cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Crocodylus porosus
Tamaño
Tamaño dos machos: Un macho adulto, desde que é un macho xove a que é un individuo vello, mide de 3,5 a 6 m e pesa de 200 a 1 000 kg. Como media, os machos adultos miden de 4,3 a 4,9 m e pesan de 408 a 522 kg. Porén, o tamaño medio depende en gran medida da localización, hábitat e interaccóns humanas, de modo que cambia dun estudo a outro. Nun caso, Webb e Manolis (1989) atribuíron un peso medio aos machos adultos de ríos mareais australianos de só 240 a 350 kg con lonxitues de 4 a 4,5 m na década de 1980, o que posiblemente representaba unha redución da masa corporal debido a que a especie estaba en recuperación despois de décadas de sobrecaza nese etapa, xa que os machos dese tamaño son normalmente 100 kg máis pesados. Raramente os machos moi grandes e vellos poden superar os 6 m de lonxitude e pesar máis de 1 000 kg. O crocodilo de auga salgada máis grande confirmado morreu afogado nunha rede en Papúa Nova Guinea en 1979, e a súa pel seca mediu 6,2 m, polo que se estima que medía 6,3 m (tendo en conta o encollemento da pel e os cachos que faltaban da punta da cola). Porén, as evidencias proporcionadas polos cranios dos crocodilos máis grandes matados a tiros, indican que o tamaño máximo posible acadado é duns 7 m. Nunha publicación sobre a morfoloxía e fisioloxía dos crocodilianos do goberno de Australia estímase que se poden aproximar a tamaños de 7 m e chegar a pesar uns 2 000 kg. Debido á excesiva caza furtiva no século XX, estes individuos son extremadamente raros hoxe en día na maioría das áreas, xa que lles leva moito tempo medrar ata eses tamaños. Porén, coa recente restauración dos hábitats e a redución da caza furtiva, o número de grandes crcocodilos está incrementándose, especialmente en Odisha, India. En calquera caso, esta especie é a única especie de crocodiliano existente que regularmente chega ou supera os 5,2 m. O crocodilo de auga salgada máis grande mantido en catividade foi un macho capturado en Filipinas en 2011 ao que se lle chamou Lolong, de 6,17 m e 1 075 kg, que se cre que comeu dous campesiños.
Tamaño das femias: As femias adultas miden normalmente de 2,7 a 3,1 m e pesan de 76 a 103 kg. A maior femia rexistrada medía 4,2 m. Debido ao extremo dimorfismo sexual deste animal, a lonxitude media da especie considerada globalmente é só lixeiramente maior que a dalgúns dos crocodilos existentes, e é de 3,8 a 4 m.
Distribución e hábitat
esquerda|miniatura|upright|Crocodilo de auga salgada saltando da auga no [[río Adelaide]] miniatura|thumbtime=5|Vídeo dun crocodilo saltando da auga no río Adelaide miniatura|crocodilo de auga salgada tomando o sol miniatura|esquerda|Rastro deixado na area por un crocodilo de auga salgada en [[Timor Leste]] miniatura|Gran crocodilo de auga salgada nun parque zoolóxico
O crocodilo de auga salgada é un dos tres crocodilos que se encontran na India, xunto co crocodilo das marismas e o gavial. Á parte da costa leste da India, o crocodilo de auga salgada é extremadamente raro no subcontinente indio. Unha gran poboación vive no Santuario de Vida Silvestre de Bhitarkanika de Odisha e está presente en menores cantidades en diversas partes dos Sundarbans da India e Bangladesh. Tamén persiste na fronteira con Bangladesh. Hai poboacións nos mangleirais e outras áreas costeiras das illas Andaman e Nicobar da India. Antes estaban presentes na maior parte de Sri Lanka, pero agora case só quedan en áreas protexidas como o Parque Nacional de Yala.
Na illa de Nova Guinea, son tamén comúns, e viven na rexión costeira en practicamente todos os sistemas fluviais, como o río Fly, e en estuarios e mangleirais, onde solapan a súa área (aínda que raramente viven xuntos) co máis escaso e menos agresivo crocodilo de Nova Guinea (C. novaeguineae). Tamén están presentes nas illas do Arquipélago Bismarck. Nas Molucas atópanse nas illas Kai, illas Aru, e moitas outras illas da rexión, incluíndo as illas do estreito de Torres (Australia). Tamén se encontran en Timor
Sábese que o crocodilo de auga salgada estivo historicamente moi espallado por todo o sueste asiático, pero agora está extinto en gran parte da súa antiga área. Non hai informes desta especie na natureza desde hai décadas na maior parte de Indochina e está extinguida en Tailandia, Laos, Vietnam, e posiblemente en Camboxa. O status da especie é crítico na maior parte de Myanmar, pero hai unha poboación estable con moitos adultos grandes no delta do Irauadi. Probablemente, o únio país de Indochina que aínda alberga poboacións silvestres desta especie é Myanmar. Aínda que eran outrora moi comúns no delta do Mekong (de onde desapareceron na década de 1980) e outros sistemas fluviais, o futuro da especie en Indochina é bastante gris. Porén, globalmente non se teme pola extinción da especie debido ás súas grandes poboacións en Nova Guinea e norte de Ausralia.
As poboacións son en xeral esporádicas en Indonesia, as Filipinas e Malaisia, onde nalgunhas áreas viven grandes poboacións (Borneo e Sumatra, por exemplo) e outras con poucas poboacións pequenas e en risco (por exemplo, na Península de Malaca). Malia á estreita proximidade coas abundantes poboacións do norte de Australia, xa non se encontran estes crocodilos en Balí. Esta especie está tamén extinta en Lombok, Komodo e na maior parte de Xava. No sur da Península de Malaca e en Borneo, a especie pode coexistir co falso gavial (e tamén en Sumatra) e co moi relacionado pero normalmente máis pequeo crocodilo siamés (tamén en Xava). Pode quedar unha pequena poboación no Parque Nacional de Ujung Kulon no oeste e Xava. O crocodilo de auga salgada está tamén presente en partes moi limitadas do Pacífico sur, cunha poboación de tamaño medio nas illas Salomón, unha moi pequena e case extinta en Vanuatu (oficialmente de só tres individuos) e unha poboación aceptable pero en risco (ultimamente recuperándose) nas Palau. Antes chegaba tan ao oeste coma as costas índicas de África e as illas Seychelles. Antes pensábase que estes crocodilos eran unha poboación do crocodilo do Nilo, pero despois probouse que eran C. porosus. miniatura|Nunha praia de Darwin, Australia
O crocodilo de auga salgada está extinguido en gran parte da súa antiga área en Filipinas e actualmente só quedan poboacións nunhas poucas localidades diseminadas. Na illa de Mindanao a especie está presente no pantano Ligawasan e vías acuáticas adxacentes no suroeste da illa e tamén no Santuario de Vida Silvestre do pantano de Agusan na pare oriental da illa, onde en setembro de 2011 se capturou un crocodilo de auga salgada de 6,17 m, o máis grande medido, despois de que matara dúas persoas. Esta especie tamén se encontra en mangleirais da illa de Languyan da provincia de Tawi-Tawi ao sueste de Mindanao e nos mangleirais do concello de Del Carmen na illa Siargao de Mindanao. Na illa de Luzón a especie vive en tres áreas do noroeste: o río Blos do barangay (~distrito) Reina Mercedes, os mangleirais de Divilacan do barangay Dimasalansan e o estuario do río Palanan do barangay Culasi. Na illa de Palawan a especie subsiste só na parte sur e en anos recentes houbo ataques a humanos na área do río Tuba preto de Bataraza na costa sueste e en preto de Rizal na costa sueste. A especie tamén está presente nas illas do estreito de Balabac entre a illa de Palawán e o estado de Sabah na parte malaia de Borneo. O status da especie no lago Naujan da illa de Mindoro non está claro; detectáronse brillos de ollo de crocodilo na auga que se cre que son individuos desta especie, pero non se sabe se queda unha poboación viable.
Debido á súa tendencia a viaxar grandes distancias por mar, individuos desta especie aparecen ocasionalmente en áreas que están lonxe das súas zonas habituais. Os individuos errantes chegaban historicamente a Nova Caledonia, Fixi e a augas de Asia máis ao norte, seguramente nadando coa corrente de Kuroshio, chegando ata Iwo Jima, Hachijō-jima, Amami Ōshima, Iriomote (onde noutras épocas históricas había poboacións que foron cazadas), augas peláxicas fronte a Shima, Península de Miura, e mesmo nas relativamente frías augas do mar do Xapón (a miles de quilómetros dos seus territorios nativos). A finais de 2008 e comezos do 2009, verificouse a presenza dalgúns destes crocodilos nos sistemas fluviais da illa Fraser de Australia, a centos de quilómetros e en augas máis cálidas da súa área normal en Queensland. Estes crocodilos migraron ao sur ás illas do norte de Queensland durante a máis cálida estación das chuvias e seguramente volvían ao norte despois de que as temperaturas baixasen, pero isto non é un comportamento novo porque hai moito tempo tamén se observaban máis ao sur, en Brisbane, durante a calorosa estación das chuvias.
Os crocodilos de auga salgada xeralmente pasan a estación das chuvias tropical en pantanos e ríos de auga doce, movéndose despois augas abaixo ata os estuarios durante a estación seca e ás veces viaxando lonxe por mar. Compiten ferozmente entre si polo territorio, e os machos dominantes ocupan os tramos máis desexables das correntes de auga doce. Os crocodilos novos son forzados a ir a ríos marxinais e por veces ao océano. Isto explica a ampla área de distribución do animal (desde as costas da India a Australia), e tamén que se encontre en ocasións en lugares pouco comúns para el (como no mar do Xapón). Igual que todos os crocodilos, só poden sobrevivir períodos prolongados en zonas de temperaturas cálidas, e os crocodilos estacionalmente abandonan certas partes de Australia se vai frío.
Bioloxía e comportamento
miniatura|Un crocodilo de auga salgada en [[Maconacon, Isabela|Maconacon]] O principal comportamento que serve para distinguir o crocodilo de auga salgada doutros crocodilos é a súa tendencia a ocupar ambientes de auga salgada. Aínda que outros crocodilos tamén teñen glándulas do sal que lles permitirían vivir en auga salgada, unha característica que os aligátores non posúen, a maioría das outras especies non se aventuran no mar a non ser en condicións extremas. A única outra especie que mostra un comportamento regular de saír ao mar é o crocodilo americano (C. acutus), pero esta especie americana non se considera tan proclive ás augas mariñas coma o crocodilo de auga salgada. Este último viaxa entre áreas separadas polo mar, ou simplemente confía na súa efectiva facilidade para viaxar pola auga para cubrir longas distancias nunha mesma masa de terra, como Australia. De maneira similar ás aves migratorias que usan as columnas térmicas, os crocodilos de auga salgada utilizan as correntes oceánicas para viaxar longas distancias. Nun estudo, etiquetáronse 20 destes crocodilos con transmisores por satélite; 8 deles aventuráronse en mar aberto, e un deles viaxou 590 km ao longo da costa, desde o río North Kennedy na costa leste do extemo norte de Queensland, arredor da Península de Cabo York, ata a costa oeste do Golfo de Carpentaria en 25 días. Outro espécime, un macho de 4,84 m, viaxou 411 km en 20 días. Viaxan sen ter que moverse demasiado, ás veces simplemente flotando levados pola corrente, e este comportamento permítelles conservar enerxía. Interrompen as súas viaxes, parando en baías abrigadas durante uns días, cando a corrente vai en contra da dirección desexada, agardando ata que a corrente cambia de dirección. Tamén viaxan curso arriba e curso abaixo nos sistemas fluviais periodicamente.
miniatura|esquerda|Adulto de crocodilo de auga salgada nadando por un pantano.
Aínda que a maioría dos crocodilos son animais sociais que comparten sitios para tomar o sol e para alimentarse, os crocodilos de auga salgada son máis territoriais e menos tolerantes cos da súa propia especie; os machos adultos comparten o territorio coas femias, pero escorrentan os machos rivais. Aparéanse na estación húmida, e poñen os ovos nun niño que consiste nunha morea de vexetación e lama. A femia vixía o niño e as crías ante o perigo dos depredadores.
Xeralmente son moi apáticos ou aletargados, unha característica que lles axuda a sobrevivir durante meses nos tempos en que non hai comida, e normalmente lacazanean na auga ou toman o sol durante gran parte do día, preferindo cazar de noite. Un estudo do seu comportamento estacional en Australia indicou que son máis activos e máis probablemente pasan o tempo na auga durante o verán australiano; inversamente, son menos activos e pasan relativamente máis tempo tomando o sol durante o inverno. Porén, o crocodilo de auga salgada, está ente os crocodilianos máis activos, xa que pasa máis tempo patrullando e activo, especialmente na auga. Son moito menos terrestrres que a maioría das especies de crocodilos, pasando menos tempo en terra excepto para tomar o sol. Ás veces, pasan semanas no mar buscando chegar a terra e nalgúns casos, crecen percebes entre as súas escamas, o que indica os longos períodos que pasan no mar. miniatura|Crocodilo de auga salgada cun transmisor por satélite [[GPS adherido na súa cabeza para rastrear os seus periplos]]
Malia o seu relativo letargo, os crocodilos de auga salgada son depredadores áxiles e mostran unha sorprendente axilidade e velocidade cando é necesario, xeralmente durante os ataques ás presas. Poden realizar sprints explosivos cando lanzan un ataque desde a auga. Poden tamén nadar a un ritmo de 24 a 29 km/h en curtas explosións de velocidade, arredor de tres veces máis rápido que o nadador humano máis rápido, pero cando patrullan, xeralmente van a 3,2 a 4,8 km/h. Porén, as historias de crocodilos que eran máis rápidos que un cabalo de carreiras en curtas distancias por terra son lendas urbanas. Ao contrario, na beira da auga, onde poden combinar a propulsión coas patas e a cola, a súa velocidade pode ser explosiva.
Aínda que os cerebros dos crocodilianos son moito menores que os dos mamíferos (só o 0,05% do peso corporal nesta especie), os crocodilos de auga salgada teñen capacidade de aprender tarefas difíciles con pouco condicionamento, aprendendo a rastrear as rutas migratorias das súas presas a medida que cambian as estacións, e poden posuír unha capacidade de comunicación máis profunda que o que se acepta actualmemte.
Caza e dieta
miniatura|Alimentándose nun zoo en Australia Occidental
Como a maioría dos crocodilos, os de auga salgada non son moi esixentes coa comida, e facilmente poden variar a súa selección de presas segundo a dispoñibilidade, nin son tampouco voraces, xa que poden sobrevivir con relativamente pouca comida durante un prolongado período. Debido ao seu tamaño e distribución, capturan a maior variedade de presas de todos os crocodilianos existentes. A dieta das crías, xuvenís e subadultos foi máis estudada que a dos completamente adultos, en gran parte pola agresividade, territorialidade e gran tamaño dos adultos, que fai difícil que os biólogos os manexen sen correr riscos significativos, tanto para os humanos coma para os propios crocodilos; o principal método utilizado para capturar adultos é un longo pau con grandes ganchos como os utilizados para a captura de tiburóns, que inmobiliza as mandíbulas do animal pero que pode causarlles dano nos fociños e non é seguro que permita capturar crocodilos que pasan de 4 m. Aínda que estudos feitos no século XX catalogaron rigorosamente os contidos estomacais de adultos "sacrificados" do crocodilo do Nilo en África, fixéronse poucos estudos sobre os crocodilos de auga salgada a pesar da gran cantidade deles que foron matados para obter as súas peles durante ese período. Por tanto, a dieta coñecida dos adultos moitas veces está baseada só en testemuños visuais fiables. As crías só poden comer pequenos animais, como pequenos peixes, ras, insectos e pequenos invertebrados acuáticos. Ademais destas presas, os xuvenís comen tamén diversos peixes de auga doce e salgada, anfibios, crustáceos, moluscos, como grandes gasterópodos e cefalópodos, aves, mamíferos de tamaño pequeno ou medio e outros réptiles, como serpes e lagartos. Cando os crocodilos medran ata máis de 1,2 m, a importancia na súa alimentación dos pequenos invertebrados vaise facendo menor en favor de pequenos vertebrados como peixes e pequenos mamíferos e aves. Canto máis medra o animal, maior é a variedade da súa dieta, pero durante toda a súa vida seguen comendo tamén presas relativamente pequenas.
Entre os crustáceos que comen son frecuentes os grandes cangrexos do barro do xénero Scylla, especialmente en hábitats de mangleirais. As aves que viven en terra como o emú (Dromaius novaehollandiae) e diferentes tipos de aves acuáticas, especialmente o ganso Anseranas semipalmata, son as aves máis frecuentemente depredadas, debido á maior probabilidade de atopalas. Incluso poden atrapar aves voadoras rápidas e morcegos se están preto da superficie da auga, e tamén aves limícolas que están procurando comida nas ribeiras, mesmo as de tamaño menor que un bilurico bailón (Actitis hypoleucos). As presas mamíferas dos xuvenís e subadultos son xeralmente do tamaño das especies menores de ungulados, como o cervo-rato (Tragulus napu) e o cervo Hyelaphus porcinus. Poden comer varios mamíferos como monos, por exemplo, o macaco cangrexeiro (Macaca fascicularis), ou o Nasalis larvatus, xibóns, porco espiños, ualabís, mangostas, civetas, cánidos (Canis ssp.), tartarugas, os quirópteros raposos voadores (Pteropus ssp.), lebres (Lepus ssp.), roedores, teixugos, londras, félidos como Prionailurus viverrinus e cervos tragúlidos. A diferenza dos peixes, cangrexos e criaturas acuáticas, os mamíferos e aves que comen só os encontran esporadicamente na auga ou preto da auga, polo que os crocodilos parecen buscar sitios onde as presas se concentran, ou as augas que están debaixo dunha árbore onde está pendurada unha colonia de raposos voadores ou sitios onde se alimentan os búfalos de auga, para capturar os pequenos animais que son espantados polos búfalos ou (no caso dos crocodilos adultos grandes) os membros débiles da manda de búfalos. Os estudos realizados mostraron que, a diferenza do crocodilo de auga doce australiano (que pode morrer facilmente se come sapos velenosos), os crocodilos de auga salgada son parcialmente resistentes ás toxinas do sapo Rhinella marina e poden comelos pero só en pequenas cantidades e non en cantidade dabondo como para servir de control natural efectivo desta virulenta praga introducida de anfibios. Os grandes crocodilos, mesmo os machos máis vellos, á hora de comer non ignoran cando teñen oportunidade as pequenas especies, especialmente aquelas que non desenvolveron grandes habilidades para escapar. Por outra parte, os crocodilos de auga salgada subadultos que pesan só de 8,7 a 15,8 kg (e que miden de 1,36 a 1,79 m) sábese que matan e comen cabras (Capra aegagrus hircus) que pesan do 50% ao 92% da súa propia masa corporal en Orissa, India, polo que poden atacar grandes presas xa desde idade temperán. Atopouse que a dieta de espécimes xuvenís e subadultos, os cales se alimentan de calquera animal de ata o seu propio tamaño practicamente sen importar o pequeno que sexa, é máis diversa que a dos adultos, os cales a miúdo ignoran as presas que están por debaixo dun certo tamaño.
Os métodos de caza utilizados polo crocodilo de auga salgada son similares aos dos demais crocodilos. O crocodilo mergúllase e nada silandeiramene cara á presa antes de lanzarse sobre ela subitamente. A diferenza doutros corcodilianos, como os aligátores e incluso o crocodilo do Nilo, non se sabe que cacen en terra seca. Os individuos novos poden desde a auga proxectar todo o seu corpo no aire nun salto mentres cazan presas que están colgadas de ramas baixas. Canco cazan macacos rhesus, golpean os monos contra un banco de area baténdoos coa cola, arrastrando o macaco á auga para comelo máis doadamente. Porén, non está claro se este uso da cola para cazar é deliberado ou só casual. Os seus agudos dentes como paus son axeitados para atrapar e agarrar con forza a presa, pero non están deseñados para cortar a carne. As presas pequenas simplemente as tragan enteiras, mentres que os animais máis grandes son arrastrados á auga e afogados ou esmagados. As presas grandes son despois despezadas en cachos manexables mediante o "rolo da morte" (o crocodilo xira todo o corpo para desgarrar cachos de carne) ou por tiróns súbitos da cabeza. Ocasionalmente, cando o crocodilo está cheo, poden almacenar alimento para comelo despois, aínda que isto pode orixinar que o alimento o coman como prea intrusos como os varanos monitor.
Trabada
miniatura|Os crocodilos de auga salgada, mesmo os adultos, poden saír saltando da auga para capturar comida.
Os crocodilos de auga salgada teñen o récord da maior forza de trabada rexistrada do reino animal, cun pico de forza de trabada de 16 414 N, que supera en moito os valores rexistrados nas hienas Crocuta crocuta de 4 500 N. A extraordinaria trabada dos crocodilos é un resultado da súa anatomía. O espazo do músculo mandibular no cranio é moi grande, o cal é doadamente visible desde fóra como un vulto a cada lado. A natureza deste músculo é extremadamente ríxida, case tan dura como a dun óso ao tocalo, e como tal pode parecer unha continuación do cranio. Outra característica é que a maioría dos músculos da mandíbula do crocodilo están dispostos para pechala fortemente. Pero a pesar destes fortes músculos para pechar a mandíbula, os crocodilos teñen músculos moi pequenos e febles para abrila. As mandíbulas dun crocodilo poden manterse pechadas con seguridade con algunhas voltas de fita americana.
Reprodución
miniatura|Os crocodilos de auga salgada sofren numerosos cambios fisiolóxicos a medida que maduran. Móstrase aquí unha cría de crocodilo. miniatura|Velaquí un crocodilo xuvenil, que crece considerablemente en lonxitude durante varios anos pero é facilmente distinguible polo seu cropo delgado e tamaño. miniatura|Un crocodilo de auga salgada de idade subadulta no Zoo Gembira Loka, similar pero non tan robusto e de cabeza relativamene pequena comparado cos adultos.
Os crocodilos de auga salgada aparéanse na estación das chuvias, cando os niveis da auga están máis altos. En Australia, o macho e a femia realizan un cortexo en setembro ou outubro, e a femia pon os ovos entre novembro e marzo. É posible que o aumento de temperaturas da estación húmida provoque o comportamento reprodutor nesta especie. Aínda que os crocodilianos aniñan cada ano, hai casos rexistrados de femias que aniñan un ano si e outro non e outros nos que a femia intenta producir dúas camadas nunha soa estación húmida. A femia selecciona o sitio de nidación, e ambos os pais defenden o territorio de nidación, o cal normalmente é un tramo de ribeira nun río mareal ou áreas de auga doce, especialmente pantanos. Os niños a miúdo están en lugares sorprendentemente expostos, como no barro con pouca ou ningunha vexetación arredor e así con protección limitada do sol e o vento. O niño é unha morea de barro e vexetación, xeralmente mide 175 cm de longo e 53 cm de alto, cunha entrada media de 160 cm de diámetro. Algúns niños apareceron en hábitats improbables, como entullos rochosos ou campos de herba baixa húmidos. O crocodilo femia xeralmente arrastra unha capa de follas e outros residuos arredor da entrada do niño e esta cuberta vexetal segundo se informou produce unha "abraiante" cantidade de calor para a incubación dos ovos. A femia pon normalmente de 40 a 60 ovos, pero algunhas postas chegan a 90. Os ovos miden como media 8 por 5 cm e pesan 113 g en Australia e 121 g na India. Son relativamente pequenos comparados co tamaño da femia que pesa cinco veces máis que o crocodilo de auga doce australiano, pero pon ovos que só son un 20% maiores e un 40% máis pesados que o desa especie de tamaño menor. O peso medio dunha cría recentemente eclosionada en Australia é de 69,4 g. Aínda que a femia vixía o niño durante de 80 a 98 días (en casos extremos desde 75 a 106 días), a perda de ovos é xeralmente alta debido a inundacións e ocasionalmente á predación. Como en todos os crocodilianos, o sexo das crías está determinado pola temperatura de incubación. A 28–30 °C todas as crías serán femias, a 30–32 °C o 86% serán machos, e a 33º ou máis son predominantemente femias (84%). En Australia, os Varanus giganteus comen habitualmente ovos de crocodilo de auga doce australiano (comendo ata o 95% das postas que descobre), pero é relativaemtne improbable que coman ovos de crocodilo de auga salgada debido á vixilancia da impoñente nai, e só se estima que perden un 25% dos ovos por causa destes varanos (menos da metade que os que perden os crocodilos do Nilo por causa do varano monitor en África). A maioría das perdas de ovos do crocodilo de auga salgada ocorren debido a que o burato do niño queda asolagado.
miniatura|esquerda|Femia adulta silvestre de crocodilo de auga salgada. Como en todas as especies de crocodilos, a femia mostra un salientable nivel de coidados maternais para un réptil. Escava os niños despois da incubación en resposta ás chamadas de "píos" que realizan as crías listas para saír, e incluso axuda con delicadeza coa súa boca a que os ovos eclosionen. A femia leva as crías á auga na súa boca e permanece xunto as crías durante varios meses. Malia a súa dilixencia, as perdas de bebés crocodilos son altas debido a diversos depredadores e a crocodilos non emparentados da súa propia especie. Só aproximadamente o 1% das crías sobreviven ata adultos. Para os estándares dos crocodilianos, as crías do crocodilo de auga salgada son excepcionalmente agresivas entre si e a miúdo loitan entre elas case inmediatemtne despois de seren transportadas á auga pola súa nai. Os xoves empezan a dispersarse pasados uns 8 meses, e comezan a mostrar un comportamento territorial arredor dos 2,5 anos de idade. Son os máis territoriais dos crocodilos existentes e, debido á súa agresividade conespecífica, desde o estadio inmaturo disperso en adiante, nunca se ven en concentracións ou grupos soltos como a maioría dos outros crocodilos. Porén, incluso as femias non chegan á madurez sexual completa ata pasados 10 anos. Os crocodilos de auga salgada que sobreviven ata adultos poden acadar unha duración da vida moi longa, estimada en 70 anos, e crese que algúns individuos posiblemente exceden os 100 anos, aínda que non se verificaron idades tan extremas en ningún crocodiliano. Aínda que os adultos teñen poucos depredadores, os bebés desta especie poden ser presas dos varanos monitor (só ocasionalmente polos Varanus giganteus australianos ou o Varanus salvator asiáticos), peixes predadores (especialmente o barramundi -Lates calcarifer-), porcos bravos, ratas, varias aves acuáticas e rapaces (por exemplo, as aguias Haliaeetus leucogaster ou mesmo as cegoñas Ephippiorhynchus asiaticus), pitóns, grandes crocodilos e moitos outros predadores. Os porcos e as vacas, cando se encontran en gran número, ocasionalmente tamén poden pisar inadvertidamente os ovos e niños e degradan o hábitat. Os xuvenís poden tamén ser presa de tigres e leopardos (Panthera pardus) en certas partes de Asia, aínda que os encontros con estes predadores son raros e os felinos xeralmente evitan as áreas con crocodilos de auga salgada.
Predadores simpátricos
No mar son grandes predadores simpátricos do crocodilo de auga salgada os seguintes:
Estado de conservación
miniatura|Crocodilo de auga salgada
A especie considérase en situación de preocupación menor en canto á súa extinción, xa que é abundante. Actualmente, a especie está na lista do CITES incluída da seguinte maneira:
O crocodilo de auga salgada a miúdo é cazado pola súa carne e ovos, e a súa pel é a máis valiosa comercialmente de todos os crocodilianos. A caza non regulada durante o século XX causou un drástico declive da especie en toda a súa área, e as poboacións do norte de Australia reducíranse nun 95% en 1971. Os anos entre 1940 e 1970 foron os do auxe da caza non regulada e puido causar rexionalmente un dano irreparable ás poboacións de crocodilo de auga salgada. A especie actualmente goza dunha completa protección legal en todos os estados e territorios de Australia onde se encontra: Australia Occidental (desde 1970), Territorio do Norte (desde 1971) e Queensland (desde 1974). A caza ilegal aínda persiste nalgunhas áreas, xa que a protección nalgúns países non está a ser efectiva, e o comercio é con frecuencia difícil de monitorizar e controlar na súa vasta área. Porén, moitas áreas non se recuperaron; algúns exames de poboacións mostraron que aínda que hai crocodilos novos, menos do 10% dos espécimes examinados son de tamaño adulto e non hai machos especialmente grandes, como ocorre en Sri Lanka ou a República de Palau. Isto indica unha posible continuación da súa persecución alí e explotación e unha poboación reprodutora non recuperada. En poboacións máis equilibradas, como as do Parque Nacional de Bhitarkanika ou as de Sabah, Malaisia, o 28% e 24,2% dos espécimes observados tiñan tamaño adulto de máis de 3 m.
A perda de hábitat continúa a ser un gran problema para a especie. No norte de Australia, gran parte do seu hábitat de nidación é susceptible e ser pisado por búfalos de auga que se fixeron silvestres, aínda que os programas de erradicación dos búfalos reduciron agora este problema considerablemente. Incluso nas zonas onde segue habendo grandes áreas de hábitats axeitados, sutís alteracións do hábitat poden ser un problema, como nas illas Andaman, nas que as áreas de auga doce usadas para a nidación, están sendo de forma crecente utilizadas para a agricultura. Despois de que o valor comercial das peles silvestres de crocodilo minguou, quizais o maior reto inmediato para aplicar os esforzos de conservación é o perigo ocasional que a especie pode ter para os humanos e, como resultado, a opinión negativa sobre o crocodilo que ás veces ten a xente.
Ataques aos humanos
De todos os crocodilianos, esta especie é a que ten a tendencia máis acusada a tratar os humanos como se fosen presas, e ten unha longa historia de ataques aos humanos que se aventuran descoidadamente no seu territorio. Debido ao seu poderío, tamaño intimidante e velocidade, sobrevivir a un ataque predador directo é improbable se o crocodilo consegue facer contacto directo. A diferenza da política estadounidense de favorecer certo grao de coexistencia no hábitat cos aligátores, a única política recomendada para tratar co crocodilo de auga salgada é evitar completamente o seu hábitat sempre que sexa posible, xa que son moi agresivos cando se ven invadidos. miniatura|upright|Sinal de non nadar utilizada pola Comisión de Parques e Vida Silvestre do Territorio Norte australiano. Os datos exactos de ataques son limitados fóra de Australia, onde se informan cada ano un ou dous ataques mortais. De 1971 a 2013, o número total de mortes ocorridas en Australia atribuídas a este crocodilo foi de 106. O baixo nivel de ataques pode deberse aos grandes esforzos dos axentes da vida silvestre en Australia de poñer sinais de advertencia da presenza de crocodilos en numerosos ramais de ríos (billabongs) perigosos, ríos, lagos e praias. Ademais, informáronse de ataques recentes en Borneo, Sumatra, India oriental (illas Andaman), e Birmania. En Sarawak, Borneo, o número medio de ataques mortais foi de 2,8 anualmente durante os anos 2000 a 2003. No Territorio Norte de Australia, fixéronse intentos de resituar crocodilos de auga salgada que mostraran un comportamento agresivo cara aos humanos pero isto demostrou ser pouco efectivo, xa que os crocodilos problemáticos parece que poden encontrar o camiño de volta cara aos seus territorios orixinais. Na área de Darwin de 2007 a 2009, do 67 ao 78% dos "problemas cos crocodilos" foron identificados como machos.
De moitos ataques en áreas fóra de Australia crese que non se informa, e un estudo estímaos en de 20 a 30 ataques por ano. Esta cifra pode ser conservadora tendo en conta que hai varias áreas nas que os humanos e os crocodilos de auga salgada coexisten en rexións rurais de economía baixa e non desenvolvida, onde é probable que non se informe dos ataques. Porén, as afirmacións que se facían no pasado de que o crocodilo de auga salgada era responsable de miles de mortes humanas ao ano son moi probablemente esaxeracións e seguramente estaban falsificadas para beneficiar ás compañías que comercializaban as peles de crocodilo, organizacións de cazadores e outras fontes que se podían beneficiar de maximizar a percepción negativa dos crocodilos para obter ganancias financeiras. Aínda que non se debe subestimar a tan formidable depredador, que non ten ningunha razón para non ver os humanos como posibles presas, moitos crocodilos de auga salgada silvestres son normalmente bastante cautelosos cos humanos e apártanse para mergullarse e nadar lonxe dos humanos, incluso os machos adultos, se foron anteriormente acosados ou perseguidos. Algúns ataques a humanos parecen ser de natureza territorial máis que predatoria, e os crocodilos de máis de dous anos a miúdo atacan calquera cousa que invada a súa área (incluíndo barcas). Os humanos poden xeralmente escapar vivos dese tipo de encontros intimidatorios, que supoñen a metade dos ataques. Os ataques non mortais implican xeralmente a crocodilos de 3 m ou menos. Os ataques mortais, é menos probable que teñan unha motivación predadora, xeralmente os implicados son crocodilos máis grandes cunha media de tamaño estimada de 4,3 m. En circunstancias normais, o crocodilo do Nilo crese que é responsable dun número maior de ataques mortais a humanos, pero isto pode deberse a que moitas persoas en África adoitan depender das zonas riberáns para a súa subsistencia, o cal é menos común na maior parte de Asia e aínda menos en Australia. Nas illas Andaman, o número de ataques mortais a humanos incrementouse, e a razón aducida é a destrución do hábitat e a redución das presas naturais.
Na segunda guerra mundial, durante a retirada do exército xaponés da batalla da illa Ramree o 19 de febreiro de 1945, os crocodilos de auga salgada poden ser responsables da morte duns 400 soldados xaponeses. Os soldados británicos rodearon o pantano a través do cal se estaban retirando os xaponeses, condenando a estes a pasar unha noite nos mangleirais, que eran o fogar de miles de crocodilos de auga salgada. Moitos soldados xaponeses non sobreviviron a esa noite, pero que a súa morte fose debida principalmente a ataques de crocodilos púxose en dúbida. Outro ataque en masa afectou a un cruceiro realizado na India oriental no que o accidente dun barco forzou a 28 persoas a saltar á auga, onde se informou que foron comidos por crocodilos de auga salgada.
Referencias culturais
miniatura|upright|Selo de correos de 1948 que representa arte aborixe cuxo motivo é o crocodilo de auga salgada
Segundo os espíritos Wondjina da mitoloxía dos aborixes australianos, ao crocodilo de auga salgada prohibíuselle vivir nas augas doces por estar cheo de malos espíritos e medrar demasiado, a diferenza do crocodilo de auga doce australiano, que é máis ben reverenciado. Como consecuencia, a arte rupestre aborixe que representa o crocodilo de auga salgada é escasa, pero hai algúns exemplos de máis de 3 000 anos de antigüidade atopados en covas de Kakadu na Terra de Arnhem, que aproximadamente concordan coa distribución da especie. A especie represéntase frecuentemente na arte aborixe contemporánea.
A especie ilustrouse en varios selos de correos, como un selo de 12 céntimos de 1894 do estado de Borneo do Norte; un de Australia de 1948 de 2 xilins que mostra unha obra da arte rupestre aborixe cunha figura da especie; un de 1966 da República de Indonesia; un de 20 céntimos de 1994 de Palau; outro de Australia de 1997 de 22 céntimos, e outro de 2005 de Malaisia.
A especie apareceu en series e películas de cine australianas como Crocodilo Dundee ou The Crocodile Hunter. Hai varios parques temáticos sobre este crocodilo en Australia.
Este crocodilo considérase sagrado en Timor. Segundo unha lenda, a illa foi formada por un xigantesco crocodilo. Algúns pobos papús teñen un mito similar e neles tradicionalmente o crocodilo foi descrito como un parente (normalmene un pai ou avó).
Os Regos, Romariz, Abadín
Os Regos é un lugar da parroquia de Romariz no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá.
Terapia hormonal
A terapia hormonal ou hormonoterapia a aquel tratamento que utiliza preparados con acción hormona l.
Terapia hormonal e cancro
A hormonoterapia emprégase frecuentemente no tratamento dalgúns tipos de cancro, mediante un conxunto de medidas, principalmente a utilización de fármacos dirixidos a anular a función de determinadas hormonas. A súa eficacia baséase en que certos tumores son hormonodependentes, pois as hormonas sexuais favorecen o seu crecemento, tanto os estróxenos no caso da muller como os andróxenos no home. A importancia da hormonoterapia no tratamento do cancro vén dada porque mellora a supervivencia e produce menos efectos secundarios que a quimioterapia. As súas limitacións derivan do feito de que só é útil aplicada a determinados tumores sensibles á mesma, sobre todo os constituídos por tecidos hormonodependentes: cancro de mama, cancro de endometrio e cancro de próstata.
No cancro de mama, mediante unha técnica denominada inmunohistoquímica, analízase o tumor para comprobar se presenta receptores para as hormonas sexuais femininas (estróxenos e proxesterona). Se o resultado é positivo, iso indica que o tumor é hormonodependente,  e mentres maior sexa o número de células que expresan estes receptores máis alto será o grao de hormonodependencia. Se o tumor non expresa receptores hormonais a probabilidade de que o tratamento hormonal sexa eficaz é moi baixa. Porén, no cancro de próstata xeralmente non se realizan estudos para comprobar se existen receptores hormonais, asúmese a súa existencia, pois están presentes na gran maioría dos casos.
Scórpio
Scórpio é unha novela de Ricardo Carvalho Calero, publicada en 1987 por Sotelo Blanco Edicións. Nese mesmo ano acadou o Premio da Crítica de narrativa galega.
Características
A lectura desta obra serve para aprender máis sobre a cultura, a historia, a lingua e a literatura galegas nunha época moi importante para Galicia xa que está construída como o relato dunha época histórica e dunhas personaxes que a pesar da súa ficcionalidade deixan traspasar o seu historicismo. O contexto da guerra e a presenza de figuras históricas tamén concretan a narración que nunca perde contacto coa perspectiva galega.
Para Henrique Rabuñal:
É unha obra realista segundo o autor :
Trama
O título fai referencia ao protagonista do libro Rafael Martínez Pinheiro, que ten como alcume Scórpio polo día de nacemento no Zodíaco. Son breves capítulos de dúas a catro páxinas, que levan de título o número e mais a personaxe que narra.
Romano Prodi
Romano Prodi, nado en Scandiano o 9 de agosto de 1939, é un político italiano de centro-esquerda. Dende 1996 ata 1998, foi Primeiro Ministro de Italia (sucedido por Silvio Berlusconi); dende 1999 ata 2004, foi Presidente da Comisión Europea (sucedido por José Manuel Durão Barroso). Volveu ser Primeiro Ministro de Italia desde abril do ano 2006 ata xaneiro de 2008, cando en medio dunha grave crise do país, perdeu unha moción de confianza que levou á convocatoria de novos comicios en abril.
Scórpio
Primeira parte
miniatura|Homenaxe a Carvalho Calero e Scórpio na Ponte Boleira de [[Pontevedra, río dos Gafos, en maio de 2021]] Comeza contando Aurélia que a súa veciña Antónia tivo un fillo, Rafael, sen dar o nome do pai porque non o sabe. Morre Antónia e Aurélia e o seu marido, que é escribente de oficina, acollen o rapaz coma un fillo. Despois da guerra, Francisco, o marido de Aurélia, faise rico nos negocios. Os fillos medran e eles xa se relacionan cos mandos da Mariña de Ferrol. Morre Aurélia e a veciña Mercedes ten que axudar a levar a casa. Francisco vai deixar os negocios e vivir de rendas, parte dos fillos xa están casados e ben colocados. Rafael e Cheli, a filla de Mercedes, son adolescentes e quérense ben, os maiores ven con bos ollos un casamento futuro.
Romano Prodi
En marzo de 2008, Prodi anunciou a súa retirada da política profesional.
Scórpio
Primeira parte
Fálase da época da Ditadura de Miguel Primo de Rivera, dos desexos da República, do nacemento das Irmandades da Fala, sempre desde o que lle afectan os feitos a Scórpio, non hai descrición interna nin externa, o mesmo acontece co mundo universitario e o seu profesorado. Chegados ao primeiro terzo da novela, os dous amigos pasan ao despacho do tío de Sagitário.
Sagitário ten que cumprir as previsións, casar con Merche, gañar moitos cartos de avogado e irse labrando un bo prestixio. Mais a tarde de el casar haberá sorpresas. Logo deste feito todo segue igual: as familias amigas, as relacións. Scórpio non para nada no despacho e vai facer Filosofía e Letras (Clásicas) a Salamanca, onde segue rendendo vontades das mozas: como a escena final nun tren con Luzita e Helena. En Salamanca exerce o vello profesor Malaquer e a súa dona, Amalia, tamén caerá nos brazos do conquistador.
Romano Prodi
Adóitase referirse a el como il Professore (o profesor).
Persoal
Naceu en Scandiano, na provincia de Emilia-Romaña. É o oitavo dos nove fillos que tiveron Mario Prodi, enxeñeiro de profesión, e a súa dona Enrica, profesora.
Scórpio
Primeira parte
Scórpio é todo un "Don Juan", en opinión de Sagitário:
Romano Prodi
Persoal
Casou con Flavia Franzoni en 1969 e ten dous fillos. Vive en Bolonia.
Scórpio
Primeira parte
Cheli segue a escribirlle cartas diarias e Scórpio e el a tratala coma un irmán. El remata a segunda carreira e volve a Ferrol, comezará a dar clases nun colexio de frades e prepara as oposicións. Pronto casa con Cleli e ela queda embarazada axiña. Salgueiro segue en Ourense moi metido na política e dentro do mundo galeguista. Scórpio fala galego, escribe poesía en galego pero sen se meter en política.
Romano Prodi
Académica
Romano Prodi estudou Dereito na Universidade Católica do Sagrado Corazón, en Milán. En 1963, comezou a traballar na Universidade de Boloña, onde se fixo profesor no ano 1971, posto no que permaneceu ata 1999.
Scórpio
Primeira parte
O protagonismo nos feitos lévao a trama amorosa de Scórpio, os feitos históricos e políticos só están de fondo, esa é a intención segundo Salgueiro.
Romano Prodi
Política
Xa en 1978, foi Ministro de Industria baixo o goberno de Giulio Andreotti. En 1995, comezou a dirixir a coalición de centro-esquerda italiana O Olivo, gañando en 1996 as eleccións para, en 1998, perde-lo goberno por rupturas dentro da súa coalición.
Scórpio
Segunda parte
Agora Scórpio está en Madrid a facer as oposicións a catedrático de instituto e xorden novos narradores: Casado (compañeiro de oposicións e de Salamanca) e Barreiro (opositor pontevedrés). O protagonismo lévano os sucesos históricos anteriores á guerra: Manuel Azaña, Manuel Portela Valladares, os asasinatos do tenente Castillo e José Calvo Sotelo, o ambiente xeral.
Romano Prodi
Política
Dende setembro de 1999, foi Presidente da Comisión Europea, un cargo no que presenciou algún dos máis importantes episodios na historia de Europa (a introdución do euro ou a ampliación de 2004, por exemplo). En 2004, foi substituído por José Manuel Durão Barroso e volveu á política italiana.
Scórpio
Segunda parte
Nace a filla de Scórpio e el está en Madrid. Prodúcese a sublevación de Francisco Franco en África, empeza a guerra (ata fai de narrador un contra-mestre). Ao estar el en Madrid e a familia na zona “nacional” en Galicia Scórpio non vai poder comunicarse cos seus. Casado conta da situación excepcional en Madrid: “chekas”, excesos, mobilizacións. Varios narradores (que parecen querer ser imparciais) contan os feitos en Ferrol: consellos de guerra, represalias... morte de varios mariñeiros da familia de Scórpio.
Romano Prodi
Política
No ano 2006, en abril, gañou de novo as eleccións en Italia por unha estreita marxe de votos, que provocou que, por exemplo, non tivese máis que dous escanos de vantaxe no Senado. O mandato dura menos de dous anos, xa que en xaneiro de 2008 perde unha moción de confianza e dimite do seu cargo.
Scórpio
Segunda parte
Scórpio volve á fronte sur a loitar e anda por Úbeda como oficial de Estado Maior. A través dun oficial sabe o lector de pormenores illados da guerra. Rafael atoparase con Cleo que é a muller dun oficial máis vello ca ela, adorada por toda a xente. Mais Rafael pide de repente traslado a Barcelona. Alí está Salgueiro nas oficinas da Presidencia e vai retomar o fío da narración. Rafael desaparece nun bombardeo, estaba nos cascallos do seu hotel con Cleo. Salgueiro vai comunicar as novas a Ferrol a través do profesor Maluquer.
Socorro conta a situación familiar en Ferrol. Francisco irá esmorecendo ata a súa morte. Rosa (a moza santiaguesa dos parrafeos) casou e está sempre doente. Salgueiro, que uns capítulos antes xa falara de deixar a novela por falta de tempo e ganas, cruza a fronteira francesa no séquito de Azaña que vai cara ao exílio e bota unha última ollada sobre a situación do mundo:
Estrutura
A novela está estruturada en dúas partes, a primeira con 77 capítulos e a segunda con 59.
Narración
Na novela o autor reflexiona sobre a narración usando a voz dos personaxes. Así Salgueiro fai reflexións sobre a literatura e mesmo sinala as características de Scórpio: a importancia do misterio e a innovadora técnica empregada. Ademais, na novela tamén se reflexiona sobre a distinción entre ficción e realidade.
Tempo
A primeira parte comeza co nacemento de Rafael e remata cando este viaxa a Madrid a facer as oposicións para catedrático de instituto pouco antes do comezo da Guerra Civil. A segunda parte narra os tres anos de Guerra Civil e coa fin da República remata a novela. O tempo desenvólvese de forma lineal, sen cambios bruscos, no período que vai de 1910 ao 18 de marzo de 1938, os anos da vida de Rafael ou Scórpio. Salgueiro remata a narración pouco máis tarde:
Espazo
O espazo é moi concreto. Na primeira parte destacan Ferrol, Santiago e Salamanca; na segunda Madrid, Valencia, Andalucía e Barcelona.
Personaxes
As personaxes femininas serven para describir o mundo familiar de Scórpio: Aurélia, Mercedes, Chéli...; o éxito coas mulleres: Cleo, Merche, Amália, Helena... que reflicten os diferentes sentimentos que provoca nelas Rafael. Cleo (Júlia), a única que é relevante nas dúas partes do romance, serve de continuidade entre os anos en Santiago de Compostela e a guerra en Barcelona.
Os personaxes masculinos protagonizan os acontecementos históricos e políticos. Mostran unha maior evolución. Sagitário, Salgueiro e Scórpio pertencen á xeración do Seminario de Estudos Galegos. Participan nas actividades do Seminario, en asembleas de estudantes, folgas, recitais de poesía, na FUE, conferencias, na asemblea fundacional do Partido Galeguista. Reúnense con Alexandre Bóveda, Castelao, Otero Pedrayo ou Suárez Picallo.
Lingua
A obra está escrita en normativa reintegracionista ou lusista. As referencias á situación da lingua son abundantes e retratan a situación sociolingüística desa época. Vese como o galego se asocia ás clases populares e a importancia da concienciación como paso para a súa dignificación e recuperación.
Edicións
Reeditouse en 1989 (2ª), 1990 (3ª), 1993 (4ª).
A AS-PG fixo unha reedición en 1997 (Vigo).
En 2017 Através Editora publicou unha nova edición do romance, cun epílogo de Arturo Casas no que repasa a recepción crítica da obra e "abre novas liñas de pescuda". En 2019 fixo unha segunda edición.