cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xosé Fernández Neira
Obra
Escribiu, como propaganda bélica, a primeira obra de autor coñecido en galego da época contemporánea, as Proezas de Galicia, explicadas bajo la conversación rústica de los dos compadres, Chinto y Mingote (1810), que foi reeditada por Andrés Martínez Salazar en 1893, con ilustracións de Román Navarro e Urbano González. Con esta obra perseguía a excitación dos galegos contra os galos, e dá por válidos e, mesmo merecentes de gabanza, toda clase de métodos de loita contra eles. Empregou un galego moi fluído e cheo de rexistros propios da lingua oral, con exclamacións, expresións populares, apelacións e cortes sintácticos. En 1984 foi reeditada, de novo, dentro da colección da Editorial de los Bibliófilos Gallegos.
Palimpsesto
Esta práctica de economía é moi antiga pero foi moi frecuente no século VII polas dificultades que ofrecía o comercio do papiro exipcio e repetiuse nos cinco séculos seguintes pola escaseza do pergamiño, en vista da gran demanda de comercio, e a falta de papel, artigo que apenas se coñecía. Lógrase restaurar a escritura antiga dos palimpsestos con técnicas especiais, sendo comúns na antigüidade a aplicación de tintura de bugallo mediante un pincel ou a chamada tintura de Giobert de sulfhidrato de amoníaco.
Un dos máis soados palimpsestos é o que descubriu Niebuhr en Verona en 1816 contendo as Instituta do soado xurisconsulto romano Gaio imperfectamente raspadas para escribir encima as obras de San Xerome. Despois, en 1822, o orientalista milanés Angelo Mai atopou baixo a escritura de diversos palimpsestos numerosos fragmentos de autores antigos como Homero, Símaco, Dión Casio, cartas de Antonino e Marco Aurelio, o Tratado da República de Cicerón e en 1853, gran número de fragmentos dos Santos Padres.
Arqueoloxía
En arqueoloxía chámase palimpsesto a un sitio que presenta mestura de estratos, impedindo aos arqueólogos saber cal é o superior e cal o inferior.
Mungau Dain
Mungau Dain, nado en 1994 e finado o 5 de xaneiro de 2019, foi un actor de Vanuatu que protagonizou o filme de 2015 Tanna, coproducido entre Vanuatu e Australia. Dain, quen nunca antes actuara, actuou no filme a carón de Marie Wawa, e outros actores non profesionais. Tanna, que está baseado nunha historia real sobre unha parella de Vanuatu da década de 1980 que cometeu suicidio despois de que as súas familias rexeitaran o seu matrimonio. O filme gañou o premio da Audiencia Pietro Barzisa na 72ª edición do Festival Internacional de Cinema de Venecia en 2015 e foi nomeado ó Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 89ª edición dos premios no ano 2017. Dain, que nunca antes traballara nun filme, viaxou internacionalmente para apoiar a promoción do filme en Australia, Os Ánxeles e Venecia.
Cereal
miniatura|300px|Avea, orxo e produtos derivados. Os cereais (da deusa romana da agricultura; Ceres) son plantas que se aproveitan principalmente polos seus grans, que botánicamente denomínase cariópside, o cal ten o endosperma con amidón que se pode transformar en fariña e que se presta a varias preparacións alimentarias (pan, pasta, bicas, etc.), e que tamén son a materia prima para a fabricación de bebidas alcohólicas (cervexa, whisky, sake). Ademais do seu uso dietético e en alimentación animal, sácase aceite deles, especialmente do millo.
En sentido estrito só son cereais algunhas gramíneas pero tamén se adoita a considerar como cereais os grans dalgunhas outras familias cultivadas para consumo humano ou animal. Seguindo esta interpretación estrita hai que considerar só seis cereais: o trigo, o millo, o arroz, a cebada, a avea e o centeo; nun sentido máis amplo, téndese a considerar como cereais o millo miúdo, o sorgo e mesmo o alforfón.
Actualmente os cereais abastecen a maior parte (45%) das calorías alimentarias da humanidade.
En termos botánicos os cereais pertencen ás familia poáceas (ou gramíneas). Algúns grans doutras familias botánicas asimílanse ás veces cos cereais: o gran de alforfón (polygonaceae), a quinoa (quenopodiaceae) e o sésamo (pedaliaceae).
Historia antiga
miniatura|Trillado de gran no [[Antigo Exipto.]] miniatura|Máquina de cultivo romana.
A agricultura permitiu dar soporte a unha poboación aumentada, levando a sociedades máis grandes e finalmente ó desenvolvemento de cidades. Tamén creou a necesidade dunha organización política máis grande (e a creación da estratificación social), xa que as decisións tiveron que realizarse considerando o traballo, a asignación da colleita e os dereitos de acceso á auga e á terra. Agricultura levou ó sedentarismo, cando as poboacións se asentaron durante longos períodos de tempo, o cal levou á acumulación de bens materiais.
Os primeiros grans de cereal foron domesticados por humanos primitivos temperáns. Aproximadamente hai 8.000 anos, foron domesticados por comunidades agrícolas antigas na rexión do Crecente Fértil. Triticum dicoccum, Triticum monococcum, e cebada eran tres dos chamados cultivos fundadores do Neolítico no desenvolvemento da agricultura. Ao mesmo tempo, os paínzos e os arroces comezaban a ser domesticados en Asia Oriental. O sorgo e os paínzos tamén eran domesticados na África subsahariana.
A revolución verde
Durante a segunda metade do século XX houbo un incremento espectacular na produción de cultivos con alta colleita de cereais por todo o mundo, especialmente trigo e arroz, debido a unha iniciativa coñecida como a Revolución verde. As estratexias desenvolvidas na Revolución verde concentráronse en eliminar a fame negra e foi moi exitosa en crear grandes campos monocultivo de cereais, pero aparentemente non deu relevancia abondo á cualidade nutricional. Estas modernas plantacións de alta colleita teñen baixa cualidade de proteínas, con deficiencias de aminoácidos esenciais, teñen alta cantidade de carbohidratos, pero falta de ácidos graxos esenciais, vitaminas, minerais e outros factores de cualidade.
Composición dos cereais
Os cereais conteñen amidón que é o compoñente principal dos alimentos humanos. O xerme da semente contén lípidos en proporción variable que permite a extracción de aceite vexetal de certos cereais. A semente está envolta por unha casca formada sobre todo pola celulosa, compoñente fundamental da fibra dietética. Algúns cereais conteñen unha proteína, o glute, indispensable para que se forme o pan. As proteínas dos cereais son escasas en aminoácidos esenciais como a lisina.
O procesamiento dos cereais afecta á composición química e ao valor nutricional dos produtos preparados con cereais. Os nutrientes están distribuídos de modo heteroxéneo nos distintos compoñentes do gran (xerme, endospermo, revestimento da semente e distintas capas que o recobren). Non existe un patrón uniforme para os distintos tipos de cereais. Os efectos máis importantes do procesamento sobre o valor nutricional dos cereais están relacionados con:
Sistema postcolleita de cereais
Os cereais pasan por diferentes etapas a través dunha complexa e longa cadea, que comeza na colleita e remata no consumo. Este proceso está formado basicamente por tres áreas distintas. A primeira cobre desde a colleita ata o almacenado do gran. A segunda -os métodos preliminares de procesamento- involucra un tratamento adicional do gran, pero os produtos aínda non se atoparán aptos para ser consumidos directamente. Antes do seu consumo, estes deberán pasar por unha terceira etapa de procesamento, por exemplo o afumado.
A malla é o proceso polo cal quítase a casca ao cereal, xa sexa trigo, cebada, arroz etc.
A maioría dos grans comestibles cultivados nos trópicos pérdese debido aos inaxeitados sistemas de manexo, almacenado e técnicas de procesamento. Estímase que estas perdas oscilan entre o 10 e o 25% da colleita. As causas máis comúns polas cales prodúcense estas perdas son:
O procesamento dos cereais afecta á composición química e ao valor nutricional dos produtos preparados con cereais. Os nutrientes están distribuídos de modo heteroxéneo nos distintos compoñentes do gran (xerme, endospermo, revestimento da semente e distintas capas que o recobren). Non existe un patrón uniforme para os distintos tipos de cereais. Os efectos máis importantes do procesamento sobre o valor nutricional dos cereais están relacionados con:
Millo
miniatura|Mazarocas de millo secando. O millo (Zea mays ssp. mays, zea provén do grego zeo, vivir) é unha planta da familia das gramíneas. É orixinaria de Centroamérica onde foi cultivada polos pobos indíxenas en tempos prehistóricos. Os rexistros arqueolóxicos e a análise filoxenética suxiren que a domesticación do millo empezou como mínimo hai 6.000 anos. Os aztecas e os maias cultivaron numerosas variedades no centro e o sur de México. Grazas a ser un dos cultivos máis avanzados, foi a base alimentaria das civilizacións precolombianas mantendo unha poboación numerosa, ademais, os excedentes orixinaron un importante comercio na rexión. Foi coñecido polos europeos no ano 1492 durante a expedición de Cristovo Colón a América e durante o século XVI foi introducido en Europa e desde aquí ó resto do mundo grazas á súa adaptabilidade a varios climas. As variedades cultivares actuais derivarían da Zea Mexicana (Zea mays ssp. mexicana) e son bastante diferentes daquelas plantas que se cultivaban á chegada dos europeos en América, moito máis pequenas e con poucos grans.
Prolifera en clima tropical ou subtropical. En regadío é o cereal de maior rendemento e supera os 10.000 kg/Ha. En lugares demasiado frescos para ser cultivado polo gran (altitude por encima de 1200 metros ou países de verán fresco como Gran Bretaña) aprovéitase a planta enteira para ensilala.
Arroz
190px|miniatura|Grans de arroz.
O arroz é unha planta herbácea e semiacuática do xénero Oryza. O seu gran é un dos principais alimentos da humanidade, incluído na dieta do 70% da poboación mundial. O arroz propiamente dito ten o nome científico de Oryza sativa mentres que o arroz africano é o Oryza glaberrima.
Trátase dun cereal considerado como alimento básico en moitas culturas culinarias (en especial a cociña asiática), así como nalgunhas partes de América Latina. O seu gran corresponde ao segundo cereal máis producido do mundo, despois do millo. Debido ao feito de que o millo é producido para moitos outros fins que o do consumo humano, pódese dicir que o arroz é o cereal máis importante para alimentación humana, e que contribúe de forma moi eficaz á achega calórica da dieta. O arroz é responsable da achega calórica dunha quinta parte das calorías consumidas no mundo polos seres humanos. Desde o ano 2008 realizouse un racionamento nalgúns países debido á carestía de arroz. En países como Bangladesh e Camboxa pode chegar a ser case as tres cuartas partes da alimentación da poboación.
Dedícanse moitas hectáreas de cultivo para arroz no mundo. Sábese que o 95% do cultivo deste cereal esténdese entre os paralelos 53° de latitude norte ata 35° sur. A orixe do cultivo está disputada entre os investigadores, discútese a orixe entre a China e a India.
Trigo
190px|miniatura|esquerda|Campo de trigo.
Trigo é o nome dalgunhas especies de plantas do xénero Triticum.
A palabra "trigo" designa tanto á planta como ás súas sementes comestibles. Son plantas anuais, amplamente cultivadas en todo o mundo.
Coa súa fariña mesturada con auga e fermentada a temperatura elevada faise pan. Tamén é unha das materias primas dalgunhas clases de cervexa.
O trigo é un dos tres grans máis amplamente producidos no mundo, xunto ao millo e o arroz, e o máis amplamente consumido polo home da civilización occidental desde a antigüidade; foi a base alimentaria dos pobos do Oriente Próximo e Europa. O gran do trigo é utilizado para facer fariña, fariña integral, sémola, cervexa e unha gran variedade de produtos alimentarios.
O seu cultivo esténdese desde climas subtropicals como o de Exipto (cultivo de estación fría), onde se cultiva durante o mes de abril, ata os tépedos-fríos como Siberia, onde se cultiva en setembro.
As necesidades de auga do cultivo de trigo son relativamente baixas (500 litros por unha tonelada de materia seca) e pódese cultivar con precipitacións anuais de entre 300 e 800 litros, pero ten un período crítico, un mes antes de espigar, en que non pode carecer de auga.
Os lugares de verán cálido e seco son aptos para as variedades de gran duro Triticum durum. En lugares de inverno moi frío como Rusia, ou o norte dos Estados Unidos e o Canadá, seméntanse en primavera variedades de gran brando.
Espelta
miniatura|120px|Espelta.
A espelta (Triticum aestivum subp. spelta) é considerada como unha subespecie de trigo (Triticum aestivium) ou ben se considera unha especie separada pero do mesmo xénero, Triticum que o trigo, denominada cientificamente Triticum spelta. É unha especie hexaploide con 42 cromosomas. É considerada un híbrido do Triticum dicoccoides e do Triticum boeoticum que se orixinou no Oriente Medio, onde foi cultivada polo menos hai 3000 anos. Ata a Idade Media cultivábase en Asturias, Suíza, Tirol e Alemaña.
A espelta e a espelta pequena (T. monococcum), foron as primeiras especies domesticadas de cereais. O seu cultivo é moi antigo, pero caeu practicamente en desuso e só se conservou en lugares de clima ou terras pouco adecuadas para o trigo normal, como certas zonas do centro de Europa. Ten un rendemento por ha. menor que o trigo.
É unha planta moi resistente ao frío e ás enfermidades que non experimentou as alteracións xenéticas das plantas cultivadas intensivamente.
Cebada
miniatura|Grans de cebada.
A cebada (Hordeum vulgare) é unha planta herbácea anual da familia das gramíneas que se caracteriza por espigas con longas arestas. É un cereal de grande importancia tanto para os animais como para os humanos. Na clasificación de 2007 de cultivos de cereais no mundo, a cebada foi o cuarto, tanto en termos de cantidade producida (136 millóns de toneladas) como de área de cultivo
O cultivo está bastante estendido (566.000 km² en 2007) e, dadas as súas características, o cultivo en Europa chega aos 70° de latitude norte (en Rusia aos 66°), e en América aos 64°. En canto á altitude, chega ata os 1.800 m en Suíza e aos 3.000 m no Perú, e é o cereal que mellor se adapta ás latitudes máis elevadas. En canto á temperatura, a cebada xermina a unha temperatura mínima de 6 °C. Florece aos 16 °C e madura aos 20 °C. Tolera moi ben as baixas temperaturas e chega a soportar os dez graos baixo cero.
Os beduínos dos desertos e semidesertos adoitaban sementar cebada despois dunha choiva importante e facían unha pequena colleita tres meses despois aínda que non volvese chover.
No Tíbet é o cereal principal, e en forma de fariña mesturada con manteiga de iac é a base da alimentación tradicional.
Unha vez batido, a palla é moi apreciada para alimentar o gando.
Avea
miniatura|150px|Grans de avea.
A avea (Avena sativa) é orixinaria do sueste asiático e naturalizada nos Balcáns. Utilízase como alimento para as persoas e para os animais. As variedades máis cultivadas son a Avena sativa e a Avena byzantina.
O seu cultivo estendeuse en todo o mundo pero os lugares onde a atopamos maioritariamente hoxe en día son o centro de Europa (ata 60 ° N) e en Norteamérica. O cultivo da avea parece que tivo orixe no centro e, especialmente, no oeste de Europa, onde o clima húmido e frío da zona tépeda o favorece. Segundo o lugar seméntase en outono ou en primavera, posto que non resiste tanto os fríos do inverno como o trigo ou a cebada.
Centeo
miniatura|130px|esquerda|Grans de centeo.
O centeo (Secale cereale) é unha planta herbácea anual, monocotiledónea da familia das gramíneas de 60 a 200 cm de altura, de follas anchamente lineais e planas, de espiga longa, densa e un pouco comprimida, e de espículos con dúas flores aristadas.
A diferenza da cebada e o trigo, que foron domesticados, o centeo aparece, nun principio, como maleza dos cultivos anteriores. En lugar de eliminala, os pobos adoptárona como cultivo. A planta é orixinaria do suroeste asiático, na rexión do Mar Caspio. No ano 3000 aC coñécese xa en detalle e o seu cultivo esténdese por Europa durante o seguinte milenio.
O centeo pode xerminar ata -1 °C e madurar a unha temperatura inferior aos 12 °C, atributos que lle permitirían ser cultivado naqueles lugares onde o trigo non o podía ser, por exemplo o norte de Europa. Ademais, o feito de presentar unha raíz longa, de ata dous metros, converteríao nun cultivo apto para lugares secos, especialmente de montaña. É un cereal que se cultiva para extraer o gran, como planta forraxeira e para aproveitar un fungo que o parasita, o cornizó.
Sorgo
miniatura|130px|Grans de sorgo.
O sorgo é un xénero de gramíneas, con algunhas especies cultivadas como cereais e que tamén inclúe algunhas malas herbas. O xénero comprende unhas trinta especies dentro da familia das gamíneas (subfamilia das andropogoneae).
O sorgo cultivado para gran ocupa a quinta posición na produción de gran no mundo cunhas 44.000.000 hectáreas cultivadas.
Millo miúdo
miniatura|130px|Grans de millo miúdo.
O millo miúdo (Panicum miliaceum), é unha planta da familia das gramíneas. É unha gramínea de 40 a 100 cm de altura. Ten unhas inflorescencias (en panícula) densas e colgantes.
É orixinaria da India pero moi cultivada na antiga Unión Soviética, China e África occidental, onde forma parte da dieta básica. Noutros lugares só se aproveita para alimentación animal, pero igual que o alforfón revitalizouse o consumo na moderna dietética, posto que é un cereal sen glute.
Resiste moi ben a seca, é de fácil conservación e de ciclo moi curto, cousa que permite aproveitar unha curta tempada chuviosa.
Pseudocereais
Baixo a denominación de pseudocereais agrúpanse aquelas plantas non gramíneas que son explotadas de forma igual aos cereais.
Trigo mouro
miniatura|130px|Grans de trigo mouro.
O trigo mouro, (Fagopyrum esculentum), é unha planta da familia das polygonaceae. Non se trata desde o punto botánico dun auténtico cereal (non é unha gramínea nin ten glute), pero faise o mesmo uso del. Tradicionalmente era empregado para penso para animais, pero a partir dos anos 80 do século XX o cultivo rexurdiu polo incremento da nutrición equilibrada e natural. Contén as proteínas de máis alto valor biolóxico do reino vexetal, cousa que o fai popular entre algúns vexetarianos e como non ten nada de glute, úsase en alimentos para celíacos.
Quinoa
miniatura|esquerda|130px|Grans de quinoa.
A quinoa (Chenopodium quinoa) é unha planta do xénero Chenopodium, da familia das Amaranthaceae cultivada principalmente pola súa semente comestible. Orixinaria da rexión andina de América, onde era unha especie cultivada moi importante xunto á pataca e o millo durante 6.000 anos. Pódese cultivar nos Andes e no altiplano andino ata unha altura de 4.000 metros. O alto contido en saponina da cuberta da semente fai que os paxaros non ataquen o cultivo.
Actualmente a quinoa está moi revalorizada e as Nacións Unidas considérao un supercultivo polo alto contido en proteína que ten (12-18%). Ademais, contén todos os aminoácidos esenciais de maneira equilibrada (trigo e arroz, en cambio, son baixos en lisina. É rica en fibra dietética, fósforo, magnesio e ferro. Ademais non ten glute e é fácil de dixerir.
Sésamo
miniatura|130px|Grans de sésamo.
Na alimentación humana
Na alimentación humana son o trigo, o arroz e logo o millo os que principalmente se utilizan hoxe en día. A cebada utilízase principalmente na fabricación da cervexa para facer a malte.
Algúns cereais secundarios volveron a utilizarse a finais do século XX coa volta a unha agricultura orgánica como a espelta, o centeo ou a avea.
Outras plantas como a quinoa, que se cultiva tradicionalmente en América do Sur, teñen un mercado en crecemento, especialmente no ámbito da agricultura ecolóxica. Cabe aclarar que a quinoa é un pseudocereal, pertencente á subfamilia Chenopodioideae das amarantáceas.
Alimentación animal
miniatura|Cereais molturados utilizados como alimento para gando. Unha gran parte da produción mundial destínase á alimentación animal do gando: nos países desenvolvidos, o 56 por cento do consumo de cereais prodúcese na alimentación do gando, o 23 por cento nos países en desenvolvemento. A nivel mundial, o 37 por cento da produción de cereais destínase a alimentar aos animais de granxa.
En alimentación animal utilízanse practicamente todos os cereais, incluso o trigo, tradicionalmente reservado aos homes, baixo diversas formas:
Ademais do gran, algúns cereais tamén proporcionan forraxes e palla.
Bioloxía evolutiva
miniatura|Árbore filoxenética que mostra os distintos dominios da vida, cos eucariotas en vermello, as bacterias en azul e as arqueas en verde. A bioloxía evolutiva é o campo da bioloxía que estuda a orixe e a descendencia das especies, ben como as súas mudanzas ao longo do tempo, ou sexa, a súa evolución. Os estudosos da bioloxía evolutiva coñécense como biólogos evolutivos ou evolucionistas.
Este campo da bioloxía pode ser referido como un meta campo, pois abrangue a científicos de varias disciplinas tradicionais, taxonomicamente orientadas. A bioloxía evolutiva xeralmente abarca científicos de áreas especializadas en determinadas categorías de organismos, como mastozooloxía, ornitoloxía ou herpetoloxía, mais que utilizan eses organismos como sistemas para responder cuestións xerais da evolución. Xeralmente, tamén inclúe paleontólogos, que usan fósiles para responder cuestións relacionadas co modo e o tempo da evolución, así como teóricos en áreas como a xenética de poboacións e teoría evolutiva. Na década de 1990 a bioloxía do desenvolvemento xuntouse coa bioloxía evolutiva a través do estudo da bioloxía do desenvolvemento evolutivo.
Historia
A microbioloxía desenvolveuse recentemente nunha disciplina evolutiva. Foi orixinalmente ignorada debido á escaseza de trazos morfolóxicos e á falta dun concepto de especie na microbioloxía. Agora, os investigadores evolucionistas están a explorar a nosa extensa comprensión da fisioloxía microbiana, a facilidade da xenómica microbiana, e o curto tempo de cada xeración dalgúns microbios a fin de responder cuestións evolutivas. Características similares axudaron no progreso do estudo da evolución viral, particularmente con bacteriófagos.
Ángela Vallina
Ángela Vallina, nada en Castrillón o 6 de xullo de 1959, é unha política asturiana, Eurodiputada do grupo da Esquerda Europea e antiga alcaldesa da súa localidade natal.
Olveira
O topónimo galego Olveira pode referirse a:
Ángela Vallina
Traxectoria
Estudou puericultura e historia na Universidade de Oviedo. Tivo a metade dun negocio de agasallos e decoración e logo foi a xerente dunha empresa de transporte familiar.
Olveira
Como apelido pode referirse a:
Ángela Vallina
Traxectoria
No ano 1999 entrou na lista de Izquierda Unida ao concello de Castrillón. En 2003 accedeu á alcaldía, manténdose ata o ano seguinte cando a oposición presentou unha moción de censura. Volveu á alcaldía logo das eleccións de 2007, nas que IU obtivo os mellores resultados da súa historia no concello. En 2011, revalidou a súa xestión e IU converteuse na primeira forza política nun goberno en minoría, sen realizar pacto de goberno ningún coas outras forzas políticas.
Logo das eleccións europeas de 2014, Ángela Vallina converteuse en eurodiputada. En substitución de Vallina o 14 de xuño de 2014 accedeu ao posto como alcaldesa Yasmina Triguero Estévez.
Colexio Compañía de María da Coruña
O Colexio Compañía de María é un centro educativo concertado da Coruña. Fundado pola Compañía de María Nosa Señora en 1917 é xestionado na actualidade por unha fundación educativa. Imparte ensinanza de Educación infantil e Primaria, especial, ESO e Bacharelato.
Historia
As primeiras relixiosas da Compañía de María chegaron á Coruña en 1917. Procedentes de Orduña (Biscaia) un grupo de varias monxas responderon á petición do abade da Colexiata de fundar un colexio relixioso para mulleres na cidade. Os custos da instalación do novo centro correron á conta de Josefina Aguirre, que estaba á fronte da legación da orde relixiosa. Inicialmente, habilitaron un colexio nunha vivenda no Corgo, lugar do antigo concello de Santa María de Oza, no que se mantiveron entre setembro de 1917 e xuño de 1925, namentres se construía o edificio que ocupa actualmente en Cidade Xardín.
Foi secularizado na II República, mantendo unha dirección laica entre 1932 e 1939. Ademais, durante a Guerra Civil foi hospital de sangue para a atención dos feridos. A principios da década de 1970, ao abeiro das limitadas posibilidades que ofrecía a Lei Xeral de Educación, o centro incorporou a lingua galega á docencia. No curso 1977-1978 comezou a coeduación nas súas aulas e mantén un concerto co Estado dende 1986.
Edificio
A Compañía de María ocupa os números 2, 4 e 6 da Avenida de Calvo Sotelo. A construción foi encargada a Leoncio Bescansa Casares quen proxectou un edificio neogótico que se inaugurou en xuño de 1925. Tivo varias reformas e ampliacións, destacando as intervencións de Santiago Rey Pedreira, que rematou a entrada principal e a súa escalinata (1945), e quen, canda Juan González Cebrián, fixo o pavillón posterior (1951) e os laterais acaroados ao edificio orixinal (1960). Ademais, a capela do centro, inicialmente neogótica foi reformada en 1962 por Milagros Rey Hombre, antiga alumna e primeira arquitecta de Galicia: seguindo as orientacións do Concilio Vaticano II fixo un espazo que destaca pola súa sobriedade e o estudado emprego da luz. O recinto conta cun polideportivo de Fernández-Albalat (1974).
Tromboxano A2
O tromboxano A2 (TXA2) é un tipo de tromboxano que producen as plaquetas activadas e ten propiedades protrombóticas: estimula a activación de novas plaquetas e incrementa a agregación das plaquetas. Isto conségueo ao incrementar a expresión do complexo glicoproteico GPIIb/IIIa na membrana plasmática das plaquetas. O fibrinóxeno circulante únese a estes receptores en plaquetas adxacentes, aumentando a firmeza do coágulo. O tromboxano A2 é tamén un vasoconstritor   e é especialmente importante durante as lesións nos tecidos e a inflamación. Tamén se considera responsable da anxina de Prinzmetal (vasoespasmo de arteria coronaria).
Os receptores que serven de mediadores das accións do tromboxano A2 son os receptores de tromboxano A2. O receptor de tromboxano A2 humano (TP) é un típico receptor acoplado á proteína G (GPCR) con sete segmentos transmembrana. Nos humanos ata agora clonáronse dúas variantes de empalme do receptor TP: TPα e TPβ.
Síntese e degradación
O TXA2 xérase a partir da prostaglandina H2 pola acción da tromboxano-A sintase nunha reacción metabólica que xera cantidades aproximadamente iguais de ácido 12-hidroxiheptadecatrienoico (12-HHT). A aspirina inhibe irreversiblemente a ciclooxixenase 1 das plaquetas, impedindo a formación de prostaglandina H2, e, por tanto, de tromboxano A2.
O TXA2 é moi inestable en solución acuosa, xa que se hidroliza en 30 segundos á forma bioloxicamente inactiva tromboxano B2. O 12-HHT, que antes se pensaba que era un bioproduto inactivo da síntese do TXA2, demostrouse recentemente que exerce varias importantes accións, algunhas das cales están relacionadas coas accións do TXA2. Debido á súa curta vida media, o TXA2 funciona principalmente como un mediador autócrino ou parácrino nos tecidos adxacentes que rodean o seu sitio de produción. A maioría das investigacións sobre o TXA2 fixéronse en realidade con análogos sintéticos como o U46619 e o I-BOP. Nos estudos en humanos, os niveis de 11-deshidrotromboxano B2 utilízanse para medir indirectamente a produción de TXA2.
miniatura|center|320px|Síntese de [[eicosanoides.]]
Festival Cinema Mulleres
O Festival Cinema Mulleres (FILMU) foi un festival promovido pola Casa da Muller do concello de Lugo para visibilizar as mulleres cineastas de todo o mundo e amosar os seus traballos.
Celebrouse unha única edición, no ano 2020 A inauguración do festival tivo lugar o 25 de novembro coincidindo co Día Internacional para a Eliminación da Violencia contra a Muller. O Festival entrega os premios Nova Onda e ten catro seccións.
Aser Álvarez
Aser Álvarez González, nado en Bande o 20 de xuño de 1976, é un cineasta e xornalista galego.
Traxectoria
Licenciado en Ciencias Políticas e Xornalismo e especialista en Comunicación Audiovisual. Mestrado de Xornalismo de El País. Foi redactor e guionista na TVG e na Cadena Ser. Gañou o premio ao mellor documental radiofónico no I Open Radio do Centro de Cultura Contemporánea de Barcelona. Dirixe Arraianos Producións e Ficrural. É membro da Academia Galega do Audiovisual e da Academia Española das Ciencias e das Artes da Televisión.
Madonna (álbum)
Madonna ou The First Album (nome do mesmo álbum editado en Europa) é o primeiro álbum da cantante pop estadounidense Madonna, producido por Reggie Lucas, John "Jellybean" Benitez e Mark Kamins.
Foi publicado o 27 de xullo de 1983 pola discográfica Sire Records cunha sinxela portada en branco e negro na súa versión orixinal, que máis tarde mudouse por outra diferente en Europa.
En 1984 lanzouse o vídeo recompilatorio Madonna para promocionar este álbum.
En 1985 reeditouse este álbum en Europa, cunha nova carátula en cor, mostrando a Madonna cun aspecto máis parecido ao seu estilo da época e renomeándoo como The First Album debido ao crecente éxito do seu segundo disco Like a Virgin.
En 2001 lanzouse unha versión remasterizada que contiña dous remixes inéditos.
Antes do álbum
Antes de gravar o seu primeiro álbum, Madonna tivo que realizar todo tipo de traballos para poder sobrevivir en Nova York. Se ben a súa formación baseábase no baile, non tardou moito en descubrir o seu talento como cantante. Os seus primeiros pasos no mundo da música xurdiron en 1979 como bailarina do cantante francés Patrick Hernandez, con quen realizou unha xira por Europa. Dentro de devandita xira Madonna viaxou por primeira vez a París, pero deixou o traballo e decidiu volver a Nova York.
De volta, Madonna coñeceu a Dan Gilroy, con quen, ademais de iniciar unha relación amorosa, crearía a súa primeira banda de rock chamada The Breakfast Club. Madonna comezou tocando a batería, despois tocaría a guitarra e finalmente sería brevemente a vocalista do grupo. Porén, Madonna deixou o grupo coa idea de formar un novo onde fora unha artista destacada, así coñeceu a Stephen Bray con quen comezou a escribir e producir cancións.
Intentando emeprender unha carreira como solista, Madonna e Bray escribiron unhas cantas cancións de música synthpop e dance, das que se compuxo a cinta que sería levada máis tarde ao produtor de Sire Records, Seymour Stein, con quen conseguiu un contrato.
Alén dos xéneros
Alén dos Xéneros foi unha mostra artística colectiva comisariada por Ánxela Caramés. A mostra expuña a relación entre os conceptos feminino e feminista e entre os conceptos de masculinidade e feminidade. Foi unha coprodución do Auditorio de Galicia co Museo de Arte Contemporánea de Vigo.
No MARCO estivo entre xaneiro e xuño de 2017 e no Auditorio de Galicia de Santiago de Compostela, entre xullo e novembro de 2017.
As/os artistas que participaron foron:
Arinnanda
Arinnanda era un monte situado nalgunha illa en fronte de Apasa (Éfeso). Alí fixéronse fortes os opositores á conquista hitita de Arzawa (sobre -1325/-1315). Como non se podían usar carros, a infantería hitita subiu as primeiras estivacións da montaña e bloqueou aos que resistían na zona máis inaccesíbel; estes, sen comida nin auga, entregáronse en poucos días. Mursilis II di que fixo máis de quince mil prisioneiros.
50 primeiras citas
50 primeiras citas (en 50 First Dates) é un filme estadounidense de 2004, do xénero comedia romántica, dirixido por Peter Segal.
Sinopse
Henry é un veterinario que traballa no Hawai e, xeralmente, procura ter sexo con turistas agradábeis porque non se quere comprometer con ninguén. Mais un día, coñece a Lucy, e apaixónase dela. Lucy sofre dun trastorno por culpa dun accidente que tivo canda seu pai, Marlin. Ela ten gravada na memoria até o día do accidente, mais non consegue gardar novas informacións, e polo tanto, érguese cada día sen recordar nada do que fixo.
Albaicín
O Albaicín ou Albayzín é un barrio do leste da cidade de Granada, en Andalucía, que conserva a estrutura e aspecto que tiña na época musulmá medieval. Foi declarado Patrimonio Mundial pola UNESCO en 1948, xunto coa Alhambra e o Generalife.
Historia
Inicialmente, a poboación situouse na chaira, na antiga cidade de Ilbira, pero no século XI, coa caída do Califato de Córdoba, a inseguridade xeral aconsellou o traslado a Albaicín.
A época nazarí foi a de máis esplendor e influencia do barrio do Albaicín. A trama urbana que se conserva actualmente é a desa época, cunha rede moi complicada de rúas estreitas, dende a parte máis alta (San Nicolás) ata a ribeira do río Darro (Carrera del Darro) e a rúa Elvira, que se unen na Praza Nueva.
O tipo tradicional de vivenda é o carmen que consiste nunha casa rodeada dunha pequena horta ou xardín e de muro alto que a separa da rúa. Era moi característica a canalización e distribución de auga potable a través de cisternas subterráneas (alxibe), das que se conservan unhas 28, a maioría aínda en funcionamento.
A situación do barrio sobre a aba da montaña diante da Alhambra propicia unha vistas espectaculares, especialmente, para os turistas, dende a igrexa de San Nicolás. Na zona pódense visitar tamén restos duns baños árabes, o Museo Arqueolóxico de Granada, e a igrexa de San Salvador, edificada sobre os restos dunha mesquita. Tamén se conservan algunhas casas mouriscas.
Actualmente, a afluencia turística e a inmigración dende Marrocos favoreceron, conxuntamente, a formación dunha rede de comercios e restaurantes de ambiente moi caracerístico norteafricano, recuperando, en parte, as orixes do barrio.
METZ
METZ é unha banda canadense de noise rock formada en Otava pero baseada en Toronto. O grupo está composto polo guitarrista e vocalista Alex Edkins, o baixista Chris Slorach e o batería Hayden Menzies.
Historia
Fundada no ano 2008, METZ editou o seu autotitulado álbum de estrea a través do selo Sub Pop en 2012. O disco entrou na lista de candidatos ao Polaris Music Prize 2013 o 16 de xullo de 2013.
O 17 de febreiro de 2015 a banda anunciou un novo álbum, II, co lanzamento do seu primeiro tema, "Acetate", acompañado dun vídeo musical; o disco sería publicado o 5 de maio dese ano en Norteamérica e o día anterior no resto do mundo. II foi un dos candidatos ao Polaris Music Prize 2015.
No mes de xullo de 2020 a banda anunciou que o seu cuarto álbum de estudio, Atlas Vending, sería editado o 9 de outubro novamente a través de Sub Pop Records.
Juana Inés de la Cruz
Juana Inés de Asbaje y Ramírez de Santillana, máis coñecida como sor Juana Inés de la Cruz, nada en San Miguel Nepantla o 12 de novembro de 1648 e finada na Cidade de México o 17 de abril de 1695, foi unha relixiosa da Orde de San Xerónimo e escritora novohispana, expoñente do Século de Ouro da literatura en español. Cultivou a lírica, o auto sacramental e o teatro, así como a prosa.
Traxectoria
De moi nova aprendeu a ler e a escribir. Pertenceu á corte de Antonio de Toledo y Salazar, marqués de Mancera e 25.º vicerrei de Nova España. En 1669, por anhelo de coñecemento, ingresou na vida monástica. Os seus máis importantes mecenas foron os vicerreis De Mancera, o arcebispo vicerrei Payo Enríquez de Rivera e os marqueses da Laguna de Camero Viejo, vicerreis tamén da Nova España, que publicaron os dous primeiros tomos das súas obras na España peninsular. Grazas a Juan Ignacio María de Castorena Ursúa y Goyeneche, bispo de Iucatán, coñécese a obra que sor Juana tiña inédita cando foi condenada a destruír os seus escritos. El a publicou en España. Sor Juana morreu a causa dunha epidemia o 17 de abril de 1695.
Sor Juana Inés de la Cruz ocupou, xunto con Juan Ruiz de Alarcón e Carlos de Sigüenza y Góngora, un destacado lugar na literatura novohispana. No campo da lírica, o seu traballo se adscribe na líña do barroco español na súa etapa tardía. A produción lírica de Sor Juana, que supón a metade da súa obra, é un crisol onde converxen a cultura dunha Nova España en apoxeo, o culteranismo de Góngora e a obra conceptista de Quevedo e Calderón.
A obra dramática de sor Juana vai do relixioso ao profano. As súas obras máis destacables neste xénero son Amor es más laberinto, Los empeños de una casa e unha serie de autos sacramentais concibidos para representarse na corte.
En México, os billetes de douscentos pesos están ilustrados cunha imaxe da escritora.
Edward Drinker Cope
Edward Drinker Cope, nado en Filadelfia (Pensilvania) o 28 de xullo de 1840 e finado na mesma cidade o 12 de abril de 1897, foi un paleontólogo e anatomista comparativo estadounidense. Tamén foi un notábel herpetólogo e ictiólogo.
Traxectoria
Naceu dentro dunha rica familia de cuáqueros. Xa cando mozo interesouse na historia natural, e en 1859 comunicou un ensaio sobre os Salamandridae á Academia de Ciencias Naturais en Filadelfia. Ao redor desta época estaba afiliado ao Club do Megaterio na Institución Smithsoniana, en Washington, D.C..
Formado parcialmente na Universidade de Pensilvania, logo de continuar os seus estudos en Europa foi nomeado conservador da mencionada Academia en 1865, posición que mantivo até 1873.
Entre 1864 e 1867 desempeñouse como profesor de ciencias naturais no Colexio Haveford. En 1889 foi designado profesor de xeoloxía e paleontoloxía pola Universidade de Pensilvania.
En 1858 empezou a súa competencia con Othniel C. Marsh por achar máis fósiles de dinosauros, esta foi a chamada Guerra dos Ósos, na que os dous descubriron varias especies. A pesar da súa derrota, Cope fíxose famoso polo papel que desempeñou en torno ao descubrimento dos dinosauros máis famosos do mundo actual, tales como o Triceratops, Diplodocus, e estegosauro, e estivo á fronte da maioría de achados importantes, tales como os de Dimetrodon (o cal non é un dinosauro), Camarasaurus, Coelophysis e Monoclonius, o máis ambiguo.
Alive (filme de 1993)
Alive é un filme estadounidense dirixido por Frank Marshall que foi estreado en 1993. Está baseado no libro de Piers Paul Read Alive: The Story of the Andes Survivors (1974), que conta a historia real do equipo de rugby uruguaio cuxo avión se estrelou nos Andes o 13 de outubro de 1972.
Patricio Rey y sus Redonditos de Ricota
Patricio Rey y sus Redonditos de Ricota, tamén coñecidos como Los Redondos, foi unha banda de rock arxentina formada en 1976 por Indio Solari e Skay Beilinson.
Alive (filme de 1993)
Un dos sobreviventes ó accidente, Nando Parrado (interpretado por Ethan Hawke), serviu como conselleiro técnico para o filme. Está protagonizado por Ethan Hawke, Vincent Spano e Josh Hamilton. O filme foi narrado por John Malkovich.
Sinopse
Narra a terrible experiencia dun grupo de xogadores do equipo nacional de rugby do Uruguai cuxo avión se estrelou no medio dos Andes. Completamente illados, os días pasaban sen que ninguén fose a rescatalos, polo que se viron obrigados a recorrer ó canibalismo, coméndose a carne dos compañeiros falecidos, mentres os máis fortes preparaban unha viaxe desesperada a través das montañas.
La Voz de Galicia (1915)
La Voz de Galicia foi unha revista que se editou na Habana en 1915.
Othniel Charles Marsh
Traxectoria
Durante a chamada Guerra dos Ósos, na que se mediu con outras figuras destacadas como Edward Drinker Cope, descubriu numerosos fósiles no oeste estadounidense. Marsh gradouse na Universidade Yale en 1860 e estudou xeoloxía e mineraloxía na escola científica de Sheffield en Connecticut, e posteriormente paleontoloxía e anatomía en Berlín, Heidelberg, e Breslau en Alemaña. Volveu aos Estados Unidos en 1866 e foi elixido catedrático de paleontoloxía de vertebrados na Universidade de Yale. Convenceu ao seu tío, George Peabody, para fundar o Museo de Historia Natural de Yale.
La Voz de Galicia (1915)
Historia e características
Revista mensual que apareceu en 1915. Dirixida por Francisco García Martínez. Desapareceu ao pouco de nacer.
Quiscalus mexicanus
Quiscalus mexicanus é unha especie de ave paseriforme da familia Icteridae orixinario de América do Norte e do Sur. Está estreitamente relacionado co Quiscalus major e o Quiscalus palustris.
Descrición
Amosa dimorfismo sexual, xa que os machos miden até 43 cm de lonxitude (cunha cola case tan longa coma o corpo), pesan 230 g, e son negros cun lustre iridiscente. As femias son máis pequenas; miden até 33 cm de lonxitude, pesan 125 g, e son marróns. O seu canto é unha mestura de sons fortes e estridentes. Son moi exitosos e intelixentes, quen de abrir bolsas e caixas de cartón en busca de comida. Adoitan arredar a especies máis pequenas e defenden os seus niños agresivamente emitindo un chasquido de alarma que pon en alerta ós demais.
Puranda
Puranda foi unha cidade do reino de Arzawa ao norte de Apasa, famosa por ser o derradeiro bastión da resistencia aos hititas.
Mursilis II comezou a asediar Puranda despois de conquistar Apasa e derrotar os resistentes en Arinnanda. Ofreceu a rendición sen castigo, que foi refusada, e como xa era inverno e comezaba a nevar, os hititas tiveron que erguer o asedio e pasar o inverno nunha fortaleza no río Astarpa, unha chisca ao norte. Naquel inverno o rei Uhha-Ziti morreu da ferida que un meteorito lle fixera no xeonllo. O seu fillo Piyama-Kurunta permaneceu no exilio, pero outro, Tapalazunawali, foi a primavera seguinte a terra firme e entrou en Puranda. Ao chegar o bo tempo, Mursilis tamén volveu ante Puranda. Tapalazunawali decidiu saír e presentar batalla pero o ataque foi rexeitado polos hititas; o asedio retomouse e cortáronse as subministracións de auga. Tapalazunawali fuxiu co seu fillo e algúns seguidores. Mursilis enviou tropas a perseguilo. Tapalazunawali puido escapar (e chegou a Ahhiyawa), pero o seu fillo e demais compañeiros serían capturados. Co líder fóra e sen auga, a cidade rendeuse. Mursilis dá a cantidade de 15.500 prisioneiros civís, a mesma que Arinnanda.
Samuel Reshevsky
Samuel Herman Reshevsky, nado o 26 de novembro de 1911 en Ozorkow (Polonia) e finado o 4 de abril de 1992, en Nova York, Estados Unidos, foi un xogador de xadrez. Foi un dos máis fortes grandes mestres de América e do mundo.
Infancia
Aprendeu a xogar á idade de 4 anos e foi un neno prodixio do xadrez. Á idade de 8 anos xa derrotaba a experimentados xogadores de máis idade en exhibicións de simultáneas.
Na década de 1920 os seus pais trasladáronse aos Estados Unidos onde se gañaron a vida co talento do seu fillo. Reshevsky, de maior, graduouse na Universidade de Chicago en 1933 en Contabilidade, e traballou como contable.
Mocidade
Reshevsky gañou os campionatos dos Estados Unidos en 1936, 1938, 1940, 1942, 1946, 1969 e 1970. A súa carreira internacional comezou en 1935 en Margate, onde logrou o primeiro lugar derrotando entre outros a Capablanca. Un ano máis tarde compartiu o terceiro posto en Nottingham. En 1937 compartiu o primeiro posto en Kemeri, Letonia, e en 1938 compartiu o cuarto posto no torneo da AVRO.
Campionatos do mundo e olimpíadas
Foi un dos 5 grandes mestres que competiron polo Campionato do Mundo no match-torneo de 1948 e terminou empatado no terceiro posto con Paul Keres. Logo foi segundo no torneo de candidatos de Zúric en 1953. Tamén clasificouse para o ciclo de candidatos no interzonal de Sousse, pero perdeu nos cuartos de final contra Viktor Korchnoi en 1968.
Participou regularmente coa selección estadounidense nas Olimpíadas de xadrez. Gañou o ouro en 1937 e o bronce en 1974 e o ouro individual en 1950. En total participou en 8 olimpíadas.
Copa do Rei de Rugby 2007-2008
Na tempada 2007-2008 disputouse a 75ª edición da Copa do Rei de rugby, o torneo nacional máis antigo do rugby español. Na final, disputada o 3 de maio de 2008 no Estadio Nacional Complutense de Madrid, o CRC Pozuelo gañou por 36 a 31 ó Club de Rugby El Salvador.
Constante Diz Monteagudo
Constante Diz Monteagudo foi un agrarista e político galego.
Traxectoria
Agrarista, foi directivo da Sociedad de Agricultures de Moraña e colaborou en El Bólido. Foi elixido primeiro tenente de alcalde de Moraña en 1918. En 1919 foi elixido alcalde de Moraña.
Maria Callas
miniatura|dereita|Lápida na tumba de Maria Callas Maria Anna Cecilia Sophia Kalogeropoulos, nada en Nova York o 2 de decembro de 1923 e finada en París o 16 de setembro de 1977, máis coñecida polo nome artístico de Maria Callas, foi unha soprano grega, a máis famosa cantante de ópera do período de posguerra.
Combinaba unha impecable técnica do bel canto cun gran talento dramático, o que fixo dela a máis famosa actriz cantante naquela época. Era extraordinariamente versátil, xa que o seu repertorio ía dende a ópera seria clásica, como La Vestale de Gaspare Spontini, ata as óperas de Giuseppe Verdi, ou Giacomo Puccini.
Os seus estudos de coloratura permitíronlle cantar papeis moi diferentes.
Traxectoria
Nada de pais gregos, Callas estudou en Atenas, onde cantou de 1939 a 1945, abrazando a carreira internacional de finais dos anos 40 ata os anos 60. Dotada dunha voz especial que conxugaba un timbre único de volume, extensión e axilidade notábeis, Callas contribuíu no descubrimento do repertorio italiano da primeira metade de 1800 (a denominada belcanto renaissance), en particular VIncenzo Bellini e Gaetano Donizetti, dos que soubo dar unha lectura persoal, de ton tráxico e dramático, pero puramente elexíaco. É a Callas a quen se debe a definición de soprano drammatico d'agilità pola restauración da técnica de canto oitocentista.
Entre os seus cabalos de batalla encóntranse Bellini (Norma, Puritani, Sonnambula), Donizetti (Lucia di Lammermoor), Verdi (Traviata, Trovatore, Aida), Ponchielli (Gioconda) e Puccini (Tosca, Turandot).
Dedicouse con éxito á descuberta de títulos saídos de repertorio tales como Armida e Il turco in Italia de Rossini, Il pirata de Bellini, Anna Bolena de Donizetti, Alceste e Iphigénie en Tauride de Gluck e  La Vestale de Gaspare Spontini, quer polo rigor filolóxico como era práctica nesa época, quer cortando e retocando as liñas vocais.
Joaquín Otero Goyanes
Joaquín María Otero Goyanes, nado en Santiago de Compostela o 25 de abril de 1905 e finado en Madrid o 16 de abril de 1991, foi un militar e empresario galego, marqués de Revilla.
Juan Antonio Pizzi
Juan Antonio Pizzi Torroja, nado en Santa Fe o 7 de xuño de 1968, é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol arxentino. Xogaba de dianteiro e foi internacional coa selección española.
Joaquín Otero Goyanes
Traxectoria
Fillo de Joaquín Otero Bárcena. Licenciado en Filosofía e Letras, incorporouse á carreira militar. Loitou co bando nacionalista na Guerra Civil española e fíxose cargo da presidencia da deputación da Coruña trala súa disolución o 27 de xullo de 1936. Ademais, participou como fiscal en diversos procesos a militares e civís republicanos. A súa carreira militar proseguiu como fiscal e xuíz, e acadou o grao de xeneral auditor.