cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
República Federal Socialista de Iugoslavia
Linguas
A poboación de Iugoslavia falaba tres idiomas, o serbocroata, o esloveno e o macedonio. O serbocroata foi falado polas poboacións das repúblicas federais de Croacia, Serbia, Bosnia e Hercegovina e Montenegro, o que nese momento supoñía un total de 12.390.000 persoas. O esloveno era falado por aproximadamente 1.400.000 habitantes de Eslovenia, mentres que o macedonia era falado por 931.000 habitantes de Macedonia. Con todo, as minorías nacionais utilizaban os seus propios idiomas, así pois 506.000 falaban húngaro (principalmente en Voivodina), 780.000 persoas albanés en Serbia e Macedonia, ademais de turco, romanés e italiano en menor medida.
Ademais dous alfabetos eran utilizados en Iugoslavia: o alfabeto latino e o alfabeto cirílico. Ambos os alfabetos foron modificados para o uso do idioma serbo-croata no século XIX, polo que o alfabeto latino serbocroata é máis coñecido como alfabeto latino de Gaj, mentres que cirílico coñécese como o alfabeto cirílico serbio. En canto os alfabetos utilizados por cada lingua, o esloveno só utilizaba o alfabeto latino, o macedonio o alfabeto cirílico e o serbocroata, na súa variante croata case exclusivamente o latino, mentres que a variante serbia utilizaba tanto o latín como o cirílico.
Etimoloxía
miniatura|200px|[[Emir Kusturica, importante cineasta da ex-Iugoslavia]] O nome de "Iugoslavia", unha transliteración de "Jugoslavija", unha palabra composta de "Jug" e "Slavia". A tradución da palabra serbocroata "Jug" é "sur", mentres que "slavija" é "a terra dos eslavos". Así, unha tradución de "Jugoslavija" sería "Slavia do Sur" ou "Terra dos eslavos do sur". Así, o termo unifica as seis nacións eslavas relacionados do sur, os serbios, os croatas, os bosníacos, os eslovenos, os montenegrinos e os macedonios.
O nomes nos diferentes idiomas oficiais son os seguintes:
Debido á lonxitude do nome, o nome adoitaba utilizarse abreviado para referirse á República Federal Socialista de Iugoslavia, aínda que o Estado era máis comunmente coñecido simplemente como Iugoslavia, era "SFRJ". Porén Iugoslavia tamén se utilizaba de xeito oficial, sobre todo polos medios de comunicación.
Arte
Un dos escritores iugoslavos máis destacados foi galardoado co Premio Nobel de Literatura Ivo Andrić, aínda que tamén hai que destacar a Miroslav Krleža, Meša Selimović, Branko Ćopić ou a Mak Dizdar e outros. Dentro da pintores notables pódese destacar a Đorđe Andrejević Kun, Petar Lubarda, Mersad Berber ou a Milić od Mačve entre outros. Na escultura destacou Antun Augustinčić que fixo o monumento que está ao pé da Sede das Nacións Unidas de Nova York. Dentro do cinema o director iugoslavo de máis renome internacional é Emir Kusturica. Moitas películas rodadas en Iugoslava foron protagonizadas por destacados actores estranxeiros como Orson Welles ou Yul Brynner.
Ademais o pop e o rock foron unha parte moi importante da cultura. A ex-Iugoslavia foi o único estado comunista que tomou parte do Festival de Eurovisión, e sendo Goran Bregović un dos máximos expoñentes musiciais. Antes do colapso de Iugoslavia na década de 1990, Iugoslavia tiña unha sociedade multicultural baseada na fraternidade e a unidade, na memoria dos partisanos iugoslavos que venceron aos fascistas e aos nacionalistas considerado o renacemento do pobo iugoslavo.
Vilamoure, Punxín
Santo Estevo de Vilamoure é unha parroquia do concello de Punxín na comarca do Carballiño, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 99 habitantes, deles 50 eran homes e 49 eran mulleres, o que supón unha diminución de 1 habitante en relación ao ano anterior, 2006.
Lugares de Vilamoure
miniatura|esquerda|Igrexa parroquial.
Mediolanum Forum
O Mediolanum Forum, coñecido anteriormente como Forum di Assago, Fila Forum e DatchForum, e cuxo nome completo é Mediolanum Forum di Assago, é un pavillón polideportivo situado na cidade de Milán, capital da Lombardía, en Italia. Con capacidade para 12.700 espectadores, foi inaugurado en 1990. Alberga os encontros como local do Olimpia Milano, equipo que compite na Lega Basket Serie A, máxima competición do baloncesto italiano. Tamén é usado en partidos da Euroliga. En 1994 albergou o Campionato do Mundo de hóckey sobre xeo.
Silent Hill (filme)
Silent Hill é un filme dirixido por Christophe Gans que foi estreado no 2006. Está baseado na saga de videoxogos de Konami Silent Hill.
Sinopse
Rose, unha xove nai (Radha Mitchell), trata de atopar unha cura para a súa filla Sharon. Incapaz de resignarse á diagnose dos médicos que propoñen internala de forma permanente para o seu coidado psiquiátrico, Rose foxe coa súa filla ata chegar á cidade pantasma de Silent Hill, o lugar co que Sharon soña polas noites.
Serra de Guadarrama
A Serra de Guadarrama (en castelán: Sierra de Guadarrama) é unha aliñación montañosa pertencente á metade leste do Sistema Central (sistema montañoso do centro da Península Ibérica) situada entre as serras de Gredos (Ávila) e de Ayllón (Segovia - Guadalaxara). Esténdese en dirección suroeste-nordeste e nas provincias de Madrid, ao sur, e Ávila e Segovia, ao norte. Esta serra mide aproximadamente 80 km. de lonxitude e o seu cumio máis alto é Peñalara con 2.430 metros sobre o nivel do mar.
A flora desta serra caracterízase pola abundancia de bosques de piñeiros e a presenza de carballeiras e aciñedos en zonas máis baixas. Nos cumes predominan os pastos e arbustos de alta montaña. Nestes ecosistemas abundan mamíferos como cervos, xabaríns, corzos, gamos, teixugos, varios mustélidos, gatos monteses, raposos, lebres etc.; unha gran cantidade de especies de aves acuáticas nos encoros, e grandes aves de rapina como a aguia imperial ibérica ou o voitre negro, entre outras.
A proximidade a Madrid (60 km) desta serra fixo que teña un papel importante na historia de España e que hoxe sexa atravesada por bastantes portos e vías ferroviarias. Desde o monte da Almenara, en Robledo de Chavela, por exemplo, durante a invasión musulmá os árabes acendían laradas para avisar a Madrid de que se achegaban tropas cristiás.
Estas montañas teñen unha grande afluencia de xente, o que fai que as infraestruturas para o turismo e os deportes de montaña estean moi desenvolvidas. Esta afluencia ten un impacto ambiental na serra.
Cima de Vila, O Barón, O Carballiño
Cima de Vila é un lugar da parroquia do Barón no concello ourensán do Carballiño na comarca do Carballiño. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 4 habitantes (tres homes e unha muller), os mesmos ca en 2010.
Adolph Rickenbacker
Naceu en Suíza en 1886, pero emigrou de mozo aos Estados Unidos e estableceuse nos Ánxeles pouco antes de 1920. Cambiou o seu apelido a Rickenbacker en parte debido aos sentimentos antialemáns existentes nos Estados Unidos despois da primeira guerra mundial, pero tamén para capitalizar a popularidade do seu curmán Eddie Rickenbacker, un famoso piloto estadounidense da guerra.
Fundou unha empresa que fabricaba corpos de metal para a National String Instrument Corporation a principios dos anos 20, e así foi como coñeceu a George Beauchamp e a Paul Barth, cos que fundaría a Ro-Pat-In Company en 1931. En 1932 eles fabricaron a primeira guitarra hawaiana coa caixa de aluminio (a famosa frying pan ou tixola) e en 1934 cambiáronlle o nome á empresa por Electro String Instrument Corporation, aínda que lle chamaron aos instrumentos Rickenbackers debido á fama do apelido grazas ao curmán de Adolph. Cando a produción rematou en 1939 a empresa fabricara unhas 2 700 guitarra frying pan.
Rickenbacker, aínda que nunca estivo convencido do potencial do negocio das guitarras, continuounas fabricando ata 1953, cando vendeu a compañía Rickenbacker ao empresario Francis Hall.
Adolph Rickenbacker morreu en 1976.
O Trobo, O Trobo, A Fonsagrada
O Trobo é un lugar da parroquia do Trobo, no concello lugués da Fonsagrada, na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2015 contaba cun habitante, un home.
A riqueza das nacións
Unha investigación sobre a natureza e as causas da riqueza das nacións (título orixinal en inglés: An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations), máis coñecida por A riqueza das nacións, é a obra fundamental do economista escocés Adam Smith, publicado en 1776. É un traballo de economía política no xurdir da Revolución Industrial, e é amplamente considerado o primeiro traballo no campo da economía. A obra tamén é unha razoada defensa das políticas do mercado libre. Repártese en cinco libros entre dous volumes. Foi escrita para a xente educada de nivel medio no século XVIII máis que para especialistas e matemáticos.
Contidos
A riqueza das nacións cobre unha variedade de temas económicos chave. Entre outros:
A Revolución Industrial
No Libro I:
No libro II: sinálase por exemplo que o máis importante para un país que medra é o capital, definido como unha masa monetaria dispoñible grazas ao aforro. Segundo Smith este aforro invértese inmediatamente sen distinguir entre aforro e investimento.
Mercantilismo
Esta crítica do mercantilismo foi usada mais tarde por David Ricardo cando escribe a Teoría da Vantaxe Comparativa.
O concepto da Man Invisible
A "Man Invisible" é un tema referenciado acotío no libro, aínda que sexa especificamente mencionado unha soa vez. A idea que sostense detrás é que, a un nivel, a xente beneficia a comunidade o seu arredor simplemente actuando polo seu propio interese, sen unha conciencia de axuda ó servizo da comunidade. Noutras palabras, interese propio iguálase con interese xeral:
Este concepto semella paragóxico, e foi fonte de controversia. De certo, a controversia continúa ata hoxe. Ademais están os conceptos relixiosos, que predican que o interese propio é pecado, e a caridade é o mellor xeito de servir os intereses da comunidade), e os políticos de Esquerda. Existen dúas características importantes no concepto da "man invisible", que normalmente míranse con máis profundidade. A primeira é que Smith non proclama unha política social (a xente debería actuar polo seu propio interese), senón que describe a realidade (a xente faino polo seu propio interese). A segunda, Smith non proclama que todo o propio interese ten efectos beneficiosos na comunidade, simplemente desenvolve un discurso contra a visión de que sempre o propio interese é necesariamente malvado. De feito, moitas veces critica a aqueles que actúan puramente no seu propio interese e alerta que, "[T]odo para nós mesmos, e nada para a outra xente, semella, en tódalas idades do mundo, ter sido a máxima vileza dos gobernantes da humanidade." (Libro 3, Capítulo 4)
E merece salientar que, trala súa morte, Smith doa moita da súa propia fortuna persoal a caridade.
Noutro eixo, a "man invisible" refírese á habilidade do mercado para corrixir de seu situacións sen intervención por parte do goberno ou calquera outra organización (xa que Smith non empregaba este termo con ese significado). Por exemplo, Smith di que se ocorrese unha mingua na produción, o prezo das mercadorias medraría, creando o incentivo necesario para a súa produción, e minguando o seu consumo, curando eventualmente a carestía. A crecente competición entre fabricantes e o crecemento da oferta baixaría tamén o prezo do produto ata o seu prezo de produción, engadindo un pequeno beneficio, o "prezo natural". Smith cría que mentres as motivacións das persoas son egoístas e interesadas, a competición do mercado libre tende a beneficiar a sociedade enteira de tódolos xeitos. Isto foi adoptado despois como o principio dos economistas laissez-faire no século XIX.
Máis adiante na obra, na Riqueza das Nacións, Smith amosa unha seria desconfianza na clase dos comerciantes. Sente que os membros desa clase, especialmente actuando conxuntamente nos Gremios poden constituír unha forma de bloqueo e manipulación do estado para regular "intereses especiais" contra o interese xeral: ""Xente do mesmo eido comercial rara vez reúnense xuntos, incluso para a diversión, pero cando o fan, a conversación remata nunha conspiración contra o público, ou nun pacto para amañar os prezos." (Libro 1, Capítulo 10)
O termo "man invisible" citase máis tarde nunha porción do libro:
Meritocracia
Meritocracia é un tema moi forte no traballo. Máis concretamente, Smith salienta a importancia crítica de permitir ós individuos levar a cabo ó que os seus "talentos outorgados por deus" lles permita acadar, sen interferencia de forzas externas na busca de beneficios socias. Smith razoa que esas forzas externas levan a ineficiencia na división do traballo, e leva a un atraso xeral no progreso.
Anacronismos
Algúns comentarios do traballo conteñen anacronismos. Isto é o resultado de le-la obra pensando coma se fose escrita hoxe. O libro foi escrito en Inglés Moderno, pero hai algúns puntos para considerar:
Epicocconona
miniatura|150px|Epicoccum nigrum, que produce a epicocconona, crecendo sobre outro fungo, o Lycoperdon pyriforme. A epicocconona é un colorante fluorescente de longo desprazamento de Stokes que se encontrou no fungo Epicoccum nigrum. Aínda que é debilmente fluorescente en auga (emisión verde, 520 nm) reacciona reversiblemente coas proteínas para render un produto cunha forte emisión de cor vermello-laranxa (610 nm). Esta tinguidura pode utilizarse como colorante de proteína total sensible en electroforese en xel bidimensional e unidimensional, determinación cuantitativa da concentración de proteínas, e é un potente control de carga na técnica da western blot.
Variante sintética
Ademais da variante natural do fungo, hai varios análogos sintéticos. Hai poucas diferenzas en canto ás propiedades de tinguidura de proteínas entre os análogos naturais e os sintéticos.
Ea
miniatura|Situación do concello en Biscaia Ea é un concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación é de 896 habitantes (2011).
Pobo miskito
Os miskitos son un pobo indíxena de América Central, moitos dos cales son mestizos. Na parte norte do seu territorio está formado por afro-nativos; mentres que os outros son descendentes de nativos con ingleses. O seu territorio esténdese dende cabo Camarón, Honduras, até o río Grande, Nicaragua, ó longo da costa dos Mosquitos. A súa poboación rolda as 180 000 persoas.
A Pena Barreira, Curantes, A Estrada
A Pena Barreira é un lugar da parroquia de Curantes no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes. Tiña 12 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 5 eran homes e 7 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 1999 cando tiña 20 habitantes (8 homes e 12 mulleres).
Premios Nobel
miniatura|225px|dereita|Alfred Bernhard Nobel. Os Premios Nobel (en sueco, Nobelpriset; en noruegués, Nobelprisen ) son uns galardóns internacional que se outorgan cada ano para recoñecer persoas ou institucións que levaran a cabo investigacións, descubrimentos ou contribucións notables á humanidade no ano anterior ou no transcurso das súas actividades.
Sorprendido ao ver a edición dun xornal que falaba da morte do seu irmán como sendo a súa, Alfred Nobel, un industrial sueco inventor da nitroglicerina, instituíu en 1895 os premios que levan o seu nome como última vontade e para ser lembrado. Comezaron a entregarse en 1901 nas categorías de Física, Química, Fisioloxía ou Medicina, Literatura e Paz.
En 1968 estableceuse tamén o Premio de Ciencias Económicas en Memoria de Alfred Nobel, patrocinado polo Banco de Suecia e xestionado pola Real Academia das Ciencias de Suecia, e que é comunmente chamado Premio Nobel de Economía. . O primeiro Premio Nobel de Economía entregouse en 1969.
Ante a inexistencia dun Premio Nobel de Matemáticas, Sophus Lie foi o primeiro en propor a creación do Premio Abel cando descubriu en 1897 que Alfred Nobel non tivera a intención de crear un premio de Matemáticas. Tras unha primeira tentativa de instauralo a comezos do século XX, non foi ata 2003, logo de que a Academia Norueguesa de Ciencias e Letras se fixera cargo del, que non se entregou por primeira vez. Conmemora ao matemático noruegués Niels Henrik Abel, a quen debe o seu nome e, aínda que non é un dos Premios Nobel, está en correspondencia con estes. As matemáticas tamén teñen desde 1933 outro galardón importante, a Medalla Fields, na honra do matemático canadense John Charles Fields, outorgado cada catro anos pola Unión Matemática Internacional a matemáticos menores de 40 anos.
O Comité Internacional de Ciencias Históricas creou en 2015 o Premio Internacional de Ciencias Históricas.
A Real Academia das Ciencias de Suecia é a encargada de nomear ao ganadores dos Premios Nobel de Física; de Química e do Premio en Ciencias Económicas en memoria de Alfred Nobel. A Asemblea do Nobel do Instituto Karolinska elixe ao ganador de Medicina, e a Academia Sueca nomea ao ganador do de Literatura. Os catro premios citados entréganse nunha cerimonia celebrada na capital sueca, Estocolmo, cada 10 de decembro, aniversario da morte de Nobel. Pola contra, o Premio Nobel da Paz outórgao o Comité Noruegués do Nobel, e entrégase en Oslo, capital norueguesa.
Os premios Nobel entréganse anualmente. Cada persoa ou institución laureada recibe unha medalla de ouro, un diploma e unha cantidade de diñeiro que determina a Fundación Nobel. En 2020 esta cantidade ascendía a 10 millóns de coroas suecas, equivalente a uns 980 000 euros. O premio non se pode outorgar de forma póstuma, a non ser que o ganador fose nomeado antes da súa defunción. Se o premio é compartido, a contía repártese entre os ganadores, que non poderán ser máis de tres.
O testamento de Alfred Nobel
Alfred Nobel naceu o 21 de outubro de 1833 en Estocolmo, Suecia, no seo dunha familia de enxeñeiros. Foi químico, enxeñeiro e inventor. En 1894 comprou Bofors, unha empresa siderúrxica de ferro e aceiro que converteu nunha importante fábrica de armamento. Nobel amasou unha considerable fortuna ao longo da súa vida grazas aos seus 355 inventos, entre os que se encontran a nitroglicerina, precursora de moitos outros explosivos sen fume, especialmente a cordita, e a dinamita. Porén tamén arrastrou un certo sentimento de culpa polo mal que as súas invencións puideran ter ocasionado á humanidade.
En 1888 Nobel sorprendeuse ao ler o seu propio obituario, ao que titularan "Morreu o mercador da morte", nun xornal francés, que confundira a morte do seu irmán Ludvig coa súa propia, que acaecería oito anos despois. Esta noticia desconcertouno e volveuse receoso acerca de como sería lembrado, inspirándoo a cambiar o seu testamento.
Nobel escribiu varios testamentos en vida; o derradeiro asinouno o 27 de novembro de 1895 no Club Sueco-Noruegués de París pouco máis dun ano antes de morrer. Nel, para sorpresa xeneralizada, especificaba que a súa fortuna se empregase en crear unha serie de premios para aqueles que levasen a cabo "o maior beneficio á humanidade" nos campos da física, a química, a fisioloxía ou medicina, a literatura e a paz.
Segundo se recolle no testamento de Alfred Bernhard Nobel:
A primeira entrega dos premios
O rei Óscar II inicialmente non aprobou que os premios fosen concedidos a estranxeiros, mais mudou de ideas despois de comprender o valor da publicidade que os premios darían ao seu país.
Os Premios
esquerda|miniatura|Stockholm Konserthuset (Concert Hall), onde acontece a cerimonia de entrega dos premios [[Premio Nobel|Nobel e Polar Music.]]
Os Premios concédense nunha cerimonia formal en Estocolmo, anualmente o 10 de decembro, a data en que Alfred Nobel faleceu. Exceptúase o Nobel da Paz, que se entrega en Oslo. Entre tanto, os nomes dos persoas laureadas anúncianse en outubro polos diferentes comités e institucións que realizan a selección para os premios. A Fundación Nobel, a entidade administradora dos fondos do premio, con sede en Estocolmo, non está involucrada na selección dos vencedores. O premio consiste nunha medalla de ouro, un diploma coa citación da condecoración e unha suma en diñeiro que varía de acordo cos rendementos da Fundación Nobel, que ronda os 10 millóns de Coroas suecas (máis dun millón de euros ou dólares). A idea orixinal era permitir que as persoas laureadas continuasen a traballar ou investigar, sen presións financeiras.
Os premios concédense anualmente desde 1901 para realizacións en:
O Premio Nobel concédese baixo varias condicións: un premio pode ser gaño individualmente ou repartido entre até tres persoas no máximo, ou pode non ser concedido en determinado ano, o que permite a concesión de dous premios da mesma categoría no ano seguinte. Alén diso, o premio, nun determinado campo, pode aínda non ser concedido por un certo número de anos, caso que ocorreu máis frecuentemente co Premio Nobel da Paz.
En 1991, creouse o premio Anti-Nobel (Ig-Nobel), fundado por Marc Abrahams, tamén sen ningunha ligazón con Alfred. O premio distingue traballos que non poden ou non deben ser reproducidos, representando a oportunidade de reunir na Universidade Harvard un serie de científicos. Existen os Ig-Nobel da Paz e o de Medicina e doutras disciplinas.
Medalla
As medallas do premio Nobel, cuñadas por Myntverket en Suecia e a Casa da Moeda de Noruega dende 1902, son marcas rexistradas da Fundación Nobel.
As medallas cuñadas en Suecia foron deseñadas polo escultor e gravador Erik Lindberg co mesmo anverso: unha imaxe de Alfred Nobel de perfil esquerdo, acompañada das súas datas de nacemento e falecemento. No reverso comparten a mesma inscrición en latín: Inventas vitam juvat excoluisse per artes ("Descuberto para axudar a mellorar os coñecementos"), mentres que as imaxes varían en función aos símbolos correspondentes a cada unha das institucións que as outorgan.
En cambio, a medalla da Paz foi realizada polo noruegués Gustav Vigeland e a correspondente ao premio en Ciencias Económicas, por Gunvor Svensson-Lundqvist. Ambas posúen tamén unha imaxe de Alfred Nobel no anverso, mais cun deseño lixeiramente distinto. No reverso, pola súa parte, a medalla do Nobel da Paz conta coa cita Pro ritmo et fraternitate gentium ("Para ritmo e a irmandade dos pobos"), mentres que a de Economía non ten inscrición.
Para a primeira edición dos premios, en 1901, as medallas non puideron ser entregadas a tempo e no seu lugar entregáronse unhas medallas temporais, tamén coa efixie de Alfred Nobel, aínda que fabricadas nun metal menos valioso, ata que se puideron finalizar as medallas definitivas o ano seguinte. O atraso na finalización das medallas debeuse a que cada unha das institucións que outorgan os premios debía aprobar os deseños dos reversos, algo que non estivo exento de polémica. Dende 1902 todas as medallas mantiveron os seus deseños.
Ata 1980, todas as medallas cuñáronse en ouro de 23 quilates. A partir de entón realizáronse en ouro verde de 18 quilates recuberto de ouro de 24 quilates. O seu peso varía en función do ouro, mais cada medalla pesa de media uns 200 gramos e o seu diámetro é de 66 milímetros.
Contía económica
Ao mesmo tempo que os diplomas, entrégase un importante premio económico, cunha contía que depende dos ingresos da Fundación Nobel ese ano. En 2013 ascendeu a 10 millóns de coroas suecas, equivalente a un millón de euros. Aínda que a finalidade é evitar as preocupacións económicas do laureado, non é estraño que os beneficiados opten por doar os cartos a causas científicas, culturais o humanitarias.
Se nunha categoría dúas persoas comparten o premio, a suma divídese. Se se trata de tres gañadores simultáneos, o comité de adxudicación pode repartila en tres partes iguais ou outorgar a metade a un dos laureados e un cuarto a cada un dos restantes.
Desenvolvemento da entrega
A entrega de premios envolve un protocolo ríxido, que inclúe unha orde de entrega (Física, Química, Medicina, Literatura) que se estende a outras actividades dentro dos actos. Por exemplo, é a muller do primeiro galardoado en Física (en xeral por orde alfabético, e sen que participen as mulleres galardoadas, polo momento) a que é levada polo Rei sueco do brazo á cea posterior, así como as conferencias dos físicos ocupan as primeiras páxinas do libro de conferencias de cada ano.
Na entrega dos premios son enviadas flores dende San Remo, en Italia, onde Alfred Nobel pasou os seus últimos anos.
A entrega do premio correspondente á Paz desenvólvese en Oslo e non en Estocolmo (Noruega fora forzada a unirse a Suecia no s. XIX)
En setembro de 2020, anunciouse que a cerimonia non será presencial por primeira vez dende 1944.
Rexeitamentos
Dous laureados declinaron voluntariamente o premio Nobel. En 1964, Jean-Paul Sartre recibiu o premio Nobel de Literatura, mais rexeitouno afirmando "un escritor debe rexeitar permitirse ser transformado nunha institución, mesmo se ten lugar da forma máis honorable". Lê Đức Thọ, escollido para o premio da Paz de 1973 polo seu papel nos Acordos de Paz de París, declinouno dicindo que non había paz real en Vietnam. George Bernard Shaw intentou rexeitar o premio monetario mentres aceptaba o premio de Literatura; finalmente, aceptou empregalo para fundar a Fundación Literaria Anglo-Sueca. Durante o Terceiro Reich, Adolf Hitler dificultou que Richard Kuhn, Adolf Butenandt e Gerhard Domagk aceptasen os seus premios. Todos recibiron os diplomas e as medallas despois da segunda guerra mundial. En 1958, Boris Pasternak declinou o premio debido ao medo ao que fixese o goberno da Unión Soviética se viaxaba a Estocolmo para aceptar o premio. A cambio, a Academia Sueca rexeitou o seu rexeitamento, dicindo "este rexeitamento, por suposto que non altera de ningún xeito a validez do premio".
Sergude, Carral
San Xián de Sergude é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Carral. Segundo o IGE en 2016 tiña 157 habitantes (79 homes e 78 mulleres), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 147 habitantes.
Topónimo
Sergude é un antropónimo xermánico coa súa orixe en "Gude", que é alguén bondadoso, e que aparece entre o século VII e X.
Ywain o Bastardo
Ywain o Bastardo, tamén chamado Ywain o Aventureiro, é un dos fillos do Rei Urien e un dos Cabaleiros da Táboa Redonda que aparece nas lendas artúricas e na Materia de Bretaña.
Moitas veces é confundido co seu medio irmán máis vello Sir Ywain. Mentres o Ywain máis vello é o fillo de Urien con Morgana, Ywain o Bastardo, foi atribuído á muller do senescal do rei.
Nas lendas artúricas é nomeado como un guerreiro saudábel e sensato. A súa morte chegoulle das mans do seu curmán Gauvain, ironicamente durante a busca do Santo Graal. Os dous atopáronse, disfrazados coas súas armaduras, e decidiron facer unha xusta na que Ywain o Bastardo é mortalmente ferido. Cando Gauvain o levou a unha ermida para os seus últimos ritos foi cando descubriu que se pelexara co seu propio curmán.
Umar ibn al-Khattab
miniatura|Mausoleo do Califa Umar, en Al-Masjid al-Nabawi, Medina. A primeira fiestra da dereita permite ver a tumba de Umar. Umar ibn al-Khattab (en árabe: عمر بن الخطاب) (tamén coñecido como Omar), nado no 585 e finado no 644, foi o artífice da grande expansión militar, cultural e relixiosa do islam, o califa que colocou a Arabia na posición hexemónica que ocupou durante séculos.
Conversión
Pertencía ao clan de Banu Adi, da tribo dos Quarysh. Naceu na Meca. Traballou como pastor e comerciante, practicaba un afervoado paganismo, salientaba entre os seus pola súa cultura, forza física e habilidade guerreira.
Cando Mahoma empezou a predicar o islam, Umar decidiu defender o politeísmo tradicional fronte a nova relixión monoteísta. Comezou a dirixir unha persecución violenta contra os novos crentes. Cóntase que, cando descubriu que na súa propia casa a súa irmá e o seu home estaban recitando o Corán, atacounos cheo de carraxe. O sangue da súa irmá conmoveuno e pregoulle que lle lese o que estaba recitando. Ao escoitalo, converteuse ao islam nese mesmo intre. Ao pouco tempo, cheo de valor, foi o primeiro musulmán que se atreveu a orar abertamente na Kaaba, o que supuxo un paso decisivo para a práctica do islam á luz pública.
Ascenso
Convertido nun dos fieis máis próximos ao Profeta, participou na héxira ou fuxida a Medina. Alí foi, xunto a Abu Bakr, un dos líderes do crecente grupo de crentes. Cando se fixeron preminentes na cidade de acollida, salientou nas batallas de Badr, Uhud, Khaybar e nas correrías por Siria. No ano 625, entregou a súa filla Hafsah a Mahoma para ser unha das súas mulleres.
Cando tras dúas semanas de agonía, en 632, Mahoma deixou esta vida, Umar opúxose a que o seu corpo fora soterrado. Insistiu en que o Profeta abandonara o seu corpo pero que volvería axiña. Mais Abu Bakr repúxolle con autoridade:
A sucesión foi complicada debido a que os musulmáns de Medina quixeron elixir ao seu propio líder. O apoio de Umar a Abu Bakr impediu que o islam se dividise en faccións étnicas ou quedase reducido a unha relixión étnica.
Conquistas
miniatura|350px|dereita|Imperio Islámico durante o goberno de Umar ibn al-Khattab Umar preparou o gran salto do islam alén da Península arábiga. Pobos mercenarios de persas e bizantinos foron convertidos ao islam e constituíron unha quinta columna esencial na derrota dos imperios máis formidables do momento. O Imperio Bizantino e o Imperio Sasánida, acababan de saír esgotados dunha guerra á morte.
O Imperio bizantino, ademais, arrastraba unha crise de lexitimación da autoridade de Constantinopla, debido á división das Igrexas cristiás. A Igrexa Siríaca, a Igrexa ortodoxa copta mantiñan o seu predominio nos patriarcados de Antioquía e Alexandría gobernando sobre unha maioría monofisita que non aceptaba a autoridade de Bizancio fiel a súa propia Igrexa ortodoxa e ao Concilio de Calcedonia. Os monofisitas, marxinados e por veces perseguidos, no verían con malos ollos un novo liderado político estranxeiro que os aliviase da presión bizantina.
O Imperio sasánida, á súa vez, ficaba asolagado nunha permanente crise política cunha sucesión de xas moi fugaz e inestable.
A batalla de Yarmuk (636), preto de Damasco supuxo a máis tremenda derrota de Bizancio e o fin do seu predominio sobre Siria. Damasco caería ao pouco tempo.
A batalla de al-Qadisiyya foi o éxito paralelo na fronte persa. O exército sasánida foi destruído cerca do Éufrates e o seu xeneral Rostam Farrokhzad caeu no combate. A capital persa Ctesifonte non tardaría en ser asaltada polas invencibles forzas do islam. Tras a batalla de Nehavend o exército musulmán non tería xa unha oposición bélica minimamente seria.
En 642, Alexandría é evacuada polos bizantinos e todo Exipto é ocupado polo xeneral Amr, ibn Al-as. Un novo Imperio como o de Darío I ou o de Alexandre Magno xurdía subitamente no Oriente Próximo e avanzaba polo beira sur do Mediterráneo.
Xerusalén
No ano 637, tería lugar outro acontecemento que marcaría para sempre a historia da humanidade. Tras un longo asedio, Xerusalén a cidade santa, abría as súas portas aos musulmáns. Umar entrou na cidade máis humildemente que o propio Xesús de Nazaret camiñando ao lado dun asno sobre cal cabalgaba un escravo. O patriarca da Igrexa ortodoxa entregáballe as chaves da cidade e conduciu a Umar ao o lugar do sacrificio de Isaac por parte do primeiro crente Abraham o mesmo dende o cal Mahoma ascendera aos ceos. Alí mandaría Omar construír a mesquita da Roca.
Omar foi conducido ao Templo do Santo Sepulcro, pero declinou entrar dicíndolle aos dirixentes cristiáns que, se o facía, tal lugar sería lembrado como santo para os musulmáns e perdería a seu carácter exclusivamente cristiá. Deu probas, deste xeito, dun exquisito respecto polo cristianismo.
Goberno
miniatura|250px|dereita|Lápida sepulcral de Umar. Umar transformou o sistema clánico árabe nun imperio teocrático que aglutinaba diferentes pobos e etnias; el era o Señor dos crentes.
Ángel Rodríguez Castedo
Ángel Rodríguez Castedo, nado en Sarria o 10 de agosto de 1949, é un político e alto funcionario galego.
Umar ibn al-Khattab
Goberno
Organizou todo un aparello militar e administrativo; nas terras ocupadas, os xefes do seu exército eran asemade os seus representantes e, xa que logo, tiñan a máxima autoridade para impartir xustiza, gobernar e decidir sobre asuntos civís e relixiosos. A diferenciación entre o secular e o relixioso, que o cristianismo abrira timidamente, desapareceu, pero se mantivo o respecto polas relixións do Libro (xudaísmo e cristianismo), cuxos crentes eran protexidos (dimmís) a cambio dun tributo (chizia). O Mazdeísmo persa foi menos considerado.
Umar iniciou a recompilación dos textos coránicos, a codificación da Lei islámica e fixou o calendario árabe.
Ángel Rodríguez Castedo
Traxectoria
Fillo de Rafael Rodríguez e de Cándida Castedo, mestra de Barbadelo e Fontao. Cursou estudos eclesiásticos no Seminario de Lugo e licenciouse en Filosofía e Letras pola Universidade Complutense de Madrid. Despois diplomouse en Psicoloxía Pedagóxica e Psicoloxía Industrial pola mesma universidade, así como en Xerontoloxía pola Sociedade Española de Xeriatría e Xerontoloxía (Madrid).
Umar ibn al-Khattab
Goberno
O seu estilo de vida era de grande austeridade, mantendo os costumes de cando os musulmáns eran unha minoría perseguida. Del díxose que gobernaba con xustiza, por iso era quen de durmir apraciblemente no chan ou xalundes.
Morreu vítima de seis apuñalamentos por parte dun escravo persa. Sucedeuno Uthman ibn Affan.
Ángel Rodríguez Castedo
Traxectoria
Co goberno socialista de Felipe González foi nomeado xerente do Fondo Nacional de Asistencia Social (1983) e logo director xeral do Instituto Nacional de Servizos Sociais Inserso (1985). Durante ese tempo foi ademais responsable do Plan Xerontolóxico Nacional (1988-93), membro do Consello Interterritorial do Sistema Nacional de Saúde (1988-93) e membro da Conferencia Sectorial de Asuntos Sociais (1988-93). En 1993 foi nomeado secretario xeral do Consello Económico e Social, cargo que ocupa ata 2001, cando pasou á empresa privada relacionada coa atención aos maiores. En abril de 2004, co regreso do PSOE ao goberno, foi designado de novo director xeral do Inserso, agora chamado Imserso (Instituto de Maiores e Servizos Sociais).
Tinajo
Tinajo é un concello español pertencente á provincia das Palmas (Canarias). Está situado no oeste da illa de Lanzarote. A súa poboación, segundo o censo do INE de 2011 é de 5.728, o que supón unha densidade de 42,34 hab/km².
Marc Chagall
Moishe Zakharovich Shagalov, nado en Viciebsk (Belarús, entón no Imperio Ruso) o 7 de xullo de 1887 e finado en Saint-Paul de Vence (Francia) o 28 de marzo de 1985, foi un pintor francés de orixe xudía belaruso, de estiño surrealista, máis coñecido como Marc Chagall. En 1960 foi galardoado co Premio Erasmus.
Traxectoria
Chagall era o máis vello de oito fillos. En 1907, Marc Chagall marcha a San Petersburgo, alí estuda na Sociedade de Patrocinadores da Arte onde baixo a tutoría de Nikolai Roerich, en 1910 marcha a París, e entra en contacto coas novas tendencias que estaban a xurdir, en 1914 regresa á súa vila natal, logo da revolución rusa, Chagall foi comisario de arte da súa rexión, en 1923 volta de novo a París, e en 1937 obtén a cidadanía francesa. Durante a Segunda Guerra Mundial, debido á persecución dos xudeus polos nazis, Chagall deixa Francia e instálase en Nova York.
As obras de Chagall reflicten a resonancia dos soños e das fantasías, ao tempo que se inspira nas tradicións populares rusas e a herdanza xudía.
National Rugby League
A National Rugby League é a principal liga profesional de rugby league en Australia. O campionato está composto por 16 equipos, 15 deles australianos e un de Nova Zelandia. A liga foi creada en 1998 despois dunha guerra entre os clubs que formaban a anterior liga profesional.
A NRL está considerada como a liga de rugby league máis importante do mundo, a súa gran final é un dos eventos máis importantes na cultura popular do país, e o gañador do torneo acada o dereito a loitar polo título mundial (World Club Challenge) fronte ó campión do torneo Super League que se disputa en Europa.
Localización
440px 24px Cowboys 24px Broncos 24px Titans Storm 24px 24px Warriors Raiders 24px 24px Knights 24px Dragons 10px Sidney→
400px SIDNEY Bulldogs 34px Sharks 34px 34px Roosters 34px Rabbitohs 34px Panthers 34px Eels 34px Sea Eagles 34px West Tigers
Boston (grupo musical)
Historia
O grupo Boston créase a mediados por aí de 1969 polo enxeñeiro graduado do MIT(Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts) Tom Scholz como guitarrista e principal compositor, ademais do vocalista Brad Delp, o guitarrista Barry Goudreau e o batería Jim Masdea. Tras un inicio algo incerto, no cal presentaron varios demos, o batería Jim Masdea deixa o grupo e é substituído por Sib Hashian, ademais o baixista Fran Sheehan incorpórase ás filas do grupo. É así, como en 1976 e grazas ás composicións enxeñosas do Scholz, o grupo lanza en 1976 o seu primeiro álbum titulado simplemente "Boston" e colocando inmediatamente éxtios nas listas de popularidade coa clásica "More than a Feeling" e con "Peace Of Mind". O traballo de Scholz pódese ver, así mesmo, na enigmática "Hitch a Ride", unha das pezas máis completas do disco. A voz de Delp é, ademais, un total acerto e nótase certa innovación no son do grupo a comparación doutras bandas da época.
Para 1978, o grupo lanza o seu segundo álbum titulado "Don´t Look Back", o cal é de notable menor calidade que o seu antecesor e non deixa moi satisfeito a Scholz, que acusa á discográfica de presionalo para este material; a pesar disto, o disco alcanza vendas que lle levan ao disco de platino e a canción que dá título ao disco convértese nun éxito comercial. Logo disto, comeza un litixio legal entre discográfica e grupo que durará anos e que obrigará a esperar o seguinte álbum de Boston oito anos. O guitarrista Gary Phil substitúe a Guodreau e Fran Sheehan deixa tamén ao grupo. Scholz financia as súas gravacións vendendo equipo, debido ao asunto entre CBS e Boston. En 1982 o batería Sib Hashian deixa ao grupo.
En 1986 lánzase, por fin, "Third Stage" e a canción "Amanda" chega inmediatamente ás listas de popularidade; esta canción é dun son moi distinto ás anteriores, unha balada moi dos anos oitenta acertada por Scholz e a gran voz de Delp. O álbum alcanza disco de platino. Delp deixa Boston en 1990 e é substituído por Fran Cosmo.
O seguinte álbum de Boston aparece ata 1994, titulado "Walk On" e que retoma certos sons de Hard Rock dos inicios do grupo. Os arranxos da canción que titula ao disco (dividida en tres segmentos) son considerados excesivos por algúns, pero a canción é unha das mellores pezas compostas e arranxadas polo enxeñoso Scholz. Delp regresa ao grupo en 1994.
O seguinte traballo do grupo é "Corporate America" lanzado en 2002, xa con algunhas tendencias pop e outras boas cancións. É curioso que participen Fran Cosmo e o seu fillo Anthony, ademais de que entra Kimberley Dahme no baixo e na voz algunhas veces. Jeff Neal (batería) completa unha aliñación extensa neste álbum.
Fran Cosmo e o seu fillo deixaron ao grupo a principios de 2006 para formar a súa propia banda, deixando nese momento a Brad Delp como única voz do grupo. Especulouse sobre unha posible reunión con Barry Goudreau durante este período.
Unha das achegas de Tom Scholz é a tecnoloxía "Rockman", que foi utilizada por Def Leppard no seu álbum "Hysteria".
O 9 de marzo de 2007, unha das mellores voces na historia do rock, Brad Delp, faleceu en Nova Hampshire, EE.UU., aos 55 anos de idade.
Elfe, O Barón, O Carballiño
Elfe é un lugar da parroquia do Barón no concello ourensán do Carballiño na comarca do Carballiño. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña catro habitantes (dous homes e dúas mulleres), os mesmos ca no ano anterior.
Belavia
Belavia (en belaruso: Белавія) é a aeroliña nacional de Belarús. Fundouse o 5 de marzo de 1996 cando a división local de Aeroflot foi nacionalizada.
Marty (filme)
Marty é un filme estadounidense de drama e romance dirixido por Delbert Mann. O guión foi escrito por Paddy Chayefsky, e está protagonizado por Ernest Borgnine e Betsy Blair. Ademais de gañar o Óscar ó mellor filme, o filme tivo grande éxito internacional, converténdose no cuarto filme estadounidense en gañar o premio principal no Festival Internacional de Cine de Cannes, sendo ademais o primeiro en gañar a Palma de Ouro de xeito unánime.
Foi emitido en galego o 13 de novembro de 1999 pola TVG.
Sinopse
Marty (Ernest Borgnine) é un carniceiro italo-norteamericano que convive no barrio do Bronx xunto coa súa posesiva nai (Esther Minciotti). Solteiro con trinta anos, a súa timidez e torpeza coas mulleres faino crer que nunca iniciará unha relación amorosa. Por insistencia da súa nai, sae unha noite a bailar e coñece a Clara (Betsy Blair) unha profesora tan insegura e tímida coma el e xorde un romance que é desaprobado tanto pola nai de Marty como polos seus amigos.
Vilela, Punxín
Santa María de Vilela é unha parroquia do concello de Punxín na comarca do Carballiño, na provincia de Ourense. Segundo o IGE en 2012 tiña 63 habitantes, deles 35 eran mulleres e 28 eran homes, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999, cando tiña 88 habitantes.
Patrimonio
Igrexa de Santa María de Vilela. De orixe románica, reformada no século XVIII, cunha soa nave e ábsida rectangular. Ten esculturas barrocas de San Pedro e dúas imaxes da Virxe das Dores e do Rosario, e un cáliz e un incensario de prata do século XVIII, deseñados por Piedra e Rañoi.
Martín Codax
Martín Codax ou Codaz foi un poeta galego, posiblemente un xograr que viviu entre o século XIII e o século XIV. No ano 1998 dedicóuselle o Día das Letras Galegas xunto con Johan de Cangas e Mendinho.
Vida
A súa orixe non está clara, o xograr procede probabelmente de Vigo, xa que hai numerosas referencias a esta cidade nas súas composicións. Viviu entre a segunda metade do século XIII e comezos do século XIV. Non hai moitos datos sobre a súa identidade.
Obra
miniatura|page=573 |Cancioneiro da Biblioteca Nacional ou [[Cancioneiro da Biblioteca Nacional|Cancioneiro Colocci-Brancuti: B 1278.]] Dúas son as características máis importantes de Martín Codax: por un lado, a súa inspiración fortemente orixinal, máis próxima á realidade do amor vulgar, e por outra banda o feito de que as súas composicións, ademais de seren recollidas no Cancioneiro da Biblioteca Nacional (B) de Lisboa —ou Cancioneiro Colocci-Brancuti— e no Cancioneiro da Biblioteca Vaticana (V), foran recollidas no Pergamiño Vindel, o que dá a posibilidade de acceder ás músicas, supostamente orixinais, dos seus creadores.
Os poemas de Martín Codax que figuran no pergamiño son os seguintes (sen título, cítanse polo seu primeiro verso):
O corpus literario atribuído limítase, xa que logo, a sete cantigas de amigo que figuran nos cancioneiros da lírica galego-portuguesa e no pergamiño Vindel, no cal se concreta o nome do autor das composicións. A descuberta deste pergamiño debeuse ao azar: ocorreu cando Pedro Vindel, a principios do século XX, o encontrou na súa biblioteca, e achouno servindo de forro a un exemplar do De officiis de Cicerón.
Existe un grupo de música antiga chamado Martín Códax que interpreta música medieval e do Renacemento e que teñen na súa discografía cantigas de escarnio, Cantigas de Santa María e, como se deduce polo nome do grupo, cantigas de Martín Códax. Ademais, como se pode comprobar máis abaixo, a música de Codax foi interpretada numerosas veces (algunhas versións con instrumentos medievais e outras con modernos) por grupos musicais de distinta nacionalidade.
Análise
Os versos agrúpanse en dísticos coa mesma métrica, bardante a cantiga número VI na que alternan versos heptasílabos e octosílabos.
O resto das composicións posúen versos hexasílabos, heptasílabos, decasílabos e tridecasílabos, agás no refrán. Os pareados presentan unha rima consonante; o mesmo ocorre coa rima aguda da cantiga VII; un chisco máis artísticas son as asonancias da cantiga IV.
Discografía
A seguinte discografía está ordenada por ano de gravación, pero a referencia é a da edición máis recente en CD. Nos casos en que non exista edición en CD, informase da correspondente edición en disco de vinilo. Non se inclúen as recompilacións, só os discos orixinais.
Os discos separáronse en dous grupos: aqueles que conteñen as sete cantigas ou polo menos as seis con música e aqueles que conteñen unha selección parcial delas.
Discos que conteñen todas as cantigas
miniatura|Na [[illa de San Simón hai unha estatua dedicada aos tres poetas da ría de Vigo: Martín Codax, Mendinho e Johan de Cangas.]]
Discos cunha selección de cantigas
miniatura|300px|Monumento adicado aos poetas, cantores e trobadores da Ría de Vigo, Martín Codax, Pero Meogo, Mendiño e Paio Gómez Chariño, A fada e o dragón de [[Xaime Quessada, no Paseo de Afonso XII de Vigo.]]
Janka Kupala
Janka Kupala (en Янка Купала), nado en 1882 e finado en 1942, foi o pseudónimo de Ivan Daminikavič Lucevič(en Іван Дамінікавіч Луцэвіч), escritor belaruso creador da lingua literaria belarusa.
Teguise
Teguise é un concello canario pertencente á provincia das Palmas, situado no centro da illa de Lanzarote. O municipio esténdese nunha franxa que vai desde a costa leste a oeste e comprende diversas localidades así como as illas e illotes do Arquipélago Chinijo. A localidade de Teguise, coñecida popularmente como "La Villa", foi a capital de Lanzarote ata o traslado en 1847 da sede á cidade de Arrecife.
Descrición
O municipio de Teguise, cos seus 263 km2, é o máis extenso da illa de Lanzarote. No interior do mesmo, aos pés da Caldera de Guanapay, sitúase a capital municipal, a Vila de Teguise, declarada nos anos 80 Conxunto Arquitectónico Histórico-Artístico. Na costa sueste do municipio atópase o núcleo turístico de Costa Teguise, unha das principais zonas turísticas de Lanzarote. Na outra vertente costeira (noroccidental) encóntrase a praia de Famara, de seis quilómetros e medio de lonxitude, aos pés do Macizo de Famara. Desde esta praia e cara ao interior da illa discorre unha chaira areosa coñecida como "El Jable". Outras localidades do municipio son Tahiche, Nazaret, Guatiza, Tiagua, Tao, Soo, Muñique, El Mojón, Los Valles e Teseguite. A municipalidade tamén comprende as illas do Arquipélago Chinijo: La Graciosa, Alegranza, e illotes Roque del Este, Roque del Oeste e Montaña Clara.
Historia
Teguise creceu desde mediados do século XVI constituíndose un importante armazón urbano que se conservou. Na vila concentrábanse as principais institucións da illa, como o Cabido ou a Escribanía, así como os principais centros eclesiásticos.