cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mauritania
Demografía
A lingua oficial é o árabe, e a variedade que se fala no país é o hassānīya, que tamén se emprega no sur de Marrocos e no Sáhara Occidental. Ademais o francés está estendido abondo. O wolof, pular e soninke están recoñecidas como linguas nacionais. Aínda que faltan datos máis precisos, sobreviven aínda falantes dunha variante bérber, o zenaga, que presenta numerosas peculiaridades a respecto doutros falares bérberes.
José Cadalso
Traxectoria
Tamén alí rematou Cartas marruecas, unha novela epistolar que en realidade é unha colección de ensaios sobre o atraso material, social, cultural e moral de España. En 1777 foi ascendido a comandante de escuadrón. Dous anos máis tarde participou no asedio de Xibraltar (que durou ata 1783) e foi ascendido a coronel en 1781.
Cadalso morreu o 26 de febreiro de 1782, tras recibir o impacto nunha tempa dun casco de metralla ou dunha granada. A súa tumba localízase na igrexa de Santa María a Coroada da cidade de San Roque.
Obras poéticas
O conxunto das composicións líricas que escribiu durante o seu desterro aragonés forman o libro Ocios de mi juventud. Son poesías que pertencen aos distintos xéneros típicos do momento: anacreónticas, pastorís, amatorias, filosóficas e satíricas. Os modelos abranguen dende Anacreonte e Ovidio ata Torquato Tasso e Garcilaso. Os Ocios editáronse tamén en 1781, 1782 e 1786. Apareceron novos poemas de Cadalso en anos sucesivos.
Obras en prosa
É moi probable que a primeira obra escrita por Cadalso fose Defensa de la nación española contra la carta persiana LXXVIII de Montesquieu, contra o ano 1768. Aos anos comprendidos entre 1771–1774 corresponde a súa actividade literaria máis efectiva. Los eruditos a la violeta (1772) é unha sátira breve e lixeira contra un tipo de educación frecuente nese tempo, a erudición simplemente superficial. O contido e a estrutura quedan claramente reflectidos no subtítulo posto polo propio autor: «Curso completo de todas as ciencias, dividido en sete leccións, para os sete días da semana, publicado en obsequio dos que pretenden saber moito estudando pouco». O título alude a un dos perfumes, o da violeta, preferidos polos mozos de moda. A obra tivo un éxito inmediato e o título acabou "proverbializándose".
Suplemento (1772) consiste nunha serie de traducións poéticas con comentarios, destinadas a ilustrar as leccións do martes, cinco cartas de ex alumnos do curso e unha breve noticia sobre as orixes e a composición da obra. El buen militar a la violeta é unha continuación póstuma, aplicada especialmente á profesión militar.
De forma póstuma publicáronse os seus dous textos máis coñecidos: Noches lúgubres, aparecidas no Correo de Madrid entre 1789 e 1790, e Cartas marruecas, que viron a luz por vez primeira, por entregas no mesmo diario ao longo de 1789, probablemente publicadas polo seu amigo Manuel de Aguirre, que tamén colaboraba neste diario. Nesta obra, tomando como pretexto unha viaxe por España do árabe Gazel, realizou unha crítica profunda e exhaustiva dos costumes e defectos do país, á vez que defendía o sentido reformador do despotismo ilustrado. O modelo que seguía era o das Lettres persanes (1721) do barón de Montesquieu.
Partido Galeguista de Pontevedra
Historia e características
A súa denominación primeira foi Grupo Nacionalista Galego de Pontevedra e formaban o seu Consello Executivo:
Para as eleccións constituíntes do 28 de xuño apoiou a denominada Candidatura Galeguista conseguindo Castelao acta de deputado.
A Malladoira
O topónimo galego A Malladoira pode referirse a:
A boca pobre
A boca pobre (en An Béal Bocht) é unha novela satírica de 1941 do escritor irlandés Brian O'Nolan (Flann O'Brien), publicada orixinalmente baixo o pseudónimo de "Myles na gCopaleen". Está amplamente considerada como unha das mellores novelas en lingua irlandesa do século XX. En 2016 foi traducida ao galego por Isaac Xubín e publicada pola editorial Rinoceronte.
Contexto
O libro é unha parodia do xénero de autobiografías de escritores das Gaeltacht, tales como a autobiografía An tOileánach de Tomás Ó Criomhthain ou Peig de Peig Sayers, nas que se conta a súa vida, especialmente a última metade, como unha serie de desgrazas nas que boa parte da súa familia morre por mor de doenzas, afogamentos ou outros contratempos. Libros deste xénero formaron parte das lecturas obrigadas no sistema educativo irlandés para varias xeracións de irlandeses dende a independencia do país en 1921. O'Nolan era, de feito, un grande admirador de An tOileánach, que está considerada como a mellor obra do seu xénero, mais o crítico Declan Kiberd indica como a admiración de O'Nolan por un escritor tende a expresarse a modo de parodia do seu traballo.
A expresión irlandesa "poñer na boca podre" ("an béal bocht a chur ort" en irlandés) fai referencia a práctica de esaxerar a gravidade da situación persoal de cadaquén, especialmente a económica, para provocar simpatía, recibir caridade ou acadar a condonación dunha débeda.
Unha das figuras discursivas no libro é unha cita de An tOileánach de Ó Criomhthain: ...mar ná beidh ár leithéidí arís ann, "...nunca endexamais haberá ninguén coma eles"; e diversas variacións dela aparecen ao longo da obra de O'Nolan.
Argumento
O protagonista da historia é Bónapárt Ó Cúnasa, habitante de Corca Dorcha, unha aldea dunha rexión remota do occidente de Irlanda onde sempre chove, todos viven na absoluta pobreza e falan gaélico. Trata da vida de Ó Cúnasa dende o seu propio nacemento. Nun momento da historia, os habitantes de Corca Dorcha reciben a visita de hordas de dublineses gaeilgeoirí (amantes da lingua irlandesa), pero acaban marchando da zona porque "a pobreza é demasiado pobre, a autenticidade demasiado auténtica e o gaelicismo demasiado gaélico".
A Nogueira, Pesqueiras, Chantada
A Nogueira é un lugar na parroquia de Pesqueiras, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo.
Tivián, Labrada, Abadín
Tivián é un lugar da parroquia de Labrada no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá. Tiña 10 habitantes en 2015 (6 homes e 4 mulleres) segundo datos do IGE. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2011 cando tiña 12 habitantes (7 homes e 5 mulleres).
Premier League 2005-2006
A tempada 2005-2006 da Premier League foi a 14ª edición da máxima competición ligueira de fútbol en Inglaterra. A tempada comezou o 13 de agosto de 2005 e rematou o 7 de maio de 2006 despois de 38 xornadas.
O equipo defensor do título, o Chelsea FC, gañador da anterior edición, acadou a súa 2ª liga consecutiva nesta tempada.
Metro de Bilbao
O Metro de Bilbao (en éuscaro: Bilboko metroa) é a rede de ferrocarril metropolitano de Bilbao e a súa área metropolitana, o Gran Bilbao, un espazo estendido en ambas as marxes da ría de Bilbao que concentra aproximadamente a un millón de habitantes. Posúe un trazado en forma de "Y", con dúas liñas, a 1 e a 2, que percorren as dúas beiras da ría para confluír nun tronco común que chega ata Basauri.
A rede de Metro está conectada coas liñas de Renfe Proximidades, EuskoTren (proximidades e rexionais), FEVE (proximidades, rexionais e longo percorrido) e EuskoTran (tranvía), así como coa terminal de autobuses Termibús e as liñas de longo percorrido de Renfe.
É a cuarta rede de metro construída en España, logo das de Madrid, Barcelona e Valencia. Actualmente é a cuarta rede de Metro de España en canto ao número de pasaxeiros transportados (88 500 000 en 2010 ) por detrás do Metro de Madrid e do de Barcelona; e por diante dos de Valencia, Sevilla e Palma.
Inicio das obras
Un ano máis tarde inauguráronse as cocheiras de Sopelana, que ao principio foron utilizadas para o mantemento das UT 200 de EuskoTren, e empezaron as obras do Metro no centro de Bilbao, concretamente na Praza Moyúa, que permaneceu pechada ata 1995. Máis tarde continuouse polos barrios de San Ignacio e Deusto, onde as obras provocaron bastantes molestias aos veciños, e danos de pequena consideración nalgúns edificios próximos.
Inauguración e expansión da rede
A Rede de Metro de Bilbao foi inaugurada o 11 de novembro de 1995 ás 11:11 polo Lehendakari José Antonio Ardanza. Tamén se achaban presentes o alcalde de Bilbao, Josu Ortuondo, o director xerente da infraestrutura Josu Sagastagoitia, así como outras personalidades da Deputación Foral de Biscaia, do Concello de Bilbao e do Goberno Vasco, nunha estrea que resultou caótica con multitude de fallos e atrasos.
O 21 de marzo de 1997 empezaron os traballos para a construción da liña 2, cuxo primeiro tramo foi inaugurado o 13 de abril de 2002.
O 22 de febreiro de 2007, o Goberno Vasco anunciou o proxecto para a creación da liña 3, que nun futuro estenderíase ao Aeroporto de Bilbao, cun trazado proxectado a través dun túnel escavado no monte Artxanda. As obras da liña comezarán en xullo de 2008.
O 25 de xaneiro de 2008 presentábanse os trazados preliminares das liñas 4 e 5. Á súa vez, a Universidade do País Vasco, co seu vicerector á cabeza, solicitou ao CTB a construción da liña 6 que conectase a cidade universitaria de Leioa co Txorierri (Aeroporto de Bilbao e Parque Tecnolóxico de Zamudio) ata podendo amplia-la cara á actual liña 1 en Getxo.
Rede actual
(*) O tramo comprendido entre as estacións de San Inazio e Etxebarri é o mesmo para as liñas 1 e 2 tendo 10,39 km e 12 estacións comúns. centro|miniatura|700x700px|Rede actual de Metro de Bilbao, incluíndo estacións en obras.
Futuro
miniatura|Esquema da rede futura do Metro de Bilbao. O trazado da liña 4 é preliminar.
Proceso de Bessemer
dereita|miniatura|300px|Conversor de Bessemer, diagrama esquemático O proceso de Bessemer foi o primeiro proceso industrial de baixo custo para a produción en masa de aceiro a partir de ferro gusa fundido. O proceso foi nomeado en homenaxe ao seu inventor, Henry Bessemer, que rexistrou unha patente do mesmo en 1855. O proceso é un adianto dunha práctica coñecida na China desde 200 d.C. O principio dese proceso é a remoción de impurezas do ferro pola oxidación con ar soprado a través do ferro fundido. A oxidación inclusive aumenta a temperatura da masa de ferro e a mantén en estado fundido.
Historia
miniatura|200px|esquerda|Conversor Bessemer, [[Museo de Kelham Island, Sheffield, Yorkshire, Inglaterra.]]
Sheffield, na Inglaterra, tiña unha gran reputación por causa do aceiro alí producido desde 1740, cando Benjamin Huntsman descubriu a técnica do uso de cadiño para a súa fabricación, no seu taller, no distrito de Handsworth. Este proceso tivo un considerábel impacto na cantidade e calidade da produción de aceiro á época, e só foi superada un século despois, en 1856, pola invención do conversor de Bessemer por Henry Bessemer, que permitía efectivamente a produción de aceiro en grande escala. Henry Bessemer mudouse para Sheffield, no corazón da industria do aceiro, onde abriu a Bessemer Steel Company. O Kelham Island Museum, nesa cidade, aínda mantén un modelo antigo dun conversor Bessemer en exposición ao público.
Importancia
O proceso de Bessemer revolucionou o mundo. Antes de seu uso indiscriminado, o aceiro era moi caro para usar na maioría das aplicacións e, ao longo da Revolución industrial, usábase ferro pudlado (ou ferro lupa) no seu lugar. Despois da presentación do proceso de Bessemer, o aceiro e o ferro pudlado acabaran ficando con prezos parecidos, e toda a industria finalmente volveuse ao aceiro.
Conversor Bessemer
miniatura|Esquema dun conversor Bessemer. O proceso é conducido nun recipiente grande de aceiro de formato ovoide, revestido con arxila ou dolomita, e é chamado de conversor Bessemer. A capacidade dun conversor vai de 8 a 30 toneladas de ferro fundido, sendo a carga típica de cerca de 15 toneladas. No cume do conversor existe unha abertura, xeralmente inclinada para o lado relativo ao corpo do recipiente, polo cal o ferro é introducido e o produto final, removido. O fondo do conversor é cheo de perforacións, chamadas de tuyeres, polas cales o ar é forzado para dentro do conversor. O conversor é pivotado por muñóns, de forma a poder ser rotado para recibir a carga, xirado á posición normal durante a conversión e rotado novamente para descargar o aceiro fundido ao final do proceso. O proceso de oxidación remove impurezas tales como silicio, manganeso e carbono, na forma de óxidos gasosos ou escoiras sólidas. O revestimento refractario do conversor tamén ten un papel no proceso: o revestimento de arxila é usado no proceso ácido de Bessemer, no cal hai pouco fósforo na materia-prima. Cando o teor de fósforo é alto, úsase o proceso básico de Bessemer: o revestimento nese caso é de dolomita, aínda que calcario ou magnesita poidan ás veces substituíla. Para dar propiedades desexadas ao aceiro, outras substancias poden ser adicionadas á masa fundida tras a conversión completa, como por exemplo spiegeleisen (unha liga de ferro-carbono-manganeso). Cando o aceiro desexado estiver pronto, el é vertido dentro de formas e despois trasladado para moldees, mentres a escoira máis leve é deixada de lado. O proceso de conversión (chamado de sopro) complétase en cerca de 20 minutos. Durante ese tempo, o progreso na oxidación das impurezas é xulgado pola aparencia da chama que xorde da boca do conversor; o uso moderno de métodos fotoeléctricos para gravar as características da chama axudaran bastante no control da calidade final do produto. Tras o sopro, o metal líquido é recarburado até o punto desexado e outros metais formadores de liga son adicionados, dependendo do produto final desexado.
Obsolescencia
A produción comercial de aceiro nos EUA encerrou a manufactura de aceiro polo proceso de Bessemer en 1968, substituído polo proceso de Linz-Donawitz, que ofrece un control mellor na química final do aceiro. O proceso de Bessemer era tan rápido (20 min ou menos até a finalización) que non había tempo suficiente para analizar quimicamente e axustar os elementos ligantes no aceiro producido. Os conversores Bessemer non removían o fósforo da masa fundida con eficiencia; como o prezo do mineral con baixo teor de fósforo ficou alto, o custo de conversión tamén acabou aumentando. O proceso permitía cargar só unha cantidade limitada de sucata de aceiro, o que aumentaba aínda máis os custos, especialmente cando tales sucatas ficaban baratas. Alén diso, algúns tipos de aceiro eran sensíbeis ao nitróxeno que acompañaba o sopro de ar que pasaba a través da masa fundida.
Samil, Irixoa, Muras
Samil é un lugar da parroquia de Irixoa no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).
Serpe, Raxó, Poio
Serpe é un lugar da parroquia de Raxó, no concello pontevedrés de Poio na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 30 habitantes (13 homes e 17 mulleres).
Big Flow Music
Big Flow Music (BFM) é un grupo mexicano de música hip hop con orixe en Guanajuato. Dende a súa formación en 2013, o grupo é un dos máis coñecidos en todo México e algúns países cos seus temas de Trap.
Comezos
O grupo comezou a gravar no seu propio estudio en 2013. convertéronse nun dos mellores e máis coñecidos grupos de trap en rap mexicano.
O Traveseal, Irixoa, Muras
O Traveseal é un lugar da parroquia de Irixoa no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Montecelo, Sobradelo, Vilagarcía de Arousa
Montecelo é un lugar da parroquia de Sobradelo no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia. Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016, polo que non se poden achegar datos da súa poboación.
Orde de San Bieito
miniatura|[[San Bieito de Nursia (c. 480-543), dun detalle do fresco de Fra Angelico, Basílica de San Marco, Florencia (c. 1400-1455).]]A Orde de San Bieito (O.S.B.) é unha orde relixiosa fundada por Bieito de Nursia, que segue a Regra ditada por este para a abadía de Montecasino. Bieito de Nursia contribuíu decididamente na evanxelización cristiá da Europa polo que foi declarado Patrón de Europa.
Actualmente a Orde está estendida por todo o mundo, con mosteiros masculinos e femininos.
Seguindo o seu exemplo e inspiración, diversos fundadores de ordes relixiosas basearon a normativa dos seus mosteiros na Regra deixada por Bieito, cuxo principio fundamental é Ora et labora, é dicir, reza e traballa.
Os mosteiro beneditinos están sempre dirixidos por un superior que, dependendo da categoría do mosteiro, pode chamarse prior ou abade; este é escollido polo resto da comunidade. O ritmo de vida beneditino ten como eixe principal o Oficio Divino, tamén chamado Liturxia das Horas, que se reza sete veces ao día, tal como San Bieito ordenara. Xunto coa intensa vida de oración en cada mosteiro, trabállase en diversas actividades manuais, agrícolas etc, para o sustento e o autoabastecemento da comunidade.
Río Sil
O Sil é un río do noroeste da Península Ibérica que discorre polas provincias de León e Ourense, facendo no seu último tramo de fronteira entre esta última e a de Lugo, na zona noroeste de España. É o principal afluente do río Miño, coa que comparte a expresión popular de «o Sil leva a auga e o Miño a fama».
Orde de San Bieito
Reformas da Orde Beneditina
Durante o transcurso da súa historia, a Orde Beneditina sufriu numerosas reformas, debido á eventual decadencia da disciplina no interior dos mosteiros. A primeira reforma importante foi a adiantada por San Odón no século X; esta reforma, chamada cluniacense (nome proveniente de Cluny, lugar de Francia onde se fundou o primeiro mosteiro desta reforma), chegou a tomar un grande impulso, a tal punto que durante gran parte da Idade Media, practicamente tódolos mosteiros beneditinos ficaban so o dominio de Cluny.
Os cluniacense adquiriron gran poder económico e político, e os abades máis importantes chegaron a formar parte das cortes imperiais e papais. Varios pontífices romanos foron beneditinos, provenientes dos mosteiros cluniacenses (Alexandre II, 1061-73; san Gregorio VII e moitos máis).
Río Sil
Características
Nace en La Cueta, León, ao pé de Peña Orniz, a 1980 metros de altitude. Após pasar polas comarcas de Laciana e do Bierzo (nesta, cruza a vila de Ponferrada), entra en Galicia pola provincia de Ourense, onde atravesa o Montefurado. Antigamente o seu leito rodeaba este monte nun percorrido de 3 km.
No seu tramo medio define a fronteira entre as provincias de Lugo e Ourense. Xúntase co Miño no lugar dos Peares. Preto da intersección entre o río Sil e o río Miño están os Canóns do Sil. O seu curso é de 228 km, pasando por vilas como Villablino, Toreno, Ponferrada, O Barco de Valdeorras, A Rúa e Quiroga. A súa conca é de 8 020 km².
Tanto o seu caudal como o dos seus afluentes é moi estable.
A sona de ser o río máis caudaloso de Galicia está xustificada: No anuario hidrolóxico da confederación hidrográfica Miño-Sil aparece que o encoro de San Pedro, a poucos quilómetros da xuntanza co Miño, rexistra moito máis paso de auga que o dos Peares, o último do río miño antes do encontro (5492 hm3 fronte a 2762,9 hm3 de media anual). A xuntanza de ambos, na parte baixa do Miño, produce un caudal conxunto superior.
Etimoloxía
Segundo algúns autores crese que Sil viría do latín sil: ocre. Plinio o Vello falaba nos seus documentos da abundancia de ouro e prata que se tiraba das grandes explotacións mineiras da Gallaecia no que hoxe son As Médulas, na conca do Sil; tales minas eran tamén ricas en materias corantes ou pigmentos ocres. Dioscórides fala expresamente dos ocres da Iberia occidental.
Espinho
O topónimo portugués Espinho pode referirse a:
Río Sil
Etimoloxía
Tamén existe unha terceira hipótese de orixe preindoeuropea.
Orde de San Bieito
Reformas da Orde Beneditina
Tanto poder adquirido levou á decadencia da reforma cluniacense, que atopou unha importante contraparte na reforma cisterciense, palabra proveniente de Císter (Cîteaux, en francés), lugar onde se formou o primeiro mosteiro desta reforma. San Roberto de Molesmes, santo Esteban Harding e san Roberto de Chaise-Dieu foron os fundadores da Abadía de Cîteaux en 1098. Procuraban apartarse do estilo cluniacense, que caera na disciplina e o relaxamento da vida monástica. O principal obxectivo dos fundadores de Císter foi impoñer a práctica estrita da Regra de San Bieito e o regreso á vida contemplativa.
Río Sil
Principais afluentes
Pola ribeira esquerda:
Orde de San Bieito
Reformas da Orde Beneditina
O principal impulsor desta reforma foi san Bernardo de Claraval (1090-1153), que foi discípulo dos fundadores de Cîteaux, regresando alí no ano 1108. Encargóuselle a fundación da Abadía de Claraval, converténdose no principal conselleiro dos papas, e varios dos seus monxes chegaron igualmente a ocuparen a Sé Pontificia. Bernardo predicou tamén a Segunda Cruzada. Ao morrer fundara 68 mosteiros da súa orde.
Río Sil
Principais afluentes
Pola ribeira dereita:
Orde de San Bieito
Reformas da Orde Beneditina
A reforma cisterciense subsiste até hoxe como orde beneditina independente, dividida igualmente en dúas ramas: a Orde Cisterciense da Común Observancia (O. Cist.) e a Orde Cisterciense da Estrita Observancia (OCSO), tamén coñecida como Trapistas. Chámaselle tamén beneditinos brancos, debido á cor do seu hábito, en contraposición aos demais monxes da Orde de San Bieito, a quen se lle chama beneditinos negros
Río Sil
Encoros
Os principais encoros do río son:
Orde de San Bieito
Reformas da Orde Beneditina
Durante a Idade Media saíron outras reformas importantes da Orde Beneditina. A de san Romualdo (†1027), que deu inicio á reforma camaldulense. Esta reforma subsiste até hoxe en dúas ramas: a primeira forma parte de Confederación Beneditina (beneditinos negros); a segunda é independente, mais vertébrase igualmente pola Regra de San Bieito. Outra reforma importante foi a emprendida por san Xoán Gualberto (†1073), quen fundou os Beneditinos de Val Umbrosa, polo lugar en Italia no que se construíu o primeiro mosteiro desta reforma; é igualmente hoxe en día unha congregación da Confederación Beneditina. A reforma de san Silvestre (1177-1267), fundador dos Beneditino de Montefano, que subsiste hoxe tamén como congregación asociada á Confederación Beneditina. A reforma do beato Bernardo Tolomei (1272-1348), que deu orixe aos Beneditinos de Monte Oliveto, hoxe tamén forma parte integrante da Confederación Beneditina.
Após axitados períodos da historia, como a Reforma en Alemaña e dos Países Baixos, a expulsión ou execución de relixiosos católicos por Henrique VIII en Inglaterra, seguido do período revolucionario en Francia, así como tamén a decadencia da disciplina nos mosteiros, levou a que diminuíse a poboación de monxes. Despois da Revolución francesa, foi Prosper Guéranger quen fixo renacer a orde beneditina en Solesmes, en Francia, a partir do 1833.
Actualidade
En 2020, a Orde de San Bieito contaba con 6 802 monxes, dos que 3 419 eran sacerdotes. Isto supón unha redución de case a metade con respecto os valores de 1963, cando sumaban 12 131 relixiosos.
Combarro, Combarro, Poio
Combarro é un lugar da parroquia de Combarro no concello pontevedrés de Poio na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 1.251 habitantes (607 homes e 644 mulleres).
É o núcleo principal da parroquia poiense do mesmo nome. Ademais, contén un dos conxuntos históricos máis fermosos e mellor conservados de Galicia. É famoso tamén polos seus hórreos, á beira do mar.
Comunicacións
A principal estrada para chegar a Combarro é a PO-308, que bordea a costa norte da ría. Atópase preto de Poio, Sanxenxo ou Pontevedra
Linguas bódicas
As linguas bódicas forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana.
Real venezolano
miniatura|242x242px| Real Venezolano cuñado en Caracas polo Goberno republicano en [[1810 ]] O real foi a moeda de curso legal de Venezuela ata 1843, cando foi substituída polo peso venezolano.
O real español
Ata 1821, o real de prata español circulaba normalmente polo territorio da República de Venezuela. En 1802, as autoridades españolas abriran a Real Casa de Moeda de Caracas, na que se cuñaron moedas coa denominación en reais ata 1821. Os realistas emitiron en prata moedas de 1, 2 e 4 reais entre 1817 e 1821. Durante ese período, Venezuela foi parte da Gran Colombia.
Entre 1813 e 1817, as provincias de Güiana e Maracaibo, que permanecían fieis á monarquía española, emitiron moedas con denominacións en reais e as súas fraccións.
O real venezolano
Paralelamente ás cuñaxes dos realistas, os insurxentes emitiron en Venezuela as súas propias moedas con valores en reais venezolanos, coa mesma paridade que o real español. Desde os primeiros momentos da guerra de independencia (1810-1823), cuñáronse moedas de prata de 1 e de 2 reais, inicialmente a imitación das moedas españolas "macuqinas", cuñadas a martelo.
En 1812, o Goberno republicano emitiu, en cobre, moedas de 1/8 e de 1/4 de real, e moedas de prata de 1/2 e de 1 real. Estas moedas amosan no reverso o número 19 entre estrelas, en alusión ao día da revolución que deu inicio ao proceso de independencia: 19 de abril de 1910.
A partir de 1821, coa integración de Venezuela na Gran Colombia, o real colombiano foi distribuído por Venezuela e algunhas desas moedas (1/4 real e 1/2 real) foron cuñadas na ceca de Caracas.
En 1837, o real colombiano foi substituído polo peso colombiano (subdividido en 8 reais) e, pola súa vez, en 1843 o real venezolano, que tiña paridade co real de Colombia, foi substituído polo peso venezolano (subdividido en 10 reais).
Río Ebro
260px|miniatura|O Ebro ao seu paso por [[Tortosa]] O río Ebro (en catalán: Ebre) é o río máis caudaloso de España e o segundo da Península Ibérica despois do Douro. É ademais o segundo río máis longo despois do Texo. Discorre na súa totalidade por España, sendo o seu río máis longo, con 910 km, o máis caudaloso e o que ten a maior conca, que chega aos 83 093 km². Ten máis de 200 tributarios.
Percorre o extremo nororiental da Península Ibérica, a través do val que leva o seu nome. Segue unha dirección noroeste-sueste desde o seu nacemento na Hermandad de Campoo de Suso, en Cantabria, ata o mar Mediterráneo, no que desemboca formando o delta do Ebro, entre os termos municipais de Deltebre e Sant Jaume d'Enveja.
O Ebro atravesa as comunidades autónomas españolas de Cantabria, Castela e León, A Rioxa, País Vasco, Navarra, Aragón e Cataluña. Ademais, a súa conca hidrográfica tamén alcanza territorios da Comunidade Valenciana (río Bergantes) e de Castela a Mancha. Dúas capitais de comunidade autónoma, Logroño e Zaragoza, son bañadas polo río.
Etimoloxía
O seu nome deriva do antigo topónimo Hiber (Hiberus Flumen), que dá tamén nome á Península Ibérica e aos pobos iberos, adaptación latina do termo grego Ίβηρ (Iber), que recollen as numerosas fontes historiográficas gregas, que significaría ribeira ou marxe do río. En efecto, colonos gregos establecéronse un pouco máis ao norte cara ao 575 a.C. na importante colonia de Empúries (Ἐμπόριον). Por iso é polo que o termo de Iberia orixinalmente deriva do nome mesmo do río Ebro.
Percorrido
Nace en Fontibre, preto de Reinosa, en Cantabria, discorrendo por localidades como Miranda de Ebro, Haro, Logroño, Calahorra, Alfaro, Tudela, Alagón, Utebo, Zaragoza, Caspe, Tortosa e Amposta. Os principais macizos montañosos que delimitan a súa conca son: os Pireneos ao norte, o Sistema Ibérico ao sur e os Picos de Europa no seu nacemento.
Desemboca no mar Mediterráneo en Deltebre (Delta do Ebro), próximo a Tortosa e a Amposta, última cidade pola que pasa, ás dúas na provincia de Tarragona, formando un Delta onde a Illa de Buda divide a corrente en dous brazos principais (Golas Norte e Sur). O Delta do Ebro cobre 330 km², o 20 % dos cales son áreas naturais e a superficie restante é agrícola e urbana; os campos de arroz no delta cobren sobre unhas 21 000 ha.
Conca
250px|miniatura|O Ebro, ao seu paso por [[Miranda de Ebro (Burgos).]] A conca hidrográfica deste río, de forma triangular, queda delimitada, ao norte, polo Cordal Cantábrico e os Pireneos; e, ao oeste e ao sur, polo Sistema Ibérico. Ao leste sitúanse as Cordilleiras Costeiras Catalás e o Mar Mediterráneo.
A súa orixe xeolóxica atópase nos sedimentos exteriores da Península Ibérica, o que deu lugar a dúas cordilleiras de tipo alpino (os Pireneos e os Sistemas Béticos). En compensación, produciuse o afundimento de dúas amplas zonas, o val do Ebro e o val do Guadalquivir, invadidos polo mar.
A conca do Ebro ocupa unha superficie de 85 362 km², que se distribúen nun 0,52% (445 km²) por Andorra, nun 0,58% (503 km²) por Francia e nun 98,8% (84 414 km²) por España.
Supón o 17,3% do territorio peninsular español e nela intégranse, total ou parcialmente, as comunidades autónomas de Cantabria, Castela e León, País Vasco, Castela-A Mancha, A Rioxa, Navarra, Aragón, Cataluña e a Comunidade Valenciana.
Está atravesada por numerosas correntes que, consideradas globalmente, suman 12 000 km de canle, dos cales 930 corresponden ao Ebro. Os seus afluentes principais presentan un percorrido total de 347 km, segundo datos da Confederación Hidrográfica do Ebro. Este organismo, que depende do Ministerio de Medio Ambiente, encárgase da súa regulación. O achegue superficial estimado cífrase nunha media de 18 217 hm³, con máximos de 29 726 hm³ e mínimos de 8 393 hm³.
Réxime fluvial
250px|miniatura|O Ebro en [[Miravet (Tarragona).]] miniatura|250px|Enchente do Ebro ao seu paso por [[Novillas (Zaragoza), o 6 de febreiro de 2003.]] O Ebro é un río caudaloso pero cun caudal irregular: a finais do verán ten fortes estiaxes e na primavera, co desxeo pirenaico, presenta o seu máximo caudal. Exemplo desta irregularidade é Tortosa, onde ten chegado a ter un caudal de 32 m³/s en período de seca e chegou a 23 484 m³/s na enchente do 23 de outubro de 1907, cando o río alcanzou os 9,95 m de altura.
O Ebro sofre as súas enchentes máis frecuentes na estación fría, de outubro a marzo, mais ás veces prolónganse no tramo final até maio; as de estación fría acostuman estar ligadas ao réxime pluvial oceánico, mentres que as ocorridas na primavera proveñen da fusión da neve dos Pireneos. As secas prodúcense no verán: de xullo a outubro, en Miranda de Ebro e de fins de agosto e primeiros de setembro en Tortosa.
As principais enchentes medidas en Zaragoza desde finais do século XIX son:
Pantanos e encoros
250px|miniatura|Vista frontal da presa de [[Mequinenza.]] 200px|miniatura|Esclusas de Casablanca do [[Canal Imperial de Aragón.]]
Canais
Entre os canais do Ebro cabe destacar os seguintes: Canal de Lodosa, Canal Imperial de Aragón, Canal de Tauste, Bardenas, Los Monegros, Canal do Cinca e Canal de Aragón e Cataluña.
Produción hidroeléctrica
En todo o percorrido do Ebro atopamos centrais hidroelécticas. Ao seu paso por Aragón:
Gamonal, Talavera de la Reina
250px|miniatura|Gamonal e a serra de Gredos. Gamonal é unha localidade española situada no concello de Talavera de la Reina, na provincia de Toledo (Castela-A Mancha). É unha entidade de ámbito territorial inferior ao municipio (EATIM).
Xeografía
Gamonal encóntrase sita na submeseta castelá sur, a 400 m de altitude sobre o nivel do mar, e próxima á Serra de Gredos. Sitúase no noroeste da provincia, próxima ás lindes coas provincias de Ávila (Castela e León) e Cáceres (Estremadura). Ten unha poboación de 943 habitantes (INE 2007).
Protobranquios
miniatura|240px|[[Portlandia arctica (Nuculanoida).]] miniatura|240px|[[Nucula piacentina (Nuculida).]]miniatura|240px|[[Solemya velum (Solemyoida).]]
A dos protobranquios (Protobranchia) é unha subclase de moluscos da clase dos bivalvos.
Descrición
A subclase foi descrita en 1889 polo zoólogo belga Paul Pelseneer, na súa obra "Sur la classification phylogenetique de pelecypods", publicado no Bulletin Scientifique de la France et de la Belgique. 20 (sér. 3, nº 2): (1–4) :27–52.
Etimoloxía
O termo do latín científico está formado polos elementos prot-, e -branchia.
Clasificación
Agundo o World Register of Marine Species a sbclase comprende as ordes e familias seguintes:
Subclase Protobranchia Pelseneer, 1889
Ademais hai que considerar unha orde extinta:
Porén, algúns autores só consideran as ordes Nuculoida e Solemyoida.
O Outeiro, Pesqueiras, Chantada
O Outeiro é un lugar na parroquia de Pesqueiras, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 7 habitantes segundo datos do INE e do IGE deles 3 eran homes e 4 eran mulleres.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Pelonomi Venson-Moitoi
Previamente ocupou diversos ministerios, entre eles o de Comunicación, Ciencia e Tecnoloxía, Comercio, Industria e Turismo etc. En 1999 foi elixida deputada da Asemblea Nacional de Botsuana.
Traxectoria
Pertencente á etnia tsuana, naceu e creceu en Serowe. Foi nomeada membro da Asemblea Nacional de Botswana en 1999 como unha dos catro membros especialmente seleccionadas e foi reelixida nas eleccións xerais de 2004.
En 2017 foi candidata a presidir a Comisión da Unión Africana.
O 17 de decembro de 2018, Venson-Moitoi anunciou que sería candidata á presidencia do partido. Ao día seguinte o presidente do país, Mokgweetsi Masisi e líder do partido expulsouna do gabinete.
O 5 de abril de 2019, escribiu unha carta ao secretario xeral do Partido Demócratico de Botsuana na que anunciaba que se retiraba das eleccións presidenciais, alegando que as eleccións estaban "manipuladas desde o principio". O día anterior, o Tribunal Superior fallara en contra da súa solicitude de adiamento do congreso electivo, acordado cos avogados da oposición que non probara se a súa cidadanía era por nacemento ou descendencia. A súa candidatura fora apoiada polo expresidente Ian Khama, quen criticou ao partido gobernante, acusándoo de «facer trampa, intolerancia e intimidación».
Vida persoal
Está casada con Prince Moitoi quen foi o seu xefe de campaña durante a súa carreira política. Teñen tres fillos.
O Mosteiro, Meis
Segundo datos do INE, a parte correspondente a San Vicente tiña 190 habitantes en 2016 (87 homes e 103 mulleres), o que representa un ascenso respecto a anos anteriores (172 en 2013, 176 en 2014 ou 177 en 2015); pola súa banda, a parte correspondente a San Tomé tiña 265 habitantes en 2016 (132 homes e 133 mulleres), nun lento e suave descenso respecto a anos anteriores (191 en 2013, 285 en 2014 ou 268 en 2015).
Lugares e parroquias
miniatura|dereita|Placa no centro do Mosteiro que marca o linde entre as parroquias de San Vicente de Nogueira e San Tomé de Nogueira
Ipecac Recordings
Ipecac Recordings é unha discográfica independente estadounidense que ten a súa sede en Orinda, unha vila do condado de Contra Costa, en California. Fundárona o 1 de abril de 1999 Greg Werckman, que traballara antes en Alternative Tentacles, Mercury Records e Pick-A-Winner Management, e Mike Patton (Faith No More, Fantômas). A súa sede primeira estivo en Alameda.
Rán
miniatura|"Rán" (2004) de [[Anker Eli Petersen.]] Na mitoloxía nórdica, Rán (antigo nórdico "mar") é unha deusa do mar. De acordo co libro Skáldskaparmál da Edda prosaica escrita por Snorri Sturluson, e co poema Lokasenna da Edda poética, é a muller do xigante Ægir, co cal tivo nove fillos. Snorri tamén di que ten unha rede coa que tenta capturar homes que se internan no mar.
Ipecac Recordings
Orixinalmente o selo creárono para o único propósito de editar o primeiro álbum de Fantômas, mais despois transformouse para distribuír outros artistas coma The Melvins, Isis e outros dos proxectos e colaboracións de Patton. Ipecac distínguese da maioría dos selos (incluídos os independentes) pola súa política de asinar coas bandas contratos por un único álbum.
Rán
A súa rede tamén é mencionada na Reginsmál e na Saga Völsunga, nas que lle deixa o aparello a Loki para que poida capturar a Andvari. Tamén está relacionado con ela a tradición dos mariñeiros de levar ouro con eles para calquera viaxe, de xeito que se afogaban no mar, Rán quedaría satisfeita polo seu agasallo.
Ipecac Recordings
O nome do selo vén do xarope de ipecacuaña (ipecac en inglés), unha menciña con propiedades eméticas (que provocan o gómito). O seu lema é "Ipecac Recordings, facendo trousar a xente desde 1999" (Ipecac Recordings - Making People Sick Since 1999).
Renault F1 Team
Lotus Renault GP Limited é un equipo británico de Fórmula 1. Competiu na categoría como Equipe Renault Elf e con licenza francesa desde finais dos anos 1970 ata, e regresou co nome de Renault F1 Team a partir de , adquirindo o equipo Benetton, que á súa vez comprou o equipo Toleman en 1986.
Renault vendeu o 75% do equipo a Genii Capital a finais de 2009; e o 25% restante, en decembro de 2010, renomeando a escuadra como Lotus Renault GP e anunciando a creación de Renault Sport F1 para a subministración de motores e tecnoloxía a partir de.
Inicios
A súa participación en competicións remóntase á primeira década do século XX. En 1906, Renault logra a súa primeira vitoria no Gran Premio de Francia de 1906. Logo deste curto período, Renault afástase da competición por 70 anos, volvendo a finais dos anos 70 e manténdose desde entón como equipo ou provedor de motores.
Anos 70 e 80: introdución dos motores turbo
esquerda|miniatura|250px| Derek Warwick pilotando o Renault RE50 no ano 1984 en Dallas.
Coa entrada dun segundo piloto, René Arnoux, en, o equipo seguiu sen brillar. Jabouille obtivo o primeiro lugar en cualificacións para o Gran Premio de Suráfrica de 1979. A súa primeira vitoria obtívoa Jabouille no Gran Premio de Francia de 1979. Esa foi a primeira carreira gañada por un motor turbo. A partir de aí, os resultados empezaron a chegar, sobre todo co piloto Arnoux. A partir dos anos 80, Renault corría algunhas carreiras con 3 coches, 2 oficiais e un privado ou de reserva, sendo este de menor potencia ou máis difícil de conducir. En, Alain Prost sucedeu a Jabouille e a combinación Arnoux-Prost-Renault comezou a obter resultados. En, o equipo gañou 11 carreiras, 9 delas por Prost. A partir de, o equipo xa non logrou os resultados anteriores e en dedicouse unicamente a producir motores.
Provedor de motores
Ao finalizar a tempada 1997, Renault retírase novamente. Con todo, os motores seguiron sendo utilizados por Benetton (baixo o nome de 'Playlife'), Williams (baixo o nome de 'Mecachrome') e por BAR e Arrows (baixo o nome de 'Supertec').
Desde a tempada 2007, Renault fornece motores á escuadra Red Bull Racing. Para 2011, Renault só participará na categoría como provedor de motores baixo o nome de Renault Sport F1 a Red Bull, Lotus Racing e a Lotus Renault GP.
O retorno
esquerda|miniatura|250px| [[Jarno Trulli pilotando o Renault R23 no ano .]] Novamente Renault regresa á Fórmula 1 en adquirindo o equipo Benetton cuxa presidencia ocupou desde entón Patrick Faure ata  sendo substituído por Alain Dassas, con Flavio Briatore como director e Bob Bell como director técnico.
2005 e 2006: chega o éxito
A presenza de Flavio Briatore, Bob Bell e Fernando Alonso quizais signifique a época dourada de Renault F1, na que conseguiu mellores resultados, incluíndo dous campionatos do mundo por equipos (2005 e 2006) e dous campionatos de pilotos (2005 e 2006), ambos con Fernando Alonso, sendo Giancarlo Fisichella o segundo piloto. Os coches R25 e R26 alcanzaron a notable cifra de 191 e 206 puntos nas súas respectivas tempadas, revelándose como uns monoprazas constantes e fiables.
esquerda|miniatura|250px| [[Fernando Alonso pilotando o Renault R25 no ano 2005, ano en que se proclamou campión do mundo de pilotos e Renault de equipos.]]
dereita|miniatura|250px| [[Fernando Alonso ao volante do Renault R26 en 2006, ano en que o español foi bicampeón do mundo de pilotos e Renault de equipos.]]
: declive
Na tempada 2007, a escuadra sofre un descenso do seu rendemento, coincidindo coa transición de pneumáticos Michelin a Bridgestone e co traspaso de Fernando Alonso a McLaren. A caída no rendemento do R27 fixo que a escuadra francesa non consiga ningunha vitoria no 2007, sendo a cuarta escuadra en puntos (terceira, tras a descualificación de McLaren-Mercedes).
A escuadra McLaren denunciou a Renault por un caso de espionaxe, ao levar Phil Mackereth, antigo enxeñeiro da escuadra británica, información do equipo McLaren a Renault. Con todo, a FIA non sancionou á escuadra francesa, ao non atopar probas de que a información da escuadra angloxermánica usouse nos coches de Renault.
miniatura|300px| [[Giancarlo Fisichella pilotando o R27 durante o Gran Premio de Malaisia de 2007.]]
O 10 de decembro de 2007 fíxose público que Fernando Alonso regresaba á escuadra francesa tras a rescisión do seu contrato con McLaren. Nelson Piquet Jr. sería o segundo piloto de Renault na tempada 2008. Espérase unha gran mellora de rendemento que permita loitar á escuadra francesa por podios e vitorias logo de acabar 3º a tempada 2007 sen coñecer a vitoria nun só GP e con tan só un podio logrado por Heikki Kovalainen no Gran Premio do Xapón. Para iso contarán co bicampeón do mundo Fernando Alonso, que logrou os maiores éxitos da marca e á nova promesa Nelson Piquet Jr, fillo do tricampión do mundo Nelson Piquet.
2008: resurrección final
Renault comezou a tempada mal en clasificación, con Alonso 11º e Nelsinho Piquet 21º, aínda que en carreira Alonso queda 4º, con abandono de Nelsinho Piquet. Alonso acabou cuarto grazas a que foi o cuarto GP que menos coches acabaron e a que Heikki Kovalainen apertou o limitador de velocidade (que se usa para non exceder os 90 km/h no carril de boxes) na recta de meta na última volta. Na seguinte carreira, o Gran Premio de Malaisia, melloraron en clasificación colocando a Alonso 7º e a Piquet 13º. En carreira as cousas non lles saíron tan ben e só lograron un punto grazas ao 8º posto de Alonso, mentres Piquet finalizou en 11º lugar. Na seguinte proba, no circuíto de Bahrain, o equipo Renault tivo moitos problemas e non levaron ningún punto. Porén, no Gran Premio de España, as novas melloras introducidas no monopraza fixeron do R28 un coche máis competitivo, logrando un impresionante resultado na clasificación, con Fernando Alonso en 2º posto e Piquet no 10º. Con todo, na carreira non tiveron sorte, e ningún dos seus coches puido finalizar o gran premio. Fernando Alonso rompeu motor cando marchaba en 5º posición con opcións de finalizar no podio. Pero as melloras volveron ilusionar ao equipo, que no Gran Premio de Turquía conseguiu colocar a Alonso en 6º lugar e demostrando que poderían estar arriba o resto da tempada. Logo, no Gran Premio de Francia, no que o equipo Renault corría en casa, lograron unha boa clasificación colocando a Fernando Alonso 3º en grella e a Piquet 9º. Con todo, en carreira, algúns problemas coa saída de Fernando Alonso e problemas na reposición (aos mecánicos quedóuselles enganchada a mangueira) fixeron perder a Alonso varias posicións en carreira, e a 2 voltas do final o piloto español rodaba 7º e presionaba ao australiano Mark Webber, mentres que Nelson rodaba 8º. Pero o piloto brasileiro adiantou ao seu compañeiro de equipo cando este trataba de dobrar a un Force India. Tras este problema cos dobrados, Nelsinho finalizaba 7º, o seu mellor resultado ata entón e con Alonso 8º a pesar de todos os inconvenientes que tivo. Así, o equipo Renault colocou aos seus dous coches nos puntos por primeira vez esta tempada. No Gran Premio de Alemaña, Nelson conseguiu o primeiro podio da tempada ao ser segundo grazas a unha estratexia dunha soa parada e aproveitar a saída do Safety car; mentres que Fernando Alonso, tras ter unha mala carreira e un frouxo rendemento do coche, acabou 11º tras saír en 5º lugar. No Gran Premio de Hungría, Renault alcanza os 1000 puntos na Fórmula 1, 399 dos cales foron logrados por Alonso. No Gran Premio de Singapur, o piloto asturiano dá a Renault unha nova vitoria logo de case dous anos en branco, e no Gran Premio do Xapón demostra que o R28 mellorou con outra vitoria e Piquet en 4º lugar. Nas dúas últimas carreiras, Alonso consegue un 4º posto e un 2º, demostrando todo o potencial dun coche que non funcionaba a principios do mundial.
2009: ano para esquecer
miniatura|250px|[[Romain Grosjean no Gran Premio de Singapur de 2009, onde se retirou por problemas de freos.]] Na tempada, Renault volve ter un monopraza pouco competitivo, o Renault R29, co que acabou 8º na clasificación de construtores con só 26 puntos. Ademais, en setembro, a escuadra foi investigada polas acusacións de Piquet onde afirma que sufriu presións por parte do equipo para simular un accidente e deste xeito favorecer ao seu compañeiro, o español Fernando Alonso.
O día 16 de setembro de 2009, Flavio Briatore e Pat Symonds abandonaron a escuadra polas acusacións de Piquet, sacrificándose para así intentar minimizar os danos que poida sufrir o equipo Renault. Briatore foi inhabilitado para sempre e Symonds, "só" por 5 anos. O equipo recibiu unha condena de expulsión en suspenso que se fará efectiva se volve infrinxir as normas deportivas nun período de dous anos que concluirá a fins de 2011.
O día 25 de setembro de 2009, o patrocinador principal do equipo ING e, antes, Mutua Madrileña decidiron rescidir os seus contratos de patrocinio por considerar este escándalo un ataque flagrante á súa imaxe.
Compra de Renault F1 Team
O 16 de decembro de 2009, anunciouse que a empresa Genii Capital compraría o 75% por cento das accións do equipo Renault F1, que segue competindo con devandita denominación na tempada 2010 de Fórmula 1. Pero o 8 de decembro de 2010, Renault F1 e Genii Capital chegan a un acordo para adquirir o 25% do equipo que lle quedaba en propiedade á marca francesa, polo que Renault F1 desaparece de novo como construtor do Mundial de Fórmula 1 e pasa a ser só subministrador de motores baixo a denominación Renault Sport F1.
2010: incerteza e melloría
esquerda|miniatura|250px|[[Robert Kubica durante o Gran Premio de Malaisia de 2010.]] As cousas non acabaron nada ben no 2009 e non parecía que o ano 2010 fose a empezar moito mellor. O equipo francés contratara ao piloto polaco Robert Kubica, procedente de BMW Sauber, pero a participación na tempada non estaba asegurada: O día 3 de decembro de 2009, os directivos de Renault reuníronse en París para decidir o futuro do equipo, que puido ser vendido á empresa de David Richards, Prodrive.
Finalmente, o día 16 de decembro de 2009, anunciouse que a empresa luxemburguesa Genii Capital comprara o 75% do capital do equipo, pero a escuadra competiu en 2010 coa identidade e características esenciais de sempre.