cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Novo Brunswick
Clima
As taxas de precipitación media anual de choiva de Novo Brunswick é de 108 centímetros, aumentando a medida en que se viaxa en dirección ao sur. O sur rexistra unha media de 110 centímetros de precipitación anual, e a maior parte da rexión centro-norte, menos de 90 centímetros anuais. A taxa de precipitación media anual de neve de Novo Brunswick é de 314 centímetros.
Política
250px|dereita|miniatura|Mapa de Novo Brunswick. O Tenente Gobernador representa á raíña Isabel II como xefe de estado de Novo Brunswick. O xefe do goberno, e, na práctica, maior oficial do Poder Executivo da provincia, é o Premier ou primeiro ministro, a persoa que lidera o partido político con máis escanos na Asemblea Lexislativa da provincia. O premier de Novo Brunswick preside un Consello Executivo, que é o Gabinete da provincia. O gabinete está formado por preto de 25 ministros diferentes, que administran os distintos departamentos (economía, educación etc). Tanto o primeiro ministro como os membros do gabinete renuncian se perden o soporte da maioría dos membros do poder lexislativo de Novo Brunswick.
O Poder Lexislativo de Novo Brunswick é a Asemblea Lexislativa, que está composta por 55 membros. Novo Brunswick está dividido en 55 distritos electorais diferentes. A poboación de cada un destes distritos escolle un membro que actuará como representante do distrito na Asemblea, para mandatos de ata cinco anos de duración. Se o tenente gobernador disolve a Asemblea antes destes cinco anos, a petición do primeiro ministro, todos necesitan presentarse á eleccións de novo. Non hai límite no número de mandatos que unha persoa poida exercer.
O maior tribunal do Poder Xudicial de Novo Brunswick é o Court of Appeal of New Brunswick. Está composto por un xuíz-xefe e outros 12 cinco xuíces. O Court of Queens's Bench é o segundo maior tribunal da provincia, e está composto por 61 xuíces. O Tribunal Provincial de Novo Brunswick é o terceiro tribunal en importancia da provincia, e está composto por 109 xuíces. Todos os xuíces do Court of Appeal e do Court of Queen's Bench son escollidos polo primeiro ministro de Novo Brunswick e aprobados simbolicamente polo tenente gobernador. Os xuíces continúan exercendo os seus cargos ata os 75 anos de idade, aínda que poden xubilarse con 65 anos de idade.
O goberno de Novo Brunswick é o responsable da prestación dos servizos de educación e de saúde, e do mantemento de estradas en xeral. Todas as cidades e vilas da provincia son administradas por un alcalde e por un consello, que son elixidos para mandatos de ata tres anos de duración. Os impostos son responsables de preto da metade da composición do orzamento do goberno de Novo Brunswick. O resto provén de orzamentos recibidos do goberno federal e de préstamos.
Politicamente, Novo Brunswick estivo dominada igualmente polos liberais e polos conservadores. Desde o 18 de setembro de 2006, os liberais teñen a maioría na Asemblea, con 29 dos 55 escanos, e con Shawn Graham como primeiro ministro.
Demografía
O censo de poboación canadense de 2006 fixou a poboación de Novo Brunswick en 729.997 habitantes, un crecemento do 0,1% en relación á poboación da provincia en 2001, de 729.498 habitantes.
A poboación de Novo Brunswick é maioritariamente anglófona, pero a provincia posúe unha poboación francófona de tamaño considerable. Os anglófonos constitúen un 64,36% da poboación de Novo Brunswick, fronte ao 32,37% de francófonos. Estes francófonos denomínaselles xeralmente "acadianos" —nome proveniente de Acadia, o antigo nome de Novo Brunswick, durante a época en que a rexión estaba controlada polos franceses. Novo Brunswick é a única provincia oficialmente bilingüe do Canadá.
As principais áreas urbanas de Novo Brunswick son a rexión metropolitana de Saint John (Saint John, Quispamsis e Rothesay) e a rexión metropolitana de Moncton (Moncton, Riverview e Dieppe). As rexións metropolitanas de Saint John e Moncton posúen cada unha entre preto de 120 e 130 mil habitantes. A rexión metropolitana de Fredericton, a capital provincial, posúe preto de 85 mil habitantes.
Razas e etnias
Composición racial da poboación de Novo Brunswick:
Relixión
Novo Brunswick é unha das dúas únicas provincias canadenses onde os católicos son maioría na provincia, xunto con Quebec. Isto débese á gran poboación de orixe francesa e irlandesa —que son na súa maioría católicos. As tres maiores afiliacións protestantes de Novo Brunswick son a Igrexa Unida do Canadá, a Igrexa Baptista e a Igrexa Anglicana.
Principais cidades
400px|dereita|miniatura|Saint John. 250px|dereita|miniatura|Fredericton.
Saint John é a maior cidade de Novo Brunswick. É unha cidade portuaria, cunha forte industria de manufactura. Os principais produtos industrializados procesados e producidos na cidade son madeira, papel e petróleo. A maior parte das grandes fábricas de produción masiva da cidade son propiedade da K. C. Irving. A familia Irving tamén controla boa parte da economía da provincia, así como tres dos catro xornais anglófonos publicados en Novo Brunswick. Saint John non debe ser confundida con Saint John's, a capital de Terra Nova e Labrador.
Moncton é a segunda cidade máis poboada de Novo Brunswick, e a súa área urbana posúe as maiores taxas de crecemento de poboación da provincia. É principalmente un centro de transportes, distribución e comercial. Moncton posúe unha gran poboación francófona —preto do 35% da poboación da cidade. Está considerada polos acadianos, con carácter non oficial, como a capital de Acadia.
Fredericton é a capital e a terceira cidade máis poboada. É o principal centro universitario da provincia, así como un gran centro cultural, sede da Galería de Artes Beaverbrook, o Teatro de Novo Brunswick e o New Brunswick Sports Hall of Fame.
Economía
O Produto Interior Bruto de Novo Brunswick é de preto de 15,7 mil millóns de dólares canadenses por ano. A renda per cápita da provincia é de 20.833 dólares canadenses.
O sector primario supón un 5% do PIB de Novo Brunswick. A agricultura e a gandería responden xuntas polo 2% do PIB da provincia, e empregan aproximadamente a 6,1 mil persoas. Novo Brunswick posúe preto de 3,4 mil granxas que cobren o 5% da provincia. Os principais produtos do sector primario en Novo Brunswick son as patacas, as flores ornamentais e a carne e o leite bovina. A silvicultura achega un 2% do PIB da provincia, empregando a preto de 7 mil persoas. A pesca supón cerca do 1% do PIB, e emprega a preto de 3 mil persoas. O valor anual da pesca capturada na provincia é de aproximadamente 175 millóns de dólares canadenses.
O sector secundario achega o 25% do PIB de Novo Brunswick. A industria de manufactura achega o 14% do PIB da provincia e emprega aproximadamente a 41 mil persoas. O sector da construción supón o 5% do PIB da provincia e emprega a preto de 19,6 mil persoas. A minería achega o 2% do PIB e emprega aproximadamente a 3 mil persoas. Os principais recursos naturais extraídos en Novo Brunswick son o chumbo, o cobre, a prata, o cinc, o cadmio, o bismuto, o ouro e o carbón.
O sector terciario supón o por 70% do PIB de Novo Brunswick. Os servizos supón o 22% do PIB da provincia e empregan a preto de 127,3 mil persoas. Os servizos financeiros e inmobiliarios empregan aproximadamente a 12,7 mil persoas e supón máis do 22% do PIB de Novo Brunswick. O comercio por xunto e polo miúdo responde por un 11% do PIB da provincia e emprega aproximadamente a 55,1 mil persoas. Transportes e telecomunicacións supón o por 10% do PIB e empregan aproximadamente a 32,2 mil persoas e os servizos gobernamentais o 10% do PIB da provincia, empregando aproximadamente a 22,9 mil persoas. Os servizos públicos responden polo 4% do PIB da provincia e empregan aproximadamente a 4,3 mil persoas.
Cerca do 30% da electricidade xerada en Novo Brunswick está producida pola central nuclear de Point Lepreau, o 35% é xerada en centrais termoeléctricas a carbón ou a petróleo, e o 15% en centrais hidroeléctricas. O outro 20% xérase en centrais localizadas fóra de Novo Brunswick, pero administradas pola provincia. Preto da metade da electricidade xerada en Point Lapreau é exportada ós Estados Unidos. Novo Brunswick tamén exporta electricidade á Illa do Príncipe Eduardo.
Educación
Durante o século XVIII, a educación impartíase nos fogares ou en escolas privadas. En 1816, Novo Brunswick creou un sistema de escolas públicas, onde existiría polo menos unha escola en cada condado da entón colonia británica. Con todo, orzamentos insuficientes por parte do goberno de Novo Brunswick forzaron a moitas destas escolas a cobrar pola prestación da educación. Foi en 1871 cando a provincia implantou o sistema de distritos escolares, dando a estas divisións administrativas o poder de cobrar impostos con fins educativos. En 1967, Novo Brunswick pasou a achegar tódolos orzamentos necesarios para o seu sistema escolar público. Os distritos escolares, con todo, non foron extinguidos, perdendo soamente o seu poder de cobrar impostos.
Durante o curso 2004/2005, as escolas públicas da provincia atenderon a 117.205 estudantes, empregando a 7.509 profesores. O sistema de escolas públicas da provincia investiu 1.013,6 millóns de dólares canadenses, e o gasto das escolas públicas por estudante foi de 8.653 dólares canadenses.
Novo Brunswick posúe actualmente cinco sistemas de bibliotecas públicas. A biblioteca provincial, localizada en Fredericton, fornece parte dos orzamentos necesarios para o mantemento destas bibliotecas públicas. A primeira institución de ensino superior de Novo Brunswick, a Universidade de Novo Brunswick, en Fredericton, foi fundada en 1785.
Transportes
Novo Brunswick posúe preto de mil quilómetros de vías férreas e 955 quilómetros de vías públicas. Saint John é o principal centro de transportes en xeral de Novo Brunswick, e un gran centro portuario, aeroportuario e ferroviario canadense. É un dos poucos centros portuarios do leste canadense que opera todo o ano.
Medios de comunicación
Os primeiros xornais publicados en Novo Brunswick foron o The Royal Gazette e o The New Brunswick Advertiser, que foron publicados en 1785. Actualmente publícanse na provincia preto de 25 xornais, dos cales cinco son diarios.
A primeira estación de radio de Novo Brunswick foi fundada en 1923, en Fredericton. A primeira estación de televisión da provincia foi fundada en 1954, en Saint John. Actualmente, Novo Brunswick posúe 31 estacións de radio —das cales 11 estacións son de radio AM e 20 estacións son de FM— e tres estacións de televisión.
Sarakino
Sarakino (Grego Σαρακηνό) é unha illa grega nas Espóradas ao sur de Esciro.
Os Loureiros, Santa María de Ois, Coirós
Os Loureiros é un lugar da parroquia de Santa María de Ois no concello coruñés de Coirós, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 65 habitantes (31 homes e 34 mulleres).
Arteria cerebral media
A arteria cerebral media ou arteria silviana, é unha das arterias que irrigan o cerebro. É rama da arteria carótide interna e a súa irrigación sanguínea divídese en dúas porcións, unha porción basal e outra cefálica.
Traxecto
A arteria cerebral media denomínase arteria silviana, porque axiña que se desprende da carótide interna, introdúcese na cisura de Silvio. Ten dúas ramas principais, unha rama basilar, que irriga parte do núcleo caudado e do tálamo. Unha das ramas distais da rama basilar é a que frecuentemente causa a hemorraxia cerebral de Charcot. As ramas da porción cortical van irrigar gran parte da cortiza cerebral.
Ramos
Falamos de catro partes:
Patoloxías
A arteria cerebral media a miúdo se obstrúe causando hemiparesia (paralización dun lado do corpo) que pode afectar á faciana, brazo e perna, así como alteracións sensitivas e visuais.
Tose
miniatura|dereita|220px|Son da tose.
A tose é unha contracción espasmódica e de súpeto da cavidade torácica que resulta nunha liberación violenta de aire dos pulmóns producindo un son característico. O aire expulsado pode alcanzar unha velocidade de até 480 km/h. A tose é diferente ao espirro. A tose pode ser seca se é que é producida por unha irritación da gorxa, pola inflamación dos nervios que a innervan ou por outros motivos que non impliquen a expulsión de mucosidade ou outras substancias.
Eiji Tsuburaya
Eiji Tsuburaya (円谷 英二) (Eiichi Tsumuraya (円谷 英一), nado en Sukagawa o 7 de xullo de 1901 e finado en Itō o 25 de xaneiro de 1970, foi un director e deseñador de efectos especiais creador de moitos filme de ciencia ficción xaponeses, sendo un dos co-creadores de Godzilla, e o principal creador de Ultraman.
Seceda, Folgoso do Courel
San Silvestre de Seceda é unha parroquia do concello de Folgoso do Courel na comarca de Quiroga, na provincia de Lugo. No ano 2014 tiña 32 habitantes, deles 17 eran homes e 15 eran mulleres. miniatura|esquerda|Igrexa de San Silvestre.
Espirro
miniatura|O espirro pode transmitir [[doenzas polo ar.]] Un espirro ou esbirro é unha forma do corpo de expulsar dióxido de carbono en exceso, en forma de partículas líquidas. O espirro é unha expulsión de ar (como pode ser a tose), que é convulsiva e semiautónoma, do nariz e a boca. Algunhas doenzas poden ser transmitidas polo esbirro, que pode espallar até 40.000 gotículas infecciosas cuxo diámetro varía entre 0,5 e 5 µm.
Alejo García Moreno
Alejo García Moreno nado en Albanchez (provincia de Almería) o 17 de xullo de 1842 e finado en Madrid, foi un filósofo, historiador, xurista e tradutor español.
Traxectoria
Estudou na Universidade Central onde acadou o doutoramento en Filosofía e Letras e mais en Dereito. En 1883 o reitor autorizouno a impartir clases na Facultade de Filosofía e Letras, pero sen ningún tipo de contrato nin remuneración económica. Xa en 1902, pasou a exercer como profesor auxiliar e despois como numerario, xubilándose na mesma universidade o 12 de decembro de 1918.
Fundou varias revistas do ámbito do dereito como a primeira publicación científica española de Dereito internacional, a Revista de Derecho Internacional, Legislación y Jurisprudencia Comparadas (1887-1888). Tamén foi director en Madrid durante varios anos da Revista de los Tribunales. Cara a 1903 fundou a Revista de Legislación Universal y de Jurisprudencia Española.
As súas obras orixinais pertencen sobre todo ó campo da historia (varias publicacións de apuntamentos ou libros de texto), ou o dereito (por exemplo, en 1881, un estudo comparativo das constitucións estadounidense, alemá e suíza, baixo o título Texto y examen crítico de las constituciones federales de Estados-Unidos, Suiza y Alemania cos proxectos presentados ás Cortes Constituíntes da República española en 1873 comparadas entre si e anotadas).
Tamén tivo un importante papel nas traducións ao castelán de obras de autores moi diversos con campos da filosofía, o dereito ou a historia. Así destacan as tradución de obras históricas como as do alemán Friedrich Max Müller, Theodor Mommsen, Ernst Curtius, Georg Weber, Charles Merivale, Maximilian Wolfgang Duncker, Víctor Meunier ; de filosofía, con traducións de obras de Guillaume Tiberghien, Immanuel Kant (realizou, en 1875, a primeira edición en español dende o francés da Crítica da Razón Práctica ); nestes casos non as traduciu directamente do alemán senón da versión francesa. Tamén foi tradutor de obras de dereito coma as de Pasquale Fiore, Jean Gaspar Bluntschli, e as de F. de Martens.
Vencellado ao krausismo (a súa tradución de Los mandamientos de la humanidad o la vida moral en forma de catecismo según Krause de G. Tiberghien publicada en Madrid en 1875, será publicada 4 anos despois en Puebla, México), tamén foi amigo de Joaquín Costa.
Politicamente foi federalista e fundou e dirixiu tamén a revista Las Nacionalidades (1880-1882). García Moreno tamén foi membro da Asociación da Prensa de Madrid.
Gennaro Della Monica
Gennaro Della Monica (Téramo, 10 de outubro de 1836 - 17 de maio de 1917) foi un pintor italiano.
Biografía
Gennaro naceu en Téramo en 1836 onde seu pai Pasquale foi trasladado a ensinar debuxo no Real Colexio local, despois de ser expulsado de Nápoles como sospeitoso de Carbonería.
Só polo seu pai educouse na arte do deseño e a utilización das cores. Trasladouse a Nápoles en 1852, con dezasete anos, para estudar na Accademia di Belle Arti. Na capital coñecería a Michele Cammarano, Gabriele Smargiassi, os irmáns Filippo e Nicola Palizzi, de Vasto. Especialmente crítico foi o encontro con Domenico Morelli, expresamente mencionados por Gennaro nas súas memorias. Máis tarde trasladouse a Milán, onde fixo amizade con Gerolamo e Domenico Induno.
En 1863 foise a Florencia, onde estivo durante uns anos e coñeceu a Cabianca Vincenzo, Giovanni Fattori e Telemaco Signorini. Nesta cidade atopouse cun paisano, Giannina Milli.
Santabárbara
miniatura|Representación esquemática dun navío de liña de tres pontes onde se observa a disposición da santabárbara: 1) Pañol de municións. 2) Santabárbara. 3) Antepañol. Cuarto onde se cargaban de pólvora os cartuchos. 4) Tapabalazo. Vía de auga tapada con táboas de madeira e ferros de chumbo. 5) Tiro dobre. Requirido para crebar o casco do barco inimigo. 6) Canón co seu soporte e aparellos. 7) Zona de abordaxe.
Recibe este nome pola imaxe de Santa Bárbara, patroa dos artilleiros, que xeralmente está colocada neste lugar.
Tamén se lle daba tal nome a unha rexión do extremo de popa da primeira cuberta do navío que se destinaba a gardar os equipamentos do condestable e que en moitos casos contiña os aloxamentos dalgún persoal ou era camareta dos gardamariñas.
Mytishchi Arena
O Mytishchi Arena (en ruso Арена Мытищи) é un pavillón deportivo da cidade de Mytishchi (Rusia), a 5 km de Moscova. Foi inaugurado en 2006 e ten capacidade para 7.000 espectadores. Neste pavillón xoga os seus partidos como local o equipo de hóckey sobre xeo Atlant Moscow Oblast, pertencente á Kontinental Hockey League (KHL).
Foi, xunto co Khodynka Arena, sede do Campionato do Mundo de hóckey sobre xeo masculino de 2007 entre o 27 de abril e o 13 de maio de 2007. . Os grupos B e C da compétition xogaron os seus partidos neste pavillón, así como a meirande parte dos partidos descenso, mentres que o resto dos partidos disputáronse no Khodynka Arena.
Córnea
miniatura|300px|Anatomía do ollo humano A córnea é a parte anterior transparente e protectora do ollo dos vertebrados. Localízase na rexión polar anterior do globo ocular enriba do iris e pupila. A córnea e o cristalino teñen a función de enfocar a luz a través da pupila cara a retina, como se fose unha lente fixa. Son as lágrimas (secreción lacrimal) as que manteñen a córnea húmida e saudábel.
Anatomía macroscópica
A superficie anterior da córnea é elíptica, medindo aproximadamente 12,6 mm no diámetro horizontal e 11,7 mm no vertical, cun grosor medio de 0,52 mm na rexión central e de 0,65 mm ou máis, na rexión periférica.
Non presenta na súa superficie anterior unha curvatura uniforme. A curvatura máis acentuada dáse na rexión central sendo máis plana na rexión periférica. O raio de curvatura medio está en torno de 7,8 mm na superficie anterior da rexión central e de 6,6 mm na superficie posterior.
A córnea posúe un poder de refracción de 44,00 dioptrías.
A súa estrutura non é vascularizada e a súa innervación está desprovista de vaíña de mielina, o que garante a súa total transparencia.
Anatomía microscópica
miniatura|325px|Diagrama esquemático do ollo humano A córnea está constituída por cinco capas:
Epitelio
O epitelio é a capa máis superficial e componse de catro a seis capas de células do tipo epitelio escamoso estratificado, non queratinizado. A súa espesura é do 10% aproximadamente e está provista de alta capacidade de rexeneración.
Para que ocorra a renovación da célula na superficie son necesarios sete días, período necesario para que se produza da mitose.
O epitelio preséntase como unha superficie lisa e brillante, o que lle asegura o seu poder de refracción. O seu funcionamento é unha especie de bloqueo contra a perda de líquidos e, consecuentemente, evita a penetración de microrganismos.
As células basais dos seus bordos presentan extensións dixitais e están unidas entre si pola zonula adhaerens e gap junctions. As células basais son planas na súa cara posterior e adhírense á lámina basal a través de hemidesmosomas.
Estroma
Esta capa supón case o 90% do grosor da córnea. É un tecido conxuntivo transparente formado por laminiñas constituídas por fibras coláxenas e matriz extracelular dispostas regularmente en capas paralelas. A matriz contén moito queratán sulfato e condroitín sulfato. Entre as fisuras deixadas polas fibras aparecen células, que son un tipo de fibroblasto especial chamado queratocito. Pode haber un pequeno número de linfocitos e outros leucocitos, que aumentan en número en caso de inflamación.
Membrana de Bowman
Esta membrana está formada de células do epitelio basal, da lámina basal, e de fibras do estroma anterior. O seu grosor é de 8 μm a 12 μm e a súa formación é por fibras de coláxeno e proteoglicanos, non ten o poder de se rexenerar unha vez lesionada. O seu diámetro é de aproximadamente dous terzos das fibras de coláxeno do estroma. A súa función baséase en manter a integridade e a organización epitelial e manter o epitelio separado do estroma.
Membrana de Descemet
Sábese que a súa formación acontece aos catro meses de xestación e a súa capa anterior complétase ao aproximarse o nacemento.
A membrana de Descemet é facilmente rexenerada, debido á súa formación a partir do endotelio. Reviste toda a superficie do estroma, que está composta por unha capa anterior preto do estroma e unha capa posterior preto do endotelio.
Esta mesma membrana ten un grosor constante ao longo da vida, por tanto non ten significado relevante, e permanece en torno de 3 mm na súa capa anterior, e de 2 μm a 10 μm na capa posterior, que neste caso pode variar co paso dos anos.
Endotelio
Mide aproximadamente 4 a 6 μm de altura e 20 μm de comprimento. As células son hexagonais e están dispostas de maneira extraordinaria: pola disposición e polo padrón desas células chámase mosaico endotelial pola súa semellanza.
Cando ocorre perda de células endoteliais, aquelas células que sobraran desprázanse na dirección da área lesionada para encher aquel espazo, aumentando o seu tamaño (polimegatismo) e tamén alterando a súa forma (pleomorfismo). Todo ese mecanismo é responsábel da reparación do endotelio. Téñase en conta o feito de que a mitose nas células endoteliais adultas é lenta e escasa.
Obsérvase en cultivos con soro fetal en humanos a evidencia de mitose celular endotelial.
Para se manter o estado de transparencia e de turxescencia da córnea tórnase necesaria e esencial a integridade funcional do endotelio corneano. É imprescindíbel salientar que o endotelio é de suma importancia para manter a transparencia e organización das capas da córnea; con iso evítase un edema corneano.
Coa exacta transferencia de sodio e potasio, o endotelio leva a auga a unha velocidade de 6,5 ml/cm/hora. Sábese que o osíxeno provén do humor acuoso e que o suprimento de glicosa provén tamén do humor acuoso, co que se facilita ese mecanismo de transferencia.
No momento do nacemento o volume endotelial varía de 3.500 a 4.000 células por milímetro cadrado. No individuo adulto ese volume varía de 1.400 a 2.500 células por milímetro cadrado. Sendo así o mínimo que se espera para que o endotelio poida manter a súa función é da orde de 400 a 700 células por milímetro cadrado. Sen ese mínimo é imposíbel manter a súa función e a partir diso comeza a ocorrer edema e, consecuentemente, perda da visión.
Transplantes
Se a córnea for afectada por algunha doenza que provoque, por exemplo, a súa opacidade, é posíbel realizar transplantes a partir de tecidos pertencentes á córnea de doadores.
Serantes, San Cosme de Outeiro, Outes
Serantes é un lugar da parroquia de San Cosme de Outeiro no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 127 habitantes (58 homes e 69 mulleres).
Primeiro ministro de Bangladesh
130px|miniatura|Brasón de Bangladesh. O primeiro ministro de Bangladesh é o xefe de goberno de Bangladesh, e xeralamente é o xefe do principal partido político o coalisión de partidos que gobernan o país.
Esta é a lista de primeiros ministros de Bangladesh de 1971 ata os días de hoxe.
Óso coxal
O óso coxal, óso ilíaco ou óso pélvico (cientificamente: Os coxae; ilium, ischium, pube), do latín cadeira, é un óso da pelve ósea, par, plano, esponxoso, en forma cuadrilátera helicoidal, composto por tres ósos embrionarios:ilio, pube e isquion. Ten dúas caras: externa e interna; catro bordos: superior, inferior, anterior e posterior, e catro ángulos.
Dolores Medio
María Dolores Medio Estrada, nada en Oviedo o 16 de decembro de 1911 e finada na mesma cidade en 1996, foi unha escritora asturiana en lingua castelá. Das súas obras defuma unha representación pesimista do mundo, mais tamén teñen uns aires costumistas cunha marcada orientación social.
Óso coxal
Artellamentos
Abarca desde o van até a pelve. Artéllase co homónimo oposto a nivel da sínfise púbica e co sacro para formar a pelve, e co fémur para formar o artellamento dos cadrís ou coxofemoral. Malia estar artellada en si mesma, existe certa mobilidade nos ósos coxais, de especial importancia durante os traballos de paristallo, nas mulleres.
A zona articular máis importante do óso coxal é o acetábulo ou cótilo que é a cavidade articular para a testa do fémur. É neste punto onde o tres ósos conformantes do óso coxal atópanse. Este acetábulo é rebordado polo "rodete cotiloideo" ou labrum acetabular, que é un cartilaxe que amplía a cavidade cotiloidea, permite maior articulación co fémur, e contribúe á estabilización do artellamento coxofemoral pola creación de presión negativa durante a marcha.
Dolores Medio
Traxectoria
María Dolores Medio estudou primeiro de Belas Artes e logo Maxisterio.
Sarreaus, Tioira, Maceda
Sarreaus é un lugar da parroquia de Tioira no concello ourensán de Maceda na comarca de Allariz - Maceda. Segundo o INE e o IGE en 2012 tiña 51 habitantes (22 homes e 29 mulleres).
Dolores Medio
Traxectoria
En xuño de 1930 obteu o seu título de Mestra de Primeira Ensinanza e foi nomeada profesora interina no pequeno pobo de Intriago, preto de Covadonga. En setembro pasou á escola de Cazanes, preto de Villaviciosa, e en xaneiro de 1932 foi mestra en Pravia. Sobre 1931 coñeceu a un home, mestre, moi influído pola Institución Libre de Enseñanza, que foi quen lle transmitiu o seu ideario político, e ó que só volvería a ver na cadea de Castropol.
Tavilo, San Cosme de Outeiro, Outes
Tavilo é un lugar da parroquia de San Cosme de Outeiro no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 101 habitantes (48 homes e 53 mulleres).
Dolores Medio
Traxectoria
En xullo de 1934 ingresou no corpo de Maxisterio e tomou posesión na escola de Piloñeta, en Nava.
A guerra civil española colleuna en Oviedo. En setembro non se puido volver incorporar ao seu traballo, mais o feito importante foi a morte da súa nai o 23 de outubro por falta de alimentos, segundo conta a propia escritora no seu libro Atrapados en la ratonera.
Volveu a Piloñeta e tivo que fuxir de alí. Foi denunciada por un párroco e en xaneiro de 1938 foi expedientada pola Inspección Provincial da Ensinanza, cun prego de cargos no que se lle acusaba de orientar a ensinanza en sentido esquerdista, atacar en público as ideas de relixión, patria e moral, facer alarde de ultramodernismo, non practicar a relixión católica, simpatizar cos marxistas e, finalmente, ter feito propaganda a favor das esquerdas e da Asociación de Traballadores da Ensinanza (A.T.E.A).
Como castigo, a Inspección enviouna, durante un ano e medio, á escola de Villa, en Cancienes, cerca de Avilés, até decembro de 1940, cando volveu a Piloñeta.
Dende 1940 até 1945, Dolores Medio marchou vivir a Madrid xunto a unha irmá súa que xa habitaba alí, adicouse a escribir. Outra razón que lle fixo mudarse a Madrid foi obter o Premio Concha Espina da revista Domingo con Nina, e colaborar con este semanario baixo o pseudónimo de Amaranta. Tamén se matriculou na Escola de Periodismo.
En 1952 ganou o Premio Nadal con Nosotros, los Rivero.
Na actualidade existe un colexio público que leva o seu nome, en Oviedo, así como a Fundación Dolores Medio, que ela mesma creou, aínda que con outro nome, Fundación Principado de Asturias, e que xestiona o Premio Dolores Medio de Novela.
Trompeta de chaves
miniatura|Unha trompeta de chaves no Reid Concert Hall Museum of Instruments en [[Edimburgo.]] A trompeta de chaves é un instrumento musical de vento, pertencente á familia dos instrumentos de vento-metal ou metais.
Antecedentes
A trompeta anterior tal como chegara até o Barroco caeu en desuso durante o clasicismo e apenas se empregaba salvo como apoio harmónico, reforzo da percusión etc., especialmente para os finais de movemento. Este instrumento era capaz de emitir só a serie dos harmónicos naturais segundo a súa afinación alterando a presión dos labios e do alento por medio da presión do músculo diafragmático. Por exemplo, unha trompeta afinada en dó daría a súa serie de harmónicos (dó, sol, dó, mi, sol, si bemol, dó...), o que deixaba ocos na súa tesitura baixa aínda que basicamente se defendera nos rexistros altos.
A gama máis ampla deste instrumento atopábase no rexistro agudo, onde polo tanto podía expresar a súa riqueza melódica. Así é utilizado por Bach (1685-1750) no seu concerto de Brandeburgo nº 2. Haydn poderá co novo instrumento expresarse melodicamente no rexistro grave nun dos concertos para trompeta máis interpretados, o Concerto para trompeta e orquestra en Mi bemol Maior, Hob. VIIe/1.
Bandeira de Bangladesh
A bandeira de Bangladesh (en bengalí: বাংলাদেশের জাতীয় পতাকা) foi adoptada oficialmente o 17 de xaneiro de 1972. Foi empregada orixinalmente durante a Guerra de liberación de Bangladesh en 1971, cando estaba composta por un campo verde e un círculo vermello no que se localizaba un mapa do país en cor dourada.
Trompeta de chaves
Desenvolvemento
Realizáronse varios intentos para dotar á trompeta da capacidade de entoar unha escala diatónica e todas as notas da serie ou escala cromática. Así probáronse instrumentos con varas, de certo éxito temporal en Inglaterra, con parafusos ou pezas de recambio, tapadeiras, por autores como Ferdinand Kolbel e Johann Georg Albrechtsberger; ou en 1790 coa inclusión dun pistón inventado por Charles Clagget. Cara a 1813 e 1815 continuouse con este sistema, o que utiliza as trompetas da orquestra actual, cos traballos de Friedrich Blühmel e Heinrich Stölzel. O segundo pistón foi introducido por Dauverne e o terceiro por Müller e Christian Friedrih Sattler en 1830. O sistema de pistóns sería perfeccionado por Adolphe Sax (o inventor do saxofón) e Périnet, en 1839. A trompeta de 3 e até 4 pistóns acabaríase impoñendo ao longo do século XIX.
A trompeta inventada por Anton Weidinger (Viena, 9 de xuño de 1766-Viena, 20 de setembro de 1852), trompetista da orquestra do Teatro Imperial, baseábase non obstante nun sistema similar á frauta ou o fagot. Mais o seu instrumento non tivo o éxito esperado ao ser avantaxado pola trompeta de pistóns. Usouse en bandas militares durante o século XIX, decaendo o seu uso a principios do XX. A súa trompeta contaba con 5 chaves para acurtar a lonxitude de vibración do tubo ou columna de aire, similares ás modernas chaves como as usadas despois no saxofón. Ao destapar cada chave elevaba un semitón o son do instrumento. Comezou a traballar na construción desta trompeta en 1792, sobre deseños anteriores, ano no que coñeceu a Haydn, segundo parece con motivo da voda do trompetista. Este avance permitía desenvolver ao completo a escala cromática, pero a costa das súas calidades sonoras, en especial o seu brillo e potencia. Pero presentaba algunhas outras características, algunhas permitíalle unhas inauditas posibilidades: tiña unha tesitura de dúas oitavas, podía tocar en calquera tonalidade, modular adecuadamente ao estilo do clasicismo, e sobre todo, cantar melodiosamente, especialmente no rexistro grave, “coma un clarinete”.
Outros compositores da época tamén escribiron concertos para a trompeta inventada por Weidinger, como Johann Nepomuk Hummel (1778-1837), sucesor de Haydn como Mestre de Capela da familia Esterházy, en 1803, así como un trío con piano e violín, hoxe perdido; como tamén o checo Leopold Kozeluh (1747-1818) e o austríaco Joseph Weigl (1766-1846), fillo do que fora primeiro violonchelo da orquestra de Esterházy baixo a dirección de Haydn.
Bandeira de Bangladesh
Ao ser adoptada oficialmente, o mapa desapareceu como xeito de simplificar o deseño e consta na actualidade do campo verde que representa a abundancia das terras do país e dun círculo vermello desfasado do medio de tal xeito que ao ondear a bandeira apareza centrado, e que representa o sol sobre Bengala e o sangue dos heroes da independencia.
Orixe
A bandeira orixinal foi deseñada polo pintor Quamrul Hassan. O 3 de marzo de 1971 foi izada por primeira vez na Universidade de Dhaka. Logo, o 23 de marzo dese ano, a bandeira volveu ondear durante a declaración de independencia de dito país, na residencia do Sheikh Mujibur Rahman. A bandeira foi deseñada especialmente para representar o islam sen ter que empregar os símbolos tradicionais (lúa crecente e estrela), que eran tamén os símbolos de Paquistán.
Vilamor, Folgoso do Courel
San Vicente de Vilamor é unha parroquia do concello de Folgoso do Courel na comarca de Quiroga, na provincia de Lugo. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2016 tiña 134 habitantes (75 homes e 59 mulleres), 22 menos ca en 2007 (86 homes e 70 mulleres).
40 Days and 40 Nights
40 Days and 40 Nights é un filme estadounidense dirixido por Michael Lehmann que foi estreado no 2002.
Sinopse
A última relación de Matt (Josh Hartnett) coa súa moza Nicole (Vinessa Shaw) rematou moi mal, e trala ruptura adícase a ter moitas citas, que tan só aumentan a súa sensación de baleiro. Entón decide que non quere saber nada de mulleres, polo que se impón un celibato de 40 días e 40 noites sen ter sexo, de ningunha clase. O problema xorde cando, ó terceiro día, coñece a Erica (Shannyn Sossamon), a muller dos seus soños.
Cúmulo aberto
miniatura|Cúmulo estelar aberto M11. Pode observarse a súa estrutura pouco densa formada por estrelas novas e brillantes. miniatura|As [[Pléiades son o cúmulo aberto máis popular e recoñecido.]] Os cúmulos estelares abertos son grupos de estrelas formados a partir dunha mesma Nube molecular, sen estrutura e en xeral asimétricos. Tamén se denominan cúmulos galácticos, xa que se poden encontrar por todo o plano galáctico.
As estrelas dos cúmulos abertos atópanse ligadas entre si gravitacionalmente, pero en menor medida que as dos cúmulos globulares. As estrelas que albergan adoitan ser novas, masivas e moi quentes e o seu número pode oscilar desde unha decena ata varios miles. Atópanse repartidos en espazos da orde da trintena de anos luz e, debido ás forzas de marea producidas polo centro da galaxia, vanse disgregando lentamente. Tan só se observan cúmulos abertos en galaxias espirais e irregulares, debido a que nelas a formación estelar é máis activa.
O diámetro medio dos cúmulos abertos é duns 10 parsecs (30 anos luz), e aínda que se clasificaron ao redor de 1.100 cúmulos abertos na nosa galaxia, estímase que a cifra podería ser cen veces superior. Este número tan escaso débese a que os cúmulos que se atopan a máis de 5.000 anos luz respecto da nosa posición (o diámetro da Vía Láctea é de 100 000 anos luz) non poden ser vistos nin sequera cos telescopios máis potentes, xa que o po galáctico dificulta a súa observación provocando o que se coñece como absorción interestelar (o medio interestelar absorbe parte da luz, chegando á Terra máis debilitada), a cal, ademais, afecta en maior grao á luz azul, polo que os cúmulos abertos, ricos en estrelas azuis e localizados especialmente no disco galáctico, vense moi prexudicados neste sentido.
Os cúmulos abertos son obxectos moi importantes para o estudo da formación estelar. Debido a que todas as estrelas do cúmulo teñen a mesma idade e similar composición química, pódense estudar máis facilmente os parámetros variables que nas estrelas illadas.
As Híades forman o cúmulo aberto máis próximo á Terra, mentres que o das Pléiades é o exemplo máis famoso de cúmulo aberto, o máis brillante e conspicuo de todos, ambas na constelación de Tauro.
Observación a través da historia
Pronto se percataron de que as estrelas dos cúmulos abertos se encontraban fisicamente relacionadas. En 1767, o reverendo John Michell calculou que a probabilidade de que un grupo de estrelas, como as Pléiades, sexa o resultado da disposición que se observa desde a Terra se fosen estrelas sen relación, é de só 1 entre 496.000. A astrometría volveuse máis precisa, revelando que as estrelas do cúmulo posúen un movemento propio común a través do espazo, e as medidas espectroscópicas mostraron unha velocidade radial común, demostrando definitivamente que as estrelas dos cúmulos naceron ao mesmo tempo, que se encontran á mesma distancia de nós e que están relacionadas entre elas como grupo.
A pesar de que os cúmulos abertos e os cúmulos globulares forman dous grupos distintos, realmente non existe diferenza apreciable entre un cúmulo globular de moi escasa densidade e un cúmulo aberto con moita poboación de estrelas. Algúns astrónomos cren que os dous tipos de cúmulos estelares funcionan a partir do mesmo mecanismo, sendo a única diferenza que as condicións que permitiron a formación dos cúmulos globulares que conteñen centos de miles de estrelas xa non se dan actualmente na nosa galaxia.
Formación
miniatura|300x300px|[[Nebulosa de Orión. A imaxe da dereita está tomada polo espectro infravermello e pon en evidencia a formación un denso cúmulo aberto no centro denominado "Trapecio de Orión".]] Unha gran parte das estrelas formáronse orixinalmente en sistemas múltiples (é dicir, de máis dunha estrela), xa que unha soa nube de gas que conteña varias veces a masa do Sol sería o suficientemente pesada como para colapsar baixo a súa propia gravidade, pero non tería maneira de facelo nunha estrela illada.
Os cúmulos abertos tardan moi pouco tempo en formarse se os comparamos coa vida dos mesmos. A súa formación comeza co colapso de parte dunha gran nube molecular, unha densa e inmesa nube de gas moi frío que alberga varios centos de veces a masa do Sol. Existen multitude de factores que poden iniciar o colapso da nube molecular, ou de parte de ela, e polo tanto comezar a formar o cúmulo aberto, como poden ser as ondas de choque dunha supernova próxima ou as interaccións gravitacionais, entre outros moitos. Unha vez que a nube molecular comezou a colapsar, vaise fragmentando en grupos cada vez máis pequenos, obtendo como resultado a formación de varios miles de estrelas. Na nosa galaxia, estímase que o ritmo de formación de cúmulos abertos é dun cada poucos miles de anos.
Unha vez que a formación das estrelas comezou, as máis quentes e masivas (de tipo OB) emitirán inxentes cantidades de radiación ultravioleta. Esta radiación ioniza rapidamente o gas circundante da gran nube molecular, o que causa a formación dunha rexión H II. Os ventos estelares das estrelas masivas, xunto coa presión de radiación, dirixen cara a fóra os gases da nube e vanos expulsando co tempo; ao cabo duns pocos millón de anos o cúmulo experimentará a súa primeira supernova, contribuíndo en gran medida a expulsar gas do sistema. Pasadas varias decenas de millóns de anos, o cúmulo xa se encontra libre de gas e a formación de estrelas finalizou. Polo xeral, menos do 10% do gas inicial do cúmulo chega a formar parte das estrelas antes de ser disipado. esquerda|miniatura|300x300px|[[Cúmulo Dobre de Perseo, un cúmulo aberto binario.]] Outro modelo posible é que o cúmulo se forme rapidamente a causa da contracción do núcleo da nube molecular e, unha vez que as estrelas máis masivas comezan a contraerse ata que o gas é repelido, adoitan pasar dun a tres millóns de anos, e debido a que xeralmente só o 30% ou o 40% do gas do núcleo da nube forma estrelas, o proceso de expulsión do gas residual pode prexudicar seriamente o cúmulo, podendo perder gran parte das súa estrelas, ou incluso a totalidade delas. Os cúmulos que se forman deste modo sofren unha perda de masa bastante significativa nas primeiras etapas de formación, e unha parte importante das estrelas morre no proceso. Debido a que a maioría das estrelas, se non todas, se forman en cúmulos, coñéceselles como piares fundamentais da construción das galaxias. A violenta expulsión de gas que dá forma aos cúmulos estelares no momento do seu nacemento deixa pegada na morfoloxía e estrutura cinemática da galaxia.
Pode suceder que dous ou máis cúmulos abertos separados se formasen a partir da mesma nube molecular. Un exemplo disto témolo na Gran Nube de Magalhães, onde os cúmulos Hodge 301 e R136 se formaron na Nebulosa da Tarántula. Na nosa galaxia, o rastrexo do movemento de dous importantes cúmulos abertos próximos, Híades e Praesepe, suxire que se formaron a partir da mesma nube uns 600 millóns de anos atrás.
En ocasións, dous cúmulos que nacen ao mesmo tempo poden chegar a formar un cúmulo binario, e cálculase que aproximadamente o 8% dos cúmulos abertos o son. O mellor exemplo da Vía Láctea son os cúmulos "h Perse i" e "χ Persei", os cales forman o chamado Cúmulo Dobre de Perseo, aínda que se coñece que existen con seguridade, polo menos dez cúmulos dobres máis. Non obstante, coñécense moitos máis casos tanto na Pequena como na Gran Nube de Magalhães, pois a súa detección resulta máis fácil en sistemas externos que na nosa propia galaxia, debido a que os efectos de proxección poden provocar que os cúmulos sen relación algunha aparezan moi próximos uns dos outros.
Morfoloxía e clasificación
Os cúmulos abertos poden variar desde cúmulos moi dispersos duns poucos membros ata densas aglomeracións de miles de estrelas. Adoitan seguir a mesma estrutura: un núcleo denso e rodeado dunha coroa máis difusa. Polo xeral, o núcleo ten un diámetro de 3-4 anos luz, e a coroa esténdese ata os 20 anos luz do centro do cúmulo. No centro do cúmulo a densidade adoita ser da orde de 1,5 estrelas por cada ano luz cúbico, unhas 500 veces máis elevada que próxima do Sol.
En 1930, Harlow Shapley ideou un sistema moi sinxelo de clasificación de cúmulos abertos, que describe a riqueza do número de estrelas e a concentración do cúmulo. Consiste simplemente nunha letra, de "a" a "g":
No mesmo ano, Robert Trumpler ideou un sistema de clasificación de cúmulos abertos moito máis complexo. Segundo dito sistema, cada cúmulo recibe tres caracteres:
En 1990 publicouse un compendio de todos os cúmulos abertos da nosa galaxia coñecidos ata entón, todos eles clasificados co sistema de Trumpler.
As Pléiades, baixo o sistema de clasificación de Trumpler, queda catalogado como "I3rn" (moi concentrado e luminoso, rico en poboación de estrelas, e incluído dentro dunha nebulosa), mentres que a clasificación das Hyades é "II3m" (máis disperso e con poucas estrelas).
Distribución nas galaxias
esquerda|miniatura|267x267px|[[NGC 346, un cúmulo aberto situado na Pequena Nube de Magalhães.]] Nas galaxias espirais, os cúmulos abertos sempre se atopan nos brazos espirais, onde a densidade dos gases é maior. Ademais, os cúmulos abertos sitúanse no plano da galaxia.
Na nosa galaxia, a distribución dos cúmulos depende en gran medida da idade, estando os máis antigos a grandes distancias do centro da galaxia. Isto débese a que as forzas de marea son máis potentes cerca do centro da galaxia e polo tanto as probabilidades de alterar o cúmulo son maiores. Por esta razón, os cúmulos que se orixinan nas rexións interiores da galaxia tenden a dispersarse con maior rapidez e a unha idade moi temperá, ao contrario do que sucede cos cúmulos que se orixinan nas rexións máis externas.
Coñecemos ao redor de 1.100 cúmulos abertos na nosa galaxia, pero estímase que a cifra real podería ser cen veces máis elevada.
Composición estelar
miniatura|252x252px|Normalmente unha estrela, ao final da súa vida, expándese formando unha [[xigante vermella para esgotar todo o hidróxeno posible, ata que pouco despois colapsa formando unha anana branca e expulsando as súas capas exteriores, que dan lugar a fermosas nebulosas planetarias.]] Debido a que os cúmulos abertos se dispersan antes de que a maioría das súas estrelas finalicen as súas vidas, a luz que emite adoita estar dominada polas novas estrelas azuis, de gran luminosidade e temperatura. Estas estrelas son as máis masivas, e a súa vida, de só unhas poucas decenas de millóns de anos, é a máis curta de todas as estrelas. Por este motivo, os cúmulos abertos máis antigos adoitan conter un maior número de estrelas amarelas.
Algúns cúmulos abertos, non obstante, albergan estrelas azuis máis novas que o resto de estrelas do cúmulo. Estas estrelas, observadas tamén nos cúmulos globulares, reciben o nome de estrelas atrasadas azuis (blue stragglers en inglés). Crese que nos densos núcleos dos cúmulos globulares estas estrelas se orixinan debido á colisión entre estrelas, formando unha estrela máis masiva e quente. Non obstante, os cúmulos abertos non presentan a densidade de estrelas dos globulares polo que as colisións entre estrelas non poden explicar a súa formación. En lugar disto, pénsase que a gran maioría se orixinan debido a interaccións dinámicas con outras estrelas, formando un sistema binario e fusionándose nunha soa estrela.
Co tempo, as estrelas de mediana e baixa masa esgotarán as súas reservas de hidróxeno e non poderán proseguir a fusión nuclear, deixando escapar as súas capas externas para formar unha nebulosa planetaria e converténdose en ananas brancas. A pesar de que a gran maioría dos cúmulos se dispersa antes de que o número de estrelas alcancen a etapa de ananas brancas nel sexa significativo, o número observado de estrelas é moito menor do que cabería esperar se temos en conta a idade do cúmulo e a súa distribución inicial de masas estelares. Unha posible explicación podería ser que cando se atopan na fase de xigante vermella e as súas capas externas son expulsadas, poderíase dar unha lixeira asimetría na perda de material, provocando unha especie de "golpe" que lanzaría a estrela a unha velocidade duns poucos quilómetros por segundo, suficiente para escapar do cúmulo.