cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gran Premio de Italia de 2013
Q1
Foron eliminados na primeira sesión de clasificación os pilotos de Caterham e Marussia, Valtteri Bottas de Williams e Esteban Gutiérrez de Sauber. Varios pilotos saíron á pista desde o principio con pneumáticos brandos, como o campión de Kimi Räikkönen e Jean-Eric Vergne.
Q2
A segunda sesión de cualificación foi o escenario dalgunhas sorpresas. En primeiro lugar, os dous pilotos de Lotus foron eliminados ao final da sesión de 15 minutos. A clasificación nunca foi o forte do E21 esta tempada, sobre todo na pista de carga aerodinámica máis baixa da tempada. A maior decepción da sesión foi a eliminación de Hamilton no Mercedes. O cinco veces gañador da pole na tempada foi obstaculizado por Adrian Sutil na curva Parabólica. O alemán foi máis tarde sancionado cunha penalización de tres posicións para a carreira foi a primeira vez que Hamilton non puido clasificar para a Q3 desde o Gran Premio de Malaisia de 2010. Como resultado, Hamilton rompeu a racha de 66 clasificacións consecutivas na Q3.
Q3
Vettel foi o máis rápido dese grupo cun tempo de 1:23.859. Webber quedou segundo detrás de Vettel. Nico Hülkenberg acadou un impresionante terceiro lugar, especialmente comparado co seu compañeiro de equipo, que quedou eliminado na Q1. A táctica do rebufo de Ferrari non fixo ningún ben aos coches vermellos que só puideron ser cuarto e quinto, con Felipe Massa diante de Alonso. Rosberg foi sexto, tendo en conta a súa desgraza da mañá do sábado. Ricciardo volveu mostrar un bo ritmo de clasificación quedando sétimo. O dúo McLaren só puido ser oitavo e noveno, con Sergio Pérez Mendoza diante, mentres que Vergne tivo que conformarse co décimo posto.
Carreira
O Red Bull de Sebastian Vettel liderou a carreira desde a pole position con Massa na segunda posición por diante de Webber e Alonso. O Lotus de Kimi Raikkonen tocou á parte traseira do McLaren de Sergio Pérez na Variante de Rettifilo. Raikkonen viuse obrigado a entrar en boxes para cambiar o alerón dianteiro. O Force India Paul di Resta bloqueou os freos na Variante della Roggia e quedou fóra da carreira cunha roda dianteira rota.
Alonso pasou a Webber e Massa para desafiar a Vettel no liderado. O Mercedes de Lewis Hamilton tivo problemas de radio e o equipo necesitou para usar as carteis de boxes para dicirlle que parara por unha picada lenta. Vergne de Toro Rosso retiraríase cun fallo de motor.
O Red Bull de Sebastian Vettel gañou o Gran Premio de Italia por diante do Ferrari de Fernando Alonso e do Red Bull de Mark Webber.
Receptor orfo
Un receptor orfo é un aparente receptor celular que ten unha estrutura similar á doutros receptores identificados pero do que non se identificou aínda o seu ligando endóxeno. Se posteriormente se descobre un ligando para ese receptor orfo, o receptor pasa a denominarse "orfo adoptado".
Exemplos
Se se atopa un ligando endóxeno para el, o receptor orfo é "adoptado". Un exemplo é o receptor FXR, que é activado polos ácidos biliares. Entre os receptores orfos adoptados no grupo dos receptores nucleares están o receptor farnesoide X (FXR), o receptor hepático X (LXR), e o receptor activado polo proliferador do peroxisoma (PPAR). Outro exemplo dun sitio receptor orfo é o sitio de unión do PCP no receptor NMDA, que é un tipo de canle iónica regulada por ligando. A droga recreativa PCP funciona uníndose a ese sitio, pero non se atopou aínda o ligando endóxeno que é específico dese sitio, polo que se considera un "orfo".
Descubrimento
Historicamente, os receptores descubríronse usando os ligandos para "pescar" os seus receptores. Por tanto, por definición, estes receptores descubertos por ese procedemento non eran orfos. Porén, coa aparición de novas técnicas na moderna bioloxía molecular como o exame de bibliotecas de ADNc, fíxose posible identificar receptores relacionados entre si baseándose na semellanza de secuencia para descubrir receptores sen coñecer cales son os seus ligandos.
Submarino nuclear
miniatura|dereita|[[HMS Astute (S119), submarino nuclear avanzado de ataque]] Un submarino nuclear é un submarino que se move por medio dun reactor nuclear. As vantaxes de rendemento dos submarinos nucleares fronte aos "convencionais" submarinos diésel-eléctricos son considerables. A propulsión nuclear independente do aire permite ao submarino manterse máis tempo baixo a superficie, ao non necesitalo para a combustión. A gran cantidade de enerxía xerada polo reactor tamén permite aos submarinos nucleares operar a unha alta velocidade durante períodos de tempo longos, e apenas consomen combustible para operar. As últimas xeracións de submarinos nucleares non necestitan recargar o combustible en todo o seu período útil de 25 anos.
César Portillo de la Luz
César Portillo de la Luz, nado na Habana o 31 de outubro de 1922 e finado na mesma cidade o 4 de maio de 2013, foi un guitarrista e compositor cubano.
Roi Xordo
Roi Xordo foi un fidalgo medieval da terra da casa de Andrade, que en 1431 liderou a Irmandade Fusquenlla na súa revolta contra o señor Nuno Freire de Andrade, o Mao, na que sería a primeira revolta irmandiña.
César Portillo de la Luz
Traxectoria
Sendo novo, na década de 1940, canda a outros artistas cubanos da súa xeración foi o pioneiro dun novo ritmo ao que deron en chamar filin, que é unha mestura da canción trobadoresca cubana coa estrutura sintáctica do bolero.
Roi Xordo
Traxectoria
Pouco se sabe de Roi Xordo. Podería ser de Ferrol, aínda que tamén se defende que era coruñés. Liderou unha forza de 3.000 homes que tomou o castelo de Moeche, facendo fuxir cara Pontedeume o seu señor Nuno Freire. Sumando xentes de Mondoñedo e Lugo, até acadar os 10.000 combatentes, Roi xordo avanzou contra Pontedeume e Betanzos. Alí, o arcebispo de Santiago López de Mendoza, tentou infrutuosamente chegar a un acordo de paz. Así e todo, o exercito irmandiño atacou Compostela, sendo derrotado polo exército regular do arcebispado. Roi Xordo e as súas tropas regresaron daquela a Pontedeume onde puxeron baixo asedio o castelo dos Andrade. Mais estes, refeito e reforzado o seu exército, conseguiron rompe-lo cerco no ano 1437, derrotando á Irmandade e dando morte a Roi Xordo na batalla. .
O Castelo, Darbo, Cangas
O Castelo é un lugar da parroquia de Darbo no concello pontevedrés de Cangas na comarca do Morrazo. Segundo o IGE, en 2011 tiña 108 habitantes (54 homes e 54 mulleres).
Baldur's Gate
Baldur's Gate é un videoxogo ambientado no universo de fantasía Reinos Esquecidos de TSR e baseado no xogo de rol Advanced Dungeons & Dragons. Foi desenvolvido pola empresa BioWare.
Baldur's Gate caracterízanse pola amplitude da súa historia e a cantidade de aventuras secundarias presentes. O xogador crea un personaxe ao que se lle unen outros que o xogador controla igualmente, ata completar un equipo de seis aventureiros. As regras axústanse a unha edición lixeiramente modificada das regras da segunda edición de AD&D, e permiten o uso de todas as razas e clases dispoñibles, así como un centenar de feitizos máxicos.
Sinopse
O xogador métese no papel dun orfo criado na vila de Candeleiro (Candelkeep) xunto coa súa amiga Imoen polo sabio meigo Gorion. Cousas estrañas empezan a ocorrer na rexión, coñecida como Costa da Espada (Sword Coast): detense a produción de ferro, as mercancías xa manufacturadas desfanse, e aínda dentro dos muros de Candeleiro hai mercenarios á caza do xogador. Gorion ordena recoller algún equipamento básico e marchar a un lugar seguro, pero na metade da viaxe o xogador e o vello meigo son emboscados. A loita termina coa morte de Gorion e empeza o xogo. Coñecer xente coa que se interactúa axudará o xogador a seguir adiante. Tendo máis compañeiros, debe descubrir o segredo da escaseza de ferro.
Saga
A saga de Baldur's Gate componse do propio Baldur's Gate, a súa expansión Baldur's Gate:Tales of the Sword Coast, a súa segunda parte Baldur's Gate 2 e a súa expansión Baldur's Gate 2:Throne of Bhaal.
Premios
En 1999 Baldur's Gate gañou o Premio Origins por Mellor Xogo de Rol de Ordenador de 1998, e en 2000 Baldur's Gate: Tales of the Sword Coast gañou o premio de 1999.
Aeroporto de Savonlinna
O aeroporto de Savonlinna é un aeroporto en Savonlinna, Finlandia. Está situado a uns 15 quilómetros ao norte do centro da cidade. O aeroporto ten unha única pista e dúas portas de embarque. O momento do ano con máis voos no aeroporto é durante o Festival de Ópera de Savonlinna.
Emilia Pardo Bazán, a condesa rebelde
Emilia Pardo Bazán, a condesa rebelde é unha longametraxe galega para televisión, producida en 2011 con dirección de Zaza Ceballos. É unha biografía sobre Emilia Pardo Bazán, e foi estreada o 28 de setembro de 2011 no Teatro Rosalía da Coruña.
Sinopse
Emilia Pardo Bazán (A Coruña, 1851 - Madrid, 1921) autora de obras tan emblemáticas da literatura galega en lingua castelá como Los pazos de Ulloa e La madre naturaleza, estivo chea de "escándalos e polémicas". Gozou da amizade de Victor Hugo, Benito Pérez Galdós, Miguel de Unamuno e de Clarín, entre outros soados escritores.
Pioneira en moitas facetas, foi a primeira muller en España que desenvolveu unha cátedra universitaria, a primeira xornalista profesional da península, ideóloga do feminismo do século XIX e autora de novelas, libros de viaxes, biografías e preto de mil ensaios, artigos e crónicas na prensa española e internacional.
A trama arranca tras a publicación da novela La Tribuna e o volume La cuestión palpitante, cando a polémica explota nos círculos conservadores. É nese momento cando Emilia Pardo Bazán decide dedicar a súa vida á literatura.
Produción
A directora do filme, Zaza Ceballos, explicou que tres personaxes fundamentais do século XIX, que "casualmente eran tres mulleres galegas e coetáneas", Emilia Pardo Bazán, Rosalía de Castro e Concepción Arenal, fixérona idear unha especie de triloxía que inaugura a autora coruñesa. O obxectivo último do filme é recoller todos os elementos que conformaron a vida e a obra de Pardo Bazán, intentando ser o máis fiel posíbel á realidade.
O contorno que pisou a escritora recréase en distintos espazos con gran realismo: a Casa-Museo, sede da Real Academia Galega, onde rodaron algunhas escenas da súa xuventude; o mosteiro de Poio (Pontevedra) recrea unha librería presente en toda a película e onde a autora debatía co libreiro e a súa filla; tamén se utilizaron lugares como os xardíns do Pazo de Meirás, o Ateneo de Madrid ou a Fábrica de Tabacos da Coruña, que inspirara a Pardo Bazán para escribir La Tribuna.
No proceso de documentación da película colaboraron especialistas como Darío Villanueva, secretario da Real Academia Española, Xosé Ramón Barreiro, experto pardobazanista, Ángeles Quesada ou Julia Santiso, conservadora da Casa Museo de Emilia Pardo Bazán.
Intérpretes
miniatura|100px|"Morris" en 2012. miniatura|100px|Mabel Ribera en 2013. miniatura|100px|Manuel Lourenzo en 2010. Interpretar a unha muller tan contundente, intensa e emblemática como Pardo Bazán requiría doutra muller con forza e personalidade na pantalla. A elixida foi a galega Susana Dans. Traballar co personaxe foi un traballo fondo, debido "á gran cantidade de material".
A interpretación susténtase tamén con actores e actrices, tanto galegos como do resto do territorio español. Mabel Rivera, Antonio Durán "Morris", Manuel Lourenzo ou Casilda Alfaro representan "as voces críticas ou de aceptación da escritora no contorno da sociedade onde viviu", segundo a directora.
Presenza feminina
O filme foi, na súa maioría, realizado por mulleres, desde a dirección, o guión, a produción, o maquillaxe ou o estilismo. Este trazo concorda co afán de mostrar as contribucións de Pardo Bazán na consecución da igualdade entre homes e mulleres, un trazo latente en toda a obra. Ademais, a directora destacou a grande axuda da Secretaría Xeral da Muller e da Consellería de Educación e Cultura.
Outros datos
A presentación da longametraxe tivo lugar no Instituto coruñés de Ensinanza Secundaria Eusebio da Guarda ante centenares de estudantes, porque a Xunta de Galicia, a través da Secretaría Xeral de Igualdade, apoiarase na figura da escritora para editar diverso material didáctico que afonde nos valores da igualdade, dos que a Pardo Bazán foi unha pioneira defensora. A directora de TVG, Rosa Vilas, destacou na presentación que a película quere contribuír á recuperación da biografía da coruñesa, "comprometida coa súa obra na loita feminista" e no recoñecemento de valores fundamentais como a igualdade entre os sexos na creación literaria. "É unha película para o gran público, para rescatar unha figura que fixo de todo a pesar de ser muller, sen deixar de ser muller e reivindicando a súa condición de muller", puntualizou Vilas. Pola súa parte, a secretaria xeral de Igualdade, Marta González Vázquez, engadiu que a película salda unha "débeda histórica" con Pardo Bazán pola loita que desempeñou a favor das mulleres en tempos de adversidade.
Emitiuse na TVG o 10 de abril de 2012, ás 22:35 horas. A produción contou coa colaboración de varias televisións autonómicas, e proximamente será emitida por Telemadrid, Canal Sur, ETB e Canal 9.
Iubitsume
Yubitsume (Xaponés 指詰め, literalmente, "acurtamento de dedo") é un ritual xaponés para compensar polas ofensas feitas a alguén, unha forma de ser castigado ou de desculparse sinceramente ante alguén, mediante a auto amputación de seccións do dedo maimiño dun. É un ritual practicado case con exclusividade pola Yakuza, a mafia xaponesa.
Aeroporto de Lankaran
O aeroporto internacional de Lankaran é un aeroporto que serve á cidade de Lankaran, no sueste de Acerbaixán. Está situado a 3,3 quilómetros ao leste da cidade. A súa reconstrución comezou no ano 2005 e rematou en 2008, cando recibiu o seu status de aeroporto internacional.
Iubitsume
O acto de realizar o yubitsume é chamado yubi o tobasu, que significa "fixo saltar o seu dedo".
Emilia Pardo Bazán, a condesa rebelde
Outros datos
O proxecto completarase con outras producións europeas para facer unha colección fílmica de mulleres importantes na historia.
Iubitsume
Orixe
Pénsase que o ritual probablemente se orixinou cos bakuto, xogadores itinerantes que foron os predecesores da Yakuza moderna. Se unha persoa non podía pagar a súa débeda de xogo, ás veces o yubitsume era aceptado coma un método alternativo de pago.
Na arte da espada xaponés, o dedo maimiño é o que máis forte aperta sobre a empuñadura, polo que un amputado do dedo maimiño non podía empuñar a súa espada correctamente e estaba en desvantaxe na batalla.
Chick Corea
Armando Anthony "Chick" Corea, nado en Chelsea (Massachusetts) o 12 de xuño de 1941 e finado o 9 de febreiro de 2021, foi un pianista, teclista e compositor estadounidense. Os seus xéneros musicais foron o jazz e as súas variantes, como o post-bop e o contemporáneo.
Traxectoria
É coñecido por seus traballos co xénero jazz fusion na década de 1970. Foi membro da banda de Miles Davis na década de 1960 e en 1970 formou o grupo Return to Forever. Tamén foi promotor da Ciencioloxía.
Nado en Chelsea, Massachusetts, descende de pai italiano e nai española. O seu pai, Armando, foi trompetista e líder dunha banda de Dixieland na rexión de Boston nas décadas de 1930 e 1940, e presentoulle o piano coa idade de catro anos. Medrando rodeado da música do jazz, Chick Corea recibiu influencias de Dizzy Gillespie, Charlie Parker, Bud Powell, Horace Silver e Lester Young. Aos oito anos de idade, Chick Corea aprendeu a tocar o tambor, feito que influíu no seu posterior uso do piano como instrumento de percusión.
Subversion
Apache Subversion (SVN) é un sistema de control de versións (VCS) que traza os cambios en ficheiros e permite a coordinación de traballo de moitas persoas para o desenvolvemento de software, páxinas web ou documentación. Distribúese como software libre coa licenza de Apache
Creouno CollabNet Inc. en 2000, co liderádego de Karl Fogel e Ben Collins-Sussman e coa finalidade de ser compatible con Concurrent Versions System (CVS), o naquela hora sistema de control de versións máis usado, e ser o seu sucesor. A maioría dos proxectos de software libre comezárono a empregar, axudados pola procedencia dos fundadores de SVN e a frustración con CVN. Subversion alóxase agora na Apache Software Foundation, despois de que no 2009 CollabNet llelo candidataran para que xestionasen o seu desenvolvemento.
Subversion emprégase amplamente en proxectos como Apache Software Foundation, Free Pascal, FreeBSD, GNOME, GCC, KDE, Python ou Samba. SourceForge.net fornece a hospedaxe con Subversion para os seus proxectos de código aberto. Google Code tívoo empregado antes do seu peche.
Camila Finn
Camila Caroline Finn, nada en Botucatu, São Paulo, o 6 de novembro de 1991, é unha modelo brasileira. A súa carreira colleu pulo despois de gañar o premio "Supermodelo do Ano" da axencia Ford con 14 anos.
Navarrete
miniatura|dereita|200px|Navarrete Navarrete é un concello situado na comunidade autónoma da Rioxa (España), a 11 quilómetros da capital, Logroño. Ten 2.722 habitantes, unha superficie de 28,49 km² e unha densidade de 95,54 hab/km².
Golfo de Roses
250px|miniatura|O golfo de Roses desde o castelo de Sant SalvadorO golfo de Roses é un golfo situado na costa do Alt Empordà, ao norte da Costa Brava, que se abre ao mar Mediterráneo entre o sur da península do cabo de Creus e o macizo do Montgrí.
É o principal golfo da costa de Cataluña e constitúe a saída natural ao mar da comarca e das terras de Xirona. Toma o nome da vila de Roses, a poboación máis importante da súa costa. A miúdo é chamado impropiamente baía de Roses debido á concorrencia de significados noutras linguas.
Application Specific Standard Product
Application Specific Standard Product (ASSP) é un circuíto integrado que pon en funcionamento unha función específica a aplicar nunha aplicación xeralmente estandarizada. É o contrario ao Application Specific Integrated Circuit, que combina un grupo de funcións deseñado por ou para un consumidor. O ASSP utilízase en todas as industrias, desde as automotrices ata as de comunicación.
Cima de Vila, Darbo, Cangas
Cima de Vila é un lugar da parroquia de Darbo no concello pontevedrés de Cangas na comarca do Morrazo. Segundo o IGE, en 2011 tiña 1.093 habitantes (551 homes e 542 mulleres).
Nematomorfos
Os nematomorfos (Nematomorpha), ás veces tamén chamados Gordiacea, son un filo de vermes parasitos de animais, ecolóxica e morfoloxicamente moi semellantes aos nematodos. De media, aínda que poden acadar un metro, teñen uns 50 cm de longo e de 1 a 3 mm de diámetro. Adoitan vivir en medios húmidos como regatos ou estanques. O adulto é un individuo de vida libre, pero a larva é sempre parasita de artrópodos ou sambesugas. Téñense descrito unhas trescentas vinte especies.
Colza
miniatura|Colza
A colza (Brassica napus) é unha planta de cuxas sementes se extrae o aceite de colza. As follas da planta serven tamén de forraxe para o gado.
No Canadá desenvolveuse unha variedade baixo o nome de Canola, que é unha contracción da expresión inglesa "Canadian oil low acid" ("aceite canadense de baixo contido en ácido") referindose ao ácido erúcico. Esta variedade de colza presenta unha proporción inferior á normal en ácido erúcico e glicosinolatos, produtos de toxicidade media presentes no aceite de colza estándar. Foi desenvolvida por investigadores canadenses a partir de 1960.
Galería de imaxes do Parque Nacional das Illas Atlánticas
miniatura|dereita|Extensión do Parque nacional das Illas Atlánticas O Parque nacional das Illas Atlánticas converteuse o 13 de xuño do 2002 no primeiro Parque Nacional de Galiza.
Salsa
A verba salsa pode referirse a:
Virus de ADN grande nucleocitoplasmáticos
Os virus de ADN grande nucleocitoplasmáticos (Nucleo-cytoplasmic Large DNA Viruses, NCLDV) son unha superfamilia de virus de recente creación á que pertencen actualmente 7 familias de virus de ADN de grande tamaño, tan grandes como algunhas bacterias (de 200 a 750 nm de diámetro), e cun ADN tamén enorme para un virus (que vai desde 300 kb a 1,3 Mb). Como comparación, a bacteria de vida libre máis pequena, Mycoplasma genitalium ten 450 nm de diámetro e codifica unicamente 482 proteínas fronte ás 979 dalgúns NCLDV como os Mimivirus.
Familias
A superfamilia comprende as seguintes familias: Un xénero non asignado que tamén se considera que pertence a este clado é o Dinodnavirus.
Denomínanse nucleocitoplasmáticos porque os Phycodnaviridae se replican no núcleo, e outros como os Poxviridae, Asfarviridae e Iridoviridae no citoplasma.
Razóns para crear esta superfamilia
Todas estas familias teñen en común o tamaño do seu ADN, a posesión de xenes pouco habituais no resto de virus e a estrutura do virión e do ADN, sempre bicatenarios. A maioría dos xenes non posúen homólogos noutros tipos celulares.
A súa orixe, como o dos virus en xeral, é moi incerta. As similitudes das distintas familias dos NCLDV poden deberse a que recolleron xenes dos seus hospedadores durante a replicación vírica no interior celular. Tamén poden deberse a que comparten un antepasado común. Este antepasado poderías situatrse evolutivamente entre as Archaea e os Eukarya ou sincronicamente con LUCA (o primeiro antepasado común dos tres dominios da árbore filoxenética da vida). Desta forma habería que engadir un novo dominio á clasificación dos seres vivos. Outras hipóteses apuntan a que os virus foron as primeiras formas de vida e os tres dominios (Bacteria, Archaea e Eukarya) xurdiron da evolución de tres grupos deles. Hai moita confusión á hora de analizar a súa posición filoxenética, entre outras cousas, debido a que os NCLDV posúen homoloxías xénicas con estes tres dominios ademais de certos xenes que se poden considerar propiamente víricos, e a transferencia horizontal de xenes fai imposible, polo de agora, unha clasificación fiable dos virus xigantes.
Unha característica que os distingue radicalmente do resto dos virus é a súa forma de abrirse en estrela despois de liberar a súa carga xenética no hóspede. A saída do xenoma do virus realízase por esa fenda, mentres que a entrada do ADN na ensamblaxe intracelular do virus realízase exclusivamente polo lado oposto. Son os únicos virus que posúen na súa cápside un lado de saída e un lado de entrada do ADN determinados.
Coñécense 47 xenes dos virus xigantes. Entre eles están os 4 xenes chave implicados na replicación e reparación do ADN: ADN polimerase B, topoisomerase II A, endonulease Flap, e o factor antíxeno nuclear de célula proliferante. Outros xenes codifican para a ARN polimerase ADN-dependente II e o factor de transcrición II B.
É probable que os virus xigantes ou xirus evolucionaran en grupos hoxe extinguidos antes da separación dos eucariotas. O xenoma ancestral era complexo, con polo menos 41 xenes, entre os que se incluían: (1) a maquinaria de replicación, (2) ata 4 subunidades de ARN polimerase, (3) polo menos tres factores de transcrición, (4) encimas de poliadenilación e colocación da carapucha 5', (5) o sistema de empaquetamento de ADN e (6) compoñentes estruturais da cápside icosaédrica e a membrana vírica.
Nematodos
Os nematodos (Nematoda, do grego νεμα nema, "fío", e o elemento do latín científico -oda, plural de -odus, adaptación dos gregos -ειδής eidēs ou -οιδος oidos, "con aspecto de"), tamén coñecidos como nematelmintos (Nemathelminthes) e polo nome popular de vermes cilíndricos, son un filo de animais invertebrados triploblásticos pseudocelomadoss que comprende máis de 25.000 especies rexistradas, o que o fai o cuarto do reino animal polo que se refire ao número de especies, e un número estimado moito maior, talvez 500.000.
O seu nome alude a que son vermes moi alongados e de corpo estreito de sección circular e rematados en puntas. Son organismos esencialmente acuáticos, aínda que proliferan tamén en ambientes terrestres. Distínguense doutros vermes por seren pseudocelomados, a diferenza dos anélidos, que son celomados ao igual que os animais superiores.
Características
miniatura|240px|[[Caenorhabditis elegans en movemento.]]
O filo dos nematodos comprende especies tanto de vida libre (monoxenos, metabolicamente independentes dun hospedeiro) como parasitos (metabolicamente dependentes dun hospedeiro para continuar o seu ciclo vital). Son dioicos, é dicir, os dous sexos están en organismos separados. Existe unha gran diversidade de especies, que varían de tamaño desde uns poucos milímetros (como o Strongyloides stercoralis) até máis dun metro de lonxitude (Dracunculus medinensis por exemplo), e incluso máis (a femia da especie Placentonema gigantisima chega a alcanzar os 8 m e 2,5 cm de diámetro, sendo o nematodo máis grande coñecido; parasita a placenta dos cachalotes e ten 32 ovarios que producen unha enorme cantidade de ovos.
Morfoloxía
Os nematodos son vermes cilíndricos, teñen o corpo alongado e non segmentado, con simetría bilateral. Con frecuencia, o macho ten un extremo posterior curvado ou helicoidal con espículas copulatorias e, nalgunhas especies, unha bolsa caudal denominada bursa (bolsa en latín). O extremo anterior do adulto pode ter pequenos ganchos orais, dentes ou placas na cápsula bucal, que serven para a unión a tecidos, e pequenas proxeccións da superficie corporal coñecidas como serdas ou papilas, que se cre que son de natureza sensitiva. Denomínanse anfidios, fasmidios ou deiridios segundo a porción do corpo onde se localicen.
Esquema da anatomía interna dun nematodo
A superficie exterior do verme adulto é moi resistente e se denomina cutícula, de composición escleroproteica, normalmente lisa, aínda que existen algunhas especies que presentan estriacións ou rugosidades cuticulares. Baixo a cutícula encóntranse varias capas musculares e un espazo composto de líquido que funciona como un esqueleto hidrostático chamado pseudocele que favorece a distribución de nutrientes e a recolección de produtos da excreción e no cal tamén se encontran as gónadas. Todos os órganos "flotan" dentro deste líquido. Os sistemas de órganos internos consisten nun complexo cordón nervioso (ganglios conectados ao redor do esófago) e un aparello dixestivo ben desenvolvido, con cápsula bucal (onde se encontran os xa mencionados ganchos, dentes, placas ou papilas), esófago, intestino e ano. Non teñen aparello circulatorio, de maneira que para mover o líquido interno deben mover o corpo para facer presión hidrostática.
Fisioloxía
miniatura|220px|[[Ascaris lumbricoides.]] miniatura|220px|[[Ancylostoma caninum, ancorado na mucosa intestinal.]] miniatura|220px|[[Toxocara canis.]] miniatura|220px|[[Dracunculus medinensis sendo extraído a través da pel.]] miniatura|220px|[[Loa loa (dereita) e Mansonella perstans (esquerda).]] miniatura|220px|Microfotografía coloreada de [[Heterodera glycines, parasito da planta de soia (Glycine max).]]
A curva de crecemento dos nematodos é logarítmica. A súa lonxevidade é variábel, desde 1 mes até máis de 10 anos. Algunhas especies presentan mecanismos de resistencia a condicións adversas. Recorren a un tipo de inhibición larvaria coñecido como hipobiose. A anhidrobiose, por exemplo en Ditylenchus dipsaci (nematodo do allo), lle permite sobrevivir durante anos en condicións de sequidade.
Os nematodos carecen de órganos respiratorios diferenciados. Os adultos que viven como parasitos intestinais son principalmente anaerobios, neles falta o ciclo de Krebs e o sistema de citocromos, pero todos poden utilizar o oxíxeno se está dispoñíbel. Algúns nematodos de vida libre e os estados libres dalgúns parasitos, son aerobios obrigados, e polo tanto posúen ciclo de Krebs e citocromos.
Reprodución
A reprodución é variábel. Reprodúcense tanto por partenoxénese como por reprodución sexual. Os sexos están case sempre separados; en xeral os machos son máis pequenos do que as femias. Os órganos reprodutores son moi grandes e complexos en proporción ai tamaño do corpo. Nos machos están formados por testículos, vasos deferentes, vesícula seminal e conduto exaculatorio. Presentan unhas espículas como órganos copulatorios, ás veces cunha bursa ou bolsa que lles axudan na copulación, ademais de órganos accesorios como o gobernáculo. Os órganos reprodutores das femiaa constan de ovarios, ovidutos, receptáculo seminal, útero e vaxina. A femia pode producir desde varios centos até millóns de ovos. Polo xeral, a fecundidade é proporcional á complexidad do ciclo de vida do parasito.
A reprodución é normalmente sempre sexual e a fecundación interna. Porén existen algúns poucos nematodos terrestres que son hermafroditas ou partenoxenéticos. Hai casos en que se descoñecen os machos. As especies hermafroditas son proterándricas, é dicir, os órganos masculinos (e os espermatozoides) desenvólvense antes que os órganos femininos (e os óvulos). Nelas existe un ovotestículo e en xeral se autofecundan. Os espermatozoides desenvólvense primeiro e son almacenados nas vesículas seminais. A autofecundación ocorre despois da formación e maduración dos óvulos. Periodicamente xorde un pequeno número de machos que fecundan cruzadamente aos hermafroditas.
Ciclo biolóxico
Nos nematodos pódense encontrar dous tipos de ciclo de vida:
Galería de imaxes da illa de Tambo
Imaxes da illa de Tambo, no fondo da ría de Pontevedra, concello de Poio.
Nematodos
Aparello dixestivo
A boca cos seus labios e o posterior tubo bucal revestido de cutícula (estomodeo), son moi variábeis e dependen da alimentación que teña cada especie. Poden posuír dentes, estiletes, placas mandibulares etc. A farinxe, situada por detrás do tubo bucal, é tubular, co espazo interior de sección triangular, e moi muscularizada.
A faringe mantense pechada debido á elevada presión do líquido pseudocelomático do seu redor. Para abrila e permitir o paso do alimento actúan os músculos da farinxe, dispostos radialmente a ela, xerando ondas de contracción que permiten a súa abertura en toda a súa lonxitude. Ao relaxárense, a farinxe volve a pecharse. Algunhas especies, ademais dos músculos radiais, tamén teñen esfínteres farínxeos, moi variábeis en número e disposición segundo os hábitos alimenticios.
Alimentación
As diferentes especies de nematodos evolucionaron en diversas adaptacións alimenticias. No caso das especies zooparasitas (parasitos de animais) temos:
As especies fitoparasitas (parasitas de plantas) posúen un órgano denominado estilete co cal fan puncións, alimentándose frecuentemente dos tecidos da raíz, particularmente dos vasos condutores, aínda que algúns poden alimentarse doutros tecidos da planta.
Os nematodos depredadores doutros nematodos posúen unha boca ou cavidade denominada "estoma", que lles permite asir firmemente á súa presa e succionarlle o líquido interno.
Clasificación: unha sistemática discutida
O grupo dos vermes cilíndricos foi definido por Karl Rudolphi en 1808,, baixo o nome de Nematoidea, do grego νῆμα, νῆματος nêma, nêmatos, "fío" e -eiδος -eidos " aspecto", "aparencia", que despois foi reclasificado como Nematodes por Burmeister, en 1837, e máis tarde como clase Nematoda por K. M. Diesing, en 1861. dentro do filo dos asquelmintos (Aschelminthes).
Aschelminthes incluía —ademais de Nematoda— a Rotifera, Priapulida, Gastrotricha, Kinorhyncha e Nematomorpha, e incluso para algúns a Entoprocta''. Varios destes grupos xa non se consideran relacionados entre si e foron promovidos a filo.
Orixinalmente, o taxon Nematoidea aplicábase ao conxunto dos vermes cilíndricos, incluídos os gordiáceos (Nematomorpha). E cos acantocéfalos (Acanthocephala), trematodos (Trematoda) e cestodos (Cestoda) formaban o grupo dos entozoos Entozoa''. .
A primeira diferenciación entre vermes cilíndricos e vermes gordiáceos, aínda que incorrecta, débese a von Siebold (1843), coas ordes Nematoidea e Gordiacei (Gordiacea). Estes foron clasificados, xunto cos acantocéfalos, por Gegenbaur, en 1859, no novo filo, hoxe obsoleto, dos Nemathelminthes.
Despois, o taxon Nematoidea foi promovido ao rango de filo por Ray Lankester en 1877, incluíndo a familia dos Gordiidae (gordiáceos). En 1919, o nematólogo Nathan Cobb propuxo que os vermes cilíndricos constituían un filo por si mesmos. Sostivo, igualmente, que deberían denominarse Nema mellor que nematode, e definiu o taxon Nemates (plural latino de Nema). Este nematólogo, que describiu mil especies de nematodos, clasificounos en 1919 como o filo Nemata; logo consideráronse unha clase, Nematoda. Para o ITIS (Integrated Taxonomic Information System) o taxon Nematoda non é válido. Cobb fora o primeiro en definir un grupo exclusivamente constituído polos vermres cilíndricos, e o taxon válido debería ser Nemates Cobb 1919 ou Nemata Cobb 1919.
Estudos recentes indican que os nematodos si estarían relacionados cos artrópodos e os priapúlidos formando o superfilo Ecdysozoa (os animais que mudan, é dicir, que experimentan a écdise).
Clasificación clásica baseada na morfoloxía
Os nematodos subdividíronse de modo tradicional, usando criterios morfolóxicos para a súa separación e para a definición das subclases e ordes do seguinte xeito:.
Clase Adenophorea Clase Secernentea
Clasificación baseada en datos moleculares
Os recentes estudos baseados en análises dos xenes que codifican o ARN da subunidade pequena dos ribosomas, dan resultados moi diferentes:
Luis Mariano
Mariano Eusebio González García, coñecido artisticamente como Luis Mariano, nado en Irún (Guipúscoa) o 13 de agosto de 1914 e finado en París o 15 de xullo de 1970, foi un cantante de orixe vasca. Acadou gran notoriedade como tenor e cantante de operetas e filmes musicais durante das décadas de 1950 e 1960, especialmente en Francia, onde se exiliara coa familia durante a guerra civil española.
Nematodos
Clasificación baseada en datos moleculares
Clase Enoplea Clase Chromadorea
Filoxenia
O seguinte cladograma está baseado en Tree of Life e mostra as relacións entre as diferentes ordes de nematodos:
=== Triplonchida ======|                      |     === Dorylaimida |                   ===|======== Trichocephalida | |                    |  |======== Mermithida ===| |                 |  |  ========= Mononchida | |   ==Adenophorea=|  ============ Enoplida |            |   |             |  ============ Monhysterida |            ===|   |                ============ Chromadorida | ==|                  ========= Rhigonematida |            ======|   |             |     ========= Oxyurida |            |   |             |     ========= Ascaridida |            |=====|   ==Secernentea=|     ========= Spirurida |                |============== Strongylida |                |     ========= Rhabditida |    |                 ======|     === Tylenchida | ===|                       ===|  === Aphelenchida |                         ====== Diplogasterida
Nematodos parasitos de plantas
Os nematodos parasitos de plantas ou fitoparásitos poden clasificarse segundo o tipo de parasitismo que exercen sobre os seus hóspedes. Así temos:
En numerosos xéneros descoñécese o tipo de parasitismo, como por exemplo en Ditylenchus, Criconemella (Mesocriconema), Helicotylechus, Longidorus, Paratrichodorus Belonolaimus e Radopholus.
Todas as especies fitoparasitas de nematodos posúen estilete, o que axuda a diferencialas das especies que poden resultar beneficiosas. Existen, porén, especies que posúen estilete e non son fitoparasitas, como no caso do xénero Tylenchus, o cal é funxívoro.
Nematodos de vida libre e benéficos para o home
Inclúense neste grupo aqueles nematodos que non son fitoparasitos, nin zooparasitos que afecten ao humano ou ós animais domésticos. Quizais son o grupo maioritario dentro do phylum Nematoda. Encóntranse representados nematodos saprófagos, funxívoros, bacteriófagos, depredadores, entomopatóxenos, etc; abarcando ambientes acuáticos e terrestres.
Nematodos entomopatóxenos
Este grupo de nematodos caracterízase por posuír bacterias no esófago que pode transmitir a insectos, causándolles a morte; por exemplo os xéneros Steinernema e Heterorhabditis. As bacterias involucradas que se identificaron son dos xéneros Xenorhabdus e Photorhabdus. Este tipo de nematodos teñen importancia desde o punto de vista do control biolóxico.
Manuel Silva Ferreiro
Traxectoria
miniatura|175px|Galicia, voto en cortes. Doutorouse en Teoloxía e Dereito canónico pola Universidade Pontificia Compostelá, na que desempeñou as cátedras de Cosmoloxía, Psicoloxía e Ética. Foi cóengo da catedral de Santiago de Compostela. Exerceu os cargos de fiscal xeral do arcebispado e consiliario da Escola Nocturna de Obreiros e das Xuventudes Universitarias de Acción Católica. Colaborou na prensa galega e revistas diocesanas e estatais sobre temas de carácter histórico, é coñecido polo seu libro Galicia y el Movimiento Nacional.
Ahmed Best
Ahmed Best, nado o 19 de agosto de 1973 en Nova York, Estado de Nova York, é un actor estadounidense de cinema e televisión. É coñecido por ser a voz e os movementos de Jar Jar Binks na franquía Star Wars.
Probainognathidae
Os Probainognathidae son unha familia extinta de réptiles mamiferoides da orde dosTherapsida os cales viviron durante o Triásico. Existen dous xéneros coñecidos dentro desta familia: os Probainognathus de América do Sur, e os Lepagia de Europa.
miniatura|esquerda|Restauración dun Bonacynodon.
Aeroporto de Agen-La Garenne
O aeroporto de Agen-La Garenne é un aeroporto francés situado en Le Passage, a 3 quilómetros ao suroeste de Agen, ámbalas dúas comunas do departamento de Lot e Garona na rexión de Nova Aquitania.
George Constantine
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Cabo de Creus
miniatura|250px|Faro no extremo oriental do cabo de Creus. O cabo de Creus é un cabo da costa catalá, o punto máis oriental da Península Ibérica, situado ao norte do golfo de Roses. É un promontorio abrupto e rochoso de 67,2 m de altitude que se alza sobre o mar Mediterráneo no nordeste de España, na provincia de Xirona.
Está suxeito á acción da ondada, provocado fundamentalmente pola tramontana (nome que recibe un vento frío que sopra do norte e noroeste) e os ventos de levante. No extremo oriental do cabo, a 87 m de altitude, sitúase un faro cuxa sinal lumínica ten un alcance de 34 millas.
Condado de Ilfov
O condado de Ilfov (en romanés Judeţul Ilfov) é unha provincia de Romanía que rodea Bucarest, sendo esta a súa capital, así como a de Romanía.
Divisións administrativas
O distrito conta con 8 cidades e 31 comunas.
Os salgueiros (novela)
Os salgueiros (en The Willows) é unha novela do autor inglés Algernon Blackwood, orixinalmente publicada como parte da súa colección de 1907 The Listener and Other Stories. É unha das obras máis coñecidas de Blackwood e tivo unha grande influencia noutros escritores. O autor H.P. Lovecraft considerouno o mellor conto sobrenatural da literatura inglesa. "Os salgueiros" é un exemplo de terror moderno e está conectado coa tradición literaria da "weird fiction".
Foi traducido ó galego por Alejandro Tobar e foi publicado pola Editorial Hugin e Munin no ano 2017.
Bellmunt del Priorat
Bellmunt del Priorat é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Priorat.
Gran Premio de Motociclismo de Indianapolis
El Gran Premio de motociclismo de Indianápolis é unha carreira de motociclismo de velocidade que ten lugar en Estados Unidos desde o ano 2008, como data puntuable do Campionato do Mundo de Motociclismo. Dispútase no Indianapolis Motor Speedway, utilizando un percorrido similar ao que a Fórmula 1 usara no Gran Premio dos Estados Unidos a principios da década de 2000, pero neste caso con sentido de xiro antihorario, evitando a curva 1 do óvalo e unha sección interna modificada. O Gran Premio de Indianápolis serve como complemento del Gran Premio de Motociclismo dos Estados Unidos, que ten lugar en Laguna Seca. A diferenza desa carreira, en Indianápolis compiten as tres categorías de motocicletas do Mundial.
Nirontor
Nirontor (en নিরন্তর) é un filme bangladeshí de 2006 dirixido por Abu Sayeed. Está protagonizado por Shabnur, Ilias Kanchan, Doli Johur, Jayanta Chattopadhyay, Amirul Huq Chawdhury, Litu Anam, Limi e Shahidul Islam Sachchu. Foi escollido como candidato de Bangladesh para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 79ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Fricandó
miniatura|250px|Prato de fricandó. O fricandó é un prato tradicional da cociña catalá que se fai a base de filetes finos de carne de vitela e que case sempre ten cogomelos (tipicamente sendeiriñas, pero poden ser tamén madeirudos ou outras clases). Xunto co estufado de vitela, é un dos poucos pratos da cociña catalá que se fai con carne de vaca ou vitela. Ámbolos dous pratos adóitanse facer o día anterior e pódense requentar cando se desexe.
Yulian Sas-Kuilovskyi
Yulian Sas-Kuilovskyi (en Юліан Сас-Куїловський, en Julian Kuiłowski), nado o 1 de maio de 1826 en Koniushky-Korolivski (entón parte do Reino de Galicia e Lodomeria, actual Ucraína) e finado o 4 de maio de 1900 en Lviv, foi metropolita de Lviv e primado da Igrexa Católica Bizantina Ucraína entre 1899 e 1900.
Traxectoria
Yulian Sas-Kuilovskyi naceu o 1 de maio de 1826 en Koniushky-Korolivski, unha vila do distrito de Sambir, entón parte do Reino de Galicia e Lodomeria, no Imperio Austríaco. O 1 de abril de 1854 foi ordenado sacerdote.
O 26 de xuño de 1890 foi nomeado bispo auxiliar de Przemyśl, Sambor e Sanok e bispo titular de Hephaestus. Recibiu a consagración episcopal o 17 de agosto de mans do arcebispo de Lviv Sylvestr Sembratovych, sendo os co-consagradores principais Łukasz Solecki, bispo latino de Przemyśl, Yulian Pelesh, bispo de Ivano-Frankivsk, e Jacobus Glazer, bispo auxiliar de Przemyśl.
O 3 de agosto de 1891 foi nomeado bispo de Ivano-Frankivsk, recibindo a confirmación o 29 de setembro. O 19 de xuño de 1899 foi elixido para dirixir a Igrexa Católica Bizantina Ucraína como metropolita de Lviv, o que foi confirmado polo papa o 30 de agosto, mais finou ao ano seguinte en Lviv, o 4 de maio de 1900.
Francisco Frutos
Francisco Frutos Gras, coñecido como Paco Frutos, nado en Calella o 6 de setembro de 1939 e finado o 26 de xullo de 2020, foi un político catalán. Foi o secretario xeral do Partido Comunista de España (PCE) entre 1998 e 2009.
Traxectoria
Comezou en política colaborando na creación de Comisións Obreiras nunha fábrica téxtil en Blanes (Barcelona).
Afiliado ao Partit Socialista Unificat de Catalunya (referente catalán do PCE) dende 1963, nas primeiras eleccións autonómicas da democracia, entrou no Parlamento Catalán. Nos anos 80, viuse envolto nos problemas internos do PSUC que resultarían na escisión do sector chamado prosoviético, que formaría o Partit Comunista de Catalunya. Chegou á secretaría xeral do PSUC no ano 1981, tralo cal decidiu trasladarse a Madrid, da man de Gerardo Iglesias, daquela secretario xeral do PCE.
Mikheil Saakashvili
Mikheil Saakashvili Saakashvili (en xeorxiano: მიხეილ ნიკოლოზის ძე სააკაშვილი), nado en Tbilisi o 21 de decembro de 1967, é un político xeorxiano, expresidente do seu país.
Francisco Frutos
Traxectoria
Membro da dirección federal de IU, chegou a enfrontarse con Julio Anguita polo posto de coordinador xeral da formación. Porén, foi o número 2 nas eleccións xerais de 1996, nas que Anguita foi o candidato á Presidencia do Goberno e nas que a formación obtivo o seu máximo resultado electoral, atinxindo 21 deputados, sendo Frutos elixido deputado por Madrid.
Cunchido, Darbo, Cangas
Cunchido é un lugar da parroquia de Darbo no concello pontevedrés de Cangas na comarca do Morrazo. Segundo o IGE, en 2011 tiña 300 habitantes (149 homes e 151 mulleres).
Francisco Frutos
Traxectoria
Trala dimisión de Anguita no 1998, foi elixido secretario xeral do PCE e foi designado candidato á presidencia do goberno nas eleccións xerais do 2000. Foi o protagonista e principal defensor da alianza co PSOE neses comicios, que supuxeron unha desfeita electoral para IU, que obtivo tan só 9 deputados e perdeu a metade do seu electorado, aínda que el conservou o seu escano.
Foi reelixido secretario xeral do PCE no XVI (2002) e no XVII Congreso do PCE (2005). Debido á discrepancias coa dirección de IU, decidiu non ser candidato nas eleccións xerais do 2004.
Mikheil Saakashvili
Traxectoria
O 25 de xaneiro de 2004 sucedeu a Nino Burjanadze, (daquela presidenta en funcións). Saakashvili substituíu nas eleccións do 2004 a Eduard Shevardnadze, trala revolución rosa. Mikheil Saakashvili renunciou ao seu cargo en novembro do 2007, para poder presentarse ás eleccións presidencias de xaneiro do 2008. A actual voceira do parlamento de Xeorxia, Nino Burjanadze é a presidenta en funcións.
Os medios estranxeiros adoitan pronunciar o seu nome como en ruso, Mikhail. En Xeorxia, é comunmente coñecido como "Misha," diminutivo de Mikheil. O seu nome adoita ser transliterado a Mixeil Saakašvili.
Mikheil está casado coa holandesa Sandra E. Roelofs, coa que ten dous fillos, Eduard e Nikoloz. Ademais do xeorxián, fala inglés, francés, ruso e ucraíno.
Saakashvili estudou na Escola Internacional de Dereito da Universidade de Kíiv (Ucraína), e ampliou os seus estudos na Universidade de Columbia de Nova York e na Universidade George Washington de Washington. En 1995 entrou a formar parte do partido Unión de Cidadáns de Xeorxia (SMK) creado por Eduard Shevardnadze pasando a ser estreito colaborador e deputado ese mesmo ano.
O 12 de outubro de 2000, Saakashvili converteuse en ministro de xustiza do goberno do presidente Shevardnadze. Dende ese cargo intentou levar accións contra a importante corrupción da clase política. No 2001, a súa oposición ao seu partido termina por romper a súa relación co SMK, enfrontándose a Shevardnadze.
No 2003 fundou o seu propio partido e preséntase ás eleccións presidenciais de 2003 que foron gañadas por Shevardnadze entre acusacións de fraude. A oposición de Saakashvili aos resultados, co apoio de Estados Unidos, fixo que xurdisen protestas e manifestacións populares masivas pedindo a nulación dos resultados, sendo coñecida como a Revolución Rosa. Finalmente Shevardnadze dimitiu, e, despois dos comicios celebrados no 2004, Mijeíl Saakashvili logrou por maioría a presidencia.
A obra
A obra (en La fabbrica) é unha obra da escritora italiana Vicenza Beatrice Speraz, coñecida literariamente como Bruno Sperani. Ambientada en Milán, conta a historia de Luisina Terragni, que coñece o verdadeiro amor co obreiro Francesco Bitossi.
Foi traducida ó galego por Isabel Soto e foi publicada pola Editorial Hugin e Munin no ano 2017.