cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lingua tatuyo
A lingua tatuyo é unha lingua indíxena da familia tucana falada en Colombia, na rexión da bacía alta dos ríos Piraparaná e Papurí, no departamento de Vaupés. O número de falantes rolda as 400 persoas.
Fonoloxía
O tatuyo ten 6 vogais: /a, e, i, ɨ, o, u/.
Medio dólar da Exposición Internacional California Pacífico
O medio dólar da Exposición Internacional California Pacífico é unha moeda conmemorativa de prata emitida pola Casa da Moeda dos EEUU, con motivo da celebración desta mostra internacional, celebrada en San Diego, California entre 1935 e 1936.
O seu deseño é obra de Robert I. Aitken e cuñouse na Ceca de San Francisco en 1935 e na Ceca de Denver en 1936. No seu anverso reprodúcese unha imaxe de Minerva e outros elementos do Gran Selo do Estado de California, e no seu reverso edificios característicos construídos para a Exposición.
A lei que autorizaba esta moeda de medio dólar foi aprobada sen oposición polo Congreso dos EEUU a principios de 1935 e ao pouco tempo cuñáronse 250.000 exemplares na Ceca de San Francisco. Como as vendas non foron as esperadas e destas quedaron 180.000 moedas por vender, a organización solicitou ao Congreso que as refundise e fixese unha nova emisión datada en 1936, coa esperanza de que esta nova tiraxe tivese mellor acollemento entre o público. Mais as vendas seguiron a ser inferiores ás esperadas e desta segunda emisión quedaron sen distribuír 150.000 exemplares, que tamén acabaron sendo fundidos novamente na casa da moeda.
No mercado do coleccionismo estas moedas véndense hoxe en prezos que roldan os centos de dólares, en función do seu estado de conservación..
Antecedentes e autorización
miniatura|200x200px|[[Selo postal|Selo do Servizo Postal dos EEUU para a Exposición (1935).]] A Exposición Internacional California Pacífico foi unha feira mundial que tivo lugar no parque Balboa de San Diego en 1935 e 1936. Tratouse dnha das maiores exposicións deste tipo ata aquel momento: ocupou unha extensión de 570 hectáreas, e tivo un custo de 20 millóns de dólares e atraeu uns 3.750.000 visitantes durante os seus dous anos de duración.
Naquela época, as moedas conmemorativas dos Estados Unidos non eran comercializadas polo Goberno senón que o Congreso, ao aprobar a lei que permitía a súa emisión, adoitaba designar unha organización á que se lle atribuía o dereito exclusivo de adquirilas ao seu valor nominal para logo vendelas ao público cunha prima. No caso do medio dólar conmemorativo da Exposición Internacional California Pacífico esta entidade foi a California Pacific International Exposition Company. miniatura|310x310px|O [[Senado dos Estados Unidos de América|senador George Burnham, promotor da lei pola que se creou a moeda]] O republicano de California George Burnham presentou na Cámara de Representantes, o 19 de febreiro de 1935, un proxecto de lei para a creación dunha moeda de medio dólar conmemorativa desta exposición internacional, e o proxecto foi remitido á Comisión de Moeda, Pesos e Medidas. John J. Cochran, de Missouri, daquela presidente en funcións desa comisión, informou a Cámara o 12 de abril coa recomendación de que se aprobase o proxecto de lei, logo de levar a cabo pequenas modificacións de índole técnica. O proxecto prevía a emisión dun máximo de 250.000 exemplares. Cochran indicou que o congresista Burnham comparecera ante a comisión e declarara que a emisión non suporía ningún gasto para o Goberno e que tamén deixara constancia disto por escrito. Ademais, Burnham tamén escribira que a exposición contaba cunha participación moi considerable do Goberno federal e que os seus funcionarios esperaban que asistisen entre sete e dez millóns de persoas. Cochran logrou que o día seguinte a Cámara tomase en consideración o seu proxecto de lei, que foi aprobado sen debate previo ningún.
Inicio
O senador californiano William G. McAdoo, que fora secretario do Tesouro baixo a presidencia de Woodrow Wilson, escribiulle ao secretario do Tesouro en funcións, Henry Morgenthau, para lle propor que o defunto presidente aparecese na moeda de medio dólar; Morgenthau contestoulle que a idea lle parecía "interesante" e suxeriulle que se dirixise á Comisión da Exposición, que era a entidade responsable da elección dos deseños. O número de xaneiro de 1935 da publicación The Numismatist —o xornal da American Numismatic Association—, que se imprimiu antes do trámite do proxecto de lei no Congreso, informou de que os plans eran producir 50.000 moedas dun dólar de prata e outras 150.000 de medio dólar, tamén de prata, coa imaxe do presidente Roosevelt. miniatura|160x160px|Os [[Moedas conmemorativas da Exposición Panamá-Pacífico|50 dólares de ouro da Exposición Panamá Pacífico de 1915, tamén deseñados por Aitken, locen igualmente o busto de Minerva. ]] O elixido para levar a cabo os deseños da moeda de medio dólar aprobada foi o escultor Robert I. Aitken, creador doutras moedas conmemorativas anteriores, como a de 50 dólares da Exposición Panamá-Pacífico de 1915. Aitken presentoulle modelos en xeso á Comisión de Belas Artes, que era a encargada —por unha orde executiva de 1921 do presidente Warren G. Harding— de facer recomendacións acerca das obras de arte públicas, incluídas as moedas. O escultor Lee Lawrie foi o membro da comisión encargado de examinar os modelos, que foron aprobados o 5 de xullo de 1935, aínda que Lawrie cuestionou a legalidade de que as moedas omitisen os característicos lemas LIBERTY e E PLURIBUS UNUM. Posteriormente, Aitken engadiu a palabra LIBERTY no anverso. Logo da aprobación final, os modelos foron enviados á compañía Medallic Art Company, de Nova York, para os reducir a cubos do tamaño real da moeda, cos que despois se produciron os cuños na Ceca de Filadelfia, que logo se trasladarían á Ceca de San Francisco.
Deseño
miniatura|160x160px|[[Selo de California|Gran Selo do Estado de California. ]] O anverso de Aitken amosa varios elementos do Gran Selo do Estado de California e está protagonizado por unha imaxe sedente de Minerva con casco, que sostén unha lanza na súa man dereita, en tanto que a esquerda descansa sobre un escudo que ten gravada a palabra EUREKA. Sobre o escudo hai unha éxida coa cabeza de Medusa, e entre a deusa e o escudo hai unha cornucopia chea de produtos, símbolo dos vastos recursos de California. Á esquerda de Mireva reprodúcese a imaxe dun oso pardo. Detrás deste conxunto, na distancia, hai un mineiro do ouro e un barco veleiro no mar, coas montañas de Sierra Madre ao fondo. O nome do país emisor e o valor facial da moeda rodean este deseño central, coa palabra LIBERTY aos pés de Minerva e un monograma coas siglas do deseñador ao lado do oso.
No reverso aprécianse dous edificios que foron construídos para a Exposición Internacional California Pacífico: a torre California e a capela de San Francisco —posteriormente sede do Museo do Home de San Diego—. Para algúns, a contorna que rodea estes edificios suxire a arquitectura das misións españolas, aínda que Anthony Swiatek e Walter Breen, no seu traballo sobre es moedas conmemorativas estadounidenses, a identifican cunha orla heráldica, habitual nalgunhas moedas de ouro medievais. O nome da exposición rodea o deseño, coa data, o lema IN GOD WE TRUST, a marca de ceca e o topónimo SAN DIEGO entre os dous edificios. miniatura|228x228px|A [[Torre (construción)|torre California e a capela de San Francisco, en San Diego.]] O escritor e investigador numismático Don Taxay cualificou o deseño do medio dólar como "unha moeda moi distinguida artisticamente", e dixo acerca do seu reverso: "non podo pensar noutro motivo arquitectónico que fora tratado con tanto éxito nunha moeda dos Estados Unidos". Pola súa banda, o historiador da arte Cornelius Vermeule tamén gabou a moeda e considerou que a representación de Minerva era "un dous usos máis poderosos da figura na arte numismática americana". Vermeule considerou que o deseño de Aitken estaba influído polos frontóns e outras obras que este escultor creara durante as décadas de 1920 e de 1930, entre eles o do edificio do Tribunal Supremo dos Estados Unidos. Para el, a representación destes edificios no reverso era "o suficientemente boa como para o que pretendía amosar" e indicou que Gilroy Roberts imitou o estilo monogramático das iniciais do artista ao asinar o seu anverso do medio dólar Kennedy de 1964. Vermeule indicou ademais que a tipografía das lendas "confirma a forza e o equilibrio da experiencia visual total".
Produción, distribución e coleccionismo
En agosto de 1935 cuñáronse 250.132 exemplares do medio dólar na Ceca de San Francisco. Deles, 132 foron enviados a Filadelfia e retidos para a súa inspección na reunión da Comisión de Ensaios dos Estados Unidos de 1936. As 250.000 moedas restantes enviáronse desde San Francisco ata a sucursal do Bank of America en San Diego, que se encargaría da súa distribución, e puxéronse á venda na Exposición o día 12 de agosto ao prezo dun dólar por unidade. Malia o amplo despregamento publicitario, só se venderon 68.000 exemplares, e as autoridades da feira quedaron con outros 2.000 máis.
Aínda que o coleccionismo de moedas conmemorativas e de investimento comezaba xa a popularizarse en 1935, a cuñaxe dun cuarto de millón de moedas, moi superior á doutras emisións conmemorativas da época, fixo que os investidores se amosasen indiferentes nesta ocasión. As vendas do medio dólar de 1935 cuñado en San Francisco estancáronse e a Comisión da Exposición era consciente de que iso supuña un poema económico. Neste contexto, solicitaron ao Congreso unha lei que lles permitise devolver as moedas non vendidas e substituílas por outras novas, datadas en 1936. Con esta medida procurábase que os coleccionistas visen a nova moeda como unha variante interesante e que moitos deles adquirisen as de ambas as datas; ademais, a refundición das moedas devoltas suporía unha diminución da oferta e podería aumentar o atractivo dos restantes exemplares cuñados en 1935.
Consonte David M Bullowa na súa obra de 1938 sobre as moedas conmemorativas estadounidenses:
Consecuentemente, o 6 de xaneiro de 1936 o congresista Burnham presentou un proxecto de lei para lograr este propósito. O 17 de febreiro a Comisión informou a través de Andrew Somers, de Nova York, quen sinalou que o proxecto de lei establecía que o intercambio se levaría a cabo sen gastos para os Estados Unidos, polo que recomendaba a súa aprobación. Cando Burnham levou este asunto ao pleno da cámara o 16 de marzo, Jesse Wolcott, de Míchigan, preguntou como se realizaría a operación sen gastos para o Goberno, e Burnham afirmou que a Comisión da Exposición correría con todos os gastos. Explicou que as moedas iniciais se recibiran tan tarde que non dera tempo de comercializalas axeitadamente. Non houbo máis debate e o proxecto foi aprobado pola Cámara sen obxeccións.
A comisión do Senado emitiu o seu informe o 17 de abril, e nel engadiu disposicións que esixían que as moedas amosasen a data de 1936, independentemente do momento en que se cuñasen, e que se producisen nunha soa ceca, en consonancia con outros proxectos de lei de moedas conmemorativas sobre os que a comisión informara anteriormente. O escritor numismático David M. Bullowa significou que estas disposicións, concibidas para evitar a creación de variantes, se inserían así nun proxecto de lei que, pola súa vez, estaba a crear unha variante. O Senado tomou en consideración o proxecto de lei o 24 de abril e foi emendado e aprobado sen debate nin oposición. Como as dúas versións aprobadas do texto non eran idénticas, o proxecto volveu á Cámara de Representantes, onde se aprobaron as emendas do Senado o 27 de abril. Finalmente, o presidente Roosevelt asinou o proxecto o 6 de maio para o converter na Lei Federal 74-566.
O presidente da Comisión da Exposición, G. Aubrey Davidson, escribiulle o 16 de maio de 1936 á directora interina da Casa da Moeda dos Estados Unidos, Mary M. O'Reilly, para lle solicitar que as moedas —que nesta ocasión se cuñarían na Ceca de Denver e amosarían a marca de ceca D— se producisen o antes posible, xa que se esperaba unha gran asistencia á feira a finais de maio, co gallo da celebración do Día dos Caídos.
O medio dólar da Exposición Internacional California Pacífico foi a primeira moeda conmemorativa estadounidense que se produciu nas cecas sucursais de San Francisco e de Denver, pero non na Ceca de Filadelfia, a principal da US Mint. Cuñouse un total de 180.092 exemplares da moeda de 1936, que representaban exactamente a cantidade devolta da tiraxe de 1935 mais 92 moedas para o exame pola Comisión de Ensaios. As novas moedas puxéronse á venda ao prezo dun dólar e medio. miniatura|260x260px|Anuncio de 1937, da venda do conxunto das moedas de medio dólar de 1935-S e de 1936-D polo prezo de tres dólares. En 1936 disparáronse os prezos de moitas moedas conmemorativas, mais por mor das tiraxes relativamente altas do medio dólar de 1935-S e de 1936-D, as moedas conmemorativas da Exposición Internacional California Pacífio non gozaron de éxito comercial e cando a feira pechou as súas portas a finais de 1936 vendéranse menos de 30.000 exemplares da de 1936. O 27 de xaneiro de 1937, o presidente da Comisión da Exposición, Davidson, escribiulle á directora da US Mint, Nellie Tayloe Ross, para lle solicitar a devolución de 150.000 moedas e o seu correspondente rembolso, xa que o exceso se debía a que o período para a súa venda fora excesivamente curto. A casa da moeda concedeu o seu permiso e a Comisión da Exposición puxo á venda as moedas restantes polo prezo de tres dólares para a parella de ambas as moedas: a de 1935-S e a de 1936-D. Anthony Swiatek, no seu traballo de 2012 sobre as moedas conmemorativas estadounidenses, dixo que o aumento de prezo foi "para crear a aparencia de demanda e de rareza no futuro, aínda que isto non ocorreu".
Evolución dos prezos
En 1938, Emil Klicka, tesoureiro da Exposición, puxo á venda os exemplares restantes de 1936-D polo prezo dun dólar, cun límite de compra de dez exemplares, en tanto que as moedas de 1935-S estaban dispoñibles por dous dólares. Durante décadas houbo grandes acaparamentos de exemplares de ambas as datas en mans de especuladores con información privilexiada, un deles dono dun lote de 31.050 moedas de 1935-S, case a metade da tiraxe. Estes lotes fóronse esparexendo progresivamente no mercado entre a década de 1960 e a de 1980.
En 1962, a moeda de 1935-S en estado de conservación "sen circular" tiña un prezo de nove dólares, en tanto que a de 1936-D acadaba os once dólares. A edición de 2018 de A Guide Book of United States Coins (Red Book) valora a moeda de 1935-S entre 100 e 160 dólares, en función do seu estado de conservación, e a de 1936-D entre os 100 e os 225 dólares. Entre as excepcións, un espécime de 1935-S nunha condición e cun brillo orixinal excepcionais, que o converteron en practicamente único pola súa beleza, acadou o récord de 9.200 dólares para esta moeda nunha poxa pública realizada pola casa de poxas numismáticas Heritage Auctions o 24 de febreiro de 2005.
R. Keao NeSmith
R. Keao NeSmith é un lingüista, educador e tradutor nativo hawaiano. Ensinou en varias universidades, como a Universidade de Hawai en Hilo, a Universidade da Polinesia Francesa en ‘Outumaoro, Tahití, a Universidade de Waikato en Hamilton, Nova Zelandia, e a Universidade de Hawai en Mānoa en Honolulu, Hawai‘i. Ensinou lingua hawaiana, estudos hawaianos e revitalización de linguas en perigo, así como lingua tahitiana.
A súa obra sobre o "neohawaiano" como unha variedade separada do hawaiano xerou debate entre os estudosos da lingua hawaiana, así como en cuestións máis amplas na dinamización lingüística.
Traduciu numerosas obras á lingua hawaiana, como O hobbit, O Principiño, Alicia no país das marabillas e a serie de libros de Harry Potter. Tamén traballou na tradución ao hawaiano de The Chronicles of Narnia.
Terapia intravenosa
miniatura|190x190px|Demostración típica de terapia intravenosa Terapia intravenosa (IV) é unha vía de administración que consiste na inxección dunha agulla ou catéter contendo principios activos, vacinas ou hemoderivados nas veas periféricas, tipicamente nos membros superiores ou inferiores.
Non existe absorción nesta vía de administración, pois a menciña é introducida directamente na corrente sanguínea, non podendo así ser revertida. É un medio óptimo de administrar medicamentos, pola velocidade e eficiencia.
É a vía de preferencia para fármacos que non poden ser aplicados por vía intramuscular ou subcutánea, cando o obxectivo é o inicio rápido de acción ou cando a vía oral non é posíbel por intolerancia á medicación (como vómitos ou dor de estómago) ou por condición que reduza a absorción do medicamento (como diarrea).
María Teresa Estevan Bolea
María Teresa Estevan Bolea, nada en Huesca o 26 de outubro de 1936, é unha enxeñeira e política española. Foi a primeira muller do Corpo de Enxeñeiros Industriais do Estado, e a terceira muller de España en obter o título de Enxeñeira Industrial (en 1968). En 2018 recibiu o premio mundial Women in Engineering da Federación Mundial de Organizacións de Enxeñería (WFEO).
Mirón, Tourón, Ponte Caldelas
Mirón é un lugar da parroquia de Tourón, no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 95 habitantes (40 homes e 55 mulleres).
María Teresa Estevan Bolea
Traxectoria
María Teresa Estevan ingresou na Escola de Enxeñeiros Industriais de Barcelona, onde foi a primeira Enxeñeira Industrial da Universidade Politécnica de Barcelona, sendo a primeira muller do Corpo Estatal de Enxeñeiros Industriais, así como a terceira muller en España en obter este título.
De 1977 a 1982, foi directora xeral de Medio Ambiente e secretaria da Comisión Interministerial de Medio Ambiente. Posteriormente ingresou no Partido Popular, co que foi elixida deputada por Madrid, nas eleccións xerais de España de 1986 e nas de 1989. Durante eses anos formou parte da Comisión de Industria do Congreso dos Deputados. Foi elixida deputada nas eleccións ao Parlamento Europeo de 1994 e de 1994 a 1997 foi membro da Comisión de Investigación, Desenvolvemento Tecnolóxico e Enerxía do Parlamento Europeo.
Dende 1999 ata 2000 presidiu o Consejo Superior de Industria y Energía. En 2000, foi nomeada asesora da Comisión Nacional de Energía e dimitiu en 2001 cando foi nomeada Presidenta do Consello de Seguridade Nuclear, cargo que ocupou ata a súa xubilación en 2006. En 2004, durante a crise provocada polas anomalías da central nuclear de Vandellòs, enviou un informe ao Congreso dos Deputados, minimizando os danos, e criticando a ecoloxistas e socialistas.
Foi decana do Colexio Oficial de Enxeñeiros Industriais de Madrid entre 2012 e 2016, institución que en 2007 a recoñeceu coa Mención de Honra á Traxectoria Profesional.
En 2019 a Real Academia de Ingeniería concedeulle o premio "Ingeniero Laureado”" ademais do World Engineering Award que a Federación Mundial de Organizacións de Enxeñería (WFEO) lle concedeu en setembro de 2018.
Polémica
Pola súa banda, Estevan denunciou publicamente a existencia dunha campaña contra ela co obxectivo de pechar as centrais nucleares.
O seu paso por diversas institucións estivo caracterizado polo nepotismo, colocando a familiares e amigos, entre os que destaca o seu propio xenro, a quen situou sen experiencia algunha como xefe do gabinete de prensa do CSN.
Pom Poko (grupo musical)
Pom Poko é unha banda norueguesa de post-punk procedente de Oslo. O grupo formouse no ano 2017 e rapidamente gañouse unha boa reputación grazas aos seus concertos, conseguindo un espazo na lista da NME "100 bandas para ver" en 2018. Pom Poko asinou un contrato co selo británico Bella Union en 2019, a través do cal editaron o seu álbum de estrea, Birthday, con críticas positivas. O seu segundo traballo, Cheater, publicouse en 2021 tamén con boas críticas.
Te Taka Keegan
Traxectoria
Cunha formación en enxeñería de hardware, Keegan volveu á Universidade de Waikato para cursar un mestrado en navegación tradicional maorí. Despois involucrouse no departamento de informática e converteuse no primeiro en ensinar informática en inmersión maorí. Realizou o seu doutoramento titulado Indigenous Language Usage in a Digital Library: He Hautoa Kia Ora Tonu Ai, baseado no traballo co New Zealand Digital Library, un proxecto de investigación dirixido por Ian H. Witten. O seu perfil académico pódese atopar no sitio web da Universidade de Waikato.
Keegan liderou o equipo que traduciu Microsoft Windows XP e Microsoft Office 2003 á lingua maorí e consultou co equipo que traduciu Office 2013 e Windows 8. The former involved coining many new terms, which have since been incorporated into A Dictionary of Māori Computer related terms. Tamén estivo implicado en SwiftKey tendo o maorí como lingua posible.
Logo de pasar un ano sabático en Google, Keegan foi a forza motriz detrás de Google Maori. Tamén é un dos administradores de Tūhono, unha base de datos que vincula a individuos maorís cos seus iwi.
Maximino Fernández Queizán
Maximino Fernández Queizán, tamén coñecido como Maximino Keyzán, nado en Vigo en 1940, é un dramaturgo e director de teatro galego.
Traxectoria
Licenciado en Dereito e perito pola Escola de Artes Aplicadas de Madrid. Fixo estudos de Arte Dramático en Madrid e Londres. Foi director do Teatro Experimental da Universidade de Santiago (1960-62), Teatro Universitario (1962), Teatro de Cámara da Academia Victoria de Vigo (1963-66), Teatro Universitario "Landirás" de Madrid (1965), Teatro Popular Galego (1966), Teatro Popular Keyzán, do que tamén foi o creador (1967-94), Centro Dramático Galego (1991) e Escola de Teatro Municipal de Vigo (1999-2003). Foi profesor de interpretación, historia da arte, estética, historia do teatro e historia da moda; tamén foi profesor do Taller de Teatro da Escola de Artes de Vigo (1979-81). É especialista no teatro de Valle-Inclán e de Blanco Amor.
Obras
Escribiu ensaios, artigos, críticas e textos dramáticos.
Elías López Delgado
Elías López Delgado, nado en Córgomo (Vilamartín de Valdeorras) cara 1894 e finado en Ourense 7 de novembro de 1940, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
Comerciante e viticultor do Córgomo. Tesoureiro do Partido Galeguista de Vilamartín de Valdeorras. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu a Asturias. Combateu no Batallón Galicia do Exercito do Norte. Coa caída de Asturias retornou a Valdeorras e integrouse na guerrilla no grupo do Corgomo liderado por Antonio Arias Prada, que operou nas Terras de Valdeorras de finais de 1937 até finais de 1939. Detido, foi xulgado en Ourense o 30 de agosto de 1940 por rebelión militar e condenado a pena de morte. Foi fusilado en Ourense o 7 de novembro de 1940 con Antonio Arias Prada.
The Most Hated Man on the Internet
The Most Hated Man on the Internet é unha serie documental estadounidense de 2022 creada por Netflix. Conta a historia de Hunter Moore e a súa páxina web Is Anyone Up?, un sitio pornográfico baseado en fotos roubadas e pirateadas. A serie céntrase na historia de loita de Charlotte Laws mentres intenta eliminar as fotos espidas da súa filla no sitio web.
Acollida
The Most Hated Man on the Internet recibiu valoracións positivas por parte da crítica. Na páxina web de recensión Rotten Tomatoes, a serie ten un índice de aprobación do 86%, baseado en 14 comentarios, cunha valoración media de 6,1/10. O consenso do sitio web di: "Centrándose nun malvado da vida real verdadeiramente repelente, o mergullo de The Most Hated Man on the Internet por algúns dos máis sórdidos recunchos da web é rescatado por unha satisfactoria xustiza ben servida".
Cychrus
miniatura|250px|Cychrus angustatus miniatura|250px|Cychrus caraboides miniatura|250px|Cychrus cylindricollis miniatura|250px|Cychrus spinicollis miniatura|250px|Detalle da cabeza de Cychrus spinicollis
Cychrus é un xénero de insectos coleópteros da suborde dos adéfagos, pertencente á familia dos carábidos, subfamilia dos carabinos. É o tipo da tribo dos cicrinos.
Descrición
O xénero foi descrito en 1794 polo naturalista danés Johan Christian Fabricius. , nun traballo publicado na páxina 440 da súa obra ''Ent. Syst''., 4.
Etimoloxía
O nome científico probabelmente derive do nome do semideus da mitoloxía grega Κυχρεύς Kychreýs, que liberou a illa de Salamina dunha enorme serpente, segundo opinión de W. Pape.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, o protónimo cuñado por Fabriucius, o xénero coñeceuse tamén polos sinónimos:
Especies
O xénero comprende as seguintes especies:
Características
A maioría das especies deste xénero son escaravellos negros e inconfundíbeis, cun tamaño de 12 a 20 mm. A característica máis rechamante é a súa cabeza alongada, cas mandíbulas dentadas que se estenden cara a adiante, cos artellos distais ensanchados a xeito de pa. A superficie das ás, negras, está arqueada cara a arriba e, rodeando as ás parte do abdome, onde cobren as aberturas traqueais. Outra características de identificación son os catro artellos espidos da base das antenas.
Aliméntanse sobre todo de cracois e lesmas, pero tamén de miñocas. A cabeza e as mandíbulas alónganse para este propósito, e a cuberta das aberturas de respiración polas ás serve como protección contra a mucosidade que, doutro xeito, taponaría os espiráculos. Todas as especies poden emitir,en caso de perigo, sons (estrídulos) semellantes aos dos grilos, producidos ao fregaren os últimos segmantos abdominais coas ás.
Hábitat e distribución
As especies do xénero son de costumes terrestres, que viven no hemisferio norte, con ao redor de 115 especies na Rexión Neártica, e unhas poucas na Paleártica. En Europa viven 14 especies.
Aedes
Aedes é un xénero de mosquitos que se atopaba orixinalmente nas zonas tropicais e subtropicais, mais agora é común en tódolos continentes a agás a Antártida. Algunhas especies espalláronse pola actividade humana, como o Aedes albopictus, unha especie particularmente invasiva que se estendeu polo Novo Mundo polo comercio de pneumático utilizado.
Foi descrito e nomeado por vez primeira polo entomólogo alemán Johann Wilhelm Meigen en 1818, e o seu nome xenérico provén do grego antigo ἀηδής, aēdēs, que quere dicir "desagradábel" ou "odioso". A especie tipo de Aedes é Aedes cinereus.
Eduardo Ramos
Eduardo José Ramos Verde, nado en San Cristóbal de la Laguna o 13 de marzo de 1967, é un exfutbolista canario, que xogaba de dianteiro.
Traxectoria
Tras xogar co Güimar en Terceira División, fichou en 1987 polo Tenerife, co que debutou na Segunda División na campaña 1987/88, nun partido contra o Hércules. Na seguinte tempada xogou cedido no Marino, da Segunda División B, marcando 10 goles en 33 partidos.
Regresou a continuación ao Tenerife, que viña de ascender á Primeira División. Debutou na máxima categoría nun partido contra o Zaragoza na Romareda, e xogou 20 partidos de liga durante a tempada 1989/90, marcando un gol ante Osasuna. O equipo rematou antepenúltimo na táboa, tendo que xogar unha promoción de permanencia contra o Deportivo da Coruña de Arsenio Iglesias. O partido de ida en Tenerife acabou 0-0, mentres que na volta en Riazor un gol seu na prórroga deulle o triunfo ao equipo canario e permitiulle seguir un ano máis en Primeira.
Consuelo Gil
Consuelo Gil Roësset, que tras o seu matrimonio engadiu de Franco, nada en Madrid en 1905 e finada na mesma cidade o 26 de setembro de 1995, foi unha editora española. Entre as revistas que produciu destacan Chicos (1938-1955), Mis Chicas (1941-1950) ou El Gran Chicos (1945-1950). Foi tamén directora da revista Mujer e creou a Editorial Gilsa. Era irmá da escultora Margarita Gil Roësset, considerada membro da Xeración do 27, e sobriña da pintora María Roësset Mosquera.
Traxectoria
Filla do enxeñeiro militar Julián Gil Clemente e de Cecilia Margot Roësset Mosquera, «preocupáronse de que as súas fillas recibisen unha educación o máis completa posíbel, máis parecida á que recibían os nenos da época que á que se lles ofrecía ás nenas.» Amais de Consuelo (1905) e Marga (1908) tiveron outros dous fillos, Pedro (1910) e Enrique (1912). As fillas estudaron nas Ursulinas e aprenderon piano, violín e francés, segundo os canons educativos da época.
Con seis anos empezou a aprender debuxo e pintura con José María López Mezquita. Polas tardes, xunto á súa irmá Margarita, o pai impartíalles clases de física e matemática na casa. Coa axuda das ilustracións da súa irmá, con trece anos xa publicara El niño de oro en Madrid e "Rose des Bois en París.
En 1926 contraeu matrimonio con José María Franco Bordons, músico e compositor. Escribiu poemas que el musicou como Canciones de niños.
Sendo xa nai, estudou na Universidade Central de Madrid e foi «unha das poucas mulleres universitarias da época». Converteuse en catedrática de inglés e impartiu clases nesa mesma universidade. Tamén traduciu varias obras do inglés e do francés.
A Pousa, Caritel, Ponte Caldelas
A Pousa é un lugar da parroquia de Caritel no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 30 habitantes (16 homes e 14 mulleres).
Consuelo Gil
Actividade editorial
En 1938 fundou, xunto co empresario catalán Juan Baygual, a revista Chicos. Amais de dirixila, levaba as seccións de correspondencia co público lector, El Club de Chicos e Mis Chicas, as cales asinaba cos pseudónimos de L. de Villadiego e Madriña. Lanzou logo a publicación Mis Chicas, a primeira revista para nenas da posguerra, amais de Chiquitito (1942) e El Gran Chicos (1945). Porén, posteriormente centrouse en Chicas, dirixida a lectoras de máis idade.
Os Ramís, Anceu, Ponte Caldelas
Os Ramís é un lugar da parroquia de Anceu no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres).
Consuelo Gil
Actividade editorial
En 1942, cando se puido recuperar a propiedade privada, creou a Editorial Gilsa (Consuelo Gil S.A.). Comprou a revista Chicos e desde ela xestionou a edición de moitas destas publicacións e doutras novas. Incorporou a cor e mantivo no cadro de persoal a Emilio Freixas, quen chegara en 1939 e permaneceu dez anos na revista. Máis adiante incorporou a Jesús Blasco e aos seus irmáns Alejandro e Pilar. En 1945 entra na editora Mariano Zaragüeta:
Terminada a guerra volveu a Madrid onde impartiu clases no Instituto Lope de Vega. Mostrou «gran interese pola pedagoxía infantil, e logo se deu de conta da importancia da banda deseñada como ferramenta de apoio á educación dos máis pequenos».
Guaicaipuro
O cacique Guaicaipuro é un xefe indíxena lendario de Venezuela que liderou as tribos dos teques e dos caracas. Aínda que hoxe é coñecido como Guaicaipuro, en documentos históricos o seu nome foi escrito Guacaipuro. Foi mencionado polo escritor José de Oviedo y Baños, e segundo a obra Historia de conquista y población de la provincia de Venezuela, este personaxe naceu nun asentamento indíxena na rexión de Los Teques, Venezuela, por volta do ano 1530, e morreu en 1568. A obra de Oviedo y Baños di que o personaxe foi un nativo que liderou varias tribos caribes, co título Guapotori, "Xefe de xefes", nunha loita polo control das minas de ouro de Los Teques.
Ao contrario doutros personaxes documentados como Guaicamacuto e outros "Guaica" (palabra que significa "Maior dos" ou "Xefe dos"), non existen documentos ou rexistros históricos que comproben ou dean indicios de que existise Guaicaipuro ou alguén con ese título. Guaicaipuro forma parte das figuras centrais do espiritismo venezolano, xunto con María Lionza.
Traxectoria
Guaicaipuro venceu a xefes militares españois, como o coronel Juan Rodríguez Suárez, o almirante Diego García de Paredes, o capitán Luis Narváez e Francisco Fajardo. Formou unha coalición de grande alcance con diversas agrupacións da rexión central do país, especialmente no val de Caracas, para facer fronte á conquista española do territorio da actual Venezuela. Alí adquiriu o título de "Xefe de xefes" ou "Guapotori" e dirixiu aos caciques Tiuna, Naiguatá, Guaicamacuto, Chacao, Terepaima, Catia, Aramaipuro, Paramaconi e ao seu propio fillo Baruta, entre outros. No presente, Guacaipuro é un dos caciques máis famosos de Venezuela, onde é un símbolo da resistencia indíxena.
Anuna De Wever
Anuna De Wever, nada en Mortsel o 16 de xuño de 2001, é unha estudante e activista polo clima belga. É unha das principais figuras do movemento de mocidade polo clima en Bélxica.
Traxectoria
Xunto a Kyra Gantois e Adélaïde Charlier, De Wever converteuse nunha das principais figuras do movemento da mocidade polo clima en Bélxica. Como resultado, entre os meses de febreiro e maio de 2019, escribiu unha columna semanal na revista HUMO.
En outubro de 2019, De Wever foi unha das activistas climáticas máis novas en viaxar no transatlántico baixo en carbono Regina Maris con rumbo á Conferencia das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático de 2019 en Santiago, Chile, aínda que posteriormente desenvolveuse en Madrid, España.
Despois das folgas escolares en Bélxica, o ministro flamengo de Medio Ambiente de centro dereita, Joke Schauvliege, viuse obrigado a dimitir, tras afirmar que o Servizo de Seguridade do Estado tiña información de que detrás da folga climática había unha organización política.
As diferenzas persoais no seo do movemento da mocidade polo clima en Bélxica provocaron a marcha da cofundadora Kyra Gantois en agosto de 2019.
A notoriedade que adquiriu De Wever a través das folgas escolares levárona a ser o branco da extrema dereita con episodios como o lanzamento de botellas con ouriños durante o festival de música Pukkelpop, no que ademais se asaltaron varias tendas de campaña durante a noite para tentar localizala. A política do mozos implicados estaba simbolizada polo uso dunha variante da bandeira de Flandres que exclúe todos os elementos vermellos.
Recoñecementos
En maio de 2019, De Wever e Kyra Gantois recibiron conxuntamente o Premio Ark da Palabra Libre. Uns meses despois, en setembro do mesmo ano, De Wever e Adélaïde Charlier recibiron o Premio Embaixador de Conciencia de Amnistía Internacional en Bélxica en nome do movemento da mocidade polo clima.
António Mega Ferreira
António Taurino Mega Ferreira, nado en Lisboa o 25 de marzo de 1949 e falecido o 26 de decembro de 2022, foi un escritor, tradutor, xornalista e xestor cultural portugués.
Traxectoria
Estreouse no xornalismo en 1968, como redactor do Comércio do Funchal, pasando despois polo Jornal Novo, Expresso e O Jornal. Foi xefe de redacción do Jornal de Letras e da RTP2.
Foi colunista do Expresso, Diário Económico, Diário de Notícias, O Independente, Público e das revistas Visão e Egoísta.
Foi director editorial da Círculo de Lectores, entre 1986 e 1988, creando a revista LER, que tamén dirixiu.
Integrou a Comisión Nacional para as Conmemoracións dos Descubrimentos, dirixindo a candidatura de Lisboa á Exposición Mundial de 1998, de que foi comisario executivo.
Foi presidente do Consello de Administración da Parque Expo, de 1999 a 2002. Dirixiu a representación de Portugal na Feira do Libro de Frankfurt, en 1997.
Foi presidente do Consello de Administración da Fundación Centro Cultural de Belén entre 2006 e 2012. Tamén director executivo da AMEC|Metropolitana, de 2013 a 2019.
Autor de varios libros, iniciou a súa carreira literaria en 1984, publicando máis de 30 obras de ficción, poesía e ensaio. Como poeta e ficcionista, a súa escrita denota, para alén dunha fina ironía intelectual e dunha intelixencia contaxiante, unha notábel cultura literaria, que impregna como unha memoria actuante tudo aquilo – prosa, poesía ou ensaio – en que a súa pluma toca.
Premios
2001: Grande Prémio de Conto "Camilo Castelo Branco" C. M. de Vila Nova de Famalicão/APE, por A expressão dos afectos.
Jeremy Zucker
Jeremy Zucker, nado en Franklin Lakes (Nova Jersey) o 3 de marzo de 1996, é un cantante e compositor estadounidense, coñecido polas súas cancións All the kids are depressed e Comethru, que acumularon máis de 300 millóns de reproducións en Spotify o 12 de abril de 2020. O seu estilo musical defínese como unha mestura entre a indietrónica e o hip hop, aínda que el mesmo explica que se trata dunha música socialmente introvertida.
En 2015, a súa canción titulada Bout it, xunto con Daniel James e Benjamin O, tivo millóns de reproducións en diferentes plataformas musicais. Tamén colaborou con outros artistas como Blackbear, Bea Miller e Chelsea Cutler.
Traxectoria
Naceu en Franklin Lakes, Nova Jersey, e estudou en Ramapo High School. Tamén estudou bioloxía molecular en Colorado College, onde se graduou en 2018. Comezou a tocar a guitarra e o piano a temperá idade e pouco despois a escribir cancións na súa propia habitación.
Antes de producir a súa música, o seu primeiro traballo foi como instrutor de snowboard e que logo pasou a ensinar esquí a nenos de catro anos.
Tras o lanzamento do seu sinxelo Bout it, presentou en agosto de 2015 o seu primeiro EP titulado Beach Island. Seguiulle unha rápida sucesión de sinxelos que recolleu nun novo EP chamado Breathe a finais dese mesmo ano. A mediados de 2016 Jeremy Zucker lanzou o seu terceiro EP; Motions asinado baixo a discográfica que cofundó con Daniel James e Benjamin O chamada 3OAK Music e que, posteriormente, foi relanzado en 2017. Este novo EP incluía oito cancións novas, entre elas, Heavy, que foi usada nun remix do artista Blackbear na súa canción Make Daddy Proud.
En 2017, como moitas das súas cancións conseguiran miles de reproducións en Soundcloud e Spotify, asinou un contrato coa discográfica Republic Records. Ese mesmo ano, chegou a colaboración entre Zucker e Blackbear coa canción Talk Is Overrated, dentro da súa EP titulado Ídelle lanzado ese ano.
En febreiro de 2018, Zucker lanzou un novo EP titulado Stripped e, en maio, outro máis chamado Glisten. En setembro lanzou o seguinte EP titulado Summer, que contén a súa canción máis famosa, comethru. Esta canción é unha resposta a como sentía o cantante tras graduarse na Universidade e volver a Nova Jersey, na mesma casa onde creceu.
A principios de 2019 chegou Brent, un EP en colaboración con Chelsea Cutler. O 26 de xullo, lanzou o sinxelo Oh, Mexico, que encabezaría o seu álbum debut titulado Love Is Not Dying, escrito e producido enteiramente por el. O segundo sinxelo deste disco titúlase always i'll care que saíu o 7 de febreiro de 2020 xunto co videoclip musical en Youtube. O terceiro sinxelo foi lanzado o 28 de febreiro e titúlase not ur friend e o cuarto o 24 de marzo, chamado julia. Finalmente, anunciou en Instagram a data de lanzamento do disco completo, o 17 de abril de 2020.
Pinocchio (filme de 2022)
Pinocchio é un filme estadounidense de 2022 dirixido por Robert Zemeckis a partir dun guión de Zemeckis e Chris Weitz. O filme, producido por Walt Disney Pictures, é un remake de acción en vivo do filme de animación de 1940 de Walt Disney, que á súa vez é unha adatpación do libro italiano de 1883 As aventuras de Pinocchio, de Carlo Collodi. O filme está protagonizado por Tom Hanks, Cynthia Erivo, Giuseppe Battiston e Luke Evans, con Benjamin Evan Ainsworth, Joseph Gordon-Levitt e Keegan-Michael Key nos papeis de voces.
Valdobbiadene
Valdobbiadene é unha cidade da provincia de Treviso, Véneto, Italia. Valdobbiadene é unha zona de viño. Xusto debaixo das zonas alpinas-dolomitas do Véneto, proporciona un clima para unha variedade fresca de uva (Glera).
A zona de Conegliano Valdobbiadene é o fogar do mellor Prosecco, un viño branco espumoso extra seco. As marcas de Prosecco que derivan desta zona inclúen Altaneve, Bisol, Mionetto, Col Vetoraz, Coda, Valdo e outros.
Historia
A orixe do asentamento humano no territorio da actual Valdobbiadene remóntase a uns corenta mil anos atrás: de feito, atopáronse numerosos artefactos que dan fe dunha presenza humana continua desde a idade Musterina ata a Idade de Bronce. Paolo Diacono, na súa Historia Langobardorum refírese ao lugar de nacemento de San Venanzio Fortunato chamándoo Duplavilis. Deste (que probablemente indicaba dúas ramificacións de Piave - Plavis) debería derivarse o topónimo actual que, no pasado chamado Val di Dobiadene, indicaba toda a rexión veciña. Os primeiros achados remóntanse á idade prehistórica e á idade romana. A pesar da súa escaseza, parece bastante certo que esta zona foi civilizada, favorecida pola presenza de importantes cidades como Asolo, Feltre e Belluno. Outras probas ao respecto poden incluso obterse dos propios topónimos. Para atopar documentos que se poidan situar historicamente hai que agardar ao ano 1116, cando o emperador Henrique V, que chegou a Treviso para resolver as habituais disputas da cidade e das comunidades rurais, recibiu aos "notables" representantes do territorio nunha audiencia extraordinaria e definiunos mediante fronteiras permanentes. A cidade atravesou por continuas loitas e, uns corenta anos despois, pasou a someterse a Treviso ata 1178, despois de ser ocupada polos Ezzelini ata 1260, cando volveu baixo a xurisdición de Treviso. Constantemente alterada por loitas e depredacións, cara a mediados do século XIV caeu baixo a dominación veneciana: así, chegou o fin do feudalismo e, respectando o poder político da Serenissima, Valdobbiadene, dividida nas súas quince comunidades rurais (chamadas "Regole (Regra)s"), obtivo unha aparencia de autonomía co autogoberno dos Merighi, homes elixidos democraticamente entre os cabezas de familia. Coa chegada de Napoleón e despois, co dominio austríaco, as Regole desapareceron e xurdiron os Municipios, primeiro tres, despois dous: Valdobbiadene, San Pietro di Barbozza e Bigolino, que sobreviviron só uns poucos anos (máis tarde tamén San Pietro di Barbozza incorporouse ao municipio de Valdobbiadene). A nacente burguesía formada por comerciantes, notarios, terratenentes que adquiriron as terras da nobreza veneciana e que tiñan o poder político nas súas mans, embelecen a praza con pazos. A industria da seda desenvólvese, grazas á familia Piva. Durante a primeira guerra mundial o territorio foi obxecto de fortes bombardeos e foi evacuado.
En 1929 os territorios do suprimido municipio de San Pietro di Barbozza foron agregados a Valdobbiadene
Símbolos
O escudo de armas, aprobado por rdl 25 de setembro de 1929, non ten nada que ver con tradicións nin con feitos históricos, senón que é unha pura invención do  século XX: mostra unha representación da deusa Diana inspirada nunha estatuilla de bronce atopada en Concordia Sagittaria en 1926. Trátase dunha divindade especialmente venerada no Véneto precristián como protectora de bosques, montes e augas, elementos que aínda caracterizan o territorio do concello.
Kussondulola
Kussondulola é unha banda de reggae angolana residente en Portugal. O líder da banda é o angolano Janelo da Costa, que ademais de músico, tivo tamén unha carreira no fútbol, xogando entre outros clubs, no Inmortal Deportivo Club, principal club de Albufeira.
Traxectoria
En 1995, o grupo lanzou o seu primeiro álbum, Tá-se Ben, que incluía cancións como "Dança No Huambo" e "Perigosa", entre outras. Para promocionar o seu traballo, o grupo tocou en Vilar de Mouros, lanzou o disco en España e venceu no Prémio Banda Revelação dos Premios Blitz.
En 1998, lanzaron o álbum Baza Não Baza, seguido de O Amor É... Bué no ano 2001. En 2004, lanzaron o álbum Cumué?, que reúne os melores temas do grupo. O álbum Survivor, lanzado en 2005, inclúe varios duetos con nomes como Vitorino (en "Maria Tem Fé em Jah"), Kalú (en "Survive Todos os Dias"), Rui Reininho (en "Reggae no Porto"), Rui Veloso e Nanu (en "Viver Sozinho Não Quero") e Miguel Ângelo (en "Desastre Natural"). Kalaf, Sara Tavares, Sam, Dora e Sandra Fidalgo e Legalize son outros dos convidados do disco.
No ano 2006, lanzaron o álbum Guerrilheiro. Conmemoraron 15 anos de carreira cunha edición especial con temas inéditos e ao vivo, reunidos en dous discos de orixinais gravados en 2007, Madié e Natalício, e nunha edición ao vivo da Tour Mayombe 2006. Inclúe 40 temas entre inéditos, gravacións ao vivo, dubs e riddims en diferentes versións de varios éxitos da banda.
Xabarín Club
Kussondulola colaborou en 1995 no programa de televisión Xabarín Club co tema "Tá-se ben na radio" e un videoclip de Ricardo Llovo. O tema formou parte da recompilación A cantar con Xabarín, unha serie de 5 CDs con cancións gravadas por grupos galegos, portugueses, africanos e casteláns. A serie foi recompilada en 2004 nos volumes VI e VII, un CD con 23 temas e un DVD con 48 videoclips.
Vicente Vázquez Diéguez
Vicente Vázquez Diéguez, nado en Verín en 1942, é un pintor e escritor galego.
Traxectoria
Nado en Verín, xa de neno foi para Pontevedra e despois para Madrid estudar Belas Artes. Alí coñece a Raimundo Patiño e María Cremaes. Foi membro fundador do grupo A Gadaña, introdutor do informalismo en Galicia, impulsor de Estampa Popular Galega, autor de ducias de deseños para diversas iniciativas bibliográficas e culturais. A súa traxectoria comezou en Madrid á volta de 1960 e decorreu parella a un firme compromiso co país e coa cultura galega, desde os tempos de Brais Pinto, do Seminario de Cultura Galega e do Club de Amigos da UNESCO. Estivo moi relacionado con Laxeiro, a quen acompañou na súa volta a España en 1968.
Foi o autor de portadas de libros como Nin vexo Vigo nin Cangas de Bernardino Graña, Seraogna de Alfonso Pexegueiro ou O estatuto galego de Xosé Vilas Nogueira e tamén editor de proxectos como Rueiro ou Xistral. Foi militante nacionalista desde os tempos da UPG e a ANPG.
Chegou a ter un dos obradoiros de gravado máis importantes de Galicia.
Aparece nos catálogos das exposicións Arte Joven de Galicia 1973 (A Coruña), VI Exposición al Aire Libre en la Plaza de la Princesa (Vigo, 1973), ''Plástica Gallega: Séptimo ciclo. Pintura, Dibujo y Grabado (Vigo, 1980), Plástica gallega (1981), I Premio de Arte Fundación Araguaney (Santiago, 1985), XXI Bienal de Arte Pontevedra'90 (Pontevedra, 1990), Catálogo da colección da arte galega do Museo "Quiñones de León" (Vigo, 1991), Arte en Pontevedra II'' (Pontevedra, 2002), Artistas con Unicef (Santiago, 2003).