cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ducado de Roma
Das orixes ao século VII
O Senado romano, formalmente ao cargo, era xa unha pálida imitación do de épocas pasadas. A asemblea xa non estaba case nunca ao completo, en canto as guerras góticas decimaran os seus membros. Nunha situación caracterizada por incerteza e inestabilidade, a figura do Papa converteuse nunha referencia estábel.
Grazas ás presións dos pontífices, no século VII o título de dux Romae cesou de ser transmitido no seo dunha mesma familia, como era costume nos outros ducados (Ducado de Gaeta, Ducado de Nápoles). Mesmo chegou a ocorrer que no Lacio fose o mesmo exército bizantino, en caso de cargo vacante, quen elixise autonomamente o dux.
O aprovisionamento de xéneros alimentarios para a cidade dependía en gran parte das facendas de propiedade papal. O patrimonio en terras do bispo de Roma acumulárase desde o século IV por efecto das doazóns dos fieis. Era denominado patrimonium Sancti Petri porque os legados eran dirixidos aos santos Pedro e Paulo. O patrimonium Sancti Petri era distinto do patrimonium publicum, xestionado polos elementos militares (duces e magister militum) do imperio bizantino, e dos latifundios das arquidioceses de Rávena e de Milán.
As relacións entre pontífice e dux Romae foron máis antagonísticas que colaborativas. Os distintos duques, en calidade de máximos responsábeis militares do territorio, ficaron sempre fieis ao emperador, por tanto aliñados co basileus nos frecuentes contenciosos relixiosos que xurdiron entre o Papa e Constantinopla. No 640 o dux e carthularius Mauricio, co exarca Isaac, conduciu o asalto ao Palacio de Laterano, obigando ao Papa Severino a fuxir. Atopamos algúns duces tamén entre os presuntos conxurados contra o Papa Gregorio II.
Tamén a sempre ameazante presenza dos longobardos foi a miúdo un factor de inestabilidade. No 702 o duque de Benevento Xisulfo I rouboulle ao Ducado romano o val do Liri.
A caída do Exarcado
thumb|300px|As posesións bizantinas en Italia na época de Liutprando. A partir do século VIII asistiuse a unha progresiva saída do emperador bizantino nas confrontacións de Roma. O Ducado romano, sen a presenza militar asegurada por Constantinopla, ficou exposto e indefenso fronte á ameaza longobarda. No 726 os longobardos de Liutprando (712-744) declararon a guerra contra o Exarcado de Italia, ocupando Boloña e toda a Pentápole. Aos bizantinos só lle quedaron a cidade de Rávena, o porto de Classe e a chaira circundante. No Lacio, Liutprando chegou ata as mesmas portas de Roma.
No 728 os longobardos conquistaron a fortaleza de Narni, posta como protección da vía Amerina, que levaba a Todi e Perugia. Para gardar a vía Amerina ficaron as fortalezas de Amelia e Orte. Máis ao sur, defendían a vía Cassia, e en xeral o val do Tíber, os castra de Sutri, Bomarzo e Blera.
O Papa Gregorio II (715-731) dirixiuse directamente ao rei Liutprando, pedíndolle que renunciase aos territorios xa conquistados e os restituíse ao exarca bizantino en canto lexítimo posesor. Liutprando, porén, doou o castrum de Sutri ao pontífice, no acto coñecido na historiografía como Doazón de Sutri.
No 742 Liutprando someteu os ducados de Spoleto e de Benevento e engadiunos aos dominios propios. A nova creou alarma en Roma. Tras entender que o rei longobardo se estaba a preparar para un novo ataque aos dominios bizantinos de Italia, o papa Zacarías (741-752), non dubidou en tratar directamente co monarca. Na primavera de 743 os dous atopáronse en Terni. O pontífice obtivo do rei longobardo a restitución per donationis titulo de catro cidades ocupadas por el (entre as cales Vetralla, Palestrina, Ninfa e Norma) e dunha parte dos patrimonios da Igrexa en Sabina, que os duque de Spoleto lle quitaran había trinta anos.
Despois o Papa Zacarías organizou o territorio da cidade, fundando as primeiras domus cultae, verdadeiras facendas agrícolas pertencentes á Diocese, que aseguraron o aprovisionamento da cidade. thumb|300px|right|O patrimonium Sancti Petri tras a [[doazón de Pipino (Populonia, Ronciglione e Viterbo).]]
O falso da doazón de Constantino.
Probabelmente no papado de Zacarías (ou de Gregorio III) xorde o documento coñecido como doazón de Constantino. O poder do pontífice, tras os problemas políticos tidos con León III o Isáurico, xa non era sostido polo imperio e nin podía considerarse o papa un feudatario longobardo, vista a superioridade política e moral coa que era considerada a sé romana aos ollos dos itálicos e dos cristiáns respecto ao poder longobardo. A incerteza política na que estaba o ducado romano naqueles anos levou á produción dunha lexitimación histórica da independencia pontificia, a doazón de Constantino, segundo a cal do primeiro emperador cristián viña o dereito do Papa a gobernar o territorio e o senado romano, ademais do primado sobre os outros patriarcas da cristiandade (naqueles anos León puxera so o patriarcado de Constantinopla as dioceses de Puglia, Calabria e Sicilia). En realidade o documento pode ser definido como unha verdadeira e propia constitución pola que un estado se declara autónomo simplemente uníndose a un sistema xurídico e lexislativo (naquela época aínda non distinto do relixioso).
A doazón do Ducado ao Patrimonio de San Pedro
Como sucedera anteriormente co Patrimonium S. Petri, todos os poderes do Exarcado, da Pentápole e do chamado corredor bizantino que se contrapuñan xuridicamente ás prodiedades da diocese de Roma foron subordinados á autoridade do pontífice, xa sen a mediación imperial de Constantinopla.
Ao mesmo tempo, os territorios da Italia setentrional en mans longobardas foron definitivamente separadas dos centrais e meridionais (756).
Inara
Inara foi rei de Nesa (Neša) e Kanesh ou Kanis (Kaniš), levaba o título de rubaum e o seu rabi simmiltim (primeiro ministro) foi Šamnuman. Sucedeuno o seu fillo Warsama.
Rindfleischetikettierungsüberwachungsaufgabenübertragungsgesetz
Rindfleischetikettierungsüberwachungsaufgabenübertragungsgesetz (abreviado como RflEttÜAÜG) foi a palabra alemá máis longa, composta por 63 caracteres, dende 1999 ata o 2013.
Historia
O Landtag de Mecklemburgo-Antepomerania debateu en 1999 un proxecto de lei titulado Rinderkennzeichnungs - und Rind­fleisch­etikettierungs­über­wachungs­aufgaben­übertragungs­gesetz, é dicir, lei sobre a transferencia das obrigas de vixilancia na etiquetaxe da carne de vacún e mais a designación dos bovinos. É pois a palabra alemá oficial con maior número de caracteres, malia non figurar nos dicionarios de uso cotián.
Teoría feminista
A teoría feminista é a extensión do feminismo aos campos teóricos ou filosóficos. Abarca o traballo realizado nunha ampla variedade de disciplinas, e inclúe de maneira prominente os enfoques en canto aos roles e vidas das mulleres e a política feminista na antropoloxía e socioloxía, a psicanálise, a economía, os estudos de xénero e de mulleres, a crítica literaria feminista e a filosofía, especialmente a filosofía continental. A teoría feminista ten como fin a comprensión da natureza da desigualdade e céntrase nas políticas de xénero, as relacións de poder e a sexualidade. Mentres que xeralmente a teoría feminista presenta unha crítica das relacións sociais, unha parte importante da teoría feminista tamén analiza a desigualdade de xénero e a promoción dos dereitos, intereses e asuntos das mulleres. O feminismo explora temas como a historia da arte, e a arte contemporánea, a estética, , a discriminación, os estereotipos, a cousificación (especialmente a cousificación sexual), a opresión, e o patriarcado.
Historia
Nancy Cott fai unha distinción entre o feminismo moderno e os seus antecedentes, en particular a loita polo sufraxio. Nos Estados Unidos coloca o momento decisivo nas décadas antes e despois de que as mulleres conseguisen o voto en 1920 (1910-1930). Expón que o anterior movemento feminino tratou principalmente sobre a muller como unha entidade universal, mentres durante este período de vinte anos converteuse nun movemento que se concerniu coa diferenciación social, atento á individualidade e á diversidade. Novos asuntos trataron da condición da muller como un constructo social, a identidade de xénero e as relacións dentro de e entre os xéneros. Politicamente isto representou un cambio dun aliñamento ideolóxico do dereito a un máis radicalmente asociado coa esquerda.
Susan Kingsley Kent di que o patriarcado freudiano foi responsábel no perfil diminuído do feminismo durante os anos de guerra, aínda que outras, como Juliet Mitchell, consideran esta explicación demasiado simplista posto que a teoría freudiana non é completamente incompatíbel co feminismo. Varias partes da erudición feminista cambiaron da necesidade de estabelecer as orixes da familia cara á análise da oposición a unha imaxe da "muller na casa". Simone de Beauvoir expuxo unha dimensión existencialista do feminismo coa publicación de Le Deuxième Sexe (O segundo sexo) en 1949. Como implica o título, o punto de partida é a inferioridade implícita das mulleres, e a primeira pregunta que Beauvoir discute é "que é unha muller?" A muller, nota de Beauvoir, sempre se percibe como "outra", "é definida e diferenciada con referencias ao home e non el con referencias a ela. Neste libro e o seu ensaio "Woman: Myth & Reality" ("Muller: Mito e Realidade"), de Beauvoir anticipa a Betty Friedan en buscar a desmitoxización do concepto masculino da muller. "Un mito inventado polo home para confinar as mulleres ao seu estado opresivo.'' Para as mulleres non é unha cuestión de facerse valer como mulleres, senón que facerse seres humanos." "Unha muller non nace así, senón que se converte nunha muller" ou, como Toril Moi di, "unha muller defínese tras a maneira en que viva a súa situación encarnada no mundo, ou, noutras palabras, tras a maneira en que fai algo do que o mundo fai dela". Por tanto, a muller debe quedar suxeita para escapar o seu papel definido como "outra", como un punto cartesiano de partida. No seu exame de mito, aparece como un que non acepta ningún privilexio especial para mulleres. Ironicamente, as filósofas feministas tiveron que extraer a propia Beauvoir da sombra de Jean-Paul Sartre para apreciala completamente. Aínda que é máis filósofa e novelista que activista, asinou un dos manifestos do "Mouvement de Libération des Femmes" (Movemento de Liberación das Mulleres").
Elaine Showalter describe o desenvolvemento da teoría feminista en varias fases. A primeira fase é chamada a/o "crítica/o feminista" - onde a/o lector/a feminista examina as ideoloxías detrás dos fenómenos literarios. A segunda Showalter chama "xinocrítica/o" - onde a "muller é a produtora do significado textual" incluíndo "a psicodinámica da creatividade feminina; a lingüística e o problema dunha linguaxe feminina; a traxectoria da carreira individual ou feminina colectiva e a historia da literatura". A última fase é chamada a "teoría de xénero" - onde se explora a "inscrición ideolóxica e os efectos literarios do sistema de xénero". Este modelo foi criticado por Toril Moi que o considera esencialista e determinista para a subxectividade feminina. Tamén o criticou por non tomar en conta a situación das mulleres fóra de Occidente.
A psicanálise feminista entra en forte desacordo coas hipóteses fálicas en canto ao inconsciente. Julia Kristeva Svarti, Bracha L. Ettinger, Luce Irigaray, Martha Riofrío Bo, Inés Mendizabal desenvolveron nocións específicas en canto á diferenza sexual inconsciente, a feminina e a maternidade, con implicacións amplas para a análise destas nos traballos de investigación das institucións.
Conceptos
A teoría feminista traballou ao longo da historia na conceptualización para desvelar unha realidade oculta á percepción social dando nome e sacando da invisibilidade fenómenos sociais que remiten á subordinación das mulleres. Conceptos como "feminización da pobreza", a evolución do concepto "xénero" da bioloxía á socioloxía, "dupla xornada", "acoso sexual" foron acuñados polo movemento feminista e están relacionados cos estudos de xénero e o desenvolvemento do pensamento feminista.
Teoría feminista
Referencias e conceptos
Porto de Almería
250px|thumb|Porto de Almería O porto de Almería é un porto situado na cidade de Almería, no golfo de Almería, na costa mediterránea de Andalucía.
Ten liñas a Melilla, Alxeria e Marrocos, sendo tamén escala de cruceros turísticos polo Mediterráneo. Así mesmo posúe tamén un porto deportivo onde se pode ter un amarre para embarcacións de recreo privadas. Dispón dun peirao pesqueiro e unha zona de mercancías que están sendo ampliados sucesivamente desde mediados de 1990.
Rubaum
Rubaum ou rubâ'um (rubâ'u) foi un título usado polos reis hititas antes da unificación. É equivalente a rei. Máis tarde vai cambiar a sarrum (šarrum), forma acadia de rei.
Genco Ecer
Genco Ecer (pronunciación turca: [ˈɡendʒo ˈedʒeɾ]; nado o 13 de decembro de 1985 en Ancara, Turquía ) é un cantante e atleta turcochipriota. Antes da súa carreira musical, Ecer representou á República Turca do Norte de Chipre no equipo de natación e na selección de baloncesto. No 2009, Eccer lanzou o seu álbum debut Kandıramazsın. O álbum contiña cancións de R&B, funky house e pop. O principal sinxelo foi U Dönüşü.
Biografía
Ecer naceu en Ancara, Turquía de nai turca e pai turcochipriota. A unha idade pequena, el mudouse coa súa familia á República Turca do Norte de Chipre. El estudou a secundaria no Bayraktar Türk Marif College e logo no Türk Marif Lisesi. Ecer estudou arquitectura na Universidade do Oriente Próximo.
Rabi simmiltim
Rabi simmiltim era o principal oficial da corte hitita. O título pódese traducir por "xefe da corte", e adoitaba a estar nas mans dun fillo do rei ou alguén próximo.
Horta, Barcelona
250px|miniatura|Masía Can Mariner, no barrio de Horta Horta é un barrio pertencente ao distrito de Horta-Guinardó, na cidade de Barcelona. Foi un municipio independente ata 1904, cando se anexiona á capital catalá. O nome provén da familia Horta, que foi propietaria do territorio desde o ano 1036 ata 1260. Habitada por nobres e mercadores desde o século XIV, crece ao redor do mosteiro da Vall d'Hebron, chegando o seu período de esplendor ata finais do século XVII. Atópase documentado por primeira vez no ano 965, onde se menciona o val de Horta. Antigamente o barrio foi o núcleo principal do municipio independente de Horta, que se correspondía máis ou menos co actual distrito de Horta-Guinardó.
O crecemento entre o século XVI e século XX foi debido á abundancia de auga que fixo posible a instalación de numerosas lavanderías. A prosperidade da zona tamén creceu cando chegou o tranvía no ano 1901. Na década de 1960 chegou o metro (L5) á praza Eivissa, a estación de Horta.
Aínda se mantén a estrutura do casco antigo ao redor da Praza de Eivissa e ten un ensanche residencial. No barrio tamén se atopa o Parque do Labirinto de Horta, que é o xardín máis antigo que se conserva de toda a cidade. É un xardín de tipo neoclásico que se empezou en 1794 nunha leira dos marqueses de Alfarràs. A beiras do parque atópase o velódromo de Horta, onde se disputaron algunhas probas polos Xogos Olímpicos de Barcelona de 1992.
Esfera inscrita
dereita|miniatura|Esfera dentro dun cubo. En xeometría, a esfera inscrita dun poliedro é unha esfera que está contida no interior do poliedro e é tanxente a cada unha das caras do mesmo. A esfera inscrita é a maior das esferas que están contidas no poliedro Todos os poliedros regulares teñen esferas inscritas, ao contrario que os irregulares que non teñen todas as caras tanxentes a unha esfera común.
O raio da esfera inscrita ao redor dun poliedro P chámase raio inscrito de P.
A esfera inscrita é a análoga tridimensional do círculo inscrito.
O Navallo, Nogueira de Miño, Chantada
O Navallo é un lugar na parroquia de Nogueira de Miño, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 4 habitantes segundo datos do INE e do IGE deles 2 eran homes e 2 eran mulleres.
Melón (homónimos)
Melón pode ser:
Amais, o topónimo galego Melón pode referirse a:
Erich Mielke
Erich Fritz Emil Mielke, nado o 28 de decembro de 1907 en Berlín e finado o 21 de maio de 2000 na mesma cidade, foi un destacado membro do Partido Comunista da República Democrática de Alemaña.
Trala dimisión de Ernst Wollweber foi nomeado ministro de Seguridade Estatal da RDA, sendo polo tanto un dos principais responsábeis do aparello policial e de intelixencia da República, a Stasi.
No ano 1993 foi condenado a seis anos de prisión pola suposta participación na República de Weimar dun atentado que supuxo a morte de dous oficiais de policía prusianos no ano 1931 durante os convulsos anos que precederon á chegada ao poder de Adolf Hitler, a condena fundamentouse sobre os procesos que tiveron lugar despois do 1933, e xa baixo a influencia nacionalsocialista.
Telmatoscopus niger
Telmatoscopus níxer é unha especie de insecto díptero pertencente á familia dos psicódidos.
Distribución xeográfica
Atópase en América do Norte: de Minnesota a Nova York, Indiana e Virxinia, incluíndo Míchigan.
Golfo de Almería
250px|miniatura|Vista aérea parcial O golfo de Almería é un golfo situado na costa de Almería que se abre ao mar de Alborán. Está delimitado de oeste a leste pola punta do Moro e o cabo de Gata. Toma o nome da cidade de Almería, a máis importante da súa costa.
Destacan as súas prominentes formacións rocosas pertencentes ás cordilleiras Béticas, que dan lugar a cantís que se alternan con zonas de costa baixa. Parte do seu medio natural está integrado no Parque Natural do Cabo de Gata-Níjar.
Xesús Manuel Marcos
Xesús Manuel Marcos López, nado en Seoane do Courel (Folgoso do Courel) o 2 de novembro de 1967, é un escritor galego.
Traxectoria
Estudou a carreira de Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, e na actualidade é funcionario do Ministerio de Xustiza en Madrid. Ten colaborado nos xornais La Voz de Galicia, O Correo Galego e El Progreso.
Twin Infinitives
Twin Infinitives é o segundo álbum de estudio da banda estadounidense de rock alternativo Royal Trux, publicado o 15 de decembro de 1990 a través do selo Drag City. Posteriormente reeditouse en CD e casete en 1994. Twin Infinitives trátase do primeiro álbum de longa duración lanzado pola discográfica Drag City. O disco destaca polos seus arranxos deconstruídos, as súas voces pouco ortidoxas e a produción densa.
Reino de Mama
Mama (nome asirio, en hitita Hasum ou Haššum e en hurrita Hasu (Haššou), foi un reino hitita que despois será absorbido polo reino de Kushara. Sobre o século –XVIII menciónase como rei a Anumkhirbi.
EMOTIVe
eMOTIVe é terceiro álbum da banda de rock A Perfect Circle. Foi editado o 1 de novembro de 2004 (aínda que nos Estados Unidos saíu ao día seguinte) a través do selo Virgin Records. O disco está composto por 10 versións e 2 cancións orixinais.
Shisō
Shisō (宍粟市, しそうし, Shisō-shi) é un concello da prefectura de Hyōgo no Xapón. Está situado ao norte da rexión de Kinki e ao oeste da prefectura, na zona oeste da provincia histórica da Harima. A súa superficie é de 658,60 km² e a poboación de 41.509 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 63 h/km².
O concello de Shisō limita cos concellos de Sayō, de Tatsuno, de Himeji, de Kamikawa, de Asago, de Yabu (son da prefectura de Hyōgo); de Mimasaka, de Nishiawakura (son da prefectura de Okayama); e de Wakasa (da prefectura de Tottori).
Historia
A cidade Shisō foi fundada pola fusión de 4 concellos de vila do distrito de Shisō (Yamasaki, Ichinomiya, Haga e Chikusa) no ano 2005.
Monte Rushmore
miniatura|300px|dereita|As facianas (de esquerda a dereita) de [[George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt e Abraham Lincoln]]
O Monte Rushmore (en inglés: Mount Rushmore National Memorial), situado en Keystone, Dacota do Sur, conmemora o nacemento, o crecemento, a conservación e o desenvolvemento dos Estados Unidos de América. O Parque Nacional Monte Rushmore ten 5,17 km². Entre 1927 e o 31 de outubro de 1941, Gutzon Borglum e 400 traballadores tallaron os bustos colosais de 18 metros dos presidentes George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt e Abraham Lincoln que representan os primeiros 150 anos da historia dos Estados Unidos. Os modelos do xeso e as ferramentas que se usaron na construción das esculturas seguen alí. Recentemente, tras dez anos de traballos de reconstrución, construíuse unha extensa rede de instalacións para servizos complementarios e beirarrúas. Hai novas sendas para peóns que proporcionan visións espectaculares desde a parte posterior de Abraham Lincoln. O mantemento do monumento é un desafío único para os conservadores, porque require escalar a montaña para eliminar liques e limpar as esculturas. miniatura|esquerda|200px|[[Air Force One sobrevoando o Monte Rushmore]] O monumento serve como fogar a moitos animais e plantas representativas dos Outeiros Negros (Black Hills) de Dacota do Sur. As formacións xeolóxicas do interior da rexión son tamén evidentes, incluíndo grandes zonas de granito e de mica. A formación de roca tállase nun sitio sacro de Lakota Native American. Un Memorial Crazy Horse (Monumento a Cabalo Tolo), comezado en 1948, estase tallando actualmente preto de Dacota do sur. O Monte Rushmore foi nomeado monumento nacional o 3 de marzo de 1925.
O 8 de xullo de 2005 comezaron os traballos de limpeza das caras por parte de Alfred Kaercher GmbH & Co., unha empresa alemá de máquinas de limpeza. Alfred Kaercher GmbH & Co. ofreceuse a limpar as caras de forma gratuíta. É a primeira vez que na historia do monumento foi lavado con auga a presión.
O Monte Rushmore na literatura
William Dembski usa o Monte Rushmore como exemplo dun obxecto que sería recoñecido como produto dun deseño intelixente.
Abrótega
A abrótega, abrótea ou gamota (Asphodelus albus) é unha planta perenne da familia das liliáceas, moi empregada como planta de xardín, nativa do centro sur de Europa. Pode chegar ata o metro de altura, aínda que habitualmente tan só chega a 50 cm. As follas con forma de espada nacen na base da planta; as flores vanse xuntando a medida que se ascende polo talo ata chegar á cima na que están en acios ou amoreadas.
Valdivia
Valdivia é unha comuna, cidade e un municipio chileno da provincia de Valdivia, que tamén é capital da XIV rexión de Los Ríos. A cidade é situada na costa do Pacífico, nas proximidades do Río Calle-Calle. Valdivia dista uns 841 km da urbe de Santiago de Chile.
Abrótega
Nas parroquias de Vilelos (O Saviñao) e Castelo (Taboada), os agucios (polo seu nome local) arríncanse durante o último mes do verán para facer fachas ás que se prende lume na derradeira semana de setembro.
Valdivia
Historia
O primeiro gobernador de Chile, Pedro de Valdivia, enviou ao almirante Juan Bautista Pastene á zona, quen explorou a baía de Corral no 1544, e logrou bautizar a zona co nome do seu superior. Máis tarde, o 9 de febreiro de 1552, Valdivia fundou a cidade co nome de Santa María la Blanca de Valdivia sobre unha aldea indíxena chamada Ainil. No 1598, despois do desastre de Curalaba, Valdiva foi abandonada e destruída polos nativos huilliches. Foi repoboada en 1645, pero os arredores foron controlados polos indíxenas Lafkenche-huilliche.
Abrótega
Asphodelus albus foi descrita por Philip Miller e publicado en Gard. Dict. ed. 8 3 1768.
Valdivia
Historia
A cidade creceu e formouse un importante porto, o seu río é un dos poucos ríos navegables do país, e na época, Valdivia foi a cidade máis austral de Chile con numerosos e ben equipados fortes militares. No 1821 foi capturada polos independentistas de Chile. Na época, foi lanzada oficialmente a colonización alemá e no 1850 chegan os primeiros á zona impulsando a industrialización. Tamén queimaron grandes áreas de pluviselva valdiviana para conseguir terras agrícolas. En 1909, un grande incendio destruíu o centro da cidade que logo foi reconstruído. O 1960, o 22 de maio foi rexistrado o terremoto máis forte na historia da Terra, cunha magnitude é de 9,5 Richter (Terremoto de Chile de 1960), que destruíu o 40% da cidade. Desde o 2 de outubro de 2008, entrou en vigor a nova rexión chilena de Los Ríos XIV, da cal Valdivia é capital.
Abrótega
En Galicia foi descrita por Baltasar Merino na súa obra Flora descriptiva é ilustrada de Galicia no ano 1909.
Hábitat
Medra de forma silvestre en pradeiras e chairas solleiras de España, o sur de Francia e a costa mediterránea ata os Balcáns, entre o nivel do mar e os 2.000 metros sobre o nivel do mar. Prefire chans alcalinos, e é marcadamente termófila.
Nomes vernáculos galegos
Tamén recibe os nomes de abrótena, apóutiga, asfódelo, breca, gamón, gamota, herba do gando, lumbrieiro, nunú, ouropesa, ouropeso, pé de pita, pella e petuga.
Vilaia de Tiaret
Tiaret (en lingua árabe ولاية تيارت, en lingua bérber Tahert) é unha provincia (wilaya) de Alxeria. A súa capital é Tiaret.
Divisións administrativas
A provincia divídese en 14 distritos (daïras), dos que se debullan 42 municipalidades.
El Villalbés (Buenos Aires)
El Villalbés foi unha publicación editada en Buenos Aires entre 1927 e 1933.
Historia e características
Subtitulado Publicación oficial del Centro Villalbés de Buenos Aires, apareceu en decembro de 1927. Estaba dirixido por Ramiro Díaz Verdes. publicábase o cuarto domingo de cada mes.
Migración das aves
miniatura|300px|Bandada de [[ganso sangano durante a súa migración de outono]] miniatura|300px|Exemplos de rutas de migración de aves a gran distancia.
A migración de especies como cegoñas, rulas, e andoriñas foi rexistrada desde hai máis de 3 000 anos por autores da Antiga Grecia, como Homero e Aristóteles e no Libro de Xob da Biblia. Máis recentemente, Johannes Leche empezou a rexistrar os datos das chegadas de migrantes primaverais en Finlandia en 1749, e os modernos estudos científicos utilizan técnicas como o anelado de aves e o rastreo por satélite para coñecer o movemento das aves migrantes. As ameazas que afrontan as aves migratorias aumentaron coa destrución de hábitats especialmente nos sitios de parada e de invernada, e coa proliferación de estruturas como liñas de alta tensión e muíños para producir enerxía eólica.
O carrán ártico ten a mellor marca de migración a longa distancia, xa que viaxa entre os seus territorios de cría no Ártico e Antártico todos os anos. Algunhas especies de aves con tubos nasais (Procellariiformes) como os albatros circundan a Terrra, voando sobre os océanos do sur, mentres que outras como as pardelas furabuchos migran 14 000 km entre os seus territorios de cría do norte e os océanos do sur. As migracións máis curtas son moi comúns, entre elas están as migracións altitudinais en montañas como os Andes e os Himalaias.
Jackie Brenston
Jackie Brenston, nado en Clarksdale (Mississippi) o 15 de agosto de 1930 e finado en Memphis (Tennessee) o 15 de decembro de 1979, foi un vocalista de R&B e saxofonista afroamericano que gravou, xunto á banda de Ike Turner, a primeira versión do tema proto-rock and roll "Rocket 88".
Traxectoria
Brenston regresou á súa vila natal tras o servizo militar en 1947 e aprendeu a tocar o saxofón tenor, uníndose a Ike Turner en 1950 como saxofonista e vocalista ocasional da súa banda. O éxito local dos Turner’s Kings of Rhythm fixo que B. B. King os recomendase a Sam Phillips, dono duns estudios en Memphis, Tennessee, onde a banda realizou varias gravacións a comezos de marzo de 1951, incluída "Rocket 88", na cal Brenston fai a voz principal e na que aparece acreditado como compositor.
Migración das aves
O momento en que se produce a migración parece que está controlado principalmente polos cambios na duración do día. As aves migrantes navegan usando pistas celestes como a posición do Sol e as estrelas, e tamén usan o campo magnético terrestre e mapas mentais.
Pusarrumas
Pusarrumas (Pu-Šarrumaš) foi rei de Kanesh e de Hattusa e, se cadra, de Kushara, fillo de Tudhaliyas. O nome parece hurrita. Foi pai de Papahdilmah.
Jackie Brenston
Traxectoria
Despois dunha sesión de gravación máis, Brenston e Turner separáronse, e Brenston pasou a tocar na banda de Lowell Fulson, onde estivo dous anos. Volvería a tocar co grupo de Turner de 1955 a 1962. Aínda que ocasionalmente cantou nela, Turner aparentemente prohibíulle cantar "Rocket 88".
Migración das aves
Perspectiva histórica
Rexistrouse o fenómeno da migración das aves desde hai máis de 3 000 anos na Antiga Grecia, onde escritores como Hesíodo, Homero, Heródoto e Aristóteles a mencionaron. Na Biblia tamén se fai mención destas migracións, como no Libro de Xob, onde se fai esta pregunta: "Es ti quen lle ensina a voar ao falcón, tendendo as ás no vento do sur?". O autor do Libro de Xeremías escribiu: "As cegoñas do ceo coñecen todas o tempo da súa volta, as rulas, as andoriñas e os grous volven no seu tempo".
Pusarrumas
Foi probabelmente sogro de Labarnas I, ao que designou sucesor na cidade de Sanahwitta (Šanawitta) despois de que os fillos se volvesen contra o pai. Un dos fillos, Papahdilmah (o único coñecido), conservaba influencia entre os servidores reais e os principais funcionarios e crese que logrou ser rei.
Migración das aves
Perspectiva histórica
Aristóteles decatouse que os grous viaxaban desde as estepas de Escitia aos pantanos e nacemento do Nilo. Plinio o Vello, na súa Historia Naturalis, repite as observacións de Aristóteles.
Jackie Brenston
Traxectoria
Volveuse alcohólico e continuou tocando en bandas locais. Despois dunha última sesión gravación con Earl Hooker en 1963, traballou ocasionalmente como camioneiro antes de padecer un fatal ataque ao corazón en 1979, que o matou en Memphis cando tiña 49 anos.
Cadea humana polo dereito a decidir do País Vasco do 2014
A cadea humana polo dereito a decidir do País Vasco foi unha cadea humana de 123 quilómetros de lonxitude en favor do dereito de autodeterminación do País Vasco realizada o 8 de xuño do 2014 que uniu as cidades de Durango e Pamplona e foi organizada pola plataforma Gure Esku Dago.
Migración das aves
Migración fronte a hibernación das andoriñas
miniatura|Fresco [[minoico dunha andoriña en primavera en Akrotiri, c. 1500 a.C.]]
Lago de Banyoles
300px|miniatura|Vista aérea do Lago de [[Banyoles]] O lago de Banyoles (en catalán: Estany de Banyoles) é o lago máis grande de Cataluña, na provincia de Xirona. É o principal símbolo da cidade de Banyoles, na comarca do Pla de l'Estany. O lago e a súa conca lacustre son considerados o conxunto cárstico máis extenso de España, constituíndo un sistema ambiental de notable valor.
Migración das aves
Migración fronte a hibernación das andoriñas
Porén, Aristóteles suxeiru que as andoriñas e outras aves hibernaban (quedaban aletargadas no lugar e non migraban). Esta crenza persistiu ata 1878, cando Elliott Coues compilou os títulos de non menos de 182 publicacións que trataban da hibernación das andoriñas. Incluso o "moi observador" Gilbert White, na súa obra publicada postumamente en 1789 The Natural History of Selborne (A historia natural de Selborne), citaba a historia contada por un home de que as andoriñas foran atopadas no derrubamento dun cantil de greda "cando el era un escolar en Brighthelmstone", aínda que o home negou ser testemuña visual. Porén, tamén escribiu que "en canto a que as andoriñas fosen atopadas en estado de letargo durante o inverno na illa de Wight ou en calquera parte deste país, nunca oín un relato dese tipo que pagase a pena escoitar", e que se as andoriñas temperás "atopan casualmente xeo e neve, inmediatamente se retiran durante un certo tempo, unha circunstancia que vai máis en favor de que se esconden que da hibernación", polo que dubida "que volvan por unha semana ou dúas a latitudes máis cálidas".
Ata finais do século XVIII non se aceptou que a migración como explicación da desaparición durante o inverno de aves dos climas do norte. Na obra de Thomas Bewick A History of British Birds (Unha historia das aves británicas), Volume 1, 1797, menciona un informe dun "capitán de barco moi intelixente" que, "entrre as illas de Menorca e Mallorca, viu un gran número de andoriñas voando cara ao norte", e presenta a situación nas illas Británicas da seguinte maneira:
miniatura|Unha [[Pfeilstorch, atopada en 1822, demostrou que as aves migraban en vez de hibernar ou cambiar de forma no inverno.]]
Bewick describe despois un experimento que conseguiu manter anduriñas vivas nas illas Británicas durante varios anos, onde permanecían quentes e secas durante os invernos. Conclúe que:
Pfeilstörche (cegoñas con frechas cravadas)
En 1822, atopouse unha cegoña branca no estado alemán de Mecklenburg cunha frecha cravada feita de madeira de África central, o que era unha das primeiras evidencias da migración de gran distancia que fan as cegoñas. Esta ave foi denominada en alemán Pfeilstorch, que significa 'cegoña con frecha' (cravada). Desde entón, documentáronse unhas 25 Pfeilstörche.
Padróns xerais
miniatura|upright|Bandadas de aves xuntándose antes da súa migración ao sur (probablemente [[estorniño pinto|estorniños pintos) ]] miniatura|Limícolas migrantes na [[baía de Roebuck, Australia Occidental]] A migración é o movemento estacional regular, xeralmente na dirección norte a sur e viceversa, que realizan moitas especies de aves. O movemento migratorio das aves pode deberse a cambios na dispoñibilidade de alimentos, cambios no hábitat ou no tempo meteorolóxico. Ás veces, estas viaxes non se denominan "verdadeiras migracións" porque son irregulares (nomadismo, invasións, irrupcións) ou só nunha dirección (dispersión, movemento das crías que se van da súa área natal). A migración está marcado pola súa estacionalidade anual. As aves non migratorias dise que son residentes ou sedentarias. Aproximadamente 1 800 das 10 000 especies de aves do mundo son migrantes de longas distancias.
Moitas poboacións de aves migran a gran distancia seguindo unha ruta de voo. O padron máis común, no hemisferio norte, consiste en voar ao norte en primavera para reproducirse no verán temperado do Ártico e regresar en outono aos territorios de invernada nas rexións cálidas do sur. Por suposto, no hemisferio sur as direccións son as contrarias, pero hai menos superficie de terra no distante sur para soster unha migración de longa distancia.
A principal motivación para a migración parece ser a procura de alimento; por exemplo, algúns colibrís elixen non migrar se son alimentados durante o inverno. Ademais, os días máis longos do verán do norte proporcionan máis tempo ás aves reprodutoras para buscar comida para as crías. Isto axuda aos paxaros diúrnos a producir postas maiores que as que poñen especies de paxaros relacionados non migratorios que se quedan nos trópicos. A medida que se acurtan os días en outono, as aves volven ás rexións máis cálidas, onde a dispoñibilidade de comida varía pouco durante a estación.
Estas vantaxes compensan o grande estrés, os custos do cansazo físico, e outros riscos que ten a migración. A predación pode intensificarse durante a migración: o falcón da raíña (Falco eleonorae), que se reproduce en illas do mar Mediterráneo, ten unha tempada reprodutora moi tardía, porque está coordinada co paso outonal cara ao sur de paseriformes migrantes, cos que alimentan as súas crías. Unha estratexia similar é a que adopta o morcego Nyctalus lasiopterus, que tamén depreda nos paseriformes migrantes. As maiores concentracións de aves migrantes en sitios de parada fan que sexan máis susceptibles á infestación por parasitos e patóxenos, o que require un aumento da resposta inmune.
Nunha especie non todas as poboacións poden ser migratorias; isto denomínase "migración parcial". A migración parcial é moi común nos continentes do sur; en Australia o 44% das aves non paseriformes e o 32% dos paseriformes son parcialmente migratorias. Nalgunhas especies, a poboación en latitudes máis altas tende a ser migratoria e adoita invernar en latitudes máis baixas. As aves migrantes pasan de longo polas latitudes onde outras poboacións poden ser sedentarias, onde os hábitats axeitados para invernar probablemente xa están ocupados. Isto é un exemplo de migración a salto de ra. Moitas especies completamente migratorias mostran este tipo de migración a salto de ra (aves que aniñan en latitudes máis altas pasan o inverno en latitudes máis baixas), e moitas mostran o tipo alternativo de migración, chamado migración en cadea, na que as poboacións 'deslízanse' máis gradualmente de norte a sur sen reverter a orde.
Nunha poboación, é común que diferentes idades ou sexos presenten diferentes padróns de tempo e distancia na migración. As femias do pimpín Fringilla coelebs no leste de Fennoescandia migran antes no outono que os machos, e os páridos europeos dos xéneros Parus e Cyanistes só migran no seu primeiro ano.
A maioría das migracións empezan coas aves saíndo formando unha ampla fronte. A miúdo esta fronte estréitase formando unha ou máis rutas preferidas chamadas vías de voo. Estas rutas seguen tipicamente cadeas montañosas ou liñas de costa, ás veces ríos, e poden aproveitarse de correntes ascendentes ou padróns dos ventos ou evitar barreiras xeográficas como longas extensións de augas abertas. As rutas específicas poden ser programadas xeneticamente ou aprendidas en varios graos. As rutas que toman nas migracións de ida e de volta son con frecuencia diferentes. Un padrón común en Norteamérica é unha migración no sentido das agullas do reloxo, na que as aves que voan cara ao norte tenden a pasar máis ao oeste, e as que voan cara ao sur tenden a viaxar desprazadas ao leste.
Moitas, se non a maioría, das aves migran en bandadas. Nas aves máis grandes, voar en bandadas reduce o custo de enerxía. Os gansos nunha formación en V poden conservar do 12 ao 20% da enerxía que necesitarían se voasen sós. En estudos por radar encontrouse que os pilros Calidris canutus e Calidris alpina voaban 5 km/h máis rápidos en bandadas que voando sós.
A migración das aves non está limitada a aves que poden voar. A maioría das especies de pingüíns (Spheniscidae) migran nadando. Estas rutas poden ser de 1 000 km. O tetraonino Dendragapus obscurus realiza unha migración altitudinal principalmente camiñando. Os emús (Dromaius novaehollandiae) de Australia emprenden movementos a gran distancia a pé durante os períodos de grandes secas.
Comportamento migratorio nocturno
Cando realizan migracións nocturnas moitas aves emiten 'chamadas de voo nocturno', que son chamadas curtas de contacto. Estas chamadas probablemente serven para manter a composición dunha bandada migrante, e poden ás veces codificar o xénero dun individuo migrante. Tamén serven probablemente para evitar o choque das aves no aire. A migración nocturna pode monitorizarse usando datos de radar meteorolóxico, que pode servir para estimar o número de aves que migran nunha determinada noite, así como a dirección da migración. Entre as investigacións futuras previstas neste campo están a detección automática e a identificación das chamadas nocturnas das aves migrantes, o cal podería ter grande importancia na conservación das especies e a xestión do territorio.
Os migrantes nocturnos minimizan a depredación, evitan o sobrequecemento, e poden alimentarse durante o día. Un custo que ten viaxar pola noite é a perda do tempo para durmir. Os migrantes poden ás veces alterar a calidade do seu sono para compensar esta perda.
Migración de longa distancia
A imaxe típica dunha migración é a de aves terrestres do norte, como as andoriñas (Hirundinidae) e aves de rapina, que fan longos voos aos trópicos. Porén, moitas especies de anátidos e frinxílidos holárticos invernan na zona temperada do norte, en rexións con invernos máis suaves que os territorios de cría de verán. Por exemplo, o ganso picocurto migra desde Islandia a Gran Bretaña e países veciños, mentres que o xunco Junco hyemalis migra desde as zonas de clima subártico e ártico aos Estados Unidos e o frinxílido Spinus tristis desde a taiga aos terreos de invernada que se estenden desde o sur dos Estados Unidos cara ao noroeste ata o oeste de Oregón. Algúns patos, como a cerceta albela (Anas querquedula), móvense total ou parcialmente cara aos trópicos. O papamoscas negro (Ficedula hypoleuca) tamén segue esta tendencia migratoria, reproducíndose en Asia e Europa e invernando en África.
As rutas de migración e os territorios de invernada están ambos determinados xenetica e tradicionalmente dependendo do sistema social da especies. En especies sociais de vida longa como as cegoñas brancas (Ciconia ciconia), as bandadas son con frecuencia guiadas polos membros máis vellos e as cegoñas novas aprenden a ruta na súa primeira viaxe. En especies de vida curta que migran soas, como a papuxa das amoras (Sylvia atricapilla) ou o cuco Coccyzus americanus, os migrantes do primeiro ano seguen unha ruta determinada xeneticamente que é alterable con apareamento selectivo.
A miúdo, a ruta da migración dunha ave migratoria de longa distancia non segue unha liña recta entre os territorios de reprodución e os de invernada. Ao contrario, pode seguir unha dirección curva en arco ou gancho, con desvíos arredor das barreiras xeográficas ou cara a sitios de parada con hábitats axeitados. Para a maioría das aves terrestres, tales barreiras poderían consistir en mares, grandes corpos de auga ou altas cadeas montañosas, unha falta de sitios de parada para a alimentación, ou unha falta de columnas térmicas de aire (importante en aves de ás anchas). Ademais, moitas rutas de migración son enrevesadas debido á historia evolutiva: a área reprodutora do pedreiro cincento (Oenanthe oenanthe) expandiuse para cubrir todo o hemisferio norte, pero a especie aínda migra ata 14 500 km para chegar aos seus ancestrais terreos de invernada na África subsahariana en vez de establecer novos territorios de invernada máis próximos ás súas áreas de cría.
As mesmas consideracións sobre as barreiras e desvíos que se aplican á migración de aves terrestres de gran distancia tamén se aplican ás aves acuáticas, pero ao revés: unha grande área de terra sen corpos de auga que ofrezan sitios para a alimentación pode tamén ser unha barreira para unha ave que se alimente nas augas costeiras. Tamén se producen desvíos para evitar tales barreiras: por exemplo, o ganso de cara negra (Branta bernicla) que migra desde a península de Taymyr ao mar de Wadden viaxa pola costa do mar Branco e do Báltico en vez de facelo directamente a través do océano Glacial Ártico e o norte de Escandinavia.
En limícolas
Unha situación similar ocorre coas limícolas. Moitas especies como o pilro común (Calidris alpina) e o pilro de Maur (Calidris mauri), emprenden longos desprazamentos desde os seus territorios de cría do Ártico a sitios máis cálidos no mesmo hemisferio, pero outros, como o pilro semipalmado (C. pusilla) viaxan a maiores distancias aos trópicos do hemisferio sur.
Nalgunhas especies de limícolas, o éxito reprodutor depende da dispoñiilidade de certas fontes clave de aimentación en sitios onde fan parada ao longo da ruta de migración. Isto dálle aos migrantes a oportunidade de repostar enerxía para a seguinte etapa da viaxe. Algúns exemplos de importantes sitios de parada son a baía de Fundy e a de Delaware.
Algúns mazaricos rubios (Limosa lapponica) realizan o voo máis longo sen escalas coñecido de calquera ave migrante, voando 11 000 km desde Alasca ás súas áreas de cría de Nova Zelandia. Antes da migración, o 55% do seu peso corporal almacénase como graxa, que servirá de fonte de enerxía para a súa viaxe ininterrompida.
En aves mariñas
miniatura|O [[carrán ártico (Sterna paradisea) fai a migración de maior distancia dunha ave.]]
A migración das aves mariñas segue un padrón similar á dos limícolas e anátidos. Algúns, como o arao de á branca (Cepphus grylle) e algunhas gaivotas, son bastante sedentarios; outros, como a maioría dos carráns e álcidos, reprodúcense no hemisferio norte temperado, e móvense a diversas distancias cara ao sur durante o inverno setentrional. O carrán ártico (Sterna paradisaea) fai a migración de máis longa distancia de todas as aves, e ve máis luz do día ao longo do ano que calquera outra ave, xa que se move desde os territorios de cría árticos ás áreas non reprodutoras antárticas. Un exemplar de carrán ártico que fora anelado cando era un poliño nas illas Farne da costa leste británica, chegou a Melbourne, Australia en só tres meses despois de emplumar, facendo unha viaxe duns 22 000 km. Moitas aves con tubos nasais (procelariformes) reprodúcense no hemisferio sur e migran ao norte durante o inverno do sur.
A maioría ds especies peláxicas, principalmente as da orde Procellariiformes, son grandes aves errantes, e os albatros dos océanos do sur poden circundar o globo voando na zona dos ventos "corenta ruxentes" (da latitude 40º S) fóra da súa tempada reprodutora. Os procelariformes espállanse moito en enormes áreas do océano aberto, pero congréganse onde hai abundancia de comida. Moitos están tamén entre os migradores de maiores distancias; as pardelas escuras (Puffinus griseus) que aniñan nas illas Malvinas migran 14 000 km entre as colonias reprodutoras e o Atlántico norte á altura de Noruega. Algúns furabochos atlánticos (Puffinus puffinus) fan a mesma viaxe á inversa. Como son aves de vida longa, poden cubrir enormes distancias durante as súas vidas; un furabochos atlántico plusmarquista calcúlase que voou 8 millóns de km durante os seus 50 anos de vida.
Migración diúrna en aves de rapina
miniatura|[[Voitre (Gyps fulvus) planando.]]
Lago de Banyoles
Situado no oeste do termo municipal de Banyoles, foi declarado pola Generalitat de Cataluña como zona integrante do Plan de Espazos de Interese Natural. En 2003 foi incluído na lista Ramsar de Zonas Húmidas de Importancia Internacional, solicitándose por varios colectivos a instauración dun parque natural.