cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Placentarios
Os placentarios (Placentalia) ou euterios (Eutheria) son unha infraclase dos mamíferos.
Características
Son mamíferos vivíparos placentarios, nos que o embrión se desenvolve dentro do útero materno, adheríndose a el mediante a placenta.
Outra característica común a todas as especies é que presentan dous denticións distintas ao longo da súa vida, unha na fase infantil e outra na adulta.
Albar, Barrantes, Ribadumia
Albar é un lugar da parroquia de Barrantes no concello pontevedrés de Ribadumia, na comarca do Salnés. Tiña 121 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 56 eran mulleres e 65 homes, o que representa un aumento respecto ós anos 2010, cando tiña 116 veciños, e 2005, cando eran 119.
Arte mudéxar
miniatura|220px|Torre mudéxar de [[Teruel (Aragón - España).]] miniatura|[[Palacio da Aljafería, Zaragoza (Aragón - España).]] miniatura|A [[Giralda de Sevilla (Andalucía - España).]] A arte mudéxar é a arte que practicaban os mudéxares e mouriscos. Tivo lugar do século XII ao XVI, e foi un fenómeno autóctono e exclusivamente hispánico; con todo non tivo pegada en Galicia, Asturias e Cantabria, pola pouca influencia mourisca nestas zonas. Aínda que tamén chegou ás Américas, ás colonias españolas. Basicamente, é un estilo cristián mais que incorpora influencias, elementos ou materiais de estilo hispano-musulmán.
Esplugues de Llobregat
Historia
200px|miniatura|esquerda|A masía de Can Clota Nas últimas décadas pasou de ser unha poboación eminentemente industrial a unha cidade de servizos, próxima a Barcelona e que soubo conservar o seu acenos de identidade.
Destaca especialmente o seu singular casco antigo, único no Baix Llobregat con espazos tan pintorescos e románticos como a Rúa Montserrat ou masías como Can Cortarda, edificio onde residiu o Baró de Maldà, autor da obra clave na literatura catalá de finais do século XVIII, o "Calaix de Sastre". Cabe destacar tamén a ampla rede de parques e zonas verdes de Esplugues como o parque da Solidaritat, o do torrent d'en Farré ou o de Can Vidalet, entre outros. A montaña de Sant Pere Màrtir é o miradoiro natural do municipio.
Arte mudéxar
Estilo artístico
Nesta arte influíu a situación fronteiriza, sempre móbil. O estilo europeo ía penetrando na península e ía paseniñamente condicionado polo mudéxar. A posterior conquista do Al-Àndalus deu un mudéxar máis novo e con influencias directas da arquitectura tradicional. Unha figura de importancia no mudéxar é o albanel ou alarife (obreiro entendido coma mestre de construción) e o seu mundo, en contraposición coa cantaría e os pedreiros. O alarife utilitzaba azulexos, xeso, escaiola, cachotaría, madeira etc. A súa situación de vencido transfórmao en man de obra barata e en condicións de construír o que lle ordenen os seus clientes, que foron igrexas, sinagogas, fortificacións, pazos etc. Posteriormente os cristiáns aprenderon esta tradición. Sen crebar na modestia esta arte pretende dar toda a animación que pode unicamente usando os materiais mencionados. Entre os elementos típicos saloientan: grellas (tipo xadrez), espiñas de peixe, pequenos cantos, arcos cegos, redes de rombos (sebka).
Escolas
Na arte mudéxar destacan tres escolas:
No século XIX, xunto con outros estilos, rexorde a arte neomudéxar.
Casahamlet
Fundación
Ante a necesidade de formación de novos actores, Casahamlet orixinouse nun primeiro momento como unha asociación do teatro e outras artes relacionadas (fotografía, cinema, radio, televisión…). Outro dos obxectivos que presenta é a lonxevidade da que pretende dotar as publicacións para que así perduren no tempo. Porén, tamén emprenderon diversos proxectos enfocados a diferentes ángulos: literatura, produción, realización, dirección, interpretación, mundo plástico e sonoro etc. Como consecuencia, en 1999 a compañía creou unha revista de teatro co obxectivo de promocionar novos autores galegos. Esta herdou o nome da propia compañía, que a denominou Casahamlet: Revista de teatro. Esta revista non soamente é un espazo para a publicación de obras, senón que tamén dá lugar a outros apartados estruturándose así cada publicación nunha primeira parte dedicada ao estudo teórico das diferentes artes relacionadas co teatro como pode ser o cinema, a radio, ou o audiovisual. A segunda parte da revista proxéctase como un apartado orientado á creación propia, mentres que o último apartado trataríase dun espazo exclusivamente de documentación do contido teórico e das artes no ámbito galego.
Tanto a compañía como a revista atribuíronlle un valor ao campo audiovisual de Galiza sendo un dos iniciadores máis importantes do cinema e do teatro galego.
Alén de Manuel Lourenzo e Santiago Fernández, o proxecto foi secundado por Euloxio Ruibal, Xesús Pisón, Gustavo Pernas Cora, Roberto Salgueiro, Raúl Dans etc.
Colaboradores
Ao longo dos catorce números, publicaron na revista numerosos autores entre os cales destacan pola súa reiterada participación: Manuel Lourenzo, João Guisan, Xesús Pisón, Raúl Dans, Gustavo Pernas Cora, Euloxio R. Ruibal, Roberto Salgueiro, Luísa Villalta, Henrique Rabuñal Corgo, Roberto Vidal Bolaño, Isaac Ferreira, Chus Pato, Jacobo Paz, Marcos Abalde, Eva F. Ferreira, Xavier Lama.
Alén dos creadores, a revista está composta por outros piares:
Desde a primeira publicación até a novena: director Francisco Pillado Mayor
Desde a décima publicación até a décimo cuarta: Isaac Ferreira
Santiago Fernández, Manuel Lourenzo e Xesús Pisón.
Miguelanxo Varela
Santiago Fernández, Manuel Lourenzo, Cilha Lourenço, Jacobo Paz e Xesús Pisón
Xosé Luis de Dios, Perfecto A. Estévez, Manuel Lourenzo, Aurichu Pereira, Ana Pillado Vega, Xesús Pisón, Blanca Silva, Miguelanxo Varela.
Ámbitos
Alén de publicar a revista anual, representan obras teatrais profesionais, algúns membros da compañía como Gloria Rico, Chus Álvarez ou Cilha Lourenço imparten cursos, nos cales se traballa a expresión oral e a corporal, interpretación e improvisación ou divulgación de material informativo, así como programas ou publicacións.
Características
Casahamlet naceu como a única revista teatral en galego xunto coa revista RGT. Iniciouse principalmente para a investigación e difusión do teatro galego, así como para dar a coñecer autores galegos e promover novos creadores, que tras aparecer nesta revista, gran parte acadaron certa importancia nos anos posteriores.
As creacións expostas na revista presentan un mínimo movemento escénico, sen grandes adornos ou escenarios, atribuíndolle maior importancia ao actor ou actriz, ao texto e á lingua.
Traballos
A seguir, na seguinte táboa móstranse os 14 números publicados da revista co seu respectivo título e o ano de publicación ademais dos autores que participaron en cada número coa súa correspondente obra:
A maior parte das representacións teatrais enfocadas a un público xuvenil son de creación propia.
Porén, os espectáculos dirixidos a un público máis adulto destacan por seren adaptacións.
Giric de Escocia
Giric mac Dúngail (en gaélico moderno: Griogair mac Dhunghail), coñecido sinxelamente como Giric, e alcumado Mac Rath, ("Fillo da Fortuna"); finado en 889, foi un rei dos pictos ou o rei de Alba. Os anais irlandeses non teñen ningún rexistro do reinado de Giric, os escritos anglosaxóns tampouco e a escasa información que hai é contraditoria. Os historiadores modernos discordan de que Giric fose rei único, senón que puido ter reinado con Eochaid, e considérano un rei picto ou o primeiro rei de Alba.
Malia que se sabe moi pouco de Giric, foi considerado unha importante figura da historia escocesa da Idade Media. Cronistas escoceses como Xoán de Fordun, Andrew de Wyntoun, Hector Boece e George Buchanan describiron a Giric como "rei Gregorio o Grande" e dixeron del consuitara a metade de Inglaterra e Irlanda.
Casa Cornide
A casa Cornide é un edificio de estilo rococó situado na Cidade Vella da Coruña, en Galiza. Foi mandado construír como residencia familiar por Diego Cornide sobre o ano 1760.
O pazo é propiedade da familia Franco desde os anos sesenta. Diversos colectivos e partidos políticos levan anos reclamando que sexa restituído ao patrimonio público, tal e como sucedeu co Pazo de Meirás.
Historia
Foi Diego Cornide Saavedra Becerra, avogado da Real Audiencia da Coruña, quen mandou construír o pazo para residencia da súa familia. Aínda que se descoñece a data exacta da súa construción, sábese que non se iniciara aínda en 1760 e que estaba rematada en 1776, á morte do promotor. Neste soar, aínda que nun edificio anterior, naceu o seu fillo José Cornide en 1734. En 1792 José Andrés Cornide recorreu a demolición dos soportais, obrigada para o aliñamento das rúas. Esta demolición finalmente realizouse en 1810. A principios do século XIX instalouse no pazo o concello.
No século XX estaba establecido no edificio o Centro Cultural de Santo Tomás de Aquino, no que había unha sala de cinema.
En 1957 foi comprado polo Ministerio de Educación para a instalación do Conservatorio, mais o concello non o considerou idóneo e permutou a parcela por outra, pasando entón o pazo a propiedade do concello. O 3 de xullo de 1962, vendeuno nunha poxa pública na que resultou gañador Pedro Barrié de la Maza, que llo cedeu a Carmen Polo, esposa do ditador Francisco Franco. Desta forma, como ela relatou, podía pasar días na cidade sen ter que abrir o pazo de Meirás.
Aínda que sempre existiron sospeitas e rumores sobre as condicións desta adquisición, non foi até o ano 2017 que se puxeron en marcha de maneira sistemática iniciativas expresamente destinadas a recuperar o edificio para o patrimonio público. Así, en xaneiro de 2018, o concello da Coruña encargou ao Consello da Memoria Democrática analizar a situación do edificio para que puidese volver ao patrimonio público. Trala recuperación do Pazo de Meirás, o 15 de decembro de 2020 o concello da Coruña anunciou que reclamaría nos tribunais a propiedade do edificio. Igual que no caso de Meirás, os informes técnicos apuntan a unha venda simulada, polo que esta debería ser invalidada.
O 24 de maio de 2021 incoouse o procedemento para declarala Ben de Interese Cultural.
Descrición
A casa Cornide foi deseñada polo enxeñeiro militar Francisco Llobet nun estilo que se cualificou de barroco, pero que corresponde mellor ao rococó. Descoñécese a data exacta do proxecto orixinal, pero suponse que se realizaría entre 1757 e 1760, anos en que Llobet estivo destinado en Galicia. A elección do arquitecto parece perfectamente lóxica se se ten en conta que era habitual que os enxeñeiros militares planificasen a mor parte dos edificios de relevo da Coruña do XVIII e as estreitas relacións entre Cornide e o marqués de la Croix, Capitán Xeneral de Galicia e, por tanto, superior último de Llobet.
A planta do edificio é rectangular, se ben destaca a plasticidade das esquinas redondeadas, que potencian a relación co espazo urbano circundante. Desde o punto de vista artístico o exterior destaca pola fachada principal, de 20,60 metros lineares e construída en perpiaño de granito rosa. O elemento máis singular da fachada é a rocalla co escudo dos Cornide que interrompe a cornixa. Esta fachada mira á portada occidental da igrexa románica de Santa María do Campo, nun dos espazos máis relevantes da Cidade Vella coruñesa.
Mentres a fachada principal do edificio conserva practicamente o aspecto orixinal, o conxunto resultou en boa medida alterado a principios do século XIX, cando se retiraron os soportais que daban ás rúas laterais. Aínda máis relevante foi a reforma dos anos sesenta do século XX, cando se construíron novas dependencias no soar traseiro que fixeron que o edificio practicamente duplicase a súa anchura. Até entón a anchura do edificio non daba para moito máis que para un cuarto de fondo por planta.
Tralas sucesivas reformas, o edificio consta dunha planta baixa e dous andares. A superficie total edificada suma algo máis de 1400 m2. Desde o punto de vista patrimonial os elementos máis destacados do interior son a escaleira de acceso ao primeiro andar e a biblioteca e o salón dese andar. Ambas son deseños orixinais do edificio, con madeiras nobres e grandes xanelas de apertura á rúa, así como o acceso ao balcón. No segundo piso sitúase a parte privada da casa.
Muixeranga
miniatura|250px|A Muixeranga. A muixeranga é o nome que recibe un conxunto de danzas e castelos humanos orixinarios do País Valenciano e que se preservan principalmente en Algemesí (Ribera Alta), mais tamén existen grupos en outras diversas comarcas valencianas.
Máis que unha danza propiamente dita é un conxunto de cadros plásticos con intencionalidade representativa, que participa nas procesións da nosa Señora da Saúde, a Festa Maior de Algemesí (7 e 8 de setembro).
Orixe
miniatura|225px|Monumento adicado á Muixeranga nas rúas de [[Algemesí.]] A primeira cuestión a mencionar viría constituída polas opinións que hai con respecto ao nome. Por unha banda, hai opinións documentadas que en 1947 defendían a procedencia do nome, da palabra árabe 'mochain, con significado de enmascarado. Por outra, hai quen pensa que recibe o nome xenérico por ser a primeira danza que aparece abrindo marcha, en recordo dos antigos desfiles e procesións ou festas públicas moixigangues, con comparsas e xente disfrazada, que se celebraban por causa dalgún acontecemento remarcado. A verdade é que hoxe, por mor da falta de investigacións, non se pode tomar parte por ningunha hipótese.
As máis antigas crónicas escritas que a vinculan en Algemesí datan do primeiro terzo do século XVIII, pero do seu constante e firme presenza moi ben pode pensarse nunha orixe moito máis antiga. Se nos atemos a referencias de crónicas, a data de 1724, celebración das primeiras festas solemnes en honra da nosa Señora da Saúde, podería ser a máis antiga que a vincula á Festa; pero se temos en conta a constatación documental dos Libros de Contas da Vila, desde 1733 e desde entón, xa con cadencia anual ao liquidarlles o soldo aos dozaineiros que tocaban na Festa, é o máis exacto fito cronolóxico.
Difusión, evolución e extensión xeográfica
miniatura|225px|A Nova Muixeranga d'Algemesí Arraigada en tempos pretéritos en diversas comarcas valencianas, Algemesí (Ribera Alta ten a honra de habela conservado ininterrompidamente, e recibe a homenaxe de recoñecemento constante por parte dos compoñentes das Colles castelleres dalgunhas comarcas de Cataluña. Hai estudosos que cren na posibilidade que se estendese por algúns concretos puntos das comarcas do sur, en relación coa implantación do arroz ao Delta do Ebro, co nome antigo de Ball de Valencians (Baile de Valencianos), que está rexistrado que se utilizaba.
Aínda que os estudos máis recentes demostran que grupos executores de Muixeranga, coñecida fóra de Valencia como Baile de Valencianos, viaxaron para actuar en diversas poboacións da Península Ibérica. Na área Tarragona-Reus-Valls empezaron a imitar aos "Valencianos" a finais do XVII e foi nesta zona onde se produce a evolución que perdería os bailes e faría as torres máis altas converténdose en "Castells". De feito, os castelos humanos tamén se realizan no Bajo Aragón, e é posible que os destas terras, a muixeranga e os castellers cataláns dan apoio á teoría dunha orixe común ás moixigangues.
Sobre a presenza de muixerangues ao redor de todo o País Valenciano, fai falla citar Peníscola (Baix Maestrat), Titaigües (Serrans) e, segundo o máis recente descubrimento dos estudosos locais, tamén na Olleria, frecuentemente co nome de moixiganges. Tamén existen grupos na comarca da Safor, e en localidades como a Alcúdia (Ribera Alta), Forcall (Ports) ou Chiva (Foia de Bunyol) e recentemente está a recuperarse en Gandia e Sueca. As principais muixerangues actuais son:
Características da muixeranga de Algemesí
Trátase de catro melodías que acompañan á execución das "figuras" plásticas e torres humanas ou "pujades" (subidas): El Florete ou baile, l'Enterro (para a figura do "Enterro"), a Dansa plàstica (subidas e figuras) máis coñecida como "La Muixeranga", por antonomasia, e unha última recuperada en 2005 en colaboración de Xavier Richart e a Nueva Muixeranga denominada L'Aranya (xuntamente recuperada coa figura do mesmo nome (A Araña), parece que esta melodía sería usada para as figuras con movemento).
Música e simboloxía
A música acompáñase con música de tabalet e dozaina, cun son moi caraterístico, de autor desconegut. Algúns sectores do nacionalismo valenciano (como Joan Fuster entre outros) queren reivindicar a música da Muixeranga coma himno do País Valenciano e, incluso, coma himno dos Países Cataláns.
Bibliografía
Bertran, Jordi: ''El Ball de Valencians. De la dansa a les torres'', Quaderns de la Festa Major, 12, Ajuntament de Tarragona, 1997.
Rafa Lobelle
Rafael Lobelle González, coñecido como Rafa Lobelle, nado en Vilameá (Santa Cruz de Viana, Chantada) o 16 de outubro de 1988, é un poeta e escritor galego.
Traxectoria
Licenciado en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela, exerce como profesor no ensino secundario no instituto de educación secundaria CPI Plurilingüe A Picota, en Mazaricos.
Acrofonética
A acrofonética é a escrita mediante signos originariamente ideográficos, convertidos en signos fonéticos co valor da inicial do nome que posuía o obxecto designado por eles.
Pachakutik
Pachakutik ou Movemento de Unidade Plurinacional Pachakutik (MUPP-18) é un partido político indixenista de esquerdas de Ecuador. Foi fundado principalmente como un medio de pular polos intereses dos pobos e as organizacións indíxenas de Ecuador, principalmente da Confederación de Nacionalidades Indíxenas de Ecuador.
Ideoloxía
Esta organización defínese a si mesma como un movemento político independente dos partidos tradicionais que representan a outros grupos de poder. Principalmente composta por elementos de organizacións indíxenas, ten dentro do seu ideario principalmente a constitución do estado plurinacional en Ecuador que respecte a interculturalidade, opoñéndose ao neoliberalismo, sendo considerada a partir diso como un partido de esquerda. Inspirados na cosmovisión indíxena e declarando o seu rexeitamento a calquera forma de explotación, de opresión e de inxustiza ao tempo que apoian a autodeterminación dos pobos.
Río Baraio
O río Baraio (Barayu en asturiano) é un río de Asturias, que fai de límite entre o concello de Navia e o de Valdés, tamén serve de límite entre a fala de transición entre o galego e o asturiano que se fala no oriente de Navia e o asturiano. O río percorre unha lonxitude de 2,5 km ata desembocar no mar Cantábrico formando un esteiro e unha marisma que é reserva natural.
Barrantes, Barrantes, Ribadumia
Barrantes é un lugar da parroquia de Barrantes no concello pontevedrés de Ribadumia, na comarca do Salnés. Segundo o IGE en 2016 tiña 1147 habitantes (579 mulleres e 568 homes), 134 máis ca en 2010 e 482 máis ca en 2005.
Nesta vila está a capital do concello.
Bandeira de Myanmar
A bandeira de Myanmar ou Birmania (en မြန်မာ နိုင်ငံတော်အလံ), foi adoptada o 21 de outubro de 2010 para substituír a antiga bandeira socialista en uso dende 1974. A nova bandeira foi introducida xunto coa implantación de cambios no nome do país, os cales foron establecidos na Constitución de 2008.
O deseño da bandeira ten tres franxas horizontais de cor amarela, verde e vermella, cunha estrela branca de cinco puntas no centro. As tres cores queren simbolizar a solidariedade, a paz, a tranquilidade, a coraxe e a decisión.
Historia
A bandeira ten a súa orixe na resistencia birmana á ocupación xaponesa da segunda guerra mundial. A bandeira orixinal mantívose de xeito oficial entre 1948 e 1974, cando, con motivo da proclamación da República Socialista en Birmania por Ne Win, foi adoptada unha nova o 3 de xaneiro de 1974. Dita bandeira non era totalmente diferente da anterior bandeira birmana: tiña campo vermello e un cantón azul na esquina superior sobre o lado do mastro. Con todo, as imaxes que había dentro do cantón si foron cambiadas a unha roda de dente cunha planta de arroz sobreposta sobre ela. Estes símbolos son socialistas e representan os obreiros e agricultores. Rodéanlle catorce estrelas de cinco puntas que representan as divisións administrativas e os estados de Myanmar. A cor branca representa a pureza, o azul a paz e a integridade, e o vermello a coraxe. Era moi semellante á bandeira da República da China (Taiwán). miniatura|Bandeira proposta en [[2006.]] O 10 de novembro de 2006, propúxose unha nova bandeira para a nación. Esta consistía en tres franxas horizontais iguais en verde, amarelo e vermello, cunha estrela branca na parte da hasta da franxa verde. O verde representaba a paz, a tranquilidade e a suntuosa e verde contorna do país; o amarelo representaba a solidariedade; mentres que o vermello representaba o valor e a decisión. A estrela representaba "a perpetua existencia da consolidada Unión". Finalmente, os delegados da Convención Nacional rexeitaron a adopción desta bandeira. En setembro de 2007 propúxose unha nova bandeira, cunha estrela branca de maior tamaño e coa orde das franxas alterado. A orde elixida era o mesmo que o da bandeira do Estado de Birmania, un Estado monicreque do Imperio do Xapón durante a Segunda Guerra Mundial e que perdurou entre 1943 e 1945. Aquela bandeira presentaba un pavo real no centro. A nova versión da bandeira incluíuse na nova constitución, aprobada en referendo en 2008. A nova constitución, e con ela a nova bandeira, entraron en vigor coa primeira reunión do parlamento elixido nas eleccións xerais de 2010.
Acento prosódico
O acento é unha forma de articulación da voz ao falar mediante a cal se destaca unha sílaba dunha palabra respecto das demais. É importante non confundir o acento que aquí se describe co signo gráfico que se coloca sobre unha letra en moitos idiomas. En realidade estes signos denomínanse acentos gráficos, e colócanse para identificarmos a sílaba que se acentúa, son acentuacións.
Significado
Hai linguas, como o inglés, o alemán e o galego, en que dita articulación consiste nunha maior intensidade, é dicir, un maior esforzo ao expirar o aire. Este acento recibe o nome de acento de intensidade, dinámico, espiratorio, articulatorio ou de sonoridade.
Noutras linguas, como o grego, o acento consiste na elevación do ton da voz, nunha maior tensión das cordas vogais ao emitir a sílaba acentuada. Neste caso o acento recibe os nomes de acento tónico, musical, de altura, cromático ou melódico.
En galego dáse o nome de acento tónico ao acento de intensidade.
Ambos acentos poden existir nunha mesma lingua, prevalecendo un sobre o outro, o cal constitúe a circunstancia máis estendida, pero tamén poden darse con exclusividade.
Recoñécense tradicionalmente tres graos de intensidade no acento:
Hai linguas de acento fixo nas cales o acento recae sobre unha sílaba determinada, segundo a estrutura da lingua, como no latín, o céltico ou as linguas xermánicas, e outras que posúen un acento condicionado ou libre, cuxa sede está determinada por circunstancias fonéticas, morfolóxicas ou sintácticas, como no galego:
Existe tamén o acento de insistencia, retórico, enfático, expresivo ou afectivo, que recae sobre unha sílaba átona, e que pon de relevo a palabra á que pertence. Este acento aumenta a intensidade e, polo xeral, tamén a altura e duración da sílaba afectada. En francés por exemplo, o acento intensivo cae sobre unha consoante, cuxo alongamento ou xeminación produce o aumento de intensidade da vogal seguinte, como en:
Distínguese tamén entre acento afectivo e acento intelectivo, que ten por obxecto resaltar unha noción para caracterizala ou distinguila.
Outro significado de acento é o que se refire á forma de falar un idioma característica dun colectivo de persoas que habitan nunha zona xeográfica, do mesmo xeito que unha persoa pode ter un acento de pronunciación característico. Así falariamos, por exemplo, do acento andaluz ou o acento mexicano. Un acento destas características non é nunca un idioma propio, senón, como se dixo, a forma peculiar de pronunciar as palabras dun idioma en xeral. Este acento tamén se denomina ton ou deixe.
Erros frecuentes no acento de intensidade
Nas seguintes palabras é frecuente, por castelanismo, o emprego incorrecto das mesmas ó converter en tónica unha sílaba que non o é:
Causas xerais
Pódese comprobar que existen certos grupos que responden a un mesmo parámetro de comportamento acentual:
As regularizacións non teñen por que interpretarse coma regulares: mentres diocese, arquidiocese, esexese e osmose manteñen os sufixos coma átonos, psoríase e énclise fórmanse coma esdrúxulas. Isto débese a que o falante pode entender coma dous sufixos iguais o que en realidade son distintos: Estas homoxeneidades poden ser reais entre sufixos iguais ou aparentes entre sufixos semellantes, coma en:
Ligazóns externas
Accent (phonetics) Naglasak アクセント 악센트 Naglas
Pasadena, California
Pasadena é unha cidade estadounidense no condado dos Ánxeles, California, situada a 16 quilómetros ao nordés do centro dos Ánxeles.
A poboación estimada de Pasadena era de 142 059 habitantes en 2016, converténdoa na 183ª cidade máis grande dos Estados Unidos. Pasadena é a novena máis grande no condado dos Ánxeles. A cidade foi incorporada o 19 de xuño de 1886, converténdose nunha das primeiras en ser incorporadas no que agora é o condado dos Ánxeles, despois da cidade dos Ánxeles (4 de abril de 1850). É un dos principais centros culturais do val de San Gabriel.
Cultura indíxena e colonización
Os habitantes orixinais de Pasadena (un palabra Chippewa que significa "Coroa do Val") e das áreas circundantes eran membros da tribo nativoamericana Hahamog'na, unha rama da nación tongva. Falaban a lingua tongva (parte do grupo de linguas uto-aztecas) e levaban vivindo na cunca dos Ánxeles milleiros de anos. As vivendas tongva bordeaban o Arroyo Seco (condado dos Ánxeles) na presente Pasadena e no sur ata onde se xunta co río Os Ánxeles e ao longo doutras vías fluviais naturais na cidade.
Os nativos vivían en casas de palla con forma de cúpula. Vivían cunha dieta de fariña de landra, sementes e herbas, carne de veado e doutros pequenos animais. Intercambiaban peixes do océano cos tongva da costa. Facían recipientes de cociña de esteatito procedente da illa Catalina. A ruta de transporte máis antiga existente en Pasadena é o antigo camiño peonil de tongva, tamén coñecido como Gabrielino Trail, que segue a cara ao leste do Rose Bowl e o Arroyo Seco pasado o Laboratorio de Propulsión a Chorro nas montañas San Gabriel. O camiño foi usado continuamente durante milleiros de anos. Unha parte do camiño aínda segue en uso no que é coñecido como Salvia Canyon. Cando os españois ocuparon a cunca dos Ánxeles construíron a Misión San Gabriel e bautizaron os tongva como "indios gabrielinos", polo nome da misión. No presente varios grupos de tongva viven na área dos Ánxeles.
Desenvolvemento inicial
Antes da anexión de California en 1848, o derradeiro dos donos mexicanos foi Manuel Garfias  que retivo o título de propiedade tras converterse en estado en 1850. Garfias vendeu partes da propiedade aos primeiros colonos anglos en chegar á zona: o doutor Benjamin Eaton, o pai de Fred Eaton; e o doutor S. Griffin. A meirande parte da propiedade foi mercada por Benjamin Wilson, que estableceu a súa propiedade Lake Vineyard na veciñanza. Wilson, coñecido como Don Benito polos indios locais, tamén tiña o Rancho Jurupa (en Riverside, California) e foi alcalde dos Ánxeles. Era o avó do xeneral da segunda guerra mundial George S. Patton, Jr. e de quen recibiu o seu nome o monte Wilson.
En 1873 Wilson foi visitado polo doutor Daniel M. Berry de Indiana que buscaba un lugar no país que puidese ofrecer un clima temperado para os seus pacientes, a maioría dos cales padecían enfermidades respiratorias. Berry era asmático e afirmou que tivera as súas tres mellores noites de sono no Rancho San Pascual. Para manter o segredo, Berry chamou á área co nome en código de "Muscat" despois de que as uvas de Wilson medrasen. Para conseguir fondos para levar á xente a San Pascual, Berry formou a Southern California Orange and Citrus Growers Association e vendeu bens nela. Os recentemente chegados foron capaces de comprar unha gran parte da propiedade ao longo do Arroyo Seco e o 31 de xaneiro de 1874 incorporaron a Indiana Colony. Como un xesto de boa vontade, Wilson engadiu 2 000 acres (8 km²) das terras altas da propiedade entón inútiles, parte das cales se converterían en Altadena. O coronel Jabez Banbury abriu a primeira escola en South Orange Grove Avenue. Banbury tiña dúas fillas xemelgas, chamadas Jennie e Jessie, que se converteron nas primeiras estudantes en asistir a esa escola.
Na época, a Indiana Colony tiña unha estreita franxa de terra entre o Arroyo Seco e Fair Oaks Avenue. No outro lado da rúa estaba Lake Vineyard. Despois de máis dunha década de desenvolvemento paralelo dos dous lados, os dous asentamento fusionáronse na Cidade de Pasadena.
American Craftsman
miniatura|Gamble House A época American Craftsman na arte e no deseño está ben representada en Pasadena. Afirma de arquitectura Greene and Greene desenvolveu o estilo e moitas das súas residencias aínda existen. Dous exemplos dos seus Ultimate bungalow son a obra mestra Gamble House, na que se realizan visitas guiadas, e a Robert R. Blacker House, ámbalas dúas designadas Fitos Históricos de California e inscritas no Rexistro Nacional de Lugares Históricos.
Segunda guerra mundial e consecuencias
A segunda guerra mundial demostrou ser unha bendición para Pasadena xa que o sur de California converteuse nunha importante área de concentración para a guerra no Pacífico. Empresas de alta tecnoloxía e científicas instaláronse na cidade, unha tendencia que continuou nas décadas seguintes á guerra, destacando o Laboratorio de Propulsión a Chorro da NASA, Tetra Tech e Ameron International.
Nos anos 50 Pasadena viu un forte fluxo de xente do sur dos Estados Unidos, especialmente afroamericanos de Texas e Luisiana. Pasadena tamén comezou a albergar a unha gran comunidade de inmigrantes, particularmente de Guatemala, O Salvador e Armenia.
Pasadena dende 1970
A Academia Estadounidense de Arte Dramática, fundada en 1884 en Nova York, inaugurou o seu campus de Pasadena en 1974. Porén, no ano 2000 o conservatorio moveuse de Pasadena a Hollywood. O conservatorio foi a primeira escola do país en ofrecer educación profesional no campo da actuación, adestrando a actores nun programa de dous anos. A Universidade Nazarena de Point Loma estivo situada en Pasadena durante moitos anos antes de mudarse ao condado de San Diego, e conservou os nomes de Pasadena University e Pasadena College.
En 1969 foi desagredado o Distrito Escolar Unificado de Pasadena, aínda que a cuestión seguiría sendo combatida nos tribunais durante unha década. Un ano despois construíuse a autoestrada 210 ao longo dunha nova ruta elixida. A construción da autoestrada foi controvertida, xa que causou a demolición dun milleiro de casas, moitas delas históricas, e moitos afirmaron que a ruta foi deseñada para cortar os barrios menos ricos da cidade.
A situación non mellorou. O centro de Pasadena volveuse perigoso nalgunhas partes e quedou deserto noutras, e as incidencias de asasinatos e incendios provocados disparáronse. A vella Pasadena enfrontábase á destrución a medida que se elaboraban plans para novos desenvolvementos de grande altura, aínda que foron detidos por defensores de preservación cada vez máis activos. Pasadena sufriu demográficamente a medida que moitos veciños marchaban aos suburbios próximos ou a Inland Empire, causando un descenso xeneralizado na poboación. A pesar deses contratempos, moitos artistas e hípsters mudáronse á zona aproveitando o baixo valor das propiedades. O seu legado pode verse hoxe en día no Doo Dah Parade que comezou a celebrarse en 1978.
Nos anos 80 aumentou a violencia das bandas en Pasadena, unha tendencia que culminaría en 1993 coa Masacre de Halloween, na que tres adolescentes foron asasinados por membros da banda Bloods e tres máis resultaron feridos. Isto levou ao Departamento de Policía de Pasadena a tomar medidas enérxicas contra a actividade das pandillas, que se reduciu a mediados dos 90.
Xeografía
A área metropolitana de Pasadena está delimitada pola liña da falla Raymond Fault, os outeiros de San Rafael, e a serra de San Gabriel. O Arroyo Seco, un importante elemento xeográfico e fogar do Rose Bowl, flúe dende as cabeceiras do impoñente cinto verde Bosque Nacional dos Ánxeles na serra de San Gabriel. Segundo a oficina do censo dos Estados Unidos a cidade ten unha área total de 60 km², dos cales un 99% é terra e un 0.68% é auga.
Situada a 16 quilómetros ao nordés do centro dos Ánxeles, Pasadena está rodeada por 12 comunidades: Glendale, Highland Park, Eagle Rock, South Pasadena, San Marino, Temple City, San Gabriel, Arcadia, Sierra Madre, La Cañada Flintridge e Altadena. As comunidades de Eagle Rock, Highland Park e Garvanza están incorporadas dentro da cidade dos Ánxeles e Altadena é unha parte non incorporada do condado dos Ánxeles.
Berria
Berria (en éuscaro Nova) é un xornal de información xeral de pago, e distribución matinal editado en lingua éuscara.
Historia e características
Foi fundado no 2003 para ocupar o baleiro de Euskaldunon Egunkaria, clausurado por decisión xudicial, publicando a súa primeira edición o 21 de xuño do 2003.
Edítao a empresa Euskal Komunikabideen Elkartea. Ten a súa sede social e rotativa na localidade guipuscoana de Andoain, e véndese en todos os territorios de ámbito lingüístico vasco. Dispón de delegacións en Bilbao, Pamplona, Vitoria e Baiona. É membro de MIDAS (Minority Dailies Association).
O seu director é Martxelo Otamendi.
Lingua tehuelche
A lingua tehuelche, pertencente ao grupo de linguas chon, foi falada polo pobo tehuelche meridional ou aónikenk da Patagonia. O seu autónimo foi aonekʾen ʾaʾjen, a lingua do Sur. A denominación tehuelche é un exónimo proveniente do mapudungun "xente belicosa". Existe a evidencia lingüística que permite clasificar o tehuelche dentro das linguas chon meridionais. Dentro das linguas chon o tehuelche ten proximidade coa extinta lingua teushen. No 2000 restaban catro falantes da lingua.
Enumeración
O sistema para enumerar en tehuelche coa base decimal é como segue:
Vocabulario
Bufo = Aamen
Auga = Le, Amien
Frecha = Shotel
Cabeza = Alln
Campo = Jauke
Verde = Jestateltenk
Azul = Jeshtentenk, Kaltenk
Vermello = Kápenken
Branco = Eorrenk
Negro = Pol, Epolenk
Sol = Sheuen, Kenikénken, Tenink, Keengenken
Lúa = Kengenkon
Terra = Geur, Tem
Acerra
Acerra é un concello italiano da provincia de Nápoles, na rexión de Campania. O seu nome latino era Acerrae. A 31 de decembro de 2019, tiña Ten 59 525 habitantes.
Historia
Cidade fundada polos etruscos no século IV a.C., sobre un asentamento osco, o que a converte na cidade máis antiga da Campania. No 332 a.C. foi a primeira cidade en obter a civitas romana na Campania. Destruída por Aníbal no 211 a.C., foi reconstruída cinco anos despois. Baixo Augusto convértese nun importante centro comercial. Entre o XI e o XII estivo baixo o poder dos normandos.
José Antonio Rodríguez Couceiro
José Antonio Rodríguez Couceiro, nado en 1938 en Loureiro e finado o 16 de marzo de 2021 en Madrid, foi un xornalista e correspondente galego.
Traxectoria
Enfermo na nenez, o que lle causou unha coxeira crónica, foi licenciado en Xornalismo. Comezou a traballar na Axencia EFE en 1964, e foi destinado como correspondente seu a México no ano 1968, cando cubriu os Xogos Olímpicos e as revoltas de estudantes que remataron no masacre de Tlatelolco. En 1970 foi destinado a Santiago de Chile, onde informou da vitoria electoral de Salvador Allende e, posteriormente, do golpe de estado de Augusto Pinochet, durante o que foi o único correspondente estranxeiro que permaneceu no país. A continuación foi destinado a Bos Aires (Arxentina), onde permaneceu case unha década cubrindo informacións de relevancia coma o falecemento do presidente arxentino Juan Domingo Perón ou o golpe de estado que derrocou a Isabel Perón en 1976. Como consecuencia deste golpe de estado chegou a estar detido.
Despois da Arxentina foi correspondente no Brasil e despois volveu a Madrid, onde ocupou a dirección do departamento de Internacional de EFE ata 1983. A seguir regresou a México, onde informou do tremor de terra de 1985 e do Mundial de fútbol masculino de 1986, e posteriormente volveu aos servizos centrais, onde ocupou de novo a dirección de internacional ata o ano 1992 e a sección de "mercado exterior" en 1993. Volveu de correspondente a Bos Aires, xa coa democracia, e permaneceu alí ata que se prexubilou no ano 1999.
Vida persoal
Tivo seis fillos, dos que un faleceu en vida del. Finou de covidia.
O Couto, Árbol, Vilalba
O Couto é un lugar da parroquia de Árbol no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá. Tiña 6 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales 4 eran homes e 2 eran mulleres.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é un "(lugar) cercado", para poder defendelo mellor.
New Wave Hot Dogs
New Wave Hot Dogs é o segundo álbum da banda de rock alternativo Yo La Tengo, editado en 1987 polos selos Coyote e Twintone. Foi re-editado, xunto con President Yo La Tengo e o sinxelo "Asparagus Song", por Matador Records nun só disco en 1996.
Cardo (homónimos)
Cardo é un termo empregado na planificación urbanística do Imperio Romano.
Cardo é tamén o nome que levan varias especies de plantas:
Porta de Carlos V
dereita|miniatura|290px|Vista frontal da Porta. A Porta de Carlos V, tamén chamada Porta Maior ou Porta do Castelo da Ponte (polo seu aspecto de fortaleza) é unha das tres portas que se conservan da antiga muralla da vila de Viveiro, na provincia de Lugo, edificada en 1548 por obra de Pedro Pedroso. Realizouse en homenaxe a Carlos V substituíndo outra anterior do século XIII, que por mor da acción erosiva das mareas e dos avatares históricos se fora deteriorando.
Descrición
A porta é sinxela, de estilo renancentista-plateresco, con tres corpos ben diferenciados; o acceso fórmase cun arco de medio punto central adornado por molduras cilíndricas. En cadanseu lado da porta atópanse, enmarcados con columniñas platerescas, os escudos coas armas da cidade e de Galiza; na banda dereita, o viveirés co león con coroa real sobre a ponte, e na esquerda o galego cos cinco copóns. Algún autor interpretou que ambos os escudos eran os da cidade e que os copóns representaban as cinco antigas igrexas urbanas de Viveiro. Estes dous escudos están recollidos no que posteriormente se converteu no escudo de Viveiro. Sobre o arco unha inscrición moi gastada: Hizose esta puerta siendo Corregidor el Licenciado Canosa de Tordesillas. Por riba da inscrición, no medio e medio da obra áchase o escudo de Carlos V con enmarcación plateresca e frontón triangular, e sobre o mesmo o busto do emperador. O coroamento da porta faise con seis troneiras flanqueadas por tres torricelas. No envés da porta, camarín plateresco con dous escudos e a imaxe do século XVIII de San Roque, antigamente da Virxe dos Desamparados.
O Outeiro, Veiga, A Bola
O Outeiro é un lugar da parroquia de Veiga no concello ourensán da Bola na comarca da Terra de Celanova. Tiña 34 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 16 eran homes e 18 mulleres. Iso supón un aumento da poboación respecto a 2010, cando tiña 32 habitantes (14 homes e 18 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Barrantiños, Barrantes, Ribadumia
Barrantiños é un lugar da parroquia de Barrantes no concello pontevedrés de Ribadumia, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia. Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016, polo que non se poden achegar datos da súa poboación.
Acireale
miniatura|San Pedro, Acireale, [[Sicilia]] Acireale, (en Jaciriali), comuna de Catania, Sicilia, Italia. Segundo datos do 2009, ten 52 954 habitantes.
Localización
Esta situada ao pé do Etna, e é famosa polas súas augas termais. Segundo a tradición, Acis dálle nome á cidade, aínda que filoloxicamente o topónimo procede do grego Akus, (penetrante), clara referencia ao río veciño, periodicamente recuberto de lava. En latín a cidade denominouse Aquilia. En 1169 foi destruída por un terremoto, foi reconstruída co nome de Aquilia Nova. En 1326 foi destruída polo lume, os superviventes construíron unha nova cidade na súa situación actual. En 1693 foi destruída por un terremoto, pero unha vez máis a cidade foi reconstruída.
Eochaid de Escocia
Eochaid, finado en 889, foi un britano que puido ter gobernado como rei de Strathclyde ou rei dos pictos. Era fillo de Rhun ab Arthgal, e descendía dunha antiga liñaxe de reis britanos. Segundo os rexistros históricos, a nai de Eochaid era filla de Kenneth I. Esta relación vía materna coa dinastía Alpin explica que Eochaid reinase sobre os pictos despois da morte do fillo de Kenneth I, Áed, en 878. Segundo diferentes fontes, Áed foi asasinado por Giric, un home de devanceiros descoñecidos, a quen se atribúe o reinado despois da morte de Áed.
Acurtamento
Denomínase acurtamento, ou clipping, ao procedemento de creación de novas palabras ou neoloxismos que consiste en abreviar palabras mediante diversos metaplasmos de supresión, como a aférese (perda dos fonemas situados ao comezo dunha palabra), a síncope (perda dos fonemas interiores dunha palabra) ou apócope (perda dos fonemas finais dunha palabra). Tal procedemento é especialmente frecuente en linguas que posúen moitos monosílabos, coma o inglés; por exemplo, abréviase San Francisco en Frisco ou motor(way) hotel en motel, ou automóbil omnibus en autobús. Este procedemento de acurtamento denomínase síntese ou síncope. A apócope, pola contra, é frecuente na linguaxe hipocorística ou infantil, ou simplemente afectiva: bici por bicicleta, boli por bolígrafo, insti por instituto etc... Nalgúns casos, parece máis ben deberse á necesidade de abreviar expresións demasiado cultas e longas: cine por cinematógrafo, ou fotolito por fotolitografía (o cal explica a súa tónica discordante doutras palabras esdrúxulas que rematan en -lito átono: crisólito, aerólito, monólito).
Phạm Văn Đồng
Pham Van Dong ,Phạm Văn Đồng, nado en Mo Duc o 1 de marzo de 1906, finado en Hanoi o 29 de abril de 2000, foi un político vietnamita e ex-Primeiro Ministro de Vietnam do Norte e do Vietnam reunificado.
Traxectoria
En 1926 viaxa a Guangzhou (no sur da China) para asistir a un curso de adestramento dirixido por Nguyen Ai Quoc (Ho Chi Minh) para logo ser admitido na Asociación Xuvenil Revolucionaria de Vietnam (predecesora do Partido Comunista de Vietnam).
En 1929 traballa para a asociación e é arrestado polos franceses, sendo sentenciado a 10 anos de cadea, que cumpre até 1936, cando se lle dá a amnistía.
Foi Primeiro Ministro de Vietnam do Norte entre 1955 e 1976 e tamén Primeiro Ministro de Vietnam entre 1976 e 1987.
Faleceu o 29 de abril do 2000.
Plurinacionalismo
O plurinacionalismo ou unha plurinacionalidade é a coexistencia de dous ou máis grupos nacionais dentro dunha mesma entidade política, goberno ou constitución. O expresidente ecuatoriano Rafael Correa definiu o plurinacionalismo como a coexistencia de diversas nacionalidades dentro dun estado con diferentes pobos, culturas e identidades que existen e son recoñecidos. No plurinacionalismo, a idea de nacionalidade é plural, o que quere dicir que está composto de diferentes nacións dentro dunha comunidade organizada. Derivado deste concepto, un estado plurinacional é aquel que conta coa existencia de múltiples comunidades políticas e asimetría constitucional. O uso da plurinacionalidade axuda a evitar a división de sociedades dentro dun estado ou país. Ademais, unha democracia plurinacional recoñece os múltiples pobos dentro da entidade política.
Susi Susanti
Lucía Francisca Susi Susanti Haditono (chinés: 王蓮香, pinyin: Wang Lian-xiang, nada en Tasikmalaya, Xava Occidental, Indonesia, o 11 de febreiro de 1971), coñecida simplemente como Susi Susanti, foi unha xogadora de bádminton.
Considérase a mellor xogadora de bádminton de Indonesia, foi a máxima dominadora do individual feminino a principios dos anos 90. Conseguiu a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de Barcelona 1992, así como a medalla de bronce nos de Atlanta 1996. Tamén se proclamou campioa do mundo en Birmingham no 1993; gañou o All England en 4 ocasións, 1990, 1991, 1993 e 1994, e os World Grand Prix dende 1990 até 1994. Ademais axudou ao equipo de Indonesia a gañar a Uber Cup no 1994 e o 1996.
Está casada con Alan Budikusuma, tamén campión olímpico en Barcelona.
Os Currás, Árbol, Vilalba
Os Currás é un lugar da parroquia de Árbol no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá. Tiña 25 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales 12 eran homes e 13 eran mulleres.
Chroicocephalus
miniatura|240px|Chroicocephalus maculipennis. miniatura|240px|Chroicocephalus novaehollandiae scopulinus. Chroicocephalus é un xénero de aves acuáticas da orde dos caradriformes, suborde dos laros e familia dos láridos.
Comprende 11 especies (ou 12, segundos os autores) de gaviotas clasificadas anteriormente no xénero Larus.
Nota
Para ver as variacións da clasificación do xénero Larus, véxase: Larus).
Descrición
A especie foi definida en 1836 polo naturalista británico Thomas Campbell Eyton.
Clasificación
Na actualidade recoñécense no xénero as especies seguintes:
Porén, o ITIS e Avibase recoñecen outra especie máis: que, para as obras de referencia antecitadas, sería a subespecie Chroicocephalus novaehollandiae scopulinus
En Galicia
En Galicia é frecuente a especie Chroicocephalus ridibundus, sendo de presenza esporádica Chroicocephalus genei e Chroicocephalus philadelphia.
Conservatorio de París
O Conservatorio Nacional Superior de Música e Danza de París (CNSMDP) é unha institución pública de carácter administrativo, que ten a súa orixe no Conservatoire de musique fundado o 3 de agosto de 1795 (16 de termidor, ano III) pola Convención. O CNSMDP ofrece ensino profesional de música, danza e outras materias relacionadas.