cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mitrídates VI do Ponto
Orixe, familia e primeiros anos
Entre o 116 a.C. e o 113 a.C., Mitrídates saíu do agocho e regresou ao Ponto sendo aclamado como rei. Nese momento, xa se convertera nun home de considerable estatura e forza física e combinaba unha enerxía e unha determinación extraordinarias cun talento considerable para a política, a organización e a estratexia. Mitrídates retirou a súa nai e a seu irmán do trono, encarcerándoos a ámbolos dous e converténdose no único gobernante do Ponto. Laodice VI morreu en prisión, aparentemente por causas naturais e Mitrídates Crestos tamén morreu no cárcere, ou puido ser xulgado por traizón e executado. Malia a todo o anterior, Mitrídates deulles ós dous funerais reais. A seguir, Mitrídates casou primeiro coa súa irmá máis nova Laodice, de 16 anos cos obxectivos de preserva-la pureza da súa liña dinástica e consolida-la súa pretensión ao trono, co-gobernar sobre o Ponto e asegura-la sucesión dos seus fillos lexítimos.
Comezo do reinado
Mitrídates tiña ambicións de facer do seu estado o poder dominante no Mar Negro e en Anatolia. Primeiro subxugou a Cólquida, unha rexión ao leste do mar Negro ocupada pola actual Xeorxia, e antes do 164 a.C., un reino independente. Despois enfrontouse pola supremacía na estepa póntica co rei escita Palacus. Os centros máis importantes de Crimea, o Quersoneso Táurico e o Reino do Bósforo cederon facilmente a súa independencia a cambio das promesas de Mitrídates de protexelos contra os escitas, os seus antigos inimigos. Despois de varios intentos infrutuosos de invadir Crimea, os escitas e os aliados Roxolanos sufriron grandes perdas a mans do xeneral póntico Diofanto e aceptaron a Mitrídates como o seu señor supremo. miniatura|260x260px|Mapa do [[Reino do Ponto: antes do reinado de Mitrídates VI (vermello escuro), despois das súas conquistas (vemello) e despois das súas conquistas na Primeira guerra mitridatica (rosa), incluíndo o seu aliado, o Reino de Armenia (verde).]] A seguir, o rei mozo volveu entón a súa atención a Anatolia, onde o poder romano estaba en aumento. Conseguiu repartirse Paflagonia e Galacia co rei Nicomedes III de Bitinia. Probablemente foi con motivo da invasión paflagónica do 108 a.C. cando Mitrídates adoptou a era bitiniana, para usar nas súas moedas en honra á alianza. Esta era do calendario comezou co primeiro rei de Bitinia, Zipoites I no 297 a.C., e estivo en uso no Ponto até o no 96 a.C., polo menos.
Paul-Marie François Rousset
Traxectoria
O 24 de xaneiro de 1966 foi nomeado polo papa Paulo VI bispo auxiliar de Lión e bispo titular de Utimma, con residencia en Saint-Étienne. Recibiu a consagración episcopal en Ars o 6 de marzo do mesmo ano, de mans do bispo de Belley René-Fernand-Eugène Fourrey, e tivo co-consagrantes principais ao arcebispo coadxutor de Bordeos Marius-Félix-Antoine Maziers e ao bispo auxiliar de Lión Alfred-Jean-Félix Ancel.
Mitrídates VI do Ponto
Guerras mitridáticas
O seguinte gobernante de Bitinia, Nicomedes IV de Bitinia, foi un dos principais aliados dos romanos. Mitrídates conspiraba para derrocalo, pero os seus intentos fracasaron e Nicomedes IV, instigado polos seus conselleiros romanos, declarou a guerra ao Ponto. A propia Roma estaba nese momento implicada na Guerra Social, unha guerra civil cos seus aliados itálicos; como resultado, só había dúas lexións presentes en toda a Asia romana, ambas as dúas en Macedonia. Estas lexións uníronse co exército de Nicomedes IV para invadir o Reino do Ponto de Mitrídates no 89 a.C. Mitrídates obtivo unha vitoria decisiva, dispersando as forzas dirixidas polos romanos e o seu exército foi benvido en toda Anatolia. Ao ano seguinte, 88 a.C., Mitrídates orquestrou un xenocidio de colonos romanos e itálicos que permaneceron en varias cidades importantes de Anatolia, incluíndo Pérgamo e Tralles (actual Aydın), eliminando esencialmente a presenza romana na rexión. O episodio coñeceuse como as Vésperas Asiáticas e, se afirma, que unhas 80.000 persoas morreron no masacre.
O Reino do Ponto comprendía unha poboación mixta nas súas cidades xónicas gregas e anatolias. A familia real trasladou a capital de Amasia á cidade grega de Sinope. Os seus gobernantes intentaron asimilar plenamente o potencial dos seus súbditos mostrando unha cara grega ao mundo grego e unha cara iraniana/anatolia ao mundo oriental. Sempre que a brecha entre os gobernantes e os seus súbditos de Anatolia aumentaba, facían énfase nas súas orixes persas. Deste xeito, a propaganda real reclamou a herdanza dos gobernantes persas e gregos, incluíndo Ciro o Grande, Darío I de Persia, Alexandre Magno e Seleuco I Nicátor. Mitrídates tamén se fixo pasar por un campión do helenismo, pero isto foi principalmente para promover as súas ambicións políticas; non hai ningunha proba de que sentise a misión de promover a súa extensión dentro dos seus dominios. Calquera que fosen as súas verdadeiras intencións, as cidades gregas (incluída Atenas) desertaron ao lado de Mitrídates e acolleron aos seus exércitos na Grecia continental, mentres que a súa frota asediaba aos romanos en Rodas. O seu veciño do sueste, o rei de Armenia, Tigranes o Grande, estableceu unha alianza con Mitrídates e casou cunha das fillas de Mitrídates, Cleopatra do Ponto. Os dous gobernantes seguirían apoiándose mutuamente no vindeiro conflito con Roma. miniatura|Espazos onde se produciu a [[Primeira guerra mitridática (87-86 a. C.)]] miniatura|[[Moeda do reino do Ponto|Moeda póntica (tetradracma) que reproduce o busto de Mitríades VI.]]Os romanos responderon ó masacre do 88 a.C. organizando unha gran forza de invasión para derrotar a Mitrídates e apartalo do poder. A Primeira guerra mitridática, librada entre o 88 e o 84 a. C., viu como Lucio Cornelio Sila expulsou a Mitridates da propia Grecia. Despois de lograr a vitoria en varias batallas, Sila recibiu noticias de problemas en roma polo retorno do seu rival Caio Mario polo que concluíu apresuradamente as conversacións de paz con Mitrídates. Cando Sila regresou a Italia, Lucio Licinio Murena quedara á fronte das forzas romanas en Anatolia. O tratado de paz indulxente, que nunca foi ratificado polo Senado, permitiu a Mitrídates VI restaurar as súas forzas. Durante este conflito, un grupo dos seus partidarios, Minio e Filótimo de Esmirna, e Clístenes e Asclepiodoto de Lesbos, conspiraron para matalo. Porén, Asclepiodotus cambiou de idea e converteuse nun informante e procurou que Mitrídates se agochase debaixo dunha cadeira grande para escoitar o complot contra el. Mitrídates, torturou e executou aos conspiradores e tamén matou ás familias e amigos dos conspiradores.
No 83 a.C., Murena atacou a Mitrídates no provocando a Segunda guerra mitridatica do 83 ao 81 a.C., na que Mitrídates derrotou ás dúas lexións de Murena na batalla de Halis no 82 a.C. antes de que a paz fose declarada de novo por tratado.
Paul-Marie François Rousset
Traxectoria
O 23 de febreiro de 1971 foi nomeado por Paulo VI bispo da nova diocese de Saint-Étienne. Como bispo, foi quen elixiu como catedral a igrexa de San Carlos de Saint-Étienne. Renunciou por motivos de saúde o 28 de setembro de 1987 ao goberno da diocese.
Mitrídates VI do Ponto
Guerras mitridáticas
Cando Roma intentou anexionarse Bitinia (legada a Roma polo seu último rei) case unha década despois, Mitrídates atacou cun exército aínda maior, o que provocou a Terceira guerra mitridatica do 73 a.C. ao 63 a.C. Daquela, Lucio Licinio Lúculo foi enviado contra Mitrídates e os romanos derrotaron ás forzas pónticas na batalla de Cabira no 72 a. C., levando a Mitrídates ao exilio na Armenia de Tigranes. Mentres Lúculo estaba preocupado por loitar contra os armenios, Mitrídates remontou para recuperar o Ponto esmagando catro lexións romanas ao mando de Valerio Triario e matando a 7.000 soldados romanos na batalla de Zela no 67 a.C. Finalmente, foi derrotado polas lexións de Pompeio na batalla do río Lico no 66 a.C.
Despois desta derrota, Mitrídates fuxiu cun pequeno exército cara a Cólquida e despois sobre as montañas do Cáucaso ata Crimea e fixo plans para levantar outro exército para enfrontarse aos romanos. O seu fillo máis vello vivo, Machares, vicerrei do Bósforo cimerio, non estaba disposto a axudar ao seu pai. Mitrídates matou a Machares, e Mitrídates tomou o trono do reino do Bósforo. Entón ordenou o recrutamento e os preparativos para a guerra. No 63 a.C., outro dos seus fillos, Farnaces II do Ponto, dirixiu unha rebelión contra o seu pai, xunto aos exiliados romanos no núcleo do exército póntico de Mitrídates. Mitrídates retirouse á cidadela de Panticapaeum, onde se suicidou. Pompeio enterrou a Mitrídates nas tumbas escavadas na rocha dos seus antepasados ​​en Amasia, a antiga capital do Ponto.
Representación do poder
miniatura|Imaxe tomada da páxina 605 do libro de [[H. G. Liddell (1857) titulado, A History of Rome from the early times to the establishment of the Empire [Identificador BL: 002163529].          No anverso: efixie de Mitradates VI; no reverso, incsrición ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΜΙΘΡΑΔΑΤΟΥ ΕΥΠΑΤΟΡΟΣ; tamén aparece uncervo comendo, nun campo, cunha media lúa e estrela, e o Monograma de Pérgamo, onde a moeda foi acuñada cando Mitrídates residía alí.]]
Morte
Despois de que Pompeio o derrotase no Ponto, Mitrídates VI fuxiu ás terras ao norte do Mar Negro no inverno do 66 a. C. coa esperanza de poder reunir un novo exército e continuar a guerra invadindo Italia polo Danubio. Os seus preparativos resultaron ser demasiado duros para os nobres e a poboación locais, e estes rebeláronse contra o seu goberno. Posteriormente, declarou que intentara suicidarse con veleno pero fracasara por mor da súa inmunidade á substancia. Segundo a Historia romana de Apiano, entón pediu ao seu gardacostas e amigo galo, Bituito, que o matase a espada:
Por outra banda,Dión Casio na súa Historia romana ofrece un relato diferente:
Por orde de Pompeio, o corpo de Mitrídates foi enterrado máis tarde xunto aos seus antepasados (en Sinope ou Amaseia). O monte Mitrídates no centro de Kerch e a cidade de Ievpatoria en Crimea conmemoran o seu nome.
O "Antídoto de Mitrídates"
De acordo coa maioría das prácticas médicas da súa época, as rutinas antitoxinas de Mitrídates incluían un compoñente relixioso; foron supervisados ​​polos Agari, un grupo de xamáns escitas que nunca o abandonaron. (Tamén estaba protexido no seu sono por un cabalo, un touro e un cervo, que gemía, berraba e balía cando alguén se achegaba ao leito real). O médico grego Cratevas puido traballar directamente baixo Mitrídates ou puido estar en correspondencia con el. Tamén se dixo que Mitrídates recibiu mostras como megalio e kyphi de Zópiro de Alexandría e tratados de Asclepíades de Bitinia en lugar dunha visita solicitada. No momento da súa morte, no 63 a. C., Mitrídates desenvolveu un complexo "antídoto universal" contra o envelenamento, que tomaba todos os días con auga fría de manancial e que se coñeceu como mitrídates ou mitridatium. Dicíase que o consumía a diario. A fórmula orixinal perdeuse por completo, aínda que Plinio informa que os diversos antídotos de Mitrídates adoitaban incluír o sangue de patos pónticos (posiblemente patos canelos), que se alimentaban de plantas velenosas como o eléboro e a cicuta e así proporcionou unha especie de soro contra eles. Noutro lugar, Plinio informa que as notas sobreviventes do traballo de Mitrídates non incluían ingredientes exóticos e que Pompeio atopou unha receita de antídoto entre as notas de Mitrídates que consistía en 2 noces secas, 2 figos e 20 follas de ruda, que se supoñían triturados xuntos e tomados cun chisco de sal por unha persoa que levase xaxún polo menos un día.
As lexións baixo o mando de Pompeio que derrotaran a Mitrídates, mataron tamén ao seu secretario Calístrato e queimaron algúns dos seus papeis, pero tamén levaron unha extensa biblioteca de medicinas e unha colección de espécimes a Roma onde, Leneo, o escravo de Pompeio os traduciu ao latín  e os médicos romanos como Aulo Cornelio Celso comezaron a prescribir varias receitas baixo o nome de antídoto de Mitrídates (en latín: antidotum Mithridaticum). Desde o século I sobreviven numerosas receitas  que consisten todas nun electuario polifarmacéutico, incluíndo rícino de castores consumidores de salgueiro e opio endulzado con mel -o mel póntico tende a conter cantidades leves de veleno de plantas locais como o rododendro e a adelfa-, pero doutro xeito todos diferían en ingredientes e cantidades.
Paul-Marie François Rousset
Traxectoria
Logo do final do seu pontificado, exerceu como simple párroco en diferentes localidades (Ferney-Voltaire, Saint-Jean-de-Gonville, Thoiry, Collonges...) até os 75 anos, cando se retirou á súa diocese natal. Finou o 9 de xaneiro de 2016 en Bourg-en-Bresse, onde vivira os últimos meses. Foi enterrado na catedral de San Carlos de Saint-Étienne.
Mitrídates VI do Ponto
O "Antídoto de Mitrídates"
Parece probable que Pompeio e Leneo mantiveron en segredo a receita persoal de Mitrídates, o que provocou varios intentos de recreala despois da súa morte: así, na época de Tiberio, un pai e un fillo estranxeiros chamados Pacio fixéronse ricos vendendo a súa propia receita secreta. Ao mesmo tempo, Celso avogou por tomar unha cantidade diaria da súa preparación do tamaño dunha améndoa de xenxibre con viño. Andrómaco, o médico da corte de Nerón, desenvolveu a teriaca (Theriaca Andromachi) complementando as versións da fórmula de Mitrídates coñecidas no seu día con máis opio, sementes de papoula, e unha adición homeopática de carne de víbora. Unha das cubas descubertas en Pompeia parece que se utilizou para crear esta versión do antídoto de Mitrídates. Galeno engadiu aínda máis opio e un escíncido na súa versión da receita. Das plantas que comparten estas primeiras formas de mitridatium, moitas parecen ser moi odoríferas ou mostrar capacidades antibacterianas e antiinflamatorias; tamén é de destacar que os alcaloides bioactivos e os velenos non están amplamente representados.
Fracaso
Cando fracasou esa idea, creuse que o problema era debido a unha preparación ou almacenamento inadecuados, o que levou a algunhas xurisdicións a esixir legalmente a súa preparación á vista do público nas prazas da cidade. As preocupacións sobre a pureza do mitridato e a posterior ineficacia estiveron moi relacionadas co desenvolvemento da regulación médica e farmacéutica. O mitridato segue dispoñible para algúns médicos, especialmente no Oriente Medio. Porén, xa dende Plinio, algúns o consideraban unha fraude e os seus diversos compoñentes e proporcións como pseudocientíficas. Os médicos chineses recibiron mostras de mitridato de embaixadores musulmáns durante a dinastía Tang pero nunca o popularizaron nin defenderon. O científico islámico Averroes, pola súa banda, cría que podería ser útil nalgúns casos, pero advertiu contra o consumo regular por parte dos sans xa que "podería transformar a natureza humana nunha especie de veleno". Fracasou notablemente como cura para a peste e a epilepsia, e Antitheriaca de William Heberden de 1745 (grego: Αντιθηριακα, Antithēriaka) axudou a desacreditalo totalmente en Inglaterra. No século XIX, só estaba sendo prescrito para a dispepsia ou descrito só como de interese histórico.
Mitrídates, políglota
No relato de Plinio o Vello dos famosos políglotas, Mitrídates podía falar as linguas das vinte e dúas nacións que gobernaba. Esta reputación levou ao uso do nome de Mitrídates como título nalgúns traballos posteriores sobre lingüística comparada, como o Mithridates de differentiis linguarum de Conrad Gessner (1555) e o Mithridates oder allgemeine Sprachenkunde (1806–1817) de Adelung e Vater.
Esposas, amantes e fillos
Mitrídates VI tivo esposas e amantes, das que tivo varios fillos. Os nomes que lles deu a estes son unha representación da súa herdanza e ascendencia persa e grega.
A súa primeira esposa foi a súa irmá Laodice. Estiveron casados ​​dende 115 a.C.-113 a.C. até preto do 90 a.C. Tiveron varios fillos: Mitrídates, Arcacio, Macares e Farnaces II do Ponto. As súas fillas foron Cleopatra do Ponto (ás veces chamada Cleopatra a Vella para distinguila da súa irmá do mesmo nome) e Dripetina (unha forma diminutiva de "Dripetis"). Dripetina foi a filla máis devota de Mitrídates VI. Os seus dentes de leche nunca lle caeron, polo que tiña un dobre xogo de dentes.
A súa segunda esposa foi unha nobre macedonia grega, Monima. Estiveron casados ​​desde aproximadamente o 89-88 a.C. até o 72-71 a.C. e tiveron unha filla, Atenea, que casou co rei Ariobarzanes II de Capadocia. As súas dúas seguintes esposas tamén foron gregas: estivo casado coa súa terceira esposa Berenice de Quíos, desde o 86 a.C. ata o 72-71 a.C.; a cuarta muller, Estratonice, deulle outro fillo, Xifares. Descoñécese quen foi a súa quinta muller. A súa sexta esposa Hipsicratea, famosa pola súa lealdade e proeza na batalla, era do Cáucaso, e casaron nunha data descoñecida até o 63 a.C.
Os fillos que tivo das súas concubinas foron Ciro, Xerxes, Darío, Ariarates IX de Capadocia, Artafernes, Oxatres, Fénix (fillo de Mitrídates cunha amante de orixe siria) e Exípodras, que leva o nome de reis do Imperio persa, do que se proclamaba descendente. As súas fillas nacidas de concubinas foron Nisa, Eupatra, Cleopatra a Nova, Mitridatis e Orsabaris. Nisa e Mitridatis, estaban comprometidas cos faraóns gregos exipcios Ptolomeo XII Auletes e co seu irmán Ptolomeo de Chipre.
No 63 a.C., cando o reino do Ponto foi anexionado polo xeneral romano Pompeio, as irmás, esposas, amantes e fillos restantes de Mitrídates VI no Ponto foron condenadas á morte. Plutarco, escribindo nas súas Vidas (Pompeio, v. 45), afirma que a irmá de Mitrídates e cinco dos seus fillos participaron na procesión triunfal de Pompeio ao seu regreso a Roma no 61 a.C.
Arquelao, un nobre grego de Capadocia e sumo sacerdote do templo-estado de Comana, Capadocia, parece que era descendente de Mitrídates VI e, mesmo, afirmaba ser fillo del, mais a cronoloxía suxire que Arquelao puido ser en realidade un neto materno do rei póntico, e fillo do xeneral favorito de Mitrídates VI, que puido casar co algunha das fillas de Mitrídates VI.
Daubentonia madagascariensis
O Daubentonia madagascariensis é un primate estrepsirrino, endémico de Madagascar, emparentado cos lémures.
A súa aparencia fai que se lle considere o principal responsable da orixe da palabra "lémure", que quere dicir en latín "espírito nocturno da morte".
O Daubentonia madagascariensis é o único representante vivo do seu xénero (Daubentonia), familia (daubentoníidos) e infraorde (quiromiiformes), o que deixa ben ás claras a súa extrema rareza. Só se coñece outra especie próxima, Daubentonia robusta, que se extinguiu cara a 1920.
Descrición
Os Daubentonia madagascariensis son animais arborícolas de hábitos nocturnos. Aliméntanse de larvas de insectos que atopan baixo a cortiza das árbores, localizándoas mediante golpes rítmicos sobre a cortiza. Este método é típico dos paxaros carpinteiros, pero único entre os mamíferos. Para conseguilo, usa o seu longo e osudo terceiro dedo, e distingue calquera pequena perturbación no ruído que produce o pete continuo (indicio dun poleiro de madeira abichada baixo a cortiza) grazas aos seus grandes e ben desenvolvidos oídos (o seu principal sentido), semellantes aos dun morcego. Só se coñece outro caso de adaptación tan forte dos dedos nese sentido en toda a historia da evolución, o do pequeno dinosauro arborícola Epidendrosaurus.
A pelaxe é longa en todo o corpo, especialmente na cola, razón pola que foi clasificado inicialmente como un estraño esquío cando se descubriu. A cor da pelaxe é totalmente negra agás na cara, onde se volve case branca. En ocasións téñense atopado individuos pardos. Os adultos acadan o tamaño aproximado dun gato doméstico, con 40 centímetros da cabeza á cola e outros 55 de lonxitude total desta. Ademais das súas amplas orellas, na súa cabeza salientan tamén os seus ollos, grandes e amarelos, típicos do animal nocturno que é. O olfacto tamén é bastante fino.
Hábitat
O hábitat do Daubentonia madagascariensis constitúeo a selva tropical que cobre o leste de Madagascar, onde se localiza na parte máis alta das árbores. A súa dieta de larvas de insectos é completada ás veces coa inxestión dalgunhas follas e froitos. Estes últimos xántaos de xeito ritual e característico, primeiro roendo a súa casca (ten uns dentes similares aos dunha rata) e logo introducindo no seu interior o longo terceiro dedo, co que recolle a polpa carnosa que mete na boca coma se estivese usando unha culler.
A destrución da selva malgaxe debido aos incendios provocados, a estornela de árbores e o acraramento de grandes zonas para destinalas á agricultura empurrou ao Daubentonia madagascariensis ao bordo da extinción. De feito, pensouse durante un tempo que desaparecera, ata que se redescubriu en 1961. Desde entón o goberno de Madagascar tomou distintas medidas co fin de protexelo a el e ao seu hábitat; 12 exemplares desta especie atópanse protexidos na illa reserva de Nosy Mangabe.
Actualmente, calcúlase que existen aproximadamente 2.500 individuos.
Reprodución
As femias paren unha soa cría, algo habitual nos lémures, e lévana sobre as súas costas durante os primeiros meses de vida. Durante o día refúxianse en niños similares aos dos paxaros, que logo cambian por outros despois de usalos durante unha tempada. Estes niños están situados na base das pólas, sempre a máis de 12 metros de altura do chan.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) cualificou en 2014 o status desta especie como en perigo de extinción (EN), cualificación que mantén a día de hoxe (setembro de 2015) porque se estima que a súa poboación sufriu unha diminución de ≥ 50 % nun período de 30-36 anos (tres xeracións), debido principalmente á continua diminución en área, grao e calidade do seu hábitat e á súa explotación a través de niveis insostibles de caza. Estas causas non cesaron e en gran parte non serán facilmente reversibles. Tamén se proxecta unha redución da poboación de ≥ 50 % durante as próximas dúas xeracións (de 10 a 24 anos) polas mesmas causas.
Cinetoplástidos
Os cinetoplástidos ou Kinetoplastida (Kinetoplastea noutras clasificacións) son un grupo de protozoos flaxelados, nos que se inclúen varias especies parasitas responsables de causar graves enfermidades en humanos e outros animais, pero tamén varias formas que se encontran no chan e ambientes acuáticos. Son membros do filo Euglenozoa e a súa principal característica distintiva é a posesión de cinetoplastos, un gránulo que contén ADN localizado dentro da súa única mitocondria, asociado coa base do flaxelo da célula (o corpo basal).
Os cinetoplástidos foron orixinalmente definidos por Honigberg en 1961 como a orde de flaxelados Kinetoplastida. Divídense trradicionalmente en biflaxelados (Bodonidae) e uniflaxelados (Trypanosomatidae); os primeiros parecen ser parafiléticos dos últimos. O grupo dos tripanosomátidos, é notable porque inclúe varios xéneros que son exclusivamente parasitos, como os tripanosomas causantes da enfermidade do sono. O xénero Bodo é típico dos cinetoplástidos e comprende varias especies de vida libre comúns que se alimentan de bacterias. Outros exemplos importantes son Cryptobia e o parasito Leishmania.
Cinetoplasto
O cinetoplasto, que lle dá o nome ao grupo, contén o xenoma mitocondrial e é un denso gránulo que contén ADN situado dentro da única mitocondria da célula. A estrutura está formada por unha rede concatenada de moléculas de ADN circular e as súas proteínas estruturais asociadas, xunto con ADN polimerases e ARN polimerases. O cinetoplasto encóntrase na base do flaxelo da célula e está asociado ao corpo basal do flaxelo por unha estrutura citoesquelética que os une.
Ciclo de vida
Os cinetoplástidos poden ser de vida libre ou parasitos. A orde Trypanosomatida inclúe xéneros exclusivamente parasitos. Os tripanosomátidos poden ter ciclos de vida simples cun só hóspede ou complexos, que progresan pasando por múltiples estadios de diferenciación en dous hóspedes. Poden presentarse grandes cambios morfolóxicos entre os sucesivos estadios do ciclo de vida. Entre as doenzas causadas por membros dos tripanosomátidos están a enfermidade do sono e a enfermidade de Chagas, causadas por especies do xénero Trypanosoma, e a leishmaníase, causada por especies do xénero Leishmania.
Cristal
miniatura|280px|Cristal de cuarzo ou seixo.
Un cristal, en física do estado sólido e química, é un sólido homoxéneo que presenta unha estrutura interna ordenada das súas partículas reticulares, sexan átomos, ións ou moléculas.
Características
A palabra provén do grego κρύσταλλος crýstallos, nome que deron os gregos a unha variedade do cuarzo, que hoxe se chama cristal de rocha.
Nun cristal, os átomos e ións atópanse organizados de forma simétrica en celas elementais, que se repiten indefinidamente formando unha estrutura cristalina. Un cristal adoita ter a mesma forma da estrutura cristalina que a conforma.
Do estudo da estrutura, composición, formación e propiedades dos cristais ocúpase a Cristalografía.
Tipos de cristais
As estruturas e propiedades dos cristais, como punto de fusión, densidade e dureza están determinadas polo tipo de forzas que manteñen unidas ás partículas. Clasifícanse en: iónico, covalente, molecular ou metálico.
Cristais iónicos: Os cristais iónicos teñen dúas características importantes: están formados de especies cargadas e os anións e catións adoitan ser de distinto tamaño. Exemplos: KCl, CsCl, ZnS e CF2. A maioría dos cristais iónicos ten puntos de ebulición altos, o cal reflicte a gran forza de cohesión que mantén xuntos aos ións. A súa estabilidade depende en parte da súa enerxía reticular; canto maior sexa esta enerxía, máis estable será o composto.
Cristais covalentes: Os átomos dos cristais covalentes mantéñense unidos nunha rede tridimensional unicamente por enlaces covalentes. O grafito e o diamante, alótropos do carbono, son bos exemplos. Debido aos seus enlaces covalentes fortes en tres dimensións, o diamante presenta unha dureza particular e un elevado punto de fusión. O cuarzo (SiO2) é outro exemplo de cristal covalente. A distribución dos átomos de silicio no cuarzo en semellante á do carbono no diamante, pero no cuarzo hai un átomo de osíxeno entre cada par de átomos de Si.
Cristais moleculares: Nun cristal molecular, os puntos reticulares están ocupados por moléculas que se manteñen unidas por forzas de van der Waals e/ou de enlaces de hidróxeno. O dióxido de xofre (SO2) sólido é un exemplo dun cristal molecular do mesmo xeito que os cristais de I2, P4 e S8. Con excepción do xeo os cristais moleculares adoitan empaquetarse tan xuntos como a súa forma e tamaño permítano. Debido a que as forzas de van der Waals e enlácelos de hidróxeno son máis débiles que os enlaces iónicos ou covalentes, os cristais moleculares adoitan ser quebradizos e a súa maioría fúndense a temperaturas menores de 100 °C.
Cristais metálicos: A estrutura dos cristais metálicos é máis simple porque cada punto reticular do cristal está ocupado por un átomo do mesmo metal. Os cristais metálicos polo regular teñen unha estrutura cúbica centrada no corpo ou nas caras; tamén poden ser hexagonais de empaquetamento compacto. Polo que adoitan ser moi densos. As súas propiedades varían de acordo á especie e van desde brandos a duros e de puntos de fusión baixos a altos, pero todos en xeral son bos condutores de calor e electricidade.
A Filgueira, Rubiós, As Neves
A Filgueira é un lugar da parroquia de Rubiós, no concello pontevedrés das Neves. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística do 2009 ten 30 habitantes (11 homes e 19 mulleres).
Toponimia
O fitónimo galego Filgueira (do latín FĬLĬCARIA, derivado de FĬLIX, -ĬCIS) refírese a un lugar abondoso en fentos. A súa orixe dáse entre o século X e XIII.
Neusto
miniatura|Dúas [[Pita cega|pitas cegas, organismos comúns no neusto.]] En ecoloxía, oceanografía e limnoloxía denomínase neusto ou neuston ao conxunto dos organismos de pequeno tamaño (algúns microscópicos) que se encontran ligados á capa superficial das augas, é dicir, á interface auga/atmosfera.
Primeiro uso, tipos e derivados
miniatura|Os [[copépodos son uns dos microorganismos neustónicos máis abundantes. Lámina de Ernst Haeckel en Kunstformen der Natur (1904). .]] miniatura|A carabela portuguesa ([[Physalia physalis).]] O termo neusto (neuston), derivado do adxectivo grego νευστόν neuston, "o que nada", "nadador" (tamén "flotante"), foi introducido en 1917 polo limnólogo E. Naumann (1891–1934).
Na definición orixinal non se tiñan en conta máis que os organismos en contacto coa tensión superficial da película da superficie e que se encontraban por riba ou por debaixo dela. Pero posteriormente o significado do termo ampliouse e diversificouse. .
Denomínase epineusto aos organismos que viven na fase aérea (sobre a película de auga), e hiponeusto aos da fase acuosa (por debaixo dela).
O adxectivo para cualificar ao relacionado con neusto é neustónico.
Categorías
Esta categoría de organismos acuáticos foi dividida en varias subcategorías, cuxas definicións poden variar segundo os autores e as disciplinas; en particular, os usos a miúdo difiren entre a limnoloxía (augas doces) e a oceanografía.
A primeira subdivisión foi a antecitada, referida á posición dos organismos en relación á superficie da película: epineusto, os que viven por riba da superficie, e hiponeusto, referido a aqueles que ocupan a capa superficial do líquido elemento inmediatamente por debaixo da superficie. O termo supraneusto, moito máis raro, utilízase frecuentemente como sinónimo de epineusto, en particular en hidrobioloxía; pero entre os biólogos mariños, e especialmente os microbiólogos, pode referirse ás comunidades de microorganismos que viven na película superficial. O seu antónimo é infraneusto.
Outra categoría importante é o pleusto ou pleuston, aínda que non hai unanimidade para a súa definición. O termo construíuse co radical pleust-, do grego τό ρλευστόν to pleuston, "navegante", "flotante". No medio mariño aplícase case sempre aos seres vivos que flotan na superficie e cuxos desprazamentos son pasivos, é dicir, que se rexen polas correntes da auga ou polo vento. Os animais acuáticos perfectamente adaptados a esta forma de vida teñen flotadores que poden superar a superficie e servir como unha vela, como ocorre na carabela portuguesa (Physalia physalis).
Mais para moitos limnólogos, o neusto non representaría máis que a fracción dos organismos de pequeno tamaño, incluso microscópicos, relacionados coa superficie, mentres que o pleusto correspondería aos organismos de gran tamaño. Outra clasificación baseada no talle distingue o piconeusto, onde o tamaño pode ser inferior a 2 μm, do microneusto e do macroneusto, cuxos representante poden medir un metro ou máis.
O neusto pode tamén categorizarse en función dos tipos de organismos que o compoñen. Pódese así falar de bacterioneusto, a fracción bacteriana do neuston, do fitotoneusto (a vexetal), ou do zooneusto (a dos animais) e mesmo do ictioneusto (a constituída só polos peixes).
Especies concernidas
A partir dos anos 1960 comezou a estudarse en profundidade esta capa e o medio que a compón. .
Xa que corresponde á superficie de todos os océanos e augas continentais, o dominio do neusto ocupa máis do 70% da superficie do mundo, e a súa biodiversidade conta probabelmente con milleiros de especies. A maior parte dos taxons de seres vivos están representados, polo menos en certas etapas do seu ciclo biolóxico. Non é necesario forzosamente que un organismo viva permanentemente na veciñanza da superficie das augas para que sexa considerado como integrante deste ecosistema. Numerosos organismos peláxicos son, en efecto, susceptíbeis de faceren desprazamentos entre a auga e a superficie, e o desenvolvemento dun número considerábel de especies peláxicas e bentónicas pasa por fases (ovos, larvas) que se desenvolven nas capas superficiais das masas de auga.
Entre os organismos máis comúns que compoñen o medio neustónico encóntranse as bacterias, os copépodoss e as algas diatomeas, crisoficeas e xantoficeas. Entre os depredadores destaca o zooplancto.
Cómpre sinalar que en ocasións fórmanse na superficie unhas finas películas azuladas constituídas por fitoplancto e bacterias que teñen unha actividade moi elevada, aínda que a súa duración non exceda dunhas poucas horas. Estas formacións esporádicas denomínanse slicks, e poden degradar o petróleo cru en augas contaminadas.
XVI edición dos Premios Goya
A cerimonia de entrega da XVI edición dos Premios Goya tivo lugar no Palacio Municipal de Congresos de Madrid o 2 de febreiro de 2002. Rosa María Sardà dirixiu e presentou a gala por terceira vez. A película Sin noticias de Dios tiña 11 nomeamentos, pero non gañou ningún Goya.
McLaren M19A
miniatura|Peter Gethin pilotando o M19A, durante o [[Gran Premio de Alemaña de 1971.]] right|miniatura|M19C
O McLaren M19A é un coche de Fórmula 1 construído e xestionado por McLaren durante tres tempadas do Campionato do Mundo entre e. A versión C (unha extensión de coche A) utilizouse nas tempadas e 1973.
As Gandras, Rubiós, As Neves
As Gandras é un lugar da parroquia de Rubiós, no concello pontevedrés das Neves. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística do 2009 ten 29 habitantes (15 homes e 14 mulleres).
O inspector Gadget
O inspector Gadget é unha serie de debuxos animados desenvolvida conxuntamente entre Francia, os Estados Unidos, o Canadá e o Xapón que se emitiu orixinalmente de 1983 a 1986. En Galicia emitiuna a Televisión de Galicia en 1993.
Illa de Malta
Malta é a máis grande das tres illas principais que constitúen o arquipélago deMalta. Ás veces coñécese como "A Valeta" con fins estatísticos para distinguir a illa principal de todo o país. Malta está no medio do mar Mediterráneo directamente ao sur de Italia e ao norte de Libia. A illa ten 27 km de longo e 14´5 de largo, cunha superficie total de 246 km². A capital é A Valeta e a localidade máis grande é Birkirkara. A illa componse de moitas pequenas vilas, que xuntas forman unha zona urbana máis grande cunha poboación de 409.259. A paisaxe caracterízase por outeiros baixos con campos en socalcos.
Historia
Malta foi posteriormente gobernada polos fenicios, cartaxineses, romanos, bizantinos e árabes antes de que fose ocupada polo condado de Sicilia en 1091. A illa converteuse entón en parte do Reino de Sicilia ata que cedeuse a Orde de San Xoán de Xerusalén xunto con Gozo e Trípoli en 1530. En 1565, a Orde e os malteses resistiron unha grande invasión otomá que se coñeceu como o Gran cerco de Malta. A Orde gobernou Malta por máis de 250 anos e construíu moitas grandes pezas de arquitectura, incluíndo a cidade capital A Valeta. En 1798 os franceses baixo Napoleón ocuparon Malta e gobernaron a partir de 1798 ata 1800. A estancia de Napoleón durou do 12 ao 18 de xuño cando residiu no Palazzo Parisio na Valeta. Os franceses permaneceron ata que os malteses se rebelaron contra o seu goberno. En 1800, os británicos tomaron o control sobre Malta e a illa converteuse inicialmente nun Protectorado británico, e nunha colonia un par de anos máis tarde. Os británicos gobernaron durante uns 150 anos e Malta se independizou en 1964. Dez anos máis tarde, o Estado de Malta converteuse na República de Malta. Malta incorporouse á Unión Europea en 2004 e adoptou o Euro catro anos máis tarde.
Xeografía
miniatura|Imaxe de satélite de Malta
Malta é a illa máis grande dun arquipélago no Mediterráneo central, a uns 80 km. ao sur da illa italiana de Sicilia a través da Canle de Malta. Malta localízase ao leste das súas illas irmás de gozo e Comino. Atópase na meseta de Malta, unha plataforma pouco profunda formada a partir dos puntos máis altos dunha ponte de terra entre Sicilia e o norte de África que se illou a medida que o nivel do mar subiu logo da última Glaciación. Malta sitúase polo tanto na zona entre as placas tectónicas euroasiáticas e africanas.
Numerosas baías ao longo da costa indentada das illas ofrecen bos portos. A paisaxe componse de outeiros baixos con campos de socalcos. O punto máis alto de Malta é o Ta' Dmejrek, con 253 m, preto de Dingli. Aínda que hai algúns pequenos ríos en épocas de alta precipitación, non hai ríos ou lagos permanentes en Malta. Con todo, algúns cursos de auga dispoñen de auga doce durante todo o ano, como os de Ras ir-Raħeb preto de Baħrija e en l-Imtaħleb. Fitoxeograficamente Malta pertence á provincia Liguro-Tyrrhenian da rexión da Conca do Mediterráneo no Reino boreal. De acordo co WWF, o territorio de Malta pertence á ecorrexión do bosque mediterráneo. miniatura|Paisaxe maltés, Għadira
Urbanización
Segundo Eurostat, a illa de Malta é unha soa gran zona urbana denominada nominalmente "Valletta". Segundo Demographia, o país enteiro identifícase como área urbana. Segundo a European European Spatial Planning Observation Network, Malta identifícase como Área Urbana Funcional (FUA). Para as Nacións Unidas, ao redor do 95% da superficie de Malta é área urbana e o número crece cada ano. Ademais, segundo os resultados da comisión de estudos d UE e OROTE, "Malta constitúe unha única rexión urbana ".
Neno
miniatura|300px|Grupo de nenos palestinos en Yenín. Un neno é, desde o punto de vista do seu desenvolvemento psicobiolóxico, toda criatura humana que non alcanzou a puberdade. Como sinónimo de infantil ou pueril, o termo aplícase a quen non é considerado adulto. Tamén o termo aplícase a quen, previa á adolescencia, vive a súa nenez. En termos xerais ou xurídicos, neno é toda persoa menor de idade.
En función da súa evolución psicoafectiva, psicomotriz e cognitiva, aos recentemente nados e durante a primeira etapa da súa vida, denomínaselles comunmente meniños ou bebés para distinguilos dos que alcanzaron unha certa autonomía.
A infancia na historia
O concepto de infancia varía considerablemente ao longo da historia e nas diversas sociedadeé e culturas.
A vida dos nenos segue certos patróns propios da madurez psico-biolóxica, pero tamén se ve afectada polos modelos culturais predominantes. Este fenómeno deu pé a unha considerable produción antropolóxica, historiográfica e sociolóxica que dá conta das variacións que se observan nas diferentes culturas e nas diferentes épocas. Margareth Mead foi unha das primeiras autoras en cuestionar a validez de teorías universais sobre as características da transición entre a nenez e a adultez. Unha maior influencia exerceu o historiador francés Philippe Ariès.
Outras interpretacións sobre a historia da infancia proveñen da psicohistoria, a que tentou explicar fenómenos como o infanticidio ao longo da historia.
Unha demostración das transformacións que experimentou a experiencia dos nenos ao longo da historia e das culturas queda en evidencia se se comparan os cambios na estrutura da familia, as formas de crianza (como o uso de ama de cría), a práctica no uso de xoguetes, a literatura infantil, o desenvolvemento de políticas públicas e da doutrina dos dereitos do neno. O século XX é o que mostrou maiores cambios neste aspecto, o que foi anticipado por Ellen Key ao anunciar en 1900 que esta centuria constituiríase en "o século dos nenos".
Psicoloxía evolutiva da nenez
miniatura|300px|Un neno acabado de nacer
O desenvolvemento da nenez é o estudo dos procesos e os mecanismos que acompañan o desenvolvemento físico e mental dun infante mentres acada a madureza. A pediatría é a rama da medicina referente ao coidado de nenos da infancia á adolescencia, e ás veces mesmo de adultos novos (idades 0-21 anos).
Estas escalas de idades son aproximadas e pódense diferenciar de cultura a cultura. A lista seguinte reflicte o concepto do desenvolvemento do neno no século XXI.
Previa á nenez: Nenez:
O desenvolvemento cognitivo e afectivo do neno comprende varias áreas:
No campo da psicoloxía tamén é posible verificar cambios notables na concepción que os autores tiveron sobre a infancia e as súas características. Demóstrano os distintos enfoques presentes na psicoloxía evolutiva. Durante algún tempo existiu o intento de integrar todos os coñecementos sobre o neno nunha disciplina especial, a paidoloxía, que dese conta dos aspectos psicolóxicos, biolóxicos e sociais.
Aspectos legais
A Convención sobre os Dereitos do Neno, en vigor desde o 2 de setembro de 1990, sinala que se entende por neno todo ser humano menor de dezaoito anos de idade, salvo que, en virtude da lei que lle sexa aplicable, alcance antes a maioría de idade" . As idades consideradas flutúan segundo o contexto, aínda que o termo neno adoita empregarse para designar aos menores de 14 anos, chamándose novos ou adolescentes aos que superaron devanditas idades.
O "Día Universal do Neno" celébrase todos os anos o 20 de novembro.
Aspectos sociais
Desde o século XIX xurdiron varias organizacións, a nivel internacional e nacional, que promoven a protección do neno. A maioría delas xurdiron a fins desa centuria e comezos da seguinte, como Save the Children. No século XX as políticas públicas víronse fortemente influídas pola acción da OIT, sobre todo en relación co traballo ou explotación infantil, e logo pola UNICEF, ao redor da alimentación e a escolarización.
Diversas manifestacións estéticas, no cine, a pintura e a literatura, dan conta das concepcións que xurdiron cara á infancia.
En xeral a sociedade construíu desde o século XIX unha visión idealizada da infancia (herdanza do romanticismo e a Época vitoriana), tendencia que se reflicte por exemplo en Charles Dickens. No último tempo xurdiron manifestacións máis complexas sobre a "natureza humana", como se evidencia en O señor das moscas (1954), de William Golding, e en The Cement Garden (1978), de Ian McEwen.
En décadas recentes, nos Estados Unidos e en Europa xurdiu unha disciplina específica que estuda a relación entre o neno e a sociedade, denominada socioloxía da infancia. A antropoloxía ten unha tradición máis larga respecto diso, que se remonta aos clásicos (Maine, Frazer, Boas), quen estudaron as estratificacións de acordo ás idades así como os ritos de pasaxe (Van Gennep) e a transición da infancia á adultez (Mead). Con todo, a infancia como tema central se introduciu máis tardiamente. A economía, por outra banda, estudou o peso que teñen os nenos na sociedade de consumo.
Caudillismo
O caudillismo é o exercicio do poder político caracterizado pola agrupación dunha comunidade en torno ao caudillo. En xeral, os caudillos son líderes políticos carismáticos ligados a sectores tradicionais da sociedade (como militares e grandes terratenentes) e que basean o seu poder no populismo. Moitas veces, os líderes son chamados caudillos cando permanecen no goberno por máis tempo do convencional.
Caudillo
Fóra do contexto latinoamericano, houbo tamén caudillos na África (como o ugandés Idi Amin) e na Europa (como o húngaro Almirante Horthy). O Xeneral Francisco Franco, ditador de España entre 1939 e 1975, era tratado oficialmente como Caudillo.
Na cultura e no imaxinario popular, a figura do caudillo está asociada a individuos brutos, violentos, corruptos, culturalmente ignorantes e extremamente apegados a valores tradicionais (como a relixión).
América Latina
A idea de caudillo xurdiu na América Latina para designar líderes conservadores que asumían o poder por medio de golpes de Estado e implantaban ditaduras personalistas. En moitos casos, eran militares ou grandes propietarios de terras. O xurdimento de caudillos era favorecido pola propia estrutura social das ex-colonias españolas e portuguesas, nas cales os terratenetes detiñan gran poder político (a exemplo do coronelismo no Brasil). O sistema caudillista favoreceu a implantación de ditaduras militares ao longo dos séculos XIX e XX, como ocorreu na Arxentina, Bolivia, o Brasil, Chile, Haití, o Perú e o Uruguai.
Administración única
Obxectivos
A administración única trataba de acadar unha economía de gasto e unha superación das duplicidades administrativas dun xeito coherente cunha lectura avanzada do dereito á autonomía política recoñecido no artigo 2 da Constitución española e segundo o principio de subsidiariedade. Deste xeito, as funcións que de xeito eficaz e eficiente poden desenvolverse pola comunidade autónoma non deberían seguir retidas polo Estado central.
Buscábase un modelo político-administrativo estable potenciador do dereito á autonomía.
Mecanismos xurídico-políticos
A administración única inspirábase nas técnicas propias do chamado federalismo de execución contrastadas en Estados federados centroeurpeos de Alemaña e Austria ou a Confederación Helvética. Un modelo moi repetido por Manuel Fraga Iribarne foi o de Baviera. Propoñía mesmo superar o teito competencial do Estatuto de Autonomía a través da utilización das Leis de transferencia e delegación previstas no artigo 150.2 da Constitución. Relativas a Galicia chegaron a aprobarse dúas. A redución substancial da presenza da administración xeral do Estado en Galicia que traería como consecuencia a proposta, compensábase dende un criterio de cohesión identificado coa lealdade constitucional, trasunto da lealdade federal nos Estados desa natureza. Figuras como os Gobernadores civís ou servizos como o SEPES, INEM ou os restos do IRYDA, ICONA etc. non terían sentido.
Propostas colaterais
A proposta de administración única era o corolario político-administrativo doutras ideas defendidas por Manuel Fraga Iribarne como o principio de autoidentificación como defensa da cultura e personalidade identitaria de Galicia como pobo dentro dunha España unida pero diversa. Asemade defendíase a constitución dunha Conferencia de Presidentes, un Senado autonómico análogo ao dos Estados Federais, un Consello Económico e Social estatal con presenza autonómica, o protagonismo das comunidades autónomas na elección dunha parte dos maxistrados do Tribunal Constitucional e a participación de Galicia nas institucións europeas incluído, en temas cruciais como a Pesca, no Consello de Ministros da Unión Europea. Isto neutralizaría a reabsorción competencial centralizadora pola vía da execución da normativa europea, as leis básicas estatais, a xurisprudencia do Tribunal Constitucional ou a ordenación xeral da economía.
O sucesor de Manuel Fraga, Alberto Núñez Feijóo non incorporou estas ideas ao seu discurso político. Estas desapareceron dos programas do Partido Popular de Galicia a partir da VII lexislatura.
Gaxate, A Lama
San Pedro de Gaxate é unha parroquia que se localiza no concello da Lama. Segundo o padrón municipal en 2013 tiña 204 habitantes (105 mulleres e 99 homes), 17 máis ca en 2004. Ten doce entidades de poboación.
Xentilicio
O seu xentilicio é gaxateiro.
Xeografía
A parroquia está bañada polo río Oitavén. Sitúase xunto a Verducido, ó sur do concello. Limita ao norte con Xende e ao oeste con Forzáns (Ponte Caldelas).