cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Soia
Cultivo
A media de produción de soia a nivel mundial no ano 2010 era dunhas 2,5 toneladas por hectárea. Os tres maiores produtores tiñan unha media produtiva de arredor das 3 Tm por hectárea. Pero as granxas máis produtivas áchanse en Turquía, cunha media de 3,7 toneladas por hectárea. O récord mundial é de 10,8 toneladas por hectárea, demostrado no 2010 por Kip Cullers, un labrego de Purdy, Missouri. Kip Cullers di que o segredo do seu récord no cultivo da soia ano tras ano fica en coida ros detalles, ter un estilo de manexo proactivo, rega, herbicidas, manter as plantas sas e libres de estrés durante todo o ciclo.
Grupos ecoloxistas, coma a Greenpeace ou a WWF, informan que o cultivo da soia e a probabilidade de aumento no cultivo da mesma no Brasil destruíron grandes áreas da foresta húmida da Amazonia, e aínda alenta a unha maior deforestación.
O doutor Andrew McClung, especialista en solos, foi o primeiro en demostrar que se podía cultivas soia de xeito moi rendíbel na sabana ecoloxicamente biodiversa de O Cerrado no Brasil. Foi galardoado en outubro de 2006 co Premio Mundial de Alimentación.
Nos Estados Unidos a lama de sumidoiros e depuradoras emprégase coma adubo para o cultivo da soia. Porén a soia cultivada con lamas de esgotos acostuma conter elevadas concentracións de metais. As plantas da soia son vulnerábeis a gran cantidade de doenzas por bacterias, fungos, virus e parasitos. A soia pode cultivarse de xeito orgánico ou ecolóxico, sen uso de pesticidas ou adubos sintéticos.
Historia
A soia foi unha cultura crucial no leste de Asia, especialmente na China, no Xapón e en Corea. Antes de aparecer os produtos fermentados como o mollo de soia, o tempeh, o natto ou o miso, a soia considerábase sagrada na rotación de cultivos e como método de fixación do nitróxeno. Introduciuse en Europa a comezos do século XVIII, e de aí pasou ás colonias británicas americanas en 1765 co fin de producir feno. A soia non chegou a ser un cultivo importante en occidente antes de 1910. Nas Américas era un produto industrial e non se considerou coma alimento até os anos 20 do século XX. A África chegou da China a finais do século XIX, estando hoxe espallada por todo o continente.
O antepasado bravo da soia é a Glycine soja (anteriormente chamada G. Ussuriensis, un legume nativo do centro da China A soia vénse usando na China dende hai máis de 5000 anos tanto coma alimento coma en copoñentes de menciñas. Segundo o antigo mito chinés, no ano 2853 antes de Cristo, o lendario emperador Shennong da China proclamou que cinco plantas eran sagradas: a soia, o arroz, o trigo, o orxo e mais o paínzo ou millo miúdo. O cultivo da soia foi confinado principalmente a China, mais aos poucos estendeuse a outros países.
Modificación xenética
En 1997, arredor do 8% toda a soia cultivada comercialmente nos Estados Unidos era xeneticamente modificada. En 2010 a cifra acada o 93%. Datos do Cadro Estatístico de Agricultura Nacional dos Estados Unidos consultados en 2010. O mesmo que ocorre cos outros cultivos RR "Roundup Ready", pénsase que poden causar un gran dano á biodiversidade. Un estudo de 2003 conclúe que os xenes RR que foron engadidos a diferentes tipos de cultivares de soia amosaron unha pequena diminución da diversidade xenética, pero "a diversidade limitouse entre as liñas elite dalgunhas empresas''.
O uso estendido de diferentes tipos de soia xeneticamente modificada nas Américas causa algúns problemas de exportación a algunhas zonas. Na Unión Europea, tradicionalmente remisa á importación de transxénicos tanto para cosumo humano como animal, cómpre ter un certificado de cultivos extensivos para importar legalmente que afecta aos cultivos xeneticamente modificados. A coexistencia de cultivos convencionais con cultivos transxénicos, e a subsecuente probabilidade de contaminación cruzada dos cultivos non transxénicos, crea dificultades para exportar cara á UE, e moitos barcos americanos son rexeitados pola soia transxénica.
En 2006 o Departamento de Agricultura dos Estados Unidos informou que os uso de soia, millo e cotón froito da enxeñaría xenética reducira a cantidade global de pesticidas empregados, mais non moito de herbicidas. O uso de soia procedente de enxeñaría xenética asociouse á agricultura de sementeira directa ou plantío directo, que indirectamente respecta máis o solo porque se remexe menos evitando a erosión ademais de incrementar os beneficios de fontes alleas á agricultura pola facilidade con que os cultivos poden ser manexados. Moitos granxeiros adoptaron os transxénicos para mellorar as colleitas, aforrar tempo e reducir as despensas en pesticidas. O uso de soia procedente de enxeñaría xenética permite ademais o uso dun herbicida menos tóxico para o ser humano. Porén a estimación total de beneficios pola adopción da soia xeneticamente modificada nos Estados Unidos foi de 310 millóns de $, a meirande parte deste beneficio foi obtido polas empresas que venden as sementes (40%), a seguir das firmas de biotecnoloxía (28%) e finalmente os granxeiros (20%).
En 2010, un grupo de científicos estadounidenses anunciou que decodificaran o xenoma da soia, o primeiro legume en ser secuenciado.
Usos
miniatura|Tofu e mollo de soia miniatura|Carne de soia xaponesa miniatura|Crema a base de soia con ceboliño, alternativa ao queixo de untar
Entre os legumes, a soia, tamén clasificada como oleaxinosa, é a máis salientábel polo seu alto (38-45%) contido proteico así como polo seu alto (20%) contido en aceite. É a soia o segundo cultivo máis valioso en termos de exportación dos Estados Unidos despois do millo. A meirande parte da soia cultivada é para a produción de aceites e máis para carnes desengraxadas e torradas de alto valor proteico para alimentación animal. Só unha pequena cantidade da soia vai para consumo humano.
A soia verde pode ser cocida nas súas mesmas vaíñas ou feixóns e servidas con sal, é o que se coñece como Edamame| (枝豆) edamame]] nos restaurantes xaponeses.
Na China, no Xapón, e en Corea, a soia forma parte da dieta tradicional. Os chineses inventaron o tofu (豆腐 dòufu), e tamén usaron diferentes tipos de pastas de soia como adobos. Os aliementos xaponeses a base de soia inclúen o miso (味噌), o nattō (納豆), o kinako (黄粉) e mailo edamame (枝豆). Tamén moita comida faise a partir do tofu, coma o atsuage, o aburaage etc. Na cociña coreana, os gromos de soia, chamados kongnamul (콩나물), tamén se usan en variedade de pratos, e son un ingrediente indispensábel do doenjang, do cheonggukjang e doganjang. No Vietnam, coa soia faise unha pasta, como o tương.
Os feixóns poden ser procesados de formas moi diferentes. Formas comúns de soia son a comida de soia (soy meal), a fariña de soia, o leite ou bebida de soia, o tofu, a proteína vexetal texturizada (TVP nas súas siglas inglesas, especialmente alimentos substitutivos da carnes en dietas vexetarianas, tempeh, lecitina de soia e aceite de soia. A soia é tamén o primeiro ingrediente que forma parte do mollo de soia (shoyu).
Aceite
A soia contén un 19% de aceite. Para extraer o aceite da semente, esmáganse os feixóns, Segundo o contido en humidade, e son transformados en flocos e son extraídos cun disolvente comercial, como o hexano. O aceite e, logo, refinado e mesturado para diferentes aplicacións e, ás veces, hidroxenado. O aceite de soia, tanto sexa líquido como parcialmente hidroxenado, expórtase moito e véndese como 'aceite vexetal' ou remata como compoñente dun grande abano de alimentos procesados. O bagazo que fica, emprégase principalmente como alimentación animal.
Fariña de aceite de soia
En inglés coñecida como 'soybean meal' ou 'soybean oil cake' é o que queda despois da extracción do aceite a partir dos flocos de soia, ten cun 50% de proteína. É un ingrediente esencial na cría de gando nos Estados Unidos, especialmente de polos e porcos, a escala industrial dende 1930; e máis recentemente tamén empregada na acuicultura do peixe gato. Tamén se emprega en alimentación de cans.
Fariña
A fariña de soia non é máis que o gran de soia desgraxado e moído de xeito que a fariña poida atravesar unha peneira de 100. Cómpre ter especial coidado na desolventación (non torrada) para minimizar a desnaturalización das proteínas e así reter un alto índice de dispersibilidade proteica (IDP), para usos como alimentos por extrusión o proteínas vexetais texturizadas. É o ingrediente de partida para a produción de concentrado de soia. Referencia: 'Soybeans: Chemistry and Technology'. páxina 442. A.K. Smith and S.J. Circle. The AVI Publishing Company, 1972.
Leite de fórmula
A fórmula infantil, tamén coñecida como leite de fórmula ou leite maternizado, dáselle aos meniños que son alérxicos ás proteínas do leite de vaca pasteurizado. Véndese en po, listo para tomar ou en concentrado líquido.
Algunhas revistas opinan que é necesario investigar máis sobre os efectos dos fitoestróxenos de soia nos nenos. Diversos estudos concluíron que non hai efectos adversos no crecemento, desenvolvemento ou reprodución humana por mo rdo consumo de leite de fórmula infantil. Un destes estudos, publicado no xornal: Journal of Nutrition, concluíu que non existe unha preocupación clínica a respecto da adecuación nutricional, o desenvolvemento sexual, o desenvolvemento neurocomportamental, o desenvolvemento inmune, ou problemas de tiroide. Pola contra si que aporta unha nutrición completa que se axeita ao desenvolvemento e crecemento infantil normal. Finalmente conclúen que este leite de fórmula é totalmente seguro como alimento dos cativos.
Carne e substitutos lácteos
A soia pode ser procesada para producir alimentos semellantes a outros en textura e aparencia. Por exemplo, a soia é o ingrediente principal e moitos substitutos lácteos ( leite de soia, margarina, xeado de soia, iogur de soia, queixo de soia) e substitutos de carne (hamburguesas vexetais ou vexetarianas). Estes substitutivos poden atoparse xa en moitos supermercados. O leite ou bebida de soia non contén de xeito natural unha cantidade significativa de calcio dixeríbel, por iso moitos fabricantes venden produtos enriquecidos con calcio. Tamén se emprega a soia para fabricar tempeh: fermentación da soia (ás veces mesturada con cereais) formando un pastel.
Os produtos de soia úsanse tamén como un substituto barato de produtos de carne e polo. Os cáterings de comidas, privados e públicos, como as escolas, institutos, correccionais, adoitan emprega reste tipo de alimentos substitutivos, xa que, malia teren menos gusto, conteñen menos colesterol. Para equivaler ao valor nutricional da carne, acostúmase engadir vitaminas se minerais. O valos proteico, porén, é moi semellante.
A proteína vexetal texturizada na que se basea a carne de soia vense usando dende hai máis de 50 anos, a xeito de carne picada barata, sen reducir o valor nutricional.
Outros produtos
A soia tamén seu sa en produtos industrias, incluíndo óleos ou aceites, xabróns, cosméticoss, resinas, plásticos, tintes, lapis de cores, disolventes e roupa. O aceite de soia é a primeira fonte de biodiésel nos Estados Unidos, supondo o 80% da produción biodiésel doméstico.. Úsase tamén a soia dende o 2001 como ingrediente fermentado na fabricación dunha marca de vodka. En 1936, a compañía de motores Ford desenvolveu un método onde se mesuraba a soia coa fibra producindo unha sopa, que logo era presionada en diferentes partes dos coches, dende a tapa do distribuidor até o panel decontrol. A Ford tamén informou nun comunicado público que no 1935 over 5 e6acres was dedicated to growing soybeans in the United States.
Alimentación do gado
O gado adóitase alimentar con soia. A herba de primavera é rica en ácidos graxos omega-3, mentres que na soia o que predomina é o omega-6.
Cancro
Varios estudos a grande escala amosaron, que o consumo de alimentos a base de soia asociábase cunha redución do risco de cancro de próstata nos homes,, e especialmente amosaba unha diminución do risco de morte e recorrencia do cancro de mama nas mulleres e pode reducir o risco de cancro colorrectal en mulleres posmenopáusicas.
Cerebro
Estudos recentes amosaron unha mellora na función cognitiva, particularmente na memoria verbal, e nas funcións do lóbulo frontal function co uso de suplementos a base de soia.
Omega-3 e ácidos graxos
miniatura|250px|right|Soia torrada Os ácidos graxos Omega-3, por exemplo, o ácido alfa-linolénico C18-3, o ácido 9,12,15 octadecatrienoico, son compoñentes graxos especiais que benefician moitas funcións do corpo. Moitos efectos beneficiosos asócianse principalmente cos ácidos graxos de cadea longa, coma o ácido eicosapentaenoico (20:5n-3, EPA) e o ácido docosahexaenoico (22:6n-3, DHA) que se atopan algunhas algas e no peixe azul ou graxo. Por exemplo, o EPA e mailo DHA inhibe que o sangue calle, pola contra non se achou que o ácido alfa-linolenico (18:3n−3, aLNA) producise a mesma función. Porén, o aceite de soia é un dos poucos aceites vexetais que conetén unha cantidade axeitada de aLNA (outros que tamén inclúen serían a canela, as noces, o cánabo, e o liño). O aceite de soia ten un bo balance comparativo omega-3:omega6 dun 1:7, moito maior que outros aceites vexetais comestíbeis. Na semente de liño o balance é aínda maior:3:1, mais non se emprega para cociñar.
Isoflavonas
Os feixóns de soia tamén conteñen isoflavonas coma a xenisteína e mais a daidzeína, que son unha clase de fitoestróxenos considerados por algúns dietistas e especialistas, compostos útiles na prevención do cancro e por outros compostos canceríxenos e endócrina disruptiva. O contido de isoflavonas na soia é duns 3 mg/g de peso seco As isoflavonas son compostos polifenólicos, que se atopan principalmente nos feixóns e outros legumes, como no cacahuete ou no garavanzo. As isoflavonas están estreitamente relacionadas cos flavonoides antioxidants que se atopan noutros vexetais e flores. Mais algunhas isoflavonas coma a xenisteína e maila daidzeína só se atopan nalgunhas familias vexetais, xa que moitas plantas non teñen un enzima, a chalcone isomerase, que é o que converte un precursor flavonoide nas isoflavonas.
En contradición cos ben coñecidos beneficios das isoflavonas, a xenisteína actúa coma un oxidante (estimulando a síntese de nitrato), e bloqueando a formación de novos vasos sanguíneos (efecto antianxioxénico). Algúns estudos amosan que xenisteína actúa como inhibidora de substancias que regulan a división e a supervivencia celular (factores de crecemento).
Revisando os estudos elaborados polos servizos de saúde estadounidenses, o Health and Human Services e mais a Agency for Healthcare Research and Quality (AHRQ) áchase unha pequena evidencia dunha mellora substancial na saúde e ningún efecto adverso, mais tamén cómpre te ren conta que non se conta con datos seguro sa longo prazo dos efectos estroxénicos derivados do consumo de soia.
Alerxia
A alerxia á soia é frecuente, e a comida a base de soia adoita conter outros ingredientes que tamén provocan comunmente alerxias, como leite, ovos, cacahuetes, froitos secos ou mariscos. O problema vese en nenos pequenos e a diagnose de alerxia baséase nos síntomas que os pais perciben e/ou resultados de tests de alerxia na pel ou análises de sangue. Só algúns estudos amosaron alerxia á soia directamente ao inserir alimentos de soia. A soia tamén pode ser un alimento intolerante.
A soia e a muller
Estudos do 2001 suxestionaban que as mulleres que teñen ou tiveron cancro de mama deberían ter en conta o risco do potencial crecemento do tumor cando inserían produtos a base de soia., baseándose no efecto que os fitoestróxenos teñen en aumentar o desenvolvemento das células daniñas do cancro de mama en animais. No 2006 revisouse a relación de soia e cancro de mama. Informouse que a soia diminuía o risco de cancro de mama, mais tamén alertou do impacto das isoflavonas nas necesidades do tecido mamario para ser avaliado a nivel celular en mulleres con alto risco de padecer cancro. Un alto consumo de omega-6 ácidos graxos poli insaturados, que se atopan en moitos tipos de aceite vexetal incluíndo o da soia, podería influír no desenvolvemento deste cancro. Outras análises advertiron dunha relación inversa entre o total de ácidos graxos poliinsaturados e o risco de cancro de mama. Unha análise á literatura de 2011 conclúe que:-O nosso estudo suxestiona que o consome de isoflavonas de soia podería diminuír de xeito significante o risco de incidencia de cancro de mama en poboacións asiática, mais non nas occidentais."
Nun ensaio recente (agosto 2011) demostrouse que a administración diaria de pastillas cun contido de 200 mg de isoflavonas de soia durante 2 anos non diminuía a perda de masa ósea ou ou síntomas menopáusicos.
A soia e os homes
Por mor do contido en fitoestróxenos, algúns estudos suxestionaran que a inxesta de soia podía influír nos niveis de testosterona en varóns. Porén, un estudo de 2010 desbotou estas teorías, nin os alimentos de soia nin os suplementos de isoflavonas alteraban as concentracións biodispoñíbeis de testosterona ou estróxenos nos homes. . Tamén se tiña a hipótese de que os alimentos a base de soia poderían incrementar ou desenvolver o cancro de próstata, malia que non se atoparon asociacións significantes entre este desenvolvemento e o consumo de isoflavonas. Ademais, amosaron que o consumo de soia non tiña influencia na calidade do esperma, como se supuxera. Unha meta-análise de 2009 sobre a relación do consumo de soia co risco de cancro de próstata concluíu que: O consumo de comidas a base de soia está asociado cunha redución do risco de padecer cancro de próstata en varóns.
Carballeira
miniatura|300px|Carballeira de [[Barcia, Lalín.]] Unha carballeira ou carballal é un lugar poboado de carballos (especies do xénero ‘’Quercus sp.’’).
Características
Unha carballeira pode ser un bosque natural onde o carballo é a árbore dominante (en Galicia a especie principal sería o carballo común); ou un arboredo de carballos de orixe antrópica para favorecer o crecemento desta especie en detrimento doutras especies que son reducidas a anecdóticas, ben co obxectivo de produción madeireira, ou simplemente para actividades comerciais ou de lecer: dar sombra no verán (típico nos campos da feira de Galicia), fins ornamentais e paisaxísticos. Moitos destes arboredos adoitan estar plantados en marcos de plantación e carecen de matogueira, estando o chan só cuberto por unha tona de follas secas e algunha herba. A madeira de carballo é moi apreciada; foi o principal combustíbel de Galicia, e segue a ser importante no rural polo que as árbores adoitaban derramarse no outono. Outro exemplo de arboredo artificial para aproveitamento de madeira e froito sería o souto de castiñeiros.
A diferenza cunha fraga é que a carballeira é monoespecífica ou o carballo predomina claramente sobre outras especies arbóreas. Ademais a fraga ten un grao de naturalidade maior, é dicir, achégase máis a un bosque virxe, bosque clímax ou primario. Moitas fragas rematan sendo carballeiras cando perden biodiversidade, con todo, é unha formación de alto valor ecolóxico.
Constitúe o principal representante da vexetación autóctona de Galicia. Ocupaba na antigüidade, xunta as fragas e soutos, unha grande extensión, especialmente as chairas e partes baixas, xa que as matogueiras e uceiras ocupaban montes e outeiros. A acción do home para ampliar zonas agrícolas e pastos, e posteriormente os cortes masivos principalmente para a construción naval na idade moderna cando o Reino de Galicia entra a formar parte da Coroa de Castela, déixaos case relegados ás zonas pouco aptas para o cultivo agrícola e máis inaccesíbeis.
No século XIX comezan as reforestacións con especies foráneas, principalmente piñeiros, que se intensifican ao longo do século XX, especialmente durante o franquismo cos programas de repoboación. As carballeiras vanse substituíndo, especialmente na faixa costeira, por piñeirais e eucaliptais, ficando hoxe en pequenas manchas, sebes ou nas ribeiras. A mala ordenación do territorio, o aumento de poboación na costa, os incendios forestais, a actual Lei de Montes e a falta de concienciación social non favorecen a recuperación deste ecosistema.
Nas zonas rurais do interior (Lugo e Ourense) atopamos aínda boas carballeiras. Os lumes e especies alóctonas como a mimosa son os principais inimigos, con todo a superficie de carballeira aumentou nos últimos anos, en parte polo abandono de terreo agrícola causado polo despoboamento.
Atopamos carballeiras semellantes ás galegas en toda a Europa atlántica, dende o sur de Escandinavia até Portugal. Tamén atopamos carballeiras na Europa continental, Alemaña, Polonia até Rusia. Noutras zonas do mundo (Norteamérica, Nova Zelandia etc.) as carballeiras están formadas por outras especies de carballos.
Especies
No caso das carballeiras bravas, aínda que na maioría das veces estean bastante afastadas da complexidade dun bosque primario, evolucionado ou fraga, adoitan distinguirse por comportar un ecosistema de considerábel biodiversidade. A árbore dominante é un Quercus (carballo), na meirande parte dos casos o carballo común. Outra árbore dominante é o castiñeiro, moi ben adaptada, crese que foi introducida polos romanos. Adoita roubarlle terreo ao carballo grazas a medrar máis rapidamente e prover froitos de consumo humano. O bidueiro é outra especie maioritaria nas carballeiras, especialmente no norte de Galicia, e ocupa dous tipos de espazos: áreas tradicionais de bosque de ribeira, e zonas marxinais onde os carballos foron perdendo distribución, e onde medran rapidamente. Nun estrato arbustivo atopamos moitas veces o acivro, o estripeiro, a pereira brava, a cerdeira brava e o abruñeiro. Árbores menos comúns son o teixo, especie que, pola acción do home, é xa moi rara Galicia, agás nas montañas orientais; e a maceira brava, xa moi pouco común.
Nas carballeiras altas do interior, de máis de 700 m. coma no Courel ou nos Ancares, atopamos o capudre, o carballo albar e a faia, no estrato arbustivo tamén atopamos arandeiras, ademais de silvas, fentos etc.
Nas zonas termófilas (sur e sueste de Galicia), onde acostuma dominar a sobreira, atopamos carballo cerquiño, érbedo, incluso aciñeiras nas zonas de maior influencia mediterránea.
Nas ribeiras a árbore dominante é o amieiro (tamén chamado ameneiro), que soporta ben as situacións de asolagamento, xa que suxeitan as marxes das canles impedindo o seu arrastre polas cheas. Tamén son comúns os salgueiros, o freixo, o freixo de folla estreita e o pradairo. Nalgúns casos atopamos umeiros ou lamigueiros, como nas Fragas do Eume. Formando un segundo estrato atopamos a abeleira, principalmente nas proximidades dos cursos de auga; o loureiro (especie mediterránea que adoita abundar nos ríos galegos), e o sabugueiro.
As especies foráneas ou alóctonas tamén forman hoxe parte das carballeiras. A robinia (Robinia pseudoacacia L.), caducifolia e invasora de orixe norteamericana, convive ben coas outras especies de folla ancha. O eucalipto (Eucalyptus globulus); tamén adoita aparecer nas carballeiras, igualmente a acacia negra (Acacia melanoxylon) e o piñeiro bravo (Pinus pinaster). Máis recentemente é acomún a árbore do ceo (Ailanthus altissima), de orixe chinesa, invasiva e moi resistente. Ademais danse gran cantidade de herbas, liques, fungos, musgos e fentos,
Etnoloxía
Para máis información ver artigo carballo común.
As carballeiras, ao igual que as fragas son o escenario de milleiros de contos, e lendas galegos. Carballos sagrados, mouros, lobishomes, trasnos, fadas, espíritos e a Santa Compaña aparecen e moran nestes bosques.
A novela El Bosque Animado de Wenceslao Fernández Flórez, transcorre na carballeira de Cecebre. Ten unha adaptación ao cinema dirixida por José Luis Cuerda nos anos 80 (El bosque animado) e unha de animación no ano 2001 (O bosque animado).
O termo Carballeira é un topónimo moi común na xeografía galega, e é ademais un apelido.
Carballeiras senlleiras de Galiza
As seguintes formacións de carballos figuran no Catálogo de Árbores Senlleiras de Galicia, na categoría de Formacións senlleiras:
Bagnères-de-Bigorre
miniatura|dereita|Torre dos Xacobinos Bagnères-de-Bigorre (Banhèras en occitano) é unha comuna do departamento dos Altos Pireneos, Francia, localizada nas beiras do río Adour. É coñecida polas súas augas termais e pola súa proximidade á estación de deportes de inverno de La Mongie.
Nos seus 125,86 km² viven 8 016 habitantes. A altitude media do concello é de 500 m e a máxima chega a 2 872 m.
James Dean Bradfield
James Dean Bradfield, nado o 21 de febreiro de 1969 en Pontypool, País de Gales, é o guitarrista e vocalista da banda de rock alternativo galesa Manic Street Preachers.
Lev Semiónovich Berg
Lev Semiónovich Berg (en ruso Лев Семёнович Берг), nado o 14 de marzo de 1876 en Bender, Moldavia e finado o 24 de decembro de 1950 en Leningrado (actualmente San Petersburgo), coñecido na bibliografía científica como Leo S. Berg, foi un xeógrafo e biólogo soviético.
Traxectoria
Lev Berg graduouse na Universidade Estatal de Moscova en 1898. Entre 1903 e 1914 traballou no Museo de Zooloxía de San Petersburgo. Foi un dos fundadores do Instituto Xeográfico, que se converteu no que na actualidade é a Facultade de Xeografía da Universidade de San Petersburgo.
Berg estudou e determinou a profundidade dos lagos de Asia Central, incluíndo o Baikal e o Issyk Kul. Sentou as bases da limnoloxía en Rusia cos seus estudos sobre as condicións ambientais da auga doce (sobre todo en lagos).
Foi considerado unha eminencia en ictioloxía. En 1916 publicou catro volumes de "Peixes de Rusia". A décimo cuarta edición foi publicada baixo o nome de "Peixes de auga doce da Unión Soviética e países adxacentes"; con este libro gañou o Premio Stalin, de maneira póstuma, en 1951.
Desenvolveu a teoría de Vasili Dokucháyev das zonas naturais, teoría que se converteu nun dos piares da bioloxía soviética. Realizou estudos pioneiros sobre climatoloxía entre os que se encontran monografías como "O clima e a vida" (1922) ou "Fundamentos de climatoloxía" (1928). Investigou sobre a cronoloxía das principais glaciacións.
Desempeñou o cargo de presidente da Sociedade Xeográfica Soviética entre 1940 e 1950. Foi un dos pais da xeografía rusa. Foi o primeiro en Rusia en dar unha definición con vocación holística da paisaxe, como un todo que engloba relevo, clima, vexetación, tipo de solo etc. Enclavouse dentro da corrente do determinismo ambiental.
En Occidente, Berg é máis coñecido por ser o autor da controvertida teoría sobre a macroevolución da Nomocénese.
Abreviatura
A abreviatura L. S. Berg emprégase para indicar a Lev Semiónovich Berg como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Levan o seu nome
Ademais, outras especies foron denominadas en su honor, como:
Sterling Beaumon
Sterling Martin Beaumon, nado o 2 de xuño de 1995 en San Diego, é un actor e cantante estadounidense. A nivel internacional, é coñecido por interpretar a Benjamin Linus (neno) na serie de televisión da ABC Lost.
Anna Thynne
Anna Thynne, nada en Waterford, Irlanda en 1806 e finada o 22 de abril de 1866, foi unha zoóloga mariña británica, que destacou no estudo de corais e esponxas. Construíu o primeiro acuario de auga salgada estable en 1846 e mantivo corais e esponxas durante máis de tres anos.
Atol Tuanake
Tuanake é un dos tres atois das illas Raevski, no arquipélago das Tuamotu na Polinesia francesa. Administrativamente depende de Katiu, comuna asociada á comuna de Makemo.
Xeografía
Está situado a 20 km ao suroeste de Makemo e a 20 km ao norte de Tepoto. É un atol circular de 7 km de diámetro, cunha superficie emerxida de 3,5 km² máis 12,4 km² de arrecifes. A lagoa interior, de 25,7 km², dispón dun paso navegable.
Esta deshabitado e é visitado ocasionalmente para colleitar copra. O atol é sorprendentemente moi boscoso.
Bagnères-de-Luchon
Bagnères-de-Luchon (Banhèras de Luishon en occitano) é unha comuna do departamento da Alta Garona, Francia. Nos seus 52'8 km² viven 2 900 habitantes. Localízase nos Pireneos, polo leste limita co Val de Arán (España) polo porto do Pontillón. Coñecida pola súa estación de esquí e as súas augas termais.
Bóveda (arquitectura)
miniatura|250px|Antiga [[bóveda de crucería, construída con lousas de pedra en seco (ruínas de San Nicolao, Visby)]] miniatura|250px|Bóveda gótica, de crucería (Lienzingen, Alemaña) Unha bóveda é unha obra de cachotaría ou fábrica de forma curva, que serve para cubrir o espazo comprendido entre dous muros ou unha serie de piares enliñados.
É unha estrutura moi apropiada para cubrir espazos arquitectónicos amplos con pezas pequenas. A súa xeometría pode ser de simple ou dobre curvatura. Nas edificacións modernas, tamén se aplica o termo a estruturas de cubertas curvadas nas que o espesura é mínima, chamadas tamén cascas.
Tanto nas antigas bóvedas como nas modernas a solicitación predominante nos seus elementos é a de compresión, asemellándose a un arco, ou, mellor dito, a un conxunto de arcos, que conforman unha superficie.
O material empregado na construción pode ser a pedra, para formar doelas; o ladrillo, para a bóveda á catalá; aceiro, formigón armado etc. As doelas poden ir aparelladas en seco, isto é, sen trabazón, aínda que o habitual é que se unan cun material aglomerante.
Na Historia da Arquitectura as bóvedas, de ladrillo ou pedra, tiveron un papel importante na edificación que perdeu coa xeneralización das técnicas e materiais de construción modernos. Primeiro o aceiro e logo o formigón armado posibilitaron edificacións alinteladas de grandes luces, antes só posibles con bóvedas.
Non obstante, as bóvedas de formigón armado son utilizadas profusamente na enxeñaría civil para construír galerías, túneles, cubertas de grandes luces e, en xeral, todas aquelas obras onde os elementos traballando a flexión resulten desvantaxosos desde un punto de vista técnico e económico.
Elementos da bóveda
300px|miniatura|Clave de bóveda procedente do claustro da Catedral de Santiago de Compostela (s. XIII), no [[Museo das Peregrinacións e de Santiago.]]
Tipos de bóvedas
miniatura|Esquema dunha falsa bóveda.
Falsa bóveda
Un falso arco, proxectado no eixe lonxitudinal, dá unha falsa bóveda. Como este, estará construída por aproximación de fiadas de perpiaños ou cachotaría, e non polo encaixe de doelas que despracen o compoñente horizontal das forzas cara os muros ou elementos sustentantes. Na falsa bóveda non hai verdadeiramente unha arquitectura abovedada, senón pulos verticais propios das cubertas con lintel (arquitectura alintelada).
A falsa bóveda é a solución para cubrir espazos usada na arquitectura megalítica (dolmen) e nas tumbas micénicas (Tesouro de Atreo).
Bóveda de canón ou de medio punto
miniatura|Bóveda de canón.
Bóveda de superficie semicilíndrica, orixinada xeometricamente por unha xeratriz semicircular e unha directriz recta. Empregouse para cubrir espazos lonxitudinais, como as naves das igrexas ou os seus transeptos. Foi moi utilizada na arquitectura romana e logo na prerrománica e románica.
Cando os arcos de medio punto evolucionaron estilisticamente a arcos apuntados, as bóvedas de canón tamén seguiron a mesma tendencia, por iso apareceron logo as de carácter apuntado.
A bóveda de canón cunha directriz circular (non recta) denomínase bóveda anular. Empregouse para cubrir deambulatorios.
Bóveda de aresta
miniatura|Esquema dunha bóveda de aresta.
É a formada pola intersección de dúas bóvedas de canón iguais que se cruzan perpendicularmente. Fórmase sobre a base de dous arcos de medio punto. As liñas de intersección ou arestas son arcos de elipse que se cruzan no vértice superior.
Se as dúas bóvedas secantes son iguais, o espazo que cobre a bóveda de aresta é un cadrado, sendo unha bóveda de crucería. No caso de que as dúas bóvedas secantes sexan de diferente anchura, o espazo cuberto é rectangular, como poden ser as apuntadas que, posuíndo a mesma altura, poden ter diferente luz (anchura).
Bóveda catalá
Consiste en cubrir o espazo mediante unha bóveda de ladrillos colocados expoñendo as táboas, é dicir, a cara de superficie maior, formada pola soga e o tizón do ladrillo.
Bóveda de lunetos
Intersección de dúas bóvedas de canón de distinta altura.
Bóveda rebaixada
Aquela cunha altura desde a liña de arranque até o punto máis alto inferior que a distancia entre apoios ou estribos.
Bóveda de recanto claustral
miniatura|Bóveda de recanto de claustro. Esta bóveda derívase de xirar en planta 45° de maneira que os eixes coincidan coas diagonais do plano orixinal. Os catro ángulos da planta cadrada córtanse, polo que desaparecen as liñas de arranque, sosténdose a bóveda unicamente sobre catro puntos de apoio. Os arcos que orixinan as súas arestas poden ser rebaixados, de medio punto ou apuntados.
Bóveda de alxibe
É unha derivación da bóveda de recanto claustral onde o vértice de unión das arestas é unha superficie plana ou unha liña. Adóitase utilizar para cubrir espazos rectangulares. Exemplo de uso é o exonártex da Santa Sofía de Constantinopla.
Bóveda de crucería ou nervada
É unha bóveda formada por unha serie de arcos ou nervios con función estrutural. Os espazos que se orixinan entre eles constitúen os plementos ou panos, unha especie de lousas curvas de pedra que teñen unha función secundaria, de recheo.
A forma e disposición dos nervios pode ser moi variada e complexa, chegando no gótico tardío a complexos deseños xeométricos.
Bóveda esférica ou cúpula
miniatura|Esquema dunha cúpula.
Bóveda de forno
É a formada por un cuarto de esfera, é dicir, media cúpula. As súas proxeccións horizontais e verticais son semicirculares, polo que é apropiada para cubrir ábsidas ou espazos similares (exedra). Moi empregada na arquitectura romana e no románico.
Bóveda de media laranxa
É unha cúpula composta por nervaduras, con segmentos cóncavos que semellan os carreiros dunha laranxa. A unión destes elementos dá lugar a arestas entrantes que converxen no centro da bóveda. Substitúe ás bóvedas de forno na cubertura de espazos de planta poligonal.
Bóveda bulbosa
Cúpula con forma de bulbo. Ten un diámetro maior a media altura que na liña de imposta. É propia da arquitectura islámica de Asia Central, Persia e a India, da arquitectura bizantina en Europa Oriental, especialmente en Rusia, e das igrexas do sur de Alemaña e Austria.
Bóveda de vela
miniatura|Esquema tridimensional dunha bóveda de vela.
É a que resulta de seccionar un hemisferio con catro planos verticais cuxas trazas en planta corresponden ao cadrado inscrito na circunferencia base de dito hemisferio. Serve para tapar espazos cadrados. Caracterízase por definir arcos de medio punto na intersección cos planos verticais contedores. Se se seccionase por un plano horizontal tanxente aos arcos laterais, só ficarían catro triángulos esféricos, que son as cunchas que se utilizan para montar cúpulas sobre bases cadradas.
Bóvedas modernas
miniatura|250px|Cúpula moderna en [[Namihaya, Xapón.]] miniatura|250px|Bóvedas modernas: [[Ópera de Sydney (Australia).]]
San Lourenzo de Pentes, A Gudiña
San Lourenzo de Pentes é unha parroquia do concello da Gudiña, situada a uns 11 km ao suroeste da capital do concello. Segundo o IGE tiña 63 habitantes no 2014 (32 homes e 31 mulleres), 19 menos ca en 2011.
Xeografía
Ten paisaxe montañosa con diversos tipos de árbores, como piñeiros, carballos ou castiñeiros. Percorren a parroquia o río Mente e o río Ribeiriña. Hai bastantes camiños e rutas polas cales se pode pasear ou facer sendeirismo.
Pola parroquia pasa a vía da Prata do Camiño de Santiago, amais da estrada N-525 e a autovía A-52.
Antigamente a capital estaba situada no lugar da Xestosa, despoboado na actualidade, pero do cal aínda se poden observar os seus restos.
Economía
A agricultura, malia non estar industrializada, ten certa relevancia: Ademais de froitos como a castaña, mazá, pera, figo, bévera, marmelo, pavía, kiwi, ou cereixa, hai outros produtos como a pataca, o millo, ou o centeo e outros cultivos hortícolas de menor extensión e relevancia.
Na parroquia hai unha canteira da que se obtén a pedra verdidourada, empregada para revestimentos de fachadas, casetas ou muros, e é usada tanto na zona como para a exportación.
Santo Estevo do Castro de Amarante, Antas de Ulla
Santo Estevo do Castro de Amarante é unha parroquia que se localiza no concello luges de Antas de Ulla. Segundo o IGE en 2013 tiña 104 habitantes (53 mulleres e 51 homes), distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 143 habitantes.
Patrimonio
Neste lugar está a Fortaleza de Castro de Amarante.
Festas
Celébranse festividades na honra de San Francisco, San Bartolomeu e Santo Estevo.
Galería de imaxes de Cantharidae de Galicia
Cantharidae
Embarcación (homónimos)
O termo embarcación pode referirse a:
Hanan Pacha
Na mitoloxía inca a Hanan Pacha ou Hanaq Pacha era definida coma o mundo de arriba, onde se atopaban todas as deidades, o mundo celestial onde estaban Viracocha, Inti, Mama Killa, Pachacamac, Mama Cocha e Illapa. O mundo aparecía composto por tres planos, Hanan Pacha (o mundo de arriba), Kay Pacha (o mundo de aquí) e Uku Pacha ou o mundo dos mortos e tamén de aquilo que se atopaba baixo a superficie terrestre.
En lingua quechua, pacha significa á vez tempo e espazo.
A representación animal do Hanan Pacha era un cóndor.
Vía de Wood-Ljungdahl
miniatura|350px|Esquema da vía do acetil-CoA redutiva ou de Wood-Ljungdahl.
A vía de Wood–Ljungdahl ou ruta de Wood-Ljungdahl ou vía do acetil-CoA redutiva é unha vía metabólica utilizada por algunhas bacterias e arqueas. Esta vía permite que certos organismos usen o hidróxeno como un doante de electróns e o dióxido de carbono como un aceptor de electróns e como material para as biosínteses.
Nesta vía o dióxido de carbono é reducido a monóxido de carbono, o cal despois se converte en acetil coencima A. Nestas reaccións participan dous encimas, a monóxido de carbono deshidroxenase e a acetil-CoA sintase. A primeira cataliza a redución do CO2 e a segunda combina o CO resultante cun grupo metilo para dar o acetilo co que se formará acetil-CoA.
A vía é propia de bacterias e arqueas, por exemplo en metanóxenos e en bacterias acetóxenas como Clostridium. A diferenza do ciclo de Krebs inverso e do ciclo de Calvin, este proceso non é cíclico.
Merindad de Río Ubierna
Merindad de Río Ubierna é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 1.411 habitantes (INE 2012).
Friesen-Droapen
miniatura|Grupo participante no Friesen-Droapen de 2007 Friesen-Droapen (encontro frisón) é un festival cultural frisón que se celebra na illa de Helgoland cada tres anos organizado polo Fryske Rie, o concello de Helgoland e o Land de Schleswig-Holstein. Ata 1998 denominouse Sternfahrt der Friesen. O último festival celebrouse o 28, 29 e 30 de maio de 2010.
Desenvolvemento
O festival pretende amosar a cultura frisoa en toda a súa diversidade desde o IJsselmeer ata a fronteira alemá-dinamarquesa. Os participantes proceden de todos os territorios de cultura frisoa nos Países Baixos e Alemaña, a duración do festival é de dous ou tres días e atrae milleiros de visitantes. As actividades fixas son os bailes tradicionais con traxes típicos, as actuacións musicais e un servizo relixioso o último día, e cada vez teñen máis importancia a celebración de xogos tradicionais frisóns.
Baguio
miniatura|200px|Catedral de Baguio Baguio é unha cidade do norte de Luzón, en Filipinas. A cidade fundáronna os estadounidenses en 1909, é a capital de verán de Filipinas, ademais na cidade está o goberno da rexión administrativa da Cordillera, conta con 345 366 habitantes (2015) e ten unha superficie de 49 km², a altitude media é de 1500 m e a temperatura varía entre os 8 e o 26 °C. A cidade está rodeada pola provincia de Benguet, pero Baguio non pertence a ningunha provincia.
Rumble in the Bronx
Rumble in the Bronx (紅番區; Hong faan kui en cantonés) é un filme producido en Hong Kong dirixido por Stanley Tong que foi estreado en 1995.
Sinopse
Un policía de Hong Kong viaxa a Nova York para asistir á voda do seu tío, pero verase envolto nunha loita de bandas criminais.
Ted Leo and the Pharmacists
Ted Leo and the Pharmacists (ás veces escrito Ted Leo/Pharmacists, Ted Leo + Pharmacists ou TL/Rx) é unha banda estadounidense de punk rock formada en 1999 en Washington, D.C. Ata a data levan publicados sete álbums de estudio e xiraron por todo o mundo. Aínda que a formación do grupo cambiou ao longo da súa carreira, o cantante e guitarrista Ted Leo permaneceu como principal compositor e único membro constante. A música da banda combina elementos do punk rock, do indie rock, do art punk,do rock tradicional, e ocasionalmente do folk e do dub reggae. O seu álbum máis recente, The Hanged Man, foi publicado en setembro de 2017.
Pallacanestro Varese
O Pallacanestro Varese, tamén coñecido por motivos de patrocinio como Openjobmetis Varese, é un equipo de baloncesto italiano da localidade de Varese, na Lombardía. Fundado en 1946, é xunto co Olimpia Milano e o Virtus Bologna o equipo italiano con máis títulos. Durante os anos 1960 e 1970 foi considerado o mellor equipo de Europa e un dos mellores do mundo, sendo durante estes anos cando acadou a meirande parte dos seus títulos. Durante aqueles anos, ademais de múltiples e variados títulos, fixo algúns récords aínda non superados: disputou 10 finais consecutivas da Copa de Europa entre 1970 e 1979, e estivo 13 anos imbatido en competicións europeas, colleitando 46 vitorias consecutivas entre o 10 de marzo de 1965 e o 25 de xaneiro de 1978. A pesar de que o seu nome oficial é Pallacanestro Varese, pasou á historia con nomes como Ignis Varese ou o Mobilgirgi Varese, apelativos comerciais que lle deron as empresas que o patrocinaban nas décadas de 1960 e 1970.
Historia
O baloncesto introduciuse na cidade lomabarda de Varese no ano 1945 coa fundación do Pallacanestro Varese. Os primeiros patrocinadores do equipo chegarían en 1954, oito anos máis tarde, incluídos Storm e Ignis, seguidos de Emerson, Turisanda, Cagiva, Star, Ciaocrem, Divarese, Ranger, Metis, Whirlpool, Cimberio e o máis recente, OpenjobMetis. Curiosamente, a mediados dos anos 1990, ante a falta de patrocinador o equipo escolleu o seu propio nome: os Varese Roosters. Desde a súa creación, o Pallancanestro Varese gañou 10 campionatos de Liga: 1961, 1964, 1969, 1970, 1971, 1973, 1974, 1977, 1978 e, o último título gañado 21 anos despois, en 1999. Con 10 scudetti, o Varese é o terceiro equipo con máis trofeos da historia da liga italiana, tan só despois do Olimpia Milano e a Virtus Bologna.
A era dourada do Varese terminou a comezos dos anos noventa cando o equipo descendeu á segunda división. Porén, o club regresaría rapidamente á máxima categoría onde, despois de cinco anos caendo en primeira ou segunda rolda de playoffs, logra gañar o seu histórico décimo título en 1999, o cal dá ao equipo a estrela que porta na súa camisola de xogo. Ese último título de Liga foi conseguido grazas á dirección desde o banco do adestrador da selección italiana Carlo Recalcati. Desde ese ano o Varese non volve a gañar ningún título, aínda que adoita estar sempre entre os equipos punteiros do país.
Alto Paraguai
Alto Paraguai é un municipio brasileiro do estado de Mato Grosso. Localízase a unha latitude 14º30'49" sur e a unha lonxitude 56º28'57" oeste, estando a unha altitude de 238 metros. A súa poboación estimada en 2004 era de 6 590 habitantes.
Posúe unha área de 2.052,519 km².
Hamburg-Nord
Hamburg-Nord, traducido ao galego literalmente como Hamburgo Norte, é un distrito situado no norte da cidade Hanseática de Hamburgo con 280.229 habitantes (2008).
Barrios
Os barrios de Hamburg-Nord son: miniatura|centro|400px|Estación de tren soterrada en Hamburg-Nord
Ligazóns externas
Sitio web de Hamburg-Nord na páxina oficial de Hamburgo
Salgueiro Maia
Fernando José Salgueiro Maia "O Pichita", nado en Castelo de Vide o 1 de xullo de 1944 e finado en Santarém o 4 de abril de 1992 foi un militar portugués, un dos capitáns que lideraron as forzas militares durante a Revolución dos caraveis, a cal determinou o final da ditadura salazarista.
Traxectoria
Foi fillo do ferroviario Francisco da Luz Maia e de Francisca Silvéria Salgueiro. Foi á escola primaria de São Torcato, Coruche, para máis tarde trasladarse a Tomar e Leiria para rematar os seus estudos secundarios.
En 1964 ingresa na academia militar de Lisboa, e dous anos despois preséntase na Escola Pratica de Cavalaria (EPC). En 1968 estaba integrado na 9ª compañía de Comandos, na parte norte de Mozambique, loitando en plena Guerra colonial portuguesa. A súa participación valeulle o ascenso a capitán en 1970.
O mes de xullo seguinte embarca rumbo a Guinea, regresando a Portugal en 1973. A estas alturas inícianse as reunións clandestinas do Movimento das Forças Armadas, e Salgueiro Maia, como Delegado de Cavalaria, integra a Comissão Coordenadora do Movimento. O 16 de marzo de 1974 prodúcese o Levantamento das Caldas, que antece ao mítico 25 de abril no que se forzou a rendición de Marcelo Caetano. Así se reflicte na historia da EPC :
Despois do triunfo da revolución, non aceptou posto político ningún e continuou a súa carreira militar. O 25 de novembro de 1975 é transferido ás Azores, para volver a Santarém en 1979, onde comandou o Presídio Militar de Santa Margarida. En 1984 regresa ao EPC. En 1989 foille diagnosticada unha doenza que pronto se traduciu en cancro. Foi intervido cirurxicamente en 1991, pero irremediabelmente morre o 4 de abril de 1992 vítima da enfermidade.
A Avieira, A Silvarredonda, Cabana de Bergantiños
A Avieira é un lugar da parroquia da Silvarredonda no concello coruñés de Cabana de Bergantiños na comarca de Bergantiños. Tiña 6 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 2 hones e 4 mulleres.
Jesé Rodríguez
Jesé Rodríguez Ruiz nado nas Palmas de Gran Canaria (España), o 26 de febreiro de 1993. É un xogador profesional de fútbol que xoga cedido no Real Betis Balompié da Liga Santander de España.