cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carl Rogers
Pensamento
Foi partícipe e xestor instrumental no desenvolvemento da terapia non directiva, máis coñecida como terapia centrada no cliente, a cal renomeou como terapia centrada na persoa. Esta teoría é coñecida polas súas siglas en inglés PCA “Person-Centered Approach” ou enfoque centrado na persoa. As súas teorías abranguen non só as interaccións entre o terapeuta e o cliente, senón que tamén se aplican a todas as interrelacións humanas. A terapia rogeriana contrasta coas perspectivas psicolóxicas freudianas e as sociais de Alfred Adler e de Albert Bandura, polo uso preferente da empatía para lograr o proceso de comunicación entre o cliente e o terapeuta ou, por extensión, entre un ser humano e outro.
Asdrúbal Fontes Bayardo
Asdrúbal Esteban Fontes Bayardo, coñecido como "Pocho", nado o 26 de decembro de 1922 en Pan de Azúcar, Uruguai, e finado o 9 de xullo de 2006 en Montevideo, foi un piloto de carreiras uruguaio.
Carl Rogers
Pensamento
Rogers supón a relación entre o cliente e o terapeuta como o elemento fundamental para que se desenvolva o saneamento do consultante. Mediante o uso da escoita empática, a congruencia propia do conselleiro e a aceptación incondicional, téntase promover un ambiente libre de ameazas onde o cliente poida expresarse libremente. É a través deste escenario onde este último poderá, no seu tempo, coñecerse a si mesmo e así diminuír a súa ansiedade e tratar aquelas situacións que o cohiben.
Asdrúbal Fontes Bayardo
Traxectoria
Durante a segunda metade de finais da década de 1950, Fontes Bayardo participou na serie altamente competitiva Fórmula Libre arxentina, que foi evolucionando aos poucos ata ser disputada cos regulamentos da Fórmula Un. Gañou a primeira carreira celebrada no circuíto do Pinar de Montevideo en outubro de 1956, co seu Maserati 4CLT propulsado por un motor Chevrolet V8, tamén gañou en Interlagos en novembro de 1957 co mesmo coche.
Viaxou a Europa en 1959 para participar no Gran Premio de Francia de 1959 coa Scuderia Centro Sud, pilotando un vello Maserati 250F, co cal non chegou a cualificar. Regresou a América do Sur, onde continuou na Fórmula Libre e tamén participou en carreiras de resistencia.
Carl Rogers
Pensamento
Para o simple lector, a diferenza tanxible reside en que a terapia centrada no terapeuta está baseada na capacidade de interpretación do profesional, mentres que na terapia centrada na persoa o marco de referencia deixa de ser o coñecemento teórico do terapeuta e céntrase en como vive o cliente aquilo que lle está a acontecer. Dito en palabras de Rogers "Que pasa co que lle pasa". Tamén deixa de ser unha terapia focalizada en resolver o problema, e máis ben interésase en empatizar co cliente no que está a vivir. Preocúpase por como está a vivir a situación que lle toca vivir.
Asdrúbal Fontes Bayardo
Traxectoria
Na década de 1960 tiña un concesionario de Gneeral Motors en Pan de Azúcar, San Carlos e Maldonado, e director dunha empresa produtora de camionetas baseadas nas Opel en Pan de Azúcar baixo o nome de "Marina". Máis tarde traballou para unha axencia asociada ao BSE (Banco de Seguros del Estado), unha gran corporación bancaria uruguaia..
Carl Rogers
Teoría da personalidade de Rogers
As proposicións que están ao comezo da serie son as máis afastadas da experiencia do terapeuta e, polo tanto, as máis sospeitosas, mentres que as que aparecen cara ao final achéganse cada vez máis ao centro da nosa experiencia.
Asdrúbal Fontes Bayardo
Traxectoria
Bayardo morreu na súa casa en Montevideo en xullo de 2006. O circuíto urbano de Piriápolis leva o seu nome.
Entre a mi mundo
Entre a mi mundo é o terceiro álbum de estudio de mexicano-estadounidense texana Selena. O álbum inclúe cancións en español e inglés, o primeiro álbum bilingüe de Selena. As cancións "Como La Flor", "Baila Esta Cumbia" e "Buenos Amigos" axudou a Selena na xira en México e en América do Sur.
Asdrúbal Fontes Bayardo
Resultado completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Carl Rogers
As achegas de Rogers á educación
Rogers foi o pai da non directividade. Segundo el, o clima psicolóxico de liberdade favorecía o desenvolvemento pleno do individuo, valoraba a empatía e a autenticidade. Todo o proceso educativo debería entón centrarse no neno, non no profesor, non no contido pragmático. Para Rogers, os principios básicos do ensino e da aprendizaxe son: confianza nas potencialidades humanas, pertinencia do asunto que vai ser apreso ou ensinado, aprendizaxe participativa, autoavaliación, autocrítica e aprendizaxe da propia aprendizaxe.
A aprendizaxe sería tan fonda como importante para a totalidade da persoa que se educa: non se pode ensinar a outra persoa directamente, de aí a importancia do educador ou facilitador da aprendizaxe; el debería crear o clima inicial, comunicar confianza, aclarar, motivar con congruencia e autenticidade. Rogers chamou a isto “comprensión empática”.
Para Rogers, o obxectivo da educación é axudar o alumnado a converterse en individuos capaces de ter iniciativa propia para a acción, responsables polas súas accións, que traballasen non para obter a aprobación dos demais, senón para acadar os seus propios obxectivos.
Siembra
Siembra foi un periódico editado no Incio en 1931
Historia e características
Subtitulado Semarario político, literario e informativo, apareceu en xullo de 1931. Foi un periódico semanal de tendencia republicana. Estaba dirixido por Díaz Castedo e nel colaborou Manuel Díaz González e Augusto López Lallana.
Ducado de Brescia
O século VI
O primeiro duque longobardo de Brescia foi Alachis I o Sabio, morto sobre o 573. Poucas son as noticias transmitidas sobre a súa figura: Malvezzi sostén que restaurara os muros romanos e que lle atribuían a construción da Curia Ducis. Chamárono, en latín, "uir prudens", isto é, "o Sabio", co mérito de estar comprometido coa paz e o benestar da cidade; morreu de "morte cristiá".
O século VII
Á morte sen herdeiro do rei Arioaldo no 636, os duques elixiron o duque de Brescia Rotario. Nado no 606, fillo de Nandinig da fara dos Arodingos, como décimo sétimo rei dos longobardos en Italia Rotario é descrito por Paulo Diácono como "home de gran forza e seguiu o camiño da xustiza, pero non mantivo a recta vía na fe cristiá e manchouse da perfidia da herexía ariana". Casou con Gundeperga, a viúva do seu predecesor, e á súa morte converteuse en duque de Brescia e rei dos longobardos o fillo Rodoaldo, que morreu seis meses despois.
No 680 convértese en duque Alachis II, o duque de Trento coa axuda de dous nobres longobardos brescianos, Aldo e Grauso. Alachis, á fronte do partido ariano e tradicionalista da Austria (as rexións orientais da Langobardia Maior, tentou máis veces usurpar o trono de Pavía, antes de ser definitivamente vencido e morto no 690 por Cuniperto na chaira entre Trezzo e Cornate d'Adda, ao longo do río que sinalaba a fronteira entre Austria e Neustria.
O século VIII
Tamén o último rei dos longobardos foi bresciano, malia non selo de nacemento. chamábase Desiderio: nobre do Ducado de Tuscia, casou con Ansa, filla de Verísimo (nobre bresciano de orixe latina). Tiveron polo menos seis filos: Desiderio fundou no territorio bresciano numerosos importantes mosteiros, como o de San Salvatore (agora Santa Giulia) en Brescia e o Mosteiro de Leno.
Coa chegada dos francos, no 770, o ducado cesa de existir e pasa a formar parte do Sacro Imperio Romano de Carlomagno.
Vagalume (revista)
Vagalume foi unha publicación infantil e xuvenil de periodicidade quincenal, escrita en galego baixo a supervisión do Instituto da Lingua Galega. Foi editada en Santiago de Compostela pola editorial Lumeiro S.A., cidade na cal foi publicado o seu primeiro número en xaneiro de 1975. Despois do suplemento Axóuxere (1974) foi a primeira publicación infantil en galego do tardofranquismo.
Nun primeiro momento, foi dirixida nominalmente por Marta Isabel García Leániz se ben o director real e inspirador do proxecto foi Xosé María Méndez Doménech, quen debido ó seu pasado antifranquista non aparecía como tal, e que para levalo adiante contou coa participación de varios estudantes ligados na súa maioría á Federación Socialista Galega do PSOE, pero no ano 1978 é Xosé Fortes Bouzán o que se encarga desta actividade.
A partir do número 13 (xaneiro 1976), a revista inicia unha nova etapa formal e temática: elabórase en papel satinado, de maior calidade e desaparecen moitas das seccións e historietas, para dar paso ás colaboracións dos escolares galegos de EXB, que adquiren un maior protagonismo na publicación. Co nº 25 a redacción trasladouse a Pontevedra e en xaneiro de 1978, baixo a dirección de Xosé Fortes Bouzán, iníciase unha nova etapa en Vagalume; amplía o seu capital en dous millóns e medio de pesetas mediante accións de mil pesetas, tírase nunha nova imprenta a offset, aumenta o número de páxinas de 20 a 24 páxinas e convértese nunha publicación de periodicidade mensual. Pero a pesar destas melloras citadas a revista desaparece en abril-maio de 1978 co seu último número extra 45/46 adicado ao Día das Letras Galegas.
Dirección
Desde o Nadal de 1977 e até a súa fin a publicación aséntase definitivamente en Pontevedra, tendo á fronte o profesor Xosé Fortes.
Temática
Contaba con diferentes seccións: historia, xeografía, ciencias naturais, matemáticas, temática de iniciación literaria, contos, historias educativas, debuxos e historietas.
Eleccións municipais en Silleda
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Silleda dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Silleda]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Silleda desde a aprobación da Constitución de 1978.
Estilo (flor)
miniatura|450px|Partes da flor onde se aprecia o estilo. O estilo é en botánica a parte alongada e estreita do pistilo dunha flor de anxiospermas. Trátase en realidade dun alongamento do ovario ao final do que aparece o estigma. O estilo non contén óvulos, ficando estes restrinxidos á rexión do xineceo chamada ovario.
O estilo nas anxiospermas pode ser sólido ou oco. Nas plantas con estilo oco o tecido de transmisión (por onde medran os tubos polínicos para efectuar a fecundación) está constituído por unha camada de células epidérmicas bastante diferenciadas que arrodean unha canle oca (a denominada canle estilar). Os tubos polínicos medran dende o estigma deica o ovario ao longo da superficie desa canle, normalmente a través dunha camada magra de mucilaxe. Nas plantas que posúen estilos sólidos, pola contra, as células epidérmicas áchanse intimamente fusionadas e non deixan espazo ningún entre si. Os tubos polínicos, neste caso, medran entre as células do tecido de transmisión (como no caso das petunias (Petunia), ) ou a través das paredes celulares (como en Gossypium, ). O tecido de transmisión nos estilos sólidos inclúe unha substancia intercelular que contén pectina, comparábel á mucilaxe que se atopa na canle estilar dos estilos ocos. Dende o punto de vista da distribución de ambos os dous tipos de estilos entre as diferentes familias de anxiospermas, os estilos sólidos considéranse típicos das eudicotiledóneas e son raros nas monocotiledóneas.
Nas apiáceas, a base do estilo está engrosada, é nectarífera e se denomina estilopodio.
Monelos, A Azúmara, Castro de Rei
Monelos é un lugar da parroquia da Azúmara no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña un habitante (un home).
Víctor del Río Amado
Víctor del Río Amado, nado o 20 de abril de 1911 e finado na Coruña en xaneiro de 1991, foi un mestre e político galego.
Traxectoria
Estudou maxisterio na Escola Normal de Santiago de Compostela. Foi mestre de Callobre (Miño), Vilarmaior, e novamente dende 1933 de Callobre. En 1931 foi un dos membros do comité organizador do Partido Agrario Radical Gallego. Foi secretario do Grupo Galeguista de Callobre. No franquismo foi alcalde de Miño entre 1954 e 1955. Finou na Coruña aos 79 anos.
Vida persoal
Casou con Remedios López Domínguez.
Dactilopíidos
A dos dactilopíidos (Dactylopiidae) é unha familia de insectos hemípteros da superfamilia dos cocoideos, que comprende un único xénero, Dactylopius.
Estes insectos coñécense comunmente como cochinillas, nome que tamén se refire especificamente á súa especie máis coñecida, a cochinilla (Dactylopius coccus).
A cochinilla é un insecto de importancia económica e histórica como fonte principal da tintura carmín que, segundo moitos informes, utilizouse para este propósito nas Américas desde o século X.
O xénero Dactylopius tamén é importante porque varias das súas especies utilizáronse como axentes de control biolóxico de pragas, e porque varias son especies invasoras.
Xénero
O xénero describiuno en 1835 o zoólogo italiano Oronzio Gabriele Costa.
O nome do xénero, Dactilopius, está formado polos elementos do latín científico dactyl- e -pius. O primeiro deriva do grego antigo δάκτυλος dáktylos, "dedo", e o segundo probabelmente do grego antigo πἴος, píos, "gordo", debido á forma do seu corpo.
Familia
O nome da familia está formado, como é a norma, sobre a raíz do nome do seu xénero tipo (e neste caso único), Dactylopius, coa adición do sufixo do latín científico -idae, propio das familias de animais.
Especies
Como quedou dito, o xénero é monotípico.
No xénero describíronse once especies. Ademais das nove que durante moito tempo se integraban no xénero, D. bassi foi transferida do xénero Coccus en 2001, e D. gracilipilus describiuse recentemente, en 2012.
As especies son:
Lüderitz
miniatura|250px|Vista de Lüderitz
Lüderitz é unha cidade portuaria de Namibia, situada na rexión de Karas, a máis meridional do país.
Xeografía
O municipio ocupa unha superficie de 112,9 km². No ano 2011 contaba cunha poboación de 12 537 habitantes, polo que nese ano a súa densidade de poboación de 162,44 hab./km².
Ten un clima semidesértico, con fortes diferenzas entre as temperaturas (máxima anual media, 37,5 °C, e mínima anual media de 0,2 °C) e escaseza de precipitacións, cunha media anual de 17 mm.
Historia
A cidade foi fundada o 12 de maio de 1883 polo comerciante bremés Adolf Lüderitz, despois da compra da Angra Pequena e os seus arredores a un xefe local nama.
A cidade comezu como unha factoría con actividade pesqueira e de recolección de guano. Foi a cidade principal da Compañía Colonial da África do Suroeste Alemá.
En 1909, tras o descubrimento de diamantes na zona, Lüderitz converteuse nunha cidade próspera. Na actualidade a extracción de diamantes eé escasa, pero segue sendo importante.
O seu porto é de augas pouco profundas, o que o fai inutilizábel para as naves modernas. Isto conduciu a que Walvis Bay se convertera no centro industrial marítimo de Namibia. Recentemente, porén, a construción dun molle novo permitiu que buques de pesca máis grandes atraquen en Lüderitz.
Economía
A actividade pesqueira é a principal fonte de ingresos da cidade. É importante a pesca de lagosta e pescada. A maior parte das capturas destínanse á exportación. España é un dos principais destinos das exportacións pesqueiras. A antiga empresa española Pescanova (e agora a súa sucesora Nueva Pescanova), conta con dúas plantas de procesado Namibia, a principal, NovanNam-Lüderitz, en Lüderitz, onde traballan 1 800 operarios dedicados a elaboración dos produtos capturados pola frota pesqueira que a compañía posúe no país. A outra, NovaNam-Walvis Bay, está localizada en Walvis Bay, onde a empresa conta con 300 operarios.
miniatura|Antiga estación ferroviaria, hoxe en desuso.
O turismo cada vez se afianza máis como unha importante fonte de ingresos. A cidade conta con edificios coloridos da época colonial alemá, incluíndo algúns exemplos de Art Nouveau que recordan con nostalxia estar en Alemaña, pero co deserto de fondo. A cidade tamén foi redeseñada nun intento por atraer turistas á área, que inclúe unha zona ribeirá para tendas e oficinas.
É tamén sede dun museo, nun edificio que antigamente era a cabeceira final da liña férrea a Keetmanshoop.
Nas aforas de Lüderitz xace o pobo fantasma de Kolmanskop. Este pobo, antigamente animado, está agora abandonado e en constante loita para non ser enterrado baixo as movedizas dunas das areas do deserto do Namib.
Valle de Bravo
Valle de Bravo é un concello do oeste do Estado de México, en México. Limita coas municipalidades mexicanas de Donato Guerra, Temascaltepec, Amanalco, Ixtapan del Oro, Santo Tomas e Otzoloapan. A súa área é de 430.80 km², e a súa poboación era de 61 599 habitantes no ano 2010. A cabeceira municipal é Valle de Bravo.
Lista de presidentes do Brasil
miniatura|280x280px|Bandeira da presidencia do Brasil.|alt= No Brasil, o presidente da República exerce o papel de xefe de estado e tamén o de xefe de goberno. Así ten sido dende o comezo da república, en 15 de novembro de 1889, excepto nun curto período en que vixiu o parlamentarismo, de 1961 ata 1963, cando era presidente João Goulart.
Algunhas observacións:
miniatura|250px|dereita|Os presidentes [[Itamar Franco, Lula da Silva, Fernando Henrique Cardoso e José Sarney na Cidade do Vaticano.]] Esta é a lista dos presidentes do Brasil:
Pokémon Mystery Dungeon: Explorers of Time e Explorers of Darkness
Pokémon Mystery Dungeon: Explorers of Time (en ポケモン不思議ふしぎのダンジョン 時ときの探検隊たんけんたい, Pokémon Fushigi no Danjon Toki no Tankentai) e Pokémon Mystery Dungeon: Explorers of Darkness (en ポケモン不思議ふしぎのダンジョン 闇やみの探検隊たんけんたい; Pokémon Fushigi no Danjon Yami no Tankentai) son dous videoxogos de rol da franquía Pokémon desenvolvidos por Chunsoft para a consola Nintendo DS. Os dous xogos lanzáronse no Xapón o 13 de setembro de 2007 e en América do Norte o 20 de abril de 2008. Lanzáronse en Europa o 4 de xullo de 2008. Unha terceira versión, Pokémon Mystery Dungeon: Explorers of Sky (en ポケモン不思議ふしぎのダンジョン 空そらの探検隊たんけんたい; Pokémon Fushigi no Danjon Sora no Tankentai) estreouse en 2009.
Susan Solomon
Susan Solomon, nada en Chicago (Estados Unidos) o 19 de xaneiro de 1956, é unha química atmosférica que traballou na National Oceanic and Atmospheric Administration -NOAA- (en galego, Administración Nacional Oceánica e Atmosférica) durante gran parte da súa carreira profesional, onde fixo grandes descubrimentos sobre a composición da atmosfera. Dende o 2011 ata a actualidade (2021) traballou como profesora no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts. Dito instituto era coñecido porque exercera Ellen Swallow Richards como profesora de ciencias de clima e química atmosférica.
Foi unha das primeiras persoas en sinalar que o burato da capa de ozono do Antártico se orixinou debido aos clorofluorocarbonos e ao seu mecanismo de reacción de radicais libres. Así, o Protocolo de Montreal das Nacións Unidas, un protocolo que ten como fin a protección da capa de ozono, está baseado no traballo e descubrimentos de Susan Solomon.
Solomon é membro da Academia Nacional de Ciencias dos Estados Unidos, da Academia Europea de Ciencias e da Academia Francesa de Ciencias. Tamén pertence á Xunta de Ciencia e Seguridade do Bulletin of the Atomic Scientists (en galego, Boletín dos Científicos Atómicos).
No 2002, a revista Discover recoñeceuna como unha das 50 mulleres máis importantes da ciencia. No 2008, Solomon foi seleccionada pola revista Time como unha das 100 persoas máis influíntes do mundo.
Primeiros anos e educación
O interese de Susan Solomon pola ciencia comezou cando era unha nena cando xa era afeccionada a ver programas de televisión relacionados coa natureza, como o de Jacques Cousteau. No instituto obtivo o seu primeiro recoñecemento, quedou terceira na feira de ciencia nacional cun proxecto relacionado coa química atmosférica que tiña por obxectivo medir a porcentaxe de osíxeno nunha mestura de gases.
Susan licenciouse en química polo Instituto de Illinois de Tecnoloxía en 1977 e no ano 1981 obtivo o seu doutoramento en química na Universidade de California en Berkeley, xunto a persoas altamente influentes como o futuro Nobel Paul Crutzen, e onde se especializou en química atmosférica e os seus estudos sobre a composición da atmosfera tiveron un gran recoñecemento.
Vida persoal
Casou con Barry Sidwell en 1988.
A súa vida xirou ó redor os seus descubrimentos científicos, alcanzando numerosos premios e recoñecementos.
Vida laboral
Comezou traballando na Administración Naval e oceánica e atmosférica, onde permanecería durante gran parte da súa carreira, e descubriu entre outras cousas parte da composición da atmosfera.
Entre 1986 e 1987, dirixiu dúas expedicións durante o inverno antártico (coas temperaturas extremas que se dan neses momentos e noites case constantes), co obxectivo de tomar datos da composición atmosférica mentes o burato do ozono se formaba. Neste momento xa era coñecido pola comunidade científica que a carencia de ozono atmosférico provocaba aumentos nos niveis de radiación ultravioleta na Terra, pero aínda estaba por descubrirse a consecuencia climática das subidas de temperatura. Nestas grandes expedicións ao antártico onde compre destacar a Expedición de Ozono Nacional ao Estreito de McMurdo onde o seu equipo mediu niveis de óxido de cloro cen veces máis altos dos esperados na atmosfera, liberados pola descomposición de clorofluorocarburos por radiación ultravioleta. Compre destacar que Susan foi a única muller líder da expedición.
No ano 2007 o seu equipo científico chegou a unha realidade, e é que o quentamento global era unha realidade. Nese mesmo ano foi galardoada cun Premio Nobel da Paz compartido e o ano seguinte ,2008, Susan foi escollida como unha das 100 persoas máis influentes do mundo.
Na actualidade, Susan Solomon é catedrática no MIT, Instituto tecnolóxico de Massachusetts. Tamén é membro da Academia Nacional de Ciencias, Academia Europea de Ciencias e da Academia de Ciencias de Francia. Tamén foi directora do Grupo de Química e Procesos do Clima da Administración Nacional Oceánica e Atmosférica. Ademais, serve no Consello de ciencia e seguridade do Boletín de Científicos Atómicos. miniatura Susan Solomon sempre tivo como obxectivo defender e mellorar o planeta, especializouse no cambio climático e os seus estudos supuxeron un grande avance neste campo. grandes expedicións ao antártico onde compre destacar a Expedición de Ozono Nacional ao Estreito de McMurdo onde o seu equipo mediu niveis de óxido de cloro cen veces máis altos dos esperados na atmosfera,que foron liberados pola descomposición de clorofluorocarburos por radiación ultravioleta. Cómpre destacar que Susan foi a única muller líder da expedición.
O quecemento global pasou a ser o seguinte principal tema de estudo de Solomon, recentemente alertou de que o quecemento global xa é inevitable. Artigos desta muller afirman que aínda que se pararan as emisións de gases derivados da actividade humana, estes efectos do cambio climático farán notarse durante miles de anos.
Outro importante descubrimento foi que os volcáns podían acelerar as reaccións causadas polos clorofluorocarbonos, aumentando a deterioración da capa de ozono. O seu traballo formou parte do Protocolo de Montreal das Nacións Unidas, un acordo internacional para regular substancias químicas nocivas e protexer a capa de ozono.
Formou parte do Grupo intergobernamental sobre o cambio climático. Participou no Terceiro informe de avaliación do Grupo intergobernamental sobre o cambio climático e nun dos grupos de traballo do Cuarto informe de avaliación do Grupo intergobernamental sobre o cambio climático.
A misión de Susan foi sempre defender e mellorar o noso planeta, para iso especializouse no campo do cambio climático e fixo notables fazañas como: dirixir grandes expedicións ao Antártico, descubrir que o óxido de cloro tiña niveis cen veces mais altos do que debería debido a acción dos raios ultravioletas e outra moi importante como descubrir que os volcáns podían acelerar as reacción causadas polos clorofluorocarbonos.
Estudo clorofluorocarburos
En 1974, o mencionado Molina e Sherwood Rowland lanzaron unha hipótese que foi recibida con escepticismo, pero que 21 anos despois lles gratificou co Nobel de Química: os clorofluorocarbonos (CFC) que se usaban como refrixerantes, disolventes, propelentes para os envases a presión e na fabricación de cortiza branca descompúñanse na estratosfera e liberaban átomos de cloro. Estes reaccionaban co ozono, o que significaba a súa destrución. Até ese momento, ninguén considerara a importancia que ten este gas para a vida na Terra, e a idea seguiu parecendo unha loucura ata que en 1985 os científicos informaron de que a capa de ozono sobre a Antártida minguaba durante a primavera austral. Ao ano seguinte, varios expertos, entre eles, Susan Solomon, foron enviados á zona para realizar medicións.
Entre agosto e outubro de 1986, Solomon estivo a traballar no escuro inverno polar e en 1987 volveu para culminar a tarefa. Así lembrou aqueles tempos durante a recepción do Premio Volvo de Medio Ambiente 2009 : "A pesar das dificultades, ir á Antártida resultou ser unha das experiencias máis excitantes da miña vida, non só pola detección da perda de ozono, senón porque constatamos os compoñentes químicos que causaban o buraco, en particular, os clorofluorocarbonos." O continente branco pode ser un lugar frío, pero deixou pegada no corazón desta experta. As súas medicións deron cantidades de cloro infrecuentemente elevadas na atmosfera alta, pero, como ela mesma confesou, "non tiña a sensación de que estaba a facer historia, polo menos ao comezo; ao final do segundo ano empecei a darme conta do serio que era o asunto". Entón suxeriu en varios artigos "que as nubes estratosféricas polares poderían xogar un papel nesta química tan inusual"; de feito, actuaban como unha especie de imán que facilitaba os mecanismos de destrución do gas vital. Á volta, xa no seu laboratorio do NOAA, Solomon publicou un extraordinario estudo sobre o buraco de ozono que supuxo un punto de inflexión. Pouco despois, asinouse o histórico protocolo de Montreal que prohibía a fabricación dos CFC.
Tamén mostrou que os volcáns poderían acelerar as reaccións causadas por clorofluorocarburos, aumentando o dano á capa de ozono. O seu traballo formou a base do Protocolo de Montreal da ONU, un acordo internacional para regular substancias químicas daniñas e protexer así a capa de ozono.
Premios e recoñecementos
Ademais, un glaciar da Antártida leva o seu nome e é doutora honoris causa por 12 universidades do mundo.
Emir Sulejmanović
Emir Sulejmanović, nado o 13 de xullo de 1995 en Žepa, República Serbia (Bosnia e Hercegovina) é un xogador profesional de baloncesto internacional bosníaco con pasaporte finlandés que xoga no Surne Bilbao Basket da Liga ACB. Formado na canteira do Kaarina Ura e da Union Olimpija, cunha altura de 2,05 metros xoga na posición ala-pivote.
Traxectoria
Emir Sulejmanović naceu o 13 de xullo de 1995 durante a Masacre de Srebrenica nas fragas arredor de Žepa, localidade situada ao suroeste da propia Srebrenica. A súa familia, ao igual que miles de bosníacos, tivo que escapar de Žepa debido á ofensiva do Exército da República Serbia na área. Así, en 1997 migrou a Finlandia coa súa familia, morando primeiro en Jyväskylä e, desde o ano 2000, en Kaarina. Nesta última localidade Sulejmanović formouse como xogador de baloncesto júnior no Kaarina Ura. No ano 2011 asina pola academia júnior da KK Union Olimpija, asinando un contrato por catro anos, chegando ao primeiro equipo un ano despois. Debutou en Euroliga en decembro de 2012 ante o Real Madrid. En xullo de 2013 asina polo FC Barcelona, aínda que xoga principalmente para o filial do equipo barcelonés. En abril de 2015 é cedido á Orlandina Basket da Serie A italiana. Tras tres anos en Barcelona, o 4 de agosto de 2016 asina polo KK Cibona croata, onde xoga na A-1 Liga, na Liga do Adriático e na FIBA Europe Cup. Tras acabar a temporada asina por dous ano co Montakit Fuenlabrada, saíndo cedido ao CB Breogán nos dous anos. Após finalizar a súa etapa no club lucense, Sulejmanović asina polo Bilbao Basket, onde permanece unha temporada. En 2020 asina polo Lenovo Tenerife, onde permanece até 2022, ano no que regresa a Bilbao.
Internacional
Sulejmanović xogou para as seleccións finlandesas sub-16 e sub-20. Porén, a nivel sénior xoga para a selección de Bosnia e Hercegovina.
Hervé Kabasele
Hervé Kasonga Kabasele, nado o 24 de outubro de 1996 en Mbuji-Mayi (República Democrática do Congo) é un xogador profesional de baloncesto internacional congolés. Cunha altura de 2,08 metros xoga na posición pivote. Tras unha destacada actuación coa súa selección no Afrobasket de 2017, onde fixo unha media de 14,8 puntos e 6,5 rebotes por partido, o 11 de outubro asina un contrato por cinco anos co Club Baloncesto Breogán da Liga LEB. Actualmente xoga no Real Canoe de Liga LEB cedido polo equipo galego.
Río Iregua
260px|miniatura|O río Iregua preto de Viguera
Afluentes
Entre os tributarios principais, todos de curta lonxitude, cabe sinalar os seguintes:
Localidades que atravesa
As localidades principais que baña son Villoslada de Cameros, Villanueva de Cameros, Pradillo, Torrecilla en Cameros, Islallana, Alberite e Barea.
Explotación
Hai dous encoros que represan as augas do Iregua: Pajares e González Lacasa, entre ambos os dous encoran 70 hm³ de auga.
Praza de Azcárraga
dereita|miniatura|250px|Praza de Azcárraga e fonte da Fama.
Historia
Historicamente a Cidade Vella coruñesa tivo tres espazos públicos principais: o adro da colexiata de Santa María, a praza dianteira á Audiencia vella e a praza da Fariña. Esta constitúe a praza de armas do edificio de capitanía xeneral, que en orixe era a Real Audiencia. O edificio da Audiencia proxectouse no século XVIII en substitución das Casas Reais nas que se administraba xustiza, trasladada á Coruña por Filipe II, e que se atopaban anexas ao cárcere. Nesa mesma época a praza da Fariña acollía tamén as Casas de Artillería e o concello, que ocupou diversos edificios ao longo do tempo.
A praza da Fariña está representada no plano militar da Cidade Alta da Coruña de 1736, previo á construción da actual capitanía, e igualmente no do enxeñeiro Miguel Marín, de 1755, contemporáneo ás obras da súa construción. O plano de 1785, do enxeñeiro Pedro Martín, mostra xa o espazo libre de edificación que logo sería a praza de Azcárraga, así como o de 1819, de Felipe Ginzo, pero sen mostrar a conformación dese espazo.
No século XIX os sucesivos cambios de réxime político provocaron varios cambios no nome da praza, que se denominou de forma alternativa os nomes de praza Real e praza da Constitución. En 1896, co gallo da remodelación da praza, o Concello decidiu adicala ao ministro da Guerra, o xeneral Marcelo de Azcárraga, quen decretou a restitución á Coruña da sede da capitanía xeneral. Tras a guerra civil a primitiva praza da Fariña foi renomeada como praza do Xeneralísimo, para recuperar tras a restauración democrática o nome de praza da Constitución.
Morfoloxía
A actual praza de Azcárraga presenta unha forma rectangular, dividida en catro paseos peonais que conflúen nunha rotonda central rodeada de plátanos centenarios e en cuxo centro se ergue a fonte da Fama, de ferro colado, chamada así por se atopar en orixe na rúa da Fama. A banda nordeste da praza, coñecida como Cantoncillo, está situada a unha cota máis elevada e conectada co resto da praza mediante unha escalinata. Na esquina norte da praza está o edificio do antigo goberno militar. No punto de contacto coa praza da Constitución pódense ver as ábsidas da igrexa románica de Santiago.
Mercury-Redstone 3
Mercury-Redstone 3 ou MR-3, e tamén coñecida como Freedom 7 polo nome da cápsula, foi a primeira misión espacial tripulada dos Estados Unidos de América, levada a cabo dentro do proxecto Mercury, co astronauta Alan Shepard a bordo. Foi unha misión suborbital que tivo lugar 23 días despois do histórico voo de Iuri Gagarin.
Desenvolvemento da misión
Os obxectivos de MR-3 foron familiarizarse coa entorna espacial nunha primeira toma de contacto, con todas as etapas (engalaxe, voo propulsado, voo en ingravidez, reentrada e aterraxe) do voo espacial, avaliar a validez do astronauta como unha parte máis das misións espaciais e a súa capacidade para tomar o control en caso necesario, estudar as reaccións psicolóxicas do astronauta ao voo espacial e recuperar intactos tanto ao astronauta como á nave.
O lanzamento, pese a algunhas vibracións do foguete Redstone MRLV, tivo lugar sen contratempos. Trala separación da cápsula xa no espazo, Shepard probou algunhas manobras manuais. Tódolos sistemas funcionaron tal como estaba previsto. A cápsula non tiña ventás polas que mirar cara a fóra, pero Shepard dispoñía dun periscopio co que obter vistas dos arredores da cápsula. A velocidade máxima que alcanzou a nave foi de 8200 km/h e a súa altura máxima, 186,4 km. A cápsula amarou a 483 km de Cabo Cañaveral, a 75 graos e 53 minutos de latitude norte e 27 graos e 13,7 minutos de lonxitude norte, no océano Atlántico, sendo recuperada polo portaaeronaves USS Lake Champlain. Shepard soportou aceleracións de ata 6 g durante o lanzamento e case 12 g durante a reentrada. A duración total do voo foi de 15 minutos e 22 segundos. Permaneceu en ingravidez durante uns 5 minutos.
Río Najerilla
O Najerilla é un río da comunidade autónoma da Rioxa, España, tributario do Ebro, pola súa marxe dereita, despois dun curso de 100 km.
Percorrido
O Najerilla nace na Serra de Neila (Burgos) a uns 1.640 m de altitude, atravesa as comarcas de Anguiano e Nájera, cunha dirección principal sur-norte. Deasauga no Río Ebro, nas proximidades de Torremontalbo. É o río máis longo e caudaloso da Rioxa, con 16,45 m3/s. A súa bacía abrangue un total de 1.090 km2.
Afluentes
Entre os tributarios do Najerilla, curtos e de escaso caudal, cóntanse os ríos Urbión, Brieva, Cárdenas, Tobía e Yalde.
Localidades que atravesa
As localidades importantes que baña este río son: Neila, Mansilla de la Sierra, Anguiano, Bobadilla, Baños de Río Tobía, Nájera e Torremontalbo.
Explotación
No Najerilla hai unha presa, o encoro de Mansilla, cunha capacidade de 67,73 hm³ de auga.
Condado de Trastámara
O Condado de Trastámara foi un condado ou tenencia da coroa do Reino de Galiza na Idade Media. O seu nome provén do latín tra(n)s Tamar(is), que significa "máis aló do Tambre", río que atravesa Galiza.
Orixe
Está considerado por xenealoxistas e historiadores como o título nobiliario máis antigo de España, xa que xa aparece no século XI como dominio feudal no norte de Galiza. Era un dos feudos máis importantes do reino, e un dos que proporcionaba maiores ingresos. Asociado orixinalmente á estirpe da Casa de Traba ata o século XIII, cando a dita casa queda extinguida e o título volve ao rei de León.
Durante un tempo, os reis utilizaron este título e as grandes rendas asociadas para premiar a fidelidade dalgúns nobres, aos que nomearon como Conde de Trastámara de por vida, pero sen que fose hereditario, de tal xeito que o título volvería a ser da coroa ao morrer o conde.
Ao redor de 1340, o rei Afonso XI outorgaría finalmente o título ao seu fillo bastardo Henrique, que sería o fundador da chamada Casa de Trastámara, adoptando o nome do seu título para a Casa Real e creando despois unha liñaxe homónima, xa que o título era herdable, cuxos membros chegarían a ser reis de Castela, Aragón, Navarra, Sicilia e Nápoles.
Durante a primeira guerra civil castelá, o rei Pedro nomeou a Fernán Ruiz de Castro, o seu máis importante partidario en Galicia, Conde de Trastámara, desposuíndo temporalmente deste título ao seu medio irmán Henrique.
Despois da batalla de Montiel, o rei Henrique nomeou ao seu sobriño Pedro Henríquez de Castilla como Conde de Trastámara. O título permanece na estirpe dos Henríquez ata a súa extinción, en 1430. Hai que ter en conta que, precisamente polo ascenso da Casa de Trastámara á coroa de Castela, producíronse importantes cambios na organización feudal de Galiza que reduciu notablemente os ingresos do condado de Trastámara.
Proceso de Burgos
O Proceso de Burgos, tamén coñecido como o Xuízo de Burgos ou o Consello de Guerra de Burgos, foi un xuízo sumarísimo iniciado o 3 de decembro de 1970 na cidade española de Burgos contra dezaseis membros da organización armada nacionalista vasca Euskadi Ta Askatasuna (ETA) acusados dos asasinatos de tres persoas durante a ditadura do xeneral Franco. As mobilizacións populares e a presión internacional lograron que as penas de morte impostas a seis dos acusados non chegasen a ser executadas, sendo conmutadas por penas de reclusión.
Contexto político
En decembro de 1970, o xeneral Franco contaba xa con 78 anos, sufría párkinson desde había dez e a súa vitalidade ía en diminución. En 1967 situara ao almirante Luis Carrero Blanco na vicepresidencia, e primeiro ministro de feito, como forma de asegurarse que a ditadura levase adiante unha política de continuísmo; e en xullo de 1969, Xoán Carlos de Borbón foi designado o seu sucesor na Xefatura do Estado a título de Rei de España, prestando xuramento de lealdade a Franco, aos principios do Movemento e ás leis fundamentais do Estado. Con todo, iso non fixo diminuír a preocupación da elite franquista por garantir a súa continuidade cando Franco morrese. Isto quedaría medianamente claro con ocasión da remodelación do goberno tralo caso Matesa en 1969 e con ocasión das repercusións que tivo o Proceso de Burgos de 1970, que afectaron aos diferentes sectores das forzas do réxime de xeito distinto. Mentres que os falanxistas da liña dura, atrincheirados na burocracia estatal e sindical e a feroz represión policial, intentaban parar calquera tipo de reforma, os sectores máis pragmáticos apostaban por adaptar as formas políticas do réxime ás demandas dun capitalismo a grande escala, tanto nacional como multinacional. Sen diferenzas substanciais no ideolóxico, o seu esquema dun franquismo sen Franco baseábase na esperanza de que continuase a prosperidade económica como substituto da liberalización política.
O escándalo financeiro coñecido como caso Matesa foi aproveitado polo ministro de información Manuel Fraga para facer dano aos chamados tecnócratas, varios dos cales estaban implicados, favorecendo a publicidade do caso. O final da crise gobernamental produciuse o 29 de outubro de 1969 cun profundo reaxuste ministerial, sendo substituídos 13 dos 18 ministros. Franco destituíu tanto aos ministros corruptos como aos que deron publicidade ao tema. Con todo, os tecnócratas, ligados ao Opus Dei, puideron conservar a súa influencia no novo goberno, no que as figuras dominantes eran Carrero Blanco e Laureano López Rodó (impulsor dos Plans de Desenvolvemento Económico e Social). O chamado «goberno monocor» ía ser o que puxera en práctica unha serie de reformas tecnocráticas en España que posibilitasen, coa firma diversos acordos internacionais, a súa apertura ao exterior. Como paso previo á súa posible integración na OTAN e a CEE, asináronse os Acordos de Amizade e Cooperación con Estados Unidos e o Acordo Comercial Preferencial coa CEE, e en setembro de 1970 Franco recibiu a visita de Richard Nixon e Henry Kissinger.
Mentres tanto, a tensión social, os conflitos laborais e a oposición política ían en aumento en escala e intensidade de forma continuada. O ano 1969 comezou con desordes estudantís nas Universidades de Barcelona e Madrid, e a morte do estudante Enrique Ruano cando se achaba detido pola policía. Ao finalizar o ano, o Tribunal de Orde Pública condenara con 223 anos de cárcere a 93 militantes de partidos políticos, aínda ilegais. A represión tamén alcanzou ao Colexio de Avogados, sufrindo unha deportación interna Gregorio Peces-Barba, Juan María Bandrés, Miguel Castells e Elías Ruiz-Ceberio, quen logo exercerían como avogados no Proceso de Burgos. En 1970, leváronse a cabo máis de 1.500 folgas, con máis de 400.000 folguistas no País Vasco, Barcelona, Asturias, Madrid, Sevilla e Granada. Nesta última cidade tres traballadores da construción perderían a vida ao disolver a policía unha manifestación. En setembro de 1970, na apertura do Campionato do Mundo de Pelota Vasca en San Sebastián, un nacionalista vasco, Joseba Elósegui, prendeu lume á súa roupa e arroxouse en chamas desde as bancadas para protestar ante Franco, alí presente, gritando: «Gora Euskadi askatuta» ("Viva Euskadi libre").
Todo iso foi un caldo de cultivo de protestas que estalou con ocasión do consello de guerra contra os dezaseis militantes de ETA. Con todo, aínda que a oposición política transformou o Proceso de Burgos nun xuízo popular ao propio réxime e a presión popular evitou que as condenas a matar fosen executadas, o franquismo estaba lonxe de derrubarse e soubo reconducir a crise de decembro de 1970 cara a posicións inmobilistas; o que significaría unha maior contundencia represiva e unha reafirmación dos principios fascistas do réxime, sendo os últimos anos da ditadura os máis duros desde a posguerra. Aínda fixeron falta sete longos anos para ter as eleccións xerais de 1977, as primeiras desde a Segunda República, oito para ter a Constitución de 1978 que reformou o réxime franquista (paradoxalmente desde a súa propia legalidade) ata convertelo nun sistema democrático, e nove para os primeiros estatutos de autonomía; durante a chamada Transición.
Antecedentes
Os feitos remontábanse ao ano 1968. O 2 de agosto daquel ano era asasinado o policía Melitón Manzanas, xefe da Brigada de Investigación Social (policía política ou secreta) da comisaría de San Sebastián e primeira vítima premeditada da historia de ETA. O 7 de xuño fora asasinado José Pardines Arcay, axente da Garda Civil, ao interceptar a dous membros de ETA nun control de estrada. A raíz destes feitos o Goberno declarou o estado de excepción en Guipúscoa, primeiro, e despois en toda España. As detencións masivas desencadeadas durante eses anos conseguiron que para o outono de 1969 estes dezaseis membros de ETA xa estivesen presos, aos que se decidiu xulgar en consello de guerra por un tribunal militar. Aos imputados acusábaselles tamén do asasinato do taxista Fermín Monasterio Pérez, morto o 9 de abril de 1969, e tamén doutros delitos, como atentados e roubos, que lles reportaron un botín de máis de 30 millóns de pesetas, así como a colaboración neles e o seu encubrimento.
A competencia da Xurisdición Militar foi referendada por Auto da Audiencia de San Sebastián; e, recorrida ante o Tribunal Supremo de España, foi confirmada pola Sala Segunda. Para Armando Marchante Gil, quen tivo ao seu cargo unha das tres áreas básicas, a relixiosa, do Servizo Central de Documentación (SECED), creado polo almirante Carrero Blanco, aquí comeza unha cadea de torpezas que habería de converter o proceso de Burgos nunha formidable operación de propaganda contra a ditadura franquista que lle produciu un considerable desgaste.
Dada a condición de procedemento sumarísimo, o expediente permaneceu secreto para os acusados ata pouco antes de comezar o xuízo, o cal fora preparado meticulosamente durante meses. O capitán Antonio Troncoso, vocal poñente e asesor xurista da fiscalía no Proceso de Burgos, manifestou publicamente que o Exército elaborara un completo informe sobre a historia de ETA e a súa posible evolución, polo que cabía entenderse que con este proceso pretendíase escenificar a liquidación de ETA e a vitoria do Estado sobre a incipiente insurxencia armada vasca. Coa dirección de ETA detida, considerábase que a organización estaba cortada de raíz, co que só restaría, mediante un proceso exemplarizante, xulgar, condenar e executar aos dirixentes do grupo para disuadir a posibles continuadores.
O presidente do tribunal militar, o tenente coronel Manuel Ordovás González, xa dera probas da súa eficacia ao condenar a morte a Andoni Arrizabalaga, membro de ETA xulgado en 1969 por outro consello de guerra presidido por Ordovás. Do mesmo xeito que no caso de Iñaki Sarasketa, esta pena logo seríalle conmutada; sendo ambos precedentes inmediatos ao Proceso de Burgos na conmutación de penas de morte a membros de ETA grazas á presión popular.
Os feitos xulgados eran considerados un ataque ao réxime español, polo que foron acusados xenericamente do delito de «rebelión xeral continuada». Chamaba a atención o elevado número de procesados (dezaseis, entre os que se atopaban tres mulleres e dous sacerdotes), así como as penas solicitadas: seis penas de morte e 752 anos de cárcere.
Transcendencia do xuízo
A vista do «Sumarísimo 31/69» celebrouse do 3 ao 9 de decembro de 1970 na sala de xustiza do Goberno Militar de Burgos e o tribunal militar deliberou 18 días en sesión ininterrompida. A xurisdición castrense en lugar de desagregar os feitos delituosos empeñouse en acumulalos nun único sumario, tanto por razóns de comodidade como por resaltar aos oficiais encargados do mesmo, xa que estimaba que unha condena masiva tería unha maior exemplaridade. Desde o primeiro momento o Goberno de Franco decidiu dar unha ampla publicidade ao xuízo, o que foi aproveitado polas principais forzas da oposición para organizar unha campaña en contra do mesmo movendo todos os seus apoios internacionais. A repercusión do xuízo foi tan grande que a sala onde se celebrou a vista non daba cabida aos centos de persoas que intentaron presencialo, repleta como estaba tanto de familiares e simpatizantes dos presos como de policías de paisano, así como dunha ampla representación de xornalistas nacionais e estranxeiros e observadores de distintas asociacións internacionais.
Doutra banda, a reacción popular contra o xuízo traduciuse en paros de traballadores, folgas estudantís e manifestacións cidadás que paralizaron a vida económica e social do País Vasco e, en menor medida, Navarra, en resposta á convocatoria de folga xeral realizada polas forzas da oposición. O 4 de decembro a policía reprimiu a tiros unha manifestación en Éibar onde resultou ferido Roberto Pérez Jauregi, que faleceu pouco tempo despois; e ese mesmo día o Ministro da Gobernación Tomás Garicano solicitou no Consello de ministros a aprobación da declaración do estado de excepción en Guipúscoa, que o día 14 ampliouse a toda España.