cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liber pontificalis
O núcleo do libro é unha serie de entradas biográficas breves dos papas até o século IX dispostas cronoloxicamente. Cada unha delas consiste basicamente no número de anos de servizo (de onde se deducen as datas de reinado), lugar de nacemento, parentesco, emperadores correspondentes, construcións de edificios (especialmente igrexas), ordenacións, pronunciamentos principais, lugar de enterramento e tempo transcorrido até a consagración do seguinte papa electo.
O propio proceso de redacción desbota o Liber pontificalis como fonte histórica fiábel, posto que a obra tivo dúas fontes principais: o Catalogus Liberianus (354) e un Index, listaxe de papas transmitida e completada por diversos autores a partir do antipapa Hipólito (235). A este núcleo fundamental engadíronselle outros materiais: enumeración das construcións realizadas polos papas, listaxes de doazóns etc. Nos séculos VI e VII foise actualizando con novas biografías, de extensión cada vez maior. Aproximadamente entre o pontificado de Honorio I e o de Hadrián II as entradas son contemporáneas, redactadas pouco despois da morte de cada papa. En 1479, Bartolomeo Platina redactouno todo de novo en estilo humanista e completouno, chegando até Paulo II (1464-1471).
Hepatotoxicidade
A hepatotoxicidade é a toxicidade relativa ao fígado, órgano multilobular de gran tamaño situado na cavidade abdominal. A súa función está intimamente relacionada coa do aparello dixestivo. Ademais é o centro neurálxico do metabolismo, fundamental para eliminar do organismo diferentes produtos do metabolismo e xenobióticos mediante a súa conversión a formas que poidan ser excretadas.
Tipos de lesión hepática
O fígado é capaz de responder ás agresións cunha serie de modificacións ben descritas dende o punto de vista morfolóxico, e que por orde de progresión son :
Enfermidades hepáticas inducidas por fármacos
Poden clasificarse en dous grandes grupos xerais segundo sexa o seu mecanismo de toxicidade :
Os fármacos que producen con máis frecuencia danos no fígado son halotano, clorpomacina, anticonceptivos orais, cotrimoxazol e AINEs. Os fármacos máis implicados en danos mortais son halotano, antituberculosos e clorpromazina.
Diagnóstico
Para avaliar o posible dano no fígado provocado por un fármaco hai que considerar varios factores, como a exposición ó fármaco, o momento do inicio das alteracións, as características clínicas e a realización de probas de función hepática (PFH). As PFH rutineiras inclúen a determinación da bilirrubina total, alanina transaminases e a fosfatase alcalina. A diminución da capacidade de síntese do fígado, detéctase determinando as proteínas totais, a albumina e o tempo de protombina. A bilirrubina conxugada pode medirse para determinar se hai obstrución biliar. A biopsia do fígado tamén é útil para diagnosticar unha alteración nas súas células.
Tratamento
Suspender a administración do fármaco presuntamente hepatotóxico é a actuación máis importante. En determinadas circunstancias pode intentar retirarse o fármaco remanente do organismo, como no caso do paracetamol onde pode administrarse acetilcisteina como antídoto.
Prevención
A miúdo, a toxicidade descóbrese nos primeiros estudos con seres humanos, e entón retíranse os fármacos experimentais. Cando sexa posible, as persoas con hepatite B ou C crónica deben evitar os fármacos que causan toxicidade no fígado. Nalgúns casos, é posible reducir o risco de trastornos do fígado utilizando doses máis baixas. Pero noutros casos necesítase un medicamento aínda que se saiba que ocasiona toxicidade no fígado, nestes casos é necesario levar un control regular das probas da función hepática (PFH). Dado que o alcohol aumenta o risco de sufrir danos no fígado a causa dos medicamentos, debe evitarse ou reducirse o consumo de bebidas alcohólicas. Se a toxicidade no fígado descóbrese a tempo, normalmente pode deterse o dano e o fígado pode recuperarse. Algúns dos fármacos para os que se recomenda practicar regularmente PFH son :
Criterios de utilización de fármacos no enfermo hepático
Os pacientes con enfermidade hepática teñen unha frecuencia 2-3 veces maior de reaccións adversas que a poboación xeral. Debe terse en conta o tipo de enfermidade hepática que padece antes de pautar un tratamento e axustar a dose para minimizar os riscos de producir maior dano no fígado. Algúns dos fármacos que deben evitarse ou utilizarse con precaución son AINES, aminoglicósidos, anticoagulantes orais, cimetidina, cloranfenicol, lidocaína, paracetamol, hipoglucemiantes orais, fenitoina, ergotamina.
Herbie Hancock
Herbert Jeffrey "Herbie" Hancock, nado en Chicago o 12 de abril de 1940, é un pianista e compositor estadounidense. É recoñecido non só como un dos máis grandes músicos de jazz vivo senón tamén como un dos músicos de jazz máis influente do século XX. A súa música toma elementos do funk e o soul e adopta elementos estilísticos máis libres do jazz. Na súa improvisación posúe unha mestura única e creativa de jazz, blues e música clásica moderna, cun estilo harmónico moi influenciado por Claude Debussy e Maurice Ravel.
Traxectoria
Como parte do segundo grande quinteto de Miles Davis, Hancock contribuíu a redefinir o rol da sección rítmica de jazz, e foi un dos principais arquitectos do son "post-bop". Logo sería un dos primeiros músicos de jazz en incorporar os sintetizadores e o funk á súa música. A música de Hancock adoita ser melódica e accesible; ten moitos temas a medio camiño entre o jazz e outras músicas e acadou o éxito entre a audiencia pop.
Os traballos en solitario máis coñecidos de Herbie Hancock inclúen "Cantaloupe Island", "Watermelon Man" (interpretada logo por ducias de músicos, como Mongo Santamaría), "Maiden Voyage", "Chameleon" e os sinxelos "I Thought It Was You" e "Rockit". O seu álbum tributo de 2007 "River: The Joni Letters" gañou o grammy de 2008 ao álbum do ano, sendo un dos dous únicos álbums de jazz en gañalo xunto co Getz/Gilberto en 1965.
É practicante da escola Nichiren do budismo Mahayana.
Guinea (moeda)
Cando Gran Bretaña adoptou o padrón ouro, a guinea continuou apenas como unidade de conta, malia non circular a súa especie física, para indicar unha cantidade dunha libra mais un xilin (21 xilins) ou, xa na época decimal, unha libra e cinco peniques.
Emitíronse tamén fraccións dun cuarto, un terzo e media guinea, e múltiplos de dúas e de cinco guineas.
Orixes: século XVII
miniatura| Guinea a nome de [[Carlos II de Inglaterra|Carlos II ]] As primeiras guineas cuñáronse o 6 de febreiro de 1663, en substitución da unite, e unha disposición publicada o 27 de marzo do mesmo ano deulles o status de moeda legal. Estipulouse entón que de cada libra troy (373,24 gramos) de ouro de 22 quilates (916 milésimas) debían saír 44 guineas e media. Xa que logo, o seu peso teórico era de 8,38 gramos.
Carlos II (1600-1685)
A variación da paridade entre o valor do ouro e o da prata durante o reinado de Carlos II (1600-1685) supuxo unha alteración do valor da guinea, que orixinariamente era o dunha libra ou vinte xilins, de maneira que na década de 1680 a moeda equivalía a 22 xilins. Como mostra das flutuacións do seu valor, nas súas anotacións no diario do 13 de xuño de 1667, o funcionario inglés Samuel Pepys rexistrou que o seu prezo era daquela de 24 a 25 xilins.
O diámetro da guinea foi dunha polgada (25,4 mm) ao longo de todo o reinado de Carlos II, e a pureza media do ouro era de 0,9100 milésimas (segundo os datos duns ensaios feitos en 1773 sobre exemplares cuñados no ano anterior.
A moeda emitiuse anualmente entre 1663 e 1684. Nalgúns dos exemplares das guineas emitidas en 1663, 1664, 1665 e 1668 aparece gravada baixo o busto a figura dun elefante, ao que se lle engade un castelo nalgunhas moedas de 1674 e 1675. O elefante simbolizaba a Compañía Real Africana (Royal African Company), fundada en 1660, cuxas actividades nas costas do Golfo de Guinea deron como resultado a importación de moito ouro por Inglaterra.
Ambas as faces das guineas de Carlos II foron deseñadas por John Roettier (1631-ca. 1700). Os anversos amosan un fino busto do rei ollando á dereita cunha coroa de loureiro (emendada varias veces durante o reinado), rodeado pola lenda CAROLVS II DEI GRATIA ("Carlos II pola Graza de Deus"). Nos reversos representáronse catro escudos cruciformes coroados, de Inglaterra, Escocia, Francia e Irlanda, entre os que se amosan catro cetros e, no centro, catro C entrelazados, todo rodeado pola lenda MAG BR FRA ET HIB REX ("Rei de Gran Bretaña, Francia e Irlanda"). O canto é estriado, para evitar o recorte e a extracción do ouro e para distinguir a moeda con respecto á media coroa de prata, que tiña unha inscrición no canto. Ata 1669, as estrías do canto eran perpendiculares ao bordo da moeda, en tanto que a partir de 1670 pasaron a ser diagonais.
Xacobe II (1685-1688)
miniatura| Guinea a nome de [[Xacobe II de Inglaterra|Xacobe II ]] O deseñador John Roettier continuou ocupándose dos cuños para as guineas do reinado de Xacobe II (1685-1688). Neste período, as moedas pesaban 8,5 gramos (0,30 onzas) e tiñan un diámetro de entre 25 e 26 mm, cunha pureza media do ouro de 909 milésimas. As moedas destes catro anos emitíronse tanto coa presenza das marcas do elefante e o castelo como sen elas. O busto real olla agora á esquerda e está rodeado pola lenda IACOBVS II DEI GRATIA ("Xacobe II pola Graza de Deus"). Tanto o canto como o reverso son herdados do seu antecesor, agás pola ausencia dos C entrelazados no centro do reverso.
Guillerme e María (1689-1694)
miniatura| Guinea a nome de [[Guillerme III de Inglaterra|Guillerme e María ]] Coa destitución de Xacobe II na Revolución Gloriosa de 1688, a súa filla María e o esposo desta, o príncipe Guillerme de Orange reinaron conxuntamente. As súas cabezas amósanse unidas e en estilo romano clásico nas guineas, a de Guillerme na parte dianteira e a de Ana atrás, coa lenda GVLIELMVS ET MARIA DEI GRATIA ("Guillerme e María pola Graza de Deus"). Neste período, o deseño do reverso foi totalmente renovado, cun grande escudo coroado que abrangue os de Inglaterra, Francia, Escocia e Irlanda, e co león rampante de Nassau no centro. A lenda do reverso é MAG BR FR ET HIB REX ET REGINA ("Rei e Raíña de Gran Bretaña, Francia e Irlanda").
Na primeira parte deste reinado o valor da guinea chegou a incrementarse ata chegar aos 30 xilins. O seu peso e o seu diámetro mantíñanse en 8,5 gramos e de 25 a 26 mm, e Roettier seguía a encargarse do seu deseño. As guineas cuñáronse sen interrupción entre 1689 e 1694, en versións coas marcas de elefante e castelo e sen elas (agás en 1692 e en 1694, cando só se usou a marca do elefante).
Guillerme III (1695-1702)
miniatura| [[Peso monetario|Ponderal monetario dunha guinea da época de Guillerme III ]] Logo do falecemento da raíña María por varíola en 1694, Guillerme continuou o seu reinado en solitario. As guineas continuaron cuñándose con regularidade desde 1695 ata 1701, coa marca elefante-castelo e sen ela, e suponse que Johann Crocker, un gravador procedente de Dresden, no Ducado de Saxonia, sucedeu como deseñador a Roettier a partir do falecemento deste en 1698.
As guineas do reinado de Guillerme III baixaron o seu peso a 8,4 g, cunha pureza do ouro de 912 milésimas. O seu diámetro mantívose nos 25–26 mm ata 1700 e subiu a 26–27 mm na emisión de 1701. No anverso aparece o busto real ollando á dereita, rodeado pola lenda GVLIELMVS III DEI GRATIA. Para o reverso considerouse que o deseño utilizado no reinado coa súa esposa non tivera éxito e retomouse o que caracterizara as emisións de Carlos II e Xacobe II, aínda que mantendo o pequeno león de Nassau no centro. A lenda do reverso é MAG BR FRA ET HIB REX e o canto é estriado diagonal.
Raíña Ana (1702-1714)
esquerda|miniatura|300x300px| 5 guineas da raíña [[Ana de Gran Bretaña|Ana (1703) coa lenda VIGO baixo o busto, en conmemoración da Batalla de Rande ]]
No período da raíña Ana emitíronse guineas todos os anos bardante 1704. As moedas datadas en 1703 amosan baixo o busto do anverso a palabra VIGO, en conmemoración da procedencia do ouro utilizado para a súa cuñaxe, capturado na ría viguesa na Batalla de Rande.
Coa Lei da Unión de 1707, pola que se crea o Reino unificado de Gran Bretaña, a través da unión dos parlamentos de Escocia e de Inglaterra, modificouse o deseño dos reversos das guineas, as primeiras que se poden considerar propiamente británicas. Ata a unión, os escudos cruciformes do reverso amosaban en orde as armas de Inglaterra, Escocia, Francia e Irlanda, separadas por cetros e cunha rosa no centro, e coa lenda MAG BR FRA ET HIB REG ("Raíña de Gran Bretaña, Francia e Irlanda"). A partir da Lei da Unión, as armas inglesas e escocesas aparecen unidas nun escudo, repetidas no primeiro e no cuarto cuartel. As marcas do elefante e o castelo poden aparecer nas moedas de 1708 e de 1709. O centro do motivo do reverso amosa a estrela da Orde da Xarreteira.
As guineas deste período pesan 8,3 gramos e teñen un diámetro de 25 mm, e están cuñadas en ouro de 913 milésimas. As estrías do canto seguen a ser diagonais.
Os cuños de todas as guineas dos reinados de Ana e de Xurxo I foron gravados por Johann Crocker.
Xurxo I (1714-1727)
miniatura|160x160px| Cuarto de guinea de [[Xurxo I de Gran Bretaña|Xurxo I ]] As guineas a nome de Xurxo I emitíronse sen interrupción entre 1714 e 1727, e entre elas as marcas do castelo e o elefante aparecen nalgunhas moedas datadas en 1721, 1722 e 1726. O seu peso oscila entre 8,3 e 8,4 gramos, e o seu diámetro entre 25 e 26 milímetros, cunha pureza media do ouro de 913 milésimas.
Unha característica singular deste período foi a utilización de cinco bustos diferentes do monarca durante os anos de emisión. Outro feito rechamante é que nas guineas de 1714 a lenda do anverso declara o rei como Príncipe Elector do Sacro Imperio Romano. Neste anverso obsérvase o busto real ollando á dereita, coa lenda GEORGIVS D G MAG FR ET HIB REX F D ("Xurxo, pola Graza de Deus, Rei de Gran Bretaña, Francia e Irlanda, Defensor da Fe"). Nas datas posteriores, a lenda é GEORGIVS D G M BR FR ET HIB REX F D. Canto aos reversos, estes continúan o mesmo deseño xeral das anteriores, excepto pola orde dos escudos, que pasa a ser Inglaterra e Escocia, Francia, Irlanda e Hannover, coa lenda, en 1714, BRVN ET LVN DUX S R I A TH ET PR EL ("Duque de Brunswick e Lueneburg, Arquitesoureiro e Príncipe Elector do Sacro Imperio Romano"). Para o resto dos anos, a lenda é BRVN ET L DUX S R I A TH ET EL ("Duque de Brunswick e Lueneburg, Arquitesoureiro e Elector do Sacro Imperio Romano"). Os cantos manteñen as estrías diagonais.
Logo das constantes flutuacións do valor da guinea desde o seu nacemento, no comezo deste reinado situábase nos 21 xilins e seis peniques. En 1717, Gran Bretaña adoptou o padrón ouro, sobre a base dunha guinea de 8,38 gramos de ouro de 22 quilates. Unha disposición real de decembro dese mesmo ano fixaba o valor da guinea en vinte e un xilins.
Xurxo II (1727-1760)
miniatura| Guinea a nome de [[Xurxo II de Gran Bretaña|xurxo II ]] O estudo das guineas de Xurxo II é unha cuestión máis complexa, xa que existiron ata oito anversos e cinco reversos diferentes nos 33 anos do seu reinado. As moedas cuñáronse con todas as datas bardante 1742, 1744, 1754 e 1757. O seu peso oscila entre os 8,3 e 8,4 gramos e o seu diámetro entre os habituais 25 e 26 mm, agás algúns exemplares datados en 1727, que son un milímetro máis pequenos. A pureza media do ouro foi de 914 milésimas.
Algunhas das pezas emitidas entre 1729 e 1739 levan a marca EIC baixo o busto real, para indicar o ouro foi subministrado pola East India Company ("Compañía das Indias Orientais"). Ademais, algúns exemplares de 1745 amosan a palabra LIMA  nesa mesma posición, o que indicaba que a orixe do ouro, traído desde alí polo almirante George Anson, durante a súa navegación arredor do mundo.
Na primeira parte do reinado os cantos mantiveron as estrías diagonais características das etapas anteriores, mais a partir de 1739, para aumentar a seguridade, substituíuse este deseño pola presenza dunhas puntas de frecha.
En 1732 retiráronse da circulación as antigas guineas cuñadas a golpe de martelo.
Os anversos das guineas de Xurxo II amosan o busto real orientado cara á esquerda e coa lenda GEORGIVS II DEI GRATIA ("Xurxo II pola Graza de Deus"; resumido a GEORGIVS II DEI GRA entre 1739 e 1743), en tanto que os reversos presentan un único escudo grande coroado, cuxos cuarteis conteñen as armas de Inglaterra, Escocia, Francia, Hannover e Irlanda, e a lenda MBF ET H REX FDB ET LDSRIAT ET E ("Rei de Gran Bretaña, Francia e Irlanda, Defensor da Fe, Duque de Brunswick e Lüneburg, Tesoureiro Arquiveiro e Elector do Sacro Imperio Romano").
O reinado de Xurxo II foi o derradeiro en cuñarse os múltiplos de dúas e de cinco guineas.
Xurxo III (1760-1820)
miniatura| Guinea (spade guinea) de [[Xurxo III do Reino Unido|Xurxo III ]] As guineas a nome de Xurxo III teñen un peso de 84 gramos e un diámetro de 24 milímetros, cunha pureza media do ouro (consonte os ensaios de 1773) de 914 milésimas. Neste período houbo seis anversos diferentes e tres reversos, e as guineas levan as datas de 1761, 1763-1779, 1781-1799 e 1813. Todos os anversos amosan o busto real ollando á dereita, coa lenda GEORGIVS II DEI GRATIA, coas diferentes versións do retrato do monarca. O reverso das guineas emitidas entre 1761 e 1786 exhibe un escudo coroado coas armas de Inglaterra e Escocia, Francia, Irlanda e Hannover, rodeadas da lenda M B F ET H REX F D B ET L D S R I A T ET E ("Rei de Gran Bretaña, Francia e Irlanda, Defensor da Fe, Duque de Brunswick e Lüneburg, Arquitesoureiro e Elector do Sacro Imperio Romano") e a data no exergo. En 1787 implantouse un novo deseño do escudo coa forma dunha pa de punta, o que fai que na numismática anglosaxoa se coñezan estas moedas como spade guinea ("guinea de pa").
En 1774 fundíronse arredor de 20 millóns de guineas de Guillerme III e da raíña Ana que estaban deterioradas polo uso, para seren cuñadas como novas guineas e medias guineas. miniatura| [[Papel moeda|Billete dunha guinea e emitido polo Gloucester Old Bank (1813) ]] Cara á fin do século o ouro empezou a escasear e o seu prezo elevouse. A Revolución francesa e os conflitos bélicos subsecuentes esgotaran as reservas deste metal e a poboación comezou a acumular moedas de ouro. O parlamento aprobou unha lei para pór en circulación billetes de curso legal en calquera cantidade, e en 1799 paralizouse a produción de guineas, aínda que seguiron a cuñarse as medias guineas e os terzos de guinea.
Logo da Lei da Unión entre Gran Bretaña e Irlanda de 1800, os títulos do monarca cambiaron e unha Orde do Consello do 5 de novembro dese mesmo ano ordenou a preparación dunha nova moeda. Malia chegar a prepararse os cuños para esta nova guinea, a súa produción non chegou a ser autorizada.
Século XIX
Estas "guineas militares" teñen un deseño propio para os seus reversos, cun escudo coroado no interior dunha liga na que se le o lema da Orde da Xarreteira de Inglaterra: HONI SOIT QUI MAL Y PENSE ("Deshonrado sexa quen pense mal"). A lenda que rodea os reversos é BRITANNIARUM REX FIDEI DEFENSOR ("Rei dos Británicos, Defensor da Fe").
Substitución pola libra
En 1816 levouse a cabo en Gran Bretaña un proceso de reorganización do seu sistema monetario logo da inestabilidade xerada nos anos anteriores pola Revolución Francesa e as guerras napoleónicas, que deu como resultado a substitución da guinea pola libra como unidade monetaria, manifestada na moeda polo soberano.
Malia non existir a súa especie física, a denominación de "guinea" seguiu a utilizarse durante moito tempo para facer referencia a unha cantidade de vinte e un xilins (ou unha libra e 5 peniques, na moeda decimal). A guinea estaba investida dunha consideración aristocrática, polo que mesmo ata a a década de 1970, xa co sistema monetario decimalizado, se seguía a utilizar como unidade de conta para determinados orzamentos e honorarios profesionais, os prezos de terreos, as apostas de cabalos, as poxas de arte e incluso os electrodomésticos e todo o relacionado co luxo. Isto sucedeu tamén en Australia, ata que este país decimalizou o seu sistema monetario en 1966, despois do cal a guinea pasou a representar un valor de dous dólares e dez centavos.
Moeda de dúas libras conmemorativa (2013)
En 2013, a Real Casa da Moeda (Royal Mint) emitiu unha moeda de dúas libra para conmemorar o 350º aniversario da primeira emisión da guinea, a primeira vez que no Reino Unido se utiliza unha moeda en lembranza da existencia doutra. A súa tiraxe é de pouco máis de tres millóns de exemplares.
O anverso é obra de Ian Rank-Broadley e segue a tipoloxía comín ás demais moedas bimetálicas de dúas libras, co busto da raíña Isabel II no centro e rodeado pola lenda ELIZABETH·II·DEI·GRA·REG·FID·DEF ·TWO POUNDS·. O reverso foi expresamente deseñado polo artista Anthony Smith e supón unha reinterpretación da "guinea da pa" de finais do século XVIII. No seu canto gravouse a cita do escritor Stephen Kemble (1758-1822): WHAT IS A GUINEA? ‘TIS A SPLENDID THING ("Que é unha guinea? É unha cousa espléndida").
Heredeiros da Crus
Os Heredeiros da Crus son unha banda de rock do Barbanza formada a comezos dos anos 90.
Caracterízanse polo seu uso da variante do galego local (gheada, seseo) no seu rexistro máis popular, chegando ás veces ao castrapo, e polas súas letras a ritmo de rock setenteiro.
Inicios e primeiro disco (1992-1994)
Os Heredeiros da Crus creáronse en Castiñeiras (Ribeira) no ano 1992 por iniciativa de Tonhito de Poi. A banda compoñíana un grupo de cinco rapaces: Tuchiño (guitarra e voz), Tonhito de Poi (guitarra rítmica e "corros"), Javi Maneiro (O fillo da Necha, voz), Avelino, (batería) e Juan (baixo). Ensaiaban nun galiñeiro e nese mesmo ano deron o seu primeiro concerto ao aire libre na festa da Dorna, tras enganar á comisión de festas dicíndolle que eran un grupo de folk. Pouco despois o baixista, que poucas veces se presentaba a ensaiar, foi substituído por Francisco Velo (O Jran Fran). Posteriormente o posto de batería sufriría numerosos cambios, Avelino marcharía e deixaría paso a Medín, o batería que máis tempo estivo co grupo. Posteriormente pasaron polo grupo os baterías Marcos Otero, Pedro Rodríguez-Trelles e Manu Rey.
No ano 1994 conseguiron gravar o seu primeiro álbum A cuadrilla de Pepa a loba, non sen problemas pois coñécense dúas versións deste traballo, a segunda -de BOA music-, a máis estendida, foi editada sen o polémico tema "Bisté de solomillo". Tamén nese ano pasaron de tocar nos bares a dar un histórico concerto en Castrelos, diante de máis de 20.000 persoas.
Consolidación e éxito (1995-2004)
Cun novo representante gravaron o CD ¡¡Está que te cajas!!, no ano 1995. Na primeira canción deste álbum conseguiron a colaboración de Rosendo Mercado -que estaba a gravar no mesmo estudio e accedeu amablemente- na canción "Frenaso no calsonsillo". O produtor deste álbum foi Segundo Grandío, baixista de Siniestro Total.
Tamén no 1995 colaboraron con dúas cancións para o Xabarín Club da TVG que se incluíron no disco 1-2 de A cantar con Xabarín, "O porquiño" e "¡Que jallo é!", desta última fíxose un videoclip que lle deu gran fama ao grupo e pasou a formar parte indispensable dos seus concertos. No ano seguinte colaboraron co tema "Íscalle Lura" do que tamén se fixo un videoclip e foi incluído no volume 3-4. Colaboraron tamén en L'asturianu muévese, un disco na defensa da lingua asturiana, no que participaron ademais grupos como Os Diplomáticos de Monte-Alto, Dixebra, Boikot, Siniestro Total ou Los Enemigos.
O seu seguinte traballo foi Criatura un maxi-single de só 4 cancións. Non moito despois apareceu Des Minutos, disco que tamén foi editado en dúas quendas, saíndo na primeira delas unha canción cantada pola nai de Tonhito de Poi, titulada "Santo Dominjo".
No ano 1999 gravan outro traballo, Erecsiones munisipales, máis depurado no referente á música e que presenta unha homoxeneidade temática, pois tódalas letras xiran en torno á historia ficticia de Virgilio Mendes, candidato á alcaldía. No ano 2000 os Heredeiros pasan a ser o primeiro grupo de rock en galego que grava un dobre directo: All right Chicago,  un dobre CD cos mellores éxitos do grupo gravados na festa da Dorna de Ribeira, e producido novamente por Segundo Grandío. No 2001 aparece Recambios Tucho un CD non editado con versións de cancións famosas da historia da música, non autorizadas polos seus autores.
Durante doce anos os Heredeiros gañaron unha gran fama a nivel galego, actuando por toda a xeografía galega e mesmo fóra, en lugares coma Madrid, Barcelona, Vitoria, Sevilla, Granada, Porto, Lisboa, Londres ou Nova York. Nas súas cancións destacan o uso da gheada e do seseo e as letras desenfadadas, en ton humorístico, e en ocasións de temática sexual, que levantaron máis dunha polémica con grupos feministas e do clero. Nos concertos prima o espectáculo e a provocación, non sendo estraño algún striptease de Tonhito de Poi.
Separación (2005-2012)
No ano 2005 houbo un alto na actividade dos Heredeiros. Nese ano, Tonhito de Poi deixou o grupo para embarcarse nun novo proxecto musical, A Banda de Poi, xunto con outros músicos galegos e portugueses. Tras numerosos problemas a banda disolveuse e Tonhito creou outro grupo: Tonhito de Poi e Rasa Loba.
Por outra banda, Javi Maneiro tamén formou outro grupo, Jabón Blue, no que pasou a cantar en castelán e co que gravou catro discos, ata a súa separación.
Tamén Tuchiño comezou unha carreira fóra dos Heredeiros, primeiro colaborando con Jabón Blue, substituíndo a un dos seus integrantes durante un tempo, e logo formando a súa propia banda, Recambios Tucho, que recibe o mesmo nome que aquel disco de versións dos propios Heredeiros.
Por último, Fran Velo traballou como guionista en diversos programas da TVG, mentres continuou no mundo da música coa banda de versións Mustang e logo como baixista de The Lákazans.
Instituto da Lingua Galega
miniatura|Placa na sede da institución. O Instituto da Lingua Galega (ILG) é un instituto universitario pertencente á Universidade de Santiago de Compostela creado en 1971 para promover o uso e normalización da lingua galega e estudala sincrónica e diacronicamente. Ten a súa sede en Santiago de Compostela, no número 4 da Praza da Universidade, edificio cuxa construción data de 1640.
Historia
O seu primeiro director foi Constantino García González, estando á fronte da sección de lexicografía Antón Santamarina Fernández, quen o substituíu no cargo (1991-2005). Sucedéronos Rosario Álvarez (desde finais do 2005 a marzo de 2013), Ernesto González (marzo de 2013-xuño de 2018), Xosé Luís Regueira (2018-maio 2023) e Elisa Fernández Rei, desde o 30 de maio de 2023.
Heredeiros da Crus
Regreso e novo disco (2013 - 2018)
A principios de 2012 deron a coñecer o seu regreso mediante unha serie de vídeos de título Volven os máis jrandes, nos que personaxes famosos de Galicia como Morris, Touriñán ou RIcardo de Barreiro, falaban do regreso dos "máis grandes", sen dicir nunca o nome do grupo. Pouco despois anunciaron un concerto en Ordes para o 3 de marzo de 2012, na discoteca LP45. As 3.500 entradas esgotáronse en 48 horas e o concerto foi un grande éxito, polo que o que ía ser un único concerto de reunión acabou por converterse nunha xira e na volta definitiva da banda.
En 2013 publicaron un novo disco de estudio, Jard rock con fe e nos seguintes anos xiraron de novo por toda Galicia e fóra dela (Madrid, Barcelona, Bilbao ou Ponferrada foron algúns dos lugares onde actuaron).
Instituto da Lingua Galega
Historia
Acolle no seu seo conferencias, congresos, simposios, xuntanzas e encontros sobre diferentes temas relacionados coa lingua e literatura galegas (normalización lingüística, historia da lingua galega, ensino, sociolingüística etc.)
Heredeiros da Crus
Derretidos e nova xira (2019 - actualidade)
O grupo tivo que suspender a xira de 2022 logo dun problema cardiovascular do seu cantante, Javi Maneiro, durante un concerto en Pantón, a mediados de agosto.
Coco (homónimos)
Coco pode referirse a:
Xoán, conde de Montizón
Traxectoria
Juan Carlos María Isidro naceu como Infante de España en Madrid, fillo de Carlos María Isidro de Borbón e da infanta María Francisca de Portugal. En 1833 trasladouse co seu pai a Portugal e en 1834 a Inglaterra. O 6 de febreiro de 1847 casou coa arquiduquesa Beatriz de Austria-Este, filla de Francisco IV de Módena e a princesa María Beatriz de Savoia, coa que tivo dous fillos Carlos, duque de Madrid e Afonso Carlos, duque de San Jaime.
Xoán e Betriz viviron en Módena ata a revolución de 1848, cando despois dunha estadía en Austria establecéronse en Londres, Xoán desenvolveu tendencias liberais en contradición coa súa propia familia e muller, da que se acabou separando. Cando o 23 de abril de 1860 o seu irmán Carlos Luís de Borbón abdicou tras ser detido polas autoridades españolas logo dunha tentativa frustada de insurrección, Xoán asumiu os dereitos da dinastía carlista, a pesar da retractación de Carlos Luís unha vez liberado e durante uns meses houbo dous pretendentes carlistas, ata que a morte de Carlos Luís en xaneiro deixou a Xoán como o único pretendente, aínda que mantivo escasos apoios entre os carlistas, polo seu ideoloxía liberal, e a viúva de Carlos María Isidro, María Teresa de Braganza, príncesa de Beira exerceu como a verdadeira cabeza do movemento carlista e en 1864 proclamou na Carta aos españois como rei lexítimo ao fillo de Xoán, Carlos co nome de Carlos VII. Aínda que algúns destacados carlistas, como Ramón Cabrera ou o conde de Chambord seguiron a recoñecer a Xoán como o rei lexítimo ata que Xoán abdicou dos seus dereitos o 3 de outubro de 1868 e retirouse a Hove, preto de Brighton e apoiou ao seu fillo na Terceira Guerra Carlista.
Ramiro Ledesma Ramos
Ramiro Ledesma Ramos, nado en Alfaraz de Sayago, provincia de Zamora, o 23 de maio de 1905, e finado en Aravaca, provincia de Madrid, o 29 de outubro de 1936, foi un ensaísta, filósofo e político español. Director do semanario La Conquista del Estado, foi unha figura clave na articulación intelectual do fascismo español; en opinión de autores como González Cuevas, foi o "máximo teorizante do fascismo español".
Aliado con Onésimo Redondo, ambos fundarían en 1931 as Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista (JONS), que se fusionaron en 1934 coa Falanxe Española de José Antonio Primo de Rivera e Julio Ruiz de Alda para dar lugar a Falange Española de las JONS (FE de las JONS). Enfrontado con Primo de Rivera, foi expulsado da organización en 1935, volvendo, tras fracasar na reactivación das antigas JONS, para dedicarse á actividade intelectual. Despois do inicio da guerra civil, que o sorprendeu no Madrid leal á Segunda República, foi detido por milicianos e finalmente fusilado durante unha saca de presos.
Orixes e anos de formación
Naceu o 23 de maio de 1905 en Alfaraz de Sayago, unha pequena localidade da provincia de Zamora que apenas chegaba aos cincocentos habitantes. Aos poucos anos trasladouse coa súa familia a Torrefrades, onde o seu pai exercía a profesión de mestre.
En 1929 a súa colaboración alcanzaba a máis selecta das publicacións culturais españolas: a Revista de Occidente, fundada e dirixida por Ortega. Sufría dun defecto na pronuncia do erre o que limitou o seu potencial como orador e do cal se mofaría en última instancia José Antonio Primo de Rivera.
Participación política
Contra 1930, despois de acumular unha inxente cantidade de lecturas filosóficas (de autores españois, alemáns, franceses e italianos), «o novo concepto máis importante para el foi o Angst heideggeriano», en opinión de Payne. Así, «a angustia e a ameaza da nada —conclúe o historiador estadounidense— só podían ser superadas pola vontade e o logro, por unha acción que se fose convertendo cada vez máis en acción directa».
Foi a comezos de 1931, en febreiro, cando dá o paso de intelectual a activista político dando a coñecer o manifesto titulado La conquista del Estado que será a orixe do movemento que, posteriormente, se denominou como nacionalsindicalista. Este movemento é unha doutrina de «terceira posición» partidaria da planificación económica cualificada como sindicalismo nacional ou fascismo á española. Para a súa difusión, de marzo a outubro de 1931 serviuse dos vinte e tres números do semanario A Conquista do Estado —refllexo do xornal italiano La conquista dello Stato, dirixido por Curzio Malaparte— na que «propugnaba unha política parecida á dos nazis».
O 10 de outubro de 1931, produciuse a creacións das JONS (Xuntas de Ofensiva Nacional–Sindicalista) a partir da fusión do grupo que estaba ao redor do semanario, dirixida por Ledesma, coa Junta Castellana de Actuación Hispánica de Onésimo Redondo. Nos seguintes tres anos, téntase aumenta-la presenza da nova organización, creando unha nova revista denominada JONS, mais apenas chegou a ter certa influencia entre os universitarios en Madrid e os agricultores en Valladolid até que, paseniñamente, Ledesma Ramos comezou un achegamento a Falanxe Española, que o conduciu ao triunvirato, por fusión de ámbalas dúas formacións políticas, de FE das JONS xunto a Julio Ruiz de Alda e José Antonio Primo de Rivera en febreiro de 1934. A unificación entre as devanditas organizacións xurdiu da iniciativa do propio Ledesma Ramos, asistente ao acto fundacional de Falanxe Española.
Expulsión de FE de las JONS
Con todo, Ledesma Ramos foi expulsado da formación en xaneiro de 1935, interpretándose a súa saída polos antigos jonsistas como froito da súa desconformidade coa evolución de FE das JONS, próxima ao reformismo burgués e afastado da vía revolucionaria proletaria que dicían defender os seus partidarios. «A literatura falanxista, ao interpretar estas querelas, deu énfases ás diferenzas teóricas e políticas; pero fundamentalmente foron o resultado das ambicións persoais de ámbolos dous lados». En calquera caso, trala súa saída levou a cabo un intento errado de reactivación das JONS como grupo independente e mantívose claramente afastado da Falanxe, a pesar de que presentaría de novo a súa axuda a título persoal a José Antonio Primo de Rivera en 1936.
En 1935 publicara o libro Fascismo en España? (co pseudónimo de «Roberto Lanzas»), que incluía fortes descualificacións contra Primo de Rivera e Falanxe. De 1935 é tamén o seu Discurso ás mocidades de España, que pode considerarse como a obra doctrinal máis consistente do fascismo español.
Guerra civil española
Nada máis producirse o abandono de Falanxe, o 16 de febreiro de 1935 editou o primeiro número do semanario La Patria Libre (do que só saíron sete números, o derradeiro no 30 de marzo de 1935). E unha semana antes da sublevación militar, o 11 de xullo de 1936, publicou o primeiro e único número da revista Nuestra Revolución, onde pedía aos seus lectores «apoios, adhesións, ombreiros que se xunten cos nosos para levar ao triunfo a bandeira social, nacional e revolucionaria que hoxe necesitan de modo urxente os españois».
Ideoloxía
Na súa ideoloxía, tense sinalado a influencia de Nietzsche, que para Simancas e Moraleja é a máis relevante. Ademais tamén lle influíron outros autores como Fichte (Borrás afirma que o Discurso a las juventudes de España de Ledesma tiña a pretensión de cumpri-la mesma función que o Discurso á nación alemana de Fichte), Hegel, Heidegger, Unamuno (a quen adicou a súa novela El sello de la muerte), Ortega e Gasset, Giovanni Gentile, Georges Sorel, Valois, Joaquín Costa, Oswald Spengler e Nicolai Hartmann.
Foi admirador do nacionalsocialismo e de Adolf Hitler, até o punto de imitar o peiteado deste último. De acordo con Stanley G. Payne, foi «o primeiro intelectual que definiu un fascismo español relativamente claro e preciso». A súa mensaxe era accidentalista na cuestión da forma de Estado. Ledesma, que desprezaba a José María Albiñana —ao que adscribiu unha «xesticulación reaccionaria»—, foi cualificado en 2004 polo escritor falanxista Gustavo Morales como «o máis claro engarce co fascismo orixinal». Chegou a expor a posibilidade de articular unha alianza coa CNT fronte ao marxismo —proposición cualificada como «ilusión sen porvir» por Ferran Gallego—.
A violencia destes grupos, especialmente contra grupos de esquerda, non tardou en ser frecuente. Un forte antiliberalismo e antimarxismo (incluíndo neste a todas as correntes obreristas) impregnaba a súa propaganda, así como un rexeitamento ao sistema parlamentario e democrático. Aínda que en La Conquista del Estado esixía a extirpación do marxismo por ser «materialista, antiespañol e subversivo», daba a benvida a tódolos réximes revolucionarios do estranxeiro, incluíndo a Unión Soviética, e mesmo declarou que prefería un sistema económico de tipo soviético en España sempre que este fora puramente español antes có dominio da «burguesía estranxeira».
O número catro da publicación (4 de abril) pedía a inmediata revogación de tódalas concesións ao capital estranxeiro. Esa edición foi retirada pola policía, pois no número anterior insistírase na intención do grupo de «impor violentamente a súa política». No número do 4 de xuño, a mesma publicación sostiña:
Trala súa saída de FE das JONS, Ledesma chegou a esbozar no Discurso ás mocidades de España (1935) un proxecto imperial que consideraba imprescindible para a realización nacional plena, detallando unha serie de reivindicacións, que, comezando por «recuperar» Xibraltar pasaría pola unión co «gran pobo portugués», abríndose como marco de expansión unha liña norteafricana «dende o Atlántico a Tunes» con «moitas ilusións» enterradas e «moito sangue español», apostando tamén polo afondamento de vínculos «con todo o gran bloque hispano da nosa América».
David Brewster
miniatura|220px|David Brewster
David Brewster, nado o 11 de decembro de 1781 en Jedburgh (Escocia) e finado o 10 de febreiro de 1868 en Roxburghshire (Escocia), foi un científico, naturalista, inventor e escritor escocés.
Fernando Llorca
Fernando Llorca, nado en Vigo en 1960, é un batería de jazz.
David Brewster
Traxectoria
Naceu en Jedburgh, fillo dun mestre de escola. Aos 12 anos entrou na Universidade de Edimburgo para estudar teoloxía, aínda que xa nesa época amosaba grande inclinación polas ciencias naturais. A partir de 1799 comeza a estudar a difracción da luz, os resultados das súas investigacións vainas publicando en Philosophical Transactions e noutras publicacións científicas.
Fernando Llorca
Traxectoria
Realizou estudos de batería no taller de músicos de Barcelona e amplía coñecementos jazzísticos nos seminarios de Madrid co batería norteamericano Billy Hart.
David Brewster
Traxectoria
Estableceu as leis da polarización por reflexión e refracción, estableceu as leis da reflexión metálica e realizou numerosos experimentos sobre a absorción da luz. En 1816 inventou o calidoscopio. Brewster contribuíu á Edinburgh Encyclopaedia e á 7ª e 8ª edicións da Encyclopædia Britannica e publicou unha biografía de Isaac Newton en 1831,
Fernando Llorca
Traxectoria
Traballou nas seguintes formacións: Outeiro, Clunia Jazz, Baio Ensemble, Amador García Trio, Fernando Llorca Jazz Quartet, Thomas Chapin Quartet, María João Quinteto, Joe Fonda Trío, Mike Rabinowitz, Gary Smullian Quartet, Andrezj Olejniczak...
David Brewster
Oposición á evolución
As crenzas cristiás de Brewster impulsárono a responder contra a idea da transmutación de especies e a teoría da evolución. A súa opinión era que "a ciencia e a relixión deben ser unha, xa que cada unha trataba da Verdade, que tiña só un e mesmo autor". En 1845 escribiu unha revisión moi crítica da obra evolucionista Vestiges of the Natural History of Creation que consideraba un insulto á revelación cristiá e un perigoso exemplo de materialismo.
Fernando Llorca
Traxectoria
Fernando Llorca traballou con destacados músicos do jazz: Joe Fonda, Mikel Rabinowitz, Pedro Barreiros, Victor Merlo, Carlo Morena, Jorge Pardo, Roberto Rossi, Thomas Chapin, Gary Smullian, Perico Sambeat, Paolo Fresu etc.
David Brewster
Oposición á evolución
En 1862, respondeu a On the Origin of Species de Charles Darwin e publicou o artigo The Facts and Fancies of Mr. Darwin. Afirmou que o libro combinaba "feitos interesantes e fantasías ociosas" que constituían unha "especulación perigosa e degradante". Aceptou os cambios adaptativos, pero opúxose firmemente á afirmación de Darwin sobre a "forma primordial", que consideraba unha idea ofensiva "tanto para o naturalista como para o cristián".
Bolzano
Historia
A cidade formou parte do territorio austíaco até 1919.
David Brewster
Vida
Fillo de Margaret Key e James Brewster, reitor da Jedburgh Grammar School. David era o terceiro de seis fillos.
Fernando Llorca
Traxectoria
Membro de Clunia Jazz, dedicou o seu disco Mr. Cal (Clave records 2001) ao seu compañeiro na devandita agrupación jazzística Antonio Cal, xa desaparecido. Acompáñano no disco Roberto Somoza, Alberto Conde, Kin García e Carlos Castro.
David Brewster
Vida
Aos 12 anos, matriculouse na Universidade de Edimburgo (da que chegaría a ser reitor) coa intención de converterse en crego e chegou a predicar en varias ocasións. Para entón, Brewster tiña xa mostraba unha forte inclinación polas ciencias naturais e establecera unha estreita asociación con James Veitch.
Bolzano
Grupos lingüísticos
A poboación fala o italiano (26,06%), alemán (69,41%) e ladino (4,53%).
David Brewster
Vida
Brewster casou dúas veces, coa primeira muller, Juliet Macpherson, tivo catro fillos e unha filla, que se convertería na súa biógrafa; a segunda foi Jane Kirk Purnell, que se desmaiou no debate de Oxford sobre a evolución, e coa que tivo outro fillo.
Unha rúa e a facultade de Física da Universidade Heriot-Watt levan o seu nome.
Brewster está enterrado nos terreos da Melrose Abbey, nas Scottish Borders.
Marcelino Galán
Marcelino Galán, nado na Coruña, é un Guitarrista de jazz galego, formado no Taller de Musics de Barcelona, e no Berklee College of Music de Boston.
Actualmente é profesor na área de Jazz do Conservatorio Superior da Coruña, actividade que compaxina cos seus directos con diferentes formacións. Toca habitualmente en trío ou cuarteto con Xacobe Martínez Antelo ao baixo e Max Gómez á batería.
Colaborou na banda sonora da curtametraxe Bilingüe co tema "Fouet d'amour".
Decumano
miniatura|Decumanus maximus da antiga urbe romana de [[Palmira, Siria. Obsérvese a dirección leste - oeste pola sombra da luz solar (cara ao nordeste, o que indica a posición do sol en horas da tarde, cara ao suroeste).]] Decumano (en latín, decumanus) é un termo empregado na planificación urbanística no Imperio romano. Indica unha rúa con orientación leste-oeste tanto nunha cidade romana coma nun campamento militar ou nas colonias. O decumano principal era o Decumanus maximus, que se cruzaba perpendicularmente co Cardus Maximus, a outra rúa principal.
A palabra ten a súa orixe na liña que trazaban os augures de leste a oeste cando realizaban os auspicios durante a fundación dunha cidade. Nos campamentos, o decumano adoitaba conectar dúas portas: a Praetoria (a máis próxima ao inimigo) e a Decumana, no extremo oposto. Nesta vía situábanse os mercadores, sendo o centro comercial da cidade.
Aínda que orixinalmente o foro se situaba nun extremo do Cardo ou do Decumano xunto á muralla que rodeaba a cidade ou fóra dos mesmos (de onde vén a denominación de foro, é dicir, fóra do casco urbano), co tempo situouse na intersección do Cardus Maximus co Decumanus Maximus, onde se veu a construír esta praza que, a partir da Idade Media, converteuse na área do mercado, denominación que aínda se mantén (pode usarse o termo praza co significado de mercado).
Jean-Baptiste Dumas
Jean Baptiste André Dumas, nado en 1800 e finado en 1884, foi un químico francés, coñecido polos seus traballos de análise e síntese orgánica, ademais da determinación do peso atómico por medio da medición das densidades de vapor.
Traxectoria
Naceu en Alès (Gard). En 1816 trasladouse a Xenebra, onde acudiu ás clases de M.A. Pictet de física, C.G. de la Rive de química e Augustin Pyrame de Candolle de botánica, traballou con Pierre Prévost nos problemas de química fisiolóxica e mesmo de embrioloxía. En 1822 marchou a París, onde actuou como conselleiro de Alexander von Humboldt e foi profesor de química, inicialmente no Lyceum e máis tarde (1835) na École polytechnique.
En 1826 Dumas demostrou que a masa molecular de certos compostos orgánicos é directamente proporcional á densidade do vapor do composto e a partir diso estableceu novos valores de masa atómica de 30 elementos, establecendo o valor para o hidróxeno en 1.
En 1833 desenvolveu un método para calcular a cantidade de nitróxeno das substancias orgánicas, iniciando os métodos modernos de análise. En 1839 estableceu a teoría da substitución que afirma que en química orgánica as propiedades de certos compostos non cambian mesmo cando o seu hidróxeneo se substitúe cunha cantidade equivalente de halóxenos.
Elixido deputado en 1848. Entre 1850 e 1851 foi ministro de agricultura e comercio. Posteriormente foi senador e presidente do concello municipal de París.
Bandeira de Alxeria
A bandeira de Alxeria foi adoptada o 3 de xullo de 1962. Está composta por dúas metades, unha verde xunto á hasta e outra branca ao batente. Ao centro da bandeira sitúase unha media lúa minguante xunto a unha estrela de cinco puntas, ambas as de cor vermella. A cor branca representa a pureza, mentres o verde e a media lúa representan ao islam.
Dise que esta bandeira foi utilizada por primeira vez polas tropas de Abdel Kadir no século XIX. Con todo, non hai probas concretas daquilo. O que si é claro é que modelos semellantes foron usados pola Fronte de Liberación Nacional durante a Guerra de Independencia, e serían estes símbolos nos que se basearon os alxerinos para crear a súa bandeira nacional.
Passeig de Gràcia
miniatura|upright|Passeig de Gràcia de Barcelona.
O Passeig de Gràcia (Paseo de Gràcia en galego) é a avenida principal de Barcelona e unha das avenidas máis famosas de España, debido á súa importancia turística, áreas comerciais, negocios e un grande escaparate de destacadas obras de arquitectura modernista, como as edificacións dos arquitectos Antoni Gaudí e Lluís Domènech i Montaner, declaradas Patrimonio da Humanidade. A avenida está situada na parte central da cidade, o Eixample barcelonés, e conecta a plaça de Catalunya no sur coa rúa Gran de Gràcia ao norte.