cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Segunda guerra mundial
Colapso do Eixe e vitoria Aliada (1944–45)
En maio de 1945 tropas australianas desembarcaron en Borneo, capturando os campos petrolíferos da illa. Forzas británicas, estadounidenses e chinesas derrotaron os xaponeses no norte de Birmania en marzo, continuando cun avance británico que chegou a Rangún cara ó 3 de maio. A China comezou un contraataque no oeste de Hunan que tivo lugar entre o 6 de abril e o 7 de xuño de 1945. As forzas navais e anfibias estadounidenses tamén avanzaron cara ó Xapón, con vitorias nas batallas de Iwo Jima en marzo e Okinawa a finais de xuño. Ó mesmo tempo submarinos estadounidenses interceptaron as importacións xaponesas, reducindo drasticamente a capacidade xaponesa de dar subministracións ás súas forzas militares.
Resultados
miniatura|esquerda|Divisións da [[Ocupación aliada de Alemaña|ocupación de Alemaña trala guerra.]] Os Aliados estableceron administracións para a ocupación en Austria e Alemaña. Austria converteuse posteriormente nun estado neutral, non aliñado con ningún bloque político, mentres que Alemaña quedou divida de facto, creándose os estados independentes da República Federal Alemá na zona de ocupación occidental controlada polos Aliados, e da República Democrática Alemá na zona de ocupación oriental controlada pola Unión Soviética.. Nos anos seguintes á guerra instaurouse un programa de desnazificación en Alemaña que deu lugar a unha persecución de criminais de guerra Nazis e a eliminación dos antigos Nazis do poder, aínda que en anos posteriores esta política deu lugar a outras enfocadas na amnistía e reintegración dos antigos nazis na sociedade da Alemaña occidental. Tralo fin da guerra Alemaña perdeu un cuarto do territorio que posuía en 1937 antes desta. No lado oriental, Polonia tomou os territorios de Silesia, Neumark e gran parte de Pomerania. Prusia Oriental quedou dividida entre Polonia e a Unión Soviética. Uns 9 millóns de alemáns foron expulsados destas provincias, xunto a outros 3 millóns que foron expulsados de Sudetenland en Checoslovaquia. A Unión Soviética pola súa banda incorporou as provincias polacas ó leste da liña Curzon, das que uns 2 millóns de polacos foron expulsados, o nordeste de Romanía, partes de Finlandia oriental, e os tres estados bálticos.
Europa quedou dividida entre as dúas esferas de influencia occidental e soviética. Gran parte dos países de Europa central e oriental quedaron dentro do bloque soviético, dando lugar ó establecemento de réximes comunistas neses países co apoio parcial ou total das autoridades soviéticas da ocupación. Como resultado, Polonia, Hungría, Alemaña oriental, Checoslovaquia, Romanía e Albania pasaron a ser estados satélite soviéticos. Pola súa banda, Iugoslavia levou a cabo unha política totalmente independente, causando certa tensión política coa Unión Soviética. A división do mundo de posguerra quedou formalizada na creación de dúas alianzas militares internacionais, a OTAN liderada polas Nacións Unidas e o Pacto de Varsovia liderado pola Unión Soviética. Os anos seguintes da súa creación, coñecidos como o período de Guerra Fría, supuxeron un longo período de tensións políticas e competición militar entre elas, dando lugar a unha carreira de armamento e un número de guerras delegadas sen precedentes.
En Asia, os Estados Unidos lideraron a ocupación do Xapón e a administración das illas xaponesas no Pacífico Occidental, mentres que os soviéticos tomaron o control de Sakhalin e das Illas Kuriles. Corea, anteriormente baixo dominio xaponés, foi dividida e ocupada polos Estados Unidos no sur e pola Unión Soviética no norte entre 1945 e 1948. Isto deu paso á creación de dúas repúblicas separadas polo paralelo 38 en 1948, cada unha delas reclamando o goberno lexítimo de toda a península e desembocando na guerra de Corea. Na China as forzas nacionalistas e comunistas retomaron a guerra civil en xuño de 1946. As forzas comunistas saíron vitoriosas e estableceron a República Popular da China no continente, mentres que as forzas nacionalistas retiráronse a Taiwán en 1949. No Oriente Medio, os países árabes rexeitaron o Plan das Nacións Unidas para a partición de Palestina e a creación do estado de Israel, dando lugar a un aumento na intensidade do conflito árabe-israelí. Malia que as potencias europeas tentaron manter algúns ou tódolos seus territorios coloniais, a perda de prestixio e recursos durante a guerra resultou determinante neste aspecto e deu como resultado unha descolonización global en África e Asia.
Galiza na segunda guerra mundial
Como o resto de España, Galiza non entrou directamente no conflito. Porén, segundo un estudo dos historiadores Emilio Grandío e Javier Rodríguez tivo unha importancia estratéxica durante a guerra. Das minas de volframio galegas, como as de San Fins, saía o mineral co que os alemáns, entre outras cousas, blindaban os seus tanques, utilizando empresas pantalla para controlar a produción e o transporte deste.
Centos de galegos viaxaron para loitar cos alemáns na Fronte Oriental, dentro da División Azul. Por outra banda, antigos combatentes republicanos loitaron cos aliados, sendo moitos deles recluídos en campos de concentración. Dos portos galegos saían U-Boot alemáns, e para manter a comunicación con estes, os nazis construíron en Cospeito unha antena que enviaba o sinal que permitía a navegación. Unha vez rematou o conflito, moitos criminais nazis utilizaron os portos de Vigo e Ferrol para fuxir a América do Sur.
Perdas humanas e crimes de guerra
dereita|miniatura|400px|Baixas humanas na segunda guerra mundial. A segunda guerra mundial foi o conflito militar con maior número de mortos na historia da humanidade. As estimacións do número total de falecidos durante a guerra varían segundo as fontes, xa que moitas das mortes non foron rexistradas. A maioría de fontes indica que faleceron ó redor duns 75 millóns de persoas, incluíndo uns 20 millóns de militares e uns 40 millóns de civís. Gran parte das baixas civís foron a causa de xenocidio deliberado, masacres, bombardeos estratéxicos, enfermidades e fame.
A Unión Soviética perdeu uns 27 millóns de persoas durante a guerra, repartidos en 8,7 millóns de militares e uns 19 millóns de civís. Das baixas militares, 5,7 millóns eran de etnia rusa, seguidos duns 1,3 millóns de etnia ucraína. En conxunto, un cuarto da poboación total da Unión Soviética sufriu feridas ou faleceu durante a guerra. Alemaña pola súa banda sufriu uns 5,3 millóns de baixas militares, principalmente na fronte Oriental e durante as batallas finais en Alemaña.
Do total de falecidos na segunda guerra mundial, aproximadamente o 85% foron do lado Aliado, principalmente soviéticos e chineses, mentres que o restante 15% foron do lado do Eixe. Moitas destas mortes foron causadas por crimes de guerra levados a cabo por forzas alemás e xaponesas nos territorios ocupados. As estimacións indican que entre 11 e 17 millóns de civís morreron como resultado directo ou indirecto das ideoloxías políticas nazis, incluíndo o xenocidio deliberado e sistemático duns 6 millóns de xudeus durante o Holocausto, xunto con outros 5 ou 6 millóns de polacos e outros eslavos (incluíndo ucraínos e belarusos), xitanos, homosexuais e outros grupos étnicos e minoritarios (incluíndo discapacitados, enfermos mentais, comunistas alemáns, prisioneiros de guerra soviéticos, masóns e testemuñas de Xehová). Centos de miles de serbios, xunto a xitanos e xudeus, foron asasinados pola Ustaše croata en Iugoslavia, dando lugar ó posterior masacre de Bleiburg xusto tralo fin da guerra.
miniatura|esquerda|Prisioneiros chineses soterrados vivos durante o [[masacre de Nanking.]] En Asia e no Pacífico as forzas de ocupación xaponesas mataron ó redor duns 7,5 millóns de civís, na súa maioría chineses. O crime de guerra xaponés de máis sona foi o masacre de Nanking, no que entre 50 e 300 mil chineses sufriron violacións e foron asasinados. Segundo Mitsuyoshi Himeta, rexistráronse 2,7 millóns de falecidos durante a aplicación da política de terra queimada denominada Sankō Sakusen, aplicada polo xeneral xaponés Yasuji Okamura nos territorios de Heipei e Shandong.
Antes e durante a segunda guerra mundial non existía ningunha lei positiva internacional ou costume internacional humanitario con respecto á guerra aérea. A Luftwaffe alemá levou a cabo varios bombardeos masivos de zonas civís, os máis notables en Varsovia, Rotterdam e Londres, nos que se incluían como obxectivos hospitais civís e grupos de refuxiados que fuxían da guerra. Os Aliados pola súa banda realizaron tamén varios ataques a zonas civís, incluíndo o bombardeo de Toquio e das cidades alemás de Dresden, Hamburgo e Colonia. Este tipo de accións por parte dos Aliados tiveron como resultado a destrución de máis de 160 cidades e a morte de máis de 600 mil civís alemáns. Os bombardeos de Hiroshima e Nagasaki, nos que faleceron entre 129 000 e 246 000 civís e soldados xaponeses, foron a primeira e única vez da historia na que se empregaron armas nucleares como arma ofensiva no transcurso dunha guerra.
Campos de concentración e traballos forzados
miniatura|esquerda|Prisioneiros liberados do [[campo de concentración de Buchenwald que foran obrigados a realizar traballos forzados.]] O uso de traballadores forzados na Alemaña nazi e nos territorios ocupados de Europa durante a guerra tivo lugar nunha escala sen precedentes ata entón, e foi unha parte vital da explotación económica alemá dos territorios conquistados. Alemaña capturou aproximadamente uns 12 millóns de persoas duns vinte países europeos, uns dous terzos delas procedentes de Europa oriental. Moitos traballadores faleceron debido ás súas condicións de vida, sufrindo maltratos, desnutrición e torturas. No seu punto culminante, os traballadores forzados representaban o 20% da man de obra alemá. Tendo en conta as mortes e substitucións, un total duns 15 millóns de homes e mulleres víronse obrigados a realizar traballos forzados nalgún momento da guerra.
Nos gulags soviéticos pereceron tamén cidadáns dos territorios ocupados como Polonia, Lituania, Letonia e Estonia, ademais de prisioneiros de guerra alemáns e cidadáns soviéticos sospeitosos de ser simpatizantes dos nazis. Segundo Ulrich Herbert o 60 % dos prisioneiros de guerra soviéticos capturados polos alemáns finaron durante a guerra. Richard Overy pola súa banda indica que houbo un total de 5,7 millóns de prisioneiros de guerra soviéticos, dos que uns 3,6 millóns (o 57 %) morreron ou foron asasinados. Os ex-prisioneiros de guerra e civís soviéticos repatriados foron tratados como sospeitosos e potenciais colaboradores dos nazis, e algúns deles foron enviados ós gulags tras ser investigados pola NKVD. Segundo o tratado dos Aliados na Conferencia de Ialta, a Unión Soviética puido empregar a varios millóns de prisioneiros de guerra e civís como traballadores forzados trala guerra, como no caso de Hungría no que os húngaros víronse obrigados a traballar para a Unión Soviética ata 1955.
miniatura|Cadáveres atopados trala liberación do [[campo de concentración de Buchenwald en abril de 1945.]] Os campos de prisioneiros de guerra xaponeses, moitos deles usados como campos de traballos forzados, tiveron unhas altas taxas de mortalidade. O Tribunal Militar Internacional para o Extremo Oriente indicou que a taxa de falecidos entre os prisioneiros occidentais fora dun 27,1 % (37 % entre os prisioneiros estadounidenses), sete veces máis alta que a dos prisioneiros de guerra capturados dos alemáns e italianos. Trala rendición do Xapón foron liberados uns 37 583 británicos, 28 500 holandeses, 14 473 estadounidenses e 56 chineses. Segundo o historiador Zhifen Ju, polo menos 5 millóns de civís do norte da China e Manchukuo foron escravizados entre 1935 e 1941 por parte do Kōain xaponés para traballar nas minas e industrias de guerra, número que chegou ós 10 millóns en 1942. A Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos estimou que o exército xaponés en Xava obrigou a realizar traballos forzados a entre 4 e 10 millóns de rōmusha ("traballadores manuais"). Uns 270 000 destes traballadores foron enviados a outros territorios ocupados polos xaponeses no sueste asiático, e só 52 000 deles foron repatriados a Xava.
O 19 de febreiro de 1942 Roosevelt asinou a Orde Executiva 9066, pola que se internou a uns 100 000 xaponeses residentes na costa oeste dos Estados Unidos, e no Canadá instaurouse un programa semellante. A maiores, o goberno investigou e declarou como riscos de seguridade a 14 000 cidadáns de orixe alemá e italiana que tamén foron enviados a campos de internamento. En decembro de 1944 Roosevelt suspendeu esta orde executiva e os internados foron liberados, moitos deles trasladados a instalacións e casas temporais, e os campos foron clausurados finalmente en 1946. Nos anos posteriores á guerra, os xaponeses-americanos que foran internados víronse obrigados a reconstruír as súas vidas, xa que moitos deles perderan os seus fogares, negocios e aforros, e os individuos nados no Xapón non tiveron a opción de converterse en cidadáns estadounidenses naturalizados ata 1952.
Economía
miniatura|dereita|Evolución da proporción de [[PIB entre os Aliados e o Eixe.]] En Europa, antes do comezo da guerra os Aliados tiñan unha vantaxe tanto económica como demográfica. En 1938 o Reino Unido, Francia, Polonia e os dominios británicos tiñan un produto interior bruto e unha poboación un 30% maior ca da Alemaña e Italia. Contando as colonias, os Aliados tiñan cinco veces máis poboación e o dobre de produto interior bruto ca estes. Analogamente, no continente asiático, a China tiña seis veces máis poboación e un PIB un 89% maior que o Xapón. Contando as colonias xaponesas, a China triplicaba a súa poboación e contaba cun PIB un 38% máis elevado.
As Galiñeiras, Sendelle, Boimorto
As Galiñeiras é un lugar da parroquia de Sendelle, no concello coruñés de Boimorto, na comarca de Arzúa.
Segunda guerra mundial
Economía
No centro, norte e oeste de Europa (Francia, Noruega, Dinamarca, os Países Baixos e os territorios anexionados de Checoslovaquia), Alemaña estableceu varias políticas económicas polas que acumulou uns 69 500 millóns de Reichmarks recadados no final da guerra, número que non ten en conta o espolio nazi de produtos industriais, equipamento militar, materias primas e outros produtos. Os ingresos procedentes das nacións ocupadas superaron o 40% dos ingresos por recadación de impostos en Alemaña. Ao leste de Europa, Alemaña non conseguiu acadar os obxectivos do Lebensraum debido ás frontes flutuantes e das políticas soviéticas de terra queimada que limitaron os recursos dispoñibles para os invasores alemáns. Ó contrario que no oeste, as políticas raciais alemás promoveron unha brutalidade excesiva contra o que consideraban os "Untermensch" (xente inferior) de ascendencia eslava, e a maioría de avances territoriais alemáns foron acompañados de execucións masivas. Na maioría de territorios ocupados formáronse grupos de resistencia locais, mais non conseguiron afectar as operacións alemás de forma significativa nin no leste nin no oeste ata finais de 1943.
225px|miniatura|esquerda|Muller traballando nunha fábrica de [[Fort Worth, Texas|Fort Worth en 1942.]] En Asia, o Xapón consideraba que as nacións baixo a súa ocupación formaban parte da Esfera de Coprosperidade da Grande Asia Oriental, unha hexemonía co suposto propósito de "liberar os pobos colonizados". Aínda que as forzas xaponesas foron recibidas como liberadores da dominación europea nalgúns territorios, a súa excesiva brutalidade tornou a opinión local na súa contra en poucas semanas. Nas etapas iniciais da conquista, os xaponeses capturaron uns 4 millóns de barrís (640 000 m3) de petróleo (~5,5×105 t) abandonados polas forzas aliadas na súa retirada, e cara ó ano 1943 o Xapón conseguiu recuperar a produción nas Indias Orientais Neerlandesas ata uns 50 millóns de barrís anuais (~6,8×106 t), un 76% da produción que tiñan en 1940.
Os rápidos ataques da Blitzkrieg alemá e xaponesa mitigaron a vantaxe inicial dos Aliados, pero a superioridade económica e de poboación destes converteuse nun factor decisivo en 1942 trala entrada da Unión Soviética e dos Estados Unidos no bando aliado e cambio cara a unha guerra de desgaste. Malia que é habitual que se atribúa a maior capacidade produtiva dos Aliados ó seu maior acceso a recursos naturais, existiron outros factores que contribuíron a esta vantaxe produtiva, como a relutancia de Alemaña e o Xapón a empregar mulleres como man de obra, os bombardeos estratéxicos Aliados, e o cambio tardío de Alemaña cara a unha economía de guerra. A maiores, nin Alemaña nin o Xapón tiñan un plan para combater unha guerra estendida, e non tiñan os recursos necesarios para tal propósito. Para mellorar a súa capacidade produtiva, Alemaña e o Xapón empregaron millóns de traballadores escravos. Alemaña usou uns 12 millóns de persoas para traballos forzados, provenientes na súa maioría da Europa oriental, mentres que o Xapón usou máis de 18 millóns de persoas no Extremo Oriente.
miniatura|dereita|Países europeos que recibiron axudas do [[Plan Marshall.]] A economía global viuse severamente afectada pola guerra, aínda que as nacións participantes recibiron o seu impacto de formas distintas en cada caso. Os Estados Unidos de América foron os máis beneficiados economicamente. O país tivo un baby boom trala guerra e nos anos 1950 pasou a dominar a economía mundial cun PIB per cápita moito maior que o de calquera das outras potencias mundiais. O Reino Unido e os Estados Unidos lideraron unha política de desarmamento industrial en Alemaña Occidental entre os anos 1945–1948, e tivo lugar un estancamento económico en Europa debido ás interdependencias de comercio internacional, atrasándose a súa recuperación económica durante varios anos. A recuperación xeral europea comezou a mediados de 1948 coa reforma monetaria de Alemaña Occidental, axudada pola liberación económica causada de forma directa e indirecta polo Plan Marshall entre 1948 e 1951. Durante os catro anos que estivo en funcionamento, os estadounidenses destinaron uns 13 000 millóns de dólares de axuda a un total de dezaseis países. A consecuente recuperación alemá sería posteriormente coñecida como o "Milagre económico alemán". Italia experimentou tamén un rápido crecemento económico e a economía francesa experimentou unha recuperación. Pola contra, o Reino Unido atopouse nun estado de ruína económica, e malia recibir un cuarto do total da axuda destinada no Plan Marshall, máis que calquera outro país europeo, continuou sufrindo un declive económico relativo durante décadas.
Pola súa banda, a Unión Soviética, malia as cuantiosas perdas humanas e materiais sufridas, experimentou tamén un rápido incremento da produción nos anos inmediatamente posteriores á guerra. Fronte ao plan Marshall, a Unión Soviética lanzou nun primeiro momento o plan Molotov e posteriormente liderou a creación da organización económica coñecida como Comecon. En Asia, o Xapón experimentou un crecemento económico incriblemente rápido, converténdose nunha das potencias económicas mundiais nos anos 1980, mentres que a China conseguiu recuperar os seus niveis de produción de preguerra cara ó ano 1952.
Avances tecnolóxicos e militares
miniatura|dereita|[[Foguete V-2 lanzado dende unha plataforma fixa en Peenemünde en 1943.]] Os roles militares das aeronaves avanzaron de modo significativo durante a guerra, en funcións de recoñecemento, caza, bombardeo e apoio aéreo de proximidade. Entre as innovacións introducidas destacaron o transporte aéreo, a capacidade de transportar rapidamente subministracións, equipamento e persoal, así como os bombardeos estratéxicos, o bombardeo de centros industriais e de poboación para reducir a capacidade inimiga de manterse na guerra. Os sistemas e armas de defensa antiaérea recibiron avances significativos como o radar e a artillería terra-aire, como por exemplo na destacada 88 mm alemá. A introdución pioneira aínda que tardía dos avións de reacción tivo pouco impacto na propia guerra, pero deu paso a que este tipo de avións se convertesen no estándar das forzas aéreas de todo o mundo.
A guerra naval avanzou en case tódolos aspectos, de forma máis notable no uso de portaavións e submarinos. Malia que a guerra aeronáutica tivo pouco éxito relativo nos comezos da guerra, as accións militares en Tarento, Pearl Harbor e no mar do Coral estableceron o portaavións como o navío principal no lugar do acoirazado. No Atlántico, os portaavións de escolta foron unha parte vital dos convois Aliados, incrementando o raio de protección aérea efectivo. Os portaavións resultaban tamén máis económicos que os acoirazados debido ao baixo custo relativo das aeronaves e a súa menor blindaxe. Os submarinos, xa probados de forma efectiva durante a primeira guerra mundial, foron unha parte importante para ámbolos dous bandos. Os británicos enfocaron o seu desenvolvemento nas tácticas e armas antisubmarinas, como o sonar e os convois, mentres que Alemaña centrouse en mellorar a súa capacidade ofensiva con deseños como o submarino Tipo VII, os U-Boot e as tácticas de manda. A vitoria aliada viuse gradualmente favorecida polas melloras tecnolóxicas como os focos Leigh, as armas Hedgehog e Squid, e os torpedos guiados.
A guerra terrestre mudou as frontes estáticas da primeira guerra mundial cara a unha maior mobilidade e armamento combinado. O tanque, empregado na primeira guerra mundial principalmente como apoio da infantería, evolucionou ata converterse unha arma principal da guerra. A finais dos anos 1930 o deseño de tanques atopábase considerablemente máis avanzado que na guerra anterior, e os avances continuaron durante toda a guerra con melloras significativas na súa velocidade, blindaxe e armamento. Nos comezos da guerra a maioría dos comandantes consideraban que para facer fronte ós tanques inimigos era necesario empregar tanques con especificacións superiores. Esta idea viuse confrontada pola baixa eficacia dos canóns relativamente lixeiros dos primeiros tanques contra a blindaxe e a doutrina alemá de evitar os combates entre tanques. Estes factores xunto co uso do armamento combinado foron uns dos elementos chave do grande éxito da táctica alemá da Blitzkrieg en Polonia e Francia. Durante a guerra empregáronse diversos medios para combater os tanques, incluíndo a artillería indirecta, armas antitanque (tanto remolcadas como autopropulsadas), minas e armas de infantería antitanque de curto alcance. Malia a mecanización en grande escala, a infantería mantívose como a columna vertebral de tódalas forzas, cun equipamento semellante ó da primeira guerra mundial durante gran parte da guerra. O uso de metralladoras espallouse de forma notable, con exemplos como a MG34 alemá e varias metralletas axeitadas para o combate en espazos reducidos e nas zonas de xungla. O rifle de asalto foi un desenvolvemento de finais da guerra que combinou moitas das características dos rifles e das metralletas, converténdose na arma de infantería estándar de posguerra para a maioría dos exércitos.
miniatura|esquerda|Unha [[máquina Enigma alemá.]] Os principais belixerantes no conflito tentaron resolver os problemas de complexidade e seguridade derivados do uso de libros de códigos para a criptografía por medio do deseño de máquinas de cifraxe, sendo a máis coñecida destas a máquina Enigma alemá. O desenvolvemento de SIGINT (signals intelligence) e da criptoanálise permitiron a consecución de procesos de desencriptación na contraespionaxe, con exemplos notables como a descifraxe Aliado dos códigos navais xaponeses así como os desenvolvementos británicos dos métodos Bombe e Ultra baseados nos deseños de Alan Turing e na información fornecida polo Biuro Szyfrów polaco. Outro aspecto destacado da intelixencia militar foi o uso do engano por parte dos Aliados que acadaron bos resultados en varias operacións como a operación Mincemeat e a operación Bodyguard.
O Proxecto Manhattan, liderado polos Estados Unidos co apoio do Reino Unido e o Canadá e dirixido por Robert Oppenheimer, desenvolveu as primeiras armas nucleares que foron utilizadas na guerra nos bombardeos de Hiroshima e Nagasaki. Este proxecto desenvolveu novas armas militares, impulsou a investigación médica da radioloxía e na medicina nuclear, ademais de asentar os cimentos da armada nuclear. Os resultados dos desenvolvementos do proxecto no campo da física nuclear suscitaron a atención pública cara ó potencial da tecnoloxía nuclear e motivou o seu desenvolvemento durante a posterior guerra fría nos Estados Unidos e na Unión Soviética. Outros avances tecnolóxicos e de enxeñaría conseguidos durante ou como resultado da guerra inclúen a consecución das primeiras computadoras programables (Z3, Colossus e ENIAC), o desenvolvemento de mísiles guiados e foguetes como o V-1 e o V-2,  os avances na realización de portos artificiais e as innovacións no transporte submarino do petróleo.
Na cultura popular
miniatura|dereita|Póster do filme [[To Hell and Back de 1955.]] A guerra é unha figura prominente na literatura mundial, particularmente abundante na segunda metade do século XX, estando presente en miles de novelas e outras obras literarias, moitas delas conmemorando os eventos nas distintas frontes de batalla, as accións de espionaxe e os homes e mulleres que participaron e víronse afectados pola guerra. Pola súa parte, os grupos e eventos de recreación da segunda guerra mundial, que experimentaron un auxe a partir dos anos 1970, procuran a recreación histórica da guerra con eventos de historia vivente e recreacións de operacións tácticas e batallas co obxectivo de axudar a revivir os eventos e experiencias da guerra cun carácter educativo.
A guerra serviu tamén de fonte para moitos filmes e programas de televisión, converténdose nun dos xéneros máis populares, influentes e economicamente lucrativos no cinema. A produción de filmes de guerra no Reino Unido e nos Estados Unidos chegou ao seu punto culminante a comezos e mediados dos anos 1950, con máis de 200 filmes producidos en cada unha das décadas de 1950 e 1960. Nestes anos destacaron filmes como Battleground (1949), Sands of Iwo Jima (1949), Twelve O'Clock High (1949), The Flying Leathernecks (1951), Operation Pacific (1951), To Hell and Back (1955), Mister Roberts (1955), Run Silent, Run Deep (1958), The Longest Day (1962), A grande evasión (1963), Play Dirty (1969) e A batalla de Inglaterra (1969) entre outros.
A temática continuou sendo popular no resto do século XX e a comezos do XXI, aínda que nun número máis reducido, incluíndo filmes como Patton (1970), Os violentos de Kelly (1970), Midway (1976), A Bridge Too Far (1977), The Big Red One (1980), Evasión ou vitoria (1981), Esperanza e gloria (1987), The Thin Red Line (1998), Saving Private Ryan (1998), Enemy at the Gates (2001), Pearl Harbor (2001) e Bandeiras de nosos pais (2006) entre outros. Xa no século XXI producíronse varias series de televisión populares, incluíndo as miniseries Band of Brothers (2001), Dunkirk (2004) e The Pacific (2010). A maioría dos filmes sobre a segunda guerra mundial representárona dende a perspectiva dos Aliados, cunha consideración da guerra como necesaria e cunha visión dun bando bo (os Aliados) loitando contra un bando malo (o Eixe). Algunhas excepcións a este punto de vista foron os filmes Cross of Iron (1977), Das Boot (1981), Stalingrad (1993), Der Untergang (2004) e Cartas de Iwo Jima (2006) entre outros.
Tamén se fixeron filmes e series de televisión sobre o Holocausto e outros crimes de guerra, amosando as facetas do racismo e discriminación do nazismo. Filmes como The Diary of Anne Frank (1959), Hanna's War (1988), A lista de Schindler (1993), Life Is Beautiful (1997), The Devil's Arithmetic (1999), O pianista (2002) e O neno co pixama de raias (2008) representan as duras condicións polas que tiveron que pasar os xudeus e outras minorías nos campos de concentración alemás como os de Auschwitz-Birkenau.
A Unión Soviética sufriu o maior número de baixas durante a guerra, e a súa historia deu pé a un gran número de obras literarias e filmes sobre o tema. Algúns dos filmes soviéticos máis destacados foron entre outros, Letyat zhuravli (1957), Ivanovo detstvo (1962) e Idi i smotri (1985), este último amplamente recoñecido como un dos mellores filmes sobre a guerra. Na China os filmes sobre a guerra nos anos últimos anos da década de 1940 fixeron unha clara promoción do heroísmo e o martirio do pobo chinés nos tempos de crise nacional, con dramas sobre a fronte de guerra dominando as pantallas dos cinemas, mentres que pola súa banda no Xapón os filmes sobre a guerra foron escasos durante os anos de ocupación estadounidense, centrándose en temáticas antiguerra e na vitimización dos soldados e civís xaponeses, con directores destacados como Ichikawa Kon e Kobayashi Masaki.
Dr. Alimantado
Dr. Alimantado, nado coma Winston Thompson, tamén coñecido coma The Ital Surgeon, nado en Kingston en 1952, é un cantante, DJ e produtor de reggae xamaicano.
Segunda guerra mundial
Na cultura popular
Os videoxogos sobre a segunda guerra mundial convertéronse nun aspecto lucrativo e popular na industria dos videoxogos, con moitos títulos publicados cada ano. A maioría destes xogos adoitan encadrarse dentro do xénero da acción, malia que tamén hai un número considerable deles dentro do xénero da estratexia en tempo real e por quendas. Algúns dos videoxogos máis populares sobre a guerra son, entre outros, os shooters Battlefield 1942, Medal of Honor, Call of Duty, Close Combat, Day of Defeat, Day of Defeat: Source, Brothers in Arms e Wolfenstein 3D, a serie de simuladores de submarinos Silent Hunter, a serie Commandos, a serie de grande estratexia Hearts of Iron e o xogo de estratexia en tempo real Company of Heroes''.
Chan da Arquiña
dereita|250px|miniatura|Chan da Arquiña ([[Moaña)]] O túmulo e cámara megalítica de Chan da Arquiña é un dos monumentos deste tipo máis importantes da provincia de Pontevedra. Sitúase no concello de Moaña, na parroquia de San Pedro de Domaio.
Dr. Alimantado
Traxectoria
Comezou a gravar música dende moi cativo baixo varios nomes (Prince Winston, Winston Cool or Youth Winston). As súas primeiras gravacións estiveron amparadas polo mítico Lee "Scratch" Perry e Bunny Lee ("Place Called Africa Version 3" e "Maccabee Version"). En 1976 volveu colaborar con Lee Perry gravando as bases de Devon Irons 12" "Ketch Vampire". Entre 1971 e 1977 os seus sinxelos non se comercializaron fóra de Xamaica, sendo o recurso ao mercado de importación a única maneira de escoitalos. O seu recoñecemento musical chegoulle con temas coma "Oil Crisis" (versión da canción de Horace Andy "Ain't No Sunshine"), "Sons of Thunder", (sobre a base do tema de Jackie Brown "Wiser Dread"), "Gimme Mi Gun", versioneando o tema de Gregory Isaacs "Thief a Man", e "Poison Flour", na que emprega o ritmo do tema de The Paragons "Man Next Door". O seu disco máis vendido é Best Dressed Chicken in Town (1978), unha recompilación dos seus mellores temas editado por Greensleeves Records.
Chan da Arquiña
Descrición
O monumento está formado por un túmulo de case trinta metros de diámetro, no que sobresae na súa parte superior unha cámara megalítica ou dolmen de corredor. Foi escavada e restaurada nos anos 50 do século XX por Ramón Sobrino Lorenzo-Ruza, que descubriu un enxoval numeroso e de moita calidade, actualmente conservado e parcialmente exposto no Museo de Pontevedra. miniatura|right|Dolmen da Chan da Arquiña Foi declarado Ben de Interese Cultural en virtude da resolución do 15 de marzo de 2011, da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Xunta de Galicia, que ten a intención de protexer algúns dos megálitos coñecidos que conteñen arte rupestre.
Dr. Alimantado
Traxectoria
Nas súas cancións o Dr. Alimantado mestura a súa filosofía rastafari con comentarios sobre eventos que pasaban na súa comunidade. así, o tema "Poison Flour" fai referencia a un envelenamento masivo de kingstoniáns por comer pan feito con fariña contaminada. Alimentado fíxose moi popular entre os punkies dos 70 ó ser alabado polo seu "gurú" Johnny Rotten nunha entrevista. Tamén The Clash mencionou a Dr. Alimantado na canción "Rudie Can't Fail", no verso que di Like the doctor who was born for a purpose. Máis recentemente o rapeiro Mr. Rango homenaxeouno sinalando nunha das súas rimas que chegara best dressed chicken.
Chan da Arquiña
Descrición
O lugar onde se sitúa é unha chan ó pé do Faro Domaio, poboada dun agradable souto de castiñeiros. Este feito e a súa coidada restauración convérteno nun monumento megalítico privilexiado para a visita do gran público.
Dr. Alimantado
Traxectoria
Debido ao éxito de Best Dressed Chicken e da seguinte compilación, Sons of Thunder, firmou con Virgin Records coma cantante. Aínda que demostrou un notable talento musical, os seus discos coma cantante nunca capturaron ao público coma aqueles nos que producía e remesturaba grandes temas ao estilo dos grandes DJ dos sound system (Count Machuki, Bunny Lee, U-Roy, Lee Perry, King Tubby...)
Desde 1983 só traballa coma produtor, sendo o seu último traballo Stop Your Fighting para o selo de Mad Professor Ariwa label, unha remestura sobre o ritmo do tema "Fever" de Horace Andy.
Galería de imaxes do mosteiro de Santa Cristina de Ribas de Sil
Mosteiro de Santa Cristina de Ribas de Sil, parroquia de Caxide, concello de Parada de Sil.
Manuel Pellegrini
Manuel Luis Pellegrini Ripamonti, nado en Santiago de Chile o 16 de setembro de 1953, é un exfutbolista chileno e actual adestrador de fútbol. Xogaba de defensa e actualmente adestra o Real Betis Balompié da Liga Santander.
Osorno, Chile
Osorno é un municipio, cidade e comuna de Chile con 145.475 habitantes (INE 2002). Foi fundado en 1558 como municipio e ten unha superficie de 951 km2. Está localizada a 945,8 km ó sur de Santiago de Chile, e 232 km ó oeste da cidade arxentina de San Carlos de Bariloche. É o eixo de unión entre dúas capitais rexionais, Valdivia e Puerto Montt.
Osorno é o principal centro de servizos de agricultura e gandería do norte da rexión de Los Lagos. A herdanza cultural da cidade é unha mestura de influencias españolas, huilliche e alemás.
Historia
miniatura|esquerda|190px|Xeneral [[Ambrosio O'Higgins, fundador e Marqués de Osorno]]
Vella Osorno
A cidade foi orixinalmente concibida para ser construída en 1553 polo Tenente Xeneral Francisco de Villagra co nome de Santa Marina de Gaete no sitio dunha vila huilliche chamada Chauracavi. Porén, a morte do gobernante Pedro de Valdivia impediu a realización do plan cando estaba a piques de materializarse. O 27 de marzo de 1558, a cidade foi finalmente fundada polo gobernador García Hurtado de Mendoza, que lle puxo o nome de Villa de San Mateo de Osorno na honra do seu avó, conde de Osorno. Foi destruída polo pobo huilliche en outubro de 1602.
Nova Osorno
O 22 de novembro de 1792, Tomás de Figueroa tomou posesión das ruínas da cidade. Baixo as ordes de Ambrosio O'Higgins, Osorno foi reconstruída por Juan Mackenna, e declarouse repoboada en 1796. A O'Higgins, en compensación, foi outorgado o título de Marqués de Osorno.
Beham
Beham é un apelido alemán amplamente espallado.
Jerzy Kosinski
Jerzy Kosinski, nado co nome de Josek Lewinkopf en Łódź (Polonia) o 14 de xuño de 1933 e finado en Nova York o 3 de maio de 1991, foi un novelista estadounidense de orixe polaca.
As súas novelas eran habituais da lista de libros máis vendidos do New York Times. Traducíronse a máis de 30 linguas, e o total de vendas estimábase nuns 70 millóns de exemplares en 1991. As súas obras máis coñecidas son The Painted Bird (1965) e Being There (1971).
Infancia, estudos e matrimonio
Nado como xudeu, co nome de Josek Lewinkopf, tivo que mudar o seu nome polo de Jerzy Kosinski e facerse pasar por católico para non caer preso polos nazis, acollido por unha familia labrega da Polonia Oriental grazas ás xestións do seu pai, que incluso logrou para el unha partida de bautismo falsa.
Despois da segunda guerra mundial, Kosinski reuniuse de novo cos seus pais e estudou historia e ciencias políticas na Universidade de Lodz, traballando como asistente na Academia Polaca das Ciencias. En 1957 emigrou aos Estados Unidos.
Graduouse na Universidade de Columbia e foi profesor en Yale, Princeton e outras universidades. En 1965 obtivo a cidadanía estadounidense.
Casou en 1962 con Mary Hayward Weir, que faleceu en 1968 debido a un cancro cerebral. Máis tarde, volvería casar, con Katherina von Fraunhofer.
The Painted Bird
The Painted Bird relata a experiencia dun neno (de relixión e etnia descoñecidas, aínda que de aparencia xudía e xitana) que deambula desamparado polas zonas campesiñas da Polonia Oriental antes e durante a Segunda Guerra Mundial. O seu periplo sen rumbo a través dun mundo cruel, ignorante e supersticioso, convértese nunha metáfora da condición humana.
A novela, na que se quixeron ver reminiscencias autobiográficas (aínda que Kosinski desmentiu que se trataba dunha autobiografía no sentido estrito), foi considerada por Arthur Miller, Elie Wiesel e outros como unha das obras máis importantes da literatura do Holocausto. Así, Weisel, por exemplo, escribiu no New York Times Book Review que se trataba "dunha das mellores... escrita con profunda sinceridade e sensibilidade".
Tras a publicación do libro nos Estados Unidos, Kosinski foi acusado no seu país natal de antipatriota debido á súa implacable descrición do medio rural polaco. As acusacións intensificáronse en 1968, coa campaña antixudía que puxeron en marcha as autoridades polacas, que obrigou a moitos xudeus a abandonar o país.
O libro foi prohibido en Polonia e outros países de Europa Oriental, e o autor recibiu ameazas persoais, que chegaron incluso a un intento de agresión na súa propia casa por parte de dous inmigrantes polaco. A Kosinski doíalle que os polacos odiaran o seu libro e a súa persoa sen nin sequera ter tido a ocasión de lelo.
Finalmente, puido publicarse en Polonia en 1989. En Varsovia vendéronse miles de exemplares en pouco tempo e a xente facía colas de varias horas para comprar libros autografados polo autor. O crítico literario e profesor da Universidade de Varsovia, Paweł Dudziak, cualificou The Painted Bird como unha grande obra e resaltou a súa vertente simbólica, argumentando que as acusacións de antipatriótica non tiñan sentido xa que as descricións dos ambientes e os caracteres que aparecían no libro non debían ser tomadas literalmente.
Con todo, a recepción do libro non foi uniformemente positiva. "Cando The Painted Bird de Kosinski foi traducido ao polaco – escribiu Iwo Cyprian Pogonowski – leuno a xente coa que a familia Lewinkopf vivira durante a guerra. Escandalizáronse polas historias de abusos que nunca ocorreran. Recoñeceron os nomes dalgúns nenos xudeus aos que axudaron durante a guerra, nenos que sobreviviron grazas a eles, agora representados como vítimas do seu abuso. Estaban furiosos pola ingratitude de Jerzy".
En posteriores reedicións, Kosinski explicou que tanto a nacionalidade como a raza dos seus personaxes se ocultaran para previr malas interpretacións, e insistiu en que a novela non era unha autobiografía, senón unha metáfora da confrontación entre o ser humano no seu estado máis indefenso (un neno) e a sociedade no seu estado máis inhumano (a guerra).
Steps
Steps (1968), unha novela construída a partir de fragmentos de forte contido autobiográfico, é probablemente a súa novela de maior prestixio. Gañou o National Book Award en 1969.
En 1975, Chuck Ross (un escritor dos Ánxeles) realizou un experimento con esta novela: enviou 21 páxinas do libro a catro editores asinadas co pseudónimo de Erik Demos. O libro foi devolto por todos os editores, incluso por Random House, que publicara a novela de Kosinski. En 1981 repetiu o experimento, pero esta vez enviando a novela enteira. O resultado foi o mesmo.
Being There
Being There (1971) é unha novela breve, sinxela e divertida, cun ton moi diferente do das outras dúas, que, baixo a súa aparente calma, arremete contra a superficialidade do mundo moderno.
Foi convertida en película en 1979, dirixida por Hal Ashby e protagonizada por Peter Sellers. Kosinski participou na elaboración do guión e gañou un BAFTA da Academia Británica por iso.
Controversias
A vida e obra de Kosinski está tan chea de zonas escuras como as súas obras, até o punto de que o propio Kosinski parece en ocasións un personaxe de ficción.
Segundo o escritor, ensaísta, editor e tradutor norteamericano Eliot Weinberger, Kosinski non puido ser o autor de The Painted Bird porque non dominaba suficientemente o inglés na época da súa publicación (só levaba seis anos nos Estados Unidos). M.A. Orthofer matiza a afirmación de Weinberger dicindo que o mesmo Kosinski foi unha falsificación nalgúns aspectos, porque aparentou ser alguén que non era en realidade (como moitos dos personaxes dos seus libros). As mellores falsificacións son as que sementan dúbidas acerca de que parte delas é verdadeira e que parte non o é.
Impulso (aerodinámica)
O impulso é unha tensión de reacción descrita cuantitativamente pola terceira lei de Newton. Cando un sistema expele ou acelera masa nunha dirección (acción), a masa acelerada causará unha forza igual en dirección contraria (reacción).
Jerzy Kosinski
Controversias
En Jerzy Kosinski: A Biography, de James Park Sloan, D. G. Myers argumenta que os feitos relatados en The Painted Bird son ficticios e fixéronse pasar por autobiográficos por consello dos editores.
O artigo de Stokes
En xuño de 1982, un artigo publicado en Village Voice e asinado por Geoffrey Stokes e Eliot Fremont-Smith, acusou directamente a Kosinski de plaxio. Aseguraban que gran parte do seu traballo estaba tomado de fontes polacas, que resultaban inaccesibles para os lectores occidentais. Citaban, por exemplo, que Being There tiña unha gran semellanza con Kariera Nikodema Dyzmy — unha coñecida novela polaca de 1932 escrita por Tadeusz Dołęga-Mostowicz. Tamén sinalaban que Kosinski escribiu The Painted Bird en polaco, e que logo fixera que se traducira en segredo ao inglés para a súa publicación. Outra grave acusación, fundamentada nas diferenzas estilísticas e de puntuación entre unhas novelas e outras, sostiña que Kosinski e os seus editores utilizaban naquel momento escritores sen acreditar para redactar as súas obras. O poeta e tradutor neoiorquino George Reavey asegurou ter escrito The Painted Bird para Kosinski, aínda que non se lle prestou moita atención.
Impulso (aerodinámica)
Matematicamente isto significa que a forza total experimentada por un sistema de masa m é igual e oposta a m veces a aceleración a, experimentada pola masa:
Exemplos
miniatura|250px|Forzas sobre un perfil alar.
Jerzy Kosinski
O artigo de Stokes
O escritor e editor británico Terence Blacker respondeu en 2002 a este artigo, sinalando que os libros de Kosinski tiñan unha visión e unha voz consistente entre eles, e que o verdadeiro problema do seu autor era que despertara moitas envexas polo seu estilo de vida (pouco convencional e abundante en excesos) e o seu éxito.
Impulso (aerodinámica)
Exemplos
Un avión xera impulso cara a adiante cando a hélice que xira empurra o aire, ou expulsa os gases expansivos do reactor, cara a atrás do avión. O impulso cara a adiante é proporcional á masa do aire multiplicada pola velocidade media do fluxo de aire.
Similarmente, un barco xera impulso cara a adiante (ou cara a atrás) cando a hélice empurra auga cara a atrás (ou cara a adiante). O impulso resultante empurra ao barco en dirección contraria á suma do cambio de momento da auga que flúe a través da hélice.
Un foguete (e toda a masa unida a el) é propulsado cara a adiante por un impulso igual e en dirección oposta á masa multiplicada pola súa velocidade respecto ao foguete.
Jerzy Kosinski
O artigo de Stokes
John Corry, un personaxe controvertido por si mesmo, defendía a Kosinski nun artigo publicado no New York Times en 1982. Entre outras cosas, Corry alegaba que a teoría de que Kosinski era un falsificador e un plaxiario, e que estaba a soldo da CIA, foi difundida polo goberno comunista polaco para desacreditalo.
Outro argumento dos defensores de Kosinski era que, ao basearse nas diferenzas estilísticas entre as súas diferentes obras para apoiar a teoría do plaxio, os seus detractores parecían esquecer que esas mesmas diferenzas existen en case calquera autor se se considera un período de tempo suficientemente longo.
Kosinski mesmo respondeu que el nunca dixera que os seus libros foran autobiográficos. En 1988, escribiu The Hermit of 68th Street, onde demostraba o absurdo que resultaban as investigacións sobre o seu traballo previo insertando notas a pé de páxina en practicamente todas as palabras do libro.
Colaboracións en radio, TV e cinema
Kosinski apareceu 12 veces no programa televisivo The Tonight Show de Johnny Carson entre 1971 e 1973, así como tamén no Dick Cavett Show en 1974. Tamén colaborou na radio, posou seminú para a fotógrafa Annie Leibovitz en 1982 e presentou o Óscar ao mellor guión orixinal na cerimonia de entrega deses premios ese mesmo ano.
Interpretou o papel do revolucionario e membro do Politburó Bolshevik no filme Reds, de Warren Beatty, recibindo críticas positivas polo seu traballo. Tamén adaptou para a pantalla, como se comentou arriba, a súa novela Being There.
Suicidio
En 1979 Kosinski dicía nunha entrevista que, aínda que non tiña tendencias suicidas, quería conservar a posibilidade de elixir o seu final se unha enfermidade terminal afectase a súa mente ou o seu corpo.
Kosinski suicidouse o 3 de maio de 1991, tomando unha dose mortal de barbitúricos, o seu habitual ron con Coca Cola, e asegurándose do resultado introducindo a súa cabeza nunha bolsa de plástico.
James Abram Garfield
James Abram Garfield, nado o 19 de novembro de 1831 e finado o 19 de setembro de 1881, foi o vixésimo presidente dos Estados Unidos durante seis meses e medio en 1881, pois morreu asasinado.
Jerzy Kosinski
Suicidio
Deixou unha nota: "Funme durmir por un tempo maior do habitual. Chamando Eternidade a ese tempo" (Newsweek, 13 de maio de 1991).
James Abram Garfield
Traxectoria
Foi o primeiro presidente estadounidense manicho e o segundo en morrer asasinado (despois de Abraham Lincoln). Sucedeuno no cargo o seu vicepresidente Chester Arthur.
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2020
miniatura|upright|[[Lewis Hamilton gañou o seu sétimo Campionato de Pilotos.]]
O Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2020 será a 71ª tempada de Fórmula 1 organizada pola Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Equipos e pilotos competirán polo Campionato do Mundo de Pilotos e polo Campionato do Mundo de Construtores.