cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Partido Republicano Radical
Historia
miniatura|Fotografía de [[Alejandro Lerroux.]] A súa base ideolóxica foi moi cambiante, oscilando as súas formulacións entre o radicalismo anticlerical e violento, participando moi activamente nos feitos da Semana Tráxica de Barcelona (1909), o republicanismo moderado e o conservadorismo e a colaboración coa dereita monárquica e confesional, durante a Segunda República. O partido sufriu diversas escisións ao longo da súa existencia. En 1929, o sector máis progresista, liderado por Marcelino Domingo, separouse do PRR para fundar o Partido Republicano Radical Socialista, que acabaría en gran parte confluíndo na Izquierda Republicana de Manuel Azaña. En abril de 1934, xa co Partido Radical dentro do goberno republicano, Diego Martínez Barrio saíu do partido cos cadros máis moderados para fundar o Partido Radical Demócrata, en desacordo coa liña dereitista da maioría radical.
No derradeiro alento do reinado de Afonso XIII, o Partido Radical foi un dos asinantes principais do Pacto de San Sebastián, e como tal participou no Comité Provisorio que comandou o derrocamento da Monarquía e do Goberno Provisorio que substituíu o Goberno da Monarquía trala proclamación da II República, o 14 de abril de 1931. Durante o primeiro bienio republicano, no que ocupou 89 asentos nas Cortes Constituíntes, o Partido Radical distinguiuse por combater desde o centro-dereita as políticas de esquerdas dos gobernos de Azaña. Tralas eleccións de 1933, que deron maioría ás dereitas no Parlamento e nas que obtivo 104 escanos, o Partido Radical liderou o goberno da República, primeiro en solitario (un gabinete monocolor apoiado pola CEDA), e despois en coalición coa Confederación Española de Derechas Autónomas de José María Gil Robles. Ao longo do seu mandato, tivo que facer fronte á Folga xeral revolucionaria de 1934. Tras controlar a situación no resto do país, o Goberno radical detivo a Lluís Companys, suspendeu a Generalitat e mandou a Lexión a combater a insurrección obreira en Asturias, que foi duramente reprimida polos xenerais Franco e Goded. Os gobernos radicais sucedéronse, progresivamente debilitados por numerosos escándalos de corrupción (entre eles, o do Estraperlo) en que se viron envolvidos os seus líderes, e cada vez máis impotentes para estabilizar unha situación social cada vez máis crispada e enrarecida, ata as eleccións de 1936, en que o triunfo da coalición das esquerdas deu paso ao Goberno da Fronte Popular. Como o resto de partidos políticos activos durante a República salvo o chamado Movemento Nacional (FET y de las JONS), o Partido Radical Republicano foi ilegalizado trala vitoria do bando nacional na guerra civil.
O Partido Republicano Radical en Galicia
O Partido Republicano Radical foi un dos primeiros partidos republicanos presentes en Galicia, tiña unha importante militancia nas cidades de Pontevedra, dirixido por Emiliano Iglesias, e da Coruña, dirixido por Gerardo Abad Conde, tamén a fins da ditadura de Primo de Rivera conseguiu unha certa base agraria grazas a entrada dun xa dereitizado Basilio Álvarez no partido.
Participou na formación da Federación Republicana Gallega, o PRR representaba en Galicia os intereses da burguesía e ata a proclamación da II República carecía dunha estrutura galega propia e logo conforma un Comité Rexional. Tras a saída da FRG o 6 de maio de 1931, o PRR comezou unha campaña de rivalidade coa ORGA e presentouse en solitario para as eleccións a Cortes Constituíntes, agás na provincia de Pontevedra na que Emiliano Iglesias concorreu na coalición republicano-socialista. O PRR conseguiu 11 escanos converténdose na segunda forza política de Galicia. Nas Cortes os seus deputados galegos desenvolveron unha política antiautonomista e conservadora. Con arredor de 2000 militantes controlaba a maioría dos centros e casinos republicanos. Despois das eleccións de 1933 con 15 escanos converteuse na principal forza política de Galicia, converténdose un baluarte das políticas máis conservadoras e antiautonomistas no seo do republicanismo. En 1934 con Diego Martínez Barrio marcharon do partido boa parte dos militantes galegos que crearon a organización galega da Unión Republicana.
Contou cos periódicos El Radical da Coruña, El Radical de Ourense, Galicia Radical de Pontevedra e El Radical del Eo de Ribadeo.
Volcán Socompa
miniatura|dereita|275px|Socompa. Socompa é un volcán na fronteira noroeste da Arxentina con Chile, a 6. 051 m de altitude.
Lerio
José Francisco García Varela, coñecido como Lerio, nado en Carballo o 6 de novembro de 1956, é un exfutbolista galego. Xogaba de centrocampista.
Traxectoria
Debutou na tempada 1978–79 co Deportivo da Coruña en Segunda División da man de Luis Suárez, adestrador do equipo branquiazul. O seu primeiro partido foi o 31 de decembro de 1978 contra o Real Murcia a domicilio, que rematou en derrota (1–0). Esa campaña xogaría un total de 7 partidos, sen lograr ningún gol.
En 2006 xogou no combinado dos veteranos nos actos de celebración do Centenario do Deportivo.
Sergio Dalma
Josep Sergi Capdevila Querol, de nome artístico Sergio Dalma, nado o 28 de setembro de 1964 en Sabadell, é un cantante catalán.
Traxectoria
Sergio Dalma iniciou a súa carreira musical actuando con orquestras e coros, ata que se deu a coñecer no programa Gent d’aquí do circuíto catalán de TVE, que lle valeu un contrato na sala Shadows (de Barcelona). Sergio fichou pola discográfica Horus, coa que editou o seu primeiro disco, Esa chica es mía, en 1989. Aínda que non tivo moito éxito, a discográfica deulle unha nova oportunidade con Sintiéndonos la piel, en 1991. Ese mesmo ano, Sergio Dalma representou a España no Festival de Eurovisión de 1991 coa canción Bailar pegados, no que rematou cuarto. Esta participación levouno á fama.
En América Latina, países como a Arxentina, Chile, México e Venezuela abríronlle as portas. Tamén participou en dúas oportunidades no Festival Internacional de Viña del Mar, de Chile, en 1992 e 2002.
En 1992 publicou Adivina, que acadou o número un grazas á canción Ave Lucía. Posteriormente fichou por Polygram Ibérica, coa que editou catro discos, e despois pola súa actual discográfica, Universal, coa que publicou outros cinco ata a data, incluíndo un CD dobre de grandes éxitos. Entre as súas cancións con máis sona, Galilea, Mi historia entre tus dedos, Sólo para ti ou Déjame olvidarte. Algúns dos seus discos, como Lo mejor de Sergio Dalma e Todo lo que quieres, conteñen dúas cancións en catalán, unha en galego e outra en italiano. Con A buena hora, disco publicado en 2008, entrou directamente ó posto número 1 na súa primeira semana nas listas de vendas, todo un éxito. O seu último disco ata o momento é Via Dalma III, publicado en 2017, do que se extraeu o sinxelo Solo tú.
Vida persoal
Sergio Dalma casou coa modelo Maribel Sanz en 1997. O seu fillo Sergi naceu en agosto de 1995. Divorciouse en xullo de 1998.
O Viso, San Vicenzo de Curtis, Vilasantar
O Viso é un lugar da parroquia de San Vicenzo de Curtis, no concello coruñés de Vilasantar, na comarca de Betanzos. Segundo o Instituto Nacional de Estadística a súa poboación en 2018 era de oito habitantes (seis homes e dúas mulleres).
Peroxidase de ravo picante
A peroxidase de ravo picante (HRP polas súas siglas en inglés de horseradish peroxidase) é un encima peroxidase que se encontra nas raíces do ravo picante (Armoracia rusticana). Utilízase amplamente en aplicacións en bioquímica principalmente pola súa capacidade de amplificar un sinal feble e incrementar a detectabilidade dunha diana molecular. É un metaloencima con moitas isoformas, da cal o tipo máis estudado é o C.
Estrutura
A estrutura do encima resolveuse por primeira vez por cristalografía de raios X en 1997 e desde entón foi resolta varias veces máis con diversos substratos. É unha proteína en hélice alfa que leva unido un grupo hemo como cofactor redox.
Substratos
O encima HRP só ou conxugado é de pouco valor en bioquímica; a súa presenza debe facerse visible utilizando un substrato que, cando se oxida por acción da HRP usando peróxido de hidróxeno como axente oxidante, produce un característico cambio que é detectable por métodos espectrofotométricos.
Describíronse numerosos substratos da peroxidase de ravo picante, que foron comercializados para aproveitar as características desexables da HRP. Estes substratos poden pertencer a varias categorías. O HRP cataliza a conversión de substratos cromoxénicos (por exemplo, o TMB, DAB, ABTS) en produtos coloreados, e produce luz cando actúa sobre substratos quimioluminescentes (por exemplo a quimioluminescencia potenciada polo luminol).
miniatura|center|500px|Algúns dos substratos cromoxénicos máis comúns da HRP; o luminol é unha excepción, xa que xera un fluoróforo despois dunha reacción catalizada pola HRP en vez dun cromóforo.
Aplicacións
A peroxidase de ravo picante é unha glicoproteína de 44.173,9 daltons que ten 6 residuos de lisina que poden ser conxugados a unha molécula etiquetada. Cando se incuba cun substrato axeitado produce un derivado coloreado fluorimétrico ou derivado luminescente da molécula etiquetada, o que permite que sexa detectado e cuantificado. A HRP úsase a miúdo en conxugados (moléculas que foron enlazadas xeneticamente ou quimicamente) para determinar a presenza dunha diana molecular. Por exemplo, pode utilizarse un anticorpo conxugado á HRP para detectar unha pequena cantidade de proteínas específicas na técnica do western blot. Aquí, o anticorpo proporciona a especificidade para localizar a proteína de interese, e o encima HRP, en presenza dun substrato, produce un sinal detectable. A peroxidase de ravo picante úsase tamén comunmente en técnicas como ELISA e a inmunohistoquímica debido á súa natureza monomérica e á facilidade coa cal produce produtos coloreados.
A peroxidase de ravo picante é ideal en moitos aspectos para estas aplicacións porque é menor, máis estable e máis barata que outras alternativas correntes como a fosfatase alcalina. Tamén ten unha alta velocidade de recambio (turnover) que permite a xeración de sinais fortes nun espazo de tempo relativamene curto.
Potenciación da luminescencia
A peroxidase de ravo picante cataliza a oxidación do luminol a 3-aminoftalato por medio de varios intermediarios. A reacción é acompañada pola emisión de luz de baixa intensidade a 428 nm. Porén, en presenza de certos compostos químicos, a luz emitida é potenciada ata ser 1000 veces maior, o que fai que a luz sexa doada de detectar, incrementando a sensibilidae da reacción. A potenciación da emisión de luz denomínase quimioluninescencia potenciada ou aumentada (ECL, do inglés enhanced chemiluminescence). Poden utilizarse varios potenciadores, pero os máis efectivos son fenois modificados, especialmente o p-iodofenol. A intensidade da luz é unha medida do número de moléculas de encima que están reaccionando e así da cantidade de híbrido. A quimioluminescencia potenciada establécese de forma simple e é sensible, e pode detectar uns 0,5 pg de ácido nucleico en Southern blots e northern blots. A detección por medio de substratos quimioluminescentes ten varias vantaxes sobre o uso de substratos cromoxénicos. A sensibilidade é de 10 a 100 veces maior, e a cuantificación da cantidade de luz emitida é posible nun amplo rango dinámico, mentres que cos precipita<dos coloreados é moito máis limitada, de aproximadamente unha orde de magnitude inferior. Os filtros de bandas (stripping filters) son moito máis fáciles cando se usan os substratos quimioluminescentes.
Arroz (homónimos)
Arroz pódese referir aos artigos a seguir:
Morlás, A Torre, Taboada
Morlás é un lugar da parroquia da Torre no concello lugués de Taboada na comarca de Chantada. Segundo o IGE en 2010 tiña 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres), o que supón unha diminución respecto do ano 1999 cando tiña 9 habitantes.
Lugares de Toén
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Toén.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Toén
ITunes Originals - Yeah Yeah Yeahs
iTunes Originals - Yeah Yeah Yeahs é un recompilatorio da serie iTunes Originals da banda estadounidense Yeah Yeah Yeahs editado o 20 de outubro do 2009 polo selo DGC Records. Está formado por cancións ao vivo e entrevistas. Só está dispoñible a través da iTunes Music Store.
Miguel Ángel García Suárez
Traxectoria
Na tempada 1992–93 formou parte do equipo do CD Lugo que xogou en Segunda División, descendendo ao final da mesma. Nesta campaña disputou 24 partidos e recibiu 2 tarxetas amarelas.
Maltase
miniatura|[[Maltosa, o substrato da maltase.]]
A maltase, tamén chamada alfa-glicosidase, glicoinvertase, glicosidosacarase, maltase-glicoamilase, alfa-glicopiranosidase, glicosidoinvertase, alfa-D-glicosidase, alfa-glicósido hidrolase, alfa-1,4-glicosidase, ou alfa-D-glicósido glicohidrolase, é un encima que hidroliza o disacárido maltosa, orixinando as dúas unidades de glicosa que a forman. Este encima encóntrase en plantas, bacterias, lévedos e animais. O encima hidroliza os enlaces O-glicosídicos alfa (1-4). No home encóntrase no epiitelio interno do intestino. Hai outros encimas alfa-glicosidases co mesmo número EC noutros tecidos.
Junkers Ju 188
O Junkers Ju 188 foi un bombardeiro medio alemán da segunda guerra mundial. Foi desenvolvido directamente a partir do Ju 88, agrandándolle as ás, a deriva vertical e colocándolle motores máis potentes. Foi introducido na Luftwaffe no verán de 1943 como bombardeiro nocturno resultando un aparato moi eficaz debido á súa maior capacidade de bombas (3.000 kg) e ao mellor armamento defensivo que o seu predecesor. Foi producido en cantidades limitadas, tanto debido á aparición de versións melloradas do Ju-88, como a deterioración das condicións da guerra, centrándose os alemáns na fabricación de cazas.
Carro de combate
miniatura|right|O [[Leopard 2|Leopard 2E, un carro de combate moderno.]] O carro de combate ou tanque é un vehículo blindado cun sistema de tracción todo terreo con eirugas, destinado prioritariamente a destruír as forzas inimigas por medio do fogo directo. O tanque como arma de guerra naceu durante a primeira guerra mundial como consecuencia da guerra de trincheiras, protexidas por arames e metralladoras, que facían fracasar os asaltos convencionais da infantería e causaban enormes perdas humanas. O exército británico introduciu esta arma en Francia en 1916, camuflándoa como depósitos (tanks en inglés) de combustible, de onde lle veu o nome.
Primeira guerra mundial
miniatura|300px|Fotografía dun tanque británico Mark V. As condicións de loita na fronte occidental incitaron ó exército británico a investigar nun vehículo autopropulsado que puidera cruzar trincheiras, derrubar aramados, e que fora impenetrable ós disparos das metralladoras. Tras estudar o Rolls Royce blindado utilizado pola Royal Naval Air Service en 1914, e coñecedor dos esquemas para crear un vehículo de combate con tracción de eiruga, o Primeiro Lord do Almirantado Winston Churchill patrocinou un comité, o Landships Committee, para supervisar o desenvolvemento desta nova arma.
Baixo a dirección do Coronel Ernst Swinton, o Landships Committee creou o primeiro prototipo con éxito, alcuñado Little Willie, que foi probado polo Exército Británico o 6 de setembro de 1915. Aínda que inicialmente se lles denominaba buques de terra (landship), os primeiros vehículos foron chamados coloquialmente transportes de auga, e máis tarde como tanques, para mantelos en segredo. A verba tanque foi empregada para dar a impresión aos traballadores que estaban construíndo contedores de auga móbiles para o Exército Británico en Mesopotamia, e tomou carácter oficial o 24 de decembro de 1915.
O primeiro caso de tanque operativo aconteceu cando o Capitán H. W. Mortimore da Royal Navy levou un Mark I ó combate durante a Batalla del Somme o 15 de setembro de 1916. Os franceses desenvolveron o Schneider CA1 e se empregou por primeira vez o 16 de abril de 1917, mais dados o mal resultado conseguido, foi substituído polo Renault FT. Este último serviu de base para o que sería o formato estándar dun tanque: unha base blindada con tracción de eirugas e mais unha torreta xiratoria que leva instalada o armamento principal. A primeira vez que se empregaron tanques masivamente durante un combate foi na batalla de Cambrai o 20 de novembro de 1917.
O carro de combate deixaría finalmente a guerra de trincheiras obsoleta, e os milleiros de tanques que se utilizaron na guerra polas forzas británicas e francesas realizaron unha contribución significativa. miniatura|300px|Fotografía do carro de combate Schneider CA1. Os resultados iniciais cos tanques eran variados, os problemas de fiabilidade (e a impaciencia do alto mando) causaban un desgaste considerable en combate. O despregue en pequenos grupos tamén diminuíu o seu valor e impacto táctico. As forzas alemás sufriron o choque e carecían de armas contra os tanques, aínda que accidentalmente descubriron a munición antitanque e o uso de trincheiras máis anchas para limitar a mobilidade dos tanques británicos.
A evolución das condicións no campo de batalla e a falta de fiabilidade continuada forzaron ós tanques aliados a continuar desenvolvéndose durante o resto da guerra, producindo novos modelos como o Mark V, que podía abrirse paso ante obstáculos grandes, especialmente trincheiras amplas.
Alemaña presentou unha pequena cantidade de tanques, principalmente capturados, durante a primeira guerra mundial. Só chegaron a producir aproximadamente vinte tanques do seu propio deseño, o A7V.
Período de entreguerras
Co concepto do tanque xa establecido, varias nacións deseñaron e construíron carros de combate entre as dúas guerras mundiais. Os deseños británicos eran os máis avanzados, debido en gran parte ao seu interese nunha forza blindada durante os anos 20. Francia e Alemaña non acadaron tanto desenvolvemento durante os primeiros anos do período de entreguerras debido ao estado da súa economía, e ao Tratado de Versalles respectivamente.
Estados Unidos realizou pouco desenvolvemento durante este período porque a rama da Cabalería era máis veterana que a rama de Blindados e logrou absorber a maioría do financiamento destinado ó desenvolvemento do tanque. Incluso George S. Patton, que tiña experiencia con tanques na guerra, transferiu da rama de Blindados á de Cabalería durante este período.
Durante este tempo, varias clases de tanques foron comúns, a maioría desenvolvidos no Reino Unido. Os tanques lixeiros, que tipicamente pesaban dez toneladas ou menos, que eran empregados principalmente para exploración e levaban un canón lixeiro que era útil contra outros tanques lixeiros. Os tanques medios, ou de cruceiro (como eran coñecidos no Reino Unido), que eran algo máis pesados e pensados para percorridos de grandes distancias a altas velocidades. Finalmente, os tanques pesados ou de infantería, que estaban moi blindados e eran xeralmente moi lentos.
A idea completa era empregar os tanques de infantería conxuntamente coa infantería preto deles para efectuar unha ruptura, sobrevivindo ó fogo antitanque inimigo grazas ó seu blindaxe pesado. Unha vez que esta forza combinada destruíra a liña inimiga, se enviarían grupos de tanques de cruceiro a través do burato creado, atacando moi por detrás das liñas as subministracións e unidades de mando. Esta táctica de golpe en dúas fases foi a filosofía de combate básica das formacións de tanques británicos, e foi adoptada polos alemáns como un compoñente esencial do concepto Blitzkrieg.
A doutrina de J.F.C. Fuller foi a fote para o traballo dos principais estrategos: Hobart no Reino Unido, Guderian en Alemaña, Chaffee nos Estados Unidos, de Gaulle en Francia e Tukhachevsky na Unión Soviética. Todos alcanzarían conclusións similares, a integración de Tukhachevsky dos rastreadores aerotransportados era a máis sofisticada e discutible; só Alemaña realmente poñería en práctica a teoría, e con tácticas superiores, fixeron da Blitzkrieg unha arma efectiva.
Tíñase pensado na loita entre tanques, pero se enfocaba máis no uso de artillería antitanque e similares, como os cazacarros. Isto foi máis empregado nos Estados Unidos, onde se esperaba que os tanques evitaran ós blindados inimigos, e que unidades dedicadas de cazacarros se enfrontasen. Reino Unido tomou o mesmo camiño, e ambos produciron tanques lixeiros coa esperanza de que a velocidade evitase a súa destrución. Porén, na práctica, se comprobou que estes conceptos eran perigosos.
Como o número de tanques no campo de batalla aumentaba, a posibilidade de enfrontamentos medraba até o punto de que os carros de combate tiveron que ser tamén vehículos antitanque. Porén, os tanques deseñados para facer fronte só a outros blindados eran relativamente vulnerables contra outras ameazas, e non satisfacían o papel de apoio á infantería. A vulnerabilidade do fogo de tanques e antitanques levou a un rápido proceso de aumento do blindaxe e do canón en case tódolos deseños. A forma do tanque, pensada inicialmente para traspasar obstáculos, agora converteuse nun beneficio, pois presentaba un perfil baixo para a ocultación e a estabilidade.
Segunda guerra mundial
miniatura|300px|Tanque soviético [[T-34, un dos tanques medios por excelencia.]] Durante a segunda guerra mundial véronse unha serie de avances no deseño de tanques. Os alemáns inicialmente presentaron a combate tanques pouco blindados e con armas lixeiras, como o Panzer I, que fora creado coa intención de empregarse só en adestramentos. Estes tanques lixeiros pero rápidos e outros elementos blindados foron un elemento chave para a Blitzkrieg. Durante a guerra tódalas forzas incrementaron en gran medida a potencia de fogo e o blindaxe dos seus tanques: o Panzer I só tiña dúas metralladoras, mentres que o Panzer IV levaba un canón de 75 mm e pesaba menos de 20 t. Co remate da guerra, o tanque medio alemán, o Panther tiña un canón rápido de 75 mm e pesaba 45 t.
Outro dos avances durante a guerra foi a mellora dos sistemas de suspensión. A calidade da suspensión era un determinante principal para o rendemento do tanque no campo. Os tanques con suspensión limitada proporcionaban frecuentes sacudidas á tripulación, limitando a velocidade e facendo que o disparo en movemento fora practicamente imposible. Os novos sistemas, como a barra de torsión ou a suspensión Christie melloraron o funcionamento, permitindo ó Panther cruzar terreos a velocidades que terían sido difíciles para os antigos deseños en estrada.
Nese momento, a maioría dos carros de combate estaban equipados con radios, o que melloraba a coordinación das unidades. O chasis do tanque foi adaptado a un amplo número de necesidades militares, incluíndo a limpeza de minas e tarefas de enxeñeiros. Tódalas potencias principais desenvolveron así mesmo armas autopropulsadas específicas: artillería, cazacarros e canóns de asalto. Os canóns de asalto soviéticos e alemáns eran máis baratos e sinxelos que os tanques, mentres que os cazacarros británicos e estadounidenses apenas se diferenciaban dos carros de combate.
As torretas, que non eran unha característica universal con anterioridade, foron recoñecidas como a maneira correcta. Estimouse que se o canón do tanque cumpría que fose empregado para facer fronte a brancos blindados entón precisaba ser grande e de tanto alcance como fose posible, tendo un canón que puidera disparar a calquera punto. Os deseños de tanques con múltiples torretas, como o soviético T-35, foron abandonados durante a segunda guerra mundial. A maioría dos tanques mantiveron unha metralladora no casco.
Guerra fría e posteriores
Trala segunda guerra mundial, o desenvolvemento do carro de combate continuou coas melloras das clases medianas e pesadas. Os tanques lixeiros limitábanse a labores de recoñecemento e, nos Estados Unidos, como apoio a forzas aerotransportadas. Porén, as limitacións de peso dos transportes aéreos facían imposible construír un tanque lixeiro práctico, e esta clase foi desaparecendo co paso do tempo.
A combinación de mellores suspensións e motores permitiu ós tanques medios de finais da guerra superar ós primeiros tanques pesados. Con engadir algo máis de blindaxe e motores algo máis grandes para compensar, os carros medios quedaron protexidos contra a maioría das armas antitanque, mentres que a súa mobilidade se mantiña. miniatura|300px|O Centurion británico, considerado o primeiro tanque de combate principal. Algúns consideran ó Panther como o punto de inflexión, e como base para os deseños posteriores. Porén, o Panther non estaba demasiado blindado e non podía loitar contra os tanques pesados en igualdade de condicións. Considérase xeralmente ó tanque británico Centurion como o primeiro tanque desta nova xeración, pois podía recibir o impacto do famoso canón 88 mm alemán; estaba armado co canón Royal Ordnance L7 de 105 mm, superior a calquera outro no campo de batalla; e podía acadar os 56 km/h grazas ó seu motor Meteor de 650 cv.
O Centurion substituíu a tódolos tanques medios británicos e impulsou a desaparición do tanque de clase pesado, converténdose no que os británicos chamarían Universal Tank (tanque universal), que pronto sería coñecido como tanque de combate principal (ou Main Battle Tank, MBT).
En resposta á ameaza dos mísiles guiados antitanque, trasladouse o foco de desenvolvemento do grosor da blindaxe á tecnoloxía da blindaxe. A tecnoloxía do canón mantívose similar ás décadas anteriores, coa maioría dos carros de combate empregando un sistema de carga manual, pero con grandes avances na efectividade da munición.
Aínda que as características básicas dos tanques fixáronse case todas cara o final da primeira guerra mundial, as melloras continuaron ata o presente en resposta ás ameazas e requisitos sempre cambiantes, especialmente contra outros tanques. As avanzadas capacidades dos tanques equilibráronse co desenvolvemento doutros carros de combate e o continuo desenvolvemento de armas antitanque.
Deseño
Os tres factores determinantes tradicionais que determinan a efectividade do carro de combate son a potencia de fogo, a mobilidade e a protección. O efecto psicolóxico sobre os soldados inimigos pola presenza do tanque no campo de batalla é denominado acción de choque.
A potencia de fogo é a capacidade dun tanque de derrocar a un branco. Para isto hai que ter en conta a distanza máxima na que o branco pode ser atacado, a capacidade de atacar a brancos móbiles, a velocidade coa que pode atacar múltiples obxectivos e a capacidade de derrocar vehículos blindados ou infantería atrincheirada.
A mobilidade inclúe a velocidade e axilidade a campo través, os tipos de terreo que pode cubrir, as dimensións dos obstáculos, trincheiras e augas que pode cruzar, a capacidade de cruzar pontes pequenas, e a distancia que pode percorrer antes de precisar ser reaprovisionado de combustible. A mobilidade estratéxica inclúe ademais a capacidade de viaxar a altas velocidades en estradas e a posibilidade de ser transportado en trens ou camións. miniatura|300px|O tanque moderno sueco Stridsvagn 103 non ten o deseño típico con torreta. A protección é a cantidade de blindaxe, o tipo ou tipos, como están colocados e en que áreas ten máis blindaxe (torreta e fronte) e en cales é máis vulnerable (parte posterior). Tamén inclúe a silueta baixa, o pouco bruído e rastro térmico, as contramedidas activas e outros medios de evitar fogo inimigo e a capacidade de continuar loitando despois de recibir danos.
O deseño do carro de combate mantén tradicionalmente un compromiso entre estes tres factores, considerando que é imposible maximizar os tres: o incremento de blindaxe fará aumentar o peso e por tanto diminuirá a manobrabilidade; incrementar a potencia de fogo empregando un canón de maior tamaño reducirá tanto a mobilidade e a protección, debido á redución de blindaxe da parte frontal da torreta.
Para acadar un compromiso entre os factores hai que considerar diferentes aspectos, incluíndo as estratexias militares, orzamento, xeografía, vontade política, e a posibilidade de vender o tanque a outros países.
Os países con gran tradición de fabricación teñen tido as súas propias influencias:
Armamento
A arma principal de calquera tanque moderno é un único canón de grandes dimensións. Os canóns de tanque teñen os maiores calibres destinados para uso terrestre, pois só algunhas pezas de artillería son maiores. Aínda que o calibre non ten cambiado substancialmente dende a fin da segunda guerra mundial, os canóns modernos son tecnoloxicamente superiores. O calibre común nos tanques occidentais é de 120 mm e de 125 mm nos orientais (por herdanza de soviéticos e chineses).
Os canóns de tanque poden disparar munición dunha ampla variedade de tipos, aínda que xeralmente empregan os de penetración cinética (KE) e de alto explosivo (HE). Algúns carros de combate piden lanzar mísiles. Os canóns de ánima lisa (en lugar dos raiados) son o tipo dominante na actualidade. O Exército Británico e o Exército Indio son os únicos que empregan canóns de ánima raiada nos seus tanques de combate principal. miniatura|300px|O canón deste Merkava II está cuberto cunha camisa ou manguito térmico. Os canóns modernos levan xeralmente unha camisa térmica que reduce o efecto da temperatura desigual no canón: se está a chover sobre o canón dun tanque, a parte superior estará máis fría que a inferior, ou unha brisa lateral podería arrefriar unha parte. Este enfriamiento desigual causaría que o canón se curvase case imperceptiblemente, o que, porén, afectaría á puntería a longas distancias.
Xeralmente, os carros de combate levan ademais outro armamento para a defensa a curto alcance contra infantería ou contra obxectivos onde utilizar a arma principal é ineficaz ou un estrago. O tanque adoita estar provisto dunha metralladora de calibre pequeno (7,62 a 12,7 mm) montada en paralelo co canón. Porén, un par de carros de combate franceses como o AMX-30 e o AMX-40 levan un canón de 20 mm cunha alta cadencia e pode destruír un vehículo de blindaxe lixeiro. Adicionalmente, moitos tanques levan outra metralladora na parte superior da torreta que lles aporta unha limitada defensa aérea.
Algúns tanques teñen sido adaptados para tarefas especializadas e empregan un armamento principal infrecuente, como por exemplo lanzachamas. Na actualidade, estas armas especializadas móntanse xeralmente nos chases de transportes blindado de persoal.
Control de disparo
Historicamente, se apuntaban as armas do tanque con sinxelas miras ópticas e se colocaban a man, cunha estimación do vento ou empregando unha retícula, que servía para estimar a distancia ó branco. En consecuencia, a puntería era deficiente a grandes distancias e en movemento, e realizar disparos certeiros era practicamente imposible. Co paso do tempo, as miras ópticas teñen sido substituídas primeiro por telémetros estereoscópicos, e finalmente por telémetros láser. miniatura|300px|Un tanque M48 Patton realizando un disparo na noite. A maioría dos tanques actuais nos exércitos de países industrializados empregan telémetros láser, pero os telémetros ópticos e as retículas séguense a empregar en vehículos antigos ou menos sofisticados. Os carros modernos teñen unha ampla variedade de sistemas para facelos máis precisos. Os xiróscopos empréganse pra estabilizar a arma principal; as computadoras para calcular a elevación apropiada e o punto de apuntamento, tomando os datos de sensores da velocidade do vento, temperatura do aire, humidade, temperatura do canón, velocidade do obxectivo e o movemento do tanque.
Tamén incorpóranse comunmente equipos de infravermellos, amplificación de luz ou visión nocturna. Os telémetros láser empréganse tamén pra iluminar obxectivos para munición dirixida. Consecuentemente, os tanques modernos poden disparar cunha exactitude razoable mentres están en movemento.
Munición
Hai varios tipos de munición deseñada para destruír blindados, como o alto explosivo plástico (HEP), o alto explosivo antitanque (HEAT) e por penetración cinética (KEP o APDS). Para mellorar a puntería, as balas saen xirando a través dun canón de ánima raiada, ou se emprega munición estabilizada por aletas (APFSDS, HEAT-FS etc.).
Algúns carros de combate, incluíndo o M551 Sheridan, T-72, T-64, T-80, T-90, T-84 e PT-91 son quen de disparar mísiles guiados antitanque (ATGM) a través do seu canón ou empregando lanzadores externos. Esta funcionalidade pode prolongar o alcance de combate efectivo do tanque máis aló do acadado coa munición convencional, dependendo das capacidades do sistema ATGM. Tamén lle proporciona ó tanque unha arma útil contra brancos lentos aéreos de baixa altitude, como helicópteros.
Estados Unidos abandonou este concepto en favor de empregar helicópteros e avións para ataques antitanque a grandes distancias, pero algúns países da Comunidade de Estados Independentes continúan a empregar o sistema de canón-mísil nos seus tanques.
Protección
O tanque de combate principal é un dos vehículos máis blindados dos exércitos modernos. O seu blindaxe está deseñado para protexer o vehículo e a súa tripulación contra unha ampla variedade de ameazas. Comunmente, a protección contra os impactos con penetración cinética disparados por outros tanques é considerada a máis importante. Os carros de combate tamén son vulnerables ós mísiles antitanque, as minas antitanque, as bombas de gran tamaño, e impactos directos de artillería, que poden inutilizalos ou destruílos.
Blindaxe
A maioría dos vehículos de combate blindados son fabricados con pranchas de aceiro endurecido, ou nalgúns casos aluminio. A efectividade relativa do blindaxe é expresada pola comparación do blindaxe laminado homoxéneo (RHA). miniatura|300px|O carro de combate Leclerc emprega o blindaxe Chobham. É habitual nos blindados que estean mellor protexidos na parte frontal, e que a súa tripulación tente mantelos apuntando cara a dirección máis probable do inimigo. O blindaxe máis groso e máis inclinado se atopa na placa frontal do chase e da torreta. Os lados teñen menos blindaxe e son o teito, a barriga e a parte traseira as menos protexidas. Na Segunda Guerra Mundial, as tripulacións dos M4 Sherman se encontraron cos Tiger alemáns que eran practicamente invulnerables na zona frontal, e tiñan que realizar ataques polos flancos.
Na actualidade, os tanques son vulnerábeis ós ataques especializados con mísiles e o ataque aéreo. Durante a Segunda Guerra Mundial, os foguetes da aviación gañaron unha reputación de temibles, especialmente en Francia trala Batalla de Normandía; as análises trala guerra revelaron que moitas baixas eran disparos errados. Os canóns dos avións que disparaban munición perforante como o de 40 mm dos Hurricane ou o de 37 mm dos Stuka tamén podían ser efectivos. Incluso un cóctel Molotov na zona do motor, podía inutilizar ou destruír a maioría dos carros de combate.
Antes da segunda guerra mundial, varios deseñadores de tanques tentaron inclinar o blindaxe en carros de combate experimentais. O éxito máis famoso e acertado desta idea foi o T-34 soviético. Poñer en ángulo as pranchas de blindaxe aumentaba a súa eficacia contra proxectís, xa que aumentaba o seu ancho efectivo perpendicular, e incrementaba a posibilidade de desvío.
A infantería lixeira tamén pode inmobilizar un carro de combate danando a súa suspensión ou as eirugas con armas antitanque. Para estes ataques os tanques adoitan levar faldróns blindados nos laterais protexendo a suspensión.
As armas de alto explosivo antitanque (HEAT), como o bazuca, foron unha nova ameaza na Segunda Guerra Mundial. Estas armas levaban unha cabeza de ataque cunha carga direccional, que enfoca a forza da explosión nunha estreita corrente penetrante. Descubriuse que estreitas pranchas de blindaxe espazadas, ou faldróns de caucho facían que o proxectil HEAT detonase a máis distancia do blindaxe principal, reducindo importantemente a súa capacidade de penetración.
Algúns proxectís antitanque (HESH ou HEP) empregan material explosivo flexible, que se esmaga co blindaxe do vehículo, e causa unha perigosa escamación do material interno cando a carga estoupa. Isto pode matar á tripulación sen necesidade de penetrar o blindaxe, aínda que neutralizando o tanque. Como defensa, algúns vehículos levan unha capa de material antiescamante no seu interior.
Dende os anos 1970, algúns carros de combate son protexidos con blindaxe composto, unha especie de sándwich de aliaxes e cerámicas. Un dos mellores tipos de blindaxe pasivo é o Chobham desenvolvido polos británicos, que se compón de bloques de cerámica contendo unha matriz de resina entre capas de blindaxe convencional.
Lanzagranadas, fume e defensas pasivas
A maioría dos vehículos blindados levan lanzagranadas de fume que poden despregar rapidamente unha pantalla de fume para ocultar unha retirada dunha emboscada ou dun ataque. A pantalla de fume emprégase moi raramente de forma ofensiva, xa que atacar a través dela bloquea a visión do atacante e lle dá ó inimigo unha indicación previa do ataque inminente. As granadas de fume modernas funcionan tanto coa luz infravermella como visible.
Algunhas Granada de fume están deseñadas para crear nubes moi densas capaces de bloquear os raios láser dos designadores de obxectivos ou telémetros inimigos, ademais de reducir a visión, diminuír a posibilidade de realizar un disparo efectivo, en especial con armas lentas como os mísiles antitanque que require que o operador manteña apuntando ó tanque durante un tempo relativamente longo.
Moitos carros de combate, como o francés Leclerc, empregan os lanzagranadas para granadas de gas lacrimóxeno e granadas de fragmentación antipersoal. Moitos tanques israelís levan un pequeno Morteiro que pode ser empregado dende dentro do tanque.
Antes da introdución das imaxes termais, a granada de fume máis común era a de fósforo branco que creaba unha pantalla de fume moi rapidamente e ademais era útil como arma incendiaria contra infantería na zona da explosión.
Algúns tanques teñen xeradores de fume que poden crear fume continuamente, en vez das granadas, instantáneas pero de curta duración. Xeralmente empréganse os xeradores de fume inxectando combustible ó extractor, que queima parcialmente o combustible, pero que deixa suficientes partículas sen queimar ou parcialmente queimadas pra crear unha densa pantalla de fume.
Contramedidas
As contramedidas pasivas, como o sistema ruso Shtora, tentan interferir nos sistemas de guía dos mísiles guiados hostís.
O blindaxe reactivo ou ERA (Explosive Reactive Armor), é outro tipo importante de protección contra armas de alto explosivo antitanque, na que seccións do blindaxe estoupan para disipar a forza enfocada da cabeza de carga dirixida. O blindaxe reactivo é engadido na parte externa do tanque, en forma de ladrillos.
Os sistemas de protección activos (APS) van un paso máis aló do blindaxe reactivo. Un APS emprega o radar ou outra tecnoloxía de detección pra reaccionar automaticamente ó lume hostil. Cando o sistema detecta lume hostil cara ó tanque, calcula unha resolución de fogo e dirixe un proxectil explosivo para interceptar ou interromper o ataque a uns cantos metros do branco.
Tripulación exposta
Un tanque está xeralmente no seu estado máis seguro, cando o comandante está na súa posición persoal insegura, de pé na torreta, sacando o corpo polo zapón, coa única protección do seu casco e chaleco antibalas. Nesta posición alta o comandante pode ver arredor do vehículo sen restricións, e ten as maiores ocasións de ver operacións antitanque inimigas ou obstáculos naturais e artificiais que poderían inmobilizar ou frear ó tanque.
Os periscopios e outros sistemas de visión do carro de combate dan un campo de visión reducido a pesar dos constantes avances en óptica e electrónica. Deste modo, cando un carro de combate avanza por territorio hostil cos zapóns pechados, o comandante e a súa tripulación atópanse persoalmente máis seguros, pero o carro de combate na súa totalidade está exposto ó perigo debido á redución estrema da visibilidade.
Mobilidade
miniatura|300px|Leopard I a través de terreos nevados en Noruega. Hai esencialmente tres aspectos principais da mobilidade a considerar, a mobilidade básica do carro de combate como a súa velocidade a través de terreos, a capacidade de superar obstáculos e a súa mobilidade total no campo de batalla como a súa autonomía, as pontes que pode cruzar ou que vehículos de transporte pode levalo. Recibe tamén o nome de axilidade por parte da tripulación e deseñadores dos blindados.
A mobilidade dun carro de combate pode dividirse en tres categorías:
Un tanque de combate principal está deseñado para ser moi manobrable e abordar a maioría de tipos de terreos. As súas eirugas anchas dispersan o peso do vehículo nunha área grande, dando por resultado unha presión de terra específica que pode chegar a ser menor que a presión dun pé dun home. Os tipos de terreos que presentan un problema son xeralmente terreos moi moles como pantanos, ou terreo rochoso con grandes cantos rodados dispersos. Nun terreo normal, un tanque pode acadar unha velocidade de 30 a 50 km/h. A velocidade en estradas pode chegar ós 90 km/h.
A loxística de poder chegar dende un punto A até un punto B non sempre é sinxela. En teoría, ou durante unha proba de condución dalgunhas horas, un carro de combate ofrece mellor rendemento en terreos distintos da estrada que calquera outro vehículo de combate a rodas. En estrada, o tanque máis rápido non é moito máis lento que o deseño medio dun vehículo de combate a rodas.
Con todo, na práctica, o maior peso do carro de combate combinado coa relativa debilidade das partes da cadea de eiruga fai que a velocidade máxima en estradas sexa realmente momentánea antes de producir algún faio mecánico. Aínda que a velocidade máxima fóra de estrada é menor, non se pode manter continuamente, debido á variedade e imprevisión do terreo, excepto en casos como pradeiras e desertos areosos.
Xa que un tanque inmobilizado é un branco fácil pra morteiros, artillería e unidades especializadas anticarro das forzas inimigas, se mantén unha velocidade mínima, e cando é posible se traslada ós tanques en trens ou transportes en vez que autoimpulsados. Invariablemente, os carros de combate son trasladados en vagóns en calquera país cunha infraestrutura ferroviaria, xa que ningún exército ten suficientes transportes para levar tódolos seus tanques. O planeamento das cargas e descargas é un traballo crucial, e as pontes e depósitos ferroviarios son obxectivos primarios para as forzas inimigas para atrasar o avance.
O traslado en países ou rexións sen infraestrutura ferroviaria ou con poucas estradas en bo estado, ou estradas con minas ou emboscadas frecuentes, a velocidade media dunha unidade de carros de combate é comparable á dun home a cabalo ou en bicicleta. As paradas frecuentes débense planear para realizar mantemento preventivo e verificacións pra evitar interrupcións durante o combate. Ademais realízanse detencións tácticas para que a infantería ou as unidades aéreas poidan explorar en busca de presenza de grupos inimigos antitanque.
Outra cuestión sobre a mobilidade é a de conseguir levar o carro de combate ó teatro de operacións. Os carros de combate, especialmente os tanques de combate principal, son extremadamente pesados, o que dificulta que poidan ser transportados por aire. Empregando medios de transporte por terra e mar lentos fai que os tanques sexan un problema para ser empregados en forzas de reacción rápida.
Algúns vehículos blindados empregan rodas en lugar de cadeas pra aumentar a velocidade e reducir as necesidades de mantemento. Estes vehículos carecen da superioridade móbil dos vehículos a tracción de eirugas en terreos difíciles, pero son máis apropiados para forzas de reacción rápida xa que incrementan a velocidade estratéxica.
Operacións acuáticas
Para a maioría dos carros de combate, as operacións acuáticas redúcense ó vadeo. A profundidade de vadeo está limitada xeralmente á altura da toma de aire do motor, e nun grao inferior, á posición do condutor. A profundidade de vadeo típica para tanques de combate principal é de entre 900 e 1200 milímetros.
Vadeos profundos
Con preparación algúns tanques poden vadear augas considerablemente máis profundas. Os tanques Leopard I e Leopard II poden vadear unha profundidade de varios metros, cando son equipados apropiadamente con equipo de respiración ou esnorquel. Este tubo, formado por aneis, conéctase ao zapón do comandante e proporciona aire e a posibilidade dunha ruta de saída de escape. A altura deste tubo pode alcanzar os tres metros.
Algúns tanques rusos tamén poden realizar este tipo de operacións. A diferenza do Leopard, o esnorquel ruso só ten un diámetro dalgúns centímetros polo que non pode funcionar como vía de escape. A lonxitude do esnorquel ruso adoita ser duns dous metros.
Este tipo de vadeos require unha preparación coidadosa do tanque pechando as entradas e saídas do vehículo. A tripulación adoita ter unha reacción negativa cara ós vadeos profundos. Con todo, se esta planeado e executado correctamente, este tipo de accións engade unha considerable oportunidade para a sorpresa e a flexibilidade en operacións de travesías por augas. miniatura|300px|Un Sherman DD coas súas cubertas de goma.
Tanques anfibios
Algúns tanques lixeiros como o PT-76 son anfibios, impulsados na auga xeralmente polas súas cadeas ou hidrojets.
Plantas motrices
A planta motriz do carro de combate proporciona a enerxía para o movemento do vehículo e doutros sistemas, como a rotación da torreta ou enerxía eléctrica para un radio. Os tanques da primeira guerra mundial empregaban xeralmente motores de gasolina, aínda que algúns modelos empregaban un sistema mixto de motor eléctrico e de gasolina.
Durante a segunda guerra mundial había diferentes tipos de motores, moitos eran adaptacións de motores de avións. Na guerra fría, os tanques cambiaron a un motor diésel, e a comezos dos anos 1970 comezou a chegada das turbinas de gas.
O peso e tipo da planta motriz, influenciados pola súa transmisión e tren de potencia, determina esencialmente como de rápido e manobrable será o carro de combate, pero o terreo limita efectivamente a velocidade máxima dos tanques debido ó desgaste e tensión da suspensión e a tripulación.