cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Betty Williams
Betty Williams, nada en Belfast o 22 de maio de 1943 e finada na mesma cidade o 17 de marzo de 2020, foi unha militante pacifista norteirlandesa a favor dos dereitos dos nenos e das mulleres, galardoada co Premio Nobel da Paz en 1976 polo seu labor como cofundadora de Community of Peace People, organización dedicada a promover unha resolución pacífica ao conflito norteirlandés.
Williams foi membro fundadora do Nobel Laureate Summit, que ten lugar anualmente dende 2000.
En 2006, Williams fundou a Nobel Women's Initiative xunto coas tamén gañadoras do Nobel da Paz Mairead Corrigan Maguire, Shirin Ebadi, Wangari Maathai, Jody Williams e Rigoberta Menchú Tum. Estas seis mulleres, que representan diferentes continentes, xuntaron as súas experiencias nun esforzo común pola paz coa xustiza e a igualdade. O obxectivo da Nobel Women's Initiative é axudar a fortalecer o traballo de apoio aos dereitos das mulleres en todo o mundo. Williams tamén foi membro de PeaceJam.
Nina Epton
Nina Consuelo Epton, nada en Hampstead en 1913 e finada en Seaford (East Sussex) o 29 de outubro de 2010, foi unha produtora de radio británica, personalidade da radio e escritora das súas viaxes, particularmente activa na década de 1950 e 1960. Viaxou soa a través de España, o Norte de África, e Indonesia. Na década de 1970 publicou unha serie de traballos históricos sobre a realeza, dous libros sobre gatos e unha novela baseada na vida de Jane Digby.
O seu maior éxito comercial foi unha serie de libros literarios, históricos e sociolóxicos sobre relacións amorosas: Love and the French (1959), Love and the English (1960), Love and the Spanish (1961). Foron traducidas ao francés, alemán e español en varias combinacións. Os tres foron reimpresos por Penguin Books en 1964–1965.
Traxectoria
Era filla dun pai escocés e unha nai española. Foi educada en parte en Inglaterra e en parte en Francia, graduada pola Universidade de París, e viaxou amplamente.
Carreira
Nina Epton morreu o 29 de outubro de 2010, o seu último enderezo foi en Vale Road, no número 58, Seaford, East Sussex.
Minerais na alimentación
miniatura|250px|A roda dos alimentos. Entre tódolos minerais presentes na natureza, só 26 son considerados minerais esencias na alimentación humana, necesarios para un desenvolvemento normal e un nivel de saúde conmpleta. Estes minerais deben inxerirse cos alimentos dos que forman parte, e unha dieta suficiente e equilibrada cobre satisfactoriamente tódalas nosas necesidades nestes elementos, de modo que só en casos de desnutrición ou de necesidades aumentadas ha de suplementarse esa inxesta.
Desde o punto de vista da nutrición, os minerais clasifícanse en macroelementos (aqueles que están presentes en cantidades importantes, e polo tanto necesarios en doses maiores) e oligoelementos (presentes, e necesarios, en cantidades mínimas. Os coñecementos actuais das necesidades nutritivas humanas de minerais aínda non permiten coñecer exactamente a función dalgúns deles nin, por conseguinte, cuantifica-los seus requerementos mínimos en tódolos casos.
Outros autores engaden tamén, como minerais esenciais, o estaño (Sn), silicio (Si), níquel (Ni) e vanadio (Va).
Outros minerais, como o chumbo, cadmio, mercurio, bario, aluminio, arsénico etc. non se poden considerar neste grupo porque non só non son necesarios na alimentación senón que resultan tóxicos. Algúns deles poden estar presentes nos alimentos, como o mercurio, chumbo ou cadmio, que adoitan aparecer en especies de peixes predadoras e lonxevas (por exemplo, túnidos ou peixe espada), e son obxecto de controis analíticos para garanti-la súa ausencia ó ser considerados como contaminación por metais pesados.
Función nutritiva dos minerais
Os minerais necesarios na alimentación cumpren, fundamentalmente, funcións estruturiais (na constitución de estruturas orgánicas, como ósos, dentes, parede celular etc.) e reguladoras (interveñen na transmisión do impulso nervioso, na contractibilidade muscular, na permeabilidade das paredes celulares, regulan o equilibrio ácido-básico etc.). A carencia dun ou doutro mineral produce trastornos funcionais, malformacións e outras patoloxías de distinta gravidade, en función do elemento de que se trate.
Están presentes en tódolos alimentos, en maior ou menor proporción. Absórbense a través da mucosa intestinal e elimínanse coa urina ou coas feces. A dispoñibilidade dos minerais (a fracción do mineral que é realmente aproveitable na dixestión) é moi variable segundo o alimento, a súa forma de preparación e conservación, a presenza ou ausencia doutros elementos inxeridos, a idade, o estado de saúde etc. Nalgúns casos, como no sodio, potasio ou cloro, hai que chegar a niveis de desnutrición moi severos para que se manifesten síntomas de déficit alimentario.
Os minerais representan un 4-5% do peso corporal medio (na especie humana). A metade aproximadamente está constituída polo calcio, un terzo é fósforo e o 15-20% restante por tódolos outros minerais.
Macroelementos
miniatura|250px|As vísceras adoitan ser fonte de elementos minerais
Oligoelementos
miniatura|250px|O [[brócoli, como outras verduras, é fonte de minerais]]
Lugares de Sanxenxo
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Sanxenxo.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Sanxenxo
Euroliga 2012-13
A Euroliga 2012-13 foi a 13ª edición da máxima competición de clubs de baloncesto de Europa dende a súa organización pola Unión de Ligas Europeas de Baloncesto (ULEB) e a terceira dende o seu patrocinio por Turkish Airlines. Incluíndo as edicións desta competición organizadas por FIBA Europa foi a edición número 56. Nesta edición competiron vinte e catro equipos. A Final Four tivo lugar no The O2 Arena de Londres, e tivo como campión ó Olympiacos, que venceu na final ó Real Madrid, e conseguiu o seu terceiro título, o segundo consecutivo.
Fase previa
A fase previa de clasificación consistirá en tres roldas, QR1, QR2 e QR3. Cada rolda xógase a o mellor dun partido, o gañador pasa á fase regular da Euroliga.
Sorteo
O sorteo para a configuración dos grupos para a Turkish Airlines Euroleague 2012–13 foi celebrado o xoves 6 de xullo de 2012. O sorteo determinou os encontros a disputar da fase de clasificación e os grupos da fase regular da Euroliga, as roldas de clasificación da Eurocup e a fase regular da EuroChallenge.
Os equipos foron organizados en seis bombos de catro equipos cada un. Dous equipo do mesmo estado non poden coincidir no mesmo grupo da fase regular.
Kevin Mitnick
Kevin David Mitnick, nado en Van Nuys (California) o 6 de agosto de 1963 e finado en Pittsburgh o 16 de xullo de 2023, foi un cracker estadounidense, que iniciou a súa carreira en 1980, cando só tiña 16 anos e conseguiu romper a seguridade do sistema informático do seu instituto.
Euroliga 2012-13
Primeira fase
Os catro primeiros de cada grupo acadan o Top 16.
Top 16
Os dezaseis equipos clasificados foron repartidos en dous grupos con oito equipos cada un. Clasificáronse para a seguinte rolda os catro primeiros de cada grupo. O Top 16 comezou o 27 de decembro de 2012.
Kevin Mitnick
Traxectoria
Nos anos 80 e a principios dos 90 fíxose famoso por realizar continuas invasións en ordenadores de universidades, empresas de informática e telecomunicacións, a NASA e mesmo o Departamento de Defensa dos EUA, conseguindo acceder a valiosa información confidencial.
Euroliga 2012-13
Cuartos de final
Os vencedores de cada eliminatoria pasaron a xogar a Final Four.
Kevin Mitnick
Traxectoria
As súas fazañas custaron moitos millóns de dólares ao Goberno dos Estados Unidos. Por este motivo, a súa foto chegou a estar na lista dos delincuentes máis buscados polo FBI, que o perseguiron durante tres anos ata que o detiveron en 1995.
Tras cumprir a condena no cárcere, foi posto en liberdade en xaneiro do 2000. Mitnik tivo dende aquela absolutamente prohibido o uso de ordenadores, teléfonos móbiles, televisores ou calquera equipo electrónico capaz de conectarse a Internet. Adicouse a impartir conferencias e seminarios sobre Seguridade Informática.
Ines Thomas Almeida
Ines Thomas Almeida, nada en Santo Domingo o 11 de xuño de 1976, é unha cantante lírica (mezzosoprano) de orixe dominicana e portuguesa e actualmente residente dacabalo entre Berlín e Lisboa.
Traxectoria
Ines Thomas Almeida naceu na República Dominicana e creceu en Portugal como bilingüe e con dobre nacionalidade. Concluíu o curso de piano no Instituto Gregoriano de Lisboa na clase de Luiza da Gama Santos e frecuentou a Licenciatura en Canto da Universidade de Évora. Nesta Universidade, gañou por dous anos consecutivos unha Bolsa de Mérito, atribuída ao mellor alumno de cada curso.
Seguidamente mudouse para a Alemaña, onde estudou Canto na Escola Superior de Música e de Teatro de Rostock, concluíndo este curso en 2007. No Estudo de Ópera desta escola, cantou varios papeis como o papel principal en Orfeo e Eurídice de Christoph Willibald Gluck e Zia Principessa en Suor Angelica de Giacomo Puccini. Frecuentou cursos de perfeccionamento con Teresa Berganza, Krisztina Laki, Hanna Schwarz, Jill Feldman, Claudia Eder e Norman Shetler. Presentouse como solista en varios concertos en Alemaña.
En 2008 foi laureada do Concurso Internacional de Canto Kammeroper Schloss Rheinsberg, no cal concorreron máis de 450 cantantes oriundos de 40 países. Como laureada deste concurso, participou en varias producións na Ópera de Rheinsberg, como a "Rheinsberger Sängernacht" e "Die Weisse Dame" de F. Boieldieu, e tamén con árias da ópera Carmen de Georges Bizet. É bolseira da Fundación Yehudi Menuhin Live Music Now.
En febreiro de 2009 presentouse con gran logro no Palacio Foz en Lisboa, a convite da Embaixada da República Dominicana en Portugal, co programa Poema en Forma de Canciones, enteiramente dedicado a compositores ibero-americanos. Preséntase regularmente en Portugal, República Dominicana e Alemaña, interpretando para alén do repertorio clásico de Lied e ópera, tamén cancións líricas de compositores ibero-americanos e repertorio tradicional de Fado Fado.
Payo de Ojeda
Payo de Ojeda é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 70 habitantes (INE 2012).
Castro de Montrove
O castro de Montrove é un castro situado na parroquia de Liáns, no concello coruñés de Oleiros.
Morfoloxía
Consta dun recinto fortificado cunha pequena plataforma circular. O asentamento atópase no lugar chamado O Castro, nunha aba que mira cara á ría do Burgo.
A zona está moi alterada polos cultivos.
Arqueoloxía
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas.
64
Outros
60er
Cercartetus
Cercartetus é un xénero de mamíferos marsupiais australidelfos da orde dos diprotodontes, suborde dos falanxeroideos e familia dos burramíidos, que comprende os pósums pigmeos ou falaxeros pigmeos que, xunto co pósum pigmeo das montañas (Burramys parvus) forma a antedita familia.
O xénero está representado por catro especies viventes, que viven nas pluvisilvas tropicais, até os 1 500 m de altitude, nalgungas zonas da Australia meridional e oriental, nas illa de Tasmania, Nova Guinea e Fergusson (Papúa Nova Guinea), e no Queensland nororiental (Australia).
Características
Estes animais son coñecidos por algúns como pósums leiróns, porque que se encontran entre os poucos animais hibernates, ademais de que pola forma do seu corpo recorda á dos leiróns.
Os pósums pigmeos teñen unha lonxitud de cabeza e tronco de entre os 10,6 cm e entre os 12,8 e os 15,1 cm da cola que, como vemos, pode ser case unha vez e media a lonxitude da cabeza e tronco de Cercartetus caudatus, até os de 7,5 a 10 cm dos C. nanus, cuxa cola mide de 7,5 a 10,5 cm.
Teñen os ollos grandes, orellas semellates ás dos ratos, o marsupio aberto cara a adiante (como nos didélfidos), un dedo polgar moi desenvolvido e opoñíbel, que non ten garra, amplas almofadas nos extremos dos dedos, moas cuadrituberculadas, cranio amplo, aplanado, e tres incisivos superiores e un incisivo inferior grandes e procumbentes.
A pelaxe destes animais é de cor parda avermellada ou gris nas partes superiores, mentres que nas inferiores é máis clara. As orellas son grandes e sen pelos. O primeiro dedo das patas traseiras é opoñíbel.
Distribución e hábitat
Os pósums pigmeos están difundidos cun grande número de individuos nalgungas zonas da Australia meridional e oriental incluída Tasmania), en Nova Guinea e na península de Cabo York.
O seu hábitat son os bosques tropicais húmidos e as matogueiras.
Costumes
Teñen hábitos nocturnos. Dormen durante o día en nidos feitos con follas e codias de árbores que a miúdo constrúen en ocos de árbores un en lugares con vexetación densa. Pola noite, sanen dos niños na busca de alimento, a miúdo gabeando polas árbores. As súas hábiles mans e a cola prénsil fan que sexan excelentes gabeadores. Son animais que viven normalmente solitarios.
Nutrición
Son omnívoros e aliméntanse de follas, froitas, noces, insectos, arañas, escorpións e pequenos vertebrados. Na estación fría caen en letargo, despos de ter acumulado unha reserva de graxa na cola.
Reprodución
As femias paren, dúas veces ao ano, de 4 a 6 crías, que permanecen no seu primeiro mes de vida no marsupio da nai. Son destetados aos tres meses, e alcanzan a madurez sexual aproximadamente á idade dun ano. A súa esperanza de vida é de catro anos en estado salvaxe, mentres que en catividade poden alcanzar un máximo de seis anos.
Descrición
O xénero foi descrito en 1841 polo zoólogo alemán Constantin Wilhelm Lambert Gloger, en ''Gemein Hand.-Hilfsbuch. Nat''., 1: 85.
Sinónimos
Ademais de polo nome que lle adxudicou Gloger, o xénero coñeceuse tamén polos sinónimos seguintes:
Posibilidade dunha nova especie
Conservation International (CI) e o Indonesia Institute of Science (LIPI) informaron sobre o posíbel descubrimento dunha nova especie de Cercartetus despois dunha visita ás montañas de Foja (Papúa, Indonesia) en xuño de 2007.
Flandres zelandés
260px|miniatura|Situación do Flandres zelandés dentro da provincia de [[Zelandia, Países Baixos.]] 260px|miniatura|Bandeira do Flandres zelandés. 260px|miniatura|O Westerscheldetunnel.
O Flandres zelandés ou Flandres celandés (en neerlandés Zeeuws-Vlaanderen) é a parte da provincia de Zelandia (Países Baixos) que se encontra na beira meridional do río Escalda.
Esta rexión está culturalmente moi vinculada cara ao Flandres belga, e o dialecto do neerlandés que falan os seus habitantes é máis semellante ao de Gante (gantés) que aos outros dialectos falados nos Países Baixos.
A rexión, cunha actividade económica ben desenvolvida, aséntase sobre chairas fluviais, e conta cunha agricultura intensiva, algunhas zonas industriais e unha actividade turística na súa costa do mar do Norte e nas súas cidades históricas.
Está formada por tres municipios: Sluis (ou Esclusa), ao oeste; Terneuzen, no centro e Hulst, ao leste. O centro urbano principal é Terneuzen, cidade portuaria e con importantes instalacións industriais.
O territorio estivo até o 14 de marzo de 2003 unido ao resto dos Países Baixos unicamente, por vía fluvial, mediante os servizos dos transbordadores do Provinciale Stoombootdiensten in Zeeland (Servizo provincial de barcos de vapor de Zelandia) ou, por vía terrestre, mediante un rodeo vía Bélxica. Nesa data inaugurouse o Túnel do Escalda occidental (Westerscheldetunnel), que une Terneuse con Ellewoutsdijk (Zuid-Beveland), e que constitúe actualmente a unión principal entre o Flandres zelandés e o resto da provincia. Así, a día de hoxe suprimiuse o servizo de transbordador Perkpolder-Kruiningen, mentres que o servizo Breskens-Flessingue foi substituído por un transbordador reservado unicamente a peóns e ciclistsas.
Xeografía
Pódese dividir o Flandres zelandés nunha parte oriental e outra occidental, separadas antigamente polo Braakman, un vello brazo de mar en gran parte polderizado, e a día de hoxe polo canal Gan Terneuzen. Ao longo deste canal encóntranse zonas industriais como as de Terneuzen ou a de Sas van Gent.
Nos dous extremos do territorio existen importantes reservas naturais: no oeste, a de Zwin, na fronteira con Bélxica, e, ao leste, a Verdronken Land van Saeftinghe (a Terra inundada de Saeftinghe).
Despois da fusión de concellos do 1 de xaneiro de 2003, no territorio do Flandres zeladés non quedan máis que tres: A Esclusa, Terneuzen e Hulst.
Cómpre resaltar que a fronteira entre o Flandres zelandés e Bélxica está practicamente en harmonía coas diferenzas da xeografía física do subsolo: o solo no Flandres zelandés é arxiloso, mentres que os terreos do lado belga son máis ben areosos.
Historia
A xeografía da rexión cambiou considerabelmente ao longo da historia. Aínda que o territorio forma agora parte do continente europeo, non foi sempre así. Por exemplo, Terneuzen, Zaamslag e Axel eran orixinariamente unha illa que foi poboada por xentes da beira oposta (Walcheren). A poboación desta parte da rexión ten conviccións fortemente calvinistas. En Zaamslagveer, na parte oriental, comeza o verdadeiro continente: é o país de Hulst, que sempre tivo un carácter firmemente católico; foi conquistada tardiamente pola República das Provincias Unidas. Toda a rexión estivo na liña da fronte durante a guerra dos Oitenta Anos e cando, finalmente, foi conquistada, converteuse nunha Terra da Xeneralidade. Hoxe, católicos e protestantes conviven sen problemas, aínda que poden observarse algunhas diferenzas culturais entre eles.
Ao oeste de Terneuzen, había orixinariamente moita auga: o Braakman, un brazo de mar que só se embalsou na década de 1950, é un vestixio. A rexión occidental tamén ten unha historia turbulenta. Breskens non se chama por casualidade de Bresjes (en flamengo occidental: na zona había moitos illotes). Zwin, que actualmente é un funil de marea que constitúe a fronteira vadeábel do estado, foi unha vez un gran brazo de mar que enlazaba Bruxas vía Damme co mar do Norte. A Esclusa encóntrase hoxe nunha fermosa zona do interior, pero a batalla da Esclusa en 1344 foi realmente unha batalla naval.
Despois de que Bélxica conquistara a súa independencia en 1830, a rexión converteuse esencialmente nun paraíso para o tráfico de, entre outros artigos, manteiga e cigarros, aínda que tamén ten instalacións militares. Terneuzen sempre tivo un arsenal, e na fronteira, cerca de Knokke encóntrase a vila de Retranchement e as ruínas das fortificacións, moitas aínda por descubrir. Durante a primeira guerra mundial, preparáronse plans de anexión de Bélxica en compensación polos danos sufridos. Entre outras reaccións, compúxose a canción patriótica do Flandres zelandés.
Unha especie de conciencia nacionalista renovada apareceu na rexión en 1958 durante accións de protesta para defender os Vrije Veren (os "transbordadores gratuítos") levadas a cabo polo comerciante de gando Honoré Colsen, orixinario de Sluiskil.
Demi (álbum)
Demi é o cuarto álbum de estudio da cantante estadounidense Demi Lovato. Ten prevista a súa saída o 14 de maio de 2013. O primeiro single, "Heart Attack", foi primeiro nas listas iTunes mundiais. O videoclip de "Heart Attack" lanzouse o 10 de abril de 2013, alcanzando o millón de visitas no mesmo día.
André Greipel
André Greipel, nado o 16 de xullo de 1982 en Rostock, é un ciclista de Alemaña. Fíxose profesional en 2005 no modesto equipo Wiesenhof, asinando ó ano seguinte co poderoso T-Mobile. En 2008 marchou para o Columbia-HTC, e en 2011 pasou a defender as cores do Omega Pharma-Lotto.
Palmarés
Greipel é un notable sprinter, con vitorias nas tres Grandes Voltas, e algún triunfo en carreiras dunha semana. Adoita loitar polas clasificacións por puntos da regularidade. Os éxitos mais salientables da súa carreira son:
Marie Simon-Pierre
Marie Simon-Pierre, de nome real descoñecido, é unha monxa francesa católica, nada en Rumilly-en-Cambrésis en 1963. A súa sona débese a que curou do párkinson que padecía grazas, presuntamente, á actuación do defunto papa Xoán Paulo II.
A enfermidade
A monxa pertence á orde das Freiriñas das Maternidades Católicas, onde ingresou con 21 anos, e traballaba na maternidade L'Étoile, en Puyricard, preto de Aix-en-Provence (Occitania).
Illa Carral
A illa da Carral, comunmente A Carral, é unha illa situada en cabo Silleiro, na parroquia de Baredo no concello pontevedrés de Baiona. Atópase no espazo da Costa de Baiona-A Guarda.
Marie Simon-Pierre
A enfermidade
En 2002 diagnostícanlle párkinson temperán, unha enfermidade neurodexenerativa e incurábel. O mal aféctalle na mobilidade da metade esquerda do seu corpo. Supostamente, a enfermidade foi avanzando malia o tratamento médico e tivo que deixar as súas tarefas habituais na maternidade para ocuparse de traballos administrativos.
O milagre
O 13 de maio de 2005, o papa católico Bieito XVI abre o proceso de beatificación do seu predecesor Xoán Paulo II, que tamén padecía párquinson. A partir dese día ela mesma e as demais monxas da congregación comezan a rezarlle a Xoán Paulo II pedíndolle pola curación. Porén, e sempre segundo a versión dela mesma, a enfermidade continuaría velozmente o seu progreso.
Illa Carral
Xeografía
Nas súas augas houbo varios naufraxios como o do Cunichán (Collingham) ou o do ABC. Xa que a illa é rochosa, coma o resto das que a rodean. En tempos foi unha das illas máis aproveitadas polos percebeiros. Xunto coas illas Negras, a illa Polbeira e a illa Aguieira, forma un arquipélago diante de Silleiro.
Marie Simon-Pierre
O milagre
O 2 de xuño solicítalle á súa xefa que a releve de todas as súas responsabilidades. Esta négase e pídelle que escriba nunha folla de papel o nome de Xoán Paulo II. Marie Simon-Pierre, que é manicha e a quen o párkinson lle afecta a metade esquerda, non pode facelo. Porén, esa mesma noite, a freira ponse a escribir e conségueo, polo que deduce que sanda supetamente. A hipótese da curación é apoiada polo seu propio neurólogo.
Na actualidade Marie Simon-Pierre traballa na clínica Saint-Félicité, en París.
Reerencias
Sister Marie Simon-Pierre
Baralla, Rus, Carballo
Baralla é un lugar da parroquia de Rus no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 7 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 3 homes e 4 mulleres.
Teobromina
A teobromina, anteriormente chamada xanteosa, é un alcaloide amargo presente na planta do cacao, coa fórmula química C7H8N4O2. Encóntrse no chocolate, así como noutros alimentos, como as follas de té e a noz de cola. Clasifícase como un alcaloide de xantina, grupo ao que tamén pertencen a teofilina e a cafeína. Estes compostos diferéncianse en que a cafeína ten un grupo metilo extra (ver o capítulo Farmacoloxía).
A teobromina descubriuse en 1841 nos grans de cacao grazas aos traballos do químico ruso Aleksandr Voskresensky. A síntese de teobromina a partir de xantina foi publicada por primeira vez en 1882 por Hermann Emil Fischer.
Fontes
A teobromina é o principal alcaloide que se encontra nos grans de cacao e o chocolate. O cacao en po ten unha cantidade de teobromina que pode variar desde o 2% ata arredor do 10%. A manteiga de cacao só contén cantidades traza de teobromina. Xeralmente hai maiores concentracións no chocolate negro que no chocolate con leite. Pode tamén encontrarse en cantidades traza na noz de cola, as bagas de guaraná, a herba mate (Ilex paraguariensis) e a planta do té. 28 g de chocolate con leite conteñen aproximadamente 60 mg de teobromina, mentres que a mesma cantidade de chocolate negro contén uns 200 mg. Os grans de cacao de forma natural conteñen aproximadamente un 1% de teobromina.
Especies de plantas ou os seus compoñentes que teñen cantidades substanciais de teobromina son:
As concentracións medias de teobromina nos produtos de cacao e alfarrobeira son: miniatura|Unha barra de chocolate e chocolate fundido. O chocolate obtense dos [[gran de cacao|grans de cacao, que son unha fonte natural de teobromina.]]
Biosíntese
A teobromina é un alcaloide purínico derivado da xantosina, un nucleósido. A clivaxe da ribosa e a N-metilación renden 7-metilxantosina. A 7-metilxantosina á súa vez é o precursor da teobromina, e esta é o precursor da cafeína.
Farmacoloxía
miniatura|250px|A cafeína metabolízase no fígado dando tres metabolitos principais: [[paraxantina (84%), teobromina (12%) e teofilina (4%).]] Incluso sen un consumo na dieta, a teobromina pode formarse no corpo como produto do metabolismo humano da cafeína, a cal é metabolizada no fígado nun 12% de teobromina, un 4% de teofilina e un 84% de paraxantina.
No fígado, a teobromina metabolízase en xantina e seguidamente en ácido metilúrico. Enzimas importantes que interveñen nestas conversións son o CYP1A2 e o CYP2E1.
Igual que outros derivados da xantina metilados, a teobromina é: Como inhibidor da fosfodiesterase, a teobromina impide que os enzimas fosfodiesterase convertan o AMPc activo nunha forma inactiva. O AMPc funciona como un segundo mensaxeiro en moitos sistemas metabólicos contolados por hormonas e neurotransmisores, que degradan o glicóxeno. Cando un composto como a teobromina inhibe a inactivación do AMPc, os efectos do neurotransmisor ou da hormona que estimulaban a produción de AMPc teñen moita maior duración. En xeral, o resultado neto é un efecto estimulador.
Humanos
A cantidade de teobromina que se encontra no chocolate é suficientemente pequena como para que o chocolate poida, en xeral, ser consumido con seguridade polos humanos. A doses de 0,8–1,5 g/día (50–100 g de cacao), nótase suoración, tremores e fortes dores de cabeza, mentres que se presentan efectos limitados sobre o estado de ánimo a doses de 250 mg/día.
A teobromina e a cafeína son similares porque son alcaloides relacionados. A teobromina é máis débil na súa inhibición de fosfodiesterases de nucleótidos cíclicos e o seu antagonismo cos receptores de adenosina. O efecto inhibitorio potencial da teobromina sobre as fosfodiesterases obsérvase só en cantidades moito maiores que as que a xente normalmente inxire nunha dieta típica que inclúa o chocolate.
Animais
Existe o mesmo risco para os gatos, aínda que os gatos é menos probable que inxiran comidas doces, xa que a maioría non teñen receptores gustativos para o sabor doce. Entre as complicacións están problemas dixestivos, deshidratación, excitabilidade e frecuencia cardíaca lenta. Estadios posteriores do envelenamento por teobromina presentan ataques parecidos aos epilépticos e morte. Se se colle a tempo, este envelenamento é tratable. Aínda que non é o máis común, os efectos do envelenamento por teobromina poden ser mortais.
Tamén son susceptibles algúns animais salvaxes. En 2014, atopáronse mortos catro osos negros americanos nun sitio onde se deixou cebo en Nova Hampshire. Unha necropsia e o informe toxicolóxico realizados na Universidade de Nova Hampshire en 2015 confirmaron que morreran de ataque cardíaco causado pola teobromina despois de consumiren 41 kg de chocolate e donuts que foran situados alí como cebo. Un incidente similar matou un oso negro en Míchigan en 2011.
Estación Espacial Internacional
A Estación Espacial Internacional (International Space Station, ou simplemente ISS) é a continuación do que fora planeado para a Mir rusa ou o Skylab dos Estados Unidos, e a non realizada Columbus europea, e representa a vontade de permanencia humana continuada no espazo: ten sido dirixida con tripulacións de non menos de dúas persoas desde o 2 de novembro de 2000, despois de ter sido lanzado o primeiro módulo en 1998. A cada cambio da tripulación, na estación reúnense ambos os dous equipos e, ás veces, algúns visitantes.
Características do proxecto
A estación espacial encóntrase en órbita en torno da Terra a unha altitude de aproximadamente 360 a 400 quilómetros, un tipo de órbita denominada como Órbita baixa terrestre (en realidade, a altitude varía ao longo do tempo en varios quilómetros debido ao arrastramento atmosférico e aos reempuxes. A estación perde, unha media, 100 metros de altitude por día). A estación orbita a Terra nun período duns 92 minutos, a unha velocidade duns 27 580 km/h (orbita á Terra unhas 16 veces cada día) ; o 1 de decembro de 2003 completara máis de 33 500 órbitas desde o seu lanzamento.
A estación é servida primariamente pola Transbordador espacial e polas unidades Soiuz e Progress. Hoxe en día o seu proceso construtivo está sen rematar, aínda que xa teña sido palco de experiencias científicas. En 2019 a estación ten capacidade para soportar a estancia de até seis persoas. Até 2004, todos os membros da tripulación permanente proviñan dos programas espaciais rusos ou norte-americanos. No entanto, a ISS xa foi visitada por bastantes outros astronautas, moitos deles doutros países (e, curiosamente, por dous turistas espaciais).
Na actualidade (2021) o seu tamaño é comparable ó dun estadio de fútbol, cunha masa de 420 Tm.
Montaxe da ISS
A construción da ISS irá depender de máis de 50 misións de ensamblaxe e utilización. Destas, 39 son auxiliadas pola Lanzadeira espacial. Ademais destas misións, serán precisas outras 30 misións Progress para fornecer a loxística planeada. No final, a ISS estará a operar cun volume de presurización de 1200 metros cúbicos, unha masa de 419 000 quilogramos, 110 quilovatios de potencia, e unha estrutura de soporte de 108,4 metros de longo, con módulos de 74 metros e tripulacións de seis membros.
Estudiantes
Estudiantes pode referirse a varios clubs:
Estación Espacial Internacional
Montaxe da ISS
A estación está composta por varios módulos e outros elementos:
Xa lanzados - (por orde de montaxe)
Misións de loxística periódicas
Previstas para seren lanzadas coa Lanzadeira espacial así que estea operacional
(listadas por orde do lanzamento previsto)
Previstas para lanzamento polos foguetes Protón Elementos suspendidos, atrasados ou cancelados
Outros subsistemas importantes incluídos
Secuencia de montaxe
Segundo a configuración de 2003, a estación tiña de masa 187 016 kg, 425 metros cúbicos de espazo útil, 73 metros de envergadura, 52 metros de longo e 27,5 metros de altura. Foron precisas 16 misións norte-americanas da lanzadeira espacial e 22 misións rusas. Destas últimas, 8 foron tripuladas e 14 non tripuladas. A construción necesitou de 51 camiñadas no espazo, 25 das cales a partir da lanzadeira, e 26 a partir da propia ISS. No total, o tempo das camiñadas no espazo foi de 318 horas e 17 minutos. miniatura|esquerda|O cosmonauta [[Sergei Krikalev dentro do módulo de servizo Zvezda, novembro de 2000.]]
A 1 de decembro de 1987 a NASA anunciou os nomes das catro empresas norte-americanas que conseguiron contratos de cooperación na manufactura dos compoñentes para A ISS: Boeing, General Electric's Astro-Space Division, McDonnell Douglas e a Rocketdyne Division of Rockwell.
1604
Outros
Historia ano a ano
Estación Espacial Internacional
Secuencia de montaxe
A ISS ten tido unha historia problemática. Inicialmente planeada como unha "Estación Espacial Libre" da NASA, así promovida polo presidente Reagan, mostrouse demasiado dispendiosa. Após a guerra fría, foi retomada como un proxecto conxunto entre a NASA e a Roscosmos rusa. Desde aquela o seu custo tense mostrado moito superior ao proxectado inicialmente pola NASA, alén dos numerosos atrasos. En 2003 aínda era incapaz de acomodar unha tripulación de sete, consecuentemente limitando a cantidade de ciencia que se podía realizar, o que tampouco beneficia as relacións cos socios europeos no proxecto. En xullo de 2004, a NASA concordou en completar a estación até o nivel de soporte de 4 membros e ao lanzamento de seccións adicionais como o módulo xaponés de experimentos. Mentres a NASA continuará a xestionar a construción, a Rusia irá continuar o lanzamento e recolla das tripulacións de e para a estación.
Á estación inicial fóronselle engadindo diversos módulos. Así, o laboratorio europeo Columbus foi engadido en 2008 e a cúpula de 360º de visión, tamén europea de construción, foi engadida no 2010.
Controversia arredor da ISS
Algunhas críticas encaran o proxecto da NASA como un desperdicio de tempo e diñeiro, inhibidor do progreso noutros proxectos de máis utilidade, e ponse por exemplo que os 100 000 millóns de dólares estimados poderían pagar decenas de misións espaciais non tripuladas. En xeral, existen moitas críticas contra a exploración espacial que defenden que esa contía estaría mellor empregada en problemas na Terra.
Os defensores da exploración espacial argumentan que tales críticas son, no mínimo, redutoras e de pouca visión, e talvez decepcionantes. Os defensores da investigación e exploración espacial tripulada defenden que estes esforzos xa produciron miles de millóns de dólares de beneficios tanxíbeis na Terra. Algunhas proxeccións apuntan para un beneficio económico indirecto, materializado pola comercialización das tecnoloxías desenvolvidas durante a exploración espacial tripulada, que xa retornou máis de sete veces o investimento inicial para a economía (algunhas proxeccións conservadoras colocan este valor en tres veces o investimento inicial). Se a ISS, illada do restante programa espacial, será un contribuidor considerábel é, no entanto, un asunto de rifado debate, principalmente nos Estados Unidos de América.
A ISS xa recibiu o primeiro turista espacial, Dennis Tito, que gastou 20 millóns de dólares para participar nunha misión rusa de reabastecemento e o primeiro casamento no espazo cando Iuri Malenchenko, na estación, casou- con Ekaterina Dmitriev, en Texas.
Estado actual da ISS
miniatura|O astronauta [[Michael Foale nunha EVA no exterior da ISS en febreiro de 2004]] Após o accidente da Transbordador espacial Columbia o 11 de febreiro de 2003, e a consecuente suspensión das misións con estas naves, aínda permanece algunha incerteza sobre o futuro da ISS. A súa construción está practicamente suspensa dado que os compoñentes principais son tan pesados que non poden ser colocados no espazo co auxilio das naves actualmente en servizo. Por exemplo, o módulo do laboratorio da Axencia Espacial Europea, o Columbus, a pesar de estar xa concluído, non pode ser lanzado en órbita. Entre tanto, os envíos de tripulación están a ser efectuadas polas naves Soiuz. A partir da Soiuz TMA-2, os equipos de astronautas constan de dous tripulantes, no lugar dos equipos tradicionais de tres membros.
Porén, a Soiuz non dispón das capacidades dunha lanzadeira. Debido á ausencia dun servizo á ISS por medio dunha lanzadeira por período de tempo xa longo, esta está a acumular grandes cantidades de lixo e desperdicio, o que comeza a afectar as operacións.
Congostro, Rairiz de Veiga
Santa Mariña de Congostro é unha parroquia do concello ourensán de Rairiz de Veiga na comarca da Limia. Segundo o IGE en 2021 tiña 76 habitantes (38 homes e 38 mulleres). Ten dúas entidades de poboación.
Estación Espacial Internacional
Estado actual da ISS
Esta medida de contención lanzou en aberto a posibilidade do que o foguete Energiya ruso ou a lanzadeira espacial Buran pudesen volver ao servizo. Con todo, a pesar da hipótese do se o Saturno V pode voar unha vez máis, a realidade é que o equipamento destas dúas naves foi recolocado ou mesmo corrompido desde a separación da Unión Soviética.
A 27 de febreiro de 2004, os tripulantes da ISS Michael Foale e Alexander Kalery fixeron a súa primeira camiñada no espazo, operación na que participou toda a tripulación da ISS (a Soiuz 26 foi a primeira a envolver toda a tripulación dun vehículo). A maioría dos obxectivos desta camiñada, como a instalación de equipamento exterior, foron atinxidos antes de que un dos tubos do traxe de Kalery tivese un problema na refrixeración e forzase a conclusión da saída.
A posibilidade de colisións a moita velocidade con detritos espaciais é considerada unha ameaza a longo prazo para a Estación Espacial Internacional. Unha solución proposta pola NASA e outros consiste nun láser. No entanto, permanece a preocupación de que unha proposta deste tipo poida contravir os tratados existentes acerca de armamento láser no espazo.
Diversos paseos espaciais (Extra-Vehicular Activity, ou EVA) manteñen e melloran a aparataxe da estación, como o mantido en marzo de 2019 por Thomas Pesquet para substituír as baterías de Ni H por outra novas de maior capacidade Li-ión.
Investigacións na ISS
Na ISS lévanse realizado diversas investigacións ó longo do seu uso. Algunhas delas:
Percepción do tempo no espazo
O espectrómetro magnético alfa, cazador de materia escura AMS-02 (Alpha Magnetic Spectrometer, 'dark-matter hunter AMS-02') consiste en sete instrumentos que vixían os raios cósmicos do espazo. Ten unha masa de 6918 kg e foi instalado no 2011 para a caza de novos datos que poidan revelar máis sobre a materia escura. Estaba previsto que funcionara só tres anos, pero o seu éxito operativo fixo que se estendera a súa vida útil, estando previsto que as bombas refrixeradoras (3 estragadas de catro) sexan reparadas no 2019 por Luca Parmitano.
Posibilidade de supervivenza no medio interplanetario
O ser humano non pode sobrevivir no espazo sen estar encapsulado, nunha nave ou co seu propio traxe. Mais estase a estudar que si hai microorganismos que poden facelo, como os tardígrados, o que apoia a teoría da panspermia. O estudo exobiolóxico vese facilitado pola plataforma Bartolomé, probada durante 75 días na ICE Cube facility do módulo Columbus.
Outras
Xunto coas experiencias dirixidas ó estudo do comportamento humano, hai outras diversas dirixidas ó comportamento dos materiais en ingravidez. Dentro desta categoría, as realizadas por Fluidics inclúen a formación de ondas de fluídos no espazo e o estudo da turbulencia e capilaridade en ondas (o que pode incidir en cousas como o rendemento do combustible nos cohetes).
Unha lista das vinte experiencias máis relevantes pódese atopar aquí.
Trobadorismo
miniatura|250px|Os trobadores medievais escribían en [[pergamiños, como por exemplo o pergamiño Vindel.]] O trobadorismo é a primeira manifestación literaria da lingua galega. O seu xurdimento ocorre no século XII. As súas orixes danse na Provenza, de onde se vai espallar por practicamente toda a Europa, por mor da cruzada contra a herexía albixense, que obriga a un éxodo masivo das xentes da Provenza ou Occitania. Malia iso, a lírica medieval galego-portuguesa posúe características propias e unha gran produtividade e número considerábel de autores conservados.
As orixes do trobadorismo galego-portugués
Existen catro teses fundamentais para explicar a orixe desta poesía:
Así a todo, ningunha das teses citadas é suficiente en si mesma, deixándonos na posición de aceptar o seu conxunto co fin de abarcar os aspectos constantes desta lírica medieval.
As primeiras tentativas illadas da lírica trobadoresca sitúanse antes das derradeiras décadas do século XII. A súa consolidación definitiva dunha tradición crecentemente difundida debeu orixinarse a partir de 1200, quizais co concurso do trobador occitano Peire Vidal, durante a súa estada na corte real de Afonso IX de Galiza, a cal debeu de exercer un papel importante nesa implantación.
Polas referencias históricas que contén, vense considerando como a máis antiga manifestación literaria galego-portuguesa o escarnio político titulado “Ora faz ost´o senhor de Navarra”, de Johan Soarez de Pávia, datada por volta de 1196 ou 1198. Xa que logo, a crítica vén datando a fins do século XII-comezos do XIII o comezo da lírica medieval galego-portuguesa, aínda que hai datos biográficos dabondo para determinar que xa levaría cultivando desde arredor de 1170. A lírica galego-portuguesa esténdese até mediados do século XIV, e é usual referir como termo o ano de 1350, data do testamento do conde D. Pedro, conde de Barcelos, sendo el tamén trobador e probábel compilador das cantigas (no testamento, D. Pedro lega un "Livro das Cantigas" ao seu sobriño, D. Afonso XI de Castela).
Tras esta época de esplendor prodúcese unha etapa de transición decadente coñecida como a Escola galego-castelá, que ten a súa representación en numerosos autores activos entre a segunda metade do século XIV e a primeira do XV, recollidos no Cancioneiro de Baena. Esta época é antesala dos Séculos Escuros de Galiza, así como do Quiñentismo en Portugal.
miniatura|[[Xograres interpretando unha cantiga.]] A lírica galego-portuguesa, de transmisión oral, creou ao seu redor un verdadeiro espectáculo trobadoresco (como sinalou un dos especialistas, Resende de Oliveira), pois eran cantigas musicadas (o cal supuña un duplo acto de creación), e contaban con varios axentes: miniatura|esquerda|page=29|[[Cancioneiro Colocci-Brancuti]]
As cantigas eran manuscritas e coleccionadas nos chamados Cancioneiros (eran libros manuscritos tamén, feitos por encarga de nobres ou, máis tarde, humanistas, que reunían gran número de trobas). Coñécense catro grandes Cancioneiros, todos emparentados xeneticamente. E destes, tres son fundamentais: o "Cancioneiro da Ajuda", o "Cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa" e o "Cancioneiro da Biblioteca Vaticana" (estes dous últimos son coñecidos como os apógrafos italianos). Contamos tamén coa información que achegan seis documentos breves, entre os que cómpre destacar a Tavola colocciana (que é unha listaxe de autores e cantigas) e o Pergamiño Vindel, un manuscrito que transmite as mesmas sete cantigas de amigo que de Martín Codax posúen os cancioneiros, pero coa particularidade de que aquí traen a notación musical.
Os tipos de cantigas
Dentro do trobadorismo galego-portugués, as cantigas costuman a dividirse en:
A cantiga de amor
miniatura|200px|O amante medieval séntese como un vasalo da súa nobre señora (ilustración do Códex Manesse do [[século XIV).]]
Neste tipo de cantiga, o eu-lírico é masculino, e el sempre canta as cualidades do seu amor, á quen el trata como superior (para el, ela é a suserana e el, o vasalo, reproducindo, polo tanto, o sistema xerárquico feudal). El canta a dor de amar e non ser correspondido (chamada de cuita), e é a súa amada a quen el se somete, e "presta servizo", e, por iso, espera beneficio (escrito ben nas trobas).
As características da cantiga de amor son as seguintes:
A cantiga de amigo
miniatura|160px|A [[fonte é lugar de encontro dos namorados, como nalgunhas cantigas de Pero Meogo.]]
Este tipo de cantiga non xurdiu en Provenza como as outras, senón que tivo as súas orixes na Península Ibérica. É tamén composición de tipo amoroso, pero neste caso a voz emisora é feminina, pertence a unha dona virgo namorada, acotío baixo a tutela materna, e pertencente a un mundo feminino e popular. O eu-lírico é unha muller, pero os autores das cantigas de amigo eran os mesmos que cultivaban os outros xéneros, todos homes na nosa lírica. Esta doncela namorada canta o seu amor polo amigo (palabra clave propia deste xénero, e que ten o significado de namorado).
Normalmente, ela lamenta nas cantigas a ausencia do amado, ou ben xustifica a súa tardanza ante as acusacións da nai. Estas mulleres están conectadas con aquelas das kharxas mozárabes, mulleres do pobo, activas, decididas, que queren gozar o amor. Outra diferenza con respecto á cantiga de amor é que na cantiga de amigo non hai a relación Suserano versus Vasalo, non hai relación de vasalaxe, pois ela –a voz poética– é unha muller do pobo.
As características da cantiga de amigo son:
A cantiga de escarnio
miniatura|Os escarnios das persoas eran indirectos, mais ben agresivos.
Na cantiga de escarnho -escarnio no galego actual-, o eu-lírico fai unha sátira a algunha persoa. Esa sátira é indirecta, chea de dobres sentidos, e o nome da persoa satirizada non é revelado. Estas cantigas de escarnio falan mal de alguén por medio de ambigüidades e xogos semánticos, nun proceso que os trobadores chamaban "equívoco". O cómico que caracteriza esas cantigas é predominantemente verbal, dependente do emprego de recursos retóricos. A cantiga de escarnio esixindo unicamente a alusión indirecta e velada, para que o destinatario non sexa recoñecido, estimula a imaxinación do poeta e suxírelle unha expresión irónica, mais bastante mordaz.
Algunhas características da cantiga de escarnio son:
A cantiga de maldicir
miniatura|[[Martin Soarez búrlase do xograr Lopo en Foi a citola temprar e en Foi un dia Lopo jograr.]] Ao contrario da cantiga de escarnho, a cantiga de maldizer trae unha sátira directa e sen dobres sentidos. É común a agresión verbal á persoa satirizada, e moitas veces son utilizados vulgarismos, insultos e palabras obscenas. O nome da persoa satirizada pode ou non ser revelado.
Ben é certo que boa parte da crítica actual insiste en considerar as cantigas de escarnio e as de maldicir como un xénero unitario, por non haberen diferenzas sistemáticas entre escarnho e mal dizer, pois que seguen un mesmo modelo.
Trobadores, segreis e xograis
miniatura|160px|[[Dinis de Portugal|Don Dinís, rei de Portugal, foi un excelente trobador.]] Na lírica galego-portuguesa podemos destacar:
Outros trobadores:
65
Outros
60er
Planetesimal
dereita|miniatura|250x250px|Disco protoplanetario HH-30 na constelación de [[Taurus|Tauro.]] Un planetesimal ou disco planetesimal é un obxecto sólido que se estima que existe nos discos protoplanetarios. Nesa primitiva nebulosa de gases e po en forma de disco, as partículas sólidas máis masivas actuarían como núcleo de condensación das máis pequenas, dando lugar a obxectos sólidos cada vez máis grandes que, no curso de millóns de anos, acabarían creando os planetas.