cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pero Garcia Burgalês
Pero Garcia Burgalês foi un trobador castelán, natural de Burgos, activo no terceiro cuartel do século XIII, que frecuentou a corte de Afonso X. Probabelmente tamén conviviu coa corte de Afonso III de Portugal, onde mantivera relacións cos trobadores Lourenço e Roi Queimado, considerado o seu rival, chegando a escribir unha cantiga de escarnio e maldicir para el titulada Roi Queimado morreu con amor.
Obra
É autor de cincuenta e tres textos: trinta e cinco cantigas de amor, dúas cantigas de amigo, trece cantigas de escarnio e maldicir, unha sátira literaria, un partimén e unha tenzón escrita co xograr Lourenço, esta última de dubidosa autoría.
O seu estilo caracterízase por unha tendencia cara ao exceso e a desmesura. Non dubida en colocar palabras malsoantes e obscenas, e até mesmo algunhas de carácter insólito (neoloxismos, arcaísmos e occitanismos). Empregaba con habilidade a retórica a maila ironía, innovando o xénero da cantiga de amor dándolle máis vivacidade. Non foi ao chou que a súa preferencia fosen as cantigas de amor.
Os obxectivos das súas sátiras foron sobre todo trobadores, xograres, soldadeiras (María Balteira e María Negra), amais de maxistrados, que non escaparon de seren acusados de avaricia e pederastia.
Carlos Pouso
Juan Carlos Pouso Lejonagoitia, coñecido como Carlos Pouso, nado en Leioa o 20 de xullo de 1970, é un adestrador de fútbol español.
Traxectoria
Naceu en Leioa, fillo dunha vasca e dun emigrante galego da parroquia de Caamaño, en Porto do Son.
En xuño de 2013 finalizou a súa vinculación co Mirandés, logo dunha etapa exitosa con logros como o alcanzar unha semifinal de Copa do Rei ou o ascenso a Segunda División. O seu substituto foi Gonzalo Arconada.
Belauntza
250px|miniatura|Vista de Belauntza. Belauntza é un pequeno concello do leste da provincia de Guipúscoa, en Euskadi. Atópase na comarca de Tolosaldea, a 28 km de Donostia.
O seu termo municipal ten unha extensión de 3,43 km². Tiña en 2015 unha poboación de 248 habitantes.
Ricardo Bescansa Martínez
Traxectoria
Fillo primoxénito de Ricardo Bescansa Castilla e Felisa Martínez Sampelayo. Licenciouse en Farmacia pola Universidade de Santiago de Compostela en 1933. Unha viaxe a Lisboa descubriulle a televisión, e desde 1955 empezou a facer probas con antenas. En 1958 creou con Amador Beiras a empresa Televés, e iniciou a venda de aparatos de recepción da sinal.
Foi presidente da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago (1981-1986) e tío da política Carolina Bescansa.
Hirakata
Hirakata (枚方市, ひらかたし, Hirakata-shi) é un concello xaponés da prefectura de Osaca. Está situado ó nordés da prefectura, na zona norte da provincia histórica de Kawachi, no centro da rexión de Kinki, no centro-oeste da illa de Honshu. Ten 65,08 km² de superficie e unha poboación de 406.463 habitantes (2009) e unha densidade de poboación de 6.250 hab./km².
O concello de Hirakata limita cos concellos de Shimamoto, Takatsuki, Neyagawa, Katano (da prefectura de Osaca); Yawata, Kyōtanabe (da prefectura de Quuioto); e Ikoma (da prefectura de Nara).
Batalla do mar do Coral
Nun intento de reforzar o seu posicionamento defensivo para o imperio no Pacífico Sur, as forzas imperiais xaponesas decidiron invadir e ocupar Port Moresby en Nova Guinea e Tulagi no sueste das illas Salomón. O plan para cumprir isto, chamado operación MO, involucraba a varias grandes unidades da Frota Combinada Xaponesa, incluídas dúas frotas de portaavións e un portaavións lixeiro para proporcionar cobertura aérea ás frotas de invasións, todas baixo o mando de Shigeyoshi Inoue. Os estadounidense souberon dos plans xaponeses e enviaron dúas forzas de portaavións e unha forza conxunta estadounidense-australiana de cruceiros, baixo o mando do almirante estadounidense Frank J. Fletcher.
Entre os días 3 e 4 de maio os xaponeses invadiron e ocuparon exitosamente Tulagi, aínda que varios dos seus barcos de apoio foron sorprendidos e afundidos ou danados por avións do Yorktown. Consciente da presenza dos portaavións estadounidenses na zona, a frota de portaavións xaponeses entrou no mar do Coral coa intención de atopar e destruír ás forzas aliadas.
Comezando o 7 de maio, as forzas de portaavións dos dous bandos intercambiáronse ataques aéreos durante dous días. O primeiro día, os estadounidense afundiron o portaavións lixeiro Shōhō, mentres que os xaponeses fixeron o mesmo cun destrutor estadounidense e danaron seriamente un barco de reabastecemento de combustible. O día seguinte o portaavións xaponés Shōkaku foi seriamente danado, e o estadounidense Lexington sufriu danos críticos, mentres que o Yorktown tamén foi danado. Con ámbolos dous bandos sufrindo fortes perdas de avións, e con portaavións danados e afundidos, as dúas frotas retiráronse da zona da batalla. Debido á perda de cobertura aérea, Inoue retirou á frota de invasión de Port Moresby, coa intención de intentalo de novo posteriormente.
Precisión
En enxeñería, ciencia, industria e estatística, denomínase precisión á capacidade dun instrumento de dar o mesmo resultado en medicións diferentes realizadas nas mesmas condicións. Esta cualidade debe evaluarse a curto prazo. Non debe confundirse con exactitude nin con reproducibilidade.
É un parámetro relevante, especialmente na investigación de fenómenos físicos, ámbito no cal os resultados exprésanse como un número máis unha indicación do erro máximo estimado para a magnitude. É dicir, indícase unha zona dentro da cal está comprendido o verdadeiro valor da magnitude.
En informática, denomínase precisión ao número de bits usados para representar un valor. En xeral, nun sistema computacional a precisión está dada polo valor do dígito menos significativo dunha palabra digital que representa un número cunha escala e nun tipo de dato definido. Visto dende outra perspectiva, equivale á diferenza entre dous valores sucesivos representables no tipo de dato e escala do número.
Präzision
A Vila, Begonte, Begonte
A Vila é un lugar da parroquia de Begonte no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2011 tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres).
O Cruceiro, Maniños, Fene
O Cruceiro é un lugar da parroquia de Maniños no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Tiña 53 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 26 homes e 27 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 54 habitantes. O cruceiro que está neste lugar dálle o nome, á pesar que tamén é o lugar onde se encontra a igrexa vella.
Frances Northcutt
Frances Marian Northcutt, nada en Many (Luisiana) o 10 de agosto de 1943, maiormente coñecida como Poppy, é unha matemática, enxeñeira da NASA e avogada estadounidense especializada nos dereitos das mulleres. Comezou a súa carreira profesional como calculadora humana e logo conseguíu o posto de enxeñeira para Programa Apolo da NASA durante a carreira espacial. Foi a primeira muller enxeñeira en traballar no Centro de control de misión da NASA durante o Apollo 8.​​​  O cráter lunar Poppy foi nomeado así na súa honra polo seu traballo e por ser pioneira no Proxecto Apolo.
Máis adiante, Northcutt converteuse en avogada especializada nos dereitos das mulleres. A principios da década de 1970, foi membro da Xunta Directiva nacional da Organización Nacional de Mulleres e traballa como voluntaria en varias organizacións de Houston que avogan polos dereitos do aborto.​ A nova onda de feminismo en Estados Unidos que se produciu na época, fíxolle interesarse por esta causa e por tomar o camiño das leis como medio para liberar as mulleres.
Exactitude
En enxeñería, ciencia, industria e estatística, denomínase exactitude á capacidade dun instrumento de medir un valor próximo ao valor da magnitude real. Exactitude implica precisión. Pero non ao contrario. Esta cualidade tamén se atopa en instrumentos xeradores de magnitudes físicas, sendo neste caso a capacidade do instrumento de achegarse á magnitude física real.
Véxase tamén
Genauigkeit Accuracy and precision Calcul d'incertitude
Frances Northcutt
Vida laboral
No ano 1965 entrou a traballar nunha compañía aeroespacial, TRW Systems, a cal colaboraba coa NASA no programa Apolo. Aínda que previamente, estivera facendo cálculos numéricos para o programa Gemini, o antecesor do Apolo. TRW deseñou e construíu o motor de descenso para a aterraxe lunar do Apolo. Ao principio, o seu papel era de "computadora humana", ao igual que moitas outras mulleres, que se encargaban dos cálculos matemáticos máis monótonos que ordenaban os homes, e ás que se lle pagaba menos que a eles (a película Hidden Figures mostra este traballo atribuído a mulleres, condenadas a estar na sombra). Tras quince tediosos meses e grazas ao seu duro traballo analizando datos, foi promocionada ao posto de enxeñeira asalariada, converténdose así na única muller no equipo. Importante mencionar tamén que nunha entrevista coa revista Time, Northcutt afirma que o termo "computadoras" era moi estraño, e que, ademais de asumilas como computadoras, as tiñan sexualizadas.
Ao principio sentiu moita presión, por ser a única muller no equipo, pero co tempo conseguiu traballar sen temor co equipo de enxeñeiros que deseñaron a traxectoria de regreso á Terra que a tripulación do Apollo 8 debía seguir. Nunha entrevista que concedeu á BBC, Poppy explicou que traballaba no Centro de Control de Misión e que ela era a encargada de calcular os ángulos nos que se debían acender os propulsores e durante canto tempo para asegurar que a nave estivese na traxectoria correcta para regresar á Terra, no que se chama como "o corredor de reentrada". Se a nave estaba fóra dese corredor, podía chegar a queimarse. alt=|miniatura|Tomado polo membro da tripulación do Apolo 8, Bill Anders o 24 de decembro de 1968, mentres estaba en órbita ao redor da Luna, mostrando a Terra elevándose sobre o horizonte lunar Northcutt traballou nas misións Apollo 8, Apollo 10, Apollo 11, Apollo 12 e Apollo 13, como especialista no cálculo das traxectorias para a volta á Terra da tripulación. Comezou coa misión Apollo 8, que se viu acelerada pola competición que mantiñan con Rusia por ser os primeiros en chegar á Lúa. O Apollo 8 foi a segunda nave espacial Apollo con tripulación e converteuse na primeira misión tripulada en abandonar a órbita terrestre. Alcanzou con éxito a Lúa, orbitouna e logo regresou á Terra a salvo o 27 de decembro de 1968. O seu traballo nesta misión consistía en calcular as traxectorias para o retorno da nave pero tamén deseñar e construír o motor de descenso para a aterraxe lunar do Apollo. Así, Northcutt e o seu equipo axudaron á NASA para desenvolver o itinerario final que a tripulación do Apollo 8 seguiría para a súa volta a casa. O obxectivo era crear un programa que de forma rápida e precisa e que, en caso de emerxencia, optimizase todos os requirimentos de combustible. Oito días despois, toda a tripulación da nave regresou sa e salva á Terra, aterrando no océano Pacífico Norte. Un dos recoñecementos polo seu traballo pioneiro no Programa Apollo foi que na súa honra chamaron un cráter lunar polo seu nome.
Kristina Berg
Traxectoria
Durante a mocidade participou en episodios de series televisivas suecas e nalgún proxecto relacionado coas artes plásticas. Despois de formarse en labores mariñeiros en embarcacións clásicas (entre outras, a goleta "Meta"), embarca con rumbo á India como radiotelegrafista no ano 1971. Nunha recalada en Galicia coñece a Carlos Casares, con quen casa pouco despois, principiando así as viaxes do escritor a Suecia, que exercerán influencia na súa ideoloxía socialdemócrata e en certos aspectos da súa obra.
Exerceu a presidencia da Fundación Carlos Casares dende a súa constitución no ano 2003.
Lourenço
Lourenço foi un xograr portugués do segundo terzo do século XIII.
Biografía
Ao servizo nun longo tempo de Johan Garcia de Guilhade, frecuentou as cortes portuguesa de Afonso III e castelá de Afonso X. Nacido en Portugal, en Terras de Cornelhá, está considerado como galego de espírito porque foi en Santiago onde aprendeu as artes musicais e de poeta. Foi na catedral de Santiago de Compostela onde exerceu de cedo como organista a mediados do século XIII. Pouco máis tarde trasladouse á corte castelá de Afonso X, onde gaña sona como un dos trobadores máis destacados pola súa calidade compositiva e pola arte á hora de improvisar. Despois duns anos, volve outrora a Portugal e triunfa na corte do rei Afonso III. É autor de 18 textos: 2 cantigas de amor, 7 cantigas de amigo, 1 cantiga de escarnio, contra Pedro Amigo de Sevilha e 8 tenzóns, 2 con Johan Garcia de Guilhade e con Johan Perez de Aboim, Johan Vasquiz de Talaveira, Johan Soarez Coelho, Rodrigo Eanes Redondo, 1 posibelmente con Martin Moxa e unha última cun Pero Garcia, que podemos identificar tanto con Pero Garcia de Ambroa como con Pero Garcia Burgalês.
Orleáns
miniatura|200px|Panorama de Orléans en Francia.
Frances Northcutt
Vida laboral
Northcutt continuou traballando con TRW e a NASA durante varios anos máis, como un membro fundamental dalgunhas das misións máis históricas da NASA, como a do Apollo 13. Esta foi na que se recibiu a famosa mensaxe “Houston, temos un problema”. Todo o mundo coñece esta historia: a misión lunar errada que non acabou en traxedia, pero case. Os tanques de osíxeno explotaran e os astronautas estaban a un 320 000 km de distancia da Terra. A situación era alarmante, pero a supervivencia da tripulación estivo en mans de Poppy e do seu equipo de enxeñeiros. Inicialmente, Northcutt non estaba no centro da NASA ese día. Xa estivera no lanzamento, e supoñíase que non tiña que entrar a traballar ata o día seguinte. Ela fora a Florida para ver o lanzamento e acababa de regresar. Decatouse do acontecido porque alguén da prensa lle chamara, e ante a situción, decidiu volver. Ela programara o software que servía para un eventual aborto da misión, aínda que tamén se podía usar en situacións normais. O programa de Northcutt funcionou, e os astronautas puideron regresar á casa sans e salvos. Isto demostrou que o programa fixo exactamente o que estaba deseñado que fixese, e foi un claro exemplo de como deberían funcionar os sistemas de apoio e seguridade. Foi unha misión moi estresante, porque non se sabía realmente o que sucedera. Northcutt e o Equipo de Operacións da Misión foron galardoados coa Medalla Presidencial da Liberdade por atopar a maneira de regresar a salvo o Apollo 13.
Orleáns
Orleáns é unha cidade francesa, capital da rexión Centro-Val de Loira e do departamento do Loiret. Está situada a beiras do río Loira.
Frances Northcutt
Vida laboral
O Apollo 9 permaneceu en órbita terrestre, testando os sistemas de separación e acoplaxe dos módulos do comando lunar. O Apollo 17, a última misión á Lúa, aterrou xunto ao cráter Poppy.
Orleáns
Historia
Era a cidade de Canubium o centro da tribo celta dos carnutes. No 52 a.C., Xulio César destruíuna, sendo refundada nos tempos de Aurelio co nome de Aurelianorum. No 451 Atila saqueou a cidade.
Frances Northcutt
Vida laboral
Ao licenciarse en dereito, comezou tamén a traballar como avogada. Traballou para o fiscal de distrito no condado de Harris, Houston. Máis adiante, como secretaria dun xuíz de apelación federal en Alabama e, finalmente, acabou traballando como avogada privada.
Vida persoal
O seu alcume, Poppy vén do seu irmán máis novo, quen, tras ler un libro infantil titulado Poppy the Four Inch Fairy, acabou poñéndolle ese alcume. O seu pai traballaba en tubaxes, mentres que a súa nai se dedicaba ao traballo no fogar.
Cando se graduou en Dayton High School, non estaba segura do que quería ser, pero si do que non quería, seguir cos estereotípos típicos da época que establecían que as mulleres tiñan que casar e quedar cos seus fillos en casa, ou exercer traballos tipicamente relacionados co coidado: enfermeira, mestra etc. Así que decidiu estudar matemáticas na Universidade de Texas porque era boa niso e porque era un campo dominado por homes, o que lle reportaba vantaxes como ter un mellor soldo e evitar o traballo habitual destinado ás mulleres.
En entrevistas, mencionou que se tivese que describir o seu traballo a calquera persoa nun bar, tería unha resposta moi divertida: "Son unha especialista en retorno á Terra". E ademais, Northcutt, que nunca casou, dixo á prensa no seu día que o único de que estaba orgulloso o seu pai era ler o anuncio da súa participación no xornal local.
Descríbese a si mesma como "unha científica de foguetes, algunha vez avogada, activista dos dereitos das mulleres a tempo completo".
Loitando polos Dereitos das Mulleres
miniatura|271x271px|Manifestación a favor dos Dereitos das Mulleres Segundo o que contou a propia Northcutt foi moito máis complicado ter que lidar cos medios de comunicación que cos propios enxeñeiros. Os medios eran sexistas e excluíntes cando falaban de mulleres e ela non foi unha excepción. Poppy rescatou o Apollo 13 e participou na misión Apollo 11, pero para os xornais só foi “a loura no control da misión” ou “a rosa de Texas da NASA”. Do mesmo xeito actuou unha emisora da ABC, en 1968, cando a convidaron para falar do seu traballo nas misións e só lle preguntaron pola súa aparencia. Aínda que a atención que os medios lle proporcionaban foi utilizada por ela para un propósito superior, visibilizar que as mulleres poden dedicarse á ciencia, á tecnoloxía, facer algo que non é estereotipado. O seu espertar político foi un proceso que se iniciou tras o seu paso polo Programa Apollo ao constatar que existía a brecha salarial (aos seus compañeiros homes pagábanlles as horas extras e a ela non). Northcutt empezou a ler artigos sobre o movemento polos dereitos das mulleres e decidiu estudar dereito polas noites na Universidade de Houston porque quería amparar a todas as mulleres desde o coñecemento das leis. No documental de PBS Chasing the  Moon, afirmaba que, cando traballaba en Control de Misión, se sentía como unha especie de trofeo. Contou que nun momento dado, estivo moi observada no traballo, durante a misión do Apollo 11. Escoitou compañeiros falar sobre o que se podía ver nunha das canles de cámara do sistema interno. Ela comprobou o que se mostraba nesa canle, a cámara estaba a apuntar constantemente sobre a súa persoa. Tamén se sentía sempre moi incómoda coa xente que chegaba para ver o traballo na NASA, e dalgún modo quedaba en shock ao decatarse de que en control de misión había unha muller.
Northcutt involucrouse cada vez máis no Movemento de liberación das mulleres. Axudou a organizar manifestacións, folgas, discursos, comunicados de prensa e mesmo falou no Consello da Cidade de Houston moitas veces. En 1974 o alcalde de Houston nomeouna a primeira Defensora da Muller da Cidade. Neste posto, axudou a aprobar unha gran cantidade de leis que melloraron a situación das mulleres: negociou un acordo co Departamento de Policía de Houston que permitiu que as mulleres traballasen como axentes de policía; conseguiu que o Departamento de Bombeiros de Houston aceptase que as mulleres servisen como bombeiros; tamén dirixiu un importante estudo sobre igualdade de remuneración que abarcou toda a nómina municipal de Houston. Estaba tan dedicada a mellorar a igualdade que contou os baños das mulleres comparándoos cos dos homes en todo Houston, o que axudou a que este número chegase á paridade. Axudou a aprobar unha lei que prohibía aos hospitais acusar as mulleres que viñan facerse as análises de violación. Máis tarde, Northcutt converteuse na presidenta de todo Houston e todo Texas da Organización Nacional das Mulleres.
Poppy tamén se converteu en avogada defensora das mulleres. Foi elixida polo programa que expuña facer no cargo, que consistía en: mulleres no Departamento de Policía, eliminar os requisitos de altura, abrir o Departamento de Bombeiros ás mulleres, análises de pago equitativo, dispoñibilidade de coidado infantil para mulleres, beneficios en situacións de embarazo.
Lago Neagh
O lago Neagh (en Loch nEathach, en Loch Neagh, en Lough Neagh) é o meirande lago de auga doce da illa de Irlanda e tamén do conxunto das illas Británicas. O seu nome provén do irlandés loch nEachach, que significa "lago de Eachaidh", aínda que hoxe en día escríbese loch nEathach en irlandés moderno. O lago é propiedade do conde de Shaftesbury.
Xeografía
Atópase a 30 km ao oeste de Belfast e mide un máximo 30 km de longo e 15 km de ancho. Con 392 km² é décimo quinto lago de auga doce por superficie da Unión Europea e o trixésimo primeiro de Europa. A pesar do seu tamaño é moi pouco profundo, xa que a súa profundidade media é de tan só 12 metros e a máxima de 25 metros.
Condados
Cinco dos seis condados de Irlanda do Norte teñen costa no lago (o único que non é o condado de Fermanagh), e a súa área repártese tamén entre eles. Os condados son os seguintes: dereita|220px|miniatura|Repartición do lago nos condados de Irlanda do Norte.
Vilar de Cenlle, Begonte, Begonte
Vilar de Cenlle é un lugar da parroquia de Begonte no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá.
Berastegi
O seu termo municipal ten unha extensión de 45,90 km². Tiña en 2015 unha poboación de 1.061 habitantes.
Teolinda Gersão
Teolinda Maria Sanches de Castilho Gersão Gomes Moreno, coñecida como Teolinda Gersão, nada en Coímbra (Cernache) o 30 de xaneiro de 1940), é unha escritora e profesora universitaria portuguesa.
Biografía
Estudou no Liceu Nacional Infanta Dona Maria, actual Escola Secundaria Infanta Dona Maria, en Coímbra. Estudou Xermanística e Anglística na Universidade de Coímbra, Universidade de Tubinga e na Universidade de Berlín, foi lectora de portugués na Universidade Técnica de Berlín, docente na Facultade de Letras de Lisboa e posteriormente profesora catedrática da Universidade Nova de Lisboa, onde ensinou literatura alemá e literatura comparada até 1995. A partir desa data, decidiu xubilarse máis cedo e pasou a dedicarse exclusivamente á literatura. Comezou por publicar ficc.ión aos 41 anos.
Alén da permanencia de tres anos na Alemaña, viviu dous anos en São Paulo (hai reflexos desa estadía nalgúns textos dos Os Guarda-Chuvas Cintilantes, 1984), e coñeceu Mozambique, cuxa capital, entón Lourenço Marques, é o lugar onde decorre a novela de 1997 A Árvore das Palavras.
Escritora residente na Universidade da California en Berkeley en febreiro e marzo de 2004, estivo presente na Feira do Libro de Frankfurt en 1997 e 1999 e, entre outros premios literarios, recibiu o gran Premio de Novela e Novela da Asociación Portuguesa de Escritores pola súa novela A Casa da Cabeça de Cavalo (1995), os Premios de Ficción do Pen Club polos libros O Silêncio (1981) e O Cavalo de Sol (1989) e o gran Premio de Conto Camilo Castelo Branco por Históorias de Ver e Andar (2002).
Casada e con dúas fillas.
Penamazada, Valonga, Pol
Penamazada é un lugar da parroquia de Valonga no concello lugués de Pol na comarca de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 34 habitantes (16 homes e 18 mulleres).
Parroquias de Pol
🇵🇱
Voluta
miniatura|Volutas en chapitel xónico. miniatura|Volutas en chapitel composto segundo [[Jacopo Vignola|Vignola.]] Unha voluta (do latín voluta, de volvere, dar voltas) é un ornamento en forma de espiral, característico do capitel xónico. Posteriormente foron incorporadas nos chapiteis das columnas das ordes corintias e compostas. Normalmente se encontran catro volutas nos chapiteis xónicos, oito nos chapiteis compostos e versións máis reducidas (ás veces chamadas helix) nos corintios.
Descrición
Suxestionouse que este motivo decorativo estaba inspirado na curva dos cornos dos carneiros, na forma da cuncha dos cascarolos ou tal se derivaba da espiral natural do óvulo dunha especie común de trevos, nativos de Grecia. Alternativamente, pode ter, simplemente, unha orixe xeométrica.
Introducida polos gregos e máis tarde teorizada polo arquitecto romano Vitruvio para os edificios e estruturas clásicas, a voluta non limitou a súa utilización á arquitectura, senón que se utilizou dende sempre nunha ampla variedade de formas de arte. Dende tempos antigos, esta decoración tense encontrado en deseños de mobles, ourivaría, e olaría. Por exemplo, existe un tipo de cratera denominada de volutas por mor da forma das súas asas. Tamén na Antiga Grecia, o peiteado dalgunhas mulleres da época lembra as volutas dos chapiteis xónicos.
Dado que o motivo ornamental despregábase na antigüidade clásica, pasou a ser tamén un elemento común noutras arquitecturas, directa ou indirectamente inspiradas naquela, como a renacentista, barroca ou neoclásica: nestes estilos, podería utilizarse en calquera estrutura onde se requirise algún elemento de transición entre as liñas horizontais e verticais ou perpendiculares entre si.
150px|miniatura|esquerda|Extremo do mastro en forma de voluta no violín.
A súa forma segue a ser común na construción de instrumentos de corda, que corresponde, normalmente, á terminación do mastro ou decoración do cavilleiro, coma nos violíns, violas ou contrabaixos.
O Chao da Aldea, Maniños, Fene
O Chao da Aldea é un lugar da parroquia de Maniños no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Tiña 171 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 78 homes e 93 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 209 habitantes.
Río Oder
O Oder (en alemán Oder, en polaco e checo Odra, sorabo Wodra) é un río europeo de 866 km de lonxitude, que atravesa a República Checa, Polonia e máis Alemaña, até desaugar no mar Báltico.
Percorrido
Tomando o seu nacemento desde a fonte do seu afluente, o Warthe, a lonxitude sería de 1.045 km. Dos 854 km de percorrido do río, aproximadamente 112 km transcorren na República Checa e 742 km en Polonia (dos que 187 km marcan fronteira entre este país e Alemaña). Dos 118.861 km² da área da conca hidrográfica do Oder, corresponden 106.056 a territorio polaco (89 %), 7.217 km² á República Checa (6 %), e 5.587 km² a Alemaña (5 %).
O Oder nace en Fidlův Kopec (en alemán Lieselberg) nos Alpes Moravos (Odergebirge), un ramal da cadea dos Montes Sudetes, na República Checa, non lonxe da cidade de Olomuc (alemán Olmütz). Desde aí diríxese para o norte, sinalando, en parte, augas abaixo de Ostrava (alemán Ostrau) os límites entre a Moravia checa e a Silesia polaca. Unha vez na Silesia, toma, paulatinamente, en dirección para noroeste, atravesando entre outras a importante cidade de Wrocław (a antiga Breslau dos alemáns).
En Ratzdorf recibe as augas do Neisse (polaco Nysa), que desde o norte de Guben marca a fronteira entre Polonia e Brandeburgo. Desde aí, xa o Oder sinala a fronteira con Alemaña até as proximidades de Schwedt. Neste tramo pasa polas cidades de Frankfurt an der Oder, Słubice e Kostrzyn nad Odrą (Küstrin en alemán). Entre Schwedt e Gartz o Oder divídese en dous brazos: o Oder Occidental (polaco Odra Zachodnia) e Oder Oriental (Odra Wschodnia). O primeiro marca a fronteira desde Mescherin, mentres o segundo corre polo territorio polaco. A pendente, nos derradeiros 30 km do río até Szczecin (alemán Stettin), é apenas dalgúns centímetros. Atravesa Police e desemboca no Mar Báltico, no que os alemáns chaman Golfo de Stettin (Stettiner Haff).
Afluentes
miniatura|dereita|250px|Confluencia do Ilanka e o Oder. miniatura|dereita|250px|Río Oder en [[Szczecin.]] miniatura|dereita|250px|Río Oder en [[Police, Polonia|Police.]] O Oder ten numerosos afluentes, dos que sen dúbida destaca o Warta, cos seus 808 km. Velaí unha lista, na que se indica en primeiro lugar o nome alemán, e a continuación en linguas eslavas (checo e polaco); indícase tamén a lonxitude:
María Chivite
María Victoria Chivite Navascués, nada en Cintruénigo o 5 de xuño de 1978, é unha política navarra, presidenta do Goberno de Navarra desde agosto de 2019. É secretaria xeral do Partido Socialista de Navarra (PSN-PSOE) desde decembro de 2014 e membro do Parlamento de Navarra desde xuño de 2015. Foi senadora do PSOE por Navarra de 2011 a 2015.
Río Oder
Afluentes
Pola esquerda
María Chivite
Traxectoria
Licenciouse en Socioloxía pola Universidade Pública de Navarra e fixo un mestrado en Organización e Recursos Humanos na escola de negocios Foro Europeo, Técnica Superior en Prevención de Riscos Laborais e un posgrao en Campañas electorais en ICADE.
Río Oder
Afluentes
Pola dereita:
Navegabilidade
O Oder é navegábel nunha gran parte do seu percorrido, tan lonxe, augas arriba, como até Koźle, onde o río se conecta ao Canal Gliwicki. O curso superior do río está canalizado, o que permite a navegación de grandes barcazas entre os grandes lugares industriais da área de Wrocław.
María Chivite
Traxectoria
En novembro de 2011 foi elixida senadora por Navarra, asumindo a portavocía da Comisión de Sanidade e Servizos Sociais. Nas primarias do Partido Socialista Obrero Español (PSOE) celebradas en xuño de 2014 apoiou a Eduardo Madina, e en setembro de 2014 Pedro Sánchez, xa na secretaría xeral do PSOE, confioulle a portavocía do grupo socialista no Senado, cargo que ocupou até xuño de 2015.
Río Oder
Navegabilidade
No curso inferior, o río é de curso libre desde as cidades de Eisenhüttenstadt (onde un canal une o Oder co Spree en Berlín) e Frankfurt (Oder). Augas abaixo de Frankfurt, o río Warta constitúe unha vía navegábel con Poznań e Bydgoszcz para embarcacións menores. En Hohensaaten o canal Havel-Oder-Wasserstrasse conecta, de novo, o río con augas de berlinesas.
María Chivite
Traxectoria
En 2012 incorporouse á executiva do PSN-PSOE, na que foi secretaria da Área de Políticas Sociais e secretaria de Saúde. En outubro de 2014 foi elixida candidata á presidencia do Goberno de Navarra nun proceso de primarias, e en decembro foi proclamada secretaria xeral do PSN-PSOE no congreso extraordinario.
Río Oder
Espazos protexidos
No curso baixo do Oder hai un parque nacional, no lado alemán, o Parque Nacional do Baixo Val do Oder (Nationalpark Unteres Odertal) con 10.500 ha de superficie, e dúas zonas protexidas no lado polaco con 6.000 (Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry) e 30.850 ha. (Cedynski Park Krajobrazowy).
María Chivite
Traxectoria
En maio de 2018 foi proclamada candidata á presidencia do Goberno de Navarra no contexto da celebración das eleccións ao Parlamento de Navarra de maio de 2019 tras concorrer en solitario a un proceso de primarias. O 2 de agosto de 2019 foi elixida presidenta por maioría simple cos votos de PSN-PSOE (11), Geroa Bai (9), Podemos (2) e Izquierda-Ezkerra (1) e a abstención de cinco dos sete diputados de EH Bildu.
Transavia
Transavia é unha aeroliña de baixo custo neerlandesa. É subsidiaria e pertence na súa totalidade a KLM, e polo tanto forma parte do grupo Air France-KLM. A súa base principal atópase no aeroporto de Ámsterdam-Schiphol e tamén ten bases no aeroporto de Rotterdam-A Haia, no aeroporto de Múnic e no aeroporto de Eindhoven. Transavia ten a Transavia France como a súa subsidiaria francesa.
Frota
En xullo de 2017 a frota de Transavia (sen contar con Transavia France) estaba formada polos seguintes avións:
Xesús Souto Prieto
Xesús Souto Prieto, nado en Albarellos (Boborás) o 19 de xaneiro de 1942, é un xuíz galego e actual membro do Tribunal Supremo de España.
Carreira xudicial
Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela, aproba oposicións a xuíz e faise cargo dos xulgados de primeira instancia de Bande, Corcubión, Berja e Ponteareas. En 1979 pasa ao corpo de maxistrados de traballo con destinos primeiro en Santander e logo (1984) Pontevedra. Ademais, dende 1987 e 1991 exerce en paralelo como maxistrado do Tribunal Central de Traballo. En 1991 é nomeado maxistrado da sala do social do TSXG, onde toma posesión o 28 de xuño. O 19 de novembro de 1999 toma posesión do cargo como presidente do máximo tribunal galego, onde renova en 2004 por un período de cinco anos máis.
Porén, en febreiro de 2006 é designado presidente da Sala do Social do Tribunal Supremo, co que abandona o cargo galego. Pertence á Asociación Profesional da Maxistratura, de carácter conservador.
Outros labores e méritos
Foi profesor da Universidade de Santander e da UNED de Pontevedra, e actualmente exerce como docente na Universidade da Coruña.
En 2005 foi nomeado fillo predilecto do concello de Boborás.
Vida persoal
Está casado e ten dous fillos.
Daniel Rodríguez Vázquez
Daniel José Rodríguez Vázquez, coñecido como Dani Rodríguez, nado en Betanzos o 6 de xuño de 1988, é un futbolista galego. Xoga de centrocampista e o seu equipo actual é o RCD Mallorca, da Primeira División.
Traxectoria
Comezou a xogar ao fútbol na canteira do Betanzos e aos 12 anos recibiu unha chamada do Deportivo da Coruña, que estaba formando un equipo alevín para participar en varios torneos. Así, disputou con outros rapaces da provincia como Pedro Mosquera un torneo internacional celebrado no estadio Heliodoro Rodríguez López de Santa Cruz de Tenerife. A continuación regresou ao Betanzos, onde tivo como adestrador a Óscar Gilsanz.
En 2001 ingresou na canteira do Deportivo da Coruña, na que xogou durante os seguintes anos, excepto unha tempada que estivo cedido no Betanzos. Volveu en 2008 á Coruña, pasando a xogar no Fabril durante as seguintes tempadas e converténdose en capitán. En 2010 debutou co primeiro equipo do Deportivo na volta de cuartos de final da Copa do Rei no Ramón Sánchez Pizjuán fronte ao Sevilla, substituíndo a Bodipo no minuto 65. Ao remate da tempada 2010–11 anunciouse que non continuaría no Fabril.
Así, despois de 11 anos nas filas branquiazuis buscou novo destino e recalou no Conquense, tamén de Segunda B. Tras o descenso do equipo ao final da tempada, fichou polo Racing de Ferrol, da mesma categoría. Xogou dúas tempadas no club ferrolán, disputando 75 partidos e dúas fases de ascenso a Segunda División. Na tempada 2015/16 xogou no Racing de Santander, co que acabou campión do Grupo 1 de 2ª B, pero sen acadar o ascenso, e na 2016/17 militou no Albacete, co que xogou unha nova promoción, a súa cuarta consecutiva, conseguindo esta vez ascender.
Continuou un ano máis no Albacete, conseguindo a permanencia, e no verán de 2018, despois de 81 partidos e 12 goles co club manchego, fichou polo RCD Mallorca, tamén de Segunda. Na súa primeira tempada co club balear logrou o ascenso a Primeira División, despois de acabar quinto e eliminar na fase de promoción aos seus ex equipos Albacete e Deportivo.
Martin Moxa
Martin Moxa (ou Moya) foi un trobador do século XIII.
Traxectoria
Dunha das súas composicións dedúcese que era clérigo. Estivo activo na corte de Afonso X. Carolina Michaëlis suxire que era de orixe aragonesa, porén, António Resende de Oliveira sitúa a súa procedencia na localidade castelá de Moya (preto á fronteira coa coroa de Aragón). Xosé Antonio Souto Cabo sostén unha orixe galega ao identificalo en documentación da catedral de Santiago do 1281, segundo esta hipótese sería un cóengo compostelán con propiedades na zona de Padrón, probable fillo de Johan Martins Moxe.
Descoñécese a data da súa morte, con todo, puido falecer a unha idade moi avanzada, xa que a súa lonxevidade foi obxecto de escarnio por parte do xograr Afonso Gómez de Sarria.
Obra
Consérvanse dezaoito obras e unha tensón de dubidosa autoría. Son doce cantigas de amor, catro sirventés, e unha cantiga de escarnio e maldicir, ademais dunha composición de difícil catalogación.
Anne Bancroft
miniatura|dereita|Anne Bancroft. Anne Bancroft, nada como Anna Maria Louisa Italiano en Nova York en 1931, e finada en 2005, foi unha actriz estadounidense. Estudou arte dramática en Nova York e apareceu nalgúns dramas para televisión co nome de Anne Marno pero tras o seu primeiro filme, Don't Bother to Knock en 1952 cambiouno por Anne Bancroft por se sentir máis elegante, volta a Nova York ao considerar que os papeis que lle ofrecían non eran de calidade e en 1958 protagoniza con Henry Fonda a obra de Broadway, Two for the Seesaw coa que obtén un Tony, e outro en 1960 por The Miracle Worker, como protagonista da versión cinematográfica da obra, que dirixiu Arthur Penn, gañou un Óscar en 1962. Protagonizaou outros filmes de éxito como The Pumpkin Eater,  7 Women e con Dustin Hoffman O graduado (1967)
Chan
O termo galego chan indica unha superficie lisa, unha chaira:
Amais, como topónimo, Chan pode referirse a:
Pro Evolution Soccer 2009
Pro Evolution Soccer 2009, coñecido abreviadamente como PES 2009 é un videoxogo da serie Pro Evolution Soccer de Konami. As primeiras imaxes do xogo foron mostradas o 23 de xuño de 2008. Lanzado para os seguintes sistemas: Windows (PC), Wii, Nintendo DS, PlayStation 3, PlayStation 2, PlayStation Portable e Xbox 360.
Modos de xogo
UEFA Champions League: Enfronta o club de elección do usuario contra a elite do fútbol europeo. O sistema de xogo é o habitual da champions league cos 32 equipos que participan nunha fase inicial de 8 grupos, con 4 equipos por grupo, clasificándose a oitavos de final os 2 primeiros de cada grupo. A novidade deste modo é que ten moitas das características do certame europeo: marcadores, vallas e publicidade, logos, e mesmo emula a inauguración de cada partido de Champions League nos cales é típico pendurar dende o alto do estadio teas cos patróns de deseño dos escudos dos equipos que xogarán.
Crítica e vendas
As críticas da prensa foron xeralmente boas, pero inferiores ás obtidas en edicións anteriores da serie Pro Evolution Soccer (por exemplo a edición do 2007 recibiu en Metacritic un 88 e a versión de 2009 un 79 ). Para as distintas versións do xogo as cualificacións e vendas foron:
Ácido 2,3-bisfosfoglicérico
O ácido 2,3-bisfosfoglicérico ou ácido 2,3-difosfoglicérico (ou, na forma desprotonada, 2,3-bisfosfoglicerato ou 2,3-BPG, ou 2,3-difosfoglicerato ou 2,3-DPG) é un composto de 3 carbonos que é isómero do intermediario glicolítico ácido 1,3-bisfosfoglicérico (1,3-BPG). O 2,3-BPG está presente nos glóbulos vermellos sanguíneos humanos nunha concentración de aproximadamente 5 mmol/L. Únese con maior afinidade á hemoglobina desoxixenada (por exemplo, cando os glóbulos vermellos están preto dun tecido que están respirando activamente) que á hemoglobina oxixenada (por exemplo nos pulmóns) debido a cambios espaciais, como son: o 2,3-BPG (que ten un tamaño estimado duns 9 ángstroms) encaixa ben na configuración da hemoglobina desoxixenada (11 ángstroms), pero non encaixa tan ben na da oxixenada (5 ángstroms). Interacciona coas subunidades beta da hemoglobina desoxixenada facendo diminuír a afinidade destas polo oxíxeno, polo que promove alostericamente a liberación das moléculas de oxíxeno restantes que permanecían unidas á hemoglobina, e deste xeito mellora a capacidade dos glóbulos vermellos de liberaren o oxíxeno preto dos tecidos que máis o necesitan. O 2,3-BPG funciona, pois, como un efector alostérico.
A súa función descubrírona en 1967 Reinhold Benesch e Ruth Benesch.
Metabolismo
O 2,3-BPG fórmase a partir do 1,3-BPG por acción do encima BPG mutase. Pode despois ser modificado pola 2,3-BPG fosfatase para formar 3-fosfoglicerato. A súa síntese e degradación son, por tanto, unha vía para rodear un paso da glicólise (o realizado pola fosfoglicerato quinase), co gasto neto dun ATP por molécula de 2,3-BPG xerada, cando o enlace anhidro de alta enerxía do ácido carboxílico-fosfato é clivado pola bisfosfoglicerato mutase.
A vía glicolítica normal xera 1,3-BPG, o cal pode ser desfosforilado pola fosfoglicerato quinase (PGK), xerando ATP, ou pode ser desviado á vía de Luebering-Rapoport, na cal a bisfosfoglicerato mutase cataliza a transferencia dun grupo fosforilo desde C1 a C2 no 1,3-BPG, dando lugar ao 2,3-BPG. O 2,3-BPG, que é o organofosfato máis concentrado nos glóbulos vermellos, forma 3-PG pola acción da bisfosfoglicerato fosfatase. A concentración do 2,3-BPG varía inversamente coa concentración de H+, que é inhibitoria da acción catalítica da bisfosfogliceromutase.
Hai un delicado equilibrio entre a necesidade de xerar ATP para soster os requirimentos de enerxía do metabolismo celular e a necesidade de manter un estado axeitado de oxixenación/dexoxixenación da hemoglobina. Este equilibrio mantense pola isomerización do 1,3-BPG a 2,3-BPG, o cal aumenta a desoxixenación da hemoglobina. Os pHs baixos inhiben a actividade da bifosfoglicero mutase e activan a bisfosfoglicerato fosfatase, o cal favorece a xeración de ATP.
Efectos da unión
[[Curva de disociación oxíxeno-hemoglobina|dereita|miniatura|200px]] Cando o 2,3-BPG se une á desoxihemoglobina, actúa estabilizando o estado de baixa afinidade polo oxíxeno (estado T) do transportador de oxíxeno. O 2,3-BPG cabe perfectamente na cavidae da conformación desoxi, e aproveita a simetría molecular e a polaridade positiva para formar pontes salinas cos residuos de lisina e histidina das subunidades ß da hemoglobina. O estado R, no que o oxíxeno está unido ao grupo hemo, ten unha conformación diferente e non permite esta interacción. A hemoglobina ten unha cinética de tipo sigmoidal, o que fai máis doada a unión do oxíxeno a outras subunidades (a unión da primeira molécula de oxíxeno axuda a que se unan as seguintes).
Ao unirse selectivamente á desoxihemoglobina, o 2,3-BPG estabiliza a conformación do estado T, o que fai máis difícil que o oxíxeno se una á hemoglobina e máis probable que sexa liberado nos tecidos adxacentes. O 2,3-BPG forma parte dun bucle de retroalimentación que pode axudar a impedir a hipoxia nos tecidos en condicións nas que é máis probable que ocorra. As condicións de concentracións de oxíxeno baixas tisulares como a grande altitude (os niveis de 2,3-BPG son maiores nas persoas aclimatadas a altas altitudes), obstrución de vías aéreas, ou insuficiencia cardíaca conxestiva tenden a causar que os glóbulos vermellos xeren máis 2,3-BPG nun esforzo por xerar enerxía permitindo que se libere máis oxíxeno nos tecidos privados de oxíxeno. Finalmente, este mecanismo incrementa a liberación de oxíxeno desde os glóbulos vermellos nas circunstancias nas que é máis necesario. Esta liberación é potenciada polo efecto Bohr en tecidos con demandas enerxéticas altas. O efecto Bohr é outra vía útil para resolver o problema da afinidade da hemoglobina, e está relacionado co pH e nivel de CO2. É importante salientar que o comportamento da mioglobina non é igual ao da hemoglobina, xa que o 2,3-BPG non ten efecto sobre ela.
Hemoglobina fetal
A hemoglobina fetal (HbF) mostra unha baixa afinidade polo 2,3-BPG, o que ten como resultado unha maior afinidade de unión ao oxíxeno. Esta afinidade incrementada pola unión ao oxíxeno en relación coa hemoglobina adulta (HbA) débese a que a HbF está constituída por dous dímeros α/γ en vez dos dous dímeros α/β da HbA. Os residuos de histidina de carga positiva das subunidades β da HbA que son esenciais para formar o peto de unión para o 2,3-BPG son substituídos por residuos de serina nas subunidades γ da HbF. Como se perdeu a histidina 143, o 2,3-BPG ten dificultades para unirse á hemoglobina fetal, e aumenta a súa afinidade polo oxíxeno. Ese é o modo en que o O2 flúe desde a nai ao feto.
Na imaxe pode verse como a hemoglobina fetal ten máis afinidade polo oxíxeno que a adulta. Ademais, vese como a mioglobina ten a máxima afinidade polo oxíxeno.
Pablo Infante
Pablo Infante Muñoz, nado en Burgos o 20 de marzo de 1980, é un futbolista español. Xoga de centrocampista e o seu equipo actual é a SD Ponferradina da Segunda División de España.
Traxectoria
A tempada 2011–12 estivo chea de éxitos tanto para el coma para o seu equipo. O CD Mirandés proclamouse campión do seu grupo da Segunda División B e conseguiu o ascenso á Segunda División tras derrotar no play-off ao Atlético Baleares. Ademais, o equipo foi quen de alcanzar as semifinais da Copa do Rei, onde foi finalmente derrotado polo Athletic de Bilbao, e Pablo Infante erixiuse como máximo goleador da competición cun total de sete dianas.
Ácido 2,3-bisfosfoglicérico
Hemoglobina fetal
miniatura|esquerda|500px|Diferenzas entre a mioglobina (Mb), hemoglobina fetal (HbF), e hemoglobina adulta (HbA).
Doenzas relacionadas co 2,3-BPG
Un estudo de 2004 comprobou os efectos da hormona tiroide triiodotironina sobre os niveis de 2,3-BPG. O resultado foi que o hipertiroidismo modula in vivo o contido de 2,3-BPG nos glóbulos vermellos por medio de cambios na expresión da fosfoglicerato mutase (PGM) e a 2,3-BPG sintase. Este resultado mostra que o incremento no contido de 2,3-BPG dos glóbulos vermellos observado no hipertiroidismo non depende de variacións na proporción de hemoglobina circulante, senón que parece ser unha consecuencia directa do efecto estimulante da hormona tiroide sobre a actividade glicolítica dos glóbulos vermellos.
Esta doenza caracterízase pola falta de ferro, e como para sintetizar 2,3-BPG cómpre este elemento químico, a concentración do 2,3-BPG diminúe e a hemoglobina únese fortemente ao oxíxeno, dificultando a súa liberación. Como resultado, a liberación de oxíxeno aos tecidos vaise reducir.
Recentemente, atopáronse semellanzas entre as baixas cantidades de 2,3-BPG e a aparición de edema pulmonar de grande altitude en altitudes elevadas.
Hemodialise
Nun estudo de 1998, analizouse a concentración nos glóbulos vermellos de 2,3-BPG durante o proceso de hemodiálise. A concentración de 2,3-BPG expresouse en relación á concentración de hemoglobina tetrámera (Hb4) como a proporción 2,3-BPG/Hb4. Fisioloxicamente, o que se esperaría sería un inremento nos niveis de 2,3-BPG para contrarrestar a hipoxia que se observa frecuentemente neste proceso. Non obstante, os resultados mostran unha diminución da proporción 2,3-BPG/Hb4. Isto débese ao propio procedemento: o estrés mecánico sobre os glóbulos vermellos crese que causa o escape de 2,3-BPG, o cal é despois retirado do sangue durante a hemodiálise. As concentracións de calcio, fosfato, creatinina, urea e albumina non se correlacionan significativamente co cambio total na proporción 2,3-BPG/Hb4. Porén, a proporción mostreada xusto antes da diálise correlacionábase significa e positivamente coa dose semanal total de eritropoetina dada aos pacientes, que é a principal hormona para a formación dos glóbulos vermellos.
Historia de Serbia
miniatura|Santo Estevo Nemanja, ou San Simeón ([[Estevo Nemanja). Pintura mural no Mosteiro de Studenica, (1313-1314). ]] miniatura|Milan I, primeiro rei de Serbia (1854-1901).
Aínda que a orixe dos serbios se perde no pasado remoto, a historia de Serbia pode considerarse que comeza co primeiro estado serbio, Raška, que foi fundado no século IX pola Casa de Vlastimirović; desenvolveuse despois como Reino e logo Imperio serbio baixo a Casa de Nemanjić.
Na época moderna, e despois da ocupación otomá, Serbia foi un principado autónomo (1817-1878), aínda baixo soberanía otomá, un principado e un reino independente (1878-1918), parte do Reino dos Serbios, Croatas e Eslovenos (1918-1941), denominado Reino de Iugoslavia desde 1929, un estado monicreque ocupado polos nazis (1941-1944), unha república socialista na República Federal Socialista de Iugoslavia (1945-1992), unha república na República Federal de Iugoslavia (1992-2003), unha república na Unión de Estado de Serbia e Montenegro (2003-2006) e, nos nosos días, a República de Serbia, independente desde o 5 de xuño de 2006.
Antecedentes
miniatura|250px|O neolítico en Europa.