cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pedra de abalar
miniatura|250px|right|A pedra de abalar (Logan Rock) de Trereen Dinas, en [[Cornualla (sur de Inglaterra).]] miniatura|250px|Pedra de abalar de Boscartus, preto de [[Cieux en Haute-Vienne, Francia.]]
Dinemellia dinemelli
Subespecies
Nesta especie recoñécense as dúas subespecies seguintes:
Características
É unha ave que mide entre 17 e 19 cm de lonxitude, e ten un peso que oscila entre os 57 e os 85 g. A cabeza, o pescozo e as partes inferiores do corpo son de cor branca. As ás, as partes dorsais e a cola son de cor parda, coa pate baixa da cola de cor avermellada ou alaranxada. Non existe dimorfismo sexual na especie, e ambos os sexos son similares na plumaxe e difíciles de diferenciar. O peteiro é cónico e de cor negra. A subespecie D. d. dinemelli ten a cola de cor parda, mentres que D. d. boehmi a ten negra.
Pedra de abalar
As pedras de abalar ou pedras abaladoiras son enormes pedras habitualmente situadas preto da costa que están apoiadas gravitacionalmente só en dous puntos de xeito que o centro de gravidade se pode modificar cun esforzo moi pequeno. O significado antropolóxico e etnográfico destas pedras é grande, pois ás veces serven coma lugar de rito de iniciación ou curación. Son coñecidas no noroeste da Península Ibérica (principalmente en Galicia), Francia (principalmente na Bretaña e no Macizo Central: pierres branlantes) e na Gran Bretaña (rocking ou logan stones), principalmente en Escocia, Gales e Cornualla.
Dinemellia dinemelli
Distribución e hábitat
Esta ave é orixinaria dos países da África oriental: Etiopía, Djibuti, Kenya, Somalia, Sudán, Sudán do Sur, Tanzania e Uganda.
O seu hábitat natural inclúe sabanas, matogueiras de arbustos espiñentos e bosques de acacias.
Polo xeral, só se encontra a altitudes inferiores aos 1 400 m.
Pedra de abalar
Son as máis das veces de orixe natural, formadas pola erosión ou por efecto dos glaciares. É por isto que son moi frecuentes preto do mar, pois responden a unha erosión salina que vai creando alvéolos nas súas rexións máis periféricas, e que lle van dando formas redondeadas á rocha e eventualmente trasladan as forzas de apoio a puntos que non eran os iniciais. Noutros casos son megálitos realizados polo ser humano.
Plinio o Vello (23–79) xa escribira no século I sobre un penedo preto de Harpasa (en Caria, Asia Menor) que se podía abalar cun dedo, pero non se podía desprazar coa forza de todo o corpo. Tolomeo (circa 90–168) falaba da rocha xigonia, que, dicía, se podía abalar co talo dunha abrótea, mais non mover por toda a forza que fixeses.
Crenzas
Existe unha ampla variedade de crenzas asociadas a estas pedras. Por mor da súa estraña natureza, as pedras de abalar, ás veces, tiñan un culto máxico-relixioso ao que se asociaban principalmente polos seus poderes adiviñatorios, mais tamén por ritos de paso, curas, meigallos ou druidismo. As pedras mexidas polo vento podíanse utilizar nalgúns casos para determinar a culpabilidade ou inocencia dun acusado.
Galicia
250px|miniatura|[[Santuario da Virxe da Barca e sonada pedra de abalar ou da barca, en Muxía.]] miniatura|Pena Abaladoira no [[O Pereiro, Alfoz|Pereiro en Antigüedades prehistóricas y célticas de Galicia de José Villa-amil, 1873.]] Sábese que en Galicia foron moi numerosas e espalladas por todo o territorio, sempre ligadas a ancestrais crenzas de iniciación, semellantes ás outras tradicións da Europa Atlántica.
En agosto de 1922 publicábase en La villa de Mugía un artigo chamado A Pedra da Barca, baseado en escritos do século XVII (El ideal Gallego. A Coruña. 1797) onde se fala destes monumentos, que eran moi frecuentes en todo o Arco Atlántico:
Gran Bretaña
miniatura|250px|A pedra de abalar (logan stone) en Rhinns of Kells ([[Galloway), Escocia, en 1789.]] Existen moitas lendas sobre estes penedos, moitas veces semellantes aos galegos:
Manuel Deschamps
Manuel Deschamps Martínez, nado en Sigrás (Cambre) en 1853 e finado en Canet de Mar (Barcelona) en 1923, foi un capitán de barco galego.
Traxectoria
Deschamps, quen obtivo o título de piloto en 1872, entrou na Compañía Transatlántica seis anos despois. En 1898, dirixindo o Montserrat, burlou por tres veces o bloqueo estadounidense á illa de Cuba. Logrou atracar en Cienfuegos cargado de víveres e 500 soldados.
Trala guerra hispano-estadounidense seguiu a súa carreira como mariño mercante. Dirixiu, entre outros, o Santa Isabel na súa viaxe inaugural.
En 1998 os seus restos foron trasladados ao Panteón de Marinos Ilustres de San Fernando (Cádiz). É o único civil soterrado alí.
Recoñecementos
O concello da Coruña bautizou en 1971 unha rúa co seu nome. Igualmente, o de Cambre púxolle o seu nome a unha praza.
Piráti Chomutov
O Piráti Chomutov é un equipo profesional de hóckey sobre xeo da cidade de Chomutov, República Checa. O club foi fundado en 1945 e dende a tempada 2012-13 compite na Extraliga Checa, a máxima categoría do hóckey sobre xeo checo. Xoga os seus partidos como local no ČEZ Arena, un pavillón con capacidade para 5.250 espectadores.
Historia
O club foi fundado en 1945. Na tempada 1950-51, o Piráti Chomutov ascendeu á máxima categoría do hóckey sobre xeo de Checoslovaquia, onde permaneceu ata a tempada 1963-64. En 1967 ascendeu novamente á máxima categoría, mais descendeu outra vez ese mesmo ano. En 1984 o club descendeu á terceira categoría. En 1997 comprou a licenza para competir na 1. národní hokejová liga (segunda categoría) ao HC Slovan Ústečtí Lvi.
Tras gañar a 1. národní hokejová liga na tempada 2011-12, o Piráti Chomutov volveu á máxima categoría, a Extraliga Checa.
Aboi, Céltigos, Frades
Aboi é un lugar da parroquia de Céltigos no concello coruñés de Frades da comarca de Ordes. Tiña 34 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE, dos cales 23 eran homes e 11 eran mulleres.
Schaffhausen
Schaffhausen (alemán: Schaffhausen; alemánico: Schafuuse; francés: Schaffhouse; italiano: Sciaffusa; romanche: Schaffusa) é unha cidade e comuna do norte de Suíza e capital do cantón homónimo. Segundo datos de 2019, posúe unha poboación estimada de 36.500 habitantes. Está localizada ás beiras do Alto Rin e, xunto a Neuhausen am Rheinfall, Neunkirch e Stein am Rhein, é unha das catro cidades suízas situadas ó lado norte do río Rin.
O casco antigo conta con abondosos e fermosos edificios da época renacentista decorados con frescos exteriores e esculturas, así coma na antiga fortaleza do cantón, Munot. Schaffhausen é tamén un nó ferroviario das redes ferroviarias suíza e alemá. Unha das liñas conecta a cidade coas próximas fervenzas do Rin en Nauhausen am Rheinfall, que se clasifican entre as maiores fervenzas de Europa central.
A lingua oficial de Schaffhausen é o alemán, mais a lingua máis popular é a variante local do dialecto alemánico suízo alemán.
Nome
A cidade menciónase por primeira vez como Villa Scafhusun. Existen polo menos dúas teorías sobre a orixe deste nome:
Brasón
Sobre un fondo amarelo e un campo verde, no brasón do escudo de armas comunal, aparece a torre dun castelo branco cunha entrada pola que sae un carneiro negro. As armas falantes refírense á segunda interpretación do nome, casa de ovellas.
Historia
A reforma protestante adoptouse, inicialmente, en 1524 e completamente en 1529. A cidade sufriu graves danos durante a Guerra dos Trinta Anos polo paso das tropas suecas (protestantes) e bávaras (católicas) e a importantísima ponte foi queimada. Non foi ata principios do século XIX cando se retomou o detido crecemento industrial da cidade. En 1857, a primeira ferrovía, o Rheinfallbahn, que partía de Winterthur, chegou a Schaffhausen. miniatura|Fotografía aérea tomada por Walter Mittelholzer en 1919. Schaffhausen atópase nun «dedo» de territorio suízo arrodeado por tres lados por Alemaña. O 1 de abril de 1944, a cidade sufriu un bombardeo aéreo por parte das Forzas Aéreas do Exército dos Estados Unidos, que se desviaran do espazo aéreo alemán ata a Suíza neutral debido a erros de navegación. Como as sirenas de alarma xa soaran en Schaffhausen con anterioridade, sen que houbese un ataque real, moitos residente ignoráronas aquel día. Un total de 40 civís faleceron no ataque. O presidente Franklin Delano Roosevelt enviou unha carta persoal de desculpa ó alcalde de Schaffhausen e Estados Unidos apresurouse a ofrecer catro millóns de dólares en reparacións.
Xeografía
Schaffhausen é a cidade máis setentrional de Suíza e, xunto a Basilea, a pequena vila de Stein am Rhein, Neunkirch e Eglisau (Cantón de Zúric) é unha das poucas cidades suízas situadas ó norte do Alto Rin, río que serve, na súa gran maioría, como fronteira entre Suíza e Alemaña. Schaffhausen atópase ó sueste da cordilleira de Randen, na desembocadura do río Durach, que chega dende o norte.
O casco antigo conta con numerosos edificios renacentistas. Schaffhausen recibiu o alcume de Erkerstadt (cidade das xanelas saíntes) polas súas trescentas xanelas desta clase. Fóra das murallas orixinais, mais agora no centro da cidade debido á súa expansión, atópase o Munot, unha fortaleza do século XVI. Ó suroeste da cidade, ó saír da zona urbana, encóntrase o maior salto de auga da Europa central, as fervenzas do Rin. Dos 41,78 km2 da superficie comunal, o 19,9% está edificado (edificios, rúas e estradas), mentres que o 29,1% emprégase con fins agrícolas e o 51% son terreos cubertos por montes.
Cárter
O cárter é un recipiente metálico que protexe e asegura a lubrificación de certos mecanismos. Debe o seu nome ao enxeñeiro inglés J. Harrisson Carter que o propuxo durante unha exposición das bicicletas Sunbeam en 1889 vindo a ser adoptado pola marca a partir de 1897.
Schaffhausen
Xeografía
En 1947 fusionouse coa antiga comuna de Buchthalen. A súa área agrandouse de novo en 1964 cando absorbeu Herblingen e por terceira vez en 2009 cando se uniu Hemmental á comuna.
Schaffhausen comparte fronteira internacional coa localidade alemá de Büsingen am Hochrhein, un enclave totalmente arrodeado por Suíza.
Cárter
Cárter do motor
O cárter envolve a parte inferior do motor aloxando a cambota e protexendo as partes móbiles de obxectos estraños. Ten funcións distintas consoante o tipo de motor en que estea aplicado.
Schaffhausen
Barrios
A cidade de Schaffhausen consta dos seguintes barrios: Distritos segundo a Oficina Federal de Estatística Suíza:
Códigos postais
No sistema de códigos postais suízos, a Schaffhausen, outorgóuselle o número oito.
Cárter
Cárter do motor
miniatura|80px|Motor a dous tempos
Motores a dous tempos
Nun motor a dous tempos o cárter está selado pois, coa subida do pistón, ten que se crear un baleiro que leve á entrada de nova cantidade de mestura ar/combustíbel. Canto o pistón sobe, a mestura pasa da zona do cárter para o cilindro.
A diferenza dos motores a catro tempos o aceite do motor non está no cárter, sendo mesturado co combustíbel e o ar proporcionando así a lubrificación das partes móbiles.
Schaffhausen
Clima
A temperatura media anual (período 1991 - 2020) é de 9,9 °C, cas temperaturas medias mensuais máis frías en xaneiro con 0,7 °C, e cas máis cálidas en xullo con 19,3 °C. De media, pódense agardar uns 78 días de xeadas e neve. O mes máis chuvioso é xullo, durante o cal, Schaffhausen recibe unha media de 95 mm (3.7 in) de choiva. Ó transcurso deste mes, hai precipitacións durante unha media de 11,3 días. O mes máis seco do ano é febreiro, cunha media de 59 mm (2.3 in) de precipitacións durante 8,4 días.
Cárter
Motores a catro tempos
O cárter asegura a lubrificación das partes móbiles do motor e protexe a cambota e bielas das agresións do exterior. O chamado cárter superior é fundido xuntamente co bloque do motor e nel se encontran os apoios da cambota.
Schaffhausen
Demografía
A finais de 2019, a cidade de Schaffhausen contaba con 39.641 habitantes.
Cárter
Motores a catro tempos
O cárter inferior é unha especie de taboleiro no cal cae o aceite de lubrificación que é espallado nas áreas móbiles do motor.
Schaffhausen
Cultura
miniatura|180px|[[Anverso dunha moeda conmemorativa do festival de tiro celebrado en Schaffhausen en 1865]] A cidade vella presenta interesantes edificios renacentistas, decorados con frescos e esculturas exteriores, conservándose tamén a vella fortaleza medieval, o Munot, un torreón circular de magníficas proporcións. O mosteiro de Todos os Santos foi restaurado e acolle un museo dedicado á historia da vila e da contorna. Entre as súas construcións relixiosas cómpre salientar a igrexa de San Xoán, de estilo gótico.
Cárter
Cárter húmido
O aceite aquí almacenado é colocado en circulación a través da bomba de aceite que o espalla nas zonas móbiles do motor. Dos cilindros e dos apoios da cambota cae novamente para o cárter e volve a ser dispersado nun ciclo sucesivo.
Nivel de aceite
No seu nivel máximo o aceite do cárter non atinxe a cambota pois, se o fixese, a elevada rotación desta provocaría un "burbullar", que, en última instancia, dificultaría a acción da bomba de aceite e podería provocar serios danos ao vehículo.
Cando o aceite está nun nivel reducido, e no caso de curvas a alta velocidade ou travaxes bruscas, o óleo pódese desprazar ao longo do cárter por acción da forza centrífuga ou da inercia deixando as entradas dos tubos de aspiración para a bomba de aceite descubertos impedindo esta de o facer chegar aos locais adecuados e podendo provocar graves danos ao motor.
Cárter seco
No sistema de cárter seco o aceite é almacenado nun reservatorio exterior sendo aspirado do cárter (que así pode ter unha dimensión menor pois non ten que almacenar o aceite) para ese depósito. Neste sistema hai dúas bombas de aceite: unha que aspira o aceite do cárter para o reservatorio exterior e outra que o coloca en circulación para as zonas adecuadas.
A pesar de ser máis dispendioso, máis pesado e máis complexo, este sistema presenta algunhas vantaxes especialmente, fronte ao menor volume do cárter, permitir colocar o bloque motor nunha posición máis próxima do solo diminuíndo así o centro de gravidade do vehículo e mellorando a estabilidade aerodinámica. O depósito exterior pode conter un maior volume de aceite, unha presión máis estabilizada e sistemas adicionais de arrefecemento do aceite. A ausencia de mestura con gases do motor pode aínda significar mellorías na dispoñibilidade de potencia do motor.
Este tipo de cárter é máis frecuente nos motores dos vehículos de competición.
Ventilación do cárter
Para contrariar esta situación hai un sistema de ventilación do cárter que lle fornece ar fresco do filtro de ar e que sae, atravesando unha válvula especial colocada no propio cárter, para o colector de admisión. Este, estando a unha menor presión do que o cárter, ten un efecto de succión sobre os gases presentes impedindo a súa concentración.
Motores antigos ou danados poden xerar fugas significativas de vapores a través dos segmentos dos pistóns para o cárter, fugas que o sistema de escoamento do ar non consiga aspirar. En consecuencia pode haber perda de potencia e ser necesario rectificar o motor.
Cárter da distribución
As correntes e engrenaxes do sistema de distribución do motor, que asegura a transmisión do movemento da cambota á árbore de levas cando está situada á cabeza e a outros mecanismos están protexidas por unha tapa metálica chamada cárter de distribución.
Pituophis melanoleucus
Pituophis melanoleucus, é unha especie non velenosa de cobra endémica do sueste dos Estados Unidos. No presente, recoñécense tres subespecies.
Lingua protoxermánica
O protoxermánico (ou xermánico común) é o devanceiro común hipotético (protolingua) de todas as linguas xermánicas, que inclúen entre outros, o inglés moderno, o holandés e o alemán. A lingua protoxermánica non é directamente confirmada por ningún texto pero foi reconstruída por medio de métodos comparativos. Só se atoparon unhas poucas inscricións rúnicas en Escandinavia datadas de ca. -200 que se pensan que representan unha etapa do protonórdico inmediatamente posterior ao protoxermánico. Algunhas palabras tomadas prestadas do xermánico primitivo que existían en linguas non xermánicas veciñas crese que foron tomadas do protoxermánico; un exemplo é en finés e estoniano a palabra kuningas 'rei', que é similar á palabra reconstruída do protoxermánico *kuningaz.
O protoxermánico é unha lingua descendente do protoindoeuropeo. Posuía soamente dous tempos verbais (pasado e presente), en comparanza cos seis ou sete tempos do grego, latín e sánscrito. Parte desta diferenza é debida á deflexión caracterizada pola perda de tempos do presente no protoindoeuropeo, por exemplo o pretérito de indicativo. Porén, moitos dos tempos verbais doutras linguas parecen ser innovacións separadas en cada unha delas.
Evolución do protoxermánico
A evidencia arqueolóxica suxire que antes de que a lingua se diferenciase en ramas individuais, os pobos xermánicos habitaban no sur de Escandinavia e ao longo das súas costas, desde Holanda no oeste, ata o río Vístula no leste, ca. -750
O protoxermánico pertence á familia de linguas indoeuropeas que se desenvolveu sobre o final da cultura neolítica de Europa Occidental incluíndo a cultura de vasos-funil e a cultura de cerámicas cordadas no sur de Escandinavia e Xutlandia. esquerda|200px|miniatura|Mapa da [[idade de ferro prerromana asociada co protoxermánico, ca. -500--50. A área en maxenta representa a cultura de Jastorf]]
Algúns suxiren que o protoxermánico evolucionou no tempo de maneira relativamente illada. A súa evidencia baséase principalmente no vocabulario, onde afirman que un terzo do vocabulario básico é dunha orixe non indoeuropea. Outros eruditos disputan sobre este aspecto e suxeriron etimoloxías do protoindoeuropeo á maioría das palabras cuestionadas.
Por definición, o protoxermánico é a etapa da lingua que constitúe o antepasado común máis recente das linguas xermánicas datado como da última metade do primeiro milenio antes da nosa era. Os dialectos falados post-protoindoeuropeos durante a idade de bronce nórdica, arredor do -2500–-500 aínda cando non teñen ningún descendente testemuñado con excepción das linguas xermánicas, reciben o nome de “preprotoxermánico”. O feito de que un terzo do vocabulario protoxermánico teña unha etimoloxía indoeuropea ambigua non é estraño para unha lingua de ca. -500; noutras ramas do indoeuropeo aconteceu o mesmo.
Polo ano -250, o protoxermánico dividiuse en cinco grupos diferentes de linguas xermánicas (dous para o oeste e norte e un para o leste).
A Bouza da Pena
O topónimo galego A Bouza da Pena pode referirse a:
OtherLife
OtherLife é un filme australiano de ciencia ficción dirixido por Ben C. Lucas que foi estreado no ano 2017. Está protagonizado por Jessica De Gouw, que interpreta unha investigadora dunha compañía tecnolóxica que desenvolve unha forma de realidade virtual biolóxica.
O filme está vagamente baseado na novela Solitaire de Kelley Eskridge.
Sancho II de Castela
Cando herdou do seu pai Fernando I o reino de Castela, tamén herdou os problemas dos límites territoriais con Navarra, León e Aragón. Unha das súas primeiras medidas foi restaurar a sede episcopal de Oca e trasladar a súa capital a Burgos. Os problemas con Sancho IV de Navarra viñan polas lindes da Rioxa, mentres que con Aragón foron os intereses que se contrapuñan respecto ao Reino taifa de Zaragoza.
As súas primeiras iniciativas políticas foron ao de atacar no verán do 1067 a al-Muqtadir de Zaragoza, probablemente para lle esixir o pago das parias debidas, o que o levou a enfrontarse con Sancho IV, a quen lle arrebatou Pancorbo e parte de Bureba. Outorgou mercedes aos mosteiros de Oña, Arlanza e San Millán da Cogolla. Na parte occidental do seu reino optou pola mesma política do seu avó, que foi o de intentar a anexión de León como medio para evitar os enfrontamentos.
O conflito con Afonso VI esbózase no ano 1068, con enfrontamentos illados, o que non prexudica o acordo entre os dous reis para desposuír ao seu irmán García do Reino de Galiza. Pero no ano 1072 o enfrontamento en Golpejera, onde Rodrigo Díaz de Vivar actuou como alférez do rei Sancho, remata co apresamento de Afonso, quen foi conducido a Burgos, mentres Sancho se dirixía a León onde se coroaba a si mesmo diante da negativa do bispo Pelaio de Oviedo a facelo. O interese maior de Sancho foi completar o afastamento político dos seus dous irmáns: na primavera dese ano, marchou contra García, quen se refuxiara no sur do seu reino, e derrotouno en Santarém, obrigándoo a exiliarse en Sevilla. A continuación enviou o seu irmán Afonso exiliado a Toledo. Xa tiña con isto todo o poder nas súas mans, pero necesitaba atraer a todas as forzas políticas do seu reino e evitar as revoltas que se puidesen producir.
Concluía o verán cando a súa irmán Urraca e máis o conde Pedro Ansúrez se declararon en rebeldía. Os rebeldes refuxiáronse en Zamora, a onde acudiu o rei, cercando a cidade. O sábado 6 de outubro do 1072 foi asasinado por un tal Vellido Ariulfi (Vellido Dolfos) segundo as crónicas da época.
As acusacións contra Urraca, por instigación do seu irmán Afonso e pola súa propia ambición do poder, foron as que marcaron a volta de Afonso dende Toledo cara a Zamora e León para tomara as rédeas de todo o reino, que xa estaba agora nas súas mans.
Alexander Berkman
miniatura|dereita|[[Emma Goldman e Alexander Berkman.]]
Alexander Berkman, nado en Vilnius o 21 de novembro de 1870 e finado en Niza (Francia) o 28 de xuño de 1936, foi un escritor anarquista lituano.
Traxectoria
Era fillo dun adiñeirado home de negocios xudeu. Quedou orfo antes dos 18 anos e decidiu emigrar aos Estados Unidos, onde coñeceu á que sería a súa compañeira e amante Emma Goldman, unha inmigrante rusa que entón traballaba como empregada nunha fábrica téxtil.
Moi influídos polas obras de Johann Most, Berkman e Goldman convertéronse en activistas ao implicarse na campaña a favor da liberación dos homes que foron apresados no bombardeo de Haymarket de 1886. A partir de entón quedaron estreitamente vinculados ao movemento anarquista.
Cando en 1892, Henry Clay Frick, empresario potentado e propietario dunha planta de aceiro en Homestead, decidiu acabar cos intentos de folga dos seus traballadores, ocasionando un violento enfrontamento dun día de duración e cuxo resultado foron 60 feridos e o asasinato de 10 obreiros, Berkman decidiu facerse eco das doutrinas anarquistas que defendían as accións violentas ou Attentats como medio para lograr un cambio revolucionario. Dese modo, entrou nas oficinas do magnate e con dous disparos intentou matar a Frick quen, con todo, salvouse, e Berkman foi apresado e condenado a 22 anos en prisión, dos que finalmente cumpriu 14.
Liberado en 1906, Berkman e Goldman encabezaron o movemento anarquista nos Estados Unidos, publicando clandestinamente semanarios radicais como Mother Earth ou Blast, e libros como Anarchism and Other Essays (1910) de Goldman ou Memorias dun anarquista en prisión (1912) de Berkman, este último publicado en castelán pola editorial Melusina. Tras varios incidentes e acusacións, foron deportados á Unión Soviética durante o Medo Vermello de 1917, pero tras a represión en Kronstadt mudáronse a Suecia, Alemaña e finalmente Francia, sen deixar de denunciar ao goberno soviético cos seus libros The Bolshevik Myth (1925), Letters from Russian Prisons (1925) ou O ABC do comunismo libertario (1929).
A saúde e economía de Berkman nese momento eran bastante precarias, e decidiu suicidarse en xuño de 1936.
Estadio Metropolitano
O Estadio Metropolitano, por razóns de patrocinio Wanda Metropolitano , é un estadio de fútbol da cidade de Madrid, propiedade do Club Atlético de Madrid, situado no distrito de San Blas-Canillejas.
A reforma do estadio realizouse entre 2011 e 2017, para ser reinaugurado oficialmente o 16 de setembro dese ano, nun partido entre o Atlético e o Málaga CF (1-0), correspondente á cuarta xornada do Campionato de Liga 2017/18. O estadio ten capacidade para 67.829 espectadores, coa súa bancada dividida en tres niveis, formando tres aneis continuos a excepción da bancada alta do lateral oeste.
Estadio orixinal
A bancada orixinal do estadio, coñecido como La Peineta,​ rematouse en 1993 cun deseño do estudo de arquitectos de Antonio Cruz e Antonio Ortiz como proxecto gañador do concurso para unha Cidade Deportiva da Comunidade de Madrid.​ Dita bancada, cuxo volume de formigón configuraba practicamente toda a obra arquitectónica do estadio deportivo, tiña unha capacidade para 20.000 espectadores. As instalacións foron inauguradas en 1994. En 2002 a Comunidade de Madrid transferiu ao Concello de Madrid a titularidade do recinto deportivo, a cambio da do Palacio dos Deportes.
Proxectos de ampliación
As candidaturas fracasadas de 2012, 2016 ​ e 2020 da cidade de Madrid aos Xogos Olímpicos propuxeron unha reforma e uso do recinto como estadio olímpico, sendo as instalacións aproveitadas polo Atlético de Madrid como estadio de fútbol fóra do período da celebración de cada un destes.
A candidatura de Madrid aos Xogos Olímpicos de 2012, eliminada en 2005, prevía no seu proxecto unha ampliación da instalación triplicando aproximadamente o aforamento de 20.500 a uns 66.000 espectadores. thumb|right|La Peineta en febreiro de [[2014.]]
O 30 de xullo de 2007 o Concello, Atlético de Madrid e Mahou asinan un primeiro protocolo de intencións para a venda do Vicente Calderón e o traslado á Peineta. O 12 de decembro​ de 2008 os responsables do Atlético de Madrid e do Concello de Madrid asinaron un convenio polo cal o primeiro cambiaría de estadio e trasladaríase á Peineta, estando obrigado a construír un campo na parcela sobre o antigo estadio da Peineta. A cambio destes novos terreos o Atlético asinou a derriba do seu estadio naquela época, o Estadio Vicente Calderón, cuxa parcela se empregaría para terminar de soterrar a autovía urbana M-30 e construír vivendas.
En novembro de 2011 comezou a fase cero das obras de demolición, que consistían en «demolicións e movemento de terras» (as demolicións referidas a unha parte da bancada existente e a outros elementos como muros e torres de iluminación).
Estadio exclusivo do Atlético
Tras a derrota da candidatura de Madrid aos Xogos Olímpicos de 2020, a configuración do estadio, planeada inicialmente cunha pista de atletismo que tras os Xogos transformaríase en bancadas, descartouse en favor da construción do estadio sen pista de atletismo desde o inicio da construción.
Segundo os arquitectos, ata a confirmación definitiva sobre a elección dos Xogos Olímpicos de 2020, o ritmo das obras desenvolveuse lentamente.​ Miguel Ángel Gil Marín, conselleiro delegado do Atlético de Madrid, anunciou o 11 de setembro de 2013 que a pesar da non designación de Madrid como cidade organizadora dos Xogos Olímpicos, o club de fútbol trasladaríase ao novo estadio de maneira oficial o 1 de xullo de 2016 ,​ o cal finalmente non chegou a realizarse, manténdose o Estadio Vicente Calderón como sede do Atlético de Madrid durante a tempada 2016-2017.
Aínda que o estadio ten 67.829 asentos, durante a súa construción calculábase que alcanzaría unha cifra de entre 68.000 e 72.000 espectadores repartidos en tres aneis, inferior, medio e superior cuns 20.000, 13.000 e 30.000 asentos respectivamente, máis unha cantidade imprecisa de espectadores en función da configuración de 94 palcos VIP adicionais.
O 28 de febreiro de 2014, o pleno do Concello de Madrid aprobou por unanimidade dar o nome —como forma de homenaxe póstuma— de Luis Aragonés (quen foi xogador e adestrador do Atlético de Madrid, e seleccionador campión de Europa coa Selección española de fútbol), á avenida de acceso ao estadio.
En decembro de 2016, Enrique Cerezo anunciou que o estadio, por entón non finalizado, levaría o nome de Wanda Metropolitano por un período de 10 anos. Este nome foi elixido tras chegar a un acordo co conglomerado chinés de empresas Wanda Group, mentres que a segunda parte do nome é unha homenaxe a un dos anteriores estadios do club, o Estadio Metropolitano de Madrid (1923-1966).
O 5 de maio de 2017 formalizouse a escritura de transmisión do estadio, asinada polo concelleiro de Economía e Facenda do Concello de Madrid Carlos Sánchez Mato e o conselleiro delegado do Atlético de Madrid Miguel Ángel Gil Marín.​
Tras o sorteo de fase de grupos da liga de Campións da UEFA 2017-18, confirmouse a inauguración do estadio para o día 16 de setembro de 2017, día no que o Atlético de Madrid enfrontouse ao Málaga CF con motivo da xornada 4 da liga e que tivo un resultado de 1-0 a favor do Atlético. Ao partido asistiron 62.906 espectadores. O primeiro gol neste estadio marcouno o xogador francés Antoine Griezmann no minuto 61. A primeira derrota atlética chegou de mans do Chelsea FC, mentres o primeiro equipo español en gañar no estadio foi o Sevilla FC nun partido de Copa do Rei.
O 20 de setembro de 2017, o Comité executivo da UEFA fixo público que o estadio Metropolitano acollerá a final da Liga de Campións da tempada 2018-19. Do mesmo xeito, a final da Copa do Rei da tempada 2017-18 entre o FC Barcelona e o Sevilla FC celebrarase no estadio Metropolitano o 21 de abril de 2018.​
Comunicacións
thumb|right|Estación de [[Estación de Estadio Metropolitano|Estadio Metropolitano, acceso desde a rúa Estocolmo.]] Estación de Estadio Metropolitano da liña 7 de Metro de Madrid.
Liñas urbanas: liña SE721 da EMT.
Liñas interurbanas: 286, 288 e 289 (só en sentido Ciudad 70, San Fernando e Hospital del Henares, respectivamente).
Para aumentar o transporte público ao estadio, Fomento anunciou en 2016 o proxecto da reapertura da antiga estación ferroviaria de O'Donnell, actualmente abandonada, situada no barrio de Rejas, a 1 km do estadio, aínda que sería necesaria a conexión peonil entre ambos os lugares por parte do Concello de Madrid. Isto foi solicitado polas asociacións de veciños de San Blas, do mesmo xeito que máis accesos en metro ao estadio. Con todo, actualmente a Comunidade non se expón prolongar outras liñas de metro ao Estadio.
Martin Holt
Martin Holt, nado en Londres o 13 de xaneiro de 1881 e finado en Bognor Regis o 11 de febreiro de 1956, foi un tirador de esgrima inglés, gañador de dúas medallas olímpica.
Traxectoria
Participou nos Xogos Olímpicos de 1908 logrando a medalla de prata en espada por equipos xunto con Edgar Amphlett, Cecil Haig, Leaf Daniell e Robert Montgomerie. Nos Xogos de 1912 repetiu o metal tamén en espada cun equipo composto daquela por Edgar Seligman, Robert Montgomerie, John Blake, Percival Davson, Arthur Everitt, Sydney Martineau e o propio Holt. Tamén competiu nos Xogos Olímpicos de 1920, 1924 e 1928.
Parada, Sabadelle, O Pereiro de Aguiar
Parada é un lugar da parroquia da Sabadelle no concello ourensán do Pereiro de Aguiar na comarca de Ourense. Tiña 46 habitantes no ano 2011 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 26 homes e 20 mulleres.
William Huapaya
William Sabino Huapaya Agüero, nado en Lima o 30 de decembro de 1958, é un exfutbolista peruano, que xogaba de extremo.
Traxectoria
Nacido no distrito de La Victoria de Lima, comezou a xogar ao fútbol en varios equipos infantís e xuvenís como o Club Sport Misti, o Defensor Lima e o Municipal de Barranca, antes de ingresar no Juventud La Palma de Huacho. Co primeiro equipo de Juventud proclamouse campión da Copa Perú no ano 1978. As súas boas actuacións propiciaron a súa fichaxe polo Alianza Lima, o equipo máis laureado do país por aquel entón. Xogou durante catro anos e medio no equipo limeño, disputando dúas edicións da Copa Libertadores (1979 e 1983).
En abril de 1983 fichou polo Deportivo da Coruña, da Segunda División de España, ao que chegou recomendado por Montalvo, antigo xogador e único peruano que vestira anteriormente a camiseta do club galego. Debutou na Copa da Liga de Segunda, marcando un gol en cada un dos seus dous primeiros partidos, ambos ante o Oviedo. Xogou un total de cinco partidos durante o torneo, todos como titular, incluído o encontro de volta da final que o seu equipo perdeu fronte ao Atlético Madrileño.
Con todo, as súas dificultades para adaptarse ao clima de Galicia e ao ritmo do fútbol europeo, fixeron que o seu rendemento estivese por debaixo do agardado na tempada 1983/84, na que disputou 13 partidos de liga, só 4 deles como titular, anotando un gol ante o Castellón. Xogou ademais tres partidos da Copa do Rei e cinco da Copa da Liga, anotando nesta última o seu derradeiro gol co Deportivo, fronte ao Bilbao Athletic. O seu paso pola Coruña deixou unha célebre frase coa que tentaba explicar a Arsenio o seu baixo rendemento. Afirmaba estar "moi esixido" ("muy exigido "en castelán), expresión que o histórico adestrador citou en numerosas ocasións ao longo da súa carreira. Deixou o Deportivo en xullo de 1984, despois dun total de 26 partidos e 4 goles.
Aínda que tiña intención de ir xogar a Francia, acabou na selva amazónica, onde fichou polo CNI de Iquitos, club no que militou dous anos. Posteriormente pasou polo Deportivo Municipal e o Defensor Lima, onde pechou a súa carreira en 1988, despois de lograr o ascenso á Primeira División.
Trala súa retirada traballou como preparador físico e axudante do adestrador Hugo Sotil. En 2006 instalouse no barrio madrileño de Vallecas, onde pasou a traballar nunha axencia de viaxes.
Inanición
A inanición é un grave trastorno da saúde, consecuencia da insuficiencia prolongada de alimentación. Caracterízase pola perda estrema de peso, diminución da taxa metabólica e debilidade estrema.
Algunhas persoas que sofren de anorexia chegan a este estado, que pode desembocar na morte por insuficiencia alimentaria.
Dolores Sánchez Palomino
María Dolores Sánchez Palomino, chamada Loli Sánchez Palomino, nada en San Vicente de la Barquera o 11 de setembro de 1961, é unha profesora e filóloga galega.
Traxectoria
Estudou no IES Agra do Orzán da Coruña e Filoloxía Románica na Universidade de Santiago de Compostela, onde presentou a súa tese de doutoramento dirixida por Constantino García en 1989: ''O artigo en francés nos séculos XIV e XV. Aproximación a unha historia do concepto: comportamento cos nomes propios e empregos non xenéricos do definido.''
Profesora Catedrática da Universidade da Coruña na área de Filoloxía Románica. Dende 2011 imparte clases no European Master of Lexicography e dende 2012 dirixe a Rede de Lexicografía RELE. Codirixe o Dictionnaire Étymologique Roman e o proxecto de deseño e posta en marcha do Dicionario histórico e etimolóxico da lingua galega, no que participan as tres universidades galegas, e as de Zürich (Suíza) e Leipzig (Alemaña).
Comezou a colaborar co Seminario de Lexicografía da Real Academia Galega en 1990. Participou na elaboración do Vocabulario ortográfico da lingua galega, e foi redactora do Diccionario da lingua galega da RAG e o ILG (1990), do Diccionario da Real Academia Galega (1997) e da revisión e actualización do DRAG, dispoñible en liña dende 2012.
As súas liñas de investigación son a Lexicoloxía, terminoloxía e lexicografía, lingüística románica, historiografía lingüística, lingua galega, lingua francesa, edición e estudo de textos medievais.
Foi elixida académica correspondente en 2004 e académica de número da Real Academia Galega no pleno do 17 de novembro de 2020. Ingresou o 17 de decembro de 2022 co discurso ''Ten sentido unha lexicografía académica bilingüe? [De lexicografía e Academias'', respondido por Manuel González González.
Mondariz
Mondariz é un concello da provincia de Pontevedra pertencente á comarca do Condado. Segundo o IGE en 2014 tiña 4.742 habitantes. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é.
Xeografía
Mondariz ten unha superficie de 85,8 km². Está situado ao suroeste da serra do Suído, no sur da provincia de Pontevedra. Limita ao norte con Fornelos de Montes e Pazos de Borbén, ao leste con Covelo, ao sur coa Cañiza e Salvaterra de Miño, e ao oeste con Mondariz-Balneario, Ponteareas e Pazos de Borbén.
Está sucado polo río Tea, que forma un val moi pronunciado. Os seus afluentes máis importantes son pola dereita o Caraño, Alén e o Aboal (tamén chamado Asaar), e pola esquerda o Lougariños e o Xabriña. O cumio máis alto do municipio é o Coto de Eira, de 881 m.
O concello ten 12 parroquias. Dúas delas, Queimadelos e Vilasobroso, son entidades locais menores.
Demografía
No ano 2009 tiña 5.259 habitantes, pero a poboación está moi diseminada en núcleos reducidos e distantes entre si. As zonas urbanas máis consolidadas son a vila que dá nome ao concello, e Vilasobroso, catro quilómetros ao sur.
Historia
Na Idade Moderna as terras pertencían ao señorío de Sobroso. O marquesado de Sobroso foi concedido por Filipe IV de España o 18 de maio de 1625. Durante o reinado de Afonso XIII, os veciños da parroquia de Vilasobroso solicitaron constituírse como entidade local menor, sendo recoñecida como tal polo pleno municipal o 13 de setembro de 1924.
A parroquia de Queimadelos solicitou constituírse como ELM durante a II República, sendo recoñecida o 21 de febreiro de 1935.
Toponimia
O topónimo Mondariz semella ter orixe xermánica. Porén, existen varias hipóteses sobre a súa orixe: antropónimo xermano en xenitivo Munderici; Mondariz < composto “monte + de + antropónimo xermano en xenitivo Alarici”; ou Mondariz < composto “monte + de + topónimo prerromano en xenitivo Ariti”.
Bloque do motor
miniatura|dereita|300px|Un bloque motor mostrando as aberturas dos [[cilindro (motor)|cilindros.]] O bloque do motor é unha peza fundida en ferro ou aluminio que aloxa os cilindros dun motor de combustión interna así como os soportes de apoio da cambota.
O diámetro dos cilindros determina a cilindrada do motor.
Funcións
Ademais de aloxar os cilindros, onde se moven os pistóns, o bloque motor soporta outras dúas pezas: a cabeza do motor na parte superior e o cárter na parte inferior. A cabeza do motor é fixa ao bloque a través da xunta da cabeza que é atravesada por parafusos de fixación roscados no bloque.
No interior do bloque existen tamén cavidades tubulares a través das cales circula a auga de arrefecemento, ben como o aceite de lubrificación cuxo filtro tamén é xeralmente fixo á estrutura.
Cando a árbore de levas non está colocada na cabeza existen cavidades atravesadas polas hastas impulsoras das válvulas.
Mondariz
Patrimonio arquitectónico
O castelo de Sobroso está xunto ao monte Landín, nas inmediacións do concello de Ponteareas que ten a súa propiedade. Desde el divísase o sur do Condado e o val do río Miño alén da fronteira con Portugal. Ten a súa orixe no século XII, en 1130.
Bloque do motor
Funcións
O bloque ten conexións e aberturas a través das cales varios outros dispositivos son controlados a través da rotación da cambota, especialmente a bomba de auga, bomba de combustíbel e distribuidor(nos vehículos que os posúen).
Mondariz
Patrimonio arquitectónico
dereita|miniatura|300px|[[Ponte de Cernadela.]] Está situada na parroquia de Riofrío, no lugar de Cernadela, sobre o río Tea. A construción servía de paso cara ás diferentes feiras. Augas arriba existe unha praia fluvial.
Bloque do motor
Material
miniatura|dereita|200px|Bloque dun motor de catro cilindros de aluminio. O material de que están construídos os bloques ten que permitir a moldaxe de todas as aberturas e pasaxes indispensábeis, como tamén soportar as elevadas temperaturas xeradas pola deflagración do combustíbel no interior do bloque e permitir a rápida disipación da calor.
Mondariz
Escudo
Sobre cartela, escudo medio partido e cortado: 1º: En campo de prata unha fonte de ouro aclarada de azur. 2º: En campo de azur un monte de sinople, sumado todo el dunha muralla de ouro mazonada, sumada pola sinistra da torre e outra muralla. 3º: En campo de azur unha ponte de tres arcos apuntados. Acolado da cruz de Santiago. Ó timbre coroa real pechada.
War Pigs
"War Pigs" é unha canción antibelicista da banda británica de heavy metal Black Sabbath, do seu álbum de 1970, Paranoid, onde se tornou o terceiro sinxelo do mesmo. A letra é sobre a guerra e os seus absurdos, daqueles que as fan, sobre os que morren e son mandados para loitar.
Bloque do motor
Material
Os materiais máis usados son o ferro fundido e o aluminio, este último máis lixeiro e con mellores propiedades disipadoras, mais de prezo máis elevado. Resistindo peor ao atrito dos pistóns os bloques de aluminio teñen os cilindros normalmente revestidos con camisas de aceiro.
Notas
ARIAS-PAZ, Manuel: Manual de Automóveis, São Paulo: Editora Mestre Jou, 1970.
Paul Krugman
Paul Robin Krugman, nado o 28 de febreiro de 1953 en Albany, Nova York, é un economista, divulgador e xornalista norteamericano, próximo ás formulacións neokeynesianos.
Mondariz
Mondariz na literatura popular
As fontes non especifican a que Portela se refiren as cantigas, polo que non é posible sabelo. Pero agrúpanse aquí polo denominado Carballo do Campo, un carballo excepcional que se levanta no lugar da Portela, parroquia de Sabaxáns, no concello de Mondariz, incluído dentro do Catálogo de Árbores Senlleiras de Galicia desde 2011. A árbore ten unha altura de 35,80 m e un diámetro do fuste de 3,75 m (a 1,30 m de altura).
Lugares de Mondariz
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Mondariz vexa: Lugares de Mondariz.
Paul Krugman
Traxectoria
En 2011 era profesor de Economía e Asuntos Internacionais na Universidade de Princeton. Dende 2000 escribe unha columna no periódico New York Times. En 2008 foi galardoado co Premio Nobel de Economía. Krugman é probabelmente máis coñecido polo público como forte crítico das políticas económicas e xenerais da administración de George W. Bush, que presentou na súa columna.
Escribiu máis de 200 artigos e 21 libros -algún deles académicos, e outros de divulgación-. Preocupouse por reformular modelos matemáticos para resolver o problema de onde ocorre a actividade económica e por que.
En 1991 a American Economic Association concedeulle a medalla John Bates Clark. Gañou o Premio Príncipe de Asturias de Ciencias Sociais no ano 2004 e o Premio Nobel de Economía en 2008.
Ana do Palatinado-Veldenz
Ana de Veldenz, nada o 12 de novembro de 1540 e finada o 30 de marzo de 1586, foi unha condesa do Palatinado-Veldenz e, por matrimonio, margravina de Baden-Durlach. Dende 1577 até 1584 viuse involucrada na tutela e rexencia de Baden-Durlach.
Traxectoria
Ana era a filla máis vella do conde palatino Roberto de Veldenz (1506-1544) do seu matrimonio con Úrsula (1515-1601), filla de Xoán VII de Salm-Kyrburg.
Casou con Carlos II de Baden-Durlach o primeiro de agosto de 1558 en Heidelberg; era o segundo matrimonio para el. Como o seu marido, Ana profesou a fe luterana e os fillos de ambos os matrimonios foron tamén criados como luteranos.
Cando o seu marido morreu, os seus fillos eran aínda menores de idade. Por isto, actuou como gardiá e rexente dende 1577 ata que o seu fillo Ernesto Federico alcanzou a maioría de idade en 1584. Gobernaron con ela o elector palatino Lois VI e o duque Lois "o Piadoso" de Wurtemberg. En 1584, Baden-Durlach foi dividido: o seu fillo máis vello Ernesto Frederico recibiría a parte máis grande e converteuse en margrave de Baden-Durlach. O seu segundo fillo, Xacobe recibiu Baden-Hachberg e situou a súa residencia en Emmendingen. Converteuse ó catolicismo en 1590 e devolveu o seu territorio á fe católica. Porén, pouco despois, morreu de envelenamento por arsénico e Baden-Hachberg pasou ó seu irmán Ernesto Federico.
Cando Ernesto Federico morreu en 1604, todas as partes de Baden reuníronse en mans do seu irmán Xurxo Federico.
O novo capelán da margravina Ana, John Zehender, foi responsable do coidado pastoral que ela desenvolveu nos últimos días da súa vida, e pronuncio o seu sermón funeral o 5 de abril de 1586.
Gert Hatz
Gert Hatz, nado o 4 de xaneiro de 1928 en Hamburgo e finado o 5 de setembro de 2017 en Eutin, Schleswig-Holstein, foi un numismático alemán especializado na moeda e na circulación monetaria nos séculos X e XI.
Formación
Logo de concluír a súa educación secundaria en 1946, Gert Hatz comezou o ano seguinte os seus estudos de Historia, Folclore alemán e Ciencias Auxiliares da Historia na Universidade de Hamburgo. Alí, un dos seus profesores máis sobranceiros foi Walter Hävernick, que dirixía o Museo de Historia de Hamburgo e que era o titular da cátedra de Antigüidade e Folclore Alemán na universidade desde 1947.
Baixo a dirección de Hävernick, Hatz acadou o seu doutoramento o 12 de xaneiro de 1952, cunha tese sobre os inicios das cuñaxes en Holstein, baseada na concepción dos achados monetarios como fonte histórica. Esta tese forma parte dunha serie de traballos similares doutros alumnos de Hävernik na Universidade de Hamburgo, entre eles Vera Hatz (a muller de Gert, coa que casou en 1956) e Peter Berghaus, que habitualmente se coñecen como a Escola Numismática de Hamburgo.
Mudelos, O Carballiño
Mudelos é unha parroquia do concello do Carballiño, sita a 2 km da capital. Está formada polos lugares de Mudelos, A Bubela, Xesteira, Barreira e Paciños. En 2011 tiña 125 habitantes (49 homes e 76 mulleres).
Gert Hatz
Carreira profesional
Xa a partir de 1950, Hatz comezara a colaborar ocasionalmente, aínda como estudante, no gabinete numismático do Museo de Historia de Hamburgo, mais foi o 14 de xaneiro de 1952 cando comezou formalmente a súa traxectoria laboral nesa institución, como o seu conservador principal e como xefe do seu gabinete numismático, posto que ocupou ata 1993.
Hatz substituíu en ocasións a Hävernick como representante do museo na Comisión Numismática dos Estados da República Federal Alemá, e comezou a traballar na confección do catálogo centralizado dos achados monetarios alemáns da Idade Media e da Idade Moderna. Entre 1961 e 1974 Hatz corresponsabilizouse con Hävernick da súa representación na Comisión, e a partir dese ano foi designado como representante principal e como presidente da Comisión, ata a súa xubilación en 1993.
Iberolacerta
Iberolacerta é un xénero de lagartas da familia Lacertidae do que se describiron polo menos 8 especies, que viven principalmente en España e Francia, e hai unha especie centroeuropea. En Galicia poden atoparse dúas especies deste xénero: I. galani e I. monticola.
Gert Hatz
Carreira profesional
A partir de 1956, un dos labores de Hatz foi a participación, xunto con Vera Hatz e Peter Berghaus, no rexistro sistemático de moedas alemás en achados suecos da época viquinga, un proxecto xestionado entre a Comisión dos Estados e a Real Academia de Ciencias de Suecia.