cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fotosíntese
Descuberta
En 1796, Jean Senebier, un pastor, botánico e naturalista suízo, demostrou que as plantas verdes consomen dióxido de carbono e liberan osíxeno baixo a influencia da luz. Pouco despois, Nicolas-Théodore de Saussure demostrou que o aumento da masa da planta a medida que medra non se debe só á captación de CO2 senón tamén á incorporación de auga. Así, describiuse a reacción básica pola que se usa a fotosíntese para producir alimentos (como a glicosa).
Perfeccionamento
Unha observación importante foi que o nitróxeno, así como diversos sales e minerais, eran retirados do solo polas plantas. E que a enerxía proveniente do Sol se transformaba en enerxía química, ficando almacenada nunha serie de produtos en virtude dun proceso que entón acabou sendo chamado de fotosíntese.
A substancia chamada clorofila illouse na segunda década do século XIX. Tamén naquel século se descubriu que a clorofila é a responsábel da cor verde das plantas, alén de desempeñar un papel importante na síntese da materia orgánica. Julius von Sachs demostrou que a clorofila se localizaba nos chamados orgánulos celulares, que despois, a través de estudos máis precisos, chamáronse de cloroplastos.
Robert Emerson descubriu dúas reaccións de luz probando a produtividade da planta usando diferentes lonxitudes de onda de luz. Só co vermello se suprimiron as reaccións lixeiras. Cando se combinaron o azul e o vermello, a saída foi moito máis importante. Así, había dous fotosistemas, un absorbendo lonxitudes de onda de ata 600 nm, o outro ata 700 nm. O primeiro coñécese como PSII, o segundo é PSI. A PSI contén só clorofila "a", a PSII contén principalmente clorofila "a" coa maioría da clorofila "b" dispoñible, entre outros pigmentos. Estes inclúen ficobilinas, que son os pigmentos vermellos e azuis das algas vermellas e azuis respectivamente, e o fucoxantol para as algas pardas e as diatomeas. O proceso é máis produtivo cando a absorción de cantos é igual tanto no PSII como no PSI, asegurando que a enerxía de entrada do complexo da antena se divide entre o sistema PSI e PSII, que á súa vez potencia a fotoquímica. miniatura|170px|[[Melvin Calvin no seu laboratorio]] Robert Hill pensou que un complexo de reaccións consistente nun intermedio ao citocromo b6 (agora plastoquinona), outro é do citocromo f a un paso nos mecanismos xeradores de hidratos de carbono. Estes están ligados pola plastoquinona, que require enerxía para reducir o citocromo f, xa que é un redutor suficiente. Outros experimentos para demostrar que o osíxeno desenvolvido durante a fotosíntese das plantas verdes procedían da auga, foron realizados por Hill en 1937 e 1939. Mostrou que os cloroplastos illados desprenden osíxeno en presenza de axentes redutores non naturais como o oxalato de ferro, ferricianuro ou benzoquinona despois de exposición á luz. A reacción de Hill é a seguinte: onde A é o aceptor de electróns. Polo tanto, á luz, o aceptor de electróns redúcese e o osíxeno evoluciona.
Samuel Ruben e Martin Kamen utilizaron isótopos radioactivos para determinar que o osíxeno liberado na fotosíntese proviña da auga.
Melvin Calvin e Andrew Benson, xunto con James Bassham, dilucidaron o camiño da asimilación do carbono (o ciclo fotosintético de redución do carbono) nas plantas. O ciclo de redución de carbono coñécese como ciclo de Calvin, ignorando a contribución de Bassham e Benson. Moitos científicos refírense ao ciclo como o ciclo de Calvin-Benson, Benson-Calvin, e algúns incluso o chaman ciclo de Calvin-Benson-Bassham (ou CBB).
O científico gañador do premio Nobel Rudolph A. Marcus puido descubrir a función e o significado da cadea de transporte de electróns.
Otto Heinrich Warburg e Dean Burk descubriron a reacción de fotosíntese cuántica I que divide o CO2, activado pola respiración.
En 1950, Otto Kandler presentou as primeiras probas experimentais sobre a existencia de fotofosforilación in vivo utilizando células Chlorella intactas e interpretando os seus descubrimentos como formación de ATP dependente da luz. En 1954, Daniel I. Arnon e outros descubriron a fotofosforilación in vitro en cloroplastos illados coa axuda de P32, utilizando células da espinaca para conseguir reproducir en laboratorio as reccións completas da fotosíntese.
Louis N.M. Duysens e Jan Amesz descubriron que a clorofila a absorberá unha luz, oxidará o citocromo f, a clorofila "a" (e outros pigmentos) absorberá outra luz pero reducirán o mesmo citocromo oxidado, afirmando que as dúas reaccións de luz están en serie.
Fases da fotosíntese
miniatura|300px|Reaccións que teñen lugar durante a [[fase luminosa na membrana dos tilacoides.]] miniatura|170px|[[Melvin Calvin descubridor do ciclo que leva o seu nome.]] Con estas técnicas se descubriu, por exemplo, que a fotosíntese ocorre en dúas etapas ou fases.
Fase luminosa ou fotoquímica
A enerxía lumínica que absorbe a clorofila excita os electróns externos da molécula, os cales poden pasar a outra molécula adxacente (separación de cargas) e producen unha especie de corrente eléctrica (transporte de electróns) no interior do cloroplasto a través da cadea de transporte de electróns. A enerxía (procedente da luz) dos electróns que se transportan emprégase indirectamente nas sínteses de ATP mediante a fotofosforilación (precisa transporte de protóns desde o lumen tilacoidal ao estroma), e directamente na síntese de NADPH (o NADP recibe os electróns procedentes da auga, ao final da cadea de transporte e redúcese a NADPH). Ambos os copostos son necesarios para a seguinte fase ou ciclo de Calvin, onde se sintetizarán os primeiros azucres que servirán para a produción de sacarosa e amidón. Os electróns que ceden as clorofilas repóñense mediante a oxidación do H2O, proceso en que se xera o O2 que as plantas liberan á atmosfera.
Existen dúas variantes de fotofosforilación: acíclica e cíclica, segundo o tránsito que seguen os electróns a través dos fotosistemas. As consecuencias de seguir un tipo ou outro estriban principalmente na produción ou non de NADPH e na liberación ou non de O2.
O proceso da fase luminosa, suposto para dous electróns é o seguinte:
Os fotóns inciden sobre o fotosistema II, excitando e liberando dous electróns, que pasan ao primeiro aceptor de electróns, a feofitina. Os electróns reponos o dador último de electróns, o dador Z, cos electróns procedentes da fotólise da auga no interior do tilacoide (a molécula de auga divídese en 2H+ + 2e- + 1/2O2). Os protóns da fotólise acumúlanse no interior do tilacoide, e o osíxeno é liberado.
Os electróns pasan a unha cadea de transporte de electróns, que inverterá a súa enerxía liberada na síntese de ATP. A teoría quimioosmótica explícao da seguinte maneira: os electróns cédense ás plastoquinonas, que captan tamén dous protóns do estroma. Os electróns e os protóns pasan ao complexo de citocromos bf, que bombea os protóns ao interior do tilacoide. Conséguese así unha gran concentración de protóns no tilacoide (entre estes e os resultantes da fotólise da auga), que se compensa regresando ao estroma a través das proteínas ATP-sintases, que invisten a enerxía do paso dos protóns en sintetizar ATP. A síntese de ATP na fase fotoquímica denomínase fotofosforilación.
Os electróns dos citocromos pasan á plastocianina, que os cede á súa vez ao fotosistema I. Coa enerxía da luz, os electróns son liberados de novo e captados polo aceptor A0. De aí pasan a través dunha serie de filoquinonas ata chegar á ferredoxina. Esta molécula cédeos ao enzima NADP+-redutase, que capta tamén dous protóns do estroma. Cos dous protóns e os dous electróns redúcese un NADP+ en NADPH + H+.
O balance final é que por cada molécula de auga (e por cada catro fotóns) fórmanse media molécula de osíxeno, 1,3 moléculas de ATP, e un NADPH + H+.
Na fase luminosa ou fotoquímica cíclica intervén de xeito exclusivo o fotosistema I, xerándose un fluxo ou ciclo de electróns que en cada volta dá lugar a sínteses de ATP. Ao non intervir o fotosistema II, non hai fotólise da auga e polo tanto non se produce a redución do NADP+ nin se desprende osíxeno (anosixénica). Obtense unicamente ATP.
O obxectivo da fase cíclica tratada é amañar o déficit de ATP obtido na fase acíclica para poder afrontar a fase escura posterior.
Serve para compensar o feito de que na fotofosforilación acíclica non se xera suficiente ATP para a fase escura.
A fase luminosa cíclica pode producirse ao mesmo tempo que a acíclica.
Fase escura ou sintética
Na fase escura, que ten lugar na matriz ou estroma dos cloroplastos, tanto a enerxía en forma de ATP como o NADPH que se obtivo na fase fotoquímica se usa para sintetizar materia orgánica por medio de substancias inorgánicas. A fonte de carbono empregada é o dióxido de carbono, mentres que como fonte de nitróxeno se utilizan os nitratos e nitritos e como fonte de xofre, os sulfatos. Esta fase denomínase escura non porque ocorra de noite, senón porque non require enerxía solar para poder concretarse.
En primeiro lugar prodúcese a fixación do dióxido de carbono. No estroma do cloroplasto, o dióxido de carbono atmosférico únese á pentosa ribulosa-1,5-bifosfato, grazas ao enzima RuBisCO, e orixina un composto inestable de seis carbonos, que se descompón en dúas moléculas de ácido 3-fosfoglicérico. Trátase de moléculas constituídas por tres átomos de carbono, polo que as plantas que seguen esta vía metabólica se chaman C3. Se ben moitas especies vexetais tropicais que medran en zonas desérticas, modifican o ciclo de tal xeito que o primeiro produto fotosintético non é unha molécula de tres átomos de carbono, senón de catro (ácido dicarboxílico), constituíndose un método alternativo denominado vía da C4, ao igual que este tipo de plantas.
Con posterioridade prodúcese a redución do dióxido de carbono fixado. Por medio do consumo de ATP e do NADPH obtidos na fase luminosa, o ácido 3-fosfoglicérico redúcese a gliceraldehido 3-fosfato, que pode seguir camiños diversos. A primeira vía consiste na rexeneración da ribulosa 1-5-difosfato; a maior parte do produto invístese niso. Outras rutas posibles involucran biosínteses alternativas: o gliceraldehido 3-fosfato que queda no estroma do cloroplasto pode destinarse á síntese de aminoácidos, ácidos graxos e amidón; o que pasa ao citosol orixina a glicosa e a frutosa, que ao combinarse xeran a sacarosa, azucre de transporte da maioría das plantas, presente no zume elaborado, conducida polo floema, mediante un proceso semellante á glicólise en sentido inverso.
A rexeneración da ribulosa-1,5-difosfato ten lugar a partir do gliceraldehido 3-fosfato, por medio dun proceso complexo onde se suceden compostos de catro, cinco e sete carbonos, similar ao ciclo das pentosas fosfato en sentido inverso (no ciclo de Calvin, por cada molécula de dióxido de carbono que se incorpora requírense dúas de NADPH e tres de ATP).
Grazas ao ATP e ao NADPH obtidos na fase luminosa, pódese levar a cabo a redución dos ións nitrato que están disoltos no chan en tres etapas.
Primeiro, os ións nitrato redúcense a ións nitrito polo enzima nitrato redutase, requiríndose o consumo dun NADPH. Máis tarde, os nitritos redúcense a amoníaco grazas, novamente, ao enzima nitrato redutase e volvéndose a gastar un NADPH. Finalmente, o amoníaco que se obtivo e que é nocivo para a planta, é captado con rapidez polo ácido α-cetoglutárico orixinándose o ácido glutámico (reacción catalizada polo enzima glutamato sintetase), a partir do cal os átomos de nitróxeno poden pasar en forma de grupo amino a outros cetoácidos e producir novos aminoácidos.
Non obstante, algunhas bacterias pertencentes aos xéneros Azotobacter, Clostridium e Rhizobium e determinadas cianobacterias (Anabaena e Nostoc) teñen a capacidade de aproveitar o nitróxeno atmosférico, transformando as moléculas deste elemento químico en amoníaco mediante o proceso chamado fixación do nitróxeno. Por iso estes organismos reciben o nome de fixadores de nitróxeno.
Partindo do NADPH e do ATP da fase luminosa, o ión sulfato é reducido a ión sulfito, para finalmente volver reducirse a sulfuro de hidróxeno. Este composto químico, cando se combina coa acetilserina produce o aminoácido cisteína, pasando a formar parte da materia orgánica celular.
O proceso da clorofila
miniatura|esquerda|250px|[[Célula vexetal|Células vexetais, en cuxo interior se albiscan os cloroplastos.]] As follas das plantas conteñen células fotosintetizadoras, que conteñen clorofila, esta ordénase en estruturas chamadas de cloroplastos, estes posúen forma alongada, elíptica ou globular e revístense dunha membrana dupla. Estas estruturas son sensíbeis á luz.
A clorofila é responsábel da absorción de enerxía luminosa que será utilizada para unha reacción complexa onde o dióxido de carbono reacciona coa auga, formándose glicosa (base dos hidratos de carbono), que se almacena e utilizada polas plantas, liberándose, como residuo desta operación, moléculas de osíxeno.
Organismos fotosintetizadores
dereita|250px|miniatura|A [[folla é o principal sitio dunha planta onde se produce a fotosíntese.]] Alén das plantas verdes ou Viridiplantae (nas que actualmente están incluídas as plantas terrestres e as algas verdes), inclúense entre os organismos fotosintéticos certos protistas (como as diatomáceas e as euglenoidinas), os cianófitos (algas verde-azuladas) e diversas bacterias.
A acumulación dos produtos fotosintetizados
O alimento producido durante a fotosíntese acumúlase posteriormente en varios órganos das plantas, esencialmente baixo a forma de amidón:
Subprodutos remotos da fotosíntese
Indirectamente, mais non menos efectivamente, o petróleo e o carbón, que se utilizan polo ser humano como fonte de enerxía, parecen ter orixe na fotosíntese, pois, son produtos orgánicos considerados provenientes de seres vivos (plantas ou seres que se alimentaban de plantas) doutras eras xeolóxicas.
Animais relacionados coa fotosíntese
Se ben a fotosíntese é un mecanismo inherente ás plantas, ás algas, ás bacterias e a outros organismos, hai animais que, en certas situacións aproveitan a fotosíntese producida por algas para obter osíxeno.
A lesma mariña Elysia chlorotica practica un fenómeno denominado cleptoplastia, que consiste en dixerir a alga Vaucheria litorea parcialmente, de tal xeito que os seus cloroplastos quedan intactos e os almacena na súa vía dixestiva para aproveitar a súa capacidade fotosintética e obter a enerxía precisa para subsistir varios meses sen necesidade de recorrer a organismos externos. Produto da presenza da clorofila dentro dos cloroplastos almacenados, E. chlorotica adquire unha cor verde característica presente en organismos fotosintetizadores.
A alga Oophila amblystomatis ingresa no ovo de Ambystoma maculatum e implántase na membrana. O revestimento da membrana do ovo prevén a súa deshidratación, pero ademais inhibe o intercambio de gases como o osíxeno, un factor elemental para o desenvolvemento do embrión da salamántiga. Esta falta de osíxeno é proporcionada pola fotosíntese de O. amblystomatis, contribuíndo así ao desenvolvemento de A. maculatum, mentres que esta metaboliza dióxido de carbono, que é consumido pola alga, establecendo unha relación simbiótica entre ambos os organismos.
Colonia
O termo Colonia pode referirse a:
Monneron
Monneron é o apelido dunha familia francesa relevante na fin do século XVIII nos ámbitos comercial, financeiro e político.
Tres dos seus membros fundaron a compañía Monneron Frères Negociants, no sector da banca e os investimentos, que emitiu as primeiras moedas de necesidade de Francia, coñencidas no ámbito numismático como monnerons.
A familia
Esta familia era orixinaria da vila de Empurany, departamento de Arnéche, na rexión francesa de Auvernia-Ródano-Alpes, aínda que se estableceu en Chanas, Isère, despois de 1550. Antoine Monneron (1703-1791), un comerciante de sal nado nesta última vila, e a súa esposa, Barbe Catherine Arnault (1718-1792), tiveron unha vintena de fillos, dos que polo menos oito morreron nos primeiros anos. Antoine, que era membro da Loxa da Verdadeira Virtude, chegou a ser avogado no Parlamento de Antibes, nos Alpes Marítimos, e Controlador Xeral de Granxas do Rei.
Os irmáns Monneron
Estes son os fillos de Antoine Monneron e Barbe Catherine Arnault dos que se coñecen datos:
miniatura|263x263px|Carta de Luis Monneron sobre o Decreto do 15 de maio de 1791 en favor dos "homes libres de cor".
Varios dos irmáns ligaron o seu destino á incipiente República Francesa e á súa historia política, financeira e comercial.
O máis vello, Charles, membro como o seu pai da Loxa da Verdadeira Virtude, foi o primeiro intendente xeral da Compañía Francesa das Illas Orientais. Logo da proclamación dos Estados Xerais, o reino entrou en dificultades orzamentarias e os tres irmáns máis vellos amosaron as súas intencións de xogar un papel político como representantes dos intereses económicos de Francia en ultramar.
Convertidos en membros da burguesía mercantil e colonial, Charles Claude, Pierre Antoine e Jean Louis foron elixidos representantes, en abril de 1789, na asemblea que se debía reunir para os Estados Xerais. Representaban respectivamente, para o Terceiro Estado, as xuridicións de Annonay, a colonia de Illa de Francia e as Indias Orientais, e foron confirmados nos seus postos o 9 de xullo tras a constitución da Asemblea Nacional Constituínte. En 1792 presentaron a súa dimisión como consecuencia dunha operación financeira.
Monneron Frères Negociants (Banque Monneron)
miniatura|[[Papel moeda|Papel de banco emitido o 21 e o 23 de novembro de 1800 logo da fusión entre o Banco de Francia e a Caisse des Comptes Courants.]] Os tres deputados monneron asociáronse para constituíren unha compañía con sede en París, que denominaron Monneron Frères Negociants, coñecida tamén como Banque Monneron, coa que fixeron contratos coa Convención, e estableceron sucursais polas principais vilas de Francia. Esta compañía xogou un importante papel nas finanzas francesas da época e os tres irmáns chegaron a fundar unha institución bancaria, a Caisse des Comptes Courants, que acabou por se fusionar co Banco de Francia en 1800.
Porén, unha serie de operacións sen éxito deu cos negocios dos Monnerón na ruína, en marzo de 1792, e coa fuxida de Pierre Antoine.
As moedas "monneron"
miniatura|228x228px|[[Anverso do monneron de 5 soldos de 1972.]] miniatura|234x234px|[[Reverso (moedas)|Reverso da mesma moeda.]]
Os irmáns Monneron encargaron a Matthew Boulton a fabricación en Inglaterra de moedas con valores de dous e de cinco soldos (sols) no seu taller de Soho, en Birmingham, en 1791, aproveitando as posibilidades que outorgaba a nova máquina de vapor de James Watt. O deseño das moedas de cinco soldos e o gravado dos seus cuños correu a cargo de Augustin Dupré, e o das de dous soldos a cargo de Ponton, en tanto que do proceso de cuñaxe se ocupou Jean Pierre Droz.
Estas moedas de necesidade tiñan como misión suplir a escaseza de circulante de valores baixos en cobre que reinaba na Francia da época, e a súa calidade tanto técnica como estética superou con moito as mediocres cuñaxes oficiais.
Mediante unha comisión, os irmáns Monneron propuñan cambiar as súas moedas (que denominaban "moedas de confianza") contra assignats (o papel moeda emitido pola Asemblea Nacional durante a Revolución) consonte un baremo invariable de 50 libras tornesas. Mais o seu exceso de confianza nas emisións de assignats revolucionarios e a súa rápida desvalorización deixounos cun enorme stock de assignats, en tanto que a poboación acumulaba as moedas, á medida que o cobre ía escaseando. Os Monneron cuñaran unha tiraxe de varios millóns de exemplares en Inglaterra, para o que tiveran que desembolsar importantes cantidades de diñeiro efectivo en ouro e en prata, o que trouxo consigo unhas perdas de tal envergadura que acabaron por provocar a creba.
Tras a bancarrota de marzo de 1792 e a conseguinte fuxida de Pierre Antoine, o seu irmán Augustin intentou retomar estas emisións, mais unha lei do 3 de maio dese mesmo ano prohibiu a circulación de calquera tipo de moeda privada, o que se viu confirmado despois cun decreto do 3 de setembro que impedía a circulación de moedas de confianza. Nesta conxuntura, os monneron acabaron a súa circulación na fin de 1793.
Tipoloxía das moedas
miniatura|Anverso, reverso e canto dun monneron de 5 soldos de [[1792.]] Á parte das sinaladas nas seguintes táboas, existen pequenas variantes de cuño e ensaios destas mesmas moedas noutros metais, así como probas doutros deseños, mesmo con valor dun soldo, algunhas delas supostamente de época posterior. Ningunha desas probas e ensaios chegou a fabricarse en serie nin, xa que logo, a circular.
As moedas de dinco soldos teñen un diámetro de 40 mm e un peso que oscila entre 30 g e 33 g. O diámetro das de dous soldos é de 32 mm e o seu peso entre 17 e 18 g.
Constitución da República Española de 1931
miniatura|Bandeira republicana adoptada oficialmente en abril de 1931 miniatura|Facsímile da Constitución A Constitución da República Española de 1931 foi aprobada o 9 de decembro de 1931 polas Cortes Constituíntes tras as eleccións xerais españolas de 1931 que seguiron á proclamación da Segunda República e estivo vixente até o final da Guerra Civil Española en 1939. A República española no exilio continúo recoñecendo a súa vixencia até 1977, cando o proceso político da chamada Transición Española permitiu a redacción dunha nova Carta Magna democrática.
A constitución organizábase en 9 capítulos (125 artigos en total) e dúas disposicións transitorias.
Antecedentes
Coa proclamación da II República o 14 de abril de 1931 convócanse eleccións a unhas Cortes Constituíntes en 28 de xuño. Unha das súas primeiras tarefas foi confirmar como presidente a Niceto Alcalá Zamora e o seu gabinete. Unha vez aprobada procede a elixir o Presidente da República, sendo electo Alcalá Zamora (12 de decembro) tras o cal exerce a función de Cortes.
Garantías e dereitos constitucionais
O título III Dereitos e deberes dos españois, subdividido en liberdades e dereitos individuais (Capítulo I: Garantías individuais e políticas) e sociais (Capítulo II: Familia, economía e cultura), recoñecía a liberdade relixiosa, de expresión, reunión, asociación e petición (dereito de toda persoa a dirixir unha petición ao goberno), o dereito de libre residencia e de circulación e de elección de profesión, inviolabilidade do domicilio e da correspondencia, igualdade ante a xustiza, protección á familia, dereito ao divorcio, dereito ao traballo, dereitos á cultura e o ensino, artigos sobre a relación entre Igrexa católica e Estado. Doutra banda, suprimíase todo privilexio de clase social e de riqueza, o que equivalía a anular a nobreza como entidade xurídica. Apuntábase tamén a posibilidade de socialización da propiedade e dos principais servizos públicos, aínda que en definitiva os proxectos de nacionalización da terra, as minas, os bancos e os ferrocarrís nunca se levaron a cabo.
Estrutura do Estado
España é definida como "unha República democrática de traballadores de toda clase, que se organiza en réxime de Liberdade e Xustiza". Fai compatible a unidade do Estado e a autonomía dos municipios e rexións. Renúnciase ao uso da guerra como instrumento político. O sufraxio é universal para homes e mulleres maiores de 23 anos conforme ás leis.
O poder lexislativo reside nas Cortes, constituídas por unha asemblea unicameral chamada Congreso dos Deputados elixida directamente. O seu mandato é de catro anos reelixibles indefinidamente e reúnense ordinariamente entre febreiro-abril e outubro-novembro, e extraordinariamente a petición do Presidente da República. Ten a iniciativa das leis xunto co Goberno. Pode delegar no Goberno a capacidade de lexislar por decreto sobre materias autorizadas. O Congreso elixe unha Deputación Permanente de Cortes, composta por 21 representantes das faccións políticas en proporción aos escanos que cada unha delas ten nas Cortes. Está encargada de coñecer os casos de suspensión das garantías constitucionais, os decretos-leis, a detención e o procesamento dos deputados. O Goberno debe contar co apoio das Cortes e pódeselle formular un voto de censura.
Establécese o mecanismo do referendo popular. Debe ser formalizado por un 15% do corpo electoral e non pode referirse a tratados internacionais, leis tributarias ou estatutos rexionais.
O Poder executivo estaba a cargo do Presidente da República que é o Xefe de Estado. O Presidente ten un mandato de seis anos, sen reelección ata que pase un período de seis anos despois de abandonar o seu mandato. A súa elección efectúana as Cortes xunto a un número de compromisarios igual ao de deputados, elixidos por sufraxio universal.
Correspóndelle nomear e separar ao Presidente do Goberno e, a proposta deste, aos ministros. Declarar a guerra previa autorización das Cortes, asinar e negociar os tratados internacionais, autorizar os decretos referendados polo ministro correspondente, ordenar medidas urxentes. Ditar por decreto, previo acordo unánime do Goberno e a aprobación da Deputación Permanente, as medidas de urxencia ou cando o demande a defensa da República. Ten veto suspensivo, o cal pode ser revogado por dous terzos das Cortes. Pode disolver as Cortes até dúas veces como máximo durante o seu mandato, a cal será examinada polas novas Cortes e resolver a súa necesidade. As Cortes poden destituír ao Presidente con tres quintos dos votos.
O Goberno está conformado polo Presidente do Consello de Ministros e os ministros. Correspóndelle a dirección superior do Estado e os servizos públicos. O Consello pode elaborar proxectos de lei, ditar os decretos, exercer a potestade regulamentaria e deliberar sobre asuntos de interese público xeral.
O poder xudicial está a cargo do Tribunal Supremo e cortes subordinadas a este. Créase un Tribunal de Garantías Constitucionais coa competencia de resolver principalmente a inconstitucionalidade das leis, os recursos de amparo e os conflitos de competencia lexislativa.
A Constitución pode ser reformada a proposta do Goberno ou dunha cuarta parte dos membros das Cortes. Unha vez aprobada a reforma, por maioría absoluta (provisionalmente para o catro primeiros anos de vixencia da Constitución requírense dous terzos dos deputados), procédese á elección dunha Asemblea Constituínte que decidirá sobre a proposta e posteriormente actuará como Cortes ordinarias.
Organización territorial
O Estado organízase en concellos, os cales están agrupados en provincias. As provincias pódense organizar en rexións autónomas. Para constituír unha rexión autónoma requírese que sexa proposto pola maioría dos seus municipios ou que representen dous terzos do censo electoral; posteriormente debe ser aprobado por dous terzos dos electores da rexión e que finalmente o aproben as Cortes xunto co Estatuto proposto. Baixo este procedemento constituíronse como rexións autónomas Cataluña (1932) e o País Vasco (1936). En Galicia foi aceptada a proposta por plebiscito en 1936, mais a súa ratificación polas Cortes ficou interrompida polo comezo da Guerra Civil, do mesmo xeito que as aspiracións de Andalucía e do País Valenciano que mesmo redactou varias propostas.
Críticas á Constitución de 1931
A Constitución aglutinou xuízos negativos e críticas ulteriores de destacados republicanos conservadores:
Teleportación cuántica
A teleportación ou teletransportación é o transporte de materia ou enerxía (en xeral, dunha sinal) entre dous lugares fisicamente separados sen atravesar o espazo físico entre ambos.
A teleportación cuántica distínguese por non transferir partículas dun lugar a outro, senón a información necesaria para preparar un sistema obxectivo no mesmo estado cuántico que o sistema fonte. En moitos casos, como na materia normal a temperatura ambiente, o estado cuántico exacto dun sistema é irrelevante para propósitos prácticos (porque flutúa rápido, non é coherente), e a información necesaria para recrear o sistema é clásica. Nestes casos, a teleportación cuántica pode substituírse pola simple transmisión de información clásica, como a comunicación por radio.
Historia
alt=Diagrama para a teleportación cuntica dun fotón|miniatura|Diagrama para a teleportación cuntica dun fotón En 1993, Bennett et al propuxeron que un estado cuántico dunha partícula puidese teletransportarse a outra partícula distante, pero sen mover as partículas. A isto chámaselle teleportación de estado. Foron publicados moitos traballos traballos teóricos e experimentais sobre o tema. Os investigadores cren que a teleportación cuántica é o fundamento do cálculo cuántico e da comunicación cuántica.
En 2008, M. Hotta propuxo que poidera ser posible teletransportar a enerxía aproveitando as flutuacións de enerxía cuántica dun estado do baleiro entrelazado ('entangled') a un campo cuántico. Hai algúns traballos publicados pero non hai comprobación experimental.
En 2014, investigadores da Universidade Técnica Delft nos Países Baixos, demostraron a teleportación de información entre dous qubits entrelazados a tres metros de distancia.
En 2016, Y. Wei demostrou que nunha xeneralización da mecánica cuántica, as propias partículas podían teletransportarse dun lugar a outro. A isto chámaselle teleportación de partículas. Con este concepto, a superconductividade pódese ver como o teletransporte dalgúns electróns no superconductor e a superfluidez como o teletransporte dalgúns dos átomos do tubo celular no que se produce. Este efecto non se prevé que se produza na mecánica cuántica estándar.
No 2019 logrouse a teleportación cuántica complexa máis aló dun subespazo bidimensional de múltiples niveis cuantizados de sistemas cuánticos, propondo un esquema para a teleportación dun sistema de moitas dimensións de estados cuánticos fotónicos, amosando a súa eficacia pola teleportación dun qutrit.
Aplicacións e interpretación
Hoxe en día búscanse aplicacións tecnolóxicas para esta propiedade cuántica. Unha delas é a chamada teleportación de estados cuánticos, aínda que parecen existir limitacións importantes ó que se pode conseguir en principio con ditas técnicas, dado que a transmisión de información parece ir ligada á transmisión de enerxía (o cal en condicións superlumínicas implicaría a violación da causalidade relativista).
É preciso entender que a teleportación de estados cuánticos está moi lonxe de parecerse a moitos conceptos de teleportación que se poidan extraer da ciencia ficción e fontes similares. A teleportación cuántica sería máis ben un calco exacto transmitido instantaneamente (dentro das restricións impostas polo principio de relatividade especial) do estado atómico ou molecular dun grupo moi pequeno de átomos. Pódese cavilar que se as dificultades para obter fontes coherentes de materia leptónica son grandes, aínda o serán máis se se trata de obter fontes coherentes de mostras macroscópicas de materia. O estudo dos estados entrelazados ten gran relevancia na disciplina coñecida como computación cuántica, cuxos sistemas definiríanse polo entrelazamento.
Casa da Moeda de Karlsruhe
Desde 1871, a marca de ceca da Casa de Moeda de Karlsruhe é a letra G.
En 1998, a Ceca Estatal de Stuttgart e a de Karlsruhe fusionáronse para formaren a entidade "Casas da Moeda Estatais de Baden-Württemberg".
Histoira
esquerda|miniatura|170px| 3 marcos de [[Federico II de Baden|Federico II (1857-1928), coa marca de ceca G da Casa da Moeda de Karlsruhe ]] esquerda|miniatura|170px| [[Marca de ceca G (á esquerda da data) nun céntimo de euro. ]]
A primeira casa de moeda da cidade estableceuse en 1732 nunhas dependencias anexas ao castelo, e só dous anos despois foi trasladada á veciña vila de Durlach, un dos actuais distritos de Karlsruhe. Desde 1753, en Baden seguíase un padrón monetario convencional, baseado en 10 táleros de convención (Konventionstaler) por cada marco de colonia (234 gramos) de prata fina, e cada tálero composto por 2 floríns de 60 kreuzer.
A través das alianzas e as políticas matrimoniais, o Electorado de Baden aumentou a súa influencia pasou a ser un Gran Ducado en 1806. Como resultado destes cambios, decidiuse establecer unha nova casa de moeda en 1816 que se situou na Stephanienstraße de Karlsruhe.
Co tempo, os padróns monetarios foron cambiando, ata que, logo do Acordo Monetario de Viena de 1857, Baden e o resto dos estados adheridos á Unión Alfandegueira Alemá (Zollverein) asumiron como base unha libra arancelaria de 500 gramos, da que se obtiñan 30 táleros da unión (Vereinstaler). A moeda de ouro foi o ducado ata 1857, cando foi substituída pola coroa (Krone) ata a Unificación Alemá de 1871. A partir de 1873, a moeda imperial pasou a ser o marco, dividido en 100 pfennig.
Como marca de ceca da Casa da Moeda de Karlsruhe utilizouse un G nas moedas cuñadas a partir de 1872. O motivo da asignación desta letra, a sétima do abecedario, é que a ceca ocupaba o sétimo lugar por tamaño entre as que existían naquel momento no Imperio. Aínda que desde entón pecharon dúas das cecas, a asignación inicial séguese a manter no século XXI.
Logo da segunda guerra mundial, en 1949 cuñáronse en toda Alemaña moedas de 1, 5 e 50 pfennig coa lenda BANK DEUTSCHER LÄNDER, que en 1950 se substituíu por BUNDESREPUBLIC DEUCHSLAND. Porén, a Casa de Moeda de Karlsruhe seguiu utilizando accidentalmente a lenda antiga durante un tempo curto en 1950, o que levou á entrada en circulación de 30.000 moedas con esa variedade, hoxe moi apreciadas polos coleccionistas.
En 1975 descubriuse unha fraude na ceca de Karlsruhe, encabezada polo seu director, que se coñece popularmente como o "Escándalo da Casa de Moeda de Karlsruhe".
En 1998 as casas de moeda de Karlsruhe e de Stuttgart fusionáronse baixo a denominación de Staatliche Münzen Baden-Württemberg (Casas da Moeda Estatais de Baden-Wuerttemberg). Con todo, ambas as fábricas manteñen as súas marcas de ceca históricas: un F para Stuttgart e un G para Karlsruhe. Logo da incorporación das cecas alemás á produción de moedas do novo sistema do euro, a nova entidade produce arredor do 40 % das moedas que a República Federal de Alemaña pon en circulación na Eurozona.
miniatura|180px| Friedrich Weinbrenner ([[1766-1826), arquitecto da Casa da Moeda de Karlsruhe ]]
O edificio da ceca
O edificio que alberga a Casa da Moeda de Karlsruhe foi construído en 1816 seguindo os planos do arquitecto local Friedrich Weinbrenner (1766-1826), quen pola súa vez se baseou noutros previos, elaborados polo arquitecto militar Friedrich Arnold. A conclusión do edificio tivo lugar o 9 de febreiro de 1827, un ano despois do falecemento de Weinbrenner, polo que foi o seu discípulo Friedrich Theodor Fischer quen se encargou da dirección da obra nese período final. Un busto de bronce no patio do edificio lembra a figura de Weinbrenner.
O "Escándalo da Casa da Moeda de Karlsruhe"
Na década de 1970 produciuse o "escándalo da Casa da Moeda de Karlsruhe" (Karlsruher Münzskandal): en 1975 descubriuse que o daquela director da ceca, Willy Ott, levaba facendo durante anos moedas de 2 pfennig, de 50 pfennig e de 5 marcos con alteracións que logo, coa implicación do subdirector, Stefan Heiling, e do empregado Klaus Fetzner, vendía a prezos moi elevados a coleccionistas e a funcionarios do Ministerio de Facenda. Como resultado das investigacións, concluíuse que se chegaron a producir entre 1.650 e 1.700 moedas alteradas, cun valor no mercado do coleccionismo de arredor de medio millón de marcos naquel momento.
As persoas involucradas foron condenadas por fraude e roubo de moedas, e foron suspendidos nos seus postos.
Lefebre
Marie(?) Lefebre, inventora francesa que en 1859 descubriu o uso dos nitratos para a conservación da carne, recibindo a patente da produción de nitratos. Traballou no campo da combinación entre N2 e O2, seguindo os traballos de Cavendish
Partido Mahut - Isner en Wimbledon 2010
miniatura|Os xogadores e o arbitro xunto o marcador co resultado do partido. Durante o Campionato de tenis de Wimbledon de 2010, entre os día 22 e 24 de xuño, o estadounidense John Isner e o francés Nicolas Mahut protagonizaron o partido máis longo da historia do torneo e do tenis, en termos de tempo e xogos disputados. John Isner precisou de 183 xogos e de 11 horas e 5 minutos para bater ao seu contrincante, Nicolas Mahut. Os xogadores marcaron e romperon moitos outros récords de Wimbledon e do tenis, que inclúen a marca de 78 saques directos do xogador croata Ivo Karlović nun só partido, marca que superaron ámbolos dous xogadores: Isner fixo 112 e Mahut, 103.
Marcas
miniatura|225px|esquerda|John Isner. miniatura|150px|dereita|Nicolas Mahut.
O encontro rompeu o récord de máis xogos disputados nun partido, tanto antes como despois da introdución do sistema de morte súbita ou tie-break. Os récords anteriores eran o do partido de cuartos de final do Open de Australia no que Andy Roddick precisou de 83 xogos para derrotar a Younes El Aynaoui por 4–6, 7–6(5), 4–6, 6–4, 21–19, e os 112 xogos que precisou Pancho Gonzales en 1969 para derrotar a Charlie Pasarell na primeira volta por 22–24, 1–6, 16–14, 6–3, 11–9 antes da introdución do tie-break. No encontro de John Isner e Nicolas Mahut xogáronse un total de 183 xogos.
Este partido bateu o récord do encontro tamén por tempo xogado: 11 horas e 5 minutos. A marca oficial anterior, de 6 horas e 33 minutos, era do Open de Francia de 2004, cando Fabrice Santoro derrotou a Arnaud Clément por 6–4, 6–3, 6–7(5), 3–6, 16–14.
Cronoloxía
Hora local británica (UTC+1).
Despois do partido
Inmediatamente despois de ter rematado o partido, un membro da organización do torneo de Wimbledon, acompañado polos ex xogadores británicos de tenis Tim Henman e Ann Jones, fixo unha pequena cerimonia de conmemoración deste fito histórico na historia do tenis, na que se pronunciou un pequeno discurso e se obsequiou a cada un dos dous xogadores e máis o xuíz de cadeira cun agasallo de recordo. Ademais, fíxose unha foto dos tres diante dun dos dous marcadores electrónicos da pista 18, que marcaba ese histórico 70-68 no quinto set.
Estatísticas
As estatísticas oficiais do partido son as que seguen:
Fallos nos marcadores
No segundo día de xogo, o marcador electrónico da pista 18 quedou parado en 47–47 e logo apagouse. Os programadores de IBM dixeron que os marcadores estaban programados só ata 47-47, pero que arranxarían o fallo para o día seguinte. O marcador on-line no sitio web oficial funcionou correctamente un pouco máis: En 50–50 púxose en 0-0 e volveu a contar a partir de aí. Na web pediuse aos usuarios que "por favor engadisen 50 xogos ao marcador do partido entre Isner e Mahut". Un programador de IBM traballou no sistema informático do marcador ata as 11:45 PM para adaptalo de cara á continuación do partido o día seguinte (24 de xuño), aínda que tería volto a fallar de terse prolongado o partido máis de 25 xogos.
The Antlers
The Antlers é unha banda de indie rock formada en Brooklyn, Nova York, liderada por Peter Silberman. O grupo está no presente formado por Silberman e o batería Michael Lerner. A formación contaba anteriormente con Darby Cicci (trompeta, baixo eléctrico/contrabaixo, teclados, sintetizadores, voces). A instrumentación típica da banda consiste normalmente en voces, guitarra eléctrica, teclados/sintetizadores, batería e un conxunto doutros instrumentos como piano, ventos, cordas e elementos electrónicos. Silberman dixo que o nome da banda foi collido da canción de The Microphones "Antlers".
En 2022 a banda levaba publicados seis álbums de estudio: Uprooted (2006), In the Attic of the Universe (2007), Hospice (2009), Burst Apart (2011), Familiars (2014) e Green to Gold (2021).
Cueto, Cuba
Cueto é un concello da provincia de Holguín, Cuba, do cal é cabeceira o poboado de igual nome.
Poboación
A poboación era de 31.855 habitantes, segundo estimados de 2017. Ten unha extensión de 325.8 km². Limita ao norte cos municipios de Banes e Mayarí, ao leste con Mayarí, ao sur coa provincia de Santiago de Cuba e ao oeste cos municipios de Urbano Noris e Báguanos.
Historia
No seu territorio asentáronse comunidades indíxenas precolombinas, especialmente ao redor da zona de Barajagua, onde se atoparon pezas de cerámica taína.
O pobo de Cueto naceu cara aos comezos do século XX. Toma o seu nome do avogado Antolín do Cueto, que gañou un litixio por terras a favor de Andrés Duany e en contra da compañía estadounidense United Fruit Company.
Creceu considerablemente durante a primeira parte do século XX, por ser o centro dunha florecente industria azucreira local e pola súa vantaxosa posición no cruzamento da estrada que comunica o leste da antiga provincia de Oriente coa cidade de Holguín e o ferrocarril desde o porto de Antilla, no norte, até a cidade de Santiago de Cuba, no sur.
Inmigrantes estranxeiros, sobre todo españois, libaneses, sirios e chineses establecéronse no poboado creando unha intensa actividade comercial.
En Cueto había varias escolas, entre elas unha pública, dúas privadas, unha católica e unha protestante (bautista), asociacións e irmandades.
Coas confiscacións e intervencións tras o triunfo da Revolución de Fidel Castro e a posterior emigración, especialmente aos Estados Unidos, de antigos comerciantes e as súas familias, Cueto transformouse.
Nos anos 60 construíuse o barrio coñecido como La Reforma Urbana, unha urbanización arredor dun parque, con casas de formigón, en contraste coas tradicionais cubertas de madeira e metal. Nos anos 70 construíuse un novo barrio con edificios de estilo soviético, coñecidos como Las 108. Os bloques de catro plantas substituíron moitas das antigas casas de madeira do casco antigo.
Baixo o goberno de Fidel Castro, construíronse escolas elementais como a "Abel Santamaría" e a "Rubén Vázquez" e as secundarias "Rubén Casaus Cruz" e "Arides Estévez".
No concello de Cueto atópase a aldea de Birán, onde naceron os irmáns Castro: Fidel, Raúl, Ramón, Juanita e os demais. A casa da familia Castro é hoxe un mausoleo familiar e museo.
Cueto alcanzou un inesperado renome internacional coa canción Chan Chan do falecido músico cubano Compay Segundo, na que se menciona a Cueto e outros tres pobos próximos. O retrouso di: «de Alto Cedro voy para Marcané, llego a Cueto, voy para Mayarí» (de Alto Cedro vou para Marcané, chego a Cueto, vou para Mayarí).
Acció Catalana
Acció Catalana (en galego: Acción Catalá) foi un partido catalanista do primeiro terzo do século XX, creado en 1922 como escisión da Lliga Regionalista. Entre os seus principais dirixentes apareceron Jaume Bofill, Antoni Rovira i Virgili e Lluís Nicolau d'Olwer. En 1927, se producirá unha escisión que deu paso a Acció Republicana de Catalunya para, de novo, reagruparse en 1931 no Partit Catalanista Republicà que, en 1933, cambiará o nome a Acció Catalana Republicana.
Fundación
Acció Catalana foi fundada durante a Conferéncia Nacional Catalana, que foi unha asemblea política convocada durante o 4 e 5 de xuño de 1922 en Barcelona que reuniu a elementos da Joventut Nacionalista (como o Centre de la Unió Nacionalista presidido en Tarragona por Manuel Galés), disidentes da Lliga Regionalista encabezados por Jaume Bofill, antigos membros da Unió Federal Nacionalista Republicana, como Antoni Rovira i Virgili, e outros intelectuais independentes que estaban desconformes coa actuación política da Lliga, que foi cualificada pouco catalanista e demasiado dereitista e oportunista por mor da participación de Francesc Cambó nun goberno en Madrid presidido por Antonio Maura sen recibir ningunha contrapartida para o catalanismo.
Por outra banda, na Conferencia apareceu como modelo o exemplo irlandés creouse o novo partido que, aínda que non eran independentistas, si foron firmes defensores da cohesión nacional catalá a través da actividade social e cultural polo que marcaron como obxectivo acadar unha República Catalana, independente ou federada. Seguindo ese modelo, Acció Catalana, mesmo chegou a formar un embrión de "Exército catalán", coa creación da clandestina Societat d'Estudis Militars ou Servei d'Entrenament Militar (SEM).
O primeiro comité central estivo formado por Jaume Bofill i Mates, presidente, Lluís Nicolau d'Olwer, Antoni Rovira i Virgili, Carles Jordà, Ramon d'Abadal i de Vinyals e Leandre Cervera. O diario «La Publicidad», adquirido polo novo partido e catalanizado integramente (pasou a chamarse «La Publicitat») converteuse no seu órgano de expresión. Igualmente, editaron durante unha temporada a revista Acció Catalana, que contou coa participación de importantes intelectuais do momento.
Nas primeiras eleccións nas que participou conseguiu uns resultados excelentes, conseguindo 5 deputados á Mancomunitat: tres en Barcelona, un en Vilanova-Sant Feliu e o outro en Olot-Puigcerdà. No verán de 1923 pactou cos nacionalistas vascos e galegos a denominada Tripla Alianza.
Arte (cadea de televisión)
miniatura|Arte en Estrasburgo
Acció Catalana
Escisión e reunificación
En 1927, o sector máis esquerdista de Acció, encabezado por Antoni Rovira i Virgili, Leandre Cervera e Macià Mallol, foise distanciando a partir da creación dun novo xornal, La Nau, ó redor do cal, o ano seguinte, creouse un novo partido: Acció Republicana de Catalunya.
Arte (cadea de televisión)
Arte (Association relative aux télévisions européennes / Asociación relativa ás televisoras europeas) é unha canle de televisión franco-alemá que emite programas de calidade relacionados co mundo da arte e a cultura. Os seus estudos están en Estrasburgo, Francia (sede) e Baden-Baden, Alemaña, polo que os seus programas poden verse tanto en francés coma en alemán.