cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cometa Halley
Características
O brillo do cometa, cando está no perihelio, ten sido interpretado como unha indicación de que este perde aproximadamente 3x1011 kg de gas e poeira en cada aparición; este valor representa cerca de 0,1% da súa masa total. As partículas de poeira maiores compoñen un grupo de meteoros que é atraído pola Terra dúas veces por ano. Isto ten como consecuencia as chuvias de meteoros Eta Aquáridas, no final de abril, e Oriónidas, no final de outubro. A masa deste fluxo de meteoros indica que o cometa está na media idade: foi capturado polo campo gravitacional de Xúpiter, que o obrigou a describir a órbita actual hai máis ou menos 200.000 anos atrás, nunha época en que o seu núcleo tiña aproximadamente 19 km de diámetro. Este núcleo agora ten máis ou menos 11 km de diámetro e dentro de 300.000 anos terá desaparecido completamente. O éxito da predición de Edmond Halley do retorno do seu cometa en 1759 foi considerado como unha proba sensacional da lei da gravitación de Newton. Na reaparición de 1986, a humanidade tiña xa 29 anos de era espacial e unha frota de naves espaciais, inclusive a sonda Giotto, foi enviada para observalo. Está previsto o seu retorno en 2061, tras un periplo de 76 anos.
Plauto
Medios de expresión
Hai certas formas de expresión que Plauto utiliza nas súas obras, e que lle dan unha certa orixinalidade ao seu estilo de escritura. Dous exemplos son o uso de proverbios e o uso da lingua grega.
Cometa Halley
Aparicións históricas
O Halley foi o primeiro(1) cometa con período orbital (P) coñecido,o calculado por Halley, e por iso chámase tecnicamente 1P ou 1P/Halley. Os cometas son visíbeis a simple vista cando se aproximan ao perihelio, ao formar a cola, neste caso a partir duns tres meses antes e ata uns tres meses despois, sen descontar o tempo en que por estar demasiado preto do sol tampouco é visible de noite. Os perihelios dos seus pasos arredor do Sol son:
Chuvia de meteoros
A Terra atravesa dúas veces ao ano a órbita do 1P/Halley, en maio e en outubro. A chuvia de meteoros das Eta Acuáridas ten o seu máximo no 6 de maio. A chuvia de meteoros das Oriónidas ten o seu máximo nos días 20 é 21 de outubro.
Plauto
Chistes
Plauto fai chistes mediante xogos de palabras. Algúns exemplos destácanse nos textos co fin de acentuar o que se está dicindo e outros para elevar a arte da lingua. Tamén fai adiviñanzas para identificar a un personaxe, recorre á personificación de obxectos inanimados que nun momento dado gañan vida propia para facer un comentario xocoso e, como xa se dixo antes, á explotación de situacións e personaxes que poden mover á risa ó público.
Influencia de Plauto na literatura posterior
Críticos intelectuais e académicos a miúdo consideraron a obra de Plauto como non moi importante; non obstante, a súa influencia na literatura posterior é impresionante, sobre todo en dous xigantes da literatura coma Shakespeare e Molière. Moitos dramaturgos ao longo da historia recorreron a Plauto para os personaxes, a trama, o humor ou outros elementos da comedia. A súa influencia esténdese en moitas obras teatrais.
Na antigüidade
O éxito acadado polas obras de Plauto durante a súa vida prolongouse durante algunhas xeracións máis. De feito as súas comedias continuaron a ser representadas.
Na época republicana comezan xa os estudios críticos e filolóxicos sobre o corpus plautino con traballos tan salientables coma o de Varrón, que chegou á conclusión, tras o seu estudo, que a pesar de que circulaban baixo o seu nome 150 obras só eran súas arredor de 30.
Durante a primeira época do Imperio, a valoración de Plauto foi moi baixa debido ás críticas feitas polos poetas augusteos coma Horacio que xulgaron as súas obras pensando nunha extrema perfección literaria.
Este é o fragmento da Ars poetica na obra “El arte poética de Horacio, epístola a los pisones” nunha tradución ao castelá de Tomas de Iriarte en 1777:
Non obstante no século II da nosa era comeza de novo o interese por Plauto e mailas súas comedias.
Idade Media e Renacemento
O novo interese polas comedias de Plauto continúa nos séculos III e IV, nos que se confecciona a edición científica á que se remonta hoxe a tradición manuscrita plautina.
Pouco despois, no século V, componse unha das primeiras pezas a imitación das plautinas que leva por título Querolus siue Aulularia (coma na comedia antiga).
Na Idade Media Plauto foi moi pouco lido, mentres que Terencio se converteu nun autor escolar, modelo do bo latín e dos bos costumes, o que fixo que fora moito máis imitado. As referencias a Plauto como auctoritas por parte dos autores medievais ensinan que o seu foi pouco máis que un nome, coñecido só polas citas dos eruditos, gramáticos e lexicógrafos, pero non pola lectura directa das súas comedias. As primeiras referencias medievais a Plauto preséntano como testemuña de palabras raras e arcaicas, caídas no esquecemento. A pouca consistencia da personalidade de Plauto no Medievo vese na transcrición do seu nome (Pauti, Plantus ou mesmo Platón).
A recuperación definitiva da obra e da figura de Plauto prodúcese no Renacemento italiano do século XIV, no que comezan a ser redescubertos os manuscritos antigos.
Petrarca (1304 - 1374) inspirouse en Plauto para crear a súa comedia Philología, hoxe perdida, escrita para o divertimento do cardeal Giovanni Colonna. Non obstante, Plauto non entrou a formar parte das lecturas escolares a pesar das recomendacións de Erasmo e Melanchón, xa que a súa linguaxe e estilo poderían danar a formación dos espíritos dos xoves escolares. Durante o século XV produciuse unha auténtica morea de comedias latinas de autores humanistas inspiradas nas obras plautinas. Pouco a pouco, a lectura directa e a imitatio foron dando paso á posta en escena das comedias antigas.
A finais do século XV na Universidade de Salamanca a posta en escena das obras dramáticas chegou a ser unha práctica habitual, e nos seus estatutos do ano 1530 ordenaba que foran representadas dúas comedias, unha de Terencio e outra de Plauto.
Plauto e Shakespeare
Un dos ecos máis importantes de Plauto é o personaxe do “parasito”; un moi bo exemplo disto é Falstaff, cabaleiro corpulento e covarde de Shakespeare, similar a outro “parasito” de Plauto, Artotrogus, de “Miles Gloriosus”, xa que ambos os dous personaxes parecen obsesionados pola comida, que lles é regalada, pero tamén dependen da adulación para obteren estes regalos.
Dende o século XVIII ata hoxe
Olauto foi redescuberto no século XVIII por Lessing, que traduciu “Captiui” e adaptou “Trinummus” na súa obra Der Schatz, e redactou unha monografía sobre a vida e a obra de Plauto. A obra plautina dende entón amosa unha gran vitalidade, sendo hoxe en día o comediógrafo latino máis levado a escena tanto polas compañías de afeccionados como polas profesionais.
Plauto e Molière
As obras de Plauto, aínda tendo a base grega, presentan un maior refinamento que as que se escribían daquela nesta zona do Mediterráneo. Os personaxes son os mesmos e a trama está chea de situacións de enredos, enganos e confusións, pero Plauto engade variedade e orixinalidade aos temas tratados e aos personaxes, sempre buscando facer rir ao público romano. Por estas características innovadoras, os seus escritos tiveron especial influencia en autores posteriores coma Molière nas súas obras O Avaro e O Anfitrión. Molière, igual que Plauto, pretendía facer rir e, a través disto, corrixir os malos costumes da xente.
O Avaro (tamén coñecido como A escola da mentira), escrito segundo o Neoclasicismo, inspirouse en Euclión, vello avaro da “Aulularia” plautina. No caso d’O Avaro, Molière mostra o lado máis mesquiño e egoísta do ser humano e leva ata o extremo os problemas xerados polo poder e mailo diñeiro, sobrepasando todo tipo de sentimentos, que ven minguada a súa importancia no canto do meramente material. Isto reflíctese na obra a través do protagonista, Haspargón, quen só se preocupa por aforrar para o futuro e priva aos seus fillos tanto do material coma do afectivo. Haspargón está namorado dunha moza chamada Mariana, quen ao mesmo tempo é a amante do fillo do ancián, Cleanto. Por outra parte está o amor entre Elisa, filla de Haspargón, e Valerio. Obsérvase que nas dúas obras os personaxes teñen os seus análogos, as situacións son similares, trátase a avaricia e os conflitos que xera, o egoísmo etc.
Ademais destas obras, os dous autores comparten o título dunha das súas creacións: O Anfitrión. Os parecidos non se limitan ao título, senón que tamén o argumento é moi parecido. En ambos os casos o tema principal é o nacemento de Hércules, fillo de Xúpiter e da mortal Alcmena. O deus está namorado da muller e, aproveitando que o seu marido Anfitrión está ausente por participar nunha guerra, toma o aspecto físico deste e goza do amor de Alcmena. Nesta fazaña ao deus axúdao o seu fillo Mercurio, quen toma a aparencia do escravo de Anfitrión, Sosia. Cando os verdadeiros Sosia e Anfitrión volven á casa, os deuses búrlanse deles en dúas ocasións facéndolles dubidar da súa identidade e creando divertidas situacións. Nun momento da obra o deus e o marido de Alcmena atópanse e chegan a confundirse os personaxes. Tras isto, a partir dos amores entre Xúpiter e a mortal nacen os xemelgos Hércules e Ificles e neste intre o deus aclara a súa verdadeira identidade. Aínda que a obra de Molière se insira no Neoclasicismo e a de Plauto no Helenismo, atópanse máis semellanzas entre elas, por exemplo que se usan os mesmos estereotipos de personaxes nunha situación parecida ou que ambas se sitúan en Tebas. As diferenzas son mínimas, coma que en Plauto hai uns capitáns aos que Molière lles muda o nome.
Vese pois que a influencia de Plauto na obra de Molière non se limita a argumentos, senón que tamén se espalla polos personaxes, os lugares ou as estruturas, o que fai que nas obras do francés se mesture o Neoclasicismo propio da súa época co Helenismo grego, deixando patente a admiración que os autores do século dezasete tiñan polos clásicos. miniatura|esquerda|[[Clásicos en Galego 6: Anfitrión e Asinaria.]]
Traducións e adaptacións
A dramaturxia galega baseouse numerosas veces en temas, técnicas e recursos clásicos nas súas obras, pero ademais moitos dos conceptos do teatro galego son tamén herdeiros destes: a defensa da historia como mito, que se acha n’O Mariscal (A Coruña 1926) de Ramón Cabanillas e Antón Villar Ponte; o papel do coro d’A lagarada de Ramón Otero Pedrayo (A Coruña 1929); o papel do mensaxeiro e a organización en triloxía d’Os vellos non deben de namorarse de Castelao; así coma ducias de pezas que recrean historias da antigüidade. Este tema da composición de obras de teatro en galego cos temas e argumentos do teatro clásico foi estudado por J. A. Fernández Delgado e Mª J. Regué-Arias. Pero ademais moitas das obras dos dramaturgos galegos están inspiradas directamente nun texto clásico concreto, máis ou menos adaptado para levar a escena os grandes problemas existenciais do home do noso tempo.
No tocante ás reminiscencias da comedia, a influencia do teatro de Plauto en Galicia e nos autores galegos é moi escasa, nada comparable ao que foi Plauto no resto de España. O pioneiro no campo das traducións é Aquilino Iglesia Alvariño, que en 1962 publicou unha versión de Aulularia, co título A comedia da oliña. Trátase dunha tirada reducida feita pola Editorial Galaxia en Vigo. A obra foi estreada na Coruña o 9 de xullo dese mesmo ano polo “Teatro de Cámara”. O 9 de marzo de 1970 o “Teatro de Cámara Ditea” volveu levar a escena a versión de Iglesia Alvariño, en Santiago de Compostela con motivo das xornadas conmemorativas do IX día mundial do Teatro. A tradución desta obra inscríbese nunha tendencia a facer versións das obras de teatro clásico e contemporáneo da literatura universal que se leva a cabo nos anos 60 e 70, nun momento no que a lingua comeza a sentirse forte. A idea é encher o baleiro de orixinais e así potenciar un teatro de calidade en galego á altura doutras linguas con máis tradición literaria e inscribir o teatro galego na cultura universal. miniatura|Clásicos en Galego 18: Aulularia. Plauto non volveu ser publicado en galego ata 1991, cando a colección “Clásicos en Galego” da Xunta de Galicia e Editorial Galaxia, editou o Anfitrión e Asinaria en tradución de Mercedes Boado e Mª Xesús Frei Collazo. Nunha segunda entrega, en 2001, apareceu Aulularia en versión das mesmas filólogas e coa reedición da tradución de Aquilino Iglesia Alvariño. Tamén en 1999 Edicións Lea incluíu entre as traducións da súa colección de clásicos latinos dúas versións de Plauto, unha d’O Estico feito por F.J. Feijoo Lorenzo, e outra d’O Persa de J.A. Parada Yáñez. Non se pode deixar de sinalar unha das últimas traducións ao castelán que se fixeron da obra completa do comediógrafo latino, ''Plauto. Comedias''. En catalán tamén están traducidas as obras completas. En éuscaro tan só hai unha tradución de Aulularia , curiosamente a única obra que ata hai pouco tiña tradución en galego. A fortuna de Aulularia pode deberse á popularidade que lle deu O avaro de Molière, unha emulación que supera ó modelo. Outro título do legado de Plauto que hoxe se pode atopar nas bibliotecas galegas é A comedia da oliña.
Representacións
No tocante ás representacións, E. Campos realizou unha versión de Aulularia para o grupo de teatro “Enxergo” de Ferrol en 1984. Esa mesma tempada a compañía de teatro “Achádego” de Lugo levou unha versión da mesma obra polos escenarios de Galicia, dentro do programa dos percorridos culturais da Consellería de Cultura da Xunta. A influencia de Plauto sobre os autores dramáticos galegos é escasa e só hai unha obra inspirada nas súas comedias; a Farsa plautina de Agustín Magán. Esta comedia segue o mesmo procedemento de composición que o dramaturgo latino: a “contaminatio”. A obra foi publicada pola editorial Sotelo Blanco Edicións en Barcelona en 1993 e no prólogo alúdese ao procedemento seguido e ás fontes plautinas das que a obra é acredora: o Miles Gloriosus, os Menecmos e o Gurgullo. No ano 2003, Celso Parada realizou unha adaptación d’ A comedia do Gurgullo a partir dos textos do propio Plauto. Contou, para interpretala, cos actores e actrices do Centro Dramático Galego. O traballo deste equipo foi estreado no Gran Teatro de Elx o día 18 de outubro de 2003 e no Salón teatro de Santiago de Compostela o día 24 do mesmo mes.
Se ben nestes campos a influencia é escasa, no referente ao teatro escolar as cousas son diferentes, quizais polo tipo de humor sinxelo de Plauto que chega con facilidade ós máis novos. No ano 1998 o grupo “Apeirón” da Facultade de Filoloxía puxo en escena Os Xemelgos na Vª Mostra de Teatro Universitario Galego. Ademais tódolos anos hai varias representacións de Plauto feitas por alumnos galegos de ensino medio como complemento ás clases de Latín ou Cultura Clásica. Hai que salientar neste traballo o grupo “Sardiña”, formado por alumnos do IES “A Sardiñeira” e do IES “Elviña” da Coruña, guiado polos catedráticos de latín dos institutos Ricardo Martín e Beatriz Martín. Constituíuse en 1983 e está especializado no teatro plautino, aínda que nos últimos tempos comezou a incorporar tamén a traxedia grega no seu repertorio. Fixeron xa máis de 400 representacións dentro da comunidade e tamén fóra, sobre todo no marco do Festival Europeo de Teatro Greco-Latino de Segóbriga, así coma en diversos lugares de Italia. Outros grupos coma Parrocha, El Ruiseñor e Noite Bohemia, seguen a traballar no cultivo do teatro grecolatino, sendo estes últimos gañadores a nivel estatal do 2º Premio no Certame Candilejas Don Bosco e cunha Mención Especial Buero Vallejo pola mellor adaptación de texto na obra Aulularia de Plauto. No 2013 tamén se fixeron co Primeiro Premio na Modalidade “A Comedia Latina”.
Miles Gloriosus, a película
En Hollywood no ano 1966, baixo a produción de United Artists, chegou ás pantallas do cinema a película A Funny Thing Happened on the Way to the Forum, adaptación de varias comedias de Plauto (fundamentalmente Miles Gloriosus, Mostellaria e Pseudolus) feita polos guionistas Melvin Frank e Michael Pertwee, sobre o espectáculo teatral de Burt Shevelove e Larry Gelbart, producido por Harold Price. O director Richard Lester incluíu os intérpretes Zero Mostel (Pseudolus), Phil Silvers (Lycus), Jack Gilford (Hysterium), Buster Keaton (Erronius), Michel Crawford (Hero), Michael Hordern (Senex), Annette Andre (Philia), Leon Greene (Miles Gloriosus), entre outros. A música foi composta por Ken Thorne (Oscar en 1966 á mellor banda sonora adaptada).
En España tamén houbo adaptacións desta mesma obra. No ano 2008 Juan Copete versionou a Plauto. O director da obra, Juan José Afonso, contou para facer de protagonistas con Pepe Viyuela (Pirgopolínices), con José Sancho (Palestrión) e con Cesáreo Estébanez (Periplectómeno). A obra foi presentada por primeira vez no Festival de Teatro Clásico de Mérida.
Laxa
Unha laxa é unha pena de grandes dimensións, ou unha pedra alisada; O topónimo galego Laxa pode referirse a:
Gloster Gladiator
O Gloster Gladiator foi un caza biplano británico usado durante a segunda guerra mundial. Foi o último caza biplano producido en Gran Bretaña e foi a espiña dorsal do mando de caza británico antes da guerra. Voou por primeira vez en 1934 como unha evolución do Gloster Gaunlet cun motor máis potente e a cabina pechada. Entrou en servizo en 1937 e fabricáronse 768 exemplares ata a primavera de 1940. Serviu principalmente no Mediterráneo, loitando contra os italianos, aínda que algúns deles operaron tamén en Noruega e Gran Bretaña.
Daniel Ameixeiro
José Daniel Álvarez Iglesias, máis coñecido co sobrenome literario de Daniel Ameixeiro, nado no Grove en 1962 é un escritor galego.
Traxectoria
Estudou enxeñería de comunicacións e dende 1982 vive e traballa en Madrid.
Substrato (química)
En química o termo substrato ten un significado máis amplo que en bioquímica.
Un substrato é unha especie química baixo observación, que é o obxecto da acción doutros reactivos. Por exemplo, un composto en cuxa transformación intervén un catalizador.
A IUPAC advirte que o termo se use con coidado, indicando claramente que especie química da reacción é a que se considera o substrato.
Carlos Rafael Rodríguez
Carlos Rafael Rodríguez Rodríguez, nado en Cienfuegos o 23 de maio de 1913 e finado na Habana o 8 de decembro de 1997, foi un político e economista comunista cubano, de orixe galega, que ocupou diferentes cargos en gobernos de diversos signos políticos.
Traxectoria
Naceu na localidade de Cienfuegos, fillo do emigrante galego Pedro Rodríguez Villameitide, natural de Couxela, Ribadeo, e cursou os seus primeiros anos de estudo na súa cidade natal. Incorporouse á loita política contra o réxime do presidente Gerardo Machado, militando no Partido Comunista de Cuba desde 1932. Á caída deste goberno en agosto de 1933, cando só contaba con 20 anos de idade, alcanzou o seu primeiro cargo de importancia: a alcaldía de Cienfuegos. Catro anos despois, uniuse ao Partido Comunista de Cuba (PCC) e chegaría a ser designado editor do diario partidario, denominado “Hoy”. Participou da folga xeral de 1935 contra o presidente provisional Carlos Mendieta.
Doutra banda, foi un dos creadores das publicacións socioculturais "Ariel" e "Ségur" (1934). En 1938 gañou o premio "González Lanusa" e o Premio Nacional de Xornalismo. En 1939, aos 26 anos de idade, terminou a carreira de doutor en Dereito Civil e en Ciencias Políticas, Sociais e Económicas na Universidade da Habana. Integrou o Comité Executivo do Partido Comunista desde 1940. En 1942 Rodríguez uniuse ao gabinete do entón presidente Fulgencio Batista.
Como un marxista dedicado, a participación de Rodríguez dentro do gabinete de coalición do entón Presidente do Goberno Provisional Fulgencio Batista, xurdido á calor da Constitución recentemente aprobada de 1940, considerada unha das máis democráticas da República de Cuba. Fulgencio Batista posteriormente traizoa este proceso desencadeando unha sanguenta ditadura, que conclúe en 1959.
Revolución cubana
esquerda|miniatura|300x300px|Carlos Rafael Rodríguez, no centro da imaxe, con [[Erich Honecker.]] Rodríguez coñeceu a Fidel Castro por primeira vez a través dun amigo en común de ambos, logo de que Castro visitase a libraría que rexentaba o PCC, tan só uns poucos días antes do desastroso asalto ao cuartel Moncada de Santiago de Cuba que encabezou este último, o cal tivo lugar o 26 de xullo de 1953.
Aínda que Rodríguez criticou o ataque pouco despois de que este ocorrese, terminaría aliándose a Castro na Revolución cubana (a cal comezou uns cinco anos e medio logo daquela errada incursión guerrilleira inicial). De feito, en xullo de 1958, tan só cinco meses antes do triunfo da Revolución, uniuse ao Movemento 26 de xullo na oriental cordilleira de Sierra Maestra, e desde setembro dese ano permaneceu xunto ao denominado Exército Rebelde que combatía contra o réxime militar de Fulgencio Batista. Aínda que tardío, no entanto tratouse do primeiro xesto de apoio cara a ese movemento guerrilleiro por parte do xa para ese entón histórico Partido Comunista Cubano (PCC).
Castro chegaría a ser amigo persoal del, e logo do triunfo da Revolución, premiou a Rodríguez con postos de alta xerarquía dentro do novo goberno. Por exemplo, durante o goberno provisional revolucionario (1959-1976) foi presidente do Instituto Nacional de Reforma Agraria (INRA, entre 1962 e 1965) e viceprimeiro ministro para asuntos exteriores (1972-1976). Mesmo chegaría a ser coñecido por algúns xornalistas da prensa estranxeira como o “tsar económico” da Cuba revolucionaria. Na posterior etapa de institucionalización constitucional da Revolución cubana, iniciada en 1976, foi elixido e varias veces ratificado como vicepresidente do Consello de Estado (1976-1993) e designado no cargo de vicepresidente do Consello de Ministros (1976-1997). Foi membro do Buró Político do Partido Comunista de Cuba (PCC) desde o seu refundación en 1965 e até pouco antes da súa morte en 1997.
Sistema de cálculo económico
A través da dirección do Instituto Nacional de Reforma Agraria defendeu o sistema de cálculo económico usado pola URSS e outros países do bloque socialista, a diferenza do sistema orzamentario de financiamento aplicado polo Che Guevara a través do Ministerio de Industria que dirixía. En 1987 recoñeceu que o sistema do Che era máis progresista e igualitario, pero dicía que o cálculo económico adecuábase mellor ás condicións de Cuba.
Achegamento á Unión Soviética
miniatura|300x300px|Carlos Rafael Rodríguez (no extremo dereito) en [[1972 xunto ao líder cubano Fidel Castro fronte á Porta de Brandeburgo cerca do Muro de Berlín, o cal dividía as dúas partes da cidade.]] En 1969, Fidel Castro enviouno en calidade de observador da entón Conferencia Internacional de Partidos Comunistas e Obreiros que tivo lugar na entón capital soviética de Moscova. Nesta reunión, entre outras cousas condenouse aos “herexes” partidos e movementos trotskistas adscritos á denominada Cuarta Internacional, Rodríguez realizaría un importante discurso, declarando que Cuba se mantería resoltamente xunto á URSS”. Esta declaración sería dobremente importante: por unha banda, contribuía a manter a privilexiada relación de intercambio económico a favor da illa caribeña (en particular, o "troco" de azucre a un prezo superior ao do mercado internacional por petróleo subsidiado), e por outro confirmaba o mantemento do até entón único aliado soviético no hemisferio occidental, un lustro despois do estalido do cisma ideolóxico chinés-soviético e tan só un ano despois da invasión soviética de Checoslovaquia de 1968 (feito histórico coñecido como Primavera de Praga). Ese discurso formou parte dunha serie de pasos dados polo goberno cubano respecto da súa intención de manterse monolíticamente á beira da URSS desde o punto de vista ideolóxico, a pesar dalgúns barullos que tiveron lugar entre ambos os gobernos (como a insistencia de Castro de tentar exportar a súa revolución, ademais das intempestivas “gañas de aventura revolucionaria” -por momentos maoísta- de Ernesto “Che” Guevara). Rodríguez continuaría sendo unha figura clave dentro das relacións cubano-soviéticas, facendo declaracións públicas respecto diso tanto durante períodos de especial achegamento, como nos de certos desencontros (por exemplo, cando o líder soviético Mikhaíl Gorbachov lanzou entre 1986 e 1987 as súas políticas de glásnost e perestroika, á que o propio Fidel Castro chegou a definir como “a muller doutro”).
Morte
Antes de apartarse da actividade política en 1997, debido á definitiva deterioración do seu estado de saúde, prestou servizo dentro do Politburó do PCC e foi vicepresidente. Sufría da enfermidade de Parkinson e faleceu na capital cubana da Habana o 8 de decembro de 1997. O seu amigo persoal, o entón líder cubano Fidel Castro, presidiu a cerimonia do seu enterro.
Recoñecementos
En 1990 recibiu o premio "Raúl Prebisch" e o Instituto Superior de Relacións Internacionais, en 1991, conferiulle o Título de Doutor Honoris Causa en Relacións Políticas Internacionais. En 1993 converteuse en membro emérito da Unión Nacional de Escritores e Artistas de Cuba (UNEAC). Un ano despois, en 1994 foille outorgado o título de membro de honra que leva o nome do poeta "Nicolás Guillén".
La Concordia (A Coruña)
La Concordia foi un periódico publicado na Coruña entre 1869 e 1872.
Historia e características
Apareceu en outubro de 1869. Fundado e dirixido por Ricardo Pita Bermúdez. Entre os seus redactores figurou Federico Arriaga del Arco. Foi denunciado a principios de febreiro de 1872.
Craterellus
Craterellus é un xénero de fungos xeralmente comestíbeis semellantes aos moi aparentados cantarelos (Cantharellus), sendo algunhas especies antes incluídas nestes últimos, e sido recentemente reclasificadas neste xénero. Distínguense pola ausencia de lamelas na face interior do chapeu.
Entre as especies máis comúns en Galiza están:
C. cornucopioides, trompeta dos mortos ou trompeta negra, de cor escura, case negra, de aspecto pouco apelativo, mais bastante saboroso.
C. lutescens, trompeta amarela, semellante a C. tubaeformis mais de cor máis viva.
Todas estas especies son empregadas comercialmente e, ao contrario de Cantharellus, poden ser facilmente conservadas enxugándoas.
Edmond Halley
Edmond Halley, nado en Haggerston, Londres, o 8 de novembro de 1656 e finado en Greenwich o 14 de xaneiro de 1742, foi un matemático e astrónomo inglés que, polo seu estudo do Cometa Halley, revelou a natureza periódica dos cometas.
Traxectoria
Fillo dun rico fabricante de xabón, xa dende moi novo amosa interese polas matemáticas e a astronomía da man do astrónomo real, John Flamsteed, profesor seu en Oxford. Logo de se graduar viaxa á illa de Santa Helena, coa intención de estudar as estrelas dende o hemisferio sur. En 1678 regresa a Inglaterra e publica Catalogus Stellarum Australium (1679), no que inclúe detalles de 341 estrelas meridionais, e entra na Royal Society.
Un dos seus traballos presentados na Royal Society foi o informe da eclipse total de Sol acontecida o 22 de abril de 1715, que atravesou o centro da Gran Bretaña (Inglaterra e Gales), feito que non acontecía na illa dende había 500 anos, e calculou tamén o diámetro, dirección e velocidade de paso da sombra. Aplicando a teoría da gravidade de Newton calculou a órbita de varios cometas, descubrindo que a órbita do cometa de 1682 era a mesma que as órbitas dos vistos en 1531 e 1607, chegando á conclusión de que se trataba dun único cometa e que volvería pasar en 1758. Na súa honra déuselle o seu nome a este cometa (1P/Halley). Entre 1698 e 1700 percorreu as costas de África austral, ocupado na teoría do magnetismo terrestre no barco Paramour Pink.
Bohol
miniatura|300px|Vista dos Outeiros de Chocolate, unha grande atracción turística da illa.
Bohol é unha provincia e illa de Filipinas e está situada na rexión das Visayas Centrais. A súa capital é cidade de Tagbilaran. É a décima illa máis grande do país, situada no corazón das Visayas. Á o oeste de Bohol está a illa de Cebú, ao nordés está a illa Leyte e ao sur, tras o mar de Bohol está Mindanao. Bohol é un destino turístico popular coas súas praias, igrexas e escursos. Os outeiros do chocolate, cerros con forma de chea formados da pedra calcaria, son a atracción máis popular. A illa de Panglao, localizada ao suroeste da cidade de Tagbilaran, ten algunhas das mellores praias do país. O tarsero filipino, considerado por algún ser o primate máis pequeno, é indíxena á illa.
Os boholanos falan da patria da illa como a "República de Bohol" coa convicción e o orgullo. Un estreito separa a illa de Cebú e de Bohol, e ambas as partes teñen unha lingua común, o cebuano, con todo, os boholanos conservan diferenzas evidentes respecto dos cebuanos. Os outeiros dominan a paisaxe da illa de Bohol. Existen dúas cordilleiras que se estenden paralelamente de noroeste a sueste. Hai unha meseta interior dominada polos outeiros da pedra calcaria. En Carmen, Batuan e Sagbayan, estes outeiros forman bastante conos case perfectos e coñécenllos popularmente como os outeiros do chocolate.
Aubenas
miniatura|dereita|Castelo de Aubenas Aubenas (Aubenàs en occitano) é unha comuna francesa do departamento de Ardèche. En 1999 tiña 11.048 habitantes.
Situada na ribeira do río Ardèche, a vila fundouse na Idade Media. No século XVIII coñeceu o máximo apoxeo co desenvolvemento da industria da seda.
Gran Teatro da Habana
dereita|miniatura|Gran Teatro da Habana. O Gran Teatro da Habana é unha das principais institucións culturais da capital cubana, icona arquitectónica da cidade, e sede do Ballet Nacional de Cuba. Está situado ó lado do Capitolio.
O edificio foi inaugurado en 1838 como Palacio do Centro Galego da Habana, xa que servía como lugar de reunión para os emigrantes galegos da cidade. En 1908 comezaron as obras do novo edificio neobarroco, que foi rematado en 1915. Nel interpretouse a primeira versión musical de "Negra sombra" en 1892, aínda baixo o dominio español da illa, e logo estreouse o himno galego en 1907, durante a segunda ocupación estadounidense.
A sala principal do edificio é o Auditorio García Lorca, con capacidade para 1500 persoas.
Meryl Streep
miniatura|200px|Meryl Streep Mary Louise Streep, nada en Summit (Nova Jersey) o 22 de xuño de 1949, é unha actriz estadounidense, máis coñecida polo nome artístico de Meryl Streep. É a actriz estadounidense que máis candidaturas aos Óscars tivo, sendo nomeada en 21 ocasións e gañándoo en tres.
Traxectoria
É a filla máis vella de Mary e Harry Streep, e dende pequena se sentiu atraída polo mundo do cine e o teatro, participando xa de nena en obras teatrais. Estudou Interpretación no Vassar College, logo no Darmouth College e, posteriormente, na Yale School of Drama, graduándose a mediados dos 70. Nun principio traballou no teatro, sendo nomeada ao premio Tony pola súa interpretación na obra 27 wagons full of cotton. Despois de actuar nun par de telefilmes debutou na gran pantalla en 1977 coa película Julia, de Fred Zinnemann, un filme protagonizado por Vanessa Redgrave e Jane Fonda. Máis tarde aparecerían títulos como O cazador en 1978, película pola que foi candidata a mellor actriz secundaria; Manhattan, en 1979 de Woody Allen. En 1978 casou co escultor Donald Gummer, con quen continúa emparellada.
Covadonga
Covadonga (en asturiano: Cuadonga) é unha parroquia de Cangas de Onís no Principado de Asturias e forma parte do Parque Nacional dos Picos de Europa.
Posúe o conxunto monumental máis visitado de Asturias. É un santuario dedicado á Virxe de Covadonga (A Santina), conmemorativo da Batalla de Covadonga. Destacan a Santa Cova, a Basílica de Santa María a Real e o mosteiro de San Pedro, entre outros edificios.
O seu nome vén de «Cova de onnica» e significa o río da cova. O sufixo -onnica deriva do cético onna "río" e conforma na zona numerosos topónimos como Isongo "río Is", Triongo "tres ríos", Candongo "río branco" etc.
A versión que fai vir o nome do latín «Cova Dominica» ou «Cova da Señora» (por estar o lugar dedicado ao culto da Virxe de Covadonga) é imposible, e tería dado Covadominga.
Solsticio de verán
dereita|miniatura|305x305px|Diagrama das tempadas da [[Terra como se ve desde o norte. Extremo esquerdo: solsticio de verán do hemisferio norte. Dianteiro dereito: solsticio de verán do hemisferio sur.]] O  sol sticio de verán (o termo solsticio provén do latín sol ["Sol"] e sistere ["ficar quedo"]) ocorre durante o verán de cada hemisferio, cando o semieixo dun planeta, xa for no hemisferio norte ou no sur, está máis inclinado cara á estrela da súa órbita. A inclinación máxima do eixo da Terra cara ao sol é de 23°27'. Isto ocorre dúas veces ao ano: dous intres nos que o Sol acada a súa posición máis alta no ceo, como se ve desde o polo norte ou sur.
Datas
O día do solsticio de verán ten o maior período de luz do día (o día máis longo do ano); agás nas rexións polares. Os círculos polares marcan as zonas da terra onde o Sol non se pon (verán) ou non sae (inverno) durante 24 horas, polo menos unha vez ao ano. O número de días en que isto ocorre aumenta a medida que se avanza desde o círculo polar cara ao polo respectivo. Nos polos mesmos, o día ou a noite permanente dura tres meses e no círculo polar, só un día: o do solsticio correspondente.
As liñas dos trópicos
Tanto o trópico de Cancro coma o trópico de Capricornio teñen unha relación directa co solsticio de verán, pois ambos son a liña imaxinaria na Terra na que os raios do Sol son completamente verticais no instante do solsticio, é dicir, cando o Sol atoparase exactamente no centro da esfera de ceo visíbel cando se produza o solsticio e, polo tanto, a sombra de calquera obxecto terá a compoñente lonxitudinal nula en devandita liña. Isto ocorre unha soa vez ao ano por cada hemisferio, e tamén a igualdade en tempo entre o día e a noite. Ao hemisferio norte correspóndelle o trópico de Cancro e ao hemisferio sur, o trópico de Capricornio.
Os nomes dos trópicos son tradicionais e astrolóxicos. Cancro e Capricornio refírense ao mes/signo astrolóxico ao que corresponde o día do solsticio: o 21 de xuño corresponde ao día 1 do mes/signo de Cancro, e o 22 de decembro ao día 1 do mes/signo de Capricornio. Con todo, no firmamento, os puntos solsticiais están cara a dúas constelacións nas cales vemos o Sol nos solsticios: no solsticio de verán do hemisferio norte o Sol está no primeiro grao do tramo de Eclíptica abarcado pola constelación de Tauro, e no outro solsticio está no 4º día na constelación de Saxitario, de modo que os seus nomes astronómicos son trópico de Tauro e trópico de Saxitario. A precesión dos solsticios (e equinoccios) fixo que nos últimos 20 séculos o punto solsticial do solsticio de verán (no hemisferio norte) cruce toda a constelación de Xémini e chegue á de Tauro, e antes da Xémini percorrera a de Cancro.
Aspectos históricos
A nivel mundial, a interpretación deste evento variou entre as distintas culturas, pero a maior parte celebrouno ou celebra dalgún xeito con vacacións, festas e rituais con temas de relixión ou fertilidade.
Prehistoria
En tempos prehistóricos, o verán era a época leda do ano para quen vivía en latitudes setentrionais. A neve desaparecera, e o chan desconxelara; as temperaturas cálidas regresaran; as leiras floreaban; as follas tornaran ás árbores de folla caduca. Algunhas herbas podían ser cultivadas para usos medicinais e outros. A comida era máis doada de atopar. Colleitábase o que se sementara. Aínda que moitos meses de clima cálido mantíñanse antes de volver caer o período de luz, os días empezaban a se acurtar, polo que o retorno da tempada de frío era inevitábel. A primeira (ou única) Lúa chea en xuño (boreal) chámase lúa de mel. A tradición sostén que este é o mellor momento para cultivar o mel das colmeas de abellas. Nesta época do ano, entre a sementeira e a colleita dos cultivos, era o mes tradicional para as vodas. Isto débese a que moitos pobos antigos crían que a grande unión sexual da Deusa e Deus producíase a principios de maio en Beltane. Xa que era má sorte de competir coas deidades, moitas parellas atrasaban as súas vodas até xuño (hemisferio norte). O mes de xuño segue a ser o favorito para casar no norte. Nalgunhas tradicións, as parellas de recentemente casados eran alimentados con pratos e bebidas con mel para o primeiro mes da súa vida matrimonial, a fin de fomentar o amor e a fertilidade. O vestixio sobrevivente desta tradición segue vivo no nome que se lles dá aos recentemente casados inmediatamente despois da voda: a lúa de mel.
Antiga China
Na China, a cerimonia do solsticio de verán celebraba a terra, o feminino e as forzas do yin. Complementábase co solsticio de inverno, que celebraba o ceo, a masculinidade as forzas yang.
Palestina
Os arqueólogos descubriron que a habitación máis grande das ruínas de Qumrán parece ser un templo do sol. A habitación fora considerada como un comedor por investigadores anteriores, a pesar da presenza de dous altares no seu extremo oriental. No intre do solsticio de verán, os raios do sol poñente brillan cunha inclinación de 286 graos ao longo do eixo lonxitudinal do edificio, e alumean a parede oriental. A habitación está orientada exactamente no mesmo ángulo ca os santuarios exipcios dedicados ao Sol. O historiador Flavio Xosefo e o filósofo Filón de Alexandría escribiron que os esenios eran adoradores do Sol.
Europa Atlántica
As antigas tribos xermánicas, eslavas e celtas en Europa celebraban o solsticio de verán con fogueiras. Era a noite de festivais do lume, das herbas, da auga e da maxia de amor, de oráculos para o amor e a adiviñación. Tiña que ver cos amantes e predicións. As parellas de amantes saltaban a través das lapas xa que se cría que os cultivos medrarían tan alto como o que as parellas fosen capaces de saltar. A través do poder do lume, á calor da cacharela as doncelas (supostamente) decatábanse acerca do seu futuro marido, co que espíritos e demos serían expulsados da relación.
Outra das funcións das fogueiras era xerar maxia simpática: dando un pulo á enerxía do sol para que se mantivese potente no resto da tempada de crecemento e así garantir unha colleita abundante. Na antiga Suecia, no solsticio de verán, plantábase e decorábase unha árbore en cada cidade (véxase as celebracións dos maios en Galicia). Era a árbore solsticial, xeralmente un piñeiro. Os aldeáns bailaban do seu ao redor. As mulleres e as nenas afacían bañarse no río local. Este era un ritual máxico, destinado a traer a choiva para os cultivos. Este é a base do rito actual da árbore de Nadal.
Noite de San Xoán
A Noite de San Xoán é unha festividade cristianizada de orixe pagá na que se festexaba a chegada do solsticio de verán, a pesar de que este é o 21 de xuño, no hemisferio norte, e cuxo rito principal consiste en acender unha cacharela ou lumieira. A finalidade deste rito era "dar máis forza ao Sol" que, a partir deses días, ía facéndose máis "feble" —os días vanse facendo máis curtos até o solsticio de inverno— Simbolicamente, o lume tamén ten unha función "purificadora" nas persoas que o contemplaban. Celébrase en moitos puntos de Europa, aínda que está especialmente arraigada en España (especialmente no Norte (Galicia) e Levante), Portugal (Fogueiras de São João), Noruega (Jonsok), Dinamarca (Sankthans), Suecia (Midsommar), Finlandia (Juhannus), Estonia (Jaanipäev) e Reino Unido (midsummer). En América Latina a tradición levárona os europeos; o Brasil ten as Festas Juninas; en Bolivia, Chile, Paraguai, e Porto Rico, a noite de San Xoán que está, tamén, relacionada con antiquísimas tradicións e lendas españolas como a Lenda da Encantada. San Xoán Bautista é o santo patrón de San Juan de la Maguana, na República Dominicana, cuxa festa se celebra do 15 ao 24 de xuño. Afaise ir bañara un río nas primeiras horas da mañá, sen cruzar palabra previamente con ninguén.
La semana del asesino
Sinopse
Marcos, un xove traballador dunha sala de despece que vive co seu irmán Esteban nunha chabola que herdaron da súa nai colle un taxi pola noite xunto coa súa moza, Paula. Ten unha discusión co taxista ao que mata dunha pedrada. Tras este crime, vese chamado a matar, un tras outro, durante unha tráxica semana, a tódolos que para el representan unha ameaza.
Unha semana é tempo suficiente para facer dun home normal o máis perigoso, agresivo, e enfermizo asasino. O medo, o temor constante a ser descuberto, é a causa principal pola que se suceden os crimes máis brutais. Un xesto, unha palabra, unha mirada, calquera cousa pode converter un inocente en vítima. Tan só é necesario que se lle crea coñecedor dos feitos. As sucesivas mortes, o cotián terror, o derramado sangue, son os testigos permanentes que acurralan, ao fin, a conciencia dun paranoico criminal.
Ana Temprano
Ana Temprano Fernández, nada en Oviedo o 24 de xaneiro de 1984, é unha xogadora profesional de balonmán española. Xoga de porteira e actualmente xoga no Club Balonmán Zuazo de Barakaldo da División de Honra de balonmán feminino (Liga ABF).
É internacional coa selección española, coa que logrou a medalla de prata no Campionato Europeo de Hungría e Croacia de 2014.
Traxectoria
Ovetense de nacemento, actualmente compaxina o mundo do balonmán cos estudos de fisioterapia. Os seus amigos e compañeiras de equipo adóitana chamar como Tempri. Trátase dunha porteira áxil e con moitos reflexos, a pesar do seu gran talle. Mide 1,73 metros e pesa 81 quilos.
Décimo
Décimo (do latín decìmus / decùmus,a,um) significa a décima parte de algo. Tamén se pode referir ao ordinal do número dez.
Tamén pode referirse a:
Quartuncia
Historia
A quartuncia foi unha pequena moeda emitida con carácter moi ocasional entre os séculos III e II a. de C., tanto fundida como cuñada. De feito, foi o valor máis pequeno dos emitidos dentro do sistema semilibral (baseado nun ás cun peso de media libra).
O seu valor era o da cuarta parte dunha onza romana ou uncia (de aí o seu nome) ou, o que é o mesmo, a corenta e oitoava parte dun ás, tamén de bronce. O seu equivalente como unidade de masa, é dicir, o peso da cuarta parte dunha onza romana ou da corentaeoitoava parte dunha libra, denominábase sicilicus.
Modelos
Aos nosos días só chegaron uns poucos modelos de quartuncia:
Xerión (banda)
Xerión é unha banda ourensá de folk/black, fundada no 2000. Nocturno, fundador da banda, define o seu estilo como Metal Galaico Extremo.
Historia
Xerión naceu a comezos do ano 2000 como proxecto en solitario do cantante, Nocturno, que empezou a traballar nas primeiras melodías e letras. O nome da banda procede da mitoloxía celta de Galiza.
Así, en maio e xuño do mesmo ano e na soidade do seu pequeno estudo de gravación (Estudios Breogán) deu forma aos primeiros cinco temas que formarían parte do primeiro traballo, O espírito da fraga. Dita demo foi autoeditada baixo o selo que Nocturno leva coa súa compañeira Daga, Nigra Mors, ao igual que case tódolos traballos da banda.
En agosto de 2002 Daga comezou a formar parte do proxecto tocando o teclado, e a finais de ano Nocturno comezou a buscar outros membros para poder ofrecer os primeiros concertos de Xerión. Logo dalgunhas idas e voltas, sumáronse Lovo á guitarra e Notna ao baixo. Xunto cunha caixa de ritmos ofrécense os primeiros concertos por Galiza a finais do 2003 e no 2004, no que incluso visitan Euskadi.
Chegaron tamén novos traballos coa nova formación. O diaño das tebras editouse no 2005 nun cd compartido cos vascos Nakkiga e Omendark a través de Oniric Records, e Na mística procura de Amh-ghad-ari, editado no mesmo 2005 nun cd compartido coa banda portuguesa Decayed, tamén a través de Nigra Mors. En ditos traballos contouse coas colaboracións especiais de Leonardo no violín e O Rei Celta No Exilio na gaita irlandesa.
A comezos do 2006, xa con Aboriorth no posto de batería, e logo de ofrecer o primeiro concerto en Portugal, no IV Metal Attack de Covilhâ, Nocturno decide volver aos comezos e que Xerión volte a ser un proxecto en solitario. Posteriormente, con Daga como membro fixo, seguíronse a editar traballos en solitario e compartidos, con xiras puntuais que levaron a Xerión a países como México ou Serbia.
== Discografía ==
Parque Natural da Serra de Collserola
O Parque Natural da Serra de Collserola é un parque natural de 8.259 hectáreas situado na serra de Collserola, na provincia de Barcelona. Ten protección oficial dende 1953 e foi declarado parque natural en 2010 pola Generalitat de Cataluña.
O parque está repartido en nove concellos (Barcelona, Cerdanyola del Vallès, Esplugues de Llobregat, Molins de Rei, Montcada i Reixac, El Papiol, Sant Cugat del Vallès, Sant Feliu de Llobregat e Sant Just Desvern) e está xestionado polo Consorcio do Parque de Collserola que inclúe a Deputación de Barcelona e os concellos da Área metropolitana de Barcelona.
Pasaporte de Acerbaixán
Eles posúen, normalmente, 34 páxinas internas. Con todo, unha versión de 54 páxinas pode ser emitida para viaxeiros frecuentes.
Os pasaportes alemáns son válidos ou durante 10 anos (para persoas maiores que 18 anos) ou por 5 anos (para persoas con ata 18 anos).
Desde o 17 de xullo de 2012, introdúcense os chamados pasaportes biométricos, e foron emitidos desde 2013.
Aparencia física
Pasaportes comúns acerbaixano son de cor verde escuro. A portada é ilustrada co Emblema de Acerbaixán no centro. As palabras "República de Acerbaixán" e "Pasaporte" están inscritas tanto en azarí como en inglés.
Francisco Gutiérrez
Traxectoria
Fillo de militar, naceu en Santiago porque o seu pai estaba destinado alí, pero mantiña vínculos familiares coa cidade de Ourense e con Rioseco (Paderne). Trasladáronse aínda sendo neno á Coruña, e estudou nos Salesianos. Estudou na universidade en Madrid e alí comezou a traballar na radio, precisamente en Radio Madrid, onde coincidiu con Pepe Domingo Castaño e Rafael Revert.
Despois trasladouse á cidade da Coruña, onde traballou vinculado ao xornalismo e á publicidade durante catro décadas, en Radio Juventud, Radio Coruña, El Ideal Gallego, DxT Campeón e TodoDeporte. Xubilouse traballando para a radio municipal de Culleredo. Tamén traballou nos anos setenta como pallaso radiofónico, cun trío afeccionado chamado Pim, Pam, Pom (e onde Gutiérrez era Pam).
Camilo Barcia Trelles
Camilo Barcia Trelles, nado na Veiga o 15 de xullo de 1888 e finado en Santiago de Compostela o 4 de decembro de 1977, foi un profesor e escritor asturiano. A familia estableceuse en Ribadeo. Foi irmán de Augusto Barcia Trelles.
Traxectoria
Estudou Dereito na universidade de Oviedo (1909) e conseguiu o doutoramento na Universidade Central de Madrid (1915). Nesta gañou a cátedra de Dereito Internacional Público e Privado na Universidade de Murcia (1919). En 1920 pasou á Universidade de Valladolid.
Foi candidato do PSOE por Alacant nas eleccións xerais de 1920. Coa Sublevación do 18 de xullo de 1936 foi acusado de ser “masón e izquierdista” e apartado do cargo en abril de 1937. De 1937 a 1938 traballou «sen soldo» para o Servizo de prensa e propaganda de Falange sobre temas internacionais. Foi reposto como catedrático e trasladouse á Universidade de Santiago de Compostela en agosto de 1938, na que permaneceu ata a xubilación en 1958 como catedrático e decano da Facultade de Dereito.