cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Volans
Aspectos notables
Volans é unha das poucas constelacións onde á súa estrela máis brillante non se lle asignou a primeira letra do abecedario grego. Nesta, a máis brillante é Beta (β) Volantis, con magnitude de 3,77. Alfa (α) Volantis é tan só a quinta en magnitude (4,00).
Mitoloxía
Volans é unha constelación moderna, foi inserida a finais século XVI. Por tal motivo, non ten elementos mitolóxicos asociados a ela.
Estrelas notables
Mag. = Magnitude aparente | α = ascensión recta | δ = declinación Fonte: The Bright Star Catalogue, 5ta ed. revisada. , Catálogo de Hiparco, ESA SP-1200
Luís Sánchez Artús
Luís Daniel Sánchez Arthous (Artús), coñecido como Artús ou Arthous, nado na Coruña o 23 de xaneiro de 1891 e finado na mesma cidade o 16 de decembro de 1964, foi un fotógrafo galego.
Traxectoria
Emigrou a Cuba, onde aprendeu fotografía. Retornado á Coruña colaborou con varios periódicos e revistas e foi redactor gráfico de La Voz de Galicia, onde se xubilou en 1961. Finou na Coruña o 16 de decembro de 1964.
Óscar González (piloto)
Óscar Mario "Bocha" González, nado en Montevideo o 10 de novembro de 1923 e finado na mesma cidade o 5 de novembro de 2006, foi un piloto de carreiras uruguaio. González participou nun Gran Premio de Fórmula Un, o Gran Premio da Arxentina de 1956 o 22 de xaneiro de 1956, terminando en sexto lugar nunha unidade compartida co seu compatriota Alberto Uria. Non anotou puntos para o campionato.
Traxectoria
Óscar Mário González, máis coñecido como "Bocha" ou "Bochita", era un apaixonado do automobilismo e un gran amigo dos pilotos arxentinos Juan Manuel Fangio e José Froilán González. Alén de vencer diversas probas na América do Sur, entre elas a 1ª Copa 19 Capitais, en 1968, tivo destacadas participacións no Torneo Triangular Sulamericano, disputado entre 1958 e 1961, con probas na Arxentina, no Brasil e no Uruguai. En, compartiu con Alberto Uria o volante dun Maserati 250F inscrito no Gran Premio da Arxentina de Fórmula 1, cualificaron no 13º posto e chegaron sextos, dez voltas atrás dos líderes. Posteriormente, tamén foi piloto oficial de Renault nas probas de turismo na Arxentina, xunto a Gastón Perkins, Carlos Guimarey e Juan Pedro García.
González faleceu en 5 de novembro de 2006 e, na súa homenaxe, a Asociación Uruguaia de Pilotos (Asociación Uruguaya de Volantes) nomeou o Gran Premio de Piriápolis daquel ano Gran Premio Óscar Mário González.
Resultado completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Falaise, Calvados
miniatura|dereita|Castelo de Falaise e centro da cidade Falaise é unha comuna francesa e unha vila do departamento de Calvados, na rexión de Normandía.
Historia
O castelo de Falaise foi o lugar de nacemento de Guillerme o Conquistador, duque de Normandía e rei de Inglaterra.
Galicia Emigrante
Galicia Emigrante foi unha revista que se publicou en Buenos Aires entre 1954 e 1959, baixo a dirección de Luís Seoane. A revista foi unha publicación mensual e bimestral, e o seu prezo era de catro dólares. Tamén foi un programa de radio, que estivo en antena entre 1954 e 1971. É considerada a mellor publicación e unha das mellores audicións radiais da emigración galega. A editorial Edicións do Castro publicou unha edición facsimilar en 1995 con todas as entregas da revista.
A revista
Galicia Emigrante ten como antecedentes, segundo César Antonio Molina, as revistas Céltiga e A Fouce. Aparece en 1954 con Luís Seoane e José Antonio Fernández Muro como responsábeis. Cunha periodicidade mensual, dirixíase tanto aos galegos emigrados como aos residentes en Galiza. Colaboraron nela tanto galegos residentes no exterior ou personalidades arxentinas vinculadas con Galiza como galegos da Galiza interior. Os seus contidos céntranse en Galiza e na emigración galega e os seus problemas. En maio de 1959 apareceu o seu último número. A súa desaparición debeuse fundamentalmente a problemas económicos.
Obxectivos
O seu principal obxectivo era mentalizar á comunidade galega de Buenos Aires nos temas relacionados con Galiza (política, economía, sociedade...); el dicía que a radio e a prensa eran os mellores medios de comunicación para difundir as súas mensaxes entre o público.
Seoane pretendía captar a atención dos emigrantes galegos, aínda que o público arxentino tamén tiña interese polos asuntos de Galiza, principalmente os fillos de emigrantes galegos.
O estilo que utilizaba Seoane na revista era sinxelo, directo e coloquial, coa finalidade de que o interlocutor se sentise identificado co seu discurso, o cal era contemporáneo e expresaba o mellor da ideoloxía galeguista.
Dirección e administración
Luís Seoane non figuraba case nunca como director nos créditos da revista, xa que a súa vontade era organizar unha obra colectiva que engrandecera Galiza e por iso non lle importaba tanto quen fixera as cousas, senón que estiveran ben feitas. No derradeiro número de Galicia Emigrante Seoane identifícase como director e editor da revista, e tamén cita a José Antonio Fernández como administrador, quen foi unha figura chave no impulso e na promoción da empresa.
Aspectos internos
A revista era moi innovadora debido a que participaban diferentes intelectuais e colaboradores, quen aportaban diferentes ideas para o conxunto da revista. Había dous equipos de redacción e colaboradores: un en Galiza e outro na Arxentina, coordinados por Francisco Fernández del Riego e Luís Seoane. Isto servía como nexo de unión entre as dúas Galizas. Á hora de elixir aos colaboradores o importante era que se movesen dentro do ámbito galeguista sen importar a súa ideoloxía.
Había diferentes problemas con respecto á comunicación. En primeiro lugar, a distancia xeográfica obstaculizaba as comunicacións entre os colaboradores da península Ibérica e o equipo de redacción de Galicia Emigrante, mentres que na Arxentina a organización dos colaboradores apenas resultaba problemática. Outro dos grandes problemas que se producía era a censura e os controles da ditadura franquista, o que provocaba que os redactores utilizasen pseudónimos para evitar que os recoñecesen.
Fernández del Riego reproduciu no prólogo da edición facsimilar unha lista cos nomes de todos os autores que pasaron pola revista ao longo da súa traxectoria. Algúns dos colaboradores da revista foron Álvaro Cunqueiro, Carvalho Calero, Blanco Amor, Ánxel Fole ou Rafael Dieste. Houbo “colaboradores involuntarios” como Rosalía de Castro, Eduardo Pondal, Curros Enríquez ou Castelao xa que algunhas das súas obras e poemas foron reproducidos na revista.
Estrutura e seccións
Galicia Emigrante era unha publicación moi novidosa, caracterizada polo tratamento que facía Luís Seoane. Moitas veces rompía os deseños das páxinas para poñer fotografías, que para el teñen moito protagonismo.
En Galicia Emigrante tratábanse temas moi diversos referentes á cultura galega como son a reivindicación da lingua, os problemas migratorios ou a importancia das tradicións populares. Tamén se falaba sobre a sociedade, a economía e a política, centrándose en reivindicar as liberdades perdidas.
Artigos en relación á cultura galega
Na páxina 9 da revista 21 vemos un artigo chamado Galicia y la cultura contemporánea, no que se fan unha serie de reflexións sobre o papel que debía desempeñar o feito galego no panorama cultural do momento.
O artigo Coloquio en prol de problemas culturais gallegos, na páxina 9 da revista 31, serve como epílogo a unha serie de entrevistas realizadas por Francisco Fernández del Riego nunha sección que durou varios números. O artigo remata na páxina 28. Ten diversas citas como esta (páxina 9):
"Decir cultura d-un povo é tanto coma decir persoalidade d-ise povo, i-en certo senso equivale a decir tamen destiño do mesmo povo."
Chihuahua (can)
miniatura|Chihuahua de pelo curto O chihuahua é un can de compañía orixinario de México. É quizabes un dos cans de compañía máis famosos do mundo, dado o seu pequeno tamaño e escasas necesidades. Tamén é considerado como un excelente can de garda e alerta, xa que está sempre vixiante e ladra ao menor ruído.
Galicia Emigrante
Artigos en relación á realidade galega
Escribíronse máis de 25 artigos referidos á emigración nos que se denunciaba a situación que había nese momento, marcada pola ditadura, e onde tamén se falaba sobre a situación económica galega. Na páxina 3 da revista 4 pódese ler Galicia Emigrante, un artigo no que Alberto Vilanova fala sobre a emigración como se pode observar nas dúas citas a continuación:
Chihuahua (can)
Orixe
Nun inicio pensouse que fora introducido en América polos conquistadores europeos. Mesmo houbo quen expresou que proviña da China. Foron os achados de relevos de pequenos cans, en templos toltecas e de esqueletos diminutos atopados nas escavacións os que permitiron considerar que os actuais chihuahuas son descendentes dos pequenos cans sacros dos aztecas e toltecas.
Galicia Emigrante
Artigos en relación á realidade galega
"Pra nós a emigrazón galega é -disfrácese coa terminoloxía que se disfrace- esencialmente de orixe político." "E ¿qué dúbida cabe que a maoría dos emigrantes galegos, viñeron a América concretamente, en busca d-unha vida mais humán, civilizada e progresiva, da que na súa terra non disfroitaban?"
Chihuahua (can)
Descrición
Ao Chihuahua coñéceselle como o can máis pequeno do mundo. É un can inquedo e moi valente, de corpo compacto. A súa lonxitude é lixeiramente maior cá altura á cruz. Ten a cabeza redondeada, en forma de mazá. A depresión fronto-nasal ben marcada afundida e ancha, a consecuencia da fronte empenada sobre a inserción do curto fociño. As súas orellas son grandes, erectas e despregadas; anchas na súa base, redúcense gradualmente ata terminar lixeiramente redondeadas na punta. A cola é bastante longa, de implantación alta, ancha na súa base reducíndose gradualmente cara á punta. O corpo longo, o seu peso non debe superar os tres quilos.
Galicia Emigrante
Idioma
O feito de que Luís Seoane utilizara o castelán nas súas publicacións fixo que diversos estudosos se preguntaran se non escribía en galego porque a lexislación arxentina non o permitía ou porque quería lograr unha maior difusión entre o público. Moitas foron as respostas a esta cuestión, como por exemplo Ricardo Palmás quen afirmou que non había ningunha prohibición na Arxentina, poñendo como exemplo unha audición en catalán, e que por tanto o que pretendía Seoane utilizando o castelán era lograr unha maior difusión entre o público.
Chihuahua (can)
Descrición
miniatura|Chihuahua de pelo longo
Galicia Emigrante
Financiamento
Ao principio o propósito de Luís Seoane era ser independente de calquera organismo que puidese limitar a súa liberdade de expresión, por iso non contaba con ningunha entidade que financiara a revista. O escritor achegou o seu propio capital, e incluso falaba nas revistas sobre o seu financiamento, mais como non era suficiente, introduciu a publicidade, de maneira que as publicacións eran custeadas con eses anuncios, os ingresos das vendas da revista e polos seus principais promotores (Luís Seoane e José Antonio Fernández).
Non obstante, a revista non tiña grandes beneficios e os seus promotores gastaban máis cartos en producila que o que recibían das vendas, situación que provocou o peche da revista en 1959.
Principais maneiras de difusión e incidencia no público
Podemos comezar diferenciando o éxito que tivo a revista entre homes e mulleres, xa que o analfabetismo que tiñan as mulleres debido ás tarefas domésticas que tiñan que facer desde nenas non lles permitían estudar, polo que entre elas a revista tivo menos éxito. Destaca tamén que todos os redactores da revista eran homes, mentres que na audición sempre había mulleres locutando e facendo publicidade. Por último, vemos que nos contidos da revista hai moi pouca atención aos problemas específicos da muller.
Se analizamos a difusión entre persoas de distintas idades, vemos que a revista estaba dirixida a un público novo, polo que entre eles tivo máis éxito, tendo tamén en conta que había moito analfabetismo entre as persoas máis maiores, por iso entre eles non destacou moito.
Luís Seoane era consciente destas limitacións polo que incluía moitos acompañamentos gráficos nas revistas, de maneira que o que non puidera ler, tivese a información a través de imaxes.
A audición radial
Emitiuse entre as 14.05-14.30 de cada domingo e en distintas etapas en Radio Libertad, Radio Porteño e Radio Argentino sucesivamente desde o 10 de outubro de 1954 até xullo de 1971. As crónicas eran redactadas por Luís Seoane, mentres que Victor Luís Molinari e Carlos Arturo Orfeo eran os encargados de pórlle voz. Estas crónicas estaban redactadas integramente en castelán. Sobre as causas do uso desta lingua parece non haber acordo. Algúns autores sinalan problemas coa lexislación da Arxentina, que só permitía o uso da lingua oficial, mentres que outros consideran que obedecía ao desexo de achegarse a un público o máis amplo posíbel, especialmente fillos de galegos, que xa non tiña o galego como lingua materna. As finalidades do programa eran a difusión da cultura galega e a exaltación de Galiza, facendo especial fincapé nos elementos máis espirituais. O programa contaba con entrevistas ás personalidades máis representativas da colectividade galega e a lembranza de efemérides protagonizadas por galegos. Cando en 1970 Luís Seoane volve definitivamente a Galiza, o programa terá continuación dirixido por Arturo Cuadrado, aínda que o pintor seguiu colaborando enviando crónicas esporadicamente. En 1971 a Editorial Galaxia editou Comunicacións mesturadas, onde o propio Luís Seoane selecciona algunhas das súas crónicas.
STS-41-G
STS-41-G foi unha misión do transbordador espacial Challenger, lanzada o 5 de outubro de 1984 desde a rampla 39A do Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral.
Características
STS-41-G, con sete astronautas a bordo (Robert L. Crippen, comandante, Jon McBride, piloto, e os especialistas Kathryn D. Sullivan, Sally K. Ride, David C. Leestma, Marc Garneau e Paul Scully-Power) foi lanzada para poñer en órbita o satélite ERBS e para facer diversos experimentos de observación terrestre de alta resolución. Foi o primeiro voo espacial en incluír dúas mulleres e o primeiro no que se usou os ORS (Orbital Refueling System) de reaprovisionamento de propelente en órbita.
Apus (homónimos)
Apus pode facer referencia a:
La Gonâve
Illa Gonâve (Île de la Gonâve, Guanaba, ; tamén La Gonâve) é unha illa de Haití situada ao oeste-noroeste de Port-au-Prince no Golfo de Gonâve. É a máis grande das illas circundantes da Hispaniola. A illa é un Arrondissement (Arrondissement de La Gonâve) no Ouest e abarca a comuna de Anse-à-Galets e Pointe-à-Raquette. Os indíxenas taínos chamábana á illa Guanabo.
Xeografía
miniatura|left|1818 Mapa da illa Gonâve.|275x275px
Composta maioritariamente de pedra calcaria, o arrecife de coral da illa de Gonâve é longo ten 15 km de largo e cobre unha superficie de 690 km². A illa é estéril e montañosa, o punto máis alto que alcanza 778 m.. A illa recibe entre 800 mm. e 1.600 mm. de choiva ao ano, as elevacións máis altas reciben esta última cifra.
A natureza estéril e seca do chan impediron durante moito tempo o desenvolvemento agrícola na illa e mantivo á poboación máis baixa do que doutro xeito podería ser. Durante o período colonial, a illa non foi habitada polos colonos, o que levou aos indíxenas a buscar refuxio alí logo das batallas temperás cos españois. Os escravos fuxitivos no período de Saint-Domingue tamén buscaron ás veces a illa como lugar para esconderse dos seus donos no continente. O sobrepastoreo e sobreexplotación dos recursos hídricos afectan aos residentes actuais da illa.
División Administrativa
O distrito da Gonâve divídese en dúas comunas: Anse-à-Galets e Pointe-à-Raquette. Estes se subdividen en once seccións e dúas cidades (villes). As cidades son Anse-à-Galets e Pointe-à-Raquette, chamadas así polas súas respectivas comunas. Anse-à-Galets é o asentamento máis grande da illa, cunha poboación estimada en 2015 de 52.662 habitantes dunha poboación total da illa, de 87.077 habitantes.
Historia
En 1926, o sarxento dos Corpo de Marines dos Estados Unidos Faustin E. Wirkus (1897-1948) foi proclamado polos residentes da illa como o rei Faustino II. O seu "reinado" durou ata 1929, cando regresou aos Estados Unidos logo de ser expulsado polo goberno haitiano.
A mediados dos anos 80, o cantante británico Cliff Richard gravou unha canción "La Gonave" para axudar á xente da illa.
Os peiraos da illa foron danados polo terremoto de 2010 en Haití o 12 de xaneiro de 2010. A raíz do dano, as subministracións transportáronse por aire á pista de terra de 548´6 metros.
Desastre "Fierté gonavienne"
O 8 de setembro de 1997, un transbordador desde a Gonâve a Montrouis no continente haitiano afundiuse con centos de pasaxeiros a bordo. Considérase o peor desastre na historia marítima haitiana desde o accidente do "Neptuno" en 1993.
Chipre
Chipre (en grego: Κύπρος/Kýpros, en turco: Kıbrıs), oficialmente República de Chipre  (en grego: Κυπριακή Δημοκρατία, en turco: Kıbrıs Cumhuriyeti) é unha república que abrangue o territorio da illa homónima, situada ó leste do mar Mediterráneo, 113 km ao sur de Turquía, 120 km ao oeste de Siria e 150 km ao leste da illa grega de Kastellorizo. Chipre ingresou como membro das Nacións Unidas o 20 de setembro de 1960 e foi un dos fundadores do Movemento de Países Non Aliñados até o seu ingreso na Unión Europea o 1 de maio de 2004.
Segundo a lei internacional, a illa no seu todo é un estado independente, mais de facto atópase dividida dende o 15 de xullo de 1974 en dúas partes. Os dous terzos do sur forman o Chipre propiamente dito e o resto da illa, o terzo norte, é a coñecido como a República Turca do Norte de Chipre, baixo protección turca e sen recoñecemento internacional. Ámbolos dous territorios teñen a súa capital en Nicosia.
A actividade humana máis antiga coñecida na illa data do décimo milenio antes de Cristo. Os restos arqueolóxicos deste período inclúen a ben conservada aldea Neolítica de Khirokitia, e Chipre alberga algúns dos pozos de auga máis antigos do mundo. Chipre foi colonizado polos gregos micénicos en dúas ondas no II milenio a.C. Como localización estratéxica no Meterráneo Oriental, foi posteriormente ocupada por varias potencias principais, incluíndo os imperios Asirio, Exipcio e Persa, a quen Alexandre o Grande arrebatoulles a illa no 333 a.C. Posteriormente sufriu o dominio do Exipto Tolemaico, de Roma e Imperio Romano de Oriente, Califatos Árabes durante un breve período, a dinastía Lusignan francesa e os venecianos que foron seguidos por máis de tres séculos de dominio otomán entre 1571 e 1878 (de iure  ata 1914).
Chipre foi posto baixo a administración do Reino Unido en base á Convención de Chipre en 1878 e foi anexada formalmente polo Reino Unido en 1914. O futuro da illa converteuse nun asunto de desacordo entre as dúas destacadas comunidades étnicas, os grecochipriotas, que constituían o 77% da poboación en 1960, e os turcochipriotas, que constituían o 18% da poboación. A partir do século XIX, a poboación grecochipriota perseguiu a enose, a unión con Grecia, que se converteu nunha política nacional grega na década de 1950. A poboación turcochipriota defendeu inicialmente a continuación do goberno británico, pero logo esixiu a anexión da illa a Turquía, e na década de 1950, xunto con Turquía, estableceron unha política de taksim, a partición de Chipre e a creación dunha entidade política turca no norte.
Despois da violencia nacionalista na década de 1950, Chipre logrou a a independencia en 1960. A crise de 1963–64 levou a máis violencia intercomunal entre as dúas comunidades, desprazando a máis de 25.000 turcochipriotas a enclaves e trouxo a fin da representación turcochipriota na república. O 15 de xullo de 1974, un golpe de estado organizado polos nacionalistas grecochipriotas e elementos da xunta militar grega nun intento de enose. Esta acción precipitou a invasión turca de Chipre o 20 de xullo, que levou á captura do actual territorio do Norte de Chipre e ao desprazamento de máis de 150.000 grecochipriotas e 50.000 turcochipriotas. Un estado turcochipriota separado no norte estableceuse por declaración unilateral en 1983, a medida foi amplamente condenada pola comunidade internacional, só Turquía recoñeceu o novo estado. Estes acontecementos e a situación política resultante son cuestións dunha disputa continua.
A República de Chipre ten de iure soberanía sobre toda a illa, incluídas as súas augas territoriais e zona económica exclusiva, coa excepción das vases áreas soberanas de Akrotiri e Dhekelia, que permanecen baixo o control do Reino Unido segundo os Acordos de Londres e Zúrich. Non obstante, a República de Chipre está de facto dividida en dúas partes principais: a zona baixo o control efectivo da República, situada no sur e o oeste e que comprende preto do 59% da superficie da illa, e o norte, administrado pola autodeclarada República Turca do Norte de Chipre, cubrindo preto do 36% da superficie da illa. O outro case 4% da superficie da illa está cuberto pola Zona neutral das Nacións Unidas. A comunidade internacional considera que a parte norte da illa é territorio da República de Chipre ocupado polas forzas turcas. A ocupación considérase ilegal segundo o dereito internacional e equivale a ocupación ilegal do territorio da UE desde que Chipre se converteu en membro da Unión Europea.
Etimoloxía
O nome de Chipre ten unha etimoloxía algo incerta. Unha das teorías suxire que se trata da palabra grega para denominar a árbore coñecida como ciprés do Mediterráneo (en grego: κυπάρισσος/kypárissos), ou do nome grego da planta da henna (en grego: κύπρος/kypros). Porén outra teoría suxire que deriva da palabra da antiga lingua chipriota para cobre, debido aos grandes depósitos deste mineral que se atopan na illa, dándolle logo a través do comercio exterior o seu nome á palabra latina clásica de cobre a través da expresión aes cyprium ou "metal de Chipre", máis tarde acurtado a Cuprum. Debido á evolución histórica do nome quizais a forma correcta sería a de Cipro, en vez do galicismo Chipre.
Chipre é tamén coñecida como a illa de Afrodita, Venus, ou do Amor, xa que segundo a mitoloxía fenicia, Astarté, deusa do amor e a beleza, que posteriormente foi identificada coa deusa grega Afrodita, naceu na costa de Pafos, ao oeste da illa. Os habitantes da illa son chamados chipriotas.
Historia
miniatura|esquerda|Monumento á Guerra de Independencia en [[Nicosia]] Chipre foi colonizada por diversas culturas ao longo da súa historia. A civilización micénica chegaría preto do 1600 a.C., estabelecéndose posteriormente colonias fenicias e gregas. O Faraón Thutmose III de Exipto someteu a illa no ano 1500 a.C. e forzouna a pagar tributos, o que se mantivo até que o dominio exipcio foi substituído polo dos hititas (que chamaban Alashiya a Chipre na súa lingua) no século XIII a.C. Trala invasión dos pobos do mar (aproximadamente no 1200 a.C.), os aqueos-gregos asentáronse na illa, actuando decididamente na conformación da súa identidade cultural.
Os asirios invadiron a illa no ano 800 a.C., até que o faraón Amasis II a reconquistou no ano 600 a.C., para daquela ser substituído polos persas tras a conquista de Exipto por parte destes. Salamina, a máis poderosa das distintas cidades-reino de Chipre nesa época rebelouse contra o dominio persa no ano 499 a.C., baixo o Rei Onisilos. con todo, tanto esta rebelión como os consecuentes intentos gregos de liberar Chipre fracasaron, entre eles os do Rei Evágoras de Salamina, no ano 345 a.C. No entanto, no ano 331 a.C. Alexandre o Grande conquistou Chipre dos persas volvendo ao mundo helénico, logo axudándolle a conquistar Fenicia. Trala morte de Alexandre Magno, Chipre foi obxecto das rivalidades entre os xenerais que o sucederon, debido á súa riqueza e estratéxica situación, caendo finalmente baixo o dominio dos tolomeos de Exipto. O Imperio Romano, finalmente, apoderouse da illa no ano 57 a.C.
A partir do ano 45 da Era Cristiá, os predicadores San Paulo e San Bernabé introduciron o cristianismo na illa e Chipre foi o primeiro país do mundo gobernado por un cristián. Trala caída de Roma, Chipre pasou pola dominación bizantina e árabe. En 1192 foi conquistada polos cruzados ao mando de Ricardo I Corazón de León, que se coroou como Rei de Chipre. A República de Venecia exerceu o seu dominio sobre Chipre desde 1489, até a invasión turca otomá en 1570. Tralo Congreso de Berlín, Chipre pasou a administración británica o 12 de xullo de 1878, sendo convertida oficialmente en colonia en 1914, co inicio da primeira guerra mundial.
O 15 de xullo de 1974 un golpe pro-grego, apoiado pola "ditadura dos coroneis" grega, depuxo o goberno lexítimo, o que provocou a reacción de Turquía, quen invadiu e ocupou militarmente o terzo norte da illa, incumprindo ambas as partes a legalidade internacional. Este é a orixe da República Turca do Norte de Chipre, un estado de facto que só é recoñecido por Turquía e a Organización da Conferencia Islámica.
Liña de comandos
A liña de comandos (Command Line Interface, "Interface de Liña de Comandos") é unha forma de interactuar cun ordenador a través de texto, é dicir secuencias de caracteres tecleados. miniatura|300px|Pantallazo dunha sesión Bash, tomada de [[GNU/Linux|Linux.]]
Os comandos dánselle ao ordenador utilizando liñas de texto (ou sexa, secuencias de caracteres introducidos por medio do teclado), e a resposta tamén se recibe como texto. As interfaces de liñas de comandos apareceron cando se conectaron os teletipos aos ordenadores na década de 1950. En termos de interacción e resposta inmediata supuxeron un avance en relación ao uso de cartóns perforados.
Chipre
Xeografía
miniatura|Vista satélite da Illa de Chipre miniatura|[[Monte Olimpo, Chipre|Monte Olimpo de Chipre]]
Liña de comandos
Co uso dos monitores como dispositivos de interface, foise evolucionando cara ás interfaces gráficas de usuario (GUI), como as coñecidas de Mac OS, X-Window e Windows a partir de 1984.
Porén, unha minoría significativa de usuarios informáticos aínda prefire o uso da liña de comandos, algúns debido a unha discapacidade visual, pero a maioría porque pensan que lles resultan máis produtivas. Utilízannas sobre todo os programadores e máis os administradores de sistemas, especialmente nos sistemas operativos baseados en Unix, así como na enxeñaría e na ciencia e moitos usuarios domésticos con coñecementos técnicos avanzados.
Chipre
Xeografía
Chipre é unha das grandes illas do Mar Mediterráneo (xuntamente coa Sicilia, Sardeña, Córsega e Creta), a máis oriental de todas, localizada entre a costa sur da Anatolia e a costa mediterránea do Medio Oriente. Xeograficamente, pertence á Asia, aínda que culturalmente sexa unha mestura de elementos europeos e asiáticos, predominando os primeiros, dado o seu pasado grego e os dous terzos actuais de poboación de orixe helena. Atópase concretamente a 480 km ao leste de Grecia (costa oriental da illa de Rodas), 415 km ao norte de Exipto, 130 km ao oeste de Siria e 94 km ao sur de Turquía. Mide 240 quilómetros de longo e 100 de ancho, con 648 km de costa.
Liña de comandos
Na súa forma máis simple, unha liña de comandos mostra un indicador ou prompt, o usuario introduce un comando ou mandato e termina o comando coa tecla Enter; o computador executa o comando, fornecendo unha resposta ("saída") en texto. Un programa que fornece esta interface denomínase 'intérprete de liña de comandos, shell ou "consola". Como exemplos, os varios shells de Unix (sh, ksh, csh, tcsh, bash etc.), o histórico CP/M e o command.com do DOS.
Algúns programas permiten utilizar tanto a GUI como a interface de liña de comandos, como o programa de CAD AutoCAD. Así, o Matlab, un programa de cálculo numérico para enxeñaría e ciencias ofrece unha interface gráfica para algúns cálculos, pero outros só son accesíbeis desde a liña de comandos.
Chipre
Xeografía
Con 9.250 km², e unha illa montañosa, con dúas zonas accidentadas separadas por un val amplo (a Mesaoria), onde se ergue a capital, Nicosia. Ao suroeste érguense os montes Troodos, que abrigan o punto máis elevado da illa, o monte Olimpo, con 1.953 m de altitude. Ao norte érguense os montes Kyrenia, unha cordilleira bastante estreita que comeza na costa norte e que se prolonga cara o leste na longa península que confire á illa a súa forma característica. Hai tamén pequenas chairas costeiras no sur.
Liña de comandos
Os comandos que se utilizan son habitualmente da forma: [faiAlgo] [como] [nosFicheiros]
Chipre
Xeografía
Nicosia é a maior cidade e a capital coñecida internacionalmente. Outras cidades importantes son Limasol na parte grega e Famagusta na parte turca. O clima é mediterráneo, con cálidos e secos veráns e invernos mornos en xeral, aínda que máis rigorosos nas alturas dos montes Troodos. A pluviosidade media anual é de 500 mm, representando as precipitacións de decembro a febreiro case dous terzos do total anual.
Liña de comandos
ou [faiAlgo] [como] < [ficheiroDeEntrada] > [ficheiroDeSaída]
O "faiAlgo" pódese interpetar como un verbo, o "como" como un adverbio (por exemplo, executar o comando explicando todos os pasos ou só os importantes) e [nosFicheiros] como un obxecto. O '>' do segundo exemplo é un carácter de redirección, que lle indica ao intérprete de liña de comandos que envíe a saída do comando, non á pantalla, senón ao ficheiros que aparece a continuación. Outro carácter de redirección é a "canalización" (pipe, '|'), que indica que se use a saída dun comando como entrada do seguinte.
Chipre
Xeografía
Xeopoliticamente, a illa atópase dividida en catro partes principais. A República de Chipre, o goberno recoñecido internacionalmente, ocupa os dous terzos meridionais da illa, concretamente 5.896 km². A República Turca do Norte de Chipre ocupa o terzo setentrional da illa, supoñendo 3.355 km², aínda que este estado só está recoñecido internacionalmente por Turquía. A Liña Verde, controlada polas Nacións Unidas é unha zona tapón que separa ás dúas. Finalmente atópanse na illa dúas bases de soberanía británica, Akrotiri e Dhekelia.
Política e goberno
miniatura|[[Nicos Anastasiades.]] Chipre é unha república presidencial, onde o xefe do Estado e do goberno é o Presidente, que é elixido por un proceso de sufraxio universal para un mandato de cinco anos. O poder executivo é exercido polo Goberno, o poder lexislativo recae na Cámara de Representantes, mentres que o poder xudicial é independente.
A Constitución de 1960 prevía un sistema de goberno presidencial con executivos independentes, lexislativo e xudicial, así como un complexo sistema de controis e equilibrios, deseñando un coeficiente de participación para protexer os intereses dos turco-chipriotas. O executivo, estaba encabezado por un presidente greco-chipriota e un vicepresidente turco-chipriota, elixidos polas súas respectivas comunidades por períodos de cinco anos, posuíndo cada un dereito de veto sobre determinados tipos de leis e decisións executivas. Dende 1964, tralos enfrontamentos entre as dúas comunidades, os asentos turco-chipriotas na Cámara permanecen vacantes, adoptando unha actitude ríxida contra calquera medida que faga que os membros das dúas comunidades vivan e traballen xuntos, de feito comprometéronse á separación física e xeográfica das dúas comunidades coma obxectivo político, o que resultou nunha política deliberada de auto-segregación.
A Cámara de Representantes ten actualmente 59 membros elixidos para un mandato de cinco anos, 56 membros de representación proporcional e 3 membros observadores en representación das minorías armenia, latina e maronita. Os 24 escanos asignados á comunidade turca permanecen vacantes dende 1964. O ambiente político está dominado polo comunista AKEL, o liberal conservador Dimokratikós Sinayermós, o centrista Dimokratikó Kómma, os social-demócratas EDEK e o centrista Partido Europeo.
O 17 de febreiro de 2008, Dimitris Christofias do AKEL, foi elixido presidente de Chipre, sendo Chipre un dos dous únicos países do mundo en ter un goberno comunista elixido democraticamente xunto con Nepal, e en consecuencia o único da Unión Europea. O 28 de febreiro de 2013 foi elixido presidente Nicos Anastasiades cun 57'5% dos sufraxios, devolvendo o poder á democracia cristiá e ó conservadorismo.
División política
Chipre gañou a independencia do Reino Unido no 1960, co dereito do Reino Unido, Grecia e Turquía de intervir nos asuntos internos do país. A República de Chipre é o goberno internacionalmente recoñecido da illa, e esta controla os dous terzos do sur da illa. Case todos os países estranxeiros e as Nacións Unidas recoñecen a soberanía da República de Chipre sobre a enteira illa de Chipre.
Os chipriotas turcos, xunto con Turquía, non aceptan o poder da República no resto da illa e chámanlle a "Autoridade Grega do Sur de Chipre". Eles controlan o terzo norte da illa, continuando a ocupación militar por Turquía desde 1974. O territorio Turco-Chipriota proclamou a súa independencia no 1975, e a República Turca do Norte de Chipre estableceuse no 1983. Este acto foi soamente recoñecido por Turquía. Ademais disto, a Organización da Conferencia Islámica deulle os status de membro, baixo o nome de "Plataforma Turco Chipriota".
O outro poder con territorio en Chipre é o Reino Unido. Baixo o acordo de independencia, o Reino Unido retivo dous pequenos territorios na costa sur da illa, ao redor de Akrotiri e Dhekelia, coñecidas coma bases áreas de soberanía británica. Son usadas para acoller bases militares.
Reunificación
miniatura|A [[Liña Verde (Chipre)|Liña Verde en Nicosia]] Moitas negociacións foron mantidas para conseguir a reunificación da illa, mais non tiveron moito éxito. Un plan das Nacións Unidas, anunciado o 31 de marzo do 2004 en Suíza, propuxo un referendo separado en ambos lados o 24 de abril do 2004.
No referendo, a proposta reunificación foi favorábel no lado Turco por unha maioría de 2 a 1, mentres que no lado grego foi rexeitada por unha marxe de 3 a 1. Como resultado, mentres oficialmente todo o Chipre se uniría á Unión Europea o 1 de maio de 2004, as fronteiras da Unión percorren pola Liña Verde, dividindo o país entre a parte Grega e a Turca. As leis da Unión non se aplican na parte turca. A Unión prometeu axudar e traballar para o levantamento das sancións económicas impostas polo Tribunal Europeo, pero eles levantaron o recoñecemento diplomático da rexión norte de Chipre.
Na madrugada do 8 ao 9 de marzo de 2007, o goberno greco-chipriota comezou a derrubar parte da Liña Verde que separa ambos estados nun "sinal de boa vontade", segundo afirmou o voceiro gobernamental Christodoulos Pashardes, o que foi ben recibido polo líder turco-chirpiota Mehmet Ali Talat, aínda que se advertiu que a medida, con ser positiva, non é nin definitiva nin constitúe o final do conflito de ambas as comunidades.
Divisións administrativas
miniatura|Bazar en [[Nicosia Norte, parte baixo dominio turco-chipriota]] miniatura|Bandeira de Chipre baixo dominio [[Reino Unido|británico antes de obter a súa soberanía en 1960]] A República de Chipre está dividida en seis distritos: Nicosia, Famagusta, Kyrenia, Larnaca, Limasol e Pafos.
Novela policial
Historia
Se ben o xénero ten moi antigos precedentes (como os contos hebreos tradicionais sobre a sagacidade do profeta Daniel incorporados á Biblia no Libro de Daniel, ou a traxedia de Sófocles Edipo Rei, ou a novela picaresca, ou a biografía de criminais, ou os libros de causas célebres). O xénero é fundamentalmente tan moderno como a mesma literatura de ciencia ficción, e tense desenvolvido durante os séculos XIX e XX. Nos seus inicios foi cualificado como "literatura barata" ou "subliteratura" porque o crime era de por si un tema antiestético e non había fondo moral nin artístico.
Pode dicirse que o creador da novela policial é o estadounidense Edgar Allan Poe, cos seus contos The Murders in the Rue Morgue (1841), The Mystery of Marie Rogêt (1842), The Purloined Letter (1844) e The Gold-Bug (1843). Os tres primeiros foron protagonizadas por Auguste Dupin, o primeiro detective de ficción, que serviu de modelo a un dos personaxes arquetípicos do xénero, o detective Sherlock Holmes de Arthur Conan Doyle. Este, xunto a Agatha Christie e outros autores, levaron ó xénero á súa madurez formando a chamada escola inglesa de novela policial, caracterizada por un desenvolvemento case matemático da trama, centrada na resolución do enigma a través de pistas e pezas que deben encaixarse, fórmula intelectualizada e psicolóxica nos seus mellores momentos que é desenvolta case sempre en espazos interiores e en estratos sociais de clase alta.
Chipre
Enclaves e exclaves
Chipre ten catro enclaves, todos nun territorio pertencente á Zona de Soberanía Británica de Dhekelia. Os dous primeiros son as vilas de Ormidhia e Xylotymvou. A terceira é a central nuclear de Dhekelia, que está dividida por unha estrada británica en dúas partes. A parte norte é un enclave, como as dúas aldeas, mentres que a parte sur atópase á beira do mar e por tanto non é un enclave, aínda que non ten augas territoriais propias.
Novela policial
Novela negra
A escola estadounidense de novela policial, pola contra, formada principalmente por Dashiell Hammett e Raymond Chandler na costa oeste (detectives privados en California) e por Chester Himes (policías negros no Harlem neoiorquino), criticou o escaso realismo desas novelas e deixou en segundo lugar a importancia do enigma, subordinándoo ó suspense, sempre coa fin de subliñar os aspectos sociais do crime e a denuncia dunha sociedade corrupta, contribuíndo a crear a chamada novela negra, de ambientación urbana e das rúas e suburbios e onde se devolve o crime ós ambientes miserables onde máis se adoita cometer, de forma que se cuestionen os valores éticos e materialistas da sociedade capitalista de consumo como responsable en última instancia do crime.
A novela negra evolucionou e vulgarizouse grazas ó seu éxito en coleccións populares cara ao subxénero do suspense, onde se mesturan as novelas policiais coas novela de aventuras.
Fagosoma
En citoloxía denomínase fagosoma un vacúolo formado arredor dunha partícula que foi absorbida pola célula por fagocitose. Son típicos da célula animal. O vacúolo fórmase pola fusión da membrana celular arredor da partícula. O fagosoma é un compartimento celular no cal poden dixerirse e destruírse microorganismos patóxenos. Os fagosomas fusiónanse con lisosomas no seu proceso de maduración, formando fagolisosomas.
Chipre
Economía
A economía de Chipre está claramente afectada pola división da illa en dous territorios. Ten unha economía altamente vulnerable, máis estabilizada trala entrada na Unión Europea, cunha forte dependencia do sector servizos e problemas de illamento con respecto a Europa.
Fagosoma
Algunhas bacterias patóxenas que chegan ao interior da célula ao seren fagocitadas, poden reproducirse no interior do fagosoma ou mesmo no interior do fagolisosoma, como é o caso da bacteria Coxiella burnetii. Outras pasan ao citoplasma antes de que o fagosoma se fusione co lisosoma, como sucede con Rickettsia. Moitas micobacterias, entre as que se inclúe Mycobacterium tuberculosis e a Mycobacteria avium paratuberculosis, manipula ao seu hospedador, un macrófago, para impedir que os lisosomas cargados de ácido nitroso se fusionen cos fagosomas e orixinen fagolisosomas maduros. Esta maduración incompleta do fagosoma mantén no seu interior un ambiente favorable ao microorganismo patóxeno.
Chipre
Economía
Nos últimos vinte e cinco anos, Chipre pasou de depender da agricultura (onde só a produción de cítricos ten relativa importancia comercial), a ter unha estrutura máis acorde co contexto da Unión Europea, cunha presenza importante do sector industrial que sustenta a maior parte das exportacións e emprega o 25% da poboación.
Preto do 70% depende do sector servizos, e en concreto do turismo. A localización xeográfica preto de Oriente Próximo provoca grandes oscilacións de ano en ano á hora de converterse en destino turístico. A frota de buques con matrícula chipriota é a cuarta máis importante do mundo e reporta grandes ingresos. O 1 de xaneiro de 2008 Chipre incorporouse á Eurozona, deixando de utilizar a libra chipriota.
Demografía
miniatura|Famagusta miniatura|Pafos
No ano 2007, Chipre tiña unha poboación de 1 103 790 habitantes, unha esperanza de vida de 77,9 anos e unha media de 1,80 fillos por muller. Ademais o 97,6% da poboación está alfabetizada.
Os chipriotas gregos (greco-chipriotas) e turcos comparten moitos costumes, pero á súa vez manteñen a súa etnicidade baseada na relixión, idioma e outros fortes lazos coas súas respectivas terras de orixe.
Despois de 1974 o grego é falado principalmente no centro e no sur da illa, mentres que o turco predomina no norte. Esta delimitación dos idiomas só corresponde ao actual período, debido á división da illa despois de 1974, a cal implicou unha expulsión dos chipriotas gregos do norte e un movemento análogo dos chipriotas turcos dende o sur. Con todo, historicamente, o grego (no seu dialecto chipriota) era falado por un 82% da poboación aproximadamente, a cal estaba regularmente distribuída ao longo de toda a área de Chipre, tanto no norte como no sur. De xeito semellante, os falantes turcos estaban distribuídos tamén de maneira regular. O inglés é amplamente espallado.
A composición étnica é a seguinte:
Cultura
A cultura chipriota pode dividirse, a grandes liñas, en dous grupos. Por unha banda, a influencia grega, da que a illa herdou o idioma maioritario e o grupo étnico do 80% dos chipriotas. Por outro, a cultura turca define o modo de vivir do turco-chipriotas.
É mundialmente coñecido o antigo receo histórico entre Grecia e Turquía, debido ás interminables loitas por dominar as numerosas illas do mar Exeo, entre elas Chipre. O gran poderío do Imperio Otomán logrou dobregar os helenos, polo que se agudizaron aínda máis as rifas. O fin deste imperio e o nacemento de Grecia e Turquía como nacións modernas estableceu a paz oficialmente, aínda que se deron situacións explícitas de inimizade: Grecia opúxose firmemente á entrada de Turquía á Unión Europea.
Notas
<references group="lower-alpha" />
Ave do paraíso
Ave do paraíso pode facer referencia a:
Centelles
Centelles é un concello da provincia de Barcelona, en Cataluña, pertencente á comarca de Osona.
Costante
O topónimo galego Costante pode referirse a:
Gabeador azul
É moi sociábel, excepto en período de reprodución. É extremadamente áxil e escala nas árbores con facilidade, e moitas veces, descende por eles cabeza abaixo.
Descrición
miniatura|esquerda|150px O piquelo azul mide uns 14 cm de longo, e ten unha típica cabeza grande, rabo curto, pico poderoso e patas fortes. É de cor gris azulada por arriba, e ten unha especie de lista negra nos ollos. Os espécimes de Asia e do Norte de Europa (S. e. asiatica e S. e. europaea respectivamente) son brancos por embaixo, salvo no peito e na área ventral. Os exemplares de Europa occidental (S. e. caesia) teñen as partes de embaixo polo xeral dunha cor vermelliza. Os paxaros novos son versións "esvaídas" dos adultos.
Alimentación
Durante a primavera e verán aliméntase, sobre todo, de insectos, principalmente eirugas e coleópteros; no resto do ano gosta de sementes, bagas, noces, abelás, landras, bagas de faias, que con frecuencia mete entre a cortiza para poder fender. As crías aliméntanse principalmente dos insectos que lles proporcionan os seus pais, con algunhas sementes. Os alimentos atópanse principalmente en troncos de árbores e pólas grandes, pero tamén poden buscalo en pólas máis pequenas e poden sacar alimentos do chan, especialmente fóra da época de cría. Acode aos comedeiros artificiais.
Hábitat
Prefire bosques vellos con grandes árbores centenarios, mixtos ou de follaxes, sebes, parques e grandes xardíns con árbores vellas.
Reprodución
miniatura|Ovos de Sitta europaea Gosta dos antigos niños, forrados de cortizo e de follas, con orificio que tapiza de lama. Pon de 6 a 9 ovos, entre os meses de abril e xullo.
Costantín
O topónimo galego Costantín pode referirse a:
Father Hood
Sinopse
Jack é un ladrón acostumado a vivir sen ataduras. Un día recibe a inesperada visita da súa filla Kelly, que escapou co seu irmán Eddie do centro onde estaban internados. A Jack resúltalle moi difícil asumir o papel de pai e, ademais, carece de experiencia. Porén, a súa nova responsabilidade pagará a pena, sobre todo cando descubra que os seus fillos vivían no orfanato como presos. Entón, coa axuda dunha xornalista, intentará sacar á luz as irregularidades que se cometen nesa institución.
Adrien-François Servais
Traxectoria
Servais naceu no seo dunha familia de músicos, seu pai era un modesto organista de igrexa. Iniciouse na práctica do violín, mais con 12 anos decidiu abandonalo para pasarse ao violonchelo, instrumento que estudou co iniciador da escola belga, Nicolas Joseph Platel. En 1829 pasou a ser profesor axudante do seu mestre no Conservatorio Real de Bruxelas.
O traballo de Servais no Conservatorio Real de Bruxelas foi moi intenso, e entre os seus alumnos encóntanse os belgas Joseph Servais (o seu fillo), Jules Deswert, Charles Montigny, Charles Meerense, Ernest De Munck (fillo de François De Munck), Adolph Fisher e Paul Becker, el neerlandés Joseph Hollmann, o alemán Valentin Muller, os poloneses Adam Hermanowski e Jan Karlowicz, ou os rusos Vickentiy Meshkov, Arved Porten e Alexander Storozhenko. O seu labor docente e o seu talento nesta área non descansou tampouco durante as súas xiras, onde se converteu nun importante descubridor e formador de novos talentos como o francés Víctor Mirecki.
Uns anos despois da súa morte en 1866, Servais foi homenaxeado pola súa localidade natal de Halle, onde se ergueu unha estatua do músico por parte do seu xenro Cyprian Godebski.
Traxectoria como compositor
Como compositor, Servais compuxo unicamente obras para violonchelo, e as empregaba habitualmente nos seus concertos. O seu xénero favorito era a fantasía, á que aplicou o principio de variación, e lle deu a posibilidade dunha gran liberdade -como compositor e como intérprete- e de mostrar a súa técnica instrumental e o seu virtuosismo.
Liña Massa-Senigallia
dereita|miniatura|286x286px|Liña Massa-Senigallia (La Spezia-Rimini). A liña Massa-Senigallia (polas localidades de La Spezia e Rimini) ou liña La Spezia-Rimini (polas localidades de Massa e Senigallia) é un límite lingüístico que separa as linguas galoitálicas do norte e as linguas italianas centro-meridionais. A propia liña está definida por un feixe de isoglosas que diferencian ambos os grupos lingüísticos.
Adrien-François Servais
Traxectoria como compositor
As súas composicións continúan a ser estudadas, tocadas e gravadas en todo o mundo.
Liña Massa-Senigallia
Exemplos de isoglosas
A maior parte de isoglosas asociadas á liña La Spezia-Rimini son naturalmente isoglosas fonéticas. O seguinte cadro presenta algunhas das características típicas que diferencian as variedades románicas ao norte e ao sur de devandita liña:
Adrien-François Servais
Composicións de Servais
Composicións propias