cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cítrico
Pragas e enfermidades
En agosto de 2005, descubriuse a enfermidade do enverdecemento dos cítricos na rexión do sur de Florida, ao redor de Homestead e Florida City. Desde entón, a enfermidade estendeuse a todas as plantacións comerciais de cítricos de Florida. En 2004-2005, as estatísticas do USDA informaron que a produción total de cítricos de Florida foi de 169,1 millóns de caixas de froita. A estimación para toda a produción de cítricos de Florida na tempada 2015-2016 é de 94,2 millóns de caixas, unha caída do 44,3%. Carolyn Slupsky, profesora de nutrición e ciencia dos alimentos na Universidade de California en Davis dixo que "poderiamos perder todos os cítricos frescos dentro de 10 a 15 anos".
En xuño de 2008, o psílido foi visto perigosamente preto de California: xusto alén da fronteira internacional en Tijuana, México. Só uns meses despois, detectouse nos condados de San Diego e Imperial, e desde entón estendeuse aos condados de Riverside, San Bernardino, Orange, Os Ánxeles e Ventura, provocando corentenas nesas zonas. O psílido asiático dos cítricos tamén se interceptou en California en paquetes de froita e plantas, incluíndo cítricos, plantas ornamentais, herbas e ramos de flores cortadas, enviados desde outros estados e países.
A follaxe tamén é utilizado como planta alimenticia polas larvas de especies de Lepidópteros (bolboretas e avelaíñas) como a esmeralda común (Hemithea aestivaria) da familia das Geometridae e o carlino de dúas raias (Gymnoscelis rufifasciata), a avelaíña leopardo xigante (Hypercompe scribonia), de Arctiidae, Hypercompe eridanus, Hypercompe icasia e Hypercompe indecisa, moitas especies da familia Papilionidae (bolboretas de cola de andoriña), e a avelaíña enrolladora de follas do lirio negro (Cnephasia jactatana).
Enfermidades carenciales
As plantas de cítricos tamén poden desenvolver unha condición de deficiencia chamada clorose, caracterizada polo amarelamento das follas resaltada polo contraste das veas das follas. As follas marchitas acaban caendo, e se a planta perde demasiadas, morrerá lentamente. Esta condición adoita ser causada por un pH excesivamente alto (chan alcalino), que impide que a planta absorba ferro, magnesio, cinc ou outros nutrientes que necesita para producir clorofila. Esta condición pode remediarse engadindo un fertilizante acedo apropiado formulado para os cítricos, que ás veces pode revivir unha planta para producir novas follas e mesmo brotes florais nunhas poucas semanas en condicións óptimas. Un chan demasiado ácido tamén pode causar problemas; os cítricos prefiren un chan neutro (pH entre 6 e 8). As plantas de cítricos tamén son sensibles ao exceso de sal no chan. Pode ser necesario realizar unha análise do chan para diagnosticar correctamente as enfermidades por carencia de nutrientes.
Compostos fitoquímicos e investigación
En xeral, tres especies ancestrais de Citrus (pomelos, cidras e papedas) sintetizan cantidades relativamente altas de furanocumarinas, mentres que unha cuarta especie ancestral (as mandarinas) carece practicamente destes compostos. Dado que se cre que a produción de furanocumarinas nas plantas é heredable, espérase que os descendentes das mandarinas (como as laranxas doces, as mandarinas e outros pequenos híbridos de mandarinas) teñan baixas cantidades de furanocumarinas, mentres que se espera que outros híbridos (como as limas, os pomelos e as laranxas acedas) teñan cantidades relativamente altas destes compostos.
Na maioría das especies de Citrus, a pel contén unha maior diversidade e unha maior concentración de furanocumarinas que a polpa da mesma froita. Unha excepción é a bergamotina, unha furanocumarina implicada nas interaccións entre o pomelo e os medicamentos, que está máis concentrada na polpa de certas variedades de pomelo, pomelo e laranxa agre.
Unha revisión da investigación preliminar sobre as dietas indicou que o consumo de cítricos asociábase a unha redución do 10% do risco de desenvolver cancro de mama.
En Galicia
upright|miniatura|Laranxeira en Teaño, [[Cuntis]] A diferenza do Mediterráneo, o clima de Galicia non é o máis axeitado para o cultivo de cítricos. Porén é común atopalos en todas as casas do sur do país, especialmente nas Rías Baixas por teren un clima máis morno no inverno. As especies máis comúns son os limoeiros e as laranxeiras, puidendose atopar tamén algún pomelo. É conveniente protexelos ou cubrilos no inverno para os protexer das xeadas e evitar abortos de flores e do callado do froito. As máis das veces plántanse par das vivendas ou dunha parede para os abeirar ou gorecer dos ventos do norte.
Praia do Cargadoiro
A praia do Cargadoiro é un areal situado no lugar homónimo, na parroquia de Vilaselán (Ribadeo). Non dispón de bandeira azul.
Ten uns 50 m de lonxitude e uns 15 m de ancho. Ten area fina e dourada, con ondas moderadas, e adoita ter unha ocupación media. Recibe o seu nome polo cargadoiro industrial da liña Ribadeo - Vilaoudriz, que levaba ferro desde as minas até o peirao. Está a carón do Museo Etnográfico do Cargadoiro e do Forte de San Damián, e preto do porto deportivo de Ribadeo.
Antón Mouzo
Antón Mouzo Lavandeira, nado en Vimianzo o 14 de maio de 1957 e finado o 5 de xullo de 2007, foi un pintor galego.
Traxectoria
A pintura de Antón Mouzo comezou a empregar cores e formas expresionistas nas súas primeiras teas realizadas con acrílicos. Na década dos oitenta comezou a empregar diferentes materiais en obras de paisaxes e animais, especialmente cabalos. na década dos noventa comeza a empregar as ceras, material co que conseguiría as súas creacións máis rechamantes.
Aos poucos, o cambio de procedemento leva tamén o artista a un troco de formato, o que deu lugar a pezas de maior tamaño e que interviñan no espazo. Tamén é nesta mudanza cando comeza a empregar nas súas composicións pequenas escamas brillantes de mica, extraídas dos penedos da Pasarela, en Vimianzo.
Exposicións e obras
Ilustrou tamén unha edición do libro Costa da Morte blues, de Manuel Rivas e colaborou no filme Fisterra de Xavier Villaverde.
Vida
Viviu boa parte da súa vida fóra de Galiza. Faleceu a causa dun linfoma de Burkitt.
Meanos, San Martiño de Meanos, Zas
Meanos é un lugar da parroquia da San Martiño de Meanos no concello coruñés de Zas da Comarca da Terra de Soneira. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña 153 habitantes (66 homes e 87 mulleres).
Teresa de la Parra
Ana Teresa de la Parra Sanojo, nada en París o 5 de outubro de 1889 e finada en Madrid o 23 de abril de 1936, máis coñecida como Teresa de la Parra, foi unha escritora venezolana, e unha aristócrata. É considerada unha das escritoras máis destacadas da súa época. A pesar de que a gran parte da súa vida transcorreu no estranxeiro, soubo expresar na súa obra literaria o ambiente íntimo e familiar da Venezuela do momento. Segundo Rose Anna Mueller, De la Parra «describiu a súa educación e as súas experiencias en Venezuela nun novo estilo libre do criollismo ou estilo pintoresco de moda na época».
Incursionou no mundo das letras da man do xornalismo, escribiu dúas novelas que a inmortalizaron en toda América do Sur: Ifigenia e Memorias de Mamá Blanca. A súa novela máis coñecida Ifigenia, expuxo por primeira vez no país o drama da muller fronte a unha sociedade que non lle permitía ter voz propia e cuxa única opción de vida, segundo a sociedade, era o matrimonio legalmente constituído. Por iso, o título de Ifigenia remite ao personaxe grego e ao sacrificio.
Mocidade
Teresa de la Parra nada o 5 de outubro de 1889, foi a primeira filla de Rafael Parra Hernaiz e Isabel Sanojo Ezpelosim de Parra, ámbolos dous pais venezolanos. Tivo cinco irmáns: dous irmáns máis vellos, Luís Felipe e Miguel, e tres irmás máis novas, Isabelita, Elia e María del Pilar. Naceu en París, porque nese momento os seus pais atópanse fortuitamente nesta cidade: o seu pai Rafael era cónsul venezolano en Berlín. A familia volveu a Venezuela cando De la Parra xa tiña dous anos de idade.
A súa familia formaba parte da aristocracia venezolana, do sector dos terratenentes. Na facenda de cana El Tazón, próxima a Caracas, pasa a súa infancia. Tan provinciana vida trastórnase seis anos despois, ao morrer repentinamente o seu pai. É unha nena de once anos cando a súa familia decide fixar residencia en Europa. Instálanse en Mislata (Valencia), España, e Teresa é internada no colexio relixioso Sacro Corazón de Godella (Valencia). Alí comeza a expresar a súa inquietude pola poesía. As obras literarias de Teresa de la Parra son altamente influenciados por Romain Rolland, Gustave Flaubert, Marie-Henri Beyle (Stendhal), Guy de Maupassant, e autores contemporáneos como Pierre Loti, Maurice Maeterlinck, Alphonse Daudet, Anatole France, e as mulleres francesas escritoras, Gyp, Marcelle Tynaire, Sidonie-Gabrielle Colette e Ana de Noailles (Mueller, 2012, p. 5). Á idade de 19, o poema que escribiu para celebrar «el día de la beatificación de la Venerable Madre Magdalena Sofía Barat» levoulle a gañar o primeiro premio e pódese atopar no «Boletín del Sagrado Corazón» (Mueller, 2012, p. 4).
Regreso a Caracas
En 1910, os Parra Sanojo están de volta en Caracas. Viven nunha casa de estilo colonial, situada entre as esquinas de Torre e Veroes. Nos faladoiros que alí se organizan, e en frecuentes reunións que se dan nos cafés ou "botellerías" da Caracas de principios do século XX, a nova escritora toma apuntamentos sobre os modismos do español caraqueño, das súas maneiras, das súas variantes. Ten unha gran fascinación pola fala coloquial, pero, a diferenza do que estila o costumismo, reproducila non será o fin da súa obra, trátase só dun recurso para contar historias.
Comezos literarios
En 1915 baixo o pseudónimo de Fru-Fru, de la Parra publicou dous contos «Un evangelio indio: Buda y la leprosa» e «Flor de loto: una leyenda japonesa» no xornal O Universal. Probablemente os outros contos deste período, non publicados até 1982, son «El ermitaño del reloj», «El genio del pesacartas» e «La historia de la señorita grano de polvo, bailarina del sol». Así mesmo, en 1920 publicou en revístaa Actualidades, dirixida por Rómulo Gallegos, o seu «Diario de una caraqueña por el Lejano Oriente», que en realidade é unha ficción baseada nas cartas enviadas pola súa irmá en numerosas viaxes. Ese mesmo ano, de la Parra publicou «Mama X» nun concurso nacional de conto patrocinado polo diario El Luchador e gañou un premio especial. En vista do seu éxito, José Rafael Pocaterra, editor de revísta Lectura Semanal, convidounha a publicar «Diario de una señorita que se fastidia» na revista e emitiu seis mil copias que se acabaron nuns poucos días.
Carreira brillante
En 1923 trasládase a París. En 1924 publicou baixo o pseudónimo de Teresa de la Parra, a súa primeira e máis famosa novela Ifigenia, que a levou a participar nun concurso literario en París, auspiciado polo Instituto Hispanoamericano da Cultura Francesa, obtendo o primeiro premio. Un pouco despois, Ifigenia foi traducida ao francés por Francisco de Miomandre, un coñecido escritor. e mediador entre Francia e a América española. A súa fama creceu até converterse nunha das escritoras máis destacadas de Latinoamérica e colocarse á beira de Gabriela Mistral, con quen mantivo unha estreita amizade. En 1927, foi convidada a Cuba para participar e falar de Simón Bolívar no Congreso de Prensa Latina; o tema do seu discurso foi "La Influencia Oculta de las Mujeres en la Independencia y en la vida de Bolívar". Foi entón cando se atopou con alguén que tería un papel importante na súa vida durante os seus últimos anos, Lydia Cabrera. En 1929 publicou a súa segunda novela, Memorias de Mamá Blanca aparecida en español e en francés.
En 1930, recibiu unha invitación para ir a Colombia a dar unha serie de conferencias, publicada baixo o título "Tres conferencias inéditas" en 1961, sobre o papel da muller na cultura española e na historia, dende a época colonial até ese momento, e aclara que o seu feminismo é moderado. Define a identidade feminina dun modo aberto e di que unha escritura feminina non ten que limitarse ao tema de amor, e non é na temática onde se identifica.
Últimos anos
Tendo fe en atopar un remedio para a súa enfermidade, Teresa de la Parra pasou moitos anos nas institucións médicas. En forma dunha carta, escribiu aos seus amigos, describindo como o seu horario diario discorre en sanatorios. (Mueller, 2012, p. 284)
Teresa de la Parra é ben recoñecida polo seu amor por unha maneira fácil e relaxada da vida e a súa paixón pola moda. Desafortunadamente, a morte cobrou a súa vida na casa de Madrid onde vivía unha vida incómoda. Había xente que entraba e saía da súa casa, que perturbaba a paz e a tranquilidade que lle gustaría ter. A pesar de que o ambiente no que estaba podería ser mellor, de la Parra morreu na presenza da súa familia, como «a súa nai, a súa irmá e a súa mellor amiga, Lydia Cabrera» (Mueller, 2012, p. 284).
Como consecuencia de perder a batalla contra a tuberculose e a asma, Teresa de la Parra morreu o 23 de abril de 1936 (Mueller, 2012, pp. 284/294). Desafortunadamente, Parra nunca tivo a oportunidade de escribir unha autobiografía da súa vida, e os críticos quedaron sen interpretar partes descoñecidas da súa vida a través da súa literatura.
Teresa de la Parra e o feminismo
En 1930, Teresa de la Parra foi convidada a ofrecer unha serie de conferencias en Bogotá. O contido desas conferencias foi publicado en 1961. Estes textos refírense á influencia das mulleres na cultura e historia española. Nestas conferencias Teresa de la Parra compartiu as súas ideas sobre o feminismo e dixo que as mulleres deben ser fortes e sas, deben traballar e ser financeiramente independente, e deben considerar aos homes como aos seus amigos e compañeiros, non como o seu propietario ou inimigos. Ela chamouse a si mesma unha feminista moderada, e argumentou que un cambio radical e abrupto non traería estabilidade entre os dous sexos.
Pseudónimo
En 1924, é publicada a primeira gran novela desta escritora, asinada baixo o pseudónimo de Teresa de la Parra. O nome Teresa proviña directamente dunha serie de mulleres da súa familia que levaban este nome, comezando coa súa tataravoa Teresa Xerez de Aristeguieta, curmá do libertador Simón Bolívar e nai do xeneral Carlos Soublette, heroe venezolano. Así, cambiando só un pouco o seu propio nome, utilizou o pseudónimo como un anteface co que se ocultou a medias e co que quedou inmortalizada.
Trama
Trata a historia da moza María Eugenia Alonso, unha rapaza de dezaoito anos, bonita, animada e intelixente que regresa a Caracas despois da morte do seu pai. Vivira en Francia durante moitos anos e esqueceuse dos seus costumes nativos venezolanos. Ao seu regreso, descobre que o seu tío Eduardo roubou a súa herdanza e agora é totalmente dependente do seu tío. A pesar do amor cara á súa avoa e a súa tía Clara, a María Eugeniacóstalle encaixar na atmosfera da sociedade caraqueña.
A novela comeza cunha longa carta á amiga da infancia do narrador, Cristina de Iturbe, a quen coñeceu en París. Na carta, María Eugenia relata as súas experiencias en París e preséntase a si mesma como unha muller sofisticada, moderna e atrevida. Con todo, ela está atrapada pola vella tradición da súa sociedade nativa. Máis adiante na historia, María Eugenia reúnese con Mercedes Galindo, quen ten un papel importante na vida de María. Mercedes é unha muller sofisticada duns trinta anos e simboliza todo o que María lle gustaría ser: Exótica, moderna, encantadora e fermosa, Mercedes ten o estilo de vida que María desexa ter. En compañía de Mercedes, María sente liberada da atmosfera sufocante da súa casa. Alí, coñece a Gabriel Olmedo de quen se namora perdidamente. No entanto, Gabriel casa con outra muller e Mercedes trasládase a Francia. María a continuación, pasa os próximos dous anos na casa da súa avoa lendo moito e aceptando gradualmente as normas da sociedade caraqueña. Despois de dous ou tres anos permíteselle ter un pretendente cuxo nome é César Leal. Como María desprézao, a súa tía Clara e a súa avoa presiónana para aceptar o seu cortexo. Por outra banda, Gabriel nunca será capaz de apreciar á súa esposa, actuando de maneira dominante e opresiva. Cando o seu tío Pancho está a piques de morrer, María reúnese con Gabriel de novo, quen é infeliz co seu matrimonio e pídelle a María irse con el. Pero ela abandona a Gabriel e á súa felicidade, para sacrificarse en prol da reputación familiar, a súa seguridade e a súa liberdade.
Temas
Ifigenia foi a primeira gran novela venezolana que marca a madurez do xénero nas letras do país; foi escrita ao terminar a primeira guerra mundial. Publicada en 1924, escrita en forma de diario persoal, foi a primeira novela publicada baixo o pseudónimo de Teresa de la Parra. A novela non foi considerada unha obra feminista até os anos 1980. Reflicte a inconformidad dunha moza que non ten voz propia nin posibilidade de elixir o seu destino nun mundo que, segundo a súa definición, é «un banquete de homes sós». A novela mostra a realidade de moitos dos contemporáneos da autora. Por esta razón, e pola súa xenuína representación dunha muller en busca da súa propio ser, a novela é un logro importante da época. O texto abre o camiño cara a unha nova valorización da muller. En clave literaria, é manifestación do que a mesma autora define como un feminismo moderado, no que a muller debe conquistar o seu posto no mundo non a través dunha "revolución", senón dunha "evolución" que lle permita crecer como ser humano. Tal pensamento reflicte, definitivamente, o seu propio desempeño vital, e adiántase como práctica de vida a circunstancias que non serán cotiás no mundo senón un século máis tarde. A novela, ademais dun difícil e interesante tema para a época, mostra moitas dos costumes venezolanos. Particularmente, as da vida de Caracas.
Fontes
Pódese supor que a autora transformou algunhas das súas primeiras experiencias na ficción e na vida de María Eugenia Alonso. A isto súmaselle, o punto de vista a través do cal se presenta a vida da protagonista, a cal revela a capacidade analítica e irónica da autora. De feito, a vida da autora era moi diferente da vida do seu personaxe, que casou cun home que desprezaba. Teresa de la Parra nunca casou e durante toda a súa vida dedicouse a escribir, viaxar e cultivar as relacións con familiares e amigos. A diferenza do seu personaxe, ela non se sufoca na vella tradición.
O tío de Antonio de la Parra foi a inspiración para o personaxe de "Tío Pancho" en Ifigenia. Cabe sinalar, de feito, que unha gran cantidade de compoñentes da vida da autora inspirou o seu primeiro libro. A protagonista María Eugenia, por exemplo, agarraches á escola en París, onde de la Parra naceu e se criou, mentres que tanto o protagonista como a autora teñen pais venezolanos.
En 1986 o director de cine Iván Feo leva a novela ás pantallas de cine co mesmo título: Ifigenia.
Recepción crítica
Cando Ifigenia foi publicado en 1924 creou tensión. Gañou o primeiro lugar no Concurso de autores americanos en Francia no mesmo ano e unha tradución en francés apareceu moi pouco despois. A obra presenta problemas que o público lector non podía aceptar nese momento. Inclúe observacións negativas da de Parra sobre a atmosfera sufocante da sociedade de Caracas que a xente non gusta ser lembrado. Nunha carta ao seu amigo Rafael Carías, de la Parra quéixase de mala percepción dos lectores da ironía de Ifigenia.
Memorias de Mamá Blanca
Artigo principal: Memorias de Mamá Blanca
É a súa segunda novela, publicada en 1929, considerada un clásico da literatura hispanoamericana, constitúe a primeira gran novela de evocación da literatura venezolana. Foi escrita en Europa durante unha autoreclusión en Vevey, Suíza, que Teresa de la Parra impúxose para terminar a obra. Nela aborda o tema da memoria, da saga familiar, ilustra o ambiente da súa nenez, mostrando personaxes e costumes da época. A exploración da intimidade da familia de Mamá Blanca é, ademais reflexo da intimidade mesma do venezolano, tema que sempre lle fascinou. A novela relata momentos importantes da súa infancia, en especial sobre a relación coa súa familia. Desenvólvese na facenda do seu pai na que existía un trapiche para fabricar papeleta. Son estas as memorias dunha xovial anciá que conta as súas travesuras infantís. Teresa de la Parra coñeceu casualmente a esa anciá, coa que non estaba ligada por ningún lazo de parentesco pero si por misteriosas afinidades espirituais.{Cómpre referencia}}
Ao longo das súas páxinas, os ollos de Blanca Nieves van describindo personaxes emblemáticos dun país que experimentaba un profundo proceso de transformacións políticas, sociais, culturais e económicas. Entre os personaxes están Evelyn, a estrita mulata traída de Trindade, o Primo Juancho, o ilustrado europeísta e Vicente Cochocho, peón de facenda, quen se expresaba con palabras propias do século XVI.
A segunda novela de Teresa de la Parra, Mamá Blanca non recibiu o mesmo nivel de aceptación como Ifigenia fixo dos seus lectores. Como cuestión de feito, ao que lle gustaba Ifigenia mostrou a reacción oposta a Mamá Blanca (Mueller, 2012, p. 71).
Temas
A serie de historias curtas que Teresa de la Parra escribiu ao redor de 1915 mostra unha facilidade particular na linguaxe e unha expresión elegante que tamén caracterizan a súa obra posterior. Estas historias, con todo, non teñen ningún dos temas que ela explora nas súas obras maiores. En cambio, teñen unha afiliación co modernismo, en particular cos textos de Rubén Darío en Azul... (1888). Máis tarde, ela escápase da sombra do movemento literario da época en América Latina e desenvolveu da súa propia voz.
Os temas que interesaban a Parra incluían o uso da linguaxe. Por exemplo, nas súas obras explora a expresión da muller a través das palabras, e en fronte á represión masculina. Por exemplo, Parra recoñece que dentro do patriarcado a voz das mulleres adoita ser reprimida na súa expresión, mentres que a dos homes é dominante. Parra xoga coa expresión feminina silenciada e dominante a través do personaxe de María Eugenia en Ifigenia Outro tema inclúe os papeis da muller dentro da sociedade. A miúdo ven dous tipos de mulleres: tradicional e conservadora, ou rebelde.
Estilo de escritura
Varios críticos dixeron que o seu traballo é único. Nin iniciou un novo movemento literario, nin podería ser definido en calquera movemento literario establecido. Gómez Gil escribiu que de la Parra "deu estímulo a unha rica literatura feminina que floreceu en case todos os países de Hispanoamérica."
Os historiadores da literatura tiñan diferentes opinións sobre o seu estilo. Algúns deles a puxo baixo "Narradores máis subxectivos que obxectivos" e as súas obras como "Novelas psicolóxicas e filosóficas". Fernando Alegría encádraa baixo o "Rexionalismo", con todo Gómez Gil pona en "O realismo ao estilo europeo". Ifigenia e Mama Blanca, sen dúbida, deben caracterizarse polo realismo e o rexionalismo porque mostran os costumes, axustes, e as vidas venezolanas e falan con absoluta fidelidade e realismo.
Avaliación crítica
miniatura|200x200px|Monumento a Teresa de la Parra no parque Os Caobos de Caracas. A crítica Rose Anne Mueller compara a Teresa de la Parra coa novelista inglesa, Jane Austen, dado o feito que en Ifigenia de la Parra escribe sobre a sociedade da elite, e dada o seu forte enfoque en asuntos de clase e as modalidades. Ademais, suxire Mueller, "as súas asociacións e relacións con varios membros da intelectualidade da súa xeración converteuna nunha dos primeiros intelectuais públicos femininos. De la Parra foi moi por diante do seu tempo de varias maneiras." Teresa de la Parra tamén foi comparada con Frei Luís de León, San Juan da Cruz, Shakespeare, Anatole France, Gutiérrez Nájera, Marcel Proust, os franceses Post-simbolistas, Cervantes, Eça de Queirós, e os pintores Van der Weyden e Memling.
A novela de Teresa de la Parra, Ifigenia acendeu o escrutinio público. Antes da década de 1970, a voz feminina ha exposto algúns retos para a crítica masculina. Sen dúbida, a primeira novela de Teresa de la Parra serviu valiosa para as mulleres, xa que significou a súa loita contra os actos inxustos causados a elas pola sociedade. Na década de 1920, os seus escritos teñen as mulleres verdadeiramente empoderados especialmente en América Latina. Esencialmente, Ifigenia cuestiona a dominación dos homes na sociedade. É sen dúbida que as obras de Teresa de la Parra fortaleceu a resistencia das mulleres na escena de ficción latinoamericana.
De feito, pódese dicir que Ifigenia marca unha revolución no campo da literatura en América Latina, xa que "escrutando a trama romántica feminina si, Parra desafía e transforma a tradición da novela na América española, mentres que sobre a base dunha historia literaria feminina única" (Byron, 2003, p. 376).
María de Borgoña (homónimos)
María de Borgoña pode designar a:
Puritanismo
miniatura|200px|dereita|Xoán Calvino O puritanismo, unha parte radical do protestantismo, tivo a súa orixe na Inglaterra posterior á Reforma en Inglaterra, durante o reinado de Isabel I de Inglaterra.
Historia
Durante o século XVI, un sector importante da Igrexa de Inglaterra sentía que a ruptura definitiva coa Igrexa católica romana non se terminou de producir, xa que boa parte da liturxia e as crenzas seguían sendo moi similares. Doutra banda, o anglicanismo estaba demasiado próximo ao poder real inglés, obediente ás súas decisións e, xa que logo, arbitrario segundo as conxunturas do momento.
O dogma central do puritanismo era a autoridade suprema de Deus sobre os asuntos humanos. Para algúns, tal autoridade expresábase ata o grao da predestinación ensinada por Xoán Calvino, pero non todos compartían esta opinión.
Ademais, os puritanos subliñaban que o individuo debía ser reformado pola graza de Deus. Cada persoa, á que Deus mostraba misericordia, debía comprender a súa propia falta de valor e confiar en que o perdón que está en Cristo foille dado, polo que, por gratitude, debía seguir unha vida humilde e obediente.
A división
A finais do século XVI os puritanos xa se escindiron en dúas ramas: unha máis próxima ás teses de Calvino, denominados presbiterianos, así chamados por que as súas igrexas eran gobernadas non por un bispo, senón por presbíteros (anciáns do presbiterio), que impulsaban unha centralización paulatina da estrutura eclesial, e outra integrada polos congregacionalistas, que defendían a existencia de igrexas locais completamente independentes unhas doutras.
Uso moderno
Hoxe en día a palabra "puritano" emprégase de forma despectiva para referirse a alguén que ten unha opinión estrita sobre a moral sexual, está en contra da "cultura do tempo libre" e pretende sempre convencer das súas crenzas aos demais desaprobando os puntos de vista diferentes ao seu. Nada disto é exclusivo dos puritanos, nin tampouco é característica esencial do puritanismo, xa que a súa moral e tendencias ascéticas non eran máis extremas que as de calquera cristián europeo da súa época. Ademais, os puritanos, polo menos os ingleses, eran relativamente tolerantes cara a outras crenzas. A imaxe popular (especialmente a televisiva) é algo máis exacta como descrición dos puritanos na América colonial, cuxo experimento social adoptou a forma dunha teocracia calvinista.
O puritanismo na literatura
O comezo da literatura estadounidense conta con escritores puritanos como Cotton Mather ou Thomas Shepard. Os seus textos adoitaban ser panfletos ensaísticos relixiosos ou políticos. Doutra banda, con frecuencia o puritanismo foi un tema central de obras literarias como A letra escarlata onde o seu autor critica o que el considera fanatismo e falsa moral do puritanismo; ou como As bruxas de Salem, onde o seu autor utiliza ese exemplo de fanatismo como imaxe para criticar a persecución política do Macartismo.
Feminismo islámico
miniatura|200px|Símbolo do feminismo islámico. O feminismo islámico é unha vertente do feminismo preocupada polo papel das mulleres no islamismo. Esa ramificación loita pola plena igualdade entre todos os musulmáns, independentemente do sexo, na vida pública e privada. As feministas islámicas defenden os dereitos das mulleres, a igualdade de xénero e a xustiza social fundamentadas nunha estrutura islámica. A pesar das súas raíces no islam, os pioneiros do movemento tamén teñen utilizado discursos feministas seculares, occidentais ou doutras fontes non musulmás e recoñeceron o papel do feminismo islámico como parte dun movemento feminista global e integrado.
Os defensores do movemento procuran destacar as ensinanzas de igualdade profundamente enraizados na relixión e incentivar un cuestionamento da interpretación patriarcal do ensino islámico a través do Corán (libro sagrado), do hadith (ditos de Mahoma) e da xaria (lei islámica) en dirección a creación dunha sociedade máis igualitaria e xusta. O islamismo nunca cuestionou a posibilidades das mulleres de daren asistencia ós homes na guerra e nin negou a elas o dereito de iren para o combate en caso de emerxencia. O islam ten unha longa tradición de participación de mulleres na fe, sendo a muller de Mahoma, Aisha, un dos primeiros teólogos da relixión.
Existen países de maioría musulmá con xefas de Estado, primeiras-ministras e secretarias de estado, como Lala Shovkat do Acerbaixán, Benazir Bhutto do Paquistán, Mame Madior Boye do Senegal, Tansu Çiller de Turquía, Kaqusha Jashari de Kosovo e Megawati Sukarnoputri de Indonesia. Bangladesh foi o segundo país do mundo en ter dous mandatos seguidos de mulleres (Khaleda Zia e Sheikh Hasina), que gobernan o país como primeiras-ministras dende 1991, o que pode facer de Bangladesh un exemplo único na historia das repúblicas do mundo.
Bourgbarré
Bourgbarré (Bourvarred en bretón, Bórg-Baraé en galó) é unha vila francesa do departamento de Ille e Vilaine, na rexión da Bretaña, en Francia.
Pica (xénero)
Pica é un xénero de aves paseriformes da familia dos córvidos, que comprende de tres a sete especies, segundo os autores, denominadas comunmente pegas en galego.
Características
Son córvidos de tamaño mediano, corpo robusto, cola longa e ás curtas, adaptadas especialmente para que o animal manobre con facilidade entre árbores e arbustos. Miden en torno aos 50 cm de lonxitude, dos cales a metade corresponde á súa longa cola. A diferenza doutros córvidos, ademais da negra presentan gran parte do seu plumaxe de cor branca, especialmente no ventre e nas ás, e algunhas zonas presentan iridiscencias de tons azuis.
Lorenzo Serra Ferrer
Lorenzo Serra Ferrer, nado en Sa Pobla (Illas Baleares) o 5 de marzo de 1953, é un exfutbolista e adestrador de fútbol español.
Músculo pectoral maior
miniatura O músculo pectoral maior é un músculo do membro superior humano pertencente á rexión axilar. É o meirande músculo da parede axilar anterior. O bordo inferior sitúase no pregamento axilar anterior. O músculo dispón de dúas porcións:
O músculo insírese na crista do tubérculo maior do suco intertubercular do úmero.
As funcións do músculo abranguen a flexión, adución e rotación do brazo na articulación glenoumeral. A porción clavicular flexiona o brazo dende unha posición de extensión, mentres que a porción esternocostal esténdeo dende unha posición flexionada.
Pica (xénero)
Características
Ao igual que outros xéneros de córvidos está moi estendido, ocupando a maior parte da rexión holoártica, coa excepción do leste de Norteamérica, estndo tamén ausente das zonas máis frías e desérticas.
Descrición
O xénero foi descrito en 1760 polo zoólogo francés Mathurin Jacques Brisson, na páxina páxina 30 do volume 1, da súa obra [https://www.biodiversitylibrary.org/page/36010428#page/72/mode/1up ''Ornithologie ou méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés. A laquelle on a joint une description exacte de chaque espece, avec les citations des auteurs qui en ont traité, les noms qu'ils leur ont donnés, ceux que leur ont donnés les différentes nations, & les noms vulgaires. Ouvrage enrichi de figures en taille-douce. Tome I''. París: Bauche]. ,
Etimoloxía
O nome do xénero, Pica, deriva do latín pica,- ae, 'pega'.
Especies
Segundo o Sistema Integrado de Información Taxonómica (ITIS), recoñécense no xénero tres especies:
Porén, investigacións recentes (2003) puxeron en dúbida a taxonomía de Pica. P. hudsonia e P. nuttalli son os parentes máis achegados entre si, e segundo algúns autores serían conespecíficas; pero son especies diferentes. E polo menos a raza coreana de P. pica tamén debería considerarse unha especie separada.
E un estudo de filoxenia molecular publicado en 2018 descubriu que a até daquela chamada pega euroasiática (Pica pica) coprendía varias especies diferentes, incluíndo Pica mauritanica, P. asirensis e P. serica.
Por iso, segundo a clasificación de referencia do Congreso Ornitolóxico Internacional de 2018, ás tres especies citadas anteriormente débense engadir as catro seguintes:
Na actualidade (2021), a organización Global Biodiversity Information Facility (GBIF) considera as seguintes oito especies (unha delas extinta, descrita e n 2001):
Paleontoloxía
A especie máis antiga do xénero Pica, Pica mourerae, coñécese a partir de fósiles encontrados en estratos do límite plioceno-plistoceno en Mallorca.
Torés, As Nogais
San Xoán de Torés é unha parroquia do concello das Nogais na comarca dos Ancares, na provincia de Lugo. Tiña 186 habitantes en 2016, segundo datos do Instituto Galego de Estatística, 94 homes e 92 mulleres. O que supón unha diminución de 26 habitantes respecto ao ano 2007 cando tiña 212 habitantes (114 homes e 98 mulleres) e 29 menos que en 2006.
Na parroquia están os restos da fortaleza de Torés, declarados Ben de Interese Cultural.
Historia
En 1891 constituíuse a nova parroquia da Alence, segregándose os seus lugares de Torés.
Graccurris
Graccurris, Gracurris, Gracuris ou Graecuris, foi unha cidade romana que se corresponde coa actual Alfaro (A Rioxa) e foi fundada por Tiberio Sempronio Graco no 179 a. C. sobre unha cidade ou poboado arévaco, celtibero ou vascón, chamado Ilurce ou Ilurcís, para asentar a feridos romanos e indíxenas habidos durante a súa campaña contra os Celtiberos. O poboado e a posterior cidade romana están asentadas sobre as denominadas Eras de la cárcel (poboado antigo) e Eras de San Martín (expansión da cidade romana), un conxunto de socalcos fluviais na proximidade do río Alhama.
Historia
Os vestixios arqueolóxicos demostran que debeu estar ocupada dende final do Bronce. Durante o período de conquista, foi unha fiel aliada de Roma aínda que durante as guerras civís entre Caio Mario e Sila, pasárase ao bando popular dirixido por Quinto Sertorio. Cando este foi vencido, pasou a engrosar a clientela de Pompeio na península.
Foi convertida en municipio romano baixo Xulio César ou Augusto, asignada á provincia Hispania Citerior Tarraconensis, pertencendo dentro dela ao Conventus iuridicus Caesaraugustanus.
No Itinerario de Antonino aparece como mansio ou punto intermedio de hospedaría na vía que comunicaba Tarraco con Asturica Augusta, entre Barbariana e Balsione.
Actualmente, consérvanse os restos desta cidade romana no xacemento das Eras de San Martín en Alfaro e, consérvase tamén, un ninfeo do século I nas beiras do río Alhama.
Na época do emperador Tiberio, foi elevada á categoría de municipium e comezou a cuñar moeda, ases e semises de bronce, co busto do emperador no anverso e un touro mitrado no reverso dos ases e a cabeza do touro mitrado no dos semises.
Tamén se atoparon restos de asentamentos medievais dos séculos IX e X.
Partido Democrático de Albania
O Partido Democrático de Albania (Partia Demokratike e Shqipërisë en albanés) é un partido político albanés de dereitas.
Historia
Fundouse en 1990 e legalizouse o 19 de decembro dese ano. Foi fundamental na caída do goberno comunista en Albania e estivo no poder entre 1992 e 1997 dirixido por Sali Berisha e Aleksander Meksi. O goberno cesou logo dun conato de guerra civil que provocou que o Partido Socialista de Albania obtivese o poder. Nas eleccións de 2001 formou parte da coalición Unión para a Vitoria (Bashkimi për Fitoren) que conseguiu o 37.1 % dos votos e 46 escanos de 140. Nas eleccións de 2005 xa en solitario obtivo o 44.1% e 56 escanos na Asemblea de Albania e conseguiu volver ao poder, de novo dirixido por Sali Berisha, que se converteu en primeiro ministro.
Galería de imaxes de Vilaza, Monterrei
San Salvador de Vilaza é unha parroquia que se localiza no concello de Monterrei.
Medina del Campo
miniatura|dereita|Vista Panorámica do Castelo de La Mota. Medina del Campo é unha vila española de orixe prerromana situada na comunidade Autónoma de Castela e León, na provincia de Valladolid.
Sitúase no suroeste da provincia de Valladolid, de cuxa capital dista 46,6 km. Medina del Campo atópase a 727 msnm, a beiras do río Zapardiel. O seu termo municipal esténdese sobre 153 km², onde se destacan outros tres núcleos urbanos: Gomeznarro, Rodilana e unha parte da urbanización das Salinas, que é compartida con outro municipio. En 2007 Medina del Campo contaba con 21.256 habitantes censados, sendo o terceiro municipio da provincia en poboación, tras Valladolid e Laguna de Duero.
San Pedro de Cervantes, Cervantes
San Pedro de Cervantes é unha parroquia que se localiza no concello de Cervantes. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 143 habitantes (72 mulleres e 71 homes), distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 157 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 110 habitantes, sendo 55 homes e 55 mulleres.
Mul de Kent
Mul (Mūl: Mūl, literalmente "mula"), finado en 687, puido gobernar brevemente como rei de Kent despois da conquista polo seu irmán, Caedwalla de Wessex, en 686.
Traxectoria
O pai de Mul era Coenberht, cousa que o fai un membro da Casa de Wessex (un descendante de Cynric). O nome Mul é moi infrecuente e considerouse que deriva do latino mulus, que significa mula, unha palabra que se sabe que entrara no léxico do anglosaxón; o máis seguro é que fose un alcume que se volveu habitual.
A Crónica anglosaxoa relata que en 686, "Caedwalla e Mul, o seu irmán, devastaron Kent e Wight". En 687, con todo, informa que "Mul foi queimado en Kent, e 12 outros homes con el; e que ese ano Caedwalla devastou de novo Kent".
En 694, segundo a Crónica anglosaxoa, a xente de Kent púxose de acordo con Ine, sucesor de  Caedwalla, e concedeulle unha suma "porque queimaran a Mul antes".
O reinado de Mul aparece mencionado nun documento de Swæfheard.
Infinito
Tipos
Pódese distinguir entre infinito potencial e infinito real.
Infinito potencial é usado para procesos que poden, en principio, continuar para sempre, ou para obxectos que poden, en principio, medrar sen parar. Por exemplo, a secuencia 2, 4, 6, 8, 10, 12, ... é potencialmente infinita: é doado ver como estendela para alén de toda fronteira. En matemáticas, se unha función medra máis que calquera valor cando o argumento se aproxima a un valor dado, dicimos que o límite é infinito, que se representa co símbolo \infty. O anterior é tamén un exemplo de infinito potencial. O concepto de infinito potencial acéptase xeralmente e non presenta controversias.
Por outro lado, discútese se unha entidade completa e existente pode ter tamaño infinito, que se pode chamar infinito real, ou infinito completo. En matemáticas, os conxuntos infinitos reais foron primeiramente considerados por Georg Cantor. En 1873 atopou moita resistencia. Cantor foi alén e observou que os conxuntos infinitos poden mesmo ter tamaños diferentes, distinguindo entre conxuntos infinitos contables e incontables, e desenvolveu a súa teoría de números cardinais baseado nesta observación. A súa visión prevaleceu e as matemáticas modernas aceptan o infinito real. Certos sistemas numéricos estendidos, tales como os números surreais, incorporan os números (finitos) ordinarios e os números infinitos de diferentes tamaños.
A nosa intuición aprendida con conxuntos finitos falla cando lidamos con conxuntos infinitos. Un exemplo é o Paradoxo do Grand Hotel de Hilbert.
Outra cuestión é se o concepto matemático de infinito ten algunha relación co concepto relixioso de Deus. Esta cuestión foi feita tanto por Cantor, co seu concepto de Infinito Absoluto que el igualaba a Deus, como tamén por Kurt Gödel coa súa "proba ontolóxica" da existencia dunha entidade que el relacionaba con Deus.
Teoría de conxuntos
Os conxuntos finitos teñen unha propiedade "intuitiva" que os caracteriza: "dada unha parte propia dos mesmos, esta contén un número de elementos menor que todo o conxunto". É dicir, non pode establecerse unha bixección entre unha parte propio do conxunto finito e todo o conxuntos. Porén, esa propiedade non a teñen os conxuntos infinitos, e dise formalmente que :
A idea de cardinalidade dun conxunto baséase nesta noción de bixección. Dos conxuntos entre os que se pode establecer unha bixección dise que que teñen a mesma cardinalidade. Para un conxunto finito a súa cardinalidade pode representarse por un número natural.
Primeira definición positiva de conxunto infinito
A primeira definición positiva de conxunto infinito foi dada por Georg Cantor e baséase na seguinte observación: se un conxunto S é finito e T é un subconxunto propio, non é posible construír unha bixección entre S e T. Por exemplo, se S = {1,2,3,4,5,6,7,8} e T = {2,4,6,8} non é posible construír unha bixección entre S e T, porque de ser así terían a mesma cardinalidade.
Un conxunto é infinito se é posible encontrar un subconxunto propio do mesmo que teña a mesma cardinalidade que o conxunto orixinal. Consideremos o conxunto dos números naturais ℕ={1,2,3,4,5,...}, que é un conxunto infinito. Para verificar esta afirmación é necesario atopar un subconxunto propio e construír unha bixección entre ambos. O conxunto dos enteiros positivos pares P={2,4,6,8,10,...} é un subconxunto propio de ℕ, e a regra de asignación n \to 2n é unha bixección: xa que a todo elemento de ℕ lle corresponde un único elemento de P e viceversa.
Números ordinais infinitos
Os números ordinais serven para indicar unha posición nun conxunto ordenado (primeiro, segundo, terceiro elemento...). O exemplo máis é o dos números naturais, que se definen rigurosamente así: Denótase 0\, o conxunto baleiro:
denótase 1\, o conxunto que só contén 0\,: logo denótase 2\, o conxunto que só contén 0\, e 1\,:
E así sucesivamente:
Por construción, 0 está incluído en 1, que á súa vez está incluído 2, xa que obviamente:
A inclusión permite converter os ordinais nun conxunto ben ordenado (dous elementos distintos sempre se poden comparar) entre estes conxuntos que se prefire, por costume, escribir "<", o que dá as relacións 0 < 1 < 2 < 3. Dicir que un ordinal é (estritamente) menor ca outro significa, cando se consideran ambos como conxuntos, que está incluído no outro.
Se a e b son ordinais, entón aUb, a unión dos conxuntos, tamén é un ordinal. En particular, se son ordinais finitos (conxuntos finitos) correspondentes aos naturais a e b, entón a∪b corresponde ao maior dos dous, a ou b. En xeral, se os conxuntos ai son ordinais, onde i toma todos os valores dun conxunto I, entón a = ∪ai tamén o será e se o conxunto I non é finito, tampouco o será a. Obtéñense así ordinais infinitos.
Co fin de formalizar adecuadamente a discisión, é necesario definir rigurosamente a noción de "infinito", para podelo aplicar aos ordinais. Dous conxuntos ben ordenados A e B son isomorfos (con relación á orde) se existe unha función bixectiva f entre ambos que respecta a orde: se a < a' en A, entón f(a) < f(a) en B. Resulta obvio constatar que se A é un conxunto ordenado con n elementos (n enteiro natural) entón A é isomorfo an = {0, 1, 2, ..., n-1}. Abonda con renomear cada elemento de A para obter A = {a0, a1, a2, ..., an-1}. Un isomorfismo é simplemente un cambio de nome. Un ordinal é finito se cada unha das súas partes non baleiras ten un elemento máximo; polo tanto todo natural é un ordinal finito. Dise que un conxunto ordenado é finito se é isomorfo a un ordinal finito, us sexa a un natural.
Para introducir os ordinais infinitos, é preciso dar a definición exacta dun ordinal:
Xa se viu que é o caso dos naturais: por exemplo, o conxunto 2 = {0, 1} admite 1= {0}, como elemento e polo tanto tamén como subconxunto.
Primeiro ordinal infinito
Se tomamos unha unión finita de ordinais finitos, fabricamos un ordinal finito. Para obter o primeiro ordinal infinito temos que reunir un número non finito de ordinais finitos. Facéndoo sempre se cae no mesmo conxunto, construído cando se reúnen todos os ordinais finitos, é dicir os naturais. O conxunto de todos os naturais, ℕ, é entón o primeiro ordinal infinito, e notarase neste contexto ω (omega).
Para visualizar os ordinais, resulta práctico representar cada un por un punto dunha sucesión crecente converxente, como por exemplo un = 1 - 1/(n+1). Isto dá algo semellante a:
Escollamos un punto da sucesión, e miremos cantos puntos están máis á esquerda. No exemplo hai catro, e polo tanto trátase de u4, o que corresponde ao ordinal 4. Para representar o ordinal w, resulta natural engadir á sucesión previa un punto 'O' situado exactamente no límite da sucesión:
Á esquerda de uω hai unha infinidade de puntos e polo tanto ω é infinito. Se escollemos calquera outro punto da sucesión á súa esquerda xa non ocorre o mesmo, o que proba que ω é o primeiro ordinal infinito. Despois de ω aparecerían ω+1, ω+2… que se representan engadindo á dereita un ou máis puntos, ao principio afastados e logo máis próximos entre si:
O último punto debuxado corresponde a ω+2.
Máis xeralmente, para sumar dous ordinais A e B cámbianse os nomes dos elementos para que sexan todos distintos e logo xúntanse os conxuntos A e B, poñendo B á dereita de A, é dicir impoñendo que cada elemento de B sexa maior que todos os de A. Construímos así ω+1… e podemos construír tamén así 1+ω, denotando Y o elemento de 1 e X os de ω:
A simple vista obsérvase que ω e 1+ω son moi similares e de feito a función x →x - 1 é un isomorfismo entre eles (1+ω ten dous elementos chamados 0: 0A e 0B. O primeiro fai o papel de -1 na función). Polo tanto corresponden ao mesmo ordinal: 1+ω = ω. Ese non é o caso de ω+1, que é distinto de ω porque o seu conxunto ω+1 ten un elemento máximo (O, no debuxo) mentres que o conxunto ω non o ten (o límite dos naturais non é natural).