cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
María Victoria Atencia
Traxectoria
É membro da Real Academia de Belas Artes de San Telmo e correspondente das Reais Academias de Cádiz, Córdoba, Sevilla e San Fernando. Conselleira do Centro Andaluz de las Letras da Xunta de Andalucía, da Fundación de la Generación del 27 de Madrid, do Centro Cultural Generación del 27 de Málaga, da Fundación María Zambrano (Vélez-Málaga), e da Honorary Associate of The Hispanic Society of America de Nova York.
Recoñecementos
En 1998 concedéuselle o Premio Andalucía de la Crítica e o Premio Nacional da Crítica. En 2000 recibiu o Premio Luis de Góngora das Letras Andaluzas. En 2010 foi galardoada co VII Premio Internacional de Poesía Federico García Lorca.
En 2012 recibiu o Premio Real Academia Española de creación literaria por El umbral. En 2014 gañou o XXIII Premio Reina Sofía de Poesía Iberoamericana.
En 2012 foi proposta por Soledad Puértolas, Inés Fernández Ordóñez e Luis María Ansón para a cadeira n da Real Academia Española, vacante tras a morte de Valentín García Yebra, se ben foi elixida Carme Riera.
É Filla Predilecta de Andalucía, Medalla de Ouro da provincia de Málaga, doutora Honoris Causa pola Universidade de Málaga. Foi nomeada Autora do Ano 2014 polo Centro Andaluz de las Letras (Xunta de Andalucía). Na súa cidade natal levan o seu nome unha avenida, un instituto e o Centro Cultural Provincial.
Viroplasma
miniatura|Viroplasmas (en verde) en células infectadas por [[rotavirus (arriba) e céllas non infectadas (abaixo). Tinguidura inmunofluorescente.]] Un viroplasma é un corpo de inclusión orixinado por virus situado nunha célula no que se está producindo a replicación viral e a ensamblaxe dos virus fillos. Poden considerarse factorías virais na célula. Nunha célula infectada fórmanse moitos viroplasmas, que aparecen como zonas densas vistas con microscopio electrónico. Sábese pouco sobre o mecanismo da formación de viroplasmas.
Definición
Un viroplasma é un gran compartimento perinuclear ou citoplasmático, onde se produce a ensamblaxe e replicación viral. A formación do viroplasma está causada polas interaccións entre os virus e a célula infectada en zonas onde os produtos virais e os elementos celulares están confinados. Tamén se denominan virosomas, factorías de virus e inclusións de virus.
Grupos de virus que forman viroplasmas
Informouse da existencia de viroplasmas en moitos grupos de virus de eucariotas non relacionados que se replican no citoplasma; porén, os viroplasmas de virus de plantas non foron tan estudados coma os de virus animais. Atopáronse viroplasmas nas infeccións por virus do mosaico da coliflor, rotavirus, virus da vaccinia e virus do arroz anano. Estes aparecen como zonas densas aos electróns vistos con microscopio electrónico e son insolubles.
Estrutura e formación
Os viroplasmas están localizados na área perinuclear ou no citoplasma das células infectadas e orixínanse ao principio do ciclo de infección. O número e tamaño dos viroplasmas dependen do virus, do illamento do virus, a especie hóspede e o estadio da infección. Por exemplo, os viroplasmas de mimivirus teñen un tamaño similar ao núcleo do seu hóspede, a ameba Acanthamoeba polyphaga.
Un virus pode inducir cambios na composición e organización do citoesqueleto das células hóspede e compartimentos membranosos, dependendo da fase do ciclo de replicación viral. Este proceso implica varias interaccións complexas e eventos de sinalización entre os factores celulares virais e da célula hóspede.
Os viroplasmas fórmanse ao inicio da infección; en moitos casos, os rearranxos celulares causados durante a infección viral levan á construción de complicadas inclusións —viroplasmas— na célula, onde se ensamblará a factoría. O viroplasma é onde se concentran os compoñentes, como os encimas replicases, o material xenético do virus e as proteínas do hóspede necesarias para a replicación, e así incrementan a eficacia da replicación. Ao mesmo tempo, recrútanse grandes cantidades de ribosomas, compoñentes da síntese de proteínas, chaperonas para o pregamento das proteínas e mitocondrias. Algúns dos compoñentes de membrana utilízanse para a replicación viral mentres que outros son modificados para producir as envolturas virais, cando se trata dun virus con envoltura. A replicación viral, a síntese de proteínas e a ensamblaxe requiren unha considerable cantidade de enerxía, proporcionada por grandes agrupamentos de mitocondrias situados na periferia dos viroplasmas. A factoría de virus adoita estar encerrada por unha membrana derivada do retículo endoplasmático rugoso ou por elementos do citoesqueleto.
En células animais, as partículas víricas reúnenese pola agregación dependente das mitocondrias de proteínas mal pregadas ou tóxicas preto do centro organizador de microtúbulos, polo que os viroplasmas de virus animais están xeralmente localizados preto do centro organizador de microtúbulos. Nas plantas non hai centros organizadores de microtúbulos, polo que os virus de plantas inducen o rearranxo de estruturas para formar o viroplasma, principalmente en virus de ARN de plantas.
Funcións
O viroplasma é o lugar da célula infectada onde ten lugar a replicación e ensamblaxe viral. Ao envolver cunha membrana o viroplasma, concéntranse os compoñentes virais necesarios para a replicación do xenoma viral e a morfoxénese das novas partículas virais, o cal incrementa a eficacia do proceso. O recrutamento de membranas celulares e o citoesqueleto para xerar os sitios de replicación viral pode tamén beneficiar aos virus doutros modos. A distorsión das membranas celulares pode, por exemplo, facer máis lento o transporte de proteínas inmunomodulatorias á superficie das células infectadas e protexe contra as respostas inmunitarias innatas e adquiridas, e os rearranxos do citoesqueleto poden facilitar a liberación dos virus. O viroplasma podería taén impedir a degradación viral por proteases e nucleases.
No caso do virus do mosaico da coliflor (CaMV), os viroplasmas melloran a transmisión do virus feita polos insectos vectores áfidos. Os viroplasmas tamén controlan a liberación dos virións cando o insecto pica unha célula de planta que está infectada ou preto dunha célula infectada.
Posible coevolución co hóspede
As estruturas agregadas poden protexer complexos funcionais virais de sistemas de degradación celular. Por exemplo, a formación de factorías virais do viroplasma do virus da febre porcina aficana (ASFV) é moi similar á formación do agresoma. Un agresoma é un sitio perinuclear, no que as proteínas mal pregadas son transportadas e almacenadas polos compoñentes celulares para a súa destrución. Propúxose que o viroplasma podería ser o produto da coevolución entre o virus e o seu hóspede. É posible que unha resposta celular deseñada orixinalmente para reducir a toxicidade de proteínas mal pregadas fose aproveitada polos virus citoplasmáticos para mellorar a súa replicación, a síntese da cápsida do virus e a súa ensamblaxe. Alternativamente, a activación de mecanismos de defensa do hóspede pode implicar o secuestro de compoñentes do virus en agregados para impedir a súa diseminación, seguida da súa neutralización. Por exemplo, os viroplasmas de virus de mamíferos conteñen certos elementos da maquinaria de degradación celular que poderían habilitar mecanismos protectores celulares contra os compoñentes virais. Dada a coevolución que se produciu entre os virus e as súas células hóspede, os cambios na estrutura celular inducidos durante a infección é probable que supoñan unha combinación das dúas estratexias.
Uso en diagnósticos
A presenza de viroplasmas utilízase para diagnosticar certas infeccións virais. Comprender o fenómeno da agregación de virus e a resposta da célula á presenza de virus, e se os viroplasmas facilitan ou inhiben a replicación viral, pode axudar a desenvolver novas estratexias terapéuticas contra as infeccións virais en células animais e de plantas.
Francisco Romero Lema
Francisco Romero de Lema, nado en Baio (Zas) en 1903 e finado na mesma parroquia o 27 de novembro de 1972, foi un escritor galego, un dos fundadores do Seminario de Estudos Galegos. Empregou o pseudónimo de Rosendo Ruiz.
Traxectoria
Licenciado en Filosofía e Letras, tentou demostrar, a través da análise da súa lingua, a procedencia galega de Cristovo Colón e adicou parte da súa vida a divulgar a figura do seu paisano Enrique Labarta Pose, escritor.
Finou nun accidente de tráfico cando volvía da misa á casa.
Bellesguard
220px|miniatura|A torre Bellesguard A torre Bellesguard (bela vista en catalán), tamén coñecida como Casa Figueres, é unha casa modernista proxectada por Antoni Gaudí e construída entre 1900 e 1909 aos pés da montaña do Tibidabo, na rúa do mesmo nome, en Barcelona. A casa é de propiedade privada e non se pode visitar.
Gaudí estivo axudado polos seus colaboradores Domènec Sugrañes, que fixo os bancos de azulexos da porta de entrada, o arrimo da escaleira e a casa do porteiro; e Joan Rubió, que construíu o viaduto de desvío do camiño á leira.
Descrición
Nese lugar atopábase un antigo castelo, erixido polo rei de Aragón Martiño I o Humano, que o adoptou como residencia estival en 1410. Foi aquí onde o rei contraeu matrimonio con Margarida de Prades. Ao morrer o rei, o castelo entrou en decadencia e deixou de ser propiedade da coroa en 1422. No século XVII serviu de refuxio para o bandoleiro Serrallonga. Gaudí aproveitou os poucos elementos restantes da antiga fortaleza (paredes, patio etc.) para construír o novo Bellesguard. É por iso que a casa ten unha aparencia externa de castelo, incluíndo as ameas.
left|miniatura|200px|Porta de entrada O encargo para o novo edificio recibiuno Gaudí de parte de María Sagués Molins, viúva de Jaume Figueras. Gaudí fixo un proxecto neogótico, respectando ao máximo o edificio anterior; como sempre, procurou integrar a arquitectura no marco natural circundante, polo que efectuou a construción coa pedra louseira do lugar.
O edificio é de planta cadrada de 15 x 15 metros, cos vértices orientados aos catro puntos cardinais. Construído con pedra e ladrillo, ten moita máis proxección vertical, axudado por unha torre troncocónica coroada coa cruz de catro brazos típica de Gaudí, xunto á bandeira catalá e unha coroa real. A bufarda, cos seus arcos de ladrillo, é unha demostración de mestría na utilización deste material, do mesmo xeito que pode verse en edificios como a Casa Batlló ou o Colexio Teresiano de Barcelona.
Na porta do xardín hai un escudo de Cataluña co sol e a lúa, así como a inscrición Ave Maria puríssima, sens pecat fou concebuda (Ave María purísima, sen pecado concibida), feita con ferro de forxa. No pozo do xardín hai unha caseta para o motor en forma de dragón, o Pitón protector das augas subterráneas.
A casa foi restaurada en 1983. Actualmente é de propiedade particular. A súa cruz foi retirada en maio do 2008 por risco de esborralle. Unhas obras dun gran tubo de auga puideron afectar o monumento de Gaudí, o que acendeu as alarmas pola construción do túnel do AVE á beira da Sagrada Familia.
Salvatore Cascio
Salvatore Cascio, nado o 8 de novembro de 1979 en Palazzo Adriano, Sicilia, é un actor italiano. Saltou á fama en 1988 ao interpretar a Salvatore Di Vita de neno en Cinema Paradiso.
-721
Outros
Historia ano a ano
Carl Spitteler
Carl Spitteler, nado en Liestal, Suíza, o 24 de abril de 1845 e finado en Lucerna o 29 de decembro de 1924, é un escritor suízo en lingua alemá.
Traxectoria
Naceu o 24 de abril de 1845 na cidade de Liestal, poboación situada no cantón de Basilea. Estudou dereito na Universidade de Zúric, institución na que se graduou en 1863, posteriormente estudou teoloxía en Zúric, Heidelberg e Basilea. Durante vinte anos foi preceptor privado en Rusia e Finlandia, retornou en 1871 como mestre de escola en Berna e La Neuveville.
Morreu o 29 de decembro de 1924 na cidade de Lucerna.
Obra literaria
En 1881 iniciou a súa actividade literaria co pseudónimo de Carl Felix Tandem publicando un poema alegórico en prosa Prometheus und Epimetheus, posteriormente o ano 1924 publícao co seu nome xa co título de Prometheus der Dulder. Entre 1900 e 1905 escribiu o poema épico-alegórico Olympischer Frühling e en 1906 a novela autobiográfica Imago. En 1919 foi galardoado co premio Nobel de Literatura.
Michael Faraday
miniatura|Estatua de Michael Faraday en Savoy Place, [[Londres, obra de John Henry Foley.]] Michael Faraday, nado en Newington (Londres) o 22 de setembro de 1791 e finado en Hampton Court o 25 de agosto de 1867, foi un químico e físico inglés, que estudou o electromagnetismo e a electroquímica. Os seus principais descubrimentos inclúen a indución electromagnética, diamagnetismo e a electrólise.
Malia a escasa educación formal recibida, Faraday é un dos científicos máis influentes da historia. Foi debido ao seu estudo do campo magnético ao redor dun condutor polo que circula corrente continua que Faraday estableceu as bases para o desenvolvemento do concepto de campo electromagnético. Faraday tamén estableceu que o magnetismo podía afectar os raios de luz e que había unha relación subxacente entre ambos fenómeno. Descubriu, tamén, o principio de indución electromagnética, diamagnetismo, as leis da electrólise e inventou algo que el chamou dispositivos de rotación electromagnética, que foron os precursores do actual motor eléctrico.
No campo da química, Faraday descubriu o benceno, investigou o hidrato de clatrato de cloro, inventou un antecesor do queimador Bunsen e o sistema de números de oxidación, e introduciu termos como ánodo, cátodo, eléctrodo e ión. Finalmente, foi o primeiro en recibir o título de Fullerian Professor of Chemistry na Royal Institution de Gran Bretaña, que ostentaría ata a súa morte.
Albert Einstein mantiña colgado na parede do seu estudo un retrato de Faraday xunto aos de Isaac Newton e James Clerk Maxwell. O físico neozelandés Ernest Rutherford declarou: "Cando consideramos a extensión e a magnitude dos seus descubrimentos e a súa influencia no progreso da ciencia e da industria, non existen honores que poidan retribuir a memoria de Faraday, un dos maiores descubridores científicos de todos os tempos".
Primeiros anos
Faraday naceu en Newington Butts, actualmente parte de London Borough of Southwark, pero que entón era un barrio de Surrey, unha milla ao sur da ponte de Londres. A súa era unha familia humilde. O seu pai, James, era membro da rama sandemaniana da igrexa presbiteriana escocesa. James Faraday chegara a Londres ao redor de 1790 procedente do pequeno pobo de Outhgill, no antigo condado de Westmorland, onde fora o ferreiro do pobo. Michael naceu durante o outono dese ano. O mozo Michael Faraday, o terceiro de catro fillos, habendo accedido só os ensinos básicos, foi un autodidacta. Faraday recibiu unha educación elemental ata os 12 anos,e á idade de 14 anos fíxose aprendiz de George Riebau, un vendedor de libros e encuadernador local da rúa Blandford, e durante os sete anos que permaneceu con el, leu moitos libros, incluíndo The Improvement of the Mind (O desenvolvemento da mente en galego) de Isaac Watts, os principios e suxestións do cal puxo en práctica. Desenvolveu interese na ciencia, especialmente na electricidade. En particular sentiuse moi inspirado polo libro Conversacións sobre Química, de Jane Marcet.
A vida adulta
miniatura|Retrato de Michael Faraday En 1812, á idade de vinte anos, e xa no fin do seu proceso de aprendizaxe de encuadernador, Faraday comenzo a asistir ás conferencias do eminente químico inglés Humphry Davy, da Royal Institution e da Royal Society, e as de John Tatum, fundador da City Philosophical Society. A miúdo, as entradas para estas conferencias eranlle proporcionadas a Faraday por William Dance (un dos fundadores da Royal Philharmonic Society). Posteriormente, Faraday enviou a Davy un libro de trescentas páxinas baseado nas notas que tomara nas clases. A resposta de Davy foi inmediata, amable e favorable. Cando Davy se danou a vista nun accidente con tricloruro de nitróxeno, decidiu contratar a Faraday como secretario. Cando John Payne, un dos asistentes da Royal Institution, foi despedido, encargouse a Sir Humphry Davy de atopar un substituto. Davy nomeou a Faraday asistente químico da Royal Institution o 1 de marzo de 1813.
Na clasista sociedade británica da época, Faraday non era considerado un cabaleiro. Cando Davy fixo unha longa viaxe polo continente entre 1813 e 1815, o seu mordomo non quixo acompañalo. Faraday sumouse como asistente científico de Davy, e requiríuselle facer de mordomo ata que se puidese atopar un substituto en París. De feito, Faraday fixo de mordomo durante toda a viaxe. A esposa de Davy, Jane Apreece, non quixo tratar a Faraday como un igual (fixo viaxar fora do coche, comer cos criados etc.) E fíxoo sentirse tan desdito que ata se expuxo volver só a Inglaterra e abandonar a ciencia. Con todo, a viaxe permitiulle acceder á elite científica europea e a unha chea de ideas estimulantes. Faraday foi un cristián devoto e membro do pequeno grupo sandemaniana, unha rama da Igrexa de Escocia. Posteriormente serviría dúas veces como decano da igrexa que este grupo relixioso tiña en Glovers Hall, Barbican, a cal posteriormente sería trasladada a Barnsbury, Islington.
Casou con Sarah Barnard (1800-1879) o 12 de xuño de 1821, Coñecéronse a través das súas familias na igrexa Sandemaniana, confesando a súa fe a esta congregación o mes seguinte ao seu matrimonio. Non tiveron fillos.
Química
miniatura|Michael Faraday no seu laboratorio (década de 1850), obra do artista [[Harriet Jane Moore, quen documentou a vida de Faraday con acuarelas.]] O primeiro traballo de Faraday en química foi como axudante de Humphry Davy. Faraday fixo un estudo especial sobre o cloro, e descubriu dous novos cloruros de carbono. Tamén fixo o primeiro esbozo de experimento sobre a difusión dos gases, un fenómeno que fora exposto por John Dalton, e a importancia física do que sería completamente posta de manifesto por mor dos estudos de Thomas Graham e Joseph Loschmidt. Tivo éxito a licuar varios gases; investigou sobre as aliaxes do aceiro, e produciu varios novos tipos de cristal para usos en óptica. Un tipo destes cristais sería posteriormente de grande importancia histórica, ao ser utilizado por Faraday para detectar a rotación do plano de polarización da luz cando foi introducido nun campo magnético, e tamén como a primeira substancia que foi repelida os polos dun imán. Tamén intentou, con certo éxito, documentar os métodos xerais da química, en dúas vertentes: a dos estudos avanzados e a da divulgación popular.
Inventou unha forma primitiva do que sería chamado queimador Bunsen, que hoxe en día é utilizado universalmente nos laboratorios como fonte de calor. Traballou amplamente no campo químico: descubriu varias substancias químicas, como o benceno (que el chamou bicarburet de hidróxeno. ), inventou o sistema de números de oxidación e ademais licuou gases como o cloro. A licuefacción dos gases axudou a establecer que os gases son os vapores dos líquidos que posúen un punto de ebulición moi baixo, e deu unha base máis sólida para o concepto da agregación molecular. En 1820 alcanzou as primeiras sínteses de compostos de carbono e cloro, C2Cl6 e C2Cl4, e publicou os resultados o ano seguinte. Tamén determinou a composición do hidrato do gas cloro, que fora descuberto por Humphry Davy en 1810.
Faraday tamén descubriu as leis da electrólise e popularizou moitos termos hoxe en día comúns, como ánodo, cátodo, eléctrodo e ion, que foran creados na súa maior parte por William Whewell.
Foi o primeiro en describir as que despois se darian en chamar nanopartículas metálicas. En 1847 descubriu as propiedades ópticas dos coloides de ouro, que difieren das do metal sólido. Esta foi probablemente a primeira observación documentada dos efectos da medida a nivel de quanta, e pódese considerar como o inicio da nanociencia.
Electricidade e magnetismo
Faraday é coñecido sobre todo polos seus traballos en electricidade e magnetismo. O primeiro experimento que vai rexistrar foi a construción dunha pila voltaica con sete moedas de medio penique, apiladas con sete discos de lámina de cinc e seis pezas de papel humedecido con auga salada. Con esta pila descompuxo sulfato de magnesio (primeira carta a Abbott, 12 de xullo de 1812).
miniatura|upright|esquerda|Experimento de Faraday sobre a rotación electromagnética, ca. 1821
Desde o seu primeiro descubrimento en 1821, Faraday continuou o seu traballo de laboratorio, explorando as propiedades electromagnéticas de distintos materiais e desenvolvendo a experiencia requirida. En 1824, armou un circuíto para estudar se o campo magnético podía regular o fluxo eléctrico dun cable adxacente, pero non atopou tal relación.
O momento culminante produciuse cando enrollou dúas bobinas illadas ao redor dun anel de ferro, e deuse conta que ao facer pasar corrente por unha das bobinas, aparecía momentaneamente corrente na outra bobina. Este fenómeno é coñecido como indución mutua. Este dispositivo orixinal aínda se conserva na Royal Institution. En posteriores experimentos descubriu que se facía pasar un imán a través do buraco dun destes aneis, xerábase corrente na bobina. A corrente tamén se xeraba se o imán permanecía quedo e o que se movía era o anel. As súas demostracións estableceron que un campo magnético cambiante produce un campo eléctrico. Esta relación foi modelizada matematicamente por James Clerk Maxwell na Lei de Faraday, que posteriormente converteríase nunha das catro ecuacións de Maxwell. Estas, á súa vez, deron lugar á xeneralización que hoxe en día coñecemos como teoría do campo unificado.
Faraday empregaría posteriormente este principio para construír a dínamo, o devanceiro dos actuais xeradores eléctricos.
Dez anos de investigación e final recompensa
Faraday suspendeu os seus traballos no campo da física durante 10 anos para dedicarse por enteiro ó estudo da química básica e aplicada.
Durante os anos seguintes, Faraday segue a investigar, profundando os seus estudos na relación entre a óptica e o electromagnetismo.
Finou o 25 de agosto de 1867 e os seus restos repousan no cemiterio Highgate de Londres.
En agradecemento polos seus descubrimentos, a unidade no S.I da capacitancia denominase faradio.
Bibliografía e obras
miniatura|200px |Primeira edición de The Chemical History of a Candle (1861). Os libros de Faraday, coa excepción de Chemical Manipulation, foron coleccións de papeis científicos ou transcricións de charlas e conferencias. Os seus diarios publicáronse despois da súa morte, así como algúns grandes volumes coas súas cartas e o libro de notas das súas viaxes con Humphry Davy entre 1813 e 1815.
Entre as súas obras máis destacadas pódense citar:
Editorial Planeta
A Editorial Planeta foi fundada en 1949 en Barcelona, por José Manuel Lara. É a empresa insignia do Grupo Planeta.
Descrición
Publicou ao redor de 6 000 títulos pertencentes a máis de 1 500 autores, a maioría deles de fala hispana. A Editorial Planeta edita libros en España, Francia, Portugal e América Latina.
Premios que concede
Cada ano outorga o Premio Planeta de Novela, o Premio de Novela Fernando Lara, o Premio Azorín, o Premi de les Lletres Catalanes Ramon Llull e o Premio Iberoamericano Planeta-Casa de América de Narrativa, este último ata 2012.
Escala Scoville
miniatura|Mostrador con chiles picantes á venda, coa escala Scoville - [[H-E-B|H-E-B Central Market, Houston]] miniatura|250px|Feixe de pequenos [[Pemento de Padrón|pementos de Padrón.]] A escala Scoville é unha medida do proído ou punxencia nos pementos (tamén coñecidos como chiles). Estes froitos de plantas do xénero Capsicum conteñen capsaicina, compoñente químico que estimula o receptor térmico na pel, especialmente as membranas mucosas. O número de unidades Scoville (SHU, do inglés Scoville Heat Units) indica a cantidade presente de capsaicina. Moitos mollos picantes usan a escala Scoville para publicitarse nos centros comerciais.
Procedimiento
miniatura|300px|O [[chile habaneiro (Capsicum chinense), un dos pementos máis picantes, pertencente ao xénero Capsicum. Muoitos habaneiros oscilan entre as 200.000–300.000 SHU. A variedade Red Savinas pode acadar as 580.000 SHU]]
Esta escala foi nomeada por Wilbur Scoville, que desenvolveu o Exame organoléptico Scoville en 1912. Este consiste nunha solución con extracto do chile, que é diluída en auga azucrada até que o picante xa non pode ser detectado por un comité de examinadores, habitualmente cinco; o grao de disolución do extracto dá a súa medida na escala. Así, un pemento morrón ou doce, que non contén capsaicina, ten cero na escala de Scoville. Porén, entre os chiles máis picantes, como o chile habaneiro, óllase un grao de 300.000 ou máis. Isto indica que o extracto foi diluído 300.000 veces antes de que a capsaicina fose indetectábel. A gran franqueza deste método recae na súa imprecisión, poia a proba está suxeita á subxectividade humana.
Hoxe en día xa non se utiliza a medida organoléptica, senón métodos de análise cuantitativa. Un dos máis habituais é a cromatografía. Porén, mantense o nome da unidade de medida en honra de Scoville.
Escala
O grao de picante de calquera pemento, tal e como se amosa na escala en "unidades Scoville," é impreciso, por mor de que as propias especies teñen variacións —que poden cambiar nun factor de 10 ou incluso máis— en función do cultivo, do clima ou incluso do terreo de cultivo (isto é especialmente verdadeiro nos habaneiros). As imprecisións descritas nos métodos de medida contribúen á imprecisión dos valores (isto sábeo ben quen come pementos de Padrón: "Uns pican e outros non"). Cando se interpreta un cociente da escala deberíase ter isto en mente.
Raio de Schwarzschild
miniatura|320px|Relación entre propiedades da masa e as súas constantes físicas asociadas. Todo obxecto masivo crese que presenta 5 propiedades. Porén, debido a constantes extremadamente grandes ou extremadamente pequenas, é xeralmente imposible verificar máis de dúas ou tres destas propiedades nun obxecto. <li> O raio de Schwarzschild (rs) representa a capacidade dunha masa de causar curvatura noespazo e tempo. <li> O [[parámetro gravitacional estándar (μ) representa a capacidade dun obxecto masivo de exercer forzas gravitatorias newtonianas sobre outros corpos. <li> A masa inercial (m) representa a resposta newtoniana da masa ás forzas. <li> A enerxía en repouso (E0) representa a capacidade dunha masa de ser convertida noutras formas de enerxía. <li> A lonxitude de onda de Compton (λ) representa a resposta cuántica da masa á xeometría local. ]] O raio de Schwarzschild (tamén chamado historicamente ás veces raio gravitacional) é o un parámetro físico que aparece na solución de Schwarzschild das ecuacións de campo de Einstein, correspondente ao raio que define o horizonte dun burato negro de Schwarzschild. É un raio característico asociado con calquera cantidade de masa. O raio de Schwarzschild recibe ese nome polo astrónomo alemán Karl Schwarzschild, que calculou esta solución exacta para a teoría xeral da relatividade en 1916.
O raio de Schwarzschild vén dado pola expresión
onde G é a constante gravitacional universal, M é a masa do obxecto e c é a velocidade da luz.
Historia
En 1916, Karl Schwarzschild obtivo a solución exacta ás ecuacións de campo de Einstein para o campo gravitacional fóra dun corpo esfericamente simétrico non rotante (métrica de Schwarzschild). Usando a definición M = Gm⁄c2, a solución contiña un termo coa forma 1⁄2M − r; no que o valor de r que facía este termo singular acabou por coñecerse como raio de Schwarzschild. A importancia física desta singularidade e se esta singularidade podía darse algunha vez na natureza foi algo debatido durante moitas décadas, e unha aceptación xeral de que a existencia de buratos negros era posible non chegou ata a segunda metade do século XX.
Parámetros
O raio de Schwarzschild dun obxecto é proporcional á masa. Segundo isto, o Sol ten un raio de Schwarzschild de aproximadamente 3,0 km, mentres que o da Terra é só duns 9,0 mm. A masa do universo observable ten un raio de Schwarzschild de aproximadamente 13,7 miles de millóns de anos luz.
Clasificación dos buratos negros polo raio de Schwarzschild
Calquera obxecto cuxo radio sexa menor que o seu raio de Schwarzschild denomínase burato negro. A superficie no nivel do raio de Schwarzschild actúa como un horizonte de sucesos nun corpo que non está en rotación (un burato negro en rotación opera de forma lixeiramente diferente). Non poden escapar desta superficie nin a luz nin partículas procedentes da rexión interior, de aí o seu nome de "buratos negros".
Os buratos negros poden clasificarse baseándose no seu radio de Schwarzschild, ou de xeito equivalente, pola súa densidade. Como o raio está linearmente relacionado coa masa, e o volume encerrado corresponde coa terceira potencia do raio, os buratos negros pequenos son, por tanto, moito máis densos que os grandes. O volume encerrado no horizonte de sucesos dos buratos negros máis masivos ten unha densidade inferior ao das estrelas da secuencia principal.
Burato negro supermasivo
O raio de Schwarzschild dun corpo é proporcional á súa masa e, por tanto, ao seu volume, asumindo que o corpo ten unha masa-densidade constante. En contraste, o raio físico do corpo é proporcional á raíz cúbica do seu volume. Por tanto, a medida que o corpo acumula materia a unha densidade dada fixa (por exemplo, 103 kg/m3, a densidade da auga), o seu raio de Schwarzschild incrementarase máis rapidamente que o seu raio físico. Cando un corpo desta densidade creceu ata unhas 136 millóns de masas solares (1,36 × 108 M☉), o seu raio físico sería superado polo seu raio de Schwarzschild, e así formaría un burato negro supermasivo.
O raio de Schwarzschild do burato negro supermasivo do noso centro galáctico sería de aproximadamente 13,3 millóns de quilómetros.
Burato negro estelar
Os buratos negros estelares teñen densidades moito maiores que os supermasivos. Se se acumula materia a densidade nuclear (a densidade que hai no núcleo dun átomo, que é duns 1018 kg/m3; densidade que tamén se alcanza nunha estrela e neutróns), esta acumulación estará dentro do seu propio raio de Schwarzschild cunhas 3 masas solares e sería un burato negro estelar.
Burato negro primordial
Unha masa pequena ten un raio de Schwarzschild extremadamente pequeno. Unha masa similar á do Monte Everest ten un raio de Schwarzschild moito menor que 1 nanómetro. A súa densidade media con ese tamaño sería tan alta que non se coñece ningún mecanismo que puidese formar un obxecto tan extremadamente compacto. Ditos buratos negros probablemente puideron formarse nun estadio temperán da evolución do Universo, xusto despois do Big Bang, cando as densidades eran extremadamente altas. Por tanto, estes buratos negros en miniatura hipotéticos chámanse buratos negros primordiais.
Na dilatación do tempo gravitacional
A dilatación do tempo gravitacional preto dun corpo case esférico en lenta rotación, como a Terra e o Sol pode aproximarse razoablemente usando o raio de Schwarzschild da seguinte maneira:
Os resultados do experimento de Pound–Rebka de 1959 son consistentes coas predicións feitas pola relatividade xeral. Medindo a dilatación do tempo gravitacional da Terra, este experimento mediu indirectamente o raio de Schwarzschild da Terra.
En campos gravitatorios newtonianos
O campo gravitatorio newtoniano preto dun corpo esférico grande en lenta rotación pode aproximarse razoablemente usando o raio de Schwarzschild da seguinte maneira:
e
Por tanto, dividindo a expresión de arriba pola de abaixo: onde:
Na superficie da Terra:
En órbitas keplerianas
Para todas as órbitas circulares arredor dun corpo central dado:
Por tanto, pero Por tanto, onde:
Esta igualdade pode ser xeneralizada a órbitas elípticas así:
onde:
Para a Terra orbitando o Sol sería:
Órbitas circulares relativistas e a esfera de fotóns
A ecuación kepleriana para as órbitas circulares pode xeneralizarse para a ecuación relativista para as órbitas circulares representando unha dilatación do tempo no termo velocidade:
Outros artigos
Clasificación dos buratos negros por tipo: Clasificación dos buratos negros por masa:
Shenzhou 2
Shenzhou 2 foi a segunda misión non tripulada dunha cápsula Shenzhou. Foi lanzada o 9 de xaneiro de 2001 mediante un foguete CZ-2F desde o Centro de Lanzamento de Satélites de Jiuquan.
Trofeo Teide 1971
A 1ª edición do Trofeo Teide celebrouse en La Orotava (Santa Cruz de Tenerife) entre o 11 e o 15 de agosto de 1971. O campión foi o Deportivo da Coruña.
Radviliškis
miniatura|Centro da cidade Radviliškis é unha cidade do distrito municipal de Radviliškis de 17254 habitantes (2011), pertencente ao condado de Šiauliai County en Lituania. Radviliškis é o centro administrativo do distrito desde 1950, e mais é un importante nó ferroviario.
Historia
Radviliškis fundouse a fins do século XV e menciónase por vez primeira en 1567. En 1687, Jan Sobieski, o rei de Lituania e Polonia, deulle o dereito a manter un mercado.
Entre os séculos XVII e XIX tanto forzas militares, como pragas e a fame devastaron a cidade varias veces e así tras a peste de 1708–1710 a cidade quedou deshabitada.
miniatura|Estación de ferrocarril de Radviliškis A localidade gradualmente volveu medrar e en especial coa construción en 1870 da liña de ferrocarril entre Liepāja e Romny que cruzaba a cidade, á que se engadiu en 1873 a liña de Radviliškis a Daugavpils. Nesa época a maioría dos residentes eran traballadores do ferrocarril.
Keith Haring
miniatura|dereita|220px|Mural de Keith Haring en Barcelona. Keith Haring, nado o 4 de maio de 1958 en Reading, Pensilvania e finado o 16 de febreiro de 1990 en Nova York, foi un importante artista e activista social. O seu traballo reflicte o espírito da xeración pop e a cultura da rúa do Nova York dos anos 80 do século XX.
Henrik Pontoppidan
Henrik Pontoppidan, nado en Fredericia o 24 de xullo de 1857 e finado en Copenhaguen o 21 de agosto de 1943, foi un novelista dinamarqués, gañador do Premio Nobel de Literatura en 1917.
A súa infancia
Henrik Pontoppidan naceu na aldea de Fredericia, na Península de Iutlandia. O seu pai era un estudoso bíblico que seguía e apoiaba as teorías extremistas do teólogo Grundtvig.
Emyn Muil
miniatura|dereita|250px|Paisaxe do monte [[Ruapehu, en Nova Zelandia, localización das Emyn Muil para o filme The Lord of the Rings: The Two Towers de Peter Jackson.]] Emyn Muil (‘outeiros do espanto’ en sindarin) son un grupo de montañas ficticias creadas polo escritor británico J. R. R. Tolkien para o seu legendarium, e descritas na novela O Señor dos Aneis. Eran un grupo de afiadas e escarpadas formacións rochosas e profundos vales colocados en dirección Norte-Sur que se estendían a ambos os lados do Anduin, sobre o Rauros, preto do lugar no que se erguían os Argonath.
Historia
Lista gór i wzgórz Śródziemia
Henrik Pontoppidan
A súa mocidade
É durante este período cando Henrik escribe e publica a súa primeira colección de contos, "ás cortadas" (1881).
Ese mesmo ano, o autor casou con Mette Marie Hansen, que o axudou a independizarse e apoiou os seus intentos por vivir exclusivamente da literatura. Desde entón e ata 1888 o matrimonio viviu no campo, ata que se estableceron en Copenhague logo de varias viaxes por Alemaña e Italia.
Primeiras obras
Nestes traballos primixenios Pontoppidan estudou o contraste entre natureza e cultura, ou, o que é o mesmo, entre a contorna e as aspiracións humanas. No seu conto "O barquiño" (Kirkeskuden), de ''ás cortadas", un neno xitano que quedou orfo é criado por un sacerdote e a súa esposa. O pequeno toma un modelo votivo de barco da igrexa e lévao á auga, onde inmediatamente se afunde para a súa desesperación.
Así, case sempre na literatura de Henrik a natureza se opón ao espírito humano, obstaculizando o progreso da alma e a paz da mente. Como outros escritores do seu tempo, Pontoppidan é un antinaturalista sen concesións, volvendo as costas á doutrina naturalista do crítico e escritor Brandes.
Entre "ás cortadas" e 1890 publicou máis de 10 libros, pero ningún deles é demasiado coñecido. A fama chegaríalle coas tres longas novelas que publicaría a continuación.
As súas novelas maiores
Entre 1891 e 1916 Henrik produciu, posiblemente, as obras máis importantes da súa carreira. Trátase de tres series de novelas irónicas, poboadas de personaxes que se esforzan por cambiar os seus lugares no mundo, mentres o mundo se confabula para frustrar os seus desexos. A carga da natureza, como sempre, faise presente aquí para dobregar aos homes baixo o seu peso brutal.
"A Terra Prometida", en tres tomos (1891-1895); "Pedro o Afortunado", en oito tomos (1898-1904); e "O reino dos mortos", en cinco tomos (1912-1916), analizan o sistema de cousas de principios do século XX e moi especialmente o mundo das ideas e das crenzas relixiosas, atacando con enorme furia a contorna da ortodoxia teolóxica no cal Henrik fora criado e que odiaba con todo o seu corazón.
A primeira triloxía trata da loita entre os seguidores de Grundtvig e uns evanxelistas idealistas, formando delicados retratos psicolóxicos dos personaxes, en particular dun pastor chamado Emmanuel Hansted, puro e pío, que resiste a toda tentación para cumprir as súas aspiracións. Logo dunha brava loita, o bo pastor é destruído.
A longa saga de "Pedro o Afortunado" relata a vida dun dos opositores a Hansted chamado Per (Pedro) Sidenius. Trátase dun enxeñeiro civil, explorador e inspector de autoestradas que, a pesar de renegar dos ensinos do pastor, é xeneroso e non persegue glorias persoais. Pedro é o fillo dun pastor protestante, rebélase contra a relixión e embárcase nun proxecto industrial grandioso, pero a súa inercia e a súa incapacidade para actuar e tomar decisións lévano á caída. Logo do golpe, Pedro atopa a verdadeira fe. A pesar da obvia natureza autobiográfica do personaxe, este tamén foi caracterizado pola crítica como un tipo nacional danés.
A pentaloxía de "O reino dos mortos" relata un patético e desconsolador cadro social, moi acorde co omnipresente pesimismo de Pontoppidan. Os cambios sociais afunden á xente en lugar de beneficiala, e parece que ningún cambio servise nunca para nada. Un príncipe danés e rico terratenente chamado Myshkin intenta axudar aos traballadores das súas terras, pero estes vólvense contra el inxustamente, mentres un político, Enslev, constrúe a súa carreira sobre a traizón ao pobo e aos obreiros. A novela é tan escura que un dos personaxes morre dicindo "Mórrome... e sen vivir".
Literatura, ideoloxía e crítica
Henrik separouse da súa esposa en 1888 cando esta, farta da vida na cidade, se volveu ao campo cos seus pais. Catro anos máis tarde, o literato casou en segundas nupcias con Antoinette C. Kofoed coa que tivo dous fillos.
Mentres os demais escritores abandonaban a crítica social, cansados da depresión e as continuas crises en que se debatían os sucesivos gobernos daneses, Pontoppidan acentuou aínda máis os seus ataques contra a corrupción e deixamento dos seus gobernates, os cales deixou plasmados no seu excelente libro de contos "Nubes" (1890). Nel retrata a covardía do pobo, que prefire tolerar o atraso e a corrupción con tal de non abandonar as súas cómodas, pequenas vidas.
Na súa autobiografía, o escritor confesa que logo volveu á novela, a que, a pesar da mala fama que se lle atribuía, era, ao seu xuízo, o xénero que máis se aproximaba ao drama clásico e á epopea épica.
O Premio Nobel
En 1917 Henrik gañou o Premio Nobel de Literatura (compartido con Karl Gjellerup). Os demais escritores estiveron de acordo coas palabras de Thomas Mann, quen afirmou que o danés era un "poeta épico nato, un conservador que preservou para nós o gran estilo da novela". dereita|50px
-720
Outros
Historia ano a ano
As Coutadas
O topónimo galego As Coutadas pode referirse a:
Amorín
Toponimia
Co topónimo Amorín podemos referirnos a:
Aeroporto Príncipe Nayef bin Abdulaziz
O aeroporto Príncipe Nayef bin Abdulaziz, anteriormente coñecido como aeroporto internacional de Qassim, é un aeroporto no distrito de Mulayda, ao oeste da cidade de Buraydah, capital da provincia de Al-Qassim en Arabia Saudita. Serve principalmente á rexión e tamén ás provincias adxacentes de Ha'il e Riad.
O aeroporto inaugurouse en 1964 e é propiedade e está operado pola Autoridade Xeral de Aviación Civil Saudita. Recibiu o seu presente nome tras un decreto real do rei Abdalá I do 5 de xullo de 2012 na memoria do príncipe herdeiro Nayef bin Abdul Aziz Al Saud, falecido semanas antes.
Max Payne (filme)
Max Payne é un filme estadounidense dirixido por John Moore que foi estreado no 2008. Está vagamente baseado no videoxogo de 2001 Max Payne, de Remedy Entertainment.
Anna Gunn
É coñecida polo seu papel como Skyler White, na serie dramática de AMC, Breaking Bad. Con ese papel gañou o Premio Emmy como Mellor actriz secundaria nunha serie dramática en 2013 e 2014.
Vida temperá
Gunn naceu en Cleveland, Ohio, pero mudouse de moi nova a Santa Fe, Novo México, onde se criou. Era filla de Sharon Anna Kathryn "Shana" Gunn (nada Peters), deseñadora de interiores, e de Clemens Earl Gunn Jr., que traballaba na propiedade inmobiliaria. Graduouse na Santa Fe Preparatory School en 1986. Estudou na Universidade Northwestern, onde se especializou en teatro e se graduou en 1990. Durante o outono de 1988, Gunn pasou un semestre no estranxeiro para estudar na British American Drama Academy. Despois de mudarse a Laurel Canyon, Os Ánxeles, compartiu casa con Pamela Adlon.
Carreira
Gunn é coñecida polo seu papel de Skyler White na serie dramática AMC Breaking Bad. En 2012, foi nomeada ao Premio Emmy como mellor actriz secundaria nunha serie dramática pola súa actuación, gañando en 2013 e 2014. En agosto de 2013, escribiu unha peza publicada para The New York Times examinando o desgusto público dirixido ao seu personaxe.
Gunn, tamén traballou a miúdo noutras series como en The Practice, de ABC, na que interpretou a fiscal de distrito asistente, Jean Wars, entre 1997 e 2002; entre 2005-2006, representou o papel de Martha Bullock na serie de HBO, Deadwood; e ten aparecido de cando en vez, en episodios soltos, de Seinfeld (episodio "The Glasses") e de Six Feet Under (episodio "The Glasses"); e na primeira tempada de Murder One.
Gunn deu a súa voz a Ariel na serie de videoxogos Legacy of Kain. Tamén apareceu no episodio de Quantum Leap, "The Play's The Thing". En 2011, desempeñou un papel principal na película Secrets of Eden de Lifetime, xunto a John Stamos. Os seus outros créditos cinematográficos inclúen Without Evidence, Enemy of the State, Treading Water, Twelve Mile Road e Red State.
En febreiro de 2013, a rede de cable Bravo anunciou que Gunn protagonizaría un piloto de televisión para un drama dunha hora, Rita, baseado nunha serie de televisión danesa sobre unha nai e profesora da escola privada. O piloto de Fox TV Studios ía ser escrito por Miguel Arteta
En 2014, Gunn protagonizou Off-Broadway con Billy Magnussen en Sex with Strangers, dirixida por David Schwimmer no Second Stage Theatre Ese mesmo ano, protagonizou a miniserie de dez episodios Gracepoint, xunto a David Tennant.
En 2016, participou ao carón de Tom Hanks na película Sully e protagonizou a película Equity, que foi anunciada como a primeira película de Wall Street dirixida por mulleres; a película estreouse no Festival de Cinema de Sundance de 2016 e Sony Pictures adquiriu os dereitos para a súa distribución mundial.
Vida persoal
En 1990, Gunn casou co actor e intermediario inmobiliario, o escocés Alastair Duncan con quen tivo dúas fillas; EIla Rose e Emma. Divorciáronse en 2009.
William Wallace Denslow
William Wallace Denslow, nado en Filadelfia o 5 de maio de 1856 e finado o 29 de marzo de 1915, foi un ilustrador e caricaturista estadounidense.
Traxectoria
É lembrado principalmente polas súas colaboracións co escritor Lyman Frank Baum, especialmente polos seus debuxos no libro O mago de Oz. As ilustracións de Denslow tiveron fortes cargas políticas, polo que o libro mencionado estivo sempre suxeito a numerosas interpretacións.
Estabeleceuse en Chicago, onde coñeceu a Baum. En 1902 a súa amizade con L. Frank Baum foi sacudida por unha pelexa entre ambos polas royaltys da adaptación ao cinema do Mago de Oz, e non volveron traballar xuntos. En calquera caso, as royaltys da película foron tales que permitiron a Denslow comprar unha illa. Morreu na escuridade por mor dunha pneumonía.
-717
Outros
Historia ano a ano
Neurofisinas
miniatura|O dominio da proteína neurofisina II non unido á vasopresina miniatura|O complexo neurofisina-oxitocina As neurofisinas son proteínas carrexadoras que transportan as hormonas oxitocina e vasopresina á hipófise posterior (neurohipófise) desde os núcleos paraventricular e supraóptico do hipotálamo, respectivamente. Dentro de gránulos neurosecretores, as moléculas análogas neurofisina I e II forman complexos estabilizantes coas mencionadas hormonas por medio de interaccións covalentes. Os complexos estabilizantes neurofisina-hormona que se forman nos gránulos neurosecretores localizados na neurohipófise facilitan o transporte intraaxonal das hormonas. Durante o transporte intraaxonal, crese que as neurofisinas impiden que a hormona que levan unida se perda no espazo citoplasmático e sexa dixerida proteoliticamente por encimas. Porén, debido á baixa concentración de neurofisinas no sangue, é probable que o complexo proteína-hormona se disocie unha vez que chegan ao sangue, o que indica que a neurofisina non axuda no trasporte da hormona a través do sistema circulatorio.
As neurofisinas son tamén secretadas na neurohipófise, cada unha das cales carrexa a súa respectiva hormona pasaxeira. Cando se segregan vasopresina e a súa neurofisina carrexadora, tamén segrega un glicopéptido.
Hai dous tipos de neurofisinas:
Biosíntese das neurofisinas
Estas proteínas son sintetizadas nos corpos celulares dos núcleos supraóptico e paraventricular do hipotálamo.