cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Galaxia
Galaxias ananas
Malia prominencia das grandes galaxias en espiral e elípticas, a maioría das galaxias presentes no Universo son galaxias ananas. Estas galaxias son relativamente pequenas en comparación con outras formacións, cun tamaño dunha centésima parte da Vía Láctea, e contendo tan só uns poucos miles de millóns de estrelas cada unha. As galaxias ananas ultra compactas foron descubertas a comezos do século XXI e teñen unha lonxitude de tan só 100 parsecs.
Moitas das galaxias ananas orbitan unha única galaxia maior. A Vía Láctea ten polo menos unha ducia destas galaxias satélite, aínda que as estimacións indican que en realidade hai varios centos máis de galaxias satélite da Vía Láctea aínda por descubrir. As galaxias ananas tamén se clasifican como elípticas, en espiral ou irregulares. Debido a que as ananas elípticas apenas presentan semellanzas coas grandes elípticas, a miúdo denomínanse galaxias ananas esferoides no seu lugar.
Un estudo de 27 galaxias veciñas da Vía Láctea indicou que en tódalas galaxias ananas a masa central é de aproximadamente 10 millóns de veces a masa solar, independentemente de se a galaxia posúe miles ou millóns de estrelas. Isto contribúe á hipótese de que as galaxias están formadas na súa maioría por materia escura, e que o tamaño mínimo destas indica a existencia dunha especie de materia escura morna non coalescente a pequena escala.
Galaxias en interacción
miniatura|As [[Galaxias Antennae, dúas galaxias en interacción.]] As interaccións entre galaxias son relativamente frecuentes e poden chegar a ter un papel importante na evolución das mesmas. A aproximación dunha galaxia a outra sen chegar a producir unha colisión pode provocar distorsións nas mesmas debido a interaccións de mareas, e pode causar un intercambio de gas e po entre elas. As colisións ocorren cando dúas galaxias pasan directamente a través unha da outra e posúen un momento relativo suficiente para non fusionarse. Polo xeral as estrelas das galaxias en interacción non coliden entre elas, pero os gases interestelares e o po cósmico de ámbalas dúas si interactúan, desencadeando en ocasións a formación de novas estrelas. Estas colisións poden distorsionar severamente a forma das galaxias, formando barras, aneis ou estruturas en forma de colas.
No caso das fusións galácticas, o momento relativo das dúas galaxias en interacción non é suficiente como para permitir que se atravesen a unha á outra. No seu lugar as dúas galaxias fusiónanse de forma gradual para formar unha única galaxia meirande. As fusións poden dar lugar a cambios significantes na morfoloxía en comparación coa das galaxias orixinais. Nos casos nos que unha das galaxias é moito maior ca outra, o resultado da fusión coñécese como "canibalismo". Neste tipo de situacións a galaxia maior mantense relativamente intacta trala fusión, mentres que a galaxia máis pequena ráchase en pedazos. A Vía Láctea atópase actualmente en proceso de canibalizar a galaxia anana elíptica Sagittarius e a galaxia anana Canis Major.
Galaxias de gromo estelar
miniatura|esquerda|240px|[[Messier 82, unha galaxia de gromo estelar.]] As estrelas fórmanse dentro das galaxias dende unha reserva de gas frío que forma nubes moleculares xigantes. As observacións dalgunhas galaxias amosaron que algunhas delas forman estrelas a un gran ritmo. Este tipo de galaxias coñécense como galaxias de gromo estelar (en inglés: starbust). No caso de prolongarse este elevado ritmo de formación, estas galaxias consumirían a súa reserva de gas nun período de tempo menor que a esperanza de vida das propias galaxias, polo que esta actividade de gromo estelar adoita durar só ao redor de dez millóns de anos, un período de tempo relativamente breve para unha galaxia. As galaxias de gromo estelar eran máis comúns nos comezos da historia do Universo, e estímase que actualmente contribúen nun 15% da produción total de estrelas.
As galaxias de gromo estelar caracterízanse por ter concentracións de po cósmico e gases, e pola aparición de estrelas de nova formación, incluíndo estrelas masivas que ionizan as nubes próximas a elas creando rexións H II. Estas estrelas masivas producen explosións de supernovas, que dan como resultado a expansión dos restos destas supernovas que interactúan cos gases que se atopan ao seu arredor. Isto comeza unha reacción en cadea de formación de estrelas que se estende a través de toda a rexión gasosa. A actividade de gromo estelar remata cando o gas dispoñible se dispersa ou se consome case por completo.
Os gromos estelares adoitan asociarse coas galaxias en interacción ou en proceso de fusión. O exemplo prototípico destas interaccións é a galaxia M82, que experimentou un encontro coa meirande M81. As galaxias irregulares tamén adoitan posuír rexións de actividade de gromo estelar.
Galaxias de núcleo activo
miniatura|250px|Emisión dun chorro de partículas dende o núcleo da galaxia [[M87.]] Unha porción das galaxias visibles clasifícanse como activas. Nestas galaxias unha parte significativa da emisión total de enerxía da galaxia procede dunha fonte diferente ás estrelas, po e os gases.
O modelo estándar para os núcleos de galaxias activas baséase nun disco de acreción que se forma ao redor dun burato negro supermasivo na rexión do núcleo. A radiación dun núcleo galáctico activo é a resultante da enerxía gravitacional da materia ao caer dende o disco ata o burato negro. Aproximadamente nun 10% destes obxectos prodúcense un par de chorros de enerxía diametralmente opostos que emiten partículas dende o núcleo a velocidades próximas a velocidade da luz. O mecanismo que produce estes chorros non se coñece con exactitude.
Blazars
Os blazars son galaxias activas con chorros relativistas que apuntan en dirección á Terra. Unha radiogalaxia emite frecuencias de radio dende estes chorros relativistas. Existe un modelo unificado para este tipo de galaxias activas que explica as súas diferenzas en base ao ángulo de visión do observador.
LINERs
As rexións de liñas de emisión nuclear de baixa ionización (LINERs polas súas siglas en inglés) teñen unha posible relación cos núcleos galácticos activos e cos gromos estelares. A emisión dende as galaxias de tipo LINER están dominadas por elementos de baixa ionización. Aproximadamente un terzo das galaxias próximas á Vía Láctea conteñen núcleos de tipo LINER.
Seyfert
As galaxias Seyfert son un dos dous grandes grupos de galaxias activas xunto aos quásares. Os núcleos destas galaxias son moi luminosos e emiten radiación electromagnética. Estas galaxias teñen un brillo superficial moi alto, e o seu espectro revela fortes liñas de emisión de alta ionización. Malia estas propiedades as súas galaxias anfitrioas son de doada detección, ao contrario que no caso dos quásares. As galaxias Seyfert suman ao redor dun 10% de tódalas galaxias coñecidas. Cando se observan baixo un espectro de luz visible, a maioría destas galaxias teñen unha aparencia semellante ás galaxias en espiral, pero cando se estudan baixo outras lonxitudes de onda pode apreciarse como a luminosidade dos seus núcleos é equivalente á luminosidade de galaxias enteiras do tamaño da Vía Láctea.
Quásares
miniatura|250px|Representación artística do [[quásar ULAS J1120+0641.]] Os quásares (do inglés quasi-stellar radio sources 'fontes de radio cuasiestelares') son os obxectos de núcleo galáctico activo máis distantes e de maior enerxía coñecidos. Os cuásars son extremadamente luminosos e foron identificados por primeira vez como fontes de enerxía electromagnética cun gran desprazamento cara ao vermello (redshift), incluíndo ondas de radio e luz visible, que inicialmente presentan máis semellanzas apreciables ás estrelas que ás galaxias. A súa luminosidade pode chegar a ser cen veces maior que a da Vía Láctea. A maioría dos quásares formáronse aproximadamente hai 12 000 millóns de anos, sendo a causa máis común desta formación as colisións entre galaxias.
Galaxias infravermellas luminosas
As galaxias infravermellas luminosas (LIRGs nas súas siglas en inglés) son galaxias con luminosidades superiores a. As LIRGs son máis abundantes que as galaxias de gromo estelar, as galaxias Seyfert e os quásares a luminosidades comparables. Estas galaxias emiten máis enerxía na lonxitude de onda infravermella que no resto de lonxitudes de ondas combinadas. As galaxias con luminosidades superiores a denomínanse "galaxias infravermellas ultraluminosas" (ULIRGs). Moitas das LIRGs e ULIRGs están sometidas a interaccións e disrupcións, e moitas delas xeran ao redor de 100 novas estrelas ao ano, o que contribúe ao seu gran nivel de luminosidade.
Formación
miniatura|250px|Impresión artística dunha galaxia nova acumulando material cósmico. Os modelos cosmolóxicos modernos dos primeiros tempos do Universo están baseados na teoría do Big Bang. Ao redor dos 300 000 anos despois deste evento, comezaron a formarse átomos de hidróxeno e helio nun evento chamado recombinación. Case todo o hidróxeno era neutro (non ionizado) e absorbía doadamente a luz, polo que aínda non se formaran estrelas nese momento. Como resultado disto, este período foi denominado "época escura". Foi a partir de flutuacións da densidade (ou irregularidades anisótropicas) nesta materia primordial como comezaron a aparecer estruturas maiores. Masas de materia bariónica comezaron a condensarse dentro dos halos de materia escura fría. Estas estruturas primordiais converteríanse finalmente nas galaxias que podemos ver na actualidade.
No ano 2006 atopáronse evidencias da aparición temperá das galaxias cando se descubriu que a galaxia IOK-1 tiña un desprazamento cara ao vermello pouco corrente de 6,96, correspondente a uns 750 millóns de anos despois do Big Bang, converténdoa na galaxia máis distante e primordial observable ata ese momento. Mentres que algúns científicos teñen afirmado que outros obxectos (como a galaxia Abell 1835 IR1916) teñen maiores desprazamentos cara ao vermello e polo tanto vense nunha etapa máis temperá da evolución do Universo, as estimacións de idade e composición de IOK-1 establecéronse de forma máis fiable. En decembro do ano 2012 un equipo de astrónomos informou que a galaxia UDFj-39546284 era a galaxia máis distante coñecida, cun valor de desviación cara ao vermello de 11,9. Estímase que esta galaxia xa existía uns 380 millóns de anos tras o Big Bang (hai uns 13 200 millóns de anos), e atópase a uns 13,42 mil millóns de anos luz de distancia da Terra. En maio de 2015 a galaxia EGS-zs8-1 era a máis distante e antiga coñecida, formada 670 millóns de anos tralo Big Bang. A luz procedente de EGS-zs8-1 tardou 13 000 millóns de anos en chegar á Terra, e atópase actualmente a 30 000 millóns de anos luz de distancia debido á expansión do Universo. A existencia deste tipo de protogalaxias suxire que a súa formación tivo lugar na chamada "época escura".
O proceso detallado polo cal se formaron as primeiras galaxias é unha das principais preguntas abertas da astrofísica. As teorías divídense en dúas categorías: de arriba cara abaixo e de abaixo cara arriba. Nas teorías de arriba cara abaixo, como por exemplo no modelo ELS, as protogalaxias formáronse nun colapso simultáneo a grande escala que durou ao redor de cen millóns de anos. Nas teorías de abaixo cara arriba, como por exemplo no modelo SZ, pequenas estruturas como os cúmulos globulares formáronse primeiro e despois unha serie deste tipo de corpos formaron por acreción unha galaxia meirande.
Unha vez que as protogalaxias comezaron a formarse e se contraeron, o primeiro halo de estrelas (chamadas estrelas de Poboación III) apareceu no seu interior. Estas estrelas estaban compostas case na súa totalidade por hidróxeno e helio, e podían ter sido masivas. Estas enormes estrelas consumiron rapidamente as súas reservas de combustible, converténdose en supernovas e liberando elementos pesados ao medio interestelar. Esta primeira xeración de estrelas re-ionizou o hidróxeno neutral que as rodeaba, creando burbullas de espazo en expansión a través das que a luz podía viaxar de forma doada.
En xuño de 2015 un equipo de astrónomos recadou evidencias da existencia de estrelas de Poboación III na galaxia Cosmos Redshift 7 a un valor de z = 6,60. Este tipo de estrelas existiron probablemente nos comezos do universo e poderían ter sido as que comezaron a produción de elementos químicos máis pesados có hidróxeno, necesarios para a formación posterior de planetas.
Evolución
Nos mil millóns de anos de formación dunha galaxia comezan a aparecer estruturas clave: cúmulos globulares, o burato negro central supermasivo, e un bulbo galáctico de estrelas de Poboación II pobres en metais. A creación dun burato negro supermasivo semella ter un papel fundamental regulando de xeito activo o crecemento das galaxias limitando a cantidade total de materia adicional engadida. Durante esta época temperá as galaxias sométense a unha gran formación de estrelas.
Durante os seguintes dous mil millóns de anos, a materia acumulada aséntase nun disco galáctico. Unha galaxia continuará absorbendo material procedente de nubes de alta velocidade e galaxias ananas ao longo de toda súa vida. Esta materia é principalmente hidróxeno e helio. O ciclo de nacemento e morte estelar aumenta lentamente a abundancia de elementos pesados, permitindo finalmente a formación de planetas.
A evolución das galaxias pode verse afectada de forma significativa por interaccións e colisións. As fusións de galaxias foron comúns durante a primeira época do universo, na que a meirande parte das galaxias tiñan unha morfoloxía peculiar. Tendo en conta as distancias existentes entre as estrelas, a gran maioría dos sistemas estelares pertencentes a galaxias en colisión non resultan afectados por esta interacción. Porén, a perda gravitacional do gas e po interestelar que forman os brazos en espiral produce unha longa serie de estrelas coñecidas como "colas de marea". Exemplos desas formacións poden verse en NGC 4676 ou nas Galaxias Antennae.
Como exemplo desta interacción, a Vía Láctea e a próxima galaxia de Andrómeda están movéndose a unha cara á outra a uns 130 km/s, e dependendo dos movementos laterais, poderían colidir dentro duns cinco ou seis mil millóns de anos. Aínda que a Vía Láctea nunca chocou con outra galaxia tan grande como a de Andrómeda antes, si hai evidencias de diversas colisións con galaxias ananas máis pequenas.
Estas interaccións a grande escala son pouco frecuentes, e a medida que pasa o tempo as fusións de dous sistemas do mesmo tamaño fanse menos comúns. As galaxias máis brillantes permaneceron practicamente sen cambios durante os últimos miles de millóns de anos, e a taxa neta de formación de estrelas probablemente chegou ao seu máximo hai dez mil millóns de anos.
Tendencias futuras
As galaxias en espiral como a Vía Láctea producen novas xeracións de estrelas cando teñen densas nubes moleculares de hidróxeno interestelar nos seus brazos. As galaxias elípticas están xa en gran parte desprovistas deste gas, e polo tanto apenas forman novas estrelas. A subministración de material para a formación de estrelas é finita, e unha vez que as estrelas converten as reservas dispoñibles de hidróxeno en elementos máis pesados, a formación de novas estrelas remata.
Agárdase que a actual era de formación de estrelas continúe durante uns cen mil millóns de anos, e despois a "era estelar" perderá forza duns dez billóns a uns cen billóns de anos, cando as estrelas máis pequenas e con máis vida do Universo, as diminutas ananas vermellas, comecen a esvaecerse. Ao final da era estelar, as galaxias estarán compostas de obxectos compactos: ananas marróns, ananas brancas arrefriando ou xa frías ("ananas negras"), estrelas de neutróns e buratos negros. Finalmente, como resultado da relaxación gravitacional, todas as estrelas ou ben caerán en buratos negros centrais supermasivos ou serán expulsadas cara ao espazo intergaláctico como resultado de colisións.
Estruturas a maior escala
miniatura|esquerda|400px|Vista panorámica da distribución das galaxias máis aló da [[Vía Láctea.]] Na maior escala posible o Universo está en continua expansión, o que resulta nun incremento na separación entre as galaxias individuais. As agrupacións entre galaxias superan esta expansión a escalas locais por medio da atracción gravitacional. Estas agrupacións formáronse nos comezos do Universo cando as diferentes masas de materia escura achegaron as súas respectivas galaxias entre elas e deron lugar a fusións e cúmulos a grande escala. Este proceso continuo de fusión, así como a afluencia de gas absorbido, quenta o medio intergaláctico dentro dun cúmulo ata temperaturas moi elevadas que poden acadar entre 30 e 100 megakelvins. Aproximadamente entre o 70 e o 80% da masa dun cúmulo é en forma de materia escura, con entre un 10 e un 30% consistente neste gas quente, e a pequena porcentaxe restante en forma de galaxias.
A maioría das galaxias están ligadas gravitacionalmente a unha serie doutras galaxias. Forman unha distribución xerárquica de tipo fractal de estruturas en cúmulo, sendo as asociacións máis pequenas grupos periódicos. Estes grupos son o tipo de cúmulo galáctico máis común e conteñen a maioría das galaxias e masas bariónicas do Universo. Para manter a unión gravitacional nestes grupos cada galaxia membro debe ter unha velocidade suficientemente baixa para previr que se escape. De non existir a suficiente enerxía cinética, o grupo pode evolucionar cara a un menor número de galaxias por medio de fusións.
Os cúmulos de galaxias compóñense de centos a miles de galaxias ligadas entre si pola gravidade. Estes cúmulos adoitan estar dominados por unha única galaxia elíptica xigante, coñecida como a "galaxia de cúmulo máis brillante", que tras un tempo destrúe as galaxias satélite por mor da forza de mareas e engade a masa destas á súa propia. Os supercúmulos conteñen decenas de miles de galaxias que se atopan en cúmulos, grupos, e en ocasións de forma individual. Na maior escala de supercúmulos as galaxias estrutúranse en forma de follas e filamentos que rodean amplas rexións baleiras. Por riba desta escala o Universo ten unha aparencia isotrópica e homoxénea en tódalas direccións.
A Vía Láctea forma parte da asociación denominada Grupo Local, un grupo de galaxias relativamente pequeno cun diámetro de aproximadamente un megaparsec. A Vía Láctea e a galaxia de Andrómeda son as dúas galaxias máis brillantes neste grupo, e a maioría das galaxias restantes son compañeiras ananas destas dúas. O Grupo Local forma parte dunha estrutura en forma de nube do supercúmulo de Virgo, unha grande e extensa estrutura de grupos e cúmulos que se atopa centrada no Cúmulo de Virgo. Así mesmo o Supercúmulo de Virgo forma parte do Complexo de Supercúmulos Pisces-Cetus, un filamento galáctico xigante.
Observación por lonxitude de onda múltiple
miniatura|250px|Imaxe ultravioleta da [[galaxia de Andrómeda. As rexións en azul conteñen estrelas novas supermasivas.]] O pico de radiación da maioría de estrelas atópase no espectro visible, polo que a súa observación foi unha compoñente principal da astronomía óptica dende os seus comezos. Esta parte do espectro tamén favorece a observación de rexións H II ionizadas e a distribucións dos brazos de po. O po presente no medio interestelar é opaco á luz visible. É máis transparente á luz infravermella remota, que permite observar as rexións interiores de nubes moleculares xigantes e núcleos galácticos con gran detalle. A luz infravermella tamén se pode empregar para observar galaxias distantes con desvío cara ao vermello que se formaron nos comezos da historia do Universo. O vapor de auga e dióxido de carbono absorben unha parte do espectro infravermello, polo que se deben empregar telescopios localizados a unha grande altitude ou no espazo para a astronomía infravermella.
O primeiro estudo non visual das galaxias, en particular das activas, fíxose empregando radiofrecuencias. A atmosfera da Terra resulta case transparente ás frecuencias de radio de entre 5 MHz e 30 GHz., e a ionosfera bloquea os sinais por debaixo deste rango. Téñense empregado grandes interferómetros de radio para cartografar os chorros emitidos dende os núcleos activos. Os radiotelescopios poden empregarse tamén para observar o hidróxeno neutral incluíndo potencialmente a materia non ionizada nos comezos do Universo que posteriormente formaría as galaxias.
Os telescopios ultravioletas e de raios X poden observar fenómenos galácticos de grande enerxía. Os lampos ultravioletas obsérvanse en ocasións cando unha estrela nunha galaxia distante se racha en anacos por mor das forzas de marea dun burato negro próximo a ela. A distribución de gas quente nos cúmulos galácticos pode cartografarse por medio da astronomía por raios X, e a existencia de buratos negros supermasivos nos núcleos das galaxias confirmouse empregando este método.
Ice Age: Continental Drift
Ice Age: Continental Drift é un filme de animación estadounidense dirixido por Steve Martino e Mike Thurmeier que foi estreado no 2012. Cuarto filme da saga Ice Age.
Sinopse
A tola persecución de Scrat da súa escorregadiza landra dende o comezo dos tempos, ten consecuencias que cambiarán o mundo: un cataclismo continental que desencadeará unha aventura para Manny, Diego e Sid. No medio destas axitacións, Sid atópase coa súa familia, que lle deixan ó coidado da avoa e a manda tropeza cunha estraña tropa de piratas que están decididos a impedirlles o seu regreso a casa.
Castelo de Montsoreau
O Castelo de Montsoreau é un palacio francés de estilo feudal e renacentista que se atopa ao longo do Loira, na comuna de Montsoreau, departamento de Maine e Loira, xunto á estrada que une Fontevraud-l'Abbaye a Candes-Saint-Martin. Inicialmente xogou o papel de fortaleza estratéxica, controlando o tráfico entre os ríos Chinon e Saumur.
Desde o ano 2016, o Castelo de Montsoreau acolle o Castelo de Montsoreau - Museo de Arte Contemporánea.
Historia
O nome de Montsoreau aparece por primeira vez nunha carta, datada en 1089, na forma do castrum de Monte Sorello. Foi entón propiedade de Guillaume de Montsoreau, vasalo dos condes de Anjou. En 1152 estivo rodeado por Henrique II de Inglaterra.
Foi Xoán de Chambes, conselleiro do Carlos VII, rei de Francia que construíu o actual castelo no século XV. O logis presenta unha fachada no Loira e outra no patio interior, onde se pode ver unha característica torre renacentista.
Alexandre Dumas fixo famoso o nome de Monsoreau (escrito sen t) na súa novela La Dame de Monsoreau, baseada nas escapadas amorosas dunha muller que ocupara o castelo durante o reinado de Henrique III. A historia puxo en marcha os amores descontentos de Diane de Méridor, o seu verdadeiro nome Françoise de Maridor, esposa de Charles de Chambes, conde de Monsoreau e o seu amante Louis de Bussy d'Amboise.
Arquitectura
Ata o final do século XIX, o castelo foi abandonado e en ruínas. En 1862 foi clasificado como monumento nacional, aínda que as fotos da época mostran un estado de abandono significativo, con portas e ventás rotas e terras mal mantidas. O antigo recinto do castelo foi inscrito como un monumento histórico por decreto do 6 de outubro de 1938, aínda que o castelo renacentista xa fora listado en 1862. Os restos da capela foron inscritos o 3 de decembro de 1930. O Palais de la Sénéchaussée no antigo recinto do castelo, foi rexistrado o 6 de outubro de 1938.
Moreda, Monforte de Lemos
San Salvador de Moreda é unha parroquia do concello de Monforte de Lemos na comarca da Terra de Lemos, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 180 habitantes, deles 91 eran homes e 89 eran mulleres.
Limita coas parroquias de Santalla de Toiriz e San Xillao de Tor ao norte, Seoane e A Vide ao leste, San Romao de Moreda ao sur e San Vicente de Castillón ao oeste.
José Ramón Beloki
José Ramón Beloki Guerra, nado en Legazpi, Guipúscoa, o 13 de xaneiro de 1947, é un xornalista e político nacionalista vasco.
Entre 2004 e 2011 foi membro do Congreso dos Deputados en representación do Partido Nacionalista Vasco, ocupando durante a IX Lexislatura (2008-11) o cargo de secretario segundo do Congreso.
Biografía
José Ramón Beloki naceu en 1947 na localidade de Legazpia en Guipúscoa. Na súa mocidade cursou estudos primarios e de bacharelato en diversos colexios dos franciscanos (Aránzazu, Forúa, Zarauz, Olite). Posteriormente cursou 3 anos de Filosofía e 2 de Teoloxía cos franciscanos, aínda que non tomou finalmente a carreira sacerdotal. Completou a súa formación estudando Ciencias Empresariais na Universidade de Deusto durante 3 anos, aínda que abandonou esta carreira sen chegar a licenciarse. Durante o franquismo militou no sindicato clandestino nacionalista ELA-MSE. No plano persoal está casado e ten dúas fillas.
Linus Okok Okwach
Linus Okok Okwach, nado o 20 de outubro de 1952 e finado o 12 de setembro de 2020, foi un eclesiástico católico latino kenyano, primeiro bispo da diocese de Homa Bay entre 1993 e 2002.
Primeiros anos e sacerdocio
Naceu o 20 de outubro de 1952 en Ojola, no territorio da arquidiocese de Kisumu, e no actual condado de Kisumu. Foi ordenado sacerdote desta arquidiocese o 10 de decembro de 1980,   exercendo entre outros cargos o de reitor do seminario menor de San Gabriel. Durante este período cursou un mestrado na Universidade Católica do África Oriental, rematando en 1989 a súa tese de mestrado ''The Luo Funeral Rite. Its liturgical Inculturation'' sobre os ritos funeraios do pobo luo. Serviu na arquidiocese até o 18 de outubro de 1993, cando foi nomeado bispo da diocese de Homa Bay por Xoán Paulo II.
Bispo de Homa Bay, retiro e morte
O bispo Okwach foi o primeiro ordinario da nova diocese, e foi consagrado bispo en Homa Bay o 31 de decembro de 1993 polo cardeal Jozef  Tomko, e tendo como co-consagradores a Clemente Faccani, pro-nuncio apostólico no país, e ao arcebispo de Kisumu Zacchaeus Okoth. Durante o seu pontificado apoiou a chegada á súa diocese dos Irmáns de San Carlos Luanga, e impulsou varios proxectos de desenvolvemento e educativos na rexión; caracterizouse por un goberno disciplinado e áxil da diocese, pola súa piedade, e pola súa humildade.
Permaneceu no cargo até a súa renuncia o 20 de febreiro de 2002. Logo da súa renuncia non permaneceu inactivo, axudando na súa arquidiocese natal cos sacramentos das confirmacións e ordenacións sacerdotais, e traballou nunha tradución do Misal Romano á lingua luo, que quedaría inacabada coa súa morte.
Finou no hospital St Monica de Kisumu, logo dunha longa doenza, na noite do 12 ao 13 de setembro de 2020. Foi enterrado na catedral de San Paulo de Homa Bay o 30 de setembro.
Ich will leben
Ich will leben é un filme austríaco de 1976 dirixido por Jörg A. Eggers. O filme foi escollido como candidato de Austria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 50ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Eulogio Gavela Vega
Eulogio Gavela Vega foi un político galego.
Traxectoria
Na Segunda República foi elixido presidente de Izquierda Republicana do Barco de Valdeorras en agosto de 1935. Logo do triunfo do Frente Popular nas eleccións de febreiro de 1936, foi nomeado alcalde do Barco de Valdeorras en marzo. Ás poucas semanas renunciou e foi subsistido polo primeiro tenente-alcalde Manuel Blanco Pascual ata principios de xuño, cando foi nomeado alcalde Abdón Blanco García. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi encartado pola Comisión Provincial de Incautación de Bienes. En 1969 foi presidente da bodega cooperativa Jesús Nazareno.
O Formigueiro, Trasalba, Amoeiro
O Formigueiro é un lugar da parroquia de Trasalba no concello ourensán de Amoeiro na comarca de Ourense. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña quince habitantes (oito homes e sete mulleres), un menos ca en 2010 (sete homes e nove mulleres).
Edil curul
dereita|miniatura|445x445px| A Toga praetexta era unha vestimenta honorífica propia dos Edís curules O edil curul (en latín, aedilis) era unha maxistratura da antiga Roma.
Olesa
O topónimo catalán Olesa pode referirse a:
Edil curul
No entanto, as diferenzas entre Curules e non Curules fóronse acurtando e, si xa de por si é difícil distinguir entre as funcións dos edís das doutros maxistrados, aínda máis complicado é distinguir entre as función ou tarefas dos edís plebeos e dos curules. De tódolos xeitos, hai constancia de que había xogos e festividades asociadas especificamente a un tipo de edil. Por exemplo os Xogos Plebeos -Ludi Plebeii- eran administrados exclusivamente polos edís plebeos mentres que os Ludi Magni, Ludi Scenici e os Ludi Megalenses polos curules.
Traxectoria
Aparece no 367 a.C, creada ao mesmo tempo que a pretura , como unha maxistratura de 2 persoas reservada só para patricios, aínda que 3 anos despois foron admitidos tamén os plebeos. Dende ese momento, exerceron a maxistratura alternativamente patricios e plebeos; posteriormente a designación foi independente da clase mais no 541 ab urbe condita (212 a.C) volveuse á súa designación alternativa (patricios nos anos impares e plebeos nos anos pares). Máis tarde asumiron funcións policiais, sanitarias, morais, abastecementos, mercados, prezos, calidade, e organización de xogos.
Orixinalmente, esta maxistratura duraba un ano, para posteriormente pasar a ser cuatrianual e, na época de Xulio César, chegou a durar 6 anos.
Os edís quedaron moi postergados durante o Imperio do mesmo xeito que sucedeu con moitos outros cargos orixinados na República. Así, Augusto desposuíunos de varias atribucións, asignándolles varios dos seus labores a maxistrados de menor rango pero especializados nas devanditas tarefas. No entanto, este emperador conferiría aos curules novas misións, como a de apagar lumes, para o que lles dotou dun exército de 600 escravos. Non moito máis tarde esa misión pasaría a encomendarse ao Praefectus Vigilum. O cargo de edil extinguiuse definitivamente no século III, baixo o mandato de Alexandre Severo.
Mars M-69
Mars M-69 ou Mars M69 foi o nome dun modelo de sondas espaciais soviéticas que se intentaron lanzar cara Marte no ano 1969 para obter datos e imaxes do planeta. Ámbalas dúas sondas non chegaron nin á órbita terrestre por fallo dos seus foguetes lanzadores, uns Proton.
As dúas sondas Mars M-69 que se intentaron lanzar eran idénticas e tiñan unha masa duns 4850 kg.
Servizo Federal de Seguridade
O Servizo Federal de Seguridade (FSB) é o servizo de contraespionaxe e contraintelixencia do Ministerio do Interior da Federación Rusa. É unha das ramas nas que se dividiu a KGB trala desaparición da Unión Soviética.
2 Andromedae
2 Andromedae é unha estrela binaria da constelación de Andrómeda. A súa magnitude aparente é 5,09.
Kathleen Ferrier
Kathleen Mary Ferrier, CBE, nada en Blackburn (Inglaterra) o 22 de abril de 1912 e finada en Londres o 8 de outubro de 1953, foi unha contralto británica. Acadou reputación internacional como cantante escénica, de concerto, así como polas súas gravacións, cun repertorio que se estendía dende a canción tradicional e as baladas populares ata as obras clásicas de Bach, Brahms, Mahler e Elgar. A súa morte por cancro, no momento álxido da súa carreira, causou un forte impacto no mundo musical e especialmente no público, que non coñeceu a natureza da súa enfermidade ata despois da súa morte. Foi especialmente coñecida no Reino Unido pola súa gravación da canción tradicional de Northumbria Blow the Wind Southerly, que foi emitida frecuentemente na BBC Radio durante moitos anos despois da súa morte.
Filla dun mestre de escola dunha pequena vila de Lancashire, Ferrier amosou axiña talento como pianista e gañou numerosos concursos de piano a nivel afeccionado mentres traballaba como telefonista na General Post Office. Non comezou a adicarse en serio á canción ata 1937, cando despois de gañar un concurso de canto no Festival de Carlisle comezou a recibir ofertas para cantar profesionalmente. Despois diso tomou clases de canto, primeiro con J. E. Hutchinson e posteriormente co barítono Roy Henderson. Despois do inicio da segunda guerra mundial, Ferrier foi recrutada polo Consello para o Fomento da Música e as Artes (coñecido polas súas siglas en inglés CEMA), e nos anos seguintes cantou en concertos e recitais por toda Inglaterra. En 1942 a súa carreira colleu pulo logo de coñecer ao director Malcolm Sargent, quen a recomendou á influente axencia de representación Ibbs and Tillett. Converteuse nunha intérprete habitual nas principais salas de Londres e das provincias, e realizou numerosas emisións radiofónicas coa BBC.
En 1946, Ferrier debutou en escena, estreando a ópera de Benjamin Britten The Rape of Lucretia no Glyndebourne Festival. Un ano despois interpretou por primeira vez o papel de Orfeo na ópera de Gluck Orfeo ed Euridice, unha obra coa que chegou a estar especialmente relacionada. Pola súa propia elección, estes foron os seus únicos dous papeis operísticos. A medida que a súa reputación ía medrando, Ferrier estableceu estreitas relacións de traballo con grandes figuras da música do seu tempo como Britten, Sir John Barbirolli, Bruno Walter e o pianista acompañante Gerald Moore. Deuse a coñecer internacionalmente polas súas tres xiras polos Estados Unidos de América entre 1948 e 1950 e polas súas numerosas visitas á Europa continental.
Ferrier foi diagnosticada de cancro de mama en marzo de 1951. Entre os períodos de hospitalización e convalecencia continuou a interpretar e a gravar; a súa última aparición pública foi como Orfeo na Royal Opera House en febreiro de 1953, oito meses antes da súa morte. Entre as numerosas homenaxes recibidas logo da súa morte, o Kathleen Ferrier Cancer Research Fund foi fundado en maio de 1954; a Kathleen Ferrier Scholarship Fund, administrada pola Royal Philharmonic Society, entrega anualmente dende 1956 premios a novos aspirantes a cantantes profesionais.
Infancia
miniatura|esquerda|Casa natal de Kathleen Ferrier en [[Higher Walton, Lancashire|Higher Walton.]] A familia Ferrier procedía orixinalmente de Pembrokeshire, en South West Wales. A rama de Lancashire orixinouse no século XIX, cando Thomas Ferrier (o fillo máis novo do soldado Thomas Ferrier, do Rexemento Pembrokeshire) se estableceu na zona logo de ser destinado cerca de Blackburn durante un período de disturbios industriais. Kathleen Ferrier naceu o 22 de abril de 1912, na vila de Higher Walton (Lancashire) onde o seu pai William Ferrier (o cuarto fillo de Thomas e Elizabeth, de solteira Gorton) era o director da escola da vila. Aínda que sen formación musical, William era un entusiasta membro da sociedade operística local e de varios coros, e a súa muller Alice (de solteira Murray), coa que casou en 1900, era unha cantante competente cunha profunda voz de contralto. Kathleen foi a terceira e máis nova dos fillos da parella, seguindo a unha irmá e a un irmán; cando ela tiña tan só dous anos a familia trasladouse a Blackburn, logo de que William fora nomeado director da St Paul's School da cidade. Dende moi nova Kathleen amosouse prometedora como pianista, e tomou leccións con Frances Walker, unha notable profesora de piano do norte de Inglaterra que fora alumna de Tobias Matthay. O talento de Kathleen desenvolveuse rapidamente; en 1924 finalizou no cuarto posto de entre 43 participantes no concurso de piano do Festival de Lytham St Annes Festival, e ao ano seguinte en Lytham conseguiu a segunda posición.
Telefonista e pianista
miniatura|O King George's Hall de Blackburn, o lugar no que Ferrier apareceu varias veces como acompañante nos concertos "celebrity". Debido á inminente xubilación de William e á consecuente caída dos ingresos da familia, as esperanzas de Ferrier de asistir a unha escola de música non se realizaron. En agosto de 1926 deixou a escola para comezar a traballar como aprendiz na central telefónica GPO de Blackburn. Continuou os seus estudos de piano con Frances Walker, e en novembro de 1928 foi a gañadora rexional dun concurso nacional para novos pianistas organizado polo Daily Express. Aínda que non tivo éxito nas finais que se realizaron en Londres, Ferrier gañou un piano vertical Cramer. O 10 de marzo de 1929 foi ben recibida a súa actuación como acompañante nun concerto no King George's Hall de Blackburn. Logo de varios éxitos en concursos de piano foi invitada a tocar un pequeno recital de radio nos estudios da BBC en Manchester, e o 3 de xullo de 1930 realizou a súa primeira emisión, tocando obras de Brahms e Percy Grainger. Arredor desta época rematou o seu período de formación na central telefónica, e converteuse en telefonista de pleno dereito.
Matrimonio
Ferrier coñeceu a Albert Wilson en 1933, probablemente grazas ao baile, que ambos amaban. Cando anunciou que ían casar, a súa familia e amigos tiñan grandes reservas, xa que ela era nova e sen experiencia, e porque ela e Wilson non compartían moitos intereses. Aínda así, a voda tivo lugar o 19 de novembro de 1935. Pouco despois a parella trasladouse a Silloth, unha pequena cidade en Cumberland, onde Wilson fora nomeado director da sucursal do seu banco. O matrimonio non tivo moito éxito; a lúa de mel revelou problemas de incompatibilidade física. No exterior a parella mantivo as aparencias durante algúns anos, ata que a marcha de Wilson ao servizo militar en 1940 puxo fin efectivo ao matrimonio. A parella divorciouse en 1947, aínda que permaneceron en bos termos. Posteriormente Wilson casou cunha amiga de Ferrier, Wyn Hetherington; morreu en 1969.
Inicios da súa carreira como cantante
miniatura|left|A igrexa parroquial de Aspatria, Cumbria, o escenario da primeira aparición profesional de Ferrier en 1937. En 1937 Ferrier participou no concurso aberto de piano do Festival de Carlisle e, como resultado dunha pequena aposta co seu marido, tamén se inscribiu no concurso de canto. Gañou de xeito sinxelo o concurso de piano; nas finais do concurso de canto cantou To Daisies de Roger Quilter, unha interpretación que supuxo para ela o máximo galardón vocal do festival. Con motivo do seu dobre triunfo nos concursos de piano e voz, Ferrier foi premiada cun trofeo de rosa especial como campioa do festival.
Logo das súas vitorias en Carlisle, Ferrier comezou a recibir ofertas por compromisos vocais. A súa primeira aparición como vocalista profesional, en outono de 1937, foi na festa da colleita na igrexa da vila de Aspatria. Pola súa actuación recibiu unha guinea. Logo de gañar a copa de ouro no Festival de Workington en 1938, Ferrier cantou Ma Curly-Headed Babby nun concerto na Workington Opera House. Cecil McGivern, produtor do programa de variedades da radio BBC Northern, estaba entre o público e quedou o suficientemente impresionado como para reservar con ela a seguinte edición do seu programa, que foi emitido en Newcastle o 23 de febreiro de 1939. Esta gravación —a súa primeira como vocalista— atraeu moita atención, e levouna a máis traballos na radio, aínda que para Ferrier o evento se viu ensombrecido pola morte da súa nai a principios de febreiro. No Festival de Carlisle de 1939, Ferrier cantou a canción de Richard Strauss All Soul's Day, unha interpretación que impresionou especialmente a un dos membros do xurado, J. E. Hutchinson, un profesor de música cunha considerable reputación. Ferrier converteuse en alumna súa e, baixo a súa tutela, comezou a ampliar o seu repertorio para incluír obras de Bach, Händel, Brahms e Elgar.
Cando Albert Wilson se uniu ao exército en 1940, Ferrier volveu ao seu apelido de solteira, tendo cantado ata ese momento como 'Kathleen Wilson'. En decembro de 1940 cantou por primeira vez como profesional baixo o nome 'Kathleen Ferrier' nunha interpretación do Messiah, baixo a dirección de Hutchinson. A principios de 1941 tivo éxito nas audicións para cantante do Council for the Encouragement of the Arts (CEMA), que lle proporcionou concertos e outros entretementos nos campamentos militares, fábricas e outros lugares de traballo. Dentro desta organización Ferrier comezou a traballar con artistas de reputación internacional; en decembro de 1941 cantou coa Hallé Orchestra nunha interpretación do Messiah xunto con Isobel Baillie, a distinguida soprano. Con todo, a súa solicitude para directora de música da BBC en Manchester foi rexeitada. Ferrier tivo mellor sorte cando foi presentada a Malcolm Sargent despois dun concerto de Hallé en Blackpool. Sargent accedeu a escoitala, e despois recomendouna a Ibbs and Tillett, a axencia de xestión de concertos con sede en Londres. John Tillett aceptouna como cliente sen dubidar e despois diso, por consello de Sargent, Ferrier decidiu establecerse en Londres. O 24 de decembro de 1942 trasladouse coa súa irmá Winifred a un apartamento en Frognal Mansions, Hampstead.
Reputación crecente
Ferrier ofreceu o seu primeiro recital en Londres o 28 de decembro de 1942 na National Gallery, nun concerto da hora de xantar organizado por Dame Myra Hess. A pesar de que no seu diario escribiu "foi moi ben", Ferrier estaba decepcionada coa actuación, e chegou á conclusión de que necesitaba aínda máis formación vocal. Achegouse ao distinguido barítono Roy Henderson co que, a semana anterior, cantara o oratorio de Mendelssohn Elijah. Henderson accedeu a ensinarlle, e foi o seu mestre regular polo resto da súa vida. Posteriormente explicou que o seu "ton cálido e extenso" debíase en parte ao tamaño da cavidade da parte posterior da súa gorxa: "un podería ter disparado unha mazá de bo tamaño directamente á parte posterior da súa gorxa sen obstrución". Con todo, esta vantaxe física natural non foi en si suficiente para a calidade da súa voz; isto debeuse, di Henderson, a "o seu duro traballo, arte, sinceridade, personalidade e sobre todo o seu carácter". miniatura|[[Benjamin Britten a mediados dos anos 1960.]] O 17 de maio de 1943 Ferrier cantou o Messiah de Händel na Abadía de Westminster, xunto a Isobel Baillie e Peter Pears, con Reginald Jacques dirixindo. De acordo co crítico Neville Cardus, foi debido á calidade do seu canto aquí que Ferrier "fixo a súa primeira chamada seria aos músicos". A súa seguridade na actuación levouna a outros compromisos importantes, e a traballos de radiodifusión; as súas aparicións cada vez máis frecuentes en programas populares como Forces Favourites e Housewives' Choice déronlle axiña recoñecemento nacional. En maio de 1944, nos estudios de EMI en Abbey Road con Gerald Moore como acompañante, realizou probas de gravación de música de Brahms, Gluck e Elgar. A súa primeira gravación publicada, realizada en setembro de 1944, foi editada polo selo Columbia; consiste en dúas cancións de Maurice Greene, de novo con Moore como acompañante. O seu período como artista de gravación co selo Columbia foi breve e infeliz; tivo mala relación co seu produtor, Walter Legge, e despois duns poucos meses marchou a Decca.
Nos restantes meses do tempo de guerra Ferrier continuou a viaxar por todo o país para cumprir coa crecente demanda dos seus servizos por parte dos promotores de concertos. En novembro de 1944 cantou en Leeds a parte de Angel na obra coral de Elgar The Dream of Gerontius, a primeira interpretación no que se convertería nun dos seus papeis máis coñecidos. En decembro coñeceu a John Barbirolli mentres traballaba noutra obra de Elgar, Sea Pictures; o director posteriormente converteuse nun dos seus amigos máis próximos e nun dos seus máis firmes defensores. O 15 de setembro de 1945 Ferrier debutou nos Proms de Londres, onde cantou L'Air des Adieux da ópera de Tchaikovsky Orleanskaja deva. A pesar de que frecuentemente cantaba arias individuais, a ópera non era o forte natural de Ferrier; non desfrutara cantando o papel principal nunha versión de concerto da ópera Carmen de Bizet en Stourbridge en marzo de 1944, e xeralmente evitaba compromisos similares. Namentres, Benjamin Britten, que a escoitara na súa interpretación do Messiah na Abadía de Westminster, convenceuna para cantar o papel de Lucretia na súa nova ópera The Rape of Lucretia, que ía abrir a primeira edición de posguerra do Glyndebourne Festival en 1946. Ela compartiría a parte con Nancy Evans. A pesar dos seus receos iniciais, a principios de xullo Ferrier escribía ao seu axente que estaba "desfrutando [os ensaios] enormemente e debería pensar que é a mellor parte que posiblemente un poida ter". miniatura|[[Bruno Walter, o director de orixe alemá co que traballou estreitamente dende 1947 ata a súa morte.]] As interpretacións de Ferrier en Glyndebourne, que comezaron o 12 de xullo de 1946, conseguiron opinións favorables, aínda que a ópera en si non foi ben recibida. Na xira provincial que seguiu ao festival non conseguiu atraer o público e como consecuencia sufriu grandes perdas económicas. En contraste, cando a ópera chegou a Ámsterdan foi recibida calorosamente polo público neerlandés, que amosou especial entusiasmo pola interpretación de Ferrier. Esta foi a primeira viaxe de Ferrier ao estranxeiro, e escribiu nunha emocionada carta á súa familia: "As casas e as ventás máis limpas que nunca poderiades ver, e flores nos campos de todo o camiño!" Logo do seu éxito encarnando a Lucretia accedeu a regresar a Glyndebourne en 1947, para cantar o papel de Orfeo na ópera de Gluck Orfeo ed Euridice. Ela cantara frecuentemente a aria de Orfeo Che farò ("Que é a vida") como peza de concerto, e a tiña gravado recentemente con Decca. En Glyndebourne, as limitadas habilidades de Ferrier para a escena provocaron algunhas dificultades na súa relación co director, Fritz Stiedry; aínda así a súa interpretación na primeira noite, o 19 de xuño de 1947, atraeu eloxios da crítica.
A relación de Ferrier con Glyndebourne deu máis froitos cando Rudolf Bing, o xerente xeral do festival, a recomendou a Bruno Walter como contralto solista nunha interpretación do ciclo de cancións sinfónicas de Mahler Das Lied von der Erde. Esta fora prevista para a edición do ano 1947 do Edinburgh International Festival. Walter era inicialmente cauteloso por traballar cunha cantante relativamente nova, mais logo da súa audición os seus temores disipáronse; "decateime con pracer de que aquí estaba cunha das mellores cantantes potenciais da nosa época", escribiu posteriormente. Das Lied von der Erde era daquela unha obra moi descoñecida no Reino Unido, e algúns críticos encontrárona pouco atractiva; aínda así, o Edinburgh Evening News considerouna "simplemente excelente". Nun bosquexo biográfico posterior sobre Ferrier, Lord Harewood describiu a asociación entre ela e Walter, que durou ata a enfermidade final da cantante, como "un raro encontro de música, voz, e temperamento."