cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vilalonga, Sanxenxo
San Pedro de Vilalonga é unha parroquia que se localiza no concello de Sanxenxo. Segundo o IGE, en 2016 tiña 2.261 habitantes (1.140 mulleres e 1.121 homes), o que representa un leve descenso respecto ó ano 2011, cando tiña 2.312 habitantes, e ó ano 2000, cando tiña 2.287.
Na división territorial eclesiástica, a parroquia de San Pedro de Vilalonga comprende tamén a extinguida parroquia de San Tomé de Gondar.
Andrew Jackson
Andrew Jackson, nado en Waxhaws (entre Carolina do Norte e Carolina do Sur, por entón pertencentes á América Británica) o 8 de marzo de 1767 e finado en Nashville (Tennessee) o 15 de xuño de 1845, foi o sétimo presidente dos Estados Unidos.
Vilalonga, Sanxenxo
Limita ó norte coa ría de Arousa, ó sueste coa parroquia de Gondar, e ó suroeste coa de Noalla. A superficie da parroquia é de 5,4 km 2 (incluíndo Gondar), distribuídos en 19 entidades de poboación.
Andrew Jackson
Traxectoria
esquerda|miniatura|140x140px| Andrew Jackson no [[anverso dun dólar presidencial de 2008. ]]
Vilalonga, Sanxenxo
Patrimonio
Na igrexa parroquial houbo un baldaquino do que se conservan tres paneis, que foron cedidos en 1895 á Sociedade Arqueolóxica de Pontevedra e que hoxe forman parte dos fondos do Museo de Pontevedra. Nun deles represéntase a Anunciación, noutro a Adoración dos Reis e no terceiro a torre dun castelo, flanqueada polas chaves que simbolizan a San Pedro, e dous escudos nos extremos.
Andrew Jackson
Traxectoria
Andrew Jackson foi maxistrado da Corte Suprema de Tennessee e gobernador do territorio de Florida (1821). Na guerra de 1812, derrotou aos ingleses e apoderouse de Nova Orleáns. Isto e a conquista de Florida, cedida logo por España, convertérono en heroe nacional. Venceu aos indios creek e aos semínolas.
Vilalonga, Sanxenxo
Patrimonio
Próximos á igrexa de San Pedro e no lugar do Rebel hai dous pazos, ámbolos dous dos séculos XVI-XVII:
Andrew Jackson
Traxectoria
En 1829 foi elixido presidente, reelixido en 1833. Populista e carismático, o seu goberno achegou a administración aos cidadáns pero fracasou no económico, a partir de 1837 sucederíase unha grave crise económica.
Vilalonga, Sanxenxo
Patrimonio
No mesmo lugar e fronte ós pazos, levantouse en 2011 o centro de saúde.
Polypodiopsida
Polypodiposida é unha clase de plantas da División Pteridophyta (fieitos) que inclúe todos os fieitos leptosporanxiados. Antes chamada Pteridopsida, na recente clasificación feita no 2006 por Smith et al. a clase é renomeada a Polypodiposida. Este nome recente de fieitos Monilophyta baséase en estudos moleculares publicados desde 1994 que clarificaron algunhas das confusións na clasificación e relacións entre as familias de fieitos. Polypodiopsida é unha das catro clases de Monilophytes (unha Infradivisión, esta clasificación non é recoñecida polo International Code of Botanical Nomenclature), as outras tres son Marattiopsida, Equisetopsida, e Psilotopsida.
Clasificación
O esquema de clasificación proposto por Smith et al.(nomes alternativos entre parénteses):
Discusión da Clasificación Molecular
Houbo algunha oposición aos recentes estudos moleculares, avisando que ofrecen unha visión sesgada das ordes filoxenéticas porque os estudos non teñen en conta fósiles representativos. De calquera xeito, os estudos moleculares aclararon relacións entre familias que foron cridas como non monofiléticas antes da información molecular, as cales foron deixadas en clasificacións non monofiléticas porque non se tiña información abondo para facer o contrario. A reclasificación dos fieitos empregando múltiples estudos moleculares, os cales se apoian entre si, non é diferente entre clasificacións do pasado.
Joaquín Nin
Joaquín Nin y Castellanos, nado na Habana o 29 de setembro de 1879 e finado na mesma cidade o 24 de outubro de 1949, foi un compositor, pianista e musicólogo cubano-español.
Traxectoria
Joaquín Nin naceu na Habana, daquela pertencente ao Imperio español, fillo do escritor catalán en lingua castelá Joaquín Nin i Tudó. Estudou en Barcelona con Carles G. Vidiella e Felip Pedrell, con quen tivo unha longa amizade. Interveu na quinta Festa Modernista de Sitges en 1898 cun concerto de piano. Posteriormente trasladouse a París, onde estudou con Moritz Moszkowski e posteriormente con Vincent d'Indy na Schola Cantorum de Paris, onde logo ensinou de 1905 a 1908.
En 1909 foi nomeado profesor honorario da universidade nova de Bruxelas. A súa carreira como pianista obrigouno a residir en Bruxelas (1908-1910) e en Berlín. En 1911 regresou á Habana, onde fundou un conservatorio e unha sociedade de concertos, de vida efémera. Residiu novamente en Bruxelas, e en 1913 vai a París. Ao comezar a primeira guerra mundial regresou á Habana.
Como pianista, interpretou obras dos antigos compositores de tegra, especialmente do século XVIII, viaxando por toda Europa como solista difundindo esa música. Tamén publicou libros de cancións españolas e ensaios polémicos.
Foi amigo de Maurice Ravel e un dos testemuños da xénese do Bolero en 1928. Foi membro da Academia Española e recibiu en Francia a Lexión de Honor.
Obras
As súas composicións non son moi numerosas e teñen unha forte influencia nacionalista española, aínda que tamén compuxo varias pezas de danzas cubanas. Destacan entre outras:
Obras literarias
Escribiu libros sobre cuestións musicais como:
Homenaxes póstumas
Joaquín Nin aparece como personaxe dentro da novela La isla de los amores infinitos (Grijalbo, 2006), da escritora cubana Daína Chaviano.
All Quiet on the Western Front (filme de 1930)
All Quiet on the Western Front é un filme bélico estadounidense dirixido por Lewis Milestone que foi estreado en 1930. É unha adaptación da novela homónima do escritor alemán Erich Maria Remarque. Está protagonizado por Louis Wolheim, Lew Ayres, John Wray, Arnold Lucy e Ben Alexander.
En 1990, foi seleccionado e preservado pola National Film Registry da Biblioteca do Congreso por ser "cultural, histórica ou esteticamente significante". Foi o primeiro en gañar un Premio Oscar ó mellor filme e mellor director.
Realizouse unha secuela, The Road Back, que amosa os membros da 2ª Compañía volvendo a casa despois da guerra.
Sinopse
Filme antibelicista que plasma os sentimentos, sensacións e desilusións dun grupo de rapaces estudantes que son enviados á fronte na primeira guerra mundial (1914-1918).
O Regueiro, Bascoi, Mesía
O Regueiro é un lugar da parroquia de Bascoi no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes. Tiña 8 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 2 eran homes e 6 eran mulleres.
Terceira división española 1930/31
A tempada 1930–31 da Terceira División de España foi a terceira edición deste torneo.
Santa Eufemia, Milmanda, Celanova
Santa Eufemia é un lugar da parroquia de Milmanda no concello ourensán de Celanova na comarca da Terra de Celanova. Tiña 14 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 8 eran homes e 6 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 14 habitantes (8 homes e 6 mulleres).
Pura Lorenzana
María Pura Lorenzana Prada, nada en Vilasante (O Saviñao) en 1907 e finada en Santiago de Compostela o 1 de decembro de 1997, foi unha mestra e arqueóloga galega.
Traxectoria
En 1925 matriculouse na Facultade de Dereito da Universidade de Santiago de Compostela, sendo a primeira muller galega en facelo. En 1930 ingresou no Seminario de Estudos Galegos. Participou nas investigacións sobre as medorras do Saviñao en campañas financiadas pola Comisión de Estudos en Galicia. Compartía o nacionalismo católico conservador de Vicente Risco, impartiu unha conferencia na sede da Xuventude Católica Feminina de Compostela que foi publicada en 1931 por Ánxel Casal. Instalada na dereita do galeguismo, a evolución dos acontecementos levouna a amparar o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936. Profesora de Instituto en Tui e Ourense durante a guerra, exerceu diversos cargos políticos ao servizo do Goberno de Burgos: Depuradora das Bibliotecas Públicas, Delegada Provincial de Frontes e Hospitais e Organizadora dos servizos culturais do Fogar e do Ferido. En 1940 o Ministerio de Guerra do Goberno de Franco concedeulle a Medalla de Campaña de Retaguardia por méritos e servizos.
Edward T. Newell
Edward Theodore Newell, nado o 15 de xaneiro de 1886 en Kenosha, Wisconsin, e finado o 18 de febreiro de 1941 en Nova York, foi un numismático estadounidense, presidente da American Numismatic Society entre 1916 e 1941.
Traxectoria
Newell está considerado como un dos maiores expertos mundiais na moeda de Alexandre o Grande e dos seus sucesores.
A súa colección particular, con 87.000 pezas, chegou a ser unha das maiores de moeda grega, e á súa morte deixoulla en herdanza á American Numismatic Society.
Publicacións
Newell foi autor prolífico, con 30 monografías, á parte dunha boa cantidade de artigos en revistas numismáticas da súa época.
Cidade Deportiva José Ramón Cisneros Palacios
A Cidade Deportiva José Ramón Cisneros Palacios é a cidade onde adestra o primeiro equipo do Sevilla FC e onde xoga os seus partidos o filial Sevilla Atlético. Ademais é o lugar de adestramento e campo local das categorías inferiores e do equipo feminino. Atópase en Sevilla, na estrada de Utrera, e inaugurouse en 1974.
Ocupa unha superficie de 250.000 m² e leva o nome do que foi presidente do club durante a década de 1960, José Ramón Cisneros Palacios, que propuxo dotar ao club de novas instalación. A primeira parte da cidade construíuse en 1968, ano no que se inauguran 125.000 m² (50% da superficie actual). Completáronse as instalacións en 1974, con Eugenio Montes Cabeza como presidente.
Illamento topográfico
miniatura|350x350px|Illamento topográfico e prominencia O illamento topográfico dun cume é a distancia mínima do gran círculo até un punto de altitude igual, o que representa un radio de dominancia no que o cume é o punto máis alto. Pódese calcular para pequenos outeiros e illas, así como para os principais picos das montañas, e mesmo se pode calcular para os cumes submarinos.
Cumes con maior illamento xeográfico
A seguinte táboa ordenable enumera os 40 cumes máis illadas topográficamente da Terra. A táboa pódese ordenar alfanuméricamente por cada columna facendo clic na icona Ficheiro:Sort_both.gifsituada na parte superior da columna correspondente.
Langile Abertzaleen Batzordeak
Langile Abertzaleen Batzordeak ou LAB, (Comisións de Obreiros Patriotas) é un sindicato vasco nacionalista e de clase, integrado na esquerda abertzale, e considerado parte do Movemento de Liberación Nacional Vasco.
Historia e características
Foi fundado finais de 1974, como unha organización de masas e movemento asembleario para a liberación da crase obreira vasca, tanto desde un punto de vista nacional como social, recollendo neste momento unha tradición obreirista e abertzale que estivera nas primeiras Comisións Obreiras representativas, así como na organización Comisións Obreiras Abertzales (COA). Entre os seus fundadores máis coñecidos figuran o líder abertzale Jon Idigoras, que participou nas súas primeiras asembleas e formou parte da dirección, así como José Luis Cereceda, Martin Auzmendi ou Xabier Elorriaga. En 1977, por decisión da Asemblea Nacional, LAB pasa de ser un movemento asembleario a sindicato, procedéndose á súa inscrición e legalización nos rexistros correspondentes.
Na actualidade supera os 45.000 afiliados cotizadores, mantén arredor dun 16% de representatividade nos territorios nos cales actúa e o seu secretario xeral é Rafael Díez Usabiaga. Logo da ilegalización de Batasuna en 2002, o sindicato LAB é a única organización importante do Movemento de Liberación Nacional Vasco que permanece na legalidade. A partir do seu congreso do ano 2000, celebrado en Donostia, estendeu a súa actividade sindical aos territorios de Lapurdi, Zuberoa e Baixa Navarra, en Iparralde.
Behigorri
miniatura|A [[betizu é unha raza bovina do País Vasco.]] Behigorri ou Zezengorri é un ser da mitoloxía vasca que vive dentro das covas. Toma a forma de vaca, boi ou tenreiro e é o encargado de coidar das casas da deusa Mari. O boi e maila vaca vermellos aparecen unidos con Mari e algunhas veces é Mari quen se transforma no animal. En varias historias, dise que leva a súa gorida ós que tratan de achegarse para levalo a casa.
A súa cría, Aatxe que significa tenreiro en éuscaro tamén é chamado Behigorri, Aatxegorri ou Aatexegorrila.
Etimoloxía
Behigorri significa «vaca vermella» en éuscaro (das verbas Behi: vaca e gorri: vermello).
Narbasos
Os narbasos (latín: narbasi) eran un pobo galaico da Gallaecia, situado dentro do convento xurídico bracarense. A súa situación actual é difícil de precisar, mais deberon ocupar a zona oriental dos Tras-os-Montes, Portugal.
Fontes
As fontes acerca deles son escasas, pois só son citados por Tolomeo, Geographia, 6, 49, que nomea á par o Forum Narbasorum, como o seu centro. Na orde de citación seguida por Tolomeo, son indicados despois dos lubenos, citando, a continuación dos narbasos, un pobo xa celtibero: os vacceos.
Redución xeográfica
En Hidacio cítanse uns montes Nerbasos, posibelmente relacionados, onde libran combate suevos e vándalos asdingos, no ano 420, pero con datos imprecisos.
Bipartidismo
O bipartidismo é unha situación política en que só dous partidos dividen o poder, ou constitucionalmente ou de feito, sucedéndose en vitorias electorais en que un deles conquista o goberno do país e o outro ocupa o segundo lugar nas preferencias de voto, pasando a ser a oposición oficial e institucionalizada.
Esta situación depende destes dous partidos atraeren case exclusivamente a atención da medios de comunicación e da opinión pública, pasando os demais partidos desapercibidos pola maior parte da poboación.
Existen graos sobre o bipartidismo, sendo algúns sistemas políticos máis bipartidistas que outros. En xeral, en certa medida, a maioría dos sistemas favorecen este fenómeno, aínda que algúns sexan organizados, desde a raíz, de forma a provocar a polarização do electorado.
Historia
O bipartidismo tradicional nace tras a Revolución Francesa. Con maior ou menor éxito, foron sendo implantados intermitentemente na Europa parlamentos bipartidistas nos cales se presentaran sempre dous bloques opostos: conservadores e liberais. Os primeiros tentaban sempre conservar os privilexios da nobreza e da aristocracia, mentres os segundos pretendían equiparar os dereitos da burguesía. Houbo varios momentos así, por exemplo, en Inglaterra, en España e no Brasil.
En todos eses sistemas, o pobo (aínda analfabeto en gran medida) permaneceu incapaz de influenciar no poder político. Coa chegada do marxismo, o bipartidismo foi roto na maioría das democracias europeas, xa que unha terceira forza social, a masa obreira ou proletariado, pasou a esixir representación. O sufráxio feminino, na virada do século XIX para o XX, tamén contribuíu para desagregar aínda máis o mapa político europeo. A tendencia en case todos os países era a de modernizar os seus sistemas para ter en conta a nova realidade social e, sobre todo, para evitar que houbese máis revolucións proletarias.
O sistema británico
Claramente bipartidista no inicio, con conservadores (tories) e liberais (whigs) alternandose no poder, ao final do século XIX xurdiran os laboristas como terceira forza política. Aos poucos, gañaran relevancia ata o punto de, nas últimas décadas, terense alternado no poder cos conservadores. Por outro lado, actualmente o sistema británico, aínda que bastante alterado desde entón, mantén as súas institucións esencialmente case intactas. A Cámara dos Lores e a Cámara dos Comúns, por exemplo, continúan sendo iguais na organización e estética que séculos antes. Na realidade, as mudanzas nunca foran nos fundamentos do sistema, só retoques para adaptarse aos tempos. O século XIX o bipartidismo inglés formaba respectivamente o partido liberal e conservador. O século XX o bipartidismo foi mantido seguindo a tradición política, existido só dous partidos políticos de peso no parlamento inglés: o partido laborista e o partido conservador.
Bipartidismo presidencialista nos Estados Unidos de América
Se o sistema partidario británico é un bipartidismo clásico monárquico xa que respecta e se somete formalmente á institución da coroa, o sistema norteamericano é un típico exemplo de bipartidismo presidencialista con esencia republicana. Este sistema permanece aínda máis intacto en relación a como foi creado polos fundadores dos EUA (founding fathers). De traxe, a evolución do sistema foi a de acentuar este bipartidismo xa que cada vez son necesarias maiores sumas de diñeiro para poder facer política. Na actualidade só existen dous grandes partidos, coñecidos como Partido Demócrata e Partido Republicano que obteñan un apoio superior o 5% (necesario para obter a subvención electoral do tesouro público). A situación fíxose patente nas eleccións do ano 2000, cando o terceiro candidato Ralph Nader prexudicou a Al Gore contra o seu adversario George W. Bush.
Críticas
En relación á idoneidade ou non do bipartidismo na democracia, existen opinións contrapostas. Hai quen pense que é positivo porque axuda a estabilidade política e xeral dun país, mentres outros cren que supón unha diminución pouco saudábel de opinións representadas nos organismos de poder.
Estabilidade versus representatividade teñen sido sempre os factores encontrados. A máxima estabilidade sería representada polos réximes unipartidistas, as ditaduras e as monarquías, e outras variedades de réximes non-democráticos ou non-republicanos. Por outro lado, sistemas como o italiano (no cal se prima a representación dos partidos pequenos) virían ser os máis inestábeis, xa que é case imposíbel que ningún grupo parlamentario alcance a maioría absoluta ou unha maioría suficientemente clara, o que obriga a realizar complicados pactos. Mais, na opinión de moitos, a incapacidade de realizar pactos estables de lexislatura se debe máis á inmaturidade democrática de quen goberna que non polo pobo, que simplemente vota nos partidos para que negocien co peso recibido pola poboación. Seguindo esta teoría, na Italia tal inestabilidade sería debida máis ao goberno de unidade nacional contra os comunistas, entón moi fortes, e pola grande corrupción política propiciada por institucións mafiosas incrustadas na vida política do país.
Ansemil, Silleda
San Pedro de Ansemil é unha parroquia que se localiza no concello de Silleda. Segundo o padrón municipal de 2006 tiña 66 habitantes (39 mulleres e 27 homes), distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón un descenso en relación ao ano 1999 cando tiña 74 habitantes.
Patrimonio
A igrexa de San Pedro de Ansemil é un templo románico que pertencía a un antigo mosteiro medieval á que se lle engadiu a gótica capela dos Deza, que serviu de lugar de enterramento dunha das familias máis poderosas da comarca.
Sadornín, Bascoi, Mesía
Sadornín é un lugar da parroquia de Bascoi no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes. Tiña 2 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE, que eran unha muller e un home.
Galiza a José Afonso
miniatura|Monumento a José Afonso en [[Grândola.]] Galiza a José Afonso foi o título dun concerto homenaxe celebrado en honra do cantautor portugués José Afonso, o 31 de agosto de 1985 no parque de Castrelos, en Vigo. No ano 2000 saíu unha escolma do mesmo, editada en duplo CD por Edicións do Cumio, tamén baixo o nome de Galiza a José Afonso.
Unha das intencións do acto era recadar cartos para o cantor, naquela altura gravemente enfermo. Os beneficios foron recollidos pola Associação José Afonso. O propio José Afonso daría o seu visto e prace, pedindo unha serie de condicións, entre as que se contou a incorporación dun grupo de Timor-Leste, naquela altura ocupada militarmente por Indonesia. A grave enfermidade do cantor, que xa lle impedía cantar e que o levaría o 23 de febreiro de 1987, impediríalle tamén asistir en persoa.
O concerto xuntou a unhas vinte mil persoas e prolongouse durante máis de doce horas. Entre os participantes, ademais dos timorenses, xuntáronse músicos, grupos e poetas tanto de Galiza como de Portugal. Entre os portugueses poden contarse a Amélia Muge e Vitorino, mentres que a parte galega dividiuse en canto a estilos. Como representantes do xa extinto colectivo Voces Ceibes, actuaron Benedicto, Suso Vaamonde e Miro Casabella, aínda que tamén actuaron grupos máis vinculados á música tradicional, como Fuxan os ventos, Ricardo Portela e DOA e representantes doutros estilos, como Clunia Jazz, Sui Generis e Jei Noguerol. Xosé María Álvarez Cáccamo, María do Carme Kruckenberg, Manuel Forcadela, Ana Romaní, Xavier Rodríguez Baixeras e Cesáreo Sánchez Iglesias foron algúns dos poetas que recitaron os seus versos.
Mahalia Jackson
Mahalia Jackson, nada en Nova Orleáns (Louisiana) o 26 de outubro de 1911 e finada en Chicago (Illinois) o 27 de xaneiro de 1972, foi unha cantante estadounidense de gospel. Primeira figura da canción gospel, tiña unha voz contralto e estivo entre as primeiras intérpretes de spiritual en incorporar no seu música elementos do blues, aderezando o gospel cunha sensualidade e liberdade que nunca antes foran experimentadas no estilo.
Ramón Galup Maneiro
Ramón Galup Maneiro, nado en Bueu en 1880 e finado en Beluso o 15 de decembro de 1906, foi un xornalista galego.
Traxectoria
Fillo de fomentadores cataláns asentados en Bueu. Estudou o bacharelato no Instituto de Pontevedra. En 1904 fundou La Voz de Bueu, do que foi director. Foi correspondente de Noticiero de Vigo e La Revista Popular en Bueu. Finou en decembro de 1906 con 26 anos.
Río Sura
O Sura (en ruso Сура́, en chuvash Сăр) é un río de Rusia, afluente, pola dereita, do río Volga, no que desauga logo dun curso de 841 km.
Percorrido
O Sura nace no nordeste do oblast de Penza, atravesando logo a rexión de Mordovia, e os oblast de Ulyanovsk, Chuvashia e de Nizhnii Novgorod. Desemboca no Volga na altura da cidade de Vasilsursk. A partir da desembocadura é navegábel durante 394 km.
Afluentes e conca
Entre os principais tributarios do Sura cómpre contar:
A súa conca ocupa 67.500 km².
Cidades que atravesa
O Sura pasa a través das cidades de Penza, Alatyr, Shumerlya e Yadrin.
Augaforte
miniatura|dereita|300px|[[Rembrandt, A Virxe e o Neno cun gato, 1654. A parte superior é a augaforte orixinal de cobre, a parte inferior amosa un exemplo da impresión obtida (simétricas respecto ó eixo vertical)]] A Augaforte é un proceso de impresión no que un ácido forte penetra nas partes desprotexidas dunha lámina de metal coa intención de realizar un gravado na propia lámina (ese é o proceso orixinal; actualmente pódense empregar outros produtos químicos e láminas doutros materiais). Xunto co gravado é unha das técnicas máis empregadas nas antigas obras de impresión, e aínda hoxe é amplamente usada.
O método
A lámina de metal (normalmente de cobre, zinc ou aceiro) é cuberta cunha capa de graxa ou verniz resistente ó ácido. Despois escárvase a capa con axuda dunha agulla ou dun buril para debuxar as liñas que se quere que aparezan na obra final (e que se corresponden coas zonas do metal que quedan ó descuberto). Unha vez feito o debuxo, a lámina introdúcese nun baño de ácido ou aplícaselle ácido por riba. O ácido ataca as partes descubertas da lámina de metal debuxando así toda unha serie de liñas. A capa sobrante de graxa ou verniz retírase. Posteriormente aplícaselle tinta á lámina e límpase a superficie de xeito que só quede tinta nas liñas debuxadas polo ácido.
A lámina introdúcese nunha prensa de impresión de alta presión xunto cunha lámina de papel (previamente humedecida para amolecela). O papel absorbe a tinta da lámina conseguindo así un debuxo do gravado do ácido. O proceso pode repetirse máis veces, cada lámina pode dar lugar a centos de impresións sen sufrir un desgaste considerable.
A augaforte foi combinada normalmente con outras técnicas de impresión coma poden ser o gravado (no caso de Rembrandt) e a augatinta (no caso de Goya).
Tikrit
Tikrit (en تكريت‎, en ) é unha cidade de Iraq e capital da provincia Sallad-Ad-Din. Ten unha poboación de 28.900 habitantes (2002). Sitúase no Triangulo Sunnita, unha rexión do país onde esa vertente do islamismo é predominante.
Sitúase a 140 km ao noroeste de Bagdad a carón do Tigris (nas coordenadas ), río ao que debe o seu nome.
Tikrit é coñecida por ser a terra natal de Nabucodonosor, do sultán Saladino, famoso heroe da civilización árabe na loita contra os cruzados, e do expresidente iraquí Saddam Hussein (1937 — 2006), onde está sepultado.
Orniacos
miniatura|dereita|Mapa das tribos ástures. Os orniacos (latín: orniaci) eran un pobo ástur da Gallaecia, pertencente ao convento xurídico asturicense, situados nos arredores do curso do seu río epónimo, o actual Duerna, é dicir, aproximadamente, na tamén chamada comarca de Valduerna, na provincia de León.
Hypothes.is
En decembro de 2017, Hypothes.is ocupaba o posto 113 770 entre os sitios máis populares de Internet segundo Alexa.com.
O proxecto é un sistema que permite a anotación de páxinas web a través de comentarios achegados polos usuarios e un sistema de reputación que cualifica os comentarios. A idea é que os comentarios sexan almacenados en Internet Archive. As persoas fan uso a través dun módulo de extensión no navegador (Chrome) ou a través dunha miniaplicación ligada (noutros navegadores). A idea é que as ligazóns a comentarios específicos sexan visibles sen necesidade dun complemento.
O proxecto foi liderado por Dan Whaley, co-fundador de GetThere, o que fora un dos primeiros sistemas de reservas de viaxes en liña no ano 1995.
Entre os asesores da entidade están John Perry Barlow, Charles Bazerman, Philip Bourne e Brewster Kahle.
Proxecto
Unha entrada en Kickstarter dirixida á recadación dos 100 000 necesarios para crear un prototipo operativo conseguiu o seu obxectivo o 13 de novembro de 2011. Esta iniciativa estruturouse sen ánimo de lucro. Recibiu axuda financeira da Fundación Shuttleworth, da Fundación Alfred P. Sloan, do fondo Helmsley Trust, a Fundación Knight e a Fundación Andrew W. Mellon.
Fento
Os fentos, fieito/as, felgos ou folgueiras son un grupo de plantas vasculares (con xilema e floema) que se reproducen a través de esporas e que carecen de sementes e flores. Diferéncianse dos musgos en seren vasculares, isto é, en ter tecidos especializados no transporte da auga e dos nutrientes e en ter ciclos de vida no que os esporófitos son a fase dominante. Teñen talos, follas e raíces como as outras plantas vasculares.
Os fentos están formados por un rizoma carnoso e teñen follas complexas denominadas megafilos, e que son máis complexas que os microfilos das Lycopodiopsidas. A meirande parte dos fentos, os verdadeiros fentos, son leptosporanxiados. Neste grupo aparecen follas grandes ás veces moi divididas, que son as frondes. Estas vanse desenroscando desde a súa cabeceira segundo o fento vai medrando.
Adóitanse agrupar dentro da división parafilética de Pteridophyta. Aquí considéranse os fentos con ese sentido amplo, no que se consideran a toda a clase Polypodiopsida, que abrangue aos leptosporanxiados (Polypodiidae), e aos fentos con esporanxios, e que son aqueles que non se denominan verdadeiros fentos (como son os Psilotopsida, xestelas ou Equisetopsida, maratiáceas ou ofioglosáceas). Cando se emprega o termo pteridófitas estanse a incluír outras plantas vasculares que non son estritamente "fentos". Do mesmo xeito, o termo “monilofites” refírese aos fentos sensu stricto.
Os fentos arestora fórmano un grupo de 11 a 12 mil especies, que se agrupan en arredor de 340 familias. Os fentos son o segundo grupo de plantas vasculares máis diverso do planeta.
Os primeiros fentos aparecen no rexistro fósil a comezos do devoniano, inda que a meirande parte xorden hai 145 millóns de anos no inicio do cretáceo. A súa gran radiación deuse neste período, xurdindo a meirande parte das familias modernas dos fentos.
O máis estendido dos fentos en Galicia é o fento común (Pteridium aquilinum), abondoso, por exemplo nas carballeiras onde forman extensas superficies. Emprégase como estrume. Segundo a área xeográfica recibe diferentes nomes: feito, fieito, felgo, felga, fenta, fieita, folgueiro, folgueira, fulgueiro, fulgueira, folgueirón, cento, fiento, ciento, faínto, feínto, fuento, fenta, afeto, foleto, foleito, fuleto, fuleiro e felecho.
Etimoloxía
miniatura|dereita|Fentas en [[Bastavales, Brión|Bastavales, Brión.]] "Fento" e a súa variante "fieito" (en portugués feto) orixínanse do termo latino filictu. As formas felgo ou folgueira, semellantes a outras linguas latinas, coexisten no galego, mais son minoritarias. En catalán chámanlle logo falguera, en occitano falguièra, en aragonés felequeras, e en francés fouguère. Todas, xunto á galega folgueira, derivan do latín serodio FILICARIA, orixinariamente un colectivo, indicador de lugar con abundancia destas plantas, en galego: fieital, fieiteira ou fenteira.
Descrición
Ao igual que os esporófitos das plantas con sementes, ou espermatófitas, os fentos compóñense de talos, follas e raíces. A súa diferenza coas anteriores é que se reproducen empregando esporas. A diferenza cos briófitos, e ao igual que as espermatófitas, é que son poliesporanxiófitos: os seus esporófitos sepáranse producindo múltiples esporanxios. Outra diferenza cos briófitos é que os esporófitos dos fentos viven sós e dependen só un curto tempo do gametófito materno.
As follas dos fentos son tecnicamente megafilos, que se lles adoita chamar frondes. Son a parte fotosintetizadoras, e de cor verde e con veas únicas e sen pólas, da planta. As novas follas, ao seren frondes, expándense desenroscándose dunha espiral compacta da punta da folla. As frondes poden ser de dous tipos: ou tropófilas ou esporófilas. As frondes tropófilas son follas vexetativas análogas as follas verdes das plantas esporófitas que non producen esporas, e que por outra parte son as que producen os azucres por fotosíntese. As frondes esporófilas son as follas fértiles que producen a veta de esporas dentro de esporanxios, e polo común se agrupan en soros. En case todos os fentos as follas son morfoloxicamente similares ás follas estériles, e ao igual que as outras son fotosintetizadoras. Nalgúns grupos as follas fértiles son máis estreitas que as estériles, incluso chegando a non ter tecido verde por ningures (p.ex. Blechnaceae e Lomariopsidaceae). A anatomía das follas dos fentos pode ser ora simple ora cunha alta división. Nos fentos arbóreos o talo que conecta a folla co talo principal do fento polo xeral ten múltiples folíolos.
En canto ás raíces, nos fentos son estruturas que ocupan o solo e non son fotosintetizadoras e que se empregan para absorber a auga e os nutrientes dos solos. Son sempre fibrosas e estruturalmente similares ás raíces das plantas esporófitas.
Ao igual que nas plantas vasculares, o esporófito diploide é a fase dominante ou a xeración do ciclo de vida dos fentos. Os gametófitos dos fentos, porén, son ben diferentes dos das plantas esporófitas. Son de vida libre e independente e aseméllanse ás hepáticas. No caso das esporófitas estes desenvólvense dentro da parede de esporas e dependen do esporófito parental para se nutrir. Os gametófitos dos fentos polo xeral compóñense de:
Ecoloxía
Inda que existe a percepción de que o hábitat dos fentos son aqueles húmidos e escuros dos sotobosques, non só están presentes nestes. De feito os fentos viven nunha ampla variedade de hábitats que van desde os puntos altos de montaña ás caras expostas das pedras en desertos. Os fentos pódense entender como especialistas de hábitats marxinais, onde son quen de ocupar espazos onde varios factores ambientais limitan ás anxiospermas, ou plantas con flor. Os seus hábitats máis característicos son os bosques húmidos e con sombra, as fendas do exterior das rochas (en especial cando están máis protexidas do sol), as augas terrestres ácidas de pozas e lagoas, e de árbores tropicais, en especial sendo especies epífitas. En concreto, desde unha cuarta a unha terza das especies de fentos viven nestes últimos ecosistemas.
Os fentos epífitos crean un espazo que permite aloxar unha ampla diversidade de invertebrados. Algunhas especies de Asplenium son quen de darlle espazo á metade da biomasa dos invertebrados dunha hectárea do teito arbóreo das selvas.
Moitos dos fentos dependen das asociacións cos fungos micorrizados. Por outra parte, moitos dependen tamén dun rango de pHs: namentres que o fento trepador norteamericano Lygodium palmatum só medra en solos húmidos e ácidos, a especie Cystopteris bulbifera só se dá en solos calcáreos.
Xa que as esporas son ricas en lípidos e proteínas, algúns vertebrados especializáronse en aproveitalas esporas dos fentos. Así, o rato de campo (Apodemus sylvaticus) está especializado en comer as esporas da Culcita macrocarpa.
Ciclo de vida
miniatura|dereita|Gametófito (a masa verde taloide) e o esporófito (o pé ascendente) de [[Onoclea sensibilis]] miniatura|dereita|Ciclo de vida dun pteridófito, onde se representa a relación entre os gametóficos e esporófitos, e a produción de esporas nos esporanxios. Os fentos son plantas vasculares que difiren dos Lycophyta en ter follas verdadeiras (megafilos), e que adoitan estar pennadas. Diferéncianse das plantas con semente (as ximnospermas e anxiospermas) na súa reprodución xa que é por esporas e por carecer de flores e sementes. Como todas as plantas terrestres, embriófitos, teñen un ciclo de vida denominado alternancia de xeracións que se caracteriza por mudar entre fases diploides esporofíticas e haploides gametofíticas. O esporófito diploide ten 2n cromosomas emparellados, onde n varía de especie a especie. O gametófito haploide ten n cromosomas non aparellados, é dicir, a metade do número de esporófitos. O gametófito dos fentos é un organismo de vida libre mentres que o gametófito das ximnospermas e das anxiospermas depende do esporófito.
O ciclo de vida dun fieito típico segue estre proceso:
Taxonomía
Os fentos agrupáronse tradicionalmente dentro da clase de Filicios e posteriormente dentro do seu propio filo ou división do reino vexetal Pteridophyta, tamén coñecido coma Filicophyta (filicófitas). Ás veces ao grupo tamén se lle chamou Polypodiophyta, ou Polypodiopsida cando se tratou coma unha subdivisión de tracheophyta (traqueofita) (plantas vasculares) e se quería mencionar aos fentos leptosporanxiados. Ese termo de "pteridofitos" empregouse para designar a todas aquelas plantas vasculares que carecen de sementes, co cal son un sinónimo de fentos e plantas afíns. Ademais, o uso da división Pteridophyta ás veces tornábase confuso pois empregouse tanto para a división como para os pteridófitos sensu stricto. Con todo, Pteridophyta xa non é un taxon recoñecido como válido pois é un grupo parafilético. Tradicionalmente denomináronse como fentos a tres grupos discretos de plantas: dous grupos de fentos eusporaxiados, as familias Ophioglossaceae e Marattiaceae, e os fentos leptosporanxiados. Os Ophioglossaceae abranguen ás linguas de serpe, Botrychium e os Sceptridium. Os Marattiaceae son un grupo primitivo de fentos tropicais cun rizoma grande e carnoso e que hoxe se pensa que son un taxon irmán do grupo de fentos leptosporanxiados.
Como nos demais taxons, un dos problemas na clasificación dos fentos son as especies crípticas, que aumentan a problemática da clasificación. Estas especies, que semellan morfoloxicamente ser a mesma, si difiren a nivel xenético e non se reproducen entre si. Un exemplo destas especies é o fento das boticas (Asplenium trichomanes), especie común en Galiza. Este complexo de especies inclúe a especies diploides e tetraploides que teñen pequenas diferenzas morfolóxicas e de hábitats.
Filoxenia
Así, os fentos están ligados a outros grandes grupos taxonómicos segundo indica o seguinte cladograma:
Smith et al. (2006) publicaron a primeira e máis ampla clasificación dos pteridofitos empregando técnicas de filoxenética molecular e determinaron a súa posición como:
A clasificación de Smith et al. (2006) separa a Infradivisión Moniliformopses nos seguintes catro grupos:
Smith et al. (2006) definiu 11 ordes e 37 familias. Esta clasificación de Smith et al. (2006) chegou a ser consenso e a ser mellorada en estudos posteriores. Porén, dentro desta, e como aínda non se secuenciaron moitos grupos filoxenéticos de plantas, esta agrupación foi revisada e comparada con observacións morfolóxicas. A morfoloxía apoia, por exemplo, que se inclúan a Equisetaceae dentro dos fentos. Porén, non existe un consenso sobre da posición do xénero Equisetum. O debate sobre este fai que se propuxera que só se denominen aos fentos leptosporanxiados como verdadeiros fentos e os outros tres grupos como afíns aos fentos. Con todo, non existe un consenso arredor disto. Por outra parte, o grupo Polypodiopsida inclúe a meirande parte das plantas coñecidas como fentos ou fieitos. Algúns estudos apoian a ideas antiga baseada na morfoloxía de que Osmundaceae se separou a comezos da historia evolutiva dos fentos leptosporanxiados. Dalgún xeito esta familia sería intermediaria ente os fentos eusporanxiados e os leptosporanxiados.
As relacións filoxenéticas dos fentos descríbense no seguinte cladograma ata o nivel de orde. Esta división en catro grandes clados tamén se observa empregando só os trazos morfolóxicos.
Posteriormente a esta clasificación propúxose a que tanto as licófitas como os fentos eran subclases de Equisetopsida (Embryophyta), e que ese grupo abranguería a todas as plantas terrestres. Ese termo sería unha Equisetopsida sensu lato que diferenciaría do grupo máis reducido que son os Equisetum. Ademais as licófitas serían unha subclase de Lycopodiidae e os fentos, que serían monilofites, estarían divididos en cinco subclases: Equisetidae, Ophioglossidae, Psilotidae, Marattiidae e Polypodiidae. Os Psilotopsida serían divididos en dous grupos de clases: Ophioglossidae e Psilotidae.
Outra das clasificacións posteriores usa o termo Polypodiophyta para os fentos e subdivídeos, como Smith et al. 2006 en catro grupos: Equisetidae, Ophioglossidae, Marattiidae e Polypodiidae. Esta clasificación reduce amplamente o número de familias da clasificación de Smith et al. 2006.
Finalmente, o grupo Pteridophyte Phylogeny Group (PPG, grupo de filoxenia de pteridofitos) formouse e publicou unha primeira clasificación en 2016. Consideran aos fentos como unha clase, a Polypodiopsida, con catro subclases, e que estarían relacionadas deste xeito, como indica o cladograma:
Esta clasificación do PPG clasifica aos Polypodiopsida en 11 ordes, 48 familias e 319 xéneros, cunha estimación de 10,578 especies de fentos. Cabe ter en conta que o concepto de Polypodiopsida do PPG é un termo amplo (sensu lato) en comparanza co termo de Smith et al. 2006, que o restrinxe máis.
Evolución
miniatura|Fósil do fento Neuropteris ovata (Hoffmann) de finais do [[carbonífero que se recuperou dun xacemento do norte de Ohio.]] Os fentos aparecen en rexistros fósiles de hai 360 millóns de anos a finais do período devoniano. Porén, moitas das familias e especies que hoxe en día existen non apareceron até hai aproximadamente 145 millóns de anos ao comezo do cretáceo, despois de que as plantas con flores comezaran a dominar os ecosistemas. Estímase que a orixe dos fentos, incluíndo aos Equisetum, se produciu a finais da metade do silúrico e que durante o comezo do carbonífero xurdiron os fentos leptosporanxiados. Case todas as familias dos fentos apareceron durante o cretáceo e sufriron unha ampla e rápida diversificación durante o cenozoico. O fento Osmunda claytoniana é un exemplo paradigmático de estacionalidade evolutiva: os rexistros paleontolóxicos indican que non mudou, incluso ata no nivel de núcleos e cromosomas fosilizados, nos últimos 180 millóns de anos.
Diversidade
Os fentos son o segundo grupo máis rico en especies das plantas vasculares. Estímanse unhas 10500 especies de fentos e 1300 de licófitas.
En Europa están catalogados 38 licófitas e 156 fentos. Desas especies un 27,3% son especies endémicas nas súas rexións, e adoitan limitarse a pequenas áreas xeográficas ou hábitats. No caso de Europa a meirande parte dos endemismos están na zona macaronésica. As maior riqueza de especies dase na Macaronesia, Córsega e a zona central montañosa de Europa (Alpes, Pireneos, o Macizo Central e os Cárpatos).
En Europa os fentos están a sufrir un retroceso pola fragmentación e redución dos seus hábitats, pola presión urbanistica e as infraestruturas. Os procesos de eutrofización das augas afectan as especies deses hábitats, así como noutros casos nos que apresión pola agricultura e a presión urbana é patente. Ademais a deforestación e o aproveitamento excesivo de augas reduce a posibilidade de supervivencia de especies de fentos. Estimouse que o 19.9% das licófitas e fentos europeos están cun alto grado de risco de extinción.
Especies na Península Ibérica
En España están catalogadas en réxime de protección especial polo seu estado de vulnerabilidade as seguintes especies:
Especies en Galiza
Entre as especies máis comúns de fentos dos ecosistemas galegos están:
As especies que están catalogadas como en perigo ou nunha situación de vulnerabilidade son:
Existe unha especie de fento no territorio galego catalogada como especie invasora:
Etnoloxía
Refráns:
Existen topónimos galegos relacionados con estas planta, como son a Fenteira, A Fenteira, A Fentosa, O Fental, Filgueira, A Filgueira ou As Filgueiras.
Esgrima nos Xogos Olímpicos de 1932
100px|border|Esgrima Nos Xogos Olímpicos de 1932 celebrados na cidade dos Ánxeles realizáronse sete probas de esgrima, seis en categoría masculina e unha en categoría feminina.
Participating nations
Un total de 109 tiradores (92 homes e 17 mulleres) de 16 nacións competiron nos Xogos dos Ánxeles:
Torniolaakso
miniatura|250px|Mapa de Torniolaakso. Torniolaakso (Subrexión do Val de Torne) é unha a subdivisión de Laponia e unha das subrexión de Finlandia. A subrexión non debe ser confundida co Val de Torne (Meänmaa).
A superficie da subrexión é de 4 076,3 km², dos cales 309,3 km² (o 7,58 %) están cubertos de auga. O 31 de maio de 2017, a poboación era de 7 675 habitantes, cunha densidade de 2,12 hab./km².
Lomba
O topónimo galego Lomba é un orónimo que indica unha elevación do terreo de pouca extensión e pouco desnivel. Pode referirse a varios lugares de Galicia:
Desire (álbum)
Desire é o décimo sétimo álbum de estudio do músico estadounidense Bob Dylan, publicado o 5 de xaneiro de 1976 a través do selo Columbia Records.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Bob Dylan e Jacques Levy, agás onde se indique.
Camellia sasanqua
Camellia sasanqua é unha especie botánica de Camellia nativa dos bosques sempreverdes costeiros do sur do Xapón, en Shikoku, Kyūshū e moitas outras illas menores, tan ao sur coma Okinawa. Atópase usualmente medrando en altitudes duns 900 msnm. En Galiza atopámola coma ornamental, acadando algúns exemplares bos tamaño, con todo é máis pequena ca camelia común, con follas miúdas, flores sinxelas e recendentes, adoita rosear antes ca Camellia japonica, polo outono. miniatura|240px|Ilustración miniatura|240px|Vista da planta
Descrición
É un arbusto sempreverde de 5 m de altura. Follas largas, elípticas, de 3–7 cm de longo e 1,2–3 cm de largo, cunha marxe finamente aserrada. Flores 5–7 cm diámetro, con 5-8 pétalos de cor branca a rosa escura.
Historia e usos
Ao comezo do período Edo, os cultivares de Camellia sasanqua aparecen; o primeiro rexistro de cultivares desta planta foi feito por Ihei Itō (1695-1733). En xaponés distínguese a camelia común (椿、ツバキ, tsubaki) da sasanqua (山茶花, サザンカ, sazanka, literalmente «flor do té da montaña»)., e incluso nos haikus cada unha destas flores é un kigo que se asocia a unha estación distinta: a camelia común asóciase á primavera e a sasanqua ao inverno.
Camellia sasanqua non foi coñecida en Occidente até 1869, cando foi importada a Europa por mercadores alemáns. Despois introduciuse en Australia e nos EUA.
Ten unha longa historia de cultivo no Xapón por razóns prácticas máis ca decorativas, xa que as follas se usan para facer té, e coas sementes ou noces se fai aceite, usado en iluminación, lubrificación, cocedura, cosmética. O óleo de té ten un poder calorífico máis alto ca calquera outro óleo comestíbel dispoñíbel naturalmente no Xapón.
Árbore senlleira en Galiza
A Camelia 'sasanqua' do Pazo de Torres Agrelo en Redondela (Pontevedra) figura no Catálogo de Árbores Senlleiras elaborado pola Xunta de Galicia.
Taxonomía
Camellia sasanqua foi descrita por Carl Peter Thunberg e publicado en ''Flora Japonica,. . . 273, t. 30'', no ano 1784. Camellia: nome xenérico outorgado en honra ao botanista e misioneiro xesuíta do século XVII, Jiří Josef Camel (tamén coñecido coma Camellus), que transportou plantas de camelias dende as Filipinas até Europa. Carl von Linné nomeou este xénero na súa lembranza.
sasanqua: epíteto derivado da palabra xaponesa sazanka, que significa "té da montaña".
Tamarín, Bascoi, Mesía
Tamarín é un lugar da parroquia de Bascoi no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes. Tiña 11 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 7 eran homes e 4 eran mulleres.
Emblema da República Popular da China
O emblema da República Popular da China (中华人民共和国国徽 Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó guóhuī) contén nun círculo vermello a representación de Tiananmen, a porta de entrada da Cidade Prohibida, onde Mao declarou a fundación da República Popular en 1949. Baixo esta representación están as cinco estrelas que tamén aparecen na bandeira nacional. A estrela meirande representa o Partido Comunista da China, mentres que as catro estrelas máis pequenas representan as catro clases socias definidas polo maoísmo.
San Martiño de Grou, Lobeira
San Martiño de Grou é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Lobeira. Segundo o IGE en 2021 tiña 9 habitantes (4 homes e 5 mulleres) establecidos nunha única entidade de poboación, o lugar de Cabaleiros. Este lugar xunto co do Valoiro da parroquia homónima do concello de Lobios, forman a parroquia eclesiástica de San Martiño de Grou do arciprestado da Baixa Limia da diocese de Ourense.
Campo Grande de Valladolid
250px|miniatura|Interior do parque O Campo Grande é un gran parque público situado en pleno centro da cidade de Valladolid. Ten forma triangular, ten 115.000 m² (11,5 ha) de superficie e está limitado pola Acera de Recoletos, o Paseo de los Filipinos e o Paseo de Zorrilla. O seu acceso principal atópase na Plaza de Zorrilla, onde xunto a unha gran porta de factura moderna áchase un escudo floral da cidade. O parque atópase pechado en todo o seu perímetro por un sinxelo enreixado que corre entre pilastras, con portas en todos os seus lados.
A súa orixe como parque ou, máis especificamente, como zona axardinada, remóntase a 1787, aínda que xa desde o século XV hai que consideralo como un espazo urbano de grande importancia. Un aspecto notable do parque é a abundante poboación avícola, con especies como pavos reais, faisáns e pombas. Ten unha gran variedade de árbores que constitúen un verdadeiro xardín botánico.
Nalgúns momentos da súa historia denominouse Campo da Verdade e posteriormente Campo de Marte pero finalmente consolidouse como Campo Grande.