cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Complexo maior de histocompatibilidade
O MHC na inmunidade animal
Aínda que o MHC de clase II pode expresarse condicionalmente en todos os tipos celulares, o normal é que só apareza nas células presentadoras de antíxenos "profesionais", como son: macrófagos, células B, e especialmente células dendríticas. Unha célula presentadora de antíxenos capta un antíxeno, realiza o procesamento do antíxeno no que este é dividido en cachos, e devolve un fragmento da molécula do antíxeno (o epitotpo) á superficie da célula presentadora unido a unha molécula do MHC de clase II. O MHC de clase II realiza así a presentación do antíxeno que está unido a el. Na presentación ten lugar un dobre contacto: os receptores CD4 que levan na súa superficie as células T axudantes virxes únense ao MHC de clase II, mentres que o epítopo unido á molécula do MHC de clase II se une ao receptor de células T (TCR) da célula T axudante virxe. A célula T axudante pode ser de tipo 1 (Th1), tipo 2 (Th2), tipo 17 (Th17), ou de fenotipo regulatorio (Treg). Deste modo o MHC de clase II media a inmunización para un determinado antíxeno ou, se intervén un linfocito Treg, media a inmunotolerancia.
Shin'ichirō Tomonaga
Traxectoria
Foi Reitor da súa Universidade do 1956 ó 1962, sendo nomeado despois presidente do Consello científico xaponés. Fixo campaña contra as armas nucleares e a favor do desenvolvemento pacífico da enerxía nuclear.
Complexo maior de histocompatibilidade
O MHC na inmunidade animal
Os MHC de clase I aparecen en todas as células nucleadas do corpo (basicamente todas menos os glóbulos vermellos, que perden o núcleo durante a súa maduración, e non os presentan ou só moi escasamente ). O MHC de clase I fai a presentación de epítopos ás células T citotóxicas, tamén chamadas células T asasinas, que expresan a molécula CD8. Cando o seu CD8 se une ao MHC de clase I, se o seu TCR recoñece o epítopo que encaixa con el, a célula T asasina induce a apoptose da célula. Así, o MHC de clase I media na inmunidade celular. (As células B expresan o MHC de clase II para presentar o antíxeno a linfocitos Th0, pero cando o seu receptor de células B se une ao epítopo que encaixa con el (interacción na que non media o MHC), a célula B activada segrega inmunoglobulinas solubles, é dicir, anticorpos, dos que depende a inmunidade humoral.)
Shin'ichirō Tomonaga
En inglés
Silvan S. Schweber, QED and the Men Who Made It: Dyson, Feynman, Schwinger, and Tomonaga (1994), historia do desenvolvemento intelectual da Electrodinaica Cuántica (en inglés, Quantum Electro-Dynamics, QED).
Complexo maior de histocompatibilidade
Xenes MHC
A rexión do brazo curto do cromosoma 6 humano que contén os xenes do MHC posúe a información que codifica o seguinte:
Ambos os tipos de moléculas participan na resposta inmunitaria, que permite a identificación das moléculas propias e das estrañas (invasoras), para eliminar estas últimas mediante diferentes mecanismos.
Encóntranse familias de xenes MHC en todos os vertebrados, aínda que a súa cantidade varía amplamente, e as galiñas teñen o menor número coñecido de rexións MHC (19 xenes). Nos humanos a rexión MHC está situada no cromosoma 6, entre os marcadores xenéticos MOG e COL11A2 (desde 6p22.1 a 6p21.3 ~29Mb a 33Mb no conxunto hg19), e contén 140 xenes que ocupan 3,6 megapares de bases (3,6 Mb ou 3 600 000 bases). Arredor da metade teñen funcións inmunitarias coñecidas.
Os mesmos marcadores no opóssum Monodelphis domestica, un marsupial, esténdense 3,95 Mb e teñen 114 xenes, 87 deles compartidos cos humanos. A variación xenotípica do MHC marsupial é intermedia entre a dos mamíferos euterios e a das aves, pero é máis próxima en organización á dos non mamíferos, e os xenes do MHC de clase I dos marsupiais sufriron unha amplificación na rexión da clase II, orixinando unha rexión clase I/II única.
A clase III funciona de xeito moi diferente das outras dúas clases, pero o seu locus xenético está entre os das outras dúas clases (nos humanos no cromosoma 6) e xeralmente se trata deles en conxunto.
Proteínas MHC
As proteínas MHC teñen unha estrutura similar á das inmunoglobulinas. Poden ser:
dereita|200px|miniatura|Proteína MHC de clase I. dereita|150px|miniatura|Proteína MHC de clase II.
Clase I
As moléculas MHC clásicas presentan os epítopos aos TCRs dos linfocitos T CD8+. As moléculas non clásicas (MHC de clase IB) mostran limitados polimorfismo, patróns de expresión, e de antíxenos presentados; este grupo subdivídese nun grupo codificado nos loci MHC (como HLA-E, -F, -G) e noutros que non (como ligandos de estrés como ULBPs, Rae1, H60); o antíxeno/ligando para moitas destas moléculas non se coñece, pero poden interaccionar tanto con células T CD8+ coma con células NKT e células NK.
Clase II
O MHC de clase II está formado por dúas cadeas, α e β, cada unha das cales ten dous dominios, chamados α1 e α2 e β1 e β2, respectivamente, e cada cadea ten un dominio transmembrana, o α2 e o β2, que mantén ancorada a molécula do MHC de clase II á membrana plasmática. Ambas as dúas son glicoproteínas. O suco de unión ao péptido está formado por un heterodímero de α1 e β1.
Clase III
As moléculas de clase III teñen funcións fisiolóxicas, a diferenza das clases I e II, pero están codificadas entre elas no brazo curto do cromosoma 6 humano. As moléculas de clase III inclúen varias proteínas segregadas con funcións inmunes: compoñentes do sistema do complemento (como C2, C4, e factor B), citocinas (como TNF-α, LTA, LTB), e proteínas de choque térmico (hsp).
Presentación e procesamento do antíxeno
esquerda|350px|miniatura|Ruta do MHC de clase I: As proteínas no [[citosol son degradadas polo proteasoma, liberando péptidos que entran polo canal do TAP no retículo endoplasmático, alí asócianse con moléculas do MHC-I acabadas de sintetizar. Os complexos MHC-I/péptido entran no aparato de Golgi, son glicosilados, entran en vesículas secretoras, que se fusionan coa membrana plasmática, e son externalizadas na superficie da membrana, onde interaccionarán cos linfocitos T.]]
Os péptidos son procesados e presentados utilizando dúas rutas clásicas:
Restrición no recoñecemento dos linfocitos T
A restrición do MHC ocorre durante o desenvolvemento do linfocito no timo por medio dun proceso chamado selección posititva. As células T poden agora recibir un sinal positivo de supervivencia mediado principalmente por células epiteliais do timo que lles presentan péptidos propios unidos a moléculas do MHC. Os linfocitos T que non reciben este sinal no seu receptor de células T (TCR) sofren apoptose. A selección positiva asegura que as células T maduras poden recoñecer funcionalmente moléculas do MHC na periferia (é dicir noutras partes do corpo, fóra do timo).
O MHC na selección da parella sexual
As moléculas do MHC fan posible que o sistema inmunitario exerza unha vixilancia sobre o conxunto de moléculas proteicas da célula hóspede, e unha maior diversidade do MHC permitirá unha maior diversidade na presentación do antíxeno. En 1976 Yamazaki et al demostraron que existía unha preferencia dos ratos macho a elixir para o apareamento a femias con distintos MHC. Obtivéronse resultados similares con especies de peixes e aves. Algúns datos sinalan que hai menores taxas de abortos espontáneos en parellas humanas con xenes MHC diferentes.
Propúxose que o MHC está relacionado coa elección de parella nalgunhas poboacións humanas, unha teoría que está apoiada en estudos feitos por Ober e colegas en 1997, e por Chaix e colegas en 2008. O fenómeno podería estar mediado polo olfacto, xa que o fenotipo MHC parece estar moi implicado na forza e sensación pracenteira dos compostos olorosos percibidos presentes na suor. Os ésteres de ácidos graxos, como o metil undecanoato, metil decanoato, metil nonanoato, metil octanoato e metil hexanoato, que forman parte dos olores corporais, mostran unha forte conexión co MHC.
En 1995 Claus Wedekind encontrou que nun grupo de mulleres estudantes universitarias ás que se lle fixo cheirar camisetas suadas usadas por estudantes masculinos durante dúas noites (sen desodorizante, colonias ou xabóns aromáticos), estas, con grande diferenza, elixían camisetas que foran usadas por homes con MHCs diferentes, unha preferencia que se invertía se as mulleres estaban tomando contraceptivos orais. Os resultados dun experimento de 2002 suxiren igualmente que os cheiros asociados cos alelos HLA (outra denominación do MHC) inflúen na preferencia polo olor e poden mediar sinais sociais. En 2005 nun grupo de 58 suxeitos, as mulleres estaban máis indecisas cando se lles presentaba a homes con MHCs iguais aos seus, aínda que se tomaban contraceptivos orais as mulleres mostraron preferencia polos MHC similares aos seus, e se non os tomaban non mostraban ningunha preferencia especial.
O MHC e a diversidade evolutiva
A maioría dos mamíferos teñen variantes do MHC similares ás dos humanos, os cales posúen unha gran diversidade alélica para eses xenes, especialmente entre os nove xenes clásicos (seguramente debido en grande medida a duplicación xénica), aínda que as rexións MHC humanas teñen moitos pseudoxenes. Os loci máis diversos, principalmente HLA-A, HLA-B, e HLA-DRB1, teñen aproximadamente 1000, 1600, e 870 alelos coñecidos, respectivamente. Moitos alelos HLA son antigos, ás veces con maior homoloxía cos do chimpancé que con algúns outros alelos humanos do mesmo xene.
A explicación da gran diversidade alélica do MHC foi un reto para os biólogos evolutivos. A maioría postulan unha selección balanceada (ver polimorfismo (bioloxía)), que é un proceso de selección natural na que ningún alelo único é considerado de forma absoluta como o máis vantaxoso, tal como a selección dependente da frecuencia e a vantaxe do heterocigoto. Modelos recentes suxiren que non é posible manter un alto número de alelos só por vantaxe dos heterocigotos.
Unha contrahipótese é a coevolución patoxénica, que postula que os alelos comúns son os que están baixo a maior presión patoxénica, orixinándose por este motivo unha selección positiva de alelos raros, que son brancos máis difíciles para os patóxenos. A medida que decrece a presión patoxénica sobre os alelos que previamente eran comúns, a súa frecuencia na poboación estabilízase, e permanecen circulando nunha ampla poboación. A pesar do gran polimorfismo do MHC a nivel de poboación, un individuo leva como moito 18 alelos MHC I ou MHC II.
Observouse unha diversidade relativamente baixa do MHC no guepardo (Acinonyx jubatus), no castor (Castor fiber), e no panda xigante (Ailuropoda melanoleuca). En 2007 atribuíuselle á baixa diversidade do MHC un papel na susceptibilidade á enfermidade do demo de Tasmania (Sarcophilus harrisii), nativo da illa de Tasmania, que ten como consecuencia que un antíxeno dun tumor transmisible, implicado na enfermidade tumoral facial do demo, parece que é recoñecido como un antíxeno propio. Para compensar a endogamia, suxeriuse facer esforzos para manter a diversidade xenética nas poboacións de especies en perigo e de animais en catividade.
O MHC no rexeitamento de transplantes
Nos transplantes de órganos, tecidos e células nai é importante controlar os tipos de moléculas MHC de doante e receptor, xa que debido á variabilidade que teñen xeralmente non coinciden. As moléculas do MHC actúan como antíxenos e poden provocar respostas inmunitarias no receptor, o que orixina o rexeitamento do transplante. As moléculas MHC foron identificadas e nomeadas polo seu papel no rexeitamento dos transplantes de órganos entre ratos de distintas cepas, aínda que se tardou uns 20 anos en comprender o papel do MHC na presentación dos antíxenos peptídicos aos linfocitos T citotóxicos.
Todas as células humanas expresan seis alelos MHC de clase I (un alelo HLA-A, -B, e -C de cada proxenitor) e de seis a oito alelos MHC de clase II (un alelo HLA-DP e -DQ, e un ou dous HLA-DR de cada proxenitor, e combinacións deles). A variación no MHC nas poboacións humanas é alta, e hai polo menos 350 alelos para os xenes HLA-A, 620 alelos para os HLA-B, 400 alelos para DR, e 90 para DQ. Dúas persoas calquera que non sexan xemelgos idénticos expresan diferentes moléculas MHC. Todas as moléculas MHC poden mediar no rexeitamento de transplantes, pero o HLA-C e o HLA-DP son menos importantes porque mostran un baixo polimorfismo.
Cando maduran no timo, os linfocitos T son seleccionados segundo a capacidade dos seus receptores de superficie característicos (receptor de células T ou TCR) de recoñecer antíxenos propios. Porén, os linfocitos T poden reaccionar contra o suco de unión ao péptido dos MHC do doante, a rexión variable do MHC onde leva o epítopo do antíxeno presentado para o recoñecemento do TCR, que é o parátopo que encaixa con el. Os linfocitos T do receptor consideran o suco de unión ao péptido incompatible como un antíxeno non propio. O recoñecemento polos linfocitos T dos MHC alleos como propios denomínase alorrecoñecemento.
O rexeitamento de transplantes pode ser de dous tipos, que están mediados polo MHC (HLA):
Nesas situacións, a resposta inmunitaria diríxese contra o órgano transplantado, orixinando lesións. A proba de reacción cruzada entre células doantes potenciais e o soro do receptor serve para detectar a presenza de anticorpos anti-HLA no receptor potencial que recoñecen as moléculas HLA do doante, o que prevén un rexeitamento hiperagudo. En circunstancias normais, avalíase a compatibilidade entre as moléculas HLA-A, -B, e -DR. Canto maior é o número de incompatibilidades, menor é a taxa de supervivencia a cinco anos. As bases de datos globais con información dos doantes facilitan a procura de doantes compatibles.
A terminoloxía HLA
miniatura|dereita|300px|Expresión codominante de xenes HLA. Os MHC das clases I e II humanos denomínanse tamén antíxeno leucocitario humano (HLA). Para clarificar o uso, parte da literatura biomédica utiliza o HLA para referirse especificamente ás molécula proteicas HLA e reserva o acrónimo MHC para a rexión do xenoma que codifica esta molécula, pero isto non é unha convención consistente.
Os xenes HLA máis intensamente estudados son os nove chamados xenes MHC clásicos: HLA-A, HLA-B, HLA-C, HLA-DPA1, HLA-DPB1, HLA-DQA1, HLA-DQB1, HLA-DRA, e HLA-DRB1. Nos humanos, o MHC está dividido en tres rexións: clases I, II, e III. Os xenes A, B, C, E, F, e G pertencen ao MHC de clase I, mentres que os seis xenes D pertencen á clase II.
Os xenes MHC exprésanse de modo codominante. Isto significa que os alelos (variantes) herdados de ambos os proxenitores se expresan dun modo equivalente:
Os xenes MHC son moi polimórficos, o que significa que hai moitos alelos distintos en cada individuo da poboación. O polimorfismo é tan alto que nunha poboación mixta (é dicir, non endogámica) non hai dous individuos que teñan exactamente o mesmo conxunto de xenes MHC e moléculas, coa excepción dos xemelgos idénticos.
Por outra parte, dentro dunha poboación, a presenza de moitos alelos distintos asegura que haberá sempre un individuo cunha molécula do MHC específica coa capacidade de cargar o péptido correcto para recoñecer un microbio específico. A evolución do polimorfismo do MHC asegura que unha poboación non sucumbirá ante a aparición dun patóxeno novo ou mutado, porque polo menos algúns individuos poderán desenvolver unha resposta inmunitaria axeitada para derrotar ao patóxeno. As variacións nas moléculas do MHC (responsables do polimorfismo) son o resultado da herdanza de diferentes xenes para as moléculas do MHC, e non están inducidas por recombinación, como é o caso dos receptores para os antíxenos.
Ellen Ochoa
Ellen Ochoa, nada nos Ánxeles (California) o 10 de maio de 1958, é unha astronauta estadounidense que formou parte das misións STS-56, STS-66, STS-110 e STS-96.
Traxectoria
Ellen Ochoa, de ascendencia mexicana, graduouse en física pola Universidade do Estado de San Diego en 1980. Posúe un máster e un doutoramento en enxeñaría eléctrica pola Universidade Stanford en 1981 e 1985 respectivamente e foi investigadora do Centro de Investigación Ames da NASA.
Posteriormente, investigou os sistemas ópticos para procesar información, sendo a coinventora de tres patentes sobre sistemas ópticos, un deles de recoñecemento de obxectos e outro para retirar o ruído de imaxes. Como xefa do Intelligent  Systems  Technology  Branch, supervisou a 35 enxeñeiros e científicos na investigación e o desenvolvemento dos sistemas de cómputo para as misións aeroespaciais. ​ Así mesmo, Ochoa impartiu diversas conferencias técnicas e publicou en diarios científicos.
Foi seleccionada como astronauta pola NASA en xaneiro de 1990, participando nas misións STS-56, STS-66, STS-110 e STS-96 e pasando un total de 40,82 días no espazo.
En xaneiro de 2013 Ellen Ochoa foi nomeada directora do Centro Espacial  Lyndon  B. Johnson, sendo a segunda muller que se desempeña nese cargo e a primeira de orixe hispana.
Premios e recoñecementos
Ellen é a primeira muller de orixe hispana que viaxou ao espazo e que figura no Salón da Fama dos Astronautas nos Estados Unidos. En 1997, foi galardoada coa Medalla ao Servizo Excepcional da NASA.
Califato fatimí
miniatura|[[Mezquita de al-Hâkim no Cairo. Comezada baixo o reino de al-Azîz Billâh, terminouse en 1013, baixo o reinado do seu fillo al-Hâkim, cuxo nome leva.]] miniatura|140px|Árbore xenealóxica dos califas fatimíes (en amarelo). Tamén se mostra o seu suposto parentesco cos sete imáns ismailíes (en gris) e co profeta Mahoma (en maiúsculas). O califato fatimí (tamén califato de Exipto ou Imperio fatimí; الفاطميون al-Fāṭimiyyūn) foi o cuarto califato islámico, o único xiíta de toda a historia —ismailita, concretamente—. Dominou o norte de África desde o ano 909 ao 1171. Inicialmente establecida en Tunes, a dinastía controlou a costa mediterránea de África e converteu Exipto no centro do seu califato na segunda metade do século. No seu apoxeo, o califato incluía, ademais de Exipto, parte do Magreb, o Sudán, Sicilia, o Levante mediterráneo e a rexión de Hiyaz.
Dogmatismo
O dogmatismo é unha posición que supón a total submisión a certos principios ou á autoridade que os postula. Estes principios son aceptados totalmente, como unha verdade incuestionable, sen a menor crítica ou autocrítica e sen ningunha xustificación. É a posición máis antiga e primixenia da humanidade tanto no sentido psicolóxico como no histórico.
Califato fatimí
Orixes: a rebelión dos fatimís
A ideoloxía relixiosa do califato fatimí tivo a súa orixe nun movemento xiíta ismailita. O xurdimento da dinastía debeuse ao éxito da prédica dun proselitista xiíta a finais do século IX, Abu Abd Allah, que se estableceu entre os bérberes kutama no ano 893, a algúns dos cales coñecera na Meca. Os kutama, monteñeses da Pequena Cabilia, foron o núcleo das primeiras forzas militares fatimíes, e o sostén da dinastía ata a súa desaparición.
Dogmatismo
A corrente oposta ao dogmatismo sería o escepticismo, que esixe evidencias obxectivas para as afirmacións.
Etimoloxía
A palabra "dogma" (δόγμα), de orixe grego, significa "doutrina fixada". Para os primeiros filósofos significou "opinión".
Califato fatimí
Orixes: a rebelión dos fatimís
Os fatimís afirmaban descender da filla do profeta Mahoma, Fátima e do seu primo, xenro e cuarto califa do islam, Alí. Tanto pola súa ascendencia como por graza divina, proclamaban ser imáns, gobernantes infalibles guiados por Alá. Como tales, pretendían acabar coa dinastía abbásida, á que tachaban de impostora e de querer impoñer a súa autoridade ao mundo enteiro. Eran tamén inimigos dos omeias, que reinaban aínda na península ibérica.
Dogmatismo
Formas de dogmatismo
O dogmatismo pódese interpretar de tres formas:
O dogmatismo absoluto do realismo inxenuo non existe na filosofía, xa que esta sempre se pregunta acerca do ser verdadeiro e búscao a través dun exame crítico da aparencia. Isto sucede no dogmatismo dos primeiros pensadores gregos e tamén no dogmatismo racionalista do século XVIII, que termina dándolle gran confianza á razón, despois de sometela a exame.
Califato fatimí
Orixes: a rebelión dos fatimís
Alxeria produciu a dinastía nativa dos fatimís, entre a tribo dos kutama, no 899 Abdullah al-Mahdi Billah, o décimo primeiro imán, converteuse no caudillo do movemento. Os seus partidarios, comezaron por debilitar o decadente emirato aglabí no 893. Ese ano o propagandista xiíta Abu Abd Allah asentouse entre os kutamas na vila de Ikchan, onde apenas se recoñecía xa a autoridade dos aglabíes. Al-Mahdi obtivo o apoio de Abu Abdallah al-Chií. Os kutamas se xactaban do seu país, situado no oeste de Ifriqiya (hoxe parte de Alxeria), da súa hostilidade cara aos abbásidas e da súa total independencia dos emires aglabíes. Os campesiños bérberes, que foran oprimidos durante décadas polo corrupto goberno aglabí, mostraron ser unha base perfecta para a sedición. Al-Chií alzou a Pequena Cabilia contra os aglabíes aos poucos anos de comezar a súa prédica. Enseguida, comezou a conquista de cidades da rexión, ao derrotar ás forzas aglabíes: primeiro Mila, a continuación, Sétif, Kairuán (marzo do 909), e finalmente Raqqada, a capital aglabí. As antigas fortalezas bizantinas de Tobna, Belezna, Bagay e Tebessa, que debían protexer a Ifriqiya do avance fatimí, non puideron impedir a conquista.
Al-Chií enviou un exército cara ao oeste, apoderouse da capital rustumí de  Tiaret e logo de  Siyilmasa, onde se achaba cativo Ubayd Allah. O señor midrarí de Siyilmasa foi vencido diante das murallas da súa cidade. Despois de obter a liberdade, Ubaid Allah converteuse no caudillo do novo Estado e asumiu o cargo de imán e califa en Kairuán o 5 de xaneiro do 910 e proclamouse mahdi. Mentres, a poboación de Siyilmasa asasinou á gornición kutama que quedara para gardar a cidade e devolveu o poder aos midraríes.
Dogmatismo
Formas de dogmatismo
Como posición gnoseolóxica, o dogmatismo está en contra do criticismo, máis que o escepticismo. Esta oposición foi advertida por Kant, que despois da crítica de Hume, proclama a súa liberdade do soño dogmático e opón a crítica da razón pura, ao dogmatismo na Metafísica. Entón, o dogmatismo é o procedemento dogmático da razón pura, sen unha previa crítica do seu propio poder.
A oposición entre dogmatismo e escepticismo cobra sentido en Comte, ao considerar estas dúas actitudes, non só como posicións fronte ao problema do coñecemento, senón como formas últimas da vida humana. O ser humano pode existir nun dos dous estados. O estado escéptico é un tránsito desde un dogmatismo anterior a un dogmatismo novo.
O realismo sostén que os universais existen realmente e son reais. Para o realismo inxenuo o coñecemento é unha copia exacta da realidade; oponse ao idealismo, e esta oposición é propia da época moderna, como ocorreu con Descartes, con Kant e o idealismo alemán, ao soster que a conciencia impón á realidade certas categorías "a priori" e o que importa no coñecemento non é o posto polo suxeito senón o coñecemento do dado.
Aparición do dogmatismo
Antigamente non existían as reflexións epistemolóxicas, para Kant, o dogmatismo é a posición que cultiva a metafísica e asegura a posibilidade do coñecemento metafísico a través dela, sen unha análise crítica previa sobre esta facultade. Durante o Concilio de Trento a palabra "dogma" adquiriu unha connotación relixiosa, utilizada para referirse ás verdades enunciadas por Deus e recoñecidas pola Igrexa, que forman parte do pensamento de todo creente.
O dogmatismo foi o piar a partir do cal as sociedades antigas se formarían, xa que se aceptaban uns principios incondicionalmente sen discrepar por ignorancia ou por respecto cara a unha autoridade. Estes preceptos guiaban a unha sociedade fundada nuns valores.
Heráclito
Heráclito pensaba que nada permanece nun ser, "Non se pode bañar un dúas veces no mesmo río", as augas pasaron, outras hai en lugar das primeiras, e nós mesmos somos outros. Para Heráclito, o arjé non sería a auga nin o ápeiron, sería o devir. "Ningún ser humano nin divino fixo este mundo, senón que sempre foi, é e será eternamente lume vivo que se encende segundo medida e segundo medida apágase".
Anaxímenes de Mileto
Anaxímenes de Mileto oponse a Tales en canto á determinación dun arjé ou primeiro principio, o cal considera que é o aire. Esta elección foi tomada seguramente a partir da experiencia, influíndo na observación dos seres vivos e a importancia do fenómeno da respiración, en canto toma como arjé un elemento particular. Ofrécenos un mecanismo de explicación da xeración das cousas a partir doutro elemento distinto a elas.
Berlanga del Bierzo
Berlanga del Bierzo é un concello español da provincia de León, na comarca do Bierzo. A súa poboación é de 400 habitantes (INE 2011).
José Ramón Peón Pérez
José Ramón Peón Pérez, nado en 1942, é un político galego do PPdeG
Traxectoria
Funcionario de profesión. Nas eleccións municipais de 1983 foi elixido alcalde de Oza dos Ríos pola Coalición Popular. Repetiu como alcalde en 1987 por AP e a partir de 1991 polo PPdeG nas sucesivas convocatorias electorais, sempre con maioría absoluta. En 2011 foi substituído como candidato do PPdeG polo seu xenro José Pablo González Cacheiro. Continuou como concelleiro en Oza e asesor do alcalde, e foi contratado como asesor na Deputación da Coruña.
Sporting Clube de Portugal (balonmán)
A sección de balonmán do Sporting Clube de Portugal é un equipo profesional de balonmán da cidade de Lisboa, Portugal. Actualmente o equipo compite na LPA, a máxima categoría do balonmán portugués, competición que gañou en 17 ocasións. É o único equipo portugués que gañou un título europeo, logo de derrotar na final da EHF Challenge Cup ao MMTS Kwidzyn polaco na tempada 2009-10.
Felipe de Castro
Felipe de Castro, nado en Noia contra 1711 e finado en Madrid en 25 de agosto de 1775, foi un escultor galego, introdutor das fórmulas sobrias do neoclasicismo e primeiro escultor do rei Fernando VI.
Traxectoria
Nado preto de Noia, segundo Juan Agustín Ceán Bermúdez foi en 1711 e segundo Felipe García Samaniego foi o 2 de xullo de 1704 iniciou os seus estudos primeiro en Noia e logo en Santiago de Compostela con mestres de escasos coñecementos segundo os describe Ceán. En 1724, atopábase en Lisboa (Portugal), de onde pasou a Sevilla (1726), residencia nese momento da Corte, entrando a traballar no taller de Pedro Duque e Cornejo. En Sevilla executou baixo a dirección de Cornejo as estatuas de San Leandro e San Isidoro para o retablo da Virxe das Augas na igrexa de San Salvador.
En 1733, costeou a súa viaxe a Roma, animado por outros artistas, onde nun principo pasou algunha situación de privación que cambiaría logo de recibir axuda de dúas persoas de orixe española. Alí colaborou con Giuseppe Rusconi e Fillippo della Val e coñeceu a Anton Raphael Mengs. En 1739 obtivo o primeiro premio de escultura da Academia de San Lucas, ingresando nela como membro á vez que na dos Arcades de Roma. Da súa obra romana Ceán destaca uns anxos mancebos para a igrexa de San Apolinar, «moi celebrados polos profesores». Ao acceder Fernando VI ao trono chamouno a España, onde se atopaba xa en 1747 co título de escultor persoal do rei e director extraordinario de escultura da recentemente creada Real Academia de Belas Artes de San Fernando, en cuxa posta en funcionamento xogou un papel principal.
Xunto con Juan Domingo Olivieri encargouse a partir de 1749 da decoración escultórica do Palacio Novo, conforme ao programa proporcionado polo pai frei Martín Sarmiento.
Para a serie de noventa e catro reis de España, empezando por Ataúlfo, destinada a coroar a balaustrada, Olivieri e Castro servíronse dun elevado número de escultores que traballaron baixo a súa dirección, entre eles Juan Pascual de Mena, Alejandro Carnicero, Luís Salvador Carmona, Roberto Michel e Juan Porcel. Para abaratar custos empregouse pedra calcaria de Colmenar en lugar de mármore e as estatuas fixéronse en dúas pezas. Na fachada principal e sobre o balcón situáronse as estatuas de Filipe V e a súa esposa, María Luísa de Savoia, que empezaron a construción do palacio, e Fernando VI con Bárbara de Bragança, que o terminaron, cuxa execución reservaronse Olivieri e Castro, correspondendo a Castro as efixies dos monarcas reinantes. En 1760 Carlos III, dado o cambio nos gustos, ordenou desmontar as estatuas, que foron almacenadas ata que a partir de 1787 comezaron a distribuírse por distintos xardíns e parques españois.
miniatura|160px|Filipe II, escultura en pedra de Colmenar da serie de reis para o [[Palacio Real de Madrid.]]
Para a fronte da tripla portada do mediodía proxectáronse catro estatuas colosais de emperadores romanos de cuxa execución encargaronse persoalmente Olivieri e Castro: Arcadio, Traxano, realizadas por Castro, e Teodosio e Honorio, labradas por Olivieri. A comparación entre elas permite apreciar a novidade que supuña a obra de Castro, coa súa elegancia académica superadora das fórmulas barrocas.
Á marxe de labores menores executadas tamén para o Palacio Real, entre elas un dos leóns da escaleira principal, catro medallóns dos Traballos de Hércules e algúns anxos nenos para a capela, a súa principal ocupación como escultor do rei ía ser a de facer os seus retratos e os da súa esposa, Bárbara de Bragança, a quen xa en 1747 tivo ocasión de retratar en «directo». Terminados «moi a satisfacción das súas Maxestades», dos modelos obtivéronse baleirados en xeso, conservados na Real Academia de Belas Artes de San Fernando. Dous bustos en mármore, falecidos xa os monarcas, realizounos o propio Castro con algunhas variantes sobre aqueles modelos para o convento das Salesas Reais, onde están enterrados. O retrato de Benito Jerónimo Feijoo, conservado tamén na Academia, é outra mostra da capacidade do artista neste xénero que el ía revitalizar.
Ademais da súa dedicación á escultura, aínda que de curta produción, Castro dedicou tempo ao ensino, sendo nesta orde prototipo do artista culto: en 1752, ano da súa fundación oficial, foi nomeado director de escultura da Academia, da que en 1763 foi nomeado director xeral. Para axudarse nestas tarefas, di Ceán, traduciu do toscano e publicou en 1753 a Lección de Benedito Carchi. Un dos seus discípulos foi o gravador de talla doce, moedas, medallas e letras de imprenta Jerónimo Antonio Gil.
Subdivisións de Escocia
A división administrativa de Escocia é moi complexa, conforme os distintos criterios históricos e o tipo de administración concernida. Estas son algunhas das principais:
Historia
Tradicionalmente, os burgos (burghs) foron a unidade clave do goberno local de Escocia, sendo entidades altamente autónomos, con dereitos de representación no antigo Parlamento de Escocia. Mesmo despois das Actas de Unión de 1707, os burgos continuaron sendo a subdivisión principal. Até 1889 a administración foi baseada nos burgh e as parroquias.
Século XIX
Os anos seguintes a 1889 viron a introdución dunha xerarquía de administración do goberno local que comprendía condados, condados de cidades, grandes burghs e pequenos burghs.
Séculos XX e XXI
Con efecto desde o 16 de maio de 1975 e até o 31 de marzo de 1996, as divisións do goberno local de Escocia consistían nun nivel superior de rexións, cada unha contendo un nivel inferior de distritos agás as áreas do consello insular dun único nivel. Desde 1996 só existe un único nivel de goberno, e as áreas dos antigos concellos insulares teñen o mesmo estatuto que os demais concellos.
Deborah Ann Woll
Deborah Ann Woll, nada o 7 de febreiro de 1985 en Brooklyn, Nova York, Estado de Nova York, é unha actriz estadounidense de cinema e televisión principalmente coñecida polo seu traballo na serie de televisión True Blood.
Joaquín Ruiz-Giménez Cortés
Biografía
Fillo de Joaquín Ruiz Jiménez, ministro liberal no goberno do conde de Romanones e alcalde de Madrid en catro ocasións, militou dende moi novo entre os estudantes católicos, chegando a ser presidente da súa organización. Estudou dereito na Universidade de Madrid e foi presidente da organización internacional "Pax Romana" (1939-46). Doutor en Dereito e licenciado en Filosofía e Letras, obtivo en 1943 a cátedra de filosofía do Dereito chegando a ser titular da mesma nas universidades de Sevilla, Salamanca e Madrid.
Director do Instituto de Cultura Hispánica (1946-1948) e embaixador ante a Santa Sé (1948-1951) durante as negociacións do Concordato (asinado finalmente en 1953), foi nomeado ministro de Educación Nacional en 1951, iniciando un proceso de reforma das institucións docentes, mais tivo que dimitir en 1956 ante as dificultades da súa empresa e o seu enfrontamento cos elementos máis inmobilistas da ditadura. Durante estes anos tivo baixo o seu mando no Instituto de Cultura Hispánica e como secretario xeral técnico a un novo Manuel Fraga.
Dende entón foi achegando as súas conviccións políticas ás da oposición ao réxime. Uns disturbios estudantís enfrontáronlle co ministro da Gobernación e puxeron ao réxime nun apuro, que se saldou coa súa destitución (1956). En 1961, o xeneral Franco nomeouno conselleiro nacional do Movemento. En 1963, fundou a revista Cuadernos para el Diálogo, foco de protesta dos democristiáns progresistas, dos que foi cabeza nos últimos anos da ditadura.
En 1975, ano da morte do xeneral Franco, participou na creación da Plataforma de Converxencia Democrática dende a súa adscrición á ala esquerda da democracia cristiá. En 1977 presentou a súa candidatura a deputado por Izquierda Democrática dentro da Federación da Democracia Cristiá. Derrotado nas eleccións de 1977, retirouse da política.
Vicepresidente do Instituto Internacional de Dereitos Humanos. O grupo parlamentario do PSOE, cun amplo acordo coa oposición, elixiuno en decembro de 1982 para ser o primeiro Defensor do Pobo de España, cargo de nova implantación na democracia española; concluíu o seu mandato o 30 de decembro de 1987. Presidente de UNICEF-España (1989-2001).
Na Biblioteca de Dereito da Universidade Autónoma de Madrid pódese consultar a colección bibliográfica cedida á Universidade. O seu arquivo, composto fundamentalmente por correspondencia persoal e oficial, conferencias, informes, fotografías, documentos persoais e documentación relativa ás súas etapas en UNICEF, como Defensor do Pobo e outros cargos públicos, está depositado na Biblioteca da Universidade Carlos III de Madrid.
Joaquín Ruiz-Giménez, faleceu no seu domicilio de Madrid aos 96 anos, tras sufrir un infarto cerebral, na mañá do 27 de agosto de 2009.
Juan Luis Sanfuentes
Juan Luis Sanfuentes Andonaegui, nado en 1858 e finado en 1930, foi avogado e político. Chegou a ser presidente de Chile entre 1915 e 1920.
Jesus Altuna
Jesus Altuna Etxabe, nado en Berastegi o 27 de xullo de 1932, é un antropólogo e arqueólogo vasco.
Bíceps (homónimos)
O termo bíceps pódese referir a varios músculos:
Jesus Altuna
Traxectoria
Estudou Filosofía e Teoloxía nos seminarios de Vitoria e Donostia, e Ciencias Biolóxicas na Universidade de Madrid.
Como antropólogo colaborou en escavacións arqueolóxicas dirixidas por outros arqueólogos na zona cantábrica, en particular José Miguel de Barandiarán no País Vasco, entre 1960 e 1972. Tamén participou en escavacións arqueolóxicas na Nubia Sudanesa baixo o encargo da Unesco. Foi director de escavacións arqueolóxicas dende 1973, especialmente no País Vasco.
Foi catedrático do Instituto José María Usandizaga de Ensino Medio de Donostia. En 1980, incorporouse á Universidade do País Vasco, onde foi catedrático de Didáctica das Ciencias Experimentais até 2002, cando se xubilou. As súas áreas principais de investigación e traballo son a zooarqueoloxía de sitios prehistóricos, a arte paleolítica e a protección do patrimonio arqueolóxico.
Dende 1960 desenvolveu as súas investigacións no Departamento de Prehistoria da Sociedade de Ciencias Aranzadi, da que chegou a ser presidente da Sociedade, director do seu Departamento de Prehistoria e da revista Munibe Antropologia-Arkeologia.
É membro do Comité de Honra do ICAZ (International Council for Archaeozoology).
Siador, Silleda
Historia
A parroquia figura co nome de Senator e Seador en varios documentos medievais. É coñecida por atoparse nela o primeiro santuario de España de advocación mariana na honra da Nosa Señora da Virxe da Saleta creado en 1863, que cada 19 de setembro convoca a milleiros de peregrinos. Recentemente creouse tamén un Centro Espiritual Saletino rexentado por misioneiros da orde.
Veciños ilustres
En Siador naceron o alcalde republicano de Silleda Emilio Alonso Paz; Benito Rivas Rodríguez, que foi xuíz municipal, e o seu fillo, Benito Rivas Fondevila, alcalde de Silleda entre 1971 e 1973; e Francisco María Rivas Taboada, fundador e benfeitor da Saleta, o seu fillo Elías Vicente Rivas Martínez e o fillo deste, Narciso Rivas Martínez, os dous últimos avogados.
Patrimonio
Exiten varios castros nos termos desta parroquia, como o castro do Marco e o castro de Cartimil,así como outros restos arqueolóxicos: as mámoas de Montedas e Gandaracha e os petróglifos da Peneda do Encanto. Destaca o Pazo de Sestelo, propiedade da familia Rivas. No lugar de Penadagra atópase unha sobreira, cuxa idade se estima nuns 600 anos.
Manuel Neuer
Manuel Neuer, nado en Gelsenkirchen (Renania do Norte-Westfalia, Alemaña do Oeste) o 27 de marzo de 1986, é un futbolista alemán. Xoga de porteiro e o seu equipo actual é o FC Bayern München.
Warren Gamaliel Harding
Warren Gamaliel Harding, ou sinxelamente Warren Harding, nado en 1865 e finado en 1923, foi presidente dos Estados Unidos dende 1921 ata 1923.
esquerda|miniatura|140x140px| Warren Gamaliel Harding no [[anverso dun dólar presidencial de 2014. ]]
Músculo bíceps da coxa
O bíceps crural ou femoral é un músculo do membro inferior humano. Insírese superiormente no coxal, pasa pola coxa e chega á perna. O seu nome débese a que está formado por dúas porcións, unha longa e unha curta.
Insercións inferiores
As dúas porcións únense na metade inferior da diáfise femoral nun único tendón, que se insire na epífise proximal do peroné.
-469
Véxase tamén
Historia ano a ano
Boca de Huérgano
Boca de Huérgano (en leonés, Boca de Guérganu) é un concello español da provincia de León. A súa poboación é de 444 habitantes (INE 2021).
Parque Nacional Glenveagh
O Parque Nacional Glenveagh (en Páirc Náisiúnta Ghleann Bheatha ) é o segundo maior parque nacional da República de Irlanda por detrás do Parque Nacional das Montañas Wicklow. Atópase no noroeste do condado de Donegal e a 20 km de Gaoth Dobhair. O parque abrangue case 170 km² e nel atópanse tamén o castelo de Glenveagh e o lago Beagh (en Loch Ghleann Bheatha). Posúe unha rede de xardíns informais nos que se poden ver multitude de plantas exóticas de Chile, Madeira ou Tasmania, todas elas protexidas por cortinas forestais de piñeiros e rododendros.
Boca de Huérgano
Existe un controvertido proxecto dunha macro-estación de esquí na zona de San Glorio que espertou un gran debate, debido a que pretende localizarse en zonas de tránsito do oso pardo, algo que prohibe expresamente a lexislación medioambiental española e europea.
Parque Nacional Glenveagh
A propiedade foi estabelecida por John Adair, que se fixo polemicamente famoso por expulsar a 244 dos seus inquilinos e por limpar as terras para que non se arruinasen as vistas da paisaxe. Os xardíns e o castelo foron entregados ao goberno da República de Irlanda en 1981 por Henry Plumer McIlhenny de Filadelfia, que mercara as terras en 1937.
Glenveagh é o fogar da maior manda de cervos comúns de Irlanda e tamén da anteriormente extinta aguia real, que foi reintroducida no parque no ano 2000.
William Henry Harrison
esquerda|miniatura|140x140px| William Henry Harrison no [[anverso dun dólar presidencial de 2009. ]]
Morreu tan só trinta días despois de xurar o cargo presidencial sen roupa de abrigo en pleno inverno tras un longo proceso de pneumonía.
Arte de trovar
miniatura|Capa do Cancioneiro Colocci-Brancutti onde se encontra inxerida a poética Arte de Trovar|alt= A Arte de Trovar é o primeiro texto que se encontra no Cancioneiro da Biblioteca Nacional (CBN). É un pequeno tratado en prosa que versa sobre a arte galego-portuguesa, de autoría descoñecida. Esta composición resume de forma breve a poética trobadoresca, definindo xéneros e regras que deberían obedecer os trobadores e os xograres. Esta poética foi elaborada en Portugal no século XIII e conservada fragmentariamente no CBN. Pese a que é un texto anónimo hai indicios de que foi escrita ou polo menos inspirada polo conde Don Pedro de Portugal, conde de Barcelos. A organización da poética consiste en catro capítulos que están a súa vez divididos noutros capítulos, como se explicará máis adiante, e encóntrase incompleta, xa que tres capítulos dentro do capítulo primeiro perdéronse.
Onde se encontra a Arte de Trovar. Cancioneiro da Biblioteca Nacional
O Cancioneiro da Biblioteca Nacional tamén é coñecido como Cancioneiro Colocci-Brancutti, por ser copiado por orde do humanista Angelo Colocci (1474-1549) e ser descuberto na biblioteca do conde Paolo Brancutti di Cagli. O cancioneiro é o máis importante dos tres documentos que conforman a lírica medieval profana galego-portuguesa (Cancioneiro da Ajuda, Cancioneiro da Vaticana). A día de hoxe está composto por 355 follas de papel, de medidas 280 x 210 mm, e contén arredor de 1.560 composicións da autoría duns 150 autores. O texto está escrito en tinta negra, sen cores e está disposto en dúas columnas. As composicións están numeradas por Colocci, de 1 a 1.664. Hai probas de que traballaron até seis copistas diferentes, ademais das do propio Colocci. Cinco deles utilizaron variedades gótico-bastardas e un só, o que podemos denominar “copista principal”, tanto pola cantidade de textos como pola calidade “filolóxica” da copia, utilizou a cursiva itálica chanceleresca. É posíbel que ningún deles fose italiano xa que, en xeral, revelan unha orixe e mais unha educación gráfica ibéricas.
O Cancioneiro contiña orixinalmente unhas 1.700 cantigas, pero debido a accidentes materiais contén 250 composicións na actualidade. É notoria a extensa presenza de elementos extratextuais que son de grande axuda para o estudo da nosa lingua e da nosa tradición manuscrita. O manuscrito tamén está composto por cinco anónimos lais da Bretaña. O códice foi descuberto no ano 1875 por Constantino Corvisieri, un historiador, arquivista, numismático, paleógrafo e coleccionista romano. Desde 1880 o manuscrito pertenceu ao filólogo Ernesto Monaci. Foi posto a venda polos seus herdeiros, e en 1924 foi comprado polo goberno portugués e conservado desde entón na Biblioteca Nacional de Lisboa.
Axentes
Angelo Colocci (Jesi, 24 de xullo de 1474 - 1 de maio de 1549) viviu en Nápoles, cidade onde é máis que probábel que entrase en contacto coa cultura provenzal. Posteriormente pasou a residir en Roma (1498-1527) exercendo diferentes cargos de suma importancia (abreviador papal de León X e secretario apostólico). Estes cargos proporcionáronlle unha gran notoriedade e un poder económico suficientemente grande como para se converter nun coleccionista e anotador de códices provenzais e sicilianos. O Cancioneiro da Biblioteca Nacional foi concibido por Colocci como un verdadeiro proxecto filolóxico e grazas a el debemos a conservación da maior parte do lirismo galego-portugués, xa que tamén se lle debe a el a conservación dos textos que se encontran no Cancioneiro da Vaticana.
A teoría de que a Arte de Trovar podería estar inspirada polo Conde de Barcelos pertence a Giuseppe Tavani, filólogo da Sapienza de Roma. O Conde de Barcelos (1287-1354), fillo de Don Dinís de Portugal, foi poeta e trobador. Tivo unha gran relevancia na actividade cultural na súa época e moitas obras da idade media como libros de liñaxes ou crónicas producíronse grazas a el.
Análise do texto
A primeira parte (desde o capítulo IV até o capítulo IX) é unha definición e diferenciación da tipoloxía das cantigas. Será desenvolta máis por extenso xa que é da que existen variados estudos dos investigadores literarios. A segunda sección, que conforman os capítulos I a VI, presenta unha exposición da métrica e de figuras retóricas. Alén disto, na terceira parte (capítulos I a VI) expóñense o tempo das cantigas, sendo estes referencia ao pasado, presente ou futuro e tamén os tipos da rima. Por último, a cuarta parte abarca os capítulos I a III e explica os erros ortográficos recorrentes dentro das cantigas. miniatura|Páxina do CBN
Análise da descrición tipolóxica
Capítulo IV
« ''E porque algũas cantigas i há em que falam eles e elas outrossi, por en é bem de entenderdes se som d'amor, se d'amigo: porque sabede que, se eles falam na prim[eir]a cobra e elas na outra, [é d']amor, porque se move a razom dele, como vos ante dissemos; e se elas falam na primeira cobra, é outrossi d'amigo; e se ambos falam em ũa cobra, outrossi é segundo qual deles fala na cobra primeiro. » ''
O primeiro compendio de capítulos é o máis importante debido a que neles se presenta a definición e a caracterización dos tipos de cantigas profanas, polo tanto é de grande axuda para a diferenciación temática. O Capítulo IV mostrado arriba é o primeiro que conservamos e explica a maneira de diferenciar unha cantiga de amigo dunha de amor. A Arte de Trovar distingue entre cantiga de amor e de amigo dependendo de que voz lírica fale primeiro: se a voz masculina fala primeiro será de amor, porque a cantiga “móvese a razón del”; se a voz feminina fala primeiro será de amigo.
Capítulo V
''E pero que alguns dizem que há i algũas cantigas de joguete d'arteiro, estas nom som mais ca d'escarnho, nem ham outro entendimento. Pero er dizem que outras há i de risabelha, estas ou seram d'escarnho ou de maldizer; e chamam-lhes assi porque riim ende a vezes os homens, mais nom som cousas em que sabedoria nem outro bem haja. »''
Capítulo VI