cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Campo dos Bois, Vieiro, Viveiro
Campo dos Bois é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
A Casanova, Vieiro, Viveiro
A Casanova é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
A Cova, Vieiro, Viveiro
A Cova é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Estacada, Vieiro, Viveiro
Estacada é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Proba-3
A Misión PROBA-3 da ESA é unha misión espacial que pretende probar a operación de satélites en formación, na procura de medios para operar no espazo misións que requiren de grandes dimensións, que non poden ser soportadas por unha única nave. Prepara así misións multisatélites operando como unha única estrutura virtual.
alt=Evolución de Modelos de Proba-3, amosando os dos satélites.|miniatura|Evolución de Modelos de Proba-3, amosando os dos satélites. Está formada por dous satélites, Coronagraph e Occulter, que manterán a formación cunha precisión duns poucos milímetros e segundos de arco a distancias de 144 m ou máis por máis de seis horas cada vez no apoxeo, o que farán de xeito autónomo, sen guía dende Terra.
Wolfgang Heß
Wolfgang Heß, nado en Offenbach am Main o 13 de abril de 1926 e finado o 3 de xullo de 1999, foi un historiador e numismático alemán.
Proba-3
O seu lanzamento está previsto para 2024. A súa órbita será moi elíptica, de 600 km x 60 530 km cunha inclinación duns 59 º.
Wolfgang Heß
Primeiros anos e formación
Wolfgang Heß, fillo do mestre de educación primaria Adolf Heß, asistiu a partir de 1932 á escola e logo ao instituto Hindenburg, de Offenbach, a súa cidade natal.
Proba-3
Fará observacións científicas usando un coronógrafo solar xigante que bloqueará a luz cegadora do disco solar para ter vista continua da coroa solar.
Wolfgang Heß
Primeiros anos e formación
Con só 16 anos foi recrutado como axudante a Forza Aérea en 1942, co estoupido da segunda guerra mundial, e durante o conflito estivo destinado en diferentes lugares, como Breslau, Dinamarca e o Sarre, e foi prisioneiro do exército estadounidense.
Coa intención de ser profesor, como o seu pai, a partir de 1948 realizou na Universidade de Frankfurt e na Universidade de Marburgo estudos de Historia da Arte e Historia Medieval e Folclore, así como Estudos Románicos, Alemán Antigo e Prehistoria, e neste período, tomou contacto coa numismática como fonte de coñecemento histórico.
O 27 de xullo de 1955 acadou o seu doutoramento cunha tese, dirixida polo historiador Harald Keller (1903-1989), que levaba por título "Os alicerces da cidade de Hessen dos landgraves de Turinxia no século XII. Unha contribución á arquitectura urbana da Alemaña central do período de Staufen", no que as fontes numismáticas desempeñaron un importante papel.
Etapa como bolseiro
Concluída a súa formación, foi voluntario en prácticas no Museo de Historia de Frankfurt no bienio 1955-1956, e na Comisión Numismática dos Estados da República Federal de Alemaña no bienio 1956-1957, que tiña a súa sede no Gabinete Numismático do Museo de Historia de Hamburgo, daquela dirixido por Walter Hävernick. O contacto con Hävernick e coa Escola Numismática de Hamburgo levou a Heß a se introducir na numismática e a publicar os seus primeiros artigos sobre esta disciplina a partir de 1958.
Entre 1957 e 1958 realizou un novo período de prácticas no Museo Estatal de Hessen, en Kassel, que conta cos fondos do gabinete de moedas dos landgraves de Hessen-Kassel e dos electores de Hessen. Heß traballou alí coas emisións de bracteadas, ás que lles dedicou algúns dos seus artigos publicados neses anos.
Fontegrada, Vieiro, Viveiro
Fontegrada é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Wolfgang Heß
Etapa como bolseiro
De 1958 a 1960, Heß foi bolseiro da Fundación Alemá de Investigación na Oficina Estatal de Historia Rexional de Hessen, en Marburgo, e entre 1960 e 1964 ocupou o posto de axudante de investigación nos Institutos Culturais Municipais de Worms, principalmente no arquivo da cidade.
A Granxa, Vieiro, Viveiro
A Granxa é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Wolfgang Heß
Etapa en Marburgo
En 1964 regresou a Marburgo da man do medievalista Walter Schlesinger, que lle ofreceu un posto como investigador numismático na Oficina Estatal de Estudos Históricos Rexionais, que el dirixía. Isto abriu un amplo período de estabilidade profesional para Heß, que se mantivo nesta institución ata 1980. Nesta época, os estudos documentais sobre a xeografía monetaria medieval de Hessen e o desenvolvemento da colección de moedas de Hessen foron temas centrais do seu traballo, o que se viu reflectido nas súas publicacións durante estes anos.
Xa en 1965, pouco despois deste regreso a Marburgo, Wolfgang Heß asumiu tamén unha cátedra de Numismática no Departamento de Ciencias Auxiliares Históricas e Arquivística, na Facultade de Historia da Universidade Philipps, desta cidade, que viña mantendo tradicionalmente unha estreita colaboración coa Oficina Estatal de Estudos Históricos Rexionais.
Durante esta etapa en Marburgo, Heß mantivo tamén contactos estreitos coa sucursal local da Asociación de Historia e Estudos Locais de Hessen.
Etapa en Múnic
Tamén nesta cidade, Wolfgang Heß continuou a súa actividade docente, como profesor de Numismática na Universidade Ludwig Maximilians, que mantivo ata 1999, cando foi substituído por Hubert Emmerig.
Derradeiros anos
Wolfgang Heß xubilouse do seu posto na Colección Numismática Estatal de Múnic en abril de 1991, ao facer os 65 anos. Como despedida, esta institución organizou unha exposición dedicada a unha das adquisicións máis salientables do seu mandato: unha selección de moedas procedentes do chamado "Tesouro de Barbarroxa", soterrado en 1190 na actual Turquía en relación coa Terceira Cruzada.
Ao longo dunha boa parte da súa traxectoria, entre 1973 a 1991, Wolfgang Heß foi membro da Comisión Numismática dos Estados da República Federal de Alemaña, inicialmente como representante do Estado de Hessen, logo como asesor da comisión numismática bávara e, finalmente, como representante do Estado Libre de Baviera e vicepresidente da Comisión.
En 1993 foi profesor invitado no Instituto de Numismática da Universidade de Viena.
Vida persoal
En 1958, Heß casou con Johanna Gotthold, a quen coñecera cando ela era axudante de investigación na Oficina Estatal de Estudos Históricos Rexionais. A parella tivo sete fillos.
Wolfgang Heß pasou a súa xubilación nunha casa ao pé dos Alpes, preto de Múnic, e nela morreu a mañá do 3 de xullo de 1999, logo dunha grave doenza.
Publicacións
Wolfgang Heß foi un prolífico autor de artigos sobre numismática e historia medieval publicados en diversas revistas especializadas. Esta é unha escolma dos seus traballos monográficos máis salientables da súa traxectoria:
Freira, Vieiro, Viveiro
Freira é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
A Costa, Vieiro, Viveiro
A Costa é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
A Lavandeira, Vieiro, Viveiro
A Lavandeira é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Vicente Lobit
O nome Vicente Lobit pode referirse a:
Hernia
Unha hernia é unha condición médica consistente en que un órgano ou o seu tecido se move desde a súa posición normal a outra posición, isto denomínase hernia.
Hai varios tipos de hernia. A máis frecuentes ocorren no abdome. As hernias ás veces dan dor e/ou un vulto que se pode sentir ou ver. As causas poden ser variadas, entre elas poden ser hereditarias ou poden ser por levantar obxectos – especialmente os pesados, dun xeito incorrecto.
As hernias, especialmente se son pequenas ou leves, pódense tratar con medicamentos, pero non despegan aínda que alivian os síntomas.
Procedementos laparoscópicos para a reparación de hernias
Os procedementos laparoscópicos ou minimamente invasivos usan varias pequenas incisións para acceder á hernia de non máis de 1 centímetro de lonxitude. O abdome inflárase con dióxido de carbono para proporcionar espazo para que o cirurxián traballe, e a hernia repárase cun pequeno instrumento flexible chamado laparoscopio.
Cirurxía aberta
Trátase dunha cirurxía aberto que se realiza na zona da hernia. Neste procedemento, os tecidos saíntes recóllense e os músculos débiles cósense ordenadamente. Ademais, son momentos nos que se inserirá un tipo de malla sobre a zona para proporcionar apoio adicional.
Brais Lamela
Traxectoria
Estudou o bacharelato no IES Basanta Silva de Vilalba. Viviu en Galicia ata os dezasete anos e despois estudou en varios países con bolsas. Formouse en literatura comparada e historia nas universidades de Cambridge e Brown. Acadou os premios literarios Minerva, Ánxel Casal e Xuventude Crea. Cursa un doutoramento en literatura na Universidade de Yale, onde tamén exerce a docencia.
Beatriz de Savoia
Beatriz de Savoia, nada en 1206 e finada en decembro de 1266, foi unha infanta de Savoia e condesa consorte de Provenza (1219 - 1245).
Guerra de Esmalcalda
A Guerra de Esmalcalda (en Schmalkaldischer Krieg) refírese a un período de violencia que tivo lugar entre 1546 e 1547 entre as forzas do emperador Carlos V do Sacro Imperio Romano-Xermánico, comandadas por Fernando Álvarez, duque de Alba, e a Liga de Esmalcalda, formada por estados alemáns dentro do Imperio.
Beatriz de Savoia
Traxectoria
Beatriz era filla do conde Tomé I de Savoia e da súa muller Beatriz Margarida de Xenebra. Era neta pola liña paterna de Humberto III de Savoia e Beatriz de Mâcon e pola liña materna de Guillerme I de Xenebra. Era irmá dos condes Amadeu IV de Savoia, Tomé II de Savoia e Pedro II de Savoia. Casou co conde Ramón Berengario V de Provenza o 5 de xuño de 1219. Desta unión naceron:
Beatriz de Savoia morreu en 1266. O trobador provenzal Blacas (1200-1265), espiritualmente namorado e respectuoso con Beatriz, dedicoulle gran parte da súa produción.
Guerra de Esmalcalda
Causas
Foi desencadeada como unha das consecuencias da Reforma Protestante e as posteriores disputas político-relixiosas que dominaron Europa no século XVI, cando os estados católicos tentaban suprimir as novas nacións luteranas.
Consecuencias
Carlos V saíu vitorioso e retirou a Xoán Federico I da súa posición de poder no Electorado de Saxonia.
Malagón, Vieiro, Viveiro
Malagón é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Montalbán, Vieiro, Viveiro
Montalbán é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
A Pena, Vieiro, Viveiro
A Pena é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Pelourao, Vieiro, Viveiro
Pelourao é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
O Río, Vieiro, Viveiro
O Río é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Latín tardío
miniatura|280px|Santo [[Agostiño de Hipona (354-430), autor en latín tardío de orixe norteafricana]] O latín tardío (en latinitas serior) é o nome académico do latín escrito na antigüidade tardía, no período entre os séculos III e VI d.C. e continuando até sérculo VII en Iberia, é dicir  entre as épocas do latín clásico e o latín medieval. Os eruditos non están de acordo exactamente cando debería terminar o latín clásico ou debería comezar o latín medieval. Porén, o latín tardío caracterízase (con variacións) por un estilo identificábel.
Ao ser un idioma escrito, o latín tardío non é o mesmo que o latín vulgar, que existía en época anterior. Este último serviu como antepasado das linguas romances. Aínda que os autores do latín tardío empregan unha maior cantidade de vocabulario e construcións do latín vulgar, segue mantendo en gran parte características xenais do latín clásico. Algúns escritos do latín tardío son máis literarios e clásicos, pero outros inclínanse máis ao vernáculo. Ademais, o latín tardío non é idéntico ai latín patrístico cristián, utilizado na teoloxía dos primeiros padres cristiáns. Mentres que os escritos cristiáns usaban un subconxunto do latín tardío, os pagáns tamén escribiron extensamente en latín tardío, especialmente na primeira parte do período.
O latín tardío formouse cando un gran número de pobos de fala non latina na periferia do Imperio Romano eran subsumidos e asimilados e, co xurdimento do cristianismo que introduciu unha maior división na sociedade romana, creando unha maior necesidade dunha linguaxe estándar para comunicarse entre diferentes registros socioeconómicos e rexións moi separadas do extenso Imperio. Un discurso novo e máis universal evolucionou a partir de varios elementos principais: latín clásico; latín cristián, que contaba cun sermo humilis (fala ordinaria) na que dirixirse á zente, e os diversos dialectos do latín vulgar.
Segundo o lingüista Antoine Meillet:
Latín imperial
A primeira edición de 1780 da Historia da literatura romana de Wilhelm Siegmund Teuffel definía un período temperán, a Idade de Ouro, a Idade de Prata e logo pasa a definir outras idades primeiro por dinastía e despois por século. Nas edicións posteriores, subsumiu todos os períodos baixo tres títulos: o Primeiro Período (latín arcaico), o Segundo Período, a Idade de Ouro, e o Terceiro Período, a Idade Imperial, subdividido na Idade de Prata, o século II e os séculos III e VI xuntos, o que foi un recoñecemento do latín tardío, xa que ás veces refírese aos escritos desa época como "tardíos". O concepto de latín imperial entraba na literatura inglesa; a Historia da literatura romana de Fowler menciónao en 1903.
Porén, a caracterización como "imperial" deste latín presenta problemas insolúbeis no comezo e o final do período. Politicamente, o Período Augusto excluído é o paradigma da imperialidade, pero o seu estilo non pode asociarse co da Idade de Prata nin co latín tardío.
Por outra parte, na Italia do século VI, o Imperio Romano de Occidente xa non existía, senón o goberno de reis godos. Por iso, o termo latín imperial foi abandonado polos historiadores da literatura latina, aínda que pode aparecer en obras marxinais. A Idad de Prata estendeuse un século e os últimos catro séculos representan o latín tardío.
Turbidimetría
miniatura|Turbidímetros utilizados nunha planta de purificación de auga para medir a calidade turbia da auga crúa e da auga clara despois da filtración.
A turbidimetría é o proceso de medir a perda de intensidade da luz transmitida debido ao efecto de dispersión de partículas suspendidas na mostra que atravesa. A luz pasa a través dun filtro creando unha luz de lonxitude de onda coñecida que pasa a través dunha cubeta que contén unha solución. Unha célula fotoeléctrica recolle a luz que pasa a través da cubeta. Obtense unha medida da cantidade de luz absorbida.
A turbidimetría pode utilizarse en bioloxía para coñecer o número de células nunha suspensión. A turbidez é o aspecto óptico dunha suspensión causada pola radiación das lonxitudes de onda dispersadas e absorbidas. Un turbidímetro mide a cantidade de radiación que pasa a través dun fluído atravesándoo cara adiante, o que é análogo ao que fai un espectrómetro de absorción. Para realizar as medicións turbidimétricas utilízanse diversas solucións estándar.
Entre as aplicacións están:
A turbidimetría ofrece poucas vantaxes sobre a nefelometría en medidas de sensibilidade en inmunoensaios con baixos niveis de antíxeno ou anticorpo. As limitacións que se encontran son o exceso de antíxeno e os efectos da matriz.
Inmunoturbidimetría
A inmunoturbidimetría é unha importante ferramenta no amplo campo dos diagnósticos e química clínica. Utilízase para determinar as proteínas séricas non detectables con métodos de química clínica clásica. A inmunoturbidimetría usa a clásica reacción antíxeno-anticorpo. Os complexos antíxeno-anticorpo agréganse formando partículas que poden ser detectados opticamente por un fotómetro.
O Portal, Vieiro, Viveiro
O Portal é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
O Pombal, Vieiro, Viveiro
O Pombal é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Dougga
Dougga ou Thugga ou TBGG foi un asentamento berber, púnico e romano preto do actual Téboursouk no norte de Tunisia. O actual sitio arqueolóxico abrangue 65 ha. a UNESCO cualificou a Dougga como Patrimonio da Humanidade en 1997, ao considerar que representa "a pequena cidade romana mellor conservada do norte de África". O lugar, que se atopa no medio do campo, foi protexido da invasión da urbanización moderna, en contraste, por exemplo, con Cartago, que foi saqueada e reconstruída en numerosas ocasións. Este lugar destaca pola súa extensión de 70 hectáreas, a boa conservación dos seus monumentos e a diversidade das civilizacións que o ocuparon, a Púnica, a Numida, a Romana e o Imperio Bizantino. Entre os monumentos máis importantes de Dougga, atopamos o Mausoleo Libio-Púnico, o Capitolio de Dougga, o teatro, entre outros así como os templos de Saturno e Templo de Xuno Caelestis.
Nomes
No berber actual, coñécese como Dugga ou Tugga. Foi prestado en árabe como  (دڨة ou دقة) e Dougga é unha transcrición francesa deste nome árabe.
Localización
thumb|300px|right|Localización de Dougga na [[África Proconsular (provincia romana)|África romana.]] O sitio arqueolóxico está situado a 4,6 km ao SSO da moderna cidade de Téboursouk nunha meseta cunha vista sen inhibicións das chairas circundantes no Oued Khalled. O sitio ofrece un alto grao de protección natural, o que axuda a explicar a súa primeira ocupación. A ladeira na que está construído Dougga elévase ao norte e limita ao leste co penedo coñecido como Kef Dougga. Máis ao leste, a crista da Fossa Regia, unha gabia e límite feita polos romanos despois da destrución de Cartago, indica a posición de Dougga como punto de contacto entre os mundos púnico e berber.
Historia
A historia de Dougga é máis coñecida desde a época da conquista romana, aínda que durante as escavacións arqueolóxicas descubríronse numerosos monumentos prerromanos, incluíndo unha necrópole, un mausoleo e varios templos. Estes monumentos son un indicio da importancia do xacemento antes da chegada dos romanos.
Reino bérber
thumb|left|Restos das murallas construídas na [[Antigüidade tardía, que antes se cría que eran fortificacións númidas]] Parece que a cidade fundouse no século VI a.C. Algúns historiadores cren que Dougga é a cidade de Tocae (Τοκαί, Tokaí), capturada por un tenente de Agátocles de Siracusa a finais do século IVAC; Diodoro de Sicilia describiu a Tocae como "unha cidade de fermosa grandeza".
Dougga foi en todo caso un asentamento humano temperán e importante. O seu carácter urbano é evidenciado pola presenza dunha necrópole con dolmens, o achado arqueolóxico máis antigo de Dougga, un santuario dedicado a Ba'al Hammon, estelas neopúnicas, un mausoleo, fragmentos arquitectónicos e un templo dedicado a Masinissa, cuxos restos atopáronse durante escavacións arqueolóxicas. Aínda que o coñecemento da cidade antes da conquista romana segue sendo moi limitado, os recentes achados arqueolóxicos revolucionaron a imaxe deste período.
A identificación do templo dedicado a Masinissa debaixo do foro desmentiu a teoría de Louis Poinssot de que a cidade númida estaba na meseta pero que estaba separada do asentamento romano máis recente. O templo, que erixíuse no décimo ano do reinado de Micipsa (139BC), ten unhas medidas de 14 x. Proba que a zona ao redor do foro xa estaba construída antes da chegada dos colonos romanos. Tamén se descubriu preto un edificio que data do século IIaC. Do mesmo xeito, o mausoleo de Dougga non está illado senón que se atopa dentro dunha necrópole urbana.
Achados recentes desmentiron as teorías anteriores sobre as chamadas "murallas númidas". As murallas arredor de Dougga non son de feito númidas, forman parte das fortificacións da cidade levantadas na antigüidade tardía. As escavaciónss tamén demostraron que o que se interpretaron como dúas torres númidas nas murallas son en realidade dous monumentos funerarios da época númida reutilizados moito máis tarde como cimentos e unha sección de defensas.
O descubrimento de inscricións libias e púnicas no lugar provocou un debate sobre a administración da cidade na época do Reino de Numidia. O debate, sobre a interpretación das fontes epigráficas, centrouse na cuestión de se a cidade aínda estaba baixo influencia púnica ou se era cada vez máis bérber. As institucións bérberes locais distintas de calquera forma de autoridade púnica xurdiron a partir do período númida, pero Camps sinala que os sufetes púnicos aínda estaban en vigor en varias cidades, incluíndo Dougga, durante a época romana,, que é un sinal da continua influencia púnica e da preservación de certos elementos da civilización púnica moito despois da caída de Cartago.
Imperio Romano
thumb|Teatro de Dougga thumb|dereita|Ruínas entre as oliveiras de Dougga
Os romanos concederon a Dougga o status de cidade indíxena (civitas) despois da súa conquista da rexión.
O Souto da Feira, Vieiro, Viveiro
O Souto da Feira é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Dougga
Imperio Romano
A creación da colonia de Cartago durante o reinado de Augusto complicou o status institucional de Dougga. A cidade incluíuse no territorio (pertica) da colonia romana, pero por esta época, unha comunidade (pagus) de colonos romanos xurdiu tamén xunto ao asentamento existente. Durante dous séculos, o lugar estivo gobernado por dous organismos cívicos e institucionais: a cidade cos seus peregrini e o pagus coa súa Cidadanía romana. Ambos tiñan institucións cívicas romanas: maxistrados e un consello (ordo) de decurións para a cidade, un consello local de finais do século I AD e administradores locais para o pagus, que estaban legalmente subordinados á distante pero poderosa colonia de Cartago. Ademais, a evidencia epigráfica indica que unha maxistratura dual de estilo púnico, os sufetes, acadou aquí certa estatura cívica ben entrado o período imperial. De feito, a cidade tiña tres maxistrados ao mesmo tempo, unha relativa rareza no Mediterráneo.
A Ximará, Vieiro, Viveiro
A Ximará é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Dougga
Imperio Romano
Co paso do tempo, a romanización da cidade achegou as dúas comunidades. Membros notables dos peregrini adoptaron cada vez máis a cultura e o comportamento romanos, convertéronse en cidadáns romanos e os concellos das dúas comunidades comezaron a tomar decisións ao unísono. A crecente proximidade das comunidades viuse facilitada nun primeiro momento pola súa proximidade xeográfica e, posteriormente, polas disposicións institucionais. Durante o reinado de Marco Aurelio, a cidade recibiu o dereito romano, a partir deste momento, os maxistrados recibiron automaticamente a cidadanía romana e os dereitos dos habitantes da cidade fixéronse similares aos dos cidadáns romanos. Durante a mesma época, o pagus gañou certo grao de autonomía respecto de Cartago, puido recibir legados e administrar fondos públicos.
Non obstante, non foi ata205 d.C., durante o reinado de Septimio Severo, cando as dúas comunidades se uniron como un só municipio (municipium), fíxose "libre" (ver máis abaixo) mentres que a pertica de Cartago reducíuse. A cidade foi apoiada polo euergetismo das súas grandes familias de individuos ricos, que ás veces alcanzaban niveis desorbitados, mentres que os seus intereses estaban representados con éxito mediante apelacións aos emperadores. O desenvolvemento de Dougga culminou durante o reinado de Galieno, cando obtivo o status de colonia romana separada.
Os monumentos de Dougga dan fe da súa prosperidade no período desde o reinado de Diocleciano ata o de Teodosio I. pero caeu nunha especie de estupor a partir do século IV. A cidade parece experimentar un declive temperán, como o demostran os restos relativamente pobres do cristianismo. O período do dominio bizantino viu a zona ao redor do foro transformada nunha fortaleza, varios edificios importantes foron destruídos co fin de proporcionar os materiais necesarios para a súa construción.
Califato
Dougga nunca foi completamente abandonada tras a invasión musulmá da zona. Durante moito tempo, Dougga seguiu sendo o lugar dunha pequena aldea poboada polos descendentes dos antigos habitantes da cidade, como o demostran a pequena mesquita situada no Templo da Piedade de Augusto e un pequeno baño que data do período aglabí no flanco sur do foro.
Traballos arqueolóxicos
Os primeiros visitantes occidentais que deixaron testemuñas presenciais das ruínas chegaron ao lugar no século XVII. Esta tendencia continuou no século XVIII e a comezos do século XIX. Describíronse os monumentos mellor conservados, incluído o mausoleo, e, no finais deste período, foron obxecto de estudos de arquitectura.
O establecemento do protectorado tunisiano de Francia en 1881 levou á creación dun instituto nacional de antigüidades (Institut national du patrimoine), para o que a escavación do xacemento de Dougga foi unha prioridade a partir de 1901, paralelamente ás obras realizadas en Cartago. Os traballos en Dougga concentráronse nun primeiro momento na contorna do foro, outros descubrimentos aseguraron que houbese unha serie case constante de escavacións no lugar ata 1939. Paralelamente a estas escavacións, realizáronse traballos para restaurar o capitolio, do que só quedaban en pé a fronte e a base do muro da cella, e para restaurar o mausoleo, especialmente entre 1908 e 1910.
Despois da independencia de Tunisia, escaváronse outros edificios, entre eles o Templo da Vitoria de Caracalla en Alemaña. Nese mesmo período, os últimos habitantes do lugar foron desaloxados e trasladados a unha aldea situada na chaira a varios quilómetros do xacemento antigo, que recibe o nome de Nova Dougga. En 1991, tomouse a decisión para converter o sitio nun parque arqueolóxico nacional. Un programa científico cooperativo ten como obxectivo, en particular, promover o estudo das inscricións no lugar e dos templos pagáns. En 1997, Dougga engadíuse á lista da UNESCO de Patrimonio da Humanidades.
A pesar da súa importancia e do seu estado excepcional, Dougga segue fóra dos camiños trillados para moitos turistas e só recibe uns 50.000 visitantes ao ano. Para facelo máis atractivo, estase considerando a construción dun museo no lugar, mentres que o instituto nacional de antigüidades creou un sitio web que presenta o sitio e a rexión circundante. Polo momento, os visitantes con tempo suficiente poden apreciar Dougga, non só polas súas numerosas ruínas senón tamén polos seus olivares, que dan ao lugar un ambiente único.
Dougga Libre
A pesar da conclusión de Gascou, máis recentemente fixéronse esforzos para identificar aspectos concretos da liberdade de Dougga. Lepelley cre por unha banda que esta debe ser unha referencia ás relacións entre a cidade e Roma e, por outra banda, que o termo pode abarcar unha gama de privilexios diversos de diferentes graos. Sábese que o territorio de Cartago, ao que pertenceu o pagus de Dougga ata o 205 d.C., gozaba de tales privilexios: os habitantes do pagus incluso enviaron un chamamento durante o reinado de Traxano para defender a inmunidade fiscal do territorio de Cartago (immunitas perticae Carthaginiensium). A Dougga civitas non se lle concedeu esta concesión, polo que a fusión de pagus co civitas fixo que os cidadáns do pagus correron o risco de perder o seu envexable privilexio. A liberdade da municipia fundada durante o reinado de Septimio Severo podería ser así unha referencia á inmunidade fiscal posibilitada pola gran riqueza da rexión e pola xenerosidade do emperador para cada municipio no momento da súa fusión. Durante o reinado de Gallienus, un tal Aulus Vitellius Felix Honoratus, un coñecido individuo en Dougga, fixo un chamamento ao emperador "para garantir a liberdade pública". Lepelley cre que isto é un indicio de que o privilexio da cidade fora posto en cuestión, aínda que Dougga parece ser polo menos parcialmente capaz de conservar as súas concesións, como o demostra unha inscrición na honra de "Probo, defensor da súa liberdade".
Porén, segundo Christol, esta interpretación restrinxe excesivamente o significado da palabra libertas. En opinión de Christol, é importante non esquecer que a decisión do emperador en 205 debeu ser tomada en resposta a unha petición feita pola civitas e debeu tomar conta das relacións que xa existían entre el e o pagus. Foi a autonomía que acadaran os civitas durante o reinado de Marco Aurelio e a concesión do dereito romano o que levantou o espectro dunha fusión das dúas comunidades, que sen dúbida tería provocado un certo malestar no pagus. Os habitantes do pagus terían manifestado "preocupación ou mesmo rexeitamento ante as pretensións dos seus veciños máis próximos". Isto explicaría o honor que o pagus atribuíu a Commodus (conservator pagi, "protector da comunidade").
Para Christol, o termo liberum debe entenderse neste contexto e nun sentido abstracto. Esta liberdade deriva da pertenza a unha cidade e expresa o fin da dependencia da civitas, "a elevación dunha comunidade de peregrinos á liberdade da cidadanía romana", que tamén serviu para aplacar os medos dos habitantes do pagus e para abrir a porta a unha promoción posterior, á condición de colonia. Esta promoción tivo lugar no 261 d.C., durante o reinado de Galieno, tras unha apelación de Aulo Vitelio Félix Honorato na versión dos feitos de Christol. Despois, a defensa das libertas publica non foi unha cuestión de defender un privilexio en risco, senón de solicitar a "liberdade máxima" (summa libertas) o ascenso ao status de colonia. Christol tamén sinala que, a pesar do carácter abstracto de termos como libertas ou dignitas, a súa aparencia formal deberían ser referencias a eventos concretos e únicos.
Disposición xeral
thumb|300px|Mapa da zona arredor do foro Ao leste, de norte a sur, atópanse o Templo de Mercurio e o Templo da Piedade de Augusto, a "praza da [[Rosa dos ventos" e o mercado; ao oeste, a praza occidental co capitolio e inmediatamente á esquerda do capitolio, as subestructuras do templo de Massinissa, en gris, o contorno da fortaleza bizantina]] A cidade tal e como existe na actualidade está formada esencialmente por restos da época romana que datan na súa maior parte dos séculos II e III. Os construtores romanos tiveron que ter en conta tanto o terreo particularmente escarpado do lugar como as construcións anteriores, o que lles levou a abandonar o trazado normal dos asentamentos romanos, como tamén é particularmente evidente en lugares como Timgad.
As recentes escavacións arqueolóxicas confirmaron a continuidade no desenvolvemento urbano da cidade. O corazón da cidade sempre estivo no alto do outeiro, onde o foro substituíu á agora númida. A medida que Dougga se desenvolveu, a construción urbana ocupaba o lado do outeiro, polo que a cidade debeu parecerse a "unha masa compacta", segundo Hédi Slim
As primeiras escavacións arqueolóxicas concentráronse nos edificios públicos, o que fixo que os edificios privados tendesen nun primeiro momento a quedar ao descuberto nos extremos das foxas escavadas para este fin. Posteriormente, cortáronse gabias coa finalidade de deixar ao descuberto edificios privados especialmente característicos.
Residencia númida
Identificáronse vestixios dunha residencia que data da era númida nos cimentos do templo dedicado a Liber. Aínda que estes trazos son moi débiles, serviron para desmentir as teorías dos primeiros arqueólogos, entre eles Louis Poinssot, de que os asentamentos romanos e prerromanos estaban situados en sitios separados. Os dous asentamentos, evidentemente, superpoñíanse.
A vila trifolium
left|thumb|O patio da vila trifolium. Esta residencia, que data do século II ou III, érguese costa abaixo dos barrios que rodean o foro e os principais monumentos públicos da cidade, nunha zona onde as rúas son sinuosas.
O mercado
thumb|dereita|Os restos do mercado
O mercado data de mediados do século I. Tomou a forma dun cadrado de 35,5x28 m. de tamaño, rodeado por un pórtico e tendas a dous lados. O lado norte tiña un pórtico, mentres que unha exedra ocupaba o lado sur. A exedra probablemente albergaba unha estatua de Mercurio.
Para compensar a inclinación natural do terreo no que se sitúa o mercado, os seus construtores realizaron importantes movementos de terras. Estes movementos de terras datáronse entre as construcións romanas máis antigas, e a súa orientación cara ao foro parece suxerir que non foron construídos sobre ningún alicerce anterior. A localización actual dos restos do mercado próximos ao foro, non obstante, non deben ser malinterpretados como indicando unha ligazón entre ambos. O mercado foi case completamente destruído durante a construción da fortaleza bizantina. Foi escavado en 1918-1919.
Baños Licinios
Os Baños Licinios son interesantes por ter gran parte das súas paredes orixinais intactas, así como un longo túnel empregado polos escravos que traballaban nos baños. Os baños foron doados á cidade pola familia Licinii no século III. Usáronse principalmente como baños de inverno. O frigidarium ten triplas arcadas nos dous extremos e grandes ventás con vistas máis aló do val.
Dolmens
dereita|miniatura|Un dolmen na necrópole do norte
Tumbas bazinas númidas
thumb|dereita|Un exemplo de tumba bazina
En Dougga descubriuse un tipo de tumba única no mundo númida. Denomínanse tumbas de bazina ou tumbas de monumentos circulares.
Mausoleo púnico-libio
thumb|esquerda|en vertical|O mausoleo no seu estado actual.
É un dos poucos exemplos de arquitectura real númida, o outro está situado en Sabratha na actual Libia. Este túmulo de 21 metros de altura construíuse no século II a.C. Está dedicado a Atban, fillo de Iepmatath e Palu. Na cara norte da primeira das tres plantas ábrese unha fiestra pechada por unha lápida á cámara funeraria. As outras caras están decoradas con fiestras falsas.
En 1842, co fin de saquear a inscrición real que o adornaba, o cónsul británico en Tunisia, Thomas Read, danou gravemente o monumento que debe o seu estado actual á restauración polo arqueólogo francés Luis Poinssot, que acometeu unha reconstrución a partir dos restos que cubrían o terreo. A inscrición bilingüe libia e púnica está no Museo Británico, esta lápida permitiu descifrar os caracteres libios.
Sepulcros romanos
left|thumb|[[Estela funeraria romana situada en Dougga]] Aínda que no pasado realizáronse traballos para descubrir os sepulcros romanos, hoxe en día foron recuperados en parte por oliveiras.
Tenpō tsūhō
O Tenpō tsūhō (en xaponés: 天保通宝) foi unha moeda xaponesa de bronce do sistema monetario Tokugawa, correspondente ao período Edo, cun valor facial de 100 mon, creada no sexto ano da era Tenpō (1835) e producida por fundición ata 1870 en diferentes cecas.
No anverso da moeda lese a inscrición Tenpō (天保) na súa parte superior da perforación central, en referencia á era en que se instituíu a moeda, e tsūhō (通寳) na parte inferior, co significado de "moeda circulante".
Dougga
Sepulcros romanos
thumb|dereita|O hipoxeo As distintas necrópoles marcan as zonas de asentamento en Dougga. Hai cinco áreas que identificáronse como necrópoles: a primeira no nordés, arredor do Templo de Saturno e a Igrexa da Vitoria, a segunda no noroeste, zona que engloba tamén os dolmens do lugar, a terceira no oeste, entre as cisternas de Aïn Mizeb e Aïn El Hammam e ao norte do Templo de Xuno Caelestis, o cuarto e o quinto no sur e o sueste, un arredor do mausoleo e outro ao redor do arco de triunfo de Septimio Severo.
Tenpō tsūhō
Pola súa banda, na parte superior do reverso alúdese ao valor de 100 mon coa expresión Tō Hyaku (當百). Por baixo da perforación cadrada áchase a sinatura estilizada de Gotō San'emon, como responsable da produción, membro da familia Gotō (後藤家), descendente de Gotō Shozaburo Mitsutsugu, un medallista e gravador de Quioto nomeado polo shōgun Tokugawa Ieyasu en 1600 para supervisar as cuñaxes da ceca de Edo.
Dougga
Arcos de triunfo
miniatura|esquerda|Arco de Septimius Severus Dougga aínda contén dous arco de triunfo, que están en diferentes estados de deterioración. miniatura|dereita|Arco de Alexandre Severo O arco de Septimio Severo, que está moi danado, está preto do mausoleo e na ruta que vai de Cartago a Tébessa. Erixíuse no 205 d.C.
Tenpō tsūhō
Creación e consecuencias
O Tenpō tsūhō chegou aproximadamente un século despois da introdución do Hōei tsūhō (宝永通宝), durante o quinto ano da era Hōei (1708), que tiña un valor de 10 mon —aínda que só contiña tres veces máis cobre que unha moeda Kan'ei Tsūhō, que valía 1 mon—. Aquela moeda abandonouse pouco despois, xa que a poboación non a admitía pola discordancia entre o seu valor intrínseco e o seu valor nominal.
O Goberno do shogunato Tokugawa comezou a emitir a moeda de 100 mon en 1835, como forma de combater o seu déficit fiscal, mais ao ter unha cantidade de cobre moi reducida —só tiña 5½ veces que a Kan'ei Tsūhō, dun mon—, a súa posta en circulación provocou unha inflación crónica nos prezos dos produtos básicos, algo que os historiadores económicos poñen en paralelo coa moeda de 100 wén emitida na China en 1853 pola dinastía Qing, ou coa de 100 mun emitida en Corea en 1866, no Reino de Joseon, ambas tamén fundidas e emitidas para combater o déficit gobernamental. Mais, en tanto que a produción da chinesa finalizou nun ano, e a da coreana durou só 172 días, o Tenpō tsūhō xaponés continuou fabricándose durante todo o tempo do período Edo. Malia isto, o valor real de mercado do Tenpō tsūhō era significativamente inferior ao seu valor nominal e estímase que roldaría os 80 mon durante o final do Bakumatsu en 1869, cando a moeda chegou a se converter na máis común na circulación, cunha cota do 65 % de todas as que circulaban co seu valor en mon. miniatura|262x262px|Ryūkyū Tsūhō, de aspecto moi semellante ao do Tenpō Tsūhō e co mesmo valor de 100 mon. En 1862-1863 xurdiu outra moeda tamén con valor de 100 mon, o Ryūkyū Tsūhō, baseada no Tenpō tsūhō e cunha aparencia moi similar, que foi emitida polo dominio de Satsuma baixo o goberno do señor feudal Shimazu Nariakira, co pretexto de crear unha moeda para o Reino de Ryukyu, aínda que en realidade se fixo para combater o déficit no seu propio dominio. A creación desta moeda en Satsuma resultou exitosa e de camiño comezou a utilizarse en todo o Xapón, conxuntamente co Tenpō tsūhō.
Dougga
Foro
left|thumb|Unha vista da sección occidental do foro desde o capitolio. O foro da cidade, que ten un tamaño de 924 m² é pequeno. Nalgúns lugares consérvase mellor que noutros, porque a construción da fortaleza bizantina danou unha gran parte do mesmo. O capitolio, que se alza nunha zona rodeada de pórticos, domina o seu contorno en virtude do seu impoñente aspecto. A "praza da Rosa dos ventos" (que recibe o nome dun elemento decorativo) parece máis ben unha explanada que conduce ao Templo de Mercurio, que se alza no seu lado norte, que un espazo público aberto. A curia da cidade e unha tribuna para os discursos probablemente tamén estaban aquí.
Hai moito tempo, os arqueólogos crían que o asentamento romano en Dougga ocorreu ex nihilo. Esta suxestión foi contradita polo descubrimento dun santuario dedicado a Massinissa entre as subestructuras da parte traseira do capitolio.
Tenpō tsūhō
Produción
As moedas oficiais fundíronse con area moi fina, polo que teñen un campo moi liso, en tanto que para as non oficiais se utilizaron areas moito máis grosas, polo que os seus campos ofrecen un aspecto máis granuloso.
Dougga
Teatro
thumb|dereita|O [[teatro romano de Dougga]]
Tenpō tsūhō
Desaparición
Xa na era Meiji, o Tenpō tsūhō deixou de emitirse ao se implantar o novo sistema do ien xaponés, de carácter decimal e inspirado nos sistemas occidentais. Neste novo período retiráronse da circulación máis de 586 millóns de pezas, unha cifra que supera as emisións oficiais en máis de cen millóns de moedas, o que dá conta da gran cantidade de exemplares en circulación procedentes da fabricación irregular.
Dougga
Teatro
O teatro romano foi un elemento fundamental da composición monumental dunha cidade dende o reinado de Augusto.
Tenpō tsūhō
Desaparición
Logo do establecemento do novo sistema, o Tenpō tsūhō de 100 mon pasou a valorarse só en 8 rin, unha das unidades divisionarias do ien, equivalente á súa milésima parte. Posteriormente, o Goberno desmonetizouno o 31 de decembro de 1891 e púidose trocar pola nova moeda ata a fin de 1896.
Coleccionismo
O Tenpō tsūhō e unha moeda apreciada pola comunidade do coleccionismo numismático. Aínda que o seu tipo é único e non é posible coleccionala por datas, ao non aparecer expreso na moeda o ano de emisión, os criterios para a súa colección son as diversas marcas de ceca e a existencia de máis dunha ducia de variantes coñecidas, producidas ao longo dos 35 anos de existencia da moeda. Ao se tratar de tiraxes tan elevadas, os seus prezos no mercado numismático son moi accesibles e, aínda que varíen en función do estado de conservación do exemplar, non adoitan superar os 25 euros, sen prexuízo de que poida aparecer algún espécime cunhas condicións especiais de rareza que poida acadar un prezo superior.
Dougga
Teatro
O teatro, que foi construído no 168 ou 169 d.C., é un dos exemplos mellor conservados da África romana. Podía acomodar 3500 espectadores, aínda que Dougga só tiña 5000 habitantes. Foi un dunha serie de edificios imperiais construídos ao longo de dous séculos en Dougga que se desvían dos clásicos "anteproxectos" só na medida en que foron adaptados para ter en conta o terreo local. Realizáronse algúns pequenos axustes e os arquitectos locais tiveron certa liberdade con respecto á ornamentación dos edificios.
Unha dedicatoria, gravada no frontal da escena e no pórtico que dominaba a cidade, lembra que:
O teatro aínda se usa para representacións de teatro clásico, especialmente durante o festival de Dougga, e realizáronse traballos de conservación.
Auditorio
O lugar coñecido como auditorio é un anexo do Templo de Liber, que probablemente servía para a iniciación dos novizos. A pesar da súa denominación moderna, o auditorio non era un lugar para espectáculos, só a súa forma suxire o contrario. Mide 20x20 m..
Circo
thumb|300px|Mosaico do auriga atopado en Dougga e exposto no [[Museo Nacional do Bardo]] A cidade ten un circo deseñado para carreiras de carros, pero hoxe en día apenas é visible. Orixinalmente, o circo non consistía máis que nun campo, unha inscrición no templo en honra á vitoria de Caracalla en Alemaña sinala que a terra foi doada polos Gabinii no 214 e descríbea como un ager qui appellatur circus (campo que serve de circo). No 225, porén, preparouse o sitio e construíuse o circo. Foi financiado polos maxistrados (duumviri e edile) despois de que estes prometeran facelo seguindo a petición de toda a poboación da cidade. O circo construíuse para sacar o máximo proveito posible da paisaxe circundante, como reflexo dunha comprensible necesidade de limitar custos nunha cidade mediana e con escasos recursos, pero tamén por vontade de rematar canto antes as obras de construción, dado que os mandatos dos maxistrados estaban limitados a un ano. Non obstante, espérase que a construción tivese "unha certa magnitude", con 393 m. de lonxitude cunha spina de 190x6 m., o circo é bastante extraordinario na África romana. O circo marca a Dougga como unha das cidades máis importantes da provincia, xunto a Cartago, Thysdrus, Leptis Magna, Hadrumet e Utica. A doazón do terreo para o pracer do pobo en xeral (ad voluptatem populi) e o seu desenvolvemento tras unha solicitude de toda a poboación (postulante universo populo) son un recordatorio da importancia dos espectáculos na vida social das cidades romanas e da demanda de entretemento popular.
Anfiteatro
A pregunta de se había un anfiteatro en Dougga non foi respondida de forma concluínte. Tradicionalmente, unha gran depresión elíptica ao noroeste do xacemento interpretouse como o lugar dun anfiteatro. Non obstante, os arqueólogos volvéronse moito máis cautelosos neste tema.
Baños
dereita|miniatura|O Baño dos Ciclopes. Tres baños romanos foron completamente escavados en Dougga, un cuarto ata agora só foi descuberto parcialmente. Destes catro baños, un ("o baño da casa ao oeste do Templo de Tellus") pertence a unha residencia particular, dous, o baño de Aïn Doura e o baño coñecido dende hai moito tempo como "baño liciniano", estaban, a xulgar polo seu tamaño, abertos ao público, mentres que a natureza do último baño, o baño dos Ciclopes, é máis difícil de interpretar.
A Xota, Vieiro, Viveiro
A Xota é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Dougga
Baño dos Ciclopes
Durante a escavación do Baño dos Ciclopes, descubriuse un mosaico de ciclopses que forxaban os raios de Xúpiter. Agora está exposto no Museo Nacional do Bardo, onde tamén se exhiben varias latrinas moi ben conservadas. O edificio datouse no século III d.C. a partir dun estudo do mosaico.
O tamaño do edificio (o seu frigidarium é inferior a 30 m² ) levou a algúns expertos a crer que se trataba dun baño privado, pero a identificación dun domus nas inmediacións resultou difícil. A "vila trifolium" está bastante distante, e as ruínas máis próximas son difíciles de identificar xa que non se conservaron ben. Yvon Thébert, polo tanto, suxire que o baño servía ao barrio local.
Baño Antoniano ou Liciniano
thumb|dereita|O capitolio visto desde os baños Antonianos
Os baños antonianos, que datan do século III, eran coñecidos como os Baños Licinios (en nome do emperador Publius Licinius Egnatius Gallienus) e ten varios pisos. A identificación por parte de Louis Poinssot do baño como datación do reinado de Galieno sobre a base de inscricións incompletas e a prosperidade de Dougga neste momento foi posta en dúbida polas investigacións recentes, realizadas en particular por Michel Christol. Christol suxeriu que o baño data do reinado de Caracalla, esta tese foi confirmada desde entón por unha análise de inscricións. Outros mesmo suxeriron que o baño data do reinado da dinastía Severa, por mor dunha particularidade que se fixo común un século despois no oeste: as columnas do peristilo noroeste presentan estrados con arcos.
O baño usouse máis tarde para a produción de aceite de oliva nunha data descoñecida.
O edificio simétrico é de tamaño medio, cunha superficie de 1700 m² excluída a palaestra, da cal 175 m² son ocupados polo frigidarium. A construción do baño requiriu traballos tanto para baixar como para elevar tramos da ladeira na que se atopaba, o que pode explicar por que partes do edificio conserváronse mellor que outros, o tramo construído sobre terreo elevado perdeuse na súa maior parte.
Baños de Aïn Doura
thumb|dereita|[[Baños de Aïn Doura]]
Nas inmediacións de Aïn Doura atópase un complexo parcialmente escavado que podería resultar o maior baño da cidade, os Baños de Aïn Doura. En base aos mosaicos que se atoparon aquí, suxeriuse que o baño data de finais do século II ou principios do século III, e que a decoración do mosaico renovouse no século IV d. C..
O complexo permanece en gran parte sen expoñer, pero parece, segundo Yvon Thébert, que ten un deseño simétrico, do que só se escavou unha sección das cámaras frías.