cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Metano atmosférico
Distribución do gas natural
En países como os Estados Unidos fixéronse estimacións detalladas destas emisións. Segundo o O Inventario EPA de Gases Invernadoiro e Sumidoiros dos Estados Unidos no seu informe 1990-2009, datado en abril de 2011, as emisións de metano procedentes dos sistemas de gas natural e petróleo supoñen o 3,8 % das emisións de gas invernadoiro totais nos EUA. As emisións de metano ocorren en todos os sectores da industria do gas natural, desde a perforación á produción, por medio da súa recollida, procesamento e transmisión, e a súa distribución. Estas emisións ocorren durante as operacións normais, mantementos rotineiros, escapes, fallos do sistema, e escapes normais do equipamento. Na industria do petróleo, algúns depósitos subterráneos de cru conteñen gas natural que está disolvido no cru a altas presións. Cando o petróleo se extrae do seu xacemento, ese gas natural libérase.
Ademais, dito inventario indica que a industria do petróleo e o gas natural emitiu 17,47 miles de millóns de metros cúbicos de metano en 2009. Desta canidade, o 63% procedia de operacións de produción, o 7% do procesamento, 18% da transmisión e almacenamento, e 12% dos sistemas de distribución. En conxunto, os sistemas de gas natural e petróleo son a maior fonte de emisións de metano (37%) nos Estados Unidos.
De xeito similar, segundo o informe 1990-2020 da EPA "Emisións de gas invernadoiro non CO2 antorpoxénicas globais", datado en xuño de 2006, as operacións con gas natural e petróleo son unha fonte significativa das emisións de metano globais, que constitúen aproximadamente o 18% do total das emisións humanas feitas polo ser humano. O informe tamén indica que en 2005, as emisións de metano do gas natural e petróleo globais totalizaron aproximadamente 82.000 millóns de metros cúbicos, equivalentes a aproximadamente unhas 1.165 millóns de toneladas de equivalentes de dióxido de carbono (MtCO2e).
Procesos que retiran metano
Calquera poroceso que consuma metano da atmosfera pode considerarse un "sumidoiro" de metano atmosférico. Os máis importantes destes procesos ocorren cando o metano se destrúe quimicamente na atmosfera ou nos solos. miniatura|Diagrama que mostra os efectos relativos de varios sumidoiros atmosféricos de metano.
A reacción co radical hidroxilo é o maior mecanismo de eliminación de metano da atmosfera, e implica a química dos radicais; o metano reacciona co radical hidroxilo (·OH) na troposfera ou estratosfera creando o radical CH·3 e vapor de auga. Ademais, esta reacción é unha das fontes máis importantes de vapor de auga na atmosfera superior.
CH4 + ·OH → ·CH3 + H2O
Esta reacción na troposfera fai que o metano teña unha vida media de 9,6 anos. Hai outros dous sumidoiros menores, que son os sumidoiros do solo (onde o metano ten unha vida media de 160 anos) e a perda estratosférica por reacción co ·OH, ·Cl e ·O1D (vida media de 120 anos).
O radical metilo formado na reacción anterior, durante as condicións diúrnas normais na troposfera, xeralmente reaccionará con outro radical hidroxilo para formar formaldehido. Nótese que esta non é estritamente unha pirólise oxidativa como se describiu previamente. O formaldehido pode reaccionar de novo co radical hidroxilo para formar dióxido de carbono e máis vapor de auga. As cadeas laterias nestas reaccións poden interaccionar con compostos de nitróxeno que probablemente producirán ozono, suplantando así os radicais requiridos na reacción inicial.
As bacterias metanotróficas dos solos utilizan o metano como a súa fonte de carbono e de enerxía mediante a oxidación do metano. Na oxidación do metano este reacciona co oxíxeno e como resultado prodúcese dióxido de carbono e auga.
CH4 + 2O2→ CO2 + 2H2O
Sumidoiros naturais de metano atmosférico
Os principais sumidoiros naturais son as reaccións químicas na atmosfera e a oxidación do metano feita polas bacterias do solo.
Metanótrofos do solo
O solo actúa como un importante sumidoiro para o metano atmosférico debido á actividade das bacterias metanotróficas que moran nel. Este labor realízano dous tipos de bacterias: de alta capacidade-baixa afinidade e de baixa capacidade-alta afinidade. As bacterias metanotróficas de “alta capacidade-baixa afinidade” crecen en áreas onde hai altas concentracións de metano, como en solos asolagados de zonas húmidas e outros ambientes húmidos. Nas áreas con baixas concentracións de metano, viven as bacterias metanotróficas de “baixa capacidade-alta afinidade” que utilizan o metano atmosférico para crecer, en vez de depender do metano presente na súa contorna inmediata.
Os solos forestais actúan como bos sumidoiros do metano atmosférico porque teñen unha humidade óptima para a actividade metanotrófica, e o movemento dos gases entre o solo e a atmosfera (difusividade do solo) é alta. Cando a profundidade da táboa de auga é menor, todo o metano do solo ten que pasar polas bacterias metanotróficas antes de que poida chegar á atmosfera. Os solos das zonas húmidas, son ás veces unha fonte de metano atmosférico en vez de actuaren como sumidoiros porque a táboa de auga está moito máis alta, as condicións son anaeróbicas, e actúan os metanóxenos (produtores de metano) en vez dos metanótrofos (consumidors de metano).
Troposfera
O sumidoiro máis efectivo do metano atmosférico é a reacción deste cos radicais hidroxilo na troposfera, que é a porción máis baixa da atmosfera terrestre. Como o metano ascende no aire, acaba reaccionando co radical hidroxilo orixinando vapor de auga e dióxido de carbono. A vida media do metano na atmosfera estimouse en 2001 como de 9,6 anos; porén, as crecentes emisións de metano co tempo reducen a concentración do radical hidroxilo na atmosfera. Con menos ·OH co cal reaccionar, a vida media do metano aumenta, o que dá lugar a unha maior concentración de metano na atmosfera.
Estratosfera
Aínda que o metano non se destrúa na troposfera, xeralmente só dura uns 12 anos ata que finalmente é destruído na seguinte capa da atmosfera, a estratosfera. A destrución na estratosfera ocorre de maneira similar á da troposfera: o metano oxídase ao reaccionar con radicais hidroxilo, producindo dióxido de carbono e vapor de auga.
Reacción con cloro libre
O metano tamén reacciona co gas cloro presente naturalmente na atmosfera, producindo clorometano e ácido clorhídrico (HCl). Este proceso coñécese como haloxenación por radicais libres.
CH4 + Cl2 → CH3Cl + HCl
Patróns de cambio do metano co tempo
As únicas excepcións a esta diminución ocorreron entre 1991 e 1998 cando as taxas de aumento se incrementaron repentinamente a 14-15 nmol/mol por ano, case o dobre que as dos anos anteriores.
O pico de 1991 crese que se debeu á erupción volcánica do monte Pinatubo en Filipinas en xuño dese ano. Os volcáns afectan ás emisións de metano atmosféricas ao expulsaren nas súas erupcións cinzas e dióxido de xofre. Como resultado, a fotoquímica das plantas vese afectada e a destrución do metano por medio do radical hidroxilo troposférico redúcese. Porén, as taxas de crecemento caeron rapidamente debido a que houbo temperaturas máis baixas e unha redución global da chuvia.
A causa do pico de 1998 non está aclarada, pero os científicos atribúena a unha combinación do incremento das emisións en zonas húmidas e campos de arroz e a un aumento da cantidade de biomasa queimada. 1998 foi tamén o ano máis cálido desde que se veñen medindo as temperaturas superficiais, o que suxire que as temperaturas anormalmente altas poden inducir unha emisión de metano elevada.
Os datos de 2007 indican que as concentracións de metano están empezando a aumentar outra vez. Isto foi confirmado en 2010 nun estudo que mostrou o aumento dos niveis de metano que se produciu durante tres anos entre 2007 e 2009. Despois dunha década de crecemento case cero nos niveis de metano, "o metano atmosférico promediado globalmente incrementouse en [aproximadamente] 7 nmol/mol por ano durante 2007 e 2008. Durante a primeira metade de 2009, o CH4 atmosférico promediado globalmente foi [aproximadamente] 7 nmol/mol meirande do que era en 2008, o que indica que o incremento continuará en 2009."
As emisións de metano varían moito dependendo da xeografía local. Tanto para as fontes naturais coma para as antropoxénicas, as temperaturas máis altas e os niveis de auga maiores favorecen a acreación dos ambientes anaeróbicos que son necesarios para a produción de metano.
Ciclos naturais do metano
Ademais, as emisións de metano están afectadas polo nivel de auga. O asolagamento estacional durante a primavera e verán incrementa de forma natural a cantidade de metano liberado ao aire.
Cambios nas fontes antropoxénicas
O aumento máis claramente identificado nos niveis de metano atmosféricos como resultado da actividade humana ocorreu no século XVIII durante a Revolución Industrial. A medida que se incrementaba o uso da tecnoloxía con grande rapidez, empezáronse a construír fábricas e plantas, quiemar combustibles fósiles para obter enerxía, e cortar os bosques e outra vexetación para utilizar madeira na construción ou expandir a agricultura. Este crecemento continuou a unha velocidade de case un 1% ao ano ata arredor de 1990 cando o crecemento caeu case a cero.
Porén, un artigo recente de William F. Ruddiman indica que o cambio antropoxénico nos niveis de metano pode que empezase xa 5.000 anos antes da Revolución Industrial. Os ciclos do metano medidos en mostras de núcleos de xeo permanecen estables e predicibles ata hai 5.000 anos, moi probablemente debido, a partir dese momento, a algún efecto antropoxénico. Ruddiman suxire que o momento da transición que experimentaron os humanos desde ser cazadores-recadadores a agricultores foi a primeira vez en que os humanos afectaron á concentración atmosférica do metano. A hipótese de Ruddiman está sustentada no feito de que as primeiras irrigacións de campos de arroz ocorreron hai aproximadamente 5.000 anos, a primeira vez que os ciclos observados nas mostras de núcleos de xeo perden a súa predicibilidade. Debido á ineficiencia agrícola dos primeiros humanos que estaban aprendendo como cultivar arroz, para alimentar mesmo pequenas poboacións compría crear campos de arroz extensos, asolagados en exceso e cheos de malas herbas, o que deu lugar a unha enorme emisión de metano nesas zonas húmidas.
Outra fonte de emisións de metano identificouse en Rusia. Preto de Yamburg e Urengoy existen campos de gas cunha concentración de metano do 97%. O gas obtido deses campos extráese e expórtase a Europa central e occidental polos gasodutos do sistema de gasodutos Trans-Siberiano. Prodúcense perdas de metano durante o seu transporte no sistema de gasodutos, por fugas e roturas. En 2001, as emisións de gas natural en gasodutos foi do 1% do gas natural producido. Afortunadamente, entre 2001 e 2005, este número reduciuse ao 0,7 %, e a cifra de 2001 xa era significativamente menor que a de 1996.
O transporte non é o único problema, xa que tamén inflúe o tipo de gas. Howarth et al. sinalan que: : Cremos que a preponderancia das evidencias indica que o gas de lousa ten unha pegada como gas invernadoiro máis grande que o gas convencional, considerado a calquera escala de tempo. A pegada de gas de efecto invernadoiro do gas de lousa tamén supera ao do petróleo ou carbón cando se considera a unha escala de tempo de décadas, […]
Un recente estudo de Miller et al. atopou que as emisións antropoxénicas de metano están subestimadas e sinala: Atopamos que as emisións de gas procedentes da agricultura e a extracción de combustibles fósiles e o seu procesamento (é dicir, petróleo e/ou gas natural) son probablemente maiores nun factor de dous ou máis que as citadas nos estudos existentes.
Impactos
O efecto forzante de gas invernadoiro radiativo directo do metano estimouse en 0,5 W/m2.
Ademais do efecto de quentamento directo e das retrolimentacións normais, o metano descomponse en dióxido de carbono e auga. Este vapor de auga está xeralmente por riba da tropopausa, a onde normalmente chega pouco vapor de auga. Ramanathan (1988) sinalou que tanto as nubes de xeo coma a auga, cando se forman ás frías temperaturas da estratosfera, son extremadamente eficientes en potenciar o efecto invernadoiro atmosférico. Sinalou tamén que hai unha clara posibilidade de que grandes aumentos de metano futuros poidan orixinar un quentamento superficial que se incremente de forma non liñal coa concentración de metano.
Lestrobe
O topónimo galego Lestrobe pode referirse a:
Metano atmosférico
Técnicas de xestión do metano
Nun esforzo para mitigar o cambio climático, desenvolvéronse diversas técnicas e mesmo medicinas para animais.
Nanín, Allariz (Santo Estevo), Allariz
Nanín é un lugar da parroquia de Allariz (Santo Estevo) no concello ourensán de Allariz na comarca de Allariz - Maceda. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2010 tiña 73 habitantes (34 homes e 39 mulleres).
Metano atmosférico
Técnicas de xestión do metano
Por exemplo, para contrarrestar as enormes cantidades de metano que expulsan os ruminantes como resultado da súa dixestión, desenvolveuse un fármaco chamado monensina (comercializada como rumensin™). Este fármaco clasifícase como un ionóforo, e é un antibiótico que producen na natureza cepas de bacterias inofensivas. Este fármaco non só mellora a eficiencia da alimentación do animal, senón que tamén reduce a cantidade de gas metano emitida polo animal e polo seu esterco.
Nanín, Allariz (Santo Estevo), Allariz
O lugar está atravesado pola estrada OU-320.
Metano atmosférico
Técnicas de xestión do metano
Tamén se desenvolveron técnicas específicas para a xestión do esterco do gando, que reducen as emisións de metano, e esforzos de información e concienciación dos pequenos granxeiros e propietarios. Estas técnicas inclúen a recollida e almacenamento diario do esterco en instalacións de almacenamento completamente pechadas, que preveñen o vertido en corpos de auga. O esterco pode despois manterse almacenado ata que se reutiliza como fertilizante ou se transporta e almacena nunha instalación externa para formar compost para a agricultura e xardinaría.
Capitulacións de Santa Fe
miniatura|200px|Capitulaciones de Santa Fe. Rexistro do Arquivo da [[Coroa de Aragón. Anteriormente denominado Arquivo Real de Barcelona.]] As Capitulacións de Santa Fe son os documentos subscritos o 17 de abril de 1492, na localidade de Santa Fe, (Granada) polos Reis Católicos, que recollen os acordos alcanzados entre os reis e Cristovo Colón relativos á expedición ás Indias polo mar cara a occidente.
Castro, San Tomé de Insua, Vila de Cruces
Castro é un lugar da parroquia de San Tomé de Insua, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 5 habitantes (3 homes e 2 mulleres), o que supón unha diminución de 6 habitantes con respecto ao ano 2000.
Capitulacións de Santa Fe
Neste documento outórganselle os títulos de almirante, vicerrei e gobernador xeral en todos os territorios que descubrise ou gañase durante a súa vida, así como a décima parte de todos os beneficios obtidos, nomeando como herdeiros aos seus sucesores de forma vitalicia. Tamén se lle concedeu un décimo de todas as mercadorías que achase, gañase e houbese nos lugares conquistados. Están asinadas polo secretario de Fernando e home de confianza, Luís de Santángel
Metano atmosférico
Técnicas de xestión do metano
Para minimizar os efectos que reducen da oxidación do metano no solo, tomáronse varias medidas. Controlar o uso dos fertilizantes que melloran o contido de compostos nitroxenados no solo e reducir a cantidade de polución por compostos nitroxenados no aire poden diminuír a inhibición da oxidación do metano, que é un dos maiores sumidoiros do metano atmosférico. Ademais, utilizar condicións de crecemento para o cultivo do arroz máis secas e seleccionar cepas de plantas que produzan máis alimento por unidade de área, pode reducir a cantidade de terra ocupada con condicións ideais para a metanoxénese. A coidadosa selección de áreas para a conversión de terras (por exemplo, arar zonas de bosques para crear novos campos agrícolas) pode reducir a destrución das principais áreas onde se produce a oxidación de metano (un sumidoiro).
Capitulacións de Santa Fe
Antecedentes
Son ben coñecidas as vicisitudes que pasou Cristovo Colón, primeiro en Lisboa, onde viviu dez anos, e logo en España, tratando de vender o seu proxecto de que navegando cara ao Oeste polo Mar Oceánico (hoxe Océano Atlántico) podía chegarse á India, dada a súa crenza de que a terra era redonda como unha bóla. Os reis portugueses e españois non facían caso ás ideas do navegante xenovés, ata que Luís de Santángel e outros comerciantes que financiarían a primeira viaxe de Colón, convenceron á raíña Isabel das vantaxes da "Empresa de Indias".
Metano atmosférico
Técnicas de xestión do metano
Nalgúns países tomáronse iniciativas lexislativas para contrarrestar especificamente as emisións de metano procedentes dos vertedoiros de lixo e das industrias. Por exemplo, en 1996, a Axencia de Protección Ambiental (EPA) dos Estados Unidos aprobou a “Norma de vertedoiros” da Lei de Aire Limpo (Clean Air Act), que afecta aos vertedoiros, e elaborou o programa STAR do Gas Natural para as industrias do gas natural, e o programa CMOP (Coalbed Methane Outreach Program) para reducir as emisións de metano á atmosfera nas minas de carbón.
Capitulacións de Santa Fe
Antecedentes
Logo de longas negociacións entre Colón e os Reis Católicos, asinouse un documento na Vila de Santa Fe de la Vega de Granada. Santa Fe era a cidade fundada sobre o campamento que Isabel a Católica estableceu como cuartel xeral para a conquista de Granada. As capitulacións asináronse xa finalizada a conquista de Granada, en abril de 1492, meses antes da partida da primeira viaxe.
Naqueles anos chamábase Capitulacións ao contrato asinado entre os monarcas con particulares para emprender determinadas accións. Dese xeito, a conquista dos novos territorios faríase con particulares, non con exércitos de Estado. Co correr dos anos América convertíase no niño dos aventureiros europeos que desexaban emprender viaxes en busca de riquezas.
Metano atmosférico
Técnicas de xestión do metano
Inventouse un detector de metano, que se monta nun vehículo, que pode detectar os niveis excesivos de metano na atmosfera nunha área e diferenciar entre o metano natural procedente da vexetación en putrefacción e os escapes de gas natural.
Retroalimentación
Denomínase retroalimentación, ou realimentación e tamén feedback (en inglés), ao conxunto de reaccións ou respostas que manifesta un receptor respecto á actuación dun emisor, o que se ten en conta por este para cambiar ou modificar a súa mensaxe: polo feedback dos oíntes, o orador deuse de conta de que se aburrían e intentou ser máis ameno. Retroalimentación significa 'ida e volta' e é, desde o punto de vista social e psicolóxico, o proceso de compartir observacións, preocupacións e suxestións, coa intención de recoller información, a nivel individual ou colectivo, para intentar mellorar o funcionamento dunha organización ou de calquera grupo formado por seres humanos. Para que a mellora continua sexa posíbel, a retroalimentación ten que ser pluridireccional, é dicir, tanto entre iguais como na escala xerárquica, na que debería funcionar en ambos os sentidos, de arriba para abaixo e de abaixo para arriba.
Na teoría de sistemas, en cibernética, ou na teoría de control, a retroalimentación é un proceso polo que unha certa proporción do sinal de saída dun sistema rediríxese de novo á entrada. Isto é frecuente no control do comportamento dinámico do sistema.
O feedback tamén está presente en numerosos espazos tecnolóxicos. Neste sentido, gran parte dos aparellos e máquinas que utilizamos na nosa vida cotiá funcionan a través do sistema de feedback xa que supoñen o intercambio e traspaso permanente de datos (de calquera tipo). Un exemplo claro desta situación é a conexión a internet que, ademais de contar cun espazo virtual, necesita dun soporte técnico e físico a través do cal se mandan e reciben permanentemente datos de diverso tipo. Esta conexión, neste caso particular, pódese realizar a través de cables de fibra óptica, que son os responsábeis de levar e traer a información necesaria.
Exemplos de realimentación pódense encontrar na maioría dos sistemas complexos, tales como enxeñaría, arquitectura, economía, e bioloxía. O médico e investigador mexicano Arturo Rosenblueth, no seu traballo "Behavior, Purpose and Teleology" ("comportamento, propósito e teleoloxía"), e de acordo con Norbert Wiener, fixou as bases para a nova ciencia da cibernética e propuxo que o comportamento controlado pola realimentación negativa, aplicada a un animal, ao ser humano ou ás máquinas, era un principio determinante e directivo, na natureza ou nas creacións humanas.
Edicións Positivas
Edicións Positivas é unha empresa editorial galega con sede en Santiago de Compostela. Foi fundada en 1990 por Paco Macías e mais Xelís de Toro, e a súa lingua de edición é principalmente o galego, aínda que tamén editan en portugués.
Características
miniatura|300px|[[Paco Macías|Francisco Macías, director de Edicións Positivas (esquerda), e Xosé Manuel Fernández Castro, escritor e investigador (dereita), en 2013, na presentación das Obras completas de Roberto Vidal Bolaño.]]Publica poesía, narrativa e ensaio. No seu catálogo conta con catro coleccións: Narrativas, Plural, Di-versos, Anima+l. Amais de encargarse da edición de textos de autores galegos, tamén traballa coa tradución de libros estranxeiros e ten vertido á lingua galega obras de Quim Monzó, H.G. Wells, Antonio Tabucchi, Allen Ginsberg, Pier Paolo Pasolini ou Mark Twain.
Edicións Positivas é a empresa responsábel do premio Narrativas Quentes de literatura erótica, de frecuencia bianual.
62
Mundo Mediterráneo
miniatura|esquerda|250px|Vista xeral de [[Pompeia na actualidade]]
Outros
60er
Lestrobe, Dodro, Dodro
Lestrobe é un lugar da parroquia de Dodro no concello coruñés de Dodro, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 641 habitantes (312 homes e 329 mulleres), o que supón unha diminución respecto do ano 1999 cando tiña 665 habitantes.
No pazo da Hermida, declarado Ben de Interese Cultural, asinouse o 26 de marzo de 1930 o pacto de Lestrobe. Outra construción civil de interese é o pazo de Lestrobe.
Elizabeth Gaskell
Elizabeth Cleghorn Gaskell, nada en Londres o 29 de setembro de 1810 e finada en Hampshire o 12 de novembro de 1865, foi unha novelista e escritora de relatos inglesa durante a época vitoriana. Foi así mesmo autora dunha destacada biografía de Charlotte Brontë. As súas novelas ofrecen un excelente retrato das vidas de moitos sectores sociais, e nalgúns casos foron levadas ao cinema ou á televisión, como sucede coa serie da BBC Cranford. A súa primeira novela, Mary Barton, publicouse en 1848. Algunhas das súas obras máis coñecidas son North and South (1854-1855) e Wives and Daughters (1865).
Unha das súas novelas curtas, A curmá Phillis publicouse en galego en 2022, na tradución dende o inglés de María Reimóndez.
Traxectoria
Elizabeth Gaskell naceu en 1810 no número 93 de Cheyne Walk, en Chelsea, que daquela aínda era considerado a periferia de Londres. A súa nai, Eliza Holland, proviña dunha familia prominente das Midlands que posuía boas conexións con outras familias unitarias de relevo, coma os Wedgood ou os Darwin. A súa nai feneceu en 1812. O seu pai, William Stevenson, pastor e escritor unitario, volvería casar. miniatura|dereita|A autora en 1860. A meirande parte da súa infancia transcorreu en Knutsford (Cheshire), onde vivía coa súa tía, Hannah Lumb. Esta localidade sería inmortalizada na novela Cranford. Alí moraba nunha casa grande de ladrillo, en Heathside (a rúa hoxe chámase Gaskell Avenue), fronte a unha gran zona aberta de Knutsford Heath. Gaskell tamén viviu en Stratford-upon-Avon e no norte de Inglaterra. Así mesmo, durante algún tempo residiu en Newcastle upon Tyne (canda o reverendo William Turner) e mais en Edimburgo.
Con 22 anos, Elizabeth casou con William Gaskell, un pastor da Capela Unitaria de Cross Street, en Manchester, que tiña a súa propia traxectoria literaria. O matrimonio radicouse en Mánchester, onde as proximidades industriais lle brindarían inspiración para algunhas das súas novelas. Os círculos nos que se movían os Gaskell xiraban ao redor de grandes literatos, disidentes relixiosos e reformadores sociais, coma William e Mary Howitt.
Os Gaskell tiveron un primeiro fillo que naceu morto, un segundo varón que morreu de escarlatina e catro fillas que acadaron a idade adulta.
Gaskell faleceu en Holybourne (Hampshire) en 1865 aos 55 anos.
Paco Macías
miniatura|dereita|Culturgal 2010.
Francisco Macías, coñecido como Paco Macías, nado en Lago de Carucedo (Carucedo, O Bierzo) o 16 de setembro de 1958, é editor en lingua galega. É o fundador de Edicións Positivas, editorial responsábel do Premio Narrativas Quentes de literatura erótica.
Pedro Piñeiro
Pedro Piñeiro Hermida, nado no Valadouro en 1946, é un mestre e político galego que foi alcalde de Rianxo entre 1994 e 2011
Traxectoria
Pedro Piñeiro instalouse nos anos 70 na vila mariñeira de Rianxo coma mestre do CEIP A.D.R. Castelao, do cal chegou a ser director ata o seu acceso á alcaldía do concello. Nas eleccións municipais de 1991 foi elixido concelleiro polo PSdeG-PSOE ocupando a área de Cultura, ata a renuncia de Xosé Bravo Frieiro á alcaldía en abril de 1994, tralo cal foi elixido novo rexedor a partir do 9 de maio seguinte. Encabezou o cartel socialista nas municipais de 1995, 1999, 2003 e 2007, acadando sempre a maioría absoluta e mellorando progresivamente os últimos rexistros do seu predecesor, se ben en 2007 sufriu unha considerable perda de apoio. Neste último mandato foi elixido deputado provincial. Durante todo este tempo foi independente, sen chegar a afiliarse ao PSdeG. Renunciou a presentarse á reelección nas municipais de 2011, polo que o 11 de xuño foi sucedido por Adolfo Muíños (BNG). En 2012, foi condenado polo TSXG a seis meses de prisión e 14 anos de inhabilitación por delitos de prevaricación urbanística na concesión dunha licenza a un taller de pedra propiedade dun familiar dun dos membros da corporación de goberno, construído sobre chan non urbanizable, e por non tomar medidas para repoñer a legalidade.
Koskipuisto
miniatura|Vista de Koskipuisto co [[Hotel Tammer en 2017.]] miniatura|O Koskipuisto, á dereita, en xaneiro de [[2021.]] miniatura|O "Pikku Kakkosen leikkipuisto". Koskipuisto (en galego Parque dos rápidos) é unha área axardiñada situada na beira leste do Tammerkoski no barrio de Kyttälä, na cidade de Tampere (Finlandia). En fronte, na beira oeste dos rápidos encóntrase o Kirjastonpuisto (en galego "Xardín da Biblioteca") – aínda que ás veces toda a zona é chamada Koskipuisto. O Tammerkoski e as súas beiras é unha das paisaxes nacionais de Finlandia.
Esta beira foi marcada como parque no primeiro plano da cidade preparado polo arquitecto municipal F. L. Calonius para Kyttälä no ano 1886. A constrción do parque iniciouse a finais da década de 1890 ao mesmo tempo que a construción da nova área de Kyttälä, e finalizaron no cambio de século. A zona axardiñada estendíase tamén ao sur de Hämeenkatu, pero a construción da rúa Hatanpään valtatie e a nova ponte Hämeensilta nas décadas de 1920 e 1930 reduciron de xeito significativo a parte sur do parque. Actualmente a zona verde situada ao sur de Hämeenkatu é coñecida polo nome de Verkatehtaanpuisto.
Na década de 1930 Koskipuisto foi renovado e expandido, cando se construíu unha nova central hidroeléctrica e ao mesmo tempo estreitouse o río. Entre outras cousas construíuse un paseo máis amplo na área vaciada dos rápidos. O antigo banco da praia encontrábase aproximadamente en torno ao actual corredor medio di parque.
No ano 1971 inaugurouse a estatua de Aimo Tukiainen Virvatulet, adicada aos soldados finlandeses. Antes da estatua de Tukiainen erixírase outra de Yrjö Liipola no mesmo lugar chamada Paimenpoika (1947), que foi trasladada ao Verkatehtaanpuisto.
Na década de 1990 a área de xogos foi renovada e renomeada como parque de xogos de Pikku Kakkonen.
Tigres de Quintana Roo
Os Tigres de Quintana Roo son un equipo profesional de béisbol mexicano que compite na Liga Mexicana de Béisbol (LMB). O club, fundado en 1955, ten a súa sede en Cancún, Quintana Roo. Os Tigres posúen no seu palmarés doce títulos de liga, sendo o segundo equipo con máis trofeos após os Diablos Rojos del México. O seu parque como local é o Estadio de Béisbol Beto Ávila, recinto con capacidade para 9.500 espectadores.
Eleccións municipais en Cerdedo-Cotobade
miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Cerdedo-Cotobade]] O concello de Cerdedo-Cotobade foi creado o 18 de outubro de 2016. Dende esa data ata as primeiras eleccións municipais celebradas no ano 2019, o concello estivo rexido por unha comisión xestora de 20 membros. . Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Cerdedo-Cotobade dende 2019.
Agapito
O antropónimo Agapito pode referirse a:
Estadio Salto del Caballo
O Estadio Salto del Caballo é un estadio de fútbol da cidade de Toledo, en Castela-A Mancha (España). É un recinto deportivo municipal que alberga os partidos do Club Deportivo Toledo, equipo que milita actualmente na Terceira División Española.
Estadio Francisco de la Hera
O estadio Francisco de la Hera é un estadio de fútbol español da cidade de Almendralexo, na provincia de Badaxoz, con capacidade para 12.580 espectadores. O vello estadio inaugurouse o 12 de outubro de 1951 e foi demolido en xuño de 1996. O actual recinto foi inaugurado o 9 de setembro de 1996. Serviu de localía ao extinto CF Extremadura até a súa desaparición en 2010 e actualmente ao Extremadura UD (desde 2007) e ao Atlético San José (desde 2008).
Historia
O novo estadio foi inaugurado o 9 de setembro de 1996 e o primeiro partido que se disputou foi a segunda xornada de liga de Primeira División entre o CF Extremadura e o Real Betis, que rematou con vitoria visitante (0–3).
Álbum Literario
miniatura|Album literario. Revista semanal de literatura, ciencias y artes. Núm. 32. 9/9/1888. Álbum Literario foi unha revista editada en Ourense entre 1888 e 1893.
Traxectoria
Subtitulada Revista semanal de Literatura, Ciencias y Artes, apareceu o 5 de febreiro de 1888. O seu fundador e director foi Luciano Cid Hermida. Entre os seus colaboradores figuraron Heraclio Pérez Placer, Eladio Rodríguez González, Fernando García Acuña, Roque Pesqueira Crespo, Eduardo Núñez Sarmiento, Lisardo Barreiro, Ramón Méndez Gaite. Constaba das seccións: Crónica Orensana, para a cultura, Libros y publicaciones recibidas e En serio y en broma, para o humor. Informaba tamén sobre as actividades da Asociación Regionalista Gallega. Centrada na literatura, política e cultura popular, publicou tamén biografías, crítica literaria, estudos lingüísticos, artigos de historia local, monográficos a persoeiros ilustres e ensaios históricos. Apareceron poemas de Manuel Curros Enríquez, Alberto García Ferreiro e Filomena Dato en galego, e Jesús Muruais, Renato Ulloa, Victorino Novo García, Manuel Núñez González, Aurelio Ribalta, Fernando García Acuña e Xerardo Álvarez Limeses en castelán; relatos de Manuel Amor Meilán como "Baixo do alpendre"; estudos de carácter lingüístico e literario como "El dialecto gallego" de Benito Fernández Alonso e textos de historia de Ourense. Rematou a súa publicación en abril de 1893.
Delft University of Technology Racing Team
miniatura|O equipo ante o seu primeiro coche: o DUT01 O Delft University of Technology Racing Team (máis coñecido pola súa forma resumida DUT Racing, en galego: "Equipo de Carreiras da Universidade de Tecnoloxía de Delft"), tamén denominado Formula Student Team Delft (FS Team Delft, en galego: "Equipo de Delft de Fórmula Student") é un equipo holandés de automobilismo xurdido na Universidade de Tecnoloxía de Delft. O equipo é coñecido por construír vehículos lixeiros para a Fórmula Student, na que participa desde 2001, e na que compite tamén o equipo galego UVigo Motorsport, da Universidade de Vigo. Forma parte dos equipos da TU Delft, coñecidos como os Dream Teams (DARE, Nuna, DUT Racing e Forze).
Logo de resultar gañador na Fórmula Student do Reino Unido en tres edicións (2011, 2014 e 2015) e outras seis edicións da de Alemaña (2008, 2010, 2011, 2012, 2013 e 2015), o DUT Racing figura actualmente entre os equipos de máis prestixio desta competición.
O equipo
O equipo DUT Racing componse de entre 65 e 85 membros, tanto alumnos pregraduados como de mestrado, doutoramento e outros posgraduados, pertencentes a case todas as facultades da TU Delft, que cooperan para deseñar e producir un coche de carreiras rápido, eficiente e fiable en cada curso académico.
O seu obxectivo principal é a formación. O equipo ofrécelles aos estudantes a oportunidade de aplicaren as competencias e os coñecementos teóricos adquiridos no plan de estudos da universidade, ao mesmo tempo que ofrece un campo de formación para outras transversais, como o traballo en equipo e a comunicación. As conferencias e os obradoiros organízanse ao principio de cada tempada para ensinar aos membros do equipo os fundamentos no deseño do vehículo de carreiras.
2000-2002: os catro cilindros
miniatura|Primeiras probas do coche DUT01 Fundado en 2000 por dous estudantes da TU Delft, o equipo comezou o seu primeiro proxecto de carreiras en 2001, xa con 20 membros, que elaboraron un coche de catro cilindros.
DUT Racing competiu novamente o ano seguinte en Bruntingthorpe, no Reino Unido, esta vez co seu catro cilindros de 2001 e tamén co novo DUT02.
2003-2005: pesos lixeiros
Ata esa data, os coches construíranse coa máxima potencia permitida polo regulamento, o que, cunha cilindrada máxima de 600 cc, implicaba o uso de vehículos de catro cilindros.
Pero un cambio nesa normativa en 2003 supuxo un punto de ruptura na filosofía de DUT Racing en relación co deseño dos coches de Fórmula Student. O equipo DUT Racing deseñou o seu automóbil dese ano cunha potencia menor, usando un motor KTM de só un cilindro e 530 cc, polo que era máis lixeiro. Con esta filosofía de "menos é máis" o equipo logrou construír un coche de menos de 140 quilos, e os da competencia non baixaban de 220 quilos. Debido a esta diferenza de peso, sen mingua no rendemento, o equipo gañou o premio de enxeñaría de deseño por primeira vez.
Nos tres anos seguintes, o equipo mellorou o seu concepto de peso lixeiro e acadou, finalmente, os mellores resultados en 2006.
2006-2007: primeiros resultados
Durante os seus primeiros seis anos, o equipo creceu significativamente. Con máis de 60 estudantes, converteuse no maior proxecto estudantil da Universidade de Tecnoloxía de Delft.
O Couto, San Tomé de Insua, Vila de Cruces
O Couto é un lugar da parroquia de San Tomé de Insua, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 14 habitantes (4 homes e 10 mulleres), o que supón unha diminución de 6 habitantes con respecto ao ano 2000.
Delft University of Technology Racing Team
2006-2007: primeiros resultados
A tempada 2006 tróuxolle ao equipo o seu primeiro grande éxito, despois do premio de deseño de 2003, cun terceiro posto na Fórmula Student en Hockenheimring, Alemaña.
A tempada 2007 trouxo un novo éxito, cun segundo posto no Campionato do Mundo FISITA, no circuíto de Silverstone, en Buckinghamshire, no Reino Unido.
2008-2010: E85
A partir de 2008, o equipo repensou o seu concepto de vehículo lixeiro monocilindro para un combustible máis ecolóxico e máis rápido, co novo E85. Despois de usar a gasolina normal máis de sete anos, o equipo fixouse un novo desafío ao converter o motor WR450F de Yamaha nun motor accionado por etanol. Con este novo motor no coche de 2007 (DUT07) participaron na competición da FSAE en Míchigan (EEUU).
A xeración de coches de carreiras de DUT Racing alimentados con etanol (DUT08, DUT09 e DUT10) foi un éxito. Na tempada 2008, quedaron en segundo lugar na Fórmula Student do Reino Unido e gañaron a de Alemaña. En 2009 repetiron o segundo posto no Reino Unido e en 2010 volveron gañar a Fórmula Student alemá.
2011 - actualidade: electricidade
Logo de anos de pesadas máquinas de combustión, a competición cambiou e DUT Racing tamén. Coa introdución dunha clase eléctrica en 2010 na Fórmula Student do Reino Unido e de Alemaña, varios equipos de alto nivel fixeron o cambio á nova fonte de enerxía. O rendemento demostrado polos coches eléctricos na tempada 2010 fixo que o equipo DUT Racing cambiase á nova clase en 2011.
Á parte do rendemento, tamén o reto de redeseñar case todas as partes do coche e o conseguinte desafío á capacidade de enxeñaría dos estudantes xogou un papel importante no cambio. E foi con éxito: 2011 foi a tempada máis exitosa para o equipo ata hoxe. Co DUT11, o equipo gañou tanto a competición do Reino Unido como a de Alemaña.
O DUT12 foi o segundo coche eléctrico do equipo DUT Racing. A maior diferenza co DUT11 foi o sistema de tracción ás catro rodas, que fixo posible utilizar a enerxía de freada para recargar as baterías, facendo así o coche máis eficiente. Acadou un segundo posto na Fórmula Student do Reino Unido, outra vitoria na competición alemá, así como outras vitorias e récords internacionais. miniatura|O DUT13, coche co que o DUT Racing participa na Fórmula Student En 2013, o DUT13 mellorouse cun paquete de aerodinámica, algo que ata entón o equipo non experimentara. Con tracción ás catro rodas, o coche pasou a dispor dun alerón dianteiro, un traseiro e un inferior, o que mellorou significativamente a tracción do coche. Ademais, modificouse parte da electrónica, mellorando as características de control de tracción e os reguladores de velocidade. O equipo gañou novamente a competición de Fórmula Student en Alemaña, e situouse segundo en Austria.
Fernand´ Esquio
miniatura|Cantigas de Esquio no [[Cancioneiro da Vaticana.]] Fernand' Esquio ou Fernand' Esqyo, escrito Fernando Esquío coa grafía moderna, foi un trobador galego de fins do século XIII e comezos do século XIV. Dá nome a un instituto de educación secundaria de Neda.
Traxectoria
Nado no século XIII, poida que en localidades próximas a Ferrol, xa que o seu apelido era común nalgunhas localidades da comarca de Ferrol, É posible que pertencese a unha familia nobre, posto que había Esquíos ao servizo dos condes de Andrade e como priores do mosteiro de San Martiño de Xuvia. Estudosos como Ricardo Carballo Calero sosteñen que o seu apelido puido ser Esguío, como outros trobadores medievais que tiveron ou adoptaron o nome dun animal como apelido.
Puido ter vinculacións coas cidades de Lugo e Santiago de Compostela, pois ambas cidades aparecen nalgunha das súas obras.
Obra
Consérvanse nove cantigas súas, que se dividen en catro de amigo, tres de escarnio e dúas de amor.
Vicente Pardo Tenreiro
Traxectoria
Fillo de Agustín Pardo González, dono dunha fábrica de curtidos, e sobriño do político Ignacio Pardo González. Estudou Dereito en Madrid, acadando o doutoramento con 22 anos. Foi redactor dos periódicos madrileños El Resumen e El Demócrata. De regreso en Galicia, estableceuse na Coruña, onde abriu despacho de avogado. Colaborou en El Eume e La Mañana, do que foi director (1889-1892). Foi elixido deputado provincial polo distrito de Betanzos-Pontedeume en 1891 na órbita de Aureliano Linares Rivas. Nos xogos florais celebrados na Coruña en 1884 obtivo un accésit co poema "Adiós a la Patria".
Cichla ocellaris
Cichla ocellaris é unha especie moi grande de cíclido orixinario de América do Sur. Acada os 74 cm de lonxitude. Habita nos ríos Marowijne e Essequibo na Güiana, e no río Branco do Brasil. Tamén foi introducido en rexións fóra do seu hábitat natural (como en Florida, Hawai e Porto Rico). É frecuentemente confundido con C. monoculus.
Galicia Nueva (1918)
Galicia Nueva foi un semanario editado en Montevideo entre 1918 e 1919.
Rodrigo Froilaz
Rodrigo Froilaz (Roderici Froylaz ou Rudericus Petriz), foi un nobre galego pertencente á familia Froilaz-Traba, tamén chamada Petriz. Foi fillo de Froila Petriz Bermúdez e irmán, entre outros, do conde Pedro Froilaz de Traba e do bispo Gonzalo de Mondoñedo. Da súa familia herdou amplos dominios territoriais nas actuais comarcas de Ferrol, Eume e Ortegal. Casou coa nobre Guncina González (Goncina Gondisaluit), matrimonio do que naceron catro fillos. Finou no ano 1133 e recibiu sepultura no panteón familiar dos Froilaz no mosteiro de San Martiño de Xuvia.
Galicia Nueva (1918)
Traxectoria
Apareceu o 15 de setembro de 1918. Semanario bilingüe dirixido por José María Barreiro, foi continuador de Tierra Gallega e herdou algúns dos seus colaboradores, como Miguel Barros Castro e Ángel Aller. Cesou a súa publicación o 11 de xaneiro de 1919.
Rodrigo Froilaz
Traxectoria
alt=|miniatura|300x300px|Mosteiro de [[San Martiño de Xubia|San Martiño de Xuvia na terra de Trasancos. Panteón familiar dos Froilaz-Traba e lugar de soterramento de Rodrigo Froilaz.]] Rodrigo Froilaz foi o terceiro fillo de Froila Bermúdez e a súa esposa Elvira de Faro. Xunto ao seu irmán Pedro e outros próceres da casa de Traba, fixo parte da curia de Raimundo de Borgoña, conde de Galiza. Desde 1095 o seu nome figura como confirmante nos diplomas que recollen as decisións tomadas nas xuntas de goberno  e, no ano 1102,  foi escollido almirante dos portos de Galiza co cometido de protexer as costas das incursións normandas e sarracenas.
Após a morte do conde Raimundo no ano 1107, loitou xunto ao seu clan familiar polos dereitos sucesorios do seu fillo Afonso Raimúndez, criado polos Froilaz nas terras de Trasancos, chegando a coroalo rei de Galiza en setembro do 1111 na Catedral de Compostela. Na cerimonia de coroación Rodrigo actuou como alférez do rei portando a súa espada, o seu escudo e a súa lanza, labor na que continuou posteriormente. Esta función de armiger regis, encargado das mesnadas do monarca, fai probábel a súa presenza na batalla de Viadangos no outono do mesmo ano, momento no que os Froilaz en alianza co bispo Diego Xelmírez tentaron coroar a Afonso tamén na corte leonesa. Esta nova coroación tivo que ser adiada até o ano 1126, e desde o ano seguinte a figura de Rodrigo aparece na documentación histórica elevada á categoría condal.
Magnate territorial
O conde Rodrigo, señor da Terra de Trasancos, foi un importante magnate territorial con extensos dominios na área noroccidental do reino galego. Ditos dominios, obtidos da herdanza familiar, foron ampliados mediante novas adquisicións nos mesmos territorios. Entre as súas extensas posesións figuran numerosas vilas e facendas en: Bezoucos; Cedeira; Pruzos na que ademais posuía a igrexa de Santa María de Castro; Nendos coa igrexa de Santiago de Meangos; ou Trasancos, onde tamén tiña a propiedade das igrexas de Santa Mariña de Vilar, San Salvador de Serantes, San Andrés de Brión, San Xurxo de Meirás e Santa María de Neda.
Morte e descendencia
O casamento de Rodrigo Froilaz e a aristócrata Guncina González produciuse antes do 30 de marzo de 1087, nese momento ambos adquiren varias propiedades na contorna de Ferrol figurando na escritura como matrimonio. Dos seus esponsais naceron catro descendentes: Mendo Rodríguez, Gonzalo Rodríguez , Froila Rodríguez e Aldena Rodríguez. Por decisión dos seus pais e para que non se dividisen as terras do dominio familiar tiveron que posuír en común algúns dos bens da herdanza.
Rodrigo faleceu nunha data anterior ao 6 de abril de 1133, momento no que a súa esposa Guncina aparece como viúva nunha nova doazón ao mosteiro de Caaveiro. Esta doazón foi feita en conxunto co seu fillo Mendo Rodríguez, antes de que este partise como cruzado a Terra Santa. Foi sepultado no mosteiro de Xuvia, lugar onde os Froilaz tiñan o seu panteón familiar, xunto aos seus avós Bermudo Froilaz e Lupa Rodríguez e o seu pai Froila Bermúdez.
Xordedo, San Tomé de Insua, Vila de Cruces
Xordedo é un lugar da parroquia de San Tomé de Insua, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 29 habitantes (13 homes e 16 mulleres), o que supón unha diminución de 9 habitantes con respecto ao ano 2000.
A Portela da Aira Vella, Allariz (Santo Estevo), Allariz
A Portela da Aira Vella é un lugar da parroquia de Allariz (Santo Estevo) no concello ourensán de Allariz na comarca de Allariz - Maceda. Tiña 29 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales 13 eran homes e 16 mulleres.
Tapping
O 'tapping' (tamén coñecido como fingertapping) é unha técnica instrumental de guitarra e baixo (instrumentos de corda), que se executa utilizando os dedos da man da puga para premer as cordas sobre o mastro do instrumento, facendo soar así as notas.
O tapping usualmente incorpora pull-offs e hammer-ons (ligados), onde os dedos da man esquerda tamén tocan, que, sendo na mesma corda, pódense tocar así varias notas por pulso. Dos primeiros en usar esta técnica foron Steve Hackett, guitarrista de Genesis e Harvey Mandel, aínda que foi popularizada por Eddie Van Halen, guitarrista de Van Halen, en cancións como "Panama", "Hot for Teacher" e "Eruption". Un grande salto deuno Stanley Jordan, ao usar esta técnica case exclusivamente nas súas interpretacións. Eddie foi o impulsor desta técnica nos 80's e Steve Lukather emprégaa sempre que está nun escenario.
miniatura|Tapping a dúas mans ([[Erik Mongrain).]]
Tipos de tapping
1. Tapping a unha man
No tapping a unha man adóitase empregar o dedo medio ou índice para percutir a corda. Faise tap e despois de que soe a nota, faise un pull-off co mesmo dedo do tap, isto sería tapping de dúas notas, e facendo combinacións de máis pull-off e máis hammer-on coa man esquerda pódense facer secuencias de todo tipo.
2. Tapping a dúas mans
Entran en xogo os dedos da man dereita e esquerda e pódese manobrar en varias cordas. Na man dereita ("a que toca"), o tapping é un tap, sen o subsecuente pull-off, así que podería dicirse que é case un hammer-on. Pódese empregar un dedo ou varios para facer o tap. Na man esquerda baséase sobre todo en practicar hammer-ons para que soen as notas, aínda que tamén se pode intercalar pull-offs. O maior expoñente e principal impulsor desta técnica foi Eddie Van Halen a finais dos 70's.
'3. Sweep tapping''