cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vientiane
Historia
Segundo relatos épicos laosianos, a grande epopea laosiana, a Phra Lak Phra Lam, afirma que o príncipe Thattaradtha fundou a cidade cando deixou o lendario reino lao de Muong Inthapatha Maha Nakhone porque se lle negou o trono a favor do seu irmán máis novo. Thattaradtha fundou unha cidade chamada Maha Thani Si Phan Phao na marxe occidental do Mekong. Esta cidade converteuse máis tarde en Udon Thani, en Tailandia. Un día, un Naga de sete cabezas dixo a Thattaradtha que construíse unha nova cidade na beira leste do río fronte a Maha Thani Si Phan Phao. O príncipe chamou a esta cidade Chanthabuly Si Sattanakhanahud, da que se dixo que era a predecesora da moderna Vientiane.
Ao contrario do Phra Lak Phra Lam, a maioría dos historiadores cren que Vientiane era un asentamento temperán dos Khmer centrado en torno a un templo hindú, que a Pha que Luang substituiría despois. Nos séculos XI e XII, época na que se cre que os pobos laosianos e tailandeses entraron en Asia sudoriental desde a China meridional, os poucos khmer restantes na zona foron asasinados, eliminados ou asimilados á civilización laosiana.
En 1354, cando Fa Ngum fundou o reino de Lan Xang. Vientiane converteuse nunha importante cidade administrativa, aínda que non se converteu na capital. O rei Setthathirath estableceuna oficialmente como a capital de Lan Xang en 1563, para evitar a invasión birmana. Cando Lan Xang caeu en 1707, converteuse nun reino independente, o Reino de Vientiane. En 1779, foi conquistada polo xeneral siamés Phraya Chakri e fíxose vasalo de Siam.
Cando o rei Anouvong liderou unha rebelión infrutuosa, anulada polo exército Siamés en 1827. A cidade foi queimada ata os cimentos e saqueada totalmente, incluíndo as estatuas de Buda. Vientiane estaba en mal estado, despoboado e desaparecendo na selva, cando chegaron os franceses. Finalmente pasou a dominio francés en 1893. Converteuse na capital do protectorado francés de Laos en 1899. Os franceses reconstruíron a cidade e reconstruíron ou repararon templos budistas como Pha That Luang, Haw Phra Kaew, e deixaron moitos edificios coloniais. Durante o dominio francés, os vietnamitas foron animados a emigrar a Laos, o que provocou que o 53% da poboación de Vientiane no ano 1943 fose vietnamita. A partir de 1945, os franceses elaboraron un ambicioso plan para mover masivamente a poboación vietnamita a tres áreas clave, é dicir, a Chaira de Vientiane, Rexión de Savannakhet e a Meseta de Bolaven, que só se descartou logo da invasión xaponesa de Indochina. Se este plan fose posto en marcha, segundo Martin Stuart-Fox, os laosianos poderían perder o control sobre o seu propio país.
Durante a segunda guerra mundial, Vientiane caeu con pouca resistencia e foi ocupada por forzas xaponesas, ao mando de Sako Masanori. O 9 de marzo de 1945 chegaron os paracaidistas franceses e volveron a ocupar a cidade o 24 de abril de 1945.
Cando estalou a guerra civil de Laos entre o Goberno Real de Laos e o Pathet Lao, Vientiane volveuse inestable. En agosto de 1960, Kong Le apoderouse da capital e insistiu en que Souvanna Phouma se convertese en primeiro ministro. A mediados de decembro, Phoumi Nosavan apoderouse da capital, derrocou o goberno de Phouma e instalou a Boun Oum como primeiro ministro. A mediados de 1975, as tropas de Pathet Lao dirixíronse cara á cidade e os estadounidenses comezaron a evacuar a capital. O 23 de agosto de 1975, un continxente de 50 mulleres do Pathet Lao liberaron simbolicamente a cidade. O 2 de decembro de 1975, o partido comunista do Pathet Lao tomou posesión de Vientiane, derrotou ao Reino de Laos, e renomeou o país República Democrática Popular de Laos, que puxo fin á Guerra Civil de Laos. Ao día seguinte, xurdiu na xungla a insurgencia en Laos, co Pathet Lao loitando contra faccións de Hmong e leais ao réxime real.
A cidade albergou os 25º Xogos do Sueste Asiático en decembro de 2009, celebrando 50 anos dos Xogos do Sueste Asiático. Dezaoito competicións foron eliminadas respecto aos xogos anteriores celebrados en Tailandia, debido á falta de litoral de Laos e á falta de instalacións adecuadas en Vientiane.
Subdivisións
A cidade de Vientiane comprende os seguintes distritos:
miniatura|center|900px|Vientiane dende [[Patuxai]]
Diario de La Coruña (1902)
Diario de La Coruña foi un xornal editado na Coruña entre 1902 e 1903.
Historia e características
Apareceu o 1 de agosto de 1902 para substituír a La Mañana. Fundado e dirixido por Eduardo Torres Taboada, defendía a política de Francisco Silvela. Na redacción figurou Alfredo García Ramos, que foi despois director. Entre os seus colaboradores estaba Wenceslao Fernández Flórez. Cesou a súa publicación antes de xullo de 1903.
San Pietro in Vincoli
San Pietro in Vincoli (traducido: San Pedro en cadeas) é unha igrexa titular católica romana e basílica menor en Roma, Italia, máis coñecida para ser a casa da estatua de Michelangelo Moisés, parte da tumba do papa Xulio II.
Historia
miniatura|esquerda|220px|A estatua do [[Moisés (Michelangelo)|Moisés de Michelangelo, na basílica.]] A basílica foi construída na metade do século V para acoller a reliquia das cadeas coas que ataron a San Pedro durante o seu encarceramento en Xerusalén.
Segundo conta a lenda, a emperatriz Eudoxia (esposa do emperador Valentiniano III) ofreceu as cadeas como agasallo ó papa León I. Cando este as comparou coas cadeas do primeiro encarceramento de san Pedro no cárcere Mamertino en Roma, as dúas cadeas se uníronse milagrosamente. As cadeas gardáronse nun relicario baixo o altar principal da basílica.
A igrexa experimentou varias restauracións e reconstrucións, entre elas a restauración do papa Hadrián I e as reconstrucións do papa Sisto IV e de Xulio II. Tamén sufriu unha renovación en 1875. O pórtico frontal, incorporado en 1475, atribúeselle a Baccio Pontelli, mentres que o claustro (1493-1503), é obra de Giuliano da Sangallo.
Top 14 2014-2015
A tempada 2014-2015 do Top 14 foi a 116ª edición da primeira división da liga francesa de rugby, un torneo fundado no ano 1892. A fase de liga comezou o 16 de agosto de 2014 e rematou o 23 de maio de 2015.Esta fase continuouse co playoff, que rematou o 13 de xuño coa gran final disputada no Stade de France de París, que enfrontou ao Stade Français co ASM Clermont Auvergne. Os equipos que descenderon ao Pro D2 foron o Aviron Bayonnais e o recentemente ascendido Lyon OU.
Equipos
Na competición participaron 14 equipos: os 12 mellor posicionados do Top 14 2013-2014 e os 2 ascendidos da segunda división, o Lyon OU e o Atlantique Stade Rochelais, que ocuparon as prazas que deixaran baleiras o USA Perpignan e o Biarritz Olympique ao descenderen no ano anterior.
Liga regular
Composta por 26 xornadas, comezou o 16 de agosto de 2014 e rematou o 23 de maio de 2015. O mellor equipo na liga regular foi o RC Toulon con 76 puntos, seguido de preto polo ASM Clermont Auvergne con 75. Os dous últimos equipos da táboa perderon a categoría. Os 6 primeiros pasaron á fase de eliminatorias polo título de campión.
Fase final
O seis mellores equipos da liga regular acadaron o dereito a loitar polo título nesta fase final. Os dous primeiros equipos da táboa pasaron a semifinais, mentres os catro seguintes tiveron que disputar unha eliminatoria previa. Tanto as semifinais como a final se disputaron en estadios neutrais, non así os encontros de cuartos de final.
O Stade Français acadou o seu 4º título de liga vencendo na final por 12 a 6 ao ASM Clermont Auvergne.
Pilar Bértola
Pilar Bértola Cabaleiro, coñecida como Pilarcita Bértola, nada en Pontevedra en 1920 e finada en Barcelona o 6 de setembro de 1934, foi unha poeta galega.
Traxectoria
Filla de Ricardo Bértola. Marchou coa familia a Barcelona no ano do seu nacemento. En Barcelona participou en varios recitais de poesía. En 1934 fixo recitais de poesía en Radio Pontevedra e no Teatro Principal da cidade. Enfermou e morreu en Barcelona en setembro. Deixou escrita unha obra titulada Maldita sea la guerra. .
O 8 de marzo de 1936 foi obxecto dunha homenaxe na súa vila natal promovido pola Casa de Galicia de Barcelona, colocándose unha placa da casa onde nacera no Campo do Boi. O 11 de marzo o Concello de Pontevedra acordou poñer o seu nome á rúa onde nacera.
José María Cabadas Vilar
José María Cabadas Vilar, nado en Millarada (Forcarei) e finado o 13 de marzo de 1967, foi un canteiro e xornalista galego.
Traxectoria
Canteiro, foi membro da Federación de Sociedades de Forcarei. Fundou e dirixiu o periódico Acción Social (1923), onde publicou artigos baixo o pseudónimo de Canta-Claro. Colaborou tamén en Umia y Lérez. No franquismo foi practicante titular de Moaña. Foi soterrado na Viña.
Vida persoal
Casou con Rosa Sieiro Vilar e foi pai de Eulogio Cabadas Sieiro.
Illa Salt
Illa Salt (inglés Salt Island) é unha illa no arquipélago das Illas Virxes Británicas no Mar Caribe pertencentes ao Reino Unido. Situada a uns 10 quilómetros ao sueste de Road Town, a principal cidade de Tórtola. O seu nome recibe o nome polas salinas, que antes eran un importante recurso.
Xeografía
Illa Salt atópase no Mar Caribe a 10 km ao sueste da illa principal de Tórtola. A illa é de orixe volcánica e ten unha superficie de ao redor de 1´5 km².
Á illa só se pode chegar por barco, e é un lugar de excursión moi popular, especialmente para o mergullo: os restos do naufraxio do buque de carga "RMS Rhone» está considerado entre os mellores puntos de mergullo nas augas do Mar Caribe.
Historia
A illa Salt foi descuberta en 1493 por Cristovo Colón, durante a súa segunda viaxe ao Novo Mundo.
O nome provén das salinas, que anteriormente constituía unha fonte importante de sal para a Armada británica: a "Royal Navy".
En 1672 a illa incorporouse á colonia británica de Antiga. En 1773 converteuse con outras illas no territorio das Illas Virxes Británicas.
O 29 de outubro 1867 afundiuse o buque de carga "RMS Rhone» durante unha tormenta fronte á costa oeste, é o máis destacable da illa, afundiuse durante un furacán. A maioría da tripulación do barco perdeuse. Moitos dos cadáveres foron enterrados nunha fosa na illa Salt, situada a pouca distancia da praia principal, e que hoxe se pode ver facilmente. Un ancho círculo de pedras está colocado sobre a tumba.
A poboación da illa non ten máis de tres persoas como mínimo desde 1980. Pagan unha renda anual á raíña do Reino Unido, entregada ao gobernador, dunha bolsa de sal de medio quilo.
O turismo é a única fonte de ingresos da illa. A illa é frecuentemente visitada por barcos e recibe un cruceiro ocasional máis pequeno. Onde antes había vinte ou máis fogares agora só hai tres ou catro casas abandonadas.
Somatomedina A
miniatura|dereita|IGF-2. A somatomedina A ou factor de crecemento similar á insulina de tipo 2 (IGF-2 ou IGF-II) é unha hormona peptídica monocatenaria de estrutura similar á da insulina. O IGF-2 exerce un papel importante no crecemento fetal e ciclo ovárico. Ás veces tamén se produce nas células de determinados tumores, causando hipoglicemia (síndrome de Doege-Potter).
Xenética
Nos humanos, o xene IGF2 sitúase no cromosoma 11 (locus 11p15.5), nunha rexión que contén numerosos xenes con impronta xenética. O xene IGF2 exprésase de forma diferente segundo se o alelo herdado provén da nai (xene reprimido) ou do pai (xene expresado). No cerebro obsérvase unha perda da impronta xenética, polo que tanto o IGF2 coma o H19 son transcritos de ambos os alelos parentais.
A proteína CTCF xoga un papel básico na represión do xene, uníndose á rexión de control da impronta H19 ou ICR H19, xunto coa Rexión Diferencialmente Metilada-1 (DMR1) e a Rexión de Unión á Matriz-3 (MAR3). Estas tres secuencias de ADN únense á CTCF de forma que se limita o acceso da polimerase á rexión Igf2. O mecanismo de unión é aínda descoñecido, mais podería incluír unha interacción directa ADN-CTCF ou posiblemente a través doutras proteínas.
Receptores
O IGF-2 exerce os seus efectos ao unirse co receptor de IGF-1. O IGF-1 tamén pode unirse co receptor de IGF-2 (tamén chamado o receptor de manosa 6-fosfato independente de catión), que actúa como un "receptor de eliminación", xa que non activa ningunha ruta de sinalización intracelular, funcionando só como un axente de secuestro de IGF-2, impedindo a sinalización de IGF-2.
Síntese e secreción
O 98-99% do IGF-II viaxa polo sangue unido á proteína transportadora do factor de crecemento similar á insulina (IGF-BPs), cunha vida media dunhas 18 horas. O resto viaxa libre cunha vida media duns 20 minutos. Existen 6 proteínas transportadores de IGF.
Regulación
O principal factor estimulante da secreción de IGF-2 é a hormona do crecemento (GH), aínda que a resposta pode ser inhibida pola desnutrición (mesmo con niveis moi altos de GH), a insensibilidade á insulina ou ausencia dos seus receptores, ou fallos nos segundos mensaxeiros, como SHP2 e STAT5b.
Outros factores estimulantes menos importantes son a insulina, as hormonas tiroides, a testosterona e o estradiol.
Entre os factores que inflúen nos niveis de IGF-II están a variabilidade individual, a hora do día, a idade, o sexo, a raza, o exercicio, os niveis de estrés, o estado nutricional, o índice de masa corporal (IMC), certas patoloxías, os niveis de estróxenos e a inxestión de xenobióticos (substancias alleas ao organismo).
Funcións
A función principal do IGF-2 é a promoción do crecemento fetal durante a xestación. Entre as principais accións do IGF-2, salientamos a estimulación da proliferación celular e o crecemento no feto dos seguintes órganos e tecidos: fígado, ril, páncreas, intestino, glándulas suprarrenais, paratiroide, tecido muscular cardíaco e esquelético, pel, tecido conxuntivo.
No proceso da foliculoxénese dos folículos ováricos, producen IGF-2 as células da teca folicular para que este actúe de maneira autócrina sobre elas mesmas, e de maneira parácrina sobre as células da granulosa do ovario. O IGF-2 promove a proliferación das células da granulosa durante a fase folicular do ciclo menstrual, actuando xunto coa hormona estimulante dos folículos (FSH). Despois da ovulación, o IGF-2 promove a secreción da proxesterona durante a fase lútea do ciclo menstrual xunto coa hormona luteinizante (LH). Así, o IGF-2 actúa como unha co-hormona xunto coa FSH e LH.
Un estudo feito na Mount Sinai School of Medicine encontrou que o IGF-2 podería estar asociado coa memoria, e que podería utilizarse potencialmente para tratar o alzheimer. Un estudo no Instituto Europeo de Neurociencia (Alemaña) encontrou que a sinalización de IGF2/IGFBP7 inducida polo medo promove a supervivencia das neuronas do hipocampo. Isto suxire que as terapias que melloren a sinalización de IGF2 e a neuroxénese adulta poderían ser adecuadas para o tratamento de enfermidades vinculadas a un exceso de memoria do medo como o trastorno por estrés postraumático.
Enfermidades
Ás veces o IGF-2 prodúcese en exceso por tumores nas células dos illotes de Langerhans do páncreas, causando hipoglicemia. A síndrome de Doege-Potter é unha síndrome paraneoplásica na que a hipoglicemia se relaciona coa presenza dun ou máis tumores fibrosos non relacionados cos illotes de Langerhans na cavidade pleural. A perda da impronta xenética do IGF-2 é unha característica común nos tumores que aparecen na síndrome de Beckwith Wiedemann.
Interaccións
Demostrouse que a somatomedina A ou IGF-2 interacciona co IGFBP3   e a transferrina.
Catasterismo
O catasterismo é a transformación mitolóxica dun personaxe nunha estrela ou nunha constelación na mitoloxía grega. A configuración das constelacións como figuras, tal e coma aínda hoxe se designan, viría desta mitoloxía, así coma a do zodíaco.
Catasterismo recolle o maduro e definitivo desenvolvemento dun longo proceso: a asimilación por parte dos Helenos do zodíaco mesopotámico, transmitido a través dos Persas e traducido e harmonizado cós termos coñecidos da mitoloxía Grega. O esforzo fundamental nesta tradución foi a aplicación da nomenclatura dos mitos gregos para designa-los nomes de estrelas individuais, asterismos coma o das Pléiades e Hyades, e tamén as constelacións. Na Grecia Clásica, as "estrelas divinas" e os deuses que as rexían eran entidades separadas, coma Platón; pero na cultura Helenística, a asociación foise convertendo en inseparable identificación, así pois Apollo, non foi por máis tempo o rexente do Sol, se non Helios (Seznec 1981, pp 37–40).
Etimoloxía
A palabra é un cultismo tomado do grego καταστερισμοί katasterismoi, o seu significado é colocado entre as estrelas. O termo procede do título dun libro de Eratóstenes de Cirene, matemático grego residente en Alexandría, no que describía algunhas destas transformacións.
miniatura|dereita|250px| A constelación da cabeleira de Berenice co seu trazado
O propio Eratóstenes tería creado o catasterismo de Berenice, muller de Everξetes (terceiro Tolomeo), quen era a súa raíña, convertendo a súa cabeleira en toda unha constelación.
Pretty Noose
"Pretty Noose" é unha cancións da banda estadounidense de grunge Soundgarden, editada como primeiro sinxelo do seu álbum Down on the Upside en marzo de 1996. Composta polo seu líder Chris Cornell, "Pretty Noose" acadou o número 2 na lista da Billboard Modern Rock Tracks e foi incluída no recompilatorio de 1997 A-Sides.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Chris Cornell agás onde se indique.
Templo do Pobo
O Templo do Pobo, foi unha organización relixiosa fundada nos Estados Unidos no ano 1955 polo reverendo James Warren Jones (Jim Jones), baixo a denominación de Igrexa Cristiana de Pentecostal, pero que en cuestión de anos cambiou as súas crenzas relixiosas para chegar a soster unha mistura de comunismo e cristianismo, cunha doutrina ecléctica que integraba a oposición ao racismo, a deificación do seu líder, a organización dunha comunidade marxista autárquica e a efectiva prohibición da apostasía dentro de dito culto.
En 1963, o Templo do Pobo comezou a aceptar oficialmente a idea de crear unha comunidade agraria autosuficiente e illada do resto da sociedade, baseada no comunismo e convocando todos os seus crentes a unirse a este esforzo e saír da zona de Indianápolis. O punto elixido por Jim Jones para a nova sede da organización relixiosa foi a localidade de Ukiah en California, en 1965, cando xa a metade da congregación estaba formada por xente de raza negra. A partir desta data, rotas as relacions amigables e familiares dos fregueses, Jim Jones manifestou a ruptura coa Biblia cristiá e denunciou os Estados Unidos e o capitalismo coma o anticristo, proclamando que tan só o comunismo era a doutrina que aseguraba a salvación dos seguidores do Templo do Pobo.
Ramon Tremosa
Ramon Tremosa i Balcells, nado en Sant Boi de Llobregat o 30 de xuño de 1965, é un economista e político catalán, profesor titular do Departamento de Teoría Económica da Universitat de Barcelona, na cal é investigador no Centre d'Anàlisi Econòmica i de les Polítiques Socials (CAEPS). Así mesmo, é parlamentario europeo por Convergència Democràtica de Catalunya.
Elvira Suanzes Fernández
Elvira Suanzes Fernández, nada en Ferrol o 3 de novembro de 1977, é unha política valenciana de orixe galega, deputada nas Cortes Valencianas nas V e VI lexislaturas.
Traxectoria
Membro das Novas Xeracións e do Partido Popular, foi vice-secretaria rexional de acción institucional. Até 2002, foi secretaria xeral do Instituto Valenciano da Xuventude (IVAJ), do que, posteriormente, foi secretaria do consello de gobernadores. Foi nomeada membro substituta, en 2002, e elixida por Castellón nas eleccións para o Parlamento Valenciano, 2003. Dende 2004 a 2007 foi presidenta da Comisión de Educación e Cultura das Cortes Valencianas. Durante o seu mandato foi considerada un membro do sector "zaplanista" e non moi ben visto polos seguidores de Francisco Camps Ortiz.
Raposo do mar
Raposo do mar,  raposo de mar, peixe raposo, tiburón raposo ou simplemente raposo,  camarín  ou golpe son, entre outros, os nomes cos que se coñece en galego a especie Alopias vulpinus, peixe cartilaxinoso elasmobranquio da orde dos lamniformes (Lamniformes), familia dos alopíidos —tamén grafada alópidos— (Alopiidae) integrante do xénero Alopias, único co que conta dita familia, especie caracterizada pola súa extraordinaria cola, que mide case tanto como o resto do corpo.
Taxonomía
Familia Alopiidae Bonaparte, 1838
Filoxenia
Cladograma da filoxenia da familia Alopiidae
Características do raposo de mar
miniatura|230px|Peixe raposo. miniatura|230px|O enorme lóbulo superior da aleta caudal do peixe raposo. miniatura|230px|Alopias pelagicus. miniatura|230px|Distribución de Alopias pelagicus. miniatura|230px|Alopias superciliosus. miniatura|230px|Alopias superciliosus. miniatura|230px|Distribución de Alopias superciliosus.
Antonio Reboiro Rodríguez
Traxectoria
Pertencía á Masonaría. Era presidente do Partido Agrario Radical Gallego de Veiga en 1931. Foi elixido concelleiro da Pobra do Brollón en 1931. Co triunfo da Fronte Popular en febreiro de 1936 foi nomeado alcalde. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 11 de agosto de 1937 e ingresado na Cadea de Monforte de Lemos. Xulgado en consello de guerra en Lugo por adhesión á rebelión o 6 de outubro, foi condenado a pena de morte. Foi executado en Lugo o 7 de marzo de 1938 con Dositeo Casanova Álvarez.
Raposo do mar
Características do raposo de mar
As principais características do raposo do mar son:
Estado de conservación do raposo de mar
Segundo a Unión Internacional para a Conservación da Natureza, a situación do raposo do mar na actualidade cualifícase, na súa "lista vermella", como VU (especie vulnerábel).
En Galicia
Frecuente nas augas galegas, pódese ver o raposo de mar nas lonxas da Coruña e Vigo, ás que chega xa sen a cola, que os mariñeiros cortan ao subilos a bordo. Péscase con palangre.
Amputechture
Amputechture é o terceiro álbum de estudio de The Mars Volta, editado o 12 de setembro do 2006. Foi gravado entre Os Ánxeles, El Paso e Melbourne, e está producido por Omar Rodriguez-Lopez e mesturado por Rich Costey.
Amputechture conta coa colaboración dunha ducia de artistas, entre os que se atopa o guitarrista de Red Hot Chili Peppers John Frusciante, que toca en todos os temas menos "Asilos Magdalena".
Felgueiras
Felgueiras é unha cidade situada no Distrito do Porto, Rexión Norte e subrexión de Támega (Portugal). A capital do concello conta cuns 15.525 habitantes, dentro da freguesía de Margaride. É sede dun concello cunha extensión de 115,74 km² e 58.065 habitantes (2011), subdividido en 32 freguesías. O concello limita ao norte co concello de Fafe, ao nordeste co de Celorico de Basto, ao sueste co de Amarante, ao suroeste co de Lousada e ao noroeste cos de Vizela e Guimarães.
Existem dúas cidades no concello: Felgueiras e Lixa.
Freguesías
O concello de Felgueiras está formado polas seguintes 32 freguesías:
Índice de cor B - V
O índice de cor B - V, utilizado en fotometría, é o resultado de restar á magnitude obtida en banda B (con filtro azul) a obtida en banda V (con filtro verde).
O resultado indica a cor propia dos astros: será 0 se o astro é branco, negativo se é azulado ou positivo de ser amarelo, alaranxado ou avermellado.
Este índice permite coñecer a temperatura superficial do astro.
Paradela
Paradela é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca de Sarria, que forma parte da Ribeira Sacra. Segundo o INE a súa poboación no 2017 era de 1.851 habitantes (2.307 no 2006, 2.367 no 2005, 2.408 no 2004, 2.463 no 2003) e 1.723 no 2021. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».
Xeografía
Paradela sitúase no suroeste da provincia de Lugo, entre o val do río Miño e a depresión de Sarria. Limita ao norte co Páramo, ao sur con Bóveda e O Saviñao, ao leste con Sarria e O Incio, e ao oeste con Taboada e Portomarín. Ten uns 121,12 km², repartidos en 18 parroquias.
Polo oeste pasa o río Miño, e atravesando a parte norte está o río Loio. O punto máis alto é Pena Ventureira (838 m), sendo a altitude media do concello de 600 m.
Heráldica
O concello de Paradela aprobou o 16 de abril de 1986 o proxecto de Estudo Heráldico e Estandarte para o Concello redactado por Vicente Cárdenas y Vicent, sendo aprobado definitivamente pola Xunta de Galicia o 16 de outubro do mesmo ano.
No escudo aparece a mitra, representando o mosteiro de Santa María de Loio, que aparece nomeado na Bula aprobatoria da Constitución canónica da Orde de Santiago, expedida polo Papa Alexandre III.
A campá representa a de San Miguel, á que sempre se lle atribuíu unha axuda milagreira nos partos dificultosos.
A grande Cruz de Santiago, no centro, lembra o paso do camiño francés a Santiago de Compostela polo concello, onde houbo importantes hospitais de peregrinos, así como unhas das primeiras posesións e casas matrices da Orde.
Patrimonio
No concello sitúanse o mosteiro de San Facundo de Ribas de Miño (século XIII), o mosteiro de Santa María de Castro de Rei e o mosteiro de Santa María de Loio.
Marc Surer
Marc Surer, nado en Arisdorf o 18 de setembro de 1951 é un ex piloto de carreiras suízo. Participou en 88 Grandes Premios do Campionato Mundial de Fórmula Un, debutou o 9 de setembro de 1979. Anotou un total de 17 puntos no campionato.
Paradela
Toponimia
Segundo Nicandro Ares Paradela é o nome do concello e de catro parroquias, mais non de ningún lugar. É un diminutivo de parada (latín parata) nun camiño, como o Camiño de Santiago.
Personaxes ilustres
En Paradela naceron Xosé Arias Fernández, José Ramón Dosio López, Emilio Golás, José López Armesto, José López López, Luis López López, Diego López Rodríguez, José Manuel Mato Díaz, Xesús Mato Mato, Manuel Rodríguez López e Maximino Rodríguez Perez.
Marc Surer
Marc Surer tamén correu en rallies, pero un grave accidente no ADAC Hesse-Rallye de 1986 no seu Ford RS200 deixouno gravemente ferido e matou ao seu compañeiro de equipo e amigo Michel Wyder. BMW retívoo como adestrador de pilotos e máis tarde como director das actividades dos deportes de motor, segue estando profundamente involucrado co deporte, a través dun grande interese na F2 histórica. Desde 1996 traballa como comentarista de televisión de todas as carreiras de Fórmula 1 para Sky Sport (Alemaña), xunto co comentarista principal Jacques Schulz
Paradela
Lugares de Paradela
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Paradela vexa: Lugares de Paradela.
Marc Surer
Traxectoria
Marc Surer casou dúas veces con antigas modelos de Playboy, primeiro coa Playmate Jolanda Egger e logo con Christina Surer entre 1997 e 2000. O 3 de decembro de 2011 casou coa súa parella de moito tempo Silvia Renée Arias.
Europa de Fórmula completa Dous resultados do Campionato
(key) (carreiras en grosa indican pole position; carreiras en cursiva indican volta rápida)
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Luis Rodríguez Míguez
Luis Rodríguez Míguez, nado en Santiago de Compostela en 1932 e finado en Ourense o 27 de febreiro de 2016, foi un médico, profesor universitario e escritor galego, recoñecido por ser o pai do termalismo contemporáneo en Galicia, e creador da expresión "vila termal".
Traxectoria
Licenciouse en Medicina pola Universidade de Santiago de Compostela e doutorouse posteriormente cunha tese sobre termalismo e a catalogación dos mananciais na provincia de Ourense. Desenvolveu toda a súa vida profesional en Ourense. Ocupou distintos postos médicos, tanto na atención como na administración. Ocupou a dirección do Centro de Sanidade Ambiental de Galicia, e a xefatura de Sanidade en Ourense. Tamén desenvolveu carreira como profesor universitario, tanto na Universidade de Santiago como na de Vigo, onde deu clase na facultade de Ciencias da Saúde de Ourense.
Dende esa dobre faceta administrativa e médica, promoveu o termalismo na provincia de Ourense, tema sobre o que escribiu libros de carácter histórico. Tamén foi vicepresidente da Sociedade Galega de Xerontoloxía e Xeriatría.
Vida persoal
Era o home da actriz e escritora Mariluz Villar e pai da escritora Alejandra Juno.
María Barros
María Barros, nada na Coruña o 27 de xaneiro de 1980, é unha deseñadora galega de moda.
Traxectoria
Logo de traballar con deseñadores como Roberto Cavalli en Florencia, Modesto Lomba en Madrid e Pupi Solari en Milán, crea a súa propia firma no ano 2003. Dende entón presentou as súas coleccións en diferentes pasarelas internacionais, como a Pasarela Gaudí ou a Semana da Moda de Milán. Dende febreiro de 2009 desfila na Mercedes-Benz Fashion Week Madrid.
Científico, científica
miniatura|dereita|185px|O físico [[Albert Einstein é un dos científicos mellor coñecidos do século XX.]] Un científico, nun xeito amplo, refírese a calquera persoa que realiza unha actividade sistemática para adquirir coñecemento ou un individuo que encaixa en prácticas e tradicións relacionadas con escolas de pensamento ou filosóficas. De xeito máis restrinxido, científico refírese a individuos que usan o método científico. A persoa pode ser un experto nunha ou máis áreas da ciencia. Estas liñas encaran o uso máis restrinxido da palabra.
Descrición
As Matemáticas son con frecuencia agrupadas coas ciencias. Así, como no caso doutros científicos, os matemáticos comezan con conxecturas (hipóteses) e manexan o que se pode chamar experimentos simbólicos ou computacionais (de cálculo) para testalas. A conexións entre diferentes ciencias fai que algúns dos grandes físicos foran tamén matemáticos creativos. Hai un continuo dende o máis teórico ó máis empírico, de xeito que os científicos non teñen por que axustarse a uns límites precisos. En termos de personalidade, interese, formación e actividade profesional, hai pouca diferenza entre a xente que practica as matemáticas aplicadas e aquela outra que o fai coa física teórica.
Os científicos poden ser motivados de diferente xeito. Moitos teñen un desexo de coñecemento do mundo, de saber por que é como o vemos, como evolucionou e como evolucionará. Amosan unha forte curiosidade sobre a realidade. Outras motivacións son o recoñecemento entre pares e o prestixio, ou o desexo de aplicar o coñecemento científico en beneficio da saúde da xente, das nacións, do mundo, da natureza, da industria... Por suposto, tamén o benestar persoal e a súa persecución poden formar parte das motivacións.
A ética do científico ten sido ó longo da historia abondo venerada, aínda que teñen aparecido casos de flagrante engano á comunidade científica, casos que en xeral se teñen mantido pouco tempo ata o seu descubrimento. Suxeriuse que os científicos deben facer honra dun “Xuramento Hipocrático para Científicos”.
Científicos e enxeñeiros
Enxeñeiros e científicos confúndense a miúdo na mente do público en xeral, debido á visibilidade da ciencia aplicada. Mentres os científicos exploran a natureza para o descubrimento de principios xerais, os enxeñeiros aplican os principios establecidos no campo científico para o desenvolvemento de solucións económicas a problemas técnicos, aínda que moitas veces os campos de ambos teñan límites confusos e sexa habitual a colaboración entre ambos grupos por necesidade mutua, desdebuxando así aínda máis os mesmos. En resumo a idea é que os científicos estudan cousas mentres que os enxeñeiros deseñan cousas. Cabe remarcar de novo que hai moitas circunstancias nas que son feitos avances fundamentais en ambos campos polo mesmo individuo. Os científicos a miúdo desenvolven tarefas de enxeñaría no deseño de equipo experimental e na construción de prototipos, e algúns enxeñeiros fan investigación científica de primeira orde. Os enxeñeiros mecánicos, eléctricos, químicos ou aeroespaciais están a miúdo na primeira liña da investigación científica de novos fenómenos e materiais. Unha ilustración sobre esta relación pode ser Peter Debye, quen obtivo a graduación en enxeñaría eléctrica e un doutoramento en física antes de ser galardoado co Premio Nobel en química. Ou Paul Dirac, un dos fundadores da Mecánica cuántica, quen comezou como enxeñeiro eléctrico antes de estudar matemáticas e rematou como físico teórico. Ou Claude Shannon, enxeñeiro teórico e fundador da moderna teoría da información.
Científicos históricos
miniatura|dereita|185px|Retrato de [[Louis Pasteur na súa vellez.]]
Un vello “método científico” que puxo énfase na experimentación foi usado por primeira vez por Ibn al-Haytham (Alhazen), médico e científico xeralista Iraquí, arredor do ano 1021 (D.C.) no seu libro Libro de Optica, sendo descrito por iso como "primeiro científico".
Hai notables exemplos doutra xente que se moveu en diversas disciplinas, o que despois de deu en chamar 'home do renacemento' ('Polímata'), que foron relativamente abundantes durante a Idade de ouro islámica e o Renacemento europeo. Moitos destes sabios xeralistas foron tamén relixiosos: por exemplo, Alhacén e al-Biruni, ou os médicos e xeralistas Avicena e Ibn al-Nafis no mundo musulmán; o astrónomo e físico Nicolás Copérnico e Gregorio Mendel, o fundador da moderna xenética ó dar coas leis básicas de herdanza que posibilitaron a explicación das observacións de Charles Darwin sobre a evolución, na Europa cristiá.
Descartes non foi só un pioneiro da xeometría analítica senón que formulou unha teoría da mecánica e avanzou ideas sobre as orixes do movemento animal e da percepción. A Visión interesou asemade ós físicos Thomas Young e Hermann von Helmholtz, que tamén estudou óptica, audición e música. Isaac Newton estendeu a matemática de Descartes inventando o cálculo (de xeito contemporáneo a Gottfried Leibniz); asemade deseñou unha formulación comprensiva da mecánica clásica e investigou a luz e a óptica. Joseph Fourier fundou unha nova rama das matemáticas — sobre as series infinitas e periódicas — estudou a calor, o seu fluxo e a radiación infravermella, e descubriu o efecto invernadoiro. John von Neumann, Alan Turing, Aleksandr Khinchin, Andrei Markov e Norbert Wiener, todos eles matemáticos, fixeron grandes contribucións á ciencia e teoría da probabilidade, incluíndo ideas sobre ordenadores, e algúns dos fundamentos da mecánica estatística e da mećanica cuántica. Moitos científicos con tendencia ás matemaicas, incluído Galileo Galilei, foron tamén músicos.
Quen considera a ciencia como unha carreira en desenvolvemento, a miúdo mira cara as súas fronteiras, que inclúen áreas en tódolos campos, especialmente nalgúns como a cosmoloxía ou a bioloxía (especialmente a bioloxía molecular e o proxecto xenoma humano). Outras áreas de investigación activa inclúen a exploración da materia a escala das partículas elementais como son descritas a través da física de altas enerxías, e a nanotecnoloxía, que procura desenvolver a electrónica, incluíndo os ordenadores cuánticos e a intelixencia artificial. Asemade, ten habido descubrimentos remarcables en relación co funcionamento do cerebro e os neurotransmisores, permanecendo como fronteiras a natureza da mente e o pensamento humano.
Tipos de científicos
Entre outras moitas categorías antigas e que seguen a xurdir,
Alberto García Ferreiro
Alberto García Ferreiro, nado en Ourense o 11 de marzo de 1860 e finado en Santiago de Compostela o 9 de febreiro de 1902, foi un xurista, escritor e xornalista galego.
Traxectoria
miniatura|A [[Concepción Arenal en Ourense. ]] O seu pai era de Valladolid e a súa nai de Ourense. Cursou o bacharelato no Instituto de Ourense (1875) e fixo a carreira de Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, onde foi redactor de Gaceta de Galicia. Instalouse na súa cidade natal como avogado, onde foi famoso polas súas capacidades oratorias. Ao mesmo tempo escribiu literatura, foi director de La Prensa (1881) e fundou e dirixiu a revista La Pluma (1882) e o xornal La Semana, ademais de facerse cargo da dirección dos últimos números de La Tertulia en decembro de 1883; foi redactor de El Derecho e creou e dirixiu La Defensa de Galicia (1893). Colaborou en La Opinión Liberal e O Tio Marcos d'a Portela e foi nomeado delegado da Asociación Regionalista Gallega da que organizou a sección de Ourense, colaborando no seu órgano, La Patria Gallega. Impulsou a realización da estatua de Concepción Arenal en Ourense. Pasou os últimos anos da súa vida recluído en Santiago de Compostela.
Escribiu tamén unha obra de teatro, titulada Loitar pola Patria que foi estreada en Santiago de Compostela en 1879. Segundo os críticos Alberto García Ferreiro é un discípulo de Manuel Curros Enríquez, e ao igual que o seu mestre, foi progresista, liberal e anticlerical. Non dominaba ben o galego, mesturándoo co castelán e usando hiperenxebrismos. A súa obra máis destacada é Lenda de groria un poema épico sobre o ataque da frota inglesa de Francis Drake, que foi premiada en 1890 na Coruña polo Liceo Brigantino.
Recoñecementos
Na cidade da Coruña existe unha rúa co seu nome e o concello de Ourense colocou unha lápida conmemorativa na súa casa natal.
Vida persoal
Casou en Ourense con Blanca Tomé Martín, filla de Bernardo Tomé Cora Ondarreta, en 1886, e foi pai de Iván e Blanca García Tomé.
Gran Premio do Pacífico de 1995
O Gran Premio do Pacífico de 1995 (oficialmente o II Gran Premio de Pacífico) foi unha carreira de motor de Fórmula Un celebrada o 22 de outubro de 1995 no Circuíto de TI, Aida, Xapón. Foi a décimo quinta rolda da tempada de Fórmula Un de. A carreira de 83 voltas gañouna Michael Schumacher para o equipo Benetton logo de comezar desde a terceira posición. David Coulthard, que comezou o Grand Prix desde a pole position, finalizou segundo nun auto Williams, con Damon Hill terceiro no outro Williams. A vitoria de Schumacher confirmouno como Campión de pilotos de 1995, xa que Hill non podía superar o total de puntos de Schumacher a falta de só dúas carreiras. Esta foi tamén a última carreira de Jean-Christophe Boullion.
Carreira
Hill comezou a carreira xunto a Coulthard na primeira fila, no medio da presión dos medios británicos por non ser o suficientemente "fortes" nas batallas. Schumacher intentou conducir pola parte exterior de Hill na primeira curva, pero Hill retivo a Schumacher, Jean Alesi conducindo para Ferrari, aproveitou para pasar a ambos e tomar a segunda posición. Como resultado, Hill baixou ao terceiro posto e Schumacher caeu ao quinto detrás de Gerhard Berger. Schumacher logrou pasar a Alesi e Hill durante o primeiro dos tres pit stops. Isto permitiulle, cunha nova serie de pneumáticos lisos, achegarse a Coulthard, quen estaba nunha estratexia de dúas paradas. Schumacher abriu un espazo de 21 segundos ao marchar 2 segundos máis rápido por volta que Coulthard, polo que cando chegou a súa terceira parada aínda lideraba a carreira, abriu unha brecha a 15 segundos, e gañou a carreira logo de 83 voltas para asegurar a súa oitava vitoria da tempada.
Bertorella
Distínguense dúas especies: a bertorella da lama (Phycis blennoides, Brünnich 1768) e a bertorella de rocha (Phycis phycis, Linnaeus 1766).
Descrición
O corpo é longo e afiado, alcanzando tamaños máximos de ata 110 cm con pesos máximos de 3,5 kg (Fish Base), aínda que o habitual é que veñan medindo entre 30 e 45 cm. O corpo é alargado, de cor castaña ou gris avermellada no dorso, aclarando cara o branco no ventre.
As aletas non posúen radios espiñosos, se ben a primeira dorsal presenta os primeiros radios claramente alargados. Nas aletas pectorais hai un primeiro radio libre moi longo, que alcanza o nacemento da aleta anal.
Un elemento característico son as pequenas barbas na queixada inferior, que tamén se presenta noutras especies de gadiformes, e de aí os nomes populares de barbada ou faneca barbuda.
Hábitat e distribución
Habitan a costa oeste do Atlántico, entre os 20º Norte e os 71º Norte, desde Noruega e Islandia ata Cabo Verde en África. A área de distribución inclúe o Mediterráneo.
Delmiro Rocha
Delmiro Rocha Álvarez, nado en Salceda de Caselas en 1980, é un filósofo galego.
Traxectoria
Licenciado en Filosofía pola USC. Fixo a súa tese de doutoramento na UNED. Traballa como profesor-titor na UNED e como profesor invitado na Universidade de Vigo. especialista en pensamento francés contemporáneo forma parte do colectivo Proxectoderriba.
Rid of Me
Rid of Me é o segundo disco comercializado por PJ Harvey co selo discográfico Island Records. Conta coa produción de Steve Albini. O álbum inclúe unha versión de Bob Dylan da canción "Highway 61 Revisited".
Cesuras
O topónimo galego Cesuras pode referirse a:
Paco Martínez Soria
Francisco Martínez Soria, nado en Tarazona o 18 de decembro de 1902 e finado o 26 de febreiro de 1982, foi un actor e empresario teatral e cinematográfico español.
Toxicoloxía do tabaco
O tabaco é considerado como unha droga aditiva caracterizada por xerar uso compulsivo, efectos psicoactivos e conduta reforzada en quen a consome. Ademais, unha vez instaurada a adición, o cesamento no consumo provocará a aparición dunha síndrome de abstinencia definida por ira, ansiedade, ansia do tabaco, dificultade para concentrarse, fame, impaciencia e nerviosismo.
Furaño de xardín
Descrición
É un soricido de dentes brancos semellante ao furaño común, (Crocidura russula). Co lombo de cor acastañada, ventre agrisado ás veces amarelado, coa cola cuns característicos pelos longos. Na Europa continental e na Península Ibérica as súas dimensións medran de norte a sur. A poboación de Menorca é a de maior tamaño.
Toxicoloxía do tabaco
É a droga que ten un consumo máis estendido no mundo e unha das que contribúen a elevar a taxa  de mortalidade. De feito o tabaquismo é a principal causa de enfermidade, incapacidade e morte prematura. Porén, cada ano miles de nenos e adolescentes comezan a fumar e a meirande parte dos fumadores establecidos presentan unha gran dificultade para abandonar o hábito.
Paco Martínez Soria
Traxectoria
Sendo moi novo a súa familia trasladouse a Barcelona onde comeza os seus estudos, e tras eles, o seu traballo como dependente e, máis tarde, como comercial. Durante esta época compatibilizou o seu traballo con actuacións en grupos de afeccionados do barrio de Gràcia.
Lingua mam
O mam é unha lingua indíxena mesoamericana e un membro da póla quicheana-mameana da familia de linguas maias. É falada polo pobo mam nos departamentos Quetzaltenango, Huehuetenango, San Marcos e Retalhuleu, en Guatemala, e no estado de Chiapas de México.
Paco Martínez Soria
Traxectoria
Durante a guerra civil española deixou o seu traballo, centrándose no teatro como actor profesional. En 1938 debuta no Teatro Fontalba coa compañía de Rafael López Somoza coa obra Antonio pasó el infierno. Dous anos máis tarde fundou a súa propia compañía coa cal traballa durante os anos corenta dende o Teatro Urquinaona e na década dos anos 1950 dende o Talía, ambos os dous en Barcelona.
Toxicoloxía do tabaco
Compoñentes químicos do fume do tabaco
O fume que se obtén pola combustión do tabaco divídese en dúas fases: A análise cualitativa e cuantitativa destas substancias lévase a cabo mediante espectrometría de masas, cromatografía gasosa e outras técnicas analíticas similares. Obsérvanse variacións na cantidade dos compoñentes en función do tipo de cigarro, tipo de filtros, factores de produción ou uso de fertilizantes e insecticidas no cultivo do tabaco.
Toxicocinética do fume do tabaco
A combustión do cigarro durante o acto de fumar vai aumentando progresivamente o seu nivel de toxicidade. O primeiro terzo do cigarro é a parte menos perigosa, o segundo terzo posúe unha nocividade intermedia e o último terzo é a parte máis tóxica. Isto débese a que a propia dirección da columna de fume arrastra e deposita na parte anterior do filtro unha gran parte dos produtos xa volatilizados e transformados no momento da combustión, condensándoos e almacenándoos de xeito que a parte do cigarro máis preta ó fumador é a máis prexudicial (sobre todo en contido de alcatrán).
As diferentes lonxitudes da cabicha determinan cá penetración das substancias prexudiciais dentro do pulmón do fumador varíe de forma importante. Non hai que esquecer que a zona máis próxima ó filtro é onde se condensa e almacena maior proporción de alcatráns e nicotina. Ademais a duración das caladas e a súa profundidade na inhalación do fume tamén inflúen: aqueles fumadores que apuran máis o cigarro e absorben o fume máis intensamente, mantendo o fume máis tempo no pulmón, son os que padecerán máis enfermidades derivadas do consumo de tabaco.
A combustión do tabaco vai xerar dúas correntes diferenciadas: Os compoñentes máis solúbeis serán absorbidos nas vías aéreas superiores e, en contraposición, os menos solúbeis absorberanse a nivel alveolar. A gran maioría destes son metabolizados no organismo xerando metabolitos capaces de reaccionar con outras substancias endóxenas. A cinética seguida polos compoñentes máis importantes do fume do tabaco, así como os efectos tóxicos desenvolvidos pola mesma son:
Furaño de xardín
Distribución
De ampla distribución no Paleártico, entre os 23º e os 56º N. Dende o sur da Península Ibérica até o Xapón, Corea e a China oriental. Presente en numerosas illas do Canle da Mancha e do mar Mediterráneo. En España localízase desde a desembocadura do río Guadalquivir, costa onubense e de Portugal, límites do norte de Cáceres e sur de Salamanca, internandose no val do Tietar, noroeste de Zamora, gran parte de Galicia, Cornixa Cantábrica, norte Burgos, Biscaia, Álava, Guipúscoa e Navarra. Na área mediterránea está presente no nordés de Xirona. Ocupa a illa de Menorca.
Depredación
En Centroeuropa ten unha ampla relación de depredadores tanto réptiles como aves e mamíferos. Na Península Ibérica é depredado principalmente por rapaces nocturnas. En Menorca é deprededa pola curuxa e maila martaraña, (Meles meles).
Toxicoloxía do tabaco
Nicotina
Considerada coma a substancia responsábel da adición do tabaco, a maioría dos cigarros conteñen 10 mg ou máis de nicotina, da cal se inhala entre 1–2 mg por cigarro. Encóntrase principalmente en forma de sales ácidas, excepto no fume do tabaco dos puros, que está en forma de sales básicas. Debido a isto, necesítanse realizar inhalacións máis profundas para que sexa absorbida a nivel pulmonar e acceda ó cerebro rapidamente.
O 90% da nicotina atópase libre no plasma e a súa metabolización ocorre no fígado, formando metabolitos sen capacidade aditiva, e no cerebro, formando metabolitos que poden ser neurotóxicos. A súa excreción prodúcese no ril ou noutras vías de eliminación, como a saliva, a suor e o leite materno. Trala súa absorción, a nicotina vai producir unha activación das glándulas adrenais e unha descarga de adrenalina que provocará estimulación, incrementando a presión arterial, a respiración e o ritmo cardíaco. Ademais, producirá unha liberación de dopamina capaz de xerar sensación de pracer e benestar.
Monóxido de carbono (CO)
Resultado dunha combustión incompleta, o monóxido de carbono presenta moita afinidade pola hemoglobina e transfórmaa en carboxihemoglobina, capaz de bloquear o transporte de osíxeno ós tecidos e a función respiratoria.