cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taragoña, Rianxo
Infraestruturas
Ademais das infraestruturas de carácter terrestre existe na parroquia o peirao de Taragoña, que posúe rampla de varadoiro, un pequeno dique e un espigón de protección que proporciona abrigo e atraque á frota de embarcacións de Taragoña.
Xeografía
A parroquia de Taragoña, atópase situada no fondo da ría de Arousa, na súa parte setentrional, na zona coñecida como Enseada de Beluso. Orograficamente está constituída por unha zona de transición entre a serra da Barbanza, o val de Quintáns e o esteiro do río Ulla. A parroquia presenta unha xeomorfoloxía cun relevo de formas suaves e arredondadas, pero con cotas de certa importancia, sendo a cota máis representativa, o cumio do Castro Barbudo con 330 msnmm, que se ergue cunha singular estampa de cumio achatado. As terras da parroquia, parte en zonas de montaña e outra parte en zonas pouco accidentadas, é en xeral de boa calidade.
O val en que se atopa a parroquia desenvolveuse en dous principais bloques separados, que corren en dirección de sueste a noroeste, un na zona limítrofe con Boiro e Lousame, e o outro no interior do concello de Rianxo, de alturas máis limitadas. O espazo entre os pregos deu lugar a un val ó xeito dun triángulo, amplo e prolongado, percorrido polo río Té, no cal se asenta Taragoña. O terreo presenta moi variadas estruturas, nos vales e zonas baixas hai terras fértiles e moi produtivas, e nas abas das faixas montañosas existen grandes superficies de arboredo, que forman bosques máis ou menos densos. As partes máis elevadas acostuman ser de constitución rochosa, núa ou case espida de vexetación (Castro Barbudo). As rochas graníticas hercinianas son moi comúns como material básico constitutivo dos solos da parroquia, pero tamén existe a presenza de xistos e paraneises. Os solos da parroquia, na súa meirande parte están constituídos por "umbrisoles húmicos" (tanto de orixe de granito coma de xistos), "leptosoles umbricos" e "líticos"; e dun xeito menor por "fluvisoles" e "regosoles antrópicos".
En canto á rede hidrográfica da parroquia, o principal leito fluvial que percorre a parroquia é o río Té ou da Torre, que nace no cumio do monte Muralla (674 msnm) e percorrendo o fondo da depresión tectónica que forma o val, desembocando na punta da praia da Torre. Os outros cursos de auga presentes na parroquia son afluentes do río Té, como o rego do Floxo ou de Fóra, e o rego dos Muíños; a excepción do rego do Perito que nace na fonte da Senra e desemboca na praia da Torre.
A vexetación está marcada pola proximidade do mar. Nas zonas preto da ría hai especies como o fiúncho de mar, a herba de namorar, a xunca e o feno gris. Nas desembocaduras dos ríos e regatos atopámonos con caneiros e xunqueiras. Nas beiras dos ríos e regatos atopámonos co bosque de galería, con especies como o ameneiro, salgueiro, freixo, loureiro, carballo, sanguiño, sabugueiro etc. Cara o interior da parroquia dánse con certa abundancia as carqueixas, toxos e xestas; asemade de existir numerosos bosques de especies alóctonas coma piñeiros e eucaliptos, e diversas sebes de arbóreas autóctonas como carballeiras, soutos e fragas. Nesta parroquia atópase, entre a desembocadura do río Té e a punta da Posta ou Iñobre, a praia da Torre ou Salgueiriña. Este areal recibe o nome de praia da Torre, por mor da presenza dos xacementos medievais do castelo da Lúa que se atopa na parroquia veciña de Santa Comba de Rianxo. A praia é a máis longa do concello (1.200 metros de lonxitude). Asemade, existen pequenos areais espallados polos 5 quilómetros de costa que posúe a parroquia, delimitados por regatos, pedras, sebes ou cantís. Estes recunchos reciben distintos nomes: Os lados, O Pozo, Pedra do Abrigo, O Caixón, Susolmos, A Posta, Porto de Vigo, Sos Muíños, Currucho de Vella, As Caldas, Porto dos Carros, Pedra Rubia, praia do Porto e Sarillo.
Distrito Moroto
Limita co Distrito Kaabong polo norte, coa República de Kenya polo leste, co Distrito Amudat polo sur, co Distrito Nakapiripirit polo suroeste, co Distrito Napak polo oeste e co Distrito Kotido polo noroeste. Atópase ao pé do Monte Moroto. A capital de Moroto atópase aproximadamente a 210 km, por estrada, ao nordeste de Mbale, a maior cidade máis próxima.
Taragoña, Rianxo
Historia
En relación ás culturas prehistóricas, existen diversos achados en cantidade e calidade e a teor das diferentes etapas consideradas, ata o punto de que algunhas das mesmas non apareceron restos. Ben é así no caso do Paleolítico e do Mesolítico, épocas prehistóricas que chegan ata o 4000 a. C. O Neolítico (4000 a. C. ao 2000 a.C.) marca o paso dunha economía depredatoria e recolledora a unha economía produtora, e está caracterizado pola chamada cultura megalítica, construtora de enormes monumentos de perda de índole funeraria e de diferentes tipos, e que en Galiza acostuman chamarse "pedras fitas" para o caso de menhires e mámoas tratándose de sepulcros. Existe unha mámoa que no seu momento foi escavada en parte e posteriormente destruída polo trazado da Vía de Automóbiles da Barbanza VG-1.1.
Distrito Moroto
O distrito consiste nunha chaira cuberta por unha sabana con algúns outeiros rochosos. Componse de tres condados: Bokora, Matheniko e Moroto. Está habitado polos karimojong, un grupo étnico distintivo e vivo, que vive habitualmente as súas tradicións.
Taragoña, Rianxo
Historia
Ó apagarse progresivamente a finais do terceiro milenio a.C. a cultura megalítica, comeza a metalurxia en Galiza, que se define Idade de Bronce, baseada na aliaxe de diferentes metais (cobre, estaño e chumbo); iníciase a partir do 1800 a. C. e esténdese ata o século VI a. C. en que xorde con forza a Cultura castrexa, apoiada no emprego do ferro. Esta idade acostuma dividirse en tres etapas: Bronce inicial ata os anos 1500 a. C., co predominio do cobre; Bronce medio, entre os anos 1500 e 1100 a. C., cun forte emprego do estaño e gran riqueza artística; e Bronce final, a derradeira, cunha metalurxia ternaria de cobre, estaño e chumbo.
Distrito Moroto
A agricultura e a gandaría son as principais actividades económicas do distrito. Recentemente, o cultivo de Jatropha está en voga, empregándose a súa semente para producir biocombustible. A apicultura é outra actividade económica que está gañando popularidade.
Taragoña, Rianxo
Historia
Durante a Idade de Ferro desenvolveuse en Galiza a Cultura castrexa, da cal a manifestación máis peculiar é un tipo especial de asentamento denominado Castro, de carácter defensivo. A súa cronoloxía podería situarse dende o século VI a.C. ata o século VI d.C.; o período máis significativo é o que se estende ata a chegada dos romanos. En Taragoña, hai dous castros, o do Castriño, sobre o que se asentou parte da aldea que leva o mesmo nome, e que aparece por tal circunstancia moi desfigurado; e o do Castro Barbudo, no lugar de Ourille, que é un dos maiores da zona, dificilmente recoñecíbel como tal polo seu avanzado estado de deterioración.
A conquista da Gallaecia polos romanos durou máis dun século e realizouse por medio de diferentes loitas que se desenvolveron ó longo do século I a. C.; a romanización foi nesta rexión máis prolongada ca no resto da península, centrándose a crise e caída no século IV d.C.; a cristianización galega iniciouse no século III d.C. Está suficientemente probada a presenza dos romanos en Taragoña. A vía per loca marítima, que unía Caldas de Reis con Betanzos, desenvolvía parte do seu percorrido polo territorio taragoñés, accedendo á parroquia polas aldeas de Té e o Burato, abandonando logo a costa e saíndo da parroquia. En Taragoña, fixan moitos a situación de Claudiomerium ou Grandimiro do Itinerario de Antonino, no lugar de Cartomil, punto de enlace doutras vías que partían da calzada "per loca marítima".
Distrito Moroto
A poboación segundo o censo do ano 2002 estimábase, segundo se constituíu en xullo de 2010, en 77.250 persoas. Estímase que a poboación do ano 2010 é de 97.900, segundo segue a táboa.
Taragoña, Rianxo
Historia
A partir do século III, o imperio romano perde estabilidade política e social, deterioración que se acentúa nos séculos posteriores, ata principios do século V os seus territorios comezan a ser invadidos polos pobos de orixe xermánica e doutras procedencias. Do paso dos suevos, visigodos e musulmáns polo territorio de Taragoña non se coñecen probas documentadas. Tampouco hai referencias en relación coa etapa de formación do feudalismo, desenvolvida en Galiza nos séculos IX e X. A presión Normanda, posta de manifesto nas numerosas incursións ás costas galegas nos séculos IX, X e XI, debeu deixar sentir os seus efectos na zona de Taragoña, dada a súa proximidade a Compostela e a particular circunstancia da proximidade ó río Ulla, indubidábel vía de penetración das expedicións invasoras cara Iria.
Distrito Moroto
{| style="font-size:100%;"
Taragoña, Rianxo
Historia
O territorio de Taragoña foi adxudicado ó patrón de Santiago no ano 934, por privilexios do rei Ramiro II, sendo bispo Hermenexildo; posteriormente, no ano 1057, confirmouse polo rei Afonso V e polo papa Anastasio ó arcebispo Pelaio. Tivo o dominio de gran parte do seu territorio pola mitra compostelá, que exercía no cobro de rendas e impostos do mar.
O período comprendido entre os séculos XI e XIII corresponde a un grande apoxeo da era compostelá, as súas influencias deberon deixar acusadas pegadas en Taragoña e as numerosas loitas políticas tiveron que sentirse obrigadamente nestas terras. Taragoña aparece en documentos dos anos 1111 e 1158 cos nomes de Trevonium e Taragonio. Pai Gómez Chariño consta como primeiro señor destas terras, se ben descoñécese se por mercede ou por herdanza. Foi quinto almirante de Castela e tomou parte na conquista de Sevilla mandando naves galegas. Estivo casado con Dona Marina Nuñez Maldonado. As súas composicións poéticas están recollidas nos vellos cancioneiros. Morreu no 1295 a mans do seu sobriño Rui Pérez Tenorio, nunha devesa de Cidade de Rodrigo, cando conversaba cos infantes Xoán e Pedro. Sepultado en San Francisco de Pontevedra, o seu epitafio di: Aquí xace o nobre cabaleiro, Paio Gomez Chariño, o primeiro señor de Rianxo que gañou en Sevilla sendo de mouros, e os privilexios desta vila: ano do 1308. Sucedendo Evaristo Martelo Paumán, derradeiro sucesor. Entre as posesión dos Chariños, atópase unha torre fortaleza, situada na chamada praia da "Torre", en plena desembocadura do río Té que recibe o nome de Castelo da Lúa, e da que hoxe en día só quedan vestixios. As terras de Taragoña estiveron baixo poder dos Chariño ata despois da guerra irmandiña, e tras longos preitos, foi outorgado no 1532 á Mitra Compostelá, por fallo da Chancelería de Valladolid, e á mesma pertenceu ata a extinción no ano 1814.
No ano 1812 as Cortes de Cádiz, que foi o primeiro intento serio de Revolución liberal en España, van ter a súa influencia no goberno da vila e xurisdición de Rianxo. A parroquia de Taragoña, acolléndose á Constitución de 1812, e debido ó seu gran número de veciños, encabeza un movemento que intenta crear máis dun concello; intento frustrado, xa que as autoridades provinciais non autorizaron tal separación.
No 1821 a comarca estaba constituída por 3 concellos (Taragoña, Rianxo e Asados). No 1836, procedeuse á reorganización nunha soa entidade municipal. No ano 1894, realizouse a construción da estrada de Padrón a Ribeira pasando pola parroquia de Taragoña, xa que era daquela un dos núcleos de maior importancia da zona por número de poboación, quedando marxinada a vila de Rianxo. No ano 1948 a guerrilla do Foucellas realizou unha acción armada en Taragoña, co resultado da morte do oficial da mariña mercante, Ramón Mosquera.
No ano 1971, produciuse un intento do pobo de Taragoña de facerse en masa e case repentinamente ó protestantismo, por mor do traslado do seu párroco e a non admisión do novo crego. Este acontecemento tan afamado por mor da época na que aconteceu fixo que este feito saíse en múltiples dominicais e prensa da época, polo que recibe o alcume de "Taragoña, a parroquia rebelde".
O 22 de decembro de 2003, a administración de Taragoña repartiu 60 das 190 series existentes do número agraciado co primeiro premio da Lotería Española de Nadal, o número 42473, algo máis do 30% do total de décimos despachados, o que se correspondeu coa terceira parte dos 360 millóns de euros.
Patrimonio e arquitectura
En Taragoña, o oficio de canteiro, de grande importancia e transcendencia en épocas non distantes, hoxe en día ten menor importancia e na actualidade dedícase fundamentalmente á restauración e arranxo de vellas casas de pedra. Taragoña non obstante conserva aínda numerosas mostras de arquitectura popular galega, de fermoso estilo e sobrio trazo, unhas en aceptábel estado de conservación, outras fortemente deterioradas. Trátase de igrexas, pazos, graneiras ou hórreos, cruceiros e outras mostras de menor entidade como muíños, pombais, fontes, pontes, lavadoiros etc.
A Igrexa de San Salvador de Taragoña é unha igrexa parroquial cunha nave con capela maior, sancristía, dúas capelas laterais e unha torre. Ten por dimensións máximas exteriores 15,75 metros de anchura e 28,00 metros de fondura. A capela de San Xoán Bautista de Vista Real é unha pequena ermida de propiedade particular, que pertenceu ó pazo dos Caamaño. Ten por dimensións máximas exteriores 6,35 metros de anchura e 8,75 metros de fondura.
Dada a fartura de auga na zona, é frecuente a presenza de abondosas fontes moi repartidas por toda a parroquia. Estes pequenos exemplos de arquitectura tradicional, ofrécense en distintos xeitos moi variados, dende as solucións máis sinxelas que recollen directamente a auga do manancial mediante o emprego dun cano, ata realizacións de fermosas obras de cantería de logrado rematado, con pías de recollida de auga e pousadeiras de apoio para as sellas e demais recipientes. É seguro que algunha das fontes da parroquia teña por riba dos douscentos anos. Escollendo só as fontes que presentan un mínimo de identidade, contabilízanse un total de 8 fontes na parroquia.
A parroquia taragoñesa é rica en hórreos ou graneiras. A pesar disto non existe ningún hórreo de pólas entretecidas e son moi poucos e nun estado ruinoso os hórreos de madeira existentes na actualidade, por mor da curta durabilidade destes materiais, que obrigaba a frecuentes reposicións. Hoxe en día, os hórreos dispersos pola parroquia son mixtos (madeira e pedra), con pés e rateiras de pedra e cámaras de albanelería, que orixinalmente foron de madeira. No ano 1987 en Taragoña había localizados un total de 205 hórreos, cunha densidade dun por cada trece habitantes; 2 de madeira, 128 mixtos, 34 de pedra e 41 de albanelería, sendo a parroquia con maior número de hórreos do concello.
En Taragoña, os pombais localizados son de planta circular, con cuberta cónica ou plana de ferradura, de tella ou albanelería. Nalgúns casos a súa antigüidade é moi superior ós cento cincuenta anos. Existe un total de 11 pombais na parroquia, sendo a de maior concentración deste tipo de edificacións do concello.
Os muíños que se atopan na parroquia son instalacións dedicadas á trituración do gran. As edificacións que albergan estes muíños son, na maior parte dos casos, construcións de reducidas dimensións e de estrutura moi elemental, erguida con cachotería de baixa calidade. No soto, chamado inferno do muíño, atópanse as aberturas para o paso da auga e o mecanismo de rotación con tódolos seus compoñentes; na planta, coa súa parte de almacén, localízase o mecanismo de trituración cos seus elementos complementarios. Foi nos séculos XI e XII cando a xeografía da comarca comezou a cubrirse con pequenos muíños deste tipo.
Na parroquia existiron un grande número de muíños hidráulicos. Hoxe, salvo raras excepcións, atópanse inactivos, en total situación de ruína ou desaparecidos. Algúns aínda moen dun xeito intermitente. Hai na parroquia un total de 8 muíños, dos cales podemos citar o muíño do Xordo, os muíños de Té, o muíño do Turreiro, o muíño de Beiro, os muíños da Laxe, o muíño do Cocón, e o de Chorente.
No tocante a unha das mostras de arquitectura máis fortemente arraigadas en Galiza como son os cruceiros, na demarcación parroquial existen notábeis e fermosos exemplares, contabilizando un total de 18 cruceiros. Un de especial mención, tanto pola súa antigüidade como fermosura, é o cruceiro de Capeliña da Laxe Pequena. Asemade do anterior cruceiro na parroquia existen outros cruceiros de non menos importancia: da Burata (que posúe un peto de ánimas ó seu carón), de Campos de Pazos, do Cubeliño, de Cartomil, do Adro, das Neves (en Iñobre), da Laxe, Cruceiro das Neves de Ourolo, de Pastoriza, dos Carballiños, das Brañas, das Barreiras, de Ourolo, de Covas de Barro, de Outeiro, o Vía Crucis e finalmente a Cruz de Ourolo.
Música
miniatura|[[Os Cangrexeiros]] A parroquia de Taragoña é coñecida co alcume de "Terra de músicos" polo grande número de persoas que se dedicaron e dedican na actualidade a este xénero artístico. Mención especial dentro do eido das bandas de música a Banda de Taragoña, procedente da primitiva Banda de Bealo, que contou entre os seus directores cunha destacada familia de músicos, os irmáns "Pinchudos": Valentín, Francisco, Manuel e Ramón Lorenzo Otero. Non se pode falar dos "Pinchudos", sen nomear a Xosé Lorenzo González alcumado como "O Pinchudo", fundador da Banda de Música de Bealo, precursora da Banda de Taragoña.
A "Banda Infantil do Centro Cultural de Taragoña" iniciou a súa actuación no ano 1977 e desenvolveu unha actividade ininterrompida, cunha frecuente renovación das súas filas a medida que medraron os rapaces.
Os antecedentes das orquestras de Taragoña atópanse nas "orquestinas", pequenos grupos de músicos que actuaban nos bailes de sábados e domingos. Existiron na parroquia taragoñesa moi boas e afamadas orquestras; algunhas das mesmas formadas cun gran número de compoñentes e empregan importantes medios técnicos sonoros e luminosos. En Taragoña, estaban as orquestras Gran Parada procedente da orquestra Gran Peña, Xente Nova, Nova Moda, Galáctica, África...
Dentro do xénero musical tradicional, hai que destacar a presenza da Banda de Gaitas Buxaina e os grupos de música tradicional Os Cangrexeiros, Os Xerardos e Café ó Tisón.
Tamén dentro doutros xéneros musicais, como o caso do rock, atopámonos con grupos como Sudden Blaze (música en inglés) onde parte dos seus membros son da parroquia ou localidades veciñas e estando localizado o seu local de ensaio na aldea de Paradela.
Festas, romarías, feiras e mercados
No tocante ás festas, en Taragoña celebrábase en marzo ou abril, o luns e martes de Pascua. En xullo, con varios días de festexos, celebrábanse as festas máis importantes de Taragoña, o Carme e San Salvador, sendo a celebración máis importante da parroquia as "Festas do Veran de Taragoña" no 18 de xullo de cada ano. Finalmente no Nadal pechábanse as celebracións da Nosa Señora. No referente á celebración das "Festas do Vrán" que se levan a cabo no campo da Festa coñecido co nome de "Campo Maneiro", tense constancia de que esta celebración ten preto de catrocentos anos de historia, sendo no ano 1934, cando actuou a primeira orquestra, xa que foi o ano en que chegou a corrente eléctrica á parroquia. Finalmente no ano 2005 foi a súa derradeira edición dun xeito oficial, por mor da falla de comisión organizadora, aparecendo ó ano seguinte unha celebración espontánea, dos distintos mozos e mozas das aldeas da parroquia a xeito de romaría.
Tamén hai que destacar a celebración do entroido, coa presenza das carrozas satíricas, argalladas pola xente parroquia e se celebra no lugar de Campos de Pazos.
En Taragoña, ó igual que en toda a rexión galega, as diferenzas existentes entre a feira e o mercado son un tanto inapreciábeis, sendo frecuente o emprego de ámbolos dous termos con significados semellantes. Así e todo, poderiamos dicir que as feiras presentan un maior distanciamento no tempo, case sempre superior a unha semana, e que, pola contra, os mercados acostuman amosar unha periodicidade semanal ou inferior. A parroquia de Taragoña contou cunha feira de certa importancia local; celebrábase os días cinco e dezaoito de cada mes, e as súas operacións eran principalmente transaccións de gando.
Deportes
Existe un polideportivo cuberto e dúas pistas polideportivas, localizadas na área recreativa Campo Maneiro e no CPI Xosé María Brea Segade, que na actualidade resulta escasas e precisan de melloras e ampliacións.
Asociacións
Na parroquia de Taragoña xurdiron como resposta das distintas inquedanzas a unhas necesidades socio-culturais e deportivas, un determinado número de asociacións. Con frecuencia desenvolven actividades culturais, recreativas e deportivas conxuntamente, pero tamén son numerosos os casos nos que se definen por dedicarse única e exclusivamente á cultura ou ó deporte, por separado.
A continuación enuméranse as distintas asociacións que se atopan na parroquia de Taragoña:
miniatura|Hórreo.
Bota de Ouro da Premier League
A Bota de Ouro da Premier League (en inglés Premier League Golden Boot) é o premio anual que lle entrega a Premier League ó máximo goleador da liga inglesa ó remate de cada tempada. Este premio existe dende o mesmo ano no que naceu a Premier League, 1992.
O xogador que máis veces gañou a Bota de Ouro da Premier League é Thierry Henry, que se fixo co trofeo en 4 ocasións, seguido de Alan Shearer, con 3. O primeiro gañador foi Teddy Sheringham, que na tempada 1992-93 marcou 22 goles.
Gañadores
200px|miniatura|dereita|[[Alan Shearer, 3 veces Bota de Ouro da Premier League.]] 220px|miniatura|dereita|[[Thierry Henry, 4 veces Bota de Ouro da Premier League.]]
Incendio de Fandicosta
O incendio de Fandicosta tivo lugar o 9 de maio de 2016 na parroquia de Domaio (Moaña), nas instalacións da factoría pesqueira da empresa Fandicosta. O lume iniciouse pouco antes das 17:50 h, cando se produciu o aviso ao servizo de emerxencias 112. No momento do incendio, atopábanse na fábrica 120 persoas, que foron desaloxadas ilesas. Ás 12 da noite, os bombeiros deron por controlado o incendio.
Repercusións
miniatura O fume desprendido polo incendio obrigou a pechar ao tráfico a autoestrada AP-9, e numerosos vehículos ficaron atrapados na ponte de Rande. Os gases resultantes da combustión, de gran toxicidade, chegaron até o concello veciño de Redondela, no que o servizo de Protección Civil aconsellou manterse nos domicilios e pechar as fiestras.
O presidente da empresa, Ángel Martínez, cuantificou as perdas como millonarias. As lapas calcinaron aproximadamente o 50 % das instalacións, queimando unha planta de elaboración, a zona de oficinas e tres plantas frigoríficas.
Leon Lederman
Leon Max Lederman, nado en Nova York, EUA o 15 de xullo de 1922 e finado o 3 de outubro de 2018 foi un físico e profesor universitario estadounidense galardoado co Premio Nobel de Física do ano 1988 polos seus traballos sobre os neutrinos.
Apuntamentos familiares
Nado en Manhattan fillo de dous emigrantes xudeus rusos, Morris e Minna (Rosenberg) Lederman, cCasou con Ellen Carr Lederman, retirándose ambos nos últimos anos da súa vida a Idaho.
Traxectoria
Difusor do ensino da física, tentou levar adiante o programa 'Physics First'. Asemade, foi quen nomeou ó Bosón de Higgs como 'a partícula de Deus'.
Investigacións científicas
As súas investigacións científicas centráronse, xunto a Melvin Schwartz e Jack Steinberger, nun método de detección dos neutrinos que permitiu demostrar a dobre estrutura dos leptóns. Naquel momento, o descubrimento de dúas clases de neutrinos (hoxe coñécense tres) permitiu ós teóricos elaborar un esquema, coñecido como modelo estándar, para a clasificación de tódalas partículas elementais.
En 1977 conseguiu detectar unha nova partícula quark, o quark fondo.
Fotuha'a
Fotuha'a é unha pequena illa de Tonga, localizada no distrito de Lifuka nas illas Ha'apai en Tonga. Ten unha poboación de 132 habitantes (2006), un diámetro máximo duns 1.560 metros e unha superficie de 1´14 km².
Jesús Neira Rodríguez
Traxectoria
De familia ferrolá vinculada ao exército, naceu e viviu ata os 14 anos en Granada, cando a súa familia se trasladou a Madrid.
Licenciado en Dereito, doutorouse cunha tese sobre o discurso prefascista en Antonio Goicoechea. Profesor de Teoría do Estado na Universidade Camilo José Cela de Madrid, acadou sona en España a partir dunha pelexa que mantivo o 2 de agosto en Majadahonda, onde se enfrontou a un home que estaba presuntamente batendo na súa moza. Aparentemente como consecuencia desa pelexa, catro días despois sufriu un derramamento cerebral que o mantivo hospitalizado durante 256 días, boa parte deles en coma.
Publicou diversos artigos en revistas da fundación de ideoloxía conservadora Cánovas del Castillo, algúns deles sobre o pensamento do teórico do dereito alemán Carl Schmitt. Foi nomeado pola Comunidade de Madrid presidente do consello asesor do Observatorio rexional da violencia de xénero. En marzo de 2009 a canle de televisión española Antena 3 anunciou que o contraría como contertulio para o magazine de actualidade Espejo Público a partir de setembro dese ano
Detido por conducir un vehículo en estado de embriaguez en setembro de 2010, foi apartado do seu cargo. En outubro dese mesmo ano sufriu un derramo cerebral, que o mantivo no hospital por espazo de dous meses. Case cinco anos despois sufriu outro derramo cerebral, a causa do que faleceu no Hospital Puerta de Hierro, de Majadahonda.
Worodougou
dereita|miniatura Worodougou é unha das 19 rexións de Costa do Marfil. A súa capital é Séguéla. Ten unha área de 21 900 km² e no ano 2002 contaba con 400 200 habitantes.
Departamentos
A rexión de Worodougou está dividida nos departamentos de Mankono e Séguéla.
Bica
A bica é un biscoito doce típico de elaboración artesanal de gran difusión en Galicia. É utilizada nos almorzos ou como acompañante á hora do café. Pola súa textura esponxosa é ideal acompañada de queixos gordos e de curta maduración (como pode ser o queixo de tetilla). Tamén é habitual tomalo acompañado con licor café.
A bica que se fai en Ourense, máis en concreto nos concellos de Avión e Beariz, así como en toda a zona do Ribeiro non é unha bica doce. Faise con fariña de millo e é parecida a unha empanada. Cócese debaixo dun testo cuberto de brasas e parece máis unha empanada ca un pan. Pódese encher coma as empanadas, aínda que non é normal facelo. Na provincia de Pontevedra, polo menos nos concellos de Arbo e Crecente, faise tamén este tipo de bica, aínda que pódese cocer encima dunha pedra da lareira ou da cociña de ferro. A cor da bica é amarela, e ten bastante codia, pois semella ser unha tortilla de patacas (redonda e esmagada). Sabe moi ben co caldo.
Festas
A festa da bica de Manzaneda celébrase o último domingo do mes de xullo no municipio da Pobra de Trives.
Blini
250px|dereita|thumb|Os blini son moi semellantes ás [[filloas galegas e ás crêpes bretoas.]]
Un blini (en inglés: blintz; en ruso: блин, блины (pl.); en ucraíno: блинці, blyntsi) é unha torta eslava, elaborada cun amoado semellante ao dunha filloa e que tradicionalmente se serve enrolada e reenchida de crema agre, peixe afumado ou caviar.
Os blini fanse a base de fariña, ovos, leite e lévedo que pode comerse cocida no forno ou fritida, con ou sen recheo algún. É moi común na cociña eslava (rusa, ucraína, belarusa ou polonesa).
Os blini serven como base para diferentes tipos de peixes afumados (salmón, arenque, troita, sollo rei); smetana (crema agre) e ovos de peixe, e se acompañan con infusións, compota ou con viño. A bebida depende do tipo de recheo.
thumb|Draniki, especie de blini de pataca belarusa. En Belarús existe unha versión sen fariña de cereais chamada de draniki, que se elabora fritindo en aceite de xirasol unha masa composta de pataca cocida e despois relada, cebola finamente picada, ovos, sal, pementa negra e un pouco leite; tradicionalmente cómense con smetana.
Os blini son un alimento moi antigo vencellado aos pobos eslavos dende a época precristiá; pola súa forma circular e a súa cor dourada eran asociados co sol, e por iso constituían un dos pratos principais das festas pagás de Maslenitsa -unha festa que celebra a fin do inverno equivalente ao entroido galego- e de Kupala -o solsticio de verán, a nosa noite de San Xoán-.
Glabro
miniatura|A parte interna da man está recuberta de pel glabra.
Glabro (do latín, glaber, pelado) é unha denominación dada a organismos, ou ás súas partes, que non presentan pelos, tricomas ou estruturas semellantes na súa superficie externa.
En botánica
En botánica e micoloxía, glabro é un adxectivo usado para describir unha característica morfolóxica coma liso, brillante ou lustroso, non tendo pelo ningún ou glauco (véxase tamén o indumento). É unha das claves dicotómicas de identificación dos vexetais.
Na pel humana
No corpo humano, a pel glabra é a pel sen pelo. Atópase nos dedos e dedas, nas palmas das mans e nas plantas dos pés, os beizos, nas pregaduras carnosas menores da vulva e no pene.
A Tinea corporis é unha micose que produce pel glabra nos individuos brancos.
Hai catro tipos principais de mecanoreceptores na piel glabra dos seres humanos; Corpúsculos de Pacini, corpúsculos de Meissner, discos de Merkel, e corpúsculos de Ruffini.
Quiet Is the New Loud
Quiet Is the New Loud é o primeiro álbum do dúo noruegués Kings of Convenience.
Glabro
Na pel humana
Os atletas poden depilarse como resalte das súas capacidades. Por exemplo, os nadadores competitivos tanto varóns coma mulleres, tiran o pelo do corpo mailo pelo púbico para axudar a adquirir aos seus corpos unha liña aerodinámica e permitir que os traxes de baño fiquen máis axustados ao corpo. Os ciclistas tamén quitan o pelo das pernas para facilitar a limpeza das feridas en caso de lesións. Ademais outros moitos deportistas, doutras disciplinas, depílanse para facilitar o labor do masaxista trala práctica deportiva, xa que as técnicas de masaxe se aplican máis facilmente sobre a pel depilada. Noutros moitos casos a depilación é só unha cuestión estética.
Quiet Is the New Loud
Listaxe de cancións
Tódalas cancións foron escritas por Kings of Convenience, agás onde está indicado.
Oza Juvenil Sociedad Deportiva
O Oza Juvenil Sociedad Deportiva é un club de fútbol galego da zona de Monelos e o Barrio das Flores, na cidade da Coruña. Fundouse en 1947 e compite na Terceira Autonómica de Galicia.
Quiet Is the New Loud
Listaxe de cancións
Bonus tracks
Feixoa
A feixoa (Acca sellowiana, sin. Feijoa sellowiana), tamén chamada goiaba do Brasil, é unha especie botánica arbustiva ou arboriña de flor da familia das mirtáceas, nativa das zonas elevadas do sur do Brasil, leste de Paraguai, o Uruguai, o norte da Arxentina e mais de Colombia. Cultívase a miúdo coma árbore froiteira no sur de Galicia e noutras zonas coma Nova Zelandia ou California, así coma árbore ornamental en Australia, Acerbaixán, Xeorxia, algunhas zonas do sur de Rusia e en Suráfrica. . En Galicia popularizouse nos últimos anos coma cultivo, especialmente nas Rías Baixas.
Etimoloxía
O botánico alemán Otto Karl Berg chamouna feijoa en honra a João da Silva Feijó, un botánico portugués nacido nas colonias do Brasil no século XVIII que foi director do Museu de História Natural de S. Sebastião, no Brasil. O nome galego de feixoa veu a través do nome científico do xénero, Feijoa, en honor ó naturalista João da Silva Feijó, con ese apelido en homenaxe a Benito Xerónimo Feijoo e Montenegro. Nada ten que ver co feixón, aínda que o apelido Feijó, do que colleu o nome a planta, si tería esta etimoloxía. Tanto planta coma froita reciben o mesmo nome
Descrición
É un arbusto de folla perenne, cunha altura que vai de 1 a 7 m. Ten a casca de cor cinsenta pálida, áspera e escamenta. As poliñas son rexas. As follas son perenne, duras, simples, opostas, pecioladas, cun pecíolo de 4 a 8 mm, ovoides ou elípticas, de cor verde escura, brillantes pola face superior e abrancazadas pola face oposta. As flores son solitarias con 4 sépalos e 4 pétalos de cor branca rosácea; os estames son numerosos coas anteras de cor amarela intensa ou avermelladas, que a fan ornamental. A polinización é realizada por paxaros e por insectos, especialmente as abellas. miniatura|Flores da feixoa. A froitificación require clima fresco. O froito é unha baga oblonga de 4 a 6 cm × 3 a 5 cm, arredondado, do talle dun ovo de galiña, verde escuro na madureza. É comestíbel, rico en vitamina C e serve para preparar bebidas, xeleas, xeados e marmeladas. Madura a finais do verán e no outono; ten un recendo e un sabor doce e aromático. A magalla é zumarenta e fica dividida nunha polpa xelatinosa e chea de sementes e unha parte máis firme, opaca e granular achegada á codia. A froita cae no chan cando está máis madura e saborosa, pero pode apañarse antes da árbore para evitar esmagaduras.
Hábitat
miniatura|left|Feixoas maduras, enteira e cortada transversalmente. É unha planta que medra ben dende os climas temperados mornos a subtropicais, podendo medrar tamén nos trópicos, Require de alo menos 50 horas de frío invernal. Resiste o frío, aínda que non por debaixo dos -12 °C. Cando se planta de semente, medra moi de vagar os primeiros dous anos, e malia ser tolerante ás xeadas, pode ser moi sensíbel ao vento. No hemisferio norte, cultívase até o oeste de Escocia, mais nestas condicións non acostuma froitificar cada ano, xa que cando na primavera as temperaturas baixan dos -9 °C moitas das flores tenden a abortar o morren os botóns florais. É sensíbel a temperaturas moi elevadas e á excesiva secura do ar; temperaturas no verán por riba dos 32 °C fan que o froito non calle. Adoitan ser resistentes á seca e á salinidade dos solos, porén a produción pode verse diminuída. Aturan bem a sombra parcial, a rega regular é esencial mentres a froita está a madurar.
Consumo e usos
O froito adóitase comer partíndoo pola metade e despois tirando a polpa cunha culler. A froita ten unha polpa zumarenta, doce e chea de sementiñas cunha carne máis areenta na parte achegada á pela. Tamén pode cortarse á metade e espremirse ou cortarse en cachos e raspar cos dente até a pela, resultando menor desperdicio do froito.miniatura|left|Plántula nova de feixoa
A feixoa pode tamén usarse como un bo ingrediente nos batidos de froitas, tamén para facer viño, sidra ou vodka de feixoa. O gusto é aromático, forte e complexo, moi semellante ao da goiaba, a framboesa, o ananás, ou as bagas de Gaultheria, unha ericácea. Tamén existe nalgúns países coma Nova Zelandia, o iogur, os zumes, a confeitura ou os xeados de feixoa. Outra opción é usala en pratos coma froita cocida, chutney, mollos ou en combinación con outras froitas e verduras para obtermos sabores fortes, creativos e complexos.
miniatura|right|Corte lonxitudinal da froita xa chegada Moitas veces non se pode saber aparentemente se a froita está ben chegada ou madurecida, xa que ten practicamente a mesma cor verde cando fica inmatura que cando está xa podre. Pode saberse se a froita está chegada se apachocamos con suavidade a pela e a presión responde do mesmo xeito que faría unha banana que está madura. Xeralmente podemos dicir que a froita está perfectamente chegada cando cae da árbore, mentres estea na póla adoita ter un sabor agre, que logo muda a doce cando cae no chan.
Cando a froita está aínda inmatura, a polpa ten un branco opaco que se torna claro e xelatinoso ao madurar. A froita está perfectamente chegada cando a polpa que ten as sementes se vira coma unha marmelada clara sen ningunha mancha escura. Unha vez que escurece, xa comeza a avelloarse, pero aínda pode consumirse, especialmente para facer zumes.
Os pétalos das flores tamén son comestíbeis, cun sabor un chisco doce con notas de canela. Acostúmanse engadir as ensaladas. Os paxaros adoitan comelos.
Venda e exportación
A froita madura é moi propensa as esmagaduras, polo que a vida post colleita é curta; isto xunto ao curto período de maduración óptimo, explica que non sexa unha froita moi exportada, e que acostuma venderse soamente preto das zonas de cultivo.
As feixoas pódense almacenar en frío durante aproximadamente un mes e tamén poden ser conxeladas durante un ano se que se perda calidade.
Cultivo
right|miniatura|Flor da feixoa Algunhas cultivares enxertadas de feixoa son autofecundadas. Mais moitas non, e requiren dun polinizador. As plántulas poden ou non ser de calidade, e poden ou non ser autopolinizadas. As feixoas poden madurecer en arquitecturas prostradas e con moita ramallada, mais poden darse ben nun vaso grande, sempre que sexan dun tamaño acorde á planta e que garante a produción de froita. Tamén poden medrar ben en invernadoiros en rexións temperadas-frías, e en solo en moitas outras zonas, especialmente costeiras ou pouco extremas, coma as Rías Baixas (Vigo, O Condado, O Baixo Miño, O Morrazo, O Salnés). Nos Estados Unidos dáse ben na beiramar de Xeorxia, Carolina do Sur, California, na zona do Pacífico noroeste, na zona sur dos Montes Apalaches e nas costas dende Carolina do Norte até Delaware. En California, as abellas participan na polinización e moitas especies se alimentan dos pétalos e tamén facilitan esa polinización como o esquío gris (Sciurus griseus) e moitos paxaros americanos como os paporrubios, os colibrís, os estorniños, Aphelocoma californica, Melozone crissalis etc.
No sur do Cáucaso, a feixoa cultívase na costa sur do Acerbaixán dende 1928 e está a incrementar o seu cultivo na veciña Xeorxia.
En Nova Zelandia, abellas, abesouros, e aves de tamaño medio son os polinizadores frecuentes. O paxaro Zosterops lateralis é un polinizador habitual nas partes frías do sur da illa, mentres que o merlo común (Turdus merula) ou o Acridotheres tristis son os habituais ao norte, alimentándose dos pétalos carnosos e doces. Nalgunhas rexións onde se introduciron as feixoas, estas son improdutivoas por mor da falla de polinizadores. Non adoita ter moitas pragas, agás algúns problemas fúnxicos.
Variedades
Téñense desenvolvido numerosos cultivares de feixoa.
Grupos de Acción Carlista
Os Grupos de Acción Carlista (GAC) foron unha organización terrorista de carácter carlista que apareceu a fins da década de 1960 en España coa pretensión de premer ao carlismo para que adoptase un ideario socialista, mantivo relacións con ETA e desapareceron tras a adopción do socialismo autoxestionario polo Partido Carlista tras a celebración do seu III Congreso en 1972.
O Rato
O Rato pode referirse a dous lugares de Galicia:
Tamén existe o lugar de A Venda do Rato, na parroquia de Monte de Meda, concello de Guntín.
Vilagormar, Pousada, A Pastoriza
Vilagormar é un lugar da parroquia de Pousada no concello lucense da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 69 habitantes (33 homes e 36 mulleres).
Zanzan
dereita|miniatura|Zanzan en Costa do Marfil. Zanzan é unha das 19 rexións de Costa do Marfil. A súa capital é Bondoukou. Ten unha área de 38 000 km² e no ano 2002 tiña 839.000 habitantes.
Departamentos
A rexión de Zanzan está dividida en tres departamentos: Bondoukou, Bouna e Tanda.
Alagón
miniatura|dereita|150px|Bandeira de Alagón miniatura|dereita|150px|Localización da Ribera Alta do Ebro no mapa de Aragón
Alagón é a capital da comarca da Ribera Alta del Ebro e forma parte da área metropolitana de Zaragoza, da que tan só dista 24 km.
Os ríos principais do municipio son o Ebro e o seu afluente o Alagón.
Economía
A súa economía aséntase no cultivo de hortalizas, froiteiras, forraxéns e remolacha zucreira, mais tamén na fábrica de automóbeis Opel, situada en Figueruelas, municipio próximo da mesma comarca.
Ha'ano
A illa ten 6´58 km² de superficie. Está perdendo poboación, que reducíuse de 588 habitantes en 1996 a 477 en 2006.
As catro aldeas están situadas na costa oeste. De norte a sur, son:
Ha'ano é a aldea principal e do distrito, cunha poboación de 135 habitantes. Fakakakai é a aldea máis grande, cunha poboación de 215.
O distrito de Ha'ano inclúe xunto á illa do mesmo nome tamén da illa Mo'unga'one (1´17 km², pob. 136 habitantes, a 20 km ao oeste), e algunhas illas deshabitadas.
Antonio Santiago Fernández
Francisco Antonio Santiago Fernández, chamado Toneco, nado en Marín en 1941 e finado o 8 de xaneiro de 2017, foi un profesor e político galego.
Traxectoria
Fillo de Raúl Santiago Taracido. Licenciado en Educación Física en Madrid e profesor, foi director do colexio Sequelo de Marín. No franquismo foi concelleiro de Marín polo tezo de cabezas de familia. Foi candidato da UCD nas primeiras eleccións democráticas. Logo pasouse ao CDS, encabezou a lista desta formación nas municipais de 1991 e foi elixido concelleiro. Unha moción de censura converteuno en alcalde en 1992. Posteriormente afiliouse ao PSOE, encabezou a candidatura municipais de 1999 e foi elixido alcalde. Volveu ser elixido alcalde polo PSOE logo das municipais de 2003.
Apopa
Apopa é un municipio do distrito de Tonacatepeque, pertencente ó departamento de San Salvador. O nome provén do náhuatl e significa "Lugar de neboeiros" ou "lugar de vapor de auga". A área do municipio é de 51,64 quilómetros cadrados. A poboación é de 250.000 habitantes.
Organización administrativa
Para a súa administración, divídese en oito cantóns:
A cabeceira do municipio é a cidade de Apopa, que se divide nos barrios El Pérdido, Centro, El Calvario e El Tránsito, e varias outras comunidades, entre as que están: Reparto Apopa, Madre Terra, La Ermita, Guadalupe, Las Orquídeas, Los Naranjos, Las Jacaranda, El Álamo e San Sebastián.
Hippoglossina
Hippoglossina é unha xénero de peixes teleósteos da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, o xénero tipo da familia dos paralictíidos.
Porén, unha única especie, H. oblonga, o rapante de catro ollos, encóntrase ao longo da costa atlántica do Canadá e os Estados Unidos, e está clasificada por moitos autores no xénero Paralichthys, como Paralichthys oblongus (Mitchill, 1815).
Moitas das súas especies son de interese pesqueiro.
Taxonomía
O xénero foi descrito en 1876 polo zoólogo austríaco Franz Steindachner.
Etimoloxía
O nome Hippoglossina é un diminutivo feminino do latín científico do xénero Hippoglossus, que inclúe ao halibut (e a varios fletáns), que é un peixe similar, pero de moito maior tamaño.
Sinónimo
Ademais de polo nome Hippoglossina que lle deu Steindachner, o xénero coñécese polo sinónimo Lioglossina Gilbert, 1890.
Especies
Na actualidade dentro do xénero Hippoglossina recoñécense as seguintes sete especies:
Germán Taibo
Germán Taibo González ou simplemente Germán Taibo, nado na Coruña o 27 de xaneiro de 1889 e finado en París (Francia) en 1919, foi un pintor galego.
Pedra formosa
miniatura|Tongóbriga (Marco de Canaveses, Portugal).
Germán Taibo
Traxectoria
Sendo moi novo a súa familia emigra á Arxentina. O rapaz non tardou en amosar o seu talento para a pintura, e con dez anos de idade realizou un retrato dos seus pais, que decidiron envialo á Escola de Belas Artes de Buenos Aires, onde chamou a atención da mecenas María Jáuregui de Pradere, que pagou a súa viaxe e estadía en París cando o rapaz aínda con cumprira os 16 anos.
Pedra formosa
Unha pedra formosa (ás veces galeguizado como pedra fermosa ) é un monólito de grandes dimensións da arquitectura do período da cultura castrexa. Estaba localizado no interior dos balnearios (saunas castrexas) dos castros, e permitía o acceso dos baños e vapores quentes ao compartimento a través dunha pequena abertura.
Germán Taibo
Traxectoria
Taibo ingresou na prestixiosa academia Julien da capital francesa, superando unha dura proba de admisión. As súas visitas aos museos parisienses mostráronlle distintas técnicas, especialmente o impresionismo, que pronto dominaría a súa pintura. De acordo co xornalista e crítico de arte herculino Alejandro Barreiro, Taibo permaneceu na academia Julien seis ou sete anos. En 1908, logo de casar coa que fora modelo de varios dos seus cadros, Simone Nafleux, en 1908 realizou unha viaxe á Coruña, onde entrou en contacto con outros pintores galegos da provincia, con todo, a primeira noticia da produción de Taibo nesa cidade non chegou ata 1912, cando participou na primeira Exposición de Arte Gallego, con catro obras, entre elas o seu autorretrato de 1906. O pintor non asistiu á exposición ao encontrarse traballando na Costa Azul no cadro que o consagraría cunha medalla de prata no Salón dos Campos Elisios ao ano seguinte na capital francesa, A pastoral.
Pedra formosa
Exemplos
As saunas castrexas aparecen en toda a zona de cultura castrexa, especialmente no que hoxe é Portugal e no norte de España (norte da Coruña, Lugo e Asturias).
En Galicia
miniatura|Pedra Formosa da sauna de Castañoso (A Fonsagrada). Existe unha sauna castrexa nun souto de difícil acceso no Castelón de Castañoso en Maderne (A Fonsagrada), un dos poucos exemplos desta construción no actual territorio galego. A pedra formosa atopouse fracturada e a construción, cunha gran falsa bóveda, corría perigo de derrubamento. No verán de 2015 comezaron os traballos de restauración da sauna polo Museo da Fonsagrada por mor do seu perigo de derrubamento. A construción consta dunha cámara de combustión (forno), unha sala de vapores e unha vivenda compartimentada, máis alta e complexa do habitual. Ademais da pedra formosa atopáronse unha fíbula de bronce e cerámica. Crese que estas construcións, de orixe prerromana, eran de uso ritual e non lúdico ou hixiénico.
Outra pedra formosa consérvase no castro de Borneiro, en Cabana de Bergantiños, e outra en Campo do Castro, península do Sarridal, Cedeira, a máis antiga de Galicia.
En Portugal
miniatura|Citania de Briteiros (Guimarães, Portugal). A pedra formosa da Citania de Briteiros, localizada na freguesía de Salvador de Briteiros (Guimarães), está exposta na Sociedade Martins Sarmento. É un monólito de granito, traballado hai uns tres mil anos. Mide case tres metros de ancho e máis de dous de altura, con aproximadamente cinco toneladas de peso. É a peza principal dun conxunto arquitectónico prerromano de baños (vapor e auga) construído no período castrexo. Foi referenciado a comezos do século XX polo historiador Martins Sarmento.
miniatura|Castro das Eiras (Vila Nova de Famalicão, Portugal). A pedra formosa do Castro das Eiras, na freguesía de Pousada de Saramagos (Vila Nova de Famalicão) foi identificada en 1880 por Martins Sarmento. En 1990 o Gabinete de arqueoloxía do concello de Vila Nova de Famalicão retomou as escavacións baixo a dirección do arqueólogo Francisco Queiroga. Pertencía a un complexo de baños.
miniatura|Citania de Sanfins (Paços de Ferreira, Portugal). Hai outra pedra formosa na Citania de Sanfins, unha das principais estacións arqueolóxicas da península Ibérica, localizada na freguesía de Sanfins de Ferreira (Paços de Ferreira). Nela destaca o edificio destinado aos baños públicos pola súa técnica e aparato. Os primeiros estudos desta Citania débense a Martins Sarmento e Leite de Vasconcelos.
A pedra formosa de Tongóbriga sitúase nos restos dunha cidade romana situada na freguesía do Freixo (Marco de Canaveses), a carón das antigas termas romanas.