cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
El Hierro
Século XX
miniatura|250px|Ermida da Virxe da Caridade. En xullo de 1899 un incendio arrasou o concello de Valverde destruíndo o arquivo que se creou en 1553. Con el destruíronse importantes documentos sobre a historia da illa. Tamén nese tempo destapouse unha epidemia de vexigas e unha longa seca seguida de anos moi chuviosos e con inundacións frecuentes. En 1912 creáronse os concellos de Valverde e Fronteira. Coa creación dos Cabidos Insulares, a illa adquiriu autogoberno. A primeira guerra mundial non supuxo ningún cambio especial para a illa. Durante a Segunda República (1931-1936) construíuse o Porto de la Estaca, melloráronse as estradas, as conducións de auga e construíronse escolas. A segunda guerra mundial, ao contrario que nas demais illas, tampouco se deixou sentir en El Hierro. En 1948 outra longa seca provocou a emigración de gran parte da poboación cara a Venezuela e cara á illa de Tenerife.
Lanzadeira espacial civil e radar militar
Nos anos 90, o Goberno español e o Goberno das Canarias planearon instalar na illa unha lanzadeira espacial civil. A ESA, con sede en Madrid planeou lanzar dous satélites de investigación ao ano, ata completar un total de quince. Por razóns de seguridade deberíase evacuar as poboacións próximas. Isto desatou protestas masivas dos habitantes da illa, que preferían conservar a natureza da illa intacta. En febreiro de 1997, a maioría do Parlamento das Canarias rexeitou o proxecto.
O segundo proxecto, instalar un radar militar no pico de Malpaso aínda segue sen resolverse. A situación xeográfica da illa é un aliciente para a súa instalación. Desde 1986 sucédense as protestas dos herreños, ano no cal o Ministerio de Defensa comunicou os seus plans ao concello de Fronteira. En xuño de 2005, o Ministro de Defensa, José Bono, anunciou que se podería tratar dun radar móbil que non afectaría á orografía da zona. Dos 70 mil metros cadrados orixinais, só farían falta 3.500 metros, pero sería necesaria a construción dunha estrada de acceso ao mesmo. Esta estrada cruzaría polo camiño histórico ao Santuario da nosa Señora dos Reyes, patroa da illa, o que para os herreños é impensable e inalterable. Por este motivo, aínda continúan as protestas, non só na illa senón tamén en illas veciñas como Tenerife onde se atopa unha poboación de herreños.
Actividade volcánica en 2011
A partir do 19 de xullo de 2011 empezaron a sentirse gran número de tremores na illa, o que atraeu a atención de numerosos especialistas á zona. Ao aumentar a intensidade e a frecuencia dos sismos, alertouse á poboación dunha posible erupción. A primeira erupción observada por medios indirectos percibiuse en mar aberto a 5 quilómetros da illa o día 10 de outubro de 2011.
Dirección Insular de El Hierro
A cargo de Antonio Padrón Casañes, esta institución é a encargada de representar ao Goberno de España na illa e de xestionar todas aquelas competencias que non sexan transferidas ao Goberno das Canarias, ao cabido ou aos municipios. A sede da Dirección Insular atópase no municipio de Valverde.
Cabido Insular de El Hierro
Os cabidos, formados a partir da Lei de Cabidos de 1912, son as formas gobernativas e administrativas propias das Illas Canarias e cumpren dúas funcións principalmente. Por unha banda, prestan servizos e exercen competencias propias da Comunidade Autónoma e por outra, son a entidade local que goberna a illa. Nas eleccións de 2003 saíu elixido como presidente Tomás Padrón Hernández, de Coalición Canaria, 49,66% dos votos, seguida do PSOE cun 20,3%. Coalición Canaria ten no cabido 7 conselleiros, PSOE 3, PP 2 e o Partido Nacionalista Canario 1.
A sede do cabido está situada na localidade de Valverde.
Municipios
A illa divídese en 3 municipios cos seus respectivos concellos, integrados na FECAM, rexidos pola lexislación básica de réxime local e os seus respectivos regulamentos orgánicos.
Os municipios, formados por varias poboacións, son os seguintes:
Arte e cultura
miniatura|Ermida da Virxe dos Reyes, patroa de El Hierro.
Folclore
O folclore do Hierro é moi similar ao do resto das illas aínda que presenta unha serie de variacións como o uso das frautas así como de bailes propios da illa. O baile máis característico de El Hierro é o que levan a cabo os bailaríns da virxe durante a romaría da Virxe dos Reis, que leva a imaxe por todos os puntos da illa. Desde o goberno local inténtase impulsar o folclore dándose subvencións ás agrupacións. Actualmente en El Hierro existen 6 agrupacións folclóricas que realizan exhibicións tanto na illa como no resto das Canarias. Estas agrupacións son:
Artesanía
A diferenza das demais illas, a artesanía segue sendo unha das principais fontes de ingresos de El Hierro. A artesanía está baseada principalmente na herdada dos bimbaches, sendo as principais localidades onde se produce Sabinosa e El Pinar, aínda que tamén -pero en menor medida- Frontera, Valverde, El Mocanal e Guarazoca.
Na illa séguense confeccionando cubrecamas, cobertores, tapices e as tradicionais taleigas usando la ou tiras de tea, que as mulleres herreñas fían a man e tecen con teares de madeira. A madeira, tanto de moreira como de piñeiro, faias e castiñeiros utilízase para tallar cuncas e culleróns ademais de barricas para o viño, chácaras e pinzas para coller tunos. Nas localidades de Valverde, Guarazoca e El Pinar aínda traballan tres ceramistas que, usando barro da illa e arxila importada crean obras de cerámica, especialmente tallas guanches para vender como recordos da illa. Para rematar, a cestería tamén é típica de El Hierro. Os cesteiros, como se coñece a estes artesáns, fan cestos de vime, que previamente tivo que ser abrandado durante semanas en auga de mar. Os forxados e bordados son máis escasos na illa.
Gastronomía
Na cociña herreña, como na do resto das Canarias, o peixe ocupa un lugar principal debido á riqueza faunística das augas que rodean á illa. De entre os primeiros pratos destacan a potaxe, o pucheiro e o rancho con papas. O peixe adóitase preparar frito, guisado ou á prancha, usándose como guarnición as papas engurradas e os mollos vermello e verde. De entre as carnes destacan o coello e o cabrito ou chibo, que é como se denomina na illa. As carnes adóitanse acompañar de mollo vermello e papas guisadas ou engurradas.
As quesadillas, un doce cuxa base principal é o queixo, son a sobremesa típica máis famosa de El Hierro. O queixo prodúcese na central queixeira e tanto este como o viño que se produce na cooperativa vinícola do Golfo, son exportados ao resto do país. O viño séguese elaborando en prensas tradicionais, o que lles confire unha elevada gradación. Para rematar, como no resto das Canarias, o gofio é a principal fonte de alimentación dos herreños.
Aeroporto
O aeroporto de El Hierro atópase situado no municipio de Valverde. Parte da pista atópase en terreo gañado ao mar, debido á especial orografía da illa. A pista posúe 1.250 metros de lonxitude e está asfaltada. A través do Aeroporto de El Hierro pódese acceder á illa desde La Palma, Tenerife (Tenerife Norte) e Gran Canaria. Binter Canarias é a compañía que realiza o servizo. Debido ao pequeno tamaño da pista, os avións chárter non poden operar. No ano 2005, 150.981 pasaxeiros usaron o aeroporto de El Hierro.
Portos
As comunicacións marítimas de El Hierro realízanse a través do Porto de La Estaca, no municipio de Valverde. Este peirao foi ampliado recentemente para permitir a escala de buques maiores. Concretamente, o 23 de xuño de 2006 foi inaugurado o novo porto. A través del realízase o tráfico de pasaxeiros e de mercancías. Desde principios dos anos 90 hai transbordadores regulares que conectan a illa coas veciñas. Liñas Armas e Fred Olsen Express realizan os traxectos desde o Porto de la Estaca ao Porto de Los Cristianos en Tenerife. Noutros puntos da illa existen pequenos portos pesqueiros e deportivos, como o porto de La Restinga, onde teñen a súa base os pescadores que traballan no Mar das Calmas. Ao porto e ao aeroporto pódese acceder facilmente a través de liñas regulares de guaguas e de taxis.
Economía
A economía de El Hierro baséase no sector primario e o terciario. O Cabido de El Hierro é o encargado de regular e promocionar os catro alicerces dos que depende a economía herreña, é dicir, a agricultura, a gandería, a pesca e o turismo.
Agricultura, gandería e pesca
A cabana gandeira herreña está constituída por ovellas e cabras, destacando estas últimas por seren descendentes da especie caprina que criaban os bimbaches. A produción de carne é, con todo escasa, debido a que a gandería se desenvolve principalmente para a produción de leite, que se recolle na Cooperativa de Gandeiros de Isora, e que é empregada para elaborar queixos que logo se exportarán ao resto das illas e á península.
Os cultivos de froiteiras están concentrados no val do Golfo, onde se cultivan ananases, papaias, aguacates, plátanos, mangas etc, de cuxa distribución e comercialización se encarga a Cooperativa do Campo e a comercializadora Mercahierro. Os figos secos ou "pasados" hai séculos que son considerados como os mellores das Canarias e danse sobre todo na zona de El Pinar. Cultívanse outras froitas aínda que destinadas ao consumo local e que dependen da época. Estas froitas son as ameixas, albaricoques, mazás e cítricos.
El Hierro tamén produce viño, a través dunha cooperativa que reúne aos viticultores. Existe unha denominación de orixe El Hierro. Os viños desta illa destacan pola súa alta gradación.
Turismo
A illa está moi afastada do concepto de Turismo de Masas, e segundo a opinión dos seus habitantes débese manter así. Estímase que o número máximo de camas que a illa podería soportar é de 2000. A dificultade de acceder e a ausencia de grandes praias faina pouco atractiva para as visitas familiares. En 1984 creouse o Padroado de Turismo con sede en Valverde. Este padroado depende do Cabido de El Hierro e é o encargado da promoción exterior da illa. Desde 1996 publicáronse varias cuñas publicitarias a nivel nacional utilizando o slogan Illa da tranquila diferenza. As autoridades de El Hierro defenden a idea de que a calidade debe estar por diante da cantidade. Como norma xeral, os turistas que se achegan á illa fano de forma individual para practicaren sendeirismo ou o denominado turismo rural.
En El Hierro existen poucas praias. Na costa occidental atópase unha praia de area avermellada (Praia do Verodal) duns 100 metros de lonxitude. Debido ás correntes, o baño só é aconsellado a nadadores expertos. No Val do Golfo, na zona noroccidental da illa, existen piscinas naturais protexidas das correntes por un rompente artificial. Tamén se pode practicar o baño na pequena cala situada nas proximidades do Porto de La Restinga, protexida polo dique. Ao noroeste de La Restinga atópase a praia de Tacorón, famosa entre os herreños. O deporte máis popular de El Hierro é o submarinismo, debido á limpeza das augas e á gran variedade de fauna, que se concentra especialmente no Mar das Calmas. Na actualidade, son aptas para o baño as seguintes praias: Maceta, Tacorón, Tamaduste, Caleta, Puerto Estaca, Restinga e Timijiraque. O 16 de novembro de 2006 o Servizo Canario de Saúde do Goberno das Canarias emitiu un informe sobre a calidade da auga de dúas praias herreñas.
Os sitios máis transitados polos turistas son os miradoiros, que permiten vistas de todos os puntos da illa. Os máis famosos son o miradoiro das Praias na zona oriental e o Miradoiro da Pena construído por César Manrique. Nel atópase un restaurante con vistas ao Val do Golfo.
A Rush of Blood to the Head
A Rush of Blood to the Head é o segundo álbum da banda inglesa de rock alternativo Coldplay, editado o 26 de agosto do ano 2002 a través do selo Parlophone.
A Rush of Blood to the Head foi listada como unha das 50 gravacións máis importantes da década polo programa All Songs Considered da emisora estadounidense National Public Radio
Lista de cancións
Todos os temas compostos por Guy Berryman, Jonny Buckland, Will Champion e Chris Martin.
Provincia de Adana
miniatura|dereita|300px|Localización
Adana é unha das 81 provincias nas que se atopa dividida Turquía. Ten unha superficie de 14.256 km², unha poboación no 2007 de 2.006.650 de habitantes e a súa capital é Adana.
Distritos
Como todas as provincias de Turquía, divídese en distritos (ilçeler). miniatura|300px|Distritos de Adana
Biscarrués
Xeografía
Os lugares de Erés e Piedramorrera están situados dentro do termo municipal.
Serge Haroche
Serge Haroche, nado en Casablanca (daquelas do Protectorado francés de Marrocos) o 11 de setembro de 1944, é un físico francés de ascendencia xudía, laureado co premio Nobel de Física no 2012, canda David Wineland, «pola medida e manipulación de sistemas cuánticos individuais».
Serge Haroche traballa no Collège de France e na Escola Normal Superior de París, e desenvolveu investigacións fundamentais sobre a interacción entre a luz e a materia.
Campos de investigación
Haroche é principalmente coñecido por demostrar a decoherencia cuántica mediante a observación experimental, traballando con colegas na École Normale Supérieure, en París en 1996.
Premios
É doutor honoris causa polo Instituto Weizmann de Ciencias.
Glam
Glam pode referirse a:
Farán, Arnego, Rodeiro
Farán é un lugar da parroquia de Arnego, no concello pontevedrés de Rodeiro, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 39 habitantes (21 homes e 18 mulleres), o que supón unha diminución de 3 habitantes con respecto ao ano 2000.
Homeobox
Unha homeobox ou caixa homeótica é unha secuencia de ADN, de arredor de 180 pares de bases de longo, que se encontra dentro de certos xenes que están implicados na regulación dos patróns de desenvolvemento anatómico (morfoxénese) en animais, fungos e plantas. Estes xenes con homeobox codifican produtos proteicos homeodominio (ou proteínas homeodominio) que son factores de transcrición que comparten un característico pregamento proteico estrutural que serve para unirse ao ADN, chamado pregamento homeodominio.
Descubrimento
As homeoboxes foron descubertas independentemente en 1983 por Ernst Hafen, Michael Levine, e William McGinnis, que traballaban no laboratorio de Walter Jakob Gehring na Universidade de Basilea en Suíza; e por Matthew P. Scott e Amy Weiner, que traballaban con Thomas Kaufman na Universidade de Indiana. A existencia de homeoboxes descubriuse primeiramente en Drosophila, onde as alteracións radicais producidas como resultado de mutacións nos xenes homeobox foron denominadas mutacións homeóticas. Unha das máis famosas desas mutacións é Antennapedia, na cal crecen patas na cabeza da mosca no sitio onde debía haber antenas.
Proteínas homeodominio
Unha homeobox ten unha lonxitude duns 180 pares de bases e codifica un dominio proteico que se une ao ADN. A seguinte secuencia mostra o homeodominio consenso (~60 residuos de aminoácidos), con sitios de inserción típicos indicados con trazos:
RRRKRTA-YTRYQLLE-LEKEFLF-NRYLTRRRRIELAHSL-NLTERHIKIWFQN-RRMK-WKKEN
Estrutura
O pregamento proteico homeodominio característico consta dunha estrutura de tipo hélice-xiro-hélice de 60 aminoácidos, na cal hai tres hélices alfa conectadas por curtas rexións en bucle. As dúas hélices N-terminais son antiparalelas e a hélice C-terminal máis longa é case perpendicular aos eixes establecidos polas dúas primeiras. Esta terceira hélice é a que interacciona directamente co ADN por medio de varios enlaces de hidróxeno e interaccións hidrofóbicas, que se producen entre cadeas laterais específicas e as bases expostas e os grupos metilo das timinas no suco maior do ADN.
As proteínas homeodominio encóntranse exclusivamente en eucariotas pero teñen unha alta homoloxía con proteínas do fago lambda que alteran a expresión de xenes en procariotas. O motivo é moi similar en secuencia e estrutura nunha ampla variedade de proteínas que se unen ao ADN (por exemplo, cro e proteínas represoras, proteínas homeóticas etc.). Unha das principais diferenzas entre os motivos hélice-xiro-hélice nestas proteínas é o requirimento estereoquímico de glicina na zona do xiro, que cómpre para evitar a interferencia estérica do carbono beta coa cadea principal: para cro e proteínas represoras a presenza de glicina parece ser obrigatoria, mentres que para moitas das proteínas homeóticas e outras proteínas que se unen ao ADN este requirimento non é tan estrito.
Especificidade de secuencia
Os homeodominios poden unirse tanto especificamente coma non especificamente ao ADN B de modo que a hélice de recoñecemento C-terminal quede aliñada no suco maior do ADN e a "cola" do péptido non estruturada do N-terminal quede aliñada co suco menor. A hélice de recoñecemento e os bucles inter-hélices son ricos en residuos de arxinina e lisina, os cales forman enlaces de hidróxeno co ADN; hai residuos conservados hidrofóbicos no centro da hélice de recoñecemento que axudan a estabilizar o empaquetamento da hélice. As proteínas homeodominio mostran preferencia pola secuencia de ADN 5'-ATTA-3'; pero pode haber unha unión independente de secuencia aínda que con afinidade significativamente menor.
Torta (pan)
miniatura|dereita|Tortas de fariña de trigo A torta é un pan de forma circular moi aplanado feito con fariña, auga e sal cunha masa compacta, de escaso grosor, e sen case miolo. Xa se coñecía en Sumeria e o Antigo Exipto
Homeobox
Funcións biolóxicas
Grazas ás propiedades de recoñecemento do ADN do homeodominio, as homeoproteínas crese que regulan a expresión de xenes diana e dirixen a formación de moitas estruturas corporais durante o desenvolvemento embrionario temperán. Moitas proteínas homeodominio inducen a diferenciación celular ao iniciaren as fervenzas de xenes corregulados necesarias para producir os distintos tecidos e órganos. Outras proteínas da familia, como NANOG están implicadas no mantemento da pluripotencia. Os xenes homeobox son esenciais para o establecemento dos eixes do corpo durante a embrioxénese.
Os factores de transcrición homeobox tipicamente activan fervenzas doutros xenes. O homeodominio únese ao ADN dunha maneira específica de secuencia. Porén, a especificidade dunha soa proteína homeodominio xeralmente non é dabondo para recoñecer os seus xenes diana desexados. A maioría das veces, as proteínas homeodominio actúan na rexión promotora dos seus xenes diana formando complexos con outros factores de transcrición. Estes complexos teñen unha especificidade pola súa diana moito maior que unha proteína homeodominio soa. Os homeodominios están codificados tanto por xenes dos clusters de xenes Hox coma por outros xenes situados por todo o xenoma.
O dominio homeobox foi identificado inicialmente en varias proteínas homeóticas e de segmentación de Drosophila, pero sábese que están ben conservados en moitos outros animais, incluíndo os vertebrados.
Xenes Hox
Expresión de xenes Hox en [[Drosophila melanogaster.|miniatura|dereita|400px]]
Os xenes Hox son esenciais para os metazoos, xa que determinan a identidade das rexións embrionarias ao longo do eixe anteroposterior. O primeiro xene Hox de vertebrado foi atopado no anfibio Xenopus por Eddy De Robertis e colegas en 1984, o que supuxo o comezo da nova ciencia da bioloxía evolutiva do desenvolvemento ("evo-devo").
En vertebrados, os catro agrupamentos ou clusters parálogos son parcialmente redundantes na súa función, pero tamén adquiriron varias funcións derivadas. En particular, HoxA e HoxD especifican a identidade de segmentos corporais ao longo do eixe das extremidades.
O principal interese neste conxunto de xenes débese ao seu comportamento único. Atópanse tipicamente nun cluster organizado. A orde linear dos xenes no cluster esta correlacionada directamente coa orde das rexións ás que afectan e co momento no cal son afectadas. Este fenómeno denomínase colinearidade. Debido a esta relación linear, os cambios no cluster de xenes debidos a mutacións orixinan xeralmente cambios similares nas rexións afectadas. Por exemplo, cando se perde un xene, o segmento corporal desenvólvese orixinando outro máis anterior, mentres que unha mutación que cause unha ganancia de función fai que o segmento se desenvolva dando outro máis posterior. Isto denomínase ectopía. Exemplos famosos son Antennapedia e bithorax en Drosophila, que poden causar o desenvolvemento de patas en vez de antenas na cabeza, e o desenvolvemento dun tórax duplicado, respectivamente.
As evidencias moleculares mostran que existiu un número limitado de xenes Hox xa nos Cnidaria desde antes da aparición dos verdadeiros animais Bilaterais, o que fai que estes xenes sexan pre-paleozoicos. Os xenes homeobox atopáronse tamén en fungos, por exemplo en lévedos, e en plantas e algúns protistas.
Plantas
Os xenes homeóticos en plantas codifican o típico homeodominio para a unión ao ADN de 60 aminoácidos ou no caso do xenes homeobox TALE (extensión en bucle de tres aminoácidos, do inglés three amino acid loop extension) codifican un homeodominio atípico de 63 aminoácidos. Segundo a súa estrutura de intróns-exóns conservada e as súas arquitecturas codominio únicas foron agrupados en 14 clases, que son: HD-ZIP I ao IV, BEL, KNOX, PLINC, WOX, PHD, DDT, NDX, LD, SAWADEE e PINTOX. A conservación de codominios suxire un devanceiro eucariótico común para as proteínas homeodominio TALE e non TALE.
Xenes Hox humanos
Os humanos conteñen xeralmente xenes Hox en catro agrupamentos ou clusters:
Outras proteínas humanas que conteñen este dominio na anotación de UniProt son:
Mutación
As mutacións nos xenes homeobox poden producir facilmente cambios fenotípicos visibles.
Dous exemplos de mutacións homeobox nas moscas do vinagre son a aparición de patas no lugar onde tiña que haber antenas ou a formación dun segundo par de ás.
Un dato interesante é que na familia de insectos Xyelidae tanto as antenas coma as pezas bucais son estruturas similares a patas. Isto non é raro en artrópodos, xa que todos os apéndices dos artrópodos son homólogos.
Regulación
A regulación de xenes Hox é moi complexa e implica interaccións recíprocas, principalmente inhibitorias. Drosophila utiliza os complexos Polycomb e Trithorax para manter a expresión dos xenes Hox despois de regular á baixa os xenes da regra par e gap durante o desenvolvemento larvario. As proteínas do grupo Polycomb poden silenciar os xenes Hox ao modular a estrutura da cromatina.
Proteínas POU
As proteínas da familia POU conteñen unha rexión POU que consiste nun homeodominio e un dominio POU estruturalmente homólogo separado que contén dous motivos hélice-xiro-hélice e tamén se une ao ADN. Os dous dominios están ligados por un bucle flexible que é longo dabondo como para estenderse arredor da hélice do ADN, o que permite que os dous dominios se unan en lados opostos do ADN diana, cubrindo en conxunto un segmento de oito bases coa secuencia consenso 5'-ATGCAAAT-3'. Os dominios individuais das proteínas POU únense ao ADN feblemente, pero teñen unha forte afinidade específica de secuencia cando están enlazados. O dominio POU ten unha semellanza estrutural significativa con represores expresados en bacteriófagos, particularmente o fago lambda.
1322
Outros
Historia ano a ano
Níxer nos Xogos Olímpicos
Níxer participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos en 1964, e dende entón competiu na maioría das edicións dos Xogos Olímpicos de Verán. O país non competiu en 1976 e 1980. Níxer gañou dúas medallas olímpicas, a primeira en 1972, cando Issaka Daborg conseguiu o bronce en boxeo, e a segunda en 2016 cando Abdoul Razak Issoufou conseguiu a prata en taekwondo. O país nunca competiu nos Xogos Olímpicos de Inverno.
Bragas
thumb|Bragas modernas.
As Bragas son unha roupa interior feminina composta por unha especie de short curto, axustado ao corpo da muller e feito na maior parte das veces de tecidos suaves e delicados, como o algodón, por exemplo.. As bragas poden ter formas ou ser soltas. Os compoñentes típicos inclúen unha cintura elástica, un panel de entreperna para cubrir os xenitais (xeralmente forrado con material absorbente como algodón) e un par de aberturas para as pernas que, como a cintura, adoitan estar feitas de elastómero. Utilízanse diversos materiais, pero normalmente escóllense para que sexan transpirables.
As bragas están feitas de diversos materiais, incluíndo algodón, encaixe, látex, coiro, licra, malla, nailon, PVC, poliéster, coiro bruto, satén e seda. A construción normalmente consiste en dúas pezas (dianteira e traseira) que están unidas por costuras na entrepeerna e nos lados, un estoxo adicional adoita estar na entreperna, coa cintura e as aberturas das pernas feitas de elastómero.
Historia
O uso máis antigo coñecido de roupa interior que se asemella ás bragas modernas remóntase ao 4.400 a.C. durante o período Badari en Exipto.
Ao redor de 1800 apareceu en Europa o primeiro modelo de bragas chamado pantalóns curtos, que alcanzou debaixo dos xeonllos. Posteriormente, popularizouse entre as mulleres.
Estilos
thumb|Estilos de bragas thumb|300px|Varios estilos de bragas (tanga e fío dental: vista traseira). As bragas clasifícanse en varios estilos en función de criterios como a cantidade de cobertura traseira, o ancho dos lados e a altura á que se usan. Estas categorías non son necesariamente distintas e o uso pode variar algo entre as marcas:
Marisco
miniatura|300px|[[Mariscada|Mariscada galega.]]
O marisco inclúe unha ampla variedade de crustáceos, moluscos e equinodermos especialmente valorados para o seu consumo. Non se trata, realmente, dun concepto biolóxico senón gastronómico, e carece de calquera validez na taxonomía.
Composición e valor nutritivo
Numerosos castros situados na beiramar conteñen uns depósitos chamados cuncheiros por conteren restos de cunchas de moluscos e crustáceos, o que reflicte que os seus poboadores consumían estes animais xa na Idade de Ferro.
Porén, os mariscos non tiveron o recoñecemento de calidade do que agora gozan ata moi recentemente, estando hoxe en día claramente vinculados coa cociña de maior categoría. Non cabe dúbida que, actualmente, comer marisco é un signo externo de riqueza admitido por todos.
A composición nutritiva do marisco é moi variable, como non podía ser menos nun grupo tan diverso de animais. Basicamente, o principal compoñente é a auga, cun 75-80 % da porción comestible. As proteínas oscilan entre un 15 % e un 18 %, no caso dos crustáceos (entre os que destaca a centola, na que chegan ao 20 %) ou ao redor do 10 % nos moluscos (coa excepción da vieira, cun 19 %). Por outra banda, estas proteínas son de alto valor biolóxico, aínda que menos dixeribles que no caso dos peixes ao seren estes máis ricos en coláxeno.
Os mariscos son relativamente pobres en graxa e posúen niveis moi baixos de glícidos. Canto ás graxas, os crustáceos posúen entre o 1 e o 5 % (destacando tamén a centola) e os moluscos entre 0,5 a 2 % (destacando o mexillón), polo que a súa contribución enerxética é reducida: por 100 g de vianda (carne sen cuncha), oscila desde 66 kcal no caso do percebe ata 127 kcal na centola, e desde 47 kcal a ameixa ata 84 kcal a vieira. En calquera caso, a cifra de calorías que achegan á dieta dependerá sempre da forma na que se cociñen.
A pesar da sona que teñen de contribuír ao aumento do colesterol en sangue non representan realmente un problema pola maior concentración en ácidos graxos insaturados.
Tamén achegan cantidades apreciables de vitaminas, sobre todo do grupo B e, no caso do mexillón, A e D; e minerais, entre os que destacan o iodo e o flúor. Algúns moluscos, como as ameixas, son especialmente ricos en calcio.
Crustáceos
Forman o grupo máis identificado como mariscos. Para recoñecer as diferentes especies de crustáceos galegos de interese comercial pode seguirse a seguinte clave dicotómica.
Nota: Por ser inconfundible, o percebe non entra nesta clave.
Moluscos
miniatura|210px|[[Vieira cociñada]] miniatura|210px|Navalla (molusco)|Navalla Se ben resulta habitual incluír entre os mariscos algunhas especies de moluscos de renome indiscutible (ostras, vieiras, ameixas) non o é tanto cos outros moluscos máis comúns e menos apreciados (mexillón, berberecho etc.), que algúns mercados ou autores tamén os inclúen. Os moluscos gasterópodos (caracol, lapas, peneira) non se consideran, normalmente, como marisco, pero si o caramuxo; tampouco adoitan incluíse os moluscos cefalópodos (polbo ou lura), aínda que algúns tamén os inclúen.
Quilombo dos Palmares
O Quilombo dos Palmares foi posibelmente o máis grande quilombo formado no Brasil, sendo dirixido polo escravo fuxido Ganga Zumba, e despois polo seu sobriño, o cal ficou coñecido por Zumbi ou Zumbi dos Palmares.
Quilombo é unha palabra de orixe africana, da lingua quimbundu, que pasou a designar no Brasil aos locais de vivenda e de resistencia dos escravos que fuxían das plantacións e do dominio dos seus señores. Morando xuntos ou próximos e baixo a organización dun líder, posibilitáballes enfrontarse con armas aos mercenários dos terratenentes (chamados capitães do mato) e ata mesmo a tropas organizadas. No caso de Palmares, o Quilombo estaba composto por varias aldeas, algunhas separadas por quilómetros de distancia. Non era unha grande aldea superpoboada, como se acostuma imaxinar.
Comezo do Quilombo dos Palmares
Os primeiros rexistros do Quilombo son de 1580 e dan conta de pequenos campamentos formados por escravos fuxitivos na rexión da Serra da Barriga, un lugar de acceso relativamente difícil, que era usado polos ex-escravos para agocharse.
Pero o crecemento deste quilombo comezou a darse cando, debido á Unión Ibérica (na cal Portugal e as súas colonias pasaron a dominio de Filipe II de España), o comercio de azucre cos neerlandeses viuse prexudicado, e estes decidiron invadir o Nordeste brasileiro. Coa invasión, moitos escravos aproveitaron para fuxir, mentres outros recibiron a promesa de libertación se loitaban contra os invasores holandeses.
A estruturación
O quilombo tornouse primeiro un lugar de resistencia ao invasor holandés, baixo o liderado de Ganga Zumba. Medrou ata o punto de estenderse desde o Cabo de Santo Agostinho, en Pernambuco, ata o Río São Francisco, nunha área cuberta por palmeiras (por iso o nome Palmares). Os escravos organizaron un verdadeiro estado, baixo moldes africanos, co quilombo constituído por varias poboacións, gobernado por líderes locais baixo a xefatura suprema de Ganga Zumba.
Despois da expulsión dos holandeses en 1654, novos escravos foron traídos ao Brasil para as plantacións de cana de azucre. Estes, cando fuxían, refuxiábanse en Palmares. Así, as incursións de terratenentes e de tropas en busca deses escravos no quilombo tornáronse frecuentes. Os quilombolas (moradores do quilombo) puideron repeler estes ataques grazas á súa organización de loita, creada por Ganga Zumba, na forma de guerrillas.
O sobriño de Ganga Zumba, Zumbi (nado quizais en 1655 no quilombo) foi capturado aínda xóven polos portugueses para ser escravo, pero máis tarde, cuns 15 anos de idade, conseguiu fuxir. De aí viña a desconfianza na palabra dos portugueses.
En 1677, Fernão Carrillho ofreceu un tratado de paz aos quilombolas, recoñecendo a liberdade dos nados no quilombo e dándoles a posesión dunhas terras pouco fértiles unha vez que aceptasen o dominio portugués. A oferta provocou unha gran división no quilombo, pois a maioría non o aceptou, pero algúns si. Esa división culminou co envelenamento de Ganga Zumba e a asunción de seu irmán Ganga Zona, aliado dos portugueses. Pero isto non puxo fin ao conflito, e a maioría dos negros volveu a Palmares, xa baixo a lideranza de Zumbi, polo recoñecemento do seu valor persoal e combatividade.
Péptido YY
Outros nomes cos que se coñece o péptido YY son: péptido tirosina tirosina, ou péptido pancreático YY3-36.
Quilombo dos Palmares
A lideranza de Zumbi
Inicialmente Zumbi substituíu a defensiva táctica de guerrilla por unha estratéxia de constantes ataques sorpresa ás plantacións de cana, libertando escravos e apoderándose de armas e outros materiais que puidesen ser útiles para novos ataques.
Péptido YY
Estrutura
O péptido YY está relacionado coa familia de péptidos pancreáticos por ter 18 dos seus 36 aminoácidos situados na mesma posición ca nos péptidos pancreáticos. Existen dúas formas principais do péptido YY: PYY1-36 e PYY3-36 que teñen un pregamento estrutural PP. Porén, a forma máis común de inmunorreactividade de PYY circulante é o PYY3-36, que se une ao receptor Y2 (Y2R) da familia de receptores Y. O péptido YY3-36 (PYY) é un polipéptido liñal que consta de 36 aminoácidos cunha homoloxía estrutural co neuropéptido Y e co polipéptido pancreático.
Quilombo dos Palmares
A lideranza de Zumbi
Co tempo comezou a desenvolverse un comercio entre quilombolas e colonos, de forma que estes últimos chegaron a alugar terras para plantar e trocar alimentos por munición e armas cos negros. Atribueselle a Zumbi unha grande intelixencia e habilidade para guiar ao seu pobo, tanto na fronte de batalla coma na administración do Quilombo.
Péptido YY
Liberación
O PYY encóntrase nas células L da mucosa do tracto dixestivo, especialmente no íleo e colon. Tamén se encontra unha pequena cantidade de PYY, arredor de 1-10%, no esófago, estómago, duodeno e xexuno. As concentracións de PYY en circulación aumentan no período posprandial (despois de comer) e diminúen co xaxún. Ademais, o PYY prodúceno tamén unha pequena poboación de neuronas no tronco encefálico, especificamente situadas no núcleo xigantocelular reticular do bulbo raquídeo. C. R. Gustavsen et al. encontraron células produtoras de PYY nos illotes de Langerhans en ratas.
Quilombo dos Palmares
A fin
Ante esta prosperidade, a coroa tiña que tomar algunha medida imediata para afirmar o seu poder na rexión. Nunha carta á coroa portuguesa, o gobernador-xeral da rexión confesa que os Quilombos eran máis difíciles de vencer mesmo que os holandeses.
Péptido YY
Funcións
O PYY exerce a súa función a través do receptor do neuropéptido Y, inhibe a motilidade gástrica e incrementa a absorción de auga e electrólitos no colon. O PYY tamén podería suprimir a secreción pancreática. É secretado polas células neuroendócrinas no íleo e colon en resposta a unha comida, e reduce o apetito. O PYY traballa freando o baleiramento gástrico, e incrementa a eficiencia da dixestión e a absorción de nutrientes despois dunha comida. Algunhas investigacións sinalaron que o PYY podería ser útil na eliminación do aluminio acumulado no cerebro.
Quilombo dos Palmares
A fin
Despois de varios ataques relativamente infrutiferos contra o quilombo, o gobernador-xeral contratou o experientado bandeirante Domingos Jorge Velho para conter e exterminar dunha vez a ameaza dos escravos fuxitivos na rexión. Mesmo Jorge Velho tivo grandes dificultades para vencer as tácticas dos quilombolas, máis elaboradas que as dos indios contra os cales loitara. Tamén atopou problemas para solucionar a inimizade criada cos colonos da rexión, xa que moitos foron atracados polas súas tropas.
Péptido YY
Estudos en animais
Varios estudos mostraron que a administración periférica aguda de PYY3-36 inhibe a alimentación de roedores e primates. Fixéronse estudos con ratos knockout-Y2R, e os resultados indicaron que non hai efectos anorexíxenos (redutores do apetito) en ratos knockout-Y2R. Estes descubrimentos indican que o PYY3-36 ten efectos anorexíxenos, mediados polo Y2R. Realizáronse algúns estudos para investigar o efecto do PYY en ratos. Ratos knockout-PYY femias incrementaron o seu peso corporal e masa graxa. Os ratos knockout-PYY, son resistentes á obesidade pero teñen maior masa graxa e unha menor tolerancia á glicosa cando son alimentados con dietas altas en graxa, comparado cos ratos de control. Polo tanto, o PYY tamén xoga un papel moi importante na homeostase da enerxía ao equilibrar a inxestión de comida.
Quilombo dos Palmares
A fin
En xaneiro de 1694 despois dun ataque frustrado, o seu exército comezou unha campaña vitoriosa que rematou coa morte de Zumbi o 20 de novembro de 1695, despois dunha emboscada. Zumbi foi decapitado e a súa cabeza exposta coma un troféo.
Péptido YY
Relación coa obesidade
A leptina é outra hormona que tamén reduce o apetito en resposta á alimentación, pero as persoas obesas desenvolven unha resistencia á leptina. Tamén se sabe que as persoas obesas secretan menos PYY cós non obesos. Intentouse usar o PYY directamente como medicamento para a perda de peso e tivo certo éxito. Os investigadores notaron que a inxesta calórica durante unha comida tomada dúas horas despois da infusión de PYY viuse reducida nun 30% en suxeitos obesos (P<0,001) e nun 31% en suxeitos delgados (P<0,001).
Parece ser que o estradiol podería interaccionar co PYY. As isoflavonas de soia teñen semellanzas estruturais e funcionais co estradiol. Os datos dispoñibles indican que o estradiol e os compoñentes parecidos ao estradiol poderían interactuar coas "hormonas da saciedade" do intestino tales como o péptido YY (PYY) e a ghrelina, e así influír no peso corporal.
Edificio Banco de Vigo
O Edificio do Banco de Vigo, ou Edificio do Banco Pastor é unha construción monumental de 1923 deseñada polo arquitecto Manuel Gómez Román nunha das esquinas máis céntricas da cidade de Vigo, facendo chafrán entre a rúa Policarpo Sanz e Colón. Foi a sede do Banco Pastor e da Fundación Pedro Barrié de la Maza. É un dos edificios máis emblemáticos da cidade.
Historia
Primeiro foi a sede do desaparecido Banco de Vigo, despois acolleu as oficinas da Caixa de Aforros Municipal de Vigo e despois a sede do Banco Pastor.
Descrición e estilo
De estilo ecléctico, as fachadas son de cantaría de granito e ordénanse verticalmente mediante un corpo base no andar baixo, pilastras no tramo superior e un último andar que actúa como entaboamento. Á súa vez, cada unha destas partes está enmarcada por unha moldura horizontal.
Nesta obra Gómez Román amósase máis academicista e ecléctico, mais con toques modernistas e secesionistas nalgúns elementos, coma as grilandas verticais e cubos con enfeites de follas de loureiro con froitos e fitas, fendas nas pedras, ornamentación floral, elevadas formas prismáticas que superan a liña da cornixa e se enfeitan con coroas etc. A planta baixa é clasicista e conta con grandes vans entre columnas con base, fuste con aneis, chapitel toscano e arquitrabe. As dúas entradas ao edificio fican en cadanseu corpo que sobresae da liña da cornixa, unha no chafrán (a actual entrada ao Banco Pastor), e a outra na rúa Policarpo Sanz (entrada á Fundación Pedro Barrié de la Maza). O edificio remata nun bico con cúpula no chafrán, que achega verticalidade, a voada molduración e a cornixa achegan horizontalidade á construción. A cabeza de Hermes, deus do comercio, aparece na falsa clave do arco de medio punto do gran van do chafrán. Na cumieira, enriba de cinco piares aparecen cinco figuras que representan os cinco continentes. Tamén salienta a integración do ferro como elemento decorativo nos enreixados das portas e fiestras do andar baixo e nos peitorís dos balcóns.
A Fraga, Veigue, Sada
A Fraga é un lugar da parroquia de Veigue no concello coruñés de Sada, na comarca da Coruña. Segundo o IGE, en 2011 tiña 95 habitantes (48 homes e 47 mulleres).
Parede celular
miniatura|250px|dereita|Célula vexetal coa parede celular en verde. A parede celular é unha capa ríxida situada por fóra da membrana plasmática nas células de plantas, algas, fungos, bacterias e arqueas. Protexe o contido da célula, dá rixidez á estrutura celular, funciona como mediadora en todas as relacións da célula co seu contorno e actúa como compartimento celular. Ademais, no caso de fungos e plantas, define a estrutura e outorga soporte aos tecidos.
Provincia de Bingöl
300px|miniatura|Localización da provincia de Bingöl Bingöl é unha provincia da Turquía. Ten unha extensión territorial de 8.402 km² e unha poboación de 253.739 habitantes (censo de 2000). A súa capital é a cidade de Bingöl.
Parede celular
A parede celular constrúese de diversos materiais dependendo da clase de organismo. Nas plantas, a parede celular componse sobre todo dun polímero de carbohidrato denominado celulosa, un polisacárido, e pode actuar tamén como almacén de carbohidratos para a célula. Os fungos presentan paredes celulares de quitina, outro polisacárido, e as algas teñen tipicamente paredes construídas con polisacáridos e glicoproteínas. Non obstante, algunhas especies de algas poden presentar unha parede celular de composición inorgánica silícica (diatomeas) ou carbonatada (Dasycladales). A miúdo aparecen outras moléculas accesorias integradas na parede celular. Nas bacterias, a parede celular componse de peptidoglicano. Entre as arqueas atopamos paredes celulares con distintas composicións químicas, incluíndo capas S de glicoproteínas, pseudopeptidoglicano ou polisacáridos.
Provincia de Bingöl
Districts
A provincia de Bingöl está dividida en oito distritos:
Parede celular
Parede celular vexetal
miniatura|250px|Esquema da parede celular vexetal. A parede celular vexetal é unha estrutura complexa que, á parte de dar soporte aos tecidos vexetais, ten a capacidade de condicionar o desenvolvemento das células.
Estrutura
A parede celular vexetal ten tres partes fundamentais:
Composición
A composición da parede celular vexetal varía nos diferentes tipos celulares e nos diferentes grupos taxonómicos. En termos xerais a parede celular vexetal está composta por unha rede de carbohidratos, principalmente celulosa, e proteínas estruturais, que está incluída nunha matriz xelatinosa composta por outros carbohidratos, proteínas e ións. A celulosa fórmase na celulosa sintase da membrana plasmática e os glícidos da matriz fórmanse no aparato de Golgi e chegan á membrana en vesículas, que se fusionan con ela e verten o contido no exterior.
Carbohidratos
O principal compoñente da parede celular vexetal é a celulosa. A celulosa é un polisacárido fibrilar que se organiza en microfibrilas e representa entre o 15% e o 30% do peso seco das paredes celulares vexetais.
As microfibrilas de celulosa están unidas por carbohidratos non fibrilares, denominados xenericamente hemicelulosa. Os compoñentes maioritarios da hemicelulosa son xiloglicanos glicuronarabinoxilanos.
A pectina é outro compoñente importante das paredes celulares. Hai pectinas ácidas e básicas. É un polisacárido non fibrilar, rico en ácido D-galacturónico, heteroxeneamente ramificado e moi hidratado. Os compoñentes maioritarios da pectina son: os homogalacturonanos e ramnogalacturonanos I. A matriz de pectina determina a porosidade da parede e proporciona cargas que modulan o pH da parede.
A lignina e a suberina son polímeros complexos compostos por fenilpropanoides e alcohois aromáticos. Acumúlanse nalgunhas paredes secundarias e, en casos excepcionais, en paredes primarias. A lignina, a suberina e ceras como a cutina, confírenlle impermeabilidade á auga aos tecidos nos que se depositan. A lignificación masiva converte os tecidos en madeira, e a suberificación en cortiza. Pode haber depósitos de suberina en só unha parte da parede da célula, como sucede nas bandas de Caspary da endoderme.
Proteínas
A parede celular vexetal tamén está composta por proteínas estruturais. Estas proteínas son ricas nun ou dous aminoácidos, teñen dominios con secuencias repetidas e están glicosiladas en maior ou menor grao. Pénsase que a maioría das proteínas estruturais da parede vexetal teñen estrutura fibrilar e que se inmobilzan por medio de enlaces covalentes entre elas ou con carbohidratos. Sábese que estas proteínas se acumulan na parede en diferentes estadios do desenvolvemento e en resposta a diferentes condicións de estrés.
Considéranse proteínas estruturais da parede celular vexetal as seguintes: extensinas ou proteínas ricas en hidroxiprolina, proteínas ricas en prolina, proteínas ricas en glicina e arabinogalactanas.
Incluídas na rede de polisacáridos e proteínas, encóntranse diversas proteínas solubles, algunhas delas son encimas relacionados coa produción de nutrientes como a glicosidase, encimas relacionados co metabolismo da parede como as xiloglucano-transferases, peroxidases e lacases, proteínas relacionadas coa defensa, e proteínas de transporte.
Bioxénese da parede celular vexetal
A parede celular vexetal orixínase durante a división celular, a partir de vesículas que proveñen do aparato de Golgi. Estas vesículas, cheas dos compoñentes da parede celular, localízanse no fragmoplasto, formado por un conxunto de microtúbulos e vesículas dispostos no centro da célula en división. No fragmoplasto fusiónanse as vesículas do aparato de Golgi, formando a chamada placa celular a cal crece desde o centro da célula en división, ata poñerse en contacto coas paredes laterais, orixinando a parede divisoria. Os plasmodesmos fórmanse á vez que esta parede.
Unha vez formada, a parede celular crece por deposición de capas sucesivas de celulosa. En cada capa, a orientación das microfibrilas de celulosa está guiada polo citoesqueleto do interior da célula, concretamente polos microtúbulos corticais, os cales alinean o complexo encimático responsable da síntese de celulosa, que é a celulosa sintase da membrana plasmática.
O alongamento da célula ocorre no eixe perpendicular ao das microfibrilas da capa de parede que se está depositando, de aí que a síntese da parede e a orientación das microfibiñas de celulosa estea en directa relación co tamaño celular.
Propiedades
A parede dálle á célula rixidez e forza, o que a protexe do estrés mecánico. Permite ás plantas formar e soster a súa forma (morfoxénese). Limita a entrada de moléculas grandes que poderían ser tóxicas para a planta. Permite a creación dun ambiente osmótico estable, evitando a lise en ambientes hipotónicos e axudando a reter auga.
Rixidez da parede
Aínda que na maioría das células a parede ten bastante flexibilidade, sempre mantén unha considerable forza tensional. En realidade, a rixidez dos tecidos das plantas está posibilitado pola súa parede, pero non pola forza da parede, senón principalmente pola turxencia das células, creada pola rixidez da parede e a osmose, é dicir, están inchadas de auga e esta fai presión sobre a parede. A turxencia facilita o crecemento das células.
Nas células con parede secundaria esta acrecenta a rixidez celular. Se a parede secundaria está lignificada por impregnación con lignina nas células do xilema, o tecido convértese en madeira ríxida. Se a impregnación é de suberina convértese en cortiza. Ambos os compostos son ríxidos e impermeables.
Permeabilidade
A parede celular primaria da maioría das plantas funciona de modo ximilar a unha membrana semipermeable e permite o paso de pequenas moléculas e mesmo de pequenas proteínas, cun tamaño de exclusión estimado en 30-60 kDa. A auga e o CO2 poden atravesala. O pH é un factor moi influente no transporte de moléculas a través da parede.
Interaccións da parede celular vexetal
A parede celular é o orgánulo máis externo da célula e dela dependen as interaccións entre células e entre tecidos. Igual que acontece coa matriz extracelular de animais, da parede celular das plantas depende a adhesión ao substrato, a cal é determinate no caso dalgúns elementos vexetais que son móbiles como o pole.