cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beifudi (sitio neolítico)
Achados
O descubrimento máis significativo das escavacións da primeira fase, cunha cronoloxía de -8000 / -7000, foi o elevado número de máscaras de cerámica, con formas humanas e de animais, as máis antigas atopadas en escavacións até agora. En Beifudi foron desenterradas unha ducia de carantoñas con rostro humano, de gato, de macaco e de porco. Unha das caretas humanoides ten o nariz e a boca realizada en baixorrelevo, é dicir relevo tipo exciso, entanto os ollos son realizados polo método de perfurado. Tal descubrimento, inédito en xacementos desta época, e que son dos primeiros artefactos de barro con gravados efectuados por excisión, engade varios milenios á historia chinesa do baixorrelevo.
Conclusións
A importancia do sitio prehistórico de Beifudi asenta no seu potencial para fornecermos información arqueolóxica acerca das crenzas e das prácticas cerimoniais desta primitiva cultura, a través dos antiquísimos artefactos con baixorrelevos aquí atopados, así como datos para comprendermos mellor os comezos da arquitectura chinesa.
A Nogueira, As Somozas, As Somozas
A Nogueira é un lugar da parroquia das Somozas no concello coruñés das Somozas na comarca de Ferrol. Tiña 8 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 3 eran homes e 5 eran mulleres.
Empatía
alt=|miniatura|A maioría dos seres humanos, dende a nenez están dotados de empatía, sobre todo fronte á [[dor física ou moral experimentada por outra.]] A empatía (do grego εμπαθεια, formado εν, "no interior de", e πάθoς, "sufrimento, o que sofre") é a capacidade cognitiva de percibir nun contexto común o que outro individuo poida sentir. Tamén é o sentimento de participación afectiva dunha persoa na realidade que afecta a outra.
Algúns estudos sinalan a existencia de trazos afíns á empatía nalgúns animais non humanos, como por exemplo os roedores ou outros primates. Neste sentido, poderíase confirmar o argumento de que a orixe da empatía se sitúa en mecanismos neuronais básicos desenvolvidos ao longo da evolución.
Hipóteses e suposicións
Certas correntes de pensamento psicolóxico postulan que a mente humana ten en común sensacións e sentimentos. A única diferenza entre dúas persoas é o momento no que se mostran eses sentimentos, provocando emocións que motivan a actuar. Que unha persoa non sinta igual que outra nun momento dado, é por razóns educativas, predisposición xenética e condicionantes hormonais. Por iso, a empatía é posible nun individuo capaz de razoar sobre si mesmo, avaliar os seus sentimentos e razoar sobre outras persoas de forma que non tenda a xustificar os seus propios desexos.
Parece ser que a capacidade de empatizar non é soamente importante para a observación dunha conduta moral ou social, senón paralelamente tamén para experimentar sentimentos como a envexa, o odio, guerras relixiosas etc.
Por outra banda, observouse que un determinado tipo de neuronas, as neuronas espello, só se activan cando o mesmo acto que realiza un primate o efectúa outro que é observado polo primeiro. Nos humanos actívase a mesma área cerebral, no curso dunha emoción, ao observar a outra persoa no mesmo estado emocional. Verificouse tamén experimentalmente que a empatía é maior entre persoas de idéntico sexo, raza ou idade, e que o grao de empatía é moi variable dunha persoa a outra. Polo tanto, a empatía parece ser un importante factor de cohesión social e é unha vantaxe evolutiva desenvolvida por selección natural.
Ademais, parece ser que esta capacidade se incrementa máis facilmente nos que padeceron problemas afectivos, con pais que se ocuparon deles, e que viviron nun ambiente no que foron aceptados e comprendidos, é dicir, cando as necesidades afectivas e emocionais estiveron totalmente cubertas desde os primeiros anos de vida.
Polo tanto, a empatía describe a capacidade intelectiva dunha persoa de vivenciar a maneira na que se sente outra persoa; porteriormente, iso pode levar a unha mellor comprensión do seu comportamento ou da forma de tomar as súas decisións. É a habilidade para entender as necesidades, sentimentos e problemas dos demais, poñéndose no seu lugar, e responder correctamente ás súas reaccións emocionais. Os estudos afirman e demostran que esta capacidade cognitiva se dá maiormente no xénero feminino da especie humana, quizais polo feito biolóxico de ter fillos e coidalos.
Calidade adquirida
Algúns investigadores adicados ao estudo da empatía infantil propuxeron que esta calidade, a capacidade de comprender os sentimentos alleos, é adquirida. Demostrouse que os nenos vítimas de abusos non responden con empatía ante a aflición doutros nenos, mentres que un neno que tivo as necesidades emocionais ben atendidas é máis sensible ás emocións alleas.
Historia da China
400px|miniatura|Mapa político animado da historia china por Dinastías. A historia da China, como cronoloxía dunha das civilizacións máis antigas do mundo con continuidade até a actualidade, ten as súas orixes na conca do río Amarelo, onde xurdiron as primeiras dinastías Xia e Shang. A existencia de documentos escritos dende a antigüidade permitiron o desenvolvemento na China dunha tradición historiográfica moi precisa, que ofrece unha narración continua dende as primeiras dinastías até a idade contemporánea.
China é unha das civilizacións antigas máis vellas de todo o mundo que durou dende antes de que Cristo nacese até os nosos tempos. O zodíaco chinés ten 12 animais que son: o can, a serpe, a rata, o boi, a cabra, o mono, o porco, o tigre, o coello, o galo, o dragón e o cabalo, cada un destes animais reina durante todo un ano.
A enorme extensión de territorio ocupado polo estado actual da República Popular da China fai que a historia de todo este territorio sexa a dun gran número de pobos. O fío condutor da historia china céntrase no grupo étnico  han, que están intimamente asociados á evolución da lingua chinesa e o seu sistema de escritura, baseado nos caracteres. Nesta continuidade cultural e lingüística establécese unha liña expositiva da historia da civilización china, que, dende os textos máis antigos do I milenio a. C., como os clásicos confucianos, e polas grandes historias dinásticas promovidas polos emperadores, se segue utilizando. Os descubrimentos arqueolóxicos do século XX, moi en especial os dos ósos oraculares, que recollen as primeiras manifestacións escritas en chinés, contribuíron nas últimas décadas a un coñecemento máis detallado das orixes da civilización china.
A narración tradicional china da historia baséase no chamado ciclo dinástico, mediante o cal os acontecementos históricos explícanse como o resultado de sucesivas dinastías de reis e emperadores que pasan por etapas alternas de auxe e declive. Os emperadores poñíanlle aos anos o seu apelido, o 1700 foi na china o ano 38 da era Kangxi, mentres que o 1750 era o ano 15 da era Qianlong. Incluso hoxe en día, en Taiwán ao ano 2007 denomínase en certos contextos como o 96 da República. Este uso das dinastías e os seus emperadores para a propia datación dos anos fixo imprescindible o dominio da cronoloxía dinástica para penetrar no estudo da historia da China.
Prehistoria
miniatura|dereita|Cultura de Longshan. O territorio que actualmente ocupa a República Popular da China estivo poboado dende hai miles de anos. Encontráronse restos de homínidos que constitúen os antepasados máis remotos do ser humano. Así o demostran os restos pescudados pertencentes ao home de Renzidong; o home de Yuanmou; o home de Nihewan; o home de Lantian; o home de Nanjing ou o home de Pekín. Posteriormente xurdirían outras culturas, coma o home de Dali; o home de Maba; o home de Fujian ou o home de Dingcun.
Entre o VII e VI milenio a. C. xorden as primeiras civilizacións neolíticas, Peilikan e Cishan, precursoras da cultura de Yangshao, que se fusionaría coas de Dawenkou e Hongshan para dar lugar á cultura de Longshan, comezo da unidade territorial e política de Chaira do Norte da China.
Os Tres Augustos e os Cinco Emperadores
miniatura|dereita|Extensión da dinastía Xia. Son os gobernantes mitolóxicos da China anteriores ás primeiras dinastías históricas. Existen discrepancias sobre as súas identidades. Os tres augustos puideron ser Fuxi, Nüwa e Shennong e os cinco emperadores o Emperador Amarelo, Zhuanxu, Diku, Tangyao e Yushun.
Dinastía Xia
Segundo as Memorias históricas de Sima Qian, a primeira dinastía china foi a dinastía Xia, que se prolongaría dende arredor do ano 2100 a. C. até arredor do 1600 a. C., e tería ocupado o curso medio do Río Amarelo. Os nomes dos reis da dinastía son nomeados por Sima Qian cos anos de reinado de cada un. Debe terse en conta, en todo caso, que Sima Qian escribiu a súa obra máis de quince séculos despois da existencia da dinastía, polo que os seus datos, baseados nas tradicións que chegaron a esa época, deben tomarse con cautela. Nin sequera hai probas concluíntes de que existise a dinastía Xia.
Historia antiga
miniatura|dereita|Encontráronse restos de sociedades avanzadas e estratificadas datados da época da [[Dinastía Shang no val do río Amarelo.]]
Dinastía Shang
O rexistro máis antigo do pasado da China data da Dinastía Shang, posibelmente no século XIII a.C., na forma de inscricións en ósos ou caparazóns de animais. Esta dinastía tivo a súa capital na cidade de Yin Xu, hoxe Patrimonio Mundial da UNESCO.
Os historiadores chineses de períodos posteriores habituaranse á noción de que unha dinastía sucedía a outra, mais sábese que a situación política na China primitiva era moito máis complexa. Algúns académicos suxiren que os xias e os shangs talvez fosen entidades políticas que coexistiran, da mesma maneira que os zhous foran contemporáneos dos shangs.
Dinastía Zhou
No final do II milenio a. C., a Dinastía Zhou, inicialmente de carácter semi-feudal, emerxeu no val do río Amarelo e terminou por invadir os shangs. Os zhous eran un pobo que vivía ao oeste dos shangs e o seu xefe fora nomeado por estes últimos como "protector occidental". O xefe dos zhous, Rei Wu, co apoio do seu rexente e tío, o Duque de Zhou, derrotaron os shangs na batalla de Muye. Naquel período, o rei zhou invocou ao "Mandato dos Céus" para lexitimar o seu goberno, unha idea que influenciaría a case que todas as dinastías seguintes. Os zhous, de inicio, instalaran a súa capital ao oeste nunha rexión próxima á moderna Xian, preto do río Amarelo, mais posteriormente expandiríanse polo val do río Yangtzé. Esta sería a primeira das varias migracións de poboación do norte para o sur na historia da China.
Período das Primaveras e dos Outonos
No século VIII a.C., o poder político tornouse descentralizado, durante o chamado Período das Primaveras e dos Outonos, cuxo nome provén dos Anais das Primaveras e dos Outonos. Naquel período, xefes militares locais empregados polos zhous comezaron a disputar a hexemonía. A situación agravouse coa invasión doutros pobos a partir do nordeste, como os qins (ou chins), o que forzou os zhous a mover a súa capital ao leste, para Luoyang. Isto marca a segunda grande fase da Dinastía Zhou: os zhous orientais. En cada unha das centenas de Estados que xurdiran, potentados locais detiñan á maior parte do poder político e a súa servidume aos reis zhous era apenas nominal.
miniatura|Os Reinos Combatentes.
Período dos reinos combatentes
Tras un proceso de consolidación política, restaban, ao final do século V a.C., sete Estados prominentes. A fase durante a cal estas poucas entidades políticas combateran unhas contra as outras é coñecida como o Período dos Reinos Combatentes. A figura dun rei zhou continuou a existir até 256 a.C., mais apenas como xefe nominal, sen poderes concretos. A fase final deste período comezou durante o reinado de Ying Zheng, rei de Qin. Despois de acadar a unificación dos outros seis Estados e anexionar outros territorios aos actuais Zhejiang, Fujian, Cantón e Guangxi en 214 a.C., proclamouse o primeiro emperador (Qin Shi Huangdi).
Dinastía Qin: o inicio da China imperial
Os historiadores acostuman denominar como a China Imperial o período entre o inicio da Dinastía Qin (século III a.C.) e a fin da Dinastía Qing (no comezo do século XX).
O rei dos Qin funda unha nova dinastía e toma para si o novo nome de 皇帝 (huángdì), de connotacións relixiosas, que traducimos ao galego por "emperador". A partir deste momento histórico, todos os monarcas chineses posteriores utilizarán este título, abandonando a denominación de "reis" (王 wáng). O novo emperador fíxose chamar 始皇帝 Shǐ Huángdì ("primeiro emperador"), véndose a si mesmo como o primeiro da que esperaba fose unha longa dinastía de emperadores. Hoxe en día os chineses chámano máis frecuentemente Qin Shi Huang ("Primeiro Emperador Qin"). Con el xorde, por primeira vez na historia, un estado chinés forte, centralizado e unificado.
A Dinastía Qin é famosa por ter iniciado a Gran Muralla Chinesa, que foi posteriormente ampliada e perfeccionada durante a Dinastía Ming. Inclúense entre as demais contribucións dos qin a unificación do dereito, da linguaxe escrita e da moeda da China. Até mesmo algo tan prosaico como o cumprimento dos eixes das carrozas ten que ser uniformado de modo que permita un sistema comercial viábel que abarcase todo o imperio.
Dinastía Han: unha fase próspera
A Dinastía Han emerxeu en 202 a.C., como a primeira a adoptar a filosofía do confucianismo, que se tornou a base ideolóxica de todos os réximes chineses até a fin da China Imperial. Durante esta fase dinástica, a China logrou grandes avances nas artes e nas ciencias. O Emperador Wu consolidou e ampliou o imperio ao expulsar aos xiongnus (que algúns identifican cos hunos) para as estepas do que é hoxe a Mongolia Interior, tomándolles o territorio correspondente ás actuais provincias de Gansu, Ningxia e Qinghai. Isto permitiu abrir as primeiras ligazóns comerciais entre a China e o Occidente: a Ruta da Seda.
Entre tanto, as adquisicións de terras polas elites gradualmente causarían unha crise tributaria. En 9 d.C., o usurpador Wang Mang fundou a breve Dinastía Xin ("nova") e deu inicio a un amplo programa de reformas agraria e económica. As familias propietarias de terras xamais apoiaron as reformas, que favorecían os labregos e a pequena nobreza, e a inestabilidade causada pola súa oposición levou ao caos e á rebelión.
O Emperador Guangwu reinstituíu a Dinastía Han, situada agora en Luoyang, próximo a Xian, co apoio das familias propietarias e mercantís. Algúns denominaron este período Dinastía Han Oriental. O poder dos hans declinou a adquisición de terras, invasión e liortas entre clans. A Rebelión do Turbante Amarelo, protagonizado polos labregos, estalou en 184 e resultou nunha era de xefes guerreiros. No caos causado, tres Estados buscaron a preeminencia durante o chamado Período dos Tres Reinos.
Dinastía Jin
A reunificación da China produciuse baixo a dinastía Jin, que pode dividirse en dous etapas: os Jin Occidentais (265 - 316), que conseguiron unificar China, e os Jin Orientais (317 - 420), que continuaron gobernando o sur da China.
No ano 263, as tropas de Wei conquistaban o estado de Shu, co que os tres reinos se converteron en dous. En 265, Sima Yan, da prestixiosa familia Sima, descendentes de Sima Qian, derrocou o emperador Wei, acabando co poder da familia Cao, e instaurou a dinastía Jin. No ano 280, os Jin conquistaron o reino de Wu, co que conseguiron reunificar baixo a nova dinastía o antigo imperio Han.
Esta unificación non duraría moito tempo. A corte Jin en Luoyang víase ameazada polos pobos nómades do norte que formara varios estados e gozaban dunha longa tradición militar. Estes estados do norte acabarían conquistando as capitais; Luoyang no amo 311, e Chang'an en 316. Así, o estado Jin desapareceu do norte da China, que pasou a estar dividido en dezaseis reinos. A conquista do norte por parte dos pobos nómades ou seminómades provocou un importante éxodo da poboación cara ó sur. A corte Jin reconstruíuse na cidade sureña de Jiankang, preto da actual Nanjing, onde seguiría gobernando até o ano 420.
Dinastía Sui: a reunificación
A Dinastía Sui logrou reunificar o país en 581, tras case que catro séculos de fragmentación política na cal o norte e o sur se desenvolveran independentemente. Do mesmo modo que os soberanos qin unificaron a China tras o Período dos Reinos Combatentes, os suis uniron o país e crearon diversas institucións que terminarían por ser adoptadas polos seus sucesores, os tangs.
Dinastía Tang: a volta da prosperidade
miniatura|esquerda|200px|Cabalo típico do exército Tang O 18 de xuño de 618, Gaozu tomou o poder e estabeleceu a Dinastía Tang. Iniciouse entón unha era de prosperidade e innovacións nas artes e na tecnoloxía. O budismo, que se fora instalando gradualmente na China a partir do século I, tornouse a relixión predominante e foi adoptada pola familia imperial e polo pobo.
Os tangs, da mesma forma que os han, mantiveron abertas as rutas comerciais cara ao Occidente e o cara ao sur.
A partir de aproximadamente o ano 860, a Dinastía Tang comezou a declinar, debido a unha serie de rebelións internas e de revoltas de Estados clientes. Un xefe guerreiro, Huang Chao, capturou Cantón en 879 e executou a maioría dos seus 200.000 habitantes. O Emperador Xizong fuxiu para Chengdu e Huang estabeleceu un goberno que lanzou o país a un novo período de caos político.
As cinco dinastías e os dez reinos
Á unión entre a Dinastía Tang e a Dinastía Sung, caracterizada pola fragmentación política, dáselle o nome de Período das Cinco Dinastías e dos Dez Reinos. Coa duración de pouco máis de medio século, entre 907 e 960, esta fase histórica viu a China tornarse nunha pluralidade de estados. Cinco réximes sucedéronse rapidamente no control do tradicional corazón territorial do país, no norte, en canto que dez réximes máis estábeis ocupaban porcións do sur e do oeste da China.
División política: os liaos, os sungs, os xias occidentais, os jins
miniatura|250px|[[Mapa da Eurasia sobre o ano 1200, anterior ás invasións mongois.]]
En 960, a Dinastía Sung (960-1279) logrou controlar a maior parte da China e escolleu a Kaifeng para establecer a súa capital, dando comezo a un período de prosperidade económica, en canto que a Dinastía Liao dos khitans gobernaba a Manchuria e a Mongolia. No ano 1115, subiu ao poder a Dinastía Jin (1115-1234), dos jurchens, e, en dez anos, aniquilou a Dinastía Liao. Tomou a China setentrional e Kaifeng das mans da Dinastía Sung, forzándoa a transferir a súa capital cara a Hangzhou e a recoñecer os jins como sucesores. A China encontrábase entón dividida entre a Dinastía Jin, ao norte, a Dinastía Sung Meridional, ao sur, e os xias occidentais, ao oeste. Os sungs meridionais pasarían por un período de grande desenvolvemento tecnolóxico, posibelmente debido en parte á presión militar que sufrían na súa fronteira setentrional.
Dinastía Ming: a nova hexemonía dos hans
miniatura|A [[China da Dinastía Ming (ano 1580).]]
O forte sentimento popular hostil cara ao goberno "estranxeiro" levou ás rebelións campesiñas que terminarían por expulsar os mongois de volta ás estepas e a instituír a Dinastía Ming en 1368.
A pesar da xenofobia e da introspección intelectual característica do neoconfucionismo, unha escola cada vez máis popular, a China do inicio da Dinastía Ming non se illou. O comercio exterior e outros contactos co mundo externo, en especial co Xapón, creceron bastante. Mercadores chineses exploraran todo o Océano Índico e incluso chegaron á África Oriental coas viaxes de Zheng He.
Zhu Yuanzhang (ou Hongwu), fundador da Dinastía Ming, lanzou as bases dun Estado menos interesado no comercio que en extraer recursos do sector agrícola. Talvez debido ao pasado labrego do emperador, o sistema económico ming enfatizaba na agricultura, ao contrario do que fixeran as Dinastías Sung e Mongol, cuxas finanzas se baseaban no comercio. As grandes propiedades rurais foron confiscadas polo goberno, divididas e arrendadas e prohibiuse a escravitude privada.
A dinastía posuía un goberno central forte e complexo que unificou o imperio. O papel do emperador pasou a ser máis autocrático, e Zhu Yuanzhang precisou botar man dos chamados "Grandes Secretarios" para auxilialo a lidar coa enorme burocracia, a cal máis tarde causaría o declive da dinastía, por impedir que o goberno se adaptase ás mudanzas sociais.
O Emperador Yongle procurou ampliar a influencia da China alén das súas fronteiras, ao esixir que outros gobernantes lle enviasen embaixadores para pagar tributo. Construíuse unha grande mariña, inclusive navíos de catro mastros con deslocamento de 1.500 t. Creouse un exército regular dun millón de homes. As forzas chinesas conquistaron parte do que é hoxe o Vietnam, en canto que a frota imperial navegaba polos mares da China e o Océano Índico, chegando até a costa oriental da África. Os chineses estenderon a súa influencia até o Turkmenistán. Diversas nacións asiáticas pagaron tributo ao emperador. Internamente, o Grande Canal foi ampliado, co impacto positivo sobre o comercio. Producíronse máis de 100.000 t de ferro por ano. Imprimíronse libros co uso da tipografía. O pazo imperial da Cidade Prohibida atinxiu entón o seu actual esplendor. En fin, o período ming parece ter sido un dos máis prósperos para a China.
O período ming foi testemuña da última ampliación da Gran Muralla Chinesa.
Dinastía Qing
miniatura|dereita|200px|A emperatriz Cixi A Dinastía Qing (1644-1911) foi fundada tras a derrota dos mings, a última dinastía han chinesa, das mans dos manchús. Estes, anteriormente coñecidos como jurchens, invadiron a China a partir do norte a finais do século XVII. A pesar de que os manchús foron conquistadores estranxeiros, adoptaron rapidamente as tradicionais regras e costumes de goberno confucianas e terminaron por gobernar na mesma liña das dinastías nativas anteriores.
Os manchús obrigaron os hans a adoptar o seu estilo de peiteado e de vestimenta, ameazados baixo pena de morte.
O Emperador Kangxi ordenou a creación do máis completo dicionario de caracteres chineses até entón. Durante o reinado do Emperador Qianlong, recompilouse un catálogo das obras máis importantes sobre cultura chinesa.
O século XIX testemuñou un debilitamento do goberno qing, en medio de grandes conflitos sociais, estancamento económico e influencia de occidentais. O interese británico en continuar o comercio de opio levou a numerosos conflitos con occidente, o que levou á Primeira Guerra do Opio, en 1840. O Reino Unido e outras potencias occidentais, inclusive os Estados Unidos, ocuparon "concesións" á forza e gañaron privilexios comerciais. Hong Kong foi cedida aos británicos en 1842 polo Tratado de Nanquim. Tamén ocorreran naquel século a Rebelión Taiping (1851-1864). En moitos aspectos, as rebelións e os tratados que os qings se viran forzados a asinar coas potencias imperialistas son sintomáticos da incapacidade do goberno chinés de rexer adecuadamente os desafíos aos que se enfrontaba a China no século XIX.
O declive da monarquía
As dúas Guerras do Opio e o tráfico daquela droga foron custosos para a Dinastía Qing e o pobo chinés. O tesouro imperial quebrou dúas veces, por conta do pagamento de indemnizacións debidas ás guerras. A China sufriu dúas fames extremas vinte anos despois de cada unha das Guerras do Opio nos anos 1860 e 1880, cando a Dinastía Qing se mostrou incapaz de asistir a poboación. Tales eventos tiveran un profundo impacto ao desafiar a hexemonía da que os chineses gozaban en Asia hai séculos e mergullaron o país no caos. Unha gran revolta, a Rebelión Taiping, tería causado entre vinte e cincuenta millóns de mortos.
Os líderes qing sospeitaban da modernidade e dos avances sociais e tecnolóxicos, que viron como ameazas ao seu control absoluto sobre a China. Por exemplo, a pólvora, que fora frecuentemente empregada polos exércitos das Dinastías Sung e Ming, fora prohibida polos qings ao asumiren o control do país. Por este e outros motivos, a dinastía non se encontraba preparada para combater as invasións occidentais. As potencias occidentais interviñeron militarmente para reprimir o caos doméstico, como no caso da Rebelión Taiping.
Nos anos 1860, a Dinastía Qing logrou sufocar revoltas, cun enorme custo e perda de vidas. Isto minou a credibilidade do réxime qing e contribuíu á proliferación de señores da guerra locais. O Emperador Guangxu procurou lidar coa necesidade de modernizar o país por medio do Movemento de Auto-Fortalecemento. Entre tanto, a partir de 1898, a Emperatriz rexente Cixi mantivo a Guangxu preso baixo o argumento de "deficiencia mental", tras un golpe militar ordenado por ela e co apoio da parte conservadora, contraria ás reformas. Guangxu faleceu un día antes cá emperatriz rexente (segundo algúns, por ela envelenado). Os "novos exércitos" qings (adestrados e equipados conforme o modelo occidental) foron fragorosamente derrotados na Guerra Sino-Francesa (1883-1885) e na Guerra Sino-Xaponesa (1894-1895).
No inicio do século XX, o Levante dos Boxers, un movemento conservador anti-imperialista que pretendía facer regresar o país a un estilo de vida tradicional, ameazou ao norte da China. A emperatriz rexente, probabelmente co feito de garantir o seu control sobre o goberno, apoiou os bóxers cando estes avanzaron sobre Pekin. Como reacción, a chamada Alianza dos Oito Estados invadiu a China. Composta por tropas británicas, xaponesas, rusas, italianas, alemás, francesas, norteamericanas e austrohúngaras, a alianza derrotou os boxers e esixiu máis concesións do goberno qing.
República da China
miniatura|esquerda|200px|Sun Yat-sen, primeiro Presidente da República da China. O 10 de outubro de 1911 produciuse o Levantamento de Wuchang, rebelión contra a dinastía Qing na actual cidade de Wuhan, que provocou a Revolución de Xinhai, que acabou co derrocamento definitivo do último emperador Qing, Puyi, no ano 1912.
O líder revolucionario chinés Sun Yat-sen, ao ter noticia do levantamento de Wuchang, volveu á China dende os Estados Unidos. Aínda que Sun chegou a ser nomeado Presidente da República da China, o país atopábase dividido, dominado por dirixentes locais, e chegou a un acordo co destacado militar Yuan Shikai, que controlaba os restos do exército Qing no norte, para que este fose presidente.
A ambición de Yuan Shikai, que chegou a autoproclamarse emperador en 1915, fixo crecer a oposición a este. China atopábase aínda dividida, e Sun Yat-sen volveu do exilio para instalarse en Cantón, dende onde dirixiu o Kuomintang, o partido político que el fundara. En Cantón, Sun Yat-sen fundou a Academia Militar de Whampoa, na que se formou o exército que, baixo o mando de Chiang Kai-shek, sucesor de Sun Yat-sen á fronte do Kuomintang, conseguiu conquistar gran parte da China e establecer en Nanjing a capital da República da China, cumprindo a ambición de Sun Yat-sen.
Chiang Kai-shek converteuse en presidente da República e, dende os comezos, tivo que se enfrontar a dous problemas. Por unha banda, o Partido Comunista Chinés, a pesar de varios períodos de colaboración co Kuomintang, loitou por establecer un réxime comunista. Por outro lado, o imperialismo xaponés meteu presión a China. En 1931 Xapón conquistou Manchuria, e estableceu alí o estado monicreque de Manchukuo. En 1937 o exército xaponés iniciou unha invasión á China.
Durante a invasión xaponesa, o goberno de Chiang Kai-shek abandonou a capital Nanjing, ocupada polo Xapón, e repregouse cara ao interior, establecéndose na cidade de Chongqing.
Tralo final da segunda guerra mundial, en 1945, o Xapón abandonou as súas conquistas en Asia, e a China recuperou Manchuria e Taiwán.
Bisimbre
miniatura|dereita|150px|Igrexa de San Xoán Bautista, Bisimbre miniatura|dereita|150px|Situación en Aragón da comarca do campo de Borja, na que se localiza Bisimbre Bisimbre é un concello aragonés da provincia de Zaragoza, situado na comarca do Campo de Borja. A súa poboación era de 118 habitantes en 2004 (INE). Ocupa unha área de 11,16 km², o cal lle confería unha densidade de 10,57 hab/km². Dista 57 km da cidade de Zaragoza e 12 km da capital comarcal, Borja. É unha das localidades (xunto a Borja e La Almunia de Doña Godina) onde filmouse a película "Nobleza Baturra", facilmente recoñecible pola escena en que se rompe un cántaro no característico alicerce da praza principal.
Xeografía
Situado nunha chaira dominada de lonxe polo Moncayo e, máis próximos, polos montes Burrén e Burrena, atópase nunha zona de depósitos cuaternarios da Depresión do Ebro na marxe dereita do Río Uecha, na comarca do campo de Borja.
Mari
Mari pode referirse a:
Illa Nublar
miniatura|400px|Mapa da illa e o parque A Illa Nublar é a illa ficticia da novela de Michael Crichton Jurassic Park e nos posteriores filmes baseados nela, Parque Xurásico, The Lost World: Jurassic Park, Jurassic Park III e Jurassic World, nos cales os dinosauros estaban presos no parque da illa. Localizada a 120 millas (190 km) da costa de Costa Rica, a Illa Nublar corresponde á 'sala de exhibición' do Parque Xurásico (é dicir, a bioenxeñaría importante non tivo lugar alí, senón que é simplemente o lugar onde os dinosauros se amosan ós visitantes).
Nome
En castelán Illa Nublar quere dicir "Illa de Nubes" Nublar non é un nome en castelán, senón un verbo ('ás nubes').
O parque
miniatura|esquerda|250px|Unha réplica do modelo do Centro de Visitantes de Jurassic Park. O centro do parque era o centro de visitantes do Parque Xurásico, que visto dende o exterior tiña muros de pedra con deseños de fósiles gravados nela, condutos de auga que flúen enmarcados a ambos lados dos pasos e presenta un tellado de palla. No interior, na sala principal, aparecen esqueletos dun saurópodo sendo atacado por un Tyrannosaurus. Outras partes do centro inclúen un café, con murais de dinosauros nel, un laboratorio científico (presumiblemente só de mostra), un centro de control principal do parque, un almacén de embrións, e unha sala de cine en circulación.
Valado do perímetro e Gates
O parque estaba arrodeado por un valado perimetral de gran tamaño. Esta tiña unha carga de 10.000 voltios. O valado do perímetro xeral, utilizouse como unha especie de última defensa contra a fuga de dinosauros. Cada especie de dinosauro tamén tiña valados arredor do seu recinto especial para evitar a mestura das especies. O valado do perímetro ofreceu un gran número de portas que permitían o paso de vehículos e seres humanos a través dos mecanismos electrónicos de bloqueo.
Vademécum
miniatura|Vademécum sobre a mecánica de Bernouilli, [[1874.]] Vademécum ou Vademékum (do latín vade, anda, ven, e mecum, comigo) é unha obra de referencia que contén as nocións máis importantes dunha materia, xa sexa ciencia ou arte.
Destacan particularmente os que utilizan os profesionais sanitarios para consultar sobre presentacións, composicións e as principais indicacións dos medicamentos.
O Barco, O Barco de Valdeorras
dereita|miniatura|Vista do Barco de Valdeorras.
San Amaro do Barco é unha parroquia do concello do Barco de Valdeorras. Segundo o IGE en 2014 tiña 11 446 habitantes (5554 homes e 5892 mulleres), 599 máis ca en 2004 (5462 mulleres e 5385 homes) e 1677 máis ca en 1999. Ten unha única entidade de poboación, a vila do Barco, que dá nome ao concello.
Club Atlético Progreso
O Club Atlético Progreso, chamado comunmente Progreso, é un equipo de fútbol de Montevideo e que xoga na Primeira División do Uruguai.
Traxectoria
O Club Atlético Progreso naceu en 1917 vencellado aos grupos de obreiros anarquistas do barrio montevideano de La Teja. As cores da súa indumentaria, amarelo e vermello, son unha lembranza da senyera, pois algúns dos seus fundadores eran inmigrantes de ascendencia catalá.
Entre 1979 e 1989 foi presidente do club Tabaré Vázquez, baixo o seu mandato, o equipo gañou o título de campión da Primeira División en 1989. En 2017, dentro das celebracións do centenario do equipo, a sede do Progreso acolleu un consello de ministros presidido por Tabaré Vázquez.
Ademais da liga gañada en 1989, o Progreso tamén participou en tres ocasións na Copa Libertadores (1987, 1990 e 2020).
Sabela Silva
María Isabel Silva Granja, nada na Granxa (Boqueixón) o 10 de novembro de 1959, é unha cantante galega de música lixeira, coñecida como Sabela. Nas súas cancións emprega tanto o galego coma o castelán.
Traxectoria
Aprendeu solfexo da man do seu tío, o crego párroco de Sergude, e despois seguiu estudando música na escola. Xa de rapaza tomou contacto coa canción lixeira como vocalista do grupo Sirius. Nese momento o compositor e produtor Manuel Muñiz fixouse nela ao saber que a rapaza cantaba algúns temas del popularizados por Ana Kiro e propúxolle iniciar carreira en solitario.
O 25 de decembro de 1980 debutaba co nome artístico de Sabela na sala de festas Ordes 2000, de Ordes. Cinco anos despois gravou o seu primeiro álbum, Homenaxe a Rosalía, que foi o primeiro dunha longa cadea de títulos que a sitúan como unha das artistas galegas máis editadas. Da man de Manuel Muñiz e tras a creación en 1985 da Compañía de Radio e Televisión de Galicia, na segunda metade dos anos oitenta realizou gravacións, concertos, xiras internacionais polas comunidades galegas do exterior (Venezuela, Arxentina, Suíza, Inglaterra). Entre os seus temas máis coñecidos atópanse "Lonxe de eiquí", "Miña Galicia", "Galego mix", "Praia de Sanxenxo" ou "En galego moito mellor".
Estivo en Barcelona onde gravou emas con Alejandro Abad ou Josep Llobell, con quen compuxo unha canción de referencia para ela ''Galicia Contigo. ''
Na década de 1990 iniciou unha etapa na que se internou de cheo no pop con discos en castelán, sen deixar de cantar tamén en galego. Tivo unha gran presenza en programas musicais da Televisión de Galicia (Luar, Bamboleo) así como noutros espazos desta cadea. Seguiu por entón con actuacións á fronte de orquestras. En 2010 acompañou a orquestra asturiana Banda Sonora, pois por entón residiu en Navia, e froito desa colaboración gravou o disco La Capitana con temas como "Asturias Mix", no que recolle cancións tradicionais asturianas adaptándoas ó pop.
Sabela é a vocalista galega que achegou os Galego Mix á música galega, adaptacións ó pop de temas tradicionais galegos, dos cales levou a cabo varios temas desde a década de 1990. Tamén é recoñecida por cancións á súa terra como "Miña Galicia", "Galicia Contigo" e "Hola Galicia".
LMFAO
LMFAO é un dúo estadounidense de electropop composto por Redfoo (Stefan Kendal Gordy, nado o 5 de setembro de 1975) e SkyBlu (Skyler Austen Gordy, nado o 23 de agosto de 1986). Redfoo é o tío de SkyBlu, e o pai do primeiro é o músico Berry Gordy, fundador do selo Motown. RedFoo e SkyBlu medraron no próspero barrio de Los Angeles Pacific Palisades, onde formaron o grupo no ano 2006.
A parella ten dito que o seu nome orixinal era Sexe Dude (lido como Sexy Dudes) e que posteriormente cambiárono por consella da súa avoa. O nome actual é unha abreviación da xerga de internet para "Laughing My Fucking Ass Off", pero segundo eles, LMFAO ven de "Loving My Friends and Others". O grupo asinou un contrato con Interscope Records en novembro de 2008. Eles falan da súa música pop como "party rock", na que normalmente falan de temas como a ir de festa e beber.
Campo Largo
Campo Largo é unha cidade do estado brasileiro de Paraná. A súa poboación estimada no 2010 era de 112.486 habitantes. Atópase ó sueste do estadoestado e pertence á Rexión Metropolitana de Curitiba.
A sede ten unha temperatura media anual de 16,5 °C e na vexetación do concello predomina a foresta ombrófila mista. En relación á frota automobilística, no 2009 foron contabilizados 46 011 vehículos. Cunha taxa de urbanización de 83,23%, o concello contaba, no 2009, con 97 establecementos de saúde. O seu Índice de Desenvolvemento Humano (IDH) é de 0,774, considerando como medio en relación co estado.
A cidade de Campo Largo foi desmembrada de Curitiba na década de 1870. A orixe da súa etimoloxía está na xeografía e denota a lonxitude dos horizontes da rexión na época da fundación do concello. Os habitantes naturais do concello de Campo Largo son chamados campo-larguenses.
É coñecido como "Capital da Louça" por mor da produción e exportación dese material. É sede de empresas como a Incepa, Porcelana Schmidt, Germer e Lorenzetti cuxos produtos son coñecidos internacionalmente. O concello é a sede dunha das fontes de auga mineral, a Ouro Fino.
Pepe Rubianes
José Rubianes Alegret, chamado Pepe Rubianes, nado en Vilaxoán, parroquia de San Martiño de Sobrán (Vilagarcía de Arousa), o 2 de setembro de 1947 e finado en Barcelona o 1 de marzo de 2009, foi un actor galego.
Traxectoria
Emigrou coa familia a Barcelona na súa infancia. Comezou a facer obras de teatro como afeccionado aos 16 anos, e logo tomou contacto co teatro universitario do grupo T.U.C. (Teatro Universitario de Cámara). Posteriormente integrouse no NGTU (Nou Grup de Teatre Universitari) dirixido por Frederic Roda, e alí coñeceu os que despois formarían Dagoll Dagom, compañía na que comezará a traballar de forma profesional en 1977.
Aínda como estudante de dereito, participou como secundario en montaxes afeccionadas ou semiprofesionais de Un enemigo del pueblo, de Henrik Ibsen, El café de la Marina de Josep Maria de Sagarra, ou El mono piadoso, de Xosé Ruibal. A primeira montaxe profesional foi o musical No hablaré en clase, de Dagoll Dagom, e onde continuou con Antaviana, espectáculo que xirou por España, Francia, Italia e Suíza.
En 1981 participou da creación e convivencia da compañía Els Joglars coa súa Operación Ubú. A partir de 1982 iniciou a súa carreira en solitario, onde se dedicou fundamentalmente ao teatro de monólogos e humorístico. O seu primeiro espectáculo individual foi Pay-Pay, co que xirou por España, Cuba, México, Panamá, Costa Rica, Nicaragua e Guatemala.
Durante a década dos oitenta e primeiros noventa dedicouse a este xénero de teatro con diversos espectáculos, que representou tanto en España como en Iberoamérica. En 1995 dá o salto á televisión ao facer de Makinavaja un personaxe da serie Makinavaja, adaptación dunha banda deseñada de Ivá. Durante os anos seguintes continuou coa súa traxectoria de monologuista ata que en 2006 saltou á dirección de espectáculos coa montaxe Lorca eran todos, baseada en textos de distintos especialistas sobre a obra de Federico García Lorca. O seu último espectáculo foi  La sonrisa etíope, que tivo que suspender por enfermidade.
En 2011 estreouse o filme documental Pepe & Rubianes, dirixido por Manuel Huerga, e no que participan entre outros os actores Joan Lluís Bozzo, Pepe Molina, Joan Gràcia ou o cantante Joan Manuel Serrat.
Polémica
O 20 de xaneiro de 2006, nunha entrevista promocional do seu espectáculo Lorca para todos na televisión pública catalá TV3, fixo unhas declaracións sobre a unidade de España e o nacionalismo que resultaron moi polémicas. As declaracións provocaron a cancelación dalgúns espectáculos en Madrid, e desculpouse e matizou as súas declaracións. Unha asociación ultradereitista denunciouno por "ultraxes a España", e a denuncia foi arquivada en 2007. Porén, en xuño de 2008 o xulgado de instrución de Sant Feliú de Llobregat reabriu a causa acusando a Pepe Rubianes e o presentador Albert Om de "incitación ao odio" e "ultraxes a España", e a TV3 como responsable subsidiaria.
Vida persoal
En abril de 2008 anunciou que padecía un cancro de pulmón, que sería finalmente a causa da súa morte. Foi incinerado en Barcelona, e as súas cinzas espalláronse en Cuba e África.
Furacán Katrina
miniatura|dereita|320px|O furacán Katrina, o 26 de agosto de 2005.
O furacán Katrina foi un gran furacán de categoría 5 na escala Saffir-Simpson que se produciu a finais de agosto de 2005 e que afectou as Bahamas, Cuba e o sueste dos Estados Unidos. Foi o sétimo ciclón tropical con ese nome, o cuarto entre os furacáns. Os enormes danos que provocou fixeron que o nome Katrina se retirase da lista de ciclóns do Atlántico Norte, na que foi substituído por Katia.
Os ventos do furacán alcanzaron os 280 quilómetros por hora e causaron grandes prexuízos no litoral do sur dos Estados Unidos, especialmente arredor da rexión metropolitana de Nova Orleáns, onde o 29 de agosto de 2005 foran evacuadas 1,3 millóns de persoas.
O Katrina devastou as costas do Golfo entre Florida e Texas debido á súa intensificación. O meirande número de mortes rexistrouse en Nova Orleáns, que quedou alagada pola rotura dos diques do sistema de protección da cidade, algúns deles mesmo despois de continuar o furacán terra adentro. O 80 % da cidade e grandes superficies das parroquias estremeiras quedaron inundadas durante semanas e moitos dos seus habitantes, completamente illados .​ Outras zonas inundadas foron as áreas litorais do estado de Mississippi, no que as ondas arrastraron barcos e estruturas flotantes cara a dentro. Nalgúns casos o mar sobardou en 10-19 km a liña de costa.​
A sede, fame e falta de recursos básicos levaron a situación a un estado caótico. A área federal de desastre foi colocada so o control da Axencia Federal de Xestión de Emerxencias (comandada por Michael Chertoff) e a Garda Nacional. O 27 de agosto declarouse o estado de emerxencia en Alabama, Luisiana e Mississippi, un réxime de excepción con poderes semellantes aos da lei marcial, que a lexislación de Luisiana non contempla. Porén, na noite de 31 de agosto, o alcalde de Nova Orleans Ray Nagin declarou nominalmente a "lei marcial" na cidade e dixo que os policías non tiñan que preocuparse dos dereitos civís para deter os saqueadores".
Katrina é o furacán que máis danos económicos causou na historia, con 108.000 millóns de dólares. Oficialmente produciu 1.836 vítimas mortais, o que o converte nun dos máis mortíferos da historia e o segundo dos Estados Unidos, só por detrás do furacán San Felipe Segundo-Okeechobee de 1928. Así mesmo, no momento en que se produciu, Katrina era o sexto máis intenso de todos os furacáns rexistrados no Atlántico Norte, ao acadar unha presión mínima de 902 mb.
División de Honra de Rugby 2018-2019
A tempada 2018-2019 da División de Honra da liga nacional de rugby será a 52ª edición da principal competición entre clubs de rugby en España. O torneo chámase Liga Heineken por razóns de patrocinio.
A fase de liga regular contará con 22 xornadas, comezando a fin de semana do 16 de setembro de 2018 e rematando a fin de semana do 14 de abril de 2019. Os seis primeiros equipos da táboa participarán na fase de eliminatorias polo título de liga, que rematará coa final do campionato o 26 de maio de 2019.
Tralo remate da tempada 2017-2018 os clubs crearon a asociación Liga Nacional de Rugby co propósito de organizar o campionato a partir de 2019, de xeito que esta podería ser a derradeira edición do campionato organizada pola Federación Española de Rugby.
Equipos participantes
A edición 2018-2019 da División de Honra contará con doce equipos participantes: tres vascos, tres casteláns, dous cataláns, dous madrileños, un valenciano e un cántabro. O Aparejadores de Burgos ocupou a praza que o ano anterior tiña o descendido Getxo Rugby Taldea. De seguido unha táboa coa traxectoria nas 51 edicións anteriores da División de Honra de rugby dos doce equipos participantes:
Unión Liberal
Unión Liberal foi o nome de dous partidos políticos españois:
Carlos García Becerra
Carlos García Becerra, nado en Caracas o 9 de setembro de 1977, é un exfutbolista venezolano-galego, que xogaba de dianteiro.
Os Novás, As Somozas, As Somozas
Os Novás é un lugar da parroquia das Somozas no concello coruñés das Somozas na comarca de Ferrol. Non tiña habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística.
Carlos García Becerra
Traxectoria
A familia instalouse na Laracha, onde abriron un bar, e Carlos entrou na canteira do Laracha CF con 15 anos. Coñecido futbolisticamente como Carlos II, marcou 28 goles na súa primeira campaña como xuvenil e 36 na segunda. O seu gran rendemento fixo que na súa segunda tempada no club debutase xa co primeiro equipo, na Rexional Preferente. Na tempada 1994/95, integrado xa plenamente no primeiro equipo, marcou 17 goles en Preferente.
Os seus goles chamaron a atención do Deportivo da Coruña, que o fichou en 1995. Na súa única tempada no equipo xuvenil do club, marcou 17 goles na División de Honra e 3 máis na Copa de Campións, gañando o equipo os dous títulos. Na tempada 1996/97 pasou a xogar no Fabril, na Segunda División B e con Carlos Ballesta como adestrador. Disputou 81 partidos co filial durante as seguintes tres campañas na categoría de bronce, anotando 21 goles.
O 22 de febreiro de 1998, da man do adestrador José Manuel Corral, debutou co primeiro equipo do Deportivo na Primeira División, nun partido contra o Athletic de Bilbao en Riazor. Entrou preto do final do partido, substituíndo a Maikel, e marcou o terceiro e definitivo gol do partido (3-0). Aínda disputou seis partidos máis esa tempada na máxima categoría.
Entre 2000 e 2002 saíu cedido ao Gimnástica de Torrelavega, o Pájara Playas e o Amurrio, con menores números goleadores. En 2003 fichou polo Ourense de Milo Abelleira, co que marcou 9 goles na liga e outro na fase de ascenso a Segunda, na que o club ourensán non conseguiu o obxectivo de subir de categoría.
Na tempada 2004/05 asinou co Burgos CF, tamén de Segunda B. Logrou 17 tantos na liga, sendo o máximo goleador do grupo II, contribuíndo ao segundo posto do equipo na táboa. Tras un breve paso polo Alicante, fichou en 2006 polo Palencia, onde militou durante tres campañas e media. Marcou 27 goles en 86 partidos da Segunda B, xogando unha última tempada en Terceira. A continuación pasou polo Buelna, o Rayo Cantabria e o Tropezón, onde pechou a súa carreira no 2013.
Aethelwulf
Aethelwulf ou Æthelwulf é un antropónimo anglosaxón que pode referirse a:
Rocío Pazos
Rocío Pazos Toba, nada o 17 de marzo de 1975 na Pereiriña (Cee), é unha banqueira galega.