cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Proteína de transporte
As proteínas carexadoras ou transportadoras (carrier proteins) son proteínas implicadas no movemento de ións, pequenas moléculas ou macromoléculas, como outra proteína, a través dunha membrana biolóxica. As proteínas carrexadoras son proteínas integrais de membrana; é dicir, están situadas dentro da membrana e esténdense nela dun lado ao outro, que transportan substancias. As proteínas poden axudar ao movemento de substancias por difusión facilitada (é dicir, transporte pasivo) ou por transporte activo. Estes mecanismos do movemento denomínanse transporte mediado por transportador. Cada proteína carexadora está deseñada para recoñecer só unha substancia ou un grupo de substancias moi similares. Os investigadores suxiren que as canles de potasio, calcio e sodio poden funcionar como sensores de oxíxeno en mamíferos e plantas, e teñen defectos correlacionados en proteínas carrexadoras específicas con enfermidades específicas. Unha proteína transportadora de membrana (ou simplemente transportador) é unha proteína de membrana que actúa como carrexador.
Unha proteína de transporte vesicular é unha proteína asociada a membrana ou transmembrana. Regula ou facilita o movemento de vesículas con contidos da célula.
Club Natación Arzúa
O Club Natación de Arzúa é un club galego fundado no ano 2004 na vila de Arzúa como resposta á inquietude de pais, nais e nadadores/as arzuáns xudxidos a raíz da construción dunha piscina climatizada municipal. Entre os nadadores máis coñecidos que saíron deste club están Óscar Pereiro e Carla Carrón. Nestes momentos o club atópase na segunda división da liga da Federación Galega de Natación, con varios nadadores/as de gran calidade a título individual.
Đorđe Simeunović
Đorđe Simeunović, nado o 26 de abril de 1995 en Kruševac, é un xogador profesional de baloncesto serbio. Cunha estatura de 2,01 metros xoga nas posicións de escolta e ala.
Frauta de Pan
A frauta de Pan é un antigo instrumento musical que ten cinco ou máis tubos de lonxitude, ás veces, circular. A frauta de pan foi un instrumento popular, e considérase o primeiro órgano de boca, antepasado tanto do órgano de tubos como da harmónica.
Đorđe Simeunović
Traxectoria profesional
O 17 de agosto de 2022, anunciouse a fichaxe de Simeunović por unha tempada polo Básquet Coruña da Liga LEB Ouro.
Piscina municipal de Santa Isabel
A piscina de Santa Isabel e unha piscina municipal que se atopa en Santiago de Compostela. Inaugurouse no ano 1988. Neste mesmo ano celebráronse na piscina coincidindo ca apertura tres competicións destacadas, en febreiro o Campeonato Galego de Invierno de Natación, o Torneo das 4 Nacións, (coa participación de España, Portugal, Grecia e Austria); e os días 14 e 15 de maio de 1988, a IV edición dos Campeonatos Interautonómicos de Natación. A piscina é cuberta e as súas dimensións son de 25 x 12 metros, tendo 8 rúas delimitadas.
Club Natación Ciudad de Santiago
O Club Deportivo Natación Ciudad de Santiago é un club deportivo galego con sede en Santiago de Compostela.
Historia
Fundouse o 15 de xullo de 2010, co fin de darlle á xuventude da comarca e cidade compostelá a posibildade de practicar a natación. O club ten sede na piscina de Santa Isabel.
Pirola (homónimos)
En lingua galega e portuguesa, pirola é un nome común e vulgar para o pene, órgano sexual masculino.
Pirola tamén pode referirse a:
Salterio dos Apalaches
O salterio dos Apalaches (en inglés: Appalachian dulcimer), tamén coñecido como o Salterio das Montañas Apalaches (en inglés: Mountain Dulcimer ), é un instrumento de corda con trastes da familia das cítolas e salterios usado na música popular estadounidense. Procede da rexión dos Montes Apalaches, da que deriva o seu nome. Fíxose moi coñecido na década de 2000 debido ao uso constante que a cantante e actriz Cyndi Lauper fixo deste instrumento.
Produción
A elaboración de salterios nos Apalaches adoita a ser feita por pequenas empresas familiares situadas no sur dos Estados Unidos e particularmente na rexión dos Montes Apalaches. O libro do luthier John Bailey ofrece instrucións para construír un salterio tradicional.
Fóra dos EEUU
No Brasil, Dulcimer Brasil fabrica o salterio tradicional dos Apalaches, a variante "corteo", o "braço duplo" e o "curvado", que se toca cun arco.
No Brasil, o Salterio Apalache é usado pola banda de grunge e rock alternativo A Primitiva Sociedade Romântica.
Autoarpa
Autoharpa ou autoarpa (en inglés: autoharp) é un instrumento musical da familia das cítaras. Ten unha serie de barras de acordes unidas aos amortecedores que, cando se preme, silenciarán as cordas que non formen parte do acorde desexado. Aínda que a palabra autoharp era orixinalmente unha marca rexistrada da compañía Oscar Schmidt, o termo veu coloquialmente a usarse para calquera sitar de man, independentemente do fabricante.
A autoarpa foi e segue sendo moi utilizada na música tradicional americana, como o antigo country dos Apalaches, o bluegrass e o folk. Tamén se utilizou no rock, como exemplo a banda The Beach Boys no álbum Today! en 1965.
Son relativamente fáciles de aprender a tocar como instrumento rítmico. Tamén son utilizados por instrumentistas máis comprometidos como instrumento melódico.
Rúa Xeneral Gutiérrez Mellado (Pontevedra)
A Rúa Xeneral Gutiérrez Mellado é unha rúa peonil da cidade de Pontevedra situada no primeiro ensanche da cidade. É unha das principais rúas de Pontevedra.
Orixe do nome
Desde 1996, a rúa está dedicada ao militar e político Manuel Gutiérrez Mellado polo seu relevante labor durante a transición española e coa finalidade de eliminar do rueiro da cidade nomes franquistas como o da súa anterior denominación, Xeneral Mola.
Historia
A orixe da rúa está no acordo adoptado polo concello de Pontevedra o 5 de xaneiro de 1896 para abrir unha nova rúa entre as rúas Marqués de Riestra e Michelena, a través da leira e xardíns de Alejandro Mon Landa. En 1900 expuxéronse ao público os terreos que se necesitaban para a rúa.
En 1925 anunciouse finalmente a apertura da nova rúa para unir as rúas Michelena e Marqués de Riestra e urbanizar un importante sector do centro da cidade. En 1926 pagáronse as expropiacións e o 25 de agosto dese mesmo ano empezaron as obras de apertura da vía.
As obras de finalización da nova rúa prorrogáronse máis do previsto por mor da necesaria derriba dun garaxe ao final da mesma, con fronte á rúa Marqués de Riestra. As últimas casas que quedaban nesa rúa e que impedían a apertura total da nova vía denominada prolongación da rúa de Fernández Villaverde xa se expropiaran e derrubáronse no mes de maio de 1927. A partir do mes de xuño dese ano empezou o valado e cerramento de soares na nova rúa por parte dos seus propietarios. A finais de 1929 a rúa atopábase aínda sen urbanizar e os barracóns do antigo garaxe ao final da rúa estaban aínda en pé.
Nos primeiros anos de existencia o novo vial foi coñecido como Rúa do Chanchullo por mor das negociacións ocultas que se levaron a cabo desde o inicio para conseguir a apertura do mesmo e porque a rúa non se abriu con arranxo ao proxecto aprobado polo concello. En maio de 1931 terminouse a explanación da nova vía e en 1935 os automóbiles xa circulaban normalmente por ela. A principios de xuño de 1936 o director xeral da compañía Telefónica anunciou a próxima construción na nova rúa dun edificio no número 5 con destino a Central Teléfonica, que se converteu na súa sede en Pontevedra e albergou as oficinas da empresa na cidade.
O 26 de xuño de 1937 outorgóuselle á rúa o nome do Xeneral Mola, falecido o día 3 dese mes nun accidente aéreo. Nese mesmo ano procedeuse á instalación da rede de sumidoiros e á condución de auga para favorecer a construción de edificios, que aínda non se iniciara. En 1938 efectuouse a pavimentación da rúa.
O 25 de abril de 1996 a corporación municipal pontevedresa decidiu cambiar o nome orixinal da rúa, pasando a denominarse rúa do Xeneral Gutiérrez Mellado, xeneral falecido catro meses antes.
En 2002 iniciouse unha profunda remodelación da rúa para convertela en peonil. As obras terminaron a principios de maio de 2003.
En abril de 2023, con motivo da demolición do edificio do número 3 para a construción dun novo inmoble para unha macrotenda de Zara, procedeuse ao tapiado da saída das galerías comerciais da Oliva. miniatura|A rúa de noite coas súas [[Palmeira de California|palmeiras de abano californianas.]]
Descrición
É unha rúa peonil de 140 metros de lonxitude, recta e chaira, en pleno centro de Pontevedra, que conecta o parque das Palmeiras co casco antigo da cidade. A súa anchura media é de 20 metros
Trátase dunha rúa céntrica do primeiro ensanche da cidade entre as rúas Marqués de Riestra e Michelena, no límite do centro histórico de Pontevedra.
Na rúa atópanse numerosos comercios e sucursais bancarias. O pavimento de lastros é en tons ocre e está enmarcado por bandas de granito aos lados para diferenciar os espazos exclusivamente peonís e o carril central, peonil e restrinxido ao tráfico de servizos e acceso a garaxes de residentes.
Carla Carrón
Carla Carrón Muiña, nada o 2 de xullo de 2005, é unha nadadora galega, especialista no estilo libre.
Traxectoria
Gañou unha medalla de bronce no Campeonato Mundial Junior de Natación de 2022, na proba de 800 m libre.
Radio Noroeste
Radio Noroeste foi unha cadea radiofónica galega existente entre 1983 e 1996.
Historia
Noroeste de Radiodifusión S.A. foi unha empresa que tivo como socios fundadores a Xerardo Rodríguez Rodríguez, Jesús Lorenzo, Juan Miguel Diz Guedes e Faro de Vigo S.A. Pretendía artellar unha rede privada de radio galega que emitise en galego e castelán con produción propia as 24 horas. Os estudios centrais estaban no número 22 da rúa Príncipe de Vigo e emitía en Lalín, Verín, Ponteareas, A Estrada e na ría de Vigo. O primeiro director foi Xerardo Rodríguez, sendo logo substituído por Javier Sánchez de Dios, Juan Carlos Goñi e Jesús Lorenzo.
A falta de concesións fixo inviable o obxectivo de articular unha cadea a nivel galego, polo que acadou un acordo con Cadena Ibérica para emitir parte da súa programación. Algúns programas senlleiros de Radio Noroeste foron: "Mediodía en punta", "La espuela", "A noite é nosa", "En liña... Paco Vedra", "Matinal Noroeste" ou "Club Noroeste".
Will Magnay
Will Scott Magnay, nado o 10 de xuño de 1998 en Brisbane, é un xogador australiano de baloncesto profesional.
Traxectoria profesional
O 2 de decembro de 2020, Magnay asinou un contrato cos New Orleans Pelicans e o seu afiliado na NBA G League, os Erie BayHawks. Debutou na NBA o 23 de marzo de 2021 contra os Los Angeles Lakers. O 12 de abril de 2021, os Pelicans cortaron a Magnay.
O 21 de febreiro de 2023, Magnay asinou ata final de tempada co Obradoiro CAB da Liga ACB.
Xenadio de Marsella
Xenadio (en latín Gennadius ) foi un presbítero de Marsella que viviu a finais do século V.
Traxectoria
Coñécese como autor dunha obra titulada De Viris Illustribus, cun centenar de biografías de escritores eclesiásticos que vai do 392 ao 495, continuación do tratado de Xerome de Estridón que leva o mesmo título. Todo o que se sabe del dío el mesmo, e incluíuno no colofón desta obra, que comeza: Ego Gennadius, Massiliae presbítero... Fala de que escribiu unha obra contra as herexías en oito libros, outra contra Nestorio en seis libros, contra Pelaxio en tres libros, un tratado sobre o milenarismo e sobre a Apocalipse de Xoán.
Morreu en 496. Escribiu outras obras que non se conservaron salvo a Epistola de Fide mea, tamén chamada Libellus de Ecclesiasticis Dogmatibus, que antes se atribuía a Agostiño de Hipona. Por unha lectura atenta das súas obras parece que, a pesar de ser considerado un defensor da ortodoxia, tivo unha tendencia ao semipelaxianismo.
Mal de altura
Adoita aparecer a partir de exposición á hipoxia e é máis frecuente en menores de cincuenta anos e en suxeitos que residen habitualmente a menos de 1000 metros de altitude.
A principal causa desta aflición é a hipoxia (falta de osíxeno no organismo). A presión atmosférica diminúe coa altura, o que afecta á biodisponibilidade do osíxeno, xa que os alvéolos pulmonares non son capaces de transportar a mesma cantidade de osíxeno ao sangue que ante unha situación de maior presión. Aínda que se sabe que a hipoxia é a causante do MAM, o mecanismo exacto polo que esta provócao aínda é descoñecido.
Causas
A cantidade de osíxeno dispoñible para soster a atención mental e psicolóxica diminúe conforme a altitude aumenta. A dispoñibilidade de osíxeno e nitróxeno, así como a súa densidade, van diminuíndo conforme aumenta a altitude.
A deshidratación debido a unha perda acelerada de auga en forma de vapor debido á altitude pode contribuír aos síntomas do mal de altura. A rapidez coa que se ascende, a altura inicial, a actividade física, así como a susceptibilidad individual son factores que contribúen a este malestar.
Síntomas do MAM
As manifestacións máis graves (e potencialmente letais) do mal agudo de montaña son a edema pulmonar de altitude e a edema cerebral de altitude.
Tratamento do MAM. Diagnóstico de Lago Louise
A efectos prácticos (na montaña, por encima dos 2500 m s. n. m.) a aparición de calquera dos síntomas anteriores que non poidan explicar por outras razóns debe considerarse como MAM e actuar en consecuencia: deixar de ascender e, se os síntomas non melloran, baixar, perder altitude canto antes polo menos até a cota onde non se presentaban síntomas.
O diagnóstico do MAM é clínico, isto é, baseado na apreciación xeral do estado do suxeito xa que non existe ningún síntoma que, por si só o identifíque inequivocamente. Xeralmente recórrese a táboas de síntomas, cada un deles con distinta puntuación. Se a suma total dos puntos obtidos supera determinado limiar considérase criterio diagnóstico de MAM, así como a gravidade deste.
De entre todas estas táboas a máis utilizada é a denominada escala do Lago Louise, que se divide nun cuestionario de autoevaluación (subxectivo) e unha valoración clínica (obxectiva). Tanto no cuestionario como na valoración clínica, o termo «grave» normalmente significa «incapacitante».
Prevención do MAM. Aclimatación
O estado de forma ou a preparación física, por excelentes que estes sexan, non preveñen o MAM en absoluto. Este pode producirse a cotas de tan só 2500 m de altitude e sábese que a susceptibilidade a padecelo é inversamente proporcional á idade do suxeito, probablemente debido á madurez do sistema nervioso. Tampouco se recomenda o emprego de fármacos para previr o MAM, senón adaptarse progresivamente á hipoxia de altitude mediante un proceso denominado aclimatación.
É moi importante ter en conta que, a pesar de seguir escrupulosamente un calendario de aclimatación, o MAM pode presentarse en calquera momento. Tamén é moi importante manterse perfectamente hidratado (beber polo menos de dous a tres litros de auga diarios) e unha dieta variada rica en froitas e vexetais.
Segundo a UIAA, a "regra de ouro" para previr problemas relacionados coa altitude é alcanzar novas cotas para durmir en chanzos diarios máximos de 500m a partir de 3000 m s. n. m., tomando un día de descanso sen nova cota para durmir cada 3 ou 4 días.
Capitán Nemo
O capitán Nemo (do latín nemo, ninguén ), comandante do submarino Nautilus, é o principal antagonista da novela de Jules Verne Vinte mil leguas baixo o mar e un dos personaxes de A illa misteriosa.miniatura| Ned Land á esquerda, o profesor Aronnax sentado e Conseil ao seu lado, a bordo do Nautilus. [[Gravado de 20000 leguas...]] miniatura| Gabinete do capitán Nemo na sala Nautilus do [[Aquarium Finisterrae.]] En Vinte mil leguas baixo o mar, Nemo, home culto e gran enxeñeiro, é un personaxe sombrío e misterioso que esconde a súa verdadeira identidade (xa que "nemo" significa ninguén en latín) Obsesionado por un misterio, que é desvelado até o final da novela, renunciou a vivir en sociedade e percorre os mares con afán de investigación científica (as exploracións do submarino Nautilus), de xustiza (axuda aos revolucionarios gregos na súa loita pola emancipación de Turquía), e de vinganza (dedicado ao afundimento de barcos que levan a bandeira de Inglaterra).
O personaxe foi traído de volta na serie de banda deseñada de Alan Moore The League of Extraordinary Gentlemen, e na súa adaptación cinematográfica.
Relación con Galiza
A lenda do Capitán Nemo e a súa conexión con Galiza perdura grazas á mestura de feitos históricos e ficción literaria. Varios medios galegos establecen ligazóns entre o misterioso capitán e o país galego. En particular, insinúase a posibilidade de que Verne puidese terse inspirado nunha persoa real da Coruña para o seu personaxe. Unha exposición no Aquarium Finisterrae coruñés destacou esta teoría, suxerindo que o camareiro local Santiago López puido ter compartido información con Verne sobre un capitán local que sabía moito sobre submarinos, posibelmente influenciando a creación do Capitán Nemo.
En 2004, Verne foi homenaxeado na ría de Vigo cunha estatua do capitán Nemo. A escultura está feita en bronce envellecido e só se poden observar os mergulladores coa marea baixa. A obra foi idealizada polo falecido Moncho Lastra e esculpida por Sergio Portela Campos, está situada entre a Illa de San Simón e a praia de Cesantes. miniatura|Nemo en [[Cesantes, Redondela|Cesantes, escultura na Ría de Vigo.]]
Lira italiana napoleónica
A lira italiana napoleónica foi, xunto co franco francés, a moeda oficial do Reino de Italia baixo o poder napoleónico, entre 1806 e 1814.
Contexto histórico-numismático
De xeito análogo ao caso de Francia, a moeda baseada no vello sistema diñeiro, o soldo e a libra —chamada lira en Italia— mantívose vixente ata o século XVIII. Co éxito da Revolución Francesa e o nacemento da I República, o 7 de outubro de 1793, intentouse introducir en Italia unha nova moeda decimal con base na republicana francesa, cunha unidade de 9 gramos de prata fina. Francia cambiou a súa moeda nacional o 7 de abril de 1795, pasando da libra tornesa ao franco francés, que quedou regulado definitivamente pola Lei do 7 de abril de 1803. O franco debía ser de 900 milésimas de prata e cuñaríanse tamén moedas de 20 francos de ouro, igualmente de 900 milésimas, cun peso teórico de 6,251612 g, creando así un sistema bimetálico cunha relación entre o ouro e a prata de 1:15,5.
En 1796, co inicio da Campaña de Italia dirixida por Napoleón Bonaparte, o nacemento das "repúblicas irmás" e a conquista de Italia, as moedas utilizadas na Península Itálica sufriron unha transformación. No Reino de Sardeña, substituído no período napoleónico pola República Subalpina, o escudo piemontés foi substituído polo franco e, mediante un decreto do 13 de marzo de 1801, ordenouse a emisión de moedas de 5 e de 20 francos desta república. A moeda de 5 francos seguía as prescricións establecidas en Francia en 1795, en tanto que a de 20 francos, cuñada en homenaxe da batalla de Marengo, se cuñou cuns parámetros de tamaño diferentes, que se oficializarían dous anos despois, mediante unha lei de 1803. Na República Lígur reorganizouse a moeda coa introdución dun novo sistema baseado na lira xenovesa; no Reino de Etruria a situación seguiu a ser confusa e arraigou a cuñaxe do florín do Gran Ducado de Toscana; finalmente, no Reino das Dúas Sicilias mantívose a piastra ata 1812, cando Joachim Murat introduciu a nova lira napolitana, copia fiel do franco francés e que se mantivo en circulación durante tres anos.
Moedas
Todas estas moedas foron deseñadas e gravadas polo escultor e medallista boloñés Luigi Manfredini (1771-1840), e da súa produción encargáronse as cecas de Boloña, Milán e Venecia.
Chantada Nova
Chantada Nova-Unidade Galeguista foi un partido político de ámbito local de Chantada, de tendencia de esquerda e nacionalista, que ostentou a alcaldía da vila entre 1991 e 1996.
Historia
Ao longo da lexislatura establecéronse conversacións co BNG, o cal perdera a súa representación en Chantada, para a súa integración. Neste contexto Chantada Nova participou na campaña do BNG das Eleccións ao Parlamento de Galicia de 1993. Porén as conversas non deron froitos e nas eleccións municipais de 1995 ambas as formacións volveron concorrer separadas. En dita convocatoria conseguiu se-la primeira forza política de Chantada, con 2352 votos, un 33,92 %, e 6 concelleiros, mentres que o BNG non recuperou a representación. Os independentes de Vázquez Yebra, que baixaron a 3 concelleiros, convertéronse no árbitro da situación sumando maioría absoluta tanto con Chantada Nova como co PPdeG, ambos empatados a 6 concelleiros. Finalmente, ante a falta de acordos, Taboada continuou á fronte da alcaldía como cabeza da lista máis votada, pasando a gobernar en minoría dado que nin os socialistas nin os independentes quixeron formar parte de novo do goberno. En xaneiro de 1996 o partido veuse desaloxado do goberno dado que o PPdeG e os independentes chegaron a un acordo, facendo alcalde ao candidato popular Manuel Lorenzo Varela Rodríguez. Durante o mandato de Chantada Nova destacou o contencioso do canon eléctrico do encoro de Belesar que se gañou á Deputación de Lugo, a creación de escolas deportivas, o remate do parque Eloísa Rivadulla ou a elaboración do proxecto do paseo fluvial.
Nesa lexislatura retomáronse as conversas para a integración da formación no BNG, frutificando esta finalmente en xuño de 1998. En setembro de 1998 Manuel Anxo Taboada foi elixido novo responsable local da formación en Chantada, producíndose unha progresiva integración dos membros de Chantada Nova do BNG. Desta forma, Taboada foi o candidato nas municipais de 1999 mantendo os 6 concelleiros de Chantada Nova, pero sen conseguir recupera-la alcaldía dado que o PPdeG logrou a maioría absoluta, unha vez integrados os independentes trala moción de censura de 1996.
Hans Sloane
Hans Sloane, nado en Killyleagh, reino de Irlanda, o 16 de abril de 1660 e finado en Chelsea, Gran Londres, Inglaterra, o 11 de xaneiro de 1753 foi un médico e naturalista irlandés, de orixe escocesa e británica. No 1727 sucedeu a Isaac Newton na presidencia da Royal Society, cargo que mantivo até o 1741.
Legou ao rei Xurxo II de Gran Bretaña a súa colección de plantas e outros artefactos (recollidos principalmente durante a súa viaxe a Madeira, Barbados, S. Kitts e Nevis e Xamaica), que constituíron o núcleo do que se converteu no Museo Británico de Londres. Tamén parece ser o inventor do chocolate quente e a praza de Sloane Square (Kensington e Chelsea) está dedicada a el.
Traxectoria
Naceu en Killyleagh, condado de Down, Irlanda do Norte, onde o seu pai dirixía a colonia de escoceses enviada á illa polo rei Xacobe VI de Escocia e I de Inglaterra. Dende moi novo amosou a súa paixón polo coleccionismo con especial atención a obxectos curiosos e insólitos. De maior, esta tendencia levouno a interesarse pola medicina e por iso trasladouse a Londres onde comezou a estudar botánica e farmacia. As súas notábeis coleccións foron importantes temas de estudo para o naturalista John Ray e para o gran químico e físico Robert Boyle.miniatura| [[Ilustración científica|Ilustración de aparellos á recensión do primeiro volume de A voyage to the islands Madera, Barbados, Nieves, S. Christophers and Jamaica (Unha viaxe ás illas Madeira, Barbados, S. Christophers e Nevis e Xamaica) publicado no Acta Eruditorum de 1710.|esquerda]]En 1683 Sloane emprendeu unha longa viaxe a Francia para continuar os seus estudos de medicina e botánica e onde se licenciou en 1684, onde coñeceu a algúns dos botánicos máis importantes da época, como Joseph Pitton de Tournefort e Pierre Magnol. Sloane quedou fascinado pola continua investigación destes dous botánicos de novas especies vexetais, e converteuno nun auténtico método de estudo. En 1685 volveu a Inglaterra, onde se converteu en membro da recentemente formada Royal Society, e así puido entrar en contacto co médico Thomas Sydenham, que o converteu no seu alumno. En 1687 converteuse en membro do Royal College of Physicians e aceptou unha oferta para acompañar ao barón Lansdowne na súa expedición a Xamaica, despois de publicar The Natural History of Jamaica en 1707. Antes de marchar Sloane recibiu tanto do seu amigo Ray como de Robert Boyle a tarefa de recoller o maior número de mostras de estudo posibles, e durante o traxecto de tres meses dedicouse ao estudo da fosforescencia da auga do mar (ardora) e dos hábitos migratorios das aves acuáticas. As publicacións de Sloane foron ilustradas polo pintor e naturalista Eleazar Albin.
Cova das Choias
O topónimo cova das Choias é o nome de varias cavidades naturais en Galicia. Debe o seu nome ao feito de aniñaren nelas choias. Pode referirse a:
Filamina
As filaminas son unha calse de proteínas que manteñen xuntos dous filamentos de actina formando grandes ángulos. As proteínas filaminas en mamíferos están constituída por un dominio de unión á actina no seu N-terminal que é seguido por 24 módulos de repeticións similares a inmunoglobulinas de aproximadamente 95 aminoácidos. Teñen dúas rexións bisagras, situadas entre as repeticións 15-16 e 23-24. A filamina é cortada nestas rexións bisagra para xerar fragmentos menores da proteína. A filamina ten dous sitios de unión á actina con enlace V entre eles, así que crea enlaces cruzados entre os filamentos de actina formando unha rede cos filamentos orientados entre si case en ángulos rectos.
Entre as proteínas filaminas están:
A sobreexpresión de FLNA detén a rexeneración de células de carcinoma de vexiga, ao inhibir o ciclo celular e inducir a apoptose das células do carcinoma de vexiga. A FLNA tamén reduce as capacidades de mobilidade e invasión das células de carcinoma de vexiga.
Ramón Legrande
Ramón Legrande Fuentes, nado en Santiago de Compostela o 20 de decembro de 1847 e finado prematuramente na mesma cidade o 27 de agosto de 1882, foi un pintor, debuxante e profesor galego.
Biografía
Nado en 1847 en Santiago de Compostela, na Exposición Rexional Galega celebrada na súa cidade natal en 1875 presentou, en tinta chinesa, un retrato de Pío IX e outro de frei Rafael de Vélez, arcebispo de Santiago; ao óleo Una Dolorosa e Una flor; á augaforte unha Alegoría de Galicia, e picado en papel cun cortaplumas o Retrato de D. Vicente Valderrama. Na Exposición de Pontevedra de 1880 figurou seu un Retrato de D. Antonio Romero Ortiz, ao lapis. Consagrado ao ensino do debuxo na Real Sociedad Económica de Amigos del País de Santiago e en varios colexios particulares, careceu de tempo para executar obras de grande empeño, agás unha que enviou á Escoa dantesca de Milán, pola que acadou una medalla de ouro.
Finou de diabetes aos 34 anos de idade, na súa cidade natal o 27 de agosto de 1882.
Pimelódidos
A dos pimelódidos (Pimelodidae) é unha familia de peixes actinopterixios da orde dos siluriformes.
Descrición
A familia foi descrita en 1835 polo naturalista, político e zoólogo francés Charles Lucien Bonaparte.
Xéneros
Na actualidade recoñécense na familia os seguintes xéneros:
Alfa-actinina-1
Función
As alfa-actininas pertencen á superfamilia de xenes da espectrina, que son un grupo diverso de proteínas citoesqueléticas, que inclúen as alfa e beta espectrinas e as distrofinas. A alfa-actinina-1 é unha proteína que establece enlaces cruzados coa F-actina. É unha proteína que intervén na formación de feixes de actina e pénsase que ancora a actina a diversas estruturas intracelulares. A alfa-actinina-1 é unha isoforma citoesquelética non muscular que se encontra ao longo de feixes de microfilamentos e unións de tipo adherente, onde está implicada na unión da actina ás membranas. En contraste, as isoformas esqueléticas, cardíacas e do músculo liso están localizadas no disco Z e corpos densos análogos, onde axudan ancorar os filamentos de actina miofibrilar.
Interaccións
A alfa-actinina-1 presenta interaccións con:
Francis Buchanan-Hamilton
Francis Buchanan-Hamilton, nado en Callander, Perthshire, Escocia o 15 de febreiro de 1762, e finado na Gran Bretaña o 15 de xuño de 1829, foi un médico, botánico e zoólogo escocés que viviu na India.
Traxectoria
Nacido como Francis Buchanan, era fillo de Elizabeth, que vivía na leira de Branziet; seu pai, Thomas, médico, chegou a Spittal e reclamou a xefatura do nome de Buchanan, e era dono dunha propiedade en Lenyi.
Francis Buchanan engadiu "Hamilton" ao seu apelido ao recibir a súa herdanza materna, aínda que non asumiu este nome até tres anos despois da súa retirada da India.
Hamilton estudou Medicina na Universidade de Edimburgo, onde acadou a título de Doutor. Despois de varias viaxes en navíos da mariña mercante a Asia, serviu no Servizo Médico Bengalí desde 1794 a 1815. Durante este tempo foi enviado a varias expedicións de investigaciónen á India e ao Nepal.
De 1803 a 1804 foi o ciruxián oficial do Gobernador Xeneral da India Lord Wellesley en Calcuta, onde incluso organizou un zoolóxico que foi o núcleo do actual "Calcutta Alipore Zoo". Sucedeuó a William Roxburgh no posto de superintendente do Xardín Botánico de Calcuta en 1814, pero tivo que volver á Gran Bretaña en 1815 debido ao seu mal estado de saúde, onde faleceu o 15 de xuño de 1829.
En 1822 publicou An account of the fishes found in the river Ganges and its branches (onde describiu a especie Pimelodus arius, hoxe Arius arius). En 1807 escribiu A Journey from Madras through the Countries of Mysore, Canara and Malabar e, en 1819, An Account of the Kingdom of Nepal.
Tamén recolectou e describiu numerosas novas especies de plantas da rexión.
Abreviaturas
Tamén aparece a súa abreviatura en equipos, como:
Niko Tinbergen
Nikolaas "Niko" Tinbergen, nado o 15 de abril de 1907 na Haia, Países Baixos, e finado o 21 de decembro de 1988 en Oxford, Inglaterra, foi un ornitólogo neerlandés.
En 1951 publicou The Study of Instinct, un libro moi influente sobre o comportamento animal.
En 1973 foi galardoado co Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina, xunto con Karl von Frisch e Konrad Lorenz, polo seu traballo sobre o comportamento animal. O seu irmán Jan Tinbergen foi galardoado co Premio Nobel de Ciencias Económicas en 1969.
O estudo do instinto
miniatura|352x352px| Figura 1. Modelo xerárquico de Tinbergen. Modificado de The Study of Instinct (O estudo do instinto, [[1951).]] En 1951 publicouse The Study of Instinct, de Tinbergen. Os ecoloxistas do comportamento e os biólogos evolucionistas aínda recoñecen a contribución que este libro fixo ao campo dos estudos da ciencia do comportamento. O Estudo do Instinto resume as ideas de Tinbergen sobre as respostas de comportamento innatas en animais e a adaptabilidade e os aspectos evolutivos destes comportamentos. Por comportamento enténdese o número total de movementos realizados polo animal intacto; O comportamento innato é aquel que non se modifica polo proceso de aprendizaxe. O tema principal do libro é o papel dos estímulos internos e externos no control da expresión do comportamento.
En particular, interesouse en explicar as condutas 'espontáneas': aquelas que se producían na súa forma completa a primeira vez que se realizaban e que parecían resistentes aos efectos da aprendizaxe. Explica como o comportamento pode considerarse como unha combinación destes patróns de comportamento espontáneos e unha serie de reaccións a estímulos específicos. O comportamento é unha reacción que, en certa medida, depende de estímulos externos, pero tamén é espontánea, xa que tamén depende de factores causais internos.
O seu modelo de como se provocan certas reaccións de comportamento baseouse no traballo de Konrad Lorenz. Lorenz postulou que para cada acto instintivo hai unha enerxía específica que se acumula nun reservorio do cerebro. Neste modelo, Lorenz imaxinaba un depósito cunha válvula cargada por resorte na súa base sobre a que podería actuar un estímulo apropiado, como un peso nunha báscula que tira contra un resorte e libera o depósito de enerxía, unha acción que provocaría a un animal para expresar o comportamento desexado.
Tinbergen engadiu complexidade a este modelo, un modelo que agora se coñece como modelo xerárquico de Tinbergen. Suxeriu que os impulsos motivacionais acumúlanse nos centros nerviosos do cerebro, que están controlados por bloques. Os bloques son eliminados por un mecanismo de liberación innato que permite que a enerxía flúa ao seguinte centro (cada centro contén un bloque que precisa ser removido) nunha fervenza até que se exprese o comportamento. O modelo de Tinbergen mostra varios niveis de complexidade e que os comportamentos relacionados están agrupados.
Un exemplo son os seus experimentos con abellas forradoras. Demostrou que as abellas mostran curiosidade polos modelos de flores en papel amarelo e azul e suxeriu que estes estímulos visuais provocaban a acumulación de enerxía nun centro específico. Con todo, as abellas raramente pousaban en flores modelo a menos que tamén se aplicase o cheiro axeitado. Neste caso, o estímulo químico do cheiro permitiu que se liberase o seguinte elo da cadea, animando á abella a pousar. O paso final foi que a abella inserise as pezas bucais na flor. Tinbergen imaxinaba isto como a conclusión do conxunto de reaccións para o comportamento de alimentación das abellas.
Bibliografía
Algunhas das publicacións de Tinbergen son:
Publicacións sobre Tinbergen e a súa obra:
Crates de Atenas (poeta)
Crates de Atenas (en grego antigo Κράτης) foi un poeta cómico grego da comedia antiga.
Traxectoria
Hai moita confusión sobre os títulos e obras de Crates. Suídas mestura dous autores co nome de Crates, e fai deles un só. Outros gramáticos din que escribiu sete ou oito comedias, pero os títulos que se lle poden atribuír son catorce:
1. de adscrición incerta.
Estes oito poderían ser obra súa:
O estilo e a linguaxe de Crates son sinxelos e elegantes, con poucas palabras eruditas e sen construcións elaboradas. Emprega unha peculiaridade métrica moi rara, xa que coloca un final en espondeo nun tetrámetro anapéstico.
Rúa Daniel de la Sota (Pontevedra)
A Rúa Daniel de la Sota é unha rúa céntrica da cidade de Pontevedra situada no primeiro ensanche da cidade. É unha das rúas máis coñecidas de Pontevedra.
Club Fluvial de Lugo
O Club Fluvial de Lugo é un club deportivo galego con base na cidade de Lugo, no que se practican deportes como o piragüismo, a natación ou o tríatlon. Atópase a uns 500 metros da Ponte Vella de Lugo e das Termas Romanas, por onde pasa o Camiño Primitivo. Desde o 2002, o entorno onde se atopa o C.Fluvial é Reserva da Biosfera e goza de especial protección. O club chegou a contar con máis de 22.000 beneficiarios, o que supón un cuarto da poboación da cidade de Lugo. No 2023 conta cuns 17 000 socios, o que fai que sexa unha das sociedades con máis socios de Galicia.
Historia
O club nace o 29 de setembro do ano 1935, cando se creou o Centro de Iniciativas y Turismo, aínda que non sería ate abril do ano 1957 cando adquiriría o nome actual. O piragüismo foi o primeiro deporte que se practicou no C. Fluvial, o que o converte no club galego máis antigo en practicalo e un dos tres máis antigos de España.
Rúa Daniel de la Sota (Pontevedra)
Historia
A rúa concibiuse como eixo directo para poder atravesar unha zona céntrica da cidade e unir as rúas de Benito Corbal na parte norte e Peregrina, García Camba e Andrés Muruais na parte sur. En setembro de 1955 a apertura da entón chamada rúa de prolongación de Cobián Roffignac achábase pendente do Consello do Banco de Crédito Local de España. A finais de 1956 empezaron as obras da rúa.
Tras o falecemento de Daniel de la Sota o 11 de febreiro de 1958, a corporación municipal de Pontevedra acordou o 28 de febreiro dese ano darlle o seu nome á rúa. A rúa foi inaugurada na tarde do domingo 7 de decembro de 1958 coa asistencia de numeroso público e representacións diversas, así como as autoridades.
A partir da súa apertura en 1958 a rúa converteuse nun punto neurálxico da cidade e nela instaláronse coñecidos comercios así como un destacado hotel e unha popular cafetería e discoteca. Xa en 1844 estableceuse na esquina da que sería un século despois a nova rúa Daniel de la Sota coa rúa Peregrina a imprenta Viñas, da que foron clientes Castelao e Gonzalo Torrente Ballester. Nos anos 1950 o local remodelouse e ampliouse para albergar unha librería e unha papelería. A librería Viñas pechou en outubro de 2004.
En 1965 inaugurouse na rúa Daniel de la Sota na esquina coa rúa Castelao o emblemático Hotel Rías Bajas, o máis antigo da cidade despois do Parador Nacional de Turismo Casa del Barón, aberto en 1955.
En 1969 abriu na rúa a popular xoguetería e tenda de artigos deportivos Chacón, que se trasladou desde a rúa Cobián Roffignac onde abrira as súas portas en 1961. A tenda trasladouse á rúa Frei Xoán de Navarrete en xaneiro de 2023.
En 1972 inaugurouse na esquina coa rúa de Benito Corbal a emblemática Cafetería Daniel. Era un gran local de dúas plantas e foi a máis moderna e popular dos anos 1970, 80 e 90 en Pontevedra. Pechou en febreiro de 1997. En 1981 abriu nun local anexo á cafetería a Discoteca Daniel, o club de lecer nocturno con máis soleira da cidade, que frecuentou o actual rei Filipe VI, cando era alumno da Escola Naval Militar. Despois da pandemia de COVID-19, a discoteca reabriu as súas portas co nome de Lelé de Noite.
Ao longo da súa historia a rúa foi un punto destacado do tráfico rodado da cidade ata que a metade sur foi peonalizada en 2001. En 2023 presentouse un proxecto para dotar á metade norte da rúa de plataforma única e reforzar así a súa prioridade peonil.
Descrición
É unha rúa peonil de 138 metros de lonxitude, recta e chaira, en pleno centro da cidade, que conecta a rúa de Benito Corbal coa rúa García Camba, a rúa Peregrina e a rúa Andrés Muruais. A súa anchura media é de 12 metros. Trátase dunha rúa céntrica do primeiro ensanche da cidade case no límite co centro histórico de Pontevedra.
É unha das rúas máis comerciais de Pontevedra. Na rúa atópase unha vintena de comercios, un hotel referente na cidade, unha sucursal bancaria e unha discoteca.
O pavimento de lastra da parte peonil da rúa é de tons rosados-avermellados delimitado por unha banda central de granito. No entroncamento coa rúa Benito Corbal o pavimento é puído de mosaicos e está disposto cun deseño de praza circular.
No tramo peonil da rúa atópanse diferentes árbores: 12 pereiras de Callery, 1 pereira común e 8 ameixeiras comúns.
Arius arius
miniatura|240px|Arius sp. á espera do seu procesamento. [[Iacarta]].
Arius arius é un peixe actinopterixio da orde dos siluriformes que é a especie tipo da familia dos aríidos e da subfamilia dos ariinos.
Descrición
A especie foi descrita en 1822 polo médico, botánico e zoólogo escocés Francis Buchanan-Hamilton,  baixo no nome de Pimelodus arius.
Sinónimos
Ademais de polo nome actuamente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Nota taxonómica
Hamilton describiuno en 1822, incluíndoo no xénero Pimelodus, da familia dos pimelódidos.
Hábitat e distribución
Arius arius é unha especie de augas mariñas e salobres tropicais, demersal e anfídromo.
A especie ten unha distribución indo-pacífica, encontrándose en zonas costeiras desde Paquistán até o sur da China (Hainan, Guangdong e Hong Kong, pasando pola India, Sri Lanka, até Bangladesh, Myanmar, Tailandia, Malaisia (peninsular) e o mar da China Meridional (Camboxa e Vietnam).
Características
Arius arius presenta un escudo liso na cabeza, na súa parte anterior, cunha serie de gránulos e rugosidades na parte posterior. A aleta adiposa presenta unha gran mancha negra. A aleta dorsal cun raio espiñento, cun filamento na súa punta. Con de 17 a 22 raios brandos na aleta anal. A liña lateral bifúrcase na base da aleta caudal. O pedúnculo caudal é moderadamente bifurcado. Presenta branquiespiñas na parte posterior de todos os arcos branquiais.
Bioloxía
É común en estuarios, ríos e lagos de agua salobre. Aliméntase principalmente de invertebrados.
Pesca
Captúrase principalmente con nasas, e trampas de estacas de bambú, e tamén con anzós en liñas.
Estado de conservación
Arius arius é unha especie xeneralizada sen que se coñecen grandes ameazas, polo que, polo de agora, a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) avalía o seu status como LC (depouco preocupante), aínda que pode ser necesario reavaliar esta especie unha vez que se dispoñan de datos empíricos para mostrar o efecto da pesca comercial na poboación mundial.
Mehmed Baždarević
Internacional coa selección de Iugoslavia, disputou con esta a Eurocopa de 1984. Trala disolución de Iugoslavia foi o primeiro capitán da selección de Bosnia e Hercegovina.
Željezničar
Nacido o 28 de setembro de 1960 en Višegrad, por aquel entón parte de Iugoslavia e actualmente en Bosnia e Hercegovina, comezou a súa carreira como futbolista no Željezničar en 1978. Militou no club de Saraxevo durante nove anos, disputando máis de 300 partidos.
Na tempada 1980/81, o Željezničar alcanzou a final da Copa de Iugoslava por primeira e única vez na súa historia. Baždarević marcou dous goles na final, pero a vitoria acabou sendo para o Velež Mostar por 3-2. Catro anos despois formou parte do equipo que chegou ás semifinais da Copa da UEFA de 1985 con Ivica Osim como adestrador.
Sochaux
En 1987 mudouse a Francia, onde fichou polo Sochaux, xunto co seu compatriota Faruk Hadžibegić. Militou outros nove anos no equipo francés, co que logrou o ascenso á Ligue 1 na súa primeira campaña. Disputou máis de 350 encontros co club de Montbéliard.
Últimos anos
En 1996 fichou polo Nîmes, onde xogou durante unha tempada antes de pechar a sa carreira no fútbol suízo, nas filas do Étoile Carouge, no que se retirou en 1998.
Selección nacional
Internacional con Iugoslavia dende as categorías inferiores, xogou nas seleccións júnior, olímpica e sub-21, e foi capitán da selección sub-20 que participou no Copa do Mundo sub-20 de 1979. Participou nos Xogos Olímpicos de 1984 nos Ánxeles, gañando a medalla de bronce.
En 1989 a FIFA sancionouno por un ano por cuspir ao árbitro turco Yusuf Namoğlu durante a disputa dun partido contra Noruega en Saraxevo válido para a clasificación para o Mundial de 1990. Por este motivo non puido participar no torneo mundial, no que o seu equipo acadou os cuartos de final.
Coa disolución de Iugoslavia, Baždarević comezou a xogar coa selección de Bosnia e Hercegovina en 1992. Con todo, o equipo non foi recoñecido pola FIFA ata 1995 en parte debido á guerra de Bosnia. Debutou oficialmente en setembro de 1996, nun partido de clasificación para o Mundial de 1998 contra Grecia, portando o brazalete de capitán. Xogou o seu segundo e último partido ese mesmo ano contra Croacia.
Inicios
Entre 1998 e 2003 traballou como segundo adestrador no Sochaux, primeiro con Jean Fernandez e logo con Guy Lacombe, ademais de dirixir os equipos filiais do club.
Istres
En 2003 converteuse no adestrador do Istres, da Ligue 2, co que conseguiu durante a súa primeira campaña o ascenso á Ligue 1. Este éxito supúxolle o premio ao mellor Adestrador do Ano da Ligue 2.
Étoile
O 16 de xullo de 2005 fíxose cargo do Étoile du Sahel tunisiano. Con este club acadou ese mesmo ano a final da Liga de Campións da CAF, na que perdeu por un global de 3-0 diante do Al Ahly adestrado polo portugués Manuel José.
No campionato doméstico, o equipo acabou subcampión de liga, despois de perder na derradeira xornada ante o USM Monastir, indo parar o título ás vitrinas do seu máximo rival, o Espérance de Tunis. Tras esta derrota, Baždarević foi despedido.
Al-Wakrah (1ª etapa)
Na tempada 2006/07 adestrou o Al-Wakrah de Qatar, rematando a liga na metade da táboa.
Grenoble
En decembro de 2007 chegou ao banco do Grenoble francés, por recomendación do seu mentor, Ivica Osim. Rexeitou ofertas do Le Mans e do Niza, da primeira división, para facerse do equipo de Isère na segunda división. Ao final da tempada 2007/08 o Grenoble de Baždarević logrou o ascenso á Ligue 1 por primeira vez na súa historia. Na seguinte campaña o equipo conseguiu comodamente a permanencia e chegou ás semifinais da Copa de Francia, caendo ante o Rennes.
Deixou o club en setembro de 2010 por motivos económicos.
Sochaux
O 10 de xuño de 2011 foi nomeado adestrador do Sochaux, club no que militara como xogador durante nove tempadas. Con todo, o 6 de marzo de 2012, despois de 8 meses no cargo, foi despedido debido aos malos resultados.
Al-Wakrah (2ª etapa)
Na tempada 2012/13 adestrou por segunda vez o Al-Wakrah, co que só puido ser noveno (de 12 equipos) na liga qatarí.
Bosnia e Hercegovina
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/20150331_2201_AUT_BIH_2601.jpg/200px-20150331_2201_AUT_BIH_2601.jpg|miniatura|301x301px| Baždarević dirixindo a [[Selección de fútbol de Bosnia e Hercegovina|Bosnia e Hercegovina nun partido amigable contra Austria o 31 de marzo de 2015.]] O 13 de decembro de 2014, Baždarević foi nomeado adestrador da selección de Bosnia e Hercegovina, sendo elixido por diante das outras opcións, entre as que estaban Milovan Rajevac, Vahid Halilhodžić,  Igor Štimac e Felix Magath. Sucedeu no cargo a Safet Sušić, que foi destituído pola N/FSBiH debido a unha serie de malos resultados na clasificación para a Eurocopa de 2016, con só dous puntos en catro partidos. A selección mellorou considerablemente con Baždarević no banco e conseguiu a clasificación para a repesca, pero nesta foi eliminada pola selección irlandesa cun marcador global de 3-1.
O seu contrato foi ampliado e en 2016 gañou a Copa Kirin despois de eliminar a Dinamarca nas semifinais e de vencer ao Xapón por 2-1 na final.
Deixou a selección bosníaca en decembro de 2017, despois de non ter conseguido a clasificación para o Mundial de 2018.