cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lates calcarifer
Nome
miniatura|250px|Arte rupestre indíxena australiana representando un "barramundi". Na literatura internacional chámaselle co equivalente a perca xigante, perca mariña asiática ou, en Australia, barramundi. Barramundi é unha palabra aborixe australiana das linguas da área de Rockhampton en Queensland que significa "peixe de río de escamas grandes". En realidade, orixinalmente, o nome referíase aos peixes Scleropages leichardti e Scleropages jardinii cos que non se debe confundir. O nome barramundi foi utilizado para este peixe por razóns de mercado durante a década de 1980, para comercializar a súa carne.
Non se debe confundir tampouco coa barramunda, un peixe australiano pulmonado completamente distinto, considerado fósil vivente.
Nico Alvarado
Dende 2017 adestra a selección de Belarús.
Lates calcarifer
Descrición
Esta especie ten un corpo alongado cunha boca longa e algo oblicua e unha mandíbula superior estendida ata detrás do ollo. A beira inferior do preopérculo está serrada e ten unha forte espiña no ángulo; o opérculo ten unha pequena espiña e unha solapa serrada sobre o punto de orixe da liña lateral. As súas escamas son ctenoides. En sección transversal, o peixe está comprimido e o perfil da cabeza dorsal é claramente cóncavo. As aletas dorsal e ventral teñen espiñas e raios brandos; as aletas pares pectorais e pélvicas teñen só raios brandos; e a aleta caudal ten raios brandos e é truncada e redondeada. Os barramundis son peixes de pesca deportiva de auga salgada e doce moi aprezados. Teñen escamas grandes prateadas, que poden volverse escuras ou máis claras dependendo do seu ambiente. Os seus corpos poden chegar ata os 1,8 m de longo, aínda que as probas de exemplares capturados con este tamaño son escasas. O peso máximo é duns 60 kg. A lonxitude media é duns 0,6-1,2 m. Teñen un xenoma duns 700 Mb, que foi secuenciado e publicado en Animal Genetics (2015) pola Universidade James Cook.
É un peixe demersal que habita en augas costeiras, estuarios, albufeiras e ríos; poden atoparse en augas claras e avoltas, xeralmente nun intervalo de temperaturas entre 26 e 30 °C. Esta especie non emprende grandes migracións en ríos ou entre sistemas de ríos, o que probablemente influíu no establecemento de pobaocións xeneticamente distintas no norte de Australia.
Nico Alvarado
Orixes
Aínda que naceu en Buenos Aires viviu na Coruña dende que tiña un ano e medio, pois seu pai, un músico da canción protesta, tivo que exiliarse durante a ditadura militar.
Lates calcarifer
Ciclo vital
Aliméntase de crustáceos, moluscos e peixes máis pequenos (incluíndo a súa propia especie); os peixes novos aliméntanse de zooplancto. É un peixe eurihalino, pero estenotermo. Habita nos ríos e descende aos estuarios e chairas de marea para desovar. En áreas lonxe doas augas doces, poden establecerse poboacións puramente mariñas.
Nico Alvarado
No fútbol
Dende 2006 a 2009 xogou co Sporting Universidade, co que ascendeu á Segunda Rexional. No verán de 2009 fichou pola UD Carnota, da Liga da Costa, na que militou ata 2011.
Lates calcarifer
Ciclo vital
Ao comezo do monzón os machos migran río abaixo para encontrarse con femias, as cales poñen grandes cantidades de ovos (varios millóns cada unha). Os adultos non gardan os ovos nin as crías, que necesitan augas salobres para desenvolverse. A especie é secuencialmente hermafrodita, e a maioría dos individuos maduran como machos e convértense en femias despois da primeira estación de desove; a maioría dos espécimes máis grandes son, por tanto, femias. Os peixes mantidos en catividade ás veces mostran características atípicas para o peixe na natureza; cambian de sexo cun tamaño menor, mostran unha maior proporción de protoxinia e algúns machos non experimentan inversión sexual.
Pesca deportiva
É aprezado polos pescadores con cana e os entusiastas da pesca deportiva pola súa gran capacidade de loitar durante a pesca; teñen sona de ser habilidosos para evitar as redes fixadas e é máis fácil capturalos con liñas e isco artificial.
Nico Alvarado
Milano
Comezou a xogar ao fútbol praia na praia de Riazor e gañou o torneo que se disputaba no areal coruñés a finais dos anos 90. As súas boas actuacións alí fixeron que fora convocado para a selección española, coa que debutou nun torneo en Iugoslavia en 1998. Con todo, a falta de equipos e competicións deste deporte fixo que non entrase nun club de fútbol praia ata 2006, cando fichou xunto a Amarelle polo Milano Beach Soccer, de Milán.
Lates calcarifer
Pesca deportiva
Crece a súa popularidade entre os pescadores de cana como peixe para "capturar e soltar". Encoros e lagos con abundancia desta especie en Australia son o lago Tinaroo preto de Cairns, o lago Proserpine ao oeste de Proserpine, Queensland, o encoro de Teemburra preto de Mackay, o lago Moondarra preto de Mount Isa, o lago Awoonga preto de Gladstone e o lago Monduran ao sur do lago Awoonga.
Nico Alvarado
Milano
En xullo conquistou na localidade de Vasto, á beira do Adriático, a Copa Italia, o primeiro título na historia do club lombardo. O título chegou despois de derrotar na final ao Catania por 7-6, anotando un dos goles da final, e sendo elixido mellor xogador da competición. Un mes despois en Catanzaro, gañou tamén a Serie A, vencendo na final ao Friulpesca Udine por 7-2, anotando de novo un dos sete goles. Revalidou ambos títulos en 2007, despois de gañar na final da Copa ao Cavalieri del Mare Viareggio (5-2) e na da Serie A ao Coil Lignano Sabbiadoro (3-3 e 6-5 na quenda de penaltis).
Lates calcarifer
Peixe comercializado e acuicultura
Este peixe ten importancia comercial; péscase internacionalmente e críase en acuicultura en Australia, Singapur, Arabia Saudita, Malaisia, India, Indonesia, Vietnam, Israel, Tailandia, Estados Unidos, Polonia e Reino Unido. A industria do barramundi en Australia está relativamente establecida cunha produción anual de máis de 4.000 toneladas. Na rexión do sueste asiático a produción estímase que supera as 30.000 toneladas. En contraste, a industria estadounidense produce unhas 800 toneladas ao ano nunha soa instalación, a da Australis Aquaculture, LLC. En 2011, VeroBlue Farms en Iowa empezou a produción e pretende producir 500 toneladas anualmente. O barramundi en acuicultura crece normalmente nun viveiro xuvenil, entre 50 e 100 mm de lonxitude, ata un tamaño comercializable de 400-600 g en 12 meses e ata os 3,0 kg en 18–24 meses.
Nico Alvarado
Milano
Tras non conseguir ningún título en 2008, ao ano seguinte o equipo volveuse proclamar campión da Copa nunha trepidante final baixo a choiva contra o Viareggio que finalizou con empate a nove goles no tempo regulamentario, o primeiro deles de Nico. Na quenda de penaltis, o portugués Madjer errou o lanzamento do equipo toscano, mentres que Amarelle anotou o seu, dándolle así a terceira Copa ao Milano. Na Serie A o equipo milanés chegou tamén á final, onde se enfrontou ao Napoli, capitaneado por Diego Armando Maradona Junior, gañando finalmente os napolitanos por 6-5. No 2010 sumou tres novos títulos ao seu palmarés, na campaña máis triunfante da historia do Milano, conquistando a Serie A, a Copa e a Supercopa.
Lates calcarifer
Enfermidades
Aínda que son peixes resistentes, son vulnerables a infeccións bacterianas como a fotobacteriose.
Nico Alvarado
FC Barcelona
En marzo de 2011 foi incorporado polo FC Barcelona para a súa nova sección de fútbol praia dirixida por Amarelle. En marzo disputou en São Paulo a primeira Copa Mundial de Clubs. Aínda que pasaron a fase de grupo como primeiros, caeron nos cuartos de final fronte ao Sporting de Lisboa. A historia repetiuse ao ano seguinte, pasando como primeiros de grupo e caendo de novo ante o Sporting, mentres que no 2013 non conseguiron pasar da fase de grupos.
Na edición de 2015, celebrada no Río de Xaneiro, o Barcelona foi primeiro de grupo, nas semifinais eliminou ao Al-Ahli emiratí na quenda de penaltis, e na final proclamouse campión do mundo vencendo tamén nos penaltis ao Vasco da Gama brasileiro.
Lates calcarifer
Como comida
O barramundi ten un sabor suave e unha crne branca que esconcha, con variada cantidade de graxa.
Nico Alvarado
Selección española
No momento da súa chegada á selección española, en 1998, esta estaba formada case totalmente por ex futbolistas retirados como Quique Setién, Abel Resino ou Emilio Butragueño, pero foise especializando co paso dos anos. miniatura|Nico xunto aos seus compañeiros da [[Selección de fútbol praia de Galicia|selección galega en 2008.]] Coa selección liderada por Amarelle, e con numerosos galegos como Roberto Valeiro, gañou durante a seguinte década e media tres Eurocopas e cinco Ligas Europeas, así como o Mundialito de 2013. Ademais foi elixido mellor xogador nas Eurocopas de 2008 e 2009, en Bakú e Roma respectivamente. Disputou sete Mundiais, sendo o xogador da selección española con máis participacións, e chegou a tres finais (2003, 2004 e 2013), perdendo as dúas primeiras contra o Brasil e a terceira contra Rusia.
Lates calcarifer
Como comida
Os barramundis son unha das comidas favoritas do crocodilo superdepredador Crocodylus porosus, que ás veces llos collen a pescadores desprevidos. Pratos deste peixe son utilizados na cociña ou restaurantes australianos, tailandeses, indios e estadounidenses.
Nico Alvarado
Selección española
En 2015 participou coa selección nos Xogos Europeos de Bakú, onde España quedou eliminada na primeira fase. Foi o capitán da selección española dende a marcha de Amarelle en 2013 e deixouna en 2015 despois do seu sétimo Mundial, en Espinho.
Como adestrador
En 2017 converteuse no adestrador da selección de Belarús, á que dirixiu no Mundial de 2019 no Paraguai. Foi nomeado pola BSWW ao premio ao mellor adestrador do 2019, quedando finalmente segundo nas votacións, por detrás de Gilberto Costa.
Palmarés
Milano Beach Soccer
FC Barcelona
Selección española
Premios individuais
El Cuervo de Sevilla
El Cuervo de Sevilla é un municipio de España na provincia de Sevilla, comunidade autónoma de Andalucía.
Ten unha área duns 30,44 km² e unha poboación de	8.656 habitantes (2020), o que daba unha densidade de poboación de 285,74 hab/km². Encóntrase situada a unha altitude de 63 m e a 72 km da capital provincial, Sevilla.
Tōkyō Goddofāzāzu
Tōkyō Goddofāzāzu (東京ゴッドファーザーズ) é un filme animado xaponés de 2003 escrito e dirixido por Satoshi Kon. É o terceiro filme dirixido por Kon, e o segundo que Kon escribiu e dirixiu. Ao contrario que os outros dous, Tōkyō Goddofāzāzu está protagonizado polas voces de Toru Emori, Yoshiaki Umegaki e Aya Okamoto.
Kon inspirouse no filme estadounidense de 1948 3 Godfathers para facer a súa obra. Ao contrario doutros filmes de Satoshi Kon, Tōkyō Goddofāzāzu non contén elementos de fantasía nin explora temas das liñas entre a ficción e a realidade, senón que se basea máis no realismo. Porén, como é típico do traballo de Kon, o filme inclúe mecanismos que non son sinxelos, e o propio Kon chamouno unha historia sentimental retorcida.
James Irwin
James Benson "Jim" Irwin, nado en Pittsburgh, Pensilvania, o 17 de marzo de 1930 e finado o 8 de agosto de 1991, foi un astronauta estadounidense que formou parte da misión Apollo 15.
Traxectoria
Irwin graduouse en ciencias navais pola Academia Naval dos Estados Unidos en 1951 e foi máster en enxeñería aeronáutica e enxeñería da instrumentación pola Universidade de Míchigan en 1957.
Foi un dos 19 astronautas seleccionados pola NASA en abril de 1966, participando na misión Apollo 15 como piloto do módulo lunar. Faleceu o 8 de agosto de 1991.
Acordos de Abraham
miniatura|Sinatura dos Acordos de Abraham na [[Casa Branca o 15 de setembro de 2020.]] Os Acordos de Abraham son a denominación empregada para referirse ao proceso de normalización diplomática, auspiciado polos Estados Unidos, entre países de maioría islámica e Israel a partir do ano 2020. Orixinalmente, os Acordos de Abraham eran unha declaración conxunta entre o Estado de Israel, os Emiratos Árabes Unidos, e os Estados Unidos, feita o 13 de agosto de 2020. Mais logo tamén se empregou para referirse aos acordos para manter relacións diplomáticas formais entre Israel e Emiratos Árabes Unidos e Bahrain, e por extensión a outros como Marrocos e Sudán.miniatura|Mapa dos países asinantes dos Acordos de Abraham en setembro de 2020: [[Israel (cor azul), Bahrain (cor laranxa) e os Emiratos Árabes Unidos (cor granate).]] Os Acordos de Abraham supuxeron a primeira normalización diplomática entre un país árabe e Israel dende 1994, cando o fixera Xordania. Os tratados orixinais foron asinados o 15 de setembro de 2020 nos xardíns da Casa Branca en Washington, D.C., polo ministro de exteriores emiratí Abdullah bin Zayed bin Sultan Al Nahyan, o seu homólogo de Bahrain Abdullatif bin Rashid Al Zayani, o primeiro ministro de Israel Benjamin Netanyahu, e o presidente dos Estados Unidos, Donald Trump. Os negociadores foron Jared Kushner e Avi Berkowitz, conselleiros do presidente dos Estados Unidos.
A intitulación oficial do acordo entre Emiratos Árabes Unidos e Israel é Acordos de paz de Abraham: tratado de paz, relacións diplomáticas e normalización plena entre os Emiratos Árabes Unidos e o Estado de Israel. Mentres que o pacto entre Bahrain e Israel denomínase Acordos Abraham: Declaración de paz, cooperación e relacións amigables e diplomáticas e foi anunciado polos Estados Unidos o 11 de setembro de 2020.
A referencia a Abraham buscouse para destacar a orixe común das crenzas do xudaísmo e do islam, ambas as dúas relixións, abrahámicas e monoteístas, recoñecen como patriarca a Abraham e baseánse na louvanza ao seu Deus.
Posteriormente, outros países musulmáns sumáronse aos Acordos de Abraham recoñecendo ao Estado de Israel e abrindo relacións diplomáticas con el. Deste xeito, Marrocos normalizou as súas relacións con Israel en decembro de 2020 logo de que os Estados Unidos recoñeceran a súa soberanía sobre o Sáhara Occidental; tamén Sudán, a partir de xaneiro de 2021, adheriuse á declaración tras serlle retirada a cualificación de "estado patrocinador do terrorismo" e de recibir axuda financeira dos Estados Unidos.
Antecedentes
As relacións entre Israel e os países árabes de Oriente Próximo foron complexas dende antes do nacemento do Estado de Israel en 1948: en decembro de 1945 a Liga Árabe aprobou un boicot á comunidade xudía establecida no mandato de Palestina para limitar a inmigración, posteriormente, en 1947, a maioría de países musulmáns rexeitaron o Plan das Nacións Unidas para a partición de Palestina que daría na creación de dous estados (un xudeu e outro árabe) no territorio do mandato británico, e, en 1948, a Liga Árabe extendeu o boicot ao recentemente establecido o Estado de Israel. Ademais, cómpre indicar que nas décadas seguintes a ocupación israelí de Palestina e as guerras cos seus veciños favoreceron que a maioría dos países árabe non recoñecesen a Israel. Grazas á mediación dos Estados Unidos, esta posición foi abandonada por Exipto en 1979 e por Xordania en 1994.
Tanto Bahrain como os Emiratos Árabes Unidos independizáronse en 1971, é dicir, con posterioridade ás medidas anteriormente referidas, aínda que ambos os dous estados sumáronse ás iniciativas de boicot. Mais os dous países comezaron a manter certas relacións informais con Israel logo dos Acordos de Oslo de 1993. En Bahrain existe unha pequena comunidade xudía en Al-Qatif, que está integrada na sociedade que a acolle, contando mesmo con representación política. Entre Emiratos Árabes Unidos e Israel houbo momentos de maior tensión, como cando en 2010, as autoridades emiratís responabilizaron ao Mossad da morte dun líder de Hamás en Dubai.
Negociacións
O 28 de xaneiro de 2020, o goberno de Donald Trump presentou un proposta de paz para Israel e Palestina na Casa Branca. Segundo este plan, o 30% de Cisxordania ficaría baixo o control administrativo e militar israelí, polo que o goberno de Benjamin Netanyahu valorou a posibilidade de anexionar territorio cisxordano. Esta posibilidade foi rebatida polo embaixador emiratí nos Estados Unidos, Yousef Al-Otaiba, nun artigo de prensa o 12 de xuño de 2020 publicado polo xornal de Tel-Aviv, Yedioth Ahronoth. Segundo a súa opinión de Al-Otaiba a anexión de territorio cisxordano por Israel comprometería a seguridade, paz e relacións de Oriente Próximo. A Casa Branca tamén tivo reservas sobre a posible anexión de territorios por parte de Israel, e como alternativa Avi Berkowitz a propuxo lograr a normalización de relacións entre Israel e os Emiratos Árabes Unidos. miniatura|Os ministros de Exteriores de Bahrain e Emiratos Árabes Unidos asinan os Acordos de Abraham canda Benjamin Netanyahu e Donald Trump. En xullo de 2020, as negociacións entre EUA e os Estados Unidos comezaron, favorecidas polo interese mutuo fronte Irán e valorando as preocupacións emiratís. Finalmente, o acordo de recoñecemento entre Israel e Emiratos Árabes Unidos acadouse o 13 de agosto de 2020.
Poucas horas despois, autoridades de Bahrain comunicaron aos Estados Unidos a súa vontade de chegar a un acordo similar. As negociacións estiveron encabezadas polos asesores do presidente Donald Trump, Jared Kushner e Avi Berkowitz. O acordo pechouse o 11 de setembro de 2020 logo dunha chamada telefónica entre Donald Trump, Benjamin Netanyahu e Hamad bin Isa Al Khalifa, rei de Bahrain.
A sinatura dos Acordos de Abraham tiveron lugar o 15 de setembro de 2020 nos xardíns da Casa Branca coa presenza dos ministros de exteriores dos Emiratos Árabes Unidos e de Bahrain, o primeiro ministro de Israel, Benjamin Netanyahu, e o presidente dos Estados Unidos, Donald Trump.
Cando se fixo a sinatura, o presidente Donald Trump afirmou que outras cinco nacións poderían unirse aos acordos cedo, incluíndo Arabia Saudí, mais para os analistas analistas os candidatos máis cribles a curto prazo eran Sudán e Omán. Tamén con optimismo, en setembro do 2020, o embaixador dos Estados Unidos ante a ONU, Kelly Craft, dixo que un país novo recoñecería Israel "ao día seguinte ou dous." O día 23 de outubro do 2020, Israel e Sudán anunciaron a normalización das relacións, sendo así Sudán o terceiro país árabe en sumarse a iniciativa dos Acordos de Abraham en dous meses. Ademais, o 10 de decembro de 2020, o presidente Trump anunciou que Israel e o Reino de Marrocos acordaran estabelecer relacións diplomáticas plenas. Como contrapartida, os Estados Unidos recoñeceron a soberanía marroquí sobre o Sáhara Occidental.
Documentos
miniatura|324x324px|Declaración dos Acordos de Abraham|esquerda Os documentos relacionados cos Acordos de Abraham son os seguintes:
Bahrain
miniatura|Troco de agasallos entre Isaac Herzog e o rei de Bahrain na súa visita de decembro de 2022. Poucas semanas despois do acordo, varios ministros de Bahrain viaxaron a Israel en 2020 para manter unha reunión trilateral con autoridades hebreas e dos Estados Unidos. Logo da rúbrica dos Acordos de Abraham, o Reino de Bahrain nomeou a Khaled Yousif Al-Jalahma como o seu primeiro embaixador en Israel o 30 de marzo do ano 2021. Ademais, Bahrain acolleu as visitas oficiais de altas autoridades de Israel nos anos seguintes: a do ministro de exteriores Yair Lapid en 2021, a do primeiro ministro Naftali Bennett e a do presidente do Estado, Isaac Herzog, en 2022.
Emiratos Árabes Unidos
Grazas aos Acordos de Abraham, en outubro de 2020, un grupo de ministros emiratís visitaron Israel por primiera vez, aínda que contou coa protesta das autoridades palestinas, Emiratos Árabes Unidos solicitou a apertura dunha embaixada en Tel-Aviv, algo que pasaría en xullo de 2021. Pola súa banda, Israel estableceu unha embaixada en Abu Zabi e un consulado xeral en Dubai, inaugurados polo ministro de Relacións Exteriores, Yair Lapid, en xuño de 2021. Ademais, o primeiro ministro hebreo, Naftali Bennett, fixo en decembro de 2021 unha viaxe oficial a Emiratos Árabes Unidos, cualificada de histórica pola prensa.
En 2022, Israel e Emiratos Árabes Unidos acadaron un acordo de libre comercio que albiscaba unha redución ou a eliminación das tarifas aduaneiras do 96% dos produtos comerciais entre ambos os dous países. Ademais, segundo as previsión, contábase con superar os 11 mil millóns de dólares en volume de actividades mercantís entre ambos os dous estados en 5 anos. O acordo entrou en vigor en marzo de 2023.
Estados Unidos
Baixo a presidencia de Joe Biden, o 2 de febreiro de 2021, o voceiro de Departamento de Estado, Ned Prize, trasladou que "os Estados Unidos continuarán a instar a outros países a normalizar relacións con Israel", pero precisando que a normalización non "é un substituto para a paz entre Israel e Palestina".
Ademais, o 26 marzo do ano 2021, un grupo de 18 senadores dos Estados Unidos, presentaron unha moción para instar ao Departamento de Estado a desenvolver unha estratexia axeitada “para fortalecer e expandir o Abraham Acordos e outros acordos de normalización relacionados con Israel.”
Segundo o xornal dixital Axios o goberno de Joe Biden quere continuar coa normalización diplomática aberta no período de Trump buscando novos pactos, pero fronte a demoninación Acordos de Abraham, prefire referirse a isto como "proceso de normalización". Esta visión tamén foi sinalada polo semanario The Jewish Press, vencellado á comunidade xudía ortodoxa moderna de Brooklyn, atendendo ás declaracións públicas do voceiro do Departamento de Estado.
Marrocos
miniatura|Recepción de [[Mohamed VI de Marrocos á delegación conxunta de Estados Unidos e Israel en decembro de 2020. ]] En decembro do 2020, Israel e Marrocos fixeron unha declaración conxunta para establecer un acordo de normalización das súas relacións. Asemade, os Estados Unidos recoñeceron a reclamación de Marrocos sobre Sáhara Occidental. Estas declaracións foron empregadas por Alxeria para xustificar a ruptura unilateral das relacións con Marrocos en 2021.
Omán
Omán aprazou a decisión de normalizar relacións con Israel ata despois das eleccións presidenciais dos Estados Unidos do 3 de novembro de 2020. Posteriormente, o 11 de febreiro do 2021, o ministro de exteriores, Badr al-Busaidi dixo que estaban satisfeitos coas canles de comunicación mantidas con Israel ata ese momento, engadindo que Omán está "comprometido coa paz entre Israel e os palestinos baseada nunha solución de dous estados."
Sudán
O 23 de outubro de 2020, Sudán comunicou formalmente a súa vontade de normalizar lazos con Israel nun acordo co presidente dos Estados Unidos, Donald Trump. Israel e Sudán xa achegaran posicións para un recoñecemento en febreiro de 2020 durante unha reunión en Uganda. Paralelamente, os Estados Unidos amosaronse partidaros de retirar a Sudán da listaxe de Estados Patrocinadores do Terrorismo, de erguer sancións económicas e avanzar nas discusións para o pago da débeda.
En xaneiro do 2021, Sudán asinou a declaración, completando a súa promesa os Estados Unidos de retirar a Sudán da lista dos países que apoian oterrorismo e proporcionar un préstamo ponte para o pago do Banco Mundial e acceso mil millóns de dólares en financiamento anual. En abril do 2021, o goberno de Sudán revogou unha lei de 1958 que prohibía relacións diplomáticas e empresariais sudanesas con Israel.
Con todo, a rúbrica dun acordo bilateral de recoñecemento pleno entre Sudán e Isarel non está concretada en xuño de 2023. O empeoramento da situación política interna sudanesa e a oposición de sectores sociais á normalización poden explicar este atraso.
Xordania
Os Acordos de Abraham fixeron posible asinar un acordo entre Israel, Xordania, e os Emiratos árabes Unidos en 2021. Denominado "Electricidade por auga", Israel e Xordania asinaron un memorando de entendemento en asuntos de clima, grazas ao cal Xordania instalará enerxía renovable no seu territorio que se enviará a Israel, en troco de que Israel desalinará auga no seu territorio que enviará para Xordania.
Impacto económico
As relacións que de facto mantiñan Israel e os Emiratos Árabes Unidos dende había tempo, especialmente nos eidos do comercio de diamante, e tecnoloxías de defensa e intelixencia artificial, víronse favorecidas polos Acordos de Abraham e permitiron formalizalas e estreitalas.
Diferentes empresas israelís comezaron a prestar servizos do mercado emiratí como Lishot, unha compañía especializada no control da calidade das augas, e abríronse varios restaurantes kosher en Dubai. Doutra banda, a Oficina de Investimento de Abu Zabi abriu a súa primeira rama exterior en Tel-Aviv, e diferentes investidores de Emiratos Árabes Unidos mercaron accións de sociedades de Israel como do club de fútbol Beitar, do Porto de Haifa ou da compañía aérea Israir.
Segundo o Ministerio de Defensa de Israel, o valor das exportacións da defensa israelí a países cos que normalizara as relacións grazas aos Acordos de Abraham acadara 791 millóns de doláres en 2021.
Impacto medioambiental
Associated Press, o 14 de agosto de 2021, informou dun acordo secreto sobre petróleo entre Israel e os Emiratos Árabes Unidos que se lograra canda os Acordos de Abraham. Segundo isto, Eliat, porto israelí no Mar Vermello, converteríase no punto de referencia para o envío de petróleo emiratí cara os mercados occidentais. As investigacións denunciaron o impacto que podería causar isto nos arrecifes da zona, así como a ameaza para o resto dos ecosistemas do golfo de Aqaba.
Cume do Negev de 2022
Os días 27 e 28 de marzo do 2022, no complexo hoteleiro Sde Boker de Israel, tivo lugar o Cume do Negev, unha reunión na que participaron os ministros de relacións exteriores de Bahrain, Marrocos, Exipto e Emiratos Árabes Unidos, canda o secretario de Estado dos Estados Unidos, todos acollidos polo ministro de exteriores israelí, Yair Lapid. A conferencia buscaba fortalecer as ligazóns entre os estados participantes dun xeito informal. Na declaración final, os participantes amosaron a súa predisposición para converter o cume nun foro permanente.
Cabalga co demo
Cabalga co demo (en Ride with the Devil) é un filme estadounidense de 1999 dirixido por Ang Lee e protagonizado por Tobey Maguire, Skeet Ulrich, Jeffrey Wright e Jewel. Baséase na novela Woe to Live On de Daniel Woodrell, e está ambientado na guerra civil estadounidense. Conta a historia dun grupo de homes que se unen aos irregulares de Missouri, tamén coñecidos como Bushwhackers, unidades guerrilleiras leais ás unidades pro-Confederación do estado, e a súa guerra contra Northern Jayhawkers, aliados co exército da Unión. Simon Baker, Jonathan Rhys Meyers, Jonathan Brandis, Jim Caviezel, Mark Ruffalo e Celia Weston compoñen o resto do elenco.
Estreouse en galego o 25 de xaneiro de 2023 a través da TVG.
Manolo Chinato
Manuel Muñoz Sánchez, nado en Puerto de Béjar, Salamanca, o 31 de decembro de 1952, máis coñecido como Manolo Chinato, é un poeta español natural do sur de Salamanca, aínda que afirma sentirse estremeño. A súa poesía trata principalmente temas bucólicos, sentimentais e sociais e parte dela foi publicada no libro Amor, rebeldía, libertad y sangre.
É coñecido por colaborar con grupos de rock como Extremoduro, Platero y Tú, Inconscientes, La Fuga ou Marea.
Poesía Básica
Ver Extrechinato y Tú
Extrechinato y Tú foi un proxecto co que Robe Iniesta, vocalista, guitarrista e líder de Extremoduro, quixo homenaxear a Chinato gravando un disco cos seus poemas musicados. A relación entre ambos remóntase a 1989, de feito, a letra de «Ama, ama, ama y ensancha el alma», do disco Deltoya, está inspirada nuns versos de Chinato. El mesmo recítaos na gravación de estudo e en case todas as xiras. Desta relación, e da admiración que o propio Robe sente polo poeta, xorde a idea de gravar un disco coas poesías de Manolo.
O proxecto, ideado en 1996 durante a xira do disco Agila de Extremoduro, viu a luz en 2001, titulado Poesía básica, e chegou a disco de ouro uns meses despois. Contou coa colaboración de Iñaki "Uoho" Antón, daquela guitarrista de Extremoduro e Platero y Tú; e Fito Cabrales, vocalista e guitarrista, por entón, de Fito & Fitipaldis e Platero y Tú.
Amais das súas respectivas guitarras, Uoho gravou o baixo dos temas e produciu o conxunto. Fito compartiu as voces con Robe e achegou tres composicións propias. Para a gravación contouse tamén con membros de Extremoduro e Platero y Tú (José Ignacio Cantera e Jesús García Castilla, respectivamente, quen compartiron batería) e tamén de Fito & Fitipaldis (José Alberto Batiz á guitarra, Javier Alzola ao saxo e Gino Pavone en percusión), así como músicos do ámbito dos grupos.
O álbum ten 9 temas de rock melódico e elaborado, cunha identidade distinta da das bandas implicadas e fortemente marcada polos versos do poeta. Estes son recitados por el mesmo (aínda que no tema "Tres Puertas" é Robe quen recita) e cantados principalmente por Robe e Fito. O disco péchase con «Manolillo Chinato», no que as gravacións do poeta recitando cada letra do disco se superpoñen en catro voces simultáneas. Este tema inclúese como despedida do proxecto. Os participantes negaron en reiteradas ocasións unha posíbel continuidade en posteriores discos.
José Otero González
José Otero González nado en Redondela o 1 de abril de 1899 e finado no mesmo concello o 18 de febreiro de 1968, foi un industrial conserveiro galego.
Traxectoria
Herdou do seu pai, José Otero  Bilbao finado en setembro de 1921, unha modesta industria conserveira en Vilavella. A finais da década dos vinte despregou a súa actividde na enseada de San Simón, sendo propulsor da captura de mariscos, especialmente ameixa e berberechos. Na década dos trinta adquiriu o antigo Merendeiro da praia de Cesantes e trasladou alí a planta industrial, reestruturando o edificio e construíndo un pequeno peirao. Dedicouse á elaboración de longueirón e navalla ao natural; sardiñas, bonito e palometa en aceite ou escabeche; destacando no mexillón escabechado. Alugou e despois mercou o edificio da Regasenda da familia Tapias. Ampliou actividades e mercou unha fábrica de salazón na praia de San Francisco (Louro, Muros). Púxolle como nome a empresa JOB, as iniciais do nome do seu pai, e os seus envases levaban a figura da Coca redondelana e os viadutos de Monforte e Santiago. En 1942 mercou o Convento de Vilavella, no que servira como mandadeira a súa avoa parterna, invertendo nel moito diñeiro co propósito de que pasase novamente á Orde Justiniana, da que era agregado espiritual, para que establecese un colexio para Redondela.
Bluey (serie de televisión)
Bluey é unha serie de televisión australiana de animación infantil que se estreou a través da canle ABC Kids o 1 de outubro de 2018. A serie creouna Joe Brumm e prodúcea a empresa Ludo Studio con sede en Queensland. Foi encargada pola Australian Broadcasting Corporation e British Broadcasting Corporation, con BBC Studios como posuidor dos dereitos de distribución e mercadotecnia. A serie estreouse a través de Disney Junior nos Estados Unidos de América e a través de Disney+ internacionalmente.
O programa conta a historia de Bluey, unha cadeliña "Blue Heeler" antropomórfica de seis anos que se caracteriza pola súa enerxía, imaxinación e curiosidade polo mundo. Vive co seu pai, Bandit, coa súa nai, Chilli, e a súa irmá máis nova, Bingo, quen se une regularmente a Bluey nas aventuras mentres a parella se embarca en xogos imaxinativos xuntos. Outros personaxes que aparecen representan diferentes razas de can. Os temas xerais da serie inclúen o foco na familia, o crecemento e a cultura australiana. O programa foi creado e prodúcese en Queensland; a súa capital, Brisbane, inspirou os escenarios da serie.
Concepción
A necesidade de contar as aventuras desta familia xurdiulle ó autor a partir da súa propia experiencia ó criar dúas fillas. Logo de traballar no Reino Unido durante unha década, Joe Brumm volveu a Australia decido a reflectir nun programa de animación a súa experiencia, reflexionando sobre ser pai no século XXI, tomando a filosofía da crianza positiva, estabelecendo un equilibrio entre facerte respectar e dedicarlle tempo para o xogo.
Debido a que os nacementos das súas fillas foron moi seguidos, durante unha boa tempada estivo atado a ver deseguido programas infantís que o horrorizaban. Na súa opinión, aqueles debuxos non reflectían o que el estaba a vivir coas súas fillas, así que decidiu contalo el mesmo. Así naceu o primeiro piloto, que tiña a intención de facer un programa que gustase tanto a pequenos como ós pais e puidesen desfrutalo xuntos. Este concepto botou atrás potenciais estudos de animación, non sendo así o caso de Ludo Studios, con que fixo o primeiro capítulo de sete minutos e que presentaron na Cume Asiática de Animación. O recibimento foi tan bo que pronto espertou o interese das distribuidoras, entre as que destacou Disney.
Tari
miniatura|Tari a nome de [[Robert Guiscard, duque de Puglia e Calabria (1059-1089). Ceca de Palermo]] O tari (do árabe طري ṭarī "fresco", "acabado de cuñar") foi a denominación nos reinos cristiáns dun tipo de moeda de ouro de orixe árabe cuñada en Sicilia, Malta e o sur de Italia entre ca. 913 e o século XIII.
Tari de ouro
esquerda|miniatura|Tari de [[Roxerio II de Sicilia|Roxerio II, Rei de Sicilia (1130-1154). Ceca de Palermo]] A palabra árabe para esta tipoloxía de moeda era ruba'i. Tratábase da cuarta parte dun dinar, xa que pesaba 1,05 g de ouro. O ruba'i xa fora cuñado polos árabes en Sicilia, de xeito diferente aos árabes do norte de África, que preferían a cuñaxe dos dinares completos. Foi precisamente o seu pequeno tamaño con respecto ao dinar de 4,25 gramos o que a converteu nunha moeda moi popular.
O uso dos taris estaba tan estendido que chegaron a facerse imitacións no sur de Italia (en Amalfi e en Salerno) a partir de mediados do século X, nas que se representaban a modo de lendas unhas imitacións ilexibles pseudo-cúficas do árabe. miniatura|Tari de [[Frederico II Hohenstaufen, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico (1220-1250). Ceca de Bríndisi (?)]] Cando os Normandos invadiron Sicilia, no século XI, cuñaron tamén taris de ouro, esta vez con lendas en árabe e en latín. Roxerio II de Sicilia foi un dos seus emisores, co que se converteu no único gobernante occidental dese momento en cuñar moeda de ouro. A súa pureza era de 16​1⁄3, e contiña en aliaxe prata e cobre.
Avengers: Infinity War
Avengers: Infinity War é un filme estadounidense de 2018 dirixido por Anthony e Joe Russo e escrito por Christopher Markus e Stephen McFeely. É un filme de superheroes baseado nos personaxes de Marvel Comics, Os Vingadores. Producido por Marvel Studios e distribuído por Walt Disney Studios Motion Pictures, é a secuela de The Avengers (2012) e Avengers: Age of Ultron (2015), e o décimo noveno filme do Universo Cinematográfico Marvel (MCU). O elenco está composto por Robert Downey Jr., Chris Hemsworth, Mark Ruffalo, Chris Evans, Scarlett Johansson, Benedict Cumberbatch, Don Cheadle, Tom Holland, Chadwick Boseman, Paul Bettany, Elizabeth Olsen, Anthony Mackie, Sebastian Stan, Danai Gurira, Letitia Wright, Dave Bautista, Zoe Saldana, Josh Brolin e Chris Pratt. No filme, os Vingadores e os Guardians of the Galaxy tentan deter a Thanos, que está na procura das poderosas Pedras do Infinito como parte do seu plan de erradicar a metade da poboación do universo.
Tari
Tari de ouro
A dinastía Hohenstaufen e a Casa de Anjou-Sicilia cuñaron tamén os seus propios taris.
Xeralmente, o ouro para a cuñaxe dos taris era de procedencia africana, obtido principalmente de Misurata e de Tunisia e adoito intercambiado por cereais.
Tari de prata
miniatura|259x259px|Tari de [[prata a nome de Fernando II de Aragón, da ceca de Messina]] Co mesmo nome de tari coñeceuse tamén unha moeda de prata napolitana na época do dominio aragonés, arredor do ano 1500. Foi introducida por Fernando II e cuñada ao seu nome, co valor de 1 /12 piastra.
A Orde de San Xoán, en Malta, cuñou tamén taris de prata desde 1530 ata finais do século XVIII, e nalgúns casos chegaron a emitirse en cobre.
Poesía chinesa
miniatura| "Cuarteta na Montaña Celestial" do [[Emperador Gaozong de Song|emperador Gaozong]] miniatura| O [[Couple (poesía chinesa)|dui lian do ano novo chinés pintado a man (對聯 "parella"), un subproduto da poesía chinesa, pegado nos lados das portas que conducen ás casas da xente, na cidade de Lijiang, Yunnan .]] A poesía chinesa é poesía escrita, falada ou cantada en lingua chinesa. Aínda que este último termo comprende o chinés clásico, o chinés estándar, o chinés mandarín, o o chinés Yue e outras formas históricas e vernáculas da lingua, a súa poesía xeralmente cae nun dos dous tipos principais, a poesía chinesa clásica e a poesía chinesa moderna.
A poesía tense constantemente en gran consideración en China, a miúdo incorporando influencias populares expresivas filtradas polos autores da literatura chinesa. Na cultura chinesa, a poesía proporcionou un formato e un foro para as expresións públicas e privadas de profundas emocións, ofrecendo a un público de compañeiros, lectores e estudosos unha visión da vida interior dos escritores chineses ao longo de máis de dous milenios. Os occidentais tamén atoparon nel un campo de estudo interesante e pracenteiro, na súa exemplificación de contrastes esenciais entre o mundo occidental e a civilización chinesa, e nos seus propios termos.
A poesía clásica chinesa inclúe, quizais en primeiro lugar shi (詩/诗), e tamén outros tipos principais como ci (詞/词) e qu (曲). Tamén hai unha forma literaria tradicional chinesa chamada fu (賦/赋), que se pode describir como unha especie de poema en prosa. Durante o período moderno, tamén se desenvolveu o verso libre en estilo occidental. As formas tradicionais da poesía chinesa son rimadas, pero a mera rima do texto pode non cualificar a literatura como poesía; e, ademais, a falta de rima non necesariamente descalificaría unha obra moderna de ser considerada poesía, no sentido da poesía chinesa moderna.
Comezos da tradición: Shijing e Chuci
As antoloxías máis antigas existentes son Shi Jing (詩經) e Chu Ci (楚辭). Ambos os dous tiveron unha gran repercusión na posterior tradición poética. Exemplos anteriores da poesía chinesa antiga poden terse perdido por mor das vicisitudes da historia, como a queima de libros e o enterro de eruditos (焚書坑儒) por Qin Shi Huang, aínda que un dos obxectivos deste último evento foi o Shi Jing, que con todo sobreviviu.
Shijing
A máis antiga destas dúas obras, o Shijing (tamén coñecido como Clásico de Poesía, ou transliterado como Sheh Ching) é unha colección conservada de poesía clásica chinesa de hai máis de dous milenios. O seu contido está dividido en 3 partes: Feng (風, cancións populares de 15 países pequenos, 160 cancións en total), Ya (雅, cancións da corte imperial, subdivididas en daya e xiaoya, 105 cancións en total) e Song (頌, cantando en culto ancestral, 40 cantigas en total). Esta antoloxía recibiu a súa compilación final nalgún momento no século VII a.C. A colección contén tanto poemas aristocráticos sobre a vida na corte real ("Odas") como poesía máis rústica e imaxes de escenarios naturais, derivadas polo menos en certa medida das cancións populares ("Cancións"). Os poemas de Shijing están compostos predominantemente por liñas de catro caracteres (四言), en lugar das liñas de cinco e sete caracteres típicas da poesía chinesa clásica posterior. As principais técnicas de expresión (retóricas) son Fu (賦, narrativa elaborada directa), bi (比, metáfora) e Xing (興, describe outras cousas para prefigurar o contido principal).
Chuci
En contraste co clásico Shijing, a antoloxía Chu Ci (tamén coñecida familiarmente como Cancións de Chu ou transliterada como Chu Tz'u ) consta de versos que enfatizan máis as características líricas e románticas, como así como liñas irregulares e outras influencias da poesía típica do estado de Chu. A colección Chuci consta principalmente de poemas adscritos a Qu Yuan (屈原) (329–299 a. C.) e ao seu seguidor Song Yu, aínda que na súa forma actual a antoloxía data da compilación e notas de Wang I en 158 d.C., que son as únicas fontes fiables tanto do texto como de información relativa á súa composición. Durante a dinastía Han (206 a. C.-220 d.C.), o estilo de poesía Chu Ci contribuíu á evolución do estilo fu ("poema descritivo"), caracterizado por unha mestura de pasaxes en verso e en prosa (a miúdo usados como exhibición virtuosa do habilidades e coñecementos do poeta en lugar de transmitir experiencias emocionais íntimas). A forma fu mantívose popular durante o período posterior dasSeis Dinastías, aínda que se fixo máis curta e persoal. A forma fu da poesía segue sendo un dos piares xenéricos da poesía chinesa; aínda que, na dinastía Tang, a poesía shi de cinco e sete personaxes comeza a dominar.
Poesía Han
Tamén durante a dinastía Han, popularizouse un estilo de poesía popular, coñecido como poemas yuefu (樂府/乐府) " Oficina de Música", chamado así polo papel do goberno na recollida de poemas, aínda que co tempo algúns poetas comezaron a compoñer obras orixinais no estilo yuefu. Moitos poemas yuefu están compostos por liñas de cinco caracteres (五言) ou de sete caracteres (七言), en contraste coas liñas de catro caracteres de tempos anteriores. Unha forma característica da literatura da dinastía Han é o fu. O período poético do final da dinastía Han e do comezo da era das seis dinastías coñécese como poesía de Jian'an. Unha importante colección de poesía Han son os Dezanove poemas vellos.
Poesía de Jian'an
Solapándose á poesía dos últimos días do Han e o período inicial das Seis Dinastías, entre ambas, estaba a poesía Jian'an. Exemplos de poesía supervivente deste período inclúen as obras dos "Tres Caos": Cao Cao, Cao Pi e Cao Zhi.
Poesía das seis dinastías
miniatura|400x400px| Unha copia da época da [[dinastía Tang do prefacio dos poemas de Lantingji Xu compostos na Reunión do Pavillón das Orquídeas, atribuída orixinalmente a Wang Xizhi (303–361 d. C.) da dinastía Jin.]] A era das Seis Dinastías (220−589 d.C.) foi un dos diversos desenvolvementos da poesía, tanto continuando como baseándose nas tradicións desenvolvidas e transmitidas de épocas anteriores e tamén conducindo a novos desenvolvementos da poesía no futuro. Os principais exemplos de poesía que sobreviven desta era dinámica inclúen as obras dos Sete Sabios do Bambú, os poemas da Reunión do Pavillón das Orquídeas, a poesía das Cancións da Medianoite das catro estacións, o gran poeta de "campos e xardíns", chamado "Tao Yuanming", os poetas da época Yongming e os poemas recollidos na antoloxía Novas Cancións da Terraza de Xade, recompilada por Xu Ling (507–83). O xeneral e poeta Lu Ji utilizou a cosmoloxía neo-taoísta para levar a teoría literaria nunha nova dirección co seu Wen fu, ou "Ensaio sobre a literatura" na forma poética Fu.
Poesía Tang
Un momento álxido da poesía chinesa clásica ocorreu durante o período Tang (618–907): non só este período foi prolífico nos poetas; pero, tamén en poemas (quizais sobrevivan uns 50.000 poemas, moitos deles recollidos na Colección de Poesía Tang). Nesa época, a poesía integrouse en case todos os aspectos da vida profesional e social da clase alfabetizada, incluída a súa incorporación aos exames imperiais realizados por quen queira un posto no goberno. Neste punto, a poesía estaba sendo composta segundo patróns de tons regulados. A poesía regulada e non regulada distinguíronse como poesía gushi de "estilo antigo" e poesía jintishi de "estilo recente". Jintishi (que significa "poesía de novo estilo"), ou verso regulado, é unha forma máis estrita desenvolvida a principios da dinastía Tang con regras que rexen a estrutura dun poema, en termos de lonxitude de liña, número de liñas, patróns tonais dentro das liñas, o uso da rima, e certo nivel de paralelismo obrigatorio. Bos exemplos das formas gushi e jintishi pódense atopar, respectivamente, nas obras dos poetas Li Bai e Du Fu. As formas poéticas Tang inclúen: lushi, un tipo de verso regulado cunha forma de oito liñas que ten cinco, seis ou sete caracteres por liña; ci (verso seguindo patróns rítmicos establecidos); e jueju (verso truncado), un poema de catro liñas con cinco, seis ou sete caracteres por liña. Bos exemplos da forma de verso jueju pódense atopar nos poemas de Li Bai e Wang Wei. Co paso do tempo, algunha poesía Tang fíxose máis realista, máis narrativa e máis crítica coas normas sociais; por exemplo, estes trazos pódense ver nas obras de Bai Juyi. A poesía da dinastía Tang segue sendo influente na actualidade. Outra poesía do período Tang Tardío desenvolveu un carácter máis alusivo e surrealista, como se pode ver, por exemplo, nas obras de Li He e Li Shangyin.
Poesía Ming
Os poetas da dinastía Ming (1368–1644) inclúen a Gao Qi (1336–1374), Li Dongyang (1447–1516) e Yuan Hongdao (1568–1610).
Transición Ming-Qing
A transición Ming-Qing inclúe os períodos de interludio/superposición da breve chamada dinastía Shun (tamén coñecida como Dashun, 1644–1645) e da dinastía Ming do Sur (1644 a 1662). Un exemplo de poetas que escribiron durante os tempos difíciles do falecido Ming, cando a xa convulsa nación foi gobernada polo emperador Chongzhen (reinou de 1627 a 1644), o efémero réxime de Dashun do campesiño-rebelde Li Zicheng e despois a dinastía Qing manchú son os chamados Tres Mestres de Jiangdong: Wu Weiye (1609–1671), Qian Qianyi (1582–1664) e Gong Dingzi (1615–1673).
Poesía Qing
A dinastía Qing (1644 a 1912) é notable en canto ao desenvolvemento da crítica á poesía e ao desenvolvemento de importantes coleccións de poesía, como as coleccións da época Qing de poesía da dinastía Tang coñecidas como QuanTangshi e os Trescentos poemas Tang. Tanto shi como ci continuaron compoñendo máis aló do final do período imperial.
Poesía clásica chinesa post-imperial
Tanto shi como ci continuaron compoñendo despois do final do período imperial; un exemplo é Mao Zedong, antigo presidente do Partido Comunista da China, que escribiu poesía clásica chinesa no seu propio estilo caligráfico.
Poesía moderna (post-clásica)
A poesía chinesa moderna (新诗/新詞 "poesía nova") refírese ao estilo moderno de poesía vernácula, en oposición á poesía tradicional escrita en lingua chinesa clásica. Normalmente a poesía chinesa moderna non segue patróns prescritos. A poesía foi revolucionada despois do Movemento do Catro de Maio de 1919, cando escritores (como Hu Shih ) intentaron utilizar estilos vernáculos máis próximos ao que se falaba ( baihua ) en lugar de formas prescritas previamente. Poetas de principios do século XX como Xu Zhimo, Guo Moruo e Wen Yiduo buscaron romper a poesía chinesa coas convencións pasadas adoptando modelos occidentais. Por exemplo, Xu segue conscientemente o estilo dos poetas románticos con rimas finais.
Na era comunista posrevolucionaria, poetas como Ai Qing utilizaron liñas de execución máis liberais e dicción directa, que eran moi populares e moi imitadas.
No panorama poético contemporáneo, os poetas máis importantes e influentes están no grupo coñecido como Poetas Místicos, que empregan alusións oblicuas e referencias herméticas. Os místicos máis importantes inclúen Shu Ting, Bei Dao, Gu Cheng, Hai Zi, Duo Duo e Yang Lian, a maioría dos cales foron exiliados tras as protestas da Praza de Tiananmen de 1989.