cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Unidade central de procesamento
Características
A forma e de deseño das UCP variaron drasticamente ao longo dos anos pero as características básicas do funcionamento non o fixeron tanto. As antigas UCP eran montadas en computadores dun só propósito (por exemplo unha máquina expendedora de bebidas) isto facía que había que deseñar unha UCP específica para cada tipo de tarefa encarecendo moito o custo, máis adiante conseguiríase fabricar UCPs preparadas para executar máis dun programa sendo o primeiro paso para chegar ao que hoxe coñecemos como ordenador persoal (PC). Coa expansión dos transistores CMOS e o uso dos circuítos integrados chegou a estandarización na fabricación das UCP. Así, o circuíto integrado permitiu ir aumentando a complexidade dos microprocesadores continuamente (seguindo a lei de Moore) ata conseguir deseñalos en pequenos espazos de só uns milímetros. A miniaturización e estandarización das UCPs incrementou a presenza de dispositivos dixitais na vida moderna lonxe das limitadas aplicacións das primeiras UCP. Os microprocesadores modernos aparecen en case calquera dispositivo, desde automóbiles a computadores pasando por teléfonos móbiles, reprodutores de música portátiles ou xoguetes para os nenos por exemplo.
Rendemento
miniatura|200px|Procesador de dobre núcleo [[AMD Athlon X2 6400+]] O rendemento ou velocidade dunha CPU depende entre outros factores da frecuencia do reloxo e das instrucións por reloxo (IPC), que no seu conxunto determinan as instrucións por segundo (IPS) que pode executar a CPU. Debido a diversos factores que poden alterar a frecuencia de execución de instrucións, existen varias probas estandarizadas, chamadas benchmarks, que usan aplicacións de ampla difusión para medir e comparar o rendemento efectivo das CPU.
A mellora no rendemento dos procesadores acádase habitualmente empregando procesadores multinúcleo, que esencialmente xuntan dous ou máis procesadores individuais (núcleos) nun só circuíto integrado. Idealmente, un procesador de dobre núcleo debería ser o dobre de rápido que un dun só núcleo, pero na práctica a mellora no rendemento é menor, do rango do 50%, debido a algoritmos imperfectos e limitacións na posta en funcionamento.
1336
Mortes
Historia ano a ano
Vulcano (deus)
Vulcano era o deus romano do lume, ademais de patrón dos oficios relacionados cos fornos na relixión da Antiga Roma.
A dirección do seu culto correspondía ao Flamen Vulcanalis e a súa festividade era o 23 de agosto, data en que se celebraban os Vulcanalia. O seu templo principal en Roma era o Volcanal, situado no Foro Romano. Tamén foi particularmente relevante o seu culto na cidade de Ostia.
Co tempo, Vulcano sufriu un proceso de identificación co deu grego Hefesto ata que, no período clásico, asimilou as súas características. Por este motivo, a súa xenealoxía na tradición latina é complicada. Segundo as diferentes versións do mito, foi considerado pai de Céculo, Caco, Servio Tulio, Xúpiter e Perifetes; fillo de Xuno e de Xúpiter; e amante da escrava Ocresia e das deusas Maia, Maiesta, Fortuna e Feronia.
Foi lanzado aos mares debido á vergoña da súa nai pola súa deformidade; porén, foi recollido por Tetis e Eurínome, fillos de Océano. Noutras versións, a súa fealdade era tal mesmo de bebé, que Xúpiter o lanzaría do monte Olimpo abaixo. A ese feito deberíase a súa deformidade, pois Vulcano era coxo.
A súa figura era representada como un ferreiro. Era quen forxaba os raios, atributo de Xúpiter. Este deus, o máis feo de todos, era o marido de Venus, a deusa da beleza e do amor, que lle era tremendamente infiel.
Ademais de forxar armas para heroes, Vulcano tamén preparou unha rede con que montou a cama onde Venus e Marte mantiñan unha relación adúltero. Deste xeito o deus ferreiro conseguiu demostrar a infidelidade da súa esposa, que non obstante foi perdoada por Xúpiter.
Escudo do Sudán do Sur
O deseño do escudo de armas foi aprobado polo Consello do Goberno Autónomo do Sudán do Sur en abril de 2011.
Dolores García Giménez
Dolores García Giménez, tamén coñecida como Dolores García Dorgambide, nada en Vilagarcía de Arousa en 1956, é unha política socialista que foi alcaldesa de Vilagarcía de Arousa.
Traxectoria
Filla de Benito García Dorgambide, é avogada e foi funcionaria da Xunta de Galicia, ocupando o cargo de xefa de servizo de Xestión Económica do Sergas.
Logo da dimisión de Enrique León Calviño, alcalde electo de Vilagarcía de Arousa, o 9 de xullo de 2007, a causa da incompatibilidade da súa elección, Dolores García foi elixida alcaldesa da cidade o 12 de xullo, a primeira da súa historia, co apoio dos concelleiros socialistas e nacionalistas. En setembro de 2010, logo de tres anos como alcaldesa, anunciou que non se presentaría á reelección por motivos persoais.
Fototeca
Unha fototeca é unha organización encargada de adquirir, organizar, conservar e catalogar fotografías para a súa posterior difusión de cara ó usuario. Hai fototecas comerciais e non comerciais, e distínguense ámbalas dúas dos arquivos fotográficos polo tipo de usuario ou cliente. As actividades principais dunha fototeca son: selección e adquisición de fotografías, conservación e difusión destas.
Selección
A política de selección de fotografías baséase xeralmente nunha serie de criterios como poden ser:
Adquisición
Os métodos máis comúns son os de:
Conservación
As fotografías en papel, debido á sensibilidade deste á luz e ó calor poden estragarse. O habitual é conservar as fotografías en sobres ou cartafoles que as protexan do contorno o máximo posible
Pardines
O topónimo Pardines pode referirse a:
Kellan Lutz
Kellan Christopher Lutz, nado o 15 de marzo de 1985 en Dicksinson, Dacota do Norte, é un actor e modelo estadounidense. É coñecido por interpretar a Emmett Cullen na saga cinematográfica Twilight.
1337
Mortes
Historia ano a ano
The Elephant Man
The Elephant Man é un filme estadounidense dirixido por David Lynch que foi estreado en 1980. Está baseado na historia real de Joseph Merrick (chamado John Merrick no filme), un home severamente deformado do século XIX que viviu en Londres.
Sinopse
O doutor Frederick Treves descobre nun circo un home chamado John Merrick. Trátase dun cidadán británico coa cachola monstruosamente deformada, que vive nunha situación de aldraxes constantes e sufrimento ó ser exhibido diariamente como unha atracción de feira.
Os verbos galegos
Un verbo é unha palabra que nunha oración expresa unha acción ou a existencia ou o estado dos seres. En xeral, o verbo é a palabra máis importante dunha oración, de tal xeito que se di que non hai oración sen verbo. Así, os seguintes enunciados son moi claros pero non son oracións, porque non teñen verbo:
En troques, as seguintes son oracións porque están formadas, como mínimo, por un verbo:
De que está formado un verbo?
Toda forma verbal está formada por diversas partes: algunha fixa, chamada raíz ou lexema, e outras variables, chamadas terminacións ou morfemas: cant-abamos, cant-aría, cant-edes, cant-o...
O número
O número pode ser singular ou plural. Márcase trocando a terminación do verbo: canto/cantamos, cantas/cantades, canta/cantan.
A persoa
A persoa márcase cambiando algúns elementos da terminación verbal. Pode ser primeira persoa (canto/cantamos), segunda (cantas/cantades) ou terceira (canta/cantan).
O tempo
Basicamente pode ser presente, pasado (ou pretérito) e futuro; pero pode haber moitos matices, sobre todo no pasado: máis próximo, máis distante...
O modo
Cómpre ter en conta tamén algunhas formas non persoais (que non indican persoa ningunha) do verbo: o infinitivo, o xerundio e o participio.
Lires
O topónimo galego Lires pode referirse a:
Amais, como apelido pode referirse a:
Brick Mansions
Brick Mansions é un filme franco-canadense dirixido por Camille Delamarre que foi estreado no 2014. Está protagonizado por Paul Walker e David Belle. É un remake do filme francés de 2004 District 13.
Brick Mansions foi estreado o 25 de abril de 2014, cinco meses despois da morte de Paul Walker o 30 de novembro de 2013 e foi adicada a el nos créditos do comezo. Foi o derradeiro filme de Walker rodado con el na súa totalidade, xa que no momento da súa morte xa estaba a traballar noutro proxecto, o de Furious 7.
Barregallos, Carboentes, Rodeiro
Barregallos é un lugar da parroquia de Carboentes, no concello pontevedrés de Rodeiro, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 25 habitantes (14 homes e 11 mulleres), o que supón unha diminución de 25 habitantes con respecto ao ano 2000.
Motor de busca
Un motor de busca ou buscador é un sistema informático que procura arquivos almacenados en servidores web, un exemplo son os buscadores de internet (algúns buscan só na Web pero outros buscan ademais en News, Gopher, FTP etc.) cando lles pedimos información sobre algún tema. As procuras fanse con palabras clave ou con árbores xerárquicas por temas; o resultado da procura é unha listaxe de direccións Web nas que se mencionan temas relacionados coas palabras clave buscadas.
1338
Mortes
Historia ano a ano
Motor de busca
Clasificación
Pódense clasificar en dous:
Como operan en forma automática, os motores de busca conteñen xeralmente máis información que os directorios. Con todo, estes últimos tamén han de construírse a partir de procuras (non automatizadas) ou ben a partir de avisos dados polos creadores de páxinas (o cal pode ser moi limitativo).
Directorios
Unha tecnoloxía barata, amplamente utilizada por gran cantidade de scripts no mercado. Non se requiren moitos recursos de informática pero si máis soporte humano e mantemento.
Mixtos Buscador - Directorio
Alén de teren características de buscadores, presentan as webs rexistradas en catálogos sobre contidos, que á súa vez se dividen en subseccións.
Multibuscadores
Permite lanzar varias procuras en motores seleccionados respectando o formato orixinal dos buscadores.
FFA - Ligazóns gratuítas para todos
FFA, páxina de ligazóns de balde para todos, nos que calquera pode inscribir a súa páxina durante un tempo limitado nestes pequenos directorios. As ligazóns non son permanentes.
Buscadores de Portal
Buscadores específicos de sitio, aqueles que buscan información só no seu portal ou sitio web.
A vida moderna de Rocko
A vida moderna de Rocko (na versión orixinal Rocko's Modern Life) é unha serie de animación estadounidense creada por Joe Murray. O programa emitiuse durante catro tempadas entre 1993 e 1996 en Nickelodeon.
Estreouse en galego a través da TVG no espazo infantil e xuvenil Xabarín Club.
Personaxes
Voces da versión inglesa orixinal:
The Lamb Who Came for Dinner
The Lamb Who Came for Dinner é un álbum ilustrado por Joelle Dreidemy e escrito por Steve Smallman.
A cuberta anticípanos quen son os protagonistas (a ovelliña e o lobo) a través dunha ilustración na que se deixa entrever a posible historia do conto: “a ovelliña que ven cear” é probable que se acabe convertendo na propia cea, xa que o lobo parece ollar un libro de receitas para cociñar un estufado de ovella. Na contracuberta recóllese unha sinopse da historia e volven aparecer os dous protagonistas, esta vez máis agarimos. As gardas caracterízanse por un fondo de cores vermellas e a portada recolle o título acompañado da ilustración dunha mesa preparada para xantar.
Os textos son bastante extensos, empregan unha linguaxe da vida cotiá e enriquecen os diálogos con continuas onomatopeas, as cales distínguense por ter un tamaño de letra maior e estar en letra grosa. Tamén acostuman a aludir a situacións tenras, sobre todo a través da ovella bebé que aínda non sabe pronunciar ben, e valerse de expresións retranqueiras para crear situacións cómicas. Ademais, aparecen mesturados con ilustracións (a maioría a dobre páxina). Así mesmo, estas imaxes caracterízanse por ser divertidas, coloridas, tenras e, sobre todo, moi expresivas. As facianas de ambos protagonistas representan perfectamente os seus sentimentos e pensamentos. Estas ilustracións acompañan, reforzan e clarifican perfectamente o que se vai narrando.
Contido
O conto relata a historia dun solitario e famento lobo que está farto de comer sempre caldo de verduras. Inesperadamente, unha noite moi fría, peta na súa porta unha pequena ovella que se encontra perdida no nevado bosque. O lobo, moi astuto, convídaa a pasar a súa casa, pensando que estará deliciosa convertida en estufado. Antes de comezar a cociñala trata de asegurarse de que a súa futura cea atópese nas mellores condicións: coida de que non teña frío, fame, impo ou sono. Á par que lle ofrece todos os coidados, vaise encariñando da pequena ovella e cando se dá conta dos seus sentimentos pídelle que se vaia da súa casa porque el é “un lobo grande e malo” e se queda vaina comer. Ao cabo dun tempo o lobo comeza a imaxinarse a pequena ovella na escuridade do bosque perdida, conxelada, devorada por outro animal... e velozmente sae a buscala. Porén, non consegue atopala pero cando volta para a súa casa... encóntraa no medio do salón! A ovelliña non tiña outro sitio a onde ir e o lobo decide que se quede a vivir con el, xa que “non pode comerse a unha ovelliña que o necesita! Podería darlle ardor de estómago!”.
Potencialidades
É un libro que invita a dramatizar e teatralizar, xa que ao longo de toda a historia exprésanse numerosos estados de ánimo: tristeza (“¿Puedo entrar, Dobo?”), alegría (“Has vuelto!”), sorpresa (“¡Santo cielo!”)... Ademais, o seu carácter repetitivo e as continuas onomatopeas permiten que os nenos/as poidan participar e adiantarse á lectura.
Así mesmo, propicia a oportunidade traballar a intelixencia emocional cos máis pequenos. Ao igual que lle acontece ao lobo, son moitas as ocasións nas que rexeitamos o que sentimos porque non se encadra dentro do “normal”, por iso, sería interesante que os nenos/as se decaten da importancia de saber recoñecer, aceptar e expresar o que sentimos.
Sobre todo, convida a traballar o concepto de amizade, reflexionando que para que dúas persoas sexan amigas non é imprescindible ser iguais (tanto en gustos como fisicamente) o único requisito é quererse, coidarse, respectarse mutuamente, como fan estes dous animaliños.
O Couce Gordo, O Freixo, As Pontes de García Rodríguez
O Couce Gordo é un lugar da parroquia do Freixo no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume.
Castugares, Carboentes, Rodeiro
Castugares é un lugar da parroquia de Carboentes, no concello pontevedrés de Rodeiro, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 12 habitantes (7 homes e 5 mulleres), o que supón unha diminución de 10 habitantes con respecto ao ano 2000.
Alan J. Pakula
Alan Jay Pakula, nado en Nova York o 7 de abril de 1928 e finado en Melville (Nova York) o 19 de novembro de 1998 foi un director, guionista e produtor cinematográfico estadounidense.
Traxectoria
Pakula naceu no Bronk, de pais de orixe xudía polaca, Jeanette Goldstein e Paul Pakula. Comezou a súa carreira en Hollywood como axudante no departamento de animación en Warner Brothers. En 1957 levou a cabo a súa primeira produción para Paramount Pictures e en 1962 produciu To Kill a Mockingbird, que lle valeu unha candidatura ao Oscar ao mellor filme.
O seu primeiro filme como director foi The Sterile Cuckoo (1969), con Liza Minnelli. Nos seguintes anos logrou éxitos con filmes coma Klute, Tódolos homes do presidente ou Sophie's Choice.
Pakula faleceu en 1995 nun accidente de tráfico na Long Island Expressway: un condutor diante del golpeou un tubo metálico que atravesou o parabrisas de Pakula dándolle na cabeza e causando que saíse da estrada cara a un valo, falecendo instantaneamente.
Oxidorredución
300px|miniatura|dereita|[[Sodio e flúor enlazados ionicamente para formar fluoruro de sodio. O sodio perde o seu electrón externo e queda nunha configuración electrónica estable, e este electrón pasa ao átomo de flúor exotermicamente. Os ións con carga oposta atráense. O sodio é oxidado, e o flúor reducico.]]
Chámase oxidorredución ou reacción de oxidación-redución ou de redución-oxidación ou reacción redox a toda reacción química na cal os átomos cambien o seu estado de oxidación; en xeral, as reaccións redox implican a transferencia de electróns entre especies químicas.
O termo "oxidorredución" ou "redox" procede dos dous conceptos implicados na transferencia de electróns: redución e oxidación, que se poden explicar de maneira simple así: Aínda que as reaccións de oxidación están xeralmente asociadas coa formación de óxidos ao reaccionar con moléculas de oxíxeno, estes son só exemplos específicos dun concepto máis xeral de reaccións que implican xeralmente a transferencia de electróns.
As reaccións redox teñen varias semellanzas coa reaccións ácido-base. Igual que as reaccións ácido-base, as reaccións redox prodúcense á vez, é dicir, non pode haber unha reacción de oxidación sen que simultaneamente se produza unha reacción de redución. A oxidación por separado e a redución por separado denomínanse cada unha semirreacción, porque as dúas semirreaccións ocorren sempre xuntas para constiruíren a reacción completa redox. Cando se escriben semirreaccións, xeralmente inclúense a ganancia ou perda de electróns explicitamente para que queden equilibradas con respecto á carga eléctrica.
Os termos oxidante/redutor e oxidado/reducido ás veces orixinan confusión, polo que debe terse en conta o seguinte:
Etimoloxía
"Redox" é unha abreviación formada por "redución" e "oxidación".
A palabra oxidación orixinalmente implicaba unha reacción co oxíxeno para formar un óxido, xa que o dioxíxeno (O2 (g)) foi historicamente o primeiro axente oxidante recoñecido. Máis tarde, o significado do termo ampliouse para abranguer as substancias similares ao oxíxeno que realizaban reaccións químicas similares. Finalmente, o significado xeneralizaouse incluíndo todos os procesos que implicaban perda de electróns.
A palabra redución orixinalmente referíase á perda de peso que se producía despois de quentar un mineal metálico como un óxido metálico para extraer o metal. Noutras palabras, o mineral era "reducido" a metal. Antoine Lavoisier (1743-1794) demostrou que esa perda de peso debíase á perda de oxíxeno en forma de gas. Posteriormente, descubriuse que o átomo metálico gañaba electróns nese proceso. O significado de redución despois foi xeneralizado para incluír todos os procesos que implicaban ganancia de electróns. Malia que "redución" pode parecer antiintuitivo cando se fala dunha ganancia de electróns, axuda a pensar na redución como unha perda de oxíxeno, que era un dos seus significados históricos.
O electroquímico John Bockris utilizou as palabras electronación e deselectronación para describir os procesos de redución e oxidación, respectivamente, cando ocorren en eléctrodos. Estas palabras son análogas a protonación e desprotonación, pero non foron adoptadas apenas polos químicos.
Oxidantes
As substancias que teñen a capacidade de oxidar a outras substancias (facendo que perdan electróns) dise que son oxidantes ou oxidativas e denomínanse axentes oxidantes ou oxidantes. É dicir, o oxidante (axente oxidante) quita electróns doutra substancia, e dese modo el queda reducido. Como "acepta" electróns, o axente oxidante tamén se chama aceptor de electróns. O oxidante prototípico é o oxíxeno.
Os oxidantes son xeralmente substancias químicas que teñen elementos con altos estados de oxidación (por exemplo, peróxido de hidróxeno (H2O2), permanganato (MnO4-), trióxido de cromo (CrO3), dicromato (Cr2O72-), óxido de osmio (VIII) (OsO4), ou substancias cos elementos máis electronegativos (oxíxeno (O2), flúor (F2), cloro (Cl2), bromo (Br2]]), todos os cales poden gañar facilmente electróns extra oxidando outras substancias.
Redutores
As substancias que teñen a capacidade de reducir outras substancias (o que fai que esas substancias gañen electróns) dise que son redutoras ou redutivas e denomínanse axentes redutores ou redutores. O redutor (axente edutor) transfire electróns a outras substancias, e así el queda oxidado. Como "doa" electróns, o axente redutor denomínase tamén doante de electróns. Os doantes de electróns poden tamén formar complexos de transferencia de carga con aceptores de electróns.
Os redutores en química son moi diversos. Os metais elementais electropositivos, como o litio, sodio, magnesio, ferro, cinc, e aluminio, son bos axentes redutores. Estes metais doan ou ceden electróns doadamente. Os reactivos de transferencia de hidruros, como o NaBH4 e o LiAlH4, son amplamente usados en química orgánica, principalmente na redución de compostos de carbonilo a alcohois. Outro método de redución implica o uso de gas hidróxeno (H2) cun catalizador de paladio, platino, ou níquel. Estas reducións catalíticas utilízanse principalmente na redución de enlaces carbono-carbono dobres ou triplos.
Potenciais de redución
Cada semirreacción ten un potencial estándar de eléctrodo (E0cell), que é igual á diferenza de potencial (ou voltaxe) (E0cell) no equilibrio nas condicións estándar dunha cela electroquímica na cal a reacción do cátodo é a semirreacción considerada, e o ánodo é un eléctodo de hidróxeno estándar no que se oxida o hidróxeno: ½ H2 → H+ + e-.
O potencial de eléctrodo de cada semirreacción tamén se denomina potencial de redución E0red, ou potencial medido cando a semirreacción ten lugar nun cátodo. O potencial de redución é unha medida da tendencia de que o axente oxidante sexa reducido. O seu valor é cero para H+ + e− → ½ H2 por definición, positivo para axentes oxidantes máis fortes que o H+ (por exemplo, +2.866 V para o F2) e negativo para axentes oxidantes que son máis febles que o H+ (por exemplo, –0.763 V para o Zn2+).
Para unha reacción redox que teña lugar nunha cela, a diferenza de potencial é E0cela = E0cátodo – E0ánodo
Porén, o potencial da reacción no ánodo era ás veces expresado como potencial de oxidación, E0ox = – E0. O potencial de oxidación é unha medida da tendencia do axente redutor a ser oxidado, pero non representa o potencial físico nun eléctrodo. Con esta notación, a ecuación de voltaxe na cela escríbese cun signo máis (+) E0cell = E0cátodo + E0ox (ánodo)
Exemplos de reaccións redox
miniatura|300px|dereita|Ilustración dunha reacción redox. Un bo exemplo é a reacción entre o hidróxeno e o flúor, na cal o hidróxeno é oxidado e o flúor é reducido:
Esta reacción global pódese escribir como dúas semirreaccións:
A semirreacción de oxidación é:
e a semirreacción de redución é:
Analizar cada semirreacción por separado xeralmente fai máis claro o proceso químico global. Como non hai carga neta durante unha reacción redox, o número de electróns en exceso na reacción de oxidación debe igualar o número consumido pola reacción de redución (como se mostra arriba).
Os elementos, mesmo cando están én forma molecular, sempre teñen un estado de oxidación de cero. Na primeira semirreacción, o hidróxeno oxídase desde un estado de oxidación de cero a un estado de oxidación de +1. Na segunda semirreacción, o flúor redúcese desde un estado de oxidación de cero a un estado de −1.
Cando se suman as dúas semirreaccións os electróns cancélanse:
E os ións combínanse para formar fluoruro de hidróxeno:
A reacción global é:
Ris-Ras
Ris-Ras foi un semanario editado en Ribadavia en 1929.
Oxidorredución
Desprazamento de metais
miniatura|350px|Unha reacción redox é a forza que impulsa unha [[cela electroquímica como a cela galvánica ilustrada. A pila consta dun eléctrodo de cinc nunha solución de ZnSO4 conectado cun cable e un disco poroso a un eléctrodo de cobre nunha solución de CuSO4.]]
Neste tipo de reacción, un átomo metálico dun composto (ou en solución) é substituído por un átomo doutro metal. Por exemplo, o cobre deposítase cando o metal cinc se sitúa nunha solución de sulfato de cobre(II):
Ris-Ras
Historia e características
Subtitulado Periódico festivo semanal, apareceu en setembro de 1929. O seu director e propietario era Braulio Iglesias Lorenzo, e entre os redactores figuou Mario Canda. Semanario satírico-festivo de liña semellante a El Porvenir, contiña información humorística e notas de sociedade. Aparecía os xoves.
Oxidorredución
Desprazamento de metais
Zn(s)+ CuSO4(aq) → ZnSO4(aq) + Cu(s)
Ris-Ras
Historia e características
Apareceu unha segunda época setembro e decembro de 1934.
Oxidorredución
Desprazamento de metais
Na reacción anterior, o metal cinc despraza ao ión cobre(II) da solución de sulfato de cobre e así libera metal cobre libre.
A ecuación iónica para esta reacción é:
Escribindo as dúas semirreaccións, vese que o cinc se oxida:
E o cobre redúcese:
Corrosión e enferruxamento
miniatura|dereita|Os óxidos como o [[óxido de ferro(III) ou ferruxe, o cal consiste en óxido de ferro(III) hidratado Fe2O3·nH2O e óxido hidróxido de ferro(III) (FeO(OH), Fe(OH)3), fórmanse cando o oxíxeno se combina con outros elementos.]] miniatura|Ferro oxidado en cubos de [[pirita.]]
Reaccións redox na industria
A protección catódica é unha técnica usada no control da corrosión da superficie dun metal facendo que este sexa o cátodo dunha cela electroquímica. Un simple método de protección conecta o metal protexido a un "ánodo sacrificial" máis fácil de corroer, que actúa como ánodo. O metal sacrificial é o que se corroe en lugar do metal protexido. Unha aplicación da protección catódica é o aceiro galvanizado, no cal unha cuberta sacrificial de cinc sobre o aceiro protexe a este da oxidación.
A oxidación utilízase en moitas industrias como na produción de produtos de limpeza e de amoníaco oxidante para producir ácido nítrico, o cal se usa na maioría dos fertilizantes.
As reaccións redox son o fundamento das celas electroquímicas.
O proceso de galvanoplastia utiliza reaccións redox para cubrir obxectos cunha fina capa dun material, como nas pezas de automóbiles cromadas, xogo de cubertos prateados, e xoiaría cuberta con capas de ouro e prata.
A produción de discos compactos depende dunha reacción redox, que cobre o disco cunha fina capa de película metálica.
Reaccións redox en bioloxía
Arriba: ácido ascórbico (forma reducida da vitamina C) Abaixo: ácido deshidroascórbico (forma oxidada da vitamina C)
As reaccións redox están implicadas en moitos procesos biolóxicos importantes.
A respiración celular, por exemplo, é a oxidación de compostos orgánicos como a glicosa (C6H12O6) a CO2 e a redución de oxíxeno a auga. Faise por medio de numerosos pasos intermedios nos que se van orixinando compostos orgánicos cada vez máis oxidados. A ecuación global da respiración é:
O proceso da respiración celular depende de forma fundamental da redución do coencima NAD+ a NADH e da reacción inversa (a oxidación do NADH ao NAD+). Os coencimas recollen os electróns procedentes dos substrantos que se están oxidando, e despois poden volvelos a ceder. Na respiración actúa unha cadea de transporte de electróns na cal os transportadores sofren sucesivas oxidacións-reducións, de modo que un transportador da cadea é o aceptor de electróns do membro anterior da cadea, e o doante de electróns do membro seguinte da cadea. Os coencimas levan electróns á cadea procedentes dos substratos "respirados" (oxidados) e lévanos ata o aceptor final, que é o oxíxeno na respiración aerobia (ou outra substancia na respiración anaerobia). Durante a circulación de electróns créase un gradiente de protóns, o cal impulsa a síntese de ATP.
A fotosíntese tamén comprende reaccións redox, e na fase luminosa actúa unha cadea de transportadores de electróns e fórmase NADPH, que se utiliza para reducir o CO2. Globalmente os electróns circulan desde o H2O (doante de electróns) ao NADPH e despois ao CO2:
As reaccións de radicais libres son reaccións redox do sistema defensivo do organismo, que ocorren como parte do mantemento da homeostase, e serven para matar microorganismos. Nelas despréndese un electrón dunha molécula e despois vólvese a captar case instantaneamente. Os radicais libres son un tipo de moléculas redox e poden ser nocivas para o corpo humano se non rexeneran a molécula redox ou se unen a un antioxidante. Os radicais libres poden favorecer as mutacións nas células e os cancros.
O termo estado de oxidación utilízase a miúdo para describir o balance do GSH/GSSG, NAD+/NADH e NADP+/NADPH nun sistema biolóxico como unha célula ou órgano. O estado redox reflicte o equilibrio de varios conxuntos de metabolitos (por exemplo, lactato e piruvato, beta-hidroxibutirato, e acetoacetato), cuxa interconversión depende das súas proporcións. Un estado redox anormal pode orixinar varias situacións daniñas, como hipoxia, shock circulatorio, ou sepse. Os mecanismos redox tamén controlan varios procesos celulares. As proteínas redox e os seus xenes deben estar colocalizados para a regulación redox segundo a hipótese CoRR do funcionamento do ADN nas mitocondrias e cloroplastos.
Ciclos redox
Unha gran variedade de compostos aromáticos son reducidos encimaticamente para formar radicais libres que conteñen un ou varios electróns máis que os seus compostos parentais. En xeral, o doante de electróns é algún flavoencima e os seus coencimas. Unha vez formados, estes radicais libres aniónicos reducen moléculas de oxíxeno a superóxido, e rexeneran o composto parental. A reacción neta é a oxidación dos coencimas do flavoencima e a redución do oxíxeno molecular para formar superóxido. Este comportamento catalítico foi descrito como un ciclo fútil ou ciclo redox.
Exemplos de moléculas que inducen ciclos redox son os herbicidas paraquat e outros violóxenos e quinonas como a menadiona.
Reaccións redox en xeoloxía
miniatura|Mina de uranio preto de [[Moab, Utah|Moab, Utah. As bandas alternantes vermellas e branco verdosas de arenito corresponden a condicións oxidadas e reducidas na química redox das augas subterráneas.]]
En xeoloxía, as reaccións redox son importantes tanto para a formación de minerais coma para a mobilización de minerais, e tamén nalgúns medios sedimentarios.
Axuste de reaccións redox
Para describir a reacción electroquímica global dun proceso redox hai que equilibrar ou axustar os compoñentes das semirreaccións para a oxidación e a redución. En xeral, para reaccións en solución acuosa, isto implica engadir H+, OH−, H2O, e electróns (e−) para compensar os cambios na oxidación.
Medio ácido
Por exemplo, cando o manganeso(II) reacciona co bismutato de sodio:
A reacción está equilibrada axustando as dúas reaccións de semicela para que interveñan o mesmo número de electróns (multiplicando a reacción de oxidación polo número de electróns no paso da redución e viceversa):
Sumando estas dúas reaccións elimínanse os electróns e obtense a reacción axustada:
Medio básico
En medio básico, engádense ións OH− e auga ás semirreaccións para axustar a reacción global.
Por exemplo, na reacción entre o permanganato potásico e o sulfito sódico:
Axustando o número de electróns nas dúas reaccións de semicela obtense:
Sumando estas dúas reaccións de semicela obtemos a ecuación axustada:
Cefaclor
Cefaclor é un antibiótico beta-lactámico pertencente á segunda xeración de cefalosporinas.
Espectro de acción
Semellante a cefazolina, pero algo máis activo fronte a Enterobacteriáceas. Posúe actividade fronte a Staphylococcus, Streptococcus beta-hemolíticos, Streptococcus pneumoniae, Moraxella catarrhalis. As cepas de Streptococcus pneumoniae resistentes á penicilina poden ser resistentes a cefaclor. Algunhas especies de Haemophilus influenzae poden ser resistentes.
Dosificación
A dose habitual de cefaclor é de 500 ou 1000 miligramos cada 6 u 8 horas. A dose debe ser axustada en nenos e en insuficencia renal grave (filtrado menor de 10). Está catalogado como categoría B da FDA durante o embarazo.
Escola alemá de esgrima
miniatura|Loita con espadas longas recollido no Cod. I.6.2º.1 mandado recompilar por Paulus Hector Mair arredor de 1561, copiado dun manuscrito escrito por Hans Talhoffer entre 1446 e 1459 A escola alemá de esgrima (en alemán Deutsche Fechtschule) é o sistema histórico de combate ensinado no Sacro Imperio Romano Xermánico durante a Baixa Idade Media, o Renacemento e ata o comezo da Idade Moderna, nun período que abranque entre os século XIV ao XVII tal como se describe nos Fechtbücher ("manuais de combate") escritos durante ese tempo. Na época coñecíase como Kunst des Fechtens ("Arte da loita") e difería considerablemente da esgrima moderna. Desenvolvía principalmente técnicas para o uso da espada longa con dúas mans, aínda que tamén describía moitos outros tipos de combate, combate de a cabalo, loita corpo a corpo, loita con armas de hasta, con dagas, con messer con ou sen broquel, e con varas.
Fundamental na conformación da escola foron as ensinanzas do mestre de armas do século XIV Johannes Liechtenauer, o manuscrito coñecido como Ms. 3227a e datado en 1389 é o máis antigo que recolle as súas ensinanzas pero ao longo do XV e XVI viron a luz moitos outros tratados inspirados nas súas técnicas, o libro de Joachim Meyer "Gründtliche Beschreibung der Kunst des Fechtens" dado ao prelo en 1570 consideráse o manual máis completo seguindo a tradición de Liechtenauer, aínda que tamén achega moitas novidades. Desde o século XVII á escola alemá substituíuna a escola italiana de esgrima con estoque. A partir do século XIX co inicio dos movementos de reconstrución, iniciado por Alfred Hutton, da esgrima histórica a espada longa alemá converteuse nun dos seus focos máis senlleiros.
Historia
miniatura|Imaxe dun combate procedente do manuscrito coñecido como Royal Armouries Ms. I.33 primeiro documento que amosa técnicas de esgrima alemás é o coñecido como Royal Armouries Ms. I.33, escrito arredor de 1300. Pero foron as técnicas e ensinanzas de Johannes Liechtenauer as que conformaron o inicio do que se coñece como a escola alemá, deixando un bo número de discípulos que espallaron os seus métodos polo mundo xermánico, recolléndoas tamén por escrito en varios manuscritos, o máis antigo é o Ms. 3227a de 1389 que menciona tamén varios mestres que seguían as técnicas de Liechtenauer: Hanko Döbringer, Andres Jud, Jost von der Nyssen e Niklaus Preuss. Outros famosos discípulos foron Peter von Danzig, Sigmund Ringeck e Paulus Kal. No século XV xurdiu a Irmandade de San Marcos (Marxbrüder) que gozou dun monopolio case absoluto do ensino da esgrima no espazo xermano entre 1487 ata 1570, salientando a fins do século XV mestres como Johannes Lecküchner, Hans von Speyer, Peter Falkner e Hans Folz. No século XVI a tradición converteuse máis nun exercicio deportivo e menos nunha arte marcial designada para duelos xudiciais ou para a guerra, aínda así seguiu a utilizarse para a autodefensa e non chegou a converterse completamente nun combate deportivo, sería máis tarde a fins do século XVIII canda a utilización do termo 'Versportlichung' que describe esa mudanza dun sistema de combate para un sistema de artes marciais deportivas, caracterizado pola utilización de espadas pequenas.
A mediados do século XVI realizáronse as primeiras tentativas de preservación e reconstrución do que viña sendo a escola alemá, en especial grazas aos esforzos de Paulus Hector Mair. A fundación do Federfechter en Viena en 1570 insírese neste último período. A fase final da tradición vai do século XVI a principios do XVII, con mestres como Joachim Meyer e Jakob Sutor. No século XVII a esgrima con estoque da escola italiana convértese no referente, con figuras como Salvator Fabris', e a tradición alemá decaeu, considerándose algo vello e sen refinamento entre a nobreza da época barroca, e lentamente quedou arredada das escolas de esgrima da nobreza. O estoque tiña a vantaxe que se adaptaba ben á moda de vestir do seu tempo, mentres que as espadas longas eran grandes de máis para andar con elas e como constatou Jean Daniel L'Ange en "Deutliche und gründliche Erklärung der adelichen und ritterlichen freyen Fecht-Kunst" (1664) é máis fácil matar un home armado cunha pistola cá cun estoque a curtas distancias utilizando unha boa técnica que facelo cunha espada longa antes que o adversario faga o primeiro tiro. Non obstante, fóra da nobreza a escola alemá aínda seguía a ter certo predicamento, o derradeiro mestre coñecido en seguir a tradición alemá foi Theodori Verolini que en 1679 publicou o libro Der Kůnstliche Fechter baseado no de Joachim Meyers.
Intelixencia artificial
miniatura|250px|[[TOPIO, un robot humanoide, xogando ó tenis de mesa en Toquio no International Robot Exhibition (IREX) 2009.]] Defínese a intelixencia artificial (IA) como aquela intelixencia exhibida por artefactos creados por humanos (é dicir, artificial). A miúdo aplícase hipoteticamente aos computadores. O nome tamén se usa para se referir ao campo da investigación científica que intenta acercarse á creación de tales sistemas. Debido á multiplicidade de pais que tivo a intelixencia artificial, non hai un consenso para definir ese concepto, mais podemos dicir que a intelixencia artificial encárgase de modelar a intelixencia humana en sistemas computacionais.
Escola alemá de esgrima
Historia
Tamén hai pinturas de mediados do XVIII nas que se ve a tiradores usando longas espadas da época en escolas Marxbrüder e Federfechter, pero non hai certeza se son anacronismos ou esgrimistas da época que aínda seguían a tradición de Liechtenauer. En 1726, Gottfired Rudolf Pommer auf Bugenhagen menciona na súa obra "Sammlung von Merktwurdigkeiten" o uso de espadas longas no seu tempo en escolas Marxbrüder e Federfechter. Pero tamén é certo que moitos esgrimistas do XVIII vían as espadas longas como unha curiosidade e é probable que só se ensinase nunhas poucas escolas Marxbrüder e Federfechter e nalgunha escola teatral. Os últimos tiradores de espada longa deberon desaparecer coa disolución do Marxbrüder e Federfechter a fins do XVIII e principios do XIX.
Intelixencia artificial
Pode dicirse que a intelixencia artificial é unha das áreas máis fascinantes e con máis retos das ciencias da computación, na súa área de ciencias cognoscitivas. Naceu como mero estudo filosófico e razonístico da intelixencia humana, mesturada coa inquietude do home por imitar a natureza circundante (como voar e nadar), ata inclusive querer imitarse a si mesmo. En resumo, a intelixencia artificial procura imitar a intelixencia humana. Obviamente non o logrou aínda, ao menos non completamente.
Existen cinco puntos de vista principais sobre estes sistemas:
Escola alemá de esgrima
Difusión
A escola alemá practicouse ao longo de todo o Sacro Imperio Xermánico, pero tamén tivo difusión fóra; o mestre italiano Fiore di Liberi fai mención ao seu mestre alemán que fora estudante de Nicholai de Toblem." Sábese que en Francia, España e Inglaterra houbo mestres alemáns que ensinaron a súa arte. Mesmo Karl Ludwig Blum comenta que houbo mestres que deron leccións á nobreza no Gran Ducado de Moscova. Karl Wassmannsdorff escribiu que a escola alemá era moi popular en Europa, e mesmo en 1614 moitos mestres de armas baseaban os seus estilos de loita nesa tradición (por exemplo Joachim Meyer baseou o seu estilo de estoque nos principios de Lichtenauers), que estaba considerada a máis efectiva e eficiente.
Intelixencia artificial
Historia da intelixencia artificial
miniatura|Retrato de [[1930 de Alan Turing, considerado o pai da Intelixencia artificial.]] En 1937, o matemático inglés Alan Mathison Turing (1912-1953) publicou un artigo de bastante repercusión sobre os "Números Calculábeis", que pode considerarse a orixe oficial da informática teórica.
Escola alemá de esgrima
Disciplinas
miniatura|Á esquerda tirador na posición coñecida como pflug mentres o da dereita está na posición coñecida como ochs. Folla 1 do [[Cod. 44 A 8 (1452)]] Johannes Liechtenauer baseou o seu sistema de esgrima no uso da espada longa que requiría as dúas mans, usándoa para exemplificar varios principios xerais que tamén se aplicaban a outras disciplinas dentro da tradición. Ensinábase tamén a loita corpo a corpo (Ringen), así como a loita co messer e co caxato. Tamén formaban parte da formación a daga Degen (especialmente a daga rondel) e as armas hastadas. Outras dúas disciplinas ademais da Blossfechten tiñan que ver coa espada: esgrima con espada utilizando unha soa man e con broquel (ou un longo escudo no caso de combates xudiciais de acordo coa lei suaba), e a loita con armadura (Harnischfechten), reservada só á nobreza. thumb|Na folla 2. á esquerda o tirador está na posición coñecida como vom tag e o da dereita na alber
Intelixencia artificial
Historia da intelixencia artificial
Turing, neste artigo, presentou a Máquina de Turing, unha entidade matemática abstracta que formalizou o concepto de algoritmo e resultou ser a precursora das computadoras dixitais. Coa axuda da súa máquina, Turing puido demostrar que existen problemas irresolúbeis, dos que ningún computador será capaz de obter a súa solución, polo que a Alan Turing considérase o pai da teoría da computabilidade.
Escola alemá de esgrima
Disciplinas
A disciplina principal era a Blossfechten, a loita sen armadura utilizando unha espada longa. O sistema baseábase en cinco golpes denominados Meisterhäue (golpes do mestre) que eran golpes clave que tiñan como función manter a iniciativa ou romper a garda do opoñente, doce 'pezas mestras' ("hauptstücke") que categorizan os principais compoñentes da arte, e cinco palabras (fünf Wörter) relacionadas con conceptos de sincronización e vantaxe estratéxica:'antes', 'despois', 'feble', 'forte' e mentres que son o alicerce e centro de todo combate, a pé ou de a cabalo, con ou sen armadura. Os termos 'antes' (vor) mais 'despois' (nach) corresponden a accións ofensivas e defensivas. Así vor, un dita as accións do seu opoñente e así leva o control pola contra en nach, un responde ás decisións realizadas polo seu opoñente. Co sistema de Liechtenauer un combatente ha sempre procurar levar o control da loita, isto é estar en vor. Os termos 'forte' (stark) e 'feble' (swach) están en relación coa cantidade de forza que se aplica na bater das espadas. Aquí precísase contrarrestar a acción do opoñente cunha reacción complementaria; a fortaleza contrarréstase coa febleza e a febleza con fortaleza. 'mentres' (inde) refírese ao tempo que precisa o opoñente para realizar unha acción. No intre do contacto coa folla do opñente, un tirador experimentado usa o 'sentimento' (fühlen) para sentir inmediatamente a presión do opoñente para saber se ha utilizar a forza ou a febleza contral el e entón atacará usando o "vor" ou permanecerá á espera ata que o seu opoñente actúa, dependendo do que sente que é máis acertado. Cando o seu opoñente comeza a actuar, o tirador actúa "indes" (mentres) e volve ao "vor" antes que o seu opoñente remate a acción.
Intelixencia artificial
Historia da intelixencia artificial
Tamén se considera o pai da intelixencia artificial, pola súa famosa Proba de Turing, que permitiría comprobar se un programa de computador pode ser tan intelixente como un ser humano.
A historia da intelixencia artificial pasou por diversas situacións:
- A idea de algo parecido á intelixencia artificial existe desde hai millóns de anos. O primeiro home primitivo que tomou conciencia da súa propia existencia, e de que era capaz de pensar, seguramente se pregunta como funcionaria o seu pensamento e posteriormente chegaría á idea dun "creador superior". Polo tanto, a idea de que un ser intelixente cre a outro, a idea dun deseño virtual para a intelixencia, é tan remota como a toma de conciencia do ser humano. - Os xogos matemáticos antigos, como o da torres de hanoi (aprox 3000ac), demostran o interese na procura dun bucle resolutivo, unha IA capaz de gañar nos mínimos movementos posíbeis. miniatura|Tríodo de [[Lee De Forest|De Forest.]] - En 1903 Lee De Forest inventa o tríodo (tamén chamados bulbo ou válvula de baldeiro). Podería dicirse que a primeira gran máquina intelixente deseñada polo ser humano foi o computador ENIAC, composto por 18.000 válvulas de baldeiro, tendo en conta que o concepto de "intelixencia" é un termo subxectivo que depende da intelixencia e a tecnoloxía que teñamos nesa época. Un indíxena do amazonas no século 20 podería cualificar de intelixente un tocadiscos, cando en verdade non o é tanto.
- En 1937, o matemático inglés Alan Mathison Turing (1912-1953) publicou un artigo de bastante repercusión sobre os "Números Calculábeis", que pode considerarse a orixe oficial da Informática Teórica.
Neste artigo, introduciu a Máquina de Turing, unha entidade matemática abstracta que formalizou o concepto de algoritmo e resultou ser a precursora das computadoras dixitais. Con axuda da súa máquina, Turing puido demostrar que existen problemas irresolúbeis, dos que ningún computador será capaz de obter a súa solución, polo que a Alan Turing considérase o pai da teoría da computabilidade.
Moitos dos investigadores sobre IA sosteñen que "a intelixencia é un programa capaz de ser executado independentemente da máquina que o execute, computador ou cerebro".
Razoamento e resolución de problemas
Os primeiros investigadores desenvolveron algoritmos que imitaban o razoamento paso a paso que os humanos usan cando resolven enigmas ou fan deducións lóxicas. A finais da década de 1981-1990, a investigación da intelixencia artificial desenvolveran métodos para tratar con información incerta ou incompleta, empregando conceptos de probabilidade e economía.
Estes algoritmos demostraron ser insuficientes para resolver grandes problemas de razoamento porque experimentaron unha «explosión combinatoria»: volvéronse exponencialmente máis lentos a medida que os problemas crecían. Desta maneira, concluíuse que os seres humanos de cando en cando usan a dedución paso a paso que a investigación temperá da intelixencia artificial seguía; en cambio, resolven a maioría dos seus problemas utilizando xuízos rápidos e intuitivos.