cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Glicano
Ensamblaxe
Nos eucariotas, os glicanos unidos por N derivan dun núcleo de 14 unidades de azucres que se ensambla no citoplasma e retículo endoplasmático. Primeiramente, únense dous residuos de N-acetilglicosamina ao dolicol monofosfato, que é un lípido situado na cara externa da membrana do retículo endoplasmático. Despois, engádense cinco residuos de manosa a esa estrutura. Nese momento, o núcleo do glicano parcialmente terminado pasa ao outro lado da membrana do retículo endoplasmático, de modo que agora queda situado no lume do retículo. A ensamblaxe continúa despois dentro do retículo endoplasmático, coa adición de catro residuos máis de manosa. Finalmente, engádense a esta estrutura tres residuos de glicosa. Unha vez que se completou a ensamblaxe, o glicano transfírese en bloque por unha glicosiltransferase oligosacariltransferase á cadea peptídica nacente á que vai quedar unido, dentro do lume do retículo. Esta estrutura nuclear dos glicanos unidos por N consta, por tanto, de 14 residuos (3 glicosas, 9 manosas, e 2 N-acetilglicosaminas).
Imaxe: diagrama (Os cadros escuros son N-acetilglicosamina; os círculos claros son manosa; os triángulos escuros representan á glicosa.)
Procesamento, modificación, e diversidade
Unha vez transferidos á cadea peptídica nacente, os glicanos enlazados por N, en xeral, sofren un amplo procesamento, no que se eliminan os tres residuos de glicosa xunto con varios residuos de manosa, dependendo do glicano N-ligado de que se trate. A eliminación de residuos de glicosa depende do correcto pregamento da proteína. Estas reaccións de procesamento teñen lugar no aparato de Golgi. As reaccións de modificación poden implicar a adición aos azucres dun fosfato ou grupo acetilo, ou a adición de novos azucres, como o ácido neuramínico. O procesamento e modificación dos glicanos enlazados por nitróxeno no aparato de Golgi non segue unha vía liñal, e, como resultado, é posible que se formen moitas variantes da estrutura do glicano N-ligado, dependendo da actividade encimática que teña lugar no aparato de Golgi.
Funcións e importancia
Os glicanos enlazados por N son moi importantes para o correcto pregamento das proteínas nas células eucarióticas. As proteínas chaperonas do retículo endoplasmático, como a calnexina e a calreticulina, únense aos tres residuos de glicosa presentes no núcleo do glicano N-ligado. Estas chaperonas axudan ao pregamento da proteína á que está unido o glicano. Despois de que se produce o pregamento, elimínanse os tres residuos de glicosa, e o glicano sofre outras reaccións de procesamento. Se a proteína non consegue pregarse axeitadamente, os tres residuos de glicosa volven a unirse, o que permite que a proteína se reasocie coa chaperona. Este ciclo pode repetirse varias veces ata que a proteína adopte a súa correcta conformación. Se unha proteína fracasa repetidamente nos seus intentos de pregarse correctamente, é excretada do retículo endoplasmático e degradada por proteases citoplasmáticas.
Os glicanos enlazados por N tamén contribúen ao pregamento das proteínas por medio de efectos estéricos. Por exrmplo, os residuos de cisteína do péptido poden ser bloqueados temporalmente para que non formen pontes disulfuro con outras cisteínas, debido ao tamaño volumnoso dun glicano próximo. Xa que logo, a presenza de glicanos enlazados por N permítelle á célula controlar que residuos de cisteína formarán pontes disulfuro.
Os glicanos enlazados por N tamén xogan un importante papel nas interaccións célula-célula. Por exemplo, as células tumorais producen glicanos enlazados por N que son anormais. Estes son recoñecidos polo receptor CD337 das células asasinas naturais como un signo de que a célula en cuestión é cancerosa.
A diana recoñecida polos encimas degradativos lisosómicos é tamén marcada polos glicanos enlazados por N. A modificación dun glicano enlazado por N cun residuo de manosa 6-fosfato serve como sinal de que a proteína á cal está unido o glicano debe ser levada ao lisosoma. Este recoñecemento e tráfico de encimas lisosómicos pola presenza de manosa 6-fosfato é realizada por dúas proteínas chamadas CI-MPR (receptor de manosa 6-fosfato independente de catión) e CD-MPR (receptor de manosa 6-fosfato dependente de catión).
Introdución
Nos eucariotas, os glicanos enlazados por O (ou glicanos O-ligados) ensámblanse engadindo os residuos de azucre un por un sobre residuos de serina ou treonina dunha cadea peptídica no aparato de Golgi. A diferenza dos glicanos N-ligados, non se coñece que haxa unha secuencia consenso. Porén, a presenza dun residuo de prolina na posición -1 ou na +3 con respecto á da serina ou treonina é favorable para que se produza a glicosilación enlazada ao O.
Ensamblaxe
O primeiro monosacárido que se une na síntese dos glicanos enlazados por O é a N-acetilgalactosamina. Despois, pódense seguir varias vías diferentes. Unha estrutura núcleo 1 ou core 1 xérase pola adición de galactosa. Unha estrutura núcleo 2 ou core 2 xérase pola adición de N-acetil-glicosamina á N-acetilgalactosamina da estrutura núcleo 1. As estruturas núcleo 3 ou core 3 xéranse pola adición dunha soa N-acetilglicosamina á N-acetilgalactosamina orixinal. As estruturas núcleo 4 ou core 4 xéranse pola adición dunha segunda N-acetilglicosamina á estrutura núcleo 3. Son posibles outras estruturas núcleo pero son menos comúns.
Imaxe: Xeración das estruturas núcleo 1 e 2. (Cadros brancos = N-acetilgalactosamina; círculos negros = galactosa; cadros negros = N-acetilglicosamina. Nota: Hai un erro neste diagrama: o cadro inferior en todos os casos non debería ser negro senón branco.)
Imaxe: Xeración das estruturas núcleo 3 e 4.
Un tema estrutural común nos glicanos O-ligados é a adición de unidades de polilactosamina a varias estruturas núcleo. Fórmanse pola adición repetitiva de unidades de galactosa e N-acetilglicosamina. As cadeas de polilactosamina nos glicanos enlazados por O son rematadas a miúdo pola adición dun residuo situado no extremo de ácido siálico (similar ao ácido neuramínico). Se se engade tamén un residuo de fucosa ao antepenúltimo residuo, fórmase unha estrutura Sialil-Lewis X (SLex).
Funcións e importancia
O sialil-Lewis X (SLex) é importante na determinación dos antíxenos AB0 sanguíneos.
SLex é tamén importante para que haxa unha resposta inmunitaria axeitada. Por exemplo, a liberación de E-selectina polos corpos de Weibel-Palade, nas células endoteliais dos vasos sanguíneos, pode ser inducida por diversos factores. Un deses factores é a resposta da célula endotelial a certas moléculas bacterianas, como os peptidoglicanos. A E-selectina únese á estrutura SLex que está presente nos neutrófilos da corrente sanguínea, e axuda a mediar a extravasación destas células no tecido circundante durante unha infección.
Os glicanos enlazados por O, en particular os da mucina, son importantes para o desenvolvemento da microflora intestinal. Certas cepas de bacterias intestinais únense especificamente á mucina, o que lles permite colonizar o intestino.
Tarence Kinsey
Tarence Anthony Kinsey, nado o 21 de marzo de 1984 en Tampa (Florida) é un xogador profesional de baloncesto estadounidense que xoga na posición de ala. Formado como xogador na Universidade de South Carolina, destacan entre os seus logros a nivel individual destcan o seu nomeamento como Rookie do Mes da Conferencia Oeste da NBA ou MVP das Finais da Liga Turca. Con vaias temporadas en equipos da NBA e a Euroliga, tamén posúe moitas distincións a nivel colectivo, como tres Ligas e dúas Copas turcas, unha Liga do Adriático, unha Liga de Serbia e unha Liga de Israel.
Glicano
Funcións e importancia
Exemplos de glicoproteínas O-ligadas son:
Glicosaminoglicanos
Outro tipo de glicano celular son os glicosaminoglicanos. Estes constan de dous aminoazucres enlazados de modo alternante con ácidos urónicos, e inclúen polímeros como a heparina, heparán sulfato, condroitín sulfato, queratán sulfato, e dermatán sulfato. Algúns glicosaminoglicanos están unidos á superficie celular, onde están enlazados por medio dun só residuo xilosil a unha proteína (formando unha glicoproteína).
Glicociencia
Un informe de 2012 do U.S. National Research Council fai un chamamento a facer un novo enfoque centrado na glicociencia, un campo que explora as estruturas e funcións dos glicanos e promete propiciar grandes avances en áreas tan diversas como a medicina, xeración de enerxía, e ciencias dos materiais. Ata agora, os glicanos recibiran pouca atención da comunidade científica debido á falta de ferramentas para estudar as súas estruturas e propiedades, a miúdo bastante complexas. O informe presenta un mapa de ruta para converter á glicociencia nun campo amplamente estudado e nunha disciplina integrada, en vez de no campo dominado só por especialistas que é hoxe.
Tarence Kinsey
Universidade
Nado Tampa, Florida, Kinsey formouse no Instituto Thomas Jefferson da súa cidade natal e posteriormente durante catro anos na Universidade de Carolina do Sur. A súa actuación no seu ano freshman non foi moi destcábel, promediendo 2,1 puntos por partido cun 36% de acerto no lanzamento e un 37,7 % en lanzamentos libres. Porén, nas dúas seguintes temporadas o seu rendemento aumentou de forma considerábel, onde fixo unha media de máis de 8 puntos por encontro con moito mellores porcentaxes. O salto deuno na súa última tempada, onde estivo atinxiu unha media de 15,8 puntos con 45,3% no lanzamento. Axudou aos Gamecocks de Carolina do Sur a alzarse con dous campionatos NIT consecutivos. É de destacar a súa actuación nos torneos do NIT, onde fixo unha media de 19,4 puntos, 4,2 rebotes, 3,2 asistencias e 2,6 roubos por partido, cunha porcentaxe en lanzamentos de campo do 53%. Da súa etapa universitaria é recordado o seu partido na final do NIT no seu ano júnior onde o seu equipo xogaba contra a Universidade de St. Joseph. Cado equdaban menos de seis segundos para a finalización do entontro, co partido empatado a 57, Kinsey recibiu un pase, percorreu toda a pista e lanzou de tres a falta de 1,3 segundos para dar o título o seu equipo (60–57).
NBA
Tras presentarse o Draft da NBA de 2006, onde non foi escollido, foi contratado polos Memphis Grizzlies como axente libre. Os seus primeiros meses na NBA pasaron sen pena nin gloria, mais os últimos dous valeronlle para gañarse un nome na liga. No mes de marzo fixo unha media de 9,9 puntos por partido, mentres que en abril aumentou até os 18,8 puntos, 5 rebotes e 3 asistencias por encontro. Destcaron os seus partidos ante os Minnesota Timberwolves, onde fixo 22 puntos, 9 rebotes, 7 asistencias e 3 roubos, e ante os Golden State Warriors e Denver Nuggets, onde anotou en ambos encontros 28 puntos. Este rendemento valeulle para ser nomeado Mellor Xogador Rookie do mes de Abril. Na seguinte temporada, na que viuxou cos Grizzlies ao NBA Europe Live Tour en España, xogou tan só 11 partidos, nos que fixo unha media de 3,6 puntos e 1,1 rebotes en escasos minutos. Despois de ser despedido do equipo de Memphis, asinou un contrato co Fenerbahçe Ülker da BSL turca. Alí fixo unha media de 9,2 puntos por encontro en 14 partidos, sendo peza chave para a obtención do título de Liga. Ademais, contribuíu a que o seu equipo acadase os cuartos de final da Euroliga con 8,8 puntos (49,2% en lanzamentos de campo) e 2,8 rebotes por encontro. Tras finalizar a temporada regresou á NBA, asinando contrato cos Cleveland Cavaliers. Nos primeiros partidos de liga non participu no xogo, mais a súa contribución aumentou despois das lesións de Delonte West e Sasha Pavlović. Con todo, el acabou tamén por lesionarse e cando regresou foi nas mesmas condicións que ao comezo da campaña.
Europa
Tras finalizar a campaña na NBA, regresa a Europa e ao Fenerbahçe Ülker turco. No equipo de Istanbul volveu gañar a Liga, esta vez en dúas ocasións máis. De feito, no ano 2010, no que supoñía o seu terceiro título de Liga, foi nomeado MVP das Finais. Despois de tres anos no Fenerbahçe, en xullo de 2011 foi contrato por outro dos equipos importantes do baloncesto otomán, o Anadolu Efes (antes coñecido como Efes Pilsen). Despois de facer unha boa temporada, tenta regresar á NBA, asinando cos Golden State Warriors. Porén, finalmente non é contratado para xogar a Liga. Posteriormente, Kinsey regresa por terceira vez a Europa, aínda que esta vez o seu destino foi Italia, onde asinou co Scavolini Pesaro da Serie A. No Lega fixo unha media de 12,4 puntos por encontro até que en abril asina co Unicaja Málaga da Liga ACB para disputar a fin de temporada. No ano seguinte asina un ano de contrato co Partizan de Belgrado. Alí destacou tanto polos seus números como polas súas espectaculares xogadas. Destacan no aspecto anotador o 32 puntos anotados ante o Lokomotiv Kuban da Euroliga, aportando ademais 5 puntos e 3 roubos. Os seus números en Euroliga foron de 14,8 puntos (moi cerca do máximo anotador da Euroliga) e 4,6 rebotes por partido. Despois de lesionarase cara o final da temporada, non renova o seu contrato e acaba asinando polo tamén equipo de Euroliga Nizhny Novgorod. No equipo ruso volve a brillar en Euroliga con 13,8 puntos e 5,1 rebotes por partido. Ao ano seguinte o equipo non disputou a Euroliga, aínda que no mes de decembro regresa á competición ao asinar polo Crvena zvezda (Estrela Vermella) de Belgrado. En 2016 asina polo Hapoel Jerusalem, onde xoga dúas temporadas nas que é a peza fundamental para que o equipo gañe o título de Liga, rompendo a exemonia do Maccabi Tel Aviv. Tras finalizar a súa etapa no equipo israelí, o 1 de setembro de 2018 asina polo Cafés Candelas Breogán da Liga ACB.
Arnuíde, Vilar de Barrio
Santa María de Arnuíde é unha parroquia do concello ourensán de Vilar de Barrio na comarca da Limia. No ano 2007 tiña 501 habitantes (247 homes e 254 mulleres) distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 34 habitantes en relación ao ano 2000.
Polentinos
Polentinos é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 63 habitantes (INE 2012).
Asturiano central
miniatura|dereita|300px|Mapa lingüístico de Asturias. Asturiano central identificado como C2 no mapa. O asturiano central é considerado o modelo de lingua escrita e, teoricamente, é o que posúe maioría de falantes da lingua asturiana, aínda que outros lingüistas afirman que é o asturiano occidental o que ten máis falantes, ademais de maior extensión e, que en Asturias, é o que permaneceu máis invariable ao longo do tempo.
Características
Nalgunhas comarcas de Asturias (fundamentalmente na zona de Carreño, Gozón, Mieres, Lena, Aller, Riosa, Morcín e parcialmente Langreu) consérvase, aínda que en claro retroceso, un fenómeno antigamente máis estendido por todo o dominio lingüístico, que é a metafonía vocálica, consistente en que o timbre pechado da vocal final provoca o peche da sílaba anterior, producindo A > E (tamén A > O), E > I e O > U. Esta metafonía, como é lóxico, só a produce o masculino singular: guetu (ou tamén gotu), gata, gatos, gates; pirru, perra, perros, perres; utru, otra, otros, otres.
Día da marmota
miniatura|250px|Día da marmota de 2005. O Día da marmota (en Groundhog Day, en Jour de la Marmotte, en alemán de Pensilvania: PenGrundsaudaag ou Murmeltiertag) é unha celebración que ten lugar cada 2 de febreiro. Segundo a tradición, se está nubrado cando a marmota sae do seu tobo ese día, significa que a primavera chegará axiña, un pouco antes do equinoccio, se é un día solleiro, a marmota supostamente ve a súa sombra e retírase de novo na súa gorida, o cal quere dicir que o tempo de inverno durará por seis semanas máis.
Os costumes modernos inclúen celebracións matinais para observar a marmota emerxer do seu tobo.
Jeremy Clarkson
Jeremy Charles Robert Clarkson, nado o 11 de abrill de 1960, é un presentador e xornalista inglés especializado en automobilismo.
Traxectoria
É principalmente coñecido pola súa participación no programa da BBC Top Gear xunto cos copresentadores Richard Hammond e James May. Tamén escribe columnas semanais en The Sunday Times e no tabloide sensacionalista británico The Sun.
Warehouse: Songs and Stories
Warehouse: Songs and Stories" é o sexto e derradeiro álbum da banda estadounidense de rock alternativo Hüsker Dü, publicado o 19 de xaneiro de 1987 a través do selo Warner Bros. Records. Orixinalmente foi lanzado como un álbum duplo de dous LPs. O grupo disolveuse tras a xira de promoción do disco, en parte debido a desacordos entre os compositores Bob Mould e Grant Hart pola adición á drogas do último. Este álbum, xunto con Candy Apple Grey, amosan o incremento na madurez das composicións de Mould e Hart (un cambio que afastou a moitos seguidores da banda).
Gonzalo Pizarro
Gonzalo Pizarro, nado en Trujillo en 1511 e finado en Cuzco en 1548, foi un conquistador español.
Traxectoria
O menor dos irmáns Pizarro, foi o lugartenente do seu irmán Francisco na conquista española do Imperio Inca, loitou contra Diego de Almagro, nomeado gobernador de Quito en 1539 dirixiu ao ano seguinte unha desastrosa expedición cara o oeste na procura de El Dorado. Tras a morte do seu irmán Francisco opúxose ás Leis Novas, ditadas pola Coroa, grazas ás denuncias de Bartolomé de Las Casas, e ao primeiro vicerrei, Blasco Núñez Vela, púxose á fronte da rebelión dos encomendeiros, derrotado na batalla de Jaquijaguana foi decapitado.
A Costa, Lousame, Lousame
A Costa é un lugar da parroquia de Lousame no concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 22 habitantes (12 homes e 10 mulleres).
SMS Grosser Kurfürst (1913)
O SMS Grosser Kurfürst foi o segundo acoirazado dos catro barcos da clase König. O Grosser Kurfürst (ou Großer Kurfürst) servíu na Mariña Imperial alemá durante a Primeira Guerra Mundial. O acoirazado foi posto na grella en outubro de 1911 e botado o 5 de maio do 1913. Foi formalmente asignado á Mariña Imperial o 30 de xullo de 1914, días antes de que estoupase a guerra entre Alemaña e o Reino Unido. O seu nome significa "Gran Elector", e refírese a Federico Guillerme I, o príncipe elector de Brandeburgo. O Grosser Kurfürst foi armado con 10 canóns de 305 mm en cinco torretas xemelgas e podía acadar unha velocidade máxima de 21 nós.
Despois da derrota alemá e da sinatura do armisticio en novembro de 1918, o Grosser Kurfürst e a meirande parte dos buques capitais da Hochseeflotte foron internados pola Royal Navy en Scapa Flow. Os barcos foron desarmados mentres as potencias aliadas negociaban a versión final do Tratado de Versalles. O 21 de xuño de 1919, días antes de que o tratado fose asinado, o comandante da frota internada, o contraalmirante Ludwig von Reuter, ordenou afundir os barcos da frota para asegurarse de que os británicos non puidesen apoderarse deles. A diferenza dos seus irmáns, o Grosser Kurfürst foi refrotado en 1938 e desguazado en Rosyth.
Adá, Adá, Chantada
Adá é un lugar na parroquia de Adá, no concello de Chantada, na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2008 tiña 20 habitantes (dez homes e dez mulleres).
Julian Assange
Julian Paul Assange, nado en Townsville (Queensland) o 3 de xullo de 1971, é un xornalista, programador e activista de internet australiano, coñecido por ser o portavoz e editor do sitio web WikiLeaks.
Traxectoria
Assange estudou física e matemáticas na Universidade de Melbourne até 2006, cando empezou a implicarse profundamente en Wikileaks. Foi descrito como moi autodidacta e cumpridamente lido en ciencias e matemáticas. Tamén estudou filosofía e neurociencia. Na súa páxina web, describiu como representou á súa universidade na Competición Nacional Australiana de Física en 2005.
Wikileaks
miniatura|esquerda|Assange en 2009. Wikileaks foi fundado en 2006. Assange está entre os nove membros asesores, e é o voceiro diante dos medios de comunicación. Tamén foi nomeado director e fundador do sitio e ten a decisión final no proceso de exame dos documentos presentados ao sitio. Como todos os integrantes do sitio, Assange traballa en calidade de voluntario. Kristinn Hrafnsson tomou as rendas da organización a partir da súa detención o 7 de decembro, en cumprimento da orde europea de detención internacional emitida desde Suecia, pola policía metropolitana de Londres despois de presentarse nunha comisaría pola súa propia vontade, ao estar acusado dos delitos de violación, abusos sexuais e coacción, cargos polémicos que a día de hoxe non están en absolutos claros.
Reaccións ao arresto
miniatura|esquerda|Manifestación de apoio a Assange en Sidney, o 20 de decembro de 2010. Perante a detención de Assange acusado pola fiscalía sueca dos supostos delitos de violación, abusos sexuais e coacción, e a negativa da xustiza británica a que saia en liberdade baixo fianza creouse a FreeAssange.org, unha plataforma de apoio pola liberdade de Assange. Os seus partidarios consideran que a acusación é falsa e que a intensificación da procura de Assange coincidiu coa publicación por parte de Wikileaks e outros cinco órganos de prensa de cables diplomáticos confidenciais estadounidenses, o que provocou a indignación dos Estados Unidos e de numerosos países afectados polas revelacións e consecuentemente as presión internacionais para lograr o seu encarceramento.
Detención en 2019
O 11 de abril de 2019 foi detido dentro da embaixada de Ecuador, onde estivo asilado durante seis anos e dez meses, despois de que o presidente de Ecuador, Lenín Moreno, anunciase a retirada do asilo. Ecuador ten a promesa do Reino Unido de que non será extraditado a un país no que poida ser condenado a morte. A detención xurdiu da orde europea de detención emitida por Suecia no 2010, aínda que foi retirada no 2017 pola baixa posibilidade de extradición.
Diversas declaracións coinciden en que a detención ten a súa orixe na persecución dos EEUU contra Assange, pola filtración de datos e vídeos de Wikileaks proporcionados por Chelsea Manning, amosando entre outras, probas sobre a comisión de crimes de guerra.
Josep Serra
Josep Maria Serra i Julià, nado en Mataró o 11 de marzo de 1811 e finado en Benicàssim o 8 de setembro de 1886, foi un relixioso catalán, misioneiro con Rosendo Salvado en Australia e fundador da orde de Oblatas do Santísimo Redentor.
Orixes e primeiros anos
Era fillo de Josep Serra i Fuster, comerciante, e mais de Teresa Julià. Con once anos quedou orfo, e educouse en Barcelona. Tomou o hábito bieito en 1827 no mosteiro de San Martiño Pinario, tomando o nome relixioso de Benito. Estudou despois en Iratxe (Navarra) e Oviedo, ata a súa ordenación sacerdotal o 19 de marzo de 1835. Nese ano suprimíronse as ordes relixiosas en España e Serra marchou a Italia entrando na abadía de La Cava, próxima a Nápoles.
Estada en Australia
En 1844 partiu voluntario de misioneiro a Australia, desembarcando en Elizabeth o 8 de xaneiro de 1846. Alí estableceu unha comunidade con catro relixiosos bieitos, entre eles Rosendo Salvado, que edificaron preto de Perth o mosteiro de New Norcia (1847). O día 9 de xullo de 1847 foi nomeado bispo de Port Victoria, e volveu a Europa para obter axuda financeira e persoal para continuar a misión en Australia. En Roma consagrouse bispo o 15 de agosto de 1848, pero por conflitos entre John Brady, o vigairo de Australia Occidental, e a curia decidiuse mudarlle o título a bispo coadxutor de Perth e bispo titular de Daulia (1849).
En 1853 visitou Europa por razóns de saúde, e volveu para Australia en 1855 con novos misioneiros e algunhas irmás. Tivo conflitos co gobernador por causa da educación e das escolas independentes. O seu carácter impedíalle chegar a acordo ningún, e Rosendo Salvado tivo que resolver os problemas. Entrementres Serra desentendíase da fundación de New Norcia centrándose nas novas misións e no mosteiro de Subiaco, próximo a Perth, e mais tamén no traballo pastoral na diocese. Finalmente New Norcia logrou a autonomía de Perth en 1859.
Volta a España
O 1 de xuño de 1864 abriu o primeiro Asilo de Nuestra Señora del Consuelo en Ciempozuelos, para acoller mulleres que querían deixar a prostitución. Para traballar alí fundou a congregación das Oblatas do Santísimo Redentor, dedicadas ao traballo social con mulleres en situacións marxinais, o 2 de febreiro de 1870, Antonia María de la Misericordia tornouse a primeiro irmá da congregación. Logo a congregación comezou a estenderse por España, Suramérica e os Estados Unidos.
Foi padre conciliar no Vaticano Primeiro. Politicamente adcribiuse ao carlismo, e en xuño de 1870 tivo un encontro en Vevey (Suíza) co príncipe Xaime de Borbón, fillo do pretendente carlista Carlos VII.
Axudou a restaurar os mosteiros bieitos de Samos, Santo Domingo de Silos e Valvanera. Acusado de escándalo por residir no convento das oblatas en 1885 as autoridades eclesiásticas prohibíronlle vivir e confesar alí polo se se instalou no convento carmelita do Desert de les Palmes en Benicàssim, e alí ha morrer o 8 de setembro de 1886, pouco antes da chegada da absolución de Roma.
Os seus restos trasladáronse a Ciempozuelos (Madrid) en 1894 á nai casa da súa congregación.
Lekeitio
Lekeitio é un concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación é de 7.409 habitantes (2011).
miniatura|Vista de Lekeitio.
Relatos salvajes
Sinopse
O filme consta de seis episodios que alternan a intriga, a comedia e a violencia. As súas personaxes veranse empurradas cara o pracer de perder o control, cruzando a delgada liña que separa a civilización da barbarie.
Eugène Martin
Eugène Martin, nado en Suresnes o 24 de marzo de 1915 e finado en Aytre o 12 de outubro de 2006, foi un piloto de carreiras francés.
Traxectoria
Participara en varios grandes premios xa antes da segunga guerra mundial. Gañou o primeiro Gran Premio do Circuíto de Aix les Bains en 1949 cun Jicey-BMW desenvolvido por Jean Caillas.
Na década de 1950 emprendeu unha breve carreira como construtor, traballando no garaxe con sede en París que posuía co seu pai para producir o Martin-Spéciale. O coche foi exhibido no Salón do Automóbil de París de 1952, pero nunca progresou á produción en serie.
Foi un dos últimos pilotos sobreviventes desde esa época ata a súa morte nun hospital preto da súa casa en La Rochelle en 2006.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Lingua iupik de Alasca central
A lingua iupik de Alasca central (tamén chamada yup'ik) é unha é esquimó-aleutiana da familia iupik que se fala no oeste e suroeste de Alasca. É a meirande lingua das linguas nativas de Alasca. No ano 2010, era a segunda lingua aborixe en número de falantes nos Estados Unidos. O yup'ik non debe confundirse coa lingua relacionada lingua iupik de Siberia falada en Chukotka e na Illa St. Lawrence.
Castro de Xoez
O castro de Xoez, tamén chamado castro das Grobas, é un castro situado na parroquia de Serantes, no concello coruñés de Oleiros.
Morfoloxía
Non se aprecian estruturas visibles dun recinto fortificado. Na área, que conserva o topónimo de Castro, hai un grupo de casas situadas en disposición circular. A zona está delimitada por unha antiga congostra que podería ser o resto dun antigo foxo.
Arqueoloxía
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas.
Illas Kuriles
250px|miniatura290px|dereita|miniatura|Situación das illas Kuriles no Pacífico occidental.
As Illas Kuriles (en en ruso Кури́льские острова, /Kuril'skie ostrova/), esténdense en dirección noroeste dende Hokkaido, no Xapón, até Kamchatka, separando o Mar de Okhotsk do Océano Pacífico Norte. Forman parte do óblast ruso de Sakhalin.
As illas tamén son coñecidas en xaponés como 千島列島 (/Chishima rettō/ Arquipélago das Mil Illas ou o クリル列島 - /Kuriru rettō/, Arquipélago Kuril).
Os ainus habitaron as illas dende tempos remotos até a súa expulsión polos rusos no século XVIII. O Xapón quedou con elas en 1875 (Tratado de San Petersburgo) a cambio de ceder Sakhalin a Rusia. Rusia reclamoullas tras a segunda guerra mundial (Tratado de San Francisco), pero o Xapón mantén a reivindicación sobre as catro illas máis meridionais, coñecidas no Xapón como Territorios do Norte (Conflito das Illas Kuriles).
As illas son famosas pola súa néboa. Son ricas en algas e mais en peixe. A illa máis setentrional, Atlasov, é un cono volcánico case perfecto.
Illas
Nesta táboa lístanse as illas Kurís en dirección Nordés-Suroeste (NE-SO). Alén destas illas existen unha ducia de illotes e penedos menores.
Manuel Blanco Romasanta
Traxectoria
Era o sétimo fillo da familia. Aínda que chamado Manuel, a partida de nacemento consignou o nome Manuela. Foi criado como unha nena ata os seis anos de idade, cando un doutor descubriu o seu verdadeiro sexo. Debido a que era quen de ler e escribir, moi raro na época, crese que pertencía a unha familia relativamente adiñeirada. Era xastre de profesión, e segundo diversas contas, era baixo de estatura, medindo entre 1,37 m e 1,49 m. A súa vida cambiou radicalmente cando quedou viúvo en 1833, e a partir dese intre, Romasanta dedicouse á venda ambulante, primeiro pola comarca de Allariz - Maceda e máis tarde por toda Galicia. Romasanta tamén era coñecido por actuar de guía de viaxeiros cruzando as montañas cara Castela, Asturias e Cantabria, o cal lle ofrecía oportunidades para comerciar.
Comezou a estenderse o rumor de que vendía unto de graxa humana e que, polo tanto, era un criminal. Foi acusado do asasinato dun alguacil. Xulgado e condenado, conseguiu fuxir, e estivo agochado durante meses. Nese tempo fóronse sucedendo en Galicia unha serie de asasinatos que, aínda que diferentes na técnica, gardaban semellanzas entre si.
Foi capturado en setembro de 1852 en Nombela (Toledo) e xulgado en Allariz. Durante o xuízo recoñeceu que matara nove persoas. Ao parecer, empregaba as mans e os dentes para asasinar as vítimas, e comía os restos. De feito, a tipoloxía das feridas infrinxidas ás vítimas (trabadas con fondas marcas dos cairos) fixo que o considerasen un lobishome. El mesmo confesou que fora vítima dunha maldición cando era mozo e que tiña alucinacións nas que se vía arrodeado de lobos logo dos seus asasinatos.
O xuízo contra o lobishome durou aproximadamente un ano, e o 6 de abril de 1853 o xuíz de Allariz emitiu unha sentenza de morte que o condenaba a garrote e a unha indemnización de 1.000 reais por vítima. Ao pouco de asinarse a sentenza un hipnólogo francés que coñecía o caso pediulle ao ministro de Graza e Xustiza que adiase a aplicación da pena e que lle permitise tratar o caso. O hipnólogo argumentaba que Manuel Blanco padecía unha enfermidade mental monomaníaca chamada licantropía, e quería estudalo. En paralelo, os avogados da defensa conseguiron que a raíña Sabela II lle conmutase a pena por cadea perpetua alegando que non existían máis probas cá súa propia confesión.
Manuel Blanco morreu ao pouco tempo no cárcere de Ceuta por mor dun cancro de estómago.
Vítimas
Lista das vítimas coñecidas.
Outeiro, Boente, Arzúa
Outeiro é un lugar da parroquia de Boente no concello coruñés de Arzúa na Comarca de Arzúa. Tiña 24 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 12 eran homes e 12 eran mulleres.
Manuel Blanco Romasanta
Na cultura
A historia do lobishome de Allariz e o mito do sacaúntos estendeuse rapidamente por Galicia sobre lendas e historias anteriores, e chegou aos nosos días. Ademais, existen varios filmes e libros que recollen a súa historia.
Outeiro, Boente, Arzúa
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Casdemiro, Adá, Chantada
Casdemiro é un lugar na parroquia de Adá, no concello de Chantada, na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2008 tiña 3 habitantes, dos que 3 eran homes; o que supón un mantemento no número de habitantes en relación ao ano 2006.
Asociación Gallega de Universitarios, Escritores y Artistas
A Asociación Gallega de Universitarios, Escritores y Artistas AGUEA, foi unha entidade de carácter galeguista fundada en Buenos Aires o 22 de xuño de 1956. Creada por Antonio Baltar e un grupo de emigrantes galegos profesionais, no seu documento de fundación sinálanse como obxectivos:
Durante 1956 AGUEA realizou 57 clases de xeografía, historia, lingua e literatura galega, ditadas en galego. Organizou unha homenaxe a María Casares, coloquios sobre os problemas de Galicia coas intervencións de Valentín Paz-Andrade, Rafael Dieste, Alberto Vilanova, Núñez Búa, Ramón de Valenzuela, unha velada necrolóxica dedicada a Carlos Maside, promoveu a exposición de Díaz Pardo en 1957 no Centro Lucense e un coloquio sobre A parroquia galega, dirixido por Otero Pedrayo en 1959.
Como iniciativa da AGUEA, Antonio Baltar e Luís Seoane dirixiron a editorial Citania que nas súas coleccións “Martín Sarmiento”, “Idacio”, “Mestre Mateo”, “Dolmen de Dombate” e “Herba de namorar” publicou importantes libros de Parga Pondal, Paz Andrade, Cruz Gallástegui, Emilio González López, Díaz Pardo, Blanco Amor, Fernández del Riego, Luís Seoane etc.
Diego de Almagro
miniatura|Diego de Almagro. Diego de Almagro, nado en Almagro en 1472 e finado en Cuzco en 1538, foi un conquistador español.
Traxectoria
Participou na conquista española do Imperio Inca con Francisco Pizarro. Os éxitos de Pizarro animárono a solicitar ao rei o permiso para emprender unha expedición de conquista por conta propia, o que causou friccións con Francisco. Almagro entrou no territorio da actual Chile para conquistar ese territorio. Nomeado en 1535 gobernador de Nova Toledo, ao regreso ao Perú ocupou a cidade de Cuzco por considerar que pertencía á súa gobernación e fixo prisioneiros a Gonzalo Pizarro e Hernando Pizarro. Por mediación de Pizarro liberounos, pero estes aproveitaron para atacar a Diego, que estaba enfermo. Derrotado por Hernando Pizarro na batalla das Salinas, foi executado en Cuzco. O seu fillo Diego de Almagro o Mozo púxose á fronte dos almagristas pero acabou sendo executado.
Cangroia
Co termo cangroia podemos referirnos a dúas especies botánicas:
Suso Peña
Jesús de la Peña Santiago Rego, nado en Ribadeo o 2 de xuño de 1941 e finado na mesma vila o 5 de febreiro de 2005, foi un artista galego, que deixou fonda pegada na súa localidade natal.
miniatura|Foto do cartel da homenaxe dedicada en [[Ribadeo a Suso Peña, recollendo un autorretrato seu con 40 anos .]]
Traxectoria
Estudou no Instituto Laboral de Ribadeo, acabado de crear, presentándose ó ingreso con 14 anos e obtendo sobresaínte. Previa petición, realizou outro exame con resultado de matrícula de honra que lle permitiu obter unha bolsa de 3000 pesetas para o curso 1954/55. Mantivo un magnífico expediente académico, con excepción de 'Formación del Espiritu Nacional', relixión e ximnasia.
Está considerado como o primeiro galego que se adicou de xeito profesional á banda deseñada (opinión por exemplo, de Miguelanxo Prado) o seu principal quefacer artístico e polo que é cualificado ás veces como historietista, se ben tamén se adicou ó retrato e á fotografía. Tras facer o servizo militar como paracaidista e ver publicado na revista do rexemento o seu primeiro traballo, participou no grupo La Floresta (así denominado por Luis Gasea debido á situación do centro de traballo) a finais dos 1960, a partir de 1967, xunto a outros autores como Carlos Giménez, Adolfo Usero, Esteban Maroto ou Luis Gasca. O nome do grupo provén do do chalé onde se desenvolveu, en Barcelona.
Traballou para axencias con cómics de ciencia ficción, aventuras e outros, por un período de vinte e cinco anos nos que viu publicacións súas en América e Europa. Así, por exemplo, realizou, xunto con Carlos Giménez, varios episodios da serie Alex, Khan y Khamar para a axencia de José Ortega, con destino ao mercado europeo, e participou en revistas como Creepy nos eidos da ciencia ficción e as aventuras. Asemade, fixo traballos para Selecciones Ilustradas (axencia de Josep Toutain), para a editorial Fleetway en Gran Bretaña, e logo para as revistas de terror de Warren Publishing.
Nos oitenta deixou a banda deseñada para dedicarse á fotografía, docencia, pintura e logo tamén (anos 90) realización de páxinas web. Algunhas das súas obras de b.d. son Cinco por infinito, El hombre de Pinkerton e un libro divulgativo sobre a Constitución española. miniatura|Presentación da conferencia de Roberto Rodríguez Rodríguez sobre Suso Peña, como acto de apertura do curso escolar 2017/2018 no [[IES de Ribadeo Dionisio Gamallo.]]
A persoa
Ademais de debuxante, foi fotógrafo, sendo coñecido como 'fotógrafo da ría'.
Ademais das facetas profesionais, destacou como militante ecoloxista, antinuclear e antibelicista, ademais de ribadense que amaba a súa terra. Manifestacións prácticas do anterior son a súa defensa da ría fronte ós recheos, animación social fronte a daquela impulsada central nuclear en Xove, mantedor dos encontros mensuais contra a guerra de Iraq e en lembranza do asasinado José Couso Permuy, a súa participación na Plataforma da Defensa da ría de Ribadeo, impulsor da primeira asociación veciñal de Ribadeo etc. As anteriores son manifestacións que indican o seu posicionamento persoal e a actividade para manter de xeito efectivo o contorno natural, Ribadeo e as súas ideas fronte ó escurantismo e ás imposicións de poder fronte ás teses cidadáns.
Homenaxes
O día 4 de febreiro de 2006 inaugurouse unha rúa co seu nome no barrio de San Lázaro en Ribadeo. Os actos de homenaxe incluíron tamén, entre outros, unha placa no lugar onde de esparciron as súas cinzas, a illa Pancha. alt=Título de fillo predilecto de Ribadeo|miniatura|Título de fillo predilecto de Ribadeo No 2019 propónse como fillo predilecto de Ribadeo, sendo nomeado o 30 de marzo.
Seriais
Aventuras en la Selva (Euredit: Euroaventuras, 1969). 4 números.
Publicacións nas que participou
Avui || Bikini Cat || Cimoc (selo Riego) || Comix Internacional + Ilustración || Creepy (época I) || Delta (selo Delta) || Delta 99 || Din Dan || Dossier Negro || Gran Pulgarcito || Gringo || Kung Fu || 1984 || Pulgarcito Extraordinario Verano 1971 || Super Pulgarcito (época II) || Terror Gráfico || Trinca || Vampus
Surdimientu
O Surdimientu (nome asturiano que significa Xurdimento) é unha época de renacemento da cultura en lingua asturiana. A aparición de Conceyu Bable na Asturias de 1974, o movemento prolingua que ao termo da ditadura e durante toda a transición vívese en Asturias e de maneira moi especial no ámbito universitario, así como o xurdimento nos anos setenta do Nuevu Canciu Astur propicia unha etapa de apoxeo e de rupturismo total, renovando temas por completo, tocando a política, o amor, o erotismo na poesía, e adquirindo gran relevancia a novela e os contos así como ampliándos de maneira notable o volume das traducións doutras linguas.
No que se refire a literatura, a riqueza deste movemento é tal que o número dos seus escritores en activo iguala en número a todos os seus predecesores desde o século XVII. Deste xeito, co fin de ordenar a enorme produción e o gran número de autores, como tamén o período do seu desenvolvemento, os crícos falan de tres períodos: o primeiro Surdimientu, o segundu Surdimientu e o post-Surdimientu.
O primeiro Surdimientu
Situaríanse os seus comezos en 1974-1976 coa creación de Conceyu Bable e acabaría cara a 1988, coa publicación do manifesto titulado ""La Asturias pensante y sensata" por parte do grupo reaccionario Amigos dos Bables, que supón o fin da primeira fase de desenvolvemento da cultura e a llingua asturianas.
Croído, Lousame, Lousame
Croído é un lugar da parroquia de Lousame no concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 216 habitantes (102 homes e 114 mulleres).
Surdimientu
O primeiro Surdimientu
Son nomes do primeiro surdimientu, que destacan en primeiro termo en poesía, os de Manuel Asur, Xuan Xosé Sánchez Vicente, Teresa González ou Andrés Solar. En prosa xorden Miguel Solís Santos, Vicente García Oliva e Carlos Rubiera.
Fervenza do Escouridal
alt=Partre central da fervenza|miniatura|Partre central da fervenza.
A fervenza o Escouridal é unha fervenza situada no río Guilfonso, entre os concellos de Alfoz (parroquia do Pereiro) e O Valadouro (parroquia do Cadramón). Está entre as máis altas de Galicia, contando os varios tramos que a constitúen.
Surdimientu
O Segundu Surdimientu
Outros autores prefiren falar de segunda promoción do surdimientu ou de xeración dos noventa. Ata que non pase un tempo prudencial non se dispoñerá dunha etiqueta clara.
Fervenza do Escouridal
Características
Ten acceso dende O Cadramón e dende O Pereiro, este máis curto (pouco máis de 3 km entre ida e volta) e doado, se ben o último tramo é cualificado na literatura como de dificultade media.
Pomar de Valdivia
Pomar de Valdivia é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 499 habitantes (INE 2012).
Fervenza do Escouridal
Características
Forma parte do río Guilfonso, que logo dá nacemento ó río Ouro, estando situada a fervenza nas abas da serra do Xistral, unha zona de pluviosidade elevada. A parte central da fervenza ten 80 m de desnivel, se ben o conxunto achégase ós 150 m.
Bóveda, Vilar de Barrio
Santa María de Bóveda é unha parroquia do concello ourensán de Vilar de Barrio na comarca da Limia. No ano 2007 tiña 300 habitantes (147 homes e 153 mulleres) distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 34 habitantes en relación ao ano 2000.
Lugares e parroquias
miniatura|esquerda
Surdimientu
O Segundu Surdimientu
Estes autores caracterízanse por buscar unha ruptura co realismo social e o verso comprometido que buscaba facer patria da promoción anterior, potenciando a renovación da linguaxe poética e unha nova procura de tramas narrativas, ampliando os horizontes temáticos e expresivos. É unha promoción moi literaria, culta e cosmopolita, que se atopa actualmente na súa madurez literaria e vital.
No ámbito da poesía, Xuan Bello e Berta Piñán son os principais representantes deste grupo, que podería encadrarse na corrente da poesía de la esperiencia. Son nomes claves tamén en poesía os de Lourdes Álvarez García, Aurelio González Ovies, Esther Prieto, Pablo Antón Marín Estrada e Antón García. Os poemarios máis significativos son La vida perdida, de Xuan Bello, Un mes, de Berta Piñán e La mirada aliella, de Antón García.
Aínda que os críticos colocan os seus principais logros na poesía, esta segunda promoción do Surdimientu significa tamén o recoñecemento da narrativa, na que destacan os nomes do citado Xuan Bello, Adolfo Camilo Díaz, Ismael González Arias, Milio Rodriguez Cueto, Pablo Antón Marín Estrada, Miguel Rojo e Xandru Fernández. As novelas máis significativas son La hestoria universal de Paniceiros, de Xuan Bello, En busca de Xovellanos, de Ismael González Arias, Imago, de Adolfo Camilo Díaz, La ciudá encarnada, de Pablo Antón Marín Estrada e La banda sonora del paraísu, de Xandru Fernández.
A superación do Surdimientu ou Post-Surdimientu
O surdimientu, como etapa literaria, aínda goza dunha enorme vitalidade en Asturias, por máis que aparezan algunhas iniciativas para romper con todo o anterior e crear proxectos de nova xeración.
Entre estas, destacan as revistas literarias Reciella Mallory e Formientu, que viñeron romper a rancia hexemonía das revistas academicistas. Tamén destaca a antoloxía "Via de Serviciu", do ano 2007, que agrupa a algúns dos máis destacados dos novos narradores.
Desta xeración, aínda moi nova, e sen tempo suficiente para poder avaliar as súas características comezan a facerse notar os nomes de Quique Faes, Pablo Rodríguez Medina, Ana Vanessa Gutiérrez, Ignaciu Varillas, Pablo Texón, e nun ton máis político ou inconformista Pablo M. Testa.
José Domínguez
Co nome de José Domínguez podemos referirnos a:
Malena Alterio
Malena Grisel Alterio Acaioca, coñecida artisticamente como Malena Alterio, nada en Buenos Aires o 21 de xaneiro de 1974, é unha actriz hispano-arxentina.
Traxectoria
Filla de Héctor Alterio e irmá de Ernesto Alterio. Cando apenas contaba cuns meses a súa familia emigrou a Madrid. Malena estudou na escola de Cristina Rota. Tivo a súa primeira oportunidade no cine cunha comedia titulada El palo (2000), onde interpretaba a un personaxe dunha ladroa marxinal que se facía chamar pecho-lata. Ao ano seguinte era finalista aos Premios Goya na categoría de Mellor Actriz Revelación. A este traballo sumaríaselle os levados a cabo en Las voces de la noche (2003) e en As voces da noite (2004). En 2004 entregou o Goya de Honra ao seu pai, en compañía do seu irmán.
A fama chegoulle coa serie Aquí no hay quien viva na que interpretou durante tres anos o papel de Belén. Grazas ao éxito da serie, Malena obtivo o premio á Mellor actriz secundaria da Unión de Actores en 2004, unha candidatura aos Fotogramas de Prata en 2005 e o Premio á Mellor Actriz segundo a Academia de Televisión Española en 2005.
O 6 de xullo de 2006, Aquí no hay quien viva chegou ao seu fin por mor da compra do 15% da produtora por parte de Telecinco. Aquí no hay quien viva seguía sendo a serie máis vista de España e xunto con Los Serrano eran as únicas que superaban o 30% da audiencia.
En abril de 2007, Telecinco estreou La que se avecina na que Malena Alterio interpretou a Cristina durante a primeira tempada de 13 capítulos.
En 2008 interpretou sobre os escenarios madrileños a obra Tío Vania, de Antón Chéjov, e en agosto do mesmo ano estreouse a película nos cines de España Una palabra tuya no seu primeiro papel protagonista, xunto a outra actriz televisiva Esperanza Pedreño, a Cañizares da tamén exitosa serie de Telecinco Camera Café.
En 2009 estreouse Al final del camino, na que Malena é a protagonista da historia xunto a Fernando Tejero, con quen xa traballara en Aquí no hay quien viva. Deuse a noticia de que estaban comezando a rodar unha serie chamada Supercharly que se estrearía en Telecinco a principios de 2010, pero Telecinco decidiu atrasala ao verán do mesmo ano. A súa rodaxe cancelouse cando xa tiñan rodados 5 dos 13 capítulos da primeira tempada e emitiuse no verán de 2010.
En 2010 tamén gravou en Alacant o filme Cinco metros cuadrados, protagonizada xunto a Fernando Tejero e Jorge Bosch, o cal estreouse nos cines logo de gañar 5 Biznagas de oro no XIV Festival de cine de Málaga. A película estreouse o 11 de novembro de 2011.
Este marzo de 2011, Malena alzouse co premio Fotogramas de Prata 2010 á Mellor Actriz de teatro, pola súa obra Madre Coraje y sus hijos.
A principios de 2012 rodou en Barcelona unha miniserie para Televisión Española de só dous episodios chamada Una carta para Evita, sobre a viaxe de Eva Perón a España en época de Franco e dirixida polo director de Pa negre Agustí Villalonga.
Vida persoal
É cuñada de Juana Acosta e parella de Luis Bermejo Prieto.
Francisco Lanza
Francisco Nemesio Lanza Álvarez, coñecido como Paco Lanza, nado nos Garitos (Ove, Ribadeo) o 26 de marzo de 1892 e finado en Buenos Aires o 14 de xaneiro de 1951, foi un xornalista e escritor galego de conviccións republicanas e galeguista.