cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Norte-Paso de Calais
Nome
O nome Norte-Paso de Calais combina os nomes dos departamentos que constitúen a rexión, os de Norte e Paso de Calais. Aínda que o nome francés do departamento é Pas-de-Calais, o consello rexional escribe o nome da rexión como Nord-Pas de Calais, sen guións.
38
Outros
30er
Álvaro de Cadaval
miniatura|Álvaro de Cadaval, no frontis da Facultade de Xeografía e Historia de Compostela Álvaro de Cadaval, tamén coñecido como Álvaro Cadaval Valladares de Soutomaior (ou Sotomayor), nado en Tui en 1505 e finado en Santiago de Compostela en 1575, foi un humanista galego, poeta, latinista e helenista. En ocasións asinaba os seus escritos tamén como Cadavalo Gravio. Ramón Otero Pedrayo considerouno o mellor representante do Renacemento en Galiza.
Traxectoria
Entre 1542 e 1545 ocupou o cargo de primeiro catedrático de gramática da Universidade de Santiago de Compostela. Non se saben os motivos polos que tivo que abandonar a cátedra, pero deixou escrito que fuxía de furibundos inimigos. En 1550 abriu unha escola de latín en Ourense, que mantivo activa de forma continuada entre 1559 e 1563.
En 1565 foi acusado de herexía pola Inquisición de Lisboa, e logo duns meses preso foi liberado en 1566. En 1570 opositou por segunda vez na universidade compostelá, gañando a Cátedra de Medianos, que exerceu até 1573, cando se viu obrigado a abandonala por razóns de saúde.
Morreu bastante pobre. Consérvase un inventario testamentario dos seus bens feito o 7 de marzo de 1575, que inclúe ''Catorze cucharas de palo y una escobilla vieja. Un pedaço de una red de pescar. Iten una espada. Unos çapatos de nino'', amais de varios libros, entre os que se encontraban textos de Ovidio, Platón, Tito Livio e Homero en latín e grego.
Obras
dereita|miniatura|200px|Claustro do Pazo de Fonseca.
Inscrición
No Pazo de Fonseca, actualmente ocupado polo reitorado da USC, hai unha inscrición epigráfica latina de 1544 asinada por el:
Catalán na Franxa de Aragón
A lingua catalá é o que define a propia existencia da Franxa de Aragón, o territorio de Aragón onde o catalán é a lingua propia, historicamente a lingua de uso habitual. O castelán, a lingua oficial, era a lingua de uso habitual dunha pequena minoría constituída por membros de profesións liberais e da funcionarios da administración central non nacidos na zona, a imnigración procedente de terras de lingua castelá tan só tiña importancia en Fraga, así e todo o castelán era a única lingua empregada nos ámbitos formais e escritos, mantendo hoxe o seu predominio fronte ao catalán.
Historia
O catalán era xunto ao aragonés e o castelán unha das linguas nas que se redactaba a documentación administrativa no Aragón medieval, e de feito o uso do catalán nos documentos oficiais e eclesiásticos mantívose ata o século XVII nas comarcas de lingua catalá pero acabou por ser totalmente substituído polo castelán. A Renaixença non tivo repercusión no Aragón oriental. A partir dos anos sesenta do século XX a emigración cara as zonas industrializadas de Cataluña comeza a ser significativa e ao tempo comeza a xurdir unha elite cultural formada nas universidades españolas, nestes dous grupos van ser onde xurdan as primeiras voces de defensa da lingua catalá da zona animados polos procesos de normalización lingüística que se producen en Cataluña e en menor medina na Comunidade Valenciana despois da desaparición do franquismo.
O 1 de febreiro de 1984 xuntáronse en Mequinenza alcaldes e concelleiros da Franxa e deron a coñecer a Declaración de Mequinenza, nela recoñecían a lingua catalá como a do territorio, rexeitaban denominacións despectivas e contrarias á unidade da lingua catalá como xapurreau, reclamaban medidas de normalización do uso e ensino do catalán e comprometíanse a fomentar o seu uso nos seus concellos.
Marco xurídico
No primeiro Estatuto de Autonomía de Aragón (1982) o catalán, como o aragonés, non se mencionaba, tan só no artigo sete establecía unha protección para as modalidades lingüísticas de Aragón como elementos integrantes do seu patrimonio cultural e histórico e no trinta e cinco outorga a Aragón competencias para velar pola súa conservación e promover o seu estudo. A reforma do ano 1996 engade á redacción do artigo sete a palabra Linguas, pero segue sen as establecer. Así e todo garántese o seu ensino e remite a unha futura Lei de linguas que polo de agora non se promulgou. A lei de patrimonio cultural aragónés de 1999 cualifica o catalán de lingua minoritaria de Aragón
Ensino
O catalán entrou no sistema educativo aragonés como materia optativa no curso 1984-1985, despois da Declaración de Mequinenza o goberno aragonés atendeu as súas reivindicacións para levar o catalán ao ensino nos concellos de lingua catalá. As clases consistían en tres clases semanais dunha hora en doce centros escolares. En 1998-1999 eran 40 centros de 30 concellos, 26 profesores daban clases de catalán a 3.200 alumnos.
Poitou-Charentes
Poitou-Charentes (en occitano: Peitau Charantas, en poitevino-santoñés: Poetou-Chérentes) é unha antiga rexión administrativa francesa, situada cara ao oeste da Francia metropolitana. A súa capital era a cidade de Poitiers, e agrupaba os departamentos de Charente, Charente Marítimo, Deux-Sèvres e Vienne.
A raíz da reforma territorial de 2014 fusionouse coas rexións Aquitania e Lemosín para formar Nova-Aquitania.
Benito Guitián García
Benito Guitián García, nado en Monforte de Lemos, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Estudou Dereito na Universidade Central de Madrid (1845-1852). Dono dunha pequena fábrica de chocolates en Monforte de Lemos. Foi alcalde de Monforte de Lemos entre 1885 e maio de 1886. Era alcalde cando en 1885 Afonso XII outorgou a Monforte o título de cidade. Volveu ser alcalde de xaneiro a marzo de 1887.
Vida persoal
Casou con Avelina Fariña Taboada.
Illa do Bananal
miniatura|200px|Illa do Bananal, santuario ecolóxico do [[río Araguaia]]
A Illa do Bananal é a maior illa fluvial do mundo, con 19.162,25 km² de extensión, cercada polos ríos Araguaia e Javaés. Localízase no estado de Tocantins (Brasil), próximo á fronteira cos estados de Goiás, Mato Grosso e Pará. Localízase entre as latitudes 9°44'S e 12°49'S e entre as lonxitudes 49°52'O e 50°44'O. Abriga ao norte o Parque Nacional do Araguaia e, ao sur, dúas reservas indíxenas: Carajás e Javaés.
Historia
Descuberta o 26 de xullo de 1773 polo sertanista José Pinto Fonseca, recibiu o nome de Santana. Posteriormente, pasouse a chamar Bananal, debido á existencia de extensos bananais silvestres. Esta illa abriga cerca de quince aldeas indíxenas, sendo unha delas a aldeia Kanoanã, fica preto da rexión de Formoso do Araguaia no Tocantins.
Santuario ecolóxico: fauna e flora
Está considerada un dos santuarios ecolóxicos máis importantes do país. Por estar na faixa de transición entre a foresta Amazónica e O Cerrado, posúe fauna e flora bastante diversificadas. A fauna ten especies comúns ao Pantanal de Mato Grosso, como a onza-pintada, boto, uirapuru, a garza azul ou a tartaruga da Amazonia.
Na flora destacan varios xéneros de orquídeas terrestres, a mazaranduba, a piazava e a canxerana. Na vexetación predominan os campos, coñecidos na rexión polo nome de varjões. Aparecen aínda o cerrado, a mata seca de transición, as matas ciliares de igapó, vexetación das encostas secas e vexetación dos bancos de area.
Clima
Predomina o clima tropical quente semi-húmido con temperaturas máximas de 38 °C nos meses de agosto a setembro e mínimas de 22 °C en xullo. Dúas estacións están nitidamente marcadas na illa, o verán (de novembro a abril) no que predominan as choivas, e o inverno (de maio a outubro) onde ocorre o período da seca. A humidade relativa do ar rexistrada nas estacións mais definidas xira en torno do 60% (xullo) e 80% (épocas chuviosas).
Durante os meses de xaneiro a marzo, época de chea do río Araguaia, parte da illa permanece inundada. As choivas dese período corresponden a cerca de 50% do total anual.
Katajjaq
miniatura|Cantantes tradicionais do canto de gorxa inuit. O katajjaq ou canto de gorxa inuit é unha práctica cultural típica dos pobos inuit. Caracterízase por ser un canto difónico e lúdico practicado xeralmente por mulleres. É ademais un xogo executado por dúas mulleres en competición que se enfrontan cara a cara. Ten semellanzas co rekuhkara dos ainu, no Xapón.
Terminoloxía
Os primeiros europeos que escoitaron ós inuit practicar o katajjaq identificaron estes sons como cantos de gorxa ou cantos guturais. Pola súa banda, os etnomusicólogos Beverley Diamond e Nicole Beaudry preferiron utilizar os termos «xogos vocais» ou «xogos de gorxa» nas súas publicacións, para así pór énfase no aspecto lúdico e non no musical. De feito, os inuit non teñen unha palabra equivalente a «música» e é a óptica cultural occidental que xerou confusión en canto ó lugar real que ocupan os xogos de gorxa dentro da cultura inuit. En realidade, a música inuit, tal como a entendemos, baséase esencialmente nas percusións, mentres que os xogos de garganta son practicados en dúos e comportan unha noción de competición con gañadores e perdedores.
Declinacións
Aínda que os inuit son un grupo étnico en si, no norte do Canadá existen diferentes subgrupos etnolingüísticos e, polo tanto, varias formas de chamar ó canto de gorxa inuit:
Historia
O katajjaq transmitiuse culturalmente das vellas xeracións ás máis novas sen deixar rexistros escritos que axuden a determinar a orixe exacta desta expresión. Porén, a comezos do século XIX, cos chegada dos europeos ás zonas de caza dos por entón nómades inuit, a práctica xa era parte da tradición nativa. A documentación do katajjaq comeza a realizarse coas descricións feitas por exploradores como William Edward Parry en 1824. En principio, o canto foi asociado a prácticas relixiosas, principalmente por misioneiros cristiáns, que vían nel unha forma de xamanismo ou de animismo.
A principios do século XX e até os anos setenta, por mor da evanxelización, sedentarización e a implantación dun sistema escolar alleo á cultura inuit foise perdendo a tradición. A partir da década dos 70 recuperouse, coa creación de Festivais, o desenvolvemento de estudos antropolóxicos e a aparición de mitos que axudaron a dar un novo auxe a esta tradición.
39
Outros
30er
Pierogi
miniatura|Un prato de Rússkie pirozhkí. Os pierogi (outras posíbeis denominacións: perogi, perogy, piroghi, ou pyrohy), en Rusia coñecido coma pirozhkí ou varéniki, é un dos pratos máis típicos da Europa do leste (principalmente da cociña polonesa, ucraína e rusa. Pierogi é a denominación en plural deste prato (en polaco pieróg). A verba provén da forma do eslavo arcaico "pir" (festividade).
Consiste en pasta rechea de diferentes tipos e variedades de vexetais (posúe algunha similitude cos ravioli).
Orixe
Os pierogi seica teñen a súa orixe nos países da Europa central e oriental; son moitos os países desta área que claman pola orixinalidade da súa invención, como Polonia, Rusia, Lituania, Ucraína, Eslovaquia, e República Checa. Téñense atopado semellanzas con algúns pratos orientais coma os jiaozi, dando lugar á especulación (ben fundada ou non) de que foran as invasións mongois e tártaras as que levaron esta receita ao leste de Europa. miniatura|Pierogi en elaboración.
Características
Pierogi son un tipo de pasta con forma semicircular que adoitan estar recheos de queixo, puré de patacas, repolo, cebolas, carne, ovo cocido (este elemento é máis específico dos Menonitas), ou calquera combinación deles, podendo levar incluso un recheo de froita. Adóitanse fritir ou cocer até flotaren na tona da auga e posteriormente úntanse con manteiga ou aceite; as alternativas inclúen a tradición menonita de cociñar e servir cun borsch (caldo), e a polonesa de cocer e posteriormente fritir en manteiga.
Mariano Cancio Villaamil
Mariano Cancio Villaamil, nado en Oviedo o 7 de novembro de 1824 e finado en Madrid o 28 de xullo de 1894, foi un político galego.
Pierogi
Características
En Rusia sérvense cunha boa cantidade de smetana, e acompáñase con anacos de touciño entrefebrado ou cebolas fritidas. Os máis populares recheos son de queixo, puré de patacas e cebolas. Cando son de forma redonda e recheos de carne denomínanse pelmeni (пельмени) e son orixinarios de Asia, son moi populares ao longo de toda Rusia, así coma nalgunhas outras exrepúblicas soviéticas.
Os Cousos, Filgueira de Barranca, Oza-Cesuras
Os Cousos é un lugar da parroquia de Filgueira de Barranca no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 10 habitantes (3 homes e 7 mulleres).
Mariano Cancio Villaamil
Traxectoria
Traballou nas oficinas do Estado como escribente, despois foi oficial de administración e xefe de negociado en 1854. Foi xefe de Administración e publicou o Proxecto de lei xeral de augas, e o Proxecto de regulamento xeral de obras públicas. En 1869 pasou á Dirección de contabilidade do Ministerio de Facenda, en 1871 foi director xeral do Tesouro. En 1876 encargáronlle a organización do Banco Hispano Colonial (1876-1878).
Pierogi
Características
É doado atopar pirozhkí, pelmeni e varéniki en calquera parte de Rusia, así coma nos países onde existan comunidades destas nacionalidades.
Mariano Cancio Villaamil
Traxectoria
Foi elixido deputado a Cortes polo distrito de Mondoñedo nas eleccións de 1865 e volveu ser elixido polo mesmo distrito en 1869. Nas eleccións de abril de 1872 foi elixido polo distrito de Ribadeo. Na Restauración volveu ser elixido deputado polo distrito de Ribadeo nas eleccións de 1876 e 1879.
Suspensión activa
As suspensións activas compoñense dun sistema hidráulico ou pneumático, capaz de xerar forzas para compensar o abalo e o cabeceo do vehículo. Un computador encárgase de recoller os datos tomados por sensores distribuídos estratexicamente para poder enviar os sinais adecuados aos actuadores, e que estes actúen de forma que se manteña un nivel máximo de estabilidade.
A principal desvantaxe da suspensión activa é o seu elevado custo, principalmente para o control sobre altas frecuencias, cuxa implementación resulta demasiado cara, polo que é inviable en vehículos de serie.
Victor Vasarely
Győző Vásárhelyi, (|ˈvaːʃaːrhɛji ˈɟøːzøː|), nado en Pécs o 9 de abril de 1906 e finado en París o 15 de marzo de 1997 foi un artista húngaro-francés coñecido como Victor Vasarely ([viktɔʁ vazaʁəli]), considerado o "avó" e líder do movemento op art. A súa obra titulada Cebra, creada na década de 1930, está considerada un dos primeiros exemplos deste movemento.
Traxectoria
miniatura|esquerda|250px|Obra de Vasarely no exterior da igrexa de Pálos en [[Pécs]] miniatura|300px|Tributo a Malevich (1954), Cidade Universitaria de Caracas miniatura|Supernovae (1959-61) na [[Tate Modern]] Vasarely naceu en Pécs e creceu en Pöstyén (actualmente Piešťany, Eslovaquia) e Budapest, onde comezou estudos de medicina en 1925 na Universidade Eötvös Loránd. En 1927, abandonou os estudous para aprender pintura académica tradicional na academia privada Podolini-Volkmann. En 1928 e 1929, entrou na escola de arte privada de Sándor Bortnyik chamada Műhely (literalmente, "obradoiro", que existiu ata 1938), entón recoñecida amplamente como o centro de estudos de Bauhaus en Budapest. Con poucos cartos, o Műhely non podía ofrecer todo o que ofrecía a Bauhaus e no seu lugar concentrábase nas artes gráficas aplicadas e no deseño tipográfico.
En 1929 pintou os seus Estudo azul e Estudo verde. En 1930, casou coa súa compañeira de estudos Claire Spinner (1908–1990). Xuntos tiveron dous fillos, Andre e Jean-Pierre. En Budapest, traballou para unha compañía de rodamentos deseñando carteis publicitarios. Vasarely converteuse en deseñador gráfico e cartelista durante a década de 1930 combinando modelos e imaxes orgánicas entre si.
Vasarely abandonou Hungría e estableceuse en París en 1930. Traballou como artista gráfico e axudante creativo nas axencias de publicidade Havas, Draeger e Devambez (1930–1935). As súas interaccións con outros artistas durante este tempo foron escasas. Pensou en abrir unha institución semellante ao Műhely de Sándor Bortnyik e desenvolveu material de ensino para ela. Tras vivir a maior parte da súa vida en hoteis baratos, estableceuse entre 1942 e 1944 en Saint-Céré (departamento de Lot). Trala segunda guerra mundial abriu un obradoiro en Arcueil, suburbio a uns dez quilómetros do centro de París en Val do Marne. en 1961, estableceuse definitivamente en Annet-sur-Marne (departamento de Sena e Marne).
En outubro de 1967, o deseñador Will Burtin invitou a Vasarely a facer a presentación da súa conferencia "Vision ’67", na Universidade de Nova York.
O 5 de xuño de 1970, inaugurouse o primeiro museo dedicado á súa obra con máis de 500 traballos nun palacio renacentista en Gordes (pechado en 1996). Un segundo gran proxecto foi a Foundation Vasarely en Aix-en-Provence, museo situado nunha estrutura deseñada especificamente por Vasarely. Ese mesmo ano o seu obxecto cinemático Georges Pompidou foi instalado no Centro Pompidou de París e creouse o museo Vasarely na súa localidade natal de Pécs cunha gran doazón de obras de Vasarely. Na mesma década, entou no deseño industrial cunha serie de cincocentas pezas exclusivas da vaixela Suomi de Timo Sarpaneva e que Vasarely decorou co fabricante alemán de porcelana Studio Linie. En 1982, 154 serigrafías especiais foron levadas polo astronauta Jean-Loup Chrétien a bordo da nave franco-soviética Saliut 7 e logo foron vendidas e os beneficios foron para a UNESCO. En 1987, estableceuse o segundo museo Vasarely de Hungría, no palacio Zichy de Budapest con máis de 400 obras.
Faleceu o 15 de marzo de 1997 en París aos noventa anos de idade.
Obra
Vasarely seguiu a producir arte e escultura empregando ilusións ópticas. Nas seguintes tres décadas, Vasarely desenvolveu o seu estilo de arte abstracta xeométrica, traballando en varios materiais mais empregando un número mínimo de formas e cores:
Museos
En 2012 tivo lugar unha nova exposición sobre Vasarely en París, no museo en Herbe.
O son do ar
O son do ar é o primeiro álbum de estudio do grupo de folk galego Luar na Lubre. Publicouse en 1988, baixo o selo Edigal. Foi reeditado en CD en 1997, polo selo Punteiro e en 2000, por Warner Music.
O disco foi gravado nos estudios Aula Taller, da Coruña e está adicado a Rafael Mejuto García, anterior membro da banda finado en 1987. Contén o coñecido tema "O son do ar", que posteriormente gravou Mike Oldfield baixo o título de "The Song of the Sun".
Lunch
Lunch (ランチ) é un personaxe do manga e anime Dragon Ball. É a rapaza que traen Son Goku e Krilín para que o Mestre Mutenroi lles permita adestrar con el. Ten a particularidade de que cada vez que esbirra a súa personalidade e cor de cabelo cambian: a Lunch de cabelo azul é tranquila, servizal, sempre trata de agradar ós demais; mentres que a Lunch de cabelo loiro é cobizosa e arisca, sempre ten a man unha arma de fogo para disparar a todo aquel que se lle opoña. Lunch sabe que este cambio ocorre pero non consegue lembrar nada do que a súa outra personalidade fai.
Lunch é unha moza delgada que comunmente viste unha blusa de tirantes verde e un pantalóns curtos amarelos. Foi salvada por Son Goku e Krilín cando a Lunch de cabelo loiro estivo a piques de ser detida pola policía logo de que asaltara un tren. Eles ofrecéronlle ir vivir co Mestre Mutenroi, o que lle veu moi ben xa que estaba buscada en medio mundo. Durante algún tempo a súa forma loira atacou ó Mestre e ós alumnos, pero tralo ataque do Exército Red Ribbon á Casa Tartaruga, decidiu aceptar vivir alí, e mesmo estivo disposta a participar no ataque contra o cuartel xeral dese exército. Tralo 23º Torneo Mundial de Artes Marciais, foise vivir con Ten Shin Han e Chaoz. No anime Dragon Ball Z apareceu cando faltaba un ano para a chegada dos Guerreiros do espazo á Terra. Tamén o fai na saga de Majin Boo, levantando as mans para entregarlle enerxía a Goku.
Bandeira de Austria
A bandeira de Austria (en alemán: Nationalflagge Österreichs) está formada por tres franxas horizontais de igual anchura, de cor vermella a superior e a inferior, e branca a central. A bandeira do Estado engade o escudo nacional no centro. Esta bandeira foi adoptada oficialmente o 1 de maio de 1945.
Historia
Xunto coa bandeira de Dinamarca, a bandeira austríaca é unha das máis antigas do mundo. Segundo a lenda, a bandeira foi inventada polo Duque Leopoldo V de Austria (1157-1194) trala dura batalla de Acre en 1191, durante as Cruzadas, cando as súas roupaxes de cor branca quedaron totalmente manchadas de sangue, agás a parte que tapaba o seu cinto, que quedou branca.
En realidade, a bandeira foi deseñada no século XIII polo Duque Federico II de Austria (1210-1246), o derradeiro da dinastía Babenberg, quen buscaba unha maior independencia do Sacro Imperio Romano Xermánico. A representación máis antiga deste deseño atópase nun escudo conservado no mosteiro de Lilienfeld, que data do 30 de novembro de 1230.
Dende 1804, cando se formou o Imperio austríaco liderado pola Casa de Habsburgo, a bandeira adoptada utilizou as cores da Casa de Habsburgo: amarelo e negro. En 1869, tralo Compromiso de 1867 do emperador Francisco Xosé I que deu orixe ao Imperio austrohúngaro, Austria adoptou o emblema imperial antigo como seu, mentres que Hungría adoptou unha bandeira de seu. Para os asuntos concernentes a ambos os dous estados, o Imperio utilizou dúas bandeiras especiais: a bandeira de guerra era unha tribanda albivermella cun escudo centrado na metade esquerda, mentres que a bandeira mercante sumaba á beira dereito o escudo menor húngaro, e a franxa inferior era vermella no sector esquerdo e verde no dereito.
Tralo fin do Imperio, a República de Austria readoptou o emblema vermello-branco-vermello o 20 de outubro de 1918 até o Anschluss, cando Austria foi anexada ao Terceiro Reich. Trala derrota nazi na segunda guerra mundial, a bandeira foi reinstaurada o 1 de maio de 1945.
Greenpeace
Greenpeace (do inglés green: verde, e peace: paz) é unha organización ecoloxista fundada no Canadá en 1971, de ámbito internacional, independente económica e politicamente, que non acepta doazóns nin presións de gobernos, partidos políticos ou empresas, e que se autofinancia polas achegas dos socios e doadores (95% dos seus fondos), así como a través da venda de produtos co nome de Greenpeace.
Historia
Segundo cifras de Greenpeace, o número dos seus socios en todo o mundo en 2005 era de tres millóns. No mesmo ano, en España eran 85.000.
miniatura|Acción de Greenpeace contra a multinacional petroleira [[Esso, dona nesa altura do Exxon Valdez, naufragado nas costas de Alasca.]] O obxectivo da organización é protexer e defender o medio ambiente, intervindo en diferentes puntos do planeta onde se cometen atentados contra a natureza. Greenpeace leva a cabo campañas para deter o cambio climático, protexer a biodiversidade, en contra dos transxénicos, contra a contaminación, para acabar co uso da enerxía nuclear e das armas e fomentar a paz.
Cunha oficina principal en Ámsterdan, traballa en estreita colaboración coas 44 seccións nacionais, ademais de cos diferentes barcos que ten posuído, o máis coñecido deles quizais o Rainbow Warrior, afundido en 1985 polos servizos de intelixencia franceses. A toma de decisións faise tendo en conta a maioría de sectores que conforman a súa estrutura interna, intentado que ninguén poida tomar decisións unilaterais non acordes coa maioría dos membros representativos.
Javier Carvajal Ferrer
Traxectoria
Obtivo o título de arquitecto pola Escola Técnica Superior de Arquitectura de Madrid no ano 1953. Foi catedrátido de Proxectos da ETSAM entre os anos 1965 e 1991. Foi director das escolas de arquitectura de Barcelona e As Palmas.
Greenpeace
Salvando as baleas
Quizais as accións e imaxes máis coñecidas e recoñecidas de Greenpeace dende a súa fundación foron aquelas nas que se vían os activistas de Greenpeace interpoñer as súas lanchas, e as súas vidas, entre os arpóns dos barcos baleeiros e os cetáceos que estes querían capturar. Tras 14 anos de moratoria na caza de baleas, en setembro de 2003 o Rainbow Warrior II actuou de novo en augas de Islandia para impedir e denunciar a pretensión por parte do goberno deste país de continuar coa industria baleeira.
Javier Carvajal Ferrer
Premios
2002 Premio Antonio Camuñas de Arquitectura.
Greenpeace
Salvando as baleas
A finais do 2005 dous barcos da frota de Greenpeace, o MV Artic Sunrise e o MV Esperanza, comezaron a sucar os océanos da Terra durante un ano, denunciando os perigos que os axexan. A súa primeira acción foi interceptar a frota baleeira xaponesa e esixirlles que abandonasen inmediatamente o Santuario Baleeiro da Antártida.
Véxase tamén
Ecoloxía
40
Outros
40er
Radoaldo de Benevento
Radoaldo (tamén Radualdo) (morto en 651) foi o duque de Benevento (o máis meridional dos ducados longobardos na Italia medieval) desde o 646 ata a súa morte en 651.
Traxectoria
O seu irmán máis vello, Aiulfo tiña problemas mentais e Radoaldo e o seu irmán máis novo Grimoaldo foron rexentes. Radoaldo e Grimoaldo eran os fillos máis novos de Xisulfo II de Friúl. Eran fillos adoptivos de Arechis I de Benevento, do que era fillo Aiulfo.
Pumpuang Duangjan
Pumpuang Duangjan (en พุ่มพวง ดวงจันทร์), nada o 4 de agosto de 1961 en Suphanburi e finada o 13 de xuño de 1992 en Phitsanulok, foi unha actriz e cantante tailandesa.
Ravioli
250px|thumb| Un prato de ravioli Os ravioli (plural de raviolo) son un tipo de pasta alimenticia composta por dúas láminas moi delgadas de forma cadrada, reenchidas de diversos ingredientes, como carne, queixo ou verduras. Basicamente son coma pequenos pasteis de masa feita con fariña de trigo e ovo, que se reenchen con carne, peixe, vexetais ou queixo e se cocen nalgún tipo de mollo. Son típicos da gastronomía de Italia.
Aiulfo I de Benevento
Traxectoria
Con todo, tiña problemas mentais e os seus irmáns adoptivos Radoaldo e Grimoaldo foron rexentes seus. No 646, invasores eslavos desembarcaron preto de Siponto no Adriático. Aiulfo dirixiu en persoa as súas forzas contra os invasores, pero o seu cabalo caeu nun foxo cavado polos eslavos arredor do campamento e foi rodeado e matado. Sucedeuno o seu irmán Radoaldo.
Lista de presidentes de Etiopía
Esta é unha lista de presidentes de Etiopía e tamén unha lista de xefes de Estado despois da caída do Imperio Etíope en 1974.
Ata 1974, os xefes de Estado do Imperio Etíope eran emperadores ou rexentes. Dende o golpe de estado do Derg que levou á caída do Imperio en setembro de 1974 ata marzo de 1975, o Derg considerou ao príncipe herdeiro Asfaw Wossen (máis tarde chamado Amha Selassie) como xefe de estado nominal, mais este non aceptou o cargo. Durante este tempo, os presidentes do Derg, os líderes da Derg, foron considerados xefes de Estado en funcións. Despois do 21 de marzo de 1975, a xunta militar do Derg tomou o control plenamente. Ata que se creou a República Democrática Popular de Etiopía en 1987, aínda dominada polas figuras do Derg, os presidentes do Derg son considerados xefes de Estado, pero non presidentes. Despois da caída do Derg e do establecemento do goberno de transición de Etiopía en 1991, o primeiro presidente inmediato (Meles Zenawi) é considerado presidente interino.
Desde a creación formal do cargo de presidente en 1987, houbo seis presidentes oficiais. O presidente é o xefe de Estado de Etiopía. A actual presidenta é Sahle-Work Zewde, que tamén é a primeira muller presidenta de Etiopía, elixida o 25 de outubro de 2018 polos membros da Asemblea Parlamentaria Federal.
Lista
Na lista, os presidentes do Derg considéranse xefes de Estado, pero non presidentes. Consecuentemente, a numeración comeza co primeiro establecemento do cargo de presidente de Etiopía en 1987.
Dérapages (serie de televisión)
Dérapages é unha serie de televisión francesa de 2020 baseada no libro Cadres Noirs de Pierre Lemaitre. Está protagonizada por Éric Cantona, Suzanne Clément e Alex Lutz.
Sinopse
Alain Delambre, un eficiente director de recursos humanos, desempregado hai seis anos por mor da súa idade, fai pequenos traballos e teme a precariedade. Vive coa súa muller Nicole nun vello apartamento que a parella paga dende hai anos. Pai de dúas fillas cunha boa situación, Delambre teme que chegará o día en que unha delas deixará agochado algún billete durante unha visita para axudalos.
José Antonio Boedo Núñez
José Antonio Boedo Núñez, nado en Oleiros en 1911 e finado na Coruña o 11 de setembro de 1937, foi un sindicalista galego.
Traxectoria
Fillo de José Boedo López. Albanel, foi directivo do Sindicato Único del Ramo de la Construcción da CNT e da súa Sección de Albañiles. Participou na tentativa de fuga do Portiño en marzo de 1937, sendo detido polos falanxistas pouco despois. Xulgado e condenado a pena de morte, foi fusilado na Coruña o 11 de setembro de 1937.
Morenosita
A morenosita é un mineral de níquel pouco frecuente descuberto polo mineraloxista Casares en 1850 xunto coa zaratita e presentado nun traballo publicado por Martínez Alcíbar. Foi atopado por vez primeira en Teixidelo, lugar da parroquia de Santo André de Teixido, concello de Cedeira.
Aparece en forma de eflorescencias coma produto de alteracións da millerita. O seu nome deriva do do mineralista Antonio Moreno Ruiz, da Academia de Ciencias Naturais (1796-1852).
Outro nome que recibe este mineral é epimillerita.
Propiedades
Existe unha serie completa entre a morenosita e a epsomita (MgSO4 · 7H2O).
Morfoloxía e formación
É un mineral secundario encontrado na zona oxidada de depósitos minerais hidrotermais que conteñen níquel, formado en solución acuosa a unha temperatura inferior a 31,5 °C.
Depósitos
Os depósitos de morenosita son bastante escasos. O tipo nomenclatural localízase no Cabo Ortegal (Galiza). Outros depósitos son os existentes na Alemaña —en Horbach (Baden-Württemberg)—, nos Montes Metalíferos (República Checa) e no Perú —en Cerro de Pasco (Departamento de Pasco)—.
Insectos
A dos insectos (nome científico Insecta, 1758) son unha clase de animais invertebrados, e o grupo máis grande dentro do filo dos artrópodos, caracterizados por presentar un par de antenas, tres pares de patas e dous pares de ás (que, con todo, poden reducirse ou faltar). A ciencia que estuda os insectos denomínase entomoloxía. O seu nome provén do latín insectum, calco do grego ἔντομα, 'cortado no medio'.
Os insectos comprenden o grupo de animais máis diversos da Terra con aproximadamente un millón de especies descritas, máis que todos os demais grupos de animais xuntos, e con estimacións de ata trinta millóns de especies non descritas, co que, potencialmente, representarían máis do 90 % das formas de vida do planeta. Outros estudos máis recentes rebaixan a cifra de insectos por descubrir a entre seis e dez millóns de especies.
Os insectos pódense encontrar en case todos os ambientes do planeta, aínda que só un pequeno número de especies se adaptou á vida nos océanos. Hai aproximadamente seis mil especies de odonatos (libélulas, cabaliños do demo), 20 000 de ortópteros (saltóns, grilos), 120 000 de lepidópteros (bolboretas e avelaíña), 160 000 de dípteros (moscas, mosquitos), 9800 de dictiópteros (cascudas, térmites, mantis), 5200 piollo, 1900 Pulga, 82 000 de hemípteros (chinches, pulgóns, cigarras), 375 000 de coleópteros (escaravellos, maruxiñas), e 153 000 especies de himenópteros (abellas, avespas, formigas). Con iso e todo a biodiversidade dos insectos diminúe.
Os insectos non só presentan unha gran diversidade, senón que tamén son incriblemente abundantes. Algúns formigueiros conteñen máis de vinte millóns de individuos e calcúlase que hai 1015 formigas vivindo sobre a Terra. Na selva amazónica estímase que hai unhas 60 000 especies e 3,2 × 108 individuos por hectárea. Estímase que hai 200 millóns de insectos por cada ser humano.
Anatomía externa
miniatura|Anatomía dun insecto. A.- [[cefalón|Cabeza; B.- Tórax; C.- Abdome. 1.- Antena; 2.- Ocelo inferior; 3.- Ocelo superior; 4.- Ollo composto; 5.- Cerebro; 6.- Protórax; 7.- Arteria dorsal (aorta); 8.- Traqueas; 9.- Mesotórax; 10.- Metatórax; 11.- Ás anteriores; 12.- Ás posteriores; 13.- Estómago; 14.- Corazón; 15.- Ovarios; 16.- Intestino; 17.- Ano; 18.- Vaxina; 19.- Cadea ganglionar ventral; 20.- Tubos de Malpighi; 21.- Tarsómero; 22.- Unlla; 23.- Tarso; 24.- Tibia; 25.- Fémur; 26.- Trocánter; 27.- Bocho; 28.- Ganglio torácico; 29.- Coxas; 30.- Glándula salivar; 31.- Colar periesofáxico; 32.- Pezas bucais; de esquerda a dereita: labro, mandíbulas, maxilas e labio.]] Os insectos deben o seu nome á estrutura metamérica do corpo. O corpo dos insectos está formado por tres rexións principais (denominadas tagmas): cabeza, tórax e abdome uniformemente recubiertas por un exoesqueleto.
Exoesqueleto
O exoesqueleto ou ectoesqueleto é o esqueleto externo que recubre todo o corpo dos insectos e demais artrópodos, tamén é coñecido como integumento. En insectos está formado por unha sucesión de capas; de dentro cara a fóra estas son: a membrana basal, a epiderme ou hipoderma e a cutícula; a única capa celular é a epiderme; o resto non posúe células e está composto por algunhas das seguintes substancias: quitina, artropodina, esclerotina, cera e melanina. O compoñente ríxido, a esclerotina, cumpre varios papeis funcionais que inclúen a protección mecánica do insecto e o apoio dos músculos esqueléticos, a través do chamado endoesqueleto; nos insectos terrestres, o exoesqueleto tamén actúa como unha barreira para evitar a desecamento ou perda da auga interna. O exoesqueleto apareceu por primeira vez no rexistro fósil hai uns 550 millóns de anos e a súa evolución foi crítica para a radiación adaptativa e a conquista de case todos os nichos ecolóxicos do planeta que os artrópodos viñeron realizando desde o Cámbrico.
Cabeza
miniatura|Cabeza de insecto ([[Odonatos).]] A cabeza é a rexión anterior do corpo, en forma de cápsula. Nela encóntranse os órganos da alimentación e diferentes órganos sensoriais, os cales son: un par de antenas, ollos simples (ocelos), ollos compostos e as pezas bucais (un par de mandíbulas, un par de maxilas e o labio ou beizo), que varían moito segundo as ordes estudadas. A parte externa endurecida ou esclerosada da cabeza chámase cranio.
A cabeza dos insectos está subdividida por suturas nun número de escleritos máis ou menos diferenciados que varían entre os diferentes grupos. Tipicamente hai unha sutura en forma de "E" investida, estendéndose ao longo da parte dorsal e anterior da cabeza, bifurcándose por encima do ocelo para formar dúas suturas diverxentes, as cales se estenden cara abaixo nos lados anteriores da cabeza. A parte dorsal desta sutura (a base da E) é chamada sutura coronal e as dúas ramas anteriores suturas frontais. Por outra banda, a cabeza dos insectos está constituída dunha rexión preoral e dunha rexión postoral. A rexión preoral contén os ollos compostos, ocelos, antenas e áreas faciais, incluído o beizo superior, e a parte postoral contén as mandíbulas, as maxilas e os beizos.
Internamente, o exoesqueleto da cápsula cefálica dos insectos se invaxina para formar as ramas do tentorio que serven como sitios de inserción muscular.
Ollos
miniatura|150px|Ollos compostos dun odonato. A maioría dos insectos teñen un par de ollos compostos relativamente grandes, localizados dorso-lateralmente na cabeza. A superficie de cada ollo composto está dividida nun certo número de áreas circulares ou hexagonais chamadas facetas ou omatidios; cada faceta é unha lente dunha única unidade visual. En adición aos ollos compostos, a maioría dos insectos posúe tres ollos simples ou ocelos localizados na parte superior da cabeza, entre os ollos compostos.
Antenas
miniatura|esquerda|Forma das antenas nos [[bolboreta|lepidópteros, por C. T. Bingham (1905).]]
Son apéndices móbiles multiarticulados. Preséntanse en número par nos insectos adultos e a maioría das larvas. Están formadas por un número variable de artellos denominados antenómeros ou antenitas. O labor das antenas é eminentemente sensorial, desempeñando varias funcións. A función táctil é a principal, grazas aos pelos táctiles que recubren case todos os antenómeros; tamén desempeñan unha función olfativa, proporcionada por áreas olfativas en forma de placas cribadas de poros microscópicos distribuídas sobre a superficie dalgúns antenómeros terminais. Tamén posúen unha función auditiva e ás veces unha función prensora durante a cópula ou apareamento, ao suxeitar á femia. Están formadas por tres partes, sendo as dúas primeiras únicas e uniarticuladas e a terceira comprende un número variable de antenómeros e denomínanse respectivamente: escapo, pedicelo e flagelo ou funículo.
Pezas bucais
Son pezas móbiles que se articulan na parte inferior da cabeza, destinadas á alimentación; trituran, roen ou mastigan os alimentos sólidos ou duros e absorben líquidos ou semilíquidos. As pezas bucais son as seguintes:
Tipos principais de aparellos bucais
O aparello bucal dos insectos sufriu diversas especializacións nos diferentes grupos de insectos, pero de forma xeral segue algúns modelos básicos que dependen dos hábitos alimenticios. Aquí cítanse os tipos máis diferenciados e interesantes, escollidos para ilustrar as diversas formas adoptadas por partes homólogas, e os diferentes usos a que poden ser aplicadas. Existen moitos outros tipos, gran cantidade dos cales representan estados intermedios entre algúns dos aquí citados: miniatura|[[Radiación adaptativa das pezas bucais dos insectos. A: tipo mastigador, B: tipo cortador-chupador, C: en espiritrompa, D: tipo picador-suctor. a:antena, c: ollo composto
Tórax
O tórax é o tagma ou rexión do corpo situado entre a cabeza e o abdome que está formado por tres segmentos o protórax, o mesotórax e o metatórax O segmento anterior, máis próximo á cabeza, é o protórax, sendo as características principais o primeiro par de patas e o  pronoto. O segmento medio é o mesotórax, sendo as principais características o segundo par de patas e as ás anteriores. O terceiro e máis posterior segmento, que linda co abdome, é o metatórax, que presenta o terceiro par de patas e as ás posteriores. Cada segmento está delimitado por unha sutura intersegmentaria. Cada segmento ten catro rexións básicas. A superficie dorsal chámase tergum (ou  notum ) para distinguila do tergo abdominal.
O tórax está unido á cabeza por unha rexión do pescozo, membranosa, o cerviz. Hai xeralmente un ou dous escleritos pequenos en cada lado do pescozo, os cales ligan a cabeza co protórax.
As dúas rexións laterais chámanse pleuras e a cara ventral chámase esterno. Á súa vez, o notum do protórax chámase pronoto, o notum do mesotórax chámase mesonoto e o notum do metatórax chámase metanoto. Seguindo con esta lóxica, utilízanse a mesopleura e metapleura, así como o mesosternum e metasternum.
Os notos do mesotórax e metatórax están frecuentemente subdivididos por suturas en dous ou máis escleritos cada un. A pleura é un segmento portador de ás, forma un proceso alar-pleural que serve como sostén para o movemento da á.
En cada lado do tórax hai dúas aberturas en forma de fendas, unha entre o protórax e o mesotórax e a outra entre o meso e o metatórax. Estes son os estigmas, ou sexa as aberturas externas do sistema traqueal.
Patas
miniatura|150px| Pata dun insecto 1: Coxa; 2: Trocánter; 3: Fémur; 4: Tibia; 5: Tarso (5a-e: tarsómeros); 6: Uña.
As patas están divididas en cinco segmentos. Consisten tipicamente nos segmentos seguintes:
As patas presentan distintas adaptacións, dependendo do tipo de vida que leve o insecto; adaptadas ó salto (saltóns), á escavación (grilo toupa), á depredación (mantis), a marcha sobre a auga (pita cega), ou á recollida e almacenaxe de alimento (abellas).
Ás
miniatura|150px|esquerda| Anatomía do movemento alar; a: ás; b: articulacións das ás;  c: músculos transversais; d: músculos lonxitudinais. As ás son apéndices pareados que se encontran localizadas dorso-lateralmente entre os notos e as pleuras no segundo e terceiro segmento torácico, que son consideradas os responsables do éxito evolutivo dos insectos, son de consistencia membranosa, isto fai posible o movemento da á. Caracterízanse por presentar unha nervación que é a responsable de brindarlle a rixidez necesaria para o voo, esta nervación é característica de cada grupo de insectos e é usada para clasificalos. Nas ás obsérvanse moitas variacións en canto á súa forma e consistencia.
As ás dos insectos varían en número, tamaño, forma, textura, nervación, e na posición en que son mantidas en repouso. A maioría dos insectos adultos teñen dúas pares de ás, situadas no meso e metatórax; algúns, como os dípteros, teñen un só par (sempre situado no mesotórax salvo nos estrepsípteros que as posúen no metatórax) e algúns non posúen ás (por exemplo, formas ápteras dos pulgóns, formigas obreiras, pulgas, etc.).
Na maioría dos insectos as ás son membranosas e poden conter pequenos pelos ou escamas; nalgúns insectos as ás anteriores son engrosadas,  coriáceas ou duras e en forma de  vaina, esa estrutura é coñecida como  élitro (nos coleópteros). As chinches teñen o primeiro par de ás engrosado na súa base; a este tipo de ás chámaselles hemiélitros. As lagostas, grilos, cascudas, entre outros insectos primitivos teñen o primeiro par de ás angosto e coa consistencia dun pergamiño; estas reciben o nome de tegminas. As ás membranosas dos insectos son usadas para voar, aquelas endurecidas como é o caso dos élitros,  hemiélitros, tegminas, cando encartadas serven de protección ao segundo par de ás que é delicado por ser membranoso e tamén ao abdome. As ás son tamén importantes para producir certos sons, para dispersar cheiros e, polo seu deseño, teñen importancia na camuflaxe e o mimetismo.
A maioría dos insectos son capaces de dobrar as ás sobre o abdome cando están en repouso, pero os grupos máis primitivos, como libélulas e efémeras, non poden facelo e manteñen as ás estendidas para fóra, ou reunidas encima do corpo.
Algúns insectos como grilos e lagostas machos, son capaces de producir un son característico coas ás friccionando as dúas ás anteriores entre si, ou as ás anteriores coas patas posteriores.
Moitos insectos como as moscas e abellas, moven as ás tan rapidamente que se produce un zunido. O zunido, pola súa frecuencia sonora, é un carácter específico e en insectos como os mosquitos ou zancudos femias, é un elemento usado polas femias para atraer aos machos que voan nun enxame.
Ademais do voo activo, moitos pequenos insectos son tamén dispersados polo vento. Este é o caso dos pulgóns que a miúdo son transportados longas distancias polas correntes de aire.
Abdome
O abdome é o tagma máis grande do insecto, que tipicamente consta de 11 a 12 segmentos e está menos esclerotizado que a cabeza ou o tórax. Cada segmento do abdome está representado por un tergo e un esterno esclerotizados. Os tergos están separados entre si e do esterno ou pleura adxacentes por membranas. Os espiráculos atópanse na área pleural. A variación desta area inclúe a fusión do tergo co esterno para formar escudos continuos dorsais ou ventrais ou un tubo cónico. Algúns insectos teñen un esclerito na área pleural chamada lateroterxita. Os escleritos ventrais ás veces denomínanse laterosternitas. Durante a etapa embrionaria de moitos insectos e a etapa postembrionaria dos insectos primitivos, están presentes 11 segmentos abdominais. Nos insectos modernos hai unha tendencia á redución do número de segmentos abdominais, pero o número primitivo de 11 mantense durante a embrioxénese. A variación no número de segmentos abdominais é considerable. Se se considera que nos apterigotos son indicativos da forma para os pterigotos, reina a confusión: os protura adultos teñen 12 segmentos, os colémbolos teñen 6. A familia Acrididae dos ortópteros ten 11 segmentos e un espécime fósil de zoraptera ten un abdome de 10 segmentos.
Sistema nervioso
O sistema nervioso dos insectos está formado polo ganglio supraesofáxico ou cerebro, o ganglio subesofáxico e unha cadea de ganglios (un por segmento do corpo) colocados ao longo da rexión ventral do corpo, unidos por comisuras. O cerebro está composto pola fusión de tres ganglios (protocerebro, deutocerebro e tritocerebro) os cales innervan os órganos e apéndices da cabeza. O ganglio subesofáxico únese ao cerebro mediante as comisuras esofáxicas e está formado pola fusión dos ganglios mandibular, maxilar e labial. A cadea de ganglios ventrais presenta variacións, observándose unha tendencia á fusión dos mesmos tanto no tórax coma no abdome. Nos insectos existen ademais outros sistemas nerviosos, coma o estomogástrico, o cal controla os movementos dos sistemas dixestivo, circulatorio e os músculos oclusores dos espiráculos. E por último, o sistema periférico que desempeña funcións sensoriais.
Sistema respiratorio
A respiración realízase na maioría dos insectos dun modo pasivo (a través dun gradiente de concentración de osíxeno), grazas a unha serie de tubos baleiros que no seu conxunto forman o sistema traqueal, os gases respiratorios circulan a través del. As traqueas ábrense ao exterior a través dos estigmas ou espiráculos, en principio un par en cada segmento corporal; logo van reducindo progresivamente o seu diámetro ata converterse en traqueolas que penetran nos tecidos e achegan osíxeno ás células. Na respiración traqueal o transporte de gases respiratorios é totalmente independente do sistema circulatorio polo que, a diferenza dos vertebrados, o fluído circulatorio (hemolinfa) non almacena osíxeno. En especies de gran tamaño coma as lagostas, a difusión pasiva resulta insuficiente, polo que realizan movementos cos músculos abdominais para forzaren a circulación dos gases.
Sistema dixestivo
O sistema dixestivo ou canle alimenticia dos insectos é un conduto, xeralmente algo enrolado que se estende desde a boca ao ano. Divídese en tres rexións: o estomodeo, o mesenterón e o proctodeo. Está composto por un tubo de tres seccións que reciben os nomes de intestino anterior (estomodeo), intestino medio (mesénteron) e intestino posterior (proctodeo), dos cales o mesénteron é o encargado da absorción dos nutrientes. A maioría dos insectos posúe un par de glándulas debaixo da parte anterior da canle alimenticia Separando estas rexións hai válvulas e esfínteres que regulan o paso do alimento dunha a outra.
Sistema excretor
O aparello excretor dos insectos está constituído polos tubos de Malpighi que son tubos cegos que flotan no hemocele, de onde captan os produtos residuais e desembocan na parte final do tubo dixestivo onde son evacuados e eliminados coas feces. Son capaces de reabsorber auga e electrólitos, co que xogan un importante papel no equilibrio hídrico e osmótico. O seu número oscila entre catro a máis de cen. Os insectos son uricotélicos, é dicir, excretan principalmente ácido úrico. Excepcionalmente, os tubos de Malpighi modifícanse en glándulas produtoras de seda ou órganos produtores de luz.
Algúns insectos posúen órganos excretores adicionais e independentes do tubo dixestivo, como as glándulas labiais ou maxilares, e os riles de acumulación (corpos pericárdicos, nefrocitos dispersos polo hemocele, oenocitos epidérmicos e células do urato).
Sistema circulatorio
A hemolinfa é o líquido circulatorio. A súa composición varía moito dunha especie a outra. As súas principais funcións son: