cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neon Genesis Evangelion (franquía)
O manga Neon Genesis Evangelion estreouse en Shōnen Ace en decembro de 1994 como un xeito de xerar interese pola estrea inminente da serie. O anime Neon Genesis Evangelion foi escrito e dirixido por Hideaki Anno e estreouse orixinalmente dende outubro de 1995 até marzo de 1996. A serie foi innovadora, afondando en temas relixiosos, psicolóxicos e filosóficos nun contexto mecha. Houbo certo debate sobre o controvertido final da serie de televisión. En resposta, fixéronse dous filmes para acehgar un final alternativo á historia: Evangelion: Morte e renacemento, estreado en marzo de 1997, e Evangelion: O final de Evangelion estreado en xullo de 1997. Morte é unha compilación de anacos de episodios, con algunhas imaxes novas, e Renacemento son os primeiros 30 minutos de O final de Evangelion.
A popularidade da serie fixo que a historia dese o salto a numerosos formatos, incluíndo videoxogos, drama radiofónicos, audiolibros, unha novela, máquinas pachinko e unha tetraloxía de filmes titulados Rebuild of Evangelion. Outras obras derivadas son Angelic Days, Petit Eva: Evangelion@School e Campus Apocalypse. En xuño de 2018, era a décimo sétima franquía con maior recadación de tódolos tempos, cunhas ganancias estimadas de 14,9 billóns de dólares.
Djaffar Ahmed Said
Djaffar Ahmed Said Hassani, nado na Gran Comora o 20 de febreiro de 1966, é un político comoriano. Dende o 26 de maio de 2016, exerce como vicepresidente das Comores nas áreas de Economía, Planificación, Industria, Artesanía, Investimentos, Sector Privado e Asuntos de Terras.
Opúxose a Azali Assoumani nos cambios constitucionais. En setembro de 2018, emitiuse unha orde de arresto contra el por conspirar contra o estado.
Premio O Barco de Vapor
O Premio de Literatura Infantil El Barco de Vapor é convocado anualmente desde 1978 pola Fundación SM co fin de promover a creación dunha literatura para nenos que fomente o gusto pola lectura e transmita, con calidade literaria, uns valores humanos, sociais, culturais ou relixiosos que axuden a construír un mundo digno.
A este premio poden optar todos os escritores que o desexen, sempre que as obras que presenten estean escritas en castelán e, a partir de 1984, tamén en catalán, galego e éuscaro, sexan orixinais, inéditas e non foran premiadas anteriormente en ningún outro premio ou concurso.
O premio conta tamén con convocatorias en diferentes países de Latinoamérica: Arxentina, Brasil, Chile, Colombia, México, Perú, Porto Rico e República Dominicana.
Dotación
Até hai uns anos, este galardón estaba dotado con 100.000 euros (convocatoria en castelán en España), unha cifra que o situaba, canda o Premio Gran Angular (de literatura xuvenil, tamén da Editorial SM), entre os de maior dotación de España en canto a premios literarios en xeral. En 2008 reduciuse a dotación a 70.000 euros, e despois a 50.000, sendo a dotación actual de 35.000 euros.
Paul Mahieu
Paul Mahieu, nado en Tournai en 1925 e finado o 23 de novembro de 2005, foi un escritor belga de lingua picarda.
Traxectoria
Recibiu o premio Hainaut dúas veces, e o premio da Vila de Liexa unha. Foi membro titular da Société de langue et de littérature wallonnes representando á lingua picarda e dirixiu a sección dialectal da Casa da Cultura de Tournai entre 1976 e 1987.
En colaboración con Serdu
En colaboración con Serge Duhaillon (Serdu) para as ilustracións.
Confederación Xeral de Traballadores Galegos
A Confederación Xeral de Traballadores Galegos (CXTG) foi un sindicato nacionalista galego que se formou en 1985 como unha escisión da INTG. En outubro celebrou o seu primeiro congreso, no que Fernando Acuña foi elixido secretario xeral. Nas eleccións sindicais de 1986 conseguiu 1.087 delegados.
En 1990 formou coa INTG a Converxencia Intersindical Galega para concorreren as dúas en coalición ás eleccións sindicais. En 1994, ao se fusionaren as dúas organizacións, a Converxencia Intersindical Galega deu paso á Confederación Intersindical Galega (CIG).
Aapeli
Simo Tapio Puupponen, nado en Kuopio o 23 de outubro de 1915 e finado en Helsinqui o 11 de outubro de 1967, foi un escritor finlandés máis coñecido polo seu pseudónimo de escritor Aapeli.
Aapeli traballou para os xornais Pohjois-Savo e Savon Sanomat. En 1959 obtivo os premios Eino Leino e o premio estatal de literatura finlandesa. Trala súa morte, algunhas das súas novelas adaptáronse ao cine e ao teatro.
Pedrouzo, Vilariño, Vilasantar
Pedrouzo é un lugar da parroquia de Vilariño, no concello coruñés de Vilasantar na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2018 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).
Rabbit-proof fence
miniatura|280px|dereita|Foto da Rabbit-proof fence (Valo a proba de coellos), tomada en [[1927.]]
A Rabbit-proof fence (Valado a proba de coellos en galego), tamén coñecida en inglés como State Barrier Fence of Western Australia, No. 1 Rabbit-proof Fence, State Vermin Fence ou Emu Fence, é un valo construído en Australia entre os anos 1901 e 1907. A súa función era a de manter ós coellos e outras pragas agrícolas ó leste e fóra das zonas de pastoreo de Australia Occidental.
miniatura|150px|Mapa dos tres valos a proba de coellos en Australia Occidental. En total existen tres valados en Australia Occidental: a primeira atravesa o estado de norte a sur, a segunda é máis curta e sitúase máis ó oeste e a terceira é aínda máis curta e chega até a costa occidental. Tardouse seis anos en construílas e esténdense por 3253 quilómetros. O custo final da súa construción foi de £337.841 da época.
Intersindical Nacional dos Traballadores Galegos
A Intersindical Nacional dos Traballadores Galegos (INTG) foi un sindicato nacionalista galego que se formou en febreiro de 1981 tras a unión da ING e a CTG. En xaneiro de 1982 celebrou o primeiro Congreso, no que saíu elixido secretario xeral Lois Ríos. En 1982 integrouse nela a Confederación Sindical Galega e nas eleccións sindicais de 1982 conseguiu 1.649 delegados (18,5 %). En 1983 Xan Carballo saíu elixido novo secretario xeral. En maio de 1984 constituíuse a corrente interna, Converxencia Sindical Nacionalista, que era un sector próximo ao PSG-EG, que maioritariamente proviña da CTG e a CSG e que en 1985 escindiuse e constituíu a Confederación Xeral de Traballadores Galegos. Nas eleccións sindicais de 1986 a INTG conseguiu 1.067 delegados, quedando por baixo da CXTG.
En maio de 1987 celebrou o seu III Congreso que elixiu a Manuel Mera como secretario xeral nun ambiente de tensión que se reflectiu nas eleccións para o secretariado, centradas nas relacións coa CXTG, no que concorreron tres listas, a lista próxima ao BNG conseguiu 6 membros, a próxima a FPG 3 e a de APU 1.
En 1990 formou coa CXTG a Converxencia Intersindical Galega para concorreren as dúas en coalición ás eleccións sindicais, que en 1994, ao se uniren definitivamente, transformouse na Confederación Intersindical Galega (CIG).
O voceiro do sindicato era a publicación O Eixo. En marzo de 1986 saíu o primeiro número de Abrente, voceiro da Secretaría da Muller.
Esternande, Couso, Coristanco
Esternande é un lugar da parroquia de Couso no concello coruñés de Coristanco na Comarca de Bergantiños. Tiña 34 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 18 homes e 16 mulleres.
Genaro Borrás
Genaro Borrás Sanjurjo, nado en Vigo o 26 de decembro de 1945 e finado na mesma cidade o 15 de maio de 2008, foi un médico galego.
Torupill
dereita|miniatura|300px|Torupill piper A torupill (literalmente "instrumento de tubo", coñecida tamén como kitsepill, lootspill, kotepill) é un tipo de gaita de Estonia.
Genaro Borrás
Traxectoria
Licenciado en medicina na Universidade de Santiago de Compostela, especializouse en traumatoloxía e cirurxía ortopédica na Universidade Complutense de Madrid, pero foi coñecido fundamentalmente pola súa dedicación á medicina deportiva. En 1980 converteuse en médico do Celta de Vigo e en 1991 en médico da selección española de fútbol. Coa selección participou nos Xogos de Barcelona, así como en varios mundiais e eurocopas. Deixou o seu posto no club vigués en 2005.
Torupill
Localización
Non está claro cando apareceu a gaita en Estonia, mais puido chegar coa influencia alemá. Aínda así un estudo sobre a música da gaita do occidente e norte do país amosa tamén unha forte influencia sueca.
O instrumento era coñecido de vello en toda Estonia, porén foi no oeste e norte onde se conservou durante máis tempo nas tradicións e na música popular. Máis tarde, cando o violín foi adoptado pola música popular, unha gran parte das pezas musicais da gaita foron transcritas para el.
Genaro Borrás
Traxectoria
Foi o fundador da Asociación Española de Médicos de Fútbol. Morreu por mor dun cancro.
Torupill
Localización
O uso tradicional da gaita era a interpretación de pezas musicais ou no acompañamento dos bailes tradicionais, tamén foron empregados outros instrumentos en ausencia da gaita. Algunhas antigas danzas cerimoniais como o baile en círculos (Voortants) ou o baile en fileira (Sabatants) son realizados cun gaiteiro que camiña na cabeza da columna. Segundo as fontes literarias do século XVIII, no repertorio da gaita unha gran parte das pezas formaban parte de cerimonias. Un exemplo é a consideración esencial da presenza do gaiteiro en vodas, marchas a cabalo etc. O gaiteiro era indispensable nos encontros sociais e no baile popular, sendo habitual no San Martiño e Nadal. Unha boa festa popular non podía funcionar sen un bo gaiteiro.
Portelo, Recemel, As Somozas
Portelo é un lugar da parroquia de Recemel no concello coruñés das Somozas, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).
Torupill
Pezas para o torupill
Aínda que poida ser moi longa, ás veces, mantéñense simples na súa estrutura.
A música da gaita de fol ten moito en común coas melodías das cancións antigas de Estonia. Unha serie de cancións, como o propio instrumento, son de orixe estranxeira. A influencia sueca é suxerida polos textos das cancións para bailar coa gaita, e tamén as propias danzas parecen vir da Suecia.
Heinolan Peliitat
O Heinolan Peliitat é un equipo de hóckey sobre xeo da localidade de Heinola (Finlandia). O club está integrado por 11 equipos, dos cales o principal compite dende a tempada 2006-07 compite na segunda categoría do hóckey sobre xeo finés, a Mestis. Xoga os seus partidos como local no Versowood-areena, un pavillón con capacidade para 2.975 espectadores (1.500 sentados ). Foi fundado en 1984 como Heinolan Peliitat, mais entre 1989 e 2011 adoptou o nome de Heinolan Kiekko, ata que no 2011 recuperou a denominación orixinal.
Xogadores destacados
(inclúe os xogadores do Heinolan Kiekko)
Rúa de Ferrol (A Coruña)
miniatura|Rúa Ferrol, na Coruña. A rúa de Ferrol é unha rúa coruñesa situada no Ensanche da cidade. Nun dos seus laterais está a praza de Galicia co Pazo de Xustiza.
Historia
A rúa de Ferrol deseñouse no plan do Primeiro Ensanche (1885) proxectado por Juan de Ciórraga.
Arquitectura
Na outra beirarrúa atópase un lateral do Pazo de Xustiza, sede do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, obra de Julio Galán Carvajal e Antonio Palacios e a "Casa Balas", edificio racionalista de 1933 de Antonio Tenreiro e Peregrín Estellés, que ten a súa fachada principal na rúa do Arcebispo Lago.
No tramo máis próximo á praza de Lugo atópanse un lateral da igrexa de Santa Lucía e unha das fachadas da Casa Cortés, de Eduardo Rodríguez-Losada Rebellón (1918).
Endogamia (bioloxía)
miniatura|O [[guepardo é unha especie cun alto nivel de homocigose, debido a dous fortes pescozos de botella e continua endogamia nas súas poboacións. ]]
A endogamia é a produción de descendencia mediante o apareamento ou crianza de individuos ou organismos que están estreitamente relacionados xeneticamente. Por analoxía, o termo utilízase tamén en reprodución humana, pero comunmente se refire ás desordes xenéticas e outras consecuencias que poden xurdir de relacións sexuais incestuosas e a consanguinidade.
A endogamia ten como resultado a homocigose, a cal pode aumentar as posibilidades de que a descendencia sexa afectada por trazos recesivos ou deletéreos. Isto xeralmente ocasiona unha diminución da fitness dunha poboación (a capacidade de sobrevivir e reproducirse), o cal se coñece como depresión endogámica. O individuo que herda ditos trazos deletéreos chámase endogámico.  Para evitar a expresión de tales alelos recesivos deletéreos causados pola endogamia, empréganse mecanismos de evitación de endogamia, e é a motivación principal do cruzamento externo. A endogamia entre as poboacións a miúdo tamén ten efectos positivos en trazos relacionados coa fitness biolóxica.
A endogamia é unha técnica utilizada en cría selectiva. Na cría de gando, os criadores poden utilizala cando, por exemplo, tentan establecer un trazo novo e desexable no gando, pero se terá que vixiar a presenza de características indesexables na descendencia, as cales poden despois ser eliminadas por cruzamento selectivo con liñas máis afastadas ou con sacrificios de individuos non desexados. Tamén adoita usarse a endogamia para revelar trazos recesivos deletéreos, os cales poden entón ser eliminados mediante estratexias de cruzamento. Na cría de plantas, o cruzamento endogámico de liñas vexetais é utilizado como estirpe para a creación de liñas híbridas e aproveitar os efectos da heterose. A endogamia nas plantas tamén ocorre de forma natural por autopolinización.
Xeneralidades
A descendencia de persoas xeneticamente relacionadas está suxeita ao posible efecto da endogamia, como doenzas conxénitas. A probabilidade de contraer tales trastornos aumenta canto máis estreitamente relacionados están os proxenitores biolóxicos. Isto débese a que tales emparellamentos teñen un 25% de probabilidade de producir cigotos homocigóticos, resultando ás veces unha descendencia con dous alelos recesivos, os cales poden producir trastornos cando son deletéreos. Debido a que a maioría dos alelos recesivos son raros nas poboacións, é moi pouco probable que unha parella non relacionada sexa portadora do mesmo alelo deletéreo. Pero como os parentes próximos comparten unha fracción grande dos seus alelos, a probabilidade de que calquera alelo deletéreo sexa herdado do antepasado común a ambos os proxenitores aumenta drasticamente. Tamén é importante sinalar que, en termos de probabilidade, por cada individuo homocigoto recesivo xerado hai unha mesma probabilidade de producir un individuo homocigoto dominante, completamente libre do alelo nocivo. En contra da crenza común, a endogamia por si soa non altera a frequencia alélica, senón que aumenta a proporción relativa de homocigotos e heterocigotos. Aínda así, debido a que o aumento da proporción de homocigotos deletéreos expón o alelo á selección natural, a longo prazo a súa propia frecuencia diminúe máis rapidamente nas poboacións endogámicas. A curto prazo, espérase que a reprodución incestuosa aumente o número de abortos espontáneos de cigotos, mortes perinatais, e de descendencia posparto con defectos de nacemento. As vantaxes da endogamia poden ser o resultado dunha tendencia a preservar a estrutura dos alelos que interaccionan en diferentes loci que foron adaptados en conxunto por unha historia selectiva común.
Tamén pode haber outros efectos deletéreos ademais daqueles causados por enfermidades recesivas. Por tanto, os sistemas inmunitarios que son bastante similares poden ser máis vulnerables a enfermidades contaxiosas (ver Complexo Maior de Histocompatibilidade).
O historial de endogamia da poboación tamén ten que ser considerado cando se fala da variación da gravidade da depresión endogámica entre e dentro das especies. Cunha endogamia persistente, hai evidencias de que a depresión endogámica se fai cada vez menos grave. Isto está asociado co desenmascaramento e eliminación de alelos moi deletéreos. Aínda así, a depresión endogámica non é un fenómeno temporal porque a eliminación dos alelos recesivos deletéreos nunca será completa. Eliminar aqueles alelos lixeiramente deletéreos mediante endogamia baixo selección moderada non é tan efectivo. A fixación de alelos ocorre máis probablemente a través do trinquete de Muller, cando o xenoma dunha poboación asexual vai acumulando mutacións deletéreas que son irreversibles.
Malia todas as súas desvantaxes, a endogamia tamén pode ter varias vantaxes, como reducir o custo do sexo, reducir a carga de recombinación, e permitir a expresión de fenotipos recesivos vantaxosos. Propúxose que nas circunstancias nas que as vantaxes da endogamia superan as desvantaxes, podería promoverse a crianza preferencial dentro de grupos pequenos, e isto podería levar a un evento de especiación.
Nova Hanover, Papúa Nova Guinea
A illa de Nova Hanover, en Alemán Neuhannover, tamén chamada Lavongai, é unha grande illa volcánica na Provincia de Nova Irlanda, forma parte do Arquipélago Bismarck na rexión de Nova Guinea. Ten unha superficie de 1.190 km², cunha poboación de 17.160 habitantes en 2.000.
Xeografía
Lavongai é parte da provincia de Nova Irlanda e está situada a uns 750 km ao nordés de Port Moresby e uns 50 km ao noroeste da illa principal de Nova Irlanda.
A illa é de orixe volcánico e ten unha superficie duns 1190 km² e ten uns 58 km de longo e 31 km de ancho. A altura máxima atópase en Tirpitzbergen de aproximadamente 960 m de altitude.
A poboación é de aproximadamente 17.000 habitantes, distribuídos principalmente nas aldeas ao longo da costa e o interior da illa está cuberta principalmente por bosques tropicais.
Lavongai está rodeada por unha serie de pequenas illas.
Historia
A illa foi probablemente habitada por melanesios desde ao redor de 1500 aC. Foi descuberta polos mariños holandeses Jacob Le Maire e Willem Schouten en 1616.
A zona terminou en 1885 como parte da Nova Guinea Alemá que a illa foi chamada Neuhannover e toda a zona Arquipélago de Bismarck.
Logo da primeira guerra mundial quedou baixo o control de Australia.
De 1942 a 1945 foi ocupada polo Xapón, pero logo volveu ao mandato da administración de Australia e de Papúa Nova Guinea cando se independizou en 1975.
Isabel López Lajas
Isabel López Lajas, nada en Valverde do Fresno, Estremadura, en 1884 e finada en 1967, foi unha escritora en galego de Estremadura.
Traxectoria
Estudou no colexio do seu concello natal e cando rematou a escola primaria non continuou cos estudos, pero continuou lendo, e as lecturas de Rosalía de Castro fixéronlle identificar a súa lingua coa da escritora galega.
Persoa moi relixiosa, estableceu unha escola dominical para aprenderlles a ler e escribir ás rapazas da zona, que co tempo ampliou ós rapaces e a todos os días da semana. Nesa escola organizou un grupo de teatro, para o que escribiu sainetes en valverdeiro de contido moralizante que se representaron entre a Segunda República Española e os anos 1950. Foron os primeiros textos escritos en valverdeiro. 1998 Xosé Henrique Costas publicou seis destes sainetes.
Raio
O termo raio pode referirse a:
Malgudi Days
Malgudi Days é unha serie de televisión da India baseada nas obras de R.K. Narayan e dirixida polo director kanarés Shankar Nag en 1986, filmada integramente preto de Agumbe no distrito de Shimoga (Karnakata). En 2004 Kavitha Lankesh realizou unha nova serie baseada nesta co título de "The return of Malgudi Days" que se emitiu en 2006. As historias da serie proceden dos libros "A Horse and Two Goats", "Malgudi Days", "Swami and Friends" e "Vendor Of Sweets".
Notas
Malgudi Days
HC Litvínov
O HC VERVA Litvínov é un equipo profesional de hóckey sobre xeo da cidade de Litvínov, República Checa. O club foi fundado en 1945 e actualmente compite na máxima categoría do hóckey sobre xeo checo, a Extraliga Checa. Xoga os seus partidos como local no Zimní stadion Ivana Hlinky, un pavillón con capacidade para 7.000 espectadores.
Historia
O equipo foi fundado o 8 de novembro de 1945 co nome de Sportovní klub Stalinovy závody Horní Litvínov. En 1959 ascendeu á máxima categoría do hóckey sobre xeo en Checoslovaquia e dende aquela nunca descendeu.
Nas tempadas 1996-97 e 1998-99 xogou a IIHF European Champios Cup, alcanzando os cuartos de final na súa primeira participación.
O equipo conseguiu o subcampionato de liga en catro ocasión (1978, 1984, 1991 e 1996), se ben agás na 1995-96 todas foron antes da desaparición de Checoslovaquia.
Dinah Washington
Ruth Le Jones, nada en Tuscaloosa (Alabama) o 29 de agosto de 1924 e finada en Detroit (Míchigan) o 14 de decembro de 1963, foi unha cantante estadounidense de rhythm and blues, jazz, blues, coñecida como Dinah Washington, considerada "a máis popular muller negra da música da década dos cincuenta". Principalmente cantante de jazz, actuou e gravou unha ampla variedade de estilos, incluíndo blues, R&B e música pop, e deuse a ela mesma o título de "Raíña do Blues". Tamén foi coñecida Queen D ou Miss D.
Influíu en varias cantantes salientables da súa xeración, como Nancy Wilson, Esther Phillips e Diane Schuur. Dinah Washington expresou nas súas letras e concertos as aspiracións e decepcións da comunidade negra, sempre cun certo humor sardónico.
A orixe do seu nome é discutida; algunhas fontes indican que foi obra do director do Garrick Stage Bar, un dos clubs onde empezou a cantar; outras din que foi Lionel Hampton quen o escolleu.
Traxectoria
Nada nunha familia con certos intereses musicais, a súa nai tocaba o piano na St. Luke’s Baptist Church. Con tres ou catro anos trasladouse a Chicago e, posteriormente, formouse no ambiente musical do gospel, tocando o piano e dirixindo o coro da igrexa. Con 15 anos, gañou un concurso para afeccionados no Regal Theatre. Son os espirituais os seus primeiros intereses musicais, asociándose a un pioneiro do gospel como Sallie Martin en 1940 para acompañalo ao longo dunha xira. Despois, comezou a actuar en nightclubs como pianista e cantante, comezando no Garrick Bar en 1942. Alí escoitouna o representante de novos talentos Joe Glaser e recomendouna a Lionel Hampton, quen a convidou a unirse á súa banda.
Logo asinou con Mercury, co que gravou a súa primeira sesión en xaneiro de 1946. Con esta compañía converteuse nunha das estrelas do rhythm and blues entre 1948 e 1955. Cantou blues, estándares, pop etc. Gravou tamén moitas sesións de jazz con big bands e pequenos combos, sendo as máis memorables con Clifford Brown, Cannonball Adderley, Clark Terry, Ben Webster, Wynton Kelly e Joe Zawinul.
En 1959, conseguiu un grande éxito no mercado pop con "What a Diff'rence a Day Made". O resto da súa carreira concentrouse nas baladas, apoiadas por unha xuvenil orquestación e gravadas para Mercury e Roulette, ao estilo de Ray Charles.
Estilo e voz
A súa voz era potente e estridente, cun ton algo metálico e cun insistente vibrato; de absoluta claridade na dicción, a súa entonación era a propia dunha cantante de blues. Foi a primeira estilista do mundo que se incorporou ao canto gospel (como vocalista e pianista cos Sallie Martin Singers), o que lle permitiu encher toda a súa carreira con estas raíces musicais. O seu constante fluctuar estilístico foi un dos aspectos que máis se lle censurou, ao reprochárselle o malgasto do seu talento vocal en produtos comerciais e de baixa calidade que, no entanto, lle proporcionaron un enorme éxito popular.
Santander
Santander é un concello e cidade situada no norte de España, na costa cantábrica, capital da comunidade autónoma de Cantabria. Limita cos concellos de Santa Cruz de Bezana e Camargo, ademais de pechar polo norte a baía de Santander.
Ten un porto cun considerable tráfico de carga, un aeroporto internacional e a universidade Internacional Menéndez Pelayo (UIMP). Un grande incendio a mediados do século XX destruíu practicamente todo a zona vella, polo que hoxe en día destacan arquitectonicamente o Palacio da Magdalena, a catedral, os edificios do paseo marítimo de Pereda, e a sede social do Banco Santander.
Historia
Durante o Imperio Romano foi coñecida como Portus Vitoriae Iuliobrigensium. O seu nome actual deriva de Santo Emeterio, de acordo á lenda, un mártir cuxa cabeza se levou a este lugar no século III. En 1187 o rei Afonso VIII nomeou o abade de San Emeterio señor do pobo e dotou a vila dun foro. En 1248 Santander participou, xunto con outras vilas do cantábrico, na batalla pola conquista de Sevilla, recibindo un escudo de armas como recompensa.
Santander era un porto importante para Castela a finais da Idade Media, así como para o comercio co Novo Mundo. En 1755 Fernando VI outorga a Santander o título de Cidade. Até 1900 o desenvolvemento de Santander irá unido ao comercio crecente coas colonias españolas, sendo o porto saída de gran parte dos produtos de Castela. Este auxe económico fixo florecer unha burguesía mercantil que toma protagonismo no desenvolvemento urbano da cidade co Ensanche de Santander e a creación da cidade-balneario de El Sardinero como destino de veraneo da alta sociedade española a principios do século XX. Durante o reinado de Afonso XIII, Santander converteuse no lugar de veraneo favorito da corte, residindo no Palacio da Magdalena. Actualmente continúa sendo un atractivo lugar turístico do norte de España con praias como as de El Sardinero (2 km de lonxitude) ou Península da Magdalena.
En 1893, declarouse un incendio no vapor de carga biscaíño Cabo Matxitxako. Ía cargado ilegalmente con dinamita. Estoupou no porto acabando coa vida dunhas 500 persoas que, alleas ao perigo, observaban como se levaba a cabo a tarefa de extinción. A tremenda explosión destruíu gran parte da zona portuaria.
Posteriormente, en 1941, produciuse un incendio que, avivado por un forte vento sur, arrasou durante dúas días toda a parte histórica da cidade. Nesta ocasión houbo unha soa vítima, un bombeiro nos labores de extinción, aínda que milleiros de familias perderon os seus fogares deixando a cidade sumida no caos. O incendio destruíu a maior parte da zona medieval e a súa reconstrución estivo precedida por un proceso de renovación urbana que mudou parte importante da configuración da cidade. A necesidade de aloxar un importante número de familias que quedaron sen casa tras o incendio deu lugar a unha expansión urbana e a unha configuración organicista de Santander. Desde os anos 50 aos 70 o crecemento urbano toma un carácter desordenado e especulativo coa construción de numerosas promocións de bloques de vivendas de escasa calidade e nula urbanización para o aloxamento da poboación traballadora.
Nos últimos decenios o crecemento de Santander desborda a periferia da cidade con construcións inmobiliarias de menor tamaño e destinadas á residencia de primeira e segunda vivenda (esta última de especial importancia). Destaca a zona de El Sardinero que cambia a súa morfoloxía de cidade xardín a área residencial e de ocio de Santander, a zona de Nueva Montaña con terreos industriais recuperados para a actividade residencial e comercial, El Cierro del Alisal, a avenida de Los Castros e a expansión urbana ao longo da aba norte de La Vaguada de las Llamas.
Nos anos 80 o porto de Santander foi desprazado do centro da cidade e durante os últimos anos Santander está nun proceso de recuperación da súa marxe sur fronte á Baía de Santander. O traslado de toda a actividade portuaria ao Porto de Raos foi paulatino, a excepción do tráfico marítimo de pasaxeiros que se centraliza na súa estación marítima fronte ao Paseo de Pereda.
Actualmente o crecemento da actividade portuaria, o incremento do tráfico de maior valor engadido (vehículos e colectores principalmente fronte aos graneis líquidos e sólidos) que requiren para a súa almacenaxe unha gran cantidade dun chan xa escaso e o insuficiente calado para algúns tipos de buques, está obrigando a Autoridade Portuaria a considerar a construción a longo prazo dun porto exterior fora da baía.
O 29 de xuño de 2005 Santander celebrou o 250 aniversario da concesión do título de Cidade.
Demografía
miniatura|250px|esquerda|Vista da cidade desde o mar. A poboación empadroada no municipio en 2013 era de 178.465 habitantes, polo que un terzo dos cántabros (592.250 hab.) viven en Santander. A súa tendencia demográfica está practicamente estancada desde 1981, xa que a caída da natalidade e o leve incremento da mortalidade polo elevado número de poboación adulta (en 1996 a idade media era de 40 anos) é compensado por saldos migratorios positivos, fundamentalmente desde comezos dos anos 90. Así mesmo, a escaseza de vivendas na capital e os seus altos prezos trouxo tamén un desprazamento da poboación en idade fértil cara aos municipios da periferia, en especial ao denominado "Arco da Baía de Santander" e ao eixo conurbano Santander - Torrelavega.
Máis do 70% da poboación activa traballa no sector terciario, polo que a dependencia económica do comercio e os servizos é moi alta en Santander.
É unha das cidades máis seguras de España cunha taxa de delitos nos seis primeiros meses do ano 2007 das máis baixas do país (36,2 infraccións penais por cada 1.000 habitantes fronte ás 50 da media nacional e as 70 da Unión Europea).
Economía
Como centro de servizos a escala rexional, en Santander localízanse importantes institucións públicas cun gran número de empregados: Hospital Universitario Marqués de Valdecilla, a Universidade de Cantabria etc. As actividades relacionadas coa cultura, o ocio e o turismo son un importante punto na economía da cidade e tanto desde o goberno rexional como municipal inténtase evitar a estacionalidade no verán dos visitantes con novas ofertas como son a atracción de convencións, congresos, festivais culturais e escalas de cruceiros marítimos.
centro|miniatura|900px|Vista da cidade desde a [[Baía de Santander|baía.]]
Transporte
miniatura|220px|left|Vista aérea das estacións de ferrocarril de Santander. 220px|miniatura|O Pont-Aven, buque da navieira [[Brittany Ferries, abandonando a baía de Santander.]]
A rede de transportes de Santander baséase en varias liñas de autobuses urbanos, xestionados pola empresa municipal TUS. Esta empresa foi nomeada "Empresa do ano 2006" pola revista "Autobuses&Autocares" (premio nacional que anualmente outorga dita revista). En 2010 contabilizáronse 19.352.428 viaxeiros.
Radu Malfatti
Radu Malfatti, nado en Innsbruck o 16 de decembro de 1943, é un improvisador e compositor austríaco que toca o trombón.
Santander
Transporte
Doutra banda, prevese a construción do Metro de Santander, composto por liñas de metro lixeiro (actualmente en estudo) e conta cun funicular inaugurado en xullo do 2008. Ademais, Santander ten comunicación cos núcleos da área metropolitana mediante dúas liñas de proximidades Feve, unha de proximidades Renfe e varias liñas de autobuses. En canto ás comunicacións interurbanas, destacan as autovías A-8, A-67 e os ferrocarrís de Adif e Feve, especialmente os de Renfe Operadora, compañía na que destacan os trens Alvia con destino Alacant vía Madrid.
Radu Malfatti
Traxectoria
Foi un músico moi activo na escena da improvisación europea nos anos 60 e 70. A partir de 1981 dirixiu as súas actividades na dirección da composición musical, mantendo aínda así que o aspecto máis interesante da música moderna é a improvisación, tratando así de combinar ambas organizacións nunha nova proposta.
Santander
Transporte
Cabe destacar a existencia dunha liña de transbordador que conecta a capital cántabra coa cidade inglesa de Plymouth. Esta viaxe é levada a cabo pola navieira bretoa Brittany Ferries, a cal posúe outra liña ro-ro entre ambos os portos cun barco de carga rodada pero neste caso unicamente para o transporte de vehículos pesados. Doutra banda, existe un servizo regular de lanchas Santander-Pedreña-Somo levado a cabo por Los Reginas S.A.
Aeroporto
miniatura|220px|[[Aeroporto de Santander, coñecido popularmente como Aeroporto de Parayas.]] O Aeroporto de Santander, coñecido tamén como Aeroporto de Parayas, atópase no veciño municipio de Camargo, construído sobre terreos de marisma da baía e que foi aberto ao tráfico en 1977.
Ata o ano 2003 as instalacións considerábanse infrautilizadas debido aos escasos voos, o que facía que os potenciais pasaxeiros se desprazasen ata o Aeroporto de Bilbao. A partir desta data, e a raíz dun acordo asinado entre o Goberno de Cantabria e a aeroliña de baixo custo irlandesa Ryanair que comezou a operar en Santander a cambio dunha cuantiosa subvención, o incremento no número voos que operan hoxe en día e o abaratamento dos billetes aumentou considerablemente o tránsito de pasaxeiros tanto nacionais (en menor medida) como internacionais.
Patrimonio
miniatura|Palacio do embarcadoiro. miniatura|A antiga [[Grúa de Pedra, construída en 1900 no peirao de Maura, serviu durante décadas para a carga e descarga de todo tipo de barcos. Hoxe en día é un dos símbolos da cidade.]]
No concello hai varios bens de interese cultural:
Fauna urbana
Santander, ao igual que moitas outras cidades costeiras, alberga unha gran cantidade de gaivotas. A especie máis común é a gaivota patiamarela. A ave máis abundante quizais sexa a pomba brava. Ambos os tipos de ave provocan problemas na cidade e desde o concello tómanse medidas para reducir o seu número ou polo menos evitar o seu crecemento.
Deporte
miniatura|left|[[Palacio de Deportes de Santander|Palacio de Deportes en El Sardinero xunto aos Campos de Sport.]] Nesta cidade xoga o equipo de fútbol Racing de Santander, un dos clubs históricos fundadores da liga española de fútbol. O Racing disputa os seus partidos como local nos Campos de Sport de El Sardinero. O club estivo 40 tempadas en Primeira División e 32 en Segunda. Na tempada 1930/1931, quedou segundo empatado a puntos co Athletic Club (campión) e a Real Sociedad (terceiro), esa ocasión foi na que estivo máis preto de gañar o campionato de Liga.
miniatura|Porto deportivo de Santander. De gran tradición na cidade foi o balonmán, co Club Balonmano Cantabria como estandarte que levou o nome de Santander por Europa e polo mundo coa consecución de varios títulos internacionais, a Copa de Europa en 1994, a Recopa en 1990 e 1998 e a Copa EHF en 1993. Tamén destacou o Club Balonmano Santander (máis coñecido polo acrónimo CLUBASA) quen logrou importantes triunfos nas categorías de canteira a nivel nacional, chegando tamén a División de Honra (actual Liga Asobal) na tempada 1986-1987. Na actualidade ambos os clubs atópanse disoltos. O equipo máis destacado nestes momentos é o Balonmano Sinfín.
Santander foi sede da Copa Davis en 2000 e 2006. Tamén se realizan regatas de vela organizadas polo Real Club Marítimo de Santander. Torneos de volei praia, hípica ou surf, entre outros, teñen lugar tamén na cidade.
Tōru Takemitsu
Traxectoria
Takemitsu interesouse nun principio pola música clásica occidental nos tempos da segunda guerra mundial. Escoitaba música occidental nunha emisora de radio militar americana mentres se estaba a recuperar dunha longa enfermidade. Tamén escoitaba jazz da ampla colección fonográfica do seu pai.
Venres Show
Venres Show foi un programa de variedades da Televisión de Galicia que se emitiu na tempada entre 1987 e 1989.
Desenvolvemento
Programado para o venres pola noite combinaba as actuacións musicais, espectáculos de maxia e humor coas entrevistas, na primeira tempada gravábase na discoteca de Vigo Nova Olimpia dirixido por Pedro Pablo Gutiérrez e presentado por Begoña Fontenla e Esteban Plarza, na segunda tempada gravábase na Coruña dirixido por Fernando Navarrete e presentado por Pemón Bouzas.
Tōru Takemitsu
Traxectoria
Ao principio, o interese de Takemitsu pola música tradicional xaponesa foi pouco, pero máis tarde incorporou instrumentos xaponeses, como o shakuhachi (unha especie de frauta de bambú) á orquestra. A súa obra November Steps (1967), para shakuhachi, biwa (laúde xaponés) e orquestra foi a primeira peza filharmónica na que se mesturaron instrumentos occidentales e orientales. Outra obra, In an Autumn Garden (1973-79) foi escrita para unha orquestra que de gagaku (música tradicional da corte imperial xaponesa). Obras como Eclipse (1966) para shakuhachi e biwa, Voyage (1973), para tres biwas, poden mencionarse como pezas que se derivan derivan claramente dos xéneros tradicionais.
Venres Show
Noite de estrelas
A partir do 12 de outubro de 1989 o programa cambiou de nome pasando a denominarse Noite de estrelas ao cambiar o día de emisión para o xoves pero o formato, o presentador e o lugar de gravación continuou a ser o mesmo da última tempada de Venres Show.
Morelia viridis
A Morelia viridis, é unha especie de pitón orixinaria de Nova Guinea, illas de Indonesia e a Península de Cabo York en Australia. Descrita por Hermann Schlegel en 1872, foi coñecida durante moitos anos como Chondropython viridis. É unha cobra verde brillante que pode acadar os 2 m de lonxitude e 1,6 kg de peso, sendo as femias lixeiramente meirandes e máis pesadas ca os machos.
Mutsamudu
Mutsamudu é a segunda cidade máis grande das Comores. É tamén a capital e meirande cidade da illa de Anjouan, así como o fogar do antigo presidente comoriano Ahmed Abdallah Mohamed Sambi. Conta cun porto comercial e unha antiga cidadela. A poboación no ano 2010 era de 25 471 persoas.
Bando nacional
miniatura|300px|Mapa de España aos dous meses da rebelión militar (agosto-setembro de [[1936).]] miniatura|Bandeira do bando nacional de [[1936 a 1938.]] miniatura|Vista parcial do [[Arco da Vitoria de Madrid.]] Bando nacional foi o nome co que se autodenominaron os sublevados, a raíz do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 contra o Goberno da Segunda República Española, formado tras o triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro dese ano, e que daría orixe á guerra civil española (1936-1939).
Base sociolóxica
O bando nacional era apoiado fundamentalmente polas clases conservadoras, profesións liberais e sectores relixiosos. Tivo maior aceptación nas zonas rurais e en rexións de corte conservador, como Castela, Navarra, a provincia de Cáceres e parte de Andalucía. No político este bando era un conglomerado de partidos e organizacións en moitos casos con ideoloxías opostas e incluso enfrontadas, tales como conservadores (CEDA), radicais de Lerroux (liberais), católicos, falanxistas, monárquicos (agraristas) e carlistas (requetés).
Apoios internacionais
O seu apoio exterior veu das que serían denominadas potencias do Eixo europeas na segunda guerra mundial, o Reino de Italia, a Alemaña nazi e pequenos continxentes de voluntarios doutros países, como Irlanda, Polonia ou Portugal que ademais permitiu o paso de subministracións alemás a través dos seus portos, así como de rusos brancos, opostos ao réxime soviético da URSS. O exército sublevado contou tamén con abundantes tropas de choque procedentes do que entón era o Marrocos español.
Bangiophyceae
Descrición
O taxon foi descito en 1901 polo, botánico austríaco Richard von Wettstein, na súa obra ''Handbuch der systematischen Botanik. Vol. 1''. Leipzig & Wein: Franz Deuticke.
Etimoloxía
O nome científico Bangiophyceae está formado pola unión dos elementos do latín científico Bangi- e -phyceae, cun -o- epentético intercalado. Bangi- é a raíz do nome do xénero Bangia, o tipo da familia das banxiáceas, unha ds familias das banxiofíceas. E -phyceae e un sufixo empregado para formar os nomes científicos das clases de algas, derivado do grego antigo φῦκος phỹkos, "alga".
Clasificación
Segundo o WoRMS, a clase inclúe unha única sublcase: que comprende dúas ordes:
O ITIS, na actualidade (2021) acepta as dúas ordes do WoRMS, pero non considera sublcase ingunha.
Portelo (homónimos)
Un portelo é un lugar onde se despachan billetes de transporte ou entradas para acceder a un recinto.
Bangiophyceae
Características
Estas algas teñen un tamaño moi pequeno, e algunhas (as unicelulares) non son visíbeis "a ollo espido" (simple vista). Teñen un talo filamentoso non frasmificado, uniseriado ou multiseriado, ás veces foliado con crecemento intercalar. As células son usualmente uninucleadas e teñen un plasto estrelado con pirenoide.
Portelo (homónimos)
A palabra tamén designa unha especie de cancela ou, por extensión, unha pasaxe estreita. Con esa orixe oronímica, o topónimo galego Portelo pode referirse a:
Kaworu Nagisa
Kaworu Nagisa (渚 カヲル), cuxo nome real era Tabris (タブリス), é un personaxe de ficción da franquía Neon Genesis Evangelion. É o quinto neno e décimo sétimo Anxo, Tabris. É enviado a Nerv por Seele en substitución da piloto da Unidade 02 logo de que a sincronización de Asuka Langley Soryu caese en picado. Kaworu Nagisa entra na Terminal Dogma para regresar con Adán, pero pouco despois descobre que en realidade o ser que está alí é en realidade Lilith, polo cal lle pide a Shinji Ikari que o destrúa. Aparece en Evangelion: O final de Evangelion durante o Terceiro Impacto, comunicándose con Shinji como Adán xunto con Rei como Lilith no que respecta á elección de aceptar ou rexeitar a Instrumentalidade.
Malia que aparece durante moi pouco tempo na serie (aparece en só dous episodios antes do final, e é mencionado no episodio seguinte), Kaworu converteuse nun personaxe popular e recoñecíbel, en parte debido ó seu atractivo sexual. Un enquisa de Newtype de 2010 clasificouno como o segundo personaxe masculino máis popular do anime dende a década de 1990.
Henry Travers
Henry Hammersley Travers, nado en 1844 en Hythe, condado de Kent, Inglaterra, e finado o 16 de febreiro de 1928 en Wellington, Nova Zelandia, foi un naturalista, recolledor de especies e taxidermista neozelandés.
Traxectoria
Nacido en Hythe, condado de Kent, Inglaterra en 1844, e bautizado en Cheriton, Kent o 13 de outubro dese ano, Travers era fillo do político neozelandés William Thomas Locke Travers e da súa esposa Jane Travers (nacida Oldham). Travers educouse no Nelson College de Nelson, Nova Zelandia, desde 1856 a 1860.
Os espécimes recolectados por Travers están nas coleccións do Museo de Nova Zelandia Te Papa Tongarewa.
Henry Travers recolleu algúns dos últimos exemplares coñecidos do xénico de Lyall (Xenicus lyalli), unha especie hoxe extinta de ave paseriforme da familia dos acantisítidos, espécimes que vendeu ao Museo Colonial (hoxe Te Papa), ao Otago Museum e a Walter Rothschild.
Travers faleceu en Wellington o 16 de febreiro de 1928.
Epónimos
As seguintes especies, e un xénero, foron nomeados na súa honra:
O americano impasible
O americano impasible (en The Quiet American) é un filme dirixido por Phillip Noyce que foi estreado en 2002. Está protagonizado por Michael Caine, Brendan Fraser e Do Thi Hai Yen. É unha adaptación da novela The Quiet American de Graham Greene.
Zurro
miniatura|dereita|220px|Depósito de xurro. O zurro, xurro ou zudre (evítese purín ) é un produto líquido constituído por unha mestura de dexeccións sólidas e líquidas e de produtos de alimentación animal, en cantidades variables, xeralmente cun contido de auga superior ó 85% en peso.
A almacenaxe de zurro en depósitos non axeitados, o seu uso como fertilizante en épocas inadecuadas, dadas as características físico-químicas do solo en cada estación, ou o vertido directo ós cursos fluviais e á rede pública poden provocar accidentes ou a contaminación das augas superficiais e subterráneas.
Sam Tingle
Samuel "Sam" Tingle nado en Manchester, Reino Unido o 24 de agosto de 1921 e finado en Somerset West, Suráfrica o 19 de decembro de 2008. foi un piloto de carreiras de Rodesia, agora Cimbabue. Participou en cinco Grandes Premios do Campionato do Mundo de Fórmula 1, debutou o 28 de decembro de 1963, pero nunca anotou ningún punto de campionato. Tamén competiu en varias carreiras de Fórmula 1 fora do Campionato.
Foi un dos únicos dous pilotos de Rodesia que participaron con éxito nunha carreira da fórmula 1, o outro foi John Love. Un terceiro piloto de Rodesia, Clive Puzey, non puido cualificar no seu intento de participar na Fórmula 1.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
A Pena, Vilariño, Vilasantar
A Pena é un lugar da parroquia de Vilariño, no concello coruñés de Vilasantar na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2018 tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres).
Palasport Lino Oldrini
O Palasport Lino Oldrini é un pavillón polideportivo cuberto situado en Varese, Lombardía (Italia). A súa capacidade é de 5.300 espectadores, sendo actualmente sede do Pallacanestro Varese, un dos clubs de baloncesto históricos de Europa e que actualmente compite na Liga de baloncesto de Italia. Inaugurado en 1964 o pavillón acolleu a Copa Intercontinental de 1970 e numerosos concertos.
Valido
miniatura|dereita|220px|Gaspar de Guzmán, [[Conde-Duque de Olivares, por Velázquez, 1624. Aparece o valido como burócrata, apoiado nunha mesa e exhibindo a chave que o caracteriza como home que dispuña da confianza absoluta do rei Filipe IV. Os seus cargos formais na corte foron sommelier de corps e caballerizo maior (desde 1622), o que o capacitaba para acompañar o rei en todo momento, tanto en palacio coma se saía de caza, e obrigábano a durmir nos seus apousentos. Logo foi tamén camareiro maior (desde 1636).]]
A figura do valido é unha institución política propia do Antigo Réxime na Monarquía Hispánica, que alcanzou a súa plenitude baixo os chamados Austrias menores no século XVII. Porén non foi algo exclusivo da Monarquía hispánica senón que, durante o século XVII, varios estados tamén tiveron figuras semellantes, denominados privados, como o cardeal Richelieu e Mazarino no reino de Francia ou Cecil e Buckingham no Reino de Inglaterra.
Aínda que non é un cargo con nomeamento formal, o de valido era o posto de maior confianza do monarca en cuestións temporais. É importante o matiz, porque as cuestións espirituais eran competencia do confesor real, figura de importancia política significativa. As funcións que exercía un valido eran as de máximo nivel na toma de decisións políticas, máis que un conselleiro, pois na práctica gobernaba en nome do rei, nun momento no que as monarquías autoritarias concentrarón un enorme poder na súa figura. Se o rei non pode ou non quere gobernar en por si, é imprescindible o valido.
Utilízanse como sinónimos os termos favorito ou privado. Convén evitar o termo primeiro ministro que nalgunha ocasión (sobre todo a finais do século XVII) se utilizou para situar o valido por encima de calquera outro ministro ou funcionario, pero que se confunde co concepto totalmente diferente de primeiro ministro na monarquía británica, equivalente ao que en España se chama presidente do consello de ministros, un cargo propio da Monarquía constitucional ou a Monarquía parlamentaria, non existente antes do século XIX.
O que non é un valido
Non hai que confundir a institución do valido con outras:
Os validos adoitan ser dunha extracción social nobre, pero non da máis alta nobreza, aínda que son engrandecidos polo cargo.