cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dacota do Norte
1889 - Tempos actuais
Despois do fin da guerra, a economía de Dacota do Norte novamente entrou nunha recesión, grazas á caída drástica dos prezos do trigo, o que deixou a moitos facendeiros desempregados ou endebedados. Varios destes facendeiros mudáronse ás cidades, mentres que outros deixaron o Estado. O declive da poboación da Dacota do Norte continuaría até mediados da década de 1950. A construción de fábricas termoeléctricas de carbón e hidroeléctricas, e de diversos programas federais de irrigación, axudaron a estimular a economía do Estado, e a produción e venda de excedente de electricidade a outros Estados veciños axudou a diminuír a dependencia de Dacota do Norte en relación á industria do trigo.
En 1951 encontráronse grandes reservas de petróleo, e outras reservas serían descubertas nas décadas seguintes. O petróleo superaría ao trigo como a fonte de renda máis importante. En 1957, o goberno de Dacota do Norte, buscando diversificar a economía do Estado e diminuír aínda máis a súa dependencia en relación á industria do trigo, creou a Comisión de Desenvolvemento Económico, co obxectivo de atraer empresas de manufactura para a rexión. Esta comisión axudou a facer que Dacota do Norte tivese unha das maiores taxas de industrialización do país na década de 1960. Actualmente, máis de 80 cidades e vilas posúen as súas propias comisións de desenvolvemento económico.
En 1968, o goberno de Dacota do Norte e o Congreso americano aprobaron un proxecto conxunto que crearía un sistema de canais, o Garrison Diversion Project, que desviaría auga do río Missouri cara as áreas máis secas do Estado. Porén, estes canais desviarían auga a cidades e centros industriais, que serían despexados en ríos que corren en dirección ao norte, rumbo á baía de Hudson, pasando por territorio canadense. Isto causou tensións entre canadenses -que non querían recibir contaminantes dos americanos- e americanos. A velocidade da instalación do Garrison Diversion Project foi diminuído no inicio da década de 1970, e pasou por grandes mudanzas en 1986, por orde do Congreso americano, removendo a cláusula que estipulaba o desvío de auga do Missouri en dirección a ríos pasando por territorio canadense.
A economía de Dacota do Norte, que prosperara até o final da década de 1980, entrou novamente en recesión no inicio da década de 1990, sobre todo por causa da diminución dos postos de empregos na industria agropecuaria do Estado, maior que o aumento dos postos de emprego noutros sectores da economía do Estado. O goberno continúa a buscar formas de atraer novas industrias á rexión e diversificar a economía do Estado, aínda que isto teña resultado ser unha tarefa difícil. Por causa do estancamento económico, a poboación do Estado caeu desde mediados da década de 1990, e a pesar dun crecemento de poboación en xeral dun 0,5% entre 1990 e 2000, desde entón a poboación do Estado decreceu preto do 3% ao ano, tendo actualmente preto de 640 mil habitantes.
En 2000 o Congreso americano anunciou que substituiría o Garrison Diversion Project por un Acto, o Dakota Water Resources Act, que deu ao goberno de Dacota do Norte preto de 600 millóns de dólares, para seren empregados en programas de irrigación, abastecemento sanitario e recreación no Estado.
Xeografía
250px|dereita|miniatura|Mapa de Dacota do Norte e dos seus 53 condados.
Dacota do Norte limita ao norte coas provincias canadenses de Saskatchewan e Manitoba, ao leste con Minnesota, ao sur con Dacota do Sur e ao oeste con Montana. O centro xeográfico de América do Norte está localizado no Estado, próximo á cidade de Rugby. O estado ten unha superficie de 183.272 km2.
Cerca do 60% ddo territorio forma parte da bacía hidrográfica do río Missouri, que vén de Montana, parte do oeste e no medio do Estado parte en dirección ao sur, rumbo ao Golfo de México. O resto do Estado forma parte da bacía hidrográfica do río Red, que cobre o noroeste do Estado. O Red parte do oeste do Estado, vindo de Montana, e indo en dirección ao norte, para desembocar no Lago Winnipeg, no Canadá.
O maior lago de Dacota do Norte é o Lago Sakakawea, unha reserva artificial formada pola represa Garrison no río Missouri, próximo á Riverdale. Esta represa evita que as constantes enchentes do río Missouri causen grandes inundacións, alén de xerar electricidade. Á parte desta reserva, Dacota do Norte non posúe ningún gran lago, debido ao terreo pouco accidentado do Estado, aínda que numerosos pequenos lagos se espallen ao longo do Estado. Dacota do Norte posúe poucos espazos forestais, que cobren só o 1% do Estado.
Dacota do Norte pode dividirse en tres distintas rexións xeográficas:
Clima
Dacota do Norte posúe un clima temperado. Debido ao seu terreo pouco accidentado e distante de grandes masas de auga, posúe grandes variacións de temperatura e un clima inestábel. Os invernos son xeralmente moi fríos, dado a súa localización no extremo norte dos Estados Unidos, en tanto que os veráns son quentes. Porén, o seu terreo pouco accidentado fai que frontes quentes vidas do sur ou frontes frías vidas do norte aumenten ou diminúan rapidamente a temperatura en calquera período do ano. En calquera época do ano, a temperatura media do Estado diminúe á medida en que se viaxa en dirección ao norte.
No inverno, a temperatura media é de -15 °C no sur (-10 °C no suroeste), e de -18 °C no norte (-21 °C no extremo nordeste). A media das mínimas no sur é de -15 °C, e no norte, de -21 °C. A media das máximas é de -5 °C no sur e de -9 °C no norte. En calquera parte do Estado, as mínimas varían entre -45 °C e 10 °C, e as máximas varían entre -38 °C e 18 °C. A menor temperatura xa rexistrada rexistrouse en Parhall, o 15 de febreiro de 1936.
A temperatura media no verán varía pouco de rexión a rexión na Dacota do Norte. O sur do Estado posúe unha media de 23 °C no sur, e o norte, 19 °C. A temperatura media de todo o Estado é de 21 °C. En todo o Estado, a media das mínimas é de 12 °C, e a media das máximas, de 29 °C. As temperaturas mínimas varían entre 2 °C e 21 °C, e as máximas varían entre 9 °C e 44 °C. A temperatura máis alta rexistrada tivo lugar en Steele, de 49 °C, o 6 de xullo de 1936.
En xeral, Dacota do Norte posúe baixas taxas de precipitación media anual de chuvia. As medias de precipitación son maiores no sueste do Estado -de preto de 52 centímetros anuais-. Estas medias diminúen á medida en que se viaxa en dirección ao oeste. O oeste do Estado recibe menos de 33 centímetros anuais de precipitación por ano. A precipitación anual de neve, á súa vez, é de 81 centímetros en todo o Estado.
Dacota do Norte é famosa no país polo seu clima inestábel. O encontro de grandes masas de ar quente vidas do Golfo de México con grandes masas de ar frías vidas do Ártico -principalmente no verán- producen fortes ventos na rexión, e causan grandes treboadas, e por veces sarabia e tornados. No inverno, o Estado posúe un clima máis estábel -moi frío e seco-, aínda que grandes tempestades de neve son relativamente comúns no Estado. Estas correntes de ar encontran pouca oposición na rexión, e como consecuencia, poden alterar rapidamente a temperatura e o tempo nunha rexión determinada. A reputación de Dacota do Norte polo seu tempo severo e inestábel foi citada por moitos como un dos principais factores do declive de poboación do Estado e da falta de interese de empresas doutros Estados en instalarse na rexión. Porén, outras persoas consideran que o clima é só un factor secundario da situación económica do Estado.
Política
250px|dereita|miniatura|O Capitolio Estatal da Dacota do Norte.
A actual Constitución de Dacota do Norte adoptouse en 1889. O Poder Lexislativo propón emendas á constitución, e para aprobarse, precisan aprobarse polo menos polo 51% do Senado e da Casa dos Representantes do Estado, e logo polo 51% ou máis da poboación electoral, nun referendo. A poboación do Estado tamén pode propor emendas á Constitución estatal a través dun proceso coñecido como iniciativa e referendo, unha petición asinada polo menos o 4% da poboación do Estado. Se este 4% se alcanzase, entón realízase un referendo que, para aprobarse, precisa ter polo menos o 51% dos votos a favor.
O principal oficial do Poder executivo é o gobernador. Este é electo polos electores do estado para mandatos de até 4 anos de duración. Unha persoa pode exercer o cargo de gobernador cantas veces quixer, caso de que sexa reelecto pola poboación. Outros oficiais escollidos son o tenente-gobernador (vicegobernador), o tesoureiro, o secretario de Estado, o attorney general, o comisario da agricultura, o superintendente de educación, entre outros oficiais, para mandatos de até 4 anos de duración. O gobernador, o attorney general e o comisario da agricultura compoñen a Comisión Industrial, unha comisión que regula a industria do petróleo no Estado, alén de administrar o Banco de Dacota do Norte e do North Dakota Mill and Elevator, empresas estatais de propiedade do goberno do Estado.
O Poder lexislativo -chamada oficialmente de Asemblea Lexislativa- consiste nun Senado e unha Cámara dos Representantes. O Senado posúe un total de 47 membros e a Casa dos Representantes posúe un total de 97 membros. Dacota do Norte está dividida en 47 distritos lexislativos. Os electores de cada distrito elixen un senador e dous representantes, que irán representar tal distrito en cadansúa cámara.
O máis alto tribunal do Poder xudicial é o Tribunal Supremo da Dacota do Norte, composta por cinco xuíces. Estes xuíces son electos pola poboación do Estado para mandatos de até 10 anos de duración. Dacota do Norte está dividida en 7 distritos xudiciais, cada un composto por seis xuíces. Estes xuíces son electos pola poboación dos seus distritos para mandatos de até 6 anos de duración. Estes tribunais xudiciais están dirixidos por un xefe da xustiza, electo polos xuíces dos seus respectivos tribunais para mandatos de até 5 anos de duración. Calquera persoa, para poder concorrer nestas eleccións do xudiciario da Dacota do Norte, non pode ter ningunha afiliación política, ou sexa, precisa concorrer como candidato independente.
Desde a creación de Dacota do Norte en 1889 e da súa elevación á categoría de Estado, foi dominada politicamente polo Partido Republicano. O primeiro gobernador do Estado foi un republicano. Historicamente, de cada 3 persoas electas para o posto de gobernador, 2 foron republicanas. A maioría dos políticos electos para o Lexislativo, en cidades e en condados, tamén son republicanos. A nivel nacional, a maioría dos senadores e membros da Casa dos Representantes federal foron republicanos. Os demócratas pasaron a gañar crecente forza soamente a partir da década de 1950, aínda que en tempos actuais os republicanos dominen politicamente Dacota do Norte. O primeiro senador demócrata a nivel federal de Dacota do Norte -Quentin N. Burdick- sería electo apenas en 1960.
Dacota do Norte está dividido en 53 condados. Cada un destes condados está gobernado por un consello de comisionadores, composto por tres a cinco membros electos pola poboación dos seus respectivos condados para mandatos de até 4 anos de duración. O Estado posúe un total 358 cidades. Segundo un acto do Poder Lexislativo da Dacota do Norte, aprobado en 1967, todas as cidades se consideran cidades primarias (cities). Estas cidades poden ser gobernadas por tres sistemas de administración municipal diferentes: por un prefecto e un consello municipal, por un administrador municipal ou por un consello de comisionadores.
Cerca da metade do orzamento vén de impostos estatais, sendo o restante recibido do goberno federal. En 2002, o goberno do Estado gastou 3.020 miles de millóns de dólares, tendo xerado 3.017 miles de millóns. A débeda gobernamental é de 1.673 miles de millóns de dólares. A débeda per cápita é de 2.639 dólares, o valor dos impostos estatais per cápita é de 1.762 dólares, e o valor dos gastos gobernamentais per cápita é de 4.764 dólares. Dacota do Norte posúe a segunda menor débeda gobernamental de calquera Estado americano, en gran parte por causa da súa pequena poboación, só por detrás de Wyoming.
Demografía
O censo nacional de 2000 estima a poboación do Estado en 642.200 habitantes, un crecemento en relación ás cifras de 1990, de 638.800. A estimación nacional de 2004 calcula a poboación da Dacota do Norte en 634.366 habitantes, un decrecemento do 1,2% en relación á poboación do Estado en 2000, e un decrecemento de 0,7% en relación á poboación do Estado en 1990.
Dacota do Norte experimentou un declive na súa poboación nos últimos 20 anos, principalmente causado pola saída de adultos novos, graduados de facultades e universidades, en dirección a outros Estados, causado pola falta de empregos. Programas estatais que perdoaban as débedas de estudantes de universidades e facultades foron instituídos no Estado con certo éxito, mais un programa maior, que perdoaría as débedas de calquera estudante nunha institución de educación superior no Estado, non se aprobou nun referendo. Algúns políticos federais teñen proposto un novo Acto Homestead, para estimular o asentamento de novos habitantes en rexións que actualmente están perdendo poboación, e animar a habitantes xa instalados nestas rexións a permaneceren, a través de medidas tales como reducións en impostos, mais estes actos serían rexeitados polo Congreso americano. Con respecto a isto, moitos políticos de Dacota do Norte consideran que mellores programas de desenvolvemento económico irán eventualmente resolver o problema do declive de poboación do Estado.
Razas e etnias
Composición racial da poboación da Dacota do Norte:
Os cinco maiores grupos étnicos do Estado son alemáns (que compoñen 43,9% da poboación do Estado), noruegueses (30,1%), irlandeses (7,7%), suecos (5%) e nativos americanos (4,9%).
A maioría dos habitantes de Dacota do Norte posúen ascendencia norteeuropea, especialmente escandinavos e alemáns. Habitantes de ascendencia alemá están presentes en todo o Estado, especialmente nos condados do centro-sur do Estado; os escandinavos tamén están presentes en todo o Estado. Algúns condados posúen grandes poboacións de nativos americanos, especialmente en reservas indíxenas. Certos condados no oeste posúen as maiores percentaxes de habitantes de ascendencia rusa, ucraínos e húngaros de calquera condado americano.
Relixión
A gran maioría da poboación identifícase como cristiáns. O Estado posúe a menor porcentaxe de persoas non relixiosas de calquera Estado americano, e tamén o maior número de igrexas per cápita do país.
Porcentaxe da poboación da Dacota do Norte por afiliación relixiosa:
Principais cidades
250px|dereita|miniatura|[[Minot (Dacota do Norte)|Minot.]]
As cidades con poboación maior de 5.000 habitantes son as seguintes, segundo os datos do censo americano de 2000.
Economía
O produto interior bruto de Dacota do Norte foi de 21 billóns de dólares en 2003. A renda per cápita do Estado, pola súa vez, foi de 28.922 dólares, 32º no país.
O sector primario representa o 5% do PIB. Xuntas, a agricultura e a gandaría contribúen ao 5% do PIB do Estado, e empregan aproximadamente a 44.000 persoas. Os efectos da industria madeireira e da pesca, por outro lado, son insignificantes na economía do Estado.
O Estado posúe 30 mil facendas, que cobren aproximadamente o 90% do Estado. O principal produto producido pola industria agropecuaria do Estado é o trigo. Dacota do Norte é o segundo maior produtor nacional de trigo, só por detrás de Kansas. O trigo prodúcese ao longo do Estado, especialmente no norte. Tamén é a maior produtora de sementes de xirasois, producido sobre todo no leste do Estado. Outros produtos importantes son bovinos e derivados (carne e leite), palla, sementes de colza, mel e soia, produtos dos que Dacota do Norte é un dos líderes nacionais. A palla é na súa maior parte utilizada no Estado, para a alimentación dos seus grandes rabaños de gado bovino.
O sector secundario representa o 18% do PIB. A industria de manufactura responde ao 9% do PIB do Estado e emprega aproximadamente 26.500 persoas. O valor total dos produtos fabricados no Estado é de 2,5 billóns de dólares. Os principais produtos industrializados fabricados no Estado son alimentos industrializados, maquinaria, equipamentos electrónicos, equipamentos de transportes e derivados de petróleo. A industria de construción responde ao 5% do PIB do Estado, empregando aproximadamente 23 mil persoas. A minaría representa o 4% do PIB, empregando preto de 4.500 persoas. O principal recurso natural extraído no Estado é o petróleo: posúe grandes reservas de petróleo, localizadas principalmente no oeste do Estado. Outros recursos naturais importantes son o carbón, o gas natural e gres.
Educación
A primeira escola fundada no que é actualmente Dacota do Norte fundouse en 1818 por misionarios católicos, en Pembina, dirixida aos metis e a colonos de ascendencia irlandesa e escocesa vidos do Canadá. Esta escola foi fechada en 1823, cando todos os colonos canadenses abandonaran a rexión. A educación de nenos sería realizada por profesores viaxantes, que se movían de comunidade en comunidade, e ensinaban a nenos dunha determinada comunidade na casa dun deses nenos. Á medida en que a poboación destas comunidades aumentaba, foron construíndose escolas. En 1862, o goberno do territorio de Dacota creou un sistema de educación pública. En 1864, o goberno do territorio nomearía o primeiro superintendente de educación pública do territorio. Cando se crearon os Estados de Dacota do Norte e Dacota do Sur, cada estado continuou a soportar economicamente todas as escolas de lingua inglesa no Estado. Entón, existían preto de mil escolas públicas no recentemente fundado Estado de Dacota do Norte. Posteriomente, o Estado tamén pasaría a fornecer fondos económicos a escolas que ensinasen idiomas nativos americanos en reservas indíxenas.
Actualmente, todas as institucións educativas precisan seguir regras e padróns ditados polo Departamento de Instrución Pública da Dacota do Norte. Este departamento adminístrase por un superintendente, electo pola poboación do Estado para mandatos de até 4 anos de duración. Cada cidade primaria (city), diversas cidades secundarias (towns) e cada condado, é servida por un distrito escolar. Nas cidades a responsabilidade de administrar as escolas é do distrito escolar municipal, mentres que en rexións menos densamente habitadas, esta responsabilidade é dos distritos escolares operando en todo o condado en xeral. Cada distrito escolar posúe os seus propios superintendentes. Todos os nenos e adolecentes entre 7 e 15 anos de idade deben asistir á escola.
En 1999, as escolas públicas do Estado atenderon a preto de 112.800 estudantes, empregando aproximadamente 8.200 profesores. As escolas privadas atenderon preto de 7.100 estudantes, empregando aproximadamente 500 profesores. O sistema de escolas públicas do Estado consumiu preto de 625 millóns de dólares, e o gasto das escolas públicas por estudante é de aproximadamente 5.800 dólares.
A primeira biblioteca pública de Dacota do Norte fundouse en 1897, en Grafton. Aínda no mesmo ano, o goberno do Estado creou un sistema de bibliotecas públicas móbiles, que regularmente viaxaban de comunidade en comunidade. Actualmente, o Estado posúe preto de 82 sistemas de bibliotecas públicas, que moven unha media de 7,1 libros por habitante.
Dacota do Norte posúe unha universidade privada, un sistema estatal de educación superior, cinco facultades indíxenas e tres facultades privadas. O sistema estatal de educación superior é o Sistema de Universidades de Dacota do Norte, que administra catro facultades e sete universidades.
Transportes e telecomunicacións
A primeira liña ferroviaria conectando Dacota do Norte con outras rexións do país inaugurouse en 1872. Actualmente posúe unha extensa e eficiente malla ferroviaria e de autoestradas, que cobre boa parte do Estado. En 2002, posuía 5.893 quilómetros de ferrocarrís, e en 2003 posuía 139.662 quilómetros de estradas e autoestradas, dos cales 921 quilómetros eran considerados parte do sistema federal de autoestradas interestatais.
Actualmente dúas compañías ferroviarias fornecen transporte de carga, e a Amtrak fornece servizo de transporte de pasaxeiros. O Estado posúe catro aeroportos internacionais, dos cales o máis transitado está localizado en Fargo. Moitos aeródromos están espallados en áreas rurais, conectando rexións máis illadas co restante do Estado. Fargo é o principal polo de autoestradas, de ferrocarrís e de aeroportos do Estado.
O primeiro xornal do Estado, o The Frontier Scout, publicouse por primeira vez en 1864, en Fort Union. O xornal máis antigo aínda en circulación, á súa vez, é o Bismarck Tribune, impreso en Bismarck pola primeira vez en 1873. Actualmente, publícanse no Estado máis de 100 xornais, dos cales 10 son diarios.
A primeira estación de radio de Dacota do Norte fundouse en 1922, en Fargo. A primeira estación de televisión fundouse en 1953, en Minot. Actualmente, posúe preto de 75 estacións de radio e 25 estacións de televisión.
Mondego, Sada
San Xián de Mondego é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Sada. Segundo o IGE en 2013 tiña 880 habitantes (429 mulleres e 451 homes) distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 615 habitantes.
En Mondego tiña o seu pazo o polígrafo ilustrado José Cornide Saavedra.
O Alto, As Negradas, Guitiriz
O Alto é un lugar da parroquia das Negradas no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá.
Dogging
O dogging é a práctica sexual consistente en manter relacións sexuais en lugares públicos, xeralmente de forma anónima e sen ataduras. Adoita realizarse en parques, praias, bosques e demais escampados próximos a zonas urbanas, así como en todo tipo de baños públicos e as áreas de descanso das autoestradas. O dogging é o anglicismo para referirse a esta actividade cando os practicantes son heterosexuais, mentres que cruising é o termo inglés usado no ambiente gai. Adoita haber máis de dous participantes, e ás veces evoluciona cara a unha orxía. Os miróns son benvidos, o que fai do dogging unha forma de exhibicionismo. Os participantes pódense reunir de forma casual ou (cada vez máis habitual) citarse a través de Internet.
Ligazóns externas
Swinging
Galería de imaxes de Mogor, Marín
San Xurxo de Mogor é unha parroquia que se localiza no concello de Marín.
Saturno Cal Muíños
Saturno Cal Muíños, finado en xuño de 1952, foi un fotógrafo e político galego.
Traxectoria
Fotógrafo e agrarista. Foi concelleiro en 1923. Coa ditadura de Primo de Rivera foi nomeado alcalde o 16 de xaneiro de 1924. En xullo de 1924 trasladouse a Madrid co delegado gobernativo para xestionar a canalización do río Alvedosa e o novo cárcere. Finou en xuño de 1952.
Vida persoal
Casou con Josefa Fernández Esteiro e foi pai de Avelino e Raimundo Cal Fernández.
Presença de Anita
Presença de Anita é unha miniserie brasileira escrita por Manoel Carlos, que se estreou na Rede Globo no día 7 de agosto de 2001.
Maurice "Rocket" Richard Trophy
miniatura|O Maurice "Rocket" Richard Trophy. O Maurice "Rocket" Richard Trophy, tamén coñedico como Maurice Richard Trophy, é entregado anualmente ao máximo goleador da National Hockey League (NHL). Foi doado á NHL polos Montreal Canadiens na tempada 1998-99 e recibe o seu nome en honor do lendario á dereito dos Canadiens Maurice "Rocket" Richard e foi gañado por primeira vez por Teemu Selänne. O actual gañador é Alexander Ovechkin, dos Washington Capitals, que anotou 53 goles durante a tempada 2014–15.
Historia
Aínda que o xogador ao cal se entrega o Art Ross Trophy ao máximo puntuador adoita gañar o Hart Memorial Trophy ao xogador máis valioso, só Alexander Ovechkin e Corey Perry gañaron o Richard e o Hart na mesma tempada; Ovechkin o fixo en tres ocasións, na tempada 2007-08, tempada 2008-09 e tempada 2012-13. Once xogadores gañaron o Hart Trophy na mesma tempada na que lideraron a liga en goles antes de que se entregara o Richard Trophy por primeira vez.
Ao contrario do que ocorre no Art Ross Trophy, no Richard Trophy non hai criterios de desempate. Isto fai que sexa posible que varios xogadores gañen o trofeo, como cando na tempada 2003-04 houbo un triplo empate entre Jarome Iginla, Ilya Kovalchuk e Rick Nash. A segunda vez que se produdiu un empate neste trofeo foi na tempada 2009-10, canto Sidney Crosby e Steven Stamkos anotaron 51 goles para gañar o premio. Rick Nash é o xogador máis novo que gañou o trofeo, contando con 19 anos despois de recibilo. Alexander Ovechkin é o único xogador que gañou o trofeo canto menos en tres ocasións.
Oles Berdnyk
Olexandr (Oles) Berdnik, nado en Vavilov o 27 de novembro de 1926 e finado en Hrebeni o 18 de marzo de 2003, foi un activista social e escritor de ciencia ficción e fantasía ucraíno, un dos membros fundadores do Grupo Ucraíno de Helsinqui.
Primeiros anos
Naceu nunha aldea do distrito de Snihurivka nunha familia campesiña, ao rexistralo o encargado púxolle o ano errado, 1927, e iso evitou que o enviasen a Alemaña durante a ocupación. Entre 1943 e 1945, durante a segunda guerra mundial loitou co exército soviético e resultou ferido. Desmobilizado en 1946 continuou os seus estudos de secundaria 1946–1949e logo estudou dramaturxia na escola do Teatro Ivo Frank en Kíiv.
Disidencia
En abril de 1972 nun rexistro no apartamento de Mykola Rudenko, onde vivía Oles Berdnyk, o KGB incautou unha copia de "Інтернаціоналізм чи русифікація? ", obra do disidente Ivan Dziuba, e dúas máquinas de escribir. O 28 de abril Oles Berdnik principiou unha unha folga de fame, que duraría 16 días, esixindo a volta do incautado. Logrou manter unha xuntanza co primeiro secretario do Comité Central do Partido Comunista de Ucraína P. Shelest, quen lle pediu desculpas, pero dixo que o partido non podía interferir nas actividades do KGB. O 14 de maio de 1972 devolvéronlle a máquina de escribir, mais Berdnik non puido volver publicar. A partir de 1974 Oles Berdnik pediu permiso para deixar a URSS. En agosto de 1976 retiráronse as súas obras das bibliotecas e librerías ao tempo que o expulsaban da Unión de Escritores.
No outono de 1976 Berdnik xunto con Mykola Rudenko, Oksana Mieszko Levko Lukyanenko creou o Grupo Ucraíno de Helsinqui, para monitorizar o cumprimento polo goberno soviético dos Acordos de Helsinqui sobre dereitos humanos. Entre finais de 1976 e a súa detención o 6 de marzo de 1979 escribiu ou participou na sinatura de ducias de cartas e informes para evitar a detención de activistas dos dereitos humanos. Tras a súa detención por "axitación e propaganda antisoviética" comezou unha folga de fame. O 21 de decembro de 1979 a xustiza condenouno a 6 anos de prisión nun campo de traballo e 3 anos de exilio.O 16 de maio de 1980 ingresou no campamento VS-389/36, localizado na rexión de Perm. O 14 de marzo de 1984 un decreto indultouno e o 17 de maio de 1984 no xornal «Літературна Україна» apareceu un artigo no que Berdnik indicaba estar arrependito, afirmaba que o grupo de Helsinqui fora unha creación da CIA e denunciaba os seus antigos colaboradores.
Actividades sociais
En 1987 Berdnik fundou a organización pública Zorianii klyuch, para a preservación dos valores espirituais dos pobos. Foi director dende o 16 de decembro de 1989 da asociación humanista República Espiritual Ucraína.
Mirós, Anfeoz, Cartelle
Mirós é un lugar da parroquia de Anfeoz no concello ourensán de Cartelle na comarca da Terra de Celanova. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 17 habitantes (cinco homes e doce mulleres), a mesma cantidade ca en 2010, cando estaba habitado por seis homes e once mulleres.
Reino Unido no Festival de Eurovisión Júnior
Reino Unido fixo a súa primeira participación no Festival de Eurovisión Júnior 2003, e continou neste durante 3 anos. O encargado de transmitir o evento foi a ITV.
Buenos Aires
Buenos Aires, ás veces escrito en galego Bos Aires  , é a capital da Arxentina. Os seus habitantes denomínanse porteños. A cidade atópase situada na beira dereita do esteiro do río da Prata, fronte á cidade uruguaia de Colonia del Sacramento. É, principalmente, unha cidade de servizos.
Toponimia
Na primeira fundación, o 2 ou 3 de febreiro de 1536, Pedro de Mendoza chamou ao lugar Real de Nuestra Señora Santa María del Buen Ayre para cumprir a promesa que fixera á Padroa dos Navegantes, que se achaba na Confraría dos Mareantes de Triana e da que el era membro. En efecto, “Buen Ayre”, a castelanización do nome da Virxe de Bonaria, é dicir da Virxe da Candelaria, a quen os pais mercedarios levantaran un santuario para os navegantes en Cagliari, Sardeña, e que era venerada tamén polos navegantes de Cádiz.
Juan de Garay refundou a cidade o 11 de xuño de 1580 e deulle ao novo asentamento o nome de Ciudad de la Santísima Trinidad. A razón sería que a festividade importante máis próxima á data sería á da Trindade ou, segundo algúns historiadores, porque a nave ancorou o día de dita festividade. Pero ao porto deulle o nome de Puerto de Santa María de los Buenos Ayres. Porén, os designios de Garay non tiveron éxito xa que, a pesar de que xamais houbo disposición oficial algunha que cambiase o nome, o uso inapelable desde o primeiro momento do nome de Buenos Aires para nomear a cidade consagrouno como tal.
Na Arxentina acostuman referirse a ela con distintas denominacións. O nome de Capital Federal é un dos máis utilizados, en alusión á condición de distrito independente que adquiriu coa lei de federalización que promulgara Julio Argentino Roca. Moitas veces tamén se usa a expresión "Ciudad de Buenos Aires", ou sinxelamente "Buenos Aires", aínda que esta última préstase a confusión coa provincia homónima.
Ciudad Autónoma de Buenos Aires é unha das denominacións que oficialmente lle deu a Constitución da cidade, sancionada en 1996. É por iso que tamén se adoita empregar a abreviatura 'CABA' para mencionala. Informalmente é habitual chamarlle Baires, apócope da forma orixinal, común dentro da cidade mais pouco usada no resto do país. Poeticamente atribuíronselle numerosos nomes, coma a París do sur pola súa beleza arquitectónica e o seu carácter cultural, ou a Cabeza de Goliat, segundo un ensaio de Ezequiel Martínez Estrada, en alusión ao seu tamaño e influencia desproporcionada sobre o resto do país, ou, en razón da súa localización e prestixio, a Raíña do Plata.
Historia
A primeira incursión no río da Plata fíxoa o 2 de febreiro de 1516 Juan Díaz de Solís con resultados catastróficos, pois foron atacados polos habitantes do lugar causándolles moitas mortes, entre elas a do propio Solís.
Buenos Aires foi fundada por primeira vez o 2 ou 3 de febreiro de 1536 polo español Pedro de Mendoza, baixo o nome de Nuestra señora del Buen Ayre, (Nosa señora do Bo Aire). A cidade foi abandonada e esnaquizada polos indios en 1541, e refundada o 11 de xuño de 1580 por Juan de Garay co nome de Ciudad de La Santísima Trinidad y Puerto de Santa María del Buen Ayre (Cidade da Santísima Trindade e Porto de Santa María do Bo Aire).
Trala súa segunda fundación Buenos Aires tivo un escaso desenvolvemento ata que en 1776 foi nomeada capital do Vicerreinado do Río da Prata. Dende ese momento comezou a evolucionar rapidamente debido ao empurre comercial que a beneficiou, principalmente grazas ao contrabando, desenvolvéndose non só economicamente senón tamén culturalmente. A chegada de ideas liberais e fundamentalmente a ocupación de España polo exército napoleónico, permitiu a creación de movementos emancipadores, que desataron en 1810 a Revolución de Maio e a creación do primeiro goberno patrio.
Durante o longo proceso que levou á creación do Estado Nacional Arxentino, Buenos Aires foi elixida lugar de residencia do Goberno Nacional, aínda que este carecía de autoridade administrativa sobre a cidade, que formaba parte da provincia de Buenos Aires. A necesidade do goberno nacional de federaliza-la, sumada ao movemento de tropas ordenado polo gobernador da provincia, Carlos Tejedor, produciu en 1880 unha serie de enfrontamentos que rematarían coa derrota da provincia de Buenos Aires e a federalización da cidade. Posteriormente, a Provincia de Buenos Aires cedeu os partidos de Flores e Belgrano, os cales foron anexados ao territorio da Capital Federal. A cambio diso, a Provincia de Buenos Aires recibiu unha compensación económica.
En 1882 o Congreso Nacional creou as figuras do intendente e o Concello Deliberante da Cidade. O intendente non era elixido polo voto popular, senón que era designado polo Presidente da Nación en conformidade co Senado. O primeiro en exercer o novo cargo foi Torcuato de Alvear, designado en 1883 por Julio A. Roca.
Trala Reforma da Constitución Arxentina de 1994 a cidade puido contar coa súa propia Constitución e cun goberno autónomo de elección directa. O 30 de xuño de 1996 celebráronse as eleccións que designarían ao Xefe de Goberno da Cidade, así como aos lexisladores que sancionarían a Constitución da Cidade. Nas eleccións do Poder Executivo resultou gañadora a fórmula da Alianza para a Xustiza, o Traballo e a Educación de Fernando de la Rúa, converténdose deste xeito no primeiro Xefe de Goberno. Tras dous meses de deliberacións, a Convención Constituínte finalmente sancionou o 1 de outubro de 1996 a Constitución da Cidade de Buenos Aires.
No ano 2003 foi promulgada a Unión Civil, tanto para as parellas homosexuais como para as heterosexuais, converténdose na primeira cidade en América Latina en oficializar devanditas unións.
Xeografía
A cidade de Buenos Aires atópase no hemisferio sur a 34º 36' de latitude e 58º 26' de lonxitude. A cidade autónoma (tamén coñecida como Capital Federal) esténdese sobre un terreo chairo con 19,4 km de norte a sur e 17,9 km de leste a oeste. Na súa superficie de 202 km² vivían, en 2009, 3 120 435 habitantes. No entanto, cando se examina súa rexión metropolitana (a chamada Gran Buenos Aires), a superficie atinxe 3880 km² e a poboación chega aos 13 millóns de habitantes, converténdoa nunha das cidades máis populosas do mundo e a segunda na América do Sur, despois de São Paulo, no Brasil.
Na marxe oposta do Río da Prata, atópase a cidade uruguaia de Colonia del Sacramento. Buenos Aires lígase a Colonia e a Montevideo por barco (que cobre a ruta Buenos Aires-Montevideo en pouco máis de tres horas, e Buenos Aires-Colonia en cerca dunha hora). O Río da Prata (Río de la Plata) e mailo Riachuelo forman os límites naturais da Cidade Autónoma de Buenos Aires ao leste e ao sur. O resto do seu perímetro está demarcado pola Avenida General Paz, que circunvala a cidade de norte a oeste. Esta avenida liga de forma rápida a cidade coa Gran Buenos Aires, unha rexión de alta concentración de habitantes e forte actividade comercial e industrial.
Clima
O clima da cidade é temperado oceánico (ameno durante todo o ano). As temperaturas medias anuais son de 18 °C. No inverno a temperatura pode caer a 3 °C, en canto no verán, húmido, a temperatura media é de 28 °C. Só unha vez na súa historia, en 1918, rexistrouse caída de neve.
Demografía
Os habitantes de Buenos Aires son coñecidos como porteños (xente do porto), isto é debido á grande importancia que tivo o porto da cidade no desenvolvemento da cidade e da nación. Os habitantes da provincia de Buenos Aires (ás veces excluíndo os arrabais da cidade) son coñecidos como bonaerenses.
Censo de poboación
miniatura|Crecemento de poboación dende 1740.
Glory hole
miniatura|dereita|Exemplo de glory hole nun baño. Un glory hole (literalmente buraco glorioso) é un buraco nunha parede ou tabique, usualmente visto nos retretes de baños públicos ou en videocabinas, que poden ser utilizados para observar ou manter relacións sexuais coa persoa que se atope alén do tabique. O termo glory hole emprégase tamén para referirse aos buracos existentes nunha boneca inchábel ou algún xoguete sexual parecido, pero o primeiro uso é máis coñecido.
Buenos Aires
Censo de poboación
Segundo o censo do 2002, a cidade ten unha poboación de 2 768 772, mentres que a área metropolitana do Gran Buenos Aires ten unha poboación de 13 millóns de habitantes (censo do 2001). A poboación da cidade atópase estancada dende 1960, debido as baixas taxas de natalidade e á pouca emigración á cidade.
Orixe
A maioría dos porteños teñen orixe europea, sendo maioría os descendentes de españois e italianos, destacando os descendentes dos galegos, asturianos, e vascos entre os españois, e os calabreses, lingurianos, piemonteses, lombardos e napolitanos entre os italianos.
Entre as outras orixes europeas destacan os alemáns, portugueses, polacos, irlandeses, rusos, franceses, croatas, ingleses e galeses. Dende a década dos anos 90 produciuse unha pequena onda migratoria proveniente da Ucraína e da Romanía.
Na cidade existe unha pequena minoría de orixe crioulla, orixinaria do período imperial español. A poboación crioula e mestiza incrementouse nas últimas décadas grazas á emigración, principalmente das provincias e dos países veciños (Bolivia, o Perú e Paraguai).
Dende comezos do século XX, estableceuse na cidade unha importante comunidade árabe, formada principalmente por sirios, libaneses e armenios.
A comunidade xudía do Gran Buenos Aires está formada por uns 250.000 membros, e constitúe a maior da Latinoamérica. A maioría son de orixe Asquenací, provenientes de Alemaña e Rusia. Destaca tamén a pequena comunidade xudía de orixe sefardí, formada principalmente por xudeus de orixe siria.
A comunidade asiática de Buenos Aires ten a súa orixe no Xapón, destacando a rexión de Okinawa como emisora de emigrantes. Dende a década dos 70 produciuse un importante fluxo migratorio dende China e Corea.
Relixión
A maioría dos habitantes de Buenos Aires son católicos. Destacan tamén as comunidades ortodoxas e anglicanas. A partir da década dos 80 produciuse un importante crecemento da Igrexa Evanxélica.
A cidade tamén conta con importantes comunidades xudías e islámicas dende fai máis dun século.
Economía
miniatura|180px|A Torre [[BankBoston, inaugurada no 2001.]] No 2004 o Produto Interior Bruto (PIB) da cidade de Buenos Aires foi de aproximadamente $100.455 billóns, o que equivale a $36.185 per capita. Os ingresos superiores aos 10.000 dólares per capita triplica a media nacional, o que converte á cidade nunha das de maiores ingresos per capita da América Latina.
Dentro do sector servizos, o segundo maior sector en importancia son os servizos financeiros, xerando 12.622 billóns de pesos. A cidade xera o 67% do valor engadido deste sector a nivel nacional, concentrando o 53% dos depósitos e o 68% dos emprestamos.
A industria representa o 20% do PIB, xerando 20.308 billóns de pesos. O desenvolvemento dos sectores produtores de bens é elevado dende a saída da convertibilidade. No 2004 o sector tivo un crecemento do 21%, mentres o sector servizos medrou un 19%.
No ano 2004, o PIB da cidade medrou un 8,5% en relación ao ano 2003, sendo a construción o sector de maior crecemento (un 50%), seguido da Electricidade, o Gas e a Auga (25,7%) e os Servizos de Transporte (18,7%). Con todo, o sector dos servizos financeiros caeu un 8%, acumulando unha caída do 44% dende o 2001.
Nos últimos anos, Buenos Aires vén de converterse nun polo turístico, en especial grazas á desvarolización do peso o cal orixinou unha acentuada baixada dos custos para os visitantes estranxeiros. Entre o ano 2002 e 2004, a cantidade de establecementos hoteleiros medrou un 10,7%, mentres que a taxa de habitacións ocupadas sufriu un crecemento do 42,9%.
Turismo
A cidade conta co Aeroporto Internacional de Ezeiza (situado a 35 km da cidade) e cun aeroporto doméstico, o Aeroparque Jorge Newbery. Conta co terminal viario de Retiro, de onde parten e chegan liñas de autobús para todas as rexións do país e para cidades de Chile, o Perú, Bolivia, Paraguai, o Uruguai e o Brasil. Conta tamén con ferry-boats que a conectan coas cidades de Colonia del Sacramento, Montevideo e Piriápolis, no veciño Uruguai. Fica a 1630 km ao norte doutro importante destino turístico arxentino, a cidade de Bariloche.
Monumentos e lugares de interese
miniatura|[[Casa Rosada.]] miniatura|[[Teatro Colón de Buenos Aires.]] miniatura|Congreso da Nación.
Os Queimós, As Negradas, Guitiriz
Os Queimós é un lugar da parroquia das Negradas no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá.
Ralph H. Fowler
Ralph Howard Fowler, nado o 17 de xaneiro de 1889 en Roydon, Essex, e finado o 28 de xullo de 1944, foi un físico e astrónomo británico. Durante a primeira guerra mundial foi comisionado no corpo de Artillería dos Marines Reais e foi ferido de gravidade no ombreiro durante a campaña de Gallipoli. Por mor desta ferida pasou a traballar xunto a Archibald Hill. Como segundo de Hill, traballou en balística anti-aeronaves no departamento experimental do HMS Excellent en Whale Island, Hampshire. Fixo unha contribución notable na aerodinámica das carcasas rotatorias. Recibiu a Orde do Imperio Británico en 1918.
En 1919 Fowler volveu ó Trinity College e foi nomeado lector en matemáticas en 1920. Alí traballou na termodinámica e mecánica estatística, achegando un novo enfoque á química física. Xunto a Arthur Milne, compañeiro seu durante a guerra, escribiu un traballo seminal sobre o espectro, temperaturas e presións estelares. En 1925 foi admitido como membro da Royal Society. Foi supervisor de investigación para Paul Dirac, e en 1926 traballou con el na mecánica estatística das estrelas ananas brancas. En 1928 publicou xunto a Lothar Nordheim un artigo no que explicaba o fenómeno físico coñecido posteriormente como campo de emisión de electróns, e axudou a establecer a validez da teoría moderna de bandas de electróns. En 1931 foi o primeiro en formular e etiquetar a lei cero da termodinámica.
Bioloxía
A bioloxía é a ciencia que estuda a vida e, en particular, as características e comportamento dos organismos, a orixe de especies e individuos, e o xeito en que estes interactúan entre si e co seu ambiente. A bioloxía abrangue un espectro amplo de áreas académicas consideradas frecuentemente disciplinas independentes, mais que, no seu conxunto, estudan a vida ás máis variadas escalas.
A vida é estudada á escala atómica e molecular pola bioloxía molecular, pola bioquímica e pola xenética molecular, no nivel da célula pola bioloxía celular e á escala multicelular pola fisioloxía, pola anatomía e pola histoloxía. A bioloxía do desenvolvemento estuda a vida ao nivel do desenvolvemento ou ontoxenia do organismo individual.
Subindo na escala para grupos de máis dun organismo, a xenética estuda como funciona a herdanza entre os proxenitores e mais a súa descendencia. A etoloxía estuda o comportamento dos individuos. A xenética poboacional traballa ao nivel da poboación, en tanto que a sistemática traballa con liñaxes de moitas especies. As relacións de individuos, poboacións e especies entre si e cos seus hábitats son estudadas pola ecoloxía e pola bioloxía evolutiva. Unha nova área, altamente especulativa, a astrobioloxía (ou xenobioloxía) estuda a posibilidade de vida para alén do noso planeta. A bioloxía estuda a variedade de formas de vida. En sentido horario: gacela, Salgueiro, E. coli, e escaravello Goliath.
Etimoloxía e primeiros usos da palabra
A palabra bioloxía deriva da palabra grega βίος (bíos) "vida", e do sufixo λόγος (logos) "estudo de". A forma latina do termo apareceu por primeira vez en 1736 cando Carl von Linné usou biologi na súa Bibliotheca botanica. Usouse de novo en 1766 na obra Philosophiae naturalis sive physicae: tomus III, continens geologian, biologian, phytologian generalis de Michael Christoph Hanov, un discípulo de Christian Wolff. O primeiro uso en lingua alemá, Biologie, foi nunha tradución de 1771 da obra de Linné. En 1797, Theodor Georg August Roose usou a palabra no prefacio do libro Grundzüge der Lehre van der Lebenskraft. En 1800 Karl Friedrich Burdach utilizou a palabra nun sentido máis restrinxido no estudo do ser humano desde unha perspectiva morfolóxica, fisiolóxica e psicolóxica na obra Propädeutik zum Studien der gesammten Heilkunst. En 1802 foi suxerida polo naturalista alemán Gottfried Reinhold Treviranus en Biologie oder Philosophie der lebenden Natur, e introducida ese mesmo ano en Francia coma un termo científico por Jean-Baptiste Lamarck en Hydrogéolog. O uso moderno do termo iniciouse no tratado de seis volumes Biologie, oder Philosophie der lebenden Natur (1802-22) de Gottfried Reinhold Treviranus, onde chega a dar unha definición desta ciencia :
Principios da bioloxía
miniatura|150px|Animalia - Bos primigenius taurus miniatura|150px|Planta - Triticum miniatura|150px|Fungi - Morchella esculenta 150px|miniatura|Stramenopila/Chromista - Fucus serratus miniatura|150px|Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer) miniatura|150px|Archaea - Halobacteria miniatura|150px|Virus - Gamma phage Ao contrario da física, a bioloxía non describe os sistemas biolóxicos en termos de obxectos que obedecen leis inmutábeis descritas de forma matemática; o seu obxectivo é a formulación conceptos. Desde conceptos nucleares como evolución, diversidade, continuidade, homeostase, interacción, especie ou célula até conceptos moi específicos como proteína, transporte activo ou deriva xenética. Son poucas as teorías en bioloxía: teoría da evolución, teoría celular, teoría endosimbiótica etc. Tradiconalmente a descrición da ciencia baseouse na física e as ciencias que, como a bioloxía, teñen pouco desenvolvemento matemático foron cualificadas de "débiles", máis esta concepción parece hoxe máis ben prexuizosa, e tende a recoñecerse que existen distintos tipos de ciencias con metodoloxías diversas.
Universalidade: bioquímica, células e o código xenético
Existen moitas unidades universais e procesos comúns que son fundamentais para todas as formas de vida. Por exemplo, case todas as formas de vida son constituídas por células que, pola súa vez, funcionan segundo unha bioquímica común baseada no carbono. A excepción á esa regra son os virus e mailos prións, que non están compostos de células, e por tanto é moi discutible que poidan ser cualificados de seres vivos. Os primeiros asumen unha forma cristalizada inactiva e só se reproducen co auxilio da maquinaria molecular das células albo. Os prións pola súa vez, son proteínas auto replicantes-infectantes, que causan a encefalopatía esponxiforme bovina (ou "mal da vaca louca" ).
Todos os organismos transmiten a súa herdanza a través de material xenético baseado en ácidos nucleicos, podendo ser ácido desoxirribonucleico (ADN) ácido ribonucleico (ARN), usando un código xenético estándar. Durante o desenvolvemento o tema dos procesos universais está tamén presente: por exemplo, na maioría dos organismos metazoarios, os pasos básicos do desenvolvemento inicial do embrión partillan estadas morfolóxicas semellantes e envolven xenes similares.