cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carlos Ernesto Fontana
Traxectoria
Na tempada 1983–84 fichou polo CD Castellón en Segunda División, club no que estivo 4 campañas. Foi unha peza clave no centro do campo do conxunto valenciano, firmando un total 126 partidos xogados e 28 goles anotados.
Na tempada 1987–88 firmou co Deportivo da Coruña, onde estivo dúas campañas. O seu debut coa camisola branquiazul produciuse o 30 de agosto de 1987, na primeira xornada do campionato, cunha vitoria sobre o Barcelona Atlètic en Riazor (1–0).
Máis tarde xogou no UD Melilla (1990–1992), Racing Club Portuense (1992–93) e UD Almería (1993–94), todos clubs de Segunda División B.
Hywel Dda
miniatura|Escultura de Hywel Dda no concello de [[Cardiff, por F.W. Pomeroy.]] Hywel Dda ou Hywel o Bo (en ocasións anglificado como Howell o Bo ou Hywel o Próspero debido aos seus extensos terreos e as súas numerosas concubinas), nado en 880 e finado en 950, foi un famoso rei do reino de Deheubarth no suroeste de Gales, que mediante a súa astucia e manobras políticas finalmente conseguiu gobernar a maior parte do actual territorio de Gales. Como descendente de Rhodri Mawr “O Grande” por parte de seu pai Cadell ap Rhodri, era membro da rama Dinefwr da dinastía. Actualmente crese que orixinalmente o seu nome era Hywel Ddu (“Hywel o Negro”), pero que posteriormente o seu goberno foi modificado de forma romántica polos nacionalistas galeses.
Hywel é lembrado como un dos reis galeses máis responsábeis e capaces antes da conquista normanda, e recibiu o título de Rei dos Britóns. O seu nome atópase especialmente asociado á estructuración e definición das antigas leis de Gales, que a miúdo son mencionadas como Leis de Hywel. Hywel Dda era un home educado e erudito, cun coñecemento fluído de latín, inglés e galés.
Paz con Inglaterra
miniatura|284x284px|Hwyel Dda no manuscrito Peniarth 28. O reinado de Hywel non foi pacífico, pero conseguiu alcanzar un acordo co rei Aethelstan de Inglaterra. Aethelstan e Hywel gobernaron parte de Gales conxuntamente. As relacións entre ambos melloraron de tal maneira que Hywel chegou a cuñar moeda na cidade inglesa de Chester. Foi o único gobernante galés que chegou a cuñar moeda propia.
O seu estudo dos sistemas legais e a súa visita a Roma no ano 928 nunha peregrinación permitíronlle desenvolver un sistema avanzado de leis para o seu reino. O Libro de Leis de Hywel estaba escrito en galés e parcialmente en latín, contendo as Leis da Corte, as Leis do País e as Leis da Xustiza.
Existen diversas teorías sobre os motivos da estreita relación entre Hywel e o rei Aethelstan. J.E. Lloyd afirma que Hywel era un admirador da corte de Wessex, imitando moitos dos seus elementos, mentres que D.P Kirby suxire que Hywel actuou de forma pragmática, recoñecendo a realidade do poder político en Gran Bretaña no século X. Tamén é notábel que dese a un dos seus fillos un nome anglosaxón, Edwin. Evidentemente, a súa política de achegamento a Inglaterra non foi do agrado de todos os seus vasalos. Aethelstan e Hywel eran dous reis que compartían intereses similares. Ambos cuñaron moeda, e a ambos se lles atribúen códigos de leis. É moi posíbel que Hywel admirase o poder do seu veciño e tratase de adaptar a súa política ao seu propio reino.
Segundo Sir Ifor Williams un poema galés titulado Armes Prydein foi escrito en Deheubarth durante o reinado de Hywel, no que se pedía aos galeses que se aliasen con todos os pobos non anglosaxóns de Gran Bretaña e Irlanda para expulsar aos saxóns. O poema pode estar vinculado á alianza entre os reinos nórdicos e célticos que se enfrontaron a Aethelstan na Batalla de Brunanburh no ano 937. Ningún exército galés se uniu a esta alianza, é posíbel que debido á influencia de Hywel. Por outra banda, tampouco enviou tropas en apoio do rei Aethelstan.
As Leis de Hywel
Cara ao ano 945 Hywel convocou unha asemblea en Whitland na que a lei galesa foi codificada e escrita para a posteridade. Gran parte do código foi escrito polo clérigo Blegywryd.
Morte
Poucos anos despois de codificar a lei galesa, cara ao ano 950, Hywel morreu, e o seu reino dividiuse en tres. Gwynedd foi conquistado polos fillos de Idwal Foel, mentres que Deheubart foi dividido entre os fillos de Hywel. Con todo, o seu legado sobreviviu nas súas leis, que permanecerían vixentes en Gales até a súa conquista por Inglaterra e non foron abolidas polo parlamento inglés até o século XVI. Unha copia da lei (manuscrito Peniarth 28) consérvase na Biblioteca Nacional de Gales.
Recentemente máis de 30 manuscritos foron seleccionados para unha conferencia e debate por Hywel Emanuel, profesor de estudos medievais de Gales. Só cinco deles foron considerados o bastante antigos, remontándose ao século XIII ou antes, para ser atribuídos a Hywel. Tres deles estaban escritos en latín e dous en galés.
Catarina de Siena
Catarina de Siena, nada o 25 de marzo de 1347 e finada o 29 de abril de 1380, foi unha doutora da Igrexa católica.
Traxectoria
Filla número 24 de Jacobo de Benincasa, un tintoreiro de peles. Segundo o cronista Raimundo de Capua, dende nena xa tivo as súas primeiras experiencias místicas non exentas de alucinacións. Aos 12 anos a súa familia decidiu entregala en matrimonio, ao que ela manifestou unha radical oposición. Como desafío á autoridade dos seus pais, curtouse os cabelos e negouse a acicalarse. Foi por iso maltratada, todo o cal provocoulle un estado de anorexia crónica. Illouse e comezou unha vida de penitencia e oración. Neste estado, unha enfermidade infecciosa desfiguroulle o rostro.
En 1363, fascinada pola figura de Domingos de Guzmán, entra como terciaria na orde dominica, aínda que inicialmente non foi aceptada debido á súa xuventude e ás súas excentricidades. Unha vez admitida, acudía ao hospital de Scala e á leprosería de san Lázaro a coidar enfermos. Continuou sufrindo éxtases e esmorecementos, o que lle causou incomprensións e marxinacións entre as irmás da súa orde. A curiosidade popular comezou a centrarse nela, o que lle permitiu dar testemuña da súa fe e ir congregando -contra a súa vontade- a un grupo cada vez máis numeroso de seguidores entre os que se encontraba o seu retratista o pintor Andrea Vanni.
Isto deulle azos para saír á vida pública onde comezou un labor de reconciliación de inimizades domésticas como a da poderosa familia de Rocca d´Orcia, para moi logo mediar en conflitos políticos e, finalmente, entre cidades como Florencia ou Pisa e os Estados Pontificios. Acompañou tamén a condenados á morte no seu derradeiro tránsito. Desta época quedan testemuñas epistolares onde se ve a Catarina de Siena censurando ao propio Papa.
Alarmada a súa orde, o 21 de maio de 1374, un Capítulo Xeral sométea a un proceso inquisitorial. Non se consegue demostrar a súa suposta herexía pero asígnanlle un director espiritual: Raimundo de Capua, que se converterá no seu biógrafo e discípulo.
Tamén en 1374, acudiu a Pisa, onde se desatara unha peste, para axudar aos infectados. Ela mesma contaxiouse da enfermidade.
A partir de 1376, incide directamente sobre o papa Gregorio XI; esíxelle unha reforma da Igrexa, a súa independencia fronte aos poderes políticos franceses e, como paso imprescindible para iso, a súa volta a Roma para cumprir cos seus deberes de bispo. Os Papas levaban setenta anos fóra da sé de Pedro residindo en Aviñón. O 17 de xaneiro de 1377, o Papa volveu a Roma.
Posteriormente fundou o convento de dominicas de Santa María dos Anxos na fortaleza de Belcaro. A súa mediación foi determinante para que se asinara a paz entre Florencia e o novo papa Urbano VI.
O 20 de setembro de 1378 Francia propicia a coroación dun Papa en Aviñón (Roberto de Xenebra, co nome de Clemente VII). Catarina de Siena defende os dereitos de Urbano VI e concita o apoio de estados italianos coma Nápoles. En 1380, Roma é liberada e Urbano VI entra descalzo nela inspirado por Catarina. Ese ano esta sofre un ataque de apoplexía e morre na cidade papal.
O seu corpo, moi mutilado polos cazadores de reliquias, está en Santa María de Minerva en Roma. A súa cabeza estivo ata 1998 na igrexa de Santo Domingo de Siena pero agora está tamén en Roma.
Pensamento
Catarina de Siena non desenvolveu un pensamento estruturado. Este dedúcese dos seus testemuños de carácter espiritual e das súas cartas (máis de 380). Transmite unha combinación entre unha mística esencial onde no máis íntimo do ser (a cela interior) únese o fondo do humano co abismo divino, e unha mística nupcial onde non se trata de acadar a unidade do ser senón a comuñón no amor. O autocoñecemento agroma da relación. As súas alucinacións describen isto literalmente.
Sobre o sentido da vida, está impregnada dun cego providencialismo:
O deber ético está por riba das convencións; criticada por ser indecoroso e impropio dunha muller despoxarse do manto para darllo a un marxinado, responde: Prefiro que me encontren sen manto que sen amor.
Obra literaria
miniatura|Lettere, 1721 Aínda que os seus biógrafos sostiveron que lía con dificultade e non sabía escribir por si mesma, deixou unha obra fundamental para a literatura en toscano. Foi, xa que logo, unha das primeiras escritoras espirituais que abandonou o latín pola súa lingua vernácula.
Significación
Foi canonizada por Pío II en 1461. Pío IX proclamouna patroa de Roma e Pío XII fíxoa patroa de Italia. Paulo VI proclamouna doutora da Igrexa universal. Xoán Paulo II declarouna copatroa de Europa por representar a síntese entre contemplación espiritual e acción social.
-410
Outros
Historia ano a ano
Mosteiro de Santa María da Franqueira
O mosteiro de Santa María da Franqueira foi un pequeno mosteiro cisterciense de orixe medieval, situado nas abas do monte de Paradanta, nun noutrora inaccesíbel lugar da parroquia da Franqueira (Cañiza). Do antigo mosteiro só se conserva a igrexa parroquial. Foi levantado polos señores de Sobroso no século XIII, inicialmente para a orde dos Bernardos. No lugar celébrase a popular romaría da Franqueira, cunha antiga peregrinación de todas as parroquias da contorna, do sur de Galicia e mesmo do norte de Portugal.
Historia
A historia dos inicios do mosteiro e da adoración á Virxe vese chea de lendas e contos, algúns posibelmente herdeiros dunha orixe pagá céltico-galaica. Xa no ano 570 no parroquial suevo noméanse parroquias cristiás na zona, primeira evanxelización da Gallaecia. Seica a fundación do mosteiro da Franqueira fose arredor do ano 580 polo bispo Martiño de Dumio. O termo Franqueira (tamén escrito antigamente Franqueyra) procede do xermano e significaría: “lugar dos homes libres ou francos, honrados”. No século VIII, durante as breves invasións sarracenas, crese que a imaxe da Virxe foi agochada.
No século XI déronse as invasións viquingas e normandas e é daquela cando as tradicións din que se atopou a Virxe no Coto da Vella (cume de 924 m de altitude da Paradanta). Sábese que a imaxe se venerou nunha ermida, posibelmente froito dunha cristianización dun lugar de culto pagán e celta, e despois trasladouse á actual igrexa. Foi, pois, unha das advocacións máis antigas de Galicia. A lenda di que a Virxe foi atopada embaixo dunhas rochas no tal Coto da Vella por unha veciña que creu ver un resplandor nos penedos. A imaxe axiña se fixo moi popular e foi considerada milagreira. miniatura|230px|Interior da igrexa, coa bóveda e a Virxe no fondo da [[ábsida.]] Disque os veciños de Luneda se enfrontaron aos da Franqueira, porque querían a construción da capela nas súas terras. A decisión final tomouse dun xeito moi especial: carrexouse a imaxe da Virxe nun carro de bois aos que lles vendaron os ollos; o primeiro lugar onde estes se detivesen a beber, é onde erguerían o templo. Os bois detivéronse no manancial da Franqueira. En 1968 colocouse unha imaxe de pedra da Virxe no Coto da Vella, en lembranza do lugar onde se atopara inicialmente a Virxe. A tradición de levar a Virxe nun carro de bois durante a romaría refírese a este feito. .
O primeiro testemuño serio da existencia do mosteiro é do ano 1063, cando o rei de Galiza e León Fernando I fixo unha doazón ao seu abade Alvito e aos freires que nel moraban. Aproximadamente en 1293 adheriuse á Orde do Císter, despois de décadas de inexistencia da orde en Galicia. O século XIV foi o da plena consolidación do mosteiro, construíuse o complexo monástico do que só se conserva a igrexa medieval, e recibíronse varias doazóns significativas pola gran veneración que tiña a Virxe. No ano 1343 levantouse a portada románica, segundo reza o lintel. É curioso un testamento de 1361 do veciño de Ribadavia: Johán Gomes que manda yr en romaria por min huun home ou moller con oferta e con candea a Santa María da Franqueira, tamaña candea como eu de meu estado.
En 1444 o rei Afonso VII de León e Galiza concede un privilexio ao mosteiro. No século XIV, Paio Sorreda de Soutomaior incorpora ao patrimonio varios coutos, incluído o extinguido mosteiro de Casteláns, en Covelo para que A Franqueira conservase a categoría abacial ao ingresar na Congregación de Castela, que se produce en 1521 mediante bula outorgada polo Papa León X.
No ano 1572 o Conde de Salvaterra intentou que o mosteiro recuperase o rango abacial, mais non se conseguiu pola grande esixencia económica que implicaba. Así, durante a Idade Moderna, A Franqueira tivo a categoría menor de priorado ou presidencia, poucos monxes, e rendas baixas. Dende 1689 a 1692 fixéronse diversas obras no mosteiro: corredor, cociña, refectorio, celas, etc. Tamén se construíu o retablo, o sagrario e unha imaxe do Resucitado na igrexa. En 1699 ampliouse a ábsida coa súa bóveda, embeleceuse o presbiterio cun retablo do que se conservan as imaxes dos fundadores cistercienses e substituíronse por un baldaquino arroco. En 1750, sábese grazas ao censo do Marqués de Ensenada que a vila contaba con gran sona; existía unha hospedaría monacal, unha botica, catro mesóns, xastre, ferreiros de cabalos, oito arrieiros de viño do Ribeiro, e incluso dous traficantes que traían lenzos de teas dende Madrid.
En 1835 o mosteiro foi abandonado por mor da desamortización de Mendizábal, dende aquela o mosteiro pasou a funcionar como igrexa parroquial. Comezou a ruína deste.
En 1883 o canteiro Ignacio Cerviño Quinteiro comezou uns traballos de restauración coa reconstrución da bóveda do altar; e en 1888 emprazouse o sino maior fundido en Braga, no obradoiro de Narciso Antonio da Costa. A nova torre rematouse en 1895 tamén por Cerviño Quinteiro.
Descrición
dereita|miniatura|230px|Portada gótico-románica. O templo actual comezou a construírse en 1343 nun estilo románico serodio en cantaría de granito. No exterior salientan os contrafortes e a cornixa con canzorros. Salienta na fachada occidental a portada gótica con reminiscencias románicas de arquivoltas semicirculares, nas que salienta a imaxinaría. Posúe catro pares de columnas de fustes de ornamentación variada que sosteñen as arquivoltas, con anxos dispostos en forma de arco como nas portadas oxivais. No tímpano represéntase unha escena da adoración dos Reis Magos coa Virxe sentada baixo unha cupuliña oxival e o Neno no colo. A torre orixinal foi substituída pola actual ergueita a finais do século XIX (posibelmente a anterior se derrubara trala desamortización).
O interior é sinxelo, propio da Orde do Císter, sendo o presbiterio a zona máis antiga que dá paso a unha cúpula construída no século XVII. A sinxeleza do edificio fai centrar a vista na imaxe pétrea policromada da Virxe da Franqueira, baixo un baldaquino barroco no fondo da ábsida. A planta é rectangular, unida a unha capela de ábsida tamén rectangular mediante unha bóveda de media laranxa. A nave posúe catro compartimentos separados por arcos apuntados sobre os que acouga un teito de madeira.
A romaría
A segunda romaría é a da Natividade da Virxe, nos días 7, 8 e 9 de setembro. É a máis numerosa e onde acoden xentes de lugares máis afastados como a costa ou Portugal. A imaxe da Virxe da Fonte sae en procesión, segundo a lenda, nun carro de bois; e diante do carro catro parellas de mozos bailan batendo uns paus ao son da ancestral música.
Lluís Domènech
miniatura|300px|[[Hospital de Sant Pau.]]Lluís Domènech i Montaner, nado o 21 de decembro de 1850 e finado o 27 de decembro de 1923, foi un político e arquitecto catalán que destacou polas súas obras edificadas en estilo modernista catalán.
Traxectoria
Naceu en Barcelona e aínda mozo manifestaría o seu interese pola arquitectura. Estudou a carreira de arquitectura, ocupando posteriormente unha cátedra no Colexio de Arquitectura de Barcelona. Desde ese cargo exerceu unha influencia considerábel sobre como debía ser o modernismo en Cataluña. Escribiu un artigo titulado En busca d’una arquitectura nacional, publicado na revista La Renaixença (O Renacemento), que marcou o camiño cara a unha arquitectura moderna e nacional catalá.
Político
miniatura|[[Casa Fuster.]]En 1892 presidiu a asemblea que redactou as Bases de Manresa, documento que puña os alicerces para a devolución das Constitucións catalás.
Arquitecto
Como arquitecto, Domènech realizou edificios nos que se combina unha racionalidade estrutural con elementos ornamentais extraordinarios, inspirados nas correntes arquitectónicas hispano-árabes e nas liñas curvas propias do modernismo. No actual Museo de Zooloxía, construído orixinariamente como restaurante (El Castell dels Tres Dragons: O Castelo dos Tres Dragóns) con motivo da Exposición Universal de 1888, en Barcelona, Domènech utilizou estruturas de ferro a vista e cerámica, técnica que máis tarde, en 1908, perfeccionaría no Palau de la Música Catalana' (Pazo da Música Catalá). Este edificio, e os que proxectou posteriormente, incorporan unha profusión de mosaicos, cerámicas e vidro, policromados, dispostos con exquisita harmonía, que lles confiren un aspecto grandioso.
Contrariamente a outros arquitectos do modernismo, Domènech tendeu co paso do tempo a realizar edificios máis lixeiros, eliminando material nas estruturas, pero mantendo a ornamentación como elemento de primeira orde.
Domènech i Montaner faleceu en Barcelona aos 73 anos de idade.
Obras destacadas
miniatura|[[Palau de la Música Catalana, Barcelona. Entrada]]
Soilán
O topónimo Soilán pode referirse a:
Chris Wilcox
Chris Ray Wilcox, nado o 3 de setembro de 1982 en Whiteville, Carolina do Norte, é un ex xogador profesional estadounidense de baloncesto.
Traxectoria
Wilcox foi traspasado o 14 de febreiro de 2006 a cambio de Vladimir Radmanović. Na tempada 2005-06 cos Seattle SuperSonics, Wilcox acadou 14.1 puntos e 8.2 rebotes por partido. Xogou de titular en 23 dos 29 partidos que xogou cos Sonics.
O 19 de febreiro de 2009, Wilcox foi traspasado aos New York Knicks a cambio de Malik Rose. Converteuse en axente libre ó remate da tempada.
O 22 de xullo de 2009, Wilcox asinou un contrato por varios anos cos Detroit Pistons.
O 9 de decembro de 2011, Wilcox asinou por un ano co salario mínimo de veterán cos Boston Celtics. Tras diagnosticárselle unha irregularidade no corazón, foi cortado polos Celtics o 23 de marzo de 2012. Porén, máis tarde anunciouse que podía xogar, e fichou de novo polos Celtics o 14 de xullo de 2012.
Dasypus pilosus
Dasypus pilosus, coñecido vulgarmente na bibliografía internacional como armadillo de fociño longo peludo, é unha especie de mamífero placentario da orde dos cingulados e da súa única familia, a dos dasipódidos, que vive nunha pequena parte dos Andes peruanos, nos departamentos de San Martín, La Libertad, Huánuco e Junín, onde se pode encontrar até os 3 000 m de altitude. Recentemente foi observado tamén no departamento de Amazonas.
Características
O armadillo de fociño longo peludo coñécese moi pouco. Como as outras especies do xénero Dasypus, ten unha coiraza ouy armadura formada por placas dérmicas osificadas dispostas en varias bandas móbiles cubertas por pel coriácea. O fociño é longo e delgado e mide máis da metade da lonxitude total da cabeza. As orellas son longas, e están desprovistas de pelo. A cola é delgada, e vai estreitándose cara a punta. A parte dianteira da cola está protexida por aneis de escamas queratinizadas. As patas dianteiras teñen catro garras fortes, e as traseiras cinco, con uñas máis pequenas. Ten unha capa distintiva de pelos longos de color parda avermellada ou parda agrisada que xorde a través de diminutos poros da súa armadura. As súas proporcións corporais son similares ás doutros armadillos, pero é pouco probábel que se confunda coas outras especies. Un individuo macho estudado tiña unha lonxitude total de 57,5 cm, incluíndo unha cola de 25,2 cm.
Distribución e hábitat
Dasypus pilosus é unha especie endémica do Perú, onde se encontra restrinxido na parte oriental dos Andes. Habita nos departamentos de San Martín, onde está presente no Parque Nacional do río Abiseo, La Libertad, Huánuco e Junín, e tamén se rexistrou recentemente no departamento de Amazonas.
O seu hábitat son os Yungas, unha zona de bosques subtropicais, bosques caducifolios e perennes ao longo das ladeiras orientais das montañas. Parece frecuente en zonas de denso mato en rexións de pedra calcaria.
Desrición
A especie foi descrita en 1856 polo zoólogo austríaco Leopold Fitzinger, baixo o nome de Cryptophractus pilosus, en ''Versamml. Deutsch. Nat. Arzte, Wien, Tageblatt, 32: 123.
Non se coñecen subespecies.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, e de polo primixenio que lle impuxo Fitzinger, a especie coñeceius tamén polo sinónimo Dasypus hirsutus (Burmeister, 1862) ,
Aleix Vidal
Aleix Vidal Parreu, nado o 21 de agosto de 1989 en Valls, é un futbolista catalán. Xoga de centrocampista e o seu actual club é o Sevilla FC.
Primeiros anos
Vidal asinou co RCD Espanyol en 2007 pero non chegou a debutar co primeiro equipo, rematando a súa única tempada no equipo cunha cesión ó Panthrakikos grego. O 31 de agosto de 2009, asinou co Gimnàstic de Tarragona da Segunda División, pero pasou a maior parte da tempada no seu filial, o Pobla de Mafumet.
No verán de 2010, Vidal fichou polo RCD Mallorca B da Segunda División B. Ó remate da tempada, tras o descenso do equipo, fichou por outro filial, a UD Almería B.
Almería
Vidal fixo o seu debut co primeiro equipo do Almería o 27 de agosto de 2011 contra o Córdoba CF. Pouco despois incorporouse de forma definitiva ó primeiro equipo. Na súa segunda tempada, anotou catro goles en 37 partidos para axudar ó equipo a volver á Primeira División dous anos despois.
O 6 de agosto de 2013, Vidal renovou o seu contrato co Almería ata o ano 2017. Fixo o seu debut na Primeira División o 19 de agosto de 2013 na derrota do Almería por 2-3 contra o Villarreal CF, e anotou o seu primeiro gol un mes máis tarde, na derrota por 2-4 contra o Atlético de Madrid.
Sevilla
O 16 de xuño de 2014, Vidal fichou polo Sevilla FC a cambio de 3 millóns de euros, e asinou co equipo andaluz un contrato de catro anos. En Sevilla conseguiu a UEFA Europa League na tempada 2014-15, tras a vitoria por 3-2 contra o Dnipro Dnipropetrovsk.
Barcelona
O 7 de xuño de 2015, Vidal asinou un contrato de cinco anos co FC Barcelona, despois de que o equipo catalán pagase 18 millóns de euros polo seu traspaso.
Movemento pola Autodeterminación e Independencia do Arquipélago Canario
O Movemento pola Autodeterminación e Independencia do Arquipélago Canario (MPAIAC) foi unha organización fundada por Antonio Cubillo, cuxo fin era a secesión das Illas Canarias de España. Durante a década de 1970 operou a través de dous grupos armados: as Forzas Armadas Guanches (FAG) e os Destacamentos Armados Canarios (DAC).
Historia
O MPAIAC, apoiado polo Goberno alxeriano, optou estratexicamente por unha liña africanista, recorrendo á exaltación dos antigos aborixes das Canarias coñecidos como "guanches". Con iso chegou a conseguir en 1968 o apoio dun Comité de Liberación ad hoc da extinta Organización para a Unidade Africana (OUA), dirixido por Alxeria, que nunha reunión secreta declarou as Canarias como un arquipélago xeograficamente africano, alegando a xustaposición xeográfica das illas respecto de África.
O 1 de novembro de 1976 o MPAIAC inicia a actividade terrorista a través das Forzas Armadas Guanches (FAG), facendo estoupar un explosivo na superficie comercial Galerías Preciados nas Palmas de Gran Canaria. O 27 de marzo de 1977 fan estoupar unha bomba na floraría da terminal de pasaxeiros do Aeroporto de Gran Canaria, co resultado de sete persoas feridas, e anuncian unha segunda bomba, o que obriga a desviar os voos ao Aeroporto de Tenerife Norte ("Los Rodeos"), en Tenerife. Ese día produciríase no aeródromo tinerfeño o maior accidente aéreo da Historia, con 583 vítimas mortais. Cubillo negou a colocación da bomba e atribuíu as mortes aos controladores aéreos, aos pilotos e á brétema reinante. Ese mesmo mes morre un militante do MPAIAC, Santiago Marrero, nun tiroteo con vixiantes da Armada Española no cuartel de "La Isleta", nas Palmas de Gran Canaria, onde entrara a roubar armas. O 13 de maio produciuse o primeiro atentado terrorista das FAG en territorio peninsular, estoupando un artefacto explosivo en Galerías Preciados en Madrid. A única morte causada directamente polo MPAIAC foi a do artificieiro da Policía Rafael Valdenebro ao intentar desactivar unha bomba colocada polo grupo en San Cristóbal de la Laguna (Tenerife) o 24 de febreiro de 1978, que ía destinada a asasinar un avogado local.
O 5 de abril de 1978 Cubillo é apuñalado en Alxer, polo que quedou munusválido para o resto da súa vida. O intento de asasinato de Cubillo foi silenciado durante 72 horas polas autoridades alxerinas, mentres que ordenaban deter a calquera español que vivise en Alxer: o goberno de Houari Boumédiène, debilitado por problemas económicos e políticos, pretendía desviar a atención destes relanzando o seu liderado no Comité de Liberación e facer comparecer a Cubillo no cumio da OUA. A Audiencia Nacional sentenciou en 1990 que persoas "non determinadas", pero si "pertencentes aos servizos policiais", encargaron o asasinato a José Luís Espinosa Pardo, que foi condenado a 20 anos de cárcere e ao pagamento dunha indemnización de 150.000 euros. En 2003 Cubillo conseguiría do Ministerio do Interior español 150.253 euros ao abeiro da lei de solidariedade de vítimas do terrorismo.
O MPAIAC finalmente renuncia á loita armada e en 1979 expulsa o seu fundador e secretario xeral, Antonio Cubillo, por non coincidir nalgunhas formulacións coa dirección. Con todo, Cubillo seguiría presentándose a si mesmo como portavoz e dirixente do MPAIAC, deslexitimando o uso do nome polo outro grupo. Posteriormente, Cubillo funda o Congreso Nacional de Canarias (CNC), dentro do cal se producirán tamén disputas pola repartición de 25.000 dólares e posteriores axudas económicas que supostamente foron á súa conta particular en Francia, e terminarían con intentos de agresión entre os seus membros.
Cara a 2003, algúns dos antigos integrantes do MPAIAC que foron expulsados no seu día reconstitúen a organización, aínda que esta reconstitución non será recoñecida pola maioría dos militantes históricos. Doutra banda, a actividade política do MPAIAC reconstituído é practicamente nula e apenas vai máis aló do ámbito de internet.
Andrej Babiš
Primeiros anos e formación
Naceu en Bratislava. O seu pai, Štefán Babiš, era un diplomático e executivo dunha empresa do réxime comunista checoslovaco para a exportación e importación de produtos agrarios. Membro do Partido Comunista de Checoslovaquia, representou a Checoslovaquia durante as negociacións co GATT en Xenebra e como consultor na ONU. Grazas á situación do seu pai, Andrej pasou parte da súa infancia entre Francia e Suíza. Máis tarde, estudou nun gymnasium en Bratislava e seguindo o mesmo camiño do seu pai formouse en ciencias económicas na Universidade de Ciencias Económicas, onde estudou comercio internacional. Ingresou axiña na Empresa de Comercio Exterior e en 1980 no Partido Comunista de Checoslovaquia. Como delegado da empresa pública exterior Petrimex estivo destinado en Marrocos de 1985 a 1991. Ademais, polo menos, entre 1982 e 1988 foi axente da ŠtB, a policía secreta da ditadura comunista de Checoslovaquia.
A principios da década de 1990, tras o seu regreso a Chequia continuou traballando para Petrimex, conseguindo en 1993 fundar Agrofert, unha compañía subsidaria da anterior pero que logo pasaría a ser propiedade de Babiš. O desenvolvemento desta empresa permitiulle a Babiš ser unha das persoas máis ricas do país, ao tempo que dominaba o sector agroalimentario checo. Ademais, en 2013 adquiriu o grupo de medios Mafra que publica algúns dos xornais máis relevantes de Chequia.
Traxectoria política
En 2011, entrou na escena política checa fundando a iniciativa Acción dos Cidadáns Insatisfeitos, xerme do seu novo partido ANO 2011 (en checo: Akce Nespokojených Občanů 2011, é dicir, Acción de Cidadáns Insatisfeitos 2011, significando "ano" en checo "si"). En 2013, o partido presentouse como unha formación de centro e nas eleccións xerais foi a segunda máis votada con 47 deputados recollendo o desencanto da poboación decepcionada pola xestión do goberno durante a crise económica. O seu partido formou parte dun goberno de coalición co Partido Socialdemócrata e os democratacristiáns e Babiš asumiu en xaneiro de 2014 o posto de Viceprimeiro ministro e Ministro de Finanzas.
Foi despedido do goberno en maio de 2017, a petición do Primeiro Ministro Bohuslav Sobotka, despois de moitas controversias sobre el. En particular, acúsaselle de realizar transaccións financeiras dubidosas, fraude fiscal e de estar nunha situación de conflito de interese en varias ocasións.
O 2 de maio de 2017, o Primeiro Ministro Bohuslav Sobotka, presentou a súa dimisión e a do seu Goberno tras varios meses, nos que o propio Babiš foi acusado de fraude fiscal.
En outubro de 2017 concorreu ás eleccións xerais celebradas o 21 de outubro á fronte do partido que preside, ANO converténdose no partido máis votado co 29,64 % dos votos, 11 puntos máis ca en 2013. Por detrás veñen tres partidos con moi pouca diferenza de votos, o ODS Partido Democrático Cívico (dereita, euroescéptico) con 11,3%, o Partido Pirata, con 10,7% fronte ao 2,6 de 2013 e a partido Liberdade e Democracia Directa (Svoboda a přímá demokracie - Tomio Okamura, SPD) (do checo-xaponés Tomio Okamura (extrema dereita), con 10,64%. O partido comunista KSCM logrou o 7,76 % fronte ao 14,9% catro anos atrás. O partido socialdemócrata checo, CSSD, do xefe de goberno saínte, Bohuslav Sobotka, rexistrou unha contundente caída pasando do 20,4 de 2013 a 7,2% en 2017. Malia a que o parlamento checo rexeitou a súa investidura en xaneiro de 2018, finalmente, conseguiría que o presidente Miloš Zeman o volvese propor á cámara lexislativa conseguindo o apoio externo do Partido Comunista de Bohemia e Moravia (KSCM) en xullo de 2018. A fins de decembro de 2020 foi o primeiro checo en recibir a vacina contra o covid-19.
Como primeiro ministro, apoiándose no forte impacto na industria checa, manifestouse contra os plans de descarbonización da Unión Europea e contra a prohibición dos motores de combustión para 2035. Paralelamente, é defensor de dar un pulo á enerxía nuclear para loitar contra o cambio climático.
En outubro de 2021, días antes das eleccións parlamentarias, o seu nome aparecía nos "Papeis de Pandora": a maior investigación feita ata entón sobre milleiros de personalidades que recorreron a paraísos fiscais para a evasión de impostos. Segundo a documentación feita pública, en 2009 Babiš moveu 15 millóns de euros a contas das Illas Virxes Británicas para mercar logo, anonimamente, un castelo na Costa Azul francesa, preto de Cannes. As eleccións deron un resultado que non se agardaba pois unha coalición de partidos da oposición lograba superar ao partido de Babiš. Aínda que confiaba converterse de novo en primeiro ministro, anunciou que se non o consegue continuará a súa vida política na oposición. Finalmente, o 28 de novembro de 2021 deixou de ser o xefe do goberno sendo substituído por Petr Fiala da conservadora ODS.
Candidatouse ás eleccións presidenciais da República Checa celebradas entre o 13 e o 14 de xaneiro de 2023. Babiš concorreu co apoio do seu partido, ANO, e era un dos candidatos favoritos canda o xeneral retirado Petr Pavel e a académica Danuse Nerudova. O escrutinio mostrou un resultado axustado, conseguindo Petr Pavel o 35,40% fronte o 34,99% de Babiš, pasando ambos á segunda volta. Nela, Babiš foi derrotado con contundencia por Pavel, quen sumou o 58,32% contra o 41,68% colleitado polo antigo primeiro ministro.
A tartaruga vermella
A tartaruga vermella (en レッドタートル ある島の物語) é un filme de animación de 2016 co-escrito e dirixido polo animador neerlandés Michaël Dudok de Wit e producido por Toshio Suzuki do Xapón. O filme é unha coprodución internacional entre Wild Bunch e Studio Ghibli, e conta a historia dun home que naufraga e acaba nunha illa deserta e coñece unha tartaruga vermella xigante. O filme non ten diálogo. Estreouse na sección Un Certain Regard do Festival Internacional de Cine de Cannes de 2016. O filme foi nomeado ó Oscar ó mellor filme de animación na 89ª edición dos premios.
Protopelicanus
Protopelicanus cuvierii é unha especie fósil de suposta ave acuática de afinidades incertas. Foi brevemente descrita e debuxada por Georges Cuvier en 1822 a partir de material do Eoceno tardío de Montmartre, Francia, aínda que non foi formalmente descrita e nomeada ata 1852 polo botánico e ornitólogo alemán Ludwig Reichenbach como un Pelecanidae temperán. O material orixinal constaba da parte cranial da escápula esquerda e un fémur esquerdo case completo. O fémur lectotipo foi considerado por Michel Brunet en 1970 como típico dun pelicano. Porén, Colin Harrison en 1979 considerou que pertencía a Sulidae, e Storrs Olson en 1995 pensaba que podería ser un pelagornítido. O fémur consérvase no Muséum national d'histoire naturelle de París (No.7978); a localización do fragmento escapular descoñécese.
Miguel López Téllez
Miguel López Téllez, nado o 10 de outubro de 1938 en Madrid é un exfutbolista español que xogaba na demarcación de dianteiro
Traxectoria
Debuta en Segunda División na tempada 1957/58 no Recreativo de Huelva, despois pasou por Córdoba CF e AD Plus Ultra, chegando a disputar algún encontro amigábel nas filas do Real Madrid, e finalmente fichou polo Celta de Vigo en 1961. En Vigo militou sete tempadas, sendo o máximo goleador do equipo en dúas delas.
Black Hills
miniatura|250x250px|As Black Hills enfronte do [[Monte Rushmore.]] As Black Hills (Moʼȯhta-voʼhonáaeva en lingua cheyenne, PaȞe Sápa en lingua lakota, Awaxaawi shiibisha en lingua hidatsa ) son un grupo de montañas do oeste de Dakota do Sur e o nordés de Wyoming (Estados Unidos). Ocupan preto de 15 540 km², atopándose entre os ríos Cheyenne e Belle Fourche, e elévanse a un máximo de 2207 m no pico Harney.
San Pedro de Portomarín, Portomarín
San Pedro de Portomarín é unha parroquia do concello de Portomarín na comarca de Lugo, na provincia de Lugo.
Black Hills
A pesar de que as Black Hills se pactaron como territorio pertencentes aos sioux, os Estados Unidos incumpriron o tratado de Fort Laramie, que eles mesmos redactaran, para quitarllo, o que provocou a Guerra de Black Hills en 1876 e 1877. Máis dun século despois, en 1980, a Corte Suprema dos Estados Unidos ditaminou que as Black Hills foron arrebatados ilegalmente e que debían de ser devoltas.
Orixe etimolóxica
O seu nome fai referencia á escura aparencia dos seus cumes redondeados debida á súa pendente cuberta de árbores que se enxerga dende a distancia.
Historia
miniatura|Mina de ouro en Black Hills en 1889. En 1743 as montañas foron exploradas por primeira vez por un europeo, o francés Pierre Gaultiers, sieur de Varennes, durante a última guerra entre Francia e as colonias británicas de América do Norte.
Os nativos americanos teñen unha longa historia nas Black Hills. Despois de conquistar Cheyenne en 1776, os lakota fixéronse cargo do territorio das Black Hills, que se converteu no centro da súa cultura. Aos indios síux foilles garantido un acordo de dereitos sobre a rexión en 1868.
Cando os estadounidenses descubriron ouro nesta rexión en 1874, como resultado diso, George Armstrong Custer comezou a expedición, os mineiros establecéronse na zona durante a febre do ouro e provocou a consecuente Guerra de Black Hills (1876), incluíndo a batalla de Little Big Horn. O goberno dos Estados Unidos, reasignou os lakota, en contra da súa vontade, a outras reservas no oeste de Dakota do Sur.
A diferenza do resto das Dakotas, as Black Hills foron colonizadas por estadounidenses de orixe europea, principalmente dos centros de poboación cara ao oeste e sur da rexión, xa que os mineiros se congregaron alí dende principios do auxe do ouro en Colorado e en Montana.
Hoxe en día, a poboación total das reservas próximas e da Base Aérea de Ellsworth crean unha diversidade única diferente da do resto de Wyoming e Dakota do Sur.
Xeoloxía
miniatura|Lago de orixe glaciar nas Black Hills. A xeoloxía das Black Hills é complexa. Un episodio ocorrido na era Terciaria foi o responsable da elevación e a topografía actual da rexión. Este levantamento caracterizouse pola actividade volcánica no norte das Black Hills.
As Black Hills do sur caracterízanse por granito precámbrico, pegmatita e as rochas metamórficas que conforman o núcleo de todo o levantamento da zona. Este núcleo está arrodeado por rochas sedimentarias do Paleozoico, o Mesozoico e o Cenozoico.
A estratigrafía das Black Hills preséntase como un obxectivo, xa que é unha cúpula ovalada, con aneis de diferentes tipos de rocha de inmersión do centro.
Bioloxía
Do mesmo xeito que coa xeoloxía, a bioloxía das Black Hills é complexa. A maior parte dos outeiros son un bosque de piñeiro ponderosa xunto cunha variedade da Picea glauca que se dan nos vales húmidos dos outeiros do norte. Curiosamente, esta variedade endémica de abeto non se dá nas húmidas montañas Bear Lodge, que conforman a maior parte da porción dos Black Hills en Wyoming. Os grandes prados de montaña con exuberantes pastos en lugar de bosques atópanse dispersos a través dos outeiros (especialmente a porción occidental) e o extremo sur dos outeiros, debido á menor cantidade de precipitación en comparación coas elevacións máis altas, que están cubertas por unha sabana seca de piñeiros, con arbustos de Cercocarpus e o Juniperus scopulorum. A fauna é moi diversa e abundante. Os regatos dos outeiros son coñecidos polas súas troitas, mentres que os bosques e as pradarías ofrecen un bo hábitat para o bisonte americano, o cervo virxiniano, Antilocapra americana, Ovis canadensis, pumas, e unha gran variedade de animais pequenos, como cans das pradarías, Martes americana, marmota e Sciurus niger''. Bioloxicamente, as Black Hills son un lugar de encontro e mestura, con especies comúns ás rexións ao leste, oeste, norte e sur. Os outeiros, con todo, son fogar dalgúns taxons endémicos; o máis coñecido é probablemente o Junco hyemalis aikeni. Algunhas outras especies endémicas son o caracol de Cooper das Montañas Rochosas. Algunhas aves que só viven nas Black Hills e que non existen no resto de Dakota do Sur son Gymnorhinus cyanocephalus, Perisoreus canadensis, Picoides dorsalis, Cinclus mexicanus e Bonasa umbellus, entre outros.
Economía e turismo
A economía das Black Hills desprazouse dos recursos naturais (minaría e madeira), a industria do aloxamento e o turismo creceu ata ocupar o seu lugar. Os puntos turísticos máis importantes son o monte Rushmore, Custer State Park, Monumento a Cabalo Tolo e o Rally de Motocicletas Sturgis.
-430
Outros
Historia ano a ano
Péter Erdő
Péter Erdő, nado o 25 de xuño de 1952 en Budapest, é un cardeal da Igrexa Católica, arcebispo metropolitano de Esztergom-Budapest dende 2002.
Traxectoria
Péter Erdő naceu o 25 de xuño de 1952 en Budapest, o primeiro dos seis fillos nunha familia de intelectuais católicos.
Mariupol
Mariupol (en Маріуполь), é unha cidade de Ucraína e da provincia (oblast) de Donetsk, na confluencia do río Kalmius e o Mar de Azov. É un importante centro metalúrxico de Donbass e posúe dúas universidades.
Péter Erdő
Traxectoria
O 18 de xuño de 1975 foi ordenado sacerdote da arquidiocese de Esztergom polo bispo László Lékai, entón administrador apostólico de Veszprém. Entre 1975 e 1977 traballou nunha parroquia de Dorog.
En 1976 obtivo o doutoramento en Teoloxía, e entre 1977 e 1980 estudou na Pontificia Universidade Lateranense, conseguindo o doutoramento en Dereito Canónico en 1980. Posteriormente, até 1986, ensinou Teoloxía en Esztergom, e entre 1986 e 2002 foi profesor na Pontificia Universidade Gregoriana, compaxinando este traballo co de profesor na Universidade Católica Péter Pázmány, da que posteriormente foi reitor.
O 5 de novembro de 1999 foi nomeado bispo auxiliar de Székesfehérvár e bispo titular de Puppi. Recibiu a consagración episcopal o 6 de xaneiro de 2000 na Basílica de San Pedro, de mans do papa Xoán Paulo II, e sendo os co-consagradores principais Giovanni Battista Re e Marcello Zago.
O 7 de decembro de 2002 o papa nomeouno arcebispo de Esztergom-Budapest e primado de Hungría, e no consistorio do ano seguinte Xoán Paulo II creouno cardeal, co título de Cardeal-Presbítero de Santa Balbina.
En 2005 foi elixido presidente da Conferencia Episcopal Húngara, e reelixido en 2010 por outros cinco anos. Tamén, en 2006 foi elixido presidente do Consello das Conferencias Episcopais Europeas, e reelixido en 2011. O 14 de outubro de 2014 foi nomeado Relator Xeral da Terceira Asemblea Xeral Extraordinaria do Sínodo dos Bispos.
O 27 de xuño de 2015 Francisco nomeouno membro da Congregación para as Igrexas Orientais.
Distincións e premios
Ten sido nomeado doutor honoris causa por varias institucións académicas, amosadas a continuación en orde cronolóxica: Obtivo tamén en 1999 o Premio internazionale Galileo Galilei.
Oleiros, Ribeira
Patrimonio
A igrexa parroquial é de estilo neoclásico, construída en 1769 e ampliada a mediados do século XIX. Conta cun valioso cáliz do século XVIII.
Do templo primitivo, posiblemente de orixe románica, só queda unha estatua da Mater Dolorosa, situada nun dos muros do adro tallada en granito.
Carlos I de Inglaterra
miniatura|300px|dereita|Carlos I de Inglaterra, retratado por [[Anton van Dyck.]] Carlos I de Inglaterra, en inglés Charles I of England, nado no Palacio de Dunfermline (Escocia) o 19 de novembro de 1600 e finado no Palacio de Whitehall, Londres, o 30 de xaneiro de 1649, foi Rei de Inglaterra, Escocia, e Irlanda, desde o 27 de marzo de 1625 ata a súa execución en 1649.
Primeiros anos
Carlos Estuardo naceu no palacio de Dunfermline, o 19 de novembro de 1600, sendo o segundo fillo home dos 9 que tivo Xacobe VI de Escocia e I de Inglaterra, e de Ana de Dinamarca. Foi un neno pouco desenvolvido (noméase no Libro Guinness dos Récords como o rei máis baixo de Inglaterra), que aínda non podía camiñar ou falar á idade de 3 anos. Cando Isabel I morreu en 1603 e Xacobe VI foi proclamado rei de Inglaterra como Xacobe I, deixaron a Carlos en Escocia baixo o coidado de enfermeiras e criados porque se temía que a viaxe danase a súa fráxil saúde. Finalmente, fixo a viaxe a Inglaterra en xullo de 1604 e foi colocado posteriormente baixo o cargo de Lady Carey, que lle ensinou a camiñar e falar. Ao chegar a adulto non medía máis que 1 m e 62 cm.
Carlos non estaba tan ben visto como o seu irmán máis vello, Henrique Frederico, príncipe de Gales. Carlos mesmo adoraba ao seu irmán e intentaba emulalo. En 1605, como era entón afeito no caso do segundo fillo do soberano inglés, Carlos foi nomeado duque de York en Inglaterra. Dous anos antes, en 1603, fora nomeado duque de Albany en Escocia. miniatura|220 px|George Villiers, I duque de Buckingham, valido de Carlos I, retratado por [[Peter Paul Rubens (1625).]]
Cando Henrique morreu de tifo en 1612, Carlos converteuse no herdeiro do trono e foi nomeado duque de Cornualla, pero non foi nomeado príncipe de Gales e conde de Chester, os títulos habituais do herdeiro ao trono inglés, ata novembro de 1616. A súa irmá Isabel casou en 1613 con Federico V, elector palatino, o que deixaba a Carlos virtualmente como único fillo.
O novo príncipe de Gales viuse notablemente influenciado polo favorito do seu pai, George Villiers, I duque de Buckingham, o cal levouno a unha expedición a España en 1623 para buscar unha alianza con este país mediante un eventual matrimonio coa filla máis nova do rei español Filipe III, a infanta María Ana. O enlace nunca se celebrou, con todo, debido a que a coroa española esixiu a conversión do príncipe de Gales ao Catolicismo. Á súa volta a Inglaterra en outubro, tanto Carlos como Buckingham esixiron ao rei Xacobe que declarase a guerra contra España.
A viaxe de Carlos a Madrid considérase polos historiadores como determinante no seu posterior interese pola arte, afección á que destinou cuantiosas sumas e que en parte carrexoulle a súa crecente impopularidade.
Co estímulo dos seus conselleiros protestantes, Xacobe convocou ao Parlamento para solicitar subsidios para a guerra. Xacobe tamén solicitou que o Parlamento sancionase a unión entre o príncipe de Gales e a princesa Henriqueta María de Francia, á que Carlos coñecera en París no seu camiño de regreso a Inglaterra. Era unha boa unión, posto que ela era a filla do anterior rei francés Henrique IV e a irmá do rei actual Luís XIII. O Parlamento aceptou a unión, pero mostrou unha actitude moi crítica debido á tentativa anterior de arranxar unha alianza matrimonial con España. Xacobe estaba senil e en consecuencia era cada vez máis difícil controlar ao Parlamento (que foi o mesmo problema que tería máis adiante Carlos durante o seu reinado). Durante o último ano do reinado de Xacobe I, o poder real quedou en mans do seu fillo e do duque de Buckingham.