cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Coleópteros
Como inspiración para certas tecnoloxías
Os escaravellos vivos foron utilizados como cyborgs. Un proxecto financiado pola Axencia de Proxectos de Investigación Avanzada (ARPA) de EUA implantou eléctrodos no escaravello Mecynorhina torquata, por medio dos cales se podía controlalo remotamente cun receptor de radio que o animal levaba ás costas, como proba do concepto para traballos de vixilancia. Unha tecnoloxía similar aplicouse para permitir que un operador humano controle o rumbo en voo libre e o paso ao camiñar de Mecynorhina torquata, así como os xiros graduais e camiñar cara atrás de Zophobas morio.
En conservacionismo
Como os escaravellos constitúen unha parte tan grande da biodiversidade mundial, a súa conservación é importante, e igualmente, a perda de hábitat e biodiversidade con certeza causa un impacto sobre os coleópteros. Desafortunadamente, con excepcións para grupos como as xoaniñas e vagalumes, os escaravellos teñen en conxunto unha imaxe menos positiva que outros grupos de insectos como, por exemplo, as bolboretas: moitos deles causan pragas agrícolas, e outros causan noxo. Moitas especies de escaravellos teñen hábitats moi específicos e ciclos de vida longos que os fan vulnerables. Algunhas especies están moi ameazadas, mentres que outras se teme que xa estean extinguidas. As especies de Islandia tenden a ser máis susceptibles, igual que Helictopleurus undatus de Madagascar, que se cre que se extinguiron durante o final do século XX. Os conservacionistas intentaron despertar un gusto ou simpatía polos escaravellos utilizando como buques insignia especies como a vacaloura, Lucanus cervus, e os escaravellos cicindélidos. No Xapón o vagalume Genji, Luciola cruciata, é extremadamente popular, e en Suráfrica o escaravello peloteiro elefante Addo poden servir para ampliar o ecotourismo máis alá dos cinco grandes mamíferos turísticos. O desgusto popular polos escaravellos que causan pragas, tamén pode ser aproveitado para crear interese polos insectos, ou as adaptacións ecolóxicas pouco comúns de especies como o escaravello que captura camaróns, Cicinis bruchi.
Alberto García Salgueiro
Alberto García Salgueiro, nado en Vigo o 22 de febreiro de 1981, é un futbolista galego. Xoga de centrocampista. Da tempada 2001/02 á 2003/04, xogou no Celta de Vigo B, nas tempadas 2008/09 e 2009/10 xogou no Club Deportivo Lugo. Desde a tempada 2010/11 a 2015/16 xoga no Coruxo Fútbol Club.
Clubs
Inclúe partidos de 2ªB, Copa do Rei e Promoción a Segunda.
Carlos Fernando Martínez de Irujo
Traxectoria
Durante anos, embaixador de España en Washington, e encargado de establecer relacións diplomáticas e o Río de Xaneiro, Londres e París. Máis tarde Ministro do Estado (setembro de 1818 - xuño 1819), foi destituído por Lozano de Torres. Volveu ser Ministro do Estado e Xefe do Goberno en decembro de 1823, substituíndo a Víctor Damián Sáez, pero ao cabo duns meses faleceu.
Honey, We Shrunk Ourselves
Honey, We Shrunk Ourselves é un filme estadounidense dirixido por Dean Cundey que foi estreado en 1997. Terceiro filme da triloxía iniciada en 1989 con Honey, I Shrunk the Kids.
Sinopse
O profesor Wayne Szalinski e a súa incrible máquina volven a facer das súas, xa que nesta ocasión encóllese a si mesmo, ó seu irmán e ás mulleres dos dous. Todos vivirán divertidas aventuras intentando recuperar o seu tamaño orixinal.
Taurus
Taurus ou Touro (símbolo 20px, ) é unha constelación zodiacal; o seu nome en latín significa touro. Destaca no ceo invernal, entre Aries ó oeste e Xémini ó leste. Ó norte atópase Perseus e Auriga; ó sueste Orión, e ó suroeste Eridanus e Cetus.
Características destacables
esquerda|150px|miniatura|Representación medieval de Taurus Aldebarán (α Tau), a estrela máis brillante da constelación, é unha xigante vermella de primeira magnitud, mentres que Elnath (β Tau) forma os cornos do touro xunto a ζ Tauri. Dúas estrelas variables na constelación, T Tauri e RV Tauri, son os prototipos de ambos tipos de estrelas que levan ós seus nomes.
Tauro conten dous dos cúmulos abertos máis coñecidos do firmamento: as Pléiades, onde cabe subliñar a Merope (23 Tau), e as Hyades, onde a súa estrela principal é γ Tauri.
Mitoloxía
dereita|200px|miniatura|Constelación de Taurus. Na mitoloxía grega, Tauro é a forma de touro co deus Zeus adoptou para seducir a Europa, unha mítica princesa fenicia. Tiveron tres fillos: Minos, o mítico rei de Creta, Sarpedón e Radamantis. Segundo outras versión, a constelación fai mención ó mito do Touro de Creta, unha das doce tarefas de Hércules.
Nicola Amoruso
Nicola Amoruso, nado en Cerignola o 29 de agosto de 1974, é un exfutbolista italiano. Xogaba de dianteiro.
Villamiel de la Sierra
Villamiel de la Sierra é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 37 habitantes (INE 2012).
Plesiadapiformes
Os Plesiadapiformes unha orde de mamíferos extinguidos, parte da superordem Primatomorpha do clado Euarchonta. Tamén chamados de Proprimates ou Paeneprimates, este grupo de euarcontes primitivos foi inicialmente concibido cunha subordem dos Primatas, mais debido á súa posición taxonômica aínda non moi clara, o status definitivo deste grupo aínda está aínda a ser estabelecido. Aquí seguen mantidos como unha orde independente, formando un trío cos Dermópteros e Primates, grupos coas cales variadamente teñen sido incorporados.
Galería de imaxes de Guntín
Galería de imaxes do concello de Guntín na provincia de Lugo.
Valongo, Portugal
Valongo é unha cidade portuguesa no Distrito do Porto, Região Norte e subrexión de Grande Porto, con cerca de 18 700 habitantes.
É un municipio de 72,99 km² de área e 86 005 habitantes (2001), subdividido en 5 freguesías. O municipio limita ao norte co municipio de Santo Tirso, ao nordeste con Paços de Ferreira, ao leste con Paredes, ao suroeste con Gondomar e ao oeste con Maia.
Outras importantes poboacións do municipio son Ermesinde e Alfena, as dúas parroquias e vilas máis poboadas do municipio.
O Barrio, Xunqueira de Espadanedo, Xunqueira de Espadanedo
O Barrio é un lugar da parroquia de Xunqueira de Espadanedo no concello ourensán de Xunqueira de Espadanedo na comarca de Allariz - Maceda. Tiña 21 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales 11 eran homes e 10 mulleres.
Babel Fish
O Babel Fish foi un servizo de traducións automáticas ofrecido polos motores de procura Altavista e Yahoo!.
Historia e características
Como ocorre con todos os tradutores automáticos non sempre se conseguía unha boa tradución con este sistema. A tecnoloxía detrás de Babelfish foi desenvolvida pola Systran, que tamén creou un paquete de software comercial co mesmo nome.
Castelán caribeño
O castelán caribeño é o nome xeral dos dialectos españois falados na rexión caribeña. É predominante nas Antillas maiores e a bacía do Caribe, falándose nos territorios insulares de Cuba, a República Dominicana, Porto Rico, e en territorios continentais de Colombia, Venezuela e Panamá, así como en territorios do estado de Florida, nos Estados Unidos.
Recoñécese pola notable influencia dos dialectos canario e andaluz (polo contacto histórico entre os portos), a grande influencia africana e as palabras do taíno. Tamén é a variedade do castelán que máis se escoita en Miami e Nova York (Estados Unidos) e é o empregado polos cantantes de salsa, merengue, bachata e reguetón.
Arte rupestre do Val Camonica
As esculturas en pedra do Val Camonica están situadas na Provincia de Brescia, Italia, e constitúen a maior colección de petróglifos prehistóricos do mundo. A colección foi recoñecida como Patrimonio da Humanidade pola Unesco en 1979 e foi o primeiro sitio recoñecido en Italia. A Unesco recoñeceu formalmente máis de 140.000 figuras e símbolos, pero os novos descubrimentos aumentaron o número de incisións catalogadas entre 200.000 e 300.000. Os petróglifos están espallados por todas as superficies do val, pero concéntranse nas áreas de Darfo Boario Terme, Capo di Ponte, Nadro, Cimbergo e Paspardo.
Características
Moitas das incisións fixéronse durante un período de oito mil anos antes da Idade do Ferro (1º milenio a. C.), mentres que os petróglifos do último período atribúense aos Camuni, mencionados por fontes latinas. A tradición dos petróglifos non remata abruptamente. Se identificaron gravados (aínda que en número moi pequeno, non comparables coa grande actividade prehistórica) do período romano, o período medieval e posiblemente da época contemporánea, ata o século XIX. A maioría dos cortes realizáronse coa técnica "martellina" e en número máis pequeno a través de graffiti.
right|miniatura| A [[Rosa Camuna]]
O ciclo historiado: temas e periodización
Na década de 1960, o arqueólogo Emmanuel Anati, un dos primeiros en estudar sistematicamente a área, elaborou unha cronoloxía de esculturas na rocha. Comparou o estilo e os tipos de símbolos para identificar posibles correlacións coa periodización histórica tradicional, desde a Prehistoria ata a Idade Media.
Epipaleolítico
As primeiras esculturas de rochas datan do epipaleolítico (ou Mesolítico, do oitavo ao sexto milenio aC), varios milenios despois da retirada do glaciar que cubría o Val Camonica (Glaciación de Würm). Esas esculturas foron obra cazadores nómades que pasaban, seguindo as migracións das súas presas. As figuras representadas de feito representan grandes animais, como cervos e alces, que eran a presa típica dese período. Representacións similares están presentes no parque de esculturas de pedra da cidade de Luine (comune de Darfo Boario Terme).
Neolítico
Durante o período neolítico (dos séculos V ao I do IV milenio a.C. aproximadamente), as prácticas agrícolas difundíronse no Val Camonica, correlacionadas coa formación dos primeiros asentamentos sedentarios. No campo da arte rupestre, figuras humanas e conxuntos de elementos xeométricos, como rectángulos, círculos e puntos, constitúen os elementos principais das composicións e completan o significado simbólico dos petróglifos antropomorfos. Esculturas similares están presentes na Reserva Rexional de Gravados en Rocha de Ceto, Cimbergo, e Paspardo. É cuestionado a pertenenza ao Neolítico das figuras antropomorfas esquemáticas, chamadas "oranti" ("figuras oradoras"), e algúns estudiosos dátanas na Idade de Bronce. De acordo con esta interpretación, o único conxunto de figuras relativas ao Neolítico, ou ao Neolítico na primeira fase da Idade do Cobre (4º milenio a.C.), está constituída polos patróns xeométricos, que son interpretados como representación topográfica dunha terra arada e cultivada.
Idade do cobre
Durante a Idade do cobre (ou o período Chalcolithic, o 3º milenio aC aproximadamente) apareceron novos símbolos, documentando o xurdimento da roda, o vagón e as primeiras formas de metalurxia. As rochas estaban manchadas de símbolos celestes, animais, armas, representacións de arado, cadeas de seres humanos e outros signos. Estes monumentos, conservados principalmente no Parque Arqueolóxico Nacional de Massi Cemmo e no do Asinino-Anvòia (Ossimo), indican unha función ritual ligada á veneración dos antepasados.
miniatura|left| Escena de caza de venados
Idade do Ferro
Os gravados da Idade do Ferro (1º milenio a. C.) son atribuídos aos Camuni e representan aproximadamente o 70-80% de todas as figuras do censo. Estas obras manifestan os seus ideais de masculinidade heroica e superioridade. Os temas dominantes inclúen representacións de duelos e figuras humanas, incluso grandes, facendo uso das súas armas, os seus músculos e os seus xenitais. Tamén hai figuras de cabanas, labirintos, pegadas, escenas de caza e outros símbolos.. Os patróns topográficos tamén están presentes, principalmente na parte central da Idade do Ferro (século VI-IV a.C.), como no famoso Mapa de Bedolina, estudado por primeira vez por Miguel Beltrán Llorís e máis recentemente por Cristina Turconi para a Universidade de Milán, unha das superficies gravadas máis coñecidas do Val Camonica.
Idade romana
Durante a dominación romana do Val Camonica (~ 100 AC - ~ 500 AD) a actividade de petróglifos sufriu unha forte contracción, entrando nunha fase de latencia.
Idade Media
A Idade Media no Val Camonica marcou a continuación dos gravados nas rochas, a partir da primeira fase da Idade Media. Moitas das inscricións durante este período son símbolos cristiáns, como cruces e chaves, que se xuntaron e se solapan cos considerados símbolos pagáns, no fondo, no intento de sacralizar estes lugares.
Golfo (xeografía)
miniatura|right|220px|[[Golfo de México.]]
Un golfo é unha parte do mar de grande extensión, pechada por puntas ou cabos de terra.
Arte rupestre do Val Camonica
Parques
Existen diversas estruturas científicas e turísticas que acollen e protexen este patrimonio:
Golfo (xeografía)
Aínda que moitas veces se confunde cunha baía, e non está claro onde está a fronteira entre o que é un golfo e unha baía, enténdese que estas últimas son de menor extensión.
Golfo é o nome máis común en galego. En cambio entre os falantes de inglés, portugués ou outros idiomas prefírese o nome de baía. Os golfos de grande extensión poden comprender outros golfos máis pequenos ou baías, que adoito son de menor profundidade, e que reciben os nomes de "enseada", "rada", "cala" ou "caleta".
Este tipo de accidentes xeográficos ten unha grande importancia estratéxica e económica xa que, normalmente, son lugares ideais para a construción de portos e diques.
Neohesperidina dihidrocalcona
Utilízase en bebidas carbonatadas e non carbonatadas, gomas, caramelos e outras lambetadas.
É entre 250 e 1.800 veces máis doce que a sacarosa, presentando un sabor máis persistente, con regusto a regalicia.
É inocuo e degrádase en parte pola acción da flora intestinal.
A inxesta diaria admisible é de 0-5 miligramos por quilogramo de peso corporal
Contradique
Un contradique é un dique que se constrúe preto do dique principal dun porto principal, co obxecto de reforzalo.
É unha infraestrutura de grande importancia, especialmente para os chamados portos exteriores (non abrigados nunha ría, golfo ou baía), xa que mellora o abrigo da dársena, diminuíndo a incidencia da ondada, feito que facilita as operacións dos buques dentro do porto.
Different Gear, Still Speeding
Different Gear, Still Speeding é o primeiro álbum da banda inglesa de rock Beady Eye, lanzado o 28 de febreiro de 2011.
O álbum vendeu 66.817 copias na primeira semana do lanzamento, e 157.000 copias no mes de novembro no Reino Unido.
Lista de cancións
Todas as cancións compostas por Beady Eye, agás as indicadas.
Arquidiocese católica latina de Bordeos
A arquidiocese de Bordeos (en Archidioecesis Burdigalensis) é unha sé metropolitana da Igrexa Católica Latina. En 2013 contaba con 1.115.000 bautizados sobre unha poboación total de 1.399.000 habitantes. O seu arcebispo dende 2001 é Jean-Pierre Ricard.
Territorio
A arquidiocese abrangue o departamento da Xironda. A sé arcebispal é a cidade de Bordeos, onde está a Catedral de Santo André. O territorio está organizado en 593 parroquias.
Carbuíz, Xunqueira de Espadanedo, Xunqueira de Espadanedo
Carbuíz é un lugar da parroquia de Xunqueira de Espadanedo no concello ourensán de Xunqueira de Espadanedo na comarca de Allariz - Maceda. Tiña 3 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales 1 eran homes e 2 mulleres.
Pardon Me
"Pardon Me" é unha canción da banda estadounidense de rock alternativo Incubus, editada como primeiro sinxelo do seu terceiro álbum, Make Yourself, o 22 de febreiro do 2000. Foi o primeiro tema de Incubus en ser emitido un tempo considerable pola radio, e acadou o número 3 na lista da Billboard Modern Rock Tracks e o 7 na Mainstream Rock Tracks.
Mosteiro de San Cibrao de Montecubeiro
O mosteiro de San Cibrao é un mosteiro medieval situado na parroquia de Montecubeiro, no concello de Castroverde.
Historia
Ten orixe nos séculos XII-XIII e pertenceu á orde de San Bieito. A finais do século XV incorporouse ó convento de San Domingos de Lugo.
Estaba formado polo templo, o claustro e as dependencias dos monxes. O claustro está en ruínas. Na porta do patio exterior consérvase un chamador de ferro, cun martelo en forma de can e a cruz dominica. A igrexa foi reconstruída no ano 1787, cunha ampla nave con teito de madeira a dúas augas, e unha sala frontal no que se conserva unha primitiva pía bautismal. No interior hai un retablo con columnas salomónicas, e outros tres retablos laterais.
Pobo neerlandés
Os neerlandeses (en nederlanders) son un grupo étnico xermánico nativo dos Países Baixos. Comparten unha cultura común e falan a lingua neerlandesa. Os neerlandeses e os seus descendentes fundaron numerosas comunidades en todo o mundo, especialmente en Aruba, Suriname, Güiana, Curaçao, a Arxentina, o Brasil, o Canadá, Australia, Suráfrica, Nova Zelandia e os Estados Unidos.
Manuel de Pedrolo
Traxectoria
Estudou o bacharelato en Tàrrega até 1935, cando foi a Barcelona. Co estoupido da guerra civil española abandonou os estudos de Medicina e afiliouse á CNT e á FAI, indo traballar como mestre a Fígols de les Mines. Foi artilleiro no Exército Popular, estando nas frontes de Falset, Figueres e Barcelona. En 1943 casa e instálase definitivamente en Barcelona. Trala fin do conflito, foi recluído nun campo de concentración.
Iniciouse no mundo literario en 1950 cun poemario. A súa primeira novela, Es vessa una sang fàcil, publicouse en 1953. En 1954 gañou o Premio Joanot Martorell, e desde entón converteuse nun dos valores máis firmes da novelística catalá.
Procurou incluír innovacións nas súas novelas. Independentemente da temática, reflectía sempre cun gran realismo a aventura da persoa suxeita á súa condición humana, con todas as contradicións que iso implica. Fixo algunha aproximación á literatura do absurdo.
A súa novela Mecanoscrito da segunda orixe (Mecanoscrit del segon origen, 1974) foi traducida ao galego por María Victoria Moreno e publicada por Galaxia en 1989. Outras obras con tradución galega son a novela policial Xogo sucio (Joc brut, 1965) e a novela negra Círculo vicioso (Mossegar-se la cua, 1968) as dúas traducidas por Leandro García Bugarín.
Lista de personaxes de Dragon Ball
A serie de manga e anime de Dragon Ball posúe un gran número de personaxes creados por Akira Toriyama. A serie ten lugar nun universo ficticio onde existen guerreiros e seres doutros mundos que teñen poderes e habilidades sobrehumanas. O argumento da serie segue as aventuras de Son Goku na súa busca dos sete obxectos místicos coñecidos como as Bólas do Dragón, que se empregan para convocar a un dragón (Shenron) que concede desexos. Esta é unha lista de personaxes de Dragon Ball.
Son Gohanda
Fillo de Son Goku e de Chichi, unha humana. Vive nunha pequena casa co seu pai, súa nai, seu avó e máis tarde co seu irmán máis novo Son Goten. Foi adestrado ós catro anos por Piccoro ó que considera o seu mestre e mentor. Derrotou ó temible Célula. Son Gohanda toma o papel de protagonista durante a ausencia do seu pai, máis tarde abandona a loita, e céntrase nos seus estudos. Casa con Videl e teñen unha filla chamada Pan.
Toranks
Fillo de Vexeta e de Bulma. Viaxa do futuro para advertir a Goku sobre os androides malignos que mataran nun futuro alternativo a Goku e ós seus amigos e consegue salvalos. Gaña a Goten no Torneo Mundial Infantil cando tiña oito anos, e fusiónase con el para loitar contra Boo. Máis tarde en Dragon Ball GT, convértese nun dos personaxes principais. Toranks é amábel e honrado, ó contrario que o seu pai.
Son Goten
Goten, é o irmán máis novo de Son Gohanda, fillo de Chichi e Goku, o cal coñeceu cando tiña 7 anos. Perdeu contra Toranks na final da sección infantil do Torneo de Artes Marciais. O seu mellor amigo é Toranks. Fusiónase con el para derrotar ó malvado Boo, empregando a fusión que lles ensinou Goku. Goten ten unha facilidade sorprendente para se converter en Superguerreiro, pois nun adestramento co seu irmán, fíxoo sen ningunha dificultade. Aseméllase moito a Goku cando era neno.
Chichi
Chichi é a esposa de Goku e filla do Rei Satanarius. É a nai de Gohan e Goten.
Mestre Karín
O Mestre Karín (カリン) é un enigmático mestre de artes marciais que vive no alto da torre do mesmo nome. Quen logre subir á torre poderá adestrar con el para conseguir a Auga Sagrada. Tamén serve de intermediario a todo aquel que quere adestrar con Kamisama, que primeiro debe pasar un par de probas. El e a persoa que as pase con éxito subirán ata onde se atopa Kamisama para recibir o seu adestramento. Ten a aparencia dun gato branco.
Uranai Baba
Uranai Baba (占いババ) é un personaxe de Dragon Ball. É unha meiga que pode ver cousas a través da súa bóla de cristal. Pide cantidades exorbitadas polos seus servizos, aínda que existe a alternativa de vencer ós seus cinco axudantes coñecidos como Gardiáns de Uranai Baba.
Gil Gil
Robot que aparece en Dragon Ball GT e que axuda a Son Goku, Pan e Toranks a atopalas Bólas do Dragón de estrela negra. Tamén é coñecido polo seu número de serie DB4649TS006RS.
Tartaruga
Umigame (ウミガメ) é unha tartaruga que é o amigo e compañeiro do Mestre Mutenroi durante longo tempo, ten máis de mil anos de idade e fai centos de anos que aprendeu a falar.
Bibidi
Bibidi (ビビディ) é o pai de Babidi e o creador de Máxico Boo. Sábese pouco de Bibidi, só se ve nalgúns flashbacks, e refírese a el nun par de ocasións durante a saga de Máxico Boo. Aínda que Bibidi foi o creador de Máxico Boo, este acabou rebelándose contra Bibidi. Temendo pola súa seguridade, Bibidi encerrouno nunha gran masa morada con forma de ovo. É moi semellante ó seu fillo Babidi, só que é de cor verde oliva, ten uns bigotes longos e leva unha especie de casco negro coa súa marca, a "M" de máxico. Existe un xogo de palabras entre os nomes "Bibidi Babidi Boo", xa que aparece nunha canción de Cinsenta, un clásico de Walt Disney Company.
Célula
É un bio-Androide creado polo doutor Guero a partir de células de Son Goku, Son Gohanda, Rei Cold, Freezer, Piccoro e Vexeta.
Mai
Mai (マイ) é unha dos secuaces de Pilaf, que aparece xunto con Shū nos seus moitos intentos de obter as Bólas do Dragón. Viste unha gabardina militar cor azul escuro cunha estrela vermella en cada brazo e pantalóns verde escuro; leva os ollos maquillados e ten o cabelo negro, lacio e longo. O seu nome e o do seu compañeiro Shū proveñen do prato asiático Shaomai (焼売).
Kibito
Kibito (キビト) é un axudante dos Kaiō Shin. É un experto loitador, como corresponde a súa función e coñece a técnica da teletransportación. Morreu loitando contra o rei demo Dabla, e máis tarde foi resucitado polas Bólas do Dragón, rescatou a Son Gohanda e ó Kaiō Shin do leste e presenciou o duro adestramento de Gohan para intentar destruír a Máxico Boo. Ó final fusionouse co supremo Kaiōsama mediante os pendentes Potara.
Enma Daiō
Enma Daiō (閻魔大王) é un enorme ogro de cor vermello claro, que se encarga de elixir quen é enviado ó ceo ou ó inferno. Ó igual que Son Goku, foi adestrado por Kaiō do norte.
Dabla
Dabla (ダーブラ) é o rei do mundo das tebras que foi controlado por Babidi. Na súa loita na nave de Babidi, tocoulle loitar contra Son Gohanda. A pelexa estaba igualada, aínda que Dabla ten máis poder que Gohan. Este sorpréndese da forza que tiña Gohan, a pesar de que Dabla aumentara o seu poder ó concentrarse na cámara de meditación, e un pouco de poder extra debido a estar enfeitizado por Babidi (Dabla ten un poder semellante ó de Célula).
Ademais da súa maxia, domina técnicas baseadas no lume e pode crear cousas do nada, como unha enorme espada. Tamén ten a habilidade de converter ós seus inimigos en pedra cun cuspe.
Pui Pui
Pui Pui (プイプイ) é un guerreiro do Planeta Zun que segue as ordes de Babidi. É o gardián do primeiro nivel da nave de Babidi. Loita contra Vexeta no seu planeta natal, onde a gravidade é 10 veces maior que a da Terra. Pui Pui sorpréndese ó ver como a gravidade non afecta a Vexeta, quen o derrota doadamente.
Como outros personaxes, escapa do inferno en Dragon Ball GT, pero é derrotado por Son Goten.
Iakon
Iakon (ヤコン) é un dos seguidores de Babidi. É o máis forte dos monstros. O seu planeta natal está na zona máis remota do universo, por iso está adaptado a vivir sen luz. Ten a capacidade de absorber a luz, da cal se alimenta. Ten unhas longas gadoupas que pode alongar e que lle serven para atacar ó inimigo. É derrotado por Son Goku.
Yakon escapa do inferno xunto a outros en Dragon Ball GT sendo derrotado por Toranks.
Grupo de Traballo Galego de Londres
O grupo de traballo galego de Londres (GTG) é unha asociación fundada no 1970, por causa da aprobación da Ley General de Educación (LGE) que por primeira vez incorporaba ao sistema educativo as linguas vernáculas de cada comunidade autónoma, onde os estudantes podían coller a súa lingua como unha materia optativa ou coa posibilidade de pedir exención. Este feito foi para os eruditos unha chamada de atención para comezar a traballar desde o estranxeiro a lingua galega.
A orixe deste nome, fundado por Xavier Toubes, provén de que ía ser unha cooperativa para traballar e non para falar.
Historia
Este conxunto divídese en épocas: desde a primeira até a quinta que corresponde coa da actualidade.
Primeira época
No 1964 Fernando Pérez-Barreiro Nolla e a súa muller Teresa Barro mudáronse a Londres por cuestións de traballo e descontento co réxime franquista. Debido ao requisito de contrato de traballo para entrar e quedar no país, había moi poucos españois e galegos polo que era case inexistente o trato con eles en Inglaterra. En Londres tiveron contacto con Carlos Durán xunto con Xavier Toubes descoñecendo a este último. Máis adiante chega Manolo Fernández Gasalla co propósito de probar fortuna en terras británicas.
Alén disto, en xullo do 1970, Teresa Barro e máis o seu marido volven á Coruña por uns meses onde teñen ao seu terceiro fillo. En setembro viran para Londres onde fundaron oficialmente o grupo, tendo as reunións os sábados na casa do matrimonio. Comezaron o seu labor de traballo mandando cartas e boletíns á mestres de Galiza e á xente interesada onde informaban da creación deste, obtendo respostas de apoio como Manuel Rodrigues Lapa, Agostinho da Silva, Ricardo Carballo Calero, Xosé Ramón Fernández-Oxea, Ramón Piñeiro e Xosé Manuel Beiras. No mesmo ano, Ramón Piñeiro aconsellou a Teresa Barro que fixera un plan pedagóxico alternativo para Galiza, facéndolle caso, o publicou con Carlos Durán na revista Grial e tamén foi asignado co nome do Grupo, mais no ano 1974 o Grupo de Traballo Galego da primeira época decidiron non traballar máis e pensaron que era o fin desta organización.
A divina comedia
miniatura|Comencia la Comedia, 1472
Grupo de Traballo Galego de Londres
Segunda e terceira época
Ricardo Palmás, arxentino fillo de pais galegos, chegou a mediados dos 70 a Londres despois de que tratara con grandes escritores galegos como Luís Seoane, Isaac Díaz Pardo e Rafael Dieste que estaban nese momento na Arxentina. Xosé Manuel Beiras levou a Palmás á Santiago de Compostela para ser partícipe nun proxecto. Este último torna á Londres no 1978 onde acrecentan amizade e é no 1979 cando chegan á conclusión de que necesitan unha segunda etapa do GTG para intentar cambiar a situación de Galiza
Nesta etapa do grupo aínda seguían a reunirse os sábados pola tarde na casa de Teresa e Fernando, tamén seguían escribindo boletíns que enviaban tanto a fóra como a dentro de Galiza. Non ían asinados por eles senón que se enviaban de maneira anónima pero cabe destacar que non clandestinamente.
A divina comedia
A divina comedia, tamén coñecida como Comedia ou Divina comedia (en italiano Commedia /{komˈmɛdja/ ou Divina commedia /diˈvina komˈmɛdja/) é un poema de Dante Alighieri escrito en lingua vernácula, o dialecto toscano de Florencia, entre 1308 e a súa morte en 1321. O adxectivo Divina, atribuído a Boccaccio, atópase soamente a partir da edición impresa en 1555 por Ludovico Dolce. A Commedia é a obra de Dante máis coñecida e unha importante testemuña da civilización medieval. Coñecida e estudada en todo o mundo, considérase unha das obras mestras da literatura do mundo de tódolos tempos.
Foi traducida ao galego por Darío Xohán Cabana, publicada en 1990 polo Servizo Central de Publicacións da Consellaría da Presidencia e Administración Pública, e galardoada un ano máis tarde coa Medalla de Ouro de Florencia. Con todo, volvería ser retraducida polo mesmo tradutor e publicada de novo por Edicións da Curuxa en 2014.
Grupo de Traballo Galego de Londres
Segunda e terceira época
No ano 2004, Fernando e Teresa apesarados pola situación que vivía Galiza, chegaron á conclusión que o boletín era unha boa maneira de achegar pensamento e reflexión á xente. Xa nesta época faleceron Manolo Gasalla e Ricardo Palmás. O matrimonio pensou en colgar o boletín na Internet intentando contar coa axuda de Toubes e a viúva de Gasalla, así foi que comezaron a cuarta época do GTG aínda que preferirían ter máis integrantes. Teresa máis Fernando levaban a cabo as correspondentes actividades como adoitaban facer antes, incluso mantendo as reunións a pesar de viviren na mesma casa. É no 2000 cando incluso se chegan a comparar co Think Tank, aínda que non se soubera nada deles até os 90.
Cuarta época
Esta etapa comezou no ano 2002, en Londres, e seguiu en Lancaster, cidade onde se mudaron Fernando e Teresa, mais Fernando morreu en xaneiro de 2010. Isto supuxo un punto de inflexión no desenvolvemento do GTG, porén Teresa atopou un correo dun mozo que vivía na cidade onde se formou o grupo, dicindo que estaba interesado nesta fundación e que ao igual que el, había máis galegos e galegas preparados que querían colaborar. Despois disto, Teresa e o mozo decidiron levar a cabo a quinta época e a pesar de que todos vivían en Londres menos ela, a reunión fundacional foi en Lancaster. Teresa ten a esperanza de que o GTG volva renacer no 2011 xunto con esa xente tan preparada e que tal e como ela di, “axudará a que Galicia desenvolva a súa personalidade, acade unha visión orixinal e destemida e chegue a ocupar un lugar destacado no mundo.”
A divina comedia
Composición
A divina comedia está dividida en tres cánticos compostos por trinta e tres cantos cada un.
Grupo de Traballo Galego de Londres
Quinta época
Neste período do GTG, abandonan a referencia da cidade de Londres, para xustificar que hai moitos galegos arredor do mundo e non só en Inglaterra.
Na actualidade hai que comprender que hai moita emigración en Galiza, polo que se definiron dous tipos de Galiza “a de fóra e a de dentro” polo que esta nova xeración do GTG quere abolir esta segmentación co motivo de demostrar que só hai unha Galiza e non se admiten ningún tipo de divisións. O GTG define Galiza como “unha adolescente á que non lle gusta o seu corpo. Intenta mutilalo, modificalo. Despreza a súa propia xeografía. Interpreta a palabra “progreso” como a destrución da natureza e o rexeitamento de todo o que non sexa urbano.” Este grupo propón que Galiza debe rebelarse contra as estruturas existentes no país. E quere que a xente faga reflexión sobre cuestións como: cales foron os grandes fracasos da sociedade galega; que é o que a levou a ter as estruturas que ten hoxe Galiza ou cales poden ser as solucións á esta situación. Por último intentan concienciar de que Galiza ten que empezar unha nova etapa e de que é a hora de que os galegos se ergan para superar a situación da súa terra.
A divina comedia
Composición
Os tres cánticos chamados cantiche (plural en italiano de cantica) son: Inferno (Inferno), Purgatorio (Purgatorio) e Paradiso (Paraíso); O Inferno contén un canto adicional de apertura. O poeta narra unha viaxe a través dos tres reinos supraterreais que o levan á visión da Trindade. A súa representación imaxinaria e alegórica do inframundo cristián é un dos cumios da visión do mundo medieval desenvolvido pola Igrexa católica.
Grupo de Traballo Galego de Londres
Os criterios
Cada un dos integrantes do grupo pertencían ao partido político PSdG, mais intentaron en todo momento que as súas ideoloxías políticas non se relacionaran co grupo. Os criterios que tiña este grupo foron cambiando paulatinamente. Nos inicios os fundadores tiñan como obxectivo potenciar o ensino do galego entre os profesores. Nun principio consideráronse un grupo independente, alleo a partidos políticos.
Para ser un grupo alternativo subvencionábanse eles mesmos, para así manter a independencia, mais unha vez rematada a primeira época houbo un cambio nos criterios da cooperativa, esta vez ían entrar de cheo no ámbito político, dado que no 1978 a ditadura franquista xa non estaba en España, e daquela había moita máis liberdade de pensamento e opcións. Xa na quinta etapa notábase certa ruptura mais ao mesmo tempo seguían coa tónica do grupo: “sempre rachou con todo, coas eivas e coas lacras que impediron o desenvolvemento normal de Galicia, e que, corenta anos máis tarde, aínda o impiden. Por iso, rachar con elas segue sendo necesario.”
Santiago de Cuba
miniatura|dereita|300px|Catedral de Santiago de Cuba Santiago de Cuba é a capital da provincia do mesmo nome, no leste de Cuba. As súas coordenadas xeográficas son 20.01° N, 75.82° W. É a segunda cidade máis importante do país, con cerca de 500 mil habitantes.
Grupo de Traballo Galego de Londres
Plan pedagóxico galego
O plan pedagóxico galego menciona o país de Gales. O galés ten recoñecemento oficial e desfruta de moitas facilidades como por exemplo a impresión de libros en galés está subvencionada con fondos públicos, hai programas de televisión na lingua vernácula etc. Explica o porque hai que conservar as falas vernáculas.
Santiago de Cuba
Situada ao leste da illa, foi capital da antiga provincia de Oriente e actualmente éa da provincia do mesmo nome. Foi fundada en 1515 polo conquistador español Diego Velázquez de Cuéllar, entre as primeiras sete vilas de Cuba. O conquistador Hernán Cortés foi o primeiro alcalde da cidade e de alí partiu cara á conquista de México. De Santiago partiu tamén o conquistador e explorador Pánfilo de Narváez co título de Adiantado, ademais de Gobernador, rumbo ás costas de Florida en viaxe exploratoria, viaxe que rematou en fracaso e lle custou a morte.
Grupo de Traballo Galego de Londres
Plan pedagóxico galego
Galiza: neste plan pedagóxico a autora di: “o primeiro factor distintivo da situación bilingüe de Galicia é que o Galego non é lingua minoritaria. É -aínda- a lingua da maioría do pobo galego, a de Portugal, Brasil, Angola, Mozambique e outros pobos de África e Asia.
O segundo factor distintivo é que os galegos teñan vergoña de falar na súa lingua. A lingua romance máis prestixiosa da península.
A lingua galega sufriu un proceso de humillación que durou séculos; unha lingua antes prestixiosa e refinada, chegou a ser dentro de España sinónimo de ignorancia.
Santiago de Cuba
Historia
Santiago de Cuba atópase no Caribe e posúe unha situación xeográfica óptima grazas á cal foi a primeira capital de Cuba, desde a súa fundación en 1515 até 1556.
Santiago de Cuba foi atacada nos seus tempos por corsarios, piratas e filibusteiros, que andaban na procura de riquezas que había neste territorio.
Grupo de Traballo Galego de Londres
Plan pedagóxico galego
O obxectivo do ensino da lingua galega terá de ser o de acadar esa facultade de expresión plena. O cultivo da lingua galega deberase facer en todos os niveis de ensino. Tamén sería aconsellable que se creara sociedades locais de defensa da lingua galega.
Santiago de Cuba
Historia
A Guerra dos Dez Anos atopou un positivo apoio nas xurisdicións de Santiago, a pesar de ser unha comarca fortemente defendida pola súa condición de centro político-económico. As xestas independentistas arrastraron a unha gran cantidade dos habitantes da cidade. O 24 de febreiro de 1895 reiniciouse a Guerra de Independencia. Santiago responde, guiada por diferentes dirixentes. A fin do dominio colonial español tamén incluíu accións decisivas nas proximidades da cidade, como o Combate da Lomba de San Juan e a Batalla Naval de Santiago.
Situación xeográfica
Santiago de Cuba atópase no sueste da illa. Historicamente, foi a segunda cidade máis importante de Cuba, por detrás da Habana. Conta cunha baía conectada co Mar Caribe e é un importante porto.
A cidade foi medrando a carón da súa baía e está cercada, en terra firme, pola Serra Maestra. Isto condiciona o clima cálido e húmido do lugar, á vez que permite paisaxes compostas de elementos urbanos, naturais e mariños. Posúe un relevo irregular, o cal contribuíu ao desenvolvemento dun escenario urbano onde as avenidas e rúas se empinan ou descenden.
Poboación
No 2009, a cidade de Santiago de Cuba tiña unha poboación de 446.223 habitantes. Segundo a mesma fonte, o municipio, no mesmo ano, tiña 1.493.700 habitantes.
Arquitectura
Na cidade coinciden estilos arquitectónicos múltiples, desde o barroco até o neoclásico máis depurado. Son de especial interese os parques arborados, as rúas en chanzos, os edificios coloniais con inmensas ventás e balcóns arrimados. En Santiago consérvanse construcións históricas, como a primeira casa de América, a primeira catedral de Cuba, a primeira mina de cobre a ceo aberto de todo o continente americano ou o primeiro museo cubano.
Cultura
Santiago de Cuba é berce dunha gran cantidade dos xéneros musicais de Cuba. Foi recoñecida como berce do son e o bolero, así como a troba tradicional e a expresión coral teñen un profundo arraigo na cidade. En Santiago naceron grandes músicos, tales como Sindo Garay, Ñico Saquito, Eliades Ochoa, Compay Segundo etc
As festas populares de maior importancia son "O Carnaval Santiagueiro" e "A Festa do Fogo".
Castelo de San Pedro de la Roca
miniatura|Castelo de San Pedro de la Roca.
O Castelo de San Pedro de la Roca foi declarado pola Unesco en 1997 como Patrimonio da Humanidade, onde se cita como «o máis completo e mellor preservado exemplo da arquitectura militar hispanoamericana, baseado en principios de deseño italiano e renacentista».
Ruínas das plantacións de café
As paisaxes arqueolóxicas das primeiras plantacións de café do sueste de Cuba foron declaradas pola Unesco en 2000 como Patrimonio da Humanidade por ser unha evidencia única dunha forma pioneira da agricultura nun terreo difícil.
Parque Baconao
miniatura|Parque Baconao O Parque Baconao en Santiago de Cuba foi inscrito en 1987 pola Unesco na Rede Mundial de Reservas de Biosfera.
Atiu
Atiu, tamén coñecida como Enuamanu (Terra de paxaros), atópase a 187 km de distancia de Rarotonga, no grupo meridional das Illas Cook.
Xeografía
Atiu é unha illa volcánica rodeada por un arrecife de coral que posúe paredes de coral fosilizado de ata 6 m de altura. As paredes, de medio quilómetro de ancho, bordean a illa formando unha plataforma virtual. É un tipo de illa denominado makatea a partir da illa Makatea das Tuamotu. No interior do anel, a erosión creou unha zona de terra cultivable (café e vainilla), cuxa altura crece ata o centro da illa onde se atopa un outeiro de 71 m de altura.
Esta mesma erosión provocou que a costa estea chea de covas e túneis, onde aniñan diversas especies de aves, entre elas a salangana Aerodramus sawtelli (tamén coñecida como Collocalia sawtelli), denominada kōpeka na lingua maorí das Illas Cook, un endemismo da illa.
A superficie total é de 27 km2. A temperatura é suave cunha media que oscila entre os 24º e os 26 °C.
Asentamentos humanos
Ao contrario da maioría de illas da Polinesia, a poboación vive no centro da illa en cinco aldeas moi próximas: Areora, Ngatiarua, Teenui, Mapumai e Tengatangi. En marzo de 2003, a poboación ascendía a 571 habitantes.
Foi poboada por migracións polinesias desde as illas da Sociedade no século V. Os habitantes de Atiu eran os guerreiros máis temidos das illas Cook, e a súa historia inclúe diversos ataques sanguinarios ás illas veciñas. O primeiro europeo que chegou foi o inglés James Cook en 1777. O segundo foi o evanxelista protestante John Williams, que deixou dous misioneiros de Tahaa. 325px|miniatura|Mapa da illa
Ácido alfa-cetoglutárico
miniatura|dereita|Fórmulas do ácido α-cetoglutárico e do α-cetoglutarato. O ácido α-cetoglutárico, tamén chamado ácido α-oxoglutárico, ácido 2-oxoglutárico ou ácido 2-oxopentanodioico, é un dos cetoácidos derivados do ácido glutárico, un ácido dicarboxílico de 5 carbonos. A outra variante é o ácido β-cetoglutárico, que só varía na posición do grupo cetona, e que é moito menos común (polo que cando non se menciona a letra grega case sempre se están refirindo ao ácido α-cetoglutárico).
O seu anión recibe o nome de α-cetoglutarato (ou tamén α-oxoglutarato ou 2-oxoglutarato) é un importante composto biolóxico. É o cetoácido producido pola desaminación do glutamato, e é un dos intermediarios do ciclo de Krebs.
O ácido α-cetoglutárico é un ácido dicarboxílico, o cal quere dicir que leva dous grupos carboxilo (-COOH), un en cada extremo da molécula. É tamén un cetoácido, poruqe leva un grupo cetona no carbono 2 ou α.
Ciclo de Krebs
O α-cetoglutarato é un composto intermediario chave no ciclo de Krebs, formado a partir da deshidroxenación do isocitrato e que, á súa vez, orixina por descarbixilación succinil-CoA, polo que unha das moléculas de CO2 desprendidas no ciclo de Krebs procede directamente do α-cetoglutarato.
As reaccións anapleróticas poden orixinar este intermediario sintetizándoo por transaminación a apartir do glutamato, ou pola acción sobre o glutamato do encima glutamato deshidroxenase.
Catabolismo de aminoácidos
Na desaminación dos aminoácidos arxinina, histidina, glutamina, prolina orixínase glutamato, e este pode dar lugar a α-cetoglutarato, polo que todos eses aminoácidos son glicoxénicos, xa que este é precursor do fosfoenolpiruvato, que pode entrar na gliconeoxénese. Deste modo os esqueletos carbonados que formaron parte do α-cetoglutarato serven para a síntese de glicosa. O α-cetoglutarato formado tamén pode incorporarse ao ciclo de Krebs, de maneira que se pode obter enerxía deste modo a partir de aminoácidos.
Intervención en transaminacións
O α-cetoglutarato é un dos máis importantes transportadores de nitróxeno do metabolismo. Intervén en transaminacións, nas cales perde o grupo cetona e recolle o grupo amino dun aminoácido, converténdose el no aminoácido ácido glutámico. O ácido glutámico cede despois os grupos amino ao ciclo da urea do fígado, evitando que se acumulen residuos nitroxenados na célula (amoníaco). Un exemplo xeral destas transaminacións é :
Na síntese do aminoácido isoleucina orixínase α-cetoglutarato na última reacción da vía (unha transaminación). Tamén se orixina na do aminoácido esencial lisina en fungos, e no de valina, leucina, histidina e arxinina
Relacón co osíxeno molecular
En moitos organismos o osíxeno molecular (O2) oxida directamente moitos compostos para producir produtos útiles, como por exemplo antibióticos, en reaccións catalizadas por oxixenases. En moitas reaccións con oxixenases o α-cetoglutarato intervén na reacción ao ser oxidado xunto co susbstrato principal. De feito, unha oxixenase dependente do α-cetoglutarato utilízase como un sensor de O2, que informa ao organismo dos niveis de osíxeno no seu medio.
Suplemento dietético
O ácido α-cetoglutárico véndese como suplemento dietético para mellorar as condicións atléticas, aducindo estudos que mostran que o exceso de amonio no corpo pode combinarse co α-cetoglutarato reducindo os problemas derivados da toxicidade do amoníaco. Porén, os únicos estudos que mostraron que o α-cetoglutarato pode reducir a toxicidade do amoníaco fixéronse en pacientes sometidos a hemodiálise.
Produción
O α-cetoglutarato pode producirse no organismo por:
Ciclamato
dereita
O Ciclamato (ciclohexilsulfamato, sal de sodio do ácido ciclámico) é un adozante, descuberto en 1937 e comercializado nos EUA nos anos 1960. Tamén é coñecido como E-952. Inicialmente atribuíronselle efectos carcinóxenos, tanto ós ciclamatos como á ciclohexilamina (o seu principal metabolito). O ciclamato é ilegal nos EUA (1969), Gran Bretaña (1970), Francia e o Xapón, pero actualmente é un aditivo autorizado polo parlamento Europeo, con restricións.
O ciclamato é amplamente utilizado na industria alimentaria e farmacéutica como edulcorante. A inxesta máxima diaria (actual) é de 7 mg/kg peso corporal (anteriormente ó ano 2005 eran 11 mg).
Historia
Esta substancia foi sintetizada por primeira vez en 1937, e utilízase como edulcorante artificial desde 1950. A partir de 1970, ante a sospeita de que podía actuar como canceríxeno e produtor de mutacións, prohibiuse o seu uso como aditivo alimentario en moitos países, entre eles EUA, Xapón, Inglaterra e Francia.
É unhas 50 veces máis doce que a sacarosa, e ten un certo regusto desagradable, que desaparece cando se utiliza mesturado coa sacarina. É moi estable,sendo resistente á calor, ó pH ácido e ó pH alcalino. Esta propiedade faino útil para edulcorar bebidas carbónicas. Non achega calorías e emprégase en bebidas, refrescos, batidos, cereais de almorzo, produtos de forno, conservas de froitas, doces e produtos farmacéuticos.Tamén se pode utilizar en iogures e como edulcorante de mesa. O ciclamato como tal (ácido ciclámico) é menos soluble en auga que as súas sales, que son as que se utilizan habitualmente.
O ciclamato non ten a consideración universal de aditivo alimentario sen riscos. Téñense publicado traballos indicando que, en animais de experimentación, doses altas desta substancia actúan como carcinóxeno e teratóxeno, o que significa que produce defectos no feto. O seu consumo está contraindicado en nenos e embarazadas.
Tamén se indicaron outros posibles efectos nocivos producidos pola súa inxestión en doses enormes, como a elevación da presión sanguínea ou a produción de atrofia testicular. Os datos acerca da súa posible carcinoxenicidade son conflitivos. O efecto canceríxeno non sería debido ó propio ciclamato, senón a un produto derivado del, a ciclohexilamina, aínda que a súa carcinoxenicidade tampouco está totalmente aclarada. O organismo humano non é capaz de transformar o ciclamato neste derivado, pero si a flora bacteriana presente no intestino. O grao de transformación depende moito dos individuos, variando polo tanto a magnitude do posible risco.