cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Especie invasora
240px|miniatura|[[Coello europeo en Australia. Unhas poucas parellas foron introducidas no século XIX por motivos cinexéticos e hoxe son a maior praga do país.]] 240px|miniatura|[[Valo a proba de coellos en Australia.]] As especies invasoras son animais, plantas ou outros organismos transportados e introducidos polo ser humano en lugares fóra da súa área de distribución natural e que conseguiron establecerse e dispersarse na nova rexión, onde afecta dalgún xeito aos ecosistemas locais. Que unha especie invasora resulta daniña, significa que produce cambios importantes na composición, a estrutura ou os procesos dos ecosistemas naturais ou seminaturais, pondo en perigo a diversidade biolóxica nativa (en diversidade de especies, diversidade dentro das poboacións ou diversidade de ecosistemas). Debido aos seus impactos nos ecosistemas onde foron introducidas tales especies son consideradas enxeñeiros de ecosistemas.
Terminoloxía
A terminoloxía asociada coas especies introducidas atópase en fluxo, por unha variedade de razóns. Outros termos a miúdo utilizados alternativamente con especies introducidas son: aclimatado, estranxeiro, bioinvasivo, exótico, escapado, salvaxe, estranxeiro, invasor, naturalizado, inmigrante, non-nativo, e xenobiótico. No entanto, pódese e débese facer unha distinción entre estes termos.
No máis amplo sentido, unha especie introducida é un sinónimo de non-nativa e por tanto, aplica tamén á maioría dos organismos de granxas e xardíns; estes encaixan adecuadamente na definición básica anterior. Con todo, algunhas fontes agregan á definición básica: "...e agora estanse reproducindo no ambiente natural que remove de consideración de especies introducidas a todas as especies criadas ou nadas en granxas e xardíns, que non sobrevivirían sen os seres humanos. Con respecto ás plantas, caen nesta excepción aquelas definidas como plantas ornamentais ou cultivadas.
O termo especie introducida non é sinónimo de especie invasiva ou invasora. Unha especie invasiva, é aquela que foi introducida e converteuse nunha praga na súa nova localización. O termo utilízase para implicar tanto un sentido de urxencia, como de potencial dano. Por exemplo, a orde executiva 13112 dos Estados Unidos, define "especies invasivas" como "unha especie estranxeira cuxa introdución causa ou pode causar danos económicos ou ambientais ou causar dano á saúde humana".
Algunhas persoas argumentan que o termo "invasivo" é unha palabra "cargada" e o dano é difícil de definir, o feito é que os organismos continúan sendo introducidos en áreas onde non son nativos, algunhas veces e usualmente non, con moito coidado do dano que poida resultar. Algúns ecoloxistas argumentan que todas as especies non-nativas capaces de establecerse nun ambiente natural son daniñas onde sexa que se introduzan.
Transporte e introdución
240px|miniatura|O [[Sciurus carolinensis|esquío gris foi introducido en Inglaterra a principios do século XX. Hoxe en día situou o esquío vermello nativo ao bordo da extinción en todas as Illas Británicas.]] A especie é transportada polo ser humano desde a súa rexión nativa á localidade receptora. A maioría de especies morren durante esta fase pero aínda así, son moitas as que a superan. O transporte pode ser intencional, causado polo ser humano cun fin determinado, como a produción de alimentos, madeira, mellora do chan, xardinaría ou actividades de caza e pesca; ou accidental, de forma involuntaria e asociada ás rutas de comunicación, cargamentos de produtos agrícolas, polisóns en transportes de mercadorías, a descarga de augas de lastre nos portos ou o abatemento de barreiras xeográficas por obras de enxeñaría (caso das medusas típicas do Océano Índico que invaden o Mediterráneo a través do Canle de Suez.)
Establecemento ou naturalización
A especie introducida chega a crear poboacións autosostibles sen necesidade de novas introducións. Os factores que determinan que unha especie se estableza na nova comunidade son a presión de propágulo, entendida como a frecuencia e magnitude das introducións; as características do invasor, as propiedades da comunidade receptora e a interacción entre a especie e a comunidade.
Expansión e invasión
A especie invasora incrementa a súa densidade na zona ocupada e/ou coloniza novos territorios ao longo do tempo. Nesta última fase interveñen tanto factores propios da especie como dos ecosistemas ou comunidades invadidas. Moitas especies poden ter un crecemento poboacional cun período de retardo temporal durante o cal resulta difícil distinguir que especies serán finalmente invasoras.
Pero, Como é posible que unha especie que non evolucionou nunha comunidade concreta sexa capaz de invadila e mesmo desprazar especies nativas que tiveron moito máis tempo para adaptarse?
Non todas as especies son invasivas, nin o son en calquera parte ou momento. Iso depende de moitos factores, tanto intrínsecos da especie (capacidade de sobrevivir no novo ambiente, ter un crecemento poboacional rápido, estar preadaptado ás novas condicións climáticas), como do proceso (abundancia e frecuencia da invasión), como dos ecosistemas invadidos (alteración do medio orixinal, falta dos inimigos naturais propios da especie invasora, facilitación para establecer relacións mutualistas, nichos ecolóxicos baleiros...).
Impactos
Cada especie invasora causa diferentes impactos e de diferente magnitude, entre os que se distinguen basicamente:
Impactos ecolóxicos
240px|miniatura|[[Figueira chumba (Opuntia ficus-indica) en Marrocos. Esta planta, moi estendida no Mediterráneo occidental, foi importada polos españois no século XVI.]] No ámbito ecolóxico o principal impacto das invasións biolóxicas é a perda de biodiversidade. A introdución dunha especie exótica pode alterar a abundancia das especies e mesmo causar a extinción local dalgunhas especies nativas contribuíndo desta maneira á homoxeneización da paisaxe. Calcúlase que o 80% das especies en perigo de todo o mundo corren o risco de sufrir gravemente por competición ou predación causadas por especies invasoras.
Cando especies xeneralistas e adaptables entran en ecosistemas que foron modificados polos seres humanos as especies nativas atópanse en desvantaxe para sobrevivir mentres outras especies prosperan. As illas e os lagos son extremadamente sensibles a este fenómeno xa que ao ser ecosistemas de pequeno tamaño as súas especies son máis vulnerables.
A diminución da diversidade nativa que se produce por mor das extincións pode estar mediada por varios factores, entre os cales destacan as relacións de competencia, depredación e herbivoría, a produción de substancias tóxicas, a hibridación con especies nativas emparentadas, a modificación das propiedades dos ecosistemas e a modificación do réxime de perturbacións.
Impactos económicos
As pragas de especies exóticas son responsables de grandes perdas económicas debido ao dano xerado na produción das cultivas, a gandaría, as pesqueiras e mesmo o mobiliario urbano. Por outra banda, tamén ocasionan o custo derivado de controlalas e/ou erradicalas do lugar invadido.
Impactos na saúde
Existe un risco crecente de enfermidades exóticas debido ao aumento do transporte e á invasión por parte dos humanos de hábitats que antes eran remotos. Isto pode levar a asociacións con enfermidades novas (por exemplo a SIDA-virus VIH). As especies introducidas de pombas, roedores ou insectos (por exemplo: mosquitos, pulgas, chinches, mosca tse-tse) poden servir de vectores e de reservas de enfermidades. Un caso recente é o do virus do Nilo Occidental que se difundiu polos Estados Unidos causando a morte de humanos, aves, mamíferos e réptiles. As consecuencias das especies introducidas poden ir moito máis alá dos efectos inmediatos, por exemplo se se usan pesticidas para controlar ás especies invasoras e estes contaminan o chan e a auga.
Prevención
240px|miniatura|O [[sapoconcho americano da Florida (Trachemys scripta) convértese en especie invasora en Europa cando é liberada de xeito irresponsable no medio ao medrar demasiado para seguir sendo unha mascota.]] É difícil predicir a priori que especies poden invadir e impactar sobre os ecosistemas, nin que ecosistemas son máis vulnerables e sensibles ás especies invasoras. Actualmente séguense importando novas especies de plantas para xardinaría ou peces de piscifactoría entre moitas outras. Por este motivo, e co fin de previr futuras invasións, é fundamental aumentar o control sobre as vías de introdución ou prohibir a importación ou introdución daquelas especies que poidan xerar grandes impactos. En consecuencia, é importante contar cun marco legal adecuado. Todas as especies introducidas son susceptibles de escapar cara a hábitats naturais e establecerse. Por tanto, a capacidade de detectar rapidamente as invasións biolóxicas é esencial para que a súa erradicación sexa realmente efectiva.
Cando a prevención fallou, o segundo chanzo desde o que impulsar a loita contra as invasións biolóxicas, é o da detección temperá e rápida resposta. Un chanzo, cuxo principio se sustenta na intención de actuar antes dun mal maior, é dicir antes de que acha máis individuos dos extraíbles ou estes ocupen áreas máis grandes do que o seu control aconsella, por iso, a pesar poder ter un carácter preventivo, queremos denotar que o obxectivo principal desta modalidade operativa, é impedir o establecemento e/ou propagación de especies introducidas. De cando en cando, as introducións prodúcense con tal número de efectivo e con circunstancias tan favorables como para poder falar desde o inicio, de invasión, senón que máis ben hai un período onde estas especies céntranse en sobrevivir, máis aló da colonización, un período onde se mostran especialmente vulnerables e onde os custos de extracción son considerablemente menores aos de erradicación e control futuros. Con todo, non hai que esquecer á hora de dar unha resposta rápida, que esta non debe ser precipitada, pois dada a complexidade das relacións interespecíficas, non podemos actuar até ter a seguridade de que a extracción do organismo invasor é efectivamente beneficiosa. Unha ferramenta que pode facilitar dita labor é a aplicación do método de Determinación da Idoneidade de Actuación en Especies Exóticas mediante matriz GAGO, sustentado por información xa existente e de fácil acceso, de maneira que reduce os custos e o tempo que leva a realización de novos estudos específicos.
Erradicación
A erradicación completa dunha especie exótica ás veces é posible, especialmente se se ten un bo coñecemento da especie, reprodución, ciclo de vida e se causou invasións noutros puntos do planeta para saber a mellor maneira de actuar.
Logrouse erradicar algunhas especies exóticas potencialmente prexudiciais, por exemplo, o caracol xigante africano. Esta peste para a agricultura en moitas zonas de Asia e Pacífico, foi exterminada grazas ás campañas sostidas contra as poboacións establecidas en Florida e Australia. Con todo, outros proxectos foron tan desastrosos que mesmo empeoraron o problema. Por iso, cando se pretende levar a cabo un proceso de erradicación, débese facer previamente un estudo exhaustivo da especie e de todos os factores implicados na invasión.
Control
Cando a erradicación dunha especie falla ou non é posible, procédese ao control das poboacións desa especie a niveis aceptables para que os danos ecolóxicos e socioeconómicos sexan os menores posibles. Existen tres métodos de control que se usan a miúdo, de forma individual ou combinados: o químico, o mecánico e o biolóxico. miniatura|240px|"Inimigos do Coello" que poden ser usados na súa erradicación, segundo un cartel do Servizo de Información de Australia Occidental ([[1950).]]
Cerdedelo, Laza
Santa María de Cerdedelo é unha parroquia do concello ourensán de Laza na comarca de Verín. No ano 2007 tiña 86 habitantes (43 homes e 43 mulleres), vinte menos ca en 2000. Ten dúas entidades de poboación.
Lugares e parroquias
miniatura|esquerda|Igrexa parroquial.
Friedrich Imhoof-Blumer
Friedrich Imhoof-Blumer, nado o 11 de maio de 1838 en Winterthur, no Cantón de Zürich, e finado o 26 de abril de 1920 na mesma cidade, foi un numismático suízo.
A partir do seu matrimonio en 1862 con Elisabeth Blumer, cambiou o seu apelido orixinal "Imhoof" polo composto "Imhoof-Blumer".
Traxectoria
Friedrich Imhoof-Blumer era fillo do empresario Friedrich Ludwig Imhoof e da súa esposa Sophie Hotze, naturais de Glaris. Logo da súa formación inicial cursou estudos de comercio en Winterthur e uniuse á empresa familiar.
O seu interese polo coleccionismo de moedas manifestouse xa de neno, e en 1862 adquiriu a primeira peza da súa colección. Grazas aos negocios de importación e exportación do seu pai, Imhoof-Blumer puido establecer contactos con Grecia, Turquía e Oriente Medio, que aproveitou para facer numerosas adquisicións de pezas. As súas clases de linguas e de historia co profesor Hermann Hitzig (1843-1918) servíronlle para dotar a súa colección dunha sólida dimensión científica, que se manifestou nas súas publicacións.
A súa colección experimentou un notable avance en 1866, aos seus 28 anos, cando puido adquirir unha extensa colección de moeda suíza aos herdeiros do conselleiro do Goberno de Berna Carl Friedrich Ludwig Lohner. En 1870, cando tiña 32 anos, retirouse definitivamente dos negocios da súa familia e pasou a ocuparse en exclusiva do coleccionismo de moedas e o seu estudo ata o final da súa vida.
Finalmente, Imhoof-Blumer acabou por vender en 1900 a súa nutrida colección ao Gabinete Numismático de Winterthur (Münzkabinett und Antikensammlung der Stadt Winterthur), naquel momento ao abeiro da biblioteca da cidade, da que el fora director desde 1861. Con esta operación, que contou con Theodor Mommsen como mediador, o Münzkabinett incrementou os seus fondos en arredor de 21.000 pezas e pasou a posuír a mellor colección de moeda suíza de todo o país. Pola súa banda, Imhoof-Blumer empregou o diñeiro recadado en establecer unha fundación coa que financiar, mediante bolsas, a formación de novos numismáticos, entre os destacan, entre outros, algúns da relevancia de Kurt Regling ou Behrendt Pick.
Nesa época, Imhoof-Blumer comezou a conformar a súa segunda colección numismática, que tras a súa morte pasou ás mans do seu xenro, o doutor Oscar Bernhard (1861-1939). En 1927, Kurt Regling puido adquirir arredor de 2.000 destas moedas e doarllas ao Gabinete Numismático de Berlín.
Paralelamente á súa colección de moedas, Imhoof-Blumer foi elaborando unha colección de moldes en cera de moedas da Antiga Grecia que ía conseguindo facer durante as súas viaxes. A partir destes moldes, a súa neta, Lily Sulzer, foi elaborando ao longo dos anos arredor de 100.000 xogos de reproducións en xeso destas moedas, que aínda son na actualidade unha ferramenta de referencia para o estudo da moeda grega.
Imhoof-Blumer foi quen de complementar a súa dedicación ao coleccionismo numismático co afondamento noutros temas relacionados, como a mitoloxía grega, a filoloxía e a arqueoloxía, e das súas publicacións xurdiron novos métodos de investigación que aínda permanecen vixentes.
Foi membro correspondente das academias de Ciencias de Prusia, Baviera, os Países Baixos e Austria. Tamén foi membro correspondente estranxeiro da Académie des inscriptions et belles-Lettres de París.
Soiuz 11A511
O Soiuz 11A511 foi o nome dun foguete espacial da antiga Unión Soviética derivado do mísil R-7 creado como substitución dos múltiples foguetes usados ata entón, entre eles os 8K72, 8A91, 8K74, 8K78 e 11A57. Foi deseñado para lanzar naves da familia Soiuz, pero un redeseño posterior, o Soiuz U, ampliou a súa capacidade, facendo del un lanzador xenérico de satélites.
MacOS Sierra
macOS Sierra (versión 10.12) é a décimo terceira versión de macOS (anteriormente OS X), o sistema operativo de Apple Inc. para os seus ordenadores de escritorio, portátiles e servidores Macintosh. É a primeira versión do sistema operativo tras o cambio de denominación de OS X a macOS.
Foi anunciada o 13 de xuño de 2016 durante a WWDC dese ano xunto coas novas versións dos outros sistemas operativos dos produtos de Apple (iOS 10 para iPhone e iPad, WatchOS 3 para Apple Watch e tvOS 10 para Apple TV). Foi lanzada oficialmente o 20 de setembro de 2016.
Características
Os principais cambios na versión 10.12 foron os seguintes:
Deseño
A interface do sistema é practicamente idéntica á da versión anterior OS X El Capitan.
Inicio de sesión
O ordenador pódese desbloquear automaticamente cando o usuario está preto do mesmo e leve consigo un Apple Watch.
Portapapeis universal
Desde esta versión existe un portapapeis único para todos os dispositivos de Apple que dispoña o usuario. A través da ferramenta que a compañía denominou Continuity, é posible copiar un texto no iPhone e pegalo nun documento no Mac, ou viceversa.
iCloud
A nova funcionalidade que Apple engadiu a iCloud foi a de optimizar o almacenamento do Mac. O servizo garda as versións antigas dos documentos, versións orixinais de imaxes e automatiza os procesos de eliminación da caché no navegador Safari, co obxectivo de liberar espazo no disco duro.
Apple Pay
O servizo de pago móbil permitiu desde esta versión facer pagamentos a terceiros a través da web no Mac, utilizando como medio de autorización do pago o Touch ID do iPhone.
Picture in Picture
Tras a súa inclusión nos IPad con iOS 9, está función chegou aos Mac. Durante a reprodución dun vídeo, se se preme o botón que o habilita, sepárase o vídeo da ventá na que se está reproducindo e créase unha ventá independente e flotante, que ademais se pode recolocar e redimensionar. Dita función tamén se pode utilizar cando o modo pantalla completa está activado.
Pestanas
Con esta versión o sistema de pestanas presente no navegador Safari esténdese ao resto de aplicacións, xa sexan nativas ou de terceiros, automaticamente. Desde agora, cando o usuario abre dúas ou máis ventás dunha mesma aplicación, en lugar de aparecer como ventás independentes, organízanse en pestanas.
Siri
Con macOS Sierra o asistente virtual Siri chegou á única plataforma de Apple que lle faltaba. Para invocala existen, por unha parte un acceso no dock, e por outro, un na barra de menú superior á dereita da pantalla. Ademais de desfrutar das mesmas funcións que en iOS, con macOS, engádeselle a posibilidade de buscar ficheiros a través do Finder. O usuario pode interactuar cos resultados, podendo engadilos ao centro de notificacións en forma de Widget ou arrastrar nun documento as imaxes devoltas como resultado. Tamén se integrou con iTunes.
Sociedad de Agricultores de Gresande
A Sociedad de Agricultores de Gresande foi unha sociedade agraria fundada en Gresande (Lalín) en 1906.
Historia e características
Fundada por Ramón González Vigide, estendeu moi pronto a súa implantación ás parroquias limítrofes: Cristimil, Barcia, Anseán, Vilatuxe, Lebozán e Zobra. Organizou o primeiro mitin antiforal da Comarca do Deza en 1909. Tamén construíron e melloraron as escolas e dedicáronse á divulgación técnica. Creou un comité para organizar Sociedades agrarias nos concellos de Deza que aínda non contaban con elas.
Rodrigo Ovéquiz
Rodrigo Ovéquiz  (ás veces escrito Rodrigo Ovéquez e mesmo Rodrigo Ováquiz ), conde de Lugo e autoproclamado conde de Galiza, foi un importante persoeiro na Galiza do século XI, na que foi líder da nobreza local e sostén do rei García II de Galicia. Fillo de Oveco Bermúdez, sublevouse co seu pai e co bispo de Santiago de Compostela, Diego Peláez, contra Afonso VI de León. A revolta fracasou e o monarca confiscoulle os bens e desterrouno.
Traxectoria
miniatura|[[Afonso VI de León. Rodrigo Ovéquiz sublevouse contra el.]] miniatura|esquerda|Expansión das áreas baixo o dominio de Guillerme I o Conquistador entre 1072 e 1087. Foi neto de Bermudo Vélaz e fillo do conde Oveco Bermúdez e de Elvira Suárez e irmán de Bermudo Ovéquiz e Vela Ovéquiz. Conde polo menos desde 1063. En 1073 rebélase, xunto cos seus irmáns, contra o rei Afonso VI, que apresara, había pouco, o seu irmán o rei García. En 1075 autoproclámase comes Galletiae (conde de Galiza). Xunto con Diego Peláez, bispo de Santiago de Compostela lidera unha revolta contra o rei Afonso VI de León en 1085, a última das grandes (e entón frecuentes) revoltas da nobreza galega, segundo algúns historiadores para ofrecerlle a coroa do reino de Galiza a Guillerme o Conquistador, rei de Inglaterra.
Segundo outros, o obxectivo sería liberar o rei García e casalo cunha filla de Guillerme o Conquistador.
Sexa como for, Ovéquiz asaltou Lugo, asasinou a Ordoño, meiriño do rei, e ocupou o castelo nos arredores da cidade e mesmo chegou a se facer con gran parte de Galiza. A rebelión dos Ovéquiz é un dos máis importantes acontecementos políticos do reinado de Afonso VI que se producen en Galiza. Parece que o enfrontamento destes magnates co bispado de Lugo é o fenómeno que desencadea a guerra. Tras seren derrotados, o conde e os seus seguidores foron desterrados a Zaragoza, baixo a protección do rei mouro Mostain, ou Almostain, de onde volveron para unha nova sublevación. A rebelión foi finalmente sufocada en 1088 e Rodrigo enviado ao exilio e os seus bens adxudicados á catedral de Lugo. Consérvase un documento de 1089 no que Rodrigo Ovéquiz fai unha importante doazón ao bispo Amor. O documento pode ser considerado como unha agnitio in veritate, ou declaración de culpabilidade, de Rodrigo, quen entrega, suponse, tódalas propiedades en litixio á sé. En 1090 reaparece en Galiza doando varias posesións á igrexa de Lugo. miniatura|A Historia de la Santa A. M. Iglesia de Santiago de Compostela (t. III) é unha das principais fontes para o estudo da figura de Rodrigo Ovéquiz.
Outeiro, Monte, Castroverde
Outeiro é un lugar da parroquia de Monte no concello lugués de Castroverde na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 53 habitantes (25 homes e 28 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Maison Carrée
miniatura|dereita|O templo da Maison Carrée, Nîmes. miniatura|dereita|Maison Carrée en 1958. A Maison Carrée é un templo romano, un dos templos antigos mellor conservados, que se encontra sito en Nîmes (a antiga Nemausus), na Occitania, país de Francia meridional.
Foi construído entre o 19 e o 16 a.C. por Marco Vipsanio Agripa, aínda que hai autores que o datan concretametne entre o 2 e o 5 da nosa era .Foi dedicado aos fillos do mesmo Agripa e de Xulia, filla de Augusto: Gaio e Lucio César, mortos ambos aínda novos. O texto da inscrición dedicada foi reconstruído polo erudito local Jean-François Séguier, en 1758, a partir dos furados deixados polas letras de bronce orixinais; dicía : "A Gaio César, fillo de Augusto, cónsul; a Lucio César, fillo de Augusto, cónsul designado; príncipes da mocidade".
O templo debe o seu óptimo estado de conservación ao feito de haber sido reutilizado como igrexa cristiá no século IV. Pasou por varios usos durante toda a súa historia o que comportou grandes transformacións: foi sede de diversas institucións públicas cidadás; de novo, en 1691, os monxes agostiños reciben a Maison como doazón, e instalan a súa igrexa; foi mesmo corte de gando durante a Revolución francesa; finalmente, de 1819 a 1825, foi restaurada para se converter, desde 1823, nun museo que, hoxe en día, alberga exposicións temporais.
O seu nome en francés, é adoptado no século XVI, e significa literalmente "Casa cadrada", debido a que, no francés arcaico, empregábase o termo carré co significado de "cuadrangular", é dicir con aspecto de "rectángulo", con clara alusión á planta do edificio.
Características
esquerda|miniatura Pese ás súas dimensións (mide 13,54 metros de largo e 26,42 metros de longo e 17 m de alto), este pequeno templo romano, alzado sobre un elevado podio, de 2,85 m de altura, dominaba a zona sur do foro, corazón económico e administrativo da antiga Nemausus.
É un templo pseudoperíptero hexástilo, con pronao particularmente profundo (cerca dun terzo da lonxitude total da edificación). Presenta seis columnas na fachada (de aí hexástilo) e tres columnas libres nos lados, que continúan con oito semicolumnas laterais e na traseira da cella. Un pórtico, do que aínda se poden observar as bases das columnas, arrodeaba a Maison Carrée, estendíase cara ao Norte e marcaba o lugar do foro nemausiano. Accedíase ao podio por unha escalinata de 15 chanzos, reconstruída con algúns restos antigos conservados. No fronstipicio figuraba unha antiga inscrición reconstruída en 1835 (ver arriba). A súa arquitectura estaba inspirada na do templo de Apolo en Roma, como o testemuñan as súas dimensións, con manifesta influencia grega. Sostense sobre columnas, con fuste acanalado e capiteis corintios, con cornixa, apoiada sobre ménsulas, que abriga un friso historiado en tres dos lados.
Castro de Santa Cristina
O castro de Santa Cristina, tamén chamado castro de Perillo, é un castro situado na parroquia de Perillo, no concello coruñés de Oleiros.
Maison Carrée
Características
No interior a cella está revestida con letras de mármore.
Castro de Santa Cristina
Morfoloxía
Consta dun recinto fortificado localizado nun pequeno promontorio rochoso que penetra no mar no extremo norte da praia de Santa Cristina. Na súa parte superior existe unha elevación circular que pode ser o resto dun parapeto defensivo do castro. Este posible parapeto ten non máis de 3 metros de anchura e entre 60 e 80 centímetros de altura, e desenvólvese en sentido circular con dirección nordeste-suroeste.
Arqueoloxía
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas.
Cisco Systems
Cisco Systems é unha multinacional localizada en San Francisco (California), dedicada principalmente á fabricación, venda, mantemento e consultoría de equipos de telecomunicacións tales como:
É considerada unha das grandes empresas do sector tecnolóxico e un importante membro do mercado do NASDAQ o mercado accionario de tecnoloxía.
Historia
A empresa foi fundada en 1984 polo matrimonio de Leonard Bosack e Sandra Lerner, quen formaban parte do persoal de computación da Universidade de Stanford. Bosack adaptou o software para enrutadores multi-protocolo orixinalmente escrito por William Yeager, outro empregado de informática nesa Universidade. Cisco Systems creou o primeiro router comercialmente exitoso. O nome da compañía vén dun xogo de palabras coa cidade de San Francisco, desde onde comezou o seu desenvolvemento como empresa multinacional.
Hoxe en día, outro xigante que lle está intentando facer sombra é a multinacional Juniper Networks, dedicada principalmente á venda de routers para enlaces backbone (columna vertebral).
Ademais de desenvolver o hardware dos seus equipos, Cisco Systems tamén se ocupa de desenvolver o seu propio software de xestión e configuración para eles, que é coñecido como IOS de código actualmente pechado e totalmente propietario.
A través do IOS conséguese configurar os equipos Cisco mediante a denominada "Command Line Interface" (Interface de Liña de Comandos, polo seu nome en galego) que serve de intérprete entre o usuario e o equipo.
Cisco Systems tamén posúe unha división de publicacións tecnolóxicas denominada Cisco Press, a cal ten convenio coa editorial estadounidense Pearson VUE, así como unha división educativa que produce material educativo para programas que teñen coma fin a formación de persoal profesional especializado no deseño, administración e mantenza de redes informáticas. Algúns destes programas son:
Anko
miniatura|250px|[[Daifuku recheo de anko.]] O anko é unha pasta de feixóns doces ou pasta de azuki (legume da especie Vigna angularis semellante a un feixón vermello) moi usada no Extremo Oriente, especialmente no Xapón e na China. Emprégase especialmente en repostaría para elaborar wagashi (pasteliños xaponeses, coma o coñecido daifuku feito de mochi.)
É un ingrediente da Gastronomía da China e do Xapón onde ademais é usado para distintos tipos de doces e sobremesas. Elabórase esmagando as sementes de azuki até obtermos unha pasta á que lle engadiños azucre.
A Killer Among Us
A Killer Among Us é un EP compartido das bandas suecas The Hives e The Pricks, editado no ano 1998 a través do selo Hard-On.
Sabela Arias Castro
Sabela Arias Castro, nada en Lugo o 24 de xullo de 1969, é unha pintora e historietista galega.
Estudos
Estudou na Escola de Artes Aplicadas Ramón Falcón de Lugo, obtivo a licenciatura na facultade de Belas Artes de Salamanca e proseguiu os estudos de posgrao na Universidade do País Vasco.
Cómic
Sabela Arias é a creadora das viñetas de "Historias de Icía e Avoa". Comenzou a crealas en 2003 e foron publicadas despois de 2006 en Terras de Santiago, e máis tarde aparecerán en El Correo Gallego até hoxe. Esta tira é unha conversa entre avoa e neta na que falan da vida con retranca.
Pintura
A súa primeira exposición foi no ano 1988 na súa cidade natal.
A busca desta artista plástica é sen ningunha dúbida a cor, o espazo e a textura, na que o tema muda case que anecdótico, caendo nun mundo de ríos de pigmentos case sempre na gama cálida. Nesta bagaxe descobre distintas técnicas e sensacións que van pouco a pouco fundíndose co seu eterno encarnado nos lenzos.
Tempo Universal Coordinado
O Tempo Universal Coordenado, ou UTC, tamén coñecido como tempo civil, é o fuso horario de referencia a partir do cal se calculan todas as outras zonas horarias do planeta Terra. É o sucesor do Tempo Medio de Greenwich (Greenwich Mean Time), abreviadamente GMT. Acuñouse esta nova denominación para eliminar a inclusión dunha localización específica nun patrón internacional, así como para basear a medida do tempo nos patróns atómicos, máis do que nos celestes.
Ao contrario do GMT, o UTC non se define polo Sol ou as estrelas, senón que se mide polos reloxos atómicos. Debido ao feito de que a rotación da Terra se atrasa relativamente ao tempo atómico, o UTC sincronízase co día e a noite de UT1, ao que se suma ou subtrae segundos de salto tanto a finais de xullo como de decembro, cando é necesario. A entrada en circulación dos segundos de salto é determinada polo Servizo Internacional de Rotación da Terra, con base nas súas medicións da rotación da Terra.
"UTC" é unha abreviatura particular: é unha variante do tempo universal, (universal time, abreviadamente UT) e o modificador C (por "coordenado"), foi incluído para destacar que é unha variante de UT.
Os tempos UTC de verdadeira alta precisión só se poden determinar unha vez coñecido o tempo atómico, que se establece mediante a reconciliación das diferenzas observadas entre un conxunto de reloxos atómicos mantidos por un determinado número de oficinas do tempo nacionais. Isto só é feito baixo coordinación da Oficina Internacional de pesos e medidas (Bureau international des poids et mesures - BIPM ). Non obstante, os reloxos atómicos son tan exactos que só os máis precisos computadores necesitan usar estas correccións; e a maioría dos utilizadores de servizos de tempo utilizan os reloxos atómicos que teñan sido previamente configurados como UTC, para estimar a hora UTC.
Debido aos segundos de salto, é imposible determinar que representación virá a ter unha data futura, pois o número de segundos de salto que se ten que incluír na data é aínda descoñecido.
UTC é o sistema de tempo utilizado por moitos estándares de Internet e da World Wide Web. En particular, deseñouse o Network Time Protocol como unha forma de distribuír o tempo UTC en Internet. Algunhas emisoras internacionais de radio e televisión, como a BBC World Service, utilizan a UTC nas súas emisións, así como os radioafeccionados DX e na aviación.
Iemelián Ivánovich Pugachev
miniatura|Iemelián Pugachev. Iemelián Ivánovich Pugachev (en ruso Емелья́н Ива́нович Пугачёв), nado en Moscova en 1712 e finado na mesma cidade o 21 de xaneiro de 1775, foi un líder cosaco que loitou contra os austríacos na Guerra dos Sete Anos (1756 - 1763).
En 1774, desgustado co goberno da tsarina Catalina a Grande de ascendencia xermana, iniciou unha revolución dos cosacos do Don e do baixo Ural, dándose a coñecer como o falecido Pedro o Grande. O levantamento de Pugachev chegou a pór en perigo a estabilidade do goberno imperial. As principais razóns do levantamento segundo parece eran as míseras condicións dos cosacos, que pasaran a un segundo plano social. Obtivo importantes vitorias, xa que a maioría das tropas rusas atopábanse en zona turca, intentando abrir unha saída ao mar polo porto de Azov. A súa vaga revolucionaria chegou a ocupar Kazán e puido ser repelido en Tsaristin. A fin das hostilidades co Imperio Otomán permitiu ás tropas rusas estacionadas no sur repeler o levantamento. Pugachev foi traizoado e executado publicamente en Moscova.
Tempo Universal Coordinado
Exemplo
O servidor da Wikipedia, por exemplo, utiliza UTC como base para a súa lista de actualizacións de artigos. O horario UTC da Wikipedia neste momento é (momento da impresión, en caso de que estea visualizando unha versión impresa).
Na literatura
En 2012 a Editorial Galaxia publicou a novela de Santiago Lopo, Hora zulú, cuxa trama xira en torno á medición da hora UTC, o paso do tempo e a súa influencia na vida das persoas.
Santa Xuliana, Monte, Castroverde
Santa Xuliana é un lugar da parroquia de Monte no concello lugués de Castroverde na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 16 habitantes (8 homes e 8 mulleres).
Apéndice
A palabra apéndice, do latín appendix, -icis, "suplemento", "aditamento", "apéndice", pode referirse a:
Yorkshire e Humber
miniatura|300px|Localización de Yorkshire and the Humber Yorkshire e Humber (en inglés, Yorkshire and the Humber) é unha das nove rexións de Inglaterra. Comprende os condados de South Yorkshire, East Riding Yorkshire, West Yorkshire, a maior parte de North Yorkshire (o resto pertence a North East England), e o norte e nordés de Lincolnshire (o resto pertence a East Midlands). Segundo estimacións realizadas do 2006 conta cunha poboación de 5.142.400 habitantes distribuídos nunha área de 15.420 quilómetros cadrados, sendo a principal cidade da rexión Leeds. Outras cidades de importancia son Sheffield, Kingston upon Hull, Bradford, Wakefield e York.
Corvo mariño
O xénero Phalacrocorax é o xénero máis numeroso en especies de corvos mariños da familia Phalacrocoracidae.
Os corvos mariños, carolos ou canilongas aliméntanse dos peixes que apañan baixo a auga. Impúlsanse principalmente coas patas e poden mergullarse durante máis dun minuto, acadando unha profundidade de aproximadamente 10 metros.
A diferenza da maioría das aves acuáticas, as súas plumas non son por completo impermeables, o que lles permite afundirse e mergullarse doadamente. Unha vez en terra, estenden as ás para secalas. Ademais, regulan o volume dos seus sacos aéreos. Existen unhas 30 especies de corvos mariños, sendo o corvo mariño grande con seguridade o máis espallado. Vive en lagos e esteiros así como nas costas, e constrúe o seu niño en cantís ou en árbores. Ten un tamaño de ata 90 cm de longo, e pódese atopar en augas doces e costas de todo o mundo.
Pesca con corvo mariño
En certas localidades da China, como en Guilin, nas beiras do río Lijiang ou no lago Erhai, emprégase ao corvo mariño para a pesca. Átaselle unha corda na parte inferior do pescozo de xeito que poida capturar un peixe, mais non tragalo. O pescador, unha vez que o corvo mariño capturou un peixe, extrae o peixe (xa que quedou aprisionado no pescozo) e dispono para efectuar novas capturas.
Especies
Para a clasificación científica alternativa ver a taxonomía de Chales Sibley-Ahlquist.
Claude Makélélé
Claude Makélelé Sinda, nado o 18 de febreiro de 1973 en Kinshasa, é un exfutbolista congolés, nacionalizado francés. Xogaba de centrocampista e foi internacional coa selección francesa.
Traxectoria
Naceu na República Democrática do Congo e transferiuse coa súa familia aos suburbios de París en 1977 á idade de 4 anos. O seu pai xogou na selección nacional do seu país e no campionato de fútbol belga.
Á idade de 16 anos trasladouse a Brest a unha escola de fútbol, de onde foi recrutado en 1992 polo Nantes, permanecendo alí ata 1997. Co equipo francés conquistou o título nacional en 1995, empezou a xogar na selección nacional e en 1997 pasou ó Olympique de Marsella (1997–98) onde quedou só unha tempada.
Logo foi transferido ó club galego Celta de Vigo, onde estivo dúas tempadas, fichando en 2000 polo Real Madrid, co que gañou dúas veces a Liga, unha Copa de Europa, unha Supercopa Española, unha Supercopa Europea e unha Copa Intercontinental.
En 2003 pasou ao Chelsea FC dirixido polo técnico Claudio Ranieri por unha cifra próxima ós 17 millóns de libras esterlinas. Co club inglés gañou a Premier League e a League Cup no 2005, repetindo o logro no campionato 2006.
Desde principios do 2004 ten unha relación coa modelo francesa Noémie Lenoir coa que tivo un fillo en febreiro de 2005 chamado Kelyan.
En agosto de 2007 Makélélé renovou o seu contrato co Chelsea. O novo contrato uniu ao centrocampista francés co club londiniense ata finais de xuño de 2009.
Selección nacional
Coa Selección de fútbol de Francia xogou máis de 50 partidos, formando parte dela nos Xogos Olímpicos de Atlanta 1996 e nos mundiais de fútbol Corea-Xapón 2002 e Alemaña '06.
Copas internacionais
(*) Incluíndo a Selección
Troglodítidos
Os troglodítidos (Troglodytidae) son unha ampla familia de aves insectívoras moi numerosa que comprende aproximadamente 80 especies en 19 xéneros. Está distribuída por todo o mundo, pero cun maior número de especies nas Américas, de onde é orixinaria a familia. En Galicia vive a especie Troglodytes troglodytes, o carrizo.
Características
A maioría son aves insectívoras, que se alimentan de larvas,eirugas, arañas... pero algunhas especies comen tamén froitos, bagas, moluscos etc. miniatura|258x258px|[[Thryothorus nigricapillus en Costa Rica.|esquerda]] Aínda que no inverno poden comersementes se falta o alimento, teñen o típico pico fino e puntiagudo das aves insectívoras, que lles permite a caza en voo dos insectos que inxeren. Entre as súas especies están os paxaros máis pequenos de envergadura. Adoitan ser de plumaxe gris, marrón ou avermellado mesturados, como moito, con parches negros ou brancos. Os verdes, amarelos ou azuis están completamente ausentes dentro deste grupo de aves. Son tamén aves con ton apagado e pouco rechamante, para mellorar o seu camuflaxe.
Morfoloxía e hábitat
Na familia existen grupos con grandes diferenzas de costumes e morfoloxía. Habitan mesmo enillas remotas e nas partes extremas de rexións árticas, hai especies adaptadas ao clima de alta montaña. Varias especies son divagantes cubrindo grandes distancias desde a súa área de alimentación á súa área de cría.
Xéneros e especies
miniatura|344x344px|[[Cistothorus palustris no Canadá.]] miniatura|329x329px|[[Campylorhynchus brunneicapillus en Arizona.]] miniatura|304x304px|[[Thryomanes bewickii.]] miniatura|300x300px|[[Troglodytes musculus.]] Esta familia agrupa a 19 xéneros e aproximadamente 80 especies, das cales Troglodytes troglodytes é a única non oriúnda de América. Estes son os xéneros e especies que conforman esta familia de acordo cos estudos xenéticos e filoxenéticos e segundo a orde da clasificación do Congreso Ornitolóxico Internacional (IOC - Versión 4.4, 2014) e de Clements Checklist:
Selma Rainio
Selma Rainio, coñecida co alcume Gwanandjokwe entre o pobo ovambo, nada o 21 de marzo de 1873 en Saarijärvi (Finlandia) e finada o 5 de xaneiro de 1939 en Onandjokwe (África do Sueste), foi unha doutora finlandesa.
Traxectoria
En 1908 chegou á misión luterana finlandesa no Ovambo (Namibia), foi a primeira médica da misión e estableceu en 1911 o Hospital Luterano de Onandjokwe, abriu tamén no seo do hospital en 1930 a primeira escola de enfermeiras no territorio que hoxe é Namibia. A moitas mulleres ovambo que naceron nese hospital as súas nais puxéronlle o nome Selma como recoñecemento do labor da doutora.
Interxección
A interxección é un vocábulo que expresa algunha impresión súbita e capacitado para funcionar coma unha oración ou mesmo coma un enunciado. O repertorio de interxeccións é relativamente amplo:
Orixe
A súa orixe pode ser onomatopeica ou apelativa (ho ou hom > apócope de home, ne > apócope de nena, vaites > procedente da aglutinación de vai, o pronome persoal te e -s).
Mochi
miniatura|Pasta de arroz Kirimochi ou Kakumochi miniatura|Pasteliños de arroz Marumochi miniatura|Amasado do mochi nun usu tradicional
Interxección
Orixe
Non se debe confundir a interxección cunha secuencia exclamativa como "O demo te leve!", pois esta última é divisible sintacticamente.
Exemplos
(As seguintes ligazóns levan ó Galizionario)
Mochi
Nesta época, moitas empresas fechan as súas portas a partir do día 28 ou 29 de decembro, acompañando o costume xaponés de celebrar o Aninovo en clima de festa polo menos até o terceiro día do novo ano.
Mochitsuki
O mochitsuki é un festival que conta coa participación popular desde a recadación de fondos, pasando pola organización e realización do cerimonial, no que a xente se turna para esmagar o mochi.
Aínda que o mochitsuki non sexa necesariamente unha celebración relixiosa, gran parte das familias xaponesas celebra a pasaxe do ano ofrendando mochi a deidades nos seus oratorios domésticos, motivo polo que atopamos electrodomésticos que fan mochi até mesmo fóra do Xapón. Microondas e panificadoras domésticas tamén fan ás veces de "mochiceiro" aproveitándose para cocer a vapor e amasar o mochi.
Confeitaría
Diferentes tipos de wagashi (doces tradicionais xaponeses) fanse con mochi. Por exemplo, o daifuku é un mochi suave e redondo cun recheo de anko doce. O ichigo daifuku e un doce recheo cun amorodo enteiro.
O kusa mochi é unha variedade verde de mochi consabor de yomogi. Cando o daifuku se fai con kusa mochi, chámase de yomoji daifuku.
Xeados
No Xapón e nos EUA elabóranse xeados de mochi. As boliñas de xeado envólvense en mochi e véndense en diferentes sabores (chocolate, manga, té verde, café, vainilla e amorodo). En Galicia xa se atopan coma sobremesas dalgúns restaurantes. Xa se atopan en supermercados, como no Mercadona.
Sopas
Oshiruko ou ozenzai é unha sopa doce de feixón azuki con cachos de mochi. Os xaponeses acostuman tomar esta sopa no inverno para se aqueceren.
O chikara udon (macarrón da forza) é un prato que consiste en macarrón udon en sopa con mochi torrado por riba.
Especialidades do Aninovo
Kagami mochi é un arranxo de mochi “en espello” que despois de pasado o Aninovo pártese e cómese seguindo un ritual chamado Kagami biraki (abertura do espello).
A sopa zoni é unha sopa que contén pasta de arroz. O zoni é un prato que tamén se come no día de Aninovo. Alén do mochi, o zoni contén outros ingredientes como o vexetal xaponés mitsuba, a cenoura e o kamaboko vermello e branco.
Kinako mochi é outro mochi que tamén se prepara para o Aninovo para dar sorte. O modo de preparar o mochi inclúe: torrar o mochi sobre o lume ou nunha grella, despois mergullalo nunha mestura de mollo de soia, azucre e auga, e por fin pasar en kinako (farelo de soia).
Arnados, Razo, Carballo
Arnados é un lugar da parroquia de Razo no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 323 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 154 homes e 169 mulleres.
Partido Social Nacionalista Sirio
O Partido Social Nacionalista Sirio (PSNS) (en árabe: الحزب السوري القومي الاجتماعي ) Ao-Ḥizb Ao-Sūrī Ao-Qawmī Ao-'Iŷtimāʿī, tamén coñecido polas súas siglas en inglés SSNP) é un partido político laicista e nacionalista sirio que busca a formación da Gran Siria, que comprende, aproximadamente, os actuais Estados de Siria, Líbano, Xordania, Israel e os Territorios Palestinos. En Siria é o segundo partido político máis importante e con máis militantes. No Líbano forma parte da Alianza do 8 de marzo, onde tamén se atopa Hezbollah.
Emblema
miniatura|200x200px|Bandeira do Partido Social Nacionalista Sirio. O emblema do partido foi deseñado por un estudante da Universidade Americana de Beirut durante a etapa clandestina do partido, antes de que as actividades do partido fosen descubertas polas autoridades francesas. É unha combinación da media lúa islámica e a cruz cristiá, formando un ciclón (árabe: زوبعة, zawbaʿa) con catro brazos, cada un dos cales representa un do catro principios do partido: liberdade, deber, disciplina e poder.
A bandeira é un fondo negro, que representa os días de dominación baixo o Imperio Otomán. No seu centro aparece un círculo branco, e dentro del o ciclón vermello, que representa o sangue dos mártires pola liberdade, xa fosen musulmáns ou cristiáns, liberando o país da dominación.
Vázquez Fernández
Os apelidos Vázquez Fernández poden referirse a:
Alianza Progresista de Socialistas e Demócratas
A Alianza Progresista de Socialistas e Demócratas ou S&D é o grupo europarlamentario socialdemócrata do Parlamento Europeo. Ao longo da historia sempre foi un dos dous grupos maioritarios da Eurocámara. A maior parte dos seus eurodeputados pertencen a formacións que son, á súa vez, membros do Partido Socialista Europeo.
Historia
Ao longo da historia o grupo parlamentario foi mudando o seu nome. Dese primeiro Grupo dos Socialistas pasouse a Grupo Socialista coa creación do Parlamento Europeo en 1958, denominación que conservou ata 1993, cando mudou a Grupo do Partido dos Socialistas Europeos. Regresou a Grupo Socialista en 2004 e finalmente pasou a ser Alianza Progresista de Socialistas e Demócratas en 2009. Moitos dos eurodeputados do S&D son tamén membros de partidos que pertencen ao Partido Socialista Europeo, pero non todos. Tamén existen outras formacións socialdemócratas que, sen pertenceren ao PSE, achegan os seus parlamentarios ao S&D.
Dende que hai eleccións directas ao Parlamento Europeo, o S&D, e as súas denominacións anteriores, foron o grupo maioritario durante a maior parte do tempo. Así foi entre 1979 e 1999 onde foi medrando progresivamente do 27,6%, ao 29,9%, ao 34,7% e ao 34,9% dos parlamentarios en cada unha das eleccións sucesivas. Pero nas eleccións ao Parlamento Europeo de 1999 produciuse o primeiro gran retroceso, ao descer ao 28,8% dos escanos e, o que é máis importante, pasar a ser segunda forza. Esa baixa progresiva mantívose durante dous lustros máis, ao caer ao 28,3% e 25% respectivamente nos comicios de 2004 e de 2009.