cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dereitos humanos
Conformación do concepto
Durante os séculos XVII e XVIII, diversos filósofos europeos desenvolveron o concepto de dereitos naturais. De entre eles cabe destacar a John Locke: aínda que el afirmou que, sendo os seres humanos creacións de Deus, os dereitos naturais derivábanse da divindade, as súas ideas foron moi importantes para o desenvolvemento da noción moderna de dereitos. Os dereitos naturais, para Locke, non dependían da cidadanía nin das leis dun Estado, nin estaban necesariamente limitadas a un grupo étnico, cultural ou relixioso en particular. A teoría do contrato social, de acordo cos seus tres principais formuladores, o xa citado Locke, Thomas Hobbes e Jean-Jacques Rousseau, baséase en que os dereitos do individuo son naturais e que, no estado de natureza (o primixenio), todos os homes son titulares de todos os dereitos. Estas nocións se plasmaron nas declaracións de dereitos de finais do século XVIII.
A causa directa do nacemento dos dereitos humanos, desde unha perspectiva sociolóxica, foi tamén un importante obxecto de debate. Por unha parte, Georg Jellinek defendeu que os dereitos humanos estaban directamente dirixidos a permitir o exercicio da liberdade relixiosa; por outra, Karl Marx afirmou que se deben á pretensión da burguesía de garantir o dereito de propiedade. Max Weber, na súa obra La ética protestante y el espíritu del capitalismo, afirma que existe unha conexión entre a ética individualista en que se basearon os dereitos humanos e o xurdimento do capitalismo moderno.
Courage League 1987-1988
Formato da competición
O torneo estivo composto por 12 equipos, e tiña un formato segundo o cal os equipos tiñan que disputar unha volta completa, de xeito que cada equipo se enfrontase ós outros 11 conxuntos unha vez. Na práctica a maioría dos equipos xogaron 11 encontros, pero algúns só xogaron 10 por mor da intrascendencia da última xornada en varios casos.
Dereitos humanos
Positivación dos dereitos humanos
esquerda|miniatura|200px|[[Declaración dos dereitos do home e do cidadán, adoptada pola Asemblea Nacional francesa o 26 de agosto de 1789.]] As distintas culminacións da Revolución estadounidense e a Revolución Francesa, fitos fundamentais do efectivo paso á Idade Contemporánea, representan a fin ou o principio, segundo se vexa, do complexo proceso de recoñecemento ou creación dos dereitos humanos. Se as revolucións son o revulsivo que dá lugar á xestación dos dereitos humanos, as diversas actas de nacemento constitúenas as declaracións de dereitos das colonias americanas e a francesa Declaración dos dereitos do home e do cidadán.
Courage League 1987-1988
Formato da competición
O sistema de puntuación foi o seguinte:
Dereitos humanos
Positivación dos dereitos humanos
A primeira declaración de dereitos do home da época moderna é a Declaración de Dereitos de Virxinia, escrita por George Mason e proclamada pola Convención de Virxinia o 12 de xuño de 1776. En gran medida influíu a Thomas Jefferson para a redacción da declaración de dereitos humanos contida na Declaración de Independencia dos Estados Unidos de América, de 4 de xullo de 1776, ás outras colonias de América do Norte e á Asemblea Nacional francesa na súa declaración de 1789.
Courage League 1987-1988
Formato da competición
A liga comezou o 5 de setembro de 1987.
Dereitos humanos
Positivación dos dereitos humanos
A noción de dereitos humanos non experimentou grandes cambios durante o século seguinte ata que, a raíz das loitas obreiras, xurdiron novos dereitos que pretendían dar solución a determinados problemas sociais a través da intervención do Estado. Neste proceso foron fitos importantes a Revolución Rusa ou a Revolución Mexicana.
miniatura|200px|[[Eleanor Roosevelt sostendo a Declaración Universal dos Dereitos Humanos en castelán]] Desde o nacemento da Organización das Nacións Unidas en 1945, o concepto de dereitos humanos tense universalizado, alcanzando unha grande importancia na cultura xurídica internacional. O 10 de decembro de 1948 a Declaración Universal dos Dereitos Humanos foi adoptada e proclamada pola Asemblea Xeral das Nacións Unidas na súa Resolución 217 A (III), como resposta aos horrores da segunda guerra mundial e como tentativa de asentar as bases da nova orde internacional que xurdía tras o armisticio.
Con posterioridade téñense aprobado numerosos tratados internacionais sobre a materia, entre os que destacan os Pactos Internacionais de Dereitos Humanos de 1966, e téñense creado numerosos dispositivos para a súa promoción e garantía.
Dereitos humanos e dereitos constitucionais
É importante diferenciar e non confundir os dereitos humanos dos dereitos constitucionais. Aínda que xeralmente os dereitos fundamentais adoitan recollerse dentro dos dereitos constitucionais, non sempre coinciden. Para determinar que dereitos son "constitucionais" basta con recorrer ao catálogo de dereitos recoñecidos polas constitucións políticas dos Estados; non obstante, para establecer que dereitos son "humanos", primeiro é preciso asumir unha posición respecto que é o Dereito e implícita ou explicitamente sobre que é o "Humano", unha vez feito isto, é preciso tomar posición nalgún punto do debate contemporáneo das teorías sobre os dereitos humanos, estes: ¿son un conxunto específico de dereitos (á vida, ao sufraxio etc.)? ou ¿son un tipo de dereitos desenvolvemento doutros conceptos (liberdade, dignidade, seguridade etc.)?
Ademais, os dereitos constitucionais poden abarcar máis do que se entende que son dereitos humanos. A constitución dun país, por exemplo, pode outorgar dereitos aos seus cidadáns que non abarquen aos non nacionais (por exemplo, o dereito ao voto. Nese caso trataríase de dereitos constitucionais que se recoñecen ao cidadán, pero non poderían ser dereitos humanos se non se recoñecen a tódalas persoas sexan da condición que sexan.
Clasificación xeracional dos dereitos humanos
Aínda que a maioría das doutrinas xurídicas distinguen varias xeracións de dereitos humanos, existen múltiples e diferentes clasificacións. Todas acostuman coincidir ao describir a primeira xeración, pero posteriormente ramifícanse e complícanse. Ademais, existen polo menos dúas concepcións desta visión xeracional. Para unha delas, son expresión dunha racionalidade que se realiza progresivamente no tempo; para outras, cada xeración de dereitos humanos é expresión dunha racionalidade diferente e pode entrar en conflito coas demais. Por outra parte, existen posicións que evitan pronunciarse acerca das categorías de dereitos humanos e máis ben tenden a enfocalos como un sistema unitario.
Cada nova xeración, que se clasifica cronoloxicamente en relación coas anteriores, foi obxecto de críticas. Se xa os dereitos da primeira xeración foron criticados, tamén sucedeu cos dereitos da segunda durante o século XX, aínda que na actualidade a case totalidade dos xuristas os aceptan. Hoxe en día é obxecto de debate a existencia dunha terceira xeración de dereitos humanos. Normalmente inclúense nela dereitos heteroxéneos como o dereito á paz, á calidade de vida ou ás garantías fronte á manipulación xenética, configurándose así como un marco que recolle as reivindicacións sociais máis recentes. Pero desde o punto de vista xurídico critícase a indeterminación desta categoría e a súa difícil garantía. A pesar destas obxeccións, existen teorías que falan de catro e incluso cinco xeracións de dereitos humanos.
Tres xeracións de dereitos humanos
A división dos dereitos humanos en tres xeracións foi realizada por primeira vez por Karel Vasak no ano 1979. Cada unha se asocia a un dos grandes valores proclamados na Revolución Francesa: liberdade, igualdade, fraternidade.
Luis María de Larrea
Luis María de Larrea Legarreta, nado en Ugao-Miraballes o 19 de abril de 1918 e finado o 27 de maio de 2009, foi un eclesiástico católico latino biscaíño, bispo de León entre 1971 e 1979, e bispo de Bilbao entre 1979 e 1995.
Traxectoria
Foi ordenado sacerdote o 27 de xuño de 1943.
O 9 de xullo de 1971 foi nomeado bispo de León. Recibiu a ordenación episcopal de mans do nuncio Luigi Dadaglio o 25 de setembro.
O 16 de febreiro de 1979 foi nomeado bispo de Bilbao. Retirouse o 8 de setembro de 1995. Finou o 27 de maio de 2009.
Ambía, Baños de Molgas
Santo Estevo de Ambía é unha parroquia do concello ourensán de Baños de Molgas na comarca de Allariz - Maceda. No ano 2022 tiña 88 habitantes (42 mulleres e 46 homes).
Xentilicio
O seu xentilicio é ambiolo.
A Pedreira, Cabeiras, Arbo
A Pedreira é un lugar da parroquia de Cabeiras, no concello pontevedrés de Arbo, na comarca da Paradanta. Segundo o IGE, en 2022 tiña 33 habitantes (19 homes e 14 mulleres).
Laguardia
miniatura|Murallas de Laguardia Laguardia (en éuscaro: Guardia) é un municipio situado no sur da provincia de Álava, a 64 km da capital Vitoria, que pertence á comunidade autónoma do País Vasco. Está situado na comarca da Rioxa Arabesa.
Áchase nun cotarelo e está rodeada por unha muralla que mandou levantar o rei Sancho o Forte de Navarra. Aínda se conservan cinco portas de acceso á cidade. Os seus nomes son: Mercadal, Carnicerías, Páganos, San Juan, e Santa Engracia. As súas rúas e recunchos conservan un gran sabor medieval. A súa economía está baseada na industria do viño, con elaboración propia e numerosas adegas.
Topónimo
Durante a Idade Media recibiu nomes como Leguarda, Gardia, Guardia, Guoardia, Lagarde, Lagardia e Laguoardia até que chegou ao actual Laguardia.
Existe certa controversia sobre o nome éuscaro da localidade. A finais do século XIX estendeuse a crenza de que antes da concesión da carta de vila en 1164, a poboación de Laguardia chamábase Biasteri. Moitos viron en Biasteri un topónimo de orixe éuscara e utilizouse até datas recentes como nome en éuscaro da localidade, mais nos últimos anos do século XX filólogos e historiadores chegaron á conclusión de que Biasteri fora o nome antigo da veciña localidade de Viñaspre, non de Laguardia e que polo tanto non cabía realizar dita asociación. Na actualidade a Euskaltzaindia considera que o nome correcto en éuscaro da localidade é Guardia.
JetBlue
JetBlue Airways Corporation, estilizado como jetBlue, é unha aeroliña de baixo custo estadounidense e a sexta aeroliña máis grande do país. A compañía ten a súa sede en Long Island City, no barrio neoiorquino de Queens, e a súa base principal no aeroporto Internacional John F. Kennedy. Tamén ten oficinas en Cottonwood Heights, Utah e en Orlando, Florida.
En xuño do ano 2017 JetBlue voaba a 101 destinos nos Estados Unidos, México, O Caribe, Centroamérica e Suramérica.
Frota
thumb|A320 de JetBlue no aeroporto de Orlando En xaneiro de 2018 a frota de JetBlue Airways estaba formado polos seguintes avións: thumb|Un E190AR de JetBlue no aeroporto de Nova York-JFK
Legionnaire (filme)
Legionnaire é un filme estadounidense dirixido por Peter MacDonald que foi estreado en 1998.
Sinopse
Marsella, anos 20. Un boxeador desafiou á mafia ó intentar rescatar á súa amante das mans dun gánster. Para eludir o perigo, alístase na lexión francesa e é trasladado a Marrocos. Alí participará nunha perigosa misión, no corazón do deserto, ás ordes dun tiránico oficial.
Galicia en América (A Habana)
Galicia en América foi un periódico galego editado na Habana en 1904.
Historia e características
Subtitulado ''Semanario de Ciencias, Artes, Literatura e Información. Defensor de los intereses de los gallegos en América'', apareceu o 3 de marzo de 1904. Fundado e dirixido por Eduardo Núñez Sarmiento. Eran os seus redactores Fernando González, Mercedes Vieito Bouza, José María Candia, J. Alegría, Baldomero Moreira, Agustín Martín e Justo Prada Pita. Tiña como obxectivo ser portavoz das comunidades galegas asentadas en América. Tivo curta duración. Volveu aparecer en 1908.
Troodontidae
Troodontidae é unha familia de dinosauros terópodos manirraptores, que viviron, probablemente, dende o Xurásico superior até o Cretáceo superior (hai aproximadamente 155 e 65 millóns de anos, dende o Kimeridgiano até o Mastrichtiano), no que hoxe é Asia e Norteamérica.
Descrición
Os trodóntidos eran relativamente pequenos, presentaban patas longas e exhibían, do mesmo xeito cos dromeosáuridos, unha pouta curvada na segunda falanxe das extremidades posteriores.
Sistemática
Troodontidae defínese como o clado máis inclusivo que contén o Troodon formosus (Leidy, 1856 ) pero non o  Dromaeosaurus albertensis (Matthew & Brown, 1922), o Ornithomimus edmontonicus (Parks, 1933) e o Passer domesticus (Linneo, 1758).
Mary Gaitskill
Traxectoria
Asistiu á Universidade de Míchigan, onde obtivo a súa licenciatura en letras e un premio Hopwood. En San Francisco vendeu flores. Nunha conversación co novelista e escritor de contos curtos Matthew Sharpe para a revista BOMB, Gaitskill dixo que elixiu converterse en escritora aos 18 anos porque estaba «indignada coas cousas, foi a típica sensación adolescente de que hai cousas malas no mundo e eu debía dicir algo». Amais, no seu ensaio Revelation contou que volveu ser cristiá aos 21 anos e o seu afastamento da relixión despois de seis meses.
Casou co escritor Peter Trachtenberg en 2001, de quen se separou en 2010. Viviu en Nova York, Toronto, San Francisco e no condado de Marin, California. Reside en Brooklyn.
Vladislav Tretiak
Vladislav Aleksandrovich Tretiak, nado en Orudyevo (Moscova) o 25 de abril de 1952, é un xogador de hóckey sobre xeo soviético retirado que xogou no CSKA Moscova. Está considerado o mellor porteiro da historia deste deporte.
Traxectoria
En 1969 debutou co primeiro equipo do CSKA, en que militou ata a súa retirada en 1984, e co que gañou trece veces a liga soviética. Ademais foi elixido cinco veces mellor xogador do campionato.
Coa selección da Unión Soviética foi tres veces campión olímpico (Sapporo 1972, Innsbruck 1976 e Saraxevo 1984), ademais de subcampión en Lake Placid 1980. Tamén foi dez veces campión do mundo.
Recibiu ofertas millonarias para xogar na Liga Nacional de Hóckey, mais sempre as rexeitou.
En 1978 recibiu a Orde de Lenin, unha das máis altas condecoracións da Unión Soviética. En 1989 converteuse no primeiro xogador non norteamericano incluído no Salón da Fama do Hóckey da NHL en Toronto.
En 2008 a Federación Internacional elixiuno como un dos integrantes do chamado "Equipo do Centenario", tras unha selección realizada por 56 expertos de dezaseis países e en que están os seis mellores xogadores de sempre.
Nos Xogos Olímpicos de Sochi 2014, acendeu a lapa olímpica canda Irina Rodnina.
Vida persoal
Tretiak casou coa súa esposa Tatiana (nada en 1950) o 23 de agosto de 1972, seis semanas despois de coñecerse. O seu primeiro fillo, Dmitri, naceu o ano seguinte e a súa filla, Irina, naceu tres anos despois. Tatiana está cualificado como profesor de literatura rusa, aínda que non exerce. Tretiak é cristián ortodoxa ruso.
Río Okavango
O río Okavango é un longo río africano, que nace na meseta de Bié, en Angola, nunha zona bastante chuviosa, e que tras un percorrido duns 1.600 km penetra nunha conca endorreica, xa en Botswana, onde formou unha extensa rexión aluvial impropiamente denominada e coñecida en todo o mundo como o delta do Okavango. Como desemboca nunha zona cun clima moi árido, trátase dun río alóctono, como é o caso do río Nilo, en Exipto, ou o río Níxer en Malí. A súa conca drena unha superficie de 721.277 km².
Clima
alt=|esquerda|miniatura|Río Okavango dende o espazo (fotografía da [[NASA).]] A estación das choivas no delta cadra coa de Angola, que ten lugar entre outubro e abril e produce a crecida do río Okavango, que empeza a notarse en decembro e tarda nove meses en completarse debido á escasa pendente do río, uns 60 m en 450 km. As choivas son máis abundantes no norte e menores no sur, onde o río se interna no deserto do Kalahari.
As choivas son nulas en xullo, agosto e setembro e practicamente nulas en maio e xuño, con 5 e 3 mm de media. En outubro, a media é de 23 mm; en novembro, de 56 mm; en decembro, de 86 mm; en xaneiro, o mes máis húmido, de 107 mm; en febreiro, de 71 mm; en marzo, de 71 mm, e en abril, de 18 mm; logo acábanse, pero as augas seguen subindo moitas veces até xullo.
Carlos Gamarra
Carlos Alberto Gamara Pavón, nado o 17 de febreiro de 1971 en Ypacaraí, é un exfutbolista paraguaio. Xogaba de defensa e foi internacional coa selección paraguaia.
Kütahya
Kütahya (pronuncia en turco: [cyˈtahja]) é unha cidade de Turquía occidental, cunha poboación de 237.804 habitantes (estimación de 2011), á beira do río Porsuk e a 969 m sobre o nivel do mar. É a capital da provincia homónima.
Teléfono vermello, voamos cara a Moscova
Teléfono vermello, voamos cara a Moscova (en Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb, tamén coñecido simplemente como Dr. Strangelove) é un filme británico-estadounidense estreado en 1964 que satiriza o medo nuclear. Foi dirixido, producido e co-escrito por Stanley Kubrick, e está protagonizado por Peter Sellers e George C. Scott. Está baseado na particular lectura que Kubrick fai da novela do navegador da RAF Peter George Red Alert, publicada en Inglaterra como Two Hours to Doom, baixo o pseudónimo de Peter Bryant.
A historia atinxe a un Xeneral da Forza Aérea dos Estados Unidos de América que ordena un ataque nuclear preventivo á Unión Soviética. A continuación, o Presidente dos Estados Unidos, os seus conselleiros, o Estado Maior e un oficial da Royal Air Force (RAF) tratan de chamar ós bombardeiros para evitar o holocausto nuclear. Paralelamente segue á tripulación dun B-52 que tentan entregar a súa carga. En 1989, a Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos de América incluíuno no primeiro grupo de filmes seleccionados para a preservación polo National Film Registry. Foi listado no número tres do AFI's 100 Years...100 Laughs.
Estreouse en galego o 14 de agosto de 1993 a través da TVG.
Sinopse
miniatura|dereita|220px|Unha [[nube de fungo produto da explosión dunha bomba nuclear semellante á que aparece ó final do filme.]] O xeneral da Forza Aérea dos Estados Unidos, Jack D. Ripper (Sterling Hayden; este nome pronúnciase Jack The Ripper: Jack o destripador), proponse dar comezo a unha guerra nuclear coa Unión Soviética co obxectivo de impedir o que considera unha conspiración comunista para fluorizar a auga, contaminando así os "preciosos fluídos corporais" dos estadounidenses. Dá a orde, sen a autorización do presidente Merkin Muffley (Peter Sellers), á súa escuadra nuclear de combate coa esperanza de que o presidente ordene un ataque a grande escala ó non atopar outra opción. Porén, o xeneral Ripper descoñece que os soviéticos contan cun "dispositivo do xuízo final", o cal será automaticamente activado en caso de detectar un ataque nuclear sobre territorio da Unión Soviética, destruíndo toda vida sobre da Terra por contaminación radioactiva.
O Dr. Strangelove (Peter Sellers), ex científico nazi e asesor do presidente, explica ó persoal congregado no salón de guerra do Pentágono como o dispositivo é unha extensión natural da estratexia da guerra fría da destrución mutua asegurada, que opera como un disuasivo a un intercambio nuclear real. É máis, a máquina non pode desconectarse, pois isto diminuiría o seu valor como disuasivo.
O plan de ataque enviado polo xeneral Ripper estipula que ningunha comunicación deberá ser obedecida polos avións da escuadra, agás que dita comunicación conte cun código prefixo secreto, coñecido unicamente polo xeneral, evitando así que o ataque sexa abortado por outra autoridade.
Como resultado, o goberno estadounidense coopera cos soviéticos para detectar e derribar os seus propios avións. A base aérea comandada polo xeneral Ripper é atacada por tropas do Exército dos Estados Unidos e este ordena a defensa, disparando persoalmente unha metralladora contra os atacantes. Finalmente a base é tomada e o xeneral Ripper suicídase despois da rendición das súas forzas.
O plan de Ripper é frustrado polo capitán da Royal Air Force (RAF) Lionel Mandrake (Peter Sellers), un funcionario militar que participa nun "programa de intercambio" coa Forza Aérea estadounidense, que deduce o código secreto duns bosquexos infantís escritos polo xeneral Ripper. O código prefixo segredo é enviado ós bombardeiros e estes inician a retirada.
Desgraciadamente, un dos B-52 ("A Colonia do Leproso") non se pode comunicar por radio, porque fora danado por un mísil soviético, e continúa a súa misión para deixar caer a súa bomba nuclear no seu branco, o que de todas formas activaría a máquina do día do xuízo final. Chegado o momento do bombardeo, a porta do depósito das bombas non funciona e está bloqueada. Ó intentar soltala manualmente, o piloto do B-52, o maior T.J. "King" Kong (Slim Pickens), un auténtico texano, logra reparala montado nunha delas, levando posto o seu sombreiro. A porta abre e o maior cae, montado sobre a bomba ondeando o seu sombreiro de vaqueiro no aire.
O dispositivo do día do xuízo final actívase e nos derradeiros intres da Humanidade, o Dr. Strangelove recomenda ó presidente Muffley, que un grupo de humanos se oculte nun pozo de mina de máis de 1.000m, onde a radioactividade nuclear non os poida alcanzar. O xeneral Turgidson entra en delirio para superar ós soviéticos polo espazo das minas, planificando xa unha futura guerra en 100 anos máis, cando a radiación se teña disipado. O Dr. Strangelove érguese da súa cadeira de rodas anunciando que ten un plan, e cando cae na conta de que pode camiñar, berra "¡Mein Führer, podo andar!" só un segundo antes de que as bombas comecen a estourar, acabando coa Humanidade.
Produción
A medida que constrúe o guión Kubrick descobre que máis dunha das escenas e sucesos que acontecen, a pesar das terribles consecuencias que presaxian, raian no absurdo pero sobre todo no cómico. Kubrick comentaría: Despois de todo, que podería ser máis absurdo que a propia idea de dous mega-poderes dispostos a acabar coa vida humana por mor dun accidente, ?
As Chancas, Perlío, Fene
As Chancas é un lugar da parroquia de Perlío no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística tiña 78 habitantes no ano 2011, dos cales 39 eran homes e 39 mulleres.
Teléfono vermello, voamos cara a Moscova
Produción
''E foi neste momento que decidín tratar a historia como unha comedia pesadelo. Seguir este enfoque, pensei, non interfería coa presentación de argumentos ben fundamentados. A renuncia a o incongruente, pareceu-me ser menos estilizado e máis realista do que calquera chamado tratamento serio, que de feito había ser máis estilizado que a vida pola súa exclusión coidadosa do banal, do absurdo e da incongruencia. No contexto de destrución inminente do mundo, a hipocrisía, a incomprensión, a luxuria, a paranoia, a ambición, o eufemismo, o patrioterismo, o heroísmo, ou aínda o razoable poden provocar unha risada sinistra.''
A versión final do guión debe moito a supervisión do novelista cómico Terry Southern e as moitas contribucións feitas no estudio de gravación polos actores -especialmente Peter Sellers-.
Robert Donat
Friedrich Robert Donat, nado en Manchester o 18 de marzo de 1905 e finado en Londres o 9 de xuño de 1958, foi unha actor inglés.
Traxectoria
Subiu a un escenario por primeira vez aos dezaseis anos e en 1924 uniuse á compañía de Sir Frank Benson. Debutou no cinema en 1932.
Traballou ao longo da súa vida tanto no teatro coma no cinema, gañando en 1939 o Oscar ao mellor actor por Goodbye, Mr. Chips.
Finou en 1958.
O Curro, Cabeiras, Arbo
O Curro é un lugar da parroquia de Cabeiras, no concello pontevedrés de Arbo, na comarca da Paradanta. Segundo o IGE, en 2022 tiña 14 habitantes (10 homes e 4 mulleres).
Xuliano
miniatura|Xuliano «o Apóstata» nunha [[moeda da ceca de Antioquía]] Flavio Claudio Xuliano, nado entre o ano 331 e o 332 e finado o 26 de xuño de 363, foi un emperador romano que gobernou desde o 361 ata a súa morte. Alcumado polas fontes cristiás como Xuliano o Apóstata, pola súa suposta conversión ao paganismo.
A súa mocidade
Sendo neno, Xuliano foi testemuña do asasinato da súa familia polo seu curmán e emperador cristián Constancio II en 337. Isto, como el mesmo afirmou, deu inicio á súa desconfianza cara ao cristianismo. O seu medio irmán Galo e el foron levados aos dominios imperiais de Macelum.
O ascenso ao poder
miniatura|esquerda|200px|[[Sólido (moeda)|Sólido de Xuliano da ceca de Sirmium]] Despois de que o seu irmán Constancio Galo fose feito emperador no leste (ano 351), e executado ao seguinte ano por Constancio II, Xuliano foi chamado a presenza do emperador en Mediolanum (Milán). En 355 foi feito César da parte occidental do Imperio e casado coa irmá de Constancio, Helena. Nos seguintes anos loitou contra as tribos xermánicas que trataban de introducirse no imperio. Nesta loita recuperou Colonia Agripina (a actual cidade de Colonia) en 356, derrotando aos alamáns en Argentoratum (batalla de Estrasburgo) e asegurando a fronteira do Rin por outros cincuenta anos. En 360, Constancio ordenoulle transferir ás súas tropas galas ao exército do leste, o que provocou unha insurrección que fixo que as súas tropas o proclamasen emperador, e que conduciu a unha rápida campaña para asegurar ou gañar alianzas. Só puido evitarse a guerra civil pola morte de Constancio II, quen antes recoñecería no seu testamento a Xuliano como o seu lexítimo sucesor.
Xuliano e a relixión
miniatura|dereita|150px|Gravado de [[1885 que representa ao emperador Xuliano]] Os cristiáns coñecen a Xuliano como «O Apóstata», porque existe a crenza de que se converteu desde o cristianismo ao paganismo. El mesmo testemuña en cartas privadas co mestre de retórica Libanio, que o cristianismo lle foi imposto desde neno, pero que el nunca aceptara realmente ningunha relixión ata a súa lectura dos poemas de Homero, que son algúns dos textos máis importantes para a relixión dos gregos. Trala súa conversión ao helenismo, dedicou a súa vida a protexer e restaurar a fama e a seguridade das antigas tradicións, así como doutras tradicións relixiosas como o xudaísmo da persecución por parte dos cristiáns.
Xuliano terminou coa persecución cara aos pagáns e coa destrución dos templos que se iniciou coa aceptación por parte do emperador Constantino I das teses do cristianismo niceno. Durante os seus primeiros anos, mentres estudaba en Atenas, coñeceu a dous homes que logo se converterían en bispos e santos: Gregorio Nazario e Basilio o Grande. Malia que Constantino legalizara o cristianismo, esta relixión non foi declarada relixión oficial do estado ata que Teodosio I o faga en 380 en virtude do Edicto de Tesalónica. Constantino e o seu inmediato sucesor prohibiran a conservación dos templos pagáns, e moitos destes templos foron destruídos e os seus fieis asasinados durante o reinado destes dous primeiros emperadores cristiáns. Non se sabe de certo o grao de implicación que estes emperadores tiveron nesta persecución dos pagáns, aínda que se pode asegurar que non a impediron.
As conviccións relixiosas de Xuliano son motivo de considerábeis disputas. Xuliano non chegou a practicar o paganismo propio dos primeiros anos do imperio, senón unha especie de aproximación esotérica á filosofía clásica identificada por algúns como Teúrxia ou Neoplatonismo. Calquera que fosen as súas prácticas privadas, non eran de orixe cristiá. De acordo coa Escola de Sócrates, Xuliano crese a si mesmo Alexandre Magno, reencarnado noutro corpo por vía da transmigración de almas, como propoñían Platón e Pitágoras (Libro III, Capítulo XXI dos seus escritos).
Moitas das accións de Xuliano trataban de acosar e minar a capacidade dos cristiáns para organizarse nunha resistencia contra o restablecemento das crenzas pagás no imperio. As preferencias de Xuliano por un punto de vista non cristián e non filosófico da Teúrxia pareceu convencelo acerca de poñer fóra da lei a práctica do punto de vista cristián da Teúrxia, así como ordenar a supresión do conxunto cristián de Misterios.
As igrexas ortodoxa e católica contan unha historia sobre os seus gardacostas cristiáns: cando Xuliano chegou a Antioquía, deu ordes de esparexer sangue procedente da adoración dos ídolos por toda a comida do mercado así como nos depósitos de auga. Isto faría que os cristiáns da cidade non puidesen comer nin beber sen violar as súas crenzas. Ambos gardacostas opuxéronse a esta orde, polo que foron executados por orde de Xuliano. A Igrexa Ortodoxa recórdaos como os santos Xuventino e Máximo.
No seu edicto de tolerancia de 362, Xuliano decretou a reapertura dos templos pagáns, a restitución das propiedades alienadas a estes, e reclamou de volta aos bispos cristiáns que foran exiliados polos edictos da igrexa. Isto último foi unha forma de aceptar os diferentes puntos de vista relixiosos, aínda que tamén podería ser un intento de Xuliano de abrir un cisma entre as diferentes seitas cristiás, debilitando o movemento cristián no seu conxunto. miniatura|esquerda|200px|Gravado do [[templo de Salomón, tal como era antes da súa destrución por Tito.]] miniatura|dereita|200px|O «[[Muro das Lamentacións», únicos restos do que fora o templo de Salomón.]] Trala súa chegada a Antioquía en preparación da guerra contra Persia, e dado que o templo de Apolo sufrira un incendio, Xuliano creu aos cristiáns responsábeis, polo que lles pechou a súa igrexa principal.
En 363, Xuliano dirixiuse cara a Persia, deténdose nas ruínas do templo de Salomón en Xerusalén. Mantendo a súa política de fortalecemento doutras relixións non cristiás, Xuliano ordenou a reconstrución do templo. Un dos seus amigos persoais, Amiano Marcelino, escribiu sobre este particular:
O fracaso en reconstruír o templo foi atribuído a un terremoto, moi comúns na rexión, e á ambivalencia dos xudeus sobre o proxecto. Especúlase tamén coa posibilidade dun sabotaxe, así como dun lume accidental. Para os historiadores da igrexa da época o fracaso debeuse á intervención divina.
A morte de Xuliano
En 362, Xuliano iniciou a súa campaña contra os persas, saíndo de Constantinopla. Xuliano foi enganado por un desertor persa, que guiou ao seu exército dentro do deserto e, tras descubrir o engano, Xuliano intentou levar ás súas forzas en retirada á seguridade das fronteiras romanas. Durante esta retirada, o 26 de xuño de 363, Xuliano morreu nunha batalla vitoriosa aínda que sen consecuencias militares: a batalla de Ctesifonte. Estaba tan confiado na súa vitoria (ou simplemente foi tan descoidado), que nin sequera levaba armadura, recibindo unha ferida mortal por unha frecha ou lanza. Libanio escribiu que Xuliano foi asasinado por un soldado cristián do seu propio exército, aínda que esta acusación non foi corroborada por Amiano Marcelino nin por ningún outro historiador contemporáneo. Xuliano foi sucedido por Xoviano, un emperador cristián de curta vida.
Repercusións literarias
Considérase que a versión de que as súas últimas palabras fosen «Vicisti Galilæ» (venciches, Galileo) é de orixe apócrifa. Segundo Gore Vidal, o invento pertence ao apoloxista cristián Teodoreto, quen o escribiu un século logo da morte de Xuliano. A frase inicia o poema de 1866 Himno a Proserpina, de Algernon Swinburne, onde o poeta inglés se lamenta do triunfo do cristianismo por cuxa culpa "o mundo volveuse gris". A vida de Xuliano inspirou tamén a obra O Emperador e o Galileo, de Henrik Ibsen, así como as novelas históricas Xuliano, de Gore Vidal (1964), Deuses e Lexións, de Michael Curtis Ford (2002) e O Último Pagán de Adrian Murdoch (2004).
Rupat
Rupat é unha illa no estreito de Malaca que forma parte da Rexencia de Bengkal na provincia de Riau en Indonesia. Atópase xusto á beira da costa oriental de Sumatra, ao longo da cidade de Dumai, da cal está separada polo Estreito de Rupat (Selat Rupat). A súa superficie é de 1.490 km². Cunha poboación de 43.570 no Censo de 2010, a illa está escasamente poboada, cunha densidade de poboación de 29¼ habitantes por km². Rupat era unha das miles de illas abandonadas, pero a poboación está crecendo ano tras ano, o que failles expandir a superficie para o asentamento.
Hai unha proposta do goberno de Malaisia co apoio financeiro chinés para construír unha ponte de Melaka a Rupat e Dumai, que se chamará o Malacca Strait Bridge, aínda que Iacarta parece preferir construír primeiro a Ponte do Estreito de Sunda.
Migración das aves de rapina
Xunto coas illas Sangihe, a illa Rupat localízase na ruta aérea de Asia Oriental-Australasia, un corredor usado polas Aves de rapina para a migración. 24 dos 56 tipos de rapina asiáticos pódense atopar en ambos lugares. De setembro a novembro, ata 2.000 aves de rapina migran á Illa Rupat todos os días, mentres que a migración ocorre entre febreiro e abril.
Georgii Plekhanov
miniatura|Georgi Valentínovich Plejánov. Georgii Valentínovich Plekhanov (en ruso Гео́ргий Валенти́нович Плеха́н), nado en Tambov o 11 de decembro de 1856 (data gregoriana) e finado en Terijoki (Finlandia) o 30 de maio de 1918, foi un revolucionario ruso, teórico e propagandista do marxismo.
Traxectoria
Achegou moitas ideas ó marxismo no ámbito da filosofía e sobre o papel da arte e a relixión na sociedade. Escribiu amplamente sobre o materialismo histórico, sobre a historia da filosofía materialista, sobre o papel das masas e os individuos na historia, sobre a relación entre a base e a superestrutura, sobre a importancia das ideoloxías, sobre demócratas revolucionarios como Belinsky, Chernyshevsky, Herzen ou Dobrolyubov, sobre a orixe da arte etc. Coa súa obra mestra, publicada baixo o pseudónimo de N. Beltov, A concepción monista da historia, Plekhanov escribiu un libro que segue sendo un clásico do marxismo. Foi tamén o autor da famosa expresión "sen teoría revolucionaria... non hai movemento revolucionario no sentido pleno do termo". Polemizou cos revolucionarios de Narodnaya Volia, o populismo, o terrorismo, o anarquismo e o liberalismo, contribuíndo á difusión do marxismo entre os obreiros e intelectuais de Rusia.
Plekhanov foi inicialmente un narodnik, dirixente do grupo Terra e Liberdade, que no exilio entrou en contacto co movemento socialdemócrata de Europa occidental e acometeu o estudo das obras de Marx e Engels. Tras iso rompeu co populismo ruso e converteuse en marxista. En 1883, en Suíza, fundou xunto con Vera Zasulich e Lev Deutsch o Grupo para a Emancipación do Traballo, que se encargou de propagar o marxismo entre os revolucionarios rusos. Trala súa disolución uniuse ó Partido Obreiro Socialdemócrata Ruso e colaborou con Lenin.
Gran Premio de San Marino de 1989
O Gran Premio de San Marino de 1989 (oficialmente o IX Gran Premio Kronenbourg di San Marino) foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 23 de abril de 1989 no Autódromo Enzo e Dino Ferrari en Imola, Italia. Foi a segunda carreira do Campionato do Mundo de pilotos de e o noveno Gran Premio de San Marino disputouse sobre 58 voltas ao circuíto de cinco quilómetros para unha distancia da carreira de 292 quilómetros.
Resumo da carreira
O único cambio na lista de pilotoss para o Gran Premio de San Marino foi a chegada de Gabriele Tarquini no segundo coche do pequeno equipo AGS, que só presentara un coche en Brasil logo de que Philippe Streiff sufrira lesións nas probas de pretempada. Presentáronse 39 coches para o Gran Premio, todo un récord aínda que só 26 foron autorizados a tomar a saída.
Ao comezo Ayrton Senna saíu ben pero detrás del Alain Prost atopouse xusto por diante de Nigel Mansell co Ferrari pero o inglés non puido atopar o seu camiño para pasar a Prost no McLaren. Mansell caeu un pouco logo diso e atopouse loitando con Riccardo Patrese, mentres que na segunda volta Ivan Capelli tivo un accidente no seu March. Na cuarta volta, o quinto clasificado Gerhard Berger no Ferrari saíuse fóra da pista na curva rápida de Tamburello debido a un fallo mecánico. Berger golpeou a parede a 180 quilómetros por hora e cando o seu coche parou inmediatamente incendiouse. Tres comisarios de bombeiros (Bruno Miniati, Paolo Verdi e Gabriele Violi) chegaron a pé dezaseis segundos despois do impacto e o lume foi apagado dez segundos máis tarde. Sacouse bandeira vermella e Berger escapou con algunhas costelas rotas e queimaduras de segundo grado.
Georgii Plekhanov
Traxectoria
A pesar das súas diferenzas, Plekhanov sempre foi considerado por Lenin como o autor de achegas fundamentais á teoría e filosofía marxista: "Os servizos que rendeu no pasado", escribiu Lenin, "foron inmensos. Durante os vinte anos que van entre 1883 e 1903 escribiu un gran número de espléndidos ensaios, en especial aqueles contra os oportunistas, os machistas e os narodniki". Trala Revolución de Outubro, Lenin insistiu na reedición das obras filosóficas de Plekhanov e incluíunas como lecturas necesarias para os futuros comunistas.
Gran Premio de San Marino de 1989
Resumo da carreira
A carreira reiniciouse logo de media hora e disputáronse outras 55 voltas no tempo que quedaba. Esta vez Prost saíu moito mellor e superou a Senna, mentres que detrás deles Mansell fixo unha mala saída e quedou atrás de Patrese Alessandro Nannini. Na zona previa á forquita Tosa Senna púxose xunto a Prost e adiantouno na freada en Tosa. Os McLaren separaronse da competencia, mentres que detrás deles houbo máis problemas como Stefano Modena que bateu o seu Brabham contra a parede, escapando ileso.
Pobo tswana
Os tswana (en Batswana) son un grupo étnico bantú que falan a lingua tswana e son orixinarios do sur do continente africano. Habitan en Suráfrica e en Botswana, e neste último representan o 85% da poboación, segundo datos do 2011.
Georgii Plekhanov
Traxectoria
Nas súas actividades políticas adoptou o nome de guerra de Volgin, polo río Volga. Algúns comentaron que o seu pseudónimo influíu ó famoso revolucionario Vladímir Ilich Uliánov que adoptou o nome de Lenin.
Gran Premio de San Marino de 1989
Resumo da carreira
A medida que os McLaren afastáronse Mansell, Patrese, e Nannini pelexaban polo terceiro lugar. en tres voltas Patrese retirouse cun fallo da correa de distribución e Mansell seguiuno cun problema co cambio. Isto deixou a Nannini no terceiro posto, mentres que na dianteira Senna logrou a vitoria diante de Prost que, na súa procura de Senna, sufrira un trompo na volta 42 na Variante Bassa. Nannini quedou diante de Thierry Boutsen, Derek Warwick no Arrows e Jonathan Palmer no Tyrrell. Olivier Grouillard foi descualificado porque Ligier reparou ilegalmente o seu coche na grella antes da segunda apertura. Thierry Boutsen e Alex Caffi foron descualificados inicialmente logo dunha protesta de Ligier porque cambiaran os pneumáticos na rúa de boxes antes da segunda saída, pero foron reintegrados logo dun novo recurso.
A guerra Prost / Senna comezou a crecer despois de que o francés dixo que McLaren tiña un acordo previo á carreira que todo o que liderara na primeira curva debía permanecer alí, que foi, ironicamente, suxerido por Senna. Á vista de Prost, Senna rompera este acordo ao pasalo a medio camiño da primeira volta logo da reanudación.
Posicións logo da carreir
>
Tupolev Tu-104
O Tupolev Tu-104 (alcumado pola OTAN como Camel) foi un avión de pasaxeiros de dous motores e medio rango soviético. Despois do británico de Havilland Comet e do canadense Avro Canada C102 Jetliner, o Tu-104 foi o terceiro reactor de pasaxeiros en voar e o segundo en facer un servizo regular. Despois dos problemas descubertos no Comet, que o mantiveron en terra por razóns de seguridade, entre os anos 1956 e 1958 o Tu-104 foi o único reactor comercial operativo do mundo.
Cascais Rugby Linha
O Cascais Rugby Linha é un club de rugby portugués da localidade de Cascais. O seu adestrador, comon xogador-adestrador, é actualmente Nuno Durão. O equipo perdeu a final da Campionato portugués de rugby 2ª División fronte ao Vitória de Setúbal en maio de 2008, perdendo a posibilidade de ascender á Primeira División.
Tupolev Tu-104
O seu deseño xestouse combinando unha nova fuselaxe de grande diámetro coa cola, as ás e os motores do bombardeiro Tu-16 Badger. O feito de non ser un deseño totalmente novo acelerou o seu proceso de desenvolvemento, e fixo o seu primeiro voo o 17 de xuño de 1955, entrando en servizo coa aeroliña rusa Aeroflot en setembro de 1956.
A configuración de clase mixta permitía levar 50 pasaxeiros e as versións de clase única chegaban ata os 80. Versións posteriores, como o alongado Tu-104B, chegaban ás 100 prazas.
Calcúlase que se construíron uns 200 exemplares, servindo a meirande parte deles en Aeroflot. O único usuario estranxeiro do Tu-104 foi a aeroliña checoslovaca CSA, que empregou seis avións entre 1957 e 1980.
Deseño e desenvolvemento
A comezos dos anos 50 a aeroliña soviética Aeroflot necesitaba un avión de pasaxeiros moderno con máis capacidade e mellor rendemento que os aparellos de pistón que estaban en servizo. Da solicitude de deseño encargouse Tupolev OKB, que baseou o nova avión no seu bombardeiro estratéxico Tu-16 'Badger'. O avión mantivo as ás, os motores e as superficies de cola do Tu-16, pero o novo deseño adoptou unha fuselaxe presurizada máis ancha deseñada para poder acomodar a 50 pasaxeiros. O prototipo voou por vez primeira o 17 de xuño de 1955. Estaba equipado cun paracaídas de freado para acurtar a distancia de aterraxe en ata 400 metros, xa que na época poucos aeroportos tiñan pistas o suficientemente longas. O primeiro Tu-102 de serie fixo o seu primeiro voo o 5 de novembro de 1955.
O Tu-104 estaba impulsado por dous turborreactores Mikulin AM-3 situados nas raíces das ás (cunha configuración semellante á do de Havilland Comet). A tripulación de voo estaba formada por cinco persoas: dous pilotos, un navegante (sentado no nariz acristalado), un enxeñeiro de voo e un operador de radio (despois eliminado). O avión despertou gran curiosidade polo seu luxoso interior "victoriano", como o definiron algúns observadores occidentais, debido ao uso de caoba, cobre e encaixes.
Os pilotos do Tu-104 adestrábanse no bombardeiro Il-28, e despois realizaban voos transportando correo nun bombardeiro Tu-16 desarmado coas cores de Aeroflot, entre Moscova e Sverdlovsk. Os que xa tiñan experiencia previa no Tu-16 pasaban ao Tu-104 con relativa facilidade. O Tu-104 era considerado difícil de voar, xa que era pesado aos controis e era algo rápido na aproximación final, e a baixas velocidades tiña unha tendencia a entrar en perda, unha característica común das ás en frecha. A experiencia co Tu-104 levou á oficina de deseño Tupolev a desenvolver o primeiro avión de pasaxeiros fabricado en serie con turboventiladores, o Tupolev Tu-124, deseñado para o mercado local, e despois o máis exitoso comercialmente Tu-134.
Mundín, Perlío, Fene
Mundín é un lugar da parroquia de Perlío no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística tiña 158 habitantes no ano 2011, dos cales 81 eran homes e 77 mulleres.
Vilarvello, Barro, Noia
Vilarvello é un lugar da parroquia de Barro no concello coruñés de Noia, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 20 habitantes (10 homes e 10 mulleres).
Lingua rapanui
A lingua rapanui (vananga Rapa Nui), tamén chamado pascuense, é o idioma falado polo rapanui na Illa de Pascua (Chile), e forma parte do grupo de linguas de Polinesia oriental xunto co maorí, o rarotongano, o tahitiano, o tuamotu, o marquesano, o hawaiano e o mangarevano. A súa estrutura é tipicamente polinesia na que hai máis sons vocálicos e un número limitado de consoantes. Morfoloxicamente, é moi similar ao marquesano, mentres que o seu fonoloxía é moito máis parecida á do maorí.
Actualmente o castelán é lingua oficial da illa e o rapanui está amparado polas leis desde a aprobación en Chile nos anos 1990 da 'Lei Indíxena'.
Non existen máis de 2.500 falantes de rapanui, 2.000 na propia illa e o resto no Chile continental e outras partes do mundo, aínda que doutra banda Du Feu (1996:1) pon a cifra total nuns 2000. Idioma en franca regresión ata hai pouco, na actualidade existe unha Comisión de Estruturación da Lingua pascuence, que elaborou unha gramática fundamental e un dicionario etimolóxico.
Poedo, Baños de Molgas
Santa María de Poedo é unha parroquia do concello ourensán de Baños de Molgas na comarca de Allariz - Maceda. No ano 2022 tiña 51 habitantes (28 mulleres e 23 homes).
Lugares e parroquias
miniatura|esquerda|Igrexa parroquial.
O Escampado, Cabeiras, Arbo
O Escampado é un lugar da parroquia de Cabeiras, no concello pontevedrés de Arbo, na comarca da Paradanta. Segundo o IGE, en 2022 tiña 8 habitantes (3 homes e 5 mulleres).
Premios World Soccer
Dende o ano 1982, a revista World Soccer Magazine fai unha enquisa entre os seus lectores para outorgar tres premios, Xogador do ano, Adestrador do ano e Escuadra do ano.
Gañadores
{| Style="clear:Both"
Escuadra do ano
es
Ligazóns externas
World Soccer Awards Revista World Soccer
Agricultura muisca
dereita|miniatura|205x205px|A [[sabana de Bogotá, localización dos campos agrícolas dos muiscas.]] dereita|miniatura|205x205px|O [[millo era o produto agrícola principal dos muiscas.]] dereita|miniatura|293x293px|Os [[aguacates eran intercambiados cos pobos veciños indíxenas que habitaban nas áreas de altitude máis baixas.]] A agricultura muisca describe a agricultura desenvolvida polos muiscas, a civilización indíxena que habitaba no Altiplano Cundiboyacense de Colombia antes da conquista española. Os muiscas eran unha sociedade predominantemente agrícola con campos de cultivo de pequena escala, parte de terreos máis extensos. Para diversificar a súa dieta, comerciaban con mantos, ouro, esmeraldas e sal en troques de froitas, vexetais, coca, yopo e algodón cultivado en terras baixas e máis quentes poboadas polos seus veciños, como os muzos, panches, guanes, guayupes, laches, sutagaos e u'wa. O comercio de produtos de cultivo chegaba até os calimas, os pijaos e os caribes da costa arredor da Serra Nevada de Santa Marta.
Agricultura
Os muiscas, que vivían no Altiplano Cundiboyacense, concentrábanse principalmente nas chairas e nos vales, comprendendo o 12% do territorio muisca, con pequenas comunidades nas terras altas e nas abas das monatañas. Nos vales, especialmente na sabana de Bogotá que formaba parte do antigo lago Humboldt, o chan era moi fértil permitindo o cultivo de gran de cantidade de produtos.
A súa agricultura estaba formada por campos de cultivo de pequena escala e dun xeito máis ben igualitario; as clases sociais altas non tiñan acceso a máis produtos agrícolas que as clases máis baixas. A principal diferenza entre elas era a construcións dos seus fogares e o acceso a carne.
Vista Alegre, Barro, Noia
Vista Alegre é un lugar da parroquia de Barro no concello coruñés de Noia, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 101 habitantes (52 homes e 49 mulleres).