cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dixestión anaerobia
Tempo de permanencia
Os dixestores continuos teñen dispositivos hidráulicos ou mecánicos, segundo o nivel de sólidos do material, para mesturar os contidos, facilitando o contacto entre as bacterias e o seu alimento. Tamén permiten que o exceso de material poida ser extraído continuamente para manter un volume razoablemente constante nos tanques de dixestión.
Material inicial a dixerir
dereita|miniatura|300px|Lagoa anaerobia e xeradores nunha planta de produción láctea, [[Estados Unidos 2003.]] O elemento inicial máis importante cando se considera aplicar un sistema de dixestión anaerobia é o material de partida co que se vai alimentar o dixestor. Por medio da dixestión anaerobia pode procesarse case calquera tipo de material inicial orgánico; porén, se o obxectivo pretendido é a produción de biogás, o nivel de putrescibilidade é un factor clave para a súa aplicación frutífera. Canto máis putrescible (dixerible) sexa o material de partida, maiores rendementos serán posibles na produción de gas no sistema.
O material de partida pode incluír materiais residuais biodegradables, como restos de papel usado, cachiños de herba, sobras de comida, auga residual, e residuos animais. Os restos de madeira son a excepción, porque en grande medida non se ven afectados pola dixestión, xa que a maioría dos anaerobios son incapaces de dixerir a lignina. Poden utilizarse anaerobios xilófagos (que poden consumir lignina) ou facer un pretratamento con altas temperaturas, como a pirólise, para degradar a lignina. Os dixestores anaerobios poden tamén ser alimentados con colleitas agrícolas enerxéticas cultivadas expresamente para ese propósito, como forraxe, que se dedican á produción de biogás. En Alemaña e outras partes de Europa, as instalacións dedicadas a iso denomínanse plantas de "biogás". Unha planta de codixestión ou cofermentación é tipicamente un dixestor anaerobio agrícola que acepta dous ou máis tipos de materiais de partida para a súa dixestión simultánea.
Os anaerobios poden degradar o material con varios graos de eficacia con rapidez (no caso de moléculas orgánicas de cadea curta, como azucres) ou durante períodos de tempo máis longos (no caso da celulosa e hemicelulosa). Como se dixo, os microorganismos anaerobios son incapaces de degradar as moléculas do material de cadea longa leñoso, como a lignina.
Os dixestores anaerobios foron deseñados orixinalmente para operar utilizando lodos residuais e esterco. Porén, eses dous materiais non son os que teñen un maior potencial para a dixestión anaerobia, xa que o material biodegradable xa perdeu gran parte da súa enerxía, que lle foi extraída polos animais que se alimentaron dela e produciron o residuo. Xa que logo, moitos dixestores operan coa codixestión de dous ou máis tipos de materiais de partida. Por exemplo, nun dixestor de granxa que utilice esterco de vacas leiteiras como principal material para alimentar o dixestor, a produción de gas pode ser incrementada significativamente engadindo un segundo tipo de material, por exemplo, herba e millo (tipicamente procedentes da propia granxa), ou diversos subprodutos orgánicos, como residuos de matadoiros, graxas, aceites e graxas de restaurantes, residuos orgánicos domésticos etc. (tipicamente procedentes de fóra da granxa).
As colleitas agrícolas dedicadas ao seu procesamento en dixestores poden acadar altos niveis de degradación do material e de produción de biogás. Os sistemas que usan só xurros (esterco líquido) son xeralmente máis baratos, mais xeran moita menos enerxía que os que usan colleitas agrícolas, como millo e herba. Utilizando unha modesta cantidade de material de colleitas agrícolas (30%), unha planta de dixestión anaerobia pode multiplicar por dez o seu rendemento enerxético incrementando o custo en só o triplo en comparación cos sistemas que só usan xurros.
Contaminación
O nivel de contaminación do material que alimentará ao dixestor é outro factor fundamental. Se o material inicial ten niveis significativos de contaminantes físicos, como plásticos, cristais, ou metais, entón requirirase un procesamento para retirar eses contaminantes e que o material poida utilizarse. Se non se retira, entón os dixestores poden quedar bloqueados e non funcionarán eficientemente. As plantas de tratamento biolóxico mecánico deséñanse tendo isto en conta. Canto maior é o nivel de pretratamento que require o material, maior maquinaria de procesamento será necesaria, e, por tanto, o proxecto terá uns custos de capital maiores.
Despois de clasificar ou cribar para eliminar os contaminantes físicos do material, este a miúdo é triturado, picado, e convertido en polpa por medios mecánicos ou hidráulicos para incrementar a área superficial dispoñible para os microbios do dixestor e, así incrementar a velocidade da dixestión. A maceración de sólidos pode conseguirse utilizando unha bomba de picado (bomba cetrífuga cun sistema de corte) para transferir o material de partida ao dixestor hermético, onde ten lugar o tratamento anaerobio.
Composición do substrato
A composición do substrato é un factor importante para determinar o rendemento en metano e as proporcións de produción de metano a partir da dixestión da biomasa. Disponse de técnicas para determinar as características composicionais do material, e parámetros como as análises de sólidos, elementais e de orgánicos son importantes para o deseño de dixestores e o seu funcionamento.
Aplicacións
O uso das tecnoloxías de dixestión anaerobia pode axudar a reducir a emisión de gases de efecto invernadoiro de diferentes maneiras:
Tratamento do lixo
A dixestión anaerobia é especialmente axeitada para o tratamento de material orgánico, e utilízase comunmente para o tratamento de efluentes e augas residuais. A dixestión anaerobia é un proceso simple que pode reducir moito a cantidade de materia orgánica que doutro modo podería estar destinada a ser vertida no mar, en vertedoiros ou queimada en plantas incineradoras.
A presión exercida polas lexislacións medioambientais sobre os métodos de vertido de lixo sólido nos países desenvolvidos incrementou a aplicación da dixestión anaerobia como proceso que reduce o volume de lixo e xera subprodutos útiles. Pode utilizarse para procesar a fracción separada polo tipo de produto do lixo municipal ou alternativamente pode combinarse con sistemas de clasificación mecánica, para procesar o lixo municipal mesturado. As instalacións onde se fai isto denomínanse plantas de tratamento biolóxico mecánico.
Se o lixo putrescible procesado nos dixestores anaerobios fose depositado en vertedoiros, degradaríase co tempo de forma natural e xeralmente anaerobicamente. Neste caso, o gas finalmente escaparía á atmosfera. Como o metano é unhas 20 veces máis potente como gas de efecto invernadoiro que o dióxido de carbono, isto ten uns efectos negativos significativos no medio ambiente.
Nos países que recollen o lixo doméstico, a utilización de instalacións de dixestión anaerobia pode axudar a reducir a cantidade de lixo que require transporte a un vertedoiro centralizado ou ás plantas incineradoras. Esta menor necesidade de transporte reduce as emisións de dióxido de carbono totais procedentes de vehículos. Se as instalacións localizadas de dixestión anaerobia están integradas na rede de distribución eléctrica, poden axudar a reducir as perdas eléctricas asociadas co tansporte de electricidade na rede nacional.
Xeración de enerxía
Nos países en desenvolvemento, os sistemas de dixestión baseados nunha granxa ou nunha soa casa teñen o potencial de producir enerxía de baixo custo para cociñar e a iluminación. Desde 1975, a China e a India teñen amplos plans apoiados polos gobernos para adaptar pequenas plantas de biogás para o uso en casas para cociñar e a iluminación. Actualmente, os proxectos sobre dixestión anaerobia no mundo en desenvolvemento poden obter apoio financeiro a través do Mecanismo de Desenvolvemento Limpo das Nacións Unidas se poden demostrar que orixinan emisións de dióxido de carbono reducidas.
O metano e a enerxía producidos nas instalacións de dixestión anaerobia poden utilizarse para substituír a enerxía derivada dos combustibles fósiles, e así reducir as emisións de gases de efecto invernadoiro, porque o carbono do material biodegradable é parte do ciclo do carbono. O carbono liberado á atmosfera a patir da combustión de biogás foi retirado da atmosfera polas plantas para o seu crecemento no pasado recente, xeralmente na última década, e máis probablemente na última estación de crecemento. Se os vexetais volven a crecer, absorbendo máis carbono da atmosfera de novo, o sistema é neutro en carbono. Ao contrario, o carbono dos combustibles fósiles quedou secuestrado na terra hai moitos millóns de anos, e a súa combustión aumenta os niveis globais de dióxido de carbono na atmosfera.
O biogás producido a partir de augas residuais utiízase ás veces para alimentar un motor de gas para producir enerxía eléctrica, unha parte del ou todo pode utilizarse para o propio tratamento de augas residuais. Parte da calor residual do motor utilízase para quentar o dixestor. A calor residual é, en xeral, dabondo para quentar o dixestor ás temperaturas requiridas. O potencial enerxético obtido así no conxunto das demandas totais dun país é limitado e pouco significativo. A dimensión da xeración de biogás a partir de materia biolóxica de lixo que non sexa de augas residuais (colleitas de vexetais enerxéticos, residuos de comida, restos de matadoiros etc.) é moito maior. As plantas de biogás de granxas que utilizan residuos animais e colleitas agrícolas enerxéticas espérase que contribúan a reducir as emisións de CO2 e a reforzar a rede eléctrica, e a proporcionar aos agricultores uns ingresos adicionais.
Algúns países ofrecen incentivos en forma, por exemplo, de tarifas especiais para conectar a electricidade producida desa maneira á rede eléctrica xeral para subsidiar a produción de enerxía verde.
Inxección de gas á rede xeral
A inxección de biogás á rede xeral de distribución de gas natural é outra opción, convertendo o biogás en biometano. Como alternativa, a electricidade e a calor poden utilizarse para a xeración in situ, o que reduce as perdas no transporte de enerxía. As perdas típicas de enerxía nos sistemas de transmisión de gas natural son de arredor do 1–2%, mentres que as perdas de enerxía en sistemas eléctricos grandes son do 5–8%.
Fertilizantes e acondicionadores do solo
O compoñente sólido fibroso do material dixerido pode utilizarse como un acondicionador de solos para incrementar o contido orgánico dos solos. O licor do dixestor pode utilizarse como fertilizante que proporciona nutrientes vitais ao solo en lugar de usar os fertilizantes químicos que requiren grandes cantidades de enerxía para os producir e transportar. O uso de fertilizantes fabricados é, por tanto, máis intensivo na produción de carbono que o uso dos licores fertilizantes dos dixestores. En países como España, onde o contido orgánico dos solos está a diminuír, o mercado para os sólidos dixeridos pode ser tan importante coma o do biogás.
Gas para cociñar
Os biodixestores, que producen as bacterias necesarias para a descomposición, xeran gas que se pode usar para cociñar. Os residuos orgánicos como follas caídas, residuos da cociña, restos de comida etc. introdúcense nunha unidade de trituración, onde se engade á mestura un pouco de auga. A mestura pasa despois ao biodixestor, onde as bacterias descompóñena para producir gas para cociñar. Este gas alimenta a cociña de gas. Un biodixestor de 2 metros cúbicos pode producir 2 metros cúbicos de gas para cociñar. Isto é equivalente a 1 kg de gas licuado do petróleo. A notable vantaxe de utilizar un biodixestor é que os lodos son un rico esterco orgánico. Este método úsase moito en países como a India.
Produtos
Os tres produtos principais da dixestión anaerobia son o biogás, o dixestato, e a auga.
Biogás
dereita|miniatura|300px|Contedor de biogás protexido con pararraios e torre queimadora de gas. dereita|miniatura|200px|Tubos que transportan o biogás.
O biogás é o produto final das bacterias que se alimentan do material de partida biodegradable (a etapa de metanoxénese da dixestión anaerobia realizada por arqueas), e é principalmente metano e dióxido de carbono, con pequenas cantidades de hidróxeno e trazas de sulfuro de hidróxeno. (A medida que se produce o biogás contén tamén vapor de auga, e a fracción do volume correspondente ao vapor de auga depende da temperatura do biogás). A maioría do biogás prodúcese durante o período medio da dixestión, despois que a poboación microbiana creceu, e a produción vai diminuíndo a medida que o material putrescible se esgota. O gas é normalmente almacenado na parte superior do dixestor nun globo ou burbulla de gas inflable ou extraída e almacenada nun contedor de gas adxacente á instalación.
O metano do biogás pode queimarse para producir calor ou electricidade, xeralmente cun motor alternativo (de pistón) ou microturbina a miúdo disposto para a coxeración, no que a electricidade e calor residual xerados son utilizados para quentar os dixestores ou edificios. A electricidade sobrante pode venderse aos subministadores ou introducirse na rede local. A electricidade producida por dixestión anaerobia considérase unha enerxía renovable. O biogás non contribúe a incrementar as concentracións do dióxido de carbono atmosféricas porque o gas non se libera directamente á atmosfera e o dióxido de carbono procede dunha fonte orgánica cun curto ciclo do carbono.
O biogás pode requirir un tratamento para o seu refinado e uso como combustible. A partir dos sulfatos do material de partida libérase sulfuro de hidróxeno, un produto tóxico, como un compoñente traza do biogás. As axencias de control medioambiental de diversos países, poñen límites estritos aos niveis de gases que conteñen sulfuro de hidróxeno, e, se os niveis de sulfuro de hidróxeno no gas son altos, será necesario un equipamento para o refinado e limpeza (como o tratamento de gas con aminas) que procese o biogás ata que teña os niveis esixidos pola lexislación. Alternativamente, a adición de cloruro feroso, FeCl2, ao tanque de dixestión inhibe a produción de sulfuro de hidróxeno.
Outras substancias que poden contaminar o biogás son os siloxanos volátiles. Ditos compostos forman parte frecuentemente dos residuos domésticos e das augas residuais. Nas instalacións de dixestión nas que se aceptan estes materiais como compoñentes do material de partida, siloxanos de baixo peso molecular mestúranse co biogás. Cando este gas se queima nun motor de gas, turbina, ou caldeira, os siloxanos convértense en dióxido de silicio (SiO2), que se deposita no interior da máqueina, incrementando o seu desgaste e roturas. Actualmente disponse de tecnoloxías prácticas e rendibles economicamente para eliminar os siloxanos e outros contaminantes do biogás. En certas aplicacións, pode facerse un tratamento in situ para incrementar a pureza do metano ao reducir o contido de dióxido de carbono, purgando a maioría del nun reactor secundario.
Redimensionalización
Redimensionalización é o cambio parcial ou total de unidades dunha ecuación matemática por unha substitución adecuada de variables.
Aura, Kuwaliya
Aura foi unha cidade do nordeste do reino de Kuwaliya (clásica Frixia) onde Mursilis II se atopou co rei Mashwiluwa, quen o informou dos efectos dun gran raio (probabelmente un meteorito; un obxecto que era o resto dun meteorito adorábase en Éfeso aínda no século I cando foi alí Paulo de Tarso) que caera no palacio do rei de Arzawa en Apasa (Éfeso) e ferira ao rei.
Lagharteiras (álbum)
Lagharteiras é o primeiro álbum de estudio do grupo de música tradicional galega Lagharteiras. Foi gravado entre os meses de xaneiro e decembro do ano 2013 e publicado o 1 de xaneiro de 2015. A súa presentación oficial foi o 1 de febreiro de 2015 na parroquia mosense de Torroso. Componse dunha escolma de cantos, regueifas, xotas, muiñeiras e mazurcas con diversos toques de pandeireta recollidos da tradicional oral galega.
Dixestión anaerobia
Biogás
En países como Suíza, Alemaña e Suecia, o metano do biogás pode comprimirse para usalo como combustible dos vehículos de transporte ou conectalo diectamente á rede de gas xeral. En países onde o principal impulso para o uso da dixestión anaerobia son os subsidious á enerxía eléctrica renovable, esta ruta de tratamento é menos probable, xa que se require enerxía nesta estapa de procesamento e se reducen os niveis totais dispoñibles para a venda.
Dixestato
O dixestato son os restos sólidos do material de partida tratado nos dixestores que os microbios non puideron utilizar. Tamén consta de restos mineralizados de bacterias mortas do inteior do dixestor. O dixestato pode aparecer en tres formas: fibrosa, licor, ou unha combinación en lodos das dúas fraccións. Nos sistemas de dúas fases, as diferentes formas do dixestato proceden de diferentes tanques de dixestión. Nos sistemas de dixestión dunha soa etapa, combínanse as dúas fraccións e, se se desexa, sepáranse para un ulterior procesamento.
dereita|miniatura|300px|Dixestato anaerobio acidoxénico. O segundo subproduto (o dixestato acidoxénico) é un material orgánico estable que consta principalmente de lignina e celulosa, pero tamén ten diversos compoñentes minerais nunha matriz de células bacterianas mortas; e pode haber algúns plásticos. O material lembra ao compost doméstico e pode utilizarse como tal ou para facer produtos de construción, como aglomerado. O dixestato sólido pode tamén utilizarse como material de partida para a produción de etanol.
O terceiro subproduto é un líquido (o dixestao metanoxénico) rico en nutrientes, que pode utilizarse como fertilizante, dependendo da calidade do material que fose dixerido. Deben avaliarse os niveis de elementos potencialmente tóxicos. Estes depende da calidade do material de partida orixinal. No caso de lixos biodegradables bastante limpos e clasificados, os niveis de elementos potencialmente tóxicos son baixos. No caso de lixos orixinados na industria, os niveis de elementos potencialmente tóxicos poden ser maiores e terán que tomarse en consideración á hora de determinar un uso axeitado do material.
Auga residual
As augas residuais que saen das instalacións de dixestión anaerobia xeralmente teñen niveis elevados de demanda bioquímica de oxíxeno (DBO) e de demanda química de oxíxeno (DQO). Estas medidas da reactividade do efluente indican que ten a capacidade de contaminar. Algúns destes materiais denomínanse de "DQO duro", o que significa que non son accesibles polas bacterias anaerobias para que os convertan en biogás. Se este efluente se verte directamente nun curso de auga, afectaríao negativamente ao causar eutrofización. Por tanto, ás veces é necesario un posterior tratamento desta auga residual. Este tratamente xeralmente consiste nunha etapa de oxidación na que se fai pasar aire a través da auga en reactores por lotes secuenciais ou por unha unidade de osmose inversa.
Encoro de Abegondo - Cecebre
O encoro de Abegondo - Cecebre ou encoro de Cecebre é un encoro entre Abegondo, Betanzos, Cambre e Carral construído na confluencia do río Barcés e o río Mero. O encoro, propiedade do concello da Coruña, foi construído entre 1975 e 1976 para fornecer de auga á cidade.
O encoro e os seus afluentes, o río Barcés e ao Mero, son espazo naturais que foron declarados como zona especial de conservación (ZEC). Este espazo natural protexe unha superficie de 529 ha. e discorre entre ademais de polos concellos de Abegondo, Betanzos, Cambre, Carral (onde está o encoro) tamén por Oza-Cesuras.
Encoro
A superficie da conca é de 228 km² e a do encoro 363 ha. e ten unha capacidade de 22 Hm3. Acada unha lonxitude máxima de 2,8 km e unha profundidade máxima de 15 m. A profundidade media non supera os 5,9 metros, habendo amplas zonas de augas superficiais, por riba dos 2 metros. O ancho máximo do encoro é na vertente do río Mero. O maior nivel de enchente acádase a finais de inverno e primavera.
Clima
A zona, pertencente a rexión eurosiberiana, provincia Atlántica-Europea e sector Galaico-Portugués, ten un dominio climático oceánico húmido.
Hidroloxía
miniatura|250px|Mapa do lugar de importancia comunitaria. En azul, a superficie ocupada polo encoro. Os tramos fluviais abranguen uns 4,9 Km do río Barcés e 3,8 Km do río Mero.
Hábitats
O val do encoro é amplo, tendo nalgúns puntos ata 600 metros de ancho. Destacan pola conservación de masa forestal propia de ribeiras autóctonas. . O bosques de ribeira no Barcés discorren polas vilas da Ribeira de Cañás, Beade, Damíl e da Praza. Para este río, a pendente das abas nestas parroquias son de pendente moderada, acusadas nalgúns puntos preto do Barcés. As especies de árbores que ten son ripícolas. Cando o Barcés e o Mero chegan ao encoro, pásase a terreos en chaira, cunha orixe por deposición aluviais, e que son explotados para cultivos agropecuarios.
O hábitats de interese comunitario do ZEC incluídos na Directiva 92/43/CEE son :
Aves
miniatura miniatura|Gansos. É un hábitat que alberga a máis de duascentas especies de aves, pertencentes a tres grandes grupos: aves acuáticas e ribeiregas, aves forestais e aves de campiña.
Lexislación
No ano 1991 iniciouse o recoñecemento provisional do encoro e das ribeiras do Mero e Barcés como espazo natural de interese de conservación en Galicia e actualizouse periodicamente. En decembro de 2004 propúxose como lugar de importancia comunitaria (LIC) e foi aceptado na rede Natura 2000 como zona especial de conservación (ZEC) en marzo de 2014.
O encoro de Abegondo-Cecebre está incluído ademais dentro da reserva da biosfera das Mariñas Coruñesas e das Terras do Mandeo.
Casares, Carballedo, Carballedo
dereita|miniatura|Peto de ánimas.
Toponimia
O topónimo deriva do latín : grupo de casas.
Patrimonio
Hai un peto de ánimas cun fornelo rectangular e arqueado cun caixón para as esmolas. O tellado presenta un prisma ondulado coa data de construción “AÑO DE 1906” que sostiña unha cruz hoxe desaparecida.
Alta Bretaña
miniatura|upright=1.3|Mapa coa Alta Bretaña representada en cor branca e gris segundo os límites lingüísticos do [[lingua galó|galó e o bretón en 1950. Os diferentes tons de gris representan a perda progresiva do emprego da lingua bretoa en favor do galó. Nótese que os límites entre a Baixa e a Alta Bretaña fóronse desprazando pouco a pouco cara ó oeste.]] A Alta Bretaña (Haùtt-Bertaèyn en galó, Breizh-Uhel en bretón e Haute-Bretagne en francés) é a parte oriental da Bretaña histórica.
Os Castros (Montoxo, Cedeira)
É un castro de cumio fortificado cunha soa liña defensiva e foxo. Ten forma circular duns 50 metros de diámetro e antecastro ao norte.
Atopáronse un puñal de entenas, un machado da Idade do Bronce, e un torque de ouro (Torque da Capelada). Segundo Federico Maciñeira foi descuberto por un labrego no ano 1919 ou 1920 no lugar coñecido como Chao do Agueiro, preto da Pena do Sol.
Alta Bretaña
Tradicionalmente, correspóndese coa parte da Bretaña que perdeu o bretón en favor do galó. Neste extremo este, o bretón é moi pouco falado, mesmo nas áreas rurais. A lingua propia é o galó, que na actualidade está case totalmente desprazado polo francés.
Extensión
Comprende os actuais departamentos de Ille e Vilaine e Loira Atlántico, así como tamén as partes máis orientais de Morbihan e Côtes-d'Armor. Segundo a división histórica da Bretaña, abranguería os "países" Bro Zol, Bro Sant Malou, Bro Roazhon, Bro Naoned e Bro Sant Brieg.
Wulfthryth de Wessex
Wulfrida, Wilfrida ou Wulfthryth (fl. 868) foi raíña consorte do reino de Wessex polo seu matrimonio co rei Aethelred I.
Traxectoria
Pouco se sabe de Wulfrida. Aparece como testemuña nunha carta de 868, onde ostenta o título de Regina ("raíña"). Dita carta aparece no Codex Wintoniensis, con todo Wulfrida non aparece en ningunha das fontes primarias. Stephanie Hollis sinala que en 868 foi o ano do matrimonio de Alfredo «o Grande» cunha merciana e que "o nome Wulfthryth semella merciano".
Wulfrida é, posiblemente, nai de Aethelhelm e de Aethelwold, este último liderou unha revolta co fin de ocupar o trono.
Labexo, Moraime, Muxía
Labexo é un lugar da parroquia do Moraime no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Tiña 35 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 16 eran homes e 19 eran mulleres.
Efectos especiais
miniatura|dereita|250px|Demostración da creación de efectos especiais utilizando a técnica coñecida como croma no Museo da Ciencia, en [[Boston]] Os efectos especiais (abreviado como SPFX ou SFX en inglés) é o nome dado a calquera de varias técnicas utilizadas na industria de entretemento, cinema e televisión para realizar escenas que non se poden realizar polos medios normais ou por acción en vivo. Poden ser efectos visuais, sonoros...
Escola de Borgoña
miniatura|225x225px|[[Guillaume Dufai|Guillaume Dufay á esquerda e Gilles Binchois á dereita. Martin le Franc, Champion des Dames.]] A Escola de Borgoña foi un grupo de compositores activos no século XV no que actualmente é o norte e nordés de Francia, Bélxica e os Países Baixos, centrados na corte dos Duques de Borgoña. Os nomes dos principais protagonistas desta escola son Guillaume Dufay, Gilles Binchois, Antoine Busnois e John Dunstable (este en Inglaterra, que dependía nesa época de Francia). A Escola de Borgoña foi a primeira fase de actividade da escola francoflamenga, a máis importante do Renacemento en Europa.
Historia
A finais da Idade Media e principios do Renacemento en Europa, os centros culturais tendían a moverse dun lugar a outro debido a unha cambiante estabilidade política e á presenza do poder, xa fose espiritual ou xa temporal (por exemplo o papa, o antipapa ou o emperador). No século XIV, os principais centros de actividade musical estaban no norte de Francia, en Aviñón e en Italia, representados por Guillaume de Machaut e a ars nova, e Francesco Landini e a ars subtilior, respectivamente. Aviñón tivo un florecemento cultural breve pero importante, porque era a localización do papado durante o Grande Cisma de Occidente. Cando Francia foi devastada pola Guerra dos Cen Anos (1337-1453), o centro cultural emigrou ao leste, cara ás cidades de Borgoña e os Países Baixos.
Os músicos da rexión viñeron a Borgoña a estudar e a seguir as súas propias carreiras, xa que a reputación da zona se propagou. Os gobernantes borgoñóns non eran simplemente mecenas das artes, senón que tamén tomaban parte activa en actividades musicais: Carlos o Temerario tocaba a arpa e mesmo compuxo cancións e motetes (aínda que non se conserva ningún deles cunha atribución fiable). Os duques tamén asumían a composición de música profana nun grao poucas veces visto antes na historia da música europea, unha característica que define a época de Borgoña como un fenómeno do Renacemento.
Esta migración da cultura musical cara ao leste, desde París a Borgoña, tamén se corresponde coa división convencional (aínda que non universalmente aceptada) da historia da música en etapa medieval e etapa renacentista. Así, Guillaume de Machaut adoita considerarse un dos derradeiros compositores medievais e a Dufay como o primeiro compositor do salientable do Renacemento.
Carlos o Temerario foi asasinado en 1477 na batalla de Nancy, durante un dos seus intentos de engadir o territorio ao seu imperio. Tras a súa morte a música continuou florecendo como antes. Pero a rexión foi dividida politicamente, quedando o ducado de Borgoña absorbido por Francia e a maioría dos Países Baixos, e pasando a formar parte das propiedades dos Habsburgo de España. Tanto a corte de Francia como a dos Habsburgo foron mecenas da música. Con todo, o estilo francés comezou a ser distinto do estilo dos Países Baixos, sobre todo na música profana e no período posterior a 1500.
Estilo e formas musicais
miniatura|Quant ce vendra. Misa de Antoine Busnois Os compositores borgoñóns favoreceron formas de música profana, polo menos mentres estiveron a traballar nas terras de Borgoña. Consérvase moita música sacra, sobre todo a dos compositores que pasaron tempadas en Italia, por exemplo no coro papal. As formas seculares máis importantes utilizadas polos borgoñóns eran as formas fixas (rondó, balada e virelai). Das catro, o rondó foi con moito o máis popular, e sobreviviron máis rondós que calquera outra forma. A maioría deles foron escritos a tres voces e en francés, aínda que tamén hai algúns noutros idiomas. En case todos os rondós, a voz máis aguda (o "superius") contiña texto, e as outras voces o máis probable é que fosen interpretadas por instrumentos. O bergerette foi outra forma musical desenvolvida polos propios borgoñóns. Era como o vilerai pero máis curto, con só unha estrofa. miniatura|Manuscrito da misa O Crux Lignum, de Antoine Busnois A maioría dos compositores tamén escribiron música sacra en latín. Deste xeito permanecían fieis para as xeracións seguintes. Escribiron misas e motetes, así como ciclos de magnificats. Durante esta época, a misa pasou de ser un grupo de seccións individuais escritas por diferentes compositores, seguindo adoito a técnica do motivo principal, para unificar ciclos baseadas nun mesmo cantus firmus. Dufay, Binchois, Busnois, Reginald Liebert e outros, escribiron as misas cíclicas. Unha das melodías favoritas para ser empregadas como cantus firmus foi o soado L'homme armé, que foi utilizado non só polos músicos borgoñóns senón tamén por compositores de séculos posteriores; de feito, é a melodía máis comunmente usada como base para a composición de misas en toda a historia da música, con máis de corenta misas conservadas que conteñen esta melodía. David Fallows escribiu sobre iso en New Grove Dictionary of Music and Musicians: "É difícil pensar en calquera outra melodía na historia da música que dea tanta música da máis alta calidade".
Ao longo deste período, o motete vaise transformando partindo do modelo isorrítmico do século XIV cara á composición por seccións levemente polifónica que se amosa na produción musical de compositores borgoñóns posteriores, como Busnois. Nos motetes, así como nas misas e noutras formas de música sacra, unha técnica musical comunmente empregada foi o faux-bourdon. Trátase dunha harmonización dun canto existente en acordes paralelos 6-3, ocasionalmente adornados para evitar a monotonía. A composición con faux-bourdon permitía que o texto cantado se entendese claramente, á vez que evitaba a sinxeleza do canto plano. Os motetes borgoñóns tendían a ser en latín, escritos a tres voces das que a superior era a máis importante. Un exemplo dun motete de Borgoña é "Quam pulchra es", escrito por Dunstable no século XV.
A música instrumental tamén se cultivou nas cortes de Borgoña, adoito para a danza. Unha peculiaridade do estilo instrumental borgoñón é que os duques preferían a música para instrumentos ruidosos (trompetas, pandeiretas, chirimías e gaitas); consérvase máis música deste tipo que para outros instrumentos correntes daquela, como o laúde ou a arpa. Na práctica contemporánea, os instrumentos ruidosos tocábanse normalmente desde un lugar elevado como un balcón, entanto que os outros instrumentos se tocaban máis preto dos bailaríns.
As formas instrumentais inclúen a basse danse (ou bassadanza), que era unha danza cerimonial de carácter máis ben solemne e ritmo relativamente lento. Polo xeral escribíase nun compás binario subdividido en grupos de tres (en notación moderna, 6/8), e moitas veces era inmediatamente seguido por unha danza rápida como o tourdion ou pas de Brabant.
A escola borgoñoa foi a primeira xeración do que se coñece ás veces como a escola francoflamenga, varias xeracións de compositores que abranguen 150 anos e que compuxeron no estilo polifónico asociado coa corrente principal da práctica musical renacentista. As xeracións posteriores, que xa non estaban relacionadas especificamente coa corte nin coa rexión de Borgoña, pero están relacionadas entre si pola xeografía adxacente e a práctica musical común, inclúen nomes como Johannes Ockeghem, Jacob Obrecht, Josquin des Prés, Adrian Willaert e Orlando di Lasso.
Compositores
miniatura|Gilles Joye retratado por Hans Memling A historia da música de Borgoña comezou coa organización da capela en 1384. Vinte anos despois rivalizaba en esplendor coa famosa organización de Aviñón. Os nomes asociados a esta primeira fase da música borgoñoa inclúen a Johannes Tapissier e Nicolas Grenon, que levaron a tradición cara á seguinte fase da capela, cando se reorganizou en 1415. Houbo outros compositores temperáns, como Hugo e Arnold de Lantins, aos cales coñecería Dufay máis tarde en Italia.
De todos os nomes asociados á escola borgoñoa, o máis soado foi Guillame Dufay, que era probablemente o compositor máis famoso de Europa no século XV. Escribiu música en moitas das formas correntes daquela, unha música que era melódica, cantable e memorable (por exemplo, máis da metade da súa música sacra consiste en harmonizacións sinxelas de canto plano). Entre os contemporáneos de Dufay figuran compositores tales como Gilles Binchois, que estivo na corte de Borgoña aproximadamente entre 1430 e 1460, e Hayne van Ghizeghem, compositor, cantante e soldado que puido ser asasinado na derradeira campaña militar de Carlos o Temerario.
Despois da morte de Dufay en 1474, o músico máis salientable de Borgoña foi Antoine Busnois, quen tamén foi un prolífico compositor de cancións e que posiblemente escribiu a famosa melodía L'homme armé.
Cancioneiros
Consérvanse aproximadamente unhas 65 fontes manuscritas que conteñen música de compositores borgoñóns. Os máis salientables son:
Pannotia
miniatura|Pannotia estaba centrado no Polo sur Pannotia é un supercontinente que probablemente existiu desde hai uns 600 millóns de anos até hai uns 540 millóns de anos, a finais do período Precámbrico. Antes de Pannotia, o anterior supercontinente foi Rodinia, e o posterior (e último até a data), Panxea. Pannotia foi descrito por primeira vez por Ian W. D. Dalziel en 1997. Tamén se coñece como Supercontinente Vendiano e Gran Gondwana. Este último termo foi proposto por Stern en 1994 e recoñece que o supercontinente Gondwana, que se formou a finais do Precámbrico, foi unha vez moito máis grande.
Formación
O anterior supercontinente Rodinia fragmentouse hai uns 750 millóns de anos en tres continentes: Proto-Laurasia (que á súa vez fragmentouse, aínda que finalmente se reensamblou como Laurasia), o cratón continental do Congo e Proto-Gondwana (toda Gondwana excepto o cratón do Congo e Atlántica). Proto-Laurasia virou cara ao Polo sur, mentres que Proto-Gondwana fixo o propio e o cratón do Congo situouse entre ambos, fai ao redor de 600 millóns de anos. Isto formou Pannotia. Con tanta masa de terra en torno ao Polo sur, probablemente foi unha das épocas da historia xeolóxica con máis glaciares.
Pannotia tiña forma de "V" orientada cara ao nordés. Dentro da "V" atopábase o océano Panthalassa, que no futuro converteríase no océano Pacífico. Había unha dorsal oceánica no medio do océano Panthalassa. Fóra da "V", rodeando a Pannotia, localizábase un gran océano antigo, o denominado océano Panafricano.
Outeiro, Portodemouros, Vila de Cruces
Outeiro é un lugar da parroquia de Portodemouros, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 24 habitantes (15 homes e 9 mulleres), o que supón unha diminución de 10 habitantes con respecto ao ano 2000.
Neste lugar naceu en 1834 Luis Otero Pimentel, militar e escritor.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
The Cosby Show
The Cosby Show é unha comedia de situación da televisión protagonizada por Bill Cosby que se estreou o 20 de setembro de 1984 e que permaneceu en antena durante oito tempadas na NBC, ata o 30 de abril de 1992. Foi a serie máis popular dos anos 1980, conseguindo revivir o xénero da comedia de situación e os índices de audiencia da NBC.
Desenvolvemento
A serie xira arredor da familia Huxtable, unha familia afroamericana acomodada do barrio de Brooklyn en Nova York. Inicialmente os produtores ofrecéronllo á ABC e foi a NBC quen o programou, con enorme éxito de público, foi durante cinco tempadas o programa máis visto e del derivouse unha secuela A Different World que se emitiu entre 1987 e 1993.
En total emitíronse 197 episodios (201 contando os episodios dobres).
John Butler (músico)
John Charles Wiltshire-Butler, nado en Torrance (California) o 1 de abril de 1975, máis coñecido profesionalmente como John Butler, é un músico, cantante e produtor musical australiano. É membro de John Butler Trio, un grupo de música jam e roots que formou en Fremantle, Australia Occidental en 1998.
O John Butler Trio gravou cinco álbums de estudio, incluíndo tres que acadaron o número un nas listas de éxitos de Australia: Sunrise Over Sea, Grand National e April Uprising.
Fay Bainter
Fay Okell Bainter, nada nos Ánxeles (California) o 7 de decembro de 1893 e finada na mesma cidade o 16 de abril de 1968 foi unha actriz estadounidense.
Traxectoria
Debutou no teatro en 1908 e catro anos despois actuou por primeira vez en Broadway. En 1934 foi contratada pola Metro-Goldwyn-Mayer para facer cinema.
Deseguido destacou en filmes, converténdose na primeira intérprete dobremente nomeada para o Oscar no mesmo ano (1938). Finalmente gañou o Oscar á mellor actriz secundaria.
Tanto ela coma o seu marido, oficial militar, están enterrados no cemiterio de Arlington.
Torre Eiffel
A torre Eiffel (La Tour Eiffel en francés) é un monumento situado en París, a capital de Francia, que mide hoxe 324 metros de alto, incluída a antena de televisión no seu cumio. Foi deseñada por Gustave Eiffel para a Exposición Universal que se celebrou na cidade no ano 1889, celebrando o centenario da Revolución francesa. A torre foi inaugurada o 31 de marzo de 1889, e foi aberta ao público o 6 de maio. Situada nun extremo do Campo de Marte, é o monumento, cuxa entrada é de pago, máis visitado do mundo, con 6.893.000 visitantes no ano 2007. Cunha altura de 300 metros, prolongada máis tarde cunha antena ata 324 metros, a torre Eiffel foi a estrutura máis elevada do mundo durante 41 anos.
Foi construída en dous anos, dous meses e cinco días, e no seu momento xerou certa controversia entre os artistas da época, que a vían como un monstro de ferro. Inicialmente utilizada para probas do exército con antenas de comunicación, hoxe serve, ademais de atractivo turístico como emisora de programas radiofónicos e televisivos.
A torre Eiffel está catalogada como monumento histórico de Francia desde o 24 de xuño de 1964, e foi declarada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO desde 1991, en compañía doutros monumentos parisienses.
Descricións xerais
180px|miniatura|esquerda|Vista da parte inferior da torre Eiffel por detrás dos edificios. 180px|esquerda|miniatura|Localización da torre na beira sur do [[río Sena, no extremo do Campo de Marte.]] Inicialmente tema de controversia dalgúns, a torre Eiffel serviu como presentación á Exposición Universal de París de 1889, a cal acolleu a máis de 236 millóns de visitantes desde a súa inauguración. O seu tamaño excepcional e a súa silueta inmediatamente recoñecible fixeron da torre un emblema de París.
Concibida na imaxinación de Maurice Koechlin e Émile Nouguier, xefe da oficina de estudos e xefe da oficina de métodos, respectivamente, da compañía Eiffel & Cie, foi pensada para ser o «cravo (centro de atención) da exposición de 1889 que se celebraría en París», que ademais celebraría o bicentenario da Revolución francesa. O primeiro plano da torre foi realizado en xuño de 1884 e mellorado por Stephen Sauvestre, o arquitecto principal dos proxectos da empresa, quen lle achegou máis estética.
O 1 de maio de 1886, o Ministro de Comercio e Industria, Édouard Lockroy, entusiasta partidario do proxecto, asinou un decreto que declaraba aberto «un concurso para a Exposición Universal de 1889». Gustave Eiffel gañou este concurso económico e un convenio do 8 de xaneiro de 1887 fixou as modalidades de explotación do edificio.
Construída entre 1887 e 1889, por 250 obreiros, inaugurouse oficialmente o 31 de marzo de 1889 durante unha festa organizada para esta ocasión por Gustave Eiffel. A torre Eiffel non coñecerá verdadeiramente un éxito masivo e constante ata os anos sesenta, co desenvolvemento do turismo internacional. Agora acolle a máis de seis millóns de visitantes cada ano.
Os seus 300 metros de altura permitíronlle levar o título de «a estrutura máis alta do mundo» ata a construción en 1930 do Chrysler Building, de Nova York. Construída sobre o Campo de Marte cerca do río Sena, no 7º distrito de París, actualmente é administrada pola Sociedade para a administración da torre Eiffel (Société d'exploitation de la Tour Eiffel, SETE). O lugar, que emprega a 500 persoas (250 empregados directos do SETE e 250 dos distintos concesionarios instalados sobre o monumento), está aberto todos os días do ano.
miniatura|centro|upright=3.8|Foto panorámica de 360° de [[París vista desde a torre Eiffel.]]
Datos técnicos
lang=es|miniatura|500px|Dimensións da torre Eiffel.
Dimensións principais da torre Eiffel:
Descrición da torre por niveis
A información seguinte describe os principais datos técnicos de cada piso.
A base:
A torre aséntase nun cadrado de 125 metros de lado, segundo os mesmos termos do concurso de 1886. Está situada a 33,5 metros sobre o nivel do mar.
Os cimentos: os dous piares situados ao lado da Escola militar de Francia repousan sobre unha capa de formigón de 2 metros. Esta á súa vez repousa nunha cama de grava, facendo un oco de 7 metros de profundidade. Os dous piares da parte do Sena sitúanse ata por baixo do nivel do río.
Os obreiros traballaron en pozos de cimentación metálicos nos cales se inxectaba aire comprimido (mediante o denominado método Triger). 16 bloques de cimentación sosteñen cada un dos bordos dos catro piares e algúns enormes espigos de suxeición de 78 dm de lonxitude fixan o casco en fundición de aceiro no cal repousa cada piar.
Os piares: actualmente, as casetas para a compra de boletos ocupan os piares norte e oeste; os ascensores son accesibles desde os piares leste e oeste. As escaleiras (abertas ao público ata o segundo andar, e que comprenden 1.665 chanzos ata o cume) son accesibles desde o piar leste. E finalmente, o piar meridional comprende un ascensor privado, reservado para o persoal e para os clientes do restaurante gastronómico Jules-Verne, situado no segundo andar.
Os arcos: tendidos entre cada un dos catro piares, os arcos elévanse a 39 metros sobre o chan e teñen un diámetro de 74 metros. Aínda que nos bosquexos iniciais de Stephen Sauvestre aparecían moi decorados, sono moito máis hoxe en día, pero teñen sobre todo unha función arquitectónica: endurecer a estrutura da base.
A primeira planta
Situada a 57 metros sobre o chan, cunha superficie de 4.200 metros cadrados, pode soportar a presenza simultánea de aproximadamente 2.500 persoas.
Tamén se poden ver algunhas reliquias relacionadas coa historia da torre Eiffel, incluíndo unha sección da escaleira de caracol que, no inicio da construción do monumento, subía ata o cume. Esta escaleira foi desmantelada en 1986, durante un importante labor de renovación da torre. Foi entón cortada en 22 seccións das cales 21 foron vendidas en poxa, e adquiridas na súa maior parte por coleccionistas estadounidenses.
Para rematar, un observatorio dos movementos do cume permite describir as oscilacións da torre baixo o efecto do vento e a dilatación térmica. Gustave Eiffel esixira que puidese soportar un rango de 70 cm de oscilación, que nunca foi o caso, aínda que de feito, durante unha onda de calor en 1976, a amplitude de oscilación foi de 18 cm, ademais de 13 cm durante unha tormenta en decembro de 1999 (cuxos ventos foron de 240 km/h). Pierre Affaticati e Simon Pierrat souberon remediar este problema de amplitude en 1982 incorporando materiais compostos á armazón. Unha das particularidades da torre é que "foxe do sol". En efecto, a calor (e xa que logo a dilatación do aceiro) ao ser máis importante do lado asollado, o cume tende a moverse lixeiramente na dirección oposta.
O segundo nivel
Situado a 115 metros por encima do chan, posúe unha superficie de 1.650 metros cadrados aproximadamente. Pode soportar a presenza simultánea de ao redor de 1.600 persoas.
Considérase que é o andar que posúe a mellor vista, debido a que a altitude é óptima con relación aos edificios que se atopan abaixo (no terceiro andar, son menos visibles) e á perspectiva xeral (obviamente máis limitada no primeiro andar). Cando o clima o permite, calcúlase que é posible ver ata a 55 km ao sur, 60 ao norte, 65 ao leste e 70 ao oeste. En todo o piso instaláronse fiestras de cristal para permitir unha vista moi ampla desde arriba. Tamén están instaladas enreixados metálicos de protección para evitar calquera intento de salto ao baleiro, xa sexa un suicidio ou un logro deportivo.
O restaurante Le Jules-Verne é un renomeado restaurante gastronómico cunha capacidade de 95 comensais, cualificado cunha estrela pola famosa Guía Michelin e cunha cualificación de 16/20 segundo os críticos gastronómicos Gault-Millau. Sen cambios desde 1983, ano de apertura do restaurante, o decorado, moi sombrío, fúndese con discreción nas estruturas metálicas da torre, ademais de contar cunha gran ventá que permite ter unha bonita vista sobre París. O seu xefe, Alain Reix é axudado permanentemente por unha trintena de cociñeiros e servidores (o persoal conta con 90 persoas en total), diariamente. Un ascensor «privado» (serve tamén ao persoal de mantemento da torre), situado no piar meridional conduce directamente a unha plataforma de 500 m², exactamente a 123 metros de altura. Nalgunhas ocasións, debido a longa distancia que a clientela do restaurante percorre, os cubertos son reservados con anterioridade.
O terceiro nivel
Situado a 275 metros sobre o chan, cunha superficie de 350 m², pode soportar a presenza simultánea de ao redor de 400 persoas.
O acceso faise obrigatoriamente por un ascensor (a escaleira está prohibida ao público a partir do segundo andar) e chégase a un espazo pechado cheo de mapas de orientación. Ao subir algunhas escaleiras, o visitante chega a unha plataforma exterior, ás veces denominada (erroneamente) «cuarto andar».