cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia da Unión Soviética
Mikhail Gorbachev: As tentativas de reforma e o colapso da URSS
As actividades do PCUS foron proscritas polo Tribunal Supremo (29 de agosto), disolvéronse os órganos do poder central e comezou un novo período constituínte. O 6 de setembro de 1991 o Consello de Estado recoñeceu a independencia de Estonia, Letonia e Lituania. Nos meses seguintes, as sucesivas proclamacións de independencia das Repúblicas e o colapso económico aceleraron a perda de autoridade política de Gorbachov, que fracasou na súa tentativa de concluí-lo Tratado que debía dar lugar a unha Unión de Estados Soberanos para substituír a antiga organización do Estado.
O 8 de decembro de 1991, as tres Repúblicas eslavas —Rusia, Belarús e Ucraína— constituíron unha Comunidade de Estados Independentes (CEI), aberta ao resto das Repúblicas que puxo fin na práctica ó Estado soviético. Gorbachov presentou a súa dimisión o 25 de decembro de 1991, e Rusia asumiu no terreo internacional os compromisos e a representación do desaparecido Estado. Tódalas Repúblicas que constituían a URSS foron recoñecidas internacionalmente como Estados independentes.
Iván Tsarévich
miniatura|405x405px|Ivan Tsarevich montando o Lobo Gris por Viktor Vasnetsov, 1889. Iván Tsarévich (ruso: Ива́н Царе́вич ou Иван-царевич) é un dos heroes principais de folclore ruso. Normalmente o protagonista na loita con Koschei.
É a miúdo, mais non sempre, o fillo máis novo de tres irmáns. No conto "O Tres Tsaratos", é un fillo de Nastasya a Noiva Dourada. As lendas diferentes describen a Iván con varias esposas, incluíndo Yelena a Bela, Vasilisa a Sabia e Marya Morevna.
Casco
O termo casco pode referirse a:
Amais, como topónimo pode referirse a:
Héctor Arzubialde
Héctor Carlos Arzubialde Mugnaini, nado en Córdoba o 22 de agosto de 1964, é un exfutbolista arxentino. Xogaba de defensa central.
Traxectoria
Na tempada 1987–88 fichou polo Deportivo da Coruña onde xogou unha campaña, debutando o 30 de agosto de 1987 na primeira xornada do campionato contra o FC Barcelona B en Riazor, con vitoria local (1–0). No seu ano na Coruña estivo baixo as ordes de Eusebio Ríos, Luis Rodríguez Vaz e Arsenio Iglesias, participando en 22 partidos.
Yolanda Díaz
Yolanda Díaz Pérez, nada en Fene o 6 de maio de 1971, é unha dirixente política galega, ministra de Traballo e Economía Social desde xaneiro de 2020 e vicepresidenta segunda do Goberno de España.
Pertenceu ata 2019 á federación galega de Esquerda Unida, da que foi a súa coordinadora desde 2005 ata o 3 de xuño de 2017 en que foi relevada no cargo por Eva Solla. Foi deputada no Parlamento de Galicia entre 2012 e 2016. Desde xaneiro de 2016 (XI lexislatura) é deputada no Congreso dos Deputados.
Traxectoria
É filla de Xesús Díaz Díaz (Suso Díaz), exsecretario xeral de Comisións Obreiras de Galicia e sobriña de Xosé Díaz Díaz, ex-deputado do Bloque Nacionalista Galego. Foi a primeira das nenas nadas no novo barrio obreiro de San Valentín, Fene, vinculado daquela aos estaleiros de ASTANO. Na adolescencia trasladouse a Santiago de Compostela e estudou no instituto Rosalía de Castro. Licenciouse en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela, para despois ampliar estudos en París. Realizou tres mestrados, en Urbanismo, en Relacións Laborais e en Recursos Humanos, materia na que está especializada.
Empezou traballando como avogada nun bufete compostelán. En 1998 colexiouse e abriu o seu despacho (laboralista ) en Ferrol.
Accedeu á coordinación xeral de Esquerda Unida en 2005, cando era a candidata da formación á presidencia da Xunta de Galicia nas eleccións dese ano. Obtivo uns 12.000 votos (0,8%), a cuarta forza máis votada.
Acordo de goberno en Ferrol
esquerda|miniatura|Díaz nunha manifestación da [[Plataforma Queremos Galego!]]
Nas eleccións municipais de 2007 foi de novo cabeza de lista da formación á alcaldía de Ferrol. Obtivo 5.203 votos (14,19%) e catro edís: Javier Galán, Miguel Reimúndez, Sari Alabau e ela mesma. Tras formalizar un acordo para un goberno co PSOE, foi elixido alcalde o socialista Vicente Irisarri, con Yolanda Díaz como primeira tenente de alcaldía.
O 28 de outubro de 2008, o goberno de coalición rachou. Irisarri permaneceu como rexedor en minoría no PSOE e Esquerda Unida pasou á oposición. Yolanda Díaz mantívose como voceira.
Parlamento de Galicia
No 2009 foi a candidata de Esquerda Unida á presidencia da Xunta de Galicia nas eleccións autonómicas, mais non logrou entrar no Parlamento. En 2012 repetiu pola provincia da Coruña e foi elixida deputada autonómica. Ese ano formaron a coalición Alternativa Galega de Esquerda (AGE), xunto con Anova-Irmandade Nacionalista, Espazo Ecosocialista Galego e Equo-Galicia. Foi a viceportavoz do seu grupo no Parlamento ata as eleccións xerais de 2015, nas que se presentou ao Congreso dos Deputados.
Congreso dos Deputados
É deputada no Congreso dos Deputados desde 2016. Tanto nas eleccións xerais de 2015 como nas de 2016 foi candidata na lista de En Marea pola provincia da Coruña e entrou como deputada por esa provincia. Nas eleccións xerais de abril de 2019 e nas de novembro do mesmo ano foi candidata na lista de En Común-Unidas Podemos pola Provincia de Pontevedra e foi escollida deputada por estoutra provincia. Dentro do Congreso, foi vogal e portavoz adxunta de varias comisións.
Ministra
En xaneiro de 2020 foi nomeada Ministra de Traballo e Economía Social no goberno de coalición do PSOE e Unidas Podemos, o primeiro na democracia. Tomou posesión o día 13 dese mes. No acto sinalou que o principal reto deste país é recuperar o traballo con dereito, debemos derrogar a reforma laboral para retomar os dereitos das traballadoras e os traballadores.
Nova Escocia
Nova Escocia (en latín, e de uso habitual en Nova Scotia; en Alba Nuadh; en Nouvelle-Écosse) é unha provincia canadense localizada na costa suroriental do Canadá. É a provincia máis poboada nas Marítimas, e a súa capital, Halifax, é o grande centro económico da rexión. Nova Escocia é a segunda provincia máis pequena do Canadá, cunha superficie de 55,284 km². A súa poboación, de 934,405 habitantes, faina a 4ª provincia menos poboada do país, e a segunda con máis densidade de poboación.
A provincia inclúe varias rexións da nación micmac de Mi'gma'gi, que cobre a totalidade das Marítimas, así como partes de Maine, a Península de Gaspé, e Terra Nova. Nova Escocia xa era fogar do pobo micmac cando chegaron os primeiros colonizadores europeos. En 1604, colonos franceses estableceron o primeiro posto permanente europeo ó norte de Florida en Port Royal, fundando o que sería coñecido como Acadia. O Imperio Británico obtivo o control da rexión entre 1713 e 1760, e estableceu unha nova capital en Halifax en 1749. En 1867 Nova Escocia foi unha das provincias fundadoras da Confederación Candense, xunto con Novo Brunswick, e a Provincia do Canadá.
Xeografía
A provincia está formada principalmente pola península de Nova Escocia rodeada polo Océano Atlántico, incluíndo numerosas baías e estuarios. A Illa de Cabo Bretón, unha grande illa ao nordés da península, é tamén parte da provincia, así como a Illa Sable. Nova Escocia é segunda provincia máis pequena en superficie do Canadá, logo da Illa do Príncipe Eduardo. miniatura|esquerda|340px|Mapa de Nova Escocia
TAP Express
TAP Express é unha aeroliña rexional portuguesa fundada no ano 2016. Pertence a TAP Air Portugal e opera voos de curto e medio alcance. A compañía rexional Portugália Airlines, propiedade de TAP, opera os avións da familia Embraer da marca TAP Express. E á súa vez, White Airways, unha aeroliña propiedade de Omni Aviation, opera a súa frota de avóns ATR 72. A súa sede atópase no Aeroporto de Lisboa.
TAP Express voa diariamente aos aeroportos de Vigo e da Coruña dende Lisboa utilizando avións ATR 72 de 70 asentos.
Historia
O día 14 de xaneiro de 2016 TAP Air Portugal anunciou que Portugália Airlines, a súa subsidiaria rexional, sería rebautizada como TAP Express o 27 de marzo dese ano como parte das medidas de reestruturación do grupo. No mesmo día, TAP Portugal tamén anunciou que toda a frota de Portugália, composta por avións Fokker 100 e Embraer ERJ-145, sería substituída en xullo de 2016 por novas aeronaves Embraer 190 e ATR 72-600 (estes último operado por White Airways), que recibirían unha librea semellante á de TAP Portugal.
Todos os avións da frota de TAP Express están bautizados con nomes de distritos e rexións portuguesas.
Frota
miniatura|250px|[[ATR 72 aterrando no aeroporto de Vigo]] miniatura|250px|[[Embraer E-Jets|Embraer 190 no aeroporto do Porto]] En outubro de 2017 a frota de TAP Express estaba formada polos seguintes avións:
Xogos Olímpicos de Inverno de 1984
Elección da sede
A cidade de Saraievo tivo que competir contra outras dúas cidades para ser sede dos XIV Xogos Olímpicos de Inverno. Estas outras cidades foron Gotemburgo en Suecia e Sapporo no Xapón, que xa fora a sede en 1972 dos Xogos Olímpicos de Inverno. A elección levouse a cabo na 80.ª sesión do COI que tivo lugar na cidade de Atenas (Grecia) o 18 de maio de 1978.
Facho Olímpico
miniatura|esquerda|140px|Facho Olímpico. Do 29 de xaneiro ao 8 de febreiro, 1.600 relevistas levaron a chama olímpica nun percorrido de 5.289 quilómetros que comezou na cidade grega de Olímpia e logo seguiu dúas rutas a través de Iugoslavia:
A última portadora do facho olímpico foi a patinadora artística Sanda Dubravčić, quen a recibiu das mans do esquiador Bojan Križaj.
Mascota oficial
Os lectores dos xornais iugoslavos foron os encargados de elixir a mascota dos Xogos a partir dunha lista de seis finalistas. O gañador foi Vučko, un pequeno lobo, deseñado polo ilustrador e deseñador esloveno Jože Trobec.
Países participantes
49 Comités Olímpicos Nacionais (CONs) rexistraron atletas nos Xogos Olímpicos de Inverno 1984, sendo este un récord ata a data.
Exipto, Mónaco, Porto Rico, Senegal, e as Illas Virxes Británicas participaron por primeira vez nos Xogos Olímpicos de Inverno.
A República da China finalizou o seu boicot aos Xogos Olímpicos tralo recoñecemento da República Popular da China por parte del COI, e competiu como China Taipei por primeira vez.
A Pedra do Sal, Lema, Carballo
A Pedra do Sal é un lugar da parroquia de Lema no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 49 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 25 homes e 24 mulleres.
Castro de Altamira, Brión
O castro de Altamira é un castro situado na parroquia de Brión, no concello coruñés de Brión. Este foi o lugar no que logo se construíron as Torres de Altamira.
Morfoloxía
Consta dun recinto fortificado no que é moi difícil afirmar con seguridade cales das estruturas visibles son da Idade de Ferro, dadas as modificacións realizadas en época posterior. Na Idade Media foi erguida sobre a súa croa unha fortaleza da que hoxe quedan as ruínas, reutilizando parte das defensas castrexas: esta fortaleza recibe habitualmente o nome de Torres de Altamira. No flanco norte consérvase parte dos antigos parapetos defensivos, no lugar no que foi aberto un camiño para dar acceso ao recinto.
A súa localización ten lugar sobre un couto elevado que ten boas condicións naturais defensivas. Dous regatos rodean o recinto.
miniatura|right|Imaxe do camiño de acceso entre as defensas do castro
Arqueoloxía
Non se ten noticia de que se teñan realizado campañas arqueolóxicas.
Roy J. Plunkett
Roy J. Plunkett, nado en New Carlisle (Ohio) o 26 de xuño de 1910 e finado en Corpus Christi (Texas) o 12 de maio de 1994, foi un químico estadounidense. Descubriu o politetrafluoroetileno (PTFE), é dicir, o teflón en 1938.
Primeiro anos e educación
Plunkett naceu en New Carlisle, Ohio, e asistiu ao Newton High School en Pleasant Hill, Ohio.
Graduouse pola Universidade de Manchester cun B.A. en química en 1932. Recibiu o seu doutoramento en química en 1936 pola Universidade Estatal de Ohio co seu traballo The Mechanism of  Carbohydrate Oxidation. ).
Carreira
miniatura|Cuberta termal de teflón con impactos do NASA Ultra Heavy Cosmic Ray Experiment (UHCRE) En 1936, foi contratado como químico investigador do E.I. du Pont de Nemours and Company no seu laboratorio Jackson Laboratory de Deepwater, New Jersey.
O descubrimento do teflón está ben descrito polas propias palabras de Plunkett:
Plunkett contou máis adiante que os cilindros de TFE que estaban a ser empregados contiñan arredor de 1 kg cada un, co que serían cilintros de tamaño relativamente pequenos, non grandes. O tetrafluoroetileno no colector polimerizara en politetrafluoroetileno, un sólido ceroso con propiedades sorprendentes como a resistencia á corrosión, fricción superficial baixa e alta resistencia á calor. Plunket contou a historia do seu descubrimento accidental na reunión de primavera da American Chemical Society na sección de historia da química en abril de 1986 en Nova York, e foi publicada nas actas do simposio.
Foi o químico xefe involucrado na produción do tetraetilo de chumbo, aditivo da gasolina no DuPont's Chambers Works entre 1939 e 1952. Tras iso, dirixiu a produción de Freon en DuPont antes de xubilarse en 1975.
Plunkett faleceu de cancro o 12 de maio de 1994 na súa casa de Texas aos 83 anos.
Premios
Plunkett recibiu a medalla John Scott da cidade de Philadelphia en 1951, pola invención que promove a "comodidad, benestar e felicidade do ser humano". Os asistentes recibiron unha lata de muffin recuberta de teflón para levar á casa. A este seguírono outros premios e honras. Plunkett foi incluído no Plastics Hall of Fame en 1973 e no National Inventors Hall of Fame en 1985.
Momento de forza
Na mecánica newtoniana, denomínase momento dunha forza (respecto dun punto dado) unha magnitude (pseudo)vectorial, obtida como produto vectorial do vector de posición do punto de aplicación da forza (con respecto ao punto do cal se toma o momento) polo vector forza. Tamén se lle chama momento dinámico ou simplemente momento.
Ocasionalmente recibe o nome de torque a partir da forma inglesa torque, derivada á súa vez do latín torquere (retorcer).
Definición
thumb|220px|Definición do momento dunha forza con respecto a un punto.
O momento dunha forza aplicada nun punto P con respecto dun punto O vén dado polo produto vectorial do vector  polo vector forza; isto é,
Onde \mathbf{r} é o vector que vai desde O até P. Pola propia definición de produto vectorial, o momento é un vector perpendicular ao plano determinado polos vectores  e \mathbf {r}.
O termo momento aplícase a outras magnitudes vectoriais como o momento linear ou cantidade de movemento,, e o momento angular ou cinético, , definido como O momento de forza conduce aos conceptos de par, par de forzas, par motor etc.
Interpretación do momento
frame|right|Relación entre os vectores de forza, momento de forza e vector de posición nun sistema rotatorio.
O momento dunha forza con respecto a un punto dá a coñecer en que medida existe capacidade nunha forza ou sistema de forzas para cambiar o estado da rotación do corpo arredor dun eixe que pase por dito punto.
O momento tende a provocar unha aceleración angular (cambio na velocidade de xiro) no corpo sobre o que se aplica e é unha magnitude característica en elementos que traballan sometidos a torsión (como os eixos de maquinaria) ou a flexión (como as vigas).
Unidades
O momento dinámico exprésase en unidades de forza por unidades de distancia. No Sistema Internacional de Unidades a unidade denomínase newton por metro ou newton-metro, indistintamente. O seu símbolo debe escribirse como Nm ou N•m (nunca mN, que se confunde con milinewton).
Se ben, dimensionalmente, N·m parece equivaler a joule, non se utiliza esta unidade para medir momentos, xa que o joule conceptualmente é unidade de traballo ou enerxía, que son conceptualmente diferentes a un momento de forza. O momento de forza é unha magnitude vectorial, mentres que a enerxía é unha magnitude escalar.
Non obstante, a equivalencia dimensional de ambas magnitudes non é unha mera coincidencia. Un momento de 1 N•m aplicado ao longo dunha revolución completa ( radiáns) realiza un traballo igual a J, xa que, onde  é o traballo,  é o momento e  é o ángulo xirado (en radiáns).
Cálculo de momentos no plano
thumb|Momento é igual á forza polo seu brazo.
Cando se consideran problemas mecánicos bidimensionais, nos que todas as forzas e demais magnitudes vectoriais son coplanarias, o cálculo de momentos simplifícase notablemente. Iso débese a que os momentos son perpendiculares ao plano de coplanariedade e, polo tanto, sumar momentos redúcese simplemente a sumar as compoñentes perpendiculares ao plano, que son magnitudes escalares.
Se se considera unha forza aplicada nun punto P do plano de traballo e outro punto O sobre o mesmo plano, o módulo do momento en O vén dado por:
sendo o módulo da forza, b\, o brazo de momento, é dicir, a distancia á que se encontra o punto O (no que tomamos momento) da recta de aplicación da forza, e \theta \, o suplementario do ángulo que forman os dous vectores.
A dirección dun momento é paralela ao eixe de momento, o cal é perpendicular ao plano que contén a forza F. Para establecer o sentido utilízase a regra da man dereita.
Ligazóns externas
Момент на сила Moment Moment síly Moment Moment (Technische Mechanik) Ροπή Moment (physics) Momento de fuerza Momentti Moment de force (mécanique) Momento (fisica) モーメント Moment (mechanica) Moment (fizyka) Momento (física) Momenti Moment Moment (fizik) Mô men 时刻
Gabriel de Borbón
Gabriel de Borbón e Saxonia, nado en Portici o 12 de maio de 1752 e finado en San Lorenzo de El Escorial o 23 de novembro de 1788, infante de España, fillo de Carlos III e irmán de Carlos IV de España e Fernando IV de Nápoles.
Familia e infancia
O infante Gabriel era fillo de Carlos de Borbón, que por aquel entón era rei de Nápoles e Sicilia (baixo o nome de Carlos VII). Don Carlos era o presunto herdeiro do seu medio irmán, o rei Fernando VI de España, que non tiña fillos. A nai de don Gabriel era María Amalia de Saxonia, filla de Augusto III de Polonia.
O infante don Gabriel naceu en Portici en 1752, e foi bautizado cos nomes de Gabriel Antonio Francisco Javier Juan Nepomuceno José Serafín Pascual Salvador; desde a infancia foi o máis intelixente e traballador dos fillos do rei Carlos, que chegaría a ser un home de moita cultura, renomeado como excelente tradutor de Salustio e verdadeiro mecenas ilustrado. Tivo como profesor de música ao pai Antonio Soler, que compuxo varias dos seus sonatas de clavicémbalo expresamente para o seu avantaxado discípulo e os concertos para dous órganos para interpretalos a dúo con el na Basílica do Mosteiro do Escorial.
Adolescencia e traslado a España
En 1759 morría en Villaviciosa de Odón o rei de España, Fernando VI, tío de Gabriel, e Carlos ascendía o trono español como Carlos III. Gabriel, como a maior parte dos seus irmáns trasladouse á corte madrileña. Estes incluían ao Príncipe de Asturias, mentres que en Nápoles permanecían o infante don Felipe (que nacera cun severo caso de atraso mental, e foi consecuentemente apartado da sucesión) e o novo rei de Nápoles e Sicilia, Fernando, nacido un ano antes que don Gabriel.
Matrimonio e vida adulta
A parella tivo tres fillos en total:
Pouco despois de dar a luz ao seu último fillo, dona Mariana Vitoria caeu enferma de varíola, e finou o 2 de novembro dese mes; poucos días despois o seu fillo seguíaa á tumba, do mesmo xeito que o propio infante don Gabriel, que morreu o 23 dese mes en San Lorenzo de El Escorial. A súa morte foi un duro golpe para o seu pai, o rei, que falecería tamén pouco tempo despois. Están todos enterrados no Escorial. O seu fillo, Pedro Carlos de Borbón, foi criado pola súa avoa materna en Lisboa.
Conxelación dos alimentos
miniatura|300px|Produtos conxelados á venda no supermercado.
A conxelación dos alimentos é o sistema máis utilizado de conservación de alimentos mediante o uso de baixas temperaturas. Consiste en reduci-la temperatura do produto por debaixo da temperatura de conxelación da auga de constitución para dete-lo crecemento microbiano e a acción dos enzimas que poidan altera-los alimentos. Para ser realmente eficaz e garanti-la salubridade do alimento así conservado, a lexislación esixe que a temperatura no centro do produto sexa de -18 °C ou inferior e que se manteña sen flutuacións durante toda a súa vida útil.
Aínda que a utilización da neve ou do xeo para arrefriar ou conxelar alimentos vén de antigo, o uso comercial da conxelación como sistema industrial de conservación naceu en 1842 e só a finais do século XIX se impuxo na industria a grande escala, grazas ó desenvolvemento dos sistemas de refrixeración mecánica. O tratamento de conxelación aplícase hoxe a practicamente todo tipo de alimentos
Unha variante deste método é a ultraconxelación, que consiste nun sistema de arrefriamento rápido a temperaturas desde -35 °C a -65 °C, aínda que logo, a conservación posterior se faga a -18 °C. Deste xeito, a fase de cristalización do xeo, que se produce entre os 0 °C e os -5 °C, (chamada temperatura crítica) transcorre en menos de 2 horas. Deste xeito, as perdas nutritivas son practicamente inapreciables.
Obxectivo
A conxelación dos alimentos ten como obxectivo dete-lo crecemento microbiano e, deste xeito, impedir que os xermes se multipliquen ata altera-lo alimento ou representar un risco sanitario para o consumidor. Simultaneamente, detén parcialmente a acción dos enzimas que poidan afectar negativamente ás características organolépticas do alimento, como por exemplo os responsables do enranciamento das graxas.
Como as temperaturas de conxelación non conseguen mata-las bacterias, cómpre partir dunha materia prima elaborada e manipulada en condicións hixiénicas. Cando se proceda a desconxela-lo alimento para o seu consumo, os xermes presentes no mesmo volven a reactivarse e multiplicarse.
Mecanismo de acción
miniatura|300px|Bonito conxelado, nun almacén frigorífico.
O proceso de conxelación segue basicamente tres fases. Primeiro, a temperatura do alimento vai descendendo ata os 0 °C, momento no que comeza a conxela-la auga de constitución. Esta primeira conxelación faise ó redor de núcleos diseminados (fase de nucleación) dentro e fóra das células.
Na segunda fase prodúcese a formación do xeo na masa do alimento, a partir destes núcleos que van aumentando de tamaño segundo vai conxelándose a auga que os rodea, ata producirse a conxelación total. Nesta fase, de cristalización, a temperatura descende desde os 0 °C ós -5 °C e constitúe a fase máis delicada do proceso. Nunha gráfica de temperaturas, esta fase está representada por un tramo horizontal e indica o tempo necesario para extrae-la calor latente de conxelación (unhas 80 kcal/g).
Na terceira fase continúa o enfriamento do produto ata alcanza-la temperatura de conservación, situada nos -18 °C ou menos.
Da rapidez con que se supera a fase de cristalización dependerá en boa parte a calidade do produto final. Para conseguir unha boa calidade, sen perda significativa de valor nutritivo, cómpre superar este período crítico en menos de dúas horas. Canto menor sexa a temperatura, máis facilmente se produce a cristalización, a partir dun maior número de cristais que serán, consecuentemente, de menor tamaño. Por outra banda, a conxelación rápida consegue que os cristais sexan, ademais de pequenos, máis ou menos redondeados, mentres que unha conxelación lenta vai producir cristais de xeo grandes, alargados ou en agullas, o que provocará a rotura das paredes celulares. Como consecuencia, cando o alimento se desconxele perderá maior cantidade de auga e, con ela, de nutrientes, quedando o produto cunha textura máis seca.
Outro aspecto importante neste proceso é que, segundo vai avanzando a conxelación, aumenta a concentración salina da auga aínda sen conxelar e, polo tanto, cada vez son necesarias temperaturas máis baixas para que esa solución saturada se conxele. Nas instalacións industriais chega a conxelarse toda a masa do produto pero moitos conxeladores domésticos non conseguen alcanza-la temperatura de conxelación destes últimos restos de solución saturada, que queda en estado líquido. Estas pequenas cantidades de auga poden permiti-lo crecemento dalgúns xermes psicrófilos.
Outros artigos
Refrixeración dos alimentos
Mamma
miniatura|200px|Cumulonimbus mammatus A mamma ou mammatus é un trazo suplementario das nubes, consistente en protuberancias case simétricas pendentes da superficie inferior dunha nube que toman o apecto de mamas. Débense a un proceso convectivo, pero en sentido inverso, ao existir unha zona máis fresca e húmida na parte superior da nube que descende e aire relativamente quente por embaixo dela que ascende.
Adoitan estar presentes sobre todo no xénero cumulonimbus, aínda que nalgunhas ocasións poden aparecer noutros xéneros.
Gran Premio de San Marino de 1991
O Gran Premio de San Marino de 1991 foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 28 de abril de 1991 no Autódromo Enzo e Dino Ferrari en Imola, Italia. Foi a terceira carreira do Campionato do Mundo de pilotos de e o undécimo Gran Premio de San Marino disputouse sobre 61 voltas ao circuíto de cinco quilómetros para unha distancia da carreira de 307 quilómetros. Foi gañado desde a pole position por Ayrton Senna, pilotando un McLaren - Honda, co seu compañeiro de equipo Gerhard Berger, segundo e JJ Lehto, terceiro co Dallara-Judd.
Antecedentes
Co equipo baixo nova dirección vendido por Cyril De Rouvre, Stefan Johansson foi substituído en AGS polo debutante na F1 Fabrizio Barbazza.
Resumo de carreira
Ayrton Senna logrou a súa 55ª pole position diante de Riccardo Patrese, Alain Prost, Nigel Mansell e Gerhard Berger. Con todo, a volta de formación presenciou dous incidentes dramáticos: Prost saíuse da pista na Curva Rivazza, seguido de Berger, que puido continuar. Con todo, Prost detivo o motor e non tomou a saída.
Nas luces, Patrese tomou a dianteira por diante de Senna, mentres que Mansell, que xa se ralentizara con problemas na caixa de cambios, retirouse ao final da primeira volta logo dunha colisión con Martin Brundle. Foi seguido por Nelson Piquet quen trompeou na segunda volta e Jean Alesi quen se saíu na terceira volta intentando un adiantamento bastante temerario a Stefano Modena.
Cunha gran vantaxe, Patrese entrou en boxes ao que orixinalmente parecía ser unha parada temperá para cambiar aos slicks que resultou ser máis grave: un fallo de encendido cun sensor de árbore de levas defectuoso. Reincorporouse último antes de retirarse 9 voltas máis tarde.
Berger estaba atrapando a Senna, marchando 1´5 segundos máis rápido que o seu compañeiro de equipo. A vantaxe baixou pronto a 5 segundos, con Modena nun excelente terceiro posto diante de Satoru Nakajima e os dous Minardi de Pierluigi Martini e Gianni Morbidelli.
Ambos McLarens entraron en boxes a cambiar pneumáticos con Senna mantendo a súa vantaxe. Xusto logo de marcar a volta máis rápida, Berger atrasouse no tráfico, sostido polo trío de Maurício Gugelmin, Julian Bailey e Thierry Boutsen. O propio Bailey superou a Andrea de Cesaris no sexto lugar, mentres que Nakajima retirouse con problemas de transmisión.
Ivan Capelli retirouse do 4º lugar para entregalo a JJ Lehto no Dallara. Modena retirouse con problemas de transmisión, o que significaba que detrás dos dous McLarens dominantes, a orde era agora Roberto Moreno, Lehto, Eric van de Poele do pequeno equipo Modena Team e o Minardi de Martini.
A caixa de cambios de Moreno rompeuse na volta 52 causando a súa retirada, mentres que Senna tiña problemas coa presión do aceite causada polo alto par motor do Honda V12. Berger realizou unha serie de voltas rápidas para reducir a vantaxe de Senna a só 1´7s na meta.
Kramer contra Kramer
Kramer contra Kramer (en Kramer vs. Kramer) é un filme estadounidense dirixido por Robert Benton en 1979. É unha adaptación de Robert Benton da novela Kramer vs. Kramer de Avery Corman. O filme conta a historia do divorcio dun matrimonio e o impacto que este ten no seu fillo. Recibiu cinco Premios Oscar na 52ª edición dos Oscar nas categorías de mellor filme, mellor director, mellor actor, mellor actriz secundaria e mellor guión adaptado.
Sinopse
Ted Kramer (Dustin Hoffman) é un home que antepón o seu traballo á súa familia. A súa esposa Joanna (Meryl Streep) non resiste máis esta situación e abandónao. Ted vese agora ante a necesidade de ocuparse da casa e, sobre todo, do seu pequeno fillo.
Logo dun tempo, cando Ted xa se desenvolve ben só, Joanna regresa e reclama a custodia do neno. Con todo, Ted non está disposto a separarse do seu fillo, de maneira que Joanna leva o asunto ante os tribunais, onde deberá decidirse quen dos dous obterá a custodia do fillo.
Produción
Dustin Hoffman axudou en gran xeito ó actor novel Justin Henry, analizando e comentando con el cada escena antes da súa rodaxe. O decorado do apartamento montado no interior do estudo tivo as medidas exactas resultantes do exterior do edificio que aparece na película. O director de fotografía, Néstor Almendros, utilizou nos interiores luz cenital e nos exteriores a luz dispoñible para as tomas.
A versión inicial tivo unha duración de 43 minutos adicionais respecto da duración definitiva. Suprimíronse sobre todo escenas con Jane Alexander e con JoBeth Williams.
Pontenova
O topónimo galego Pontenova pode referirse a:
Innimond
Innimond é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Minas Xerais
Minas Xerais (en portugués, Minas Gerais) é o cuarto maior estado do Brasil, cunha extensión semellante á de Francia: 588 384,30 km². Localízase no Sueste e ten coma límites ó norte e nordeste a Baía, ó leste o Espírito Santo, ó sursueste o Estado do Río de Xaneiro, ó sur e suroeste o estado de São Paulo, ó oeste o Mato Groso do Sur e ó noroeste o estado de Goiás.
Historia
A exploración da rexión iniciouse no comezo do século XVI, por bandeirantes (exploradores) orixinarios de San Paulo, que buscaban ouro e pedras preciosas. En 1693 as primeiras descubertas importantes de ouro na Serra do Sabaraçu provocaron un grande afluente de persoas. En 1696 fundouse a primeira freguesía, Nosa Señora do Ribeirão do Carmo, que en 1711 tornouse a primeira vila da rexión e actualmente chámase Mariana.
miniatura|esquerda|Igrexa de San Francisco de Asís, en [[São João del Rei, cidade fundada durante o Ciclo do Ouro.]] Durante a primeira metade do século XVIII, Minas Xerais tornouse a máis importante rexión económica do Brasil. En 1720 foi separada de San Paulo e tornouse capitanía. Entre tanto, a produción de ouro comezou a caer despois de 1750, o que levou Portugal a buscar medios de aumentar a recadación de impostos, xerando a mecha dunha conspiración coñecida na historia como Inconfidencia Mineira.
Coa independencia do Brasil en 1822, a capitanía volveuse provincia do Imperio. Despois da proclamación da república en 1889, tornouse estado.
Xeografía
Minas Xerais esta sita entre os paralelos de 14º13'58" e 22º54'00" de latitude sur, e entre os meridianos de 39º51'32" e 51º02'35" ó oeste de Greenwich. É o segundo Estado brasilleiro en poboación total, con 18 millóns de habitantes. É tamén o Estado brasileiro co maior número de municipios, 853, ou sexa, 15,5% do total de municipios do Brasil.
A súa capital e a cidade máis poboada é Belo Horizonte, con 2,4 millóns de habitantes (máis de 5 millóns na súa rexión metropolitana, chamada Grande Belo Horizonte ou Grande BH). Outras cidades importantes son: Contagem (situada na Grande BH), Uberlândia, Juiz de Fora e Itabira.
Relevo
miniatura|Serra da Mantiqueira As maiores altitudes están nas serras de Mantiqueira, de Espinhaço, de Canastra e no Parque Nacional do Caparaó, onde hai terreos localizados por riba dos 1700 metros. O punto culminante do estado é o Pico da Bandeira, con 2.891,9 metros de altitude, situado en divisa co estado do Espírito Santo.
Clima
Os climas predominantes en Minas Xerais son o tropical e o tropical de altitude. As rexións máis altas e o sur do estado presentan as temperaturas máis baixas, chegando próximas de 0 °C en invernos rigorosos na rexión da Serra da Mantiqueira. Ó sur, sursueste, leste e centro do estado son rexistrados os maiores índices pluviométricos.
Hidrografía
O principal río do estado é o São Francisco, que nace na Serra da Canastra a 1200 m de altitude e corta boa parte do estado. Outros ríos importantes son o Paranaíba e o Grande, que forman parte da conca hidrográfica do río Paraná.
Economía
miniatura|dereita|170px|Parque Nacional do Caparaó. O Estado é un importante produtor de café, soia, leite, carne e outros produtos agropecuarios, e tamén de produtos de minería: ferro, aluminio, calcario e outros. Actualmente tamén a industria é moi importante: transformación mineral, siderurxia (aceiro), electrónica, automóbiles (FIAT, Iveco e Mercedes Benz posúen fábricas no estado), ademais de téxtiles, alimentos e bebidas.
Guerra italiana de 1521-1526
A guerra estourou en Europa occidental en 1521, cando Francia envadiu os Países Baixos e intentou axudar a Henrique II de Navarra a recuperar o seu reino. As forzas imperiais repeleron a invasión e atacaron o norte de Francia, onde os franceses detiveron o seu avance. Por isto, o emperador, o papa e Henrique VIII asinaron unha alianza formal contra Francia e as hostilidades comezaron na península Itálica. Na batalla de Bicocca, os exércitos imperial e papal derrotaron o exército francés e expulsárono do Milanesado. Despois da batalla, a loita trasladouse ó territorio francès, mentres que Venecia asinaba a paz por separado. O exército inglés invadiu Francia en 1523, mentres que Carlos de Borbón, anoxado polos intentos de Francisco de apoderarse da súa herdanza, traizóao e alíase con Carlos I. En 1524, fracasou unha tentativa francesa de recuperar o Ducado de Milán, cousa que concedeu ó Borbón a oportunidade de invadir a Provenza á fronte dun exército español.
O mesmo Francisco dirixiu un segundo ataque contra o Ducado de Milán (a actual Lombardía) en 1525. A súa desastrosa derrota na batalla de Pavía, na cal foi capturado e na que a maioría dos seus principais nobres morreron, conduciu ó fin da guerra. Mentres estaba preso en España, Francisco asinou o tratado de Madrid, no cal renunciaba ás súas aspiracións a Italia, Borgoña e Flandres. Porén, unhas semanas despois da súa liberación, rexeitou as condicións do tratado, comezando deste xeito a guerra da Liga de Cognac. Malia que as Guerras de Italia continuaron durante tres décadas máis, estas remataron sen que Francia puidese recuperar ningún territorio substancial en Italia.
Regueira de Abaixo, Lema, Carballo
Regueira de Abaixo é un lugar da parroquia de Lema no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 19 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 9 homes e 10 mulleres.
Eugenio Arbones Castellanzuelo
Eugenio Arbones Castellanzuelo, nado en Ponteareas en 1884 e finado en Vigo o 15 de setembro de 1936, foi un médico e político, asasinado polos sublevados ó comezo da guerra civil.
Traxectoria
miniatura|"Neste lugar ás dúas beiras da estrada ao mencer do 15 de setembro de 1936 apareceron asasinados polos fascistas os corpos de [[Marcial Araújo Conde Eugenio Arbones Castellanzuelo Luís Bilbatúa Zubeldia Segundo Echegaray García Adolfo Morgade Pazos Abraham Muñoz Arconada Inocencio Taboada Montoto.
O pobo non esquece. 15 de setembro de 2007." ]] Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela, especializouse en Alemaña e chegou a ser un coñecido xinecólogo. Viviu en Vigo a maior parte da súa vida. Foi colaborador habitual do semanario El Tea e a partir de 1911 inclinouse cara ao movemento agrario como propagandista independente e participou na campaña antiforista.
En decembro de 1912 casou con Carmen Paz, filla do seu colega Nicolás Paz Pardo. Tiveron unha filla, Eugenia. A nai, Carmen, morreu no verán de 1914 vítima dunha epidemia de tifo.
Evolucionou dende o agrarismo ao socialismo e foi vicepresidente do PSOE de Vigo entre 1923 e 1930, e deputado nas eleccións xerais de 1931 pola provincia de Pontevedra na Conxunción Republicano-Socialista-Agraria. En 1933 a candidatura do Partido Socialista por Pontevedra non pactou con ningún outro grupo político, polo que resultou derrotado finalmente. Ás eleccións de febreiro de 1936 non se presentou.
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 as autoridades militares non o detiveron nin o acusaron, pero a raíz da denuncia doutro médico foi detido no Fronton e asasinado polos falanxistas en Cabral o 15 de setembro, con Segundo Echegaray García, Abraham Muñoz Arconada, Luís Bilbatúa Zubeldia, Inocencio Taboada Montoto, Marcial Araújo Conde e Adolfo Morgade Pazos.
Sebastián de Ocampo (2005)
Buque Sebastián de Ocampo é un buque de salvamento marítimo e gardacostas da Xunta de Galicia.
Leva o nome en memoria e recoñecemento a Sebastián de Ocampo, navegante galego que circunnavegou por primeira vez a illa de Cuba en 1508. Xunto co buque Irmáns García Nodal forma parte do servizo de Gardacostas de Galicia.
Fagáceas
A das fagáceas, cientificamente Fagaceae, é unha familia de plantas anxiospermas pertencente á orde das fagales, que comprede preto de 927 especies coñecidas vulgarmente como carballos e especies afíns, castiñeiros e especies afíns e faias.
Características xerais
As fagáceas son árbores e arbustos caducifolios ou perennifolios caracterizados polas súas follas simples, alternas e con nervadura pinnada, flores unisexuais reunidas de amentos e froitos envolvidos, total ou parcialmente, nun invólucro denominado cúpula, ou calibio. As follas moitas veces son lobuladas e xeralmente están presentes nelas tanto pecíolos como estípulas. Os froitos carecen de endospermo e encóntranse nunha casca escamosa ou espiñenta (a cúpula) que pode encerrar, ou non, todas as landras, castañas ou os froitos das faias, que poden conter dunha a sete sementes. Nos carballos e especies similares (xénero Quercus), o froito, que xeralmente contén unha soa semente, a landra ou belota, de forma oval e coa casca, na maioría dos casos, é reducida e en forma de cunca. Outros membros da familia teñen as sementes completamente encerradas (como no caso das castañas e dos froitos das faias).
Utilidade
A das fagáceas é unha des familias de plantas leñosas máis importantes ecoloxicamente no hemisferio norte, xa que os carballos e similares forman a columna vertebral dos bosques temperados en Europa, América do Norte e Asia, e son unha das fontes máis importantes de alimento para os animais silvestres e algúns domésticos (especialmente para o porco), e en moitos casos, tamén para os humanos. Ademais son unha importante fonte de madeira e, no caso da sobreira, de cortiza.
En Galicia
Algunhas das principais especies arbóreas de Galicia son fagáceas: os diferentes tipos de carballos e similares (incluíndo o cerquiño, a sobreira e a aciñeira), o castiñeiro ou a faia. Así mesmo as principais formacións arbóreas do país, como carballeiras, fragas e soutos, están dominados por fagáceas.
Descrición
A familia foi descrita en 1829 polo político e botánico belga Barthélemy Charles Joseph Dumortier, na súa obra Analyse des familles des plantes, avec l'indication de principaux genres qui s’y rattachen. Tournay: Imprimerie de J. Casterman, aîné, 104 pp.
Etimoloxía
O nome científico Fagacea está formado, segundo a norma, pola raíz Fag- do nome do seu xénero tipo, Fagus, coa adición do sufixo do latín científico -acea, propio do nome das familias dos vexetais.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido a familia coñeceuse tamén polos sinónimos:
Notas taxonómicas
1. A clasificación que aparece no cadro de "Clasificación científica" está de acordo co clásico sistema de Cronquist (1981), no que Hamamelididae era unha subclase de plantas dicotiledóneas (Magnoliopsida) dividida en 11 ordes. Porén, na actualidade, desde o Sistema de clasificación filoxenética APG II (2003) esta subclase 'non existe' «porque constitúe un grupo polifilético», situación que se mantén no Sistema APG III (2009).
2. Por outra parte, o xénero Nothofagus hoxe está separado das fagáceas, e constitúe por si só a nova familia das notofagáceas (Nothofagaceae). (Véxase tamén "Filoxenia" máis abaixo).
Xéneros
Na actualidade recoñécense, segundo o Reais Xardíns Botánicos de Kew, dentro da familia os seguintes xéneros:
Porén o Sistema Integrado de Información Taxonómica só admite:
Filoxenia
A moderna filoxenia molecular suxire as seguintes relacións filoxenéticas entre os xéneros:
Kupanta-Kurunta
Kupanta-Kurunta foi rei de Arzawa desde aproximadamente o -1430 ata -1400.
Asinou un tratado con Tudhaliyas II sobre o -1430. Un déspota local, Madduwattas, (Madiates?) de Zippasla (ao leste da futura Magnesia do Sípilo), despois dunha vitoria militar sobre os hititas, fíxose independente e casou coa filla de Kupanta-Kurunta.
Despois do -1400 Madduwatas apoderouse do trono de Arzawa, seguramente á morte de Kupanta-Kurunta.
Ricardo Portela
Ricardo Emilio Avelino Portela Bouzas, máis coñecido como Ricardo Portela, nado en Viascón o 4 de novembro de 1920 e finado o 24 de marzo de 1992, foi un gaiteiro galego.
Traxectoria
Seu pai xa era gaiteiro e acordeonista. Tiña tres irmáns, Alba e Xesús e Xosé, estes últimos tamén músicos. Con 12 anos mudouse coa súa familia a Vigo, onde recibiu clases de gaita de Xosé Oliveira Blanco, O Moreno de Lavadores. Coa chegada da guerra civil o seu mestre marchou á fronte, e o pai de Ricardo foi ameazado de morte polos falanxistas.
En 1939 incorporouse ao servizo militar, e pasou polos cuarteis de Vigo, Lleida, A Coruña, Tàrrega, Mataró (onde lle roubaron a gaita), Granollers, outra vez Mataró, e Pontevedra. Rematou o servizo en 1945. En 1944 casara con Osita Laredo, coa que tivo á súa filla Rosa. Máis tarde mudáronse a Lugo.
Tras 13 anos sen tocar a gaita, ao non atopar unha de calidade similar á que lle roubaran, coñeceu a Antonio Fernández, que tiña unhas de ébano que pertenceran a Faustino Santalices. Por mediación de Antonio Fernández, Portela coñeceu un artesán de Lugo que seguía as directrices de Santalices, encargándolle dúas gaitas afinadas en dó.
En 1955 emigrou a Venezuela, onde fundou a Escola de Gaita do Lar Galego de Caracas. Ao regreso en 1959 estableceuse en Pontevedra como protésico dental e posteriormente como celador no Hospital de Montecelo.
En 1979 escoitou unha gaita feita por Xosé Seivane que lle lembrou á que lle roubaran. Con esa e as outras dúas gravou o seu legado musical. O seu primeiro disco, de 1968, xunto co seu irmán Xesús e tres percusionistas vigueses. En 1980 aparece Festa en Viascón, co que se faría moi coñecido nos círculos gaiteiros. Portela chegou a tocar na Universidade de Santiago, por iniciativa de Filgueira Valverde no ano 1985. Interveu en Instrumentos musicais galegos (Sonifolk, 1997), un CD dobre con finalidade didáctica, onde interpreta, con gaita en do brillante, a "Muiñeira de Sampaio" acompañado por Wenceslao Cabezas del Toro, Polo, na pandeireta. O seu último disco, Alborada en Cotobade, apareceu no ano 1990.
Impulsou a creación da Asociación de Gaiteiros Galegos no ano 1988, unha organización na que presidiu a xunta fundacional e da que foi nomeado presidente de honra.
Nos últimos anos sufriu unha anxina de peito, e os médicos recomendáronlle que deixase a música. Os seus amigos idearon un sistema para facilitarlle o sopro, e seguiu tocando decotío. Malia que tiña dito que quería morrer tocando a gaita, non puido ser. Faleceu dun ataque ao corazón.
Memoria
miniatura|260x260px|Logotipo da AGG. Da que Portela foi fundador e presidente de honra. Ricardo Portela está considerado como un dos grandes gaiteiros tradicionais, e foi un gran defensor da dignidade do instrumento ao manterse afastado dos círculos oficiais que o relegaban a instrumento para amenización e exhibición patriótica, como curiosidade exótica, pintoresca, dun indixenismo inocuo. Na súa memoria o concello de Pontevedra organiza desde o ano 2000 o "Memorial Ricardo Portela e Irmáns Pichel", un concurso con participantes de toda Galiza na categoría de toque pechado en solista.
No 2020, centenario do seu nacemento, o Consello da Cultura Galega publicou o libro: Ricardo Portela, de gaiteiro a gaiteiro, obra do gaiteiro Carlos Núñez. Nesta obra ademais da biografía e o repertorio de Portela, analízase detalladamente o seu estilo e a súa técnica interpretativa.
Vilacide de Abaixo, Oroso, Oroso
Vilacide de Abaixo é un lugar da parroquia de Oroso, no concello coruñés de Oroso.
Xeografía
O río Lengüelle pasa por Vilacide de Abaixo e a estación de Oroso ata xuntarse co río Tambre. É un lugar onde os rapaces e rapazas adoitan bañarse. Nas leiras próximas ao río adoita plantarse millo.
Hai unha escola unitaria na que se imparten clases de infantil e primaria (primeiro e segundo). Tamén se usa o patio para actividades extraescolares.
Patrimonio
O castro de Vilacide está derrubado na súa maioría.
Ramón Romay Ramoné
Ramón Romay Ramoné foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Vilacide de Abaixo, Oroso, Oroso
Patrimonio
Houbo unha estación de tren que pasou a ser usada como almacén ata que se deixou de usar. Agora é un edificio abandonado.
Ramón Romay Ramoné
Traxectoria
Desertou da guerrilla. A súa muller Josefa Ramiro Souto, tamén guerrilleira e tía de Manuel Ramiro Souto, foi executada por José Blanco Núñez en 1948, ante a posibilidade de que tomase a mesma determinación
Bocareu
O bocareu, bocarte, ou bucareu, Engraulis encrasicolus (Linnaeus 1758), é un peixe azul, graxo, da orde dos clupeiformes e familia dos engráulidos, semellante á sardiña pero máis pequeno.