cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Magnetospirillum
A purificación dos seus magnetosomas realízase utilizando unha columna de separación magnética despois de romper as membranas celulares. Se se mestura un deterxente cos magnetosomas purificados, estes tenden a aglomerarse en vez de permanecer en forma de cadea como normalmente están. A alta calidade dos cristais magnéticos de dominio único que forman estas bacterias, espertou por elas un interese comercial. Crese que os cristais teñen o potencial de producir fitas magnéticas e drogas con diana magnética.
A Salgueira, Leiro, Abegondo
A Salgueira é un lugar da parroquia de Leiro no concello coruñés de Abegondo, na comarca da Coruña.
O Muíño, Tardade, Vilalba
O Muíño é un lugar da parroquia de Tardade, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Wowee Zowee
Wowee Zowee é o terceiro álbum da banda estadounidense de rock alternativo Pavement, publicado o 11 de abril de 1995 a través do selo Matador Records. O disco amosa un lado máis experimental e espontáneo do grupo, volvendo ao ruído e imprevisibilidade das súas primeiras gravacións despois do son máis tradicional do Crooked Rain, Crooked Rain de 1994. A súa natureza ecléctica vai dende melodías suaves aínda que distorsionadas ata o noise e o punk rock, mentres que as letras exploran polo xeral temas humorísticos e crípticos. Con preto dunha hora de duración, Wowee Zowee é o álbum de estudio máis longo de Pavement, enchendo tres caras dun disco de vinilo. A cuarta cara está en branco.
Despois do seu lanzamento, Wowee Zowee tivo recensións variadas dos críticos, sendo xeralmente considerado un traballo descoidado en comparación co seu aclamado predecesor. Porén. algúns críticos destacaron o seu estilo aventureiro e o lirismo de Stephen Malkmus. Dous temas do álbum, "Rattled by the Rush" e "Father to a Sister of Thought", publicáronse como sinxelos en 1995, pero ningún deles tivo éxito.
Castro de Tralocastro
O castro de Tralocastro ou Castro de Esmelle é un poboado castrexo fortificado situado no cumio dun monte na parroquia de Esmelle (Ferrol).
Descrición
O recinto principal ten forma case circular. De norte a sur uns 76 m e de leste a oeste uns 89 m. A construción ten tres muros de forma case concéntrica aproveitando a forte pendente natural. O poboado ten dous accesos. O principal na zona sur leste a outra no nordeste. Polo interior, paralelamente aos muros de pedra, discorre un camiño.
Nas escavacións xunto ao segundo muro ao sueste atopáronse dúas edificacións con muros de pedra. A primeira situada máis alta tendo un espazo de 1,7 m por 1,8 m. Os muros de pedra miden ata 80 cm de altura. Na segunda construción as esquinas son redondeadas. Os muros teñen un groso de 50 cm hai dúas zonas, unha inferior de 40 cm a modo de cimentos e a superior de 70 cm. de superficie lisa. A función destas construcións é descoñecida.
O castro está catalogado e protexido por patrimonio, é propiedade do concello de Ferrol que realiza traballos de estudo.
Xoán Noya
Xoán Noya Gil, nado na Guarda o 22 de xaneiro de 1900 e finado no mesmo concello o 19 de decembro de 1989, foi un futbolista, político e impresor galego.
Traxectoria
Na súa xuventude foi futbolista, militou no Racing de Tui, foi capitán do Club Deportivo Guardés, co que competiu no Campionato de Galicia, e impulsou a construción do Estadio Troncoso na Guarda.
Fundou a Sociedade Obreira da Guarda, da que foi secretario, e o semanario Nuevo Heraldo, desde onde defendeu o agrarismo. Coa chegada da Segunda República formou parte da Comisión Xestora municipal, integrouse no Partido Galeguista e en 1936 foi tenente de alcalde. Dous anos antes fundara unha imprenta, na que se imprimiu La Zarpa, de Basilio Álvarez, e que foi incautada durante a guerra civil.
Perseguido polo franquismo, estivo agochado e foi condenado a pena de morte, conmutada despois por unha pena de cárcere de 30 anos, rebaixada logo a cinco, dos que cumpriu finalmente dous, nas prisións de Vigo e Pontevedra. O seu irmán Manuel Noya Gil foi asasinado en agosto de 1936. En 1945 fóronlle devolta as máquinas da imprenta incautadas anos atrás e creou a imprenta Gráficas Numen en Vigo. Con todo, os problemas económicos da familia obrigárono a emigrar a Venezuela xunto aos seus fillos Luís, Óscar e Rodolfo.
Foi representante do Lar Gallego de Caracas en Vigo e en 1956 foi elixido presidente tras a fusión co Centro Gallego. Publicou en Caracas as súas memorias en 1976 co título ''Fuxidos. Memorias de un republicano gallego perseguido por el franquismo''.
Ao seu regreso a Galicia foi elixido presidente do PSOE da Guarda en 1982. Tamén mercou os terreos que ocupaba a fosa común onde foran fusilados e soterrados os presos do Campo de concentración de Camposancos, e promoveu a construción dun monumento na súa memoria. Foi soterrado a carón da fosa común o 21 de decembro de 1988, trala súa morte dous días antes.
Vida persoal
Casou con Dolores Domínguez Pacheco e tiveron varios fillos: Luis, Rodolfo, Óscar, Olga e Violeta. Un dos seus netos, Cheché Vidal, foi futbolista internacional coa selección de Venezuela.
Soutelos, Leiro, Abegondo
Soutelos é un lugar da parroquia de Leiro no concello coruñés de Abegondo, na comarca da Coruña.
Camposancos, A Guarda
Santa Isabel de Camposancos, ou A Visitación de Santa María de Camposancos, é unha parroquia que se localiza no concello da Guarda. É unha das 9 entidades locais menores de Galicia. Segundo o padrón municipal de 2020, ten 1.073 habitantes distribuídos en 9 entidades de poboación. En 2014 tiña 1.088 (567 mulleres e 521 homes), en 2004 contaba con 987 habitantes, e en 1999, con 913. Está situada na beira dereita da foz do río Miño, polo que tamén dá ao océano Atlántico. Pertence á diocese de Tui-Vigo, na que está incluída o arciprestado da Guarda-Tebra.
Historia
Etimoloxicamente, o topónimo Camposancos é de orixe latina e equivale a "campos en ángulo".
Sábese que no lugar existiu un mosteiro templario do cal non quedan restos agás as columnas aparecidas nunhas reformas. En 1798 Camposancos erixiuse en parroquia independente ao separarse da de Salcidos. A igrexa parroquial de Santa Isabel comezou a construírse en 1816 e non se rematou ata 1856.
Durante o antigo réxime o couto medieval de Camposancos pertenceu como anexo ao partido xurisdicional de Barrantes (provincia de Tui) e dependeu do bispado de Tui, que arrendaba os seus bens aos veciños da parroquia, até que foi abolido este foro en 1870. Trala división territorial de España en 1833 constituíuse como concello de seu, pero en 1836 pasou a integrarse no termo municipal da Guarda.
Camposancos ten a consideración de entidade local menor desde o 23 de maio de 1925, o que lle permitiu ter o seu propio alcalde e un edificio oficial. Para levar a cabo calquera actuación en Camposancos, o concello da Guarda debía por lei informar á entidade local de tal actuación, aínda que esta non tivese o poder de cancelala. A metade dos impostos que recadaba a localidade pasaban á entidade local.
Colexio dos xesuítas de Camposancos e campo de concentración
O colexio dos xesuítas de Camposancos foi fundado en 1876. Por primeira vez en España, os xesuítas intentaban instituír unha universidade privada, que finalmente só estivo en activo durante cinco anos. O colexio chegou a contar cun prestixio enorme ata o punto de que del xurdiron dúas notables institucións como a Universidade de Deusto e a Universidade Pontificia de Comillas. Entre os alumnos avantaxados que saíron do colexio están o político pontevedrés Manuel Portela Valladares, que chegaría a ser ministro e presidente do goberno na Segunda República, ou o filósofo, escritor e político Antón Losada Diéguez. De 1916 a 1932 foi ocupado polos seus irmáns de relixión portugueses, etapa durante a cal contou con estudantes como o director de cine Manoel de Oliveira. So a Segunda República a orde dos xesuítas foi expulsada e o centro pasou a ser un sanatorio. miniatura|O pailebote Constantino Candeira en [[1918 no estaleiro de Camposancos. Nel estivo embarcado Manuel Antonio en 1926 e 1927. ]] Convertido en hospital, o recinto do Colexio dos Xesuítas acolleu durante a guerra civil española e a posguerra o campo de concentración de Camposancos. Habilitado como centro de reclusión a finais de 1937, chegou a estar ocupado en 1938 por 1.066 reos, cando a capacidade —segundo informe oficial do réxime franquista— era de 868 presos. As fontes diverxen en torno a poboación reclusa que pasou por el, mais oscila entre os 2.000 e os 3.000 presos.
Macela dourada
A macela dourada ou camomila romana. Chamaemelum nobile, sin. Anthemis nobilis) é unha herba perenne da familia das asteráceas, nativa de Europa.
Camposancos, A Guarda
Colexio dos xesuítas de Camposancos e campo de concentración
En 1943 volveu ser un centro de ensino dos xesuítas, aínda que non retornou ó esplendor doutrora e pechou as aulas en 1959.
Macela dourada
Descrición
A macela dourada é unha herba perenne, de talo procumbente de até 26 cm de longo, glabro ou suavemente pubescente. Forma matas mestas. Presenta follas sésiles, alternas, bi- ou tripinnatilobuladas, finamente divididas, cos folíolos lineares. En posición terminal presenta no verán unha inflorescencia en forma de capítulo paniculado. Os floros radiais son uns 20, coa lígula branca, mentres que os do disco son numerosos, hermafroditas, coa corola amarela, as puntas das anteras ovadas e o extremo do estilo trunco. A testa floral non supera 1 cm de diámetro. Os froitos son aquenios cilíndricos, de máis ou menos 1 mm de diámetro, algo maiores os radiais. A polinización realízana himenópteros, mais a planta é quen de se autopolinizar.
Camposancos, A Guarda
Colexio dos xesuítas de Camposancos e campo de concentración
Dada a súa privilexiada posición na foz do Miño, houbo un proxecto dunha construtora para converter o edificio nun complexo turístico de luxo.
Macela dourada
Uso
miniatura|240px|Flores secas de la Chamaemelum nobile. O talo tenro e as sumidades floridas úsanse secos ou frescos en infusión, recendente e lixeiramente amarga. Confúndese moitas veces coa macela común Matricaria recutita os efectos terapéuticos asociados á macela son que é (dixestiva, carminativa, sedante, tónica, vasodilatadora e antiespasmódica). O aceite esencial emprégase en aromaterapia, e a infusión das flores aplícase ao cabelo para o delourar.
Camposancos, A Guarda
Presente
A Comunidade de Montes Veciñais de Camposancos celebra desde hai anos unha festa gastronómica na que se enxalza a paleta e o lacón: a paletada-laconada de Santo Amaro.
Macela dourada
Uso
Non se recomenda o uso da macela dourada durante a gravidez xa que pode causa contraccións uterina e aborto.
miniatura|240px|Macela galega no Xardín Botánico da Universidade Karlovy en [[Praga, República Checa.]] A macela dourada é unha planta moi común en xardinaxe.
Camposancos, A Guarda
Política
Nas eleccións locais de 2019 presentáronse tres candidaturas á entidade local de Camposancos:
Mercedes Martínez Vázquez (BNG) foi proclamada alcaldesa pedánea.
Macela dourada
Composición
O aceite esencial é rico en camazuleno, ácido tíglico e varios sesquiterpenos; contén ademais ácido antémico, atesterol, antemena e taninos. Pode provocar dermatite de contacto en persoas sensíbeis, e se teñen informado casos de anafilaxe entre alérxicos.
Taxonomía
Chamaemelum nobile foi descrita por (Carl von Linné) All. e publicado en Flora Pedemontana 1: 185. 1785.
Nome común
En galego recibe os nomes de macela dourada, macela galega, margacela e camomila romana.
Gaia Weiss
Gaia Weiss, nada o 30 de agosto de 1991 en París é unha actriz e modelo francesa de orixe polaca. Ata a actualidade destacou polo filme Mary Queen of Scots e a serie de televisión Vikings.
Traxectoria
Formouse na London Academy of Musi and Dramatic Art e comezou a actuar en 1999.
Pacios, Torbeo, Ribas de Sil
Pacios é un lugar da parroquia de Torbeo, no concello lucense de Ribas de Sil.
Gairesa
Historia
Gairesa foi fundada en Valdoviño adicándose á formulación, produción e aplicación de tratamentos químicos. Resinas de epoxi, adhesivos industriais, revestimentos ou aplicacións industriais. Gairesa é unha empresa pionera en España en novos materiais, na investigación de produtos especiais para arquitectura e na enxeñería en proxectos punteiros.
A empresa adícase á investigación de produtos, innovación, deseñando e fabricando produtos “a medida” segundo o tipo de aplicación e requerimentos técnicos dos clientes.
Na actualidade, Gairesa fabrica produtos para tratamentos na construción, aplicacións especiais baseadas en composites para enxeñería de pontes, industria eólica, náutica ou aeronáutica.
Nos últimos anos a empresa está a traballar en proxectos de nanotecnoloxía aplicada a resinas.
Río Guadiaro
O Guadiaro é un río español das provincias de Málaga e Cádiz, na comunidade autónoma de Andalucía, que desauga directamente no Mar Mediterráneo, logo dun percorrido de 173 km.
Percorrido
O Guadiaro nace da confluencia de varios regos de montaña na serranía de Ronda, na Málaga, a uns 825 m de altitude, nas proximidades da localidade de Arriate. Corre primeiramnete en dirección lixeiramente inclinada para o sueste, e vai encaixado entre as montañss que o flanquean, que forman parte da serra de Líbar pola súa marxe dereita e da mesma serranía de Ronda pola esquerda. Ao entrar na provincia de Cádiz, efectúa unha ampla curva cara o sur, entrando ao tempo en terreo menos abrupto. Nun curto traxecto final fai de límite entre as dúas provincias. Desemboca ao sur do cabo Sardina, no litoral oriental de Cádiz, na localidade de Sotogrande, formando un pequeno estuario.
O seu val foi aproveitado para trazar a vía férrea entre Ronda e Alxeciras.
Afluentes principais
Pola esquerda:
Protección ambiental
Parte da conca media do Guadiaro está incluída dentro do Parque Natural da Serra de Grazalema, e o estuario, entre a localidade de Guadiaro e Sotogrande, conforma a Paraxe Natural do Estuario do Guadiaro, a máis pequena das paraxes naturais de Andalucía con tan só 27 ha de área. Con todo téñense sinalado graves deficiencias, como os vertidos das localidades ao seu paso, especialmente os que proveñen, a través do Guadalevín, desde a cidade de Ronda, a punto de ser corrixidos por medio dunha depuradora.
No estuario, que presenta fauna e flora de grande interese, detéctase a presenza de especies invasoras, como os Cortadeira (Cortaderia seollana).
Localidades que atravesa
O encaixado do río, que non se abre en vales importantes, non propiciou o asentamento de localidades importantes. A destacar Benaoján e Cortes de la Frontera, ambas dúas poboacións malagueñas.
Alemparte, Lalín
Santa María de Alemparte é unha parroquia que se localiza no concello de Lalín. Segundo o IGE en 2011 tiña 35 habitantes (17 mulleres e 18 homes), nunha soa entidade de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 55 habitantes.
Nesta parroquia naceu Vidal Payo Fernández, canteiro e escultor.
Xentilicio
O seu xentilicio é alempartino.
Xeografía
Alemparte une Lalín con Rodeiro a través da ponte romana que comunica con Pedroso.
Mil Mi-6
Deseño e desenvolvemento
O Mi-6 foi o resultado dun requirimento civil e militar para un gran helicóptero que debería ser usado para engadir mobilidade en operacións militares ademais de asistir na exploración e desenvolvemento das rexións centro e leste da URSS. Voado por vez primeira o 5 de xuño de 1957, o Mi-6 foi o primeiro helicóptero soviético de produción impulsado por un motor turboeixo.
A transmisión R-7 e a cabeza do rotor desenvolvidos para o proxecto teñen un peso combinado de 3 200 kg, que é maior que o dos dous motores turboeixo.
As aletas de incidencia variable montáronse por primeira vez nos lados do aparello en 1960 ás 30 unidades de preprodución. Esas ás proporcionan ao redor do 20% da sustentación requirida durante o voo de cruceiro.
O Mi-6 era de lonxe o helicóptero máis grande do mundo cando foi deseñado en 1954-56, cunha capacidade máxima de carga de 12 000 kg. Era tamén o helicóptero máis rápido do mundo, cunha velocidade máxima de 300 km/h. Nos seus primeiros días o Mi-6 estableceu moitos récords, including one for sheer circuit speed at 340 km/h (211 mph). En 2013 o Mi-6 aínda mantiña o récord da FAI de levantamento de 5 toneladas en 1 000 km, realizado a 284 km/h en 1962.
Dende 1959 ata 1972 polo menos fabricáronse 500 unidades para varias tarefas de transporte xeral, utilitarias, loita contra incendios e guindastre aéreo; os dous últimos tipos non estaba equipados coas grandes aletas, que noutras versións proporcionaban parte da sustentación en voo de cruceiro conseguindo así velocidades máis altas. As rodas do tren de aterraxe non eran retráctiles.
Normalmente voado por unha tripulación de cinco ou máis persoas, o Mi-6 senta a 65 soldados e pode levar como alternativa 41 padiolas e dous asistentes, ou unha ampla variedade de cargas voluminosas, incluídos vehículos, cargadas a través da porta traseira. En exercicios, as frotas destas aeronaves transportaban moitos tipos de armas, como foguetes FROG-7, ademais de grandes rádares e artillería pesada. Tamén podían levar todos os transportes de persoal e coches brindados e os vehículos lixeiros de combate da infantería mecanizada soviéticos.
O Comité Interestatal de Aviación cancelou a certificación de tipo do Mi-6 en outubro de 2002 despois do accidente do RA-21074 na península de Taimyr. Tamén se informou de que as palas de rotor de cola de madeira chegaron ao final da súa vida útil.
Paredes, Torbeo, Ribas de Sil
Paredes é un lugar da parroquia de Torbeo, no concello lucense de Ribas de Sil.
Abd al-Rahman
O nome de Abd al-Rahman (en árabe, "O servo do máis gracioso", sendo al-Rahman un dos nomes de Alá) foi o nome de varios emires e califas de Córdoba:
Jabba o Hutt
Jabba Desilijic Tiure, comunmente coñecido como Jabba o Hutt, é un personaxe ficticio de A guerra das galaxias creado por George Lucas. É un extraterrestre da especie dos hutt, grande e parecido a unha lesma, que como moitos outros da súa especie, opera como un poderoso señor do crime dentro da galaxia.
No contexto da narrativa da triloxía orixinal, Jabba preséntase como o xefe do crime máis poderoso de Tatooine, que ofreceu unha recompensa polo contrabandista Han Solo —cazadores de recompensas como Greedo e Boba Fett andan atrás del para capturalo ou matalo—. Na súa fortaleza, tras capturar a Han Solo, represéntase a Jabba rodeado por gran cantidade de extraterrestres, delincuentes, artistas (como a banda Max Rebo) e escravas —a princesa Leia foi escrava del mais só brevemente; entre o cativerio da princesa e a morte do hutt a mans dela, no medio dunha batalla no gran pozo de Carkoon, no deserto de Tatooine—. Jabba descríbese como un antagonista cruel, cun sentido do humor acedo, un apetito insaciable (común na súa especie) e tendencia á tortura e outras actividades desprezables.
O personaxe incorporouse de forma destacada durante a comercialización de Star Wars, que comezou coa campaña de mercadotecnia correspondente co lanzamento cinematográfico de O retorno do Jedi. Ademais das películas, Jabba o Hutt aparece tamén en varias pezas literarias de Star Wars Legends. Dende a súa aparición en O retorno do Jedi, a figura de Jabba o Hutt tivo influencia na cultura popular contemporánea estadounidense, comunmente empregado como un recurso político satírico e caricaturesco, para resaltar calidades negativas como a corrupción e a apetencia desmesurada.
Aparicións
Jabba o Hutt aparece en tres das oito películas de Star Wars (The Phantom Menace, A guerra das galaxias e O retorno do Jedi) e en The Clone Wars. Ten un papel recorrente na literatura do universo expandido de Star Wars e protagoniza a antoloxía de cómics Jabba the Hutt: The Art of the Deal (1998), unha colección de cómics publicada orixinalmente en 1995 e 1996.
Películas de Star Wars
Jabba vese por primeira vez en 1983 en O retorno do Jedi, a terceira entrega da triloxía orixinal de Star Wars. Dirixida por Richard Marquand e escrita por Lawrence Kasdan e George Lucas, o primeiro acto de O retorno do Jedi presenta á princesa Leia (Carrie Fisher), a Chewbacca (Peter Mayhew) e ó cabaleiro jedi Luke Skywalker (Mark Hamill) intentando rescatar ó seu amigo Han Solo (Harrison Ford), que fora aprisionado en carbonita no filme anterior, O imperio contraataca.
Capturado Han Solo, foi entregado a Jabba polo cazador de recompensas Boba Fett (Jeremy Bulloch) e colocado para a súa exhibición na sala do trono do señor do crime como trofeo. Lando Calrissian (Billy Dee Williams), os droides C-3PO (Anthony Daniels) e R2-D2 (Kenny Baker), Leia e Chewbacca, infíltranse no palacio de Jabba para salvar a Han. Leia consegue liberar a Han da carbonita, mais é atrapada e convertida en escrava polo Hutt. Foi encadeada a Jabba e obrigada a andar cun bikini metálico —que se converteu en icónico—. Luke chega para «negociar a vida de Solo», mais Jabba rexeita a súa proposta e intenta matalo lanzándoo ó foxo do Rancor, un monstro enorme. Luke mata ó Rancor, no entanto Han Solo e mais el son condenados por Chewbacca a ser devorados polo Sarlacc no gran pozo de Carkoon. Emporiso, Luke líbrase da execución coa axuda de R2-D2 e derrota ós gardas de Jabba. Durante a confusión que se produce, Leia estrangula a Jabba ata a morte. Luke, Leia, Han, Lando, Chewbacca, C-3PO e R2-D2 escapan deseguido; mentres fuxen, a barcaza de Jabba estoupa sobre o foxo do Sarlacc.
A segunda aparición cinematográfica de Jabba o Hutt foi na edición especial de A guerra das galaxias de 1997 para conmemorar o vixésimo aniversario de Star Wars. Aquí (como na origixal) Han Solo discute co cazador de recompensas extraterrestre Greedo (Paul Blake e Maria De Aragon), a quen mata. Após, Jabba reafírmalle a Han as derradeiras palabras de Greedo; esixíndolle que pague o valor da carga que perdeu. Han promete compensar a Jabba tan pronto como reciba o pago polo traslado de Obi-Wan Kenobi (Alec Guinness), Luke Skywalker, R2-D2 e C-3PO a Alderaan; Jabba acepta, porén ameaza con poñerlle prezo á súa cabeza senón cumpre o acordo. Esta conversación foi unha escena eliminada durante a montaxe da película orixinal de 1977, onde Declan Mulholland interpretou a Jabba como un humanoide. Na versión da edición especial de 1997, Jabba represéntase mediante imaxes xeradas por ordenador substituíndo a Mulholland, e a súa voz dóbrase á linguaxe ficticia huttese.
Jabba o Hutt aparece por terceira vez na precuela de 1999, Star Wars: Episodio I - The Phantom Menace, ambientada 36 anos antes de O retorno do Jedi. Jabba dá a orde de comezar unha carreira de podracers en Mos Espa, en Tatooine. Unha vez que dá a saída, Jabba queda durmido e perde de ver o final da competición.
The Clone Wars
Jabba figura na trama da película de animación Star Wars: The Clone Wars, na que o seu fillo Rotta é capturado por separatistas. Anakin Skywalker e Ahsoka Tano devólvenllo san e salvo a cambio de que permita o paso seguro dos barcos da República a través do seu territorio.
Jabba apareceu posteriormente en varios episodios da serie The Clone Wars, a partir da terceira temporada. No episodio "Sphere of Influence", no que Jabba se enfronta ó presidente Papanoida, a quen Greedo lle secuestrara as fillas, Jabba consinte que se tome unha mostra de sangue de Greedo para demostrar que é o secuestrador. No episodio "Evil Plans", Jabba contrata ó cazador de recompensas Cad Bane para que consiga o proxecto do edificio do Senado. Cando Bane regresa con éxito, Jabba e o consello hutt envían a Bane a liberar da prisión a Ziro, tío de Jabba. De seguido, Jabba aparece de forma breve no episodio "Hunt for Ziro", no que se ve ríndose da morte de seu tío a mans de Sy Snootles, e págalle cando lle entrega o diario holográfico de Ziro. No episodio da quinta temporada "Eminence", Jabba e o consello hutt reciben ós líderes do Colectivo das sombras Darth Maul, Savage Opress e Pre Vizsla; decepcionado tralo encontro, Jabba envía ós cazadores de recompensas Embo, Dengar, Sugi e Latts Razzi para capturalos. Despois dunha batalla, o Colectivo das sombras enfróntase a Jabba no seu palacio en Tatooine, onde Jabba se ve obrigado a aceptar unha alianza.
Universo expandido
As primeiras publicacións onde aparece Jabba o Hutt foron nas adaptacións de Marvel Comics de A guerra das galaxias. En Six Against the Galaxy (1977) de Roy Thomas, What Ever Happened to Jabba the Hut? (1979) e In Mortal Combat (1980), ambos de Archie Goodwin, Jabba o Hutt (orixinalmente escrito Hut) apareceu como un humanoide alto cunha cara parecida a unha morsa, un moño e un uniforme relucente. O oficial "Jabba" aínda non estaba definido como finalmente se mostraría.
Mentres se agardaba a secuela de A guerra das galaxias, Marvel mantivo o cómic mensual coas súas propias historias. Nunha delas Jabba descobre a Han Solo e Chewbacca nun vello agocho que usaban para o contrabando, non obstante as circunstancias cambian e obrigan a Jabba a retirar a recompensa por Solo e Chewbacca; o que lles permite regresar a Tatooine para involucrarse nunha aventura con Luke Skywalker, quen regresara ó planeta para recrutar máis pilotos para a Alianza Rebelde. No curso doutra aventura, Solo mata ó pirata espacial Crimson Jack e arruína os seus plans, que Jabba financiou. Jabba restablece a recompensa pola cabeza de Solo. Han Solo mata após un cazador de recompensas que lle di que está de novo en busca e captura. El e mais Chewbacca regresan ó lado dos rebeldes (Solo menciona un incidente cun «cazador de recompensas que encontramos con Ord Mantell» nas escenas iniciais de O imperio contraataca).
Os artistas de Marvel basearon este Jabba nun personaxe máis tarde chamado Mosep Binneed, un extraterrestre que se pode ver brevemente na escena da cantina de Mos Eisley de A guerra das galaxias. A novela de 1977 do guión de Star Wars describe a Jabba como «unha gran talla móbil, de músculo e sebo, rematada nunha caveira peluda con cicatrices», pero non brinda máis detalles sobre a aparencia física do personaxe ou da súa especie.
As últimas novelas e cómics de Star Wars adoptan unha versión do personaxe como se ve na película e explican amplamente os seus antecedentes e actividades antes dos eventos narrados nos filmes. Coa adquisición en 2012 de Lucasfilm por The Walt Disney Company, toda a literatura nesta categoría foi rebautizada como Star Wars Legends e designada como non canónica en tódolos lanzamentos posteriores a abril de 2014.
Zorba the Hutt's Revenge (1992), unha novela xuvenil de Paul e Hollace Davids, identifica ó pai de Jabba como outro poderoso señor do crime chamado Zorba e revela que Jabba naceu 596 anos antes dos eventos de A New Hope, atribuíndolle arredor de 600 anos no momento da súa morte en O retorno do Jedi. A novela de Ann C. Crispin, The Hutt Gambit (1997) explica como Jabba o Hutt e Han Solo se converten en socios comerciais e retrata os eventos que levaron a unha recompensa pola cabeza de Han. Outras historias do universo expandido —especialmente a escolma de Dark Horse Comics de Jim Woodring titulada Jabba the Hutt: The Art of the Deal (1998)— tamén detallan o ascenso de Jabba o Hutt a xefe do clan Desilijic, o seu rol no inframundo criminal no universo de Star Wars e a instauración do seu sindicato do crime en Tatooine, nos territorios do bordo exterior da galaxia de Star Wars.
Posibles proxectos vindeiros
Lucas reparou en que Jabba tiña potencial en futuros filmes de Star Wars. En agosto de 2017 anunciouse que unha película antolóxica de Jabba o Hutt se estaba desenvolvendo xunto a unha película sobre Obi-Wan Kenobi. Aínda que non se anunciou ningún membro do equipo ou do seu elenco Guillermo del Toro expresou o seu interese en servir como director.
Caracterización
Jabba o Hutt representa a luxuria, a cobiza e a gula. O personaxe é coñecido en todo o universo de Star Wars como un «gángster vil» que se divirte torturando e humillando ós seus súbditos e inimigos. Rodéase de escravas lixeiras de roupa de tódalas especies, encadeadas ó seu estrado. O Star Wars Databank —un banco de datos oficial en liña con información de Star Wars— sinala que os residentes do seu palacio non están a salvo do seu afán de dominio e tortura: en O retorno do Jedi, a bailarina escrava Oola, da especie Twi'lek, é lanzada ó monstro Rancor.
A aparencia física de Jabba o Hutt reforza a súa personalidade como un delincuente criminal. En O retorno do Jedi, Han Solo chámalle a Jabba «anaco de verme andante luxado». O crítico de cine Roger Ebert describiuno como «un cruzamento entre un sapo e o gato de Cheshire». A escritora de ciencia ficción Jeanne Cavelos escribiu que Jabba merecía o «premio ó extraterrestre máis noxento». Os autores de ciencia ficción Tom e Martha Veitch escriben que o corpo de Jabba é unha «masa miasmática» e que «o corpo lardeiro do Hutt parecía liberar descargas periódicas de graxa, enviando un fedor a podre». O apetito de Jabba é insaciable e algúns autores retrátano ameazando ós seus subordinados con devoralos.
A guerra das galaxias
Na escena orixinal, Han Solo pasa por detrás de Jabba, converténdose nun problema á hora de agregar as imaxes xeradas por ordenador, xa que Jabba tiña cola. Finalmente este problema solucionouse facendo que Han pisara a cola de Jabba, provocando que o hutt se laiara de dor. No lanzamento do DVD de 2004, cando Han pisa a cola de Jabba, este responde con máis ímpeto, reaccionando como se fora a baterlle. Para facer que Jabba resultara máis convincente, engadiuse a sombra de Han Solo sobre o corpo do hutt.
Lucas declarou que «a xente estaba decepcionada coa aparición de Jabba en imaxe xerada por ordenador, queixándose de que o personaxe "parecía falso"». Lucas discorda e asevera que «un personaxe representado após con imaxes xeradas por ordenador, sobre o que inicialmente era un monifate, sempre resultará "falso"».
O retorno do Jedi
miniatura|205px|Imaxe de Bibendum "o boneco Michelin". A figura na que se inspirou Jabba é a da dereita. Lucas baseou a imaxe xerada por ordenador do personaxe na aparencia que tiña orixinalmente Jabba en O retorno do Jedi de 1983. Nesta película, Jabba o Hutt é unha criatura inmensa, sedentaria e con forma de lesma, deseñada por Industrial Light & Magic Creature Shop de George Lucas. O especialista en deseño Ralph McQuarrie afirmou: «nos meus bosquexos Jabba era enorme, áxil, unha especie de figura parecida a un simio. Pero o deseño foi noutra dirección e Jabba converteuse máis nunha especie de becho». Segundo o documental From Star Wars to Jedi (1985), Lucas descartou os deseños iniciais do personaxe. Nun Jabba aparecía como un ser demasiado humano —case como o personaxe de Fu Manchu— mentres que noutro parecíase demasiado a un caracol. Lucas finalmente optou por un deseño intermedio entre os dous, que se inspirou nunha figura debuxada por O'Galop que flanquea unha representación primitiva de Bibendum —"o boneco Michelin"—. O deseñador de vestiario de O retorno do Jedi Nilo Rodis-Jamero comentou:
Produción e deseño
Deseñado polo artista de efectos visuais Phil Tippett, Jabba o Hutt inspirouse na anatomía de varias especies animais. A estrutura do corpo e os procesos de reprodución baseáronse nos vermes anélidos, animais sen pelo, invertebrados e hermafroditas. A cabeza de Jabba inspirouse na dunha serpe, con ollos bulbosos e pupilas riscadas, e unha boca o suficientemente grande como para tragar presas grandes. A súa pel húmida presenta características similares á dos anfibios. O deseño de Jabba sería representativo en diante de tódolos membros da especie hutt na ficción de Star Wars.
Para representar a Jabba en O retorno do Jedi creouse un monicreque cun peso dunha tonelada que levou tres meses construír e que custou medio millón de dólares. Mentres se filmaba a película o monifate tiña un maquillador propio. O monicreque necesitaba para operalo de tres monicrequeiros, converteuse nun dos monifates máis grandes dos utilizados nunha película de cine. Stuart Freeborn deseñou a marioneta, mentres que John Coppinger modelou as súas pezas de látex, arxila e gomaescuma. Entre os monicrequeiros estaban David Alan Barclay, Toby Philpott e Mike Edmonds, membros do grupo de The Muppets de Jim Henson. Barclay operou o brazo dereito e a boca, e leu o diálogo en inglés do personaxe, namentres Philpott controlaba o brazo esquerdo, a cabeza e a lingua. Edmonds, o máis pequeno dos tres —tamén interpretou o ewok Logray noutras escenas do filme—, foi responsable do movemento da cola. Tony Cox —que tamén fixo de ewok— participou tamén. Os ollos e as expresións faciais foron operados por control remoto.
esquerda|miniatura|240px|Deseño do monicreque de Jabba o Hutt para O retorno do Jedi. Lucas mostrouse contrariado coa aparencia e a inmobilidade do monicreque, queixándose de que houbo que cambiar de sitio o monifate no escenario en diferentes escenas durante a filmación. No comentario do DVD da edición especial de O retorno do Jedi, Lucas indicou que se a tecnoloxía o permitise en 1983, Jabba o Hutt sería un personaxe xerado por ordenador similar ó que aparece na escena da edición especial de A New Hope.
Jabba o Hutt só fala huttés no filme, no entanto aparece subtitulado en inglés. A súa voz e os diálogos en idioma huttés executounos o actor de voz Larry Ward, o seu traballo non figura nos créditos do final. Dotouse a voz de Ward con calidade na forza e intensidade, dándolle unha altura dunha oitava máis baixa do normal e procesándoa a través dun xerador subharmónico. Graváronse uns efectos de son que recordan á humidade e viscosidade para acompañar o movemento das extremidades e a boca de Jabba.
O tema musical que acompaña a Jabba ó longo da película, composto por John Williams, condúceo unha tuba. O tema é moi parecido ó que Williams escribiu para un personaxe corpulento en Fitzwilly (1967), malia que non aparece no álbum da banda sonora desa película. Após Williams converteu o tema nunha peza sinfónica interpretada pola Boston Pops Orchestra cun solo de tuba de Chester Schmitz. A peza é obxecto de estudo para o cine e a cultura popular en opinión de musicólogos como Gerald Sloan, quen considera que a peza de Williams «combina o monstruoso e o lírico».
Segundo o historiador de cine Laurent Bouzereau, a morte de Jabba o Hutt en O retorno do Jedi foi suxerida polo guionista Lawrence Kasdan. Lucas decidiu que Leia debía esganalo coa súa propia cadea de escrava. Inspirouse nunha escena de O padriño (1972), onde un personaxe gordo chamado Luca Brasi (Lenny Montana) cae a mans dun asasino.
Interpretación
Jabba o Hutt foi interpretado por Declan Mulholland nas escenas de A guerra das galaxias en 1977. Nas escenas de Mulholland como Jabba, foi representado como un ser humano vigoroso vestido cun abrigo peludo. George Lucas aseverou que a súa intención era representar a Jabba como unha criatura extraterrestre, pero a tecnoloxía en efectos especiais da época non permitía substituír a Mulholland. En 1997, co lanzamento da edición especial, restaurouse e modificouse a escena orixinal para incluír unha representación xerada por computador de Jabba. En O retorno do Jedi, foi interpretado polos monicrequeiros Mike Edmonds, Toby Philpott, David Alan Barclay e a voz de Larry Ward. Jabba foi interpretado por un actor descoñecido nas edicións posteriores a 1997 de Star Wars e en The Phantom Menace. Nos créditos finais de The Phantom Menace, Jabba foi incluído de broma como un actor máis. Os monicrequeiros apareceron nos documentais From Star Wars to Jedi: The Making of a Saga e Classic Creatures: Return of the Jedi. David Alan Barclay, que foi un dos monicrequeiros na película, interpretou a Jabba na adaptación ó videoxogo de Super NES de Return of the Jedi. Na adaptación do drama radiofónico da triloxía orixinal Jabba foi interpretado por Ed Asner. Na película Star Wars: The Clone Wars e na seguinte serie de televisión, Jabba foi interpretado por Kevin Michael Richardson. Tódalas demais aparicións en videoxogos de Jabba foron interpretadas por Clint Bajakian. Considerábase que Jabba aparecería en Star Wars: The Force Unleashed mais quedou fóra debido a limitacións de tempo. Creouse unha escena coa respectiva conversa entre Jabba e Juno Eclipse (con voz de Nathalie Cox) que foi eliminada do xogo. Aparece en Ultimate Sith Edition.
Na cultura popular
Coa estrea de O retorno do Jedi en 1983 e mais a campaña de comercialización que o acompañaba, Jabba o Hutt converteuse nunha icona da cultura popular estadounidense. O personaxe foi producido e distribuído como un boneco da serie de figuras creada por Kenner / Hasbro dende 1983 ata 2004. Na década de 1990 Jabba o Hutt protagonizou a súa propia serie de cómics, Jabba the Hutt: The Art of the Deal (unha referencia ó libro con título similar Trump: The Art of the Deal (1987) de Donald Trump). O National Air and Space Museum do instituto Smithsoniano en Washington, D.C., incluíu unha exhibición de Jabba o Hutt na exposición temporal Star Wars: The Magic of Myth no ano 1999; a exhibición de Jabba denominouse "The Hero's Return", en referencia á viaxe Luke Skywalker para converterse en jedi.
Na película Spaceballs (1987) de Mel Brooks, paródica de Star Wars, Jabba o Hutt foi parodiado no personaxe Pizza the Hutt, unha masa de queixo coa forma dunha porción de pizza, o nome é un xogo de palabras entre Jabba the Hutt e a franquía de restaurantes Pizza Hut. Ó igual que Jabba, Pizza the Hutt é un prestamista mafioso. O personaxe falece ó final de Spaceballs cando queda encerrado no seu coche e se come a si mesmo.
Hai alusións ó personaxe na literatura, por exemplo en Under the Duvet (2001), a súa autora Marian Keyes refírese á gula facendo alusión a Jabba. Do mesmo xeito, na novela Steps and Exes: A Novel of Family (2000) de Laura Kalpakian, utilízase a Jabba o Hutt para facer énfase no peso dun personaxe. Na primeira novela de Dan Brown, Digital Fortress (1998), un técnico da NSA chámase agarimosamente Jabba o Hutt. E en The Dharma of Star Wars (2005), un libro humorístico e sobre a cultura popular, o escritor Matthew Bortolin intenta mostrar similitudes entre as ensinanzas budistas e os aspectos da ficción de Star Wars. Bartolin insiste en que se unha persoa toma as decisións que escolleu Jabba o Hutt, devandita persoa non está practicando o concepto espiritual axeitado do dharma. O libro de Bortolin resalta a idea de que o nome de Jabba é sinónimo de negatividade.
Dende o lanzamento de O retorno do Jedi, o nome de Jabba o Hutt converteuse en sinónimo de sobrepeso e corrupción nos medios de comunicación estadounidenses e adquiriu connotacións pexorativas —dicir que alguén «parece Jabba o Hutt» interprétase como un insulto relacionado co exceso de peso ou coa aparencia da persoa —, por outra banda a expresión representa a cobiza e a desorganización, especialmente no mundo dos negocios.
Día da Ciencia en Galego
Historia
O Día da Ciencia en Galego celebrou a súa primeira edición en 2010, promovido por sindicatos e asociacións de profesorado de ensino medio, como parte da contestación ao Decreto 79/2010, do 20 de maio, para o plurilingüismo no ensino non universitario de Galicia  que  obrigaba a impartir as aulas de  Matemáticas, Tecnoloxías e Física e química  en español. Así, no encontro "Sumemos en galego" celebrado en xuño de 2010 en Compostela, no que participou profesorado destas materias convocados pola CIG-Ensino e a Plataforma Queremos Galego, tomouse, entre outros, o acordo de promover "unha semana da ciencia galega e un día da ciencia galega"
I Día da Ciencia en Galego (2010)
Tema: Matemáticas
Homenaxeados: Ramón María Aller Ulloa ; Afonso X o Sabio; James Clerk Maxwell
II Día da Ciencia en Galego (2011)
Temas: A muller na ciencia ; a Química
III Día da Ciencia en Galego (2012)
Tema: Tecnoloxía
Homenaxeados: Ramón Verea ; Leonardo da Vinci
IV Día da Ciencia en Galego (2013)
Tema: a Arte
Homenaxeados: Isaac Díaz Pardo ; Florence Nightingale ; Richard Buckminster Fuller
V Día da Ciencia en Galego (2014)
Tema: os sensores ; a Física
Homenaxeados: Xosé Rodríguez González ; Isaac Newton
VI Día da Ciencia en Galego (2015)
Temas: A luz ; os solos
Homenaxeados: Max Planck ; Christiaan Huygens ; Isidro Parga Pondal ; Carlos Gómez-Reino Carnota
VII Día da Ciencia en Galego (2016)
Temas: Bioloxía, os legumes.
Homenaxeados: Mendel, Cruz Gallástegui Unamuno.
VIII Día da Ciencia en Galego (2017)
Temas: Viaxes pola Ciencia,  viaxe do Beagle, Carta xeométrica de Galicia.
Homenaxeados: Charles Darwin, Domingo Fontán.
IX Día da Ciencia en Galego (2018)
Temas: Cultura científica,  cultura galega, Patrimonio cultural europeo.
Homenaxeados: Arquímedes, Mestre Mateo.
X Día da Ciencia en Galego (2019)
Homenaxeados: Noam Chomsky e Manuel Murguía. Mendeleiev e Luís Liz Marzán.
XI Día da Ciencia en Galego (2020)
Temas: A Saúde
Homenaxeados: Robert Koch e Ernesto Viéitez Cortizo
XII Día da Ciencia en Galego (2021)
Temas: Ano internacional da economía creativa para un desenvolvemento sostible, a IA e os novos poliedros.
Homenaxeados: Alan Turing e Tarsy Carballás
XIII Día da Ciencia en Galego (2022)
Homenaxeados: Évariste Galois e Ángeles Alvariño González
Simashki
Simashki foi un reino da rexión de Elam, ao oeste de Susa (no actual Irán), tamén chamado Simash ou Kimash. A dinastía de Simashki ou Shimash ou Shimashki (sobre -2100 – -1970) gobernou Elam (Anshan), Susa, Simashki e Awan. Dos doce reis da lista de Susa, nove están documentados tamén por outras fontes.
Ao comezo houbo duros enfrontamentos cos sumerios de Ur, que se alternaron con períodos de paz e ligazóns matrimoniais como a de -2063 entre unha filla de Shulgi e o rei de Anshan, ou unha sobre o -2035 entre unha filla de Shusin de Ur e un príncipe de Anshan, roto pronto cando Ur fixo expedicións (dúas polo menos) cara a rexión do mar Caspio. Sobre o -2028 subiu ao trono de Ur Ibisin (ou Ibbisin) e a dinastía de Ur comezou a perder territorios. Ao comezo Ur aínda puido manter a influencia nun territorio na liña entre Arbela e o golfo Pérsico. O -2004, o sexto rei elamita de Simashki e Kindattu aliáronse co rei de Susa e conxuntamente conquistaron Ur sobre o -2003 e leváronse prisioneiro ao rei Ibbisin. Pouco despois Eridu e Uruk serían conquistadas, pero sobre o -1998 Simashki perdeu Uruk, Ur e Eridu a mans de Isin.
O rei de Simashki (dinastía de Simash ou simáshquidas) gobernou Elam un tempo pero foi suplantado por unha rama que gobernaba os territorios occidentais, establecida en Susa, os epártidas, que acabaron gobernando tamén a Simashki, reunindo todo Elam ata aproximadamente o -1600.
O Cal, Trasparga, Guitiriz
O Cal é un lugar da parroquia de Trasparga no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 6 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 4 homes e 2 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 8 habitantes.
Nereto
miniatura|200px|Casa do Concello. Nereto é unha concello italiano da provincia de Teramo, na rexión dos Abruzos. Ten 4.993 habitantes (en 2008) e esténdese por unha área de 7 km², cunha densidade de poboación de 692 hab/km².
Fai fronteira cos concellos de: Controguerra, Corropoli, Sant'Omero e Torano Nuovo.
O Souto, Leiro, Abegondo
O Souto é un lugar da parroquia de Leiro no concello coruñés de Abegondo, na comarca da Coruña.
Ayran
Ayran ou Tan (IPA: [aɪˈran]) (Turco: ayran; kazako Айран; búlgaro: айрян ou ás veces мътеница / бърканица (literalmente "auga aceitosa"); macedonio: матеница, аjрaн; grego: Αϊράνι; armenio: Թան; asirio: Döweh; albanés: Dhallë) é unha bebida moi popular en Turquía, Bulgaria, Armenia, os Balcáns e no Medio Oriente. Variantes desta bebida tómanse en toda Asia occidental e meridional con diferentes nomes. A bebida componse de iogur (ou leite agre) e mais auga. O iogur empregado provén do leite de ovella e ten un sabor lixeiramente ácido e textura espesa. Adoita tomarse con sal e incluso pementa. Esta bebida sérvese fría e tómase como acompañamento durante as comidas. En Armenia chámase Tan, e se fabrica do mesmo xeito, sexa con gas o sen gas.
Ngũgĩ wa Thiong'o
Ngũgĩ wa Thiong'o, nado en Kamiriithu o 5 de xaneiro de 1939 é un escritor kenyano da etnia kikuyu. A súa carreira como escritor comeza coa lingua inglesa, da que se despide formalmente para pasar á súa lingua materna, o kikuyu, no seu ensaio Decolonising the Mind (1986). Entre a súa obra cóntanse novelas, obras, historias curtas e ensaios, abranguendo escritos de crítica social ata literatura infantil. É o fundador e editor do xornal en lingua kikuyu Mũtĩiri.
A súa obra A revolución vertical, orixinalmente escrita en lingua kikuyu baixo o título Ituĩka Rĩa Mũrũngarũ: Kana Kĩrĩa Gĩtũmaga Andũ Mathiĩ Marũngiĩ, foi traducida ó galego a partir da versión en inglés por Xosé Álvarez Alonso, e foi publicada pola Editorial Galaxia no ano 2019.
Grande-Terre
miniatura|As Illas Petite Terre aparecen a 10 km ao sueste da illa de Grande-Terre. Grande-Terre foi chamado así en contraste con estas dúas pequenas illas.
Grande-Terre (île de Grande-Terre ou île de la Grande-Terre) é a segunda das dúas maiores illas do departamento de ultramar francés de Guadalupe. Malia que o seu nome significa literalmente en francés "Terra Grande" é menor que Basse-Terre. Isto débese a que o seu nome foi dado en contraste coas moito máis pequenas illas Petite Terre (Illas "Terra Pequena"), dúas pequenas illas situadas a uns 10 km ao sueste da Grande-Terre. Está separada da súa irmá máis vella, Basse-Terre, por unha estreita canle chamada Rivière Salée.
Características
A illa ten unha superficie de 586´68 km². No censo de 2006 a poboación de Grande-Terre era 197 603 habitantes que viven en 10 comunas (municipios). A densidade de poboación era de 337 habitantes por km². As comunas máis poboadas son, en orde descendente da poboación, Les Abymes (parte da área urbana de Pointe-à-Pitre), Le Gosier (parte da zona urbana de Pointe-à-Pitre), Pointe-à-Pitre (parte da zona urbana de Pointe-à-Pitre), Le Moule, Sainte-Anne e Morne-à-l'Eau.
Grande-Terre está rodeado de arrecifes de coral e a propia illa é unha meseta de pedra calcaria. A súa superficie é unha serie de outeiros, praias de area branca e cantís. As praias da illa compóñense de dous tipos de areas, brancas e negras, así como as praias de area dourada. Das dúas illas, Grande-Terre é o fogar da maioría das granxas e centros turísticos de guadalupe.