cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ácido fórmico
Produción
En 2009, a produción mundial de ácido fórmico era de 720.000 toneladas/ano, repartidas entre Europa (con 350.000 toneladas, principalmente en Alemaña) e Asia (con 370.000, principalmente na China), fundamentalmente, e de menos de 1.000 toneladas/ano noutros continentes. Comercialízase en solucións de varias concentracións entre o 85 e o 99 w/w %. En 2009, os maiores produtores eran BASF, Kemira, LC Industrial e Feicheng Acid Chemicals, e as maiores fábricas para a súa produción eran a de Ludwigshafen (200.000 toneladas/ano, de BASF, en Alemaña, a de Oulu (105.000 toneladas, de Kemira, en Finlandia), e Nakhon Pathom (datos non dispoñibles, LC Industrial) e Feicheng (100.000 toneladas, de Feicheng, China). En 2010 os prezos eran duns 650€/tonelada na Unión Europea e de 1250$/tonelada nos Estados Unidos.
A partir do metil formiato e formamida
Cando o metanol e o monóxido de carbono se combinan en presenza dunha base forte, orixínase o derivado ácido metil formiato, segundo a ecuación química:
Na industria esta reacción realízase en fase líquida a elevada presión. As condicións de reacción típicas son 80 °C e 40 atm. A base máis utilizada é o metóxido de sodio. A hidrólise do metil formiato produce ácido fórmico:
Unha hidrólise eficiente do metil formiato require un gran exceso de auga. Algunhas rutas de síntese proceden indirectamente tratando primeiro o metil formiato con amoníaco para dar formamida, a cal é despois hidrolizada con ácido sulfúrico:
Unha desvantaxe deste método é a necesidade de desfacerse do subproduto sulfato de amonio. Este problema levou a que algúns fabricantes desenvolvesen métodos eficientes en enerxía para separar o ácido fórmico da gran cantidade de auga en exceso utilizada na hidrólise directa. Nun destes procesos (utilizado por BASF) o ácido fñormico é separado da auga por extracción líquido-líquido cunha base orgánica.
Subproduto da produción de ácido acético
Unha cantidade significativa de ácido fórmico orixínase como subproduto da fabricación doutros compostos químicos. Houbo un tempo en que o ácido acético se producía a grande escala pola oxidación de alcanos, por un proceso que coxeraba cantidades significativas de ácido fórmico. Esta ruta oxidativa para o ácido acético está perdendo importancia.
Hidroxenación de dióxido de carbono
A hidroxenación catalítica do CO2 a ácido fórmico foi moi estudada. Esta reacción pode ser levada homoxeneamente.
Oxidación de biomasa
O ácido fórmico pode obterse pola oxidación parcial catalítica de biomasa húmida (proceso OxFA). Utilízase un polioxometalato de tipo Keggin (H5PV2Mo10O40) como catalizador homoxéneo para converter azucres, madeira, papel residual ou cianobacterias en ácido fórmico e CO2 como único subproduto. Chegáronse a obter rendementos do 53% de ácido fórmico.
Métodos de laboratorio
No laboratorio, o ácido fórmico pode obterse quentando ácido oxálico en glicerol e extraéndoo por destilación de vapor. O glicerol actúa como catalizador, xa que a reacción procede a través dun intermediario gliceril oxalato. Se a mestura da reacción se quenta a maiores temperaturas, orixínase alil alcohol. A reacción neta é esta:
Biosíntese
O ácido fórmico é común na natureza en forma da súa base conxugada formiato. Este anión prodúcese por redución do dióxido de carbono, catalizada polo encima formiato deshidroxenase. Unha proba para o ácido fórmico en fluídos corporais, deseñado para a determinación de formiato despois dun envelenamento con metanol, está baseada na reacción do formiato coa formiato deshidroxenase bacteriana.
Aplicacións
Un dos principais usos do ácido fórmico é como conservante e axente antibacteriano na alimentación do gando. En Europa, aplícase á forraxe (incluída a herba fresca) para promover a fermentación homoláctica e suprimir a formación de ácido butírico; tamén permite que a fermentación ocorra máis rapidamente, e a menor temperatura, reducindo a perda de valor nuticional. Na industria de crianza de aves, engádese ás veces para matar a bacteria E. coli. Este uso como conservante da forraxe e outros alimentos animais constituía o 30% do consumo global en 2009.
O ácido fórmico tamén se usa significativamente na produción de coiro, incluíndo o tintado (23% do consumo global en 2009 ), e no tinguido e acabado de produtos téxtiles (9% do consumo global en 2009 ) debido á súa natureza ácida. O seu uso como coagulante na produción de goma constituía en 2009 o 6% do consumo global.
O ácido fórmico utilízase tamén en substitución de ácidos inorgánicos en varios produtos de limpeza, como os que eliminan depósitos calcarios e produtos para limpar cuartos de baño. Algúns ésteres de formiato son aromatizantes artificiais ou perfumes. Os apicultores usan o ácido fórmico como axente acaricida contra o ácaro traqueal (Acarapis woodi) e o ácaro Varroa. O uso en pilas de combustible está tamén a investigarse.
Uso no laboratorio
O ácido fórmico é unha fonte de grupos formilo por exemplo na formilación da metilanilina a N-metilformanilida en tolueno. En síntese orgánica, o ácido fórmico úsase a miúdo como fonte de ións hidruro. A reacción de Eschweiler-Clarke e a de Leuckart-Wallach son exemplos desta aplicación. O ácido fórmico ou máis correntemente o seu azeótropo con trietilamina, tamén se usa como fonte de hidróxeno na hidroxenación de transferencia.
Igual que o ácido acético e o ácido trifluoroacético, o ácido fórmico úsase comunmente como un modificador volátil do pH na cromatografía líquida de alto rendemento (HPLC) e na electroforese capilar.
Como se menciona máis adiante, o ácido fórmico pode servir como unha fonte moi conveniente de monóxido de carbono ao ser rapidamente descomposto polo ácido sulfúrico.
Uso médico
O ácido fórmico é efectivo no tratamento das verrugas e comercialízaoe con ese propósito a compañía Meda AB co nome comercial Vårtfri en Suecia e co nome Endwarts internationalmente.
Reaccións
O ácido fñormico comparte a maioría das propiedades químicas dos outros ácidos carboxílicos. Debido á súa gran acidez, as súas solucións en alcohois forman ésteres espontaneamente. O ácido fórmico comparte ademais algunhas das propiedades redutoras dos aldehidos, reducindo solucións de ouro, prata e platino aos metais.
Descomposición
A calor e especialmente os ácidos causan que o ácido fórmico se descompoña en monóxido de carbono (CO) e auga (deshidratación). O tratamento do ácido fórmico con ácido sulfúrico é unha fonte adecuada de CO no laboratorio.
En presenza de platino descomponse con liberación de hidróxeno e dióxido de carbono. Os catalizadores de rutenio soluble son tamén efectivos. Pódese xerar hidróxeno libre de monóxido de carbono nun amplo rango de presións (1–600 bares). O ácido fórmico incluso foi considerado un material para o almacenamento de hidróxeno. O coproduto desta descomposición, o dióxido de carbono, pode ser rehidroxenado de novo a ácido fórmico nunha segunda etapa. O ácido fórmico contén 53 g L−1 de hidróxeno a temperatura e presión moderadas, o cal é tres veces e media o valor que pode acadar o hidróxeno en forma de gas comprimido a 350 bares de presión (14,7 g L−1). O ácido fórmico puro é un líquido cun punto de inflamabilidade de +69 °C, moito máis alto que o da gasolina (–40 °C) ou o etanol (+13 °C).
Adición a alquenos
O ácido fórmico é singular entre os ácidos carboxílicos pola súa capacidade de participar en reaccións de adición con alquenos. O ácido fórmico e os alquenos reaccionan facilmente para formar ésteres de formiato. Porén, en presenza de certos ácidos, incluíndo o ácido sulfúrico e o ácido fluorhídrico en vez diso ocorre unha variante da reacción de Koch, e o ácido fórmico engádese ao alqueno para producir un ácido carboxílico máis grande.
Anhídrido do ácido fórmico
Pode obterse un anhídrido fórmico (H(C=O)−O−(C=O)H) inestable por deshidratación do ácido fórmico con N,N'-diciclohexilcarbodiimida en éter a baixa temperatura.
Resumo de reaccións
O ácido fórmico descomponse en presenza de ácido sulfúrico concentrado, dando auga e monóxido de carbono.
O ácido fórmico reacciona co oxíxeno para formar dióxido de carbono e auga.
A temperaturas máis altas e en presenza dun catalizador (platino, paladio), descomponse en dióxido de carbono e hidróxeno.
Con metais, reacciona para formar formiatos de metal e de hidróxeno:
Con alcohois, reacciona en presenza dun catalizador (xeralmente ácido sulfúrico) dando auga e formiatos. O ácido fórmico reacciona con metanol para dar auga e formiato de metilo.
Historia
Algúns alquimistas e naturalistas eran coñecedores de que os formigueiros exhalaban un vapor ácido xa no século XV. A primeira persoa que describiu o illamento desta substancia (por destilación a partir de grandes cantidades de formigas) foi o naturalista inglés John Ray, en 1671. As formigas segregan o ácido fórmico para atacar e defenderse. O ácido fórmico sintetizouse primeiro a partir do ácido cianhídrico polo químico francés Louis Joseph Gay-Lussac. En 1855, outro químico francés, Marcellin Berthelot, desenvolveu unha síntese a patir de monóxido de carbono, que é similar á que se usa hoxe.
Seguridade
O ácido fórmico ten unha baixa toxicidade (de aí que se poida usar como aditivo en alimentos), cunha LD50 de 1,8 g/kg (oral, ratos). Con todo, o ácido concentrado é corrosivo para a pel.
O ácido fórmico é metabolizado e eliminado doadamente polo corpo. Non obstante, ten algúns efectos tóxicos específicos; o ácido fórmico e o formaldehido producidos como metabolitos do metanol son responsables de causar danos no nervio óptico, causando a cegueira que se observa no envelenamento por metanol. Documentáronse algúns efectos crónicos da exposición ao ácido fórmico. Algúns experimentos en especies bacterianas demostraron que é un mutáxeno. A exposición crónica en humanos pode causar danos renais. Outro posible efecto da exposición crónica é o desenvolvemento dunha alerxia da pel que se manifesta despois da reexposición a esta substancia química.
O ácido fórmico concentrado descomponse lentamente a monóxido de carbono e auga, o que fai que a presión aumente nos recipientes que o conteñen. Por esta razón, o 98% do ácido fórmico envíase en botellas plásticas con tapas con válvula.
Os perigos das solucións de ácido fórmico dependen da súa concentación. A seguinte táboa presenta a clasificación da Unión Europea das solucións de ácido fórmico:
O ácido fórmico a concentración do 85% non é inflamable, e diluído pode utilizarse como aditivo alimentario (está na lista de aditivos da FDA dos Estados Unidos). Na Unión Europea foi un conservante usado en produtos de peixe, froitas e verduras ata 1998 e tiña o número E236, pero desde entón xa non está permitido (en Suíza si), nin tampouco os derivados con sodio e calcio (E237 e E238). O principal perigo do ácido fórmico é para a pel e os ollos que estiveron en contacto con líquidos ou vapores concentrados do ácido.
Ealdwulf de Anglia Oriental
Ealdwulf (ou Aldwulf) foi rei de Anglia Oriental entre 663 e 713. Os seus corenta e nove anos de reinado son unha marca en lonxevidade, só comparábeis aos reinados de Æthelbald de Mercia e Offa de Mercia. O seu extenso reinado reflicte o éxito das alianzas formadas nas décadas anteriores á súa ascenso ao trono. Durante o seu reinado, Anglia Oriental experimentou un longo período de estabilidade e crecemento, do mesmo xeito que o seu principal centro comercial de Gipeswic (a actual Ipswich).
Orixes e infancia
Ealdwulf foi fillo de Æthilric e neto de Eni. Pertencía á dinastía dos Wuffingas que gobernaron Anglia Oriental, un reino anglosaxón independente que comprendía os actuais condados ingleses de Norfolk e Suffolk e parte dos Fens. O seu pai Æthilric pode ser a mesma persoa que Ecgric, rei de Anglia Oriental falecido en batalla ao redor 636. A súa nai Hereswith, era filla de Hereric e Breguswith (sobriño de Edwin de Northumbria), pertencía á familia real Northumbriana. Pouco despois de converterse en rei en 616, Edwin matou a Ceretic de Elmet, despois do asasinato do pai exiliado de Hereswith. Hereswith puido ser bautizada por Paulino de York en 626, xunto coa súa irmá Hilda, Edwin e outros membros da súa familia. O matrimonio de Æthilric e Hereswith tivo lugar entre 626 e 633, antes de que Edwin fose asasinado por Cadwallon ap Cadfan, e creou a expectativa de que Æthilric sería un marido cristián e probabelmente rei de Anglia Oriental. Este matrimonio selou o pacto familiar entre Æthilric e Edwin.
Durante a nenez de Ealdwulf, Félix de Borgoña e Furseo predicaban activamente en Anglia Oriental. De neno, dise que Ealdwulf viu para si o templo que contiña os altares cristiáns e pagáns que Rædwald de Anglia Oriental mantivera, aínda que este testemuño puido ser obra de Beda. Æthilric morreu antes de 647, tras o cal a súa viúva partiu cara á Galia para seguir a vida relixiosa. Non sabemos se Ealdwulf acompañou a súa nai, ou se permaneceu en Anglia Oriental durante os movidos reinados do seu tres tíos — Anna, Aethelhere e Æthelwold. Probabelmente quedase e actuase como ealdorman, xa que contaba con 20 anos nesa época.
Reinado
En 669, o papa Vitaliano enviou a Teodoro de Tarso e o seu axudante Hadrian a Canterbury, onde Ecgberht, fillo de Eorcemberht de Kent, era rei. Teodoro creou unha grande escola e comezou a reformar a Igrexa de Inglaterra. Bisi foi nomeado bispo de Dommoc. En York creou bispo de Northumbria a Wilfrid e enviou ao titular, Chad, primeiro a Lastingham como abade e logo como bispo a Lichfield en Mercia. Oswiu de Northumbria morreu en 670 e foi enterrado preto de Edwin en Whitby: a súa viúva Eanfled tamén se retirou para vivir xunto a Hilda, tía materna de Ealdwulf. Oswiu foi sucedido por Ecgfrith, cuxa muller Eteldreda quedou virxe.
Padroado monástico e división da diocese
miniatura|291x291px|As dioceses anglosaxoas antes de 925 En 672, Eteldreda tomou os seus votos coa axuda de Wilfrid, a quen cedeu unha propiedade en Hexham, e despois dun ano escapou ás súas propiedades de Ely en Anglia Oriental, onde fundou un mosteiro dobre, a orixe da grande abadía medieval. Namentres, en Kent, o seu sobriño Ecgberht estableceu o mosteiro de Minster-in-Thanet, gobernado pola súa curmá Eormenburga, esposa de Merewalh. En 673, Ecgberht foi sucedido polo seu irmán Hlothhere e a súa nai Seaxburh, irmá de Eteldreda, estableceuse no mosteiro de Minster-en-Sheppey na Illa de Sheppey.
Eudorina
Eudorina é un xénero de algas verdes coloniais da familia Volvocaceae. As colonias de Eudorina constan de 16, 32 ou 64 células agrupadas. Cada uha das células contén flaxelos (ás veces referidos como cilios) que lle permiten á colonia moverse como un todo cando as células baten os flaxelos á vez. Unha descrición do xénero feita por G. M. Smith é a seguinte: Eudorina Ehrenberg 1832.
Manuel Sánchez Salorio
Traxectoria
Licenciouse en Medicina pola Universidade de Santiago de Compostela (1946-52), con Premios Extraordinario e Nacional Fin de Carreira, e doutorouse pola mesma Universidade, con Premio Extraordinario cunha tese titulada La regulación nerviosa de la tensión ocular ("A regulación nerviosa da tensión ocular", 1955). Realizou a especialidade de oftalmoloxía primeiro co seu pai e logo co profesor Ángel Moreu González-Pola, catedrático de oftalmoloxía de Santiago de Compostela. Este nomeouno o seu profesor adxunto (1956-63), devindo logo á súa morte encargado de cátedra e finalmente catedrático desa disciplina en 1963, sendo o primeiro catedrático de Oftalmoloxía da universidade compostelá. Aprendeu cirurxía ocular asistindo aos servizos de Hermenegildo Arruga, Ignacio Barraquer e Ramón Castroviejo.
Fiel expoñente da universidade autárquica creou a escola científica inicialmente coñecida como Escola Profesional de Oftalmoloxía e que adoita chamarse hoxe Escola Galega de Oftalmoloxía anexa a devandita Cátedra. Foi ademais Vicedecano da Facultade de Medicina e Vicerreitor de Extensión Universitaria da Universidade de Santiago de Compostela (1975).
Ealdwulf de Anglia Oriental
Padroado monástico e división da diocese
O goberno de Ely e Sheppey por dúas raíñas nadas en Anglia Oriental creou un eixo de  influencia. Teodoro notificou a Ecgfrith que non podía volver casar dentro da Igrexa mentres Eteldreda vivise, negándolle un herdeiro lexítimo. Pouco despois, co bispo Bisi enfermo, dividiu o bispado de Dommoc, creando unha segunda sede. O bispo Æcci foi nomeado para Dommoc e Baduwine para Helmham. O abade Botolph morreu en 674 en Iken e foi sucedido por Æthelheah.
Eudorina
As colonias son sempre móbiles, esféricas ou lixeiramente alongadas, de 16-32-64 células situadas a certa distancia unhas doutras e dispostas formando unha esfera oca preto da parte periférica da envoltura xelatinosa hialina e homoxénea. Células esféricas, con ou sen un pico no punto de orixe dos dous cilios. Cilios paralelos ao seu paso pola envoltura da colonia, pero despois moi diverxentes. Cloroplasto único con forma de copa, que enche practicamente toda a célula e xeralmente con varios pirenoides. Células cunha parede firme, un ou dous vacúolos anteriores contráctiles, e unha soa mancha ocular conspicua preto da base dos cilios.
Manuel Sánchez Salorio
Traxectoria
O 27 de febreiro de 1981 ingresou como Académico Numerario na Real Academia de Medicina e Cirurxía de Galicia.
Ealdwulf de Anglia Oriental
Influencia en Lindsey
miniatura|314x314px|Un mapa dos reinos anglosaxóns O nome e dinastía da raíña de Ealdwulf é descoñecida. Tiveron polo menos dous nenos, o seu herdeiro Ælfwald e Ecgburga, que sería abadesa. Á morte de Wulfhere de Mercia cara a 675, a súa viúva Eormenhild uniuse á súa nai en Minster-in-Sheppey e o seu irmán Aethelred, cuxa muller Osthryth era filla de Oswald de Bernicia, sucedeuno no trono. Desde a época de Raedwald o goberno de Lindsey estivera disputado entre Mercia e Northumbria, pero despois dunha batalla en 679 Mercia impúxose. Anglia Oriental recoñeceu a influencia crecente de Mercia.
Eudorina
Reprodución asexual por división simultánea de todas as células para formar autocolonias que son liberadas por rotura da envoltura colonial.
Ealdwulf de Anglia Oriental
Conflito con Wessex
En 685 dous acontecementos fortaleceron o poder de Mercia: Kent viuse mergullado nunha guerra civil na que Hlothhere pereceu, e Ecgfrith de Northumbria morreu nunha expedición contra os pictos. Ealdwulf foi un do tres reis anglos, xunto con Æthelred de Mercia e Aldfrith, aos que o papa Serxio dirixiu unha carta en 692 instando a aceptación de Berhtwald de Reculver como sucesor de Teodoro en Canterbury. Pouco despois, Kent foi invadido por Caedwalla de Wessex: durante unha primeira invasión, o seu irmán Mul foi capturado e queimado xunto co seu gardacostas. Despois, Caedwalla abdicou para ingresar na vida relixiosa. Mentres que Wihtred, fillo de Ecgberht, tomaba posesión de Kent, Ine comezaba o seu reinado en Wessex. É posíbel que Ealdwulf axudase a Kent contra Wessex. En 693-694 Ine obrigou a Kent a pagar unha compensación pola morte de Mul, pero tamén, segundo Guillerme de Malmesbury, expulsou á nobreza de Anglia Oriental e fíxoos fuxir. Isto quizais ocorreu en Kent, dado que Ealdwulf non foi derrocado.
Manuel Sánchez Salorio
Traxectoria
Un dos membros máis antigos do corpo médico da comunidade galega e remiso á xubilación, en 2015 continuaba a ser o director da Fundación Instituto de Oftalmoloxía de Galicia (Ingo).
Eudorina
Reprodución sexual heterógama, dioecia, na que todas as células da colonia se desenvolven en grandes oosferas inmóbiles ou masas con forma de prato de 32-64 anterozoides fusiformes; ou monoecia, na que catro células forman anterozoides e as restantes oosferas. Cigoto de parede fina.
Ealdwulf de Anglia Oriental
Relacións con Mercia
As posesións de Anglia Oriental  ampliáronse en Ely en 696, cando Seaxburh trasladou os restos incorruptos de Eteldreda á igrexa de mosteiro. Seaxburh morreu en 699 e foi sucedida en Ely por Eormenhilda. O poder de Mercia en Lindsey foi reforzado no mosteiro real de Bardney, xunto a Lincoln: a raíña Osthryth depositou as reliquias do seu pai Oswald alí, pero foi asasinada por mercianos en 697. Æthelred abdicou e retirouse a Bardney en 704, sendo sucedido polo seu sobriño, Coenred, fillo de Wulfhere e Eormenhilda. A súa filla Werburga entrou na familia real de Mercia ao casar con Æthelred, fillo de Ceolred. A dependencia de Essex con respecto a Mercia queda demostrada polos diplomas de Coenred, e atopamos un acordo amigábel cando Coenred e Offa de Essex abdican xuntos para iren a Roma en peregrinación en 709. A posición de Ealdwulf quedou protexida polo investimento completo da súa familia nas dinastías circundantes e o seu padroado de casas relixiosas principais.
Manuel Sánchez Salorio
Traxectoria
Escribiu numerosos artigos para a Revista Española de Oftalmología e outras publicacións da especialidade. A súa escola fixo importantes achegas científicas sobre a circulación da retina e, moi especialmente, ofreceu unha solución ao tratamento da enfermidade ocular chamada glaucoma, frecuente en Galicia.
Outras actividades
Sánchez Salorio foi un dos fundadores en 1961 do Real Club de Golf da Coruña.
Eudorina
Eudorina pode confundirse con colonias novas de Pleodorina, que son moi similares.
Ebrauc
Ao final do poder romano, algúns historiadores pensan que a cidade puido ter florecido brevemente como capital dun reino independente, separado dun gran ‘Reino do Norte’, quizais en circa 470. A área que os britóns coñecían como Deifr, que significa augas (quizais referíndose á súa situación costeira, ou á abundancia de ríos), puido formar parte dese reino. É mellor coñecido polo seu nome anglo posterior de Deira.
A poesía galesa deste período indica que os britóns nativos do que os bardos chamaron "o vello norte" ou Yr Hen Ogledd eran terribelmente díscolo se eran máis felices loitando entre eles que enfrontándose aos seus comúns inimigos. Se o rei histórico do norte, Peredur ab Eliffer, gobernou en York (ver Peredur), entón a independencia deste reino non foi demasiado longa.
En 573, este Peredur, e o seu irmán, Gwrgi, entraron en guerra cos exércitos dun rei do norte chamado Gwenddoleu ap Ceidio e venceron na Batalla de Arfderydd (a moderna Arthuret en Cumberland, agora Cumbria). Suponse que un dos superviventes foi o personaxe histórico que xace debaixo do mago Merlín. Foi unha vitoria pírrica para eses príncipes do norte, pois, segundo os Annales Cambriae, morreron só sete anos despois cando as súas debilitadas forzas atacaron os anglos de Bernicia. Con todo, foro nos anglos de Deira os que despois ocuparon a rexión.
O control de Ebrauc polos britóns nativos foi por pouco tempo restaurado so o rei Cadwallon ap Cadfan de Gwynedd quen cercou a zona e a cidade tras a batalla de Hatfield Chase en outubro de 632 durante a cal morreu o seu rival, Edwin de Northumbria. Tres anos máis tarde, Cadwallon foi expulsado por Oswald de Bernicia na batalla de Heavenfield e restableceuse o control anglo.
Consello Xeral do Poder Xudicial
O Consello Xeral do Poder Xudicial de España, consonte o artigo 122 da Constitución Española, é o órgano de goberno dese poder do Estado, que exerce as súas competencias en todo o territorio español. A súa función principal é velar pola independencia de xuíces e maxistrados fronte ao resto dos poderes estatais.
Composición
Está presidido polo Presidente do Tribunal Supremo de España e composto por vinte vocais, nomeados pola Súa Maxestade el Rei a proposta do Senado e do Congreso dos Deputados. Cada Cámara propón catro xuristas de recoñecida competencia e ademais selecciona seis Xuíces ou Maxistrados propostos en lista tripla polos membros da Carreira Xudicial, en eleccións internas.
Competencias
O Consello Xeral do Poder Xudicial é competente na selección e nomeamento dos xuíces, na proposta ao Rei para o nomeamento dos Presidentes e Maxistrados de todos os Tribunais de todo o territorio estatal e, en materia administrativa, posúe atribucións de inspección e disciplinarias.
Allison Janney
Allison Brooks Janney , nada en Boston o 19 de novembro de 1959 é unha actriz estadounidense, gañadora dun Oscar á mellor actriz secundaria, coñecida polo seu papel de C.J. Cregg no drama televisivo The West Wing polo que gañou catro premios Emmy.
Traxectoria
Allison Janney naceu en Boston, filla da ex-actriz Macy Brooks e do promotor inmobiliario e músico de jazz Jervis Spencer Janney. Ten dous irmáns máis vellos chamados Hay e Hal. Estudou en The Miami Valley School de Dayton (Ohio), da que foi nomeada alumna distinguida en 2004. Estudou despois en Kenyon College, o mesmo polo que pasara o actor Paul Newman. Tempo despois marchou a estudar teatro en Neighborhood Playhouse, en Nova York, onde coincidiu co actor Dylan McDermott. Tras eito, rematou os seus estudos na Royal Academy of Dramatic Arts de Londres.
En 2013 participou na serie Masters of Sex, pola que gañou un Emmy á mellor actriz invitada en 2014; e dende 2013 protagoniza a comedia Mom, que lle valeu outro Emmy.
Medios Audiovisuales Gallegos
miniatura|300px|Sede de [[La Voz de Galicia no Polígono de Sabón, Arteixo, desde onde emitía a canle V Televisión.]]
Medios Audiovisuales Gallegos, hoxe denominada Medios Audiovisuales de Galicia, é unha sociedade limitada constituída pola Corporación Voz de Galicia o día 28 de decembro de 2007, que aglutina a Radio Voz de Galicia, Voz Audiovisual e Medios Digitales de Galicia, compañía titular dunha licenza para desenvolver unha televisión dixital terrestre (TDT) de ámbito autonómico, a cadea V Televisión.
A súa sede está na rúa Gambrinus, nº 97, no Polígono industrial A Grela - Bens, A Coruña.
Ampliación de capital
O 30 de xaneiro de 2008 a nova compañía ampliou o seu capital para dar entrada á Corporación Caixa Galicia (CxG), que tomou unha participación do 18 %, e á Corporación Inveravante, presidida por Manuel Jove e único propietario desta corporación que, a través de Arnela Capital Privado SCR subscribiu un 15 %. A corporación Voz de Galicia é o socio maioritario, cun 67 % do capital. O novo holding* desenvolveu unha televisión dixital de ámbito galego, V Televisión ao tempo que mantén e reforzou a oferta de Radio Voz e da produtora Voz Audiovisual.
V Televisión
A súa grella estivo conformada por programas informativos, faladoiros, debates e programas deportivos, entre outros, ademais de programas que xa eran habituais na emisora do Grupo Voz, Radio Voz. Un dos seus programas máis seguidos foi Vía V, dirixido e presentado pola xornalista Fernanda Tabarés, rodeada dun grupo politicólogos, analistas políticos e comentaristas, de maneira ininterrompida desde o principio, desde a redacción de La Voz de Galicia, onde estaba situado o estudo de gravación do programa. De luns a xoves, ás 10 da noite e durante máis de dúas horas de directo, o programa tomáballe cada día o pulso á actualidade informativa de Galicia, España e o mundo. Por el pasaron máis de 750 entrevistados, e os acontecementos máis importantes dos últimos tempos foron contados en tempo real, como o accidente de Angrois, a morte de Hugo Chávez ou o contaxio polo virus do Ébola dunha enfermeira galega, así como todas as eleccións municipais, autonómicas, nacionais e europeas que se celebraron desde 2010. En total, máis de 250 persoas pasaron polo programa para analizar a actualidade durante máis de mil programas.
Knockdown de xenes
En bioloxía molecular, o knockdown de xenes (ou tamén knock-down de xenes) é unha técnica de xenética molecular por medio da cal un organismo é modificado xeneticamente para que teña unha expresión reducida dun ou máis xenes do seu xenoma por medio da inserción na célula de pequenos fragmentos ou oligonucleótidos curtos de ADN ou ARN cunha secuencia complementaria dun determinado xene activo ou do seu transcrito de ARNm, e que se unen por apareamento de bases con eles. Se a modificación xenética se leva a cabo con éxito, o resultado é o que se denomina un "organismo knockdown". Se o cambio na expresión xénica está causado pola unión dun oligonucleótido ao ARNm ou por medio dunha unión temporal ao xene diana, isto dará lugar a unha variación temporal na expresión xénica sen modificación do ADN cromosómico, que se denominará "knockdown transitorio".
Knockdown transitorio
Os knockdown transitorios son frecuentemente utilizados para descubrir en que procesos está implicado un xene secuenciado do que non se sabe a súa función, o cal se coñece como xenética inversa. Os científicos establecen comparacións dos individuos knockdown cos normais para poderen inferir conclusións. Os knockdown transitorios tamén se utilizan en bioloxía do desenvolvemento debido a que os oligonucleótidos utilizados poden ser inxectados en cigotos unicelulares co que se manterán nas células fillas da célula inxectada ao longo de todo o proceso de embrioxénese.
Knockdown permanente
Ata agora, os organismos knockdown con alteracións permanentes no seu ADN conseguidas polos mecanismos xa mencionados foron utilizados con fins relacionadas exclusivamente coa investigación. Tamén coñecidos sinxelamente por knockdowns, estes organismos utilízanse frecuentemente en aproximacións experimentais de xenética inversa, particularmente en especies como o rato e a rata, nas cales a tecnoloxía de knockdown transitorio non pode aplicarse doadamente.
Organismos knockout
Non hai que confundir os organismos knockout cos knockdown. Nos knockout o xene en cuestión é eliminado ou substituído e deixa de ser funcional. Nos knockdown o xene segue existindo, pero a súa expresión está impedida parcialmente (de forma transitoria ou permanente).
Rosa María Calaf
Rosa María Calaf Solé, nada o 17 de xuño de 1945 en Barcelona, é unha xornalista catalá que desenvolveu boa parte da súa carreira profesional na Televisión Española. miniatura|esquerda|Rosa María Calaf, en 2007 Naceu en 1945 na cidade de Barcelona e licenciouse en dereito pola Universidade de Barcelona e en xornalismo pola Universidade Autónoma de Barcelona. No ano 1970 entrou a traballar na Televisión Española (TVE) e desde ese momento converteuse nun dos rostros máis populares mediante o desenvolvemento das súas correspondencias en Nova York, Moscova, Buenos Aires, Viena e Roma. No ano 1983 abandonou, momentaneamente, Televisión Española para converterse en directora de programación de Televisió de Catalunya.
O seu último destino foi a correspondencia da zona Asia-Pacífico, destacando a cobertura que fixo sobre os Xogos Olímpicos de verán de 2008 realizados en Pequín (China). En novembro de 2008 acolleuse á política de xubilacións impulsada por TVE e abandonou a súa carreira profesional nesta cadea o 1 de xaneiro de 2009, converténdose en presidenta do Centro Internacional de Prensa de Barcelona. En outubro de 2011 comeza unha nova etapa televisiva na canle 13 TV, como colaboradora do espazo de Inés Ballester, Te damos la mañana.
Premios e distincións
Ao longo da súa carreira foi galardoada co Premio Ondas á mellor tarefa profesional (2001) e o premio Oficio de Xornalista concedido polo Colexio de Xornalistas de Cataluña (2003) e o V Premio José Couso de Liberdade de Prensa (2009). En xuño de 2009 foi galardoada co Premio Nacional de Xornalismo que concede a Generalitat de Catalunya pola súa «dilatada e exemplar traxectoria como reporteira internacional en TVE».
O ano 2008 foi investida doutora honoris causa pola Universidade Rovira i Virgili de Tarragona, en 2010 pola Universidade Miguel Hernández de Elx e en 2014 pola Xaime I.
Lugares da Coruña
miniatura|dereita|[[Casa do concello da Coruña.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares da Coruña
Lugares da Coruña
Amósanse os lugares que figuran nos nomenclátors da Xunta de Galicia e do INE.
Vesoul
Vesoul é unha cidade francesa, capital do departamento do Alto Saona, na rexión Franco Condado. No ano 2006, a cidade contaba con 15.000 habitantes.
Sas
Sas ou SAS pódese referir a:
Toponimia
O topónimo Sas pode referirse a:
Ciencia dos materiais
miniatura|As divisións da ciencia dos materiais Estrutura, Procesamento, Prestacións e Propiedades. A ciencia dos materiais é a rama da ciencia relativa ao estudo dos materiais e á relación entre as súas propiedades, estrutura, prestacións, formas de caracterización e procesamento.
Cada procesamento modifica a estrutura do material, alterando as súas propiedades, que á súa vez delimitan o seu emprego.
Historia
As civilizacións antigas foron designadas de acordo co dominio dos materiais: Idade da Pedra, Idade de Ferro etc. No inicio o home só tiña acceso aos materiais naturais, tales como pedras, madeira, ósos e peles. A noción inicial baseábase na dureza: as tribos con lanzas de madeira tiñan máis dificultade en abater unha presa que tribos utilizando puntas de pedra nas súas lanzas. Após o dominio do fogo, tomouse noción dos materiais inflamábeis e non inflamábeis, así como outras transformacións dependentes da temperatura.
Co pasar do tempo foise descubrindo a posibilidade de creación de novos materiais, como cerámica e outros metais. A creación de olas e vasos nos formatos desexados deu inicio a unha arte secular alén de facilitar o almacenamento e o transporte de obxectos, especialmente comida e grans. O descubrimento casual de fragmentos metálicos (en moitos casos provenientes de meteoritos), de gran valor e utilidade, cedeu o paso a procedementos metalúrxicos que foron descubertos tamén en parte por casualidade, dando lugar á Idade de Bronce e despois á Idade de Ferro.
Obxectivo da ciencia dos materias
Esta disciplina busca estudar as propiedades xerais dos materiais en función da súa estrutura e os procedementos aos que poden ser sometidos para mellorar estas propiedades.
Sólidos
miniatura|Estrutura dun [[polímero, o polietileno.]] Entre os sólidos existen dúas divisións, a primeira por ligazóns químicas:
e a segunda por propiedades físico-químicas ou materiais de enxeñaria:
Rodrigo Eanes Redondo
Rodrigo Eanes Redondo foi un trobador portugués, do segundo terzo do século XIII. Pai do trobador Fernan Rodriguez Redondo, está emparentado coa familia dos Velhos. É autor de 7 textos: 4 cantigas de amor, 1 cantiga de amigo, 1 sirventés e 1 tenzón con Lourenço.
Ciencia dos materiais
Ámbitos
miniatura|A estrutura cristalina é unha parte esencial nesta ciencia. Áreas de estudo da ciencia dos materiais:
Palacios de la Sierra
Palacios de la Sierra é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 791 habitantes (INE 2012).
O Souto, Miñortos, Porto do Son
O Souto é un lugar da parroquia de Miñortos no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2022) ten 27 habitantes (16 homes e 11 mulleres).
Evolución da poboación
Segundo o INE:
Barys Astana
O Hockey Club Barys (en ), comunmente coñecido como Barys Astana (en casaco: Барыс Астана) é un club de hóckey sobre xeo profesional da cidade de Astana (Casaquistán) que compite na División Chernyshev da Kontinental Hockey League.
Historia
O Barys foi fundado en 1999 e comezou a competir na tempada 2001-02. Barys en casaco significa pantera. O equipo competiu na Liga de Casaquistán ata o 2007, cando comezou a competir na Vysshaya Liga. Logo de competir na Vysshaya Liga na tempada 2007-08, o Barys Astana foi admitido para competir na KHL.
Laureano Poza Estévez
Laureano Poza Estévez, finado en Pontevedra o 17 de marzo de 1900, foi un empresario e político galego.
Traxectoria
Ebanista e contratista de obras en Pontevedra. Foi espiritista. Casou con Casilda Cobas Juncal e foi pai de Celestino, Joaquín, Josefa, Casilda, Agripina e Peregrina Poza Cobas.
Laureano Poza Juncal
Laureano Poza Juncal, nado en Pontevedra en 1908 e finado na Cidade de México o 31 de xaneiro de 1996, foi un químico e político galego.
Traxectoria
Fillo de Joaquín Poza Cobas e de Pilar Juncal, estudou Químicas, licenciándose cun brillante historial académico e foi dirixente da FUE. Foi profesor de Química Industrial Orgánica e Análise Químico na Escola Industrial de Vigo. Socio do Centro Republicano de Pontevedra, militou en Acción Republicana e despois en Izquierda Republicana. Nas eleccións de febreiro de 1936 interveu en actos políticos na provincia de Pontevedra. Foi depurado en 1936 do seu posto de profesor. Exiliouse en México, onde foi profesor de Ciencias Químicas na Universidade Internacional e no Instituto Hispano-Mexicano Ruiz de Alarcón. Fixo investigacións coa urotropina e outros medicamentos. En México aproximouse ao grupo dos socialistas galegos exiliados, foi copatrocinador da revista Vieiros e publicou Pensamientos Filosóficos y Proyecciones Esotéricas.
Vida persoal
Casou con Elisa Díaz Riva.
L'Ampolla
L'Ampolla é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Baix Ebre.
John Searle
John Rogers Searle, nado en Denver o 31 de xullo de 1932, é un filósofo norteamericano.
Traxectoria
Comezou a súa educación universitaria na Universidade de Wisconsin-Madison e posteriormente obtivo un diploma de graduación e un doutoramento en filosofía e ética na Universidade de Oxford. Comezou a ensinar en Berkeley en 1959, onde foi o primeiro profesor titular en participar no movemento estudantil a prol da liberdade de expresión na universidade. Searle recibiu no ano 2000 o Premio Jean Nicod, que é un premio concedido anualmente en París, para un filósofo líder na área de Filosofía da Mente ou filosoficamente orientado a ciencia cognitiva. Obtivo títulos honoris causa da Universidade de Adelphi (1993), da Universidade de Wisconsin (1994), Universidade de Turín (2000), Universidade de Bucarest (2000) e a Universidade da Suíza Italiana (2003).
Pensamento
Falar unha linguaxe é tomar parte nunha forma de conduta rexida por regras. Aprendelo é dominar esas regras. Estas poden ser regulativas dunha actividade preexistente ou constitutivas cando a actividade depende loxicamente delas.
A unidade básica ou mínima da comunicación xa non é o símbolo, a palabra ou a oración senón os actos da fala. Incluso nos enunciados de aparencia descritiva incorporan un facer: o acto de afirmar e informar. A un locutor en primeira persoa lle corresponde un interlocutor en segunda persoa, destinatario da mensaxe.
A razón non é un mero dispositivo mecánico, nin a conduta humana está determinada como efecto dalgunhas premisas. Existe unha creba entre os condicionantes da acción e a acción mesma.
Porvoo
Porvoo (en sueco Borgå) é unha cidade de Finlandia. Está situada no sur do país, na rexión de Uusimaa, aínda que foi a capital da rexión de Uusimaa Oriental ata o 2011, ano no que as dúas rexións se fusionaron. No censo de 2012, a cidade ten unha poboación de 49.026 habitantes.
Etimoloxía
A cidade recibe o seu nome dunha fortaleza sueca próxima ao río Porvoonjoki, río que atravesa a cidade. O nome Porvoo é a versión finesa do nome sueco Borgå, e as súas partes borg significa "castelo" e å "río".
Historia
A primeira mención que se ten de Porvoo nun documento data de inicios do século XIV. A localidade recibiu o título de cidade no ano 1380, pese a que, de acordo con algunhas fontes, a fundación oficial como cidade pode fixarse no ano 1346. Na Idade Media era un lugar de descanso importante do Camiño do Rei, tamén coñecido como Gran Camiño da Costa.
A cidade vella de Porvoo foi oficialmente desestablecida en favor da nova cidade en 1997, cando Porvoo-cidade e a municipalidade rural de Porvoo foron consolidadas.
A sede do episcopado de Viborg mudouse a Porvoo cando aquela cidade pasou de mans suecas a rusas no ano 1721. Nesa época, Porvoo era a segunda fubesa cidade en extensión.
A Dieta de Porvoo de 1809 foi un fito na historia de Finlandia. O tsar Alexandre I confirmou a nova constitución finesa (que en esencia era a vella constitución sueca para Finlandia do ano 1772), a cal cedía autonomía ao Gran Ducado de Finlandia.
Julián Acebo Alberca
Julián Acebo Alberca, coñecido como Guardiña, nado en Ranedo (provincia de Burgos) en 1921 e finado en Chavaga (Monforte de Lemos) o 20 de abril de 1949, foi un guerrilleiro antifranquista.
Traxectoria
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 incorporouse ao Exército Popular do Norte. Ao remate da guerra civil, foi detido e condenado a vinte anos de cadea. Saíu en liberdade condicional o 2 de marzo de 1944. Foi enviado a un Batallón de Traballos Forzados, traballando como mineiro no campo de traballo de Casaio, de onde escapou e ingresou na guerrilla.
En 1947 era membro da Segunda Agrupación Guerrilleira de León-Galicia formada en setembro na Pobra do Brollón que formaba parte do Exército Guerrilleiro de Galicia. Formou parte do grupo que ía ir ao Bierzo encabezado por Silverio Yebra Granja "Atravesao", que tiña como comisario político a Francisco Martínez López "Quico", e incluía a Oliveros Fernández Armada "Negrín", Alfonso Rodríguez López e Augusto Diéguez Yáñez "Rubio de Villanuiz". No verán de 1948 participou no encontro de guerrilleiros da II Agrupación que se celebrou no val da Cubela.
A finais dos anos corenta era membro do destacamento Santiago Carrillo da II Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia comandado por Evaristo González Pérez. Pola delación de Jesús Costoya, o 20 de abril de 1949 varios guerrilleiros e enlaces foron rodeados en dúas casas nas aforas da aldea do Piricallo na parroquia de Chavaga (Monforte de Lemos) por forzas da Garda Civil de Ponferrada ao mando do comandante Miguel Arricivita. Produciuse un combate que tivo como resultado a súa morte xunto a doutros tres guerrilleiros: Evaristo González Pérez "Rocesvinto", Guillermo Morán García "Asturiano", e Gregorio Colmenero Fernández "Porreto".
Déixame saír
Déixame saír estreouse no Festival de Cinema de Sundance o 24 de xaneiro de 2017, e nos cines dos Estados Unidos de América o 24 de febreiro, con Universal Pictures. O filme recadou máis de $230 millóns en todo o mundo sobre un orzamento de $4,5 millóns, converténdose asemade nun éxito para a crítica e a audiencia.
Estreouse en galego o 6 de xullo de 2023 a través da TVG.
Manuel Rodríguez-Arijón Pallas
Manuel Rodríguez-Arijón Pallas, nado en Carballo en 1895 e finado no mesmo concello en 1963, foi un inventor galego.
Traxectoria
De orixe familiar en Vilar de Peres (Rebordelos), con 16 anos migrou dende a casa paterna na Pereira (Noicela) a Cuba e aos Estados Unidos, primeiro a Tampa (Florida) e posteriormente a Nova York.
En 1936 presentou unha solicitude de patente das pinzas dos tirantes, concedida en 1938. En Nova York rexentou un negocio no que vendía o invento que el mesmo fabricara. Grazas ao seu invento foi convidado a ser membro do Chartered Institute of American Inventors, unha das asociacións de inventores máis importantes do seu tempo.
De volta a Galicia, viviu na súa casa do lugar de Rebordelos (Carballo) ata que faleceu en 1963.
Junts per Catalunya (coalición)
Junts per Catalunya (JxCat, en galego: Xuntos por Cataluña) é unha coalición política catalá de carácter transversal e independentista formada por membros independentes. Formouse para presentarse ás eleccións ao Parlamento de Cataluña de 2017 e a candidatura foi liderada por Carles Puigdemont. En 2019 anunciouse que se utilizaría a mesma fórmula para presentarse ás eleccións xerais, locais e europeas.
Traxectoria
Junts per Catalunya é unha marca electoral rexistrada por Convergència Democràtica de Catalunya (CDC) e o Partit Demòcrata (PDeCAT), pero integrada basicamente per persoas independentes, con motivo das eleccións ao Parlament de Catalunya de 2017. Despois da declaración de independencia no Parlament de Catalunya e a posterior activación do artigo 155 da Constitución española, o presidente español Mariano Rajoy convocou eleccións autonómicas. Carles Puigdemont exiliouse a Bélxica para evitar a prisión e varios consellers do anterior Govern de Catalunya estaban en prisión preventiva acusados de sedición. Nese contexto, varios dirixentes do PDeCAT, como o ex-president Artur Mas, Marta Pascal ou David Bonvehí, reuníronse con Puigdemont en Bruxelas e este último accedeu a ser candidato a president, coa condición de que fora unha lista que superara as siglas nacionalistas e que sumara independentes. Inicialmente, Puigdemont propuxera presentarse como cabeza de lista dunha agrupación de electores.
O nome non era novo xa que fora unha das propostas que descartaran as bases do PDeCAT no congreso fundacional do novo partido. Finalmente, o sistema aprobouse no consello nacional do partido celebrado o 15 de novembro de 2017.
Candidatura
A lista foi presentada por Carles Puigdemont dende Bruxelas e incorporou personalidades do partido, ademais de varios independentes como a historiadora Aurora Madaula, o escritor Jaume Cabré, o sociólogo Salvador Cardús, a debuxante Pilarin Bayés, o actor Joan Lluís Bozzo, o cociñeiro Fermí Puig, o historiador Josep Maria Solé i Sabaté ou a ex-nadadora e ex-responsable da selección española de natación sincronizada Anna Tarrés, entre outros. Destaca tamén o papel do presidente da Assemblea Nacional Catalana, Jordi Sànchez, que foi o número dous da lista por Barcelona, logo de renunciar ao cargo. Ademaism outros catro membros do secretariado nacional da ANC abandonaron o cargo para incorporarse ás listas desta candidatura: Francesca Ferreres, Alícia Casals, Assumpció Castellví e Pere Grau.
Nas eleccións, Junts per Catalunya obtivo 34 deputados e quedou por diante, contra todo prognóstico, da outra gran forza independentista, Esquerra Republicana, que obtivo 32. Converteuse na segunda forza do Parlament por detrás de Ciutadans.
Palacios de Riopisuerga
Palacios de Riopisuerga é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 33 habitantes (INE 2012).
Pandorina
Pandorina é un xénero de algas verdes que forma colonias con forma de saco globular de 8, 16, ou ás veces 32 células unidas polas súas bases e rodeadas pola mucilaxe que engloba a colonia. As células son ovoides ou lixeiramente estreitadas nun extremo con forma de pera ou de pedra de clave de arco. Cada célula ten dous flaxelos con dous vacúolos contráctiles na súa base, unha mancha ocular, e un grande cloroplasto con forma de copa con polo menos un pirenoide. miniatura|240px|esquerda|Pandorina sp. As colonias coordinan o seu movemento flaxelar para crear un movemento natatorio rodante. Pandorina mostra unha incipiente polaridade na colonia e diferenciación, que é máis evidente en xéneros como Volvox, xa que as células anteriores teñen manchas oculares meirandes. A secuenciación molecular indica que Pandorina e parafilética con respecto a Volvulina.
A reprodución asexual é por división simultánea de todas as células da colonia para formar autocolonias que son liberadas pola xelatinización da envoltura colonial. A reprodución sexual ocorre por división de cada célula da colonia dando 16-32 zoogametos. Os zoogametos mostran sinais de heterogamia, unha lixeira diferenza en tamaño e motilidade dos pares que se fusionan para formar un cigoto de parede fina.