cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amargas han sido las horas
'Amargas han sido las horas. Las aventuras del pirata Edgar Allan Poe' é unha novela de aventuras en lingua castelá, escrita por Alberto Fortes e publicada en 1992 por Editorial Novo Século.
Trama
A obra preséntase coma un relato escrito en primeira persoa polo propio Edgar Allan Poe en Fordham en 1846. O texto élle deixado a un tal Allan Fitzgerald o 26 de setembro de 1849, pouco antes da morte do escritor. Este pídelle a Fitzgerald que o dea a coñecer no Messenger (un periódico que dirixira) un ano despois da súa morte. Finalmente é publicado co título de The disaster of Topaz and others unparalleled adventures en Richmond (Virxinia) en 1864, durante a Guerra Civil Estadounidense. Esta edición foi traducida ao castelán por Carlos Werten Paz, quen extraviou o orixinal en lingua inglesa en Guadalupe, e publicado por Alberto Fortes.
Antes do relato de Allan Poe, hai tres textos introdutorios: un prólogo de Carlos Werten (o tradutor), un prefacio de Allan Fitzgerald (quen o publicara) e unha carta do propio Poe. O título de Amargas han sido las horas débese á primeira frase do texto de Poe.
Futuro de subxuntivo
O futuro de subxuntivo tiña plena vixencia funcional no galego-portugués medieval, pervive no portugués actual, mais viuse desprazado no caso da lingua galega polas outras formas do subxuntivo e mais polo presente de indicativo.
Amargas han sido las horas
El desastre del Topaz y otras incomparables aventuras
Xuño de 1827: Edgar Allan Poe, afogado polas débedas e por asuntos de honra, embarca nun buque en Boston con destino a Calcuta, co nome falso de William Wilson. No Topaz, a bricbarca na que viaxan, hai unhas esfera moi grande que serve de aparello astronómico de navegación. Chegan a Calcuta, e alí collen outros materiais, abandonando o peirao o 15 de decembro. O 13 de xaneiro de 1828, preto de Madagascar, enfróntanse a un tornado.
Futuro de subxuntivo
O futuro de subxuntivo, que se acha fosilizado en refráns e no cancioneiro popular, pervive feblemente na fala e na literatura do século XIX e na lingua culta actual, fórmase co tema de perfecto e engádense a este os mesmos sufixos que ten o infinitivo conxugado. Por este motivo, nos verbos regulares hai sincretismo ao seren idénticas as formas do infinitivo conxugado e do futuro de subxuntivo (aínda que os usos son distintos). Este sincretismo non acontece naqueles verbos que teñen un tema de perfecto irregular.
Amargas han sido las horas
El desastre del Topaz y otras incomparables aventuras
O 27 de xaneiro, xa preto de Cape Town, crúzanse cun bergantín pintado de negro coa bandeira de Francia. Este buque comeza a perseguilos, e muda a súa bandeira polo do pavillón de Buenos Aires. Trala abordaxe, boa parte da tripulación do Topaz é asasinada, mais Allan Poe é levado xunto co capitán ao bergantín polos seus coñecementos de lingua castelá. O escritor decide dicirlle aos piratas onde están as riquezas do buque e estes sálvanlle a vida.
Futuro de subxuntivo
O futuro de subxuntivo utilízase nos seguintes tipos de cláusulas:
Caldea
Caldea é o nome co que se coñeceu na Antigüidade á rexión situada na baixa Mesopotamia, ao establecerse nela os caldeos. Posteriormente esta denominación espallouse a toda a rexión de Babilonia, aínda que correctamente débese chamar Caldea á zona extrema sudoriental da parte meridional da cunca do Éufrates e o Tigris, próximo aos desertos de Arabia. O termo 'caldea' provén do latín Chaldaeus, e este á súa vez do grego antigo Χαλδαῖος, e este, finalmente, do acadio kaldû.
Amargas han sido las horas
El desastre del Topaz y otras incomparables aventuras
Así, sabe que o buque é O Defensor de Pedro, un barco dos usados para o transporte de escravos do que a tripulación se rebelou preto do golfo da Guinea, e que agora se dedica á pirataría capitaneado por Benito Soto, co novo nome de A Burla Negra. O capitán quere dirixirse a Pontevedra para descargar a mercadoría, e o buque toma ritmo norte. Os mariñeiros portugueses pensan en amotinarse, pero un deles é morto e a idea vén abaixo. Na rota abordan dous barcos antes do arquipélago dos Azores, e pasadas estas, o propio escritor vese obrigado a participar nun asalto a un buque, para que non poida delatar os compañeiros ao ser el tamén culpable. Logo dun temporal tras pasar as illas Canarias, atacan outra nave para repoñer os apeiros danados.
Futuro de subxuntivo
A orientación temporal é habitualmente prospectiva (cara ao futuro), pero pode ter tamén valor atemporal. O seu significado modal é máis ben hipotético. O futuro de subxuntivo sempre irá en oracións cun verbo principal do que depende e este necesariamente irá en presente (de indicativo ou subxuntivo), en futuro ou en imperativo.
Formas
Vexamos algúns exemplos máis:
Amargas han sido las horas
El desastre del Topaz y otras incomparables aventuras
O barco chega á ría de Pontevedra o xoves 10 de abril, e fai parada en Beluso. Nunha lancha van cara a Pontevedra, onde Benito Soto ten previsto introducir legalmente as mercadorías coa axuda dun comerciante inglés, polo que leva a Poe para que negocie con este. Aportan na lancha xunto á ponte do Burgo, e van camiñando até a Casa das Campás, a carón da igrexa de San Bartolomeu o Vello, á que está unida a través dun arco. Alí vive o tío de Benito Soto, e escondido, Poe descobre que queren matalo. Asustado, escribe o seu relato nun libro de salmos de Bieito XIV, que atopa nun baúl canda a outras obras de Virxilio ou O Cura de Fruíme.
Ao día seguinte vai ao claustro do convento de San Bartolomeu, convertido nunha fábrica de panos, onde fala co comerciante inglés. Este dille que deben desembarcar na Coruña. Marchan andando cara á Moureira, xunto a desembocadura do río dos Gafos, e paran na casa de Benito Soto. e regresan á Burla Negra para fondear, pois non deben chegar á Coruña até o 26 dese mes.
Na noite do xoves 17 volve escoitar que o queren matar, pois é o único supervivente do Topaz. Ao día seguinte parten bordeando polo sur as illas Ons, e á noite prepara a súa fuga: libera uns barrís medio baleiros coa intención de tirarse a auga e ir nun deles, pero é descuberto e dispáranlle. O libro que collera en Pontevedra sálvalle a vida, e tírase á auga in extremis. Recólleo un bergantín inglés que o leva á Habana. Alí colle outro buque cara a Charleston (Carolina do Sur), pero no traxecto colle a peste negra. Os doentes son desembarcados na illa de Sullivan, onde atopa o seu compañeiro Perry.
La investigación
Werten dá conta das súas investigacións, levadas a cabo en Pontevedra en 1991, logo de traducir o manuscrito. Chega á estación de Pontevedra e por casualidade dá cun antigo compañeiro da facultade da Universidade de Santiago de Compostela, que o acolle en Bueu. Xuntos investigan a veracidade do texto atopado. Van mirar a Casa das Campás, que por entón estaba en estado semiruinoso, e consultan os arquivos do Museo de Pontevedra, da Deputación e do Colexio de Notarios da Coruña, amais de consultar a novela El milano de los mares (Alejandro Benisia y Fernández de la Somera, 1855), o ensaio ''Los piratas del Defensor de Pedro. Extracto de las causas y proceso formados contra los piratas del Bergantín brasileño El Defensor de Pedro, que fueron ahorcados en Cádiz en los días 11 y 12 de enero de 1830 (Joaquín Lazaga y Garay, 1892) e La Burla Negra'' (Xosé María Castroviejo, 1955).
Inclúense finalmente un retrato de Benito Soto, un rueiro da Pontevedra do século XIX deseñado por Agustín Portela Paz, e un deseño do mesmo autor.
Lingua
A narración intenta imitar o estilo do propio Allan Poe, e mesmo ten trazos máis propios do castelán do século XIX ca do falado a finais do século XX. Hai notas do tradutor a pé de páxina, con comentarios sobre a obra de Poe e sobre os termos orixinais en inglés.
Edicións
Foi publicada por vez primeira en 1992 e reeditada en xullo de 1998 por Ediciones Península.
San Martín de Ozcos
San Martín de Ozcos (en español San Martín de Oscos) é un concello de Asturias. Limita ao norte con Eilao, ao sur con Grandas de Salime, ao leste con Pezós e ao oeste con Santalla de Ozcos e Vilanova de Ozcos. O concello cobre unha superficie de 67 km² e contaba cun total 469 habitantes no ano 2005, o que dá unha densidade de poboación de 7 h/km². Este concello galegofalante é considerado tradicionalmente como un dos 48 concellos da Galicia estremeira. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».
Ácido nervónico
O ácido nervónico (24:1, n-9) é un ácido graxo, que é o análogo monoinsaturado do ácido lignocérico (24:0). Tamén se chama ácido selacoleico e ácido cis-15-tetracosenoico.
Aparece na natureza como un produto de elongación do ácido oleico (18:1 Δ9), e o seu inmediato precursor é o ácido erúcico. O ácido nervónico é especialmente abondoso na substancia branca do cerebro animal e no tecido nervioso periférico, onde a vaíña de mielina das fibras nerviosas está enriquecida en nervonil esfingolípidos.
Estudos recentes chegaron á conclusión de que o ácido nervónico é un intermediario na biosíntese da mielina das células nerviosas.
Este ácido é un importnte membro do grupo dos cerebrósidos, que son ácidos graxos do grupo dos glicoesfingolípidos, importantes compoñentes dos músculos e os sistemas nerviosos central e periférico. É un dos principais ácidos graxos dos esfingolípidos do cerebro, e normalmente supón un 40% dos ácidos graxos totais nos esfingolípidos.
Estrutura
Como é monoinsaturado, ten un só dobre enlace na cadea carbonada, situado no carbono 9 (n-9), polo que é un ácido graxo omega-9 (ω-9). É un ácido graxo de cadea moi longa, os cales son moléculas de máis de 20 carbonos, e o ácido nervónico ten en concreto unha cadea de 24 carbonos.
Funcións
Este ácido atopouse no leite humano e crese que acelera o desenvolvemento dos bebés. É a razón pola cal se recomenda tomalo a mulleres preñadas ou que están aleitando.
Este ácido é un regulador das canles iónicas de Ca2+ na membrana plasmática dos tecidos nerviosos, polo que o ácido nervónico xoga un importante papel no control dos niveis do calcio do citosol.
Utilízase como suplemento dietario para atletas.
Os pacientes de esclerose múltiple teñen niveis reducidos de ácido nervónico no cerebro. Unha alteración na provisión de ácido nervónico en determinadas doenzas (como a esclerose múltiple) suxire que unha dieta rica en ácidos graxos monoenoicos de cadea moi longa como o ácido nervónico, pode ser beneficiosa.
Vickers Vimy
O Vickers Vimy foi un bombardeiro pesado británico desenvolvido e fabricado por Vickers Limited. Desenvolvido durante as derradeiras etapas da primeira guerra mundial para equipar á Royal Air Force (RAF), o Vimy foi deseñado por Reginald Kirshaw "Rex" Pierson, o deseñador xefe de Vickers.
Ácido nervónico
Funcións
Tamén se usa como biomarcador para predicir o risco de sufrir psicoses. Por exemplo, hai probas de que hai niveis anormais de ácidos graxos en individuos esquizofrénicos. En especial, a diminución dos niveis de 24:1 están relacionados con síntomas de psicoses prodromais, polo que pode ser beneficioso na prevención e tratamento deste tipo de trastornos.
O ácido nervónico pode ser un indicador de trastornos do neurodesenvolvemento futuros en bebés masculinos cuxa nai padece preeclampsia. Estudos recentes mostran que os niveis de ácido nervónico no cordón umbilical eran menores en mulleres con preeclampsia que pariron bebes machos comparadas co grupo de control normotensivo. Pero isto non ocorre se os bebés son nenas. Estes resultados suxiren que os bebés machos nacidos de nais con preeclampsia poden ter un maior risco de padecer trastornos de neurodesenvolvemento en compración cos bebés femias.
Vickers Vimy
Só un feixe de unidades entraran en servizo no momento do Armisticio do 11 de novembro de 1918, polo que o modelo non foi usado en operacións de combate activo durante o conflito. Pouco despois o Vimy converteuse no núcleo da forza de bombardeiros pesados da RAF durante os anos 20. O Vimy tivo éxito tanto na aviación militar como civil, sendo usado para o último propósito o modelo Vimy Commercial. Un derivado de transporte do Vimy, o Vickers Vernon, converteuse no primeiro avión de transporte dedicado a tropas en ser operado pola RAF.
Durante o período de entreguerras o Vimy estableceu varios destacados récords para voos de longa distancia; quizais o máis celebrado e significativo foi o primeiro cruzamento sen escalas do océano Atlántico, realizado por John Alcock e Arthur Brown en xuño de 1919. Outros fitos realizados polo Vimy foi voar dende o Reino Unido ata destinos como Suráfrica e Australia. O modelo continuou sendo operado ata os anos 30, tanto en servizos militares como civís.
Ácido nervónico
Funcións
Este ácido está presente na composición dos cristalinos dos ollos de persoas vellas, pero non aparece nos ollos normais. Este dato indica que se pode utilizar a presenza de ácido nervónico (xunto coa de ácido heneicosílico e ácido docosahexaenoico) como biomarcador do envellecemento do cristalino, que é o estadio máis vulnerable para o desenvolvemento de cataratas.
Fontes
O ácido nervónico aparece en cantidades significativas en aceite de sementes dalgunhas plantas. De feito, máis do 10% dos lípidos conteñen ácido nervónico, que normalmente forma parte de triglicéridos. Os aceites de sementes dalgunhas especies do xénero Lunaria (Lunaria biennis ou Lunaria annua, por exemplo) son unha fonte bastante importante deste ácidos graxos de cadea longa, xa que conteñen un 20% del nos triglicéridos. Tamén se encontra o ácido nervónico nas especies Cardamine gracea, Heliophila longifola e Malania oleifera. En todas estas especies, o 24:1 xeralmente está esterificado nas posicións sn-1 e sn-3 no esqueleto de glicerol. Outras fontes poden ser os balores Neocallimastix frontalis, a bacteria Pseudomonas atlantica, o lévedo Saccharomyces cerevisiae e a diatomea mariña Nitzschia cylindrus.
Preferente Autonómica de Galicia 2017/18
A tempada 2017–18 da Preferente Autonómica de Galicia empezou o 27 de agosto de 2017 e finalizou o 27 de maio de 2018.
Terceiros e cuartos
Os partidos de ida xogáronse o 3 de xuño e os de volta o 10 de xuño de 2018.
9 de novembro
O 9 de novembro é o 313º día do ano do calendario gregoriano e 314º nos anos bisestos. Quedan 52 días para rematar o ano.
Nacementos
miniatura|100px|dereita|Iván Turguiéñef
Mortes
miniatura|100px|dereita|Manuel Leiras Pulpeiro. miniatura|100px|dereita|Ramón Cabanillas.
Outros
Os 366 días do ano
Antonio Álvarez Sánchez
Antonio Álvarez Sánchez, nado en Fene en 1960, é un enxeñeiro eléctrico galego. É director de sostibilidade ambiental do grupo Inditex.
Traxectoria
É enxeñeiro eléctrico, incluíndo a súa formación académica un máster en Enerxía e Sostibilidade pola Universidade de Vigo e outro máster en Seguridade e Saúde no Traballo pola Universidade Politécnica de Cataluña.
Desenvolveu a súa carreira profesional en empresas como Philips ou Fomento de Construcciones y Contratas, incorporándose ao grupo Inditex no ano 1994 como director técnico. Dende o 2005 é o director de sostibilidade ambiental do grupo Inditex, sendo responsable do deseño e implantación da estratexia de sostibilidade ambiental.
En Inditex, é o creador do concepto de tenda ecoeficiente, que permite reducir de maneira considerable as emisións contaminantes e o consumo de auga. Tamén é co-creador da etiqueta de excelencia ambiental Join Life, utilizada en varias das cadeas do grupo Inditex.
Outra iniciativa a destacar desenvolvida baixo a súa dirección é a fundación do movemento para a protección das Áreas forestales de alto valor de conservación. . Nesta mesma liña de traballo cabe destacar a súa membresía na FSC, organización responsable da primeira certificación de xestión forestal sostible.
O seu liderado, compromiso e participación activa en todas aquelas accións que promoven solucións innovadoras para promover un futuro máis sostible, fixo que Inditex se unise ó pacto "The Fashion Industry Charter for Climate Action", durante a conferencia das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático (COP 24) en Katowice, Polonia. Con este acordo, a industria da moda comprométese coas Nacións Unidas a abordar o impacto climático cun enfoque colaborativo que permita promover accións ambiciosas e que ofrece novas oportunidades para que empresas e organizacións creen un ambiente empresarial exitoso nun mundo descarbonizado.
Lisunov Li-2
O Lisunov Li-2, orixinalmente designado PS-84, foi unha versión fabricada baixo licenza do Douglas DC-3. Foi producido pola Fábrica #84 en Moscova-Khimki e, despois da súa evacuación en 1941, por TAPO en Tashkent. O proxecto foi dirixido polo enxeñeiro aeronautico Boris Pavlovich Lisunov.
Helgoland
Aínda que culturalmente está máis preto de Frisia do Norte, no distrito alemán de Nordfriesland, as dúas illas forman parte do distrito de Pinneberg no estado federado alemán de Schleswig-Holstein. A illa ten unha poboación dunhas 1.650 persoas e carece de automóbiles, xa que están prohibidos por norma municipal. O traxecto en barco transbordador desde a desembocadura do río Elba até a illa dura dúas horas.
Historia
Sábese que a zona ao redor da illa estivo habitada desde tempos prehistóricos. Atopáronse ferramentas de pedernal no fondo do mar que rodea a illa. Orixinalmente a illa recibiu o nome de Fosetisland dos piratas do Báltico; na época de Willibrord de Utrecht xa lla coñecía como Heiligland que significa «Terra Sacra».
Durante os séculos XV e XVI, foi empregada como base para a piratería. Desde entón até 1714 a propiedade da illa cambiou varias veces entre Dinamarca e o ducado de Schleswig, cun período no que pasou á cidade hanseática de Hamburgo. En agosto de 1714 a illa foi conquistada por Dinamarca e en 1807 tomada polo Reino Unido durante as Guerras Napoleónicas, co obxectivo de usala para romper o bloqueo continental decretado por Napoleón. No Tratado de París (30 de maio de 1814), ratificouse a ocupación británica. A razón principal do control británico dunha illa pequena e, aparentemente, irrelevante debíase ao intento británico de impedir unha futura agresión naval francesa contra os estados escandinavos ou alemáns. Durante o período de administración británica, non se realizaron cambios para empregala como unha base naval, en parte por razóns financeiras mais, sobre todo, porque a Royal Navy consideraba a illa demasiado exposta como unha base avanzada.
O Reino Unido cedeu a illa a Alemaña, segundo o tratado de Helgoland-Zanzíbar, en 1890, á vez que abandonaba os seus intereses en Madagascar a favor dos franceses, a cambio de que estes abandonasen as súas pretensións sobre a illa de Zanzíbar.
Durante o Imperio alemán, a illa converteuse nunha gran base naval, e na Primeira guerra mundial a poboación civil foi evacuada ao continente. A primeira batalla naval da guerra tivo lugar preto de Helgoland no primeiro mes do conflito. Os insulares volveron en 1918, pero durante o período nazi a base naval foi reactivada. O Campo de Helgoland, un campo de traballo nazi en Alderney, levaba o nome da illa.
Os insulares permaneceron alí durante a Segunda guerra mundial. O 19 de abril de 1945, máis de mil bombardeiros aliados atacaron a illa arrasándoa ao seu paso. A poboación civil protexeuse en refuxios rochosos, de xeito que a maioría dos 128 mortos que houbo eran membros das baterías antiaéreas. A illa foi evacuada a noite seguinte. Hai que mencionar que na illa Düne instalouse unha pista de aterraxe con dúas pistas, en cruz, para aproveitar o vento reinante na zona. miniatura|esquerda|Rúa principal. Desde 1945 até 1952 as illas, cuxos habitantes foran previamente evacuados, foron usadas como campo de tiro da R.A.F. O 18 de abril de 1947, a Mariña Real británica detonou 6 800 toneladas de explosivos coa intención de demoler as instalacións militares da illa, que incluían unha enorme rede de fortificacións, postos de artillaría e refuxios para submarinos. A teoría de que a detonación tiña como obxectivo destruír a illa, aínda que segue sendo popular na zona, foi desmentida por Rene Leudesdorff. O efecto sísmico da titánica explosión (chamada Big Bang polos expertos), unha das maiores non nucleares da historia moderna, permitiu efectuar todo tipo de sondaxes sísmicas desde as estacións sismolóxicas do Norte de Europa, chegándose a publicar varios estudos xeolóxicos e sismolóxicos. A illa foi devolta o 29 de febreiro de 1952 ás autoridades alemás, que tiveron que limpar unha considerable cantidade de municións sen detonar e reconstruír as casas antes de que a illa puidese ser habitada de novo.
Na actualidade a illa é un lugar de vacacións e goza de exencións de impostos, polo que unha boa parte da economía da illa baséase na venda de cigarros, bebidas alcohólicas e perfumes aos turistas que visitan a illa. A illa atópase fóra da área do Tratado de Schengen. Os seus habitantes son etnicamente frisóns e falan, xunto co alemán, unha variedade distintiva da lingua frisoa.
En tempos recentes construíronse uns diques crebaondas na costa setentrional, non só para servir de fondeadero, senón para evitar que a violencia dos temporais do Mar do Norte erosionen dita zona da illa; tamén se restaurou un pouco a base norte da illa utilizando formigón coloreado.
Pretérito de subxuntivo
O pretérito de subxuntivo é un tempo verbal modalmente marcado e referente. Pode ter orientación retrospectiva, simultánea ou prospectiva. Caracterízase morfoloxicamente por presentar vogal temática e un sufixo modo-temporal "se":
Helgoland
Xeografía
Helgoland áchase a 70 km da costa alemá e está formada por dúas illas: a habitada de 1,0 km² é a illa principal (Hauptinsel) cara ao oeste, e Düne ("duna") ao leste, que é algo máis pequena 0,7 km², así como outras máis baixas rodeadas de praias de area e non habitadas de forma permanente. As dúas illas estiveron conectadas até 1720, cando a unión natural foi destruída por unha tormenta e mailo posterior asulagamento. A profundidade nos arredores da illa é moi reducida: apenas 1–2 m en dirección noroeste, de 1-4 entre Helgoland e Düne aínda que non maior en dirección sur ou norte; en dirección leste-noroeste esténdese unha chaira cunha profundidade máxima de 14 m, aínda que é fácil que o fondo mariño ascenda até os 7 m do fondo rochoso (Steingrund), situado a uns 8 800 m de Helgoland en dirección nordeste.
A illa principal divídese, comunmente, en tres áreas: Unterland ("Terra baixa"), Oberland ("Terra superior") que é a meseta visible nas fotografías e Mittelland ("Terra Media"), o espazo entre elas a un lado da illa. Unterland, a pouca altura sobre o nivel do mar (a parte dereita da fotografía) é onde se atopa o porto; en realidade, corresponde a unha praia de cor máis clara formada polo afundimento e erosión da parte sur da illa en tempos pasados. Ao norte esténdense bancos de area a ámbolos dous lados da illa formando unhas "pinzas" de cangrexo que deixan entre elas unha zona (como un val fluvial) de maior profundidade. A Mittelland apareceu en 1947 como resultado das explosións producidas pola Royal Navy británica (o chamado "Big Bang") que alteraron notablemente o fondo mariño ao redor da illa, dislocando o subsolo calcario, aínda que non alterou a forma nin altura da illa principal. A illa principal ten un porto (ou fondeadeiro) no parte sur e é frecuentada por iates; aquí termina o seu traxecto o transbordador que a une ao continente e trae ou leva aos numerosos turistas que visitan a illa. A arribada á illa principal só pode facerse por dúas estreitas canles de maior profundidade: unha ao noroeste, que conduce á Enseada Norte, e outra ao sur, na Enseada Sur. Fóra destas dúas zonas a profundidade redúcese enormemente impedindo a navegación de barcos de maior calado. A profundidade é mínima entre a illa maior e a menor. O punto máis alto atópase na illa principal, e está a uns 61 metros sobre o nivel do mar, en concreto na súa costa setentrional (alí instalouse unha antena de radio); a illada agulla rochosa Ana a Longa presenta actualmente unha altura de 47 m sobre o nivel do mar.
Xeoloxía
No pasado, cando o nivel do mar era máis baixo, a illa tiña unha extensión moito maior: aínda subsisten restos de construcións baixo o mar, non lonxe da illa (en dirección nordeste), entre cuxos muros mergullados os pescadores adoitan facer as súas mellores capturas: coñéceselle co nome de fondo rochoso.
Da branca e baixa illa Düne extraíase, até o século XVIII, gran cantidade de xeso e creta (unha canteira subsiste aínda en Helgoland, no fondeadeiro sur): o subsolo da illa está composto por rochas carbonatadas sedimentarias, de cor branca, que dá nome aos fondos que a rodean (é a mesma rocha branca que proporciona as vetas da avermellada rocha de Helgoland). Unha ponte natural de rocha branca a unía, no pasado, á illa maior: unha forte tormenta, seguida da forte erosión de varias grandes marusías e mareas, terminaron por arruinar e mergullar a branda rocha; na actualidade só quedan fondos moi claros de escasa profundidade que alcanzan unha cota de entre un e catro metros, dificultando a navegación ou a aproximación a Düne. Esta zona recibe o nome de Witte Klippe en alemán e White Cliff en inglés (a súa tradución é cantís brancos).
A parte sur de Helgoland (coñecida como 'unter land' ou terras baixas), na cal se construíron gran cantidade de casas e fondeadeiros, corresponde a unha praia ou zona de afundimento formada polos detritos dos cantís, unha vez derruídos e desmoronados polas grandes mareas e marusías do pasado. Na actualidade, esta zona, de cor máis clara, corresponde ao substrato calcario que une Helgoland con Düne e se prolonga, a baixa profundidade, baixo o mar. miniatura|"Lange Anna" Na parte norte de Helgoland pódese apreciar unha "agulla de terra" que é o monumento natural máis famoso de Helgoland, Lange Anna ("Long Anna" ou "Tall Anna"). É unha columna de rocha de 47 metros de altura que se atopa ao noroeste da illa propiamente dita, dunhas 25 000 toneladas de peso; son restos do avermellado cantil que permanece separado da illa desde a caída e erosión da terra que o rodeaba e o unía ao resto da mesma. En tempos modernos a súa base foi rodeada de formigón (coloreado de vermello para que non se note nin destaque demasiado) cuxa misión é impedir que as grandes marusías o erosionen e terminen por derrubalo no mar. Segundo os expertos, isto debería bastar para permitir que subsista algúns centos de anos máis. Para evitar a forza do mar do Norte (e a súa destrutiva erosión durante as grandes tormentas e mareas) construíuse un espigón de protección na zona norte.
Os amantes das rochas poden conseguir na praia norte de Düne nódulos de rocha autóctona coñecida como ''Flint Heligoland. A'' mellor época é o outono ou inverno, non tanto porque as fortes tormentas removen o fondo senón porque nesa zona existe no verán unha praia nudista que adoita estar bastante ocupada en toda a súa extensión.
Submarinismo
Agás nas épocas das grandes marusías ou con mal tempo pódese mergullar e practicar o submarinismo ao redor da illa, aínda que con moito coidado, debido á presenza de baixos fondos rochosos, correntes de marea e outros accidentes escabrosos. As profundidades poden caer abruptamente (sobre todo na zona oeste e sur), aínda que polo xeral non exceden os 15-20 metros e forman extensas mesetas submarinas; a zona máis complicada é a norte, moi rochosa e accidentada, con perigosos baixos e rompentes na marea baixa (existen fondos de só 2 metros de profundidade a 2,5 km ao norte de Heligoland, así como outro de 6 metros a case 4 km do extremo norte da illa).
Helgoland, Düne e o Stein Grund (ou Fondo Rochoso) forman parte dunha meseta submarina con dúas alturas ben diferenciadas: Helgoland-Düne ao oeste e Stein Grund ao leste; entre eles queda unha meseta bastante lisa con suave pendente tanto ao norte (profundidades máximas ao redor de 24-25 metros) como ao sur (profundidade máxima: 30 metros ao sur do Loreley Bank). O sur da illa é bastante abrupto e profundo con baixos de até 43-48 metros. Helgoland xorde do mar como unha mole de cantís vermellos veteados de branco sobre os cales rompe o mar, ás veces con moita violencia; con todo os fondos que a rodean son moi distintos segundo a zona na que se mergulle.
A parte oeste da illa presenta en xeral unha forte pendente submarina, unha prolongación dos cantís derruídos: ao pé dos mesmos a profundidade cae até os 10 metros rapidamente, estabilizándose nunha chaira de grande extensión cunha cota máxima de 20 metros. Este sector presenta cumes rochosos illados que soben até os 10 metros baixo o nivel do mar –algo menos na marea baixa– que forman un “colar” de cotas illadas desde a extremidade norte da illa até a rada sur, restos mergullados do cantil oeste afundido en tempos antigos. A pendente desta zona cae en dirección oeste bastante rapidamente, acadando os 48 metros en dirección suroeste: a profundidade en dirección oeste e noroeste é menor.
A parte noroeste é sinxela: baixo o mar, partindo do espigón norte, esténdese unha crista submarina (prolongación dos altos cantís da illa, cunha cota máxima de 60 metros sobre o nivel do mar) con profundidades de 6 a 12 metros (6 no cume “Repulse”) que se alza sobre unha extensa chaira con cotas máximas de 16-18 metros; a profundidade aumenta a medida que nos diriximos ao norte onde baixa até os 22 metros: estamos na entrada da Rada Norte, unha especie de “val” mergullado que perde profundidade a medida que nos achegamos a Helgoland e lévanos desde os 20 metros a dous quilómetros da illa até apenas 6 metros na antiga “ponte” que unía a illa a Düne.
A zona norte é complicada: aquí atopamos a cima mergullada “Nordhafen Knoll”, o extremo norte dunha cordilleira mergullada que arrinca no Düne Bank (banco de rocas brancas que forman o subsolo de Düne) e prolóngase, curvada, en dirección noroeste; aquí abundan as rocas escuras ricas en cobre e carbonato de cobre. As profundidades oscilan entre os 2 metros ao norte de Düne e os 10 metros na base da crista, estabilizándose a esa profundidade nunha grande extensión; unha pequena cima (Robbert, 2 metros baixo o nivel do mar) queda xusto ao norte de Düne. Ao oeste da crista as profundidades caen rapidamente: estamos na zona da Rada Norte, val submarino xa comentado; a zona leste presenta unha pendente máis suave e esténdese como unha gran meseta de máis de 10 quilómetros de lonxitude en dirección leste-noroeste con profundidades máximas de 11-12 metros ao pé da crista estabilizándose nos 12-15 durante un longo treito. Ao norte os fondos caen, moi suavemente, até os 19-20 metros mentres que ao oeste a profundidade mantense nos 18-20 metros. O extremo norte desta crista, a chamada cima “Sele Brunn” (“Sele Brunn Knoll”), situada a case 4 km do extremo norte de Heligoland, presenta unha pequeno outeiro que se alza desde o fondo mariño (10 metros de profundidade) até os apenas 6 metros baixo o nivel do mar e supón un gran perigo para a navegación, sobre todo con forte marusía ou na baixamar (zona sinalizada con boias).
A zona sur de Helgoland é moi interesante: a pendente cae abruptamente desde a saída da Rada Sur (e o seu embarcadoiro de ferrys e iates), forma un estreito “faldón” na cota dos 18-20 metros e continúa caendo de modo acusado até caer aos 43 metros nunha fosa que se estabiliza e forma unha chaira submarina, a cal se estende en dirección sur-suroeste-oeste ascendendo suavemente até os 22-25 metros ao norte da illa. Entre Helgoland e Düne, hoxe mergullado, atópase unha especie de crebaondas ou corredor natural, calizo, con formas de pinzas de cangrexo de baixa profundidade entre os cales se deslizan os barcos, xa que nesa zona a profundidade é máxima (8-10 metros).
O sector oeste é verdadeiramente interesante: partindo de Düne en dirección oeste-noroeste esténdese unha ampla chaira submarina de escasa profundidade; esta zona alcanza os apenas 11-12 metros no “Loreley Bank” cun grande outeiro (case 1 km de diámetro) de suave pendente que se alza até os 10 metros baixo o nivel do mar. Ao sur do banco a profundidade cae abruptamente até os 30 metros dunha pequena fosa, pero se estabiliza nos 22-25 metros durante gran treito en todas direccións.
O Stein Grund (Fondo Rochoso) é unha crista rochosa, antigas montañas emerxidas, situadas a 8 200 metros ao noroeste de Helgoland: sobre unha extensa meseta submarina, que arrinca no subsolo branco de Düne e presenta unha profundidade monótona no intervalo 11-14 metros, levántase unha crista submarina que corre en dirección suroeste-nordeste e se curva lixeiramente no seu parte norte. A crista en si xorde como unha elevación de 8 metros de altura sobre a chaira circundante: a profundidade máxima na súa parte sur é de 13 metros, 15 metros no seu parte na súa parte oeste e noroeste pero ascende aos 12 metros do seu sector norte para caer aos 14 ao noroeste e manterse nos 13 metros ao leste. O Stein Grund presenta unha altura máxima de 7 metros baixo o nivel do mar na súa parte sur, aínda que hai outras dous pequenos outeiros máis en dirección norte; na extremidade norte do banco érguese outro pequeno outeiro que alcanza os 7 metros de profundidade baixo o nivel do mar. Toda a zona é perigosa para a navegación, sobre todo durante a marea baixa e con marusía: existe unha boia de perigo.
Apenas a uns centos de metros en dirección leste xorden dous outeiros submarinos de 5 metros de altura que, a unha profundidade de 9 metros baixo o nivel do mar, supoñen dificultades para a navegación durante a baixamar. Estes perigosos fondos están sinalados cunha boia. O resto do banco esténdese con fondos de suave caída en todas direccións: a profundidade máxima é de 15-20 metros.
Nos arredores da illa os mergulladores atoparon restos arqueolóxicos que indican un extenso poboamento prehistórico neste sector; en tempos prerromanos existiu un templo dedicado ao deus Forsites, Fosites ou Posites, quizais unha corrupción de Poseidón. As antigas cartas indican que ao redor de Helgoland, máis concretamente en dirección norte, nordeste e leste, existían antigas construcións: non quedan restos das mesmas.
Filatelia
miniatura|Selo emitido pola Deutsche Post en 1952 para conmemora-la devolución da illa a Alemaña. Mentres que Helgoland foi unha posesión británica emitíronse uns 20 selos entre 1867 e 1890. Estes teñen a particularidade de ser os primeiros selos en varias cores. Hai até oito impresións dunha única denominación e tamén un gran número de reimpresións que se coñecen como as reimpresións Berlín, Leipzig e Hamburgo, respectivamente. As reimpresións Berlín son, en ocasións, de mellor calidade que as orixinais. As reimpresións foron realizadas entre 1875 e 1890. Polo tanto, moitas coleccións antigas conteñen reimpresións no canto de orixinais. Pénsase que había uns sete millóns de reimpresións fronte ao millón e medio de orixinais dos que poida que a metade se vendesen a través das oficinas de correos e o resto a tratantes que os retiraron da circulación.
Os selos foron impresos pola Oficina Estatal de Impresións de Prusia en Berlín. Foron denominados en Schillings de Hamburgo até 1875 cando apareceron nos selos tanto a denominación inglesa como a alemá (as emisións Farthing/Pfennig). Todos incluían a silueta da raíña Vitoria do Reino Unido, agás o cuarto de maior valor, que representaban escudos de armas de Helgoland.
Os selos emitidos teñen un valor de moderado a medio, con algúns rozando os 1 000 euros (2005). Algúns selos usados vendéronse por 4 800 Euros en poxas e algúns sobre vendéronse por 10 000-12 000 euros: isto leva sen dúbida a falsificacións. Posto que os selos usados teñen en ocasións máis valor que os que non foron usados, en ocasións falsificouse a cancelación postal.
Ciencia en Helgoland
Na illa existen varias estacións científicas, cada unha delas dedicada a cubrir investigacións dunha rama distinta. Unha delas é o estudo das mareas e as ondas do mar do Norte nas inmediacións da illa: utiliza radares especiais de apertura sintética, cos cales se poden inferir as profundidades polas perturbacións das ondas, unha vez analizadas por medio de modelos matemáticos.
Existe unha estación meteorolóxica na cal se segue automaticamente e mide a radiación solar cun pirómetro especial, a concentración de aerosoles sobre a illa e o mar do Norte, a actividade fotosintética, a concentración de nutrientes no mar, a dirección e temperatura do aire e outras investigacións semellantes (por exemplo, a transparencia do aire), as cales se actualizan cada poucos minutos; existen tamén varias cámaras web que permiten que os investigadores controlen —remotamente— a estación meteorolóxica e a súa contorna.
Finalmente instalouse unha estación meteorolóxica especial, a bordo dunha boia ancorada ao leste da illa, capaz de medir e transmitir por radio a temperatura superficial da auga.
Provincia de Kaga
300px|miniatura|Antiga provincia de Kaga Kaga (加賀国, かがのくに, Kaga-no-kuni ou 加賀, かが) foi unha provincia histórica do Xapón, nunha zona que hoxe forma a parte sur da prefectura de Ishikawa, historicamente na parte Hokurikudō (北陸道), actualmente na rexión de Chūbu ou rexión de Hokuriku, na illa de Honshū.
Kaga limitaba coas provincias de Echizen (越前), Hida (飛騨), Etchū (越中) e Noto (能登).
José Manuel Arribas Hermida
José Manuel Arribas Hermida, nado en Lérez (Pontevedra) o 7 de marzo de 1902 e finado no Marco o 7 de agosto de 1977, foi un político galego.
Traxectoria
Labrego. Casou con Melania Martínez e trasladouse a vivir ao Marco (Meis). Tiña un negocio relacionado co leite e creou unha empresa vinculada á liña de autobús Pontevedra-Vilagarcía. Fundou en 1934 a sociedade agraria "La Fraternidad Obrera de Agricultores de Meis" da que foi elixido presidente. Foi detido en decembro de 1934 xunto co secretario da sociedade Rosendo Rodríguez Ares. Logo do triunfo do Frente Popular en febreiro de 1936, foi nomeado alcalde de Meis o 15 de marzo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 o Concello de Meis foi rodeado e tomado polas forzas sublevadas o 21 de xullo, José Manuel refuxiouse na reitoral de Besomaño. Foi detido e internado no cárcere de Cambados, pasando despois ao de Pontevedra onde foi xulgado en consello de guerra o 14 de abril de 1937. Foi condenado a cadea perpetua por "auxilio á rebelión", conmutada a 17 anos de reclusión. Internado no campo de concentración da Illa de San Simón, foi trasladado despois á fortaleza de San Cristóbal en Pamplona o 11 de outubro. Participou na fuga masiva o 22 de maio de 1938. Capturado, permaneceu na cadea até que logrou a prisión atenuada no seu domicilio do Marco o 13 de setembro de 1940. En febreiro de 1944 conmutáronlle a pena por un ano de prisión menor. Finalizou a pena da sentenza o 8 de agosto de 1966.
Brazos, Boiro, Boiro
Brazos é un lugar da parroquia de Boiro no concello coruñés de Boiro, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 37 habitantes (17 homes e 20 mulleres).
Campelos, Corvelle, Vilalba
Campelos é un lugar da parroquia de Corvelle no concello lucense de Vilalba na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 11 habitantes, dos cales 6 eran homes e 5 eran mulleres.
Dúas bágoas por Máquina
Dúas bagoas por Máquina é unha novela infantil-xuvenil de Fina Casalderrey. Foi publicada pola editorial Xearais en 1992 e foi galardoada co Premio Merlín.
Trama
O libro relata a historia vivida tanto en primeira como en terceira persoa de Xusta e do seu can, Máquina.
O primeiro capítulo comeza coa desaparición de Máquina na aldea e a súa respectiva busca por parte da protagonista e o seu irmán, Moncho. Ambos os dous crean un gran rebumbio na aldea e a pesar de todos os seus esforzos, Máquina segue sen aparecer.
No segundo capítulo, Xusta narra anécdotas pasadas de Máquina. Relata o día do seu sexto aniversario, cando os seus pais llo regalaron e a orixe do seu nome. Tamén conta os seus primeiros días na casa e o seu especial aprecio por parte do avó de Xusta e Moncho, o desprezo por parte da súa avoa e a indiferenza dos seus pais.
No terceiro capítulo, cando Máquina xa é un pouco maior e rebelde na casa, menos con Xusta, increméntase o desprezo da avoa e a posición imparcial dos pais tende a parecerse á da avoa. A situación aínda empeora máis para os protagonistas cando o avó morre dun problema de corazón.
No cuarto capítulo, Máquina segue dando problemas no ámbito familiar. Tan grave é a situación que o pai de Xusta, Tomás, decide que o mellor é abandonalo noutra aldea a 100 km da que estaba. Xusta e Moncho deciden buscalo tal e como se narra no primeiro capítulo até que, de súpeto, aparece un día ás portas da escola dos irmáns.
No quinto e sexto capítulo, tras a aparición de Máquina, só se narran anécdotas de boa convivencia no ámbito familiar. O final do libro remata coa morte de Máquina intentando salvar a avoa dun accidente de tráfico, a pesar do desprezo que lle tiña ela.
Narración
A narración do libro vai cambiando a medida que remata un capítulo es comeza outro:
Espazo
Toda a historia desenvólvese na aldea de Xusta. Polo que sae mencionado nalgún capítulo, trátase dunha pequena aldea no norte de Lugo, preto do río Grande.
Steven Kanumba
Steven Charles Kanumba, nado o 8 de xaneiro de 1984 en Shinyanga e finado o 7 de abril de 2012 en Dar es Salaam, foi un actor, cantante, guionista, director, produtor e cómico tanzano.
Antón Fernández Escuredo
Antón Fernández Escuredo é un xornalista galego.
Traxectoria
Como xornalista, traballou como subdirector da revista A Peneira e en Edicións Alen-Miño. Tamén foi redactor de Sermos Galiza e colaborador ocasional de Praza Pública ou da catalá Vilaweb. Impulsor da canle Nós TV, fai parte da redacción do Nós Diario.
Harry Potter e a Cámara dos Segredos (filme)
Harry Potter e a Cámara dos Segredos (en Harry Potter and the Chamber of Secrets) é un filme de fantasía dirixido por Chris Columbus e baseado na novela homónima escrita por J. K. Rowling. É o segundo filme da serie de filmes de Harry Potter. Foi escrito por Steve Kloves e producido por David Heyman. A historia céntrase no segundo ano de Harry Potter na Escola Hogwarts de Maxia e Feiticería, durante o que o herdeiro de Salazar Slytherin reabre a Cámara dos Segredos para liberar un monstro que petrifica os alumnos do castelo. A película está protagonizada por Daniel Radcliffe como Harry Potter, con Rupert Grint e Emma Watson como os mellores amigos de Harry, Ron Weasley e Hermione Granger. O resto do elenco inclúe a Richard Harris, Kenneth Branagh, Jason Isaacs, Christian Coulson e Robbie Coltrane.
O filme tivo a súa estrea no Reino Unido e os Estados Unidos o 15 de novembro de 2002. A recadación nas salas internacionais ascende a 879 millóns de dólares estadounidense. Recibiu tres candidaturas aos Premios BAFTA en 2003.
Estreouse en galego na TVG no ano 2006.
Sinopse
Harry, Ron e Hermione regresan a Hogwarts para cursar o seu segundo ano. Axiña aparece unha mensaxe nunha das paredes do castelo informando de que a Cámara dos Segredos fora aberta polo herdeiro de Slytherin. Asemade, varios estudantes, fillos de muggles, aparecen petrificados por causa do monstro que habitaba a Cámara. Harry descobre que pode falar a lingua pársel e as propiedades dun misterioso diario pertencente a Tom Riddle.
Produción
miniatura|225px|dereita|O [[viaduto de Glenfinnan, en Escocia, onde se rodaron algunhas das escenas do expreso de Hogwarts.]] A produción de Harry Potter e a Cámara dos Segredos comezou só tres días despois da estrea do primeiro filme. Foi filmada en varias localizacións de Londres. A rodaxe rematou no verán de 2002.
Dise que Hugh Grant era a primeira escolla para o papel de Gilderoy Lockhart pero que finalmente non puidera dar vida ao personaxe debido a conflitos coa súa axenda. O 25 de outubro de 2001, Kenneth Branagh foi seleccionado como o substituto de Grant.
Banda sonora
A banda sonora de Harry Potter e a Cámara dos Segredos lanzouse ao mercado o 12 de novembro de 2002. As pezas musicais ían ser dirixidas completamente por John Williams, pero debido a conflitos de programación coa música de Catch Me If You Can de Steven Spielberg, William Ross encargouse da dirección no canto de Williams. A banda sonora recibiu unha candidatura aos Premios Grammy na categoría de mellor álbum de banda sonora para unha película en 2003.
Dobraxe en galego
A dobraxe en galego realizouse no ano 2005 e estreouse na TVG no 2006. A directora de dobraxe e axustadora foi Charo Pena.
Provincia de Noto
300px|miniatura|Antiga provincia de Noto Noto (能登国, のとのくに, Kaga-no-kuni ou 能登, のと) foi unha provincia histórica do Xapón, nunha zona que hoxe forma a parte norte da prefectura de Ishikawa, na península de Noto, historicamente na parte Hokurikudō (北陸道), actualmente na rexión de Chūbu ou rexión de Hokuriku, na illa de Honshū.
Noto limitaba coas provincias de Kaga (加賀) e Etchū (越中).
La Ràpita
O seu porto é un dos máis importantes de Cataluña. As súas praias, o seu contraste entre mar e montaña e a súa proximidade ao Delta do Ebro convertérono nun importante centro turístico.
Wesley Matthews
Wesley Joel Matthews Jr., nado o 14 de outubro de 1986 en San Antonio, Texas, é un xogador profesional estadounidense de baloncesto que xoga nos Milwaukee Bucks da National Basketball Association (NBA). Con 1,96 metros de estatura xoga na posición de escolta.
Traxectoria profesional
Tras non ser elixido no Draft da NBA de 2009, Matthews xogou cos Utah Jazz a Liga de Verán de Orlando, e cos Sacramento Kings a de Las Vegas. En setembro de 2009, asinou un contrato dun ano cos Jazz.
O 10 de xullo de 2010, Matthews asinou cos Portland Trail Blazers unha oferta por cinco anos e 34 millóns de dólares. O 21 de xullo de 2010, Matthew asinou oficialmente o contrato despois de que os Jazz decidiran non igualar a oferta.
O 31 de xaneiro de 2019, Matthews foi traspasado xunto a DeAndre Jordan, Dennis Smith Jr. e dúas futuras eleccións da primeira rolda do Draft ós New York Knicks, a cambio de Kristaps Porziņģis, Trey Burke, Courtney Lee e Tim Hardaway Jr.. O 7 de febreiro de 2019, foi cortado polos Knicks.
O 10 de febreiro de 2019, Matthews asinou cos Indiana Pacers.
O 1 de xuño de 2019, Matthews asinou un contrato dun ano cos Milwaukee Bucks.
Arto Paasilinna
miniatura|dereita|Arto Paasilinna Arto Paasilinna, nado en Kittilä o 20 de abril de 1942 e finado en Espoo o 15 de outubro de 2018, foi un escritor e ex xornalista finlandés. Foi un autor de éxito e algúns dos seus libros foron traducidos ás principais linguas europeas, incluído o galego; O bosque dos raposos aforcados, O muiñeiro ouveador e O ano da lebre.
Traxectoria
En Finlandia está considerado coma un dos autores actuais máis populares, cun importante número de lectores en Francia onde foi comparado con Gabriel García Márquez. Os seus libros reflicten a vida cotiá dos finlandeses, xeralmente dende a perspectiva masculina dun home de idade media.