cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aretusa (náiade)
Ovidio relata así o mito: Aretusa regresaba de cazar no monte Estínfalo un día de moita calor e atopou un río manso e de augas transparentes. Espiuse e bañouse, ata que escoitou un rumor e saíu da auga, escoitando como Alfeo preguntáballe que onde ía con tanta présa. Aretusa fuxiu a correr, núa como estaba, perseguida por Alfeo en forma humana. Suplicou a Artemisa que a axudara e a deusa envolveuna nunha densa nube, de forma que Alfeo non podía saber onde estaba pero seguía dando voltas ó redor da nube, buscándoa. Nese momento, converteuse en manancial e Alfeo recuperou a súa forma líquida e mesturouse con ela.
Os habitantes de Ortixia divinizárona e representárona nas súas moedas, rodeada de golfiños.
Carlos Sixirei
Carlos Sixirei Paredes, nado en Santiago de Compostela o 1 de xuño de 1949, é un historiador galego.
Traxectoria
Licenciado en Filosofía e Letras pola Universidade de Santiago de Compostela, é profesor titular de Historia de América na Universidade de Vigo (Campus de Ourense).
Ensaio
miniatura|175px|A Emigración, [[BBdCG.]]
Antonio Salgado López
Antonio Salgado López-Quiroga, nado en Monterroso en 1858 e finado no mesmo concello o 10 de xuño 1927, foi un avogado e político galego.
Vida persoal
Foi pai de Carmen, María Teresa, José, Antonio, Luis, Mercedes, Dolores, Pilar e Lucía Salgado.
Carlos Sadness
Carlos Sadness, nado en Barcelona, o 31 de marzo de 1987, é un cantante, compositor e ilustrador español.
Traxectoria
Carlos comezou como estudante de deseño mentres publicaba algunhas cancións en myspace. Tras uns anos de percorrido underground chamou a atención dos medios e discográficas, chegando a ser, nomeado polo xornal "El País" como "un das facianas para o 2009" e meses máis tarde, facendo a canción do filme Fuga de cerebros. Durante ese ano traballou xunto a Fernando Vacas (produtor musical de Russian Red) en novas cancións en busca dun son diferente que abriría unha nova etapa.
Discografía
Como Carlos Sadness
Lenda
miniatura|Mapa de [[Atanasio Kircher mostrando unha suposta localización do lendario continente da Atlántida. ]] Unha lenda é unha narración, oral ou escrita, de aparencia histórica pero cunha maior ou menor porporción de elementos fantásticos de tipo mitolóxico ou imaxinativo. A diferenza dun conto, unha lenda ten un carácter máis trascendente ao transmitir a cosmovisión dun grupo humano que funciona como mito pero que ten unha localización espacial e a miúdo tamén temporal.
Descrición
Unha lenda está xeralmente relacionada cunha persoa ou unha comunidade, ou cun monumento, un lugar ou un acontecemento, do cal se pretende explicar a orixe (lendas etiolóxicas). A miúdo agrúpanse en ciclos arredor dun deses temas. Por exemplo, o Ciclo Artúrico, ou o ciclo de lendas arredor de Robin Hood, do Cid Campeador etc.
Cando unha lenda presenta elementos tomados doutras lendas falamos de contaminación.
Galicia
Os investigadores do Seminario de Estudos Galegos foron os primeiros en estudar cientificamente as lendas galegas. Seguindo o seu ronsel traballaron outros investigadores como Leandro Carré, Enrique Chao Espiña e Xesús Taboada Chivite.
Vicente Risco realizou unha clasificación das lendas galegas en tres tipos principais, as de carácter etiolóxico, aquelas destinadas a explicar a orixe dun feito ou dunha cousa; as de carácter haxiográfico, aquelas que fan referencia a algún feito lendario da Virxe ou dos santos; e por último as de carácter histórico.
Lendas dos mouros
Crese que a existencia de numerosas lendas atribuídas a mouros, do mesmo xeito que a atribución de construcións megalíticas aos mouros, procede da acepción antiga de mouro con "pagán". No caso das construcións megalíticas é claro que non se refere aos mouros invasores da Península, dada a falta de coexistencia histórica algunha entre tal invasión e os megálitos.
Dinos Francisco Martins Sarmento :
Vicente Fernández Hermida
Vicente Fernández Hermida foi un estudoso da vida popular de Galicia.
Ana Dopazo González
Ana Dopazo González é unha investigadora e xenetista galega.
Traxectoria
É a directora da Unidade de Xenómica do Centro Nacional de Doenzas Cardiovasculares (CNIC) do Instituto Carlos III. Anteriormente foi responsábel do Centro Nacional de Investigacións contra o Cancro. Ten publicado máis de 114 publicacións nos eidos da xenética, xenómica e bioloxía molecular.
Dicotomía
O termo Dicotomía pode referirse a:
Revelado fotográfico
O revelado fotográfico é o proceso que hai que levar a cabo para que a imaxe en negativo impresa na placa ou película fotográfica se faga visíbel. Cando o proceso se realiza sobre papel a partir do negativo se lle dá o nome de "positivado".
O proceso consta de 5 pasos, tanto en negativo como en papel:
Andrés Eguíbar
Traxectoria
Comercial Administrativo. Militante das Juventudes Socialistas, foi detido en 1972 e condenado polo Tribunal de Orde Pública. Posto en liberdade, foi novamente detido na concentración socialista de homenaxe a Pablo Iglesias no cemiterio civil de Madrid e pasou dous meses en Carabanchel.
Instalado na Coruña, foi secretario de relacións políticas da Federación galega do PSOE e como tal participou na Táboa Democrática de Galicia e na Plataforma de organismos democráticos. Foi elixido deputado do Congreso polo PSOE pola provincia da Coruña na lexislatura constituínte (1977-1979). En xaneiro de 1979 abandonou o PSOE e solicitou a alta na UCD. En 1980 foi nomeado Subdirector Xeral de Traballo da Consellería de Traballo e Servizos Sociais. Foi xerente do Xacobeo.
Perfecto Abelairas Castro
Traxectoria
Practicante do Hospital Municipal Santa María Lugo. Foi vocal do Partido Republicano Radical Socialista, secretario de actas do Partido Republicano Gallego e secretario xeral de Izquierda Republicana de Lugo. Foi elixido compromisario para a elección do presidente da República en 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en Lugo en consello de guerra acusado de traizón, foi condenado a pena de morte e multa mancomunada de 1,5 millóns de pesetas. Foi executado en Lugo o 21 de outubro de 1936 ás 18 h. con Ramón García Núñez, José Ramos López, Ángel Pérez López e Rafael de Vega Barrera. Para facerlle fronte ás responsabilidades políticas embargáronlle os seus bens.
Chris Vrenna
Chris Vrenna, nado o 23 de febreiro de 1967 en Erie, Pennsylvania, é un músico, produtor, compositor e técnico estadounidense. Foi fundador da banda electrónica Tweaker e foi batería na banda de rock industrial Nine Inch Nails de 1989 ata 1997. Na actualidade Vrenna é o teclista da banda Marilyn Manson.
Skárnio
Skárnio foi un grupo de música galego formado no barrio do Calvario na cidade de Vigo. Defínense coma un colectivo político-musical, sendo a súa música ska con letras comprometidas e con carga política, sobre temas como o independentismo galego, a lingua ou a loita dos traballadores.
Traxectoria
Despois dous seus dous primeiros traballos comezaron a destacar, chegando a ofrecer numerosos concertos tanto dentro como fóra de Galiza. Tras este éxito editaron en 2008 un novo disco baixo Creative Commons, licenza copyleft que permite a copia, modificación ou distribución do disco de balde. O CD foi producido baixo o nome de Arredista produçons.
Ao longo da súa carreira nos seus discos teñen colaborado artistas como Juantxo de Skalariak, Almudena de Transilvanians, Mini da Quenlla, Senem de Xenreira, Àlex de Inadaptats ou Iñaki de Betagarri. En marzo de 2010 o grupo anunciou o seu "cesamento da actividade pública por tempo indefinido" nun vídeo-comunicado.
Marea negra
miniatura|300px|Marea negra provocada polo Prestige en Oia (Pontevedra). Unha marea negra é chegada á costa da vertedura de hidrocarburos ó mar, a modo dunha marea tinxida de negro formada por unha masa oleaxinosa máis ou menos espesa da emulsión do hidrocarburo en auga. As mareas negras máis graves adoitan ser consecuencia dun accidente dun barco petroleiro ou unha plataforma petrolífera.
Aínda que o termo se aplica cando se trata da chega dunha masa voluminosa nun curto espazo de tempo de cru, fuel ou outro derivado do petróleo, os efectos sobre os ecosistemas son basicamente os mesmos que cando se trata dos vertidos limitados e reducidos producidos a partir doutras orixes, como as limpezas ilegais dos depósitos de fuel en mar a fóra, erros ou accidentes producidos na carga ou descarga dos barcos etc. Estes vertidos nunca son espectaculares e, por conseguinte, moitas veces pasan desapercibidos pola opinión pública pero son moito máis frecuentes cos derivados de accidentes, tanto en número como en volume vertido ó mar.
Orixe das mareas negras
miniatura|300px|O petroleiro Jessica, encallado no arquipélago de Galápagos o 16 de xaneiro de 2001. A pesar da idea de que as mareas negras están causadas por accidentes marítimos, o certo é que esta orixe accidental só se pode aplicar ó 7% dos casos, incluíndo os derrames orixinados no transcurso de operacións rutineiras nos portos: carga e descarga de barcos ou operacións de transvasamento dun barco a outro, se ben estes derrames adoitan ser de pequeno volume (o 93% dos casos non supera as 7 toneladas).
A principal causa dos vertidos está nas operacións de limpeza en mar a fóra, nuns actos absolutamente ilegais coñecidos como sentinazos, que representan un 19% dos derrames de hidrocarburos ó mar. Consisten na limpeza con auga a presión dos restos de fuel que quedan adheridos ás paredes dos tanques dos petroleiros, para despois bombear ou baleirar directamente ó mar eses restos. Estes vertidos teñen a particularidade de afectar áreas moi extensas porque se fan cando o barco está navegando, o que supón un vertido continuo ó longo do seu desprazamento.
Segundo un informe do Programa do Medio Ambiente da ONU datado en 1993, cada ano vértense ó mar entre 3 e 4 millóns de toneladas de hidrocarburos e derivados, e o 50% dos presentes no medio mariño procede de vertidos urbanos e industriais realizados en terra.
Ferrita
miniatura|300px|Diagrama metaestábel Ferro-Cementita A ferrita é unha aliaxe de ferro con cantidades moi pequenas de carbono. Na metalurxia denomínase ferro alfa. Cristaliza no sistema cúbico e emprégase na fabricación de: imáns permanentes aleados con cobalto e bario; en núcleos de indutancias e transformadores con níquel, cinc ou manganeso, xa que neles quedan eliminadas practicamente as Correntes de Foucault.
Marea negra
Orixe das mareas negras
Mesmo tamén se poden producir mareas negras a partir de emisións de petróleo a partir de xacementos submarinos. Existen tamén precedentes de mareas negras producidas a consecuencia de accións de guerra sobre barcos petrolíferos e, de feito, a maior marea negra da historia en todo o mundo foi a provocada en 1991 durante a Guerra do Golfo, cando Iraq verteu ó Golfo Pérsico oito millóns de toneladas de cru dos pozos de Kuwait, co obxectivo de impedir o desembarco dos aliados.
Ferrita
As ferritas son materiais cerámicos ferromagnéticos, compostos por ferro, boro e bario, estroncio ou molibdeno.
Marea negra
Dinámica das mareas negras
300px|miniatura|esquerda|Manchas dispersas de fuel. Sexa cal sexa a orixe do vertido, o hidrocarburo mestúrase coa auga e forma unha masa negra ou escura, máis ou menos viscosa, que é arrastrada polas ondas ata depositarse nas costas; en función da volatibilidade e densidade do hidrocarburo de que se trate, parte do vertido evaporarase (provocando unha contaminación atmosférica) ou afundirá e depositará nos fondos mariños. Factores como o volume vertido, o tipo do hidrocarburo, a distancia á costa e características desta, ou a climatoloxía no momento do accidente farán que varíe o comportamento do vertido e a área xeográfica sobre a que actuará a marea negra. Unha vez na costa, provocará distintos efectos, máis ou menos graves, sobre os ecosistemas mariños e costeiros e, simultaneamente, tamén vai provocar importantes perdas económicas ó impedir o aproveitamento dos recursos mariños.
Ó ser os hidrocarburos menos densos ca auga, tralo vertido esténdense rapidamente sobre a superficie formando unha extensa capa irregular, formada por masas espesas e densas xunto a áreas cubertas por unha fina película oleosa. O vento, as ondas e as correntes diseminarán e fraccionarán esas manchas de forma impredicible. Parte da substancia vertida forma unha emulsión coa auga que se mantén a flote ou en suspensión na columna de auga, e pode ser dispersada e transportada polas correntes durante semanas a áreas moi afastadas do punto do vertido, aínda que antes ou despois sedimenta ou é depositada na costa. Os compoñentes máis densos van afundindo ata depositarse sobre os fondos mariños mentres que os máis lixeiros se evaporan (como é o caso da gasolina ou o fuel lixeiro), e son degradados pola acción da luz solar e do osíxeno (fotooxidación).
Ferrita
Os primeiros ordenadores estaban dotados de memorias que almacenaban os seus datos en forma de campo magnético en núcleos de ferrita, os cales estaban ensamblados en conxuntos de núcleos de memoria.
Marea negra
Dinámica das mareas negras
Existen procesos naturais que van degradando o hidrocarburo ata conseguir a súa eliminación do medio, pero son moi lentos e irregulares, polo que a rexeneración das zonas afectadas polas mareas negras pode necesitar períodos de moitos anos, se é que algunha vez se alcanza a rexeneración completa. Entre os factores que inflúen nesta degradación natural se poden citar factores físicos, químicos e biolóxicos.
Ferrita
O po de ferrita úsase tamén na fabricación de cintas para gravación; neste caso, o material é trióxido de ferro.
Marea negra
Dinámica das mareas negras
A evaporación será tanto máis rápida canto maior sexa a temperatura e a velocidade dos ventos dominantes. A propia dispersión natural na auga, xunto á degradación química que sofre co paso do tempo consegue eliminar boa parte da substancia vertida, proceso no que tamén intervén a descomposición a que é sometida por acción de bacterias e fungos capaces de metabolizar hidrocarburos (biodegradación), pero todo isto necesita moito tempo e a acción destes mecanismos naturais vese comprometida cando o petróleo se acumula en pozas, se estende polo espazo intermareal ou penetra entre as rochas e baixo a area, infiltrándose no substrato. A ondada sobre as zonas rochosas actúa lenta pero constantemente limpando os restos do fuel apegados nas rochas, pero tamén pode soterralo baixo profundas capas de area.
Ferrita
Outra utilización común son os núcleos de ferrita, usados popularmente en multitude de cabos electrónicos para minimizar as interferencias electromagnéticas (EMI). Disponse en aloxamentos de plástico que agarran o cable mediante un sistema de peche. Ao pasar o cabo polo interior do núcleo aumenta a impedancia do sinal sen atenuar as frecuencias máis baixas. A maior número de voltas dentro do núcleo maior aumento, por iso algúns fabricantes presentan cabos con voltas nos núcleos de ferrita.
Marea negra
Mareas negras no mundo
As mareas negras producíronse en todo o mundo, froito do movemento constante dos barcos petroleiros entre as áreas de produción, localizadas no Golfo Pérsico, Norteamérica e Mar do Norte, e os puntos de transformación e consumo, principalmente localizado nos países industrializados, que foron sempre os que sufriron estas catástrofes con maior frecuencia. As áreas próximas ás rutas de transporte, como é o caso de España e, concretamente, de Galicia, resultan tamén especialmente afectadas.
Ferrita
miniatura|300px|Un toroide feito con ferrita bobinado para uso como transformador de corrente eléctrica
Este po de ferrita é utilizado tamén como tóner magnético de impresoras láser, pigmento dalgunhas clases de pintura, po de inspección magnético (usado en soldadura), tinta magnética para imprimir cheques e códigos de barras e, á súa vez, con devandito po e a adición dun fluído portador (auga, aceite vexetal ou mineral ou de coche) e un surfactante ou tensoactivo (ácido oleico, ácido cítrico, lecitina de soia) é posible fabricar ferrofluído caseiro.
Marea negra
Mareas negras no mundo
A axencia norteamericana NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration) publicou un informe sobre os vertidos de hidrocarburos no mundo que inclúe tódolos vertidos comprendidos entre 1960 e 1997 e que superaron as 34 toneladas (que son 10.000 galóns). Os casos que cumpren estas condicións afectaron un total de 112 países pero se observa unha clara concentración en determinadas zonas que resultaron especialmente afectadas:
Deepwater Horizon
miniatura|300px|esquerda|Incendio controlado do petróleo vertido. Tratabase dunha plataforma petrolífera instalada na costa de Luisiana, a uns 80 km da costa e propiedade da compañía British Petroleum (BP). Durante os traballos de extracción, o 20 de abril de 2010 sufriu unha explosión que produciu o incendio e posterior afundimento da plataforma -o 22 de abril-, e un vertido de cru de 8.000 m3 diarios (que outras fontes estimaron en máis de 9.500 m3 diarios) que provocou unha marea negra que se estendeu nun radio de 320 km ó redor do pozo. Tras varios intentos frustrados de pechar a válvula, o 26 de maio conseguiuse reducir nun terzo o volume vertido pero non foi ata agosto cando lograron selar definitivamente a válvula.
O goberno dos Estados Unidos estimou o vertido en 780.000 toneladas, das que supón que se evaporou ou disolveu o 75%. Científicos e ecoloxistas puntualizaron que iso non significaba que o petróleo desaparecera, senón que se trasladou ó aire ou segue no mar en forma de micropingas sen que sexa posible predicir o ritmo de descomposición que sufrirá. Ademais, denunciaron o abuso no uso de disolventes, calculado en sete millóns de litros.
ABT Summer
O 28 de maio de 1991, este superpetroleiro liberiano, cunha carga de 260.000 toneladas de cru, sofre unha explosión a 700 millas de Angola. A continuación incéndiase e comeza a verter a carga ata que afunde o 1 de xuño. Nunca se atoparon os restos do barco.
Castillo de Bellver
Foi un superpetroleiro de bandeira española, cargado con 257.000 toneladas de cru lixeiro, que se incendiou o 6 de agosto de 1983 fronte ó Cabo de Boa Esperanza, na costa de Suráfrica. Terminou rachando en dous e provocando un vertido de 50 a 60.000 toneladas. A popa afundiu axiña, contendo aínda máis de 100.000 toneladas nos seus tanques; a proa foi remolcada mar adentro e afundida con explosivos. Desde o fondo do mar continuou vertendo fuel ata polo menos o ano 1994.
Amoco Cadiz
O 16 de marzo de 1978, este petroleiro tamén liberiano, embarrancou tras quedar sen goberno, fronte ás costas francesas da Bretaña. Provocou un vertido de 227.000 toneladas de cru.
Haven
Este petroleiro chipriota, cargado con 140.000 toneladas, sufriu unha explosión e incendiouse o 11 de abril de 1991, estando a unha milla do porto de Xénova. A marea negra afectou a costa de Liguria e ata a Costa Azul francesa.
Mareas negras en Galicia
Resulta difícil facer unha relación dos accidentes que provocaran mareas negras na costa galega, pero os exemplos que se poden dar son numerosos.
O antecedente máis afastado coñecido é o petroleiro ruso Boris Sheboldaeff, que embarrancou fronte á costa de Camelle (en Camariñas) en agosto de 1934. Dado que o barco viña en lastre e grazas a que o accidente foi contra a mesma costa, a área afectada pola marea negra foi moi reducida e limitouse á costa de Camelle e Arou (no mesmo concello).
Durante a segunda guerra mundial producíronse outras dúas mareas negras, pero estas foron a consecuencia de accións de guerra. En 1942, o petroleiro alemán Brenno foi bombardeado por avións aliados e terminou encallando á entrada da ría de Ortigueira, e en 1943 o Nord Atlántic, tamén alemán, foi bombardeado á entrada da ría de Camariñas, encallando despois no interior.
O 2 de xullo de 1968 o petroleiro francés Fabiola abordou de través ó petroleiro español Bonifaz a 9 millas do Cabo Fisterra, provocando o afundimento deste e un vertido dunhas 20.000 toneladas. O cru incendiouse axiña e só chegou á costa unha pequena parte. O 10 de novembro do mesmo ano, o petroleiro grego Spyros Lemos partía en dous fronte a Fisterra e provocaba unha nova marea negra.
En 1990, o cargueiro Kingland chocou contra os baixos rochosos das inmediacións da Torre de Hércules, xusto onde dous anos despois encallaría o Mar Exeo. A avaría non lle impediu continuar navegando ata o porto da Coruña, pero deixando un ronsel de fuel tras el. Tamén houbo mareas negras a consecuencia de erros no transvasamento da carga: o 10 de agosto de 1989, o petroleiro Delaware verteu 10 toneladas de petróleo cando descargaba no porto da Coruña.
A concentración de accidentes fronte á costa galega pode explicarse pola alta densidade do tráfico marítimo que soporta: entre 40.000 e 60.000 barcos mercantes ó ano percorren o corredor marítimo de Fisterra (120 diarios), dos que un 13-15% transportan cargas perigosas. Este corredor está formado por dúas canles separadas, unha para navegar cara o Norte e outra para facelo cara o Sur, a unha distancia de 20-30 millas da costa. Outros factores de risco que explican que Galicia sexa a rexión europea con maior número de sinistros mariños son a frecuencia e intensidade dos temporais no inverno e a perigosidade da costa.
A cantidade de petróleo e derivados que circula fronte a Fisterra ascende a máis de cen millóns de toneladas anuais, co agravante de que as estritas medidas de seguridade impostas por Estados Unidos trala catástrofe do Exxon Valdez en 1989 desviaron cara Europa os petroleiros monocasco, en peor estado e baixo bandeiras de comenencia.
A seguir imos resumir os casos máis graves acontecidos en Galicia. Non se inclúen outros sinistros marítimos que causaron outros desastres ambientais, non debidos a vertidos de hidrocarburos, como foron o Erkowit, cargado de pesticidas e encallado fronte á praia de Bastiagueiro, en Oleiros, en outubro de 1970; ou o Cason, cargado de produtos químicos perigosos e encallado no cabo Fisterra en decembro de 1987.
Polycommander
miniatura|dereita|Estatua do [[apóstolo Santiago en Porto do Son. Recordatorio da marea negra sufrida na costa galega logo da crise do Prestige.]] O Polycommander, un petroleiro de bandeira norueguesa, encallou o 5 de maio de 1970 nuns baixos próximos á illa de Monteagudo, nas Cíes, segundo abandonaba a ría de Vigo, provocando un incendio e vertendo entre 13 e 15.000 toneladas de petróleo cru que afectaron as costas de Baiona e Panxón.
Urquiola
O Urquiola foi outro buque petroleiro que encallou nunha agulla rochosa no canal de entrada ó porto da Coruña, o 12 de maio de 1976. Aínda que pediu ser levado a porto, as autoridades ordenaron que se afastase da costa ata as 200 millas, operación que agravou os danos e rematou nun violento incendio. Botou ó mar unhas 100.000 toneladas de fuel, das que arderon dúas terceiras partes, que afectaron gravemente as rías de Betanzos, Ferrol e Ares.
Andros Patria
O Andros Patria, un superpetroleiro grego, sufriu unha fenda a causa dun golpe de mar cando navegaba cara Rotterdam, estando a unhas 30 millas das illas Sisargas, o 31 de decembro de 1978. Provocou un vertido de máis de 47-50.000 toneladas de cru, nunha marea negra que afectou todo o litoral norte de Galicia, entre Caión e Ribadeo, cunha incidencia especial en Valdoviño, ría do Barqueiro e Burela. Morreron 34 dos seus 37 tripulantes.
Prestige
O Prestige, un vello petroleiro monocasco baixo bandeira de comenencia, sufriu unha fenda o día 13 de novembro de 2002 cando navegaba fronte ó Cabo Fisterra, pola que comezou a deitar o fuel pesado que transportaba. As autoridades prohibiron que se achegase á costa e obrigárono a afastarse cara o Noroeste, aínda que despois cambio de rumbo cara o sur e, finalmente, cara o oeste, nun percorrido errático de 437 km fronte ás costas galegas. Seis días despois do accidente, o 19 de novembro partiu á metade e afundiuse. A marea negra que provocaron as 63.000 toneladas vertidas afectou uns 900 km de costa en Galicia e tamén toda a cornixa cantábrica ata as Landas, en Francia, e foi considerada a maior catástrofe ecolóxica na historia de Galicia.
Galería de imaxes
<Gallery> Ficheiro:Maregeo coruna3.jpg|Incendio do Mar Exeo Ficheiro:Historias del Chapapote 07.jpg|Un voluntario limpando o chapapote do Prestige </Gallery>
Medios de loita contra as mareas negras
Para comezar, deben adoptarse determinadas medidas preventivas que eviten accidentes ou que minimicen as consecuencias, como poden ser:
Unha vez que se produce un vertido, as posibles actuacións deben ir dirixidas a reducir a extensión do vertido, a recuperar a maior cantidade posible de hidrocarburo (no mar e no barco), á limpeza da costa afectada pola marea e a recuperar o ecosistema danado. 300px|miniatura|Barreiras de contención que facilitan o traballo de bombas aspiradoras de fuel. miniatura|300px|Lanzadeiras coas que se retirou o fuel do Prestige, ano e medio despois do afundimento. miniatura|Limpeza dunha zona rochosa, en Laxe (A Coruña).
Esta fase de recuperación resulta, necesariamente, longa e delicada, pero é imprescindible acometela porque nunca se debe confundir limpeza con recuperación. En liñas xerais, a flora e fauna dunha zona afectada por un vertido grave adoita recuperarse ó cabo duns tres anos, pero depende moito das características edafolóxicas e climatolóxicas e da propia forza do mar, e así unha zona rochosa batida polo mar podería recuperarse nun ano mentres que o fondo das rías ou as zonas de esteiro -máis pobres en osíxeno- poden tardar ata sete anos ou máis.
Time (Canción de Uzari e Maimuna)
Time é unha canción interpretada polo cantor e compositor bielorruso Uzari e a violinista Maimuna. A canción representará a Belarús no Festival de Eurovisión 2015.
Rubens Barrichello
Rubens Barrichello, nado en São Paulo o 23 de maio de 1972, é un expiloto brasileiro de Fórmula 1.
Time (Canción de Uzari e Maimuna)
A canción actuou na 1ª semifinal do Festival de Eurovisión 2015 o día 19 de maio en Viena, Austria, en que rematou en 12.ª posición con 39 puntos, e polo tanto non se clasificou para a final.
Rubens Barrichello
Traxectoria
Rubinho subiu por primeira vez na súa vida a un kart con 9 anos. Permaneceu na categoría até 1989, conseguindo 5 títulos de campión. O último ano compartiuno coa súa participación na Fórmula Ford 1600 do Brasil, na cal rematou cuarto.
No 1990 participou na Fórmula Vauxhall pero non obtivo moi bos resultados, polo que decidiu decantarse pola Fórmula 3000 inglesa, na que quedou primeiro despois de competir cun poderoso David Coulthard.
Desexando entrar xa na Fórmula 1, Rubens tivo que conformarse con seguir na F3 un ano máis, no cal rematou terceiro e, grazas a ese positivo resultado, Jordan contratouno para que cumprira o soño de calquera piloto: correr na máxima categoría.
O seu primeiro ano na Fórmula 1 non foi como todos esperaban, en parte porque o monopraza que tiña non era dos mellores. Tan só obtivo 2 puntos en toda a temporada e rematou nun noveno posto.
Grazas á experiencia que acadara no ano anterior, o manexo do monopraza foi mellorando no 1994. Aínda que, ese mesmo ano, en Imola, tivo un accidente nos adestramentos bastante grave no que lle salvaron a vida os médicos. A pesar da súa sorte de seguir vivo, a súa moral seguiu polo chan xa que, dous días despois de sufrir el o accidente morría Ayrton Senna, o seu ídolo e mentor. Ese ano, a pesar de todo o que lle pasou, rematou nun honorable sexto posto na clasificación de pilotos.
Nos dous anos seguintes continuou na mesma escudería, obtendo, respectivamente, un 11º con 11 puntos e un 8º posto con 14. Logo, xa no 1997, por diferenzas entre el e Eddie Jordan, o xefe da súa escudería, cambiouse a Stewart. Estivo tres anos nesa escudería, tres anos nefastos para a súa carreira automobilística, xa que os monoprazas non se caracterizaban polo seu gran motor e a súa potencia.
No 2001 firmou contrato con Ferrari e pasou a ser compañeiro de Michael Schumacher. Ese ano quedou terceiro, os dous seguintes cuarto e os dous posteriores segundo, sempre á sombra de Schumacher que, até o día de hoxe, foi o invencible da Fórmula 1.
En marzo de 2012 Barrichello anunciou que disputará a próxima tempada da fórmula indy, correndo para a escudería KV.
Gran Premio de Singapur de 2015
O Gran Premio de Singapur de 2015, formalmente 2015 Formula 1 Singapore Airlines Singapore Grand Prix, foi unha carreira de Fórmula Un, que se celebrou o 20 de setembro de 2015 no Circuíto urbano de Marina Bay de Singapur. Foi a décima terceira carreira da tempada de Fórmula Un de.
Wannanosaurus
O  wannanosaurus  é un xénero representado por unha única especie de dinosauro marxinocéfalo e paquicefalosauriano que viviu ao remate do período cretáceo, aproximadamente hai 80 millóns de anos, no campaniano no que hoxe é Asia. Os seus restos fósiles atopáronse en sedimentos de arenita vermella da Formación Xiaoyan, en Anhui, China, que constitúen a especie tipo, W. yansiensis descuberta por Lian-Hai Hou en 1977. Os restos consisten nun esqueleto parcial, que inclúe parte da cúpula cranial e parte da mandíbula,, un fémur e unha tibia, parte das costelas e outros fragmentos. Debido á súa cúpula plana con grandes aberturas considérase como un primitivo paquicefalosauriano. . O fémur só medía 8 cm, e pénsase que non chegaban ao metro de longo, estimando en arredor de 60 centímetros o exemplar coñecido, as súas suturas craniais estaban fusionadas o que denotaba que xa era adulto ao morrer. Durante algún tempo clasificouse como homalocephalidae, familia que caeu en desuso, e que agrupaba os paquicefalosaurianos sen cupúlas en forma de domo.
Gran Premio de Singapur de 2015
Cualificación
As eliminatorias constaron de tres partes de 18, 15 e 12 minutos de duración, respectivamente, con cinco pilotos eliminados da competición logo de cada unha das dúas primeiras sesións. Durante a primeira parte da cualificación, só os Ferrari foron o suficientemente rápidos para facelo cos pneumáticos máis lentos, máis duras, mentres que o resto dos equipos necesitaron montar o composto super brando. Daniil Kvyat encabezou a sesión cun tempo de 1:45.340. Pastor Maldonado foi eliminado, xa que só os dous Manor-Marussias, estaban aínda máis fóra de ritmo, como de costume. Ambos Lotus tamén foron eliminados para a Q2, cando Jenson Button foi o último de establecer unha volta rápida, superando a Felipe Nasr por menos dunha décima de segundo. }
Vettel marcou o mellor tempo na segunda parte da cualificación, sendo dúas décimas máis rápido que o segundo clasificado, Daniil Kvyat. Mentres Max Verstappen logrou entrar na Q3, o seu compañeiro de equipo Carlos Sainz golpeou o muro, danando a súa suspensión e o alerón dianteiro, deixando restos na pista. A sesión terminou con bandeiras amarelas, os dous Force India e os dous McLaren uníronse a Sainz na eliminación, con Nico Hülkenberg máis rápido en undécima posición da grella.
Wannanosaurus
Filoxenia
Cladograma segundo Butler e colaboradores de 2011:
Gran Premio de Singapur de 2015
Cualificación
Ao comezo da Q3, Lewis Hamilton abortou a súa primeira volta rápida. Mercedes parecía loitar máis no último sector, onde Hamilton perdeu medio segundo co Red Bull de Kvyat. Hamilton indicou máis adiante que o equipo tivo problemas para xerar temperatura nos pneumáticos, esencial para o último sector que beneficia a alta tracción. Foi Sebastian Vettel, quen logrou a pole position, logo de liderar todos os sectores da cualificación, por diante de Daniel Ricciardo, que perdeu tempo no primeiro sector logo de ter que frear cando Vallteri Bottas estaba fronte del. O outro Ferrari e Red Bull de Räikkönen e Kvyat lograron a terceira e cuarta posición da grella respectivamente, seguidos dos dous Mercedes, que eran un segundo e medio máis lento que o tempo da pole de Vettel de 1'43.885. Esta foi a primeira pole para Ferrari desde o Gran Premio de Alemaña de 2012, a primeira en condicións secas durante cinco anos, e tamén impediu que Lewis Hamilton igualara a marca do seu ídolo Ayrton Senna de oito poles consecutivas. a pole de Vettel tamén puxo fin á longa racha de 23 poles para Mercedes, e foi a primeira vez desde o comezo da tempada que o primeiro lugar na grella non foi lograda por un coche con motor Mercedes.
Carreira
Un segundo coche de seguridade saíu á pista na volta 37 provocado por un home camiñando pola pista. Varios pilotos aproveitaron novamente o coche de seguridade para entrar en boxes para cambiar os pneumáticos, entre eles Jenson Button, que xurdiu no décimo lugar. Na volta 40, o novato Alejandro Rossi recibiu instrucións de desdobrarse a se mesmo detrás do coche de seguridade, pero non o fixo nun tempo aceptable e a carreira reiniciouse na volta 41, con Rossi atrapado entre os pilotos de cabeza. Na volta 42, Button estaba disputando a posición con Pastor Maldonado, cando ambos chocaron, danando o alerón dianteiro de Button, que foi obrigado a entrar en boxes para cambialo. Na volta 45, Max Verstappen, que se empezar cunha volta perdida, subiu ao noveno lugar e estableceu a nova volta rápida da carreira. Unha volta máis tarde, tomou o oitavo lugar de Grosjean. O seu compañeiro de equipo Sainz seguiuno dúas voltas máis tarde. Mentres tanto, na fronte, Ricciardo fixo unha volta máis rápida na volta 51, quedando a 2´9 segundos por detrás de Vettel. A volta 53 viu retirarse a Jenson Button no segundo McLaren, que tamén sufriu un problema na caixa de cambios. Durante as voltas finais da carreira, Valtteri Bottas quinto tivo problemas co cambio, pero puido continuar. Na volta 60, Grosjean saíuse e permitiu que Felipe Nasr lograra anotar o punto final, décimo. Durante a última volta, Toro Rosso pediu a Verstappen que deixara pasar ao seu compañeiro de equipo Sainz ao oitavo posto, pero o mozo holandés negouse e quedou no seu lugar. Sebastian Vettel cruzou a meta gañando a carreira, que tivo todo o lapso permitido de dúas horas.
Post carreira
Sobre o espontáneo na pista, Sebastian Vettel declarou na roda de prensa posterior á carreira que o viu tomar unha foto, e continuou: "Espero que fora unha boa idea polo menos espero que fora unha boa foto. Si, unha tolemia, achegámosnos/achegámonos a esa curva ao redor de 280 ou 290 km./h.! Non sei, eu non cruzaría a pista se eu fose el. foi unha tolemia, obviamente, [...] ". O espontáneo resultou ser o cidadán británico de 27 anos idade Yogvitam Pravin Dhokia. Compareceu ante a corte o martes logo da carreira e pedíuselle unha fianza de 15.000 S$ (9.400 euros), que foi incapaz de pagar. Informouse que o home podería enfrontarse a unha pena de prisión de ata seis meses.. miniatura|left| [[Nico Rosberg foi cuarto no Mercedes]] Durante a carreira, os comisarios sancionaron a Nico Hülkenberg cunha penalización de tres posicións para a seguinte carreira no Xapón por causar a colisión con Felipe Massa na volta 14. Hülkenberg estaba "frustrado" coa decisión, dicindo: "O accidente con Felipe foi moi mala sorte e eu non entendo por que me penalizaron antes de ter a oportunidade de discutir o incidente na oficina dos comisarios [...] Na miña opinión, é a miña curva e Felipe sorpréndeme saíndo dela demasiado tarde, encerrándome xusto antes de darme conta." Massa tiña unha visión diferente sobre o incidente, dicindo: "Eu estaba freando na curva e dirixiu o seu coche contra o meu, e deixoume sen un lugar onde ir, así que batemos." Force India decidiu non apelar a decisión.
Espido (grupo musical)
Espido é un dúo musical, formado por Guadi Galego e Guillerme Fernández, que á súa vez son membros de Berrogüetto.
Traxectoria
Espido editaron un disco no mes de decembro de 2005 titulado homonimamente Espido, onde Guadi Galego pon a voz e Guillerme Fernández toca a guitarra.
Josep Bernat i Baldoví
Josep Bernat i Baldoví, nado en Sueca o 19 de marzo de 1809 e finado o 1 de xaneiro de 1864, foi un escritor e poeta valenciano, célebre fundamentalmente polos seus sainetes. A súa obra máis coñecida é o sainete satírico-erótico El virgo de Vicenteta.
Traxectoria
Estudou nas Escolas Pías e cursou Dereito na Universidade de Valencia. Aos 24 anos tivo un primeiro acceso de xordeira, enfermidade que o acompañou ata a morte e lle valeu o alcume de "Lo Sord" (O Xordo). No 1844 foi elixido deputado das Cortes Valencianas para Sueca e máis tarde, alcalde. Viviu algúns anos en Madrid, onde colaborou en periódicos humorísticos; unha parte desta produción en castelán foi recollida en El Sueco (1859). En catalán colleitou unha literatura sen pretensións cultas, satírica e marcadamente dialectal na linguaxe, que obtivo unha grande audiencia. Con José M. Bonilla e Pasqual Pérez i Rodríguez redactou os semanarios La Donsaina (1844), El Tabalet e El Sueco (1847).
Foi autor dos primeiros libros de falla (1855) e é considerado o iniciador do teatro popular valenciano, con obras como El gafaüt, Qui tinga cucs, que pele fulla, El virgo de Vicenteta, Pataques i caragols, La tertúlia de Colau, L'agüelo Pollastre etc. En castelán escribiu o drama Los pastores de Belén. Deixou escritos tamén algúns milagres para as representacións tradicionais da festa de San Vicente Ferrer: El mocador e La Fealdat i L’Hermosura. Os seus escritos reflicten o problema económico do agro valenciano durante a primeira metade do século XIX e transpiran un escepticismo irónico polo que respecta ás institucións constitucionais e administrativas da época
El Agro (Ponteareas)
El Agro foi un periódico editado en Ponteareas en 1926.
Historia e características
Subtitulado Decenario defensor de los intereses generales y agrarios de Puenteareas-Cañiza, apareceu o 22 de xaneiro de 1926. De periodicidade decenal, foi continuador de La Justicia. Identificado coa Unión Patriótica, no agrarismo defendeu unha liña apolítica e critica á Federación de Tui. Entre os seus colaboradores figuran Anselmo Vázquez Estévez (párroco de Fornelos) e Salvador Jordán Doré.
Incidente de Fachoda
miniatura|400px|África Central e Oriental durante o incidente de Fachoda (1898) O incidente de Fachoda, ou crise de Fachoda, son dous nomes para referirse aos episodios que se produciron entre 1898 e 1899, cando Francia e o Reino Unido decidiron construír diferentes liñas ferroviarias deseñadas para conectar as súas respectivas colonias africanas. A pequena cidade de Fachoda (actualmente Kodok), no Sudán do Sur, situada na intersección das dúas liñas, converteuse no escenario do enfrontamento.
Este incidente foi un dos conflitos cruciais no camiño para que Europa consolidara as súas posesións no continente africano. Levou ao Reino Unido e a Francia ao bordo da guerra, pero culminou nunha gran vitoria estratéxica para o Reino Unido, e dispuxo as bases para a Entente Cordiale de 1904 entre estas dúas nacións rivais. O conflito derivou dalgunhas batallas sobre o control de certas seccións do Nilo, o que causou que o Reino Unido se expandira cara ao Sudán.
O incidente
O avance francés caera ao interior de África foi principalmente desde África occidental (hoxe en día o Senegal) cara ao leste, a través do Sahel, ao longo do bordo sur do Sáhara, un territorio que hoxe en día cobren o Senegal, Malí, o Níxer e o Chad. O seu principal obxectivo era obter unha unión ininterrompida entre os ríos Níxer e o Nilo, controlando desta forma todo o comercio da rexión do Sahel, en virtude do seu existente control sobre as rotas de caravanas que atravesaban o Sáhara.
Os británicos, por outra parte, querían enlazar as súas posesións na África austral (actuais Suráfrica, Botsuana, Zimbabue, Lesoto, Eswatini e Zambia) cos seus territorios en África oriental (actual Kenya) e estas dús áreas co naceimento do Nilo. Sudán (que neses días incluía a actual Uganda) era obviamente a clave para a realización destas ambicións, especialmente desde que Exipto estivo baixo o control británico. Esta "liña vermella" a través de África foi feita máis famosa por Cecil Rhodes. Xunto con Lord Milner (o ministro colonial británico en Suráfrica), Rhodes abogou tal imperio de "O Cabo ao Cairo" unindo con vías férreas o Canal de Suez coa parte rica en minerais do sur do continente. Aínda que obstaculizado pola ocupación alemá de Tanganica até o final da primeira guerra mundial, Rhodes exerceu presión exitosamente en nome de tan extenso imperio africano. Se se debuxa unha liña desde a Cidade do Cabo até O Cairo (o soño de Rhodes), e outra desde Dakar até o Corno de África (o que é Etiopía, Eritrea, Djibuti e Somalia actualmente), (a ambición francesa), estas dúas liñas interceptaríanse nalgunha parte do leste do Sudán, cerca de Fachoda, explicando a súa importancia estratéxica. En resumo, o Reino Unido buscara estender o seu imperio de África oriental continuamente desde O Cairo ao cabo da Boa Esperanza, mentraes Francia buscaba estender as súas propias posesións de Dakar até Sudán, o que lle permitiría ao seu imperio abarcar o continente desde o océano Atlántico até o mar Vermello.
Un exército baixo o mando de Jean-Baptiste Marchand chegou primeiro ao forte estratexicamente localizado en Fachoda, seguido moi de cerca polo batallón británico comandado por Lord Kitchener, comandante en xefe do exército británico desde 1892. Os franceses retiraráronse despois dun encontro sen vencedorres, e continuaron presionando as reclamacións noutros postos da rexión. En marzo de 1899 os franceses e os británicos acordaron que os nacementos dos ríos Nilo e Congo marcaran a fronteira entre os seus dominios.
O incidente foi recibido nas respectivas metrópoles como unha proba do expansionismo da outra, e houbo manifestacións patrióticas en ambos os dous países que causaron certa tensión internacional. Pero asinado o tratado da Entente Cordiale en 1904, Francia recoñeceu finalmente o goberno británico en Exipto (e na cunca do Nilo) e un condominio anglo-exipcio no Sudán a cambio do dereito a actuar libremente en Marrocos.
Lopati Okelani
É internacional coa selección de fútbol e de fútbol sala. Coa primeira disputou os Xogos do Pacífico Sur de 2011 e coa segunda o Campionato de Oceanía de Fútbol Sala de 2010.
Paradigma (ciencia)
Paradigma, termo derivado do grego antigo παράδειγμα (parádeigma), que á súa vez se compón cos vocábulos παρά (pará, 'xunto a', 'ao lado') e δείγμα (deígma, 'mostra', 'exemplo'), e que podemos traducir como "modelo", é un modelo ou patrón en calquera disciplina científica ou noutro contexto epistemolóxico.
Esta definición correspóndese co significado máis usual da palabra case homónima do idioma inglés paradigm.
Pero o concepto foi orixinalmente específico da gramática; en 1900, o dicionario Merriam- Webster's definía o seu uso soamente en tal contexto (ou en retórica, para referirse a unha parábola ou a unha fábula).
En lingüística, Ferdinand de Saussure usou paradigma para referirse a unha clase de elementos con similitudes. Mesmo no dicionario da Real Academia Galega recóllese só o significado gramatical e lingüístico
O termo ten tamén unha concepción no campo da psicoloxía refiríndose a acepcións de ideas, pensamentos, crenzas, incorporadas xeralmente durante a nosa primeira etapa de vida, que se aceptan como verdadeiras ou falsas sen poñelas a proba dunha nova análise. Non obstante, dado que este termo se utiliza amplamente en ciencia, en técnica e en epistemoloxía en galego coa definición aquí expresada, non se pode considerar que esta interpretación do vocábulo paradigma non sexa axeitada, polo menos, a efectos prácticos.
Neste artigo tratarase só do paradima científico. Para os aspectos gramaticais e lingüísticos do termo, véxase o artigo Paradigma.
Paradigma científico
Os modelos paradigmáticos son modelos metafísicos e epistemolóxicos, que proporcionan o "contexto" en que se forman os diferentes modelos teóricos e teorías dun nivel inferior, presentando as directrices xerais de agrupamento das diferentes teorías.
O dicionario Oxford define paradigma, na súa primeira acepción, como un patrón ou modelo, un exemplo. Así, un compoñente adicional da definición de Kuhn é:
Desta forma, dentro da ciencia normal, un paradigma é o conxunto de experimentos modélicos capaces de seren copiados ou emulados, sendo a base para crear un consenso científico. O paradigma prevalente presente no consenso imperante representa, a miúdo, unha forma máis específica de ver a realidade ou as limitacións de propostas para a investigación futura; máis que un método científico moito máis xenérico. Isto nos podería conducir a un paradigma positivista.
Un exemplo de paradigma comunmente aceptado sería o modelo estándar da física. Os métodos científicos permitirían aos científicos ortodoxos investigar moitos fenómenos que poden resultar contraditorios ou contrastantes co modelo estándar. Porén, é moito máis difícil obter consenso para os mesmos, en proporción á diverxencia dos principios aceptados do modelo estándar que tales experimentos examinarían. Por exemplo, un experimento para investigar a masa do neutrino ou a descomposición de neutróns recibiría máis fondos que un experimento que buscara violacións á conservación de momentos, ou outro que pretendera estudar a enxeñería das viaxes no tempo.
Algúns conceptos máis despectivos (pensamento de grupo ou o seu case equivalente mindset) teñen significados moi similares que aplican a pequena e grande escala do pensamento disciplinado.
Michel Foucault usou os termos epistemolóxico, discursivo, matese e taxinomial, para aspectos do paradigma no sentido orixinal dado por Kuhn. . miniatura|100px| [[Albert Einstein, protagonista dun dos principais cambios de paradigma científico do século XX. ]]
Cambio de paradigma
O cambio de paradigma adoita ser difícil (dramático, dirían os anglosaxóns) nas ciencias, xa que estas parecen ser estábeis e maduras, como a física a fins do século XIX. Naquel tempo a física aparentaba ser unha disciplina que completaba os últimos detalles dun sistema moi traballado.
É famosa a frase de Lord Kelvin en 1900, cando dixo: "Non queda nada na actualidade por ser descuberto no campo da física. Todo o que falta son medidas máis e máis precisas".
Tan só cinco anos despois desta aseveración, Albert Einstein publicou seu traballo sobre a relatividade especial que fixou un sinxelo conxunto de regras superando a mecánica de Newton, que fora utilizada para describir a forza e o movemento por máis de douscentos anos.
Neste exemplo, o novo paradigma reduce ao vello a un caso especial, xa que a mecánica newtoniana segue sendo unha excelente aproximación no contexto de velocidades lentas en comparación coa velocidade da luz.
Manuel Fernández Boado
Manuel Fernández Boado, nado na Fonsagrada e finado en Vitoria o 4 de setembro de 1959, foi un avogado e político galego.