cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thomas More
Sir Thomas More, nado en Londres o 7 de febreiro de 1478 e finado o 6 de xullo de 1535, foi un autor humanista inglés, que ocupou durante un breve período o cargo de Lord Chancellor durante o reinado de Henrique VIII.
Traxectoria
More entrou na corte de Henrique VIII en 1520, converténdose en cabaleiro ao ano seguinte. Fixo carreira como avogado. Como académico foi inicialmente un humanista no sentido consensual do termo. Foi un grande amigo de Erasmo de Rotterdam, que lle dedicou o seu "In Praise of Folly"—a palabra "folly" é Moría en grego. As relacións posteriores entre os dous tornáronse acedas unha vez que More se mantivese comprometido co conservadorismo relixioso mentres que Erasmo tentou probar aquilo que viu como falacia s atrincheiradas da doutrina católica. More foi o autor de varios longos - e por veces crueis - tratados atacando a "reformadores" relixiosos tan diversos como William Tyndale, Christopher St. German, Martiño Lutero e todos aqueles que cuestionasen calquera área de privilexio da igrexa, sexa espiritual, sexa temporal, como a primacía do dereito canónico sobre o dereito civil.
Ribamontán al Monte
300px|miniatura|"El Desierto", en Hoz de Anero.Ribamontán al Monte é un concello español da comunidade autónoma de Cantabria, capital da comarca de Trasmiera. Limita ao norte con Ribamontán al Mar e Bareyo, ao oeste con Marina de Cudeyo, ao sur con Entrambasaguas e ao leste coa Hazas de Cesto, Meruelo e Solórzano.
Soba
Soba é un val e concello da comunidade autónoma de Cantabria, na comarca de Asón-Agüera. Limita ao norte con Ramales de la Victoria, Arredondo e o val de Ruesga, ao sur co Val de Mena, o Meiriñado de Montija e Espinosa de los Monteros, estes todos na provincia de Burgos, ao leste con Lanestosa e Carranza, na provincia de Biscaia, e ao oeste con San Roque de Riomiera. É o terceiro maior municipio por superficie de Cantabria, ocupando unha extensión de 214,16 km².
Thomas More
Traxectoria
A súa chancelaría (1529-32) distinguiuse por pouco máis que a súa persecución de herexes e dos seus traballos. O gran paradoxo da vida de More é o de ser un home que é hoxe visto como un libertador e un librepensador mais que foi igualmente (poderá ser argumentado, ao mesmo tempo) un fanático relixioso.
Soba
Localidades
Actualmente está composto por 27 poboacións, cun total de 1.427 habitantes (INE, Censo de 2008). Pertence ao Partido xudicial de Laredo. Algunhas destas poboacións teñen barrios apartados (Casatablas, La Barcenilla, El Barrio, San Bartolomé), e no lugar de La Gándara, xunto ao nacemento do río, creouse un núcleo de vivendas a carón da estrada CA-256, onde se concentran algúns dos servizos do municipio (escola, piscina municipal, campo de fútbol, pistas deportivas, restaurantes e o Centro de Interpretación do Parque Natural, entre outros).
Thomas More
O divorcio de Henrique VIII
Thomas Wolsey, Arcebispo de York, fallou na súa tentativa de conseguir o divorcio e anulación que Henrique VIII pretendía e foi forzado a dimitir en 1529. More foi nomeado chanceler no seu lugar, sendo evidente que Henrique aínda non se tiña apercibido da aversión de More nesta materia.
Sendo coñecedor do dereito canónico e sendo profundamente relixioso - ao punto de se ter autoflaxelado - More vía na anulación do sacramento do casamento unha materia da xurisdición do papado, e a posición do Papa Clemente VII era claramente contra o divorcio.
Jamie Dornan
James «Jamie» Dornan, nado en Holywood (County Down) o 1 de maio de 1982, é un actor, modelo e músico norteirlandés.
Thomas More
O divorcio de Henrique VIII
A reacción de Henrique foi colocarse a si mesmo no liderado da Igrexa en Inglaterra e o sacerdocio foi requirido a someterse ao Acto de Supremacía declarando o soberano como o xefe da Igrexa. More, como leigo, non tiña de se someter a este xuramento, mais dimitiu da chancelaría o 16 de maio de 1532, preferindo non servir ao novo réxime.
Jamie Dornan
Traxectoria
É coñecido pola súa interpretación de Hans Axel de Fersen no filme Marie Antoinette (2006) que foi escrita e dirixida por Sofia Coppola, tamén polo seu papel do shériff Graham Humbert na serie televisiva Once Upon a Time da canle ABC e pola súa actuación do asasino en serie Paul Spector na serie dramática The Fall da canle BBC Two. En outubro de 2013 anunciouse que interpretaría a Christian Grey na adaptación cinematográfica (Fifty Shades of Grey) da novela Fifty Shades of Grey (Cincuenta sombras de Gray) da autora inglesa E. L. James.
Thomas More
O divorcio de Henrique VIII
More escapou a unha tentativa inicial de o conectar cunha conspiración, mais en 1534 o Parlamento promulgou o Decreto da Sucesión, que incluía un xuramento recoñecendo a lexitimidade de calquera cativo nacido do casamento de Henrique VIII con Ana Bolena, e repudiando "calquera autoridade estranxeira, príncipe ou potentado". Tal como no xuramento de supremacía, isto non se lle requiriu a todas as persoas, senón só a aquelas especificamente chamadas a facelo, noutras palabras, todos os funcionarios públicos e aqueles sospeitosos de non apoiar a Henrique.
Aprisionamento e execución
More foi chamado a facer o xuramento en abril de 1535, e ante o seu rexeitamento, foi encarcerado na Torre de Londres, onde continuou a escribir. A súa reacción foi a de manter silencio no asunto, o que pola lei podería ser considerado o consentimento, sen que el se comprometese. Esta estratexia fallou non obstante, e More foi xulgado, condenado e sentenciado, e posteriormente executado o 6 de xullo. A súa cabeza foi exposta na ponte de Londres por un mes e despois recuperada (despois de pagamento de suborno) pola súa filla, Margaret Roper.
Veneración
More foi beatificado polo papa León XIII xunto co bispo Xoán Fisher e outros 52 mártires ingleses o 29 de decembro de 1886; e canonizado como santo da igrexa católica o 19 de maio de 1935 polo papa Pío XI, celebrándose a súa festividade o 9 de xullo. Logo das reformas do Concilio Vaticano II foi cambiada a data da súa festa, pasando a celebrarse conxuntamente con San Xoán Fisher o 22 de xuño, data da súa morte. En 2000, o Papa Xoán Paulo II declarou a Santo Thomas More como "patrón celeste dos Estadistas e Políticos".
En 1980, malia ser un opoñente á Reforma inglesa da que xurdiu a Igrexa de Inglaterra, More foi engadido ao santoral de dita Igrexa xunto con Fisher, celebrándose a súa festa o 6 de xullo, data da execución de More.
Obras
A súa máis famosa obra é Utopía (cerca de 1516), na cal el creou unha illa-reino imaxinaria na que algúns académicos modernos viron o oposto idealizado da Europa do seu tempo e outros unha sátira da mesma Europa. Un dos aspectos das obras de More é que nelas frecuentemente se usa unha alegoría, ben dunha asumida voz do autor (como no Diálogo do confort, unha conversa entre tío e mais sobriño) ou ben están altamente estilizadas ou ambos. Isto, xunto coa falta dunha dirección clara de More en canto ás súas ideas - por razóns que se tornarán obvias - significa que é posíbel argumentar practicamente calquera visión de calquera das súas obras.
Soba
Xeografía
350px|miniatura|Vista do val de Soba desde o miradoiro da Gándara. miniatura|350px|dereita|[[Parque Natural dos Collados del Asón.]] O territorio ten grandes diferenzas de altitude, estando a cota máis baixa situada a 187 msm, e a máis elevada a 1.605 msm. A capital, Veguilla, atópase a 330 msnm.
Principais cumios
No nordeste encóntrase Busta e San Vicente que forman os dous lados do gran barranco chamado de Cubilla, polo que pasa o río Gándara (ou río Soba, como se lle chamaba antes). Busta está rematado por un pequeno plano. San Vicente remata nun pico moi agudo que nos tempos antigos serviu como faro para os navegantes. No oeste atópase Rocías.
Ríos
Ademais, o termo municipal tamén inclúe parte das concas dos ríos Miera e Calera, este afluente do Gándara, e que delimita Cantabria de Euskadi.
Todos os ríos e regos tiveron pontes de madeira, moitos deles conservados na actualidade. Nas súas augas viven, troitas e anguías.
Espazos naturais
Dentro do concello atópase o Parque Natural dos Collados del Asón, comprendido entre os altos de Mortillano (1.403 msm) e da Mina (1.271 msm), a norte; Carrío (1.424 msm) e Pizarras (1.474 msm), a oeste; Portillo de la Lunada (1.350 msm), Picón del Fraile (1.615 msm), Los Porrones (1.452 msm) e Alto de Imunia (1.512 msm), a sur; e Portillo de Sía (1.200 msm), a leste. O Parque alberga as fontes dos ríos Gándara e Asón, e un macizo calcario, con vales de orixe glaciar. Ten unha rica flora e fauna.
O municipio ten propostas como Lugares de Importancia Comunitaria as cuncas dos ríos Miera e Gándara.
Covas
Soba agrupa o 25 % das grandes covas cántabras, cun total de 74 simas, dolinas e covas. Para a súa xestión creouse a Rede de Covas do Alto Asón.
miniatura|350px|Vista do val do Gándara.
Historia
Tense pouca documentación escrita da época romana e das primeiras comunidades da Idade Media. Aparece algo no 863 relacionado cos mosteiros de Aja e nos cartularios de San Salvador de Oña e Santa María a Real de Nájera. A documentación máis importante é a do século XIII, coas liñaxes dos Ezquerra de Rozas e os Zorrilla, que máis tarde se vincularían á familia castelá dos Velasco. Esta familia tivo o señorío de Soba a partir de 1300, privilexio que outorgou o rei Fernando IV.
A finais do século XIV, Soba foi incluído no Meiriñado Maior de Castela a Vella. Houbo grandes enfrontamentos entre as dúas familias. En 1473, Henrique IV nomeou Condestable de Castela a Pedro Fernández de Velasco que xa tiña o señorío de Medina de Pomar, Briviesca e Frías.
Até 1822 o val estivo dividido administrativamente en entidades de pequeno tamaño chamadas concejos, que eran administradas por rexedores, deputados, montaneros e coxedores (que recaudaban os impostos).
Arqueoloxía
Existen diversos sitios arqueolóxicos en covas do lugar, como as de El Mortero (Astrana), Las Escaleras (Asón) ou El Tarreón (San Juan), de época epipaleolítica. Tamén no Cohome de Manzaneda e na Cova dos Trillos, con restos máis recentes. Localizáronse restos megalíticos en Herada (Túmulos de Landías e La Tejera). Tamén existen restos medievais, en Villar, Fresnedo, Pilas, Sangas e San Martín.
Arquitectura
Existen no val numerosos exemplos de arquitectura señorial e relixiosa. Posúe, ademais, unha rica arquitectura tradicional, con elementos propios e orixinais, como os patíns e numerosos exemplos de cabanas pasiegas.
Arquitectura civil e industrial
Destaca a Torre dos Velasco, en Quintana, Ben de interese cultural con categoría de monumento. Ademais, hai un Ben inventariado, o Resbaladero y Casa del Rey, na subida ao Portillo de Lunada, construído en 1791 sobre proxecto do enxeñeiro austríaco Wolfong Mucha. Existen numerosos exemplos de arquitectura señorial, como o palacio dos Zorrilla, na Gándara (1553); a Torre dos Ezquerra, en Rozas (século XVI) e casonas en diversas localidades.
Arquitectura relixiosa
Os edificios relixiosos máis destacados do municipio son os templos de San Miguel Arcángel, en Rozas, tardo-gótico, reformado no século XVI, con retablo renacentista (1527), e de San Fausto, en La Revilla, de 1654, obra de Pedro de Avajas. Existen ademais outras igrexas interesantes: Santa María, en Cañedo, que alberga táboas pictóricas do XVI; ou San Martín, en Rehoyos, de 1896, conforme a proxecto de Alfredo de la Escalera y Amblard.
Tradicións populares
Existe un Centro de Interpretación da Etnografía de Soba, situado en Veguilla, e inaugurado no 2002, no edificio do Concello, cedido en 1911 por Gerónimo Pérez y Sainz de la Maza. Entre as tradicións musicais, destacan as cantas, especialmente as marzas.
Economía
O sector primario, e especialmente a gandaría, é a base da economía sobana, ocupando un 59% da poboación activa. O incipiente sector servizos, especialmente os relacionados co turismo, ocupan o 21,2% da poboación, a construción un 10,8% e as actividades de transformación industrial, apenas un 9%. O censo agrario de 1999, establecía que, das 20.966 has de superficie agrícola, 12.357 servían de pastos e 6.522 a especies arbóreas forestais.
A Consejería de Gandaría, Agricultura e Pesca do Goberno de Cantabria, no 2002, indicaba que, en Soba, concentrábase o maior número de reses de vacún da Comunidade Autónoma, con 10.948 cabezas.
A achega benéfica de Jerónimo Sáinz de la Maza tivo ampla notoriedade recoñecida no territorio.
Demografía
Fonte: INE
Esa-Pekka Salonen
Esa-Pekka Salonen (Helsinqui, 30 de xuño de 1958) é un destacado director de orquestra e compositor finlandés. Desde 1992 foi o director principal e musical da Filharmónica dos Ángeles, orquestra coa que fixo o seu debut estadounidense en 1984, até que finalizou o seu contrato en xuño de 2009. Tamén é o director principal e conselleiro artístico da Orquestra Philharmonia de Londres desde a tempada 2008/2009, sendo o principal director convidado de dita formación entre 1985 e 1994.
Formación
Salonen estudou trompa, dirección e composición musical na Academia Sibelius de Helsinqui. Un dos seus compañeiros de clase foi o compositor Magnus Lindberg e xuntos formaron un grupo de apreciación da música nova chamado Korvat auki e o conxunto experimental Toimii ("Traballo" en finlandés). Graduado con 19 anos de idade, Salonen proseguiu a súa formación musical estudando dirección de orquestra baixo a tutela de Jorma Panula, Jukka-Pekka Saraste e Osmo Vänskä para logo ir a Italia e asistir aos cursos de dirección impartidos por Franco Donatoni en Siena e Niccolò Castiglioni en Milán. Despois, Salonen estudou co compositor Einojuhani Rautavaara.
Como director
A súa primeira experiencia no campo da dirección orquestral chegou en 1979 coa Orquestra Sinfónica da Radio Finesa, cando el aínda se consideraba a si mesmo máis ben un compositor. En 1983, con todo, fíxose cargo da interpretación da Sinfonía n.º 3 de Mahler coa Orquestra Philarmonia de Londres con pouca antelación, cando foi requirido de urxencia para substituír a un indisposto Michael Tilson Thomas, feito que lanzou a súa carreira como director. Posteriormente converteuse no principal director convidado da Philharmonia entre 1985 e 1994.
Foi director principal da Orquestra Sinfónica da Radio Sueca desde 1984 até 1995. A este cargo sumouse o seu compromiso para dirixir como convidado a Orquestra da Ópera Nacional Finlandesa e a Orquestra Filharmónica de Oslo.
En 1989, Salonen foi convidado a dirixir a Orquestra Filharmónica dos Ánxeles durante unha xira de concertos polo Xapón. O éxito desta xira foi tal que ao seu regreso ofrecéuselle a posibilidade de ser o principal director convidado da formación californiana. Con todo, os problemas surxidos entre o daquela director titular da orquestra, André Previn, coa xerencia da mesma -provocados en boa medida pola designación de Salonen como director encargado de realizar a xira nipoa- precipitaron que Previn renunciase á titularidade da mesma ese mesmo ano, co que o camiño quedou despexado para o mozo Salonen. Antes de acabar 1989 Salonen foi anunciado como novo director titular da agrupación californiana nun cargo que se faría efectivo a partir do 1992. Durante os dezasete anos nos que se mantivo á fronte desta orquestra, Salonen realizou múltiples xiras por todo o planeta e fixo a súa aparición coa mesma nos principais eventos musicais internacionais. Grazas a unha novidosa programación, a orquestra californiana converteuse nunha das formacións máis progresistas e modernas dos EEUU, á parte de destacar polo seu incomparábel nivel técnico e artístico. No ano 2009, Salonen cedeu o seu posto de titular a outro colega novo, o venezolano Gustavo Dudamel, e inmediatamente foi nomeado director laureado da orquestra.
No ano 2008, Salonen comezara o seu novo compromiso como director titular da Philharmonia Orchestra de Londres, cargo que mantén na actualidade (2018). En 2009, Salonen debutou como director operístico na Metropolitan de Nova York e rexeitou a oferta de dirixir o ciclo completo d'O Anel de Wagner en Bayreuth.
Salonen é recoñecido pola súa dedicación a interpretar e gravar música contemporánea. A súa gravación da estrea mundial da Sinfonía nº 3 de Witold Lutosławski gañou o Gramophone Award de 1985 pola Mellor Gravación Contemporánea. Espírito inquedo e dotado dunha interesante personalidade intelectual, Esa-Pekka Salonen é un dos mellores directores de orquestra actuais e unha das figuras con máis rápida progresión artística surxida nas dúas últimas décadas. Director de estilo e xesto preciosista, Salonen parece centrar o seu eixe interpretativo sobre a base dunha precisión que en ocasións pode resultar un tanto fría para os oídos acostumados a unhas lecturas máis vivificantes. Con todo, as súas maneiras baixo a batuta son de todo convincentes tanto en concepto como en mando. O seu extenso repertorio abarca a práctica totalidade de estilos desde o Clasicismo até a música do século XX, aínda que existen unha serie de compositores moi ligados á súa personalidade interpretativa, como son Bartók, Hindemith, Messiaen e, especialmente, Stravinskii. Por outro lado, a música contemporánea ocupa o lugar máis destacado da súa programación e Salonen móstrase coma un dos directores máis comprometidos do panorama internacional en relación á obra do seu tempo. Salonen é un director obsesionado coa democratización musical e unha das súas constantes ao longo da súa traxectoria foi a de acercar a música a todo tipo de estratos sociais.
Como compositor
Entre as composicións de Salonen están ...auf den ersten blick und ohne zu wissen... (1980, un concerto para saxofón con título tomado d'O proceso de Franz Kafka), Floof para soprano e conxunto (1982, sobre textos de Stanisław Lem) e a obra orquestral L.A. Variations (1996). A fin de dedicar máis tiempo á composición, Salonen colleu un ano sabático da dirección no 2000, tempo durante o cal escribiu unha obra para trompa soa (Concert Étude, obra para o concurso de Lieksa Brass Week), Dichotomie para piano, Mania para a cellista Anssi Karttunen e sinfonietta, e Gambit, unha peza orquestral que foi un regalo de aniversario para o seu colega e amigo Magnus Lindberg.
En 2001, Salonen compuxo Foreign Bodies, a súa obra máis grande en termos de orquestración, que inclúe música do movemento inicial de Dichotomie. Outra obra orquestral, Insomnia, seguiu en 2002, e outra, Wing On Wing, en 2004. Wing On Wing inclúe partes para dous sopranos e exemplos distorsionados da voz do arquitecto Frank Gehry e tamén a dun peixe.
Como aparenta nas interpretacións de obras vangardistas tales como o Concerto Motocicleta de Jan Sandström, Esa-Pekka Salonen representa un afastamento das aproximacións ideolóxicas e dogmáticas á composición e ve a creación musical como profundamente psíquica. Nas notas do libro do CD de Deutsche Grammophon Wing On Wing, cítao dicindo: «A expresión musical é expresión corporal, non hai expresión cerebral abstracta na miña opinión. Todo sae do corpo.» Un tema recorrente na súa música é a fusión ou relación do mecánico e o orgánico.
Periodismo fotográfico
miniatura|dereita|[[Festas en Castiñeiras, Ribeira.]] Dende a aparición da fotografía, o xornalismo fotográfico empregouse para deixar constancia de calquera feito memorable en publicacións escritas. Obtivo unha importancia moi considerable a partir dos anos 20 en diante, cando se crean axencias xornalísticas baseadas nas reportaxes fotográficas.
Historia e características
Ata tal punto se implantou a fotografía na prensa escrita, que hoxe en día é habitual que o que se chama "mancha" sexa un 70% do xornal. Esa "mancha" é a superficie de imaxe con respecto ó total do papel. Cabe destacar que na maioría das noticias, desprázase só o fotógrafo, xa que a noticia en si obtense de axencia ou de memorando.
A fotografía cobra especial importancia no xornalismo e fai chegar ó público máis cantidade de información, facendo realidade a frase "vale máis unha imaxe ca mil palabras". Moitos autores reflexionan, dende os tempos da orixe da fotografía, sobre a súa importancia social. Susan Sontag afirma que Coleccionar fotografías é coleccionar o mundo. Así mesmo, engade que a fotografía "xustifica".
Así a todo, non hai que esquecer que quen fai unha fotografía plasma unha parte da realidade dunha determinada maneira, e dende un punto de vista en concreto. Non podemos pensar polo tanto que a fotografía é un fiel reflexo da realidade, senón a plasmación dunha parte da mesma. Non só hai que pensar naquilo que a fotografía recolle, senón tamén no que puidese ficar fóra.
Ámbar gris
miniatura|230px|Ámbar gris. miniatura|230px|Frascos de [[perfume.]]
É unha substancia inflamábel de aparecencia cerosa e cor moura ou gris mate, con tonalidades variadas como a mármore. Ten un olor peculiar, doce e terroso, parecido ao do alcohol isopropílico. Trátase dunha substancia resinosa que se forma no intestino dalgúns exemplares, en forma de masas sólidas, opacas.
Marcial Valladares defíneo como:
En efecto, segrégase no intestino en cantidades moi variábeis e elimínase coas feces. A súa función, segundo moitos científicos, é a de envolver os bicos dos cefalópodos dos que se alimentan estes animais e evitar problemas intestinais, dun xeito semellante ao mecanismo das egagrópilas das aves rapaces ou do contido intestinal doutros animais carnívoros.
Alcanzou e tempos pasados un gran valor, e empregábase en cosmética como fixador de perfumes e outras esencias, pero hoxe foi substituído por fixadores sintéticos, aínda que ocasionalmente segue usándose na industria da perfumaría. Utilizouse tamén en farmacia como espasmolítico.
Orixe
O ámbar gris é unha secreción biliar do intestinos do cachalote, que ás veces se encontra flotando no mar ou varado na area da costa. Aínda que normalmente non supera uns centos de gramos, o bloque de maior tamaño de ámbar gris rexistrado pesou 4,5 kg e proviña dun cachalote cazado en 1912. Debido a que se acharon anacos de ámbar gris con bicos de luras xigantes incrustados, os científicos propuxeron a teoría de que o intestino dos cachalotes produce esta substancia como medio para facilitar o tránsito de obxectos duros e afiados que o animal comera inadvertidamente.
De acordo con Philip Hoare,
O ámbar gris pode encontrarse no océano Atlántico, nas costas do Brasil e Madagascar, de África, no océano Pacífico, nas Indias Orientais, a China continental, o Xapón, a India, Australia, Nova Zelandia e as Illas Molucas. De acordo con certos autores, a maior cantidade desta materia provén do océano Índico. Porén, a maioría do que se comercializa procede das Bahamas e Nova Providencia, no mar Caribe. Tamén se acha ás veces no abdome dos cachalotes varados.
Propiedades físicas
O ámbar gris áchase en anacos de variadas formas e tamaños, pesando desde uns 15 g ata uns 4,5 kg. Cando acaba de ser expulsado ou extraído do cachalote, o precursor graxo do ámbar gris é de cor branca pálida (ás veces con manchas negras), de consistencia branda e cun forte olor fecal. Tras pasar meses e incluso anos de fotodegradación e oxidación no océano, este precursor endurece gradualmente, volvéndose de cor gris escura ou negra, textura fráxil e cerosa e olor peculiar, que é a un tempo doce, terroso, mariño e animal. O seu cheiro foi descrito como unha versión máis agradábe e suave do isopropanol, sen a súa punzante aspereza.
O ámbar gris ten unha densidade relativa de entre 0,780 e 0,926. Funde a uns 62 °C nun líquido resinoso amarelo e graxo, e a 100 °C volatilízase nun vapor branco. É solúbel en éter etílico e en aceites volátiles e fixos. O ámbar gris é relativamente non reactivo ao ácido. Poden separarse del cristais brancos dunha substancia chamada ambreína, moi parecida ao colesterol, quentando o ámbar gris cru en alcohol e deixando arrefriar a solución resultante.
Composición química
O elemento activo do ámbar gris é a ambreína, un alcohol triterpénico graxo e cristalino, capaz de fixar os aceites volátiles mediante evaporación lenta.
Economía e compostos substitutivos
Historicamente, o principal uso comercial do ámbar gris foi a elaboración de perfumes, aínda que tamén se usoou para fins medicinais e saborizantes. Debido a que é difícil lograr unha subministración consistente e fiábel de ámbar gris de alta calidade, a gran demanda deste e o seu elevado prezo, a industria perfumista procurou o desenvolvemento de compostos substitutivos sintéticos. O máis importante deles é o ambroxano, que o substituíu en maior medida e é máis amplamente usado como odorizante na elaboración de perfumes. A síntese de ambroxano máis antiga e importante comercialmente obtense a partir do esclareol (extraído principalmente da salvia romana), aínda que se idearon sínteses a partir dunha variedade doutros produtos naturais, incluíndo o cis-abienol e a tuiona. Tamén se desenvolveron procedemientos para a produción microbiana de ambroxano.
O ámbar gris en bruto alcanza aproximadamente 10 USD por gramo (en 2006), sendo posíbeis prezos moito maiores para mostras de calidade particularmente alta. Nos Estados Unidos comprar ou vender ámbar gris (incluíndo o que se recupera das praias) é unha violación da Lei de Especies en Perigo de Extinción de 1978.
Na cultura
O ámbar gris menciónase nas Mil e unha noites, nas historias de Simbad o mariño.
Os antigos chineses coñecían esta substancia como lung sien hiang ou "aroma de baba de dragón". Era utilizada para especiar o viño. Durante as epidemias, anacos de ámbar gris usábanse como amuletos de prevención.
No Paraíso recobrado, John Milton fai que Satanás tente a Cristo con grisámbar fervido.
O ámbar gris era unha das substancias coas que se fregaba a cabeza dun soberano británico durante a parte máis sagrada da cerimonia de coroación, que transcorría en segredo. Outras fragrancias coas que se preparaba o enigmático perfume eran xazmín, rosa, canela, almiiscre e civeta.
Na novela A illa do fin do mundo (non confundir coa homónima de Xulio Verne), os exploradores marchan en busca dun xacemento de ámbar gris, na crencia de que existe un cemiterio das baleas similar ao mítico cemiterio dos elefantes. Este lugar estaba protexido por unha tribo de esquimós hostís e candorcas asasinas que atacaban a todo o que se acercara en canoas.
No filme Hannibal, tirado da novela homónima de Thomas Harris, a axente especial Clarice Starling recibe unha carta perfumada do protagonista Hannibal Lecter, fuxitivo por múltiples asasinatos. A carta non mostra ningunha proba de procedencia, nin polo seu papel nin pola tinta utilizada para a súa escritura, pero si que ten un efecto importante: o seu perfume. O gourmet olfactivo está composto, entre outras esencias, por ámbar gris, cuxa procedencia limítase a contadas perfumarías e cuxo país mantén legalizado o comercio do ámbar. Deste modo o ámbar gris serve para localizar a Lecter, quen residía en Florencia no momento de mandar o correo a Starling.
Na serie de debuxos animados Futurama (cap. 16 da cuarta temporada) o cárabe é vomitado polo cachalote Mushu, motivo polo que o extraterrestre Kif Kroker é detido e encarcerado, ao pensarse que o roubara do acuario. Ao recobrar a liberdade, utilízao para fabricar un perfume como regalo para a súa noiva Amy Wong.
Marcia Gay Harden
Marcia Gay Harden, nada no barrio de La Jolla (San Diego) o 14 de agosto de 1959 é unha actriz estadounidense.
Traxectoria
Filla dun oficial da Mariña estadounidense viviu no Xapón, Alemaña e Grecia, ademais de California e Maryland.
Estudou teatro na universidade e na década de 1980 comezou a aparecer en varias series de televisión. O seu primeiro papel destacado foi no filme Morte entre as flores, dirixido polos irmáns Coen.
En 2000 gañou o Oscar á mellor actriz secundaria por interpretar a pintora Lee Krasner en Pollock.
Cuproníquel
miniatura|200px|Moeda de 5 [[franco suízo|francos suízos, cuñada en cuproníquel.]] O cuproníquel é unha aliaxe de cobre e níquel, propulsores, cegoñais e cascos de remolcadores e barcos de pesca, entre outros. que pode tamén incorporar outros metais como ferro e manganeso.
Este metal pesado non ferroso no se corroe en áugoa de mar, xa que o seu potencial de eléctrodo é neutro con respecto á auga mariña. Debido a isto utilízase para tubaxes, intercambiadores de calor, aparatos de destilación e condensadores nos sistemas de auga de mar, así como para diversas ferramentas de uso mariño. Ás veces tamén se utiliza para propulsores, cegoñais e cascos de remolcadores e barcos de pesca, entre outros. Pero o uso máis común desta aliaxe é para a cuñaxe de moitas moedas de circulación modernas de cor prateada, como as moedas de peso mexicano de $10, ou as do franco suízo (excepto a de 5 céntimos), o interior da moeda de 1 euro e o exterior da de dous euros, ou a moeda de 5 centavos ou Nickel, do dólar dos Estados Unidos.
A composición típica é de 75 % de cobre e 25 % de níquel, cunha cantidade mínima de manganeso.
No pasado, as moedas de prata foron substituídas polas de cuproníquel, por ser este metal moito máis económico que o níquel puro. A pesar de conter unha gran cantidade de cobre, a cor do cuproníquel é similar á da prata.
Cando se utiliza en termopares e resistores, o contido da aliaxe cambia: un 45 % de cobre e un 55 % de níquel.
Por outro lado, o monel é unha aliaxe de cobre e níquel que contén un 63 % do segundo.
Outros nomes
Á parte de cuproníquel, existen moitos outros termos que describen o mesmo material, ou materiais moi semellantes. Rexistradas como nomes comerciais encontramos alpaca, Argentan Minargent e o termo francés Cuivre blanc. En certos lugares, o cuproníquel tamén se coñece como hotel silver, prata alemá, german silver e chinese silver.
Historia
A tecnoloxía da aliaxe do cuproníquel foi xa utilizada polos chineses desde o século III a. C., baixo o nome de cobre branco (algunhas armas da época dos reinos combatentes estaban construídas con este material).
Os reis Agátocles de Siracusa (361 a.C. — 289 a.C.) e Pantaleón (ca. 190 a 180 a.C.) foron os primeiros no mundo en cuñar moedas de cuproníquel, posibelmente debido aos intercambios técnicos que se estableceran daquela entre a China e a rexión da Bactriana. A práctica de exportar os metais chineses, particularmente ferro, para o comercio, testemúñase ao redor dese período.
Desde aquela, o cuproníquel non foi utilizado para cuñar moedas outra vez até o século XVIII.
O cuproníquel é o revestimento de calquera moeda de medio dólar dos Estados Unidos (50 ¢) cuñadas desde 1971, e de todos os cuartos de dólar (25 ¢) e as moedas de dez centavos (10 ¢) feitas despois de 1965. Actualmente algunhas moedas, como as de 5 centavos estadounidenses, ou todas as moedas de Suíza excepto a de 5 rappen, e as moedas de 5, 10, 20 e 50 peniques británicas, están cuñadas en cuproníquel.
Jangle pop
O jangle pop é un xénero de rock alternativo de principios-mediados dos anos 80 que "marcou un regreso ás guitarras repicantes ou tintinantes e melodías pop dos anos 60", como por exemplo as de The Byrds, con guitarras eléctricas de doce cordas e estruturas sinxelas de cancións inspiradas polo power pop. A mediados dos 80 o jangle pop, personificado en bandas como The Smiths, era un formato baseado no pop "non-mainstream" con algúns matices folk rock. Entre 1983 e 1987, o termo jangle pop foi usado nos Estados Unidos para describir a grupos como R.E.M., Let's Active e Tom Petty ademais de a un subxénero chamado "Paisley Underground", que incorporaba influencias psicodélicas. No Reino Unido aplicouse á nova fornada de bandas con guitarras melódicas crúas recollidas no recompilatorios da revista NME C86 (e posteriormente CD86).
Orixes
En 1964, o uso do son "jangle" por parte de The Beatles nos temas "A Hard Day's Night", "What You're Doing", "Ticket to Ride" e a súa versión da canción de Buddy Holly "Words of Love" animou a moitos artistas a usar este son ou a mercar unha guitarra Rickenbacker de doce cordas. The Byrds comezaron a usar guitarras semellantes despois de velos tocar na película A Hard Day's Night. Outros grupos como The Who (nos seus primeiros anos "mod"), The Beach Boys, The Hollies e Paul Revere & the Raiders continuaron o uso das Rickenbackers de doce cordas. The Byrds, cun estilo que tamén foi referido como folk rock, situaron nun lugar destacado as guitarras de Roger McGuinn en moitas das súas gravacións.
A derivación etimolóxica do termo "jangle" é incerta. Este pode derivar da letra "In the jingle jangle morning, I'll come following you" da versión de The Byrds do tema de Bob Dylan "Mr. Tambourine Man", ou pode ser unha onomatopea que se refire ao son repicante dunha Rickenbacker de doce cordas no seus rexistros máis agudos. O jangle pop está relacionado co power pop desenvolvido nos 60, e que incluía a bandas como Raspberries e Big Star, que difuminaron a liña entre os dous estilos.
Anos 80
O jangle pop comezou como un movemento post-punk estadounidense na primeira metade da década dos 80, marcando un regreso ás guitarras repicantes e melodías pop dos 60. En 1979 o grupo de Athens, Georgia Pylon estreouse cun son jangle pop que influenciaría a outros membros da escena musical da cidades, como R.E.M.
Na cidade de Nova York nese mesmo período o termo jangle pop podería terse usado para describir ao folk rock máis convencional de Willie Nile, The Smithereens ou The Floor Models, todos os cales tiñan orixes nos clubs de Greenwich Village como The Bitter End, Folk City e Kenny's Castaways, ao igual que moitos artistas significativos de folk-rock da costa leste dos 60. The Smithereens e The Floor Models en particular usaron estensivamente varis modelos de guitarras eléctricas Rickenbacker de doce cordas, ademais da máia rara Hagström de doce cordas.
O son do jangle pop era "esencialmente un formato baseado no pop" con "algúns matices folk-rock". AllMusic afirma que era música non-mainstream con letras "deliberadamente crípticas" e unha produción DIY "crua e amater". Entre 1983 e 1987, bandas sureñas de pop como R.E.M. e Let's Active e un subxénero chamado Paisley Underground incorporaron influencias psicodélicas. Un artigo na revista Blogcritics afirma que ademais de R.E.M., a "... única outra banda de jangle pop en conseguir grandes vendas nos Estados Unidos foron The Bangles, de Los Angeles. Aínda que máis coñecida polos seus brillantes éxitos como 'Manic Monday', os seu primeiro álbum e EP foron esforzos orgánicos e reais de jangle pop ao estilo de Byrds/Big Star, especiados cun toque de psicodelia na súa estrea".
No Reino Unido, The Smiths, Felt e Aztec Camera poden ser considerados como parte do jangle pop, como tamén poden selo as bandas da escena C86/CD86. O grupo australiano The Church tamén pode considerarse un exemplo do xénero. No Canadá cara finais dos 80 grupos como The Tragically Hip e Barenaked Ladies teñen elementos de jangle nos seus primeiros traballos.
Crime (canción de Robin Stjernberg)
"Crime" foi o terceiro sinxelo do segundo álbum do cantante sueco Robin Stjernberg Pieces. Foi lanzado o 12 de xuño de 2013 en plataformas dixitais como iTunes, Spotify ou Rdio.
A canción logrou as 700.000 reproducións na plataforma Spotify.
Gontalde, Mira, Zas
Gontalde é un lugar da parroquia de Mira no concello coruñés de Zas da Comarca da Terra de Soneira. Tiña 60 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 26 homes e 34 mulleres.
Antoine Jérôme Balard
Antoine Jérôme Balard, nado en Montpellier en 1802 e finado en París en 1876, foi un químico francés, descubridor do bromo.
Traxectoria
Foi asistente de química na facultade de ciencies da súa cidade, e posteriormente profesor de química na escola de farmacia e na facultade de ciencias. En 1826 descubriu na auga do mar que el recoñeceu como previamente descoñecido e bautizou como bromo. A reputación por isto levouno a ser elixido o sucesor de Louis Jacques Thénard na cátedra de química da facultade de ciencias de París e logo no College de France, onde foi mestre de Marcellin Berthelot. Balard ideou un procedemento para extraer sulfato de sodio da auga do mar.
Ángeles Barreiro
Ángeles Barreiro Rico, nada en Boimorto o 26 de xullo de 1963, é unha ex atleta galega, especializada en lanzamento de disco e peso. Foi 11 veces campioa de España, 49 veces campioa de Galicia e competiu nos Xogos Olímpicos de 1992 en Barcelona.
Traxectoria
Estudou no IES Eusebio da Guarda da Coruña e comezou no atletismo da man do adestrador Raimundo Fernández. En xuño de 1978 no Estadio de Riazor, proclamouse por primeira vez campioa de Galicia absoluta en lanzamento de disco. Tiña só 14 anos e formaba parte do equipo de atletismo do Deportivo da Coruña. Durante as seguintes dúas décadas e medias dominou de xeito case absoluto os campionatos galegos de lanzamento de disco e peso, acadando entre as dúas disciplinas 49 títulos de campioa galega, e batendo o récord galego nas dúas modalidades.
En 1980 proclamouse campioa de España júnior en lanzamento de disco, título que revalidou ao ano seguinte. En agosto de 1983 recibiu por primeira vez unha convocatoria da selección española, sendo chamada polo seleccionador Carlos Gil para un evento no Estadio de Riazor contra a seleccion de Iugoslavia, no que Ángeles Barreiro acabou na terceira posición cun lanzamento de 44,24, lonxe das iugoslavas que ocuparon as dúas primeiras posicións. Con todo, só uns días despois no Estadio de Balaídos, lanzou o disco a 49,62 metros, superando en máis dun metro o anterior récord de España, que estaba en mans de Encarnación Gambús. Nos seguintes anos foi batendo sucesivamente o seu propio rexistro até en 17 ocasións, e en 1994, en Ferrol, estableceu unha marca de 60,56 metros, distancia que non foi superada por ningunha atleta española nos seguintes 21 anos, ata que o conseguiu Sabina Asenjo en 2015.
Outeiro
Un outeiro (do latín altarium, "parte alta ou elevación do terreo" ) é unha pequena elevación de terreo illada e de pouca extensión. Como topónimo é o segundo nome de lugar máis común de toda España por detrás da Igrexa, existindo 255 lugares con ese nome.
Ángeles Barreiro
Traxectoria
Foi once veces campioa de España, entre 1985 e 1996, sendo Sonia Godall a única atleta que conseguiu vencela durante eses anos, chegando a quitarlle un par de veces en 1991 e 1992 o récord de España, aínda que nas dúas ocasións este foi recuperado case de xeito inmediato por Ángeles Barreiro. Ademais foi varias veces subcampioa de España de lanzamento de peso.
Internacionalmente logrou dúas medallas en disco nos Campionatos Iberoamericanos: un bronce en 1983 en Barcelona, por detrás da cubana Maritza Martén e a brasileira Odete Domingos, e unha prata en 1990 en Manaus, por detrás da portuguesa Teresa Machado e por diante da brasileira Elisângela Adriano. Ademais obtivo dous cuartos postos, na Habana 1986 e en Cidade de México 1988, e dous quintos postos, en Sevilla 1992 e Mar del Plata 1994. En 1991 disputou o Campionato do Mundo en Toquio, sen conseguir entrar na final. Participou catro veces nos Xogos Mediterráneos, sendo o seu mellor resultado un cuarto lugar en Atenas en 1991.
En 1992 acudiu aos Xogos Olímpicos de Barcelona, onde a súa marca de 53,14 metros, non foi suficiente para meterse na final de lanzamento de disco.
Competiu ata os 42 anos, e durante a súa extensa carreira militou en varios equipos: Deportivo da Coruña, Celta de Vigo, Universidade de Santiago, Universidade de Salamanca, Santiveri, Valencia Terra i Mar e Ría Ferrol. Poucos anos despois da súa retirada, en 2010, foille diagnosticado párkinson.
Códice (miniserie)
Códice é unha miniserie de suspense galega que foi estreada na TVG. A miniserie conta a historia do roubo do Códice Calixtino na Catedral de Santiago de Compostela. A primeira parte foi emitida o 23 de decembro de 2014, e a segunda o 30 de decembro. A preestrea da miniserie realizouse o 18 de decembro no Teatro Principal de Santiago.
Premios Mestre Mateo
Nos Premios Mestre Mateo de 2014, Serramoura estivo nomeado en 3 premios, resultando gañador Antonio Durán "Morris" como mellor actor secundario pola súa interpretación de Xosé María, o deán da catedral.
Operador (xenética)
miniatura|250px|[[operón lac|Operón lac co operador en vermello. O operador funciona como un interruptor de encendido e apagado da actividade do operón. 1: ARN polimerase, 2: Represor, 3: Promotor, 4: Operador, 5: Lactosa, 6: lacZ, 7: lacY, 8: lacA.  Arriba: Operón desactivado. O represor está unido ao operador. Abaixo: O operón está activado. O represor non se une ao operador e a ARN polimerase pode actuar, xa que o represor está inhibido pola presenza de lactosa.]]
En xenética, un operador é un segmento de ADN ao cal se une un factor de transcrición proteico, que regula a expresión xénica en bacterias e que forma parte dun operón. Foi definido clasicamente no operón lac como un segmento de ADN situado entre o promotor e os xenes estruturais do operón. Se está presente unha molécula proteica represora, esta obstrúe fisicamente a unión da ARN polimerase ao promotor e a transcrición dos xenes. Unha proteína indutora pode desprazar o represor do sitio operador, o cal fai que o operón quede desinhibido.
Na regulación do operón lac, ademais do operador principal, chamado O1, situado entre o promotor e os xenes estruturais, descubriuse recentemente que están implicados tamén outros dous operadores adicionais menores, chamados O2 e O3. O operador O3 sitúase ao final do xene lacI e o O2 está situado a 400 pares de bases augas abaixo na parte inicial do lacZ. No modelo actual, o represor únese aos tres á vez, e os operadores menores melloran a afinidade do represor polo operador principal.
Takayama, Gifu
Takayama (高山市, たかやまし, Takayama-shi) é un concello da prefectura de Gifu no Xapón. Está situada ao centro da rexión de Chūbu e ao norte da rexión de Tōkai, e ao norte da prefectura, na zona da provincia histórica de Hida, no centro da illa de Honshū. A súa superficie é de 2.177,67 km² e a poboación de 93.762 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 43,1 h/km².
Michael May
Michael May nado en Stuttgart, Alemaña o 18 de agosto en 1934 é un expiloto de competición suízo. Participou en tres Grandes Premios do Campionato Mundial de Fórmula 1, debutou o 14 de maio de 1961. Non anotou puntos de campionato.
Logo dun accidente durante a práctica para o Gran Premio de Alemaña de 1961, May concentrouse na enxeñería, axudando a desenvolver un sistema de inxección de combustible para Porsche e Ferrari.
En xeral, atribúeselle a May a introdución da primeira á elevada manipulada nun automóbil de competición, o Porsche 550, para producir unha forza aerodinámica (ou un pulo cara abaixo) para mellorar as velocidades nas freadas e nas curvas para reducir os tempos de volta.
Tamén traballou no deseño de motores de alta compresión, e na mellora na economía de combustible, entre outras cousas. O exemplo máis notable foi a súa cabeza Fireball reelaborada para o motor de alta compresión e alta eficiencia Jaguar V-12 HE.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Fóra de campionato
(Clave)
Follente
O topónimo galego Follente pode referirse a:
Eleccións a Cortes de 1936 en Galicia
As terceiras eleccións ás Cortes españolas da II República celebráronse o 16 de febreiro de 1936. A lei electoral establecía un sistema maioritario de listas abertas, a lista maioritaria obtiña o 80% dos escanos por circunscrición e reservábase para as minorías o outro 20%. Tiñan dereito ao voto os maiores de 23 anos.
A da Coruña elixía 17 deputados, a de Lugo 10 deputados, a de Ourense 9 deputados e a de Pontevedra 13 deputados, en total en Galicia elixíanse 49 deputados.
Ourense 25px
Aínda que inicialmente foron proclamados deputados Fernando Ramos Cerviño e Justo Villanueva Gómez, o ditame da Comisión de actas do Congreso propuxo a nulidade da súa elección e foron dados de baixa o 2 de abril. Os seus escanos foron ocupados por Manuel Martínez-Risco Macías e Alfonso Pazos Cid.
Anne Hutchinson
Anne Hutchinson (de solteira Anne Marbury), nada en Alford (Lincolnshire) en xullo de 1591 e finada nos Novos Países Baixos en agosto de 1643, foi unha teóloga e conselleira espiritual inglesa, recoñecida pola súa importante participación na controversia antinomista que sacudiu a nova colonia da Baía de Massachusetts entre 1636 e 1638. As súas fortes conviccións relixiosas discordaban co clero puritano establecido na área de Boston, e a súa popularidade e carisma axudaron a crear un cisma teolóxico que ameazou con destruír as comunidades relixiosas de Nova Inglaterra. Finalmente foi xulgada e condenada e desterrada da colonia con moitos dos seus seguidores.
Hutchinson é unha figura clave da historia da liberdade relixiosa nas colonias americanas e na historia das mulleres no sacerdocio, desafiando a autoridade dos sacerdotes. É honrada por Massachusetts cun monumento en que a chama "valente expoñente da liberdade civil e da tolerancia relixiosa". Foi denominada a muller inglesa máis famosa da historia colonial americana.
Primeiros anos e viaxe a Norteamérica
Anne Hutchinson naceu en Lincolnshire e foi bautizada o 20 de xullo de 1591. Era filla de Francis Marbury e Bridget Dryden. Anos despois coñeceu o reverendo John Cotton, quen se converteu no seu mentor. Ao abandonar Cotton Inglaterra, Anne tamén decidiu marchar. Xunto ao seu esposo William e os seus fillos abandonaron Inglaterra e establecéronse na colonia de Massachusetts Bay en 1634. En devandito lugar, Anne comezou a levar a cabo reunións semanais para discutir sobre teoloxía e para impartir consello espiritual.
Xuízo e castigo
Algunhas das súas crenzas relixiosas non caeron ben entre algúns dos seus veciños puritanos. Eles crían que para gañar a salvación e a vida eterna debían levar a cabo obras de caridade na terra. Hutchinson cría que soamente a fe era suficiente. Tamén cría que Deus se manifestaba ao home directamente, sen necesidade do clero. Os líderes comunitarios comezaron a ver a Hutchinson como un grave problema.
Comezou a acusar os sacerdotes locais (agás a Cotton e o cuñado do seu marido John Wheelwright) de predicar un "compromiso coas obras" en lugar dun "compromiso coa graza", e moitos sacerdotes comezaron a queixarse das súas acusacións de insolencia ademais de certas ensinanzas teolóxicas que non estaban de acordo coa teoloxía puritana ortodoxa. A situación finalmente estalou no que se coñece como a controversia antinomista, que culminou co seu xuízo e condena por herexía en 1637, xunto co seu desterro da colonia. A isto seguino o xuízo pola igrexa en marzo de 1638 no que foi apartada da congregación.