cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Juan Martínez Buján
Os anos de matrimonio ata a Guerra Civil
Ao ano seguinte participou na "Exposición de Arte Gallego Buenos Aires-Montevideo", inaugurada o 2 de agosto en Buenos Aires. Nesta exposición non acadaron repercusión as obras de Martínez Buján, dentro do que semella unha visión feroz do certame por parte da crítica. Pero, si que atopamos unha crítica demoledora dunha das súas obras nun xornal bonaerense. Trátase do antedito "Camiño adiante", contra a que o xornalista Sebastián Guerrero (membro da Federación de Sociedades Gallegas Agrarias y Culturales e pioneiro do socialismo galego na Arxentina) arremete, xunto a outras obras de autores galegos coñecidos (todo hai que dicilo), como Amando Suárez Couto ou Emilio de la Iglesia, resumindo que "non se salva nin como obxecto belo en si".
O exilio. Derradeiros anos
miniatura|300px|Martínez Buján foi profesor de debuxo no [[Centro Gallego de La Habana.]] Ao momento de producirse a sublevación do 18 de xullo de 1936, Martínez Buján atopábase en Deiro. Galicia caeu case de inmediato dentro da órbita de dominio Nacional e o pintor emprendeu o camiño do exilio á América. En lugar de dirixirse cara á Arxentina, onde lembremos que residiu brevemente na súa infancia e onde tiña residindo aos seus irmáns máis vellos, decidiu marchar á Cuba. A razón foi que alí vivía outro familiar do seu pai, que xa tiña negocios. Entrementres, a súa muller e fillos ficaron en Galicia.
En febreiro de 1937, se non antes, xa temos a Juan instalado na Habana e colaborando coma ilustrador no número de marzo da revista "Cultura Gallega". A propia revista trazou dúas descricións do artista nos números de febreiro e maio. Pero, estes anos de guerra e posguerra foron unha penitencia para Martínez Buján, aos que asistiu impotente desde Cuba. En marzo deste ano deu comezo o longo proceso de depuración da súa praza de mestre, dándoselle primeiro un prazo para presentarse perante a Comisión Depuradora do Maxisterio. Logo, un ano e medio despois, ratificándoselle a suspensión de emprego e soldo e propoñéndoselle para a separación do corpo de mestres. Por fin, outro ano e medio despois, en maio de 1940, determinando a Comisión Superior Ditaminadora a separación definitiva do servizo e baixa na escala e liquidando á súa dona os haberes pendentes ao 50%, a pesar das xestións de Ermitas por conseguir polo menos o mantemento do seu posto cunha redución da nómina do 50%.
Continuaron as desgrazas no eido familiar, comezando polo pasamento do seu fillo Gonzalo, o 21 de outubro de 1938, seguido polos falecementos da súa nai Ramona, o 30 de maio de 1940 , e do seu irmán José, o 8 de decembro de 1942. En Cuba continuou pintando e combinou esta actividade co labor de escenógrafo e mesmo de profesor de debuxo na Academia de Belas Artes do Centro Galego da Habana. Concorreu a diferentes certames, como os Salóns Anuais do Círculo de Bellas Artes, onde obtivo varios premios.
Pouco a pouco iríase significando politicamente dun xeito máis evidente, dando publicidade á súa filiación a Izquierda Republicana. Integrouse nas redes republicanas desenvolvidas en Cuba, asinando diferentes chamamentos ou participando en actos antifranquistas, e asistiu á transformación do Centro Galego da Habana na nova Sociedade de Amizade Cubano-Española (SACE). Aparentemente, nos primeiros tempos do exilio, avogou por un entendemento internacional que afogara ao réxime franquista a través do illamento. Cando isto resultou imposible polo máis que evidente apoio de Eisenhower a Francisco Franco, foi medrando, desde outubro de 1952, a súa oposición ao pacto hispano-americano, cualificado de "venda de España por un puñado de dólares aos imperialistas ianquis" e chamando pola unidade para evitala "vergoña humillante", nas súas propias palabras. Foi o xermolo dun antiimperialismo crecente que puxo o seu foco na nuclearización española e na aparición das novas armas de destrución masiva (bombas atómicas, de hidróxeno e bacteriolóxicas), dentro do contexto da Guerra fría. Finalmente, en 1961 asinou unha carta dunha serie de intelectuais españois en Cuba dirixida ao presidente mexicano para pedirlle a liberación do pintor muralista e comunista mexicano David Alfaro Siqueiros. A principios de 1959 caeu o réxime do xeneral Fulgencio Batista, mudando radicalmente o panorama cubano coa chegada ao poder de Fidel Castro, quen a finais de 1961 declarouse marxista-leninista e integrou a illa no grupo de países do bloque comunista.
Tras 25 anos en Cuba, o 9 de febreiro de 1962, Martínez Buján foi elixido presidente da Sección de Belas Artes da Sociedade de Amizade Cubano-Española, pouco antes de que a institución pasase a denominarse no ano 1963 Círculo Julián Grimau e pasara a ser controlado, fundamentalmente, por parte dos exiliados comunistas. Quizais foi chegado a este punto cando Juan, republicano de esquerdas pero non comunista, decidiu abandonar a illa de Cuba e instalarse en Miami, onde abriu unha galería de arte. Nesta cidade seguiu participando en exposicións, como na "Asociación Cubana de Artes Plásticas en el Exilio (ACAPE)", na Galería Bacardí, no Dade Federal Bank e na Cámara de Comecio Latina, no que presentou 13 cadros nunha exposición individual do 14 ao 23 de marzo de 1969.
Sete postais: modelos para a súa obra?
miniatura|Postal editada por José, irmán de Juan, nos anos 20. A finais da década dos anos 20, o seu irmán José, que se fixera cargo do estanco familiar na rúa da Senra, encargou á editorial madrileña Heliotipia Artística Española a edición dunhas postais, tanto en formato solto como en bloques, para a súa venda aos turistas. A meirande parte das imaxes contidas son xerais da cidade de Santiago, e podémolas observar noutras edicións da época. Non obstante, cómpre salientar que, xunto a estas imaxes convencionais, hai sete que son diferentes por reflectir unha temática costumista e de tipos populares, e que non volveron ser empregadas por ningún outro editor, o que nos leva a pensar que tiñan unha especial significación para José ou para a súa familia. As postais son as que seguen:
Das sete só unha se afasta do retrato de tipos populares, tan de moda nesta época, que é «Camiño pro tren» (unha xugada de bois atravesando un río). Outra é un retrato de dous gaiteiros mozos. O resto sérvese das mesmas modelos, dúas mulleres (nai e filla?) en diferentes actitudes costumistas (traballando no campo, fiando na roca, levando a xugada...) e vestidas co tradicional traxe galego tocadas con característicos panos na cabeza. As actitudes impostadas lembran enormemente ás obras de Juan Martínez Buján, levando a pensar que ben puideron ser modelos das mesmas. Desde unha análise deltiolóxica, xulgamos que estas imaxes pertenceron ao arquivo persoal de Juan e que o seu irmán, en homenaxe á súa arte ou ben por consideralas de mérito ou ben, simplemente, por non ter que pagar por novas imaxes á casa editorial cando tiña unhas propias, empregounas ata completar a colección de 30 postais.
Crítica coeva
Xa desde as súas primeiras obras concitou unha especial atención da crítica, que o cualificou de "lexítima esperanza da Pintura Galega, que é galego de corazón e de orixe, e triunfará".
O xornalista socialista Juan Jesús González (militante coma el de Izquierda Republicana) di del que "é un dos poucos artistas que fan cadros sen marcos, que saben expresar os seus sentimientos bela e galanamente co pincel, sen se preocupar do 'marqueado' rumboso, que vaia matar as faltas do artista". Dous anos despois, algo menos entusiasta, di que "é un grande afeccionado ao retrato, cultiva o retrato por enriba de todo e dá ao retrato toda a importancia das súas afeccións e neste terreo é Martínez Buján, senón un artista completo, un pintor de grandes acertos"; rematando ao dicir que "é un bo pintor de retratos". Porén, sorprende González cando, a continuación, informa de que "poucas paisaxes vimos no seu estudio as escasas e raras veces que a el tivemos acceso; vimos nel ao cultivador da figura pero non con predilección ao retrato".
De "rexa personalidade", é para outro un dos "pintores galegos, que sen perder nas súas obras a nota de realismo que tan apreciables as fai, sabe saturalas coa poesía e o misterio co que enriqueceu esta terra meiga". Rafael Guerrero, entusiasmado, di que "revélasenos como un pintor galeguista no sentido máis profundo e racial da palabra. Enténdase que non se trata dun tipismo superficial e externo, senón dunha emoción entrañable e definidora. O pintoresco ten pouco que ver aquí. O localismo enraiza nunha fonda emoción universial, e reintégrase, por tanto, ao seu verdadeiro sentido humano sen perder ningunha das súas características específicas. Martínez Buján é un pintor galego; pero dando a ámbalas palabras, pintor e galego, unha idéntica importancia".
Un crítico, escondido tralo pseudónimo Bernal de Bonaval, cualifícao de "artista postergado" e descríbeo coma unha gran promesa, de obra "en risoña floración; e agardemos confiados que o seu talento e amor ao traballo sexan o pólen sacratísimo, per cursor [sic] de dourado froito baixo un sol de triunfo".
Photo-Secession
miniatura|200px|Cartel de Photo-Secession deseñado por [[Edward Steichen]] A Photo-Secession foi un movemento fundado por Alfred Stieglitz xunto a Edward Steichen e Alvin Langdon Coburn en 1902. A denominación é unha homenaxe ao simbolismo e á trasgresión vienesa de finais do século XVIII. A fotografía, lonxe de poder competir coa pintura, era considerada daquela, pola súa suposta realización mecánica, a forma simple de reflectir a realidade máis prosaica. Stieglitz, dedicado sempre á loita na defensa da fotografía como arte, concibe a Photo-secession como a ruptura coas normas académicas, como unha visión persoal do mundo, baseada na expresión propia, independente de toda tradición visual.
Contexto e historia
O grupo formouse no ano 1902 despois de que de que o National Arts Club lle pedise a Stieglitz organizar conxuntamente unha exposición co mellor da fotografía contemporánea estadounidense. Mentres estaba preparando a mostra, Stieglitz tivo un desacordo con algúns dos membros máis conservadores do Club sobre que fotógrafos debían estar incluídos. Para reforzar a súa posición Stieglitz formou rapidamente un grupo só por invitación, ao que chamou Photo-Secession, para dar a impresión de que os seus puntos de vista estaban respaldados por moitos outros prominentes fotógrafos. Aínda que posteriormente afirmou que "solicitara a axuda da entón recentemente organizada e limitada ‘Photo-Secession’", de feito non houo tal grupo ata que se fundou o 17 de febreiro de 1902, xusto dúas semanas antes de que abrise a mostra do National Arts Club.
Para bautizar o grupo, crese que Stieglitz estivo influenciado pola Exposición Secesión de Múnic de 1898 (Verglag des Vereines Bildender Kunstler Muchnes "Sezession"). Stieglitz carteábase frecuentemente con Fritz Matthies-Masuren, que escribira un ensaio no catálogo da exposición de Múnic, e fora cativado pola idea de que os fotógrafos definisen a súa propia forma de arte. En 1899 escribiu:
Posteriormente na súa vida, Stieglitz falou deste xeito sore as orixes da Photo-Secession:
O historiador cultural Jay Bochner sinala que é importante ter en conta á Photo-Secession por máis factores que a súa estética visual:
Os defensores do Pictorialismo, que era o valor subxacente da Photo-Secession, argumentaban que a fotografía necesitaba emular a pintura e o gravado da época. Os pictorialistas crían que, ao igual que unha pintura distínguese pola manipúlación dos materiais que fai o artista para conseguir un efecto, tamén os fotógrafos debían alterar ou manipular a imaxe fotográfica. Entre os método usados estaba o enfoque suave; filtros especiais e lentes recubertas; queimaduras, manipulacións ou recortes no cuarto escuro para editar o contido da imaxe; e procesos de impresión alternativos como o ton sepia, a impresión ao carón, a platinotipia ou o proceso de goma bicromatada.
Os contidos das imaxes acotío facían referencia a traballos anteriores feitos por outros artistas, especialmente á arte grega e romana. As imaxes adoitaban a conter consistencia estilística como iluinación dramática, perspectiva, xeometría, uso de monocromo/branco e negro, e contraste alto.
Na fundación da Photo-Secession, Stieglitz asfirou que era unha “rebelión contra a actitude hipócrita dos non crentes, dos filisteos, e en gran parte das autoridades das exhibicións.” Aínda que isto en gran medida era verdade, as súas accions demostraron que a creación da Photo-Secession era tamén co obxectivo de que a súa propia posición no mundo da fotografía e da arte avanzase.
O papel de Stieglitz como o único fundador e controlador da Photo-Secession fíxose evidente en dúas conversas que tiveron lugar na inauguración da mostra do National Arts Club. Na primeira, Stieglitz deu a entender que a pertenza ao grupo era relativamente aberta:
Porén, cando Charles Berg preguntoulle a Stieglitz se el tamén era un Photo-Secesionista, Stieglitz bruscamente díxolle que non. Stieglitz deulle esa resposta a pesar de que era o único responsable da presenza de tres fotografías de Berg na mostra.
A “pertenza” á Photo-Secession variou segundo os intereses e temperamento de Stieglitz, pero centrouse ao redor do grupo principal formado por Stieglitz, Edward Steichen, Clarence H. White, Käsebier, Frank Eugene, F. Holland Day, e posteriormente Alvin Langdon Coburn.
En 1905 Stieglitz creou con Steichen as Little Galleries da Photo-Secession, unha pequena pero moi influente galería onde continuou expoñendo traballos dalgúns dos membros do movemento máis coñecidos. O grupo continuou expoñendo baixo o nome de Photo-Secession ata ao redor do ano 1910, cando varios fotógrafos finalmente se cansaron dos modos autocráticos de Stieglitz e abandonaron o grupo.
En 1916 Käsebier, White, Coburn e outros formaron unha organización chamada Pictorial Photographers of America (PPA) para continuar promocionando o estilo pictórico. Un ano despois Stieglitz disolveu formalmente Photo-Secession, aínda que naquel momento existía só como un nome.
Parnassia
Parnassia é un xénero de plantas da familia Celastraceae, aínda que, antigamente, clasificouse dentro da familia Saxifragaceae. Comprende 113 especies descritas e destas, só 62 aceptadas.
Hábitat
Trátanse de plantas vivaces dun rizoma que se prolonga horizontalmente case a rentes do chan, sen profundar demasiado. Os seus hábitats encóntranse en ecosistemas alpinos ou árticos, sempre no Hemisferio Norte.
Descrición
Trátanse de plantas fontais, que crían en brañas, mananciais, nas beiras de regos, chans higroturbosos, pedregais nivais, etc. Parecen posuír certa afinidade por solos calcarios. En concreto, P. palustris adoita formar comunidades con Caricetalia nigrae, Tofiedietalia, Molinion coeruleae, Scheuchzerio-Caricetea nigrae, etc.
A súa distribución é boreal-subalpina. miniatura|P. palustris. As súas flores, de cor láctea, posúen caracteristicamente estaminodios.
As follas son con forma de corazón e glabras.
Usos
Posúen usos como planta medicinal: atribúenselle calidades como adstrinxente, cicatrizante e antidiarreico. Para extraer os seus principios activos realízase unha cocedura da planta completa, machucada. No caso da actividade cicatrizante, emprégase topicamente en cru.
Taxonomía
miniatura|376x376px| Parnassia fimbriata.
miniatura|240x240px| Parnassia californica.
Palinúridos
miniatura|260px|Exemplar xuvenil de [[Panulirus cygnus, a lagosta australiana.]] miniatura|260px|[[Jasus edwardsii, especie do sur de Australia e de Nova Zelandia.]]
Fred Holland Day
Fred Holland Day, nado o 8 de xullo de 1864 e finado o 12 de novembro de 1933, foi un fotógrafo e editor estadounidense.
Palinúridos
Sinónimo
Ademais de polo protónimo que lle impuxo Latreillr, a familia coñeceuse tamén polo sinónimo:
Sabón, Oseiro, Arteixo
Sabón é un lugar da parroquia de Oseiro no concello coruñés de Arteixo na comarca da Coruña. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2010 tiña 25 habitantes (quince homes e dez mulleres). Dá nome ao polígono industrial de Sabón e mais á central térmica de Sabón.
Palinúridos
Clasificación
Na actualidade (2020) na familia coñécense os seguintes 11 xéneros:
Porén, algúns autores, como os expertos do ITIS, só recoñecen estes 8:
Rexistro fósil
O rexistro fósil das langostas ampliouse notabelmente co achado en 1995 dun fósil de 110 millóns de anos preto de El Espiñal, en Chiapas, México. Os investigadores da Universidad Nacional Autónoma de México nomearon este fósil como Palinurus palaecosi e informaronn que é o máis achegado aos membros do xénero Palinurus que actualmente viven nas costas de África.
Fred Holland Day
Traxectoria
Naceu en Norwood que naquela época pertencía a Dedham e situada a pouca distancia de Boston. A súa familia pertencía a unha clase social acomodada e foi educado no colexio privado Chauncey School de Boston. Nos seus anos de estudante estivo interesado en literatura e especialmente na poesía, especialmente en Keats, non empezando a practicar a fotografía até 1887.
O Xeixo, Vilar, Mondariz
O Xeixo é un lugar da parroquia de Vilar, no concello pontevedrés de Mondariz, na comarca do Condado. Tiña 27 habitantes no ano 2013 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 15 homes e 12 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 36 habitantes.
George Pell
George Pell, nado en Ballarat (Victoria) o 8 de xuño de 1941 e finado en Roma o 10 de xaneiro de 2023, foi un cardeal da Igrexa Católica, membro do Consello de Cardeais e Prefecto do Secretariado para a Economía da Santa Sé dende 2014 ata 2019.
Traxectoria
O 16 de decembro de 1966 foi ordenado sacerdote da diocese de Ballarat polo prefecto da Congregación para a Propagación da Fe e patriarca de Cilicia Gregorio Pedro XV Aghachanean. Licenciouse en Teoloxía pola Pontificia Universidade Urbaniana en 1967, obtivo o doutoramento en Filosofía na Universidade de Oxford en 1971, e obtivo tamén unha Mestría en Educación pola Universidade Monash en 1982.
O 30 de marzo de 1987 foi nomeado bispo auxiliar de Melbourne e bispo titular de Scala. Recibiu a consagración episcopal o 21 de maio de 1987 de mans do arcebispo de Melbourne Thomas Francis Little.
O 16 de xullo de 1996 o papa nomeouno arcebispo de Melbourne. O 26 de marzo de 2001 foi trasladado á arquidiocese de Sidney, e no consistorio do 21 de outubro de 2003 o papa Xoán Paulo II creouno cardeal, co título de Cardeal-Presbítero de Santa Maria Domenica Mazzarello.
O 13 de abril de 2013 o papa Francisco nomeouno membro do novo Consello de Cardeais instituído para axudarlle no goberno da Igrexa. Posteriormente, o 24 de febreiro de 2014 Francisco nomeouno prefecto do tamén novo Secretariado para a Economía. O 24 de febreiro de 2019, rematou o seu período no cargo.
En 2018, Pell foi declarado culpable de abuso sexual a menores, mais a condena foi anulada polo Tribunal Superior de Australia en 2020. Unha investigación á parte da Congregación para a Doutrina da Fe da Santa Sé sobre estas acusacións de abuso concluíu tras a súa absolución polo Tribunal Superior.
Premios e distincións
O Christendom College nomeouno doutor honoris causa en 2006, a Universidade de Notre Dame Australia en 2010 e a Universidade Católica Australiana en 2014.
Migración humana
A migración humana referírese á migración de poboacións de seres humanos, e ten dúas acepcións:
A Organización das Nacións Unidas declarou o 18 de decembro como Día Internacional do Migrante, co obxectivo de promover unha xestión humana e ordenada da migración en beneficio de todos, incluíndo as comunidades de orixe, tránsito e destino.
Emigración e inmigración
Calquera proceso migratorio implica dous conceptos:
A forma de migración máis importante desde o século XIX até a época actual é a que se coñece como éxodo rural, que é o desprazamento masivo de habitantes desde o medio rural ao urbano: millóns de persoas trasládanse anualmente do campo á cidade en todos os países do mundo (sobre todo, nos países subdesenvolvidos) en busca de mellores condicións de vida e, sobre todo, de maiores oportunidades de emprego.
Santuario
miniatura|[[Santuario da Nosa Señora do Corpiño]] miniatura|180px|Santuario a [[Mazu (deusa)|Tin Hau en Repulse Bay, Hong Kong]] Un santuario (do latín sanctuarium) é un lugar sagrado dedicado a unha deidade, devanceiro, heroe, mártir, santo, demo, ou a unha figura de respecto similar, onde é venerada ou adorada. Os santuarios con frecuencia conteñen ídolos, reliquias ou outros obxectos asociados coa figura que se venera. Un santuario en que se fan ofrendas votivas chámase altar.
Os santuarios atópanse en moitas relixións do mundo, incluídas o cristianismo, o islam, o hinduísmo, o budismo, a relixión tradicional chinesa, o xintoísmo, o paganismo xermánico e a fe Bahá'í, así como en ambientes seculares e non relixiosos, como os monumentos de guerra. Os santuarios situánse en contornas diferentes, como igrexas, templos, cemiterios, museos ou no fogar. Os santuarios portátiles tamén aparecen nalgunhas culturas.
Tipos de santuarios
miniatura|150px|Santuario doméstico [[taoísmo|taoísta chinés (1850-1860), Museo de Bankfield.]]
Santuarios do templo
Moitos santuarios atópanse dentro dos edificios e nos templos deseñados especificamente para o culto, como as igrexas cristiás ou os mandir do hinduísmo. O santuario adoita ser o centro de atención do edificio, e ten un lugar destacado. Neses casos, os seguidores da fe reúnense dentro do edificio para venerar a deidade no santuario. Na arquitectura clásica do templo, o santuario pode ser sinónimo da cella.
Santuarios domésticos
Historicamente, no hinduísmo, o budismo e o catolicismo, e tamén en relixións modernas como o neopaganismo, é común atopar un santuario dentro da casa ou da tenda. Este santuario adoita ser unha estrutura pequena ou unha configuración de imaxes e figuras dedicadas a unha deidate que é parte da relixión oficial, aos devanceiros ou a unha deidade doméstica.
Santuarios de xardín
No fondo dos xardíns de moitas persoas localízanse pequenos santuarios de diversas relixións. Algúns consisten, no caso do cristianismo, nunha imaxe de Xesucristo, a Virxe María ou un santo nun pedestal; algúns inclúen pinturas ou elementos arquitectónicos. Nos Estados Unidos algúns lembran a altares laterais cunha estatua colocada nun nicho ou gruta e que se coñecen coloquialmente como bathtub Madonna ("bañeira da Virxe").
Santuarios ao bordo dos camiños
En ocasións colócanse nas estradas ou camiños pequenas imaxes, en xeral dentro dalgún pequeno refuxio. Ás veces sitúanse nun asentamento ou nun cruzamento de camiños.
Virués
Virués foi unha entidade local menor pertencente ao municipio burgalés de Trespaderne na comunidade de Castela e León. Foi suprimida pola Xunta de Castela e León en setembro de 2020.
Departamento de Tacuarembó
miniatura|Localización do departamento no Uruguai
A cidade principal é a súa capital, e séguenlle en importancia Paso de los Toros, San Gregorio de Polanco e Villa Ansina.
Departamento de Treinta y Tres
miniatura|Localización do departamento no Uruguai Treinta y Tres é un departamento uruguaio. A súa capital é a cidade homónima. Localízase na zona oriental do territorio, limitando polo leste co Brasil, pola Laguna Merín, e cos departamentos de Cerro Largo polo norte, Durazno e Florida polo oeste e Lavalleja e Rocha polo sur.
Historia
O departamento de Treinta y Tres foi constituído en 1853, con territorios pertencentes aos departamentos de Cerro Largo e Minas (actual Lavalleja). Bautizouse deste xeito en conmemoración aos Trinta e Tres Orientais, que a mando de Juan Antonio Lavalleja, loitaron pola independencia da antiga Provincia Oriental, xermolo do actual estado do Uruguai.
O segundo sexo
O 24 de maio de 1949 aparece en París o primeiro tomo da obra da filósofa francesa Simone de Beauvoir O segundo sexo,que acadou en poucos días as 20.000 vendas. En tan só 3 anos xa se traducira ó alemán e ó inglés e pouco despois foi publicado na Arxentina. Grazas a esta publicación en Bos Aires moitas españolas puideron coñecer esta obra na clandestinidade, xa que nese tempo España atopábase baixo a ditadura de Francisco Franco. O segundo sexo seguiu expandindo a súa orixinalidade e traduciuse tamén ó árabe, danés, hebreo, húngaro, italiano, holandés, noruegués, polaco, portugués, serbocroata, eslovaco, sueco, támil e ó checo.
Historia e características
O segundo sexo coa súa famosa frase "Non se nace muller, chégase a selo" foi o texto filosófico que máis influencia tivo no auxe do feminismo occidental da última metade do século XX, no seu intento por desvelar o proceso de configuración de marcos culturais e sociais de orde patriarcal.
Esta obra provocou naquela época unha serie de improperios e groserías, así como climas polémicos controvertidos por parte dos editorialistas da prensa gráfica e do mundo lector. A autora foi atacada tanto pola dereita máis conservadora como pola esquerda ortodoxa. É probable que O segundo sexo ó ser escrito a contratempo da historia, máis, anticipándose a un movemento feminista non configurado como tal, xerou unha forte incomprensión e considerouse como un catálogo extenso das súas ocorrencias persoais.
Coa aparición desta obra, a Simone sorprendíanlle as actitudes sexistas dos integrantes do seu círculo máis próximo, aínda que si houbo un pequeno grupo de homes que a apoiaron. Pero pese a tanta conmoción causada pola publicación desta obra, a autora non perdeu o forte recoñecemento adquirido pola súa produción intelectual e compromiso político xa que o seu pensamento suscitaba unha fascinación indescifrable por parte dun grande número de colectivos intelectuais da época.
Escribir O segundo sexo permitiulle entender a súa adscrición vantaxosa a partir da súa pertenza de clase, situación que a levaría a desvelar como as diferenzas sexuais e os mecanismos de exclusión quedan deformados ata perder o seu sentido.
A condición subordinada da muller
A autora considerou que era necesario crear un clima de opinión pública para que a situación subordinada da muller cambiara. Na súa opinión, o problema da muller reducíase a un: non estaba considerada un ser humano igual ó home, senón que estaba relegada a un segundo plano, tida coma un obxecto, apreciada case exclusivamente polo servizo sexual prestado ó home. Resignada a limitarse a solo dúas das súas funcións, esposa e nai, e dependendo social e economicamente do seu marido sen outra captación para valerse por si mesma, e cando os seus fillos xa non a necesitan directamente vese condenada a pasividade, a ociosidade de non ter nada que facer e as falsas evasións. Os defectos achacados á muller reflicten a súa situación de pasividade forzada, a súa dependencia, a falta de horizonte e o seu illamento en moitas ocasións fundamentais na súa vida.
O segundo sexo non só nutre a todo o feminismo que se fixo na segunda metade do século XX, senón que é o ensaio feminista máis importante do século. Todo o que se escribiu despois neste campo da teoría feminista tivo que ter en conta esta obra, tanto para continuar con ela como para desenvolvela noutros ámbitos, xa ben opoñéndose a eles ou apoialos.
O segundo sexo, é o ensaio dunha filósofa existencialista, encadrándose no ámbito máis amplo dun pensamento ilustrado que toma da Ilustración os seus aspectos máis positivos, tendo como principal teoría a concepción igualitaria dos seres humanos, segundo a cal a diferenza de sexos non altera o seu radical de condición de igualdade. ë un ensaio filosófico que analiza o feito da condición feminista nas sociedades occidentais desde múltiples puntos de vista, tanto científico como histórico ou psicolóxico, pero sen apartarse do sociolóxico e cultural.
Trátase dun estudo totalizador onde se investiga o porqué da situación na que se atopa esa metade da humanidade que son as mulleres.
Existe tradución galega, publicada por Edicións Xerais en 2008, traducida por Marga Rodríguez Marcuño.
Quimera (xenética)
miniatura|Un rato quimérico coa súa descendencia. En xenética, unha quimera é un individuo dunha especie composto por células xeneticamente distintas, xeralmente orixinado a partir da fusión de dous cigotos (aínda que hai máis posibilidades). O fenómeno que as orixina denomínase quimerismo. As quimeras animais prodúcense ao fusionárense dous ou máis células ovo fertilizadas; o resultado é un organismo con dous conxuntos de proxenitores, o que fai que teñan tecidos que son unha mestura de diferentes herdanzas xenéticas. Isto pode dar lugar por veces a ter á vez órganos xenitais masculinos ou femininos, dous tipos sanguíneos diferentes á vez, ou sutís variacións na forma. Nas quimeras de plantas, os distintos tipos de tecidos poden orixinarse do mesmo cigoto, e a diferenza débese xeralmente a mutacións que ocorreron durante a división celular corrente, polo que é un caso de mosaicismo persistente. Normalmente, o quimerismo non é visible nunha inspección superficial do individuo afectado, pero adoita detectarse cando se están a facer probas de paternidade.
Outro caso que se podería considerar en certo modo similar ao quimerismo é o orixinado por transplante de órganos en animais. Por exemplo, un transplante de medula ósea pode orixinar un cambio no grupo sanguíneo, e as células sanguíneas serán xeneticamente distintas das doutros tecidos. De todos modos, este é un caso de tecidos inseridos artificialmente cando xa o individuo está desenvolvido, polo que non é comparable co verdadeiro quimerismo natural.
Animais
Unha quimera animal é un individuo que está composto por dúas ou máis poboacións diferentes de células xeneticamente distintas que se orixinaron a partir de cigotos distintos durante a reprodución sexual. Se as células diferentes se orixinan do mesmo cigoto, o organismo denominaríase mosaico. As quimeras están formadas a partir de polo menos catro células de catro proxenitores (un espermatozoide e un óvulo forman un cigoto, e outro espermatozoide e outro óvulo forman outro cigoto, e despois fusiónanse os dous cigotos ou fusiónanse os embrións nas etapas iniciais). Cada poboacións de células mantén as súas características xenéticas e o organismo resultante está formado por unha mestura de tecidos xenticamente distintos. Hai uns poucos informes de quimerismo en humanos. As quimeras poden a miúdo aparearse, pero a fertilidade e o tipo de descendencia depende de que liña celular deu lugar aos ovarios e testículos; poden orixinarse diversos graos de intersexualidade se un conxunto de células é xeneticamente feminina e outro masculino.
Esta condición na liña hematopoética hérdase, ou adquírese por medio da infusión de células hematopoéticas aloxénicas durante o transplante de órganos. En xemelgos non idénticos, o quimerismo ocorre por medio de anastomoses de vasos sanguíneos.
Quimerismo tetragamético
O quimerismo tetragamético é unha forma de quimerismo conxénito. Esta condición prodúcese pola fertilización de dous ovos distintos por dous espermatozoides, seguida da fusión dos dous cigotos formados ou dos embrións na etapa de blastocisto. Isto dá lugar a que se desenvolva un organismo con liñas de células mesturadas. Dito con outras palabras, estas quimeras pode dicirse que son o resultado da fusión de dous xemelgos, polo que poden ser machos, femias ou hermafroditas.
A medida que se desenvolve o organismo, poden formarse órganos que teñen diferentes conxuntos de cromosomas. Por exemplo, as quimeras poden ter un fígado composto de células cun conxunto de cromosomas e riles con células con outro conxunto de cromosomas. Isto ocorre tamén en humanos, e antes pensábase que era un fenómeno extremadamente raro, aínda que evidencias máis recentes indican que non o é tanto.
Outro exemplo son os monos da familia dos calitrícidos. Recentes investigacións indican que a maioría dos calitrícidos son quimeras, que comparten ADN cos seus xemelgos fraternos. O 95% dos calitrícidos xemelgos fraternos comparten sangue no embrión debido a fusións coriónicas, o que os converte en quimeras hematopoéticas.
A frecuencia con que aparecen estas condicións non indica a verdadeira prevalencia do quimerismo. A maioría das quimeras compostas de células masculinas e femininas probablemente non presentarán unha condición de intersexualidade, como se podería esperar se as dúas poboacións de células se mesturasen en todo o corpo. A miúdo, a maioría ou todas as células dunha determinada liña celular son todas do mesmo tipo, é dicir, o sangue pode estar composto fundamentalmente por unha liña celular, e os órganos internos por outra liña distinta. Os xenitais producen as hormonas responsables doutras características sexuais. Se os órganos sexuais son homoxéneos, o individuo non se espera que mostre trazos de intersexualidade.
O estado tetragamético ten importantes implicacións para transplantes de órganos e de células nai. As quimeras teñen tipicamente tolerancia inmunolóxica a ambas as liñas celulares que as forman.
Microquimerismo
O microquimerismo é a presenza dun pequeno número de células que son xeneticamente distintas das restantes do individuo. A maioría das persoas nacen cunhas poucas células que son xeneticamente iguais ás das súas nais (e, por tanto, distintas das propias) e a proporción destas células diminúe nos individuos sans a medida que crecen. As persoas que reteñen grandes cantidades de células xeneticamente idénticas ás das súas nais presentan maiores taxas dalgunhas enfermidades autoinmunes, presumiblemente porque o sistema inmunitario é responsable de destruír esas células e un defecto inmunitario común impídelles facelo e tamén causa os problemas autoinmunes. As mulleres a miúdo teñen tamén unhas poucas células xeneticamente idénticas ás dos seus fillos, e algunhas persoas teñen algunhas células idénticas ás dos seus irmáns (esas células pasan a eles porque a súa nai as retén desde o seu anterior embarazo e pásallas ao fillo seguinte).
Quimerismo parasito no peixe sapo
O quimerismo dáse de forma natural nos Ceratiidae (peixes sapo de augas profundas) e é unha parte natural e esencial do seu ciclo de vida. Cando nace un macho empeza a buscar unha femia utilizando o seu olfacto. O macho, que mide menos de 3 cm e é moito máis pequeno que a femia, morde a pel dela e libera un encima que dixire a pel da súa boca e do corpo dela, fusionándose ambos os dous polos vasos sanguíneos. Pode dicirse que os dous peixes sapo se fusionan nun só organismo hermafrodita. Unha vez fusionados coa femia, os machos chegan á madurez sexual, desenvolven grandes testículos a medida que o resto dos seus órganos se atrofian. Este proceso permite unha constante subministración de esperma cando a femia produza ovos, polo que este pez fusionado quimérico pode producir unha gran cantidade de descendencia.
Quimerismo de liña xerminal
O quimerismo de liña xerminal ocorre cando as células xerminais (como espermatozoides e óvulos) dun organismo non son xeneticamente idénticas ás súas outras células. Descubriuse recentemente que os monos calitrícidos poden levar células reprodutoras dos seus irmáns xemelgos (fraternais), debido á fusión placentaria que se produce durante o seu desenvolvemento uterino. (os calitrícidos case sempre teñen xemelgos fraternos).
Investigación
Na investigación biolóxica as quimeras son producidas artificialmente por transplante selectivo de células embrionais dun organismo ao embrión doutro, e permitindo que o blastocisto resultante se desenvolva. As quimeras non son híbridos, os cales se forman pola fusión de gametos de dúas especies que forman un só cigoto cunha constitución xenética combinada, nin son hidridomas, os cales, igual que os híbridos, orixínanse pola fusión de células de dúas especies nunha soa célula que se propaga artificialmente en laboratorio. Esencialmente, nunha quimera unha célula determinada calquera deriva dunha das especies parentais (e outras células do seu corpo da outra especie), mentres que nun hibridoma e un híbrido, cada célula deriva de ambas as especies parentais. "Quimera" é un termo amplo e a miúdo aplícase ao resultado de moitos mecanismos diferentes de mesturar células de diferentes especies.
Igual que na clonación, o proceso de crear e implantar unha quimera é impreciso, e espontaneamente a maioría dos embrións non se desenvolven. Porén os éxitos levaron a grandes avances no campo da embrioloxía, xa que a creación de quimeras con diferentes trazos físicos, como a cor, permitiu aos investigadores rastrexar a diferenciación de células embrionais por medio da formación de sistemas orgánicos no individuo adulto.
As primeiras quimeras coñecidas de primate foron uns xemelgos de macaco Rhesus aos que se lles chamou Roku e Hex; que tiñan cada un seis xenomas. Foron creados mesturando células totipotentes de blastocistos de 4 células; as células nunca se fusionaron senón que funcionaron xuntas para formar órganos. Descubriuse que un destes primates, Roku, era unha quimera sexual; xa que o 4% das células sanguíneas de Roku contiña dous cromosomas X.
Un grande avance na experimentación con quimeras ocorreu en 1984, cando se produciu un individuo quimérico ao combinar embrións de cabra e ovella, que sobreviviu á idade adulta, ao que se pode denominar "cabrella" (cabra + ovella; ou, en inglés "geep" = goat + sheep). A creación desta "cabrella" serviu para descubrir diversas complexidades no desenvolvemento das quimeras. Ao implantar un embrión de cabra para que se produza a súa xestación nunha ovella, o sistema inmunitario da ovella rexeita o embrión de cabra en desenvolvemento, pero o embrión de "cabrella", que comparte marcadores de inmunidade tanto coa ovella coma coa cabra, pode sobrevivir á implantación en calquera das súas dúas especies parentais.
En 2003, os investigadores da Universidade Médica Segunda de Shangai na China informaron que conseguiran fusionar exitosamente células de pel humanas e células ovo mortas de coello para crear os primeiros embrións quiméricos humanos. Permitiuse que os embrións se desenvolvesen durante varios días no laboratorio, despois destruíronos para recoller as células nai resultantes. En 2007, científicos da Escola de Medicina da Universidade de Nevada, Reno crearon unha ovella cuxo sangue contiña un 15% de células humanas e un 85% de células de ovella. As implicacións deste tipo de proxectos científicos cada vez máis facilmente realizables que usan híbridos humano-animal para a produción biofarmacéutica, e que servirían potencialmente para a produción de células e órganos, orixinan un conxunto de preocupacións éticas e de seguridade.
Ratos quiméricos
Os ratos quiméricos son importantes ferramentas en investigación biolóxica, xa que permiten experimentar sobre diversas cuestións biolóxicas nun animal que ten dúas dotacións xenéticas distintas. Entre elas están as investigacións sobre problemas de requirimentos dun xene específico dun tecido, liñaxes celulares, e potencial celular. Os métodos xenéticos para crear ratos quiméricos pode resumirse que son a inxección ou agregación de células embrionais de diferentres orixes. O primeiro rato quimérico obtívoo Beatrice Mintz na década de 1960 por agregación de embrións no estado de oito células. O método de inxección foi iniciado por Richard Gardner e Ralph Brinster, que inxectaron células en blastocistos para crear ratos quiméricos con liñas xerminais totalmente derivadas de células nai embrionais inxectadas. As quimeras poden obterse de embrións de ratos que non foron aínda implantados no útero e tamén de embrións implantados. As células nai embrionais da masa interna dun blastocisto implantado poden contribuír a formar todas as liñaxes dun rato incluíndo a liña xerminal. As células nai embrionais son tamén unha útil ferramenta nas quimeras porque os xenes poden ser mutados nelas usando a recombinación homóloga, o que permite o gene targeting. Desde o seu descubrimento en 1999, estas células convertéronse nunha ferramenta básica para a xeración de quimeras específicas en ratos.
Procesos biolóxicos subxacentes
A capacidade de producir quimeras de ratos débese ao coñecemento que se ten do desenvolvemento temperán do rato. Entre os estadios de fecundación do ovo e a implantación dun blastocisto no útero, hai diferentes partes do embrión do rato que manteñen a capacidade de dar lugar a unha variedade de liñaxes celulares. Unha vez que o embrión chegou ao estadio de blastocisto, está composto de varias partes, principalmente o trofoectodermo, a masa de células internas, e o endoderma primitivo. Cada unha destas partes do blastocisto dá lugar a diferentes partes do embrión; a masa de células internas dá lugar ao propio embrión, mentres que o trofoectodermo e o endodermo primitivo dá lugar a estruturas embrionarias extra que sosteñen o crecemento do embrión. Os embrións no estadio de dúas a oito células son competentes para facer quimeras, xa que neses estadios de desenvolvemento, as células nos embrións non están aínda destinadas a dar lugar unha determinada liña celular en particular, e poderían dar lugar á masa de células internas ou ao trofoectodermo. No caso no que se utilizan dous embrións diploides no estadio de oito células para formar unha quimera, o quimerismo pode atoparse despois no epiblasto, no endodermo primitivo e no trofoectodermo do blastocisto do rato. É posible proceder á disección dun embrión noutros estadios para que dea lugar a unha liñaxe de células dun embrión selectivamente e non a outras. Por exemplo, poden utilizarse subconxuntos de blastómeros para dar lugar a quimeras con liñaxes celulares específicos a partir dun embrión. A masa de células interna dun blastocisto diploide por exemplo pode utilizarse para facer unha quimera con outro blastocisto de embrión no estadio de oito células; as células tomadas da masa celular interna darán lugar ao endodermo primitivo e ao epiblasto no rato quimera. Grazas a estes coñecementos, desenvolvéronse as contribucións de células nai embrionais á produción de quimeras. As células nai embrionais poden utilizarse en combinación con embrións no estadio de oito e dúas células para facer quimeras e dar lugar exclusivamente ao embrión propiamente dito. Os embrións que se van usar para producir quimeras poden ademais alterarse xeneticamente para que contribúan especificamente a formar só unha parte da quimera. Un exemplo é a construción de quimeras a partir de células nai embrionais e embrións tetraploides, estes últimos orixinados artificialmente por electrofusión de dous embrións diploides no estadio de dúas células. O embrión tetraploide dará lugar exclusivamente ao trofoectodermo e ao endodermo primitivo na quimera.
Métodos de produción
Hai diversas combinacións que poden dar lugar a unha quimera en ratos e, segundo o obxectivo do experimento, pode escollerse unha célula apropiada e unha combinación de embrións; estas combinacións xeralmente son (pero non están limitadas) as seguintes: embrión diploide + células nai embrionais, ou embrión diploide + embrión diploide, ou células nai embrionais + embrión tetraploide, ou células nai embrionais + células nai embrionais. A combinación de células nai embrionais e embrións diploides é unha técnica común usada para obter ratos quiméricos, xa que se pode aplicar a gene targeting na célula nai embrionaria. Esta clase de quimeras pode facerse por agregación de células nai e embrións diploides ou a inxección de células nai en embrións diploides. Se se van usar células naiembrionais para o gene targeting para facer quimeras, o seguinte procedemento é o habitual: introdúcese un constructo para a recombinación homóloga para o xene obxectivo en células nai embrionais de rato cultivadas procedentes dun rato doante, por medio de electroporación; as células positivas para o evento de recombinación terán resistencia a antibióticos, que lles foi proporcionada pola inserción casete usada no gene targeting; polo que poden ser positivamente seleccionadas. As células nai embrionais co xene obxectivo correcto son despois inxectadas nun blastocisto de rato hóspede diploide. Estes blastocistos inxectados son despois implantados nunha femia de rato pseudoembarazada surrogada que levará o embarazo dos embrión a termo e dará a luz un rato cuxa liña xerminal deriva de células nai embrionais do rato doante. Este mesmo procedemento pode facerse por agregación de células nai embrionais e embrións diploides; os embrións diploides son cultivados en placas de agregación en pozos onde cabe un só embrión, e a estes pozos engádense as células nai; o agregado é cultivado ata que se forma un só embrión e progresa ao estadio de blastocisto, e este pode despois ser transferido a un rato femia surrogado.
Plantas
miniatura|Unha quimera sectorial da árbore castiñeiro de Indias ([[Aesculus hippocastanum).]] O termo “quimera” aplícase a plantas que xeneticamente son mosaicos cando o mosaicismo é persistente e coexisten células con dous ou máis xenotipos distintos nun meristema. Porén, cando se describen mosaicos nos cales as células de distintos xenotipos están distribuídos por toda a planta, tamén se pode usar o termo quimera. As quimeras forman un amplo e heteroxéneo grupo de plantas, que son clasificadas en tres formas. Unha distinción moi utilizada é a que diferencia as quimeras sectoriais, mericlinais e periclinais.
Quimeras de enxerto
miniatura|Mosaico de teixo ([[Taxus).]] Prodúcense polo enxerto de plantas parentais xenticamente diferentes, distintos cultivares ou diferentes especies mesmo de distintos xéneros. Os tecidos poden fusionarse parcialmente despois de realizar o enxerto para formar un só organismo en crecemento que mantén ambos os tipos de tecidos nun só gromo. Como as especies constituíntes probablemente difiren en moitas características, o comportamento das súas quimeras periclinais é problemente moi variable. A primeira quimera coñecida foi probablemente a Bizzaria, que é unha fusión da Citrus medica e a laranxa amarga. O exemplo mellor coñecido de quimera de enxerto é quizais Laburnocytisus 'Adamii', orixinado por unha fusión de Laburnum e Cytisus.
Quimeras cromosómicas
Son quimeras nas cales as capas celulares difiren na súa constitución cromosómica. Ocasionalmente as quimeras orixínanse pola perda ou ganancia de cromosomas individuais ou fragmentos de cromosomas debido a fallos na división celular. O máis común é que as citoquimeras teñan múltiplos simples do complemento normal de cromosomas na capa cambiada. Prodúcense varios efectos no tamaño da célula e características de crecemento.
Quimeras diferenciais de xenes nucleares
Estas quimeras orixínanse por mutación espontánea ou inducida dun xene nuclear a un alelo dominante ou recesivo. Como norma un carácter é afectado á vez nas follas, flores, froito, ou outras partes.