cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Illa de Madeira
Xeografía
A illa, de montañas volcánicas cortadas por profundos vales até o mar, ten unha forma alargada de leste a oeste: a súa lonxitude é de aproximadamente 55 km, e a súa anchura de 24 km, con 160 km de litoral. A altitude media é de 1.300 metros, onde destacan o Pico Ruivo (1.862 metros), o Pico das Torres (1.850 metros) e o Pico do Arieiro (1.818 metros). As costas son empinadas e as praias de area son raras. Cara ao leste, a Ponta de São Lourenço forma un ciclo de redución e relativamente baixo que se estende por dous illotes. Na costa sur, ao oeste de Funchal elévase Cabo Girao, un dos cantís máis altos no mundo.
O bosque de laurisilva que cubría a illa antes da súa colonización e que lle deu o seu nome, foi case completamente queimado polos primeiros colonos, e só unhas poucas áreas nos vales do norte da illa conserváronse. Foi incluído no Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1999. Pero o bosque recuperouse e estendeuse con especies europeas e tropicais introducidas polos colonos que hoxe conviven coas especies endémicas. A humidade do norte favorece o crecemento dunha vexetación exuberante, incluíndo ladeiras case verticais.
Clima
A illa da Madeira atópase en zona subtropical: o seu clima é tépedo durante todo o ano, cunha baixa oscilación térmica anual (16 °C no inverno, 23 °C no verán) e temperaturas sempre temperadas polo mar. Os días de calor son moi raros, mesmo no verán, e a temperatura de cando en cando descende por baixo de 10 °C no inverno. Existe un notable contraste entre a parte norte (máis chuviosa) e a parte sur (máis seca e asollada), sobre todo no verán. As precipitacións varían de 500 mm no sueste da illa a máis de 2.000 mm na vertente norte. A choiva cae principalmente de outubro a marzo e é máis irregular de maio a setembro. Para aproveitar as vantaxes das choivas regulares do norte e o sol do sur da illa, construíuse unha extensa rede de canles.
Vexetación e cultivos
O clima e o terreo determinan as tres zonas de vexetación.
centro|miniatura|upright=3.0|Ponta de São Lourenço
Bión de Borístenes
Bión de Borístenes c. 325 - 230 adC, filósofo grego nado na colonia grega de Olbia en Escitia, xunto ao estuario do río Borístenes (Dniéper).
Discípulo en Atenas do académico Crates (do que foi moi crítico), de Teodoro de Cirene e do peripatético Teofrasto, aproximouse aos cínicos, cuxo enxeño cáustico e as súas actitudes contrarias aos establecido compartía. Pasou a maior parte da súa vida indo dunha cidade a outra, dando conferencias e ensinando por diñeiro. Segundo Dióxenes Laercio (IV, 53), Bión de Borístenes —que fora escravo dun mestre de retórica— distinguíase pola súa habilidade literaria e especialmente polas súas brillantes parodias. Popularizou a diatriba («discurso falado») grega como obra escrita, de modo que puidese alcanzar a unha audiencia máis ampla, e a connotación algo ofensiva que a palabra ten en época actual deriva dos ataques humorísticos pero afiados de Bión contra os defectos e as debilidades humanas. Foi notable a súa influencia sobre a sátira latina de Lucilio e Horacio. Conserváronse fragmentos bastante amplos das súas obras.
Boizán, Vilalba
Santiago de Boizán é unha parroquia do concello de Vilalba (Lugo). Segundo o IGE, en 2022 tiña 142 habitantes (68 homes e 74 mulleres), distribuídos en 16 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1991 cando tiña 212 habitantes.
José Luis López Iglesias
José Luis López Iglesias, nado en Betanzos o 23 de novembro de 1930 e finado en Ourense en maio de 2017, foi un enxeñeiro e político galego.
Traxectoria
Fillo dun xeneral de brigada de Infantería. Cursou estudos de Enxeñeiro Técnico en Madrid. Enxeñeiro de Obras Públicas, funcionario da Xefatura Provincial de Estradas de Ourense dende 1959. Foi concelleiro en Ourense durante a ditadura franquista en representación do terzo de entidades. Coa transición afiliouse ao PSOE, foi director do Pavillón dos Deportes, o polideportivo local. Posteriormente pasouse á UCD para ser o candidato a alcaldía de Ourense nas primeiras eleccións democráticas. Foi elixido alcalde cos nove votos do seu partido e o apoio dos dous concelleiros independentes.
Posteriormente encabezou Coalición Galega nos comicios de 1983, perdendo a acaldía fronte a AP con tan só 4 concelleiros. Logo pasou ao CDS, en 1986, pero saíuse da formación centrista en 1987 para encabezar a candidatura de Independentes de Galicia nas eleccións de 1987, logrando 3 concelleiros e apoiando na investidura ao socialista Manuel Veiga Pombo, porén, dado que a suma se quedaba a un concelleiro da maioría absoluta AP mantivo a alcaldía como lista máis votada ata o mes de decembro, cando o alcalde Jorge Bermello presentou a súa dimisión por falta de apoios. Desta forma, socialistas e independentes conseguiron o apoio do edil do CDS Balbino Álvarez, polo que puideron alcanzalo goberno e pasou a selo primeiro tenente de alcalde e concelleiro de urbanismo. En setembro de 1990 o concelleiro electo por IG José Luis Mondelo, que abandonara a disciplina de partido xuño de 1988, encabezou unha moción de censura co apoio de centristas e populares que expulsou aos socialistas e independentes do goberno. Posteriormente foi de número 2 na candidatura municipal do PSdeG-PSOE nos comicios locais de 1991, por detrás de Manuel Veiga Pombo, que logrou a vitoria e recuperou a alcaldía, volvendo López Iglesias a ser primeiro tenente de alcalde e concelleiro de urbanismo. Tras diversas discrepancias foi cesado en abril de 1994. En 1995 encabezou a Plataforma de Independientes de España, quedando moi lonxe de conseguir representación con apenas un 1,6% dos votos. López Iglesias encabezou dita candidatura sendo a quinta formación política diferente coa que se presentaba dende 1979. Tralos devanditos comicios, abandonou a vida política. Finou en Ourense en maio de 2017.
Vida persoal
Casou con Luisa Martínez Valverde e foi pai de Luisa e Jacobo López Martínez.
El Raval
250px|thumb|Situación do barrio. El Raval é un barrio de Barcelona, situado no distrito de Ciutat Vella, nacido da ampliación das murallas medievais da cidade, aínda que é probable que existisen asentamentos anteriores.
No Raval conviven hoxe en día aldeáns e xente vinda de múltiples países e culturas. Nas súas rúas poden verse comercios de todas as nacionalidades e ata tendas de moda e novas tendencias, sobre todo na parte alta do barrio.
Tamén é coñecida a rúa da Cera, cunha gran e histórica comunidade de etnia xitana. O nome provén dos ríos de cera formados polas numerosas candeas colocadas ante a virxe desa rúa, para protexerse da peste. Desta comunidade xurdiu a rumba catalá.
Durante moitos anos foi popularmente coñecido como o Barrio Chinés de Barcelona.
Músculo redondo menor
O músculo redondo menor é un músculo do membro superior humano. Ten forma de cordón e orixínase nunha zona chá da escápula, moi preto do bordo externo, por debaixo do tubérculo infraglenoide. O seu tendón insírese na superficie inferior do tubérculo maior do úmero. O redondo menor rota lateralmente o úmero e é un compoñente do manguito rotador.
É innervado polo nervio axilar.
Belesar, Vilalba
San Martiño de Belesar é unha parroquia do concello de Vilalba, na provincia de Lugo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 293 habitantes (141 homes e 152 mulleres), distribuídos en 37 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1991 cando tiña 484 habitantes.
Xeografía
O territorio da parroquia está atravesado polos ríos Labrada e Sivela que se unen na Ponte de Pazos, e o de Ferreiroa. Forman vales abruptos e entre eles zonas de montes toxais, uceiras e xestas, con escaso arborado. Sobre o río Labrada ten as pontes de Meire, Pazos, Gondeboi, das Baionas e Ponte Pedrouzos.
Festas
Hai tres festas tradicionais. A finais de maio ou comezos de xuño celébrase o Corpus Christi, na que se celebran as primeiras comuñóns. A finais de setembro celébrase a festa do Anxo, con merendas campestres familiares. O 11 de novembro celébrase San Martiño, patrón da parroquia.
Arqueoloxía
No seu territorio atópase o Castro de Belesar.
Seth Green
Seth Benjamin Gesshel-Green, nado en Filadelfia (Pensilvania) o 8 de febreiro de 1974, é un actor, humorista, actor de voz, escritor, produtor e director estadounidense.
Coordinación (gramática)
A coordinación é, xunto á subordinación e a xustaposición, un dos tres procedementos de que se vale a linguaxe para unir dúas palabras, sintagmas ou proposicións entre si.
Características
Á diferenza da xustaposición, a coordinación non utiliza pausas representadas na ortografía por puntos, comas e outros signos ortográficos, senón que utiliza nexos, e, á diferenza da subordinación, unha das proposicións non domina sobre a outra e posúe unha superior xerarquía, senón que ambas as proposicións posúen tan similar importancia que son de feito trocábeis sen se modificar en absoluto o significado global da oración composta que forman. Por exemplo, se dixemos:
Dixemos exactamente o mesmo que se invertemos a orde das proposicións:
Ademais, as proposicións coordinadas posúen certa autonomía, de forma que se se separan ambas posúen sentido completo, o cal non acontece no caso das proposicións subordinadas:
Tipoloxía
Existen distintos tipos de proposicións coordinadas. Son as copulativas, as disxuntivas, as adversativas, as distributivas e as explicativas.
Coordinación copulativa
É aquela que suma significados: Marido e muller. Pedro lava e Ana pásalle o ferro á roupa na súa casa. O nexo é e.
Coordinación disxuntiva
É aquela que expresa alternativas, fundamentalmente de dous tipos:
O nexo é ou. As disxuntivas exclusivas poden antepor ou tamén á primeira proposición para reforzar o carácter exclusivo da elección: "[Ou] vés ou quedas".
Coordinación distributiva
É aquela na cal se reparten accións en diversos momentos: Xa lava, xa pasa o ferro, xa frega.... Utiliza nexos descontinuos como xa... xa; ora... ora; ben... ben; e outros semellantes.
Coordinación explicativa
É aquela na cal se di o mesmo de formas diferente. Utiliza nexos que van entre comas, como ou sexa, é dicir, isto é, mellor dito...
Coordination (linguistics) Coordinación (gramática) Coordination (grammaire) קואורדינציה Координација
Sun Wukong
250px|miniatura|un Wu-Kung.
250px|esquerda|miniatura|Xilografía de Viaxe cara ao Oeste, do século XIX, Sun Wukong contra o demo león. 250px|esquerda|miniatura|Marioneta de [[teatro de sombras de Sun Wukong de Taiwán.]] Sun Wukong (en 孙悟空) ou o Rei Mono, é unha figura mitolóxica e personaxe deus mono da novela chinesa Viaxe ó Oeste, obra clásica da literatura chinesa. Este personaxe áchase entre un deus embusteiro, un superheroe e unha alegoría. As orixes do Rei Macaco anteceden o romance chinés, e remóntanse ao Deus Macaco, Hanuman, da épica hindú ao Ramayana e á dinastía Song.
Saiyuki (película)
Unha das películas sobranceiras de anime máis temperáns foi adaptada de Boku no Son Gokū (ぼくの孫悟空 O meu Son Gokū), un manga de 1953 creado por Osamu Tezuka (de Astro Boy e Black Jack), Saiyuki foi unha das primeiras estreas da Toei Animation (que se estabeleceran xusto tres anos antes, en 1957, coma parte de Toei Productions). Daquela, a Toei Animation adaptouse para crear películas de longa duración, como pasou con Saiyuki, que foi estreada orixinalmente no Xapón en 1960 baixo o mesmo título cá novela da cal véu: Saiyuki.
Gensomaden Saiyuki
En Gensomaden Saiyuki, Son Goku, coma o lendario Sun Wukong, é un demo herético que foi encarcerado nunha cova durante quiñentos anos coma castigo polos seus crimes contra o Ceo. Acabou sendo liberado por Genjo Sanzo e vixiado no mosteiro administrado por Sanzo. Cando Sanzo foi enviado polos deuses para viaxar ó oeste para parar unha onda de enerxía negativa que fai que os demos do mundo perdan o control e que ataquen os humanos con quen viviran pacificamente, Son Goku acompáñao, xunto co demo Cho Hakkai e co medio demo Sha Gojyo.
Son Goku é un loitador experto co nyoi-bō. Aínda que é un demo, mantense en forma humana cun limitador de poder de ouro que leva coma unha coroa pequena. Cando a quita ou perde, perde o control e non é quen de distingui-los amigos dos inimigos, feito do máis perigoso xa que a súa forza só é rivalizada polos máis grandes deuses e demos. O concepto da coroa limitadora de poder está inspirada na lenda orixinal chinesa. A diferenza doutras lendas onde o título Seiten Taisei foi autoconcedido para indica-la súa iluminación, outros deron o título de Goku para indicar que o seu poder era case igual ó dos deuses.
No anime e no manga, Goku vese coma un monstro no canto dun demo e, alén diso, non pode morrer, tanto tén o brutal que se lle bata ou canto tempo leve sen comer. Ademais é un pozo sen fondo para a comida, posibelmente como resultado de non comer durante todo o seu encarceramento, e é extremadamente agarimoso. Naceu das enerxías caóticas da terra, xurdindo dunha rocha no cumio dunha montaña. Así, non tén ningún pai e Genjo Sanzo actúa coma un garda na súa vida anterior e actual. Goku está moi apegado a Sanzo e se algunha vez Sanzo é mancado, Goku ocúpase del, e as súas habilidades de loita aumentan enormemente.
Foi dobrado por Soichiro Hoshi, un bo amigo de Akira Ishida, quen dobrou Hakkai.
Gokudo-kun Man'yūki
O anime Gokudo-kun Manyuki trata do Rei Mono Gokudo, que é un mercenario, diferente á maioría dos protagonistas xa que se acha máis preto dun bandido ca dun heroe. Non vacila en se aproveitar das necesidades das persoas ou en vende-los seus amigos para se salvar el.
Dragon Ball
En Dragon Ball, Son Goku é un Saiyan que foi enviado para Terra sendo un bebé. El e a serie manga están libremente baseados nos monos e en Viaxe ó Oeste. Goku é moi forte comparado cos humanos e cos seus amigos, e tén un rabo de mono. Tamén tén un apetito practicamente infinito, e é moi inxenuo sobre moitas cousas ata que Bulma llas ensina doutro xeito. Nas últimas partes de Dragon Ball (coñecidas tamén coma Dragon Ball Z na adaptación de anime) Goku e a serie vanse afastando das súas orixes en Viaxe ó Oeste e achéganse máis á ficción científica, cun argumento orientado a viaxes polo espazo exterior, personaxes androides/cyborg etc.
Diferenzas entre o anime e Sun Wukong
Hai algunhas diferenzas importantes entre o Son Goku presentado na serie Dragon Ball e Sun Wukong.
Respecto á aparencia, Son Goku é un guerreiro novo da raza Saiyan enviado para a Terra sendo un bebé. Usa un uniforme de algodón e tén o pelo con puntas en tódalas direccións. Sun Wukong vístese luxosamente, leva unha coroa, e vese máis mono ca humano.
Respecto á personalidade, Son Goku é inocente, puro de corazón e é incribelmente inxenuo e crédulo. Canto a Sun Wukong, el é un chisco embusteiro e coñécese por ter causado unha certa cantidade de problemas no ceo.
Política
Mao Zedong usou o Sun Wukong como un modelo de conduta e nos seus discursos falaba do bo exemplo do Rei Macaco, citando o "seu destemor e traballo realizado co obxectivo de extirpar a pobreza da China".
Factor tisular
O factor tisular (TF), tamén chamado factor III de coagulación, factor tisular das plaquetas ou CD142, é unha proteína codificada polo xene F3 do cromosoma 1 humano, que está presente no tecido subendotelial e leucocitos. O seu papel no proceso de coagulación do sangue é a iniciación da formación de trombina a partir do cimóxeno protrombina. O factor tisular forma parte da tromboplastina, que intervén na fervenza de reaccións que leva á activación do factor X na vía do factor tisular (antes chamada vía extrínseca).
Función
O xene F3 codifica o factor de coagulación III que é unha glicoproteína da superficie celular. Este factor permite que as células inicien as fervenzas da coagulación do sangue, e funciona como receptor de alta afinidade para o factor de coagulación VII. O complexo resultante intervén nun evento catalítico que é responsable para a iniciación das fervenzas de proteases de coagulación por proteólise limitada específica. A diferenza doutros cofactores destas fervenzas de proteases, que circulan como precursores non funcionais, este factor é un potente iniciador plenamente funcional cando está expresado na superficie celular. Este factor ten tres dominios: extracelular, transmembrana e citoplásmico. Esta proteína é a única da vía de coagulación para a cal non se describiu ningunha deficiencia conxénita. Ademais do factor tisular unido a membranas, tamén hai unha forma soluble do factor tisuar orixinada por empalme alternativo dos transcritos de ARNm, no cal o exón 5 está ausente e o exón 4 está empalmado directamente ao exón 6.
Coagulación
O TF é o receptor da superficie celular para a serina protease factor VIIa.
Luis Alfonso Leste
Luis Cayo Alfonso Leste é un político galego.
Factor tisular
Coagulación
A función mellor coñecida é o seu papel na coagulación do sangue. O complexo do TF co factor VIIa cataliza a conversión da protease factor X inactiva na protease factor Xa activa.
Xunto co factor VIIa, o factor tisular forma a vía extrínseca ou do factor tisular da coagulación. Esta é a oposta da vía intrínseca (de amplificación) na que interveñen o factor VIII e o factor IX activado. Ambas as vías conducen á activación do factor X (a vía común) que se combina co factor V activado en presenza do calcio e o fosfolípido para prodcuir trombina (actividade de tromboplastina).
Sinalización de citocinas
O TF está relacionado cunha familia proteica coñecida como familia do receptor de citocinas de tipo II. Os membros desta familia de receptores son activados por citocinas. As citocinas son pequenas proteínas que poden influír no comportamento dos leucocitos. A unión do VIIa ao TF tamén se atopou que dá comezo a procesos de sinalización dentro da célula. As respostas á función de TF/VIIa xogan un papel na anxioxénese e a apoptose. As respostas proinflamatoria e proanxioxénica son activadas pola clivaxe mediada por TF/VIIa feita polo receptor activado por protease 2 (PAR2). EphB2 e EphA2 da familia do receptor de tirosina quinase Eph (RTK) poden tamén ser clivados por TF/VIIa.
Bais, Ille e Vilaine
Bais (Baez en bretón, Baès en galó) é unha vila francesa do departamento de Ille e Vilaine, na rexión da Bretaña, en Francia.
Factor tisular
Estrutura
O factor tisular pertence á superfamilia proteica do receptor de citocinas e consta de tres dominios proteicos, que son:
Ricardo Gasset Alzugaray
Ricardo Gasset Alzugaray, nado en Madrid en 1894 e finado na mesma cidade o 22 de xullo de 1966, foi un avogado, xornalista e político galego.
Factor tisular
Estrutura
Nótese que os dominios do factor VIIa, dominios GLA, únense en presenza de calcio a fosfolípidos cargados negativamente, e esta unión potencia enormemente a unión do factor VIIa ao factor tisular.
Distribución nos tecidos
Algunhas células liberan TF en resposta a danos nos vasos sanguíneos (ver o seguinte parágrafo) e algunhas fano só en resposta a mediadores inflamatorios (células endoteliais/macrófagos).
Ricardo Gasset Alzugaray
Traxectoria
Fillo de Rafael Gasset Chinchilla, estudou Dereito na Universidade Central. Foi socio activo do Ateneo de Madrid e presentouse a secretario da Universidade. Militou inicialmente no Partido Liberal co que foi elixido deputado polo distrito de Almagro (Cidade Real) nas eleccións de 1916, de Noia nas eleccións de 1918, 1919, 1920 e 1923 como liberal agrario do grupo do seu pai. Durante un tempo tamén dirixiu o xornal El Imparcial.
Partidario da República e militante do Partido Republicano Radical, foi nomeado gobernador civil da Coruña en 1933. En 1934 ingresou en Unión Republicana, sendo elixido deputado pola provincia de Lugo nas eleccións xerais de 1936. A sublevación do 18 de xullo de 1936 sorprendeuno no Incio, pero conseguiu fuxir á zona republicana, e exerceu de subsecretario no Ministerio de Comunicacións. Ao caer Cataluña en 1939 logrou escapar e exiliouse en Montauban (Francia), onde acolleu os últimos días de Manuel Azaña, e despois en Tolosa uns anos, nos que financiou, editou e dirixiu os 193 números do semanario e logo bimensual L'Espagne Republicaine en Tolosa e París entre o 30 de xuño de 1945 e o 2 de maio de 1949, ano en que regresou a España.
Factor tisular
Distribución nos tecidos
O TF exprésase nas células que normalmente non están expostas ao sangue circulante como as células endoteliais (por exemplo, células do músculo liso) e as células que rodean os vasos sanguíneos (por exemploo, os fibroblastos). Isto pode cambiar cando o vaso sanguíneo sofre danos por unha lesión física ou rotura de placas ateroscleróticas. A exposición a células que expresan o TF durante a lesión permite a formaciónn do complexo de TF co factor VII. O factor VII e o TF forman un complexo equimolar en presenza de ións calcio e isto leva á activación do factor VII na superficie da membrana.
A superficie interna do vaso sanguíneo consta de células endoteliais. As células endoteliais non expresan o TF excepto cando están expostas a moléculas inflamatorias como o factor de necrose tumoral-alfa (TNF-alpha). Outro tipo celular que expresa o TF na superficie celular en condicións inflamatorias é o monocito (un leucocito).
Tromboplastina
Historicamente, a tromboplastina era un reactivo de laboratorio, xeralmente derivado de fonte placentaria, usada en ensaios de tempo de protrombina. A tromboplastina por si soa podía activar a vía de coagulación extrínseca. Cando se manipulaba no laboratorio, podía obterse un derivado chamado tromboplastina parcial, que era utilizada para medir a vía intrínseca. Esta proba denomínase tempo de tromboplastina parcial ou tempo de trompoblastina activado. Ata moito máis tarde non se identificaron os compoñentes da tromboplastina e da tromboplastina parcial. A tromboplastina está formada por fosfolípidos e por factor tisular, e cómpren ambos os dous para a activación da vía extrínseca, mentres que a tromboplastina parcial non contén factor tisular. O factor tisular non é necesario para activar a vía intrínseca.
Interaccións
O factor tisular interacciona co factor VII.
Infección de transmisión sexual
Doenzas principais
Entre as infeccións de transmisión sexual atópanse:
Outros
Existen varias especies de bacterias, protozoos, fungos e virus que aínda permanecen pouco documentados e estudados en relación coa transmisión sexual. A pesar de que os arriba descritos inclúen os que xeralmente coñecemos como ETS, a transmisión sexual de microbios non está restrinxida á lista anterior. Dado que as vías de transmisión sexual non son consideradas comúns e os propios microbios non implican unha investigación máis profunda da enfermidade, os seguintes patóxenos non se consideran nas clínicas de saúde sexual. Porén, algúns deste microbios sábese que se poden transmitir por vía sexual.
Entre os microbios considerados transmitíbeis sexualmente (mais non considerados ETS) atópanse:
Transmisión
Os riscos e probabilidades de transmisión de doenzas de transmisión sexual resúmense na seguinte táboa por acto:
Virus
miniatura|[[Micrografía amosando o efecto citopático do herpes. Citoloxía vaxinal. Coloración de Papanicolaou.]]
Ponte Lubiáns
A ponte Lubiáns está situada sobre o río Rosende, entre as parroquia de Oca (concello de Coristanco) e a de Carballo (concello de Carballo).
Características
É un resto conservado da antiga vía romana per loca marítima que, vindo de Grandimirum (Brandomil, no concello de Zas) atravesaba a parroquia de San Martiño de Oca para continuar polo concello de Carballo ata Brigantium, hoxe cidade da Coruña.
Aparece xunto coa Torre de Nogueira no escudo do concello de Coristanco.
Voo 607-E de KLM
O voo 607-E de KLM era un servizo internacional operado por un Lockheed Super Constellation bautizado Hugo de Groot e con rexistro PH-LKM. O día 14 de agosto de 1958 o avión esnafrouse a 180 quilómetros ao oeste de Shannon, Irlanda. Os 91 pasaxeiros e 8 tripulantes morreron no accidente, incluídos seis membros do equipo exipcio de esgrima. O "E" no número de voo representaba a designación de ser un voo de clase extra económica para satisfacer o aumento da demanda estacional de turistas.
O voo 607-E engalou de Shannon ás 3:05 UTC na segunda parte dunha viaxe transatlántica dende Ámsterdam at Nova York con escalas en Shannon e Gander. O contacto de radio co avión perdeuse sobre as 3:40 UTC; iniciouse unha operación de rescate que atopou algúns restos na superficie do océano a uns 180 quilómetros ao oeste de Shannon. Recuperáronse tamén os restos de 34 dos ocupantes do avión.
Debido á falta de probas, os investigadores irlandeses e neerlandeses non puideron indentificar a causa probable do accidente. Examinaron a posibilidade dunha bomba, fallo eléctrico ou erro do piloto, pero creron que foi máis probable un fallo mecánico catastrófico. A causa do accidente crese que foi o mal funcionamiento da hélice con exceso de velocidade provocada por partículas metálicas que obstruían as válvulas reguladoras da liña de alimentación de combustible. As partículas puideron formarse por unha engrenaxe que se dañou cando se acelerou o sobrealimentador do motor correspondente. Os fallos de funcionamento no paso da hélice puido provocar unha perturbación de voo e, como consecuencia, a hélice puido terse cortado.
Auguste Nicolas Pomel
Auguste Nicolas Pomel, nado en Issoire (Puy-de-Dôme) o 20 de setembro de 1821 e finado en Draâ El Mizan (Tizi Ouzou, Alxeria) en agosto de 1898, foi un naturalista, xeólogo, paleontólogo e político francés.
Traxectoria
Formado como enxeñeiro de minas, traballou como "garda de minas" durante 23 anos, dos cales 20 en Alxeria, especializándose á vez no estudo dos en vertebrados fósiles do Norte de África.
Pomel obtivo o título de doutor en Ciencias na Universidade de París en 1883, con dúas teses, Classification méthodique et "genera" des échinidés vivants et fossiles e Contribution à la classification méthodique des crucifères.
Realizou numerosos traballos sobre a xeoloxía de Alxeria, e foi profesor durante máis de sete anos, desta disciplina e máis de mineraloxía na Escola Superior de Ciencias de Alxer, escola que dirixiu desde 1883 até 1888.
Foi elixido Conselleiro Xeral do departamento de rexión de Orán de 1871 a 1880, Consello do que foi presidente durante 6 anos. Así mesmo foi senador po Orán no Senado da III República, polo partido Gauche républicaine (Esquerda Republicana), desde 1876 a 1882.
Distincións
Augusto Pomel foi nomeado Cabaleiro da Lexión de Honor o 7 de abril de 1887. A insignia foille entregada por Marcellin Berthelot, Ministro de Instrución Pública e Belas Artes.
Foi nomeado Oficial da Instrución Pública o 15 de abril de 1882.
Recibiu a medalla de prata no congreso da Sorbona de 1868, polos seus traballos xeolóxicos, e a medalla de ouro no de 1873 polo sseu estudo sobre o Sáhara.
Lamigueiro (homónimos)
Botánica
Reciben o nome común lamigueiro diferentes especies arbóreas propias dos lugares lamacentos e ribeiras:
Toponimia
Como topónimo aparece no nome de dous lugares de Galicia:
Auguste Nicolas Pomel
Abreviatura
A abreviatura Pomel emprégase para recoñecer a como autoridade na descrición e taxonomía en botánica e zooloxía.
Catro
Evolución da escrita do número 4
Ficheiro:Evolution4glyph.png miniatura|120px|esquerda|[[Código internacional de navegación marítima|Bandeira dos sinais marítimos internacionais para o 4]]
Varias
miniatura|150px|esquerda|Rosa dos ventos mostrando os 4 puntos cardinais.
Olaría de Buño
miniatura|[[Xerra vidrada de Buño.]] miniatura|Mulleres carretando os traballos dos oleiros (c. 1915).
A olaría de Buño é a produción artesá da olaría en Buño (Malpica de Bergantiños), un dos centros máis importantes na produción cerámica galega.
Historia
A tradición remóntase ao século XVI, aínda que posiblemente xa traballasen o barro dende moito antes. Actualmente seguen en funcionamento varios fornos do século XVIII, producindo pezas que se distinguen polo seu aspecto vidrado. Tal acabado aplícase cun pincel fino e ten por finalidade impermeabilizar o barro.
Celébrase a Mostra da olaría de Buño, que en 2022 chegou á súa XVIII edición.
Mercedes Cabello de Carbonera
Juana Mercedes Cabelo Llosa de Carboeira, nada en Moquegua o 7 de febreiro de 1842 e finada en Lima o 12 de outubro de 1909, foi unha escritora peruana. Influenciada pola corrente do positivismo e do naturalismo, foi a iniciadora da novela realista peruana. Escribiu seis novelas de contido social e intención crítica, sendo as máis exitosas Blanca Sol (1888), Las consecuencias (1890) e El conspirador (1892). Escribiu tamén numerosos artigos e ensaios publicados na prensa peruana, sobre temas literarios e sociais; en especial avogou pola emancipación da muller, polo que se conta entre as primeiras feministas do seu país.
Biografía
Nada na cidade de Moquegua -no seo dunha familia terratenente de antigo raizame colonial- foi filla de Gregorio Cabelo e Furtado Zapata (hacendado), e Mercedes Llosa e Mendoza. O seu pai era bisneto dos condes de Cumes Altos. A súa nai era filla de Mariano da Llosa e Vizcarra, maxistrado moqueguano que foi presidente do Congreso Constituínte de 1827.
Non se coñece moito sobre os seus primeiros anos. Tivo unha excelente formación por parte do seu pai e o seu tío que nos anos 30 do século XIX viaxaran por Francia, traendo unha respectable biblioteca. Mercedes recibiu leccións con mestres privados que lle ensinaron ben o francés, motivo polo que máis tarde sempre se podía decatar enseguida das correntes literarias máis recentes en Francia, con autores modelo tales como Honoré de Balzac e Émile Zola.
Aos 22 anos trasladouse a Lima, onde viviu en casa dun tío, que era cosmógrafo maior da República. Á idade de 24 anos (1866) casou co médico Urbano Carboeira, quen lle achegou á ciencia e ao positivismo. Pero o matrimonio foi pouco feliz e non tivo fillos; o marido máis tarde converteuse en xogador e nun tipo "donjuanesco". Separáronse e el foise a vivir a Chincha.
En Lima, Mercedes tomou parte activa no mundo literario -entón imbuído no romanticismo- e colaborou activamente en diarios e revistas usando o pseudónimo de Enriqueta Pradel, antes de animarse a usar o seu propio nome. Aínda que comezou facendo versos, rapidamente pasou a escribir ensaios en favor da emancipación da muller.
Foi incorporada ao Ateneo de Lima e asistiu aos faladoiros da arxentina Juana Manuela Gorriti onde aprendeu a arte de novelar, é dicir, escribir novelas. Se Gorriti era coñecida polo seu romanticismo, Cabelo de Carboeira abandonou esta escola para cultivar o naturalismo e o realismo. No seu ensaio "La novela moderna" avogou polo realismo porque admitía a psicoloxía dos personaxes, tendencia que abrazou completamente na súa novela O conspirador (1892), unha sátira da actuación política do caudillo Nicolás de Piérola, que pouco despois chegou a ser presidente constitucional do Perú. A súa novela Blanca Sol condenou o materialismo daquel momento. Foi tan controversial que ofendeu á súa vella mestra Gorriti, quen era moito máis sutil nas súas críticas á sociedade.
Como Clorinda Matto de Turner, Cabelo foi moi pouco comprendida na súa época e foi o branco de fortes críticas de autores masculinos, como Juan de Arona e Ricardo Palma, críticas que aumentaron a raíz do triunfo da revolución de 1895, que encumbró* a Piérola no poder.
Talles críticas afectáronlle excesivamente, polo que se illou, e aínda por riba, empezou a padecer as consecuencias dunha sífilis que lle foi contaxiada polo seu propio esposo. Esta enfermidade causoulle unha parálise progresiva, demencia e terriblesúlceras, polo que tivo que pasar os seus últimos anos no Manicomio do Cercado de Lima, ata que faleceu en 1909.
Devanceiros
Devanceiros de Mercedes Cabello Llosa
Diocese católica latina de Alcalá de Henares
A diocese de Alcalá de Henares (en Dioecesis Complutensis) é unha sé da Igrexa Católica Latina sufragánea da arquidiocese de Madrid. En 2012 contaba con 686.161 bautizados sobre unha poboación total de 807.248 habitantes. O seu bispo dende 2009 é Juan Antonio Reig Plà.
Cereo
O topónimo galego Cereo pode referirse a:
Carballido, Vilalba
Santa María de Carballido é unha parroquia do concello de Vilalba (Lugo). Segundo o IGE, en 2020 tiña 223 habitantes (108 homes e 115 mulleres), distribuídos en 26 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1991 cando tiña 368 habitantes.
Patrimonio
A igrexa parroquial de Santa María de Carballido foi construída entre os séculos XVII e XVIII, é de planta rectangular. Sobre o arco da porta pode lerse "Iglesia de refugio, año 1773".
Na parroquia hai tamén unha capela dedicada a San Roque.
Amora
270px|miniatura|Amoras dereita|miniatura|270px|Amoras de silva. 270px|miniatura|Amoras inmaturas de [[moreira branca (Morus alba).]] A amora é o nome de diferentes froitos comestíbeis de distintas especies botánicas, e que acostuman clasificarse coma froitos do bosque. Malia procederen de diferentes plantas ou ser froitos botanicamente diferentes, posúen un aspecto semellante e características comúns. En xeral podemos dicir que proceden de dous xéneros distintos de vexetais con trazos fenotípicos moi dispares entre si:
Nord Stream
miniatura|dereita|Principais de gasodutos rusos. Nord Stream, tamén coñecido como gasoduto ruso-alemán e gasoduto do Báltico, é un planeado gasoduto de gas natural en mar a fóra desde Viborg en Rusia a Greifswald en Alemaña. O consorcio encargado da construción e operación é Nord Stream AG. O nome de cando en vez ten un significado máis amplo, incluíndo ao gasoduto de alimentación terrestre en Rusia, e novas conexións en Europa Occidental.
Amora
Ambos os dous xéneros botan amoras, porén non son a mesma froita. A diferenciación é aínda maior, xa que ambos xéneros teñen un gran número de especies. En total existen máis de 300 especies de amoras diferentes. Ademais, a comercialización destas bagas propiciou a creación de diversas hibridacións que non existen na natureza.
A Devesa, Aiazo, Frades
A Devesa é un lugar da parroquia de Aiazo no concello coruñés de Frades da comarca de Ordes. Tiña 24 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE, dos cales 9 eran homes e 13 eran mulleres.
Amora
Rubus: silvas
Híbridos: cruzamentos
Descrición
Dende o punto de vista botánico, a amora é unha froita polidrupa, é dicir, está formada pola unión de drupas miúdas en acios, dentro das que se acha unha semente miudiña, perceptíbel durante o seu consumo e incluso ás veces algo molesta. De xeito algo máis alongado nas especies de Morus, e xeralmente máis arredondada nas de Rubus (aínda que depende da especie), Rubus glaucus presenta unha forma levemente semellante á do amorodo (ancha pola base rematando en punta).
O seu tamaño é diminuto, medindo entre 1 e 3 cm, dependendo da especie.
A cor varía conforme a amora vai madurecendo, comezando cun ton abrancazado verdoso pasando ao vermello para finalmente acadar o negro ou púrpura escuro. Aínda que non sempre é así, xa que existe algunha que outra excepción como é o caso da amora que dá a especie Morus alba, que do verde pasa a branco e a partir de aí non varía a cor, ou como as amoras dos illós (Rubus chamaemorus), xa que o froito maduro desta especie é dunha cor amarela dourada.
As amoras que proceden de especies do xénero Morus, difiren ao posuíren un rabiño de 0'5 cm aproximadamente, rabiño do que carecen as amoras procedentes do xénero Rubus, que ao seren retiradas da súa planta o perden. Ademais, as amoras de Morus, ao maduraren son moi brandas, polo xeral máis que as de Rubus, tanto é así, que adoitan manchar tan só ao tacto.
Propiedades nutritivas
dereita|miniatura|250px|Amoras bravas de silva. miniatura|right|250px|R. glaucus (amora andina). En fase de maduración, finalmente son de cor morada escura.
André Pena Graña
André Pena Graña, nado en Ferrol en 1955, é un historiador contemporáneo galego especializado en procesos históricos de larga duración e investigacións sobre a civilización celta.
Traxectoria
Criouse en Menorca dos 7 aos 14 anos, logo volveu a Ferrol. Doutor en Arqueoloxía e Historia Antiga pola Universidade de Santiago de Compostela, desde 1987 traballa como historiador, arqueólogo e arquiveiro do concello de Narón. Isto permitiulle realizar o estudo, factográfico, inter e multidisciplinar, de longa duración, antes, durante, e logo da dominación romana dunha comarca: "A Terra de Trasancos".
Amora
Propiedades nutritivas
As amoras son froitas de baixo valor calórico por mor da súa escasa achega de hidratos de carbono, o que as fai un alimento beneficioso axudando ao metabolismo.
Son especialmente ricas en vitamina C, contendo cantidades incluso maiores que as dalgúns cítricos, feito polo que son utilizadas tanto polos navegantes nórdicos como polos Inuit americanos como protección contra o escorbuto. Tamén son moi ricas en vitamina A, así como en potasio, proporcionando ademais, sobre todo as amoras do xénero Morus, fibra alimentaria.
As amoras tamén conteñen antocianos e carotenoides, asociados en diversos estudos a certas propiedades consideradas beneficiosas para o organismo.
André Pena Graña
Traxectoria
Foi secretario de organización de tres congresos internacionais Os Celtas da Europa Atlántica I, II, III ; e, tamén secretario de organización do I Congreso del Instituto de Estudios Celtas Etnoarqueologia de los Celtas en Hispania;. Pena Graña é o actual decano do Instituto Galego de Estudos Célticos. Activo defensor da civilización celta, de Galicia como berce dos celtas da Europa atlántica, restaurou, con base epistémica, os estudos celtas eliminados en Galicia trala guerra civil.
Amora
Propiedades nutritivas
En Galiza polo xeral aínda non se lle dá moito aprecio nutricional a este froito tan san.
Usos culinarios
miniatura|250px|Torta de amoras. A amora da silveira é a que se utiliza xeralmente para a fabricación de xaropes, confeituras, sorbetes e para a aromatización de iogures. A mestura coñecida como "froitos dos bosques" está xeralmente constituída por arandos, framboesas, amorodos bravos ou e amoras da silveira.
André Pena Graña
Traxectoria
A súa aproximación con metodoloxía inter e multidiscipliar á arqueoloxía e á etnografía, creou un novo método que permite identificar institucións na prehistoria, unha nova rama da arqueoloxía, que vén enriquecer as xa existentes, desenvolvida na súa tese doutoral Treba e Territorium, chamada por Venceslás Kruta "Arqueoloxía Institucional".
Amora
Usos culinarios
No referente ás moreiras, as amoras de Morus alba acostuman resultar insípidas, porén as de Morus nigra e Morus rubra, presentan un mellor sabor, moito máis valorado, cun fresco e intenso sabor agradábel..
As amoras poden inxerirse frecas, que é o uso máis común, xa que se consideran froitas bravas ou do bosque. Multitude de especies animais, dende paxaros a roedores, teñen na súa dieta todo tipo de amoras; o ser humano non é unha excepción.
As amoras tamén poden ser procesadas e incluídas na cociña de xeitos moi diversos, moi empregadas coma elemento decorativo para todo tipo de pratos, ademais, a nivel industrial multitude de produtos a inclúen: iogures, tortas, licores, batidos, xeados, xelatinas etc.
A amora de silveira (x. Rubus), converteuse nunha froita moi popular en pastelaría xa sexa para a preparación de sobremesas, marmeladas, xeleas e, ás veces, zumes, viños e licores. Porén non é a única especie de amora empregada. En Galiza o seu uso industrial aínda non é moi popular.
Existen innumerábeis receitas en cuxos ingredientes entra a amora. Un claro exemplo disto é o crumble, pastel tradicional de Inglaterra elaborado con diversas froitas.
Cultivo
As amoras, malia procederen de especies botánicas basicamente bravas, poden ser cultivadas, de feito son cada vez máis cultivadas de seito profesional en diversas zonas ao longo de toda a xeografía mundial coa intención de aproveitar o froito, aínda que ás veces se cultiven tamén especies do xénero Morus con outros fins.
Existen multitude de especies de amoras, mais é posíbel que tan só teñan un valor comercial unhas nove delas, que basicamente son do xénero Rubus (silveiras), en ocasións e comunmente se cultivan hibridacións.
Amora de moreira negra
miniatura|200px|right|Amoras apañadas e empratadas de [[Morus nigra.]] A especie M. nigra (de orixe persiana) foi ao longo da historia cultivada pola súa froita comestíbel, e plantada e naturalizada no oeste de Europa, Ucraína, e no leste da China. Podemos atopar esta árbore en Galiza coma ornamental en xardíns urbanos.
Etnografía
Rosalía de Castro falaba das amoras no seu coñecido poema de Cantares gallegos, Adiós ríos:
''...Amoriñas d'as silveiras
''camiñiños antr'o millo,
''!adiós para sempr'adiós!
Cantiga popular
''Mala xesta varredoira
''Veña polas costureiras;
''Comen as amoras todas
E fan secar as silveiras.
Manuel Beiras
Manuel Beiras García, nado en Santiago de Compostela o 10 de abril de 1904 e finado na mesma cidade o 28 de xullo de 1996, foi un intelectual galego e político galeguista. Pai do dirixente nacionalista galego Xosé Manuel Beiras.
Traxectoria
Graduado pola Escola de Comercio da Coruña, dende moi novo comezou a escribir. Aos dezaseis anos publicou o seu primeiro artigo xornalístico en Diario de Galicia. Posteriormente seguiu escribindo e traducindo ao galego baixo o pseudónimo "Eu ben sei". miniatura|300px|esquerda|[[19 de xuño de 1932. Nesta foto de grupo aparecen, entre outros: Ramón Villar Ponte, Fernández del Riego, Antón Villar Ponte, Plácido Castro, Otero Pedrayo, Ramón Rodríguez Somoza, Manuel Beiras, Manuel Lugrís, Castelao, Suárez Picallo, Carlos Maside e Alexandre Bóveda.]] Católico e galeguista, foi un dos fundadores do Partido Galeguista en 1931. Ao ano seguinte promoveu a celebración da primeira misa en galego. Beiras militou no Partido Galeguista até 1935, cando xunta con outros militantes encabezados por Xosé Filgueira Valverde e Vicente Risco abandonou o partido polos seus pactos coa esquerda e fundou a Dereita Galeguista.
Trala guerra civil prosegue as súas actividades culturais e crea, xunta con outras personalidades de Galiza, coma Otero Pedrayo, Gómez Román, Luis Iglesias, Fermín Bouza Brey, Xaime Illa Couto, Antón Fraguas e Xesús Ferro Couselo, o Padroado Rosalía de Castro. Foi tamén moi activo no ámbito compostelán, creando a Orquestra Filharmónica de Compostela e promovendo actos como a celebración do Día de Galiza en Santiago de Compostela ou a Festa do Traxe Galego.
Tras a ditadura
Tralo fin da ditadura franquista, foi concelleiro no concello de Santiago de Compostela en 1979 polas listas da coalición Unidade Galega, e un dos responsábeis da refundación de Partido Galeguista en 1978. En 1985, ante a decisión da maioría dos militantes de disolver o partido e integrarse en Coalición Galega, participa nunha nova refundación do partido (V Congreso), formando parte da executiva do partido. Nas eleccións autonómicas galegas de 1989 foi número dous nas listas do Partido Nacionalista Galego-Partido Galeguista (PNG-PG) pola Coruña, sen obter acta de deputado.
Traduciu ao galego Os contos de Grimm e Platero e eu.
Estaba casado con Herminia Torrado Moldes e era pai de nove fillos.
Recoñecementos
Obtivo a Medalla Castelao en 1987, a Medalla de Ouro ao Mérito Cidadán de Santiago de Compostela en 1991 e foi nomeado Galego do Ano pola Universidade de Santiago de Compostela en 1995.
O Concello de Santiago de Compostela dálle o seu nome ao Premio Manuel Beiras que distingue o emprego habitual do galego no ámbito empresarial e comercial.
Monumentos do ciclismo
Os monumentos do ciclismo son cinco carreiras clásicas consideradas de maior historia e prestixio no calendario internacional.
As cinco carreiras empezaron a disputarse antes da primeira guerra mundial. Pola súa orde de disputa durante a tempada son a Milán-San Remo (Italia), Tour de Flandres (Bélxica), París-Roubaix (Francia), Liexa-Bastogne-Liexa (Bélxica) e o Giro da Lombardía (Italia). As catro primeiras córrense na primavera, mentres que a última dispútase en outono.
As principais características dos monumentos son as seguintes:
Marcial
Marco Valerio Marcial (en latín, Marcus Valerius Martialis), nado en Bílbilis, actual Calatayud, o 1 de marzo de 40 e finado na mesma cidade en 104, foi un poeta latino.
Traxectoria
Procedía de Bílbilis (Calatayud), na Hispania Tarraconense. Ao redor do ano 64 marchou a Roma para terminar os seus estudos xurídicos coa protección de Séneca, pero a caída en desgraza deste e o seu suicidio deixárono desamparado e a súa pobreza obrigouno a sobrevivir de forma bohemia e itinerante como cliente de diversos patróns a maior parte dos 35 anos que pasou alí. Gañou, con todo, a amizade dos maiores escritores dese tempo, Plinio o Mozo, Silio Itálico, o tamén satírico Xuvenal e o gran rétor Marco Fabio Quintiliano, que tamén era hispanorromano. Da mesma maneira fixo amizade co poeta gaditano Canio Rufo, un temperamento afín ao seu. Aos poucos, favorecido polos emperadores Tito e Domiciano, a quen dedicou interesados eloxios, estes nomeárono membro da orde ecuestre e gañou diversas honras, entre elas a exención dos impostos que habían de pagar os que non tiñan fillos, isto é, o ius trium liberorum. Con todo, os seus sucesores Nerva e Traxano esquecéronse del e houbo de retornar a Bílbilis e aceptar alí o agasallo dunha propiedade campestre por parte dunha admiradora; a volta á vida rural era un dos seus grandes soños. Alí marchou o ano 98 para pasar a súa vellez e morreu seis anos despois. Era a vida que ansiaba, como escribiu nuns celebérrimos versos moi citados ao seu amigo Xulio Marcial: miniatura|275px|Incunable dos Epigramas de Marcial, editado en 1490 en [[Milán por Udalricus Scinzenzeler. Arquivo do Goberno de Aragón.]]
Obra
A súa obra, que sobreviviu practicamente íntegra, componse de quince libros de versos, con prólogo en verso ou en prosa, en diversos metros (sobre todo dístico elexíaco, pero tamén endecasílabos catulianos, hexámetros falecios e iambos catalécticos), un total dun mil cincocentos poemas pertencentes a un só xénero literario, o epigrama, no que non tivo no seu tempo rival e no que superou os seus antecesores e modelos, Catulo e a Cicuta de Domicio Marso. En certo xeito o epigrama representaba o correlato en verso á concisión da prosa aforística do tamén hispanorromano Séneca o Mozo.
O primeiro libro é o Liber spectaculorum, tamén primeiro cronoloxicamente falando, xa que foi composto no ano 80 e celebra a construción do Anfiteatro Flavio, actualmente coñecido como Coliseo, polo emperador Tito.