cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rana aurora
Os adultos poden acadar unha lonxitude de 8 cm; teñen máscaras faciais escuras e unhas liñas claras características ao longo da mandíbula. Teñen patas potentes e longas ben adaptadas a choutar. É unha das especies de anfibios con patas de tons vermellos da zona; a outra é Rana draytonii; pero esta última encóntrase ao sur do condado de Mendocino e cara ao sur ata Baixa California. Nalgunhas clasificacións taxonómicas, R. draytonii é clasificada como subespecie de R. aurora.
Área de distribución
R. aurora encóntrase no oeste de Oregón, oeste de Washington e suroeste da Columbia Británica, incluíndo a illa de Vancouver. En California, asúa área comprende todos os condados costeiros desde o suur do condado de Mendocino cara ao norte. Aínda que vive principalmente na zona da Cadea Costeira Californinana, non se encontra a alturas superiores a 1200 m. Tamén aparece algo menos comunmente no sur da Cadea das Cascadas.
Hábitat
miniatura|Os adultos de Rana aurora teñen unha pel lisa marrón ou marrón avermellada con pequenas marcas negras. As augas tranquilas de lagoas, pantanos ou pozas nos ríos son o hábitat esencial desta especie; ademais, considérase que está moi inclinada a preferir os hábitats acuáticos, cunha clara preferencia polas costas con vizosa vexetación. R. aurora require refuxio, xa que está suxieta á depredación por parte de varios peixes, serpes, aves e mamíferos, e mesmo por outros anfibios. Cando esta ra percibe o perigo, mergúllase rapidamente a profundidades de 1 metro ou máis para buscar a seguridade da zona bentónica da lagoa. A introdución do peixe Lepomis gibbosus en América do Norte contribuíu a reducir as poboacións de Rana aurora e outros anuros.
Os adultos abandonan as lagoas de reprodución en canto remata a actividade reprodutora e poden migrar aproximadamente medio quilómetro ata aos seus lugares de verán, que adoitan ser zonas de ribeira. Na parte norte da súa área de distribución, os adultos poden hibernar. Os xuvenís tardan máis en abandonar as lagoas de reprodución, pero tamén tenden a buscar refuxio en zonas de ribeira e poden migrar facilmente medio quilómetro no verán igual que os adultos. Os espécimes maduros comen insectos terrestres, pero tamén pequenos caracois e crustáceos; ademais comen vermes, cágados, pequenos peixes e mesmo pequenas ras doutras especies. Os cágados son herbívoros.
Reprodución
Os machos e femias empezan a moverse cara aos sitios de reprodución xa en outubro, pero ás veces non o fan ata xuño, dependendo da latitude, acumulación de chuvias na estación e temperatura media. Tipicamente, cómpren unhas temperaturas mínimas estables de 5,5 a 6,5 °C para inducir a reprodución. As observacións das migracións dos adultos fanse mellor nas noites de luar cando houbo chuvia lixeira. Os machos crese que defenden o seu territorio, unha vez que están nunha área da lagoa reprodutora, utilizando exhibicións nocturnas. De feito, a maioría da súa actividade ten lugar de noite, e están especialmente activos en períodos de chuvias lixeiras. O verdadeiro comportamento de cortexo comenza en xaneiro na zona californiana do seu rango, pero non ata marzo nas rexións do norte. En calquera caso, a estación reprodutora remata en xullo como moi tarde, e antes nos sitios máis secos.
Cada femia produce de 200 a 1100 ovos por estación, e adhire o paquete de ovos a vexetación submerxida ou troncos podres, caracteristicamente a uns de 7 a 15 cm baixo a superficie da auga. Os conxuntos de ovos miden normalmente uns 10 cm de diámetro e poden dispersarse nunha forma irregular baixo a auga. Os ovos tardan en eclosionar de 39 a 45 días, e os cágados necesitan uns 80 días para realizar a metamorfose.
O oviposición xeralmente ten lugar en partes das zonas húmidas pouco fondas e con mesta vexetación e escasa corrente. Os sitios de reprodución poden ser permanentes ou temporais, e xeralmente cómpre unha inundación en xuño para que a metamorfose se complete con éxito. O dato de xuño está baseado nas condicións que se dan en Oregón, porque no norte de California a metamorfose ocorre a finais de maio ou principios de xuño. A reprodución iníciase cando a temperatura da auga excede os 6°C (xeralmente en xaneiro), mais pode atrasarse ata marzo na parte do extremo norte da súa área de distribución.
Monte de San Trocado
O monte do San Trocado —ás veces escrito Santrocado— ou de San Torcuato é unha montaña da provincia de Ourense situada entre as comarcas do Carballiño e O Ribeiro.
Érguese na beira dereita do Miño ao seu paso pola parroquia de Laias, en Cenlle, e o cume acada 554 m no linde entre os concellos de Santo Amaro e Punxín. Desde el pódese enxergar toda a redonda, destacando as vistas da Serra da Martiñá (1.037 m; en Cea) cara ó norte, e do Coto de Novelle (715 m; entre Castrelo de Miño, A Arnoia e Cartelle) cara ó sur. Na aba meridional abrollan mananciais de augas medicinais, explotados polo moderno balneario de Laias.
O monte do San Trocado pertence ós concellos de Cenlle, Santo Amaro e Punxín, e teñen parte nel cinco parroquias: Santo Antonio da Barca de Barbantes, Santa Baia de Laias, Santa Ouxea de Eiras, San Cibrao de Las e San Xoán de Ourantes, co cume situado entre as dúas últimas. dereita|350px|miniatura|Panorámica da confluencia dos ríos [[río Miño|Miño e Barbantiño desde o Monte San Trocado]]
O poboado mineiro e a calzada a Lambrica
Desde aquí partía unha calzada empedrada que desembocaba no castro de Lambrica ou de San Cibrán de Las, aínda que este último nome non se axusta á realidade xa que o castro está compartido polas parroquias de Ourantes e de San Cibrao de Las, dos concellos de Punxín e San Amaro, respectivamente. Lambrica é o castro máis grande da comarca, chamado aínda hoxe "A Ciudá", o que dá a entender a súa importancia con respecto ós outros pequenos castros que o arrodean, como o Castro Martiño (Xinzo), o Castro de Beariz, o Castro de Eiras ou o propio castro do Santrocado.
O nome de Lambrica procede dunha ara romana que apareceu no pazo de Eiras, na que un tal Emilio Reburrino dedica a ara ó deus prerromano Bandua Lambricae, o que nos indica a súa conexión co castro, auténtica "capitalidade" daquelas terras e naqueles tempos, pero en ningún caso está documentada a procedencia da ara do castro de Las. Porén, existen discrepancias na súa lectura, tentando moitos autores de relacionalo directamente co topónimo Lás e lendo "Lansbrigae" ou "Lanobrigae" en vez de "Lambricae". Ademais, tense utilizado o xenitivo para nomear o sitio, en diversas publicacións e folletos turísticos, o que é unha clara incorrección.
Antes de chegar a Lambrica, esta calzada podía ser vixiada desde o alto do monte que se comenta, o San Trocado, no que existiu tamén un pequeno poboamento castrexo. Neste lugar téñense feito algúns estudos arqueolóxicos que deron a entender que as primeiras ocupacións do San Trocado poden enmarcarse entre o final da Idade de Bronce e a Idade de Ferro inicial, máis o menos entre os séculos VII e VI antes de Cristo, o que dá unhas datas un pouco anteriores á ocupación de Lambrica.
Nos arredores de Lambrica existen vestixios que testemuñan a ocupación do territorio na Idade de Bronce. Así, existen mámoas inmediatas ó castro, pero tamén en lugares máis afastados, como as do monte da Ermida na veciña parroquia de Eiras, asociadas a unha rocha con petróglifos circulares e inmediatas a vetas auríferas e de estaño, que percorren toda a ladeira sur do Monte de San Trocado, dende a parroquia de Eiras (San Amaro) ata Barbantes.
Lugar de vixilancia e defensa
O cumio do San Trocado sería un lugar de vixía e, posiblemente, de comunicación a distancia entre os distintos castros do contorno. Cumpre unha función na defensa da parte sur do castro de Lambrica, xa que nesta parte o gran castro parece indefenso, pero non é así, xa que desde o cumio do monte do San Trocado podían vixiarse os accesos polo río Miño: aínda hoxe poden divisarse dende as proximidades de Ourense ata o actual encoro de Castrelo. dereita|350px|miniatura|Dous aspectos do derrube da muralla na zona suroeste do castro do San Trocado
A súa función pode comprenderse pensando na constelación de montes dende os que se emitían sinais luminosos. Moitos deles aínda hoxe se chaman "Faros", "Fachos" etc. Podería derivar o seu nome do latín torqueo, que, entre outras cousas, significa "gobernar". En italiano existe a palabra "torcia", que significa "facho" ou "lanterna". Aínda hoxe se utilizan os montes para comunicar, erguendo rexas antenas. Antigamente, só podían facerse sinais con lume, para emitir unha serie de avisos ou mensaxes que interesarían ás xentes do contorno, e, mesmo, ás xentes doutros montes altos, que servirían de "reemisores" do sinal. Martínez Tamuxe, cando se refire ó Monte de Santa Trega (A Guarda, Pontevedra) define a cima do Facho como "lugar adecuado, desde onde, na antigüidade, dábanse sinais con lume entre si as antigas poboacións de altura". Ademais, este mesmo autor relaciona Facho con fachón, e fachueira, que é o mesmo que fogueira ou facho. Cómpre dicir que a citania de Santa Trega tivo tamén poboación prerromana e romana, polo que poden aplicarse paralelismos entre os dous montes.
O comercio dos minerais
Samuel Eiján, na súa obra Historia de Ribadavia y sus alrededores fala de que as terras dos arredores de Ribadavia non foron descoñecidas para os fenicios: Supoñendo, tal como documenta Estrabón, que o río Miño era navegable "oitocentos estadios" dende a desembocadura, pódese asegurar que é posible que entrasen e saísen mercancías a través do Miño, por vía fluvial. Así, cobra tamén sentido o inicio da calzada "romana" dende Barbantes, onde existía unha barca que cruzaba o Miño non hai moitos anos. Oitocentos estadios correspóndense cuns 144 quilómetros, que deben ser, aproximadamente, os que hai desde Camposancos (A Guarda) ata a mesma cidade de Ourense.
Acuario
Acuario pode ser:
Monte de San Trocado
Como chegar
Aínda que empezando a ruta en Laias, a cima do monte pode ser visitada dende os concellos de Punxín e San Amaro, pódese subir desde eles en turismo sen ningún problema. O monte pertence ós tres concellos citados: Cenlle, San Amaro e Punxín, pero non existe ningún punto de información turística en ningún sitio. O visitante do cumio poderá gozar das vistas que ofrece o San Trocado, con amplos aparcadoiros que arrasaron boa parte do castro que alí había.
O que hai no cumio do monte: a capela e a festa
A cima do monte do San Trocado está compartida só entre os citados concellos de Punxín e San Amaro, e nela localízase unha capela que ostenta nun dos seus laterais unha data, 1739, posiblemente dunha reconstrución. A capela está dentro dos límites da parroquia de San Cibrán de Las, que garda na súa parroquial unha imaxe do santo titular. Na capela hai hoxe unha imaxe pétrea do San Trocado, que substitúe a outra -ignórase como era- que desapareceu a finais dos anos cincuenta do século XX.
Xusto ó lado da capela hai un bido ou bidueiro, e os habitantes do lugar chámanlle "o Coto". Otero Pedrayo, na súa obra Arredor de Si (capítulo XII) fai unha descrición dun monte que ben puido ser inspirada no San Trocado:
Aínda que hoxe só se ve un biduo, hai que dicir que a mediados do século XX existían dous, un a cada lado da capela (hai unha fotografía de Manuel Chamoso Lamas na obra de Enrique Bande que se cita máis adiante na bibliografía). Non existen máis exemplares desta árbore na cima do monte, polo que algúns paisanos chegaron a atribuír un carácter milagreiro á existencia destes biduos.
O abeiro do Raposo (Amoeiro)
No concello de Amoeiro tamén se sitúa un abeiro de rochas denominado "Do Raposo", desde onde tódolos solsticios de inverno pode verse como se pon o sol xusto na cima do San Trocado, proba do valor sagrado que o monte tiña para os antergos, incluso aqueles que viviron na zona de Amoeiro e unha proba máis da "intercomarcalidade" dos castros de Lanobriga.
A importancia de Lambriga e do San Trocado traspasa os actuais límites municipais, non sendo óptimas as actuacións arqueolóxicas se só implican a un ou dous dos concellos, pois os resultados de tales investigacións non terán en conta o papel desenvolto polos vestixios que xacen en concellos veciños e que non poden entenderse illadamente.
Restos arqueolóxicos, lendas e cultos
En canto ós restos arqueolóxicos na cima do San Trocado, aínda se poden observar restos da muralla que arrodeaba o castro. Trátase dunha acumulación de pedras que segue unha liña algo curvada, xa que está sen restaurar, pero apréciase perfectamente como arrodea o sur e o oeste da capela. Apareceron tamén diversos restos cerámicos, posiblemente do século VI antes de Cristo os máis antigos, pero tamén os hai da época medieval. Tamén podemos ver os coñecidos "ocos" ou "cuncas" nas rochas, utilizadas en ritos de cultos prerromanos. Atópanse tamén restos paleolíticos, basicamente "bifaces" en cuarzo, especialmente na súa ladeira sur.
O San Trocado tamén está envolto nas consabidas lendas de trabes de ouro e de alcatrán, que garda unha gran serpe, e a da galiña e os "pitiños de ouro", que son o primeiro indicio de antigos poboamentos ou de lugares sagrados.
Florentino López Cuevillas e Fermín Bouza Brey documentan unha lenda recollida nos anos vinte en Eiras e que di así, relativa ó castro de Lambrica (A Cidade):
Outra lenda, escoitada ós veciños de Xinzo, di que dende o Castro Martiño (lugar de Xinzo-Eiras) existe unha serpe dende unha mina da que aínda hai restos, e que se estende por baixo do monte ata o cumio da "Cidade". Aquí, os paisanos chámanlle "Cidade" curiosamente ó cumio do Santrocado, non ó castro de Lambrica, o que podería indicarnos a identificación dos dous castros, complementarios entre si, e co importante labor de vixilancia do San Trocado.
O santo alí venerado, un bispo de Guadix, San Torcuato, é visto nestas terras coma protector contra as tormentas. Cun lóstrego na man, tamén era representado Xúpiter, en época romana, ó que posiblemente suplantou San Trocado. No alto da cidade de Lambrica, en San Cibrán de Lás, existe unha inscrición, "IOVI", ("a Xúpiter") nunha rocha de pouco máis de medio metro de altura, que ten, curiosamente, o mesmo perfil que o do monte San Trocado. 250px|miniatura|dereita|O cumio do Santrocado visto dende a cidade de Lambrica. Na parte inferior, a peneda que contén unha dedicatoria a Xúpiter.
E, relacionado coas tormentas, tamén temos a lenda clásica relatada por Xustino de que "teñen no seu país un monte sagrado que é impío abrir co ferro, e só cando toca o raio nas súas ladeiras pode recollerse o ouro das súas entrañas coma un presente dos deuses". Non hai constancia de que esta lenda se refira a este monte, pero é posible que se trate dunha lenda común a todo o Noroeste peninsular, onde cada tribo tería a súa propia área de culto nun monte do seu contorno, algo parecido ó que ocorre con outras lendas ben coñecidas, que se repiten por toda a xeografía galaica. Así, a lenda da "moura", a da "trabe" etc., algunhas xa citadas. Ademais, moi cerca do seu cumio existe o topónimo "Os Fornos", que pode indicar o lugar de ritos funerarios de cremación ou de enterramento, como ocorre noutros lugares de Galiza.
Ademais, pódese considerar que a festa do mes de maio do San Trocado pode ter as súas orixes en ritos primitivos de tradición céltica que se celebraban no mes de maio e dos que hai abondosa tradición nas nacións atlánticas. Trátase das celebracións de Beltain, vinculadas ó lume. En Irlanda hai constancia de que os campesiños acendían nos montes grandes fogueiras, o que poderíamos relacionar coas posibles orixes do nome ("Torcia" = facho, en italiano). Estes antigos cultos tentarían de ser suplantados polos romanos co pai dos deuses, Xúpiter, ó que estaban dedicados certos días (as idos, 15 de marzo, maio, xullo e outubro e 13 dos demais meses). Hai constancia escrita deste culto nunha inscrición en rocha no castro de Lambrica, da que se falou máis arriba.
Xa no cristianismo, buscaríase un santo con atributos parecidos ós do deus romano, que xustificara as tradicionais reunións anuais no Coto das xentes do contorno nos días 15 dos meses de maio (sincretismo do Beltaine céltico e da idos romana). En época moderna, soben ós altares ó madrileño Isidro (Sidre), instituíndo a Igrexa a súa festividade o 15 de maio. É así como xorde no Coto a veneración a San Isidro Labrador, o patrón dos agricultores, seguramente por coincidir as datas das celebracións de ambos santos. Non faltan paisanos que os identifican crendo que se trata do mesmo.
En todo caso, estamos diante dunha celebración netamente agraria, relacionada con cultos á natureza, seguramente para pedir protección contra o raio, e asegurar boas colleitas. Tampouco se debe desbotar a posibilidade de que esta festa servise nas súas orixes para favorecer intercambios tanto de mercancías coma de gando, entre as diversas aldeas do contorno, algo así como unha pequena feira local, e, como non, para fomentar as relacións entre as xentes dos diversos pobos que alí subían.
Polos arredores
A moi pouca distancia está o Castro de Lambrica, a igrexa románica de Ourantes (cuns fermosos canzorros, entre os que destaca o do "músico" e o do "lector"), a súa reitoral, e o monumental peto de ánimas onde San Francisco segue salvando xente, o templo barroco de Santa María de Salamonde, onde recentemente desapareceu un cruceiro "celta" da capela de Santa Eufemia (tamén preto doutro pequeno castro) e unha riquísima variedade de patrimonio etnográfico espallado polo contorno.
En Eiras atópanse os pazos de Sabariz, con portada do século XVII, coroada polo escudo dos Cárdenas e unha curiosa imaxe, e o de Eiras, ó lado dunha vella carballa e moi preto da parroquial, a cal garda no seu interior un destacable retablo de Castro Canseco, feito en 1704.
Diante da igrexa de San Cibrán de Lás, con data na súa parte posterior de 1739, pódese ver un curioso cruceiro que tivo peto de ánimas e que ten gravada na súa base a figura dun bispo. Ó lado deste cruceiro pódese ver a praciña de cemento e imaxinar como era a entrada barroca á reitoral, destruída non hai moito. Constaba dun portalón barroco con ameas apuntadas -ó xeito das entradas de moitos pazos- e dun gran muro feito nos séculos do Barroco con pedras procedentes do castro de Lambrica.
David López
O nome de David López pode referirse a:
Apalaches
miniatura|dereita|300px|Localización dos Montes Apalaches miniatura|dereita|Os Apalaches fotografados en [[Carolina do Norte]] Os Apalaches (en inglés Appalachians) é un sistema montañoso de América do Norte que vai de Terra Nova e Labrador (Canadá) ata o centro de Alabama (Estados Unidos), aínda que a parte máis setentrional dos mesmos morre na península de Gaspé, no Quebec. Constitúen o elemento morfolóxico máis destacable da parte oriental de América do Norte.
Trátanse de montañas antigas formadas no Paleozoico con relevos suavizados pola prolongada acción dos axentes esóxenos. O sistema divídese nunha serie de cordais, nas que a media de altura dos picos é 900 m. O cumio máis elevado é o Monte Mitchell, en Carolina do Norte que mide 2.040 metros e é o punto máis alto dos Estados Unidos ao leste do Mississippi e de todo o leste de Norteamérica.
Os montes Adirondac e o río Hudson dividen os Apalaches en Apalaches do Norte e Apalaches do Sur.
Xaime I
Xaime I pode referirse a:
Ignacio Agustí
Novela
La ceniza fue árbol
Slobozia Mândra, Teleorman
Slobozia Mândra é unha comuna do distrito de Teleorman, Muntenia, Romanía. 4.200 habitantes. Localización: 43.92 de latitude e 24.7 de lonxitude.
Illas Shortland
As Illas Shortland son un grupo de illas pertencentes á Provincia Occidental das Illas Salomón. Nomeadas por John Shortland, atópanse no extremo noroeste do territorio do país, preto da illa de Bougainville, Papúa Nova Guinea. A illa máis grande é a Illa Shortland. Outras illas inclúen a Ovau, Pirumeri, Magusaiai, Fauro e Ballale (que foi ocupada polos xaponeses na segunda guerra mundial, e é o fogar de moitos avións abandonados na Segunda Guerra Mundial).
Xeografía
As illas Shortland son a "fronteira natural" entre o norte das Illas Salomón (en particular, as illas de Bougainville e Buka), que pertencen a Papúa Nova Guinea e as Illas Salomón sur, que pertencen á nación insular independente desde 1978 Illas Salomón.
Non todas as illas do arquipélago están habitadas. As dúas maiores illas habitadas son Alu no suroeste e Fauro no nordeste.
As Illas Shortland inclúen as seguintes illas (de suroeste a nordeste):
En 1986, as illas estaban habitadas por ao redor de 3.100 persoas, a maioría melanesioss.
Historia
As illas Shortland foron descubertas e nomeadas polo capitán da Royal Navy John Shortland para Europa en 1788. Ata o Tratado Samoa en Berlín o 14 de novembro de 1899 o Imperio Alemán reclamou as illas.
As illas Shortland foron ocupadas a principios de 1942 por tropas de xaponésas e as ocuparon ata o final de 1943 que foron liberadas polos aliados.
Turismo
As illas son visitadas de cando en vez por naves de cruceiro. Un dos seus obxectivos é a illa de Pirumeri.
Mercado entre lusco e fusco
O Mercado Entre lusco e fusco é unha feira de produtos ecolóxicos e locais que se realiza todas as terzas feiras á tarde no parque de Belvís de Santiago de Compostela. Comezou no ano 2010 da man da asociación Andaime e en colaboración coa cooperativa de consumo Eirado.
R136
R136, formalmente coñecido coma RMC 136, é un gran cúmulo estelar preto do centro do complexo de 30 Doradus (coñecido coma a Nebulosa da Tarántula), dentro da Gran Nube de Magallanes. É un cúmulo moi novo de estrelas xigantes e superxigantes, cunha idade de 1-2 millóns de anos. . A maioría da súas estrelas son do tipo espectral O3, con 39 estrelas deste tipo confirmadas. E por engadidura tamén foi confirmada a existencia de varias estrelas Wolf-Rayet.
Caxambu
Caxambu é unha cidade do estado brasileiro de Minas Xerais. A súa poboación en 2006 era de 24 079 habitantes. A súa superficie total é 100,2 km².
A súa principal actividade económica é o turismo, grazas ás súas fontes de auga mineral.
R136
O cúmulo R136 contén varias compoñentes. A natureza da compoñente central, R136a, era inicialmente pouco clara. No pasado chegouse pensar que R136 era unha estrela hiperxigante de case 1500 masas solares, e 30 millóns de veces máis luminosa có noso Sol, cunha temperatura de 55-60.000 K e con 80,50 millóns de km de diámetro. A súa natureza real foi resolta grazas a interferometría e deuse cun denso cúmulo de estrelas que contiña entre outras cousas, doce estrelas moi masivas e luminosas no seu núcleo. Os cálculos iniciais dábanlles a estas estrelas unhas masas entre 37 a 76 masas solares. Tres estrela extremadamente luminosas (R136a1, R136a2 e R136a3) dominan o cúmulo e están separadas entre si por só 0,10 a 0,48 arcsec. Unha destas estrelas, a R136a1, é unha das estrelas máis masivas atopadas até o día de hoxe, cunhas 265 masas solares, e tamén é unha das estrelas máis luminosas, unhas 8.700.000 veces máis luminosa có noso Sol. R136 produce a meirande parte da enerxía que fai que a Nebulosa da Tarántula sexa visible. A masa estimada do cúmulo é dunhas 450.000 masas solares, suxerindo que no futuro se poida converter nun cúmulo globular.
Caxambu
miniatura|257px|esquerda|A cidade de Caxambu.
R136
Compoñentes
Lista parcial de compoñentes:
Caxambu
miniatura|esquerda|257px|Fonte Dom Pedro I de auga mineral.
R136
Compoñentes
300px|dereita|Estrela ''fuxitiva' afastándose velozmente de 30 Doradus, imaxe tomada polo telescopio Hubble
Nou Barris
O distrito está formado por barrios periféricos dos antigos concellos de Horta e Sant Andreu de Palomar, que creceron durante o século XX.
Limita cos concellos de Montcada i Reixac e Santa Coloma de Gramenet polo norte, e cos distritos de Sant Andreu e Horta-Guinardó polo sur.
Barrios
Aínda que anteriormente estaba formado por nove barrios (Nou Barris), actualmente está formado por trece:
Rosa (flor)
A rosa é a flor da roseira, arbustos do xénero Rosa e da familia das Rosaceae con máis de 100 especies. Moitas delas son nativas de Asia e un número menor procede de Europa, América do Norte e África noroccidental. Todas elas forman un grupo de arbustos erectos e plantas trepadeiras ou rastreiras, con ramas que frecuentemente están protexidas por espiñas.
Xa na antigüidade grega foi considerada a raíña das flores. A súa beleza e o seu arrecendo fan que na actualidade sexa a flor máis cultivada do mundo e que se empregue tanto na xardinaría ornamental como na floristaría e na industria da perfumaría.
Características
As roseiras son arbustos erectos, plantas trepadeiras ou rastreiras, xeralmente espiñentas, que alcanzan entre 2 e 5 metros de altura e poucas veces chegan aos 20 m rubindo sobre outras plantas. A distribución xeográfica xeral de moitas especies é incerta ou incompleta.
Etimoloxía
miniatura|Unha rosa como [[marca de ceca dunha moeda da illa de Rodas]] O termo rosa provén directamente e sen cambios do latín rosa, co significado que coñecemos: 'a rosa' ou 'a flor da roseira'. Este procede do vocábulo previo rodia (ródja) [por cambio similar como en: Clausus por Claudius]. Este último arcaísmo latino é, pola súa parte, emprestado — a través do osco — do grego antigo ρόδον (RhÓDON) (a rosa, a flor da roseira) ou mellor RhODÉA (o talo da rosa, o apoio da flor).
A partir do grego antigo alúdese o posible significado de rhódon como 'efluvio aromático', 'aquilo que é fragrante', ou 'aquilo que desprende aroma'; orixinado como termo composto: por ροή (roí) 'fluxo' + οδμή (odmí) 'fragrancia, olor'.
O termo remóntase alén diso, probablemente de fródon ou tamén de wrodion (bródion) no antigo dialecto eolio, raíces correspondentes co persa antigo VeReDa ou V'ReDa (e os seus dialectos: avéstico WaRDa, sogdiano WaRD e parto WâR), como unha voz irania traspasada desde o sur de Armenia a Frixia e de aí a Grecia. [Confrontar con outros termos: en caldeo V'RâD, en armenio vard, e en árabico VeRD. (Hehn, Pott, Schenkel)]. E previamente dunha orixe tan antiga como do arameo wurrdā e mesmo do asirio wurtinnu. Isto pódese cotexar coa raíz trilítera en hebreo ורד (VRD).
No referido á base, o núcleo deriva dunha raíz indoeuropea vardh- (wardh), vradh- (wradh), 'crecer', 'erguer(se)'; onde en sánscrito wardh-as, significa 'xermolante', e wardhati, 'elevar(se)', 'prosperar'.
Por outra banda, pode ser un derivado dunha raíz grecolatina VRAD-, 'pregarse', 'facerse flexible'. E por aí tamén o grego rodanós, rádinos, e o eolio bradinós, 'mol' ou 'flexible'.
A rosa na cultura popular
A rosa é quizais a flor máis popular do mundo, da que hai máis de cen especies, xa tendo pegadas delas no antigo Exipto. En Galiza cultívase dende moi antigo, de feito é tan popular que se chega a usar, por extensión, como sinónimo de calquera flor. A rosa branca-vermella é ademais o emblema de Inglaterra dende o século XV. A casa de Lancaster tiña como símbolo unha rosa vermella, e a de York, unha rosa branca; dunha guerra entre as dúas casas resultou vencedor Henrique Tudor, posterior rei Henrique VII de Inglaterra que, en 1486, casa con Elizabeth de York e fundan a dinastía Tudor; o seu símbolo sería a rosa bicor.
Radovan Somík
Radovan Somík, nado en Martin o 5 de maio de 1977, é un xogador de hóckey sobre xeo eslovaco.
Actualmente milita no equipo checo HC Pardubice. Foi internacional coa selección eslovaca 78 veces e marcou 9 goles.
Ramiro Suárez Moreno
Ramiro Suárez Moreno, finado en Francia, foi un político galego.
Traxectoria
Militante de Izquierda Republicana. Na II República foi elixido alcalde da Laracha. En marzo de 1936 foi nomeado deputado provincial. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu. Foi procesado en Santiago de Compostela por rebelión e declarado en rebeldía. Exiliouse en Francia, foi internado nun campo de concentración. Morreu en Francia uns anos despois de rematar a segunda guerra mundial.
Belles de Arriba, Macenda, Boiro
Belles de Arriba é un lugar da parroquia de Macenda no concello coruñés de Boiro, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 25 habitantes (10 homes e 15 mulleres).
Lingua alege
O alege é unha lingua níxero-congolesa que se fala en Nixeria.
Distribución xeográfica
Fálase no sur da área local de Obudu, no estado de Cross River
Falantes
1200 (1973)
Aguiar
O termo Aguiar pode referirse a:
Bob Anderson (piloto)
Robert Hugh Fearon "Bob" Anderson, nado en Hendon (Londres) o 19 de maio de 1931 e finado en Northampton o 14 de agosto de 1967 , foi un piloto de motociclismo e automobilismo inglés.
Traxectoria
Competiu nas carreiras de motociclismo de Grand Prix da 1958 a 1960 e na Fórmula Un da tempada de á tempada de. Tamén gañou dúas veces a carreira de North West 200 en Irlanda do Norte.
Logo de varias tempadas nas carreiras de motocicletas nas que terminou entre os dez primeiros en varias ocasións, cambiou ás carreiras de automóbiles en 1961, cando correu nun Lola na Fórmula Júnior nunha carreira en Snetterton. Continuou nas carreiras de automóbiles e finalmente converteuse no piloto de Team Lotus na Formula Júnior, gañando unha carreira no Autódromo de Montlhéry e terminando segundo en Mónaco.
En 1967, sufriu un accidente mentres probaba en Silverstone, saíuse da pista en condicións de mollado e golpeou contra o posto dun comisario. Anderson sufriu feridas graves no peito e no pescozo e morreu máis tarde no Hospital Central de Northampton.
Resultados nos Gran Premio de Motociclismo
(clave) (Carreiras en letra grosa indican pole position) (Carreiras en italica indican volta rápida)
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Víctor Moro
Víctor Moro Rodríguez, nado o 25 de abril de 1926 en Ribadeo e finado o 15 de decembro de 2021 en Baíña (Baiona), foi un empresario e político galego centrista.
Como economista
Marchou de Ribadeo a Ferrol, logo de aprobar unhas oposicións ao Banco Pastor. Fixo o servizo militar destinado no Ministerio da Mariña, en Madrid, onde aproveitou para estudar Economía. Logo de licenciarse empezou a súa carreira política vencellado ao Banco de España, onde entrou como técnico en 1948. Ascendeu a interventor aos dous anos (1950), na delegación de Murcia, e despois dunha década aló aprobou unha segunda oposición, para interventor de sucursais, que aprobou co número 1 en toda España (1960-62). Marchou á empresa privada para ser director financeiro e administrativo de Pescanova en 1962, cargo que mantivo ata 1975 e no que conseguiu "situar a Galicia e a España á cabeza da industria pesqueira mundial".
Tamén formou parte do consello de administración da construtora San José (1995-1999) e Unión Fenosa (1997-2002). Nas últimas décadas de vida foi presidente da consultora Solventis, da que son socios os seus dous fillos, Alberto Moro e Pablo Moro, e da distribuidora Vima Foods, da que era accionista o seu outro fillo, Víctor Moro Suárez, dedicada á distribución de alimentación en Cuba, e en 2021 con sede en Panamá. Tamén foi conselleiro da empresa de plásticos Poligal (1996-2021). Ademais foi vicepresidente de Inesga, unha sociedade de consultoría e investimento participada pola Xunta de Galicia (2002-13).
Como político
A súa carreira como político comezou ao remate do franquismo, cando foi nomeado director xeral de Pesca Marítima dentro do Ministerio de Comercio que dirixía Leopoldo Calvo-Sotelo. Membro da Xunta Democrática, nas eleccións xerais de 1977, as primeiras tras o retorno da democracia, saíu elixido como deputado pola provincia de Pontevedra nas filas da UCD e foi vogal da Comisión de Economía e facenda do Congreso dos Deputados. Foi tamén o principal impulsor do Acordo de pesca con Marrocos.
Ocupou o escano durante dous anos, ata o remate de 1978 e, nese tempo, foi un decidido defensor dos intereses de Galicia e, mesmo, se opuxo a que a UCD,o seu propio partido aprobase un estatuto de autonomía para Galicia inferior ós de Cataluña e Euskadi, asemellándoo ó de Andalucía.
Durante ese tempo desempeñou o cargo de subsecretario xeral de Pesca e da Mariña Mercante no Ministerio de Transportes e Comunicacións, baixo a dirección, primeiro de José Lladó e logo de Salvador Sánchez-Terán. Atribúeselle a reforma legal que permitiu a creación de empresas pesqueiras mixtas (hispanomarroquís) e o primeiro acordo pesqueiro con Marrocos.
En 1979 encabezou a candidatura da UCD ao concello de Vigo e venceu nas eleccións municipais conseguindo o 30,19 por cento dos votos. Porén, o pacto das esquerdas levou a Manoel Soto á alcaldía e sentou a Moro como líder da oposición municipal. Deixou a política activa uns meses despois, en 1980, por uns anos, e regresou como membro de Coalición Galega. Durante uns meses foi o líder da formación, posto do que dimitiu en 1984.
Candidato á Xunta de Galicia
En diversos momentos, especulouse sobre a posibilidade de se converter en candidato á presidencia da Xunta de Galicia. En 1978, tiña o apoio dunha parte da UCD e da esquerda. Algo semellante, sucedeu en 1985, pero se frustrou igualmente fronte aos problemas de Coalición Galega.
Vida persoal
Casou con Genoveva Suárez, e tivo catro fillos.
Club Esportiu Mediterrani
O Club Esportiu Mediterrani é unha asociación deportiva da cidade de Barcelona, especialmente destacada na natación e o wáter-polo.
Historia
O Club Esportiu Mediterrani fundouse o 3 de xullo de 1931 por un grupo de amantes do wáter-polo que habitualmente frecuentaban a praia da Barceloneta e a piscina La Deliciosa, do mesmo barrio. No ano 1943, unha profunda crise levou á escisión dunha parte dos xogadores do club provocando a fundación do Club Natació Montjuïc.
Entre o numerosos éxitos deportivos na historia do equipo destaca o terceiro posto do equipo feminino de wáter-polo na Copa LEN no 2002.
Psidium
As goiabeiras (Psidium spp.) son un xénero dunhas cen especies de árbores tropicais e árbores miúdas na familia Myrtaceae, nativas do Caribe, América Central, América do Norte e o norte de América do Sur. As follas son contrarias, simples, elípticas a ovais, de 5 a 15 centímetros de longo. As flores son brancas, con cinco pétalos e numerosos estames.
A froita das goiabeiras son comestíbeis, redondas ou en forma de pera, de 3 a 10 cm de diámetro (até 12 cm en cultivos selectos). Teñen unha pela magra e delicada, de cor verde pálida a amarela na etapa madura nalgunhas especies, ou rosa a vermella noutras. A polpa branca, cremosa ou alaranxada con moitas semes miúdas duras e cun forte recendo característico. Ricas en vitaminas A, B e C.
Composición química da froita
Media por 100: auga 78; proteínas 0.9; graxa 0.40; azucres 7.70; hidratos de carbono 2.70; fibra bruta 8.50; acidez en ácido tánico 1.00; cinsa 0.80; calorías 43.24; a goiaba contén vitaminas A, B1, e C.
Por cada 100 gramos de goiabas hai arredor de 0,5 gramos de substancias antioxidantes, segundo un estudo realizado na India, proporción tres veces maior que outras froitas.
Cultivos e usos
thumb|left|350px|Goiabeira común con froitos aínda verdes. As goiabeiras cultívanse en moitos países da zona intertropical subtropical polos seus froitos comestíbeis. Varias especies cultívanse comercialmente. Os máis importantes están no cadro á dereita. A froita cómese toda, coma unha mazá, ou rebanda e servida con azucre e crema como sobremesa.
thumb|left|goiaba "Thai Maroon". As plantas son sensíbeis ás xeadas, por iso non se adoitan dar na Galiza interior. Nalgunhas rexións tropicais, incluíndo Hawai, algunhas especies convertéronse en arbustos invasivos. Tamén é de interese para os cultivadores domésticos en áreas de clima temperado, como unha das poucas froitas tropicais que se poden desenvolver até dar froita de interior.
O Cruceiro, Macenda, Boiro
O Cruceiro é un lugar da parroquia de Macenda no concello coruñés de Boiro, na comarca da Barbanza.
Copa LEN
A LEN Cup ou Copa LEN é a segunda competición de clubs de wáter-polo por importancia, só superada pola Euroliga LEN. A competición foi inaugurada en 1992.
Bandeira de Tampa
miniatura|dereita|250px|Bandeira da cidade de Tampa
A bandeira de Tampa é unha bandeira que representa o crecemento e as características de Tampa. Deseñado por F. Grant Whitney, adoptouse como a bandeira oficial o 1 de xullo de 1930.
Deseño
A bandeira devTampa combina elementos da bandeira estadounidense estrelas, da bandeira de España, da Union Jack, da bandeira de Italia, e da tricolor francesa, xa que todos estes países colaboraron no desenvolvemento da cidade e do estado de Florida.
A "H" simboliza ao Condado de Hillsborough.
Moraime, Moraime, Muxía
Moraime é un lugar da parroquia do Moraime no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Tiña 13 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 7 eran homes e 6 eran mulleres.
Sákis Rouvás
Anastásios "Sákis" Rouvás, nado en Corfú o 5 de xaneiro de 1972, é un cantante, actor, modelo, presentador, deseñador de moda e ex-atleta grego.
Representou o seu país no Festival de Eurovisión en dous ocasións, no 2004 coa canción "Shake It" e no 2009 coa canción "This Is Our Night", e presentouno no Festival de Eurovisión 2006.
Economía de Bahrain
thumb|left|250px|Edificios no [[Bahrain.]] O petróleo é responsábel por 60% das exportacións, 70% das rendas do goberno e 11% do produto interno bruto do Bahrain. O aluminio é o segundo produto de exportación. Outros segmentos importantes son o financeiro e a construción civil.
O país ten buscado diversificar e privatizar a súa economía para tornarse menos dependente do petróleo. Como parte deste esforzo, o país asinou un acordo de libre comercio cós Estados Unidos, o primeiro dos EE.UU. cun país do Golfo Pérsico.
Notas
বাহরাইন
Brighton & Hove Albion F.C.
O Brighton & Hove Albion F.C., ás veces coñecido simplemente como Brighton ou The Seagulls, é un club de fútbol de Inglaterra, da cidade de Brighton. Foi fundado en 21 de agosto de 1901 e xoga na Premier League.
Castro das Croas (Cedeira)
Castro das Croas ou As Croas de San Miguel é un castro de cumio fortificado de Cedeira.
As Chás (homónimos)
O topónimo galego As Chás pode referirse a:
Castro das Croas (Cedeira)
Descrición
Ten forma circular duns 60 metros de diámetro con catro liñas defensivas concéntricas case completas con foxos entre elas. As liñas defensivas teñen forma elíptica cunha orientación no eixe maior N-O de 170 metros e no menor de 115 metros.
Foxacos, Toiriz, Vila de Cruces
Foxacos é un lugar da parroquia de Toiriz, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 10 habitantes (6 homes e 4 mulleres), o que supón unha diminución de 2 habitantes con respecto ao ano 2000.
A Parediña, Tal, Muros
A Parediña é un lugar da parroquia de Tal no concello coruñés de Muros, na comarca de Muros.
Revolta de xullo de 1927
Revolta de xullo de 1927 é como se denominan habitualmente os disturbios que tiveron lugar en Viena o 15 e 16 de xullo de 1927, nos que se produciu a matanza de oitenta e cinco civís a mans da policía, e nos que tamén resultaron mortos catro axentes que se enfrontaron cos manifestantes socialdemócratas. A crise continuou dous días máis, nos que a folga xeral convocada polos socialistas acabou desbaratada pola intervención das forzas de seguridade do Estado e da Heimwehr. O acontecemento agravou o asañamento entre o Goberno conservador e a oposición socialista, que debilitou a democracia austríaca e facilitou a posterior implantación dun goberno fascista.
Como reflexo da crecente tensión política en Austria, o, produciuse unha liorta entre membros da Liga de Defensa Republicana socialista e os seus rivais conservadores da Frontkämpfervereinigung (Asociación de Veteráns da Fronte) na que os segundos mataron a tiros a un obreiro e un neno. Logo de diversas protestas en varios puntos do país e por iniciativa dos seus dirixentes, os partidarios socialistas abstivéronse de enfrontamentos políticos ata o xuízo dos acusados das mortes, que se celebrou en xullo dese ano.
A tensión reduciuse levemente ata as eleccións parlamentarias do 24 de abril, que captaron a atención nacional. A pesar da vitoria socialista, o concerto do resto de partidos que obtiveron representación permitiu o socialcristián Ignaz Seipel seguir á fronte do Goberno e manter os socialistas na oposición. Pola súa banda, frustrada no seu empeño por desbaratar o poder político socialista nas urnas, a Heimwehr aprestouse a enfrontarse a eles coa forza.
O 14 de xullo os acusados da matanza de xaneiro foron absoltos. O día seguinte estalaron graves disturbios en Viena nos que a multitude incendiou o Palacio de Xustiza. As autoridades esmagaron brutalmente a revolta, que finalizou con arredor de noventa mortos, a maioría civís de clase obreira. A dirección socialista convocou entón unha serie de paros tanto para retomar o control dos traballadores como para forzar o Goberno a negociar. O cesamento das comunicacións pola folga do día 16 alarmou a parte da poboación, que cría que estalara a revolución, a pesar da negativa dos dirixentes socialistas a armar os seus seguidores e permitir novas manifestacións. O providencial auxilio da Heimwehr ao Goberno nas provincias evitou que este cedera ás esixencias dos socialistas, que pedían a súa renuncia. Os dirixentes socialistas non obtiveron concesión algunha do chanceler e, acuciados polos rogos dos seus correlixionarios das provincias de que parara a folga e preocupados polos rumores de posibles intervencións militares estranxeiras no país, ordenaron o fin do paro nos transportes e comunicacións a medianoite do día 18.
Durante a folga reviviu a alicaída Heimwehr, que se dedicou a tratar de reventala, actuando nalgúns casos como policía auxiliar e logrou facela fracasar nas provincias. O chanceler contou así tanto co apoio das forzas de seguridade do Estado como co das forzas paramilitares de dereita. A revolta considérase un fito na historia da primeira república austríaca, un símbolo da radicalización do movemento socialdemócrata austríaco e da súa impaciencia ante a falta de reformas no país. Para os socialistas, a revolta resultou un desastre sen paliativos, que encumbrou temporalmente a Seipel. A democracia austríaca, que parecía asentada firmemente na primavera, comezou unha decadencia que levou á súa desaparición a principios da década seguinte. Os posteriores intentos de conciliación entre os dous bandos, radicalizados polos acontecementos de xullo, fracasaron e este fracaso conduciu ao choque final na guerra civil austríaca de febreiro de 1934.
Situación política
miniatura|[[Ignaz Seipel, presidente do Goberno, á fronte dunha ampla coalición de partidos burgueses entre os que se contaba o Partido Socialcristián, que encabezaba.]] O choque foi o resultado de diversos factores, un dos cales foi a rivalidade entre os socialdemócratas, na oposición a pesar de ter obtido nas eleccións de abril de 1927 o 42,3 % dos votos, e unha inestable alianza conservadora que incluía os partidos co apoio maioritario de campesiños, clases medias e empresarios, e que permitira mantener á fronte do goberno ao chanceler socialcristián Ignaz Seipel. As organizacións paramilitares de ambos bandos formáranse a comezos dos anos 1920: a da dereita austríaca, a Heimwehr, en 1921-1923, e a da esquerda, a Republikanischer Schutzbund («Liga de Defensa Republicana»), en 1923. Entre 1923 e 1927, producíranse seis mortes nas liortas entre paramilitares de esquerda e de dereita. Ao longo da década houbo unha serie de asasinatos por motivos políticos nos que as vítimas foron habitualmente socialistas; as condenas dos asasinos, escasas ou inexistentes, co tempo acabaron por soliviantar os socialdemócratas. A partir de 1925, as actividades paramilitares tanto da esquerda como da dereita rexurdiron, o que orixinou un aumento da tensión política e da violencia. A volta de Seipel ao Goberno tensou tamén a situación, que se reflectía tanto nas alarmantes portadas da prensa como nas continuas manifestacións e choques de cada domingo.
En Burgenland, territorio fronteirizo húngaro ata pouco antes, gobernaba unha coalición de socialcristiáns e socialdemócratas; para evitar incidentes que facilitaran a propaganda maxiar en favor da recuperación do territorio, ata 1926 os dous partidos abstivéranse de formar unidades paramilitares. Unha vez xurdidas estas, a influencia dos irrendentistas e monárquicos nas filas das unidades de dereita acentuou a hostilidade das formacións socialistas cara aos seus rivais. O odio mutuo produciu varias refriegas na zona.
Sucesos en Schattendorf
O 30 de xaneiro de 1927, organizáranse dúas reunións paralelas, cada unha convocada nunha das tabernas da diminuta vila de Schattendorf. Na localidade, situada a menos de dous quilómetros da fronteira húngara, os socialistas contaban con abundante apoio; a pesar disto, os seus adversarios da Frontkämpfer (Frontkämpfervereinigung, Asociación de Veteráns do Fronte) decidiron organizar un desfile na vila. Estes contaban con permiso oficial, que as autoridades denegaron á concentración socialista. Os socialistas acudiron á dos seus rivais, o que se interpretou como unha provocación que conduciu aos primeiros altercados, ata que foron expulsados pola xendarmería. A continuación, tivo lugar outro choque entre un grupo de 200 socialistas que impediu a chegada de novos membros da organización rival á localidade e estes. O mesmo sucedeu na estación de ferrocarril, que os socialistas rodearon: bloquearon a golpes a saída dos dirixentes da formación dereitista que acudiran á manifestación. Finalmente, as dúas organizacións acordaron anular as súas respectivas marchas.
Tensión e eleccións nacionais: frustración socialista
Algunhas semanas máis tarde, o exército tentou desarmar a certas unidades dos paramilitares socialdemócratas, sen conseguilo pola oposición dos traballadores. Os socialistas propuxeron repetidamente o desarme tanto das súas forzas como das da oposición, mais Seipel rexeitounas, afirmando que semellante tarefa non podía realizala o Goberno. O chanceler sinaloulle ao embaixador alemán que non vía con malos ollos a existencia de "grupos de homes disciplinados" que serviran para reforzar a vixilancia de fronteiras, en referencia á Heimwehr.