cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vega (foguete)
A evolución que prevé a ESA é o foguete Vega-C, unha versión máis potente de Vega, programando un primeiro voo en 2020. Vega-C terá 700 kg máis de capacidade e un volume meirande dentro dunha cofia (a parte superior de carga) máis larga, e un custe semellante ó de Vega, con máis satélites por lanzamento compartido, con rebaixa do custe por quilogramo.
No 2021 prevese que os Vega-C monten motores P120C de combustible sólido, os mesmos que os Ariane 6.
O 16 de novembro de 2020 foi lanzado a misión Vega VV17, co satélite español SEOSAT-Ingenio, fallando o lanzamento.
Crangonoideos
A dos crangonoideos (Crangonoidea) é unha superfamilia de crustáceos decápodos, a menor da infraorde dos carideos (Caridea).
A superfamilia comprende dúas familias, crangónidos e glifocrangónidos.
600
Arte e cultura
miniatura|esquerda|200px|Búfalo doméstico europeo, debuxo de F. W. Kuhnert, 1927
Outros
Historia ano a ano
María Esther Vázquez
María Esther Vázquez, nada en Buenos Aires o 4 de agosto de 1937 e finada no mesmo lugar o 25 de marzo de 2017, foi unha escritora arxentina, colaboradora e biógrafa de Jorge Luís Borges e de Vitoria Ocampo.
O seu pai e sete dos oito bisavós eran galegos.
Traxectoria
É autora dos libros de contos Los nombres de la vida e Desde la niebla, entre outros; dos ensaios Introducción a la literatura inglesa e Literaturas germánicas medievales —escritos en colaboración con Jorge Luís Borges—; e as biografías Vittoria Ocampo e ''Borges. Esplendor y derrota''. Como columnista do diario La Nación, publicou máis de mil cincocentos artigos. Faleceu o 25 de marzo de 2017 aos 79 anos de idade por mor dun derramo cerebral hemorráxico.
Foi colaboradora de Borges nos breves manuais: Introducción a la literatura inglesa (1965) e Literaturas germánicas medievales (1966) –que é onde Borges revisa e corrixe Antiguas literaturas germánicas (1951), escrito en colaboración con Delia Ingenieros.
Para Literaturas germánicas medievales, nas súas palabras a súa participación reduciuse a ser lectora e escriba; a diferenza do que sucedeu coa obra sobre literatura inglesa, alí entende que tivo unha achegua activa.Entre outros, foi capaz de abrir en Borges o coñecemento da obra de D. H. Lawrence, máis aló dos prexuízos que este tiña co autor inglés.
Este itinerario comeza para María Esther Vázquez cando sendo alumna da carreira de Letras ingresa no Departamento de Extensión Cultural da Biblioteca Nacional (1957), deu dúas biografías sobre Borges, esplendor y derrota (1996, Premio Comillas, Editorial Tusquets) e Borges, sus días y su tiempo.
Dentro desta relación, unha nota nada menor é que el lle dedica un dos seus logros poéticos máis altos, o “Poema de los dones” (1958), incluído na compilación de prosas e poemas titulada El hacedor (1960). María Kodama desde que foi declarada herdeira dos dereitos de Borges borrou tal dedicatoria.
María Esther Vázquez cóntao en Borges. Esplendor y derrota: “En decembro de 1958 Borges escribiu o “Poema de los dones”, incluído El hacedor, que apareceu en 1960. Posteriormente e en edicións sucesivas, Borges dedicoumo. Dedicatoria que persistiu até a súa morte; logo foi borrada. O editor B. do Carril dixo que foi unha orde dada por quen herdou os dereitos de Borges, María Kodama”.
O seu labor como investigadora e biógrafa non se limita a Borges, tamén nos entregou importantes traballos sobre Vitoria Ocampo –o último deles no ano 2002: Vitoria Ocampo. O mundo como destino– e sobre Mujica Láinez, de quen foi gran amiga. A súa obra comezou cun temperán conxunto de contos: Los nombres de la morte (1964) e chega a Estrategias de la pena (2014), obra na que reúne parte da súa poesía. No futuro, probablemente, aparezan apuntamentos, proxectos, que dean lugar a obras póstumas. Os escritores sempre deixan entre as súas pertenzas esas cerimonias anónimas.
Neses anos finais, nos que lle tocou despedirse entre outros do seu compañeiro, o eximio tradutor e poeta Horacio Armani (1925-2013), podíase vela en distintos actos, pero especialmente activa na Fundación Vitoria Ocampo.
Teflón
miniatura|dereita|200px|Tixola con recubrimento teflon®O politetrafluoretileno (PTFE) é un polímero coñecido mundialmente polo nome comercial Teflon(R), marca rexistrada de propiedade da empresa estadounidense DuPont.
Descuberto accidentalmente por Roy J. Plunkett (1910-1994) para a empresa DuPont, en 1938, e presentado para fins comerciais en 1946, o PTFE é un polímero similar ao polietileno, onde os átomos de hidróxeno están substituídos por flúor, sendo así un fluoropolímero e un fluorocarbono.
A fórmula química do monómero, o tetrafluoretileno, é CF2=CF2, e o polímero -(CF2-CF2)n-
A marca Teflon® engloba ademais outras resinas derivadas do PTFE, tales como a resina PFA ( perfluoroalcóxido), a resina FEP ( etileno propileno fluorado ) e a resina ETFE ( etil tri flúor etileno ).
A principal virtude deste material é que é unha substancia practicamente inerte, non reacciona con outras substancias químicas excepto en situacións moi especiais. Isto débese basicamente á protección dos átomos de flúor sobre a cadea carbónica. Esta carencia de reactividade permite que a súa toxicidade sexa practicamente nula sendo, tamén, o material co terceiro máis baixo coeficiente de rozamento de todos os materiais sólidos coñecidos. Outra cualidade característica é a súa impermeabilidade mantendo, por tanto, as súas cualidades en ambientes húmidos. Por estas características especiais, alén da baixa adherencia e aceptabilidade óptima polo corpo humano, é usado en diversos tipos de próteses.
Órbita heliosíncrona
alt=O plano da órbita está fixado en relación á Terra, non ó fondo de estrelas.|miniatura|O plano da órbita está fixado en relación á Terra, non ó fondo de estrelas. Unha órbita heliosíncrona debuxa unha órbita xeocéntrica lixeiramente retrógrada, da que se escolle a altitude e inclinación para que o ángulo entre o plano da órbita e a dirección do Sol permaneza aproximadamente constante, quedando así o plano da órbita fixado en relación á Terra.
Un satélite situado sobre unha órbita semellante pasa sobre un punto dado da superficie terrestre á mesma hora solar local.
En setembro de 2020 A ESA puxo en órbitas heliosíncronas diversos minisatélites de cubesat.
Xoán IV Ducas Láscaris
Xoán IV Láscaris, nado en Nicea o 25 de decembro de 1250 e finado en 1305, tiña só oito anos cando foi nomeado emperador do Imperio de Nicea en 1258, á morte do seu pai Teodoro II Láscaris.
Traxectoria
Foi o último dos emperadores Láscaris, que tanto fixeran pola restauración do Imperio bizantino trala conquista de Constantinopla polos cruzados durante a Cuarta Cruzada en 1204. O seu rexente foi Miguel Paleólogo. Trala toma de Constantinopla por Miguel en 1261, este ordenou cegar a Xoán, incapacitándoo para a dignidade imperial, e logo encerrouno nun castelo no mar de Mármara. En 1290, Xoán recoñecería a Andrónico II Paleólogo como emperador.
Lista de capitais de provincia de España por altitude
Esta é unha lista das capitais de provincia de España ordenadas por altitude sobre o nivel do mar. Dita altitude adoita ser un valor que depende de como sexa calculado: ás veces é o punto máis elevado da localidade, outras o punto máis baixo, outras a altura da zona central (por exemplo, a capital do concello) e outras é a altura media de tódolos puntos da cidade. Tamén se emprega a altitude do aeroporto ou aeródromo, cando existe, posto que é a referencia do altímetro das aeronaves. Para evitar variacións segundo a fonte que se utilice, tomouse como dato o valor proporcionado polo Instituto Xeográfico Nacional de España.
España é un dos países con maior altura media de toda Europa, o que se traduce nunha gran cantidade de cidades por encima dos 500 e ata 800 metros de altitude. Esta elevación concéntrase na Meseta Central, e en particular na Submeseta Norte, e ten como resultado que esas cidades adoitan rexistrar no inverno as temperaturas máis frías de todo o país.
Lieksa
Lieksa é unha cidade de Finlandia situado na rexión de Carelia do Norte. En 2018 a súa poboación era de 11 097 habitantes. A superficie do termo municipal é de 4 067,60 km2, dos cales 649,75 km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 3,25  hab./km².
Limita cos concellos de Ilomantsi, Joensuu, Juuka, Kontiolahti, Nurmes e Kuhmo, este último pertencente á rexión veciña de Kainuu.
Teodoro II Láscaris
Teodoro II Láscaris, finado en agosto de 1258, foi emperador bizantino no exilio en Nicea, de 1254 a 1258.
Lieksa
O concello é unilingüe en finés.
Huzziyas I
Huzziyas I, rei dos hititas, sucedeu a Ammunas e gobernou durante un período de tempo que se estima breve pero que non se coñece con exactitude.
Teodoro II Láscaris
Traxectoria
As súas principais accións foron dúas brillantes campañas coas que recuperou Tracia ocupada polos búlgaros (1255-1256). A súa mala saúde e a súa morte temperá impediron que levase a cabo unha máis completa tarefa de goberno, para a que aparentemente estaba moi dotado. Sucedeuno no no trono o seu fillo Xoán IV Láscaris.
Huzziyas I
Traxectoria
As fontes dispoñíbeis acerca de Huzziyas non aclaran a súa relación con Ammunas, pero si o feito de que tivo que asasinar a dous homes, Tittis e Hantilis. Mentres que algúns expertos postulan que Huzziya é un fillo máis novo de Ammunas, que matou a dous dos seus irmáns para acceder ao trono, outros cren que Huzziya é o irmán da esposa de Telibinus, outro dos fillos de Ammunas.
Southern Highlands
miniatura|Localización da provincia de Terras Altas do Sur no mapa de Papúa Nova Guinea.
Rañón, Grixalba, Sobrado
Rañón é un lugar da parroquia de Grixalba, no concello coruñés de Sobrado na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2018 tiña un habitante (un home)
Southern Highlands
A Southern Highlands, ou Highlands Meridionais, é unha das divisións administrativas do Estado Independente de Papúa Nova Guinea. A capital da provincia é a cidade de Mendi.
Xeografía
A provincia pode dividirse en catro rexións xeográficas distintas:
Distritos
Esta provincia subdivídese en varios distritos, a saber:
Gran Premio dos Estados Unidos de 2015
O Gran Premio dos Estados Unidos de 2015 (oficialmente 2015 Formula 1 United States Grand Prix) foi unha carreira de Fórmula 1, que se celebrou no Circuíto das Américas no Condado de Travis preto da Austin, Texas o 25 de outubro de 2015. A carreira, celebrouse sobre cincuenta e seis voltas, foi a décimo sexta proba da tempada de Fórmula Un de, e marcou a trixésima sétima vez que o Gran Premio dos Estados Unidos disputouse como unha proba do Campionato do Mundo desde o seu inicio en , e a cuarta vez que o evento foi organizado neste circuíto.
Lewis Hamilton foi o gañador da carreira do ano anterior entrou cunha vantaxe de 66 puntos no Campionato de Pilotos sobre Sebastian Vettel de Ferrari, e co seu compañeiro de equipo en Mercedes Nico Rosberg outros sete puntos por detrás. O evento de tres días realizouse en condicións de chuvias torrenciais que se traduciu na cancelación das sesións de práctica, o atraso da cualificación, e a Q3 cancelada por completo.
Hamilton gañou a carreira, pasando Nico Rosberg nas últimas voltas, e con iso conseguiu o seu terceiro campionato de pilotos, Sebastian Vettel terminou terceiro. Nunha carreira chea de incidentes só doce coches chegaron á liña de meta, con Max Verstappen repetindo o seu mellor resultado da tempada en cuarta posición e Jenson Button terminando na mellor posición da tempada, sexto. Logo de arrincar chovendo, ambos pilotos de Red Bull disputaron inicialmente con Mercedes polo liderado, pero logo cando a pista secou foron perdendo posicións, con Daniil Kvyat retirado logo dun accidente e Daniel Ricciardo terminando finalmente décimo.
Antecedentes
A carreira utiliza as mesmos dúas zonas de DRS que nas carreiras anteriores na pista. A primeira está entre as curvas once e doce, e a segunda na recta de meta entre as curvas vinte e un. Pirelli forneceu aos equipos co composto medio con bandas brancas como prime e o composto brando con bandasamarelas como o pneumático option, co fabricante indicando a complexidade do circuíto como a razón para elixir os dous compostos intermedios.
Prevíase chuvia todo a fin de semana, con condicións especialmente perigosas na tarde do venres e o sábado, mentres que o día da carreira esperábase algo menos de chuvia.
Práctica libre
Polo regulamento da tempada 2015, programaronse tres sesións de práctica dúas sesións de 1´5 horas o venres e outra sesión dunha hora antes da cualificación do sábado. Pero, coas condicións climáticas perigosas, incluíndo advertencias de inundacións, a segunda sesión de adestramentos foi cancelada debido ás fortes choivas e unha treboada eléctrica. As outras dúas sesións deprácticas realizáronse en condicións de mollado..
Nico Rosberg encabezou a táboa de tempos o venres, por diante dos dous Red Bulls de Daniil Kvyat e Daniel Ricciardo. A sesión comezou nunha pista moi mollada, pero deixou de chover e a pista secou segundo progresou a práctica. Lewis Hamilton foi o quinto máis rápido, detrás Carlos Sainz. Aínda que saíuse da pista ao final da sesión, Fernando Alonso foi o noveno máis rápido no McLaren coa nova unidade de potencia. Un problema co cambio significou que Pastor Maldonado non puidese saír á pista, mentres que en Sauber, Raffaele Marciello substituíu a Felipe Nasr.
A sesión de adestramentos do sábado levouse a cabo sen espectadores para garantir a súa seguridade. Na pista, Lewis Hamilton foi o máis rápido, por diante do seu rival máis próximo do campionato, Sebastian Vettel. Coas condicións empeorando no transcurso da sesión, Vettel trompeou dúas veces. Max Verstappen terminou a sesión último, mentres que o Force India de Nico Hülkenberg foi terceiro, por diante de Valtteri Bottas e Sainz.
Cualificación
As inclemencias do tempo continuaron perturbando as actuacións do sábado, a cualificación atrasouse varias veces antes de ser suspendida e reprogramada en última instancia para o domingo pola mañá. Moitos pilotos apoiaron a decisión, con Jenson Button dicindo: "É o que hai que facer [...] Nun aspecto, talvez se decidírase tres horas antes sería mellor para os fans pero queriamos saír, pilotar e facer un espectáculo. Atrasar cada media hora era o xeito que tiña que ser". Durante o período de espera o sábado, moitos equipos fixeron tonterías no paddock para entreter ás multitudes, como os birlos ou bailes de salón entre os compañeiros de equipo de Red Bull Daniel Ricciardo e Daniil Kvyat. Ferrari condenou máis tarde o comportamento dos seus compañeiros de equipos, co director do equipo Maurizio Arrivabene dicindo: "Somos un equipo de Fórmula Un, non o Cirque du Soleil" Kimi Räikkönen apoiouno, declarando: ".. Creo que isto é F1 e non un circo. A xente, obviamente, non o pasa ben cando non corremos, pero non podemos facelos felices con calquera cousa que fagamos, agás correr".
A cualificación tiña previsto constará de tres quendas de 18, 15 e 12 minutos de duración, respectivamente, con cinco pilotos eliminados da competición logo de cada unha das dúas primeiras sesións. A primeira parte da cualificación (Q1) foi interrompida durante pouco máis de cinco minutos, cando Carlos Sainz estrelouse na curva catro, sacando bandeiras vermellas. Debido á posibilidade de empeoramiento da choiva e a posibilidade de que a cualificación puidera finalizar pola chuvia en calquera momento, os equipos loitaron por posicións na grella desde o principio, Lewis Hamilton, Nico Rosberg e Daniel Ricciardo estableceron os tempos máis rápidos. Ademais de Sainz, ambos Manor Motorsport foron eliminados, xunto cos dous Sauber de Marcus Ericsson e Felipe Nasr. Sebastian Vettel, logo de bater cunha barreira, terminou a Q1 en décimo quinto lugar, apenas logrando pasar á Q2.
Na Q2, os tempos de volta melloraron e os dous pilotos de Mercedes abriron o camiño, con Rosberg un pouco máis dunha décima de segundo por diante do seu compañeiro de equipo Hamilton. Fernando Alonso foi máis rápido que Valtteri Bottas pero ambos quedaron fora da Q3. Tampouco entraron no top ten os dous Lotus e o segundo McLaren de Jenson. Pronto, as condicións empeoraron, evitando tempos de volta máis rápidos. Moitos pilotos saíronse na última parte da sesión, queixándose de aquaplaning.
Con máis choiva caendo, tomouse a decisión de cancelar a terceira parte da cualificación e de utilizar os resultados de Q2 para determinar a grella. Deste xeito, Nico Rosberg conseguiu a súa terceira pole consecutiva, por diante de Hamilton, Ricciardo e Daniil Kvyat. O quinto mellor foi Sebastian Vettel de Scuderia Ferrari, pero a súa penalización significou que a terceira fila da grella formarase cos dous Force India de Sergio Pérez e Nico Hülkenberg respectivamente. As sancións dos dous Ferraris viron a Fernando Alonso subir ao noveno posto da grella, a mellor posición na grella para McLaren nese punto da tempada. Logo da súa terceira pole consecutiva, Rosberg dixo que quería gañar a carreira, logo de ser superado por Hamilton en Xapón e retirarse do Gran Premio de Rusia, cando lideraba. Carlos Sainz logrou o permiso dos comisarios para iniciar a carreira, logo de non establecer un tempo dentro de 107% da volta rápida de Ricciardo na Q1. Fíxoo despois de que o seu equipo fora capaz de preparar o seu coche a tempo para o inicio. Tras un cambio de caixa de cambios, Valtteri Bottas recibiu unha penalización de cinco posicións, movéndoo desde a undécima á décimo sexta posición da grella.
Carreira
miniatura| [[Max Verstappen igualou o seu mellor resultado da tempada]] A choiva cesara chegado o momento da carreira, a pista estaba aínda moi encharcada e esvaradiza e todos os pilotos optaron por comezar con pneumáticos intermedios. Hamilton saíu mellor no inicio, entrando na primeira curva xunto ao poleman Rosberg e, forzando a abrirse ao alemán, tomou a iniciativa ao saír da primeira curva. Rosberg perdeu posicións adicionais, correndo quinto por detrás de Hamilton, Kvyat, Ricciardo e Pérez. Máis atrás, un choque involucrou a Alonso, Massa, os dous Sauber de Ericsson e Nasr, así como a Bottas, que entrou en boxes logo da primeira volta, do mesmo xeito que Nasr, quen foi o primeiro en montar pneumáticos lisos, xa que a pista comezaba a secarse. Will Stevens foi tocado por detrás polo seu compañeiro de equipo Alexander Rossi, rompendo o seu alerón traseiro e o que lle obrigou a retirarse. Logo de saír desde o fondo da grella, Carlos Sainz beneficiado polos incidentes estaba décimo para o final da primeira volta. Mentres Rosberg pronto acadou o cuarto posto de Pérez, Hamilton diante veuse baixo a presión de Kvyat, os Red Bull corrían máis rápido nas condicións de mollado. Con Kvyat só medio segundo por detrás do líder do campionato, declarouse un período de coche de seguridade virtual na quinta volta para despexar os restos do incidente na primeira curva. Na volta 7, Valtteri Bottas retirouse cun amortecedor roto causado polo contacto na primeira curva. Cando o coche de seguridade virtual terminou na volta 8, Rosberg fixo un movemento para adiantar a Ricciardo e pasar a terceira posición, superando a Kvyat no segundo posto na mesma volta. Romain Grosjean converteuse noutra vítima do accidente na primeira volta, cando entrou nos boxes por segunda vez na volta 12 e retirouse. Ao mesmo tempo, Sebastian Vettel subira ao sexto lugar desde a décimo terceira posición da grella. Diante, Kvyat tratou de adiantar a Rosberg, permitindo ao seu compañeiro Ricciardo aproveitar a ocasión para adiantar aos dous e poñerse segundo.
Unha batalla polo liderado desenvolveuse entre Hamilton e Ricciardo, ata que o australiano saíuse na volta 15. Co agarre dos pneumáticos intermedios deteriorado, houbo moitos adiantamentos en pista. Rosberg, sen éxito, intentou adiantar ao seu compañeiro de equipo Hamilton por segunda vez na volta 16, mentres que Verstappen levouse o sexto lugar de Vettel unha volta máis tarde, só para sairse e perder a posición de novo. Na volta 18, Rosberg superou a Hamilton, que foi o primeiro dos pilotos de cabeza en cambiar os pneumáticos ao final da volta, cun composto de seco. Os outros principais candidatos fixeron o mesmo durante as seguintes par de voltas. Logo das paradas en boxes, Ricciardo lideraba sobre Rosberg, Kvyat e Hamilton. Os dous pilotos de Mercedes puxeronse por diante dos seus respectivos rivais de Red Bull nas voltas 22 e 23, mentres que Vettel, agora quinto, pechaba o cuarteto que lideraba. Na volta 24, pasou a Kvyat no cuarto lugar, mentres que Nico Rosberg ampliou a súa vantaxe sobre Ricciardo a nove segundos na volta 25. Hamilton obtivo o segundo lugar de Ricciardo unha volta máis tarde, Kimi Raikkonen viuse obrigado a retirarse. Igual que Massa na volta 24, que sufriu o mesmo problema que obrigara a retirarse ao seu compañeiro de equipo.
miniatura| left | [[Jenson Button logrou o seu mellor resultado da tempada ata ese momento no sexto lugar]]
Na volta 27, o Sauber de Marcus Ericsson detívose na pista, polo que tivo que saír o coche de seguridade. Neste punto da carreira, a orde era: Rosberg, Hamilton, Ricciardo, Kvyat, Verstappen, como Vettel utilizou o coche de seguridade para un cambio de pneumáticos, pasou de novo a ser sexto. Cando o coche de seguridade entrou no pit lane ao final da volta 32, Vettel estaba de volta no quinto lugar logo de que Verstappen tamén entrara en boxes a cambiar pneumáticos. O alemán púxose cuarto a expensas de Kvyat na primeira curva na reanudación, e adiantou ao outro Red Bull de Ricciardo algunhas voltas máis tarde. Con todo, Ricciardo defendeuse de recuperando o lugar na seguinte curva. Vettel foi capaz de volver a adiantalo na primeira curva na volta seguinte. Mentres tanto, Kvyat estaba máis degradado cando Verstappen avanzou ao quinto posto, seguido de Hulkenberg. Na volta 35, Verstappen superou ao segundo Red Bull de Ricciardo para pasar a cuarto. Cando Nico Hülkenberg intentou facer o mesmo unha volta máis tarde, el e Ricciardo chocaron, o que obrigou ao alemán a retirarse. Ricciardo foi capaz de continuar, pero superado polo seu compañeiro de equipo, Jenson Button estaba atrás no sétimo lugar. Cando se declarou outro período de coche de seguridade virtual para limpar so restos do coche de Hülkenberg, Rosberg decidiu entrar en boxes, saíndo de novo cuarto por detrás de Hamilton, Vettel e Verstappen. Na volta 40, cando o coche de seguridade terminou, Rosberg estaba terceiro a expensas de Verstappen, mentres que Alonso subiu varios lugares ata o sexto posto, co seu compañeiro de equipo quinto. Correndo cos pneumáticos novos, Rosberg foi capaz de superar a Vettel na volta 42.
Ammunas
Ammunas, rei dos hititas, gobernou o país aproximadamente durante 20 anos (-1550 – -1530), tras asasinar ao seu antecesor e pai, Zidantas I.
Traxectoria
Estes desordenes dinásticos, unidos a unha grave seca, debilitaron moito o reino, e permitiron aos seus veciños, sobre todo en Anatolia occidental, alzarse en armas contra os hititas, o que provocou a rebelión dalgunhas das cidades conquistadas polos seus antecesores, como Tipiya, Hapisna, Parduwata ou Hahha, o que posibelmente privou aos hititas das rutas a Siria.
Casa da Viúva
miniatura|A Casa da Viúva. A Casa da Viúva é un edificio histórico situado na vila da Gudiña, no casco urbano e ao pé da estrada N-525. De cronoloxía indeterminada, con probabilidade foi construído no século XIX. O casal é de estilo popular, con perpiaños de granito e planta rectangular. Ten unhas dimensións de 1200 metros cadrados que se dividen en tres andares.
Historia
A principios do século XX, a Casa da Viúva era un despacho de comestibles, café, estanco e surtidor de gasolina rexentado por Florinda Ortega Pérez, nai do alcalde gudiñés da Fronte Popular, Felicísimo Pérez Ortega, e lugar de residencia de ambas. Tralo golpe de Estado de 1936, a Casa da Viúva foi asaltada e Florinda Ortega foi levada presa á cadea de mulleres de Bande. O seu fillo Felicísimo foi quen de fuxir para evitar a execución. En 1993 a Xunta de Galiza adquiriu a Casa da Viúva por 35 millóns de pesetas. A finalidade do edificio era a de centro de divulgación cultural, polo que foi adecuada con espazos para exposicións, conferencias e sala de audiovisuais. A construción, que fai parte da memoria histórica gudiñesa, atópase nun excelente estado de conservación, e ata o ano 2020 acolleu diversos actos culturais, tanto institucionais como provenientes do colectivismo ou de iniciativas particulares. En xuño do ano 2020 transcendeu á prensa que o edificio ía ser convertido en albergue de peregrinos. As obras comezaron en agosto dese ano, e inaugurouse como albergue en xullo de 2021.
Yara Lamas
Yara Lamas, nada na Coruña o 17 de maio de 1981, é unha actriz porno galega.
Quiché
Quiché pode refirirse a : Debe coidarse non confundir o vocábulo quiché con quiche, torta salgada de orixe francesa.
Julio Torrado
Julio Torrado Quintela, nado en Vilagarcía de Arousa en 1982, é un psicólogo e político galego do PSdeG-PSOE.
Traxectoria
Licenciado en Psicoloxía Social pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi profesor na Universidade Lusófona do Porto (2010-2012). Nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2016 e nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2020 foi elixido deputado polo PSdeG-PSOE pola provincia de Pontevedra.
Pablo Ares Feal
Pablo Ares Feal, nado en Barallobre (Fene) o 7 de outubro de 1907 e finado en Santiago de Compostela o 7 de novembro de 1962, foi un médico, psiquiatra e profesor de farmacoloxía da Universidade de Santiago de Compostela.
Traxectoria
En 1955 mercou na carballeira de San Lourenzo un edificio con predio no que fundou o psiquiátrico La Robleda, que dirixiu ata a súa morte
Recoñecementos
En 1934 recibiu o premio Nicolás Rodríguez Abaytúa polo seu expediente académico. O concello de Fene púxolle o seu nome a unha rúa en Barallobre.
Luisa Pierres
María Luisa Pierres López, nada en Pontevedra en 1976, é unha arquitecta e política galega do PSdeG-PSOE.
Traxectoria
Filla de José Manuel Pierres Martínez. Bolseira da Fundación Caja de Arquitectos na modalidade de mellores expedientes académicos en Proxectos Arquitectónicos de toda España en 2001, o que lle permitiu traballar no estudio EMBT (Miralles Tagliabue) en Barcelona. Licenciada en Arquitectura pola Universidade da Coruña no 2005. Foi presidenta da Comisión de Cultura, tesoureira durante oito anos e actualmente secretaria da delegación en Pontevedra do Colexio de Arquitectos de Galicia. Fundou en 2013, xunto con África Rodriguez, un espazo de coworking na cidade de Pontevedra para fomentar o emprendemento entre autónomos e pequenas pymes,converténdose nun dos referentes galegos do mundo colaborativo. Nas eleccións ao Parlamento de Galicia 2016 foi elixida deputada polo PSdeG-PSOE pola provincia de Pontevedra, cargo que compatibilizou coa súa actividade profesional como arquitecta.
Voceira da Executiva Nacional do PSdeG desde decembro de 2021.
Arquitectura románica en Galicia
miniatura|A [[Catedral de Santiago de Compostela constitúe un dos maiores exemplos do románico galego, malia ser a súa fachada, un dos elementos máis característicos da catedral, de estilo barroco.]] A arquitectura románica en Galicia correspóndese coas infraestruturas e construcións erixidas en Galicia durante os primeiros séculos da baixa Idade Media. Sen dúbida, a obra fundamental do Románico galego é a Catedral de Santiago de Compostela, modelo de igrexa de peregrinación, con conxuntos escultóricos (Pórtico da Gloria) de entre os máis senlleiros da Europa occidental.
Historia
A arte románica expandiuse dende Francia ao resto da Europa occidental a partir do século XI. O estilo chegaría á Península Ibérica da man do Camiño de Santiago cuxas vías principais confluían en Compostela, vila onde se dirixían milleiros de peregrinos de toda Europa que viñan a louvar a suposta tumba do apóstolo Santiago. A data de chegada do estilo a España é aproximadamente entre o século XI e comezos do XII.
Algunhas das principais paradas do Camiño, serían as primeiras en desenvolver este estilo, erixíndose igrexas, catedrais e mosteiros, como a catedral de Jaca, a igrexa monástica de San Martín de Frómista, a basílica de Santo Isidoro de León e as primeiras pedras da catedral compostelá.
A época de expansión do estilo pola península, coincide coa ocupación musulmá, desenrolándose deste xeito o Románico pola parte setentrional da península, non ocupada polos mouros. As principais mostras deste arte pódense atopar por toda a xeografía do país, destacando, xunto a catedral compostelá os mosteiros medievais da Ribeira Sacra onde se poden atopar numerosos mosteiros románicos entre as provincias de Lugo e Ourense.
Presenta semellanza co Románico asturiano, co que comparte unha primeira fase na que foi determinante a tradición do Prerrománico local, denominado xenericamente arte asturiana (independentemente da súa situación nunha ou outra comunidade autónoma actual).
Nesa primeira fase, en torno ao século XI, mantense a planimetría prerrománica, introducíndose elementos identificables como románicos na escultura e decoración arquitectónica. Simultaneamente, introdúcese o Románico lombardo ou primeiro Románico, identificábel en exemplos illados, coma a Basílica de San Martiño de Mondoñedo, a Igrexa de San Xoán de Vilanova e a Igrexa de Santo Antoniño de Toques.
A fase central do Románico en Galicia recibiu a denominación de Románico compostelán dada a indiscutíbel centralidade cultural do programa artístico en torno á Catedral de Santiago de Compostela. Numerosas construcións rurais, menos ambiciosas (Aguasantas, A Mesquita) reproducen ou imitan elementos coma o falso triforio (resultante nun dobre piso ou tribuna que non leva chan, a diferenza do modelo imitado).
A comezos do século XII realizouse a primitiva decoración escultórica da Porta das Pratarías (afectada pola revolta contra o bispo Xelmírez -1117-); mentres que a finais do século XII se desenvolveron os traballos do Mestre Mateo, do que destaca o programa escultórico do Pórtico da Gloria. A súa repercusión pode verse na difusión das portadas monumentais (San Estevo de Ribas de Miño).
Provincia da Coruña
miniatura|[[Igrexa de San Miguel de Breamo Pontedeume.]] esquerda|miniatura|[[Igrexa de Santa María de Cambre Cambre.]] A principal obra románica da provincia da Coruña e toda Galicia é, sen dúbida, a Catedral de Santiago de Compostela. Non existen dúbidas do importante papel que exerceron as peregrinacións, que, ao longo do camiño tiñan como obxectivo chegar á tumba do apóstolo, para o florecemento do estilo románico en Galicia. O nacemento da catedral de Santiago de Compostela ten a súa orixe nestas peregrinacións, sendo reedificada en diversas ocasións durante o período románico. Na cidade de Compostela, destacan xunto á catedral como exemplos de arte románica a colexiata de Santa María a Real do Sar e a igrexa de Santa María de Salomé.
Xunto á capital administrativa galega, destaca como centro da arte románica o Golfo Ártabro, ademais da cidade da Coruña e os seus arredores, lugares no que se atopan algunhas das mellores mostras do románico galego na provincia.
Na Golfo Ártabro destacan como exemplo a Igrexa de San Xoán de Vilanova (Betanzos), a Igrexa de San Miguel de Breamo (Pontedeume) e a Igrexa do Mosteiro de San Martiño de Couto) na parroquia de Xuvia, no concello de Narón. A primeira trátase dunha igrexa pertencente ao románico primitivo, entroncado co prerrománico asturiano e o románico lombardo. A Segunda foi cabeza dun pequeno mosteiro de cóengos regulares agostiños, amparados por Fernando II (1157-1188), mantida ata comezos do século XVII. Tralo cal pasou a ser priorado, e posteriormente, ermida a cargo da parroquia de Vilar. Semella estar relacionada co mundo Templario, aínda que non existen datos que o confirmen . A terceira pertence ao Mosteiro de San Martiño de Couto, e constitúe un dos mellores exemplos do románico tardío na provincia. Na área metropolitana da Coruña destaca a Igrexa de Santa María no concello de Cambre, único exemplo rural do románico compostelán, e, no concello da Coruña as igrexas de San Vicente de Elviña, a Igrexa de Santiago (segunda metade do século XII), a igrexa máis antiga da cidade (segunda metade do século XII), a Real Colexiata de Santa María do Campo de influencia románica tardía (séculos XIII e XIV).
Provincia de Lugo
esquerda|miniatura|Antiga catedral de [[Basílica de San Martiño de Mondoñedo|San Martiño de Mondoñedo, Foz.]] Na provincia de Lugo, destacan como centros da arquitectura románica a Mariña Luguesa, e os arredores da capital provincial, ademais da beira luguesa da Ribeira Sacra. Sendo estas dúas últimas as que presentan máis monumentos románicos.
Dentro da Mariña Luguesa, destacan como exemplos arquitectónicos románicos a Basílica de San Martiño no concello de Foz e a de Santa María do Campo en Viveiro. As dúas igrexas son representantes de diferentes períodos románicos. A primeira, de orixe prerrománica é orixinaria do século VI, mais foi reedificada entre os séculos X e o XII, sendo pechadas as súas naves no XIII. Débese salientar que foi a primeira catedral construída no sur de Europa. As obras principais deberon ter lugar entre o ano 925 e o 944.
A Igrexa de Santa María do Campo de Viveiro, catalogada como monumento nacional, pertence ao románico tardío galego (séculos XII e XIII). Como adoita acontecer noutras igrexas románicas, as súas torres, barrocas, foron engadidas entre os séculos XVIII e XIX. No século XVIII, foille engadida á dereita da igrexa unha capela adicada á Virxe do Rosario. No seu interior, atópanse varias reliquias de Roma xunto a unha cruz procesional do século XVI.
dereita|miniatura|[[Catedral de Lugo.]]
Na capital da provincia destaca a Catedral de Lugo. A catedral foi mandada construír no ano 755 polo bispo Odoario, mais as deficiencias de construción e os asedios das guerras fixeron que no primeiro terzo do século XII se achase o edificio nunhas condicións tales que obrigaron ao bispo Pedro III co seu cabido e outras persoas notables da cidade a concertar en 1129 co mestre Raimundo a construción dun novo templo conforme ao estilo arquitectónico entón imperante, o románico, sendo rematada no ano 1273.
Trala súa construción o edificio foi reformado en diversas ocasións. A pesar das reformas, o interior do templo é basicamente dun estilo románico tardío. Pertencen á arquitectura románica os paramentos verticais e a bóveda da nave do cruceiro, ademais da maior parte da naves maior, laterais e triforio, cuxas bóvedas foron restauradas no século XVIII, ademais da porta norte, que se atopa acubillada por un soportal gótico no que se atopa un tímpano. Na catedral están presentes tamén outros estilos como o gótico (primeiro corpo da torre das campás 1570, o nártice ou pórtico norte 1510-1530, primeiro corpo da capela maior e as capelas do deambulatorio agás a central, así como as capelas de Santo Domingo dos Reis 1370 e San Froilán 1480), o barroco (sancristía 1678, a sala capitular e os seus arredores 1683, o claustro 1714 e a capela central do deambulatorio, chamada dos Ollos Grandes 1726) e o renacentista (segundo corpo da capela maior, a actual capela de San Foilán e a fachada, obra da segunda metade do século XVIII).
miniatura|esquerda|[[Igrexa de Santa Marina de Sarria|Igrexa de Santa Marina, Sarria.]] miniatura|[[Igrexa de San Nicolao de Portomarín.]]
Grazas ao paso do camiño de Santiago polo parte meridional da provincia, pódense atopar numerosas mostras románicas froito da influencia do estilo nos templos da área.
Unha localidade que destaca polas súas igrexas románicas é Sarria, concello onde se atopan as igrexas de Santa Marina e Barbadelo. A Igrexa de Santa María destaca polo senlleiro tímpano da súa portada na que se amosa a Cristo coroado en posición de bendicir, rodeado de dúas árbores de seis follas rematados por cruces gregas. A de Barbadelo, monumento nacional, destaca pola súa torre e planta, datadas do século XII.
No sur da provincia, destacan tamén a Igrexa de Vilar de Donas na parroquia de Vilar de Donas, no concello de Palas de Rei, polo que transita o Camiño Francés a Santiago. A igrexa, orixinalmente monástica, foi declarada Monumento Histórico Artístico no ano 1931.
A fundación do mosteiro atribúese a tradición a unhas donas (representadas nas pinturas góticas da capela maior), co que se explicaría o topónimo. En realidade, o seu fundador foi Arias Pérez de Monterroso, a mediados do século XII. A porta da igrexa do Mosteiro de Vilar de Donas é das máis fermosas do románico lugués. A igrexa de San Nicolao de Portomarín no concello do mesmo nome, foi erixida entre os séculos XII e XIII.
A Igrexa de Portomarín constitúe un dos edificios románicos máis destacados de toda Galicia, debido á altura dos seus muros e ameas que lle dan a súa característica forma. Así mesmo a Igrexa destaca tamén polos seus dous rosetóns e as súas tres portadas, decoradas con motivos relixiosos de simboloxía románico pertencentes ao románico tardío. Na actualidade o edificio atópase nunha localización diferente á orixinal, xa que, debido á construción dun encoro, o santuario de Portomarín tivo que ser transportado pedra a pedra xunto á vila de Portomarín.
Provincia de Pontevedra
miniatura|[[Igrexa de Santa María de Baiona.]]
Na comarca de Vigo: A igrexa de San Salvador de Coruxo como as dúas seguintes, é unha igrexa rural que hoxe pertence ao concello de Vigo. As tres teñen en común que son igrexas de mosteiros xa desaparecidos e que sufriron reformas posteriores a esta época. A igrexa de Santa María de Castrelos, consagrada en 1216, destacan as súas pinturas murais. A Igrexa de Santiago de Bembrive.
En Baiona está a Igrexa de Santa María, que destaca polos seus contrafortes, o seu rosetón e as súas torres sen rematar que, segundo din os baioneses, quedaron así por un enfrontamento entre o cabido e os mestres canteiros que construían o templo.
Na comarca do Baixo Miño: No concello de Tui atopamos, en primeiro lugar, a Catedral de Santa María de Tui, que conserva da época románica a planta, parte das naves e o cruceiro e a portada norte. A igrexa de San Bartolomeu de Rebordáns. Neste caso atopamos restos anteriores ao románico e engadidos posteriores de moi inferior calidade artística. Coma noutros casos tamén foi igrexa abacial. Destaca pola súa planta basilical (rectangular), pouco común no románico. A igrexa de San Miguel de Pexegueiro. Nos tempos do bispo Castañón engadíuselle unha ábsida neoclásico que racha co conxunto.
miniatura|esquerda|Canzorros do transepto sur da [[Igrexa de San Pedro de Angoares.]] Na Comarca do Condado: En Ponteareas, destaca a Igrexa de San Pedro de Angoares, na parroquia do mesmo nome. Destacan os seus canzorros. A fachada é un engadido posterior neogótico.
Na Comarca do Salnés: O Mosteiro de Santa María da Armenteira, en Meis. Contrario a outras moitas igrexas, este si conserva, e funcionando como tal, o mosteiro ligado ao Císter. Tamén é certo que estamos falando dun románico de transición, que fala dos novos aires arquitectónicos que traen os frades bieitos. Máis humilde e con feitura de románico popular é a ermida de Nosa Señora da Lanzada, en Sanxenxo. As tradicións que rodean a zona nos falan con toda seguridade da cristianización dun lugar de culto precristián.
Illas Anzhu
As illas Anzhu (en ruso, острова Анжу) son un grupo de illas localizadas no Ártico Siberiano, un subgrupo do arquipélago das illas de Nova Siberia. Este grupo de illas é un territorio practicamente deshabitado.
Administrativamente, as illas pertencen á República de Sakha (Yakutia) da Federación Rusa.
Orest Ivaniuk
Orest Ivaniuk (en Орест Іванюк), nado como Onufrii Ivánovich Ivaniuk (en Онуфрій Іванович Іванюк) o 12 de xuño de 1900 en Bahna (Bucovina, hoxe Ucraína) e finado o 14 de abril de 1981 en Nova York, foi un bispo da Igrexa ortodoxa autocéfala ucraína na diáspora.
Tisanópteros
Características
Son pequenos insectos hemimetábolos cun plan corporal distintivo con forma de xaruto coas constricións transversais típicas dos insectos. O seu tamaño vai de 0,5 a 14 mm de lonxitude para os trips predadores máis grandes, pero a maioría dos trips son de 1 mm de longo. Os trips que poden voar teñen dous pares de ás similares con flocos de peliños nas marxes. As súas patas xeralmente acaban en dous segmentos tarsais cunha estrutura semellante a unha vesícula chamada arolio (arolium) no pretarso. Esta estrutura é reversible por medio da presión da hemolinfa, o que permite ao insecto camiñar por superficies verticais.
Illas Anzhu
Xeografía
As illas están situadas entre o mar de Laptev e o mar de Siberia Oriental, na zona ártica de Rusia. A superficie total das illas é de aproximadamente uns 29.000 km².
Tisanópteros
Características
Teñen pezas bucais asimétricas, que son tamén exclusivas deste grupo. A diferenza dos Hemiptera, a mandíbula dereita dos trips está reducida e é vestixial e nalgunhas especies está completamente ausente. A mandíbula esquerda é maior e forma un estreito estilete usado para perforar as células dos tecidos dos que se alimenta. Algunhas especies poden despois inxectar encimas dixestivas a medida que os estiletes maxilares e a hipofarinxe son inseridos no burato para drenar os fluídos celulares. Este proceso deixa unha distintiva cicatriz prateada ou broncínea sobre a superficie dos talos e follas nas que se alimenta o trip.
Illas Anzhu
Xeografía
As principais illas do grupo de Anzhu son (de oeste a leste):
Historia
As illas Anzhu levan o seu nome en honra do oficial naval e explorador ruso Pyotr Anzhu, que no transcurso dunha expedición ás costas siberianas dirixida por Ferdinand von Wrangel (1820-24) realizou o primeiro mapa das illas.
Tisanópteros
Características
Os tisanópteros divídense en dúas subordes: Terebrantia e Tubulifera. Estes poden distinguirse por características morfolóxicas, comportamentais e de desenvolvemento. Os Tubulifera poden identificarse polo seu característico segmento abdominal apical con forma de tubo, a posta de ovos sobre a superficie das follas e os seus tres estadios "pupais". As femias das oito familias dos Terebrantia posúen un ovipositor con forma de serra no segmento abdominal anteapical, poñen os ovos dentro dos tecidos das plantas e teñen dous estadios "pupais".
Orest Ivaniuk
Traxectoria
Onufrii Ivaniuk naceu o 12 de xuño de 1900 nunha familia de labregos de Bahna, en Bucovina. Recibiu a súa educación inicial en Vyzhnytsia, e posteriormente rematou a súa educación secundaria en Chernivtsi en 1920. Entre 1920 e 1926 estudou Teoloxía e Filosofía na Universidade de Chernivtsi, e posteriormente casou con Nataliia Dariichuk, filla dun sacerdote. O 26 de decembro de 1926 foi ordenado sacerdote para a Igrexa ortodoxa romanesa na catedral da Santa Trindade de Chernivtsi polo bispo de Rădăuți Ipolit Vorobchievici, e exerceu o seu ministerio en varias parroquias de Bucovina, participando activamente na vida social e cultural. Pola súa dilixencia e traballo pastoral recibiu en decembro de 1928 dúas cartas do metropolita Nectarie Cotlarciuc.
Tisanópteros
Evolución e sistemática
Os fósiles relacionados cos trips máis antigos remóntanse ao Permiano (Permothrips longipennis Martynov, 1935). No Cretáceo inicial, os verdadeiros trips fixéronse máis abundantes. A familia existente Merothripidae lembra máis a estes tisanópteros ancestrais, e son probablemente basais á orde.
Orest Ivaniuk
Traxectoria
Cando en 1940 os soviéticos ocuparon a Bucovina setentrional, Ivaniuk trasladouse á rexión de Chełm, exercendo o seu ministerio en varias parroquias ortodoxas ucraínas baixo a xurisdición de Ilarion Ohiienko, da Igrexa ortodoxa polaca. En 1943 trasladouse a Alemaña, exercendo o seu ministerio nos campos de refuxiados, e en 1948 trasladouse ao Canadá, uníndose á Igrexa ortodoxa ucraína do Canadá; a súa muller non emigrou con el, e finou en Romanía en 1950. Ivaniuk viviu en Otava, servindo nas parroquias do Canadá oriental. No Canadá continuou a súa educación cunha mestría en Historia pola Universidade de Otava.
Tisanópteros
Evolución e sistemática
As seguintes familias son as recoñecidas actualmente (en 2013):
Orest Ivaniuk
Traxectoria
En 1952 trasladouse aos Estados Unidos de América, encargándose das parroquias ucraínas na xurisdición do metropolita Ioann Teodorovych. En 1965 entrou na vida monástica, tomando o nome de Orest, e recibindo o titulo de arquimandrita. O 13 de setembro de 1969 por decisión do Consello extraordinario da igrexa ortodoxa ucraína na diáspora foi elixido bispo para servir en Austria, Bélxica, Alemaña occidental e Francia. O 28 de setembro do mesmo ano foi consagrado bispo en Derby (Inglaterra), co título de Lviv-Chernivtsi, polo metropolita Mstislav Skrypnyk e polo arcebispo Donat Burtan, quen dirixía as parroquias ucraínas de Australia.
Tisanópteros
Evolución e sistemática
Bhatti elaborou unha clasificación alternativa baseada nas características morfolóxicas, que divide o grupo en dúas subordes e 40 familias. Esta clasificación foi menos aceptada polos taxónomos, xa que pode estar influída por unha evolución converxente e non segue os principios filoxenéticos de clasificación.
Orest Ivaniuk
Traxectoria
O 30 de setembro trasladouse a Alemaña, estabelecéndose inicialmente en Karlsruhe, e posteriormente en Múnic. O 7 de marzo de 1973 foi nomeado bispo da eparquía de Europa occidental. O 1 de xaneiro de 1975 foi elevado ao rango de arcebispo. Permaneceu no cargo até o seu pasamento o 14 de abril de 1981 en Nova York, onde se trasladara para descansar e recibir tratamento. As súas exequias foron celebradas polo propio Mstislav Skrypnyk, e polo bispo belaruso Iziaslaŭ Brucki.
Tisanópteros
Ecoloxía
miniatura|330px|Micrografía eñectrónica de varrido dun trip (Thysanoptera), mostrando a ultraestrutura, os ollos compostos, construción das ás e [[setas. A barra de escala representa 10 μm.]] miniatura|Parte anterior dun trip. miniatura|Parte anterior e lateral dun trip.
Orest Ivaniuk
Traxectoria
Está enterrado no cemiterio de St. Andrew, en South Bound Brook (Nova Jersey).