cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sentimentalismo (movemento galego)
Autoras e autores
alt=Autoras e autores do sentimentalismo.|miniatura|300x300px|Autoras e autores do sentimentalismo.
Lolland
Lolland (antigamente escrito Laaland), literalmente "terra baixa" é a cuarta illa máis grande de Dinamarca, cun área de aproximadamente 1.243 km². Situada no mar Báltico, é unha parte do distrito de Storstrøm.
A cidade máis grande de Lolland é Nakskov, con 14.200 residentes. Outras cidades dignas de mención son Maribo, Sakskøbing (que foi a capital de Dinamarca durante dous anos no século XV, e Rødby.
Xeografía
O chan, fértil, componse principalmente de arxila rica mesturada con humus, cunha capa de marga. Hai uns poucos páramos, pero non hai bosques importantes. O lago de Maribo é o lago máis grande da illa e atópase no centro da illa.
Os gobernos de Dinamarca e Alemaña planean conectar Lolland coa illa alemá de Fehmarn e está previsto inauguralo en 2018.
Vasilii Molodtsov
miniatura|Alfabeto Molodtsov Vasilii Alexandrovich Моlodtosv  (tamén coñecido polo pseudónimo literario Sandrö Vaśö ), nado en Tentyukov o 13 de xaneiro de 1886 e finado en Syktyvkar o 31 de agosto de 1940, foi un escritor en komi, creador do primeiro alfabeto komi.
Traxectoria
Naceu nunha pequena aldea na contorna de Syktyvkar, na gobernación de Vologda durante o Imperio Ruso. En 1907 graduouse no instituto pedagóxico de Тоtma. No curso 1907—1908 traballou como mestre en Parč e no curso seguinte foi a Petersburgo para realizar cursos de educación xeral. No curso 1910—1911 ensinou na aldea de Mikheyevo no distrito de Totma. Entre 1911 e 1914 completou a súa educación no Instituto Pedagóxico de Petersburgo. Ao rematar realizou a instrución militar e durante o período que ensinou en Noshul' (1914-1917) empezou elaborar un alfabeto para o komi, completándoo ao longo de 1918 ensinándoo no Instituto Pedagóxico dos Komis. Ese alfabeto foi oficial para o komi siriano entre  1918 e 1932 e de novo no período 1936—1938 e para o komi permiano entre 1921 e 1932. O primeiro libro que se publicou con este alfabeto foi un libro de texto para as escolas ensinando este novo alfabeto que xa circulara amplamente polas escolas komis de forma manuscrita dende o ano anterior. A partir de 1919 viviu fóra do territorio dos komis, traballando en varios institutos pedagóxicos soviéticos, aínda que regresou periodicamente. En 1921 publicou unha gramática e ao longo da década desenvolveu un sistema de normas ortográficas. O seu traballo xogou un papel destacado no desenvolvemento da lingua literaria komi, e mesmo o alfabeto latino que substituíu ao seu durante un tempo non era máis ca unha transliteración do que el creara.
En 1938 as autoridades soviéticas detivérono acusado de  ”nacionalismo burgués” morrendo nun campo de prisineiros en 1940.
Maximiliano Hernández Martínez
Maximiliano Hernández Martínez, nado en San Matías o 21 de outubro de 1882 e finado en Hacienda Jamastrán o 15 de maio de 1966, foi un militar salvadoreño, presidente do Salvador entre 1931 e 1934, e entre 1935 e 1944.
Notas
]
Larín de Arriba, Larín, Arteixo
Larín de Arriba é un lugar da parroquia de Larín no concello coruñés de Arteixo na comarca da Coruña. Tiña 42 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 22 eran homes e 20 eran mulleres.
Príncipe de Viana
thumb|150px|Escudo de armas da actual Princesa de Viana, [[Leonor de Borbón, cos cuarteis dos reinos que conformaron España.]] thumb|150px|O escudo do príncipe Carlos, utilizado nas cerimonias de entrega do [[Premio Príncipe de Viana.]] Príncipe de Viana é o título que ostenta o herdeiro do Reino de Navarra. Foi instituído por Carlos III "O Nobre" para o seu neto Carlos, chamado desde entón "de Viana", nacido do matrimonio entre a súa filla Branca e Xoán, príncipe de Aragón. Tras a conquista do Reino de Navarra por Castela en 1512, devandito título transmitiuse a devandita coroa e posteriormente aos monarcas españois, unido ao de Príncipe de Asturias, Xirona, Duque de Montblanc, Conde de Cervera e Señor de Balaguer.
Actualmente ostenta o título a herdeira da Coroa española, Leonor de Borbón.
Antecedentes
Foi un reflexo do que viña ocorrendo en Europa, onde os príncipes herdeiros recibían un título que os dotaba dunhas rendas para o seu beneficio persoal. Así existen, entre outros, o Príncipe de Asturias, en Castela; o Príncipe de Xirona, en Aragón; o Delfín, en Francia; o Príncipe de Gales, en Inglaterra; ou xa en épocas máis recentes, o Príncipe de Beira, en Portugal ou o Príncipe de Orange en Holanda.
Terry O'Quinn
Terry O'Quinn, nado Terrance Quinn en Sault Ste. Marie, Míchigan o 15 de xullo de 1952, é un actor estadounidense de ascendencia irlandesa, coñecido por interpretar a John Locke na serie de televisión Lost, así como as súas aparicións noutras series tales como JAG, Alias, Millennium o The X-Files.
Campionato
Un campionato é un conxunto de partidos seleccionados que se disputan por un único trofeo. Existen moitos campionatos como poden ser o de baloncesto, fútbol ect. Normalmente xógase por equipos, aínda que tamén hai competicións individuais.
O Pando, O Pando, Cervantes
O Pando é un lugar da parroquia do Pando no concello lugués de Cervantes na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2013 non tiña habitante algún.
Aleksandra Potanina
Aleksandra Viktorovna Potanina, nada en Gorbatov o e finada o  en Zhuo-Hua (China), foi unha exploradora rusa. Investigou e viaxou ás áreas de Asia Central e foi unha das primeiras mulleres admitidas como membro da Sociedade Xeográfica de Rusia.
Traxectoria
Xunto co seu marido, o tamén etnólogo e naturalista Grigori Potanin, estivo involucrada en catro expedicións a Asia Central:
Durante a última expedición, Potanina caeu gravemente enferma e morreu o 19 de setembro de 1893, preto da cidade de Zhuo-Hua no camiño para Shanghai.
Polo seu traballo sobre os pobos de Asia Central, Potanina fixo unha contribución valiosa para a ciencia da xeografía. Por este motivo foi admitida na Sociedade Xeográfica de Rusia. En 1887 recibiu a Gran Medalla de Ouro da Sociedade Xeográfica de Rusia polo seu libro Bouriatie.
Posteridade
O cráter de venus Potanina foi nomeado na súa honra. Nas montañas do altai de Mongolia, un glaciar foi nomeado Alexandrine polo nome do aventureira.
O glaciar Potanin, tamén nas montañas do altai de Mongolia, e o asteroide (9915) Potanin son nomeados na honra do seu marido, Grigori Potanin.
Hippolyte Lucas (homónimos)
O antropónimo Hyppolyte Lucas pode referirse a:
Peníscola
miniatura|dereita|300px|Castelo. miniatura|300px|Castelo do Papa Luna ao fondo. Peníscola (en castelán e tamén oficial: Peñíscola) é un municipio da Comunidade Valenciana, situado na costa norte da provincia de Castelló, na comarca do Baix Maestrat. Conta cunha poboación de 7.560 habitantes (INE 2008).
Xeografía
A cidade sitúase nunha península rochosa, en orixe unida a terra soamente por un istmo de area, que facía fácil a súa defensa e, que en tempos antigos, unha semana ao ano se alagaba e o istmo quedaba sepultado baixo a auga do mar. Actualmente, debido á construción do porto e dos edificios no istmo, este feito desapareceu. Sobre a pena levántase a súa zona vella, da que sobresae o castelo do Papa Luna, dividindo a costa de Peníscola en dúas metades absolutamente diferentes. Dispón de amplas praias tanto ao norte como ao sur da península do castelo e conta tamén con lugares para practicar submarinismo, destacando Torre Badum, lugar no que emerxen do fondo do mar numerosos mananciais de auga doce.
Localidades limítrofes
Peníscola limita cos municipios de Benicarló, Càlig, Cervera del Maestre, Santa Magdalena de Pulpis e Alcalà de Xivert.
Demografía
Peníscola ten 7.560 habitantes (INE 2008).
L'Anguleru
200px|miniatura|dereita|Anguleru repartindo [[agasallos a bordo da súa chalana.]] L'Anguleru (en asturleonés, o anguleiro ou pescador de angulas) é unha personaxe de ficción da cultura popular asturiana que se encarga de traer agasallos aos nenos do Principado na Noiteboa.
De acordo co imaxinario popular, l'Anguleru habita durante todo o ano no Mar dos Argazos, preto do triángulo das Bermudas, cuidando anguías e meixóns até que arriba no inverno a Asturias na súa chalana, denominada L'Angulina, a noite do 24 de decembro. Esa noite, mentres os nenos celebran a Noiteboa, adícase a pescar meixóns para vendelas logo na lonxa e así poder mercar agasallos para os cativos e cativas de Asturias cos cartos que gañase.
O Anguleru entra en Asturias polo río Nalón.
Orixe
L'Anguleru é unha criatura creada pola asociación Garabuxada no ano 2008, na localidade de Soto do Barco, coa intención de potenciar un Nadal máis achegado á tradición asturiana. O feito de escolleren un pescador de meixóns radica en que este era unha das profesións máis caracterísiticas da sociedade asturiana e da poboación de Soto do Barco, xa que a pesca de meixóns estivo tradicionalmente ligada a boa parte da Mariña asturiana. Desde 2008, atópase nun proceso de consolidaciión por tratarse dunha figura estimuladora para a aprendizaxe da lingua asturiana nas xeracións máis novas.
Gran Premio dos Estados Unidos de 2013
O Gran Premio dos Estados Unidos de 2013 (formalmente 2013 Formula 1 United States Grand Prix) foi unha carreira de Fórmula 1, que se celebrou no Circuíto das Américas no Condado de Travis preto da Austin, Texas o 17 de novembro de 2013. A carreira, celebrouse sobre cincuenta e seis voltas, foi a penúltima proba da tempada de Fórmula Un de.
Cambios de pilotos
Kimi Räikkönen anunciou unha semana antes do Gran Premio que ía faltar as dúas últimas carreiras de, co fin de operarse das costas. Quería atrasar a operación ata despois do fin da tempada, pero sufriu un crecente malestar nas carreiras anteriores. A decisión de Räikkönen fixo que a carreira anterior fora a súa última carreira competindo con Lotus, acordando unirse a Ferrari para a tempada. O seu lugar foi ocupado por Heikki Kovalainen, quen asinou un contrato de dúas carreiras co equipo.
CD Paço d'Arcos
O Clube Desportivo Paço d'Arcos é un equipo de hóckey a patíns da vila de Paço d'Arcos (Portugal) que xoga na Primeira División da Liga de Portugal. Entre o 1944 e o 1948 acadou 5 campionatos portugueses de xeito consecutivo. No ano 2000 gaña a Copa CERS ao derrotar ao CP Voltregà na final. Previamente, o Paço d'Arcos perdera a final de 1988 fronte ao HC Amatori Vercelli italiano e a de 1998 fronte ao CE Noia.
Paradela, Larín, Arteixo
Paradela é un lugar da parroquia de Larín no concello coruñés de Arteixo na comarca da Coruña. Tiña 20 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 10 eran homes e 10 eran mulleres.
Carlos Álvarez Fernández-Cid
Carlos Álvarez Fernández-Cid, nado en Santiago de Compostela en maio de 1918 e finado en Ribadeo no ano 1984, foi un farmacéutico e afeccionado á música galego.
Traxectoria
Nado en Santiago, chegou a Ribadeo antes de cumprir o ano. Farmacéutico, deu clases no instituto á súa creación. A súa faceta como músico é a que fixo del un persoeiro en Ribadeo. Ós 16 anos era organista da igrexa e director do Coro Parroquial. Dirixiu a tuna universitaria de Santiago nos anos 1943 e 1944 e tamén a Banda Municipal de Ribadeo no 1946 e logo en 1949. No 1948 dirixiu unha formación musical en Abres. Creou en 1955 e mantivo en Ribadeo a Coral Polifónica até o 1983, así como animou diversas outras formacións musicais. Refundou unha rondalla en funcionamento nos anos 1960 e 70,
Centenario
Durante o 2018, ano do centenario do seu nacemento, organizados pola Coral Polifónica de Ribadeo e a Sociedade Filantrópico Dramática, preparáronse en Ribadeo diversos actos para a súa celebración, como a descoberta dunha placa na súa casa ou a charla de inicio de curso no IES de Ribadeo Dionisio Gamallo sobre a súa figura.
Padua
A cidade de Padua (en latín Patavium, en italiano Padova, en véneto Padoa) é o centro económico e de comunicacións da rexión do Véneto, no norte de Italia. É así mesmo a capital da provincia homónima, sobre o río Bacchiglione, a 40 km ao oeste de Venecia e a 29 km no sueste de Vicenza, cunha poboación de 211.985, en 2004.
A comuna de Padua esténdese por unha área de 92 km²2 e ten límites cos concellos de Abano Terme, Albignasego, Cadoneghe, Legnaro, Limena, Noventa Padovana, Ponte San Nicolò, Rubano, Saonara, Selvazzano Dentro, Vigodarzere, Vigonovo, Vigonza e Villafranca Padovana.
Padua é unha cidade cunha vinculación moi importante coa vida universitaria, dado que un terzo da súa poboación é estudante. A universidade, fundada en 1222, é unha das mes antigas de Europa e do mundo. Entre os seus profesores máis celebras destacan Galileo e William Harvey.
Monumentos
En Padua hai moitos monumentos e lugares de interese artística. Entre eles destacan Prato della Valle, praza de época napoleónica coñecida pola súa amplitude, e a capela dos Scrovegni, polos frescos de Giotto, que constitúe unha das obras máis importantes deste pintor. Ademais, resultan agradables para unha visita: a Basílica de San Antonio, patrón da cidade; o Palazzo della Ragione, sede do Goberno da cidade na Idade Media, que separa a Piazza delle Erbe (praza das Herbas) da Piazza della Frutta (praza da Froita); a igrexa dos Eremitani; o Palazzo Moroni, actual localización da casa do concello e a catedral.
Universidade
Padua é famosa, tamén, pola súa universidade, unha das máis antigas de Europa e do mundo. Fundouse en 1222 e nas súas aulas ensinaron científicos tan célebres como Galileo ou William Harvey. Actualmente ten máis de 60.000 estudantes.
Rodolfo de Benevento
Rodolfo ou Rudolf (tamén Rudolph ou Rodolf) foi o reitor papal do Ducado de Benevento baixo o papa León IX desde 1053 ata 1054.
Traxectoria
Rodolfo era un capitán suabo que guiou o continxente de tropas desa orixe na Batalla de Civitate. Os seus homes foron derrotados por Ricardo I de Aversa. Rodolfo foi nomeado reitor de Benevento logo de o Papa concluír un tratado cos normandos. Rodolfo non estivo no posto moito tempo; os volúbeis cidadáns de Benevento chamaron os seus antigos príncipes, aos que expulsaran, Pandulfo III e Landulfo VI.
Castro de Foxado
Castro de Foxado ou castro do Castelo, é un castro de cumio fortificado situado en Curtis.
Ten forma circular dus 90 metros de diámetro, cunha soa liña defensiva incompleta mellor conservada ao oeste. Ao leste está contorneada por un camiño. Hai varios accesos abertos ao castro. Quedan restos dun foxo ao norte e un pequeno antecastro ao N-NL. Parte da croa é prado e outra unha plantación de eucaliptos.
En 1932 atopouse unha ola de barro que contiña catro torques e un brazalete, todos de ouro, ademais de trinta e cinco moedas feitas cunha aliaxe de ouro e prata. O Tesouro de Foxados está exposto no Museo de Pontevedra.
Pongal
miniatura|316x316px|Oficina en [[Tamil Nadu decorada para o festival de Thai Pongal.]] Thai Pongal (தைப்பொங்கல்) ou sinxelamente Pongal é un festival da colleita que celebran os támiles no estado de Tamil Nadu, do territorio de Pondicherry na India e en Sri Lanka. O Thai Pongal celébrase na data do solsticio de inverno. Tradicionalmente o Pongal dedícase ao deus do Sol Suria, e marca o comezo do percorrido cara ao norte do Sol desde o seu extremo sur, un movemento tradicionalmente denominado uttarayana . Coincide co festival Makara Sankranthi que se celebra en toda a India como o da colleita de inverno , e polo xeral realízase entre o 13 ao 15 de xaneiro segundo o calendario gregoriano ou sexa desde o último mes támil Maargazhi até o terceiro día de Thai. Isto tamén representa o solsticio na India cando o Sol entra na décima casa do zodíaco da India Makaram ou Capricornio.
O dito "Thai Pirandhal Vazhi Pirakkum" (en támil: தை பிறந்தால் வழி பிறக்கும்) significa "o comezo do Thai abre a porta a novas oportunidades" e é citado a miúdo para referirse ao festival Pongal. Os támiles agradécenlle ao deus Sol (கதிரவன்) Suria pola boa colleita e consagran os primeiro grans a el no seu 'Surya Mangalyam'. Os támiles decoran os seus fogares con follas de banana e manga e embelecen o chan con patróns decorativos preparados utilizando fariña de arroz.
Etimoloxía
Thai refírse ao nome do décimo mes no calendario Támil, Thai (தை). Pongal normalmente significa festividade ou celebración; máis concretamente Pongal tradúcese como "ferver" ou "desbordarse". Pongal é tamén o nome dun prato doce de arroz fervido con lentellas que se consome ritualmente neste día. Simbolicamente, pongal signfifica o quecemento gradual que sofre a Terra a medida que o Sol viaxa cara ao norte no equinoccio de primavera.
Ratificación nos EUA
En 2017, o delegado David Bulova presentou unha resolución na Cámara de Delegados de Virginia onde designaba o 14 de xaneiro como o Día Pongal en Virxinia.
Traballo doméstico
O traballo doméstico ou traballo do fogar é todo traballo, remunerado ou non, realizado no ámbito do fogar, desde os actos organizativos dunha casa ou propiedade até a realización de cada unha das actividades domésticas, incluíndo cociñar, limpar, facer a coada ou reparar danos.
A persoa que realiza este traballo de forma remunerada é denominada traballador ou traballadora doméstica, mentres a persoa que o fai sen unha retribución formal adoita ser denominada ama ou amo de casa.
Na maior parte do mundo, a maioría do traballo doméstico, tanto remunerado como o que non, é realizado por mulleres.
Poso, O Pando, Cervantes
Poso é un lugar da parroquia do Pando no concello lugués de Cervantes na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2013 tiña 8 habitantes (6 homes e 2 mulleres).
Paiosaco, Larín, Arteixo
Paiosaco é un lugar da parroquia de Larín no concello coruñés de Arteixo na comarca da Coruña. Tiña 84 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 40 eran homes e 44 eran mulleres.
Karol Bobko
Karol Joseph 'Bo' Bobko, nado o 23 de decembro de 1937 no condado de Queens, en Nova York, é un astronauta estadounidense retirado que participou nas misións STS-6, STS-51-D, e STS-51-J como piloto, tendo permanecido un total de 16,09 días no espazo.
Traxectoria
Bobko naceu nunha familia de orixe lituano-polaca. Gradouse en Ciencias pola Academia da Forza Aérea en 1959 e ten un máster en enxeñaría aeroespacial pola Universidade do Sur de California obtido en 1970.
Converteuse en astronauta da NASA en setembro de 1969, participando no SMEAT (Skylab Medical Experiments Altitude Test), unha simulación de 56 días en terra duna misión á estación espacial Skylab. Bobko tamén formou parte da tripulación de apoio da misión Apollo-Soiuz. Dentro da preparación do primeiro voo do Transbordador espacial Columbia, a misión STS-1, Bobko foi o astronauta principal do grupo de proba e verificación no Centro Espacial Kennedy.
Mairead Maguire
Mairead Maguire, tamén coñecida como Mairead Corrigan Maguire e anteriormente como Mairéad Corrigan, nada en Belfast o 27 de xaneiro de 1944, é unha activista pola paz norteirlandesa, cofundadora xunto con Betty Williams e Ciaran McKeown, de Women for Peace ("Mulleres pola paz"), máis tarde coñecida como Community for Peace People, organización dedicada a promover unha solución pacífica ao conflito de Irlanda do Norte. Maguire e Williams recibiron o premio Nobel da Paz en 1976.
Traxectoria
Mairéad Corrigan naceu no seo dunha familia católica de Belfast, segunda de oito fillos (cinco irmás e dous irmáns). Os seus pais eran Andrew e Margaret Corrigan. Cursou estudos primarios en colexios católicos e aos 21 anos comezou a traballar como secretaria na cervexaría Guinness, onde permaneceu ata decembro de 1976. Corrigan iniciou o seu activismo a favor da paz cando os tres fillos da súa irmá, Anne Maguire, morreron o 10 de agosto de 1976 atropelados polo coche de Danny Lennon, un fuxitivo do Provisional Irish Republican Army, que fora abatido polas tropas británicas.
Betty Williams, antiga membro do IRA, foi testemuña do accidente e iniciou a procura de 6000 sinaturas pedindo unha solución pacífica ao conflito armado norteirlandés. Corrigan uniuse ao traballo de Williams, fundando o movemento Mulleres pola Paz, que posteriormente se transformou no Movemento pola Paz de Irlanda do Norte. Ambas conseguiron reunir nas rúas da cidade de Belfast máis de 35 000 persoas pedindo unha solución pacífica ao conflito, logrando reunir tanto católicos como protestantes. miniatura|esquerda|Huwaida Arraf e Maguire no barco Spirit of Humanity do Free Gaza Movement en xuño de 2009 En 1976 Betty Williams e Mairead Corrigan foron recompensadas co Premio Nobel da Paz "polas súas loitas pacíficas no proceso de Irlanda do Norte mediante a fundación do Movemento pola Paz de Irlanda do Norte".
O 30 de xuño de 2009, Corrigan partiu cara á franxa de Gaza no cargueiro Spirit of Humanity xunto con outros 21 activistas en prol dos dereitos humanos. O cargueiro foi interceptado pola mariña de Israel, sendo todos os activistas detidos e levados a prisións diferentes, en pequenas celas e incomunicados.
É membro do comité de honor da coordinación internacional para o decenio da non violencia e a paz.
Wolfmother (álbum)
Wolfmother é o álbum de estrea da banda australiana de hard rock Wolfmother, publicado o 31 de outubro de 2005 en Australia a través do selo Modular Recordings. Posteriormente sería editado internacionalmente en varias datas do ano 2006, engadíndolle o tema "Love Train" e modificando a listaxe de cancións. Wolfmother acadou o número 3nas listas de álbums australianas e foi certificado cinco veces platino nese país. Lanzáronse seis sinxelos deste traballo: "Mind's Eye"/"Woman", "White Unicorn", "Dimension", "Woman", "Love Train" e "Joker & the Thief", este último chegando ao osto 8 da lista de sinxelos da ARIA.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Andrew Stockdale, Chris Ross e Myles Heskett.
Penouta
O topónimo galego Penouta pode referirse a:
Didier Ilunga-Mbenga
Didier Ilunga Mbenga, máis coñecido como D.J. Mbenga, nado en Kinshasa o 30 de decembro de 1980, é un ex-xogador de baloncesto con nacionalidade congolés-belga.
Comezos
Mbenga viviu en Congo (daquela chamado Zaire) até os dezasete anos, xa que o seu pai era perseguido por traballar cos líderes do réxime anterior do país e posteriormente morreu en circunstancias descoñecidas. Durante a guerra entre os Tutsis e os Hutus, Mbenga foi acusado falsamente de ser un tutsi e foi condenado prisión e mesmo execución. En 1999, tras nove meses de malos tratos no cárcere, Mbenga conseguiu escapar despois de que o seu irmán subornase a un dos gardas. Temendo polas súas vidas, Mbenga e a súa nai deixaron o país o máis pronto posible. Marcharon a Bélxica, onde lles deron asilo político e máis tarde nacionalizaríase belga.
Unha vez en Bélxica, Mbenga permaneceu na cidade de Kapellen, sendo descuberto nas rúas pola lenda do baloncesto belga Willy Steveniers. Impresionado polo seu aspecto físico, ofreceuse a ensinarlle a xogar ao baloncesto. Co tempo, Steveniers converteuse no seu mentor e nun segundo pai para Mbenga. Tras varios anos xogando en ligas belgas, o soño do xogador fíxose realidade ao fichar en 2004 por Dallas Mavericks da NBA.
Profesional
Mbenga non xogou ao baloncesto até os dezanove anos de idade. Na súa primeira tempada na NBA, xogou bastante pouco, cunha media de 1 punto e 0,5 rebotes en 15 partidos cos Mavericks. Na seguinte campaña incrementou o número de partidos até 43, pero os minutos en pista non aumentou en demasía. Mbenga mostrou en varias ocasións o seu potencial defensivo, en especial nos momentos finais do partido, pero ofensivamente é moi limitado. Con todo, era un dos favoritos da afección dos Mavs, até o punto de que a súa camiseta comezou a ser vendida con moito éxito.
Tras a temporada 2005−06, Mbenga converteuse en axente libre restrinxido, renovando cos Mavericks por tres tempadas e preto de dous millóns de dólares ao ano. En 2007, xa comezada a tempada, asinou por Golden State Warriors, equipo que o despediu o 6 de xaneiro de 2008. Ao pouco tempo, asinou con Los Angeles Lakers, cos que conseguiu o anel de campión en 2009 e 2010. Para a seguinte temporada asinou un contrato cos New Orleans Hornets.
Pradela, O Pando, Cervantes
Pradela é un lugar da parroquia do Pando no concello lugués de Cervantes na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2013 tiña 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres).
Illa Scott
A illa foi descuberta o 25 de decembro de 1902 polo capitán e explorador Guillerme Colbeck do SY Morning, quen transportaba no seu navío ao capitán Robert Falcon Scott na expedición de Sir Clements Robert Markham. Colbeck pensou en bautizar á illa co nome de illa Markham, pero posteriormente Clements Markham decidiu mudar o nome na honra do capitán Scott. O piar de Haggit recibe esa denominación polo apelido materno de Guillerme Colbecj, Haggit.
En 2006, unha expedición de mapeado atopou as illas cando se dirixía ao mar de Ross.
Conflitos territoriais
Malia atoparse en territorio do Tratado Antártico, a illa é reclamada por Nova Zelandia.
C
O C (ce) é a terceira letra do alfabeto galego. Representa o fonema /θ/, fricativo interdental xordo, antes de e e i (fonema /s/ en zonas con seseo), ou o fonema /k/, oclusivo velar xordo, antes de a, o e u. O ce cedillado (Ç) non forma parte do galego normativo actual, empregándose só en estranxeirismos. O galego reintegracionista, porén, si o usa.
Usos
En química, C é a abreviatura do elemento químico carbono.
A vitamina C adoita designar o ácido ascórbico.
A linguaxe de programación C para computadoras.
En física, c é unha constante que representa a velocidade da luz no baleiro.
En bioquímica é a abreviatura da citosina, unha base dos ácidos nucleicos (ADN ou ARN).
En lingüística, c é abreviatura da expresión latina circa.
Vinalesa
Vinalesa é un concello da Comunidade Valenciana, situado na zona noroeste da área metropolitana de Valencia, na comarca da Horta Nord. Ten 2.970 habitantes (2008).
Xeografía
O escaso termo municipal de Vinalesa está situado na Horta de Valencia, por iso os accidentes xeográficos son mínimos sendo todo el practicamente chairo estando situado o centro urbano a unha altitude de 14 msnm. A única excepción é o barranco do Carraixet, que bordea o termo municipal de norte a sur. A pesar de que normalmente se atopa seco o gran tamaño da súa conca abarca gran cantidade de auga cando se producen episodios de gota fría no outono. O seu último desbordamento foi no ano 1957, cando se desbordou o río Turia. Dende entón viñéronse realizado obras de ampliación e actualmente non existe perigo de desbordamento. A última vez que este barranco se encheu de auga foi no ano 2000, permanecendo seco dende esa data.
Localidades limítrofes
O termo municipal de Vinalesa limita coas localidades de Alfara del Patriarca, Bonrepòs i Mirambell, Foios e coa cidade de Valencia, todas elas da provincia de Valencia.
Historia
Vinalesa foi unha alquería dependente da parroquia da veciña localidade de Foios até que se segregou desta.
Demografía
Vinalesa conta cunha poboación de 2.970 habitantes en 2008.
Economía
A súa economía está baseada na agricultura xa que o 85% do termo municipal está cultivado, sendo todo o de regadío.
Pelegrín
miniatura|Escultura de Pelegrín na [[Casa da Torre (Redondela)|Casa da Torre, o albergue de Redondela.]] dereita|miniatura|Escultura de Pelegrín en [[Santa Irene, Arca, O Pino|Santa Irene (Arca, O Pino).]] Pelegrín foi unha mascota galega empregada para promocionar o camiño de Santiago e o Ano Xacobeo. Foi a mascota oficial do camiño entre o Ano Xacobeo de 1993 e o de 2004. É un boneco que leva un bordón con cabaza, dous dos elementos distintivos dos peregrinos.
Características
Foi deseñada por Luís Carballo de cara ao Ano Santo de 1993. A súa imaxe presentouse en 1992 na Exposición Universal de Sevilla. Foi usado tamén no Ano Santo de 1999 e o de 2004. No Ano Xacobeo de 2010 foi substituído por Xubi, mascota deseñada por Alberte Permuy.
Marie-Félix Hippolyte-Lucas
Marie-Félix Hippolyte-Lucas, nado o 9 de novembro de 1854 en Rochefort (Charente-Maritime) e finado o 17 de abril de 1925 en Bougival (Yvelines), foi un pintor francés.
Traxectoria
Entre 1877 e 1924 as súass obras foron expostas regularmente no Salon des artistes français onde recibiu numerosas recompensas.
Recibiu o título de cabaleriro da Légion d'honneur.
Falling Skies
Falling Skies é unha serie de televisión estadounidense de ciencia ficción creada por Robert Rodat e producido por Steven Spielberg. A serie mergúllanos seis meses despois de que a Terra fose devastada por unha invasión alieníxena. Tom Mason, é un mestre de historia da Universidade de Boston, que se converte no segundo ó mando da 2nd Massachusetts Militia Regiment, o grupo de civís e soldados que loitan por sobrevivir nun Boston postapocalíptico.
Homoloxía (matemáticas)
En matemáticas (especialmente en topoloxía alxébrica e en álxebra homolóxica), unha homoloxía (en grego homos = idéntico) é un procedemento xeral para asociar un obxecto matemático dado (por exemplo un espazo topolóxico ou un grupo) cunha sucesión de grupos abelianos (ou en contextos máis xerais módulos ou calquera elemento sobre unha categoría abeliana), é dicir unha acción functorial.
Para un espazo topolóxico, os grupos de homoloxía son xeralmente moito máis fáciles de computar que os grupos de homotopía, e polo tanto, terase habitualmente un traballo máis simple con homoloxía para axudar na clasificación de espazos.
A motivación orixinal de homoloxía era definir e clasificar os buracos dun espazo topolóxico. Neste caso, os grupos de homoloxía describen buracos do espazo topolóxico. Cada xerador indica a existencia dun buraco e as propiedades do grupo indican a estrutura do espazo topolóxico como a dimensión e a orientabilidade.
Definición
Defínese o n-ésimo grupo de homoloxía asociado a un complexo de cadeas onde
como o grupo abeliano
Tamén se emprega a notación
Dise que a homoloxía mide a falta de exactitude dun complexo de cadeas en cada un dos seus elos. Por exemplo, de termos un complexo de cadeas curto entón os seus correspondentes grupos de homoloxía son:
É obvio que se a sucesión fose exacta, entón estes grupos serían triviais (=0).
Santalla, Ambasvías, Cervantes
Santalla é un lugar da parroquia de Ambasvías no concello lugués de Cervantes na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2013 tiña 29 habitantes (19 homes e 10 mulleres).
Holly One
Oliviero Migliore, máis coñecido polo seu nome artístico Holly One, nado en Zúric o 12 de abril de 1965 e finado en Barcelona o 8 de setembro de 2006, foi un actor porno italiano aveciñado en España, caracterizado pola súa baixa estatura. Está considerado o actor porno máis baixo do mundo, con 120 cm.
Traxectoria
Estrela da Sala Bagdad de Barcelona e de numerosos locais nocturnos de Eivisa durante os anos 80 e 90, a súa traxectoria no porno (de máis de 100 filmes) corre da man do actor Rocco Siffredi e Nacho Vidal. Foi unha estrela en Europa e mesmo foi galardoado cun premio ao mellor actor secundario no FICEB. Faleceu de infarto aos 41 anos de idade tras ingresar en coidados intensivos nun hospital de Barcelona, debido a un paro cardíaco provocado por unha enfermidade pulmonar
Encima convertedor da anxiotensina
miniatura|406x406px|Mecanismo catalítico proposto para o ACE O encima convertedor da anxiotensina, simbolizado como ACE (ou ECA), cuxo nome aceptado pola NC-IUBMB é peptidil-dipeptidase A, é un compoñente central do sistema renina-anxiotensina, que controla a presión arterial ao regular o volume dos fluídos do corpo. Converte a hormona anxiotensina I ao vasoconstritor activo anxiotensina II. Por tanto, o ACE incrementa indirectamente a presión sanguínea ao causar a constrición dos vasos sanguíneos. Os inhibidores do ACE utilízanse amplamente como fármacos para o tratamento de doenzas cardiovasculares.
Este encima foi descuberto por Leonard T. Skeggs Jr. en 1956. Localízase principalmente nos capilares dos pulmóns pero pode tamén encontrarse en células endoteliais doutros vasos e células epiteliais renais.
Ademais do control da presión arterial, outras funcións menos coñecidas do ACE son a degradación da bradicinina e a proteína beta amiloide.
Nomenclatura
O ACE foi coñecido polos seguintes nomes:
Función
miniatura|esquerda|Diagrama esquemático do [[sistema renina-anxiotensina-aldosterona|375x375px]] miniatura|274x274px|Diagrama anatómico do sistema renina–anxiotensina, mostrando o papel do ACE nos pulmóns. |esquerda O ACE hidroliza péptidos ao eliminar un dipéptido do extremo C-terminal. Desa mesma maneira converte o decapéptido inactivo anxiotensina I no octapéptido anxiotensina II ao eliminar o dipéptido His-Leu.
A anxiotensina II é un potente vasoconstritor de maneira dependente da concentración de substrato. A anxiotensina II únese ao receptor de anxiotensina II tipo 1 (AT1), que inicia unha serie de accións que causan a vasoconstrición e o conseguinte incremento da presión arterial.
O ACE forma parte tamén do sistema cinina-callicreína, no que degrada a bradicinina, un potente vasodilatador, e outros péptidos vasoactivos.
A cininase II é o mesmo encima que o ACE, que ten recibido moitos nomes. Así, o mesmo encima (ACE) que xera a vasoconstrición (anxiotensina II) tamén elimina vasodilatadores (bradicinina).
Mecanismo de acción
O ACE é un metaolencima de zinc. O ión zinc é esencial para a súa actividade, xa que participa directamente na catálise da hidrólise do péptido. Por tanto, o ACE pode ser inhibido por axentes quelantes de metais.
O residuo E384 ten unha función dual. Primeiro actúa como unha base xeral para activar a auga como nucleófilo. Despois actúa como un ácido xeral para clivar o enlace C-N.
A función do ión cloruro é moi complexa e moi discutida. A activación do anión polo cloruro é unha propiedade característica do ACE. Determinouse experimentalmente que a activación da hidrólise polo cloruro é altamente dependente do substrato. Aínda que incrementa a velocidade da hidrólise de, por exemplo, Hip-His-Leu, inhibe a hidrólise doutros substratos como Hip-Ala-Pro. En condicións fisiolóxicas o encima alcanza un 60% da súa actividade máxima coa anxiotensina I e alcanza a súa actividade completa coa bradicinina. Por tanto, asúmese que a función de activación do anión no ACE proporciona unha elevada especificidade de substrato. Outras teorías din que o cloruro podería simplemente estabilizar a estrutura global do encima.
Xenética
O xene ACE, situado no cromosoma 17 humano, codifica dous isocimas. O isocima somático exprésase en moitos tecidos, principalmente nos pulmóns, e tamén en células endoteliais, células epiteliais dos riles e células de Leydig dos testículos, mentres que o isocima xerminal se expresa só no espermatozoide. O tecido cerebral expresa o ACE, que toma parte no sistema renina-anxiotensina local e converte a forma de beta amiloide Aβ42 (que se agrega nas plaquetas) en Aβ40 (que se pensa é menos tóxico). Esta última é predominantemente unha función da porción do dominio N no ACE. Os inhibidores do ACE que cruzan a barreira hematoencefálica e seleccionaron preferentemente a actividade N-terminal poden, por tanto, causar acumulación de Aβ42.
Importancia en enfermidades
[[Ficheiro:ACE in complex with inhibitor lisinopril.png|miniatura|403x403px|O ACE en complexo co inhibitor lisinopril; móstrase o catión zinc en gris, os anións cloruro en amarelo. Baseado en PyMOL PDB 1o86 A imaxe mostra que o lisinopril é un inhibidor competitivo, xa que ten unha estrutura similar á anxiotensina I e únese ao [[sitio activo]] do ACE.]]
Os inhibidores do ACE son amplamente usados como fármacos no tratamento de condicións como a hipertensión arterial, insuficiencia cardíaca, nefropatía diabética e diabetes mellitus tipo 2.
Os inhibidores do ACE inhiben o ACE competitivamente. Isto ten como resultado a diminución da formación da anxiotensina II e a diminución do metabolismo da bradicinina, que leva á dilatación sistemática das arterias e veas e unha diminución da presión arterial. Ademais, inhibindo a formación de anxiotensina II diminúe a secreción de aldosterona mediada por anxiotensina II no córtex adrenal, o que causa unha diminución da reabsorción de sodio e auga e unha redución do volume extracelular.
Os efectos do ACE na enfermidade de Alzheimer aínda son moi discutidos. Os pacientes de alzhéimer xeralmente mostran altos niveis de ACE no cerebro. Algúns estudos suxiren que os inhibidores do ACE que poden atravesar a barreira hematoencefálica poderían potenciar a actividade de importantes encimas degradadores dos péptidos beta-amiloides como a neprilisina no cerebro, o que ten como resultado un desenvolvemento máis lento da enfermidade de Alzheimer. Investigacións máis recentes suxiren que os inhibidores do ACE poden reducir o risco de padecer a enfermidade de Alzheimer en ausencia de alelos de apolipoproteína E4 (ApoE4), pero non terán ningún erfecto nos transportadores de ApoE4. Outra hipótese máis recente é que niveis máis altos de ACE poden previr o alzhéimer. Asúmese que o ACE pode degradar o beta-amiloide nos vasos sanguíneos do cerebro e, por tanto, axuda a impedir a progresión da doenza.
Influencia no rendemento atlético
Segundo varios estudos os diferentes xenotipos do ACE poden ter diversa influencia no rendemento atlético. Os polimorfismos I/D no ACE consisten na inserción (I) ou a ausencia ou deleción (D) dunha secuencia de alaninas de 287 pares de bases no intrón 16 do xene. As persoas que levan o alelo I xeralmente teñen menores niveis de ACE, mentres que as que portano alelo D teñen maiores niveis.
O alelo I encóntrase con maior frecuencia en corredores de elite de carreiras de longa distancia, remeiros e ciclistas. Os nadadores de probas de distancia curta mostran unha maior presenza do alelo D na súa disciplina específica, xa que dita disciplina require máis forza que resistencia.
Shadowy Men on a Shadowy Planet
Shadowy Men on a Shadowy Planet é unha banda canadense de rock instrumental formada no ano 1984. É coñecida sobre todo pola súa canción "Having an Average Weekend", que foi usada como tema polo programa humorístico canadense The Kids in the Hall. Aínda que normalmente é clasificada como unha banda de surf rock eles renegan da etiqueta, chegando a publicar unha cación co título "We're Not a Fucking Surf Band" (non somos unha fodida banda de surf), aínda que posteriormente editaron un box set recompilatorio titulado Oh, I Guess We Were a Fucking Surf Band After All (oh, supoño que somos unha fodida banda de surf despois de todo).
Atol Rangiroa
Rangiroa (no dialecto local Ragiroa ou Ra'iroa) é un atol das Tuamotu, na Polinesia Francesa. Está situado ao noroeste do arquipélago, a 350 km de Tahití.
Características
É un dos atois máis grandes do mundo, cun total de 1640 km²; de superfecie, e unha lagoa de 78 km de longo cunha profundidade entre 20 e 35 m. O escollo está formado por 241 illotes e bancos de area dun ancho de entre 300 e 600 m. Hai catro pasos entre o océano e a lagoa. Os dous máis importantes son ao norte, xunto ás vilas de Avatoru e Tiputa que concentran a maior parte da poboación. Con 2.438 habitantes (censo de 2007) é o atol máis poboado das Tuamotu. A poboación vive do turismo, a pesca e o cultivo de perlas negras.
O nome de Rangiroa, ou Rairoa, significa «longo ceo». Probablemente foi poboado no século X. En 1616 chegaron os neerlandeses Le Maire e Schouten e chamárona illa das Moscas (Uliegen Eylandt). Quedaron literalmente cubertos e non puideron quitalas de encima durante días. En 1770 os insulares sufriron unha severa derrota ante os guerreiros da veciña Anaa, quedando a illa despoboada logo do masacre e o exilio, e non foi repoboada ata corenta anos máis tarde. Os primeiro europeos en instalarse foron uns misioneiros católicos en 1851. Estes desenvolveron a plantación de cocos e os habitantes traballaron na industria da copra (polpa de coco seca). En 1965 construíuse un aeroporto de 2.100 m facilitando a chegada do turismo. Unha das atraccións é a práctica do mergullo, cunha rica fauna mariña onde destacan as raias, golfiños e quenllas.
Outros nomes históricos son: Vavaunui, Deans, Nairsa e Prince of Wales.
Home Insurance Building
miniatura|250 px|Imaxe do Home Insurance Building O Home Insurance Building foi construído en 1885 por William Le Baron Jenney en Chicago, cunha altura de 42 metros. Foi o primeiro rañaceos polo uso de aceiro estrutural no mundo. Foi construído entre os anos 1884 e 1885. Foi demolido no ano 1931. O edificio constaba de 10 pisos, que en 1890 pasarían a ser 12.
A Pedra, Larín, Arteixo
A Pedra é un lugar da parroquia de Larín no concello coruñés de Arteixo na comarca da Coruña. Tiña 33 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 15 eran homes e 18 eran mulleres.
Pilro minúsculo
O pilro minúsculo ou pilriño miúdo (Calidris minutilla) é a ave costeira máis pequena, de aí o seu nome (do latín medieval minutilla, 'moi pequeno').
Descrición
Ten patas verdosas e curtas e peteiro fino e escuro. Os adultos reprodutores son marróns con liñas marrón escuras na parte superior e brancos pola parte inferior. Teñen unha liña clara sobre o ollo e unha parte superior da cabeza escura. En inverno son grises na parte superior. Os individuos novos teñen padróns máis vistosos na parte superior con coloración avermellada e liñas brancas.
Esta especie pode ser difícil de distinguir doutras aves costeiras diminutas similares. En particular, o pilro minúsculo é moi similar á especie correspondente asiática, Calidris subminuta, da cal se diferencia pola súa aparencia máis compacta con pescozo máis curto, dedas máis curtas, ter cores algo máis apagados e unha barra na á máis forte.
Reprodución e migación
O seu hábitat reprodutor son os lamazais e a tundra do norte de Norteamérica. Aniña no chan preto da auga. A femia pon catro ovos nunha depresión pouco profunda escavada no chan forrada con herba e musgos. Ambos os pais incuban; a femia abandona o niño antes de que as crías emplumen e ás veces mesmo antes de que eclosionen os ovos. As crías aliméntanse por si mesmas e poden voar ás dúas semanas de vida.
Migran en bandadas ao sur dos Estados Unidos, México, América Central, o Caribe e norte de Suramérica. Aparecen como aves errantes moi raras en Europa occidental.
Alimentación
Aliméntase en chairas de barro, petirando a comida que ven, e ás veces sondando co peteiro. Comen principalmente pequenos crustáceos, insectos e caracois.
Alangium
Alangium é un pequeno xénero de plantas con flores. Inclúese na familia Cornaceae na clasificación APGII ou como o único membro da familia alangiaceae. Alangium conta con 24 especies, pero os límites entre algunhas especies non é moi clara. A especie tipo para Alangium é Alangium decapetalum, que agora está considerada como unha subspecie de Alangium salviifolium. Todos os membros son arbustos ou árbores cativas, agás a liana Alangium kwangsiense e son nativas do occidente de África, Madagascar, sur e leste de Asia (China, Malaisia, Indonesia, e as Filipinas), Australia tropical, as illas do oeste do Océano Pacífico e Nova Caledonia, na súa maioría de rexións tropicais e subtropicais. . As especies de alangium serven como alimentos dalgunhas larvas de lepidópteros.
Colexio maior
Historia
Historicamente, especialmente nas universidades españolas desde a Baixa Idade Media ata fins do XVIII, un colexio maior era unha institución que daba formación universitaria de grados maiores (licenciatura e doutoramento), ademais de dar aloxamento aos estudantes. Ás veces eran unha especie de prolongación dunha Universidade e outras foron o xerme dunha Universidade. A miúdo eran fundacións de mecenas cun fin moi determinado (p.e. o Colexio Maior de Santiago o Zebedeo, de Salamanca foi creado polo arcebispo de Santiago, Alonso de Fonseca, para os estudantes galegos).
Funcionaban cunha grande autonomía; os profesores ían dar clases neles, aínda que logo os colexiais debían render exame na Universidade. Os propios colexiais rexían o seu Colexio nos aspectos administrativos e económicos e nomeaban reitor de entre eles. Os estudantes dos colexios de máis renome presumían durante toda a súa vida de pertencer a eles.
Na España do século XVII había seis Colexios Maiores; catro en Salamanca: os de San Bartolomeu ou Colexio Vello (1401), de Cuenca (1500), de Santiago o Zebedeo (1519) e de Oviedo (1521); un en Valladolid: o de Santa Cruz (1482) e outro en Alcalá de Henares: o de San Ildefonso (1499).
Tamén existían os Colexios Menores (ou simplemente Colexios), onde se daba o grado menor: Bacharelato; que por entón xa servía para exercer unha profesión.
En San Ildefonso, os estudantes podían ser bolseiros porcionistas cuxos estudos eran pagados por algunha institución ou por membros da alta nobreza, en ocasións en condición de asistentes dos novos membros desas casas nobres que acudían a estudar. Ambos tiñan que facer fronte a oito cursos dun ano de duración cada un (estudos de artes, dereito canónico, teoloxía).
Fundados e dotados por clérigos de alto rango, os colexios estaban orixinalmente destinados aos estudantes de mérito pero de orixe modesta. Os colexios maiores apartáronse do seu destino inicial a medida que as prazas que ofertaban foron monopolizadas polos fillos da elite política española (aristocracia, nobreza e letrados), fenómeno que alcanzou unha rixidez total a partir de mediados do século XVII. Nun contexto de multiplicación dos títulos e escaseza de cargos a desempeñar, estes últimos aseguráronse, por cooptación, o acceso aos colexios de maior prestixio, a mellor opción como trampolín para acceder a brillantes carreiras nas funcións máis elevadas dos medios eclesiásticos ou nos consellos e audiencias. Para un sistema puxante de clientelismo e padroado, os colexios maiores convertéronse "nunha máquina formidable de reprodución dos servidores reais entre os fillos dos letrados", contribuíndo a unha extensa captación de cargos e á pechadura do aparello do Estado. Desta forma, estes letrados representaban o 57,9 % dos membros do Consello de Castela con Filipe II (1578-1598-1621), o 68,5 % con Filipe IV (1605-1621-1665) e o 72,5 % con Carlos II (1661-1665-1700). De tal feito naceu sen dúbida o alcume de Colexio Maior que se aplicaba ironicamente a esa institución.
Non se librou deste acaparamento de cargos a propia Universidade e tal cousa tamén ocorría coas cátedras, na que os "colexiais", acabaron coa anterior e saudable "meritocracia" cambiándoa por un elitismo "de berce". Como mostra, pode verse a lista de reitores de Salamanca que dá Alejandro Vidal y Díaz na que, a partir de 1610, cóntanse moi poucos reitores que non sexan nobres ou fillos de nobres, cando en datas anteriores ocorría exactamente o contrario.