cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cuarta dinastía de Exipto
O faraón Shepseskaf
Shepseskaf é xeralmente aceptado como o último faraón da Cuarta Dinastía, sucedeo a Micerinos. Non hai probas concluíntes de quen é a súa nai, aínda que se cre que era fillo dunha raíña menor. Tampouco se sabe quen foi a súa muller. Shepseskaf rompeu a cadea de construción de pirámides dos cinco faraóns anteriores. No canto dunha pirámide triangular, optou por construír un bloque rectangular, coñecido como Mastabat al-Fir’aun ("Plataforma do faraón"). De xeito similar, porén, atopouse un pequeno escrito dentro da súa tumba e foi enterrado en termos moi sinxelos.
O viño na cultura popular galega
A seguir recóllese a pegada que deixou o viño na cultura popular galega, na fraseoloxía e na literatura de tradición oral. Inclúense tamén as referencias á viña, á vendima, ó lagar, ás adegas, tabernas e taberneiras, e ó consumo -normal ou en exceso- do viño.
Cuarta dinastía de Exipto
Baka
A identificación deste faraón non está resolta. Sobreviviron varias listas de antigos faraóns. Pero non concordan, e ningunha delas pode considerarse completa. A lista de faraóns de Turín ten unha lagoa entre Quefrén e Micerinos, onde o autor tiña listado un faraón que reinaba entre estes dous faraóns. O nome do faraón e a duración do reinado pérdense completamente na lagoa. A Tabela de Saqqara tamén observa un faraón entre Quefrén e Micerinos, pero tamén aquí perdeuse o nome. Algúns estudosos equiparaon a este faraón con Bikheris, na lista de Manetón, que podería corresponder ao nome exipcio Baka ou Bakare.
O viño na cultura popular galega
A vendima
A vendima é a acción de recoller a uva para colleitala coma alimento ou materia prima para o viño, así coma a época do ano na que se realiza. A época da vendima coincide co final do verán, habitualmente no mes de setembro, pero non é igual en tódalas rexións. Nos vales interiores de Galicia (Ribeira Sacra, Valdeorras) a colleita faise máis cedo (finais de agosto) debido a que o maior calor estival do interior continental permítelle ás uvas madurecer antes. A época xeral tamén depende do clima dese ano, pois un verán de calor pode adiantar a vendima mentres que un verán chuvioso ou frío pode estragar a colleita.
Certas tradicións tamén teñen en conta a situación da Lúa para decidir a data da vendima e doutras operacións na produción do viño. Así, é común non podar as viñas en xaneiro porque a lúa propia deste mes, chamada lúa morta, deixaríaas aterecidas. Por Cambados non se pode embotellar o viño na lúa de forza porque se botaría a perder.
Fóra de Galicia existe unha variedade de viño chamada viño de xeo que se colleita de noite, cando as uvas aínda están conxeladas ou moi frías do orballo, o cal modifica a súa maduración e gradación alcólica.
Cuarta dinastía de Exipto
Khentkaus I
A súa tumba é unha gran mastaba, con outra mastaba descentrada colocada enriba dela. A segunda mastaba non puido centrarse coa mastaba principal debido ao espazo libre, sen apoio, das habitacións de abaixo.
Nunha porta de granito que leva á súa tumba, Khentkaus I recibe títulos que poden lerse como nai de dous faraóns do Exipto superior e inferior, como nai do faraón do Exipto superior e inferior e faraón do alto e baixo Exipto , ou, como o le un estudoso, faraón do Exipto superior e inferior e nai de dous reis do alto e baixo Exipto.
Ademais, a súa representación por esta porta tamén lle dá toda a parafernalia de pleno dereito da realeza, incluída a falsa barba do faraón. Esta representación e o título dado levaron a algúns exiptólogos a suxerir que ela reinou como faraón preto do final da cuarta dinastía.
A súa tumba rematou nun estilo arquitectónico de nicho característico. Non obstante, os nichos logo foron cubertos cunha carcasa de calcaria suave.
Idade das pirámides
A Idade das pirámides refírese a que a Cuarta Dinastía foi a época na que se construíron a maioría das pirámides coñecidas, que inclúen as de Gizeh. O faraón Snefru foi o primeiro faraón en expresar interese por ritos funerarios e tumbas, o que o levou á planificación da pirámide máis grande en Exipto. As súas primeiras pirámides foron a Pirámide curvada e a Pirámide vermella. A "Idade das pirámides" non se trataba só da construción de grandes estruturas facilmente recoñecibles, senón tamén dun cambio nas prácticas e rituais funerarios. Isto inclúe o enterro das elites en grandes estruturas e o uso extensivo da momificación.
O viño na cultura popular galega
Crenzas e supersticións
En Beariz (Ourense), para curar o mal de aire baten sobre o enfermo un hisopo de fiúncho mollado en viño tinto. En Forcarei golpean suavemente a parte enferma con tres poliñas de fiúncho molladas en viño de Ribeiro.
Os mariñeiros da Guarda, ó rematar de tecer unha rede, intentaban asegurar a boa sorte botando por riba un pouco de viño e, despois, unha muller deitábase sobre a rede (Alonso Rivas, 131).
Paterna Gundesindez
Paterna Gundesindez foi unha aristócrata galega do século X. Filla de Gundensindo e Senior, casou con Hermenexildo Aloitez, conde de Présaras, co que tivo varios fillos entre os que destaca Sinando Menéndez, futuro Sisnando II de Iria.
Cuarta dinastía de Exipto
Cambios relixiosos
Durante a época en que a centralización dos recursos materiais, orgánicos e humanos da nación comezarona desenvolverse, a relación do faraón coas divindades fíxose incontestable e os faraóns comezaron a esculcar os seus nomes en estatuas e monumentos que antes estaban reservados para as divindades. Isto fala dun tipo de complexo de deus por parte dos faraóns. A famosa estatua de Quefrén, onde se lle incorporaba un falcón ao seu tocado, equipara ao faraón ao deus Horus.
O cambio de costumes provocou cambios arquitectónicos
O Imperio Antigo viu un aumento na preservación dos falecidos, facendo máis complexa a preparación dos corpos. Creouse o oficio de embalsamador e os seus traballos consistían unicamente en preparar o cadáver en privado. Existen tres xeitos de momificar un corpo: 1) Estuco: o corpo envolvíase en liño fino e logo cubríase de estuco, as características do corpo (incluída a cara) remodelábanse con xeso; 2) Liño: o corpo envolvíase en liño, que ás veces tratábase con natrón (unha mestura de múltiples carbonatos de sodio ) e as roupas tratábanse con resina para que as características do corpo poderan modelarse; e 3) Descarnamento: eliminar toda a carne e envolvendo os ósos en sabas. Xeralmente, extraíanse os órganos que logo se metían en frascos que acompañaban ao corpo na tumba e o interior do corpo lavábase.
As tumbas da Cuarta Dinastía cambiaron drasticamente. As tumbas "pouco impresionantes" non satisfacían as elites, o que significa que se conformaban con estruturas máis pequenas se o interior estaba decorado. Os escritos xerogrlifos eran importantes para as elites porque, por un lado, era unha enorme mostra de riqueza e, dous, guiaban as súas almas cara ao alén. A Cuarta Dinastía, non tiña estes escritos. Pola contra, as tumbas eran máis profunda e as superestruturas eran máis grandes. Logo da Necrópole de Gizeh, as xeracións posteriores de tumbas dimensionáronse de forma máis razoable. Despois do Imperio Medio, a realeza abandonou as pirámides, preferían as tumbas esculpidas na rocha viva das montañas do alto Exipto.
O viño na cultura popular galega
Locucións
Para as locucións referidas ós borrachos ou a emborracharse, véxase a borracheira na cultura popular galega.
Valeriano Domínguez Bécquer
miniatura|dereita|250px|Pintura de Valeriano Bécquer representando a dinastía borbónica co corpo en porrancho. Embaixo da pintura, pódese ler un soneto a cargo do seu irmán Gustavo Adolfo Valeriano Domínguez Bécquer, nado en Sevilla o 15 de decembro de 1833 e finado en Madrid o 23 de setembro de 1870, foi un pintor español.
Traxectoria
Era fillo do pintor José Domínguez Bécquer, sobriño do tamén pintor Joaquín Domínguez Bécquer e irmán do poeta Gustavo Adolfo Bécquer. Iniciouse na pintura da man de seu pai, aínda que tamén tivo como mestre a Antonio Cabral Bejarano. Trasladado a Madrid, foi seu irmán quen lle abriu as portas dos ambientes artísticos da capital española.
Traballou como debuxante e ilustrador de importantes publicacións como La Ilustración Española y Americana, El Museo Universal e El Arte en España.
Descubrimentos portugueses
Hai unanimidade entre os historiadores en consideraren a conquista de Ceuta como o inicio da expansión portuguesa, comunmente coñecida como os Descubrimentos. A de Ceuta foi unha praza conquistada con relativa facilidade, por unha expedición organizada por Xoán I, en 1415. A aventura ultramarina gañaría grande impulso a través da acción do infante D. Henrique, O Navegante, recoñecido internacionalmente como o seu grande impulsor.
Terminada a conquista cristiá da península Ibérica, o espírito da cristianización dos pobos musulmáns subsistía. Portugal dirixíase agora ao Norte de África, de onde viñeran os árabes que invadiron a península Ibérica e aí se estabeleceron. Porén, Portugal non podía disimular o seu interese económico, xa que era tamén polo norte de África por onde pasaba a ruta das especias, un xénero de gran valor debido ao esforzo necesario para facelo chegar a Europa.
Portugal comeza así un proxecto nacional, desde o norte de África, que se estendería a todo o continente africano e mesmo ata Asia, e que se prolongou durante varios reinados e séculos, desde o reinado de Dinís (1279), con contactos nas illas Canarias, ata o de Xoán III (1557), época en que se establecería o Imperio portugués.
Antecedentes
esquerda|220px|miniatura|[[Monumento aos Descubrimentos|Monumento aos Descubrimentos Portugueses en Belém, Lisboa.]] Nas reivindicacións de posesión, sucesivamente renovadas polos dous pobos ibéricos, prevaleceu ao final a vontade do rei de Castela sobre estas illas.
En 1353 asínase o Tratado de Windsor con Inglaterra para que os pescadores portugueses puidesen pescar nas costas inglesas.
En 1370 créase a Bolsa de Seguros Marítimos e en 1387 hai noticia do estabelecemento de mercadores do Algarve en Bruxas.
En 1395, Xoán I de Portugal emite unha lei para regular o comercio dos mercadores estranxeiros.
Motivacións
As motivacións para as descubertas foron principalmente, aínda que non unicamente, de carácter económico: procurar acceso directo a fontes de fornecemento de trigo, de ouro ou de escravos e, máis tarde, das especias orientais.
Máis alá da necesidade de alcanzar as fontes de bens escasos ou caros en Europa, había a intención política de atacar ou debilitar pola retagarda o gran poderío islámico, adversario da Cristiandade (confundíndose neste desiderato a estratexia militar e diplomática e o espírito de evanxelización herdado das Cruzadas).
O equipamento
Ata ao século XV, os portugueses practicaban unha navegación de cabotaxe utilizando, para o efecto, a barca e o barinel, embarcacións pequenas e fráxiles que posuían só un mastro con vela cuadrangular fixa. Estes barcos non conseguían dar resposta ás dificultades que xurdían no avance para o sur, como os baixíos, os ventos fortes e as correntes marítimas desfavorábeis. Están asociadas aos comezos dos Descubrimentos, a viaxes á Illa de Madeira, Azores, Canarias, e á exploración do litoral africano ata polo menos a localidade de Arguín, na actual Mauritania.
miniatura|180px|[[carabela (embarcación)|Carabela Vera Cruz no río Texo, nas conmemoracións dos 150 Anos da Asociación Naval de Lisboa]] Mais o navío que marcou a primeira fase dos Descubrimentos portugueses, a fase atlántica e africana foi a carabela. Era de navegación fácil e mellor capacidade de bordear, ao ter un aparello latino. Porén a súa capacidade limitada de carga e a necesidade dunha gran tripulación eran os seus principais inconvenientes, que, no entanto, nunca obstaron ao seu éxito. Este débese en boa parte á evolución técnica rexistrada no século XV e grazas ás múltiplas viaxes de exploración da costa atlántica africana, substituíndo definitivamente as barcas e os barineis naquelas actividades de navegación.
Para a navegación astronómica os lusos, como outros europeos, recorreron a instrumentos de navegación árabes, como o astrolabio e o cuadrante (un cuarto de astrolabio cun fío de chumbo), que alixeiraron e simplificaron. Inventaron tamén outros, como a balestilla, ou "bengala de Xacob" (instrumento que servía, no mar, medir a latitude e a altura de puntos inaccesíbeis, como a do Sol e doutros astros), que non utiliza a graduación dun arco de circunferencia senón un segmento deslizante ao longo dunha hasta, co ollo do observador en liña recta co astro observado. Mais os resultados variaban conforme o día do ano, o que obrigaba a correccións, feitas de acordo coa inclinación do Sol en cada un deses días. Por iso os portugueses utilizaron táboas de inclinación do Sol no século XV ou táboas astronómicas. Eran preciosos instrumentos de navegación en mar a fóra, coñecendo unha notábel difusión, como outras táboas que contiñan correccións necesarias para o cálculo da latitude a través da Estrela Polar.
O Norte de África
No reino de Afonso V conquistáronse as seguintes prazas: Alcácer Ceguer (1458), Arcila (1471) e Tánxer, despois dos habitantes teren fuxido debido á caída de Arcila (1471). Safín (1508), Mazagón (1513) e Azamor (1513), conquistáronse no reinado de Manuel I.
Mais a vida dos portugueses nestas cidades fortificadas foi sempre difícil debido aos constantes ataque dos árabes. Os alimentos, a auga e outros bens necesarios para a vida cotiá viñan de Portugal ou de Castela por mar ou eran comprados aos árabes que en tempo de paz se dispuñan a comerciar cos portugueses.
A illa de Madeira
Aínda durante o reinado de Xoán I, e baixo comando do Infante Henrique dáse o redescubrimento da illa de Porto Santo por João Gonçalves Zarco (1418) e máis tarde da illa de Madeira por Tristão Vaz Teixeira. Trátase dun redescubrimento porque xa se sabía da existencia das illas de Madeira no século XIV, segundo revela a cartografía da mesma época. Tratábanse de illas deshabitadas que, polo seu clima, ofrecían posibilidades de poboamento aos portugueses e reunían condicións para a exploración agrícola.
Para tentar evitar unha situación idéntica á das Canarias, perdidas para Castela, en 1424 iníciase a colonización de Madeira, adoptando un sistema de capitanías. Inicialmente Madeira exportaba cedro, teixo, sangue-de-dragón, anil e outros materiais tintureiros; a partir de 1450 tornouse un centro produtor de cereais.
Coa caída na produción de cereal, o infante Henrique resolve mandar plantar na illa de Madeira a cana de azucre -rara en Europa e, por iso, considerada especia- promovendo, para iso, a vinda de Sicilia da soca da primeira planta e dos técnicos especializados neste cultivo. O cultivo da cana e a industria da produción de azucre desenvolveríasen ata ao século XVII, seguíndose a industria da transformación -as alzapremas- facendo a extracción do zume para, despois, facer o recocer dos meles como entón se chamaba á fase da refinación.
miniatura|300px|[[Mapa|Carta dos Azores de Luís Teixeira (c. 1584)]] Máis tarde, cerca do século XVII, o cultivo da cana de azucre sería promovida no Brasil, pasando Madeira a investir na produción do viño.
Os Azores
En 1427, danse os primeiros contactos co arquipélago dos Azores por Diogo de Silves. Tamén nese ano descóbrese o grupo oriental dos Azores (San Miguel e Santa María). Segue o descubrimento do grupo central (Terceira, Graciosa, São Jorge, Pico e Faial). En 1452 o grupo occidental (Flores e Corvo) é descuberto por João de Teive.
Este arquipélago, tamén deshabitado, reunía condicións para o poboamento. Así, tamén aquí se aplica o sistema de capitanías, e a produción céntrase, sobre todo, no azucre, viño, trigo e gando.
A exploración de África
miniatura|380px|[[Planisferio de Cantino (1502), a carta náutica portuguesa máis antiga coñecida, que mostra os resultados das viaxes de Vasco da Gama á India; de Colón en América Central; de Gaspar Corte-Real a Terra Nova, e de Pedro Alvares Cabral ao Brasil. O mapa recolle o meridiano do Tratado de Tordesillas. (Biblioteca Estense da Universidade de Módena).]]
miniatura|esquerda|200px|Imaxe de [[Preste Xoán no trono, mapa da África oriental no Queen Mary's Atlas, Diogo Home, 1558, Museo Británico]] Xa na rexencia de Afonso V, en 1441 Nuno Tristán chega ao Cabo Branco. Xuntamente con Antão Gonçalves fixeron incursións no Río do Ouro, de onde foi obtido ouro en po. A partir de entón ficou xeneralizada a convicción de que esa área da costa africana podería, independentemente de novos avances, servir para o estabelecemento dunha actividade comercial que viría corresponder ás necesidades de moeda que, en Portugal, como en toda a Europa, se facía sentir.
Coas visitas anuais á Guinea e Mina para cargar escravos e ouro, trocados por tecido e trigo, adquiridos en Madeira ou no estranxeiro, subía o valor da moeda portuguesa. En Lagos pasou a funcionar un depósito de escravos e produtos da Guinea e Mina,que sería coñecido como Casa da Guinea e, despois da súa transferencia para Lisboa, en 1482, como Casa da Guinea e da Mina. Esta sería a institución predecesora da Casa da India.
En 1456, Diogo Gomes descobre Cabo Verde e segue a ocupación das illas aínda no século XV, poboamento este que se prolongou ata ao século XIX. O poboamento sería realizado con negros traídos de Guinea, e alí se desenvolveu o cultivo do algodón.
En 1455 é emitida a bula do papa Nicolao V declarando que as terras e mares descubertos son pertenza dos reis de Portugal. No ano seguinte chegaba a Bristol o primeiro cargamento de azucre proveniente da illa de Madeira.
miniatura|300px|Liña do ecuador marcada no [[Illote das Rolas, en San Tomé e Príncipe, Golfo da Guinea]]
En 1460, Pero de Sintra atinxe a Serra Leoa. Neste mesmo ano falece o infante Henrique. E coa súa morte, a misión é asignada temporalmente ao seu sobriño o Infante Fernando (fillo de Duarte). En 1469, Afonso V entrega, por cinco anos, a exclusiva do rescate do negocio da Guinea a un mercador da cidade de Lisboa, Fernão Gomes, mediante o pago dunha renda anual de 200.000 reais. Segundo João de Barros, ficaba aquel «honrado cidadán de Lisboa» coa obrigación de continuar os Descubrimentos, pois a exclusiva era garantida con «condición que en cada un destes cinco anos fose obrigado a descubrir pola costa en diante cen leguas, de maneira que ao cabo do seu arrendamento desas cincocentas leguas descubertas». Este avance terrestre, do cal non hai grandes pormenores, tería comezado a partir da Serra Leoa, onde chegaran xa Pedro Sintra e Soeiro da Costa.
Tanto ou máis do que a adquisición do ouro e especias, o comercio escravista ofrecía boas perspectivas de lucro, nese período de exploración mercantil da costa occidental africana. Efectivamente, o xa antigo tráfico de escravos capturados nas Canarias (por casteláns, franceses, italianos e talvez portugueses), facíase cada vez máis difícil aos portugueses. Igualmente difícil era adquirir árabes en Marrocos.
Trocábanse escravos por panos e outros artigos. Sen loitas, eran os propios mercadores árabes ou os propios negros que alí vendían escravos ao Portugueses que, pola súa banda, os vendían a outros europeos.
En 1474, Afonso V entrega ao seu fillo, o príncipe Xoán, futuro Xoán II, con só dezanove anos, a tarefa dos Descubrimentos por terras africanas. Máis tarde, en 1481, dirá o monarca en novo diploma que confirma a misión do príncipe Xoán: «...sabemos certo que el dá, per si, e per os seus oficiais, mui boa orde á navegación destes trautos e os goberna mui ben.». Así que lle foi entregada a política de expansión ultramarina, Xoán organiza a primeira viaxe de Diogo Cão. Este fai o recoñecemento de toda a costa ata á rexión do Padrón de Santo Agostiño. En 1485, Diogo Cão leva a cabo unha segunda viaxe estendéndose ata á Serra Parda.
Hai noticias de cargamentos de azucre de Madeira seren entregados en Rúan (1473) e Dieppe (1479).
En 1479 asínase o Tratado das Alcáçovas, no que Portugal abandonaría definitivamente as pretensións de posuír as Canarias.
En 1482 dáse a construción da Fortaleza de San Xorxe da Mina e, no ano seguinte, Diogo Cão chega ao río Zaire. Un ano despois, Martín da Bohemia chega a Portugal.
A ligazón do Atlántico co Índico
En 1487, Xoán II envía Afonso de Paiva e Péro da Covillá en busca do Preste Xoán e de informacións sobre a navegación e comercio no Océano Índico. Nese mesmo ano, Bartolomeu Dias, comandando unha expedición con tres Carabelas, atinxe o Cabo da Boa Esperanza. Estabelecíase así a ligazón náutica entre o Atlántico e o Océano Índico. O proxecto para o camiño marítimo para a India foi deseñado por Xoán II como medida de redución dos custos nos trocos comerciais coa Asia e tentativa de monopolizar o comercio das especias. A xuntar á cada vez máis sólida presenza marítima portuguesa, Xoán II pretendía o dominio das rutas comerciais e a expansión do reino de Portugal que xa se transformaba en Imperio. Porén, o emprendemento non sería realizado durante o seu reinado. Sería o seu sucesor, Manuel I quen designaría Vasco da Gama para esta expedición, aínda que mantendo o plano orixinal.
El-Rei Manuel non era desa opinión. Mantendo o plan de Xoán II, mandou aparellar as naves e escolleu a Vasco da Gama, cabaleiro da súa casa, como capitán desta armada. Curiosamente, segundo o plan orixinal, Xoán II tería designado ao seu pai, Estévão da Gama, para comandar a armada; mais nesa época xa faleceran ambos.
O 8 de xullo de 1497 iniciábase a expedición semi-planetaria que terminaría dous anos despois coa entrada da nave Berrio río Texo adentro, traendo a boa nova.
En 1492, Abraham Zacuto é expulsado da España por ser xudeu, indo vivir a Portugal, levando consigo as táboas astronómicas que axudarían os navegadores portugueses no mar. Ante a chegada de Cristovo Colón a América no mesmo ano, segue a promulgación de tres bulas papais -as Bulas Alexandrinas- que concedían ao reino de Castela o dominio desas terras e sería esa decisión de Alexandre II que iría vingar.
Ante iso, Xoán II consegue unha renegociación, mais só entre os dous Estados, sen a intervención do Papa. Así, en 1494 asínase o Tratado de Tordesillas: o Mundo divídese en dúas áreas de exploración: a portuguesa e a española. O mundo sería dividido en función dun semi-meridiano que debería pasar a 370 leguas de Cabo Verde - "mare clausum". miniatura|150px|Detalle do mapa "Terra Brasilis", actualmente na [[Bibliothèque nationale de France|Biblioteca Nacional de Francia.]] miniatura|150px|Mapa onde se mostran [[Macau e Nagasaki e a súa posición nas rutas comerciais portuguesas e españolas, no seu período máis próspero (finais do século XVI e principios do XVII).]]
A chegada ao Brasil
En 1500, parte a segunda expedición para a India comandada por Pedro Álvares Cabral.
Era unha expedición composta por doce embarcacións. Mais Pedro Álvares Cabral, á altura de Cabo Verde, desvíase da ruta e en abril de 1500 chega a unha terra primeiro denominada Illa de Vera Cruz, máis tarde Terra de Santa Cruz e finalmente Brasil, pola abundante existencia de madeira de pau brasil (Caesalpinia echinata).
Pedro Álvares Cabral chega a Calcuta en 1501.
Ocorren algúns confrontamentos co Samorín, co cal Pedro Álvares Cabral acaba por romper relacións. Así, diríxese para o Sur e estabelece unha factoría en Cochín.
A chegada na China e no Xapón
En 1514, Jorge Álvares atinxe a China.
En 1543, Francisco Ceimoto, Antonio Mota e Antonio Peixoto son os primeiros europeos a atinxir o Xapón.
Barxa, Santa Locaia, Castro de Rei
Barxa é un lugar da parroquia de Santa Locaia no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 49 habitantes (23 homes e 26 mulleres).
Froita
miniatura|dereita|Froitas diversas nun mercado barcelonés. miniatura|dereita|[[Froita silvestre.]] As froitas son os froitos comestíbeis das árbores froiteiras e outras plantas. Na lingua coloquial e en cociña, cando se fala da froita en termos xenéricos, a palabra refírese normalmente a aqueles vexetais cuxos froitos son carnosos e doces, ricos en azucres e vitaminas e frecuentemente consumidos crus como sobremesa, como por exemplo, as ameixas, mazás, laranxas e un longo etcétera.
Porén, en canto ao nome concreto de cada tipo de froita, moitos vexetais moi comúns, así como varios tipos de noces e grans, reciben o seu nome das especies das que proceden.
Habitualmente estes froitos son moi saborosos e relativamente doces, tendo polo normal cores vivas e aromas agradábeis. Case todas posúen pel, polpa (a carne da froita) e sementes ou carabuñas ben diferenciadas.
As froitas diferéncianse dos froitos secos en que as primeiras conteñen unha gran cantidade de auga, contrariamente a estes últimos, que a reduciron tras un proceso de secado, natural ou artificial.
Función da froita
A función da froita (como a do froito, falando en termos xerais) é a de favorecer a diseminación da semente no ciclo da reprodución. Isto conséguese a través dos animais (sobre todo para a froita de cores chamativas), do vento ou da auga.
Composición
A composición química das froitas depende sobre todo do tipo de froita e do seu grao de maduración.
miniatura|Froitas. miniatura|As [[uvas, froito da vide.]] miniatura|[[Ananás ou piña americana.]]
Unione Sportive Boulogne Côte d'Opale
O Union Sportive de Boulogne-sur-Mer Côte d'Opale, comunmente referido como US Boulogne ou simplemente Boulogne, é un club de fútbol francés da cidade de Boulogne-sur-Mer, no Norte-Paso de Calais. Foi fundado en 1898 e actualmente compite no Championnat National, logo de descender na tempada 2011–12.
Adolfo Ramón Bello
Adolfo Ramón Bello, nado en 1947 e finado en Rosario o 17 de maio de 1969, foi un estudante arxentino do centro de estudantes da Facultade de Ciencias Económicas da Universidade Nacional de Rosario, asasinado por un axente de policía mediante un balazo na fronte durante unha pequena protesta estudantil. A indignación xeral causada polo asasinato desencadeou no Rosariazo, unha importante "pueblada" contra a ditadura militar dirixida polo xeneral Juan Carlos Onganía.
Circunstancias e impacto da súa morte
En maio de 1969 o ambiente universitario atopábase axitado a causa do asasinato do estudante Juan José Cabral o 15 de maio, durante unha protesta polos altos prezos do comedor estudantil en Corrientes.
O día 17 de maio, militantes do Centro de Estudantes da Facultade de Ciencias Económicas da Universidade de Rosario (FUR) realizaron un acto espontáneo no comedor universitario situado na avenida Corrientes ao 700 que culminou cun intento de cortar a rúa para interromper o tránsito. O intento foi reprimido polos axentes de policía presentes.
Bello, quen recibiu un balazo na fronte, contaba entón con 22 anos, e moríría esa tarde por mor das feridas no Hospital Central Municipal.
A indignación da poboación foi xeral. O 20 de maio a Federación Universitaria de Rosario decretou unha folga estudantil e o mércores 21 de maio de 1969 realizouse unha Marcha de Silencio en homenaxe a Adolfo Bello, organizada pola FUR e a Confederación General del Trabajo (CGT).
Ferrari 458 Italia
O Ferrari 458 Italia é un modelo de automóbil deportivo producido polo fabricante italiano Ferrari dende o ano 2010 ata 2015. Pertence ó segmento de deportivos con motor central e tracción traseira. O motor de 4'5 litros ten 578 cabalos de potencia.
O 458 substituíu ao Ferrari F430, e foi presentado oficialmente no salón do automóbil de Fráncfort de 2009. Foi substituído polo Ferrari 488, que se deu a coñecer no Salón do automóbil de Xenebra de 2015.
Especificacións
No primeiro anuncio oficial do coche, o Ferrari 458 foi descrito como o sucesor do F430, pero xurdindo dun deseño totalmente novo, incorporando tecnoloxías desenvolvidas a partir da experiencia da compañía na Fórmula 1.
O sistema body computer foi desenvolvido por Magneti Marelli Automotive Lighting. miniatura|Ferrari 458 Italia (Monaco)
Motor
O V8 de 4.5L naturalmente aspirado entrega 570 CV (419 kW) a 9000 rpm e rende un par máximo de 540Nm a 6000 rpm, co 80% do mesmo dispoñible a 3250 rpm. O motor incorpora a inxección directa de combustible por primeira vez nun Ferrari con configuración de motor central.
Transmisión
A transmisión é semiautomática de dobre embrague Getrag de 7 velocidades de F1, similar á do Ferrari California, que pode funcionar en modo manual ou automático.
Condución
A suspensión do automóbil é de dobre brazo na parte dianteira e sistema multilink na traseira, xunto con diferencial electrónico e control de tracción de Fórmula 1 tamén coñecido como F1-Trac, deseñado para mellorar o comportamento nas curvas e a aceleración lonxitudinal nun 32% en comparación cos seus predecesores.
Rendemento
A aceleración oficial de 0 a 100 km/h é de 3,4 s, mentres que a máxima velocidade é de 325 km/h, cun consumo de combustible en ciclo combinado de 13,4 L/100 km e produción de 268 g/km de CO2.
Ferrari 360
O Ferrari 360 é un modelo de automóbil deportivo producido polo fabricante italiano Ferrari entre os anos 1999 e 2005. Pertence ó segmento de deportivos con motor traseiro e tracción traseira. O motor de 3'6 litros ten 400 cabalos de potencia.
Google AdWords
AdWords é basicamente o corazón da facturación de Google, ofrecendo un método de publicidade intelixente para o cliente, posto que o custo será “un espello” do tráfico gañado na web grazas a Google.
San Lourenzo, Temes, Carballedo
San Lourenzo é un lugar da parroquia de Temes, no concello lugués de Carballedo, na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 tiña 4 habitantes, 3 mulleres e 1 home.
Toponimia
O topónimo é un nome de santo:.
Streptococcus pneumoniae
O hábitat natural do pneumococo é a nasofarinxe humana e a colonización pode ter lugar durante os primeiros días de vida.
Metabolicamente, o pneumococo é un microorganismo microaerófilo, catalase negativo, que se encontra dentro do grupo das bacterias ácido lácticas, xa que este composto é o principal produto resultante da fermentación de carbohidratos.
A variante morfolóxica illada con máis frecuencia en persoas infectadas con pneumococo é a forma “lisa” de Griffith (S), que se presenta encapsulada, coas marxes lisas e que forma colonias de aparencia mucosa. Foi precisamente Frederick Griffith quen, en 1928, puxo de manifesto que a cápsula é o principal factor de virulencia nos seus famosos experimentos sobre transformación bacteriana coas cepas S e R, que levarían despois a Oswald Avery a demostrar que o material xenético é o ADN.
Historia
En 1881, illouse por primeira vez o organismo que se coñece como pneumococo polo seu papel como axente causante da pneumonía, de forma simultánea e independente polo médico norteamericano George Sternberg e o químico francés Louis Pasteur.
O organismo foi denominado Diplococcus pneumoniae desde 1920 pola súa característica aparencia de diplococo nos esputos tratados con tinguidura de Gram. Foi renomeado como Streptococcus pneumoniae en 1974 debido ao seu crecemento en cadeas en medios líquidos.
S. pneumoniae xogou un papel fundamental para demostrar que o material xenético era o ADN (inicialmente moitos pensaban que eran as proteínas). En 1928, Frederick Griffith demostrou a existencia da transformación bacteriana, convertendo pneumococos benignos en formas virulentas letais ao inocular en ratos pneumococos de colonias rugosas, non capsulados, benignos (cepa R) xunto con outros mortos pola calor, capsulados, virulentos e de colonias lisas (cepa S). Griffith pensaba que algún "factor transformante" pasaba das bacterias da cepa S ás da R e causaba a transformación (as R pasaban a ser S), pero non soubo determinar que era. O experimento de Griffith foi continuado en 1944 por Oswald Avery e os seus colaboradores, que demostraron que o "factor transformante" que provocaba o cambio nos pneumococos era o ADN. O ADN levaba os xenes para a formación da cápsula, que facía á bacteria virulenta. Os traballos de Avery foron o nacemento da era molecular da xenética.
Xenética
O xenoma de S. pneumoniae é un molécula de ADN circular que contén entre 2,0 e 2,1 millóns de pares de bases, dependendo da cepa. Ten un conxunto central de 1553 xenes, e outros 154 xenes no seu viruloma, que contribúen á virulencia, e 176 xenes que manteñen un fenotipo non invasivo. A información xenética pode variar ata un 10% entre distintas cepas.
Transformación en S. pneumoniae
A transformación xenética natural bacteriana implica a transferencia de ADN desde unha bacteria a outra a través do medio que as rodea. A transformación é un proceso do desenvolvemento complexo que require enerxía, dependente da expresión de numerosos xenes (en S. pneumoniae cómpren polo menos 23 xenes). Para que unha bacteria se una e capte ADN exóxeno e o recombine no seu cromosoma debe de entrar nun estado fisiolóxico especial, chamado competencia.
A competencia en S. pneumoniae é inducida por axentes que danan o ADN, como a mitomicina C (un axente que promove enlaces cruzados entre fibras de ADN) e os antibióticos fluoroquinolonas, como norfloxacina, levofloxacina e moxifloxacina (inhibidores da topoisomerase que causan roturas na dobre hélice do ADN). A transformación protexe a S. pneumoniae contra os efectos bactericidas da mitomicina C. Michod et al. recompilaron probas de que a indución da competencia en S. pneumoniae está asociada cun incremento da resistencia ao estrés oxidativo e un incremento da expresión da proteína RecA, un compoñente clave da maquinaria de reparación recombinacional para reparar os danos no ADN. Baseándose nestes descubrimentos, suxeriron que a transformación é unha adaptación para a reparación dos danos oxidativos no ADN. A infección por S. pneumoniae estimula os leucocitos polimorfonucleares (neutrófilos) a producir unha explosión oxidativa, que é potencialmente letal para as bacterias. A capacidade de S. pneumoniae de reparar os danos oxidativos no ADN do seu xenoma, causados polas defensas do hóspede, probablemente contribúe á virulencia deste patóxeno.
Infección e diagnose
miniatura|dereita|S. pneumoniae no [[líquido cefalorraquídeo. Tinguidura FA (coloreado dixitalmente).]]
S. pneumoniae forma parte da flora normal do tracto respiratorio superior, pero, como ocorre tamén con outros membros da flora natural, pode facerse patóxeno en certas condicións (por exemlo, se o sistema inmunitario do hóspede está suprimido). As invasinas, como a pneumolisina, a presenza dunha cápsula antifagocítica, varias adhesinas e compoñentes inmunoxénicos da parede celular son todos factores de virulencia importantes.
A atromentina e a leucomelona posúen actividade antibacteriana, inhibindo o encima enoíl-acil proteína portadora redutase (esencial para o metabolismo de ácidos graxos en S. pneumoniae).
A identificación do pneumococo lévase a cabo por medio de tres probas:
Resistencia a antibióticos
Obsérvase unha crecente resistencia a antibióticos de S. pneumoniae. Hai cepas que resisten a algún ou a varios antibióticos como a penicilina (caso máis frecuente), cloranfenicol, eritromicina, trimetoprim/sulfametoxazol, vancomicina, tetraciclina e ofloxacina.
Vacinas
Existen vacinas contra esta bacteria de polisacáridos purificados e recombinantes (co polisacárido unido a proteínas).
A vacina de polisacáridos consta de polisacáridos purificados de 23 serotipos da bacteria (1, 2, 3, 4, 5, 6b, 7F, 8,9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19F, 19A, 20, 22F, 23F e 33F). Estimula as células B a liberar IgM sen a axuda de células T, pero non sempre é efectiva e a inmunidade non é moi duradeira.
Cápsula
A cápsula é a estrutura máis externa e o principal factor de virulencia do pneumococo. Está composta principalmente por polisacáridos cargados negativamente que rodean a célula e que se manteñen unidos á superficie da bacteria, posiblemente por medio de enlaces covalentes. Coñécense 92 serotipos capsulares ata o momento cunha composición química complexa e variable na que os polisacáridos confiren as propiedades inmunoxénicas, e os compoñentes non sacarídicos proporcionan o carácter antixénico.
A pesar de que a cápsula non parece ter ningún papel nos fenómenos de adherencia, invasión ou inflamación, é esencial para a virulencia da bacteria debido á súa capacidade para bloquear o recoñecemento do pneumococo por parte do hóspede, impedindo así a súa fagocitose. Existen variantes morfolóxicas de cepas de pneumococo con diferente capacidade de unión ás células da nasofarinxe, e que se clasifican en función do fenotipo que presentan (variación de fase) sobre placas transparentes de ágar sólido. As variantes denomínanse opacas, semitransparentes e transparentes. As primeiras presentan maior cantidade de cápsula polisacarídica, menor contido de ácidos teicoicos na parede celular, e a súa maior virulencia asociouse a unha mellora da supervivencia no sangue. As variantes transparentes posúen menor cantidade de cápsula e maior contido de ácidos teicoicos, o que aumenta a capacidade para colonizar a nasofarinxe.
Parede celular
A parede celular rodea a membrana plasmática e confire á bacteria unha morfoloxía típica. A adquisición deste tipo de estruturas, a modo de exoesqueleto, serviulle ás bacterias como mecanismo de adaptación ao medio externo, protexéndoas da súa posible lise, xa sexa osmótica ou mecánica. Ademais de ser o medio de intercambio de solutos entre o exterior e o interior celular, a parede bacteriana serve de punto de unión para toda un conxunto de proteínas implicadas en procesos de crecemento e división celular, e nas interaccións da célula co medio exterior. A parede desempeña un papel importante nos procesos de colonización, adherencia, inflamación e invasión bacteriana, xa que o pneumococo modula, a través da variación de fase, a distribución de subcompoñentes da parede relacionados coa internalización da bacteria ou a indución da resposta inflamatoria durante o proceso de infección.
No caso do pneumococo a parede está constituída por un entramado de cadeas de peptidoglicano (mureína) e os ácidos teicoicos e lipoteicoicos asociados a elas, formando este conxunto unha estrutura multilaminar cun grosor comprendido entre 15 e 40 nm. O peptidoglicano do pneumococo está formado por un entramado tridimensional de cadeas de polisacárido constituídas por residuos alternantes de ácido N-acetilmurámico e glicosamina enlazados por enlaces glicosídicos β1→4, que se entrelazan mediante curtos segmentos peptídicos. Cada cadea glicídica posúe arredor duns 35 disacáridos, o que supón, na súa conformación máis estendida, unha lonxitude media de 35 nm. O crecemento da parede realízase intercalando novos aneis de peptidoglicano aos xa existentes. O nivel de acetilación dos residuos é do 90% para o murámico e do 16% para a glicosamina. A desacetilación dos residuos ten lugar trala súa incorporación á parede celular e constitúe un dos mecanismos de virulencia da bacteria, ao facela resistente ás lisozimas do hóspede.
Interacción con Haemophilus influenzae
No tracto respiratorio superior humano poden encontrarse tanto a bacteria Haemophilus influenzae coma S. pneumoniae. Un estudo de competición in vitro revelou que S. pneumoniae domina a H. influenzae ao atacala con peróxido de hidróxeno.
Cando ambas as bacterias están xuntas in vivo na cavidade nasal dun rato, en dúas semanas, só H. influenzae sobrevive. Cando ambas as dúas se sitúan separadamente en distintas zonas da cavidade nasal, sobreviven ambas. Examinando o tracto respiratorio superior dun rato exposto a ambas as bacterias, encóntrase un número extraordinariamente alto de neutrófilos do sistema inmunitario. En ratos expostos a só unha das bacterias, estes neutrófilos non están presentes.
As probas de laboratorio mostran que os neutrófilos que son expostos a bacterias xa mortas de H. influenzae eran máis agresivos ao atacaren a S. pneumoniae que os neutrófilos que non foron expostos. A exposición a H. influenzae mortas non ten efecto sobre as H. influenzae vivas.
Propóñense dous posibles escenarios para explicar estes fenómenos:
Sala de estar
miniatura|288x288px|Unha sala de estar en [[California, Estados Unidos.]] O cuarto de estar, sala de estar ou salón é un cuarto dedicado a recibir visitas, ler, ver a televisión ou realizar outras actividades.
Nos fogares e apartamentos modernos o cuarto de estar substituíu ao vello salón. O termo marca o esforzo dos arquitectos e construtores do século XX por sacar ao salón das súas connotacións formais e convertelo nunha habitación confortable ademais de acolledora. O cuarto de estar concentra agora a actividade familiar ao tratarse dun espazo amplo que reúne comodidades e/ou un equipo de música, andeis, así como outros mobles.
Usos e localizacións
Un cuarto de estar no Reino Unido tería tradicionalmente unha cheminea aberta, aínda que agora moitos se converteron á calefacción de gas en anos máis recentes.
En moitos fogares, o cuarto de estar está reservado para un entretemento máis tranquilo e reservado mentres que un cuarto separado de entretemento ou cuarto familiar utilízase para actividades máis ocasionais.
Nalgúns fogares, a sala está na área social, xeralmente á beira do comedor, e está reservada para ocasións e visitas especiais.
Nai
Para o artigo sobre a aldea, véxase Nai, San Vicente de Paradela, Paradela 200px|miniatura|dereita|Nai migrante de [[Dorothea Lange.]]
Unha nai, no contexto biolóxico, é o ser de sexo feminino que tivo descendencia.
No caso dos mamíferos como o ser humano, a nai xesta o seu fillo (primeiro chamado embrión e logo feto) na matriz, ata que o feto está desenvolvido dabondo para nacer. A nai entra en parto e dá a luz. Nun sentido máis amplo enténdese por nai a muller que concibe, xesta, da luz e cría un neno. En organismos asexuados, a palabra nai tamén pode significar pai; e no caso dos organismos unicelulares que se reproducen por división, a nai é unha célula que se divide para producir células fillas.
Tipos e características
O título de nai pode telo tamén a muller que cumpra o devandito papel sen ser propiamente a nai biolóxica, especialmente se é quen cumpre o papel social da cría do neno. É o habitual en mulleres que adoptan nenos ou con mulleres casadas con homes que previamente xa tiñan descendencia. O termo tamén se pode referir a unha persoa á que se lle identifica co estereotipo de nai.
miniatura|dereita|200px|Dándolle de mamar ao neno, escultura no parque da Fontevella, no [[Porriño.]] Na actualidade, co avance en tecnoloxías reprodutivas, a función de nai biolóxica pode separarse entre a nai xenética (a que cede o óvulo), a que o xesta (coñecido como nai ou ventre de alugueiro), e a que servirá como nai social, criando o neno. A conexión entre nai e fillo forma unha base segura, dende a que o neno pode posteriormente aventurarse ao mundo.
Nalgunhas sociedades o status de nai solteira ten connotacións negativas. Especialmente en América Latina e nos países mediterráneos, desenvolveuse unha complexa figura en torno á nai, na que é líder e vítima do tecido social, vinculada directamente co fenómeno do machismo.
O Día da Nai celébrase anualmente, en diferentes datas, en moitas partes do mundo. En Galicia celébrase o primeiro domingo de maio.
A Godela, Aguasantas, Cerdedo-Cotobade
A Godela é un lugar da parroquia de Aguasantas, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE en 2010 estaba deshabitado, se ben en 2007 tiña unha habitante.
Neste lugar está un conxunto de dúas construcións en mal estado de conservación, coñecidas como Casa da Peste. Unha das casas ten un patio interior con dous arcos, e nun lintel a inscrición dun ano, 1721. A carón das casas está o peto de ánimas da Godela, de 1844.
O Rial
O topónimo O Rial pode referirse a:
Ahtna (homónimos)
Ahtna pódese referir a:
A Godela, Aguasantas, Cerdedo-Cotobade
Polo lugar pasa o camiño de pedra que vai desde O Trebello até Sualomba (A Lama), cruzando o río Barbeira a través da ponte do Peso.
Google Trends
Google Trends é unha ferramenta de Google Labs que amosa os termos de busca máis populares do pasado recente. As gráficas de Google Trends representan con canta frecuencia se realiza unha busca particular en varias rexións do mundo e en varios idiomas. No eixo horizontal da gráfica representa o tempo (dende algún momento de 2004), e o eixo vertical representa a frecuencia coa que se buscou o termo globalmente. Tamén permite ao usuario comparar o volume de buscas entre dous ou máis termos. Unha característica adicional de Google Trends é a posibilidade de amosar novas relacionadas co termo de busca enriba da gráfica, amosando como afectan os eventos á popularidade.
Google Music Trends
Google Music Trends, é o servizo opcional que exhibe a música máis escoitada na rede a través de GTalk de Google, baixo a forma de cancións máis escoitadas na semana. As tendencias pódense tamén filtrar por xénero e por países.
Automóviles Niké
Historia da empresa
Esta empresa foi fundada en 1917 por José Alejandro Riera en Barcelona, coa intención de producir automóbiles. Os seus produtos foron mostrados ao público en 1919 no Salón do Automóbil de Barcelona xunto a unha reprodución da Vitoria alada de Samotracia. A produción terminou ese mesmo ano tras 5 unidades fabricadas.