cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Optimización matemática
Métodos heurísticas
Ademais dos algoritmos (terminación finita) e os métodos iterativos (converxentes), existen métodos heurísticos que poden prover solucións aproximadas a algúns problemas de optimización:
Portolamas, Anafreita, Friol
Portolamas é un lugar da parroquia de Anafreita, no concello lugués de Friol, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2014 non tiña habitantes.
Constancio I Cloro
miniatura|dereita|Efixie de Constancio I Cloro Marcus Flavius Valerius Constantius, nado en Salona, Espalato, na Dalmacia no 243, pasou á historia coma Constancio I Cloro, a causa da súa palidez.
Traxectoria
Da súa xuventude sábese pouco. No ano 272 casa con Helena, beatificada despois coma Santa Helena, nai do futuro emperador Constantino I o Grande. Poucas cousas se saben de certo da orixe de Helena. Puido ser filla do rei bretón Coel Hen ou filla dunha concubina.
O 1 de marzo do ano 293 foi nomeado César de occidente por Maximiano. Foi o elixido pola súa competencia no goberno da Dalmacia. Na división de Diocleciano de dous augustus e dous césares, a Constancio tocáronlle as provincias de Britania e a Galia. Repudiara a Helena e casou con Teodora, fillastra de Maximiano no ano 289.
No ano 296, na Britania rebélase Carausio, e proclámase emperador. Toma as terras británicas e algúns portos da Galia. Constancio lógrao derrotar, pero non nunha batalla definitiva, pero Carausio morre a mans do seu lugartenente Alecto. Pouco despois este é derrotado por Constancio, que se fai co control da Britania.
No ano 298 vence aos alamáns en Lingones e fai reforzar toda a fronteira do Rhin. No ano 305, despois da abdicación de Maximiano, é nomeado augustus, pero morre en Eboracum (York) no ano 306 nunha expedición contra os pictos. As lexións elixen ao seu fillo Constantino coma César.
Eleccións municipais en Ponte Caldelas
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Ponte Caldelas desde a aprobación da Constitución de 1978.
Everlyn Sampi
Everlyn Sampi, nada o 6 de outubro de 1988 en Derby, Australia Occidental, é unha actriz australiana. Ten ascendencia aborixe (bardi).
Traxectoria
É coñecida polo seu papel no filme Rabbit-Proof Fence no 2002. Nos últimos anos estivo a traballar na serie de televisión australiana The circuit na que interpreta a Leonie.
Premios Ondas 1998
A tradicional entrega dos presmios Ondas de 1998, continuou co costume dos úlitmos anos sendo a cerimonia presentado polas estrelas da radio Iñaki Gabilondo e Gemma Nierga. Nela premiouse todo o máis destacado do ano en radio, televisión, cine e música.
Palmarés
Nacionais radio
Nacionais televisión
Iberoamericanos de radio e televisión
Internacionais radio
Internacionais de televisión
Cine
Música
El Duende
El Duende foi un periódico editado na Coruña entre 1886 e 1897.
Historia e características
Subtitulado ''Semanario satírico. Defensor de las clases productoras. Utile et dulce'', apareceu o 1 de xuño de 1886. Estaba dirixido por Baldomero Nache Cobas. Constaba das seccións: Trasnadas, Potpurri, Buenos días, Espectáculos e Anuncios que asinaban El Duende, Pepe, Mercurios, San Hermógenes, Fausto, Ernesto Noboa e J. Soldado. Imprimíase nos obradoiros tipográficos da papelería de Ferrer e despois pasou a editarse en La Gutenberg.
A Devesa, Anafreita, Friol
A Devesa é un lugar da parroquia de Anafreita, no concello lugués de Friol, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2014 tiña 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres).
Burundi nos Xogos Olímpicos
Burundi participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos en 1996, e dende entón enviou deportistas para competir en cada edición dos Xogos Olímpicos de Verán. O país nunca participou nos Xogos Olímpicos de Inverno.
Vénuste Niyongabo gañou unha medalla de ouro en atletismo nos Xogos de 1996, e Francine Niyonsaba engadiu unha prata 20 anos máis tarde.
O Comité Olímpico Nacional de Burundi foi creado en 1990 e foi recoñecido polo Comité Olímpico Internacional en 1993.
Borreiros, Soandres, A Laracha
Borreiros é un lugar da parroquia de Soandres no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 49 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 21 homes e 29 mulleres.
Kosmos 801
Kosmos 801 (Космос 801 en ruso), tamén denominado DS-P1-I Nº 17, foi un satélite artificial soviético lanzado o 5 de febreiro de 1976 mediante un foguete Kosmos 2I desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Kosmos 801 foi o décimo sétimo membro da serie de satélites DS-P1-I, adicados a servir como obxectivos dos radares militares terrestres para a súa calibración. Foi lanzado por un foguete Kosmos 2I e inxectado nunha órbita inicial de 796 km de apoxeo e 268 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 71,0 graos e un período de 95,3 minutos.
Kosmos 801 reentrou na atmosfera o 5 de xaneiro de 1978.
Cobalto
O cobalto é un elemento químico de número atómico 27 e símbolo Co situado no grupo 9 da táboa periódica dos elementos.
Características principais
O cobalto é un metal duro, ferromagnético, de cor branca azulada. A súa temperatura de Curie é de 1388 K. Normalmente atópase xunto con níquel, e ambos adoitan formar parte dos meteoritos de ferro. É un elemento químico esencial para os mamíferos en pequenas cantidades. O Co-60, un radioisótopo de cobalto, é un importante trazador e axente no tratamento do cancro.
O cobalto metálico está comunmente constituído dunha mestura de dúas formas alotrópicas con estruturas cristalinas hexagonal e cúbica centrada nas caras sendo a temperatura de transición entre ambas de 722 K.
Presenta estados de oxidación baixos. Os compostos nos cales o cobalto ten un estado de oxidación de 4 son pouco comúns. O estado de oxidación 2 é moi frecuente, así como o 3. Tamén existen complexos importantes co estado de oxidación 1.
Aplicacións
miniatura|esquerda|[[Cristal decorativo, azul grazas a engadir cobalto. Feito a man en Bristol, Inglaterra.]]
Papel biolóxico
O cobalto en pequenas cantidades é esencial para numerosos organismos, incluídos os humanos. A presenza de cantidades entre 0,13 e 0,30 ppm no chan mellora ostensiblemente a saúde dos animais de pastoreo. O cobalto é un compoñente central da vitamina B12 (cianocobalamina)
Historia
O elemento foi descuberto por George Brandt. A data do descubrimento varía nas diversas fontes entre 1730 e 1737. Brandt foi capaz de demostrar que o cobalto era o responsable da cor azul do vidro que previamente se atribuía ao bismuto.
O seu nome provén do alemán kobalt ou kobold, espírito maligno, chamado así polos mineiros pola súa toxicidade e os problemas que ocasionaba xa que do mesmo xeito que o níquel contaminaba e degradaba os elementos que se desexaba extraer.
Durante o século XIX, entre o 70 e 80% da produción mundial de cobalto obtíñase na fábrica norueguesa Blaafarveværket do industrial prusiano Benjamin Wegner.
En 1938 John Livingood e Glenn Seaborg descubriron o cobalto-60. A primeira máquina de radioterapia, bomba de cobalto, construída no Canadá por un equipo liderado por Ivan Smith e Roy Errington utilizouse nun paciente o 27 de outubro de 1951; o equipo atópase actualmente exposto no Saskatoon Cancer Centre, na cidade de Saskatoon (Saskatchewan).
Abundancia e obtención
O metal non se atopa en estado nativo, senón en diversos minerais, razón pola que se extrae usualmente xunto a outros produtos, especialmente como subproduto do níquel e o cobre. As principais menas de cobalto son a cobaltita, eritrina, cobaltocalcita e skuterudita. Os maiores produtores de cobalto son China, Zambia, Rusia e Australia.
Compostos
Debido aos varios estados de oxidación que presenta, existe un abundante número de compostos de cobalto. Os óxidos CoO (temperatura de Neel 291 K) e Co3Ou4 (temperatura de Neel 40 K) son ambos antiferromagnéticos a baixa temperatura.
Isótopos
A masa atómica dos isótopos do cobalto oscila entre 50 uma (Co-50) e 73 uma (Co-73). Os isótopos máis lixeiros có estable (Co-59) se desintegran principalmente por captura electrónica orixinando isótopos de ferro, mentres que os máis pesados có isótopo estable se desintegran por emisión beta dando lugar a isótopos de níquel.
O cobalto-60 úsase en radioterapia en substitución do radio polo seu menor prezo. Produce dous raios gamma con enerxías de 1,17 MeV e 1,33 MeV e ao ser a fonte empregada duns dous centímetros de radio provoca a aparición de zonas de penumbra dispersando a radiación en torno á dirección de radiación. O metal tende a producir un po moi fino que dificulta a protección fronte á radiación. A fonte de Co-60 ten unha vida útil de aproximadamente 5 anos, pero superado ese tempo segue sendo moi radioactiva, polo que estas fontes perderon, en certa medida, a súa popularidade en occidente.
Precaucións
O Co-60 é radioactivo e a exposición á súa radiación pode provocar cancro. A inxestión de Co-60 leva a acumulación dalgunha cantidade nos tecidos, cantidade que se elimina moi lentamente. Nunha eventual confrontación nuclear, a emisión de neutróns convertería o ferro en Co-60 multiplicando os efectos da radiación trala explosión e prolongando no tempo os efectos da contaminación radioactiva; con este propósito deséñanse algunhas armas nucleares denominadas bombas sucias (do inglés dirty bomb). En ausencia de guerra nuclear, o risco provén da inadecuada manipulación ou mantemento das unidades de radioterapia.
Asociación Internacional dos Traballadores
A Asociación Internacional dos Traballadores (AIT, ou IWA) é unha organización transnacional anarquista que une a sindicatos de diferentes países de ideoloxía antiautoritaria, na súa maioría anarcosindicalistas, aínda que tamén federa organizacións de traballadores con fins revolucionarias. O seu lema oficial na actualidade é: «Contra a globalización, internacionalismo proletario. Nin guerra entre pobos nin paz entre clases».
Entre o 25 de decembro de 1922 e o 2 de xaneiro de 1923 diversos grupos anarcosindicalistas refundaron en Berlín a AIT, trazando as súas orixes na Primeira Internacional (1864-1876) e considerándoa continuadora desta.
Entre o 8 e o 10 de decembro de 2006, no 23º Congreso da organización, celebrado en Manchester (Inglaterra), decidiuse mudar a sede de Oslo (Noruega), a Belgrado (Serbia), onde estará ata o 2011.
Seccións da AIT
Denomínanse seccións ós sindicatos nacionais adheridos á AIT. So pode haber unha sección por país.
Ligazóns externas
International Workers' Association
Anamorfose (bioloxía)
miniatura|300px|Desenvolvemento anamórfico nun milpés xeneralizado que chega á madurez no estadio V. A anamorfose ou anamorfoxénese refírese ao desenvolvemento posembrionario e muda en artrópodos que ten como resultado a adición de segmentos corporais abdominais, mesmo despois de chegar á madurez. Un exemplo disto ocorre en proturos e milpés.
Nagato
O concello de Nagato limita cos concellos de Shimonoseki, de Mine e de Hagi.
Bersuit
Bersuit Vergarabat é un grupo arxentino de música. Logo duns primeiros discos de rock, fíxose notable a fins dos anos noventa por unir este xénero musical con ritmos latinoamericanos, como a cumbia, o cuarteto, a chacarera ou o candombe, e letras cargadas de críticas dirixidas ó sistema político e a sociedade.
Historia
A banda formouse formalmente en 1988, cos membros de Henry y la Palangana. Na actualidade está constituída por Juan Carlos Subirá (teclados, acordeón e voz), Carlos Martín (batería e percusión), Oscar Humberto Righi (guitarra), Pepe Céspedes (baixo e voz), Daniel Suárez (voz e coros), Alberto Verenzuela (guitarra), Germán "Cóndor" Sbarbatti (voz, coros e charango); en formacións anteriores participaron tamén Charly Bianco (guitarra e voz), Rubén Sadrinas (voz) e Gustavo Cordera (voz),.
Crecemento natural
O crecemento natural ou crecemento vexetativo é a diferenza entre o número de nados e o número de falecidos.
Características
Se o número de nados é superior ao número de mortos dise que a taxa de natalidade é maior á de mortalidade, é dicir a poboación aumenta; cando as defuncións superan aos nacementos a poboación diminúe. O crecemento natural calcúlase restándolle aos nacidos os mortos. A taxa de crecemento vexetativo considérase alta se supera o 2%, moderada se se atopa entre o 1% e o 2%, e baixa se é inferior ao 1%. Para determinar o crecemento da poboación, os demógrafos e outros especialistas utilizaron as taxas de mortalidade e de natalidade é dicir o número de nacementos e de defunción por cada mil habitantes durante un ano. Ambos os dous indicadores constitúen o que se coñece como crecemento natural.
Tipos
Os tipos de crecemento natural son:
Sydney Brenner
Sydney Brenner, nado o 13 de xaneiro de 1927, e finado o 5 de abril de 2019, foi un biólogo surafricano e gañador do Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina no 2002, compartido con Bob Horvitz e John Sulston. Brenner fixo achegas significativas na investigación do código xenético, e noutras áras de bioloxía molecular mentres traballaba no Medical Research Council (MRC) Laboratory of Molecular Biology de Cambridge, Inglaterra. Estabeleceu o nematodo Caenorhabditis elegans como organismo modelo para a investigación da bioloxía do desenvolvemento, e fundou o Molecular Sciences Institute in Berkeley, California.
Polígono industrial do Allo
O polígono industrial do Allo é unha zona industrial e de uso terciario-mixto situada na parroquia do Allo, no concello de Zas, a escasa distancia da vila de Baio.
Historia e descrición
A urbanización do polígono data de 2012, aínda que a primeira das súas empresas xa se instalara en 1994 nos seus terreos antes de que estes tivesen a consideración de solo industrial.
Tamén denominado como "Área de Reparto AR-Sector-11", conta cuns 65.000 m2 de superficie nos que o Concello de Zas tivo que investir algo máis dun millón de euros para a súa urbanización.
En xullo de 2012 tivo finalmente lugar, tamén, a inauguración do servizo de ITV, longamente demandado pola sociedade de Soneira e a Costa da Morte.
Neuroglobina
A neuroglobina é unha proteína da familia das globinas implicada na homeostase celular do oxíxeno. É unha hemoproteína intracelular que se expresa no sistema nervioso central e periférico, retina e tecidos do sistema endócrino. Investigacións recentes sobre a presenza de neuroglobina confirmaron que a neuroglobina humana pode atoparse no líquido cefalorraquídeo (o que é unha localización extracelular).
A neuroglobina é un monómero que se une reversiblemente ao oxíxeno cunha afinidade maior que a hemoglobina; tamén se pode unir ao óxido nítrico (NO). Incrementa a dispoñibilidade de oxíxeno nos tecidos do cerebro e protexe contra a hipoxia ou a isquemia, o que limita os danos que se poderían producir no cerebro nesas situacións. A súa expresión indúcese precisamente pola hipoxia neuronal ou a isquemia cerebral.
Probablemente a misión primaria da neuroglobina non é transportar oxíxeno, senón protexer contra a toxicidade do óxido nítrico (NO), o que promove a supervivencia e recuperación das neuronas nas áreas onde a subministración de oxíxeno foi reducido.
A neuroglobina foi identificada por Thorsten Burmester et al. en 2000. A estrutura tridimensional da neuroglobina humana foi determinada en 2003. En 2004 determinouse a estrutura da neuroglobina de rato a maior resolución. A súa orixe evolutiva é moi antiga, e é homóloga das globinas nerviosas dos invertebrados.
Número ordinal
En Matemáticas, un número ordinal denota a posición dun elemento pertencente a unha sucesión ordenada. Por exemplo, na sucesión a b c d, o elemento a é o primeiro, b o segundo, c o terceiro etc.
Os números ordinais poden xeneralizarse para as sucesións infindas, concepto introducido por Georg Cantor en 1897. É esta xeneralización a que se explicará neste artigo.
Xeneralización
Os números naturais pódense empregar con dous fins distintos: describi-lo tamaño dun conxunto e describi-la posición dun elemento nunha sucesión. Aínda que no mundo finito estes dous conceptos coinciden, cando se trata con conxuntos infindos hai que os distinguir entre si. O aspecto do tamaño dun conxunto descríbese mediante números cardinais, que tamén foron descubertos por Cantor, mentres que o aspecto da posición xeneralízase mediante os números ordinais, os que analizaremos aquí.
Na teoría de conxuntos, os números naturais adoitan construírse como conxuntos tales que cada número natural é o conxunto de tódolos números naturais máis pequenos:
Visto así, cada número natural é un conxunto ben ordenado: por exemplo, o conxunto do 4 ten os elementos 0, 1, 2 e 3, que por suposto ordénanse 0 < 1 < 2 < 3. Un número natural é menor ca outro se e só se é un elemento do outro.
Baixo esta convención, pódese demostrar que todo conxunto finito ben ordenado é ordenadamente isomorfo a exactamente un número natural. Este isomorfismo motiva a xeneralizar esta construción cara ós conxuntos non finitos e os seus correspondentes números que serían máis grandes ca calquera número natural.
Definición moderna de ordinal
Deséxase construír números ordinais como conxuntos ben ordenados especiais de forma que todo conxunto ben ordenado é ordenadamente isomorfo a exactamente un número ordinal. A seguinte definición mellora o enfoque de Cantor e foi proposta inicialmente por John von Neumann:
Baseándose no axioma de regularidade, que pode enunciarse como: «Todo conxunto non baleiro "S" contén un elemento "a" disxunto de "S".»
Nótese que os naturais, na representación proposta máis arriba son os chamados ordinais finitos. Por exemplo, é un elemento de 4 = {0, 1, 2, 3}, e 2 é igual a {0, 1} polo que tamén é un subconxunto de 4.
Pódese demostrar, aplicando indución transfinita que todo conxunto ben ordenado é ordenadamente isomorfo a exactamente un destes ordinais.
Premios Ondas 1997
Palmarés
Nacionais radio
Número ordinal
Definición moderna de ordinal
Máis aínda, os elementos de cada ordinal son en si mesmos ordinais. Cando se teñen dous ordinais S e T, S é un elemento de T se e só se S é un subconxunto propio de T, e máis aínda, cando S e T son distintos e S non é un elemento de T, cúmprese que T é un elemento de S. De maneira que todo conxunto de ordinais está totalmente ordenado e máis aínda, Todo conxunto de ordinais é ben ordenado. Este último resultado é a xeneralización da mesma propiedade sobre os naturais, o que permite enunciar e utilizar indución transfinita para demostrar propiedades sobre ordinais.
Premios Ondas 1997
Palmarés
Nacionais televisión
Número ordinal
Definición moderna de ordinal
Outro exemplo é o feito de que a colección de tódolos ordinais non é un conxunto. Posto que todo ordinal contén unicamente ordinais, se cumpre que todo elemento da colección de tódolos ordinais tamén é o seu subconxunto. Así, se esa colección fose un conxunto, tería que ser un ordinal tamén, por definición; entón sería un elemento do mesmo, o cal contradí o axioma de regularidade. (Véxase tamén o Paradoxo de Burali-Forti).
Aplicacións
Os ordinais utilízanse comunmente para realizar demostracións de terminación de algoritmos. O sistema de axuda á demostración ACL2 permite utilizar números ordinais como cota de terminación de algoritmos e é capaz de realizar probas por indución transfinita.
Premios Ondas 1997
Palmarés
Internacionais radio
Internacionais televisión
Cine
Música
Ver
Premios Ondas
Terpeno
miniatura|dereita|Estrutura química do isopreno. miniatura|200px|Estrutura molecular simplificada do isopreno. miniatura|200px|Resina de piñeiro. Moitos terpenos extráense de resinas. Un terpeno ou isoprenoide é un tipo de lípido insaponificable derivado do isopreno (ou 2-metil-1,3-butadieno), un hidrocarburo de 5 átomos de carbono que se polimeriza. O nome procede da palabra inglesa turpentine (augarrás ou esencia de trementina), xa que os primeiros que se obtiveron derivaban dese produto. Cando os terpenos son modificados quimicamente, por exemplo por oxidación ou reorganización do esqueleto hidrocarbonado, adoitan denominarse terpenoides (como a vitamina A ou retinol, que contén un átomo de osíxeno).
Os terpenos son produtos principalmente vexetais, especialmente das coníferas, pero hainos en todos os grandes grupos de seres vivos. . Algúns animais como térmites ou certas bolboretas emítenos no seu osmeterio. Os terpenos máis importantes das plantas son os carotenoides, que interveñen na captación de enerxía luminosa durante a fotosíntese.
Xeneralidades
Os terpenos orixínanse por polimerización encimática de dúas ou máis unidades de isopreno, ensambladas e modificadas de moitos xeitos diferentes. A maioría dos terpenos teñen estruturas multicíclicas, que difiren non só nos grupos funcionais senón tamén no seu esqueleto básico de carbono. En realidade o isopreno non é o precursor biolóxico dos terpenos, senón o pirofosfato de isopentenilo (isopreno activo), pero considérase que o isopreno é a súa unidade básica porque a descomposición por calor de moitos terpenos orixina isopreno, e porque se pode inducir ao isopreno a polimerizarse en múltiplos de 5 carbonos, xerando numerosos esqueletos de terpenos.
Nas plantas os terpenos cumpren moitas funcións primarias: algúns pigmentos carotenoides son terpenos, tamén forman parte da clorofila e as hormonas xiberelina e ácido abscísico. Os terpenos tamén cumpren a función de aumentar a fixación dalgunhas proteínas ás membranas celulares, o que se coñece como isoprenilación. Os esteroides e esterois prodúcense a partir de terpenos precursores.
Os terpenos das plantas son moi utilizados polas súas cualidades aromáticas (esencias de eucalipto, menta, limón, xeranio...) e na medicina tradicional, e estanse a investigar os seus posibles efectos antibacterianos e outros usos farmacéuticos.
A formación de terpenos en plantas, animais e microorganismos realízana encimas moi similares, pero hai importantes diferenzas nos procesos. En particular, as plantas producen unha variedade moitísimo maior cós animais ou os microbios, e esta diferenza reflíctese na complexa organización da biosíntese dos terpenos das plantas a nivel tisular, celular, subcelular, e xenético. A biosíntese dos terpenos está compartimentalizada, como tamén o está a formación do seu precursor o pirofosfato de isopentenilo. A produción de grandes cantidades de terpenos así como a súa acumulación, emisión ou secreción está case sempre asociada coa presenza de estruturas moi especializadas anatomicamente. Por exemplo os tricomas glandulares e as cavidades secretoras das follas, e a epiderme glandular dos pétalos xeran e almacenan ou emiten terpenos que son aceites esenciais importantes para a polinización por insectos. Os condutos e ampolas de resina das coníferas producen e acumulan unha resina defensiva consistente en augarrás (olefinas monoterpénicas) e rosina (ácidos resinosos diterpénicos). As ceras superficiais triterpénicas son formadas e excretadas por unha epiderme especialiada, e os laticíferos producen certos triterpenos e politerpenos como o caucho. Estas estruturas especializadas secuestran aos metabolitos secundarios lonxe dos procesos metabólicos sensibles e así preveñen a autotoxicidade. Moitas estruturas deste tipo son non fotosintéticas e, por tanto, dependen de células adxacentes para fornecerse do carbono e a enerxía necesarios para biosintetizar os terpenos.
Clasificación
miniatura|dereita|100px|O [[limoneno, un monoterpeno.]] miniatura|200px|O [[beta-caroteno, un tetraterpeno cuxa rotura e oxidación produce a vitamina A.]] miniatura|200px|[[Vitamina A un diterpenoide derivado do beta-caroteno.]] miniatura|200px|dereita|O [[escualeno, un triterpeno.]] miniatura|dereita|200px|Hevea (Hevea) segregando látex. Os terpenos son hidrocarburos que poden considerarse como unha combinación de numerosas unidades de isopreno, en xeral unidas de forma cabeza-cola, pero tamén poden darse combinacións cabeza-cabeza e mesmo cabeza-medio. Os terpenoides poden ser considerados como terpenos modificados nos que os grupos metilo foron cambiados de posición ou eliminados ou aos que se lles engadiu átomos de osíxeno.
A clasificación dos terpenos segundo a súa estrutura química depende do número de unidades de isopreno de que consten e de se están ciclados ou non. Clasifícanse en:
Ademais destes grandes grupos poden considerarse outros, como os meroterpenos, que son metabolitos secundarios das plantas que teñen unha orixe só parcialmente derivada dos terpenos. Por exemplo, tanto as citoquininas coma moitos fenilpropanoides conteñen cadeas laterais dun isoprenoide de 5 carbonos. Os cannabinoides (principio activo da marihuana) teñen unha porción molecular orixinada a partir dun policétido e outra de orixe terpénica. Algúns alcaloides, como as drogas anticáncer vincristina e vinblastina, conteñen fragmentos terpénicos nas súas estruturas. Ademais algunhas proteínas modificadas inclúen unha cadea lateral de 15 ou 20 carbonos que é un terpeno, que ancora a proteína á membrana.
Os esteroides están moi relacionados cos terpenos, xa que derivan do escualeno. Poderían considerarse como triterpenos cunha estrutura de catro ciclos, pero xeralmente clasifícanse á parte.
Biosíntese
miniatura|dereita|200px|Pirofosfato de dimetilalilo. miniatura|200px|esquerda|[[Pirofosfato de isopentenilo, precursor na biosíntese dos terpenos.]] Os terpenos poden obterse a partir de acetil-CoA, que orixina as moléculas iniciais mevalonato e pirofosfato de isopentenilo. A molécula básica na síntese de todos os terpenos é o pirofosfato de isopentenilo (IPP, chamado isopreno activo). A unión de dous monómeros de pirofosfato de isopentenilo orixina o precursor pirofosfato de xeranilo (GPP). O pirofosfato de xeranilo é o precursor dos monoterpenos. A incorporación doutra unidade isoprénica orixina pirofosfato de farnesilo (FPP), precursor dos sesquiterpenos. Unha unidad máis forma o pirofosfato de xeranilxeranilo (GGPP), a partir do cal se orixinan os diterpenos. O escualeno, precursor de triterpenos e esteroides, fórmase pola dimerización de dúas unidades de FPP, mentres que o fitofluoeno, composto base para os carotenoides, obtense por dimerización do GGPP. Os politerpenos fórmanse por unións isoprénicas múltiples e repetitivas, e xeralmente non presentan ciclacións. miniatura|550px|centro|Resumo da biosíntese dos terpenos.
As unidades de pirofosfato de isopentenilo poden biosintetizarse por dúas vías:
Vía do mevalonato
Esta vía biosintética parte de dúas unidades de acetil coencima A (Ac-CoA), que se condensan por medio dunha condensación de Claisen para dar acetoacetil-CoA (AcAcCoA). Esta molécula volve a se condensar cunha terceira unidade de acetil-CoA para dar como produto o 3-hidroxi-3-metilglutaril-CoA (HMG-CoA). O tioéster do coencima A redúcese para formar o aldehido correspondente, o mevaldehido (MVA), o cal se reduce a ácido mevalónico (MEV) (mevalonato). Por acción de dúas moléculas de ATP o mevalonato fosforílase orixinando MEV-P e MEV-PP, e descarboxílase para dar como produtos os precursores dos terpenos, o pirofosfato de isopentenilo (IPP) e o seu isómero, o pirofosfato de dimetilalilo (DMAPP). A vía do mevalonato é practicamente universal e ten lugar no citosol. Por esta vía sintetízanse principalmente sesquiterpenos, triterpenos e politerpenos. miniatura|550px|centro|[[Vía do mevalonato.]]
Encimas:
Vía alternativa á do mevalonato ou non do mevalonato
Denomínase vía da 5-Fosfono-1-Desoxi-D-Xilulosa (vía DXP) ou vía do 2-C-metil-D-eritrol 4-fosfato. Esta vía ten lugar sobre todo nos plastos das plantas e en moitas células procariotas. Por esta ruta sintetízanse sobre todo monoterpenos, diterpenos e carotenoides. Descubriuse cando Flesch observou en 1988 que os patróns de marcaxe isotópica en terpenos hopanoides das bacterias Rhodopseudomonas non coincidían cos correspondentes a unha biosíntese pola vía do mevalonato. Estudos posteriores encontraron que existía unha segunda alternativa independente do mevalonato para biosintetizar unidades isoprénicas en bacterias e plantas. Nesta vía, unha unidade de ácido pirúvico (Pyr), procedente da degradación de carbohidratos, condénsase nunha reacción entre o grupo carbonilo do piruvato co grupo carbonilo do D-gliceraldehido 3-fosfato (G3P), para dar a 5-Fosfono-1-desoxi-D-xilulosa (DXP). Por medio dunha condensación aldólica inversa, xérase o 4-fosfono-2-C-metil-D-eritritol (MEP). Este intermediario conxúgase por medio dunha substitución nucleofílica cunha unidade de citidilribósido, por acción do CTP, para formar 4-(CDP)-2-C-metil-D-eritritol (CDP-ME). Este composto fosforílase no carbono 2, onde se forma o intermediario fosforilado CDP-EMP e despraza o citidilribósido para obter o 2-C-metil-D-eritritol-2,4-ciclofosfato (MEcPP). Por rotura redutiva do ciclo dáse unha reacción de eliminación para formar o pirofosfato de 4-hidroxi-3-metil-but-2-enilo (HMB-PP). O paso final consiste na eliminación do grupo hidroxilo para obter o catión alílico correspondente, o cal pode transpoñerse de tal forma que se isomerizan de maneira reversible o IPP e o DMAPP. miniatura|600px|centro|Ruta do DXP
Encimas:
Funcións
Dan cor aos vexetais. Por exemplo a cor laranxa da cenoria débese aos carotenos.
Orixinan diversas substancias olorosas que atraen insectos e aceites esenciais. Por exemplo, limoneno, xeraniol. Tamén hai insectos que segregan terpenos volátiles desde un órgano chamado osmeterio.
Algúns terpenos son precursores de vitaminas liposolubles: retinaldehido, o retinol (da vitamina A), os carotenos (da vitamina A), os tocoferois (da vitamina E), as quinonas e as ubiquinonas (da vitamina K).
Diversas substancias como os esteroides orixínanse a partir de terpenos (escualeno), e estes forman parte de substancias como as clorofilas e hormonas vexetais, e mesmo de proteínas de membrana isopreniladas.
Don Pasquale
Estreouse en París, o 3 de xaneiro de 1843, o cabo de ser nomeado Donizetti director musical da corte do emperador Fernando I de Austria. Don Pascual é a ópera número 64 das 70 que compuxo.
Olof II de Suecia
Olof II de Suecia foi rei de Suecia contra 970-975.
Eleccións municipais en Redondela
miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Redondela]] Corporacións democráticas en Redondela desde a aprobación da Constitución de 1978.
La Chapelle-aux-Filtzméens
La Chapelle-aux-Filtzméens (en Chapel-Hilveven), é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Heliobacteriáceas
As heliobacteriáceas ou Heliobacteriaceae, tamén chamadas heliobacterias (do grego helios, sol) son unha familia de bacterias fotosintéticas que non desprenden oxíxeno durante a a súa fotosíntese (fotosíntese anoxixénica), xa que só teñen o fotosistema I. Nisto diferéncianse do tipo de fotosíntese realizado polas plantas ou as cianobacterias, que usan dous fotosistemas e desprenden oxíxeno. O principal pigmento que utilizan as heliobacterias para a absorción da enerxía da luz é a bacterioclorofila g, que é exclusiva deste grupo e ten un espectro de absorción característico peculiar, o que fai que as heliobacterias ocupen un nicho propio. Os pigmentos están situados na membrana plasmática, que non forma pregamentos cara ao interior da célula nin compartimentos como nas bacterias púrpuras. Aínda que as heliobacterias son fotótrofas, poden crecer tamén sen luz facendo a fermentación do piruvato. Comprende catro xéneros con forma de bacilo.
As árbores filoxenéticas de ARNr sitúan as heliobacterias entre as Firmicutes. Non teñen membrana externa, e forman endósporas de resistencia, que conteñen altos niveis de calcio e ácido dipicolínico. As heliobacterias son as únicas Firmicutes que poden facer a fotosíntese.
As heliobacterias son fotoheterótrofas, xa que requiren fontes de carbono orgánicas, e son exclusivamente anaeróbicas. As heliobacterias ata o momento só foron atopadas en solos, e están aparentemente moi estendidas nos solos asolagados dos campos de arroz. Son ávidos fixadores de nitróxeno e, por tanto, son importantes para a fertilidade dos campos de arroz.
Taxonomía
As heliobacterias non deben ser confundidas coas Helicobacter, que teñen un nome parecido, pero que pertencen a outro filo de bacterias.
Familia Heliobacteriaceae
Notas: ♠ Cepas que se encontran na clasificación do NCBI pero non están no Código Bacteriolóxico (1990 e subseguintes revisións) como se mostra na LPSN debido ás seguintes razóns: • Non hai cultivos puros illados ou dispoñibles. • Non están publicadas validamente porque só se documentou o depósito da cepa tipo nunha soa colección de cultivos recoñecida. • Non foi aprobada ou publicada polo International Journal of Systematic Bacteriology ou o International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology (IJSB/IJSEM).
Ensalada rusa
250px|thumb|Prato de ensalada rusa. A ensalada rusa é un prato frío elaborado con patacas que pode combinarse con verduras, atún ou polo, todo adubado con maionesa. Como o seu nome indica é típico de Rusia, mais tense popularizado en moitas cociñas coma a española e tamén a galega. Coñécese tamén coma Ensalada Olivier. Segundo conta a súa historia, disque a receita orixinal foi elaborada, en 1860, por Lucien Olivier Guillerminav, o chef do restaurante Hermitage, moi coñecido daquela en Moscova.
Historia
250px|thumb|Ensalada rusa. Malia a popularidade da ensalada rusa na Península ibérica e o Cono Sur (Arxentina, Uruguai e Chile, levada polos galegos), a súa orixe é realmente rusa (салат Оливье) pois foi inventada nos anos 1860 por Lucien Olivier, chef do restaurante Hermitage (Эрмитаж), un dos restaurantes máis coñecidos de Moscova que logo faría deste prato o seu sinal de identidade. A versión orixinal servíase fría e levaba unha especie de vinagreta, e é por esta razón pola que esta receita é denominada noutros países de ensalada Olivier, en honra ao seu inventor. Os ingredientes que empregaba a receita orixinal de Olivier eran caros (por exemplo empregaba carne de veado) e a súa composición así como a súa preparación eran un segredo oculto tanto por Olivier como pola familia que rexentaba o Hermitage. Cando o Hermitage fechou no 1905 a receita orixinal perdeuse inexorabelmente, sendo imposíbel reproducila hoxe en día por mor á inexistencia de documento ou receita que describa a súa elaboración exacta.
O prato trascendeu máis aló dos Urais, e chegou tamén á Ucraína onde se lle engadiron ingredientes máis baratos coma ervellas tenras e cogombros, sendo o veado substituído por polo. Actualmente é un dos pratos que máis se consomen en Rusia, quizais por non ser un prato laborioso e co que se poden saciar comensais de abondo nas festividades familiares. O prato ten diferentes variantes. Nas cidades achegas ao extremo oriente de Rusia engádenlle arenque e tamén cogombros non encurtidos. No sur de Rusia, nas inmediacións de Volgogrado, vinagreta e cenoura.
Os ingredientes
Os ingredientes principais son: a pataca (previamente fervida nunha salmoira) e cortada en dados dun centímetro de grosor aínda que en caso de non ser conxelada pode darse calquera medida e mesturados coa maionesa. Nas variantes ibéricas (mais nunca en Rusia) adoita engadirse unha certa cantidade de atún (en conserva de aceite), ademais dalgunhas verduras cocidas, principalmente dados de cenoura, feixóns verdes redondos e ervellas. O resto dos ingredientes depende dos cociñeiros, e adoitan ser: uns ovos cocidos, ovo relado (en moitas zonas estes son un ingrediente fundamental), espárragos, pementos do piquillo (pemento vermello), millo doce, opcionalmente allo, gambas; tamén acostuman conter algún tipo de ingrediente que acentúe a súa acidez: olivas enteiras sen óso ou picadas, cogombros en vinagre picados. Menos tradicional, aínda que tamén con certo éxito na receita actual, é engadir surimi (pauciños de sucedáneo de caranguexo).
O prato é moi popular nos bares galegos coma petisco ou entrante estival, e en España coma "tapa" ou acompañamento de pratos combinados. Ademais poden atoparse mesturas de verduras na zona de conxelados de calquera supermercado en saquetas de plástico prontas para cocer, tendo só que engadir o atún (de lata) e a maionesa, sendo o sabor industrial xeralmente inevitábel. 250px|thumb|Ensalada rusa estilo bar.
Servir
En Rusia adoita servirse en inverno, na Noiteboa. A receita adoita incluír carne picada de polo, e acompáñase de mandarinas e outras froitas típicas do inverno. Está moi ligado ás festividades familiares.
En Galiza pode ofrecerse de balde e acompañada cun pouco pan coma petisco nos bares durante todo o ano e sempre fría. Na casa faise nas comidas de verán, especialmente as fins de semana, sempre cuberta de maionesa e adornada con toros de ovo cocido. Algunhas veces sérvese coma canapé sobre unhas rebandas de pan torrado ou fresco.
Eduardo Vaamonde Durricar
Eduardo Vaamonde Durricar, finado na Coruña o 11 de marzo de 1911, foi un xornalista e escritor galego.
Traxectoria
Tenente de Carabineros. Foi director de El Liberal Coruñés. Foi condecorado coa placa de san Hermenegildo e Cruz do mérito da Pátria. Casou con Purificación Hoyos Cardama.
Karenia
Karenia é un xénero que comprende doce especies de dinoflaxelados sen armadura, que anteriormente estaba incluído no xénero Gymnodinium.
Varias especies deste xénero causan mareas vermellas en augas costeiras tropicais e subtropicais, como Karenia brevis na costa de Florida, e Karenia mikimotoi, descrita inicialmente no Xapón, pero agora distribuída tamén polo océano Atlántico, probablemente espallada pola auga de lastre vertida polos barcos mercantes. Esta especie ten orixinado mareas vermellas en Galicia.
A Bouza, Soandres, A Laracha
A Bouza é un lugar da parroquia de Soandres no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 23 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 13 homes e 10 mulleres.
Río Navea
O Navea é un río ourensán, afluente do Bibei, pola súa esquerda, sendo este a súa vez tributario do río Sil. A súa lonxitude é de 41 km.
Percorrido
dereita|miniatura|Val do río Navea desde [[As Taboazas, Queixa, Chandrexa de Queixa|As Taboazas (Chandrexa de Queixa).]]
O Navea nace nos Altos do Gancedo, a 1260 m de altura, na serra de San Mamede, no concello de Laza, formándose da unión de varios regos, coñecéndose no seu tramo inicial como río de Queixa. Ten numerosos regos como afluentes, que recollen augas principalmente da serra de Queixa, e dos que destacan o río Rabal pola esquerda e o río Grande pola dereita. Ao longo do seu curso, ademais do municipio de Laza, atravesa o de Chandrexa de Queixa, fai límite entre os concellos de San Xoán de Río e A Pobra de Trives, para entrar á fin neste último, uníndose ao Bibei pouco antes de que este renda as augas no Sil, preto do lugar da Ponte Nova. Como noutros ríos de montaña, o Navea vai encaixado practicamente en todo o seu percorrido, formando algunhas das gargantas máis afundidas do relevo galego, dada a dureza do material xeolóxico da bacía: micacitas, granito e granodioritas.
A cunca do Navea cobre unha área de 269 km².
Explotación
O Navea é unha das correntes fluviais máis explotadas para a produción de enerxía eléctrica, pois conta con 4 encoros: Chandrexa, Guístolas, San Cristovo e Pontenova.
Ecoloxismo
A cunca do Navea forma parte do espazo protexido do Macizo Central ourensán.
A Brea, Soandres, A Laracha
A Brea é un lugar da parroquia de Soandres no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 10 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 5 homes e 5 mulleres.
O Outeiro, Miraz, Friol
O Outeiro é un lugar da parroquia de Miraz, no concello lugués de Friol, na comarca de Lugo.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
As Laxes, Miraz, Friol
As Laxes é un lugar da parroquia de Miraz, no concello lugués de Friol, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2014 tiña 64 habitantes (32 homes e 32 mulleres).
Kosmos 849
Kosmos 849 (Космос 849 en ruso), tamén denominado DS-P1-I Nº 18, foi un satélite artificial soviético lanzado o 18 de agosto de 1976 mediante un foguete Kosmos 2I desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Kosmos 849 foi o décimo oitavo membro da serie de satélites DS-P1-I, adicados a servir como obxectivos dos radares militares terrestres para a súa calibración. Foi lanzado por un foguete Kosmos 2I e inxectado nunha órbita inicial de 889 km de apoxeo e 276 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 71,0 graos e un período de 96,0 minutos.
Kosmos 849 reentrou na atmosfera o 24 de abril de 1978.
Guimarei, Baralla
San Tomé de Guimarei é unha parroquia que se localiza no concello de Baralla. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 60 habitantes (34 homes e 26 mulleres), nunha soa entidade de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999, cando tiña 67 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 42 habitantes, sendo 26 homes e 16 mulleres.
Narcissus cyclamineus
miniatura|200px|Ilustración
Narcissus cyclamineus é unha especie de planta bulbosa da familia Amaryllidaceae, única especie da sección Clycamenei. De xeito natural, atópase distribuída exclusivamente na franxa atlántica de Galiza e norte de Portugal.
Características
Presenta flores pequenas de cor amarela, cos pétalos revirados, e que medran a primeiros da primavera. A principal característica definitoria destas flores é a súa infrecuente trompeta central longa e estreita, mentres que a sección exterior está dobrada sobre si mesma, creando así unha semellanza cos ciclames.
Taxonomía
Narcissus cyclamineus foi descrita polo briólogo, botánico, micólogo, pteridólogo suízo, Augustin Pyrame de Candolle e publicado en Les Liliacees...a Paris 8: sub t. 486, no ano 1815. Número de cromosomas de Narcissus cyclamineus (Fam. Amaryllidaceae) e táxones infraespecíficos: 2n=14, 14+O-1B Narcissus nome xenérico que fai referencia ao mozo narcisista da mitoloxía grega Νάρκισσος (Narkissos) fillo do deus río Cephissus e da ninfa Leiriope; que se distinguía pola súa beleza.
O nome deriva da verba grega: ναρκὰο, narkào (= narcótico) e refírese ao cheiro penetrante e embriagante das flores dalgunhas especies (algúns sosteñen que a palabra deriva da verba persiana نرگس e que se pronuncia Nargis, que indica que esta planta é embriagadora).
cyclamineus: epíteto latino
Yurina Kumai
Yurina Kumai (熊井 友理奈), nada o 3 de agosto de 1993 en Atsugi, Kanagawa, é unha cantante xaponesa de J-Pop. A súa carreira comezou en 2002 cando superou a audición de Hello! Project Kids, un grupo de pop formado por nenas abarcado dentro do Hello! Project. Dende entón forma parte do grupo Berryz Kobo, sendo normalmente unha das súas cantantes principais.
Emberiza aureola
miniatura|Ovos de Emberiza aureola [[MHNT]]
Emberiza aureola é unha especie de ave paseriforme da familia dos emberícidos que se encontra en Eurasia. O nome común que se lle deu a esta ave é escribenta aureolada. (ou escribente aureolado). O nome do xénero Emberiza procede do alemán antigo Embritz, un escribente. O nome específico aureola é a palabra latina para "dourada". En Galicia esta ave pode aparecer como visitante accidental moi rara. A chamada da ave é un distintivo zick, e a súa canción é un claro tru-tru, tri-tri.
Ata 2004, a Unión Internacional para a Conservación da Natureza considerábao como unha especie en estado pouco preocupante en canto á súa conservación. Desde 2004, foi gradualmente elevado ao status de especie en perigo crítico debido á súa rápida caída en tamaño de poboación. Está suxeita a unha forte presión na China, xa que a maioría dos espécimes pasan por ese país durante a súa emigración.
Descrición
É un pequeno paxaro, de 14 a 16 cm de lonxitude, e de 17 a 26 g de peso. No conxunto das especies do seu xénero é bastante grande e robusto.
O macho reprodutor ten as partes inferiores dunha rechamante cor amarela con liñas negras no flanco, parte superior marrón, cara negra e barra escura na gorxa e unha mandíbula rosa. A femia ten un dorso marrón agrisado con moitas liñas, e estas son menos intensas nas partes inferiores amarelas. A femia ten unha cara abrancazada cun píleo escuro, e liñas no ollo e meixela. Os xuvenís son similares, pero a cor de fondo das partes inferiores e cara é beixe.
Distribución e hábitat
Reprodúcese no nordeste de Europa e ao longo do norte de Asia. É unha ave migratoria, que inverna no sueste de Asia, India e sur da China. É unha ave errante rara pero regular en Europa occidental, e algúns exemplares visitan Galicia. Hai tamén ~4 rexistros nas illas Aleutianas de Alasca e un rexistro de 2017 no Labrador, Canadá. A especie inverna en grandes bandadas en áreas cultivadas, campos de arroz e praderías, e prefire pousarse en campos de arroz.
Reprodución
Reprodúcese en áreas de matogueira aberta que constan de campos de arroz secos para comer e con xuncos para pousarse, a miúdo preto da auga, e está presente en Siberia. Pon de catro a seis ovos nun niño construído no chan. O seu alimento son insectos cando a ave é xove e despois sementes.
Conservación
As poboacións desta especie declinaron rapidamenre desde a década do 2000, e a especie é agora considerada en perigo crítico. O declive da especie foi causado probablemente por unha substancial captura de espécimes durante a súa migración, especialmente nos seus sitios de invernación. As aves son espantadas e capturadas en redes para ser vendidas para o seu consumo como "pardais" ou "paxaros do arroz". Aínda que estas accións estaban restrinxidas a unha pequena área do sur da China, estase facendo cada vez máis popular como alimento para aumentar a saúde, e os cazadores viaxan agora longas distancias para encontrar paxaros suficientes. Os cambios nas prácticas da rega dos campos de arroz reduciron a calidade e cantidade de hábitats para a invernada, incluíndo a perda de restrollo en zonas acuáticas e a perda de xunqueiras, que reduciu os sitios dispoñibles para pousarse.
Francos, Baralla
San Salvador de Francos é unha parroquia que se localiza no concello de Baralla. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 46 habitantes (25 mulleres e 21 homes), distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 51 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 30 habitantes, sendo 14 homes e 16 mulleres.
Toponimia
Segundo Nicandro Ares de Francos di J.M. Piel que ten un dobre significado, o de individuos procedentes da Francia ou o de homes libres, alén de descendentes dun home chamado Franco.
Galería de imaxes da comarca da Barcala
miniatura|dereita|250px|Comarca da Barcala
A Comarca da Barcala, comprende os concellos da Baña e Negreira.