cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Batalla de Visby
Escavacións do campo de batalla
Unha cousa que chamou especialmente a atención da batalla son as importantes escavacións realizadas posteriormente no lugar. As primeiras partes de esqueletos atopáronse en 1811, cando se ía construír un almacén de pólvora a pouca distancia da cruz de pedra. Porén, algúns dos achados non se conservaron e o feito tampouco se rexistrou. As primeiras escavacións arqueolóxicas comezaron o 23 de xullo de 1905, despois de que se atopasen ósos na construción dunha rotonda nas proximidades, e foron dirixidas polo arqueólogo Oscar Wennersten. miniatura|250x250px|Fosa común escavada en 1905 Os ósos atopados procedían dunha fosa común duns sete metros de longo e conco de ancho. Descubríuse rapidamente que os mortos, en maior ou menor medida, foran lanzados á fosa desordeadamente, e os ósos estaban tan apertados que formaban unha capa case continua de 1 metro de espesor. Os ósos estaban tan mesturados que ao principio os arqueólogos non puideron distinguir aos diferentes individuos. Había ademais moitas pequenas placas de ferro oxidadas polo medio dun gran número de armaduras. Debido a isto non puido realizarse o tradicional traballo de debuxar, e no seu lugar usouse pro primeira vez a grande escala a fotografía arqueolóxica en Suecia. Toda a zona foi dividida en cadros e cada cadro foi fotografado revelándose rapidamente as imaxes. Posteriormente marcáronse rodas as partes de esqueletos, marcándose ao mesmo tempo nas fotografías para a súa posterior identificación.
Os achados trasladáronse ao museo de historia de Suecia en Estocolmo, onde foron estudados por Bengt Thordeman e o historiador danés Poul Nørlund.
No seu tempo as investigación recibiron moita publicidade, tanto no interior do país como internacionalmente. Entre os numerosos visitantes que tiveron as escavacións atopouse o emperador alemán Guillerme II, que estaba moi interesado pola arqueoloxía. Durantes os seguintes 19 anos atopárenso dous fosas comúns máis, a primeira delas durante a construción dunha estrada ao leste da cruz en 1912, e a segunda en 1924 en Södra Hansegatan.
Wikipedia en somalí
A Wikipedia en somalí (en Soomaali Wikipedia) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua somalí. Foi creada en 2004.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
A Barxa, Calvor, Sarria
A Barxa é un lugar da parroquia de Calvor no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 2 habitantes, 1 home e 1 muller.
Strigopoidea
A superfamilia diverxeu dos outros papagaios hai uns 82 millóns de anos cando as terras de Nova Zelandia se separaron de Gondwana, mentres que os antepasados dos xéneros Nestor e Strigops diverxeron entre si hai entre 60 e 80 millóns de anos.
Sistemática
Non houbo consenso sobre a taxonomía dos Psittaciformes ata recentemente. A situación das especies dos Strigopoidea foi variable no pasado. Esta superfamilia é unha das tres nas que se divide a orde Psittaciformes; as outras dúas son as dos Cacatuoidea (cacatúas) e Psittacoidea (papagaios "verdadeiros"). Aínda que algúns taxónomos inclúen tres xéneros (Nestor, Nelepsittacus e Strigops) na familia única Strigopidae, outros sitúan a Nestor e Nelepsittacus na familia Nestoridae e manteñen só a Strigops na Strigopidae (polo que habería dúas familias). Tradicionalmente, as especies da superfamilia Strigopoidea estaban situdas na superfamilia Psittacoidea, pero varios estudos confirmaron a situación separada deste grupo na base da árbore evolutiva dos papagaios.
Filoxeografía
miniatura Propúxose unha hipótese sobre a filoxeografía deste grupo, que proporciona un exemplo de varios mecanismos de especiación en funcionamento. Neste escenario, os antepasados deste grupo quedaron illados do resto dos papagaios cando se separou Nova Zelandia de Gondwana hai uns 82 millóns de anos, o que tivo como resultado a separación física dos dous grupos. Este mecanismo denomínase especiación alopátrica. Co paso do tempo, os antepasados dos dous xéenros superviventes, Nestor e Strigops, adaptáronse a diferentes nichos ecolóxicos. Isto causou un illamento reprodutivo, un exemplo de especiación ecolóxica. No Plioceno, hai uns cinco millóns de anos, a formación dos Alpes do Sur orixinou unha diversificación da paisaxe e proporcionou novas oportunidades para a especiación dentro do xénero Nestor. Hai arredor de tres millóns de anos, unha liñaxe adaptouse ás grandes alturas e outra ás baixas. A liñaxe de grande altura deu lugar aos modernos keas, mentres que a de baixa altitude deu lugar a varias especies de kaka. As poboacións que vivían en illas diverxeron rapidamente das especies das illas principais dando novas especies, unha vez que algunhas poucas aves errantes chegaban a unha illa axeitada e establecíanse nela, quedando illadas. Tanto o kaka da illa Norfolk coma o da illa Chatham son o resultado deste tipo de migración dun número limitado de individuos a illas afastadas e a súa posterior adaptación ao hábitat particular desas illas. A falta de material de ADN do kaka da illa Chatham fai difícil establecer con precisión cando ocorreu este episodio de especiación. Finalmente, en tempos recentes, as poboacións de kaka das illas Norte e Sur quedaro illadas entre si debido á subida do nivel do mar cando os glaciares continentais se fundiron ao final do Plistoceno.
Ata tempos modernos, Nova Zelandia e as illas que a rodean non estiveron habitadas por mamíferos de catro patas (morcegos si había antes), unhas condicións ambientais que permitiron que algunhas aves se adaptasen a facer niños no chan e outras perdesen a capacidade de voar.
As especies de periquito pertencentes ao xénero Cyanoramphus (chamados kakariki en Nova Zelandia) pertencen á superfamilia Psittacoidea dos papagaios "verdadeiros" e están estreitamente relacionados co xénero Eunymphicus endémico de Nova Caledonia. Esta especie, que non é un estrigópido, tamén chegou a Nova Zelandia entre hai 450 000 e 625 000 anos desde Australia pasando primeiro por Nova Caledonia.
Especies
Sábese pouco sobre o kaka da illa Chatham. O xénero Nelepsittacus consta de tres especies descritas e unha non descrita atopadas en depósitos do Mioceno en Otago. O xénero Heracles consta dunha especie xigante tamén descrita a partir de restos do Mioceno temperán de Otago.
Nomes comúns locais
miniatura|400px|Distribución actual das especies existentes e distribución de todas as anteriores especies extintas de pequenas illas. Xeralmente a estas aves se lles dan os nomes tradicionais maorís (māori). A palabra maorí kākā deriva do antigo proto-polinesio e significa 'papagaio'. Kākāpō é unha ampliación lóxica dese nome, xa que pō significa 'noite', polo que sería o 'kākā da noite' ou 'papagaio da noite', o que reflicte os costumes nocturnos da especie. (Na ortografía moderna da lingua maorí, as versións longas das vocais a e o escríbense cun macrón, que é unha raia por riba; é dicir, como ā e ō). A etimoloxía de kea en maorí é menos clara; podería ser onomatopéica da súa chamada que soa como kee-aah.
Ecoloxía
miniatura|esquerda|O kea está ben adaptado á vida na [[tundra alpina|zona alpina, como estes nos Alpes do Sur. A montaña máis alta de Nova Zelandia, o monte Aoraki (Monte Cook), vese ao fondo.]]
As tres especies de papagaios existentes desta familia ocupan nichos ecolóxicos bastante diferentes, como resultado das dinámicas filoxeográficas desta superfamilia. O kakapo é unha especie nocturna non voadora, con bo camuflaxe para evitar as aves de presa diúrnas grandes da illa, xa que os bufos locais son demasiado pequenos como para cazar kakapos de noite. O kakapo é a única ave non voadora do mundo que usa un sistema de lek para reproducirse. Xeralmente, reprodúcense só unha vez cada 3–5 anos cando certas árbores podocarpáceas como o Dacrydium cupressinum dan abundantes froitos.
O kea está ben adaptado á vida a grandes altitudes e poden observarse regularmente na neve nas estacións de esquí. Como na zona alpina non hai árbores, aliméntanse no chan en vez de nas árbores como sería típico dos papagaios.
Fondo de Nois, Nois, Foz
Fondo de Nois é un lugar da parroquia de Nois no concello lucense de Foz na comarca da Mariña Central.
Agustín Suárez Miramontes
Agustín Suárez Miramontes, nado na Coruña en 1926 e finado na mesma cidade o 4 de maio de 1987, foi un futbolista galego, que xogaba como extremo esquerdo.
Strigopoidea
Ameazas
A fauna de Nova Zelandia evolucionou durante longo tempo en ausencia de humanos e doutros mamíferos terrestres. Antes da colonización humana os únicos mamíferos presentes eran unhas poucas especies de morcegos, e os únicos depredadores eran aves de presa que cazaba utilizando a vista. Estas circunstncias influíron na evolución dos papagaios de Nova Zelandia, por exemplo, as adaptacións para facerse unha ave non voadora do kakapo ou para a reprodución no chan do kea. Os polinesios chegaron a Aotearoa (Nova Zelandia) entre o 800 e o 1300 d.C., e introduciron o can (kuri) e a rata (kiore) polinesios. Isto foi desastroso para a fauna nativa, porque os mamíferos predadores poden localizar as presas polo olfacto e a fauna nativa non evolucionara para defenderse diso.
O kakapo foi cazado pola súa carne, pel e plumas. Cando chegaron os primeiros colonos europeos, o kakapo xa estaba en declive, pero aínda estaba moi espallado. A eliminación a grande escala de bosques e zonas arbustivas destruíu o seu hábitat á vez que se introduciron máis predadores como ratas, gatos e armiños, para os cales as aves non voadoras que nidificaban no chan eran doadas de capturar.
Agustín Suárez Miramontes
Era irmán dos tamén futbolistas Pepiño e Luis Suárez, este último considerado o mellor futbolista galego da historia.
Strigopoidea
Ameazas
O kaka de Nova Zelandia necesita grandes extensións de bosque para prosperar e a continua fragmentación dos bosques debido á agricultura e a explotación da madeira tivo efectos devastadores sobre esta especie. Outra ameaza foi a competición con especies introducidas polo alimento, por exemplo cos falanxéridos Trichosurus vulpecula por plantas como o visco endémico e os Metrosideros e coas avespas polas secrecións de melaza dos insectos cocoideos. As femias, crías e ovos son particularmente vulnerables nos ocos de árbores nos que aniñan.
O kea nidifica en buratos do chan, polo que tamén é vulnerable aos predadores introducidos. Outra ameaza importante, orixinada polo desenvolvemento das zonas alpinas, é a súa dependencia oportunista de fontes de alimento de orixe humano (por exemplo en estacións de esquí) a medida que as fontes naturais minguan.
Agustín Suárez Miramontes
Traxectoria
Naceu na avenida de Hércules do barrio coruñés de Monte Alto, onde os seus pais, María Miramontes González e Agustín Suárez López, rexentaban unha carnizaría. Interesouse dende neno polo fútbol, deporte que tamén practicaba o seu irmán máis vello, José.
Strigopoidea
Conservación
Elaboráronse programas para a conservación do kakapo e o kaka, mentres que ao kea tamén se lle fai un seguimento estreito. Os 209 kakapos vivos están todos dentro dun programa de conservación. A cada un se lle deu un nome para un mellor control.
Agustín Suárez Miramontes
Traxectoria
Xogou no Deportivo Ciudad ata 1945, cando pasou ao Xuvenil. Militou no equipo de Rodrigo durante tres tempadas, logrando o ascenso á Terceira División e formando habitualmente na dianteira titular xunto a xogadores como Díez, Otero ou Belchite. Na tempada 1948/49 fichou pola Orensana, coa que logrou ese ano o ascenso á Segunda División. A continuación volveu ao Xuvenil e na tempada 1950/51 fichou pola Cultural Leonesa, da Terceira División, no que permaneceu só uns meses antes de regresar ao Xuvenil. Militou neste ata 1952, e formou dianteira entre outros con Juananco e Arsenio.
Persoal
Casou en xullo de 1958 con Elena Babío Moscoso, na igrexa de Santiago da Coruña. Faleceu o 4 de maio de 1987, aos 60 anos de idade.
Universidade Estatal de Nova York
A Universidade Estatal de Nova York, en inglés State University of New York, acrónimo SUNY, é un grupo de universidades públicas do Estado de Nova York, Estados Unidos.
Fundada en 1948, é o maior cluster universitario do país, con 64 campus (a maioría no estado de Nova York pero algúns noutros estados dos Estados Unidos), que albergan máis de 414000 estudantes e máis de 1,1 millóns de adultos (neste último caso para a chamada formación permanente).
Bandeira da Samoa Americana
A bandeira da Samoa Americana é unha bandeira e símbolo oficial do territorio da Samoa Americana. Está formada por un triángulo branco con bordo vermello que apunta cara ao polipasto cargado cunha aguia calva que agarra un garrote de guerra e un batedor, con triángulos superiores e inferiores de cor azul escuro. Adoptada en abril de 1960 para substituír as barras estrelas como bandeira oficial do territorio. As cores utilizadas personifican as cores tradicionais dos Estados Unidos e de Samoa.
A aguia calva e as cores azuis, brancas e vermellas simbolizan os lazos do país cos Estados Unidos. A aguia sostén un bastón e un garrote de guerra, dous símbolos tradicionais dos xefes samoanos.
Carpacide, Nois, Foz
Carpacide é un lugar da parroquia de Nois no concello lucense de Foz na comarca da Mariña Central.
José Pelisio
Traxectoria
Fillo de Lisardo Pelisio e Vicenta González. Emigrou a Cuba. Instalouse en Cienfuegos onde rexentou a xastrería e camisería El Gran Oriente. Por conflitos cos dirixentes da colonia española de Cienfuegos, marchou a México en 1900. Instalouse en Mérida do Iucatán. Visitou Galicia en 1902 para asistir á coroación do rei representando aos periódicos El Hogar da Habana e El Eco del Comercio de Mérida. En Mérida fundou e dirixiu o periódico El Español durante dous anos. En 1906 volveu visitar España e Galicia. De Mérida marchou a Cidade de México e dedicouse ao comercio e a industria, rexentando a xastrería Champion Peliso, e fundou o periódico El Eco que foi suspendido pola ditadura de Porfirio Díaz obrigándoo a saír do país en marzo de 1911. Marchou a Cuba, desde onde embarcou para pasar unha temporada en Galicia antes de partir á Arxentina en xullo, onde se radicou. En Buenos Aires foi redactor de Nova Galicia e do Boletín Oficial del Centro Gallego de Avellaneda onde publicou o "A primeira liomosna. Un recuerdo de México", e colaborou en La Iberia. Traballou como xastre e foi representante de Galicia e correspondente en Buenos Aires de La Prensa da Habana.
Caizal, San Martiño de Mondoñedo, Foz
Caizal é un lugar da parroquia de San Martiño de Mondoñedo no concello lucense de Foz na comarca da Mariña Central.
O Caritel, San Martiño de Mondoñedo, Foz
O Caritel é un lugar da parroquia de San Martiño de Mondoñedo no concello lucense de Foz na comarca da Mariña Central.
Agustín Fuentes Míguez
Agustín Fuentes Míguez, nado en Santiago de Compostela e finado no mesmo concello o 18 de agosto de 1962, foi un avogado e político galego.
Francis Cagigao
Formouse na canteira do Arsenal e xogou no Barcelona B, Racing de Santander, Southend United, Racing de Ferrol, Yeclano Deportivo e Lemos. Trala súa retirada foi adestrador do Lemos e traballou durante 24 anos no Arsenal, ocupando diferentes cargos relacionados coa observación e a captación de novos xogadores para o club. Entre 2020 e 2022 exerceu como director deportivo da Federación de Fútbol de Chile.
Como futbolista
Naceu en Paddington, na Cidade de Westminster, sendo fillo de dous inmigrantes da Coruña. Seu pai Paco, natural do barrio da Torre, fora porteiro de fútbol e defendera entre outras as porterías do Victoria, o Fabril e o Viveiro entre finais dos anos 50 e comezos dos 60. Súa nai era natural das Lagoas, en Monte Alto.
Durante a súa infancia xogaba simultaneamente en varios equipos londinienses, un deles o Deportivo Galicia, que adestraba seu pai. Aos 16 anos ingresou na canteira do Arsenal, onde permaneceu ata que en 1988 fichou polo Barcelona Atlètic, co que debutou na Segunda División nun partido contra o Castellón. Marcou o seu único gol co filial barcelonista nun encontro da Copa do Rei fronte ao Racing de Santander, no que bateu ao gardameta Paco Liaño. Precisamente o Racing foi o seu seguinte equipo, aínda que dispuxo de poucos minutos no club cántabro.
En 1991 regresou a Inglaterra e militou dúas campañas co Southend United na Segunda División inglesa. En 1993 chegou a Galicia, onde asinou co Racing de Ferrol de Fernando Vázquez, que militaba por aquel entón na Segunda División B. Disputou 27 encontros co club verde, marcando 3 goles, e a continuación fichou polo Yeclano, da mesma categoría, onde foi titular durante case todos os partidos da tempada 1994/95.
Tras sufrir unha grave lesión nun nocello, instalouse en Monforte de Lemos, terra da súa muller, e alí fichou polo Lemos, que xogaba en Preferente. Militou catro tempadas no club monfortino, as tres últimas na Terceira División, despois de lograr o ascenso na 1995/96.
Como adestrador e observador
Tras colgar as botas comezou a súa etapa como observador do Arsenal. Compaxinou este labor co de adestrador e dirixiu durante dúas tempadas os xuvenís do Calasancio de Monforte, cos que logrou o ascenso á Liga Nacional. En maio de 2000 foi anunciado como novo adestrador do Club Lemos, na Terceira División. Na súa primeira tempada á fronte, o club acadou o oitavo posto final, mentres que na segunda realizou unha das mellores campañas da súa historia, clasificándose para disputar a promoción de ascenso a Segunda B. Con todo, na tempada 2002/03 non puido repetir os bos resultados e acabou dimitindo en marzo.
Os Carrís, San Martiño de Mondoñedo, Foz
Os Carrís é un lugar da parroquia de San Martiño de Mondoñedo no concello lucense de Foz na comarca da Mariña Central.
Francis Cagigao
Como adestrador e observador
Traballou durante 24 anos no Arsenal, 21 deles con Arsène Wenger, e logo con Unai Emery e Mikel Arteta, ocupando diferentes cargos relacionados coa observación e captación de novos xogadores. Estivo involucrado nas fichaxes de xogadores como Lauren, Cesc Fábregas, José Antonio Reyes, Santi Cazorla, Nacho Monreal, Mikel Arteta, Emiliano Martínez, Granit Xhaka, Alexis, Carlos Vela, Héctor Bellerin ou Robin van Persie entre outros. Tamén exerceu como instrutor na Real Federación Española de Fútbol e entrou na xunta directiva do club canadense 1812 FC Barrie.
En decembro de 2020 converteuse no director técnico da Federación de Fútbol de Chile, cargo de nova creación, e contratou a Martín Lasarte como adestrador da selección chilena. Exerceu o cargo durante dous anos, regresando a Monforte en xaneiro de 2023.
Bandeira da Illa de Nadal
Deseño
A bandeira da Illa de Nadal consiste nun fondo verde e azul, dividido dende a esquina superior esquerda ata a parte inferior dereita. Estas cores pretenden representar a terra e o mar respectivamente. A constelación da Cruz do Sur aparece na parte inferior esquerda da bandeira do mesmo xeito que na bandeira de Australia. Na parte superior dereita, aparece o paxaro Phaethon lepturus fulvus unha das seis subespecies de Phaethon lepturus. Esta ave está considerada como un símbolo da illa. O último motivo que aparece no centro da bandeira nun disco dourado é o mapa da illa en verde. O disco dourado incluíuse orixinalmente para compensar a cor verde do mapa, mais quedou vinculado á industria mineira.
L-selectina
A L-selectina (selectina leucocitaria), tamén coñecida como CD62L ou SELL, é unha molécula de adhesión celular que se encontra en leucocitos e no embrión preimplantación. Pertence á familia das proteínas selectinas, que recoñece grupos carbohidratos sialilados. En humanos está codificada no xene SELL do cromosoma 1. É cortada polo encima ADAM17.
A Cal, Calvor, Sarria
A Cal é un lugar da parroquia de Calvor no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 2 habitantes, 2 homes.
L-selectina
O CD62L ou L-selectina é un compoñente de superficie que é membro dunha familia de receptores de adhesión/guiado (homing) que desempeñan importantes funcións nas interaccións celulares linfocito-endoteliais. A molécula está composta por múltiples dominios: un deles homólogo das lectinas, outro do factor de crecemento epidérmico e dous homólogos das unidades repetidas consenso que se encontran en proteínas que se unen a C3/C4.
Función
A L-selectina actúa como un "receptor de guiado" ("homing receptor") para que os linfocitos entren nos tecidos linfoides a través das vénulas de endotelio alto. Os ligandos presentes nas células endoteliais únense aos linfocitos que expresan a L-selectina, facendo máis lento o tráfico de linfocitos polo sangue e facilitando a entrada no órgano linfoide secundario nese punto. O receptor adoita encontrarse na superfice de células T. Os linfocitos T virxes, que non se atoparon aínda co seu antíxeno específico, necesitan entrar nos ganglios linfáticos secundarios para encontrarse co seu antíxeno. Os linfocitos T de memoria centrais, que encontraron o seu antíxeno, expresan L-selectina para quedaren localizados en órganos linfoides secundarios. Alí, quedan como residentes, listos para proliferar se volven encontrarse co seu antíxeno. Os linfocitos T de memoria efectores non expresan L-selectina, xa que circulan na periferia e teñen funcións efectoras inmediatas cando se encontran co seu antíxeno.
Unha alta expresión de L-selectina nas células proxenitoras da medula ósea humana é un signo temperán de que as células quedaron destinadas á diferenciación linfoide.
A L-selectina está tamén presente na superficie dos trofoblastos do embrión humano antes da súa implantación no útero. De xeito similar á súa función nos linfocitos, a L-selectina actúa aquí como receptor para facilitar a adhesión do embrión no sitio de invasión no epitelio superficial do endometrio uterino. O embrión segrega a hormona gonadotropina coriónica humana (hCG), que regula á baixa o factor anti-adhesión, MUC-1, localizado no epitelio uterino no sitio de invasión. A retirada de MUC-1 expón os ligandos oligosacáridos do epitelio uterino, o que permite a unión ao receptor da L-selectina da célula trofoblástica, seguida da adhesión do embrión e a invasión.
A L-selectina foi tamén utilizada para identificar células B activadas con diferentes resultados na futura misión da célula, e a perda da L-selectina serve para distinguir as células B activadas destinadas a diferenciarse en células secretoras de anticorpos.
O Carme, San Martiño de Mondoñedo, Foz
O Carme é un lugar da parroquia de San Martiño de Mondoñedo no concello lucense de Foz na comarca da Mariña Central.
A Ermida, San Martiño de Mondoñedo, Foz
A Ermida é un lugar da parroquia de San Martiño de Mondoñedo no concello lucense de Foz na comarca da Mariña Central.
Toponimia
O topónimo deriva do latín, que é unha igrexa pequena, polo xeral lonxe ou fóra dun núcleo de poboación, ou tamén pode facer referencia a un sitio ermo ou sen traballar.
O destino tamén xoga
O destino tamén xoga (en A Big Hand for the Little Lady) é un filme estadounidense de 1966 producido e dirixido por Fielder Cook. O guión foi escrito por Sidney Carroll, quen adaptou o telefilme Big Deal in Laredo de The DuPont Show of the Week en 1962.
Está protagonizado por Henry Fonda, Joanne Woodward e Jason Robards. O telefilme orixinal no cal se basea está protagonizado por Walter Matthau como Meredith.
La Tralla
La Tralla foi o nome de varias publicacións:
Ferreira Vella, San Martiño de Mondoñedo, Foz
Ferreira Vella é un lugar da parroquia de San Martiño de Mondoñedo no concello lucense de Foz na comarca da Mariña Central.
Forxán, San Martiño de Mondoñedo, Foz
Forxán é un lugar da parroquia de San Martiño de Mondoñedo no concello lucense de Foz na comarca da Mariña Central.
Chen Jingrun
, nado o 22 de maio de 1933 en Minhou e finado o 19 de marzo de 1996 en Pequín, foi un matemático chinés que fixo importantes contribucións á teoría de números.
Vida persoal
Chen foi o terceiro fillo dunha familia numerosa de Fuzhou, Fujian, China. O seu pai era carteiro. Chen Jingrun graduouse no Departamento de Matemáticas da Universidade de Xiamen en 1953. O seu asesor na Academia Chinesa das Ciencias foi Hua Luogeng.
Investigación
O seu traballo sobre os números primos xemelgos, o problema de Waring, a conxectura de Goldbach e a conxectura de Legendre conduciu ao progreso da teoría analítica de números. Nun artigo de 1966 demostrou o que agora se chama o teorema de Chen: cada número par suficientemente grande pode ser escrito como a suma dun número primo e un semiprimo (o produto de dous primos), por exemplo: 100 = 23 + 7x11.
Homenaxes
miniatura|Estatua de Chen na [[Universidade de Xiamen.]] O asteroide 7681 Chenjingrun leva o seu nome.
Varias estatuas na China foron construídas en memoria de Chen. Na Universidade de Xiamen, os nomes de Chen e doutros catro matemáticos (Peter Gustav Lejeune Dirichlet, Matti Jutila, Yuri Linnik e Pan Chengdong) están inscritos nunha lápida de mármore detrás da estatua de Chen.
Chang'e 2
Chang'e 2 foi a segunda sonda lunar chinesa, lanzada o 1 de outubro de 2010 mediante un foguete CZ-3C desde o centro de lanzamento de Xichang.
Características
Chang'e 2 recibe o seu nome dunha lenda chinesa na que unha rapaza xove voa ata a Lúa. Foi construída como sonda de respaldo para Chang'e 1, en caso de fallar. Usa o bus DFH-3 e ten unha masa de 2480 kg. Leva a bordo cámaras capaces de obter imaxes de 10 m de resolución a 100 km da superficie lunar e 1,5 m a 15 km. Leva tamén espectrómetros de raios X e raios gamma para estudar a composición da superfie e un altímetro láser para estudar a topografía do noso satélite.
Chang'e 2 finalizou a súa misión o 1 de abril de 2011. O 9 de xuño dese ano abandonou a órbita lunar e dirixiuse cara o punto de Lagrange L2] do sistema [[Terra-Sol para facer probas de enxeñería. Máis tarde a sonda foi redirixida para un encontro co asteroide (4179) Toutatis, que tivo lugar o 12 de decembro de 2012.
Mourente, San Martiño de Mondoñedo, Foz
Mourente é un lugar da parroquia de San Martiño de Mondoñedo no concello lucense de Foz na comarca da Mariña Central.
La Tralla (Ferrol)
La Tralla foi un periódico editado en Ferrol en 1913.
Historia e características
Semanario anarquista, apareceu en agosto de 1913. Dirixido por Antonio Filgueira Vieites, entre os seus redactores figurou José Bravo. Polemizou con El Obrero.
Bandeira da Güiana Francesa
A bandeira oficial da Güiana Francesa, unha rexión de ultramar e o departamento de Francia que se atopa en América do Sur, é a bandeira francesa. O goberno local tamén usa unha bandeira con logotipo branco que representa a silueta do mapa da Güiana Francesa e catro frechas que fan referencia ao pobo cimarrón.
miniatura|Bandeira francesa ondeando en [[Cacao, Güiana Francesa.]]
Oirín, San Martiño de Mondoñedo, Foz
Oirín é un lugar da parroquia de San Martiño de Mondoñedo no concello lucense de Foz na comarca da Mariña Central.
Ollapín
miniatura|Ollapín co ollo na caluga. O Ollapín é un ser da mitoloxía galega, trátase dun xigante ciclope, de gran forza e brutalidade que se alimenta de carne humana.
Características
Está emparentado con outro ser que pertence a categoría dos xigantes como é o Olláparo, co cal comparte case todas as súas caracteríticas. Se ben a diferenza principal é a localización do ollo, que no caso do Olláparo adoita ter un na fronte e outro na caluga (segundo as fontes), e no caso do Ollapín –e segundo as diferentes fontes– ou ben ten o ollo no pescozo ou na caluga. Afirmáse que vivía nos montes da comarca do Bolo ou Caldelas ou en cavernas que pechaba con penedos enormes que só el podía mover. Estas grotas profundas estaban situadas nos montes de Ourense e de Lugo aínda que a súa presenza estendíase por toda Galicia.
Titan II SLV
miniatura|Un Titan II SLV engalando co satélite DMSP F14 a bordo. O Titan II SLV, coñecido tamén como Titan 23G, Titan-2(23)G e Titan 2G, foi unha serie de foguetes espaciais dos Estados Unidos usados entre 1988 e 2003.
Características
Os Titan II SLV eran mísiles Titan II modificados como lanzadores orbitais non tripulados, de maneira similar a como os Titan II GLV o foron para o programa Gemini. A principal diferenza era que os Titan II SLV eran realmente mísiles Titan II postos fóra de servizo e reconvertidos a lanzadores orbitais sen os sistemas de seguridade e redundantes usados no programa tripulado. Segundo a versión podían poñer ata 3175 kg en órbita baixa terrestre. As versións diferenciábanse na clase de etapa final utilizada en cada foguete:
Lanzáronse 13 foguetes Titan II SLV en total, todos con éxito salvo un.
Brenda Navarro
Brenda Navarro, nada na Cidade de México (México) o 26 de febreiro de 1982, é unha escritora, socióloga e economista mexicana. Traballou en distintas ONG relacionadas cos dereitos humanos. Foi a fundadora de #EnjambreLiterario, un proxecto editorial enfocado en publicar obras escritas por mulleres. A súa primeira novela foi Casas vacías.
Traxectoria
Navarro é egresada da Universidade Nacional Autónoma de México onde estudou socioloxía e economía. Así mesmo, estudou unha mestría en Estudos de Xénero, Mulleres e Cidadanía na Universidade de Barcelona.
Colaborou con diversas ONG, tales como Artigo 19 Capítulo México e Cátedra UNESCO de Dereitos Humanos da Facultade de Ciencias Políticas da Universidade Nacional Autónoma de México.
Fundou #EnjambreLiterario, un proxecto integrado por un grupo de persoas na procura de abrir espazos de difusión para voces femininas en Latinoamérica desde 2016 e até o 2020. Deste xeito, editou as seguintes obras: Agosto de Tatiana Maillard, El libro de Aisha de Sylvia Aguilar Zéleney, Brazilian no es una raza de Wendy Treviño e Una casa con jardín de Itzel Guevara del Ángel.
Participa en obradoiros como A miña casa é un campo de batalla? e Escribiremos o mundo ou o mundo reescribiranos? da Casa Encendida de Fundación Montemadrid así como Talleres de Escritura Creativa e Talleres e cursos de Economía con perspectiva de xénero.
No 2018, xunto a Kaja Negra, un proxecto de xornalismo independente, publicou Casas Baleiras, a súa primeira novela. Nesta cuestiona a maternidade imposta pola sociedade e sobre todo a dor dunha muller ante a desaparición dun fillo.
Forma parte da rede Elas Coidan, a cal busca pór de manifesto que o traballo creativo implica para as mulleres unha tripla xornada. A través desta rede búscase promover o diálogo ao redor da escritura e ao traballo doméstico.
Troll (filme de 2022)
Troll é un filme noruegués de 2022 dirixido por Roar Uthaug. Está protagonizado por Ine Marie Wilmann, Kim Falck, Mads Sjøgård Pettersen, Gard B. Eidsvold, Pål Richard Lunderby e Eric Vorenholt, e conta a historia dun grupo de persoas disparen que deben unirse para deter a un antigo trol que foi espertado nunha montaña norueguesa e evitar que cause estragos.
Estreouse subtitulado en galego o 1 de decembro de 2022 a través da plataforma de Netflix.
Roquefort-sur-Soulzon
miniatura|Roquefort-sur-Soulzon. Roquefort-sur-Soulzon (en occitano Ròcafòrt) é unha localidade e comuna francesa, situada no departamento de Aveyron, na rexión de Mediodía-Pireneos.
Esta pequena vila dá nome ao famoso queixo roquefort, elaborado nas covas próximas e principal motor económico da poboación, tanto pola súa produción como pola súa atracción de turistas.
Xeografía
A vila atópase ancorada no Macizo Central francés, no bordo do altiplano de Larzac, onde se poden atopar as covas nas que se elabora o queixo. O apelido da vila vén do pequeno río Soulzon, que atravesa o seu termo municipal.
Historia
Hai miles de anos, unha parte do cantil de Cambalou derrubouse, formándose así unha rede de covas con correntes de ar que fan que se renove constantemente, tendo unha humidade e unha temperatura constante durante todo o ano. Estas covas serviron de refuxio para os pastores de ovellas da zona, que construíron as súas casas nas zonas próximas.
As condicións das covas son propicias para a proliferación do fungo Penicillium roqueforti, responsábel da fermentación do queixo, polo que dende tempos moi antigos foi producido. Sábese que na antiga Roma xa coñecían o queixo roquefort.
No século XV o rei Carlos VI converteu as covas e a localidade de Roquefort en apelación de orixe, sendo a primeira constancia deste tipo de regulacións. A apelación de orixe actual data de 1925.
Palmiz, San Martiño de Mondoñedo, Foz
Palmiz é un lugar da parroquia de San Martiño de Mondoñedo no concello lucense de Foz na comarca da Mariña Central.
William H. Brett
William Howard Brett, nado en Cleveland, Ohio, o 31 de decembro de 1893 e finado en Palm Desert, California, o 10 de abril de 1989, foi un home de negocios estadounidense, director da Casa da Moeda dos Estados Unidos desde 1954 a 1961.
Primeiros anos e formación
William H. Brett era fillo de Alice L. Allen e do bibliotecario público de Cleveland William Howard Brett. A súa primeira educación recibiuna en escolas públicas de Ohio.
Posteriormente cursou estudos superiores no Dartmouth College, unha institución universitaria privada de Hanover, Nova Hampshire, e completounos cun último curso na Tuck School of Business Administration, na que se graduou en 1916.
Home de negocios
Finalizada a contenda, Brett regresou a Ohio, onde transcorreu a súa traxectoria profesional, como enxeñeiro e como home de negocios, vinculado a varias empresas. Foi un dos socios da compañía Perfection Spring; en 1919 ingresou como enxeñeiro industrial na compañía Scovell, Wellington & Co., ata que en 1921 foi nomeado vicepresidente e director de Enamel Products, e en 1943 ocupou os mesmos postos en Aliance Ware.
Director da US Mint
En 1954, o presidente Dwight D. Eisenhower nomeouno director da Casa da Moeda dos Estados Unidos (US Mint), cargo que ocupou entre xullo dese ano e xaneiro de 1961. Durante a súa dirección levouse a cabo a reorganización da institución para reducir custos e mellorar a súa eficiencia operativa: modernizáronse os equipamentos e ampliáronse as instalacións da Ceca de Filadelfia, e cesou a actividade noutros centros, como a Ceca de San Francisco e a oficina de ensaios de Seattle.
Vida familiar
William H. Brett casou en 1917 con Catherine Ruth Connelly —finada en 1975—, con quen tivo un fillo e unha filla. En segundas nupcias casou con Mary Lynn Marburg.
Brett finou por causa do cancro de páncreas que padecía na súa casa de Palm Desert, California, o 10 de abril de 1989, aos 95 anos.
Bandeira das Illas Cocos
Deseño
A bandeira está formada por un campo verde, cunha palmeira nun disco de ouro no cantón, unha lúa crecente de ouro no centro da bandeira e a constelación da Cruz do Sur en ouro. A palmeira representa a flora tropical das illas; as cores son as cores nacionais de Australia; a lúa crecente representa o islam, a relixión dos malaisios de Cocos que constitúen a maioría da poboación das illas; e a Cruz do Sur é un símbolo de Australia e do hemisferio sur.
Reiriz, San Martiño de Mondoñedo, Foz
Reiriz é un lugar da parroquia de San Martiño de Mondoñedo no concello lucense de Foz na comarca da Mariña Central.
Antonio Filgueira Vieites
Antonio Filgueira Vieites, nado en Ferrol o 25 de xullo de 1871 e finado no mesmo concello o 2 de decembro de 1937, foi un pintor anarquista e sindicalista galego.
Traxectoria
Fillo dun canteiro de Tállara. Foi conserxe da casa de socorro de Ferrol. Entre 1902 e 1905 estivo emigrado en Río de Xaneiro e en 1908 estivo en Buenos Aires. Retornou a Ferrol en 1909, participou en varios mitins de protesta na Coruña e Ferrol, en decembro foi detido pola rotura dunha urna nas eleccións municipais e ao ano seguinte procesado por desorde pública. Saíu da cadea e foi novamente procesado na causa por atentado, e despois por delito contra a Constitución. Emigrou a Cuba e en xuño de 1911 participou nun mitin no Centro Gallego da Habana, pola folga da rede de sumidoiros, xunto a Severino Chacón. Foi expulsado de Cuba con Severino Chacón o 20 de agosto de 1911 e ao chegar a Ferrol foi encarcerado por estar reclamado polos tribunais e en rebeldía. Novamente no Brasil, militou na anarcosindicalista Confederaçao Operária Brasileira (COB) e foi preso en agosto de 1912 como dirixente da folga dos Docks de Santos. Foi expulsado cara a Europa sen formación de causa, mais retornou a Brasil por levar máis de dez anos no país. En xaneiro de 1913 partiu para Europa como delegado da COB para protestar contra a emigración ao Brasil, coa intención de facer conferencias en España e Portugal.
En setembro de 1913 era director do periódico La Tralla, e sostivo unha pelexa con Francisco Pérez, director do xornal El Obrero. Procesado polo delito de lesións, foi condenado en febreiro de 1914 e novamente procesado polo delito de inxurias, foi condenado en xaneiro de 1915. Foi redactor do xornal santista A Revolta. En febreiro de 1915 participou nun mitin contra a guerra no Teatro Romea de Ferrol. Foi un dos asinantes dunha protesta en nome da Comisión Organizadora do Congreso da Paz de Ferrol pola suspensión do mesmo e a expulsión dos delegados estranxeiros. Representou no Congreso da Paz á Confederaçao Operária Brasileira. En agosto de 1915 convocou en nome da COB o Congreso da Paz de Río de Xaneiro onde representou ao Sindicato de Oficios Varios e foi o encargado de abrir a primeira sesión. En xaneiro de 1917 foi sobresida a causa que se lle seguiu por calumnias e inxurias á autoridade por medio da imprenta. Detido en xullo dese ano por repartimento de follas clandestinas en Ferrol, nas que se recomendaba aos soldados que non dispararan contra os seus irmáns, asinadas por Marcelino Domingo; foi posto en liberdade baixo fianza. Procesado polo xulgado militar do Rexemento de Infantería de Zamora, foi condenado en outubro de 1918 a seis meses de cárcere polas palabras ofensivas diante do Consello de Guerra que o xulgaba por outro delito do que foi absolto. En 1919 foi procesado por un artigo publicado por El Obrero co título “No más farándulas políticas” e en decembro dese ano deu unha conferencia co título “Socialismo, sindicalismo y anarquismo” no Ateneo Obrero Sindicalista. Marchou á Habana en setembro de 1920. Retornado, foi procesado por desacato en maio e novembro de 1923 e detido en maio de 1924 por orde do capitán xeneral da rexión, acusado de inxurias ao directorio nun xornal cubano. En 1933 foi un dos relatores do Congreso Agrario Regional Gallego.
Vida persoal
Casou con Laura Durrutia Muíños e foi pai de Electra, Germinal e Libertad Filgueira Durrutia.
Aspergillus fumigatus
Aspergillus fumigatus é unha especie de fungos ascomicetos do xénero Aspergillus e é unha das especies máis comúns dese xénero que causa enfermidades en individuos con inmunodeficiencia.
Aspergillus fumigatus é un saprótrofo moi común na natureza que se atopa normalmente nos solos e materia orgánica en descomposición, como moreas de compost, onde desempeña un papel esencial na reciclaxe do carbono e do nitróxeno. Colonias do fungo producen conidióforos, que liberan miles de diminutos conidios (esporas) verde agrisados de 2–3 μm, que facilmente se transportan polo aire. Durante moitos anos pensouse que A. fumigatus só se reproducía asexualmente, xa que non se observaran apareamentos nin meioses. Porén, en 2008 demostrouse que posúe un ciclo de reprodución sexual funcional completo, 145 anos despois da súa descrición orixinal por Fresenius. Aínda que A. fumigatus aparece en áreas con diferentes climas e ambientes, mostra unha baixa variabilidade xenética e unha falta de diferenciación xenética das poboacións a escala global. Así, mantense a capacidade do sexo, a pesar de que se produce pouca variabilidade xenética.
Este fungo pode crecer a 37 °C (a temperatura normal do corpo humano), e pode seguir crecendo a temperaturas de 50 °C, e os conidios sobreviven mesmo a 70 °C, condicións que atopa frecuentemente nas moreas de composts, que xeran a súa propia calor. As súas esporas son moi ubicuas na atmosfera e estímase que todas as persoas inhalan centos de esporas ao día, as cales normalmente son eliminadas moi rápido polo sistema inmunitario en individuos sans. Porén, en individuos inmunocomprometidos, como os receptores de órganos transplantados ou persoas con SIDA ou leucemia, é máis probable que o fungo se comporte como patóxeno, superando as debilitadas defensas do hóspede e causando un conxunto de doenzas chamadas en xeral asperxilose. Debido ao recente incremento do uso de inmunosupresores para tratar enfermidades humanas, estímase que A. fumigatus pode ser responsable dunhas 600.000 mortes anualmente cunha taxa de mortalidade entre o 25 e o 90%. Postulouse a actuación de varios factores de virulencia para explicar este comportamento oportunista.
Cando se cribaron caldos de fermentación de A. fumigatus descúbríronse varios alcaloides indólicos con propiedades antimitóticas. Os compostos interesantes eran dunha clase de triproestatinas, das cales a de maior interese anticanceríxeno é a espirotriproestatina B.
Aspergillus fumigatus crece en certos materiais de construción dos edificios e pode producir micotoxinas xenotóxicas e citotóxicas, como a gliotoxina.
Xenoma
Aspergillus fumigatus ten un xenoma haploide estable de 29,4 millóns de pares de bases. Publicáronse as secuencias xenómicas de tres especies de Aspergillus, concretamente A. fumigatus, A. nidulans e A. oryzae, na revista Nature en decembro de 2005.
Patoxénese
Aspergillus fumigatus é a causa máis frecuente de infección fúnxica invasiva en individuos inmunocomprometidos, entre os que están pacientes que están recibindo terapia inmunosupresora contra doenzas autoinmunes ou neoplásticas, receptores de transplantes de órganos e doentes de SIDA. A. fumigatus causa principalmente infeccións invasivas pulmonares e representa unha causa importante de morbilidade e mortalidade neses individuos. Adicionalmente, A. fumigatus pode causar infeccións pulmonares crónicas, asperxilose broncopulmonar alérxica, ou enfermidades alérxicas en hóspedes inmunocompetentes.
Resposta inmunitaria innata
A exposición por inhalación de conidios transportados polo aire é continua debido a súa ubicua distribución no ambiente. Porén, nas persoas con boa saúde o sistema inmunitario é unha eficaz barreira contra a infección por A. fumigatus. Unha gran porción dos conidios inhalados son limpados pola acción mucociliar do epitelio respiratorio. Debido ao peueno tamaño dos conidios, moitos deles deposítanse nos alvéolos, onde interaccionan co epitelio e células efectoras innatas. Os macrófagos alveolares fagocitan e destrúen os conidios dentro dos seus fagosomas. As células epiteliais, concretamente pneumocitos tipo II, tamén internalizan os conidios que transportan aos lisosomas, onde son destruídos. As células inmunitarias de primeira liña tamén serven para recrutar neutrófilos e outras células inflamatorias por medio da liberación de citocinas e quimiocinas inducida pola ligazón de motivos específicos dos fungos a receptores de recoñecemento de patóxeno. Os neutrófilos son esenciais para a resistencia á asperxilose, como se demostrou en individuos neutropénicos e son capaces de secuestrar tanto conidios coma hifas por mecanismos non fagocíticos distintos. As hifas son demasiado grandes para a internalización nas células e os danos inducidos pola NADP oxidase mediada polos neutrófilos representa a defensa dominante do hóspede contra elas. Ademais destes mecanismos de eliminación mediados por células, os péptidos antimicrobianos segregados polo epitelio das vías aéreas contribén tamén á defensa do hóspede. O fungo e os seus polisacáridos teñen a capacidade de regular as funcións das células dendríticas pola vía de sinalización de Wnt-β-catenina para inducir a expresión de PD-L1 e promover as respostas de célula T regulatoria.
Invasión
miniatura|300px|Esquema dunha infección invasiva de [[Aspergillus. As hifas xerminan dentro das células epiteliais ou dentro dos alvéolos. As hifas esténdense polas células epiteliais, invadindo finalmente e atravesando as células endoteliais da vasculatura. En raros casos, fragmentos das hifas rompen e despréndense, dispersándose pola corrente circulatoria. ]] Os individuos inmunosuprimidos son susceptibles á infección invasiva por A. fumigatus, que se manifesta máis comunmente como unha asperxilose pulmonar invasiva. Os conidios inhalados que evaden a destrución inmune realizada polo hóspede son os proxenitores causantes da doenza invasiva. Estes conidios saen da súa dormancia e experimentan un cambio morfolóxico a hifas xerminando no ambiente cálido, húmido e rico en nutrientes dos alvéolos pulmonares. A xerminación ocorre tanto extracelularmente coma nos endosomas dos pneumocitos de tipo II que conteñen conidios. Despois da xerminación, o crecemento hifal filamentoso ten como resultado a penetración no epitelio e a subseguinte penetración do endotelio vascular. O proceso de anxioinvasión causa danos endoteliais e induce unha resposta proinflamatoria, expresión de factores tisulares e activación do cadoiro de coagulación. Isto orixina unha trombose intravascular e infarto nos tecidos localizado; porén, a diseminación de fragmentos de hifas adoita ser limitado. A diseminación na corrente sanguínea só ocorre en individuos gravemente inmunocomprometidos.
Resposta á hipoxia
Como é común en células tumorais e outros patóxenos, as hifas invasivas de A. fumigatus encontran microambientes hipóxicos (baixos niveis de oxíxeno, ≤ 1%) no sitio de infección do organismo hóspede. Investigacións actuais indican que na infección, a necrose e a inflamación causan danos nos tecidos que fan diminuír as concentracións de oxíxeno dispoñible debido a unha redución local da perfusión, é dicir, o paso de fluídos aos órganos. En A. fumigatus atopouse que metabolitos secundarios inhiben o desenvovlemento de novos vasos sanguíneos, o que orixina danos nos tecidos, a inhibición da reparación dos tecidos e finalmente microambientes hipóxicos localizados. As implicacións exactas da hipoxia sobre a patoxénese fúnxica non se coñecen polo momento; porén, estes ambientes baixos en oxíxeno foron asociados desde hai tempo con resultados clínicos negativos. Debido ás correlacións significativas identificadas entre a hipoxia, as infeccións fúnxicas e os resultados clínicos negativos, os mecanismos polos cales se adpata A. fumigatus á hipoxia son unha área de crecente interese enfocada a novas dianas de fármacos.