cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carlos I de Austria
Intentos de restauración
O Domingo de Resurrección viaxou a Budapest e logrou reunirse en segredo co almirante Horthy quen nunha discusión persoal rexeitou apoiar esta pretensión alegando que, pola contra Francia e Gran Bretaña se opoñerían a tal proxecto, mentres os Gobernos da Pequena Entente, anunciaban estar dispostas a invadir Hungría e ocupar Budapest coas súas tropas para impedir a restauración dun Habsburgo no trono (que, segundo temían, podería intentar o restablecemento do Imperio Austrohúngaro e ameazar a independencia dos seus países). Ambos os dous personaxes acordaron suspender a súa conversación tres semanas, para achar unha solución, pero mentres tanto os nacionalistas húngaros temían que a coroación de Carlos significase resucitar o predominio austríaco sobre Hungría e lograron que o parlamento maxiar impedise a restauración de Carlos. O mesmo día, a xunta de embaixadores da Entente, reunida en París, declaraba a súa oposición a aceptar as restauración. Ante iso o exemperador (que ao parecer só esperaba ser chamado para reinar ao vencer o prazo de tres semanas) retirouse de Hungría o 4 de abril, sentíndose traizoado por Horthy.
Ao seu regreso a Suíza, o Goberno do país endureceu as súas condicións para darlle asilo que debía de ser, en todo caso, temporal. A comezos de maio, a familia trasladouse ao pazo de Hertenstein. Horthy mantiña a súa actitude ambigua co ex-emperador.
miniatura|300px|left|División de Austria-Hungría en [[1918.]]
En abril de 1919, Austria, tras proclamarse como república, declarara nulos os privilexios políticos e embargado as propiedades da familia imperial, mentres se eliminaban os dereitos nobiliarios. Checoslovaquia fixera o propio xa apenas rematada a guerra, a comezos de novembro de 1918.
O ex emperador Carlos saíu de Hungría o 1 de novembro de 1921 coa súa esposa, Zita, levados por un buque da Royal Navy británica polo Danubio ata o porto romanés de Galai no Mar Negro; de aí a ex parella imperial foi trasladada pola mariña británica á illa portuguesa de Madeira o 19 de novembro do mesmo ano, por decisión de Francia e Gran Bretaña. Alí Carlos morreu de pneumonía o 1 de abril de 1922. Os seus restos aínda permanecen na illa, na igrexa de Nossa Senhora do Monte con permiso dos seus sucesores, a excepción do seu corazón, que foi trasladado á cripta dos Habsburgo en Austria.
A súa abdicación rematou co poder da dinastía dos Habsburgo, dinastía que dominara Europa e o mundo enteiro dende o século XV, cando Alberte II de Habsburgo se alzou co poder do Sacro Imperio Romano Xermánico en 1438. Dende ese momento estenderon os seus dominios por toda Europa e América, alcanzando o seu máximo esplendor no século XVI con Carlos V, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico entre 1519 e 1556.
Beatificación
Carlos I foi beatificado en Roma o 3 de outubro de 2004, polo papa Xoán Paulo II. As razóns desta beatificación baséanse nas tentativas que Carlos fixo por promover as vías para a paz en 1917, a través da mediación dos seus cuñados os príncipes Sixto e Xavier de Borbón-Parma, e polo seu apoio á mediación do papa Bieito XV, así como polas súas virtudes cristiás.
Situou a súa vida baixo o signo da Eucaristía e comprometérase a seguir as ensinanzas de Cristo na súa vida privada e pública. Igualmente soubo seguir o ensino social da Igrexa e as primeiras medidas tomadas por el, en tanto que emperador-rei, foron suprimir o tren de vida da corte para poder axudar á xente máis necesitada e adoptar as reformas sociais necesarias. Creou, baixo a influencia da emperatriz Zita, o primeiro ministerio de asuntos sociais do mundo. Foi chamado no seu tempo polo "Arbeiter Zeitung" (O xornal dos traballadores) «o Emperador do pobo», o que provocou as burlas da aristocracia.
Título oficial
A súa Maxestade Imperial, Real e Apostólica
Pola Graza de Deus, Emperador de Austria, Rei Apostólico de Hungría, cuarto do seu nome, Rei de Bohemia, Dalmacia, Croacia, Eslovenia e Galitzia, Lodomeria e Iliria; Rei de Xerusalén etc. Arquiduque de Austria, Gran Duque de Toscana e Cracovia, Duque de Lorena e Salsburgo, de Estiria, Carintia, Carniola e Bucovina; Gran Príncipe de Transilvania; Margrave de Moravia; Duque da Alta e a Baixa Silesia, de Módena, Parma, Piacenza e Guastalla, de Auschwitz e Zator, de Teschen, Friuli, Ragusa e Zara; conde de Habsburgo e Tirol, de Kyburg, Gorizia e Gradisca; Príncipe de Trento e Brixen; Margrave da Alta e a Baixa Lusacia e de Istria; Conde de Hohenems, Feldkirch, Bregenz, Sonnenberg etc.; Señor de Trieste, de Cattaro, e a Marca Wendia; Gran Voivoda de Serbia etc.
Antepasados
Antepasados de Carlos I de Austria e IV de Hungría
Nebulosa de emisión
miniatura|Unha nebulosa planetaria, aquí representada pola [[Nebulosa do Anel, é un exemplo de nebulosa de emisión.]] Unha nebulosa de emisión e unha nube de gas ionizado (ex. o plasma) que emite luz en varias cores. A fonte máis común de ionización son os fotóns de alta enerxía emitidos por unha estrela activa próxima. Entre os diversos tipos de nebulosas de emisión podemos atopa-la Rexión H II, a cal é un lugar de formación de novas estrelas e estrelas masivas que son fonte de fotóns ionizados; e é tamén o berce de nebulosas planetarias, onde estrelas moribundas que se desprenderon das súas capas externas, quentan co seu núcleo moi activo (agora exposto e sen capas externas) directamente o gas remanente que fica ó seu redor (proveniente das súas capas externas), ionizando o mesmo.
Información xeral
Frecuentemente, unha estrela nova ioniza parte da nube da cal naceu (case sempre é unha estrela masiva), as estrelas quentes poden tamén acadar un nivel de emisión de enerxía o suficientemente alto para ionizar parte dunha nube de gas. En moitas nebulosas de emisión un cúmulo estelar o completo de estrelas novas poden estar facendo o traballo ó unísono.
A cor dunha nebulosa depende da composición química e do grao de ionización da mesma. Debido á predominancia do hidróxeno no gas interestelar, e o seu relativamente baixo nivel de enerxía de ionización, moitas das nebulosas de emisión amósanse vermellas debido as fortes emisión das series de Balmer. Se hai máis enerxía dispoñible, outros elementos poden ser ionizados, amosándose así nebulosas verdes ou azuis. Examinado o espectro da nebulosa, os astrónomos poden deduci-la súa composición química. A meirande parte das nebulosas de emisión teñen ó redor dun 90% hidróxeno, con trazas de helio, osíxeno, nitróxeno, e outros elementos.
Algunhas das máis prominentes nebulosas de emisión visibles do hemisferio norte son a Nebulosa de Norteamérica (NGC 7000) e a Nebulosa do Velo (NGC 6960/6992) na constelación de Cygnus, e no hemisferio sur están coma exemplo a Nebulosa da Lagoa (M8 / NGC 6523) na constelación de Saxitario e a Nebulosa de Orión (M42). Máis no interior do hemisferio sur está a Nebulosa de Carina (NGC 3372).
As nebulosas de emisión a miúdo teñen areas escuras coma resultado de nubes de po interestelar que son opacas. A combinación de nebulosas de emisión con nubes de opacas de po crean fermosos obxectos astronómicos, e moitas destas nebulosas tomaron o nome dos obxectos ós que se asemellaban, coma a Nebulosa de Norteamérica ou a Nebulosa do Cornete.
Algunhas nebulosas poden ser ó tempo nebulosas de reflexión e de emisión tal coma a Nebulosa Trífida.
Mónica Estarreado
Mónica Estarreado, nada en Madrid o 29 de xuño de 1975, é unha actriz española.
Traxectoria
Fíxose popular por mor da súa participación en varios seriais televisivos desde El Súper, serie na que comezou en 1996, ata o seu pasado traballo en Yo soy Bea, serie na que interpretaba o papel de Cayetana de la Vega. Al salir de clase e La verdad de Laura son outras das series nas que tivo papeis fixos, ademais de colaborar noutras producións como Siete vidas, A tortas con la vida ou Paraíso.
En cine cabe destacar os seus papeis en En la ciudad sin límites, de Antonio Hernández, e Más de mil cámaras velan por tu seguridad, de David Alonso, con Antonio Hortelano e Laura Manzanedo, coa que xa coincidira en Al salir de clase.
Tras abandonar Yo soy Bea a finais de 2008, en maio de 2009 incorporouse a outra serie de Telecinco, Hospital Central na que traballa ata o seu final en 2012. En 2010, únese ao elenco de La reina del Sur, de trece capítulos, que se emitiu en Antena 3.
Domingo Carvallo
Domingo Carvallo González, nado en Lugo en 1897 e finado en Madrid o 12 de maio de 1980, foi un militar e filósofo galego.
Traxectoria
Fillo de Esteban Carvallo de Cora. Estudou o Bacharelato no Instituto de Lugo. Ingresou na Academia de Infantería de Toledo en 1912. Estivo destinado en Ferrol, Vigo e no Rexemento de Zamora de Lugo en 1924. Ingresou no corpo de Carabineiros e foi nomeado Inspector de Abastecemento da provincia de Lugo. En Lugo foi redactor de revista Ronsel, aínda que non chegou a publicar nada. En 1927 foi destinado a Puertollano. Discípulo de Ortega y Gasset, en 1928, sendo tenente, pediu excedencia para acompañar a Xavier Zubiri como bolseiro da casa de Alba a Friburgo. Na Universidade de Friburgo fíxose discípulo de Husserl e trabou amizade con Heidegger. Ao seu regreso en 1930 foi destinado á comandancia de Navarra e durante a República a Puigcerdà como capitán de Carabineiros. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido no Pireneo navarro e encerrado no forte de San Cristóbal, por ler libros sospeitosos en alemán. De alí sacouno Fermin Yzurdiaga, facendo constar que volveu a Friburgo a seguir a Heidegger. Foi profesor da Universidade de Friburgo nos anos cincuenta.
Colaborou con Celestino Fernández de la Vega na tradución de Da esencia da verdade de Heidegger, editado por Galaxia en 1956, en castelán e galego, cunha unha carta-prólogo do filósofo alemán. Publicou Y sobre la superación de la metafísica en 1966, en edición de autor, e en 1973 La estructura óntica con prefacio de Werner Heisenberg (que xa aparecera en alemán en 1962). En 1975 publicou o opúsculo ''Física cuántica. Religión e dous anos despois a novela Don Pepo''.
Morreu en Madrid con 83 anos. As súas cinzas foron lanzadas na Cidade Universitaria.
Vida persoal
Casou en 1931 con María Luisa Dafonte Sánchez, filla de Marcelino Dafonte Bermúdez.
Tom Hulce
Thomas Edward "Tom" Hulce, nado o 6 de decembro de 1953 en Detroit, Míchigan, é un actor e produtor estadounidense.
92
Outros
90er
Foro de Traxano
miniatura|300px|Vista do Foro de Traxano O Foro de Traxano (en latín, Forum Traiani) é un foro obra do emperador romano Traxano, que forma parte do vasto complexo dos foros imperiais na cidade de Roma. A súa construción, levada a cabo entre o 107 e 112 estivo a cargo do arquitecto Apolodoro de Damasco.
Este espectacular complexo é o meirande que se pode atopar na cidade de Roma. Componse dunhaPraza porticada, a Basílica Ulpia, a columna traxana e o Templo de Traxano.
O foro de Traxano é cronoloxicamente o derradeiro dos foros imperiais de Roma.
Historia
Para a construción deste complexo monumental tivéronse que realizar extensas escavacións. Os traballadores eliminaron os laterais do Quirinal e do cuíña Capitolina, que pechaban o val ocupado polos foros imperiais cara ao Campo de Marte.
É posible que as escavacións iniciáranse baixo o mandato do emperador Domiciano, aínda que o proxecto do foro estivo completamente a cargo do arquitecto Apolodoro de Damasco, que tamén acompañou ao emperador Traxano na campaña de Dacia.
Durante o tempo que durou a construción tamén se realizaron outros proxectos civís: construíuse o mercado de Traxano, e restauráronse o Foro de César e o Templo de Venus Genetrix para poder construír o foro de Traxano.
Estrutura
O foro foi construído apartir dunha gran praza enmarcada con pórticos que medía 200 x 120 m con exadrae sobre dous laterais. A entrada principal ao foro é polo lado sur, onde se sitúa un arco de triunfo coroado por unha estatua de Traxano nunha carroza con seis cabalos. A basílica Ulpia sitúase sobre o lado norte da praza, a mesma estaba cuberta con bloques rectangulares de mármore e decorada cunha grande estatua ecuestre de Traxano. A cada lado da praza hai mercados, tamén aloxados por exedrae.
Ao norte da basílica había unha praza máis pequena, cun templo adicado a Traxano deificado no lado norte. Inmediatamente ao norte da Basílica Ulpia a cada lado do Foro había dúas bibliotecas, unha contiña os documentos en latín e a outra os documentos en grego. Entre as dúas bibliotecas erguíase a columna de Traxano de 38 m de altura.
Durante unha visita a Roma de Constantino II a mediados do século IV, el quedou abraiado polas dimensións da grande estatua ecuestre de Traxano e polos edificios que a rodeaban. Esta vista imperial e os detalles do foro por eses anos foron descritos polo historiador Amiano Marcelino.
Só unha zona dos mercados e da columna traxana chegaron até os nosos días.
Historia posterior ao imperio romano
A mediados do século IX, os bloques de mármore da praza foron extraídos de forma sistemática para ser reutilizados noutras construcións, debido á boa calidade dos mesmos. Simultaneamente, o pavimento foi restaurado con pedregullo, o que é unha mostra de que o sitio aínda estaba a ser utilizado como espazo público.
As Cancelas, Adai, Lugo
As Cancelas é un lugar da parroquia de Adai no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2015 tiña 19 habitantes (9 homes e 10 mulleres).
Manolete
Manuel Laureano Rodríguez Sánchez, coñecido como Manolete, nado en Córdoba o 4 de xullo de 1917 e finado en Linares (provincia de Xaén) o 29 de agosto de 1947, foi un toureiro andaluz. É considerado un dos máis grandes toureiros da década de 1940. Tras a súa morte en Linares, causada polo touro Islero, converteuse nun mito da España de posguerra.
93
Outros
90er
Ferreiros, Adai, Lugo
Ferreiros é un lugar da parroquia de Adai no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo. Tiña 11 habitantes no ano 2015 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 5 eran homes e 6 eran mulleres.
Heptarquía anglosaxoa
miniatura|300px|Os reinos da Heptarquía anglosaxoa sobre o ano [[802 - (son os 7 reinos que non están de cor verde: Northumbria, Mercia, East Anglia, Essex, Kent, Wessex, e Sussex).]] A heptarquía anglosaxoa é un período histórico de Inglaterra que comprende dende a conquista completa de Inglaterra arredor do ano 500 polos emigrantes anglos, saxóns e xutos, ata a chegada dos invasores viquingos a mediados do século IX.
Aínda que este termo se utilizaba nun principio segundo os datos coñecidos no século XII, que era que existiran sete reinos considerados "ingleses" pero independentes entre si, que eran Wessex, Sussex, Essex (os saxóns), Mercia, Northumbria e Anglia Oriental (os anglos) e Kent (o xuto), máis adiante, no século XIX, pasou a utilizarse unicamente como denominador dun período histórico, xa que Sussex ou Essex sempre estiveron suxeitos a Wessex, e houbo outros territorios independentes nese período, sendo o máis destacábel Lindsey, que comprendía máis ou menos o que hoxe é a comarca de Lincolnshire.
Na etapa da heptarquía anglosaxoa a hexemonía foi primeiro de Northumbria, o reino máis ó norte, pero pola presión de Anglia Oriental, Mercia e o reino britano cristiano de Strathclyde (na actual Escocia), deixou paso a Mercia, cuxo máis importante rei foi Offa, contemporáneo de Carlomagno e autor do muro que separa Inglaterra de Gales e que leva o seu nome. Por último, tralas invasións viquingas no norte, foi Wessex, formando xa parte de Essex, Sussex e o sur de Mercia, os que fixeron fronte ós invasores con reis como Alfredo o Grande.
O período da heptarquía remataría pola progresiva submisión dos outros reinos, e dos invasores viquingos, ós que se lles permitiu conserva-las súas terras e leis no Danelaw, ó poder de Wessex, o reino máis ó sur, unha hexemonía sureña que inda permanece nos nosos días. Pouco máis duraría Wessex formando Inglaterra, pois a batalla de Hastings marcou a chegada duns novos invasores, os normandos, viquingos asentados un século atrás en Francia, e que darían forma ó reino de Inglaterra que hoxe permanece.
John Heitinga
John Gijsbert Alan Heitinga, nado en Alphen aan den Rijn, Holanda Meridional, o 15 de novembro de 1983, é un exfutbolista neerlandés que xogaba como defensa central.
Universidade
miniatura|[[Colexio Maior Fonseca, no Campus Sur da USC.]] miniatura|Universidade de Bologna, a máis antiga do mundo aínda con actividade académica miniatura|A [[universidade de Coímbra, fundada por D. Dinís, a máis antiga de Portugal]] Unha universidade é un centro de ensino superior e investigación, constituído xeralmente por facultades, que outorga graos académicos e títulos profesionais. Para aloxamento dos estudantes ten Colexios Maiores (Colexios Universitarios) e Residencias.
Historia
O precedente de todas as Universidades occidentais atópase na Academia Alexandrina, fundada no 288 a.C. No 340 fundouse a de Constantinopla. Na India hai datadas universidades no século V, como a de Nalanda, aínda que as modernas foron creadas durante a Idade Media europea. A primeira institución deste tipo que segue en funcionamento é a Universidade de Boloña, que máis tarde servirá de modelo para centros educativos similares. Por extensión utilízase para referirse noutras culturas a centros de educación superior e de reflexión, aínda que a súa creación pode ser moito anterior á Idade Media.
José Bordalás
José "Pepe" Bordalás Jiménez, nado en Alacant o 5 de marzo de 1964, é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol español. Xogaba de dianteiro e actualmente adestra o Valencia da Primeira División.
Traxectoria
O 5 de febreiro de 2014 foi presentado como adestrador do Alcorcón, en substitución de Miguel Álvarez.
Universidade
Historia
Inicialmente evolucionaron a partir do modelo das corporacións artesanais e como case todo na Idade Media, estaban moi vinculadas á Igrexa. Inicialmente, ensinábanse as ensinanzas inspiradas nas chamadas sete artes liberais (trivium ou trivio e quadrivium ou cuadrívio):
de onde proceden as actuais divisións entre disciplinas literarias e científicas.
En Galicia
A universidade moderna xurdiu en Europa na Idade Media. En Galicia existen hoxe en día tres universidades: a Universidade de Santiago de Compostela con campus en Santiago de Compostela e Lugo; a Universidade de Vigo con campus en Vigo, Pontevedra e Ourense; e a Universidade da Coruña con campus na Coruña e máis en Ferrol. A de Santiago foi historicamente a universidade galega, criada a fins do século XIV. Foi na década de 80 do século XX que a Xunta de Galicia decidiu a creación das universidades da Coruña e Vigo, a partir dos campus que a de Santiago tiña xa nestas cidades. En Galicia tamén están presentes dúas universidades públicas de ensino a distancia, a Universidad Nacional de Educación a Distancia con catro centros asociados así como a Universidade Aberta portuguesa cun centro para toda Galicia, e un centro universitario privado, o Centro de Estudos Superiores Universitarios de Galicia (CESUGA), afiliado ao University College Dublin.
Jirga (filme)
O filme foi rodado baixo circunstancias extremas, en localizacións perigosas e con asistencia de persoas locais de Afganistán. Considerado demasiado polémico para ser producido en Paquistán, a produción do filme foi trasladada no último minuto a Afganistán e foi rodado nunha das rexións máis perigosas do mundo, a provincia de Kandahar.
Foi escollido como candidato australiano para o Óscar ó mellor filme internacional na 91ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Guaraní (moeda)
O guaraní (plural: guaranís) é a moeda oficial de Paraguai. Cada guaraní está dividido en 100 céntimos, porén, debido á inflación os céntimos xa non se empregan. O código ISO da moeda é PYG.
Historia e características
Esta moeda foi creada por lei o 5 de outubro de 1943 para substituír o peso. Os primeiros guaranís foron emitidos en 1944. O nome da moeda refírese á principal etnia de Paraguai, así como á lingua guaraní, unha das linguas oficias do estado. De 1960 a 1982 a taxa de troco era de 126 guaranís por cada dólar.
O 2 de xaneiro de 2005, o tipo de troco era de 6.110 guaranís por cada dólar estadounidense. O 10 de marzo do 2005 o tipo de troco chegou a 6.248. O 18 de abril de 2008, o tipo de troco era de 4.300,00 guaranís por cada dólar estadounidense, o valor máis baixo acadado esta década ata agora. O maior billete en circulación é o de 100.000 guaranís e vale USD 23,256 aproximadamente. A principios do 2009 o guaraní era a novena unidade monetaria co valor máis baixo do mundo e a primeira de América.
Moedas
Moedas en circulación:
Billetes
Billetes en circulación:
As moedas de 1, 5 e 10 guaranís eran xa moi raras en 2005 debido ao seu baixo valor extremo e apenas circulan habitualmente. En 2006 acuñáronse en Eslovaquia novas moedas de 50, 100 e 500 guaranís, en distintos materiais e cor prateada. Saíron á circulación en 2007.
Redenominación do Guaraní
O 21 de outubro de 2009, o Banco Central de Paraguai anunciou ao público a súa intención de revalorizar a moeda eliminando 3 ceros ao guaraní en xaneiro de 2011, deste xeito a equivalencia será de 1 novo guaraní por cada 1000 Guaranís. Por un período de dous anos os billetes e moedas do actual e o novo guaraní permanecerán en circulación conxuntamente. Os billetes coa nova denominación permanecerán sen trocos no deseño neste primeiro período, sinalando tan só o valor na nova moeda, trocando a palabra mil por novos.
Previsións
Existirán billetes de:
E moedas de:
A partir de 2013, comezarán a circular billetes con novos deseños sen o prefixo "novo" diante da palabra guaraní.
Ácido indol-3-acético
O ácido indol-3-acético ou ácido indolacético (AIA ou IAA) é a hormona de plantas natural máis común entre o grupo das auxinas. É a auxina máis coñecida, e foi suxeito de amplos estudos en fisioloxía vexetal. Quimicamente, o IAA é un ácido carboxílico no cal o grupo carboxilo está unido por medio dun grupo metileno á posición C-3 dun anel indol.
Biosíntese e actividade biolóxica
Fórmase a partir do triptófano, xunto co triptofol en ratas infectadas polo Trypanosoma brucei gambiense.
Análogos sintéticos
Hai no mercado auxinas análogas sintéticas do ácido idolacético que poden ser máis baratas e metabolicamente estables, para o seu uso en horticultura, como o ácido indol-3-butírico (IBA) e o ácido 1-naftalenoacético (NAA).
Estudos feitos sobre o IAA na década de 1940 levaron ao descubrimento dos fenoxi herbicidas ácido 2,4-diclorofenoxiacético ácidos 2,4-diclorofenoxiacético (2,4-D) e 2,4,5-triclorofenoxiacético (2,4,5-T). Igual que o IBA e o NAA, os 2,4-D e 2,4,5-T son análogos metabólica e ambientalmente máis estables do IAA. Porén, cando se pulverizan sobre plantas dicotiledóneas de folla larga, inducen un rápido e incontrolado crecemento, que finalmente as mata. Os primeiros introducíronse en 1946, e o seu uso estaba moi estendido na década de 1950.
Síntese
Quimicamente, poden sintetizarse por reacción do indol co ácido glicólico en presenza dunha base a 250 °C:
Desenvolvéronse moitos métodos para a súa síntese desde a súa síntese orixinal a partir do indol-3-acetonitrilo.
Toxicidade para os órganos humanos
Fixéronse poucas investigacións sobre os efectos do IAA nos humanos e os datos sobre a súa toxicidade son limitados. Non hai datos sobre efectos carcinóxenos, teratoxénicos, ou no desenvolvemento. O IAA está listado no seu MSDS como potencialmente mutaxénico para as células somáticas de mamíferos. Está listado como un irritante potencial da pel, ollos, e aparato respiratorio, e advírtese aos usuarios que non o inxiran. Os protocolos para a inxestión, inhalación, e exposición á pel e ollos son os estándar para os compostos moderadamente velenosos e inclúen lavar abondosamente a zona afectada de pel ou ollos, e respirar aire fresco en caso de inhalación, e acudir a un médico. Non hai que inducir vómitos no caso de inxestión. Na clasificación NFPA 704 de perigos para a saúde o IAA é de nivel 2, o que denota un risco de incapacitación temporal cunha exposición intensa ou prolongada, pero non crónica, e unha posibilidade de lesións residuais.
Efectos no desenvolvemento do cerebro de embrión de rata
Fixéronse estudos para determinar os efectos do IAA e compostos químicos similares sobre o desenvolvemento do córtex cerebral durante a embrioxénese temperán. Un estudo feito en ratas determinou que tales compostos facían diminuír as actividades locomotoras dos embrións ou fetos. Ademais, o tratamento con IAA e o análogo 1(metil)-IAA orixinou un significativo decrecemento do tamaño dos cerebros (en relación co peso corporal) en animais que estaban no día embrionario 21.
Cancro
O ácido indol-3-acético (IAA) e a HRP ou peroxidase do ravo picante (Armoracia rusticana) propuxéronse como posiblemente útiles na terapia do cancro. O IAA reacciona coa HRP. Desta maneira, as células etiquetadas con HRP poden ser matadas selectivamente, porque se producen radicais tóxicos ao producirse a reacción entre o IAA e a HRP. Pero deben facerse máis estudos antes de que poidan empezar os estudos clínicos.
Carthamus
miniatura|right| [[Carthamus tinctorius, inflorescencias.]] miniatura|right|[[Carthamus arborescens, inflorescencia.]] miniatura|Cipselas heteromorfas de C. lanatus; as sen [[papo son as periféricas.]]
Carthamus é un xénero botánico na familia Asteraceae cuxas especies coñécense co nome común de cártamo. Son plantas orixinarias de Asia e o mediterráneo. Contén unhas 50 especies aceptadas. En Galicia atopamos dúas: unha brava: o cártamo silvestre e unha cultivada: o cártamo común.
Descrición
Son herbas anuais ou perennes, ás veces matos ou arbustos, espiñentas con follas xeralmente pinnatífidas, coriáceas, espiñentas, mais ás veces enteiras e/ou inermes. Os capítulos, terminais solitarios ou agrupados, con numerosas follas involucrais semellantes ás follas caulinares superiores, ten un invólucro con varias fileiras de brácteas adpresas; as externas e medias xeralmente espiñentas; as internas finas e inermes, ocasionalmente cun apéndice apical. Todas as flores, insertadas nun receptáculo desde convexo até cónico, setáceo, son flosculosas e hermafroditas, con limbo dividido case até a base, xeralmente amarelo con dous nervios purpúreos en cada lóbulo. Os estames teñen filamentos ceibos, vilosos na parte superior, e anteras subobtusas e de base saxitada. Os froitos son cipselas obcónicas máis ou menos tetrágonas, glabras e con fío cárpico lateral. O papo, cando existe, está formado por varias fileiras de setas ou escamas escábridas, caedizas ou persistente, a miúdo ausente nas cipselas periféricas dunha mesma especie.
Distribución
Medra no centro e suroeste de Asia, Europa e o Mediterráneo; introducido e localmente cultivado noutras rexións.
Taxonomía
Foi nomeado por Carl von Linné en 1753 (Species Plantarum, vol.2, p. 830) e a súa descrición ampliada en Genera Plantarum de 1754. Traduciu o nome Carthamus, latinizando o árabe «Kârtum», raíz semítica que significa «tintura», en alusión ás súas cualidades.
Especies
As máis habituais na rexión mediterránea son:
Eleccións municipais en Manzaneda
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Manzaneda dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Manzaneda]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Manzaneda desde a aprobación da Constitución de 1978.
94
Outros
90er
Trojany, Mazovia
miniatura|Trojany. Trojany é unha vila de Polonia, pertencente ao municipo (gmina) de Dąbrówka, no voivodato de Mazovia. A súa poboación en 2014 era de 490 habitantes.
Ciencia política
miniatura|Maquiavelo, un dos pais da ciencia política. A ciencia política (menos frecuentemente chamada tamén politicoloxía) é a ciencia social que estuda empiricamente a política nas súas diversas dimensións. Polo tanto, o estudo da política é o observable, non está referido ó que debería ser a política como tipo ideal ou conduta desexada: ese papel cúmpreo a filosofía política. Tampouco é o estudo dos elementos formais da política como o son as leis, a súa formación e as súas intencións, tarefa da xurisprudencia. A ciencia política ten en conta o comportamento político efectivo e observable das persoas e as sociedades.
O termo "ciencia política" foi alcuñado en 1880 por Herbert Baxter Adams, profesor de historia da Universidade Johns Hopkins, aínda que o seu desenvolvemento como disciplina científica é posterior á segunda guerra mundial, antes de dito período asociábase ó estudo da xurisprudencia e a filosofía política.
As principais áreas de análise da ciencia política son:
Os máis importantes temas ou tópicos da ciencia política son o poder, as institucións do Estado e tamén as institucións Económicas non estatais, principalmente nun Estado de Benestar ou Neoliberal. De feito un tratado de política é pura socioloxía política.
A punta de lanza da politicoloxía galega está representada por Ramón Máiz Suárez, en menor medida por Xosé Luís Barreiro Rivas, ou a revista Tempo Exterior editada polo IGADI (Instituto Galego de Análise e Documentación Internacional).
Bicing
miniatura|Estación do Bicing. Bicicleta "Bicing".|miniatura Estación "Bicing".|miniatura
Ciencia política
En Galiza existe unicamente a Facultade de Ciencias Políticas e Sociais na Universidade de Santiago de Compostela, onde se estuda o Grao en Ciencias Políticas e da Administración.
Joaquín Avendaño
Joaquín Avendaño Bernárdez, nado en Vigo o 19 de marzo de 1812 e finado en Biarritz no verán de 1886, foi un pedagogo, escritor e xornalista galego.
Bicing
O servizo inaugurouse o 22 de marzo de 2007 e na primavera de 2008 chegou a ter 6000 bicicletas e 380 estacións repartidas por todos os distritos de Barcelona. En febreiro de 2011 tiña xa 120.000 abonados, aínda que chegou a ter 190.000.
Joaquín Avendaño
Traxectoria
Foi Inspector xeral de Instrución Pública. É autor, con Mariano Carderera, do Curso elemental de pedagogía, que se publicou en Madrid en 1850 e serviu de texto nas Escolas Normais. En 1856 fundou e dirixiu o periódico infantil La Aurora. Foi pai de Serafín Avendaño.
Ciencia política
Concepto de política
Existen dous tipos de definición de política, Maquiavélicas, que salientan o poder e se relacionan cos aspectos negativos da política, e as Aristotélicas que se centran na lexitimidade, sendo estas as acepcións que se relacionan cos aspectos positivos da política. Todas as definicións de política parten dunha destas dúas vertentes:
Bicing
Servizo e tarifas
Os usuarios pagan un abono anual (35 euros) e reciben un cartón. Con este cartón poden coller unha das 6000 bicicletas en calquera das 420 estacións repartidas pola cidade e teñen ata 30 minutos para facer o seu itinerario e deixar a bicicleta noutra estación. A partir dos primeiros 30 minutos cóbrase 51 céntimos de euro + IVE por cada media hora adicional ata un máximo de 2 horas, a partir das que se penaliza ao usuario con 3,05 euros/hora + IVE. Se se excede as 24 horas desde o momento de retirada da bicicleta cargarase no cartón de crédito asociada á conta Bicing unha multa de 150 euros.
Ciencia política
Concepto de política
As acepcións Aristotelicas: estas están asociadas ao ben común, “a arte de facer felices os pobos” a cooperación. A política é unha actividade que nos converte en seres humanos” porque nos leva a empregar a palabra para tratar aquilo que nos afecta.
Vallés mestura as dúas vertentes dándolle tanto o valor de poder como o da lexitimidade. Lexitimidade e forza son as dúas caras do poder, a máis lexitimidade, menos forza; a menos lexitimidade máis forza para exercer o poder.
Vallés define a política como unha actividade, unha práctica colectiva, que realizan os membros dunha comunidade para regular os conflitos entre grupos cuxo resultado é a adopción de decisións entre grupos e a adopción de decisións que obriguen (pola forza se fose necesario) aos membros.
Bicing
Servizo e tarifas
Cabe destacar que entre cada estacionamento da bicicleta, o usuario deberá esperar 10 minutos para poder volver usar o servizo (esta medida foi imposta ao Concello de Barcelona polas empresas de alugueiro de bicicletas, agrupadas baixo a marca Bicitours, para evitar o uso lúdico das bicis por parte de residentes e/ou turistas, unha vez o servizo xa levaba tres meses en funcionamento).
Ciencia política
Concepto de política
As académicas falan de tres dimensións da política, a saber, a política como estrutura, política como proceso e política como resultado.
Bicing
Bicicletas e estacións
Ata finais de xullo de 2007 estaban inauguradas 96 estacións nos distritos de Ciutat Vella, L'Eixample e algúns puntos dos distritos de Sant Martí e Gràcia, con 1500 bicicletas. En maio do 2008, chegouse ás 321 estacións e máis de 3000 bicicletas e en xuño do 2008, o servizo dispuña de 384 estacións e 6000 bicicletas. Estas estacións adoitan estar preto de paradas de metro ou autobús, xa que un dos obxectivos do servizo é reducir o tempo entre transbordos e traxectos curtos. Debido ao éxito que ten o sistema, o Concello estendeu o servizo de Bicing a toda a cidade de Barcelona.
Outras cidades
O éxito do Bicing convenceu a políticos noutros partes de España e América para propor un servizo parecido, por exemplo Madrid, L'Hospitalet de Llobregat e Buenos Aires. Valencia, Xixón, Sevilla, Zaragoza, Pamplona, Burgos, Xirona e Castelló teñen servizos semellantes.
Àlex Márquez
Alejandro Márquez Alentà, nado en Cervera (provincia de Lleida) o 23 de abril de 1996, é un piloto catalán de motociclismo. Proclamouse campión do mundo na categoría de Moto3 en 2014 e de Moto2 en 2019. É o irmán máis novo do tamén piloto e campión do mundo de motociclismo Marc Márquez, gañador de oito títulos do Campionato do Mundo de Motociclismo.
Traxectoria
Nas tempadas 2012 a 2014 correu na categoría de Moto3 no equipo de Estrella Galicia 0,0 cunha moto Honda e levaba o número 12. En 2014 proclamouse campión do mundo desa categoría e ano ano seguinte subiu a Moto2, onde gañou o título mundial en 2019.
Isaac Newton
Isaac Newton, nado en Woolsthorpe, Lincolnshire, o 25 de decembro de 1643 (día de Nadal de 1642 segundo o calendario xuliano) e finado en Londres o 31 de marzo de 1727, foi un físico, matemático, astrónomo, alquimista, teólogo e autor inglés (descrito na súa época como un "filósofo natural") amplamente recoñecido como un dos os máis grandes matemáticos e físicos de todos os tempos e entre os científicos máis influentes. Foi unha figura clave na revolución filosófica coñecida como Ilustración. O seu libro Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (Principios matemáticos da filosofía natural), publicado por primeira vez en 1687, estableceu a mecánica clásica. Newton tamén fixo contribucións fundamentais á óptica, e comparte crédito co matemático alemán Gottfried Wilhelm Leibniz por desenvolver o cálculo infinitesimal.
Nos Principia, Newton formulou as leis do movemento e da gravitación universal que formaron o punto de vista científico dominante ata que foi substituída pola teoría da relatividade. Newton utilizou a súa descrición matemática da gravidade para derivar as leis de Kepler do movemento planetario, dar conta das mareas, as traxectorias dos cometas, a precesión dos equinoccios e outros fenómenos, erradicando a dúbida sobre a heliocentricidade do Sistema Solar. Demostrou que o movemento dos obxectos na Terra eos corpos celestes poderían ser explicados polos mesmos principios. A inferencia de Newton de que a Terra é un esferoide oblato foi confirmada máis tarde polas medicións xeodésicas de Maupertuis, La Condamine e outros, convencendo á maioría dos científicos europeos da superioridade da mecánica newtoniana sobre os sistemas anteriores.
Newton construíu o primeiro telescopio reflector práctico e desenvolveu unha sofisticada teoría da cor baseada na observación de que un prisma separa a luz branca nas cores do espectro visible. Os seus traballos sobre a luz foron recollidos no seu influente libro Opticks, publicado en 1704. Tamén formulou unha lei empírica de arrefriado, realizou o primeiro cálculo teórico da velocidade do son e introduciu a noción de fluído newtoniano. Ademais dos seus traballos sobre o cálculo, como matemático Newton contribuíu ao estudo das series de potencias, xeneralizou o teorema do binomio a expoñentes non enteiros, desenvolveu un método para aproximar as raíces dunha función, e clasificou a maioría das curvas cúbicas planas.
Newton foi membro do Trinity College e o segundo profesor lucasiano de matemáticas da Universidade de Cambridge. Era un cristián devoto pero pouco ortodoxo que rexeitaba en privado a doutrina da Trindade. Negouse a recibir as ordes sacras na Igrexa de Inglaterra a diferenza da maioría dos membros da facultade de Cambridge da época. Máis aló do seu traballo nas ciencias matemáticas, Newton dedicou gran parte do seu tempo ao estudo da alquimia e da cronoloxía bíblica, pero a maior parte do seu traballo nesas áreas permaneceu inédito ata moito despois da súa morte. Vinculado política e persoalmente aos partido Whig, Newton exerceu dous breves mandatos como Membro do Parlamento pola Universidade de Cambridge, en 1689-1690 e 1701-1702. En 1705 foi nomeado cabaleiro pola raíña Ana de Gran Bretaña e pasou as tres últimas décadas da súa vida en Londres, onde foi mestre da Casa da Moeda (1696-1699) e director da Casa da Moeda (1699-1727), así como presidente da Royal Society (1703-1727).
Primeiros anos
Isaac Newton naceu (segundo o calendario xuliano en uso en Inglaterra naquel momento)  "unha ou dúas horas despois da medianoite" do 25 de decembro de 1642, día de Nadal (4 de xaneiro de 1643 no calendario gregoriano) na aldea de Woolsthorpe-by-Colsterworth do condado de Lincolnshire. O seu pai, un campesiño puritano o igual que súa nai, tamén chamado Isaac Newton, morrera tres meses antes. O parto foi prematuro aparentemente e naceu tan pequeno que ninguén pensou que lograría vivir moito tempo, ; a súa nai Hannah Ayscough dixo que podería caber dentro dunha cunca de cuarto de galón. A súa vida correu perigo polo menos durante unha semana. Foi bautizado o 1 de xaneiro de 1643, 12 de xaneiro no calendario gregoriano. miniatura|upright|esquerda|Woolsthorpe Manor, a antiga casa de Isaac Newton e en primeiro plano a maceira entendida como a famosa árbore que o inspirou na teoría da gravidade. A casa onde naceu e viviu ata a súa mocidade sitúase no lado oeste do val do río Witham, máis abaixo da meseta de Kesteven, en dirección á cidade de Grantham. É de pedra calcaria gris, o mesmo material que se atopa na meseta. Ten forma dunha letra T grosa en cuxo trazo máis longo atópanse a cociña e o vestíbulo, e a sala áchase na unión dos dous trazos. A súa entrada é descentrada e sitúase entre o vestíbulo e a sala, e oriéntase cara ás escaleiras que conducen aos dous dormitorios do piso superior.
Cando Newton tiña tres anos, a súa nai volveu casar e foi vivir co seu novo marido, o reverendo Barnabas Smith, quen non tiña intención de cargar cun neno alleo de tres anos, deixando ao seu fillo ao coidado da súa avoa materna, Margery Ayscough (de soltera Blythe), este foi posiblemente un feito traumático para Isaac; constituía a perda da nai non coñecendo ao pai. Á súa avoa nunca lle dedicou un recordo cariñoso e ata a súa morte pasou desapercibida. O mesmo ocorreu co avó, que pareceu non existir ata que se descubriu que tamén estaba presente na casa e correspondeu ao afecto de Newton da mesma forma: desheredouno. A Newton non lle gustaba o seu padrasto e mantivo certa inimizade cara á súa nai por casar con el, tal e como revela esta entrada nunha lista de pecados cometidos ata os 19 anos: "Ameazar o meu padrastro Smith e a miña nai con queimar a casa con eles dentro". Fíxoo nove anos despois do falecemento do padrasto, o que comproba que a escena quedou gravada no recordo de Newton. As accións do padrasto, que se negou a levalo a vivir con el ata que cumpriu dez anos, poderían motivar este odio. A nai de Newton tivo tres fillos máis (Mary, Benjamin e Hannah) do seu segundo matrimonio.
Cando Barnabás Smith faleceu, a súa nai regresou ao fogar familiar acompañada por dous fillos deste matrimonio, os seus medio irmán, pero a unión familiar durou menos de dous anos. Desde os doce anos ata os dezasete, Isaac foi enviado a estudar ao colexio The King's School en Grantham. O que se sabe desta etapa é que estudou latín, algo de grego e o básico de xeometría e aritmética. Era o programa habitual de estudo dunha escola primaria nese entón. O seu mestre foi Henry Stokes, que tiña bo prestixio como educador. En outubro de 1659 foi retirado da escola e volveu a Woolsthorpe-by-Colsterworth. A súa nai, viúva por segunda vez, intentou facelo labrego, unha ocupación que el odiaba. Stokes, convenceu á súa nai para que o enviase de volta á escola. En 1659 comprou un caderno, chamado nese entón libro de peto, en cuxa primeira páxina escribiu en latín «Martij 19, 1659» (19 de marzo de 1659). Representaba o período entre 1659 e 1660, que coincidía co período do seu regreso á súa cidade natal, e a maior parte dos seus escritos están dedicados a «Utilissimum prosodiae supplementum». Anos despois, na colección Keynes do King's College atópase unha edición de Píndaro coa firma de Newton e datada en 1659. Na colección Babson aparece unha copia das Metamorfoses de Ovidio datadas ese mesmo ano.
Os estudos primarios foron de grande utilidade para Newton; os traballos sobre matemáticas estaban escritos en latín, do mesmo xeito que os escritos sobre filosofía natural, e posteriormente permitíronlle entrar en contacto cos científicos europeos. A aritmética básica dificilmente compensaria un nivel deficiente de latín. Nesa época outra materia importante era o estudo da Biblia e líase en linguas clásicas apoiando o programa clásico de estudos e ampliando a fe protestante de Inglaterra. No caso de Isaac, o estudo deste tema, unido á biblioteca que herdou do seu padrasto, púidolle facer iniciar unha viaxe á teoloxía.
Na súa estadía en Grantham hospedouse na casa de Sr. Clark, na rúa High Street, xunto á George Inn. Tiña que compartir o fogar xunto a outros tres nenos, Edward, Arthur e unha nena, fillos do primeiro esposo da muller de Sr. Clark. Pola infancia que tivo, Isaac parecía non conxeniar con outras persoas da súa idade. O crecer nun ambiente de illamento cos seus avós e a posible envexa que lle causaba aos seus pares a súa superioridade intelectual o que provocaballe dificultades e levábao a realizar travesuras varias que despois negaba facer. Un dos seus amigos, William Stukeley, dedicouse a reunir información sobre Newton na súa estancia en Grantham e concluíu que os nenos o atopaban demasiado astuto e pensaban que se aproveitaba deles debido á súa rapidez mental, moi superior á deles.
Ademais estas anécdotas demostraron que Newton aparentemente prefería a compañía feminina. Para a súa amiga Catherine Storer, varios anos máis novo que el, construíu mobles de bonecas utilizando ferramentas con moita habilidade. Ademais no terreo das suposicións puido haber un romance entre os dous mozos cando foron maiores. Segundo os rexistros coñecidos, puido ser a primeira e posiblemente a única e última experiencia romántica cunha muller na súa vida. Tempo despois a señorita Storer casou cun home apellidado Vincent e lembraba a Newton como un mozo silencioso e pensativo.
Tivo un incidente cun compañeiro que posiblemente fose Arthur Storer. Este deulle unha patada no estómago, supostamente como represalia a algunha broma pesada de Newton. Este non puido esquecer nunca este feito; neste tempo non puidera afirmar o seu poder intelectual, por mor da deficiente formación escolar ou porque novamente estaba só e asustado. Estaba relegado ao último banco. Segundo o relato de Conduitt, nin ben finalizou a clase, Newton retou a unha pelexa ao outro neno no patio da igrexa para devolverlle o golpe. O fillo do mestre achegouse a eles e azuzó a pelexa palmeándolle as costas a un e choscandolle o ollo ao outro. Aínda que Newton non era tan forte como o seu rival tiña maior decisión e golpeou ao outro ata que se rendeu e declarou que non pelexaría máis. O fillo do mestre pediulle a Isaac que o tratase como a un covarde e refregáselle o nariz contra a parede. Entón Isaac agarrouno das orellas e golpeou a súa cara contra un dos lados da igrexa.
En xuño de 1661, foi admitido no Trinity College de Cambridge, por recomendación do seu tío o reverendo William Ayscough, que estudara alí. Comezou como subsizar)—pagando a súa carreira desempeñando os deberes de servizo ata que en 1664 lle concederon unha bolsa de estudos, garantindolle catro anos máis ata que puidese obter o seu MA. Nesa época as ensinanzas da facultade estaban baseadas nas de Aristóteles, a quen Newton complementou con filósofos modernos como Descartes e astrónomos como Galileo e Thomas Street, a través dos cales coñeceu a obra de Kepler. Fixo no seu caderno unha serie de "Quaestiones" sobre a filosofía mecánica tal e como a atopou.
Binomio de Newton
En 1665, desenvolbeu o teorema binomial xeneralizado e comezou a desenvolver unha teoría matemática que máis tarde se convertería en cálculo. Pouco despois de que Newton obtivese a súa licenciatura en agosto de 1665, a universidade pechou temporalmente como medida de precaución contra a Gran peste. Aínda que non fora distinguido como estudante de Cambridge, Os estudos privados de Newton na súa casa de Woolsthorpe durante os dous anos seguintes viron o desenvolvemento das súas teorías sobre o cálculo, óptica e a lei da gravitación.
Foi un dos principais precursores da Ilustración, e o seu traballo científico sufriu forte influencia do seu profesor e orientador Isaac Barrow (desde 1663), e de Frans van Schooten, François Viète, John Wallis, Descartes, Fermat e Bonaventura Cavalieri, das concepcións de Galileo e Kepler, da teoría de Aristóteles sobre rectas tanxentes ás curvas, do traballo de Apolonio sobre cónicas e da xeometría de Euclides.
En abril de 1667, volveu a Cambridge e en outubro foi elixido membro de Trinity. Os bolseiros debían ordenarse como sacerdotes, aínda que isto non se aplicaba nos anos da restauración e bastaba con afirmar a conformidade coa Igrexa de Inglaterra. Con todo, en 1675 non se puido evitar a cuestión e para entón as súas opinións pouco convencionais interpuxéronse. Con todo, Newton logrou evitarlo mediante un permiso especial de Carlos II.
Os seus estudos impresionaran ao profesor lucasiano Isaac Barrow, que estaba máis preocupado por desenvolver o seu propio potencial relixioso e administrativo (converteuse en mestre de Trinity dous anos despois); en 1669 Newton sucedeuno, e só un ano despois de recibir o seu MA.