cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Astrocito
Diversas investigacións realizadas desde mediados da década de 1990 atoparon que os astrocitos propagan ondas de Ca2+ intercelulares a longas distancias en resposta á estimulación, e, igual que as neuronas, poden liberar certos transmisores (chamados gliotransmisores) dun modo dependente do Ca2+. Os datos suxiren que os astrocitos tamén envían sinais ás neuronas por medio da liberación de glutamato dependente de Ca2+. Estes descubrimentos fixeron que os astrocitos sexan unha importante área de investigación en neurociencia.
Descrición
Os astrocitos son un subtipo de células gliais no sistema nervioso central. Teñen forma estrelada con moitos procesos celulares que envolven as sinapses que realizan as neuronas. Os astrocitos identificáronse clasicamente por análise histolóxica; moitas destas células expresan o filamento intermedio proteína acídica fibrilar glial (GFAP). Existen varias formas de astrocitos no sistema nervioso central, entre os que están os fibrosos, protoplásmicos, e radiais. A glía fibrosa está xeralmente localizada na substancia branca, ten relativamente poucos orgánulos, e presenta procesos celulares longos e non ramificados. Este tipo con frecuencia presenta "pés vasculares" que conectan fisicamente as células da parte externa da parede do capilar cando están moi próximas entre elas. A glía protoplásmica é a máis común e atópase na substancia gris, posúe unha gran cantidade de orgánulos, e mostra procesos celulares terciarios curtos e moi ramificados. A glia radial está disposta nun plano perpendicular ao eixe dos ventrículos cerebrais. Un dos seus procesos chega á pía máter, e o outro introdúcese profundamente na substancia gris. A glía radial está principalmente presente durante o desenvolvemento, e xoga un papel na migración neuronal. As células de Mueller da retina e as células de glía de Bergmann do córtex do cerebelo son unha excepción, porque están presentes na vida adulta. Cando están próximos á pía máter, as tres formas de astrocitos envían procesos que forman a membrana pia-glial.
Funcións
Inicialmente, en medicina considerábase que no tecido nervioso a rede neuronal era o único importante, e os astrocitos (e a glía en xeral) eran vistos como células que "enchían os espazos" e unían o tecido. Máis recentemente, a función dos atrocitos foi reconsiderada, e agora cóidase que desempeñan varias funcións activas no cerebro, como a secreción e absorción de transmisores neurais e o mantemento da barreira hematoencefálica. Propúxose tamén o concepto de "sinapse tripartita", que se refire á estreita relación que hai nas sinapses entre o elemento presináptico, o elemento postsináptico e o elemento glial. As funcións dos astrocitos son as seguintes:
Ondas de calcio
Os astrocitos están unidos por unións comunicantes, que crean un sincitio funcional conectado electricamente.
Un incremento nas concentracións de calcio intracelular pode propagarse cara ao exterior a través deste sincitio funcional. Os mecanismos de propagación da onda de calcio inclúen a difusión dos ións calcio e IP3 a través das unións comunicantes e unha sinalización extracelular de ATP. As elevacións dos niveis de calcio son o principal factor coñecido na activación dos astrocitos, e son necesarios e suficientes para algúns tipos de liberación de glutamato astrocítica.
Desenvolvemento
Os astrocitos son células de macroglía derivadas de poboacións heteroxéneas de células proxenitoras no neuroepitelio do sistema nervioso central en desenvolvemento. Traballos recentes indican que hai unha gran similitude entre os mecanismos xenéticos que especifican a liñaxe de diversas subtipos de neuronas e os das células da macroglía. Ademais da especificación celular neuronal, factores de sinalización clásicos como o SHH (sonic hedgehog), factor de crecemento dos fibroblastos (FGFs), WNTs e proteína morfoxenética ósea (BMP), proporcionan información posicional ás células da macroglía en desenvolvemento por medio de gradientes morfóxenos ao longo dos eixes dorsoventral, anteroposterior e mediolateral. Os patróns resultantes ao longo do neuroeixe levan á segmentación do neuroepitelio en dominios proxenitores (p0, p1 p2, p3 e pMN) para distintos tipos de neuronas na medula espiñal en desenvolvemento. Baseándose en varios estudos, hoxe pénsase que este modelo tamén se aplica á especificación das células macrogliais. Algúns estudos demostraron que se orixinan tres poboacións distintas de astrocitos a partir dos dominios p1, p2 e p3. Estes subtipos de astrocitos poden ser identificados pola expresión de diferentes factores de transcrición (PAX6, NKX6.1) e marcadores da superficie celular (reelina e SLIT1). As tres poboacións de astrocitos que foron identificadas son: 1) astrocitos VA1 localizados dorsalmente, derivados do dominio p1, que expresan PAX6 e reelina; 2) astrocitos VA3 localizados ventralmente, derivados de p3, que expresan NKX6.1 e SLIT1, e 3) astrocitos VA2 intermedios localizados na substancia branca, derivados do dominio p2, que expresan PAX6, NKX6.1, reelina e SLIT1 . Unha vez que ten lugar a especificación do astrocito no sistema nervioso central en desenvolvemento, crese que os precursores dos astrocitos migran ás súas posicións finais no sistema nervioso central antes de que ocorra o proceso terminal de diferenciación celular.
Clasificación
Hai diferentes modos de clasificar aos astrocitos.
Liñaxe e fenotipo antixénico
Esta clasificación foi establecida polos trraballos clásicos de Raff et al. a comezos da década de 1980 nos nervios ópticos da rata.
Clasificación polo transportador/receptor
Distínguense dous tipos:
Real Federación Española de Atletismo
miniatura|dereita|220px|Logo da RFEA. A Real Federación Española de Atletismo (RFEA) é o máximo dos organismos que xestionan o atletismo en España, ocupándose de todo o que estea relacionado coa selección nacional e encargándose de organizar as principais competicións atléticas celebradas en territorio español, como por exemplo os Campionatos de España.
José María Odriozola é presidente da RFEA dende o 14 de xaneiro de 1989 cando derrotou por 151 a 60 votos a Guillermo Ros, sucedendo no posto a Juan Manuel de Hoz que fora presidente dende o 31 de maio de 1977. A partir de entón configurouse como o Presidente con máis tempo en exercicio do cargo, despois de ser reelixido para tal mester en seis ocasións, a última delas o 16 de decembro de 2012.
Sorsapuisto
Sorsapuisto (traducible ao galego como Parque de Patos) é un parque situado no barrio de Tulli, na cidade de Tampere (Finlandia). O parque, de 4,2 hectáreas, foi creado na década de 1930. En 1990 construíuse na esquina sur do parque o Tampere-talo, ao mesmo tempo que se renovou todo o parque. Entre 1964 e 1972 acolleu o Zoolóxico de Tampere, coxas atraccións eran os leóns Tam e Pere.
Bóveda cranial
A bóveda cranial tamén é chamada a "tapa do cranio", ou mesmo a "calvaria", aínda que estes nomes refírense correctamente á porción superior do cranio soamente.
Desenvolvemento
Nos humanos a bóveda cranial está composta imperfectamente nos bebés, o cal permite que a gran cabeza humana pase a través do canal de nacemento. Durante o nacemento, os varios ósos conectados polo cartilaxe e lo ligamentos só se moverán relativamente o un ao outro. As porcións abertas entre os ósos máis importantes da parte superior da bóveda, chamadas fontanelas, normalmente quedan brandas até dous anos despois do nacemento.
Cando as fontanelas pechan, a bóveda perde parte da súa plasticidade. As suturas entre os ósos permanecen até os 30 ou 40 anos de idade, permitindo o crecemento do cerebro.
A medida da bóveda cranial é directamente proporcional á medida do cranio e se desenvolve de xeito temperán.
Super Bowl LII
A Super Bowl LII foi a 52ª edición da Super Bowl e a 48ª final da era moderna da National Football League (NFL) de fútbol americano. O partido xogouse o 4 de febreiro de 2018 no U.S. Bank Stadium de Minneapolis, Minnesota (Estados Unidos), ante 67.612 espectadores. Esta foi a segunda Super Bowl que acollía a cidade de Minnesota, a cal xa acollera en 1992 a Super Bowl XXVI, gañanda polos Washington Redskins. Foi ademais a sexta Super Bowl que tivo a súa sede nunha cidade de clima frío, sendo ademais a cidade máis setentrional en acoller o evento.
Bóveda cranial
Desenvolvemento
A medida e a forma do cerebro e da bóveda circundante permanecen bastante plásticas a medida que o cerebro crece na nenez. En varias sociedades antigas, a forma da cabeza era alterada por razónes estéticas ou relixiosas atando teas ou táboas apertadas ao redor da cabeza durante a infancia. Non se sabe se tal deformación cranial artificial ten efecto na capacidade mental.
Super Bowl LII
O partido enfrontou aos campions da National Football Conference (NFC), os Philadelphia Eagles, contra os campións da American Football Conference (AFC), os New England Patriots. Este último equipo repetía final tras gañar na edición de 2017. Desquite da Super Bowl XXXIX de 2004, que foi gañada por New England por 24−21, a Super Bowl LII foi a primeira aparición dos Eagles desde aquela. Os Patriots convertéronse no primeiro equipo desde os Seattle Seahawks (que xogou as Super Bowl XLVIII e XLI) en participar en dúas Super Bowls consecutivas. Por outra banda, os Eagles participaban no evento por terceira vez na súa histoira, tendo perdido as dúas veces anteriores (XV e XXXIX). Finalmente os de Filadelfia foron os vencedores tras gañar por 41−33. O mellor xogador da final (MVP) foi o quaterback dos Eagles Nick Foles.
Bóveda cranial
Evolución
miniatura|240px|Cranio de [[Corvus corone|corvo pequeno, mostrando a bóveda alongada encontrada nas aves.]] A bóveda cranial está composta do endocranio, que forma as partes basais, coroada polo teito do cranio nos vertebrados terrestres. Nos peixes non existe ningunha bóveda cranial perceptíbel como tal, e o cranio está composto de ósos acoplados folgadamente.
A bóveda cranial como unha unidade distinta xurdiu coa fusión do teito cranial e o endocranio nos primeiros labirintodontes.
Novás
O topónimo galego Novás é un orónimo referido a unha zona de cultivos (plural de noval, terra cultivada por vez primeira). Pode referirse a:
Benny Moré
Bartolomé Maximiliano Moré Gutiérrez, coñecido como Benny Moré, Beny Moré ou mesmo polo alcume El Bárbaro del Ritmo, nado en Santa Isabel de las Lajas o 24 de agosto de 1919 e finado na Habana o 19 de febreiro de 1963, foi un cantante e compositor cubano. Destacou particularmente no son montuno, o mambo, e o bolero. A día de hoxe é considerado un referente da música caribeña.
Traxectoria
Naceu no barrio de Pueblo Nuevo de Santa Isabel de las Lajas, na entón provincia de Las Villas, hoxe na Provincia de Cienfuegos, no centro de Cuba. Era o maior de 18 irmáns dunha familia afrocubana humilde e campesiña. Dise que o seu tataravó materno, Gundo, era descendente do rei dunha tribo do Congo que foi capturado aos nove anos por traficantes de escravos e vendido ao propietario dunha plantación cubana, chamado Ramón Paredes. Gundo pasou a chamarse entón Ta Ramón Gundo Paredes. Ao pasar a ser propiedade do conde Moré, dono do central La Santísima Trinidad, cambióuselle o nome a Ta Ramón Gundo Moré. Posteriormente foi emancipado e morreu como liberto á idade de 94 anos. O apelido do tataravó materno conservouse por ser todas as ascendentes maternas de Moré -a súa bisavoa, Julia; a súa avoa, Patricia, e a súa nai, Virginia-, así como o propio músico, froito de unións ilexítimas, a maioría delas con brancos, que non recoñeceron aos seus fillos. O pai de Benny Moré foi un tal Silvestre Gutiérrez.
Bartolomeu aprendeu a tocar a guitarra na súa infancia. Segundo o testemuño da súa nai, Virginia Moré, fabricouse o seu primeiro instrumento, á idade de seis anos, cunha táboa e un carrete de fío. Abandonou a escola a idade moi temperá para dedicarse aos labores do campo. Aos 16 anos, en 1935, formou parte do seu primeiro conxunto musical. En 1936, cando contaba con 17 anos, deixou a súa cidade natal e trasladouse á Habana, onde gañaba a vida vendendo "averías", é dicir, froitas e verduras estragadas, así como herbas medicinais. Seis meses máis tarde regresou ás Lajas, onde traballou cortando cana co seu irmán Teodoro. Co diñeiro obtido e os aforros do seu irmán, comprou a súa primeira guitarra decente.
En 1940 regresou á Habana. Vivía precariamente, tocando en bares e cafés e pasando despois o chapeu. O seu primeiro éxito foi gañar un concurso na radio. A principios dos anos 1940, a emisora de radio CMQ tiña un programa chamado Corte Suprema del Arte, cuxos gañadores eran contratados e dábaselles a posibilidade de gravar e cantar as súas cancións. Os perdedores eran interrompidos, co son dunha campá, sen deixarlles terminar a súa actuación. Na súa primeira aparición, a campá soou apenas Benny empezara a cantar. Con todo, volveu competir máis tarde e obtivo o primeiro premio. Entón conseguiu o seu primeiro traballo estable co Conxunto "Cauto", liderado por Mozo Borgellá. Cantou tamén con éxito na emisora CMZ co Sexteto "Fígaro" de Lázaro Cordeiro. En 1944 debutou na emisora 1010 co Cuarteto "Cauto".
Co conxunto Matamoros
Siro Rodríguez, do famoso Trío Matamoros, ouviu cantar a Benny Moré no bar El Templete e quedou gratamente impresionado. Pouco despois, por mor dunha indisposición de Miguel Matamoros pouco antes dunha actuación, Borgellá enviou a Benny para substituílo. Tras esta incorporación pouco menos que casual, Benny permanecería ligado durante anos aos Matamoros, cos que realizou numerosas gravacións. Substituíu como cantante principal a Miguel Matamoros, quen se dedicou en exclusiva a dirixir o conxunto.
En 1946 Benny Moré casou coa enfermeira mexicana Juana Bocanegra Durán e o seu padriño de voda foi o afamado cantante mexicano Miguel Aceves Mejía. Durante un tempo actuou no Río Rosa formando parte do Dueto Fantasma, con Lalo Montané. Tamén nesta época gravou para a compañía discográfica RCA Victor os temas "Me voy pal pueblo" e Desdichado, xunto á orquestra de Mariano Mercerón.
Con Dámaso Pérez Prado gravou Babarabatiri, Guanabacoa, Locas por el mambo, Viejo cañengo, El suave, Que cinturita, María Cristina, Pachito eche, entre outros temas. Empezou a se coñecido como El Príncipe del Mambo. Con Pérez Prado gravou tamén "Dolor carabalí", que o propio Benny Moré consideraba a súa mellor gravación co rei do mambo, e non quixo nunca volver gravar.
A finais de 1950 regresou a Cuba. Aínda que era unha estrela en varios países latinoamericanos, como México, Venezuela, Panamá, Colombia, Brasil e Porto Rico, apenas era coñecido na súa patria. A canción Bonito y sabroso foi a súa primeira gravación en Cuba e o seu primeiro éxito. Alternou actuacións en vivo para a emisora Cadena Oriental con viaxes á Habana para gravar nos estudos da RCA. Entre 1950 e 1951 gravou moitas outras cancións, como La cholanguengue, Candelina Alé, Rabo y oreja, entre outras.
Na Habana traballou tamén para a emisora RHC Cadena Azul, coa orquestra de Bebo Valdés, quen lle iniciou nun novo estilo chamado batanga. O presentador do programa, Ibrahim Urbino, deulle o sobrenome de El Bárbaro del Ritmo (a razón parece ser que Benny interpretaba para esta emisora un número titulado "Ah, Bárbara!"). Tivo a oportunidade de gravar con Sonora Matancera, pero declinou a oferta por non estar especialmente interesado no seu estilo musical ("porque a el esa Sonora, nunca lle soou", segundo Leonardo Acosta).
Cando pasou a moda do batanga, Benny foi contratado por Radio Progreso para actuar coa orquestra de Ernesto Duarte Brito, con cuxa orquestra gravou o soado bolero Cómo fue. Ademais de na radio, actuou en salas de baile, cabarets e festas. En 1952 gravou coa Orquestra Aragón de Cienfuegos, á que axudou a introducirse no mundo musical habaneiro. En 1953 gravou o mambo "Así es la humanidad" (gravada tamén para Johnny Bosch).
A Banda Gigante
A primeira actuación da Banda Gigante de Benny Moré tivo lugar no programa Cascabeles Candado da emisora CMQ. A banda estaba composta por máis de 40 músicos e só era comparable en tamaño coa big band de Xavier Cugat.
Cabe destacar, que a Banda Gigante, aínda que grande, contaba cunha organización melódica única no seu tipo, ademais de que contaban co talento de saber improvisar no momento en que o seu director, Benny Moré, decidía.
Entre 1954 e 1955 a Banda Gigante fíxose inmensamente popular. Entre 1956 e 1957 fixo unha xira por Venezuela, Xamaica, Haití, Colombia, Panamá, México e Estados Unidos, onde actuou na cerimonia de entrega dos Óscar. Na Habana actuaron nas máis soadas salas de baile, como La Tropical e La Sierra.
Ao triunfar a Revolución Cubana en 1959, Benny Moré optou por permanecer na illa. En 1960 empezou a actuar tamén no cabaret Night and Day. Ofrecéuselle unha xira por Europa, que Moré rexeitou por medo a voar (nada estraño se se ten en conta que anteriormente sufrira tres accidentes aéreos).
Morte
Morreu en Cuba o 19 de febreiro de 1963 de cirrose hepática.
A súa última presentación ocorreu o domingo 17 de febreiro de 1963, en Palmira, Cienfuegos, a uns quilómetros de Santa Isabel de las Lajas, o seu pobo natal. Unha presentación chea de lendas. Cóntase que tivo a ruptura dunha variz encefálica, consecuencia da cirrose hepática que arrastraba desde antes de partir cara a México en 1945. Nesas condicións, despois de vomitar sangue, subiu ao escenario e cantou como nunca. O doutor Luís Ruiz lembraba que antes desa actuación, Benny achegouse ata Santa Isabel de las Lajas, para atoparse coa súa nai e os seus familiares e saber sobre a construción da casa, que persoalmente estaba a atender.
Segundo o doutor Amín E. Naser, "durante a súa viaxe a Lajas tivo un vómito de sangue. Chega a Lajas e desde o mediodía do sábado 16 ata o atardecer permaneceu deitado e volveu a vomitar sangue. A pesar de sentirse moi mal, viaxou a Palmira para a súa próxima presentación pero seguía decaído e débil, no intermedio da función toma un descanso de breve tempo e acode novamente ao escenario. Canta Dolor y perdón, Maracaibo e Qué bueno baila usted. As interpretacións foron maxistrais.
Moitos amigos e familiares consideran que desde o primeiro momento que o Benny vomita sangue, debeu ir a algún hospital próximo a Cienfuegos e recibir unha atención médica urxente con transfusións de sangue. Pero tardaron demasiado en atendelo nun hospital con todas as posibilidades. Desgastouse moito na súa última actuación, pero quixo quedar ben co seu público.
De Palmira regresou urxentemente á Habana. Benny non quería ingresar en ningún hospital, quería estar na súa casa cos seus fillos e alí esperar a morte. O domingo 17 mellorou algo, pero ao amencer do luns 18 de febreiro volve porse mal e o seu médico decide ingresalo. Benny dille: "Meu irmán, colleume a roda". Montárono nunha ambulancia rumbo ao Instituto Nacional de Cirurxía, antigo Hospital de Emerxencias, na avenida Carlos III case esquina a Infanta.
Chegou en estado de coma, apareceron complicacións pulmonares e renais. A súa respiración dificultouse e a súa presión arterial comezou a baixar. O seu estado era moi grave. Neses días, na Habana celebrábase o I Congreso Médico Internacional, e ao propagarse a noticia da gravidade do Benny, se personouse o doutor Machado Ventura, quen con outros médicos nacionais e estranxeiros participou nunha xunta médica.
Ás 9:15 da noite do martes 19 de febreiro de 1963 faleceu El Bárbaro del Ritmo. Pepe Olmo, cantante da Orquestra Aragón, dixo que terminara unha era musical: "Despois veu outra, pero esta era finalizou con Benny Moré".
Llotja de la Seda
A Lonxa da Seda (en valenciano Llotja de la Seda, Llotja de València ou Llotja de Mercaders) é un edificio civil de estilo gótico tardío da cidade de Valencia, construído entre o 1482 e o 1548. Se hai un edificio que simbolice a puxanza e a riqueza do século de ouro valenciano (século XV), este é sen dúbida a Lonxa. É unha mostra do alcance da revolución comercial durante a Baixa Idade Media, do desenvolvemento social e do prestixio conseguido pola burguesía valenciana.
Un fito arquitectónico
A construción da Llotja, popularmente chamada llonja, no País Valenciano e nas Illas Baleares, interpretouse como o resultado da prosperidade comercial conseguida por Valencia no século XV, como un símbolo do poder da cidade para atraer aos comerciantes, nun momento no que xa se divisaban tempos difíciles para a economía local derivados do descubrimento de América e o conseguinte desprazamento do comercio do mediterráneo cara o Atlántico.
Superar a lonxa de Barcelona non era difícil, xa que as solucións arquitectónicas daquela quedaran anticuadas para os mestres picapedreiros de finais do século XV. O que era un reto era superar a espléndida lonxa de Mallorca de Guillem Sagrera, un dos grandes mestres da arquitectura gótica mediterránea. Esta foi a xenial tarefa de Pere Comte.
A Lonxa é, a fin de contas, o resumo das investigacións arquitectónicas realizadas, principalmente por Pere Comte, ao longo do século de ouro valenciano.
Patrimonio da Humanidade
Monumento Nacional dende 1931, a UNESCO declarou a Llotja de la Seda Patrimonio da Humanidade o 5 de decembro de 1996 coma un exemplo totalmente excepcional dun edificio secular en estilo gótico tardío, que ilustra de xeito espléndido o poder e a riqueza dunha das grandes cidades mercantís do Mediterráneo, sendo considerada coma un dos máis brillantes exemplos do gótico civil europeo. As fachadas rectangulares de pedra picada, os suntuosos medallóns renacentistas, as artísticas esculturas e gárgolas, as perfectas proporcións das portas e fiestras, dos escudos e das ameas, lembran o esplendor do gótico tardío valenciano. Sitúase no mesmo corazón da cidade (barrio do Mercat), diante da plaça del Mercat, cualificada por numerosos cronistas como un escenario colorista e ruidoso dotado dunha sensualidade moi especial.
Casa ilustre para o bo comercio
En só quince anos (1483-1498), Pere Comte e os seus axudantes foron capaces de rematar a Sala de Contractació, corpo principal do edificio. Así consta nunha franxa azul que percorre a parte máis alta dos catro muros, que proclama en letras douradas sobre un fondo escuro a seguinte inscrición en latín (por duplicado, unha primeira vez sobre os muros sur e oeste, e unha segundo sobre os do norte e o leste):
miniatura|250 px|centro|Primeira frase da inscrición latina do Saló Columnari
Elementos que a compoñen
miniatura|225 px|dereita|Praza da Llotja de la Seda O edificio adáptase a un terreo rectangular. Ao sur mira cara á Plaça del Mercat, ao oeste cara a rúa dels Cordellats, ao norte cara a rúa de la Llotja, e ao leste cara rúa de Pere Comte. Diante mesmo atópanse o Mercat Central e a igrexa de Sant Joan del Mercat.
Vista dende a Plaça del Mercat, a parte dereita do edificio corresponde á lonxa propiamente dita, tamén coñecida como a Sala de Contractació ou o Saló Columnari (1483-1498); á súa esquerda alzase a torre central (1483-1498), de tres corpos, empregados para a capela (o corpo de abaixo) e prisión (as dúas superiores). Aínda máis á esquerda está o corpo de tres andares do Consolat de Mar, que se engadiu posteriormente (1498-1548). O Pati dels Tarongers articula as tres zonas do edificio, que ocupan máis de dous mil metros cadrados en total
Para erguer a lonxa, Pere Comte inspirouse na lonxa de Palma, feita por Guillem Sagrera en 1448, o cal, á súa vez, inspirárase probablemente na aula capitular do Convento de Sant Doménec de Valencia, de comezos do século XIV.
A llotja de València, porén, presenta unha medida e unha ornamentación máis grande que a mallorquina. A de Valencia destaca pola riqueza da decoración flamíxera nas xanelas, polas portas monumentais con arcos conopiais e polas pequenas esculturas e as 28 gárgolas, decotío con escenas satíricas ou obscenas. Ademais, hai profusión de escudos cos catro paus do Rei de Aragón, entre os que destacan o da Sala de Contractació e, sobre todo, os que se atopan nos cantóns das prazas do Mercat e do Doctor Collado, rodeados de anxos.
Sala de Contractació ou Saló Columnari
A Sala de Contractació, realizada entre 1483 e 1498, divídese en tres naves lonxitudinais (de 35,6 m de fondo) e cinco naves transversais (de 21,4 m de ancho), con bóveda de crucería (a unha altura de 17,4 m) sostida por oito columnas helicoidais e dezaseis pilastras do mesmo tipos que sosteñen as bóvedas. Das columnas helicoidais, de 11 metros de alzada, saen feixes de nervios que se estenden sobre tramas cadradas á mesma altura e son case bóvedas esféricas. Esta xeometría esférica permite a multiplicación de nervios e de claves; os nervios forman unha dobre retícula por tramo reforzada con nervios diagonais en cada cadrado. As claves chegan ao número de nove por tramo.
A torre inacabada
miniatura|150 px|dereita|Torre da Lonxa, o remate da cal presenta unha cor máis clara A torre da Lonxa, construída á vez que a Sala de Contractació é cuadrangular e, máis ou menos, un terzo máis alta que o resto do edificio. O restaurador Josep Aixa engadiulle as ameas que hoxe día presenta, entre 1885 e 1902 inspirándose nas cubertas ameadas da Sala de Contractació e do Consolat de Mar.
O Pati dels Tarongers
Outro dos elementos da Lonxa é o seu xardín, chamado Pati dels Tarongers (Patio das Laranxeiras), ao cal se accede a través da porta de poñente da Sala de Contractació, chea de detalles escultóricos sorprendentes. É un espazo tranquilo e relaxante que conta con diversas laranxeiras e cipreses e cun lavadoiro en forma de estrela de oito puntas, que evoca o que había anteriormente.
O Consolat de Mar
miniatura|150 px|Escaleira de acceso ao Consolat de Mar Á esquerda do Pati dels Tarongers atópase o Consolat de Mar, institución creada no 1283 onde os xuíces ou os cónsules de comercio celebraban sesións sobre asuntos marítimos e mercantís. Comezando por Pere Comte, retomado trala súa morte en 1506 por Joan Corbera e finalizado en 1548 polo guipuscoano Domingo Urtiaga, este consulado é de planta rectangular e de estilo renacentista e foi literalmente encostado ao costado oeste da lonxa orixinal. Segundo Sanchis Guarner, o Consolat, cunha profusa e graciosa decoración bastante italianizada, convive en feliz matrimonio coa gótica Sala de Contractació.
Escultura
A Llotja reune unha espléndida colección de escultura medieval. Impostas, orlas, capiteis, anxos sustentadores ou gárgolas foron labradas por escultores de moi distinta procedencia, como Laurencius da Picardía (Francia) e Rolandus e Johan de Kassel (Alemaña), entre outros.
Sátira e obscenidade
Os detalles escultóricos da Llotja de la Seda, presentes nas portas, xanelas e gárgolas do edificio, son extraordinariamente deliciosas e cheas de bo humor. Abondan as escenas satíricas e as obscenas, como se pode observar nas imaxes de máis abaixo.
Heráldica
Dentro da gran variedade temática da escultura da Llotja cabe destacar as representacións heráldicas do símbolo real da Coroa de Aragón, e da Cidade e Reino de Valencia, isto é, o sinal coñecido tradicionalmente como as catro barras. O escudo máis vello e coñecido é o que presenta un escudo real portado por dous anxos e situado no cantón entre a Plaça del Mercat e a rúa de Pere Comte.
O segundo escudo máis coñecido é un da cidade no canto entre as rúas da Llotja e de Pere Comte (praça do Doctor Collado), que mostra, ademais, unha inscrición co inicio das obras (1483), onde di:
Nome
O nome que recibe o edificio de Lonxa da Seda deriva do feito que este téxtil foi dende o século XIV ao XVIII a industria máis potente da cidade. No XIV xa había sedeiros locais, maioritariamente xudeus, e máis tarde conversos, agrupados no 1465 na confraría da Mare de Déu de la Misericòrdia, baixo a advocación da cal está a capela da Llotja construída entre 1484 e 1486.
Jan Lammers
En, Lammers fixo o seu debut na Fórmula 1 pilotando para Shadow trasladouse a ATS en. Pasou a Ensign a metade da tempada, pero reincorporouse a ATS para catro carreiras en. Uniuse a Theodore en 1982. Dez anos máis tarde regresou á Fórmula 1 nas dúas últimas carreiras da tempada de.
Gañou as 24 Horas de Le Mans de 1988 e participou máis adiante na carreira co seu propio equipo Racing for Holland. Tamén foi o piloto principal do equipo Dutch A1 Grand Prix team.
Primeiros anos
Lammers creceu de neno lavando coches nunha escola de derrapes en Zandvoort. Aos 12 anos de idade, comezou a mostrar aos clientes como derrapar con seguridade, alentado polo propietario da escola de derrapes e piloto de carreiras Rob Slotemaker que rapidamente recoñeceu o talento de Lammers. Cando tiña 16 anos, participou na súa primeira carreira na pista de carreiras local. Nos anos seguintes protagonizó carreiras de coches de turismo holandesas e na Fórmula Ford antes de subir á Fórmula 3 en 1977. Non obtivo bos resultados co seu Hawke e para a súa segunda tempada uniuse a Racing Team Holland dirixido por Alan Docking. Os outros pilotos do equipo foron futuros compañeiros na Fórmula 1 Huub Rothengatter e máis tarde o gañador das 500 Millas de Indianápolis Arie Luyendijk. Foi unha decisión exitosa, xa que Lammers gañou o Campionato de Fórmula 3 de 1978 logo dunha estreita batalla co sueco Anders Olofsson.
Fórmula Un e CART
Lammers comezou a súa carreira na Fórmula 1 con Shadow Racing Team en con Elio de Angelis como o seu compañeiro de equipo. Non tivo un gran debut xa que de Angelis era o piloto número un do equipo. O seu mellor resultado foi un noveno lugar en Canadá. 250px|miniatura|left|Jan Lammers pilotando o Theodore TY02 no [[Gran Premio dos Países Baixos de 1982.]]
En trasladouse ao equipo ATS de Günther Schmidt. Nas tres primeiras carreiras non puido cualificarse, pero no Gran Premio dos Estados Unidos de 1980, en Long Beach, cualificou nun gran cuarto posto. Este sería o punto culminante da súa carreira na F1. Máis tarde ese ano trasladouse ao equipo Ensign Team pero alí só logrou cualificar tres veces. En regresou a ATS, pero só correu as primeiras catro carreiras do ano. En, trasladouse a Theodore, pero a súa tempada foi un desastre. Amañouse para comezar na súa carreira de casa. Non logrou ningún punto de campionato durante a súa carreira na F1.
En 1985 e 1986, Lammers disputou 10 carreiras da Serie Mundial de Champ Car para catro equipos diferentes. O seu mellor final foi quinto no circuíto de Laguna Seca en 1985 para Forsythe Racing. Intentouno nas 500 Millas de Indianápolis de 1986, pero non cualificou. Terminou 26º e 22º nas súas dúas tempadas, respectivamente. Logo diso, volveu a súa atención ás carreiras de autos deportivos.
Le Mans
En 1988, Lammers, xunto con Andy Wallace e Johnny Dumfries, gañou Le Mans co equipo Silk Cut Jaguar/TWR. Lammers pilotou 13 das 24 horas, e venceu ao equipo Porsche que se mantiña invicto desde 1981. Lammers e o equipo lograron terminar primeiros malia ter a caixa de cambios rota. Foi a primeira vitoria de Jaguar desde 1957.
Por esta fazaña, Jan Lammers recibiu o título Membro honorario do BRDC, un título rara vez outorgado aos residentes non británicos. Enzo Ferrari e Juan Manuel Fangio tamén recibiron o premio.
En 1990 Lammers gañou a 24 Horas de Daytona pilotando un Jaguar XJR-12 xunto con Davy Jones e Andy Wallace.
Lammers regresou ás 24 horas de Le Mans en 2011 con Hope Racing na categoría LMP1.
Regreso á Fórmula Un
En, Lammers regresou para disputar dúas carreiras na Fórmula Un para March, en Xapón e Australia. Estas carreiras marcaron a súa primeira aparición na Fórmula Un desde 1982, que é a diferenza máis longa entre sucesivos Grandes Premios da historia da Fórmula Un. Renovou co equipo para xunto ao piloto francés Jean-Marc Gounon pero o equipo declarouse en bancarrota antes de que comezase a tempada.
BTCC
En 1994, Lammers uniuse a TWR para competir no British Touring Car Championship (BTCC) pilotando un Volvo 850.
Director de Equipo
En 1999 Jan Lammers fundou o seu propio equipo, Racing for Holland. Competiu no Campionato da FIA Sportscar xunto co seu compañeiro de equipo e alumno Val Hillebrand. En 2002 e 2003 gañou os FIA Awards polos seus campionatos do mundo na serie de Sportscar.
Desde xaneiro de 2005, Jan Lammers dirixiu o equipo holandés A1 Grandprix team nas series A1 Grand Prix, con pilotos como Jos Verstappen (2005/6), Jeroen Bleekemolen e Renger van der Zande(2006/7).
Lammers participou nas tres carreiras do Grand Prix Masters. Un sétimo lugar na carreira de Qatar foi o seu mellor resultado.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
PPG Indycar Series
(clave) (Carreiras en grosa indican pole position)
Electrónica dixital
miniatura|Circuíto electrónico dixital. A electrónica dixital é unha parte da electrónica que se encarga de sistemas electrónicos nos cales a información está codificada en dous únicos estados. Aos devanditos estados pódeselles chamar "verdadeiro" ou "falso", ou máis comunmente 1 e 0, referíndose a que nun circuíto electrónico dixital hai dous niveis de tensión.
Mar do Arquipélago
O Mar do Arquipélago (Finés: Saaristomeri, Sueco: Skärgårdshavet) é unha parte do Mar Báltico entre o Golfo de Botnia, o Golfo de Finlandia e o Mar de Åland, dentro das augas territoriais de Finlandia. Segundo algunhas definicións, contén o maior arquipélago (grupo de illas) do mundo polo número de illas, aínda que moitas das illas son moi pequenas e están moi agrupadas.
Electrónica dixital
Electronicamente asígnaselles a cada un unha voltaxe ou rango de voltaxe determinada, aos que se lles denomina niveis lóxicos, típicos en toda sinal dixital. Polo regular os valores de voltaxe en circuítos electrónicos poden varia entre 1.5, 3, 5, 9 e 18 voltios dependendo da aplicación. Así por exemplo, nunha radio de transistores convencional as tensións de voltaxe son polo regular de 5 e 12 voltios ao igual que nos discos duros IDE de computadora.
Jan Lammers
Resultados completos na Fórmula 3000 Internacional
(clave) (Carreiras en grosa indica pole position; carreiras en cursiva indican volta rápida.)
Mar do Arquipélago
As illas maiores están habitadas e conectadas por transbordadores e pontes. As illas Åland, incluíndo as illas máis grandes da rexión, forman unha rexión autónoma dentro de Finlandia. O resto das illas forman parte da rexión de Finlandia Propia (Varsinais-Suomi)). O Mar do Arquipélago é un importante destino turístico.
Electrónica dixital
Diferénciase da electrónica analóxica en que, para a electrónica dixital un valor de voltaxe codifica un destes dous estados, mentres que para a electrónica analóxica hai unha infinidade de estados de información que codificar segundo o valor da voltaxe.
Jan Lammers
Resultados completos da Fórmula 3000 do Xapón
(clave) (Carreiras en grosa indican pole position) (Carreiras en cursiva indican volta rápida)
Mar do Arquipélago
Xeografía e xeoloxía
O Mar do Arquipélago cobre unha área aproximadamente triangular coas cidades de Mariehamn (60.09778°N, 19.93972°W), Uusikaupunki (60.80111°N, 21.41389°W) e Hanko (59.83333°N, 22.97083°W), nas esquinas. O arquipélago pode ser dividido en arquipélagos internos e externos, co arquipélago exterior composto principalmente de illas máis pequenas e deshabitadas. A superficie total é 8.300 km², dos cales 2.000 km² son terra.
Electrónica dixital
Esta particularidade permite que, usando Álxebra Booleana lóxica binaria e o sistema de numeración binario, que se poidan realizar complexas operacións lóxicas ou aritméticas con cálculos sobre os sinais de entrada, moi custosas de facer empregando métodos analóxicos.
Mar do Arquipélago
Xeografía e xeoloxía
O arquipélago ten unha gran cantidade de illas. O número exacto depende da definición do termo "illa", xa que o tamaño das zonas de terra seca varía de pequenas rochas que sobresaen das augas ata grandes illas con varias aldeas ou incluso pequenas cidades. O número de illas maiores de máis de 1 km² no Mar do Arquipélago (nas provincias das illas Åland e de Finlandia Propia) é de 257, mentres que o número de illas máis pequenas de máis de 05 ha é de aproximadamente 17.700. Se se contabiliza o número de rochas pouco habitables e arrecifes máis pequenas, 50.000 illas é probablemente unha boa estimación. En comparación, o número de illas en Arquipélago Ártico canadense é de 36.563. Indonesia ten 17.508 illas, segundo a Oficina Naval Hidro-Oceanográfica de Indonesia (Indonesian Naval Hydro-Oceanographic Office).
Ganso cabecinegro
Taxonomía e etimoloxía
miniatura|esquerda|Exemplar de B. b. bernicla no Reino Unido. O ganso cabecinegro foi descrito cientificamente por Carl Linnaeus en 1758 na décima edición da súa obra Systema naturae, co nome de Anas bernicla. Posteriormente foi trasladado ao xénero de gansos Branta, creado polo naturalista tirolés Giovanni Antonio Scopoli en 1769. O nome do xénero é a forma latinizada do termo inglés brant, procedente do antigo noruegués brandgás, 'ganso queimado (negro)', que designaba esta especie. O nome específico bernicla vén de barnacle, nome que se lle daba ao ganso sangano, que é o mesmo nome que se lle dá en inglés aos percebes, xa que unha lenda considerba que procedían das súas cunchas, ao descoñecerse que se reproducían no Ártico.
Mar do Arquipélago
Xeografía e xeoloxía
As illas comezaron a xurdir do mar pouco despois da última Idade de Xeo. Debido ao rebote posglacial, o proceso aínda está a suceder, con novos arrecifes e illas lentamente creadas e as antigas ampliadas ou fusionadas. A taxa de recuperación actual é de entre 4 e 10 milímetros ao ano. Porque as illas están compostas principalmente de granito e gneis, dous tipos moi duros de rocha, a erosión é significativamente máis lenta que o rebote. Non obstante, debido á súa localización sur, o efecto do rebote posglacial é menor que, por exemplo, en Kvarken (finlandés: Merenkurkku) máis ao norte.
Electrónica dixital
A electrónica dixital alcanzou unha grande importancia debido a que é utilizada para realizar autómatas e por ser a pedra angular dos Sistema programados como son os ordenadores ou computadoras.
Mar do Arquipélago
Xeografía e xeoloxía
Existen tres formacións semellantes a un cráter no arquipélago. Un deles, Lumparn en Åland, é un verdadeiro cráter de impacto. (60.13944°N, 20.12694°W) As outras dúas formacións son intrusións. a máis destacada é a Intrusión Åva no municipio de Brändö, que destaca facilmente nas fotos de satélites e en mapas de alta resolución. (60.47194°N, 21.01667°W) A outra formación similar atópase en Fjälskär entre as illas principais de Houtskär e Iniö. (60.30694°N, 21.37167°W)
Electrónica dixital
Os sistemas dixitais poden clasificarse do seguinte modo:
Ganso cabecinegro
Taxonomía e etimoloxía
Recoñécense tres subespecies de ganso cabecinegro:
Jan Lammers
Resultados completos no campionato británico de Touring Car
(clave) (Carreiras en grosa indican pole position) (Carreiras en cursiva indican volta rápida)
Ganso cabecinegro
Descrición
miniatura|esquerda|Exemplar de B. b. nigricans en Islandia. miniatura|Exemplar de B. b. hrota no nordés de Inglaterra. É un ganso pequeno de bico curto e groso. Mide entre 55 e 66 cm de longo, cunha envergadura alar de 106 a 121 cm, e pesa entre 0,88 e 2,2 kg. A súa plumaxe é de tons pardo griseiros, coa cabeza e pescozo anegrados. A parte ventral e rexión caudal son de cor branco puro, en contraste coas plumas rectrices negras da súa curta cola, a máis curta entre os gansos.
O corpo da subespecie B. b. bernicla é case uniformemente pardo griseiro en todas as súas partes, os seus flancos e a barriga non son significativamente máis claros que o dorso. A cabeza e o pescozo son negros, con manchas brancas nas partes laterais da parte superior do pescozo. A subespecie B. b. hrota en xeral ten máis variedade de tons pardo griseiros no seu corpo. Presentan un contraste marcado entre os tons claros dos flancos e ventre e o seu dorso escuro. A cabeza e pescozo son anegrados, cunha mancha pequena a cada lado do pescozo. En cambio, en B. b. nigricans os tons pardos anegrados están máis estendidos, e presenta grandes contrastes entre o branco e os tons negros. O dorso e partes inferiores son case do mesmo ton pardo anegrado, chegando as partes escuras non só máis abaixo senón tamén máis atrás que nas outras formas, en cambio, ten unha gran mancha branca prominente no flanco. Tamén ten unha banda irregular branca no pescozo, moito máis prolongada que as demais subespecies, que forma un colar case completo.
Distribución e hábitat
miniatura|Cría no Ártico e migra ás costas do [[Holártico temperado.]] miniatura|esquerda|Trala época de cría viven en bandadas na costa. É unha ave migratoria de longa distancia que cría no Ártico, na tundra costeira de Eurasia e Norteamérica, incluídas Groenlandia e as demais illas árticas. Trala época de cría viaxa ao sur para pasar o inverno, nas costas de Europa occidental, desde Dinamarca ao norte da península Ibérica (tamén visita Galicia); a costa atlántica dos Estados Unidos, a costa pacífica de América do Norte, desde o extremo sur do Canadá ata Baixa California e a costa do nordés da China, Corea e o Xapón.
Esta especie adoitaba ser unha ave estritamente costeira en inverno, que rara vez abandonaba os esteiros de marea, onde se alimenta de Zostera marina e de algas Ulva. Porén, a finais do século XX, comenzou a usar as terras agrícolas próximas á costa, para alimentarse de herbas e cereais de inverno. Esta pode ser unha conduta aprendida doutras especies de gansos. A presión por falta de alimento tamén puido ser un importante estímulo para producir este cambio, dado que a poboación mundial se incrementou máis de dez veces ata alcanzar os 400 000-500 000 individuos contra mediados da década de 1980, posiblemente superando a capacidade de carga dos esteiros. Na estación de cría, usa as zonas costeiras húmidas da tundra tanto para alimentarse coma para criar.
É unha das especies ás que se aplica o Acordo sobre a Conservación de Aves Acuáticas Migratorias Africano-Euroasiático (AEWA).
Comportamento
miniatura|esquerda|Un ganso cabecinegro en posición defensiva. miniatura|Niño de ganso cabecinegro. Fóra da época de cría, estas aves viven agrupadas en grandes bandadas. As bandadas desta especie non adoitan voar na típica formación en V, senón que voan rapidamente mais sen aliñarse. As súas rutas migratorias non están fixadas xeneticamente, senón que os individuos de cada subpoboación teñen que aprender as súas rutas. Aliméntanse de herba, musgos, liques e plantas acuáticas.
Son monógamos pero forman unha nova parella se perden o seu compañeiro. A época de cría empeza en xuño pouco despois de que chegan aos seus terreos de reprodución. Os gansos cabecinegros reprodúcense en colonias na tundra costeira ártica. Tamén adoitan criar nas illas costeiras. Normalmente forman pequenas colonias de nidificación situadas en lugares altos e secos da tundra. Non é infrecuente que fagan os niños nas proximidades de onde hai gaivotas e as rapaces, aínda que non tan frecuentemente coma os gansos Anser canagicus. O seu niño ten forma de cunca, revestido internamente de herba e penuxe, situado nun lugar elevado. Habitualmente poñen de tres a cinco ovos. Os polos eclosionan tras 24 a 26 días de incubación e o seu desenvolvemento tarda uns 40 días. Unha vez que nacen os polos seguen ás súas familias aos lagos, ríos e esteiros da zona de cría. O vínculo de parella desaparece neste período. Os machos deixan as femias trala eclosión para xuntarse en grupos de machos. Neste período prodúcese a muda, que dura desde mediados de xullo ata mediados de agosto. En agosto as crías adquiren a capacidade de voo.
Ligazóns externas
En inglés:
Mar do Arquipélago
Historia
miniatura|A igrexa de Jomala data do século XIII e é a igrexa parroquial máis antiga de Finlandia.
Prehistoria
As illas comezaron a levantarse da auga fai 10.000 anos. Nesa etapa o estreito danés pechouse e o actual mar Báltico era o lago Ancylus de auga doce. A auga ao redor das illas converteuse de doce a salobre ao redor de 7.600 anos atrás, cando a auga salgada do mar do Norte penetrou no Báltico polos estreitos recentemente abertos. O resto arqueolóxico máis antigo atopado en Dragsfjärd remóntase a ca. 4000 aC e representan a cultura de Pit-Comb Ware. Durante ese período o arquipélago exterior estaba formado polos puntos máis altos das illas principais de Houtskari, Korppoo e Nauvo. Debido ao axuste posglacial, todo o arquipélago ergueuse aproximadamente 25 m, desde entón, ampliando as illas existentes e creando moitas máis.
Dominio sueco
Durante os séculos XII e XIII Suecia controlou o mar do Arquipélago. Ao mesmo tempo, o cristianismo comezou a estenderse a Finlandia, partindo do arquipélago e da zona costeira adxacente. As illas ocupan unha posición estratéxica, protexendo os accesos a Estocolmo, Turku e todo o Golfo de Botnia. Por iso, foron fortificadas polo imperio sueco durante a Idade Media. Unha ruta postal real atravesaba as illas setentrionais nos séculos XVI e XVII.
En 1808 estalou a guerra de Finlandia entre Suecia e Rusia. En abril tropas rusas ocuparon o arquipélago, incluíndo Åland. Pouco despois os veciños locais, enfurecidos pola confiscación de buques, se rebelaron. Axudados polas tropas de Suecia, o arquipélago foi liberado das tropas rusas en maio. As tropas suecas entón usaron as illas como zona de estadía para a reconquista da Finlandia continental. O arquipélago permaneceu baixo control sueco ata o final da guerra, pero no posterior Tratado de Fredrikshamn en 1809 Suecia foi forzada a ceder a zona xunto co resto de Finlandia. O Mar do Arquipélago formou parte do Gran Ducado de Finlandia baixo o Imperio Ruso.
Gran Ducado de Finlandia
Durante a guerra de Crimea, unha forza Anglo-Francesa atacou e destruíu o castelo de Bomarsund. Na convención de Åland de 1856 o lado Åland do arquipélago foi desmilitarizado. Os rusos trasladaron as tropas ao área en 1916, e durante os seguintes 5 anos houbo presenza militar rusa ou finlandesa en Åland.
Finlandia independente
Finlandia obtivo a súa independencia de Rusia en 1917. Pouco despois, os habitantes de fala sueca das Illas Åland, na parte occidental do Arquipélago, apelaron a Suecia para que se anexara as illas. A solicitude recibiu apoio mixto en Suecia, o que provocou á crise de Åland. Reclamouse a intervención da Liga das Nacións para resolver a situación e, en 1921, a Liga concedeu a soberanía de todo o arquipélago a Finlandia, a pesar das obxecións da maioría de Ålanders. Non obstante, Åland recibiu unha ampla autonomía e reafirmouse o seu status de desmilitarizada.
En 1939 a Unión Soviética atacou Finlandia na Guerra de inverno. Ao final da guerra en 1940 Finlandia viuse obrigada a alugar Hanko no extremo oriental do Mar do Arquipélago á Unión Soviética como base militar. En 1941 estalou a Guerra de Continuación. Finlandia enviou tropas a Åland para protexerse dunha posible invasión soviética, que non se materializou. O exército finlandés tamén sitiou Hanko, que foi evacuado pola Unión Soviética ese ano. As tropas finlandesas permaneceron en Åland ata o final da guerra en 1944.