cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Llívia
Xeografía
No seu territorio destacan o Puig de Llívia (1.357,5 m), tamén chamado Turó del Castell, o Serrat de Baladret (1.428 m) e o Pla del Tudó (1.403 m), ademais da Roca Canal e o Serrat de Palmanill, formando unha pequena serra prolongada en dirección ao caos de Targasona e de Angostrina, e sobresaíndo da fértil chaira que rodea a vila.
Demografía
A súa poboación en 2008 era de 1.517 habitantes, repartidos nun territorio de 12,83 km².
Arcas
O topónimo galego Arcas pode referirse a:
Altzo
250px|miniatura|Vista de Altzo. Altzo é un pequeno concello da provincia de Guipúscoa, en Euskadi. Forma parte da comarca de Tolosaldea.
.lk
.lk é o Dominio de Nivel Superior xeográfico (ccTLD) para Sri Lanka.
Xosé Ballesteros
Xosé Ballesteros Rei, nado en Vigo o 14 de marzo de 1956, é un escritor e editor galego. Dende maio de 2016 é o presidente da Asociación Galega de Editores.
Traxectoria
É un dos fundadores e director da editorial Kalandraka. Imparte obradoiros de escrita creativa para docentes, escolares e afeccionados á literatura.
Obra
miniatura|O autor con [[Ramón Rozas na Casa das Campás: Conversas na UVI. 23/10/2018]]
-907
Véxase tamén
Historia ano a ano
Mário de Carvalho
Mário Costa Martins de Carvalho, nado en Lisboa o 25 de setembro de 1944, é un novelista, contista, dramaturgo e guionista portugués.
Biografía
Mário de Carvalho naceu nunha familia do Sur de Portugal. A reminiscencia do Alentejo está presente en varios momentos da súa obra, mais Lisboa é o lugar privilexiado dos seus textos. A súa prisión pola PIDE, policía política Salazarista, foi un choque durísimo que o levaría desde moi cedo á resistencia contra o réxime. Xa no Liceu Camões foi alumno de Mário Dionísio e compañeiro de clase de João Aguiar e Eduardo Prado Coello.
A partir das folgas estudantís de 1961-1962, desenvolveu actividade nas asociacións académicas e cine clubs, até á súa licenciatura pola Facultade de Dereito de Lisboa.
En 1971 e debido á resistencia clandestina antifascista (Partido Comunista Portugués) foi prendido pola policía política durante a instrución militar. Sometido a once días de privación do sono, acabou por cumprir catorce meses de prisión nas cadeas políticas de Caxias e Peniche. Esa situación encóntrase dramatizada no filme de José Barahona Quen é Ricardo?
Saíu ilegalmente de Portugal en 1973 e exilouse en Lund, na Suecia, onde obtivo asilo político xa nas vésperas da Revolución de Abril. De volta en Portugal, tras un axitado envolvemento político, dedicouse á avogacía en causas, sobre todo sindicais e de arrendamentos.
Integrou a dirección da Asociación Portuguesa de Escritores, durante as presidencias de David Mourão-Ferreira (1984-1986) e Óscar Lopes (1986-1988). Foi profesor convidado da Escola Superior de Teatro e Cinema e da Escola Superior de Comunicación Social durante varios anos. Orientou posgraos en escrita de teatro na Facultade de Letras da Universidade de Lisboa e varios talleres de escrita de ficción.
É pai das escritoras Rita Taborda Duarte e Ana Margarida de Carvalho.
Vida profesional como escritor
Seguíronse os Casos do Beco das Sardinheiras, O Livro Grande de Tebas, Navio e Mariana e A Inaudita Guerra da Avenida Gago Coutinho. Os Alferes presenta dunha forma crúa e dura, non exiexenta de ironía, os dilemas dos mozos oficiais milicianos no teatro dunha guerra en que non crían. Un dos contos foi adaptado dúas veces para o cinema por (Luís Filipe Costa e Julio Alves) e unha para teatro (Il était une fois un souslieutenant, por Otile Ehret).
A Paixón do Conde de Fróis, pronto traducido para a prestixiosa editora Gallimard, decorre no século XVIII, durante a Guerra dos Sete Anos. O seu libro máis reeditado, traducido e premiado é a novela Um Deus Passeando pela Brisa da Tarde  que ficou como clásico do xénero, aínda que o autor, nun epígrafe provocador, garantise non se tratar de novela histórica. Tras o Premio Pégaso de Literatura, a novela foi traducida para inglés, francés, alemán, italiano e outras linguas, en capa dura e edicións de peto, con excelentes críticas.
En 1995 xorde a novela satírica Era Bom Que Trocássemos Umas Ideias sobre o Assunto inaugurando o xénero que o autor chamou «cronovelema» e que asocia o humor á crítica aguda do cotián. O libro obtivo unha boa acollida na Alemaña e na Francia. Mário de Carvalho ten polo menos 21 libros publicados no estranxeiro, en 11 países, incluíndo o Brasil.
A súa escrita é extremamente versátil e é imposíbel incluílo en calquera escola ou corrente literaria. Desde a crónica irónica do cotián á toada máis sombría, ten practicado unha gran diversidade de xéneros, percorrendo varios épocas, e ecoando algúns grandes clásicos da literatura portuguesa e universal.
Todas as súas pezas de teatro foron levadas á escena, en Portugal ou no estranxeiro. Traballou en argumento cos realizadores Luís Filipe Costa, José Fonseca e Costa, Solveig Nordlung, José Carlos Oliveira, Gonçalo Galvão Teles e José Barahona.
Fóronlle atribuídos en Italia os premios Giuseppe Acerbi (Passegia un dio nella bresa della sera) e Citá de Cassino (I sottotenenti).
O 9 de xuño de 2014 foi feito Grande-Oficial da Orde Militar de Sant'Iago da Espada.
== Libros publicados ==
Teatro
Pezas de teatro estreadas: O sentido da Epopeia, polo grupo "O Bando" co título Estilhaços, en abril de 1989 e A rapariga de Varsóvia pola compañía "Novo Grupo", xullo de 1991. Estrea en París, polo Théatre du Matin, en outubro de 1996 de O sentido da Epopeia.
Irlanda do Norte
Irlanda do Norte (oficialmente en Northern Ireland, en Tuaisceart Éireann) é o nome oficial dun dos países constituíntes do Reino Unido, que se atopa ao nordeste da illa de Irlanda conformado por 6 condados. A súa capital é Belfast. Limita ao norte co océano Atlántico, ao leste coa canle do Norte, ao sueste co mar de Irlanda, e ao sur, suroeste e oeste (360 km de fronteira) coa República de Irlanda.
Actualmente o xefe do Estado é o rei Carlos III, mentres que o seu xefe de Goberno é Peter Robinson, un membro do Partido Unionista Democrático. Robinson e o seu partido comparten goberno, desde o 8 de maio de 2007, co número dous do Sinn Féin, Martin McGuinness.
A maioría dos católicos son nacionalistas partidarios de pertencer á República de Irlanda, de igual xeito que a maioría dos protestantes están a favor de permanecer no Reino Unido. Segundo o punto de vista ideolóxico, a preferencia polo nome, tipo de entidade e a bandeira de Irlanda do Norte, é diferente. Os nacionalistas chámana "The North of Ireland" (O Norte de Irlanda ou "os seis condados", e ondean a bandeira de Irlanda verde, branca e laranxa porque non recoñecen Irlanda do Norte como o seu propio país e para eles é parte de Irlanda. Os unionistas chámana o "Ulster", Northern Ireland (Irlanda do Norte) ou "a provincia", e utilizan unha bandeira parecida á do Ulster, coas cores da bandeira inglesa, chamada "Ulster Banner".
Organización administrativa
miniatura|División en condados da rexión histórica do [[Ulster, 6 deles (en vermello) forman parte de Irlanda do Norte e 3 (en verde) da República de Irlanda.]] Existen nove condados na provincia histórica do Ulster, pero seis dos seus condados, cunha poboación (2001) de 1.685.267 habitantes, forman Irlanda do Norte, baixo control administrativo do Reino Unido. Estes 6 condados a súa vez divídense en 26 distritos e cinco cidades.
Os tres restantes forman parte da República de Irlanda e son Cavan, Donegal e Monaghan, con 246.571 habitantes (2002).
Idiomas
O inglés é falado por case todos os norteirlandeses. Tamén se fala a lingua irlandesa (tamén chamada gaélico irlandés) e o scots falado no leste do Ulster e as Terras Baixas Escocesas. A lingua irlandesa perdeu falantes no século XX, pero un renacemento levou a un maior uso, especialmente en Belfast, Antrim e os condados de Tyrone e Fermanagh. Este rexurdir foi impulsado en gran parte pola creación de escolas en irlandés e en decembro de 2022 recoñeceuse o carácter oficial do irlandés en Irlanda do Norte. O scots do Ulster é case exclusivo das áreas do norte de Antrim e da península de Ards.
Algunhas linguas como chinés, urdú ou polaco son ​​cada vez máis comúns en Irlanda do Norte a medida que a xente doutros países se traslada ao país.
Acordo de Belfast
Desde o Acordo de Belfast (ás veces chamado Acordo do Venres Santo) do venres 10 de abril de 1998, houbo principalmente paz entre as dúas comunidades de Irlanda do Norte, os protestantes e os católicos. Este acordo foi respectado pola maioría da xente de Irlanda do Norte e da República de Irlanda, así como os gobernos irlandés e británico. Permite o autogoberno de Irlanda do Norte e unha maior cooperación norte-sur e cooperación entre Gran Bretaña e a República de Irlanda. Ademais, deixa claro o dereito do pobo de Irlanda do Norte a decidir o seu futuro constitucional e seleccionar se son cidadáns británicos, cidadáns irlandeses ou ambos.
Brexit
A cuestión de Irlanda do Norte foi un dos temas máis complexos nas negociacións do Brexit, por temas diversos, desde o aborto ao control de fronteiras dentro da illa de Irlanda.
Deporte
Os deportes máis populares en Irlanda do Norte son o fútbol, o fútbol gaélico e o rugby. O atletismo, boxeo, crícket, golf, hóckey, hurling e snooker tamén son habituais. A maioría dos deportes organízanse en toda Irlanda, e nas competicións internacionais, Irlanda do Norte e a República de Irlanda compiten xuntos como Irlanda (por exemplo, a selección nacional de rugby de Irlanda ou a selección de crícket de Irlanda). A principal excepción é o fútbol. Nas competicións internacionais, Irlanda do Norte ten o seu propio equipo. A selección de Irlanda do Norte clasificouse para tres para o Mundial da FIFA. Quizais o xogador máis famoso de Irlanda do Norte fose George Best.
Os atletas de atletismo de Irlanda do Norte poden optar por competir como atletas de Gran Bretaña (como o equipo "Gran Bretaña e Irlanda do Norte") ou con atletas do resto de Irlanda (como "Irlanda").
Belfast é o fogar do equipo Ulster Rugby (que compite na Heineken Cup), e do equipo de hóckey sobre xeo dos Belfast Giants.
Ferrocarrís
Os trens corren por NI Railways que van desde Belfast até Portrush, Derry, Bangor, Larne, Portadown e Newry. O Enterprise está dirixido tanto por NI Railways como por Irish Rail e une Belfast con Dublín.
Notas
<references group="n."/>
Maret
Traxectoria
Criouse percorrendo festas e romarías de Galicia co posto de polbo á feira familiar e conviviu coa música desde pequena, o seu pai toca o acordeón nunha charanga. A súa familia vive en Arcos, parroquia carballiñesa soada por ser o berce das pulpeiras.
Con 11 anos participou en concursos como o Tequelexou. Admiradora de Ana Kiro, cantou en Tardes con Ana, o emblemático talk-show da Televisión de Galicia. En 2008 foi finalista en Factor X, un concurso da canle Cuatro de televisión para buscar novos valores da canción.
Gañadora da 1ª edición de Recantos, concurso de cantantes no programa Luar da Televisión de Galicia. Desde outubro do 2010 ata xullo do 2011 competiron 20 concursantes representando a outros tantos recantos de Galicia, incluíndo a emigración. Maret foi a representante do Ribeiro. Conseguiu promocionar á segunda fase do concurso, na que o xurado foi outorgándolle as notas máis altas ata conseguir o único triplo 10 de todo o certame.
Ten publicado un disco titulado Maret no que interpreta temas con letras escritas por ela mesma.
A súa estrea como cantante profesional na televisión foi na Gala Especial do Apóstolo da TVG o 24 de xullo de 2011.
Como presentadora, comezou conducindo o programa Luar da TVG xunto a Xosé Ramón Gayoso durante a tempada 2011 -2012.
Amezketa
250px|miniatura|Vista aérea de Amezketa. Amezketa é un concello do sur da provincia de Guipúscoa, en Euskadi. Forma parte da comarca de Tolosaldea.
O seu termo municipal ten unha extensión de 20,58 km². Tiña en 2015 unha poboación de 942 habitantes.
Sincitio
En bioloxía, un sincitio ou sincicio (ambos os dous do grego σύν (syn) = «xunto» + κύτος (kytos) = «caixa», referido aquí a «célula»), tamén chamado cenocito (do grego κοινός koinós 'común' + κύτος kytos 'caixa'), é unha célula que contén moitos núcleos orixinada por fusión de células uninucleadas ou por moitas divisións celulares incompletas de células. A maioría das células nos organismos eucariotas de plantas e animais teñen un só núcleo, polo que os sincitios son formas especiais. Porén, nalgúns organismos non só son estruturas habituais senón que, mesmo constitúen o estado máis predominante do seu ciclo de vida (en certos nematodos ou en mixomicetos, entre outros).
O termo cenocito úsase fundamentalmente en botánica, para especies con parede celular, e desde que se crearon os termos sincitio e cenocito foron utilizados con ambigüidade, unhas veces como sinónimos e outras distinguíndoos. O cenocito orixinaríase a partir de células con parede resultantes de moitas divisións celulares sen citocinese.
A función do sincitio é variada e depende do organismo avaliado, aínda que en xeral pode afirmarse que funciona como unha soa unidade coordinada composta de varias celas vinculadas estrutural e funcionalmente, que permiten o intercambio de moléculas e impulsos eléctricos. Cando as células do sincitio están individualizadas, pero están conectadas por unións comunicantes e funcionan en conxunto xerando un potencial eléctrico sincronizado, o sincitio dise que é un sincitio funcional, como o do músculo cardíaco. Pero cando hai unha verdadeira fusión de células, que teñen unha soa membrana plasmática e varios núcleos, dise que é un sincitio anatómico, como o do músculo esquelético.
Os sincitios, ademais de seren o resultado do plan de desenvolvemento normal dun organismo, poden ser a consecuencia de procesos infecciosos ocasionados por virus e outros patóxenos.
A actividade da larva xuvenil de segundo estadio de nematodos parasitos como Heterodera ou Globodera no sitio definitivo de alimentación dentro do hóspede produce o engrosamento da parede celular, a densificación do citoplasma e a fusión de tres a dez células arredor da cabeza do parasito. O sincitio orixinado así presenta unha alta actividade metabólica, fundamental para alimentar ao individuo inmaturo. O hóspede, pola súa parte, ve limitada a funcionalidade das raíces porque o sincitio interrompe os vasos cribosos e leñosos. O efecto é a redución do crecemento e o rendemento da planta, adiantando a senectude.
Formación
Os sincitios poden formarse de dúas maneiras: por fusión ou por división celular. En organismos unicelulares, a forma menos frecuente é a fusión do citoplasma de individuos da mesma especie, sen fusión dos núcleos. A conxunción destas células, ameboides denomínase plasmodio. É un método común en fungos mixomicetos. A fusión, ao contrario, é unha forma de sincitio común que permite que a célula primitiva creza por divisións sucesivas do seu núcleo, pero sen segmentar nin aumentar o seu citoplasma. Este mecanismo pode dar como resultado individuos unicelulares multinucleados ou acabar por orixinar a formación de individuos multicelulares. Entre as especies que inclúen unicamente organismos sincitiais están os protozoos (como o infusorio Opalina ranarum e varias especies de radiolarios) e as talófitas, entre as que están as algas sifonais e os mofos mucilaxinosos.
Nos organismos pluricelulares, un sincitio pode formarse por fusión ou por división celular. Moitos insectos, como Drosophila melanogaster, poñen ovos que inicialmente se desenvolven como blastodermas sincitiais, é dicir, nas fases iniciais da formación do embrión teñen división celular incompleta, dividindo os núcleos e volvendo a ensamblalos pero sen citocinese. Por tanto, os núcleos multiplícanse nun espazo citoplasmático común. Polo contrario, as grandes fibras do músculo esquelético fórmanse por fusión de células musculares individuais. Os mioblastos (células que orixinan as fibras musculares) sofren un proceso de diferenciación celular dirixido por factores de transcrición como MyoD que os obriga a proliferar en presenza de factores de crecemento. Cando xa non hai IGF, os mioblastos deixan de proliferar e comezan a fusionarse, formando unha soa célula con múltiples núcleos.
Algas
miniatura|250px|dereita|O [[Talo (bioloxía)|talo da alga verde Caulerpa prolifera é unha célula sincitial xigante.]]
Varias especies de algas están compostas enteiramente por cenocitos. O xénero de algas verdes Caulerpa, da familia Caulerpaceae, é un bo exemplo. Os individuos destas especies están constituídos por unha única célula xigante que pode chegar a medir tres metros, o que as converte nas células viventes máis grandes do mundo.
As células das algas do xénero Chlorophyta son sincitios contidos pola parede celular que se converten en células uninucleares ao dividirse. De maneira inversa, as algas Siphonocladales ou Cladoforales como Acetabularia comezan a súa vida en forma unicelular pero logo convértense en cenocíticas. O talo de Siphonocladus pusillus, por exemplo, ten un aspecto similar a unha vesícula cuxa parede celular está revestida por unha capa multinucleada de citoplasma e no centro sitúase un vacúolo. A medida que o exemplar envellece, o citoplasma comeza a desprenderse formando pequenas vesículas con vacúolos recubertos por unha capa de citoplasma polinuclear que se fragmentou da capa orixinal. Estes pequenos vacúolos desenvolven unha parede de celulosa mentres flotan no interior do vacúolo central, cuxa aparencia se volve similar á dun filamento con tabiques que crecen ramificándose lateralmente, fenómeno coñecido como división segregativa e que é característico deste tipo de algas. En cladoforáceas como Chaetomorpha ou Cladophora o proceso é algo distinto. En forma independente da división nuclear, o citoplasma divídese en dous e sepárase da parede celular, formándose nesa zona un anel de membrana cara ao centro que crea un tabique transversal dobre que se une por cada lado coa capa interna da parede lonxitudinal.
Fungos
A maioría dos fungos crecen como hifas, estruturas cilíndricas e filiformes de 2 a 10 micrómetros de diámetro e ata varios centímetros de lonxitude. As hifas novas fórmanse tipicamente pola aparición de novos ápices ao longo de hifas preexistentes por un proceso chamado de ramificación, aínda que tamén pode ocorrer que o extremo apical das hifas se bifurque, dando lugar a dúas hifas con crecemento paralelo. As hifas poden ser septadas ou cenocíticas: as primeiras están divididas en compartimentos que conteñen un só núcleo por medio de tabiques internos, ou septos, que se forman en ángulo recto con respecto ás paredes da hifa. As hifas cenocíticas non están compartimentalizadas polo que forman grandes células multinucleadas.
En moitos fungos filamentosos inferiores o micelio está moi pouco dividido, presentando escasos septos, polo que forma verdadeiros sincitios. En cambio, a maioría dos fungos filamentosos superiores presentan dicarión (dous núcleos), no cal as células filiformes están parcialmente divididas en segmentos, cada un con dous núcleos diferentes, procedentes de distintas células nai e que non se fusionan.
Plantas superiores
No proceso de dobre fecundación en anxiospermas, un dos núcleos xenerativos do gran de pole fusiónase coa oosfera para orixinar o cigoto, mentres que o outro núcleo xenerativo se une cos núcleos polares da célula central do saco embrionario para formar o núcleo triploide da célula central a partir da cal se desenvolverá o endosperma. O mesmo pode ser de tres tipos, dependendo do tipo de proceso de formación. No tipo celular a cariocinese está acompañada da citocinese, polo que unicamente se orixinan células uninucleadas. Polo contrario, nos tipos nuclear e helobial as primeiras divisións do núcleo da célula endospermoxenética non están acompañadas da división do citoplasma por medio de paredes celulares, polo que se forman células cenocíticas que posteriormente poden formar paredes celulares.
No endosperma dos cereais a etapa cenocítica de desenvolvemento caracterízase por divisións celulares sincronizadas arredor dun grande vacúolo central seguindo un patrón de polaridade anteroposterior. Esta etapa transcorre de 3 a 5 días logo da dobre fertilización, dependendo da especie e das condicións ambientais e é inmediatamente seguida por unha serie de citocineses que transforman ao cenocito nun tecido multicelular.
Insectos
miniatura|250px|esquerda|Un sincitio de [[Drosophila melanogaster formado ao lesionar o epitelio. ]] En varias especies de insectos o destino das células nai decídese por interaccións entre as distintas partes dunha célula por un método chamado especificación sincitial.
No embrión de Drosophila melanogaster, hai un só citoplasma que contén todos os núcleos. O material xenético intercámbiase ao longo do ovo, xa que as membranas aparecen a partir da 13ª división mitótica desde a fecundación. Cando o sincitio atinxe o estadio de aproximadamente 1500 células, na parte externa aparecen células mononucleadas individuais, que van formar o blastoderma.
Platihelmintos
Os platihelmintos poden presentar un tegumento sincitial.
Músculo
miniatura|esquerda|250px|Corte lonxitudinal de [[músculo esquelético.]] O músculo esquelético considérase un verdadeiro sincitio anatómico, porque cada célula presenta múltiples núcleos, e orixinouse pola fusión de múltiples células. Os mioblastos comezan a multiplicarse, influídos por factores de crecemento como o FGF. Os receptores integrinas das fibronectinas e outras moléculas como as cadherinas promoven o seu recoñecemento, aliñamento e adhesión, para posteriormente fusionarse en células musculares sincitiais. Este último proceso está mediado por meltrinas, unhas metaloproteases. En cultivo, os mioblastos forman o sincitio ao proliferar e fusionarse mentres producen proteínas contráctiles. Este proceso é cooperativo, de tal xeito que a fusión celular altera o medio de cultivo para inducir a fusión doutros mioblastos.
O sincitio do músculo esquelético permite unha rápida contracción coordinada dos músculos en toda a súa lonxitude. O potencial de acción propágase ao longo da superficie da fibra muscular desde o punto de contacto sináptico coa neurona motora. En estados patolóxicos como a miopatía, a presenza de sincitios permite a viabilidade muscular, porque os focos de necrose dunha parte do músculo esquelético non orixinan necrose nas seccións adxacentes, xa que estas rexións teñen o seu propio material nuclear, aínda que algúns dos segmentos superviventes queden sen innervación pola perda de continuidade coa unión neuromuscular.
miniatura|dereita|250px|Corte lonxitudinal de [[miocardio|músculo cardíaco.]] O músculo cardíaco é un exemplo de sincitio funcional. Igual que o músculo esquelético, o músculo cardíaco tamén é un músculo con estriacións debido á presenza de retículo sarcoplásmico e miofibrilas. Inicialmente os investigadores consideraban que a fibra muscular cardíaca era un sincitio igual que a fibra esquelética. Porén, co desenvolvemento da microscopía electrónica puido comprobarse que non é un auténtico sincitio anatómico, porque cada fibra miocárdica se encontra separada das veciñas polos seus respectivos sarcolemas na zona lateral, que se continúan cos discos intercalares no extremo de cada fibra.
Estes discos teñen unións comunicantes, con conductancias moi elevadas, que conectan os citoplasmas de células veciñas, o que fai que cando se recibe un potencial de acción se produza unha onda de despolarización, que precede á contracción das aurículas e os ventrículos, sen que exista un neurotransmisor que active a resposta, polo que se pode dicir que o músculo cardíaco se comporta como un sincitio funcional, aínda que non é un sincitio anatómico. Os discos intercalares ademais poderían influír na cohesión do tecido cardíaco durante a contracción. No músculo cardíaco, o proceso de formación das células do tecido é similar ao de D. melanogaster (pero por división, non por fusión), finalizando coa expresión de mioxenina, unha proteína que comeza o proceso para que se produza a diferenciación final da célula muscular.
miniatura|esquerda|250px|Corte lonxitudinal de [[músculo liso.]] A diferenza dos tecidos esqueléticos estriados, o músculo liso contén un retículo endoplasmático escasamente desenvolvido e disperso pola célula, e contráese debido ás variacións da concentración de ións de calcio. O músculo liso pode ter unha soa ou moitas unidades. Aínda que ningún deles é un sincitio anatómico, o músculo liso de unidade única ou visceral pode actuar como un sincitio eléctrico funcional debido a que as células están relacionadas por unións comunicantes, que permiten o paso do impulso nervioso e a contracción coordinada como resposta ao estímulo producido por un potencial de acción. Este tecido é abondoso no abdome e en órganos do aparato dixestivo como o intestino. Alí, a presenza dun sincitio funcional no músculo liso que conforma as súas paredes produce ao ser excitado un anel contráctil que expande o estímulo cara a zonas adxacentes por diante e por detrás do punto en que se recibiu. Ao contrario, o músculo de unidades múltiples ou multiunitario ten igualmente contraccións involuntarias mais en forma independente debido a que as células están illadas electricamente e, por tanto, non é un sincitio en ningún aspecto. Este tecido pódese atopar por exemplo no iris dos ollos.
Placenta
miniatura|dereita|250px|Esquema dun corte transversal da [[placenta, mostrando o citotrofoblasto, o sincitiotrofoblasto e outras estruturas, especialmente os vasos sanguíneos.]] Outro sincitio importante en vertebrados está na placenta dos mamíferos placentarios. A conversión do citotrofoblasto (capa de Langhans) en sincitio é unha forma fisiolóxica para rexenerar a placenta. Cando se implanta o embrión está rodeado só de elementos citotrofoblásticos. Porén, algúns estudos científicos en humanos demostraron que o día 14 despois da ovulación, cando debería producirse a menstruación en condicións de non embarazo, a hemorraxia periovular que ocorre induce a transformación en sincitio do trofoblasto inmaturo, debido a reaccións inmunitarias.
Cando se forma a placenta, o estrato de Langhans predomina sobre o sincitio. A medida que a placenta madura, a relación invértese. A distribución característica da circulación do sangue polos vasos fetoplacentarios determina unha mellor irrigación tanto do estrato de Langhans coma do sincitio, facilitando o intercambio entre a circulación fetal e o espazo interviloso, o que constitúe unha adaptación á mellor oxixenación do feto no embarazo.
As células embrionarias, sen membranas que as separen, forman unha barreira multinucleada. O sincitio placentario ten ademais outras funcións. Presenta unha gran cantidade de orgánulos citoplasmáticos, especialmente nas últimas etapas de desenvolvemento fetal, o que indica un alto metabolismo. Tamén é un grande depósito de ferro, que obten do plasma materno. Ademais, demostrouse por medio de estudos inmunohistoquímicos que o sincitio é o principal lugar onde se forma a gonadotropina coriónica humana (hCG). Ademais, como se detectou tamén no ovo acabado de implantar no cal o trofoblasto aínda non é maduro, pénsase que tamén se orixina no citotrofoblasto. O sincitio produce gran cantidade de proteínas placentarias que verte ao sangue materno. Algúns autores afirman que estas proteínas evitan o rexeitamento do feto por procesos inmunes naturais e evitan a coagulación sanguínea nos espazos intervilosos, aínda que outros pensan que non cumpren ningunha función. Estas proteínas son liberadas por factores liberadores producidos pola propia placenta, que deste modo actúa de forma autócrina. A produción de proteínas mantense en permanente aumento durante todo o embarazo.
Cando o embarazo remata, o citotrofoblasto disgrégase e o sincitio vólvese extremadamente delgado, producindo un estreito achegamento entre o sangue materno e o fetal, ata o punto que nalgúns sitios quedan apenas separados polo endotelio dos capilares fetais. Estes puntos coñécense como membranas vásculo-sincitiais, que se sitúan por debaixo do sincitio e sepárano do capilar fetal (semellantes á do glomérulo renal). Estas membranas están especializadas en filtrar o sangue; non se encontran en placentas inmaturas, nin en placentas maduras patóxenas nas que o trofoblasto non madurou, polo que pode considerarse que a placenta se divide en dúas superficies con funcións distintas: a que corresponde á aposición endotelio-corial (filtrante) e outra constituída polo sincitio (con función metabólica).
Sistema nervioso central
miniatura|esquerda|250px|[[Neurona tinguida pola técnica de Golgi.]]miniatura|esquerda|250px|[[Neuronas tinguidas pola técnica de Cajal.]]
A finais do século XIX e principios do XX houbo unha grande polémica entre os histólogos sobre se as neuronas estaban fusionadas formando un sincitio ou non. Finalmente, demostrouse que non, grazas aos traballos de Santiago Ramón y Cajal. Non obstante, modernamente descubríronse algúns sincitios no sistema nervioso central formados por astrocitos ou axóns xigantes.
San Cosme
San Cosme pódese referir a:
Sincitio
Sistema nervioso central
En 1865, Otto Deiters visualizou por primeira vez as prolongacións das células nerviosas, aínda que non puido ver os somas en forma completa. Deiters interpretou que había unhas fibrilas delgadas que se estendían desde as prolongacións protoplasmáticas de mielina e se prolongaban cara outras de mielina, orixinando un novo sistema axónico. Sete anos máis tarde, Joseph von Gerlach confirmou as observacións de Deiters. Para Gerlach, o tecido nervioso estaba formado por un sincitio citoplasmático continuo no que as prolongacións se entrelazaban e anastomosaban formando unha rede. Esta teoría foi chamada reticularismo ou teoría reticular, e permitía entre outras cousas, explicar a transmisión do impulso eléctrico entre neuronas. His e Forel opuxéronse a esta idea, pero carecían de metodoloxía científica que os avalara.
En 1872 Camilo Golgi desenvolveu un método de tinguidura para analizar ao microscopio preparacións histolóxicas de tecido nervioso, que hoxe se coñece como tinguidura de Golgi. A técnica, baseada na precipitación de sales de prata, producía siluetas negras das células, pero os seus resultados non só eran inconsistentes senón que ocultaban a estrutura celular e as terminacións nerviosas, o que levou a interpretacións erradas. Malia todo, foi quen de determinar que as dendritas non formaban unha rede. Porén, cría que os axóns de células illadas si o facían ao sobrepoñerse e entretecerse, permitindo a propagación de impulsos nerviosos. Posteriormente, Santiago Ramón y Cajal refinaría esta técnica desenvolvendo unha propia, chamada «de prata reducida» ou tinguidura de Cajal, que permitía visualizar a morfoloxía neuronal. Aplicando estas técnicas a tecidos de embrións e animais novos, Cajal non só probou que non existía un sincitio no sistema nervioso central, senón que desenvolveu a teoría moderna da neurona, explicando ademais o crecemento das prolongacións nerviosas e facendo algúns estudos sobre a polaridade do impulso nervioso.
Isto é importante nalgúns casos como a hipoxia, na que a concentración local deste ión pode aumentar ata vinte veces, despolarizando as membranas e provocando a liberación de neurotransmisores que multiplican o efecto, podendo levar á morte neuronal.
Os axóns poden estar formados por unha ou moitas células. Dentro dos axóns multicelulares encóntranse os axóns xigantes con mielina, que poden clasificarse en segmentados ou sincitiais. Un exemplo de axón sincitial son os axóns xigantes da lura, que se orixinan por fusión dunhas trescentas a cincocentas células.
Nematodos
Varios xéneros de nematodos parasitos, tanto de plantas coma de animais, inducen a fusión das células do hóspede formando un sincitio sen o cal non poderían alimentarse, desenvolverse ou completar o seu ciclo vital.
Nos nematodos que forman quistes como Heterodera schachtii, o desenvolvemento embrionario complétase dentro dun sincitio producido no parénquima vascular da planta polas substancias contidas na saliva do nematodo xuvenil de segundo estadio ou J2 que penetrou na epiderme das raíces secundarias do hóspede, xeralmente plantas Brassicaceae e Chenopodioideae. As células sincitiais constitúen o alimento do parasito e permítenlle madurar resgardado polo quiste. No seu interior, a larva disolve a parede celular formando tubos e ocos desprovistos de membrana plasmática, o que permite que os núcleos se movan, e se fusionen os protoplasmas. A partir do cuarto estadio J2 desenvólvense en adultos completos e eclosionan entre tres e catro semanas despois da infectación inicial.
Tanto o xénero Heterodera coma o xénero de parasitos da pataca, Globodera, son endoparasitos sedentarios, pero a diferenza do primeiro, só as femias de Globodera forman sincitios. O exsudado de substancias vertido a través das raíces das plantas susceptibles ao parasito estimula a eclosión dos ovos e a emerxencia dos xuvenís de segundo estadio, que penetran na zona de elongación da raíz dos hóspedes, moi preto do meristema. O xuvenil avanza creando galerías no córtex e causando a necrose das células das que se nutriu ata chegar ao sitio definitivo de alimentación. A larva introduce substancias nas células corticais adxacentes á endoderme que rodean a súa cabeza. De tres a dez desas células fusiónanse entre si e as súas paredes celulares engrosan, formando o sincitio. A medida que o xuvenil se alimenta rompen as paredes celulares e as células da endoderme vólvense necróticas. O citoplasma sincitial vólvese máis denso polo incremento de material membranoso, ribosomas agrupados e de orgánulos, aínda que varía en función do cultivo estudado. Aumenta a actividade metabólica, o que se evidencia pola presenza de formacións de retículo endoplasmático rugoso moi desenvolvidas xunto a mitocondrias, complexo de Golgi e plastidios.
A diferenza en susceptibilidade entre cultivos á infestación por estes nematodos podería ser o motivo polo cal hai variacións na localización e a morfoloxía dos sincitios. Estes feitos suxiren que a relación hóspede-parasito podería estar controlada por xenes en ambas as especies. En cultivos resistentes ao nematodo, aínda que as primeiras etapas da infección se desenvolven en forma similar, a pataca produce unha reacción interna que forma un tecido similar ao sincitio pero rodeado por unha membrana composta probablemente de células necróticas que non permite que J2 poida madurar, debido á lise da parede celular e do citoplasma do sincitio, o que diminúe a enerxía dispoñible para o xuvenil. Tamén poden presentar amiloplastos e mitocondrias que poden neutralizar os produtos secretados polos parasitos e reducir a cantidade de alimentos dispoñibles para alimentalo. Hai estudos que indican que os aminoácidos lisina, fenilalanina, triptófano e moi especialmente metionina teñen efectos nocivos para o metabolismo do sincitio ou para o desenvolvemento do propio nematodo.
miniatura|dereita|250px|Larva de [[Trichinella enquistada en músculo esquelético.]] Distintas subespecies do xénero Trichinella producen unha zoonose chamada triquinelose, na cal un parasito coloniza o tecido muscular estriado dos mamíferos. O modo de infección é a inxestión de carne de animais infectados con quistes do nematodo. Dentro do quiste hai unha larva enrolada formando unha espiral. Ao inxerirse o quiste, os encimas da dixestión liberan a larva. Esta trasládase en forma pasiva cara ao xexuno polo peristaltismo onde alcanza o seu estadio adulto. Alí reprodúcense e a nova camada de larvas perfora a mucosa intestinal e protéxese formando un sincitio por fusión dun número aproximado de 120 células. No interior pasan por catro mudas ata completaren o seu desenvolvemento entre un día e un día e medio máis tarde. As larvas que eclosionan transpórtanse pola vía linfo-hemática por todo o hóspede ata instalarse no múscuslo esquelético estriado.
Os humanos son hóspedes ocasionais, frecuentemente pola transmisión por inxestión de carne de porco infectada. A especie que produce maiores danos aos humanos é Trichinella spiralis.
Virus
miniatura|esquerda|250px|Sincitio causado pola infección de [[Herpes simplex|HSV-1 en células Vero.]] Certos tipos de virus como os da familia Paramyxoviridae, entre os que está o virus sincitial respiratorio (RSV) e o VIH, tamén forman sincitios, pero coas células do hóspede. O virus sincitial respiratorio bovino (VSRB) obriga a que as células non ciliadas do epitelio dos bronquios e alvéolos proliferen formando células sincitiais de grande tamaño, con acumulación de linfocitos no tecido intersticial. En polo menos a metade dos lactantes internados por bronquiolite en países como Estados Unidos o axente etiolóxico é o virus sincitial respiratorio. O virus induce a formación dun sincitio nas vías aéreas dos infantes que probablemente provoca unha reacción á inmunoglobulina E e a substancias liberadas polos neutrófilos, producindo edema na mucosa, broncoespasmo e finalmente a necrose do epitelio do sistema respiratorio debido a que as células xigantes do sincitio oclúen os alvéolos, os bronquíolos e os bronquios, dificultando a respiración.
Na infección polo virus da inmunodeficiencia humana (VIH), o virus infecta un linfocito T colaborador. Entón, a célula comeza a mostrar as glicoproteínas superficiais do VIH, que son antixénicas. Normalmente, un linfocito T citotóxico chega inmediatamente para inxectar linfotoxinas, como perforina ou granzima, que matan á célula T axudante infectada. Porén, se hai preto células T colaboradoras, os receptores gp41 do VIH que aparecen na superficie da célula T únense a outros linfocitos similares. Isto fai que decenas de células T colaboradoras fusionen as súas membranas celulares formando un sincitio xigante non funcional, o que fai que o virión do VIH poida matar moitas células T colaboradoras por medio da infección dunha soa.
A infección por VIH-1 afecta o metabolismo normal dos lípidos nos pacientes infectados. A medida que a doenza se agudiza aumenta a concentración dos triacilglicéridos e baixan os ácidos graxos poliinsaturados e o colesterol en sangue. En particular, os niveis baixos de colesterol-HDL poderían contribuír á formación do sincitio e inducir a expresión de fenotipos do VIH. Realizáronse estudos in vitro que suxiren que o VIH produce unha grande desaturación do ácido esteárico converténdoo en ácido oleico, alterando a relación natural entre eles nas membranas celulares, o que colaboraría na formación do sincitio. Isto tamén parece estar vinculado á depleción de células CD4. Durante a fusión celular prodúcense cambios metabólicos nas células hóspede que desaturan os ácidos graxos da bicapa lipídica variando a súa fluidez, o que contribuiría á formación do sincitio e favorece a expresión de fenotipos víricos. Esta idea vese reforzada porque a súa formación é inhibida pola apolipoproteína Al, a principal na HDL.
Wendell Meredith Stanley
Traxectoria
Naceu o 16 de agosto de 1904 na cidade de Ridgeville, no estado norteamericano de Indiana. Estudou química na Universidade Earlham, de Richmond, ampliando posteriormente os seus coñecementos na Universidade de Illinois, na que se dotorou en 1929.
Como membro do Consello Nacional de Investigación dos Estados Unidos (United States National Research Council), instalouse en Múnic para efectuar traballos de investigación ata 1931. Ao seu regreso ao seu país, obtivo un posto de asistente no Instituto Rockefeller de Investigacións Médicas, onde coñeceu a John Howard Northrop. Foi membro do departamento de patoloxía animal e vexetal da Institución, cargo que abandonou en 1948 para converterse en profesor de bioquímica e director do laboratorio de viroloxía na Universidade de California en Berkeley.
Desde 1948 e ata 1953, ocupou nesta prestixiosa universidade o posto de director do departamento de bioquímica e, posteriormente, do de viroloxía a partir de 1958.
Investigación científica
Os seus traballos de investigación desenvolvéronse principalmente no campo da estereoquímica dos compostos difenílicos e a química dos esteroles. As súas investigacións sobre o virus causante da enfermidade do virus do mosaico do tabaco leváronlle ao descubrimento e illamento da nucleoproteína que controla a súa actividade infecciosa.
Durante a segunda guerra mundial realizou tamén investigacións sobre unha nova vacina contra a gripe, que demostrou ser moi efectiva.
Os seus traballos sobre os virus valéronlle en 1946 o Premio Nobel de Química (a metade do cal compartiu con John Howard Northrop polas súas achegas a "a representación fiel das encimas e as viru-proteínas"), recaendo a metade restante do Premio de devandito ano no químico James Batcheller Sumner.
Bruce Kessler
Inscribiuse nun Gran Premio de Fórmula Un (Gran Premio de Mónaco de 1958) cun Connaught propiedade de Bernie Ecclestone, pero non conseguiu cualificar, aínda que rexistrou o 21º mellor tempo dos 28 participantes.
Wendell Meredith Stanley
Investigación científica
A súa carreira científica atópase igualmente coroada de numerosos premios e galardóns, entre eles a Medalla Rosenburger da Universidade de Chicago, o Premio Alder da de Harvard e o Premio Scott da cidade de Filadelfia (1938), a Medalla Nichols (1946), a Medalla Gibbs (1947) e a Medalla Franklin (1948). É igualmente titular de numerosos doutoramentos honoríficos.
Bruce Kessler
Traxectoria
Fillo dun deseñador de roupa, creceu en Beverly Hills, California. A comezos dos anos cincuenta empezou a competir co Jaguar XK120 da súa nai nas carreiras de Sports Car Club of America aos dezaseis anos. Correu nos circuítos de carreiras de Paramount Ranch e Willow Springs en California. Foi piloto de equipo xunto con Chuck Daigh nos coches de carreiras Scarab construídos polo seu bo amigo Lance Reventlow a finais dos anos cincuenta.
Berna
O idioma oficial da cidade é o alemán, e o dialecto local alemán é o alemán bernés, falado pola maioría dos habitantes. Debido á presenza dunha gran parte da administración federal, varias embaixadas e un bo número de inmigrantes, os outros idiomas nacionais e moitos outros poden ser escoitados con facilidade polas rúas.
Bruce Kessler
Traxectoria
Kessler e Reventlow, pilotando o Mercedes-Benz SL cupé de aluminio de Reventlow detivéronse na Blackwells Corner na CA Rt. 466/133 o 30 de setembro de 1955 de camiño ás carreiras de Salinas Road cando James Dean e o seu mecánico, Rolf Wutherich, chegaron co Porsche Spyder de Dean. Todos acordaron reunirse para cear en Paso Robles, a uns 96 quilómetros de distancia esa noite. Reventlow e Kessler chegaron 10 minutos antes. Dean nunca o fixo xa que sufriu un accidente mortal de dous automóbiles na Rt. 466/41 preto de Cholame a 48 km de distancia. Kessler, a día de hoxe, segue sendo a última persoa viva que falou con James Dean antes da súa morte. Os Scarabs gañaron o Grand Prix Internacional en Riverside, California batendo ao famoso piloto Phil Hill e ao equipo Ferrari. Kessler foi convidado a Europa para pilotar en Le Mans. O 22 de marzo de 1958 Kessler gañou na súa clase nas 12 Hours Florida International Grand Prix of Endurance for the AMOCO Trophy (12 Horas de Sebring), pilotando un Ferrari 250 GT LWB (# 0773GT).
Despois dun grave accidente no Gran Premio Examiner de 1959 en Pomona, California, pasou uns días en coma. Pouco despois, retirouse das carreiras.
Berna
Ademais Berna tamén é a capital do cantón de Berna, o segundo máis poboado dos cantóns de Suíza. Cómpre destacar como curiosidade que o físico de orixe alemá Albert Einstein elaborou a súa teoría da relatividade mentres traballaba nunha oficina de patentes da cidade.
Bruce Kessler
Traxectoria
Kessler volveu a California e converteuse en director de cine e televisión. Dirixiu moitas películas e series televisivas. Un dos seus primeiros traballos foi un curto que dirixiu no coche Scarab para o seu amigo Lance Reventlow chamado "The Sound of Speed". Como director de cine e televisión, algúns dos seus traballos son Angels from Hell, The Monkees, The Flying Nun, Mission: Impossible, It Takes a Thief, Marcus Welby, M.D., The Rockford Files, McCloud, CHiPs, The Greatest American Hero, The A-Team, Hunter e Renegade, último traballo como director. Kessler tamén practicou o tiro ao prato. Agora retirouse en Marina del Rey, California.
Berna
Xeografía
miniatura|200px|[[Río Aar en Berna.]] Berna atópase na meseta suíza no cantón de Berna, un pouco ao oeste do centro de Suíza e 20 km ao norte dos Alpes Berneses. A paisaxe ao redor da cidade formouse polos glaciares de finais da Glaciación. As dúas montañas máis próximas a Berna son o Gurten cunha altura de 858 metros e a Bantiger cunha altura de 947 metros. O sitio do antigo observatorio de Berna é o punto de orixe do sistema de coordenadas Suízo. A cidade, até 1834, estaba limitada ao seu centro histórico, pechado entre un meandro do Aar. Coa apertura dos muros e a construción de pontes para atravesar o río, a cidade expandiuse en todas direccións.
Bruce Kessler
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Berna
Xeografía
A cidade limita ao norte coas comunas de Frauenkappelen, Wohlen bei Bern, Kirchlindach, Bremgarten bei Bern, Zollikofen e Ittigen, ao leste con Ostermundigen e Muri bei Bern, ao sur con Köniz e Neuenegg, e ao oeste con Mühleberg.
Historia
Segundo a lenda, o duque Bertoldo V de Zähringen, fundador da cidade, deulle o nome de Berna tras vencer un oso (Bär en alemán). É preciso destacar que na zona houbo osos durante séculos, que de feito aínda hoxe se poden ver mais de xeito testemuñal na fosa dos osos (Bärengraben) cerca do Nydeggbrücke (Ponte de Nidegg).
O territorio da comuna, situado na beira da baixa meseta suíza, onde o Aar describe varios meandros, atopábase xa dende a época prehistórica sobre o eixo de comunicación norte-sur, que dende Alsacia cara aos pasos alpinos polo Xura e o Oberland. Mais a transversal este-oeste, moito máis importante, ía polo pé do Xura e os lagos, ao norte do país, deixando de lado a rexión bernesa.
Na época galo-romana, a cidade tampouco se atopaba na vía que unía o Léman a Vindonissa, vía Aveticum e Petinesca, mais si sobre o camiño, bastante frecuentado, que seguía o Aar cara o Oberland.
Idade Media
miniatura|esquerda|Extensión máxima da cidade-estado de Berna As máis antigas fontes que evocan a fundación da cidade en 1191 son a Crónica de Berno (primeira metade do século XIV) e a crónica de Honrade Justinger (despois de 1420). Berna debe a súa existencia á Casa do Zähringen que querían reforzar a súa posición no espazo prealpino, de cara aos Hohenstaufen e ás familias nobres locais.
A mediados do século XII, a poboación era densa, mais aínda se ignora se existía xunto ao castelo de Nydegg construído por Bertoldo IV, anterior á fundación do burgo.