cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wolfgang Amadeus Mozart en Italia
Valoración
Maynard Solomon resume as viaxes por Italia como un gran triunfo, mais suxire que dende o punto de vista de Leopold tamén supuxeron un gran fracaso. Os Mozart tiveron certamente un beneficio financeiro e Wolfgang desenvolveuse artisticamente, converténdose nun recoñecido compositor. Aínda que a recepción dos Mozart non foi uniformemente cordial (foran tratados con frialdade pola corte de Nápoles e o príncipe de Thurn und Taxis os desairara), en xeral os italianos responderon con entusiasmo. Wolfgang fora recibido e ordenado cabaleiro polo Papa, fixérano membro das principais sociedades filharmónicas e estudara co estudoso musical máis importante de Italia, Giovanni Battista Martini. Mais por riba de todo, fora aceptado como profesional da ópera italiana nun teatro de ópera, completando tres encargos cun excelente resultado de crítica e público. Realizou outras composicións froito da súa experiencia en Italia, incluíndo un oratorio, varias sinfonías, cuartetos para cordas e numerosas obras menores.
O fracaso veu pola incapacidade de Leopold, a pesar da súa insistencia, de poder asegurar un prestixioso nomeamento tanto para el como para o seu fillo. Leopold non era consciente da mala imaxe que tiñan deles en xeral; con todo, percibía que había unha barreira intanxible para as súas ambicións en Italia e finalmente recoñeceu que non podía vencer a esas forzas que estaban na súa contra. En calquera caso, os triunfos de Wolfgang en Italia foron efémeros; a pesar do éxito de crítica e público das súas óperas de Milán, non lle encargaron ningunha obra máis nin houbo máis encargos en ningún dos lugares que visitou. Cando se desvaneceron todas as esperanzas da chegada dun nomeamento nas cortes italianas, Leopold procurou asegurar o futuro da familia por outros medios: «Non debemos desanimarnos, xa que Deus nos axudará. Xa resolvín algúns proxectos».
Wolfgang estaba cualificado pola súa habilidade co teclado e o violín, e a súa experiencia como compositor para un posto como o de mestre de capela; mais aos 17 anos de idade era demasiado novo para dito posto. Polo tanto, permaneceu no seu posto na corte de Salzburgo con Colloredo, cun descontento crecente, ata a súa disputa co asistente do Arcebispo durante a súa estadía en Viena en 1781. Leopold, que seguía no seu posto como segundo mestre de capela, permaneceu na corte ata a súa morte en 1787.
Zacarías
Zacarías pode referirse a:
A pega sobre o cadafalso
A pega sobre o cadafalso (en neerlandés, Ekster op de Galg) é unha obra do pintor flamengo Pieter Brueghel o Vello. É un pequeno óleo sobre táboa, practicamente cadrada, pois mide 45,9 cm x 34 cm. Exhíbese actualmente no Museo estatal de Hesse (Hessisches Landesmuseum) de Darmstadt, Alemaña. Data do ano 1568.
Análise
O cadro presenta un claro no bosque onde hai tres campesiños danzando música de gaitas, xunto a unha forca sobre o que está pousada unha pega. O cadafalso álzase no centro do cadro, dividíndoo en dous partes, unha composición manierista co lado dereito máis «aberto» e o esquerdo máis «pechado», coa pega preto do centro exacto do cadro. O cadafalso parece formar un «obxecto imposible», parecido a un triángulo de Penrose, coas bases dos postes plantados de maneira aparente un xunto ao outro, pero co lado dereito do membro da cruz retrocedendo cara ao fondo, e unha iluminación contraditoria.
Outra pega aséntase sobre unha roca na base do cadafalso, preto do cranio dun animal. As únicas persoas ocupan a parte esquerda do primeiro plano: un home defeca nas sombras á esquerda, mentres que outros miran ao tres danzaríns. Á dereita álzase unha cruz cun muíño de auga detrás. O fondo ábrese a unha vista dun val fluvial, cunha cidade á esquerda e un castelo sobre un promontorio rochoso por riba, e unha torre noutro afloramento rochoso á dereita, e outeiros afastados e o ceo por detrás. Tras os danzaríns álzanse dúas árbores entrelazadas, un motivo usado por Brueghel nun debuxo anterior de osos xogando nun bosque. A impresión de profundidade lógrase pola progresión dos tons castaños densos que dominan o primeiro plano, a través de tons medios verdosos na media distancia, até os azuis e grises claros do fondo.
Non se sabe por que ou para quen se pintou o cadro. A súa data de 1568 fai deste cadro un dos últimos de Brueghel antes de falecer en 1569; de feito, quizais sexa a súa obra final. Brueghel pediu á súa esposa que queimase algúns dos cadros á súa morte, pero díxolle que conservase A pega sobre o cadafalso para ela mesma.
Fixismo
miniatura|Creación das estrelas e os planetas Capela Sistina
O fixismo, tamén denominado teoría fixista, é unha doutrina ou teoría filosófica, ou máis ben unha crenza, moi aceptada até o século XVIII. O fixismo describe a natureza na súa totalidade como unha realidade definitiva, inmutábel e acabada.
En bioloxía, sostén que as especies actualmente existentes permaneceron basicamente invariábeis desde a súa creación por un poder divino, sen que xamais ocorreran cambios significativos na súa descendencia. Un dos maiores defensores do fixismo foi o naturalista francés Georges Cuvier.
As especies serían, por tanto, inmutábeis, tal e como foron creadas. Os fósiles serían restos dos animais que pereceron nos diluvios bíblicos ou ben caprichos da natureza.
Manuela Álvarez Lozano
Manuela Álvarez Lozano, nada en Carballo o 21 de marzo de 1957, é unha filóloga galega.
Traxectoria
Catedrática de Secundaria de Lingua Galega e Literatura desde 1984 no IES María Soliño de Cangas.
Fixismo
Fixismo e evolución
Esta crenza oponse á teoría científica da evolución, inaugurada por Darwin, e está moi relacionada co creacionismo, unha teoría paralela, principalmente cristiá (aínda que tamén se dá noutras relixións), e segundo a cal o universo foi creado tal e como o coñecemos por Deus.
Seguindo a Biblia e desbotando as probas científicas que avalan a teoría da evolución, algúns seguidores desta teoría datan incluso a creación do universo nunha data extremadamente próxima, ao redor de seis mil anos, dando incluso o día e a hora na que se produciu.
Fixismo e bioloxía moderna
O descubrimento de fósiles desde a antigüidade, así como outros datos da natureza, levaron a pensadores de moitas culturas a intuír a idea de evolución.
Na Grecia clásica, algúns pensadores presocráticos, como Anaximandro de Mileto (século VI a.C.) deixou constancia diso, intuíndo a evolución dos seres vivos.
Tampouco a teoloxía cristiá estivo sempre indisociabelmente ligada ao fixismo ao longo da súa historia. Así, Tomé de Aquino e Santo Agostiño negaron que Deus creara todas as especies nos primeiros seis días. Segundo esta corrente teolóxica, Deus conferiría un poder produtor ou creador a diferentes elementos da Natureza, e este poder sería o responsábel da creación de vida en distintos momentos da historia da Terra.
O fixismo no século XVIII
O fixismo como hipótese científica non se formalizou até mediado o século XVIII, na obra de Carl von Linné (1707-1778). Este recoñecido botánico sueco, que sentou as bases da taxonomía moderna, desenvolveu formalmente o fixismo; mantiña que as especies se crearan de forma separada e independente, e negou a posibilidade da orixe común dos seres vivos. Hai que dicir que o obxectivo fundamental de Linneo era establecer a grandeza de Deus e da súa creación, co que era consecuente. Pero tamén cómpre dicir que, a medida que Linné foi avanzando no seu traballo, reconsiderou ás súas ideas fixistas, chegando incluso a suprimir determinados textos nas últimas edicións da súa obra.
O zoólogo e naturalista Georges Cuvier (1769-1832), impulsor da anatomía comparada e da paleontoloxía, foi outro dos científicos ilustres que se posicionaron a favor do fixismo. Ante o incesante descubrimento de fósiles de especies desaparecidas, Cuvier foi o pai da teoría (fixista) coñecida como catastrofismo, formulada para explicar a diversidade dos organismos fósiles que contradicían o fixismo.
Segundo Cuvier, a Terra estaría poboada por coleccións independentes de organismos vivos, produto de diversos actos creadores que alternaban con períodos de grades catástrofes, como o diluvio universal da Biblia, durante os cales a maior parte das especies existentes desaparecerían.
No século XIX acumuláronse as evidencias científicas, especialmente os fósiles, que facían cada vez máis difícil a aceptación do fixismo. A publicación de A orixe das especies, de Darwin desatou unha polémica que, finalmente, conduciu á aceptación do feito da evolución pola práctica totalidade dos naturalistas, se ben a teoría evolutiva de Darwin tardaría máis tempo en ser definitivamente aceptada.
O fixismo na actualidade
O fixismo é unha teoría sen fundamento científico, que non soporta unha análise rigorosa. Actualmente son moitas as evidencias da evolución que desmontan calquera teorización de carácter fixista. Parte destas evidencies xéranse a partir da investigación en campos como a estratigrafía ou a paleontoloxía.
Neste sentido resultan igualmente determinantes os estudos sobre a idade da Terra, impulsados nun primeiro momento (século XIX) polos xeólogos británicos James Hutton (1726-1797) e Charles Lyell (1797-1875).
Actualmente nos Estados Unidos os seguidores do fixismo intentan que este sexa ensinado nas escolas públicas en igualdade de condicións que a teoría da evolución.
Non obstante, desde un punto de vista científico, o fixismo non ten hoxe ningunha credencial, sendo radicalmente rexeitado por todas as ciencias que aceptan a teoría da evolución como base.
1526
Europa
esquerda|miniatura|200px|Cabaleiros turcos en Mohacs, iluminura do XVI por Nakkashane
Outros
Historia ano a ano
Gregorio III, papa
miniatura|Moeda coa faciana de Gregorio III
San Gregorio III de Roma, naceu en Siria.
Traxectoria
Non se sabe nada do período que precede o seu pontificado. Despois da morte de Gregorio II, e segundo o costume de entón, o pobo elixiuno como bispo de Roma o 11 de febreiro de 731, e reinou baixo o nome de Gregorio III. Foi o Papa nº 90 da Igrexa católica entre o 18 de marzo de 731 e a súa morte, o 28 de novembro de 741.
Pontificado
Combateu os longobardos e o movemento iconoclasta pero morreu sen erradicar a herexía destes últimos.
Batería
Batería pode referirse a:
Rosende, Ponte, Silleda
Rosende é un lugar da parroquia de Ponte no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2017 tiña 42 habitantes, deles 20 eran homes e 22 eran mulleres. Isto supón unha diminución no número de habitantes con respecto ao ano 2000.
Historia
No ano 1863 trasladouse a liturxia desde a igrexa de San Miguel ao santuario dos Remedios, que se convertería na nova igrexa parroquial. Ademais, anos máis tarde, en 1891, Rosende queda totalmente integrado na parroquia de Ponte.
Xeografía
Por este lugar pasa o río da Gouxa, que aquí recibe os nomes de regueiro de Rosende, río de Rosende ou río da Torre. Esta corrente de auga forma as chamadas "Fervenzas dos Muíños", pouco despois de deixar atrás estas construcións. Máis abaixo, atópase a antiga fábrica da luz. Antes de pasar a carón de Rosende, este río recibe as aguas doutro regueiro procedente do lugar das Casas do Monte, canalizado por debaixo das instalacións da Feira Internacional de Galicia, e que volve a saír a luz no lugar de Meixomence, do cal toma o seu nome.
Poboación
Evolución da poboación:
Actinomyces
Actinomyces é un xénero de bacterias grampositivas da clase das actinobacterias. As Actinomyces son anaeróbicas facultativas (coa excepción de A. meyeri, que é anaeróbica estrita). Todas as especies crecen mellor en condicións anaeróbicas. As especies deste xénero non forman endósporas, e son de forma bacilar, pero as súas colonias forman redes ramificadas parecidas ás hifas de fungos (antes recibían o nome de actinomicetos). O aspecto desta colonias fixo que inicialmente se pensase erradamente que eran fungos, e explica que o seu nome "Actinomyces" en grego signifique "fungo de raios".
Os Actinomyces son coñecidos por causaren doenzas nos humanos, e polo importante papel que desempeñan na ecoloxía do solo. Producen varios encimas que axudan a degradar material orgánico vexetal, lignina, e quitina. A súa presenza é importante para a formación de compost.
Marta Ortega
Marta Ortega Pérez, nada na Coruña o 10 de xaneiro de 1984, é unha empresaria galega, presidenta do grupo Inditex dende 2022.
Actinomyces
Xenómica
As árbores filoxenéticas baseadas nas secuencias dos ARNr 16S indican que o xénero Actinomyces é bastante diverso, e mostra unha ramificación polifilética en varios grupos distintos. O xénero Actinomyces e Mobiluncus forman un clado monofilético na árbore filoxenética construída usando as secuencias das proteínas RpoB, RpoC e ADN xirase B. Este clado está tamén moi apoiado pola presenza nel dun indel sinatura conservado formado por unha inserción de 3 aminoácidos na isoleucina-ARNt sintetase, xa que se encontra só nas especies dos xéneros Actinomyces e Mobiluncus.
Marta Ortega
Traxectoria profesional
Filla de Amancio Ortega, estudou Empresariais na Universidade da Coruña e completouno con estudos na European Business School de Londres. En 2006 foi designada vicepresidenta das sociedades Gartler e Partler, que controlan o 50,01% e o 9,3% do grupo téxtil Inditex. O presidente desas dúas firmas é o seu pai.
Actinomyces
Patoloxía
As especies de Actinomyces están normalmente presentes nas enxivas e son a causa máis común de infección en intervencións odontolóxicas e abscesos orais. Moitas especies de Actinomyces son patóxenos oportunistas de humanos e outros mamíferos, especialmente na cavidade oral. En raros casos, estas bacterias poden causar actinomicose, que é unha doenza caracterizada pola formación de abscesos na boca, pulmóns, ou tracto gastrointestinal. A actinomicose é causada con maior frecuencia pola especie Actinomyces israelii, a cal pode tamén causar endocardite, aínda que os síntomas resultantes poden ser similares aos producidos por infeccións por outras bacterias. Aggregatibacter actinomycetemcomitans foi identificada na enfermidade periodontal.
Marta Ortega
Vida persoal
Grande afeccionada á equitación, ten competido en probas de carácter internacional. Estivo casada co tamén xinete internacional español Sergio Álvarez Moya, do que se separou en 2014. Teñen un fillo chamado Amancio, nado na Coruña o 5 de marzo de 2013. Anteriormente fora o seu mozo o tamén xinete Gonzalo Testa.
Sino, Ponte, Silleda
Sino é un lugar da parroquia de Ponte no concello pontevedrés de Silleda (Comarca de Deza). Tiña 31 habitantes no ano 2017 segundo datos do IGE dos cales eran 17 homes e 14 mulleres. Isto supón un descenso no número de habitantes con respecto ao ano 2000. Baixo este nome queda englobado tamén o núcleo poboacional da Aldea de Riba.
Denominación
A orixe deste nome está ligado á proximidade da antiga igrexa de Ponte. Este nome, en galego antigo, ten o significado de sinal ou instrumento co cal se dá un sinal, así como o de campá, ou xa en sentido figurado, o de campanario da igrexa ou a propia igrexa.
Fraga, Huesca
Fraga é unha localidade e un concello aragonés, de 12.868 habitantes, situado no extremo sueste da provincia de Huesca, no último treito do Val do río Cinca (a 115 km de Zaragoza e a 25 km de Lleida). O municipio, con 435 km² de área, é un dos máis extensos de España. É cabeza do partido xudicial homónimo e capital da comarca do Baix Cinca. Oficiosamente é considerada a capital da Franja de Ponent.
Clima
Fraga ten un clima mediterráneo continentalizado, cunhas temperaturas medias anuais de 14,7 °C e unhas precipitacións medias de 384 mm, que se rexistran na primavera e, especialmente, durante o outono.
Historia
O territorio onde se asenta Fraga pertenceu en época prerromana ao pobo ibérico dos ilerxetes. Durante a dominación romana pasaba por aquí a vía que unía Zaragoza con Tarragona. Aínda que se ten defendido que Fraga era cidade dita Colonia Gallica Flavia, non hai probas que o confirmen.
A partir do século VIII a comarca pasou a formar parte do Al-Andalus, e a cidade foi coñecida como Medina Afraga. Foi tomada polos cristiáns, dirixidos por Ramón Berenguer IV o 24 de outubro de 1149.
Xeolingüística
Fraga pertence á área lingüística catalá-occidental. O catalán utilízase na cidade e arredores, pero non con igualdade fronte ao castelán que domina. Só moi recentemente se autorizou o ensino de catalán nos niveis primario e secundario.
Patrimonio monumental
miniatura|170px|Torre dos Frades
Emblema hacker
miniatura|dereita|130px|O Emblema [[Hacker.]]
O Emblema Hacker é un deseño proposto en outubro do 2003 por Eric S. Raymond, alegando a necesidade dunha unificación e un símbolo recoñecible para a percepción da cultura hacker. Isto non se refire á acción de infrinxir ou irromper sen permiso nos ordenadores, acción realizada polos chamados crackers.
Características
A imaxe en si mesma é unha representación dun planeador (Glider), unha formación no Xogo da vida de John Conwar que viaxa en tódolos ámbitos. Foi descuberta por primeira vez por Richard K. Guy. É a máis pequena nave espacial, e desprázase en forma diagonal a unha velocidade de c/4. O planeador é frecuentemente producido a partir de xeracións preconfiguradas aleatorias.
Copa CERS 2009
A vixésimo novena edición da Copa CERS iniciouse o 18 de outubro do 2008, e finalizou o 19 de abril do 2009 coa disputa da final a catro na localidade catalá de Lloret de Mar (La Selva).
Emblema hacker
Características
Os planeadores son importantes para o Xogo da vida porque son producidos con facilidade, poden ser colisionados entre si para formar obxectos máis complexos, e pode utilizarse para transmitir información a longa distancia.
Copa CERS 2009
O campión desta edición da segunda competición europea foi o catalán CH Mataró, que derrotou cun gol na prórroga na final ao equipo local do C.H. Lloret, finalizando o partido co resultado de 2-1. A XXIX edición da Copa da CERS, comezou o 18 de outubro de 2008 e finalizou o 19 de abril de 2009. Os árbitros designados para a final a catro foron: Enrico Armati (Suíza), Thomas Ullrich (Alemaña) e Derek Bell (Inglaterra).
Emblema hacker
Características
Eric S. Raymond propuxo ó planeador como un emblema para representar ós hackers porque:
Outras representacións
Outras formas para mostrar a imaxe evolucionaron, sobre todo a base da arte ASCII. Os exemplos inclúen:
.o.     |_|0|_|     [ ][*][ ]    [ ][0][ ]      0 1 0   0 I 0 ..o     |_|_|0|     [ ][ ][*]    [ ][ ][0]      0 0 1   0 0 I  ooo      |0|0|0|     [*][*][*]    [0][0][0]      1 1 1   I I I
Representación mínima en ASCII
O 12 de febreiro do 2008, a representación mínima en ASCII foi incorporada na lista de representacións canónicas de Raymond:
''' . ..: '
Xurelo (homónimos)
Xurelo pode referirse a:
Actinomicetáceas
As actinomicetáceas (Actinomycetaceae) son unha familia de actinobacterias que contén o xénero medicamente importante Actinomyces. As Actinomycetaceae comprenden tres xéneros potencialmente patóxenos: Actinomyces, Nocardia, e Streptomyces. Estes organismos están estreitamente relacionados coas micobacterias pero inicialmente foran clasificadas como fungos (actinomicetos) e críase que eran unhas formas de transición entre as bacterias e os fungos.
Filoxenia
A taxonomía aceptada do grupo está baseada na LPSN e no NCBI e a filoxenia está baseada nas secuencias do ARNr 16S da LTP 106 do The All-Species Living Tree Project
Illapu
miniatura|Illapu con Telefunken, en 2009 Illapu é unha banda chilena de folk e música andina, formada en 1971 en Antofagasta.
Trabazos, Trabazos, Castro Caldelas
Trabazos é un lugar da parroquia de Trabazos no concello ourensán de Castro Caldelas na comarca da Terra de Caldelas. Tiña 2 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, que eran 2 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 2 habitantes (2 mulleres).
Historia de Acerbaixán
A historia de Acerbaixán vén de antes do século VII, cando neste século os pobos árabes islamizaran as tribos locais.
Nos séculos XVI e XVII, a rexión era disputada entre o Imperio Persa e o Imperio Turco-Otománo.
Imperio Ruso
Pertencente a Irán (por entón Persia), Acerbaixán foi ocupado polo Imperio Ruso no século XVIII, estando dividido o territorio ata entón en tres provincias: Arran, Shirvan e Nakhchivan.
A administración rusa comezou a fins do século XIX a explotación dos campos petrolíferos de Bakú. Tras a revolución do 1917, toda a Transcaucasia acadou a independencia, mais rematada a guerra civil foi reincorporada á nova URSS, co status de República.
Comunismo
O Acerbaixán, é invadido polos rusos no ano 1920, posteriormente está integrado á Unión Soviética como república soviética en 1936.
Na década de 1980, a rexión de Nagorno-Karabakh, comeza a ser cuestionada polo Acerbaixán ao goberno soviético, xa que o territorio que está na veciña Armenia, componse dunha maioría musulmáns (relixión de Acerbaixán) e 78% armenios. Isto xera protestas do pobo azarí.
Independencia e guerra contra a Armenia
En 1990, realízanse as primeiras eleccións municipais azarís. A vitoria é dos comunistas. Acerbaixán acadou definitivamente a independencia no 1991. En 1991, Ayaz Mütallibov se fai o primeiro presidente do país.
As derrotas de Acerbaixán contra a Armenia tiran Mütallibov do poder, en 1993, Abulfaz Elchibey se fai presidente, pero renuncia o mesmo ano.
Un alto o fogo é obtido en 1994.
Do ut des
Do ut des é unha locución latina que significa literalmente "dou para que me deas". Emprégase xeralmente como fundamento das relacións con intereses recíprocos, como poden ser as dos homes e os deuses na relixión.
O Briño, Borneiro, Cabana de Bergantiños
Neste lugar atópase a capela das Virtudes e do Carme, que data do século XVI, xunto a unha carballeira centenaria que é onde se fai a festa do Carme do Briño o 18 de xullo. Ademais, xunto á capela atópase un cruceiro, que, segundo a inscrición, data do ano 1622.
Trabazos
O topónimo galego Trabazos pode referirse a:
Produto cartesiano
Na Matemática, dados dous conxuntos X e Y, o produto cartesiano (ou produto directo) dos dous conxuntos (escrito como X × Y) é o conxunto de todos os pares ordenados cuxo primeiro elemento pertence a X e o segundo, a Y.
Por exemplo, se o conxunto X é o dos trece elementos da baralla inglesa e o Y é o dos catro paus:
entón o produto cartesiano deses dous conxuntos será o conxunto coas 52 cartas da baralla:
Outro exemplo é o plano bidimensional R × R, onde R é o conxunto de números reais e os pares ordenados teñen a forma de (x,y), onde x e y son números reais (vexa o sistema de coordenadas cartesiano ). Subconxuntos do produto cartesiano son chamados relacións binarias, e as funcións, un dos conceptos máis importantes da matemática, son definidas como tipos especiais de relacións.
Cardinal
O cardinal do produto cartesiano de dous conxuntos é o produto dos cardinais dos conxuntos individuais:
Xeneralización
O produto cartesiano pode ser xeneralizado para máis de dous conxuntos:
ou intuitivamente (X1 × ... × Xn-1) × Xn.
Un exemplo é o seguinte. Sexa o conxunto L con tres elementos: o conxunto M con dous elementos: e o conxunto N con 2 elementos: o produto cartesiano L × M × N é:
Notación potencial
Para expresar o produto cartesiano dun conxunto por si mesmo está permitida a notación potencial:
Así, o mencionado espazo euclidiano tridimensional pódese representar como.
Produto infinito
A observación de que a estrutura do produto cartesiano X^n\, ten unha estrutura semellante ao conxunto das funcións de dominio {1, 2, ..., n} e imaxe X suxire que o produto cartesiano pode ser xeneralizado para infinitas parcelas, como un conxunto de funcións.
Sexa \Lambda\, un conxunto (non-baleiro), chamado conxunto de índices. Sexa un conxunto definido para cada índice  (poden ser iguais ou non). Entón o produto destes conxuntos é definido por:
Muawiya II
Mu'āwiyya II tamén Mu'āwiyya de Yazīd ou Muawiyah II (معاوية بن يزيد ، معاوية الثاني) (684 - 661) foi un califa Omeia que sucedeu o seu pai Yazid I.
Produto cartesiano
Exemplo
Sexa, ou sexa, estamos indexando polos números naturais (sen o cero). Sexa. Entón \prod X_i\, é o conxunto das secuencias de números naturais en que o primeiro termo é 1, o segundo termo é 1 ou 2, o terceiro termo é 1, 2 ou 3 etc.
Proxección canónica
As funcións máis importantes que teñen como dominio un produto cartesiano son as proxeccións canónicas.
No caso finito, a i-ésima proxeción canónica é a función que retorna a i-ésima coordenada.
No caso infinito, como cada elemento de é unha función, temos que:
Produtos de Estruturas Matemáticas
Varias estruturas matemáticas son mantidas, dunha forma natural (canónica) ao se pasar para os produtos cartesianos. Por exemplo:
Esperanza Guisán
Esperanza Guisán Seijas, nada na Coruña o 23 de abril de 1940 e falecida o 27 de novembro de 2015, foi unha profesora e filósofa galega. Catedrática de Filosofía Moral e Política pola Universidade de Santiago de Compostela, introduciu no panorama intelectual de fala hispana o utilitarismo contemporáneo, un dos principais modelos actuais de pensamento ético e político a nivel internacional. Tal e como ela mesma describiu, a súa actividade centrouse na ética normativa, a educación ou desenvolvemento moral, a vinculación entre a ética e a filosofía política e a investigación meta-ética, en especial as cuestións referidas á fundamentación da racionalidade práctica.
Biografía
Nada no seo dunha familia pequenoburguesa, Esperanza Guisán sentiuse atraída dende moi nova polas humanidades. Aos sete anos comezou a escribir pequenos poemas á par que sobresaía na escola en redacción e sintaxe. Era a maior de dez irmáns descritos por ela como “marabillosos, distintos e moi iguais” cos que xogaba a ser mestra, facer teatro, escribir e debuxar. Debido á oposición do seu pai, empresario madeireiro que pretendía que fose a súa sucesora no negocio, non estudou bacharelato. No seu lugar, ingresou con doce anos na Escuela de Altos Estudios Mercantiles da súa cidade para cursar comercio, o cal non lle interesou demasiado a non ser polo alemán comercial, a publicidade e o dereito laboral.
Arredor dos vinte anos comezou a traballar como axudante administrativa no departamento de exportacións dunha fábrica de tecidos, onde coñeceu o mundo da gran empresa e a deficiente organización sindical que había durante a época franquista.
Con todo, as súas inquedanzas filosófica xa se foran xestando durante este período e ata o momento tiña escrito, alén dos poemas cos que se entretiña cubrindo cadernos durante as aulas, un artigo titulado “Igualdad de oportunidades” para o diario compostelán La Noche. Nel reclamaba a importancia do acceso a estudos universitarios por parte da totalidade da cidadanía, independentemente da posición económica de cadaquén, o cal lle custou o comentario dun membro da Falange próximo á súa nai, mais sen maior repercusión.
Aos vinte e tres anos, e tralo suposto quebro da empresa na que traballaba, decide trasladarse a Londres para traballar como au-pair girl. Nesta cidade fica uns meses mentres perfecciona o seu nivel de inglés. Ao seu regreso a España recibe a noticia de que a súa solicitude para seren “Spanish Assistant Teacher” en Inglaterra fora aceptada. Os seus coñecementos en inglés eran moi elevados por aquel entón, grazas ao cal obtivo o primeiro diploma de Cambridge e puido dar clases de conversación na Hornsey High School e na Tollington School.
Tras volver de novo a España, rexeita un traballo que o seu pai lle buscara como tradutora en Madrid, e ingresa na facultade de Filosofía e Letras en Santiago de Compostela, mentres simultaneamente traballa como profesora de inglés no actual colexio Peleteiro. Tres anos despois, no 1967, e tras rematar os estudos comúns de Filosofía, marcha a Valencia a cursar Filosofía, grazas a un préstamo persoal concedido pola “Caja de Ahorros de Galicia”. Alí xerminou definitivamente a súa inquietude intelectual e foi perfilando, entre os anos 1967 e 1970, a vocación específica polos estudos de ética. Ao remate da súa licenciatura, no 1970, presenta a súa tese de doutoramento, denominada "Necesidad de una crítica de la razón pura y práctica", á cal lle seguirá no 1976 a súa tese doutoral, pola que recibiu unha bolsa que lle permitiu abandonar a docencia privada e centrarse na investigación.
A partir de entón continuou a traballar nun amplo e rico conxunto de obras e artigos que adquiriron un gran recoñecemento internacional e que a levaron a ser nomeada vicepresidenta da Sociedade Internacional de Estudos Utilitaristas. No ano 1991 fundou a Sociedad Iberoamericana de Estudos Utilitaristas e, un ano despois, puxo en marcha a revista Télos.
En canto á súa carreira como docente na Universidade de Santiago de Compostela, onde foi catedrática de Ética, salientou o seu compromiso co fomento do espírito crítico característico da filosofía entre as alumnas e alumnos, sempre dende a defensa da democracia e os dereitos fundamentais das persoas, e en especial das mulleres. Nunha ocasión sufriu acoso por parte dun alumno, ao que denunciou por insultos e ameazas.
Influencias
Esperanza Guisán especializouse particularmente na filosofía anglosaxoa, realizando lecturas de autores como John Locke, Thomas Hobbes, David Hume, John S. Mill (no que era unha recoñecida especialista), Henry Sidgwick, George E. Moore, Alfred J. Ayer, Charles L. Stevenson, Helen M. Warnock, Annette C. Baier, Richard M. Hare, Iris Murdoch, Martha C. Nussbauum, Sharon R. Krause, Peter Singer, e un moi longo etcétera. Ademais, leu e coñeceu a tradución castelá de autores como Kierkegaard, Pascal, Max Scheler, Heidegger, Hegel e Marx.
No eido académico, ela mesma destaca a influencia do seu profesor na Universidade de Valencia, Fernando Montero Moliner, quen a animou a traballar sobre a Falacia Naturalista de George E. Moore e dirixiu a súa tesiña de licenciatura, nomeada Necesidad de una Crítica de la Razón Pura Práctica.
Estilo literario
Habitualmente, Esperanza Guisán, tanto nas súas intervencións públicas como nas súas obras mostraba preferencia por un ton coloquial, mediante o cal era facilmente entendible o que pretendía transmitir.
Nocións xerais da filosofía ética
Esperanza Guisán declarouse a si mesma como unha defensora dos valores ilustrados, crítica co dogmatismo e o autoritarismo (o cal enfrontou durante a etapa franquista) pero, sobre todo, como unha “utilitarista cosmopolita”, ou mellor, unha “cosmopolita milliana”, xa que dentro do utilitarismo John S. Mill parecíalle o pensador máis refinado, sensato, sensible e humano. Esta centrouse, primordialmente, no estudo, tradución e reivindicación da obra de John S. Mill, a súa influencia máis notable e predilecta. Así, o seu traballo filosófico dirixiuse principalmente ao eido da ética, que coma ela mesma afirmaría, cambiaríalle a vida no momento en que acadou o curso no cal se impartía a devandita materia. Esta conta como nese momento soubo que iso era todo canto anhelara dende as súas primeiras meditacións sobre a vida boa, xusta e feliz. A proxección ética das súas obras dirixiríase a amosar a capacidade da filosofía para axudar aos seres humanos no seu crecemento persoal, e ao desenvolvemento da civilización como froito non só da paz, senón da amizade e da concordia entre todos os humanos. Así mesmo, esta buscaría co seu traballo intelectual consolidar unha ética de principios morais baseados na condición humana, na busca dunha pretensión de validez universal, inda que sempre aberta a novas melloras, como ela mesma afirmou en máis dunha ocasión. Outro dos obxectivos da súa obra sería o estudo dos conceptos de culpa, satisfacción, honestidade, xustiza, benestar, dignidade ou autoestima, deixando un lugar especial á cuestión central da felicidade, que desenvolverá en obras coma Introducción a la Ética (1995), ou artigos como “Da xustiza á felicidade” (1989), entre outras. Como ela conta nas súas notas autobiográficas, esta baseou a súa actividade intelectual en cinco eidos: a ética normativa, os estudos utilitaristas, a educación e desenvolvemento moral, o estudo da cuestión de como podemos emitir xuízos (e razoamentos) morais correctos ―recorrendo a Piaget e Kholberg―, e a investigación en meta-ética (en concreto, cuestións de fundamento da racionalidade práctica). É respecto desta derradeira vía que constrúe o seu sistema ético propio, artellando elementos da xustiza kantiana, de cariz deontolóxico, con outros hedonistas, coma os epicúreos, ou utilitaristas, coma os de John S. Mill. En definitiva, a proposta ética de Guisán será a dunha teoría da xustiza que inclúa a felicidade, e que teña unha razón práctica empiricamente condicionada ―a diferenza da razón formal kantiana― coma punto de partida, ademais dunha base de mínimo natural en ética― consistente en valores, deberes, dereitos e normas propios da condición humana― que eviten calquera fundamento da moral nalgo trans-mundano ou superior. Ademais, a súa proposta avoga pola recuperación do sentimento de “simpatía” ou “humanidade”, ao estilo de David Hume, coma fundamento persoal do ético, do xusto e do moral; así como por unha concepción do benestar e da felicidade que integre a igualdade, a individualidade e a liberdade como elementos eticamente importantes.
Manifesto hedonista (1992)
Do mesmo xeito que outros autores especializados no eido da ética, Guisán viuse obrigada a teorizar sobre as contradicións producidas entre o eido da razón e o da paixón no ser humano. A solución que esta propón ao conflito é a do “bo hedonista”, que supón a fusión e confusión de paixón e irracionalidade, felicidade e imparcialidade, xustiza e satisfacción do desexo. A obra magna do seu pensamento ético foi o Manifesto hedonista (1992), que reformula as propostas primeiramente expostas en Razón e paixón na ética (1988). Esta obra destaca pola súa constitución anti-academicista, por estar dirixida non só ás filósofas, senón a calquera lector ou lectora potencialmente intelixente e preocupado polos dilemas morais cotiáns. A proposta central da mesma eríxese ao redor da liberación do ser humano con respecto aos tabús e poderes humanos e sobre-humanos de todo signo. Aquí a liberación non se refire unicamente ao eido negativo de remover obstáculos, senón tamén ao logro do auto-despregue e auto-realización do individuo, tanto nas vivencias subxectivas como no referente á convivencia. Coma ela mesma sostería, o obxectivo da obra sería dobre. Por un lado, trataría de superar o hedonismo rudimentario e groseiro, baseado na satisfacción elemental das necesidades primarias. E, polo outro, de refutar as teorías de inspiración deontolóxica, neokantiana e neopuritanas―que na actualidade pretenden ser correctivas do hedonismo “vulgar” imperante―, tanto pola formulación académica das devanditas teorías, como polo uso e desenvolvemento que delas fan a Igrexa e as Institucións moralizadoras.
Ademais, o hedonismo defendido nesta obra non nega o amor propio, senón que pretende aumentalo e potencialo. Nela non se rexeita a busca da comodidade nin o gozo dos bens de todo tipo ―desprezados polos puritanos―, senón que se redefine a “comodidade” e o “benestar” de maneira que se axusten a aquilo que satisfaga as esixencias da intelixencia e da sensibilidade. Para este obxectivo, tomaranse como base dous presupostos optimistas: que o home virtuoso é o home feliz ―e o home feliz é o home virtuoso―, e que á súa vez, o home atópase nunha das fontes máis fondas e duradeiras de goce na loita por transformar e mellorar a sorte dos seus conxéneres. En definitiva, o interese primordial de Guisán vai na liña da elaboración dunha síntese das aportacións de Inmanuel Kant e John S. Mill, así coma do neokantismo e o neoutilitarismo.
Outras obras sobre ética
As principais aportacións de Guisán no eido da ética xiran en torno ás reivindicacións dun fundamento ético con supostos universais revisables, de cariz laico. O seu obxectivo foi sempre a defensa de valores utilitaristas e cosmopolitas, tales como a liberdade de expresión ou a defensa do benestar, ambos expresados no concepto de “bo hedonista”.
Ética sen relixión (1993)
Nesta obra pretendidamente laica, Guisán fala de como a autonomía moral esixe dos cidadáns o rexeitamento de toda norma baseada na autoridade. Segundo esta, as nosas accións non poden xustificarse apelando aos mandatos de deuses, sacerdotes ou caudillos, polo que esta obra constituíu unha apoloxía filosófica en pro da capacidade argumentadora dos individuos en cuestións morais, cimentada sobre os sentimentos humanos. Esta ofreceu unha guía para buscar racionalmente principios de acción baseados nas nosas “paixóns tranquilas” e que puidesen orientar unha educación cívica laica.
Este é un libro de utilidade para deslindar os límites entre a ética e as relixións, que trata o choque entre as morais baseadas nas costumes, tradicións e dogmas coa moral crítica e ilustrada. Con el pretendeuse chegar a morais autónomas, mediante as cales acadar unha ética “apaixonada”, baseada nas razóns e sentimentos humanos, sempre atendendo á procura dunha ética laica da excelencia persoal e o compromiso cosmopolita. Esta obra, que ten como fontes a Platón, David Hume, Baruch Spinoza, John S. Mill, e Bertrand Russell, entre outros, non trata de depreciar calquera tipo de conduta relixiosa, senón aquela que non estea subordinada ao esclarecemento da ética, co fin de potenciar unha ética con liberdade, con gratificacións máximas e entusiasmo.
As influencias de David Hume veñen dadas por que este cría que a ética non pode derivarse de feitos independentes dos seres humanos, senón que toda moral tería que sustentarse no que as nosas “paixóns tranquilas” nos ditasen. Para Guisán, as morais dogmáticas levan en si mesmas o xerme da súa propia aniquilación, en tanto que suplantan a capacidade de razoamento sobre cuestións morais e empurran ao individuo a actuar mediante unha irracionalidade que imposibilita todo diálogo ético. Para a autora, é claro que é posible atopar motivos para aceptar normais morais que non sexan a cega obediencia a un deus, soberano ou líder. Non se pode alcanzar nada “moral” a menos que as normas morais sexan escollidas racional e libremente por suxeitos auto-lexisladores.
Por outra parte, a posibilidade dunha liberdade sen restricións resultaría un inconveniente, polo que sería preciso establecer algún tipo de normativa para garantir a “liberdade igual” de tódolos compoñentes do grupo humano. Neste sentido, a ética posibilitaría un instrumento liberador das capacidades creativas do ser humano de forma que estas permitan a transformación e o cambio social.
Introdución á ética (1995)
Esperanza Guisán dedica esta obra a expoñer un repaso dos principais fundamentos históricos da ética, así coma a dar resposta ao porqué da necesidade de construción dun pensamento ético. Na obra sostén que a pesar de existir diferentes enfoques sobre ética, estes non son infinitos, xa que hai un consenso mínimo acerca do seu obxecto de estudo. Polo tanto, aínda que esta disciplina non teña o mesmo grao de exactitude que outras materias, si goza dun certo estatuto de racionalidade, que a afasta da arbitrariedade, do subxectivismo, e do escepticismo. A ética constitúe unha técnica, unha ciencia e unha arte. Amosa non só os límites, senón as infinitas posibilidades do noso chegar a saber: as posibilidades de creación e recreación das nosas relacións humanas, a orde social, política, económica etc. Para ela, esta ocúpase de todas as ordes do saber que sexan susceptibles de ser recreadas, examinadas e melloradas. Evidencia a vontade de transformación, liberación e cambio do ser humano, coas súas limitacións e potencialidades.
Feminismo
Se ben é certo que Esperanza Guisán non foi unha teórica, propiamente falando, do feminismo, si levou a cabo acción en defensa da igualdade entre homes e mulleres. Tal é así, que a catedrática participou en diversos actos feministas. Unha delas foi a mesa redonda celebrada na Facultade de Filosofía e Ciencias da Educación, onde se tratou o tema do aborto. Nela tamén participaron a avogada Teruca Conde Pumpido―filla de Cándido Conde-Pumpido Ferreiro―, o profesor de Teoloxía Ricardo Viqueira, o médico Pastor Alonso Paz e María José Arca Espiña, militante da AGM.
A proposta de “Campus Stellae”
Esperanza Guisán promoveu unha plataforma denominada, nun primeiro momento, “Campus Stellae”, coa cal reivindicou a presenza feminina no goberno da Universidade de Santiago de Compostela. Concretamente, tratou de amosar que as mulleres universitarias «superan en sensatez, sensibilidad, originalidad y capacidad de organización a los varones, tan ignorantes de los valores femeninos».
Esta plataforma contou co apoio de múltiples mulleres do seo universitario, e foi presentada no Centro de Estudios Avanzados da USC. Dentro dos obxectivos que a levaron a crear a plataforma, está o desexo de construír un espazo mellor na Universidade, onde non caiban a xenofobia, a confrontación, as guerras, o terrorismo nin a intolerancia, así como se asegure a existencia dunha educación moral laica, que estea libre de todo fanatismo e dogma. E, con respecto ás demandas feministas que fixo Guisán, destaca a procura de igualdade e de sentido de compañeirismo cos homes, procurando o saber e a divulgación de todo aquilo que nos humaniza. Trátase dun soño que se pode converter nunha realidade e, nas súas verbas, facendo xustiza «a tantas y tantas inteligentísimas mujeres con que cuenta esta Universidad y como un acto de amor a los varones universitarios», procurando que con este acto se poida acadar «[…] la conjunción de la cultura masculina y femenina».
Na primeira sesión dedicada á plataforma, de apertura ao debate acerca da mesma, acordouse crear unha base programática sólida, dende a cal erguer a plataforma universitaria, concibida como unha dinámica aberta e participativa que vaia máis alá dunha filosofía de marco feminino reivindicativo. A tal primeiro encontro, celebrado na casa de Europa, acudiron vinte e unha profesoras e bolseiras da Universidade, e de diversas facultades, tales como Matemáticas, Bioloxía, Económicas e Empresariais e Filosofía e Letras. O obxectivo era seguir celebrando reunións periódicas, ás cales se fosen sumando cada vez máis mulleres.
Non obstante, o florecemento da plataforma enfrountouse coa obxección da organización de estudantes independentistas AGIR. Esta organización expresou o seu desacordo coa proposta de Guisán, ao entender que non facía máis que fomentar os valores patriarcais contra os cales estiveran loitando dende a propia organización. Especialmente, AGIR centrouse en denunciar as discriminacións e inxustizas que as mulleres padecen nos centros educativos, tratando de fomentar a loita feminista e a unión das mulleres dentro da Universidade, co obxectivo de acabar con tales actitudes machistas.
Análise doutras cuestións
Esperanza Guisán tamén abarcou outras temáticas, como a do matrimonio, a cal trata na súa resposta á obra de Rogelio San Luís, á cal titula “La sencilla historia de las mujeres sin vaso”. Outro tema que tratou, propiamente ético, foi o da pena de morte, que consideraba incivilizada. Se ben parece non ter relación co feminismo, Guisán argumentara que a execución do maltratador en mans da vítima (a cal leva a pensar indubidablemente na violencia de xénero) é igual de inmoral e incivilizada que a propia pena de morte. Segundo ela, configuraría o robustecemento do trato cruel entre os seres humanos.
Eutanasia
Esperanza Guisán tamén se caracterizou por ser unha gran defensora da liberdade das persoas. En efecto, consideraba que a liberdade era un campo moi amplo, dentro da cal habería que contemplar o dereito á eutanasia, isto é, o dereito a unha morte digna. Nas súas verbas: «hay quien piensa que Dios tiene la llave de la vida. Creo que debería dejarse a los seres humanos que dispusieran de ella». Así pois, a catedrática levou a cabo numerosos actos nos que reivindicaba a necesidade de legalizar tal práctica, e a través dos cales pretendía crear conciencia do problema. Un dos máis destacados, e en torno aos cales xurdiu máis polémica, foi o que organizou ―xunto coa Asociación “Derecho a Morir Dignamente” ― en homenaxe a Ramón Sampedro, un home que padecía de tetraplexía e, tras loitar contra a enfermidade, acabou quitándose a vida o 12 de xaneiro do 1998. O acto celebrouse o 5 de febreiro do 1998 nun lugar moi simbólico: a Facultade de Medicina de Santiago de Compostela. Asemade, a homenaxe realizouse como «acto de elogio a una persona que tuvo la valentía y el coraje de intentar cambiar las reglas para poder morir dentro de la ley».
Non obstante, este non foi o único acto conmemorativo en homenaxe á morte de Sampedro. Dende a Asociación “Derecho a Morir Dignamente” organizáronse diversos actos, nos que Guisán participou, como o acaecido no décimo aniversario do seu falecemento. Neste, celebrado na casa de cultura de O Son, tivo lugar unha exposición sobre a vida e obra de Sampedro, para reivindicar a importancia da súa figura na loita a favor da legalización da práctica. Neste acto tamén participaron outros personaxes públicos, tales como Elías Pérez, o escritor Miguel Anxo Fernán-Vello, José Gabriel Vázquez, Ascensión Cambrón, ou Fernando Marín.
Sobre a situación da lingua galega: a normalización lingüística
Esperanza Guisán tamén participou en diversos actos que xiraban en torno ao tema da normalización lingüística. Non obstante, a postura defendida pola autora tendeu a ser polémica, dado que a catedrática de Ética apostou por unha defensa da lingua castelá, de modo que non se discriminase ningún uso de ningunha das dúas linguas. Esta argumentación obedece á súa crenza de que, detrás de toda a política de normalización lingüística, se agochaba unha gran xenofobia, un revanchismo e tamén nesgos relixiosos. Segundo Guisán, os defensores da “lingua de Cervantes” en Galicia sufrían a persecución e o martirio moral do resto, por non falar en lingua galega.