cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ricardo de Cornualla
Matrimonios e descendencia
Ricardo casou, en primeiras nupcias, o 30 de marzo de 1231, na localidade de Fawley, Buckinghamshire, con Isabel Marshal, filla de Guillermo Marshal, conde de Pembroke. Froito deste matrimonio naceron catro fillos:
Isabel morreu o 17 de xaneiro de 1240, durante o parto do seu último fillo, e foi sepultada na abadía de Beaulieu canda este.
Tras enviuvar, Ricado contraeu segundas nupcias na abadía de Westminster o 23 de novembro de 1243 con Sancha de Provenza, filla de Ramón Berenguer IV de Provenza. Sancha era ademais cuñada do irmáno de Ricardo, o rei Henrique III de Inglaterra. Do matrimonio naceron dous fillos:
Novamente viúvo tras a morte de Sancha o 9 de novembro de 1261, casou por terceira e última vez na cidade alemá de Kaiserslautern, o 16 de xuño de 1269, con Beatriz de Falkenburg. Este matrimonio non tivo descendencia. Beatriz sobreviviu ao seu esposo e faleceu o 7 de outubro de 1777.
Descendencia ilexítima
Ricardo tivo unha amante de nome Xoana, cuxas orixes son descoñecidas, pero sábese que estivo casada primeiramente con Ralph de Valletort, barón feudal de Harberton (Devon) e de Trematon (Cornualla), e posteriormente con Sir Alexander Okeston de Modbury (Devon). Tiveron cinco fillos:
Devilman Crybaby
Devilman Crybaby (en デビルマン・クライベイビー; estilizado como DEVILMAN crybaby) é un anime xaponés baseado no manga de Go Nagai, Devilman. Foi dirixido por Masaaki Yuasa e escrito por Ichirō Ōkouchi, e estreouse o 5 de xaneiro de 2018 a través de Netflix como unha das súas series orixinais.
A serie é unha adaptación máis directa do material fonte que outras adaptacións previas, cubrindo o argumento completo do manga. Porén, fixéronse varias alteracións no argumento, como unha ambientación máis moderna, o engadido de máis personaxes e caracterizacións diferentes.
Sinopse
Na serie, Akira Fudo é informado polo seu mellor amigo, Ryo Asuka, de que unha antiga raza de demos regresou para arrebatarlle o poder sobre o mundo ós humanos. Crendo que o único xeito de derrotar un demo é facerse cos seus poderes, Ryo provoca que Akira fusione o seu corpo co dun demo. Logo diso, Akira transfórmase en Devilman, adquirindo os poderes dun demo mais conservando a súa alma de humano.
3931 Batten
3931 Batten é un asteroide do cinto principal descuberto por Edward Bowell o 1 de marzo de 1984. Ten unha magnitude absoluta de 13.5, unha inclinación de 3.79969 e localízase a 0.986 AU do Sol.
-596
Outros
Historia ano a ano
MGMT
MGMT (antes chamada The Management) é un grupo de rock psicodélico estadounidense formada en 2002 por Benjamin Goldwasser e Andrew VanWyngarden. Formada na Wesleyan University e orixinalmente con Cantora Records, asinaron con Columbia Records e Red Ink en 2006. O álbum de estudio co que debutaron foi Oracular Spectacular.
World Professional Association for Transgender Health
A World Professional Association for Transgender Health, WPATH, (en galego, Asociación Profesional Mundial para a Saúde Transxénero), e anteriormente denominada Asociación Internacional da Disforia de Xénero Harry Benjamin (HBIGDA), é unha organización profesional dedicada ó estudo e tratamento do transxénero. A organización foi creada por Harry Benjamin, un dos primeiros médicos que traballaron con transexuais, e recompila os Estándares de Coidado para a Saúde de transxéneros (transexual e persoas non conformes co seu xénero, entre outros) e tamén proporciona información para profesionais e pacientes, patrocina conferencias científicas e ofrece directrices éticas para profesionais.
A primeira versión dos Estándares de Coidado publicáronse en 1979 e a súa última versión, a 7ª, data do ano 2011.
O Toural, Mourentán, Arbo
O Toural é un lugar da parroquia de Mourentán, no concello pontevedrés de Arbo, na comarca da Paradanta. Segundo o IGE, en 2022 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Toponimia
O Toural é un zootopónimo galego, que fai referencia a un lugar onde se celebraba unha feira de gando vacún.
Dopamina
250px|miniatura|dereita| [[Número CAS:51-61-6. Nome IUPAC: 4-(2-aminoetil)benceno-1,2-diol. Outros nomes: 2-(3,4-dihidroxifenil)etilamina; 3,4-dihidroxifenetilamina; 3-hidroxitiramina; DA; Intropina; Revivan; Oxitiramina.]]
A dopamina  (C6H3(OH)2-CH2-CH2-NH2) é un neurotransmisor e unha hormona producida en moitas especies animais tanto vertebrados coma invertebrados incluídos os humanos. Segundo a súa estrutura química, a dopamina é unha catecolamina do grupo das feniletilaminas.
No sistema nervioso, a dopamina cumpre funcións de neurotransmisor, activando os cinco tipos de receptores de dopamina: D1 (relacionado cun efecto activador), D2 (relacionado cun efecto inhibidor), D3, D4 e D5, e as súas variantes. A dopamina prodúcese en moitas partes do sistema nervioso, especialmente na substancia negra. A dopamina é tamén unha neurohormona liberada polo hipotálamo. A súa función principal alí é inhibir a liberación de prolactina no lóbulo anterior da hipófise (adenohipófise).
Como fármaco, actúa como simpaticomimético (emulando a acción do sistema nervioso simpático) promovendo o incremento da frecuencia cardíaca e a presión arterial, e pode producir efectos deleterios como taquicardia ou hipertensión arterial. Porén, debido a que a dopamina non pode atravesar a barreira hematoencefálica, a súa administración como fármaco non afecta directamente ao sistema nervioso central.
A diminución na cantidade de dopamina no cerebro en pacientes con enfermidades como a enfermidade de Parkinson e a distonía en resposta á dopa, L-dopa (Levodopa), que é o precursor da dopamina, pode deberse a que esta última cruza a barreira hematoencefálica. Na enfermidade de Parkinson a destrución das neuronas dopaminérxicas da substancia negra que proxectan cara aos ganglios basais comporta danos tisulares que terminan producindo a perda do control dos movementos a cargo do sistema nervioso.
Historia
A dopamina foi sintetizada artificialmente por vez primeira en 1910 por George Barger e James Ewens nos Laboratorios Wellcome de Londres, Inglaterra. Chamárona dopamina porque é unha monoamina, e o seu precursor sintético é a L-dopa ou 3,4-dihidroxifenilalanina. En 1952, Arvid Carlsson e Nils-Åke Hillarp, do Laboratorio de Farmacoloxía Química do Instituto Nacional do Corazón de Suecia, puxeron de manifesto o seu importante papel como neurotransmisor. Este e outros traballos sobre a transdución de sinais no sistema nervioso valéronlle a Carlsson a concesión do Premio Nobel de Medicina e Fisioloxía en 2000.
Bioquímica
miniatura|dereita|100px|Biosíntese das catecolaminas.
Biosíntese
A dopamina biosintetízase no corpo (principalmente no tecido de orixe nerviosa da medula suprarrenal) primeiro pola hidroxilación do aminoácido L-tirosina a L-dopa por medio do encima tirosina 3-monooxixenase, tamén coñecida como tirosina hidroxilase, e despois pola descarboxilación da L-dopa por medio do encima dopa-descarboxilase. Nalgunhas neuronas, a dopamina é transformada en noradrenalina pola dopamina beta-hidroxilase.
Nas neuronas, despois da síntese a dopamina almacénase en vesículas, que se liberan na sinapse en resposta a un impulso eléctrico presináptico.
Síntese
400px|esquerda|Síntese química da dopamina. Como fármaco medicinal sintetízase nos laboratorios por desmetilación da 2-(3,4-dimetoxifenil)etilamina (á esquerda) utilizando bromuro de hidróxeno (HBr), rendendo dopamina (á dereita).
Inactivación e degradación
A dopamina tamén pode difundir por difusión simple na sinapse e regular a presión sanguínea.
Funcións no sistema nervioso
A dopamina ten moitas funcións no cerebro, incluíndo papeis importantes no comportamento e a cognición, a actividade motora, a motivación e a recompensa, a regulación da produción de leite, o sono, o estado de ánimo, a atención, e a aprendizaxe.
As neuronas dopaminérxicas (é dicir, as neuronas que utilizan como neurotransmisor primario a dopamina) están presentes maioritariamente na área tegmental ventral do cerebro-medio, a parte compacta da substancia negra, e o núcleo arcuato do hipotálamo.
Segundo unha hipótese a dopamina transmite os erros na predición dunha recompensa, aínda que isto foi cuestionado. De acordo con esta hipótese, obsérvanse respostas fásicas das neuronas dopaminérxicas cando se presenta unha recompensa inesperada. Estas respostas poden establecer un estímulo condicionado despois de que se asocie repetidamente coa recompensa. As neuronas dopaminérxicas son deprimidas cando se omite a recompensa esperada. Así as neuronas dopaminérxicas parecen codificar a predición de erro das recompensas. Na natureza, aprendemos a repetir os comportamentos que levan a maximizar as recompensas. A dopamina crese que proporciona un sinal instrutivo ás partes do cerebro responsables de adquirirmos un novo comportamento.
En insectos, existe un sistema de recompensa similar, que utiliza a octopamina, unha substancia similar á dopamina.
Anatomía
As neuronas dopaminérxicas forman un sistema neurotransmisor que se orixina na parte compacta da substancia negra, a área tegmental ventral e o hipotálamo. Os seus axóns proxéctanse ata varias áreas do cerebro seguindo as seguintes vías principais:
Esta innervación explica moitos dos efectos producidos pola activación deste sistema dopaminérxico. Por exemplo, a vía mesolímbica conecta a área tegmental ventral e o núcleo accumbens, ambos os dous son centrais para o sistema de recompensa cerebral.
Aínda que a distinción entre estas vías é moi usada, hai tamén un certo solapamento nas áreas ás que chegan cada unha destes grupos de neuronas.
Actividade tónica e fásica
Os niveis de dopamina extracelular están modulados por dous mecanismos: transmisión de dopamina tónica e fásica. A transmisión de dopamina tónica ocorre cando se liberan pequenas cantidades de dopamina independentemente da actividade neuronal, e está regulada pola actividade doutras neuronas e recaptación de neurotransmisores. A liberación de dopamina fásica orixínase pola actividade das propias células que conteñen dopamina. Esta actividade está caracterizada por unha actividade de ritmo irregular de picos únicos, e rápidos pulsos de tipicamente 2-6 picos en rápida sucesión. Os pulsos concentrados de actividade causan un grande incremento dos niveis de dopamina extracelular comparados cos que se esperaría do mesmo número de picos distribuídos nun longo período de tempo.
Balea, San Vicente do Grove, O Grove
Balea é un lugar da parroquia de San Vicente do Grove no concello pontevedrés do Grove, na Comarca do Salnés. Segundo o IGE en 2016 tiña 210 habitantes, dos que 105 eran mulleres e 105 homes, o que representa un leve aumento respecto ós anos 2010, cando tiña 204 veciños, e 2004, cando tiña 195 veciños.
Dopamina
Inhibición da recaptación e liberación sináptica
A cocaína e as anfetaminas inhiben a recaptación da dopamina; porén, inflúen sobre distintos mecanismos de acción. A cocaína é un bloqueador do transportador de dopamina e de noradrenalina que inhibe competitivamente a captación de dopamina e incrementa o tempo de actuación da dopamina e aumenta a sobreabundancia de dopamina (un incremento de ata o 150%). Igual ca a cocaína, as anfetaminas aumentan a concentración de dopamina no espazo sináptico, pero por un mecanismo diferente. As anfetaminas e as metanfetaminas son similares en estrutura á dopamina, e poden entrar na neurona presináptica, forzando ás moléculas de dopamina a saír das súas vesículas sinápticas de almacenamento e pasar ao espazo sináptico facendo que os transportadores de dopamina funcionen en sentido inverso.
Balea, San Vicente do Grove, O Grove
Historia
Co desenvolvemento urbanístico de finais do século XX formouse un novo núcleo na zona das praias, co nome de Balea Marítima.
Dopamina
Movemento
Por medio dos receptores de dopamina D1, D2, D3, D4 e D5, a dopamina reduce a influencia da vía indirecta, e incrementa as accións da vía directa implicando aos ganglios basais. A biosíntese insuficiente de dopamina nas neuronas dopaminérxicas poden causar a enfermidade de Parkinson, na cal unha persoa perde a habilidade para executar movementos finos e controlados. A activación fásica dopaminérxica parece ser crucial para unha duradeira codificación interna de habilidades motoras (Beck, 2005).
Cognición e córtex frontal
Nos lóbulos frontais, a dopamina controla o fluxo de información desde outras áreas do cerebro. Os trastornos de dopamina nesta rexión do cerebro poden causar un declive nas funcións neurocognitivas, especialmente a memoria, atención, e resolución de problemas. Os niveis reducidos de dopamina no córtex prefrontal pénsase que contribúen ao trastorno por déficit de atención con hiperactividade. Polo contrario, a medicación anti-psicótica actúa como antagonista da dopamina e utilízase no tratamento dos síntomas positivos na esquizofrenia.
Regulación da secreción de prolactina
A dopamina é o principal regulador neuroendócrino da secreción de prolactina pola adenohipófise ou pituitaria anterior. A dopamina producida polas neuronas no núcleo arcuato do hipotálamo é segregada aos vasos sanguíneos hipotálamo-hipofisiarios na eminencia media. As células lactotropas que producen prolactina, en ausencia de dopamina, segregan prolactina continuamente; a dopamina inhibe a súa secreción. Así, no contexto da regulación da secreción de prolactina, a dopamina é ocasionalmente chamada Factor Inhibidor de Prolactina (PIH), ou prolactostatina. A prolactina tamén parece inhibir a liberación de dopamina, como un efecto posterior ao orgasmo, e é principalmente responsable do Período Refractario.
Reforzo
A dopamina é xeralmente asociada co sistema do pracer do cerebro, que produce os sentimentos de gozo e reforzo para motivar a unha persoa a realizar certas actividades. A dopamina que actúa no núcleo accumbens, a amígdala, a área septal lateral, o núcleo olfactorio anterior, o tubérculo olfactorio e o neocórtex libérase polas proxeccións procedentes da área tegmental ventral, e participa na recompensa de experiencias como a alimentación, o sexo, algunhas drogas, e os estímulos neutrais que se poden asociar con estes. Esta teoría é frecuentemente discutida en relación con drogas tales como a cocaína, nicotina, e anfetaminas, as cales parecen causar directa ou indirectamente un incremento de dopamina nestas áreas, e en relación coas teorías neurobiolóxicas da adicción química, argumentando que esas vías dopaminérxicas son alteradas patolóxicamente nas persoas adictas. Porén, segundo estudos recentes existe unha relación na alteración nos niveis de dopamina producidos polo tabaco e unha diminución do risco de contraer párkinson, pero os mecanismos de tal relación aínda non se determinaron.
Inhibición da recaptación e expulsión
A cocaína e anfetamina inflúen de distinta maneir sobre os mecanismos neuronais. A cocaína é un bloqueador do transportador da dopamina que inhibe competitivamente a recaptación da dopamina para aumentar o período de vida da dopamina e producir unha sobreabundancia de dopamina (un aumento de ata o 150%).
Igual que a cocaína, as anfetaminas incrementan a concentración de dopamina no espazo [sináptico], pero por medio dun mecanismo distinto. As anfetaminas teñen unha estrutura similar á dopamina e poden, por tanto, penetrar no botón terminal da neurona presináptica utilizando os seus transportadores de dopamina, e tamén difundíndose directamente. Ao entrar na neurona presináptica, as anfetaminas forzan as moléculas de dopamina a saíren da súa vesícula de almacenamento e expúlsanas ao espazo sináptico facendo funcionar á inversa os transportadores de dopamina.
O papel da dopamina na experiencia do pracer foi cuestionado por varios investigadores. Argumentouse que a dopamina está máis asociada ao desexo anticipatorio e a motivación por oposición ao pracer consumatorio real.
A dopamina no é liberada cando recibimos estímulos desagradables ou aversivos, e así motiva cara ao pracer de evitar ou eliminar os estímulos desagradables.
San Bartolomeu, Montouto, Abegondo
San Bartolomeu é un lugar da parroquia de Montouto no concello coruñés de Abegondo na comarca da Coruña.
Dopamina
Estudos en animais
O que se sabe sobre a dopamina en canto ao seu papel na motivación, o desexo e o pracer, obtívose de estudos realizados en animais. Nun destes estudos con ratas, diminuíuselle ata nun 99% a dopomina no nucleus accumbens e o neostriatum utilizando 6-hidroxidopamina. --> Con esta gran redución de dopamina, as ratas xa non puuderon alimentarse pola súa propia vontade. Os investigadores alimentáronas de maneira forzada e rexistraron as expresións faciais que indicaban se lles agradaba ou non. Concluíron que a redución de dopamina non diminúe o pracer de consumo, só o desexo de comer. Noutro estudo, ratos coa dopamina incrementada mostraron un maior desexo, pero non un maior gusto polas recompensas doces.
Drogas redutoras da dopamina en seres humanos
En humanos, as drogas que reducen a actividade da dopamina (neurolepticos, por exemplo algúns antipsicóticos) reducen tamén a motivación, e provocan anhedonia (incapacidade para experimentar pracer). Contrariamente aos agonistas de D2/D3 pramipexole e ropinirole teñen propiedades anti-anhedónicas, o que foi estimado utilizando a Escala do Pracer de Snaith-Hamilton. (A Escala do Pracer de Snaith-Hamilton, foi introducida en Inglaterra en 1995 para autoavaliar a anhedonia en pacientes psiquiátricos.)
Transmisión cannabinoide e opioide
Os opioides e cannabinoides, en lugar de modular a dopamina poden modular o pracer dos alimentos e a palatabilidade (sabor). Isto podería explicar por que nos animais o "sabor" da comida é independente da concentración de dopamina no cerebro. Outros praceres, porén, poden estar máis asociados coa dopamina. Un estudo informou que tanto a anticipación como a consumación da conduta sexual (machos) foron interrompidas por receptores antagonistas de DA. A libido pode ser incrementada por drogas que afectan á dopamina, pero non por outras que afecten aos péptidos opioides ou doutros neurotransmisores.
Socialización
A sociabilidade está tamén moi ligada á neurotransmisión de dopamina. Unha baixa captabilidade de dopamina no D2 encóntrase con frecuencia en persoas con ansiedade social. Características comúns á esquizofrenia negativa (asociabilidade, apatía, anhedonia) pénsase que están en relación co estado hipodopaminérgico en certas áreas do cerebro. En casos de trastorno bipolar, suxeitos maníacos poden ser hipersociais, igual que tamén poden ser hipersexuais. Isto crese que tamén se produce debido a un incremento de dopamina, debido a que a manía pode ser tratada con antipsicóticos bloqueadores de dopamina.
Saliencia
A dopamina tamén pode ter un papel na chamada saliencia ('perceptibilidade') dos estímulos potencialmente importantes, tales como as fontes de recompensa ou de perigo. Esta hipótese sostén que a dopamina axuda á toma de decisións ao influír na prioridade, ou o nivel de desexo, destes estímulos á persoa en cuestión.
Trastornos do comportamento
O bloqueo dos receptores cerebrais de dopamina aumenta (en vez de diminuír) o consumo de drogas. Dado que o bloqueo de dopamina diminúe o desexo, o aumento no consumo de drogas podería verse non como un desexo químico senón como un profundo desexo psicolóxico de "sentir algo".
O déficit nos niveis de dopamina relacionouse co déficit atencional con hiperactividade (DAH) e os medicamentos estimulantes usados exitosamente para tratar o aumento desmedido nos niveis de neurotransmisores de dopamina levan á diminución dos síntomas.
Hipótese da mente dopaminérxica
A hipótese da mente dopaminérxica trata de explicar as diferenzas entre os humanos modernos e os seus antepasados homínidos centrándose nos cambios no uso da dopamina. A hipótese supón que o incremento dos niveis de dopamina foi parte dunha adaptación fisiolóxica xeral debido ao incremento do consumo de carne hai uns dous millóns de anos por parte do Homo habilis, e despois isto amplificouse polos cambios na dieta e outros factores ambientais e sociais que comezaron hai uns 80.000 anos. Nesta hipótese, a personalidade "alta en dopamina" caracterízase pola elevada intelixencia, un sentido do destino persoal, preocupación cósmica/relixiosa, unha obsesión en conseguir determinadas fins e conquistas, un desapego emocional que en moitos casos leva á crueldade, e unha mentalidade favorable á toma de riscos. Proponse que os altos niveis de dopamina están detrás dun incremento dos trastornos psicolóxicos nas sociedades industriais. De acordo con esta hipótese, unha "sociedade dopaminérxica" está estremadamente orientada a conseguir fins, ten un ritmo acelerado e mesmo características maníacas, "dado que se sabe que a dopamina incrementa os niveis de actividade, acelera os nosos reloxos internos e crea unha preferencia por ambientes novos en vez de sen cambio." Do mesmo modo que os individuos con alta dopamina perden a empatía e mostran un estilo de comportamento máis masculino, as sociedades dopaminérxicas están "tipificadas por máis conquistas, competición, e agresividade." Aínda que a hipótese está apoiada por evidencias de comportamento e algunhas evidencias anatómicas indirectas (por exemplo, aumento nos humanos do striatum rico en dopamina), aínda non hai unha evidencia directa de que os niveis de dopamina sexan marcadamente máis altos nos humanos ca nos grandes simios. Porén, recentes descubrimentos sobre asentamentos á beira do mar dos primeiros homes poden ser unha evidencia de cambios na dieta que apoiarían esta hipótese.
Relación coa psicose
A dopamina anormalmente alta asóciase coa psicose e esquizofrenia, aínda que algúns estudos contradín isto. As neuronas de dopamina na vía mesolímbica están particularmente asociadas con estes síntomas. As probas proceden parcialmente do descubrimento dunha clase de drogas chamadas fenotiacinas (que bloquean os receptores de dopamina D2) que poden reducir os síntomas psicóticos, e parcialmente do descubrimento de que drogas como a anfetamina e cocaína (que son coñecidas por incrementar de maneira importante os receptores de dopamina) poden causar psicose. Por esta razón, a maioría dos modernos fármacos antipsicóticos, por exemplo, Risperidona, están deseñados para bloquear a función da dopamina en diversos graos.
Uso terapéutico
A levodopa é un precursor da dopamina usado de varias maneiras no tratamento da enfermidade de Parkinson. Coadminístrase normalmente xunto cun inhibidor da descarboxilación periférica (DDC, dopa descarboxilase), como a carbidopa ou benserazida. Tamén se usan os inhibidores da ruta metabólica alternativa da dopamina pola catecol-O-metil transferase, entre os que están a entacapona e tolcapona.
Control das funcións renais e cardiovasculares
A dopamina ten tamén efectos fóra do sistema nervioso central cando se admministra por vía intravenosa IV, que son dependentes da dose.
Funcións inmunorregulatorias
A dopamina actúa sobre os receptores presentes nas células inmunes, con todos os subtipos de receptores de dopamina presentes nos leucocitos. Hai unha expresión baixa destes receptores no linfocito T e no monocito, unha expresión moderada no neutrófilo e eosinófilo, e unha alta expresión no linfocito B e na célula NK. A innervación simpática do tecido linfoide é dopaminérxica, e increméntase durante o estrés. A dopamina pode tamén afectar ás células inmunitarias do bazo, medula ósea, e sangue. Ademais, a dopamina poden sintetizala e liberala as propias células inmunitarias.
Os efectos da dopamina sobre as células inmunitarias dependen do seu estado fisiolóxico. A dopamina activa as células T en repouso, pero inhíbeas cando están activadas. Trastornos como a esquizofrenia e enfermidade de Parkinson, nas cales hai cambios nos receptores de dopamina do cerebro e nas vías de sinalización de dopamina, están tamén asociados coa alteración das funcións inmunes.
A dopamina e a oxidación da froita
As polifenol oxidases (PPOs) son unha familia de encimas responsables da oxidación de froitas frescas e vexetais despois de seren cortados ou mazados. Estes encimas usan O2 para oxidar varios difenois ás súas correspondentes quinonas. O substrato natural para os PPOs na banana é a dopamina. O produto da súa oxidación, a dopamina quinona, oxídase espontaneamente en presenza doutras quinonas. As quinonas entón polimerizan e condensan con aminoácidos para formar pigmentos castaños denominados melaninas. Crese que estas quinonas e melaninas derivadas da dopamina poderían axudar a protexer as froitas e vexetais danados das bacterias e fungos. ''
Esgos
Esgos é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca de Ourense e á Ribeira Sacra. Segundo o Padrón municipal, en 2017 tiña 1.154 habitantes (1.318 en 2003).
Xeografía
O concello de Esgos está situado ao norte da provincia de Ourense. Limita ao norte con Nogueira de Ramuín, ao sur con Paderne de Allariz e Maceda, ao leste con Xunqueira de Espadanedo e ao oeste co Pereiro de Aguiar. Ten 37,8 km² de superficie, e abrangue 7 parroquias.
Cara ao noroeste esténdense a Cabeza, con picos de 1147 e 1128 metros no límite con Nogueira de Ramuín. Cara ao leste está a serra dos Chairos (793 m) e os montes de Rocas, co Outeiro de Arcos (893 m) O Castelo (721 m) ou O Barbeirón, onde se asenta o mosteiro de Rocas. No pico do Birbiza (790 m) está o límite cos concellos de Paderne de Allariz e Maceda. No sueste está o alto do Couso (710 m).
O curso fluvial máis importante é o río Loña, afluente do río Miño en Ourense. Á súa vez, dous afluentes do Loña son o regato do Porto -que atravesa Lobaces e Gomariz- e O Grañal. O regato de Pazos que cruza a aldea de Esgos.
Historia
O topónimo vén dado polo rego de Esgos, citado na documentación de San Pedro de Rocas en 1007 e 1175 como rivulo Alesgos e en 1227 como Aesgus.
Patrimonio
Entre o patrimonio do concello destaca o mosteiro de San Pedro de Rocas, recoñecido en 1923 como Ben de Interese Cultural.
Os Mutantes
A banda é considerada un dos principais grupos do rock brasileiro. Alén do innovador uso de feedback, distorsión e trucos de estudio de todos os tipos, Os Mutantes foron os pioneiros na mestura do rock and roll con elementos musicais e temáticos brasileiros. Outra característica do grupo era a irreverencia. Se antes dos Mutantes, o xénero no Brasil era basicamente imitativo, a partir do pioneirismo de Arnaldo, Sérgio e Rita, abriuse o camiño do hibridismo.
Os Mutantes iniciou as súas actividades en 1966 como un trío, cando se presentaron nun programa de TV Record, e separouse en 1978, quedando só Sérgio Dias como integrante orixinal. Ao longo destes doce anos, gravaron nove álbums (dous deles editados na décadas dos 90). Nesa década a banda foi recoñecida no escenario do rock nacional e internacional pola súa importancia como un dos grupos máis creativos, dinámicos, radicais e talentosos da era psicodélica e da historia da música brasileira e mundial.
A banda reuniuse no ano 2006 para a realización dunha xira, e no ano 2010 realizou un concerto en Vigo no festival Vigo Transforma.
Corylus
thumb|240px|Flor feminina de abeleira europea (C. avellana). Corylus, as abeleiras, son un xénero botánico de árbores caducifolias e grandes arbustos orixinario dos climas temperados do hemisferio norte. O xénero sitúase normalmente entre a familia dos bidueiros, as betuláceas,   aínda que algúns botánicos dividen ás abeleiras (cos carpes e xéneros aliados) nunha familia separada, Corylaceae.
Descrición
Posúen follas simples arredondadas con bordos de serrado duplo. As flores nacen a principios da primavera, antes que as follas e son monoicas, con amentos (candeas) de diferente sexo; os masculinos, de cor amarela pálida e entre 5 a 12 cm de longo, os femininos moi pequenos e practicamente ocultos nos gomos, das que abrollan unicamente os estilos vermellos en número de 1 a 3. O seu froito son noces de 1 a 2,5 cm de longo e 1 a 2 de diámetro, arrodeadas por un invólucro que encerra total ou parcialmente a noz. A forma e estrutura dos invólucros é moi importante para a identificación das diferentes especies de Corylus.
Taxonomía
O xénero foi descrito por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 2: 998–999. 1753. A especie tipo é: Corylus avellana
Especies
Existen varios híbridos, e poden ocorrer entre especies en diferentes seccións do xénero, p.e. Corylus × colurnoides (C. avellana × C. colurna). A especie de abeleira máis antiga confirmada é Corylus johnsonii que se atopa coma un fósil nas rochas da idade Ypresiana do Condado de Ferry, en Washington, Estados Unidos.
Usos e cultivo
Os Corylus son utilizados como fonte alimentaria polas larvas de varias especies de lepidópteros (bolboretas e avelaíñas).
Airbus A220
O Airbus A220, anteriormente coñecido como Bombardier CSeries, é unha familia de reactores de pasaxeiros de fuselaxe estreita e alcance medio comercializada por Airbus pero deseñada e orixinalmente fabricada polo construtor canadense Bombardier Aerospace. Tras a participación de Airbus o avión é fabricado por CSeries Aircraft Limited Partnership (CSALP).
Os modelos da familia son o A220-100 (anteriormente CS100 e oficialmente BD-500-1A10) de entre 108 e 133 asentos, e o A220-200 (anteriormente CS300 e oficialmente BD-500-1A11) de 130 a 160 asentos. Inicialmente foron chamados C110 e C130 respectivamente. Na documentación de certificación a familia CSeries é designada Bombardier BD-500, co sufixo -1A10 para o CS100 e -1A11 para o CS300.
A CSeries deseñouse para competir coa serie Boeing 737, a familia Airbus A320, e o Comac C919, ademais do reactor rexional da serie Embraer 190. Bombardier agarda que a CSeries consuma un 20% menos de combustible que os seus competidores.
O CS100 realizou o seu primeiro voo o 16 de setembro de 2013. Bombardier anunciou en xaneiro de 2014 que a entrada en servizo do CS100 atrasaríase ata a segunda metade do ano 2015. O voo de estrea do CS300 foi o 27 de febreiro de 2015, e espérse que entre en servizo seis meses despois que o seu irmán máis novo.
BRJ-X
Cando Fokker, que producía o avión de curto alcance de 100 prazas Fokker 100, comezou a ter dificultades, o 5 de febreiro de 1996 empezou a negociar con Bombardier. Tras avaliar as dificultades e retos de Fokker, Bombardier anunciou o final do proceso de adquisición o 27 de febreiro. O 15 de marzo Fokker foi declarada en bancarrota.
O 8 de setembro de 1998 Bombardier lanzou o BRJ-X, ou "Bombardier Regional Jet eXpansion", un reactor rexional máis grande que o Canadair Regional Jet que tería que entrar en servizo no ano 2003. En vez de liñas de 2-2 asentos, o BRJ-X tería unha fuselaxe máis ancha cunha configuración de 2-3 asentos para unha capacidade de entre 85 e 110 pasaxeiros, e motores baixo as ás. Apoiábase nos reactores comerciais de fuselaxe estreita máis pequenos, como os DC-9/MD-80/Boeing 717 de 2-3 asentos ou os A318 e 737-500/737-600 de 3-3. A finais de 2000 Bombardier arquivou o proxecto en favor do alongamento do CRJ700 dando lugar ao CRJ900.
Mentres tanto Embraer lanzou os seus E-Jets para 70-122 pasaxeiros no Paris Air Show en xuño de 1999, realizando o seu voo de estrea en febreiro de 2002 e sendo introducidos en 2004. Airbus lanzou o A318 para 107-117 pasaxeiros o 21 de abril de 1999, realizando o seu primeiro voo en xaneiro de 2002, e Boeing entregou o seu primeiro 737NG-600 en setembro de 1998.
Estudo de viabilidade
O consello de administración de Bombardier autorizou a comercialización do avión o 15 de marzo de 2005, buscando compromisos firmes de clientes potenciais, subministradores e socios gobernamentais para o lanzamento do programa. O C110 foi planeado para pesar 60 420 kg no peso máximo na engalaxe e ter unha lonxitude de 35 m, mentres que o C130 tería 38,2 m e un peso máximo na engalaxe de 66 226 kg. Tería filas con 3-2 asentos, con 4 na clase business, 2,1 m de altura na cabina e controis fly-by-wire. O 20% do seu peso correspondería a materiais compostos no centro e na parte traseira da fuselaxe, no cono de cola, na empenaxe e nas ás. O primeiro voo estaba planeado para o 2008 e a súa entrada en servizo para 2010.
En maio de 2005 o desenvolvemento da CSeries foi avaliado en 2 100 millóns de dólares, compartido con subministradores e socios gobernamentais a partes iguais. O goberno do Canadá investiría 262,5 millóns, o do Quebec 87,5 e o do Reino Unido 340, reembolsables por regalías por avión. A contribución británica era parte dunha asociación de investimento pola localización do desenvolvemento das ás, as góndolas dos motores e as estruturas da empenaxe na planta de Belfast, onde Bombardier mercou Short Brothers en 1989.
A sección cruzada da CSeries deseñouse para proporcionar unha maior comodidade aos pasaxeiros, contando con asentos máis anchos, apoiabrazos para o pasaxeiros do medio e fiestras máis grandes para ter máis luz natural no interior do avión.
O 31 de xaneiro de 2006 Bombardier anunciou que as condicións do mercado poderían xustificar o non lanzamento do programa, e que a compañía reorientaría os esforzos, equipo e recursos do proxecto CSeries a reactores rexionais e turbohélices. Un pequeno equipo de empregados mantívose desenvolvendo o plan de negocios da CSeries, e incluirían a outros socios de riscos no programa.
Lanzamento do programa
miniatura|250px|PW1000G nun CS100 O 31 de xaneiro de 2007 Bombardier anunciou que os traballos no avión continuarían, cunha entrada en servizo planeada para 2013. No mes de novembro dese ano a compañía seleccionou o Pratt & Whitney Geared Turbofan, agora coñecido como PW1000G, xa elixido para equipar ao Mitsubishi Regional Jet, como motor exclusivo para a CSeries.
O 22 de febreiro de 2008 o consello de administración autorizou a Bombardier a ofrecer propostas de vendas formais da familia CSeries á aeroliñas. O avión proporcionaría un 20% menos de consumo de combustible e ata un 15% menos de custos de operación con respecto a avións de tamaño semellante da época, conseguindo o interese de compañías como Lufthansa, Qatar Airways e ILFC.
O 13 de xullo de 2008, nunha conferencia de prensa na véspera da apertura do Farnborough Airshow, Bombardier Aerospace lanzou formalmente a familia CSeries, cunha carta de interese de Lufthansa por 60 unidades, incluídas 30 opcións, a un prezo de 46,7 millóns de dólares. A eficiencia de combustible do avión sería de 2 litros cada 100 quilómetros por pasaxeiro nunha configuración densa. A montaxe final realizaríase en Mirabel, as ás serían desenvolvidas e fabricadas en Bristol e a fuselaxe traseira e a cabina de mando fabricaríanse en Saint-Laurent, Quebec. A fuselaxe debería ser construída pola afiliada de China Aviation Industry Corporation (AVIC) Shenyang Aircraft Corporation.
Bombardier estimaba que o mercado para o segmento de 100-149 asentos da CSeries sería de 6 300 unidades en 20 anos, representando máis de 250 000 millóns de beneficios nese tempo, e as expectativas eran facerse coa metade dese número.
O novo motor Pratt & Whitney debería proporcionar un 12% menos de consumo que os reactores do momento, sendo aínda máis silencioso, grazas tamén a melloras aerodinámicas e materiais máis lixeiros do avión. O 15% de aforro en custos operativos procederían dos motores e dun alto uso de materiais compostos, ao igual que nos avións de fuselaxe ancha Boeing 787 Dreamliner e Airbus A350 XWB.
En novembro de 2009 o custo do programa estimouse en 3 500 millóns de dólares, compartido con provedores e gobernos.
Provedores
miniatura|250px|Cabina de mando En xullo de 2008 seleccionouse a aviónica Rockwell Collins Pro Line Fusion, que incorpora pantallas de 15 polgadas, sistema completo de navegación, comunicacións, vixilancia, indicacións dos motores e sistema de alerta da tripulación (EICAS), ademais de sistemas de mantemento do avión. En marzo de 2009 Bombardier confirmou aos principais provedores: Alenia Aeronautica para os estabilizadores de materiais compostos vertical e horizontais; Fokker Elmo para o cableado e os sistemas de interconexión; e Goodrich Corporation Actuation Systems para o deseño e fabricación dos sistemas de accionamento dos flps e o slats.
No mes de xuño asignouse o 96% dos materiais facturables engadindo a Shenyang Aircraft Corporation para o centro da fuselaxe, a Zodiac Aerospace para os interiores, a Parker Hannifin para os sistemas hidráulicos, de control de voo e de combustible, a Liebherr Aerospace para o xistema de xestión de aire, e a United Technologies Corporation para o sistema de datos de aie, sistemas de actuación de flaps e slats e góndolas dos motores.
As ás de materiais compostos fabrícanse e móntanse nunha fábrica construída para ese propósito nas instalacións de Bombardier Aerostructures and Engineering Services (BAES) en Belfast, Irlanda do Norte. A fuselaxe traseira e a cabina de mando fabrícanse no Saint-Laurent Manufacturing Center no Quebec, realizándose a montaxe final en Mirabel, Quebec.
Desenvolvementos
No Farnborough Airshow en xullo de 2012 Bombardier iniciou conversas con AirAsia sobre unha configuración proposta de 160 asentos para o CS300. No mes de novembro incluíuse esa configuración no proxecto do CS300, aínda que AirAsia rexeitou a proposta.
En maio de 2015 Jon Ostrower de The Wall Street Journal informou que Bombardier estaba estudando unha variante máis longa, a CS500, para competir cos Boeing 737 e Airbus A320 de entre 160 e 180 asentos, pero o seu desenvolvemento aínda non se comprometeu.
Calendario do programa
En novembro de 2009 o primeiro agardábase para 2012. En 2010 as entregas do CS100 planeáronse para comezar en 2013 e as do CS300 comezarían un ano despois.
En febreiro de 2012 a primeira entrega do CS100 mantíñase programada para finais de 2013. En marzo de 2012 Bombardier precisou que a data obxectivo para o primeiro voo sería na segunda metade do ano. No mes de xuño Bombardier reafirmou que o voo de estrea sería antes do final do ano e que o avión entraría en servizo en 2013.
En novembro de 2012 Bombardier recoñeceu un atraso de seis meses, tanto para o primeiro voo, que sería en xuño de 2013, como para a entrada en servizo do CS100, que acontecería un ano despois, debido a problemas con provedores non especificados.
O 20 de febreiro de 2013 a variante PW1500G da CSeries do motor Pratt & Whitney PW1000G conseguiu a certificación de Transport Canada.
Probas de voo
miniatura|250px|CSeries CS100 Flight Test Vehicle (FTV1) O 7 de marzo de 2013 presentouse unha ampla actualización do programa CSeries; o primeiro "vehículo de probas de voo" (FTV polas súas siglas en inglés) foi presentado nun estado case completo, xunto con outros tres FTV en varios estados de montaxe e confirmando a verisón de 160 asentos "Extra Capacity" do CS300, que contaba con dúas saídas de emerxencia sobre as ás. O sistema eléctrico do primeiro FTV acendeuse con éxito en marzo de 2013 e os tests na fuselaxe estática de probas procederon satisfactoriamente segundo o planeado.
En xuño de 2013, debido a melloras no software do avión e ás últimas probas de terra, Bombardier cambiou a data do primeiro voo para o mes de xullo. O 24 de xullo, debido a un proceso de integración do sistema máis longo do agardado, o primeiro voo atrasouse para "as vindeiras semanas". O 30 de agosto Bombardier recibiu o permiso para os voos de proba por parte de Transport Canada.
O 16 de setembro o CS100 realizou o seu voo de estrea dende o aeroporto de Mirabel. Nese primeiro voo recompiláronse un 14 000 datos, e tras algunhas reconfiguración e melloras de software o avión voou por segunda vez o día 1 de outubro. O 16 de xaneiro de 2014 a data de entrada en servizo foi adiada outra vez polo menos 12 meses debido a dificultades coa certificación das probas de voo, ata a segunda metade de 2015; o CS300 debería entrar en servizo uns seis meses despois do CS100. miniatura|250px|Engalaxe do primeiro voo O 29 de maio de 2014 un dos catro avións de proba sufriu un fallo de motor non contido. O programa de probas suspendeuse ata que a investigación do incidente rematase. O incidente evitou que Bombardier amosase a CSeries Farnborough Airshow de 2014, un dos eventos máis importantes da industria aeroespacial. No mes de agosto, despois de reducir drasticamente a súa forza de traballo, Bombardier cambiou a xestión que supervisaba o avión, aínda en terra.
As probas de voo reanudáronse o 7 de setembro despois de que o problema do motor fose identificado como un erro no sistema de lubricación, debido a un fallo dun selo de teflón que provocou que a turbina de baixa presión fallase. O presidente de Bombardier Laurent Beaudoin afirmou que a CSeries debería estar en servizo comercial no ano 2016.
Unha importante consecuencia dos atrasos foron as cancelacións. O 20 de febreiro de 2015, o CS100 completara máis de 1 000 horas de voos de proba.
O 27 de febreiro de 2015 o prototipo de CS300 realizou o seu primeiro voo nas instalacións de Bombardier no aeroporto de Montreal Mirabelen Quebec. Os resultados das probas de voo amosaron que o aparello superaba as garantías de ruído, economía e rendemento que poderían permitirlle un alcance maior do anunciado.
O quinto CS100 voou por vez primeira o 18 de marzo de 2015. O 27 de marzo Bombardier dixo que a certificación canadense para esta versión debería chegar a finais de ano e que o avión debería entrar en servizo en 2016. No Paris Air Show de 2015 Bombardier publicou os datos de rendemento actualizados, amosando melloras con respecto ás especificacións iniciais.
Despois dun proceso de desenvolvemento que custou 5 400 millóns de dólares ata decembro de 2015, o modelo máis pequeno da familia recibiu a súa certificación inicial de tipo de parte de Transport Canada o día 18 de decembro de 2015. Nese momento a compañía tiña 250 pedidos en firme e cartas de intencións, ademais de compromisos por outros 360 aparellos, pero a meirande destes eran para o modelo CS300, que debería ser certificado no verán de 2016. O primeiro CS100 agardábase que entrase en servizo con Swiss a mediados de 2016.
Apoio do programa
En outubro de 2015 Airbus confirmou que rexeitara a oferta de Bombardier de venderlle a maior parte da CSeries. Bombardier entón dixo que exploraría alternativas. Días despois o goberno do Quebec reiterou que estaría disposto a proporcionar axuda financeira a Bombardier se a compañía o solicitaba. Richard Aboulafia, vicepresidente de análises de Teal Group e crítico durante moito tempo coa CSeries, indicou que a cancelación do programa e a cobertura de perdas por parte do goberno do Canadá eran probables. Bombardier afirmou que estaba totalmente comprometido coa CSeries e que tiña os recursos financeiros dispoñibles para apoiar o programa.
A principios de novembro de 2015 un informe de Scotiabank indicaba que a compañía e o programa probablemente necesitarían un segundo rescate, e que aínda así a CSeries probablemente non faría cartos: o analista de Scotiabank Turan Quettawala dixo, "cremos que o informe corrobora a nosa visión de que a CSeries non vai a acumular valor baixo ningún escenario".
En abril de 2016 o goberno do Canadá ofreceu un paquete de axuda á compañía sen divulgar a cantidade ou condicións impostas. Nesa data algúns medios informaron que Bombardier rexeitara a oferta, pero unha fonte anónima avisou a Reuters de que as negociacións seguían abertas. O 14 de abril as accións de Bombardier alcanzaron o seu máximo en seis meses polos rumores non confirmados de que Delta ordenara avións da CSeries.
En 2016 informouse de que a compañía estaba solicitando un paquete de axuda de 1 000 millóns de dólares canadenses por parte do goberno. En febreiro de 2017 Canadá anunciou un paquete de 372,5 millóns en préstamos sen intereses para Bombardier, recibindo a CSeries un terzo deses cartos.
Certificación
miniatura|250px|A220 de Swiss no [[aeroporto do Porto]] As certificacións da Administración Federal de Aviación estadounidense e da Axencia Europea de Seguridade Aérea para o CS100 foron concedidas en xuño de 2016. O primeiro CSeries, un CS100, foi entregado a Swiss Global Air Lines o día 29 de xuño no aeroporto de Montreal-Mirabel.
O CS300 recibiu a súa certificación de tipo por parte de Transport Canada o 11 de xullo de 2016. As dúas variantes recibiron unha clasificación de tipo común por parte da EASA e Transport Canada o 23 de novembro, permitindo aos pilotos a cualificarse nos dous tipos. O primeiro CS300 foi entregado a airBaltic o 28 de novembro. Esta versión conseguiu a validación de tipo por parte da FAA o 14 de decembro.
En marzo de 2017 Bombardier realizou probas de aproximación abruptas no aeroporto da Cidade de Londres (LCY), converténdose no avión máis grande en aterrar alí. Bombardier anunciou que o CS100 recibira de Transport Canada e a EASA a cerificación de aproximación abrupta en abril de 2017. Swiss completou o seu primeiro servizo comercial ao aeroporto da Cidade de Londres o 8 de agosto dese ano dende Zúric, substituíndo aos Avro RJ.
Produción
A produción estableceuse para pasar dos sete avións entregados en 2016 a 30-35 en 2017, despois de que se resolvesen os problemas de subministración do motor Pratt & Whitney PW1000G. A fabricación incrementaríase ata os 90-120 avións por ano en 2020. O obxectivo para o ano 2017 foi revisado ás 20-22 unidades, debido aos atrasos nas entregas por parte de Pratt & Whitney. O 11 de decembro Bombardier só entregara 14 avións. Despois de meses de atrasos debido aos motores, Korean Air recibiu o seu primeiro CS300 o día 22 de decembro de 2017.
Compra de Airbus
Se ben a montaxe do avión nos Estados Unidos podería eludir o 300% nos impostos propostos na CSeries pola petición de dumping por parte de Boeing, o CEO de Airbus Tom Enders e o de Bombardier Alain Bellemare aseguraron que este factor non impulsara a asociación, aínda que as negociaciós comezaran en agosto despois da petición en abril de 2017, e como resultado Boeing tiña as súas sospeitas.
Coa forza corporativa de Airbus detrás, AirInsight anticipa que a cota da CSeries no mercado dos 100-149 asentos nos próximos 20 anos incrementarase do 40% de 5 636 avións ata o 55-60%, vendendo ao redor de 3 unidades. Os cutos dos provedores poderían recortarse nun 30-40% grazas ao poder no mercado de Airbus. Unha versión alongada do avión permitiría a Airbus aumentar os substitutos da súa familia A320 para competir mellor co New Midsize Airplane proposto por Boeing. Airbus asístirá a Bombardier na comercialización e no mantemento.
No Dubai Airshow en novembro de 2017 Embraer asegurou que supervisará a participación de Airbus na comercialización ata que se conceda a inmunidade antimonopolio, e que o Brasil demandará ao Canadá polos seus subsidios a Bombardier a través da Organización Mundial do Comercio. Embraer pensa que Airbus non será capaz de baixar os custos da cadea de subministración da CSeries o suficiente como para que sexa rendible, e ve ao avión pesado, caro e adaptado a rutas longas que exceden o alcance do seu E-jet E2, cunhas capacidades operacionais que se farán coa meirande parte do mercado en canto sexa certificado e entre en servizo.