cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Parque Natural do Garraf
Xeografía
No parque atópanse restos de antiga ocupación humana (como o Castelo de Eramprunyà e os pobos abandonados de Campdàsens e Jafre) e masías que aínda se dedican á agricultura de servizos do parque. Xusto na fronteira do parque tamén está a Cruz de San Isidoro, no Puig d'en Boronet, moi apreciada en Sitges.
Óxido nitroso
Aplicacións
En España levar un kit de óxido nitroso no coche é legal mentres non se utilice, aínda que é dífícil saber se foi usado.
Renderización
dereita|miniatura|350px|Imaxe renderizada. A palabra renderización (procedente do inglés rendering) define un proceso de cálculo complexo desenvolvido por un ordenador destinado a xerar unha imaxe ou secuencia de imaxes. Unha tradución máis literal sería interpretación; tamén se empregan coloquialmente os termos renderizar e renderizado.
A renderización aplícase ós gráficos por ordenador, máis comunmente á infografía, aínda que é aplicable tamén a procesos 2D como a edición de vídeo ou o filtrado de imaxes.
Cando se traballa nun programa de deseño 3D por computadora, non é posible visualizar en tempo real o acabado final desexado dunha escena complexa en tres dimensións, xa que isto require unha potencia de cálculo demasiado elevada. Por iso, óptase por crear o contorno 3D cunha forma de visualización máis simple e técnica e logo xerar o lento proceso de renderización para conseguir os resultados finais desexados.
Wikipedia en asturiano
A Wikipedia en asturiano (en Wikipedia n'asturianu) é a versión da Wikipedia en asturiano. Botou a andar o 2 de agosto de 2004. O 20 de novembro de 2007 superou os 10.000 artigos.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Severino Barros de Lis
Antonio Severino Barros de Lis, nado en Cerdedo-Cotobade en 1887 e finado en Madrid o 9 de maio de 1939, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. Gañou a oposición á Xudicatura e á de Secretarios xudiciais. Foi xuíz en varias localidades españolas e secretario xudicial na Audiencia de Burgos. Finalmente desempeñou a secretaría da Sala Terceira do Tribunal Supremo de España. Xa en decembro de 1930 manifesta o seu propósito de presentarse como candidato a deputado polo distrito de Ponte Caldelas con carácter agrario-rexionalista. Foi elixido deputado pola provincia de Pontevedra nas listas da CEDA nas eleccións xerais de 1933 e 1936. O golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 colleuno en Madrid, onde permaneceu agochado durante a guerra civil.
Casado con Carmen Gaspar, foi pai de Jesús Barros de Lis Gaspar.
Kilby
Kilby pode ser:
Els vampirs no creuen en Flanagans
Els vampirs no creuen en Flanagans é un libro de Andreu Martín e Jaume Ribera, publicado en 2003. É o noveno da saga protagonizada polo detective xuvenil Flanagan.
Trama
Hospédanse no hostal onde se cometeu un dos asasinatos, e Flanagan vese obrigado, para demostrar a súa valentía ante Cristian, a pasar a noite nun castelo onde se supón que habitaba o vampiro. Pero o asasino escapou do sanatorio, e o pánico comeza a estenderse entre os turistas hospedados no hostal.
Pero Flanagan descobre que o invento da historia do vampiro e mesmo un asasinato imputado a el, son obra do dono do hostal, que se viu estafado e necesitou matar para conseguir cartos.
Así mesmo, a petición de María Gual, é capaz de desenmascarar a Deep Blue, un rapaz que chateaba coa amiga de Flanagan.
Narración
Nesta ocasión, e malia as dúbidas que lle xorden acerca de se lle convén a relación de parella cunha rapaza doutra clase social ben distinta, está moi a gusto con Nines. Non quere facer grandes plans de futuro, pero os aloumiños e apertas son constantes, malia as confusións eternas e os celos imprescindibles.
Argenteuil
Argenteuil é unha cidade do departamento francés Val do Oise, na rexión de île de France. É a cidade máis poboada do departamento (103.125 h. en 2010).
Arte
Varios pintores impresionistas viviron e pintaron en Argenteuil:
Ángeles Caso
Ángeles Caso, nada en Xixón o 16 de xullo de 1959, é unha escritora, xornalista e tradutora española.
Traxectoria
É filla de José Miguel Caso González, que foi catedrático da Facultade de Filoloxía, especialista no século XVIII e chegou a ser reitor da Universidade de Oviedo.
Licenciouse en Xeografía e Historia, especialidade Historia da Arte e traballou para a revista asturiana Panorama regional, a Fundación Príncipe de Asturias, o Instituto Feijoo de Estudios del siglo XVIII da Universidade de Oviedo, e medios coma Televisión Española, Cadena SER ou Radio Nacional de España.
En 2015 figurou na lista de Podemos-Equo nas eleccións ao Congreso dos Deputados por Asturias, pero sen opcións de saír elixida.
A Afoz, Bretoña, A Pastoriza
A Afoz é un lugar da parroquia de Bretoña, no concello lugués da Pastoriza, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 8 habitantes (5 homes e 3 mulleres).
Separador decimal
O separador decimal é un símbolo usado para indicar a separación entre a parte enteira e a parte fraccional dun número decimal. [[Ficheiro:DecimalSeparator.svg|miniatura|400x400px|
]]
O Sistema Internacional de Unidades (SI) e a ISO na súa norma 80000 admiten actualmente dous símbolos: a coma e o punto. Até o ano 2003, a Conferencia Xeral de Pesas e Medidas (CGPM) recomendaba a coma, pero ese ano decidiu admitir ambos signos, á vez que lembraba que hai outras normas internacionais que establecen a coma como único signo en todos os idiomas. Pola súa banda, a outra norma sobre escritura de símbolos, a ISO 80000-1, do ano 2009, tamén admite ambos signos e cancela a anterior recomendación da coma da norma ISO 31-0. En calquera caso, ningún destes dous signos é o apropiado como separador de miles: «os números poden agruparse de tres en tres para facilitar a lectura; pero non se deben utilizar nin comas nin puntos nos espazos entre grupos».
Historia
O texto europeo máis antigo que se coñece e que usa o punto como separador decimal é o Compendio do ábaco, publicado en 1492 polo matemático italiano Francesco Pellos.
En 1579, o francés François Viète (na súa obra Canon) introduce o uso dunha coma ou unha barra vertical como separador decimal.
En 1582, o matemático belga Simón Stévin (1548-1620) introduce unha notación moi singular. Onde nós escribiriamos 123,4567 el escribía simbolizando así 123 unidades enteiras, 4 unidades decimais de primeira orde (décimas), 5 unidades decimais de segunda orde (centésimas), 6 unidades decimais de terceira orde (milésimas), 7 unidades decimais de cuarta orde (diezmilésimas).
Dez anos máis tarde, o suízo Jost Bürgi simplificou a notación eliminando a mención inútil da orde das fraccións decimais consecutivas e pondo enriba da cifra das unidades o signo º: O mesmo ano, o italiano Magini substituíu esa marca por un punto que colocou entre a cifra das unidades e a das décimas. Así naceu a notación que aínda se utiliza nos nosos días nos países anglosaxóns: No que respecta á coma decimal, foi ideada a principios do século XVII polo matemático e óptico holandés Wilbord Snellius (1580-1667), coñecido tamén como Willebrord Snell e Willebrord Snel van Royen: En 1617, o matemático escocés John Napier (no seu Rhabdologia) usa tanto a coma como o punto, aínda que na súa importantísima táboa de logaritmos utilizou particularmente o punto decimal.
No século XVIII o uso da coma decimal estendeuse pola Europa continental, mentres que nas illas Británicas o punto decimal volveuse o estándar no uso, talvez pola influencia da obra de Napier.
Xa en 1771 a Enciclopedia Británica (en inglés Encyclopedia Britannica) recolle o uso do decimal point (punto decimal) na súa entrada «Arithmetick».
Países que usan a coma decimal
Entre os países que usan a coma como separador decimal están:
Países que usan o punto decimal
Entre os países que usan o punto como separador decimal están:
Apóstrofo
Doutra banda, en países como España téndese a utilizar o apóstrofo ou coma voada de maneira homóloga á coma decimal nos casos de escritura a man, por exemplo: En máquinas e libros de texto este costume só se segue ocasionalmente, aínda que a rexeitan as Academias da Lingua e non está contemplada nas normas internacionais. Así, no Dicionario panhispánico de dúbidas de 2005 establecen, no artigo temático Coma: a coma debe escribirse na parte inferior da liña, nunca na parte superior:
A Coviña
O topónimo galego A Coviña pode refererirse a:
Franco Platero
Franco Emanuel Platero Figueroa, nado en San Juan o 22 de xullo de 1992, é un xogador de hóckey a patíns arxentino, que xoga de defensa-medio no Oliveirense da Liga portuguesa.
É irmán de Matías Platero, xogador do Sporting de Portugal e curmán de Mario Rodríguez, do CP Grosseto.
Traxectoria
Tras deixar a súa Arxentina natal recalou en Italia, onde debutou co Amatori Lodi na liga italiana na tempada 2013/14. Tras gañar a Copa de Italia na tempada 2015/16, a Supercopa e a liga na tempada seguinte, fichou polo Hockey Breganze para a tempada 2017/18. Xogou unha soa tempada no club do Véneto, xogando as semifinais da Copa CERS, onde o equipo caeu eliminado fronte ao Lleida de Bruno e Roberto Di Benedetto. En 2018 fichou polo Forte dei Marmi, co que conquistou unha nova liga italiana.
Ao ano seguinte instalouse en Galicia para xogar no Deportivo Liceo. Co equipo de Juan Copa acabou subcampión da OK Liga nas tempadas 2019/20 e 2020/21, nos dous casos por detrás do FC Barcelona, e conquistou a Copa do Rei de 2021, despois de derrotar ao equipo catalán na final. Uns días despois da final da Copa anunciouse a súa marcha do equipo coruñés para fichar polo Oliveirense portugués.
Charlie e a fábrica de chocolate (filme)
Charlie e a fábrica de chocolate (en Charlie and the Chocolate Factory) é un filme dirixido por Tim Burton no ano 2005, baseado no libro homónimo de Roald Dahl. Está protagonizado por Johnny Depp, que interpreta a Willy Wonka, e Freddie Highmore, que interpreta a Charlie.
Foi rodado en Yorkshire, Inglaterra, e é a segunda adaptación da novela, tras Willy Wonka e a fábrica de chocolate, dirixido en 1971 por Mel Stuart.
O guión foi escrito por John August, que xa traballara como guionista con Tim Burton no 2003 en Big Fish. August dixo que non vira a adaptación de 1971 antes de escribir o guión, e que lle preguntou a Tim Burton se debía mirala. Burton díxolle que non, polo que a nova adaptación non ten influencias da primeira. .
José Hilario López
José Hilario López Valdés, nado en Popayán o 18 de febreiro de 1798 e finado en Campoalegre o 27 de novembro de 1869, foi un militar e político colombiano, presidente da República entre 1849 e 1853.
Traxectoria
José Hilario López foi fillo de José Casimiro López Hurtado, oficial de cruzada, e de Rafaela Valdés y Fernández de Córdoba. Estudou en Popayán, baixo a tutela de José Félix Restrepo.
Tras a morte do seu pai, a súa nai toleou, polo que José Hilario e os seus irmáns quedaron ó coidado dun titor.
A Gran Colombia
Logo dos sucesos que seguiron á Conspiración Septembrina en 1828, na súa calidade de xefe do Estado Maior Xeral e comandante xeral do departamento de Azuay, levantouse en armas contra o Libertador Simón Bolívar xunto co coronel José María Obando. En momentos nos que se iniciaron as hostilidades entre a Gran Colombia e o goberno do Perú a finais de decembro de 1828, Bolívar dirixiuse cara ó sur pola guerra co Perú e da rebelión de Obando e López. Alí buscou superar os obstáculos que o alzamento destes xefes lle colocaban para poder reunirse co mariscal Antonio José de Sucre e enfrontar a agresión exposta dende o Perú. Para o efecto, a finais de xaneiro de 1829 expediu un indulto en favor dos comprometidos no alzamento e enviou comisionados a Obando e a López con propostas para un convenio, que se concretou no tratado de Juanambú, asinado o 2 de marzo de 1829. Bolívar explicou ós rebeldes as razóns que tivo para descoñecer a Constitución de Cúcuta, despois do ocorrido en Venezuela co movemento separatista da Cosiata dirixido por José Antonio Páez.
Baixo o goberno militar do xeneral Rafael Urdaneta, en setembro de 1830, López e Obando rebeláronse novamente. Rapidamente a súa posición fortaleceuse. Logo de dominar o sur, unha vez tomado o control de Popayán, López avanzou até Tocaima, ante o cal Urdaneta propuxo o cesamento de hostilidades e, despois de negociacións, asinou o Convenio de Apulo, o 28 de abril de 1831.
República da Nova Granada
Trala disolución da Gran Colombia, en 1832 durante o goberno de Francisco de Paula Santander, López foi nomeado xefe militar de Bogotá, e en 1834, gobernador de Cartaxena. Posteriormente ocupou as carteiras de Guerra e Mariña e foi embaixador ante a Santa Sé, secretario de Relacións Exteriores, conselleiro de Estado e senador.
Goberno
O 7 de marzo de 1849 López foi elixido presidente da República, aproveitando a división dos conservadores e co apoio dos artesáns e as súas Sociedades Democráticas quen, segundo a versión conservadora, ameazaron de morte ós lexisladores que debían dirimir a elección, se non o elixían. Salvador Camacho Roldán, un mozo daquela, dedicou varios artigos a desmentir esa historia. O seu goberno distinguiuse por unha serie de reformas políticas, económicas e sociais: a Manumisión dos escravos, a lei agraria, a separación da Igrexa e o Estado, a liberdade de prensa e a federalización.
A resistencia contra a abolición da escravitude (especialmente no Cauca) provocou unha rebelión armada conservadora dirixida por Julio Arboleda Pombo, a cal foi derrotada por López. No sur os enfrontamentos foron particularmente violentos, en especial en Cali, onde o conflito entre os terratenentes e a poboación municipal arredor dos "ejidos2, era explosivo. A derrota escravista provocou en Valle del Cauca un alzamento dos antigos escravos e os campesiños, que aproveitaron para botar abaixo as cercas das facendas e azoutar ós seus antigos amos. O escándalo que isto provocou na prensa e os medios políticos foi contestado por López, quen afirmou que se trataba de retozos democráticos.
Durante a súa administración deuse vía libre ó proceso de disolución dos Resgardos Indíxenas, todas as prohibicións para a venda dos resgardos e axudou á política, a ter recursos políticos. A medida que foi a primeira que puxo en contradición a López coas Sociedades democráticas, beneficiou á elite agro exportadora, xa que favoreceu o desprazamento de man de obra indíxena cara ás áreas produtoras de tabaco, cuxo comercio fora sacado do monopolio estatal. Significou, igualmente, o aumento no prezo dos produtos agrícolas para o consumo interno, por canto boa parte da produción indíxena nos resgardos alimentara este mercado a baixos custos.
Universidade Católica San Antonio de Murcia
A Universidade Católica San Antonio, coñecida tamén como Universidade Católica de Murcia (UCAM), é unha universidade española privada e católica da cidade de Murcia. É propiedade da Fundación Universitaria San Antonio, que, ao igual que a universidade, leva o nome do seu patrón: Santo Antonio de Padua.
Historia
Erixida canonicamente en 1996 de conformidade co artigo 3.3. da Constitución Apostólica "Ex Corde Ecclesiae" do papa Xoán Paulo II do 15 de agosto de 1990.
Coitelo de supervivencia
miniatura| O coitelo de supervivencia ou coitelo polivalente é un coitelo destinado á supervivencia nun ambiente salvaxe, a miúdo en caso de emerxencia cando o usuario perdeu a maior parte do seu equipo principal.
Universidade Católica San Antonio de Murcia
Campus
A universidade sitúase no chamado campus de Los Jerónimos cunha superficie aproximada de 25.000 metros cadrados, deles 14.500 construídos, na pedanía de Guadalupe, a 4 km do núcleo urbano da cidade de Murcia. Os servizos centrais da universidade áchanse no Mosteiro dos Xerónimos de San Pedro de la Ñora (s. XVIII) que, xunto coa súa igrexa barroca, está declarado Monumento Histórico-Artístico Nacional.
Coitelo de supervivencia
Usos e características
As unidades militares equipan con algún coitelo de supervivencia aos pilotos por se o seu avión fose abatido. Pódense empregar para a captura, esfolado, corte de madeira, talla de madeira e outros usos. Son utilizados por cazadores, excursionistas e afeccionados aos deportes ao aire libre. Algúns coitelos de supervivencia son grosos e pesados, mentres que outros son lixeiros ou pregables co fin de aforrar peso e volume como parte dun kit de supervivencia maior. As súas funcións inclúen a miúdo servir de coitelo de caza. As características, como asas ocas que se poderían usar como espazo de almacenamento para mistos ou obxectos pequenos similares, comezaron a gañar popularidade nos anos 80.
Universidade Católica San Antonio de Murcia
Oferta de estudos
Ofrece 24 titulacións oficiais de grao e 31 titulacións oficiais de posgrao (másters oficiais) (Títulos verificados pola Agencia Nacional de Avaliación da Calidade e a Acreditación). Tamén é posible cursar Títulos Propios de Especialización Profesional e a Escola Superior de Idiomas.
Deporte universitario
En competicións universitarias, é dicir, aquelas nas que só compiten equipos formados por estudantes matriculados oficialmente, a UCAM conta con equipos practicamente en todas as disciplinas e dominou as últimas edicións do Campionato de España Universitario de Baloncesto Masculino.
Deporte federado
A UCAM patrocina 16 equipos federados, nos que xogan deportistas que non están matriculados na UCAM. Entre estes equipos destacan o Club Baloncesto UCAM Murcia, o UCAM Murcia Club de Fútbol e o UCAM Voleibol Murcia.
Olimpia
miniatura|250px|Reconstrución do templo de [[Zeus en Olimpia.]] miniatura|Durante meses antes dos Xogos Olímpicos, diferentes deportistas relévanse para levar a chama Olímpica desde Olimpia ata o sitio da apertura dos xogos.
Olimpia (en grego Ολυμπία Olympía ou Ολύμπια Olýmpia) é unha pequena cidade da antiga Grecia na prefectura de Élide, na península do Peloponeso, famosa polo próximo xacemento arqueolóxico do mesmo nome, principal santuario relixioso Panhelénico da Antiga Grecia, onde se levaron a cabo os Xogos Olímpicos da Antigüidade. O sitio estaba dedicado principalmente a Zeus e atraía a visitantes de todo o mundo grego como un grupo de centros "Panhelenicos" que axudaron a construír a identidade dos antigos gregos como nación. Malia o nome, non se atopa preto do  Olimpo no norte de Grecia, onde se cría que vivían os Deuses olímpicos, as principais divindades da Relixión da Grecia antiga. A cidade atópase ó pé do monte Cronio e na beira dereita do río Alfeo.
Os Xogos Olímpicos disputáronse cada catro anos durante toda a Antigüidade clásica, desde o século VIII a. C. ata o século IV d. C.
O sitio arqueolóxico ten máis de 70 edificios significativos, e as ruínas de moitas destes sobreviven, aínda que o principal Templo de Zeus, sobrevive só como pedras no chan. O sitio é unha importante atracción turística e ten dous museos, un dedicado aos xogos antigos e outro aos modernos.
Sitio antigo
thumb | left | 280px | Olympia entre os principais santuarios gregos | [[Santuarios]]
Segundo Pausanias había máis de 70 templos en total, así como tesouros, altares, estatuas e outras estruturas dedicadas a moitas deidades. Un pouco en contraste con Delfos, onde unha gran colección similar de monumentos estaba fortemente concentrada dentro do límite do ténemos, Olimpia estendíase máis alá do muro límite, especialmente nas áreas dedicadas aos xogos.
O Altis consiste nunha disposición algo desordenada de edificios, o máis importante é o Templo de Hera (o Heraion/Heraeum), o Templo de Zeus, o Pelopion, e a área do grande altar de Zeus, onde se realizaban os maiores sacrificios. Aínda había un bo número de áreas abertas ou boscosas no interior do santuario.
Ao norte do santuario pódese atopar o Prytaneion e o Philippeion, así como o conxunto dos tesouros que representan ás distintas cidades-estados. O Metroon atópase ao sur destes tesouros, co Echo Stoa ao leste. O hippodrome e máis tarde estadio estaban situados ao leste do Echo Stoa. Ao sur do santuario están a Stoa Sur e o bouleuterión, mentres que a Palestra de Olimpia, o taller de Fidias, o gymnasion, e o Leonidaion atópanse ao oeste.
Olimpia tamén coñeceuse pola xigantesca criselefantina (marfil e ouro sobre un marco de madeira) estatua de Zeus que era a imaxe de culto no seu templo, esculpida por Fidias, que foi nomeada unha das Sete marabillas do mundo por Antipater de Sidón. Moi preto do Templo de Zeus, que albergaba esta estatua, estaba o estudio de Fidias escavado na década de 1950. As probas atopadas alí, como as ferramentas do escultor, corroboran esta opinión. As antigas ruínas sitúanse ao norte do río Alpheios e ao sur do monte Kronos (que leva o nome da deidade grega Kronos). O Kladeos, un afluente do Alpheios, flúe pola zona.
Plano do sitio
thumb|500px|Plano de Olimpia (o ancho completo do plano representa 625 m). as cores dos edificios representan distintos períodos: período arcaico, período clásico , período helenístico e período romano.
Os seguintes edificios están representados no plano de Olimpia (figura da dereita):
Historia
É coñecida por ser o lugar no que se celebraron na antigüidade os primeiros Xogos Olímpicos, cunha importancia comparable ós Xogos Píticos que se celebraban en Delfos. Ambos se celebraban cada olimpíada (catro anos). Os primeiros dos que se ten constancia celebráronse en 776 a.C. Ó final do século IV, o emperador Teodosio I aboliunos.
Olimpia tamén foi famosa por ser un centro relixioso, e pola súa xigantesca estatua de ouro e marfil de Zeus feita por Fidias, (tallada trala vitoria sobre os persas na Segunda Guerra Médica) que era unha das Sete marabillas do Mundo. Preto do templo, escavacións arqueolóxicas atoparon o taller de Fidias, con numerosas ferramentas do escultor.
Períodos geométricos e arcaicos
thumb | 200px | Ruínas do [[Templo de Hera (Olimpia) | Templo de Hera]]
Os primeiros Xogos Olímpicos, cunha importancia comparable ós Xogos Píticos que se celebraban en Delfos organizáronse no sitio polas autoridades de Elis no século VIII a.C., a tradición data os primeiros xogos no 776 a.C. Os principais cambios fixéronse no sitio ao redor do ano 700 a.C., incluíndo a nivelación de terras e cavando novos pozos. O poder de Elis diminuíu e o santuario caeu nas mans dos pisanos no 676 a.C. Os pisanos organizaron os xogos ata finais do século VII a.C.
A primeira evidencia de actividade de construción no sitio data de aproximadamente do 600 a.C. Neste momento, os Skiloudianos, aliados dos Pisanos, construíron o Templo de Hera. Os Tesouros de Olimpia e o Pelopion construíronse durante o século VI a.C. As estruturas seculares e as pistas atléticas tamén construíronse durante este período, incluíndo o Bouleuterion. O primeiro estadio construíuse ao redor do 560 a.C., consistía nunha sinxela pista. O estadio remodelouse ao redor do 500 a.C. con lados inclinados para os espectadores e desprazouse lixeiramente cara ao leste. Ao longo do século VI a.C. engadíronse unha serie de deportes ao festival olímpico. No 580 a.C., Elis, en alianza con Esparta, ocupou Pisa e recuperou o control do santuario.
Período clásico
thumb | [[Tetradracma de prata de Olimpia, 360 a.C. Anverso: Cabeza de Zeus con coroa de loureiro. Reverso: Cabeza da ninfa Olimpia cun diadema. ΟΛΥΜΠΙΑ á dereita.]]
O período clásico da Antiga Grecia, entre os séculos V e IV a.C., foi a época de ouro do sitio en Olimpia. Construíuse unha gran variedade de edificios e estruturas relixiosas e civís.
O Templo de Zeus, construíuse a mediados do século V a.C. O seu tamaño, escala e ornamentación foi superior a calquera cousa previamente construída no sitio. Tamén foron construídas outras instalacións deportivas, incluíndo o estadio e o hipódromo (para carreiras de carros). O Prytaneion construíuse no lado noroeste do sitio no 470 a.C. Ademais, construíronse os Baños gregos a mediados do século V a.C.
No período clásico tardío, engadíronse novas estruturas ao sitio. O Metroon construíuse preto do Tesouro c. 400 a.C. A construción do Echo Stoa, ao redor do 350 a.C., separou o santuario da zona dos xogos e do estadio. O Stoa sur construíuse no extremo sur do santuario aproximadamente ao mesmo tempo.
Os abundantes tesouros acumulados no templo levaron a que fora saqueado polos arcadios. Desde 342 a.C., foi protectorado de Alexandre o Grande, que usou Olimpia para anunciar o seu Rescripto sobre os Desterrados do ano 324 a.C.
Período helenístico
thumb | Ruínas do [[Philippeion]] thumb | [[Palestra de Olimpia]] thumb | [[Estadio de Olimpia.]]
A finais do século IV a.C. construíuse o Philippeion. Ao redor do 300 a.C. o edificio máis grande do sitio, o Leonidaion, construíuse para albergar visitantes importantes. Debido á crecente importancia dos xogos, construíronse novos edificios atléticos incluíndo a Palaestra (século III a.C), o Gimnasio (século II a.C) e as casas de baño (c.300 a.C.). Finalmente, no ano 200 a. C., levantouse unha arquería abovedada que unía a entrada do estadio ao santuario.
Época romana
Durante a dominación romana, os xogos abríronse a todos os cidadáns do Imperio Romano. Desenvolveuse un programa de novos edificios e extensas reparacións, incluído o Templo de Zeus. Olimpia enriqueceuse, especialmente o perímetro sagrado, o Altis, onde Nerón mandou construír un pazo. Os novos baños substituíron aos baños gregos máis antigos no 100 d.C. Trala morte de Adriano a cidade comezou a entrar en decadencia, aínda que no 150 d.C, construíuse o Nympheum (ou Exedra) e un acueduto no ano 160 d.C.
No século III o sitio sufriu un gran dano causado por unha serie de terremotos. As tribos invasoras no 267 d.C. conduciron á fortificación do sitio con material roubado dos seus monumentos. A pesar da destrución, as olimpíadas continuaron realizándose no lugar ata a última Olimpíada no 393 d.C., despois de que o emperador cristián Teodosio I as prohibise. O templo de Zeus foi aparentemente destruído ao redor do 426 d.C., durante a persecución dos pagáns a finais do Imperio Romano, logo dun edito de Teodosio II que impuxo a prohibición de festas pagás. O taller de Fidias converteuse nunha Basílica e o sitio estaba habitado por unha comunidade cristiá. As probas arqueolóxicas suxiren que aínda se celebraban en segredo eventos olímpicos a pequena escala (posiblemente en aparencia cristiá) ata a Peste de Xustiniano e dous terremotos o devastaron a mediados do século VI. As repetidas inundacións provocadas polo Alfeo aseguraron que o asentamento finalmente abandonárase por completo a comezos do século VII.
Descubrimento e primeiras escavacións
Ao longo do tempo o lugar quedou enterrado baixo depósitos aluviais, de ata 8 metros de profundidade, durante longo tempo pensouse que era o resultado das inundacións do río. No entanto, a investigación moderna está en contra dunha hipótese, baseándose na presenza de cunchas de moluscos, gasterópodos e foraminíferos, crese que o sitio foi enterrado polas augas oceánicas como resultado de repetidos tsunamis.
O sitio exacto foi redescuberto en 1766 polo anticuario inglés Richard Chandler. A primeira escavación do santuario en Olimpia non se levou a cabo ata 1829, polos franceses da " Expedition Scientifique de Moree".
1875-1881
thumb | 220x220px | Baños de Kronios ou baños norte Desde a década de 1870, a escavación e conservación da Antiga Olimpia foi responsabilidade do Instituto Arqueolóxico Alemán en Atenas. A primeira gran escavación de Olimpia comezou en 1875, financiada polo goberno alemán despois da negociación de acceso exclusivo por parte de Ernst Curtius. Outros arqueólogos responsables da escavación foron Gustav Hirschfeld, George Treu, Adolf Furtwängler (que traballou xunto con arquitectos), A. Boetticher, Wilhelm Dörpfeld, e Richard Borrmann. Eles escavaron a parte central do santuario, incluíndo o Templo de Zeus, o Templo de Hera, Metroon, Bouleuterion, Philipeion, Echo Stoa, os Tesouros e a Palestra. Importantes achados inclúen as esculturas do Templo de Zeus, Nike de Paeonius, Hermes de Praxíteles e moitos bronces. En total rexistráronse 14.000 obxectos. Os achados foron exhibidos nun museo no sitio.
1900-1950
A escavación foi continuada de forma máis limitada por Dörpfeld entre 1908 e 1929, pero comezou unha nova escavación sistemática en 1936 con motivo dos Xogos Olímpicos de verán de 1936 en Berlín baixo a dirección de Emil Kunze e Hans Schleif. O seu foco de escavación estaba na zona ao sur do estadio, a Stoa sur, o complexo de baños e o gimnasio.
1950 ao presente
Entre 1952 e 1966, Kunze e Schleil continuaron a escavación unidos ao arquitecto Alfred Mallwitz. Eles escavaron o taller de Fidias, o Leonidaion e o muro norte do estadio. Tamén escavaron a sección sueste do santuario e en aproximadamente 140 pozos de cascallos atopáronse moitos obxectos de bronce e cerámica xunto con azulexos de terracota.
A chama olímpica dos actuais Xogos Olímpicos acéndese no estadio desta cidade mediante o reflexo da luz solar nun espello parabólico, tralo que se transporta nun facho ó lugar que acolle os xogos (normalmente dando un grande rodeo pasando polas principais cidades de todo o mundo).
Nos Xogos Olímpicos de 2004, celebrados en Atenas, as probas de lanzamento de peso celebráronse no estadio de Olimpia.
Arte
miniatura|350px|Olimpia, o friso completo
O Heraion construíuse en 600 a.C. sobre os templos anteriores, e é o templo helénico de grandes dimensións máis antigo que se coñece (50 x 19,6 m). Entre o Heraion e o estadio, as polis gregas construíron capelas (tesouros).
Olimpia moderna
thumb|200px|Estación de tren de Olimpia. thumb|200px|Praza moderna de Olimpia con igrexa
A cidade ten unha estación de tren e é o extremo oriental da liña de Olimpia - Pirgos, Élide. A estación de tren co patio de mercancías ao oeste está a uns 300 m ao leste do centro da cidade. Está unida pola GR-74, e a nova estrada inaugurouse nos anos 80. O seguinte tramo N e NE de Olimpia abriuse en 2005. A distancia desde Pirgos é de 20 km, sobre 50 km ao SW atópase Lampeia. A estrada pasa ao norte das antigas ruínas. Atópase un encoro a 2 km ao suroeste, represando o río Alfeo. A zona é montañosa, a maior parte da área dentro de Olimpia é boscosa.
Panagiotis Kondylis, un dos máis destacados pensadores e filósofos modernos gregos, naceu e creceu en Olimpia. Cando Pierre de Coubertin, o fundador do Comité Olímpico Internacional, morreu en 1937, erixíuse lle un monumento na antiga Olimpia. Emulando a Evangelis Zappas, cuxa cabeza está enterrada baixo unha estatua fronte ao Zappeion, o seu corazón sepultouse no monumento.
O sitio e a cidade de Olimpia foron gravemente ameazadas e case danadas polos incendios forestais de Grecia de 2007.
Carballo, Taboada
San Tomé do Carballo é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2014 tiña 796 habitantes (364 homes e 432 mulleres), o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 849 habitantes. Alberga a capital municipal.
Xeografía
Atópase no centro xeográfico do concello, nunha planicie dominada por pastos e bosques autóctonos e de piñeiro e de eucalipto en menor medida. Está atravesada polo río da Anguieira, que deita as súas augas no Toldao, o cal tamén atravesa a parroquia de Carballo nu Lugar da Puricela.
Historia
Debe o seu nome ao centenario Carballo de Ramos, situado na leira homónima, no extremo sur da vila de Taboada, catalogado como árbore senlleira pola Xunta de Galicia.
No seu extremo oriental está o monte da Medela, que dá nome a un lugar próximo, e que con toda probabilidade ten soterrada unha mámoa, a cal tería un grande dominio visual.
A parroquia está atravesada por unha antiga calzada romana, que unía Braga con Lugo, que seguiu sendo utilizada como camiño real até a actualidade. No lugar da Puricela, consérvanse catro miliarios de época romana. Esta vía toma varios nomes no seu paso pola vila, como Rúa Real, Rúa de Riazón ou Rúa de Laxelas. Parte deste trazado, arredor do cal apareceron algunhas aldeas que logo serían integradas na vila, solaparíase coa Avenida de Lugo, construída a mediados do século XIX, e que conforma hoxe en día a principal vía de comunicación.
No lugar de Relás foi construído un pazo pertencente á familia dos Taboada, de titularidade privada e en bo estado de conservación.
En 1898, os seus límites territoriais foron ampliados polo norte debido ao desenvolvemento da vila de Taboada, capital municipal dende a constitución do concello no 1840. A súa fronteira coa parroquia de Bembibre desprazouse cara ao norte desde o río da Anguieira, que atravesa a vila pola metade, aproximadamente até o cruzamento da Avenida de Lugo coa Rúa dos Condes de Taboada.
A parroquia acadou un notábel desenvolvemento nas primeiras décadas do século XX, debido, entre outros, á súa favorable situación xeográfica e a albergar os xulgados do partido xudicial de Chantada. Nestes anos construíuse a casa de Manuel Rigueira, de estilo modernista (1919), e a igrexa parroquial (1920) sobre un templo anterior.
A denominación da vila como Taboada non se fixo maioritaria até avanzado o século XX. Até entón era coñecida como San Tomé ou San Tomé do Carballo, como reflicte a documentación de entón.
Renault 5
O Renault 5 é un automóbil compacto da marca francesa Renault que se comercializou dende 1972 ata 1996. Fabricado en España na factoría que Renault ten na provincia de Valladolid, o modelo tivo un grande éxito no mercado español así como en moitos outros países.
Primeira xeración: 1972 - 1985
miniatura|200px|dereita|Renault 5 I. Foi a primeira incursión de Renault no mercado dos utilitarios pequenos, cun vehículo de tres portas sinxelo e de liña elegante.
No 1977 lanzouse a versión GTL, máis equipada e en 1979 a carrozaría de 5 portas. No 1981 sufriu unha reestilización interior mellorando a contorna notablemente.
Tamén existiron varias versións deportivas denominadas Alpine (1981), externamente moi similares ós modelos inferiores e con 93 CV; Copa, homólogos dos Alpine para o mercado español; e as versións Turbo 1 (1980) e Turbo 2 (1982), modelos especiais orientados á competición de produción moi limitada, co motor en posición central, e a carrozaría notablemente ensanchada e alixeirada.
Segunda xeración: 1985 - 1996
miniatura|200px|dereita|Renault 5 Supercinco O modelo da segunda xeración, denominado comercialmente como Supercinco, apareceu en 1985 cunha carrozaría totalmente nova, aínda que conservando as liñas mestras do Renault 5 orixinal, novas motorizacións e suspensións MacPherson.
Posteriormente apareceu a versión deportiva GT Turbo con 115 CV na súa fase inicial e 120 CV posteriormente.
Foi comercializado ata 1996 e substituído polo Renault Clio.
Kiruna
Kiruna (saami setentrional: Giron, finés: Kiiruna) é a cidade máis setentronal de Suecia. Está situada no condado de Norrbotten, na provincia de Laponia, e é a capital do municipio de Kiruna. No ano 2017 a cidade tiña 16 936 habitantes.
O centro espacial Esrange creouse en Kiruna nos anos 60. Na cidade tamén se atopa o Instituto Sueco de Física Espacial (Institutet för rymdfysik) e o Departamento de Ciencia Espacial da Universidade Tecnolóxica de Luleå.
Martín Rodríguez Garaboa
Martín Rodríguez Garaboa, nado na Coruña o 17 de agosto de 1994, é un xogador de hóckey a patíns galego, que xoga de porteiro no Noisy-le-Grand da liga francesa.
Traxectoria
Formouse na canteira do HC Liceo, e cando era xuvenil marchou ao CP Cerceda con Juan Copa e outros xogadores do Liceo. Co Cerceda debutou en Primeira Nacional e logo na OK Liga, tras o ascenso da tempada 2012/13. Coincidindo coa desaparición do Cerceda, no verán de 2016 fichou polo CP Alcobendas. Despois dunha tempada no club madrileño volveu ao Liceo en 2017.
No equipo coruñés foi o segundo porteiro por detrás de Xavier Malián primeiro e Carles Grau despois, acabando subcampión da OK Liga tres tempadas seguidas e gañando a Supercopa de España 2018-19. En 2021 proclamouse campión da Copa do Rei e na seguinte tempada gañou a OK Liga, a oitava na historia do club.
Albert White Hat
Albert White Hat (nome lakota Natan Tokahe, que significa "O primeiro en cargar"), nado o 18 de novembro de 1938 e finado o 13 de xuño de 2013 foi un mestre de lingua lakota e un activista da cultura traducional Sicanju Lakota. É coñecido por traducir a lingua lakota para os filmes de Hollywood, como o filme de 1990 Dances with Wolves, e por crear unha ortografía e un compendio moderno do lakota. Tivo sete fillos.
Traxectoria
Albert White Hat naceu preto de St. Francis, Dacota do Sur na Reserva India de Rosebud no seo dunha familia tradicional. Era o neto do famoso xefe Hollow Horn Bear."
Durante a súa nenez só falou lakota. Asistiu ó colexio en Spring Creek, Dacota do Sur. Ó contrario que os seus compañeiros do Colexio da Misión Xesuíta de St. Francis, que foron enviados ó internado con cinco anos, el non foi ata os dezaseis. "Eu medrei cunha morea de persoas maiores, escoitando as historias. E estas historias estaban dentro de min. E logo fun a un internado, e matáronme aquelas historias nese sistema. Saín de alí totalmente avergoñado de quen son, de que son. A finais dos anos sesenta, volvín á cultura, pola miña conta. Deixei medrar o pelo, e comecei a falar a miña lingua. Unha desas veces, fixen o xaxún. Estiven na procura da visión, por cinco anos. Despois de graduarse no Colexio de St. Francis, tivo diversos traballos.
Mestre de lingua e cultura lakota
White Hat loitou polo ensino da lingua lakota no distrito escolar do Condado de Todd, Dacota do Sur cando os seus fillos entraron no colexio nos anos 1960. Daquela, o lakota non formaba parte do currículo educativo de Dacota do Sur. Co tempo aprendeu a crear os seus propios plans de estudos, e converteuse en mestre de lingua Lakota el mesmo. Converteuse en xefe do "Comité para a Preservación da Lingua Lakota" en 1982.
White Hat adicou vinte e cinco anos da súa vida ó ensino da lingua lakota na Universidade Sinte Gleska da Reserva India Rosebud, e converteuse en director do Departamento de Estudos Lakota Sinte Gleska." Desenvolveu un método de ensino que emprega amplos exemplos da cultura Brule Lakota, e chegou a ser coñecido como un estudoso da lingua. El ensinaría a cultura lakota "tanto a membros da tribo como a americanos non nativos." El referíase ó seu método de ensino do seguinte xeito, "cando ensinamos unha lingua a un estudante, deberíamos desenvolver nel outro corazón e outra mente." En 1999 reuniu as notas dos seus estudos nun libro, Reading and Writing the Lakota Language. Foi o primeiro falante nativo de Lakota que publicou un libro de texto e un glosario en dita lingua."
Era un home activo na vida espiritual tradicional dos lakota. O seu amigo Cyril Scott, o Presidente Tribal dos Sioux de Rosebud Sioux, referiuse a el coma "un gran mestre" e un "líder espiritual". White Hat falaba a miúdo en conferencias e reunións, incluíndo a conferencia de 2008 "Planning for Seven Generations" celebrada en Boulder, Colorado, e era moi coñecido dentro dos circuítos dos powwow. A "Lakota Documentaries" video by Don Moccasin (1948–2009) features Albert White Hat speaking about the survival of the Lakota language, in Lakota with English language subtitles.
Kokowääh
Kokowääh é un filme alemán dirixido e protagonizado por Til Schweiger que foi estreado no 2011. Foi estreado nos países de fala alemá (Alemaña, Austria e Suíza) o 3 de febreiro de 2011. Está protagonizado por Til Schweiger, a súa filla Emma Tiger Schweiger, Jasmin Gerat e Samuel Finzi. Outra das fillas de Schweiger, Luna Schweiger, fai un pequeno papel no filme. Kokowääh fai referencia ó xeito no que un alemán que non sabe francés diría "coq au vin" (polo ó viño). A súa secuela, Kokowääh 2, foi estreada o 7 de febreiro de 2013, con Schweiger como director, co-guionista e produtor.
Sinopse
Henry é un escritor frustrado que un bo día se atopa con Magdalena, unha nena de oito anos, na porta da súa casa. A pequena resulta ser a súa filla, o que cambiará a súa vida para sempre.
L'Homme du train
L'Homme du train é un filme de Patrice Leconte do 2002 realizado como unha coprodución entre Francia, Alemaña, Reino Unido e Suíza.
Trama
Un estranxeiro (Johnny Hallyday) aparece nunha estación de tren dunha vila francesa coa intención de atraca-lo banco do lugar. Alí coñece a un mestre xubilado (Jean Rochefort). A pesar de nada os uniren aparentemente, os desexos ocultos de cada un crean unha relación que fai que todo cambie para eles.
Metasequoia
Metasequoia é un xénero de árbores pertencente á familia das Taxodiáceas. Consta dunha soa especie, a falsa sequoia, sequoia do alba ou metasequoia (Metasequoia glyptostroboides). A metasequoia é unha árbore que se desenvolve axiña, orixinaria de Sichuan-Hubei, rexión da China. É a única especie viva no xénero, mais se coñecen tres especies fósiles. Cómpre non confundila coas outras dúas especies de sequoias, coas que integra a subfamilia Sequoideae: a sequoia xigante (Sequoiadendron giganteum) que acada alturas de até 85 m e mais a sequoia común (Sequoia sempervirens), que é a conífera máis alta que existe, chegando a acadar máis de 115 m de altura. left|miniatura|Follas da sequoia do alba - disposición oposta.
Descrición
Mentres que a casca e mais a follaxe son semellantes co xénero relacionado das sequoias, Metasequoia diferénciase en que é caducifolia como Taxodium distichum (alcipreste dos illós), e coma estes, os máis idosos espécimes forman uns contrafortes largos no baseamento do toro. Medra axiña acadando un diámetro de toro de 2 m e 40–45 m de altos en cultivo até agora (co potencial de acadaren incluso alturas maiores). As follas atópanse enfrontadas de 1 a 3 centímetros dunha cor verde fresca brillante, tornando a un avermellado castaño na caída outoniza. Os conos son de globosos a ovoides de 15 a 25 mm de diámetro con 16 a 28 escalas, dispostas en pares opostos en catro fileiras, cada par perpendicularmente ao par adxacente; se maduran de 8 a 9 meses logo da polinización. Os conos do pole teñen de 5 a 6 milímetros de longo, producido en puntos longos a principio da primavera; prodúcense soamente nas árbores que medran en rexións con veráns cálidos.
Historia
O novo xénero botánico Metasequoia creouse para describir un fósil procedente do Mesozoico por Shigeru Miki en 1941, porén en 1944 un grupo pequeno de árbores sen identificar foron descubertos na China en Modaoxi (磨刀溪; na actualidade, Moudao (谋道), no distrito de Lichuan, Hubei ) por Zhan Wang. A causa da segunda guerra mundial, non puideron ser estudados até 1946 e só se describiron finalmente como unha nova especie de Metasequoia en 1948 por Cheng Wan Chun, profesor da Universidade de Chungking, e Hsen Hsu Hu. En 1948 el Arnold Arboretum da Universidade Harvard mandou unha expedición para recoller sementes, e pouco despois árbores procedentes destas sementes foron distribuídas a diversas Universidades e arboretos ao longo de todo o mundo para probar o seu desenvolvemento. Entre 1946 e 1948 introduciuse en Europa. En España considérase que o primeiro exemplar aclimatado é o que, en 1956 e procedente de Inglaterra, levou Emilio Botín Sanz de Sautuola ao seu eido de Puente San Miguel (Xardín Histórico de Cantabria desde 1986), onde, cunha idade de 45 anos, alcanzou 15 metros de altura e unha circunferencia a 1,50 m de 1,66 m.
No ano 1974 o goberno chinés adoptou medidas para protexer esta especie fósil vivente. A finais da década de 1980, descubriuse que moitas das árbores da segunda xeración que se cultivaban sufriron depresión por endogamia (variabilidade xenética extremadamente baixa) a cal podería conducir a un incremento crecente de doenzaes e á falla reprodutiva. Isto foi porque a meirande parte das árbores foron cultivadas das sementes e esgallos derivados de unicamente tres árbores que o Arnold arboretum utilizara coma fonte propagadora. Por isto realizáronse na década de 1990, expedicións de recolleita de sementes máis extensas na China, coas que se intentaron arranxar o problema e restaurar a diversidade xenética da metasequoia cultivada.
Actualmente, unha serie de poboacións naturais de metasequoias existen nos outeiros e lamazais do distrito de Lichuan, en Hubei. A maior parte deles son miúdos, con menos de 30 árbores cada un; porén, o maior deles, no val de Xiaohe, calcúlase que está formado por arredor de 5.400 árbores. Disque tamén existen unhas poucas árbores na veciña provincia de Hunan.
Usos
Tense demostrado que as metasequoias son árbores de doado cultivo nas rexións temperadas, polo que se comeza a plantar extensamente coma árbore ornamental. Os espécimes plantados acadaron xa de 25 a 40 m en altura e de 1 a 1,3 m en diámetro, malia teren menos de 60 anos de cultivo. Este índice de crecemento rápido levou á consideración de usar a árbore en plantacións silvícolas.
Carolina Borges
Traxectoria
Diplomada en Educación Social e licenciada en psicopedagoxía, formou parte dun equipo de investigación na Universidade de Vigo. Foi membro dos Comités Abertos da Facultade e do comité universitario de calidade dos estudos de psicopedagoxía. Compaxina o seu labor investigador co traballo de técnica en intervención social nun grupo de intervención multidisciplinar na cidade de Ourense. Completou a súa formación en países como Alemaña ou o Reino Unido.
No ano 2009 recibiu o premio Internacional de Investigación Patrimonio Cultural.
San Paio, Guísamo, Bergondo
San Paio é un lugar da parroquia de Guísamo no concello coruñés de Bergondo na comarca da Coruña. Tiña 177 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 92 eran homes e 85 eran mulleres.
Top 14
O Top 14 é unha competición profesional de clubs de rugby de Francia. É a máxima categoría francesa e está xestionada pola Ligue nationale de rugby (LNB), a xestora do rugby profesional galo. O nome de Top 14 é debido ao número de equipos que participan no torneo, os cales poden descender e promocionar desde a categoría inmediatamente inferior, o Rugby Pro D2. Anteriormente, a categoría era coñecida como Top 16, adoptando o seu actual número de equipos en 2005.
Fundada en 1892, a primeira final da competición tivo lugar entre dous equipos de París, o Stade Français e o Racing Club de France, únicos dous equipos que participaron esa temporada. Así, o Racing foi o primeiro campión de Francia. Desde aquela, a competición é celebrada anualmente coas excepecións de entre 1915 e 1919 pola primeira guerra mundial e 1940 e 1942 pola segunda. O equipo con máis títulos do campionato é o Toulouse con 21, seguido do Stade Français con 14 e o AS Béziers Hérault con 11.