cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anisaquíase
Especies de peixe involucradas
miniatura|300px|Ciclo biolóxico do Anisakis simplex (Alexander J. da Silva, PhD/Melanie Moser, do Centro de Control de Enfermidades). O número de peixes nos que se comprobou a presenza de larvas infestantes de Anisakis é moi elevado, con distribución mundial, e inclúe numerosas especies de interese comercial. A seguinte táboa recolle a prevalencia en peixes estudados en diferentes lonxas e mercados españois (cítanse só as especies nas que é máis frecuente o parasito):
Tamén se detectou, en cantidades decrecentes, en rubios, xurelos, fanecas, bocartes, peixe sapo, congros, bertorellas, maragotas, sardiñas etc., así como en polbos, luras e potas.
Segundo a AESAN, o Anisakis está presente no 36% do peixe capturado, con maior frecuencia nas lonxas do Cantábrico (50%) e do Atlántico (36%) que no Mediterráneo (6%).
Non representan ningún problema na transmisión dos anisáquidos, aínda que se consuman en cru e sen conxelar, os moluscos bivalvos, os peixes procedentes de piscifactoría ou capturados en augas continentais, as conservas e semiconservas ou o peixe salgado (tipo bacallau e mojama).
Distribución e transmisión
En 2000 estimábase o número de casos de anisaquíase confirmados en todo o mundo en 13.262 (Martínez Ubeira), dos que o 97% se debían ao Anisakis e o 3% restante ao Pseudoterranova. A distribución xeográfica dos casos era moi irregular, pois 12.541 casos -o 95%- concentrábanse no Xapón mentres que os 721 restantes se distribuían noutros 24 países, entre os que destacaban os Países Baixos (292 casos), Corea (107), Alemaña (91), Francia (65), España (60 ) e Estados Unidos (50).
Tamén se observaban notables diferenzas canto ao cadro clínico da enfermidade, pois mentres que no Xapón o 95% dos casos cursaban na forma gástrica, en España o 92% cursaba na forma intestinal. Estas diferenzas atribúense máis ós métodos diagnósticos utilizados no Xapón, xunto á maior experiencia neste país, que a verdadeiras diferenzas epidemiolóxicas.
A anisaquíase está directamente relacionada co consumo de peixe cru, tipo suxi ou sashimi, ou insuficientemente cociñado, como é o caso dos escabechados de Holanda, os bocartes en vinagre ou o cebiche suramericano. Estes datos coinciden co feito de presentarse con maior frecuencia nas zonas costeiras e en persoas de 20 a 50 anos, grupo de idade na que resulta máis común o consumo de peixe cru.
Nos últimos anos observouse un incremento de casos en todo o mundo, incremento que se atribúe principalmente a un maior coñecemento da enfermidade e a aplicación de técnicas diagnósticas máis específicas, como a endoscopia. Tamén pode intervir nesta tendencia a presenza de cidadáns orientais nos países occidentais xunto á expansión nestes últimos de restaurantes de comida oriental e os novos hábitos alimenticios. E, por último, non se pode esquecer o efecto do aumento nas poboacións de mamíferos mariños, fundamentais como hospedadores definitivos que son, a consecuencia das medidas proteccionistas aplicadas nas dúas últimas décadas.
Profilaxe
Tendo en conta a correlación directa da enfermidade co consumo de pescado, as medidas preventivas han de ir encamiñadas a controlar a presenza do parasito no pescado antes da súa comercialización e consumo. As larvas son visibles macrosópicamente, enroladas en espiral e formando un disco abrancazado duns 2–3 mm de diámetro. Un exame visual da cavidade abdominal do peixe, das súas vísceras e da musculatura que a rodea, permite velas facilmente, localizadas sobre as vísceras, e sen necesidade de equipos especiais nin de iluminación extraordinaria, pero o certo é que este exame visual é escasamente eficaz para detectar as larvas localizadas na musculatura (con esta finalidade, pode levantarse o peritoneo, o que desvela as larvas máis superficiais, pero non é suficiente). A maiores, esta inspección visual no peixe nas lonxas, mercados e industrias conta coa dificultade da difusión da parasitación, tanto no que se refire ás especies de peixe involucradas como á súa frecuencia, e do elevado número de exemplares a examinar nun curto espazo de tempo, xa que as mostraxes nunca son representativas. Tampouco resulta eficaz en pescados de carne escura (como os túnidos).
Existen algunhas técnicas que aumentan a eficacia do exame visual, como o corte en finos filetes iliminados desde abaixo con luz ultravioleta, co que as larvas se visualizan opacas sobre un fondo transparente. Tamén se pode recorrer á dixestión artificial con ácido clorhídrico, que destrúe a carne e concentra as larvas, pero calquera dos dous métodos só son aplicables en lotes pequenos ou de alto valor económico.
A eficacia preventiva da evisceración inmediata do pescado aumenta coa eliminación da musculatura hipoaxial (a ventrecha) nas especies máis frecuentemente parasitadas, se ben é unha medida antieconómica.
Inactivación das larvas
Dada a dificultade do control dos parasitos antes e despois da captura, as únicas medidas realmente eficaces para previr a anisaquíase son aquelas dirixidas a conseguir a inactivación das larvas antes de que o pescado sexa consumido. Nesta liña existen medidas preventivas moito máis seguras cás anteriores.
Numerosas probas experimentais demostraron que as larvas se inactivan (perden a súa capacidade infestante) tras un tratamento culinario que supere os 60 °C durante 10-12 minutos, sempre e cando se alcance esta temperatura en todo o espesor do pescado. Estas temperaturas alcánzanse doadamente na cocción ou na fritura, sempre durante un tempo suficiente e estando condicionado principalmente polo tamaño das pezas a cociñar. O quecemento en microondas demostrouse ineficaz, e as preparacións á prancha ou á brasa non adoitan ser seguras porque deberían ser suficientemente prolongados para que a temperatura no centro da peza alcance niveis de seguridade, o que non sempre se consegue sen queimar externamente o pescado.
Así mesmo, tampouco a elaboración con sal ou vinagre afectan á supervivencia das larvas no pescado: en concentracións habituais destes conservantes, nun marinado, permiten a supervivencia durante 25 días; a salgadura a concentracións do 20%, durante 21 días; e a afumadura, con ou sen sal, durante 35-42 días. A refrixeración resulta totalmente ineficaz, mantendo a súa viabilidade ao cabo de 50 días a 2 °C. Tampouco é eficaz a irradiación, a non ser que se utilicen doses elevadas (tan elevadas que estragan a calidade do pescado).
Como método de tratamento previo ao cociñado demostrouse plenamente eficaz a conxelación do peixe a temperaturas de -18 °C a -20 °C durante no menos de 24 horas, polo que esta medida permite utilizar con seguridade preparacións culinarias posteriores máis suaves (afumadura, escabeche, marinado) ou mesmo o seu consumo en cru. Cómpre ter sempre a precaución de que esas temperaturas se alcancen no centro da peza a conxelar, polo que, tendo en conta que os conxeladores domésticos tardan moitas horas en chegar a esas temperaturas, resulta recomendable que se manteña en conxelación 48 horas, ou máis tempo se se trata de exemplares grandes
A efectividade deste tratamento de inactivación por conxelación tamén quedou demostrada na práctica: Holanda instaurou en 1967 a obrigatoriedade de conxelar aqueles exemplares que se fosen consumir en cru, de modo que se alcanzasen os -20 °C en 12 horas e se almacenase posteriormente a esa temperatura durante 24 horas, e a partir daquela o número de casos de anisaquíase reduciuse sensiblemente. En España, a normativa legal non o recolleu ata o 2006.
Normativa legal
Posteriormente, en 1993, defineuse o que se entende por parasito visible: aquel que teña unha dimensión, cor ou textura que permita distinguilo claramente dos tecidos do pescado; e establecéronse as técnicas do exame ao que tiñan que someterse estes peixes:
Ámbalas directivas foron derrogadas en 2004 polo Regulamento europeo 853/2004, se ben no se modifican estes controis ó quedar recollidos coa mesma redacción neste novo texto. Tampouco neste Regulamento se cuantifica a presenza de larvas que delimiten a aptitude ou non para o consumo humano e simplemente se prohibe a posta no mercado de "produtos da pesca que estean claramente contaminados con parasitos".
A regulación legal do control do Anisakis complétase, en España, cun Real decreto publicado en 2006 que especifica as medidas de control que se deben adoptar nos establecementos de restauración.
En resumo, este Real decreto establece que:
A pesar das razóns científicas que sustentaban esta disposición, os cociñeiros e restauradores reaccionaron, en xeral, manifestando un rexeitamento frontal:
A este respecto, cómpre insistir en que tanto os fogares como os establecementos de restauración non posúen, normalmente, equipos adecuados que consigan unha conxelación rápida, polo que se recomendan 12-24 horas de enfriamento seguidas dun período de almacenamento en conxelación de 24 horas a -20 °C ou de 5 días a -18 °C.
Viloalle, Mondoñedo
Santa María de Viloalle é unha parroquia do concello de Mondoñedo na comarca da Mariña Central, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 170 habitantes, deles 73 eran homes e 97 eran mulleres, o que supón unha diminución de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Großenlüder
Atópase situado ao leste do estado, cerca das fronteiras cos estados de Turinxia e Baviera, na zona do macizo do Rhön.
Salsette
miniatura|240px|A metrópole de [[Mumbai (antes Bombai) e a cidade de Thane forman a illa Salsette.]]
Salsette (do nome en lingua marathi Sashti (साष्टी)) foi un antigo territorio de Portugal entre os anos de 1534 e 1737. É unha illa localizada no Estado de Maharashtra, noroeste da India.
A metrópole de Mumbai (antigamente, Bombai) e as cidades de Thane e Mira-Bhayandar atópanse nesta illa que, outrora, estaba formada por varias illas, que foron unidas por pontes e recheos durante os séculos XIX e XX, polo que é moi populosa e unha das illas máis densamente poboadas do mundo. Ten ao redor de 15.1 millóns de habitantes que viven nunha área de aproximadamente 619 km².
Localización
Salsette está limitada ao norte polo Vasai Creek, ao nordés polo río Ulhas, ao leste por Thane Creek e Bombay Harbor, e ao sur e ao oeste. polo Mar Arábigo. As sete illas de Bombay orixinais, que se fusionaron con recuperación de terras durante o século XIX e principios do XX para formar a cidade de Mumbai, agora son practicamente unha península sobresaínte cara ao sur da moito máis grande Illa Salsette.
Matelotage
O matelotage (do francés matelot, home de mar), foi unha institución análoga ó matrimonio que existiu entre os piratas arredor do século XVII.
Salsette
Localización
A illa de Trombay que estaba ao sueste de Salsette é hoxe parte de Salsette xa que moitos dos pantanos intermedios foron recuperados. Alberga o Borivali National Park, tamén coñecido como Sanjay Gandhi National Park. A cidade de Thane está na esquina nordés, no Thane Creek, mentres que o seu suburbio Mira-Bhayander atópase na esquina noroeste. Politicamente, o distrito da cidade de Mumbai cobre a península ao sur de Mahim e Sion, mentres que a maior parte da illa orixinal constitúe o Distrito Suburbano de Mumbai. A porción norteña atópase dentro do Distrito de Thane, que se estende a través dos arroios Vasai e Thane cara ao continente.
Matelotage
Características
Tratábase dunha unión permanente e formal entre dous homes adultos. Os dous membros da parella unían os seus bens, loitaban xuntos e coidaban un do outro en caso de doenza. En ocasións o matelotage quedaba expresado por medio dun contrato no que se estipulaba que, en caso de falecemento dun deles, a súa parella herdaba todos os seus bens.
Salsette
Historia
A palabra Sasashti (tamén abreviada a Sashti) é Marathi para "sesenta e seis", en referencia ás "sesenta e seis vilas" orixinais da illa. Estaba habitado por granxeiros, labregos, artesáns e pescadores. Foron convertidos ao Catolicismo Romano por catro ordes relixiosas dominicos, franciscanos, agostiños e xesuítas que chegaron no século XV cos portugueses.
Matelotage
Características
Esta práctica era común na illa de La Tortuga e chegou a normalizarse entre a poboación civil de illas como A Española ou Xamaica.
Salsette
Historia
Pódense atopar 109 covas budistas, incluídas as de Kanheri, na illa, que datan de finais do século II. Salsette foi gobernada por unha sucesión de reinos hindús, o último dos cales foi a dinastía Silhara. En 1343, as illas foron anexadas polo sultanato musulmán de Gujarat. En 1534, os portugueses tomaron as illas ao Sultán Bahadur Shah de Gujarat. Sashti converteuse en parte da provincia norteña da India portuguesa, que se gobernou desde Baçaím (actualmente Vasai) na beira norte do Vasai Creek. Foi arrendada a D. Diogo Rodrigues tamén chamado como Mestre Diego desde o 25 de outubro de 1535 a 1548. En 1554, as illas foron entregadas a García de Orta, un famoso médico e botánico, e autor de Colóquio dos simples e drogas e coisas medicinais da Índia, un traballo seminal sobre a medicina india e oriental do seu tempo.
Erimsa
Erimsa (acrónimo de Explotaciones de Rocas Industriales y Minerales SA) é unha empresa mineira de orixe galega propiedade da empresa norueguesa Elkem AS e integrada na multinacional chinesa Blue Star. Erimsa adícase a extracción de seixo para procesos metalúrxicos.
Lista de embaixadores italianos na República Democrática do Congo
O embaixador italiano en Kinshasa é o representante oficial do Goberno de Roma na República Democrática do Congo. A día 18 de maio de 2021, o posto continúa vacante.
Ácido linolelaídico
O ácido linolelaídico (tamén ácido linoelaídico ) é un ácido graxo trans omega-6 que é un isómero xeométrico do ácido linoleico. Encóntrase en aceites vexetais parcialmente hidroxenados.
Erimsa
Erimsa extrae de 130.000 a 150.000 toneladas de cuarzo ao ano.
Isabel Fernández Reviriego
Isabel Fernández Reviriego, nada en Bilbao o 7 de abril de 1979 é unha música vasca, amais de artista gráfica e escritora. Comezou a súa actividade musical en Bilbao co grupo Electrobikinis, seguiu en Madrid con Charades, e agora desenvolve o seu proxecto unipersoal Aries.
Traxectoria
Durante a súa adolescencia comezou a frecuentar o ambiente musical de Getxo, por entón dinámico grazas ao chamado Getxo Sound, formándose nesa época unha primeira orientación cara ao punk, o pop, o rock and roll e algunhas correntes da década de 1990.
Ácido linolelaídico
Os ácidos graxos trans clasifícanse como conxugados e non conxugados, o que se corresponde xeralmente coa presenza neles dos elementos -CH=CH-CH2-CH=CH- e -CH=CH-CH=CH-, respectivamente. O ácido linolelaídico xunto co ácido elaídico son representantes dos ácidos graxos trans non conxugados. A súa presenza está asociada con enfermidades cardíacas. O ácido graxo trans ácido vaccénico, que é de orixe animal e se encontra no leite humano, non ten ese risco para a saúde.
Isabel Fernández Reviriego
Traxectoria
En 1997 formou o seu primeiro grupo, Electrobikinis —nun principio chamado Electra—. Na banda estaban tamén Miren Iza, quen máis tarde formaría o grupo Tulsa, e Asier Gurruchaga, batería de Zodiacs. Con Electrobikinis gravou un EP e un álbum co selo madrileño Subterfuge Records. Unha das súas cancións, «Boston city girl», foi seleccionada para unha campaña publicitaria a nivel estatal.
En 2001 trasladouse a Madrid, onde estudou Humanidades na Universidade Carlos III. Continuou a súa actividade musical nun novo grupo, Charades. O grupo, con cancións en castelán, foi fraguando gradualmente un estilo pop baseado en harmonías vocais, que acabou por converterse no seu propio selo persoal. Amantes das segundas voces (O seu lema era «Nunca sobran coros»), Charades publicaron tres LP e un EP en nove anos. O selo underground estadounidense Kill Rock Stars incluíu un tema do grupo no compilatorio Tracks and fields (2004), xunto a grupos como Sonic Youth, The Decemberists o Gossip. O seu segundo álbum, En ningún lugar, foi editado no Xapón polo selo Art Union. Actuaron para o blog La Blogoteque e tocaron en festivais estatais, así como en Londres e no SXSW de Texas. O 13 de decembro de 2010 anunciaron que o seu concerto xunto a Los Punsetes, celebrado tres días despois, había ser o último antes de entrar nun hiato que xa sería indefinido.
Despois foi vivir a Vigo, onde continuou a súa produción gráfico-literaria, iniciada en Madrid, con publicacións autoeditadas ou fanzines formados por reflexións sobre música, arte, filosofía, textos breves ensaísticos e autobiográficos, acompañados de deseños propios, frecuentemente collages. Unha selección destes textos, xunto con extractos de entrevistas antigas e material novo, deron forma ao seu primeiro libro, Un rayo ultravioleta, publicado en 2015.
Comezou un novo proxecto musical chamado Aries (o seu signo do zodíaco), cun novo formato sonoro con abundancia de instrumentos electrónicos, pero mantendo a base harmónica e o estilo pop, de gran riqueza melódica. O seu terceiro disco con este proxecto, Adieu or die, publicouse de forma conxunta por La Castanya en España e por K Records nos Estados Unidos en abril de 2016, o que propiciou unha xira por Norteamérica.
Colaborou coa serie animada Adventure Time de Cartoon Network, dobrando ao castelán algúns personaxes interpretando cancións, como a Princesa Chicle cantando «La canción de Limoncín» no capítulo «Limoncín, parte 2» (temporada 5, capítulo 51). Tamén colaborou con numerosos artistas e bandas como Delorean, Atom Rhumba ou Jay.
Luke Hemsworth
Luke Hemsworth, nado no ano 1981 en Melbourne, Victoria, é un actor australiano de televisión.
É irmán dos tamén actores Chris Hemsworth e Liam Hemsworth.
Salsette
Historia
Na illa de Mazagaon, os xesuítas estableceran bases reclamando a terra. O rei portugués negouse a considerar a súa reclamación e en 1572 alugou permanentemente a illa á familia De Souza e Lima. Nese intre, había unha gran poboación católica romana. Os portugueses tamén trouxeron consigo escravos africanos coñecidos como "kaffirs", que pronto ingresaron na mestura étnica da xente. Os portugueses fundaron Goa, que estaba ao sur das illas, como o seu cuartel xeral na India. Goa era coñecida entón como a "Lisboa do Leste" e era a capital do Vice-Reino Indio Portugués. Debido a isto, as illas nunca foron importantes para os portugueses. Os porugueses construíron nove igrexas católicas romanas na illa Sashti: Nirmal (1557), Nossa Senhora dos Remédios (1557), Sandor (1566), Agashi (1568), Nandakal (1573), Papdy (1574), Pale (1595), Manickpur (1606) e Nossa Senhora dás Mercês (1606). A igrexa de St. Andrews e a basílica de Mount Mary en Bandra, a Cruz en Cross Maidan, a igrexa Gloria (1632) en Mazagaon e os restos dunha igrexa en Santa Cruz son os únicos lugares de culto que sobreviviron ata hoxe.
En 1661, os sete illotes de Bombay foron cedidos a Gran Bretaña como parte da dote de Catarina de Braganza ao rei Carlos II de Inglaterra mentres Salsette permaneceu en mans portuguesas. O rei Carlos, pola súa banda, arrendou os illotes de Bombay á Compañía Británica das Indias Orientais en 1668 por 10 £ por ano. A compañía descubriu que o porto profundo de Bombay era eminentemente oportuno, e a poboación aumentou de 10.000 habitantes en 1661 a 60.000 en 1675. En 1687, a Compañía das Indias Orientais transferiu a súa sede alí desde Surat. En 1737, a illa foi capturada polos Marathas, e a maior parte da provincia do norte de Portugal foi cedida aos Marathas en 1739.
Os británicos ocuparon Salsette en 1774, que formalmente cedeuse a East India Company en 1782 Tratado de Salbai. En 1782, William Hornby, entón Gobernador de Presidencia de Bombay, iniciou o proxecto de conectar as illas de Bombay. Cara a 1845 as sete illas do sur conectáronse para formar Old Bombay, cun área de 435 km². Os viadutos ferroviarios e as calzadas construíronse no século XIX para conectar a illa de Bombay co continente a través de Salsette. A canle que separa Bombay de Salsette e Trombay foi ponteado por Sion Causeway en 1803. A accesibilidade aumentou considerablemente logo da construción desta calzada. Mahim e Bandra estaban conectadas por unha calzada en 1845. Estas liñas de ferrocarril e estradas alentaron aos comerciantes máis ricos a construír vilas na illa de Salsette. En 1901 a poboación de Salsette aumentou a 146.993 habitantes e a rexión comezou a ser coñecida como Gran Bombay.
Xeografía
miniatura|Mapa de 1893 que mostra a illa.
Salsette está dominada por unha masa central de outeiros rodeados de planicies mareais. Un número de illas moito máis pequenas estaba no seu flanco occidental. Estas inclúen Bandra, Juhu, unha antiga barra de area que se eleva xusto sobre o nivel do mar un metro ou dous, Versova, Illa Marve, Illa Dharavi e Rai Murdhe, todas cun outeiro no núcleo e plataformas de ondas cortadas e praias de area. Estas illas permaneceron separadas ata 1808. No momento da escritura do antigo mapa xeográfico de Thana en 1882, estas illas podían ser alcanzadas durante as mareas baixas camiñando a través das rias intermedias, fóra diso a illa de Dharavi (non debe confundirse co barrio pobre preto de Mahim), tíñase que chegar en bote. Estas xa non están separadas, uníronse a Salsette a través de recheos. O punto máis alto é o pico cónico de Kanheri (467 metros) no Borivali National Park, no extremo norte da illa. Este Parque Nacional é o máis grande do mundo dentro dos límites dunha cidade.
Benamejí
Benamejí é un concello andaluz da provincia de Córdoba. No ano 2005 tiña 5030 habitantes. A súa extensión superficial é de 54 km² e ten unha densidade de 93,1 hab/km². As súas coordenadas xeográficas son 37º 16' N, 4º 32' O. Atópase a unha altitude de 497 metros e a 92 quilómetros da capital de provincia, Córdoba.
Erriapus (lúa)
Erriapus, tamén coñecido coma Saturno XXVIII, é un satélite irregular de movemento directo de Saturno. Foi descuberto por Brett Gladman, John J. Kavelaars, e o seu equipo no 2000, e déuselle a designación temporal S/2000 S 10. Foi bautizada coma Erriapo en agosto do 2003 e despois foi cambiado a Erriapus, un xigante da mitoloxía gala; o nome foi cambiado da súa forma en dátivo Erriapo a forma do nominativo Erriapus pola UAI no 2007.
Membro do grupo de satélites irregulares Gallic, que amosan características orbitais semellantes así coma unha cor vermella clara, pensase que é posible que Erriapus nacese da fragmentación do corpo proxenitor do grupo ou que sexa un fragmento de Albiorix.
A Besta
O topónimo A Besta pode referirse a varios lugares de Galicia:
El Pueblo (Valencia)
El Pueblo foi un periódico español editado en Valencia entre 1894 e 1939. Fundado polo escritor Vicente Blasco Ibáñez, o periódico converteuse no órgano oficial do blasquismo e acabou consolidándose como unha das publicaciçones máis lidas da capital valenciana. Continuou editándose ata o fin da Guerra civil.
Historia e características
Continuou editándose ata a súa desaparición en 1939, cos fin da Guerra civil. As súas instalacións foron incautadas por FET y de las JONS.
Evaristo Nogueira Pol
Evaristo Nogueira Pol, nado en Santiago de Compostela o 3 de maio de 1964, é un avogado e político galego, que foi senador independente nas listas do PPdeG.
Traxectoria
Fillo do tamén destacado avogado Evaristo Nogueira Romero, Nogueira Pol licenciouse en dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. Avogado no despacho familiar, chegou a ser decano do Ilustre Colexio de Avogados de Santiago de Compostela.
Durante a VIII lexislatura, en 2004, foi un dos escollidos polo Partido Popular para integrar a candidatura ao senado pola provincia da Coruña, se ben como independente. Sae elixido, pero en 2008 opta por non presentarse á reelección e abandona a Cámara Alta para regresar ás súas tarefas na avogacía.
Filüksinos Yusuf Çetin
Filüksinos, nado como Yusuf Çetin (en ) o 20 de agosto de 1954 no distrito de Dargeçit (Mardin, Turquía) é un eclesiástico ortodoxo siríaco, vigairo patriarcal de Istambul e Ancara dende 1986.
Experimento de Milgram
O experimento de Milgram foi unha serie de experimentos de psicoloxía social levada a cabo por Stanley Milgram, psicólogo da Universidade de Yale, e descrito nun artigo publicado en 1963 na revista Journal of Abnormal and Social Psychology baixo o título «Behavioral Study of Obedience» («Estudo do comportamento da obediencia») e resumida en 1974 no seu libro Obedience to authority. An experimental view (Obediencia á autoridade. Unha perspectiva experimental). O fin da proba era medir a disposición dun participante para obedecer as ordes dunha autoridade aínda cando estas puidesen entrar en conflito coa súa propia conciencia persoal. miniatura|317x317px|O investigador (V) persuade ao participante (L) para que lle dea descargas eléctricas dolorosas a outro suxeito (S) que está noutra sala separada por un vidro, o cal é un actor que simula recibilas, sendo, pois, descargas de mentira. Moitos participantes continuaron aplicando estas descargas a pesar dos rogos do actor para que non o fixeran. Os experimentos comezaron en xullo de 1961, tres meses despois de que Adolf Eichmann fose xulgado e sentenciado a morte en Xerusalén por crimes contra a humanidade durante o réxime nazi en Alemaña. Milgram ideou estes experimentos para responder á pregunta: Podería ser que Eichmann e o seu millón de cómplices no Holocausto só estivesen a seguir ordes? Poderiamos chamalos a todos cómplices?
Evaristo Nogueira Pol
Traxectoria
É vogal do Consello Social da Universidade de Santiago.
Filüksinos Yusuf Çetin
Traxectoria
En 1983 trasladouse a Damasco por invitación do patriarca Ignacio Zaqueo I Iwas, onde estudou Teoloxía no Seminario Teolóxico de Santo Efrén; ademais dos estudos teolóxicos, ampliou os seus coñecementos do siríaco, e estudou tamén árabe. Logo de rematar os seus estudos aos tres anos, comezou a dirixir o propio seminario.
Experimento de Milgram
Milgram resumiría o experimento no seu artigo Os perigos da obediencia en 1974 escribindo:
Filüksinos Yusuf Çetin
Traxectoria
O 28 de setembro de 1986 foi ordenado bispo polo patriarca Ignacio Zaqueo I, e foi nomeado vigairo patriarcal de Istambul e Ancara.
Ten publicado poesía siríaca e estudos teolóxicos nas publicacións patriarcais, e tamén traduciu ao turco dende o siríaco algunhas vidas de santos.
Reuniuse co papa Bieito XVI en 2006, con ocasión da súa visita a Turquía, e tamén asistiu á misa celebrada polo pontifice na catedral do Espírito Santo.
Experimento de Milgram
Método do experimento
A través dun anuncio posto nunha parada de autobús en Florida (Connecticut) reclamábanse voluntarios para participar nun ensaio relativo ao «estudo da memoria e a aprendizaxe» en Yale, polo que se lles pagaba catro dólares (equivalente a 28 dólares actuais) máis axudas de custo. Aos voluntarios que se presentaron, ocultóuselles que en realidade ían participar nunha investigación sobre a obediencia á autoridade. Os participantes eran persoas de entre 20 e 50 anos de idade de todo tipo de educación, desde os que acababan de saír da escola secundaria a participantes con doutoramentos.
O experimento require tres persoas: o experimentador (o investigador da universidade), o «mestre» (o voluntario que leu o anuncio no xornal) e o «alumno» (un cómplice do experimentador que se fai pasar por participante no experimento). O experimentador explícalle ao participante que ten que facer de mestre, e ten que castigar con descargas eléctricas o alumno cada vez que falle unha pregunta.
Entón faise un falso sorteo, cada un dos dous participantes escolle un papel dunha caixa que determina o seu rol no experimento. O cómplice colle o seu papel e di ser designado como «alumno». O participante voluntario toma o seu e ve que di «mestre». En realidade en ambos os papeis poñía «mestre» e así se consegue que o voluntario con quen se vai a experimentar reciba forzosamente o papel de «mestre».
Separado do «mestre» por un módulo de vidro, o «alumno» senta nunha especie de cadeira eléctrica e átase para «impedir un movemento excesivo». Colócanselle uns eléctrodos no seu corpo con crema «para evitar queimaduras» e sinálase que as descargas poden chegar a ser extremadamente dolorosas pero que non provocarán danos irreversibles. Todo isto obsérvao o participante.
Aos participantes comunicábaselles que o «experimento sería gravado», para que soubesen que non poderían negar posteriormente o ocorrido.
Comézase dando tanto ao «mestre» como ao «alumno» unha descarga real de 45 voltios co fin de que o «mestre» comprobe a dor do castigo e a sensación desagradable que recibirá o seu «alumno». Seguidamente o investigador, sentado no mesmo módulo no que se atopa o «mestre», proporciona ao «mestre» unha lista con pares de palabras que lle terá que ensinar ao «alumno». O «mestre» comeza lendo a lista a este e tras finalizar leralle unicamente a primeira metade dos pares de palabras dando ao "alumno" catro posibles respostas para cada unha delas. Este indicará cal destas palabras corresponde co seu par lida premendo un botón (do 1 ao 4 en función de cal cre que é a correcta). Se a resposta é errónea, o «alumno» recibirá do «mestre» unha primeira descarga de 15 voltios que irá aumentando en intensidade até os 30 niveis de descarga existentes, é dicir, 450 voltios. Se é correcta, pasarase á seguinte palabra.
Artziniega
250px|miniatura|Santuario da Encina Artziniega é un concello de Áraba, no País Vasco. Pertence á cuadrilla de Aiara e tiña en 2014 unha poboación de 1.818 habitantes.
O municipio atópase no extremo noroeste da provincia, no límite con Biscaia e Burgos. Limita cos concellos de Valle de Mena (Burgos), Gordexola (Biscaia) e Aiara (Áraba).
Ademais de Artziniega, hai outras localidades no concello como Campijo, Erretes Tudela, Gordeliz, Mendieta, Santa Koloma	 e Soxoguti.
Experimento de Milgram
Método do experimento
Polo xeral, cando os «mestres» alcanzaban os 75 voltios, poñíanse nerviosos ante as queixas de dor dos seus «alumnos» e desexaban parar o experimento, pero a férrea autoridade do investigador facíalles continuar. Ao chegar aos 135 voltios, moitos dos «mestres» detíñanse e preguntábanse o propósito do experimento. Certo número continuaba asegurando que eles non se facían responsables das posibles consecuencias. Algúns participantes mesmo comezaban a rir nerviosos ao ouvir os berros de dor provenientes do seu «alumno».
Se o «mestre» expresaba ao investigador o seu desexo de non continuar, este indicáballe imperativamente e segundo o grao:
Se despois desta última frase o «mestre» se negaba a continuar, parábase o experimento. Se non, detíñase despois de que administrase o máximo de 450 voltios tres veces seguidas.
No experimento orixinal, o 65% dos participantes (26 de 40) aplicaron a descarga de 450 voltios, aínda que moitos se sentían incómodos ao facelo. Todos os «mestres» pararon en certo punto e cuestionaron o experimento, algúns mesmo dixeron que devolverían o diñeiro que lles pagaran. Ningún participante se negou rotundamente a aplicar máis descargas antes de alcanzar os 300 voltios.
O estudo posterior dos resultados e a análise dos múltiples tests realizados aos participantes amosaron que os «mestres» cun contexto social máis parecido ao do seu «alumno» pararían o experimento antes.
Resultados
Milgram rodou unha película documental que amosaba o experimento e os seus resultados, titulada Obediencia, cuxas copias orixinais son difíciles de atopar hoxe en día.
Antes de levar a cabo o experimento, o equipo de Milgram estimou cales podían ser os resultados en función de enquisas feitas a estudantes, adultos de clase media e psicólogos. Consideraron que a media de descarga se situaría nos 130 voltios cunha obediencia ao investigador do 0 %. Todos eles creron unanimemente que soamente algúns sádicos aplicarían a voltaxe máxima.
O desconcerto foi grande cando se comprobou que o 65 % dos suxeitos que participaron como «mestres» no experimento administraron a voltaxe límite de 450 aos seus «alumnos», aínda que a moitos o facelo os colocase nunha situación absolutamente incómoda. Ningún participante parou no nivel de 300 voltios, límite no que o alumno deixaba de dar sinais de vida. Outros psicólogos de todo o mundo levaron a cabo variantes da proba con resultados similares, ás veces con diversas variacións no experimento.
En 1999, Thomas Blass, profesor da Universidade de Maryland, publicou unha análise de todos os experimentos deste tipo realizados até entón e concluíu que a porcentaxe de participantes que aplicaban voltaxes notables situábase entre o 61 % e o 66 %, sen importar o ano de realización nin a localización dos estudos.
Reaccións
O primeiro que se preguntou o desconcertado equipo de Milgram foi como era posible que se obtiveron estes resultados. Á primeira vista, a conduta dos participantes non revelaba tal grao de sadismo, xa que se mostraban preocupados pola súa propia conduta. Todos se mostraban nerviosos e preocupados polo cariz que tomaba a situación e, ao decatarse de que en realidade a cobaia humana non era máis que un actor e que non lle fixeron dano, suspiraban aliviados. Doutra banda eran plenamente conscientes da dor que estiveran inflixindo, pois ao preguntarlles por canto sufrimento experimentara o alumno a media foi de 13 nunha escala de 14.
O experimento expuxo preguntas sobre a ética do método científico en si mesmo debido á tensión emocional extrema sufrida polos participantes (aínda que se podería dicir que dita tensión foi provocada polas súas propias e libres accións).
Hai un colofón pouco coñecido do experimento Milgram, reportado por Philip Zimbardo: ningún dos participantes que se negaron a administrar as descargas eléctricas finais solicitou que terminase o experimento (que se deixasen de realizar ese tipo de sesións) nin acudiron ao outro cuarto a revisar o estado de saúde da vítima sen antes solicitar permiso para iso.
Seis anos despois do experimento, durante a guerra de Vietnam, un dos participantes no experimento enviou unha carta a Milgram explicándolle por que estaba agradecido de participar a pesar da tensión:
Con todo, non todos os participantes experimentaron este cambio na súa vida. De acordo cos estándares modernos, os participantes non foron totalmente desenganados, e algunhas entrevistas finais indicaron que moitos participantes nunca entenderon abondo a natureza do experimento.
Os experimentos provocaron críticas emocionais, máis acerca da ética do experimento mesmo que sobre os resultados. Na publicación Jewish Currents (Actualidades xudías), Joseph Dimow, un participante no experimento de 1961 na Universidade de Yale, escribiu acerca das súas sospeitas temperás de que «todo o experimento estaba deseñado para ver se os estadounidenses comúns obedecerían ordes inmorais, como moitos alemáns farían durante o período nazi». De feito este era un dos fins explícitos do experimento. Citando o prefacio do libro de Milgram, Obedience to Authority:
En 1981 Tom Peters e Robert H. Waterman Jr. escribiron que o experimento Milgram e o posterior experimento Zimbardo na Universidade de Stanford eran aterradores nas súas implicacións acerca do perigo que ameazaba no lado escuro da natureza humana.
Interpretacións de Milgram
O profesor Milgram elaborou dúas teorías que explicaban os seus resultados:
Interpretacións alternativas
O profesor Robert Shiller argumenta que outros factores poderían ser parcialmente capaces de explicar os experimentos de Milgram: "[As persoas] aprenderon que cando os expertos lles din que algo está ben, probablemente así sexa, mesmo se non parece ser así. (De feito, vale a pena sinalar que neste caso o experimentador era realmente correcto: estaba ben continuar dando os «golpes» —aínda que a maioría dos suxeitos non sospeitaban a razón—)."Outra explicación dos resultados de Milgram invoca a perseveranza das crenzas como a causa subxacente. «A xente non pode decatarse de que unha autoridade aparentemente benevolente é de feito malévola, mesmo cando se enfrontan a probas abafadoras que suxiren que esta autoridade é realmente malévola. Polo tanto, a causa subxacente da conduta sorprendente dos suxeitos podería ser conceptual, e non a suposta “capacidade do home para abandonar a súa humanidade ... a medida que fusiona a súa personalidade única en estruturas institucionais máis grandes”».
Variacións
No seu libro Obedience to Authority: An Experimental View, Milgram describe dezanove variacións do seu experimento. Xeralmente, ao aumentar a proximidade física da vítima, diminuía a obediencia do participante. A obediencia tamén diminuía ao aumentar a distancia física respecto da autoridade (experimentos 1 ao 4). Por exemplo, no experimento 2, onde os participantes recibían instrucións por teléfono, a obediencia diminuíu nun 21 %. É interesante que algúns participantes trataron de enganar a autoridade (o experimentador) finxindo que continuaban co experimento. Na variación onde a vítima tiña a maior proximidade física co participante, cando os participantes tiñan que manter fisicamente o brazo da vítima sobre a placa que xeraba a descarga eléctrica, a obediencia decreceu. Nestas circunstancias, só o 30 % dos participantes completaron o experimento.
No experimento 8 os participantes foron mulleres; anteriormente todos os participantes foran homes. A obediencia non variou significativamente, aínda que as mulleres manifestaron experimentar maiores niveis de tensións.
O experimento 10 realizouse nunha oficina modesta en Bridgeport, Connecticut, finxindo que quen realizaba o experimento era a entidade comercial «Research Associates of Bridgeport», sen conexión aparente coa Universidade de Yale (para eliminar o factor de prestixio da Universidade que influenciase o comportamento dos participantes). Nestas condicións a obediencia caeu ao 47,5 %.
Milgram tamén combinou o poder da autoridade coa conformidade. Neses experimentos os participantes foron acompañados por un ou dous «mestres» (tamén actores, como o aprendiz ou vítima). O comportamento dos acompañantes influíu de maneira importante nos resultados. No experimento 17, cando dous mestres suplementarios se negaron a cumprir as ordes, só 4 dos 40 participantes continuaron co experimento. No experimento 18, os participantes realizaron unha tarefa de acompañamento (leron as preguntas por un micrófono ou rexistraron as respostas do aprendiz) con outro mestre, quen completaba a proba. Nesa variación só 3 de 40 desafiaron ao experimentador.
Recentes variacións do experimento de Milgram suxiren que a interpretación non supón obediencia nin autoridade, senón que os participantes sofren unha desolación aprendida, onde se senten incapaces de controlar o resultado, de maneira que abdican da súa responsabilidade persoal. Nun experimento recente, onde se usou unha simulación de computadora en lugar dun aprendiz que recibía descargas, os participantes que administraban as descargas eran conscientes de que o aprendiz era irreal, pero aínda así os resultados foron os mesmos.
Na popular serie Basic Instincts, repetiuse o experimento de Milgram en 2006, cos mesmos resultados cos homes. Nun segundo experimento con mulleres mostrouse que elas eran máis proclives a continuar o experimento. Un terceiro experimento, cun mestre adicional para xerar presión, mostrou que nestas condicións os participantes continuaban co experimento até o final.
O experimento na cultura popular
Na película francesa I..''. Comme Icare,'' de 1979, dirixida por Henri Verneuil e interpretada por Yves Montand, Michel Albertini, Roland Amstutz, Jean-Pierre Bagot e Georges Bell, entre outros, reprodúcese unha sesión completa do experimento de Milgram.
O músico inglés Peter Gabriel incluíu no seu traballo "So" (1986) un tema chamado We do what we're told (Milgram's 37), no que fai explícita referencia ao experimento.
El Eco de Riotorto
El Eco de Riotorto foi un periódico editado en Riotorto entre 1909 e 1910.
Experimento de Milgram
O experimento na cultura popular
No libro O gardián do xogo lémbrase este experimento como parte da clase de primeiro curso de Psicoloxía na universidade de Winchester.
El Eco de Riotorto
Historia e características
Quincenario fundado por José María Sampedro e Pedro Bouso en 1909, para contrarrestar a propaganda de El Agricultor.
Os Picapedra
miniatura|dereita|Vilma e Pedro Picapedra. Os Picapedra (en The Flintstones), foi unha serie animada de Hanna-Barbera. Trátase dunha das series máis exitosas de tódolos tempos nos Estados Unidos. Estreouse o 30 de setembro de 1960 e estivo en antena en horario de máxima audiencia ata 1966, emitida pola canle de televisión norteamericana ABC. En Galicia a serie puido ser vista primeiro coa dobraxe hispanoamericana en TVE; e posteriormente, xa nos anos 90, na TVG coa dobraxe galega.
Experimento de Milgram
O experimento na cultura popular
En 2010 estreouse o documental francés Le jeu de la mort, onde se recrea o experimento de Milgram, pero adaptándoo para que pareza un concurso de televisión. Deste xeito conseguen que os participantes non saiban que se trata dun experimento.
Os Picapedra
Datos
A historia tiña lugar nunha vila chamada Pedradura, na Idade de Pedra pero cunha sociedade moi semellante á estadounidense a mediados do século pasado.
Experimento de Milgram
O experimento na cultura popular
No ano 2015, estreouse a película Experimenter, dirixida por Michael Almereyda, na que o actor Peter Sarsgaard interpreta a Stanley Milgram.
Os Picapedra
Datos
Estaba ambientada nun mundo de fantasía onde os dinosauros, mamuts e outros animais xa extinguidos convivían cos humanos, que empregaban tecnoloxía semellante á do século XX pero con animais que realizaban as súas funcións. As personaxes conducían automóbiles feitos de rochas e peles de animais.
As principais personaxes da serie eran os Picapedra, parella formada por Pedro e Vilma, e os Mármore, matrimonio formado por Paulo e Betty. Na etapa final da serie incorporáronse os seus fillos: Pebbles Picapedra e Bam-bam Mármore.
Historia
Orixinalmente, a serie estaba dirixida a un público adulto, o que se apreciaba por estar patrocinada pola marca de tabaco Winston. Nalgúns dos seus anuncios aparecían as personaxes da serie. Os Picapedra mantivo o seu récord como a serie animada máis longa ata 1997, ano no que dito récord pasou a ser doutra serie, The Simpsons.
Fixéronse dúas adaptacións ao cinema con actores reais, en 1994 e 2000.
Dobraxe ó galego
!width="200"|Personaxe !width="200"|Voz en galego !width="200"|Voz orixinal
Hainan
Actualmente, a provincia ten investido no turismo, aproveitando as súas praias paradisíacas, as súas montañas cubertas de bosques luxuriantes e a súa cultura diversificada. A montaña máis alta é Wuzhi, con 1 840 metros de altitude.
Fórmula de Stirling
miniatura|dereita|350px|A diferenza relativa entre (ln x!) e (x ln x - x) tende a cero ao crecer x. En matemáticas, a fórmula de Stirling é unha aproximación para factoriais grandes. Leva o nome en honor de James Stirling.
Hainan
Características
A illa de Hainan ten unha extensión de 34.000 quilómetros cadrados e unha poboación de máis de oito millóns de persoas (2003). Na zona habitan maioritariamente membros das etnias miao e li, con trazos moi parecidos aos vietnamitas. A relixión maioritaria é o budismo, seguida do islam e o cristianismo
Fórmula de Stirling
A aproximación exprésase como
Hainan
Historia
A illa foi conquistada polas tropas do emperador Qin Shi Huang aínda que o exército pronto a abandonou debido á resistencia dos li e á falta de atractivos. Hainan foi reconquistada pola dinastía Tang e converteuse en lugar de desterro.
Fórmula de Stirling
para n suficientemente grande, onde ln é o logaritmo natural
Hainan
Historia
Hainan ten o status de provincia desde o ano 1988; antes dependía da administración de Guangdong. Desde ese mesmo ano considérase como zona económica especial. É unha das provincias menos industrializadas de todo o país.
Frente Liberador Gallego
O Frente Liberador Gallego, fundado en Tolosa 1944, foi unha organización guerrilleira galega.
Fórmula de Stirling
Definición formal
A fórmula de Stirling está dada por que se reescribe frecuentemente como máis exactamente a fórmula é como segue onde o último termo (a exponencial) tende a 1 cando n tende a infinito.
Frente Liberador Gallego
Historia e características
Constituíuse en Tolosa a finais de 1944 promovido por Enrique Líster e o PCE presidido por Xoán Xosé Plá, con Antonio Núñez Vázquez como secretario de relacións, Julio Soto, secretario de propaganda, Manuel Otero de organización, e Salvador Arias Castro de solidariedade. Disolveuse en decembro de 1945 para integrarse no Bloque Repubricán Nazonal Galego.
Fórmula de Stirling
Definición formal
A lista dos denominadores é: 12, 360, 1260, 1680, 1188, 360360, 156, 122400, 244188, 125400, 5796, 1506960, 300, ...
Hainan
División administrativa
A provincia de Hainan utiliza un sistema administrativo lixeiramente diferente ao das outras provincias da China. A maioría destas divídense en prefecturas, cada unha das cales se divide por completo a nivel de divisións de condado. As divisións de nivel de condado xeralmente non dependen directamente da provincia. En Hainan, case todas as divisións a nivel de condado (exceptuados os catro distritos) dependen directamente da provincia. Este método de división débese á relativamente escasa poboación de Hainan, duns 8,6 millóns de persoas.
Castro das Croas
O castro das Croas é un poboado castrexo situado na parroquia de Salcedo, no concello de Pontevedra.
Fórmula de Stirling
Definición formal
Desenvolvendo este último termo tamén se pode reescribir a fórmula como Unha acoutación da fórmula é Por exemplo:
Usos
A fórmula resulta útil en diversas áreas como a mecánica estatística, onde aparecen ecuacións que conteñen factoriais do número de partículas. Posto que na materia ordinaria os sistemas macroscópicos típicos teñen en torno a partículas a fórmula de Stirling resulta moi aproximada. Ademais a fórmula é diferenciable, o cal permite o cálculo moi aproximado de máximos e mínimos en expresións con factoriais.
Castro das Croas
Descrición
É un asentamento antigo, da idade de ferro. Hai un petróglifo no centro da croa superior, cunha laxe redondeada cunha cruz labrada, dúas coviñas e dúas grafías non identificables.
En 1866 José Casal Lois recolleu a lenda da moura do monte das Croas, publicada na obra Galicia de Manuel Murguía e en Las leyendas tradicionales de gallegas de Leandro Carré Alvarellos.
Escavacións e afectacións
O castro está afectado cara ao oeste pola estrada PO-0012, e cara ao leste fixéronse recheos durante a construción da AP-9.