cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Motor de combustión interna
Motores diésel
Na primeira carreira, a de admisión, o pistón baixa, absorbendo aire cara á cámara de combustión. Na segunda carreira, a fase de compresión, en que o pistón sobe. o aire comprímese a unha parte do seu volume orixinal, o cal fai que suba a súa temperatura ata uns 850 °C. Ao final da fase de compresión inxéctase o combustible a gran presión mediante a inxección de combustible co que se atomiza dentro da cámara de combustión, producíndose a inflamación por mor da alta temperatura do aire. Na terceira fase, a fase de traballo, os gases produto da combustión empuxan o pistón cara a fóra, transmitindo a forza lonxitudinal ao cegoñal a través da biela, transformándose en forza de xiro par motor. A cuarta fase é, do mesmo xeito que nos motores Otto, a fase de escape, cando volve o  pistón cara a dentro.
Algúns motores diésel utilizan un sistema auxiliar de ignición para acender o combustible ao arrincar o motor e mentres alcanza a temperatura adecuada.
A eficiencia ou rendemento (proporción da enerxía do combustible que se transforma en traballo e non se perde como calor) dos motores diésel dependen, dos mesmos factores que os motores Otto, é dicir das presións (e por tanto das temperaturas) inicial e final da fase de compresión. Por tanto é maior que nos motores de gasolina, chegando a superar o 40 %. nos grandes motores de dous tempos de propulsión naval. Este valor lógrase cun grao de compresión de 20 a 1 aproximadamente, contra 9 a 1 nos Otto. Por iso é necesaria unha maior robustez, e os motores diésel son, polo xeral, máis pesados que os motores Otto. Esta desvantaxe compénsase co maior rendemento e o feito de utilizar combustibles máis baratos.
Motor de dous tempos
Cun deseño adecuado pode conseguirse que un motor Otto ou diésel funcione a dous tempos, cun tempo de potencia cada dúas fases en lugar de cada catro fases. A eficiencia deste tipo de motores é menor que a dos motores de catro tempos, pero ao necesitar só dous tempos para realizar un ciclo completo, producen máis potencia que un motor de catro tempos do mesmo tamaño.
O principio xeral do motor de dous tempos é a redución da duración dos períodos de absorción de combustible e de expulsión de gases a unha parte mínima dun dos tempos, en lugar de que cada operación requira un tempo completo. O deseño máis simple de motor de dous tempos utiliza, en lugar de válvulas na culata, lumbreiras, orificios (que quedan expostos ao ir subindo e baixando o pistón). Nos motores de dous tempos, case sempre lubricados engadindo aceite á gasolina, a mestura de combustible e aire entra no cilindro a través da lumbreira de admisión cando o  pistón está na posición máis afastada da culata. O primeiro tempo é a compresión-aceso, na que se inicia a combustión da carga de mestura aire/combustible/aceite cando o pistón avanza ata o final dese tempo (PMS). Despois, o pistón retírase na fase de explosión, abrindo o orificio de expulsión e permitindo que os gases saian da cámara. Dos dous procedementos para o 'varrido' dentro dos cilindros dos motores de dous tempos, proceso polo cal entra a nova carga e expúlsanse ao escape os gases procedentes da combustión da mestura de traballo, demostrouse (SAE) que o chamado: 'varrido en lazo' ('Loop scavenging' en inglés) dá sempre mellores resultados que o sistema chamado: 'Unidireccional' ('Uniflow scavenging' en inglés).
Motor de catro tempos
Cara a 1879 Nicolaus  August  Otto deseñou e construíu un motor con dobre expansión, concepto proposto polos ingleses Jonathan  Hornblower e Artur  Woolf en 1781, antes de que  Watt leva á práctica a máquina de vapor. A primeira expansión facíase no cilindro onde se realizou a combustión, e unha segunda noutro pistón, este a baixa presión, co obxectivo de lograr o aproveitamento da enerxía dos gases de escape; mesmo se construíron motores con tripla expansión, como o  Troy, e o principio usouse en moitos motores mariños. En 1906 a empresa EHV radicada en  Connecticut, EE.UU., fabricou un motor de combustión interna de tres cilindros e dobre expansión que montaron nun automóbil. Do mesmo xeito que o motor construído por Otto, cuxo comprador o devolveu, o motor de  EHV non demostrou na práctica as vantaxes de menor consumo de combustible esperadas. En España hai dúas patentes concedidas de motores cun principio similar, unha de 1942 a Francisco Jimeno  Cataneo ( Nº  OEPM 0156621) e outra de 1975 a Carlos  Ubierna  Laciana ( Nº  OEPM 0433850), no  INTA construíuse un prototipo de motor de aviación con cilindros en estrela e un principio parecido, ideado polo enxeñeiro  J  Ortuño García, patentes 0230551 e 0249247 e ao que se atribuíu un consumo moi baixo de combustible, está exposto no Museo do Aire en Cuatro Vientos, Madrid. O ano 2009, a empresa británica ILMOR presentou nunha exposición internacional de motores en  Stuttgart, un prototipo de motor de 5 tempos, segundo unha patente concedida nos Estados Unidos a Gerhard  Schmitz. Para este motor anunciaron un consumo específico de 215 g/ kWh, unha relación de compresión efectiva de 14'5/1 e un peso inferior en 20 % aos motores convencionais equivalentes.
Motor Wankel
Na década de 1950, o enxeñeiro alemán Félix Wankel completou o desenvolvemento dun motor de combustión interna cun deseño revolucionario, actualmente coñecido como motor  Wankel. Utiliza un rotor triangular- lobular dentro dunha cámara  ovalada, en lugar dun  pistón e un cilindro.
A mestura de combustible e aire é absorbida a través dun orificio de aspiración e queda atrapada entre unha das caras do rotor e a parede da cámara. A rotación do rotor comprime a mestura, que se acende cunha  buxía. Os gases expúlsanse a través dun orificio de expulsión co movemento do rotor. O ciclo ten lugar unha vez en cada unha das caras do rotor, producindo tres fases de potencia en cada xiro.
O motor de Wankel é compacto e lixeiro en comparación cos motores de  pistóns, polo que gañou importancia durante a crise do petróleo nas décadas de 1970 e 1980. Ademais, funciona case sen vibracións e a súa sinxeleza mecánica permite unha fabricación barata. Non require moita refrixeración, e o seu centro de gravidade baixo aumenta a seguridade na condución. Con todo salvo algúns exemplos prácticos como algúns vehículos Mazda, tivo problemas de durabilidade.
Motor de carga estratificada
Unha variante do motor de aceso con buxías é o motor de carga  estratificada, deseñado para reducir as emisións sen necesidade dun sistema de  re-circulación dos gases resultantes da combustión e sen utilizar un catalizador. A clave deste deseño é unha cámara de combustión dobre dentro de cada cilindro, cunha antecámara que contén unha mestura rica de combustible e aire mentres a cámara principal contén unha mestura pobre. A buxía acende a mestura rica, que á súa vez acende a da cámara principal. A temperatura máxima que se alcanza é suficientemente baixa como para impedir a formación de óxidos de nitróxeno, mentres que a temperatura media é a suficiente para limitar as emisións de monóxido de carbono e hidrocarburos.
Rúa da Acibechería (Santiago de Compostela)
A rúa da Acibechería é unha rúa da cidade de Santiago de Compostela, situada ao norte da súa améndoa histórica. É a última rúa que se atravesa antes de chegar á catedral para os peregrinos dos Camiño Francés, Camiño Primitivo, Camiño do Norte e Camiño Inglés.
Xeografía e morfoloxía
A rúa encóntrase ao norte da antiga cidade, no importante eixo leste-oeste que unía a Porta do Camiño coa Praza do Obradoiro. Une as prazas de Cervantes e da Inmaculada, nun traxecto curto pero algo revirado debido á súa configuración seguindo unha parte da liña da primeira estacada defensiva da cidade.
A numeración da rúa introdúcese bastantes metros na Praza da Inmaculada, desde un pequeno tramo do número 25 ata o número 33, remanente dos tempos nos que no lado norte deste tramo existían unha serie de edificios que foron derrubados no século XVII.
Etimoloxía e toponimia
En tempos pretéritos esta rúa recibía o nome de rúa da Moeda (non confundir coa actual rúa homónima) ou dos Cambeas, pola gran cantidade de casas de cambio que había nela. Debido ao gran número de artesáns do gremio dos acibecheiros ao longo da rúa, no século XV cambiouse o seu nome ; de feito, no momento do derrubo do antigo Colexio de San Xerome, a numerosa presenza de tendas de acibecheiros incrustadas no quinteiro do devandito edificio, dificultou a operación de venda polo valor das rendas que proporcionaban os alugueiros.
Historia
miniatura|250px|A Rúa da Acibechería fotografada desde o número 2 Coa chegada dos primeiros peregrinos a Compostela, comezaron a instalarse uns barrios suburbiais que rodeaban a antiga estacada de madeira que protexía o Locus Sanctus, aproveitando o crecente comercio que a trasfega de xente proporcionaba. Un deles foi o denominado Forum (hoxe a Praza de Cervantes). Ademais, o bispo de Iria Sisnando (879-919) mandou construír no 899 un novo mosteiro fóra do Locus chamado de Santo Estevo Pinario (hoxe de San Martiño Pinario). Estes dous polos de atracción foron procurando a progresiva aparición de edificacións ao carón do camiño que ía polo exterior da estacada e chegaba perante a Porta do Paraíso, por onde entraban os peregrinos á Basílica, formando o xermolo desta rúa. Con Sisnando II (951-968), cun cada vez máis definido armazón urbano, cambiouse o concepto de Locus polo de Villa Burguensis; é dicir, se lle recoñecía ao poboamento unha estrutura comercial cada vez máis importante. Por isto, este bispo mandou substituír a antiga estacada por unha muralla de cachotaría e construír unha nova estacada de madeira que grosso modo delimitaba a Villa Sancti Iacobi ao perímetro que logo tería a definitiva muralla de Cresconio. O foso desa muralla de cachotaría, por tanto, seguía aproximadamente o trazado da actual rúa da Acibechería na súa marxe sur.
Na Historia Compostelá refírese que o arcebispo Xelmírez mandou construír en 1120 unha capela dentro do novo pazo arcebispal "ante a que se acuña a moeda, fronte da igrexa de Santiago, á dereita segundo sáese da mesma igrexa do Apóstolo" ; é dicir, falábase da rúa da Moeda, hoxe da Acibechería. Outra das construcións xelmiranas sería o Hospital de Santiago (logo, Colexio de San Xerome), que chegaría a substituír o anterior hospital mandado facer por Sisnando I, sito fronte á antiga basílica prerrománica dentro do recinto defensivo, que quedou pequeno e, ademais, estorbaba a ampliación da catedral.
miniatura|esquerda|400px|Plano do treito final da Acibechería, coa situación dos soportais (proxecto de derrubamento de Miguel Ferro Caaveiro en 1799). Na marxe sur desta rúa encontrábanse as casas do Mestre Mateo, que desapareceron tras un incendio en 1328, tal como se recolle no Tombo A (fol. 67) que se garda no Arquivo da Catedral de Santiago.
Esta rúa tivo case sempre soportais no treito entre a rúa da Vía Sacra e a Praza dos Cambeas (actual Praza da Inmaculada, aínda que máis exigua pola existencia das edificacións do rueiro de San Xerome). Pero, a finais do século XVIII foron desaparecendo para ensanchar a rúa, sendo un dos primeiros segmentos con soportais en seren derrubados.
En 1651 a Universidade vendeu o antigo Colexio de San Xerome aos monxes do Mosteiro de San Martiño Pinario, que desexaban ampliar a súa sede, dando comezo o seu derrubo ao ano seguinte e adquirindo a Praza da Inmaculada a súa configuración actual.
Monumentos
miniatura|450px|Plano conxectural da Rúa da Acibechería a finais do século XVI
Personaxes e negocios relacionados coa rúa
miniatura|O escritor Alfredo Brañas.
Nun ultramarinos da rúa comeza a acción da obra Dedalus en Compostela, de Vicente Risco (1929).
Distrito de Kasungu
Kasungu é un distrito do Malawi localizado na Rexión Central. A súa capital é a cidade de Kasungu. Cobre unha área de 7.878 km2 e segundo estimacións do ano 2004 tiña unha poboación de 589.019 habitantes.
451
Outros
Historia ano a ano
Mexide, Santa Comba, Bande
Mexide é un lugar da parroquia de Santa Comba no concello ourensán de Bande na comarca da Baixa Limia. Tiña 12 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 5 eran homes e 7 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 15 habitantes (6 homes e 9 mulleres).
Casteda
O topónimo galego Casteda pode referirse a:
The Noise Made by People
The Noise Made by People é o primeiro álbum de estudio da banda británica de electrónica indie Broadcast, publicado o 20 de marzo de 2000 a través do selo Warp con moi boas críticas en xeral.
Wellington Koo
Vi Kyuin Wellington Koo (Chinés: 顾维钧；Pinyin: Gù Wéijūn; Wade-Giles: Ku Wei-chün) (29 de xaneiro de 1887 – 14 de novembro de 1985) foi un diplomático chinés, e representante do seu país na Conferencia de Paz de París de 1919.
Traxectoria
Nado en Shangai en 1887, foi ós Estados Unidos en 1904 e estudou a cultura occidental para axudar a China co problema do imperialismo. Falaba un inglés fluído, e interesouse pola posición da China na sociedade internacional.
Koo asistiu á Universidade Saint John de Shangai e á Universidade de Columbia, onde foi membro da Philolexian Society, un club literario e de debate. En 1912, Koo recibiu o seu título en leis internacionais e diplomacia pola Universidade de Columbia. Inmediatamente, volveu a China para servir á nova República da China como o secretario de lingua inglesa do Presidente Yuan Shikai. En 1915, Koo converteuse en ministro da China nos Estados Unidos.
En 1919, foi un dos delegados chineses na Conferencia de Paz de París, polo que e maiormente coñecido. Antes de que o fixeran os poderes occidentais, xa pedía que o Xapón devolvese Shangdong á China. Tamén lles pediu ós países occidentais que remataran con tódalas institucións imperialistas como a extraterritorialidade, o control de tarifas, protección de legados e paro de préstamos. Os poderes occidentais rexeitaron as súas peticións e, en consecuencia, a delegación da China foi a única que non asinou o Tratado de Versalles na cerimonia de asinamento.
Koo tamén estivo involucrado na formación da Sociedade de Nacións, como primeiro representante chinés. Durante un período de caos en Beijing en 1926-1927 actou como Presidente da China. Máis tarde serviu como Ministro de Exteriores baixo o gabinete de Chang Tso-lin, e representou a China perante a Sociedade de Nacións para protestar pola invasión xaponesa de Manchuria. Tamén foi embaixador da China en Francia dende 1936 a 1940, cando Francia foi ocupada por Alemaña. Despois sería embaixado no Reino Unido até 1946. En 1945, Koo foi un dos membros fundadores das Nacións Unidas. Máis tarde, foi embaixador nos Estados Unidos tentando manter a alianza entre a República da China e os Estados Unidos mentres o Kuomingtang comezaba a perder fronte os comunistas chineses e se tiñan que retirar a Taiwán.
Koo retirouse do servizo diplomático chinés en 1956 após 44 anos e dúas guerras mundiais. Foi o diplomático máis experimentado e respectado da China. En 1956 Koo converteuse en xuíz da Corte Internacional de Xustiza na Haia, e serviu como Vicepresidente da Corte durante os tres derradeiros anos do seu período. En 1967 retirouse e mudouse a Nova York onde pasou o resto da súa vida até a súa morte en 1985 á idade de 98 anos.
Vida persoal
A primeira esposa de Koo foi Pao-yu Tang, que era a filla máis nova do antigo Primeiro Ministro Chinés Tang Shaoyi e a primeira prima da pintora e actriz Mai-Mai Sze (parella da deseñadora Irene Sharaff). Con ela tivo dous fillos, Wellington Koo Jr., nado en 1921 e Freeman Koo, nado en 1923.
A segunda muller de Koo foi Juliana Oei. Foi unha das 45 fillas do magnate do azucre chinés con base na Illa de Xava Oei Tiong -ham. Con ela tivo outros dous fillos, un fillo, Teh-chang Koo e unha filla, Patricia Koo.
Koo e a súa segunda muller separáronse na década dos 50, cando el xa vivía con outra muller, a quen presentaba en sociedade como a súa esposa. Porén, el e Juliana Koo nunca se divorciaron. .
Selo de Ruanda
O selo de Ruanda é un dos símbolos nacionais do país e foi adoptado no ano 2001. Fora redeseñado no 2001 para axeitar as coras á bandeira do país. O lema que se pode ler en ruanda significa "República de Ruanda - Unidade, Traballo, Patriotismo".
O emblema previo ó actual data dos anos 1960 e as cores verde, amarelo e vermello representan a paz, a esperanza da nación no futuro e o pobo. O emblema e a bandeira foron cambiados porque chegaron a ser asociados coa brutalidade do Xenocidio de Ruanda.
Aneis de Poder
miniatura|O anel único No legendarium de J. R. R. Tolkien sobre a Terra Media, os Aneis de Poder son unha serie de artefactos máxicos, descritos por primeira vez a comezos d'O señor dos aneis, nunha rima tradicional que o mago Gandalf recita a Frodo Bulseiro:
<blockquote style="text-align:center"> Tres aneis para os Reis dos Elfos baixo o ceo
Sete para os Señores Ananos nas súas salas de pedra
Nove para os Homes Mortais condenados a morrer
Un para o Señor Escuro no seu trono escuro
na Terra de Mordor, onde se estenden as Sombras
Un anel para gobernalos a todos, un anel para atopalos,
un anel para atraelos a todos e atalos nas tebras,
na Terra de Mordor, onde se estenden as Sombras.
Historia
Logo da derrota de Morgoth, Sauron suplicou o perdón dos Valar, mais incumpriu a súa promesa de se someter ao seu xuízo e fuxiu. Ao longo da Segunda Idade, presentouse disfrazado cunha fermosa forma e co nome de Annatar, Señor dos Agasallos, aos xefes dos Eldar que aínda ficaban na Terra, ofrecéndolles axuda. Galadriel, Gil-galad e mais Círdan desconfiaban del, mais os ferreiros de Eregion aceptárono de bo grado, ansiosos por acrecentar os seus coñecementos e habilidades técnicas. Segundo o Apéndice B d'O señor dos aneis, a forxa dos Aneis de Poder comezou arredor de 1500 S.I. Os Sete e os Nove Aneis foron forxados polos Elfos coa axuda directa de Sauron. Os Tres Aneis, os máis poderosos dos aneis élficos, foron forxados por Celebrimbor, neto de Fëanor e líder dos ferreiros de Eregion. Conseguiu fabricalos el só, sen a axuda de Sauron mais grazas a coñecementos obtidos del, e rematounos arredor de 1590 S.I. Amais, dáse a entender claramente que se forxaran tamén outros aneis menores, con poderes máis limitados e indefinidos.
Sauron forxou o derradeiro anel, o Anel Único ou Anel Dominante, en segredo nos lumes do Monte do Destino de Mordor en 1600 S.I., transmitíndolle unha gran parte do seu poder. O seu papel era dominar os demais aneis e os seus poderes, e someter os pensamentos e as vontades dos seus portadores ao seu escrutinio e control. No entanto, así como Sauron puxo o Anel único, os Elfos percibírono e, comprendendo inmediatamente o seu propósito, quitaron os seus aneis.
Uns 90 anos máis tarde, Sauron invadiu e conquistou Eregion antes de ocupar todo Eriador. Celebrimbor foi capturado e, logo de ser torturado, revelou a localización dos Sete e dos Nove, mais morreu sen revelar onde se agochaban os Tres. Sauron fíxose cos Sete e cos Nove e repartiunos entre os xefes dos ananos e dos homes, respectivamente.
Poderes comúns dos Aneis
A finalidade e o propósito principal de todos os Aneis forxados polos Elfos era sandar, construír e comprender. Aínda que Sauron o tentou, non deu seducido os Elfos, se cadra porque os tres Aneis máis poderosos (á parte do Anel Único) non estaban corrompidos polo toque de Sauron.
Os Aneis de Poder amosaban unha grande resistencia e eran moi difíciles de destruír. Falando con Frodo, Gandalf cóntalle que o lume normal, mesmo o dos fornos dos ananos, non pode danar os Aneis; malia que o lume de dragón podería fundilos, os dragóns xa non eran tan poderosos coma na Segunda Idade, e nin sequera o grande Ancalagon podería danar o Anel Único.
Os Nove foron agasallados a Reis e Feiticeiros dos homes, incluídos os Numenorianos Negros, que axiña caeron baixo o control dos artefactos e remataron por tornarse en meras sombras (véxase Nazgûl). Os Nove resultaron de utilidade a Sauron na Terceira Idade, sobre todo cando estaba feble de máis para actuar por si mesmo.
Os Sete foron agasallados aos sete xefes das casas dos ananos (a tradición de Moria afirmaba que Durin III recibira o Anel de Moria directamente dos ferreiros élficos, non de Sauron). Porén, a extraordinaria ascendencia dos ananos frustrou a intención de Sauron de controlalos ou ler as súas mentes. Durante a Terceira Idade, Sauron tentou recuperar os Sete. Ao final só puido recobrar tres deles, porque o principal efecto dos Sete era acender a cobiza dos ananos e procurar riquezas aos seus portadores. Á súa vez, esta riqueza atraía aos dragóns, e a meirande parte dos Sete acabou fundida en lume de dragón.
Nun borrador non utilizado, Tolkien afirmaba que os Calaquendi, como Glorfindel, podían usar o poder de invisibilidade dun Anel para elixir mostrarse completamente no mundo físico ou no mundo invisíbel, no canto de existir nos dous ao mesmo tempo.
Os Nove
Os Nove Aneis facían que os homes que os levaban se tornasen invisíbeis. Tamén prolongaban a vida dos seus posuidores, aínda que ao cabo isto provocou que os homes se convertesen en espectros totalmente dominados por Sauron. Gandalf afirma que os Nove podían ver a Frodo no Vao porque este, que estaba "comezando a esvaecerse" tras ser ferido polo puñal de Morgul, estaba parcialmente no seu mundo; isto dá a entender que "esvaecerse" e tornarse invisíbel mentres se leva posto un Anel de Poder significa existir no mundo do oculto (Gandalf menciona que os Elfos existen en ambos os mundos ao mesmo tempo). Gandalf insinúa que todos os Grandes Aneis terían os mesmos efectos sobre os homes, mais Tolkien escribiu que isto non era certo no caso dos Tres e que non se deron casos de homes que levasen posto un dos Tres.
Os espectros dos homes que recibiron os Nove eran os Nazgûl, ou Espectros do Anel, os serventes máis temidos de Sauron. N'O señor dos aneis non se menciona concretamente a ningún agás ao seu líder, o Rei Bruxo de Angmar. O seu segundo ao mando aparece nombrado en Unfinished Tales como Khamûl, o Home do Leste Negro. O que si se coñece é que tres dos nove Espectros do Anel foran nun principio 'grandes señores' de Númenor a mediados da Segunda Idade.
Os Nazgûl sobreviviron a caída de Sauron á fin da Segunda Idade. O Rei Bruxo dirixiu as accións bélicas desde o reino de Angmar contra os reinos sucesores de Arnor, e rematou por destruír os tres e reducir o poder dos Dúnedain no Norte. Disque máis tarde, Sauron reuniu os Nove consigo, mais isto pode interpretarse como que os mantivo ao seu alcance, no canto de fisicamente tendo os nove aneis en Barad-dûr cos aneis ananos restantes.
Os Sete
Como había sete Casas ou nacións dos ananos, poderíase supor que o rei de cada Casa recibiu o seu propio Anel, mais Tolkien non o afirma en ningures. Porén, Gandalf menciona un rumor de que os sete tesouros dos ananos comezaran cun só anel de ouro. Os ananos usaron os seus Aneis para aumentaren os seus tesouros, pois outorgaban unha grande riqueza aos seus donos.
Tolkien escribiu que os Aneis non podían facer os ananos invisíbeis, tornalos en espectros, dominar as súas vontades ou prolongarlles a vida por mor de trazos intrínsecos á súa raza. Isto frustrou enormemente os plans de Sauron, mais por medio dos Aneis era quen de suscitar neles rabia e cobiza de todos os xeitos.
Na época d'O señor dos aneis, catro dos Sete foran consumidos por dragóns, un críase perdido en Moria cando Azog matou a Thrór (un dos motivos polos cales Balin volveu ao antigo reino anano) e os outros dous sabíase que foran recuperados por Sauron.
Porén, tal e como revelou Gandalf no Consello de Elrond, Thrór dera o seu anel, o derradeiro dos Sete, ao seu fillo Thráin II antes de Thrór abandonar Moria. Thráin II acabou sendo capturado, encerrado e torturado por Sauron en Dol Guldur case que un século antes do comezo d'O hobbit en 2845 T.I. Xa que logo, a esperanza de Balin de atopar o anel en Moria resultou inútil. Seica os segredos gardados polos ananos se volveron na súa contra, xa que Gandalf sabía todo isto moito antes de que Balin marchase parao Moria, e podería ter advertido a Balin.
O ano antes de Frodo e Sam abandonaren a Comarca co Anel Único, Sauron, por medio dun emisario non identificado, prometeu devolver aos ananos os tres aneis que aínda ficaban dos Sete se estes recuperaban "un pequeno anel, o menos importante" das mans do "ladrón que o roubou". Das palabras do emisario despréndese que Sauron esperaba convencer os ananos de que o anel de Bilbo era un dos menos importantes forxados polos ferreiros de Eregion e non o Gran Anel de Poder. Sauron reiterou a súa oferta durante todo un ano, e en cada ocasión os ananos negáronse a responder. Desconfiando de Sauron, quen de feito cría con razón que ese anel era o Único, e non querendo pór a Bilbo en perigo, os ananos buscaron o consello de Elrond. Isto foi o que levou a Glóin e Gimli a Valfendido para o Consello de Elrond descrito n'A Irmandade do Anel.
Conta a tradición anana que Durin III de Moria non recibiu un anel de mans de Sauron, senón directamente de Celebrimbor. Por iso Balin, fillo de Fundin, entre outros, volveu para Moria, coa esperanza de atopar un anel de poder que axudase a preservar e dar novas forzas ao pobo anano.
Os Tres
Á diferenza dos demais Aneis, os Tres non outorgaban o poder da invisibilidade e non eran portadores de maldición algunha, á parte de seren vulnerábeis ao Anel Único (xa que Sauron nunca os tocou), mais os propios aneis eran invisíbeis cando alguén os levaba postos. Só uns poucos, como outros Portadores de Aneis, eran quen de velos.
Fieira
O termo fieira, derivado de "fiar", pode facer referencia a:
Aneis de Poder
Os Tres
Os Tres son os únicos Aneis de Poder (xunto co Único) descritos por Tolkien na súa narrativa. Narya, o Anel de Lume, levaba incrustado un rubí; Nenya, o Anel de Auga ou Anel de Adamante, estaba feito de mithril e levaba incrustada unha "pedra branca", probabelmente un diamante (malia que nunca se di explicitamente, o uso da palabra "adamante", sinónimo arcaico, suxíreo con firmeza); e Vilya, o Anel de Ar, o "máis poderoso dos Tres", era de ouro e levaba incrustado un zafiro. Os Tres permanecían ocultos, e até a fin da Terceira Idade descoñecíase quen eran os seus posuidores.
Antes do saqueo de Eregion, Celebrimbor deu Vilya e Narya a Gil-galad, e Nenya a Galadriel. Máis tarde, Gil-galad deu Narya a Círdan, e Vilya a Elrond pouco antes de morrer.
Os Tres permaneceron agochados de Sauron, que nunca os tocou, e durante a Terceira Idade, despois de el perder o Anel Único, foron empregados para preservar e mellorar os tres reinos dos Eldar que restaban. Vilya foi usado por Elrond en Valfendido, Nenya por Galadriel en Lothlórien, e Narya en Mithlond por Círdan. Cando os Istari, ou magos, chegaron ao redor do ano 1000 T.I., Círdan deu Narya a Gandalf, quen o levou até a fin da Terceira Idade.
Hernán Crespo
Hernán Jorge Crespo, nado en Florida (provincia de Buenos Aires) o 5 de xullo de 1975, é un futbolista arxentino, alcuñado Valdanito, polo tamén futbolista Jorge Valdano. Está dentro dos FIFA 100.
John R. Martin
John R. Martin, nado o 5 de xaneiro de 1931 en Pittsburgh (Pensilvania) e finado en 1984, foi un bispo ortodoxo dos Estados Unidos. Foi o segundo bispo da diocese ortodoxa rutena de América, baixo xurisdición da Igrexa Ortodoxa de Constantinopla.
Traxectoria
John R. Martin naceu o 5 de xaneiro de 1931 en Pittsburgh, Pensilvania, fillo de John e Veronica Mihach Martin. Comezou a súa educación en Munhall, e posteriormente estudou nos seminarios St. Fidelis Seminary and College de Herman, e Ss. Cyril and Methodius Byzantine Catholic Seminary de Pittsburgh. Obtivo tamén un grado en Arte pola Universidade Duquesne. Logo de recibir tarefas pastorais en varias parroquias, estudou Filosofía na Universidade Stanford (California). O 29 de maio de 1955, John foi ordenado sacerdote na metrópole católica rutena de Pittsburgh.
Logo de pasar á Igrexa Ortodoxa en 1966, foi elixido bispo o 15 de agosto do mesmo ano, e nomeado bispo coadxutor da diocese rutena de América, co título de bispo titular de Nyssa. Foi consagrado bispo o 6 de outubro de 1966 na Catedral de Cristo Salvador de Johnstown, Pensilvania. O principal consagrante foi o arcebispo Iakovos Koukouzis da arquidiocese ortodoxa grega de América do Norte e do Sur.
Logo da morte do metropolita Orestes Chornock o 17 de febreiro de 1977, Martin foi nomeado bispo da diocese polo Santo Sínodo do Patriarcado Ecuménico.
Durante o seu episcopado, Martin actualizou a estrutura administrativa da diocese. En 1978 mercou un grande terreo en Tuxedo Park (Nova York) no que contruiu un mosteiro diocesano, o Mosteiro da Anunciación.
Logo de exercer como xerarca durante dezaoito anos, Martin finou repentinamente 30 de setembro de 1984, logo dunha celebración en honra dun crego e da súa dona. O seu funeral foi celebrado o 4 de outubro de 1984, na catedral de Cristo Salvador.
Marvel Moreno
Marvel Luz Moreno Abello, nada en Barranquilla o 23 de setembro de 1939 e finada en París o 5 de xuño de 1995, foi unha escritora colombiana. Foi escollida pola revista Cromos como unha das cen mulleres máis influentes da historia de Colombia.
Importancia literaria
A obra desta autora rescata o pensamento e o rol da muller na sociedade típica das clases altas no Caribe colombiano, e en xeral en toda América Latina. Por tal razón, moitas das súas obras foron catalogadas como feministas e como o tránsito progresivo entre unha sociedade patriarcal ó rol igualitario da sociedade do século XXI.
Dende outra perspectiva a súa obra encádrase dentro do realismo máxico característico doutros autores como García Márquez, aínda que dende unha abordaxe propia da elite social á que pertencía.
Siddhartha Gautama
miniatura|upright| Príncipe Siddharta, Gandhara, século II Siddhārtha Gautama (este é o nome en sánscrito, sendo Siddhāttha Gotama en pali) foi un príncipe, asceta, meditador, ermitán e mestre espiritual que viviu do 563 a.C. ata o 483 a.C., no reino de Shakya - que hoxe en día sería parte da fronteira do Nepal coa India. Sobre a base dos seus ensinos fundouse o budismo,  e é venerado polos budistas como un ser plenamente iluminado que ensinou un camiño cara o Nirvana (lit. desaparición ou extinción), a liberación da ignorancia, o apego, o renacemento e o sufrimento. Ensinou principalmente no noroeste do subcontinente indio durante uns corenta anos. O seu ensino baséase nunha visión do sufrimento e o fin do sufrimento (nirvāṇa). É recoñecido universalmente polos budistas como o Supremo Buda da nosa era.
Segundo a tradición budista, naceu en Lumbini no que é actualmente o Nepal, no seo dunha familia aristocrática na xa desaparecida república Sakia. Renunciou á vida laica e, despois de varios anos de mendicidade, meditación e ascetismo, experimentou un espertar espiritual. Por tanto, coñéceselle co título de Buda, que significa «O Esperto». Logo, o Buda viaxou pola chaira ganxética ensinando e construíndo unha comunidade relixiosa que incluía homes e mulleres, laicos e monásticos.
O Buda ensinou un camiño medio entre a compracencia sensual e o ascetismo estrito (practicado no movemento Sramano) común a esta rexión da India. O seu camiño espiritual incluía adestramento ético e prácticas meditativas como a diana e atención plena. O Buda tamén criticou as prácticas dos sacerdotes brahmanes, como o sacrificio de animais. Morreu en Kushinagar, alcanzando o paranirvana. Desde entón foi venerado por numerosas relixións e comunidades ao longo de Asia.
Varios séculos despois da súa morte, a comunidade budista recompilou as súas ensinanzas en extensas coleccións, os Discursos (Sutras) e os Códigos Monásticos (Vinaia). Estas ensinanzas foron transmitidas en dialectos prácritos como o pali, a través dunha tradición oral nas diversas comunidades que se espallaron pola India. As xeracións posteriores compuxeron textos adicionais, como tratados sistemáticos (Abhidharma), biografías de Buda, coleccións de historias curtas sobre as súas vidas pasadas (Jataka) e discursos adicionais (os Mahayana sutras).
Nomes e títulos
A palabra buda pode ser traducida como «o esperto» ou «o iluminado». «Buda» tamén é usada como título que se lle outorga ao primeiro espertar dunha era, quen se esperta só sen ningunha axuda.
Nos textos temperáns, o Buda a miúdo refírese a si mesmo como «Tathagata.» A miúdo pénsase que o termo significa "alguén que se foi" (tathā-gata) ou "alguén que veu" (tathā-āgata), posiblemente referíndose á natureza transcendental do logro espiritual do Buda.
Unha lista común de epítetos vese comunmente xuntos nos textos canónicos. Estes títulos representan algunhas das súas calidades espirituais:
O Canon Pali tamén contén moitos outros títulos e epítetos para o Buda, que inclúen: Sabio que todo o ve, Sabio que transcende todo, O touro entre os homes, Líder da caravana, Disipador da escuridade, O ollo do mundo, Primeiro dos aurigas, Primeiro dos que poden cruzar, Rey do Dharma (Dharmaraja), Parente do Sol, Axudante do mundo (Lokanatha), León do Dharma, Señor do Dharma, O de excelente sabedoría (Varapañña), O Radiante, Facho da humanidade, Médico e cirurxián insuperable, Víctor en batalla e Portador do poder.
Buda histórico
upright|miniatura|Antigos reinos e cidades da India durante a época de Buda (circa 500 a. C.) As datas do seu nacemento e morte son incertas; a maioría dos historiadores de principios do século XX databan a súa existencia entre 563 e 483 a. C., mais en opinións máis recentes dátase a súa morte entre 486 e 483 a. C. e segundo outros entre 411 e 400 a. C. Nun simposio que sobre este tema se levou a cabo en 1988, a maioría dos que presentaron as súas opinións deron como datas un período que pode atoparse no 400 a. C. restando ou sumando 20 anos, como a data aproximada da morte de Buda. Non obstante, estas cronoloxías alternativas aínda non foron aceptadas por todos os historiadores. O descubrimento en Lumbini dun posible santuario budista, o templo Maya Devi, que data aproximadamente de 550 a. C., podería facer que a data do nacemento do Buda retrocedese aínda máis.
Non se atoparon rexistros feitos en vida de Gautama, nin escritos realizados poucos séculos máis tarde tras a súa morte. Os textos budistas de Gandhara son os manuscritos budistas máis antigos que chegaron ata os nosos días, escritos entre os séculos I e III antes de Cristo e atopados preto de Hadda, próxima a Jalalabad, no leste de Afganistán. Actualmente consérvanse na Biblioteca Británica. Foron escritos en caracteres karosti, en lingua gandjari e en vinte e sete rolos de cortiza de bidueiro.
Contexto histórico
miniatura|upright|[[Mahākāśyapa atópase cun Ājīvica asceta, un dos grupos Śramaṇa comúns na antiga India.]] O nome "Sakamuni" ou "Sakyamunī" ("sabio dos sakias") e outras evidencias dos primeiros textos suxiren que Buda naceu no clan sakia, unha comunidade que estaba na periferia, tanto xeográfica como culturalmente, do subcontinente indio no século V a. C. A comunidade era unha pequena república ou unha oligarquía. É posible que o seu pai fose un xefe elixido, ou un oligarca. Johannes Bronkhorst chama a esta cultura oriental "Gran Magadha" e sinala que "o budismo e o xainismo xurdiron nunha cultura que se recoñecía como non védica".
Os shakyas eran un grupo étnico subhimalaio oriental que se consideraba fóra do Āryāvarta ("morada dos arios") e de "orixe mixta" (saṃkīrṇa-yonayaḥ, posiblemente parte aria e parte indíxena). As leis de Manu (10.11, 22) e o Baudhāyana-dharmaśāstra (1.1.2.13-4) trátanos como non arios, e o mero feito de visitalos requiría un sacrificio purificador como expiación. Isto confírmase no pali Ambaṭṭha Sutta, onde se di que os sakias son de "fala ruda", "de orixe servil" e os brahmans critícaos porque "non honran, respectan, estiman, reverencian nin renden homenaxe aos brahmans." Algunhas das prácticas non védicas desta tribo incluían o incesto (casar coas súas irmás), o culto ás árbores, aos espíritos das árbores e aos nagas. Segundo Levman, "aínda que o modo de falar rudo dos sakias e os seus antepasados munda non proban que falasen unha lingua non indoaria, hai moitas outras probas que suxiren que eran, de feito, un grupo étnico (e probablemente lingüístico) separado".
Á parte dos brahmans védicos, a vida de Buda coincidiu co florecemento de influentes escolas de pensamento śramaṇa como ājīvika, cārvāka, xainismo e ajñana. O Brahmajala Sutta rexistra sesenta e dúas destas escolas de pensamento. Neste contexto, un śramaṇa refírese a alguén que traballa, afánase ou se esforza (por algún propósito superior ou relixioso). Tamén foi a época de pensadores influentes como Mahavira, Pūraṇa Kassapa, Makkhali Gosāla, Ajita Kesakambalī, Pakudha Kaccāyana, e Sañjaya Belaṭṭhaputta, como se recolle no Samaññaphala Sutta, cuxos puntos de vista o Buda debeu coñecer con toda seguridade. Tamén hai probas filolóxicas que suxiren que os dous mestres do buda, Alara Kalama e Uddaka Rāmaputta, eran realmente figuras históricas e que moi probablemente ensinaron a Buda dúas formas diferentes de técnicas meditativas. Así pois, Buda era só un dos moitos filósofos śramaṇa dunha época na que a santidade da persoa xulgábase polo seu nivel de ascetismo.
Fontes máis temperás
miniatura|upright|"Bu-dhe" (𑀩𑀼𑀥𑁂), "Sa-kya-mu-nī" ( [[wikt: 𑀲𑀓𑁆𑀬𑀫𑀼𑀦𑀻 |𑀲𑀓𑁆𑀬𑀫𑀼𑀦𑀻) en brahmi, na inscrición do piar de Lumbini (circa 250 a. C.).]] A comunidade budista inicialmente transmitiu todos os textos mediante transmisión oral. Estes textos, os "suttas" (Pali) ou "sutras" (sánscrito) foron escritos en forma de manuscrito entre o século I a.C. e o século IV d.C. John S. Strong ve certos fragmentos biográficos no canon Pali, o canon chinés, o canon tibetano e textos en sánscrito como o material máis antigo. Estes inclúen textos como o "Discurso sobre a nobre procura" (Pali: Ariyapariyesana Sutta) e os seus paralelos noutros idiomas Outras fontes canónicas temperás inclúen o Mahāparinibbāṇa Sutta (Digha Nikaya "DN" 16), o Mahāsaccaka Sutta (Majjhima Nikaya "MN "36), o Mahapadana Sutta (DN 14) e o Achariyabhuta Sutta (MN 123), que inclúen contas que poden ser máis antigas, pero non son biografías completas.
Desde mediados do século III a.C., varios edictos de Ashoka (reinado c. 269–232 a. C.) mencionan ao Buda. A inscrición do piar de Lumbini conmemora a peregrinación do emperador a Lumbini como o lugar de nacemento do Buda, chamándoo Buda Shakyamuni (Brahmi: 𑀩𑀼𑀥 𑀲𑀓𑁆𑀬𑀫𑀼𑀦𑀻 Bu-dha Sa-kya-mu-nī, "Buda, Sabio das Shakyas"). Outro dos seus edictos (Edicto menor n.º 3) menciona os títulos de varios textos de Dhamma, establecendo a existencia dunha tradición budista escrita polo menos na época de Maurya. Estes textos poden ser os precursores do Canon Pāli.
Traxectoria
Casou aínda novo con Yasodhara, tivo un fillo que chamado Rāhula (obstáculo) e, aos 29 anos, decidiu deixar a vida palaciana para vivir como un asceta na foresta. Practicou meditación e severas austeridades durante 6 anos ata que, aos 35 anos, tivo unha experiencia relixiosa á cal lle deu o nome de iluminación. A partir de aí pasou a ser coñecido como o Buda, máis especificamente como Buddha Śākyamuni (o sabio dos Śākya).
Viviu ata os 80 anos de idade, transmitindo as súas ensinanzas e conquistando unha grande lexión de discípulos, monxes ou leigos (sen ordenación monástica). Gautama foi contemporáneo de Mahavira co cal, segundo fontes relixiosas e históricas, trabou algúns diálogos como opositores.
Estudos arqueolóxicos e antropolóxicos actuais parecen confirmar que, na verdade, Siddhartha Gautama non foi un príncipe senón o fillo do dirixente dunha das varias repúblicas aristocráticas que existían na India daquela. A versión de príncipe, con todo, é aceptada normalmente polas diversas escolas budistas, inclusive por conta dos mitos do inconsciente colectivo que se manifestan noutras historias en diferentes rexións do planeta.
Abel Barriola
Abel Barriola Ezkurra, nado en Leitza o 18 de maio de 1978, é un pelotari actualmente en activo, que xoga na posición de zagueiro. Debutou no ano 1998 do Frontón Beotibar de Tolosa, Guipúscoa.
Siddhartha Gautama
Traxectoria
Non se atoparon rexistros feitos durante a vida de Gautama, nin escritos realizados poucos séculos máis tarde tras a súa morte. Os textos budistas de Gandhara son os manuscritos budistas máis antigos que chegaron ata os nosos días, escritos entre os séculos I a.C. e III d.C. e atopados preto de Hadda próxima a Jalalabad no leste de Afganistán. Actualmente consérvanse na Biblioteca Británica. Foron escritos en caracteres karosti, en lingua gandjari e en 27 rolos de cortiza de bidueiro.
Abel Barriola
Como afeccionado, logrou o Campionato de España Xuvenil individual en 1996. Xa en profesionais, en 1999 logrou ser subcampión do Manomanista de 2ª Categoría, tras un par de duros anos con continuos problemas nas súas mans. No 2001 deu un salto cualitativo na súa carreira profesional logrando a txapela no Campionato do Catro e Medio e finalmente consagrouse ao vencer con sorprendente facilidade a Beloki na final do Manomanista de 2002, cun contundente 22-3, así mesmo logrou o subcampionato na edición do ano 2007. Os seus éxitos no Catro e Medio continuaron coa súa vitoria no Campionato navarro do Catro e Medio na edición do ano 2002.
Na edición de man parellas do ano 2011, clasificouse para a final formando parella con Xala, se ben non puido xogar a final ao non conceder as empresas o aprazamento que solicitou debido a unha lesión sufrida na liguilla de semifinais. Foi substituído polo tamén zagueiro navarro Mikel Beroiz, que facía así a súa primeira aparición nunha gran final, sen poder alcanzar o triunfo.
Siddhartha Gautama
Ensinanzas
miniatura|255px|Un Buda reclinado. Templo do Buda de Jade. [[Shanghai, China.]] Algúns catedráticos sosteñen que certos fragmentos do Canon Pali e dos Agama budistas conteñen a esencia real das ensinanzas históricas e, posiblemente, mesmo as palabras, do Buda, e algúns outros sosteñen que o son porque estes son anteriores aos sutras majayana. Os textos sagrados do budismo temperán preceden en orde cronolóxica aos textos majayana, e son considerados por moitos estudosos occidentais como a fonte principal máis crible de información sobre as ensinanzas reais históricas do Buda. Porén, algúns expertos non cren que os textos teñan información sobre os acontecementos históricos.
Hajime Nakamura escribiu que non hai nada nos textos budistas tradicionais que poida ser claramente atribuíble a Gautama como figura histórica:
Algunhas das ensinanzas fundamentais imputadas ao Buda son:
Porén, nalgunhas escolas majayana, estes últimos catro puntos chegaron a ser como aproximadamente dependentes. Existe desacordo entre as escolas budistas sobre os aspectos máis complexos do que, se cre, ensinou o Buda e tamén sobre algúns dos preceptos disciplinarios para os monxes (Vinaya).
Segundo a tradición, o Buda Gautama puxo énfase na ética e a comprensión correctas. Dubidou das nocións cotiás da divindade e da salvación. Afirmou que non hai intemediarion ningún entre a humanidade e o divino. Non afirmou que se chegaría ao estado bodi grazas ao sistema budista de introspección e pola práctica da meditación, como unha manifestación dunha verdade revelada por deus (epifanía), senón que o estado de iluminación nace dunha comprensión concienzuda da verdadeira natureza da psique, que tal comprensión debe ser descuberta transitando o longo camiño, coa guía das ensinanzas do Buda.
Barbaren
Barbaren é unha serie de televisión alemá de 2020 creada por Andreas Heckmann, Arne Nolting e Jan Martin Scharf e protagonizada por Laurence Rupp, Jeanne Goursaud e David Schütter. A serie conta unha historia ficticia ambientada nos acontecementos da batalla da fraga de Teutoburgo, unha época na que o Imperio Romano ocupou Xermania, e como resultado as tribos xermánicas rebeláronse lideradas por Arminio. A serie foi renovada o 10 de novembro de 2020 para unha segunda tempada.
Casa Amatller
miniatura|dereita|250px|A Casa Amatller (J.Puig) e a Casa Batlló (A.Gaudí) A Casa Amatller é o segundo gran monumento modernista do Paseo de Gracia, en Barcelona, proxectado polo arquitecto Josep Puig i Cadafalch entre os anos 1898 e 1900. A causa da proximidade coa Casa Lleó Morera e coa Casa Batlló (de Antoni Gaudí), o lugar onde se localizan estes tres edificios modernistas tense denominado a Illa de la Discòrdia.
No ano 1898, o industrial chocolateiro Antoni Amatller quixo transformar un edificio vello de 1875, que comprara para trasladarse para el. O industrial encarregou as obras a Puig i Cadafalch, que apostou por darlle a aparencia dun pazo gótico urbano, cunha fachada plana e un patio central cunha escaleira que dá acceso ao andar principal, tendo en conta que o edificio había de ser habitado por diversas familias.
Puig i Cadafalch creou a Casa Amatller cunha lectura moi persoal do gótico, mesturando influencias do gótico catalán co gótico dos palacetes urbanos dos Países Baixos e Flandres; finalmente tamén están presentes os típicos detalles de inspiración medieval. O máis sorprendente do edificio é a fachada en chanzos de reminiscencia nórdica, que lembra unha tableta clásica de chocolate.
O andar principal é un dos poucos de Barcelona que aínda conserva a riqueza ornamental e a atmosfera dourada e opulenta daquela burguesía do ensanche barcelonés.
Distrito de Lilongwe
Lilongwe é un distrito do Malawi localizado na Rexión Central. A súa capital é a cidade de Lilongwe. Cobre unha superficie de 6.159 km2 e segundo estimacións do ano 2004 tiña unha poboación de 1 720 784 habitantes.
Casa Amatller
Actualmente acolle as oficinas do Institut Amatller d'Art Hispànic.
Batalla das Ardenas (1944)
A batalla das Ardenas (en alemán: Offensive von Rundstedt, en inglés: Battle of the Bulge ou Ardennes Offensive), ocorrida entre o 14 de decembro de 1944 e o 25 de xaneiro de 1945, foi unha grande ofensiva alemá lanzada a través dos densos bosques e montañas da rexión das Ardenas, en Bélxica, e a través de áreas de Luxemburgo e Francia, na fronte occidental europea cara o final da segunda guerra mundial. O nome en código da ofensiva para a Wehrmacht era Unternehmen Wacht am Rhein ("operación vixilancia no Rin"), polo patriótico himno alemán "Die Wacht am Rhein".
Lei de Unión
Tamén pode facer referencia á: