cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Síndrome do aceite tóxico
Cadro clínico e evolución
Máis do 60% dos afectados eran mulleres, entre as que, ademais, a letalidade tamén era maior. Non se apreciou unha maior incidencia nun grupo de idade que noutros, aínda que se observaron picos nos grupos de idade comprendidos entre os 11-20 anos e entre os 41-50 anos, pero esta diferenza non se considerou significativa.
A intoxicación provocaba un cadro multisistémico no que se podían diferenciar tres fases sucesivas. Outros autores diferencian só dúas: aguda e crónica.
Fase aguda
No primeiro ou segundo mes trala inxestión do aceite tiña lugar a chamada fase aguda, caracterizada por síntomas respiratorios: tose non produtiva, dor torácica opresiva e dispnea; a exploración por raios X mostraba edema pulmonar: un infiltrado intersticial entre os alvéolos pulmonares, uni ou bilateral, e derramo pleural pero con silueta cardíaca normal. Nesta primeira fase, as mortes producíanse por insuficiencia respiratoria ou por tromboembolias.
Existían tamén outros síntomas non respiratorios, como a febre, malestar xeral, anorexia, cefalea, edema cutáneo, proído, e dores musculares e articulares; ás veces tamén hepatomegalia e linfadenopatías. Tamén era común unha dor abdominal difusa, con ou sen diarrea.
Un pequeno número de enfermos (ó redor do 1%) mostrou unha afectación neurolóxica central intensa, con confusión, estupor e enlentecemento do electroencefalograma. Estes síntomas non se complicaron en ningún caso.
Oroxe, Bazar, Castro de Rei
Oroxe é un lugar da parroquia de Bazar no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 33 habitantes (16 homes e 17 mulleres).
Alfonso Carrillo de Acuña
Alfonso (ou Alonso) Carrillo de Acuña, nado en Carrascosa del Campo o 1 de agosto de 1410 e finado en Alcalá de Henares o 1 de xullo de 1482, foi un bispo castelán, bispo de Sigüenza entre 1436 e 1447, e arcebispo de Toledo e primado de España dende 1446 até a súa morte.
Traxectoria
Foi fillo de Lope Vázquez de Acuña, máximo responsable do Concello da Mesta, primeiro Señor de Buendía e Azañón, e descendente dunha familia de nobres portugueses; e de Teresa Carrillo de Albornoz, Señora de Paredes, Portilla e Valtablado.
Uniforme militar
miniatura|dereita|Uniformes militares miniatura|dereita|Distintos tipos de uniformes O uniforme militar   ten unha significación máis ampla da que xeralmente se lle atribúe. Despois de todo, un uniforme militar indica no campo de batalla as prioridades prácticas, de corpo e ata ideolóxicas do soldado, que é a persoa que realmente mata, loita e morre. Ao ver o vestiario militar, vese a exhibición de orgullo, ademais de ser un barómetro dos cambios na forma de facer guerra, as variacións na tecnoloxía e as tácticas de combate.
Síndrome do aceite tóxico
Fase aguda
A eosinofilia en sangue periférico superou as 500 células/mm3, en moitos casos por riba das 3.000. As análises de sangue tamén evidenciaban cifras altas de Ig E, hipertrigliceridemia, trombocitopenia e aumento das transaminases hepáticas.
Fase intermedia
Aproximadamente o 60% dos enfermos mostraron, 2-4 meses despois do comezo da enfermidade, síntomas do que se denominou fase intermedia. Caracterizábase síntomas neuromusculares (hipertensión pulmonar), fenómenos tromboembólicos e edema cutáneo, con engrosamento e perda de flexibilidade da pel, ás veces con pequenas lesións dérmicas ou zonas hiperpigmentadas. Aumentaban as mialxias, con debilidade muscular, redución dos reflexos e alteracións da sensibilidade superficial.
Outros síntomas foron disfaxia e perda de peso intensa, hipertensión arterial e diversas alteraciones endocrinolóxicas (hiperglicemia, hipertricose, alopecia e amenorrea ). Eran frecuentes os trastornos dos enzimas pancreáticos, con intolerancia á glicosa. Máis graves foron os cadros vasculares intestinais, con colite isquémica e trombose mesentérica, ós que se atribuíron varias mortes.
As analíticas sanguíneas evidenciaban unha eosinofilia persistente, anomalías dos enzimas hepáticos (con transaminases elevadas) e, frecuentemente, hiperglicemia, hipertrigliceridemia, hipercolesterolemia, hipoalbuminemia e trombocitopenia.
Fase crónica
Catro ou seis meses despois dos primeiros síntomas, os enfermos entraban na denominada fase crónica, na que se manteñen actualmente numerosos afectados e que conduce a moitos deles cara a unha incapacidade cada vez maior e moitas veces á morte por complicacións secundarias. Noutros enfermos, porén, observouse unha evolución favorable e a recuperación dunhas condicións de vida aceptables.
Esta fase crónica cursa con hipertensión arterial pulmonar, atrofia e induración da pel (esclerodermiforme ) e neuropatía periférica, con debilidade e atrofia muscular, así como marcada redución ou mesmo ausencia de reflexos e claras alteracións da sensibilidade. Son comúns tamén a insuficiencia respiratoria (por alteracións neuromusculares), que chegou ó 90% nalgúns pacientes, o que os obriga a depender permanentemente de campás de osíxeno; intensas contracturas que chegan a provocar deformacións articulares das extremidades, tremores, cambras e miotonías. A eosinofilia íase reducindo co paso do tempo.
Os equipos psiquátricos creados para atende-los pacientes describiron que unha alta porcentaxe destes presentaba o que se denominou "neurose de renda", trastorno psíquico que adoitan presenta-los pacientes que sufriron un accidente e reclaman un resarcimento económico. Neste sentido, as medidas asistenciais e de compensación económica desenvolvidas pola Administración puideron xerar un "deseo de seguridad permanente y un aprovechamiento de la situación".
Situación actual
Non se confirmaron casos de aumento de morte fetal nin de malformacións infantís. Os meniños nacidos de nais enfermas non mostraron unha maior incidencia doutras enfermidades e os casos que houbo atribuíronse a patoloxías intercurrentes, sen evidencias de que o tóxico fose quen de atravesa-la barreira placentaria. Aínda así, ata ben entrado o ano 1983 recomendábase ás mulleres non quedar embarazadas no caso de que algún dos pais estivese afectado. Tampouco se constatou ningún aumento na frecuencia de casos de cancro: a incidencia de tumores non superou as cifras correspondentes á poboación en xeral.
Sen poder confirmar que se trate de secuelas da intoxicación, aínda que parece probable, ou que se deba á idade dos afectados, observouse tamén un aumento do risco cardiovascular (diabetes, hipercolesterolemia e hiperlipidemia).
Os trastornos psicolóxicos tamén son frecuentes entre os superviventes, con cadros de ansiedade, depresión, insomnio ou somnolencia e perda de memoria. Estes trastornos poden deberse á enfermidade física incapacitante que padecen ou ser consecuencia de alteracións do sistema nervioso sufridas nas primeiras fases da enfermidade.
Lamiño
O topónimo galego Lamiño pode referirse a:
Alfonso Carrillo de Acuña
Traxectoria
A súa familia materna, de ascendencia eclesiástica, pertencía ao municipio conquense de Carrascosa del Campo, e a do seu pai, ricohome de Castela, portuguesa. A súa educación desenvolveuse, baixo a influencia do seu tío o cardeal Alfonso Carrillo. Cando faleceu este, en 1434, recibiu o cargo de protonotario apostólico do papa Uxío IV, accedendo ao Consello Real de Xoán II. Foi nomeado bispo de Sigüenza en 1436 e arcebispo de Toledo en 1446. Morreu en Alcalá de Henares, o 1 de xullo de 1482.
Vida política
En 1473 convocou o Concilio de Aranda «para combater a ignorancia e a vida disipada dalgúns clérigos».
Pero cando os Reis Católicos fixéronse co poder, ao morrer Henrique IV en decembro de 1474, rapidamente chocaron os seus intereses. Carrillo non aceptaba o tratamento autoritario destes e, por outra banda, produciuse o ascenso a chanceler do reino de Pedro González de Mendoza, vello inimigo de Carrillo. Esta situación levoulle a un enfrontamento con Mendoza que perdería na subseguinte Guerra de Sucesión Castelá (1475-1479).
Síndrome do aceite tóxico
Tratamento
Desde o primeiro momento probáronse numerosos tratamentos como era de esperar ante a sorpresa fronte a unha enfermidade nova. Cando se cría que era de orixe infecciosa receitábase eritromicina. Máis adiante, corticosteroides sós ou combinados con antibióticos, que resultaron eficaces durante a fase inicial no tratamento dos síntomas respiratorios, pero non a longo prazo e mesmo chegaban a estar contraindicados en casos crónicos. Outros tratamentos foron a base de medicamentos inmunosupresores (azatioprina), polivinilpirrolidona, D-penicilamina, plasmaférese, vitamina E, aquocobalamina (un derivado da vitamina B12), superóxido dismutase, vasodilatadores, analxésicos, antiinflamatorios etc., pero ningún conseguiu efectos satisfactorios sobre a evolución ou o prognóstico da enfermidade. Tamén se recorreu á acupuntura, á que se lle recoñecía un alivio sintomático.
Nos enfermos con afectación neuromuscular intensa foi beneficiosa a rehabilitación física e a fisioterapia e, en xeral, medidas de apoio psicolóxico e tratamentos sintomáticos (sedantes e miorrelaxantes).
Entre 1.000 e 5.000 mortos e 20.000-25.000 afectados
O envelenamento por aceite tóxico foi a intoxicación alimentaria máis grave de toda a historia de España. A cifra de afectados e mortos foi desde o primeiro momento obxecto de controversia entre a Comisión Nacional de Seguimento da Síndrome Tóxica e as asociacións de afectados. A falta dunha definición clara da enfermidade puido intervir na consideración de afectado pola síndrome ou non en numerosos enfermos e falecidos; nestes últimos había que engadi-la dificultade de determinar se a morte se debeu á intoxicación ou a complicacións secundarias. Por este motivo, xa desde os primeiros días da enfermidade, a prensa ofrecía na súa información case diaria unha cifra oficial matizada con novos casos pendentes de confirmar. Houbo, tamén, discrepancias entre a citada Comisión e a Maxistratura de traballo á hora de admitir baixas laborais entre os enfermos. Mesmo se utilizou como arma política entre UCD e PSOE, no goberno e na oposición, respectivamente, naquelas datas. O 1º de maio de 1983, ós dous anos do comezo da intoxicación, o Programa Nacional da Síndrome Tóxica admitía oficialmente 340 mortos pero había 150 falecidos máis pendentes de resolución.
O número de afectados, segundo a fonte consultada, oscila entre 20.000 e 25.000 persoas.
Moito máis dispares son as cifras que pretenden cuantifica-lo número de mortos, que oscilan entre as 700 persoas, 1.100 e algo máis de 2.500.
En abril de 2011, Televisión Española concretaba estas cifras en 20.205 persoas afectadas e 4.537 falecidos.
A intoxicación produciu vítimas en 30 provincias españolas (a novembro de 1981), concentrándose o 99% nas 16 provincias que se indican no mapa de distribución que encabeza o artigo, especialmente en Madrid, co 70% dos casos -8.811 enfermos en 1981, 14.702 en 1982- e o 64% das defuncións. Outros 200 casos aconteceron noutras provincias e a maioría deles orixináranse fóra delas. Unicamente en Sevilla e Barcelona non se produciron vítimas mortais.
A síndrome tóxica en Galicia
300px|miniatura|O poeta [[Lois Pereiro (falecido en 1996) foi unha das poucas vítimas galegas da intoxicación.]] A finais de xullo de 1981 aparecen os primeiros casos galegos. O primeiro enfermo diagnostícase no Barco de Valdeorras, ós poucos días morren en Xinzo de Limia unha muller e a súa filla e os casos van aumentando ata un total de 42, na comarca de Valdeorras. Hai máis casos: na Coruña, un caso en Vigo e outro en Monforte. Este último foi o poeta Lois Pereiro, quen enfermou cando residía en Madrid facendo a carreira de Idiomas. Nunhas declaracións a Faro de Vigo, en marzo de 1992, recoñece que el e os seus catro compañeiros de piso mercaron unha garrafa de aceite a un repartidor de butano, que sabían que non podía ser de oliva pero, polo prezo, non podían protestar. Engadiu que comezou a sentirse mal en maio (e, curiosamente, "uns dous meses despois de empezar a consumir o aceite") aínda que rematou o curso e volveu a Monforte en xuño, para pasa-lo verán. Outros dous compañeiros estiveron enfermos pero recuperáronse sen complicacións e os outros dous non manifestaron síntomas da enfermidade. Morreu 15 anos despois.
Outras consecuencias colaterais
Pero non só tivo consecuencias sanitarias e sociais. Outras consecuencias, positivas unhas e negativas outras, que se poden derivar da intoxicación masiva e dos achados que revelou as posteriores investigacións, como os deficientes controis oficiais sobre a importación e a venda de alimentos, foron, por exemplo, as seguintes:
Condenas xudiciais
O primeiro xuízo, chamado dos aceiteiros, celebrouse en 1987 na Audiencia Nacional, contra 38 acusados, resultando na condena de 13 fabricantes e comercializadores de aceite por delitos contra a saúde pública e imprudencia temeraria, pero só tres ingresaron na cadea. En 1992, o Tribunal Supremo de España revisou a sentenza e modificou a consideración dos delitos en delito de homicidio, incrementando en 4 veces as penas de cadea dos procesados.
Posteriormente, en 1995, a Audiencia Nacional celebrou outro xuízo contra diversos funcionarios e altos cargos do Goberno de entón, por un delito contra a saúde pública e de imprudencia con resultado de morte e lesións. A sentenza, ditada en 1996, absolveu a tódolos acusados pero, revisada polo Tribunal Supremo en 1997, condenou a seis meses e 1 día a dous funcionarios do Laboratorio Nacional de Aduanas por imprudencia temeraria e coa obriga de indemniza-las vítimas, declarando ó Estado como responsable civil subsidiario, polo que tivo que asumir tódalas indemnizacións (os fabricantes declaráranse insolventes).
Alfonso Carrillo de Acuña
Vida política
Dando un xiro absoluto á súa política, Carrillo integrouse no bando liderado polo rei de Portugal que apoiaba os dereitos ao trono castelán do seu sobriña a princesa Xoana contra Isabel a Católica. A guerra foi longa e cruel, pero a principios de 1479 unha ofensiva dos Reis Católicos derrotou definitivamente aos portugueses e obrigou a Carrillo a someterse e aceptar guarnicións reais en todas as fortalezas que controlaba, para poder continuar como arcebispo de Toledo.
Morreu semipreso no seu Palacio arcebispal de Alcalá de Henares o 1 de xullo de 1482.
Teramo Handball
O Teramo Handball é un equipo de balonmán italiano da cidade de Téramo. Actualmente milita na Serie A1.
Fascination Street
"Fascination Street" é unha canción da banda inglesa de rock alternativo The Cure, editada como sinxelo do seu álbum Disintegration o 18 de abril de 1989.
O selo estadounidense do grupo, Elektra Records, rexeitou a elección da banda como primeiro sinxelo do álbum, que sería "Lullaby", e usou "Fascination Street". A canción converteríase no primeiro número 1 da banda na lista da Billboard Modern Rock Tracks, de recente creación na época.
Carrás, Merza, Vila de Cruces
Carrás é un lugar da parroquia de Merza, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza.
-238
Outros
Historia ano a ano
Songs About Fucking
Songs About Fucking é o segundo e derradeiro álbum da banda estadounidense de punk rock Big Black, editado o 1 de xaneiro de 1987 a través do selo Touch and Go Records. Pitchfork Media situouno no posto 54 da súa lista dos 100 mellores álbums dos anos 80. No disco hai unha versión do tea de Kraftwerk "The Model" e outra da canción de Cheap Trick "He's a Whore".
Listaxe de cancións
Todas as cancións compostas por Big Black agás onde se indique.
Historia Roderici
Características
Canto ao seu papel na historiografía española, é unha das obras cumio do xénero das crónicas en latín na Península, que neste século chega precisamente ás súas máis altas cotas, xusto no momento en que as crónicas romances empezan a dar os seus primeiros pasos en forma de breves anais.
Cuestiónase se a obra puido chegar a ser a fonte Cantar de mio Cid, mais ambas as obras parece que tiveron en conta tradicións orais comúns, que neste período da historia producían unha transmisión e fixación nos relatos folclóricos maior que na actualidade. Todo isto fai invalidar a tese de que o seu autor non puido ter un coñecemento rigoroso dos feitos sen formar parte do continxente do Cid como observador directo dos feitos que narra.
Tombo
Como topónimo, O Tombo pode referirse a:
Rifle Sport
Rifle Sport foi unha banda estadounidense de post-punk procedente de Minneapolis, Minnesota e activa entre os anos 1982 e 1995.
A banda colleu o seu nome dun salón recreativo do centro de Minneapolis que estivo aberto dende os anos 40 ata os anos 60. Unha galería de arte non relacionada coa banda, Rifle Sport Gallery, tamén foi chamada así polo salón recreativo e ocupou o seu vello espazo despois da formació do grupo.
O batería e vocalista Todd Trainer posteriormente uniuse á banda de Steve Albini, Shellac.
Rebordondo, Monterrei
San Martiño de Rebordondo é unha parroquia que se localiza no noroeste do concello de Monterrei. Segundo o IGE en 2015 estaba despoboada a única entidade de poboación da parroquia, o lugar de Paradiña. Este lugar xunto cos lugares de Rebordondo e Pena Verde da parroquia civil de Rebordondo do veciño concello de Cualedro, forman a parroquia eclesiástica de Rebordondo do arciprestado da Limia da diocese de Ourense.
Journal for Plague Lovers
Journal for Plague Lovers é o noveno álbum de estudio da banda de rock alternativo galesa Manic Street Preachers, editado o 18 de maio do 2009 a través do selo Columbia Records. Foi gravado entre outubro de 2008 e febreiro de 2009 baixo a produción de Steve Albini e Dave Eringa e conta con letras postumas de Richey Edwards, desaparecido o 1 de febreiro de 1995. É o único álbum da banda no que as letras están todas compostas por Edwards. A portada do álbum é unha pintura orixinal de Jenny Saville que tamén contribuíra no álbum The Holy Bible.
Aeroporto de Akwa Ibom
O aeroporto de Akwa Ibom é un aeroporto nixeriano que serve a Uyo, a capital do estado de Akwa Ibom. Está situado a 24 quilómetros ao sueste de Uyo e a 16 ao noroeste do porto fluvial de Oron.
A primeira fase da súa construción comezou en 2006 e rematouse en 2009. O aeroporto inaugurouse o día 23 de setembro dese ano e o seu primeiro voo regular de pasaxeiros foi o 2 de decembro, cando Arik Air comezou a ofrecer voos a Abuja e Lagos. A segunda fase de construción iniciouse en 2012 e inclúe a finalización de instalacións de mantemento, reparación e revisión, a construción dunha terminal internacional e de pistas de rodadura adicionais.
Lovesong
"Lovesong" é unha canción da banda inglesa de rock alternativo The Cure, editada como sinxelo do seu álbum Disintegration o 21 de agosto de 1989. A canción tivo un éxito considerable nos Estados Unidos, onde foi o seu único tema en acadar o top 10; no Reino Unido, porén, só acadaría o top 20.
Aínda que a canción foi versionada por varios artistas, a versión máis famosa foi feita pola banda estadounidense de pop rock no ano 2004, gravada para a banda sonora da película 50 First Dates e tamén editada como sinxelo.
Pokémon Ranger: Guardian Signs
Pokémon Ranger: Guardian Signs (en ポケモンレンジャー 光の軌跡; Pokemon Renjā Hikari no Kiseki) é un videoxogo de rol e acción desenvolvido por Creatures Inc., publicado por The Pokémon Company e distribuído por Nintendo para a consola Nintendo DS. É a secuela de Pokémon Ranger e Pokémon Ranger: Shadows of Almia e é o terceiro título da serie. Estreouse no Xapón o 6 de marzo de 2010, en América do Norte o 4 de outubro de 2010 e en Europa o 5 de novembro de 2010. Tamén se estreou para a consola Wii U Virtual europea o 9 de xuño de 2016. O modo de xogo baséase en capturar Pokémon co Capture Styler debuxando círculos arredor deles. O xogo recibiu valoracións dispares, cunha puntuación en Metacritic e GameRankings de 69%.
Lista de asociacións numismáticas
As asociacións numismáticas están constituídas por persoas relacionadas dalgún xeito coa numismática que se agrupan para perseguiren un obxectivo común, que pode ser de tipo comercial, profesional, académico ou, simplemente, por afección.
Asociacións numismáticas galegas
Dada a frecuencia coa que os afeccionados á numismática e á filatelia se asocian conxuntamente, a maioría das entidades desta listaxe están acollidas dentro da Federación Galega de Sociedades Filatélicas. Porén, exclúense da listaxe as asociacións que centren a súa actividade exclusivamente na filatelia:
Asociacións numismáticas por país
Inclúense na seguinte listaxe as asociacións numismáticas cuxo ámbito de actuación sexa a totalidade do seu país; exclúense, xa que logo, as pequenas entidades de carácter local ou rexional, agás aquelas que, pola súa repercusión e notoriedade, resulten relevantes no panorama numismático dos seus respectivos países.
Terra Lliure
Terra Lliure foi unha organización armada independentista catalá, fundada en 1978 e que se deu a coñecer oficialmente no Camp Nou do Futbol Club Barcelona o 23 de xuño de 1981, no marco da campaña "Som una Nació". A xustiza e as forzas de seguridade do estado español consideraron ó grupo como unha banda terrorista.
Formación e primeiras accións
O 26 de xaneiro de 1979 morreu abatido pola policía nun control un membro da organización, Martí Marcó, e pouco despois, o 2 de xuño, morreu Fèlix Goñi e o membro do seu comando Quim Pelegrí resultou gravemente ferido ao estourar unha bomba en Barcelona. Como resultado da documentación obtida, arréstase a Frederic Bentanachs e Griselda Pineda, acusados de formar o brazo armado do IPC. A raíz destas e doutras detencións de independentistas de EPOCA formáronse os Comitès de Solidaritat amb els Patriotes Catalans (CSPC), entendidos como unha plataforma de defensa política dos independentistas en prisión, e Terra Lliure quedou paralizada durante uns meses, namentres analizaban os erros das accións emprendidas e argallaban un novo plan de acción.
Primeira Asemblea
Durante o ano 1980 incorporáronse novos militantes provenientes doutros proxectos anteriores onde a loita armada era o referente principal: antigos membros de EPOCA (Exèrcit Popular Català) ou o FAC (Front d´Alliberament Català), ou outras organizacións independentistas, como o PSAN (Partit Socialista D'Alliberament Nacional) ou IPC (Independentistes dels Països Catalans).
En 1981 Terra Lliure secuestrou ao xornalista español Federico Jiménez Losantos, a quen liberaron o mesmo día despois de que Pere Bascompte lle disparase na perna. En decembro do mesmo ano, a policía detivo a unha vintena de persoas, pero tan só foron encarcerados Pere Bascompte e Jaume Llussà, acusados de pertenza a Terra Lliure, entrementres que o resto foron liberados.
A I Asemblea da organización celebrouse en 1982 en Cataluña Norte entre o 16 e o 17 de setembro, a primeira parte, e entre o 13 e o 14 de novembro, a segunda parte. Poucos días despois, o 15 e o 16 de novembro de 1982, a policía anunciou o achado dun depósito agochado con explosivos e armamento na Serra de Collserola. Aplicou entón a lei antiterrorista a diversas persoas, pero tan só Carles Benítez e Xavier Monton terminaron na cadea.
A raíz das detencións de militantes produciuse unha crise xa que a dirección non aceptaba as críticas. Desta crise derivou a expulsión dalgúns militantes disidentes que querían deter a actividade para entrar nunha etapa de reflexión sobre o futuro da organización na cal participasen as organizacións independentistas PSAN e IPC, e outros grupos que participaban da construción do MDT (Moviment de Defensa de la Terra) como aglutinador do independentismo, e que habería debilitar a IPC.
Segunda asemblea
A principios de 1985 prodúcense novas detencións: o 19 de xaneiro en Puigcerdà, de Jaume Fernàndez, Montserrat Tarragó e Carles Sastre, refuxiados durante anos en Cataluña Norte, e o 20 de xaneiro, en Barcelona, Enric Pascual, en Alcanar (Montsià), Josep Lluís Rovira. Os cinco son conducidos á Audiencia Nacional de Madrid. O 22 de xaneiro volve a ser detido Pere Bascompte en Perpiñán. Outros independentistas e refuxiados son interrogados e retidos. Finalmente, os casos de Enric Pascual e Josep Lluís Rovira quedan arquivados e son liberados poucos días despois. O 16 de decembro, o militante Joaquim Sànchez morre ó estoupar o artefacto que estaba preparando e en relación con este feito é detido Jordi Cort.
En febreiro de 1986 Terra Lliure anuncia o comezo dunha campaña contra a celebración dos Xogos Olímpicos en Barcelona. Son detidos Joan Mateu e Antoni Ribas, acusados de pertencer a Terra Lliure. Joan Mateu quedaría en liberdade e o seu caso arquivado.
Terceira Asemblea
A III Asemblea no verán de 1988, redáctanse tres documentos para teorizar e analizar a realidade social do Movemento de Liberación Nacional. A organización aproba un ambicioso plan para o futuro ano olímpico, pero unha parte dos membros comeza a desmarcarse e causa unha profunda crise no independentismo combativo, especialmente do MDT, e éntrase nunha etapa con poucas accións armadas a partir dos anos 90.
Cuarta Asemblea
Despois de 1991, unha facción liderada por Pere Bascompte abandona a loita armada. O resto da organización continúa as actividades segundo os parámetros da III Asemblea, aínda que sen moita actividade armada até a detención, en xuño de 1992, da sexta parte dos seus militantes no transcurso da chamada Operación Garzón (por Baltasar Garzón, o xuíz que a ordena), pouco antes da celebración dos Xogos Olímpicos de Barcelona en 1992, feito que vai anular a capacidade operativa de Terra Lliure. O partido catalán Esquerra Republicana de Catalunya vai facer de mediador para a reinserción dos presos e que facilitou a integración dos membros da organización no partido, dando a posibilidade de traballar de xeito pacífico pola independeencia.
A fin de Terra LLiure
Cabe destacar que un dos factores máis importantes da disolución de Terra Lliure, coa detención da sexta parte dos seus militantes, que ten lugar pouco antes da celebración dos Xogos Olímpicos de Barcelona en 1992, vai ser a infiltración dun axente dobre na banda. Este "toupo" recibira formación e axuda técnica do axente que se infiltrara en ETA. En ningún dos xuízos celebrados en contra de militantes de Terra Lliure, se fixo referencia ó infiltrado, cousa que fixo sospeitar del aos detidos na Operación Garzón.
A disolución formal foi feita pública o día 11 de setembro de 1995, a Diada nacional de Catalunya. Os presos da organización acabaron sendo liberados, algúns incluso tras negarse a toda medida de beneficio penitenciario.
Proteo (lúa)
Proteo (en grego Πρωτεύς), tamén coñecido coma Neptuno VIII, é o segundo satélite en tamaño de Neptuno, e o máis grande dos satélites interiores de Neptuno. É a lúa irregular máis grande do Sistema Solar. Sería máis tarde chamada Proteo, nome dun deus do mar que podía cambiar de forma na mitoloxía grega.
Descubrimento
miniatura|esquerda|150px|Mapa de Proteo.Proteo foi descuberto grazas ás imaxes tomadas pola sonda espacial Voyager 2 durante o seu achegamento a Neptuno no ano 1989. Recibiu a designación temporal de S/1989 N 1. Stephen P. Synnott e Bradford A. Smith anunciaron o seu descubrimento (IAUC 4806) o 7 de xullo do 1989, falaban só de 17 fotogramas tomados ó longo de 21 días, o cal coloca a data do descubrimento algúns días antes do 16 de xuño. O nome foille outorgado o 16 de setembro de 1991.
Características físicas
Proteo ten máis de 400 quilómetros de diámetro, máis grande que Nereida, outra das lúas de Neptuno. A pesar do seu tamaño, non foi descuberta polos telescopios terrestres por que está tan próxima ó planeta que o seu brillo perdese no resplandor da luz solar reflectida polo propio Neptuno. miniatura|esquerda|200px|Vista simulada de Proteo orbitando [[Neptuno (planeta)|Neptuno.]] Proteo está cheo de cráteres de impacto, pero non amosa signos de modificacións de tipo xeolóxico. Ten unha forma irregular, pero os expertos pensan que Proteo é tan grande como é posible para un corpo celeste coa súa densidade e forma irregular, se fose un pouco máis grande ou denso, caería nunha forma esférica debido á súa propia gravidade. A lúa de Saturno, Mimas ten unha forma máis esférica tendo unha densidade máis baixa e malia evidentemente ser menos masivo que Proteo.
Rasmus Rask
Rasmus Christian Rask, nado o 22 de novembro de 1787 e finado o 14 de novembro de 1832, foi un filólogo, lingüista e polígrafo dinamarqués, considerado como un dos fundadores da Gramática comparada.
Primeiros anos
Rask naceu en Brændekilde, na illa dinamarquesa de Fionia. Estudou na Universidade de Copenhague, onde mostrou un extraordinario talento para a adquisición de linguas. En 1808 foi nomeado conservador axudante da biblioteca universitaria, e algúns anos máis tarde profesor de historia literaria. En 1811 publicou (en danés, unha "Introdución á Gramática do islandés e outras antigas linguas nórdicas", a partir de materias, impresos e manuscritos acumulados polos seus predecesores en tal campo de investigación, que lle conferiu reputación sólida.
A fama así gañada por Rask facilitoulle o acceso á Intitución Arnamagnæan, na que foi empregado como editor do Lexicón Islandés (1814) de Björn Halldórsson, que permanecera longo tempo como manuscrito. Rask visitou Islandia, onde residiu entre 1813 e 1815, facéndose un mestre no dominio da súa lingua ao tempo que se familiarizaba coa literatura, hábitos e costumes dos nativos. Ao interese que inspiraron en Rask pode, probabelmente, atribuírselle o establecemento en Copenhagen, a comezos de 1816, da Sociedade Literaria Islandesa, da que foi o primeiro presidente.
Viaxe a Oriente
miniatura|200px|esquerda|Tumba de Rasmus Rask en Assistens Kirkegård, Copenhague. Pódense ver inscricións en persa, nórdico antigo e sánscrito. En outubro de 1816, Rask abandonou Dinamarca, para emprender unha expedición literaria, á custa do rei, a fin de continuar as súas investigacións sobre as linguas orientais, e recoller manuscritos para a biblioteca universitaria de Copenhague. Dirixiuse primeiramente a Suecia, onde estivo dous anos, durante os cales realizou excursións a Finlandia para estudar o finés. Estando aínda en Suecia e na lingua dese país, publicou a súa Gramática anglosaxoa en 1817. En 1818, publicou, esta vez en Copenhague e en danés, o "Ensaio sobre a orixe da Antiga Lingua Escandinava ou Islandesa", na que marca a profunda afinidade dese idioma con outras linguas europeas, nomedamente co latín e o grego. No mesmo ano, dou a coñecer as primeiras edicións completas dos Edda, tanto o de Snorri Sturluson como o de Sæmundr, publicando os textos orixinais e as traducións ao sueco.
Desde Estocolmo, marchou, en 1819, para San Petersburgo, onde redactou, en alemán, un artigo sobre "As linguas e as literaturas de Noruega, Islandia, Suecia e Finlandia", no número 6 da Vienna Jahrbücher. Desde Rusia, Rask viaxou para Tartaria desde onde alcanzou o Imperio Persa, residindo durante algún tempo en Tabriz, Teherán, Persépole e máis Shiraz. En arredor de seis semanas, aprendeu persa suficiente, como para poder conversar nese idioma con liberdade.
En 1820 embarcou en Bushire para Bombai, India. Durante a súa estadía nesa cidade, escribiu e publicou, en inglés, unha Disertación sobre a autenticidade da lingua zenda. Desde Bombay viaxou até Ceilán, onde chegou no ano 1821, e moi logo redactou en inglés, unha "Disertación a respecto do mellor método para expresar os sons das linguas da India en caracteres europeos", que foi publicado en Colombo. Rask volveu para Copenhaguen en maio de 1823, traendo consigo unha considerábel cantidade de manuscritos persas, zendas, palis, cingaleses etc., cos que enriqueceu as coleccións da capital danesa.
Derradeiros anos
Logo da súa volta de Oriente, Rask publicou, en danés, varias obras: Gramática española (1824), Gramática frisoa (1825), Ensaio sobre a ortografía danesa (1826), un Ensaio sobre a Cronoloxía do Antigo Exipto (1827), Gramática italiana (1827), Cronoloxía xudía antiga con anterioridade a Moisés (1828). Fixo tamén unha edición da Gramática danesa para ingleses de Schneider, e supervisou a tradución da súa Gramática anglosaxoa (1830) realizada por Thorpe.
Rask faleceu en Copenhague o 14 de novembro de 1832, na Badstuestraede, nº 17, onde actualmente hai unha placa na súa lembranza. En 1822, dominaba non menos de vinte e dúas linguas e dialectos, e é sona que estudara só dúas veces a maioría. Os seus numerosos manuscritos foron trasladados á Biblioteca Real de Copenhague.
Legado académico
Rasmus Rask foi o primeiro en facer notar a conexión entre o antigo nórdico e o gótico co lituano, o eslavo, o grego e o latín. Tivo tamén a idea orixinal do que se coñeceu logo como "lei de Grimm", que trata sobre a mutación das consonantes no paso do indoeuropeo ao teutónico, aínda que só comparou teutónico, grego e sánscrito.
Karl Verner foi un dos últimos filólogos inspirados en Rask.
Estación de Téramo
A antiga estación ferroviaria de Téramo, capital de provincia, é a estación de ferrocarril cabeceira da liña Giulianova-Téramo. Inaugurada en 1884 despois dun longo proceso burocrático e técnico, atópase nunha zona da cidade non moi céntrica.
Características
Aínda que situada nunha cidade, non se trata dunha estación moi grande e ten un tráfico de trens medio. Está dotada de 3 vías, todas terminais, sendo cabeceira (aínda que normalmente se utiliza só o primeiro) e hai anos que o portelo foi substituído por un dispensador automático. Desde hai algún tempo, despois da separación de Ferrovies dello Stato a súa xestión é confiada á explotación RFI (Rete Ferroviaria Italiana), que forma parte do grupo Ferrovie dello Stato.
Sexting
miniatura|O sexting a miúdo implica o envío de mensaxes sexuais explícitas. Sexting (contracción de sex e texting) é un anglicismo que fai referencia ao envío de contidos eróticos ou pornográficos por medio do teléfono móbil. Comezou facendo referencia ao envío de SMS de natureza sexual, pero coa extensión das capacidades multimedia dos dispositivos móbiles, medraron os envíos de fotografías e vídeos, aos cales se estendeu o uso do termo, aínda que texting en inglés faga inicialmente referencia ao envío de mensaxes de texto. É unha práctica común entre xente nova, e cada vez máis entre adolescentes.
Contexto
As primeiras referencias ao sexting datan de 2005 na revista Sunday Telegraph, e desde entón constatouse a súa existencia en diversos lugares do mundo, con meirande incidencia inicial nos países anglosaxóns: Australia, Nova Zelandia, os Estados Unidos de América, e Reino Unido.
Unha enquisa realizada en 2008 no marco da campaña estadounidense para a prevención da gravidez entre adolescentes e CosmoGirl.com revelou o rápido espallamento deste e outros comportamentos online semellantes entre os adolescentes. O 22% das rapazas enquisadas (e o 11% das que tiñan entre 13 e 16 anos) afirmaron ter enviado ou publicado electronicamente fotos de si mesmas espidas ou semiespidas. O 33% dos rapaces e o 25% das rapazas dixeron que lles tiñan amosado ese tipo de imaxes privadas. Segundo esta enquisa, as mensaxes sexuais eran máis comúns cás imáxes, cun 39% dos rapaces que as enviaran (ou publicaran en Internet) e o 50% que as recibira. Aínda que a validez estatística desta enquisa foi posta en dúbida por ter partido dunha mostra autoseleccionada, outras enquisas posteriores amosan cifras semellantes.
En xaneiro de 2009, unha enquisa entre 1.200 adolescentes amosaba que un de cada cinco enviara fotos de si mesmo con espidos explícitos.
Noutra enquisa realizada en abril de 2009 entre 655 mozos estadounidenses observouse que o 19% dos adolescentes enviaran, recibiran ou reenviaran fotos de espidos ou semiespidos sexualmente suxestivos, por medio de mensaxes de celular ou mediante correo electrónico. O 60% deles enviáranas ao seu mozo ou moza, pero o 11% afirmou telas enviado a persoas que nin sequera coñecían. O 80% de quen practican o sexting, segundo esta enquisa, é menor de 18 anos.
O propio Departamento de Xustiza do goberno dos Estados Unidos ten alertado sobre o crecemento deste fenómeno que segundo recoñecen está dando lugar a novas formas de delito.
Aspectos sociolóxicos
O sexting é consecuencia dos avances tecnolóxicos que facilitan novas formas de interacción social. Ao longo da historia dos sistemas de comunicación, sempre se intercambiaron mensaxes con contido sexual. Porén, as NTIC permiten a comunicación mediante imaxes e vídeos, os cales son intrinsecamente máis explícitos e teñen un meirande impacto. O perigo novo do sexting reside en que ese material pode ser difundido de maneira moi doada e ampla, de xeito que o remitinte inicial perde totalmente o control sobre a difusión deses contidos.
Consecuencias
Tense sinalado o sexting como causante de certas consecuencias imprevistas e graves. Relacionouse con situacións tan embarazosas, despois de se teren pasado fotos a terceiros, que conduciron ao suicidio do remitinte orixinal.
Así mesmo sinalouse como unha actividade que pode expoñer os menores de idade ao grooming e ao ciberbullying, como medio de presión e ridiculización contra a persoa fotografada.
Aspectos legais
Dependendo do marco xurídico de cada país o sexting pode derivar en problemas legais (mesmo penais) de diverso tipo, incluíndo:
En 2009 algúns Estados norteamericanos comezaron realizar modificacións legais para evitar que calquera adolescente implicado/a en casos de sexting fose acusado/a de producir ou distribuír pornografía infantil ou para mesmo legalizar o envío consentido deste tipo de imaxes entre maiores de 13 anos. Porén, nalgúns deles como é o caso do Estado de Virxinia a simple nudez dun menor nunha imaxe non significa que a devandita imaxe sexa pornográfica.
Casos xurídicos
En 2007, 32 adolescentes de Victoria, Australia foron denunciados a causa de actividades de sexting. En xaneiro de 2009 imputáronse cargos de pornografía infantil a seis adolescentes en Greensburg, Pennsylvania despois de que tres rapazas pasaran fotos sexuais a tres compañeiros masculinos de clase. En Florida un rapaz de 19 anos permanecerá inscrito no rexistro de delincuentes sexuais do Estado até que teña 43, por ter reenviado unha foto da súa ex-moza espida a varias decenas de persoas.
Celebridades afectadas
Entre as personaxes públicas que se viron afectadas por practicar sexting áchanse as cantantes e actrices Vanessa Hudgens, Miley Cyrus, Rihanna e Cassie Ventura.
Río Pequeno, Oubiña, Cambados
Río Pequeno é un lugar da parroquia de Oubiña no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Tiña 4 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 2 eran mulleres e 2 homes, a mesma poboación que tiña nos anos2010 e 2005, cando tamén tiña só catro veciños.
Castelo de Valencia de Don Juan
O Castelo de Valencia de Don Juan ou de Coyanza atópase na localidade de Valencia de Don Juan, na provincia de León (Castela e León), vila chamada anteriormente Valencia de Campos e Coyanza. É un edificio histórico, referente peninsular da arquitectura gótico-militar. Obtivo a declaración de Monumento Nacional por parte do goberno provisional da Segunda República. Emprázase sobre un antigo castro das idades do Bronce, Ferro e época romana. Pertence á Fundación Instituto Valencia de Don Juan, con sede en Madrid, por doazón dos herdeiros da XXV Condesa de Valencia de Don Juan, Adelaida Crooke e Guzmán. No ano 1998 asinouse un convenio de cesión entre a Fundación Instituto Valencia de Don Juan e o Concello de Valencia de Don Juan, por medio do cal a primeira institución cedera á segunda o uso e aproveitamento do castelo durante 75 anos (1998-2073).
A cuarta fortaleza da que se ten certeza neste soar foi mandada construír a finais do século XIV polo infante Xoán de Portugal, I duque de Valencia de Campos, título concedido o 22 de decembro de 1387, fillo bastardo do rei Pedro I de Portugal e da nobre galega Inés de Castro. O infante Xoán foi un dos potenciais candidatos á coroa portuguesa durante a crise de 1383-1385 en Portugal, defendido polo partido lexitimista-nacionalista, dirixido por Martín Vázquez de Acuña durante as Cortes de Coímbra de 1385 nas que a alta nobreza defendía o seu nome como o lexítimo pretendente ao trono. Exiliado en Castela, en Valencia de Campos establecería o seu castelo. Casou dúas veces: primeiro con María Téllez de Meneses, filla de Martín Alfonso Téllez de Meneses; e logo con Constanza Enríquez, filla ilexítima do rei Henrique II de Castela, señora de Alba de Tormes. Do segundo matrimonio naceu María de Portugal, que casaría con Martín Vázquez de Acuña, e herdarían o señorío de Valencia de Campos, continuando a construción do castelo. miniatura|Entrada e barreira á Castelo de Valencia de Don Juan O edificio actual débese a Xoán de Acuña e Portugal, terceiro conde e segundo duque de Valencia de Don Juan, e a súa muller Teresa Enríquez e está construído en cachotaría de pedra, ladrillo e tapia. Os seus brasóns, xunto aos dos Quiñónes de León, son aínda visibles nas torres da muralla. Durante a Guerra de Sucesión Castelá foi asediado en 1475, acto no que morreu Xoán de Acuña e Portugal precipitado dende unha das xanelas do castelo. Abandonado a mediados do século XVI, o seu derrubamento iniciouse no século XVII, desaparecendo os seus forxados, bóvedas e cubertas, ademais das xesarías mudéxares que decoraban o interior dos seus muros. Dende entón o castelo foi restaurado en varias ocasións dende mediados do século XX: entre 1950 e 1955 reconstruíuse parcialmente a torre da homenaxe, en 1980 consolidáronse e sanearon as murallas, entre 1987 e 1988 fixéronse escavacións arqueolóxicas e unha pasarela de acceso, e entre 2004 e 2005 reconstruíuse parcialmente a torre da homenaxe e reconstruíuse o segundo arco de entrada.
No ano 2008 inaugurouse o Museo do Castelo de Valencia de Don Juan, dentro dun edificio de ferro, madeira e cristal instalado no interior da torre da homenaxe. Esta colección museográfica céntrase na divulgación da historia de Valencia de Don Juan, do seu Castelo e da familia de Acuña e Portugal, a través de materiais arqueolóxicos achados na localidade, fundamentalmente no propio castelo como escudos, moedas ou vaixela.
Reino do Congo
O Reino do Congo ou Imperio do Congo (en kikongo: Kongo dia Ntotila ou Wene wa Kongo; ) foi un estado precolonial africano no suroeste de África situado no territorio que hoxe corresponde ao noroeste de Angola (incluída Cabinda), o suroeste e oeste da República do Congo, a parte oeste da República Democrática do Congo e a parte centro-sur de Gabón. Na súa máxima extensión ocupaba dende o océano Atlántico, polo oeste, até o río Cuango, polo leste, e do río Ogooué, polo norte, até o rí­o Cuanza, polo sur. O reino do Congo foi fundado por Lukeni lua Nimi no século XIV.
A rexión era gobernada por un líder chamado rei polos europeos, o manicongo. Estaba formada por de nove provincias e tres rexións (Ngoio, Cacongo e Loango), mais a súa área de influencia se estendía tamén por outros estados independentes, como Dongo, Matamba, Cassange e Quissama. A capital era M'Banza Kongo (literalmente, Cidade do Congo), rebautizada como São Salvador do Congo após os primeiros contactos cos portugueses e a conversión do manicongo ao catolicismo no século XVI, e renomeada de volta M'Banza Kongo en 1975.
O reino era rexido por unha monarquía, que por veces na súa historia alternou entre hereditaria e electiva. A liñaxe de reis durou dende a fundación do reino en 1390 até a abolición en 1914 pola Primeira República Portuguesa, que diminuíu o título do rei á unha mera figura simbólica na cidade de São Salvador até 1975, cando o goberno socialista de Angola acabou por abolir os títulos definitivamente.
Historia
As tradicións verbais sobre o inicio da historia da rexión escribíronse por primeira vez ao final do século XVI, e as máis completas foron rexistradas a mediados do século XVII, incluídas aquelas escritas polo misioneiro capuchino italiano Giovanni Cavazzi da Montecuccolo. Unha pescuda máis detallada sobre as tradicións orais modernas inicialmente conducida no inicio do século XX por misioneiros redentoristas como Jean Cuvelier e Joseph de Munck non parecen relacionarse co período inicial da historia do reino.
Inicialmente habitada por pigmeos, a demografía da rexión mudou radicalmente durante a gran migración bantú cara ao sur, onde se formou un subgrupo étnico entre os que se asentaron no val do baixo río Congo, máis próximo da súa foz no Atlántico. Ese subgrupo bantú son os congos, que consolidaron a ocupación da rexión a mediados do século XIII.
Formación política precolonial
A partir do século XIV os congos pasaron a organizarse politicamente, formando o poderoso reino do Congo, a partir da reunión dos reinos Ampemba Cassi e Bambata. O antigo reino de Bambata acabou por converterse nun ducado dentro do reino, nas terras que actualmente forman a provincia do Uíge.
A fundación do reino do Congo deuse coa investidura de Lukeni lua Nimi como primeiro rei en 1390, fixando capital nunha localidade de nome Nisi Cuílo.
Xa politicamente forte, o reino do Congo organizou unha expedición e conquistou o reino rival de Muene Cabunga, que tiña súa capital, Mongo-dia-Congo, ao sopé dunha montaña ao sur. A cidade mudou de nome, pasando a chamarse M'banza Kongo, á que se mudou o rei do Congo e ergueu o seu palacio.
Contactos cos portugueses
En 1483, o explorador portugués Diogo Cão navegou polo río Congo, descubrindo numerosas aldeas ribeirás, tornándose o primeiro europeo que encontrou o reino do Congo. Diogo Cão deixou homes no Congo e levou algúns nobres da corte congolesa a Portugal. Volveu cos nobres congoleses en 1485, convertendo ao cristianismo o rei Nzinga a Nkuwu que se bautizou en 1491, adoptando o nome de Xoán I do Congo en honra ao rei portugués Xoán II. Os principais nobres da corte congolesa tamén foron bautizados, comezando polo gobernante da provincia do Soio, Manuel I do Soio. Ao mesmo tempo, os cidadáns congoleses alfabetizados que regresaban de Portugal abriron algunhas escolas no Congo.
O período de aproximación comercial, política e económica cos portugueses tamén estivo marcado pola propia expansión territorial do reino do Congo, onde, nas guerras emprendidas contra os reinos e os pobos veciños, se conseguía a principal materia de exportación congolesa, os escravos. O principal posto de comercio de Portugal co Congo era San Tomé e Príncipe.
Ponte das Partidas
A ponte das Partidas é unha ponte medieval de orixe romana situada na parroquia pontareá de Moreira. Trátase dunha das catro pontes de orixe romana que cruzan o río Tea, afluente do Miño. No medievo, especialmente nos séculos XIV e XV, sofre varias reformas que achegan o aspecto actual.