cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nona Inés Vilariño
Traxectoria
Formou parte do grupo de mulleres que loitaron porque a Constitución establecese a igualdade entre homes e mulleres ante os poderes públicos e que foron coñecidas como “As Constituíntes", e forma parte das entrevistadas no documental Las constituyentes.
Eugénie Cotton
Eugénie Elise Céline Fytis, nada en Soubise o 13 de outubro de 1881 e finada en París o 16 de xuño de 1967, coñecida como Eugénie Cotton, foi unha científica francesa, activista comunista, especialmente coñecida polo seu compromiso en defensa dos dereitos das mulleres. Foi a primeira presidenta electa da Federación Democrática Internacional de Mulleres.
Traxectoria
En 1913 casou con Aimé Cotton, físico, profesor na Facultade de Ciencias de París e na Escola normal superior en Saint-Cloud. En 1925, doutora en ciencias físicas, foi mestra de investigación no CNRS. Converteuse en directora da ENSJF en 1936, participou na reforma dos estudos da muller, elevou o nivel de educación científica e desenvolveu o laboratorio e a investigación. Foi obrigada a retirarse en 1941.
Activista comunista
Comprometida co Partido Comunista Francés, axudou aos antifascistas alemáns refuxiados en Francia desde 1933, e logo aos españois perseguidos polo xeneral Franco. Durante a Segunda Guerra Mundial, o goberno de Vichy obrigou a Eugenie Cotton a abandonar o seu posto na Escola Normal Superior por retiro forzado en 1941. Pola súa banda, o seu marido foi arrestado dúas veces pola Gestapo.
En 1944 participou na fundación da Unión de mulleres francesas e converteuse na primeira presidenta da Federación Internacional Democrática de Mulleres cando se creou en 1945. Tamén foi vicepresidenta do Consello Mundial da Paz, onde desenvolveu unha importante actividade até a súa morte.
Recoñecementos
Durante a súa vida, Eugenie Cotton recibiu en 1950 o Premio Lenin da Paz. Cabaleiro da Lexión de Honra.
Despois da súa morte, varias escolas primarias na rexión de París foron renomeadas co seu nome que tamén se lle deu a unha universidade de Argenteuil, rúas e mesmo a un cráter de Venus.
Arquivos
Os arquivos de Eugenie Cotton gárdanse na Biblioteca Marguerite Durand, 79 rue Nationale, no Distrito XIII de París.
T-Mobile Park
O T-Mobile Park, antes coñecido como Safeco Field, é un parque de béisbol situado en Seattle, Washington (Estados Unidos). O Washington State Major League Baseball Stadium Public Facilities District é o dono e operador do estadio, o cal serve como fogar dos Seattle Mariners da Major League Baseball (MLB). A capacidade do estadio é de 47.929 para o béisbol. Está situado no barrio do SoDo de Seattle, cerca do comezo da Interestatal 90.
Queiroa de Arriba, Olas, Mesía
Queiroa de Arriba é un lugar da parroquia de Olas no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes.
Emilio Zapico
Traxectoria
Participou nun Gran Premio de Fórmula 1, o Gran Premio de España de 1976, con Williams, pero non se clasificou. O Williams FW04 que Zapico utilizado xa tiña un ano, e foi utilizado máis adiante por Brian McGuire. Máis tarde regresou aos Touring Cars na década de 1980 antes de retirarse. Zapico morreu nun accidente aéreo, pilotando o seu ultralixeiro en Huete, España, en 1996.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Dolores Villarino
María Dolores Villarino Santiago, nada en Xinzo de Limia o 9 de febreiro de 1945, é unha política galega membro do Partido Socialista de Galicia-PSOE.
Traxectoria
Estudou económicas na Universidade de Santiago de Compostela e alí comezou a súa militancia política no Partido Comunista de Galicia, xa no PSdeG foi concelleira no concello de Vigo (1991-2002), primeira tenente de alcalde (1991-1995) e dende 1997 deputada no Parlamento de Galicia, do cal foi a primeira muller presidenta, dende o 18 de xullo de 2005 até o final da lexislatura.
Estados Federados de Micronesia nos Xogos Olímpicos
Os Estados Federados de Micronesia participaron por vez primeira nos Xogos Olímpicos no ano 2000, competindo dende entón en tódalas edicións dos Xogos Olímpicos de Verán. O país non conseguiu gañar ningunha medalla olímpica e tampouco participou nos Xogos Olímpicos de Inverno.
Estrela binaria espectroscópica
Unha binaria espectroscópica é unha estrela binaria onde as dúas compoñentes están tan próximas entre si, ou tan afastadas da Terra, que non poden ser separadas visualmente, nin sequera utilizando poderosos telescopios. Porén, a súa natureza binaria pode establecerse grazas ó desprazamento Doppler das súas liñas espectrais.
Ó xirar sobre o centro de masas común, a estrela sucesivamente aproxímase e arrédase da liña de visión. Este movemento xera na espectro combinado das dúas estrelas unha oscilación regular ou desdobramento das súas liñas espectrais. As binarias espectroscópicas con liñas dobres presentan dous conxuntos de liñas que oscilan con fases opostas, cada un correspondente a unha estrela, este tipo de binarias espectroscópicas adoitan ser denominadas "SB2". As binarias espectroscópicas cunha soa serie de liñas amosan a oscilación dun único grupo de liñas, o espectro córrese cara ó azul e despois cara ó vermello (e volta a comezar nun bucle infinito), isto é debido a que a estrela secundaria é moi feble respecto á principal, este tipo de binarias espectroscópicas adoitan ser denominadas "SB1".
As estrelas binarias que sexan visuais e espectroscópicas son moi escasas, e son unha fonte inestimable de información cando son atopadas. As binarias visuais teñen moi a miúdo grandes separacións entre si, con períodos medidos dende anos até incluso séculos; por conseguinte, teñen velocidades orbitais moi pequenas para seren medidas espectroscopicamente. E viceversa, as binarias espectroscópicas que se moven rápido dentro das súas orbitas, fano por que están moi preto entre si, normalmente moi pechadas para seren detectadas coma binarias visuais. Para que unha binarias sexa visual e espectroscópica debe estar relativamente preto da Terra.
Mizar A foi a primeira binaria espectroscópica descuberta no 1889 por Edward Charles Pickering. O seu período orbital é de 20,5 días e ambas as compoñentes son aproximadamente igual de luminosas. Na seguinte táboa recóllense algunhas das binarias espectroscópicas máis coñecidas:
San Martiño de Mondoñedo, Foz
San Martiño de Mondoñedo é unha parroquia do concello de Foz na comarca da Mariña Central. Ten unha superficie de 5 km², e 19 entidades de poboación. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2016 tiña 599 habitantes (296 homes e 303 mulleres), 63 menos ca en 2007 (326 homes e 336 mulleres) e 109 menos que en 1999.
Patrimonio
miniatura|esquerda|Entrada principal da antiga Catedral
A basílica de San Martiño de Mondoñedo foi fundada polo bispo de Dume no século IX, ao se refuxiaren en Bretoña a nobreza e o clero por medo ao perigo musulmán. Destruída a capital de Bretoña polos normandos nas invasións de 966 - 971, o rei Afonso III estableceu en Mondoñedo a nova sé, da cal o primeiro bispo foi Sabarico. Mondoñedo foi capital até 1112 da terra dos bretoñeses.
Nas obras de restauración realizadas nesta basílica nos primeiros meses de 2008 puxéronse ao descuberto unhas pinturas murais, moi deterioradas, que foron catalogadas como os frescos románicos máis antigos de Galicia, datados no século XII. Durante a Idade Media, estas pinturas foron cubertas por sucesivas capas de cal, práctica habitual no mantemento das igrexas da época.
Iñaki Sáez
José Ignacio Sáez Ruiz, coñecido como Iñaki Sáez, nado en Bilbao o 23 de abril de 1943, é un exfutbolista español e adestrador de fútbol. Xogaba de defensa e actualmente é o asesor técnico do Athletic Club. Durante a súa carreira como técnico foi seleccionador de España, tanto das súas categorías inferiores como da selección absoluta.
Como futbolista
Iñaki Sáez comezou a súa traxectoria como futbolista na Unión Sport de San Vicente de onde pasou ao Barakaldo. En 1962 ficha polo Athletic Club, onde destaca como defensa. Ata que se retirou en 1974, xogou douscentos sesenta e dous partidos en liga e marcou sete goles co equipo vasco. Ademais gañou dúas copas do Xeneralísimo nas tempadas 1968-69, e a de 1973-74. En 1968 xogou a Eurocopa coa selección española.
Como adestrador
Estivo ligado a maior parte da súa primeira época ao Athletic Club, aínda que a maior parte das veces actuou como adestrador das categorías inferiores, ou como técnico da casa para substituír os adestradores do primeiro equipo cando eran cesados.
Os seus maiores éxitos chegaron coa selección española Sub-21, coa que gañou varios títulos; o cal levoulle a dirixir ao primeiro equipo da selección nacional durante dous anos, para posteriormente volver á categoría sub-21.
En 2008 anunciou a súa retirada dos bancos, sendo substituído no cargo de seleccionador Sub-21 por Juan Ramón López Caro.
Maximiliano Arbones Castellanzuelo
Maximiliano Arbones Castellanzuelo, nado en Ponteareas, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Irmán de Eugenio Arbones Castellanzuelo. Foi alcalde de Vigo logo do falecemento de Ricardo Senra Fernández en novembro de 1922. Permaneceu no cargo ata a ditadura de Primo de Rivera.
Casou en 1909 con María Davila Román e foi pai de Ramón Arbones Davila.
O Xiao, Olas, Mesía
O Xiao é un lugar da parroquia de Olas no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes.
Extremófilo
dereita|miniatura|300px|Os [[termófilos son un tipo de extremófilos como estes microorganismos que crecen formando colonias de cores rechamantes nunha poza do Parque Nacional de Yellowstone, EUA.]] Un extremófilo é un organismo que vive en condicións extremas físicas ou xeoquímicas, onde non poderían prosperar a maioría dos seres vivos da Terra, tales como elevadas temperaturas, ou alta acidez ou salinidade. A maioría son microorganismos, pero tamén hai organismos pluricelulares, como plantas e animais que poden vivir en condicións extremas. Os organismos que viven en ambientes onde as condicións son moderadas denomínanse mesófilos.
Características
Nas décadas de 1980 e 1990, os biólogos atoparon que a vida microbiana tiña unha sorprendente flexibilidade para poder sobrevivir en ambientes extremos, por exemplo en nichos extraordinariamente quentes ou ácidos, que serían completamente inhabitables polos organismos complexos. Algúns científicos mesmo concluíron que a vida puido ter empezado na Terra en fontes hidrotermais do océano profundo. Segundo o astrofísico Steinn Sigurdsson, "Encontráronse esporas bacterianas viables de hai 40 millóns de anos na Terra, e sabemos que son moi resistentes á radiación." En 2013, atopáronse bacterias que vivían nun lago frío e escuro situado a máis de medio quilómetro de profundidade baixo o xeo da Antártida. Tamén en 2013, obtivéronse datos que suxerían que as formas de vida microbianas podían prosperar na fosa das Marianas no océano Pacífico, que é o punto máis profundo da codia terrestre. Outras investigacións informaron que os microbios poden vivir dentro das rochas ata a 580 metros de profundidade na codia desde o leito do mar nunha zona oceánica situada a 2591 metros de profundidade na costa noroeste dos Estados Unidos. Un dos investigadores afirmou "Pódense encontrar microbios en todas partes; son extemadamente adaptables ás condicións, e sobreviven ondequeira que están."
Morfoloxía
Os extremófilos mellor coñecidos son microbios. O dominio Archaea ten os exemplos máis salientables, pero os extremófilos están presentes en numerosas e diversas liñaxes xenéticas de bacterias e arqueas. Ademais, non é correcto aplicar o termo extremófilos a todas as arqueas, xa que algunhas son mesófilas. Tampouco é correcto pensar que todos os extremófilos son seres unicelulares, xa que hai animais protóstomos que se encontran en ambientes similares como o verme de Pompeia Alvinella pompejana, ou insectos psicrófilos da familia dos Grylloblattidae, os crustáceos do krill antárctico e os tardígrados.
Clasificacións
Hai moitas clases de extremófilos que se encontran por todo o mundo, que se adpataron por diversas vías ás condicións extremas dos seus nichos xeralmente desde as condicións mesófilas. Estas clasificacións non son exclusivas. Moitos extremófilos pertencen a moitas categorías á vez e denomínanse poliextremófilos. Por exemplo, os organismos que viven nas rochas quentes profundas da codia terrestre son á vez termófilos e barófilos, como é o caso de Thermococcus barophilus. Un poliextremófilo que vive no cumio dunha montaña do deserto de Atacama, Chile, parece que é á vez radiorresistente, xerófilo, psicrófilo, e oligótrofo. Algúns poliextremófilos son coñecidos pola súa capacidade de tolerar tanto pHs altos coma baixos.
En astrobioloxía
A astrobioloxía é a ciencia que trata de elaborar teorías sobre a distribución, natureza e futuro da vida no universo, como a panspermia. Na astrobioloxía colaboran ecólogos microbianos, astrónomos, científicos planetarios, xeoquímicos, filósofos, e exploradores para guiar a busca de vida noutros planetas. Os astrobiólogos están especialmente interesados no estudo dos extremófilos, xa que moitos organismos deste tipo son capaces de sobrevivir en ambientes similares aos que se sabe que existen noutros planetas. Por exemplo, en Marte pode haber rexións no seu permafrost subsuperficial profundo que podería albergar comunidades de microbios endólitos. A auga do océano subsuperficial que se cre que hai na lúa de Xúpiter Europa pode albergar vida, especialmente nas fontes hidrotermais que se hipotetiza que poderían existir alí.
Investigacións recentes realizadas no Xapón sobre extremófilos someteron a condicións de gravidade extrema a bacterias como Escherichia coli e Paracoccus denitrificans. Estas bacterias cultiváronse mentres rotaban nunha ultracentrífuga a altas velocidades equivalentes a 403.627 veces a gravidade da Terra. Paracoccus denitrificans foi unha das bacterias que non só sobreviviu senón tamén mostrou un robusto crecemento celular nesas condicións de hiperaceleración cuxos equivalentes se encontran normalmente só en ambientes cósmicos, como estrelas supermasivas ou ondas de choque de supernovas. As análises indicaron que o pequeno tamaño das células procarióticas é esencial para un crecemento con éxito en condicións de hipergravidade. Estas investigacións teñen implicacións sobre a factibilidade da panspermia.
En 2012, informouse que certos liques podían sobrevivir e tiñan unha gran capacidade de fotosíntetizar nunha simulación de 34 días en condicións similares ás de Marte no Laboratorio de Simulación de Marte (MSL) do Centro do Aerospazo Alemán (DLR).
En 2013, científicos franceses financiados pola NASA informaron que, durante un voo espacial na Estación Espacial Internacional, os microbios parecían adaptarse ao ambiente do espazo de xeitos "non observados na Terra" e de maneiras que "podían levar a un incremento no seu crecemento e virulencia".
Exemplos
O número de extremófilos está a crecer decote conforme se van descubrindo novos grupos de microbios. Por exemplo, hai vida microbiana no lago de asfalto líquido, Pitch Lake da illa caribeña de Trinidad. Os investigadores indicaron que os extremófilos que habitan o lago de asfalto forman poboacións de entre 106 a 107 células/gramo. Igualmente, ata hai pouco non se coñecían microbios con tolerancia ao boro, pero descubriuse unha bacteria fortemente tolerante ao boro chamada Bacillus boroniphilus.
Aplicacións industriais
Os encimas que actúan sobre o ADN como a ADN polimerase Taq e algúns encimas de Bacillus utilizados en diagnósticos clínicos e licuefacción de amidóns son producidos comercialmente por varias compañías de biotecnoloxía. A Taq polimerase da bacteria termal Thermus aquaticus utilízase na reacción en cadea da polimerase, xa que funciona ás altas temperaturas utilizadas nesa técnica.
Transferencia de ADN
Unha 65 especies procarióticas poden de forma natural realizar a transformación xenética, a capacidade de transferir ADN dunha célula a outra, o cal vai seguido da integración do ADN do doante no cromosoma do receptor. Varios extremófilos poden levar a cabo unha transferencia de ADN específica de especie, como se describe despois. Porén, non está aínda claro se esta capacidade é moi común entre os extremófilos.
A bacteria Deinococcus radiodurans é un dos organismos máis radiorresistentes coñecidos. Esta bacteria pode tamén sobrevivir ao frío, deshidratación, baleiro e ácidos, polo que é un poliextremófilo. D. radiodurans é competente para realizar transformacións xenéticas. As células receptoras poden reparar os danos no ADN en ADN transformante doante que foi irradiado con luz ultravioleta de xeito tan eficiente como reparan o seu ADN celular cando as propias células son irradiadas. As bacterias termofílicas extremas Thermus thermophilus e outras especies de Thermus poden tamén realizar transformacións xenéticas.
Sulfolobus solfataricus e Sulfolobus acidocaldarius son arqueas hipertermófilas. A exposición destes organismos a axentes que danan o ADN, como a luz UV ou certos axentes químicos induce unha agregación celular específica de especie. Posteriormente prodúcese un intercambio de ADN e a reparación do ADN danado co ADN doante. Van Wolferen et al. consideraron que este proceso de intercambio de ADN pode ser fundamental en condicións nas que se producen danos no ADN como as altas temperaturas, e pode considerarse que é unha forma incipiente de diferenciación e interacción sexual, que favorece a reparación por recombinación homóloga do ADN.
As vesículas de membrana extracelulares poden estar implicadas na transferencia de ADN entre diferentes especies de arqueas hipertermófilas. Por medio destas vesículas poden transferirse plásmidos e xenomas virais, o que pode favorecer a transferencia horizontal de plásmidos, como a observada entre as hipertermófilas Thermococcus e Methanocaldococcus.
Galería de imaxes do mosteiro de San Xoán de Caaveiro
O mosteiro de San Xoán de Caaveiro é un mosteiro medieval situado na parroquia da Capela, no concello coruñés da Capela, na comarca do Eume. Áchase no corazón das Fragas do Eume, á beira do río Eume.
Helvy Tiana Rosa
Helvy Tiana Rosa, nada en Medan o 2 de abril de 1970, é unha dramaturga e escritora indonesia. É profesora de literatura na Universidade do Estado de Jacarta. En 1997 fundou o Fórum Lingkar Pena para escritores xoves. Foi incluída nunha lista das 500 persoas musulmás máis influentes. A través dos seus textos procura difundir a idea dun estado islámico.
Traxectoria
Helvy Tiana Rosa viviu desde nova en Iacarta, onde naceu a súa irmá, a tamén escritora Asma Nadia. Estudou literatura árabe na Universidade de Indonesia, e nesa época empezou a escribir obras de teatro. En 1995 casou con Widanardi Satryatomo.
A través da súa obra Helvy Tiana Rosa explora os temas de conflitos, relixión e os efectos da violencia (en especial contra as mulleres) e migracións na sociedade. Escribiu relatos sobre violacións, asasinatos, mutilación e destrución a mans dos militares indonesios, particularmente os Kopassus.
O seu conto "Jaring-jaring Merah" (As redes vermellas") foi escollido como un dos máis importantes da década de 1990 pola revista Horison. As súas obras foron traducidas ao inglés, alemán, árabe, sueco, xaponés e francés.
Editou a revista islámica para adolescentes Annida.
Fighting Pose wa Date ja nai!
"Fighting Pose wa Date ja nai!" (ファイティングポーズはダテじゃない！) é o segundo single do grupo xaponés de J-Pop chamado Berryz Kobo, lanzado ó mercado o día 28 de abril de 2004 baixo o selo Piccolo Town e producido por Tsunku.
Barbara Stanwyck
Ruby Catherine Stevens, coñecida como Barbara Stanwyck, nada en Nova York o 16 de xullo de 1907 e finada en Santa Monica (California) o 20 de xaneiro de 1990 foi unha actriz estadounidense de cinema e televisión. Candidata catro veces aos Premios Óscar de Hollywood e gañadora finalmente dun honorífico en 1982. É un dos mitos da Sétima Arte e unha das mulleres fatais máis emblemáticas da historia do cinema.
Traxectoria
Nada co nome de Ruby Catherine Stevens, era filla dunha parella de clase traballadora. A súa nai morreu cando Ruby tiña catro anos por complicacións tras un aborto. Dúas semanas despois do funeral o seu pai uniuse a unha compañía que estaba a escavar o canal de Panamá e nunca se soubo del. A encargada de coidar de Ruby e do seu irmán máis novo foi a irmá máis vella, Mildred, que só tiña cinco anos máis ca ela. Cando Mildred conseguiu un traballo como corista, os dous irmáns pasaron por varios fogares de acollida.
En 1916 e 1917 Ruby foi de xira coa súa irmá. A través dos filmes de Pearl White entroulle o gusto pola interpretación. Tras varios traballos, a súa vida artística comezou en 1922 como bailarina do Ziegfeld Follies.
En 1926 foi contratada para a obra teatral The Noose, coa que conseguiu un grande éxito en Broadway. Foi nese momento cando cambiou o seu nome polo de Barbara Stanwyck, Barbara polo nome da súa personaxe na obra e Stanwyck polo apelido dunha compañeira do elenco de actores.
Pouco tempo despois comezou a súa carreira cinematográfica, na que conseguiría grandes éxitos, sendo a actriz mellor pagada en 1944.
Cando a súa carreira comezaba a declinar en 1957 pasou á televisión, medio no que recuperou a popularidade, chegando ata os anos oitenta, en que participou en The Colbys. O seu nome era o inicialmente previsto para o papel de Angela Channing en Falcon Crest, pero rexeitouno e pasou á súa mellor amiga, Jane Wyman.
Xosé Luís Mosquera Camba
Xosé Luís Mosquera Camba, nado en Guísamo (Bergondo) en 1961, é un escritor galego.
Traxectoria
Ten publicado varios artigos sobre Historia da Arte, pero é máis coñecido como poeta e tamén práctica a collage visual. É profesor do IES Francisco Aguiar.
Castro do Achadizo
O castro do Achadizo é un poboado castrexo fortificado da Idade de Ferro. Localízase na parroquia de Castro, no concello de Boiro. Estivo habitado principalmente entre os séculos VI e II a. C..
Morfoloxía
Pertence ao tipo de castros denominados "costeiros". A súa aparencia está moi desfigurada polo barrio construído sobre gran parte do depósito. As escavacións realizadas nel sacaron á luz varias estruturas arquitectónicas de carácter habitacional e restos da muralla pétrea, así como varios vertedoiros. Estes vestixios foron consolidados, sinalizados e integrados nunha área pública de esparexemento.
En 1991 o alumnado de 4º de EXB do CEIP Santa María do Castro, investigando as orixes da súa parroquia na clase de coñecemento do medio, chegou ao centro cunhas "tellas". Segundo eles, atopáranas no lugar onde xogaban ao peletre, preto do club de remo, no peirao. Unha vez visto o material, o profesorado, dubidando de se trataría de auténticas pezas arqueolóxicas, informa á administración e a Consellería de Cultura e Xuventude realiza as escavacións. Estas foron dirixidas polo arqueólogo Anxo Concheiro. Participaron no proceso da descuberta Pilar Rama López, Manuela Mato Porto, Xáquin Fernández Toucedo e o alumnado de 4º.
Eleccións municipais en Verea
miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Verea]]
Reino das Dúas Sicilias
Dúas Sicilias estaba formada polos antigos reinos de Sicilia e Nápoles, ligados á Coroa de Aragón desde os séculos XIII e XV, respectivamente. Co desmembramento da Monarquía Hispánica no Tratado de Utrecht (1713), Nápoles e Sicilia pasaron a dominio austríaco, pero case inmediatamente os españois trataron de recuperalos (Guerra da Cuádrupla Alianza). Aproveitando a Guerra de Sucesión Polaca, en 1734, Carlos de Borbón, daquela Duque de Toscana, derrotou os austríacos coas tropas de seu pai Filipe V de España, e recuperou estes reinos para a súa dinastía, aínda que se unirían aos dominios do rei de España. Carlos foi recoñecido de inmediato por Francia en virtude do Primeiro Pacto de Familia. En 1737 faríano os Estados Pontificios e, deseguido, o resto dos Estados italianos.
Orixe do nome
miniatura|Mapa do Reino das Dúas Sicilias. A orixe do nome Dúas Sicilias remóntase á chegada a Italia de Carlos I de Anjou, quen recibiu do papa Clemente IV o título de «Utriusque Siciliae Rex» (Rei das Dúas Sicilias). Logo da revolta das Vésperas sicilianas, ocorrida no ano 1282, o reino foi dividido en dúas partes: a illa siciliana quedou dominada polos aragoneses e a parte continental polos Anjou. Ambos os reis arrogáronse o título de Rei de Sicilia. De aquí naceron as denominacións «Regno di Sicilia al di qua del faro» (Reino de Sicilia deste lado do faro) e «Regno di Sicilia al di là del faro» (Reino de Sicilia do outro lado do faro), en referencia ao Faro de Messina. No Congreso de Viena de 1816, oficializouse a unión do Reino de Sicilia e do Reino de Nápoles. Fernando I utilizou o nome de Dúas Sicilias para denominar o novo reino.
División Administrativa
As dúas principais divisións administrativas eran a parte continental do reino, Reali Dominii al di qua del Faro (Reais Dominios a este lado do Faro) e Sicilia Reali Dominii al di là del Faro (Reais Dominios ao outro lado do Faro).
A parte continental do reino, os Reais Dominios a este lado do Faro, estaba dividida en 13 provincias: Terra di Lavoro, Principado de Citra, Principado de Ultra (actual Campania); Calabria Citerior, Calabria Ulterior (actual Calabria); Capitanata, Terra di Bari, Terra d'Otranto (actual Puglia); Abruzzo Citerior, Abruzzo Ulterior (actual Abruzos); o condado de Molise (actual rexión de Molise) e mais a Provincia de Basilicata en Basilicata. Sicilia era considerada unha soa provincia pero á súa vez estaba dividida en tres: o Val Demone, o Val di Noto e o Val di Mazara.
Os Borbóns en Nápoles
En 1759 Carlos III abdicou en favor de seu fillo, o futuro Fernando IV de Nápoles, e regresou a España para ser coroado rei, pois o seu medio irmán, Fernando VI, morrera sen descendencia e el era o seguinte na liña de sucesión.
No ámbito civil, a situación económica e social de Nápoles a comezos do século XVIII era desastrosa, polo que Carlos III realizou un proceso de reformas de carácter ilustrado. As primeiras reformas do seu reinado baseábanse na loita contra os privilexios eclesiásticos: en 1741 cun concordato reducíronse o dereito de asilo e outras inmunidades, e os bens da Igrexa foron subordinados á fiscalidade.
Carlos III gobernou Nápoles durante máis de medio século, notándose no reino unha gran alza na produción agropecuaria e no comercio. En 1755 foi instituída na Universidade de Nápoles a primeira cátedra de Economía e de Astronomía do mundo.
Ademais o rei trasladou a residencia real a Caserta onde construíu o Palacio Real de Caserta, actualmente Patrimonio da Humanidade. Tamén construíu o palacio de Portici, o museo de Capodimonte, a Capela de San Severo o Teatro San Carlo, o máis antigo teatro de ópera activo no mundo e tamén Patrimonio da Humanidade. Fixo construír un albergue para os pobres e comezou as escavacións en Pompeia e Herculano.
Fernando IV e o período napoleónico
miniatura|Fachada norte do [[Palacio Real de Caserta e passeggio monumental do parque, ambos froito do xenial deseño de Vanvitelli. A figura dominante do palacio queda engrandecida grazas á perspectiva escénica que lle outorgan os graduados xardíns.]] miniatura|María Carolina e Fernando I, Rei das Dúas Sicilias, cos seus fillos cando eran nenos, pintura de [[Angélica Kauffmann.]] miniatura|180px|O cardeal Fabrizio Dionigi Ruffo ([[San Lucido, 16 de setembro de 1744 - Nápoles, 13 de decembro de 1827).]] En 1759, despois da partida do rei Carlos, convertido en Rei de España, subiu ao trono Fernando IV de Nápoles con só 8 anos de idade. Os principais rexentes do neno foron Domenico Cattaneo, príncipe de San Nicandro, e o marqués Bernardo Tanucci.
En 1768 Fernando IV casou con María Carolina de Austria, filla da emperatriz María Tareixa I de Austria e irmá de María Antonieta, raíña de Francia. Mentres Fernando IV se preocupou só das relacións coa Igrexa e da construción de obras públicas, coma a Academia de Arquitectura de Nápoles ou a Casa Vanvitelliana, a nova raíña participou activamente no goberno do reino.
En 1796 Napoleón Bonaparte invadiu Italia e venceu con facilidade as tropas austríacas e os febles gobernos locais. En 1798 os franceses ocuparon Roma e os xacobinos crearon a República Romana. Fernando IV de Nápoles enviou un exército para frear os franceses. Nun primeiro momento o xeneral napoleónico Championnet retirouse de Roma, permitindo que o Rei Fernando IV entrase triunfalmente. Pero despois Championnet contraatacou e o exército napolitano non foi quen de resistir e retirouse cara a Nápoles, entregando aos franceses todas as fortalezas dos territorios setentrionais do Reino, incluíndo Gaeta.
O 8 de decembro de 1798, Fernando IV realizou desde L'Aquila unha proclama pola que chamaba os cidadáns a defenderen o reino. Na súa marcha cara a Nápoles, Championnet atopou unha forte resistencia de campesiños nos Abruzos e o Lacio destacando a que organizou Michele Pezza, alcumado Fra Diavolo.
Finalmente, os franceses chegaron ata as portas de Nápoles. O 22 de decembro de 1798, o rei abandonou a capital meridional para trasladarse a Sicilia. A cidade ficou practicamente indefensa, a excepción dos Lázaros. A resistencia foi eficaz, segundo recoñeceu o propio xeneral Championnet, pero inútil. Os defensores foron bombardeados polos mesmos napolitanos xacobinos que finalmente lograron tomar o Castel Sant'Elmo. Esta contenda, próxima a unha guerra civil, custou a vida de 8.000 napolitanos e 1.000 franceses.
O 22 de xaneiro de 1799, un grupo de napolitanos xacobinos entre os que estaban Mario Pagano, Domenico Cirillo, Nicola Fasulo, Carlo Lauberg e Giuseppe Logoteta, proclamaron no Castel Sant'Elmo a República Partenopea. Este novo estado caracterizouse por estar controlado polos franceses e non ter apoio popular. A república non tivo éxito nas provincias, porque a xente quería a Fernando e reclamaba a monarquía. A finais de xaneiro, o cardeal Fabrizio Ruffo viaxou a Palermo para presentar ao rei Fernando un proxecto de reconquista do Reino de Nápoles. Aceptado o plan, o cardeal volveu a Nápoles onde contou co apoio dos napolitanos. Miles de homes preparáronse para loitar contra os xacobinos en defensa dos Borbóns. Ruffo creou o Exército Católico Real, e o 13 de xuño de 1799, Fernando IV restaurou a monarquía borbónica.
Despois da vitoria en Austerlitz o 2 de decembro de 1805, Napoleón entrou en Italia e dominou definitivamente Nápoles, declarando a fin da dinastía Borbón e nomeando rei ao seu irmán Xosé Bonaparte. Fernando volveu escapar a Sicilia e realizou un protectorado con Gran Bretaña. En 1808, Napoleón conseguiu a abdicación dos últimos Borbóns reinantes en Europa: Carlos IV e Fernando VII de España. Xosé Bonaparte marchou a España para reinar e sucedeuno en Nápoles Joachim Murat, que gobernou ata maio de 1815.
O congreso de Viena e o Reino
miniatura|280px|El Congreso de Viena, por [[Jean-Baptiste Isabey, 1819.]] Tras 20 anos de guerras entre a Francia napoleónica e o resto das nacións europeas, o congreso de Viena, iniciado en 1814 e terminado en 1815, baseou a reorganización do vello continente no principio de lexitimidade polo que se devolvían as terras aos seus antigos monarcas. En Italia esta política aplicouse con moita elasticidade: a República de Xénova foi agregada, contra a súa vontade, ao Reino de Piemonte-Sardeña para formar un estado máis forte que frease os franceses. A República de Venecia non foi restaurada; malia ter contribuído á derrota de Napoleón, o reino meridional non só non obtivo os pretendidos señoríos papais de Benevento e Pontecorvo senón que perdeu o estratéxico enclave mediterráneo da illa de Malta en favor de Inglaterra.
O rei Fernando pagou un caro prezo por recuperar o seu reino: renunciou a Malta o que tamén implicaba unha redución do 10% sobre os dereitos aduaneiros de importación dos seus produtos.
Tamén o Rei napolitano debeu asinar o 12 de xuño de 1815 un tratado secreto con Austria polo que se comprometía a non cambiar as institucións políticas do Reino e outorgarlle 25.000 homes (que se reduciron a 13.000 o 4 de febreiro de 1819) en caso de guerra.
Consonte co que decidiu o congreso de Viena, Fernando emitiu un decreto polo que unificaba os reinos de Nápoles e Sicilia no Reino das Dúas Sicilias. Entre o 8 e o 11 de decembro de 1816, a constitución siciliana de 1812 foi substituída polos novos institutos parlamentarios independentes. O Reino de Sicilia deixou de existir e foi incorporado ao recentemente nado Reino das Dúas Sicilias: o rei asumiu así o título de Fernando I Rei do Reino das Dúas Sicilias.
Fernando I rei das Dúas Sicilias
Persino Tito Manzi, que foi un expoñente do goberno de Murat, declarou que malia a presenza de tropas austríacas no reino ata 1817, Nápoles distinguiuse no cadro da Restauración coma a única capital italiana onde se atinxiu con éxito acrecentar a forza do Goberno. Ademais púidose concentrar firmemente o poder nas mans do soberano e organizar igualmente administracións eficientes e funcionais, dar forza ao estado e reducir os privilexios do clero e da nobreza.
O 1 de xullo de 1820, coa noticia de que en España se restaurara a Constitución de 1812, en Nola rebeláronse, pedindo a Constitución, un grupo de militares entre os que estaban Michele Morelli e Giuseppe Silvati. A revolta foi apoiada por outros xenerais, coma Guglielmo Pepe. Fernando viuse forzado a conceder a constitución tomando o exemplo de España e nomeou como seu vicario ao seu fillo Francisco. O 1 de outubro comezaron os traballos do parlamento escollido a finais de agosto, no que prevaleceron os ideais burgueses introducidos polos franceses. Entre os actos do Parlamento atópanse a reorganización da administración das provincias e as comunas e medidas sobre a liberdade de prensa e de culto.
As novidades introducidas nas Dúas Sicilias non foron de agrado para as potencias europeas dado que rompían o acordado no Congreso de Viena. É por isto que Francisco foi convocado a Liubliana polas potencias da Santa Alianza. Após o Congreso de Liubliana o reino foi invadido polas tropas austríacas, que en marzo de 1821 derrotaron o exército constitucional napolitano comandado por Guglielmo Pepe. Fernando decidiu non pelexar máis para restablecer a orde no reino e non comezar unha guerra con Austria. O 23 de marzo, Nápoles foi ocupada, a constitución foi revogada e comezaron as represións.
Obras públicas e reformas
miniatura|250px|Fernando I organizou a construción da Igrexa de [[San Francisco de Paula na Piazza Plebiscito que nese entón era chamada Piazza Largo di Palazzo.]]
Fernando I, como rei das Dúas Sicilias encargouse de construír edificios tanto para a familia real coma para o pobo. Construíronse dous cemiterios para todas as clases sociais en Palermo e en Nápoles e ampliáronse varias rúas napolitanas. Restaurouse o Palacio Real de Nápoles e rematáronse os palacios de Caserta e de Portici comezados polo seu pai Carlos.
Durante o reinado de Fernando I, as Dúas Sicilias convertéronse nun dos centros culturais máis importantes de Italia e de Europa. Creáronse escolas de balde en cada comuna e en 1779 transformouse a Casa dos Xesuítas de Nápoles nun orfanato. Creáronse as universidades de Catania en 1778 e a de Palermo en 1779. Fernando tamén organizou a construción do xardín botánico de Palermo, o porto de Nápoles, o Palacio Real de Cardito e a famosa igrexa de San Francisco de Paula en Nápoles. Ademais construíu pontes, canalizou ríos e en 1790 saneou o Golfo de Nápoles.
Neste período o reino viviu a prosperidade económica: reducíronse os impostos, creouse a Bolsa de cambio e emprendéronse moitos novos comercios, entre os que estaba a pesca de corais.
O problema siciliano
miniatura|250px|dereita|Klemens Wenzel Lothar von Metternich ([[Coblenza, 15 de maio de 1773 - Viena, 11 de xuño de 1859) Conde e príncipe de Metternich-Winneburg. Político e diplomático austríaco.]]
A creación do Reino das Dúas Sicilias, ou sexa, a perda de independencia de Sicilia, sentou moi mal aos sicilianos. Desde os tempos da dominación aragonesa negáranse ao sometemento fronte a gobernos napolitanos; ademais Sicilia perdeu a súa constitución de 1812, inspirada no modelo inglés.
Este feito exacerbou os ánimos contra os napolitanos, porque en realidade, o organismo parlamentario remontábase ao tempo dos normandos, do que os sicilianos estaban orgullosos e ao que tamén todos os reis que gobernaban a illa xuraban fidelidade. Aínda que en realidade, este parlamento non tiña nada de democrático, representaba a vontade dos nobres e xeralmente era manipulado polos soberanos.
As relacións entre os reis borbónicos e os baróns sicilianos foron cordiais ata 1780, cando dado o pulo do absolutismo reformador, o rei de Nápoles, Fernando IV enviou á illa ao marqués Domenico Caracciolo para reducir o poder de Sicilia. A partir de entón aumentaron as desconfianzas recíprocas entre os napolitanos e os sicilianos: en 1778 foron limitados os dereitos de transmisión hereditaria dos feudos, o 4 de maio de 1789 foi abolida a servidume e en 1790 foi aprobado un proxecto dun novo catastro, que debía ser a base dun sistema fiscal que reducía os privilexios dos baróns.
Durante a ocupación francesa do Reino de Nápoles, o soberano refuxiouse en Sicilia coa protección do Reino Unido. En 1812 foi abolido o feudalismo e foi promulgada unha nova constitución segundo o modelo inglés. Gran Bretaña, promotora da transformación da monarquía absoluta en monarquía constitucional desexaba apoderarse da illa. O enviado inglés Lord Bentinck negociou cun enviado de Murat na illa de Ponza que o soberano francés se mantería no poder aínda que caese Napoleón, a cambio de que Sicilia fose cedida a Gran Bretaña.
Tras o congreso de Viena, o austríaco Klemens Wenzel von Metternich defendeu a restitución de Fernando I para favorecer os intereses de Austria no territorio meridional. A cambio do seu empeño persoal para que Sicilia ficase en poder de Fernando, Metternich pediu á casa de Borbón dous millóns de francos. O rei napolitano quixo pagar só 1.200.000, pero o diplomático austríaco non aceptou porque o seu patrimonio familiar fora dilapidado polo seu pai. Gran Bretaña conformouse con posuír soamente Malta, polo feito de que a península itálica estaba influenciada por Austria. O importante para Gran Bretaña era evitar a influencia francesa sobre a rexión.
Os sicilianos non estiveron de acordo coa nova lei de Fernando I, que reservaba para el mesmo case todas as responsabilidades administrativas da illa. Tamén o clero estaba en contra da monarquía napolitana e posuía unha representación política de 65 membros no parlamento establecido pola constitución de 1812.
En 1819 a lexislación administrativa, centralizada e antifeudal foi incorporada tamén en Sicilia pero atopou moitísima resistencia por parte da nobreza. Só en 1838 se puido abolir o carácter patrimonial das terras dos baróns dando fin ao feudalismo.
Fernando II rei das Dúas Sicilias
miniatura|Fernando II, Rei das Dúas Sicilias.
Nos anos seguintes ao período napoleónico o Reino das Dúas Sicilias, guiado por Fernando I e sucesivamente polo seu fillo Francisco I, continuou afectado pola influencia de Austria e Gran Bretaña. So no reinado de Fernando II o reino converteuse nun Estado realmente independente, aínda que Francia, Austria e Gran Bretaña buscaron mantelo nas súas esferas de influencia, debido á posición estratéxica da península no centro do Mar Mediterráneo.
Sucedendo en 1830 a seu pai Francisco I, que gobernara desde 1825, Fernando II, con só 20 anos, amosaba xa unha forte personalidade que marcaría os seus 30 anos de reinado. Aos poucos meses decidiu continuar o programa de resaneamento financeiro comezado polo anterior primeiro ministro Medici: aboliu os importes de máis contribucións, diminuíu drasticamente os seus privilexios e baixou os impostos. Feito isto, deu un forte pulo á economía: construíu rúas, pontes e vías férreas, realizou un gran número de acordos comerciais, os máis importantes con Gran Bretaña, Francia], Rusia, o Reino de Sardeña, Estados Unidos, Dinamarca e Prusia. Mandou párrocos ás comunas onde non había escolas para difundir unha educación básica para o pobo; prohibiu a mendicidade mandando a meirande parte dos mendigos a institutos onde se lles ensinaba un oficio.
Así mesmo, potenciou o exército e a mariña co obxectivo de afirmar definitivamente a independencia do sur das potencias estranxeiras. Comezou a afirmar a súa presenza militar con dúas demostracións da frota nas costas africanas, que convenceron, en 1833 a Tunisia e en 1834 a Marrocos, a non obstaculizaren máis, o comercio da frota mercantil meridional, como viñan facendo durante séculos.
O intento constitucional
miniatura|esquerda|200px|Bandeira do Reino constitucional das Dúas Sicilias (1848).
O 29 de xaneiro de 1848, Fernando II foi o primeiro soberano italiano en conceder a constitución (promulgada o 10 de febreiro) dada a grave revolta siciliana pola independencia iniciada a finais de 1847 e pola insistencia dos liberais napolitanos.
Non foi estraño que as Dúas Sicilias fosen o primeiro estado constitucional italiano, o sur estaba á vangarda dos pensamentos liberais italianos, quedando demostrado nas constitucións de 1812 e 1820, as primeiras de Italia. Toda a prensa liberal italiana aplaudiu a Fernando II e en Turín dúas mil persoas con bandeiras marcharon diante da residencia do cónsul das Dúas Sicilias para felicitalo. O que pensaba distinto era o seu rei, Carlos Alberto que declarou:
Con esta Constitución, formouse un Parlamento con dúas cámaras: unha de 164 membros elixidos polo pobo e outra de 50 pares elixidos polo rei. O 18 de marzo agregouse o adxectivo "constitucional" ao nome do Reino no Diario Oficial.
O 3 de abril a bandeira das Dúas Sicilias (branca co escudo Borbón no centro) incorporou un bordo verde e vermello. A pesada e case infantil festividade dos napolitanos provocou grandes estragos. As rúas de Nápoles víronse ateigadas de desfiles case cotiáns cada vez máis inflamados. Publicáronse unha gran cantidade de xornais, a maioría escritos por inexpertos, que discutían como mellorar a nova Constitución.
As eleccións celebráronse o 18 de abril pero a afluencia ás urnas foi escasa. O luns 15 de maio, en coincidencia coa apertura do primeiro Parlamento, no Palacio Comunal de Monteoliveto di Napoli, un grupo de deputados revolucionarios liderados por Giovanni La Cecilia e Pietro Mileti declararon insatisfactoria a Constitución apenas proclamada. Propuxeron modificacións como a abolición da Cámara dos Pares e negáronse a prestar xuramento ao rei. En realidade querían remover a monarquía e proclamar a república.
Fernando II fixo moitos intentos de conciliación cos rebeldes, pero era un rei educado cos ideais do absolutismo; as súas accións foron autocontroladas e non cedeu ás provocacións.
As tentativas de acordo cos revolucionarios foron freadas polos rumores no Parlamento de que tropas do rei estaban marchando cara á asemblea, cousa que era completamente falsa. O rei mandou emisarios para verificar a incompetencia dos acusadores pero non serviu de nada: Foron colocadas arredor de 90 barricadas nas rúas de Nápoles e milleiros de militares que estaban de servizo fóra do Palacio foron atacados e houbo mortos e feridos. Só despois destes actos, a mañá do 16 de maio, o rei ordenou parar. Un comandante prometía eliminar os canallas do país, o rei respondeulle:
Porén, houbo moitas vítimas e devastación, aínda que os deputados antimonárquicos non sufriron dano ningún.
O 15 de xuño celebráronse novas eleccións que tamén tiveron escasa participación cidadá. O 25 de maio limitouse a liberdade de prensa porque infundía rumores falsos entre a poboación e moitos xornais eran antimonárquicos.
Unha serie de acontecementos producidos o 15 de maio provocaron unha forte oposición ao goberno do rei. Dende entón, produciuse un conflito goberno-rei que continuou ata o 12 de marzo de 1849, prometendo novas eleccións que nunca se concretaron.
Ao final de marzo, Fernando II ofreceu a Sicilia un Parlamento, un vicerrei propio e amnistía ós revolucionarios. Isto non foi abondo para os sicilianos, pois o berro de guerra escoitábase xa entre os membros da Cámara siciliana. O rei mandou un exército, e en setembro de 1848 mandara parte da súa frota, a terceira máis grande do mundo. O exército ocupou a illa e houbo 1.500 soldados napolitanos mortos; non se sabe cántos sicilianos.
Dende os acontecementos do 15 de maio de 1848, o rei, previamente louvado polos liberais comezou a recibir alcumes como Monstro Coroado, Tigre Borbón, Calígula de Nápoles e sobre todo Rei Bomba. Cómpre aclarar que as insurreccións eran moi comúns nos estados europeos da época.
O 19 de maio de 1849 volveuse usar a tradicional bandeira branca co escudo Borbón e a constitución foi suspendida pero non derogada. Así fallou o primeiro intento constitucional de Italia.
As Dúas Sicilias no contexto italiano
miniatura|250px|Estados separados da península italiana. Precísase volver ós tempos do emperador romano de Oriente Xustiniano I para atopar unha Italia unida. Dende a invasión dos longobardos en 568 rómpese a unidade política e durante 1.300 anos xeráronse diversas nacións. Mentres o Norte dividíase en pequenos e cambiantes estados ou era conquistado por varias potencias, o sur continental dende o ano 1000 coa invasión normanda, viuse unido. No Sur existiu un forte nacionalismo na nación napolitana, coa súa cultura, identidade bandeira e himno propio.