cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Airbus
Orixe
O consorcio foi creado en 1970 polas compañías francesa Aerospatiale e alemá Deutsche Aerospace como fabricante europeo de avións. En 1971 a empresa española CASA (Construcciones Aeronáuticas Sociedad Anónima) incorporouse ao consorcio, e en 1979 fíxoo a inglesa British Aerospace. Dende o principio o consorcio fixouse como obxectivo competir co principal fabricante de avións do mundo, a compañía estadounidense Boeing, que naquela época ía adquirindo unha posición cada vez máis dominante no sector da aviación civil.
Tras a fusión de Aèrospatiale, CASA e Deutsche Aerospace para crear EADS, (European Aeronautic, Defense and Space Company), esta última pasou a controlar o 80% de Airbus, quedando o 20% restante en mans de BAE Systems PLC (British Aerospace).
Consolidación
miniatura|Airbus A300 de [[Kuwait Airways]] O primeiro modelo que fabricou o consorcio, e que apareceu en 1972, foi o A300, un avión para rutas de medio alcance, de dobre corredor, innovador en numerosos aspectos, como a racionalización do compartimento de equipaxes e carga mediante contedores. O avión non foi un éxito inmediato, nun mercado dominado polos fabricantes estadounidenses, e só conseguiu vendas importantes en Europa. Isto viuse agravado pola crise do petróleo de 1973, que afectou gravemente ás aeroliñas, e con iso á lista de pedidos.
Airbus estivo a piques de quebrar, nun momento chegou a ter 14 avións completamente rematados sen vender, agardando en terra por un comprador, tras 16 meses sen ningún pedido novo. A compra de varios avións por parte da Eastern Airlines marcou un punto de inflexión nas vendas e a salvación de Airbus. Pouco despois o consorcio presentou o A310, unha variante máis curta do anterior, xa que algunhas aerolíneas queixábanse de que A300 era moi grande.
Nos anos 80 iniciouse a fabricación doutras variantes dos dous modelos existentes e presentouse o novo A320, un avión dun corredor para traxectos curtos e medios, de tecnoloxía revolucionaria. Airbus prescindiu por vez primeira neste modelo das conducións hidráulicas para gobernar as superficies de voo, substituíndoas por cables eléctricos (fly-by-wire) e pequenos motores situados en ditas superficies. Os pilotos usan un "joystick" situado nun lado, en lugar da clásica columna fronte ao asento. As ordes de voo son transmitidas a un ordenador, o cal calcula a súa idoneidade (impedíndose así as manobras perigosas) e transmíteas á súa vez ás superficies de voo. O A320 popularizouse rapidamente, obtendo un éxito notable, e compite co Boeing 737. Tamén neste caso Airbus fixo variantes, unha máis grande, o A321, e dúas máis pequenas, os A318 e A319. miniatura|A340 de [[Air Canada]] Na década dos 90 Airbus presentou dous modelos adicionais de dobre corredor, concibidos para rutas de longo alcance, o bimotor A330 e o cuadrimotor A340. O seu deseño aerodinámico e as características dos seus motores convértenos en avións moi económicos. Por suposto, estes modelos dispoñen da avanzada tecnoloxía do A320.
En todos os seus modelos Airbus foi incorporando, ademais, cabinas de mando revolucionarias, xa que se prescinde dun número elevado de instrumentos clásicos, que substitúense por varias pantallas de vídeo, nas que aparecen os datos e a información que interesan aos pilotos en cada intre.
En xaneiro de 2005, Airbus presentou o seu novo superjumbo A380 co que pretende competir contra o Boeing 747 do seu rival Boeing. Trátase do avión de pasaxeiros con máis prazas do mundo, só superado en tamaño polo Airbus A340-600 (na categoría de avións comerciais) Cun tamaño de case 71 x 80 metros e 540 toneladas de peso máximo na engalaxe, posúe dúas plantas para pasaxe e unha bodega inferior de carga; pode transportar a máis de 800 pasaxeiros en configuración de alta densidade. Prevese tamén unha versión cargueiro.
Ademais, atópase en produción un avión militar, o Airbus A400M, mediante o cal Airbus pretende introducirse no segmento da aviación militar. O A400M fabrícase en San Pablo, Sevilla.
O último modelo que Airbus está desenvolvendo é o A350. Este modelo xorde en resposta ao modelo 787 de Boeing. Inicialmente presentouse como un derivado do xa existente A330, con melloras en aerodinámica, motores, aviónica e interiores, pero a demanda do mercado, así como as prestacións que o futuro 787 ía presentar, fixeron que Airbus redeseñase por completo o modelo e presentase un avión case completamente novo. Así, o modelo pasou a denominarse A350XWB (Extra Wide Body, en referencia á nova sección de fuselaxe, máis ampla que a utilizada nos A330 e A340). Deste xeito o novo modelo estaría en condicións de competir directamente en prestacións, consumo e custos operativos co 787, aínda cando está por ver se chegará a bater aos deste.
Avións civís
A liña de produtos de Airbus iniciouse co A300 en 1972, sendo o primeiro birreactor de fuselaxe ancha do mundo. O aparello beneficiouse enormemente da introdución en 1976 da regramentación ETOPS 90, que permitia aos reactores de dous motores operar ata 90 minutos (incrementado dende os 60 minutos) do aeroporto máis próximo. Baixo a nova regra, o A300 era capaz de operar sobre o Atlántico Norte, a baía de Bengala e o océano Índico de xeito máis eficiente que os reactores de tres e catro motores que ofrecían os seus competidores. En 1982 apareceu unha versión do A300 máis pequena con novas ás e motores, coñecida como o A310. este avión fabricouse ata o ano 2007.
A partir do seu éxito co A300, Airbus traballou no desenvolvemento dun avión de fuselaxe estreita, xunto con novos avións de fuselaxe ancha baseados no A300.miniatura|249x249px|[[Airbus A380]]Os traballos coa fuselaxe estreita levaron ao lanzamento en 1987 do Airbus A320, que foi e continua sendo un gran éxito de vendas. O A320 foi o primeiro reactor comercial en usar un sistema de control de voo dixital fly-by-wire. Todos os avións de Airbus desenvolvidos dende entón teñen sistemas de cabina de mando semellantes aos do A320, facendo máis doado o adestramento das tripulacións. O seu éxito fixo que Airbus introducise unha versión alongada, o A321 en 1993, unha acurtada, o A319, en 1995, e outra aínda máis pequena, o A318, en 2002. En 2016, Airbus remotorizou a súa familia de fuselaxe estreita nun programa chamado A320neo (new engine option).
O programa de fuselaxe ancha levou á introdución do catrimotor A340 en 1991 e do bimotor A330 en 1992. Na época, Airbus quería ofrecer reactores catrimotores para permitir voos transatlánticos e transpacíficos máis longos. Porén, durante o desenvolvemento do aparello, novas regulacións ampliaron as operacións dos bimotores a 120 minutos en 1986, e 180 minutos en 1989. Aínda que as novas regras danaron as vendas do A340, tamén beneficiaron enormemente ao A330. A fabricación doA340 rematou en 2011, mentres que o A330 sería remotorizado como o A330neo (new engine option) en 2018.miniatura|250px|[[Airbus A350]]O avión máis grande de Airbus foi introducido en 2005. Trátase do A380, un catrimotor de dúas cubertas completas, sendo o avión de pasaxeiros máis grande do mundo. Deseñado para desafiar o dominio do Boeing 747 no mercado de longas distancias, o A380 supoxo un enorme gasto para Airbus debido aos seus grandes custos de desenvolvemento e as súas limitadas vendas.
O Airbus A350, o seu bimotor de fuselaxe ancha máis recente, foi introducido en 2013. O A350 foi o primeiro avión da compañía fabricado principalmente de polímeros reforzados con fibra de carbono. A súa fuselaxe é máis longa e ancha que a usada nos A300, A310, A330 e A340.
No ano 2018 engadíuse un segundo modelo de fuselaxe estreita á listaxe de produtos cando Airbus fíxose co control do programa Bombardier CSeries, rebautizándoo como A220. O reactor ofrece filas de cinco asentos en comparación coa configuración de seis asentos da familia A320. A compañía tamén é dona do 50% da empresa ATR que fabrica os avións rexionais ATR 42 e ATR 72.
Aeronaves corporativas
Airbus Corporate Jets comercializa e modifica avións novos para clientes privados e corporativos. Ten un rango de modelos paralelo aos avións comerciais que ofrece a compañía, que van dende o máis pequeno ACJ TwoTwenty ata os máis grandes ACJ330neo e ACJ350.
Da mesma maneira, Airbus Corporate Helicópters ofrece helicópteros corporativos baseados nos modelos da súa división Airbus Helicopters. O seu rango vai dende o pequeno ACH125, baseado na familia Ecureuil, ata o ACH175, un aparello de ata 12 pasaxeiros baseado no H175.
Aparellos militares
A finais dos 90 Airbus interesouse cada vez máis por desenvolver e vender ao mercado da aviación militar. Centrouse en dous campos principais: a repostaxe aérea co Airbus A310 MRTT (Multi-Role Tanker Transport) e o Airbus A330 MRTT, e o transporte táctico co Airbus A400M Atlas.
En xaneiro de 1999 Airbus creou unha compañía separada, Airbus Military SAS, para encargarse do desenvolvemento e produción dun avión de transporte táctico impulsado por motores turbohélice, o A400M. O A400M está sendo desenvolvido por varios membros da OTAN (Bélxica, Francia, Alemaña, Luxemburgo, España, Turquía e o Reino Unido) como unha alternativa para non depender de aeronaves estranxeiras para o transporte aéreo táctico, como o Antonov An-124 Ruslan ou o C-130 Hercules. O proxecto A400M tivo varios atrasos, e Airbus ameazou con cancelalo se non recibia subvencións dos estados.
Río Corgo, río Douro
O río Corgo é un dos afluentes do río Douro. Nace no concello de Vila Pouca de Aguiar e desemboca xunto á cidade de Peso da Régua, na marxe dereita do río Douro, pasando antes por Vila Real e o concello de Santa Marta de Penaguião.
Características
No medio do seu traxecto pasa pola cidade de Vila Real, onde recibe como afluente o río Cabril (que nace na Serra do Alvão), ademais doutros pequenos ríos.
Despois de Vila Real e ó entrar no concello de Santa Marta de Penaguião, o Corgo ten nas súas beiras as viñas da Denominación de Orixe do Douro.
Aínda en Vila Real, o río ten dous encoros, un para o lecer, o complexo do Codessais, con piscinas e praia fluvial, bares e animación nas noites de verán, e o segundo, co nome de Terragido, para aproveitamento hidroeléctrico e tratamento de augas e residuos urbanos.
O río Corgo ten durante o seu traxecto entre Vila Real e a Régua a compaña da Liña do Corgo, unha vía de ferrocarril de vía estreita con automotoras LRV 2000 que non superan os 30 km hora, é unha liña histórica nos meses de verán para viaxes turísticas, nunha viaxe de cerca de 50 minutos entre as dúas cidades (Régua - Vila Real). Ó longo do traxecto pode admirarse a magnífica vista do val do río, a beleza das viñas da rexión con Denominación de Orixe do Douro, ademais de antigas casas señoriais das quintas do Douro, tendo ó lonxe no horizonte a Serra do Marão.
Hostalaría
Os establecementos comerciais dedicados a estas actividades (a ambas conxuntamente ou a unha delas por separado) reciben distintos nomes, segundo a súa categoría ou a súa finalidade, aínda que as denominacións oficiais adoitan depender da regulamentación local, que os clasifica con criterios urbanísticos, sanitarios, impositivos ou de seguridade. Entre outras denominacións están as de: hoteis, hostais, paradores, pensións, albergues xuvenís, casas rurais, bares, tabernas, adegas, bodegóns, restaurantes, casas de comidas etc.
Algúns se especializan nalgún tipo de comida ou bebida: hamburguesarías, pizzarías, xeadarías, cervexarías, chocolatarías etc. Outros, inicialmente especializados, diversificáronse para ofrecer todo tipo de consumicións, como as cafetarías ou os salóns de té.
Cando se combinan con outro tipo de servizos ou atraccións, os establecementos hostaleiros poden entrar noutro tipo de categorías, como as actividades de ocio (discotecas etc.). Tampouco adoitan considerarse hostalaría o servizo de comida a domicilio. Si adoita considerarse equivalente á hostalaría a actividade dos apartamentos turísticos (especialmente os apartohoteis ou os apartamentos localizados nun complexo turístico ou similar), aínda que non se adoite considerar hostalaría o arrendamento de inmóbeis para residencia habitual.
Os servizos hostaleiros ligados a actividades como a sanitaria (hospitais) ou a educativa (colexios maiores) ás veces considéranse e xestiónanse separadamente, e outras considéranse e xestiónanse conxuntamente coa actividade principal.
Os cruceiros son actividades que combinan o transporte coa hostalaría, o que en menor medida ten lugar no ferrocarril (wagon-lit ou coche-cama; vagón-restaurante) e na aviación comercial (diferentes comodidades para os pasaxeiros, como comidas, bebidas e dispositivos para facilitar o descanso e o sono nos asentos).
Emo
Emo é un estilo de música rock que se caracteriza pola súa música máis lenta e melodiosa, tamén se caracteriza polas súas letras, de cariz persoal, no que abunda a introspección abordando emocións e estados de animo converténdose, moitas veces, en auténtica poesía, evitando a música puramente comercial.
Orixe
Na xénese do estilo foi fundamental o álbum dos Hüsker Dü Zen Arcade, publicado en 1984 e o Throb Throb de Naked Raygun, de 1985 que influíu especialmente no movemento hardcore punk de Washington, xurdindo o termo "emotional hardcore" ou "emocore" para definir as bandas hardcore punk cunha sonoridade máis melódica e rica as bandas procuraban un estilo máis creativo, utilizando tamén cambios de ritmo e crescendos, nesa primeira época salientaban o bandas como Rites of Spring e Embrace. Do seu estilo fixéronse eco outras bandas de contemporáneas de punk estadounidenses, cambiando o seu son e significado cara ó punk pop e o indie rock na década de 1990 con grupos como Jawbreaker e Sunny Day Real Estate, cun estilo máis melódico e menos caótico cas súas predecesoras. A mediados da década de 1990 varios selos independentes comezaron a especializarse no estilo.
Popularización
A partir do ano 2000 o emo comezou a se facer máis coñecido, co éxito de vendas de Jimmy Eat World e Dashboard Confessional e a aparición dun subxénero máis agresivo, o screamo. Actualmente os críticos e xornalistas aplícanlle o termo emo a grupos como Fall Out Boy, My Chemical Romance, Coheed and Cambria ou Panic! at the Disco.
Torre de Cristal
220px|miniatura|A Torre de Cristal en xullo de [[2009]] A Torre de Cristal, situada en Madrid, é o segundo rañaceos máis alto de España e o oitavo da Unión Europea, cunha altura de 249 metros, distribuídos en 52 plantas. O edificio está situado no distrito madrileño de Fuencarral-El Pardo, no complexo de rañaceos Cuatro Torres Business Area. A torre foi deseñada polo arquitecto arxentino César Pelli. No proxecto tamén participaron os arquitectos Íñigo Ortiz e Enrique León. O edificio destínase integramente ao alugueiro de oficinas.
A súa construción comezou en 2004 e terminouse o 4 de decembro de 2009. Divídese nunha planta baixa de acceso, 46 pisos de oficinas e seis plantas baixo rasante, destinadas a aparcadoiro de vehículos, cunha capacidade aproximada para 1.250 coches. As fachadas están cubertas exclusivamente de vidro e, no nivel superior, a variación da planta xera cambios nos catro planos da fachada que ofrecen ao edificio a aparencia dun cristal tallado.
Construción
As cifras da edificación da Torre son referencia clara da magnitude do proxecto. Para o total do recubrimento da fachada empregáronse 44.000 metros cadrados de cristal; o equivalente a seis campos de fútbol.
Removéronse 90.000 metros cúbicos de terra para proceder ao baleirado da zona na que van situados os pisos subterráneos. O cable eléctrico utilizado supera os 250 quilómetros. Empregáronse 40.000 metros cúbicos de formigón, cantidade suficiente para encher 33 piscinas olímpicas. O número de ascensores cos que conta a Torre é de 27.
A Torre de Cristal ten forma de diamante, e en palabras do seu arquitecto, o arxentino César Pelli, intenta ser pura nas súas facetas e escintileos. Este rañaceos está definido por un cristal puro de ton azulado que enxalza a súa elegancia e transparencia.
No seu interior, o vestíbulo de entrada ten unha altura máxima de 10 metros e está pechado por todos os seus lados por un cristal de chan a teito que o fai acolledor durante o día e cálido pola noite. A planta de piso é de forma rectangular e mide 51 por 33 metros.
Xardín vertical
miniatura|left|150px|Xardín no interior da torre. Dentro do edificio, concretamente na súa última planta, a Torre de Cristal alberga un xardín vertical; o máis alto de Europa. O xardín, de 600 m² de dimensión, sitúase detrás da fachada de vidro e é posible velo desde o exterior do edificio.
O aspecto característico do xardín conseguiuse mediante a instalación dunha estrutura vertical de PVC sobre a que se coloca un feltro sintético onde enraízan as distintas especies de plantas. As plantas crecen grazas a un sofisticado sistema de rego, que aporta os nutrientes necesarios, formando un muro verde cuxo deseño e colorido conséguese mediante a selección e plantación de distintas especies previamente especificadas.
O xardín convértese nun "pulmón verde" a 250 metros de altura, xa que entre outras funcións, as súas máis de 24.000 plantas contribúen á fixación do dióxido de carbono, de forma que regula a temperatura e humidade ambiental.
O concepto do xardín de inverno na azotea é unha idea orixinal do estudo de paisaxismo americano, Balmori Associates. O deseño do muro verde é obra do coñecido botánico francés, Patrick Blanc, que desenvolveu unha patente exclusiva consistente nun mural vertical con vexetación.
Pepe Domingo Castaño
Pepe Domingo Castaño, nado en Lestrobe (Dodro) o 8 de outubro de 1942, é un cantante e xornalista galego. Na actualidade presenta o programa deportivo Tiempo de juego na Cadena COPE.
Traxectoria
Comezou sendo contable nunha empresa de curtidos da súa vila en 1964. Cando se decatou de que quería ser locutor de radio presentouse a unhas probas convocadas pola Radio Galega que supuxeron a súa primeira oportunidade en Santiago de Compostela.
Radio
Dous anos despois tomou a decisión de probar sorte en Madrid, onde traballaría como locutor lector da ONCE. Continuaría en Madrid, presentando en La Voz de Madrid o programa Club Musical, ó que seguiría outro traballo en Radio Centro e posteriormente o programa Tabla redonda del disco. O seu lanzamento viría da man de Discoparada, onde coñecería a multitude de cantantes que se prommocionaban no seu espazo.
En 1973 ficha pola súa actual empresa, a Cadena SER.
Despois virían Onda Media Aquí la SER, Mediodía SER, Domingo Pepe Domingo, Los tíos del Domingo, Ser-vicio de verano e Hoy por Hoy Madrid. Logo pasouse ás retransmisións deportivas, da Vuelta Ciclista a España e o Tour de Francia, o Carrusel Deportivo (no que segue actualmente xunto a Paco González) ou El Larguero, programas que o converteron nun dos grandes da radio.
Prensa
Colaborou varios anos coa Revista Hola.
Televisión
O seu paso pola televisión tamén estivo ligado ó éxito. Comezou con Biblioteca Joven, xunto a María Luisa Seco, coa que casaría o 6 de setembro de 1969.
Máis tarde faría outros programas coma A todo ritmo, Voces a 45, 300 Millones, que durante tres anos o levaron por España e América. Tras ser despedido do Ente público, levou a este a xuízo e foi indemnizado. En 1985 presentou Boa Noite, programa da TVG.
En setembro de 1995 regresa á pequena pantalla trece anos despois, esta vez en Telecinco co programa Número 1.
Carreira musical
A súa carreira discográfica tamén é salientable. Comezou formando parte de agrupacións musicais coma Los Ibéricos e los Blue Sky, pero logo continuou como solista con grandes éxitos coma "Neniña (Viste pantalón vaquero)", que foi número un nas listas de vendas de toda España, "Mi pueblo", "Te vas", "Porque te quiero tanto", "Mujercita de ojos claros", "Compañera soledad", "Motivos", número un de vendas en México con máis de dos millóns de discos vendidos, e popularizada en varios países de Hispanoamérica e mesmo nos Estados Unidos, onde aínda se segue oíndo, e pola que cobra dereitos de autor, téndose feito dela máis de trinta versións. Outros títulos de éxito son: "Mentirosa" ou "Brindo con mis canciones" entre outras que compoñen a súa discografía, ademais dun LP de poemas de amor, dedicado ó autor cubano José Ángel Buesa, que esgotou todas as existencias do mercado ó pouco tiempo de aparecer á venda.
Premios
Recibiu multitude de premios entre os que cabe destacar varios ó mellor locutor e showman do ano, como presentador, Premio á Popularidade do Diario Pueblo ó mellor xornalista musical, Guaca y Puro de ouro de Venezuela, Disco de Ouro de México, Canción Motivo, Cámara de Comercio, Antena de Ouro no apartado locución e Premio Ondas Nacional nos anos 1975, 1996 e 2002.
Vida persoal
Tralo seu matrimonio con María Luisa Seco, que só durou tres anos, casa en segundas nupcias con María Teresa Vega en 1985. Con ela tivo dous fillos.
Gorgona, Italia
Gorgona é a illa máis setentrional do Arquipélago Toscano, un grupo de illas da costa oeste de Italia. Entre Córsega e Livorno, esta diminuta illa é moi valorada pola súa fauna, especialmente polas aves mariñas, e o seu illamento. O resultado deste illamento foi a fundación da Abadía de Gorgona na Idade Media. Tras o seu peche os terreos do mosteiro e os seus edificios foron asignados como parte dunha colonia penal agrícola, que está actualmente en uso.
Xeografía
Gorgona atópase a uns 37 km en liña recta desde Livorno. Trátase dunha viaxe en transbordador de aproximadamente 1,5 horas, con todo, o acceso á illa está prohibido sen o permiso do Ministerio de Xustiza italiano. Outórganse permisos exclusivamente a grupos de viaxes supervisados. Non está permitido o material fotográfico. As embarcacións privadas non poden achegarse á illa a menos de 500 m, agás en casos de emerxencia. Capraia está a 35 km e Córsega a 60 km..
As dúas alturas máis importantes son Punta Gorgona (254 m, no sur) e Punta Zirri (213 m, cara ao norte).
A ocupación da illa produciuse principalmente nas empinadas ladeiras e socalcos da costa leste. Alí foron construídos un mosteiro e outros edificios. A prisión, que foi estruturada como unha granxa de traballo, fíxose cargo ou asumiu a responsabilidade do mantemento de toda esta rexión. Os presos traballan na agricultura, na cría de animais ou aprenden oficios relacionados coa construción, que son de utilidade para a illa. Eles viven en residencias e non en celas. Todos deben estar nas súas casas pola noite e a relación cos forasteiros está controlada ou prohibida.
Ecoloxía
A ecoloxía de Gorgona atópase baixo a protección do Parque Nacional Arquipélago Toscano, que data de 1996, con sede en Portoferraio, na illa de Elba. A maior parte da illa atópase no seu estado natural, o 90 % componse de bosques con Maquis, de 2 a 5 m de alto.
Historia
Coñecida na antigüidade como Urgon e logo como Gorgona, foi esporadicamente habitada polos etruscos, como o demostran algunhas reliquias. Xa no 416 era fogar de ermitáns, como o demostra Rutilio Namaziano en De reditu suo. No 591, o abade Orosio fundou un mosteiro, cuxa igrexa veneraba as reliquias de San Gorgonio. O mosteiro foi visitado por Santa Catarina de Siena. Co beato Bartolomeu Serafini, no 1374 foi habitada polos monxes cartuxos.
A causa das frecuentes incursións berberiscas, foi abandonada en 1425 polos poucos catuxos sobreviventes as atrocidades e saqueos. En 1509 déuselle en arrendamento ao pisano Griffi, nun esforzo para repoboala e facela máis segura cunha gornición. Neste programa, o Gran Duque Cosimo I de Médicis en 1567 reconstruíu e reforzou a antiga torre, despois de que no 1564 doara a illa aos monxes Basilianos.
En 1704 foi devolta por Cosimo III á Certosa di Calci, que construíu unha nova torre de defensa da Cala Maestra. A pesar de varios intentos de cultivo da terra, os homes, desanimados, restituirona en 1777 ao Gran duque Pietro Leopoldo, quen intentou volver enchela con pescadores, eximindoos de impostos. Frustrada a posibilidade de rendemento agrícola, a única industria local foi a produción de anchoas salgadas, que eran intercambiadas cos comerciantes ingleses por bacallau de Terra Nova. A igrexa de San Gorgonio, foi reconstruída e consagrada polo prior da Cartuxa de Calci en 1723 e converteuse nunha parroquia. A principios de 1771 Pedro Leopoldo II, Gran Duque de Toscana, comprou Gorgona aos Cartuxos de Pisa coa intención de facela parte dun plan de reactivación económica. En marzo dese ano aprobouse unha lei de apertura da illa ao asentamento de pescadores coa condición de que as anchoas capturadas se venderan en Livorno. O pobo pesqueiro data desta época.
Coa unificación de Italia en 1861, incluído o ex Gran Ducado de Toscana, a propiedade de Gorgona pasou ó novo Reino de Italia. Gorgona converteuse nunha nova e experimental colonia penal agrícola en 1869.
Economía
No século XIX a illa foi famosa polas súas anchoas. O goberno italiano, reduciu toda a economía á da prisión.
Arroz salvaxe
O arroz salvaxe é o nome común dado a moitas das especies do xénero Zizania, xénero botánico pertencente á familia Poaceae. Orixinario de Eurasia e América do Norte. Pode atoparse hoxe en día nos supermercados xunto co arroz verdadeiro.
Clasificación do xénero
Na clasificación taxonómica de Jussieu (1789), Zizania é o nome dun xénero botánico, orde Gramineae, clase Monocotyledones con estames hipoxínicos (cando os estames se inseren no receptáculo da flor baixo o nivel do ovario).
O xénero Zizania está composto de catro especies chamadas popularmente de arroz salvaxe, pertencentes ao grupo das gramíneas, que medran en augas superficiais de lagoas, lameiros e brañas. Frecuentemente, só a espiga aparece fóra da auga. O arroz verdadeiro (xénero Oryza), tamén é unha gramínea e as dúas especies están emparentadas, dividindo a tribo Oryzeae.
Tres especies son nativas de América do Norte e unha de Asia:
Uso como alimento
As sementes das dúas especies anuais son as que máis se cultivan. Os indios de América do Norte apañábanas remando coas súas canoas entre as touceiras, entre dúas persoas, coma se fose un ritual, apañando os cachos con bastóns de madeira. Tiñan o coidado de limitar o tamaño dos bastóns para que algunhas sementes caísen, garantindo así as colleitas futuras. Moitas tribos consideraban o manoomin, como o chamaban, sagrado na súa cultura.
Na China, no entanto, onde foi noutrora un alimento importante, perdeu importancia co aumento da poboación e a perda do seu hábitat, que se converteu en leiras de arroz común. O uso do gran practicamente desapareceu, aínda que se continúa a cultivar coma verdura, consómense as puntas e a espiga moscada por fungos, sendo un vexetal popular en Asia co nome de gaosun, coba, makomo ou bambú de auga''.
O arroz salvaxe é rico en proteínas, aminoácidos, lisina e fibras, con baixo contido de graxas. Do mesmo xeito ca o arroz verdadeiro, non contén glute, polo que é axeitado para dietas celíacas. É tamén unha boa fonte de fósforo e potasio, e de vitaminas, tiamina, riboflavina e niacina. Por causa do seu valor nutricional, o seu consumo popularizouse a finais do século XX e comezos do XXI, producíndose no Canadá, en California e en Minnesota, en cultivos irrigados ou naturais.
Batalla de Heiligerlee
miniatura|dereita|400px|Representación pictórica da batalla de Heiligerlee feita por [[Frans Hogenberg (1536-1590).]]
A batalla de Heiligerlee tivo lugar o 23 de maio de 1568 na provincia de Groningen, nos Países Baixos. É a primeira batalla oficial da Guerra dos oitenta anos entre a monarquía española da Casa de Austria e as Provincias Unidas. En abril do mesmo ano xa se produciran enfrontamentos entre os dous contendentes en Rheindalen.
Campaña
Á fronte dun exército duns catro mil homes, Luís de Nassau e Adolf de Nassau irmáns de Guillerme de Orange (o líder da rebelión das Provincias Unidas), invaden a provincia de Groningen defendida polo estatúder Johan de Ligne cun exército de pouco máis de 3 000 homes, que rexeita presentar batalla á espera de reforzos.
A batalla
O 23 de maio a cabalaría comandada por Adolf consegue atraer a unha emboscada ao exército de A Coroa preto do monasteiro de Heiligerlee. A emboscada dá resultado e as forzas da coroa perden máis da metade dos seus homes por só cincuenta das Provincias Unidas, entre as que se inclúe o propio Adolf de Nassau.
Resultado
Trala batalla, Louis de Nassau non foi capaz de tomar a cidade de Groningen e dous meses máis tarde o seu exército, reforzado ata alcanzar os dez mil homes, foi destruído polo exército capitaneado por Fernando Álvarez de Toledo, terceiro duque de Alba, na batalla de Jemmingen.
Para rematar, a batalla tivo o inesperado resultado de sellar o destino do terzo de Sardeña, que o duque de Alba consideraba culpable da batalla que, durante moitos anos foi a única vitoria en campo aberto dun exército holandés.
Cando trala batalla de Jemmingen e ao pasar o terzo polo lugar onde fora vencido incendiou o lugar, o duque decidiu disolver o terzo e repartir aos seus compoñentes entre outras unidades.
Batalla de Nieuwpoort
miniatura|dereita|400px|Representación de [[Mauricio de Nassau na batalla de Nieuwpoort, en primeira plana. Cadro feito por Pauwels van Hillegaert.]]
A batalla de Nieuwpoort ou primeira batalla das Dunas tivo lugar o 2 de xullo do ano 1600 preto da cidade Belga de Nieuwpoort, entre as forzas das Provincias Unidas baixo o mando de Mauricio de Nassau e o exército español baixo o mando do arquiduque Alberte de Austria. É a primeira batalla importante gañada polos holandeses en campo aberto, tralas profundas reformas ás que Mauricio someteu ao seu exército.
Campaña
Malia á oposición de Mauricio, os Estados Xerais ordenáronlle desembarcar ao exército en territorio controlado polos españois para destruír a cidade de Dunkerque, principal base dos corsarios ao servizo da coroa española.
O 22 de xuño as tropas de Mauricio toman terra e ao decatarse o arquiduque Alberto sae de Bruxelas ao encontro do exército protestante con tres terzos, unha unidade española amotinada en Diest á que o arquiduque solicita axuda, e varias unidades valoas, italianas e alemás. O exército español interceptou ás forzas de Mauricio obrigándolles a presentar batalla.
Flanco norte
Provincias Unidas: 4 canóns, 650 mosqueteiros ingleses. España: 6 canóns, 600 xinetes, 1400 infantes, entre os que se inclúe aos amotinados.
Flanco sur
Provincias Unidas: 1 200 xinetas. España: 1 000 xinetes.
Centro
Provincias Unidas: 9 300 infantes. España: 7 300 infantes, nos que se inclúe aos tres terzos españois.
A batalla
Tras marchar máis de 45 km nun día e unha noite a vangarda do exército español, formada polos amotinados, tópase con dous mil infantes do exército holandés e uns escuadrones de cabalería enviados ao seu encontro, aos que esmagan. Sen deterse acadan as posicións de Mauricio na praia, apostado sobre unhas dunas nas que dispón ao seu exército.
O arquiduque Alberto, malia que parte da infantería aínda estaba en camiño, o cansazo da marcha, e ter o sol e o vento en contra que lles botaba a area nos ollos, decide atacar. Contra a liña de dunas os españois lanzan tres asaltos, que só no último intento ten éxito, apoderándose dunha das dunas e facendo vacilar a todo o exército protestante. A cabalería holandesa carga contra a cabalería española dispersándoa pero véndose detida pola infantería española.
Tras reagruparse a infantería lanza un novo asalto á seguinte duna e esta a piques de tomala, pero Mauricio lanza de novo contra a cabalería española os seus tres últimos rexementos de cabalería que permanecían en reserva, arrollan de novo á cabalería española e lánzanse contra a infantería.
A infantería, esgotada trala marcha, os catro asaltos realizados na area da praia e ante o contraataque simultáneo da infantería holandesa e a cabalería, afúndese. O arquiduque Alberto intenta evitar a derrota pero o mesmo é ferido na cabeza por un inimigo.
Resultado
Tralas reformas efectuadas por Mauricio no exército holandés, este organízase en batallóns, unidades máis pequenas e versátiles que os terzos empregados polos españois, o que lles daba máis posibilidades tácticas e de manobra. É un modelo de organización que se acabaría impoñendo en Europa ao longo do século XVII.
Malia que Mauricio venceu ao exército español, unha proeza da que poucos podían vangloriarse no século XVI, non puido sacar ningún proveito da campaña, á parte da inxección de moral que supuxo para as tropas e a poboación das Provincias Unidas, vencer en campo aberto aos terzos españois.
As liñas de comunicación e aprovisionamento das forzas das Provincias Unidas estiráronse ao máximo e Mauricio tivo que retirarse a fins de mes. Os flamengos aos que Mauricio esperaba levar á rebelión contra a coroa española permaneceron leais a esta. O porto de Dunkerque, que era o principal obxectivo permaneceu en mans españolas. Os corsarios con base neste porto continuaron atacando as naves comerciais e pesqueiras holandesas, ata o declive da mariña española no mar do Norte.
Tecnoloxías da información
miniatura|250px|[[Mapamundi que representa o gasto de cada país en tecnoloxías da información e comunicación en 2005, expresado como porcentaxe do que ten o maior gasto (USA).]] As tecnoloxías da información (TI, tamén coñecidas como IT pola súa expresión en inglés: information technology) son unha serie de metodoloxías, ferramentas, técnicas e dispositivos utilizados na utilización e proceso da información dentro do ámbito da informática e a computación. O vocábulo adoita empregarse como sinónimo para os computadores e as redes de computadoras, pero tamén abrangue outras tecnoloxías de distribución de información, como a televisión e os teléfonos e as telecomunicacións utilizadas para interconectalos. Múltiples industrias están asociadas coas tecnoloxías da información, incluíndo hardware e software de computador, electrónica, semicondutores, internet, equipos de telecomunicación, comercio electrónico e servizos computacionais.
É común confundir os vocábulos TI e TIC. A diferenza é que TI fai referencia ás tecnoloxías da información, mentres que TIC implica as tecnoloxías da información e a comunicación. Ambas as dúas teñen unha ampla relación, mais sinalan áreas diferentes. O vocábulo TI é un termo máis amplo e abrangue as TIC, que é un termo que indica unha subcategoría do outro: "As TI abranguen o dominio completo da información, que inclúe o hardware, o software, os periféricos e as redes. Un elemento cae dentro da categoría das TI cando se emprega co propósito de almacenar, protexer, recuperar e procesar datos electronicamente".
Historia dos ordenadores
Xa hai miles de anos que se utilizaron dispositivos para axudarse nos cálculos, probablemente o primeiro dispositivo en forma de pau de reconto. O mecanismo de Anticitera, que data de principios do primeiro século a.C., considérase xeralmente o computador analóxico mecánico máis temperán; tamén é o primeiro mecanismo movido por engrenaxes coñecido. Dispositivos con engrenaxes comparables non apareceron en Europa ata o século XVI, e non foi ata o 1745 que se desenvolveu a primeira calculadora mecánica capaz de resolver as catro operacións aritméticas básicas.
Bases de datos
Os primeiros sistemas de administración de bases de datos apareceron durante a década de 1960 para tratar o problema de gardar e recuperar grandes cantidades de datos de forma coidadosa e rápida. Un dos primeiros sistemas creados era o IMS (abreviación de Information Management System, en galego, Sistema de Administración de Información) da empresa IBM, o cal aínda se utiliza amplamente máis de 40 anos despois. IMS almacena datos xerarquicamente, pero durante a década de 1970 Ted Codd propuxo un modelo de almacenamento relacional alternativo baseado na teoría de conxuntos e a lóxica de predicados e os conceptos familiares de táboas, filas e columnas. O primeiro sistema de xestión de bases de datos relacionais (RDBS) comercial dispoñible fíxoo Oracle en 1980.
Todos os sistemas de xestión de datos consisten nun conxunto de compoñentes que todos xuntos permiten que os datos que almacenan sexan accesibles simultaneamente por moitos usuarios mentres manteñen a súa integridade. Unha característica de todas as bases de datos é que a estrutura dos datos que conteñen defínense e gárdanse separadamente dos datos en si, nun esquema de base de datos.
O linguaxe de marcas extensible (XML, extensible markup language en inglés) converteuse nun formato popular para a representación de datos nos últimos anos. A pesar de que os datos en XML pódense gardar en sistemas de ficheiros normais, a miúdo mantéñense en bases de datos relacionais para aproveitarse da súa "robusto desenvolvemento verificado por anos tanto de esforzos teóricos como prácticos". Como unha evolución do Standard Generalized Markup Language (SGML), a estrutura baseada nun texto XML ofrece a vantaxe de ser lida tanto por unha máquina como por un humano.
Recuperación de datos
O modelo de base de datos relacional introduciu unha linguaxe de programación independente Structured Query Language (SQL), baseado na álxebra relacional.
Os termos "dato" e "información" non son sinónimos. Calquera cousa almacenada é un dato, pero só se converte en información cando se organiza e se presenta de forma que teña un significado. A maioría dos datos dixitais do mundo non teñen estrutura, e están gardadas nunha gran variedade de diferentes formatos físicos mesmo dentro dunha única organización. Os almacéns de datos empezáronse a desenvolver durante os anos 1980 para integrar estes depósitos separados. A miúdo conteñen datos extraídos de varias fontes, incluíndo fontes externas como Internet, organizado de forma que facilite o traballo aos sistemas de apoio á toma de decisións (DSS).
Sistema de apoio á toma de decisións
O concepto de sistema de apoio ás decisións (DSS polas súas siglas en inglés Decision support system) é moi amplo, porque hai moitos enfoques para a toma de decisións e debido á extensa gama de ámbitos nos cales se toman. Estes sistemas de apoio son do tipo OLAP ou de minaría de datos, que proporcionan información e apoio para tomar unha decisión.
Transmisión de datos
A transmisión de datos inclúe tres aspectos: a transmisión, a propagación e a recepción.
XML usouse de forma crecente como medio de intercambio de datos desde os primeiros anos da década do 2000, particularmente para interaccións orientadas a máquinas como aquelas involucradas en protocolos orientados a páxinas web como SOAP, describindo máis ben "dato en tránsito que ... dato en descanso". Un dos retos deste uso é converter datos de bases relacionais en estruturas DOM en XML.
Manipulación de datos
Hilbert e López identifican o paso exponencial dun cambio tecnolóxico (un tipo de lei de Moore): a capacidade das máquinas de ser aplicadas especificamente para computar información per cápita dobrouse aproximadamente cada 14 meses entre o 1986 e o 2007; a capacidade per cápita dos computadores globais de propósitos xerais dobrouse cada 18 meses durante as mesmas dúas décadas; a telecomunicación global per cápita dobrouse cada 34 meses; a capacidade per cápita de almacenamento mundial tardou aproximadamente 40 meses en dobrarse (cada 3 anos); e a información de emisións per cápita dobrouse cada 12,3 anos.
Almacénanse cantidades masivas de datos en todo o mundo cada día, pero a non ser que se poida analizar e presentar efectivamente, reside esencialmente no que se denominan tumbas de datos: "arquivos de datos que se visitan raramente". Para solucionar este problema, apareceu o campo de minaría de datos – "o proceso de descubrir patróns interesantes e coñecidos a partir de grandes cantidades de datos" – a finais da década de 1980.
Base de coñecemento
Unha Base de coñecemento (ou knowledgebase en inglés; KB, kb ou Δ) é un tipo especial de base de datos para a xestión do coñecemento. Prové os medios para a recolección, organización e recuperación computerizada de coñecemento.
As bases de coñecemento clasificáronse en dous grandes tipos:
El Fary
José Luis Cantero, coñecido profesionalmente como El Fary, nado en Madrid o 20 de agosto de 1937 e finado o 19 de xuño de 2007, foi un cantante español.
Tecnoloxías da información
Perspectiva comercial e laboral
Nun contexto de negocios, a Information Technology Association of America definiu IT como " o estudo, deseño, desenvolvemento, aplicación, posta en marcha, soporte ou mantemento de sistemas computacionais de información". As responsabilidades deste traballo na área inclúen administración de redes, desenvolvemento de software e instalación, e a planificación e administración do ciclo de vida das tecnoloxías dunha organización, onde o hardware e o software son mantidos, actualizados e substituídos.
O valor de negocio das tecnoloxías da información recae na automatización de procesos de negocio, provisión de información para a toma de decisións, conectando os negocios cos seus clientes e a provisión de ferramentas de produtividade para incrementar a eficiencia.
El Fary
Traxectoria
José Luis Cantero naceu nunha familia humilde, chegada de Buenache de Alarcón (Cuenca), no barrio de Las Ventas en Madrid, preto da praza de Touros. De rapaz adoitaba faltar á escola, preferindo pasar o tempo imitando o seu ídolo, o cantante de copla Rafael Farina. Foi de Farina de quen El Fary tomou o seu nome. Antes foi coñecido no seu barrio como «El Farina de Ventas» pola súa afección a imitar ó seu cantante favorito e a outras estrelas da copla española.
Tecnoloxías da información
Perspectiva ética
O campo da ética da información foi establecida polo matemático Norbert Wiener na década de 1940. Algúns dos problemas éticos asociados co uso das tecnoloxías da información inclúen:
El Fary
Traxectoria
Antes de ter éxito, El Fary traballou como xardineiro e taxista para conseguir os cartos que lle permitisen gravar as súas primeiras cancións. Unha vez gravados e editados os discos, el mesmo os vendía no Rastro de Madrid. Nesa época tamén participaba en competicións de cantantes na radio e actuaba en festas locais. Foi cumpridos os 30 cando El Fary empezou a gañar cartos como cantante cando foi chamado a Pozoblanco, Córdoba (España) para substituír a outro cantante (Pepe Blanco). Máis tarde, o lendario Antonio Molina contratouno para unha xira de dous meses.
G3C
miniatura|Os [[astronautas Young e Grissom de camiño á cápsula Gemini na que realizaron a misión Gemini 3, vestindo sendos traxes G3C.]] G3C é a denominación dun tipo de traxe espacial estadounidense fabricado pola empresa Dave Clark para algunhas misións do programa Gemini. Usouse por primeira vez en 1964, na misión Gemini 3, e posteriormente nas Gemini 6 e Gemini 8.
Tecnoloxías da información
Tecnoloxía da información en negocios
A tecnoloxía da información tivo un grande impacto nos negocios, entre outros, da seguinte maneira:
El Fary
Traxectoria
Nos anos 1970 a copla caeu en desgraza co público español, pero iso non desanimou a El Fary e de cara a finais da década estaba gravando cancións máis pop, que subiron as listas de éxitos españolas.
Tecnoloxías da información
Tecnoloxía da información en negocios
A tecnoloxía da información como ferramenta para mellorar a actividade principal tense que utilizar con coidado. Só se consegue o efecto positivo cando a xestión da empresa ve claramente que accións futuras teñen que facerse. Por exemplo, se hai unha ferramenta que podería achegar valor á empresa, hai que prever cal será o negocio en si mesmo e a forma de desenvolver o uso da tecnoloxía da información para apoiar á posta en funcionamento exitosa das estratexias de negocio. En caso contrario, a pesar de ser de grande alcance, esta ferramenta é cara e difícil de empregar, cousa que podería facer que os fondos destinados á tecnoloxía da información se destinen en van.
El Fary
Traxectoria
Nos anos 1990 El Fary acadou o éxito no mundo da televisión, cando protagonizou a serie Menudo es mi padre no papel do taxista. O papel fíxose a medida para el, e incluso o título da serie era un xogo de palabras coa estatura do cantante.
Tecnoloxías da información
Notas
<references group="n."/>
El Fary
Traxectoria
Durante esta época, estivo suxeito a especulacións e rumores sobre a drogadicción do seu fillo e o maltrato á súa muller. Malia que a publicidade sensacionalista da súa vida privada puido resultar desagradable, mantívoo na conciencia do público durante bastante tempo.
De cara a finais da década, a súa carreira viuse de novo impulsada cando o director de cine Santiago Segura estreou a súa comedia Torrente, el brazo tonto de la ley. O protagonista, José Luis Torrente (papel realizado polo mesmo Santiago Segura), é un policía maleducado, racista, machista, franquista e corrupto que é fan de El Fary. A película contiña unha canción de El Fary especialmente gravada para a película, chamada Apatrullando la ciudad. Tanto a canción como a película foron un éxito, que levou a gravar dúas secuelas, Torrente 2: Misión en Marbella e no 2005 El Fary realizou unha pequena intervención en Torrente 3: El protector, a terceira entrega da serie, interpretándose a si mesmo. Ademais, realizouse unha peza de merchandising única: o Carrofary, unha pequena figura de goma do cantante deseñada para ser colgada do espello retrovisor do coche.
Apadriñou a varios artistas novos coma Melody e o seu propio fillo, Javi Cantero, ambos cantantes de pop.
En xaneiro de 2007, tralo Nadal, diagnosticóuselle un cancro de pulmón dificilmente curable, polo que lle daban un ano e medio de vida. A familia quixo mantelo na intimidade, pero en abril de 2007, ó facerlle unha entrevista (a derradeira que ofreceu), fixo público que padecía dita enfermidade. Faleceu o 19 de xuño de 2007, con 69 anos, nun hospital de Madrid.
Isabel Gemio
Isabel Gemio Cardoso, nada en Alburquerque (Badaxoz) o 15 de xaneiro de 1961, é unha xornalista e presentadora española.
Traxectoria
Comezou a traballar en Radio Extremadura, máis tarde en Radio Barcelona como Isabel Garbí. En 1983 empeza na televisión co concurso infantil Los Sabios de TVE.
Partido Republicano Radical
O Partido Republicano Radical ou PRR, máis coñecido simplemente como Partido Radical, foi un partido político español fundado por Alejandro Lerroux en 1908 en Santander, ao escindirse da histórica Unión Republicana de Nicolás Salmerón.