cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cuarzo
Non é susceptíbel de exfoliación, porque cristaliza no sistema trigonal (romboédrico).
Incoloro en estado puro, pode adoptar numerosas tonalidades se leva impurezas (é alocromático).
A súa dureza é tal que pode raiar os aceiros comúns.
É moi abundante nas rochas graníticas. Preséntase en cristais, ás veces de tamaños considerábeis, hexagonais, coroados por unha pirámide trigonal. Estes cristais pódense encontrar o mesmo illados que maclados segundo tres importantes leis: Delfinado, no Brasil e o Xapón, ou en agrupacións formando drusas ou xeodas. Os cristais adoitan presentar inclusións doutros minerais, auga ou gases. Tamén aparece en grans irregulares ou compactos.
Quimicamente moi inerte, é resistente á meteorización química que provoca a intemperie, á vez que os seus grans son moi duros e difíciles de erosionar na súa superficie. Como consecuencia, o cuarzo dun granito permanece enteiro, mentres que os outros minerais (micas e feldespatos) se converten en arxilas ao disgregárense. As arxilas son esenciais nos procesos sedimentarios, mentres que os grans de cuarzo son os que forman a maior parte das areas.
Aspecto
O cuarzo no seu estado puro é un mineral incoloro e transparente. Pode presentarse en forma masiva, ocupando filóns entre as cavidades das rochas, recubrindo cun manto as superficies convexas (drusas) ou cóncavas (xeodas). É frecuente que se presente na súa forma cristalina (tubulares hexagonais cunha pirámide no seu extremo) e que adopte, segundo o tipo de impurezas que conteña, todo tipo de coloracións. Ademais podemos clasificar o cuarzo, segundo o tamaño dos seus cristais: macrocristalino (se está formado por cristais grandes) ou criptocristalino (se está formado por microcristais imperceptibles para o ollo humano).
Variedades do cuarzo macrocristalino
miniatura|200px|Diferentes tonalidades que pode presentar o cuarzo segundo a variedade
Propiedades
Debido as súas propiedades de dureza, elevada resistencia á compresión e estabilidade ante os ácidos e meteorización é moi dificilmente atacable, tanto por vía mecánica como por vía química.
Propiedades piezoeléctricas
O cuarzo coñécese polas súas propiedades piezoeléctricas: cando se comprime, prodúcese unha separación de cargas eléctricas que xera á súa vez unha diferenza de tensión e, de xeito recíproco, reacciona mecanicamente cando se somete a certa voltaxe. Este efecto convérteo nun elemento de grande utilidade para gran variedade de transdutores, dende chisqueiros até altofalantes.
Termoluminescencia
A termoluminescencia é a capacidade de emitir luz cando se somete a unha fonte calorífica. Os raios cósmicos producen cambios na estrutura cristalina do cuarzo que se acumulan co tempo. Cando o cuarzo se quenta, a estrutura volve para a normalidade, emitindo luz. Canto máis tempo foi radiado, máis luz emite o cuarzo. Ao medir as lonxitudes de onda, e comparalas con elementos xa datados, pódese obter o tempo que estivo exposto á intemperie (datación por termoluminescencia).
Propiedades abrasivas
Emprégase como abrasivo, citándose como area silícea, sendo o abrasivo máis usado polo seu baixo prezo, utilizándose para a fabricación de lixas, discos ou bloques e, principalmente, en sistemas de abrasión por medio chorro de aire a presión (chorro de area).
Saint-Marc-le-Blanc
Saint-Marc-le-Blanc (en Sant-Mezar-Elvinieg) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Cuarzo
Lugares onde se atopa
O cuarzo constitúe aproximadamente o 18% da codia da Terra e é polo tanto un mineral omnipresente en tódalas partes do mundo. Os xacementos do Brasil son explotados a nivel mundial, en especial os de cuarzo hialino das famosas Minas Xerais e os de ametistas e ágatas en Río Grande do Sul.
Produción mundial
Fonte:USGS (Servizo Xeolóxico dos Estados Unidos)
Usos do cuarzo
O cuarzo, no seu estado puro, é utilizado polas súas propiedades e o seu baixo custo coma material abrasivo para a fabricación de lixas ou discos. Ten gran perigosidade ó ser respirado, xa que pode ser causante de silicose. Por iso arestora está a ser trocado por outros abrasivos de menos risco para a saúde, aínda que nos países subdesenvolvidos o seu uso segue a ser moi popular.
O cuarzo, polas súas propiedades piezoeléctricas, é utilizado como material de precisión en aparellos como os reloxos, os altofalantes, as radios ou os procesadores dos nosos ordenadores.
Tamén se emprega para area de moldes de fundición, fabricación de vidro, esmalte, saponáceos, dentífricos, fibras ópticas, refractarios, cerámica...
Actor de voz
Unha práctica común é contratar mulleres para os papeis de nenos. Isto é especialmente útil se unha serie ou unha campaña publicitaria vai durar varios anos, xa que, namentres que a voz dun actor adolescente muda co tempo, a dunha actriz adulta non fará tal.
5-MeO-DMT
miniatura|Nome IUPAC: 2-(5-metoxi-1H-indol-3-il)-N,N-dimetiletanamina 5-MeO-DMT (5-metoxi-N,N-dimetiltriptamina) é unha droga psicodélica da clase das triptaminas. Encóntrase nunha ampla variedade de especies de plantas e polo menos nunha especie de sapos, o Incilius alvarius do deserto de Sonora. Igual que os compostos relacionados DMT e bufotenina (5-HO-DMT), foi utilizada como enteóxeno en Suramérica desde hai séculos.
Química
A 5-MeO-DMT foi sintetizada por primeira vez en 1936 e en 1959 foi illada como un dos ingredientes psicoactivos das sementes de Anadenanthera peregrina utilizadas para preparar o rapé Yopo. Antes pensábase que era un compoñente principal dos efectos psicoactivos deste "esnifado", aínda que recentemente se atopou que isto é improbable, debido á limitada ou ás veces mesmo inexistente cantidade que conteñen as sementes, que, ao contrario, adquiren a súa psicoactividade polo metabolito O-desmetilado do 5-MeO-DMT, que é a bufotenina. É metabolizado principalmente pola CYP2D6.
Tiana
Tiana pode referirse a:
5-MeO-DMT
Farmacoloxía
A 5-MeO-DMT é un derivado metoxilado da dimetiltriptamina (DMT). Baseándose en estudos en ratas, a súa actividade farmacolóxica crese que se produce principalmente a través de receptores de serotonina. Concretamente, mostra alta afinidade polos receptores dos subtipos 5-HT2 e 5-HT1A. Mecanismos de acción adicionais como a inhibidor da recaptación de monoaminas poderían estar implicados tamén.
Tiana
Como topónimo, aos lugares de:
Como antropónimo feminino pode referirse a:
Amais no mundo do cine pode facer referencia a:
5-MeO-DMT
Situación legal
Este composto considérase substancia controlada ou ilegal en diversos países, como a China, Australia, Suecia, Turquía ou Estados Unidos.
Lingua arauaca
A lingua arauaca (Arowak/Aruák) ou lingua lokono (Lokono Dian, literalmente fala do pobo polos seus falantes), é unha lingua da familia macroarauaca falada polo pobo lokono o arauaco de América do Sur, na rexión do leste de Venezuela, Güiana Francesa, Güiana e Suriname. Mentres que o termo "arauaco" empregouse en referencia a este pobo, lokono reflicte con maior precisión o propio idioma dos falantes, xa que o nome estivo historicamente ampliado para dar o mesmo epónimo coa familia lingüística arauaca.
Lugares da Pobra do Brollón
miniatura|dereita|[[Casa do concello da Pobra do Brollón.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares da Pobra do Brollón
José Antonio de Lorenzo
José Antonio de Lorenzo Pardo, nado na Coruña en 1954, é un sindicalista, profesor, divulgador científico e político galego de Ciudadanos.
Traxectoria
Estudou física nas universidades de Santiago de Compostela e Sevilla. Exerceu de profesor en Cataluña e Galicia e formou parte das executivas da federación do ensino de Comisións Obreiras de Cataluña e da española. É profesor de física e química no IES Salvador de Madariaga. Foi candidato á alcaldía da Coruña por Unión Progreso y Democracia nas eleccións municipais de 2011 e a deputado nas eleccións xerais de 2011. En 2014 foi elixido como Coordinador Territorial de UPyD en Galicia posto que abandonou xunto con parte da dirección galega e integrándose como tránsfuga en Ciudadanos. Como divulgador científico publicou La revolución del metro (1998).
Cadernos Ramón Piñeiro
Os Cadernos Ramón Piñeiro constitúen unha publicación de periodicidade variable editada polo Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades como unha contribución ó estudo e á análise do pensamento do filósofo do que collen o nome. Están dirixidos por Armando Requeixo Cuba.
Co subtítulo de Cadernos galegos de pensamento e cultura, márcanse como obxectivo servir de canle de publicación de ensaios breves, investigacións e estudos encadrados dentro das Humanidades, con especial atención ó pensamento filosófico. En distintos números recolleu parte da correspondencia de Ramón Piñeiro con diferentes personalidades.
Naceron o 22 de novembro de 2003 co gallo do décimo aniversario da fundación do Centro, e van polo número XXXVII, dedicado a Carlos Casares.
Os números están accesibles na páxina web do Centro Ramón Piñeiro.
Alence, Carballedo, Carballedo
Alence é un lugar da parroquia de Santa María de Carballedo, no concello lugués de Carballedo na comarca de Chantada. O INE en 2016 non achega datos de habitantes para este lugar, mais si aparece no Nomenclátor de Galicia
Toponimia
O topónimo é de orixe incerta. Pode vir do antropónimo, non está moi claro.
Antonio Rojo Varela
Antonio Rojo Varela, nado en Malpica de Bergantiños o 22 de novembro de 1905, foi un mariñeiro e sindicalista galego.
Traxectoria
Mariñeiro, tripulante da Segunda Polar. Membro do Sindicato de Obreros y Profesiones Varias de Malpica da CNT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu de Malpica en agosto de 1938 na evasión do Rocío. Dedicouse á pesca en Cataluña. Abríronlle causa en Ferrol por adhesión á rebelión. Foi condenado a 12 anos e 1 día de prisión en 1942. A condena foi conmutada por 8 anos en 1943.
Saski Baskonia
O Saski Baskonia S.A.D., coñecido tamén como Cazoo Baskonia por motivos de patrocinio, é un club de baloncesto profesional vasco da cidade de Vitoria-Gasteiz. Foi fundado en 1959 baixo o nome de Club Deportivo Vasconia, denominación que mantivo ata 1976. Ese ano, José Luis Sánchez Erauskin, quen daquela era presidente, trocou o "V" polo "B", pasando o club a denominarse C.D. Basconia. O Baskonia compite na Liga ACB española, onde é un dos clubs máis potentes, e na Euroliga. Entre os seus logros destacan catro títulos da Liga ACB, seis Copas do Rei e unha Copa Saporta. O Baskonia xoga os seus encontros como local no Fernando Buesa Arena, un pavillón con capacidade para 15 504 espectadores. O presidente do club é dende setembro de 1988 o ex-xogador Josean Querejeta.
Comezos
O equipo de baloncesto Saski Baskonia naceu en 1959 como a sección de baloncesto do Club Deportivo Vasconia, presidido por Félix Ullivarriarrazua.Na súa primeira tempada o club foi adestrado por Vicente Elejalde, acabando ese ano no segundo lugar do Campionato Provincial de Áraba. Durante os anos 1960 o Baskonia foi un dos equipos máis puxantes desa categoría, conseguindo finalmente en 1970 a primeira posición no campionato de Terceira División.
A partir da vitoria na Terceira División, o Vasconia consegue o ascenso á máxima categoría do baloncesto nacional. Xa na Primeira División, no seu primeiro encontro da man do adestrador Pepe Laso, conseguen o seu primeiro triunfo tras bater aos galegos do Breogán de Lugo por 92 a 71. En 1977 o presidente José Luis Sánchez Erauskin troca o nome do equipo cambiando o V por un B, pasando a chamarse Basconia-Schweppes. Tres anos despois, en 1981 o equipo descende á "Primeira B", aínda que conseguindo retornar en tan só unha tempada.
Regreso á elite
Esta vitoria permitiu ao equipo participar por primeira vez en competicións europeas, debutando cun triunfo fronte ao Super Cracks neerlandés e unha posterior derrota fronte ao Villeurbanne. En 1987 comezaría o patrocinio de compañía de cerámica Taulell S.A., que patrocinou ao club cos nomes de Taugré e TAU Cerámica até o ano 2009. O ano seguinte tamén supuxo un cambio importante na estrutura do club, xa que da man do presidente Josean Querejeta, o Taugrés convértese na primeira asociación anónima deportiva do estado, pasándose a denominar oficialmente Saski Baskonia S.A.D.
Converténdose nunha potencia
miniatura|300px|O [[Fernando Buesa Arena, fogar do Baskonia dende 1991.]] Co comezo da década, a normativa da ACB que obriga a que os pavillóns teñan capacidade para máis de 5.000 espectadores, leva ao club a trasladarse dente o Pavillón de Mendizorroza ao Pavillón Araba. Co troco do estadio os resultados deportivos non tardarían en chegar, en 1991 o Taugrés volve a Europa, acudindo dende ese ano de xeito regular.
O primeiro gran título chegou finalmente en 1995, gañando o Taugrés a Copa do Rei tras vencer na final celebrada en Granada ao Amway Zaragoza por 88 a 80. Pablo Laso do Baskonia foi nomeado MVP. Ao ano seguinte un novo título chegou ás vitrinas dos vitorianos, a Copa Saporta, tras vencer na final por 88 a 81 ao PAOK Tesalónica BC grego. Durante os anos noventa volveu a conseguirse un título, outra Copa do Rei de 1999, esta vez tras gañar ao Caja San Fernando por 70 a 61 en Valencia. O ano 1999 tamén é salientable dentro da historia do club, descantando a ampliación do Buesa Arena até 9.500 espectadores e o debut dos vascos na máxima competición continental, a Euroliga.
Chegan os éxitos
Por fin na temporada 2001−02 chegou a primeiro título de liga ao Baskonia. Trala chegada de Duško Ivanović, lendario ex xogador da Jugoplastika, ao banco como adestrador, conseguiron impoñerse na final do campionato ao Unicaja Málaga por un contundente 0 a 3. Chegando tamén ese mesmo á final da Euroliga, aínda que con peor resultado, xa que perderon na final, no quinto partido de desempate, fronte á Kinder Bologna de Italia.
Outros éxitos que chegaron durante o comezo do milenio foron tres Copas do Rei (2002, 2004, 2006), catro Supercopas (2006, 2007, 2008, 2009) e un novo título de liga en 2008, esta vez con Neven Spahija como adestrador, tras vencer na final ao FC Barcelona de novo por 0 a 3. Ademais, aínda que non volveu a conseguir un título a nivel europeo, chegou a disputar tres Final Four da Euroliga, Moscova 2005, Praga 2006 e Atenas 2007. Na tempada 2008−09 volveu ao banco Duško Ivanović e con el gañaron ese ano a súa sexta Copa do Rei, despois de derrotar a Unicaja Málaga por 98-100 na final, e ao ano seguinte a súa terceira liga ACB, derrotando ao FC Barcelona por 3 a 0 na final.
Tras uns anos cunha traxectoria máis discreta, na tempada 2019−20, e de novo con Ivanović como adestrador, o Baskonia volveu gañar a liga por cuarta vez na súa historia. O campionato foi suspendido na xornada 23 debido á pandemia de COVID-19, e a pesar de que Baskonia ocupaba a oitava praza neses momentos, foi quen de vencer na fase final extraordinaria de doce equipos que se disputou en Valencia, derrotando na final de novo ao FC Barcelona, por 67−69.
Patrocinios
Fóra de España, o club foi a miúdo coñecido como TAU Cerámica Baskonia, unha marca comercial de cerámica manufacturada pola compañía valenciana Taulell S.A, cuxo nome patrocinou ao club dende 1986 a 2009. Orixinariamente, Taulell utilizaba un nome distinto doutra marca comercial súa para patrocinar ao equipo, Taugrés, antes de cambiar a TAU Cerámica Baskonia en 1997. Ademais dos xa citados, TAU, Baskonia e TAU Baskonia eran nomes frecuentes para referirse ao club. Cómpre sinalar que o nome oficial do club é Baskonia, Saski Baskonia, ou de xeito completo Saski Baskonia S.A.D. En 2009, a cooperativa de aforro e crédito vasco "Caja Laboral" (en lingua castelá: Caja Laboral Popular Sociedad Cooperativa de Credito ou en éuscaro: Lan Kide Aurrezkia - Euskadiko Kutxa) converteuse na nova denominación de patrocinador do club, incrementando a cantidade de cartos cos que o patrocinador contribúe ás arcas do club. O 27 de abril de 2013, "Laboral Kutxa" converteuse no novo patrocinador do Baskonia, tras a fusión de Caja Laboral e Ipar Kutxa.
Destacados
A pesar de non teren retirado ningún número na súa historia, tres dos xogadores máis destacados da historia do equipo teñen unha camisola co seu número pendurada no Fernando Buesa Arena: Pablo Prigioni (#5), pendurada en 2017; Igor Rakočević (#8) e Sergi Vidal (#9), penduradas en 2020.
Galardóns individuais
MVP da ACB
Xogador Revelación da ACB
MVP das Finais da ACB
MVP da Copa do Rei
MVP da Supercopa ACB
Campión do Concurso de Triplas
Primeiro quinteto da ACB
Segundo quinteto da ACB
Primeiro quinteto da Euroliga
Segundo quinteto da Euroliga
Títulos internacionais
Euroliga
Copa Saporta (1 título)
Títulos nacionais
Liga ACB (4 títulos)
Copa do Rei (6 títulos)
Supercopa de España (4 títulos)
Material
Un material é calquera cousa feita de materia, constituído por unha ou máis substancias. Adoitan ter algunha propiedade útil, como mecánica, eléctrica, óptica, térmica ou magnética. Madeira, cemento, aire e auga son exemplos de materiais.
Trofeo Cidade de Vigo 1993
A XXIII edición do Trofeo Cidade de Vigo celebrouse en Vigo o 21 de agosto de 1993 a partido único. O campión foi o Celta de Vigo.
Guillermo Lago
Guillermo Lago Pérez, nado na Gudiña o 26 de xullo de 1944 e finado en Verín o 21 de xaneiro de 2016, foi un político galego do PPdeG.
Traxectoria
dereita|miniatura|Nicho no cemiterio da Gudiña.
Anduriña (canción)
Descrición
Ambientada na Galicia rural, a letra da canción refírese á desaparición dunha moza nomeada cariñosamente "Anduriña", con ganas de vivir a vida, aínda que un dos vellos do lugar confía no seu regreso.
Guillermo Lago
Traxectoria
Profesionalmente foi funcionario da Xunta. Aínda que inicialmente fora afiliado á UCD e a Coalición Galega, forzas coas que foi concelleiro, nas eleccións municipais de 1987 encabezou a candidatura de Alianza Popular á alcaldía da Gudiña e foi elixido alcalde co apoio de Coalición Progresista Galega. Nas seguintes eleccións foi substituído por Néstor Ogando. En outubro de 1992 recuperou a alcaldía mediante unha moción de censura. Nas municipais de 1995 encabezou a candidatura do PPdeG e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Continuou como alcalde nas sucesivas eleccións, sempre con maioría absoluta. Faleceu en xaneiro de 2016 por mor dun infarto.
Combarro, Piloño, Vila de Cruces
Combarro é un lugar da parroquia de Piloño, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 25 habitantes (13 homes e 12 mulleres), o que supón unha diminución de 3 habitantes con respecto ao ano 2000.
Hans Schlegel
Traxectoria
Schlegel graduouse en física polo Instituto de Física da Universidade de Aachen. Adestrouse como astronauta entre 1988 e 1990 e participou nas misións STS-55 e STS-122, pasando un total de 22,75 días no espazo.
Anduriña (canción)
Versións
En 2023 foi versionada por La Casa de los ingleses.
Harrison Schmitt
Harrison Hagan "Jack" Schmitt, nado en Santa Rita, Novo México, o 3 de xullo de 1935, é un astronauta que formou parte da misión Apollo 17.
Traxectoria
Schmitt graduouse en ciencias polo Instituto de Tecnoloxía de California en 1957. Doutorouse en xeoloxía pola Universidade de Harvard en 1964. Participou na misión Apollo 17, pasando un total de 12,58 días no espazo. Foi o único científico en pisar a Lúa durante o proxecto Apollo.
Kawasaki Ki-61
O Kawasaki Ki-61 Hien (三式戦闘機, Sanshiki-sentōki, 飛燕, andoriña) foi un caza monopraza xaponés usado polo Exército Imperial durante a segunda guerra mundial. Voou por primeira vez en decembro de 1941 e foi o único caza xaponés importante equipado cun motor lineal. Construíronse un total de 3.078 exemplares das súas diferentes versións. Foi alcumado "Tony" polos aliados.
As Casas Novas, Moraime, Muxía
As Casas Novas é un lugar da parroquia do Moraime no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Tiña 22 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 9 eran homes e 13 eran mulleres.
Kenneth Copeland
Kenneth Max Copeland, nado en Lubbock, Texas, o 6 de decembro de 1936, é un teleevanxelista estadounidense e autor asociado co Movemento Carismático, predicador da teoloxía da prosperidade. Foi obxecto de varias controversias polo uso das doazóns recibidas para financiar mansións, jets privados, un aeroporto e outras adquisicións persoais.
Rafael Salcidos Sobrino
Rafael Salcidos Sobrino, nado en 1912 e finado en Vigo en decembro de 1997, foi un político galego.
Rostov do Don
Rostov do Don (en ruso: Ростов-на-Дону, Rostov-na-Donu; literalmente Rostov no Don ou Rostov sobre o Don) é unha cidade de Rusia, capital da provincia homónima. Localízase no sur do país, preto da desembocadura do río Don no Mar de Azov. Ten preto de 1 millón e 271 mil habitantes e foi fundada en 1749.
Rafael Salcidos Sobrino
Traxectoria
Xefe Local de Falange da Guarda. Foi nomeado alcalde da Guarda o 31 de outubro de 1946, permanecendo no cargo até o 11 de febreiro de 1949. Despois foi empregado da Delegación Sindical, e xefe da Hermandad Sindical de Labradores. En 1954 foi elixido concelleiro polo terzo de entidades profesionais e culturais e novamente en 1963 polo terzo familiar. En 1967 foi primeiro tenente alcalde na corporación presidida por José Luís García Pérez.
Kenneth Copeland
No ano 2020, durante a pandemia de COVID-19, Copeland fíxose notable no ámbito nacional dos Estados Unidos polos seus comentarios e accións con respecto á pandemia. Afirmou repetidamente que a pandemia suporía a fin do mundo, que el podía curar os seus seguidores, e que estes deberían seguir pagándolle décimos aínda que perdesen o seu traballo durante a crise económica provocada pola pandemia.
Rostov do Don
Rostov do Don foi unha das cidades sede da Copa do Mundo de fútbol de 2018.
Parasiempre
Parasiempre é un disco en directo do grupo de Rock español Héroes del Silencio, publicado no 1996.
Trátase dun dobre CD que o grupo publicou ao rematar a xira de Avalancha, e que recolle os temas de dous concertos: Madrid e Zaragoza.
Este foi o seu derradeiro disco xuntos, posto que trala súa publicación o grupo separouse. Chegou a número un de vendas en España.
Disco 2
A edición para México non incluía as cancións "Parasiempre" no disco 1 e "Hechizo" no disco 2.
Concertino
Nunha orquestra sinfónica, o concertino é o solista da sección de violíns primeiros.
O concertino na orquestra sinfónica
Na actualidade o termo concertino úsase moi comunmente para a música sinfónica. Nunha orquestra siunfónica, a primacía dos violíns é moi habitual. Así, na orquestra, o concertino é a persoa de maior xerarquía despois do director da orquestra, o que executa os solos de violín en caso de que os haxa, coa excepción dos concertos de violín, nos que é probábel que interveña un violinista convidado.
Na orquestra o concertino ocupa o primeiro lugar da primeira fila de executantes, á esquerda do mestre. Antes da entrada do mestre, é o último instrumentista que entra no escenario.
O concertino toma decisións respecto á técnica de execución dos violíns e, en ocasións, de todos os instrumentos de corda, e pode encargarse da afinación de toda a orquestra (só corda) antes dos ensaios e das actuacións cara ao público, e doutras cuestións técnicas. En ocasións axuda ao director da orquestra con pequenos xestos que marcan tempos que non poden ser indicados soamente pola batuta do director.
Outros usos do termo
De forma máis xeral, o concertino é o instrumento ou grupo de instrumentos solistas, por contraposición co ripieno, que é o conxunto de instrumentos que serven de acompañamento e base para o concerto. Entre ambos adoita darse un intercambio de material musical.
Utilízanse ambos os termos para calquera agrupación de músicos que cumpran as súas características; pode fabarse, por exemplo, do concertino e o ripieno dunha Big Band de jazz, xénero que comparte moitas características formais co concerto grosso (incluíndo a liberdade interpretativa e de improvisación, que era típica da música anterior ao clasicismo).
Fabio Capello
Fabio Capello, nado en San Canzian d'Isonzo (Gorizia, Friúl-Venecia Xulia) o 18 de xuño de 1946, é un exfutbolista e ex-adestrador de fútbol italiano. Xogaba de centrocampista.
Python curtus
Python curtus é unha especie de cobra da familia Pythonidae, un réptil non velenoso que habita no sueste asiático. Recoñécense tres subespecies, incluíndo a subespecie tipo, malia que hai autores que as describen a todas como especies diferentes.
Requeixo, Sarria
San Martiño de Requeixo é unha parroquia rural do concello de Sarria na provincia de Lugo. Segundo o Instituto Galego de Estatística no ano 2007 tiña 96 habitantes (54 homes e 42 mulleres) distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 2003 cando tiña 94 habitantes.
Os Castelos, Moraime, Muxía
Os Castelos é un lugar da parroquia do Moraime no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 24 habitantes (12 homes e 12 mulleres).
Henrik Ibsen
Henrik Johan Ibsen, nado o 20 de marzo de 1828 en Skien e finado o 23 de maio de 1906 en Christiania, foi un dramaturgo, poeta e novelista noruegués. É considerado o máis importante dramaturgo noruegués e un dos autores máis influentes na dramaturxia moderna. Referido como o "pai do realismo", foi un dos fundadores do modernismo no teatro.
Incidente de Palomares
miniatura|Un operario a bordo dun [[Boeing KC-135 Stratotanker|KC-135 durante a reposición en voo dun bombardeiro B-52 en 2006.]]
O incidente de Palomares foi un accidente nuclear ocorrido na localidade española de Palomares o 17 de xaneiro de 1966, no que a Forza Aérea dos Estados Unidos perdeu un avión cisterna, un bombardeiro estratéxico e as armas nucleares que transportaba este último.
O accidente
No accidente de Palomares víronse implicados un bombardeiro estratéxico estadounidense B-52 e un avión cisterna KC-135 (cargado con 110.000 litros de combustible) que chocaron a 10.690 metros sobre a costa mediterránea, no ceo da pequena localidade almeriense. O B-52 volvía da fronteira turco-soviética cara á Base Aérea de Seymour Johnson en Goldsboro, Carolina do Norte, e o KC-135 proviña da Base Aérea de Morón. A manobra era de rutina: os B-52 reaprovisionábanse de combustible á ida, desde a Base Aérea de Zaragoza, e á volta desde a de Morón.
Debido a un fallo na manobra de axuste, ambas as aeronaves chocaron, destruíronse e caeron. Os catro tripulantes do KC-135 morreron, e tres do B-52. Catro tripulantes do bombardeiro lograron exectarse, mais o paracaídas dun deles non se abriu. Outro membro da tripulación lanzouse a través dun zapón aberto por unha das execcións, ao contar o B-52 con só seis asentos exectábeis.
O B-52 transportaba catro bombas termonucleares Mark 28 (modelo B28RI) de 1,5 megatóns cada unha, de 1,5 metros de longo por 0,5 metros de largo, cun peso de 800 kg. Dous delas quedaron intactas, unha en terra (preto da desembocadura do río Almanzora) e a outra no mar. As outras caeron sen paracaídas, unha nun soar do pobo, a outra nunha serra próxima. Produciuse a detonación do explosivo convencional que contiñan, o que sumado ao choque violento co chan, fixo que ambas as bombas rompesen en anacos. As tres que caeron en terra foron localizadas en cuestión de horas; a que se precipitou ao mar puido ser recuperada 80 días despois.
Atlanta Thrashers
Os Atlanta Thrashers foron un equipo profesional de hóckey sobre xeo da cidade de Atlanta (Xeorxia) que xogou na NHL entre 1999 e 2011, ano no que mudou o seu nome polo de Winnipeg Jets e foi relocado na cidade de Winnipeg, en Manitoba (Canadá). Foi fundado en 1999 e conseguiu un título de división na tempada 2006-07.
Incidente de Palomares
O accidente
Como resultado da explosión, formouse un aerosol, unha nube de finas partículas composta polos óxidos de elementos transuránicos que formaban parte do núcleo das bombas, máis o tritio que se vaporizou ao romper o núcleo. Dita nube foi dispersada polo vento e os seus compoñentes depositáronse nunha zona de 226 hectáreas de superficie que incluía monte baixo, campos de cultivo e mesmo zonas urbanas. A contaminación resultante (principalmente por Plutonio-239, tamén Pu-240 e Americio-241) superou os 7400 Bq/m², con notables diferenzas segundo o punto considerado, habendo zonas con 117000 Bq/m², e até máis de 37 millóns de Bq/m² (saturaron os instrumentos de medida) preto dos puntos de impacto. A finais dos anos 1980, a contaminación residual era de 2500 a 3000 veces superior á das probas atómicas.
Coruxo
Un coruxo ou curuxo (Scophthalmus rombus, Linnaeus, 1758) é un peixe plano, esquerdo, da familia dos Scophthalmidae, semellante ó rodaballo pero de menor tamaño. Como topónimo, Coruxo pode referirse a:
Incidente de Palomares
O accidente
A reacción en cadea que desencadea a explosión nuclear non se produciu grazas ao dispositivo ou sistema que o impide en caso de impactos, sistema aínda mantido en segredo.
O vicepresidente Agustín Muñoz Grandes e o presidente da Xunta de Enerxía Nuclear José María Otero Navascués enviaron o comandante do corpo de enxeñeiros aeronaúticos do Exército do Aire Guillermo Velarde, físico e experto en enerxía nuclear para que comprobase os danos ocasionados: Velarde puido examinar os restos de plutonio das bombas termonucleares.
Recuperación dos artefactos
A bomba perdida no mar podía seguir intacta e mesmo ser recuperada por algún outro país, en especial pola Unión Soviética. Por iso a Armada dos Estados Unidos despregou un gran dispositivo de mergulladores, 34 buques e 4 minisubmarinos somerxíbeis. Tras 80 días de procura a bomba foi localizada polo minisubmarino Alvin a 869 metros de profundidade e millas da costa, grazas á axuda dun pescador local, un veciño de Águilas chamado Francisco Simó Orts (alias Paco 'el de la bomba'). Observou o accidente xa que estaba a faenar no mar preto do lugar, e guiou os marines até o lugar onde caeu a bomba. Desde este día a Orts coñéceno na zona como «Paco el de la bomba». O rescate efectivo da bomba somerxida realizouse grazas a un enxeño denominado "CURV" utilizado habitualmente para recuperar torpedos do fondo mariño.
A recuperación e limpeza das armas caídas na terra requiriu outro tipo de dispositivo. Varios membros das forzas armadas dos Estados Unidos presentáronse nas proximidades do pobo equipados con traxes NBQ. Durante varios días permaneceron na zona, retirando a terra superficial contaminada de 25 000 metros cadrados de solo.
Repercusións do accidente
O goberno franquista tampouco forneceu protección de ningunha clase aos gardas civís que participaron na limpeza, protección que si levaba o persoal estadounidense. O plutonio-239, utilizado nas armas nucleares, emite radiación alfa e ten unha vida media de 24.100 anos. Non se realizaron estudos epidemiolóxicos sobre enfermidades asociadas á radioactividade e á toxicidade química do plutonio nin a nivel local nin entre os gardas civís que participaron na limpeza. A ditadura, baixo presión do Goberno estadounidense, mantivo secretos os informes de monitorización médica até que o goberno socialista finalmente os desclasificou en 1986. Aproximadamente o 29% da poboación de Palomares presentaba trazas de plutonio radioactivo no seu organismo. Na actualidade hai algunha urbanización turística polos arredores, o bastante preto como para que os coches pasen levantando po que entra no circuíto do aire acondicionado, por iso o Consello de Seguridade Nuclear prohibiu a construción nas zonas máis afectadas. Aínda hai zonas cercadas con valos metálicos que se consideran contaminadas e están vixiadas polo CIEMAT. As armas termonucleares tamén utilizan deuteriuro de litio. Tanto o Plutonio finamente dividido, como o deuteriuro de litio, parece ser que son pirofóricos, así pois a explosión que acompañou a caída das bombas podería ser debida a unha reacción exotérmica (química) dos combustibles nucleares.
Un accidente similar (Accidente de Thule) ocorreu o 21 de xaneiro de 1968 na Base Aérea de Thule, en Groenlandia. Un accidente en pista provocou o incendio e posterior explosión dun bombardeiro B52, que levaba 4 bombas B28 como as de Palomares. Nese caso si se fixo estudo epidemiolóxico e a taxa de cancro entre os traballadores que participaron na limpeza era un 50% superior á da poboación xeral. Houbo tamén informes de esterilidade e outros trastornos asociados á radioactividade.
Palomares é o accidente Broken Arrow (perda total de armas nucleares) máis grave da historia, que se coñeza. Xa en 1961 ocorrera outro Broken Arrow en Carolina do Norte, neste caso con dúas bombas de uranio.
Tras o accidente, o goberno español e o estadounidense iniciaron unha campaña tentando demostrar a inexistencia de contaminación nuclear na zona. O elemento máis lembrado de devandita campaña foi o baño conxunto que se deron Manuel Fraga (ministro de información e turismo nese momento) e Angier Biddle Duke (embaixador estadounidense) na praia de Quitapellejos, en Palomares.
Existían na zona do incidente rumores que falan de que cando Manuel Fraga e o embaixador estadounidense acudiron a darse o famoso baño, este non se produciu nas praias da zona accidentada (Palomares), senón en Mojácar (a 15 quilómetros, aproximadamente, do lugar do accidente), fronte ao Parador Nacional desta localidade. A realidade, no entanto, é que se realizaron dous baños, o primeiro, efectivamente en Mojácar, no que soamente se bañou o embaixador estadounidense e algún dos seus acompañantes e un segundo baño, xa na praia de Quitapellejos en Palomares, onde de novo o embaixador se bañou acompañado polo ministro español. dereita|miniatura|Condena do [[Tribunal de Orde Pública contra Isabel Álvarez de Toledo, duquesa de Medina Sidonia,  por promover unha manifestación de veciños de Palomares en relación ao incidente de Palomares.]] Posteriormente realizáronse diversas protestas relacionadas co accidente. Por mor dunha delas Luisa Álvarez de Toledo, duquesa de Medina-Sidonia, foi condenada a un ano de prisión menor e multa por organizar unha manifestación con veciños de Palomares e Villaricos para protestar pola falta de compensacións tras este.
50 anos despois
Frank B. Thompson é un músico de 72 anos e ten cancro no fígado, nun pulmón e nun dos seus riles. Cando tiña 22 anos traballou varios días nos campos españois contaminados sen ningún equipo de protección máis que a confianza na palabra dos seus supervisores. «Dixéronnos que era seguro, e fomos o suficientemente parvos, supoño, para crer neles», explica o home. Hoxe en día Thompson paga máis de 2 mil dólares por mes para tratar de facer retroceder o cancro, algo que lle sería totalmente gratis se fose recoñecido como unha vítima da radiación por parte da Forza Aérea estadounidense. Con todo, o organismo militar declarou varias veces que non houbo radiación daniña rodeando aos traballadores, postura que mantiveron por máis de cinco décadas.
Segundo a Forza Aérea, o perigo foi mínimo e os máis de 1500 traballadores que axudaron a limpar a zona estaban protexidos, algo que as experiencias de Thompson e outros veteranos parecen desmentir. Ademais, varios documentos desclasificados despois de anos revelaron que os niveis de radiación eran o suficientemente altos como para pór en risco severamente a saúde dos que permanecesen no lugar. Segundo documenta The New York Times, os resultados das probas de radiación foron mantidos lonxe dos historiais clínicos daqueles que traballaron en Palomares, moitos dos cales se atopan enfrontando de forma grave os efectos da intoxicación con Plutonio. Os plans de limpeza dos Estados Unidos e España fóronse sucedendo durante os anos posteriores ao accidente con resultados disímiles. Calcúlase que unha quinta parte do plutonio que se esparexeu en 1966 aínda contamina a zona de Palomares.
O incidente de Palomares no cine
Existen varias películas e documentais que tratan o incidente.
Na película Hombres de honor (de George Tillman Jr.) o actor Cuba Gooding, Jr. interpreta un dos mergulladores que participaron no rescate da bomba perdida no mar (Carl Brashear). Móstrase algo do dispositivo naval despregado e o nerviosismo dos militares estadounidenses ao declararse o código Broken arrow; porén non se menciona a contribución de Paco el de la bomba.
En 2007, a produtora almeriense Pitaco Producciones realizou un documental de título Operación Flecha Rota con material audiovisual desclasificado nos últimos anos. Nel, analízase o accidente e as súas consecuencias, entrevístase por primeira vez ao piloto que estaba aos mandos do B-52 sinistrado, recréase en 3D o accidente en base ao informe oficial da USAF e culmínase o traballo epidemiolóxico do Dr Martínez Pinilla. A dirección e o guión corre a cargo de José Herrera coa produción de Antonio Sánchez Picón.
Na película Cuerpo de elite (2016) dáse unha versión alternativa ficticia do incidente de Palomares o que dá pé a unha das misións principais da película.
Rusty Schweickart
Russell Louis "Rusty" Schweickart, nado en Neptune, Nova Jersey, o 25 de outubro de 1935, é un astronauta que formou parte da misión Apollo 9.
Traxectoria
Schweickart graduouse en ciencias polo Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts en 1956 e ten un máster na mesma materia pola mesma institución en 1963. Participou na misión Apollo 9, pasando un total de 10,04 días no espazo.
Manuel António Pina
Traxectoria
Manuel António Pina naceu o 18 de novembro de 1943 no Sabugal, distrito da Garda, na Beira Alta, fillo de Manuel Pina e Ester Moto. Desde os 17 anos pasou a vivir na cidade do Porto.
Licenciouse en Dereito na Facultade de Dereito da Universidade de Coímbra, exerceu a avogacía e foi técnico de publicidade. Foi xornalista do Jornal de Notícias durante tres décadas, sendo despois cronista do mesmo Jornal de Música e da revista Notícias Magazine.
A obra de Manuel António Pina incidiu principalmente na poesía e na literatura infanto-xuvenil aínda que escribise tamén diversas pezas de teatro e de obras de ficción e crónica. Algunhas desas obras foron adaptadas ao cinema e televisión e editadas en disco. Escribiu Histórias Com Pés e Cabeça (1979), Os Andrades (1994) e O Meu, o Teu e o Nosso (1999).
A súa obra difundiuse en países como Francia (Francés e Corso), Estados Unidos, España (Castelán, Galego e Catalán), Dinamarca, Alemaña, Países Baixos, Rusia, Croacia e Bulgaria.
En 2005, o 9 de maio, foi feito Comendador da Orde do Infante D. Henrique.
Manuel António Pina faleceu o día 19 de outubro de 2012 no Hospital de Santo António, no Porto.
Fontelo, Viveiro, Celanova
Fontelo é un lugar da parroquia de Viveiro no concello ourensán de Celanova na comarca da Terra de Celanova. Tiña 38 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales 18 eran homes e 20 mulleres.
Galegos na Arxentina
miniatura|Monumento aos inmigrantes galegos en [[Ushuaia, Terra do Fogo.]] Os galegos na Arxentina son os inmigrantes galegos, e os seus descendentes, que se asentaron na Arxentina. No ano 2015, eran 168 263 habitantes, concentrados principalmente na cidade de Bos Aires e, en menor medida, noutras provincias arxentinas. A inmigración galega na Arxentina foi un dos fluxos migratorios máis importantes da historia do país, constituíndo arredor do 70% dos inmigrantes españois nese país. Os galegos emigraron entre os séculos XIX e XX, fuxindo da fame, a falta de traballo, as presións políticas e na procura de progreso social, sendo a Arxentina o principal país da diáspora galega.
Estímase que dende 1857 a 1960 se asentaron 600 000 galegos na Arxentina.
Historia
Os primeiros galegos que chegaron ao actual territorio arxentino remóntanse á época colonial, comenzando a ser significativos na metade do século XVIII. Trala expansión do Imperio Español por América eran poucos os galegos que formaban parte das expedicións. A presenza de galegos foi limitada a uns cantos homes mozos e solteiros que ocuparon postos militares de segunda fila no exército ou a armada xa que eran atraídos polas perspectivas do «Novo Mundo». En anos posteriores, os galegos, aínda sendo poucos, formaban parte da administración civil, militar ou eclesiástica.
En 1806, creouse o Tercio de Voluntarios de Galicia, unha unidade de infantaría formada por galegos residentes en Bos Aires a causa das invasións británicas do Río da Prata. Desaparecido en 1809, este corpo militar rexurdiu en 1995 como garda de honra da Escola de Náutica Manuel Belgrano. Devandito corpo militar foi condecorado coa Medalla de Buenos Aires do goberno porteño, a Medalla de Ouro Distinción ao Valor en Defensa da Patria do Congreso da Nación Arxentina e a Medalla de Prata de Galicia da Xunta de Galicia.
Co estoupido da guerra civil española a inmigración española, incluíndo a galega, aumentou significativamente. Bos Aires foi un destino que atraeu os exiliados, xa que moitos deles tiñan familiares na Arxentina como consecuencia da masiva inmigración en períodos anteriores. Entre os novos inmigrantes había un bo número de intelectuais, moitos deles dedicados ao teatro, a literatura, as ciencias, a historia e, algúns, escribiron libros ou crearon editoriais que chegaron a alcanzar moita importancia e vida prolongada. Contra o ano 1950 había uns 100 000 galegos censados en Bos Aires.
O artista, empresario e intelectual galeguista Isaac Díaz Pardo radicouse temporalmente na Arxentina, tendo contacto con grupos de intelectuais que organizaban reunións en Bos Aires. Así estabeleceu un proxecto de recuperación da memoria histórica galega que tivo continuidade en Galicia. Constituíu o Laboratorio de Formas, precursor doutras actividades industriais e culturais como a restauración da produción de cerámica de Sargadelos, en colaboración con Cerámicas do Castro (1963), o Museo Carlos Maside (1970), a editorial Ediciós do Castro (1963), o restaurado Seminario de Estudos Galegos (1970), o Instituto Galego de Información etc.
Cando menos 1 100 000 de galegos emigraron á Arxentina entre 1857 e 1960, dos cales 600 000 se radicaron de forma permanente. Estas cifras representan o 15% dos europeos chegados á Arxentina. Segundo outras cifras, entre 1830 e 1930 documentáronse en Galicia unhas 852 427 saídas cara a América, case a metade do fluxo galego a América. Eles e os seus descendentes marcaron culturalmente o país, fundamentalmente nas grandes cidades. Os inmigrantes eran moi variados: entre eles había anarquistas como Antonio Soto Canalejo (líder sindicalista da Patagonia rebelde) e mesmo terratenentes como Antonio Santamarina. Tamén había empresarios e grandes comerciantes. Entre os descendentes de galegos notables pódense salientar os presidentes arxentinos Bernardino Rivadavia, Raúl Alfonsín e Cristina Fernández de Kirchner, e personalidades que recibiron o Premio Nobel como Carlos Saavedra Lamas e Adolfo Pérez Esquivel.
Agás polos intelectuais exiliados, e en comparanza con outros emigrantes chegados á Arxentina, moitos eran labregos sen ou con poucos estudos, e por mor diso preocupáronse especialmente por desenvolver a educación rural en Galicia. Durante o franquismo, as remesas enviadas a Galicia polos emigrantes e exiliados eran moi importantes. Estes inmigrantes falaban mal o castelán e conseguiron traballos de baixa cualificación no sector de servizos urbanos.
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, pai do nacionalismo galego, viviu e faleceu en Bos Aires. En 1944, Castelao creou o Consello Nacional de Galiza en Montevideo, no Uruguai, constituíndose formalmente en Bos Aires. Pretendía aglutinar os deputados galegos, galeguistas e republicanos, por enriba de partidos políticos, para dotar dun órgano político a Galicia no exilio. Baseaba a súa lexitimidade no resultado positivo do plebiscito de aprobación do Estatuto de autonomía de Galicia de 1936, aprobado pouco antes do estoupido da guerra civil. Castelao foi homenaxeado cunha plazoleta en Bos Aires.
En novembro de 1954, publicouse en Bos Aires un informe folleto para a UNESCO sobre a persecución da lingua galega levada a cabo pola ditadura de Francisco Franco. A declaración de 32 páxinas foi escrita por Ramón Piñeiro e presentada á UNESCO nunha edición trilingüe na VIII Conferencia de devandito organismo en Montevideo, onde se decidiría sobre a admisión a España, representada por Manuel Fraga. En xullo de 1956, celebrouse en Bos Aires o primeiro Congreso Mundial da Emigración Galega.
Os inmigrantes galegos organizáronse en numerosas asociacións e sociedades locais. En 1921, creouse a Federación de Sociedades Gallegas, Agrarias y Culturales para unir algunhas delas. Durante os anos 1920 logrou unha grande adhesión do conxunto de micro asociacións comarcais galegas, totalizando en pouco tempo 40 entidades con 5 800 afiliados. En 2007, tamén se creou a Biblioteca Galega de Bos Aires por parte de dita federación. Entre 1904 e 1936 creáronse unhas 350 sociedades galegas que apuntaban ao mutualismo.
Raúl Alfonsín, descendente de galegos, en xuño de 1984 durante a súa primeira viaxe ao exterior como Presidente da Nación Arxentina, visitou a vila de Ribadumia, en Pontevedra, de onde eran orixinarios os seus avós. Alí dirixiuse aos seus habitantes:
En 1987, Alfonsín e o presidente da Xunta de Galicia, Xerardo Fernández Albor, participaron nos festexos do 80º aniversario do Centro Gallego e do oitavo do Centro Galicia de Bos Aires.
A crise de decembro de 2001 na Arxentina obrigou a moitos inmigrantes e descendentes de galegos a buscar emprego e emigrar á terra dos seus devanceiros. A Xunta de Galicia posúe unha delegación en Bos Aires dende o ano 2007. Ten como funcións representar o Goberno de Galicia e promover a cooperación exterior, a cultura e a lingua galega.
O número de galegos na Arxentina comezou a aumentar nas dúas primeiras décadas do século XXI, mantendo a súa predominancia na diáspora galega. Moitos descendentes de emigrantes puideron acceder á nacionalidade española.
Comunidade galega
miniatura|Museo da Emigración Galega na Arxentina, en Bos Aires. Os galegos e os seus descendentes constitúen preto do 14% da poboación arxentina. A inmigración galega foi masiva entre finais do século XIX e comezos do século XX. Tamén tivo un factor importante a guerra civil española, a caída da Segunda República Española e a instauración da ditadura de Francisco Franco. Os galegos foron o grupo maioritario dos inmigrantes españois na Argentina, concentrándose principalmente na rexión do Río da Prata.