cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ornette Coleman
Década de 1960 e comezos dos 70
En 1962 e logo de publicar o Town Hall Concert (1962) no cal exploraría as posibilidades dos instrumentos de corda sorprende ao mundo do jazz cun retiro da actividade musical pública de durará uns dous anos. Durante este tempo aproveitou para aprender a tocar dous novos instrumentos, a trompeta e o violín que, para desgraza dalgúns, serán incorporados definitivamente ás súas actucacións. Na súa volta ao mundo da música co seu novo trío con David Izenzon ao baixo e Charles Moffett á batería rexistrará unhas sesións ao vivo en Estocolmo que adquirirán grande influencia At the Golden Circle Stockholm, Vol. 1 & 2 (1965) e onde daba mostra das súas habilidades (falta de habilidades para moitos) coa trompeta e o violín.
Tamén en 1965 Coleman grava co seu trío o que debería ser a banda sonora dun filme de Conrad Rooks titulado Chappaqua, mais o director decide finalmente prescindir da música alegando que era demasiado fermosa. De todos os xeitos Ornette Coleman sae durante o filme durante uns intres (tamén saen outras personalidades como William S.Burroughs, Allen Ginsberg, The Fugs ou Moondog).
En 1966 as críticas volvían a choverlle a Coleman coa publicación do álbum The Empty Foxhole no cal o seu fillo Denardo Coleman, que daquela tiña 10 anos, se ocupaba da batería. Para algúns tratábase unha vez máis dun esforzo por buscar a notoriedade, mentres que outros sostiñan que a pesar da xuventude de Denardo, este estudara durante moitos anos batería e a súa técnica, aínda que pouco refinada, era respectábel e entusiasta, máis próxima aos baterías free jazz como Sunny Murray que á tradición do bebop. Co paso dos anos Denardo adquiriu credibilidade como batería sendo ben respectado no mundo do jazz.
Durante os seguintes anos continuarán as mudanzas nas formacións de Coleman onde vellos colaboradores se mesturaban con novas caras: Haden, Jimmy Garrison, Elvin Jones, Dewey Redman etc. en discos variados como New York Is Now (1968) ou Crisis (1969). Tamén é destacábel que no ano 1969 foi incluído no Jazz Hall of Fame da revista Down Beat.
A comezos da década de 1970 ficha polo selo Columbia publicando tres discos de gran calidade musical. O primeiro deles foi Science Fiction (1971) un disco que como o seu propio nome indica, ficción científica, está presidido por un son estraño, case alieníxena. Para a ocasión conta con vellos compañeiros Haden, Higgins, Cherry e Blackwell, ademais do trompetista Bobby Bradford e dun colaborador dos últimos anos, o saxo tenor Dewey Redman. Ademais a cantante india Asha Puthli intervén en dous temas e o poeta David Henderson recita na peza que dá título ao disco. O segundo álbum para Columbia, Broken Shadows (1971) pode ser considerado unha secuela do anterior, por canto se compón do material sobrante das mesmas sesións máis dous temas, gravados polo curmán de Ornette James Jordan, que reflicten o sabor blues da música de Coleman. Por último, Skies of America (1972), supuxo a súa primeira gravación dun traballo para orquestra sinfónica e representa, ao mesmo tempo, o cumio do seu interese pola obtención de texturas cos instrumentos de corda. Por outro lado este concerto grosso resulta importante dado que constitúe a primeira tentativa de desenvolver a súa teoría harmolódica.
Prime Time
Durante a década de 1970 asistimos a unha nova reinvención de Ornette Coleman. Ao igual que fixera Miles Davis antes ca el, Ornette electrifica a súa banda dando orixe á coñecida como Prime Time, unha formación variada, formada normalmente por un cuarteto dulplo (dúas baterías, dous baixos, dúas guitarras e o seu saxo) que incorpora baixos e guitarras eléctricas. O son que nace de aí emprega ritmos do rock e do funk dentro dun contexto harmolódico dando lugar ao que nalgúns momentos foi denominado free funk.
Habitualmente este período non foi especialmente valorado pola crítica a pesar de ofrecer varios discos dunha notábel factura como son Dancing In Your Head (1973), Opening Caravan of Dreams (1985) ou, sobre todo, In All Languages (1987) álbum duplo no cal no primeiro dos discos utiliza o seu formato “clásico” cos antigos colaboradores Cherry, Haden e Higgins, utilizando no segundo a formación de duplo cuarteto de Prime Time para executar un mesmo repertorio. Tamén resultou influente esta época en músicos como Greg Osby e Steve Coleman que se manterían nestas coordenadas estilísticas do free funk e desenvolvendo o coñecido como M-Base.
Os últimos anos
miniatura|dereita|Ornette Coleman nun concerto en outubro de 2005 en [[Ludwigshafen am Rhein, Alemaña]]
Os últimos anos supuxeron un abandono das formacións eléctricas cunha procura de novas vías de expresión musical.
En 1991 contribuíu no filme de David Cronenberg The Naked Lunch (O almorzo espido) colaborando con Howard Shore na realización da banda sonora, na cal vemos novamente a Coleman traballando cunha orquestra sinfónica (como xa fixera en Skies of America). Tamén é de destacar o feito insólito de poder escoitar a Ornette interpretando un estándar de Thelonious Monk, Misterioso.
Entre 1995 e 1996 volta a traballar por primeira vez en moitos anos cun piano. En concreto con Joachim Kühn (en Colors: Live from Leipzig, 1996) e con Geri Allen (nos álbums xemelos de Sound Museum: Hidden Man e Sound Museun: Three Women, 1996).
Tras un descanso de varios anos Ornette Coleman volveu aos escenarios e aos estudos de gravación, publicando en 2006 o disco Sound Grammar con novo material gravado ao vivo na Alemaña cunha formación que incluía a Denardo na batería e Greg Cohen e Tony Falanga no baixo. O disco foi premiado cun premio Pulitzer en 2007.
O 13 de novembro de 2007 Ornette Coleman deu un concerto en Galiza, en concreto no Pazo da Ópera da Coruña no marco dos concertos que a Fundación Pedro Barrié de la Maza organizou para a celebración do seu 40 aniversario.
Legado
Ornette Coleman aparece nos nosos días como unha das figuras máis importantes non só do jazz, senón da música norteamericana do século XX en xeral, aunando cualidades na improvisación e na composición. A súa influencia na música contemporánea foi dunha grande importancia ao permitir a muitos músicos achegarse ao fenómeno musical con outros ollos creando, de camiño, unha das máis extensas familias musicais. Moitas das súas composicións, como "Lonely Woman", "Peace", "Turnaround", "When Will the Blues Leave?", "The Blessing", "Law Years", "What Reason Could I Give" ou "I've Waited All My Life", chegáronse a converter en standards do jazz e mesmo foron reinterpretadas nos máis diversos contextos: pianistas como Paul Bley ou Paul Plimley adaptáronas ao seus presupostos de jazz de vagarda, John Zorn homenaxeouno cun disco enteiro de versións en estilo hardcore-trash titulado Spy vs Spy (1989), Richard Greene levounas ao terreo da country music etc.
Ademais Ornette Coleman tamén deixou unha impronta a nivel compositivo co desenvolvemento da Teoría Harmólodica, no que foi un esforzo de toda a súa vida por achegarse á música cunha completa liberdade, nun sistema que fose capaz de unificar ritmo, melodía e harmonía. Como el mesmo chegou a afirmar, a súa música ten un carácter de unicidade que fai que debamos entender as súas composición como un conxunto que conforma un todo.
Bibliografía
Escolma de libros e artigos:
Paderne, Castroverde
Santo Estevo de Paderne é unha parroquia que se localiza no concello de Castroverde. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 66 habitantes (36 homes e 30 mulleres), dez menos ca en 1999. Ten dúas entidades de poboación.
Illa Palmerston
A illa Palmerston é o nome dun atol de coral nas Illas Cook, no Océano Pacífico, a 500 km ao noroeste de Rarotonga. Aínda que se considera do grupo norte das Cook, está situado no medio dos dous grupos. As súas coordenadas son: 18º 4' S 163º 10' O.
O atol consta de seis illas de area: Palmerston ou Home Island, North Island, Leicester, Primrose, Tom's e Cook's. A altitude máxima é un cerro de area de 6 m denominado A Montaña (The Mountain). A superficie total é de 2,1 km².
Palmerston foi descuberto, en 1774, polo inglés James Cook que o denominou en honra do Primeiro Lord do Almirantado, Lord Palmerston. O atol estaba deshabitado, pero se atoparon algunhas tumbas e ferramentas pre-europeas. Era coñecido polas illas veciñas co nome de Avarau que significa «duascentas canles» en referencia ás canles que atravesan o escollo desde o océano á lagoa, aínda que poucos deles son navegables.
O 1862 estableceuse o carpinteiro William Masters e as súas tres esposas maorís de Manuae. Hoxe a maioría da poboación trae o apelido Masters ou Marsters, que se estendeu por emigración a Rarotonga e Nova Zelandia. Como ocorreu con Pitcairn, os descendentes son mestizos británicos e polinesios que teñen como primeira lingua o inglés, neste caso con acento de Gloucester de onde era orixinario William Masters.
Ao censo do 2001 a poboación total era de 48 habitantes. Todos viven na illa Palmerston que está dividida en tres zonas, unha por cada esposa de William Masters e os seus descendentes. Actualmente, o gobernador do atol é un descendente de Masters.
Alejandro Viana Esperón
Alejandro Viana Esperón, nado en Ponteareas o 16 de maio de 1877 e finado en Cidade de México o 30 de abril de 1952, foi un industrial e político republicano galego. Ocupou ademais o cargo de Director Xeral do Servicio de Evacuación de Refugiados Españoles en Francia entre 1940 e 1941.
Da Restauración á ditadura de Primo de Rivera (1877-1923)
miniatura|Alejandro Viana Esperón de mozo En 1891 mudouse a Vigo para traballar como dependente nos negocios do comerciante Ramón Arbones. Alí fundou a Asociación de Dependientes de Comercio de Vigo. A comezos do século XX converteuse en apoderado da empresa Gimeno y Cía, dedicada á exportación de ovos, con implantación no sur de Galicia e norte de Portugal, e delegacións en varias cidades españolas. Pouco despois adquiriu a condición de socio da empresa, e ampliou a súa actividade á conserva de peixe.
En 1909 foi elixido Secretario da Unión de Fabricantes de Conservas de Vigo, e en 1911, vogal. Ademais, entre 1910 e 1912 actuou en Madrid perante o goberno do Estado como representante dos exportadores do porto de Vigo. En 1913 e 1914 figurou como directivo do Círculo Mercantil de Vigo.
En 1913 foi candidato a concelleiro nas eleccións municipais pola Agrupación Republicana de Vigo, pero non resultou elixido. En 1914 asumiu o cargo de depositario na Agrupación. En 1915 repetiu como candidato a concelleiro na lista republicana-socialista-agraria e tampouco foi elixido. Foi detido na folga xeral de 1917 e encarcerado na prisión do Castro, onde permaneceu durante case dous meses. En 1921 participou na fundación da Liga de Defensores de Vigo, da que foi directivo, e do Ateneo da cidade.
En 1918, Alejandro e Josefina Dotras Fábregas, natural de Marín, casaron en Vigo. Non tiveron descendencia, mais acolleron seis sobriños seus que se atopaban en situación de desamparo.
En 1923 participou como socio fundador do xornal El Pueblo Gallego, do que foi o seu primeiro Conselleiro Delegado. Ese mesmo ano foi designado concelleiro-síndico da Corporación Municipal de Vigo no goberno de Gregorio Espino. Converteuse en 1924 en tenente de alcalde e responsábel de Facenda do goberno local, e ocupouse no seu mandato do saneamento da quebrada facenda municipal.
En 1925 ocupou o cargo de vogal da Caixa de Aforros de Vigo e converteuse en membro da Comisión de Accionistas do Banco de Vigo, designado para o proceso de liquidación da entidade tras a súa quebra. Logo da dimisión de Gregorio Espino, o 5 de decembro de 1926, Alejandro Viana converteuse en alcalde, pero renunciou ao cargo mes e medio despois. Continuou ligado ao Concello durante 1927 como vogal da Xunta de Goberno do Servizo de Augas no goberno de Mauro Alonso Cuenca, e dimitiu en 1929. Ademais foi vogal da Unión de Entidades Viguesas. Foi tamén accionista e Vicepresidente do Consello de Administración do Estadio Municipal de Balaídos, inaugurado o 30 de decembro de 1928. En 1929 ocupou o posto de concelleiro suplente da Corporación en representación do Círculo Mercantil, o cal presidiu en 1930.
Segunda República (1931-1936)
En 1931 Viana sumouse á Agrupación al Servicio de la República xunto a outros 34 vigueses. En 1932 foi o anfitrión do expresidente da República Portuguesa Bernardino Machado, exiliado na Guarda. Nas circunstancias políticas do país luso, actuou como enlace con políticos portugueses e apoiou economicamente os exiliados en Galicia até 1935.
En 1932 formou parte da presidencia do Xantar da Barxa en Vigo, xunto a Daniel Castelao, Valentín Paz-Andrade e Enrique Peinador, na conmemoración do Día da Patria Galega. Un ano despois asumiu o cargo de presidente da Acción Republicana de Manuel Azaña na provincia de Pontevedra. Ese mesmo ano foi candidato a deputado na plataforma electoral Izquierda Republicana xunto a Bibiano Fernández Osorio-Tafall, Castelao, Paz Andrade e Antón Alonso Ríos.
En 1934 foi fundador e presidente da Sociedad Aseguradora Mutua Automovilística de Vigo e vogal da Caixa de Aforros de Vigo. Un ano despois converteuse en presidente de Izquierda Republicana na provincia de Pontevedra. Ese ano asinou, xunto con 70 personalidades políticas e intelectuais do Estado, o manifesto de apoio e recoñecemento á figura de Castelao tralo remate do seu desterro. O 25 de xullo interveu no acto galeguista do Banquete das Cabañas xunto a Manuel Gómez Román e Paz Andrade e visitou o Presidente da Generalitat Lluís Companys no cárcere Modelo de Madrid, onde cumpría condena por rebelión.
En 1935 Viana foi designado presidente de Tranvías Eléctricos de Vigo e reelixido o ano seguinte. Tamén ese ano converteuse en vogal da Liga de Inquilinos y Vecinos de Vigo. En 1936 interveu nas negociacións na provincia de Pontevedra, como representante de Izquierda Republicana, co fin de formar a Fronte Popular para as eleccións de febreiro, nas que foi candidato. Obtivo a acta de deputado e tomou posesión o 3 de abril.
O 28 de xuño viaxou a Vigo para votar no referendo do Estatuto de Autonomía de Galicia. Esa foi a derradeira vez na súa vida que pisou terra galega. O 15 e 17 de xullo participou, xunto a Castelao e outros deputados, alcaldes e presidentes de deputacións galegas, na entrega do Estatuto de Autonomía refrendado ao Presidente das Cortes e da República.
Guerra Civil (1936-1939)
O golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 sorprendeu a Viana en Madrid. Entre xullo e novembro de 1936 formou parte, con Castelao, Ramón Suárez Picallo e varios xenerais, da directiva das Milicias Populares Galegas. En setembro o seu sobriño Javier, a quen acollera na súa infancia, foi asasinado en Ponteareas. Uns días despois o seu irmán Manuel, tamén acollido por Viana, morreu en combate en Casar de Escalona. Era Tenente-Médico do exército republicano, ao que se alistara tras o golpe de Estado. Aínda en 1936, o Ministro de Facenda Juan Negrín designou a Viana vogal do consello de administración do Banco de Crédito Industrial. En Vigo, foi destituído como presidente de Tranvías Eléctricos de Vigo.
O 1 de outubro asistiu á derradeira sesión das Cortes en Madrid. Trasladouse en novembro a Valencia xunto co goberno, onde participou nas sesións de Cortes de decembro e nas de xaneiro e outubro de 1937. Ese ano foi elixido membro do Secretariado de Solidariedade Galega Antifascista, organización de axuda aos galegos afectados pola guerra. Tamén en 1937 a Garda Civil de Vigo iniciou unha investigación para procesar a Viana por un delito de pertenza á masonaría.
O 31 de outubro trasladouse a Barcelona xunto co goberno republicano. Participou en 1938 na sesión de Cortes de Montserrat, en que asinou dúas declaracións institucionais. Foi designado membro do grupo español da Unión Interparlamentaria e presidiu en Barcelona asembleas de Izquierda Republicana de Pontevedra e de Solidariedade Galega Antifascista. Participou nunha nova sesión de Cortes en Sant Cugat del Vallès, ao tempo que se iniciaba contra el o expediente de responsabilidades políticas promovido polas autoridades golpistas en Galicia. A noite do 1 de febreiro de 1939 asistiu á derradeira sesión das Cortes en territorio español, nos sotos do castelo de Figueres e á que asistiron tan só 52 deputados. miniatura|Cédula da Embaixada de México en Francia
Exilio en Europa (1939-1941)
Alejandro Viana trasladouse a Bordeos nos primeiros días de febreiro, e instalouse en París unhas semanas despois. En abril o Presidente do Goberno, Juan Negrín, designouno Xefe da Sección de Emigración do SERE (Servicio de Evacuación de Refugiados Españoles). Dende este cargo ocupouse de organizar a evacuación de refuxiados en barcos cara a América. Entre abril e xullo de 1939 organizou o frete de 17 expedicións con case 8.000 refuxiados a México, entre eles, os buques Sinaia, Ipanema e Méxique.
En agosto compartiu con Pablo Neruda, cónsul especial de Chile en París, a organización da expedición do Winnipeg. Viana ademais foi Delegado en París das Sociedades Hispanas Confederadas (SHC) de Nova York, organización de axuda aos refuxiados españois constituída nos EUA. Cos seus fondos xestionou a saída en barco de centos de refuxiados escollidos polas SHC. A mediados de agosto presentou a súa dimisión por discrepancias co Secretario Xeral do SERE, Ignacio Mantecón. Foi substituído polo seu amigo, tamén ponteareán, Pastor Candeira.
Eses días ditouse en Galicia unha sentenza do Tribunal de Responsabilidades Políticas. Condenábao a 8 anos de desterro, multa de 200.000 pesetas e 15 anos de inhabilitación. Malia dimitir, Viana participou na organización de novas expedicións a finais de 1939 á República Dominicana. O 5 de decembro, cando Negrín o nomeara Director Xeral do SERE, a policía francesa interveu as oficinas do SERE. Detivo persoal, incautouse de arquivos e diñeiro e rexistrou o domicilio de Viana. Aínda así, o 20 de decembro de 1939 e o 30 de xaneiro de 1940 organizou dúas novas expedicións cara a República Dominicana. Ese 30 de xaneiro houbo unha segunda intervención por orde xudicial das oficinas do SERE e paralizáronse os embarques colectivos. Viana prestou declaración no xulgado en París e, en declaracións aos medios de comunicación, defendeu a actuación do goberno francés e restoulle importancia ás intervencións.
Durante as semanas seguintes mantivo a axuda humanitaria mediante a entrega de subsidios aos refuxiados. Xunto co Presidente do SERE, Pablo de Azcárate, negociou coas autoridades francesas para continuaren a actividade, e mais co goberno dominicano para retomaren os embarques. As discrepancias internas levaron en marzo a Negrín a suprimir os cargos de Director Xeral e Secretario Xeral, co que Viana e Mantecón cesaron nas súas funcións. Aínda así, Viana organizou en abril a saída de máis dun cento de refuxiados apoiados polas SHC cara á República Dominicana.
Xa en maio, coa ocupación alemá de Francia, a policía realizou unha redada no SERE e clausurou o organismo. Viana evitou a detención ao ocultarse e, con Pastor Candeira, continuou organizando novos embarques na clandestinidade, como o do vapor Cuba. O 12 de xuño Viana abandonou París con Pastor Candeira e Isabel Napal cara a Bordeos. O día 14 o exército nazi entrou en París. En Bordeos Viana atendeu aos refuxiados na sede do SERE e entregou pasaxes e visados para o vapor Cuba, que conseguiu partir o 20 de xuño. O día 21 o Presidente Negrín e outros altos dirixentes republicanos abandonaron Bordeos cara a Inglaterra. Viana decidiu quedar na cidade unha vez ocupada, ao considerar que a súa obriga era seguir atendendo os refuxiados.
O 17 de xullo a Gestapo, xunto con grupos falanxistas, tentou secuestrar a Alejandro Viana, quen logrou fuxir con Pastor Candeira e varios republicanos máis. Tras cinco días agochados nos arredores de Bordeos, atravesaron Francia até La Louvesc, preto da fronteira con Suíza. Os meses seguintes o goberno de Franco requiriu a extradición de numerosos republicanos, entre eles a de Viana, quen solicitou á embaixada de México en Francia a súa evacuación. O 15 de xaneiro de 1941, logrou, xunto con Pastor Candeira e Isabel Napal e logo de moitas dificultades, embarcar en Marsella no barco Alsina. Nel tamén viaxaban outros 200 republicanos e centos de exiliados europeos, especialmente xudeus.
Tras faceren escala aos poucos días en Casablanca, chegaron a Dakar o 27 de xaneiro. A viaxe suspendeuse pola ausencia de autorización británica para cruzar o Atlántico. Os refuxiados víronse obrigados a vivir no barco durante case cinco meses. Nese tempo, Viana repartiu entre a pasaxe 100.000 francos, transferidos por Portela Valladares e Negrín. O 3 de xuño o Alsina regresou a Casablanca e os refuxiados foron internados en dous campos de concentración. Tras varios días recobraron a liberdade e Viana instalouse en Casablanca, dende onde realizou xestións para tentar embarcar a América. Contactou co goberno no exilio e coas SHC, ademais de colaborar co consulado mexicano en Marsella na expedición de visados para os refuxiados. Finalmente, o 31 de outubro, Viana e varios centos de refuxiados embarcaron no Quanza con destino a México. O barco arribou a Veracruz o 18 de novembro.
Exilio en México (1941-1952)
Tamén en 1945 o réxime franquista incoou o procedemento xudicial contra Viana ao consideralo masón. O expediente acabou sendo sobresido por falta de probas. Tras once anos de separación, en 1947 a dona de Viana, Josefina Dotras, chegou a México. O ano seguinte produciuse a reunificación de Izquierda Republicana en México e Viana reintegrouse na súa disciplina. En 1951 asinou un manifesto de apoio á folga en Cataluña, a súa derradeira actuación política coñecida. O 30 de abril finou no Sanatorio Español a carón da súa dona e foi enterrado no Panteón Español da Cidade de México.
Victorino Veiga
Victorino Veiga González, nado en Begonte en 1875 e finado na Coruña o 5 de xuño de 1945, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Avogado na Coruña, foi socio do Casino Republicano e das Irmandades da Fala. Militante de Izquierda Republicana, nas eleccións xerais de 1936 foi elixido deputado da provincia da Coruña polo Fronte Popular. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 acolleu na súa casa de Vilaboa (Culleredo) a Juana Capdevielle. Foi detido e encarcerado. Xulgado en consello de guerra o 10 de marzo de 1941, foi absolto, pero o Tribunal Regional de Responsabilidades Políticas sancionouno en maio dese ano con oito anos de inhabilitación e coa multa de 6.000 pesetas. Satisfeita a sanción, recobrou a libre disposición dos bens en outubro de 1941. Despois de pasar pola prisión exerceu como avogado na Coruña.
Vida persoal
Casou con Elisa de Bernardo e foi pai de Victorino Veiga de Bernardo.
Asparaxina
miniatura|dereita|100px|Fórmula da asparaxina ionizada. A asparaxina (abreviadamente Asn ou N) é un α-aminoácido que forma parte das proteínas.
Predestination
Predestination é un filme australiano dirixido e escrito polos irmáns Michael e Peter Spierig que foi estreado no 2014. O filme está baseado na historia curta de Robert A. Heinlein "—All You Zombies—", e está protagonizado por Ethan Hawke, Sarah Snook e Noah Taylor.
Asparaxina
Ten unha cadea lateral formada por -CH2-CO-NH2, que presenta un grupo amino polar, e considérase un aminoácido polar. Pode considerarse que é a amida do ácido aspártico, polo que o seu grupo lateral sería unha carboxiamida.
Non é un aminoácido esencial, xa que o noso metabolismo pode sintetizalo a partir de precursores sinxelos. Está codificado polos codóns AAU e AAC.
Foi illada por primeira vez en forma cristalina en 1806, polos químicos franceses Louis Nicolas Vauquelin e Pierre Jean Robiquet a partir do zume de espárrago (Asparagus officinalis), e de aí lle vén o nome. Foi o primeiro aminoácido en ser illado. O cheiro característico na urina das persoas que comeron espárragos atribúese a varios produtos metabólicos derivados da asparaxina. miniatura|esquerda|350px|(S)-Asparaxina (á esquerda) e (R)-asparaxina (á dereita) en forma [[zwitteriónica a pH neutro.]]
Cando a asparaxina dos alimentos reacciona cun azucre redutor ou un carbonilo reactivo a suficiente tempertura produce acrilamidas. Estas substancias aparecen en produtos cociñados como patacas fritas ou café torrado.
Funcións
A asparaxina forma parte das proteínas. Como a súa cadea lateral pode formar facilmente pontes de hidróxeno co esqueleto do péptido, os residuos de asparaxina atópanse preto do final ou do principio das alfa-hélices e asas das follas beta, onde pode limitar a formación de pontes de hidróxeno co péptido. A glutamina, que ten un grupo metileno extra na cadea lateral, ten máis entropía conformacional e é menos útil neste cometido.
A asparaxina tamén proporciona sitios chave para establecer enlaces N-glicosídicos con residuos de azucre, o que transformará a proteína nunha glicoproteína.
O sistema nervioso require asparaxina.
A asparaxina é tamén importante na síntese de amoníaco.
Fontes alimenticias
Non é un aminoácido esencial, polo que non se require na dieta, pero é abundante en alimentos como: lácteos, soro lácteo, carne de vaca, aves, ovos, peixe, lactalbumina, alimentos mariños, espárragos, patacas, legumes, noces, sementes, soia, cereais integrais.
Biosíntese
O precursor da asparaxina é o oxalacetato. O oxalacetato convértese en aspartato por acción dunha transaminase. O encima transfire o grupo amino do glutamato ao oxalacetato producindo α-cetoglutarato e aspartato. O encima asparaxina sintetase produce asparaxina, AMP, glutamato, e pirofosfato a partir de aspartato, glutamina, e ATP. Na reacción da asparaxina sintetase úsase o ATP para activar o aspartato, formando β-aspartil-AMP. A glutamina doa o grupo amonio, o cal reacciona co β-aspartil-AMP para formar asparaxina e AMP libre.
Degradación
A asparaxina é un aminoácido glicoxénico. A L-asparaxinase hidroliza o grupo amida para formar aspartato e amoníaco. Unha transaminase converte o aspartato en oxalacetato, o cal pode despois ser metabolizado no ciclo do ácido cítrico ou entrar na gliconeoxénese.
Tomigusuku
Tomigusuku (豊見城市, とみぐすくし, Tomigusuku-shi) é un concello da prefectura de Okinawa no Xapón. Está situado ó sur da illa de Okinawahontō. A súa superficie é de 19,45 km² e a poboación de 56.131 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 2.890 h/km².
Illa de Rarotonga
Rarotonga é a illa máis poboada das Illas Cook, ten 9.500 habitantes.
A illa alberga os edificios do parlamento das Illas Cook e o Aeroporto Internacional de Rarotonga. Debido a que Rarotonga é a illa máis poboada, en ocasións fálase dos insulares como rarotonganos, aínda que poden provir dalgunha das outras 15 illas, como Aitutaki ou Mangaia.
Rarotonga elévase 4.500 metros desde o fondo oceánico. O perímetro da illa mide uns 32 km. A aproximadamente 4.000 metros de profundidade, o volcán ten como 50 km de diámetro. O punto da illa a maior elevación sobre o nivel do mar atópase a 658 metros.
O principal núcleo de poboación da illa, coñecido como Avarua, é o centro administrativo das Illas Cook.
Parc y Scarlets
O Parc y Scarlets (do lingua galesa: Parque dos Scarlets, en inglés: Scarlets Park), antes coñecido como Pemberton Stadium, é un estadio de rugby da localidade de Llanelli, no Condado de Carmarthenshire, en Gales. O estadio foi inaugurado o 15 de novembro de 2008 como a casa dos Scarlets e do Llanelli RFC. O campo substituíu a Stradey Park, a casa dos equipos de rugby de Llanelli dende había 130 anos. O estadio é ocasionalmente empregado para os partidos da selección de fútbol sub 21, así coma a sénior e os partidos de competicións europeas do Llanelli A.F.C..
Branquinho da Fonseca
António José Branquinho da Fonseca, nado na Mortágua o 4 de maio e finado en Cascais o 7 de maio de 1974, foi un escritor portugués.
Os seus primeiros textos eran asinados co pseudónimo António Madeira. Probou varios modos e xéneros literarios, desde o poema lírico á novela, pasando polo texto dramático e o poema en prosa, mais, como el mesmo dicía, a súa expresión natural era o conto. Como artista, interesouse tamén pola fotografía, o deseño, o cinema e o design gráfico. Foi conservador do Rexistro Civil en Marvão e Nazaré, e do Museo-Biblioteca Conde de Castro Guimarães en Cascais. Por proposta súa, foi creado en 1958, o Serviço de Bibliotecas Itinerantes da Fundação Calouste Gulbenkian, o cal había de dirixir até o ano da súa morte. En homenaxe del, o Concello de Cascais creou o Premio Branquinho da Fonseca de Conto Fantástico en 1995 e, en 2001, foi instituído o Premio Branquinho da Fonseca Expresado/Gulbenkian nunha colaboraciónentre a Fundación Calouste Gulbenkian e o xornal Expresso.
Vida
Fillo de Clotilde Madeira Branquinho e do escritor Tomás da Fonseca, Branquinho da Fonseca naceu en Mortágua e completou os primeiros anos do instituto en Lisboa, partindo despois para Coímbra, onde terminou os seus estudos secundarios. Licenciouse en Dereito na Facultade de Dereito de Coímbra, o ano de 1930. Aínda como estudante participou da fundación da revista Tríptico (1924 - 1925), da cal se publicaron 9 números, dirixida por un grupo de poetas novos como Vitorino Nemésio, Afonso Duarte e António de Sousa.
En 1926 fai a súa estrea literaria coa obra Poemas. O ano seguinte, máis precisamente o día 10 de marzo, cando aínda era estudante de Dereito, funda, xuntamente con José Régio e João Gaspar Simões, a revista Presença, considerada o marco inicial da segunda fase do modernismo portugués, ou "presencista". Para comprendermos Branquinho da Fonseca, "deberemos lembrar a principal característica dese movemento: a total liberdade de creación artística, movida pola necesidade de cada cal poder asumir a súa propia verdade e sensibilidade, dende a asunción dun individualismo subxectivo bastante descomprometido co social e o político [...]". Exerceu o cargo de director da revista até o 16 de xuño de 1930, data en que, conxuntamente con Miguel Torga e Edmundo de Bettencourt, se desconecta definitivamente da Presença, indignado cos novos rumbos que esta tomaba, unha vez que consideraba haber imposción de límites á liberdade creativa. Aínda nese ano, funda en conxunto con Miguel Torga a revista Sinal, da cal só foi publicado un número, sendo substituído na dirección da Presença por Adolfo Casais Monteiro.
En 1932 pasa a exercer a función de Conservador no Museo Biblioteca Conde de Castro Guimarães.
No exercicio das súas funcións como Conservador crea, en 1953, o proxecto dunha biblioteca-itinerante, a primeira. do xénero en Portugal. Consecuentemente, é convidado, en 1959, por Azeredo Perdigão para fundar e dirixir a Fundação Calouste Gulbenkian. Entre esta data e o ano en que faleceu (1974), período en que permaneceu á cabeza do referido proxecto, o escritor non volveu publicar ningún libro de creación persoal, téndose limitado á edición de antoloxías temáticas.
Obra
Formalmente diversificada, a obra de Branquinho da Fonseca non deixa de ser, no entanto, direccionada cara a unha orientación estético-literaria nitidamente contística, da cal son testemuño as obras Caminhos Magnéticos, O Barão, Rio Turvo e Bandeira Preta. Mesmo a única novela do escritor, Porta de Minerva (1947), afástase dunha sintaxe subordinativa típica na novela “máis convencional” e aproxímase a unha estrutura descosida e fragmentada, sendo constituído por un conxunto de narrativas breves interligadas pola recorrencia dun espazo social ben determinado.
Así, no seu todo, pero de forma máis marcada na vertente do conto, a obra de Branquinho da Fonseca fírmase nun "gusto polo mítico, o simbólico, vinculado a un permanente sabor de aventura literaria, evidente na experimentación de novas solucións estruturais e mesmo situacionais", chegando a ser clasificada como "realismo fantástico" , unha vez que consegue "suxerir un ton de misterio, de medo ou pesadelo indefinido, de constante sorpresa na persecución dun impreciso ideal, sen porén desprendernos dun senso de verosemellanza."
Encóntrase colaboración da súa autoría no semanario Mundo Literario (1946-1948) e na revista Litoral (1944-1945).
O Barão
Foi publicado baixo o pseudónimo de Antonio da Madeira en 1942. Son varias as fontes que apuntan O Barão como a obra-prima de Branquinho da Fonseca e, tamén, como unha das máis notábeis da novelística portuguesa de todos os tempos. Con todo, hai discordancia canto ao xénero a que a obra pertence: uns defenden que se trata dun conto, outros dunha novela.
O texto da obra está composto pola narración da viaxe dun inspector escolar a unha zona remota da provincia, onde irá encontrar, na noite da chegada, a figura dun aristócrata excéntrico e decadente, o "Barão", que aos poucos se vai tornando enigmático, exercendo unha fascinación cada vez maior sobre o narrador e adquirindo un estatuto mítico, quer polo modo como domina o seu estraño microcosmos, quer pola maxia desa noite case irreal en que ambos os dous irán poñer unha rosa no "castelo da Bela-Adormecida".
O filme O Barão, 2010, de Edgar Pera, foi baseado nesta obra.
O 13 de ullo de 1981 foi feito Grande-Oficial da Orde Militar de Sant'Iago da Espada a título póstumo.
El Coll
200px|miniatura|Situación do barrio no distrito de [[Gràcia.]] El Coll é un barrio de Barcelona situado no distrito de Gràcia. Ten 6.850 habitantes e está situado a 300 metros por encima do mar.
The Wrong Side of Heaven and the Righteous Side of Hell, Volume 2
The Wrong Side of Heaven and the Righteous Side of Hell, Volume 2 é o quinto álbum de estudio de Five Finger Death Punch, o segundo publicado polo grupo no ano 2013, xunto ao anterior Volume 1. Publicouse o 19 de novembro de 2013 baixo o selo Prospect Park Records.
El Coll
Historia
Sitúase a orixe do barrio na Igrexa da nosa Señora do Coll, que data do século XI. Orixinalmente o santuario chamábase de Mare de Déu da Fontrúbia. Cerca estaba a capela de Lourdes. As referencias máis antigas deste barrio datan do ano 1099.
Os señores feudais ían cazar o xabaril nas montañas próximas ao Coll, pouco antes de que os bandoleiros instalásense nas covas Cimany que, máis tardíamente, convertéronse en importantes minas de ferro.
Xa a principios do século XX, o barrio encheuse de masías e casas.
Nos anos 1960, El Coll sufriu a febre urbanística e foi invadida por todo tipo de construcións que ocuparon todos os espazos libres que quedaban.
Foi en 1976 cando se pediu a construción dun parque. A Canteira da Creueta estaba abandonada e a intención era construír alí pisos, pero finalmente inaugurouse o Parque da Creueta do Coll.
Actualmente o barrio do Coll está afectado polo proxecto urbanístico dos Tres Turons.
A Medoña, Cumbraos, Sobrado
A Medoña é un lugar da parroquia de Cumbraos, no concello coruñés de Sobrado na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2018 tiña 18 habitantes (9 homes e 9 mulleres).
CANX 6
CANX 6 ou CanX 6, acrónimo de Canadian Advanced Nanospace eXperiments 2, tamén coñecido como NTS (Nanosat tracking Ships) é un satélite artificial canadense lanzado o 28 de abril de 2008 mediante un foguete indio PSLV desde o centro de lanzamento de Sriharikota.
Características
A misión de CanX 6, de 16 kg de masa e construído polo Instituto de Estudos Aeroespaciais da Universidade de Toronto, é servir de demostrador tecnolóxico no campo da comunicación e seguimento de buques oceánicos.
Complexo Deportivo das Eiroas
O Complexo Deportivo das Eiroas é unha instalación deportiva situado na parroquia de Bértoa, no Polígono industrial; o seu propietario é o concello de Carballo.
O Tellado, Fene, Fene
O Tellado é un lugar da parroquia de Fene no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Tiña 137 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 62 homes e 75 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 154 habitantes.
Complexo Deportivo das Eiroas
Conta con dous recintos dedicados á práctica do fútbol, o Campo Municipal das Eiroas (inaugurado no 2001) e un campo anexo (inaugurado no 2009, cunhas dimensións de 99 x 51 e con capacidade para 2500 espectadores). No estadio principal xoga os seus partidos como local o principal equipo de fútbol da localidade, o Bergantiños FC.
No 2008 renovouse o céspede artificial. Nestas instalacións agroman os talentos das Escolas Luis Calvo Sanz, encargadas da base do fútbol carballés.
William Hudson
William Hudson, nado en Kendal, Cumbria, Inglaterra en 1730, e finado o 23 de maio de 1793 en Londres, foi un farmacéutico e botánico inglés.
Traxectoria
Hudson traballou como aprendiz de farmacéutico en Londres antes de converterse en bibliotecario adxunto do British Museum en 1757.
Coa súa Flora Anglica (Ler en líña), participou na popularización da taxonomía linneana.
Publicou A Praefectus Horte (1765 a 1771). Aplicou, en particular, a clasificación linneana, ás plantas descritas por John Ray (1627-1705).
Foi un dos fundadores da Sociedade linneana de Londres.
Abreviaturas
As abreviaturas Hudson e Huds. empréganse para recoñecer a William Hudson como autoridade na descrición e clasificación científica en botánica.
A.O. Near East
O A.O. Near East Kesariani (en grego: Α.Ο. Νήαρ Ηστ Καισαριανής) é un dos clubs de baloncesto máis antigos de Grecia. Fundado en 1927, ten a súa sede en Kaisariani, Atenas (Ática). Actualmente xoga na G Ethniki, cuarta categoría do baloncesto heleno. O seu pavillón como local é o Near East, recinto con capacidade para 1.300 espectadores. Posúe nas súas vitrinas un título de campión da Liga de Grecia, o cal conseguiron en 1936.
Historia
O Near East B.C. foi un dos equipos que participaron no primeiro torneo Pan-Helénico de Baloncesto, o cal tivo lugar en Tesalónica. En 1936, o equipo gaña o seu primeiro título oficial da Liga de Grecia tras derrotar na final ao equipo da Universidade de Atenas en Tesalónica. Con todo, este trofeo é o único título de liga que posúe até a actualidade o club. En 1937 estiveron cerca de conseguir revalidar o campionato, mais foron derrotados precisamente na final ante a Univesidade de Atenas. Nos últimos anos o equipo conseguiu loitou para conservar a súa praza nas máximas categorías do baloncesto heleno. En 1998, o equipo gañou o título da A2 Ethniki, a segunda división, conseguindo o ascenso. Pouco despois, nos anos 2000 e 2001, o equipo competiu na Copa Korać. Na edición de 2000 clasificouse até a terceira rolda, onde foi eliminado polo Nikas Peristeri, mentres que na edición de 2001 chegaron a xogar o Top 16, mais foron eliminados ante o Telit Trieste. Con todo, en 2002 perde a categoría, sendo esta a súa última participación na primeira división até o momento.
Lipoproteína lipase
A lipoproteína lipase (LPL) é un membro da familia xénica da lipase, na que se inclúen a lipase pancreática, lipase hepática e lipase endotelial. É un encima hidrosoluble que hidroliza triglicéridos en lipoproteínas, como as que se encontran nos quilomicrons e lipoproteínas de moi baixa densidade (VLDL), orixinando dous ácidos graxos libres e unha molécula de monoacilglicerol. Tamén está implicada na promoción da captación celular de restos de quilomicrons, lipoproteínas ricas en colesterol, e ácidos graxos libres. A LPL require a ApoC-II como cofactor.
A LPL está unida á superficie luminal das células endoteliais en capilares pola proteína 1 de unión á HDL ancorada a glicosilfosfatidilinositol (GPIHBP1) e polos proteoglicanos con heparán sulfato. Está distribuído principalmente nos tecidos adiposo, cardíaco e músculo esquelético, e tamén nas glándulas mamarias lactantes.
Síntese
A LPL segrégana as células parenquimáticas como un homodímero glicosilado, despois do cal é trasladada a través da matriz extracelular e das células endoteliais ata o lume capilar. Despois da tradución, a proteína acabada de sintetizar é glicosilada no retículo endoplasmático. Os sitios de glicosilación da LPL son a Asn-43, a Asn-257 e a Asn-359. Despois, as glicosidases eliminan os residuos de glicosa terminais; antes pensábase que esta eliminación de residuos de glicosa era responsable do cambio conformacional neceario para que a LPL forme homodímeros e se faga cataliticamente activa. No aparato de Golgi, os oligosacáridos sofren maiores alteracións dando lugar ou ben a dúas cadeas complexas ou ben a dous complexos e unha cadea rica en manosa. Na proteína final, os carbohidratos supoñen un 12% da masa molecular (55-58 kDa).
A homodimerización é necesaria para que as células poidan segregar a LPL. Despois da secreción, a LPL é transportada a través das células endoteliais e presentda no lume capilar pola proteína 1 de unión á HDL ancorada a glicosilfosfatidilinositol.
Estrutura
A estrutura cristalina da LPL non se coñece; porén, hai evidencias experimentais substanciais e homoloxía estrutural entre membros da familia da lipase que permiten predicir a probable estrutura e rexións funcionais deste encima. A LPL está composta por dúas rexións diferentes: un dominio N-terminal máis grande que contén o sitio activo lipolítico e un dominio C-terminal máis pequeno. Estas dúas rexións están unidas por un péptido de unión. O dominio N-terminal ten un pregamento de α/β hidrolase, que é unha estrutura globular que contén unha folla β central rodeada de hálices α. O dominio C-terminal é un sándwich β formado por dúas capas de folla β, e a súa forma lembra a dun cilindro alongado.
Mecanismo
miniatura|500px|Imaxe 1: Estrutura homodímera proposta para a LPL; dominios N-terminais en azul, dominios C-terminais en laranxa. Rexión da tapa bloqueando o sitio activo en azul escuro. O triglicérido únese ao dominio C-terminal e a rexión tapa, inducindo un cambio conformacional na LPL para facer accesible o sitio activo. O sitio activo da LPL está composto dos dominios conservados da tríade Ser-132, Asp-156 e His-241. Outras rexións importantes do dominio N-terminal para a catálise inclúen un burato de oxianión (Trp-55, Leu-133), unha rexión tapa (residuos 216 a 239), e un bucle β5 (residuos 54 a 64). O sitio de unión da ApoC-II actualmente non se coñece, pero predise que cómpren tanto residuos do dominio C-terminal coma do N-terminal para que se produza esta interacción. O dominio C-terminal parece conferir a especificidade de substrato á LPL; ten maior afinidade polas grandes lipoproteíns ricas en triglicéridos que polas ricas e colesterol. O dominio C-terminal é tamén importante par a unión a receptores de LDL. Tanto o dominio N-terminal coma o C-terminal conteñen sitios de unión da heparina en posición distal con respecto aos sitios de unión de lípidos; por tanto, a LPL serve como ponte entre a superficie celular e as lipoproteínas. Un feito importante é que a unión da LPL á superficie celular ou a receptores non é dependente da súa actividade catalítica.
Ao dímero LPL poden unirse dúas moléculas de ApoC-II. Estímase que ata corenta dímeros LPL poden actuar simultaneamente nunha soa lipoproteína. En canto á cinética, crese que a liberación do produto na circulación é o paso limitante da reacción.
Regulación
A LPL é controlada transcricionalmente e postranscricionalmente. O reloxo circadiano pode ser importante no control dos niveis de ARNm Lpl en tecidos periféricos.
En concordancia con isto, os macronutrientes da dieta afectan diferencialmente á actividade da LPL do músculo e tecido adiposo. Despois de estar 16 días tomando unha dieta alta en carbohidratos ou unha dieta alta en graxas, a actividade LPL incrementábase significativamente en ambos os tecidos 6 horas despois dunha comida de ambas as composicións, pero había un aumento significativamente maior de LPL no tecido adiposo en resposta á dieta alta en carbofidratos comparada dunha dieta alta en graxas. Non había diferenza entre os efectos das dúas dietas na sensibilidade á insulina ou na actividade de LPL no xexún en ambos os tecidos.
A concentración de LPL exhibida na superficie da célula endotelial non pode ser regulada polas células endoteliais, xa que nin sintetizan nin degradan LPL. En vez diso, esta regulación ocorre controlando o fluxo de LPL que chega ao sitio lipolítico e regulando a actividade da LPL presente no endotelio. Unha proteína clave que intervén no control da actividade da LPL é ANGPTL4, que serve como inhibidor local da LPL. A indución de ANGPTL4 explica a inhibición da actividade da LPL no tecido adiposo branco durante o xexún. Hai crecentes probas que implican a ANGPTL4 na regulación fisiolóxica da actividade da LPL en diversos tecidos.
Propúxose un modelo de ANGPTL3-4-8 para explicar as variacións de actividade da LPL durante o ciclo de alimentación-xexún. Especificamente, a alimentación induce a ANGPTL8, activando a vía ANGPTL8–ANGPTL3, que inhibe a LPL en músculos cardíacos e esqueléticos, facendo así que os triglicéridos circulantes queden dispoñibles para a captación polo tecido adiposo branco, no cal a actividade de LPL é elevada debido a unha diminución da ANGPTL4; o inverso é certo durante o xexún, o cal suprime a ANGPTL8 pero induce a ANGPTL4, e así dirixe os triglicéridos cara aos músculos. O modelo suxire un marco xeral para explicar a regulación do tráfico de triglicéridos.
Importancia clínica
A deficiencia de lipoproteína lipase orixina hipertrigliceridemia (niveis elevados de triglicéridos no torrente sanguíneo). En ratos, a sobreexpresión de LPL causa a resistencia á insulina, e promove a obesidade.
Unha alta resposta de LPL no tecido adiposo ante unha dieta alta en carbohidratos pode predispoñer á acumulación de graxas. Un estudo informou que os suxeitos aumentaban a súa graxa corporal en catro anos se, despois de seguir unha dieta rica en carbohidratos e participar dunha comida alta en carbohidratos, respondían cun incremento na actividade de LPL no tecido adiposo por adipocito, ou cunha diminución no músculo esquelético da actividade de LPL por gramo de tecido.
Interaccións
A lipoproteína lipase presenta interaccións coa LRP1. Tamén é un ligando para a α2M, a GP330 e os receptores de VLDL. A LPL é un ligando para a LRP2, pero con afinidade máis baixa que para outros receptores; porén, a maioría da degradación da VLDL dependente de LPL pode ser atribuída á vía LRP2. En cada caso, a LPL serve como unha ponte entre o receptor e a lipoproteína. Mentres que a LPL é activada pola ApoC-II, é inhibida pola ApoCIII.