cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moedas de Kalākaua
Preparación
O responsable de finanzas do Goberno hawaiano, Walter M. Gibson, apoiado polo ministro do Interior, Samuel G. Wilder, impulsou unha nova lei monetaria na lexislatura de 1880, que lle permitía ao reino adquirir ouro e prata para cuñar novas moedas hawaianas. O Goberno esperaba mellorar a moral dos nativos hawaianos coa emisión das súas propias moedas, xa que o seu número e a súa influencia diminuíran nas últimas décadas.
O rei comezou a amosar tamén interese pola aparición da súa imaxe nas moedas a partir da xira internacional que levou a cabo en 1881. Durante aquela viaxe, o propietario dunha empresa mineira de níquel de Nova Caledonia púxose en contacto con el coa esperanza de utilizar o metal na cuñaxe de moedas hawaianas, e tras o regreso do monarca a Honolulu chegaron a enviárselle mostras para unha peza de níquel 5 centavos, aínda que finalmente non se chegou a producir para a súa circulación e a súa tiraxe en proba limitouse a 200 exemplares.
Non se tomou ningunha nova medida ata 1882, cando o rei nomeou a Gibson para dirixir o Goberno. Gibson seguiu adiante coa idea da emisión de moeda gobernamental, que debía ter a efixie do monarca no anverso e o escudo de Hawai e o lema nacional Ua Mau ke Ea o ka ʻĀina i ka Pono ("A vida da Terra perpetúase con rectitude") no reverso. A lei de 1880 especificaba que as moedas de prata debían expresar os valores dun dólar, cincuenta centavos, vinte e cinco centavos, e doce centavos e medio. A cantidade de doce centavos e medio —tamén coñecida como bit e equivalente a un real colonial español)— era adoito o pagamento diario dun xornaleiro.
A Lei Nacional de Préstamos prevía dous millóns de dólares en bonos, pero debido á súa escasa solvencia, o reino non puidera vendelos. O primeiro ministro Gibson tivo a idea de combinar as dúas leis nomeando o empresario Claus Spreckels, amigo íntimo do rei, como axente do Goberno para contratar coa Casa da Moeda dos Estados Unidos a cuñaxe de moedas, e que Spreckels cobrase en bonos do Goberno. En marzo de 1883, o consello de ministros autorizou que o ministro de Finanzas, John Mākini Kapena, realizase o acordo con Spreckels, quen recibiu pola súa vez a autorización formal para desempeñar esa función en maio. H. A. P. Carter, enviado hawaiano en Washington, actuou como intermediario entre os hawaianos e o Goberno estadounidense, e escribiu ao ministro Kapena en xuño que as autoridades estadounidenses consideraban peculiar o acordo da axencia, xa que un xeito máis habitual de proceder tería sido que o Goberno hawaiano contratase directamente e pagase as moedas en efectivo.
Spreckels mantiña correspondencia coas autoridades estadounidenses. En xaneiro de 1883, o director da Casa da Moeda dos EEUU, Horatio C. Burchard, escribíralle para lle explicar as leis baixo as cales a US Mint podía cuñar moedas por encarga de gobernos estranxeiros, e tamén lle comentou que, aínda que as moedas podían cuñarse na Ceca de San Francisco, os cuños para a súa produción terían que prepararse na Ceca de Filadelfia. Burchard pediulle esbozos a Spreckels, quen lle proporcionou un anverso co retrato do rei de cara completa, que lle foi presentado ao gravador xefe Charles E. Barber en Filadelfia. Barber rexeitouno por consideralo pouco práctico para a súa cuñaxe; recomendou que o rei aparecese de perfil e, posteriormente, envióuselle unha fotografía adecuada para que a utilizase na preparación dos modelos das moedas propostas. Logo de recibir a encarga de Spreckels como axente, o director en funcións da Casa da Moeda, Robert E. Preston, escribiu sinalando que a autorización prevía pezas de 12½ centavos, pero que a lei hawaiana exixira moedas idénticas en tamaño, peso e lei ás estadounidenses, e que non existía ningunha cuñada pola Casa da Moeda dos EEUU con ese valor facial. Preguntou entón se no canto delas se aceptarían pezas de dez centavos, aínda que non houbo unha resposta inmediata, e Barber rematou os seus deseños preliminares, incluído o da moeda de 12½ centavos ou ⅛ de dólar.
Barber rematou as matrices das catro moedas en setembro de 1883, e o daquela superintendente da Ceca de Filadelfia, A. Loudon Snowden, fixo cuñar dúas series e envioullas a Preston en Washington. Snowden eloxiou a beleza das moedas e alegrouse de que Barber exixira menos relevo que o necesario nas moedas estadounidenses de valor similar, xa que isto significaba que as moedas serían máis doadas de cuñar para a Casa da Moeda. Preston envioulle as moedas a Spreckels, en San Francisco, e autorizou a Filadelfia a fabricar series adicionais, tanto para o seu gabinete de cuñaxe como para a oficina do director en Washington. Barber recibiu instrucións de facer cinco xogos de cuños para a cuñaxe de cada moeda, que se enviarían á Ceca de San Francisco, con instrucións de que non comezase a cuñaxe en tanto que non se chegase a un contrato definitivo con Spreckels, e de que os cuños permanecesen en propiedade do Goberno hawaiano, para seren entregados cando se pedisen. miniatura|158x158px|[[Reverso (moedas)|Reverso da moeda de ½ dólar (hapalua). ]] O contrato formal estaba datado o 29 de outubro, asinado por Spreckels como axente de Hawai e polo superintendente da Ceca de San Francisco, E. F. Burton. Dispuña 1.000.000 dólares en moedas, das cales 500.000 dólares en moedas dun dólar, 300.000 en medios dólares, 125.000 en cuartos de dólar e 75.000 en moedas de 10 centavos. O Goberno hawaiano fixo o cambio de pezas de 12½ centavos (⅛ de dólar) a moedas de 10 centavos porque estaba a negociar unha convención monetaria cos Estados Unidos e quería que as súas moedas se axustasen ás estadounidenses, aínda que esta convención nunca chegou a entrar en vigor. A mediados de novembro, a Casa da Moeda xa fora informada do cambio e Spreckels enviou a confirmación e o visto e prace para fabricar os cuños das moedas de 10 centavos, no entendemento de que cumpriría unha autorización revisada de Honolulu antes de que puidese comezar a produción destas moedas. Esta autorización recibiuse en decembro, cando o pedido do reino xa estaba en produción, pois comezara cunha tiraxe de medios dólares en novembro. Barber non terminou de traballar nas matrices para a moeda de 10 centavos ata xaneiro de 1884, e os cuños non se enviaron a San Francisco ata febreiro, aínda que estaban datados en 1883. Logo de recibidos os cuños para a moeda de 10 centavos, Burton enviou os xa innecesarios correspondentes á peza de 12½ centavos á oficina do director en Washington.
Spreckels subministrou a prata para as moedas, cun custo duns 850.000 dólares. Pagou 17.500 dólares á Casa da Moeda por cuñar as moedas, 2.500 dólares polos deseños e 250 dólares polos cuños. Un cambio final reduciu o valor total das moedas de dez centavos a 25.000 dólares (250.000 moedas) e aumentou o valor das de medio dólar a 350.000 dólares (700.000 moedas).
Anverso
Ambas as faces de cada moeda foron deseñadas por Charles E. Barber. Os anversos amosan en todos os casos a cabeza espida de Kalākaua ollando cara á dereita, rodeada por unha lenda en inglés co seu nome e o seu título: KALAKAUA I KING OF HAWAII. A data aparece no exergo, baixo o pescozo do monarca. W. T. R. Marvin, nun artigo de 1883 para o American Journal of Numismatics, dicía que os que viran as moedas lle comentaran que "o perfil da cabeza do rei tiña unha comparación favorable co de moitos gobernantes de países moito máis importantes". Ernest Andrade, que fixo a crónica da controversia causada polas moedas, escribiu que levaban un perfil de Kalākaua "certamente atractivo".
Reversos
O dólar, o medio dólar e o cuarto de dólar levan as armas reais, expostas con maior detalle no dólar, onde o escudo se amosa brasonado sobre un manto, probablemente de armiño. Marvin suxeriu o famoso manto de plumas que levaba Kamehameha o Grande como unha elección máis acaída que a pel para levar as armas.
A peza de ⅛ de dólar, coñecida hoxe só por uns poucos espécimes cuñados como proba, leva no seu reverso a indicación do seu valor facial no centro en lingua hawaiana, HAPAWALU, coa coroa real arriba e unha coroa vexetal aos lados, todo iso rodeado polo lema nacional e, no exergo, o valor facial en inglés: EIGHTH DOL. ("un oitavo de dólar"). Este mesmo deseño foi adaptado para a moeda de 10 centavos, que a substituíu, aínda que co valor facial en inglés (ONE DIME) no centro e na súa forma hawaiana (UMI KENETA) no exergo.
Distribución e controversia
miniatura|O [[Empresa|empresario Sanford Ballard Dole opúñase á emisión de moedas de Kalākaua (foto ca. 1902). ]] O primeiro cargamento de moedas, pola suma de 130.000 dólares en moedas de medio dólar, chegou por barco o 9 de decembro de 1883. Hawai seguía en recesión económica e varios membros da comunidade empresarial, entre eles Sanford B. Dole, opuxéronse á emisión alegando que tanta prata inflaría a moeda, e acudiron aos tribunais para impedir que o Goberno entregase bonos de Spreckels a cambio doutra cousa que non fose moeda de ouro, como exixía a lei. O Goberno opúxose á acción, que se presentou ante o Tribunal Supremo das illas, alegando que as moedas de prata eran equivalentes ao ouro. O presidente do Tribunal Supremo, A. F. Judd, concedeu unha medida xudicial cautelar temporal contra o Goberno, dándolles aos demandantes de Dole o que querían, ao considerar que as moedas non eran equivalentes ao ouro e que as leis de cuñaxe e préstamo foran violadas. No entanto, na apelación ante o pleno do tribunal, Judd foi revogado, xa que o tribunal considerou que Dole e os seus socios deberían ter solicitado medidas cautelares xudiciais. Pero cando o fixeron, a petición foi denegada. Mentres tanto, nunha reunión presidida polo rei, o consello privado declarara de curso legal a nova cuñaxe e, logo de se resolver o contencioso, o goberno pagou medio millón de dólares en moedas cunha cantidade similar de bonos.
Spreckels e os seus socios William G. Irwin e F. F. Low constituíron o Spreckels & Company Bank en Hawai en 1884, co propósito específico de facer circular as moedas de prata. A primeira moeda de prata hawaiana de cuxo uso se ten constancia, unha de medio dólar, atopouse entre os recibos do Honolulu Music Hall o 10 de xaneiro de 1884; colocouse nun colgante e entregóuselle á actriz principal. A nova moeda entrou en circulación xeral o 14 de xaneiro, con exemplares dispoñibles no Tesouro de Hawai e no novo banco de Spreckels en Honolulu. Houbo unha demanda considerable e as moedas —todas recibidas en xuño de 1884— desprazaron os cuartos de dólar e os medios dólares estadounidenses en circulación, algo que se interpretou —dependendo da posición política— como que eran aceptadas ou como que a Lei de Gresham —o diñeiro malo expulsa o bo— estaba a funcionar. O Tesouro hawaiano ficara case sen efectivo antes de recibir as moedas, e estas entraron no comercio á medida que o Goberno pagaba bens e servizos, aumentando a oferta monetaria e arriscándose á inflación. Aos seis meses da súa emisión, as moedas cotizaban fronte á moeda estadounidense cun desconto do 2,5 por cento. miniatura|O [[Empresa|empresario e axente do Goberno hawaiano, encargado das negociacións coa Casa da Moeda dos Estados Unidos para a cuñaxe das moedas de Kalākaua . ]] Dole e os seus aliados na lexislatura utilizaron a emisión de moedas como medio para atacar o Goberno, acusando a Gibson e a outros de desobedecer as leis e exixindo información sobre os beneficios de Spreckels, que segundo o Goberno eran de arredor do tres por cento, logo de calcular os custos, como o transporte e o seguro. A consecuencia política da cuñaxe de moedas foi o cambio cara ao partido Kuokoa (independente) nas eleccións de 1884 para a seguinte lexislatura. A Lei da Moeda de 1884, aprobada logo das eleccións, restrinxía a aceptación de moedas de prata como pagamento de débedas inferiores a 10 dólares e limitaba o cambio de prata por ouro no Tesouro a 150.000 dólares ao mes.
Esperábase que as novas moedas de prata chegasen ao Tesouro a cambio de ouro, pero o Goberno negouse a aplicar a lei ata que foi obrigado polo Tribunal Supremo. Para evitar un pánico financeiro, os bancos e as empresas privadas principais acordaron cambiar ouro polas novas moedas de prata, nas que había pouca confianza pública. Mais en febreiro de 1885, ante a negativa do Goberno a pagar o ouro —do que o Tesouro estaba case desprovisto—, as empresas privadas suspenderon este acordo. Seguiron as negociacións, e o Goberno accedeu con reticencias a incautarse de máis de 550.000 dólares das moedas nunha conta especial para garantir os billetes daquela en circulación. Aínda que isto deixou o Goberno con pouca liquidez, a maior confianza nas súas finanzas permitiulle obter préstamos a curto prazo. A mediados de 1885, os prezos do azucre subían e a prosperidade volvía ao arquipélago. Aumentaron as cantidades de ouro que chegaban ás illas, equilibrando a prata que xa había e estabilizando a situación monetaria. As moedas de Kalākaua fixéronse máis aceptables e, en 1888, a maior parte da prata estranxeira non estadounidense fora trocada por elas.
As moedas de Kalākaua permaneceron en circulación durante os turbulentos anos da década de 1890 en Hawai, cando caeu a monarquía e a efémera república terminou en 1898, coa anexión aos Estados Unidos. Malia a insistencia dos intereses locais, non foi ata 1903 cando o Congreso actuou, ordenando que as moedas de prata hawaianas se trocasen antes do 1 de xaneiro de 1904 ou perderían a súa condición de moeda de curso legal. En 1907, trocáranse moedas por valor duns 814.000 dólares, do millón de dólares emitido orixinalmente; cambiáronse por prata estadounidense e fundíronse na Ceca de San Francisco.
Reutilización e coleccionismo
miniatura|300x300px|Tres réplicas modernas do [[Dólar hawaiano|dólar de Kalākaua xunto a unha orixinal, montada nun pratiño de prata.]] Das moedas que non se trocaron, é probable que algunhas se perdesen nos incendios que devastaron o barrio chinés de Honolulu en 1887 e en 1900. Os membros desa comunidade adoitaban desconfiar dos bancos e agochaban obxectos de valor nas súas casas. Algunha das restantes utilizáronse tamén no negocio da xoiaría, que absorbeu pezas por valor de varios milleiros de dólares nos últimos meses en que as moedas seguiron a ser de curso legal.
Nos anos posteriores á concesión do status territorial a Hawai en 1900, moitos procuraron recordos do reino desaparecido e vendeuse unha gran variedade de artigos coas moedas en forma de xoias, pins, chaveiros, reloxos de peto, botóns, fibelas, etc. Tamén se fabricaron con estas moedas obxectos decorativos e de enxoval, como culleres, pratos e argolas para panos de mesa.
No comercio do coleccionismo numismático tamén é común a aparición de moedas de Kalākaua. O libro A Guide Book of United States Coins, de Richard S. Yeoman, na súa edición de 2018, sitúa o cuarto de dólar como a moeda hawaiana menos cara, oscilando entre os 50 e os 375 dólares para as pezas cuñadas para a circulación e en función do seu estado de conservación. Os escasísimos exemplares cuñados como proba acadan prezos moi superiores, sinaladamente a moeda dun oitavo de dólar ou 12½ centavos (hapawalu), da que un exemplar chegou a 43.125 dólares nunha poxa en 2011.
As moedas de Kalākaua foron tamén reproducidas, e os seus deseños reutilizados para medallas de emisión privada. Os cuños orixinais das moedas foron cancelados e áchanse nos Arquivos Estatais de Hawai.
Laxoso, Quireza, Cerdedo-Cotobade
Laxoso é un lugar da parroquia de Quireza, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.
Mámoa Alba, Quireza, Cerdedo-Cotobade
Mámoa Alba é un lugar da parroquia de Quireza, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.
Alianza Atea Internacional
thumb|dereita|Símbolo do ateísmo resultado dun concurso en 2007 da AAI, creado por Diane Reed. A Alianza Atea Internacional (AAI, en inglés; Atheist Alliance International) é unha alianza que agrupa cincuenta e oito organizacións ateas ao redor do mundo, corenta e oito das cales están radicadas nos Estados Unidos de América.
Fundada en 1991, o propósito da súa fundación é «fomentar o estabelecemento e crecemento de sociedades ateas e democráticas» e «traballar en equipo con agrupacións de sensibilidade parecida para fomentar o pensamento racional a través da educación». O seu obxectivo extraoficial é unir os ateos e darlles unha voz que os una.
A súa actual presidenta é Christine Shellska (do Canadá).
A organización celebra anualmente unha conferencia, edita a revista Pensamento Secular, e xestiona o Directorio do Librepensamento.
Dende o ano 2003 a AAI entrega o premio Richard Dawkins a unha ou varias persoas, en recoñecemento a un labor destacado a prol do activismo ateo.
Hidria Segundo
O Hidria Segundo é un barco de vapor galego construído entre os anos 1963 e 1966 para a empresa galega Aljibes de Vigo. Tras ser abandonado en 1994, foi restaurado entre 1997 e 2005. Hoxe en día, xunto co vapor La Palma de 1912, son os dous únicos barcos de vapor antigos operativos en España. Actualmente é un barco museo en Vigo.
Construción e historia
A maquinaria de vapor herdouna do seu antecesor o Hidria, que comezou a traballar para a mesma empresa en 1922 e afundiuse no porto de Vigo en 1959, tras o cal foi reflotado e despezado, conservándose a maquinaria de vapor para instalarse posteriormente no novo barco, bautizado Hidria Segundo. A empresa crebou en 1994 e deixou abandonados no porto de Vigo os seus dous últimos barcos, o Roberto e o Hidria Segundo. O Hidria Segundo restaurouse e reconverteuse en museo, albergue e barco de pasaxeiros.
Rescate e restauración
thumb|esquerda|Proceso de restauración da cántara ou bodega do barco. En 1997 o vapor Hidria Segundo afundiuse e levouse a despezamento. Jacobo Costas e Sesé Otero comprárono para restauralo como barco museo e de pasaxeiros a vapor, formando tamén para iso a empresa Vapores del Atlántico S. L. Nese intre estaba tamén despezándose o Campaláns, cuxo despece rematou en 1997.
Portobragán, Arante, Ribadeo
Portobragán é un lugar da parroquia de Arante, no concello lucense de Ribadeo na comarca da Mariña Oriental.
Hidria Segundo
Rescate e restauración
Entre 1997 e 1999 despezouse o gardacalor, a ponte de goberno, os tabiques da cántara onde levaba a auga e restaurouse a cuberta por completo. Isto fíxose á boia na dársena de Porto Meloxo.
Rego de Mel, Arante, Ribadeo
Rego de Mel é un lugar da parroquia de Arante, no concello lucense de Ribadeo na comarca da Mariña Oriental.
Hidria Segundo
Rescate e restauración
Entre abril e novembro de 2001, despois de recibir unha subvención do 50 % por Patrimonio Histórico cultural, realizouse a primeira fase importante de restauración do casco e superestrutura no estaleiro Joaquín Castro, na Guarda. Logo de remolcalo de novo ao Grove, pero esta vez ao porto pesqueiro, continuouse coa montaxe da balaustrada e acondicionamento do salón bodega (a antiga cántara) para actividades culturais.
No ano 2003 recibiu outra subvención tamén do 50 % e xa se restaurou e acondicionou a sala de máquinas, ponte de goberno e medidas de salvamento, contra incendios etc., conseguindo o 1 de abril de 2005 navegar de novo a vapor pero xa como barco museo, e de pasaxeiros un ano despois.
Antonio Parga Sánchez
Antonio Parga Sánchez, nado na Coruña o 14 de xuño de 1882 e finado en Tashkent o 8 de novembro de 1942, foi un militar galego.
Hidria Segundo
Rescate e restauración
Para poder levar isto adiante Jacobo Costas vendeu a súa casa e Sesé Otero a batea de cultivo de mexillón que foi o seu sustento durante a restauración.
Antonio Parga Sánchez
Traxectoria
Maquinista da Armada. En 1903 aprobou o exame de aprendiz de maquinista. En marzo de 1906 foi chamado para prestar servizo en Ferrol. En septembro de 1915 pasou a ser terceiro maquinista, en marzo de 1918 segundo maquinista e en febreiro de 1923 primeiro maquinista. Dende xaneiro de 1924 a xullo de 1925 foi alumno na Academia de Enxeñeiros Maquinistas de Ferrol pasando a ser profesor da mesma en 1929. Foi condecorado en xaneiro de 1911 coa Medalla da Campaña de Melilla; en marzo de 1912 coa Cruz de Prata ao Mérito Naval con motivo da avaría do cruceiro Reina Regente en xaneiro anterior e coa Medalla de Prata da Real Orde de Sabela a Católica polo servizo prestado durante a folga ferroviaria dese ano, e en xaneiro de 1929 coa Cruz ao Mérito Naval de 1ª Clase. Membro da UGT e afiliado á Agrupación Socialista de Ferrol. Perteneceu á masonaría co nome simbólico de «Pablo Iglesias» formando parte da loxa «Francisco Suárez nº 10». En 1931 ingresou no Corpo de Intervención Civil da Mariña trasladándose a Madrid en 1932 onde se incorporó á Agrupación Socialista. Ascendido a capitán maquinista da Armada, dende abril de 1932 foi xefe de Administración de 3ª Clase. Finalizada a guerra civil exiliouse na Unión Soviética onde estaban os seus fillos Antonio e Carmen Parga Parada, casada con Manuel Tagueña Lacorte.
Piñeiro, Quireza, Cerdedo-Cotobade
Piñeiro é un lugar da parroquia de Quireza, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.
Vilarchán, Quireza, Cerdedo-Cotobade
Vilarchán é un lugar da parroquia de Quireza, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.
Sam Merrill
Samuel Hoskins Merrill, nado o 15 de maio de 1996 en Salt Lake City, Utah, é un xogador de baloncesto profesional estadounidense que xoga nos Cleveland Cavaliers da National Basketball Association (NBA).
Traxectoria profesional
O 18 de novembro de 2020, Merrill foi escollido na derradeira posición do Draft da NBA de 2020 polos New Orleans Pelicans. Seis días máis tarde, foi traspasado ós Milwaukee Bucks como parte dun traspaso entre catro equipos. Na súa primeira tempada na NBA, Merrill conseguiu o campionato despois de que os Bucks derrotasen ós Phoenix Suns por 4-2 nas Finais da NBA de 2021.
O 7 de agosto de 2021, Merrill foi traspasado xunto a dúas futuras eleccións da segunda rolda do Draft ós Memphis Grizzlies, a cambio de Grayson Allen.
O 13 de agosto de 2022, Merrill asinou cos [[Sacramento Kings], pero foi cortado pouco antes de comezar a tempada.
Vilamariz, Arante, Ribadeo
Vilamariz é un lugar da parroquia de Arante, no concello lucense de Ribadeo na comarca da Mariña Oriental. Segundo o IGE, en 2022 tiña 17 habitantes (9 homes e 8 mulleres).
Tresaldeas, Quireza, Cerdedo-Cotobade
Tresaldeas é un lugar da parroquia de Quireza, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.
O Outeiro, Quireza, Cerdedo-Cotobade
O Outeiro é un lugar da parroquia de Quireza, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Robert A. Champine
Traxectoria
Bob Champine graduouse na Universidade de Minnesota en 1943, enrolándose na Armada dos Estados Unidos de América pilotando varios avións de combate antes unirse á NACA (a predecesora da NASA) en Langley en decembro de 1947 como piloto de investigación. O 2 de decembro de 1948 Champine converteuse no sexto humano e no terceiro civil en romper a barreira do son superando o Mach 1 no voo número 23 da NACA a bordo do segundo Bell X-1 construído. A mediados dos anos 1950 a NACA comezou a considerar en serio os voos espaciais e a investigar as súas implicacións. Champine foi enviado ao Centro de Desenvolvemento Aéreo da Armada en Johnsville, Pensilvania, para estudar por medio dunha centrífuga os efectos das grandes aceleracións nos pilotos, chegando a soportar aceleracións de 18 G. O 1 de outubro de 1958 a NACA deixou de existir para dar paso á NASA, que considerou que os mellores candidatos a astronauta serían os pilotos de proba. Champine influído na selección dos criterios que deberían cumprir os candidatos a astronauta, aínda que el mesmo foi descartado por ser demasiado alto. A principios dos anos 1960 participou nas probas do simulador de acoplamento espacial. Fixo tamén os primeiros voos no simulador do módulo lunar do proxecto Apollo.
Bob retirouse da NASA en xaneiro de 1979 pero continuou facendo voos de proba, incluíndo voos no simulador do entón futuro transbordador espacial. Faleceu o 17 de decembro de 2003.
Lucia Moholy
Lucia Moholy, nada como Lucia Schulz en Praga o 18 de xaneiro de 1894 e finada en Zürich o 17 de maio de 1989, foi unha fotógrafa e editora checa nada como Schulz, importante figura da vangarda alemá de entreguerras. As súas fotos documentaron a arquitectura e os produtos da Bauhaus, e presentaron as súas ideas ao público trala segunda guerra mundial. Porén, Moholy rara vez foi acreditada pola súa obra, moitas veces atribuída ao seu marido László Moholy-Nagy ou a Walter Gropius.
Traxectoria
Lucía Schulz estudou historia da arte e filosofía na súa Universidade de Praga. En 1919 publicou obras literarias radicais e expresionistas co pseudónimo "Ulrich Steffen". Coñeceu o artista húngaro László Moholy-Nagy en Berlín en 1920 e casou con el o día do seu 27 aniversario en xaneiro de 1921. Os tres pasaron cinco anos na escola da Bauhaus, onde Lucia Moholy explorou a súa afección á fotografía.
Wikipedia en hindi
A Wikipedia en hindi (en हिन्दी विकिपीडिया) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua hindi. Foi creada en xullo de 2003. En xuño de 2020, tiña uns 38 millóns de visitas, mais o número de visitas foi diminuíndo dende novembro de 2019. O 30 de agosto de 2011, converteuse na primeira edición da Wikipedia nunha lingua orixinaria da India en superar os 100 000 artigos. A edición en hindi é escrita en devanágari.
Lucia Moholy
Traxectoria
Coincidindo coa época da Bauhaus en Dessau, en que o seu marido foi un importante profesor e teórico dende 1923, realizou un rico labor de documentación fotográfica de todos os aspectos da vida diaria na Bauhaus, dende o máis doméstico ata os traballos e deseños realizados nas súas fábricas de Weimar e Dessau. Tamén retratou moitas das súas figuras máis importantes, dende o propio Moholy-Nagy, ata deseñadoras e fotógrafas como Marianne Brandt ou doutros recoñecidos artistas internacionais da altura de Paul Klee, Kandinsky, Georg Muche ou Anni Albers. O seu propio marido sempre recoñeceu o seu importantísimo papel nese ámbito, mesmo cando xa estaba divorciados.
Wikipedia en hindi
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Lucia Moholy
Traxectoria
Moholy mudouse en 1959 a Zollikon, Suíza, onde escribiu sobre a súa época na Bauhaus, e centrouse na crítica de arte.
Efecto hidrófobo
miniatura|250px|Unha pinga de auga toma unha forma esférica minimizando o contacto coa superficie hidrófoba da folla.
O efecto hidrófobo ou interacción hidrófoba é a tendencia observada en substancias apolares de agregarse cando están nunha solución acuosa e excluír as moléculas de auga. A palabra hidrófobo literalmente significa "que teme a auga" e describe a segregación da auga e das substancias apolares, que maximiza a formación de enlaces de hidróxeno entre moléculas de auga e minimiza a área de contacto entre a auga e as moléculas non polares. En termos termodinámicos, o efecto hidrófobo é o cambio de enerxía libre da auga que rodea o soluto. Un cambio de enerxía libre positivo do solvente que rodea outra substancia indica hidrofobicidade, mentres que un cambio de enerxía libre negativo implica hidrofilicidade.
O efecto hidrófobo é responsable da separación dunha mestura de aceite e auga nos seus dous compoñentes. Tamén é responsable de efectos relacionados coa bioloxía, como: a formación de membranas celulares e vesículas, o pregamento de proteínas, a inserción de proteínas de membrana no ambiente lipídico apolar das membranas e as asociacións de pequenas moléculas. Por tanto, o efecto hidrofóbico é esencial para a vida. As substancias polas cales se observa este efecto denomínanse hidrófobas.
Anfífilos
Os anfífilos (substancias anfipáticas) son moléculas que teñen dominios hidrófobos e hidrófilos. Os deterxentes están compostos de anfífilos que permiten que as moléculas hidrófobas se solubilicen en auga formando micelas e bicapas (como nas burbullas de xabón). Son tamén importantes nas membranas celulares compostas de fosfolípidos anfifílicos que impiden que o ambiente acuoso interno da célula se mesture coa auga exterior.
Pregamento de macromoléculas
No caso do pregamento de proteínas o efecto hidrófobo é importante para comprender a estrutura das proteínas que teñen aminoácidos hidrófobos (como a alanina, valina, leucina, isoleucina, fenilalanina, triptófano, metionina e, en menor medida, glicina) que se agrupan xuntos na proteína. As estruturas de proteínas hidrosolubles consisten nun núcleo hidrófobo no cal as cadeas laterais dos aminoácidos están enterradas e lonxe da auga, que estabiliza o estado pregado. As cadas laterais de aminoácidos polares están situadas na superficie exposta ao solvente, onde interaccionan coas moléculas de auga que as rodean. Minimizar o número de cadeas laterais hidrófobas expostas á auga é a principal forza que está detrás deste proceso de pregamento,  aínda que a formación de enlaces de hidróxeno nunha proteína tamén estabiliza a estrutura da proteína.
Carlos Iglesias Serrano
Carlos Iglesias Serrano, nado en Madrid o 15 de xullo de 1955, é un actor, director de cine e guionista español. É especialmente coñecido polo seu papel de Benito Lopera Perrote na serie Manos a la obra, emitida en Antena 3 entre 1998 e 2001, e na súa secuela Manolo y Benito Corporeision (2006-2007), e por ser director e protagonista da película Un franco, 14 pesetas.
Traxectoria
Os seus pais emigraron de Quintanar de la Orden (Provincia de Toledo) até Suíza. Alí viviu Carlos até os 13 anos, cando se trasladou a Madrid e Alacant.
É, amais, director da película Un franco, 14 pesetas (2006), relato autobiográfico sobre un grupo de españois que emigran a Suíza, que lle valeu un nomeamento ao Premio Goya como mellor director novel. En 2011 dirixiu Ispansi (¡Españoles!), sobre o envío de miles de nenos á Unión Soviética ao comezo da Guerra Civil Española.
Efecto hidrófobo
Pregamento de macromoléculas
A enerxética da ensamblaxe da estrutura do ADN está determinada polo efecto hidrófobo, ademais de polo apareamento de bases de Watson e Crick, do que depende a selectividade de secuencia, e as interaccións de empillamento entre as bases aromáticas.
Carlos Iglesias Serrano
Traxectoria
En 2014 estreou 2 francos, 40 pesetas, coa que pecha a súa triloxía sobre a emigración española.
Efecto hidrófobo
Purificación de proteínas
En bioquímica, o efecto hidrófobo pode utilizarse para separar mesturas de proteínas baseándose na súa hidrofobicidade. A cromatografía en columna cunha fase estacionaria hidrófoba como a fenil-sefarosa causa que unha maior cantidade de proteínas hidrófobas viaxen máis lentamente pola columna, mentres que unha menor cantidade delas se elúa pola columna rapidamente. Para conseguir unha mellor separación, pode engadirse un sal (maiores concentracións de sales incrementan o efecto hidrófobo) e a súa concentración diminúe a medida que a separación progresa.
Causa
miniatura|200px|Enlaces de hidróxeno dinámicos entre moléculas de auga líquida. A causa do efecto hidrófobo non se comprende completamente. Algúns argumentan que a interacción hidrófoba é principalmente un efecto entrópico orixinado pola alteración de enlaces de hidróxeno moi dinámicos entre moléculas de auga líquida causado polo soluto apolar. Unha cadea de hidrocarburo ou unha rexión apolar similar dunha gran molécula é incapaz de formar enlaces de hidróxeno con auga. A introdución dentro da auga dunha superficie como esa que non forma enlaces de hidróxeno causa a alteración da rede de enlaces de hidróxeno entre as moléculas de auga. Os enlaces de hidróxeno son reorientados tanxencialmente a esa superficie para minimizar a alteración da rede tridimensional de moléculas de auga enlazadas, e isto orixina unha "gaiola" de auga estruturada arredor da superficie apolar. As moléculas de auga que forman esa "gaiola" (ou clatrato) teñen unha mobilidade restrinxida. Na esfera de solvatación de pequenas partículas apolares, a restrición chega a un 10%. Por exemplo, no caso de xenon disolto á temperatura dunha habitación atopouse unha restrición de mobilidade do 30%. No caso de moléculas apolares máis grandes, o movemento reorientacional e translacional das moléculas de auga na esfera de solvatación pode ser restrinxida por un factor de 2 a 4; así, a 25 °C o tempo de correlación reorientacional da auga increméntase de 2 a 4-8 picosegundos. Xeralmente, isto leva a perdas significativas na entropía translacional e rotacional de moléculas de auga e fai que o proceso sexa desfavorable en canto á enerxía libre do sistema. Ao agregárense, as moléculas apolares reducen a área superficial exposta á auga e minimizan os seus efectos disruptivos.
O efecto hidrófobo pode calcularse comparando a enerxía libre de solvatación coa auga da masa. Deste modo, o efecto hidrófobo non só pode ser localizado senón tamén descomposto nas contribucións entálpicas e entrópicas.
Focus
Focus é unha banda neerlandesa de rock progresivo aformada en Amsterdam en 1969 polo teclista, vocalista e frautista Thijs van Leer, o batería Hans Cleuver, o baixista Martijn Dresden, e o guitarrista Jan Akkerman. A banda pasou por numerosas formacións durante a súa historia e dende decembro de 2016 está composta por Van Leer, o batería Pierre van der Linden, o guitarrista Menno Gootjes, e o baixista Udo Pannekeet. O grupo vendeu un millón de álbums certificados pola RIAA nos Estados Unidos.
Tras a adición de Akkerman ao trío de rock de Van Leer a finais de 1969, a banda pasou a chamarse Focus e inicialmente traballou para unha produción neerlandesa do musical Hair. O seu álbum de estrea, Focus Plays Focus (1970), conseguiu pouca atención, pero o seu seguinte traballo, Moving Waves (1971), e o seu sinxelo principal, "Hocus Pocus", conseguiron que o grupo fose recoñecido internacionalmente. O seu éxito continuou con Focus 3 (1972) e Hamburger Concerto (1974), contendo este último o seu segundo sinxelo exitoso, "Sylvia". Tras gravar dous álbums con varios artistas, como o guitarrista Phillip Catherine, o cantante P. J. Proby, e os baterías Colin Allen, David Kemper, e Steve Smith, Focus separouse en 1978. O grupo reuniuse brevemente en 1990 e 1997.
En 2002, Van Leer reformou Focus cunha nova formación con Van der Linden regresando ao grupo en 2004. Os álbums Focus 8 (2002), Focus 9 / New Skin (2006), e Focus X (2012) foron ben recibidos e Focus continúa actuando por todo o mundo. O seu álbum máis recente é Focus 11 (2018). No ano 2010 Nike usou o tema "Hocus Pocus" nun anuncio de Nike para o Mundial de Fútbol de 2010 e a banda recibiu un interese renovado. Focus é unha das bandas de rock máis influíntes e exitosas dos Países Baixos.
Gaián (peixe)
Labrus mixtus, coñecido como gaián ou como rei, é un peixe osteíctio mariño da orde dos perciformes, suborde dos percoideos, superfamilia dos perocideos e familia dos lábridos,  unha das 4 especies integradas no xénero Labrus, segundo o WoRMS, e a FishBase, ou as 17, segundo o ITIS.
É a especie tipo do xénero Labrus.
Descrición
A especie foi descrita en 1758 no Tomo I da súa obra [https://www.biodiversitylibrary.org/page/727199#page/3/mode/1up ''Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii''].
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Nota taxonómica
Durante moitos anos a especie coñeceuse co nome de Labrus bimaculatus, un dos sinónimos do nome válido, e así aparece en numerosas obras, entre elas algunhas das citadas na bibliografía deste artigo,  así como nalgúns modernos dicionarios galegos.
Hábitat
Labrus bimaculatus é unha especie litoral que se encontra onde hai rochas e outros substratos duros en zonas con algas, a profundidades de entre os 2 e os 200 m, pero principalmente entre os 20 e os 80 m.
Distribución
A súa área de distribución é a zona suptropical do Atlántico oriental, desde o sur de Noruega até os Azores, Madeira e o Senegal, e tamén no Mediterráneo, entre os 68° e os 12° N, e os 32° O e os 34° L.
Características
As principais características morfolóxicas do gaián son:
Costumes
É o lábriodo que máis se afasta da costa, e os adultos son solitarios, ou viven emparellados con xuvenís. Os adultos encóntranse en zonas con algas nas costas rochosas.
Nutrición
Aliméntanse principalmente de crustáceos pero tamén comen moluscos, pequenos peixes e miñocas. Os grosos labios e os afiados dentes cónicos frontais son unha adaptación para extraeren mariscos das rochas, e compleméntanse con potentes dentes farínxeos situados máis atrás, na garganta, que poden romper as cunchas para accederen á carne do interior.
Reprodución
Alcanzan a madurez sexual aos dous anos de vida. Reprodúcense na primavera. No momento da desova os machos dominan un pequeno territorio a onde acudirán as femias, e constrúen un niño con algas, onde as femias poñen milleiros de óvulos, que son custodiados, e fecundados polos machos. Os machos defenden o niño até que os óvulos eclosionan en larvas peláxicas ao cabo dunha ou dúas semanas. O gaián é hermafrodita protóxino (ao naceren todos son femias), e cambian de sexo a machos, nun proceso que dura ao redor de sete meses.
En Galicia
A primeira cita da presenza desta especie en augas galegas débese a José Cornide Saavedra, na súa obra Ensayo de una historia de los peces y de otras producciones marinas de la costa de Galicia arreglado al sistema del caballero Carlos Linneo, publicada en 1788, onde aparece citada como Labrus livens, pero xa desde 1952, con De Buen, figura como Labrus mixtus.
Nomes galegos
Ademais dos consagrados pola Real Academia Galega, que Ríos Panisse recolleu en doce localidades como gaián (nalgunhas referido este nome so ás femias), e en cinco como rei, esta investigadora da lingua recolleu tamén, entre outros, o nome de taberneiro en dez localidades.
Uso e ameazas
O gaián comese ocasionalmente, aínda que a súa carne non é aprezada en moitos lugares, por exemplo, na Gran Bretaña, polo que non ten moita demanda na pesca comercial. Porén, é capturado por pescadores deportivos.
A maior ameaza para esta especie é a degradación do seu hábitat debido á eutrofización. Outras ameazas menores para o seu hábitat son o fondeo de barcos e as actividades dos mergulladores, que poden destruír as colonias de corais de Gorgonia sp. A degradación do hábitat é a principal ameaza nas áreas menos profundas da área de distribución desta especie. Os exemplares máis grandes captúranse para utilizarse como peixe comestíbel no mar Mediterráneo e nas illas da Macaronesia. En Chipre captúrase comunmente con trasmallos. A pesar di reducido das capturas, estas poden representar unha ameaza no futuro dados os factores intrínsecos, como a baixa densidade da poboación e a sexualidad da especie.
Estado de conservación
Segundo a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UINC), esta especie está presente na maior parte do Mediterráneo e no Atlántico oriental. Nas zonas menos profundas da súa área de distribución, a degradación do seu hábitat é preocupante. Aínda que non hai información da súa poboación, crese que é estábel, polo que cualifica á especie como LC (pouco preocupante).
As Cabaleiras, Loureiro, Cerdedo-Cotobade
As Cabaleiras é un lugar da parroquia de Loureiro, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.
A Cancheta, Loureiro, Cerdedo-Cotobade
A Cancheta é un lugar da parroquia de Loureiro, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.
HLC
HLC foi unha revista editada en Vigo entre 1936 e 1938.
O Cano, Loureiro, Cerdedo-Cotobade
O Cano é un lugar da parroquia de Loureiro, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.
HLC
Historia e características
Subtitulada Revista semanal, apareceu o 12 de outubro de 1936. Cesou a súa publicación o 12 de decembro de 1938.
Casalmeán, Loureiro, Cerdedo-Cotobade
Casalmeán é un lugar da parroquia de Loureiro, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.
Manuel Enríquez Fernández
Manuel Enríquez Fernández, nado en Taramundi cara a 1878 e finado en Lugo o 29 de abril de 1937, foi un obreiro, sindicalista e político asturiano.
Traxectoria
Veciño de Pacios. Directivo da UGT da Pontenova, foi vicepresidente do Sindicato Obreros Mineros Lugo-Sección Pontenova en 1923 e presidente da Agrupación Socialista Obrera La Lucha de Puentenuevo en 1936. Foi concelleiro do Concello de Vilaoudriz. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 formou parte do comité da Fronte Popular de Vilameá e Vilaoudriz xunto con Ángel Pérez Gándaras, José Antonio Dopacio Mesa e Jesús Sampedro Vázquez. Foi detido o 17 de agosto. Xulgado en Lugo por rebelión militar, foi condenado a pena de morte. Foi executado en Lugo o 29 de abril de 1937 con Emilio Timiraos Cervo, Eduardo Suárez García, Daniel Fernández López, Marcelino Alba Meicín, Antonio García Gómez, José María Gallo Gallo e Faustino Fernández Cartategui.
Fundación CB Granada
A Fundación Club Baloncesto Granada, coñecido por motivos de patrocinio como Covirán Granada, é un club de baloncesto profesional con sede na cidade de Granada, España, que xoga actualmente na Liga ACB. Fundado no ano 2012 como sucesor do desaparecido Club Baloncesto Granada, chegou á máxima categoría do baloncesto español por primeira vez en 2022. O club xoga os seus encontros como local no Palacio Municipal de Deportes, pavillón con capacidade para 9 507 espectadores.
Historia
A Fundación Club Baloncesto Granada foi fundada en 2006 como entidade asociada ao Club Baloncesto Granada, co obxectivo de promover o baloncesto e outro tipo de actividades non lucrativas na provincia de Granada. No ano 2012, despois da disolución do CB Granada, a entidade decidiu crear un equipo de baloncesto sénior que puidese substituír ao desaparecido na cidade. Na súa primeira temporada, o club ascendeu á Liga EBA após finalizar campión do grupo andaluz da Primeira División de Baloncesto, quinta categoría do baloncesto español. No ano 2013 o club comeza a denominarse Covirán Granada por motivos de patrocinio.
Dous anos despois, en 2015, o Covirán Granada clasifícase para a fase final da Liga EBA. Nesta fase, disputada en Albacete, o equipo finaliza primeiro e acada o ascenso LEB Prata, a terceira categoría do baloncesto español. En 2017 o Granada consegue o seu primeiro título, a Copa LEB Prata, despois de vencer ao HLA Alicante por 80–74. Con todo, o equipo non consegue o ascenso á LEB Ouro despois de seren eliminados polo Sammic ISB en semifinais. AO ano seguinte o Granada consegue reter o título de campión da Copa LEB Prata, esta vez após vencer na final ao Fundación Globalcaja La Roda por 71–63. Na liga esta vez o desenlace sería diferente e o club consegue ascender á LEB Ouro.
Pavillón
O Fundación CB Granada xoga so seus encontros como local no Palacio Municipal de Deportes de Granada, un pavillón multiusos situado no Paseo do Emperador Carlos V de Granada, con capacidade para 9000 espectadores. Foi o pavillón do CB Granada ata a súa desaparición no ano 2012.
Palmarés
LEB Ouro LEB Prata Copa LEB Prata
Barreiros, Cedofeita, Ribadeo
Barreiros é un lugar da parroquia de Cedofeita, no concello lucense de Ribadeo na comarca da Mariña Oriental.
Wikipedia en tailandés
A Wikipedia en tailandés (en วิกิพีเดียภาษาไทย) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua tailandesa. Foi creada o 25 de decembro de 2003. En xaneiro de 2021, a Wikipedia en tailandés é a edición de Wikipedia máis visitada en Tailandia e Laos.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Os Meáns, Loureiro, Cerdedo-Cotobade
Os Meáns é un lugar da parroquia de Loureiro, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.
Fontevaliño, Loureiro, Cerdedo-Cotobade
Fontevaliño é un lugar da parroquia de Loureiro, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.
Trío tradicional
O trío tradicional, é unha agrupación musical galega formada por gaita, tambor, e bombo.
Características
O gaiteiro galego foi un músico principalmente solista até o século XVIII. Naquela altura comezou a acompañarse asiduamente do tamborileiro, formando o tradicional dúo de gaita e tamboril. Este dueto predominou nas festas e romarías galegas até mediados do século seguinte, cando apareceron en Galiza as bandas de música. Estas novas agrupacións introduciron no panorama musical galego toda unha serie de novos instrumentos que axiña foron adoptados polos músicos populares. Un deles, o bombo, incorporouse ao dúo de gaita e tambor orixinando o trío tradicional, conxunto que se estendeu a todo o país, agás nas zonas montañosas do leste onde o bombo non chegou até moi avanzado o século XX.
Wikipedia en támil
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
María Nicanor
María Nicanor, nada en Barcelona, é unha conservadora de museos catalá especializada en deseño e historia da arquitectura. Ocupou cargos importantes no Museo Vitoria and Albert, o Museo Guggenheim de Nova York e o Museo Cooper Hewitt do Smithsonian.
Traxectoria
María Nicanor é filla dun cineasta e unha avogada especializada en propiedade intelectual nas artes. Nicanor é licenciada pola Universidade Autónoma de Madrid, coa especialidade en teoría e historia da arquitectura. Tamén estudou na Universidade da Sorbona e completou unha mestría en estudos de museos na Universidade de Nova York.
Carreira profesional
María Nicanor foi a primeira directora da Fundación Norman Foster en Madrid. Traballou na Vitoria and Albert Museum de Londres.
Converteuse en directora executiva de Rice Design Alliance na Escola de Arquitectura da Universidade de Rice en 2017.
SV40
O SV40, do inglés simian vacuolating virus 40 ou simian virus 40 (virus simio vacuolante 40 ou virus simio 40), é un poliomavirus que se encontra en monos e humanos. Como outros poliomavirus, o SV40 é un virus de ADN que ten o potencial de causar tumores en animais, pero máis frecuentemente persiste como infección latente. O SV40 foi moi estudado como un modelo de virus eucariota, e permitiu moitos descubrimentos iniciais sobre a replicación do ADN eucariota e a transcrición.
O descubrimento do SV40 en monos revelou que entre 1955 e 1963 moitas persoas foron inoculadas inadvertidamente co virus SV40, xa que este contaminaba as vacinas da polio, que se facían utilizando células de monos (por exemplo, nos Estados Unidos o 90% dos nenos e o 60% dos adultos foron inoculados con estas vacinas), aínda que non se observou ningún efecto nocivo.