cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rubia galega
ACRUGA
Por outra banda, ACRUGA realiza actividades dirixidas ós gandeiros asociados entre as que destaca a formación en temas zootécnicos (manexo, sanidade, benestar animal, boas prácticas agrogandeiras etc). Igualmente, organiza ou participa en certames de gando selecto e vende xovencas preñadas ou sementais probados, así como doses de seme.
A vaca marela na cultura popular galega
miniatura|300px|"Víctima del trabajo", de [[Jenaro Carrero (1899). Un obreiro ferido é transportado nun carro ó Hospital Real de Santiago. Unha cativa vaca rubia tira do carro.]] O refraneiro referido á vaca, ó boi ou ós becerros, o mesmo que acontece coas cantiga s e adiviña s sobre o mesmo tema, non adoitan reflictir a raza do animal do que falan nin a cor da súa capa. Dentro da economía léxica da literatura popular non tería sentido entrar neses detalles cando o aspecto que se quere tratar non está influenciado por aqueles. Por iso temos que supoñer que, salvo que se exprese o contrario, calquera refrán referido ó gando vacún sería perfectamente aplicable ós exemplares da raza rubia galega.
Non obstante, é certo que un pequeno número destas paremias fan mención expresa á raza ou á cor (que interpretamos como indicativo da raza). Así, temos os seguintes refráns.
Cantigueiro
No seguinte grupo achéganse as cantigas recollidas, mesturadas con outras fórmulas semellantes como ensalmos, coplas ou panxoliñas.
Locucións
Aínda que poucas, hai algunhas locucións verbais ou substantivas que utilizan o sintagma vaca marela ou paralelos para designar outros conceptos. Así:
Outros aspectos etnográficos
Un dos problemas habituais do pastoreo do gando vacún é o ataque de certas moscas e tabáns. Nas horas de máximo calor estes dípteros pican as vacas no pasto e as incomodan tan intensamente que estas foxen a zonas de sombra e fano de tal modo que poden producirse accidentes entre elas ou coa xente. Para evitar isto, os pastores adoitan recoller o gando cara a corte nas horas máis calorosas.
Ás veces, os rapaces que andan alindando o gando aproveitan este feito para adiantar a hora de regresar a casa. Para conseguir que as vacas comecen o camiño de regreso e aceleren a marcha imitan o zunido das moscas, e para iso utilizan estes versos:
Outro accidente, que pode ser moi grave, consiste na obstrución esofáxica producida pola inxestión dunha pataca, unha mazá, a cachola dun nabo, ou calquera outro alimento de certo volume. Lence Santar recolleu en Mondoñedo o uso do seguinte ensalmo polos menciñeiros daquelas terras: Despois se persignaban e rezaban once Avemarías.
Existe tamén o que os labregos chamaban Aire de vaca marela. Vicente Risco recolleu o seguinte ensalmo para coutar o tal Aire:
O ensalmo segue o procedemento de reclamar que a causa do mal —que Risco non explica— abandone as entrañas do animal (das tripas ó tes, que é o peritoneo) e saia ó coiro e ó punto máis extremo (os cornos). Unha vez fóra, expulsa ó mal alá onde non haxa ningún veciño (onde non se sinta o galo cantar). Outros ensalmos para tallar outros Aires insisten máis nas características de inhabitabilidade a onde expulsa o mal aire: onde non sintas auga correr, nin muíños moer, nin nenos chorar.
A vaca marela na literatura galega
A vaca e o boi marelos aparecen con frecuencia na literatura galega, tanto prosa como poesía. A seguir recóllense varios exemplos desta mención:
... O leite da vaca mercan os veciños: un rapás moi novo que se doi do peito, a ama de crego para seus touciños e a moza pra un vello que lle escofa o leito; pra vender o leite da vaca marela, elas toman soio augas de malvela. ... Entramentres,... paseniño... paseniño... van turrando pol-o carro os bois marelos, o calmoso e cachazudo carreteiro, coa aguillada posta ô lombo, vai cantando un ailelelo. ... ''Vai talmente acugulado. Tanto estrume'' leva enriba dos chedeiros, que lle cobre os estadullos dende abaixo das dentoiras. E por eso, ''turra, ... turra, ...'' van os probes dos marelos, pè tras pè, tan resinados, tan tranquilos, tan homildes, tan zoupeiros, que parecen a pacencia i-asomellan o silencio ¡Carriño forte e xeitoso meu carriño, arrolador e mimoso como o berce d-un meniño! ... ¡Marelo, tira con xeito e amodiño, que hai que andar moi ó dereito c-o eixo do meu carriño! A Virxen era pequena E a súa coroa de prata. Marelos os catro bois Que no seu carro a levaban. ¡Como a casta se conoce! Filla da vaca Marela. ¡O que come ben mo loce! ¡Non hai becerra como ela! ¡E que pelo está botando! ¡Esta xata non ten venda! ¡Mentres a vou criando que San Antón ma defenda! Tornan as vacas para a aldea; vacas roxas, vacas mouras, vacas de coor marela. Urbano Santana conta o seguinte sucedido, sobre un home que tivo que emigrar ás Américas: Despedinme de meu pai e non chorei; despedinme de miña nai e non chorei; despedinme de miña hirmá e non chorei; despedinme de meu hirmán e non chorei; despedinme de miña novia e non chorei; e despedinme de meus parentes e tampouco chorei; pero cando salía para marchar, foi a vaca marela e meteu a cabeza por unha regandixa do cancelón, e dixo "maaa"... ¡y’entonces sí que chorei!.
''As vacas, constitución aparte e fóra a alma, son coma os humanos. Teñen cada unha as súas características e o seu xeito de comportarse. Pero iso eran as vacas de antes: as rubias, as galegas. As vacas posuían entendemento e nomes axeitados, adaptados ao seu físico e ao seu comportamento, que había que entender desde cuxiñas. A Linda debía de ser bonita, ben feita e proporcionada. A Cachorra forte, valiente, rebeza, machota. A Paloma tiña que ser tamén ben feita, pero non era obrigado o ser unha vaca grande, aínda que tamén podía. ... Se os cornos non eran largos, como debía telos unha vaca do país, bautizábase como Cotena. As Garridas, como o seu nome indica, sempre eran con corpo, fortes, anchas do peitoril e dos cadrís, vacas de moita comida e poder. As Marelas eran rubias esvaídas.''
''Eu chámome Xocas e son o máis novo de tres irmáns. Teño oito anos. Os meus irmáns chámanse Lolo e Sindo. ... Levo tres vacas: a Rubia, a Marela e a Morena. A Rubia é moi mansiña. Déixase munguir e acariñar por calquera. A Marela ergue os pes e dá couces cando se lle quere munguir, e sóio lle deixa facelo á miña nai. A Morena arestoras anda preñada de seis meses. Levo tamén unha xata amarela moi bonita e un touro moi grande de cor castaño. Tamén boto unhas poucas ovellas e, de cando en cando, unha porca cos seus bacoriños.''
''Andaba a pastar vacas nos cobos das Xunqueiras. O choio non rendía e tivo que entrar de peón na fábrica. De peón pasou a torneiro, e de torneiro a mecánico, e agora é capitán dunha máquina enorme que vale moitos millóns e mesmo somella que ten alma.''
Chámalle “¡Marela!” e fálalle como falaba ás vacas que baixaba ao río.
E cando escomeza a súa “xornada laboral”, porque agora é un productor sindicado, pódese escoitar como lle di, ollándolle ben fixo aos controles:
José Blanco
José Blanco López, tamén coñecido como Pepe Blanco, nado en Ferreira de Negral (Palas de Rei) o 6 de febreiro de 1962, é un político socialista galego.
Primeiros anos
Naceu na parroquia de Ferreira de Negral, no concello de Palas de Rei, o 6 de febreiro de 1962. Afiliouse ao PSdeG en 1978. En 1982 comezou estudos de Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, mais abandonounos.
Traxectoria na política
Foi secretario xeral das Xuventudes Socialistas de Galicia e presidente do Consello da Xuventude de Galicia. Nas eleccións xerais de 1989 foi escollido senador (1989-1996). Foi tamén concelleiro de Palas de Rei (1991-1999), e deputado por Lugo no Congreso dos Deputados en 1996.
En 2000 foi elixido secretario de Organización e Acción Electoral do PSOE, posto no que se mantivo ata xullo de 2008, cando foi nomeado vicesecretario xeral do PSOE. Dende o 7 de abril de 2009 ocupou o cargo de ministro de Fomento, en substitución de Magdalena Álvarez; permaneceu no cargo até decembro de 2011. A ese ministerio sumoulle o cargo de voceiro do Goberno de España dende o 12 de xullo de 2011.
En 2011 volveu encabezar a candidatura ao Congreso dos Deputados, como xa fixera en 1996, en 2000, en 2004 e en 2008, pola provincia de Lugo. Neses comicios de 2011 volveu saír elixido, pero a derrota electoral do seu partido levouno a facer o anuncio da súa retirada da primeira liña política.
Semanas antes das eleccións espallouse a acusación, por parte do empresario lugués Jorge Dorribo, de aceptar subornos a cambio de concesión de subvencións.
Foi candidado ás eleccións europeas de 2014, no número 10 da lista do PSOE, resultando elixido eurodeputado.
Traxectoria posterior
En outubro de 2019 anunciou a súa incorporación á consultora Acento Asuntos Públicos (Acento Public Affairs, S.L.), fundada por el mesmo e polo tamén socialista Antonio Hernando. Segundo o xornal eldiario.es, ofreceu os servizos da consultora a empresas do IBEX asegurando ter contacto directo cos ministros do goberno de Pedro Sánchez.
En maio de 2020 anunciouse a súa entrada no consello de administración da empresa Enagás, cun salario de arredor de 160.000 € anuais, xunto co tamén expolítico socialista José Montilla; o nomeamento foi aprobado pola xunta da empresa.
Vida persoal
No persoal, está casado e ten dous fillos.
Último período glacial
miniatura|300px|Representación artística do último período glacial no máximo da capa de xeo. O último período glacial, popularmente coñecido como Idade do Xeo, foi o máis recente período glacial que tivo lugar durante o final do Plistoceno, e que abranguiu entre 110 000 e 12 000 anos atrás. É a máis coñecida e estudada das glaciacións antropolóxicas.
Ready to Die
Ready to Die é o quinto e derradeiro álbum de estudio da banda estadounidense de proto-punk Iggy and the Stooges, publicado o 30 de abril de 2013 a través do selo Fat Possum Records. O disco estreouse no número 96 da lista Billboard 200.
Último período glacial
Durante este período, houbo moitos cambios de avance e retroceso na extensión da capa de xeo. A extensión máxima desta glaciación produciuse hai 22.000 anos. Mentres o patrón xeral de arrefriamento e avance do xeo foi bastante homoxéneo, pequenas diferenzas do avance e retroceso dos glaciares fan difícil facer unha comparación en detalle entre os diferentes continentes.
Campania (eparquía)
Campania era un antigo territorio bizantino en Italia, hoxe comprendido en Campania e Puglia setentrional.
Institución
300px|miniatura|right|Italia en 580, subdividida en eparquías, segundo Xurxo de Chipre. Mapa baseado na reconstrución de PM Conti. En marrón claro, a eparquía Emilia. Sobre o 580, segundo a Descriptio orbis romani de Xurxo de Chipre, semella que Tiberio II dividiu en cinco provincias ou eparquías a Italia bizantina: Tal reforma administrativa de Italia semella motivada, segundo Bavant, pola adaptación da administración de Italia ás necesidades militares do momento, visto que gran parte da Península estaba suxeita ás devastacións dos longobardos e que todos os intentos (incluída e expedición de Baduario) para desaloxalos fallaran; recoñecendo as conquistas efectuadas polos longobardos, foi introducido coa reforma o sistema dos tractus fronteirizos anticipando a reforma do Exarcado, que foi realizada algúns anos despois. A nova eparquía foi, con todo, abolida sobre o 584 coa institución do exarcado
Límites
Comprendía os territorios que lles quedaban aos bizantinos na Campania (non sendo a parte setentrional, próxima a Urbicaria), no Samnio e no norte de Apulia. Limitaba ao norte coa eparquía de Urbicaria, ao sur coa eparquía de Calabria, provincia bizantina. As rexións interiores estaban fora do control bizantino porque se estaba formando o ducado de Benevento, longobardo, que había de conquistar despois gran parte da Italia meridional.
Historia
A provincia de Campania tivo unha breve vida, de feito algúns anos despois o emperador Mauricio I (582-602) a substituíu co Ducado de Nápoles, xa reducido ás costas da Campania, a causa das conquistas dos longobardos de Benevento.
Retranca (revista)
Retranca foi unha publicación humorística mensual galega, publicada desde novembro de 2007 ata o ano 2012, cando a empresa editora quebrou a causa da entrada en concurso de acredores da empresa distribuidora das súas revistas. Estaba dirixida polo deseñador Kiko da Silva.
Características
Cada publicación adícábase a un tema concreto (feísmo, Cidade da Cultura de Galicia, tren de alta velocidade, entroido, cambio climático, series televisivas galegas ou bilingüismo en Galiza), pero tamén contaba con seccións fixas.
Colaboraban nela autores como Miguelanxo Prado, Xaquín Marín, Pinto & Chinto, Camilo Franco, Manuel Jabois ou o propio Kiko da Silva.
Cesante (funcionariado)
Cesante é a situación do funcionariado que é privado do seu emprego por decisión dun superior, deixándolle, nalgúns casos, parte do soldo. Xeralmente, quedaban incluídos no grupo das clases pasivas, e en España até 1845 mesmo tiñan dereito á percepción dunha pensión.
Historia
En España esta figura estivo presente, sobre todo, durante o reinado de Isabel II, no que a chegada ao poder dos moderados ou dos progresistas implicaba a remuda de tódolos cargos políticos e administrativos existentes, incluídos os funcionarios até na súa escala máis básica.
Mesonero Romanos defíneo dun xeito característico no capítulo titulado "El cesante", na súa obra Escenas y tipos matritenses:
Con estas disfuncións e engadindo as necesidades crecentes da administración da época e de profesionalizar o funcionariado, fundamentalmente a finais do século XIX, prodúcense debates propondo solucións. Xa Antonio Maura nun discurso pronunciado na Academia de Xurisprudencia en 1898 expuña o estado da cuestión en toda a súa crueza. Foi de novo Maura, cando dirixe un dos gobernos de concentración en 1918, quen estableceu o chamado "Estatuto Maura" ou Estatuto da Administración Pública de 1918 no que se eliminou a "cesantía política", e no que se recolleu como idea principal a da inamobilidade dos funcionarios, unha das medidas fundamentais para conseguir a independencia da Función Pública.
Porén, o concepto de "cesantía" non se eliminou legalmente até 1954.
Ficción
Na ficción, a figura do cesante é reflectida en múltiples obras como na novela Miau de Benito Pérez Galdós, e no conto El rey Baltasar de Leopoldo Alas "Clarín" ou tamén na obra de Eduardo Zamora y Caballero, Un Tenor, un gallego y un cesante: juguete cómico en un acto.
490
Véxase tamén
Historia ano a ano
Marina d'Or
miniatura|Vista da Cidade de Vacacións.
Foi ideada e promovida baixo a presidencia do empresario Jesús Ger García, que iniciou a súa construción na década de 1990. Ocupa unha superficie aproximada de 1.400.000 metros cadrados, máis dun terzo destinados a zonas verdes e áreas axardinadas, ademais de contar con varias instalacións deportivas e recreativas propias do carácter turístico da urbanización.
Ribón, Navia de Suarna
Santa Mariña de Ribón é unha parroquia do concello de Navia de Suarna na comarca dos Ancares, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 27 habitantes, deles 20 eran homes e 7 eran mulleres, o que supón unha diminución de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Tatín, Ouces, Bergondo
Tatín é un lugar da parroquia de Ouces no concello coruñés de Bergondo na comarca da Coruña. Tiña 104 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 58 eran homes e 46 eran mulleres.
Kálmán Kovács
Kálmán Kovács, nado o 11 de setembro de 1965 en Budapest é un exfutbolista húngaro que xogaba na demarcación de dianteiro.
Koovee (hóckey sobre xeo)
O Koovee é un equipo de hóckey sobre xeo da localidade de Tampere (Finlandia). Actualmente compite na Mestis, a segunda categoría do hóckey sobre xeo finés, aínda que chegou a xogar na máxima categoría. Xoga os seus partidos como local no Hakametsä 2, un pavillón con capacidade para 1 050 espectadores.
Durante moitas tempadas xogou na máxima categoría do hóckey sobre xeo finés, primeiro na SM-sarja e posteriormente na SM-liiga, na que permaneceu ata o seu descenso na tempada 1979-80. Os seus mellores resultados tiveron lugar na década de 1960, cando conseguiu o título da SM-sarja (máxima categoría do hóckey sobre xeo finlandés na época) en 1968, tres medallas de prata (1959, 1962 e 1964) e dúas de bronce (1960 e 1961), conseguindo unha medalla de bronce máis na SM-liiga (máxima categoría) en 1977.
Historia
miniatura|250px|[[Matti Reunamäki recollendo a Kanada-malja, trofeo entregado ao equipo campión de Finlandia, en 1968.]] O club foi fundado en 1929, aínda que o primeiro partido de hóckey sobre xeo tivo lugar en 1945. Cinco anos despois do seu primeiro partido, o equipo de hóckey sobre xeo conseguiu o ascenso á máxima categoría do hóckey sobre xeo finés, a SM-sarja, na que debutou na tempada 1950–51. Este feito fixo que a modalidade se popularizara no club O campionato finlandés estaba daquela organizado en dous grupos, quedando o TK-V enquadrado no grupo B xunto co Tarmo de Hämeenlinna, o TBK de Tampere, o Karhu-Kissat e o KIF, estes dous de Helsinqui. O equipo tan só puido sumar un empate e unha vitoria nos oito partidos que disputou e finalizou como pechacancelas do seu grupo, o que motivou o seu descenso de categoría.
Logo de dúas tempadas afastado da máxima categoría, o TK-V regresou á elite do hóckey sobre xeo finlandés na tempada 1953–54, desta volta encadrado no grupo A. Desta vez o equipo de Tampere conseguiu catro vitorias e outras tantas derrotas para un total de oito puntos que o situaron na terceira posición do seu grupo, manténdose deste xeito unha tempada máis na máxima categoría. A tempada seguinte o equipo mellorou os seus resultados, o que lle permitiu escalar ata a segunda posición do seu grupo cun rexistro de cinco vitorias, un empate e dúas derrotas. TK-V xogou a eliminatoria pola medalla de bronce fronte ao HIFK de Helsinqui, mais caeu en ambos encontros (5-4 e 3-9).
O maior logro do equipo foi o campionato da SM-sarja conseguido en 1968. Ao final da tempada 1976-77 da máxima categoría do hóckey sobre xeo finlandés, o KooVee conseguiu a súa derradeira medalla do campionato finlandés.
Na tempada 2006-07 xogou na segunda categoría, a Mestis, descendendo esa mesma tempada á Suomi-sarja.
En 2015 o club converteuse en osakeyhtiö (abreviado Oy, sociedade por accións), pasando a denominarse Koovee Hockey Oy.
Na tempada 2017-18 o Koovee finalizou a liga regular da Suomi-sarja na sexta posición, clasificándose deste xeito de forma directa para os play-offs. Na primeira rolda o equipo de Tampere enfrontouse ao terceiro clasificado da liga regular, o FPS de Forssa, ao que derrotou 1-3. Na segunda rolda conseguiu eliminar ao segundo clasificado da liga regular, o Pyry de Nokia en tres partidos (3-0), pasando deste xeito a disputar a promoción á Mestis fronte ao Hermes de Kokkola, penúltimo clasificado de dita competición, caendo en cinco partidos a pesar da vitoria inicial na súa visita ao Kokkolan jäähalli. A pesar da derrota, debido á quebra financeira do Espoo United e á negativa do JHT de Kalajoki a ocupar o lugar do equipo de Espoo, este foi ocupado por Koovee.
Nome
O equipo foi fundado co nome Tampereen Kilpa-Veljet, e abreviado como TK-V. En finés o nome da letra "K" dise koo e o da "V" vee, o nome actual do equipo viría da pronunciación do nome do equipo abreviado e sen o nome da cidade.
Pavillón
O Koovee xogou no mítico estadio de Hakametsä dende a spa inauguración en 1965 ata pouco despois do seu descenso da máxima categoría. Dende o seu ascenso á segunda categoría do hóckey sobre xeo finlandés xoga os seus partidos como local no Hakametsä 2, un pavillón con capacidade para 1 050 persoas e inaugurado en 1974, localizado nas proximidades do estadio de Hakametsä, con capacidade para 7 300 persoas, que foi a casa do equipo e no que continúa a xogar na tempada 2020-21.
A maior entrada rexistrada nun partido como local do Koovee en Hakametsä tivo lugar o 9 de febreiro de 1969, cando 9 951 persoas presenciaron o encontro que o enfrontou ao HIFK de Helsinqui. Pola súa banda, o seu mellor rexistro de asistencia nun partido disputado no estadio de Hakametsä 2 foi o 3 de marzo de 1988 durante un partido fronte ao IkVi de Tampere ante 949 persoas.
Capitáns
O primeiro capitán do equipo foi Matti Reunamäki, quen ocupou o posto entre 1967 e 1968. A continuación todos os capitáns do equipo:
{|
Castelo de Monção
O Castelo de Monção é un castelo medieval que se localiza na vila raiana de Monção (distrito de Viana do Castelo, antiga provincia de Minho, Norte de Portugal), fronte á vila galega de Salvaterra de Miño erixido na marxe esquerda do río Miño, tiña como función primitiva defender neste treito a pasaxe do río Miño.
Koovee (hóckey sobre xeo)
Números retirados
O KOOVEE ten retirado un único número ao longo da súa historia:
Adestradores
Dende o seu debut na modalidade en 1945 pasaron polo KOOVEE un bo número de adestradores. O primeiro adestrador do equipo foi Usko Teromaa, que ocupou o posto entre 1945 e 1956. Pola súa parte, o sueco Bengt Lindqvist foi o primeiro adestrador estranxeiro do Koovee. A continuación todos os adestradores do equipo: :
Castelo de Monção
miniatura|276px|Castelo de Monção, Portugal: murallas da fortaleza. miniatura|276px|Castelo de Monção: garita.
Antecedentes
Algúns autores soteñen que o primitivo sitio de Monção localízase nun outeiro a uns dous quilómetros río abaixo da actual vila, onde hoxe atopamos a aldea de Cortes ou Monção Velha. Traballos máis recentes non esclarecen esa posibilidade, antes confirmando que a poboación (e a súa defensa) non se encontra referida nos documentos relativos ao reinado do primeiro rei de Portugal separado de Galiza: Afonso Henriques (1112-1185), levantando a hipótese de que a primeira defensa da poboación remonte ao reinado de Sancho I (1185-1211), o que non atopa amparo en testemuños materiais.
O castelo medieval
Baixo o reinado de Afonso III (1248-1279), Monção (ou Monzón) figura nomeada como vila nas inquirições de 1258. Por outra abnda, o Carta de Foral, do 12 de marzo de 1261) permite inferir que a poboación foi refundada ("...facio quandam populatianem in cauto de Maazedo e impono ei de novo nomen Monzon."). Unha vez máis, este texto permite inferir que a vila xa estaría fortificada, ao referir os miles de Monçom, o que tamén é cuestionado por algúns estudosos, so o argumento da escaseza demográfica da rexión na época.
Os que defendem o argumento da inexistencia da fortificación nos tempos de Afonso III, aceptan que foi Don Dinis (1279-1325) o responsábel da erección do Castelo de Monção (1306), apoiados en Rui de Pina, que así o afirmou na súa crónica. Daquela, a vila recibira a Carta de Feira e foran iniciadas as obras da igrexa matriz. O desenvolvemento económico e demográfico fixo prosperar a poboación, de tal modo que, baixo o reinado de Fernando I (1367-1383), entrando este en guerra con Henrique II de Castela, as forzas castelás invadiron o reino de Portugal, sitiando Monção en 1369.
Koovee (hóckey sobre xeo)
Adestradores
{|
Castelo de Monção
O castelo medieval
Coa morte de Fernando, ao se instaurar a crise de 1383-1385, os homens bons de Vila Nova de Cerveira, Caminha e Monção enviaron mensaxes ao condestábel Nuno Álvares Pereira, declarándose verdadeiros portugueses e entregándolle voluntariamente esas poboacións e os seus castelos. Nalgún momento do século XV, probabelmente baixo o reinado de Xoán I (1385-1433), o castelo foi dotado dunha coiraza envolvente.
Koovee (hóckey sobre xeo)
Suomen Jääkiekkoleijonat
Dende que se creou o "Salón da Fama" do hóckey sobre xeo finlandés en 1985 (os denominados Suomen Jääkiekkoleijonista ou Leóns do Hóckey sobre Xeo Finlandés en galego), 49 xogadores que defenderon a camisola de Ilves foron introducidos:
Trofeos colectivos
230px|miniatura|O Koovee gravou o seu nome na [[Kanada-malja como campión de Finlandia en 1968.]]
Castelo de Monção
O castelo medieval
Baixo o reinado de Manuel I (1495-1521), a poboación e o seu castelo atópanse figurados por Duarte de Armas (Livro das Fortalezas, c. 1509).
Da Guerra da Restauración aos nosos días
No contexto da Guerra da Restauración da independencia portuguesa, volveuse necesaria a modernización das defensas da vila, que entón foi convertida nunha fortaleza de planta poligonal abaluartada. Iniciadas as obras en 1656, co proxecto do enxeñeiro militar francés Miguel de L'Ècole, baixo a direccón do mestre João Alves do Rego, estas defensas, adaptadas aos tiros da artillaría, resistiron de xeito denodado o ataque castelán dende outubro de 1658 até o 7 de febreiro de 1659, cando finalmente a gornición esgotada pediu a rendición.
Atópase clasificado como Monumento Nacional por Decreto publicado o 23 de outubro de 1910.
Descrición
O castelo medieval presentaba unha muralla circular de estilo gótico, envolvendo a vila (aínda se pode apreciar no rueiro actual). Nos muros só se abrían dúas portas, a principal defendida pola torre da homenaxe, abríndose para o terreiro onde se realizaba a feira. A porta da traição, de menores dimensións, daba para zona ribeirá.
A lenda de Deuladeu Martíns
O castelo volveuse moi sonado durante as campañas levadas a cabo por Fernando I contra Castela, as chamadas Guerras fernandinas. Conta a tradición que estando o castelo cercado en 1369, Deu-la-deu Martíns, dona do alcaide, recorreu á última reserva de fariña dos defensores para facer pan, que lanzou sobre os muros sobre os asediantes. Estes, comprendendo que a praza estaba aínda ben fornecida de víveres, o que prolongaría en demasía o asedio, levantaron o cerco e retiráronse. O feito lémbrase no brasón de armas da vila, onde se destaca, no alto dunha torre ameada, unha muller a medio corpo exhibindo un pan en cada man.
Cabanas, San Martiño de Berredo, A Bola
Cabanas é un lugar da parroquia de San Martiño de Berredo no concello ourensán de Bola na comarca da Terra de Celanova. Estaba deshabitado o ano 2011 segundo datos do INE e do IGE. Tamén o estaba no ano 2010.
Severino Martínez Barcia
Severino Martínez Barcia, nado en Tui, foi un avogado, xuíz e político galego.
Traxectoria
Estudou Filosofía e Letras e despois Dereito na Universidade Central de Madrid. Membro do Partido Republicano Federal, foi elixido deputado polo distrito de Tui en 1871, 1872 e 1873. Foi xuíz de primeira instancia de Pobra de Seabra (1872), Sanlúcar de Barrameda (1883), Betanzos, Celanova (1883), fiscal da Audiencia de Pamplona, maxistrado de Tinéu, fiscal de Cangas de Onís, maxistrado da Audiencia de Xaén (1895), da de Almería (1901), e da de Granada (1904), maxistrado da Audiencia da Coruña ata 1907 e despois da Audiencia Territorial de Oviedo ata 1910.
Vida persoal
Foi pai de Francisco de Asís Martínez Elda.
Historia de Caracas
miniatura|Pintura venezolana de principios do século XX que representa o fundador de Caracas, o zamorano Diego de Losada. O pintor, anacronicamente, píntao cunha bandeira española rojigualda (creada no século XVIII, douscentos anos despois da etapa da conquista). Caracas fundouse en 1567 baixo o nome de Santiago de León de Caracas polo explorador español Diego de Losada.
Período colonial
Ata que en 1567-8 o conquistador Diego de Losada, seguindo unha Real Cédula, refunda formalmente no lugar a cidade de Santiago de León de Caracas. A súa excelente situación, preto da costa pero ben defendida por unha cadea de montañas e en altitude para temperar o clima, fan que en dez anos sexa elixida coma capital da provincia de Venezuela. Xa en 1576 os franciscanos fundan un convento e no 1577, o gobernador Juan de Pimentel debuxa o primeiro plano da cidade con vinte e cinco cuadras (seguindo as ordenanzas de Filipe II, no acostumado dameiro colonial español cunha praza central onde se sitúan os edificios representativos, cabido e igrexa).
Os séculos XVII e XVIII son de crecemento á calor do comercio e ampliando a trama ortogonal en todas as direccións excepto ao oeste, onde estaba constrinxida polo outeiro do Calvario. Inda que un terremoto destrúe a cidade en 1641 e a reconstrución é lenta e traballosa (catedral no lugar da Igrexa Maior) os corsarios obrigan a iniciar unha muralla en 1678 que non se remata.
En 1703 iníciase unha grande expansión ao leste co barrio de La Candelaria (emigrantes canarios), e no 1777 Caracas convértese na capital da Capitanía Xeneral de Venezuela.
Independencia
O século XIX é o do libertador caraqueño Simón Bolívar e a independencia, e tamén o dun estancamento urbano. En 1812 un novo terremoto destrúe a cidade e tan só cara á fin da centuria, a administración do presidente Guzmán Blanco supón a modernización dos servizos públicos da urbe, pero asemade o seu afrancesamento coa destrución dunha chea de edificios coloniais hispanos e a súa substitución por outros dun eclecticismo á moda (por exemplo o Capitolio lexislativo, inmediato polo suroeste á praza maior chamada dende esa época Praza Bolívar).
Modernidade
En 1939 apróbase o Plan Rotival para a reestruturación do centro cun grande eixo monumental e edificios gobernamentais ao sur das vinte e cinco mazás orixinais. Só se realizou o plan viario cunha grande e núa Avenida Bolívar e o ancheamento doutras arredor do núcleo histórico (Urdaneta, S.Martín, Sucre, Andrés Bello). O máis interesante dese tempo foron as realizacións do mellor arquitecto venezolano, Carlos Raúl Villanueva: a Reurbanización El Silencio (1942, ao pé do Calvario, orixe da Avenida Bolívar ) e sobor de todo a Cidade Universitaria (1954, xunto ao Parque dos Caobos no outro extremo da Avenida Bolívar ).
En 1952 un novo Plan Rector pretendeu desta vez aplicar as ideas urbanísticas do Movemento Moderno no canto do academicismo novecentista do anterior. Nós de autoestradas e o Centro Bolívar na avenida homónima é a súa herdanza máis significativa.
Coma outras grandes cidades de Latinoamérica, Caracas ten sufrido os efectos dun exceso de migración do rural que a urbe non pode situar, en forma de poboados chabolistas (barrios ) colgados dos outeiros que puntúan o val (ata case que un millón de persoas nos setenta).
Silvoso
Co topónimo Silvoso podemonos referir a:
Aarau
miniatura|Cidade vella de Aarau. Aarau é unha cidade de Suíza, capital do cantón de Argovia, na ribeira do río Aar. No ano 2016 tiña 20.782 habitantes.
Foi fundada no 1415 como fortaleza de Berna. Foi capital da República Helvética do 22 de maio ao 20 de setembro de 1798.
A súa economía baséase na industria téxtil, na fabricación de instrumentos de precisión e de produtos químicos e alimenticios. A maioría da poboación é de fala alemá (85%), hai minorías de lingua serbocroata e italiana. A relixión protestante (43,5%) é a maioritaria, con minorías de católicos (29,2%), musulmáns (4,8%), ortodoxos (3,2%).
A biblioteca cantonal contén valiosos manuscritos procedentes dos mosteiros suprimidos no cantón durante a Reforma protestante.
Uncia (moeda)
dereita|miniatura|300x300px|Uncia do sistema do [[Ás|aes grave emitida en Roma entre 275 e 270 a. de C., co característico motivo dun gran de cebada tanto no anverso como no reverso, e un punto que indica o valor da unidade]] A uncia (voz latina; en galego: "doceavo") ou onza romana foi unha moeda da Antiga Roma de bronce, emitida tanto na República como no Imperio, con peso variable en función do sistema e cun valor da doceava parte dun ás.
Moeda republicana
dereita|miniatura|300x300px|Uncia coa cabeza de Roma con casco no anverso e a [[proa de barco no reverso]] No sistema ponderal dos primeiros tempos da República romana, a uncia naceu como unha unidade de peso romano-osca (23 gramos) equivalente á doceava parte dunha libra (nesa época de 273 gramos).
Baixo o sistema libral do aes grave, cunha libra de 327 gramos, emitiuse ocasionalmente como unha moeda de aproximadamente 27 gramos, nos primeiros momentos da produción romana de moeda fundida de bronce. Os motivos máis recorrentes dos anversos destas bastas moedas con valor dunha uncia eran os cotobelos dunha man (ca. 289-245 a. de C), un gran de cebada (ca. 280-245 a. de C.) e o busto dunha alegoría de Roma con casco, neste caso coa proa de barco nos reversos, característica das cuñaxes de bronce desta época (a partir de ca. 240 a. de C.).
A uncia republicana deixou de emitirse a finais do século II.
Moeda do Imperio
Xa en tempos do Imperio a uncia reviviu momentaneamente baixo os mandatos de Traxano (98-117 d. de C.) e de Hadriano (117-138 d. de C.), como unha pequena moeda de entre 11 e 14 milímetros de diámetro e un peso de entre 0,8 e 1,2 gramos, que probablemente se emitise unicamente para a súa circulación na parte oriental do imperio.
491
Outros
Historia ano a ano
Uncia (moeda)
Moeda do Imperio
Nos seus anversos, estas novas uncias exhibían o busto do emperador, carente de calquera lenda, e nos reversos as iniciais SC (Senatu Consulto) nunha grilanda.
Múltiplos e divisores
dereita|miniatura|300x300px|Moeda de cinco uncias ([[quincunx) cos cinco puntos que indican o valor de cinco unidades]] A onza romana como moeda tivo os seguintes múltiplos e divisores:
Pasaporte de Fidxi
O pasaporte de Fidxi é usado polos cidadáns fidxianos para viaxar internacionalmente.
492
Véxase tamén
Historia ano a ano
O Pontón
O topónimo O Pontón pode referirse a:
Antonio Sacedo
Antonio Sacedo González, nado o 14 de xaneiro de 1963 en Madrid, é un ex xogador profesional de baloncesto español. Cunha altura de 1,99 metros xogaba na posición de ala.
Voo 214 de Asiana Airlines
miniatura|Mapa dos asentos O voo 214 de Asiana Airlines era un voo de pasaxeiros transpacífico entre o Aeroporto Internacional de Incheon, preto de Seúl, e o Aeroporto Internacional de San Francisco. Na mañá do sábado 6 de xullo de 2013, o Boeing 777-200ER que realizaba o voo estrellouse na aproximación final a San Francisco. Das 307 persoas a bordo, dous pasaxeiros morreron no lugar do accidente (un tras ser atropelado por un vehículo do aeroporto), e un terceiro morreu no hospital varios días despois. Outros 181 sufriron feridas, 12 deles críticas. Entre os feridos había tres asistentes de voo que caeron á pista abrochados aos seus asentos cando a sección de cola rompeu tras golpear co inicio da pista. Foi o primeiro accidente dun Boeing 777 con mortos tras a súa entrada en servizo en 1995.
Avión
O Boeing 777 tiña unha boa reputación de seguridade. Este foi o seu segundo accidente (tras o voo 38 de British Airways), o primeiro con vítimas mortais, e a terceira perda de casco dende que o modelo comezou a operar comercialmente no ano 1995.
Accidente
O 6 de xullo de 2013 o voo OZ214 engalou no Aeroporto Internacional de Incheon (ICN) ás 5:04 pm KST (08:04 UTC), 34 minutos despois da hora programada. Agardábase que aterrase no Aeroporto Internacional de San Francisco (SFO) ás 11:04 am PDT (18:04 UTC).
O voo foi autorizado para unha aproximación visual á pista 28L ás 11:21 am PDT, e se lle dixo que mantivese unha velocidade de 180 nós (330 km/h) ata que estivese a 5 millas (8 km) da pista. Ás 11:26 am, Northern California TRACON pasou o control de tráfico aéreo á torre de San Francisco. Un controlador da torre recoñeceu a segunda chamada da tripulación ás 11:27 am, cando o avión estaba a 1,5 millas (2,4 km) de distancia, e deulle autorización para aterrar.
Ás 11:28 am, o HL7742 chocou por debaixo do limiar da pista 28L. O tren de aterraxe e despois a cola golpearon o dique que se proxectaba cara a baía de San Francisco. Ámbolos dous motores e a sección de cola separáronse do avión. A NTSB destacou que o tren de aterraxe principal, a primeira parte en golpear o dique, "separouse limpamente do avión segundo o deseñado". O estabilizador vertical e os dous horizontais caíron á pista antes do limiar.
O rest da fuselaxe e as ás xiraron no sentido contrario ás agullas do reloxo uns 330 graos ao deslizarse cara o oeste. Os vídeos amosan ao avión pivotando sobre a á e o nariz mentres se inclinaba bruscamente cara o chan. Foi descansar á esquerda da pista, a 730 metros do punto de impacto inicial no dique.
Desnutrición
A desnutrición é unha enfermidade causada por unha dieta impropia, hipocalórica e hipoprotéica. Tamén pode ser causada por mala absorción de nutrientes como na anorexia. Ten influencia nos factores sociais, psiquiátricos ou simplemente patolóxicos. Ocorre principalmente entre individuos de baixos recursos e principalmente en nenos de países subdesenvolvidos.
A diferenza entre esta e unha mala nutrición é que na desnutrición existe unha deficiencia na inxesta de calorías e proteínas, mentres que na mala nutrición existe unha deficiencia, exceso ou desequilibrio na inxesta dun ou varios nutrientes que o corpo necesita (ex: vitaminas, ferro, iodo, calorias etc).
Voo 214 de Asiana Airlines
Accidente
Despregáronse dúas ramplas de evacuación no lado esquerdo do avión que se usaron para que os pasaxeiros abandonasen o aparello. A pesar dos danos no avión, "moitos ... foron capaces de saír pola súa conta". As ramplas da primeira e segunda porta da dereita do aparello (portas 1R e 2R) despregáronse dentro do avión, atrapando aos asistentes de voo colocado preto delas.
Desnutrición
Nos nenos a desnutrición pode comezar ata no ventre materno. As consecuencias da desnutrición infantil son:
Paio
O antropónimo galego Paio (apelido patronímico: Páez), proveniente (do latín Pelagius polo grego Πελάγιος), pode referirse a:
Amais, como topónimo pode referirse a:
Desnutrición
Nenos de baixa estatura, pálidos, delgados, moi enfermizos e débiles, que teñen problemas de aprendizaxe e desenvolvemento intelectual. Maiores posibilidades de ser obesos de adultos. As nais desnutridas dan a luz nenos desnutridos e as que padecen anemia ou descalcificación teñen máis dificultades no parto con nenos de baixo peso.
Segundo Médicos Sen Fronteiras, cada ano de 3,5 a 5 millóns de nenos menores de cinco anos morren de desnutrición.
Síntomas e detección
Os síntomas poden variar de acordo ao que causa a desnutrición, pero pódense mencionar síntomas xerais como fatiga, mareo e perda de peso. Pódese detectar mediante valoracións nutricionais e análises de sangue.
Nos nenos con desnutrición pódese observar que non crecen, están tristes, non xogan, non queren comer, choran con facilidade, e enferman moi facilmente.
En medicina pódese detectar a malnutrición ou a desnutrición medindo o talle e o peso e comparando estes con táboas de crecemento, verificando se hai un desviou dos valores normais de talle e peso para a idade dada do neno.
En nenos e nenas na primeira infancia (ata 5 anos) existe o novo patrón de crecemento infantil a nivel mundial, desenvolvido pola OMS. Os nenos que seguen o desenvolvemento normal neste patrón teñen un crecemento san para esa idade, e este esta máis relacionado cunha adecuada nutrición independentemente dos xenes ou rexión do planeta ao que pertence o infante.
Desnutrición crónica
A desnutrición crónica en infantes, nenos e adolescentes, é o atraso do crecemento esperado para unha idade dada e reflectido no peso e o talle do menor. Neste atraso en nenos ou adolescentes en fase de crecemento, o corpo retasa o seu crecemento ante a falta de nutrientes provocándolle falencias que o afectasen no futuro. Esta desnutrición pode ser moderada ou severa de acordo ao talle e peso que se rexistre. Como resultado a desnutrición crónica e anemia en menores de 0 a 3 anos producen deterioracións na capacidade física, intelectual, emocional e social dos nenos, tamén riscos de contraer enfermidades por infección e de morte. A deterioración que produce xera dificultade de aprendizaxe escolar, e detén o acceso do neno a unha educación superior. De adulto trae limitacións físicas e intelectuais, obtendo así dificultades de inserción laboral.
Este tipo de desnutrición esta moi ligado á pobreza, e en condicións socioeconómicas moi desiguais a desnutrición crónica é maior. Isto é, canto máis concentrada esta a riqueza nas clases ricas máis concentrada esta a desnutrición crónica nos fogares pobres. A desnutrición crónica tamén é un indicador socioeconómico. De acordo ao mapa interactivo do período 2006-2008 da FAO sobre a desnutrición no mundo, as rexións máis afectadas en maior ou menor medida por este flagelo son: Latinoamérica, África menos Suráfrica, Oriente Medio, Asia con excepción do Xapón e Rusia, e países de Oceanía menos Australia e Nova Zelandia.
Causas
A causa máis frecuente da desnutrición é unha mala alimentación, na que o corpo gasta máis enerxía que a comida que consome. Existen patoloxías médicas que poden desencadear unha mala absorción ou dificultades na alimentación causando así a desnutrición. Ou circunstancias sociais, ambientais ou económicas poden arrastrar ás persoas a unha desnutrición. Estas causas poden ser:
Patoloxías médicas
Circunstancias sociais
Fisiopatoloxía e cadro médico
Nun comezo un individuo cun estado inicial de nutrición normal, ao ter a súa alimentación altamente limitada, sofre primeiramente un gasto enerxético. Gastandose rapidamente os seus ATPs producidos polas mitocondrias daquela esgotando a glicosa dos tecidos e o sangue producido pola liberación de insulina.
Co esgotamento da glicosa, a próxima fonte de enerxía a ser utilizada é o glicóxeno almacenado nos músculos e no fígado. Este é rapidamente transformado en glicosa e ofrece un contido razoable de enerxía. O seu esgotamento pode xerar apatía, prostración e ata síncope - o cerebro ao utilizar a glicosa e corpos cetonicos, como forma de enerxía, sofre moito cando hai hipoglicemia-. Deseguido as graxas (triacilglicerol) son liberadas das reservas adiposas, e é dividida en ácido-graxo máis glicerol. O glicerol é transportado ao fígado a fin de producir glicosa. O ácido graxo por medio da beta-oxidación forma corpos cetónicos que causan un aumento da acidez en sangue (o pH normal é de 7,4). A acumulación de corpos cetonicos no sangue pode levar a un cadro de cetonemia (ver cetose), a súa progresión tende a evolucionar nun xurdimento de ceto-acidez (pH < 7,3) compensado polo organismo coa liberación de bicarbonatos da circulación.
A pel faise máis grosa sen o tecido adiposo subcutáneo. Nesta etapa as proteínas dos músculos e do fígado son divididas en aminoácidos para que por medio da glucoxénese pasen a ser unha nova fonte de glicosa (enerxía). En verdade o organismo pode usar varias substancias do corpo como fonte de enerxía. A grande perdida de masa muscular ocorre nas rexións máis próximas ao esqueleto. A forza muscular é mínima e como consecuencia segue a morte.
Consecuencias
150px|miniatura|Pícaros sendo pesados para medir a malnutrición nun campo de refuxiados, durante a [[crise alimentaria no Corno de África de 2011.]] Corazón: o corazón perde masa muscular, así como outros músculos do corpo. No estado máis avanzado hai unha insuficiencia cardíaca e posterior morte.
Sistema inmunitario: tórnase ineficiente. O corpo humano non pode producir células de defensa. Logo, é común as infeccións intestinais, respiratorias, e outros acontecementos. A duración das enfermidades é maior e o prognostico sempre peor que en individuos normais. A cicatrización se lentifica.
Sangue: é posible que ocorra un cadro de anemia ferropénica relacionada á desnutrición.
Tracto intestinal: hai unha menor secreción de HCL polo estómago, tornandose ese ambiente máis favorable para a proliferación de bacterias. O intestino diminúe o seu ritmo de peristáltico e a súa absorción de nutrientes é moi reducida.
Prevencións
Para previr a desnutrición infantil débese:
Se se detectan signos de desnutrición
miniatura|150px|Nena con [[kwashiorkor nun campo de refuxiados durante a guerra de Biafra]] Unha vez realizada a avaliación integral do paciente, poderanse ter os seguintes diagnósticos:
Clasifícase en:
Se non se atenden oportunamente as clasificacións anteriores poden caer en:
Son, Navia de Suarna
Santa María de Son é unha parroquia do concello de Navia de Suarna na comarca dos Ancares, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 105 habitantes, deles 60 eran homes e 45 eran mulleres, o que supón un incremento de 1 habitante en relación ao ano anterior, 2006.
Fontenlo, Valga, Valga
Fontenlo é un lugar da parroquia de Valga, no concello pontevedrés de Valga, na comarca de Caldas. Segundo o IGE, en 2013 tiña 46 habitantes (23 homes e 23 mulleres).
Mancomunidade Filipina
A Mancomunidade Filipina ou Estado Libre Asociado Filipino, segundo tradución ao galego do termo inglés "Commonwealth" pola Constitución portorriqueña, foi a designación de Filipinas desde 1935 a 1946, cando o país formou unha mancomunidade cos Estados Unidos. Antes de 1935, as Filipinas foron unha área insular non mancomunada e anteriormente un territorio da EE.UU.
A creación da Mancomunidade ou Estado Libre Asociado, foi segundo a Lei de Independencia Filipina, popularmente coñecida pola Acta Tydings-McDuffie, unha institución provisional durante un período de dez anos, transcorrido o cal, seríalle concedida a plena independencia e soberanía.
Supuxo o fin da era colonial e un cambio na denominación do país, pasando do termo tradicional “as illas Filipinas” do período colonial, ao singular “Filipinas” que é un símbolo de unidade, soberanía e identidade nacional.
Xesta branca
A xesta branca (Cytisus multiflorus) é un arbusto da familia das fabáceas. Trátase dunha xesta caracterizada polas súas flores de cor branca (a maioría das xestas teñen as flores amarelas). En Galicia é frecuente nas montañas interiores de Lugo e Ourense.
Descrición
Arbusto ergueito que pode acadar e superar os 2 m de altura, con pólas angulosas e flexíbeis: as novas aveludadas e estriadas.
As follas son caedizas, verdes e de dous tipos. As inferiores son compostas trifoliadas case sentadas, de apenas 1 cm. As superiores son simples, alongadas, lanceoladas e sedosas no face.
As flores son a xeito de bolboreta, brancas, de 9 a 12 mm, con pétalos case iguais e estandarte desprovisto de pelos ao dorso. Aparecen en gran número ao longo das pólas, illadas ou en acios de dous ou tres, sempre nacendo das axilas das follas e formando en conxunto longas inflorescencias. Cáliz acampanado, aveludado e dividido en 2 labios diverxentes. Corola de 9–12 mm cos pétalos da mesma lonxitude; estandarte sen pelos no dorso, ergueito e escotado, matizado de vermello na base. Florea de maio a xullo.