cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Observador (xeometría)
miniatura| A figura ilustra o observador O, o plano de proxección e o obxecto. O observador é un dos elementos primarios do sistema proxectivo. Ente primitivo da proxección central, cando esta proxección é adecuada, o observador é a base dun expediente xeométrico que produce a ilusión da realidade, e que mostra obxectos no espazo nas súas posicións e tamaños correctos.
Segundo o divulgador e documentalista Robert Hughes, a perspectiva cónica capta os feitos visuais e estabilízaos, transformando o observador naquel para quen converxe o mundo enteiro. O observador é o vértice deste cono imaxinario.
O Merlín, Covas, Viveiro
O Merlín é un lugar da parroquia de Covas, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Narcissus nobilis
Narcissus nobilis é unha especie de planta da familia Amaryllidaceae. Foi descrito por primeira vez por Julius Hermann Schultes en 1830.
Multiestabilidade
miniatura|562x562px|Exemplos de padróns visualmente ambiguos. Os fenómenos da percepción multiestábel son un raro aspecto da percepción visual, caracterizado pola secuencia de cambios subxectivos espontáneos.
Causa
A multiestabilidade perceptiva xorde na observación de patróns visuais demasiado ambiguos para seren recoñecidos polo sistema visual cunha única interpretación, na que a alternancia entre dous estados perceptivos é frecuente. Exemplos famosos inclúen o cubo de Necker, a rivalidade monocular e a rivalidade binocular, pero hai moitos máis fenómenos de ambigüidade visual e obxectos imposíbeis.
Descrición
As transicións entre unha das perceptivas e outra chámanse reversións perceptivas. Son casos de espontaneidade estocástica que non se poden eliminar sempre mediante esforzos intencionados, aínda que se pode desenvolver un certo control do proceso. O número de reversións varía drasticamente entre estímulos e observadores e dise que é máis lento ou en menor medida en individuos con trastorno bipolar.
Artes
Moitos exemplos de multiestabilidade perceptiva poden atoparse nas artes, xa en tempos de Arcimboldo, sendo moi comúns na Op art e en obras de artistas como a MC Escher, Salvador Dalí, Marcel Duchamp, Jasper Johns, Oscar Reutersvärd, Victor Vasarely, Orosz István, Sandro del Prete,  Bridget Riley, Patrick Bokanowski, Charles Allan Gilbert, Jonty Hurwitz, Dick Termes, Shigeo Fukuda, Patrick Hughes, Gianni Sarcone, Ben Heine, Rob Gonsalves, Octavio Ocampo, Oleg Shupliak, Erik Johansson ou Akiyoshi Kitaoka.
Notas
<references group="" responsive="1">
Pallaregas, Covas, Viveiro
Pallaregas é un lugar da parroquia de Covas, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Conde
miniatura|O tipo de [[Coroa (ornamento)|coroa que ostentaban os condes.]] Conde, ou Condesa en feminino, do latín comes ou comitis (compañeiro), é un título nobiliario existente na maioría das monarquías europeas. Na Idade Media, era o señor feudal, propietario dun ou varios castelos e terras denominados condados, pero posteriormente, a partir do século XIV, o título nobiliario só se utilizaba como grao de nobreza.
Orixe
No Imperio Romano, comes converteuse nun título secular outorgado a cortesáns de confianza, como sinal de confianza imperial. Converteuse nun rango formal, derivado dos "compañeiros" de Alexandre Magno, e equivalente ao título de paladín para un cabaleiro do Sacro Imperio Romano Xermánico ou palatino para un funcionario papal.
Condado
Co xurdimento do título xurdiu o símbolo máis poderoso do dereito, é dicir, a propiedade e a xurisdición sobre a terra, de aí o termo de condado. O termo deriva do francés antigo conté ou cunté que denota unha xurisdición baixo o control dun conde ou un vizconde. En francés moderno é comté, e os seus equivalentes noutras linguas son contea, contado, comtat, condado, Grafschaft, graafschap, etc.
No Reino Unido, o equivalente a "Conde" tamén se pode usar como título de cortesía para o fillo maior dun duque ou marqués. Nos estados italianos, pola contra, todos os fillos de certos condes eran pequenos condes (contini).
Scarabaeus sacer
Scarabaeus sacer, o escaravello sagrado, é unha especie de escaravello da familia dos escarabeidos e é a especie tipo do seu xénero.
Taxonomía
Scarabaeus sacer foi descrito por Carl Linnaeus na súa obra de 1758 Systema Naturae (10ª edición), a obra pioneira da nomenclatura zolóxica. É considerado a especie tipo do xénero Scarabaeus, malia que hai algunha controversia sobre unha posible designación do tipo do ano 1810 de Latreille, que foi resolta por unha resolución da Comisión Internacional de Nomenclatura Zoolóxica de 2014, que aceptou a designación de Hope's de 1837 de S. sacer como tipo en vez da designación de Latreille de 1810 de Dynastes hercules.
Distribución e hábitat
Scarabaeus sacer vive en dunas costeiras e marismas arredor da cunca do Mediterráneo. Pode encontrarse no norte de África, sur de Europa e partes de Asia (Afganistán, Córsega, Chipre, Exipto, Etiopía, Francia, Irán, Israel, Italia, Marrocos, Sardeña, Sicilia, España, Sudán e Siria). Na Camargue Scarabaeus sacer é case exclusivamente costeiro e vive só en dunas e marismas costeiras. miniatura|250px|Scarabaeus sacer. Espécimes montados.
Descrición
A cabeza de Scarabaeus sacer ten un conxunto distintivo de seis proxeccións, que parecen raios. As proxeccións son uniformes con catro ou máis proxeccións en cada tibia das patas anteriores, creando un arco de catorce raios (ver ilustración). Funcionalmente as proxeccións son adaptacións para escavar e para darlle forma á bóla de excrementos.
Igual que as patas anteriores doutros escaravellos deste xénero, pero a diferenza dos escaravellos peloteiros da maioría dos outros xéneros, as patas anteriores de Scarabaeus sacer non son comúns; non acaban en ningún tarso recoñecible ou pé que leva as garras. Só hai unha estrutura vestixial con forma de garra que podería ser dalgunha axuda para escavar. As patas medias e posteriores de Scarabaeus teñen tarsos de 5 segmentos normais ben desenvolvidos, pero as patas anteriores están especializadas para a escavación e para formar bólas de excrementos.
Ciclo vital e ecoloxía
miniatura|250px|esquerda|Scarabaeus sacer facendo rodar unha bóla de excrementos Entre as especies coprófagas de escaravellos, Scarabaeus sacer é típico dos que fan bólas de excrementos (ver escaravellos peloteiros). Levan as bólas rodando a lugares axeitados, onde escavan unha cámara subterránea na cal agochan a bóla. Despois comen a bóla durante varios días.
Cando a femia está lista para a reprodución, selecciona excrementos de textura fina para facer con eles a súa bóla para a reprodución e escava unha cámara especialmente profunda e grande para ela. Dálle á cámara forma de pera cunha cavidade oca na parte estreita. Nesa cavidade pon un só ovo grande. Seguidamente sela a cavidade e marcha do lugar para repetir o proceso noutra parte. Tipicamente unha femia con éxito de Scarabaeus sacer produce só aproximadamente media ducia de crías na súa vida. As larvas aliméntanse da bóla de excrementos unha vez que saen do ovo.
Scarabaeus sacer é o hóspede do ácaro forético Macrocheles saceri.
Historia e cultura
miniatura|180px|[[Relevo gravado dun cartucho que representa a Tutmose III no muro do Recinto de Amón-Ra, Karnak no que aparece un escaravello sagrado]]
Scarabaeus sacer é o máis famoso dos escarabeidos. Para os antigos exipcios S. sacer era un símbolo de Khepri, a manifestación da mañanciña do deus sol Ra, por unha analoxía entre o comportamento do escaravello de facer rodar o bóla de excrementos polo chan e a tarefa de Khepri de facer rodar o Sol polo ceo. En consecuencia, consideraban que esta especie era sagrada.
Os exipcios tamén observaron como emerxían os escaravellos xoves da bóla, do cal inferiron erradamente que o macho podía reproducirse se necesidade da femia, simplemente inxectando o seu esperma na bóla. Por iso, estableceron un paralelismo co seu deus Atum, que tamén enxendrou fillos por si só.
Antón Rubal
Xosé Antón Rubal Pernas, nado no Valadouro en 1964 é un actor e director de dobraxe galego.
Traxectoria
Como director de dobraxe traballou en series como Dragon Ball GT, Dragon Ball Z Kai ou filmes como Xogo de armas ou Escuadrón Suicida.
É profesor de dobraxe na Facultade de Filoloxía e Tradución da Universidade de Vigo.
As Penas, Ribadetea, Ponteareas
As Penas é un lugar da parroquia de Ribadetea, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 42 habitantes (19 homes e 23 mulleres).
Pedro Campos Calvo-Sotelo
Pedro Campos Calvo-Sotelo, nado en Cuntis o 6 de marzo de 1950, é un regatista galego, o máis laureado de España e un dos máis laureados do mundo. Foi 17 veces campión do mundo e 10 veces campión de España en diferentes modalidades de vela, ademais de conquistar ata en 11 ocasións a Copa do Rei de Vela, sendo o regatista con máis títulos desta competición.
Desde 1999 é o presidente do Real Club Náutico de Sanxenxo e director deportivo do equipo Team Telefónica.
Traxectoria
É fillo de Marcial Campos, empresario do mundo dos balnearios, e de Enriqueta Calvo-Sotelo, irmá do que fora presidente do goberno, Leopoldo Calvo-Sotelo.
Aos tres anos comezou a navegar co seu pai nun galeón pola ría de Arousa, e posteriormente ingresou no Real Club Náutico de Sanxenxo. Adxudicouse o seu primeiro título nacional na clase Snipe en 1968, en categoría xuvenil, e en 1970 proclamouse campión de España de Vaurien, título que conseguiu de novo en 1971, 1972, 1973, 1974, 1976 e 1978. En 1976 sumou tamén ao seu palmarés o campionato de España de 470.
O seu primeiro cetro mundial chegou en Mónaco, onde conquistou xunto a Juan Santana o Mundial de Vaurien en 1976. Tras varias pratas mundiais nos seguintes anos, en 1990 conseguiu de novo un título mundial, esta vez na clase de 3/4 de tonelada. Revalidou o título catro veces nos seguintes catro anos, converténdose no único patrón da historia da vela mundial en logralo, e sumou ademais o título mundial de media tonelada de 1992.
Foi o patrón do primeiro equipo español que participou na Copa Louis Vuitton, na edición de 1992, buscando praza para a Copa América, co equipo Desafío Español do Monte Real Club de Yates de Baiona. Ademais, gañou co Bribón Telefónica Movistar a regata offshore na Admiral’s Cup de 2003, acabando a competición como o mellor español clasificado na historia da competición, cun segundo posto. En 2004 iniciou o proxecto do equipo Movistar para a Volvo Ocean Race 2005-06, repetindo con éxito na edición 2008-09. Foi ademais o patrón do Telefónica Negro nas regatas inshore da competición.
Ademais é o regatista con máis títulos da Copa do Rei de Vela, edición na que participou por primeira vez en 1986, a bordo do Atlántico. A súa primeira vitoria logrouna en 1993, xunto ao rei Xoán Carlos I no Bribón VIII. No ano 2017 proclamouse en Vancouver, xunto a Xoán Carlos, campión do mundo de 6 metros, na modalidade de clásicos, título que revalidaron en 2019 en Hanko, Finlandia.
Dende 1999 preside o Real Club Náutico de Sanxenxo.
Recoñecementos
Durante todo este tempo recibiu numerosos premios e condecoracións, entre os que destacan a Medalla de Prata de Galicia en 1992, a Medalla de Ouro da Real Orde do Mérito Deportivo (máxima distinción deportiva en España), o Premio Nacional ao Mellor Regatista de 1999, o premio especial da Real Federación Española de Vela de 1999, o Premio Nacional ao Equipo do Ano en 2000 e 2001, o Premio Nacional de Vela como mellor patrón en 2002 e a Orde ao Mérito Olímpico e a Medalla Castelao en 2003.
Persoal
Casou con Begoña Gil de Barroeta primeiro e con Cristina Franze despois, e ten dúas fillas. Mantén unha gran amizade co rei emérito Xoán Carlos de Borbón, xunto o que ten competido en numerosas ocasión.
Esther Sullastres
Esther Sullastres Ayuso, nada en Torroella de Montgrí o 20 de marzo de 1993, é unha futbolista española, que xoga de porteira no Sevilla, da Primeira División Feminina. Foi internacional coa selección española e tamén coa selección de Cataluña.
UE L'Estartit
Naceu en Torroella de Montgrí, unha vila do Baix Empordà. No verán de 2001, aos nove anos, ingresou na canteira do UE L'Estartit.
Debutou co primeiro equipo na Superliga na tempada 2008-09, con só 15 anos. Foi o 14 de decembro de 2008, nun partido de liga ante o Colexio Alemán, en Valencia, que acabou en derrota por 2-0. Desde entón alternou as súas actuacións entre a UE L'Estartit B e o primeiro equipo. Con 16 anos asumiu a titularidade na portería da UE L'Estartit, compartíndoa con Alba Montserrat. Tamén xogou un partido da Copa da Raíña de Fútbol ante o Levante UD.
FC Barcelona
Debutou oficialmente co Barcelona nun partido correspondente ás semifinais da Copa Cataluña 2012 ante a mesma UE L'Estartit, o 24 de agosto de 2012 en Manresa, con vitoria por 8-0. Tres días despois, o 27 de agosto, gañou o seu primeiro título co FC Barcelona tras vencer na quenda de penaltis da final ao RCD Español.
En setembro de 2012, o FC Barcelona xogou no Mini Estadi os oitavos de final da Liga de Campións contra o Arsenal Ladies, perdendo os dous encontros (0-3 e 4-0). Sullastres participou no partido de ida. Ese ano proclamouse campioa de liga co equipo catalán, tras superar no último encontro ao Athletic Club en San Mamés, e gañou tamén a Copa da Raíña.
O 24 de xuño de 2013, xogou o seu último partido co FC Barcelona tras anunciar o seu desexo de non continuar no club. O encontro, correspondente aos cuartos de final da Copa Cataluña, tivo lugar no estadio Nova Creu Alta de Sabadell e rematou con vitoria por 0-13.
Zaragoza e Valencia
A continuación fichou polo Transportes Alcaine de Zaragoza, onde militou durante dous anos, antes de ser traspasada en 2015 ao Valencia Féminas, onde xogou outras durante dúas tempadas. En 2017 regresou ao club aragonés, chamado xa Zaragoza CFF. Cinco meses despois da súa chegada, o 28 de xaneiro de 2018, sufriu unha rotura do ligamento cruzado anterior do xeonllo esquerdo. Foi operada e mantívose lonxe dos terreos de xogo durante 18 meses. Ao final da tempada non renovou co Zaragoza CFF, quedando como xogadora sen equipo. Recibiu unha chamada do Deportivo da Coruña, que lle ofreceu completar a súa recuperación no club, pero rexeitou a oferta para poder rematar o curso académico dos seus estudos de veterinaria en Zaragoza.
Deportivo da Coruña
Meses despois, unha vez rematado o curso académico, o Deportivo volveu facer unha nova oferta. En xuño de 2019 oficializouse a súa fichaxe polo club coruñés, como unha das xogadoras de referencia na súa primeira tempada na Primeira División. O 8 de setembro de 2019, despois de 588 días sen xogar un partido oficial, regresou ao terreo de xogo na primeira xornada de liga, enfrontándose ao Espanyol na Cidade Deportiva de Abegondo. Viviu na Coruña dous anos, nos que aprendeu galego, e deixou o club tralo descenso á Segunda División en 2021.
Sevilla FC
A continuación asinou co Sevilla FC, da Primeira División, onde coincidiu de novo co adestrador Cristian Toro, que xa a dirixira no Valencia.
Selección nacional
Foi convocada para as seleccións sub-17 e sub-19 de España, participando en dous campionatos de Europa. Ademais, tamén foi internacional co Absoluto.
Foi internacional coa selección española absoluta nunha ocasión, nun partido contra Islandia o 6 de marzo de 2017, correspondente á Copa do Algarve, na que xogou a segunda parte do partido,, substituíndo a Mariasun Quiñones.
Selección catalana
Disputou seis partidos coa selección de Cataluña. Con este equipo, en maio de 2008, proclamouse subcampioa de España de seleccións autonómicas.
Cynthia Cooper
Cynthia Cooper é unha contadora estadounidense que anteriormente exerceu como vicepresidenta de Auditoría Interna en WorldCom. En 2002, Cooper e o seu equipo de auditores traballaron xuntos en segredo e moitas veces pola noite para investigar e desenterrar 3.800 millóns de dólares en fraude en WorldCom que, naquel momento, era o maior fraude corporativo da historia dos Estados Unidos.
Cooper foi nomeada unha das tres "Persoas do Ano" pola revista Time en 2002.
Educación
Cooper obtivo a súa licenciatura (Bachelor of Science) en Contabilidade pola Universidade Estatal de Mississippi e un máster en Contabilidade pola Universidade de Alabama. É examinadora de fraude certificada (CFE).
Carreira
Cooper traballou para as oficinas de Atlanta das firmas de contabilidade pública PricewaterhouseCoopers e Deloitte & Touche, e máis tarde chegou a ser vicepresidenta de Auditoría Interna de Worldcom.
Cooper permaneceu con MCI (anteriormente Worldcom) durante dous anos despois da fraude. Ela e o seu equipo axudaron á empresa a saír con éxito da quebra.
Carreira posterior
Desde que deixou o que se converteu en MCI, Cooper comezou a súa propia empresa consultora para falar con profesionais e estudantes, para compartir as súas experiencias e as leccións aprendidas.
Escritura
O libro de Cooper sobre a súa vida e a fraude de WorldCom, Extraordinary Circumstances: The Journey of a Corporate Whistleblower, publicouse en 2008. Os beneficios do libro foron entregados ás universidades para a educación ética.
Vida persoal
Cooper mantén unha oficina en Brandon, Mississippi. Casou con Lance Cooper en 1993; teñen dous fillos.
Honras
Cooper foi nomeada unha das tres "Persoas do Ano" pola revista Time en 2002, xunto cos seus compañeiros Sherron Watkins e Coleen Rowley.
O Outeiro, Ribadetea, Ponteareas
O Outeiro é un lugar da parroquia de Ribadetea, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 12 habitantes (5 homes e 7 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
The Wytches
The Wytches é unha banda inglesa de rock formada no ano 2011 en Peterborough. Tras a súa fundación, o grupo trasladouse a Brighton. The Wytches está composta polo vocalista e compositor Kristian Bell, o baixista Daniel Rumsey e o teclista e guitarrista Mark Breed. O batería Gianni Honey deixou a banda en 2019.
A Bagañeira, Ribadetea, Ponteareas
A Bagañeira é un lugar da parroquia de Ribadetea, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 16 habitantes (9 homes e 7 mulleres).
Narcissus asturiensis
Narcissus asturiensis é unha especie de planta anxiosperma da familia Amaryllidaceae. Esta especie foi descrita por primeira vez por (Jord. ) Pugsley no ano 1933.
Taxonomía
Narcissus asturiensis foi descrita por (Jord.) Pugsley e publicado en Journal of the Royal Horticultural Society 58:40, no ano 1933. Número de cromosomas de ''Narcissus minor subsp. asturiensis (Fam. Amaryllidaceae) e taxons infraespecíficos: Narcissus asturiensis'' (Jord.) Pugsley: n=14; 2n=28. Narcissus nome xenérico que fai referencia ao mozo narcisista da mitoloxía grega Νάρκισσος (Narkissos) fillo do deus río Cephissus e da ninfa Leiriope; que se distinguía pola súa beleza.
O nome deriva da palabra grega: ναρκὰο, narkào (= narcótico) e refírese ao cheiro penetrante e embriagante das flores dalgunhas especies (algúns sosteñen que a palabra deriva da palabra persa نرگس e que se pronuncia Nargis, que indica que esta planta é embriagadora).
Maza
miniatura| Maza, clava ou mangual (batedor de bola e cadea). miniatura|200x200px| Guerreiro portando arma de bola e cadea nos cadros da igrexa de Alaitza (Álava). miniatura| Cabaleiro con mangual nunha ilustración alemá de 1450. A maza, clava ou mangual é unha arma empregada en batallas en Europa desde a Idade Media ao Renacemento, unha versión do mallo agrícola, que nalgunhas linguas mesmo se chaman igual (en particular Lindley Cintra recolle o termo mangual nos seus estudos dialectais do galego-portugués e en dicionarios modernos de portugués aparece con ambos significados ). Este bastón compleméntase cun pau de man e unha bola de punta afiada unida a unha cadea.
Historia
Aínda que a aparición desta arma é moi común en iconografía e imaxes, e mesmo en coleccións de armas antigas, algúns historiadores cuestionan se estas bólas metálicas aguzadas foron realmente usadas en combate. Crese que os exemplares matrices poden ter sido creados como falsos ou apropiados como adorno ou como obxecto de colección.
Por outra banda, existe outra arma semellante que está realmente certificada historicamente, sen cabeza metálica puntiaguda, con cabeza de coiro. Usada no pobo rus da Europa Oriental no século X, que se estendeu cara ao oeste desde o séculos XI ao XIII.
De feito, na Igrexa de Alaitza, en Álava, Euskadi, pódense ver guerreiros portadores de tales armas.
Jiddu Krishnamurti
Jiddu Krishnamurti, nado o 11 de maio de 1895 e finado o 17 de febreiro de 1986, foi un orador de orixe india sobre temas filosóficos e espirituais. A súa carreira tivo dúas etapas claramente diferenciadas. Na primeira, foi alumno e, finalmente, líder do novo movemento relixioso chamado Teosofía. Na segunda, rexeitou a Teosofía e todas as crenzas asociadas a ela, dicindo: "Manteño que a verdade é unha terra sen camiños, e non te podes achegar a ela por ningún atallo, por ningunha relixión, por ningunha seita".
Teosofía
Krishnamurti naceu no seo dunha familia brahmán na que entón era a India británica. No inicio da adolescencia, tivo un encontro casual co destacado ocultista e teósofo de alto rango Charles Leadbeater nos terreos da sede da Sociedade Teosófica en Madrás (agora Chennai). Posteriormente foi criado por Annie Besant e Leadbeater, líderes daquela Sociedade. Crían que era un "vehículo" para un esperado Mestre do Mundo. Mentres era novo, Besant controlou a súa vida e gañou un proceso xudicial pola custodia de Krishnamurti e o seu irmán.
Liberdade
Cando era novo, Krishnamurti renegou da Teosofía e disolveu a organización mundial (a Orde da Estrela en Oriente) creada para apoiala. Renunciou aos distintos trusts e outras organizacións que estaban afiliadas á Orde da Estrela e á Sociedade Teosófica. Devolveu os cartos e propiedades doadas á Orde, entre elas un castelo nos Países Baixos e 5000 acre de terra, aos seus doadores. A partir de entón Krishnamurti non aceptou seguidores nin adoradores, pensaba que a relación entre o discípulo e o gurú fomentaba dependencia e a explotación, porén si aceptou apoio económico que lle ofreceron persoas inspiradas no seu traballo e continuou con xiras de conferencias e publicación de libros durante máis de medio século. Contou entre as súas amizades a persoas diversas do mundo da arte, a literatura e a ciencia como George Bernard Shaw, Henry Miller, Aldous Huxley, Van Morrison e David Bohm.
Rexeitou a fidelidade a ningunha nacionalidade, casta, relixión ou filosofía. Logo da disolución da Orde da Estrela pasou o resto da súa vida viaxando polo mundo, falando con grandes e pequenos grupos e individuos. Foi autor de moitos libros, entre eles The First and Last Freedom, The Only Revolution e Krishnamurti's Notebook. Moitas das súas charlas e debates foron transcritas e publicadas.
Instou constantemente á xente a pensar de forma independente e invitounos a explorar e discutir temas específicos xunto con el. A súa temática incluía: a revolución psicolóxica, a natureza da mente, a meditación, a investigación, as relacións humanas e o cambio na sociedade. Subliñou a necesidade dunha revolución na psique de todo ser humano e subliñou que esa revolución non pode ser provocada por ningunha entidade externa, sexa relixiosa, política ou social.
Hoxe en día, algunhas organizacións sen ánimo de lucro na India, Gran Bretaña e Estados Unidos supervisan varias escolas baseándose nas súas opinións sobre a educación. Continúan transcribindo e distribuíndo os seus miles de charlas, discusións en grupo e individuais e escritos en diversas linguas e formatos.
Salvador Domingo Lliso
Salvador Mateo Domingo Lliso, nado en Marín cara a 1908 e finado na Coruña o 9 de outubro de 1937, foi un sindicalista galego.
Traxectoria
miniatura|Monumento aos mártires do Portiño, co nome de Salvador M. Domingo Lliso.
Empregado da oficina dun exportador de peixe da Coruña. Membro da CNT e do PCE, socio de Germinal, e membro do SIP. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou na resistencia. Logo estivo fuxido. Foi un dos participantes da fuxida do Portiño. O 8 de marzo de 1937, cando intentaba escapar por mar a Francia foi arrestado no Portiño. Xulgado en consello de guerra na Coruña o 5 de xuño, foi condenado a pena de morte e pasado polas armas o 9 de outubro de 1937 con José García Vázquez, Ramón Díaz Valeiro, Ramón González Canosa, Alejandro Dopico Saleta, Manuel Bergantiños Pose, Antonio Vidal González, Antonio Lorenzo García, Francisco Díaz Moreno, Luis Lafuente Naveira, Manuel Baldomir Vázquez, Ramiro Fontenla Andújar, Manuel Tellado Villar, José Rodríguez Serantes e Federico Rivadulla Gómez.
Síndrome de descompresión
A síndrome de descompresión é o nome empregado para denominar á enfermidade aguda coñecida en medicina como embolia gasosa, producida por unha diminución brusca da presión atmosférica. Esta doenza caracterízase pola aparición de pequenas burbullas e inflamación a nivel subcutáneo, pero o síntoma inequívoco é a aparición dunha forte dor que afecta a diversas partes do corpo. Certas rexións corporais poden sufrir parálise transitoria e, nalgunhas ocasións, prodúcense lesións permanentes e mesmo a morte.
Esta síndrome de descompresión tamén se coñece como enfermidade dos mergulladores ou mal de presión.
Historia
A primeira vez que se observou este proceso foi en 1839, e pronto foi coñecido entre os mergulladores e os traballadores que debían permanecer durante períodos prolongados en cámaras de aire comprimido. Os síntomas aparecían ao volveren ás condicións atmosféricas habituais. A única medida terapéutica que se coñecía consistía en devolver á vítima a unha cámara de alta presión, e iniciar a descompresión de xeito lento e progresivo. Ignorábase a causa dos síntomas.
Durante a Segunda Guerra Mundial, a evolución da aeronáutica permitiu que os avións alcanzasen máis de 9.000 m en 6 minutos; a esa altitude, a presión atmosférica é inferior a un terzo da presión atmosférica a nivel do mar. Unha despresurización tan brusca conducía con frecuencia á aparición dunha síndrome de descompresión no piloto.
Estudos da enfermidade
Con este motivo empezouse a estudar en profundidade o mecanismo da doenza: un descenso brusco da presión do aire produce unha diminución da solubilidade dos gases en solución, e por tanto os gases disoltos retornan ao estado gaseoso dentro da corrente sanguínea, formando burbullas de gas. Estas burbullas de gas liberadas dentro da corrente sanguínea poden obstruír algúns dos vasos terminais (arteriolas), interrompendo a achega de sangue ás terminacións nerviosas, desencadeándose así os síntomas que se producen a consecuencia de cadros isquémicos (infartos) en diferentes zonas, cerebrais, óseas, renais etc. O osíxeno e o dióxido de carbono volven ao seu estado soluble dentro do sangue con rapidez, pero os gases inertes permanecen en estado gaseoso e por tanto son os principais responsables.
Pódese previr a aparición desta enfermidade facendo que o piloto respire osíxeno puro non só durante o voo, senón tamén antes do mesmo. Desta maneira elimínase o nitróxeno da circulación.
Para que non se presente esta enfermidade nos mergulladores, estes deben respirar unha mestura gasosa que conteña un ou máis gases inertes (por exemplo: nitróxeno, helio, hidróxeno), e deben permanecer un tempo e a unha profundidade determinada para que se produza unha saturación considerable de gas inerte nos tecidos. Nesas condicións é imprescindible realizar durante o ascenso paradas estáticas polo mergullador para eliminar o sobrante de gas inerte que se acumula nos tecidos. En caso de omitírense estas paradas producirase unha sobresaturación excesiva de gas inerte que pode alcanzar o punto crítico de sobresaturación a partir do que o gas cambia de estado e forma burbullas. Estas burbullas, que poden ser intravasculares e/ou extra vasculares, son as responsables do cadro sintomático da enfermidade descompresiva.
Rosa de Lutero
miniatura| Selo de Lutero O selo ou rosa de Lutero é un símbolo amplamente recoñecido do luteranismo mundial, deseñado polo propio Martiño Lutero durante a súa estancia na fortaleza de Coburgo, mentres se estaba a desenvolver a Dieta de Augsburgo (1530).
Historia
Lutero tamén informou a Filipe Melanchthon o 15 de setembro de 1530 de que o elector o visitara persoalmente na fortaleza de Coburgo e lle dera un anel con selo, probabelmente con esta nova Rosa de Lutero.
Algunhas igrexas de rito bizantino, como a ucraína, seguen a usar o selo.
Polémica
miniatura| Selo de Lutero Porén, algúns autores trataron de relacionar a rosa de Lutero cos rosacruces (por exemplo, na revista esotérica Regnabit, xaneiro de 1925, o artigo de Charbonneau-Lassay, "On the Emblematic Rose of Martin Luther") que Lutero descoñecía completamente o simbolismo oculto asociado á rosa e á cruz, historicamente o rosacrucismo aparece só no século XVII.
Arce
Pablo Arce, nado en Santiago de Compostela en 1990, é un rapeiro galego.
Traxectoria
Empezou a rapear desde a súa casa no 2002, en 2007 ingresou no Centro de Menores Concepción Arenal (Palavea, A Coruña), despois de saír gravou Polvo de ángel, a súa primeira maqueta. Seguíronlle Antes mendigo que madero, Perro Viejo e 21 gramos. En 2010 firmou coa produtora Digital Hustlers e comezou a encher salas en Bilbao, Madrid e Barcelona. Os seus vídeos en YouTube xeran millóns de visitas.
Monumento aos heroes de Ponte Sampaio
O Monumento aos Heroes de Ponte Sampaio é un conxunto escultórico conmemorativo creado polo escultor Julio González Pola, situado en Pontevedra.
Atópase nos xardíns da praza de España e foi inaugurado o 27 de agosto de 1911. O monumento conmemora o valor do pobo pontevedrés liderado polo oficial Pablo Morillo e o seu triunfo sobre as tropas napoleónicas do mariscal Michel Ney, liberando a Pontevedra da ocupación do exército francés os días 7 e 8 de xuño de 1809.
Historia
O parlamentario galego Eduardo Vincenti Reguera e o Centro Galego de Madrid foron os principais artífices da creación do monumento. O 9 de febreiro de 1909, o Concello de Pontevedra acordou conceder unha subvención de 500 pesetas e, posteriormente, autorizou a achega da pedra de granito que soporta as figuras. Esta iniciativa foi apoiada tamén por Javier Puig Llamas, alcalde de Pontevedra nese momento, e Eugenio Montero Ríos, presidente do Senado. Todas estas autoridades pronunciaron discursos na inauguración do monumento o 27 de agosto de 1911.
O goberno do rei Afonso XIII, que doou o bronce necesario para a escultura, concedeu tamén unha medalla conmemorativa da batalla de Ponte Sampaio. A contribución de moitos particulares ao financiamento do monumento tamén quedou testemuñada.
A estatua estaba rodeada por unha fonte monumental construída en 1983, que foi desmontada en 2009 para devolver ao monumento e os seus arredores o seu deseño espacial orixinal.
Descrición
Este grupo escultórico pertence ao movemento de escultura conmemorativa española de principios do século XX.
O conxunto ten oito metros de altura. Consta de varias figuras de bronce sobre un pedestal de granito que representan a un grupo de campesiños, soldados e estudantes encabezados polo oficial Pablo Morillo, sostendo unha bandeira nos momentos finais da batalla.
Na parte central do monumento, unha figura feminina (que representa a Galicia e á patria) apoia a súa man nun escudo coas armas de España e estende o seu brazo para convidar ó combate. Na parte superior, a figura do oficial Pablo Morillo anima a loitar coa espada. Xunto a el hai un campesiño, un estudante, un soldado e outro combatente ferido que representan a resistencia do pobo contra o invasor. Detrás deles está a bandeira e xunto a ela un canón.
Nas esquinas da parte inferior do monumento atópanse os catro escudos das provincias galegas. A construción central de granito simboliza un dos piares da ponte de Ponte Sampaio, onde tivo lugar a maior parte da batalla e que foi destruída tras a mesma.
Relevancia
O catedrático de historia da arte da Universidade Complutense de Madrid Francisco José Portela Sandoval considerouno un dos monumentos máis logrados da época pola súa composición e reprodución fiel do acontecemento que pretende inmortalizar.
Cuncha (heráldica)
miniatura| Escudo papal de [[Bieito XVI, papa|Bieito XVI. (2005-2013)]]A cuncha é un obxecto heráldico, usado como figura tanto no campo como en carga.
Representación
O uso heráldico limítase principalmente á vieira, que recibe o nome do apóstolo Santiago o Maior. Tamén se lle chama cuncha de Santiago en diversos idiomas (por exemplo en inglés: Saint James' Shell) ou cuncha dos peregrinos (en alemán: Pigermuschel, ás veces representado como mexillón dos peregrinos) e é un atributo do santo desde polo menos 1250. Aparece nos escudos desde a Idade Media, xa que era sinal de identificación dos peregrinos do Camiño a Santiago de Compostela, que o adoitaban levar no sombreiro e as recollían como proba de ter feito a viaxe.
Lenda
A asociación de Santiago coa vieira débese probabelmente á lenda de que o apóstolo rescatou unha vez un cabaleiro cuberto de vieiras. Outras versións din que mentres os restos de Santiago eran transportados a Galiza desde Xerusalén, o cabalo dun cabaleiro caeu á auga, e saíu cuberto de cunchas.
Bioloxía
Curiosamente, o nome de Linnéa Pecten jacobaeus dáselle á vieira mediterránea, mentres que a vieira endémica de Galiza denomínase Pecten maximus debido ao seu maior tamaño.
Símbolo xacobeo
A vieira está representada na decoración das igrexas que reciben o nome de Santiago, como na igrexa de Santiago de Sydney, onde aparece en varios lugares, como os mosaicos do chan.
Cando se refire a Santiago, móstrase unha cuncha de vieira coa súa superficie exterior convexa. Pola contra, cando a cuncha se refire á deusa Venus, móstrase a súa superficie interior cóncava.Esta figura é común nos escudos de armas de múltiples lugares de Europa e América, aparecendo con distinta frecuencia, así por exemplo é máis común nos franceses que nos alemáns. Unha representación múltiple no brasón supera o número de representacións individuais. En moitos escudos de armas, a cuncha móstrase en forma de trevo (véxase tamén shamrock) ou trifolio.
A cor pode ser calquera, pero dominan os metais prata e ouro. As vieiras (ou mexillóns ou ameixas) abertas son raras. A cuncha tamén se usa como brisura ou carga no bordo.
Escudo papal e cuncha do peregrino
miniatura| Escudo cardinal de [[Bieito XVI, papa|Joseph Ratzinger]] Bieito XVI escolleu, entre outras cousas, a gran cuncha de vieira para o seu escudo papal, que tamén estaba incluída no seu escudo como arcebispo de Múnic e Freising. Entre as varias interpretacións da súa autobiografía están as referencias ao seu tema de disertación sobre Agostiño, a metáfora da vida como peregrinación, certa continuidade con Xoán Paulo II ou como expresión da conexión con Ratisbona e a Igrexa escocesa de San Xacobe.
miniatura| Escudo de armas [[Diana de Gales|Diana Spencer, princesa de Gales (1996–1997)]]
Outros exemplos
Tamén se pode atopar no escudo nacional de Guinea-Bissau e como símbolo da compañía petrolífera Shell.
Ranunculus serpens
Ranunculus serpens é unha especie de planta con flores da familia Ranunculaceae. Esta especie foi descrita por primeira vez por Schrank no ano 1789.
A Barxela, Ribadetea, Ponteareas
A Barxela é un lugar da parroquia de Ribadetea, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 147 habitantes (66 homes e 81 mulleres).
George David Birkhoff
George David Birkhoff, nado en Overisel Township (Míchigan) o 21 de marzo de 1884 e finado en Cambridge o 12 de novembro de 1944, foi un matemático estadounidense, coñecido polo denominado teorema ergódico. Foi un dos líderes máis importantes da matemática estadounidense na súa xeración, e durante o seu apoxeo foi considerado por moitos como o matemático americano máis brillante. O seu fogar en Cambridge, Massachusetts, foi designado Fito Histórico Nacional.
Traxectoria
Birkhoff obtivo os seus títulos universitarios en Harvard. Completou o seu doutoramento en 1907 sobre ecuacións diferenciais na Universidade de Chicago. Mentres E. H. Moore foi o seu supervisor, estivo influído polos escritos do matemático francés Henri Poincaré. Despois de ensinar na Universidade de Wisconsin e na Universidade de Princeton, foi profesor na Universidade de Harvard desde 1912 até a súa morte.
Traballo
En 1912, tentando solucionar o famoso problema das catro cores, Birkhoff introduciu o polinomio cromático. Mesmo aínda que este método non foi efectivo, o polinomio por si mesmo converteuse nun importante obxecto de estudo en teoría alxébrica de grafos.
En 1913 probou o "Último Teorema Xeométrico" de Poincaré, un caso especial do problema do tres corpos, resultado que lle fixo mundialmente famoso. En 1927, publicou os seus Sistemas Dinámicos. Escribiu acerca dos fundamentos matemáticos da relatividadr e da mecánica cuántica, publicando (con R. E. Langer) a monografía titulada "Relativity and Modern Physics" (Relatividade e Física Moderna) en 1923. Ese mesmo ano tamén probou que a métrica de Schwarzschild é a única solución esférica e simétrica das ecuacións do campo de Einstein. Unha consecuencia é que os buracos negros non son unicamente unha curiosidade matemática, e poderían ser o resultado de calquera estrela esférica con masa suficiente.
O seu resultado máis importante foi o seu descubrimento en 1931 do que agora se denomina o teorema ergódico. Combinando ideas de física coa hipótese ergódica e coa teoría da medida, este teorema solucionou, polo menos en principio, un problema de fondo da mecánica estatística. O teorema ergódico tamén tivo repercusións en dinámica, teoría da probabilidade, teoría de grupos, e análise funcional. Tamén traballou sobre a teoría de números, o problema de Riemann-Hilbert, e o problema das catro cores. Propuxo unha axiomatización da xeometría euclidiana diferente á de Hilbert (ver axiomas de Birkhoff); traballo culminado no seu texto "Basic Geometry" (Xeometría Básica) (1941).
Nos seus últimos anos, Birkhoff publicou dous traballos curiosos. No seu "Aesthetic Measure" (Medida Estética) de 1933 propuxo unha teoría matemática da estética. Mentres estaba a escribir este libro, dedicou un ano a estudar arte, música e poesía de varias culturas ao redor do mundo. A súa obra de 1938 titulada "Electricity as a Fluíde" (A Electricidade como un Fluído) combinaba as súas ideas sobre filosofía e ciencia. A súa teoría de 1943 sobre a gravitación é tamén estraña, dado que Birkhoff coñecía (aínda que non pareceu importarlle) que a súa teoría requirise que a materia fose un fluído perfecto no que a velocidade do son fose igual á velocidade da luz.
Influencia nas contratacións
Albert Einstein e Norbert Wiener, entre outros, sinalaron a Birkhoff por defender políticas de contratación antisemitas. Durante a década de 1930, cando moitos dos matemáticos xudeus fuxiron de Europa e tentaron obter traballos nos EE.UU., Birkhoff é acusado de influír no proceso de contratación das institucións americanas para excluír aos xudeus. Os seus comentarios e puntos de vista antisemitas están ben documentados, pero Saunders Mac Lane argumentou que os esforzos de Birkhoff estiveron motivados menos por animosidade cara aos xudeus que por un desexo de atopar traballo para os matemáticos americanos formados nos Estados Unidos.
Santolina semidentata
Santolina semidentata é unha especie de planta con flores da familia Asteraceae. Esta especie foi identificada por Hoffmanns. & Link por primeira vez no ano 1834.
Experimental Prison Concord
miniatura|Prisión de Concord O Experimento da prisión de Concord foi deseñado para avaliar se as experiencias producidas pola psilocibina, unha droga psicoactiva derivada de diversos fungos e cogomelos alucinóxenos do xénero Psilocybes, combinada coa psicoterapia, podían inspirar aos presos a abandonar os seus estilos de vida antisociais unha vez que fosen liberados.
O experimento realizouse entre 1961 e 1963 na prisión estatal de Concord, unha prisión de alta seguridade para a delincuencia xuvenil, en Concord, Massachusetts, por investigadores da Universidade de Harvard baixo a dirección do Dr. Timothy Leary, que incluía a Michael Hollingshead e os Drs. Allan Cohen, Alfred Alschuder, George Litwin, Ralph Metzner, Gunther Weil e Ralph Schwitzgebel, coa doutora Madison Presnell como conselleira médica e psiquiátrica. O estudo orixinal implicou a administración de psilocibina para axudar a psicoterapia de grupo a 32 presos que intentaban reducir a recorrencia.
A Barronca, Ribadetea, Ponteareas
A Barronca é un lugar da parroquia de Ribadetea, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 15 habitantes (4 homes e 11 mulleres).
Efecto Aharonov-Bohm
O efecto Aharonov-Bohm é un fenómeno cuántico descrito en 1949 por Werner Ehrenberg e Raymond Eldred Siday e redescuberto en 1959 por David Bohm e Yakir Aharonov: o patrón de interferencia entre dous feixes de electróns pode modificarse pola presenza dun campo magnético fóra das traxectorias clásicas dos electróns. O efecto Aharonov-Bohm é unha evidencia cuántica de que o momento linear \vec{\pi} (cantidade de movemento clásico) das partículas de carga q está dado por  onde \vec{A} é o vector potencial e \vec{p} é o impulso.
En 1985, Akira Tonomura et al., realizaron un experimento que verificaría o efecto, que unha fonte coherente de electróns ao longo de diferentes camiños a través dun pequeno toroide revestido cunha película superconductora, as pequenas dimensións son de aproximadamente ~ 10 µm. Cando os electróns pasan a través do toroide, as franxas de interferencia toroidal xéranse a partir da luz que pasa polo pequeno toroide mostrando a diferenza de fase que é xerada na partícula cargada polo vector potencial nas rexións onde o campo e nulo.
Why?
Why? (estilizado como WHY?) é unha banda estadounidense de hip hop alternativo e indie rock. O grupo foi fundado en 2004 polo rapeiro e cantante de Cincinnati Yoni Wolf, que vén usando Why? como o seu nome artístico dende 1997. Ademais de Wolf, que é o principal vocalista e toca varios instrumentos, a banda está composta polos multiinstrumentistas e coristas Doug McDiarmid e Matt Meldon, e o batería e corista Josiah Wolf, que é o irmán máis vello de Yoni Wolf.
A banda leva publicados seis álbums de estudio, xunto con varios EPs, demos, e álbums ao vivo. O seu primeiro disco, Elephant Eyelash de 2005, chegou dous anos despois do derradeiro traballo de Yoni Wolf como Why? en solitario. Tras este disco a banda lanzou Alopecia (2008), Eskimo Snow (2009), Mumps, Etc. (2012), Moh Lhean (2017), e AOKOHIO (2019).
Scirpus triqueter
Scirpus triqueter é unha especie de planta. Foi descrita por primeira vez por Carl von Linné no ano 1767.
Sukhoi Su-17
O Sukhoi Su-17 (izdeliye S-32) é un cazabombardeiro de xeometría variable desenvolvido para os militares soviéticos. A designación OTAN do avión é "Fitter". Desenvolvido a partir do Sukhoi Su-7, o Su-17 foi o primeiro avión de xeometría variable en entrar en servizo na Unión Soviética. Dous avións de Sukhoi posteriores, os Su-20 e Su-22, xeralmente son considerados variantes do Su-17.
O Su-17 tivo unha longa carreira e operou con moitas forzas aéreas incluída a da Federación Rusa, as doutras antigas repúblicas soviéticas, de países do antigo Pacto de Varsovia, países árabes, Angola e o Perú.
Desenvolvemento
Pouco despois de que o cazabombardeiro Su-7 entrase en servizo, solicitouselle á oficina de deseño Sukhoi desenvolver un profundo programa de modernización para o avión a principios dos anos 60. O programa estaba dirixido principalmente a actualizar a aviónica e as características de engalaxe e aterraxe. Tamén foi adoptado o concepto de ás de xeometría variable, algo que se estaba poñendo de moda na época. O programa foi dirixido polo deseñador xefe de Sukhoi, Nikolay Zyrin.
Buscando mellorar o rendemento a baixo velocidade e nas aterraxes e engalaxes do cazabombardeiro Su-7B, en 1963 Sukhoi, xunto con TsAGI, creou un demostrador tecnolóxico para estudar a xeometría variable. O S-22I (tamén coñecido como Su-7IG, designación OTAN "Fitter-B"), convertido a partir dun Su-7BM de produción, tiña a parte interior das ás fixa e os segmentos exteriores móbiles, podendo inclinarse 28°, 45° ou 62°. O S-22I voou por primeira vez con Vladimir Ilyushin nos controis o 2 de agosto de 1966. Posteriormente foi exhibido publicamente nun desfile aéreo en Domodedovo en xullo de 1967. As probas de voo revelaron que a nova configuración melloraba tanto as características de engalaxe/ateraxe como o alcance e a resistencia do avión. O manexo era polo xeral tamén mellor que o do Su-7 de á fixa. O avión ordenouse para a produción en serie en 1969 nunha resolución conxunta do Comité Central do Partido Comunista da Unión Soviética e do Consello de Ministros. O deseño do Su-7IG modificouse posteriormente coas diferenzas suficientes como para xustificar a designación interna S-32. O S-32 voou por vez primeira o 1 de xullo de 1969, con Yevgeny Kukushev aos mandos.
A produción en serie do Su-17 iniciouse na fábrica de avións Yuri Gagarin (agora KnAAPO) en 1969. O 523º Rexemento de Aviación, of the Far East Military Okrug, foi a primeira unidade en recibir o Su-17. O Su-17 fabricouse ata 1990, producíndose un total de 2 867 unidades.
O Su-17 asemellase moito ao seu predecesor, o Su-7, engadíndolle medidas de aforro de peso ao custo da supervivencia do avión en combate, como por exemplo a eliminación da protección blindada do piloto. O prototipo S-22I diferénciase pouco do Su-7, agás pola á, sendo esencialmente un demostrador tecnolóxico para a á de xeometría variable. Este avión perdeuse posteriormente nun accidente.
Tras o S-22I construíronse dous prototipos de pre-produción, designados S32-1 e S32-2. Os dous avións tiñan aviónica actualizada, e substituían o vello piloto automático AP-28I-2 polo novo sistema de constrol automático SAU-22.