cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xoel Yáñez
Traxectoria
Comezou no teatro con Loly Buján en Ourense mentres estudaba o bacharelato. Posteriormente, en Madrid, estudou Arte Dramática no Laboratorio de Teatro William Layton e Comunicación Audiovisual na Universidade Rei Xoán Carlos. Dende entón comezou a participar en diferentes montaxes teatrais, series de televisión e películas.
Antonio Fernández Carnicero
Antonio Fernández Carnicero, nado en Baños de Molgas o 7 de xullo de 1904 e finado en México en 1997, foi un médico e político galego.
Traxectoria
Fillo de Antonio Fernández Ramos, médico de Baños de Molgas e Carmen Carnicero. Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela, rematando en 1925. Neses anos iniciou a súa militancia no Partido Comunista. Casou coa mestra María Bouzas Pérez en 1926. Exerceu como médico en Baños de Molgas e en 1928 solicitou colexiarse en Ourense. Trasladouse á capital para ser médico xeral e en 1930 firmou contrato como médico da compañía ferroviaria Vías y Construcciones. Tiña a súa consulta enfronte da Estación de Ourense e os luns consultaba gratis ás familias pobres. Activo militante do Partido Comunista participou na edición de El Soviet xunto con Luís Soto e Juan Nóvoa. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi buscado polos falanxistas, a súa consulta e domicilio foron arrasados, pero conseguiu pasar a Portugal por Tourém e chegar a Chaves coa axuda de varios curas e familiares. En Chaves foi detido polas autoridades portuguesas pero grazas á axuda de amigos e pacientes ourensáns conseguiu eludir a súa repatriación e partir inmediatamente cara a Lisboa. Tras pasar por un campo de concentración en Francia exiliouse en México en xaneiro de 1937, onde se estableceu como médico. Conseguiu levar a México á súa muller e os dous fillos, que lograron salvarse da represión dos falanxistas.
En México e en compañía de Luís Soto, proseguiu o activismo político vinculado ao Grupo Gallego de la UGT en México (cuxo máximo representante era Luís Soto) e contribuíu a formar a Comisión Gallega de Ayuda a la Junta Suprema de Unión Nacional en 1944, sendo responsable de propaganda da mesma. Participou no financiamento do primeiro número de Vieiros e colaborou economicamente co Partido Comunista e coas iniciativas galeguistas en México. Regresou a España logo da morte de Franco, en agosto de 1978, coa súa esposa e acompañados do agregado cultural de Cuba en México.
O seu fillo máis vello, Antonio Fernández Bouzas, tamén médico, exerceu como investigador na Universidade Nacional Autónoma de México (UNAM). Un dos seus netos, Antonio Armonía, é un guionista do cine mexicano, e prepara un proxecto (Mi padre) centrado na historia da súa familia.
Malvido
dereita|miniatura|Malva en [[Oleiros.]]
O fitónimo galego Malvido fai referencia a un terreo con malvas, a partir do latín máis o sufixo. Pode referirse a:
Como apelido, pode referirse a:
Quintela, As Varelas, Melide
Quintela é un lugar da parroquia das Varelas no concello coruñés de Melide na comarca da Terra de Melide. Segundo o padrón municipal (INE 2018) tiña 1 habitante que era 1 muller.
Henok Goitom
Henok Goitom, nado en Solna, Condado de Estocolmo; o 22 de setembro de 1984, é un futbolista sueco. Xoga de dianteiro e o seu equipo actual é o AIK.
Mosrite
miniatura|250px|Caravilleiro dunha Mosrite Mosrite foi un fabricante estadounidense de guitarras, baseado en Bakersfield (California), dende finais dos anos 50 ata principios dos anos 90. A compañía foi fundada por Semie Moseley e os seus instrumentos foron usados por moitos artistas de rock and roll e country.
As guitarras Mosrite foron coñecidas polo seu deseño innovador, a súa alta calidade, por ser moi delgadas, con poucos trastes e ter o mastro estreito, e por ter unhas pastillas cun nivel de saída moi alto. O deseño de Moseley para The Ventures, coñecido como o "Ventures Model" (posteriormente como "Mark I"), foi xeralmente considerado como o buque insignia da marca.
Haima
miniatura|Mauritania miniatura|Oman Haima ou khaima é o nome que recibe a tenda dos beduínos no deserto, especialmente no do Sáhara. Debido ó seu carácter de nómades, é moi rápida de montar e desmontar e de pouco peso para ser transportada comodamente en camelo.
Panafricanismo
miniatura|dereita|Bandeira panafricana. O panafricanismo é un movemento político, filosófico e social que promove o irmandamento africano, a defensa dos dereitos das persoas africanas e a unidade de África baixo un único Estado soberano, para todos os africanos, tanto de África como das diásporas africanas.
A teoría panafricanista foi elaborada principalmente por africanos da diáspora americana descendentes de persoas escravizadas e africanos nados en África a partir de mediados do século XX, como William Edward Burghardt Du Bois ou Marcus Garvey entre outros, e posteriormente levada á area política por africanos nados en solo africano como Kwame Nkrumah, que foi presidente de Ghana entre 1960 e 1966.
Inés de Castro
Inés Pires de Castro, nada no reino de Galiza en 1320 ou 1325 na comarca da Limia e finada o 7 de xaneiro de 1355 na Quinta das Bágoas, en Coímbra, foi unha nobre galega amante e talvez esposa do futuro Pedro I de Portugal, sendo executada ás ordes do pai deste, Afonso IV.
Orixes
Inés de Castro era filla ilexítima de Pedro Fernández de Castro e unha dama portuguesa, Aldonça Lourenço de Valadares. O seu pai, neto por vía ilexítima de Sancho IV de Castela era un dos fidalgos máis poderosos de Castela. Inés era polo tanto prima en 4º grao de Pedro (cuxa mai, Beatriz de Castela, era filla de Sancho IV de Castela).
Romance con D. Pedro
miniatura|Sepulcro de Inés de Castro no [[Mosteiro de Alcobaça, Portugal. Mármore, c. 1358-1367.]] Inés de Castro chegou a Portugal en 1340, integrada como aia no séquito de Constanza Manuel, filla de Xoán Manuel de Castela, un poderoso nobre descendente da Casa real castelá, que iría casar co príncipe Pedro, herdeiro do trono portugués. O príncipe apaixoouse por Inés pouco tempo despois, desleixando á muller lexítima, Constanza, e pondo en perigo ás febles relacións con Castela. Tentando separar a Pedro e Inés, Constanza convida a Inés como madriña do seu primeiro fillo varón, o Infante Lois (1343), xa que de acordo cos preceitos da Igrexa Católica daquela, unha relación entre un dos padriños e un dos pais do bautizado era cáseque incestuosa. O cativo non durou un ano, o que fixo aumenta-las desconfianzas en relación con Inés de Castro.
Sendo o romance adúltero vivido ás claras, o rei Afonso IV (que promulgara leis contra este tipo de situacións) manda exiliar a Inés no castelo de Albuquerque, na fronteira española, en 1344. Porén, a distancia non apagou o amor entre os dous apaixonados amantes e, segundo a lenda, continuaban a se corresponder con frecuencia. En outubro do ano seguinte, Constanza morreu ao dar a luz o futuro Fernando I de Portugal, deixando a Pedro viúvo e un home ceibe. Inés volveu do exilio e os dous foron vivir xuntos lonxe da corte, tendo catro fillos: Afonso (morto de neno), Xoán, Dinis e Beatriz.
Afonso IV tentou por diversas veces organizar un terceiro casamento para o seu fillo, cunha princesa de sangue real, mais Pedro rexeitou tomar outra muller que non fose Inés. O vello Rei receaba da influencia da familia de Inés, os poderosos Castro, no seu fillo e herdeiro; alén diso, o único fillo home de Pedro e Constanza Manuel, Fernando, era un rapaz fráxil, e medraba a inseguridade en relación coa súa vida para que un dos saudábeis fillos de Inés de Castro puidese ocupa-lo trono. A nobreza portuguesa tamén comezaba a inquietarse coa crecente influencia castelá sobre o futuro rei.
Asasinato de D.ª Inés
O rei Afonso IV decidiu entón que a mellor solución sería eliminar a Inés. Despois dalgúns anos no Norte, Pedro e Inés regresaron a Coímbra e instaláronse no Pazo de Santa Clara.
O 7 de xaneiro de 1355, o rei cede ás presións dos seus conselleiros, e aproveitando a ausencia de Pedro nunha excursión de caza, envía a Pêro Coelho, Álvaro Gonçalves e Diogo Lopes Pacheco para executar a Inés. Os tres dirixíronse ao Mosteiro de Santa Clara en Coímbra, onde Inés se encontraba e degolárona. Tal feito, segundo a lenda, terá orixinado a cor avermellada das augas que corren nese lugar da Quinta das Lágrimas. A morte de Inés fixo que Pedro se revolvese contra Afonso IV, ao que responsabilizou pola morte provocando unha sanguenta guerra civil. A Raíña Beatriz interveu e despois de meses de loita, a paz selouse en agosto de 1355.
Raíña póstuma
miniatura|Coroación póstuma de Inés de Castro, por Pierre-Charles Comte. Pedro tornouse o oitavo rei de Portugal en 1357. En xuño de 1360 fai a famosa declaración de Cantanhede, lexitimando os fillos ao afirmar que casara secretamente con Inés, en 1354 "...en día que non se lembraba...". A palabra do rei, e do seu capelán foron a única proba deste casamento. Pedro perseguiu os asasinos de Inés, que tiñan fuxido para Castela. Pero Coelho e Álvaro Gonçalves foron capturados e executados (segundo a lenda, o Rei mandou arrancar a un o corazón polo peito e ao outro polas costas, e asistiu á execución mentres se celebraba un banquete). Diogo Lopes Pacheco conseguiu escapar para Francia, e foi máis tarde perdoado polo Rei no seu leito de morte.
Pedro mandou construír dous espléndidos túmulos no mosteiro de Alcobaça, un para si e outro para onde trasladou os restos da súa amada Inés. A cerimonia do beixa man (representada por exemplo no cadro de Pierre-Charles Comte) tan vívida no imaxinario popular, probabelmente foi inserida nas narrativas do final do século XVI, despois de que Camões escriba no seu Canto III a traxedia da Linda Inés. Pedro xuntouse a Inés en 1367, e os restos de ambos xacen xuntos até hoxe, fronte a fronte, para que, segundo a lenda "possam olhar-se nos olhos quando despertarem no dia do juízo final".
Inés de Castro tornouse coñecida ao ser a súa historia lembrada por Camões no Canto III d' Os Lusíadas, onde fai referencia á «...mísera e mesquiña, que despois de ser morta foi raíña...». Foi amante e declarada postumamente esposa lexítima de Pedro I de Portugal. A súa desventurada vida e controvertido casamento aínda fai que historiadores se debrucen sobre o caso, procurando indicios de se houbo ou non un casamento.
Dona Inés na Literatura
Os amores de D.ª Inés popularizáronse non só na literatura erudita, entre outros cos árcades Manuel de Figueiredo e Reis Quita, mais tamén entre o pobo, co teatro de cordel e Bocage dedicoulle unha cantata.
A primeira aparición dos amores de D.ª Inés na literatura dáse coas Trovas á Morte de Inés de Castro, de García de Resende, no Cancioneiro Xeral de 1516. Mais é c´Os Lusíadas, de Camões, que se constitúe o máis influente fondo lírico do episodio de Dona Inés de Castro, a «linda Inés», tal como xorde no Canto III.
A traxedia A Castro (1587), a primeira traxedia clásica portuguesa, de António Ferreira, foi escrita con base na súa vida.
Na literatura en lingua castelá está a obra de Luis Vélez de Guevara: Reinar después de morir (c. 1640; publicada en Lisboa, 1652).
Foi co Romanticismo en Portugal que aumentou o interese polos feitos históricos asociados ao episodio. Alexandre Herculano e Oliveira Martins, entre outros, procuraron investigar, con algún rigor, as persoas e feitos históricos.
En 1986, nun tempo máis próximo ao actual, Agustina Bessa-Luís (1922-) publica as Adivinhas de Pedro e Inés.
Reboredo, As Varelas, Melide
Reboredo é un lugar da parroquia das Varelas no concello coruñés de Melide na comarca da Terra de Melide. Segundo o padrón municipal (INE 2018) ten 14 habitantes (8 homes e 6 mulleres).
Titushki
miniatura|Titushki diante do edificio do gabinete de ministros de Ucraína. 24 de novembro de 2013 Titushki (en ucraíno тітушки) é a denominación que lles dan os medios de comunicación ucraínos, especialmente os vencellados á oposición e en xeral a opinión pública daquel país aos mercenarios de bandas que consideran organizadas polas autoridades e que actúan como axentes provocadores que ilegalmente asaltan e dispersan demostracións pacíficas de opoñentes ao goberno de Viktor Yanukovych. Durante os acontecementos desenvolvidos en Ucraína a finais de 2013 e comezos de 2014, coñecidos como Euromaidan converteuse nun termo colectivo para os axentes provocadores e criminais sospeitosos de estar a soldo do Partido das Rexións e membros das forzas de seguridade vestidos de civil, e como tal pasou á prensa internacional
Orixe do nome
O nome procede de Vadym Titushko (Вадим Тітушко) un loitador de artes marciais de Bila Tserkva que atacou os xornalistas dunha canle de televisión ucraína o 18 de maio de 2013. , condenado a tres anos de prisión pero posteriormente foi modificada a dous anos de liberdade condicionada, con posterioridade o propio Titushko apoiou publicamente á oposición
Características
Segundo un antigo xefe do Servizo de Seguridade de Ucraína, o goberno usa os titushki activamente en conflitos locais, a cambio de cartos, son xente nova que viste de forma similar, con roupa deportiva e chaquetas, a miúdo a súa imaxe confúndese coa dos nostálxicos da época soviética , aínda que os titushki son recrutados entre practicantes mozos de boxeo, wrestling ou artes marciais sen emprego e sen consideración á ideoloxía, só a cambio de cartos. O número de todos os que actuaron en Kíiv durante as protestas de 2013/2014 estímase en 2000.
-391
Véxase tamén
Historia ano a ano
Ivano Balić
Ivano Balić, nado en Split o 1 de abril de 1979, é un xogador croata de balonmán. Conseguiu ser campión mundial e olímpico e resultou nomeado seis veces xogador máis valorado nas mellores competicións internacionais.
Traxectoria
Antes de practicar balonmán, Balic xogaba ao baloncesto no KK Split. Coa selección croata de balonmán gañou o Campionato do Mundo en Portugal 2003. Nos Xogos Olímpicos de Atenas 2004 gañou a medalla de ouro. Despois de xogart para RK Metkovic foi para o San Antonio Portland. No Campionato europeo 2006 en Suíza foi declarado MPV do torneo. Incluso aínda que Croacia quedara no 5o lugar. No Campionato Mundial de Balonmano en Alemaña,tamén foi declarado  MVP do torneo. En 2006 foi elixido por segunda vez como IHF Xogador do ano, por diante de Florian Kehrmann e Olafur Stefansson.
Tumbadoiro, Meirás, Sada
Tumbadoiro é un lugar da parroquia de Meirás no concello coruñés de Sada, na comarca da Coruña. Segundo o IGE, en 2011 tiña 30 habitantes (14 homes e 16 mulleres).
Jon McBride
Jon Andrew McBride, nado en Charleston, Virxinia Occidental, o 14 de agosto de 1943, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte da misión STS-41-G.
Traxectoria
McBride graduouse en enxeñaría aeronáutica pola Escola Naval de Posgraduados dos Estados Unidos en 1971.
Foi seleccionado como astronauta pola NASA en xaneiro de 1978, participando na misión STS-41-G e pasando un total de 8,22 días no espazo.
PROCYON
PROCYON (acrónimo de PRoximate Object Close flYby with Optical Navigation) foi unha sonda espacial da axencia xaponesa JAXA lanzada o 3 de decembro de 2014 mediante un foguete H-IIA desde o Centro Espacial de Tanegashima.
Características
PROCYON foi lanzada como carga secundaria xunto á sonda Hayabusa 2 co obxectivo principal de probar unha serie de novas tecnoloxías que permitan usar pequenas sondas en misións interplanetarias e sobrevoar autonomamente o asteroide 2000 DP107. A sonda tiña forma de cubo de 67 x 55 x 55 cm e catro paneis solares de 47 x 47 cm. A propulsión corría a cargo dun motor iónico alimentado con xenón. O motor iónico fallou o 10 de marzo de 2015, impedindo o sobrevoo do asteroide.
Constantino IX
miniatura|dereita|300px|Mosaico con Constantino IX, [[Xesús de Nazaret|Xesús e a emperatriz Zoe]]
Constantino IX Monómaco (c. 1000 - 11 de xaneiro de 1055) reinou como emperador bizantino do 11 de xuño de 1042 ao 11 de xaneiro de 1055. Foi elixido por Zoe como marido e coemperador en 1042, aínda que se atopaba no exilio por conspirar contra o seu anterior marido Miguel IV. Gobernaron conxuntamente ata a morte de Zoe en 1050.
Internacional (política)
miniatura|6° Congreso da Conferencia Internacional de Partidos Asiáticos. O termo Internacional en política designa unha asociación internacional de traballadores ou de partidos políticos seguindo o modelo da Asociación Internacional de Traballadores (AIT), fundada en 1864 e tamén coñecida como Primeira Internacional ou simplemente como A Internacional.
Constantino IX
En 1043 relevou ao xeneral Xurxo Maniaces do seu mando militar en Italia, e en consecuencia Maniaces declarouse a si mesmo emperador. Cando as súas tropas estaban a piques de derrotar a Constantino nunha batalla, Maniaces foi ferido e morreu no campo de batalla, dando fin á crise. Xusto trala vitoria, Constantino foi atacado por unha frota dos Rus de Kíiv, que seguramente fora contratada por Maniaces. Tamén esta frota foi derrotada grazas ao uso do lume grego.
Internacional (política)
Disoltas
miniatura|Representación da fundación da [[Primeira Internacional.]]
Constantino IX
En 1046, os bizantinos tiveron un primeiro contacto cos turcos selxúcidas. Loitaron nunha batalla en Armenia en 1048 e estableceron unha tregua para o ano seguinte. Con todo, en 1053 Constantino viuse obrigado a licenciar ás súas tropas armenias por razóns económicas, deixando a fronteira oriental do Imperio mal defendida.
La Guajira
La Guajira (en wayuu: Wajiira) é un dos 32 departamentos de Colombia. Atópase no nordeste do país, na rexión natural Caribe, e limita polo norte e polo oeste co mar Caribe, polo leste con Venezuela e polo sur co departamento do Cesar e Magdalena. A súa capital é Riohacha.
Constantino IX
En 1054 as diferenzas seculares entre a Igrexa Bizantina e a Igrexa Latina deron lugar á súa separación definitiva. Os legados do papa León IX excomungaron ao patriarca de Constantinopla Miguel Cerulario, ao non estar este de acordo coa adopción de certas prácticas eclesiais occidentais; e Cerulario replicou excomungando aos legados. Este feito anulou as posibilidades dunha alianza entre Constantino e o Papa contra os normandos do sur de Italia.
La Guajira
O departamento está illado do resto do país pola Serra Nevada de Santa Marta. A temperatura média está entre 27 e 30 °C, e o o clima é o máis seco do país.
Constantino IX
Constantino quixo intervir, pero enfermou e morreu o 11 de xaneiro do ano seguinte. Teodora, a filla máis vella de Constantino VIII, que xa reinara xunto coa súa irmá Zoe, foi nomeada emperatriz.
Zhao Wei
Zhao Wei, nada en Wuhu o 12 de marzo de 1976, tamén coñecida como Vicki Zhao, é unha actriz, cantante e directora de cine chinesa.
Constantino IX
O sobrenome de Constantino, Monómaco (o que loita as súas propias batallas) sería herdado polo seu neto, Vladimiro Monómaco.
Medalla Gunnar Holst
A Medalla Gunnar Holst é un recoñecemento numismático outorgado con periodicidade anual pola Fundación Numismática Gunnar Holst (Gunnar Holst Stiftelse för Numismatik), de Gotemburgo, Suecia, para premiar a numismáticos distinguidos desde o punto de vista académico. Tomou o nome de Gunnar Holst, un numismático especializado en moeda do mundo islámico.
Galardoados
Estes son os numismáticos recoñecidos coa mellalla desde a súa institución en 1991:
Carlos Alonso del Real
Carlos Alonso del Real Ramos, nado en Madrid o 2 de maio de 1914 e finado o 11 de xaneiro de 1993, foi catedrático de Prehistoria e Etnografía ligado a Galiza.
Lingua xudeoespañola
O xudeoespañol (letra hebrea: גודיאו-איספאנייול), coñecido popularmente como ladino (לאדינו) ou sefardí (ג'ודיזמו) foi a lingua falada polas comunidades xudías da península ibérica ata 1492. Hoxe en día fálase polo pobo sefardí principalmente en Israel, Grecia e Turquía. Derivada do castelán medieval, o xudeoespañol tamén ten características de varios idiomas peninsulares. Sendo unha lingua do pobo xudeu, contén influencia do hebreo, e tamén doutras linguas vernáculas como turca, grega ou árabe, dependendo do ambiente.
Carlos Alonso del Real
Traxectoria
Cursou os seus estudos superiores na Facultade de Filosofía e Letras da Universidade de Madrid (1931-1936). Doutorouse en Filoloxía Clásica en 1940. Foi profesor de latín no Instituto Cardeal Cisneros (1939), e de aí pasou á Universidade de Madrid, onde ensinou Historia Primitiva e lingua grega (1939-1941), ademais de exercer como conservador do Museo do Seminario de Historia Primitiva desde 1942 até 1954.
Lingua xudeoespañola
Nome
O nome ladino (de "latino") vén do costume rabínico de traducir as escrituras hebraicas orixinais ás linguas romances (é dicir, de orixe latina), principalmente ao castelán. Con todo, os sefardís xeralmente referíanse a ela como espanyol ou djudezmo. No caso do haquetía de Marrocos, existe unha forte influencia do árabe.
Carlos Alonso del Real
Traxectoria
En 1954 pasou a ostentar a cátedra de Prehistoria e Etnoloxía na Universidade de Santiago de Compostela, na que foi vicedecano da Facultade de Filosofía e Letras desde 1956 a 1965. Cultivou o xornalismo entre os anos 1937 e 1955.
Foi académico correspondente da Real Academia da Historia e colaborou co Instituto de Estudos Políticos. Pertenceu á Orde de Mehdauia, á de Cisneros e contou con varias condecoracións por méritos de guerra. Estivo casado con María Ana Manteola Cabeza.
Tamén escribiu en lingua galega, como no caso dun prólogo para o libro Fala o fistor e fáise o dia, de Martine Roux.
Gran Premio do oeste dos Estados Unidos de 1976
O Gran Premio do oeste dos Estados Unidos de 1976 foi unha carreira de automobilismo de Fórmula 1, celebrada o 28 de marzo de 1976 no circuíto de Long Beach en California. Foi a terceira carreira da tempada de. A carreira foi o primeiro Gran Premio do oeste dos Estados Unidos, e a segunda carreira de Fórmula Un celebrada en California, sendo o primeiro o Gran Premio dos Estados Unidos de 1960 en Riverside, a só 50 quilómetros de distancia. A carreira levouse a cabo sobre 80 voltas ao circuíto urbano de 3´251 quilómetros nunha distancia total de carreira de 260 quilómetros.
A carreira foi gañada polo piloto suízo Clay Regazzoni nun Ferrari 312T por 42 segundos sobre o seu compañeiro de equipo e líder do campionato, o piloto austríaco Niki Lauda. O piloto francés Patrick Depailler terminou terceiro pilotando un Tyrrell 007.
Informe
Italia foi o primeiro país en organizar dúas carreiras do Campionato de Fórmula Un no mesmo ano en. Os Estados Unidos converteríase no segundo, o primeiro GP do oeste dos Estados Unidos en Long Beach apareceu no calendario de, xunto coa carreira de outono en Watkins Glen, Nova York. Os organizadores da nova da carreira, encabezados polo empresario británico e residente de Long Beach Chris Pook, fixeron un excelente traballo no seu intento de crear un "Mónaco americano". Unha lista interminable de ex campións estivo presente nas carreiras vintage da fin de semana, incluíndo a Denny Hulme, Jack Brabham e o mesmo Juan Manuel Fangio. Dan Gurney e o campión de americano Phil Hill tamén asistiron logo de axudar a concibir e promover o evento.
Cando os coches saíron á pista, os pilotos diferían nas súas opinións sobre o circuíto urbano revestido de formigón que contaba con dúas forquitas e unha longa recta curvada seguindo a liña de costa. O campión do mundo Niki Lauda de Ferrari dixo que o circuíto tiña moitas máis fochancas que Mónaco, máis duro para o coche, pero máis fácil para o piloto. Emerson Fittipaldi dixo que lle gustaba moito, pero os franceses Jacques Laffite e Patrick Depailler non estaban de acordo. Na cualificación, Lauda logrou o primeiro lugar, seguido de, James Hunt co McLaren, e finalmente, Clay Regazzoni no segundo Ferrari. Logo de pasar gran parte da sesión con problemas de encendido, Depailler logrou no último minuto meter o seu Tyrrell na primeira fila no segundo posto, a menos de dúas décimas do Ferrari. A Asociación de Construtores F1 decidira limitar a carreira a vinte participantes por razóns de seguridade, debido á estreita pista de concreto que impoñía a disposición da rúa, e sete coches non se clasificaron.
Na saída, Regazzoni distanciouse e instalouse na cabeza, por diante de Hunt, Depailler e o seu compañeiro Lauda. Ao saír da primeira curva, Vittorio Brambilla empuxou a Carlos Reutemann contra a parede, quedando ambos coches fóra da carreira. Logo, na parte posterior da "recta curvada" do porto, o Lotus de Gunnar Nilsson rompeu a suspensión traseira e bateu con forza contra o muro a 257 quilómetros por hora. Saíu con só unha rixidez no pescozo.
Na cuarta volta, Hunt loitaba con Depailler polo segundo posto. Intentou adiantar por dentro ó Tyrrell entrando na pinza pola dereita xusto antes da recta de atrás, pero Depailler pechou a porta, obrigando á Hunt a ir pola esquerda. Cando saíron da curva ían de lado a lado, Depailler cruzouse e mandou o McLaren conta a barreira. Hunt ameazou co puño a Depailler cada vez que o francés daba a volta.
Na mesma volta, John Watson bateu contra o Ligier de Laffite por detrás, rompendo o morro do seu Penske. Laffite trompeou polo contacto e caeu do oitavo ao décimo cuarto posto. Mentres tanto, Lauda abriuse paso e situouse en segundo lugar, a sete segundos de Regazzoni, que empezaba a parecer intocable. Mario Andretti pasara de décimo quinto na grella á noveno no Parnelli VPJ 4B-Ford, facendo a volta máis rápida nese momento, pero abandonou cando o seu motor comezou a perder auga.
''Esta sería a última carreira do coche americano Vel's-Parnelli. Durante tres tempadas, competiu en 16 carreiras, con Mario como único piloto do coche. Ao retirarse da carreira en Long Beach, Andretti foi abordado por un xornalista da televisión nos pits, preguntando: "¿Que tal isto de ser a súa última carreira na Fórmula Un?" Andretti respondeu: "¿De que estás falando?" O reporteiro dixo: "Iso é o que me dixo Vel (Miletich)". Andretti dixo, "pode ser o seu último Gran Premio, pero non vai ser o meu."''
''Andretti terminou a súa relación con Miletich e Parnelli Jones ese día, pero á mañá seguinte, por casualidade, atopouse co director do equipo Lotus Colin Chapman durante o almorzo nunha cafetería de Long Beach, onde os dous forxaron un acordo. Na tempada seguinte, con Andretti pilotando o revolucionario Lotus 78 de Chapman, os dous gañaron carreiras xuntos e, por suposto, en, logrou o campionato do mundo.''
Máis ou menos ao mesmo tempo que Andretti retirábase da carreira, Depailler trompeou e caeu do terceiro ao sétimo posto. Ao cabo de 20 voltas, Regazzoni lideraba por 13 segundos sobre Lauda, Jody Scheckter e Tom Pryce no Shadow. Depailler, furioso polo seu erro, estaba remontando rapidamente. Cando Pryce rompeu o palier na volta 33 e Scheckter retirouse por problemas coa suspensión na volta 34, Depailler estaba de volta no terceiro lugar, detrás dos dous Ferrari.
Logo do seu incidente con Watson, Laffite pilotou brillantemente na terceira carreira do novo Ligier con motor Matra. Pasou a Jochen Mass na volta 45, e a Jarier na volta 46 para acadar a cuarta posición. A 20 voltas para o final, Lauda estaba tendo problemas para seleccionar as marchas, e decidiu coidar o coche en lugar de tratar de coller a Regazzoni. Jarier caera ao sexto lugar detrás de Mass, tamén con problemas na caixa de cambios. A continuación, na penúltima volta, con só funcionándolle a primeira e a quinta velocidade, tamén foi superado por Fittipaldi, quen anotou o primeiro punto do campionato para o seu propio equipo Copersucar.
Regazzoni logrou unha vitoria fácil, a cuarta da súa carreira, completando o triplete da pole position, volta rápida e vitoria. Lauda levou con éxito o seu maltreito coche a meta no segundo posto, 42 segundos atrás, e Depailler completou unha boa recuperación sendo terceiro. O primeiro Gran Premio do oeste dos Estados Unidos foi un éxito. De feito, o ex director do equipo Rob Walker dixo: "Creo que a creación do GP de Long Beach foi o maior logro do automobilismo esta década".
Casa de Aragón
A casa Real de Aragón foi a primeira dinastía que ostentou o título de reis de Aragón.
Ao longo dos seus cinco séculos de vixencia (desde o Século XI até o Século XVI) gobernaron vinte e un monarcas, mantendo, en liñas xenais, unha certa proxección mediterránea e unha política de acercamento a Francia e a outras grandes casas reais europeas.
Orixes
miniatura|260px|Miniatura da primeira metade do [[século XII que representa, barbado, a Ramiro I de Aragón e imberbe a Sancho Ramírez, fundadores da casa de Aragón.]] miniatura|150px|Signum regis (sinatura real) de [[Afonso II de Aragón|Afonso II, tamén empregada por outros reis precedentes da casa de Aragón, como Pedro I e Afonso I o Batallador.]] miniatura|150px|[[Fernando II de Aragón.]]
A actual rexión de Aragón vivía, entre os séculos VIII e X unha certa autonomía que emanaba da súa resistencia aos musulmáns que invadiron a península Ibérica. Tratouse dunha fase de transición dun protofeudalismo a un Estado Feudal, e todos os enclaves da zona mantiñan dinastías propias, aínda que frecuentemente enlazadas entre si.
Etapas
As tres etapas, definidas pola historiografía actual, apuntan a tres momentos claves: os primeiros pasos da casa, a súa asunción da casa de Barcelona e a inclusión nos Trastámara. Nos tres momentos seguiríase mantendo conciencia de casa de Aragón.
Casa de Aragón-Pamplona
Nesta primeira etapa reinan Ramiro I de Aragón, Sancho Ramírez de Aragón, Pedro I de Aragón, Afonso I de Aragón, Ramiro II de Aragón e Petronila de Aragón, que casou con Ramón Berenguer IV o Santo e, en certo sentido, vese como a liña marcada por Sancho III o Maior, de acercamento ás grandes familias reais europeas, mantense.
Entre 1035 e 1164 consolídase unha dinastía forte, pero de influencia unicamente no ámbito aragonés. Por iso hai que prestar atención ao último enlace desta dinastía, entre Petronila e Ramón Berenguer IV de Barcelona, que se celebrou conforme ao dereito aragonés, nun tipo de matrimonio mediante o cal o marido integrábase na casa como un membro de pleno dereito (segundo a fórmula xurídica tradicional do "casamento na casa").
Casa de Aragón-Barcelona
Esta etapa está formada por dez reis de Aragón e condes de Barcelona, desde Afonso II de Aragón (1164) até Martiño I o Humano (morto en 1410), pasando por Pedro II de Aragón, Xaime I de Aragón, Pedro III de Aragón, Afonso III de Aragón, Xaime II de Aragón, Afonso IV de Aragón, Pedro IV de Aragón e Xoán I de Aragón.
O reinado de Pedro III (1276-1285) é de importancia capital para a proxección mediterránea da casa, dados os seus intereses en Sicilia.
A morte de Martiño I en 1410 sen sucesor fixo que se elixise no Compromiso de Caspe (1412) como rei a Fernando de Antequera. Deste xeito implantouse a casa de Trastámara na Coroa de Aragón.
Casa de Aragón-Trastámara
A última etapa da casa de Aragón ten os seguintes monarcas: Fernando I de Aragón, Afonso V de Aragón, Xoán II de Aragón e Fernando II de Aragón (Fernando o Católico).
Neste sentido, a unión de Fernando con Isabel I de Castela supuxo a unión de Castela e Aragón. A filla de ambos os monarcas, popularmente coñecida como Xoana a Tola, a través do seu matrimonio con Filipe de Habsburgo, chamado o Fermoso, deu paso á implantación dunha nova Casa Real en Aragón, os Austrias, poñendo fin definitivamente a unha conciencia de casa de Aragón que si se mantivera na época dos Trastámara.
O Alto dos Pinos, Piñeira, Ribadeo
O Alto dos Pinos é un lugar da parroquia de Piñeira, no concello lugués de Ribadeo. Tiña 14 habitantes en 2015 (6 homes e 8 mulleres) segundo datos do IGE. Iso supón un aumento da poboación respecto a 2007 cando tiña 13 habitantes (5 homes e 8 mulleres), e dous habitantes máis que en 2006.
Localización
Sitúase nun pequeno alto cheo de pinos que aproveitaban para madeira e para leña. Formouse como consecuencia de asentamentos de veciños chegados doutros lugares próximos e da propia parroquia, que fixeron a súa vivenda nunha leira ou nun monte, despois de cortar os piñeiros. Era importante porque se cruzaban a estrada que unía A Coruña con Oviedo e a que une Piñeira con Folgosa.
Economía
Hoxe, despois da concentración parcelaria, xa non se traballa a terra coa axuda do gando, senón con maquinaria agrícola. As obras da autovía do Cantábrico, e antes as do ferrocarril Ferrol-Xixón separaron este lugar da parroquia e déronlle unha nova dimensión que se ve favorecida polo asentamento de pequenas industrias de servizos e algún taller, desaparecendo o cultivo agrícola, agás o de autoconsumo.
San Martiño de Abaixo, As Varelas, Melide
San Martiño de Abaixo é un lugar da parroquia das Varelas no concello coruñés de Melide na comarca da Terra de Melide. Segundo o padrón municipal (INE 2018) ten 24 habitantes (13 homes e 11 mulleres).
Christa McAuliffe
Sharon Christa McAuliffe, nada en Boston, Massachusetts, o 2 de setembro de 1948 e finada o 28 de xaneiro de 1986, foi unha astronauta estadounidense finada durante o accidente do transbordador espacial Challenger.
Traxectoria
McAuliffe graduouse na facultade Framingham do estado en 1970 e tiña un máster en educación pola facultade Bowie do estado en 1978.
Foi seleccionada como astronauta en xullo de 1985 para o proxecto da NASA "Profesor no espazo" e asignada á misión STS-51-L do transbordador espacial Challenger, que foi destruído aos poucos segundos do lanzamento, falecendo toda a tripulación.
miniatura|160x160px|[[Anverso do dólar de prata Christa McAuliffe (2021).]] En 2021, a Casa da Moeda dos Estados Unidos honrou a súa figura coa emisión conmemorativa do "dólar de prata Christa McAuliffe".
En 1988 a Unión Astronómica Internacional nomeu un cráter na súa honra, o máis pequeno dos sete adicados aos tripulantes do Challenger.
Peregrina Quintela Estévez
Traxectoria
Quintela licenciouse en 1982 en Matemáticas pola Universidade de Santiago de Compostela (USC), onde é catedrática, e posúe dous doutoramentos, un pola Universidade Autónoma de Madrid (UAM, 1986) e outro pola Pierre et Marie Curie (París VI, Sorbonne Université, 1988). A súa tese de doutoramento, titulada Elasticidad no lineal: Modelo de Von Karma, foi dirixida por Philippe G. Ciarlet, matemático francés coñecido polo seu traballo na análise matemática do método de elementos finitos aplicado á elasticidade, e publicada en 1986. Está especializada en modelaxe matemática, análise matemática e simulación numérica en modelos de física, enxeñaría e ciencias aplicadas. Durante a súa carreira combinou a dedicación ao ensino, investigación e a transferencia de coñecementos e a xestión de empresa.
En 1997, publicou o seu primeiro libro de Introducción al lenguaje de programación MATLAB y sus aplicaciones: una guía sencilla para aprender ese lenguaje de forma natural, progresiva y práctica. En 2000 publicou outros dous libros Ecuaciones diferenciales e Matemáticas e ingeniería con MATLAB. Posteriomente, en 2001, publicou Métodos numéricos en ingeniería.
Desde a súa fundación, o 30 de setembro de 2011, Quintela é Presidenta da Rede Española Matemática Industria (math-in) que é unha asociación privada sen ánimo de lucro formada por ao redor de 40 grupos de investigación dunha vintena de universidades e centros de investigación españois.
Pezuño
Un pezuño é unha unlla moi desenvolvida, composta por queratina, que cobre as dedas dos animais ungulados. Os animais que teñen pezuños camiñan apoiando o seu peso nestes, de aí que sexan denominados dixitígrados, a diferenza dos primates ou os osos, que camiñan sobre a planta do pé, sendo polo tanto plantígrados.
Peregrina Quintela Estévez
Traxectoria
Coordinou entre 2007 e 2012 a creación do nodo CESGA do Proyecto Consolider Ingenio MATHEMATICA (i-MATH). Este proxecto integrou a máis de 340 grupos de investigación de toda España e máis de 1.700 investigadores e investigadoras no campo das matemáticas, xestionado pola Universidade de Cantabria. Especificamente, o Nodo CESGA xurdiu coa misión de tomar iniciativas encamiñadas á transferencia de coñecemento matemático ao sector produtivo promovendo o uso de métodos e técnicas matemáticas na industria.
Posteriormente, desde a súa creación en 2013, é directora do Instituto Tecnolóxico de Matemática Industrial (Itmati) que ten como principal función a transferencia de tecnoloxía matemática para axudar á mellora da competitividade e apoiar a innovación no sector produtivo.
Pezuño
Os membros dos Artiodactyla, como a ovella, a cabra, o veado, o camelo, o gando vacún e o porco, teñen un número par de pezuños, con dous deles moito máis desenvolvidos, polo que se lles chama de pezuño fendido ou partido.
Os Perissodactyla, que inclúen os cabalos ou os rinocerontes, teñen un número impar de pezuños en cada pé. No caso dos équidos soamante conservan un, o pezuño do terceiro dedo.
Peregrina Quintela Estévez
Traxectoria
En 2013 tamén participou activamente na fundación do European Service Network of Mathematics for Industry and Innovation (EU-MATHS-IN), sendo primeiro membro do seu Consello e desde 2015 parte do Executive Board. Asiste a conferencias internacionais de forma moi activa e publica artigos en revistas especializadas.
Publicacións
Conta con máis de 50 artigos publicados en revistas de primeira orde e preto dunha trintena doutras publicacións, entre as que se contan varios artigos de divulgación.
Recoñecementos
Foi galardoada en 2016 co Premio María Josefa Wonenburger Planells, que a Xunta de Galicia outorga anualmente desde o ano 2007, a través da Unidade de Muller e Ciencia. En 2023 a revista Gciencia considerouna unha das 20 mulleres de ciencia en Galicia que había que coñecer.
Monumento das catro esquinas
miniatura|dereita O monumento das catro esquinas, en inglés Four Corners Monument, é un pequeno monumento do sueste dos Estados Unidos, localizado en terras indias dos navajos e utes que marca a localización xeográfica do punto de unión cuádrupla dos estados de Arizona, Colorado, Novo México e Utah.
Características
Está situado na meseta de Colorado, ao oeste da ruta 160. O punto foi designado orixinalmente polo Congreso dos Estados Unidos, pero un erro provocado por unha primeira mala medición emprazouno xeograficamente nunha posición incorrecta. O Tribunal Supremo dos Estados Unidos determinou máis adiante que esa localización chegara a ser tan recoñecida que debía ser considerada oficialmente como o límite real entre o catro estados.
Non só é o punto de intersección perpendicular do catro esquinas, senón que ademais é o único punto cuádruplo nos Estados Unidos entre estados, e por iso á rexión recibe o nome de rexión das Catro Esquinas (Four Corners). O punto localízase nunha reserva india dos ute en Colorado. O lugar é controlado por Navajo Nation Parks e o departamento de Reconstrución e é unha popular atracción turística, a pesar do remoto da súa posición. Para ver e tomar unha fotografía no monumento débese pagar por persoa unha tarifa de 3$, para manter os permisos que o monumento leva.
Ao redor do monumento, os artesáns locais navajos e utes venden recordos e alimentos. A posición do punto foi descuberta inicialmente en 1868 e foi sinalada cun pedestal de pedra arenisca. Posteriormente, en 1912, colocouse o primeiro marcador permanente, que foi substituído en 1992 por un pedestal de granito no que encaixa un disco de bronce circular ao redor do punto, que está rodeado polos escudos e bandeiras dos estados que lindan alí.
Judy Garland
Judy Garland, nada co nome de Frances Ethel Gumm en Grand Rapids, Minnesota, o 10 de xuño de 1922 e finada en Londres, Reino Unido, o 22 de xuño de 1969, foi unha actriz e cantante estadounidense.
O seu papel máis coñecido foi Dorothy Gale en The Wizard of Oz (1939). Foi nomeada para o Óscar á mellor actriz e gañou moitos outros premios na súa carreira. Era a nai da actriz e cantante Liza Minnelli.
Partitio terrarum imperii Romaniae
miniatura|dereita|A división do Imperio Bizantino tras a cuarta Cruzada. A Partitio terrarum imperii Romaniae (en galego, "partición das terras do imperio romano [bizantino]") foi un tratado asinado despois do saqueo da capital bizantina, Constantinopla, pola Cuarta Cruzada en 1204. Estableceuse o Imperio latino e dispúxose a partición do territorio bizantino entre os participantes da cruzada, coa República de Venecia sendo a gran beneficiada.
Historia
O tratado, que foi promulgado a finais de setembro ou principios de outubro de 1204 ou (segundo Nikolaos Oikonomides) inmediatamente despois da captura en abril-maio de 1204, foi elaborado por unha comisión de 24 homes que constaba de 12 venecianos e 12 representantes dos outros líderes cruzados. Déronlle ao emperador latino o control directo dunha cuarta parte do territorio bizantino, a Venecia, tres oitavas - incluíndo tres oitavas da cidade de Constantinopla, con Santa Sofía - e o restantes tres oitavas foron repartidas entre os demais líderes cruzados. Mediante esta división, Venecia converteuse no principal poder na Romania latina, e o verdadeiro poder detrás do Imperio Latino, un feito claramente ilustrado polo nobre título que o seu Dogo adquiriu: Dominator quartae et dimidiae partis totius Romaniae («O Señor dun cuarto e media cuarta parte de todo o Imperio romano»).
Consecuencias
A Partitio Romaniae iniciou o período da historia grega coñecida como Francocracia ou Latinocracia, onde os nobres católicos europeos occidentais, maiormente de Francia e Italia, estableceron estados no antigo territorio bizantino e gobernaron sobre a maioría dos nativos gregos bizantinos ortodoxos.
Os termos da Partitio Romaniae non foron totalmente cumpridos, en parte pola resistencia dos nobres gregos, que fundaron estados independentes en Epiro, Nicea e Trebisonda, e tamén polos conflitos entre os propios cruzados. O propio Imperio latino estivo implicado nun conflito desastroso co poderoso Segundo Imperio Búlgaro, antes de ser vencido, en 1261, polos gregos do Imperio de Nicea.
Relevancia como fonte histórica
Dado que a partición do Imperio Romano de Oriente se fixo a partir de documentos e rexistros da chancelería imperial hoxe perdidos, a Partitio terrarum imperii Romaniae é unha fonte moi importante para coñecer as divisións administrativas (episkepsis) do Imperio de Oriente, das propiedades das grandes familias e das zonas aínda controladas polo vello imperio.
Provisións territoriais
Consonte as provisións do tratado, os territorios dividíronse na parte do Señor Dogo e comuna de Venecia (pars domini Ducis et communis Venetiae), a parte do Emperador Latino (pars domini Imperatoris), e o resto como a parte dos cruzados, ou "peregrinos" (pars Peregrinorum).
Aeroporto internacional Don Mueang
O aeroporto internacional Don Mueang, tamén coñecido como aeroporto internacional de Bangkok, é un dos dous aeroportos internacionais que serven a área metropolitana de Bangkok, sendo o outro o de Suvarnabhumi.
É un dos aeroportos internacionais máis antigos do mundo e o máis vello operativo en Asia. Foi inaugurado oficialmente como unha base da Real Forza Aérea de Tailandia o 27 de marzo de 1914, aínda que xa viña sendo usado anteriormente. Os voos comerciais comezaron no ano 1924. O primeiro voo comercial foi unha chegada de KLM Royal Dutch Airlines. O aeroporto Don Mueang pechou e foi substituído polo novo aeroporto de Suvarnabhumi no ano 2006, antes de ser reaberto o 24 de marzo de 2007 despois de que se lle realizasen melloras. Dende a apertura do novo aeroporto converteuse nun centro de conexións rexional con moitas aeroliñas de baixo custo operando nel. No ano 2015 converteuse no aeroporto do mundo con máis aeroliñas deste tipo.
Don Mueang foi un importante centro de conexións de Asia e o centro de conexións de Thai Airways International antes do seu peche. Chegou a ser o segundo aeroporto máis concorrido do continente e o 14º do mundo en volume de pasaxeiros. A día de hoxe é o principal centro de conexións para Nok Air, Thai AirAsia, Thai Lion Air e Orient Thai Airlines.
Sabela Rodríguez Oxea
Sabela Rodríguez Oxea, nada en Monforte de Lemos en 1958 e finada en Lugo en outubro de 2012, foi unha escritora e profesora galega.
Traxectoria
Licenciouse en Historia, e foi profesora de Lingua e literatura galegas no IES Xoán Montes de Lugo.
Epicteto
miniatura|Retrato imaxinado de Epicteto (1715). Epicteto (en grego: Επίκτητος), nado en Hierápolis en 55 e finado en Nicópolis en 135, foi un filósofo grego da escola estoica. Non se sabe se ten obra escrita. Era escravo de Epafrodito. De momento non se encontraron obras escritas por el. Pero si deixou un Enchiridion que foi editado polo seu discípulo Flavio Arriano.
Traxectoria
Fundou unha escola e dedicouse plenamente a ela, como Sócrates, un dos seus referentes. Dedicouse ás tres ramas da filosofía na tradición de Stoa: lóxica, física e ética.
Pensamento
Principalmente na ética, dicía que o papel do filósofo e mestre estoico consistiría en vivir e predicar a vida contemplativa, centrada na noción da felicidade, esta sería un produto da virtude, definida mediante a vida acorde coa razón. Ademais do autocoñocemento, a virtude da razón estoica consiste na imperturbabilidade, desapaixonamento e os bos sentimentos. A virtude consiste en non guiarse polas aparencias das cousas, senón en guiarse pola motivación de actuar racional e benevolamente, e, sobre todo, aceptando o destino individual tal como foi predeterminado por Deus. Calquera ilusión neste punto leva a maiores erros, desgrazas e dificultades, e para a escravitude da alma.
Nós non temos ningún poder sobre as cousas exteriores, e do ben que debe ser obxecto da nosa procura sincera, atópase soamente dentro de nós mesmos. É certo pola nosa razón, que todas as nosas facultades se ven examinadas polos demais.
A partir do inicio de dicir cada impresión dura: "Vostede é unha impresión, e non a todos a cousa que parece ser". Examinado por estas regras que ten, e en primeiro lugar, e sobre todo, por esta: a impresión ten que ver coas cousas que están por riba de nós, ou aqueles que non son, e ela ten que ver coa cousas que non son de nós, estar preparado para responder, "Non é nada para min".
Razón só é bo, e o irracional é o mal, e o irracional é intolerable para o racional. A boa persoa debe traballar principalmente na súa propia razón para mellorar este está no noso poder. Para repeler opinións mal polo bo é o concurso de nobre en que os seres humanos deben se implican, non é unha tarefa fácil, pero promete a verdadeira liberdade, paz de espírito, e unha orde divina sobre as emocións. Hai que estar especialmente en garda contra a opinión de pracer por mor da súa aparente dozura e encanto. O primeiro obxecto da filosofía, polo tanto, é a de purificar a mente.