cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sonar
Contramedidas
Os submarinos atacados poden lanzar contramedidas activas para aumentar o nivel de ruído e crear un gran branco falso. As contramedidas pasivas inclúen o illamento dos dispositivos ruidosos e o recubrimento do casco dos submarinos.
Sonar activo
miniatura|250px|Esquema do principio básico do sonar activo. O sonar activo usa un emisor de son e un receptor. Cando os dous están no mesmo lugar fálase de funcionamento monoestático. Cando o emisor e o recepto están separados, de funcionamento biestático. Cando se usan máis emisores ou receptores espacialmente separados, de funcionamento multiestático. A maioría dos equipos de sonar son monoestático, usándose a mesma matriz para emisión e recepción, aínda que cando a plataforma está en movemento pode ser necesario considerar que esta disposición funciona biestáticamente. Os campos de sonoboias activas poden funcionar multiestáticamente.
O sonar activo crea un pulso de son, chamado a miúdo un «ping», e entón oe a reflexión (eco) do mesmo. Este pulso de son adoita crearse electronicamente usando un proxecto sonar formando por un xerador de sinal, un amplificador de potencia e un transductor ou matriz electroacústico, posiblemente un conformador de haces. Con todo, pode crearse por outros medios, por exemplo quimicamente, usando explosivos, ou térmicamente mediante fontes de calor.
Para calcular a distancia a un obxecto mídese o tempo desde a emisión do pulso á recepción do seu eco e convértese a unha lonxitude coñecendo a velocidade do son. Para medir o rumbo úsanse varios hidrófonos, medindo o conxunto o tempo de chegada relativo a cada un, ou ben unha matriz de hidrófonos, medindo a amplitude relativa dos haces formados mediante un proceso chamado conformación de haz. O uso dunha matriz reduce a resposta espacial de forma que para lograr unha ampla cobertura empréganse sistemas multihaces. O sinal do branco (si existe) xunto co ruído sométese entón a un procesado de sinal, que para os equipos simples pode ser só unha medida da potencia. Preséntase entón o resultado a algún tipo de dispositivo de decisión que cualifica a saída como sinal ou ruído. Este dispositivo pode ser un operador con auriculares ou unha pantalla, nos equipos máis sofisticado un software específico. Poden realizarse operacións adicionais para clasificar o branco e localizalo, así como para medir a súa velocidade.
O pulso pode ser de frecuencia constante ou un pulso de frecuencia modulada (chirp) para permitir a compresión de pulso na recepción. Os equipos simples adoitan usar o primeiro cun filtro o suficientemente ancho como para cubrir posibles cambios Doppler debidos ao movemento do branco, mentres os máis complexos adoitan usar a segunda técnica. Actualmente a compresión de pulso adoita lograrse usando técnicas de correlación dixital. Os equipos militares adoitan ter múltiples haces para lograr unha cobertura completa mentres os máis simples só cobren un arco estreito. Orixinalmente usábase un único haz realizando o escaneo perimetral mecanicamente, pero isto era un proceso lento.
Especialmente cando se usan transmisións dunha soa frecuencia, o efecto Doppler pode usarse para medir a velocidade radial do branco. A diferenza de frecuencia entre o sinal emitido e o recibido mídese e tradúcese a velocidade. Dado que os desprazamentos Doppler poden deberse ao movemento do receptor ou do branco, debe terse a primeira en conta para lograr un valor preciso.
O sonar activo úsase tamén para medir a distancia na auga entre dous transdutores (emisores-receptores) de sonar ou unha combinación de hidrófono e proxector. Cando un equipo recibe un sinal de interrogación, emite á súa vez un sinal de resposta. Para medir a distancia, un equipo emite un sinal de interrogación e mide o tempo entre esta transmisión e a recepción da resposta. A diferenza de tempo permite calcular a distancia entre dous equipos. Esta técnica, usada con múltiples equipos, pode calcular as posicións relativas de obxectos estáticos ou en movemento.
En época de guerra, a emisión dun pulso activo era tan comprometida para o camuflaxe dun submarino que se consideraba unha brecha severa das operacións.
Efectos adversos na fauna mariña
Suxeriuse que o sonar militar infunde pánico ás baleas, facéndolles emerxer tan rapidamente como para sufrir algún tipo de síndrome de descompresión. Esta hipótese foi exposta por ver primeira nun ensaio publicado na revista Nature en 2003, que informaba de lesións agudas por burbullas de gas (indicativas de síndrome de descompresión) en baleas encalladas pouco despois do inicio de manobras militares xunto ás Illas Canarias en setembro de 2002.
En 2000 na Bahamas un ensaio da Armada dos Estados Unidos de transmisións sonar provocou o encallamento de dezasete baleas, sete das cales foron achadas mortas. A Armada asumiu a súa responsabilidade nun informe que achou que as baleas mortas sufriran hemorraxias inducidas acusticamente nos oídos. A desorientación resultante probablemente levou ao encallamento.
Un tipo de sonar de media frecuencia foi relacionado con mortes masivas de cetáceos en todo o mundo, e culpado polos ecoloxistas de devanditas mortes. O 20 de outubro de 2005 presentouse unha demanda en Santa Monica contra a Armada dos Estados Unidos por violar nas prácticas de sonar varias leis ambientais, incluíndo a National Environmental Policy Act, a Marine Mammal Protection Act e a Endangered Species Act.
Sonar pasivo
O sonar pasivo detecta sen emitir. Úsase a miúdo en instalacións militares, aínda que tamén ten aplicacións científicas, como detectar a ausencia ou presenza de peixes en diversas contornas acuáticas.
Identificación de fontes sonoras
O sonar pasivo conta cunha ampla variedade de técnicas para identificar a fonte dun son detectado. Por exemplos, os buques estadounidenses adoitan contar con motores de corrente alterna de 60 V. Se os transformadores ou xeradores se montan sen o debido illamento da vibración respecto ao casco ou se alagan, o son de 60 kHz do motor pode ser emitido polo buque, o que pode axudar a identificar a súa nacionalidade, pois a maioría de submarinos europeos contan con sistemas a 50 gHz. As fontes de son intermitentes (como a caída dunha chave inglesa) tamén poden detectarse con equipos de sonar pasivo. Recentemente, a identificación dun sinal era realizada por un operador segundo a súa experiencia e adestramento, pero hoxe en día úsanse ordenadores para este labor.
Os sistemas de sonar pasivo poden contar cunha gran base de datos sónica, aínda que a clasificación final adoita ser realizada manualmente polo operador de sonar. Un sistema informático usa a miúdo esta base de datos para identificar clases de barcos, accións (por exemplo, a velocidade dun buque, ou o tipo de arma disparada), e ata barcos particulares. A Oficina de Intelixencia Naval estadounidense publica e actualiza constantemente clasificacións de sons.
Limitacións por ruído
O sonar pasivo adoita ter severas limitacións por culpa do ruído xerado polos motores e a hélice. Por este motivo moitos submarinos son impulsados por reactores nucleares que poden refrixerarse sen bombas, usando sistemas de convección silenciosos, ou por pila de combustible ou baterías, que tamén son silenciosas. Os propulsores dos submarinos tamén se deseñan e constrúen de forma que emitan o menor ruído posible. A propulsión a alta velocidade adoita crear diminutas burbullas de aire, fenómeno que se coñece como cavitación e ten un son característico.
Os hidrófonos do sonar poden remolcarse detrás do barco ou submarino para reducir o efecto do ruído xerado pola propia auga. As unidades remolcadas tamén combaten a termoclina, xa que pode axustarse a súa altura para evitar quedar nesta zona.
Aplicacións militares
A guerra naval fai un uso extensivo do sonar. Úsanse os dous tipos descritos anteriormente, desde varias plataformas: buques de superficie, aeronaves e instalacións fixas. A utilidade dos sonares activos e pasivos depende das características do ruído radiado polo branco, xeralmente un submarino. Aínda que na segunda guerra mundial usouse principalmente o sonar activo, excepto por parte dos submarinos, coa chegada dos ruidosos submarinos nucleares preferiuse o sonar pasivo para a detección inicial. A medida que os submarinos facíanse máis silenciosos foise usando máis o sonar activo.
O sonar pasivo escoita os ruídos polo que ten vantaxes evidentes sobre o activo. Xeralmente ten un alcance moito maior que o activo e permite a identificación do branco. Dado que calquera vehículo de motor fai algo de ruído, terminará sendo detectado, dependendo só da cantidade de ruído emitido e do presente na zona, así como a tecnoloxía usada. Nun submarino, o sonar pasivo montado a proa detecta nuns 270º respecto ao centro do buque, a matriz montada no casco, uns 160º a cada lado, e a matriz da torreta nos 360º. As zonas cegas débense á propia interferencia do buque. Cando se detecta un sinal en certa dirección (o que significa que algo fai ruído en devandita dirección, ao que se chama detección de banda larga) é posible enfocar e analizar o sinal recibida (análise de banda estreita). Isto adóitase facer usando unha aplicación matemática chamada transformada de Fourier que serve para mostrar as diferentes frecuencias que forman o son. Dado que cada motor fai un ruído específico, é fácil identificar o obxecto.
Outro uso do sonar pasivo é determinar a traxectoria do branco. Este proceso chámase Análise do Movemento do Branco (TMA, Target Motion Analysis), e permite calcular o alcance, curso e velocidade do branco. O TMA realízase marcando desde que dirección procede o son en momentos diferentes, e comparando o movemento co do buque do propio operador. Os cambios no movemento relativo analízanse usando técnicas xeométricas estándar xunto con algunhas asuncións respecto dos casos límite.
O sonar pasivo é furtivo e moi útil, pero require compoñentes moi sofisticados e caros (filtros de paso de banda, receptores, ordenadores, software de análise etcétera). Adoita equiparse en barcos caros para mellorar a detección. Os buques de superficie úsano eficazmente, pero é ata mellor usado en submarinos e tamén se emprega en avións e helicópteros.
Sonar antisubmarino
250px|miniatura|As fragatas francesa de tipo F70 (na imaxe, La Motte-Picquet) incorporan un sonar de profundidade variable (VDS) de tipo DUBV43 ou DUBV43C.
Ata hai pouco, os sonares en barcos de superficie adoitaban montarse sobre o casco, aos lados ou na proa. Pronto se determinou tras os seus primeiros usos que se necesitaba un medio de reducir o ruído da navegación. Primeiro usouse lenzo montado nun marco, e logo proteccións de aceiro. Actualmente os domos adoitan facerse de plástico reforzado ou goma presurizada. Estes sonares son principalmente activos, por exemplo o SQS-56.
Un exemplo deste tipo de sonares é o Sonar 2087 fabricado por Thales Underwater Systems.
Torpedo activo / pasivo
Os torpedos modernos adoitan incluír un sonar activo/pasivo, que pode usarse para localizar directamente o branco, pero tamén para seguir ronseis. Un exemplo pioneiro deste tipo de torpedos é o Mark 37.
Mina acústica
As minas poden incorporar un sonar para detectar, localizar e recoñecer o seu branco. Un exemplo é a mina CAPTOR.
Sonar submarino
Os submarinos confían no sonar moito máis que os barcos de superficie, que non poden usalo a gran profundidade. Estes equipos poden montarse no caso ou ser remolcados.
Sonar aeroembarcado
miniatura|Sonar sumergible AN/AQS-13 lanzado desde un [[H-3 Sexa King.]] Os helicópteros poden usarse para a loita antisubmarina despregando campos de sonoboias activas/pasivas ou empregado un sonar sumergible, como o AQS-13. Os avións convencionais tamén poden lanzar sonoboias, tendo máis autonomía e capacidade para iso. O proceso dos datos recollidos por estes equipos pode realizarse na aeronave ou nun barco. Os helicópteros tamén se usaron en misións de contramedidas fronte ás minas, usando sonares remolcados como o AQS-20A.
Contramedidas
Poden ser remolcados ou independentes. Un exemplo pioneiro foi o Sieglinde alemán.
Vixilancia mariña
Durante moitos anos os Estados Unidos tivo operativo un gran conxunto de matrices de sonar pasivo en varios puntos dos océanos do mundo, chamado colectivamente SOSUS (Sound Surveillance System, sistema de vixilancia sonora) e máis tarde IUSS (Integrated Undersea Surveillance System, sistema integrado de vixilancia submarina). Crese que un sistema parecido foi operado pola Unión Soviética.
Seguridade submarina
O sonar pode usarse para detectar homes-ra e outros mergulladores. Isto pode ser necesario ao redor de barcos ou nas entradas dos portos. O sonar activo tamén pode usarse como mecanismo disuasorio. Un exemplo destes equipos é o Cerberus.
Sonar de interceptación
Este sonar deséñase para detectar e localizar as transmisións de sonares hostís. Un exemplo é o Tipo 2082 equipado nos submarinos de clase Vanguard.
Aplicacións pesqueiras
miniatura|Pantalla dun sonar de localización pesqueira.
A pesca é unha importante industria suxeita a unha demanda crecente, pero o volume de capturas mundial cae como resultado dunha maior escaseza de recursos. A industria enfróntase a un futuro de consolidación mundial continua ata que poida alcanzar un punto de sustentabilidade. Con todo, a consolidación das frotas pesqueiras carrexou unha crecente demanda de sofisticados equipos electrónicos de localización pesqueira tales como sensores, emisores e sonares. Historicamente, os pescadores usaron moitas técnicas diferentes para localizar bancos de peixes. Con todo, a tecnoloxía acústica foi unha das forzas máis importantes tras o desenvolvemento dos pesqueiros comerciais modernos.
As ondas sonoras viaxan de forma diferente a través dos peixes que por augas limpas debido a que a vexiga natatoria rechea de aire destes ten unha densidade diferente á da auga mariña. Esta diferenza de densidade permite a detección de bancos de peixes usando o son reflectido. Actualmente, os pesqueiros comerciais dependen case completamente dos equipos acústicos para detectar peixes.
Compañías como Marport Canada, Wesmar, Furuno, Krupp e Simrad fabrican sonares e instrumentos acústicos para a industria pesqueira. Por exemplo, os sensores de redes toman varias medidas baixo a auga e transmiten a información ata un receptor a bordo. Cada sensor vai equipado cun ou máis transdutores acústicos dependendo da súa función concreta. Os datos transmítense usando telemetría acústica e recíbense nun hidrófono montado no casco. Os sinais procésanse e móstranse nun monitor de alta resolución.
Cálculo de profundidade
Emitindo ondas sonoras directamente cara ao fondo e rexistrando o eco de retorno é posible calcular a profundidade, dado que a velocidade do son na auga é máis ou menos estable nun rango de profundidades pequeno.
Localización de redes
Empréganse equipos acústicos montados sobre as redes, que transmiten a información rexistrada por cable ou telemetría acústica ao buque pesqueiro. Así se sabe con exactitude a distancia da rede ao fondo e a superficie, a cantidade de peixe dentro da mesma, e outros datos relevantes.
Cálculo da velocidade do buque
Desenvolvéronse sonares para medir a velocidade do barco relativa á auga e ao fondo mariño.
Sonars ROV/UUV
Equipáronse pequenos sonares en ROV e UUV para permitir o seu funcionamento en condicións de baixa visibilidade. Estes sonares úsanse para explorar por diante do vehículo.
Localización de aeronaves
As aeronaves equípanse con sonares que funcionan como boias para permitir a súa localización en caso dun accidente no mar.
Estimación da biomasa
Poden usarse sonares para estimar a biomasa presente nunha rexión acuática, en función do reflexo sonoro devolto por esta. A principal diferenza cos equipos de localización pesqueira é que a análise hidroacústica cuantitativa require que as medidas se realicen cun equipo o suficientemente sensible e ben calibrado como para obter medidas fiables.
Os equipos hidroacústicos provén un método repetible e non invasivo de recoller datos continuos e de alta resolución (por baixo do metro) en seccións tridimensionais, o que permite medir a abundancia e distribución dos recursos pesqueiros.
Etiquetas acústicas
Para seguir os movementos de peixes, baleas etcétera pode axustarse a un animal un dispositivo acústico que emita pulsos a certos intervalos, posiblemente codificando, por exemplo, a profundidade.
Medida de ondas
Un transdutor acústico vertical montado no fondo mariño ou sobre unha plataforma pode usarse para realizar medidas do ton e as moléculas das ondas. Disto poden derivarse estatísticas das condicións na superficie dunha localización dada.
Medida da velocidade da auga
Desenvolvéronse sonares de curto alcance especiais para permitir a medida da velocidade da auga, ao baleiro.
Determinación do tipo de fondo
Desenvolvéronse sonares que poden usarse para caracterizar o fondo mariño: lodo, area, grava,limos etcétera. Isto adoita lograrse comparando os retornos directos e reflectidos polo fondo.
Cálculo da topografía do fondo
Os sonares de varrido lateral poden usarse para confeccionar datos da topografía dunha zona. Sonares de baixa frecuencia como GLORIA foron usados na exploración da plataforma continental mentres os de maior frecuencia empréganse para exploracións detalladas de zonas máis pequenas.
Caracterización do subsolo mariño
Desenvolvéronse potentes sonares de baixa frecuencia (maiores de 58 gHz) para permitir a caracterización das capas superficiais do fondo mariño.
Arqueoloxía subacuática
Detección de pecios e xacementos subacuáticos e a súa localización no fondo mariño.
Adrano
Historia
As abas do Etna estiveron habitadas dende o neolítico inferior, contra o século X a.C. comezan a se establecer colonias sículas, que comezan a decaer no século V a.c., a chegada dos gregos data do 400 a.C. cando Dionisio I de Siracusa, funda unha cidade preto do templo dedicado ao deus grego do lume, Hadrano para reforzar a hexemonía de Siracusa na zona. No 344 a. C. ten lugar a batalla de Adranon entre os Timoleonte de Corinto e Iceta de Leontinoi. A cidade foi sometida ao dominio romano no 263 a.C.. No 950 os árabes dominan a cidade durante a que se converte nunha poderosa cidade comercial, no 1075 os normandos fanse co control da cidade. Dende o século XIV pertence a Matteo Sclafani e despois á familia Moncada ata a abolición dos dereitos feudais. En 1693 a cidade sofre un gran terromoto que mata a moitos dos seus habitantes. Durante a segunda guerra mundial a cidade foi bombardeada polos aliados.
Tuamotu
Tuamotu (en francés Îles Tuamotu e, oficialmente, Archipel des Tuamotu) é un arquipélago situado no océano Pacífico, ao leste das Illas da Sociedade. É un territorio administrado por Francia, dentro da Polinesia Francesa, que comprende unhas 78 illas e atois de coral e posúe unha superficie terreste de 885 km² aproximadamente. Para o censo de 2007 posuía 15.510 habitantes.
Etimoloxía
Do mesmo xeito que Polinesia, Tuamotu significa "moitas illas". Noutros tempos era chamado Pakamotu ("nube de illas") e logo os tahitianos o rebautizaron como Paumotu ("illas submisas"). Os europeos chamárono Arquipélago Perigoso por mor dos seus arrecifes, que representaban un perigo para a navegación.
Historia
A historia temperá das Tuamotu permanece sen coñecerse. Os descubrimentos arqueolóxicos parecen indicar que a parte occidental das illas foi poboada desde as Illas da Sociedade ao redor do ano 700 d.C. Nas illas Rangiroa, Manihi e Mataiva hai plataformas planas chamadas marae, feitas con bloques de coral, pero se descoñece a súa idade exacta.
O primeiro europeo en chegar ás Tuamotu foi o portugués Fernão de Magalhães en 1521, durante a súa viaxe ao redor do mundo. Nesa ocasión visitou a illa Puka Puka e chamouna San Pablo. En 1606, o portugués Pedro Fernández de Quirós cruzou o arquipélago, recoñeceu varias illas e fixo descricións que motivaron a outros exploradores a visitalas. Entre eles cóntanse Willem Schouten, Jacob Le Maire, Jacob Roggeween e James Cook.
Ningunha desas visitas tivo efectos políticos e as illas permaneceron baixo a área de influencia da dinastía Pomaré de Tahití.
A principios do século XVIII chegaron misioneiros cristiáns e a finais do XIX, as perlas das Tuamotu penetraron no mercado europeo. Tras a abdicación forzada do Rei Pomaré V de Tahití, foron anexadas a Francia como un territorio de ultramar.
En 1947 as Tuamotu apareceron nas noticias do mundo, cando o arqueólogo Thor Heyerdahl alcanzou a illa Raroia navegando desde América do Sur na súa balsa Kon-Tiki.
Posteriormente estiveron de novo nas noticias por ser escenario das probas nucleares francesas entre os anos 1966 e 1995, nos atois de Mururoa e Fangataufa.
División administrativa
Administrativamente forman parte das Illas Tuamotu-Gambier, que son unha das 5 subdivisiones administrativas da Polinesia Francesa. Á súa vez, a subdivisión comprende 17 comunas: As 16 comunas das Tuamotu (Anaa, Arutua, Fakarava, Fangatau, Gambier, Hao, Hikueru, Makemo, Manihi, Napuka, Nukutavake, Pukapuka, Rangiroa, Reao, Takaroa-takapoto, Tatakoto e Tureia), que teñen 78 atois, e a comuna de Gambier, nas Illas Gambier. miniatura|350 px| Arquipélago das Tuamotu. Os atois, de noroeste a sueste son:
Xeografía
miniatura|290px|Lagoa interior de Fakarava, desde un peirao próximo á aldea de Rotoava A pesar de que o arquipélago se estende por unha área de máis de 2.000.000 km², a superficie de terra é de só uns 885 km²
Transferrina
As transferrinas son glicoproteínas do plasma sanguíneo que se unen ao ferro e controlan o nivel de ferro libre nos fluídos biolóxicos.
Tuamotu
Xeografía
O grupo componse de 78 illas e atois, que inclúen Rangiroa, o segundo atol máis grande do mundo, logo de Kwajalein; e Mururoa e Fangataufa, en que se realizaron 193 probas nucleares francesas entre 1966 e 1996.
Transferrina
As transferrinas únense moi fortemente ao ferro, pero de forma reversible. Aínda que o ferro unido á transferrina é menos do 0,1% (4 mg) do total de ferro corporal, é a fonte máis importante de ferro, cunha alta taxa de recambio (25 mg/24 h). A transferrina ten un peso molecular de arredor de 80 KDa e contén dous sitios de unión para o Fe(III) de alta afinidade. A afinidade da transferrina polo Fe(III) é extremadamente alta (1023 M−1 a pH 7,4) pero decrece progresivamente ao diminuír o pH por debaixo da neutralidade. Na superficie das células existen receptores da transferrina.
Tuamotu
Xeografía
Moitos dos atois están agrupados en conxuntos máis pequenos, como o Grupo Acteón, as Illas da Decepción ou as Illas do Duque de Gloucester, entre outros.
Transferrina
A ferritina pode estar unida a un ión férrico, a dous ou a ningún. Cando non está unida ao ferro, coñécese como apotransferrina.
Tuamotu
Clima
O clima é tropical, sen diferenzas notorias entre as estacións. A temperatura media anual é duns 26 °C e é relativamente constante durante todo o ano. Non hai fontes de auga doce tales como ríos e lagos; só pode obtense captando a auga de choiva. A precipitación media é duns 1400 mm ao ano, e aínda que se reparte de modo parello, adoita ser máis abundante durante setembro e outubro.
Flora e fauna
O escaso chan dos atois non permite que exista moita diversidade vexetal. Unha das especies de importancia económica é o coco, que constitúe a base para a produción de copra. Nunhas poucas illas tamén se cultiva vainilla con fins comerciais.
Transferrina
O xene que codifica a transferrina nos humanos é o TF, que está localizado no cromosoma 3 banda 3q21.
Tuamotu
Flora e fauna
Os principais cultivos para o consumo son o iñame, o taro, e a árbore do pan, así como algúns outros froitos tropicais.
As follas de pandano (un tipo de palmeira) úsanse tradicionalmente para confeccionar chapeus e para cubrir os teitos das vivendas, aínda que nesta última función están sendo substituídas por ferros metálicos.
A vida animal nas illas está restrinxida a aves, insectos e algúns réptil. Só hai 57 especies de aves, das cales 10 son endémicas. En cambio, a vida submarina é máis diversa. A variedade das especies que habitan os arrecifes converten a Tuamotu nun destino importante para o mergullo de observación.
Transferrina
Mecanismo de transporte
Os profesionais da medicina poden comprobar o nivel de transferrina sérica en casos de deficiencias de ferro, hemocromatosee, e outros trastornos de sobrecarga de ferro.
Estrutura
Nos humanos, a transferrina consiste nunha cadea polipeptídica de 679 aminoácidos. A proteína está composta por hélices alfa e láminas beta que forman dous dominios proteicos. As secuencias dos extremos N-terminal e C-terminal están representadas por lóbulos globulares e entre estes dous lóbulos está o sitio de unión ao ferro.
Tuamotu
Poboación
Á parte de francés, nas illas fálase tuamotuano ou paumotu, unha das linguas malaio-polinesias.
Transferrina
Estrutura
A transferrina tamén ten un receptor, que é un homodímero unido por ponte disulfuro. Nos humanos cada monómero consta de 760 aminoácidos. Permite a unión de dúas moléculas de transferrina. Cada monómero consta de tres dominios: o dominio protease, o helicoidal, e o apical. A forma do receptor da transferrina lembra á dun complexo con forma de bolboreta, debido aos tres dominios de forma claramente definida.
Distribución nos tecidos
O fígado é o principal sitio de síntese de transferrina, pero outros tecidos e órganos, como o cerebro, tamén a producen. O principal papel da transferrina é entregar a todos os tecidos o ferro tomado nos centros de absorción no duodeno e nos macrófagos (que destrúen eritrocitos vellos e os seus grupos hemo). A transferrina xoga un papel chave nos lugares onde teñen lugar a hematopoese ou unha activa división celular. O receptor axuda a manter a homeostase do ferro nas células ao controlar as concentracións de ferro.
Sistema inmunitario
A transferrina está tamén asociada co sistema inmunitario innato. Encóntrase nas mucosas e capta ferro, creando así un ambiente baixo en ferro que impide a supervivencia bacteriana nun proceso chamado retención do ferro. O nivel de transferrina diminúe nas inflamacións.
Papel en enfermidades
O desequilibrio da transferrina pode ter graves efectos sobre a saúde tanto nas persoas que teñen niveis baixos coma altos no seu soro sanguíneo. Un paciente cun nivel de transferrina elevado no soro xeralmente sofre de anemia por deficiencia de ferro. Os pacientes con niveis baixos de transferrina poden sufrir de enfermidades por sobrecarga de ferro e malnutrición proteica. A ausencia de transferrina dáse nun raro trastorno xenético coñecido como atransferrinemia; unha condición caracterizada por anemia e hemosiderose no corazón e fígado que orixina moitas complicacións, incluíndo a insuficiencia cardíaca. Máis recentemente, viuse que a transferrina e o seu receptor diminúen as células tumorais usando o receptor para atraer anticorpos.
Outros efectos
As propiedades de unión a metais da transferrina teñen unha grande influencia na bioquímica do plutonio en humanos (contaminación radioactiva).
A proba de laboratorio chamada transferrina deficiente en carbohidratos (CDT) úsase para detectar os consumos elevados de alcohol. Os valores desta proba increméntanse con consumos elevados de etanol.
Patoloxía
A deficiencia de transferrina está asociada coa atransferrinemia.
Rangos de referencia
Os rangos de referencia normais para a transferrina son 204–360 mg/dL.
miniatura|550px|esquerda|[[Rangos de referencia para análises de sangue, nos que se compara o contido en sangue de transferrina e outros compostos relacionados co ferro (que se mostran en castaño e laranxa) con outros constituíntes sanguíneos.]]
Un alto nivel de transferrina pode indicar unha anemia por deficiencia de ferro. Os niveis de ferro sérico e a capacidade de unión ao ferro total (TIBC) utilízanse xunto coa transferrina para especificar calquera anormalidade.
Interaccións
A transferrina interacciona co IGF-2 e o IGFBP3. A regulación transcricional da trasnferrina é regulada á alza polo ácido retinoico.
Proteínas relacionadas
As proteínas membros da familia proteica da transferrina son, ademais da propia transferrina (tamén chamada siderofilina ou, máis raramente, serotransferrina sanguínea); a lactotransferrina (lactoferrina) ou transferrina do leite; a ovotransferrina da clara de ovo (conalbumina); e a melanotransferrina asociada a membranas.
El Eco del Condado
Historia e características
Publicación de carácter conservador e católico, apareceu o 15 de marzo de 1926. Tivo periodicidade bimensual nun principio e trimestral posteriormente. Redactado na súa maior parte por párrocos da zona como Anselmo Vázquez Estévez, párroco de Fornelos. Entre os seus colaboradores estaba Rogelio Estévez Cambra. Publicou moita literatura galega, incluíndo de poemas de José Rey González, Rosalía de Castro, Valentín Lamas Carvajal, Carmiña Prieto Rouco, Juan Barcia Caballero, Enrique Labarta Pose, Ramón Cabanillas, Manuel Lago González, Avelino Rodríguez Elías, Xoán B. Armada, Gonzalo López Abente e Mario Canda. En lingua castelá publicou artigos de Herminia Fariña e Jesús Muruais Rodríguez relacionados co Século de Ouro e co romanticismo da literatura española. Tamén apareceron autores portugueses como José U. Condo e José Vilán Cobelo Junior. En case todos os números aparecen, ademais, diversos contos asinados con pseudónimos, baixo os epígrafes de "Contos de camiño", "Contos da aldea" e "Contos da terra". Cesou a súa publicación o 20 de decembro de 1931.
Río Furelos
260px|miniatura|Encoro no río Furelos O Furelos é un pequeno río galego da provincia coruñesa, que baña a Terra de Melide, afluente do Ulla, pola súa marxe dereita.
Características
O Furelos nace da confluencia de varios cursos de auga que baixan dos montes da serra do Careón, no concello de Toques, servindo as súas augas de linde entre ese concello e o de Melide, no que termina por entrar. Atravesa a freguesía e lugar de Furelos, por onde pasa o Camiño de Santiago. Logo fai linde entre Melide e o concello de Santiso.
O Furelos é un río de réxime pluvial. Discorre por terreo máis ou menos chairo ao longo de 26,2 km até unirse ao Ulla, contribuíndo cun caudal de 6,63 m3/s. A súa conca abrangue unha área de 151,6 km². O seu principal afluente (pola dereita) é o rego de Catasol.
Hai dous pequenos encoros que aproveitan o seu curso para produción eléctrica, que son os de Portochao e Portodiz.
Rafael Hernanz Angulo
Rafael Hernanz Angulo, nado en Pontevedra o 21 de decembro de 1965 e finado en Madrid o 6 de setembro de 2011, foi un árbitro de fútbol galego.
Traxectoria
Profesionalmente, Hernanz Angulo foi un avogado, licenciado en Dereito pola Universidade Complutense de Madrid. Empregado de banca, dedicouse á xestión de entidades deportivas e participou no equipo organizador dos Xogos Olímpicos de 1992, así como director xeral de diferentes clubs deportivos, entre eles o Pontevedra CF ou Albacete Balompié. Mestrado en Dereito deportivo pola Universidade de Lleida e diplomado posteriormente en Xestión e administración de entidades deportivas pola Complutense, tamén integrou diversos comités disciplinarios de federacións deportivas e postos como a secretaría xeral da Asociación Española de Dereito Deportivo.
Como árbitro de fútbol, en 1995 ascendeu a Segunda división española, onde disputou unicamente unha temporada, pois en 1996 conseguiu o ascenso a Primeira. Na máxima categoría resiste soamente un ano, e en 1997 descende a Segunda e ao ano seguinte regresou a Segunda B, nunha decisión que recorreu xudicialmente e que gañou. Nese ano deixou a arbitraxe e retomou a vida laboral como avogado. Recibiu a Medalla da Real Orde del Mérito Deportivo de España a título póstumo en 2011.
Vida persoal
Foi irmán da poeta Beatriz Hernanz.
Vilanova de Arousa, Vilanova de Arousa, Vilanova de Arousa
Vilanova de Arousa é un lugar da parroquia de Vilanova de Arousa, no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa na comarca do Salnés. Segundo o IGE, en 2016 tiña 2 119 habitantes (1 089 mulleres e 1 030 homes), o que representa un aumento respecto ós anos 2010, cando tiña 2 081 veciños, e 2005, cando eran 1 732.
Narón, Portomarín
Santa María de Narón é unha parroquia do concello de Portomarín na comarca de Lugo, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 91 habitantes, deles 48 eran homes e 43 eran mulleres, o que supón unha diminución de 1 habitante en relación ao ano anterior, 2006.
Torre Montparnasse
A renovación da torre AXA en La Défense quitoulle o primeiro posto, ao culminaren os traballos de comezos de 2011, cunha altura de 220 metros.
Historia e descrición
Construíuse entre 1969 e 1972, sobre a localización da antiga estación Montparnasse e foi inaugurada en 1973; a estación Montparnasse actual atópase fronte a torre, un pouco máis ao sur. A tour Montparnasse mide 210 metros de altura e conta con 59 andares (incluída a terraza). Un restaurante ocupa o andar 56º. As varandas da terraza pódense desmontar en 120 segundos para transformala nunha plataforma de aterraxe de helicópteros. As oficinas ocupan 52 andares e unha superficie total de 90.000 m2. 5.000 persoas traballan alí por termo medio.
O panorama que se pode ollar dende o andar 56º e dende a terraza (ambos os dous abertos ao público) fan dela unha atracción turística que recibe aproximadamente a 600.000 visitantes ao ano.
A torre Montparnasse atópase no seo dun conxunto inmobiliario que comprende un centro comercial, unha tenda das Galerías Lafayette, así coma outras torres máis pequenas.
A presenza de amianto nalgúns lugares da torre, especialmente nos andares 15, 42, 57 e 58, foi revelada en marzo de 2005. Esta polución cómpre dunha limpeza coidadosa, por mor do grave risco para a saúde dos seus ocupantes.
Río Iso
O Iso é un río galego da provincia da Coruña, afluente do Ulla pola súa marxe dereita.
Percorrido
O Iso nace a 580 m de altitude, e logo dun percurso de 23 km, no que atravesa os concellos de Boimorto e Arzúa, únese ao Ulla no encoro de Portodemouros, contribuíndo cun caudal de 4,72 m³/s. A súa conca abrangue unha área de 166,5 km². Cara á desembocadura, na parte encorada do seu percorrido, sitúase no medio do río a illa da Altura.
Afluentes
Pola dereita recibe as augas dos regos da Cañota, Carracedo ou de Brandeso. Pola esquerda acolle o rego Rendal, o Ribeiral e, xa no encoro, o río Boente e o rego do Muíño.
Réxime
O Iso é un río de réxime pluvial.
Étimo
O nome do Iso semella responder á raíz indoeuropea *eis- "correr velozmente", presente en gran número de hidrónimos europeos: Isar, Isère, Ésera etc. En Galiza este étimo tamén está na orixe de Ézaro, o antigo nome do Xallas.
Relevancia histórica
Nun diploma da raíña Urraca, expedido o 13 de xuño de 1120, estabeleceuse neste río o límite oriental da Terra de Santiago. Os demais límites quedaban conformados polos ríos Ulla, Tambre e a costa atlántica.
Parlamento de Croacia
miniatura|dereita|250px O Parlamento da Croacia (en croata: Hrvatski sabor, "Parlamento croata") é unha lexislatura unicameral da Croacia. Sobre os termos da Constitución de Croacia, o Sabor, como é coñecido, representa o pobo e é investido co poder lexislativo.
O Sabor está composto por un número de lexisladores que varía de 100 a 160, electos en base no sufraxio universal e igualitario, e a través do voto secreto, para cumpriren mandatos de catro anos. Cada mandato pode ser prolongado excepcionalmente durante unha guerra.
A maioría dos representantes vén de cada un dos Condados da Croacia, porén algúns son electos como representantes de determinadas minorías ou de croatas na diáspora. Actualmente o número de membros é de 153: 140 dos condados, oito representando diversas minorías e cinco representando os croatas no exterior. O Sabor é presidido por un dos representantes, denominado Presidente, que por á vez é auxiliado polo menos co Vicepresidente (normalmente catro ou cinco).
Poderes
O Sabor ou Parlamento de Croacia:
Leis que regulan os dereitos das minorías nacionais, decisións que teñan algunha relación coas fronteiras do país ou coas forzas armadas cruzando estas fronteiras, son pasadas polo Parlamento de Croacia por unha maioría de dous terzos de todos os seus representantes.
Leis que determinan os dereitos humanos (definidos constitucionalmente) e as liberdades fundamentais, o sistema electoral, a organización, autoridade e operación dos corpos gobernamentais, ben como a organización e autoridade de autogoberno local e rexional son promulgadas polo Parlamento de Croacia, por un voto maioritario de todos os representantes.
Cada representante do parlamento, os clubs parlamentarios de representantes e os organismos de traballo do Parlamento de Croacia e o goberno da República de Croacia ten o dereito de propor leis.
Os membros do Parlamento croata teñen o dereito de encamiñar cuestións ao goberno da República de Croacia e aos ministros, individualmente.
Polo menos un décimo dos representantes do parlamento pode presentar unha interpelación a unha operación do goberno da República de Croacia, ou a un dos seus membros.
O Parlamento de Croacia poderá formar comisións de investigacións relacionadas con calquera asunto de interese público.
Arquipélago Alexander
miniatura|Vista satélite do arquipélago O arquipélago Alexander (en inglés, Alexander Archipielago) é un arquipélago ou grupo de illas, situadas na beira da costa noroeste de América do Norte, que se estende ao longo durante unhas 300 millas (500 quilómetros, aproximadamente). Está bordeado polo océano Pacífico e comprende aproximadamente unhas 1 100 illas, que son os cumes das montañas somerxidas costeiras que se elevan abruptamente desde o océano. Administrativamente, pertence aos Estados Unidos, ao estado de Alasca.
Características
É unha zona bastante perigosa para a navegación, tanto polo mal tempo derivado das altas latitudes como pola amplitude das mareas na rexión. As illas están separadas da península, e entre elas, por canles profundas e estreitas e por fiordes, por algunha das cales discorre unha coñecida rota marítima protexida do océano aberto, a Pasaxe Interior (Inside Passage).
As illas esparéxense ao sur da baía Glaciar e son de formas moi irregulares, con costas escarpadas e cunha abundancia de vida silvestre e moita vexetación, composta de densos bosques chuviosos temperados. As illas principais son:
miniatura|Mapa topográfico do Arquipélago Alexander. A gran maioría das illas forma parte do Bosque Nacional de Tongass. Os asentamentos máis importantes son Sitka (máis de 8.000 habitantes no 2000), na illa de Baranof e Ketchikan (8.044 habitantes en 2004), en Revillagigedo. Os barrios máis poboados da cidade máis grande da rexión, Juneau, atópanse no continente, aínda que partes da cidade tamén se atopan na illa de Douglas, que é unha parte do arquipélago. Hoxe en día, as principais actividades son o turismo, a pesca e a silvicultura.
O gran número de illas que forman o arquipélago explica porque unha rexión de menos de 800 km de largo ten case 29 000 km de costa, máis de 10 000 estuarios e 22 128 quilómetros de vías navegables.
Historia
miniatura|Mapa do Arquipélago Alexander (1926). As illas foron ocupadas polos nativos americanos tlingit e haida. Os tsimshianos que ocupan a illa Annette non son orixinarios dalí senón que emigraron dende a Columbia Británica a finais do século XIX.
O primeiro europeo que visitou o arquipélago foi o navegante ruso Aleksei Chirikov en 1741, que avistou as costas das illas Noyes e Baker (ámbalas dúas da costa oeste da Illa do Príncipe de Gales), así como as illas Baranof, Chichagof, Kruzof e Yakobi. En 1774 Juan José Pérez Hernández avistou a costa sur da illa de Dall, mentres que Juan Francisco de la Bodega y Quadra entrou na baía Bucareli baía da Illa Príncipe de Gales o ano seguinte. En 1792 Jacinto Caamaño chegou á illa de Revillagigedo e ás Illas Gravina, descubrindo o estreito de Clarence.
George Vancouver e os seus homes realizaron un extenso estudo do arquipélago entre 1793 e 1794, circunnavegando tanto Revillagigedo como as illas do Almirantazgo, trazando a totalidade da illa Kuiu, os lados leste de Baranof e as illas Chichagof, Etolin, Wrangell, Zarembo, Mitkof e Kupreanof.
Unha década máis tarde os rusos atravesaron o Estreito de Peril que separa as illas Chichagof e Baranof, e nas décadas seguintes atopou os estreitos e as pasaxes que separaban unhas das outras illas principais. Unha carta rusa de 1844 mostra Kupreanof separada da illa Mitkof e Etolin, Wrangell, Woronkofski, e Zarembo. Os rusos exploraron a rexión desde 1741 e máis tarde fixérono os británicos, españois e estadounidenses. As illas ficaron baixo control estadounidense dende 1867, a partir da compra de Alasca por Washington.
Segundo o Dictionary of Alaska Place Names (en galego, Dicionario de nomes de Alasca) de Donald Orth, o arquipélago Alexander recibiu o seu nome do «U.S. Coast and Geodetic Survey» en 1867. A cadea de illas chámase así polo tsar Alexandre II de Rusia (non confundir con Alexander Baranov, que foi director da Compañía rusa de América, unha próspera empresa rusa de comercio de peles de principios do século XIX e ao que se honra coa illa de Baranof). Nun mapa da América rusa (Alasca) de 1860, o grupo de illas chámase Arquipélago do rei Xurxo III.
Cava
Cava pode referirse a:
Lingua en perigo de extinción
Substitución da lingua
Acontece cando os usos e funcións dunha lingua van perdendo distribución nunha poboación a favor doutra. Isto é o que leva acontecendo os últimos séculos coa perda do galego fronte ó castelán, fenómeno coñecido coma diglosia no sentido co que se coñece este termo na sociolinguística das linguas minorizadas peninsulares (o seu senso orixinal partindo dos traballos de Joshua Fishmann é o mesmo que o que a Xunta de Galicia e Regueira vén chamar Bilingüísmo harmónico, onde dúas linguas reparten os seus usos na poboación en distribución complementaria sen contextos de conflito). Este proceso pode avaliarse a nivel individual ou a nivel demográfico. Ó inverso do primeiro chámaselle lealdade lingüística, mentres que o segundo é o proceso substitutorio sensu stricto. Este fenómeno dáse normalmente nos casos nos que os falantes da lingua minorizada teñen certa consciencia de comunidade de falantes e existe certa lealdade lingüística;
Desaparición física dos falantes
Estes procesos poden deberse a dúas causas: naturais ou humanas. Un exemplo de causas naturais pode ser o tsunami acontecido no Índico a finais do 2004: xa que había linguas faladas por moi poucos habitantes (v. Demografía lingüística), os cales residían en zonas costeiras, unha catástrofe destas dimensións é quen de matar a tódolos falantes desas linguas. A outra causa, a humana, pode ser involuntaria ou non: mentres que os colonizadores ibéricos provocaron un verdadeiro masacre en América (fálase da desaparición de ata o 90% da poboación) debido ás enfermidades que exportaron ata alí, o caso da guerra dos Balcáns foi de verdadeiro xenocidio.
Desaparición da transmisión familiar
Prodúcese cando os falantes non lles aprenden a falar ás novas xeracións na lingua que se está extinguindo. Isto prodúcese adoito en combinación coa substitución lingüística enriba mencionada. Os casos máis coñecidos de extinción lingüística son os seguintes (por orde cronolóxica):
Manuel Peña Rey
Manuel Peña Rey, nado en San Xurxo de Sacos (Cerdedo-Cotobade) o 7 de xuño de 1899 e finado en Ourense o 30 de abril de 1957, foi un médico e político galego.
Traxectoria
miniatura|300px|1933, Ourense. Banquete galeguista en homenaxe a [[Emilia Docet e a Manuel Luís Acuña. Na foto, entre outros: Vicente Risco, Ramiro Isla Couto, Leuter González, Álvaro Cunqueiro, Otero Pedrayo, María Luz Morales, Blanco Amor, Xohán Luís Ramos Colemán e Manuel Peña Rey.]] Estudou o bacharelato en Pontevedra. Licenciouse en Medicina na Universidade de Santiago de Compostela en 1915. Especializouse en xinecóloxía e foi discípulo de Manuel Varela Radío. Estableceuse en 1918 en Ourense, onde abriu catro anos despois o primeiro sanatorio da provincia. Durante a Segunda República Española foi director do Hospital Provincial (1931-1934) e presidente do Colexio de Médicos. Militante galeguista, chegou a presidir o Partido Nacionalista Republicano de Ourense (PNRO). Fixo campaña pola Fronte Popular nas eleccións de 1936, e ese mesmo ano volveu ser director do Hospital Provincial.
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído en agosto xunto con Vázquez de Parga. Estivo encarcerado no Carballiño e tardou máis de 8 anos en ser rehabilitado. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1941.
Presidente de Laos
miniatura|130px|Brasón de Laos. O presidente da República Democrática Popular Lao é o cargo do Xefe de Estado desta nación. Foi creado en 1975 trala abolición do Reino de Laos polo Pathet Lao. Un exmembro da familia real, o príncipe Souphanouvong, foi o primeiro presidente do país. Desde o 22 de marzo de 2021, o presidente é Thongloun Sisoulith.
Xardín de Luxemburgo
miniatura|Parte do Xardín de Luxemburgo. O Xardín de Luxemburgo (Jardin du Luxembourg en francés) é o maior parque público da cidade de París con máis de 224 000 m², localizado no 6º arrondissement. O Xardín de Luxemburgo actualmente pertence ao Senado de Francia, que está localizado no famoso Palacio de Luxemburgo.
O xardín posúe un enorme parterre decorado cunha colección exuberante de estatuas e tamén con pequenos encoros destinados ao lecer infantil. O xardín inclúe tamén un pequeno teatro de monicreques, un pomar e un restaurante. Fica próximo ao Teatro Odéon.
En 1611, María de Médicis, viúva de Henrique IV, decidiu construír unha réplica do grandioso Palacio Pitti. María deu inicio á construción do novo palacio inmediatamente e contratou a Salomon de Brosse coma arquitecto principal. No ano seguinte, María ordenou o plantío de dous mil umeiros e contratou especialistas en xardinaxe para recrear os xardíns que coñeceu cando aínda era unha cativa en Florencia.
Nos poucos días de sol da vila, entre as quendas de traballo, aulas ou paseos turísticos, os parisienses e visitantes optan por comer comida preparada no xardín, onde poden estar ao sol.
Exosoma (vesícula)
Aínda que a composición proteica do exosoma varía segundo a célula que os orixina, a maioría dos exosomas conteñen a proteína soluble Hsc 70 e moitas outras. Atopáronse ata 31 proteínas comúns nos exosomas en estudos feitos en cáncer colorrectal, mastocitos e exosomas dos ouriños. Para examinar unha lista dos marcadores proteicos que son identificados nos exosomas con máis frecuencia pode consultarse esta base de datos: ExoCarta, exosome database. Certas células do sistema inmunitario, como as células dendríticas e os linfocitos B, secretan exosomas que segundo moitos científicos xogan un papel funcional na mediación das respostas inmunitarias adaptativas contra patóxenos e tumores.