cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nacionalismo escocés
Devolución
A Scotland Act foi emendada en varias ocasións, a última no ano 2016, para lle conferir novos poderes ao Parlamento e ao goberno escoceses. Polo cal podemos falar da Devolution coma un proceso descentralizador que semella que aínda non rematou.
Aínda que os escoceses conseguiron a devolución e conseguiron poder sobre a maioría dos seus asuntos, os nacionalistas continúan a reclamar a independencia total.
Partidos políticos
A independencia de Escocia é apoiada actualmente polo Partido Nacional Escocés, o Partido Verde Escocés, e o Partido Socialista Escocés; así como por Margo MacDonald e outros membros do parlamento independentes. O número de escanos no Parlamento Escocés favorábeis a independencia é 42, aproximadamente un terzo do total.
Hai tamén un número de partidos independentistas recentemente creados, que non teñen representación electoral: Partido Independentista Escocés, Partido da Escocia Libre e o Partido da Liberdade Escocesa.
Oposición á independencia
A verba unionista emprégase frecuentemente no debate político escocés, en parte porque suxire paralelismos coa situación de Irlanda do Norte. Porén, hai un corpo forte da opinión oposto á independencia e a favor da continuación da unión con Inglaterra. Isto nunca ten sido un movemento homoxéneo, pero representa un consenso favorable ó Reino Unido presente en todas as ramas escocesas de partidos políticos británicos baseados en Londres. É un movemento que se estende dende os que apoian un Reino Unido como estado unitario gobernado desde Westminster, aos que apoian diversos graos de descentralización da enerxía ou concentración da responsabilidade administrativa de Londres a Escocia.
Os argumentos económicos en contra da independencia son complexos e rebatidos. Algúns opositores á independencia adoptan o punto de vista de que Escocia é forte economicamente dentro do Reino Unido, como que un país de 5 millóns de persoas nunca sería tan forte económica, militar ou politicamente como un país de 60 millóns de persoas, mantendo que os dous países van igual de ben. Outros din que, como parte dun estado británico unitario, os escoceses teñen máis influencia en asuntos internacionais: unha Escocia independente non tería asento permanente no Consello de Seguridade da ONU, por exemplo. Algúns escoceses europeístas din que non é necesaria a independencia nunha Europa que tende cara a unificación, aínda que a crecida do Euroescepticismo en Gran Bretaña dende os 90 fai que estes argumentos teñan menos forza.
Véxase tamén
Partidos con representación electoral.
Outros partidos nacionalistas
Landoi
O topónimo galego Landoi pode referirse a:
Makea Karika George Pa
Makea Karika George Pa, nado o 1 de agosto de 1893 en Avarua e finado o 5 de maio de 1949, foi un ariki da dinastía Makea Karika Ariki da triboTeauotonga nas Illas Cook.
Patricia Arias Chachero
Traxectoria
Estudou a licenciatura de Filoloxía Galega na Universidade de Santiago de Compostela. Entre 1995 e 1998 foi bolseira da Fundación Otero Pedrayo, autor da que é especialista. Foi secretaria da Fundación entre 2015 e maio de 2017. No 2020 asume de novo a secretaría da entidade.
Makea Karika George Pa
Traxectoria
George Pa era o fillo primoxénito da ariki Makea Karika Takau Tuaraupoko Mokoroa ki Aitu, estudou na escola da Sociedade Misioneira de Londres de Avarua. En 1915 casou con Ngapoko Wilson, desa unión naceron once fillos. En 1916 comezou a traballar na compañía neozelandesa Union Steam Ship e pouco despois integrou o corpo expedicionario neozelandés da ANZAC, ascendido a sarxento, participou con outros 500 rarotonganos na New Zealand Rarotongan Company que participou na toma de Xerusalén aos otománs, obtivo en febreiro de 1918 a Medalla á Conduta Distinguida por valentía demostrada e devoción ao deber, converténdose George Pa no único habitante das Illas Cook en ser distinguido durante a primeira guerra mundial. En 1919 volveu a Rarotonga, enfermo de tubercolose, dedicouse ao cultivo das súas terras familiares e foi un membro destacado da Igrexa da Sociedade Misioneira de Londres, actual Igrexa Cristiá das Illas Cook, durante a Segunda Guerra Mundial foi membro das Forzas de Defensa Local. En 1942 sucedeu á súa nai como ariki, converténdose igualmente en membro do Consello Insular de Rarotonga, a súa filla Makea Karika Takau Margaret Ariki, sucedeulle á súa morte en 1949.
Patricia Arias Chachero
Traxectoria
Entre 2007 e 2008 formou parte do consello de redacción de ''Longalingua. Revista Galega de Lingua e Sociedade'', da Mesa pola Normalización Lingüística. Desde 2011 forma parte do consello de redacción de Andaina. Revista Galega de Pensamento Feminista. Desde 2019 forma parte do Consello de Administración da Editorial Galaxia. Ten colaborado en publicacións como Grial, A Nosa Terra, Madrygal, Barbantia ou a revista dixital Cómaros verdes.
É profesora de Lingua e Literatura galega no IES Fermín Bouza Brey de Vilagarcía de Arousa. Con anterioridade impartiu docencia no IES de Brión e no IES As Bizocas do Grove.
Premios
Primeiro premio do Certame Literario-pedagóxico sobre a poesía de Lorenzo Varela, convocado polo Concello de Monterroso (2017).
Roberto Tojeiro
Co nome de Roberto Tojeiro podemos referirnos a:
Darahna
Darahna foi unha cidade da Terra Alta Hitita.
Foi incluída entre as cidades cedidas a Hattusilis polo seu irmán Muwatallis II, coas que se formou o reino vasalo de Hakpis.
Máxima audiencia
Máxima audiencia foi un programa da TVG presentado por Manuel Manquiña. Programa de entrevistas, humor, música que se emitía os sábados pola noite, a súa estrea foi o 7 de agosto de 2004. Contaba cunha ampla nómina de actores como Antonio Durán "Morris", Quico Cadaval, Maxo Barjas, Evaristo Calvo ou Víctor Mosqueira.
O Salto, Rodeiro
Santo Estevo do Salto é unha parroquia que se localiza no concello de Rodeiro. Segundo o IGE en 2012 tiña 137 habitantes (70 mulleres e 67 homes), distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 267 habitantes.
Roberto Tojeiro Díaz
Roberto Tojeiro Díaz, nado nas Pontes de García Rodríguez o 29 de febreiro de 1928 e finado en Liáns, Oleiros, o 1 de febreiro de 2011, foi un empresario galego fundador da empresa Gadisa.
O Salto, Rodeiro
Historia
Xunto coa parroquia de Vilela forma o territorio dos antigos prioratos de Oseira. Aínda se poden ver dúas casas monacais no lugar da Granxa.
Roberto Tojeiro Díaz
Traxectoria
Comezou no mercado da madeira e diversificou as súas actividades cara aos transportes e á alimentación coa creación de Gadisa na década de 1980. Presidente do Grupo Tojeiro, de Reganosa-Regasificadora del Noroeste, Forestal del Atlántico, Trotansa-Tojeiro Transportes, Camosa-Caleras de Moeche, Unemsa-Unión de Empresas Madereras, Intasa-Industrias del Tablero, Galparquet e Servicios Polígono Piadela.
O Salto, Rodeiro
Historia
No lugar de Faílde está a casa familiar de Francisco Javier Vales Faílde.
Patrimonio
En 1948 atopouse no lugar de Casardixo un machado de bronce datado de hai uns 3.200 anos. As medidas son 155 mm x 39 mm (fío) x 15 mm (grosor baixo a asa); o peso é de 300 gr. Ten tres estrías superficiais en cada folla, con tres estrías a cada lado menos profundas. A forma moi curva do fío e o acurtamento da folla abonan a función cortante. As súas proporción son harmónicas e a riqueza decorativa realza a elegancia deste machado. Sorprendeu pola pureza das súas liñas e factura perfecta do machado de dúas asas.
Consérvase unha mámoa megalítica, en Coto dos Mouros.
Da cultura castrexa consérvanse dúas localizacións de poboados castrexos: o de Castro Pequeno e o de Castro Grande.
Xa de época máis recente é a casa reitoral.
Roberto Tojeiro Rodríguez
Traxectoria
Fillo de Roberto Tojeiro Díaz. É licenciado en Ciencias Económicas e Empresariais. É presidente e conselleiero delegado do Grupo Gadisa. Foi un dos principais impulsores de Reganosa e tamén é presidente e conselleiro delegado do grupo IFA e ocupa postos de responsabilidade en consellos de administración de varias empresas e en Novagalicia Banco.
Recoñecementos
Recibiu a Medalla Castelao en 2011.
Gasiya
Gasiya foi unha cidade da Terra Alta Hitita.
Foi incluída entre as cidades cedidas a Hattusilis polo seu irmán Muwatallis II, coas que se formou o reino vasalo de Hakpis.
A Ría de Abres, Trabada
Santiago da Ría de Abres é unha parroquia do concello de Trabada na comarca da Mariña Oriental, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 195 habitantes (91 homes e 104 mulleres). Linda coa parroquia de Abres, do concello asturiano da Veiga.
Sanaa Lathan
Sanaa McCoy Lathan, nada o 19 de setembro de 1971 en Nova York, é unha actriz e actriz de voz estadounidense.
Miyoshi, Aichi
Miyoshi (みよし市, みよしし, Miyoshi-shi) é un concello da prefectura de Aichi no Xapón. Está situado na parte Tōkai da rexión de Chūbu, e no centro da prefectura, na zona oeste da provincia histórica de Mikawa, no centro da illa de Honshū. A súa superficie é de 32,11 km² e a poboación de 60.229 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 1.880 h/km².
O concello de Miyoshi limita cos concellos de Nisshin, de Tōgō, de Kariya e de Toyota.
Historia
A cidade de Miyoshi foi fundada por converter do concello de vila de Miyoshi (三好町) do distrito de Nishikamo no 2010.
A Fórnea, Trabada
Santo Estevo da Fórnea (á espera da oficialización de Santo Estevo de Fórnea ) é unha parroquia do concello de Trabada na comarca da Mariña Oriental, na provincia de Lugo. Segundo o IGE, en 2020 tiña 82 habitantes (40 homes e 42 mulleres), o que supón unha diminución con respecto ao ano 2007, cando tiña 105.
Patrimonio
alt= Marco da Pena verde|miniatura|Marco da Pena verde No seu extremo leste está o menhir do Marco da Pena Verde, citado xa no diploma do rei Silo como confluencia de camiños. Con altura de 2 m e 1 m de largo, consiste nunha pedra de sixo branco sen puír.
Milicias confederais
As milicias confederais foron milicias populares organizadas pola CNT e a FAI durante a guerra civil española. Tiveron un papel importante na Revolución Española de 1936. Tralo alzamento do exército do 18 de xullo de 1936 formáronse nas zonas onde fracasou a sublevación grupos armados de civís organizados polos partidos políticos e os sindicatos, que se uniron ós restos das unidades regulares do exército e as forzas de seguridade estatais que permaneceron fieis á República:
A formación típica destas milicias espontáneas foi a columna.
Comité Central de Milicias Antifascistas
miniatura|450px|Fronte de Aragón O 21 de xullo de 1936 creouse en Barcelona o Comité Central de Milicias Antifascistas de Cataluña, organización na que participan as distintas faccións republicanas e sindicais.
En dous meses o comité conseguiu organizar a 20.000 milicianos que se repartían nunha fronte de 300 quilómetros.
Orixe da columna como formación de combate popular
As guerrillas castelás da guerra de sucesión española (1701-1715) e a guerra de guerrillas na fronteira luso-estremeña entre 1641 e 1668 poden ser dos primeiros exemplos da utilización de columnas en conflitos armados populares.
Durante a guerra da independencia española formáronse columnas como conglomerados que agrupaban diversas forzas militares regulares ou de civís e servizos dunha escala modesta. As columnas constituíron unha forma básica de organización para a guerra de guerrillas pola súa mobilidade e autonomía.
Organización
As columnas anarquistas organizábanse baixo principios asembleístas. As decisións tomábanse a través da democracia directa, evitándose desta xeito as xerarquías de mando. As milicias do Partido Obreiro de Unificación Marxista —un partido marxista revolucionario marcadamente anti-stalinista e que se converteu no principal aliado dos anarquistas— organizábanse dun modo semellante.
A unidade de combate máis sinxela eran vinte e cinco individuos que formaban un grupo ou pelotón, cun delegado de grupo elixido por democracia directa e revogable en todo momento. Catro grupos formaban unha centuria cun delegado de centuria. Cinco centurias formaban unha agrupación ou batallón, co seu correspondente delegado. A suma das agrupacións existentes daba lugar á columna.
Un comité de guerra asesorado por un consello técnico-militar coordinaba as operacións da columna. Á fronte do comité de guerra encontrábase o delegado xeral da columna. Tódolos delegados de tódolos escalafóns carecían de privilexios e de mando xerárquico.
Abel Paz conta en Durruti en la Revolución española como era a organización da Columna Durruti:
Os grupos ou pelotóns eran flexibles, podendo variar o número de milicianos encadrados neles, e polo tanto a cantidade de grupos incluídos en cada centuria:
O sistema favorecía a rápida formación de unidades:
Columnas célebres
Cortesía do Ateneo Virtual de A las barricadas.
Durruti
A Columna Durruti saíu de Barcelona o 25 de xullo, formada por uns 2.500 milicianos, dirixíndose directamente cara Zaragoza, tendo como obxectivo a recuperación da cidade. Tivo un primeiro combate en Caspe, e cando xa se encontraba a 22 quilómetros de Zaragoza, os mandos decidiron frear o avance por medo a verse illados e rodeados. A partir dese momento a columna quedou con escasos subministraciós e non puido lanzar un novo ataque, polo que se dedicou á consolidación da fronte defensiva, así como a tarefas de propagar e construír a revolución por terras de Aragón. Instalou o seu cuartel xeral na localidade de Bujaraloz, Zaragoza.
En novembro Durruti foi chamado para colaborar na defensa de Madrid, pero non se lle permitiu levar con el máis que a unha parte da columna (uns 1.400 dos máis de 6.000 milicianos). Finalmente a columna foi decimada en Madrid e Durruti morreu alí o 20 de novembro. Substituíuno á fronte da Columna Durriti Ricardo Sanz, que acabou aceptando a militarización da mesma, converténdose así na 26ª División do Exército Popular Republicano (constituída polas Brigadas mixtas números 119, 120 e 121). Esta división combateu na batalla de Belchite e na defensa de Cataluña en xaneiro de 1939.
Posteriormente os seus membros pasaron polos campos de concentración franceses e algúns foron incorporados á forza no Exército francés, sendo os primeiros en entrar en París en 1944 para liberar a cidade. O primeiro tanque que entrou na capital francesa trala ocupación nazi era o "Guadalajara", indo dentro del diversos membros desta Columna anarquista. Tratábase da 9ª Compañía blindada (coñecida polo seu nome en castelán La Nueve), da 2ª División blindada da Francia Libre.
Sur-Ebro
A Columna Sur-Ebro, tamén chamada "Roja y Negra", delegada polo ebanista Antonio Ortiz Ramírez (membro do grupo "Nosotros"), col tenente coronel de Infantería Fernando Salavera como conselleiro militar, saíu de Barcelona o 24 de xullo de 1936 por estrada, cuns 2.000 homes, bastantes deles ex-soldados e clases do Rexemento nº 34, e tres baterías de artillería. O seu primeiro obxectivo foi Caspe, dominada por unha compañía da Garda Civil e uns 200 falanxistas aragoneses baixo o mando do capitán Negrete. Tras vencer a tenaz resistencia do inimigo, os milicianos, que perderan uns 250 compañeiros, ocuparon a vila, seguindo cara Alcañiz, que foi tomada tras breves combates. Entón dividiuse a columna: unha parte dela quedou situada na liña Híjar-Escatrón, e a outra dirixiuse cara a Belchite, quedando atrincherada ante a súa poboación tras ocupar Sástago, La Zaida e Azaila.
A comezos de setembro á unidade de Ortiz uníuselle unha pequena columna: a Carod-Ferrer, que acababa de ocupar a vila natal de Goya, Fuendetodos, parapetándose ante Villanueva de Huerva. Saturnino Carod Lerín, aragonés de raíz, era un destacado dirixente anarcosindicalista barcelonés, mentres que o seu asesor técnico era o tenente da Benemérita José Ferrer Bonet. Xunto a este grupo encontrábase tamén outra partida que dirixía o anarquista Hilario Zamora, saída de Lleida. Estes dous grupos acabaron por unificarse coa Columna Ortiz, o que tamén fixeron pouco despois os 600 soldados chegados de Tarragona ó mando do coronel Martínez Peñalver. Este decidiu o seu regreso a Barcelona ó non entenderse, segundo el, co anarquista Ortiz. Recibirían tamén reforzos dalgunhas columnas valencianas.
O xeneral Pozas, xefe do Exército do Leste, decidiu quitar a Ortiz do mando da 25ª división, e situou no seu lugar a García Vivancos no verán de 1937 despois das batallas de Belchite (23 de agosto - 6 de setembro) e Fuentes de Ebro, onde viu que Antonio Ortiz era pouco cooperativo.
Escafandro estratonáutico
miniatura|O escafandro estratonáutico, c.1935. O escafandro estratonáutico foi un traxe presurizado deseñado polo coronel Emilio Herrera Linares en 1935 para ser usado durante un voo estratosférico mediante un globo aerostático de barquilla aberta programado para o ano seguinte. Considérase un dos antecedentes do traxe espacial.
O voo nunca tivo lugar debido ao comienzo da Guerra Civil Española. Herrera, que militou no bando republicano, fuxiu a Francia en 1939, onde morreu no exilio en 1967. O traxe, feito de seda vulcanizada, foi cortado e usado para facer chubasqueiros para as tropas. Tería sido o primeiro traxe totalmente presurizado funcional da historia, aínda que nunca chegou a ser usado en condicións reais.
O traxe tiña no seu interior unha funda hermética (probada no baño do piso de Herrera en Sevilla) recuberta dun armazón metálico articulado con plegues similares aos dun acordeón. Tiña partes articuladas para os ombreiros, a cadeira, os cóbados, os xeonllos e os dedos. A mobilidade do traxe foi probada na estación experimental de Cuatro Vientos e, segundo Herrera, era "satisfactoria". O traxe era alimentado con oxíxeno puro. Herrera deseñou un micrófono especial sen carbono para ser usado no interior do traxe e evitar calquera posibilidade de ignición espontánea. O visor do casco usaba tres capas de cristal: unha irrompible, outra cun filtro ultravioleta e a exterior opaca ao infravermello. As tres capas tiñan un tratamento antivaho.
Herrera incluíu un quentador eléctrico no traxe, pero durante as probas nunha cámara que simulaba grandes alturas o traxe quentábase ata os 33 °C mientras que a temperatura da atmosfera a seu arrededor descendía a -79 °C. Herrera deuse conta de que o problema nun traxe presurizado situado nun contorno de case baleiro era en realidade eliminar a calor sobrante producida polo corpo humano.
Milicias confederais
Os "tiznaos"
Ante a escaseza de medios e materiais para o combate, recorreuse a protexer con pranchas de aceiro de diferentes grosores algúns vehículos como camións, autobuses ou maquinaría agrícola que empezaron a ser coñecidos como "tiznaos" polas cores de camuflaxe. A blindaxe destes vehículos acoirazados improvisados non adoitaba ser moi eficaz. Nalgunhas ocasións os "tiznaos" incluían colchóns como medida de protección. Ás veces, ó querer instalar ós vehículos pranchas dun maior grosor para aumentar a protección, prexudicábase a manobrabilidade e a velocidade. Os "tiznaos" máis improvisados eran axiña postos fóra de combate. Aqueles que foran construídos con máis coidado e contando con máis medios técnicos duraban máis, chegando algúns a sobrevivir ós tres anos de guerra.
Era común que os "tiznaos" estivesen cheos de pintadas co nome da columna á que pertencían e as siglas dalgún sindicato ou organización obreira.
Guerra e revolución
Para a CNT, a FAI e o POUM, e ó contrario que o PCE, o PSUC, o PSOE e outras forzas republicanas, a guerra e a revolución eran inseparables, como se pode comprobar nestas palabras de Buenaventura Durruti:
Para tal efecto as milicias axudaban á formación de colectividades nas vilas. En Aragón formáronse 450 colectividades agrícolas que afectaron a 423.000 persoas. Estas colectividades constituíron unha fonte de apoio na retagarda para milicias.
Carreira, Ribeira
San Paio de Carreira é unha parroquia do concello coruñés de Ribeira, na comarca do Barbanza. Ten unha superficie de 9,5 km². Segundo o IGE, no ano 2018 tiña 2.026 habitantes (987 homes e 1.039 mulleres).
Forma parte do Arciprestado de Posmarcos de Abaixo, da arquidiocese de Santiago de Compostela. Entre os anos 1820 e 1835 a parroquia foi constituída como Concello Constitucional, integrándose no de Ribeira logo da reforma administrativa do ano 1833, vixente na actualidade.
Xentilicio
Esta parroquia posúe un xentilicio, completamente consolidado e atestado, que é carreirán.
Xeografía
Linda ó norte coa parroquia de Artes, ó leste coas de Ribeira e Castiñeiras, ó sur coa de Aguiño e ó oeste co océano Atlántico.
A altitude media é de 25 metros sobre o nivel do mar; o seu clima é tépedo, de tipo oceánico, resultante da exposición directa ós ventos mariños. A temperatura media anual rolda os 14,9 °C, unha das máis altas de Galicia, e as temperaturas extremas poden alcanzar os 0,5 °C no inverno e os 34,4 °C no verán.
O punto máis elevado de Carreira é o monte da Cidá con 213 m de altitude. Desde el mírase todo o concello de Ribeira.
O centro urbano da parroquia, localizado en Campos, atópase a 3 km de Santa Uxía de Ribeira, centro administrativo do concello, e a 65 km de Santiago de Compostela.
Patrimonio
Na parroquia de Carreira hai restos de dous castros: o castro do Monte da Cidá, situado no cumio do monte da Cidá, e o castro do Porto de Baixo, a carón dunha cala da cal recibe o nome, e dentro dos terreos que forman parte do Parque Natural do complexo dunar de Corrubedo.
A igrexa parroquial, construída en 1717, é de estilo neoclásico, cunha soa nave, sancristía e campanario. Sufriu varias reformas, logo de que un incendio destruíse en 1818 a torre do campanario, e a comezos do século XX outro incendio queimase o retablo maior, de orixe barroca.
A nave principal é de cruz latina e co brazo transversal moi curto. Divídese en catro tramos por arcos faxóns de medio punto que sosteñen unha bóveda de canón até o prebisterio, onde é de crucería.
Consérvase unha imaxe da Dolorosa, feita a mediados do século XIX por Xosé Ferreiro.
Na fachada principal hai unha porta rectangular sen ornamentos, e sobre ela unha fiestra.
Maastricht
Maastricht (en limburgués Mestreech e antigamente en castelán: Mastrique), é unha cidade neerlandesa con 118.355 habitantes en 2008. É a máis antiga das cidades neerlandesas e hoxe en día é capital da provincia de Limburgo. Espállase por ambas as dúas marxes do río Mosa (Maas en neerlandés), na extremidade suroeste dos Países Baixos, un territorio estreito, encravado entre a Bélxica e a Alemaña.
O nome da cidade deriva do seu nome latino, Traiectum ad Mosam e Mosae Traiectum (Travesía do Mosa), que se refire á ponte construída polos romanos durante o reinado de César Augusto.
Ao sur da cidade sitúase o St. Pietersberg ("Monte San Pedro"), onde se ergue unha antiga fortaleza e que ten unha rede de grutas, que manteñen unha temperatura constante de 10 °C e serven de local de hibernación a morcegos. En certas épocas do ano, pódese visitar as grutas en visitas guiadas.
Hai varias institucións que se localizan na cidade, entre as cales a Universidade de Maastricht (Universiteit van Maastricht) e o Museo Bonnefanten, de arte. Maastricht ten ligazón por camiño de ferro a Liexa, na Bélxica, a Eindhoven e a outros locais. Maastricht ten un aeroporto partillado coa cidade veciña de Aquisgrán, na Alemaña.
Cruz maior
miniatura|A cruz de Muiredach en Monasterboice, no [[Condado de Louth, en Irlanda]] miniatura|A cruz das Escrituras, en [[Clonmacnoise, Irlanda]]
Hipótese do mundo de ARN
Walter Gilbert foi o primeiro en usar a expresión "mundo de ARN" en 1986. Porén, a idea de vida de ARN independente é máis antiga, e pódese encontrar no libro de Carl Woese The Genetic Code. . Cinco anos antes, o biólogo molecular Alexander Rich, do Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts, xa propuxera gran parte da mesma idea nun artigo escrito para un volume publicado en honor do premio Nobel de Fisioloxía Albert Szent-Györgyi.
Cruz maior
Unha cruz maior (en inglés high cross) é unha cruz monumental labrada en pedra, e que adoita ter forma de cruz celta (cun anel central) e que adoita estar profusamente decorada. Son os principais monumentos que subsisten da chanada Arte insular. Existen dende o século VII en Irlanda, e algo máis tarde en Escocia e no resto da Gran Bretaña, especialmente en Northumbria. Atopamos algúns exemplares na Europa continental, arte levada por freires irlandeses. Os cruceiros son a versión galego-portuguesa e bretoa destas cruces monumentais atlánticas. As cruces irlandesas posúen a forma de cruz celta e son, polo xeral, máis grandes, vastas e teñen máis representacións ou ornamentos ca as outras. A maioría de cruces da Gran Bretaña foron destruídas ou danadas polos iconoclastas despois da Reforma inglesa.
Hipótese do mundo de ARN
Propiedades do ARN
As propiedades do ARN poden darnos unha idea da posibilidade conceptual da hipótese do mundo de ARN, aínda que a súa corrección como explicación da orixe da vida é debatida. Sábese que o ARN é un eficiente catalizador e ao igual que o ADN posúe a capacidade de almacenar información.
Cruz maior
Orixinariamente, o anel servía para dar rixidez á testa e aos brazos da cruz, despois tornouse en elemento decorativo. As cruces maiores son símbolos de prestixio, ben sexa para un mosteiro, ben para un mecenas ou un patrón.
Cabanán
Co topónimo Cabanán podemos referirnos a dous lugares de Galicia:
Na provincia da Coruña
Cruz maior
As cruces de comezos do século VIII só tiñan motivos xeométricos (nó celta), mais a partir do século IX e X escúlpense escenas bíblicas nas cruces. As derradeiras cruces maiores lábranse no século XII.
Entre as cruces maiores máis coñecidas, pódense citar:
Período moderno
dereita|miniatura|220px|Cruz semllante as cruces maiores irlandesas do novo [[viacrucis do Monte Santa Trega, na Guarda, Galicia.]] A partir do século XIX, numerosas versión, grandes e modernas, destas cruces foron erixidas por diversas razóns, e pequenas cruces celtas, con deseños abstractos, a miúdo entrelazados, acostuman aparecer en tumbas de particulares, incluso en Galiza.
En Galiza atopamos as cruces do novo viacrucis do Monte Santa Trega, labradas no século XX, na Guarda, de feitura semellante a cruces maiores irlandesas.
Hipótese do mundo de ARN
Propiedades do ARN
Unha versión da hipótese lixeiramente distinta é que un tipo diferente de ácido nucleico, denominado "pre-ARN" fose o primeiro en xurdir como molécula autorreproductora para ser substituído polo ARN despois. Estes ácidos nucleicos a miúdo prodúcense e polimerizan máis doadamente en condicións prebióticas. Algúns candidatos serían o ácido nucleico peptídico ou ANP, o ácido nucleico de treosa ou ANT e o ácido nucleico de glicerol ou ANG.
O ARN como almacén de información
O ARN é unha molécula moi parecida ao ADN e só presenta dúas diferenzas químicas con este, polo que a estrutura completa do ARN e do ADN son moi similares. Unha cadea de ADN e outra de ARN poden unirse para formar unha estrutura de dobre hélice. Isto fai posible o almacenamento de información no ARN dunha forma moi parecida á que se observa no ADN.
Comparación das estruturas do ADN e ARN
A principal diferenza é a presenza dun grupo hidroxilo en posición 2' do azucre ribosa no ARN. Este grupo fai que a molécula sexa menos estable, porque ao non impedirllo o enrolamento en dobre hélice, o grupo 2'-OH da ribosa pode atacar quimicamente ao enlace fosfodiéster adxacente de modo que o enlace fosfodiéster pode romper. O grupo hidroxilo tamén forza á ribosa a adoptar a conformación C3'-endo en lugar da máis habitual C2'-endo do ADN. Isto obriga a unha dobre hélice de ARN a adoptar unha conformación lixeiramente diferente á do ADN B normal e máis parecida á do ADN A menos habitual.
Limitacións na capacidade de almacenamento de información do ARN
Non é fácil almacenar grandes cantidades de información no ARN. As propiedades químicas do ARN fan que as moléculas grandes de ARN sexan inherentemente fráxiles e se poidan fragmentar doadamente, sendo posteriormente descompostas en nucleótidos por hidrólise. As bases aromáticas tamén absorben fortemente a fracción ultravioleta do espectro e poderían ter sido susceptibles de danos e descomposición pola radiación de fondo. Estas limitacións non fan que sexa imposible a utilización do ARN para almacenar información, senón só que esta sexa esixente desde o punto de vista enerxético (para reparar ou substituír as moléculas danadas de ARN) e que sexan propensas á mutación. Pero se ben isto fai que o ARN como almacén de información sexa pouco adecuado na actual vida "optimizada" para o ADN, si puido selo nas condicións da vida primitiva.
O ARN como regulador
Os riboswitches ou ribointerruptores son partes dunha molécula de ARNm que actúan como reguladores da expresión xénica, particularmente en bacterias, pero tamén en plantas e archaea. Os riboswitches alteran a súa estrutura secundaria en resposta á unión dun metabolito. Este cambio de estrutura pode orixinar a formación ou ditorsión dun terminador dun xene, truncando ou permitindo a transcrición respectivamente. Alternativamente, os riboswitches poden unirse ou ocluír a secuencia Shine-Dalgarno, o que afecta á tradución. Suxeriuse que estes riboswitches se orixinaron nun mundo primitivo baseado na química do ARN. Ademais, os chamados termómetros de ARN regulan a expresión xénica en resposta a cambios de temperatura.
Dificultades da hipótese
Como non existen vías químicas para a síntese abioxénica de nucleótidos a partir das bases pirimidínicas citosina e uracilo baixo condicións prebióticas podería ser que os ácidos nucleicos non as contivesen inicialmente. É revelador que o nucleósido citosina teña unha vida media en illamento de 19 días a 100 °C e 17.000 anos en auga xeada, o cal é aínda moi curto para os tempos a escala xeolóxica. Outros autores poñen en cuestión que a ribosa e outros azucres do esqueleto dos ácidos nucleicos poidan ser o suficientemente estables como para encontrarse entre o material xenético orixinal. Por exemplo, sábese que o enlace éster entre a ribosa e o ácido fosfórico no ARN é propenso á hidrólise. Ademais, a ribosa ten que ser toda do mesmo enantiómero, porque calquera nucleótido cunha quiralidade diferente actuaría como terminador da cadea.
Mecanismos propostos para a síntese prebiótica de ARN
Os nucleótidos son moléculas fundamentais que se combinan en serie para formar ARN. Consisten nunha base nitroxenada unida a un esqueleto de azucre-fosfato. O ARN está composto por longos tramos de nucleótidos específicos ordenados de tal modo que a súa secuencia de bases leva información. A hipótese do mundo de ARN sostén que no caldo primixenio ou sándwich primixenio existirían xa os nucleótidos en disolución. Estes nucleótidos formarían enlaces de forma regular con outros, que romperían facilmente porque o cambio de enerxía era baixo. Porén, certas secuencias de pares de bases terían propiedades catalíticas que diminuirían a enerxía para xerar a súa cadea, facendo que permanecesen xuntos por períodos de tempo máis longos. A medida que se alongaba a cadea ía atraendo os nucleótidos que se unían de forma máis rápida, facendo que a cadea se formase máis rapidamente ca a súa velocidade de degradación.
Propúxose que estas cadeas foron as primeiras e máis primitivas formas de vida. No mundo de ARN as diferentes cadeas competían entre elas polos nucleótidos libres e estaban suxeitas á selección natural. As moléculas máis eficientes de ARN, aquelas capaces de catalizaren eficientemente a súa propia reprodución, sobrevivían e evolucionaban, formando o moderno ARN.
A competición entre os ARN puido ter favorecido o surximento dunha cooperación entre cadeas diferentes, abrindo o camiño para a formación das primeiras protocélulas. Nalgún momento as cadeas de ARN desenvolveron ao chou propiedades catalíticas que axudaban aos aminoácidos a unirse por enlaces peptídicos. Estes aminoácidos poderían entón contribuír á síntese de ARN, proporcionando a esas cadeas de ARN que actuaban como ribozimas unha vantaxe selectiva. Co tempo foron recrutados para a vida o ADN, os lípidos, os carbohidratos e todos os tipos de substancias químicas que hoxe forman parte dela. Isto trouxo a aparición das primeiras células procariotas e finalmente a vida tal e como a vemos actualmente.
Hipótese alternativa
Como se mencionou, unha versión distinta da mesma teoría é a do "mundo de pre-ARN", na que se propón que un ácido nucleico diferente precedeu ao ARN. Como alternativa propúxose ao ácido nucleio peptídico (ANP). O ANP é máis estable ca o ARN e parece que sería máis sinxelo de sintetizar en condicións prebióticas, especialmente porque a síntese de ribosa e a adición de grupos fosfatos son problematicas, porque non existían ningunha das dúas. Propúxose o ácido nucleico de treosa como punto de partida, e tamén o ácido nucleico de glicerol.
Outra alternativa diferente (ou complementaria) á ensamblaxe de ARN é a hipótese do mundo de HAP (hidrocarburos aromáticos policíclicos). Outra teoría alternativa máis á hipótese do ARN sería a hipótese da panspermia, que explora a posibilidade de que a vida neste planeta fose traída dalgún outro lugar da galaxia.
Implicacións do mundo de ARN
De ser certa a hipótese do mundo de ARN tería importantes implicacións para a mesma definición da vida. Durante a maior parte do tempo que seguiu ao descubrimento da estrutura do ADN por Watson e Crick, considerouse que a vida se definía en grande medida en termos de ADN e proteínas. O ADN e as proteínas parecían ser as macromoléculas dominantes nas células vivas, de modo que o ARN tiña o único propósito de axudar a crear proteínas a partir do "plano" de ADN.
Esta hipótese sitúa ao ARN nun papel central na orixe da vida, o cal promoveu numerosos estudos nos últimos dez anos que desvelaron importantes aspectos na función do ARN que previamente se descoñecían e demostran un papel crítico do ARN na funcionalidade da vida. En 2001 a hipótese do mundo de ARN recibiu un grande impulso ao descifrarse a estrutura tridimensional do ribosoma, que revelaba que os lugares catalíticos chaves do ribosoma estaban feitos de ARNr e que as proteínas non tiñan un papel estrutural importante e eran de importancia funcional accesoria. Falando máis especificamente, sábese actualmente que a formación do enlace peptídico, que é a reacción que une os aminoácidos entre si para formar proteínas, está catalizada por un residuo adenina do ARN ribosómico e, por tanto, o ribosoma é un ribozima.
Este descubrimento suxire que as moléculas de ARN tiñan con toda probabilidade a capacidade de xerar as primeiras proteínas. Outros descubrimentos importantes mostraron que o ARN era máis que un simple mensaxeiro ou adaptador para transferir moléculas, como é no caso das riboproteínas nucleares pequenas (snRNP) no procesamento do pre-ARNm e a corrección do ARN (RNA editing) e a transcrición do ARN en eucariotas no mantemento dos telómeros e na reacción da telomerase.
Pobo vepsio
Territorio
Hoxe o hábitat dos vepsios atópase entre os lagos Ladoga, Äänisjärv (Îíåãà) e Valgjärv (Áåëîå îçåðî), onde viven en tres grupos separados.
Poboación
Foron censados en 25.284 en 1897. Aumentaron a 32.773 no censo soviético de 1926, e se mantiñan en 32.000 no de 1939. Baixaron drasticamente a 16.400 no de 1959 e a 8.281 no de 1970. Aínda baixarían a 8.094 no de 1979. Segundo o censo soviético de 1989 había 12.100 vepsios rexistrados, dos cales 5.945 vivían en Carelia e 4.273 en Vologda.
Historia
240px|miniatura|Bandeira dos vepsios. Os montículos funerarios de entre o 950 e o 1100 amosan que xa vivían en Carelia, onde se dedicaban ao comercio de peles ao longo do Volga e dos afluentes orientais. En 1075 Adam de Bremen falaba dos wizzi, e o monxe Nestor dos "ves" na súa crónica.
Contacto cos rusos
A invasión eslava das terras dos vepsios acaba coa supremacía de Novgorod. En 1485, foron anexados ao Principado de Moscova. A constante expansión dos asentamentos rusos reduciulles a pequenas illas illadas. A chegada dos rusos aos tributarios dos Süväri e Jüvenjoe, dividiron aos vepsios setentrionais da zona oriental, os lude. Os asentamentos rusos dominaron os territorios dos äänis-vepses entre os séculos XIV e XV. Tamén acelera a súa extinción a deterioración ambiental (o espolio dos bosques á beira do río Oyat), a cristianización forzada e a rusificación nas escolas (San Petersburgo era a capital do Imperio Ruso). Pero o máis devastador foi o réxime soviético.
A política soviética
O século XX supón o seu despertar nacional, que recibe o apoio oficial soviético: 24 unidades administrativas con status de vilas nacionais, parte delas unidas a dous distritos nacionais, Vidla, en Leningrado e Shoutjärve na Carelia. Fúndanse escolas de vepsio e crease unha lingua escrita baseada no dialecto Central-Vepsio, a cargo dun departamento de minorías estabelecido en Leningrado, e foi nomeado un Comité polo Novo Alfabeto, baseado no latino.
En 1932 imprímese o primeiro libro, e se van facer 30 máis, xeralmente libros de texto, polos pedagogos M. Hämäläinen e F. Andreyev, de tal xeito que en 1934 as escolas vepsias xa tiñan material. 60 veps iniciaron estudos de maxisterio en Lodeynoye Polye. O finés foi escollido como lingua escolar polos de Äänisjärve (Carelia). Pero en 1937 iníciase unha política de opresión das minorías. Prohíbense tódalas actividades culturais nacionais, e comeza a política de asimilación: peche de escolas, libros queimados, mestres á cadea, e algúns intelectuais foron asasinados (entre eles o etnógrafo Stepan Makaryev). Os distritos nacionais foron abolidos (en Leningrado en 1939, na Carelia en 1957) e divididos entre a RSSA de Carelia e as rexións de Leningrado e Vologda. Tamén en 1937, as vilas nacionais vepsias van a perder o seu estatuto. Os vepsios de Shimjärve abandonaron os seus lares e asentáronse en Äänisjärve. Isto lévaos practicamente á extinción (infraestruturas desintegradas, traballos, comunicacións etc). Durante a segunda guerra mundial, os fineses ocuparon a área dos Äänis-Vepsios e tentaron "finesizar" a educación. Algúns voluntarios uníronse ao exército finés. Logo da retirada finesa foron branco das iras soviéticas, que os acusaron de colaboración.
Logo da guerra
Na posguerra os mozos vepsios emigran masivamente ás cidades, cousa que facilita a súa rusificación e que se reflicte nos censos de 1970 e 1979. Nos censos e rexistros soviéticos a súa nacionalidade foi minorizada, e moitos cambiábana por medo ou por vergoña. En 1983, por iniciativa académica, fíxose unha enquisa que cifrou en 13.000 o número de vepsios na URSS, 5.600 en Carelia, 4.000 en Leningrado e uns 1.000 en Vologda.
Situación actual
Nas vilas vepsias hai pouca mocidade, e a maioría de falantes de vepsio teñen máis de 40 anos. Dende 1930 teñen enviado colonos á área dos äänis-vepsios, e teñen reducido a súa porcentaxe alí ao 50%; nas dúas vilas de Shoutjärve son case minoría. Os emigrados e os seus fillos perden a nacionalidade. En 1983 o Distrito Nacional de Äänisjärv (Carelia) foi restablecido pero calquera aspiración de unificalos administrativamente topa coa oposición rusa. En 1989 creouse unha Sociedade Cultural Vepsia, coa idea de despertar o sentimento de identidade, e incrementar o respecto polo lingua, cultura e historia propias. Pero non teñen apoio ningún por parte das autoridades, e a súa lingua tan só é ensinada, de modo opcional, na escola de Shoutjärve (Carelia).
Primeiro ministro de Israel
Designación
O Primeiro Ministro de Israel é proposto polo Presidente do Estado, quen, logo das eleccións lexislativas, escolle a un membro do parlamento como candidato. Este dispón de 28 días para propor á Knesset unha lista de ministros e un programa de goberno. De recibir a confianza parlamentaria, os ministros comezan a exercer as súas funcións, sendo responsables ante o primeiro ministro. Ademais, o primeiro ministro pode asumir algún ministerio. Así, ata 2021, sete primeiros ministros compatibilizaron o seu cargo co de ministro, sendo a de Defensa a carteira predilecta.
Entre 1996 e 2001 o primeiro ministro era directamente escollido pola cidadanía nunhas eleccións diferentes ás parlamentarias. Dende a fundación do cargo en 1948, todos os primeiros ministros formaron gobernos de coalición co obxectivo de asegurar o respaldo da Knesset.
Areas
O topónimo Areas pode referirse a:
Sappa
Sappa foi unha cidade da Terra Alta Hitita.
Foi incluída entre as cidades cedidas a Hattusilis polo seu irmán Muwatallis II, coas que se formou o reino vasalo de Hakpis.
Fráncico ripuario
O fráncico ripuario ou franconio ripuario (en alemán Ripuarisch, en ripuario Ripoaresch; do latín ripa 'beira') é un conxunto de dialectos do alemán, parte do grupo central occidental. Xunto co luxemburgués, o fráncico moselano e o fráncico renano constitúe a familia dialectal do fráncico central, sendo a súa variedade máis noroccidental. O seu nome provén dos francos ripuarios, que se estableceron a beiras do Rin a partir do século IV.
Fálase principalmente no estado federado de Renania do Norte-Westfalia, ó sur da liña de Benrath, dende o noroeste de Düsseldorf e Colonia até Aquisgrán ó oeste, e Waldbröl ó leste. Tamén se estende ó norte de Renania-Palatinado, a área de Eupen (leste de Bélxica) e algúns municipios limítrofes dos Países Baixos (Kerkrade, no Limburgo neerlandés).
As variedades que conforman o ripuario chámanse a si mesmas Platt: así, o Öcher Platt é a fala de Aquisgrán, o Eischwiele Platt a de Eschweiler, o Bönnsch Platt a de Bonn, etc. De entre todas elas, a máis coñecida é o ripuario de Colonia, o Kölsch.
Rousinol
O rousinol (do occitano rossinhol e este do latín vulgar *lusciniolus) ou reiseñor (Luscinia megarhynchos) é unha ave paseriforme propia de zonas boscosas ou con árbores moi coñecida pola beleza do seu canto. Tradicionalmente considerada membro da familia dos tordos (Turdidae), recentes estudos moleculares clasifícana dentro da familia dos papamoscas (Muscicapidae).
Descrición
Un rousinol adulto mide uns 16,5 cm dende a punta do bico ata a da cola. A parte superior do seu corpo e acastañada clara, a inferior gris acastañada, a cola castaña avermellada e as patas rosas amareladas. É doado confundilo co rousinol ruso (Luscinia luscinia), que é, porén, algo máis escuro e ten manchas castañas agrisadas no papo.
O canto
O canto do rousinol e moi rico, variado e alto e é percibido polos humanos coma especialmente agradable e fermoso. A comezos da primavera os machos sen parella cantan polas noites ata que conseguen atraer unha parella, momento no que acaban as exhibicións sonoras nocturnas. A partir de mediados de maio case unicamente os machos célibes cantan polas noites. Durante toda a estación de cría, ata mediados de xuño os machos cantan tamén polo día. O canto das horas do amencer serve probablemente para defender o territorio fronte ós outros machos. Os rousinois novos aprenden a cantar escoitando ós machos adultos veciños e acaban por dominar entre 120 e 260 estrofas diferentes, que adoitan durar entre dous e catro segundos. Este sistema de aprendizaxe pode facer que o canto e a calidade deste varíen segundo as diversas poboacións de rousinol. O canto da especie ten sido por causa da súa complexidade obxecto de intensos estudos científicos e converteu a estas aves nun elemento simbólico importante na mitoloxía, a literatura e as tradicións populares, atribuíndoselle nalgunhas áreas mesmo calidades terapéuticas.
Alimentación
Aliméntanse principalmente de insectos e as súas larvas e, máis ocasionalmente, de arañas e outros invertebrados. No outono e o verán complementan a súa dieta con bagas.
Distribución xeográfica
Os rousinois son aves migratorias que crían en Asia, Europa e o norte de África. En Australia foron introducidos polos colonizadores europeos. As aves do centro e oeste de Europa pasan o inverno en África.
O seu hábitat preferido son bosque e outras zonas con árbores que lles ofrezan zonas de mato e sotobosque mesto..
Reprodución
miniatura|Luscinia megarhynchos Crían, en xeral, unha vez por ano, malia que en condicións climáticas axeitadas poidan facer unha segunda posta. A época reprodutora, vai, nas partes centrais da súa área europea de distribución, de.mediados de abril a mediados de xuño. Poñen entre 4 e seis ovos de cor castaña averdegada, que chocan as femias durante 13 ou 14 días. Os polos, que son alimentados polos dous membros da parella, deixan o niño cando teñen 11 ou 12 días de vida, pero son coidados polos pais unhas dúas semanas máis. Fan a miúdo os niños nas lindes dos bosques ou soutos ou nas beiras de camiños. Son construcións pouco coidadas, feitas polas femias a pouca altura sobre o chan, raras veces máis de 30 cm e ás veces sobre o chan mesmo.
Simbolismo
O rousinol é segundo diversas tradicións populares símbolo do amor, heraldo da primavera e ave do mes de maio. O amor do rousinol pola rosa é tema habitual da literatura turca, en especial da do período otomán, e da literatura persa, e a ave aparece como símbolo da primavera, a beleza e o amor en moitas obras de orixe popular ou culta, coma a Oda a un rousinol "(Ode to a Nightingale)" de John Keats, o conto O rousinol de Hans Christian Andersen ou o conto popular ruso O rousinol ladrón.
Na mitoloxía grega Filomela ou Procne convértense nun.
Nova Zelandia nos Xogos Olímpicos
Nova Zelandia participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos en 1920. Antes diso, nos Xogos de 1908 e 1912, os deportistas de Nova Zelandia e Australia competían xuntos no equipo de Australasia. Nova Zelandia compite nos Xogos Olímpicos de Inverno dende 1952, perdendo soamente os Xogos de 1956 e 1964. Está representada polo Comité Olímpico Neozelandés, que foi fundado en 1911 e recoñecido oficialmente polo Comité Olímpico Internacional en 1919.
Os atletas neozelandeses gañaron un total de 140 medallas, todas as cales agás tres foron conseguidas nos Xogos de Verán. Os deportes onde maior éxito colleitaron foron remo con 29 medallas e atletismo, con 26 medallas; vela atópase no terceiro posto con 23 medallas. As tres medallas de Nova Zelandia nos deportes de inverno foron en esquí alpino en 1992, e en snowboard e esquí acrobático en 2018.
Mario Cabanas
Mario Cabanas Fidalgo, nado o 9 de maio de 1985 na Coruña, é un xogador profesional de baloncesto galego. Actualmente xoga para o Club Baloncesto Culleredo da Liga LEB, onde ocupa a posición de pivote cunha altura de 2,08 metros.