cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guerra civil finlandesa
Garda Vermella e tropas soviéticas
As revolucións en Rusia dividiron politicamente os oficiais do exército soviético e as súas actitudes cara a guerra civil finlandesa variaron. Mikhail Svechnikov liderou tropas Vermellas finlandesas en Finlandia Occidental en febreiro e Konstantin Yeremejev tropas soviéticas no istmo de Carelia, mentres que outros oficiais desconfiaron dos seus pares revolucionarios e cooperaron co Xeneral Mannerheim no see lugar, desarmando as gornicións soviéticas en Finlandia. O 30 de xaneiro de 1918, Mannerheim proclamou aos soldados rusos en Finlandia que o Exército Branco non loitaba contra Rusia, pero que o obxectivo da campaña Branca era derrotar aos Vermellos finlandeses e ás tropas soviéticas que os apoiaban.
O número de soldados soviéticos activos na guerra civil finlandesa decaeu considerablemente unha vez que Alemaña atacou a Rusia o 18 de febreiro de 1918. O tratado xermano-soviético de Brest-Litovsk do 3 de marzo restrinxía o apoio bolxevique aos Vermellos finlandeses co envío de armas e subministracións. Os soviéticos permaneceron activos na fronte sueste, principalmente na batalla de Rautu no istmo de Carelia entre febreiro de abril de 1918, onde defenderon as aproximacións a Petrogrado.
Garda Branca e o papel de Suecia
miniatura|[[Jägers finlandeses en Vaasa, Finlandia, o 26 de febreiro de 1918. O batallón está a ser inspeccionado polo Comandante en Xefe Branco C. G. E. Mannerheim.]] Aínda que o conflito foi chamado por algúns, "A guerra dos afeccionados", o Exército Branco tiña dúas grandes vantaxes sobre a Garda Vermella: o liderado militar profesional de Gustaf Mannerheim e o seu persoal, que incluía a 84 oficiais voluntarios suecos e antigos oficiais finlandeses do exército do tsar; e 1 450 soldados do batallón Jäger de 1 900 efectivos. A maioría das unidades chegaron a Vaasa 25 de ferreiro de 1918. No campo de batalla, os Jägers, endurecidos na batalla na Fronte Oriental, proporcionaron un forte liderado que fixo posible o combate disciplinado dos soldados Brancos comúns. Os soldados eran similares aos Vermellos neste aspecto, xa que tiñan pouco e inaxeitado adestramento. Ao principio da guerra, o liderado superior da Garda Branca tiña pouca autoridade sobre as unidades Brancas voluntarias, que só obedecían aos seus líderes locais. A finais de febreiro, os Jägers comezaron un adestramento rápido a seis rexementos de recrutas.
O batallón Jäger estaba tamén politicamente dividido. 450 Jägers –na súa maioría socialistas– permaneceron estacionados en Alemaña, xa que temíase que puideran poñerse do lado dos Vermellos. Os líderes da Garda Branca enfrontáronse a un problema similar cando recrutaron homes novos en febreiro de 1918: 30 000 partidarios obvios do movemento obreiro finlandés nunca se presentaron. Tamén se descoñecía se as tropas comúns recrutadas nas granxas pequenas e pobres do centro e norte de Finlandia tiñan unha motivación suficiente para loitar contra os Vermellos finlandeses. A propaganda Branca promobía a idea de que libraban unha guerra defensiva fronte aos bolxeviques rusos, e menosprezaba o papel dos finlandeses Vermellos entre os seus inimigos. As divisións sociais apareceron entre o sur e o norte de Finlandia e dentro da Finlandia rural. A economía e a sociedade do norte modernizárase dun xeito moito máis lento que o sur. Había un conflito moito máis pronunciado entre o Cristianismo e o socialismo no norte, e a propiedade das terras de cultivo confería un status social, motivando aos agricultores a loitar contra os Vermellos.
Suecia declarouse neutral tanto durante a primeira guerra mundial como na guerra civil finlandesa. A opinión xeral, en particular entre a elite sueca, estaba dividida entre os partidarios dos Aliados e das Potencias Centrais, sendo o xermanismo algo máis popular. Tres prioridades en tempos de guerra determinaron a política pragmática do goberno liberal socialdemócrata sueco: economía sólida, con exportación de mineral de ferro e alimentos a Alemaña; mantemento da tranquilidade da sociedade sueca; e xeopolítica. O goberno aceptou a participación de oficiais e soldados sueco voluntarios no Exército Branco finlandés para bloquear a expansión dos disturbios revolucionarios a Escandinavia.
Unha brigada sueca paramilitar de 1 000 efectivos, liderada por Hjalmar Frisell, participou na batalla de Tampere e nos combates ao sur da cidade. En ferreiro de 1918, a Armada de Suecia escoltou o escuadrón naval alemán que transportaba os Jägers finlandeses e armas alemás e permitiulle pasar por aguas territoriais suecas. Os socialistas suecos tentaron iniciar negociacións de paz entre os Brancos e os Vermellos. A debilidade de Finlandia ofreceu a Suecia a posibilidade de facerse cargo das xeopoliticamente vitais illas Åland finlandesas, ao leste de Estocolmo, mais a operación do exército alemán en Finlandia paralizou este plano.
Intervención alemá
miniatura|esquerda|Soldados alemáns cunha metralladora [[MG 08 en Helsinqui logo da rendición do cuartel da Garda Vermella en Smolna.]] En marzo de 1918, o Imperio Alemán interveu na guerra civil finlandesa do lado do Exército Branco. Os activistas finlandeses que se apoiaban no xermanismo estiveran procurando a axuda alemá para liberar a Finlandia da hexemonía soviética dende finais de 1917, mais debido á presión á que se enfrontaban na Fronte Oriental, os alemáns non querían poñer en perigo o seu armisticio e as negociacións de paz coa Unión Soviética. A postura alemá mudou logo do 10 de febreiro, cando Lev Trotski, a pesar da debilidade da posición dos bolxeviques, interrompeu as negociacións, coa esperanza de que estalaran revolucións no Imperio Alemán e cambiara todo. O 13 de febreiro o liderado alemán decidiu tomar represalias e enviar destacamentos militares tamén a Finlandia. Como pretexto para a agresión, os alemáns atenderon as "peticións de axuda" dos países occidentais veciños de Rusia. Os representantes da Finlandia Branca en Berlín solicitaron axuda o 14 de febreiro.
Paredes de Nava
Paredes de Nava é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 2.072 habitantes (INE 2011).
Guerra civil finlandesa
Intervención alemá
O 5 de marzo de 1918, un escuadrón naval alemán desembarcou nas illas Åland (a mediados de febreiro de 1918, as illas foran ocupadas por unha expedición militar sueca, que as abandonou en maio). O 3 de abril de 1918, a División do Mar Báltico (Ostsee-Division) de 10 000 efectivos, liderada polo Xeneral Rüdiger von der Goltz, lanzou a ataque principal contra Hanko, ao oeste de Helsinqui. Este foi seguido o 7 de abril polo Destacamento Brandenstein (Abteilung-Brandenstein) do Coronel Otto von Brandenstein, duns 3 000 efectivos, que tomou a cidade de Loviisa ao leste de Helsinqui. As formacións alemás máis grandes avanzaron cara o leste dende Hanko e tomaron Helsinqui o 12-13 de abril, mentres que o Destacamento Brandenstein invadiu a cidade de Lahti o 19 de abril. O principal destacamento alemán avanzou cara ao norte da capital e tomou Hyvinkää e Riihimäki o 21–22 de abril, seguidas por Hämeenlinna o 26 de abril. O golpe final á causa da Finlandia Vermella deuse cando os bolxeviques interromperon as negociacións de paz en Brest-Litovsk, o que levou á ofensiva oriental alemá en febreiro de 1918.
Estado de Zacatecas
Zacatecas é un estado do centro de México, a superficie é de 77.684 km² e a poboación de 1.579.209 habitantes (2015), a capital é a cidade de Zacatecas e abrangue 58 municipalidades. As principais actividades económicas son a minería, a agricultura e o turismo.
Guerra civil finlandesa
Batalla de Tampere
miniatura|Edificios civís de [[Tampere en ruínas logo da Batalla de Tampere.]] En febreiro de 1918, o Xeneral Mannerheim deliberou sobre onde poñer o foco da ofensiva xeral dos Brancos. Había dúas fortalezas inimigas estratéxicas vitais: Tampere, a maior cidade industrial de Finlandia no suroeste, e Viipuri, a principal cidade de Carelia. Aínda que apoderarse de Viipuri ofrecía moitas vantaxes, o seu exército falto de habilidades de combate e o potencial dun gran contraataque polos Vermellos na área ou no suroeste facíano demasiado arriscado.
Mannerheim decidiu atacar primeiro Tampere. Lanzou o principal asalto o 16 de marzo de 1918, en Längelmäki, a 65 km ao nordeste da cidade, a través do flanco dereito da defensa dos Vermellos. Ao mesmo tempo, os Brancos atacaron a través da primeira liña da fronte norte de Vilppula–Kuru–Kyröskoski–Suodenniemi. Aínda que os Brancos non estaban afeitos á guerra ofensiva, algunhas unidades da Garda Vermella colapsaron e retrocederon en pánico baixo o peso da ofensiva, mentres que outros destacamentos Vermellos defenderon as súas posicións ata o final e foron capaces de frear o avance das tropas Brancas. Finalmente, os Brancos sitiaron Tampere. Curtaron a conexión dos Vermellos cara ao sur en Lempäälä o 24 de marzo e cara o oeste en Siuro, Nokia, e Ylöjärvi o 25 de marzo.
Na Batalla de Tampere loitaron entre 16 000 soldados Brancos e 14 000 Vermellos. Foi a primeira batalla urbana a grande escala de Finlandia e un dos catro enfrontamentos militares máis decisivos da guerra. A loita pola área de Tampere comezou o 28 de marzo, na véspera da Pascua de 1918, posteriormente chamado "Xoves Santo sanguento", no cemiterio de Kalevankangas. O Exército Branco non conseguiu unha vitoria decisiva no feroz combate e sufriu máis do 50% de perdas nalgunhas das súas unidades. Os Brancos tiveron que reorganizar as súas tropas e plans de batalla, logrando atacar o centro da cidade nas primeiras horas do 3 de abril.
Logo dun bombardeo de artillaría pesado e concentrado, as Gardas Brancas avanzaron de casa en casa e de rúa a rúa, mentres que as Gardas Vermellas retirábanse. Na tardiña do 3 de abril, os Brancos chegaron á beira oriental dos rápidos do Tammerkoski. Os intentos dos Vermellos de romper o asedio de Tampere dende o exterior a través da liña ferroviaria Helsinqui-Tampere fracasaron. As Gardas Vermellas perderon as partes occidentais entre o 4 e o 5 de abril. A casa do concello de Tampere estaba entre os últimos bastións Vermellos. A batalla finalizou o 6 de abril de 1918 coa rendición das forzas Vermellas nas sección de Pyynikki e Pispala en Tampere.
Os Vermellos, agora á defensiva, amosaron unha motivación maior para loitar durante a batalla. O Xeneral Mannerheim viuse obrigado a despregar algúns dos destacamentos Jäger, inicialmente destinados a ser conservados para o seu uso posterior na área de Viipuri. A Batalla de Tampere foi a acción máis sanguenta da guerra civil. A Exército Branco perdeu de 700 a 900 combatentes, incluídos 50 Jägers, o maior número de mortes que sufriu o batallón Jäger nunha soa batalla da guerra de 1918. As Gardas Vermellas perderon de 1 000 a 1 500 combatentes, con outros 11 000–12,000 capturados. 71 civís morreron, principalmente a causa do fogo de artillaría. As partes orientais da cidade, que consistían principalmente en edificios de madeira, foron destruídas por completo.
Batalla de Helsinqui
Logo de que as conversas de paz entre alemáns e Vermellos finlandeses se interromperan o 11 de abril de 1918, comezou a batalla polo capital de Finlandia. Ás 5:00 do 12 de abril en torno a 2 000-3 000 soldados alemáns da División do Mar Báltico, liderados polo coronel Hans von Tschirsky und von Bögendorff, atacaron a cidade dende o noroeste, apoiados polo ferrocarril Helsinqui-Turku. Os alemáns irromperon na área entre Munkkiniemi e Pasila, e avanzaron sobre as partes centro-occidentais da cidade. O escuadrón naval alemán dirixido polo vicealmirante Hugo Meurer bloqueou o porto da cidade, bombardeou a zona sur da cidade e desembarcou marines Seebataillon en Katajanokka.
Ao redor de 7 000 Vermellos finlandeses defenderon Helsinqui, mais as súas mellores tropas loitaron noutras frontes da guerra. As principais fortalezas da defensa Vermella eran a Casa dos Traballadores, a Estación Central de Helsinqui, o cuartel xeral Vermellos en Smolna, a área do Palacio do Senado–Universidade de Helsinqui e os antigas gornicións rusas. Na tardiña do 12 de abril, a maioría das partes do sur e todas as da zona occidental da cidade foran ocupadas polos alemáns. Gardas Brancos locais de Helsinqui, logo de terse agochado na cidade durante a guerra, uníronse á batalla mentres os alemáns avanzaban pola cidade.
O 13 de abril, as tropas alemás tomaron a Praza do Mercado, Smolna, o Palacio Presidencial e a área do Senado-Ritarihuone. Cara ao final, unha brigada alemá con 2 000–3 000 soldados, dirixidos polo coronel Kondrad Wolf uníronse á batalla. A unidade apresurouse dende o norte cara ás partes orientais de Helsinqui, entrando nos barrios obreiros de Hermanni, Kallio e Sörnäinen. A artillaría alemá bombardeou e destruíu a Casa dos Traballadores e apagou a lanterna vermella da revolución finlandesa. As partes orientais da cidade rendéronse en torno ás 14:00 do 13 de abril, cando unha se izou unha bandeira branca na torre da Igrexa de Kallio. A loita esporádica durou ata a tarde. En total, 60 alemáns, 300-400 Vermellos e 23 combatentes da Garda Branca morreron na batalla. Os redor de 7 000 Vermellos foran capturados. O exército alemán celebrou a vitoria cun desfile militar no centro de Helsinqui o 14 de abril de 1918.
Batalla de Lahti
O 19 de abril de 1918, o Destacamento Brandenstein fíxose cargo da cidade de Lahti. As tropas alemás avanzaron dende o leste-sueste vía Nastola, a través do cemiterio de Mustankallio en Salpausselkä e as gornicións rusas en Hennala. A batalla for menor pero estratexicamente importante porque curtou a conexión entre os Gardas Vermellos occidentais e orientais. Os enfrontamentos locais estalaron na cidade e os seus arredores entre o 22 de abril e o 1 de maio de 1918 cando varios milleiros de Gardas Vermellos occidentais e civís vermellos refuxiados tentaron avanzar no seu camiño cara a Rusia. As tropas alemás puideron reter reter partes importantes da cidade e deter o avance vermello. En total, 600 combatentes Vermellos e 80 alemáns morreron, e 30 000 Vermellos foron capturados en Lahti e os seus arredores.
Batalla de Viipuri
Logo da derrota en Tampere, a Garda Vermella comezou unha lenta retirada cara ao leste. Cando o Exército Alemán tomou Helsinqui, o Exército Branco mudou o enfoque militar cara á área de Viipuri, onde 18 000 Brancos avanzaban contra unha defensa de 15 000 Vermellos. O plano de guerra Xeneral Mannerheim fora revisado como resultado da Batalla de Tampere, unha cidade civil e industrial. O seu obxectivo era evitar novos e complexos combates na cidade de Viipuri, unha antiga fortaleza militar. Os destacamentos Jäger tentaron atar e destruír a forza Vermella fora da cidade. Os Brancos puideron curtar a conexión dos Vermellos cara a Petrogrado e debilitar as tropas no istmo de Carelia do 20 ao 26 de abril, mais o golpe decisivo aínda non se dera en Viipuri. O ataque final comezou ao final do 27 de abril cunha forte descarga da artillaría Jäger. A defensa Vermella colapsou gradualmente, e finalmente os Brancos conquistaron Patterinmäki —a última posición simbólica dos Vermellos no levantamento de 1918— nas primeiras horas do 29 de abril de 1918. En total, 400 Brancos morreron, e entre 500 e 600 Vermellos morreron e 12 000 e 15 000 foron capturados.
Terror Branco e Vermello
miniatura|esquerda|Un pelotón de fusilamento Branco executando a dous soldados Vermellos en [[Losevo, óblast de Leningrado|Kiviniemi, no istmo de Carelia.]]
Tanto o bando Branco como o Vermello levaron a cabo actos de violencia política mediante execucións, denominados respectivamente Terror Branco (valkoinen terrori; vit terror) e Terror Vermello (punainen terrori; röd terror). Os activistas finlandeses cruzaran o límite da violencia política durante o primeiro período da rusificación. As operacións de terror a grande escala naceran e reproducíranse en Europa durante a primeira guerra mundial, a primeira guerra total. As Revolucións de Febreiro e Outubro iniciaran unha violencia similar en Finlandia: primeiro polas tropas do exército ruso que executaban os seus oficiais, posteriormente entre os finlandeses Brancos e Vermellos.
O terror consistía nun aspecto calculado da guerra xeral e, por outra banda, os asasinatos locais, persoais e os actos de vinganza correspondentes. No primeiro, o persoal de mando planeaba e organizaba as accións e daba ordes aos rangos inferiores. Canto menos un terzo do terror Vermello e a maioría do terror Branco foi articulado dende o alto mando. En febreiro de 1918, o persoal de máis alto rango do bando Branco puxo en funcionamento un Escritorio de Seguridade das Áreas Ocupadas, e déronselle ás tropas Brancas Instrucións para a Xudicatura en Tempos de Guerra, posteriormente chamadas Declaración de Disparar no Acto. Esta orde autorizaba os comandantes de campo a executar esencialmente a calquera que consideraran axeitado. Non se encontrou ningunha orde por parte do liderado menos organizado e máis alto da Garda Vermella autorizando o Terror Vermello. O papel foi "queimado" ou a orde foi oral.
Os principais obxectivos do terror eran destruír a estrutura de mando do inimigo; para limpar e asegurar as áreas gobernadas e ocupadas polos exércitos; e para crear conmoción e medo entre a poboación civil e os soldados inimigos. Ademais, a natureza paramilitar das tropas comúns e a súa falta de habilidades leváronas a empregar a violencia política como unha arma militar. A maioría das execucións foron levadas a cabo por unidades de cabalería chamadas "Patrullas Voantes", que constaban de 10 a 80 soldados de entre 15 e 20 anos e dirixidos por un líder adulto e con experiencia con autoridade absoluta. As patrullas, especializadas en operacións de procurar e destruír e tácticas de escuadrón da morte, eran similares aos Sturmbattalions alemáns e ás unidades de asalto rusas organizadas durante a primeira guerra mundial. O terror logrou algúns dos seus obxectivos, mais tamén deu unha motivación adicional para loitar contra un inimigo considerado inhumano e cruel. Tanto a propaganda Vermella como a Branca fixeron unha utilización efectiva das accións dos seus opoñentes, aumentando a espiral de vinganza.
miniatura|Terror Vermello en abril de 1918: a masacre do cárcere do condado de Viipuri, onde 30 prisioneiros Brancos foron assassinados. A Garda Vermella executou a Brancos influentes, incluídos políticos, grandes terrateñentes, industriais, policías, funcionarios e profesores, así como Gardas Brancos. Dez sacerdotes da Igrexa Evanxélica Luterana e 90 socialistas moderados foron asasinados. O número de execucións variou durante os meses de guerra, acadando o seu punto máximo en febreiro cando os Vermellos aseguraron o seu poder, mais en marzo rexistráronse poucos porque os Vermellos non puideron tomar novas áreas fora da fronte orixinal. As cifras incrementáronse de novo en abril, cando os Vermellos tentaron abandonar Finlandia. Os dous maiores centros do Terror Vermello foron Toijala e Kouvola, onde se executaron a 300–350 Brancos entre ferreiro e abril de 1918.
A Garda Branca executou a Gardas Vermellos e líderes políticos, as tropas Vermellas, membros socialistas do Parlamento de Finlandia e os administradores Vermellos locais, e aqueles activos na posta en funcionamento do Terror Vermello. Os números varían ao longo dos meses cando os Brancos conquistaron o sur de Finlandia. O Terror Branco exhaustivo comezou coa súa ofensiva xeral en marzo de 1918 e incrementouse constantemente. Todo o seu punto máximo ao final da contenda e diminuíu e cesou logo de que as tropas inimigas foran transferidas a campos de prisioneiros. Durante o punto álgido das execucións, entre finais de abril e principios de maio, 200 Vermellos eran executados cada día. O Terror Branco foi decisivo fronte os soldados rusos que axudaban aos Vermellos finlandeses, e varios civís rusos non socialistas foron asasinados na masacre de Viipuri, a consecuencia da Batalla de Viipuri.
En total, 1 650 Brancos morreron como resultado do Terror Vermello, mentres que en torno a 10 000 Vermellos perderon a vida polo Terror Branco, que se converteu nunha limpeza política. As vítimas Brancas foron registradas exactamente, mentres que o número de tropas Vermellas executadas inmediatamente despois das batallas segue sen estar claro. Xunto co duro trato dos Vermellos nos campos de prisioneiros durante 1918, as execucións inflixiron as máis profundas cicatrices mantais aos finlandeses, independentemente da súa filiación política. Algúns dos que levaron a cabo os asasinatos quedaron traumatizados, un fenómeno que logo foi documentado.
Final
O 8 de abril de 1918, logo da derrota en Tampere e a intervención do Exército Alemán, Delegación do Pobo retirouse de Helsinqui a Viipuri. A perda de Helsinqui empurrounos a Petrogrado o 25 de abril. A fuga dos líderes amargou a moitos Vermellos, e milleiros deles tentaron fuxir a Rusia, mais a maior parte dos refuxiados eran rodeados polas tropas Brancas e alemás. Na zona de Lahti rendéronse o 1–2 de maio. As longas caravanas Vermellas incluían a mulleres e nenos, que experimentaron unha fuxida desesperada e caótica con severas perdas debido aos ataques Brancos. A escena foi descrita como un "camiño de bágoas" para os Vermellos, mais para os Brancos, a visión de longas caravanas inimigas dirixíndose cara o leste foi un momento vitorioso. As últimas fortalezas da Garda Vermella entre a área de Kouvola e Kotka caeron o 5 de maio, logo da Batalla de Ahvenkoski. A guerra de 1918 finalizou o 15 de maio de 1918, cando os Brancos tomaron o forte Ino, unha base de artillaría costeira rusa no istmo de Carelia, das tropas rusas. A Finlandia Branca e o Xeneral Mannerheim celebraron a vitoria cun gran desfile militar en Helsinqui o 16 de maio de 1918.
A Garda Vermella fora derrotada. O movemento obreiro finlandés inicialmente pacifista perdera a Guerra Civil, varios líderes militares suicidáronse e a maioría dos Vermellos foron levados a campos de prisioneiros. O Senado de Vaasa regresou a Helsinqui o 4 de maio de 1918, mais a capital estaba baixo o control do Exército Alemán. A Finlandia Branca convertérase nun protectorado do Imperio Alemán e o xeneral Rüdiger von der Goltz foi chamado "o auténtico Rexente de Finlandia". Non se levaron a cabo negociacións de paz ou armisticio entre Brancos e Vermellos e nunca se asinou un tratado de paz oficial para poñer fin á guerra civil finlandesa.
Campos de prisioneiros
miniatura|esquerda|Un campo de prisioneiros para prisioneiros de guerra Vermellos en [[Suomenlinna, Helsinqui. Ao redor de 12 500 prisioneiros de guerra Vermellos morreron en campos como este vítimas de malnutrición e enfermidades]] O Exército Branco e as tropas alemás capturaron en torno a 80 000 prisioneiros de guerra Vermellos, incluídas 5 000 mulleres, 1 500 nenas e menos, e 8 000 rusos. Os maiores campos de prisioneiros foron os de Suomenlinna (unha illa fronte a Helsinqui), Hämeenlinna, Lahti, Riihimäki Tammisaari, Tampere e Viipuri. O Senado decidiu manter detidos os prisioneiros de guerra ata que se investigara o papel de cada un na guerra civil. O 29 de maio de 1918 promulgouse a lexislación para un tribunal de traizón (valtiorikosoikeus; domstolen för statsförbrytelser). A xudicatura dos 145 tribunais inferiores dirixidos polo Tribunal Supremo de Traizón (valtiorikosylioikeus; överdomstolen för statsförbrytelser) non cumpriu cos estándares de imparcialidade, debido á atmosfera condenatoria da Finlandia Branca. En total 76 000 casos foron examinados e 68 000 Vermellos foron condenados, principalmente por traizón; 39 000 foron postos en liberdade condicional, mentres que o tempo medio de reclusión para o resto foi de dous a catro anos na cadea. 555 persoas foron condenadas a morte, das cales 113 foron executadas. Os xuízos revelaron que algúns adultos inocentes foran encarcerados.
Combinado coa grave escaseza de alimentos causada pola guerra civil, o encarceramento masivo levou a unha alta taxa de mortalidade nos campos de prisioneiros, e a catástrofe viuse agravada pola mentalidade anoxada, punitiva e indiferente do bando gañador. Moitos prisioneiros sentiron que foran abandonados polos seus propios líderes, que fuxiran a Rusia. A condición física e mental dos prisioneiros de guerra diminuíu en maio de 1918. Moitos prisioneiros foran enviados aos campos de Tampere e Helsinqui na primeira metade de abril e as subministración de alimentos foi interrompida durante a retirada dos Vermellos cara ao leste. En consecuencia, en xuño 2 900 prisioneiros morreron de fame, ou a causa de enfermidades causadas pola malnutrición ou da gripe española: 5 000 en xullo; 2 200 en agosto; e 1 000 en setembro. A taxa de mortalidade foi máis alta no Campo de prisioneiros de Tammisaari, cun 34%, mentres que a taxa variou entre o 5% e o 20% nos demais. En total, en torno a 12 500 finlandeses pereceron (3 000–4 000 debido á gripe española) mentres estaban detidos. Os mortos foron enterrados en fosas comúns próximas aos campos. Ademais, 700 prisioneiros severamente debilitados morreron pouco despois de ser liberados dos campos.
A maioría dos prisioneiros de guerra foron postos en liberdade condicional ou indultados a finais de 1918, logo dunha mudanza na situación política. Ao final do ano quedaban 6 100 prisioneiros Vermellos e ao final de 1919 4 000. En xaneiro de 1920, 3 000 foron indultados e devolvéronselles os dereitos civís a 40 000 antigos Vermellos. En 1927, O Partido Socialdemócrata liderado por Väinö Tanner indultou os últimos 50 prisioneiros. O goberno finlandés pagou reparacións a 11 600 prisioneiros de guerra en 1973. As dificultades traumáticas dos campos de prisioneiros aumentaron o apoio ao comunismo en Finlandia.
Nación devastada pola guerra
A guerra civil foi unha catástrofe para Finlandia: ao redor de 36 000 persoas – o 1,2% da poboación – morreu. A guerra deixou a aproximadamente 15 000 nenos orfos. A maioría de perdas foron fora dos campos de batalla: nos campos de prisioneiros e as campañas de terror. Moitos Vermellos fuxiron a Rusia ao final da guerra e durante o período que a seguiu. O medo, a amargura e o trauma causados pola guerra afondaron as divisións dentro da sociedade finlandesa e moitos finlandeses moderados identificáronse a si mesmos como "cidadáns de dúas nacións".
O movemento obreiro finlandés dividiuse en tres partes: os socialdemócratas moderados en Finlandia; os socialistas radicais en Finlandia; e os comunistas na Rusia Soviética. O Partido Socialdemócrata tivo a súa primeira reunión oficial logo da guerra civil o 25 de decembro de 1918, na que o partido proclamou un compromiso cos medios parlamentarios e rexeitou o bolxevismo e o comunismo. Os líderes da Finlandia Vermella, que fuxiran a Rusia, crearon o Partido Comunista de Finlandia en Moscova o 29 de agosto de 1918. Antes da loita polo poder en 1917 e a sanguenta guerra civil posterior, os antigos Fennomans e os socialdemócratas que apoiaran medios "ultrademocráticos" na Finlandia Vermella declararon un compromiso co bolxevismo-comunismo revolucionario e coa ditadura do proletariado, baixo o control de Lenin.
miniatura|O Parlamento Rump de Finlandia, Helsinqui 1918. Oficiais do exército alemán permanecen de pé na esquina esquerda. O socialdemócrata [[Matti Paasivuori está á dereita, representando só os socialistas finlandeses.]]
En maio de 1918, J. K. Paasikivi formou un Senado conservador-monárquico, e o Senado pediu ás tropas alemás que permaneceran en Finlandia. O tratado de Brest-Litovsk do 3 de marzo e os acordos fino-alemáns do 7 de marzo vincularon á Finlandia Branca á esfera de influencia do Imperio Alemán. O xeneral Mannerheim renunciou ao seu cargo o 25 de maio despois de desacordos co Senado sobre a hexemonía alemá en Finlandia, e sobre o seu plano de atacar Petrogrado para rexeitar os bolxeviques e capturar a Carelia rusa. Os alemáns opuxéronse a estes planos debido cos seus tratados de paz con Lenin. A guerra civil debilitou o Parlamento Finlandés; converteuse nun Parlamento Rump que incluía só a tres representantes socialistas.
O 9 de outubro de 1918, baixo a presión de Alemaña, o Senado e o Parlamento elixiron a un príncipe alemán, Friedrich Karl, o cuñado do emperador alemán Guillerme II, para converterse no rei de Finlandia. O liderado alemán tamén puido empregar o colapso de Rusia para o beneficio xeopolítico do Imperio Alemán en Fenoscandia. A guerra civil e as secuelas diminuíron a independencia de Finlandia, en comparación co status que tiña finais do ano 1917–1918.
A situación económica de Finlandia deteriorouse drasticamente dende 1918; a recuperación dos niveis previos ao conflito logrouse só en 1925. A crise máis aguda foi a subministración de alimentos, que xa era deficiente en 1917, aínda que ese ano evitárase a fame a grande escala. A guerra civil causou unha fame marcada no sur do país. A finais de 1918, o político finlandés Rudolf Holsti pediu axuda a Herbert Hoover, o presidente americano do Comité de Axuda en Bélxica. Hoover organizou a entrega de envíos de alimentos e persuadiu os Aliados para que relaxaran o seu bloqueo do Mar Báltico, que obstruíra a subministración de alimentos a Finlandia, e para permitir a entrada de alimentos no país.
Compromiso
O 15 de marzo de 1917, o destino do pobo finlandés decidírase fóra de Finlandia, en Petrogrado. O 11 de novembro de 1918, o futuro da nación determinouse en Berlín, como resultado da rendición de Alemaña para poñer fin á primeira guerra mundial. O Imperio Alemán derrubouse coa Revolución Alemá de 1918–19, motivada pola falta de alimentos, o cansazo Pola guerra e a derrota nas batallas da Fronte Occidental. O xeneral Rüdiger von der Goltz e a súa división deixaron Helsinqui o 16 de decembro de 1918, e o Príncipe Friedrich Karl, que aínda non fora coroado, abandonou o seu papel catro días despois. O status de Finlandia paso de ser un protectorado monárquico do Imperio Alemán a unha república independente. O novo sistema de goberno foi confirmado pola Constitución (Suomen hallitusmuoto; regeringsform för Finland) o 17 de xullo de 1919.
miniatura|esquerda|O memorial dos Brancos na guerra civil en Antrea (agora [[Kamennogorsk, Rusia)]]
As primeiras eleccións locais baseadas no sufraxio universal celebráronse do 17 ao 28 de decembro de 1918, e as primeiras eleccións parlamentarias libres tiveron lugar logo da guerra civil o 3 de marzo de 1919. Os Estados Unidos e o Reino Unido recoñeceron a soberanía finlandesa os días 6 e 7 de maio de 1919. As potencias occidentais demandaron o estabelecemento de repúblicas democráticas na Europa de posguerra, para afastar ás masas lonxe dos movementos revolucionarios xeneralizados. O Tratado de Tartu ruso-finlandés asinouse o 14 de outubro de 1920, co obxectivo de estabilizar as relacións políticas entre Finlandia e Rusia e resolver a cuestión fronteiriza.
En abril de 1918, o principal social liberal finlandés e o eventual primeiro presidente de Finlandia, Kaarlo Juho Ståhlberg escribiu: "É urxente que a vida e o desenvolvemento neste país volvan ao camiño que xa acadaramos en 1906 e do que a axitación da guerra nos afastou". O socialdemócrata moderado Väinö Voionmaa sinalou en 1919: "Aqueles que aínda confían no futuro desta deben ter unha fe excepcionalmente forte. Este novo e independente país perdeu case todo a causa da guerra". Voionmaa foi un compañeiro vital para o líder do reformado Partido Socialdemócrata, Väinö Tanner.
Santeri Alkio apoiou as políticas moderadas. O seu compañeiro de partido, Kyösti Kallio instou no seu discurso de Nivala o 5 de maio de 1918: "Debemos reconstruír unha nación finlandesa, que non está dividida entre Vermellos e Brancos. Temos que crear unha república democrática finlandesa, onde todos os finlandeses poidan sentir que somos verdadeiros cidadáns e membros desta sociedade". seguiron o pensamentos do membro do Partido de Coalición Nacional Lauri Ingman, que escribiu a principios de 1918: "Un xiro político máis cara á dereita non nos axudará agora, senón que fortalecerá o apoio ao socialismo neste país".
Xunto con outros finlandeses de mentalidade aberta, a nova asociación construíu un compromiso finlandés que finalmente entregou unha democracia parlamentaria estable e ampla. O compromiso estaba baseado tanto na derrota dos Vermellos na guerra civil como no feito de que a maior parte dos obxectivos políticos dos Brancos non se lograran. Logo de que as forzas estranxeiras abandonaran Finlandia, as faccións militantes dos Vermellos e os Brancos perderon o seu apoio, mentres que a integridade nacional e cultural anterior a 1918 e o legado Fennoman destacáronse entre os finlandeses.
A debilidade tanto de Alemaña como de Rusia logo da primeira guerra mundial favoreceu a Finlandia e fixo posible un arranxo social e político finlandés pacífico e doméstico. Un proceso de reconciliación conduciu a unha unificación nacional lenta e dolorosa, pero firme. Ao final, o baleiro de poder do interregno de 1917–1919 deu paso ao compromiso finlandés. Dende 1919 ata 1991, a democracia e a soberanía dos finlandeses resistiron os desafíos do radicalismo político de dereita e esquerda, a crise da segunda guerra mundial e a presión da Unión Soviética durante a Guerra Fría.
Na cultura popular
miniatura|Unha fosa común para soldados e civís Vermellos en [[Pohjois-Haaga, Helsinqui. ]] Entre 1918 e a década de 1950, a literatura e a poesía dominantes presentaban a guerra de 1918 dende o punto de vista dos vencedores Brancos, con obras como Tykkien virsi (traducible como Salmo dos canóns) de Arvi Järventaus en 1918. En poesía, Bertel Gripenberg, que se ofrecera como voluntario do Exército Branco celebrou a súa causa na "Den stora tiden" (traducible como "A idade gloriosa") en 1928, e V. A. Koskenniemi en "Nuori Anssi" (traducible como "Mozo Anssi") en 1918. As historias da guerra do bando Vermello mantivéronse en silencio.
Os primeiros libros neutrais forros escritos pouco despois da guerra, en particular, "Hurskas kurjuus" (traducible como "Mal piadoso") escrito polo galardoado co Premio Nobel Frans Emil Sillanpää en 1919; "Kuolleet omenapuut" (traducible como "Maceiras mortas") por Joel Lehtonen en 1918; e "Hemkomsten" (traducible como "Regreso á casa") de Runar Schildt en 1919. A estes seguiulles Jarl Hemmer en 1931 co libro "En man och hans samvete" (traducible como "Un home e a súa conciencia") e Oiva Paloheimo en 1942 con "Levoton lapsuus" (traducible como "Infancia inqueda"). O libro de Lauri Viita "Moreeni" de 1950 presentaba a vida e a experiencia dunha familia traballadora na Tampere de 1918, incluíndo un punto de vista de persoas alleas á guerra civil.
A triloxía de Väinö Linna mudou rumbo xeral, e logo disto, escribíronse varios libros principalmente dende o punto de vista Vermello: a triloxía de Tampere de Erkki Lepokorpi en 1977; "Juho 18" de Juhani Syrjä en 1998; "Käsky" (traducible como "O Comando") de Leena Lander en 2003; e "Sandra" de Heidi Köngäs en 2017. A novela épica de Kjell Westö "Där vi en gång gått" (traducible como "Onde unha vez camiñamos"), publicada en 2006, trata sobre o período de 1915 a 1930 tanto dende o lado Vermello como do Branco. O libro de Westö "Hägring 38" (traducible como "Espellismo 38") de 2013, describe os traumas de posguerra da guerra de 1918 e a mentalidade finlandesa na década de 1930. Moitas das historias foron empregadas en filmes e no teatro.
Rómulo Gallegos
miniatura|dereita|Rómulo Gallegos Rómulo Galegos Freire, nado en Caracas o 2 de agosto de 1884 e finado na mesma cidade o 5 de abril de 1969, foi un escritor e político venezolano. Formouse na Universidade Central de Venezuela.
Orixes galegas
Na Enciclopedia da Emigración Galega en liña mencionan que na Memoria do Ministerio de Relacións Interiores, referíndose á fundación o 9 de febreiro de 1945 do Lar Gallego de Caracas por Mosqueira Manso entre outros, nomearon socios de honra a Andrés Eloy Blanco e a Rómulo Gallegos, e subliñan:
Escritor
Está considerado o novelista venezolano máis relevante do século XX e un dos máis grandes literatos latinoamericanos de todos os tempos. Algunhas das súas novelas como Doña Bárbara pasaron a converterse en clásicos da literatura hispanoamericana.
Político
Exerceu o cargo de Presidente de Venezuela en 1948 por escasos nove meses, e converteuse no primeiro mandatario presidencial do século XX elixido de maneira directa, secreta e universal polo pobo venezolano, e foi o Presidente da República que obtivo a maior porcentaxe de votos ao seu favor en eleccións populares celebradas no país en todos os tempos, con máis do 80% da totalidade dos votos. Foi apartado do poder debido ao golpe de Estado de 1948, liderado por Carlos Delgado Chalbaud.
Entre 1960 e 1963 foi o primeiro presidente da recentemente creada Comisión Interamericana de Dereitos Humanos.
Centros de ensino
Entre outros, levan o nome de Rómulo Gallegos:
Saint-Georges-de-Chesné
Saint-Georges-de-Chesné (en Sant-Jord-Kadeneg, en galó: Chiené) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Diccionario de escritores en lingua galega
O Diccionario de escritores en lingua galega é unha obra escrita por Francisco Fernández del Riego, un dos principais artífices da editorial Galaxia. A primeira edición foi publicada no ano 1990, e houbo unha segunda, corrixida e aumentada, no ano 1992. É un dicionario sobre os principais escritores en lingua galega, baseado nun criterio idiomático, é dicir, menciona a todos os escritores que se expresaron en galego.
Criterios de selección
Os criterios de selección dos autores e autoras que aparecen débense a diferentes motivos. A particularidade deste dicionario, débese principalmente á cuestión da fala. Non só en razón do idioma no que está redactado, senón porque del se exclúe a aqueles autores que sendo naturais do país e tratando temas galegos, se expresaron exclusivamente en lingua castelá. En función da calidade literaria que posúa cada autor, atribúeselle un espazo determinado. Case todos teñen un posto, por modestos que sexan o seu enxeño e saber. Non existe un criterio filolóxico, o concepto deste dicionario defínese, pois, segundo un criterio idiomático.
Abrangue a todos aqueles escritores que se expresaron en galego sobre calquera asunto e con calquera característica. Polo tanto, non se refire soamente á produción puramente artístico-literaria, senón que tamén se ocupa da que é a expresión lóxica das ideas e das súas relacións coas diversas manifestacións da cultura.
Análise do libro
Canto ás partes, poden diferenciarse dúas. Por un lado, hai un breve limiar ao comezo, de dúas follas.
O libro organízase nun conxunto heteroxéneo de escritores e materias que na obra se reflicte, mais non tenta, por outra banda, ningunha finalidade crítica. Ofréceselle ao lector unha panorámica da cultura galega de onte a hoxe, na que aparece alfabetizada a nómina de autores, tanto literarios como científicos, ou grandes e pequenos, que traballaron coa ferramenta do idioma propio nas diversas ramas das letras e das ciencias. É bastante abundante a cantidade de nomes e de datos, moitos dos cales saen á luz por primeira vez. Intenta pór á disposición do público unha información sumaria sobre a vida e o labor de cada un dos autores que sobre o tema que sexa, se expresaron en galego. Mesmo por iso, vén ser como un conxunto de datos e noticias, un arquivo que sintetiza informacións sobre a existencia e os traballos (literarios-científicos e de pescuda), de todos aqueles que lle emprestaron un servizo á cultura de Galicia desde os vellos tempos até os nosos días.
Figuran nas páxinas que seguen centos de notas que nutren os artigos breves ou menos breves. Ao corpo principal da obra engádeselle un apéndice coa nómina doutros escritores que fixeron un labor máis limitado. O dicionario non é, nin pode ser por propia definición, unha obra de lectura seguida. O seu propósito redúcese ao que caracteriza a publicacións deste tipo: o de servir de información e de consulta.
Campionato de Europa de Atletismo en Pista Cuberta
O Campionato Europeo de Atletismo en Pista Cuberta realízase desde 1970 e é organizado cada dous anos pola Asociación Europea de Atletismo (EAA). É a maior proba atlética a nivel europeo que se celebra no inverno e fóra dos anos en que se celebran os Xogos Olímpicos de verán ou o Campionato Europeo. Como este campionato se realiza en pista cuberta, o número de probas é menor que nos outros grandes eventos.
A Condomiña, Ortoño, Ames
A Condomiña é un lugar da parroquia de Ortoño no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Tiña 55 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 28 eran homes e 27 mulleres.
Agorafobia
A agorafobia é o medo irracional e inmotivado que se traduce en sensación de angustia ou pánico ante os espazos abertos, non polo espazo de seu senón polo temor a enfermar ou quedar incapacitados para liscar do lugar, dáse especialmente cando o individuo está só , os síntomas depresivos e obsesivos e fobias sociais poden estar presentes pero non dominan o cadro clínico. A agorafobia diagnostícase en relación á angustia, ben como trastorno de angustia con agorafobia ou ben, aínda que é rara, como agorafobia sen historia de trastorno de angustia , pero para algúns autores a agorafobia é unha consecuencia da angustia mentres para outros é a crise de angustia a consecuencia da agorafobia. De non se realizar tratamento a agorafobia deriva en crónica.
Emilio Couto
Traxectoria
Dirixiu os periódicos de Pontevedra La Constancia, La Crónica del Magisterio e El Anunciador (1890) e foi redactor de El Progreso, El Derecho, La Unión Republicana e Crónica de la Asamblea Pedagógica y Exposición Escolar. Tamén dirixiu en 1880 El Mercado de Madrid, periódico de anuncios en cinco idiomas. Finou en Pontevedra en abril de 1897.
Gramática histórica do galego
O galego, na súa evolución dende o latín, cumpriu unha serie de regras fonéticas, morfolóxicas, sintácticas e semánticas, algunhas iguais para tódalas linguas, outras comúns coas linguas románicas e outras singulares para o caso galego. O estudo destes procesos é a Gramática histórica ou Historia da lingua galega. A ciencia etimolóxica utilízaa como instrumento para identificar os étimos e evolucionou grazas á incorporación de tres conceptos:
Fonética
Os cambios sincrónicos dunha lingua veñen dados por leis fonéticas. As leis fonéticas máis xerais da evolución do latín ó galego, que en boa medida aínda se seguen producindo, son as seguintes: Outros factores importantes son:
Un novo grupo de fonemas: as palatais
Mención especial merece a palatalización, normalmente por contacto con iode, que deu lugar a un novo grupo de fonemas, os palatais, inexistentes en latín. As principais orixes das palatais son:
Morfosintaxe
A evolución morfolóxica dende o latín debe dividirse en dous grandes bloques: o das palabras invariables ou non flexionables (preposicións, conxuncións, adverbios) e o das palabras variables. Este último subdivídese entre a conxugación verbal e a flexión nominal de substantivos e adxectivos. Cada un destes grupos ten características e evolucións particulares que levan a consideralos como independentes.
A principal característica da evolución morfolóxica dende o latín ó galego é a perda do caso gramatical. Cómpre ter en conta ademais que os substantivos proceden maioritariamente do acusativo con poucas excepcións (xenitivo en topónimos, ablativo en adverbios).
Outra perda importante é a do xénero neutro. En xeral, as palabras manteñen o xénero e o número do latín, tendo en conta que o neutro singular se adscribe ó masculino en galego. Algúns casos especiais son:
Outra influencia morfolóxica, aínda que tamén fónica é a hipercorrección. O seu equivalente fónico sería a disimilación.
La Constancia
La Constancia foi o nome de varias publicacións:
Radovan Karadžić
Radovan Karadžić (serbio cirílico: Радован Караџић), nado en Penjica (Montenegro) o 19 de xuño de 1945, é un expolítico serbio, poeta, psiquiatra, acusado como criminal de guerra e xenocida polo Tribunal Penal Internacional para a exIugoslavia da Haia. Na actualidade existe unha petición de arresto internacional contra Karadžić seguindo a directiva 61 do TPIY - ICTY que conclúe que hai razoables motivos para crer na acusación dos crimes de guerra cometidos incluíndo entre eles o de xenocidio. O goberno dos Estados Unidos ofrece unha recompensa de $ 5 millóns para o arresto de Karadžić e de Ratko Mladić. Segundo anunciou a Presidencia Serbia a noite do luns 21 de xullo de 2008, Karadžić foi arrestado en Serbia polos servizos de seguridade do país.
Vida temperá
Karadžić naceu en Petnjica preto de Šavnik, vila daquela pertencente a Iugoslavia. O seu pai, Vuko, zapateiro de profesión, foi membro dos Chetniks, os restos do exército do Reino de Iugoslavia. O seu pai ingresou no cárcere cando Karadžić era aínda un cativo. Radovan Karadžić trasladouse a Saraxevo, Bosnia e Hercegovina en 1960 para continuar os seus estudos en psiquiatría e traballar no Hospital de Koševo. Nesta época fixo algo de poesía e nótanse as influencias do escritor serbio Dobrica Cosic, foi el quen lle animou a dedicarse á política.
Vida política
En 1989 foi cofundador do Partido Democrático de Serbia (Srpska Demokratska Stranka) en Bosnia e Hercegovina e dende el animou a colleitar serbios dos países circundantes para a República Serbia, sendo o seu obxectivo formar o que se denominaba a Gran Serbia. Unha unión de países formouse en 24 de outubro de 1991, co obxectivo de representar aos Serbios en Bosnia e Hercegovina. O partido político serbio que gobernaba en Bosnia e Hercegovina, liderado por Radovan Karadžic, organizou a creación das "Provincias Autónomas de Serbia" (SAOs) en Bosnia e estableceu unha asemblea para a súa representación. En novembro de 1991, os Serbios de Bosnia tiveron un referendo cuxo resultado ofrecía unha maioría absoluta en favor de permanecer nun estado en común con Serbia e Montenegro. O 9 de xaneiro de 1992 a asemblea serbia proclamou a República de Bosnia e Hercegovina Република српског народа Босне и Херцеговина / Republika srpskog naroda Bosne i Hercegovine). O 28 de febreiro de 1992, foi adoptada a constitución da República de Bosnia e Hercegovina na que declaraba que os territorios autónomos serbios, as municipalidades e as entidades étnicas serbias en Bosnia e Hercegovina eran baixo esta constitución parte do estado federal de Iugoslavia.