cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lucio Tarquinio Prisco
Traxectoria
O máis célebre dos seus proxectos de construción foi o Circo Máximo, un grande estadio que albergaba carreiras de cabalos, que é ata a data o meirande de todos os erixidos no mundo. Prisco continuou o Circo Máximo coa construción dun templo-fortaleza sobre o outeiro do Capitolio, consagrado ao deus Xúpiter. Desafortunadamente, foi asasinado tras 38 anos de reinado polos fillos do seu predecesor, Anco Marcio, antes mesmo de que o templo estivese rematado. O seu reinado é recordado ademais por introducir os símbolos militares romanos e os cargos civís, así como pola celebración do primeiro triunfo.
Lohengrin (ópera)
Lohengrin é unha ópera en tres actos con música de Richard Wagner e libreto en alemán do propio compositor. A súa estrea tivo lugar no Großherzogliches Hoftheater de Weimar o 28 de agosto de 1850 baixo a batuta de Franz Liszt.
A primeira representación en Galicia tivo lugar na tempada 1897 do Teatro Principal da Coruña, sendo ademais a primeira representación dunha ópera de Wagner en Galicia.
Instrumentación
A partitura de Lohengrin está escrita para os seguintes instrumentos:
Música en escena:
Elche Club de Fútbol Ilicitano
O Elche Club de Fútbol Ilicitano (en valenciano: Elx Club de Futbol Il·licità) é un equipo de fútbol, filial do Elche Club de Fútbol, da cidade de Elx (Alacant). Foi fundado en 1932 e actualmente xoga na Segunda División B, logo de ascender na tempada 2012/13.
Historia
Fundado en 1932 como Club Deportivo Ilicitano. Chegou a xogar dúas tempadas na Segunda División a finais dos anos 60. Mentres o primeiro equipo triunfaba en Primeira División, o filial tamén o facía en Segunda.
O 16 de xuño de 2012 consegue regresar a Terceira División. Tras gañar na ida 3-0 e perder na volta 0-2 fronte ao filial do Hércules CF.
Na tempada seguinte, proclámase campión do grupo 6 de Terceira División e xoga a promoción de ascenso, na que vence a dobre eliminatoria ao UE Olot por un global de 3-2, ascendendo a Segunda B por primeira vez na historia.
Zuriñe Hidalgo
Zuriñe Hidalgo, nada en Vitoria o 19 de outubro de 1990, é unha cantante, profesora e presentadora de televisión vasca.
Traxectoria
Estudou educación infantil na Universidade Pública de Navarra. Traballa na canle de televisión ETB 1, onde presentou o programa Betizu. Tamén é a cantante do grupo Hesian.
Aalten
Aalten é un concello dos Países Baixos na provincia de Gueldria, preto da fronteira de Alemaña. No ano 2008 tiña 27 450 habitantes.
O antigo concello de Dinxperlo uniuse á de Aalten o 1 de xaneiro de 2005, como antes o fixera o de Bredevoort en 1818.
Destacados habitantes de Aalten son Angus Young, guitarrista da banda de hard rock australiana AC/DC, e Robert Gesink, ciclista profesional neerlandés.
miniatura|centro|Igrexa de Santa Helena
Rafael Sarandeses Pérez
Traxectoria
Fillo do médico Rafael Sarandeses Álvarez. Licenciado en Dereito. Na guerra civil foi subxefe da Bandeira Regional de Falange de Lugo coa que actuou en varias frontes. Inspector técnico fiscal do Estado. Foi Delegado provincial do Propaganda de FET y de las JONS de Ourense en 1940, e secretario provincial do Movemento de Ourense. Foi presidente da Deputación de Lugo entre 1951 e outubro de 1955. Foi procurador en Cortes. Despois foi Inspector do Timbre.
Vida persoal
Casou con María Luisa Astray-Caneda Casar e foi pai de Rafael, Santiago, Luis e María José Sarandeses Astray-Caneda.
Xacarandaina
Xacarandaina é unha asociación cultural, creada na Coruña no ano 1978, coa finalidade de recoller, conservar e transmitir o folclore popular galego. A palabra que nomea a agrupación ten dous sentidos, é un sinónimo de festa ou foliada e o nome dunhas antigas polainas empregadas para montar a cabalo.
Foi Premio da Cultura Galega, modalidade Patrimonio Cultural en 2022. Segundo a organización: é "referente da recuperación e catalogación dunha base importante do legado artístico tradicional galego".
Traxectoria
A asociación foi fundada en outubro de 1978 por diferentes persoas do ambiente folclórico coruñés. Os seus primeiros directores, Rosi Ares e Lino Rivas, procedían dos agrupación local dos Coros e danzas franquistas, e desa asociación importou Xacarandaina os seus primeiros bailes. Cando no ano 1982 a dirección do grupo pasou ao bailador Henrique Peón, a agrupación comezou a busca dun repertorio propio mediante un intenso traballo de recollas etnográficas.
O primeiro destes traballos de campo tivo lugar en Moldes (Melide), continuando desde aquela até o presente, e desenvolvéndose con especial intensidade nas décadas de 1980 e 1990. Froito deste labor Xacarandaina adquiriu un importante patrimonio de músicas, bailes, danzas, cancións, instrumentos e traxes autóctonos que foi levando aos escenarios, o longo do tempo, en actuacións por todo o mundo. Con eles creou tamén unha unha serie de espectáculos etnográficos de grande formato : Costumes e saberes dun pobo (1992), Unha viaxe por noutrora (1996), Ribeirana (1997), Camiño do Sul (1999), Atruto (2001), Prestixio (2004), Galicien Amerika Line (2012), O poder do arcabuz (2016).
No ano 2019, co gallo do seu 40 aniversario, a agrupación editou un disco con pezas obtidas nas recollidas, e celebrou unha grande gala de celebración no Teatro Colón da Coruña.
En xullo de 2022 a agrupación estreou un novo espectáculo: Endaterra. Un percorrido pola cultura tradicional do itinerario do Camiño Inglés e do Camiño Fisterra-Muxía.
Escola
Xacarandaina comezou ensaiando nunha sala cedida polo concello da Coruña, no edificio "La Terraza" da rúa Juan Flórez. Rematada a concesión adquiriu polos seus propios medios un local na rúa Historiador Vedía, onde realiza actualmente as súas actividades. Na súa escola ensínanse diversas materias relacionadas co folclore galego: baile tradicional, gaita, pandeireta, percusión etcétera. miniatura|Xacarandaina no [[Festival Intercéltico de Lorient|Festival de Lorient do ano 2019]]
Grupo
A agrupación conta cun grupo de música e baile duns 50 compoñentes, a maioría saídos da propia escola. Por el foron pasando o longo dos anos moitos persoeiros da música galega contemporánea: Mercedes Peón, Pablo e Xabier Díaz, Bieito Romero, Sés, Xurxo Fernandes etc.
Na actualidade conta tamén cun coro propio, a imaxe dos tradicionais coros galegos de finais do século XIX.
Calendario anual
Dentro do calendario anual da asociación hai unha serie de actividades fixas:
Serpens
Serpens ou Serpe é unha das 88 constelacións modernas e era unha das 48 listadas por Tolomeo. Entre as modernas constelacións é a única dividida en dúas partes:
Entre estas dúas partes atópase a constelación de Ophiuchus, o portador da serpe. Dado que se considera unha única constelación, o ordenamento de acordo á designación de Bayer ten en conta ambas partes. Só unha estrela de Serpens é máis brillante ca magnitude 3, polo que a constelación non é fácil de recoñecer.
Estrelas principais
As estrelas incluídas na cabeza son: α, β, γ, δ, ε, ι, κ, λ, μ, π, ρ, σ, τ, χ e ω Serpentis. As estrelas incluídas na cola son: ζ, η, θ, ν, ξ, e ο Serpentis.
Obxectos notables do espazo profundo
Parte da Vía Láctea atravesa a cola, tal coma ilustran as rexións sombreadas en azul do mapa estelar.
O Cúmulo Estelar Sur de Serpens foi descuberto polo Telescopio Espacial Spitzer da Nasa na porción máis ó sur da nube de Serpens. O descubrimento foi posible grazas ás capacidades de observación no infravermello por parte deste telescopio, xa que as lonxitudes de onda visibles das estrelas están completamente escurecidas polo po interestelar da nube de Serpens.
Mitoloxía
Serpens é a serpe que ten agarrada Ofiuco, o portador da serpe, e loxicamente está moi asociada con el. Orixinariamente, Serpens e Ofiuco eran consideradas como unha única constelación, a partir do cal xurdiu un mito asociado coa fundación da medicina. Identificase na mitoloxía grega coa serpe que lle revela a Asclepio os segredos da medicina.
Monarquía romana
As orixes da monarquía son imprecisas, se ben parece claro que foi a primeira forma política de goberno da cidade, un dato que parecen confirmar a arqueoloxía e a lingüística. A mitoloxía romana vincula a orixe de Roma e da institución monárquica ao heroe troiano Eneas, quen, fuxindo da destrución da súa cidade, navegou cara o Mediterráneo occidental ata chegar a Italia. Alí fundou a cidade de Lavinium, e posteriormente o seu fillo Ascanio fundaría Alba Longa, de cuxa familia real descenderían os xemelgos Rómulo e Remo, os fundadores de Roma.
Nacemento de Roma
Roma ten a súa orixe preto do monte Palatino, xunto ao río Tíber, nun punto no cal existía un vao natural que permitía o seu cruzamento, sendo ademais navegábel desde o mar (situado a 25 km río abaixo) unicamente ata esa posición. Nese punto o río discorría entre varios outeiros escavados polo seu leito, illadas entre si por vales que o Tíber inundaba nas súas crecidas, o cal convertía a zona en pantanosa, polo cal a súa poboación de agricultores e gandeiros foi na súa orixe moi reducida.
Este punto estratéxico presentaba unha posición doada de defender respecto á ampla chaira fértil que rodeaba o lugar, protexido como estaba polo Palatino e os outros outeiros que o rodeaban, sendo ademais un cruzamento destacado nas rutas comerciais do Lacio central, e entre Etruria e Campania. Todos estes factores foron os que co tempo contribuíron ao éxito e á fortaleza da cidade.
A orixe étnica da cidade hai que remontala á fusión das tribos latinas da aldea do Germal (Roma quadrata) cos sabinos do Viminal e o Quirinal, creando así a Liga do Septimontium ou Septimoncial (Liga dos sete montes), unha confederación relixiosa preurbana de clara influencia etrusca, o poder hexemónico de Italia nesta época. O nome da cidade podería remontarse ata a gens etrusca Ruma, se ben existen outras teorías ao respecto.
Problemática histórica da monarquía romana
As crónicas tradicionais da historia romana, que chegaron ata a actualidade a través de autores clásicos como Tito Livio, Plutarco, Dionisio de Halicarnaso e outros, contan que nos primeiros séculos da vida de Roma houbo unha sucesión de sete reis. A cronoloxía tradicional, narrada por Varrón, cifra en 243 anos a duración total destes reinados, é dicir, unha media de 35 anos por reinado (moito maior que a de calquera dinastía documentada), aínda que ten sido desestimada actualmente, desde o traballo de Barthold Georg Niebuhr. As crónicas tradicionais tamén se ven inconsistentes ao analizarmos as evidencias arqueolóxicas dos inicios de Roma.
Nalgún momento descoñecido da etapa monárquica da súa historia, Roma caeu baixo o control dos reis etruscos. Os reinados dos primeiros monarcas son bastante sospeitosos, debido á longa duración media dos mesmos e ao feito engadido de que algúns parecen estar redondeados en torno aos 40 anos de duración. Este curioso dato, que mesmo destaca máis comparado cos reinados da actualidade en que a esperanza de vida é maior, quedaba explicado nas tradicións romanas debido a que a maioría dos reis foran cuñados do seu predecesor. Non obstante, é máis probábel que tan só os últimos reis desta etapa puideran ter existido realmente, mentres que non fican evidencias históricas referentes aos primeiros reis de Roma.
Características da monarquía romana
Antes da etapa imperial e República Romana, Roma foi unha monarquía gobernada por reis (en latín, rex, pl. reges). Todos os reis, agás Rómulo por ter sido o fundador da cidade, foron elixidos polas gentes de Roma para gobernaren de forma vitalicia, e ningún deles usou a forza militar para acceder ao trono. Aínda que non hai referencias sobre a liña hereditaria dos primeiros catro reis, a partir do quinto rei, Tarquinio Prisco, a liña de sucesión fluía a través das mulleres da realeza. En consecuencia, os historiadores antigos afirman que o rei era elixido polas súas virtudes e non pola súa descendencia.
Os historiadores clásicos de Roma fan difícil a determinación dos poderes do rei, xa que refiren que o monarca posúe os mesmos poderes dos cónsules. Algúns escritores modernos cren que o poder supremo de Roma residía nas mans do pobo, e o rei só era a cabeza executiva do Senado romano, aínda que outros cren que o rei posuía os poderes de soberanía e o Senado tiña correccións menores sobre os seus poderes.
O que se coñece con certeza é que só o rei posuía o dereito de auspicium, a capacidade para interpretar os designios dos deuses en nome de Roma como o xefe de augures, de forma que ningún negocio público podía realizarse sen a vontade dos deuses, dada a coñecer mediante os auspicios. O rei era por tanto recoñecido polo pobo como mediador ante os deuses, polo cal era reverenciado con temor relixioso, cousa que fixo que o monarca fose a cabeza da relixión nacional e o xefe executivo relixioso. Tendo o poder de controlar o calendario romano, dirixía as cerimonias e designaba os cargos relixiosos menores. Foi Rómulo quen instituíu o corpo de augures, sendo el mesmo recoñecido como o máis destacado entre todos eles, da mesma forma que Numa Pompilio instituíu os pontífices, atribuíndoselle a creación do dogma relixioso de Roma.
Máis alá da súa autoridade relixiosa, o rei era investido coa autoridade militar e xudicial suprema mediante o uso do imperium. O imperium do rei era vitalicio e sempre o protexía de ser levado a xuízo polas súas accións. Ao ser o único dono do imperium de Roma nesta época, o rei posuía autoridade militar indiscutíbel como comandante en xefe de todas as lexións romanas. Da mesma forma, as leis que salvagardaban aos cidadáns dos abusos cometidos polos maxistrados con imperium aínda non existían durante a etapa monárquica.
O imperium do rei outorgáballe tanto poderes militares como a capacidade de emitir xuízos legais en todos os casos, ao ser o xefe xudicial de Roma. Aínda que podía designar pontífices para que actuasen como xuíces menores nalgúns casos, só el tiña a autoridade suprema en todos os casos expostos ante el, tanto civís como criminais, tanto en tempo de guerra como de paz. Un consello asistía ao rei durante todos os xuízos, aínda que sen poder efectivo para controlar as decisións do monarca. Mentres algúns autores sostiñan que non había apelación posíbel ás decisións do rei, outros opinaban que calquera proposta de apelación podía ser levada ante o rei por un patricio, mediante a reunión da Asemblea da Curia.
Outro dos poderes do rei era a capacidade para designar ou nomear cargos ou oficios, entre eles o de tribunus celerum que exercía tanto de tribuno dos Ramnes (romanos), como de comandante da garda persoal do rei, un cargo equiparábel ao de prefecto do pretorio existente durante o Imperio romano. Este cargo era o segundo ao mando tras o propio monarca, e posuía a potestade de convocar a Asemblea da Curia e ditar leis sobre ela. O tribunus celerum debía abandonar o seu mandato á morte do monarca.
Outro cargo designado polo rei era o prefecto urbano, que actuaba como o gardián da cidade. Cando o rei se atopaba ausente de Roma, este cargo recibía todos os poderes e capacidades do rei, ata o punto de acaparar o imperium mentres se atopase dentro da cidade. Outro privilexio exclusivo do rei era o de designar aos patricios para que actuasen como senadores no Senado.
Baixo o goberno dos reis, o Senado e a Asemblea da Curia tiñan en verdade pouco poder e autoridade. Non eran institucións independentes, no sentido de que só podían reunirse, e de forma conxunta, por orde do rei, e só podían discutir os asuntos de estado que o rei expuxera previamente. Mentres que a Asemblea curiada tiña polo menos o poder de aprobar leis cando o rei así o concedía, o Senado era tan só un consello de honor do rei. Podía aconsellar ao rei sobre os seus actos, pero non impoñerlle as súas opinións. A única ocasión en que o rei debía contar expresamente coa aprobación do Senado era en caso de declarar a guerra a unha nación estranxeira.
As insignias e honores dos reis de Roma consistían en 12 lictores portando as fasces que contiñan machadas, o dereito a sentaren sobre a cadeira curul, a púrpura Toga Picta, calzado vermello, e diadema prateado sobre a cabeza. De todos estes distintivos, o máis destacado era a toga púrpura.
A elección do rei
Unha vez que o rei falecía, Roma entraba nun período de interregnum. O Senado podía congregar e designar un interrex durante un curto período (normalmente, menos dun ano) cuxa función exclusiva era a de nomear un novo monarca. Cando o interregno designaba un candidato para ostentar o diadema real, presentábao ante o Senado, o cal examinaba ao candidato e, se aprobaba a súa candidatura, o interrex debía congregar a Asemblea curiada e servir como o seu presidente durante a elección do rei.
Unha vez proposto á Asemblea curiada, o pobo romano podía aceptar o rexeitar o candidato. Se aceptaba, o rei electo aínda non podía asumir o trono de forma inmediata, senón que debían sucederse outros dous pasos máis antes de ser investido coa autoridade e o poder reais. En primeiro lugar, debía obter a aquiescencia divina, sendo convocados os deuses mediante os auspicios, xa que o rei había de ser o sumo sacerdote de Roma. Esta cerimonia era dirixida por un augur, quen conducía ao rei electo ata a cidadela, onde o augur sentaba ao rei nun sitial de pedra, mentres o pobo esperaba aos seus pes. Se era encontrado digno para o reinado, o augur anunciaba que os deuses mostraran sinais favorábeis, confirmando desta forma o carácter sagrado do rei.
O segundo paso que debía levarse a cabo era a concesión do imperium ao novo rei. O anterior voto da Asemblea curiada só determinara quen podía ser rei, e non era válido para outorgar os poderes precisos do rei sobre o candidato electo. Por tanto, o mesmo rei propoñía á Asemblea curiada unha lei pola cal obtiña o imperium, que era concedido ao monarca mediante o voto favorábel da mesma. A razón para este dobre voto da Asemblea curiada non está moi clara. O imperium só podía ser conferido á persoa que os deuses atoparan favorábel, sendo por tanto necesario determinar primeiro quen había de ser a persoa que era quen de obter o imperium, e cando os deuses se mostrasen favorábeis ao candidato, habería de concedérselle o imperium mediante un voto especial.
En teoría, o pobo romano era quen elixía a o seu líder, se ben o Senado tiña case todo o control sobre o proceso electoral.
Reinado de Rómulo
miniatura|200px|[[Rómulo e Remo baixo a Loba Capitolina]] Rómulo foi o fundador de Roma xunto co seu irmán Remo no ano 753 adC e o polo tanto, o primeiro rei de Roma. O seu reinado durou 38 anos e se caracterizou principalmente pola guerra cos sabinos tralo rapto das sabinas, a división da poboación entre patricios e plebeos, e a creación da institución dos augures como parte da relixión romana. Á súa morte con 54 anos, foi divinizado como o deus da guerra Quirino.
Reinado de Numa Pompilio
Numa Pompilio foi o segundo rei de Roma. O seu reinado que durou 41 anos estivo marcado pola paz e a prosperidade, xa que non emprendeu ningunha guerra. A el se debe principalmente a reforma do calendario romano para adaptalo ao ano solar e lunar co engadido de xaneiro e febreiro, a organización da cidade en gremios e dos terreos circundantes en distritos. É lembrado como o máis relixioso de todos os reis romanos xa que creou numerosos templos e organizou os pontífices, as virxes vestais etc.
Reinado de Tulio Hostilio
Tulio Hostilio foi o terceiro rei de Roma, sucesor de Numa Pompilio. O seu reinado que durou 31 anos estivo caracterizado por numerosas guerras contra Alba Longa, Fidenas, Veies e contra os sabinos.
Reinado de Anco Marcio
O sabino Anco Marcio foi o cuarto rei de Roma, neto de Numa Pompilio, sucedeu a Tulio Hostilio. O seu reinado que durou 25 anos estivo caracterizado por recorrer a guerra só como medio para defender os territorios romanos. Construíu a primeira ponte sobre o río Tíber, o porto romano de Ostia e as primeiras factorías de salgadura.
Reinado de Lucio Tarquinio Prisco
Lucio Tarquinio Prisco foi o quinto rei de Roma e o primeiro de orixe etrusca. Foi asasinado tras 38 anos de reinado durante os cales mantivo varias guerras cos sabinos e etruscos coas que conseguiu duplicar o tamaño de Roma. Construíu a Cloaca máxima e iniciou a construción do Foro romano e do Circo máximo.
Izquierda Democrática
Izquierda Democrática foi un partido político español que, desde o antifranquismo, agrupou diversas organizacións e persoas do ámbito da democracia cristiá e a socialdemocracia, como Gregorio Peces-Barba, desde os anos 60. Membro do Equipo da Democracia Cristiá Española, participou na Plataforma de Converxencia Democrática.
Monarquía romana
Reinado de Servio Tulio
Servio Tulio foi o sexto rei de Roma, xenro de Lucio Tarquinio Prisco. Durante o seu reinado que durou 44 anos librou varias guerras contra os etruscos, cos botíns obtidos construíu as murallas de Roma; alén diso, creou o primeiro censo da historia, a Asemblea centuriada e a Asemblea Tribal. Foi asasinado por unha conspiración da súa filla e do seu xenro Tarquinio o Soberbio.
Reinado de Tarquinio o Soberbio
Lucio Tarquinio o Soberbio foi o sétimo e último rei de Roma. Accedeu ao trono tras asasinar ao seu sogro. O seu reinado caracterizouse por usar a violencia, o asasinato e o terror para manter o control sobre Roma. A súa expulsión foi decidida polo Senado trala violación consentida por el da patricia Lucrecia polo seu fillo. Despois da súa expulsión, o Senado decidiu abolir a Monarquía.
Cargos públicos tras a monarquía
Para substituír o liderado dos reis, creouse expresamente un novo cargo co título de cónsul. Inicialmente, o cónsul posuía todos os poderes que antano pertenceran ao rei, compartidos co outro colega consular. Os seus mandatos eran anuais, e cada cónsul podía vetar as actuacións ou decisións do seu colega.
Nove anos despois da expulsión de Tarquinio o Soberbio, os romanos crearon a maxistratura de ditador, ao que se lle outorgaba a autoridade completa sobre todos os asuntos romanos, tanto civís como militares, non existindo apelación ningunha ante as súas decisións. Este poder era tan absoluto que os romanos só ousaban designar un ditador en tempos de extrema urxencia, e o seu mandato era de tan só seis meses de duración.
Os poderes relixiosos do rei foron transferidos a dous novos cargos, o rex sacrorum e o pontifex maximus. O primeiro era o máis alto cargo relixioso de iure da República, sendo a súa única tarefa a de oficiar o sacrificio anual a Xúpiter, un privilexio anteriormente reservado á figura do monarca. Porén, o pontifex maximus era o cargo relixioso máis importante de facto, e quen posuía a maior parte da autoridade relixiosa do rei. Tiña o poder de convocar a todas as virxes vestais, flamines, pontífices e mesmo ao rex sacrorum. Este último cargo desaparecería finalmente a principios do século -I, recaendo as súas escasas competencias na figura do pontifex maximus.
A volta ao sistema monárquico
Coa ascensión ao poder de Xulio César e o seu fillo adoptivo César Augusto asístese á paulatina restauración do poder real. Xulio César foi elixido pontifex maximus e ditador vitalicio, o que na práctica lle confería maiores poderes cós os antigas reis. Tamén usaba calzado vermello, e Marco Antonio chegou a lle ofrecer un diadema publicamente, aínda que o rexeitou con vehemencia.
Xulio César foi asasinado nos idos de marzo do -44. Durante o período entre o -28 e o -12, Augusto obtivo os poderes tribunicios, xunto aos cargos de pontifex maximus e princeps senatus, converténdose nun monarca de facto. Este foi o inicio do Principado, aínda que as institucións da República continuaron existindo como tales ata o Dominado. Mesmo na era bizantina, o Emperador compartía o título de cónsul co outro cónsul.
Izquierda Democrática
Despois das eleccións xerais españolas de 1977, practicamente deixou de ter actividade política e os seus membros integráronse noutras formacións, como UCD e PSOE. Disolveuse oficialmente o 14 de xaneiro de 1979.
Dentina
300px|thumb|Sección transversal dun dente: A [[Dente|coroa; B raíz 1 esmalte, 2 dentina, 3 polpa dentaria, 4 enxiva, 5 tecido conectivo, 6 óso, 7 vaso sanguíneo, 8 nervio.]]
A dentina, termo derivado do latín dens, dentis, "dente", tamén coñecida como marfil (non debe confundirse co marfil que compón as defensas dos elefantes) é un tecido dos dentes situado entre o esmalte dentario e a polpa.
É o segundo tecido máis duro do corpo humano (e doutros mamíferos con dentes), despois do esmalte. É de cor amarelada, e o seu alto grao de elasticidade protexe ao esmalte supraxacente contra as fracturas.
Está estreitamente vinculado á polpa dentaria, cuxas células especializadas, os odontoblastos, o elaboran deixando na súa estrutura os seus prolongamentos citoplasmáticas ou prolongamentos odontoblásticos. Ademais dos compoñentes citoplasmáticos, a dentina está constituída por unha matriz coláxena calcificada, composta principalmente por coláxeno tipo I e proteínas dsp (do 5% ao 8%) e dpp (50 %), e está atravesada por estgreito condutos ou túbulos dentarios desde o límite pulpar até o esmalte na coroa e o cemento na raíz.
A dentinoxénese é o proceso de formación de dentina polo órgano dentario.
A dentina é radioopaca pola súa relativamente alta impregnación de sales minerais. A elasticidade que presenta depende da estrutura orgánica e o contido en auga. Componse dun 65 % de materia inorgánica (hidroxiapatita de calcio), dun 25 % de materia orgánica e dun 10 % de plasma acuoso. A materia orgánica é na súa maioría coláxeno I, acompañado de proteoglicanos e glicoproteínas.
Guateque
Guateque é un concello colombiano, capital da Provincia do Oriente no suroeste do departamento de Boyacá, 125 quilómetros ao sur de Tunja, capital departamental, e a 112 km ó leste de Bogotá. Limita cos concellos de La Capilla, Tenza, Sutatenza, Somondoco e Guayatá, así como cos concellos cundinamarqueses de Tibirita e Manta.
O personaxe máis recoñecido que deu Guateque, foi o expresidente da República Enrique Olaya Herrera, quen gobernou o país entre 1930 e 1934.
Historia
No ano 1537 o Capitán Pedro Fernández de Valenzuela, comisionado por Quesada para atopar os filóns esmeraldíferos de Somondoco, é enviado á rexión e descobre un conxunto de ladeiras que se entrelazan nunha topografía bañada polos ríos Somondoco, Machetá e Súnuba, lindando con Cundinamarca Coa chegada de Gonzalo Jiménez de Quesada á rexión o 24 de xuño de 1537, á poboación indíxena de Tenzuca nomeouna San Juan. Posteriormente os españois denominárona Tenza, en descomposición da palabra Tenzuca que era a capital indíxena da rexión, gobernada polo cacique Runi, tributario de Hunza.
Na zona de Tenzuca a colonia construíu un conxunto de centros urbanos que hoxe se coñecen cos nomes de Guateque, Tenza, Garagoa, Somondoco, Guayatá, Sutatenza, Almeida, Macanal e Pachavita, conformando o chamado Val de Tenza.
Pobo maltés
Os malteses (en Maltin) son un grupo étnico nativo da illa de Malta, e que se identifica pola lingua maltesa, e que son maioritariamente católicos. Son os descendentes dos colonizadores sículo-árabes que repoboaron as illas maltesas arredor do ano 1000, despois de case dous séculos de despoboamente que seguiu á conquista da illa polos aglabís en 870.
Miguel Escalona Verano
Miguel Escalona Verano, nado en Logroño o 22 de novembro de 1983, é un futbolista español. Xoga de porteiro e o seu actual equipo é o UCAM Murcia.
Constantino II
Flavius Claudius Constantinus, foi emperador romano entre os anos 337 ao 340. Fillo terceiro de Constantino o Grande e mais a súa esposa Fausta, naceu en Arelate, a actual Arlés, na provincia da Galia no ano 316.
Traxectoria
Sendo un bebé, no 317, foi nomeado César, e no 323, con sete anos de idade xa participa co seu pai nunha campaña contra os sármatas. Aos dez anos foi nomeado comandante en xefe das tropas da Galia, a morte do seu medio irmán Crispo, e unha inscrición atopada na Galia o nomea alamaricus, polo que é probábel que os seus xenerais tiveran gañado algunha batalla contra os alamáns no ano 330. A súa carreira militar continuou co nomeamento por parte do seu pai coma xefe da campaña contra os godos no 332, que invadiran a Tracia e a Moesia, derrotándoos e collendo como refén o fillo máis vello do rei godo Alarico.
A morte do seu pai, Constantino o Grande, reúnese cos seus irmáns en Sirmium, no territorio da Panonia, sendo nomeado Augustus baixo o nome de Constantino II, e na división do Imperio, correspóndelle gobernar as provincias da Galia, Hispania e Britania. Sendo seu irmán Constante moi cativo, noméase a Constantino II o seu titor e coidador das terras de Italia, África e Iliria que lle corresponderan a Constante.
Veuse envolto nas loitas das dúas correntes do cristianismo. O trinitarismo era a dominante en Occidente, mentres o arianismo érao en Oriente. Constantino II liberou a Atanasio, bispo de Alexandría e autorizouno a volver á cidade, acción que o indispuxo co seu irmán Constancio II que era adepto o arianismo.
Coa maioría de idade de Constante, este solicita a liberación da súa porción do Imperio que lle tocara na división feita en setembro do 327 en Sirmium, ao que se nega Constantino II. O seu carácter autoritario supoñía que seu irmán se ía pregar, pero rebelouse contra esta imposición, o que obrigou a Constantino a ir contra Italia e o seu irmán, e as tropas atopáronse en Aquileia, sendo derrotado e morto Constantino II e o seu corpo foi guindado ó río Alsa en abril do 340. Posteriormente foi recuperado e soterrado en Constantinopla con honores imperiais, ficando Constante coa porción do Imperio do seu irmán.
Vilariño de Conso
Vilariño de Conso é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca de Viana. Segundo o IGE en 2019 tiña unha poboación de 519 persoas (771 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é.
Xeografía
O concello, de Vilariño de Conso, con 200,2 km², abrangue dez parroquias. Está situado no sueste da provincia de Ourense, nas abas orientais da serra da Queixa e O Invernadeiro, entre os 630 e os 1.500 m de altitude.
Polo municipio discorren os ríos Camba, Conso e Cenza, e no seu territorio hai cinco encoros. Deles o das Portas, no río Camba, é o de maior capacidade da provincia ourensá, con 536 hm³, e o de Cenza é un dos de maior altitude de España, a 1345 metros de altitude. A fervenza do Cenza ten unha caída vertical de 105 metros. Outros saltos de auga destacados son os de Suacenza, Galianda, Dona Loba e Cenza de San Mamede. O val do Cenza é de orixe glaciar, formado na era cuaternaria. As Morenas de Chaguazoso é unha paisaxe granítica de interese paisaxística.
Abundan os soutos de castiñeiros, destacando o castiñeiro da Corredoira. Entre a fauna salvaxe destacan os cervos, xabaríns, corzos, a cabra montesa, rebecos e o lobo.
Patrimonio
dereita|miniatura|Encoro das Portas.
Consérvanse restos de poboados castrexos en Pradoalbar, Entrecinsa e Sabuguido. Da romanización de Galicia son os restos da calzada romana, vía secundaria da Vía Nova do itinerario de Antonino, e pola que se levaba o ouro extraído nas proximidades. Desa mesma época consérvase un pontón.
O castelo de Cerveira é un recinto fortificado, situado nun cumio a 1.550 metros de altitude. Ten un perímetro de 430 m, con 250 m de murallas, principalmente nas orientacións sur (150 metros, cunha porta ou abertura no medio), oeste (cunha pequena abertura que puidera ser un derrube) e outro de 30 m cara ao noroeste. Consérvanse cabanas feitas coa mesma pedra do monte, na súa maioría pegadas á muralla, e cunha superficie rectangular de 20 x 4 metros.
En San Mamede hai tumbas antropomórficas. De épocas máis recentes son o pazo de Conso e Entrecinsa, e a casa grande de Mormentelos. Entre a arquitectura relixiosa destaca a igrexa parroquial de Sabuguido.
O concello está atravesado pola Vía da Prata do camiño de Santiago. No ano 2009 homologouse a ruta de sendeirismo PR-G 118 Ruta dos Soutos, apta para o turismo de natureza. É un percorrido circular duns 8 km que parte de preto do edificio do Concello cunha derivación de 3,5 km ata a central eléctrica. No ano 2018 creouse tamén a ruta de sendeirismo PR-G 146 Ruta Castelo de Cerveira, que parte de Pradoalbar, pasa pola ponte de Pradoalbar e remata próxima á corga do Berganzo. Dende alí, por un camiño sinalizado pero non homologado ascéndese ata o castelo de Cerveira.
Gastronomía
Dentro da gastronomía local destacan as troitas e anguías dos ríos Cenza e Conso, amais dos chourizos, androllas e xamóns. O domingo de entroido celébrase unha festa de exaltación do cabrito. Entre as sobremesas sobresaen a bica e o montonico. O museo etnográfico de Vilariño de Conso conta cun centro de interpretación do cogumelo.
Lugares de Vilariño de Conso
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Vilariño de Conso vexa: Lugares de Vilariño de Conso.
La Maestranza
250px|Entrada principal|miniatura 250px|miniatura|Vista interior da praza A Real Maestranza de Caballería de Sevilla, ou La Maestranza, é a praza de touros máis antiga de España e está situada na cidade de Sevilla.
É a sede das corridas de touros que se realizan durante a Feira de Abril da cidade, unha das festas taurinas máis importantes. É un importante centro de atracción turística da cidade e está entre os momumentos máis visitados de Sevilla.
Construída orixinalmente en madeira en 1733, leváronse a cabo as obras de construción da actual entre 1749 e 1881, ano en que quedou completamente pechada.
Sobrado, Viladavil, Arzúa
Sobrado é un lugar da parroquia de Viladavil no concello coruñés de Arzúa, na comarca homónima. Tiña 23 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 12 eran homes e 11 eran mulleres.
Alejandro Mon Landa Landa
Alejandro Mon-Landa Landa, nado en Pontevedra o 16 de febreiro de 1886 e finado na mesma cidade o 7 de novembro de 1957, foi un político conservador galego.
Traxectoria
miniatura|Alejandro Mon-Landa na homenaxe na Franqueira 1923.
Foi xerente de Tranvías Eléctricos de Pontevedra, conselleiro da Compañía Eléctrica e presidente da Cámara de Comercio. Foi presidente da Asemblea Provincial da Cruz Vermella e da Sociedade de Socorros Mutuos. Finou en Pontevedra o 7 de novembro de 1957.
Recoñecementos
miniatura|250px|Alejandro Mon-Landa no acto de imposición da Gran Cruz de Sabela a Católica 1922.
Vida persoal
Casou con Consuelo Munaiz López e foi pai de Clementina, Concepción, Consuelo e Alejandro Mon Munaiz.
Josep Ferrater Mora
Josep Ferrater Mora, nado en Barcelona o 30 de outubro de 1912 e finado na mesma cidade o 30 de xaneiro de 1991, foi un filósofo, ensaísta e escritor catalán.
Biografía
Estudou Filosofía e Letras na Universidade de Barcelona, doutorándose nesta mesma cidade baixo a dirección do seu mestre Joaquim Xirau, en 1936. Ao estalar a guerra civil española, Ferrater loitou no bando republicano e, ante a derrota deste, decidiu exiliarse para evitar máis infortunios. Desde 1939 foi profesor en universidades de Francia, Cuba e os EUA, país no que se asentaría finalmente desde 1947, fuxindo do réxime franquista, e onde coñecería ao poeta Pedro Salinas. O seu labor docente máis extenso foi no Bryan Mawr College de Pensilvania, institución na que gozaría dunha gran reputación e no que permanecería até a súa xubilación en 1981, chegando a ser director do Departamento de Filosofía. Así mesmo, foi profesor convidado nas universidades de Princeton, Baltimore, Filadelfia, Madrid, Barcelona e Palma de Mallorca. Ademais de ensaios filosóficos, publicou algunha que outra novela e dirixiu varias películas.
Colleitou importantes triunfos académicos, pois foi nomeado doutor honoris causa pola Universidade Autónoma de Barcelona, a Universidade da República (Uruguai), a Universidade Nacional de Tucumán (Arxentina), a Universidade Nacional de Colombia, a UNED, a Universidade Nacional de Salta (Arxentina), a Universidade Nacional de Cuyo (Arxentina), a Universidade de Barcelona, e, a título póstumo, en 1991, pola USC. Igualmente, recibiu numerosos premios, entre os que destacan o Premio Príncipe de Asturias de Comunicación e Humanidades (en recoñecemento ao seu esforzo integrador dos mundos da comunicación e as humanidades e de esclarecemento e difusión das ideas filosóficas), a afamada Creu de Sant Jordi outorgada pola Generalitat de Catalunya, a Gran Cruz de Afonso X o Sabio ou a condecoración de Isabel a Católica.
O Diccionario de Filosofía, publicado por vez primeira en 1941, sufriu substanciosas reelaboracións e reedicións durante longos anos, pois pasaría de ocupar un único volume a constar de catro volumes. Este labor enciclopedista persoal será recollida pola Cátedra Josep Ferrater Mora de pensamento contemporáneo, dirixida por Josep María Terricabras, encargada de introducir novas entradas no dicionario, ampliándoo e actualizándoo, saíndo á luz unha nova edición en 1994 na editorial Ariel.
Nos seus últimos anos de vida, o seu interese centrouse na produción novelesca.
As Estibadas, Atás, Cualedro
Historia
A aldea está a carón da estrada N-525, no tramo entre Xinzo de Limia e Verín. O 9 de decembro de 1946 tivo lugar na estrada un asalto por parte de membros da guerrilla antifranquista contra o autobús da empresa Perille.
Tchelovek s kinoapparatom
Tchelovek s kinoapparatom, título orixinal: Человек с киноаппаратом en galego O home da cámara, é unha película muda documental soviética de 1929, sen trama nin actores, dirixida por Dziga Vértov e montada pola súa esposa Yelizaveta Svílova.
Nunha enquisa de 2012 realizada por Sight and Sound do British Film Institute, críticos de cine votárona como a oitava mellor película.
A película
A película mostra o día típico dunha cidade soviética (rodada en Kíiv, Moscova e Odesa), comezando coas actividades no espazo público, paralelas ao sector privado. As escenas que se observan, de ritmo rápido, cobren todo o período de eventos públicos e a realidade laboral do individuo durante un día até a noite, cando a vida "ocupada" retárdase e comeza a noite coas súas actividades de lecer para a persoa media. Moitas escenas son desde o punto de vista dun reporteiro. Ademais, destácanse os puntos de inflexión da existencia humana: nacemento, morte, matrimonio, divorcio.
Trala estrea oficial, Vértov incluíu a seguinte declaración ao comezo da película: esquerda|thumbtime=7|miniatura «A película Tchelovek s kinoapparatom representa UNHA EXPERIMENTACIÓN NA COMUNICACIÓN CINEMÁTICA De fenómeno visual SEN O USO DE INTERTÍTULOS (Unha película sen intertítulos) SEN A AXUDA DUN GUION (Unha película sen guión) SEN A AXUDA DO TEATRO (Unha película sen actores, sen escenarios, etc.) Este novo traballo de experimentación de Cine-Ollo está dirixido á creación dunha auténtica linguaxe internacional absoluta do cine sobre a base da súa completa separación da linguaxe do teatro e a literatura.» Este manifesto facía eco a outro anterior que Vértov publicara en 1922, no que desacreditaba as películas populares que, segundo el, estaban en débeda coa literatura e o teatro.
Contexto
Nestes momentos de axitación social, os cineastas rusos eran conscientes do seu poder de creación de imaxes. Utilizaron o medio do cine para escenificar a construción socialista da sociedade, e mesmo consideraron isto como a intención real do filme e o cine. Entre outros escritos de Dziga Vértov sobre o cine, constatan constantemente esta intención dunha funcionalidade socialista do cine.
Cine-ollo
alt=Mikhail Kaufman montando una cámara en un tren.|miniatura|Mikhaíl Kaufman montando unha cámara arriba dun tren para realizar unha filmación. Os Kinoki (nome do grupo creado por Vértov e outros afeccionados do Cine-Ollo) víanse a si mesmos como unha oposición aos "cineastas" e a concepción económica, psicolóxica e teatralizada da "cousa do cine". O círculo íntimo dos Kinoki estaba composto polo "Consello dos Tres", Dziga Vértov, o seu irmán, o director de fotografía Mikhaíl Kaufman, e a esposa de Vértov, a editora de películas Yelizaveta Svílova. A película debía separarse dos dispositivos estilísticos clásicos como a literatura ou o escenario e así desenvolver unha linguaxe independente. A vida real e a gravación inesperada, nin planificada nin escenificada, foi o escenario dos Kinoki. No manifesto publicado en 1934 "Kino-Pravda" (Кино-Правда ou Cine-Verdade), Vértov escribe:
Ao mesmo tempo, con todo, Vértov asumiu que as imaxes "sen vernizar" poderían ensamblarse nun ideal que influiría na sociedade na súa forma de vida. En Kinoki, di:
Este principio pódese atopar en Tchelovek s kinoapparatom. Ao condensar as imaxes de tres cidades, Kíiv, Odesa e Moscova, nunha cidade ideal, achégase á utopía. O espertar desta cidade ideal é equivalente ao espertar da revolución socialista.
Aspectos estilísticos e técnica
Traballando dentro dunha ideoloxía marxista, Vértov esforzouse por crear unha cidade futurista que servise como comentario sobre os ideais existentes no mundo soviético. O propósito desta cidade artificial era espertar ao cidadán soviético a través da verdade e, en última instancia, lograr comprensión e acción. A estética do cine-ollo brillou na súa interpretación da electrificación, a industrialización e os logros dos traballadores a través do traballo duro. Isto tamén podería verse como o temperán modernismo no cine. miniatura|Fotograma da película que utiliza o efecto de pantalla dividida. Algúns declararon erroneamente que moitas ideas visuais, como a edición rápida, os primeiros planos da maquinaria, os escaparates das tendas, incluso as tomas dun teclado dunha máquina de escribir, están tomadas da obra Berlin: Die Sinfonie der Großstadt (en galego, Berlín: Sinfonía dunha Gran Cidade) (1927) de Walter Ruttmann, que precede a Tchelovek s kinoapparatom por dous anos, pero como Vértov escribiu á prensa alemá en 1929, estas técnicas e imaxes foran desenvolvidas e empregadas por el nos seus noticiarios e documentais de Cine-ollo durante os últimos dez anos, o cal é anterior a Berlín. Os pioneiros conceptos cinematográficos de Vértov en realidade inspiraron outras películas abstractas de Ruttmann e outras persoas, incluído o escritor, tradutor, cineasta e crítico Liu Na'ou (1905-1940), cuxo The Man Who Has a Camera (1933) rende homenaxe explícita a Tchelovek s kinoapparatom de Vértov.
Moitas técnicas cinematográficas foron utilizadas para facer a película, incluíndo exposición dobre, cámara rápida, cámara lenta, fotogramas conxelados, cortes de salto, pantallas divididas, ángulos holandeses, primeiros planos, travelling, metraxe reproducida ao revés, stop motion e imaxes auto-reflexivas. As secuencias e os primeiros planos capturan calidades emocionais, que non se poden retratar completamente mediante o uso de palabras. A falta de "actores" e "sets" da película xera nunha visión única do mundo cotián; unha que, segundo o cartel do título, diríxese cara á creación dunha nova linguaxe cinematográfica que está "separada da linguaxe do teatro e a literatura".
Inicial
Tchelovek s kinoapparatom non sempre foi recibido dunha maneira positiva. Os contemporáneos soviéticos criticaron a súa prioridade pola utilización das formas en lugar do contido, mesmo Serguéi Eisenstein burlouse da película como un "vandalismo de cámara sen sentido". O traballo tamén foi desestimado en Occidente. O documentalista Paul Rotha dixo que en Gran Bretaña, Vértov era "considerado realmente como unha broma, xa sabes. Todo este recorte, e unha cámara fotografando a outra cámara – todo era un engano, e non o tomamos en serio". O ritmo de edición da película – máis de catro veces máis rápido que unha película típica de 1929, con aproximadamente 1.775 tomas distintas – tamén perturbou aos espectadores, incluído o crítico Mordaunt Hall do New York Times.
Revalorización
Tchelovek s kinoapparatom é considerada por moitos como unha das mellores películas xamais feitas, ocupando o oitavo posto na enquisa de Sight & Sound en 2012 na categoría de mellor película. En 2009, Roger Erbert escribiu: "Fixo explícito e poético o asombroso agasallo que o cine fixo posible, de organizar o que vemos, ordenalo, impor un ritmo e unha linguaxe, e facelo transcender."
Dungen
Dungen é unha banda sueca de rock baseada en Estocolmo. Adoita a ser clasificado como un grupo de rock psicodélico, aínda que tamén está influenciado pola música folk (principalmente a sueca), o rock clásico, o rock progresivo, o garage rock o rock alternativo.
A banda está liderada polo vocalista e compositor Gustav Ejstes, que compón toda a música e toca a meirande parte dos instrumentos nos discos do grupo. A pesar diso, Dungen toca ao vivo como un cuarteto. Ejstes, que na súa adolescencia comezou a compoñer hip hop, está acompañado nos concertos polo veterano músico sueco de rock progresivo Reine Fiske (Landberk, Morte Macabre, Paatos, The Amazing) na guitarra, polo baixista Mattias Gustavsson (Life On Earth!), e polo batería Johan Holmegard (que substituíu a Fredrik Björling), que tamén gravan algunhas partes dos álbums de estudio de Dungen.
Miguel Bernardeau
Miguel Ángel Bernardeau Duato, nado en Valencia o 12 de decembro de 1996, é un actor español, principalmente coñecido polo seu papel de Guzmán na serie de Netflix Élite.
Traxectoria
Bernardeau é fillo da actriz Ana Duato e do produtor Miguel Ángel Bernardeau. Estudou Arte Dramática en Estados Unidos, nas escolas de actuación Santa Monica College e na American Academy of Dramatic Arts.
De volta en España iniciou a súa carreira profesional no mundo da interpretación na serie Cuéntame cómo pasó, dando vida a un soldado nunha pequena aparición en 2016.
En 2017 fixo o seu debut cinematográfico co filme Es por tu bien.
En 2018, interpretou a Isaac na serie Sabuesos. Posteriormente estrea Ola de crímenes, unha comedia dirixida por Graza Querejeta e na que participa xunto a Juana Acosta, Maribel Verdú e Paula Echevarría.
Posteriormente, incorporouse á repartición da serie de Netflix Élite, na que interpreta a Guzmán, un mozo de familia adiñeirada ao que lle cambiará a vida a chegada de tres bolseiros a Las Encinas, instituto privado no que estuda. En 2019, apareceu na serie de Telecinco Caronte realizando un pequeno papel.
Sigered de Kent
Sigered foi rei de Kent, conxuntamente con Eadberht II, no século VIII.
Só coñecemos a Sigered a través dos seus documentos, un dos cales astá datado en 762 e nel aparece como testemuña Eadberht II.