cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tomás López y Vargas
Tomás López de Vargas Machuca, nado en Madrid en 1730 e finado na mesma cidade en 1802, foi un xeógrafo e cartógrafo español do período ilustrado que escribiu entre outras os Principios Geográficos aplicados al uso de mapas en 1775, e a Cosmografía abreviada. Uso del globo celeste y terrestre, en 1784.
Traxectoria
Fillo de pais toledanos iniciou os seus estudos no Colexio Imperial da capital española, onde aprendeu matemáticas, gramática e retórica. No ano 1752 acudiu a proseguir coa súa formación en París, mercé ao mecenado do marqués da Ensenada. A París acompañáronlle, entre outros, Juan de la Cruz Cano y Olmedilla, Manuel Salvador Carmona e Alonso Cruzado. Nesta etapa parisiense, que durou até 1760, tivo por mestre ao gran xeógrafo Juan Bautista Bourguignon d’Anville e alí coñeceu e casou con María Luisa Gosseaumé y Doré. miniatura|Mapa do [[Reino de Galicia de 1784.]] De novo en España, recibiu o título de geógrafo de los dominios de Su Magestad e foi colocado ao mando do novo Gabinete de Xeografía creado polo monarca Carlos III. O principal proxecto no que traballou foi o levantamento de mapas das rexións de España, entre elas os Reinos de Córdoba, Granada, Xaén e Sevilla.
En 1795, propuxo a Godoy a creación do Gabinete Xeográfico para recoller toda a cartografía de España existente. O primeiro ministro tamén lle encarga realizar ese ano o Atlas geográfico de España, obra terminada e publicada polos seus fillos, en 1804, un ano despois do seu falecemento. Este Atlas, «a pesar da súa inexactitude, debido á imprecisión dos métodos utilizados... constituirá a obra cartográfica nacional máis importante —e a mellor existente— até a aparición do Atlas de España e as súas posesións de ultramar (1856) do cartógrafo español Francisco Coello».
Recoñecementos
López gozou dun importante recoñecemento en vida e así, en 1764, pasou a formar parte da Real Academia de San Fernando, mentres que en 1773 entrou como membro da Real Sociedad Bascongada de Amigos del País e na Academia de Bellas Letras de Sevilla. Finalmente, en 1776 entrou a formar parte tanto da Real Academia da Historia como da Real Sociedade Asturiana de Amigos do País.
Prunus
Prunus é un xénero de árbores e arbustos, que inclúe varias especies cultivadas polos seus froitos, como a ameixeira (Prunus domestica), a cerdeira, o pexegueiro, o abruñeiro, o loureiro real ou a amendoeira. Algunhas especies son propias de Galicia, aparecendo bravas en bosques, sebes e fragas, como a cerdeira brava ou o abruñeiro (escambrón). Ademais cultívanse dende a antigüidade no país como árbores froiteiras.
Flor
As flores dos Prunus teñen cinco pétalos e cinco sépalos con cores que van do branco ao rosa. Poden ficar separadas, mais en acios ou en umbelas.
Follas
As follas son simples e xeralmente lanceoladas. O bordo é dentado.
Froito
O froito de todos os Prunus é unha baga (drupa) cunha carabuña de consderábel tamaño.
Usos
miniatura|left|Cerdeira xaponesa (Prunus serrulata) a florecer miniatura|upright|A cerdeiras son propensas á [[gomose.]]
O xénero Prunus inclúe todos os cultivares desenvolvidos para froitas comerciais como améndoas, albaricoques, cereixas, pexegos e ameixas (incluíndo abruños). A parte comestíbel da améndoa é en realidade a semente da carabuña; polo que o froito da amendoeira é realmente unha drupa, e non unha noz ou froito seco.
Algunhas especies, híbridos, e cultivares, tamén se empregan coma ornamentais, xeralmente pola floración que teñen, ás veces pola follaxe e forma, e, ocasionalmente, pola cortiza. Estas ornamentais inclúen os abruñeiros dos xardíns ou o grupo que poderíamos chamar cerdeiras de flor (sakura), as sonadas cerdeiras xaponesas usadas en xardinaría.
Outras especies coma o espiñento abuñeiro (Prunus spinosa), empréganse para formar sebes e valados nas estremas de leiras e xardíns.
A madeira dalgunhas especies (especialmente da cerdeira) son moi apreciadas en ebanistaría pola gran calidade.
Moitas especies botan resina aromática das feridas do troco; que ás veces ten uso medicinal ou coma tinturas.
Polo seu considerábel valor, tanto coma alimento, coma ornamental, moitas especies de Prunus foron introducidas en lugares do mundo onde non eran autóctonas, resultando, ás veces, naturalizadas.
Os Prunus serven de alimento a moitas larvas de lepidópteros, coma bolboretas e avelaíñas.
Etimoloxía
O nome do xénero Prunus vén do nome do froito en latín:prǔnu (ameixa). A verba galega bruño/abruño/abruñeiro viría directamente deste termo.
Taxonomía
Prunus foi descrito por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 1: 473–475, no ano 1753. A especie tipo é: Prunus domestica L.
A taxonomía é obxecto dalgunhas disputas; a meirande parte dos autores colócano dentro de Rosaceae, como a subfamilia Prunoideae ou Amygdaloideae, porén ocasionalmente considérsae unha familia de seu: Prunaceae ou Amygdalaceae. O gran número de especies de Prunus existentes aumenta significativamente as posibilidades de hibridación entre elas, polo que se dificulta unha correcta clasificación botánica, a isto cómpre engadirmos a importancia económica e alimentaria que ten o xénero, polo que a industria experimenta constantemente con hibridacións e novos cruzamentos.
Subxéneros
Dentro de Prunus distínguense seis subxéneros:
Listaxe xeral de especies no xénero Prunus
Esta listaxe é incompleta, mais inclúe a maioría das especies coñecidas.
Terioloxía
miniatura|O [[león, arquetipo das feras.]] A terioloxía, tamén chamada mastoloxía, mastozooloxía e mamiferoloxía, é a parte da zooloxía que estuda os mamíferos.
Estes vocábulos, especialmente o primeiro e o terceiro, utilízanse adoito en contextos como a clasificación a descrición e a diferenciación das especies de mamíferos.
Etimoloxía
Estes termos fórmanse, respectivamente, cos primeiros elementos:
e cos segundos compoñentes: mentres que no terceiro se emprega:
Campo de estudo
Os mamíferos caracterízanse principalmente pola presenza de glándulas mamarias e por teren o corpo revestido por pelos. Existen actualmente cerca de 5.400 especies de mamíferos. , incluíndo os maiores animais vivos, así como algúns dos máis pequenos vertebrados. Os mamíferos están adaptados para viviren nos máis diversos ambientes, podendo desprazarse na terra, na auga e no aire, ocupando desde desertos até selvas. Algunhas especies están representadas por poucos individuos que, moitas veces ocupan unha área xeográfica moi pequena, estando por iso ameazados de extinción.
O campo de actuación dos mastozoólogos vai desde a investigación básica até o traballo técnico aplicado. Estas investigacións poden implicar diversos campos do coñecemento, como a sistemática, a ecoloxía, o comportamento, a morfoloxía, a fisioloxía, a parasitoloxía, a xenética, a evolución ou a paleontoloxía, entre outros. Os mastozoólogos traballan en institucións de ensino, en empresas que realizan estudos de impacto ambiental, en organismos gobernamentais relacionados co medio ambiente e a saúde e en organizacións non gobernamentais que utilizan informacións científicas para promover a conservación da biodiversidade.
O estudo dos mamíferos é moi importante para a sociedade, pois o coñecemento xerado pode aplicarse en diversos sectores, da saúde ao medio ambiente. A prevención e o tratamento de moitas doenzas infecto-contaxiosas humanas depende dun bo coñecemento da orixe e da evolución de todos os organismos implicados, que moitas veces inclúen outros mamíferos alén do home. O coñecemento sobre eses animais foi fundamental na comprensión de doenzas como a SIDA e as hantaviroses (zoonoses agudas causadas por un Hantavírus, como, por exemplo, as febres hemorráxicas virais, como o ébola ou a febre hemorráxica de Marburgo). Por outro lado, un gran coñecemento sobre a bioloxía das especies e do ambiente onde viven é fundamental para que o manexo de especies ameazadas de extinción e o control de especies invasoras sexan realizados de forma adecuada. Non por casualidade os mamíferos están entre os principais grupos obxecto de estudos de impacto ambiental, sendo indicadores da cualidade ambiental. Podemos concluír, por tanto, que os mamíferos son compoñeentes-chave no planeamento ambiental, no uso sustentábel dos recursos naturais e na busca dunha mellor calidade de vida.
División
Dentro da terioloxía hai varias ramas. Así, por exemplo, a primatoloxía estuda os primates (e inclúe os monos, os simios e os seres humanos); dentro dela, a antropoloxía, é a ciencia que estuda o ser humano de modo holístico, combinando campos como as ciencias naturais e as humanidades. A cetoloxía estuda os cetáceos, e remóntase á Historia dos animais de Aristóteles, filósofo grego que xa distinguía entre as baleas e os odontocetos, os cetáceos con dentes. A equinoloxía (estudo dos cabalos), a cinoloxía (estudo dos cans) e a quiropterolox-iaa (pestudo dos morcegos) son outros exemplos de campos da terioloxía.
A Pobra do Brollón
A Pobra do Brollón é un concello da provincia de Lugo en Galicia. Situado no sur da provincia, pertence á comarca da Terra de Lemos e forma parte da Ribeira Sacra. Ten unha poboación de 1.709 habitantes segundo o censo de 2017. Limita cos concellos do Incio ao norte; Quiroga e Ribas de Sil ao sur; Samos, Quiroga e Folgoso do Courel ao leste; e Monforte de Lemos e Bóveda ao oeste.
Xeografía
O concello da Pobra do Brollón ten unha superficie de 174,8 km², situados entre o Val de Lemos, na metade oeste, e a serra do Courel, ao leste. Está caracterizado pola súa topografía montañosa na metade leste. Cabe destacar os seguintes montes: Alto da Veneira (1.164 m), Mioteira (871 m), O Home Grande (824 m), Cerro de Pereira (648 m), O Covallo (564 m) e Moncai (531 m). A menor altitude sitúase na Ribeira de Val de Frades, xunto ao río Sil.
Hidrografía
A rede hidrográfica do concello pertence á conca do río Sil, que fai de fronteira física polo sur nun pequeno tramo. As concas de dous dos seus afluentes, o Cabe e o Lor, drenan a superficie do concello.
O río máis importante é o Cabe, que travesa o concello en dirección nordés-suroeste. A súa conca drena a parte occidental e central do concello. Os seus principais afluentes son o Saa e o Picarrexo.
O río Saa tamén travesa o concello en dirección nordés-suroeste para desembocar no Cabe á altura de Fornelas, aós pés do Moncai. No seu percorrido pasa polo centro da capital municipal, onde recibe as augas do seu principal afluente, o Rubín. Outros afluentes son o río Lebrón e o regato das Lamelas.
Nas terras que rodean o paso do río Sil, no sur do concello, fórmase unha pequena ribeira. O regato de Trasmonte é o único que desemboca no Sil dentro dos límites do concello.
Constantino Armesto Cobián
Constantino Armesto Cobián, nado en Pontevedra en 1823 e finado en Madrid o 28 de decembro de 1899, foi un xornalista e político galego.
A Pobra do Brollón
Clima
O clima é oceánico-continental, con características de oceánico de montaña na cara leste, froito dunha maior altitude. Na parte occidental, as temperaturas son suaves, con invernos fríos, abundantes xeadas e néboas, e veráns calorosos e secos. A temperatura media é de 13,3 °C (6,2 °C en xaneiro e 20,3 °C en xullo) e as precipitacións son duns 1.000 mm/anuais, con meses do verán con menos de 30 mm. Na parte máis montañosa as temperaturas medias roldan os 11 °C de media e as precipitacións son duns 1.300 mm/anuais. As nevadas son abundantes no inverno nesta zona, froito da altitude, que chega a superar os 1.000 metros.
Constantino Armesto Cobián
Traxectoria
Fundou La Revista, un dos primeiros periódicos de Pontevedra e, en 1859, El Propagandista, periódico republicano federal. Foi colaborador de El Progreso, La Voz del Pueblo e El Derecho. Fundou o Partido Republicano de Pontevedra. Trasladouse a Madrid, onde escribiu en La Democracia, El Crédito, La Discusión e traballou como redactor de La Capital de Pi i Margall. Tomou parte activa nos sucesos da Revolución de 1868, que deron lugar ao Sexenio Democrático. Despois militou no Partido Liberal e foi gobernador civil de Ourense, Xirona (1874), Guipúscoa, Lugo (1881), Alacant (1886) e Córdoba (1888). Foi elixido deputado polo distrito de Ponteareas en 1872 e volveu ser elixido polo mesmo distrito en 1881, aínda que o 9 de abril de 1883 foi anulada a elección por sentenza do Tribunal de actas graves.
A Pobra do Brollón
Vexetación
As especies vexetais máis importantes son o piñeiro, o castiñeiro e o chopo, e o toxo, a silva e a xesta. Nos ríos predomina a vexetación de ribeira.
Constantino Armesto Cobián
Traxectoria
Asinou co sobrenome "El lindo don Diego".
A Pobra do Brollón
Demografía
A Pobra contaba en 2018 cunha poboación de 1.685 habitantes, 842 mulleres e 843 homes, segundo datos do IGE.
Constantino Armesto Cobián
Vida persoal
Era tío de Indalecio Armesto e avó de Víctor Said Armesto.
A Pobra do Brollón
Demografía
O concello da Pobra do Brollón cumpre coas características da Galicia rural. A poboación é regresiva, con crecemento natural negativo e cunha estrutura por idades moi envellecida. A poboación é dispersa en 22 parroquias e 118 entidades, sendo a súa densidade de 12,24 hab/km² en 2008. A maior parte dos poboamentos levántanse no sector occidental, mentres que o oriental está practicamente despoboado debido á topografía montañosa. No concello hai varias aldeas deshabitadas, a maioría delas concentradas na área da montaña.
Dende principios de século, a poboación non cesou na súa regresión (en 1900 tiña 7.992 habitantes e en 2008, 2.162); unha perda debida na súa maior parte aos efectos da emigración, sobre todo na década do 1950 ao 1960 (en 1950 tiña 8.116 habitantes, en 1960 tan só 5.444). Nas últimas décadas a regresión tamén é debida á baixa natalidade e a alta mortalidade. O resultado de todo iso é unha pirámide de poboación con base moi estreita e ensanchada nos seus brazos superiores: un 5% da poboación ten menos de 16 anos, un 50% ten entre 16 e 65 anos e un 45% supera os 65. Estes datos fan que sexa o quinto concello máis envellecido de España. En 2007 a taxa de natalidade era de 3,1 e a de mortalidade de 16,7.
A orixe: da Prehistoria á Idade Media
A mediados do terceiro milenio a. C. migracións de pobos continentais chegaron a Galicia traendo con eles a primeira agricultura e a primeira metalurxia do cobre e do ouro. Manifestacións destes primeiros asentamentos, no que hoxe é o municipio da Pobra do Brollón, son os túmulos megalíticos, como mámoas ou medorras, propios da cultura castrexa, que se encontran repartidas por todo o seu territorio, así pódense ver en moitos lugares do concello como:
Así mesmo o seu principal río, o Cabe, (Chalibes), era xa coñecido polas súas propiedades ferruxinosas e moi prezado á hora de temperar as espadas dos guerreiros célticos, que acudían de moitos lugares con ese fin.
Do século IX ao XIII
A inseguridade social foi abondosa durante estes tempos, como o demostra a existencia de torres e recintos de vixilancia, dos que só queda o nome: Castrobón (A Ferreirúa), Castrelado Pequeno (Liñares) e Castrelín (Parada dos Montes).
A Pobra do Brollón tivo unha xurisdición que comprendía os cotos de Cereixa, Froxende, Parada dos Montes, Pol de Lemos, Valverde, A Raíña, Salcedo e Vales, ademais das terras pertencentes ó coto do mosteiro de San Vicente do Pino en Monforte de Lemos.
Segundo unha investigación recente realizada pola escritora Olga Novo, hai indicios que apuntan a que a antiga vila podíase atopar na actual Santalla de Rei. Esta vila sería queimada e destruída por motivos descoñecidos, probablemente enmarcados en loitas pola sucesión ao trono de Castela na Idade Media, e trasladada ao lugar actual da vila da Pobra do Brollón, coñecido entón como San Pedro de Entrambasaugas. A finais do século XIII, xa comeza a aparecer nos documentos o nome da nova vila, Puebla do Brollón ou Puebla de San Pedro. Parece ser que foi o Rei Sancho IV de Castela, quen outorgou o documento fundacional (sobre un vello castro mineiro) do lugar, a carta-puebla; e que o seu herdeiro, Fernando IV de León e Castela ratificou. Neste documento contíñanse as reparticións de terras, deberes e dereitos que se lles concedía ós poboadores da Pobra do Brollón e das súas doce aldeas; e un dereito moi importante, como era o de depender directamente do propio rei. A repoboación propiciada pola citada carta-puebla foi un éxito demográfico e económico, como se demostra polas rendas anuais que tiñan que pagar, e que a partir de entón A Pobra do Brollón aparecese en documentacións e mapas. A este desenvolvemento económico non debeu ser allea a súa situación estratéxica no obrigado paso de xentes e mercadorías, que querían entrar ou saír de Galicia polo camiño natural do val do río Sil. A presenza das ordes Hospitalarias e de Santiago nas Terras do Brollón así o confirman.
Do século XIV á Ilustración
Logo A Pobra do Brollón estivo baixo a xurisdición da casa de Lemos. O 30 de xullo de 1477, o rei Fernando o Católico, nun documento datado en Medina del Campo, cédelle a Pedro Álvarez de Osorio, primeiro Conde de Lemos, tódolos dereitos e rendas (ascendían a máis de 20.000 marabedís) que a coroa tiña na Pobra do Brollón; rematan así as liortas que a nobreza viña tendo pola posesión das Terras do Brollón, e que comezaran o 23 de agosto de 1424, cando Fadrique, señor de Monforte, anexionouna a Monforte xunto coas súas doce aldeas.
Sen lugar a dúbida, ser unha vila de homes dependentes do rei ou dos seus administradores, unha vila de homes libres da xurisdición de nobres e da igrexa, unha vila de homes ceibes defensores dos seus dereitos, motivou a participación de María Castaña, natural do Coto de Cereixa, nas sublevacións do pobo de Lugo contra os abusos do bispo da cidade (en torno ao 1382), e, que pasados uns anos, todo o pobo de A Pobra do Brollón o fixera contra os atropelos e pagos das rendas reais ó Conde de Lemos no século XV: a Revolta dos Guímaros, ó negarse a pagar un tributo. Conta Manuel Amor Meilán que, o Conde ó ter coñecemento de tal actitude intentou sometelos coas armas e, os campesiños non tardaron en ser sometidos ó xugo económico do conde de Lemos, aínda que novamente volveron reunirse baixo o piñeiro e acordaron manterse na súa decisión de non satisfaceren o tributo, a non ser que lles fora recollido nas súas casas sen necesidade de abriren a porta, tan só tirando a moeda por debaixo da porta. Dende entón ás xentes do condado de Lemos coñécenas como guímaros, é dicir, rudos, valentes e desconfiados. Durante moito tempo, e para conmemoraren estes episodios, os veciños da Pobra reuníanse a madrugada de tódolos domingos nas inmediacións onde tivera lugar o levantamento de finais do século XIV ou principios do XV, co fin de tomar acordos que afectasen ós intereses do municipio.250px|miniatura|dereita|Entrada á [[Cova das Choias, A Pobra do Brollón|cova das Choias, antiga mina de ferro, na aldea de Biduedo.]]
A partir do século XV, a pesar das reformas da administración propiciadas polos Reis Católicos e os seus descendentes como soberanos de todo o Estado, as Terras do Brollón continuaron vinculadas á Casa de Lemos, ata as reformas administrativas do século XIX. A súa economía centrábase na agricultura (centeo e viño), gandería e a explotación das minas de ferro, principalmente a cova das Choias e A Veneira de Roques, (que chegou a ter 37 mineiros) que procuraban de mineral a tódalas ferrerías do contorno, incluídas as tres do termo: Ferrería de Biduedo, Ferrería de Barxa de Lor e a Ferrería de Loureiro.
A chegada do millo e a da pataca, a finais do século XVIII, contribuíu a gran crecemento demográfico, o que obrigou a poñer en explotación terras baldeiras ata entón e a construción de novas vilas. A finais do século XIX, as viñas sufriron a peste da filoxera que obrigou a abandonar o seu cultivo ata ven entrado o século XX.
Idade Contemporánea
Durante a Idade Contemporánea o concello comeza a adquirir servizos e a desenvolverse. En 1850 construíuse a estrada entre Lugo e Valdeorras pasando pola Pobra. No ano 1883 o rei Afonso XII inaugurou a liña de ferrocarril entre Madrid e A Coruña, que pasa polo concello da Pobra do Brollón. No lugar da Estación construíuse unha estación que aínda funciona na actualidade e que lle dá nome a este lugar.
A principios do século XX aumentou notablemente a poboación e tivo 7.992 habitantes en 1900, chegando aos 8.116 en 1950. Dende entón a poboación non cesou na súa regresión e agora conta con pouco máis dunha cuarta parte, 2.201 habitantes en 2007, debido á emigración dos anos 60 e 70 e da alta idade media da poboación.
Dende as últimas décadas do século ata agora estase a mellorar a calidade de vida nas parroquias rurais do concello e tamén da vila da Pobra, contando xa con moitos servizos básicos. Nos últimos anos puxéronse en servizo un punto limpo de reciclaxe e un centro para maiores, entre outros. Espérase que empece a haber nun futuro próximo un aumento da poboación.
Actualmente está en proxecto a autovía A-76, que unirá Ponferrada e Ourense e que, tras moita polémica, pasará polo concello, paralela á N-120, e axudará ó desenvolvemento da zona xa que terá unha saída no concello. Tamén está previsto que a liña de alta velocidade Ponferrada-Monforte pase polo concello.
Patrimonio artístico
miniatura|esquerda|200px|Igrexa de [[Santalla de Rei, A Pobra do Brollón|Santalla de Rei, do século XVII.]]
Arquitectura relixiosa
No concello abundan igrexas e capelas (hai 23 igrexas parroquiais e 11 capelas en todo o concello). Destacan as igrexas románicas de Veiga, cunha nave rectangular e unha ábsida de tramo rectangular e cabeceira semicircular con bóvedas de canón e cuarto de laranxa, e a de Ferreiros, que só conserva unha parte do seu pasado románico.
O templo de Lamaigrexa de 1788 posúe unha torre de tres corpos no frontal. O retablo maior é neoclásico, e ten outro neoclásico e outro rococó do século XVIII. Conta cun púlpito policromado, pía bautismal e dúas pias de auga bendita.
A igrexa de Óutara ten un retablo maior renacentista e unha imaxe de Santa María do s.XV. A igrexa de Parada dos Montes é de 1895, pero conserva un retablo neoclásico (procedente do convento das Clarisas de Monforte). O templo de Pinel posúe un retablo maior de estípites con tallas de interese. A igrexa de Santalla de Rei posúe un retablo do 1697.
Na capela do San Vitoiro celébrase unha popular romaría na honra a este santo. Outras capelas son a de San Isidro Labrador da Estación, Santa Mª Madalena da Veneira de Roques, San Francisco de Biduedo, San Sebastián de Río de Bois, San Miguel de Canedo, Piñeiros (Castroncelos), Ferreiría (Óutara), Ferreira (Parada dos Montes), Nogueiras (Cereixa), Santiorxo (Liñares), Curral de Gándaras (Piño) e Loureiro (abandonada).
Arquitectura civil
Da arquitectura civil hai que destacar unha característica específica de pobos como Parada dos Montes onde os tellados das casas, feitos de lousa da zona, están unidos e superpostos para poder circular os días de chuvia ou nevadas intensas e protexerse así mellor da intemperie ou dos ataques de lobos. Tamén cabe destacar a aldea de Forgas.
Con respecto ós pazos e casas grandes hai que destacar a Casa de Díaz en Ferreiros e a Casa de Fontela na Pobra ambas con sendas pedras de armas, e a Casa Grande de Marcón na Ferreirúa, hoxe colexio da parroquia. Outras casas grandes son a Casa de Barredo (Canedo), Casa do Mesón (Castroncelos), Casa da Torre (A Ferreirúa), Casa do Castro de Lama (Barxa de Lor) e Casa da Marquesa (Barxa de Lor).
Economía
O sistema económico do concello fundaméntase no sector primario (86,1 % da poboación activa), que se complementa cun terciario pouco especializado (9 %) e dun minoritario sector secundario (4,9 %).
Na agricultura destacan os cultivos de patacas, millo e centeo, xunto á explotación de árbores froiteiras, como o castiñeiro. A agricultura está enfocada á manutención da cabana gandeira, que é a que reporta un maior beneficio ó agricultor, tanto polas vendas como polo leite. Predomina a cabana bovina sobre a porcina e a ovina, e máis a explotación avícola. O aproveitamento forestal é outro dos recursos da zona, ademais do cultivo da vide en Vilachá, acollido á D.O. Ribeira Sacra e pertencente á subzona Quiroga-Bibei.
O sector secundario industrial localízase principalmente noutra banda, a extracción de rocas, conta con boas instalacións e alto grao de comercialización cun mercado nacional e mesmo internacional. O sector terciario céntrase na capital municipal. O sector servizos baséase no pequeno comercio. Na hostalería atópase bastante desenvolvido, sobre todo grazas ás axudas do Plan Leader, contando con numerosos restaurantes que ofrecen a gastronomía típica da zona e hospedaxes de turismo rural. No sector transportes existen pequenas empresas e algúns autotaxis.
As feiras que se celebran son:
Natureza
miniatura|[[Miradoiro da Capela]]
Comunicacións
A Pobra do Brollón é un concello bastante ben comunicado, aínda que na metade leste as comunicacións son dificultosas debido ás altas montañas. Está situado por estrada a 14 km de Monforte de Lemos, a 58 km de Ourense, a 65 km de Lugo, a 135 km de Santiago e a uns 150 das principais cidades galegas, Vigo (153 km) e A Coruña (159 km).
Estradas
En total o concello ten unha rede de estradas asfaltadas de case 200 km. Entre as estradas destaca a N-120, que une o concello con Monforte de Lemos, Ourense e Ponferrada e pasa 2 km ao sur da capital municipal, xunto ao lugar da Estación. Está en proxecto a autovía A-76 seguindo o mesmo percorrido que a anterior.
Á altura da Estación, da N-120 parte un ramal que conecta coa LU-652, que chega a Bóveda onde enlaza co corredor CG-2.2 que une Monforte e Lugo. Paralela á N-120, atópase a estrada autonómica LU-933 que une o concello con Monforte e Quiroga. Tamén hai outra estrada local, a LU-653, que une o concello co Incio, co que limita polo norte.
Ademais, un total de 13 estradas secundarias pertencentes á Deputación de Lugo vertebran o concello. Finalmente, hai que engadir a rede de estradas municipais, que dependen do concello e chegan a todos os lugares e parroquias.
Ferrocarril
250px|miniatura|dereita|[[Estación da Pobra do Brollón]] Tamén cruza o concello a liña de ferrocarril León-A Coruña que conta cunha estación no concello. A estación da Pobra do Brollón, moi utilizada no século XX, atópase no lugar da Estación, que se formou e creceu coa chegada do ferrocarril.
Actualmente só para nela un tren de media distancia procedente de Vigo e con destino Ponferrada, que circula diariamente e pasa por outras localidades importantes como Ourense, Monforte e O Barco de Valdeorras. Con todo, non existe parada de ningún tren en sentido contrario.
Non obstante, a estación de Monforte de Lemos, situada a 10 km da da Pobra, dispón de servizos de longa distancia ás principais cidades de España e unha maior oferta de servizos de media distancia.
Festividades
O concello da Pobra do Brollón establece como días festivos, todos aqueles da comunidade de Galicia, a parte dos festivos locais: o Corpus Christi (en xuño) e o San Vitoiro (27 de agosto).
Romaría do San Vitoiro
Celebrada na parroquia de Saa, o 27 de agosto. É unha das romarías máis importantes da comarca, que celébrase na capela deste santo, situada na serra da Trapa a máis de 600 m de altitude.
Entroido de Salcedo
130px|miniatura|O [[Oso de Salcedo]] Celébrase en febreiro en Salcedo con desfiles de disfraces, descenso de carrilanas e outras actividades lúdicas, como obras de teatro. Cabe destacar a figura do Oso de Salcedo.
Galería de imaxes
<Gallery> Ficheiro:Concello da Pobra do Brollón.jpg|Casa do concello. Ficheiro:PobraBrollónAltim.jpg|Placa altimétrica da Pobra do Brollón. Ficheiro:Centro de Saúde da Pobra do Brollón.jpg|miniatura|Centro de saúde. Ficheiro:Saa San Vitoiro.JPG|O río Saa ó seu paso polo San Vitoiro. Ficheiro:Samugueiros.JPG|Área Recreativa de Sanugueiros. Ficheiro:Río_Saa_Pobra.jpg|Río Saa na Pobra. Ficheiro:Santalla de Rei costa.jpg|Vista de Santalla de Rei dende a cima da costa. Ficheiro:Pobra de Brollon.jpg|Rúa estreita na Pobra do Brollón. </Gallery>
Lugares da Pobra do Brollón
Para unha lista completa de todos os lugares do concello da Pobra do Brollón vexa: Lugares da Pobra do Brollón.
Samuel L. Jackson
Filmografía
miniatura|Samuel L. Jackson
Ciccone Youth
Ciccone Youth é unha banda experimental formada en 1986 como un proxecto paralelo dos membros de Sonic Youth Steve Shelley, Kim Gordon, Lee Ranaldo e Thurston Moore, xunto co membro de Minutemen e fIREHOSE Mike Watt. O seu nome é un xogo entre os nomes "Sonic Youth" e "Ciccone", o apelido orixinal de Madonna.
Historia
Aínda que nunca tocaron en vivo, lanzaron dúas gravacións. A primeira delas, realizada a través do selo New Alliance Records en 1986, consistiu en tres cancións: "Into the Groove(y)" (unha versión do tema de Madonna "Into the Groove"), "Tuff Titty Rap"" (ambas interpretadas polos membros de Sonic Youth) e "Burnin' Up" como cara-B, interpretada por Mike Watt con guitarras adicionais de Greg Ginn, líder de Black Flag.
A súa segunda gravación foi o álbum de estudio The Whitey Album, editado polo selo Blast First Records e pola Capitol Records en 1988, incorporando as tres cancións lanzadas anteriormente. Rumoreouse que contiña versións dos Beatles, pero realmente só versionan tres temas: "Addicted to Love" de Robert Palmer (gravada nunha cabina de karaoke), e "Burnin' Up" e "Into the Groove" de Madonna. O disco é unha especie de álbum conceptual irónico sobre a cultura musical, que vai do pop (coas versións de Madonna e Robert Plamer) á música contemporánea erudita (con referencias á comosición 4:22 de John Cage, a través do tema "(Silence)"), pasando polas influencias experimentais de Sonic Youth, especialmente ás do Krautrock alemán.
O álbum de Sonic Youth Sister, lanzado en 1987, tamén contén material fortemente influenciado por Ciccone Youth. Un exemplo disto é "Master-Dik", na cal Thurston Moore menciona repetidas veces a Ciccone Youth.
Transición epitelial-mesenquimal
miniatura|dereita|300 px|Transición de célula epitelial a mesenquimal. A perda de adhesión celular orixina a constrición e extrusión de novas células mesenquimais.
A transición epitelial-mesenquimal (TEM, ou, nas súas siglas en inglés, EMT) é un proceso por medio do cal as células epiteliais perden a súa polaridade celular e a adhesión célula-célula, e adquiren propiedades migratorias e invasivas, converténdose en células nai mesenquimais; estas son célula estromáticas multipotentes que poden diferenciarse en diversos tipos celulares. A TEM é esencial en numerosos procesos de desenvolvemento entre os que están a formación do mesoderma e do tubo neural. A TEM tamén ocorre durante a curación de feridas, na fibrose en órganos e na iniciación da metástase durante a progresión dun cancro.
Introdución
miniatura|300px| Embrión humano de 2mm de lonxitude. Vista dorsal, co amnio aberto. X 30.
A transcición epitelial-mesenquimal foi inicialmente recoñecida como unha característica da embrioxénese. A transición epitelial-mesenquimal (TEM) e o seu proceso inverso, transición mesenquimal-epitelial (TME) son esenciais para o desenvolvemento de moitos tecidos e o desenvolvemento do embrión, e numerosos eventos embrionais como a gastrulación, formación da crista neural, formación das válvulas cardíacas, a palatoxénese e a mioxénese. As células epiteliais e mesenquimais diferéncianse en fenotipo e función. As células epiteliais están estreitamente conectadas unhas con outras por medio de unións herméticas, unións comunicantes e unións adherentes, teñen unha polaridade apical-basal, presentan polimerización do citoesqueleto de actina e están unidas a unha lámina basal pola súa superficie basal. As células mesenquimais, por outra parte, carecen desta polarización, teñen unha morfoloxía fusiforme e interaccionan unhas con outras só por medio de puntos focais. As células epiteliais expresan altos niveis de E-cadherina, mentres que as mesenquimais expresan N-cadherina, fibronectina e vimentina. Deste xeito, a TEM supón que a célula sofre profundos cambios morfolóxicos e fenotípicos. A TEM clasifícase en tres tipos baseándose no contexto biolóxico, que sonː TEM do desenvolvemento (Tipo I), TEM da fibrose e curación de feridas (Tipo II), e TEM do cancro (Tipo III).
Indutores da TEM
A perda da expresión da cadherina E-cadherina considérase un evento fundamental na TEM. Moitos factores de transcrición que poden reprimir a E-cadherina directa ou indirectamente poden ser considerados como factores de transcrición que inducen a TEM (ou FT-TEM). A SNAI1/Snail 1, a SNAI2/Snail 2 (tamén chamada Slug), a ZEB1, a ZEB2, a E47 e o KLF8 (factor 8 similar a Kruppel) poden unirse ao promotor da E-cadherina e reprimir a súa transcrición, mentres que factores como o Twist, o Goosecoid, o E2.2 (tamén chamado TCF4), a proteína homeobox SIX1 e a FOXC2 (proteína C2 de caixa de cabeza de garfo) reprimen indirectamente a E-cadherina. A SNAIL e o factor ZEB únense ás secuencias consenso E-box (caixa E) na rexión promotora, mentres que KLF8 se une ao promotor por medio de caixas GT. Estes factores de transcrición que inducen a TEM non só reprimen directamente a E-cadherina, senón que tamén reprimen a transcrición doutras proteínas das unións celulares, como as claudinas e desmosomas, facilitando así a TEM. Por outra parte, os factores de transcrición como o GRHL2, e os factores de transcrición relacionados con ETS chamados ELF3 e ELF5 están regulados á baixa durante a TEM (máis ben impulsan directamente a TME cando se sobreexpresan en células mesenquimais). Moitos dos factores de transcrición indutores da TEM están implicados na promoción da metástase.
Varias vías de sinalización (TGF-beta, FGF, EGF, HGF, Wnt/beta-catenina e Notch) e a hipoxia poden inducir a TEM. En concreto, viuse que Ras-MAPK activa as proteínas Snail e Slug. Slug desencadea os pasos para a alteración desmosómica, a extensión celular e a separación parcial nos límites entre células, que son as primeiras e necesarias fases no proceso da TEM. Por outra parte, Slug non pode desencadear a segunda fase, a cal inclúe a indución da motilidade celular, a represión da expresión de citoqueratina, e a activación da expresión de vimentina. Snail e Slug regulan a expresión de p63, que é necesario para ocorrecto desenvolvemento de estruturas epiteliais. A alteración da expresión de isoformas de p63 reduce a adhesión célula-célula e incrementa as propiedades migratorias das células cancerosas. O factor p63 está implicado na inhibición da TEM e a redución de certas isoformas de p63 pode ser importante no desenvolvemento de cancros epiteliais. Algunhas delas regulan a expresión de citoqueratinas. Recentemente, a activación do eixe da fosfatidilinositol 3' quinase (PI3K)/AKT estase considerando como unha característica central da TEM. Igualmente, crese que Hedgehog, NF-κB e o Factor de Transcrición 2 Activante están implicados na TEM.
A vía de sinalización Wnt regula a TEM na gastrulación, formación de válvulas cardíacas e cancro. A activación da vía Wnt en células de cancro de mama induce o regulador da TEM SNAIL e regula á alza o marcador mesenquimal, vimentina. Ademais, a vía Wnt/beta-catenina activa correlaciónase cun prognóstico clínico peor nos pacientes de cancro de mama. De xeito similar, o TGF-beta activa a expresión de SNAIL e ZEB para regular a TEM no desenvolvemento do corazón, a palatoxénese e o cancro. A metástase ósea no cancro de mama ten activada a sinalización TGF-beta, o cal contribúe á formación destas lesións. Porén, un supresor de tumores ben coñecido como p53 reprime a TEM ao activar a expresión de varios microARNs (miR-200 e miR-34 que inhiben a produción das proteínas ZEB e SNAIL), e así mantén o fenotipo epitelial.
A TEM no desenvolvemento e curación de feridas
Nos vertebrados, o epitelio e o mesénquima son os fenotipos de tecidos básicos. Durante o desenvolvemento embrional, as células da crista neural migratoria xéranse por TEM implicando as células epiteliais do neuroectodermo. Como resultado, estas células disócianse dos pregamentos neurais, gañan mobilidade, e disemínanse por varias partes do embrión, onde se diferencian en moitos outros tipos celulares. Ademais, o mesénquima da crista craniofacial que forma o tecido conectivo que forma a cabeza e a face, é formado polo epitelio do tubo neural por TEM. A TEM ten lugar durante a construción da columna vertebral a partir da matriz extracelular, a cal é sintetizada por fibroblastos e osteoblastos que rodean o tubo neural. A principal fonte destas células son o mesénquima das somitas e o esclerótomo e tamén da liña primitiva. A morfoloxía mesenqumal permite que as células viaxen a dianas específicas do embrión, nas que se diferencian e/ou inducen a diferenciación doutras células.
Durante a curación de feridas, os queratinocitos das beiras da ferida sofren TEM e despois unha reepitelialización ou TME (o inverso) cando a ferida está pechada. A expresión de Snail2 na fronte migratoria inflúe neste estado, xa que a súa sobreexpresión acelera a curación das feridas. De maneira similar, en cada ciclo menstrual, a superficie do epitelio do ovario sofre TEM durante a curación das feridas post-ovulatorias.
A TEM na progresión do cancro e a metástase
Para que se inicie unha metástase requírese a invasión, a cal se realiza grazas á TEM. As células de carcinoma nun tumor primario perden a adhesión célula-célula mediada pola represión da E-cadherina e ábrense paso a través da membrana basal coas súas propiedades invasivas incrementadas, e entran no torrente sanguíneo por intravasación. Posteriormente, cando estas células tumorais circulantes (CTCs) saen do torrente circulatorio para formar micrometástases, experimentan unha transición mesenquimal-epitelial ou TME (o contrario da TEM) para o seu crecemento clonal nos sitios de metastáticos. Deste xeito, a TEMe a TME inician e completan a fervenza de invasión-metástase.
A TEM proporciona resistencia á senescencia prematura inducida por oncoxenes. Twist1 e Twist2, xunto con ZEB1 protexen as células humanas e os fibroblastos embrionais de rato da senescencia. Igualmente, o TGFβ pode promover a invasión do tumor e a evasión da vixilancia inmunitaria nos estados avanzados. Cando o TGFβ actúa sobre células epiteliais mamarias que expresan Ras activadas, a TEM está favorecida e a apoptose está inhibida. Este efecto pode ser invertido por indutores da diferenciación epitelial, como GATA-3.
Homero
É difícil establecer con certeza se Homero foi un individuo histórico ou unha identidade construída, e se é o autor das dúas célebres epopeas que son os alicerces da literatura occidental. Todo isto é o tratado na cuestión homérica. Malia isto, numerosas vilas xónicas (Quíos, Esmirna, Cime ou mesmo Colofón) dispútanse a orixe do aedo. Por outra banda, a tradición individualízao ó atribuírlle que era cego.
Transición epitelial-mesenquimal
A TEM na progresión do cancro e a metástase
A TEM é inducida pola terapia de privación de andróxenos no cancro de próstata metastático. Os programas de activación do TEM por medio da inhibición do eixe androxénico proporciona un mecanismo polo cal as células tumorais poden adaptarse e promover a recorrencia e progresión da doenza. Os impulsores moleculares destes programas son Brachyury, Axl, MEK, e a Aurora quinase A, e os inhibidores están actualmente en ensaios clínicos para determinar as súas aplicacións terapéuticas.
Indicouse tamén que a TEM está implicada na aparición de resistencia a fármacos. A adquisición de marcadores de TEM está asociada coa resistencia de liñas celulares epiteliais de carcinoma de ovario ao fármaco paclitaxel. De xeito similar, SNAIL tamén confire resistencia ao paclitaxel, á adriamicina e á radioterapia ao inhibir a apoptose mediada por p53. Ademais, a inflamación, que foi asociada coa progresión do cancro e a fibrose, foi recentemente relacionada co cancro por intermediación da TEM inducida por inflamación. Así, a TEM non só fai que as células cambien ao fenotipo migrador, senón que tamén actúa sobre a inmunosupresión múltiple, a resistencia a fármacos, e a evasión da apoptose, facendo así que a resposta do hóspede contra o tumor estea alterada.
Homero
Etimoloxía
miniatura|Homero e o seu lazarillo, por [[William-Adolphe Bouguereau (1874).]]
Transición epitelial-mesenquimal
A TEM na progresión do cancro e a metástase
Probas recentes indican que as células que sofren TEM adquiren propiedades similares ás das células nai, o que dá lugar á formación de células nai cancerosas (CSCs). Por medio da transfección por Ras activada, a subpoboación de células epiteliais mamarias humanas inmortalizadas CD44alta/CD24baixa, igual que as células cancerosas que posúen propiedades semellantes ás de células nai, increméntase coa indución ao mesmo tempo da TEM. Ademais, ZEB1 pode conferir propiedades de célula nai, reforzando así a relación entre a TEM e o carácter de célula nai. Esta propiedade proporcionada pola TEM é, por tanto, un dúo dobremente perigoso para o paciente, xa que non só facilita que as células do carcinoma entren no torrente circulatorio, senón que tamén as dota de propiedades de célula nai por mor das cales estas células incrementan o seu potencial proliferativo e tumorixénico.
Xeración de céluas proxenitoras endócrinas nos illotes de Langerhans por medio de TEM
Igual que xera células nai cancerosas, demostrouse que a TEM xera tamén células proxenitoras endócrinas a partir de células dos illotes pancreáticos ou de Langerhans. Inicialmente, a primeira hipótese proposta era que as células proxenitoras derivadas dos illotes humanas (hIPCs) eran os precursores máis probables, xa que a proxenia de células β destas hIPCs herda marcadores epixenéticos que definen unha rexión promotora da insulina activa. Porén, máis tarde, outro conxunto deexperimentos indicou que as células β etiquetadas desdiferenciábanse a un fenotipo similar ao mesenquial in vitro, pero non podían proliferar, o que orixinou un debate.
Homero
Etimoloxía
O nome Hómēros é unha variante xónica do eólico Homaros. O seu significado é refén, prenda ou garante. Hai unha teoría que sostén que o seu nome provén dunha sociedade de poetas chamados os Homēridai, que literalmente significa ‘fillos de reféns’, é dicir, descendentes de prisioneiros de guerra. Xa que estes homes non eran enviados á guerra ó dubidarse da súa lealdade no campo de batalla, non morrían nel. Polo tanto, confiábaselles a tarefa de recordar a poesía épica local, para lembralos sucesos pasados, nos tempos anteriores á aparición da literatura escrita. Tamén se suxeriu que o que podería conter o nome Hómeros é un xogo de palabras derivado da expresión ho me horón, que significa o que non ve.
Datos biográficos recollidos pola tradición
O Himno homérico a Apolo delio menciona «que é un cego que reside en Quíos, a rochosa». O poeta lírico Simónides de Amorgos atribúe ó «home de Quíos» o seguinte verso da Ilíada, «Por que me preguntas a miña liñaxe? Como a liñaxe das follas son», convertido en proverbio na época clásica. Luciano de Samósata di que foi un babilonio enviado a Grecia como refén, (grego antigo ὅμηρος, homêros), e de aí o seu nome.
Transición epitelial-mesenquimal
Xeración de céluas proxenitoras endócrinas nos illotes de Langerhans por medio de TEM
Dado que estes estudos dos illotes humanos carecen dunha análise de rastrexo de liñaxe, estes descubrimentos feitos a partir de células β etiquetadas irreversiblemente en ratos foron extrapolados aos illotes humanos. Utilizando un sistema rastrexador de liñaxe dual xenético e lentiviral para etiquetar as células β, conseguiuse demostrar convincentemente que as células β dos illotes de humanos adultos sofren TEM e proliferan in vitro. Ademais, estes descubrimentos foron confirmados en células produtoras de insulina pancreáticas fetais humanas, e as células mesenquimais derivadas de illotes pancreáticos poden sufrir o proceso inverso da TEM, é dicir, a TME, para xerar agregados de células similares a illotes.
Homero
Datos biográficos recollidos pola tradición
Pausanias transmite unha tradición dos chipriotas, quen tamén reclamaban para si a Homero:
Porén, tamén se conserva o seguinte epigrama, atribuído ó poeta helenístico Alceo de Mesene, no que Homero protesta sobre a súa orixe salaminia, e nega que se erixise unha estatua súa nesta cidade e que o seu pai fose un tal Demágoras:
Transición epitelial-mesenquimal
TEM parcial
Non todas as células sofren unha TEM completa, é dicir, a perda da súa adhesión célula-célula e adquisición de características de migración solitaria. En vez diso, moitas células sofren un TEM parcial, un estado no cal reteñen algunha adhesión célula-célula, e adquiren trazos migratorios, e así as células que están neste fenotipo híbrido epitelial/mesenquimal están dotadas con propiedades especiais como a migración celular colectiva. Nos primeiros traballos con modelos matemáticos sobre a TEM parcial, o autor dos traballos propuxo un mecanismo de interruptores biestables acoplados, no cal o bucle de retroalimentación dobre negativa de SNAIL1/miR-34 é responsable do interruptor reversible e regula a transición entre a TEM epitelial e a parcial, mentres que do bucle de retroalimentación de ZEB/miR-200 depende o interruptor irreversible e controla a transición entre a TEM parcial e a mesenquimal. Posteriormente, verificaron as súas predicións na liña celular MCF10A.
Homero
Datos biográficos recollidos pola tradición
Sobre o lugar onde morreu, existe unha tradición testemuñada dende o século -V de que se produciu na illa de Ios.
Pausanias recolle esta tradición e fala sobre unha estatua de Homero que viu e un oráculo que leu no Templo de Apolo en Delfos:
E por último, o xeógrafo lidio revela que no lle agrada escribir sobre a época na que viviron Homero e Hesíodo:
Malia que xa na época da Grecia Clásica non se coñecía nada concreto e certo sobre Homero, a partir do período helenístico comezaron a xurdir unha serie de biografías que recollían tradicións moi diversas e a miúdo datos de contido fabuloso. Nestes relatos mencionábase que antes de chamarse Homero chamárase Meles, Melesíxenes, Altes ou Meón, así como datos moi diversos e con numerosas variantes sobre os seus antergos.
Shanghai Express (filme)
Shanghai Express é un filme estadounidense de 1932 dirixido por Josef von Sternberg con Marlene Dietrich, Clive Brook, Anna May Wong e Warner Oland como protagonistas. O guión foi escrito por Jules Furthman, baseado nunha historia de 1931 de Harry Hervey. Shanghai Express foi o cuarto de sete filmes realizados por von Sternberg con Dietrich como actriz principal.