cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tanatose
Tiburóns
Observouse que as candorcas poden aproveitarse da inmobilidade tónica dos tiburóns para depredar os tiburóns grandes. Algunhas candorcas trucan contra os flancos dos tiburóns para atordalos, despois danlle volta ao tiburón para inducir a inmobilidade tónica e mantelos nese estado durante bastante tempo. Nalgúns tiburóns isto impide que a auga flúa polas branquias e o resultado pode ser mortal.
Peixes teleósteos
A carpa vermella, a troita, o Scardinius, a tenca, o Ameiurus nebulosus, Oryzias latipes, Macropodus opercularis e os Fundulidae quedan fláccidos cando son agarrados polo dorso. Os Astronotus ocellatus parecen quedar en shock cando están estresados (por exemplo, cando limpan o seu acuario): póñense de lado, paran de mover as aletas, empezan a respirar máis lentamente e con maior profundidade e perden a cor. Un comportamento similar obsérvase en Acanthurus triostegu en estudos de campo. miniatura|Unha serpe [[Heterodon platirhinos facéndose a morta e regurxitando un sapo.]]
Anfibios e réptiles
A inmobilidade tónica pode encontrarse en varias familias de anuros (ras e sapos). Nos anuros, a inmobilidade tónica demóstrase xeralmente por ter os ollos abertos e as extremidades estendidas e fáciles de mover, pero algunhas especies manteñen os ollos pechados. Algunhas especies tamén sacan a lingua.
A inmobilidade tónica tamén se observou en varias especies de lagartos e serpes. O exemplo máis común de inmobilidade tónica é a das cobras Heterodon de América do Norte, pero tamén se observou en Natrix natrix. A inmobilidade tónica pode ser inducida en iguanas por unha combinación de inversión do corpo, agarralas e inmobilizalas con presión moderada. Durante a inmobilidade tónica, hai cambios obvios na respiración, como unha diminución da frecuencia respiratoria, facéndose o ritmo esporádico e a magnitude irregular. O período prolongado de inmobilidade tónica non parece ser consistente coa hipótese do medo, senón que podería ser o resultado dun período de depresión cortical debido a un incremento da actividade do tronco cerebral.
A inmobilidade tónica pode tamén inducirse no Anolis carolinensis. As características desta inmobilidade tónica varían en función da duración e condición de catividade.
Polos
A inmobilidade tónica pode inducirse en polos, pero o comportamento adóitase denominar coloquialmente hipnose (hipnotismo de polos).
A inmobilidade tónica pode inducirse nos polos de diversos xeitos, como agarrarlos suavemente polos lados, estómago ou dorso durante un curto período de tempo ou debuxando con xiz unha liña no chan desde o bico do polo mentres se mantén inmobilizado coa cabeza abaixo. Os polos utilizáronse en varios estudos para dilucidar as bases xenéticas da inmobilidade tónica. Aínda que os perimeiros estudos se enfocaban a determinar se a inmobilidade tónica estaba influída pola xenética, un estudo de 2019 identificou cinco xenes que poderían controlar a inmobilidade tónica en dúas razas de polos.
Coellos
A inmobilidade tónica ocorre en especies silvestres e domésticas de coellos e pode inducirse agarrando e inmobilizando o animal durante un curto período de tempo. Igual que noutros animais que son presas, a inmobilidade tónica considérase que é un comportamento antipredadores no coello. Reaizáronse estudos sobre a inmobilidade tónica en coellos sobre todo no coello europeo Oryctolagus cuniculus, pero tamén se estudaron outras especies.
Un experimento de laboratorio de Ewell, Cullen e Woodruff (1981) apoiou a hipótese de que os coellos europeos usan a inmobilidade tónica como unha resposta antipredador. O estudo atopou que o rápido que os coellos "se poñían dereitos" (é dicir, saían da inmobilidade tónica) dependía do rápido que un predador se afastaba do coello e o preto que o coello estaba da súa gaiola. Os coellos que estaban máis preto da gaiola onde moraban poñíanse dereitos máis rapidamente que os que estaban máis lonxe. Inversamente, cando os predadores estaban máis preto dos coellos, estes tardaban máis en poñerse dereitos. Estes resultados eran concordantes cos atopados en estudos en polos, lagartos e cangrexos azuis naquel momento e proporcionaron apoio á idea de que os coellos utilizaban a inmobilidade tónica como resposta antipredadores.
Humanos
Formulouse a hipótese de que a inmobilidade tónica tamén ocorre en humanos que sofren un trauma intenso, incluíndo unha agresión sexual (parálise de violación).
Hai tamén evidencias crecentes que indican unha contribución positiva da inmobilidade tónica no funcionamento dos seres humanos. Así, hipotetízase que a inmobilización defensiva xogou un papel crucial na evolución do vínculo fillos-pais nos seres humanos, atención sostida e influenciación, o sono REM e a teoría da mente.
Indución
A inmobilidade tónica considérase que é unha resposta potenciada polo medo inducida pola restrición física e caracterizada pola resposta reducida a unha estimulación externa. Foi utilizada como medida na avaliación do benestar animal, especialmente en galiñas, desde 1970. A razón do test de inmobilidade tónica é que o experimentador estimula un predador, orixinando deste modo a resposta antipredador. O principio é que o animal presa 'simule' estar morto para poder escapar cando/se o predador relaxa a súa concentración. As aves que finxen estar mortas adoitan tomar vantaxe das oportunidades que teñan para escapar; a inmobilidade tónica no paspallás reduce a probabilidade de que as aves sexan predadas por gatos.
Para inducir a inmobilidade tónica o animal é agarrado suavemente polos lados ou dorso durante un período de tempo, por exemplo, 15 segundos. Isto faise sobre unha superficie plana e firme ou ás veces nun berce de retención conforma de V ou U construído para o propósito. En roedores a resposta é ás veces inducida ao poñer unha grampa na pel da caluga do pescozo. Informouse de comportamentos como o número de inducións (períodos de retención de 15 segundos) requiridos polo animal para permanecer quedo, a latencia aos primeiros movementos importantes (a miúdo movementos cíclicos das patas), latencia aos primeiros movementos de cabeza ou ollos e a duración da inmobilidade, ás veces chamado 'tempo para endereitarse'.
A inmobilidade tónica como ferramenta científica tamén se utilizou en ratos, xérbilos, coellos de Indias, ratas, coellos e porcos.
Héxira
Terminoloxía
A palabra árabe hijra significa "partida" ou "migración", entre outras definicións. Tamén foi transliterado como Hegira en latín medieval, un termo aínda en uso en linguas como o portugués, castelán ou inglés (onde son máis frecuentes hijra e hijrah).
Etimoloxía
Hijrah é unha transliteración moderna do substantivo árabe هجرة que significa partida, derivado do verbo هجر que significa "emigrar". O primeiro uso rexistrado da palabra, na forma da transliteración latina medieval de "Héxira", produciuse a finais do século XV, mentres que o primeiro uso da palabra para referirse a un éxodo foi en 1753.
Historia
A principios da predicación do islam por parte de Mahoma, os seus seguidores só incluían aos seus amigos e parentes próximos. Tras a difusión da súa relixión, Mahoma e a súa pequena facción de musulmáns enfrontáronse a varios desafíos, incluíndo un boicot ao clan de Mahoma, torturas, asasinatos e outras formas de persecución relixiosa por parte dos mecanos (habitantes da Meca). A finais da década morreu Abu Talib, tío de Mahoma, que o apoiaba entre os líderes da Meca. Finalmente, os líderes da Meca ordenaron o asasinato de Mahoma, que ía ser executado por 11 homes con espadas.
En maio de 622, despois de reunirse dúas veces con membros das tribos medinas de Aws e Khazraj en al-'Aqabah preto de Mina (hoxe en Arabia Saudita) Mahoma abandonou en segredo a súa casa na Meca para emigrar á cidade, xunto co seu amigo, o seu sogro e o seu sogro e compañeiro Abu Bakr. A chegada do profeta Mahoma a Medina foi moi ben recibida, o que provocou o cambio de nome da cidade de Yathrib a Al Madinah Al Munawwarah (en árabe: المدينة المنورة, romanizado: al-Madīnah al-Munawwarah, lit. 'A Cidade Iluminada', pronuncia hejazi: [almadiːna almʊnawːara]), comunmente simplificada como Madinah ou Medina (árabe: المدينة, romanizado: al-Madina, pronuncia hejazi: [almadiːna]; lit. 'A cidade').
Luis del Sol
Luis del Sol Cascajares, nado en Arcos de Jalón o 6 de abril de 1935 e finado en Sevilla o 20 de xuño de 2021, foi un futbolista e adestrador de fútbol español. Xogaba como centrocampista e comezou a súa carreira no Betis, no que militou durante sete tempadas. Xogou dous anos no Real Madrid, co que gañou dúas ligas, unha Copa do Xeneralísimo, unha Copa de Europa e unha Copa Intercontinental, e a continuación pasou unha década no fútbol italiano. Foi o primeiro español en xogar na Juventus, na que militou oito anos, e posteriormente xogou dous anos na Roma, club do que foi capitán.
Foi internacional coa selección española, coa que disputou dúas Copas do Mundo (1962 e 1966) e coa que se proclamou campión da Eurocopa de 1964.
Betis e Real Madrid
Naceu en Arcos de Jalón, na provincia de Soria, trasladándose coa súa familia a Andalucía aos dous meses de idade. Tras xogar en varios equipos infantís, aos 16 anos ingresou no equipo xuvenil no Real Betis. Xogou unha tempada cedido no Utrera, e na tempada 1954/55 debutou co primeiro equipo na Segunda División. Titular indiscutible no club branco e verde durante as seguintes seis tempadas, logrou o ascenso á Primeira División na 1957/58. Debutou na máxima categoría nun partido ante o Granada, e completou o seu paso polo Betis con 190 partidos oficiais e 45 goles.
Na seguinte campaña conquistou a primeira edición da Copa Intercontinental, sendo titular nos dous partidos ante Peñarol. A continuación debutou co club branco na liga, marcando 17 goles que contribuíron a que o equipo de Miguel Muñoz lograse o título por diante do Atlético.
Italia
No verán de 1962, con 27 anos, trasladouse a Italia para fichar pola Juventus FC, converténdose no primeiro futbolista español na historia do club e no terceiro español na Serie A, despois de Luis Suárez e Santisteban. Militou no club piemontés durante oito tempadas e vestiu o número 10 dende a marcha de Omar Sívori ao Napoli en 1965. Disputou un total de 292 partidos oficiais durante a súa etapa en Turín, marcando 29 goles e gañando unha liga e unha Copa de Italia.
En 1970 fichou pola Roma, onde sucedeu ao seu paisano Joaquín Peiró como capitán do equipo. Militou alí durante dous anos, disputando 57 partidos e marcando catro goles.
Últimos anos
Despois dunha década en Italia, regresou ao Betis para a campaña 1972–73. Xogou 17 partidos no equipo adestrado polo húngaro Ferenc Szusza, que acabou descendendo á Segunda División, momento no que Del Sol decidiu colgar as botas aos 38 anos de idade.
Selección española
miniatura| Del Sol e [[Luis Suárez Miramontes|Luis Suárez coa selección española en 1962]] Foi 16 veces internacional coa selección española, coa que marcou tres goles. Debutou o 15 de maio de 1960 no estadio Santiago Bernabéu, xogando a segunda metade nun amigable contra Inglaterra que rematou con vitoria por 3-0.
Participou en dúas Copas do Mundo, en 1962 e 1966 (xogando catro partidos en total), e formou parte do equipo gañador da Eurocopa de 1964, aínda que non chegou a xogar ningún minuto na fase final.
Trala retirada
Despois da súa retirada dos terreos de xogo fíxose adestrador e traballou durante anos na canteira do Betis. Dirixiu tamén o filial, o Betis Deportivo, e en 1986 colleu as rendas do primeiro equipo na Primeira División, experiencia que repetiu no 2001. Dirixiu un total de 77 partidos oficiais do primeiro equipo do Betis e pasou brevemente por outros conxuntos como o Jerez Industrial ou o Recreativo de Huelva.
Morreu o 20 de xuño de 2021 en Sevilla, aos 86 anos.
Estilo de xogo
Centrocampista completo, Del Sol foi considerado un dos mellores xogadores do mundo na súa posición durante a década de 1960. Fisicamente forte, dinámico, intelixente e tecnicamente hábil, era coñecido principalmente polo seu ritmo e a súa tenacidade e resistencia, e destacou tamén pola súa habilidade para perseguir aos rivais, romper os movementos dos contrarios e seguidamente comezar xogadas de ataque, grazas ao seu movemento e distribución do balón. Ademais das súas habilidades técnicas, tamén era coñecido polo seu forte carácter, liderado, temperamento e dedicación no campo.
Pola súa habilidade para repartir balóns, o seu compañeiro Alfredo Di Stéfano púxolle o alcume de "carteiro".
Sonámbulos (filme de 1978)
Sonámbulos é un filme español de 1978 dirixido por Manuel Gutiérrez Aragón. O filme foi escollido como candidato de España para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 51ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Tribunal Europeo de Xustiza
O Tribunal Europeo de Xustiza (en inglés : European Court of Justice, ECJ, formalmente chamado Tribunal da Comunidade Europea), é a máis alta institución xudicial da Unión Europea (UE) segundo o dereito da Unión Europea.
Función
A súa tarefa é interpretar as leis que se aplican á UE e garantir unha aplicación equilibrada para todos os estados membros.
Historia e estrutura
O instituto foi fundado en 1952 e ten a súa sede na cidade de Luxemburgo. Os seus membros son 27 xuíces, cada un dun estado membro (27 actualmente, en 2022), aínda que adoitan estar formados por mesas de tres, cinco ou trece membros. Esta asemblea está presidida por un presidente. O presidente en servizo desde 2015 é Koen Lenaerts (Bélxica), con mandato previsto até 2024.
O Tribunal de Xustiza Europeo conta co apoio dun xulgado de primeira instancia, o (Court of First Instance), competente para resolver a demanda dunha persoa física ou xurídica, e o Tribunal da Función Pública, que se ocupa dos asuntos presentados por funcionarios de institucións da Unión Europea.
Mamá cumple cien años
Mamá cumple cien años é un filme español de 1979 escrito e dirixido por Carlos Saura. O filme é unha secuela do filme Ana y los lobos dirixido por Saura en 1973. Foi nomeado para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 52ª edición dos premios.
Sinopse
Arredor dunha anciá que vai cumprir cen anos, reúnese toda a familia e a institutriz, Ana, nunha vella casa grande. Ana chega ao lugar e atopa os distintos membros da familia organizando a festa nun encontro coral en que reviven o pasado, con todos os seus conflitos, tensións e interrelacións. Sobre eles pesa a estrutura familiar.
Tango e Cash
Tango e Cash (en Tango & Cash) é un filme estadounidense de 1989 dirixido por Andrei Konchalovsky. Está protagonizado por Sylvester Stallone, Kurt Russell, Jack Palance e Teri Hatcher. Stallone e Russell interpretan a Raymond Tango e Gabriel Cash, respectivamente, dous detectives de narcóticos rivais do Departamento de Policía dos Ánxeles, que se ven obrigados a traballar xuntos despois de que o cerebro criminal Yves Perret (Palance) os incrimina a ambos por asasinato.
Coidado coa familia Blue
Coidado coa familia Blue (en Undercover Blues) é un filme estadounidense de 1993 dirixido por Herbert Ross e protagonizado por Kathleen Turner e Dennis Quaid.
Estreouse en galego o 27 de febreiro de 2009 a través da TVG.
Acollida
Coidado coa familia Blue recibiu valoracións negativas por parte da crítica, e conta cunha puntuación do 37% en Rotten Tomatoes a partir de 19 recensións.
Gobelete
miniatura|Gobelete para xogos de mesa. Un gobelete é un vaso pequeno de metal, plástico ou outro material, máis ancho na súa boca que na súa base, que serve para diversos propósitos:
Zeppo Marx
Herbert Manfred "Zeppo" Marx, nado en Nova York o 25 de febreiro de 1901 e finado en Rancho Mirage, California, o 30 de novembro de 1979, foi un actor, cómico, axente teatral e enxeñeiro estadounidense, o máis novo dos irmáns Marx. Apareceu nos cinco primeiros filmes dos Marx, entre 1929 e 1933, mais entón deixou a interpretación para comezar unha segunda carreira como enxeñeiro e axente teatral.
Carreira como actor
Nos cinco primeiros filmes dos irmáns Marx, Zeppo aparece como unha personaxe recta, romántica e pouco cómica, despois do cal deixou o cuarteto (Gummo xa deixara a interpretación antes da entrada dos irmáns no cinema). Segundo un artigo dun xornal publicado en 1925, Zeppo tivo un papel na comedia A Kiss in the Dark, con Adolphe Menjou, mais non se sabe que tipo de personaxe tiña nela nin a importancia desta, xa que todas copias do filme se perderon. Aínda que Zeppo tiña habilidades cómicas abondas chegando a substituír o seu irmán Groucho nalgunhas representacións, e era coñecido polos seus chistes entre bastidores, nunca creou unha gran personaxe cómica que puidese rivalizar cos de Groucho, Harpo e Chico.
Zeppo foi o último dos Marxs en escoller o seu alcume e non hai certeza sobre a súa orixe. Groucho dixo unha vez que o seu irmán escollera este alcume en referencia ao Zeppelin, un artiluxio voador probado por primeira vez na data do seu nacemento. Non obstante, a idea máis aceptada é que o seu nome artística era unha referencia ao doutro actor de vodevil da época, coñecido como Mr. Zippo, a quen Herbert se parecía fisicamente. Menos crida é a historia que suxire que durante o tempo en que os irmáns Marx traballaron de agricultores para evitar servir na primeira guerra nundial, chamábanse entre eles por nomes típicos de campesiños, como "Zeke" ou "Zeb", e que neste caso, "Zeb" acabou transformándose en Zeppo. En calquera caso, o remate do nome artístico en "o" fíxose seguindo o exemplo dos seus irmáns Groucho, Harpo, Chico e Gummo.
Carreira como enxeñeiro
Fóra da interpretación, Zeppo posuía un gran talento para o mundo da mecánica, razón pola que mantivo o coche da familia Marx funcionando. En 1941 fundou a compañía Marman Products, dedicada ao deseño e á montaxe de pezas e materiais de armas requirido polo exército dos Estados Unidos durante a segunda guerra mundial. As abrazadeiras coas que Little Boy, a bomba atómica lanzada sobre Hiroshima, estaban atadas ao Enola Gay, eran un deseño seu e foran construídas na súa fábrica. Inventou tamén un tipo especial de reloxo de pulso capaz de medir as pulsacións das persoas afectadas por problemas cardíacos e enviar un sinal de alarma cando non rexistraba os seus valores normais.
Así mesmo, fundou unha grande axencia teatral xunto co seu irmán Gummo. Durante ese tempo, representaron numerosos guionistas e actores, incluídos os seus irmáns.
Vida persoal
Zeppo casou con Marion Benda (de solteira Bimberg) o 12 de abril de 1927, coa que non tivo fillos. A parella adoptou un fillo, Timothy, en 1944 e finalmente divorciárose en 1954. Cinco anos despois, o 18 de setembro de 1959, casou con Barbara Blakeley e adoptou o seu fillo, Bobby Oliver, a quen deu o seu apelido. Zeppo e Barbara separáronse en 1972, divorciándose finalmente en 1973. El non volveu casar, mentres que máis tarde ela se uniu ao cantante Frank Sinatra.
Ganade, Ganade, Xinzo de Limia
Ganade é un lugar da parroquia de Ganade, no concello ourensán de Xinzo de Limia. No ano 2022 tiña 184 habitantes, dos cales 91 eran homes e 93 mulleres.
O Estremadoiro, Ganade, Xinzo de Limia
O Estremadoiro é un lugar da parroquia de Ganade, no concello ourensán de Xinzo de Limia.
Jeu de paume nos Xogos Olímpicos
200px|miniatura|dereita|Logo olímpico do jeu de paume. O jeu de paume é un deporte que formou parte do programa olímpico oficial nunha soa edición, nos Xogos Olímpicos de 1908. Esta foi a única edición dos Xogos de Verán na que este deporte foi unha proba galardoada con medalla. Unha versión disputada en exterior chamada longue paume foi un deporte de demostración nos Xogos Olímpicos de 1900. O "real tennis", nome co que é coñecido o deporte no Reino Unido, era un acontecemento de exhibición nos Xogos Olímpicos de 1924. No Informe Oficial dos Xogos Olímpicos de 1908, o deporte é referido como "tenis (jeu de paume)" mentres que o tenis foi nomeado "tenis de céspede."
Nacións participantes
Cada nación puido competir con até 12 xogadores. 11 xogadores de dúas nacións competiron na proba.
Smith o silencioso
Smith o silencioso (en Whispering Smith) é un filme estadounidense de 1948 dirixido por Leslie Fenton e protagonizado por Alan Ladd, xunto con Robert Preston, Brenda Marshall e Donald Crisp.
O filme está baseado na novela homónima de Frank H. Spearman e nun filme anterior protagonizado por H. B. Warner.
Crícket nos Xogos Olímpicos
200px|miniatura|dereita|Logo olímpico do crícket. O crícket é un deporte que formou parte do programa olímpico oficial unha soa vez, nos Xogos Olímpicos de 1900. Foi unha competición exclusivamente masculina na que Gran Bretaña gañou a medalla de ouro. A posibilidade de que o crícket volva a ser deporte olímpicos foi proposto nos anos recentes
Hollywood, departamento de homicidios
Hollywood, departamento de homicidios (en Hollywood Homicide) é un filme estadounidense de 2003 dirixido por Ron Shelton. Está protagonizado por Harrison Ford e Josh Hartnett, xunto con Lena Olin, Bruce Greenwood, Isaiah Washington, Lolita Davidovich, Keith David, Gladys Knight, Master P, Dwight Yoakam, Eric Idle, Robert Wagner, Kurupt, Smokey Robinson, Lou Diamond Phillips, Martin Landau e André Benjamin. O guión foi escrito por Shelton e Robert Souza, e foi producido por Lou Pitt. O filme está baseada nas verdadeiras experiencias de Souza, quen era un detective de homicidios na División de Hollywood e foi un corredor inmobiliario nos seus últimos dez anos no traballo. A secuencia do título está feita por Wayne Fitzgerald, sendo a última vez que fixo unha secuencia do título antes da súa morte en setembro de 2019.
Formato de visionado doméstico
O filme estreouse en VHS e DVD o 7 de outubro de 2003. A edición en DVD incluíu un comentario do director e un tráiler. En 2013, Mill Creek Entertainment estreou o filme en formato Blu-ray nun formato de dous títulos xunto con Hudson Hawk, mais sen ningún contido extra.
Cróquet nos Xogos Olímpicos
200px|miniatura|dereita|Logo olímpico do cróquet. miniatura|Torneo de cróquet dos Xogos de 1900. O cróquet é un deporte que formou parte do programa olímpico oficial nunha soa ocasión, nos Xogos Olímpicos de 1900, onde se disputaron tres probas de croquet. Participaron sete homes e tres mulleres.
En primeiro lugar disputouse a competición de dobres, e as semanas seguintes a de individuais a unha bóla e a de individuais a dúas bólas. 9 dos 10 competidores eran franceses, país que gañou todas as medallas. O outro participante foi belga.
Ese oscuro objeto del deseo
Ese oscuro objeto del deseo (en Cet obscur objet du désir) é un filme franco-español de 1977 dirixido por Luis Buñuel. Foi o derradeiro filme dirixido por Buñuel antes da súa morte en xullo de 1983. O filme foi escollido como candidato de España para o Óscar ó mellor filme en lingua non-inglesa na 50ª edición dos premios, sendo finalmente nomeado.
Sinopse
Durante unha viaxe en tren, Mathieu Faber conta aos seus compañeiros de compartimento a súa historia sentimental con Conchita, unha sedutora muller á que tratará de conquistar. Non obstante, ela sempre consegue eludir os seus amoríos, a pesar de darlle esperanzas.
Premios
O filme non foi un éxito financeiro, mais si de crítica, recibindo candidaturas ao mellor filme estranxeiro tanto nos Globos de Ouro como nos Óscar, en que tamén recibiu unha candidatura ao mellor guión adaptado. O National Board of Review e a Los Angeles Film Critics Association concedéronlle o premio ao mellor filme en lingua estranxeira en 1977 e Luis Buñuel foi considerado o mellor director polo National Board of Review e os premios da National Society of Film Critics. Foi tamén candidato aos premios César.
Axonema
miniatura|Flaxelo eucariota. 1-axonema, 2-membrana celular, 3-[[transporte intraflaxelar, 4-corpo basal, 5-corte transversal do flaxelo, 6-tripletes de microtúbulos no corpo basal.]] miniatura|Sección transversal dun axonema dun flaxelo. miniatura|Micrografía dunha preparación de dous axonemas de [[Chlamydomonas.]] miniatura|Modelo simplificado de transporte intraflaxelar.
O axonema é unha estrutura citoesquelética formada por microtúbulos que forma o núcleo do eixe dun cilio ou flaxelo das células eucariotas. Os cilios e flaxelos aparecen en moitas células eucariotas e microorganismos eucarióticos e proporcionan mobilidade á célula ou moven líquidos circundantes, pero os flaxelos bacterianos son moi diferentes e non teñen a estrutura do axonema. O axonema serve como "esqueleto" destes orgánulos, dándolle soporte á estrutura e, nalgúns casos, a capacidade de dobrarse. Aínda que se poden facer distincións na función e lonxitude dos cilios e flaxelos (os flaxelos son máis longos), a estrutura interna de ambos, é dicir, o axonema, é igual. O axonema parte desde unha estrutura situada na base chamada corpo basal, que é similar a un centríolo.
Estrutura
No interior dos cilios e flaxelos hai unha estrutura citoesquelética formada por un conxunto de microtúbulos chamada axonema. O axonema dos cilios primarios ten tipicamente un anel de nove dobretes de microtúbulos externos de ningún microtúbulo central (chamado axonema 9+0), mentres que o axonema dun cilio móbil ten os 9 dobretes externos a ademais dous microtúbulos centrais (chamado axonema 9+2). Nos dobretes os microtúbulos están pegados e mesmo comparten unidades proteicas, pero os microtúbulos centrais están separados (non son dobretres). O citosqueleto do axonema actúa como armazón para varios complexos de proteínas e proporciona sitios de unión para as proteínas motoras moleculares como a cinesina II, que axudan a acarrexar proteínas cara arriba e cara abaixo dos microtúbulos.
Os microtúbulos están acompañados por outras proteínas e os detalles poden variar segundo os tipos de cilio ou a especie. A determinadas alturas do axonema adoita haber bandas proteicas que unen os dobretes e cara ao interior do axonema hai fibras radiais que se dirixen aos microtúbulos centrais, os cales están rodeados por unha vaíña interna. Nos dobretes de microtúbulos colgan os chamados brazos de dineína.
Uca tangeri
Uca tangeri ( Eydoux, 1835 ) é unha especie de braquiúros da familia Ocypodidae, coñecida polos nomes comúns de boca, boca de terra e boca de cabalete.
Axonema
Cilios móbiles
As unidades coas que está construído o axonema son os microtúbulos, que nos cilios móbiles teñen a disposición “9x2 + 2," que se mostra na imaxe. Nove dobretes de microtúbulos (dous microtúbulos unidos) externos situados en círculo e un par central de microtúbulos simples. O movemento do cilio depende do seu axonema.
Uca tangeri
Características morfolóxicas
É un crustáceo decápodo que presenta dimorfismo sexual; o macho diferénciase da femia ao posuír unha das maiores pinzas ou quelíceros (hipertrofia), que se emprega para fins relacionados coa reprodución. Nos caranguexos as pinzas adoitan servir para a alimentación, porén, nesta especie a hipertrofia dunha delas dificulta ou impede esta función. Nos individuos adultos o quelícero hipertrófico alcanza o tamaño de 1/3 do ancho máximo da casca.
Os ollos sitúanse nos extremos dos pedúnculos e cada un deles ten unha dimensión algo superior a ⅓ do bordo frontal do casca, inserido a través dunha articulación no lado externo da abertura respiratoria central. O par de pedúnculos pode asumir dúas posicións, unha vertical cando está ao aire libre e outra retraída cando se recolle nos buratos. Os pedúnculos recóllense en dúas medias vaíñas horizontais, situadas no límite superior da superficie anterior da casca.
Axonema
Cilios móbiles
Ademais dos microtúbulos, o axonema contén moitas proteínas e complexos proteicos necesarios para a súa función. Os brazos de dineína, por exemplo, son complexos motores que producen a forza necesaria para dobrarse. Cada brazo de dineína está ancorado a un dobrete de microtúbulos; e "camiñando" ao longo de microtúbulos adxacentes, os motores de dineína poden causar que os microtúbulos escorreguen un sobre outro. Cando isro se produce de maneira sincronizada, os microtúbulos nun lado do axonema son empurados para 'abaixo' e os do outro lado para 'arriba', polo que o axonema no seu conxunto pode dobrarse para atrás e adiante. Este proceso é responsable do batido ciliar/flaxelar.
Uca tangeri
Características morfolóxicas
A coloración nos individuos adultos varía, presentando patróns de cores dominantes: amarelo, roxo, violeta, vermello escuro e tons grises. A intensidade da tinción está determinada por células tegumentarias especializadas situadas na hipoderme chamadas cromatóforos e influenciadas simultaneamente polos ritmos circadianos e das marés. Durante o día e coa marea baixa os pigmentos espallan pola zona dos cromatóforos facendo os animais máis escuros, durante a noite e coa marea alta a mancha é menos intensa xa que os pigmentos se concentran preto do centro das células. Individuos novos, xeralmente menores de 15 mm, teñen unha cor marrón uniforme, moi semellante ao lodo.
A lonxitude da casca ten cerca de 50 mm.
Distribución
É a única especie do xénero Uca presente nas costas de Europa e África occidental. Atópase só na costa do océano Atlántico e non colonizou o mar Mediterráneo, sendo o estreito de Xibraltar a fronteira natural que impediu a súa expansión. En Europa está limitada á rexión sur da Península Ibérica, principalmente nas costas do sur de Portugal ( Algarve) e a Andalucía atlántica. En África, distribúese en países como Angola, Cabo Verde e as illas do Golfo da Guinea.
Hábitat
Rías, lagoas, rías e costas protexidas.
José Leite Lopes
José Leite Lopes, nado o 28 de outubro de 1918 en Recife e finado o 12 de xuño de 2006 en Río de Xaneiro, foi un físico brasileiro, especializado en teoría cuántica de campos e física de partículas. Científico de renome internacional, Leite Lopes loitou contra a ditadura do Brasil e artellou a creación de institucións de investigación.
Traxectoria
Foi o responsábel da primeira predición do bosón Z, cuxos resultados serviron de base para o desenvolvemento da unificación electrodébil, que outorgou o Premio Nobel de Física de 1979 a Steven Weinberg, Sheldon Glashow e Abdus Salam.
Foi o gran articulador político da fundación do Centro Brasileiro de Investigacións Físicas (CBPF), instituto que creou xunto con César Lattes en 1949. Ademais, participou en articulacións para fundar outras importantes institucións, como a Comisión Nacional de Enerxía Nuclear (CNEN), o Consello Nacional para o Desenvolvemento Científico e Tecnolóxico (CNPq) e a Financeira de Estudos e Proxectos (Finep). Foi presidente da Sociedade Brasileira de Física (SBF) de 1967 a 1971.
Vida académica
En 1942, recibiu unha bolsa para traballar na Universidade Federal do Río de Xaneiro e ao ano seguinte recibiu outra bolsa para a Universidade de São Paulo. Na década de 1950 coincidiu na USP con David Bohm, físico nomeado ao premio Nobel que fuxira dos Estados Unidos pola persecución macartista e se nacionalizou brasileiro.
Leite Lopes doutorouse en física na Universidade de Princeton, supervisado por Wolfgang Pauli. É recoñecido internacionalmente polas súas moitas contribucións á física teórica, especialmente nas seguintes áreas:
Cine
José Leite Lopes e César Lattes son os protagonistas da película Cientistas Brasileiros, un documental de 2002 dirixido por José Mariani que narra a súa traxectoria e as súas contribucións ao desenvolvemento da física no Brasil. miniatura|Aeroporto Doutor Leite Lopes
Premios e homenaxes
Leite Lopes é o único físico brasileiro que ten o Premio de Ciencia da UNESCO. A agrónomo Johanna Döbereiner recibiu este premio en 1989.
O aeroporto Ribeirão Preto-Doutor Leite Lopes (IATA-RAO) de São Paulo foi nomeado na súa honra.
Antarctigo Vespucci
A banda explica o seu nome como unha broma: "Amerigo Vespucci é o tipo que descubriu América, entón é lóxico que Antarctigo Vespucci sexa o tipo que descubríu a Antártida".
Margo Russell
Margaret Russell (máis coñecida como Margo Russell), nada o 17 de outubro de 1919 en Dayton (Ohio) e finada o 26 de xaneiro de 2015 en Sidney (Ohio), foi unha xornalista e editora estadounidense que dirixiu a revista numismática Coin World entre os anos 1962 e 1985.
Traxectoria
Nada na localidade de Dayton, en Ohio, aos sete anos trasladouse coa súa familia a Sidney, no mesmo Estado, onde se graduou en educación secundaria durante a Gran Depresión. Margo Russell comezou a súa carreira xornalística aos 17 anos no xornal local Sidney Daily News.
Nesta primeira etapa da súa carreira foi moi recoñecida polas súas reportaxes, especialmente pola súa cobertura da segunda guerra mundial. Foi tamén moi activa na Asociación de Mulleres Xornalistas de Ohio e foi correspondente do Dayton Journal-Herald.
En 1960 ingresou como investigadora histórica no equipo editorial da nova revista numismática Coin World, creada nese mesmo ano na mesma localidade por J. Oliver Amos, que tamén fora o fundador do Sidney Daily News. Dous anos despois, Russell foi ascendida a editora executiva e redactora, e en 1967 acadou o posto de editora xefa de Coins World.
Durante a súa etapa á fronte da revista, Russell mantivo un contacto estreito co Departamento do Tesouro, e tamén coa Casa da Moeda dos EEUU e coa Oficina de Gravado e Impresión. Así mesmo, en ocasións foi requirida para declarar ante diversos comités da Cámara de Representantes e do Senado dese país, en relación con temas relativos ao coleccionismo numismático.
O belo Antonio
O belo Antonio (en Il bell'Antonio) é un filme franco-italiano de 1960 dirixido por Mauro Bolognini. O filme baséase na novela de Vitaliano Brancati, que foi adaptada á pantalla por Pier Paolo Pasolini e Gino Visentini. Está protagonizado por Marcello Mastroianni, Claudia Cardinale e Tomas Milian. O filme gañou o Leopardo de Ouro no Festival Internacional de Cinema de Locarno.
Kenyanthropus platyops
Kenyanthropus platyops é o nome proposto para unha especie de homínido para a que se atopou un cranio fósil en 1999. O achado foi feito por un equipo dirixido por Meave Leakey e a súa filla Louise Leakey, en Kenya, nunha rexión semidesértica preto do lago Turkana. O fósil data duns 3,5 millóns de anos (Piacenziano, Plioceno). Ten características moi interesantes, xa que ten trazos faciais planos e delicados e dentes relativamente pequenos.
O belo Antonio
Estreouse en galego o 19 de febreiro de 2023 a través da TVG.
Kenyanthropus platyops
Os científicos propuxeron definir o xénero Kenyanthropus, xa que o cranio atopado mostra unha mestura equilibrada de trazos de Australopithecus e Homo, segundo os descubridores aseméllase a outro fósil KNM-ER 1470 atopado hai uns anos nesa rexión, clasificado como Homo rudolfensis, e cunha datación moito menor, uns 1,8 millóns de anos. Porén, dado que o espécime tipo, KNM-WT-4000, está terribelmente distorsionado, algúns autores non o consideran un xénero ou especie válido e que podería tratarse simplemente dun exemplar de Australopithecus afarensis ou debido á falta de máis evidencia para definir un novo xénero, ao mellor podería ser designado como Australopithecus platyops.
Un estudo dos caracteres craniodentais dos homínidos determinou que "non hai un apoio convincente para a hipótese de que Kenyanthropus platyops mostre afinidades especialmente estreitas co Homo rudolfensis". Pola contra, K. platyops forma parte do mesmo clado, tanto con Australopithecus africanus como cos xéneros Paranthropus e Homo no seu conxunto. Se K. platyops é unha especie válida, estas relacións suxiren que tanto Paranthropus como Homo diverxeron doutros homínidos moito antes do que se supoñía anteriormente.
Margo Russell
Traxectoria
En 1964, o presidente Lyndon Johnson nomeouna membro da Comisión de Ensaios dos Estados Unidos, organismo encargado de certificar que as moedas do país cumpran os requisitos legais establecidos. Entre outros moitos comités asesores, en 1970 entrou a formar parte do creado para a emisión das moedas e as medallas conmemorativas do bicentenario da declaración de independencia dos EEUU, e a partir de 1972 presidiu este comité.
Entre outras entidades académicas e asociativas, Margo Russell era membro da American Numismatic Society (ANS), da American Numismatic Association (ANA) e da Royal Numismatic, de Londres, e recibira un diploma da Sociedade Numismática de México. Ademais, impartiu cursos e conferencias en institucións como o Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT), a Universidade Purdue (Indiana) ou a Universidade Roosvelt (Illinois).
Mary Kenneth Keller
Mary Kenneth Keller, nada en Cleveland (Ohio),  o 17 de decembro de 1913 e finada en Dubuque (Iowa) o 10 de xaneiro de 1985, foi unha monxa católica, unha pioneira da informática estadounidense e a primeira muller doutora en informática nos Estados Unidos e está considerada unha das nais da tecnoloxía.
Margo Russell
Traxectoria
Margo Russell finou o 26 de xaneiro de 2015 en Sidney, Ohio. En 1946 contraera matrimonio con Marion W. Russel, que fora editor de The Sidney Daily News, con quen tivo dúas fillas. No ámbito numismático estadounidense Margo Russell era coñecida como "a primeira dama da numismática".
Mary Kenneth Keller
Traxectoria
En 1932 ingresou na Congregación das Irmás da Caridade da Santísima Virxe María (Irmás da Caridade da Santísima Virxe María) e foi ordenada monxa en 1940. Estudou na Universidade DePaul de Chicago, onde se licenciou en Matemáticas, recibindo un grao en Ciencias, e tamén realizou un mestrado en Ciencias en Matemáticas e Física.
Despois de completar o seu doutoramento, aceptou unha oferta para traballar na Universidade Clarke en Iowa, onde fundou o Departamento de Ciencias da Computación, que dirixiu durante dúas décadas. Tamén estableceu un programa de máster para aplicacións informáticas na educación.
Keller defendeu o acceso universal á información e defendeu o uso da informática na educación, motivo polo que apoiou a creación da ASCUE (Asociación de Apoio a Usuarios de Informática en Educación), asociación para o uso da informática na educación.
Arthrospira
300px|miniatura|Pos de [[espirulina, obtidos do xénero Arthrospira, nunha mostra húmida non tinguida a un aumento de 400x.]]
Arthrospira é un xénero de cianobacterias filamentosas que flotan libremente nas augas caracterizadas por formar tricomas multicelulares cilíndricos que xiran á dereita formando unha hélice. Existe un suplemento dietético feito de masa de A. platensis e A. maxima, fundamentalmente, denominado espirulina ou spirulina, xa que estas especies antes estaban clasificadas no xénero Spirulina. Aínda que a introdución de dous xéneros separados Arthrospira e Spirulina é hoxe aceptado, no pasado houbo moita discusión e xerouse unha gran confusión taxonómica.
Taxonomía
O nome común espirulina refírese á biomasa seca xeralmente de Arthrospira platensis, que se utiliza como suplemento dietético, a cal pertence ás cianobacterias, un grupo de bacterias fotosintéticas oxixénicas. Estes organismos fotosintéticos foron inicialmente considerados algas (algas verde-azuis), xunto co amplo grupo das algas eucariotas, ata que en 1962 foron reclasificadas como procariotas e denominadas Cyanobacteria. Esta designación foi aceptada e publicada en 1974 no Bergey's Manual of Determinative Bacteriology. Cientificamente, hai unha distinción entre os xéneros Spirulina e Arthrospira, que se diferencian nalgunhas características. Stizenberger, en 1852, deulles o nome Arthrospira baseándose na presenza de septos, a súa forma helicoidal e a estrutura multicelular, e Gomont, en 1892, confirmou a forma aseptada do xénero  Spirulina. Geitler en 1932 reunificou os dous xéneros denomínándoos a todos Spirulina sen considerar a diferenza no septo. Fixéronse investigacións sobre microalgas utilizando o nome Spirulina, pero a especie orixinal usada para producir o suplemento dietético pertencía ao xénero septado Arthrospira. Este nome incorrecto era difícil de cambiar unha vez que se comercializou o suplemento dietético e mantívose por razóns históricas. Actualmente, para a taxonomía o nome de Spirulina para o suplemento dietético espirulina non é apropiado, e hai un acordo en que Arthrospira é un xénero distinto de Spirulina e que inclúe A. platensis e A. maxima, das que se obtén o preparado espirulina.
Morfoloxía
O xénero Arthrospira comprende bacterias que forman tricomas helicoidais de varios tamaños e con varios graos de enroscamento, incluíndo morfoloxías apertadamente enroscadas e outras practicamente rectas.
O parámetros helicoidais da forma dos tricomas de Arthrospira utilízanse para diferenciar as especies e incluso formas da mesma especie. Estas diferenzas poden ser inducidas por cambios nas condicións ambientais, como a temperatura. A forma helicoidal dos tricomas só se mantén en ambiente líquido. Os filamentos son solitarios e reprodúcense por fisión binaria e as células dos tricomas varían en lonxitude desde 2 a 12 μm e poden ás veces chegar a 16 μm.
Composición bioquímica
As Arthrospira son moi ricas en proteínas, as cales constitúen do 53 ao 68 % do peso seco da célula. Estas proteínas conteñen todos os aminoácidos esenciais. As Arthrospira tamén conteñen cantidades relativamente grandes de ácidos graxos poliinsaturados (PUFAs), un 1,5–2 %, e un contido lipídico total do 5–6 %. Entre estes ácidos graxos poliinsaturados está o ácido γ-linolénico, un ácido graxo omega-6. Outros compostos contidos en Arthrospira son vitaminas, minerais e pigmentos fotosintéticos.
Distribución
Illáronse especies do xénero Arthrospira en augas salobres alcalinas e augas salgadas de rexións tropicais e subtropicais. Entre as varias especies incuídas no xénero,  A. platensis é a máis amplamente distribuída e encóntrase principalmente en África, pero tamén en Asia e Suramérica. A. maxima é propia de Centroamérica e crese que se pode encontrar en California e México. A. platensis e A. maxima viven en lagos tropicais e subtropicais con pH alcalino e altas concentracións de carbonato e bicarbonato. A. pacifica é endémica das illas Hawai. A maior parte da espirulina que se comercializa prodúcese en lagoas artificiais de canle aberta, usando rodas de pas para axitar a auga. Os maiores produtores comerciais de espirulina están localizados nos Estados Unidos, Tailandia, a India, Taiwán, a China, Paquistán, Myanmar, Grecia e Chile.
Usos presentes e futuros
A espirulina que se obtén de Arthrospira é un suplemento dietético moi coñecido, pero ten outros posibles usos. Por exemplo, suxeriuse utilizala medicamente en pacientes que teñen dificultade para mastigar e tragar a comida ou como un sistema barato e natural para administrar outros medicamentos. Ademais, atopáronse indicios de prometedores resultados no tratamento de certos cancros, alerxias e anemias, así como para tratar a hepatotoxicidade e enfermidades vasculares. Pode tamén utilizarse para engadila ao alimento dos animais se o prezo da súa produción se consegue reducir máis. A espirulina ten tamén aplicacións técnicas, como na biosíntese de nanopartículas de prata, o que permite a formación de prata metálica de maneira respectuosa co medio ambiente. Na creación de produtos téxtiles ten varias vantaxes, xa que pode usarse para a produción de tecidos antimicrobianos e papel ou materiais poliméricos. Tamén ten un efecto antioxidante e pode manter o equilibrio ecolóxico en corpos de auga e reduce varias condicións estresantes en ambientes acuáticos.
Cultivo
O crecemento de A. platensis depende de varios factores. Para conseguir un rendemento máximo, deben axustarse factores como a temperatura, luz e fotoinhibición, niveis de nutrientes e de dióxido de carbono. No verán o principal factor limitante do crecemento da espirlina é a luz. Cando crece en augas de profundidades de 12–15 cm, o auto sombreado determina o crecemento de cada célula. Porén, atopouse en investigacións que o crecemento tamén é fotoinhibido e pode ser incrementado sombreando. O nivel de fotoinhibición fronte á falta de luz depende sempre da concentración de células no medio. A temperatura para o crecemento óptimo de A. platensis é de 35–38 °C. Isto supón un importante factor limitante fóra dos trópicos, e limita o crecemento aos meses de verán. A. platensis foi cultivada en auga doce, en auga salobre e en auga de mar. Ademais do fertilizador mineral, utilizáronse varias fontes como os efluentes de residuos e efluentes do fertilizador, amidón e de fábricas de pasta como fontes de nutrientes. Os efluentes de residuos son os que están máis facilmente dispoñibles en zonas rurais, o que permite a produción a pequena escala. Un dos maiores atrancos para a produción a grande escala é o complicado complexo de colleita, que supón do 20 ao 30% do custo total de produción. Debido ao pequeno tamaño da célula e o diluídos que son os cultivos (concentración de masa menor de 1 g/L) con densidades próximas á das microalgas acuáticas, son difíciles de separar do seu medio de crecemento.
Cultivo en lagoas abertas
Os sistemas de lagoas abertas son o modo máis común para cultivar A. platensis debido ao seu custo comparativamente baixo. Tipicamente, as canles están construídos en forma de pista de carreiras de paredes de terra cubertas de formigón ou PVC, e a auga é movida por rodas de pas. Porén, o deseño aberto, facilita a contaminación por algas ou microorganismos alleos. Outros problemas son a perda de auga debido á evaporación. Ambos os problemas poden ser contrarrestados cubrindo as canles con película de polietileno transparente.
Los Twist
Los Twist foi unha banda arxentina de rock. É unha das máis icónicas, movemento do rock arxentino de inicios dos anos 80 que revitalizou a escena nacional.
Arthrospira
Cultivo en sistemas pechados
Os sistemas pechados teñen a vantaxe de poder controlar o ambiente físico, químico e biolóxico. Isto permite un incremento do rendemento e máis control do nivel de nutrientes. Formas típicas como tubos ou bolsas de polietileno, tamén ofrecen unhas razóns superfiice-volume máis grandes que os sistemas de lagoas abertas, incrementando así a cantidade de luz solar dispoñible para a fotosíntese. Estes sistemas pechados axudan a ampliar o período de crecemento nos meses de inverno, pero a miúdo orixina sobrequecemento no verán.
Potencial de mercado e viabilidade
O cultivo de Arthrospira realizouse desde antigo nalgúns lugares, especialmente en México e arredor do lago Chad en África. Durante o século XX redescubríronse as súas propiedades beneficiosas e incrementáronse os estudos sobre a Arthrospira e a súa produción. Nas pasadas décadas, desenvolveuse a produción a grande escala das cianobacterias. O Xapón empezou a producila en 1960, e nos anos posteriores México e varios outros países de todos os continentes, como a China, a India, Tailandia, Myanmar e os Estados Unidos empezaron a producila en grande escala. En pouco tempo, a China converteuse no maior produtor do mundo. Unha vantaxe da produción e uso da espirulina é que a súa produción pode ser realizada a diferentes escalas, desde un cultivo caseiro a unha produción comercial intensiva en grandes áreas.
Especialmente como colleita a pequena escala, Arthrospira aínda ten un considerable potencial de desenvolvemento, por exemplo para a mellora nutricional. Nos novos países onde isto podería ocorrer, deberían dispoñer de lagoas alcalinas en altas altitudes ou auga subterránea salina e alcalina ou áreas costeiras con altas temperaturas. Por outra parte, os requirimentos técnicos necesarios para novas granxas de espirulina son bastante básicos.