cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fluxo (física)
Difusión química
O fluxo molar químico dun A nun sistema isotérmico e isobárico defínese na primeira lei de Fick anteriormente mencionada como:
onde:
Este fluxo ten unidades de mol·m − 2 ·s − 1 e encaixa na definición orixinal de fluxo de Maxwell.
Nota: \nabla ("nabla") denota o operador del.
Para os gases diluídos, a teoría da cinética molecular relaciona o coeficiente de difusión D coa densidade de partículas n = N / V, a masa molecular m, a sección transversal de colisión. \sigma, e a temperatura absoluta T por
Meldorf (homónimos)
Medorf pode referirse a:
Fluxo (física)
Difusión química
Nos fluxos turbulentos, o transporte por movemento turbulento pódese expresar como un coeficiente de difusión groseiramente incrementado.
Alessandra Giliani
Alessandra Giliani, nada probablemente en San Giovanni in Persiceto en 1307 e finada o 26 de marzo de 1326, foi a primeira muller en ser rexistrada en documentos históricos como practicante da anatomía, o que hoxe se chamaría patoloxía.
Traxectoria
miniatura|[[Mondino dei Liuzzi, Anathomia, 1541]] Crese que Giliani naceu en 1307. A crónica da súa vida afirma que faleceu en 1326, posiblemente por unha ferida séptica, aos dezanove anos. Lembrada como a primeira anatomista feminina do mundo occidental, foi célebre por ser unha brillante prosectora (preparadora de cadáveres para a disección anatómica). Traballou como asistente cirúrxica para Mondino de Luzzi (falecido en 1326), profesor de sona na Universidade de Boloña e acreditado por ser o pai da anatomía moderna grazas a un texto seminal datado en 1316.
De Giliani dise que levou a cabo as súas propias investigacións anatómicas, como o desenvolvemento dun método para drenar o sangue dun cadáver e a súa substitución por un endurecemento de tintura e cor, axudando á compresión do sistema circulatorio coronario pulmonar. Toda a evidencia do seu traballo perdeuse ou foi destruído.
A curta vida de Alessandra Giliani foi honrada por Otto Angenius, tamén un dos axudantes de Mondino e, probablemente, o seu prometido, cunha placa no San Pietro e Marcellino degli Spedolari di Santa Maria di Mareto, o d'Ulmareto, que describe o seu traballo.
Legado
Foi mencionada polo historiador do século XIX Michele Medici, que publicou unha historia sobre a escola boloñesa de anatomía en 1857.
A novela de Barbara Quick,A Golden Web publicada por HarperTeen en 2010, é unha ficción que imaxina a vida nos tempos de Alessandra Giliani.
Macaca fascicularis
Macaca fascicularis é un primate cercopitécido nativo do sueste de Asia. Esta especie de macaco ten unha longa historia xunto aos humanos. A especie foi vista alternativamente como unha praga agrícola, un animal sagrado, e, máis recentemente, animal de experimentación médica.
Vive en grupos sociais matrilineares de ata oito individuos dominados por femias. Os machos abandonan o grupo cando chegan á puberdade. É un omnívoro oportunista e documentouse que fai uso de ferramentas para obter comida en Tailandia e Myanmar. É unha especie invasora e unha ameaza para a biodiversidade en varios lugares, como Hong Kong e o occidente de Nova Guinea. O solapamento dos lugares onde viven o macaco e os seres humanos ten como resultado unha gran perda de hábitat para o mono, vida sinantrópica e conflito inter e intraespecífico polos recursos.
Etimoloxía
Macaca é unha palabra que entrou no portugués e outras linguas derivada de makaku, unha palabra da lingua ibinda de África central (kaku significa mono en ibinda). O epíteto de especie fascicularis en latín significa banda ou franxa. Thomas Raffles, que lle deu ao animal o seu nome científico en 1821, non especificou o que quixo indicar co uso desta palabra.
Características
miniatura|Un M. fascicularis en [[Sumatra occidental.]]
Distribución e hábitat
A súa área de distribución nativa comprende a maior parte do sueste asiático continental, desde o extremo sueste de Bangladesh cara ao sur a través da Península de Malaca e Singapur, as illas indonesias de Sumatra, Xava, e Borneo, outras illas máis oceánicas, as Filipinas e as illas Nicobar no golfo de Bengala. Este primate é un raro exemplo de mamífero terrestre que traspasa a liña de Wallace, xa que se encontra nas illas menores da Sonda. Vive nunha ampla variedade de hábitats, incluíndo as selvas primarias de zonas baixas, selvas secundarias e alteradas, zonas arbustivas e bosques fluviais e costeiros da palmeira Nypa fruticans e mangleiral. Tamén se adapta doadamente a asentamentos humanos e é considerado sagrado nalgúns templos hindús e nalgunhas pequenas illas, pero como unha praga arredor das granxas e aldeas. Prefire hábitats alterados e a periferia dos bosques.
Área como especie introducida
É unha especie allea introducida en varios países, como Hong Kong, Taiwán, Papúa Nova Guinea, Nova Guinea occidental, Nova Bretaña, Nova Irlanda, Nova Caledonia, illas Salomón, Fixi, Tonga, Samoa, Nauru, Vanuatu, Pohnpei, illas Anggaur en Palau e Mauricio. Isto levou ao Grupo Especialista en Especies Invasoras da Unión Internacional para a Conservación da Natureza a incluír esta especie na "Listas das 100 peores especies invasoras do mundo". En Mauricio é unha ameaza para a especie de planta endémica e en perigo Roussea simplex, xa que destrúe as súas flores. Tamén dificulta a xerminación dalgunhas árbores endémicas ao destruír a maior parte dos seus froitos cando están aínda verdes e compite co raposo voador de Mauricio endémico e en perigo Pteropus niger ao comerlle a froita que necesita este quiróptero.
Onde non é unha especie nativa, especialmente nos ecosistemas de illas cuxas especies a miúdo evolucionan illadas dos grandes predadores, é unha ameaza documentada para moitas especies nativas. A inmunovacina da zona pelúcida porcina (PZP), que causa infertilidade en femias, está sendo probada en Hong Kong para investigar o seu posible uso como método de control da poboación.
Vida en grupo
miniatura|Exemplar cunha ferida no beizo superior. miniatura|Exemplar novo en [[Borneo.]] miniatura|Exemplar en [[Ao Nang, Tailandia.]]
Os macacos viven en grupos sociais que conteñen de 3 a 20 femias, xunto cos seus fillos e un ou moitos machos, pero adoitan ter menos machos que femias. Nos grupos sociais de macacos obsérvase unha clara xerarquía de dominancia entre as femias. Estes rangos de dominancia permanecen estables durante a vida da femia e tamén poden manterse a través das xeracións matrilineares. As femias teñen as súas maiores taxas de partos arredor dos 10 anos de idade e deixa completamente de concibir aos 24 anos.
Ademais da xerarquía de dominancia matrilinear, tamén existen rangos de dominancia de machos. Os machos alfa teñen unha maior frecuencia de apareamentos comparados cos seus conespecíficos de rango inferior. O seu maior éxito débese parcialmente ao incremento do seu acceso ás femias e tamén debido á preferencia das femias por un macho alfa durante os períodos de máxima fertilidade. Aínda que as femias teñen unha preferencia por machos alfa, tamén teñen un comportamento promiscuo. Con este comportamento as femias arríscanse a criar fillos de machos non alfa, pero benefícianse de dous xeitos, ambos en relación co comportamento agresivo: devalúase o valor dunha copulación e o risco de infanticidio diminúe debido á incerteza da paternidade.
O aumento do tamaño dos grupos acrecenta a competición e a enerxía gastada tratando de buscar recursos, e en particular, comida. Ademais, xéranse tensións sociais e diminúe a prevalencia de interaccións redutoras da tensión como o acicalamento social. Así, a vida en grupo parece que só se mantén debido á maior seguridade contra a depredación.
Os macacos ás veces forman grupos mixtos con outras especies de primates, incluíndo o Macaca nemestrina, Trachypithecus obscurus e Presbytis siamensis. Observáronse dedicándose a acicalarse con outras especies de primates, como o Macaca nemestrina e os colobinos Presbytis femoralis e Trachypithecus obscurus.
Conflito intraespecífico
A vida en grupo en todas as especies depende da tolerancia doutros membros do grupo. Para unha vida en grupo social frutífera entre os M. fascicularis cómpre un modo de resolución postconflito. Xeralmente, cando se orixina un conflito os individuos menos dominantes perden perante os individuos de rango superior. Unha vez que tivo lugar o conflito, os individuos de rango inferior adoitan temer aos gañadores do conflito en maior medida que antes. Nun estudo observouse isto na capacidade de beberen auga xuntos. As observacións postconflito mostraron un tempo de vacilación entre o momento en que o individuo dominante empeza a beber e o momento en que o fai un subordinado. Os estudos a longo prazo revelaron que o tempo que pasaba entre o momento en que os dous individuos empezaban a beber era máis curto a medida que pasaba o tempo e se esquecía o antigo conflito.
O acicalamento e o apoio nas liortas entre primates considérase un acto de altruísmo recíproco. No caso de M. fascicularis realizouse un experimento no cal se lles deu aos individuos a oportunidade de acicalarse uns a outros baixo tres condicións: despois de ser acicalado polo outro, despois de acicalar ao outro, e sen previo acicalamento. Despois dun acicalamento, o individuo que o recibiu era máis probable que axudase ao seu acicalador que a un que previamente non o acicalara. Estes resultados apoian a teoría do altruísmo recíproco do acicalamento nos M. fascicularis.
A ansiedade postconflito tamén se observou nos M. fascicularis que actuaran como agresores. Despois dun conflito dentro dun grupo, o agresor parece rañarse o corpo el mesmo con maior frecuencia que antes do conflito. Aínda que o conportamento de rañarse non pode en xeral ser denominado un comportamento ansioso, as probas suxiren que neste caso é así. O comportamento de rañarse dun agresor diminúe significativamente despois da reconciliación. Isto suxire que a reconciliación e non unha propiedade do conflito é a causa da redución do comportamento de rañarse. Aínda que estes resultados parecen contraintuitivos, a ansiedade do agresor parece estar baseada no risco de arruinar as relacións cooperativas co opoñente.
Altruísmo de parentesco e prexudicación
miniatura|220px|Macaca fascicularis fascicularis na [[Reserva da Natureza de Bukit Timah, Singapur. Vídeo clip]] Nun estudo, a un grupo de M. fascicularis deuselle a posesión dun obxecto cheo de alimento. Non sorprendentemente, se o obxecto o tiña a nai, esta favorecía aos seus propios fillos ao pasivamente pero preferentemente deixarlles alimentarse cos obxectos que mantiña na súa posesión. Porén, cando eran os fillos pequenos os que estaban en posesión dun obxecto, as nais roubábanos e actuaban agresivamente con maior frecuencia cara aos seus propios fillos en comparación con outros individuos novos. Entre os machos, non había nesgo de parentesco, pero os rivais roubaban preferentemente ao máis vello dos dous rivais. Estas observacións indican comportamentos con influencia da estreita proximidade na posesión de obxectos, xa que os parentes da nai están máis próximaos a ela como media que outros. Aínda que a hipótese segue sendo que as relacións nai-fillo poden facilitar a aprendizaxe social da propiedade, os resultados combinados apuntan claramente á agresión cara o individuo menos ameazante.
Realizouse outro estudo no que se lle deu comida a 11 femias. Déuselles a opción de compartir a comida con parentes e non parentes. A hipótese do altruísmo de parentesco suxire que as nais darían preferentemente a comida aos seus propios fillos. Pero 8 das 11 femias non discriminaron entre os parentes e os non parentes. As outras tres si, dando máis comida aos emparentados. Os resultados indican que non hai selección de parentesco, senón intención de prexudicar, o cal, como resultado, proporciona comida aos parentes preferentemente. Isto débese á observación de que se lle deu comida aos parentes por un período de tempo significativamente máis longo que o necesario. O beneficio para a nai diminúe debido á menor dispoñibilidade de alimento para ela mesma e o custo segue sendo grande para os non emparentados debido a que non reciben comida. Se estes resultados son correctos, os M. fascicularis son únicos no reino animal, xa que parece que non só se comportan de acordo coa teoría da selección de parentesco, senón que tamén actúan prexudicándose entre si.
Reprodución
miniatura|Adulto cun bebé. Despois dun período de xestación de 162–193 días, a femia dá á luz un fillo. O peso do fillo ao nacer é duns 320 g. Os fillos nacen con pelame negro e empezan a volverse de cor cincenta ou marrón avermellada (dependendo da subespecie) aos tres meses de idade. Este pelame natal pode indicar a outros o status do neno, e os outros membros do grupo tratan aos bebés con coidado e corren a defendelos cando están en perigo. Os machos inmigrantes ás veces matan aos bebés que non son fillos seus para acurtaren os intervalos entre nacementos das femias. As femias de alto rango ás veces raptan os bebés de femias de baixo rango. Estes raptos poden causar a morte do bebé, xa que a outra femia xeralmente non está lactando. Un individuo novo permanece principalmente coa súa nai e parentes. Cando os machos novos se fan maiores, fanse máis periféricos no grupo. Na periferia do grupo xogan xuntos, formando lazos cruciais que lles axudarán cando abandonen o seu grupo natal. Os machos que emigran xunto cun parente teñen máis éxito que os que marchan en solitario. Porén, as femias novas permanecen co grupo e quedan incorporadas na matriliña na que naceron.
Os machos acicalan as femias para incrementar as posibilidades de aparearse. Unha femia é máis probable que teña relacións sexuais cun macho que recentemente a acicalou que co que non o fixo.
Dieta
miniatura|Adulto co seu fillo comendo un plátano en Mauricio. Malia que un dos nomes que se lle dá nalgúns países é macaco cangrexeiro, normalmente non come cangrexos; máis ben é un omnívoro oportunista, comendo unha variedade de animais e plantas. Aínda que as froitas e sementes constitúen ata o 60 - 90% da súa dieta, tamén come follas, flores, raíces e codias. Ás veces depreda vertebrados incluíndo pitiños de aves, aves femias en nidación, lagartos, ras e peixes, así como invertebrados e ovos de aves. En partes de Indonesia pode comer cangrexos e outros crustáceos nos mangleirais. Teñen o encima quitinase para poder dixerir os exoesqueletos de artrópodos. En Bukit Timah, Singapur a súa dieta consiste nun 44% de froitas, 27% de materia animal, 15% de flores e outras materias vexetais, e un 14% de comida proporcionada polos humanos.
Aínda que M. fascicularis está ecoloxicamentre ben adaptado e non xera ameazas á estabilidade das poboacións das especies que son as súas presas na súa área nativa, en áreas onde non é nativo pode supoñer unha substancial ameaza para a biodiversidade. Algúns cúlpano de ser responsable da extinción de aves do bosque ao ameazar áreas de reprodución esenciais así como ao comer os ovos e pitos de aves do bosque que están en perigo.
M. fascicularis pode ser un sinántropo que vive dos recursos humanos. Aliméntase en campos cultivados de arroz seco novo, follas de iuca, figos, taro, cocos, mangas e outros cultivos, con frecuencia causando perdas significativas aos agricultores locais. Nas aldeas, vilas e cidades colle con frecuencia comida dos contedores de lixo e moreas de refugallos. Pode perderlle o medo aos humanos nesas condicións, o cal pode facer que os macacos rouben directamente a comida á xente, tanto pasivamente coma agresivamente.
Uso de ferramentas
miniatura|Uso de ferramentas de pedra por M. fascicularis no [[Parque Natural Laem Son de Tailandia.]] miniatura|M. fascicularis usando unha ferramenta de pedra. En Tailandia e Myanmar, os M. fascicularis usan ferramentas de pedra para abrir noces, ostras e outros bivalvos e varios tipos de caracois mariños, nerítidos, murícidos e tróquidos ao longo da costa de Andaman e illas de mar adentro.
Outro exemplo do uso de ferramentas é lavar e esfregar alimentos como as patacas doces, raíces de iuca e follas de papaia antes de comelas. Tamén remollan estes alimentos en auga ou esfréganos nas súas mans para limpalos. Tamén pelan as patacas doces usando os seus dentes incisivos e cairos. Os adolescentes parecen adquirir estes comportamentos por aprendizaxe observacional dos individuos vellos.
Relacións cos humanos
miniatura|Un M. fasciculares cunha lata de refresco en [[Reserva Natural de Bukit Timah|Bukit Timah, Singapur]] miniatura|Un M. fascicularis que vive preto dos humanos e roubou un inhalador para o [[asma (doenza)|asma.]]
Os macacos gañaron unha reputación de ser ladróns moi activos de obxectos humanos (cámaras, lentes, sombreiros, etc.), e refusan devolver o roubado se non lles dan comida a cambio. Esta forma tan especial de cleptoparasitismo (coñecida como "roubar e trocar") observouse principalmente en pequenos grupos de macacos que vivían preto dos templos hindús e zonas moi frecuentadas por turistas, o que suxire que é un comportamento aprendido dentro dos grupos sociais, en resposta a darse conta de que os humanos están dispostos a negociar un troco para que lles devolvan as súas posesións.
En investigación científica
M. fascicularis utilízase frecuentemente en experimentos médicos, en particular os relacionados coa neurociencia e modelos de enfermidades. Debido á súa fisioloxía moi parecida á humana, poden ter moitas doenzas e infeccións iguais ás que padecen os humanos. Algúns casos de preocupación foron o illamento do ebolavirus Reston nunha poboación de macacos reproducida en catividade que chegou en barco aos EUA desde Filipinas, o cal é unha cepa do ébola que non ten consecuencias patolóxicas para aos humanos, a diferenza das cepas de ébola africanas. Ademais, sábese que son portadores do herpes virus B dos monos (Herpesvirus simiae), un virus que causou enfermidade nalgúns traballadores de laboratorios que traballaban principalmente con macacos rhesus (M. mulatta). O protozoo Plasmodium knowlesi, que causa malaria en M. fascicularis, pode tamén infectar a humanos. Documentáronse uns poucos casos en humanos, pero non se sabe canto tempo levan os seres humanos infectándose con esta cepa da malaria. Por tanto, non é posile avaliar se este é unha nova ameaza emerxente para a saúde ou se simplemente acaba de descubrirse debido á mellora das técnicas actuais de detección da malaria. Dada a longa historia de vida xuntos de macacos e humanos no sueste asiático, é probable que máis ben sexa o segundo.
Status de conservación
miniatura|Femias e xuvenís no [[Parque Forestal de Djuanda, Xava occidental, Indonesia.]]
Cada subespecie enfróntase a distintos niveis de ameaza, e hai pouca información sobre algunhas subespecies para avaliar as súas condicións. A subespecie M. f. umbrosa é probablemente de grande importancia biolóxica e foi recomendada como candidata a ser prottexida nas illas Nicobar, onde a súa pequena poboación nativa quedou gravemente ragmentada, e está clasificada como especie vulnerable na Lista Vermella da IUCN. A subespecie filipina M. f. philippensis está na lista das especies case ameazadas e M. f. condorensis na de vulnerables. As demais especies están listadas como subespecies con datos insuficientes e que necesitan maior estudo; aínda que traballos recentes están mostrando que M. f. aurea e M. f. karimondjawae necesitan maior protección. Unha preocupación para a conservación é que en áreas onde M. fascicularis non é nativo, as súas poboacións necesitan monitorizarse e xestionarse para reducir o seu impacto na flora e fauna nativas.
Xenoma
O xenoma de M. fascicularis xa foi secuenciado.
Raymond T. Baker
Raymond Thomas Baker, nado en Eureka, Nevada, o 22 de novembro de 1877 e finado en Washington o 28 de abril de 1935, foi un home de negocios e alto funcionario estadounidense, que ocupou o posto de director da Casa da Moeda dos Estados Unuidos entre 1917 e 1922.
Primeiros anos e formación
Baker naceu en Eureka, no condado do mesmo nome, en Nevada, o 22 de novembro de 1877, fillo de Mary Agnes Hall e de George Washington Baker, o conselleiro principal da compañía de ferrocarril Southern Pacific Railroad. O seu irmán Cleve Baker foi fiscal xeral de Nevada.
Cursou a súa educación secundaria na Oakland High School e na Anderson's Academy, ambas en Oakland, California, e posteriormente formouse na Universidade de Nevada, Reno, e na Universidade Stanford.
Carreira rpofesional
Concluída a súa etapa universitaria, Baker dedicouse á minaría do ouro e chegou a ser un dos maiores investidores neste sector en Rawhide, Nevada. Cando vendeu os seus títulos, converteuse nun home moi rico.
En 1913 dirixiu con éxito a campaña electoral de Key Pittman ao Senado e, logo de que este tomase posesión, foi o seu secretario en Washington.
En 1915, Baker trasladouse a Rusia para ocupar durante dous anos o posto de secretario persoal de George T. Marye, o embaixador dos Estados Unidos naquel país. miniatura|242x242px|O [[Director da Casa da Moeda dos Estados Unidos|director da US Mint, Raymond T. Baker, e o deseñador Anthony de Francisci examinando un molde en xeso do novo dólar Peace (1921).]] Ao seu regreso de Rusia, o presidente Woodrow Wilson nomeouno en 1917 director da Casa da Moeda dos Estados Unidos, posto que ocupou ata marzo de 1922. O primeiro ano do seu mandato estivo marcado pola morte do gravador xefe da Casa da Moeda, Charles e Barber, e o nomeamento do seu sucersor, Gerorge T. Morgan. Un dos fitos deste período foi a posta en circulación do coñecido como dólar Peace, en 1921.
Logo de deixar o seu posto na Casa da Moeda, Baker retomou os seus negocios relacionados coa minaría e introduciuse tamén no sector bancario.
Vida persoal
miniatura|240x240px|Fotografía familiar de Raymond T. Baker (1920). O 12 de xuño de 1918 casou coa rica herdeira Margaret Emerson Vanderbilt (1886-1960), viúva de Alfred Gwynne Vanderbilten, en Lenox, Massachusetts, con quen tivo unha filla. Raymond e Margaret divorciáronse o 1 de outubro de 1928.
O 4 de decembro de 1928, Baker casou en segundas nupcias con Delphine Dodge Cromvell (1899-1943), filla do fundador da Marca automobilística Dodge (Dodge Motor Company). Coa súa segunda esposa tivo outra filla.
Baker faleceu por mor dunha trombose coronaria o 28 de abril de 1935, en Washington, uns tres meses despois de sufrir un ataque ao corazón. Foi incinerado e as súas cinzas foron soterradas no cemiterio de Mountain View, en Oakland, California.
Nicolás de las Llanderas
Nicolás de las Llanderas Fraga, nado na Coruña o 16 de febreiro de 1888 e finado en Buenos Aires o 20 de maio de 1938, foi un dramaturgo galego.
Traxectoria
Fillo de Teodoro de las Llanderas Pastor (1846-1928), tenente coronel de Infantería, e Esclavitud Fraga Rivadull. Iniciou a carreira militar, que interrompeu para cursar a academia mercantil, rematando como profesor e perito aínda que nunca chegou a exercer exerceu a profesión. Instalado en Vigo, foi un dos fundadores do club de fútbol Infantil en 1906, do que foi presidente. Foi actor, interpretando algúns monólogos en galego, e estreou a comedia Bandera de Parlamento no teatro Tamberlick en novembro de 1913. Membro do Club Machada, foi redactor da revista humorística Machada que editou o Club Machada en 1914. Marchou a Chile e dende alí a Buenos Aires onde traballou como actor en varias compañías teatrais. Escribiu cadros para o coro Aires da Terra que foron representados en Buenos Aires en 1933.
Obra
Escribiu numerosas pezas de teatro, a maioría delas na década de 1930 en colaboración con Arnaldo Malfatti.
Filmografía
=== Teatro ===
Meldorf, Schleswig-Holstein
miniatura|250px|Vista aérea de Meldorf Meldorf é unha cidade e municipio do estado federado de Schleswig-Holstein (Alemaña).
Xeografía
Situado a unha altitude media de 6 msnm, o municipio ten unha extensión de 21,25 km².
Segundo o censo de 2019 contaba cunha poboación de 7 204 habitantes, polo que a súa densidade de poboación, nese ano, era de 338,85 hab./km².
O principal interese turístico da cidade é a Igrexa de San Xoán, ou Meldorfer Dom.
Gran Premio de España de 2021
O Gran Premio de España de 2021 (oficialmente o Formula 1 Aramco Gran Premio de España 2021) é unha carreira de Fórmula 1 que se disputou o 9 de maio de 2021 no Circuíto de Cataluña, Montmeló, España. Foi a terceira carreira do Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2021 marca a cincuenta e unha proba do Gran Premio de España como un evento do Campionato Mundial desde a tempada inaugural en  e a trinta e unha vez que se celebrou unha rolda do Campionato do Mundo no circuíto de Barcelona-Cataluña.
Antecedentes
left|thumb|alt=A tarmac course lined with gravel run-off areas featuring a large pit and paddock complex and several large grandstands.|Imaxe de satélite do Circuíto de Cataluña en 2018, antes de que se modificase a décima curva. A carreira foi a cuarta rolda do Campionato do Mundo de Fórmula 1 de 2021, a 61ª edición do Gran Premio de España, a 51ª vez que se disputou como unha rolda do Campionato do Mundo e a 31ª vez que o Gran Premio de España terá lugar no Circuíto de Barcelona-Cataluña. Esta será a primeira carreira de Fórmula Un que se disputa neste trazado do circuíto, coa curva 10 remodelada dunha curva pechada a unha curva máis rápida, co fin de mellorar a seguridade dos pilotos..
Os pilotos e os equipos foron os mesmos que a lista de inscricións na tempada sen pilotos adicionais para a carreira.. Robert Kubica pilotou na primeira sesión de adestramentos para Alfa Romeo Racing en lugar de Kimi Räikkönen, mentres Roy Nissany pilotou para  Williams, substituíndo a George Russell. O provedor de pneumáticos Pirelli trouxo os Compostos de pneumáticos C1, C2 e C3 (designados duros, medios e brandos respectivamente) para que os equipos o utilicen no evento. De cara á carreira, Lewis Hamilton lideraba o Campionato de Pilotos con 69 puntos, por diante de Max Verstappen con 61 e Lando Norris con 37. No Campionato de Construtores, Mercedes lideraba con 101 puntos por diante de  Red Bull con 83 e [McLaren con 53.
Práctica
Como é habitual, o evento tivo tres sesións prácticas, cada unha cunha duración dunha hora. A primeira sesión de adestramento comezou ás 11:30 hora local (UTC + 02:00) o 7 de maio e rematou con Valtteri Bottas máis rápido no seu Mercedes por diante do piloto de Red Bull Racing Max Verstappen e o compañeiro de equipo de Bottas Lewis Hamilton; Nikita Mazepin e Kubica perderon o control brevemente en incidentes leves. A segunda sesión de prácticas comezou ás 15:00 hora local e rematou con Hamilton como o máis rápido por diante de Bottas e o piloto de Ferrari Charles Leclerc. A terceira sesión de adestramentos, que comezou ás 12:00 hora local do día seguinte, rematou co Verstappen arriba, por diante de Hamilton e Leclerc.
Cualificación
A cualificación comezou ás 15:00 hora local (UTC+02:00) do 8 de maio. Lewis Hamilton estableceu a pole position provisional na súa primeira volta na Q3. A Hamilton seguíronlle Max Verstappen e Valtteri Bottas. Ningún dos tres pilotos foi capaz de mellorar os seus tempos nas súas voltas posteriores e Hamilton obtivo a súa 100º pole position.
Carreira
A carreira empezou ás 15:00 hora local (UTC+02:00) e disputouse sobre 66 voltas.
Notas
<references group="lower-alpha"/>
Lindt & Sprüngli
miniatura| Boutique Lindt en [[Nova York.]] Lindt & Sprüngli é unha empresa suíza fabricante de chocolate fundada en 1845 por David Sprüngli-Schwarz e o seu fillo Rudolf Sprüngli-Ammann.
Século XIX
En 1845, o pasteleiro David Sprüngli e o seu fillo Rudolf compraron dúas pastelerías na zona vella de Zúrich. Ao xubilar Rudolf en 1892, dividiu o seu negocio entre os seus fillos: o mozo David recibiu as pastelerías e o maior Johann Rudolf a fábrica de chocolate. Este adquiriu unha pequena fábrica de Rodolphe Lindt, o chocolateiro máis famoso da súa época, en Berna.
En 1879 desenvolveu unha técnica ("conche") coa que elaboraba un chocolate cun aroma e fusión característicos. O seu produto foi un éxito e contribuíu á reputación internacional do "chocolate suízo".
Século XX
O proteccionismo global e as depresións na década de 1920 deixaron grandes perdas no mercado exterior, polo que se concentraron no suízo. A Segunda guerra mundial trouxo restricións de azucre e racionamento de cacao en 1943 pero a compañía conseguiu manterse.
Despois da guerra, houbo un crecemento da demanda no estranxeiro e Lindt comezou a súa expansión. En 1947 concedeu licenzas a Italia, en 1950 a Alemaña e Francia en 1954. En 1977 Lindt comezou a formar un grupo internacional de empresas e as vendas alcanzaron os 900 millóns de francos suízos. En 1994 Lindt & Sprüngli Austria foi fundada en Salzburgo e posteriormente trasladouse a Viena cando Lindt adquiriu o grupo vienés Hofbauer. Despois adquiriron o fabricante italiano "Caffarel". En xaneiro de 1998, Lindt & Sprüngli AG Suíza anunciou a adquisición da chocolateira "Ghirardelli Chocolate Company" en San Francisco, Estados Unidos.
María Rozas
María Rozas Pérez, nada en Santiago de Compostela en 1981, é unha política galega.
Traxectoria
Licenciouse en Ciencias Políticas e da Administración na Universidade de Santiago de Compostela, con mestrado de Estratexias, Axentes e Políticas de Cooperación ao Desenvolvemento polo Instituto HEGOA da Universidade do País Vasco, e traballou como consultora de xestión económica e patrimonial para o sector público nunha empresa de TIC.
Foi voluntaria en varias ONGD e participante no movemento feminista. Militante de Esquerda Unida, en febreiro de 2015 gañou as primarias locais para elixir o candidato desa formación á alcaldía de Santiago, mais nas eleccións municipais dese ano, seguindo un acordo da súa formación, presentouse na candidatura de Compostela Aberta e logrou acta de concelleira. Asumiu a concellería de economía, facenda e administración ata 2019 e foi responsable dos orzamentos participativos. Ocupou tamén o posto de tenente de alcalde, e exerceu a alcaldía en xuño de 2018 durante a baixa de paternidade de Martiño Noriega. Nas eleccións municipais de 2019 non saíu elixida ao ir no posto 6 e lograr a súa formación cinco concelleiros; así e todo, volveu ao concello en 2020. En xullo de 2021 formou parte da candidatura alternativa, considerada afín a Yolanda Díaz, á dirección de Esquerda Unida de Eva Solla. Compostela Aberta elixiuna como candidata á alcaldía de Santiago de Compostela para as eleccións municipais de 2023.
Miopía
A miopía (do grego κατάρρευση, "contraer (os ollos)" e μάτι, "ollo") é un defecto de refracción do ollo no cal os raios de luz paralelos converxen nun punto focal situado diante da retina, en lugar de converxer na mesma retina; é o defecto inverso á hipermetropía, na que os raios de luz chegan á retina antes de converxer. Pode definirse tamén como un exceso de potencia de refracción dos medios transparentes do ollo con respecto á súa lonxitude, polo que os raios luminosos procedentes de obxectos situados preto do ollo converxen cara a un punto anterior cara á retina.
Unha persoa con miopía ten dificultades para enfocar ben os obxectos, o que provoca déficit de agudeza visual e pode conducir tamén a dores de cabeza, estrabismo, incomodidade visual e irritación do ollo.
A miopía é un defecto de refracción ou ametropía. É o problema visual máis común do mundo. En países con alta incidencia de miopía, como Estados Unidos, aproximadamente o 25% da poboación ten miopía.
A magnitude da miopía mídese en dioptrías negativas e corríxese con lentes diverxentes. Nalgúns casos pode utilizarse a cirurxía. Esta pode diminuír ou aumentar segundo a idade e o nivel de tensión da persoa. Se se continúa un tratamento a magnitude pode diminuír até 2 dioptrías.
Clasificación
Aínda que son posibles diferentes clasificacións, o máis usual é dividila nestes dous grupos:
Factores xenéticos
Até agora, a hipótese máis aceptada era que a miopía é hereditaria. A propensión á miopía de fillos de pais miopes é alta. O eixo anterior/posterior do ollo miope é máis longo que nos ollos non miopes, o cal provoca que a imaxe se enfoque antes de chegar á retina e cando chega a ela xa está desenfocada. Aínda que a xenética ten a súa importancia, dáselle tamén importancia aos factores ambientais e hábitos de traballo en cerca.
Factores ambientais e hábitos de traballo en cerca
Os hábitos de traballo en cerca ou factores ambientais teñen cada vez un papel máis importante na subida da miopía. Na nosa sociedade tecnolóxica é cada vez maior o número de nenos, adolescentes e adultos que incrementan o tempo de traballo de cerca ante teléfonos móbiles, computadoras, pantallas de TV, tabletas dixitais e outros instrumentos, así como o adoptar posturas indebidas cando se realiza devandito traballo. Por tanto, é posible previr a aparición da miopía relacionada con malos hábitos de traballo de cerca e manter unha visión sa para evitar un crecemento axial anormal dos nosos ollos a consecuencia dun excesivo esforzo ao enfocar de cerca.
En modelos animais demostrouse que o ollo compensa o desenfoque causado por unha lente negativa alargándose. O mecanismo fisiológico responsable desta elongación do ollo é descoñecido, pero o mecanismo está demostrado e descrito con precisión matemática en humanos.
Combinación de factores xenéticos e ambientais
Unha susceptibilidad xenética sumada a factores ambientais foi postulada como explicación aos diversos graos de miopía en diferentes poboacións. A miopía é un proceso realimentado onde factores xenéticos e ambientais poden coexistir.
Complicacións
As persoas que presentan unha miopía elevada están máis predispostas que a poboación xeral a diferentes enfermidades oculares, entre as cales pódense citar:
Por iso aconséllase que aquelas persoas que presenten unha miopía con gradación superior a 6 dioptrías sexan sometidas a revisións periódicas que deberían incluír non só a agudeza visual, senón a medida da presión intraocular e unha valoración con oftalmoscopio.
Tratamento
Desde hai máis de 30 anos utilízanse lentes de contacto nocturnas que moldean a córnea e modifican o seu poder dióptrico pola presión que exercen. Estas lentes quítanse ao espertar pola mañá e o paciente pode ver perfectamente durante todo o día sen necesidade de lentes. O tratamento coñécese como ortoqueratología. Situouse como unha dos tratamentos máis efectivos para controlar a subida de miopía en nenos e adolescentes, xa que numerosos estudos  mostran que retarda a subida de miopía até nun 43%. O efecto da ortoqueratología (orto-k) é reversible se o paciente deixa de usar as lentes de contacto pola noite. En adultos mostrouse como unha alternativa real á cirurxía refractiva.
Cando hai unha gran diferenza de refracción entre un ollo e outro (anisometría), o ollo de maior gradación corre o perigo de non desenvolver por completo o seu potencial. O uso da corrección adecuada pode mellorar a visión do ollo afectado se se realiza durante a infancia, antes de que termine o desenvolvemento visual.
En toda persoa, incluso hipermétrope ou emétrope, o ollo crece acompañando do ritmo de crecemento corporal até unha determinada idade. Nos ollos miopes o eixo anterior tamén aumenta co crecemento e por tanto aumenta a magnitude da miopía. Ademais o traballo prolongado en visión de cerca revelouse como un factor importante na subida da miopía (non só en nenos), tamén o desenfoque hipermetrópico periférico estimula o crecemento axial do ollo e, por tanto, unha subida de miopía.
É necesario lembrar que a función tanto de lentes é conseguir unha visión correcta mentres se usan, aínda que non teñen ningún efecto no retardo da miopía.
Na actualidade están a adaptarse para o control da miopía lentes de contacto brandas con desenfoque periférico, aínda que a súa implantación é moi recente e aínda non se teñen resultados concluíntes. Nos últimos anos a miopía converteuse nunha epidemia en países orientais con máis dun 80% de nenos e adolescentes miopes. Para evitalo, os profesionais da visión recomendan aos nenos e adolescentes unhas normas de hixiene visual no traballo de cerca, en canto a manter unha adecuada distancia de lectura, boa iluminación e postura, así coma realizar descansos cada certo tempo de lectura e practicar deportes ao aire libre baixo a luz natural do día.
Lusideu Deurim
Lusideu Deurim (en 루시드 드림) é un filme surcoreano de 2017 escrito e dirixido por Kim Joon-sung (no seu debut como director). O filme estreouse nos cinemas de Corea do Sur o 22 de febreiro de 2017. Netflix adquiriu os dereitos de distribución noutros países, estreándoo en liña o 2 de xuño de 2017.
Friedrich Boie
Friedrich Boie, nado o 3 de marzo de 1870 en Meldorf, Ducado de Holstein, Sacro Imperio Romano Xermánico, e finado o 3 de marzo de 1870 en Kiel, Reino de Prusia, foi un zoólogo especializado en entomoloxía, herpetoloxía e ornitoloxía, e xurista alemán.
Traxectoria
Friedrich Boie era fillo de Heinrich Christian Boie, escritor alemán que estudou dereito na Universidade de Jena, e que viviu en Gotinga, e irmán de Heinrich Boie, zoólogo.
Friedrich Boie describiu varios xéneros e especies de aves como Athene,  Chrysococcyx, Cyanocorax, Glaucis, Pericrocotus e Progne, entre outros.
Ademais, co seu irmán Heinrich, traballando jxuntos, describiron ao redor de 50 novas especies de réptiles.
En 1860 Friedrich Boie foi elixido membro da sección de zooloxía da Academia alemá das ciencias naturais Leopoldina.
Principais obras
1826. "Generalübersicht der ornithologischen Ordnungen, Familien und Gattungen" Isis, oder Encyclopädische Zeitung von Oken '19: 969–981. Ler en liña. 1827. "Bemerkungen über Merrem’s Versuch eines Systems der Amphibien". Marburg, 1820. 1te Lieferung, Ophidier. Isis von Oken 20 (6): 508–566. Ler en liña. 1828. "Über eine noch nicht beschriebene Art von Cordylus Gronov. Cordylus cataphractu Boie". Nova acta physico-medica Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae Curiosum 14 (1): 139–142. Boie, F. 1828. Bemerkungen über mehrere neue Vogelgattungen. Isis, oder Encyclopädische Zeitung von Oken 21 col. 312–329. Ler en liña. 1838. "Zur Verwandlungsgeschichte inländischer Zweiflügler". Naturhistorisk Tidsskrift 2: 234–248. Ler en liña.
Abreviatura
A abreviatura F. Boie emprégase para recoñecer a Friedrich Boie como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Sigurno mjesto
Sigurno mjesto é un filme croata-esloveno de 2022 dirixido por Juraj Lerotić. Estreouse internacionalmente no Festival Internacional de Cinema de Locarno en agosto de 2022 e estreouse nos cines croatas a comezos de novembro de 2022. Sigurno mjesto é o debut cinematográfico de Lerotić. O filme desenvólvese nun día e nel, o director procesa as súas propias experiencias logo do suicidio do seu irmán. Foi escollido como candidato de Croacia para o Óscar ó mellor filme internacional na 95ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Cartaxinense
A Cartaxinense (en latín: Carthaginensis ou Carthaginiensis) foi unha provincia romana e unha provincia eclesiástica na península ibérica que resultou da división da antiga provincia Tarraconense, situada no centro-sueste da península Ibérica, con capital en Cartago Nova (Cartaxena).
Provincia romana
Orixinalmente un dos conventus iuridicus da Tarraconense, a Cartaxinense foi separada por Diocleciano no 298 e subordinada á diocese de Hispania da prefectura pretoriana da Galia. Rexíase por un praeses que respondía ao vicario da diocese.
A mediados do século IV, posiblemente baixo Xuliano, o territorio das Illas Baleares separouse e pasou a ser Balearica, como provincia autónoma.
A provincia foi saqueada durante a invasión de vándalos, suevos e alanos no ano 409. A mediados do século V, a rexión foi finalmente anexionada polos visigodos, liderados polo rei Eurico, e pasou a formar parte do Reino visigodo.
A principios do século VI, as tropas bizantinas incorporaron ao dominio de Constantinopla en nome do emperador Xustiniano I a zona costeira da Cartaxinesa e parte da Bética, que comezou a formar unha nova provincia dende o actual Algarve ata o sur da actual provincia de Valencia, chamada Spania. Xustiniano cambiou o nome da capital por Cartago Espartaria e converteuna na capital da nova provincia.
Gran parte dos territorios bizantinos foron reconquistados de novo polo reino visigodo de Leovixildo. Cartago espartana resistiría uns anos máis, pero foi conquistada e destruída polo rei visigodo Suintila ao redor do 622.
A provincia desapareceu por completo no 711 cando os exércitos musulmáns invadiron a península Ibérica.
Provincia eclesiástica
Dentro da provincia situáronse dioceses tan importantes como Valentia, Toleto, Eliocroca, Begastro ou Ilici.
Francisco Martelo Villar
Francisco Martelo Villar, nado o 3 de marzo de 1945 en Redondela, é un médico cirurxián galego.
Traxectoria
Nado en Redondela estudou na Universidade de Santiago de Compostela, na que se licenciou en 1968 e obtivo o título de doutor en 1989. Posteriormente obtivo en 1975 o título de especialista en cirurxía plástica e cirurxía xeral na Universidade Complutense de Madrid.
En 1969 obtivo, por concurso-oposición a praza de médico interno e residente da Cidade Sanitaria Francisco Franco de Madrid. En 1970 comezou o seu período de formación como médico residente en cirurxía plástica, con formación básica nos servizos de cirurxía xeral e cirurxía plástica na referida cidade sanitaria. A partir do 1 de abril de 1975 foi médico adxunto contratado do Hospital Primero de Octubre de Madrid, praza que de maneira definitiva obtivo por concurso de méritos o 1 de decembro de 1975.
Desde xullo de 1975 a maio de 1977 traballou no Hospital Saint George de Londres. De vola a España, o 15 de xullo de 1977 obtivo a praza de xefe da sección de cirurxía plástica do Hospital Virgen de la Arrixaca de Murcia.
O 24 de setembro de 1980 foi nomeado xefe do servizo de cirurxía plástica e queimados da Cidade Sanitaria Juan Canalejo da Coruña, no que o 9 de xullo de 1981 foi nomeado director médico do centro de traumatoloxía e rehabilitación. Neste hospital (hoxe Complexo Hospitalario Universitario A Coruña) traballou até a súa xubilación en 2011.
Ademais, foi profesor asociado da Universidade da Coruña, da materia de cirurxía en terapia ocupacional e fisioterapia desde 2008 a 2011.
En 2021, no pleno extraordinario da Real Academia de Medicina de Galicia foi elixido presidente, por unanimidade, titular da cadeira de cirurxía plástica, estética e reparadora. Sucedeu no cargo ao profesor Xosé Carro Otero, titular de historia da medicina, falecido.
O 16 de decembro de 2021 foi nomeado vogal electivo do órgano directivo da Fundación Barrié. O presidente da fundación, José María Arias Mosquera, explicou que o nomeamento responde á «dilatada experiencia e ao recoñecido prestixio no ámbito da saúde» de Martelo Villar, así como o seu «firme compromiso pola investigación e á contribución ao progreso da medicina».
Virus da leucemia felina
O virus da leucemia felina (VLFe, FeLV en inglés) é un retrovirus que infecta os gatos. O VLFe transmítese entre os gatos infectados a través da saliva ou das secrecións nasais. Este virus causa un tipo de cancro das células sanguíneas, os linfocitos, é dicir, leucemia.
Signos e síntomas
Os signos e síntomas da infección do virus da leucemia felina son bastante variados. Inclúen:
Transmisión
Os gatos infectados pódense transmitir o virus entre eles a través da saliva durante comportamentos agresivos, o contacto sexual, as mordeduras, a través da caixa de area ou, raramente, dun prato de comida usado por un gato infectado. Amais, a femia pode transmitir o virus ás crías durante a xestación e a lactación. A transmisión está relacionada co subgrupo ao que pertenza o virus.
Inicialmente críase que o virus VLFe podería sobrevivir só 2 horas nun ambiente seco e 48 horas nun ambiente húmido (por exemplo, a caixa de area). Un novo relatorio publicado polos veterinarios da Universidade Cornell, titulada "Pode o virus VLFe sobrevivir no ambiente?" estabeleceu unha relación entre o VLFe e o VIH (que pode sobrevivir durante semanas e é estruturalmente similar ao VLFe). Pola ausencia de investigacións relevantes respecto da supervivencia do virus no ambiente, cómpre ter precaución, aínda que a supervivencia non sexa longa. A leucemia felina non se transmite ao ser humano.
O VLFe causa inmunosupresión en gatos domésticos. Hai tamén evidencias da existencia do virus en grandes poboacións de felinos salvaxes, como o lince, o guepardo ou o león. Son definitivas as evidencias epidemiolóxicas de que o VLFe non se transmite ao ser humano nin aos cans. Por unha banda, aproximadamente un de cada cinco cans domésticos vive cun gato. Por outra banda, todos os gatos domésticos viven con seres humanos. En ningunha das casuísticas se coñecen casos de infeccións.
Arredor do 0,5 % dos gatos domésticos portan permanentemente o VLFe. Porén, moitos máis gatos (>35%) teñen anticorpos IgG específicos, o cal indica que estiveron expostos anteriormente ao virus, mais desenvolveron inmunidade no canto da infección.
A incidencia da infección é moito maior nos gatos de cidade, da rúa ou mascotas, ca nos gatos rurais. Isto débese á densidade de poboación e a cantidade de contacto duns gatos con outros.
Existen catro subgrupos de VLFe: A, B, C e T, mais só o subgrupo A se transmite entre os gatos. Os outros subgrupos xorden como resultado da recombinación cunha secuencia de ADN felino endóxena. Isto que indica que este virus é moi antigo e puido adaptarse aos gatos hai máis de 10 millóns de anos.
Os subgrupos defínense con base na interferencia viral e na gama in vitro de hóspedes. As diferenzas débense ao polimorfismo na glicoproteína gp70 co máis alto nivel de diverxencia situado na rexión de gp70, que se cre que é o que interactúa co receptor celular. Nunha célula infectada, crese que o gp70 bloquea os receptores virais, polo que prevén novas infeccións do mesmo subgrupo.