cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pedro Froilaz de Traba
Raimundo de Borgoña: Totius Gallecie Princeps (ca. 1091-1107)
Durante todo o período de goberno do conde borgoñón, Pedro Froilaz aparece como o seu principal partidario, asumindo o goberno do reino galego durante os períodos nos que este se atopaba ausente. Na curia do conde figuran tamén outros membros da súa parentela como o seu irmán Rodrigo, que asina frecuentemente a carón del e a quen se lle encomendou a defensa das costas galegas, o seu xenro Munio Páez, conde de Monterroso, e, xa máis tardiamente, o seu fillo Bermudo Pérez.
Son numerosos os diplomas nos que Pedro Froilaz figura como confirmante das decisións de goberno do conde Raimundo. Por exemplo, plasma a súa sinatura na concesión dun salvoconduto aos mercadores de Santiago de Compostela no 1095 ; nunha concesión do conde Raimundo a prol do bispado de Mondoñedo no 1096; ou, no mesmo ano, nunha permuta de vilas entre Raimundo e o mosteiro de San Lourenzo de Carboeiro. En 1107, participou nunha escritura de doazón do conde á igrexa de Santiago e na trascendental concesión rexia do dereito a labrar moeda.
Sucesión de Afonso VI (1107-1109)
miniatura|279x279px|Imaxe de [[Afonso VI de León|Afonso VI no Tombo A da catedral de Santiago. O rei Afonso deixou o reino galego que usurpara ao seu irmán García, ao seu neto Afonso Raimúndez baixo rexencia da súa filla Urraca.]]
Raimundo de Borgoña finou inesperadamente en outubro do ano 1107. A consecuencia do seu pasamento, Pedro Froilaz, Diego Xelmírez, Guido de Borgoña (irmán de Raimundo e futuro papa) e outros magnates galegos foron convocados a León para aclarar a situación sucesoria. Afonso VI resolveu alí conceder o señorío do reino galego á súa filla Urraca co seu neto de dous anos como herdeiro, reservando o resto dos seus dominios para o seu herdeiro Sancho Afónsez. O rei puxo como condición que Urraca non volvese casar e tomou xuramento aos nobres galegos de que farían respectar esta decisión "incluso contra min mesmo". Porén, a morte no ano 1108 do príncipe Sancho fixo que se celebrase unha nova curia na que Afonso decidiu que Urraca desposase con Afonso I de Aragón e Navarra. Esta decisión, que relegaba a Afonso Raimúndez na liña sucesoria, por detrás do rei consorte e dos posíbeis descendentes do matrimonio, causou a contrariedade dos seus partidarios franco-galegos. A xuntanza foi significativamente abandonada antes da súa conclusión por Henrique de Borgoña, "ayrado del rei".
Miguel Ferrer Fernández
Traxectoria
Avogado e mestre superior. Foi director de Diario de Galicia, correspondente de El Ideal Gallego e El Debate en Santiago de Compostela e colaborou en El Compostelano. Foi profesor da Escola Normal de Santiago de Compostela dende 1914.
Pedro Froilaz de Traba
Sucesión de Afonso VI (1107-1109)
Cando no 1109 faleceu tamén Afonso VI e Urraca, a nova raíña, casou con Afonso o Batallador, Pedro Froilaz, fiel ao seu xuramento, proclamou rei o seu protexido. Para garantir o máximo apoio á súa causa na guerra que se aproximaba, puxo fin a unha longa disputa territorial que enfrontaba a súa familia con Diego Xelmírez e tentou convencer os nobres reticentes a acatar o xuramento prestado en León. Porén, algúns destes nobres segundóns, opostos á alta aristocracia representada polos Traba, tomaron partido pola raíña Urraca. Así o fixeron tamén outros sectores sociais, como os burgueses da cidade de Lugo, ou o conde de Sarria-Lemos Rodrigo Vélaz cuxos dominios permitiron a entrada en Galiza dos exércitos de Urraca e Afonso de Aragón na primavera do ano 1110.
O primeiro enfrontamento entre os contendentes tivo lugar nas terras da Ulloa. Alí, foi asediado e asaltado o castelo de Monterroso, ordenando o rei aragonés pasar a coitelo todos os defensores. Este cruel comportamento provocou a súa primeira separación da raíña Urraca que regresou á corte leonesa. O rei de Aragón proseguiu co seu exército asolando facendas, igrexas e mosteiros polos dominios dos Traba. Pedro Froilaz agachou o infante Afonso no apartado mosteiro de Moraime en Muxía e iniciou unha campaña militar que, após tres meses de combates, forzou a retirada da hoste aragonesa con "gran deshonra".
Meses máis tarde, nese mesmo ano de 1110, o conde Pedro recibiu unha misiva da raíña Urraca solicitando o seu auxilio polo que iniciou camiño cara a León acompañado do rei Afonso e das súas mesnadas feudais. Ao chegaren á corte, a raíña xa tiña mudado os seus plans por acharse na altura novamente reconciliada co seu home e en ruta cara a Aragón. Aconsellado por Henrique de Borgoña, o desenganado Pedro procedeu a capturar varios dos nobres que non acataran o xuramento de León e fíxose co control do castelo de Castro do Miño. A este lugar, próximo aos dominios do seu aliado Henrique, trasladou o neno-rei baixo o coidado da súa muller Guntroda e dos seus fillos. Alí, foron asediados e capturados pola irmandade (germanitas) de nobres galegos opostos a Afonso Raimúndez e encarcerados no próximo castelo de Pena Corneira. Pedro Froilaz, coa ambigua mediación do bispo Xelmírez, viuse obrigado a negociar a liberación dos reféns e, neste proceso, chegou tamén a un acordo coa propia Urraca. A raíña, de novo separada e en conflito co seu home, consentiu na coroación do seu fillo como rei de Galiza a carón dela, a cambio da axuda dos nobres galegos na súa guerra contra Afonso de Aragón. A percepción territorial da época concibía aínda a proxección de Galiza polo espazo leonés, por iso a secuencia lóxica era coroar a Afonso tamén na capital leonesa   , como viñan facendo os monarcas do reino até a súa división en tres partes á morte de Fernando I.
Afonso Raimúndez, ANFUS REX (1111)
Así pois, unha vez conseguida a liberación do infante, Pedro Froilaz e Xelmírez procederon a coroalo o 17 de setembro de 1111 como rei de Galiza na catedral de Compostela. Na cerimonia, o bispo Xelmírez conduciu o novo rei ante o altar de Santiago onde o unxiu relixiosamente, entregoulle a espada, o cetro e coroouno con diadema de ouro. Finalizada a cerimonia celebrouse un banquete no que Pedro Froilaz actuou como dapífero real (correu cos gastos do evento); o seu irmán Rodrigo exerceu de alférez do rei (armiger regis) sostendo a súa espada, escudo e lanza; o seu xenro Munio Páez presentou os manxares ao rei; e o seu fillo máis vello Bermudo mandaba servilos nas mesas.
Conforme ao acordado coa raíña Urraca, Pedro Froilaz, Xelmírez e o resto dos nobres presentes na coroación puxéronse á fronte das súas mesnadas feudais para levar o seu protexido á cidade de León coa intención de coroalo tamén xunto a súa nai. Marchando polas antigas vías romanas, a expedición recuperou primeiramente o control da cidade de Lugo, para continuar posteriormente cara a León. A vinte quilómetros do destino, a altura da vila de Viadangos, a expedición foi sorprendida e derrotada polo exército de Afonso o Batallador. O conde Pedro foi feito prisioneiro, mentres que Diego Xelmírez conseguiu fuxir co rei Afonso e poñelo a salvo no castelo de Orcellón, na castela ourensá.
Campañas militares contra Afonso de Aragón (1112-1113)
esquerda|miniatura|Afonso I de Aragón o Batallador proxectou a morte do neno [[Afonso VII de León|Afonso Raimúndez, protexido de Pedro Froilaz e fillo da raíña Urraca .]]
A comezos do 1112 Urraca perdera a fidelidade de Castela e da maior parte de León, e en Galiza tiña que compartir o poder con Pedro Froilaz e o resto da nobreza defensora do seu fillo. A dependencia de Urraca dos reforzos galegos obrigouna a emprender unha intensa campaña de vendas e concesións do patrimonio rexio. Nunha destas "doazóns" outorgou ao conde Pedro, xa liberado do seu breve cativerio, e á súa esposa dona Maior Rodríguez o castelo de Leiro na Terra de Nendos (Abegondo), as vilas de Barcia e San Sadurniño coas súas igrexas, e outras propiedade.
Na primavera, Pedro Froilaz e o resto dos nobres galegos baixaron dos Alpes de Galiza para combateren as forzas de Afonso de Aragón que cercaban Astorga. O monarca aragonés preferiu levantar o campo a combater e refuxiouse en Carrión, onde foi posto baixo asedio. O cerco durou varios meses, e a finais de ano resolveuse cun pacto e unha nova reconciliación entre Urraca e Afonso. Este desenlace deixou amolados o conde de Galiza e o resto dos seguidores de Afonso Raimúndez pois, após soportaren o máis duro da campaña, o seu rei volvía a ser relegado na liña sucesoria.
Porén, a comezos do ano seguinte, volveu a estalar a guerra entre os esposos e, novamente, Urraca tivo que solicitar o auxilio do conde Pedro. O 30 de maio do 1113 marchou outra vez á cabeza do exército galego cara a guerra na terra de foris, se ben esta vez a expedición estivo envolta nas protestas e mesmo a piques de regresar. O encontro co exército do rei de Aragón produciuse nos arredores de Burgos, e ao igual que no ano anterior, os aragoneses refusaron dar combate permitindo poñer baixo sitio a cidade e rendela quince días despois.
Resentido polos fracasos militares, Afonso de Aragón enviou unha embaixada para negociar unha nova reconciliación coa raíña Urraca. Na recepción da embaixada, Xelmírez, contando coa aprobación do conde Pedro, falou amosando a súa oposición radical ao tratado. Na xuntanza predominaban os partidarios do acordo entre os cónxuxes, particularmente a burguesía vilega, polo que o bispo viuse obrigado a fuxir da reunión escoltado polos seus soldados.
Xa preparaba o conde de Traba a retirada cando a raíña Urraca lle solicitou socorro para o castelo de Berlanga, cercado polos almorábides. Até alí desprazou o conde as súas forzas para comprobar na súa chegada que os musulmáns xa se retiraran. Iniciaron entón por fin os galegos o regreso á súa terra, mais agora, unha vez consolidado un novo pacto de reconciliación entre Urraca e Afonso, facíano por terra hostil, coa vangarda e a retagarda do exército preparada para todo evento. A expedición mesmo se viu obrigada a negociar o seu acceso aos pasos do Cebreiro, pois o castelo de Antares, que os custodiaba, atopábase en poder dun nobre oposto aos condes galegos.
Pacto de alianza con Diego Xelmírez (1114-1116)
esquerda|miniatura|O bispo [[Diego Xelmírez asinou unha alianza con Pedro Froilaz no ano 1114 co obxectivo de coroar a Afonso Raimúndez como único rei de Galiza.]]
A nova mudanza de Urraca, resolta a gobernar sen o seu fillo, impulsou a decisión do conde Pedro de asegurar e ampliar as alianzas do seu partido. Este contexto explica as copiosas doazóns á igrexa compostelá de novembro do 1113 por parte da súa familia e a entrega á orde de Cluny do mosteiro familiar de Xuvia no 14 de decembro de 1113.
A mediados do 1114, os Froilaz oficializaron a súa alianza con Diego Xelmírez. O documento leva a rúbrica do conde Pedro, da súa muller Guntroda, dos seus fillos Bermudo e Fernando e doutros relevantes membros do clan familiar. No acordo proxectábase a entronización de Afonso Raimúndez á marxe da súa nai, separando pois Galiza de León e Castela e apuntando cara a reunificación das dúas beiras do Miño baixo un mesmo soberano. A só vinte anos da concesión a Tareixa e Henrique de Borgoña dos condados de Portucale e Coímbra existía unha xustificación máis fundamentada que para a creación dun novo reino portugués.
Unha das frases do acordo: "ou a calquera outro señor ao que de común acordo decidísemos recibir como rei" deixa mesmo entrever a posibilidade de escoller como rei outro candidato, quizais Afonso Henriques, o fillo do xa defunto Henrique de Borgoña ou a mesma Tareixa, a súa viúva.
Con todo, a mudanza na política da raíña, quen procura neste período mellorar as relacións con Pedro Froilaz e Xelmírez, fai que decidan adiar o seu proxecto soberanista. O conde Pedro mesmo aceptou partir, a petición de Urraca, co seu rexio pupilo cara a fronteira musulmá onde, desde xaneiro do 1115, os cristiáns inician unha ofensiva contra os almorábides.
Porén, a comezos do ano 1116 Urraca regresou novamente a Galiza decidida a romper a alianza entre os próceres galegos. Nesta xeira, a súa intención era a de prender o bispo e apoderarse do señorío da igrexa compostelá. Mais, a raíña "nin podía nin se atrevía" a levar a cabo os seus plans sen o beneplácito do conde de Galiza, e por este motivo ofreceulle mediante emisarios parte das terras e castelos da terra de Santiago en troco do seu consentimento. O conde Pedro, sempre fiel ás súas promesas, rexeitou participar na traizón e enviou á súa vez un emisario a Xelmírez advertíndolle dos propósitos da raíña. O bispo acudiu entón a Compostela rodeándose dunha forte escolta de soldados, polo que Urraca, descuberta a súa intriga, optou por abaixarse e xurar a Xelmírez a súa inocencia até conseguir negociar con el un acordo de amizade e concordia. Con todo, este pacto non puido ser asinado pois a raíña non conseguiu atopar nobres que actuasen como fiadores da súa palabra.
Revolta contra Urraca (1116)
esquerda|miniatura|A visión política da [[Urraca de León|raíña Urraca, desexosa da integración de Galiza baixo unha coroa común xunto a Castela e León, enfrontábase á de Pedro Froilaz cuxo obxectivo final era a reedición do reino galego dos tempos de García II .]]
Cando Pedro Froilaz, novamente en campaña na Estremadura (as terras alén do Texo), coñeceu a ruptura das relacións entre Xelmírez e Urraca enviou unha misiva ao bispo, asinada polo rei Afonso, lembrándolle o xuramento de León e solicitando a súa axuda para apartar a raíña e colocar o territorio galego baixo o unívoco señorío do seu pupilo. Procuraba o conde a secesión de Galiza e a restauración do antigo reino de García II na persoa de Afonso Raimúndez e contaba, para a consecución do seu obxectivo, co apoio da maioría dos grandes condes galegos da época, algúns ligados a el por alianzas matrimoniais: Goterre Bermúdez de Montenegro, Afonso Núnez da Limia, Gómez Núnez de Toroño e a condesa Tareixa, señora dos condados de Portucale e Coímbra. Conseguida a anuencia de Xelmírez, o conde Pedro e o rei Afonso abandonaron a fronteira musulmá, e regresaron a Galiza onde, nunha multitudinaria cerimonia na basílica compostelá, Afonso tomou posesión do reino. A reacción de Urraca foi inmediata, na compaña do exército dos condes casteláns que lle eran fieis e dos bispos de León e Palencia marchou contra Compostela. Ao chegar a Triacastela uníronselle os seus partidarios galegos, Rodrigo Vélaz de Sarria-Lemos e Munio Páez de Monterroso, xenro de Pedro Froilaz, que nesta ocasión tomou partido por Urraca. Polas terras destes dous nobres avanzaron as forzas de Urraca seguindo o Camiño Francés até chegar a Melide. Alí, Urraca enviou emisarios a Xelmírez suplicándolle que "non a privase do seu reino" e ofrecéndolle novas posesións para o seu señorío para que abandonase a súa alianza co conde Pedro: o castelo de Ferreira, a terra de Montaos e o castelo de Lobeira. Todas elas achábanse case en poder dos Traba naquel momento pois Montaos e a fortaleza de Ferreira situábanse dentro do condado de Trastámara e o castelo de Lobeira soportaba na altura un asedio do exército de Fernando Pérez.
O conde Pedro reuniu tamén o seu exército e acudiu a Compostela disposto a presentar batalla. No interior da cidade o rei Afonso, ao coidado da súa esposa e dun continxente de soldados, fortificaba as torres, o pazo do bispo e a igrexa de Santiago. Porén, o decidido apoio dos burgueses da cidade á raíña Urraca, fixo que Xelmírez solicitase ao conde que retirase as súas forzas. Urraca entrou entón na cidade e iniciou novas negociacións cun asediado Xelmírez, quen abandonou as posicións políticas do conde de Traba contentándose desde entón coa ampliación dos señoríos da súa diocese.
Unha vez acadado o acordo co bispo, Urraca marchou militarmente contra o conde Gómez Núnez de Toroño, co exército de Pedro Froilaz seguindo os seus pasos na distancia. A raíña conseguiu render o castelo de Sobroso, mais unha vez dentro da fortaleza, as forzas conxuntas do conde Pedro e Tareixa de Portugal puxeron sitio á fortaleza, encerrándoa dentro. A oportuna chegada de reforzos permitiu finalmente a fuxida de Urraca e o seu regreso a Compostela e, pouco despois a León. A retirada da raíña deixou a Xelmírez nunha posición crítica, pois non só enfrontaba agora á oposición dos burgueses composteláns, que gobernaban a cidade mediante un concilium á marxe do seu señor, senón tamén ao exército de Pedro Froilaz que non perdoaba ao bispo a ruptura do seu pacto de alianza. A Historia Compostelá refire dous enfrontamentos da milicia compostelá co conde de Traba nas fronteiras da Terra de Santiago, en Ponte Maceira e camiño do castelo de Pena Corneira.
Pacto do Tambre (1117-1120)
alt=|esquerda|miniatura|220x220px|Inscrición "ANFUS REX", na [[Fachada das Pratarías|fachada das pratarías da Catedral de Compostela, realizada para sinalar a coroación do ano 1111 de Afonso VII como rei de Galiza, ou ben a súa recepción como soberano do ano 1116 .]] miniatura|No ano [[1116 o exército de Pedro Froilaz e Tareixa de Portugal derrotaron e puxeron baixo asedio a raíña Urraca no castelo de Sobroso.]]
Urraca acudiu a Galiza no ano seguinte para ratificar o tratado e para restaurar no señorío da cidade de Compostela o seu agora aliado Xelmírez. A furibunda reacción dos composteláns ao comprobar que se lles privaba do reguengo atrapou a raíña e o bispo na cidade. Xelmírez tivo que fuxir disfrazado e a propia Urraca foi prendida e aldraxada tendo que finxir ceder ás peticións dos burgueses. Os exércitos de Pedro Froilaz, co rei Afonso, os seus fillos, xenros e os do resto dos grandes nobres galegos salvaron a situación ao poñeren baixo asedio a cidade até conseguir a rendición dos sublevados.
A finais do 1117 Pedro Froilaz levou novamente o seu rei, que contaba xa 12 anos de idade, á cidade de Toledo. Alí fixo que fose recibido como soberano nunha solemne cerimonia celebrada o 16 de novembro. Na primavera do ano seguinte marchou á cabeza das mesnadas galegas outra vez contra Afonso de Aragón. Nesta ocasión, significativamente, Xelmírez levou as súas milicias da Terra de Santiago xunto á raíña Urraca, mentres que Pedro Froilaz acompañaba o rei Afonso xunto co resto dos seus partidarios. Finalmente o exército non chegou a combater as tropas do Batallador, limitándose a asentar o poder dos monarcas galaicos nas fronteiras con Aragón. A colaboración entre Urraca e o seu fillo Afonso, isto é Pedro Froilaz, continuou durante todo o ano 1118, facéndose cada vez máis independente o goberno de Afonso Raimúndez. No 15 de novembro confirmou os foros da cidade de Toledo estendéndoos aos moradores de Talavera e Magerit. Entre os poboadores destas vilas aparecen o propio Pedro Froilaz e o conde Gómez Núnez de Toroño.
No 1119 Urraca sufriu unha violenta rebelión e chegou a ser sitiada no seu propio pazo, por parte da nobreza galaico-leonesa anoxada pola súa viraxe política cara aos intereses casteláns. A raíña atopábase unida sentimentalmente ao conde Pedro González de Lara e iniciara unha claudicante aproximación ao rei de Aragón. Nesta conxura estivo implicado Xelmírez e seguramente tamén Pedro Froilaz, quen desaparece dos diplomas emitidos pola corte de Urraca aparecendo só nos de Afonso Raimúndez. Os problemas da raíña contribuíron ao reforzamento da autoridade de Afonso Raimúndez quen chega mesmo a conceder, en outubro do 1119, permiso para cuñar moeda ao mosteiro leonés de Sahagún.
Conflitos finais con Urraca (1120-1123)
miniatura|Monte do [[Pico Sacro. No 1121 os exércitos de Pedro Froilaz e Diego Xelmírez impediron a Urraca edificar nel unha fortaleza desde a que ameazar Compostela.|alt=|esquerda]] miniatura|Iluminación do [[Tombo de Toxos Outos no que aparece Bermudo Pérez, xunto á raíña Tareixa e a súa filla Urraca, esposa do primeiro. Tareixa de Portugal, emparellada con Fernando Pérez uniu aos seus dominios de Portucale e Coímbra os condados de Toroño e Limia.|alt=]] Na primavera do ano 1120, pasados tres anos da tregua pactada nos acordos do Tambre, Urraca acode a Galiza para tentar afirmar de vez o seu poder sobre o reino. Necesitada do apoio de Xelmírez para os seus propósitos, a raíña efectuou unha copiosa doazón á sé compostelá, asinou con el un novo pacto de amizade, outorgoulle o señorío de Galiza e procedeu a destruír unha serie de castelos edificados polos Traba arredor da Terra de Santiago. Asentada a alianza con Xelmírez avanzou contra a súa irmá Tareixa de Portugal, a quen puxo baixo asedio no castelo de Lanhoso, obrigándoa a someterse ao seu goberno. O éxito da ofensiva deixaba ao conde de Traba sen a posibilidade da axuda portuguesa por primeira vez desde 1109. Porén, no regreso da campaña a raíña, rachando os acordos previos, prendeu a Xelmírez e apoderouse por fin da ambicionada Terra de Santiago. Esta traizón provocou unha revolta xeneralizada entre os vasalos do bispo que obrigou a raíña a poñelo en liberdade. Xelmírez, privado das súas terras e castelos, regresou á alianza co conde Pedro co fin de recuperalos en canto lle fose posíbel.
Advertidos da ruptura do pacto do Tambre, probabelmente polo propio Pedro Froilaz, os poderosos familiares de Afonso Raimúndez comezaron a amosar a súa preocupación polos seus dereitos dinásticos. Neste sentido consérvanse cartas do abade Poncio de Cluny; da condesa Clemenza de Flandres, tía de Afonso; do duque de Aquitania Guillermo de Poitiers; ou do mesmo papa Calixto II, tío de Afonso. Nestas misivas diplomáticas, algunhas incluídas na Historia Compostelá, amosan a inquietude polo futuro do neno-rei e instan a Xelmírez á alianza co conde de Traba.
A acosada Urraca, incapaz de chegar a acordos co reforzado partido do seu fillo, invadiu novamente Galiza no ano seguinte, 1121. O seu exército ocupou o Pico Sacro, elevación que dominaba a area de Compostela, e comezou a edificar nel unha fortaleza coa que asediar a cidade. Pedro Froilaz e Xelmírez uniron as súas mesnadas e situáronse nas abas do monte cun exército que duplicaba o da raíña. Desde o momento da súa chegada comezaron as primeiras escaramuzas: o superior exército dos magnates galegos tentaba desaloxar as forzas de Urraca da cima do monte compensando estas a súa inferioridade cunha mellor posición estratéxica. Á vista do custoso que se presentaba o combate para ambas as partes, foi alcanzada unha tregua e deseguida un novo tratado de paz. Urraca devolveu o seu señorío a Xelmírez e aceptou o regreso ao repartimento de poderes acadado no 1117.
Esta derrota de Urraca relanzou a alianza do conde de Traba coa condesa Tareixa, unida agora sentimentalmente ao seu fillo Fernando, quen comeza a figurar nesta altura nos diplomas portugueses como señor de Portucale e Coímbra. É plausíbel que o conde Pedro apostase nestes momentos pola condesa Tareixa para a consecución dos seus obxectivos políticos. A unión da condesa cos Froilaz propiciou o seu recoñecemento como soberana polos condes de Toroño e da Limia, ambos casados con fillas do conde Pedro, e polos bipos de Tui e Ourense, pasando deste xeito toda a metade sur do reino ás mans de Tareixa e Fernando. A alianza de Tareixa cos Froilaz foi aínda robustecida co casamento doutro dos fillos de conde, Bermudo, con Urraca Henriques, filla de Tareixa en xullo do 1122.
Na primavera de 1123 regresou Urraca novamente a Galiza disposta a neutralizar a casa de Traba e a combater a expansión da súa irmá Tareixa polo val do Miño. Nesta xeira, non só procurou anovar os seus pactos con Xelmírez senón tamén co propio Afonso Raimúndez, quen xa contaba dezaoito anos e comezaba a actúar con independencia do seu aio, para conseguir a continuación prender o mesmo Pedro Froilaz xunto coa súa muller e algúns dos seus fillos. Esta detención do conde de Galiza iniciou unha revolta por toda a xeografia galega entre os seus partidarios que motivou que Urraca tivese que liberar os seus reféns sen conseguir apoderarse dos seus dominios.
Derradeiros anos (1124-1126)
page=3|miniatura|Primeira edición da [[Historia compostellana do ano 1765, o texto que máis información ofrece sobre Pedro Froilaz. Na crónica denomínase regnum Hispaniae ao reino cando se inclúen nel as terras gañadas aos musulmáns e regnum Gallaecie ao referirse ao reino galego tradicional . O texto nunca fai referencia á existencia dun reino leonés separado de Galiza .|ligazón=Ficheiro:Historia_Compostelana_1765.pdf%3Fpage=3]] As aparicións documentais do conde Pedro reducíronse moito desde o seu cativerio. O primeiro diploma no que reaparece é de xullo do 1124. No 1125, doa xunto á súa muller Maior Rodríguez, abondosos bens ao mosteiro de Xuvia. No mesmo ano, a Historia Compostelá adica un dos seus capítulos a narrar como o conde bateu no seu xenro Afonso Núnez, conde de Limia, ás portas da catedral de Santiago.
O corpo do conde Pedro foi soterrado no cemiterio da catedral de Santiago (hoxe praza da Quintana) nun sarcófago a carón do muro da igrexa, no lugar no que estaba a capela de Santa Cruz. Posteriormente pasou á capela das Reliquias e arredor do ano 1900 o seu féretro foi trasladado á capela do Salvador. No ano 1926, encargóuselle ao tallista compostelán Maximino Magariños a factura dun sartego co cal incorporar os restos de Pedro Froilaz de Traba ao Panteón Real da Catedral, lugar onde hoxe se encontran. O deseño do mesmo, que inclúe a coroa mailas sete cruces do escudo de Galicia, foi obra do arcebispo galeguista Manuel Lago González.
Legado e descendencia
esquerda|miniatura|305x305px|Signo e sinatura de [[Fernando Pérez de Traba nunha doazón ao Mosteiro de Sobrado. O conde Fernando herdou a xefatura da casa de Traba á morte do seu pai Pedro Froilaz. |alt=]] Malia ter sido Pedro Froilaz o grande persoeiro político da súa época e o home máis poderoso do reino de Galiza do seu tempo, a súa figura histórica viuse eclipsada pola de Diego Xelmírez, de quen a historiografía tradicional, incluídos galeguistas como Murguía ou Otero Pedrayo, fai eixo dos feitos acaecidos na Galiza do século XII. Esta perspectiva ideoloxizada proxecta o espazo compostelán na corte de León negando a realidade dun reino de Galiza de seu.
O conde Pedro mantivo sempre o reino galego do tempo do rei García II, polo que loitou seu pai, como ámbito do seu proxecto político. Un reino que foi encomendado a Raimundo de Borgoña na súa mocidade e que incluía naturalmente Coímbra e o condado Portucalense. Ao trono deste reino, no que tan galego era Porto como Lugo e tan portugués Fernando Pérez de Traba como Afonso Henriques, tentou elevar o seu protexido Afonso Raimúndez ou, como figura no texto do seu pacto con Xelmírez, "calquera outro señor ao que de común acordo decidísemos recibir como rei". De feito, é probábel que na etapa final da súa vida, o conde apostase por facer rei o seu propio fillo Fernando como consorte de Tareixa de Portucale, algo que puido ter acontecido de non mediar a derrota de San Mamede.
Dos cincos fillos nados do seu primeiro matrimonio con Urraca Froilaz de Traba:
Dos dez nados do segundo con Maior Guntroda Rodríguez, filla do conde Rodrigo Muñoz de Asturias:
Vilapene, Cospeito
Santa María de Vilapene é unha parroquia do concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2016 tiña 151 habitantes (71 homes e 80 mulleres), quince menos ca en 2007 (79 homes e 87 mulleres) e 34 menos que en 2000. Ten dez entidades de poboación.
Praia do Forte
Praia do Forte pode referirse a:
Boibas, O Grove, O Grove
Boibas é un lugar da parroquia do Grove no concello pontevedrés do Grove, na Comarca do Salnés. No ano 2018 tiña 186 habitantes, segundo datos do IGE, dos cales 92 eran mulleres e 94 homes, o que representa un lixeiro aumento en relación ó ano 2015, cando tiña 188 veciños, e máis marcado respecto ó ano 2010, cando eran 162.
LED
miniatura|150px|LEDs.
Un LED, acrónimo de light-emitting diode (en galego, díodo emisor de luz), é un tipo de díodo que ao ser polarizado en directa (é dicir, co polo negativo conectado á zona dopada tipo n) emite unha radiación luminosa. Este tipo de luces son ecolóxicas, cunha duración entre 30000 e 100000 horas.
Características
miniatura|Semáforo con luces LED O LED é un dispositivo moi duradeiro en comparanza con outras fontes luminosas coma a lámpada incadescente ou o tubo fluorescente, ademais de presentar un formato moito máis sólido e compacto.
Presenta perdas térmicas moi pequenas en comparanza coa lámpada. O seu principio de funcionamento faino moito máis eficiente na conversión de potencia eléctrica a potencia luminosa.
Presenta un diagrama de emisión lambertiano, isto é, proporcional ao coseno do ángulo coa perpendicular á superficie de emisión. Isto dálle unha direccionalidade da luz emitida só superada polo láser, que facilita enormemente as operacións de enfoque da luz.
E por suposto, como se adiantou, ofrece a posibilidade de emisión monocromática, sen necesidade de filtros nin a perda de enerxía asociada a eles.
Centauro (astronomía)
Os centauros son un tipo de corpos menores do sistema Solar que se caracterizan por comportarse tanto como asteroides como cometas. Deste feito provén o seu nome de centauro, ser mitolóxico que era metade cabalo e metade humano. Os centauros orbitan arredor do Sol entre Xúpiter e Neptuno, cruzando as órbitas dos xigantes gasosos. O primeiro centauro descuberto foi 2060 Chiron en 1977, mentres que o máis grande coñecido é 10199 Chariklo descuberto en 1997.
Tres centauros: Chiron, (60558) Echeclus e 166P/NEAT 2001 T4 foron vistos mostrando cola coma os cometas.
Distribución
miniatura|500px|Órbitas dos centauros coñecidos e dos [[Asteroide troiano|troianos de Neptuno (en verde).]] O diagrama amosa as órbitas de todos os centauros coñecidos en relación á dos planetas. os troianos coñecidos de Neptuno aparecen en verde. Para os obxectos seleccionados a excentricidade das órbitas é representada con segmentos vermellos que se estenden dende o perihelio ao afelio. A inclinación é representada no eixe das abscisas.
Para ilustrar o rango dos parámetros orbitais, incluíronse debuxados en amarelo tres obxectos con órbitas extremadamente inusitadas:
As pequenas adicións no gráfico mostran histogramas coas inclinacións da órbita (i) (5º intervalo), a excentricidade (e) (intervalo 0,05) o semieixe maior (a) (intervalo de 2 UA). As órbitas dos centauros caracterízanse por un largo rango no que se refire ao grao de excentricidade, dende os moi excéntricos (Pholus, Asbolus, Amicus, Neso) aos máis circulares (Chariklo e os asteroides cronosecantes: Thereus, Okyrhoe).
Órbitas cambiantes
Debido a que os centauros cruzan as órbitas dos planetas xigantes e non están protexidos pola resonancia orbital, as súas órbitas son inestables dentro dunha escala de tempo de 106 –107 anos. Os estudos dinámicos das súas órbitas indican que os centauros son probablemente un estado orbital intermedio de obxectos en transición dende o Cinto de Kuiper á familia de Xúpiter de cometas de período curto. Estes obxectos deben ser perturbados dende o Cinto de Kuiper, despois do cal se converten en Neptuno-secantes e interactúan gravitatoriamente con este planeta. É entón cando se clasifican como centauros, pero as súas órbitas son caóticas, evolucionando bastante rapidamente segundo o centauro se vai achegando a algúns dos planetas exteriores. Algúns centauros evolucionarán a obxectos cronosecantes tralo que os seus perihelios poden chegar a verse reducidos ao sistema solar interior e reclasificados, polo tanto como cometas da Familia de Xúpiter activos, se demostran actividade cometaria. Os centauros chocarán en último caso co Sol ou cun planeta se non son expulsados ao espazo interestelar despois dunha aproximación excesiva a algún dos planetas, especialmente Xúpiter.
Características Físicas
miniatura|300px|Distribución por cores dos centauros. O tamaño relativamente pequeno dos centauros impide as observacións de superficie, pero os índices da cor e os espectros poden indicar a posible composición da súa superficie, proporcionando pistas sobre a orixe destes corpos.
Cores
Existe nos centauros unha misteriosa variedade da cor que desafía os modelos sinxelos da composición de superficie. No diagrama, o índice de cor son as medidas de magnitude aparente dun obxecto polos filtros azul (B), visible (V) (é dicir, verde-amarelo) e vermello (R). O esquema ilustra estas diferenzas na cor aumentada para todos os centauros con índices de cor coñecidos. Como referencia inclúense dúas lúas, Tritón e Febe, e o planeta Marte, debuxados en letras amarelas, mais non a escala.
Os centauros parecen estar agrupados en dúas clases, moi vermellos (5145 Pholus) e azuis ou azuis-agrisados(2060 Chiron). Existen numerosas teorías que tentan explicar esta diferenza de cores, resumidas en dúas categorías: ou é debida á diferenza na orixe ou composición ou é por un nivel de reacción ante a radiación ou a actividade cometaria diferente. Algúns autores suxiren procesos de competencia múltiple.
O espectro
A interpretación dos espectros é en ocasións ambigua, relacionado co tamaño da partícula e outros factores. Ofrece, porén, unha idea da composición da superficie e ao igual que coas cores, pódense observar varios modelos.
Aketx
miniatura|200px|Illa de Aqueche, [[Bermeo]] A Illa de Aketx, (Aketx Uhartea, en éuscaro) é unha illa española situada na contorna do cabo Matxitxako, en Bermeo (Biscaia). Ten tres hectáreas e trátase dunha mole pétrea con escasa vexetación e aparencia de penedo, case inabordable. É un santuario de cría de aves mariñas. Está xunto á península de Gaztelugatxe, pero esta é máis baixa.
Centauro (astronomía)
O espectro
Chiron parece ser o centauro máis complexo de todos, xa que o espectro observado varía dependendo do período de observación: detectáronse marcas de xeo nun período de baixa actividade que desapareceron durante a actividade máis alta.
Parecidos con cometas
As observacións de Chiron de 1988 e 1989 preto do seu perihelio mostraron que tiña unha coma (un gas de nube e po que evaporan da súa superficie). Por este motivo clasificouse oficialmente como un cometa e un asteroide, aínda que sexa moito máis grande que un cometa típico.
Estanse a controlar outros centauros para ver se se descobre tamén esta actividade cometaria. Polo menos dous, (60558) Echeclus e 166P/NEAT 2001 T4 mostraron esta conduta. 166P/NEAT 2001 T4 foi descuberto mentres exhibía unha coma, e está clasificado como un cometa, aínda que a súa órbita é a dun centauro. (60558) Echeclus foi descuberto sen coma pero foi visto logo activo.
Teorías sobre a orixe
O estudo da evolución dos centauros desenvolveuse dende hai poucos anos e atópase aínda obstaculizado polo limitado número de datos físicos. Propuxéronse diferentes modelos para explicar a orixe dos centauros. As simulacións indican que a órbita dalgúns obxectos do Cinto de Kuiper pode perturbarse, tendo como resultado a expulsión do obxecto de xeito que chegue a ser un centauro. Os obxectos do disco disperso serían dinamicamente os mellores candidatos para estas expulsións, pero as súas cores non se corresponden coa gama bicolor dos centauros. Os plutinos si amosan unha natureza bicolor semellantes e algúns científicos indican que non todas as súas órbitas son tan estable como se pensaba, debido ás perturbacións provocadas por Plutón.
Os centauros poderían formar parte dun disco disperso interior de obxectos perturbados do cinto de Kuiper.
A familia dos centauros
Os centauros máis coñecidos son:
Ye (cirílico)
Ye, ou E (Е, е), é unha letra do alfabeto cirílico. En búlgaro, macedonio, serbio, e ucraíno, chámase E e representa á vogal /e/. En belaruso e ruso, chámase Ye e representa a vogal iotizada /je/.
Diagrama polar
Un diagrama polar é a representación gráfica de dúas magnitudes con dependencia angular que amosa a radiación que un determinado sistema capta ou emite nun espazo, por exemplo as ondas electromagnéticas ou o son.
Un exemplo de uso é para mostrar a sensibilidade coa que un son é captado por un micrófono segundo o ángulo co que o son incide (directividade). Segundo o seu diagrama polar os micrófonos divídense en omnidirecionais, bidireccionais e unidireccionais. Outros exemplos son os altofalantes (os bidireccionales e omnidireccionais non se empregan moito: requieren grandes caixas acústicas), así como antenas de todo tipo.
Temos logo, dependendo da súa direccionalidade, diagramas:
Omnidireccional ou non-direccional
Por igual en todas as direccións, é dicir, nos 360º. miniatura|none|400x400px|Diagrama de radiación omnidireccional.
Bidireccional
O diagrama polar ten forma de oito, nome que tamén recibe, con dous lóbulos opostos. Emiten ou captan tanto por diante como por detrás, mentres que son practicamente inútiles nos laterais.
O ángulo preferente sitúase arredor dos 100º. miniatura|none|400x400px|Diagrama de radiación bidireccional.
Unidireccionais
Emiten ou captan nunha dirección moi determinada e son relativamente inútiles polo resto.
Cardioide
Tipo de unidireccional que se chama así porque o diagrama polar ten forma de corazón, isto é, radian ou captan cara ou desde a parte frontal e teñen un mínimo de sensibilidade na parte posterior, onde se produce unha atenuación gradual.
O ángulo preferente sobre os 160º. miniatura|none|400x400px|Diagrama de radiación cardioide.
Novás, Mourentán, Arbo
Novás é un lugar da parroquia de Mourentán, no concello pontevedrés de Arbo, na comarca da Paradanta. Segundo o IGE, en 2015 tiña 22 habitantes (10 homes e 12 mulleres).
Operación Payback
Denomínase Operación Payback o conxunto de ataques coordinados aos opoñentes da pirataría informática en internet polos activistas ou hackers da mesma. Cando os opoñentes da pirataría lanzaron un ataque de denegación de servizo en sitios web de torrents, os defensores da pirataría decidiron devolverlles ataques de denegación de servizo aos opoñentes da pirataría. Operation Payback esta asociada con Anonymous en colaboración con 4chan. En decembro de 2010 os organizadores da Operación Payback decidiron centrar todos os seus esforzos en atacar as compañías que boicotearon a normalidade de WikiLeaks na rede.
Donín, Vilamane, Becerreá
Donín é un lugar da parroquia de Vilamane no concello lugués de Becerreá na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Gastrectomía
A gastrectomía (do grego γαστήρ "estómago" e ἐκτομή "escisión") é a intervención cirúrxica que consiste na extirpación ou exérese parcial ou total do estómago. Dito procedemento está indicado en diversas doenzas, como úlceras complicadas (isto é, que cursan con hemorraxia, perforación ou obstrución), tumores gástricos (tanto malignos coma beningnos), doenzas inflamatorias (doenza de Crohn) ou pólipos non cancerosos.
A gastrectomía é unha operación levada a cabo por cirurxiáns xerais. O precedemento realíza baixo anestesia xeral, e consiste na exérese, ben do estómago completo (gastrectomía total), ben dunha porción deste (gastrectomía parcial) e a posterior reparación da continuidade do tubo dixestivo.
A primeira operación deste tipo foi realizada polo cirurxián Theodor Billroth en 1881 para tratar un cancro de estómago.
Na actualidade moitos cirurxiáns empregan a técnica de laparoscopia para operar unha gastrectomía. Na gastrectomía laparoscópica, unha cámara é introducida no abdome do paciente, e a través de pequenas incisións en diferentes puntos da parede abdominal, prodúcese a extracción do estómago. As vantaxes da gastrectomía laparoscópica fronte a gastrectomía aberta ou tradicional son a menor estancia hospitalaria, menor dor, menor índice de complicacións e cicatrices máis pequenas.
Gastrectomía radical
Consiste na extirpación de todo o estómago e dos tecidos linfáticos adxacentes. Realízase principalmente en tumores de estómago.
Gastrectomía total
Dentro da gastrectomía subtotal existen certas variantes que permiten conservar unha parte pequena do estómago. Esta intervención denomínase gastrectomía subtotal, destacando tres técnicas:
Gastrectomía parcial
Consiste na extirpación dunha parte do estómago. Dita extirpación implica case seempre tamén a eliminación do píloro. O tránsito do estómago cara ao intestino prodúcese mediante unha gastroduodenostomía.
Toga (vestimenta)
miniatura|150px|dereita|Togado de [[Emerita Augusta (Mérida), século I.]] Na antiga Roma, a toga era o vestido público dos cidadáns. O seu uso era requirido en todos os actos da vida oficial, tanto civil como militar ou relixiosa e estáballes prohibido levala aos estranxeiros, os escravos ou os proscritos.
Unha toga era un pano branco, habitualmente de lá, semicircular e de aproximadamente tres por catro metros. Unha parte estaba plisada ou pranchada en pregues paralelos cuxa disposición variou. Dobrábase en sentido lonxitudinal, de modo que unha das dúas metades era máis grande. Botábase un extremo por riba do ombro esquerdo de xeito que chegase até ao chan por diante e que por detrás fose case o dobre de longa que quen a levaba. Este extremo libre pasábase por baixo do brazo dereito e logo volvía de novo sobre o ombro esquerdo. Desta maneira o costado dereito quedaba completamente cuberto entre a axila e a canela. O peito cubríase en diagonal e esa parte, o sinos, formaba un pregue no que se podían levar obxectos pequenos.
O seu primeiro uso foi militar, pois antes de que se crease un uniforme propio levábase ao modo da cidade de Gabies (cinctus gabinus): o extremo que cubría o ombro esquerdo anudábase á cintura, servindo de cíngulo e impedindo que a toga se desprendese do corpo.
Coa incorporación dunha vestidura militar específica, a toga pasou a ser un símbolo de paz e xerarquía civil. As mulleres deixárona de usar, aínda que as prostitutas non, xa que a estas estáballes prohibido levar a stola.
A toga uirilis, ou toga pura, era a dos homes e era branca. Os pobres levábana negra e tamén se usaba esta cor como sinal de loito; neste caso recibía o nome de toga pulla.
A toga praetexta, que tiña unha franxa púrpura na parte baixa, vestíana os adolescentes, os maxistrados e os funcionarios superiores.
A toga picta, con estrelas douradas, usábana os xenerais vitoriosos, os cónsules con imperio e determinados maxistrados que presidían celebracións públicas.
A toga palmata era sinal do triunfo.
Raúl Álvarez Gómez
Raúl Álvarez Gómez, nado en Vigo cara 1914 e finado en Xixón o 16 de febreiro de 1938, foi un carpinteiro e político galego.
Traxectoria
Carpinteiro en Vigo. Na República militou no Partido Comunista de España. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido, pero pouco despois foi mobilizado coa súa quinta polo exército sublevado. Destinado ao Rexemento Mérida 35, na fronte asturiana pasouse ao exército leal e integrouse no Batallón 213; loitou nas frontes de Vizcaia e Asturias. Coa derrota republicana no Norte, foi feito prisioneiro e sometido a un consello de guerra en Xixón o 17 de xaneiro de 1938. Acusado de rebelión militar, foi condenado á pena de morte e executado o 16 de febreiro dese ano. En xaneiro de 1941 o Tribunal Regional de Responsabilidades Políticas da Coruña sancionouno cunha multa de 100 pesetas.
Terra do Norte
miniatura|dereita|250px|Localización do arquipélago.
Terra do Norte (en ruso, Се́верная Земля, Sévernaya Zemliá) é un arquipélago de Rusia situado, no océano Glacial Ártico, ao nordeste de Nova Zembla.
Queda ao norte da península siberiana de Taimir entre o mar de Kara e o mar de Laptev. O arquipélago de Terra do Norte foi avistado por en 1913 e cartografado por primeira vez en 1933, converténdose no último arquipélago da Terra en ser descuberto.
Illas
O arquipélago ten as seguintes catro illas maiores:
Ademais, ten as seguintes illas menores:
Crisolaminarina
A crisolaminarina (tamén chamada leucosina) é un polisacárido formado por unidades de glicosa (un glucano), que se encontra en algas heterocontas. É un polímero liñal con enlaces β(1→3) e β(1→6), os cales están na proporción 11:1. Crese que a crisolaminarina é un dos biopolímeros máis comúns na Terra.
A crisolaminarina é un polisacárido de almacenamento enerxético típico das heterocontas fotosintéticas. Membros do fitoplancto, como as diatomeas utilízano como carbohidrato alimenticio de reserva (similar ao uso da laminarina que fan as algas pardas).
A crisolaminarina almacénase dentro das células destes organismos disolta en auga e encapsulada en vacúolos cuxo índice de refracción aumenta co contido en crisolaminarina. Ademais, as algas heterocontas utilizan aceites como composto de almaceneamento enerxético (e para controlar a flotabilidade), polo que non dependen só da crisolaminarina.
A Cruz, Vizoño, Abegondo
A Cruz é un lugar da parroquia de Vizoño no concello coruñés de Abegondo na comarca da Coruña.
Phasianinae
Os Phasianinae ou fasianinos forman unha subfamilia de aves da familia Phasianidae, da orde das Galiformes, de grande importancia para a especie humana, ben sexa pola caza deportiva, ben pola súa produción avícola e de carne en granxas.
Esta subfamilia comprende 16 xéneros entre os que se atopan galiñas, pavos e faisáns. As aves deste grupo son naturais de Europa, Asia e África.
Moitas destas especies amosan un dimorfismo sexual, con machos de gran corido e con plumas longas separadas do corpo, e con femias máis pequenas, de corpo máis repoludo e normalmente pardas ou pedresas. Outras, coma as perdices, son semellantes en ambos xéneros.
Especies por orde taxonómica
miniatura|250px|Faisán común
O detective Conan: A pantasma de Baker Street
O detective Conan: A pantasma de Baker Street (名探偵コナンベイカー街の亡霊) é un filme de animación baseado no anime O detective Conan. No Xapón, a estrea deste filme produciuse nos cinemas o 20 de abril do 2002.
En galego, estreouse na TVG o 31 de xullo do 2013.
Sinopse
O novo xogo de realidade virtual trasládanos ao Londres do século XIX. Comezan as aventuras dun grupo de nenos e do noso heroe.