cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peregrinación
Cristianismo
miniatura|[[Fisterra, destino de peregrinacións europeas prehistóricas ]] As máis antigas descricións de peregrinacións cristiás e de peregrinación a Terra Santa remóntanse ao século IV.
Os tres principais lugares de peregrinación cristiá son:
En Galiza son importantes, ademais de Compostela, outros lugares de peregrinación, entre os que salienta: o santuario de Santo André de Teixido, así coma outros lugares onde se celebran romarías ancestrais, moitas veces provenientes de ritos e lugares de peregrinación pagáns (véxase o artigo Romaría).
Entre outros lugares importantes de peregrinación cristiá atópanse:
Islamismo
A peregrinación á Meca —o Hajj— é un dos cinco piares do islam. Cómpre realizala polo menos unha vez na vida de todos os musulmáns aptos. Ademais da Meca, a maioría dos xiítas emprenden unha peregrinación á cidade santa de Mashhad, ao nordeste de Irán. O hajj é unha viaxe interior ao Kab'ah do corazón e a alma.
As tradicións de peregrinacións locais -aquelas emprendidas como visitas ziyarat a tumbas achegadas- atópanse estendidas por todos os países musulmáns. Nalgúns deles, as tumbas de santos e heroes teñen fortes tradicións ziyarat, xa que visitar tumbas en momentos axeitados é unha demostración de identidade social e nacional.
Algunhas tradicións islamistas amosan actitudes negativas ao costume de visitar tumbas.
Hinduísmo
Existen moitos lugares santos de grande importancia para os hinduístas. Cítanse algúns deles:
Os hinduístas cren que acudir a estes lugares conduce á moksha, a liberación do ciclo do renacemento, o samsara.
Bahaísmo
Bahá'u'lláh, no sagrado libro Kitáb-i-Aqdas, recomendou a peregrinación (hajj) a dous lugares: a Casa de Baha’u’llah, en Bagdad (Iraq) e a Casa do Báb en Shiraz (Irán). Nestas dúas etapas separadas, coñecidas co nome de Suriy-i-Hajj, Bahá’u’lláh prescribiu uns ritos específicos para cada unha delas. A peregrinación é de obriga para os homes que están capacitados para realizala, mais os crentes teñen a liberdade de elixir entre os dous lugares. A peregrinación non é de obriga para as mulleres, mais tampouco lles está prohibida. Actualmente estes dous lugares de peregrinación son inaccesíbeis para os bahá’is.
Máis tarde, Abdu'l-Baha designou a tumba de Bahá’u’llah en Bahji a quibla como un lugar de peregrinación (ziyarat) adicional. Ningún rito específico se recomendou para este lugar.
América Central
O concepto da peregrinación xa se coñecía na época precolombiana. Os lugares máis importantes de peregrinación son:
Teotihuacán (visitado incluso séculos despois de que os seus edificios foran ruínas), elixido por ser o lugar onde se achaban todos os deuses xuntos para protexer a creación da humanidade.
Chichén Itzá, o cenote sagrado, un pozo natural consagrado ao deus maia Chac (deus da choiva) e lugar de sacrificios.
Izamal consagrado ao deus creador Itzamná.
Cozumel, consagrado a Ixchel, deusa da lúa e da xestación.
Transbordador espacial Columbia
miniatura|O transbordador Columbia engalando. O transbordador espacial Columbia, designación OV-102 (Orbital Vehicle) foi un transbordador espacial que pertenceu á frota de transbordadores espaciais da NASA. Foi o primeiro transbordador da frota e quedou destruído o 1 de febreiro de 2003 ao regreso da misión STS-107, durante a reentrada atmosférica.
Características
O Columbia foi o primeiro transbordador en ser construído e estar operativo da frota de transbordares estadounidenses. Foi nomeado así polo primeiro veleiro americano en dar a volta ao mundo.
O voo inaugural do Columbia tivo lugar en 1981. Foi o único transbordador que non visitou a Estación Espacial Internacional ao ser demasiado pesado para chegar a ela de maneira eficiente. Despois de 26 voos foi sometido a unha revisión e renovación completas, en 1999. O segundo voo despois da renovación, a misión STS-107, rematou coa nave destruída durante a reentrada atmosférica.
Capu di Bonu
Capu di Bonu é un sitio arqueolóxico localizado no concello de Bisinchi, Córsega.
Realizáronse dúas campañas arqueolóxicas, en 1986 e 1992. O asentamento consiste en dous enterramentos de cofres funerarios datados a finais do século I, aínda que os cofres puideran ser reutilizados e construídos no terceiro milenio antes de Cristo.
Osedo
O topónimo galego Osedo pode referirse a:
Guimarás, Allariz (Santo Estevo), Allariz
Guimarás é un lugar da parroquia de Allariz (Santo Estevo) no concello ourensán de Allariz na comarca de Allariz - Maceda. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2010 tiña 28 habitantes (17 homes e 11 mulleres).
O lugar está atravesado pola estrada OU-320.
Campionato Portugués de Rugby 2015-2016
A tempada 2015-2016 do Campionato Portugués de Rugby foi a 58ª edición da máxima competición nacional de clubs de rugby en Portugal, organizada pola Federación Portuguesa de Rugby.
Serra Gamoneda
A Serra Gamoneda é un macizo montañoso de curta lonxitude, situado ao noroeste da provincia de Zamora, na comunidade autónoma de Castela e León, España.
Caracterízase pola súa curta lonxitude, encontrándose situado entre a marxe esquerda do río Tuela e o breve altiplano, preto de Pedralba de la Pradería, onde o río Calabor forma un val que enlaza co sistema inferior da Serra da Culebra.
Esténdese lonxitudinalmente en dirección leste-oeste, ao sur da serra Segundeira, uníndose a ela polo porto do Padornelo.
A súa serra caracterízase pola súa deforestación e escasa vexetación, con belas vertentes como a do Tuela, o pequeno val do Gamoneda e o de Requeixo.
Topónimo
A orixe do seu nome parece remontarse a épocas da Baixa Idade Media. A teoría máis estendida afirma que Gamoneda ten a súa orixe na presenza de  asfódelos chamados gamones en castelán e leonés, un xénero de plantas vivaces herbáceas, bianuais ou perennes, oriúndas do sur e centro de Europa.
Bardaos
O topónimo galego Bardaos pode facer referencia a:
Julie & Julia
Julie & Julia é un filme estadounidense de 2009 escrito e dirixido por Nora Ephron e protagonizado por Meryl Streep, Amy Adams, Stanley Tucci, e Chris Messina. O filme conta a vida da chef Julia Child, nos primeiros anos da súa carreira culinaria, e a de Julie Powell, quen aspira a cociñar as 524 receitas do libro de cociña de Child en 365 días, un desafío que describiu no seu blog e que a converteu nunha autora.
Casto Méndez Núñez
Casto Méndez Núñez, nado en Vigo o 1 de xullo de 1824 e finado en Pontevedra o 21 de agosto de 1869, foi un mariño e militar, contraalmirante da Real Armada Española e heroe da Primeira Guerra do Pacífico. A cuarta fragata da serie F-100 da Armada Española, en servizo desde marzo de 2006, leva o seu nome e no Museo Provincial de Pontevedra pódese visitar unha recreación do seu camarote.
Formación
miniatura|200px|Placa na casa natal en Vigo.
A expedición ós Estados Pontificios
Por aquel tempo, os disturbios producidos en Italia polos intentos de unificación e a proclamación da República Romana, despoxaran o Papa dos seus bens temporais. Narváez, por entón Presidente do Consello de Ministros, ordenou a formación dun exército e despachou unha expedición a Roma, acordando previamente o apoio das principais potencias católicas: Austria, Francia e máis as Dúas Sicilias.
Era a primeira vez en moitos anos que España afrontaba un desprazamento de homes e buques sen apoio directo da península, o que non deixaba de ser un reto importante. A expedición estaba formada polos vapores de rodas Isabel II, Vulcano, Lepanto, Piles, Castilla e Blasco de Garay, a fragata Cortés e as corvetas Villa de Bilbao e Mazarredo, ó mando do brigadier José María de Bustillo. Transportaban a un exército de cinco mil homes ó mando do xeneral Fernando Fernández de Córdova, marqués de Mendigorría. miniatura|250px|Méndez Núñez por [[Agustí Querol (1890) na Alameda da Praza de Compostela de Vigo.]] Despois dunha travesía un pouco molesta polos malos ventos e un temporal chegaron a Gaeta, e o Papa Pío IX pasou revista ás forzas, ás que bendiciu. Puxéronse, pois, en marcha, tomando posicións en Terracina, sen encontraren unha resistencia seria ó seu paso. Ó pouco, e xa co campo despexado, entrou o xeneral francés Nicolas Oudinot en Roma, á fronte de trinta mil homes, polo que se restableceron os Estados Pontificios e a forza expedicionaria española regresou á Península desilusionada. A Méndez Núñez concedéuselle (ó igual que a tódolos integrantes desta expedición) a Cruz de Pío IX concedida polo Papa, máis o recoñecemento polos seus distinguidos servizos, recibindo as Grazas por Real Orde.
Servizo en Ultramar
En 1850 foi ascendido a tenente de navío, outorgándolle o mando da goleta Cruz, do porte de sete canóns. Con este buque realizou, pola urxencia de trasladar uns pregos á Habana, unha viaxe de dificultade extrema, pois a goleta estaba a punto de entrar en carena, pero a premura e a escaseza de buques obrigouno a levalo a cabo. En tan malas condicións ía o buque e os tempos foron tan malos, que durante a viaxe non puideron prender o lume nin un só día, e só a pericia de Méndez Núñez conseguiu que recalase naquel porto sen sufrir graves avarías, facéndose a viaxe moi arriscada e esgotadora, tanto para o mando como para a dotación. Posteriormente, foi transbordando dun buque a outro, todos baixo o seu mando, entre eles o vapor de rodas Narváez, a fragata de hélice Berenguela e a urca Niña.
No ano 1855, ó terminar esta progresión de mandos e polas súas dotes xa demostradas, foi chamado ó Ministerio de Mariña. Como o seu carácter era inquedo, neste posto pouco podía facer, polo que se adicou a aprender procedementos técnicos, por medio da lectura e o estudo, levándoo a traducir do inglés un Tratado de Artilaría Naval, que foi presentado á Raíña, recibindo por isto as Grazas por Real Orde.
Ese mesmo ano recibiu a orde de presentarse nas illas Filipinas, polo que embarcou no vapor de rodas Narváez. Á súa chegada outorgóuselle o mando do vapor de rodas Jorge Juan, que pertencía ás forzas navais do Apostadero de Manila. Nunha das derrotas, que eran rutina, en estado de vixilancia e protección da navegación, fronte á costa de Basilán, enfrontouse a tres “barotos”, un tipo de embarcación case insomerxible, máis dúas bancas piratas xoloanas, que levaban derrota ás illas Visaias e ó mando do príncipe indíxena Datto, Pau-Li-Ma. No enfrontamento tódolos buques piratas fóronse a pique malia que o Jorge Juan só contaba con trinta homes e un único canón en colisa, polo que era moi inferior en número e armamento ós seus inimigos.
En 1861 ascendérono a capitán de fragata e recibiu o mando da goleta Constancia e con ela anexas tódalas forzas sutís do Sur do arquipélago de Filipinas.
Coñecendo que o raxá de Buaián (en Mindanao) se fixera forte na costa de Pagalungán, á beira do Gran Río, nunha fortaleza que se supuña inexpugnable; estaba rodeada dunha muralla de sete metros de altura e seis de espesor, circundada e protexida por un foxo de quince metros de anchura e artillada con canóns de curto alcance, ademais de moi ben gornecida e abasteciada. Malia todo isto decidiu atacar, mandando a aquel lugar a toda a súa división, formada polas goletas Constancia e Valiente e as canoneiras Arayat, Pampanga, Luzón e Toal. Ordenou o desembarco das dúas compañías do exército que transportaban, que intentaron avanzar protexidas polo fogo das goletas, pero o terreo cenagoso impedía un avance rápido, e vendo que así o único que se conseguía era ter baixas innecesarias, ordenou a retirada. miniatura|275px|"Más vale honra sin buques que buques sin honra". Após unha noite de recuperación de forzas, ó amencer volveu atacar, sendo os xefes o tenente de navío Malcampo e o alférez de navío Pascual Cervera, que ía como segundo da forza. No desembarco foron apoiados polos canoneiros Arayat e Pampanga, e co seu apoio artilleiro lograron alcanzar un terreo moito mellor, pero a unha distancia maior da fortaleza; así mesmo, aínda que con dificultade, lograron posicionar varias pezas de artillería de desembarco; malia todo a tenaz resistencia dos xoloianos non permitía achegarse máis á Cota; foi cando Méndez Núñez decidiu dar o golpe final. Ordenou sondar algunhas zonas con botes e baixo o fogo inimigo, e ó comunicárselle a profundidade decidiu tomar á abordaxe a Fortaleza como se dun buque se tratase. Elixido o lugar lanzou á súa goleta contra a fortaleza, manobrando con mestría, atinxiu que os seus homes asaltasen a pertinaz Cota, asemade que as forzas desembarcadas se lanzaban sobre a muralla, aínda que no ataque caeu ferido Malcampo, cun balazo que lle atravesou o peito, saíndolle a bala polas costas. A Cota caeu en mans dos españois mercé á decidida e arriscada decisión do seu comandante en xefe.
A banda das crechas
A Banda das Crechas é un grupo estable formado no bar A Casa das Crechas de Santiago de Compostela. No ano 2010 editaron o seu primeiro álbum, ABDC.
A banda está formada por doce músicos. Adoitan xuntarse para tocar os mércores dos meses do curso escolar, para interpretan cancións e melodías tradicionais galegas e do resto do mundo. O seu repertorio, así como a duración dos concertos, vai en función da resposta do público.
Casto Méndez Núñez
De Filipinas ao Callao
Estando carboneando o seu buque no fondeadoiro de Santiago de Cuba chegáronlle novas do levantamento en Puerto Plata, na illa de Santo Domingo; apresurou o labor que se efectuaba no buque e ordenou o embarco de seiscentos cincuenta homes do exército cunha batería de artillería de montaña, facéndose ó mar. Aproveitando que era unha noite sen lúa, penetrou no porto sorteando as augas pouco profundas e logrou desembarcar as súas forzas tan sixilosamente que estas lograron chegar ó único forte que aínda quedaba en mans dos españois, sen que os rebeldes atinxisen apercibirse do reforzo chegado. miniatura|175px|En [[Santiago de Compostela.]] Ó seu regreso á península outorgóuselle o mando da fragata Princesa de Asturias, coa que participou no bloqueo de Manzanillo e de Monte Cristi, aínda que non por moito tempo, pois sendo ben coñecido dos seus superiores, asignóuselle o mando no Ministerio da Mariña como xefe de persoal.
Durante a guerra entre Bolivia, Chile, Ecuador e o Perú contra España (1864-1866), foi ascendido a vicealmirante e comandante en xefe da escuadra española tras o suicidio de José Manuel Pareja o 28 de novembro de 1865, a bordo da fragata Numancia, procedeu a realizar un bloqueo naval á cidade de Valparaíso pero por falta de buques só foi efectivo no porto. O 31 de marzo de 1866 bombardeou a cidade e o porto de Valparaíso, logo dun ultimato presentado o 24 de marzo,; a continuación dirixiuse a El Callao, chegando o 25 de abril e tras un bloqueo atacou as fortificacións do porto de Callao o 2 de maio de 1866. A férrea defensa do Callao e a chegada de máis navíos chilenos fixo que retirase as súas forzas, con dous dos seus cinco buques avariados e ferido no seu camarote. Porén, deu orde de que cese o fogo, suba a xente ás enxarcias e se dean os tres vivas de ordenanza antes de nos retirar ó entender que cumprira o seu propósito. Foi aquí onde pronunciou a súa famosa frase de:
En 1868 o goberno provisorio ascendeuno a tenente xeneral e vicepresidente da Xunta de Goberno da Armada, pero en carta ao ministro da Mariña, Juan Bautista Topete, rexeitou o nomeamento.
Catro buques da Armada Española levaron o seu nome. Unha fragata blindada, un cruceiro lixeiro, un destrutor e a fragata F-104.
Gres, Gres, Vila de Cruces
Gres é un lugar da parroquia de Gres, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o IGE, en 2017 tiña 44 habitantes (22 homes e 22 mulleres).
Joaquín Fernández Sestelo
Joaquín Fernández Sestelo, finado en Salceda de Caselas o 28 de marzo de 1917, foi un farmacéutico, agrarista e xornalista galego.
Traxectoria
Farmacéutico en Salceda de Caselas. Dirixiu o periódico El Despertar. En 1916 foi perseguido, condenado por inxurias e desterrado.
Recoñecementos
En 1925 o concello de Salceda de Caselas acordou poñer o seu nome a unha rúa.
Vida persoal
Casou con Petra Caballero Pérez e foi pai de María del Pilar Fernández Caballero.
Illa Salisbury, Rusia
Illa Salisbury, (ruso: Остров Солсбери; Ostrov Solsberi) é unha illa situada na zona central da Terra de Francisco Xosé, Rusia.
A illa Salisbury é relativamente grande e longa, cunha superficie de 960 km². O seu punto máis alto ten 482 m e practicamente toda a superficie da illa está cuberta de xeo.
A illa Salisbury é parte do subgrupo da terra de Zichy do arquipélago de Francisco Xosé. Ten moi pouco mar aberto ao redor dela, quedando atrapada entre a illa Luigi e a illa Champ nas súas beiras suroeste, illa Ziegler no nordés e illa Wiener Neustadt no leste.
Esta illa nomeouse así polo profesor de xeoloxía Rollin D. Salisbury (1858-1922), da Universidade de Chicago. Salisbury foi o segundo ao mando na expedición de socorro de Peary.
A illa de Salisbury no arquipélago de Francisco Xosé non debe confundirse coa illa Salisbury do Canadá.
Henry Cavill
Henry William Dalgliesh Cavill, nado o 5 de maio de 1983 na Illa de Jersey, nas Illas Anglo-normandas, é un actor británico de cinema e televisión.
Illa Salisbury, Rusia
Illas adxacentes
miniatura|left|400px|Varias illas da Terra de Francisco Xosé conxeladas
Coalición Democrática Unitaria
miniatura|right|Logotipo da Coalición Democrática Unitaria A Coalición Democrática Unitaria (en portugués: Coligação Democrática Unitária, CDU) é unha coalición de partidos de esquerda de Portugal, formada polo Partido Comunista Portugués (PCP), Partido Ecoloxista "Os Verdes" (PEV) e Intervención Democrática (ID).
A CDU concorreu a tódalas eleccións lexislativas dende 1987, obtendo os seguintes resultados:
1987: 15,49% (31 deputados de 250)
1991: 8,80% (17 deputados de 230)
1995: 8,57% (15 deputados de 230)
1999: 8,99% (17 deputados de 230)
2002: 6,94% (12 deputados de 230)
2005: 7,54% (14 deputados de 230)
2009: 7,88% (15 deputados de 230)
A CDU posúe tamén influencia a nível do poder local, liderando a maioría das autarquías nos distritos de Bexa e Setúbal, mais tendo presidencias de cámara noutros distritos, como Évora, Portalegre, Lisboa, Santarén e Leiria.
Lech Wałęsa
Lech Walesa, nado o 29 de setembro de 1943 en Popowo, é un político polonés.
Traxectoria
É un dos fundadores e líder de Solidariedade, a primeira central sindical independente do bloque soviético. Gañou o Premio Nobel da Paz en 1983 e foi presidente de Polonia entre 1990 e 1995.
Traballou como electricista nos Estaleiros Lenin, en Gdańsk onde se iniciou como sindicalista. Fundaría xunto con outros traballadores o sindicado Solidarność
Organoloxía (novela)
Organoloxía é unha novela erótica de Eva Moreda, publicada en 2010 por Edicións Positivas, logo de gañar o Premio Narrativas Quentes.
Trama
Lucía (a narradora), Carolina, Alicia, Xandra, Vic, Enma e Carmela son sete profesoras de música do conservatorio, que quedan pechadas de noite na sala para o profesorado. Para facer máis levadía a espera até que as veñan rescatar, comezan a contar cada unha un relato erótico da súa experiencia relacionado co mundo da música. Con todo, o grupo desconfía de que foi Benigno, outro profesor do conservatorio, quen as pechou para escoitalas. Entre relato e relato, a propia Lucía fala da situación no momento e da súa relación co resto das mulleres, especialmente con Xandra, da que fora moi amiga, pero coa que agora non se leva demasiado.
Comeza Caro, a profesora de piano, falando das súas preferencias á hora de escoitar a Johann Sebastian Bach, e di que o seu mito erótico fora sempre deitarse cun home con uniforme fascista, ben das SS (especialmente Goebbels), da Falange Española ou da garda de Mussolini. Tras contactar con varios neofascistas da cidade onde estudaba, chegou á conclusión de que era imposible atopar a alguén que conxugase as ideas totalitarias co gusto por Bach, e decide disfrazarse ela mesma de fascista para poder cumprir a súa fantasía.
Lucía, profesora de guitarra, lembra unha viaxe a Grecia xunto a Xandra, onde coñeceron a un rapaz que tocaba o bouzouki nun grupo. Viven en pisos enfrontados, e despois dun concerto do grupo del, a través da ventá ela mastúrbase mentres el debulla unha mazaroca.
Carmela, profesora de gaita, fala dun encontro tras un congreso sobre ese instrumento, no que coñece a Radomir, un gaiteiro balcánico co que se deita, se ben o encontro sexual non vai ben porque o gaiteiro recorda a cabra coa que se fixo o fol da súa gaita.
Enma, profesora de canto, fala dunha ocasión en que é chamada para ir cantar nun coro nunha voda. Alí coincide cun rapaz que canta con voz de contratenor. Logo de mirarse con desexo durante o enlace, van a un bar e finalmente a casa del. Alí teñen uns preliminares que ela considera marabillosos, pero non pasan ao coito porque el non ten pene, pois é un castratto accidental.
Vic, que ensina música de cámara, conta un encontro con dous rapaces homosexuais. Eles só a deixan entrar ao seu piso a condición de que ela estea queda mentres mira o encontro sexual. Porén, ela fantasea escoitando un disco de Brahms que puxera un deles, considerando que a música é o mellor excitante.
Xandra, que toca o saxofón, conta como foi o seu primeiro orgasmo. De nova, decidira xunto a Lu competiren por ver quen acadaba antes un orgasmo. Para logralo, mercan por catálogo uns xoguetes sexuais. Nun principio, con música de Charlie Parker, non logra chegar ao orgasmo porque mete o xoguete na vaxina, sen saber aínda que necesita estimular o clítoris para ter unha resposta sexual. Logo de varios intentos, non é ata unha noite en que está medio bébeda, que comeza a experimentar co seu sexo e acada o clímax.
Finalmente, chega Benigno para abrirlles a porta, e despois dos relatos, Xandra e Lu deciden retomar a súa amizade.
Narración
A obra utiliza un narrador múltiple en primeira persoa, pois á parte da narradora principal, son as seis protagonistas as que contan cadansúa historia. Este formato é utilizado xa en obras como Decamerón ou Á lus do candil.
Partido Republicano (Timor Leste)
miniatura|Partidu Republikanu O Partido Republicano (Partidu Republikanu) é un partido político de Timor Leste. Nas últimas eleccións parlamentarias celebradas o 30 de xuño de 2007, o partido obtivo o 1.06% dos votos totais emitidos e non acadou ningún escano no parlemnto, xa que non acadou o mínimo do 3% necesario.
Teodoro Comneno Ducas
En 1224 tomou posesión do reino latino de Tesalónica e alí foi coroado emperador. Mentres se preparaba para atacar a mesma Constantinopla, tivo coñecemento das negociacións entre Iván Asen II de Bulgaria e a familia imperial latina, e decidiu marchar contra os búlgaros, pero foi derrotado na batalla de Klokotnitsa en 1230. Sendo feito prisioneiro e logo cegado, viuse obrigado a abdicar en favor do seu irmán Manuel. Teodoro permaneceu prisioneiro do emperador búlgaro até 1237, cando Iván Asen II casou coa súa filla e logo concedeulle a liberdade. Regresou a Tesalónica xunto ao seu fillo Xoán a gobernar o reino, que nese momento estaba ameazado por Xoán III Ducas Vatatzés, emperador de Nicea. Terminou a súa vida nunha prisión nicena, onde en 1252 Xoán III o deportara.
Traxectoria
O 1204, á caída de Constantinopla, estivo ao servizo de Constantino Láscaris e á súa morte do seu irmán Teodoro I Láscaris, pero en 1205 regresou a Europa para unirse ao seu medio irmán Miguel Comneno Ducas, que se apropiou do Epiro co título de déspota.
Miguel foi asasinado en 1215 e o seu irmán Teodoro sucedeuno e incorporou aos seus dominios a rexión entre o río Drin (en Albania) e o mar Adriático. En 1216 Teodoro asegurou a fronteira norte cun tratado co duque de Rascia (en Serbia), e cos latinos asinou unha tregua. Logo atacou aos búlgaros de quen tomou Prilep e Ohrid.
En 1217 o emperador latino Pedro II de Courtenay atacou Durazzo, pero foi rexeitado e caeu nunha trampa na costa albanesa sendo feito prisioneiro (non foi liberado, e morreu prisioneiro en 1219). En 1218 Teodoro iniciou unha campaña de catro anos contra o reino de Tesalónica, que se estaba expandindo sobre todo en Tesalia (1218-1222) e que supuxo a ocupación de gran parte do reino, desde Platamon no sur, até Serres e Drama no nordés. Tesalónica foi asediada, e Guido Pallavicini asumiu a dirección da cidade como rexente do mozo Demetrio de Montferrato que marchou a pedir axuda ao papa e aos señores italianos.
O emperador Roberto I de Constantinopla enviou algúns soldados ao ano seguinte (1223), pero un ataque de Xoán III Ducas Vatatzés de Nicea obrigou a retirar ditas tropas. Teodoro ocupou logo Adrianópole e parte de Tracia. En 1224 chegou a Tesalónica Guillerme IV de Montferrato para defender a coroa do seu irmán Demetrio, pero as súas tropas foron decimadas por unha epidemia de peste na que faleceu o mesmo Guillerme IV e nese mesmo ano a cidade rendeuse. Teodoro entrou en Tesalónica e proclamouse emperador (deixando así o título de déspota) mentres que os seus soldados xa se achegaban a Constantinopla.
As operacións non continuaron debido a conflitos cos búlgaros e Teodoro dedicouse a consolidar o seu poder. En 1227 o novo rei de Serbia, Estevo Radoslav, que acababa de suceder ao seu pai Estevo I Nemanjić, declarouse vasalo de Epiro. En 1230 a República de Ragusa recoñeceu a soberanía de Teodoro.
En 1230, no cume do seu poder, Teodoro atacou o territorio búlgaro pero sufriu unha grave derrota na batalla de Klokotnitsa, na beira do río Maritsa, e foi feito prisioneiro. Inicialmente foi tratado con honras, pero en canto se descubriu que el e o seu fillo Xoán preparaban un complot contra o tsar Iván Asen II, foi cegado. Os territorios conquistados por Teodoro aos latinos foron sometidos ao tsar búlgaro (menos unha parte de Tesalia), e os búlgaros entraron sen pouca resistencia en Albania e Durazzo.
Manuel Comneno Ducas, irmán de Teodoro, casou cunha filla de Iván Asen, tomando o poder en Epiro, Etolia, Acarnania, Macedonia e parte de Tesalia, e conservouno porque se recoñeceu vasalo do tsar de Bulgaria. Ragusa rexeitou a soberanía de Epiro en 1232 e Serbia fíxoo en 1233.
En 1237 Teodoro foi liberado xunto co seu fillo Xoán. Volveu ao resto dos seus dominios e rapidamente a nobreza volveu ao seu lado e depuxo ao seu irmán Manuel, que fuxiu a Nicea. Teodoro, restablecido, abdicou a favor do seu fillo Xoán, e casou a unha filla súa con Iván Asen, garantindo así a neutralidade do mesmo.
Con todos estes disturbios, Miguel Comneno Ducas (fillo do déspota Miguel I), que estivera no exilio, tomou o poder en Epiro, Etolia e Acarnania, e proclamouse déspota destas rexións e de Corfú, deixando a Xoán só algúns territorios principalmente en Tesalia. Logo en 1339 o exiliado Manuel regresou con soldados que lle deu o emperador de Nicea e desembarcou preto de Tesalónica. Pero Manuel e Teodoro chegaron a un acordo e establecéronse un goberno conxunto entre Xoán e Manuel.
En 1241 Manuel morreu e Nicea enviou tropas a Tesalónica e nestes combates Teodoro foi feito prisioneiro. Foi finalmente liberado e o seu fillo Xoán (que tivo que renunciar ao título de emperador, recuperando o de déspota, e declarándose vasalo de Nicea) deulle o goberno de Vodena, unha das cidades que conservaba. Xoán morreu en 1244 e sucedeuno o seu irmán Demetrio Comneno Ducas que en 1246 foi deposto por Nicea e enviado ao exilio.
Teodoro conspirou contra Nicea co déspota do Epiro Miguel II Comneno Ducas, quen invadiu as posesións nicenas en Tesalia e Macedonia e ocupou a costa de Macedonia en 1251. En 1252 Nicea pasou á ofensiva e recuperou as súas posesións, xunto coa fortaleza de Kastoriá e chegando até Albania. Miguel II pediu a paz e asinou o tratado de Larisa polo cal renunciaba a favor de Nicea os territorios gregos occidentais que tomara en Bulgaria, e de Prilep e Kroja en Albania, e a cambio recoñecíaselle o título de déspota de Epiro, pero como vasalo do emperador de Nicea. Teodoro foi feito prisioneiro novamente e enviado ao exilio en Nicea onde morreu despois de 1252.
Devanceiros
Devanceiros de Teodoro Comneno Ducas
Metano atmosférico
O metano atmosférico é o gas metano presente na atmosfera terrestre. As concentracións que alcanza o metano atmosférico son de grande interese debido ao impacto que este gas ten no cambio climático, xa que é un dos gases de efecto invernadoiro máis potentes da atmosfera. O potencial de quecemento global en 100 anos do metano é 29, é dicir, nun período de 100 anos, captura 29 veces máis calor por unidade de masa que o dióxido de carbono e 32 veces máis que o efecto que teñen as interaccións dos aerosois (a cifra exacta varía segundo a estimación consultada). Os nives de metano globais chegaron a 1800 partes por billón (ppb) en 2011, un incremento 2,5 veces maior que o que había na era preindustrial (722 ppb), o que representa o valor máximo desde hai polo menos 800.000 anos. As súas concentracións son maiores no hemisferio norte porque as maiores fontes de emisión (naturais e humanas) están localizadas en terra, e ese hemisferio ten máis superficie continental. As concentracións varían estacionalmente cun mínimo ao final do verán, principalmente debido á eliminación de metano producida por reaccións co radical hidroxilo. 400px|miniatura|dereita|Concentracións de metano ata 2011.
Aos inicios da historia da Terra, aproximadamente hai uns 3,5 miles de millóns de anos, había 1.000 veces máis metano na atmosfera terrestre que o que hai agora, que era liberado á atmosfera pola actividade volcánica. Durante este tempo, apareceron as primeiras formas de vida sobre a Terra. Estas primeiras bacterias primitivas que apareceron fixeron aumentar a concentración de metano ao converteren o hidróxeno e o dióxido de carbono en metano e auga. O oxíxeno non supuxo unha proporción importante da atmosfera ata que evolucionaron os organismos fotosintéticos en etapas posteriores. Sen oxíxeno, o metano permanecía na atmosfera durante máis tempo e acadaba maiores concentracións que as actuais.
O metano orixínase preto da superficie, e é transportado á estratosfera polo aire ascendente dos trópicos. As acumulacións incontroladas de metano na atmosfera terrestre son controladas de forma natural (aínda que a influencia humana pode alterar esta regulación natural) por medio da reacción do metano con radicais hidroxilo formados a partir de átomos de oxíxeno singulete e con vapor de auga. miniatura|dereita|400px|Concentracións de metano (curva verde) durante 420.000 anos segundo datos tomados de mostras de xeo da [[estación Vostok Station|estación de investigación antártica Vostok. O período actual está á esquerda.]]
O metano como gas invernadoiro
O metano na atmosfera terrestre é un forte gas de efecto invernadoiro, o cal se cuantifica co seu potencial de quecemento global, que se pode medir nun período de 100 anos ou de menos, comparado coa mesma masa de dióxido de carbono no mesmo período. O metano ten un grande efecto (100 veces maior que o do dióxido de carbono) en breves períodos (ten unha vida media na atmosfera de 7 anos, segundo algunhas estimacións ), mentres que o dióxido de carbono ten un efecto pequeno pero durante períodos longos (uns 100 anos). A causa desta diferenza de efectos e de períodos de tempo, o potencial de quecemento global do metano en 20 anos é de 86 e baixa a 29 en 100 anos (pola súa pouca persistencia na atmosfera).
A concentración do metano na atmosfera incrementouse nun 150% desde 1750, e agora supón o 20% de forzante radiativo total de todos os gases de invernadoiro de vida longa e mesturados globalmente. Segundo a NOAA as concentracións de metano atmosférico están por riba de 1820 ppb, principalmente debido á liberación de metano ártica a partir da fusión de clatratos de metano. A concentración de metano atmosférica non foi tan alta desde hai centos de miles de anos e correlaciónase co incremento en 9 °C da temperatura media da Terra.
Ciclo global do metano
miniatura|center|550px|Diagrama moi simple do ciclo global do metano que mostra o fluxo do metano desde as súas fontes á atmosfera e os sumidoiros que consomen metano. A explicación atoparase nas seguintes seccións.
A. Permafrost, glaciares, e núcleos de xeo – Fontes que liberan lentamente o metano atrapado nos ambientes xeados a medida que se eleva a temperatura.
B. Zonas húmidas – As temperaturas cálidas e os ambientes húmidos son ideais para a produción de metano, na cal interveñen microorganismos.
C. Lumes forestais – A combustión da materia orgánica libera metano á atmosfera.
D. Campos de arroz – Canto máis cálido e húmido sexa o campo de arroz, máis metano produce. Tamén producen óxidos de nitróxeno con efecto invernadoiro.
E. Animais – A dixestión dos ruminantes produce por acción dos microorganismos simbiontes dos seus estómagos moito metano, que despois se libera. Tamén as térmites teñen ese tipo de simbiontes.
F. Plantas – Aínda que o metano pode ser consumido no solo antes de ser liberado á atmosfera, as plantas poden liberalo tamén polas follas.
G. Vertedoiros de lixo – A materia orgánica en descomposición e as condicións anaeróbicas causan que os vertedoiros sexan unha fonte significativa de metano.
H. Plantas depuradoras de augas – O tratamento anaeróbico dos compostos orgánicos presentes nas augas residuais produce metano.
Inés Arrimadas
Inés Arrimadas García, nada o 3 de xullo de 1981 en Xerez da Fronteira, é unha política e avogada catalá, deputada no Parlamento de Cataluña por Ciutadans-Partit de la Ciutadania e candidata do seu partido para as Eleccións ao Parlamento de Cataluña de 2015.
Metano atmosférico
Ciclo global do metano
I. Radical hidroxilo – O radical hidroxilo na atmosfera é o maior sumidoiro de metano atmosférico e unha das fontes máis importantes de vapor de auga na atmosfera superior.
Inés Arrimadas
Traxectoria
Licenciada en Dereito e mais en Administración e dirección de empresas pola Universidade Pablo de Olavide de Sevilla. Durante oito anos exerceu de consultora de operacións e estratexia no grupo empresarial D'Aleph e de responsable de calidade e administración no grupo MAT.
No ano 2011 ingresou en Ciutadans - Partit de la Ciutadania, ocupando diversos cargos orgánicos no seo do partido, pertence ao seu comité executivo e á xunta directiva das súas mocidades, e mais tamén é responsable das relacións institucionais. En novembro de 2012 resultou elixida deputada no Parlamento de Cataluña, converténdose na voceira adxunta do grupo parlamentario da súa formación
Metano atmosférico
Ciclo global do metano
J. Radical cloro – O radical cloro libre na atmosfera tamén reacciona co metano.
Medida das emisións de metano
miniatura|400px|Modelos por computadora que mostran a cantidade de metano (partes por millón por volume) na superficie (arriba) e na estratosfera (abaixo).
O equilibrio entre as fontes emisoras e os sumidoiros de metano non se comprende totalmente. O Grupo de Traballo I do Grupo intergobernamental sobre o cambio climático (IGCC) afirma no capítulo 2 do Informe da Cuarta Estimación que hai "grandes incertezas na estimación de abaixo a arriba actual dos compoñentes das fontes globais", e o equilibrio entre as fontes e os sumidoiros non está tampouco claro. O sumidoiro máis importante no ciclo do metano é a reacción co radical hidroxilo, que se produce fotoquimicamente na atmosfera. A produción deste radical non se comprende ben malia o seu grande efecto sobre as concentracións atmosféricas de metano. Esta falta de seguranza exemplifícase coas observacións feitas entre os anos 2000 e 2006 que mostraban que os incrementos na concentración atmosférica de metano cesaron sen que houbese unha redución nas fontes antropoxénicas, o que demostra que as estimacións de metano non predín de forma exacta as observacións do metano.
Houweling et al. (1999) dan as seguintes estimacións para as emisións do metano (Tg/a=teragramos por ano):
Todos os procesos que dean lugar á produción de metano e a súa liberación á atmosfera poden ser considerados como unha "fonte". Os dous procesos principais que son responsables da produción de metano ocorren como resultado da conversión anaeróbica de compostos orgánicos en metano feita por microorganismos.
A produción de metano ou metanoxénese ocorre principalmente en condicións anaeróbicas debido á falta doutros oxidantes. Nestas condicións, os organismos microscópicos chamados arqueas utilizan o acetato e o hidróxeno para degradar substratos esenciais nun proceso chamado fermentación.
Na metanoxénese acetoclástica certas arqueas *clivan o acetato producido durante a fermentación anaeróbica para render metano e dióxido de carbono.
H3C-COOH → CH4 + CO2
Na metanoxénese hidroxenotrófica as arqueas oxidan o hidróxeno con dióxido de carbono para producir metano e auga.
Aínda que as metanoxéneses acetoclástica e hidroxenotrófica son as dúas fontes principais de metano atmosférico, hai tamén outras fontes menores de metano. miniatura|350px|Contribución de diversos procesos á produción de metano atmosférico.
Metanóxenos
Os metanóxenos son microorganismos produtores de metano. Para producir enerxía, utilizan o poceso anaeróbico da metanoxénese en lugar dos procesos aeróbicos nos que se usa o oxíxeno, porque os metanóxenos son incapaces de metabolizar se están en presenza de só unha pequena concentración de oxíxeno. Cando a molécula de acetato rompe na metanoxénese, o resultado é a liberación de metano no medio ambiente.
Animais
Os animais ruminantes, especialmente vacas e ovellas, conteñen nos seus estómagos bacterias e outros microorganismos que lles axudan a dixerir o seu alimento vexetal. Algúns destes microorganismos utilizan o acetato procedente do material vexetal para producir metano, que se elimina cando o animal arrota ou defeca. A cantidade de metano emitida por unha vaca equivale á cantidade de metano que poden consumir 10.117 m² de bacterias metanotróficas.
As térmites tamén conteñen microorganismos metanoxénicos nos seus aparatos dixestivos. Porén, algúns destes organismos son tan raros que só viven nese hábitat. Estes microorganismos degradan compoñentes bióticos para producir etanol e metano como subprodutos. Porén, a diferenza do que ocorre nos ruminantes, que perden o 20% da enerxía das plantas que consomen, as térmites só perden o 2%. Comparativamente, as térmites non teñen que comen tanto alimento como os ruminantes para obter a mesma cantidade de enerxía, e liberan proporcionalmente menos metano.
Plantas
As plantas vivas (por exemplo, os bosques) foron recentemente identificados como unha fonte potencialmente importante de metano, que posiblemente é responsable de aproximadamente do 10 ao 30% da produción de metano atmosférico. Unha publicación de 2006 calculou a emisión de 62–236 Tg ano−1, e "esta fonte recentemente identificada pode ter importantes implicacións". Aínda que o autor subliña que "os nosos descubrimentos son preliminares con respecto á intensidade da emnisión de metano".
Estes descubrimentos foron postos en cuestión nunha publicación de 2007 que atopou que "non hai evidencia dunha emisión de metano aeróbica substancial polas plantas terrestres, que como moito é o 0,3% dos valores que previamente se publicaron".
Aínda que os detalles das emisións de metano non se confirmaron aínda, as plantas consideradas como unha fonte significativa de metano axudarían a encher os ocos dos cálculos previos do metano global e a explicar as grandes plumas de metano que se observan sobre os trópicos.
Nas zonas húmidas, onde a taxa de produción de metano é alta, as plantas axudan a emisión de metano na atmosfera, actuando como pararraios invertidos, xa que dirixen o gas desde o solo ao aire, especialmente as que teñen o tecido chamado aerénquima Tamén son sospeitosas de producir eles mesmas o metano, pero como as plantas usarían as condicións aeróbicas para producir metano, o proceso exacto non foi identificado.
Metano procedente dos clatratos
A altas presións, como as que se encontran no fondo dos océanos, o metano forma un clatrato sólido coa auga; estes compostos coñécense como hidratos de metano. Unha cantidade descoñecida pero posiblemente moi grande de metano está atrapada nos sedimentos oceánicos. Suxeriuse que a liberación de grandes volumes de gas metano de ditos sedimentos na atmosfera é unha causa posible dos eventos de quecemento global rápido no pasado remoto da Terra, como pode ser o Máximo térmico do Paleoceno-Eoceno de hai 55 millóns de anos, e a Grande extinción permo-triásica.
Hai teorías que suxiren que se o quecemento global actual causa que se quenten o suficiente, todo este metano podería de novo ser liberado á atmosfera. Como o gas metano é moito máis potente (para un peso dado e promediado en 100 anos) que o CO2 como gas invernadoiro; isto aumentaría enormemente o efecto invernadoiro.
Fontes antropoxénicas do metano atmosférico
Algo menos da metade da emisión total de metano é debida a actividades humanas. Desde a Revolución Industrial o ser humano tivo un importante impacto nas concentracións atmosféricas de metano e outros gases. Por exemplo, como o metano atrapa a calor na atmosfera, o incremento das súas emisións eleva a temperatura da atmosfera. E, como nos climas cálidos a atmosfera pode conter máis vapor de auga, as emisións de metano humanas incrementan indirectamente a cantidade de vapor de auga na atmosfera.
Conversión ecolóxica
A conversión dos bosques e outros espazos naturais en campos agrícolas incrementa a cantidade de nitróxeno no solo, que inhibe a oxidación do metano, debilitando a capacidade das bacterias metanotróficas do solo de actuar como sumidoiros de metano. Ademais, ao cambiaren os niveis das táboas de auga, os humanos poden afectar directamente á capacidade dos solos de actuar como fonte ou sumidoiro.
Gando
Un informe de 2006 da FAO da ONU indicaba que o gando xeraba máis gases invernadoiro medidos en equivalentes de CO2 que todo o sector do transporte. O gando é responsable do 9 % do CO2 antropoxénico, o 65 % do óxido nitroso antropoxénico, e o 37 % do metano antropoxénico. En dito informe indícase que "o gando é un dos contribuíntes máis significativos dos problemas ambientais máis serios actuais." Unha investigación recente da NASA confirmou o papel vital dos arrotos do gando no quecemento global. Outras investigacións NASA publicadas na revista Science sinalaron tamén que a contribución do metano ao quecemento global fora subestimado. O presidente da Academia Nacional de Ciencias dos Estados Unidos Ralph Cicerone (un científico da atmosfera), sinalou que a contribución do metano que fan as flatulencias e arrotos do gando ao quecemento global é un “asunto grave” e que “o metano é o segundo gas invernadoiro máis importante na atmosfera agora. A poboación de bovinos cárnicos e lácteos creceu tanto que o metano procedente das vacas é agora grande. Este non é un asunto trivial."
Aproximadamente, o 5% do metano libérase por medio de flatulencias, mentres que o 95% faino por medio de eructos. Están desenvolvéndose vacinas para reducir a cantidade de de metano producida por eructos.
Cultivo do arroz
Debido ao continuo crecemento da poboación mundial, o cultivo do arroz converteuse nunha das fontes antropoxénicas máis poderosas. Os campos de arroz co seu solo asolagado e os climas cálidos actúan como zonas húmidas, pero son xeradas polos humanos para a produción de alimentos vexetais. Os campos de arroz por si sós son responsables de xerar aproximadamente 50-100 millóns de toneladas métricas de emisións de metano cada ano. Isto significa que a agricultura do arroz orixina entre o 15 e o 20 % das emisións de metano antropoxénicas. Un artigo de William F. Ruddiman explora a posibilidade de que as emisións de metano empezaron a aumentar como resultado da actividade antropoxénica hai 5.000 anos cando as culturas antigas comezaron a establecerse e a utilizar a agricultura e a irrigación para o cultivo de arroz en especial, como fonte de alimentos primaria. Ademais, os campos de arroz producen outros importantes gases invernadoiro, como o óxido nitroso.
Vertedoiros
Debido ás grandes acumulacións de materia orgánica e á dispoñibilidade de condicións anaeróbicas, os vertedoiros son a terceira maior fonte de metano atmosférico en países como EUA. Mesmo despois de que se pecha un vertedoiro, a gran cantidade de materia en descomposición que contén continúa emitindo metano durante anos. Aínda que as bacterias metanotróficas no solo que o rodea oxidan unha parte, aproximadamente o 90 % do metano producido nos vertedoiros escapa a través do recubrimento do vertedoiro e chega á atmosfera.
Tratamento de augas residuais
O tratamento de augas residuais xera metano como resultado dos tratamentos anaeróbicos dos compostos orgánicos e a biodegradación anaeróbica dos lodos.
Combustión de biomasa
A combustión incompleta de materia orgánica viva ou morta orixina a emisión de metano. Os incendios naturais poden contribuír ás emisións de metano, mais a gran maioría das combustións de biomasa ocorren como resultado de accións humanas, incluíndo incendios accidentais ou provocados á mantenta, por exemplo, para limpar a terra ou eliminar lixo.
Distribución do gas natural
O metano é o principal compoñente do gas natural, e durante a produción, procesamento, almacenamento, transmisión, e distribución do gas natural, pérdese unha cantidade significativa do metano na atmosfera.