cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
A Raia
Historia
Tras un período pacífico de trinta anos, en 1297 o rei Dinís de Portugal aproveita a debilidade da Coroa de Castela por mor da disputa polo trono entre o infante Xoán I de Galiza e León e o seu sobriño Fernando IV e obriga a rexente María de Molina a asinar o Tratado de Alcañices. Nel delímítanse as fronteiras entre os reinos de León e Portugal e traspásase a localidade de Olivenza a dominio portugués.
Lebre europea
Distribución
En España localízase desde a costa catalá] ao norte do [[Ebro, até a rexión central de Asturias, e desde o sur aragonés, os páramos burgaleses e palentinos até a fronteira de Francia.
A Raia
Historia
A modificación máis controvertida da fronteira entre ambos os países ocorre en 1801 co Tratado de Badaxoz, que pon fin á Guerra das Laranxas, e polo cal España obtén "de facto" o territorio portugués de Olivenza, situación que o Estado de Portugal considerou inválida. O seu argumento baséase na ratificación do tratado do Congreso de Viena por España o 7 de maio de 1817, que establecía no artigo 105 que os reinos de España e Portugal debían reunirse canto antes para traspasar definitivamente o territorio de Olivenza a Portugal.
A situación especial do Couto Mixto resolveuse mediante o Tratado de Lisboa de 1864, no cal a fronteira portuguesa non abrangue o territorio xacando partillado en dous municipios: Olivenza e Táliga.
Lebre europea
Depredadores
Son presa habitual do lobo (Canis lupus), o raposo (Vulpes vulpes), o gato montés (Felis silvestris) de grandes aves rapaces.
A Raia
Historia
Portugal nunca chegou a renunciar á soberanía na zona, mais non a reclama nin é unha prioridade actual para a diplomacia portuguesa. Na actualidade, a cuestión territorial de Olivenza apenas suscita debate na sociedade portuguesa, malia existiren mapas xeográficos de Portugal que non sinalan como definida esta parte de fronteira. Os mapas empregados polas institucións oficiais portuguesas non inclúen os municipios de Olivenza e Táliga.
Lebre europea
Patoloxías
Sofren diversas enfermidades, favorecidas polas repoboacións, como a síndrome da lebre parda, que provocou elevadas mortalidades en Europa e chegou a España en 1991 e a tularemia, doenza perigosa pola súa posíbel transmisión ao home.
Gloria Grahame
Gloria Hallward, nada nos Ánxeles o 28 de novembro de 1923 e finada en Nova York o 5 de outubro de 1981 foi unha actriz estadounidense, coñecida como Gloria Grahame.
Traxectoria
Era filla dun arquitecto e escritor e dunha actriz británica, Jeanne McDougall, que usaba como nome artístico Jean Grahame. A súa irmá Joy Hallward tamén foi actriz.
Foi contratada pola Metro-Goldwyn-Mayer cando Louis B. Mayer a viu nunha obra de Broadway, debutando en 1944. Porén, a MGM non viu o seu potencial e vendeu o contrato á RKO Studios en 1947.
Asociada habitualmente a filmes de cinema negro, gañou o Oscar á mellor actriz secundaria en 1952 por The Bad and the Beautiful. Traballou tamén na televisión, en series como The Outer Limits ou The Fugitive.
Grahame encadeou varias relacións e matrimonios fracasados, entre eles, co director Nicholas Ray. Anos despois do divorcio casou con Anthony, fillo do director, co que tivera un romance cando aínda estaba casado co seu pai.
En 1974 diagnosticáronlle cancro de mama, que remitiu nun ano. En 1980 volveu a enfermidade, pero ela seguiu traballando no teatro nos Estados Unidos e o Reino Unido. Durante unha operación en Londres os médicos causáronlle unha ferida que acabou convertida en peritonite. Trasladada polos seus fillos ao seu país, finou unhas semanas despois.
Lao Xe
Lao Xe (chinés: 老舍, pinyin: Lǎo Shě, Wade-Giles: Lao She), nado en Beixín o 3 de febreiro de 1899 e finado na mesma cidade o 24 de agosto de 1966, foi un dos máximos representantes da literatura chinesa do século XX. As súas obras máis importantes son a novela O camelo Xian-si e a peza de teatro O salón de té.
Traxectoria
Nado no seo dunha humilde familia beixinesa do pobo manchú, o seu nome real era Shū Qìngchūn (chinés tradicional: 舒慶春, chinés simplificado: 舒庆春). O pai morreulle durante a rebelión dos bóxeres cando el tiña só un ano e medio, e a súa familia vivía en condicións de penuria económica. Non puido asistir á escola ata os nove anos, cando logrou unha bolsa para estudar nunha escola primaria privada. En 1913 ingresou nunha escola secundaria de Beixín, pero debido ás dificultades económicas da familia, tivo que abandonar os estudos. Algúns meses despois aprobou o exame de ingreso nunha escola subvencionada, de educación gratuíta, onde se graduou en 1918. A súa brillantez nos estudos permitiulle nese momento, con só 19 anos, obter unha praza como director dunha escola primaria. Durante os seguintes anos dedicarase ao ensino en diversas institucións de Beixín e Tianxín.
A Lao Xe influíulle fortemente o Movemento do Catro de maio de 1919. De feito chegou a afirmar que "o 4 de maio me deu unha alma nova e unha linguaxe literaria nova. [...] Grazas ao 4 de maio convertinme en escritor".
En 1921 asistía a clases nocturnas de inglés nunha igrexa protestante, onde comezou a asistir ás cerimonias relixiosas. Fíxose cristián, e bautizouse en 1922, por influencia do seu amigo e escritor Xu Dixan.
Entre 1924 e 1929 foi profesor de chinés na Escola de Estudos Orientais e Africanos (SOAS) da Universidade de Londres. Na biblioteca da prestixiosa escola londiniense leu a Dickens e a Conrad, e escribiu as súas tres primeiras novelas, "A filosofía do vello Xan", "Xao Xiue" e "Ma e o fillo". No verán de 1929 foise definitivamente de Londres, aportando en Singapur, onde impartiría tamén clases de chinés durante varios meses. Na primavera de 1930 volveu a China.
Entre 1930 e 1937, residiu na cidade norteña de Xinán, capital da provincia de Xandón, onde impartiu clases na Universidade de Chilú e na Universidade de Xandón. Durante esta época, escribiu o ensaio satírico "A cidade dos gatos", así como as súas famosas novelas O camelo Xian-si e Divorcio. En 1931 casa con Hu Xiequin, coa que terá catro fillos.
Tras a invasión xaponesa en 1937, Lao Xe formou parte de asociacións patrióticas de intelectuais que apoiaban desde o mundo da cultura a loita contra a invasión xaponesa, e de feito presidiu a Asociación de Escritores contra a Agresión. Durante a ocupación nipoa, Lao Xe instalouse en Chon-quin, a capital de guerra do goberno nacionalista do Cuomintán, aliado co Partido Comunista Chinés nunha fronte común contra a invasión xaponesa. O tema da loita contra os xaponeses abordaríao Lao Xe na súa triloxía Catro xeracións baixo un mesmo teito, que empezou a escribir neste tempo, así como tamén poemas populares e teatro de masas e a novela propagandística, Cremación.
Tras a proclamación da República Popular Chinesa en 1949, o primeiro ministro Xou Enlai convidou a Lao Xe a volver ao país. Regresa pois a China, onde se converteu nun dos escritores enxalzados polo réxime comunista, que o consideraba un "artista do pobo". xa antes apoiara e difundira o baihua, variedade da lingua mandarina máis achegada aos falares da xente. Viviu comodamente en Beixín ocupando diversos cargos institucionais no mundo cultural e político da República Popular (deputado, vicepresidente da Asociación de Escritores, concelleiro de Beixin), a produción destes anos céntrase en obras de teatro como O salón de té louvando a nova sociedade chinesa. No ano 1966, como moitos outros intelectuais, será albo das críticas brutais dos gardas vermellos da Revolución Cultural maoísta.
O 23 de agosto de 1966, en plena Revolución Cultural, Lao Xe foi citado no Templo de Confucio da capital chinesa a canda outros intelectuais acusados de "dereitismo". Aldraxárono, asoballárono e bateron nel os gardas vermellos, primeiro no propio templo, e despois nunha comisaría. Ao final do día permitíuselle volver á casa onde a muller, e ordenáronlle volver ao día seguinte para continuar as súas sesións de autocrítica. Ao día seguinte, Lao Xe foi ao lago Tai Pin (o lago da Gran Paz) en Beixín. Ao parecer, e conforme a versión oficial dos feitos, pasou alí longas horas ata que, á noite, se suicidou mergullando e afogando no lago. Os seus parentes foron tamén acusados de complicidade cos 'crimes' de Lao Xe, especialmente o de vivir en antigo tempo en Inglaterra e nos Estados Unidos.
En 1978, trala subida ao poder de Den Xiaopín, a figura de Lao Xe foi rehabilitada a título póstumo, e volveron editarse os seus libros na República Popular Chinesa. Na actualidade está considerado un dos grandes nomes da literatura chinesa do século XX.
Obra
A maior parte das historias de Lao Xe desenvólvense en Beixín, e os diálogos caracterízanse pola profusión de expresións coloquiais beixinesas. Nas súas obras relátanse os sufrimentos dos máis desfavorecidos, no marco urbano da capital, onde se mesturaban as culturas manchú, han e musulmá.
Ningunha das súas obras está polo de agora traducida ao galego.
Romanyà de la Selva
250px|miniatura|Núcleo antigo Romanyà de la Selva é unha localidade do concello de Santa Cristina d'Aro, na provincia de Xirona. Atópase no corazón da serra das Gavarres, a 325 metros de altitude e a uns 6 km de Platja d'Aro, na Costa Brava.
Tiña en 2011 unha poboación de 369 habitantes, agrupados nos núcleos de Romanyà, Sant Miquel d'Aro e a urbanización de Vall Repòs. Foi unha das catro parroquias que se segregaron en 1858 do concello de Castell d'Aro para formar o de Santa Cristina d'Aro.
En 1972 a escritora Mercè Rodoreda instalouse nun dos novos chalés da urbanización. Alí acabou algunhas das súas novelas, como Mirall trencat.
Borreiros, Saiáns, Vigo
Borreiros é un lugar da parroquia de Saiáns, no concello pontevedrés de Vigo, na comarca homónima. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña 10 habitantes (5 homes e 5 mulleres).
Monumento
miniatura|O [[Lincoln Memorial, Monumento a Washington, e o Capitolio dos Estados Unidos. A capital do país, Washington, D.C., está construída arredor dos monumentos adicados ós "Pais Fundadores".]] miniatura|A [[Gran Pirámide de Gizeh construída hai 5.000 anos para ser a tumba do faraón Queops, é unha das Sete marabillas do mundo e un símbolo da civilización do Antigo Exipto.]] miniatura|O [[Partenón é considerado un símbolo da Antiga Grecia, da democracia ateniense, e da civilización occidental.]] Un monumento é un tipo de estrutura que foi creada para conmemorar unha persoa ou evento importante, ou que se volveu importante para un grupo social porque lembra a un tempo histórico ou unha cultura herdada, ou tamén pode ser un exemplo de arquitectura histórica. O termo 'monumento' é empregada a miúdo en edificios ou estruturas que son considerados exemplos de herdanza arquitectónica ou cultural importante.
Creación e funcións
Os monumentos foron creados dende hai miles de anos, e adoitan ser os máis duradeiros símbolos das civilizacións antigas. Os túmulos e dolmens prehistóricos, así como outras estruturas semellantes foron creados en numerosas culturas prehistóricas por todo o mundo, e as diversas formas destas tumbas monumentais dos membros máis ricos e poderosos da sociedade son a fonte da maioría da información que se ten sobre esas culturas. A medida que as sociedades foron evolucionando e organizándose mellor, creáronse monumentos meirandes, e as pirámides exipcias, o Partenón grego, a Gran Muralla Chinesa, o Taj Mahal indio ou os moai da Illa de Pascua convertéronse en símbolos desas civilizacións. En épocas máis recentes, estruturas monumentais como a Estatua da Liberdade e a Torre Eiffel son emblemas icónicos das modernas nacións-estado. O termo monumentalidade refírese polo tanto ó status simbólico e á presenza física do monumento.
O monumentos tamén son usados para mellorar a aparencia dunha cidade ou dun lugar. Cidades planeadas como Washington, D.C., Nova Deli e Brasilia foron construídas arredor de monumentos. Por exemplo, a localización do Monumento a Washington foi concibido por L'Enfant para axudar a organizar o espazo público da cidade, antes de que fose deseñada ou construída. Cidades antigas teñen monumentos situados en lugares que xa son importantes ou son redeseñadas para centrar a atención nun concreto. Como Shelley suxeríu no seu famoso poema "Ozymandias" ("Ollade as miñas obras, oh Poderosos, e perdede a esperanza!"), o propósito dos monumentos é o de impresionar ou atemorizar.
Dygynnelw
Dygynnelw foi un bardo galés que se relaciona con Owain fillo de Urien Rheged. Se é certa a tradición de que o seu floruit foi na segunda metade do século VI e que era contemporáneo de Taliesin, daquela sería un bardo que lle cantaba a Urien no Hen Ogledd naquela época.
Só hai tres referencias sobre Dygynnelw. Na tríade da compilación Trioedd Ynys Prydain, menciónase como un dos "Tri bardd coch eu gwaywffyn Ynys Prydain", con Tristfardd e Afan Ferddig:
Nun texto medieval que ten que ver co oficio de bardo da corte, fálase de que unha variante do englyn unodl union é un englyn anghyfodl yr hwn a elwir "dull Dyg[yn]nelw" (Un englyn sen rima que se chama "modo de Dyg[yn]nelw").
Finalmente menciona o bardo Cynddelw Brydydd Mawr que o seu fillo Dygynnelw lle cantou unha elexía notábel. Rachel Bromwich suxire que Cynddelw elixiu chamar así ao seu fillo en recordo do Cynfardd (Dygynnelw é un nome moi infrecuente). Desgrazadamente toda a obra de Dygynnelw perdeuse, pero é evidente que ten un status particular na antiga tradición.
Canle iónica regulada por voltaxe
miniatura|Móstranse os ións como círculos vermellos. O gradiente está representado polas diferentes concentracións de ións a ambos os lados da membrana. A conformación aberta da canle iónica permite a translocación de ións a través da membrana celular, mentres que a conformación pechada non.
As canles iónicas reguladas por voltaxe ou canles iónicas dependentes de voltaxe (en inglés voltage-gated ion channels) son un tipo de proteínas transmembrana que forman canles iónicas que son activadas por cambios no potencial de membrana eléctrico preto da canle. O potencial de membrana altera a conformación das proteínas da canle, regulando a súa apertura e peche. As membranas celulares son xeralmente impermeables aos ións, polo que estes deben difundir a través da membrana por canles proteicas transmembrana. Desempeñan un papel fundamental en células excitables como as neuronas e células musculares, permitindo unha rápida e coordinada despolarización en resposta a un cambio de voltaxe que a desencadea. Estas canles atópanse ao longo do axón e na sinapse e propagan direccionalmente sinais eléctricos. As canles iónicas reguladas por voltaxe adoitan ser específicas de ións, e identificáronse canles específicas para os ións sodio (Na+), potasio (K+), calcio (Ca2+), e cloruro (Cl–). A apertura e peche das canles é desencadeada por cambios na concentración de ións, e, por tanto, gradientes de carga, entre ambos os lados da membrana.
Estrutura
miniatura|Conformación de catro dominios homólogos mostrando a formación do poro central. As canles iónicas reguladas por voltaxe están xeralmente compostas por varias subunidades arranxadas de tal maneira que hai un poro central a través do cal poden pasar os ións a favor do gradiente electroquímico. As canles adoitan ser específicas de ión, aínda que os ións de similar tamaño e carga poden ás veces pasar tamén a través deles. A funcionalidade das canles iónicas reguladas por voltaxe atribúese ás súas tres subunidades: o sensor de voltaxe, o poro ou vía condutora, e a comporta. As canles de Na+, K+ e Ca2+ están compostas por catro dominios transmembrana dispostos arredor do poro central; estes catro dominios forman parte dunha soa subunidade α no caso da maioría das canles de Na+ e Ca2+, mentres que na maioría das canles de K+ hai catro subunidades α, cada unha das cales contribúe cun dominio transmembrana. Os segmentos que se estenden dun lado a outro da membrana, designados como S1 a S6, teñen todos forma de hélice alfa con funcións especializadas. Os quinto e sexto segmentos transmembrana (S5 e S6) e o bucle do poro desempeña o principal papel na condución de ións, comprendendo a comporta e o poro da canle, mentres que S1-S4 funcionan como rexión sensible á voltaxe. As catro subunidades poden ser idénticas, ou diferentes. Ademais das catro subunidades α centrais, hai tamén subunidades β reguladoras, con actividade de oxidorreductase, que están localizadas na superficie interna da membrana celular e non cruzan a membrana, as cales son coensambladas coas subunidades α no retículo endoplasmático.
Mecanismo
Estudos estruturais cristalográficos dunha canle de potasio mostraron que, cando se introduce unha diferenza de potencial na membrana, o campo eléctrico asociado induce un cambio conformacional na canle de potasio. O cambio conformacional distorsiona a forma das proteínas da canle o suficiente para que a cavidade, ou canle, se abra para permitir o influxo ou efluxo a través da membrana. Este movemento de ións a favor das gradientes de concentración xera seguidamente unha corrente eléctrica suficiente para despolarizar a membrana celular.
As canles de sodio e de calcio reguladas por voltaxe están constituídas por un só polipéptido con catro dominios homólogos. Cada dominio contén 6 hélices alfa que abranguen a membrana. Unha destas hélices, a S4, é a hélice sensible á voltaxe. O segmento S4 contén moitas cargas positivas, polo que unha carga positiva alta fóra da célula repele a hélice, mantendo a canle no seu estado pechado.
O movemento do sensor de voltaxe desencadea un cambio conformacional da comporta da vía condutora, controlando o fluxo de ións a través da canle.
A principal parte funcional do dominio proteico sensible á voltaxe destas canles contén xeralmente unha rexión composta das hélices S3b e S4, coñecida como a "pa" ("paddle") debido á súa forma, que parece ser unha secuencia conservada, intercambiable a través dunha gran variedade de células e especies. Unha "pa" sensora de voltaxe similar encontrouse tamén na familia das fosfatases sensibles á voltaxe en varias especies. A substitución por enxeñaría xenética da rexión da pa dunha especie de arquea que habita en zonas volcánicas a canles de potasio de cerebro de rata ten como resultado unha canle iónica completamente funcional, con tal de que se substitúa a "pa" intacta completa. Esta "modularidade" permite o uso de sistemas modelo simples e baratos para estudar a función desta rexión, o seu papel en enfermidades, e o control farmacéutico do seu comportamento en vez de estar limitado a preparacións difíciles de estudar e pouco caracterizadas.
Aínda que as canles iónicas reguladas por voltaxe son activadas normalmente pola despolarización da membrana, algunhas canles, como as canles de ión potasio rectificadora interna son activadas por hiperpolarización.
A comporta crese que está acoplada con rexións sensibles á voltaxe das canles e parece conter unha obstrución mecánica ao fluxo de ións. Aínda que hai acordo sobre que o dominio S6 é o segmento que actúa como dita obstrución, descoñécese o seu mecanismo exacto. Posibles explicacións son: o segmento S6 fai un movemento en tesoira que permite que os ións flúan ao seu través, o segmento S6 sepárase en dous segmentos permitindo o paso dos ións, ou a canle S6 funciona como a propia comporta. O mecanismo polo cal o movemento do segmento S4 afecta a S6 non se coñece; porén, teorizouse que hai un enlazador ou linker S4-S5 cuxo movemento permite a apertura de S6.
A inactivación das canles iónicas ocorre en cuestión de milisegundos despois da súa apertura. A inactivación pénsase que está mediada por unha comporta intracelular que controla a apertura do poro no lado interno da célula. Esta comporta ten a forma dunha bóla unida a unha cadea flexible. Durante a inactivación, a cadea prégase sobre si mesma e a bóla bloquea o fluxo de ións a través da canle. A inactivación rápida está directamente ligada á activación causada por movementos intramembrana dos segmentos S4, aínda que non se sabe cal é o mecanismo do movemento de S4 e a súa relación coa comporta de inactivación.
Canles de calcio (Ca<sup href="Sodium_channel#Voltage-gated">2+ )
Identificaron 16 xenes das canles de calcio humanas, este tipo de canles difiren na súa función nos distintos tipos celulares. As canles de Ca2+ producen potenciais de acción similares ás das canles de Na+ nalgunhas neuronas. Tamén xogan un papel na liberación de neurotransmisores nas terminacións nerviosas presináptica. Na maioría das células, as canles de Ca2+ regulan unha ampla variedade de procesos bioquímicos debido ao seu papel no control das concentracións intracelulares de Ca2+.
Hjúki e Bil
Na mitoloxía nórdica, Hjúki e Bil son dous irmáns que seguen á personificación da lúa, Mani, a través dos ceos. Ámbolos dous, Hjúki e Bil, unicamente están atestados na Edda prosaica, escrita no século XIII por Snorri Sturluson. Teorías académicas concernentes á súa orixe ou natureza, danlles o papel de personificacións dos cráteres ou das fases lunares. Bil foi identificado con Bilwis, unha personaxe da cultura xermana falante asociado á agricultura.
Canle iónica regulada por voltaxe
Canles de potasio (K+)
As canles de potasio son a clase máis grande e máis diversa de canles reguladas por voltaxe, cuns 100 xenes humanos que as codifican. Estes tipos de canles diferéncianse significativamente nas súas propiedades de comporta; algúns deles inactívanse de forma extremadamente lenta e outros extremadamente rápido. Esta diferenza en tempo de activación inflúe na duración e taxa de disparo do potencial de acción, o cal ten un efecto significativo sobre a condución eléctrica ao longo do axón así como na transmisión sináptica. As canles de potasio difiren en estrutura das outras canles porque conteñen catro subunidades polipeptídicas separadas, mentres que outras canles conteñen catro dominios homólogos dun só polipéptido.
Canles de cloruro (Cl−)
As canles de cloruro están presentes en todos os tipos de neuronas. A súa principal responsabilidade é controlar a excitabilidade, e as canles de cloruro contribúen ao mantemento do potencial de repouso da célula e axudan a regular o volume celular.
Canles de protóns (H+)
As canles de protóns reguladas por voltaxe crean correntes mediadas por ións hidróxeno en forma de hidronio, e son activadas por despolarización de maneira dependente de pH. Funcionan retirando acidez das células.
Filoxenética
Os estudos filoxenéticos de proteínas expresadas en bacterias revelaron a existencia dunha superfamilia de canles de sodio reguladas por voltaxe. Posteriores estudos mostraron que había outras diversas canles iónicas e transportadores que estaban relacionados filoxeneticamente coas canles iónicas reguladas por voltaxe, como as canles de K+ rectificadora interna, as canles de Ca2+ de receptor de ryanodine-inositol 1,4,5-trifosfato, canles de Ca2+ de potencial receptor transitorio, as canles de catións de policistina, as canles iónicas reguladas por glutamato, as canles de cloruro dependentes de calcio, os catión monovalente:protón antiportadores, tipo 1 e os transportadores de potasio.
VideoLAN
miniatura|Logo dos proxectos VideoLAN. VideoLAN é un proxecto de desenvolvemento de software composto por dúas aplicacións multi-plataforma:
Ademais, o proxecto desenvolve varias librarías de son e vídeo. VideoLAN distribúe os proxectos como software libre baixo a licenza GNU GPL.
Herba das brañas
A herba das brañas (Nardus stricta) é unha especie de planta gramínea herbácea, único membro do xénero Nardus.
Descrición
Nardus é un xénero caracterizado por seren plantas perennes con inflorescencias moi magras, con espículas sentadas que nacen alternas das escotaduras do eixo. Ten espículas cunha flor. A gluma inferior é moi miúda e a superior está ausente. A lema ten tres nervios con dúas ou tres carenas arestadas.
A herba das brañas é unha planta vivaz, dura, forte e rexa, densamente crepitosa, de pequeno talle e porte erecto e de tres a oito centímetros de lonxitude. Ten a espícula cunha soa flor sentada e inserta no raque mais volta do mesmo lado. As flores son violáceas ou averdadas con estame de grandes anteras branco leitosas ben visíbeis na antera e sen glumas, unilaterais moi magras e erectas. As follas son longas, setosas e de case 0.5 mm de largura. Posúe numerosas follas basais finas, enroladas e algo punzantes, así como as espigas na súa madureza.
Distribución e hábitat
Euroasiática. Hemicriptófito. Prados sobre solos acedos e zumegantes, enclaves esmagados e pastoreados con abundante humidade (brañas e lameiros).
Ecoloxía
É planta invasora que suaviza os pastos deficientemente aproveitados do piso subalpino e que pode ser eliminada ou consumida polo pastoreo do gado maior. Responde mal a calquera tipo de fertilizante agás o fosfórico. Así, os solos nos que se atopa a herba das brañas teñen a características edáficas a seguir:
Tendo en conta estas características edáficas e seguindo a clasificación da FAO, os herbais das brañas poden ser encadrados dentro das categorías de luvisol e phaeozem.
Produción
Así só poderían fornecer coma máximo unhas 1000 ou 1800 U.F. e 90 ou 150 kg de PD por hectárea e ano.
Valor pastícola
Pasto de má calidade e pouco valor nutritivo, característico de solos acedos. O valor pastoral destes herbais é mediocre, pola súa escasa diversidade e pola baixa calidade individual das especies que o constitúen.
Aproveitamento
O aproveitamento realízase a dente, polo gando vacún ou cabalar e menos polo ovino.
Unha volta mellorado poden ser interesantes outro tipo de melloras coma fertilizacións calcarias ou fosfóricas.
Sarubobo
miniatura|Un pequeno sarubobo, feito para colgar do [[teléfono móbil]] Un sarubobo é un amuleto xaponés, normalmente relacionado coa cidade de Takayama na prefectura de Gifu. Os sarubobos son bonecos con forma humana, sen trazos faciais e feitos e multitude de tamaños. Tradicionalmente as avoas fan sarubobos para os seus netos como xoguetes e para as súas fillas como feitizo de bo casamento, bos fillos e para asegurar un parella correcta.
Herba das brañas
Gado consumidor
Non apetecido polo gado ovino mais o vacún atúrao ben comendo unicamente os gomos tenros. O cabalr, pouco esixente na calidade do pasto, consome ben a herba das brañas e contribúe á calidade do pasto aínda que pode considerar problemas de plastificado do solo. O ovino non é o máis indicado para aproveitar estes herbais, xa que, a humidade do solo favorece a aparición da paroniquia ou uñeiro (infección supurante localizada entre a uña do pezuño e a carne na ovella e na cabra, causada por Dichelobacter nodosus e algunha outra bacteria, e que provoca a coxeira do animal. ).
Sarubobo
O nome "sarubobo"
A tradución literal do xaponés de sarubobo é "bebé mono". A palabra xaponesa para mono é "saru" e outra forma de decilo é "en".
Herba das brañas
Observacións
Esta especie pódese asociar con outras coma o trevo alpino (Trifolium alpinum), Campanula herminii, Phleum alpinum, a solda (Potentilla erecta), as chantaxes (Plantago) ou Thalackeri para formar os herbais, que son pastos dentro da clase Nardetea strictae.
Sarubobo
O nome "sarubobo"
Hai varias razóns polas que o amuleto ten este nome. O sarubobo asóciase con tres desexos;
En xaponés un fogar feliz dise "kanai eman", un acerto é "ryoen"
O nacemento dos monos é sinxelo.
O rostro do sarubobo é tradicionalmente vermello, como o rostro dos bebés mono.
Por que o sarubobo non ten cara
Os bonecos sarubobo e outros feitizos no teñen trazos faciais. As razóns son confusas, pero hai algunhas hipóteses. Unha destas hipóteses é que, orixinariamente, os sarubobos facíanse con retrincos sobrantes por parentes, polo que non había necesidade de que foran moi exactos.
Outra hipótese é que a ausencia de rostro permite ó posesor imaxinalo. Entón, cando o dono está triste, poden imaxinar o seu sarubobo triste tamén.
O sarubobo moderno
Na actualidade os sarubobos son un popular souvenir en Takayama e pódense conseguir en moi diferentes cores e formas nas tendas de recordos. Incluso hai unha boneca Hello Kitty vestida como un sarubobo.
As diferentes cores dos sarubobos están asociadas con diferentes desexos;
Tamén hai un sarubobo cunha forma distinta chamado "tobibobo".
Taipei
Situada no extremo norte da illa de Taiwán (antiga Formosa), á beira do río Tanshui preto da súa desembocadura no mar da China Oriental, foi fundada por inmigrantes chineses en 1708. Comezou a adquirir importancia en 1885, cando foi elixida coma capital da provincia de Taiwán substituíndo a Tainan, e sobre todo en 1949 cando se converteu na capital do goberno nacionalista chinés de Chiang Kai-shek refuxiado na illa tras a toma do poder no continente polos comunistas de Mao Tse Tung.
Historia
esquerda|200px|miniatura|Mapa antigo da cidade. esquerda|200px|miniatura|Casa Consistorial. A cunca de Taipei foi un lago en tempos prehistóricos e habitada por indíxenas ketagalan ata a inmigración de chineses han da provincia de Fuxien co comezo do século XVIII.
En concreto, en 1709, Cheng Lai Chang obtén permiso do goberno Qing para unha primeira ocupación en Xinzhuang, na beira oeste do río Tanshui, e poco despois en Mengxia (actual distrito de Wanghua) xa na beira leste e primeiro asentamento de Taipei propiamente. A partir de 1735 a inmigración increméntase e con ela novos asentamentos por toda a zona, pero vai ser o de Mengxia coa súa excelente posición xunto á desembocadura do Hsintien polo sur no Tanshui, o que se converta no centro portuario e comercial da cunca nun primeiro momento.
Cara a metade do século XIX, a progresiva perda de calado no río pola area así como o incremento notable do comercio do té fixo que se trasladara a actividade portuaria augas abaixo, dando lugar ao asentamento de Dadaocheng
En 1875, a administración Qing establece a Prefeitura de Taipei (Taipei Fu) no Forte Dajiarui (actual distrito centro de Zhongzheng), e decide a creación dunha cidade nova que una os diferentes asentamentos da zona, sobor de todo os dous principais, Mengxia e Dadoacheng. Así, no 1879 levántase un recinto rectangular amurallado entre aqueles, con tres rúas principais enlazando cinco portas (1882-4). No ano seguinte é nomeada capital da provincia de Taiwán.
Durante a ocupación xaponesa (1895-1945), na que recibe o nome de Taihoku, experimenta unha grande modernización e expansión, especialmente cara ao leste. Despois da guerra, en 1949, convértese na sede do goberno nacionalista (Kuonmitang) de Chiang Kai Shek, vencido polos comunistas de Mao no continente.
Nestes últimos anos (2004) foi noticia pola construción do que de momento é o rañaceos máis alto do mundo, o Taipei 101 (508 m)
Nanjō
Nanjō (南城市, なんじょうし, Nanjō-shi) é un concello xaponés da prefectura de Okinawa. Está situado ó sur da illa de Okinawahontō. A súa superficie é de 49,76 km² e a poboación de 39.516 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 794 hab./km².
O concello de Nanjō limita cos concellos de Yonabaru, de Haebaru e de Yaese.
Historia
A cidade de Nanjō foi fundada pola fusión de 4 concellos do distrito de Shimajiri (de Sashiki, de Chinen, de Tamagusuku e de Ōzato) no ano 2006.
AC-11
dereita|miniatura|Fito quilométrico da N-550 e sinal quilométrico da AC-11.
A AC-11, que recibe o nome de avenida de Alfonso Molina en homenaxe e memoria de quen foi alcalde da cidade de 1947 ata 1958, é unha autovía urbana da cidade da Coruña. É o principal acceso ao centro da Coruña, entrando polo sur desde a AP-9.
É unha prolongación da N-VI dende o seu cruzamento coa AC-12 ao sueste da cidade xunto á ponte da Pasaxe. A ela conflúen a estrada N-550 e a autoestrada AP-9 xunto aos barrios de Palavea e Elviña. Ao entrar no casco urbano cruza a avenida de San Cristovo, a ronda de Outeiro, a praza de Catro Camiños até desembocar na avenida de Linares Rivas.
Ten unha lonxitude de 5,090 quilómetros, e un tráfico aproximado de 150 000 vehículos ao día.
Historia
A AC-11, co nome de avenida da Vedra aparece por primeira vez no plan presentado por Ramiro Mariño, Juan Martínez Barbeito e Pablo Iglesias Atocha no concurso convocado polo Concello en 1940. O deseño foi logo recollido no Plan Cort (1945) e no plan xeral de 1948.
A avenida foi inaugurada en 1957 polo alcalde Alfonso Molina. O 26 de novembro de 1958, un día despois da morte de Molina, o concello acordou poñerlle o seu nome á avenida.
Adeodato II, papa
Adeodato II, nado en Roma e finado o 17 de xuño de 676, foi o Papa nº 77 da Igrexa católica de 672 a 676.
Traxectoria
Monxe do mosterio beneditino de San Erasmo de Roma, Adeodato II foi o primeiro papa que usou nos seus documentos oficiais a fórmula Salutem et apostolicam benedictionem.
Coñécense moi poucos datos sobre o seu pontificado. Continuou o achegamento político e doutrinal co emperador bizantino Constantino IV, traballou activamente na disciplina monástica e persistiu, como os seus predecesores, na loita contra a herexía monotelista, doutrina que afirmaba que en Xesucristo existen dúas naturezas pero unha soa vontade.
Adeodato I, papa
Adeodato I ou Deusdado I (en Deusdedit, "dado por Deus") foi o papa n.º 68 da Igrexa católica entre 615 e 618.
Traxectoria
Segundo a tradición, foi o primeiro papa en usar o selo papal (bulla) nos documentos pontificios. No seu selo aparece o Bo Pastor rodeado das súas ovellas coas letras alfa e omega no fondo, e o lema Deusdedit Papæ. Finou en Roma o 8 de novembro de 618.
Foi canonizado pola Igrexa católica, que celebra a súa festa o 8 de novembro. No Martiroloxio Romano é lembrado deste xeito:
Santa Baia, Santa Baia de Camba, Rodeiro
Santa Baia é un lugar da parroquia de Santa Baia de Camba, no concello pontevedrés de Rodeiro, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 54 habitantes (29 homes e 25 mulleres), o que supón unha diminución de 36 habitantes con respecto ao ano 2000.
Charles Seltman
Charles Theodore Seltman, nado o 4 de agosto de 1886 en Paddington, Londres, e finado o 28 de xuño de 1957 en Cambridge, foi un historiador da arte e numismático inglés especializado na Idade Antiga.
Traxectoria
Charles Seltman procedía dunha familia escocesa procedente de Edimburgo; era fillo de Ernest John Seltman e de Barbara Smith Watson. O seu pai iniciouno xa de neno no interese pola cultura e a numismática da Antiga Grecia.
Recibiu a súa educación primaria na escola Berkhamsted, vinculada á igrexa anglicana, e posteriormente, durante a primeira guerra mundial combateu en Francia, no rexemento Suffolk de infantaría.
O 6 de xuño de 1917 casou con Isabel May Griffiths Dane (1893-1935), sobriña de Louis Dane, un alto funcionario da administración colonial británica na India.
En 1926 comezou a impartir docencia de Estudos Clásicos no Queens' College, da Universidade de Cambridge, e nos anos seguintes participou en varias expedicións arqueolóxicas.
No curso 1929-1930 trasladouse aos Estados Unidos para impartir clases no Archaeological Institute of America, en Boston, e o ano seguinte foi profesor no Oberlin College, en Ohio. De volta a Europa, a súa estadía como profesor de Collège de France concluíu en 1940 por mor da invasión Nazi.
Ao seu regreso a Inglaterra organizou varias exposicións, entre elas para a Royal Academy (1942) e para a Burlington House (1946).
Seltman é coñecido pola súa tese de que as sociedades autoritarias producen arte abstracta, en tanto que as sociedades libres producen arte figurativa, postulada no seu artigo "Art and Society", publicado en 1953.
A súa muller está soterrada no cemiterio da parroquia da Ascensión, en Cambridge. Pola contra, logo do seu falecemento en Cambridge o 28 de xuño de 1957, Charles Seltman foi cremado nesa localidade o 1 de xullo e, consonte a súa vontade expresa, as súas cinzas foron esparexidas polo Mediterráneo nas proximidades de Mallorca.
Publicacións
Charles Seltmann publicou numerosos artigos nas revistas de historia, arte e numismática da súa época, así como un bo número de traballos monográficos.
Bienvenue chez les Ch'tis
Bienvenue chez les Ch'tis é un filme francés dirixido, coescrito e protagonizado por Dany Boon que foi estreado no 2008.
Eleccións xerais de España de 1869
miniatura|dereita|200px|[[Juan Prim|Prim foi nomeado presidente do Goberno tras gañar as eleccións xerais de 1869.]] As eleccións xerais de España de 1869 foron convocadas para o 15 de xaneiro de devandito ano baixo sufraxio universal masculino. Foron as primeiras realizadas trala revolución de 1868, encabezada polos xenerais Juan Prim e Francisco Serrano Domínguez que supuxo a abdicación de Isabel II e o fin do goberno de Narváez, xefe do Partido Moderado. Realizáronse durante o Goberno Provisional de 1868-1871, primeiro período do Sexenio Democrático.
En total foron elixidos 352 deputados, separadamente dos 11 de Porto Rico e 18 de Cuba. O xeneral Prim encabezou unha coalición monárquica formada polo Partido Progresista, a Unión Liberal e os demócratas "cimbrios", que gañou as eleccións. O sector republicano maioritario no Partido Demócrata, que o refundara baixo o nome de Partido Republicano Democrático Federal, e que estaba encabezado por Pi i Margall, Nicolás Salmerón e Emilio Castelar, obtivo un bo resultado. Tamén se presentaron os carlistas, aínda que non obtiveron os resultados que esperaban.
Foi nomeado presidente do Congreso dos Deputados o demócrata "cimbrio" Nicolás María Rivero, que foi substituído o 18 de xaneiro de 1870 polo progresista Manuel Ruiz Zorrilla.
O xefe de goberno foi o xeneral Prim ata que foi asasinado o 27 de decembro de 1870, tras conseguir a aprobación da Constitución de 1869 (214 votos contra 55) e a elección como rei de España de Amadeo de Savoia. O almirante Juan Bautista Topete e Serrano organizaron o goberno ata que se convocaron novas eleccións en marzo de 1871, que foron as primeiras do reinado de Amadeu I.
Deputados galegos
miniatura|200px|[[Eugenio Montero Ríos, deputado por Pontevedra.]] miniatura|200px|[[Constantino Ardanaz Undabarrena, deputado por Lugo.]] Os deputados que obtiveron un escano no Congreso polos distritos galegos nestas eleccións foron:
Inositol
O inositol é un polialcohol cíclico coa fórmula C6H12O6 ou (-CHOH-)6, que consiste nun ciclohexano con seis funcións alcohol (-OH). Existen 9 estereoisómeros do inositol, dos cales a forma máis importante e moi estendida na natureza é o cis-1,2,3,5-trans-4,6-ciclohexanohexol, ou mio-inositol (antes chamado meso-inositol). Case non ten sabor, pero é lixeiramente doce.
O mio-inositol xoga un importante papel como base estrutural de varios segundos mensaxeiros nas células eucariotas, como son os inositol fosfatos, o fosfatidilinositol (PI) e o fosfatidilinositol fosfato (PIP, un fosfoinosítido). O inositol ou os seus fosfatos e lípidos asociados atópanse en moitos alimentos, en particular na froita, especialmente na laranxa. Nas plantas atopamos o inositol hexafosfato ou ácido fítico e os seus sales, os fitatos. O ácido fítico está presente tamén nos cereais con alto contido de fibra e tamén en noces e feixóns, pero o inositol como fitato non é directamente biodispoñible nos humanos na dieta, xa que non é dixestible (algunhas técnicas de preparación degradan parcialmente os fitatos para evitar isto). Polo contrario, o inositol que aparece en certas substancias derivadas de plantas, como as lecitinas é ben absorbido e relativamente biodispoñible.
O mio-inositol era antes considerado unha vitamina do grupo B, pero xa non se considera como tal, xa que hoxe sabemos que pode ser sintetizado no corpo humano en cantidades suficientes a partir dun produto sinxelo tan común como a glicosa, e non se coñecen síndromes por déficit de inositol en humanos.
Isómeros e estrutura
O isómero mio-inositol é un composto meso que posúe na súa molécula un plano de simetría opticamente activo, e meso-inositol é un nome xa obsoleto que recibía antes. Ademais do mio-inositol, os outros estereoisómeros que aparecen na natureza (aínda que en mínimas cantidades) son o scilo-, muco-, D-quiro-, e neo-inositol. Os outros posibles isómeros son L-quiro-, alo-, epi-, e cis-inositol. Como os seus nomes indican, os dous quiro inositois son o único par de enantiómeros do inositol, pero son enantiómeros un do outro, non do mio-inositol.
Na súa xeometría conformacional estable, o isómero mio-inositol adopta a conformación en cadeira, que pon o máximo número de hidroxilos en posición ecuatorial, na que están o máis afastados posible uns dos outros. Nesta conformación o isómero natural mio ten unha estrutura na cal cinco dos seis hidroxilos (o 1º, 3º, 4º, 5º, e 6º) son ecuatoriais, e o 2º grupo hidroxilo é axial.
Funcións
O inositol e varios dos seus mono e polifosfatos funcionan como a base estrutural para diversas moléculas sinalizadoras e segundos mensaxeiros. Están implicados en varios procesos biolóxicos como:
O ácido fítico en plantas
O ácido fítico ou inositol hexaquisfosfato (IP6) (un inositol hexafosfato), tamén chamado fitato cando está en forma de sal, é a principal forma de almacenamento do fósforo en moito tecidos vexetais, especialmente na fibra vexetal e sementes. Nin o inositol nin o fosfato do ácido fítico das plantas é biodispoñible para os humanos, nin para os animais non ruminantes, xa que non pode ser degradado no seu organismo, pero si poden facelo as bacterias. Ademais, o ácido fítico forma quelatos con importantes minerais como o calcio, magnesio, ferro, e cinc, facendo que estes sexan inabsorbibles, e contribuíndo á creación de deficiencias minerais na xente que toma dietas con moita fibra e sementes, como é frecuente que ocorra en países en vías de desenvolvemento.
Tamén se denominan "fitatos" os inositol penta- (IP5), tetra- (IP4), e trifosfato (IP3).
Cadros psiquiátricos
Algúns resultados preliminares de estudos sobre a administracción de suplementos con altas doses de inositol mostraron prometedores resultados na mellora de trastornos como a bulimia, trastorno de pánico, trastorno obsesivo-compulsivo, agorafobia, e depresión (unipolar e bipolar). Porén, unha metanálise de probas aleatorias con inositol para o tratamento da depresión non puido determinar se o inositol tiña efecto beneficioso.
Jennifer Serrano
Jennifer Serrano, nada en 1984 en Mieres, é unha cantante española máis coñecida como Jenny.
Inositol
Cadros psiquiátricos
Antigas investigacións suxiren que a medicación con litio funcionaba principalmente facendo decrecer as concentracións de mio-inositol nos pacientes bipolares; pero estas conclusións non estaban ben fundamentadas e foron cuestionadas. Outros estudos suxiren que o tratamento con litio pode ademais inhibir o encima inositol monofosfatase, causando altos niveis de inositol trifosfato intracelular, un efecto que era amplificado ademais pola administración dun inhibidor da recaptación do inositol trifosfato.
Jennifer Serrano
Traxectoria
Naceu en Mieres, no Principado de Asturias e formouse como estudante de música en Helen Rowson, en Barcelona. Previamente, foi camareira. Sen moita experiencia profesional previa, presentouse a un casting no seu país de residencia, Andorra, para participar no Festival da Canción de Eurovisión 2006. Foi elixida polos telespectadores, interpretando a canción Sense tu, escrita por Rafael Artesero. A canción competiu nas semifinais o 20 de maio en Atenas, pero non conseguiu clasificarse para a final.
Inositol
Outras patoloxías
Algúns estudos indican que o inositol pode ser beneficioso en casos de síndrome de ovario poliquístico,  síndrome metabólica en mulleres posmenopáusicas. Outros estudos indican unha redución en animais da síndrome de desmielinización osmótica (non foi estudado en humanos). Tamén se está a estudar o seu efecto sobre diversos tipos de cánceres.
Uso na adulteración de drogas
O inositol utilízase con frecuencia como adulterante para "cortar" drogas ilegais, como a cocaína, metaanfetamina, e outras. Probablemente este uso débese a que é soluble e case non ten sabor.
Orfismo (relixión)
miniatura|300px|dereita|Mosaicos de Orfeo atopados en vilas tardoromanas. O orfismo (grego antigo: Ὀρφικά) é o nome dunhas prácticas e crenzas relixiosas xurdidas na Grecia antiga e no mundo helenista, así como polos tracios, asociada á literatura do mítico poeta Orfeo, que foi quen de descender a Hades e volver. Os orfistas tamén adoraban a Perséfone (que anualmente descendía a Hades por unha tempada e despois regresaba) e a Dioniso (que tamén descendeu a Hades e volveu). Orfeo foi o creador dos Misterios dionisíacos. A poesía que contén as crenzas órficas remóntase ó século -VI ou V.
Cherríe Moraga
Cherríe Lawrence Moraga, nada en Whittier, California o 25 de setembro de 1952,  é unha poeta, ensaísta e dramaturga estadounidense cuxa obra trata en especial das experiencias das mulleres lesbianas das minorías raciais dos Estados Unidos, en especial das latinas.
Traxectoria
Filla de chicana e anglosaxón, estudou na universidade privada de Hollywood, licenciándose en 1974. Traballou como profesora nos Ánxeles durante tres anos, e nese tempo compuxo os seus primeiros poemas de amor lesbiano. O contacto coa obra e a persoa da poetisa Judy Grahn, fixo que medrase nela a necesidade de escribir como lesbiana e como chicana, e tamén aumentou a súa politización. En 1977, mudouse a San Francisco e en 1980 doutorouse na Universidade do Estado.
Creampie
miniatura|Creampie. miniatura|Esperma escorregando dunha vaxina.
É un recurso utilizado no cinema pornográfico duro como alternativa á visualización polo espectador da exaculación externa clásica. Nestes casos o momento da exaculación non se pode gravar pola cámera ao producirse internamente, pero en cambio o espectador pode posteriormente ver como o esperma é expulsado lentamente ó exterior a través de contraccións dos músculos vaxinais ou do esfínter anal. Para gravar estas prácticas utilízase xeralmente o zoom, xa que as imaxes finais son enfocadas en primeirísimo plano.
Unha práctica asociada ó creampie é o felching, que se produce cando o esperma evacuado é lambido ou inxerido por outra persoa.
Ao ser unha práctica sexual que non utiliza protección pode resultar en riscos para a saúde ante as enfermidades de transmisión sexual.
A batalla dos centauros (Michelangelo)
miniatura|Centauromaquia. A Batalla dos centauros tamén coñecida como "Centauromaquia" é unha escultura en relevo en mármore do escultor Michelangelo datada preto de 1493 e que se garda no museo da Casa Buonarroti de Florencia. As súas medidas son de 84,5 x 90,5 cm.
Está realizada en mármore de Carrara doado por Lourenzo o Magnífico para a súa realización, Ascanio Condivi resalta na súa biografía sobre Michelangelo, que foi executada pouco antes da defunción de Lourenzo cara a principios de 1492. O relevo representa a batalla entre os gregos e os centauros e seguramente a idea suxeriulla un bronce de Bertoldo imitando a batalla dun sarcófago romano e que se atopaba naquel tempo no palacio dos Medici.