cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
José Rufino Echenique
José Rufino Echenique Benavente (nado o 16 de novembro de 1808 en Puno e finado o 16 de xuño de 1887 en Lima) militar e político, foi o presidente do Perú entre 1851 e 1855.
Confurco, Herbón, Padrón
Confurco é un lugar da parroquia de Herbón no concello coruñés de Padrón, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 13 habitantes (7 homes e 6 mulleres).
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1981
Pilotos e construtores
miniatura| right | O Campionato de Pilotos gañouno [[Nelson Piquet, pilotando un Brabham]] miniatura| [[Carlos Reutemann, que pilotaba un Williams, quedou en segundo lugar no campionato de pilotos por un só punto]] miniatura| O compañeiro de equipo de Reutemann [[Alan Jones (piloto)|Alan Jones foi terceiro no campionato de pilotos]]
Clasificación do Mundial de Construtores de 1981
miniatura|Williams FW07C. Williams gañou o Campionato Mundial de Construtores de 1981 miniatura|Brabham BT49C. Brabham foi segundo no Campionato de Construtores miniatura|Renault RE30. Renault foi terceiro no Campionato de Construtores
Narciso Vidal Fraga
Narciso Vidal Fraga, nado en Santiago de Compostela en 1901 e finado en Teo o 10 de agosto de 1936, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Fillo de Manuel Vidal Cobas, naceu no barrio do Castiñeiriño (aínda Concello de Conxo). Estudou Dereito na USC, participou na FUE, formaba parte da tuna compostelá e era seguidor da Institución Libre de Enseñanza e da Residencia de Estudiantes. Ao rematar a carreira foi profesor de Lóxica e Psicoloxía na Academia Xelmírez. Membro do Centro Republicano de Santiago, do que foi elixido presidente a finais de abril de 1931, participou no pacto de Lestrobe. Foi un dos organizadores da Vanguardia de Izquierdas Republicanas. Delegado gobernativo en Santiago de Compostela en febreiro de 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e paseado por falanxistas en Espiño (Calo), aparecendo o cadáver na estrada A Coruña-Pontevedra.
Agnes Pockels
Traxectoria
Agnes Pockels naceu en 1863 en Venecia, na actual Italia. O seu pai serviu no exército austríaco e cando caeu enfermo de malaria, a familia mudouse a Brunswick, Baixa Saxonia, en 1871.
Agnes case non tivo acceso á educación formal, dedicándose principalmente a tarefas de coidados, tanto a coidar dos seus pais como do seu irmán máis novo. Aínda así, tivo grandes contribucións á ciencia, principalmente no campo da tensión superficial.
Desde nena tivo grande interese nas ciencias naturais, principalmente na física, gusto que adquiriu mentres estudaba no Instituto Municipal para Nenas en Brunswich, estudos que compaxinou co traballo nas tarefas de casa. Estes foron os únicos estudos formais que realizou, pois ao acabar o instituto en Alemaña as mulleres non tiñan acceso a universidade, e despois (cando empezaron a ter acceso) os seus pais non a deixaron ir. Foi só a través do seu irmán máis novo, Friedrich Carl Alwin Pockels, quen estudou na famosa Universidade de Gotinga, que tivo acceso á literatura científica.
Agnes Pockels experimentou co que tiña a man, a auga de fregar os pratos da súa propia cociña, e así descubriu a influencia das impurezas na tensión superficial dos líquidos. Para medir a tensión superficial, deseñou e perfeccionou o seu propio instrumental e o seu método cuantitativo para medir o tamaño das moléculas e a tensión superficial de monocapas de aceites, graxas e xabóns, co que logrou unha gran precisión. Este instrumental coñécese como a cubeta de Pockels, precursora da de Irving Langmuir e a súa colaboradora, Katharine Blodgett. En 1932 Langmuir obtivo o Nobel de Química polas súas investigacións na química de superficies, para o que utilizou unha cubeta perfeccionada da deseñada e utilizada por Agnes Pockels, a quen non se recoñeceu o seu traballo.
O seu irmán Friedrich, animouna a buscar o recoñecemento de John William Strutt (1842-1919), tamén coñecido como Lord Rayleigh. Así, en 1891, Agnes envioulle os resultados do seu traballo autodidacta e Lord Rayleigh, impresionado polo seu traballo, brindoulle o apoio que necesitaba para publicar o seu primeiro traballo na prestixiosa revista científica Nature. Neste traballo Agnes establecía as bases da investigación cuantitativa das películas superficiais, un novo campo científico.
Despois disto recibiu unha invitación da Universidade de Gotinga para facer uso do seu laboratorio de física, invitación que non puido aceptar polas súas responsabilidades familiares. Aínda así, Agnes Pockels seguiu publicando até 1933, dúas veces máis na revista Nature (en 1892 e 1894), e tamén en revistas de divulgación científica alemás, como Naturwissenschaftlichen Rundschau. Ademais mantivo correspondencia con científicos da época como Georg Hermann Quincke, Herbert Teubner, Arnold Sommerfeld ou Charles Galton Darwin.
Recoñecementos
1931: Premio Laura Leonard da Kolloid Gesellschaft, concedido xunto a Henri Devaux.
Pito (cervexa)
miniatura|Pito quente servido en porongo. Pito é un tipo de cervexa realizada a partir de paínzo ou sorgo fermentado. Elabórase na zona norte de Ghana, parte de Nixeria e noutros sitios de África occidental. É realizada por pequenos produtores, de forma caseira e usualmente é servida nunha cucurbitácea chamada porongo.
Pódese beber quente ou frío. O pito quente obtén a súa calor do proceso de fermentación. O seu contido en alcol é baixo (3%), e pódese conservar entre 48 horas e unha semana. De cor pardo escuro, o seu sabor é algo acedo e ten sólidos en suspensión. A produción de pito convértese nalgúns casos nunha importante fonte de ingresos da poboación de áreas rurais pobres. Non se vende embotellada ou enlatada e, xeralmente, é vendida directamente polo produtor.
Apolo
miniatura|Apolo, copia romana. Apolo (en Ἀπόλλωνος; Apóllōnos) é un dos deuses olímpicos na relixión grega clásica e na Roma antiga, presente nas mitoloxías grega e romana. Apolo é a divindade nacional dos gregos, e foi recoñecido como o deus do tiro con arco, a música e a danza, a verdade e a profecía, a curación e as enfermidades, o Sol e a luz, a poesía e moito atributos máis. Un dos deuses gregos máis importantes e complexos, era fillo de Zeus e de Leto, e irmán xemelgo de Artemisa, deusa da caza. Visto como o deus máis fermoso e o ideal dos kouros (efebo, ou un mozo imberbe e atlético), Apolo é considerado o máis grego de todos os deuses. Apolo é coñecido na mitoloxía etrusca (influenciada pola grega) como Apulu.
Asentouse no santuario de Delfos, tras dar morte a serpe Pitón, e estableceu alí o seu principal oráculo como deus da adiviñación e a mántica. É tamén o deus da música, a medicina e a poesía e como tal preside o coro das nove Musas, que viven no monte Helicón. A súa beleza era extraordinaria, aínda que ningún mortal o vira nunca, xa que a luz que desprendía deixaba cego a quen o mirara. É tamén o nome que recibiu a misión da NASA que levou ó home á Lúa (Apollo program).
Oroxenia de Grenville
miniatura|alt=Extensión da oroxenia de Grenville orogeny |Extensión (en laranxa) da oroxenia de Grenville, segundo Tollo et al. (2004) e Darabi (2004). A oroxenia de Grenville ou oroxénese de Grenville foi un episodio de formación de montañas de longa duración que tivo lugar no Mesoproterozoico asociado coa ensamblaxe do supercontinente Rodinia. Os seus restos forman un prominente cinto oroxénico que abrangue unha porción significativa do continente norteamericano, desde o Labrador a México, e tamén Escocia.
A codia oroxénica de Grenville do Mesoproterozoico tardío e medio (c. 1250–980 millóns de anos) encóntrase repartida por todo o mundo (resultado da formación de Rodinia), pero xeralmente, só os eventos que ocorreron nas marxes sur e leste de Laurentia son recoñecidos co nome de "Grenville". Noutras parte, estes episodios oroxénicos son coñecidos co nome de oroxenia Kibarana en África e oroxenia Dalslandiana en Europa occidental.
Escala de tempo
O problema de determinar o tempo en que ocorreu a oroxenia de Grenville segue sendo un asunto discutido. A escala de tempo perfilada no traballo recente de Toby Rivers deriva do estudo da ben conservada Provincia de Grenville e representa un dos rexistros máis detallados da oroxenia. Esta clasificación considera que a designación Grenville clásico cobre dous ciclos oroxénicos distintos; as oroxenias (ou fases) de Rigolet, Ottawana e Shawingiana compoñen o chamado ciclo de Grenville, mentres que a oroxenia Elzeviriana debe considerarse outra oroxenia diferente. Debido ao gran tamaño da área afectada polos eventos de Grenville, hai algunhas variacións nas épocas dos distintos eventos ao longo do cinto oroxénico. Na sección Variacións rexionais de máis adiante discútense as desviacións locais da liña de tempo que presentara Rivers usada aquí.
miniatura|alt=Liña de tempo da oroxenia de Grenville |A liña de tempo da oroxenia de Grenville, segundo Rivers (2002)
As idades son aproximadas da actividade magmática asociada cos ciclos individuais da oroxenia. Os ocos nas idades dos ciclos de compresión e as análises isotópicas de horneblenda, biotita e feldespato potásico suxiren que a extensión estaba ocorrendo cando a compresión cesara momentaneamente.
A publicación de Rivers 2008 examinou agora os tempos dos diferentes períodos da oroxenia e reconstruíu a liña de tempo baseada no metamorfismo espacial e temporal das rochas presentes. De acordo con esta nova versión da liña de tempo que é unha mestura das de Rivers de 1997 e de Gower e Krogh de 2002, a oroxenia Elzeviriana aconteceu desde hai 1240 a 1220 millóns de anos (Ma), a Shawinigana ocorreu desde hai 1190 a 1140 Ma e xa non se considera parte do ciclo de Grenville; a Ottawana (agora desde hai 1090 a 1020 Ma) e a Rigolet (aínda desde hai 1010 a 980 Ma) convertéronse en fases que están agrupadas na oroxenia de Grenvilliana.
Tectónica xeral
A reconstrución dos eventos da oroxenia está elaborándose, pero a idea xeralmente aceptada é que as marxes leste e oeste de Laurentia foron marxes converxente activas ata o principio da colisión continental. Este tipo de subdución (tipo B) tende a colocar arcos magmáticos sobre ou preto do bordo da placa que non subduce en zonas de subdución modernas, e poden encontrarse evidencias de arcos de illas contemporáneos da oroxenia (c. 1300–1200 Ma) ao longo do oróxeno de Grenville. Os Andes de Suramérica son considerados un análogo moderno. Desde hai uns c. 1190–980 Ma (o momento exacto varía por localidade) chocaron dous bloques continentais con Laurentia. Ambas as colisións crese que son análogas da colisión que orixinou o erguemento dos modernos Himalaias. Durante algún tempo un dos bloques se cría que era o continente de Amazonia, pero as probas paleomagnéticas determinaron agora que non foi así.
Estes períodos de forzas que empurran e de metamorfismo non eran continuos, senón que eran interrompidos por períodos comparativamente calmos, durante os cales plutóns de AMCG (anortosita/ mangerita/ charnockita/ granito) fixeron intrusión entre as rochas do país. As polaridades da subdución (calplaca queda por riba e cal subduce) varían segundo a rexión e a época. Algúns arcos de illas que quedaron separdos foron situados na marxe laurentina, e algúns foron acrecionados durante a oroxenia. Os momentos en que ocorreron estes episodios están restrinxidos polas relacións de cortes transversais observadas no campo así como polas datacións de uranio-chumbo de microsonda iónica de alta resolución sensible (SHRIMP, do inglés Sensitive high resolution ion microprobe) e espectrometría de masas de ionización térmica (TIMS, do inglés Thermal ionization mass spectrometry).
O primeiro período de actividade tectónica foi a acreción dun arco de illas nalgún momento da oroxenia Elzeviriana. Antes de que tivese lugar a acreción do arco de illas, estaba producíndose a subdución entre unha placa continental e presumiblemente unha placa oceánica. O arrastre da parte subducida da placa e os impulsores distantes como o empurrón da dorsal tamén axudaban a acurtar a distancia entre o arco de illas e o continente. Dependendo do ángulo de deformación da subdución da codia continental isto estaba xa tendo lugar e engrosando a litosfera. Hai uns 1190 millóns de anos a cunca tras arco de Elzevir estaba pechándose.
Desde hai 1180 a 1140 millóns de anos estivo ocorrendo unha extensión nesa área. Sexa debido ao arrefriamento litosférico, tamén chamado subsidencia térmica, ou sexa pola actividade compresional na área reactiváronse algunhas fallas extensionais. A extensión está marcada polas idades isotópicas das rochas antes mencionadas. Adicionalmente houbo formación de cuncas sedimentarias, o que significa que a marxe estaba quiescente dabondo como para que se puidesen acumular os sedimentos. Porén, nalgunhas áreas desde hai 1160 a 1130 millóns de anos hai evidencias comtemporánea coa extensión de que aínda estaban producíndose forzas que empurraban e a localización de terreos.
Segundo un modelo houbo forzas que empurraban cara ao oeste desde hai 1120 a 1090 millóns de anos e despois a extensión foi a principal actividade tectónica ata hai 1050 millóns de anos. Foi nese momento cando o Terreo de granulitas central foi exhumado e ocorreu un magmatismo menor.
A razón precisa para o cambio desde a compresión a extensión é descoñecida pero pode ser o resultado do colapso gravitacional, delaminación do manto, a formación dunha pluma baixo o supercontinente, cambios en impulsores distantes sobre a distribución do estrés, ou calquera combinación de razóns que se orixinan do feito de que o noso planeta é dinámico. A historia de compresión cíclica e extensión desta área é similar a un ciclo de Wilson. Nesta área do mundo o ciclo de Wilson estaría creando a cunca do océano proto-Atlántico (océano de Xápeto).
Litoloxía xeral
Hoxe, o oróxeno de Grenville está marcado pola verxencia noroeste dos cintos de acabalgamento e dobramento e os réximes metamórficos de alta presión, así como un distintivo magmatismo AMCG (anortosita/ mangerita/ charnockita/ granito). O metamorfismo é comumente de facies de anfibolita e granulita, que é, unha alteración de alta a media presión e temperatura. Os metagabros ecloxitizados (rochas metamórficas ultramáficas de moi alta presión) encóntranse nalgunhas localidades, e probablemente representan áreas dun enterramento profundo ou unha colisión máis intensa. No oróxeno estas secuencias de rochas metamórficas de alta presión son cortadas por plutóns intrusivos AMCG, xeralmente interpretados como sin- ou postectónicos. O plutonismo AMCG está xeralmente asociado co levantamento astenosférico baixo a litosfera adelgazada. Isto deriva da teoría de que o plutonismo AMCG é orixinado polo estancamento de basalto toleítico de olivina na base da codia continental durante a extensión tectónica. A litosfera pode ser adelgazada convectivamente ou por delaminación, na cal a poción do fondo da litosfera queda denudada. Ambos os modelos foron propostos para a oroxenia de Grenville.
A oroxenia Grenville pode ser categorizada en tres seccións baseándose na estrutura, litoloxía e termocronoloxía. As tres seccións, chamadas respectivamente cinto de gneis, cinto metasedimentario e terreo de granulitas, estaban separadas por zonas de cizalla.
O cinto de gneis está feito de gneises félsicos e anfibolitas que foron metamorfizadas nas anfibolitas superiores a facies de granulitas. As forzas que empurraban nesta sección estaban nun ángulo pequeno, mais terían o potencial de incrementar e rotar a medida que continuaban e evolucionaban. A cizalla nesta área denomínase dúctil, o que significa que o material se estaba arrefriando e solidificando, pero aínda se comportaba viscosamente ou plasticamente.
A idade deste cinto é aproximadamente de 1800 a 1180 millóns de anos. Crese que o metamorfismo rexional deformou esta área hai aproximadamente 1400 millóns de anos e o metamorfismo de presión fíxoo hai aproximadamente 1160 a 1120 millóns de anos.
O terreo de granulitas está composto por gneises metaígneos incluíndo macizos de anortositas. As anortositas fórmanse en plutóns e están compostos principalmente de plaxioclasios. As rochas da Provincia de Grenville no Canadá están incluídas nesta categoría. O magmatismo máis antigo coñecido nesta área data de hai 1320 millóns de anos aproximadamente. O metamorfismo de facies de granulita empezou hai arredor de 1150 millós de anos e continuou durante uns 150 millóns de anos despois do seu comezo; porén, a continuidade do metamorfismo non se pode determinar.
Camarón común
O camarón común, ou camarón, Palaemon serratus, é unha especie de crustáceo malacostráceo da orde dos decápodos, infraorde dos carideos e familia dos palemónidos.
Oroxenia de Grenville
Variacións rexionais
miniatura|Reconstrución proposta de [[Rodinia hai 750 Ma, con cintos oroxénicos de hai 1100 Ma salientdos en verde. Os puntos vermellos indican granitos de tipo A de hai 1300 a 1500 Ma.]]
Camarón común
Encóntrase nas costas do Atlántico oriental, desde Dinamarca até Mauritania, e no mar Mediterráneo (incluído o mar Negro).
É o camarón máis abundante, e máis apreciado, nas rías galegas.
Oroxenia de Grenville
Variacións rexionais
É importante distinguir entre a historia tectónica do cinto oroxénico a grande escal e a escala local para comprendermos ben esta oroxenia. Para isto, o oróxeno de Grenville divídese xeralmente en catro localidades: o tramo sur en Texas e México, os Apalaches, os Adirondacks e a ben estudada Provincia de Grenville do Canadá. Unha porción do oróxeno pode encontrarse en Escocia, pero debido á proximidade naqueles tempos de Escocia coa provincia de Grenville antes da abertura do océano de Xápeto (precursor do océano Atlántico), ambas as porcións comparten basicamente a mesma historia.
Camarón común
Descrición
A especie foi descrita por Thomas Pennant en 1777, baixo o nome de Astacus seratus.
Oroxenia de Grenville
Texas e México
Texas e México representan a marxe sur de Laurentia, e probablemente colisionaron cun continente diferente que o implicado na colisión do leste. A oroxenia zapoteca de México é contemporánea cos últimos estadios da oroxenia de Grenville e ambas as dúas son xeralmente consideradas como a mesma. Os protólitos ígneos mesoproterozoicos (metamorfizados a facies de granulitas durante a oroxenia) son de dous grupos de idades en México; c. 1235–1115 Ma e c. 1035–1010 Ma. As rochas do primeiro grupo teñen sinaturas xeoquímicas que indican a súa procedencia dun arco de illas e dunha cunca tras arco. O último grupo representa un magmatismo AMCG (anortosita/ mangerita/ charnockita/ granito). Estas rochas AMCG son un tanto anómalas no oróxeno de Grenville, pois non hai un episdio oroxénico que preceda inmediatamente o seu lugar. Suxeriuse que o réxime de subdución baixo a marxe laurentina (actualmente en Texas, ao norte do terreo mexicano acrecionado) finalizou arredor de hai 1230 Ma, e que a polaridade da subdución se inverteu para traer o continente en colisión ao norte, xa que o levantamento do Llano (Llano Uplift), que rexistra a historia do Grenville en Texas, non contén probas dun arco magmático despois desa época.
Camarón común
Descrición
Posteriormente foi incluída no xénero Palaemon, fundado por Friedrich Weber en 1795.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido (2021), a especie coñeceuse tamén, ao longo dos anos, polos sinónimos:
Oroxenia de Grenville
Apalaches
Os montes Apalaches conteñen poucos e illados materiais expostos do oróxeno de Grenville. O máis grande deles, o Long Range Inlier (inlier = zona de rocha antiga rodeada de rocha máis nova), comprende as montañas Long Range de Terra Nova. Outras exposicións son os macizos de Shenandoah e French Broad, que comprenden a provincia Blue Ridge de Virxinia. As rochas Blue Ridge consisten en varios gneis de facies de anfibolita superior e granulita, con intrusións de charnockitas e granitoides. Estas rochas ígneas sufriron intrusións en tres intervalos: c. 1160–1140 Ma, c. 1112 Ma e c. 1080–1050 Ma, e son de textura masiva a debilmente foliada.
Camarón común
Características
Este camarón ten, como os seus parentes, un corpo longo e comprimido lateralmente. O cefalotórax, máis curto que o abdome, aparece globoso e liso, cun rostro (prologamento cara a diante máis alá dos ollos) ben desenvolvido e dentado en ambas as marxes.
Oroxenia de Grenville
Adirondacks
Esta rexión consta dun masivo domo de rocha proterozoica na fronteira entre o estado de Nova York e o Canadá. Nos Addirondacks están rexistados tanto os pulsos oroxénixos elzevirianos (c. 1250–1190 Ma) coma os ottawanos (c. 1080–1020 Ma), producindo rochas metamórficas de alto grao. Unha zona de cizalla de alto estrés con tendencia ao noroeste separa o domo das terras altas do sueste e das terras baixas do noroeste. Crese que a zona de cizalla (a Carthage-Colton) foi unha fronteira transpresional durante a fase Ottawana, cando as terras altas foron acabalgadas sobre as baixas.
Camarón común
Características
Precisamente o rostro permite distinguir a Palaemon serratrus doutras especies, xa que o ten curvado cara a arriba, coa punta dividida, e presenta de 6 a 7 dentes ao longo do seu bordo superior e de 4 a 5 no inferior, mentres que outros camaróns, aínda que poden ter o rostro lixeramente curvado, neles os dentes continúan no terzo distal do rostro, que é liso en P. serratus.
Oroxenia de Grenville
Provincia de Grenville
A Provincia de Grenville denomínase así pola vila de Grenville do Quebec, que lle dá nome a toda a oroxenia, e constitúe a porción máis xove do escudo canadense. Como esta área non sufriu ningunha "sobreimpresión" metamórfica rexional desde a oroxenia, considérase unha área de estudo ideal para as idades tectónicas de Grenville e pre-Grenville. Por tanto, a maioría do que se sabe sobre a oroxenia e os seus procesos deriva da Provincia de Grenville.
Camarón común
Características
O abdome é longo e liso, coa marxe anterior da placa do segundo segmento ou metámero cabalgando sobre a a parte posterior do primeiro; o telson é alongado e triangular, con dous pares de espìñas dorsais e o bordo apical rematado en ángulo agudo, saínte, e con dúas espiñas marxinais pequenas e dúas internas máis longas.
Translúcido, a súa coloración é rosado-apardazada, con pequenas manchas vermellas, e con bandas estreitas escuras que comezan no rostro e percorren o pereion transversalmente.
Mide tipicamente uns 10 cm de lonxitude, sen contar as longas e finas antenas, o que fai del o máis grande dos camaróns nativos das costas do mar do Norte.
Este camarón é un dos poucos invertebrados cuxo oído foi estudado en detalle; é sensíbel ás frecuencias entre 100 Hz e 3 kHz, cunha agudeza similar á da xeneralidade dos peixes.
Bioloxía
Vive de 3 a 5 anos (ou até os 6, segundo autores) en grupos duns 40 individuos, en gretas rochosas e furnas da costa, a profundidades de até 40 m.
As femias medran máis rápido que os machos, e a poboación é estacional, cun pico pronunciado en outono. Considérase que as femias non alcanzan a madurez sexual até rematar o segundo verán ou na primavera do seu terceiro ano de vida.
A fecundación é interna, e as femias liberan, 4 ou 5 veces por ano, de dous a catro mil ovos que incuban levándoos debaixo do abdome, prendidos aos apéndices, até a eclosión. No interior do ovo transcorren as primeiras fases larvarias, de maneira que as larvas nacen xa na fase zoea, medindo de 3 a 4 mm; estas larvas teñen dous grandes ollos compostos e trres pares de apéndices a cada lado do cefalotórax, que empregan para nadar en posición vertical e invertida. O desenvolvemento larvario comprende sete estadios, dos que os tres primeiros se consideran como formas zoea e os catro seguintes como mysis, caracterizada esta última pola completa formación do abdome e o telson, e o comezo do desenvolvemento dos pleópodos. Despois da sétima muda ou metamorfose o pequeno camarón toma a forma adulta, aínda que non mide máis que 8 mm, cambian os seus costumes alimenticios e pousa no fondo, comezando a súa vida bentónica.
A alimentación das larvas é a base de zooplancto. De adultos pasan a alimentarse de pequenos animais vivos ou mortos, materias en descomposición e algas.
A especie sofre a depredación por parte de gran variedade de peixes, incluíndo especies das familias Mullidae, Moronidae, Sparidae e Batrachoididae.
Pesca
Péscase merdiante trueis ou ganapáns, nasas e con artes de arrastre de malla fina. Non existe veda en Galicia, pero o tamaño mínimo de captura é de 3 cm, medidos desde os ollos até a aleta central da cola.
Cultivo
O estudo do cultivo desta especie comezou na década de 1950, non chegándose aínda e un rendemento que faga posíbel unha explotación industrial sen un elevado risco. A alimentación das larvas é relativamente sinxela, a base de Artemia e rotíferos e, nas fases xuvenís, con carne de mexillón, restos de peixes, pensos compostos, algas etc. Un dos maiores inconvenientes é a tendencia ao canibalismo que presentan a todas as idades, o que limita a densidade de individuos nos estanques.
Nomes populares galegos
En Galicia o nome máis estendido dos que se aplican á especie Palemon serratus, a máis común, como se dixo, dos carideos galegos, é o de camarón, recollido en máis de 50 localidades costeiras por Ríos Panisse. e forma escollida polo Dicionario da Real Academia Galega.
Rosa Ramonell, na súa guía, dálle como nome principal camarón de roca, sinalando que son sinónimos camarón do lance, camarón manso, esquea, esquía, esquila, puntilla e quisquilla, todos eles recollidos por Ríos Panisse no seu inventario nalgunha localidade, pero non, en cambio, o máis citado por esta última autora, camarón.
Gastronomía
O máis común dos camaróns galegos é tamén o máis apreciado gastronomicamente e solicitado para celebrar festas especiais e que se pode ver, simplemente cocido, en moitas mesas do país en datas sinaladas, como en noiteboa, Nadal ou noitevella, época na que alcanza elevadísimos prezos nos mercados (a xente previsora acostuma a mercalos en outono, cando son máis abundantes e baratos, e a conxelalos para as festas).
O mestre Álvaro Cunqueiro, porén, dedícalle pouca atención na súa obra A cociña galega:
O seu discípulo Jorge Víctor Sueiro si se mostra máis entusiasta con este crustáceo, que chega a considerar como un mariscal de la marisquería.
Loanzas que continúa en Comer en Galicia:
Amélie Nothomb
miniatura|dereita|220px|Amélie Nothomb Amélie Nothomb, nada en Etterbeek, o 9 de xullo de 1966, é unha escritora belga en lingua francesa.
Traxectoria
Debido á profesión do seu pai, diplomático de Bélxica, viviu, ademais de no Xapón, na China, os Estados Unidos, Laos, Birmania e Bangladesh. Estudou filoloxía románica na Universidade Libre de Bruxelas.
Fala xaponés e traballou como intérprete en Toquio. Desde 1992, publica unha novela cada ano.
Monmouth
Monmouth (en galés Trefynwy) é unha pequena cidade no sueste de Gales, a 3 quilómetros da fronteira con Inglaterra. É a capital do condado de Monmouthshire, con algo menos de 9.000 habitantes. O río Wye e o río Monnow reúnense en Monmouth.
Historia
Os romanos construíron unha pequena fortaleza á que chamaron Blestium, pero poucas persoas vivían na área despois da caída do Imperio. Co tempo os normandos construíron un castelo con vistas ao río Monnow, despois de conquistar Inglaterra en 1066.
A cidade de Monmouth creceu na Idade Media, cun convento da igrexa, e un mercado aberto na rúa agora chamada Monnow Street. Esta rúa desenvolveuse entre o castelo e unha ponte fortificada sobre o río, que aínda existe, e é o único do seu tipo en Gran Bretaña. O rei Henrique V de Inglaterra naceu no castelo de Monmouth en 1387, pero o castelo foi derrubado na súa maioría despois da Guerra Civil no século XVII.
Monmouth era ben coñecido no século XIV pola produción local de "Monmouth cap" - unha especie de chapeu moi usado polos soldados, mariñeiros e demais. Tamén se fixo famoso a finais do século XVIII, cando personaxes tales coma o almirante Nelson, e moitos poetas e pintores, foron visitar o fermoso val de Wye, que se atopa nas proximidades. A cidade tamén ten unha famosa "escola pública", a Escola de Monmouth, que foi fundada en 1615.
Un dos primeiros fabricantes de automóbiles en Gran Bretaña, Charles Rolls, fundador de Rolls Royce, naceu nos arredores da cidade. Faleceu nun accidente de avión en 1910 á idade de 33 anos, hai unha estatua del no centro da cidade.
Galería de imaxes
<Gallery> Ficheiro:Monmouth_Castle_-_geograph.org.uk_-_1373622.jpg|As ruínas do castelo de Monmouth. Ficheiro:Shire_Hall_Monmouth.jpg|O Salón de Shile. Ficheiro:Charles Rolls statue.jpg|Estatua de Charles Rolls. Ficheiro:Monnow_Street,_Monmouth.jpg|Centro da cidade. </Gallery>
Libre comercio
O libre comercio supón a eliminación de barreiras artificiais (regulamentos gobernamentais) ao comercio entre individuos e empresas de diferentes países.
O comercio internacional é a miúdo restrinxido por diferentes impostos nacionais, aranceis, impostos aos bens exportados e importados, así como outras regulacións non monetarias sobre bens importados. O libre comercio oponse a todas estas restricións.
Historia
A súa premisa básica é que as restricións impostas polos gobernos ao intercambio voluntario de bens e servizos prexudican a economía e diminúen o volume de comercio.
Os seus defensores dividíanse entre "utilitarios", que defendían o pragmatismo e as vantaxes de incrementar o comercio, e os "manchesterianos" (ou liberais) que defendían o dereito fundamental de todo home a intercambiar libremente a súa propiedade con nacionais e estranxeiros.
A súa maior vitoria foi a derrogación das Leis de Cereais por parte de Robert Peel en 1846 tras unha longa e celebre campaña por parte de Cobden e Bright.
Dende 1950, cando Robert Schuman lanza a idea que leva á creación da Comunidade Europea do Carbón e do Aceiro (CECA), o que constitúe o inicio da actual Unión Europea (UE), esta organización puxo en funcionamento distintas formas de libre comercio entre os seus membros mediante as zonas francas.
En 1994, os Estados Unidos (EE.UU.) iniciaron o seu primeiro exercicio de libre comercio co Tratado de Libre Comercio de América do Norte (TLCAN), que inclúe a México e o Canadá.
Argumentos a favor e en contra
Algúns dos acordos que foron denominados de "libre comercio" polos seus propoñentes, poden crear barreiras ao mercado libre. Os críticos destes tratados venos como unha forma de protección dos intereses das empresas multinacionais.
Existe un debate permanente de se o libre comercio axudará ou non ás nacións do terceiro mundo. Cuestiónase ata se o libre comercio é conveniente ou non para o mundo desenvolvido.
Moitos economistas argumentan que o libre comercio mellora a calidade de vida a través da teoría da vantaxe comparativa e das economías de escala. Outros argumentan que o libre comercio permite aos países desenvolvidos explotar aos países do terceiro mundo, destruíndo a industria local destes países. En contraposición, díxose que o libre comercio afecta ao mundo desenvolvido pola perda de empregos destas nacións, os cales móvense a outros países, producindo unha carreira cara ao abismo que xera unha deterioración xeral dos estándares de saúde e seguridade. Como argumento a favor, o libre comercio supón un estímulo para os países por depender economicamente entre si, co cal diminúen as posibilidades de enfrontarse e ir a unha guerra.
Algunhas descricións da vantaxe comparativa están baseadas na condición necesaria de 'inmobilidade de capital'. Se os recursos financeiros se poden mover libremente entre distintos países, a vantaxe da teoría comparativa se erosiona, e hai un dominio de quen ten a vantaxe absoluta. Dada a apertura de fluxos de capital que acompañou os acordos de libre comercio dos 90's, a condición de 'inmobilidade de capital' non ten xa validez. Como consecuencia, pódese argumentar que a teoría económica da vantaxe comparativa non pode utilizarse como soporte á teoría de libre comercio. Con todo, como o expresou o economista Paul Krugman, o teórico económico do século XIX David Ricardo, quen formulou a doutrina da vantaxe comparativa, viviu o mesmo un período de alta mobilidade de capitais.
A posta en funcionamento actual do libre comercio hoxe foi moi criticada. Unha queixa común é que os Países desenvolvidos tenden a facer presión ao terceiro mundo para que abran os seus mercados aos produtos industriais e agrícolas das nacións desenvolvidas, á vez que se opoñen a abrir os seus mercados aos produtos agrícolas do terceiro mundo. Unha razón indiscutible contra o libre comercio é que as barreiras comerciais como cotas de importación e subsidios agrícolas non permiten competir aos agricultores do terceiro mundo nos seus mercados locais e menos aínda no comercio mundial, incrementando así a pobreza nos países en vía de desenvolvemento.
Adicionalmente, salientouse que o concepto actual de libre comercio favorece o movemento libre de produtos e empresas, o cal é favorable para os países desenvolvidos, pero isto non vai á vez co libre movemento de traballadores, o cal favorecería ás nacións do terceiro mundo.
Os opositores do libre comercio a miúdo refiren como políticas alternativas as asociadas ao comercio xusto.
Festival de Eurovisión Júnior 2015
Ao igual que a pasada edición, non designouse unha cidade sede, senón que o anfitrión foi Bulgaria como país na súa totalidade.
Para esta edición, houbo dous países debutantes (Australia e Irlanda), dous retornos (Albania e Macedonia) e tres retiradas (Croacia, Chipre e Suecia). Albania regresou ao festival tras unha ausencia de dous anos. Macedonia, un dos 16 países fundadores da versión júnior regresou tralo seu paréntese en 2014. Por outra banda, Croacia, país que regresou a pasada edición tras unha ausencia de sete anos (2007-2013) retirouse debido á crise económica que atravesa o país, ao igual que Chipre; e, por último, Suecia retirouse tras unha reestruturación da súa canle infantil.
Finalmente, Malta con Destiny Chukunyere e a súa canción "Not My Soul", alzouse coa vitoria do Festival 2015, obtendo 185 puntos e superando así a vitoria de España no 2004, que ata ese momento tiña a máxima puntuación con 171 puntos. Armenia, obtivo a segunda praza con Mika e a súa canción de rock and roll "Love". A medalla de bronce foi para Eslovenia coa balada R&B "Prva ljubezen", defendida por Lina Kuduzović, converténdose no mellor resultado do país na súa historia dentro do certame infantil e a súa versión adulta.
Sede
Como é a tradición o país gañador da edición anterior ten a primeira opción de acoller o festival do seguinte ano, neste caso Italia. Non obstante, o 15 de xaneiro de 2015, a UER comunicou mediante a web oficial do festival que a pesar de diversas negociacións e a vontade do país gañador do Festival de Eurovisión Júnior 2014, este non podería organizar o evento debido a cuestións económicas. Posteriormente, a UER e o Supervisor Executivo do Festival, Valdislav Yakovlev, informaron que estábase a negociar con outros dous países, estes serían Malta que xa acolleu o festival do 2014 e terminou en cuarta posición, e Bulgaria que foi subcampión da edición anterior.
Finalmente, o 26 de xaneiro de 2015, a televisión BNT de Bulgaria anunciou que o seu país acollería o festival, sendo a primeira vez que dita nación acolle un evento de Eurovisión.
Países participantes
O sorteo de posicións para a final tivo lugar durante a cerimonia de apertura celebrada o 17 de novembro de 2015 no Palacio Nacional da Cultura de Bulgaria. A orde de actuación final foi a seguinte:
Prológica
A compañía Prológica Industria e Comércio de Microcomputadores Ltda. foi unha influente empresa de microinformática brasileira que atinxiu o seu auxe a mediados da década de 1980, cando chegou a ser a terceira maior empresa informática do país.
Historia
A empresa foi fundada en 1976 por Geraldo Coen, Joseph Blumenfeld e Leonardo Bellonzi, e comercializaba inicialmente máquinas destinadas ó uso en tarefas de contabilidade. Posteriormente a empresa especializouse na produción de equipamentos de informática baseados nos ordenadores da liña TRS-80, da Radio Shack, so o nome xeral de CP (de Computador Persoal). Un dos seus maiores éxitos no campo profesional foi o microcomputador CP 500, compatíbel co TRS-80 Modelo III.
El asesinato de Carrero Blanco
El asesinato de Carrero Blanco é unha miniserie de televisión de xénero histórico dirixida por Miguel Bardem e protagonizada por Unax Ugalde e José Ángel Egido, no ano 2011. É unha coproducción de Televisión Española (TVE), Euskal Telebista (ETB) e BocaBoca Producciones. O seu argumento trata sobre como se organizou e planificou o atentado contra Carrero Blanco o 20 de decembro de 1973.
Argumento
O filme narra o intento de secuestro e posterior atentado que ETA levou a cabo o 20 de decembro de 1973 contra Luis Carrero Blanco, que fora designado Presidente do Goberno de España por Francisco Franco uns meses atrás.
San Miguel, Fomiñá, A Pastoriza
San Miguel é un lugar da parroquia de Fomiñá no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 35 habitantes (14 homes e 21 mulleres).
Salamandrinos
A dos salamandrinos (Salamandrinae) é unha das dúas subfamilias de anfibios urodelos que integran a famillia dos salamándridos (Salamandridadae).
As especies dos seus catro xéneros encóntranse en Europa, África do Norte e o Oriente Medio.
Lista de xéneros
Os catro xéneros da subfamilia son, segundo Amphìbian Species of the World (12 de novembro de 2010):
A subfamilia foi establecida por Georg August Goldfuss en 1820, o mesmo ano en que dito autor creou a familia.
Concerto delle donne
280px|miniatura|Segunda páxina de O dolcezz'amarissime d'amore, que mostra o virtuosismo entre as tres liñas de [[soprano con acompañamento. A música está notada en tres claves de soprano —dó en primeira— (en oposición á clave de tiplo —clave de sol—) e mostra unha preponderancia das fusas.]]
O concerto delle donne ou canto delle dame (lit. conxunto de mulleres) foi unha agrupación profesional de cantantes femininas da corte de Ferrara (Italia) de finais do Renacemento, que tivo gran renome polo seu virtuosismo técnico e artístico. A agrupación foi fundada por Afonso II, duque de Ferrara en 1580 e estivo activa ata a disolución da corte en 1597. Giacomo Vincenti, un editor musical, loou a estas mulleres como "virtuose giovani" (novas virtuosas), facéndose eco dos sentimentos de cronistas e comentaristas contemporáneos.
O concerto delle donne revolucionou o papel da muller na música profesional, e continuou a tradición da corte de Este como centro cultural. A fama do grupo de mulleres espallouse por toda Italia, inspirando imitacións nas poderosas cortes dos Medici e os Orsini. A fundación do concerto delle donne foi o acontecemento máis importante na música secular italiana a finais do século XVI; as innovacións musicais que se estableceron na corte foron importantes no desenvolvemento do madrigal e, finalmente, a seconda pratica.
Margaret Mead
Margaret Mead, nada en Filadelfia o 16 de decembro de 1901 e finada en Nova York o 15 de novembro de 1978, foi unha antropóloga pertencente á tradición norteamericana da antropoloxía cultural. Acadou sona entre as décadas de 1960 e 1970 e coas súas aparicións como autora e oradora nos medios de comunicación de masas popularizou o coñecemento da antropoloxía na cultura occidental. Graduouse no Barnard College de Nova York e doutorouse pola Universidade de Columbia.
Concerto delle donne
Formación
Na corte de Ferrara, un grupo de mulleres destacadas na música inspirou ao compositor Luzzasco Luzzaschi e atraeu o interese do duque. Este grupo, que levou á formación do concerto delle donne, interpretou dentro do contexto da musica secreta do duque, unha serie de concertos regulares de música de cámara interpretados para unha audiencia exclusiva. Este grupo inicial estaba integrado orixinalmente por membros da corte talentosos pero afeccionados: as irmás Lucrezia e Isabella Bendidio, Leonora Sanvitale e Vittoria Bentivoglio. A elas uníuselles o baixo Giulio Cesare Brancaccio, que foi levado á corte en 1577 especialmente pola súa habilidade para o canto. A agrupación orixinal estivo activa durante toda a década de 1570, e consolidouse en 1577. Só máis tarde cantantes profesionais substituíron aos orixinais.
Margaret Mead
As súas achegas foron transcendentais para o eido antropolóxico : os seus estudos detallando as actitudes de cara ao sexo nas culturas tradicionais do sur do Pacífico e o sueste asiático convertérona en precursora no emprego do concepto de “xénero” e influenciaron a revolución sexual da década de 1960; tamén, foi defensora dunha ampliación dos costumes sexuais no contexto dunha vida occidental tradicional e relixiosa.
Biografía
Margaret Mead naceu en Filadelfia o 16 de decembro de 1901. Foi a primeira de catro irmáns, e naceu no seo dunha familia de pais adiñeirados e de gran riqueza cultural. Medrou nun ambiente no que o seu pai, profesor de economía na Universidade de Pennsylvania, e a súa nai, profesional da socioloxía (Fernández, 2004), provocaron na nena, xa dende pequena, o interese polas ciencias sociais. Quen máis incitou a moza a comezar a súa carreira profesional nesta liña sería a súa avoa paterna, unha muller á que ela consideraba moi competente.
Concerto delle donne
Formación
O duque non anunciou a creación dun grupo totalmente feminino profesional; no seu lugar, o grupo foi formando parte e dominando de xeito gradual a musica secreta, de xeito que logo da destitución de Brancaccio por insubordinación en 1583 non foron contratados máis membros masculinos da musica secreta. Mesmo cando Brancaccio estaba cantando co grupo este era considerado como un conxunto de mulleres, porque o grupo de mulleres era o aspecto máis emocionante da agrupación. Este novo grupo, o concerto delle donne, foi creado por Afonso en parte para a diversión da súa nova xove esposa, Margherita Gonzaga d'Este (ela só tiña catorce anos cando ambos casaron en 1579), e en parte para satisfacer o interese artístico na corte. Segundo Grana, un correspondente contemporáneo, "Signora Machiavella [Lucrezia], Signora Isabella e Signora Vittoria abandonaron o grupo, tendo perdido o respaldo de Luzzaschi". O primeiro concerto do grupo profesional de mulleres do que se ten certeza tivo lugar o 20 de novembro de 1580; dende Carnaval en 1581, os concertos tiveron lugar regularmente.
Margaret Mead
Biografía
A antropóloga comezou os seus estudos no Colexio Barnard, unha escola exclusiva para mulleres que estaba afiliada á Universidade de Columbia. A autora cursou o maior número de materias en Psicoloxía, unha carreira á que lle prestara especial interese dende a súa nenez. Pouco despois, Mead comezou o seu doutoramento en antropoloxía na Universidade de Columbia; onde coñeceu a quen serían as súas futuras inspiracións en canto á súa dedicación no estudo de campo: Franz Boas e Ruth Benedict.
A pensadora herdou de F. Boas o relativismo cultural. A autora fixo fincapé nel, sinalando a aprendizaxe que se podía obter a través do estudo doutras sociedades. A pensadora apoiaba a diversidade cultural coma un recurso, e nunca como un inconveniente (Admin, L., 2022) Neste contexto, Mead decidiu viaxar a diferentes sociedades para corroborar a súa tese; onde compararía varias culturas consideradas “primitivas” coa súa cultura nativa, a norteamericana. Así, permaneceu en Samoa en 1925 e, máis tarde, nas Illas do Almirantazgo entre 1928 e 1929. Foi entón cando se decata de que as súas suposicións eran certas e, polo tanto, decidiu divulgalas. Desta etapa destacan as súas obras: Coming of age in Samoa. A psycological study of primitive youth for Western Civilisation (Facéndose maior en Samoa. Un estudo psicolóxico da xuventude primitiva para a civilización universal) do ano 1928; Growing up in New Guinea. A comparative study of Primitive Education (Crecendo en Nova Guinea. Un estudo comparativo sobre a educación primitiva) do ano 1930 e Social Organization of Manu´a (A organización social de Manu´a), do mesmo ano.
En relación ás obras citadas, supoñen un complexo e completo estudo acerca da relación entre a psicoloxía e a personalidade individual dos condicionamentos e pautas impostas polo marco cultural de cada tradición (Fernández, 2004). Deste modo, ademais de expoñer a súa postura, a autora realizaría unha serie de críticas cara ás teses do sociólogo Lucien Lévy-Bruhl sobre a mentalidade prelóxica dos pobos “primitivos”, así como á tese do doutor Sigmund Freud sobre a estreita relación entre a mentalidade primitiva e a infantil.
Concerto delle donne
Formación
Este novo "grupo de mulleres" foi visto como un fenómeno extraordinario e novo; a maioría das testemuñas non conectan o segundo período do concerto delle donne co grupo de mulleres que cantaba na musica secreta. Na actualidade, con todo, o grupo inicial é visto como unha parte crucial da creación e desenvolvemento do xénero social e vocal do concerto delle donne.
Compoñentes e características
A membro máis destacada da nova agrupación foi Laura Peverara, seguida por Livia d'Arco e Anna Guarini, filla do prolífico poeta Giovanni Battista Guarini. Giovanni escribiu poemas para moitos dos madrigais que foron creados para o conxunto e fixo a coreografía das escenas para o balletto delle donne. Judith Tick pensa que Tarquinia Molza cantou co grupo, mais Anthony Newcomb di que ela se adicou só como asesora e instrutora. Non hai certeza de que Tarquinia Molza cantase ou non co grupo, mais si é coñecido que foi expulsada de calquera papel que desenvolvese no grupo logo de que a súa relación co compositor Giaches de Wert saíse á luz en 1589. Luzzasco Luzzaschi dirixiu e compuxo música para o grupo e acompañounas ao clavicémbalo. Ippolito Fiorini foi o maestro di capella, que supervisou todas as actividades musicais da corte. Ademais das súas funcións na corte en xeral, acompañou ao concerto ao laúde. Vittorio Baldini foi levado á corte como editor da música en 1582.