cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Telectroscopio
Logo do traballo de Willoughby Smith que descubriu a fotocondutividade do selenio en 1873 houbo unha serie de investigadores que presentaron traballos que describían modelos de aparellos capaces teoricamente de transmitir imaxes, o nome púxollo o divulgador científico francés Louis Figuier en 1878.
Adriano de Paiva
A idea de utilizar o selenio para transmitir imaxes a distancia pódese deber ao portugués Adriano de Paiva quen en marzo de 1878 publicou en Instituto - revista científica e literária o artigo A telefonia, a telegraphia e a telescopia que  traduce ao francés no folleto La téléscopie électrique basée sur l'emploi du sélénium en 1880 e no que describe unha cámara recuberta de selenio.
Constantin Senlecq
O francés Constantin Senlecq publicou en 1881 un folleto co título Le télectroscope, onde afirma que comezara as súas investigación en 1877, o aparello pretendía reproducir telegraficamente a distancia as imaxes obtidas nunha cámara escura.
George R. Carey
miniatura|Telectroscopio de Carey O primeiro escrito do estadounidense George R. Carey sobre o telectroscopio foi un artigo publicado no Scientic American do 5 de xuño de 1880 pero nun manuscrito atopado en 2001 Carey data a orixe do seu traballo en xaneiro de 1877. O aparello de Carey consitía nunha cámara de selenio na que se formaría a imaxe e nun receptor, composto de luces eléctricas unidas individualmente por medio dun fío a cada célula de selenio, o que faría posible a transmisión dunha imaxe que o ollo humano puidera ver. Aínda que o aparello nunca se construíu, a base da televisión, a existencia dun emisor e dun receptor quedaba fixada.
Filmes propostos ó mellor filme internacional na 55ª edición dos Óscar
200px|miniatura|[[José Luis Garci, director do filme gañador.]] Os seguintes 25 filmes, todos eles de países diferentes, foron propostos na 55ª edición dos Óscar para o premio de mellor filme en lingua non inglesa. Os títulos salientados en azul e verde son os cinco filmes nomeados, en representación de España, Francia, Nicaragua, Suecia e a Unión Soviética. O galardón recaeu sobre España, co filme Volver a empezar.
Premio Sakharov
miniatura|300px|A cerimonia de entrega do premio de 1990, outorgado a [[Aung San Suu Kyi, dentro do hemiciclo do Parlamento de Estrasburgo no ano 2013.]] O Premio Sakharov para a Liberdade de Pensamento, máis coñecido sinxelamente como Premio Sakharov, honra a persoas ou organizacións que dedicaron as súas vidas ou accións á defensa dos dereitos humanos e a liberdade de pensamento. Nomeado en homenaxe do científico e disidente soviético Andrei Sakharov, foi estabelecido en 1988 polo Parlamento Europeo. Cada ano, a Comisión de Asuntos Exteriores e a Comisión de Desenvolvemento do Parlamento Europeo elaboran unha lista de candidatos. Os eurodeputados que conforman esas comisións elaboran unha lista de preseleccionados en setembro. Despois diso, a elección final outórgaselle á Conferencia de Presidentes do Parlamento Europeo (Presidente e líderes dos grupos políticos) e o nome do galardoado anúnciase a finais de outubro. O premio é entregado nunha cerimonia no hemiciclo do Parlamento de Estrasburgo en decembro. O galardón inclúe un premio en metálico de 50 000 euros.
Filmes propostos ó mellor filme internacional na 55ª edición dos Óscar
Nicaragua presentou un filme á Academia por vez primeira.
Premio Sakharov
O primeiro premio foi entregado de forma conxunta ó surafricano Nelson Mandela e ó ruso Anatoly Marchenko. O galardón de 1990 foille concedido a Aung San Suu Kyi, mais non puido recollelo até o ano 2013 por mor do seu encarceramento político en Myanmar. O premio tamén lle foi entregado a organizacións, sendo a primeira as Nais de Praza de Maio arxentinas no ano 1992. Cinco dos galardoados co Sakharov foron posteriormente premiados co Premio Nobel da Paz: Nelson Mandela, Aung San Suu Kyi, Malala Yousafzai, Denis Mukwege e Nadia Murad.
Filmes propostos ó mellor filme internacional na 55ª edición dos Óscar
Foi aceptada a proposta de Suíza O camiño, gañadora da Palma de Ouro. Este é un filme en turco dirixido por dous directores turcos. O filme foi prohibido polo seu contido político en Turquía e pasado de contrabando a Suíza e montado en París.
Premio Sakharov
Razan Zaitouneh (2011) foi secuestrada en 2013 e aínda segue desaparecida. Nasrin Sotoudeh (2012) foi liberada da cadea en setembro de 2013, mais aínda ten prohibido abandonar Irán, igual que o seu compañeiro galardoado en 2012 Jafar Panahi. O premio de 2017 foille concedido á Oposición de Venezuela, co boicot de Esquerda Unitaria Europea/Esquerda Verde Nórdica.
Por mor das medidas de control sanitario motivadas pola pandemia de COVID-19, numerosos eventos relacionados cos Premios Sakharov foron pospostos no ano 2020, incluíndo o Sakharov Fellowship, One World in Brussels e o European Youth Event.
Notas
<references group="lower-alpha"/>
O Igrexario, Tirán, Moaña
O Igrexario é un lugar da parroquia de Tirán, no concello pontevedrés de Moaña na comarca do Morrazo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 384 habitantes, dos cales 181 eran homes e 203 eran mulleres.
Basílica de Santo Antonio de Padua
A basílica de Santo Antonio de Padua é un templo relixioso da cidade italiana de Padua, construído entre os anos 1238 e 1310. O seu núcleo orixinal foi a igrexa de Santa María Nai do Señor, Sancta Maria Mater Domini, onde instalouse o convento franciscano no cal foi sepultado Santo Antonio de Padua, feito que orixinou unha fervorosa devoción aos seus restos por parte dos católicos.
Na praza atópase o magnífico monumento ecuestre a Gattamelata de Donatello. Ademais no interior da basílica realizou este mesmo escultor, o Crucifixo de bronce, que Boito colocou anos máis tarde no altar maior. Para este mesmo altar, Donatello creou sete estatuas que representan a Virxe co Neno e os santos Francisco, Antonio, Xustina, Daniel, Luís e Prosdocimo.
Os Caínzos
O topónimo galego Os Caínzos pode referirse a:
O Batán, O Araño, Rianxo
O Batán é un lugar da parroquia do Araño no concello coruñés de Rianxo, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 24 habitantes (10 homes e 14 mulleres). Atópase ao carón do río Té, xusto entre no límite coa parroquia de Asados.
Highlanders
miniatura|dereita|270px|Federacións provinciais que forman os Highlanders. O Highlanders é un equipo de rugby neozelandés que compite no Super Rugby. Foi fundado en 1996 e está administrado pola Otago Rugby Football Union xogando os seus partidos como local no Forsyth Barr Stadium na cidade de Dunedin.
Estadio
Os Highlanders xogaron os seus encontros como locais no estadio Carisbrook ata a tempada 2011. Na Copa do Mundo de Rugby 2011 a cidade estreará o novo Forsyth Barr Stadium, que será o novo fogar dos Highlanders a partir do ano 2012. Este recinto deportivo terá unha capacidade para acoller a 30.700 seareiros. 300px|miniatura|centro|[[Forsyth Barr Stadium, novo fogar dos Highlanders.]]
Xogadores
Na tempada 2011 os Highlanders contaron cun cadro de 34 xogadores: Para o ano 2012 chegarán novos xogadores como Hosea Gear e Andrew Hore, e marcharán outros como Alando Soakai, Robbie Robinson e Tom Donnelly. Noutros anos teñen formado parte dos Highlanders algunhas grandes estrelas deste deporte como Jeff Wilson, Anton Oliver, Byron Kelleher ou Carl Hayman.
Garduña
miniatura|Esqueleto. A garduña, fuíña, furatoxos, martaraña , martuxa , rabisaco ou gatela (Martes foina) é un mamífero depredador nocturno de tamaño mediano da familia Mustelidae. En estado adulto, a garduña mide entre 40 e 50 cm de lonxitude sen contar coa cola, que mide entre 21 e 27 centímetros, e o seu peso oscila entre 1 e 2 kg. Moi semellante á marta, non en balde teñen antepasados comúns; distínguese desta polo seu babeiro de cor branca que se abre en pinza cara ás extremidades dianteiras. Ten un excelente oído e moi boa vista e olfacto.
(Vexa embaixo a área de distribución da Garduña en Galicia)
Hábitat
É estritamente nocturna e pódese ver por toda a península ibérica por fragas, toxeiras, pedregais ou zonas rurais e suburbanas. Vive en zonas moi asolladas, normalmente prados, zonas montañosas e rochosas con pouca vexetación. Adaptouse a lugares onde vive o home e caza en granxas, pero tamén se pode atopar en fragas e bosques de aciñeiras.
Comportamento e alimentación
Aliméntase de pequenos roedores, pequenos mamíferos, paxaros, anfibios, ovos, insectos, froita e mel. É un animal solitario. Desprázase rapidamente a saltos polo seu amplo territorio de caza que pode ser de 2 a 10 km e non dubida en defendelo doutros machos adultos. Adoita dispoñer de varios tobos entre penedos e caracochas de árbores vellas que ocupa indistintamente. Moi a miúdo vive soa na súa toqueira (un oco entre rochas, nunha árbore ou o ocupado anteriormente por outro animal), marca o seu territorio que, normalmente, é de 80 hectáreas. É basicamente nocturna e silenciosa.
Reprodución
As garduñas alcanzan a madureza sexual entre os 18 meses e os 3 anos. A garduña ten dúas épocas de reprodución ao ano, a primeira durante o mes de febreiro e a outra entre xuño e agosto. Ao seren de costumes solitarios, machos e femias unicamente se xuntan para aparearse. Os machos pelexan e berran, percorren longas distancias ata atoparen unha femia. Este período de saída dura uns 15 días. A femia reterá os espermatozoides vivos do macho no seu interior ata máis ou menos o mes de xaneiro debido á implantación diferida. A xestación dura uns 56 días. Cría a partir do mes de marzo en tobos ou debaixo das cavidades dos bloques de pedras. Pode ter de 3 a 7 crías. Aliméntanas grazas aos seus catro glándulas mamarias.
Subespecies
Recoñécense as seguintes: subespecies:
Ambroa, Andoio, Tordoia
Etimoloxía
A etimoloxía deste topónimo carece de consenso. Por un lado, unha das primeiras teorías sobre a súa orixe está relacionada co pobo prerromano dos ambrones que, segundo Menéndez Pidal, colonizou o noroeste da Península Ibérica, co que se trataría dun topónimo baseado nun xentilicio. Non obstante, Bascuas considera que esta teoría, baseada nas colonizacións indoeuropeas, está completamente superada e é inconsistente e contraria ao que hoxe en día se sabe da expansión deste pobo. Este lingüista considera que procede do celta *ambra (auga), para o que argumenta que o lugar se localiza entre varias correntes de auga pequenas, habendo varios topónimos de orixe hidronímica na súa contorna.
Este topónimo aparece documentado en 1523, nun texto do Arquivo Histórico da Universidade de Santiago, en que participa Alonso de Ambroa, habitante da freguesía de Andoio.
Outros topónimos iguais ou similares son Ambroa (Irixoa) e Ambroa (Cabovilaño, A Laracha).
Solidaridade Galega Antifeixista
Solidaridade Galega Antifeixista foi unha organización política creada en 1937 polos exiliados galegos en Valencia.
Historia e características
Impulsada por Castelao e Ramón Suárez Picallo para organizar as forzas republicanas nunha entidade que exercese a representación política de Galicia, creouse en 1937 no café Vodka de Valencia. O seu primeiro presidente foi Pedro Longueira Patiño e Luís Soto era o secretario xeral, sendo despois substituído por Elixio Rodríguez. Servía para conectar aos galegos en territorio leal coa emigración en América. Severino Iglesias Siso foi secretario administrativo, Xoán Xosé Plá secretario de asistencia e Ramón de Valenzuela secretario de Información e Prensa. A sede pasou despois a Barcelona, aos locais onde se localizaba a Oficina Galega de Información e Publicacións, que editaba a revista Nova Galiza. Entre os seus membros figuraron Alejandro Viana Esperón, Laureano Poza Juncal, Luciano Vidán Freiría, Marcial Fernández Vázquez, Bibiano Fernández Osorio-Tafall, Xosé Otero Espasandín, Arturo Cuadrado, Rafael Dieste, Amparo Alvajar, Ramón Rey Baltar, Florencio Delgado Gurriarán, Roxelio Rodríguez de Bretaña, Ramón Cabanillas Álvarez, Xoán López Durá, Serafín Ferro, Andrés Valín Salvador, Horacio Casas, Carlos Tomé Alonso, Benito Búa Rivas e Portela Valladares.
David Oliveira
David Higinio Oliveira Barreiro, nado en Vilagarcía de Arousa, é un político galego de Ciudadanos.
Traxectoria
Natural de Vilaxoán. Estudou dirección e administración de empresas na Universidade de Santiago de Compostela. Traballa como bateeiro. Fillo do político local Juan José Oliveira Lapido, militou dende novo en Independientes por Vilagarcía e logo entrou a formar parte de Ciudadanos, sendo o presidente da xestora que reactivou o partido na localidade en 2018. Nas eleccións municipais de 2019 o seu partido elixiuno para encabezar a candidatura ao concello de Vilagarcía de Arousa e entrou na corporación municipal como único concelleiro da súa formación.
Samuel Dumoulin
Samuel Dumoulin, nado o 20 de agosto de 1980 en Vénissieux, é un ciclista profesional francés.
Carreira deportiva
Samuel Dumoulin empezou de novo como ciclista e conseguiu o campionato de Francia en categoría cadete. Logo de atravesar diversos equipos de afeccionados e de conseguir algunha vitoria nesta categoría, fíxose profesional en 2002, primeiro no Jean Delatour, co que debuta no Tour, e logo no AG2R Prévoyance a partir de 2004. É nese ano precisamente cando un can se lle cruza no medio no Tour e tira con el, o que lle provoca unha baixa de varios meses. En 2008 ficha polo Cofidis, co que consegue a súa vitoria máis importante, ao vencer nunha tirada da rolda gala, na que tiña chegada na vila de Nantes.
Ademais desta vitoria, no seu palmarés destaca a vitoria en 2003 no Tour de Normandía e unha tirada na Dauphiné libéré de 2005. Participou en cinco ocasións no Tour de Francia (2003, 2004, 2005, 2006 e 2008), abandonou en 2004 e a súa mellor clasificación final foi o posto 119.
Ruby Cohn
Ruby Cohn (chamada Ruby Burman até casar), nada en Columbus (Ohio) o 13 de agosto de 1922 e finada en Oakland (California) o 18 de outubro de 2011, foi unha teórica do teatro, especialista na obra e figura de Samuel Beckett. Foi profesora de Drama Comparativo na Universidade de California, Davis durante trinta anos.
Traxectoria
De nova mudouse coa súa familia a Nova York, onde fixo a educación secundaria, e despois graduouse no Hunter College. Durante a segunda guerra mundial uniuse ás WAVES (Women Accepted for Volunteer Emergency Service) e serviu como mensaxeira. En 1946 casou co microbiólogo Melvin Cohn, e mudáronse a Saint Louis. En 1961 divorciáronse de forma amistosa
Despois da guerra regresou a Europa e completou un grao doutoral na Universidade de París. O 5 de xaneiro de 1953, sendo alumna da Sorbona, asistiu á primeira representación da obra Á espera de Godot do autor irlandés, Samuel Beckett. A obra e o seu autor convertéronse no tema central da súa vida académica. Converteuse en amiga do autor, co que intercambiou correspondencia e visitas polo menos unha vez ao ano até a súa morte en 1989. Fixo un segundo doutoramento na Universidade de Washington en Saint Louis cunha disertación acerca de Beckett, que se converteu no seu primeiro libro.
En 1961 comezou a dar clases na facultade de Linguas da Universidade Estatal de San Francisco, onde permaneceu até a súa dimisión en 1968 durante a folga estudantil. En 1969 uniuse á facultade de Teatro do California Institute of the Arts, e en 1972 pasou á Universidade de California, Davis.
Seán Ó Ríordáin
Seán Ó Ríordáin, nado o 3 de decembro de 1916 en Baile Bhuirne (condado de Cork) e finado o 21 de febreiro de 1977 en Cork (condado de Cork), foi un dos poetas en lingua irlandesa máis notábeis do século XX.
Ó Ríordáin ten sido descrito como un "poeta europeo". O choque entre as influencias europeas e contemporáneas coas tradicións irlandesas é un dos conflitos máis recorrentes nos seus traballos. Ó igual que lles ocorreu a tódolos modernizadores da tradición, Ó Ríordáin recibiu un oprobio considerábel por parte dos tradicionalistas, sobre todo da escritora Máire Mhac un tSaoi.
Enzo Pérez
Enzo Nicolás Pérez, máis coñecido como Enzo Pérez, nado en Maipú, Mendoza, o 22 de febreiro de 1986, é un futbolista arxentino que xoga como centrocampista para o CA River Plate e a.
O Con, Tirán, Moaña
O Con é un lugar da parroquia de Tirán, no concello pontevedrés de Moaña na comarca do Morrazo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 1 752 habitantes (813 homes e 939 mulleres). Neste lugar está o pazo do Real.
O Castiñeiro, Andoio, Tordoia
O Castiñeiro é un lugar da parroquia de Andoio no concello coruñés de Tordoia, da comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 64 habitantes (33 homes e 31 mulleres).
Aleksandr Pushkin
Aleksandr Sergeevich Pushkin, (en Александр Сергеевич Пушкин), coñecido como Aleksandr Pushkin (ás veces transcrito ao galego como Alexander ou Alexandre Puxquin), nado en Moscova o 26 de maio de 1799 e finado en San Petersburgo o 29 de xaneiro de 1837, foi un poeta, dramaturgo e novelista ruso,da era do romanticismo É considerado por moitos como o máis grande poeta ruso e o fundador da literatura rusa moderna.
Caivanca
O topónimo galego Caivanca pode referirse a:
Aleksandr Pushkin
Pushkin naceu na nobreza rusa en Moscova. O seu pai, Serguéi Lvovich Pushkin, pertencía a unha antiga familia nobre. O seu bisavó materno era o xeneral de división Abram Petrovich Gannibal, un nobre de orixe africana que foi secuestrado da súa patria polos otománs. Foi liberado polo Emperador ruso e criado na casa da corte do Emperador como o seu afillado.
Publicou o seu primeiro poema á idade de 15 anos, e xa era amplamente recoñecido pola clase literaria cando se graduó no Liceo de Tsárskoye Selo. Ao graduarse no liceo, Pushkin recitou o seu polémico poema "Oda á liberdade", un dos varios que lle levaron ao exilio polo emperador Alexandre I. Mentres se atopaba baixo a estrita vixilancia da policía política do emperador e non podía publicar, Pushkin escribiu a súa obra de teatro máis famosa, Borís Godunov. A súa novela en verso Eugenio Oneguin publicouse por entregas entre 1825 e 1832. Pushkin foi ferido mortalmente nun duelo co suposto amante da súa esposa e marido da irmá desta, Georges-Charles de Heeckeren d'Anthès, tamén coñecido como Dantes-Gekkern, oficial francés ao servizo do rexemento da garda de cabaleiros.
Foi pioneiro no uso da lingua vernácula nos seus poemas e obras, creando un estilo narrativo, mestura de drama, romance e sátira, que foi dende entón asociado á literatura rusa e influíu notablemente nas posteriores figuras literarias como Gogol, Dostoievski, Tolstoi, e Tiútchev, así como nos compositores rusos Chaikovskii e Musorgskii.
Ascendencia
Era fillo de Sergei Pushkin, descendente dunha das máis antigas familias da aristocracia rusa, cuxa historia se remonta ao século XII. A nai de Pushkin, Nadezhda (Nadya) Ossipovna Gannibal (1775-1836), descendía a través da súa avoa paterna da nobreza alemá e da escandinava. Era filla de Ossip Abramovich Gannibal (1744-1807) e da súa esposa, Maria Alekseyevna Pushkina (1745-1818).
O pai de Ossip Abramovich Gannibal, bisavó de Pushkin, era Abram Petrovich Gannibal (1696-1781), un paxe africano secuestrado en Constantinopla como agasallo para o sultán otomán e trasladado posteriormente a Rusia como obsequio para Pedro o Grande. Abram escribiu nunha carta á emperatriz Isabel, filla de Pedro o Grande, que Gannibal era da cidade de "Lagon". Baseándose en gran parte nunha biografía mítica do xenro de Gannibal, Rotkirkh, algúns historiadores chegaron á conclusión de que Gannibal nacera nun pobo chamado Geza-Lamza na provincia Seraye do reino Mdre Bahri na actual Eritrea.
Vladimir Nabokov, ao investigar a novela Yevgueni Oneguin, puxo seriamente en dúbida esta teoría da orixe. As investigacións posteriores dos eruditos Dieudonné Gnammankou e Hugh Barnes acabaron por establecer de forma concluínte que Gannibal naceu en África Central, nunha zona ribeirega do lago Chad, no actual Camerún. Tras formarse en Francia como enxeñeiro militar, Gannibal chegou a ser gobernador de Reval e finalmente xénéral en xefe (o terceiro rango máis alto do exército) a cargo da construción de fortes marítimos e canles en Rusia.
Primeiros anos
Nacido en Moscova, Pushkin foi confiado a aias e titores franceses, e falou principalmente francés ata os dez anos. Familiarizouse coa lingua rusa a través da comunicación cos servos da casa e da súa aia, Arina Rodionovna, á que quería moito e á que estaba máis unido que á súa propia nai.
A súa avoa materna inculcoulle dende pequeno o seu amor polos contos e a poesía popular rusa, en contraste co feito de que, como era habitual na aristocracia rusa, o idioma de uso cotián na súa familia era o francés. En consonancia, recibiu tamén dende moi novo unha ampla educación literaria baseada na literatura e lingua francesas. Lector incansable desde temperá idade, causaba asombro a súa facilidade para improvisar imitacións dos seus mestres, os franceses Molière, Voltaire e Evariste Parny, e os ingleses Byron e Shakespeare.
Ao mesmo tempo, a casa paterna era escenario de faladoiros literarios, aos que acudían autores como Karamzin, Batiushkov ou Dmitriev, ao igual que o seu tío, o poeta Vasilii Lvovich Pushkin, que sería un dos grandes apoios de Aleksandr ao longo da súa carreira literaria.
Realizou os seus estudos entre 1811 e 1817 no Liceo Imperial de Tsarskoe Selo, preto de San Petersburgo, que co tempo pasaría a chamarse Liceo Pushkin na súa honra. Nesta época comezou a escribir o seu primeiro poema longo, Ruslán e Liudmila, publicado en 1820, co que rompeu coa liña poética oficial botando por terra os canons poéticos do neoclasicismo, desconcertando aos poetas oficiais e obtendo un gran triunfo entre os lectores. Un por un os poetas veteranos foron declarando a súa admiración: Derzhavin, Zhukovski...
Activismo social e político
Tras rematar a súa formación académica instalouse na capital, San Petersburgo, entrando a formar parte da vibrante e áspera cultura da mocidade intelectual da capital, onde o seu talento xa era amplamente recoñecido. En 1820 entrou a traballar no Ministerio de Asuntos Exteriores, onde pouco a pouco se foi involucrando nos movementos de reforma social, escribindo algúns poemas sediciosos como a Oda á liberdade, que estivo a piques de custarlle o desterro a Siberia. En troques, acabou desterrado en Ekaterinoslav (actual Dnipro) ao servizo do xeneral Inzov.
Na cidade ucraína enfermou de febres, polo que foi acollido pola familia do xeneral Nikolai Raevskii, coa que viaxou entre 1820 e 1821 polo Cáucaso e Crimea. As paisaxes e xentes do Cáucaso impresionaron ao poeta; alí compuxo o poema romántico Kavkazskiy plennik (O prisioneiro do Cáucaso, entre 1820 e 1821. Este último ano, e sempre ao servizo de Ínzov, trasladouse a Chișinău, capital de Besarabia, permanecendo alí de 1820 a 1823; alí escribiu os poemas Gavriiliada (A saga de Gabriel), 1821, Bratya razboyniki (Os irmáns bandoleiros), 1822, inspirado en Schiller, Bakhchisaraysky fontan (A fonte de Bajchi Sarai), 1823, ambientado no último Khanato de Crimea, e as poesías A daga, A guerra e Eleutheria. Tamén neses lugares iniciou, en maio de 1823, a súa obra cume, a novela en verso Yevgeny Onegin. En Chişinăou ingresou na loxa masónica Ovidio, pero a súa vida disoluta, as esmorgas, correrías, amoríos, a paixón polos naipes e o xogo, dous duelos e a súa convivencia durante dous meses cunha tribo de xitanos esgotaron a paciencia de Ínzov e Pushkin foi enviado a Odesa ás ordes do xeneral Mijaíl Vorontsov. Alí entrou de novo en conflito co goberno. A disciplina militar non se avenía co carácter do poeta e empezou a galantear á filla do xeneral. Parece que a ela non lle desagradaba, pero un maxistral epigrama sobre o carácter do xeneral Voronstov motivou o desterro e arresto domiciliario de Pushkin na leira do seu pai, Mijáilovskoye, provincia de Pskov, de 1824 a 1826. Despediuse de Odesa co seu poema Ao mar, de 1824.
En Mijáilovskoye, aldea do Óblast de Pskov, tras a reprimenda paterna e acollido pola súa amada aia, Arina Rodiónovna, Pushkin compuxo seis capítulos de Yevgeny Onegin, o drama histórico Borís Godunov 1825 sobre a traxedia do tsar Boris Godunov, o poema Graf Nulin (O conde Nulin), publicado en 1825 e o poema Tsygany  (Os xitanos), publicado en 1827.
Entón estalou a rebelión dos decembristas, e o duro castigo inflixido aos seus membros, case todos poetas e amigos de Pushkin, afectoulle profundamente. Estes eran os chamados poetas decembristas ou pléiade decembrista, un grupo de poetas románticos xurdidos á sombra da sublevación do 14 de decembro de 1825, instigada pola ilegal Sociedade do Norte constituída en San Petersburgo entre 1821 e 1825; de orixe aristocrática, partícipes ou simpatizantes do movemento dos decembristas, a maioría sufriron traballos forzados ou deportación a Siberia; foron vates das liberdades individuais e cívicas na poesía rusa do Romanticismo, como Kondrati Ryléyev, Wilhelm Küchelbecker, Aleksandr Odóyevski, Vladímir Rayevski, Aleksandr Bestúzhev, etcétera.
Con todo, permitíuselle visitar ao tsar Nicolao I para expoñer unha petición de liberación, que conseguiu e, aínda que aparentemente Pushkin non participara na rebelión de decembro de 1825 en San Petersburgo, algúns dos insurxentes tiñan entre os seus papeis os seus primeiros poemas políticos, polo que pronto se viu baixo un estrito control por parte dos censores do goberno e impedíuselle viaxar e publicar libremente. A obra que se convertería na máis famosa da súa carreira, o drama Borís Godunov, escrita mentres residía na facenda materna, non obtivo o permiso de publicación ata cinco anos despois.
Madurez
esquerda|miniatura|upright|A amante casada de Pushkin [[Anna Petrovna Kern, para quen probablemente escribiu o poema de amor máis famoso en ruso.]] Á morte do tsar Alexandre I sucédelle Nicolás I, que toma baixo a súa protección ao escritor permitíndolle regresar a Moscova. En 1826 regresou a Moscova e en 1829 foi recibido polo tsar Nicolás I, quen decidiu persoalmente ser o censor das obras de Pushkin. Para entón os seus escritos editábanse en tiradas enormes e o poeta cobraba uns honorarios moi substanciosos, chegándoselle a pagar 10 rublos por cada estrofa de Yevgueni Oneguin, suma realmente fabulosa. En 1829 regresou ao seu querido Cáucaso e recolleu as súas impresións en Puteshestvie v Arzrum (Viaxe a Arzerum) 1835. Desa época data Poltava (1828-1829), poema dedicado a enxalzar a gloria de Pedro o Grande na batalla de Poltava. Escribe entón Os relatos de Belkin (Повести покойного Ивана Петровича Белкина - Póvesty pokóynogo Ivana Petróvicha Bélkina) (1830) que describen a vida rusa.
Ao volver a Moscova en 1830 coñeceu a Natalia Goncharova, unha das mulleres máis belas da súa época. Retirouse á leira paterna en Bóldino, provincia de Nizhnii Novgorod. Bóldino foi un período máxico na súa obra —durante o outono de Bóldino escribiu a Istoriya sela Goryuhina (Historia da aldea Goriújino), precedente da sátira de Saltykov-Shchedrín, e As pequenas traxedias— Mozart e Salieri, O cabaleiro avaro, O convidado de pedra (versión do tema de Don Juan), Banquete durante a peste e A casiña en Kolomna en prosa. Outros oito capítulos de Yevgueni Oneguin e numerosas poesías líricas. casou con Natalia Goncharova en 1831 tras ser rexeitado unha primeira vez, en 1830. Ingresa o mesmo ano da súa voda, 1831, na Chancilería de Asuntos Exteriores cun soldo especial de 5000 rublos.
En 1831 coñece a Nikolái Gógol con quen establecerá unha boa amizade establecéndose entre ambos unha relación de mutuo apoio. As historias cómicas de Gógol exerceron gran influencia na prosa de Pushkin, quen, tras ler os volumes de historias curtas Vecherá na jútore bliz Dikanki (Veladas nun caserío de Dikanka) publicados en 1831-32 apoiaríao críticamente e máis tarde, en 1836, tras lanzar a súa revista Sovreménnik ("O Contemporáneo") publicaría nela algunhas das narracións curtas máis famosas de Gógol.
Na década dos trinta compuxo Skazka o pope i o rabotnike ego Balbe (O conto do pope e o seu braceiro Baldá), 1830, os contos O tsar Saltán, 1831; Skazka o rybake y rybke (O conto do pescantín e o peixiño), 1833; Skazka o mertvoi tsarevne (O conto da princesa morta), 1833; Skazka o zolotom petushke (O conto do galiño de ouro), 1834... En 1832 inicia a súa novela en prosa Dubrovski, cuxo argumento discorre nun ambiente de pequenos terratenentes de provincias; Historia da revolta de Pugachov, 1834, acertada incursión na investigación histórica; a novela en prosa Kapitanskaya dochka (A filla do capitán), 1836, onde se describe tamén noveladamente o motín campesiño acaudillado por Pugachov, o poema Medny vsadnik(O cabaleiro de bronce), de 1833, dedicado á figura do tsar Pedro I, etcétera. Xa en 1833 é elixido membro da Academia Rusa. miniatura|upright|[[Natalia Goncharova (Púshkina), retrato por Aleksandr Briulov (1822-1877).]] miniatura|upright|[[Georges d'Anthès]]
Morte
No outono de 1836, Pushkin estaba cada vez máis endebedado e enfrontábase a rumores escandalosos de que a súa esposa tiña unha aventura amorosa. O 4 de novembro, enviou un desafío a duelo a Georges d'Anthès, tamén coñecido como Dantes-Gekkern. Jacob van Heeckeren, pai adoptivo de d'Anthès, pediu que o duelo se atrasase dúas semanas. Grazas aos esforzos dos amigos do poeta, o duelo foi cancelado.
O 17 de novembro, d'Anthès declárase a Ekaterina, irmá de Natalia Goncharova. O matrimonio non resolveu o conflito. D'Anthès seguiu perseguindo a Natalia Goncharova en público, e circularon rumores de que d'Anthès casou coa irmá de Natalia só para salvar a súa reputación.
O 26 de xaneiro (7 de febreiro no calendario gregoriano) de 1837, Pushkin enviou unha "carta altamente insultante" a Gekkern. A única resposta a esa carta podía ser un desafío a duelo, como Pushkin sabía. Pushkin recibiu o desafío formal a un duelo a través da súa cuñada, Ekaterina Gekkerna, aprobado por d'Anthès, o mesmo día a través do agregado da embaixada francesa, o vizconde d'Archiac.
Pushkin pediu a Arthur Magenis, entón agregado ao Consulado Xeral Británico en San Petersburgo, que fose o seu segundo. Magenis non aceptou formalmente, pero o 26 de xaneiro (7 de febreiro) dirixiuse ao vizconde d'Archiac para tentar unha reconciliación; con todo, d'Archiac negouse a falar con el, xa que aínda non era oficialmente o segundo de Pushkin. Magenis, incapaz de atopar a Pushkin pola noite, envioulle unha carta a través dun mensaxeiro ás 2 da mañá, declinando ser o seu segundo, xa que a posibilidade dun acordo pacífico xa fora anulada, e a primeira tarefa tradicional do segundo era tentar unha reconciliación.
O duelo a pistola con d'Anthès tivo lugar o 27 de xaneiro (8 de febreiro) no río Negro, sen a presenza dun segundo para Pushkin. O duelo que libraron foi do tipo coñecido como duelo de barreira. As regras deste tipo ditaban que os duelistas comezaban a unha distancia acordada. Tras o sinal de comezo, dirixíanse o un cara ao outro, acurtando a distancia. Podían disparar cando quixesen, pero o duelista que disparaba primeiro debía quedar quieto e esperar a que o outro lle devolvese o disparo cando quixese.
D'Anthès disparou primeiro, ferindo gravemente a Pushkin; a bala entrou pola súa cadeira e penetrou no seu abdome. D'Anthès só foi ferido levemente o brazo dereito polo disparo de Pushkin. Dous días despois, o 29 de xaneiro (10 de febreiro) ás 14:45, Pushkin morreu de peritonite.
A pedimento da esposa de Pushkin, foi introducido no cadaleito en traxe de gala e non en uniforme de cadete de cámara, o uniforme proporcionado polo emperador. O servizo fúnebre foi asignado inicialmente á catedral de San Isaac, pero trasladouse á igrexa Konyushennaya. Asistiu moita xente. Tras o funeral, o féretro foi baixado ao soto, onde permaneceu ata o 3 de febreiro, cando foi trasladado á provincia de Pskov. Pushkin foi enterrado xunto á súa nai nos terreos do mosteiro de Svyatogorsky, na actual Pushkinskiye Gory, preto de Pskov. A súa última morada é agora un museo. miniatura|upright|right|A súa viúva [[Natalia Pushkina|Natalia Goncharova, 1849]] miniatura|esquerda|upright|Ascendencia de Pushkin
Descendentes
Pushkin tivo catro fillos do seu matrimonio con Natalia: Maria (nada en 1832), Alexander (nacido en 1833), Grigory (nacido en 1835) e Natalia (nada en 1836), a última das cales casou morgánicamente co príncipe Nicolas Guillaume de Nassau da Casa de Nassau-Weilburg e concedéuselle o título de condesa de Merenberg. A súa filla Sophie casou co Gran Duque Michael Mikhailovich Románov, neto do emperador Nicholas I. miniatura|upright|Natalia Alexandrovna Pushkina, Condesa de Merenberg. Unha das mulleres máis encantadoras do seu tempo
Só quedan as liñas de Alejandro e Natalia. A neta de Natalia, Nadejda, casou coa extensa familia real británica, o seu marido era tío do príncipe Filipe, duque de Edimburgo, e é a avoa do actual Marqués de Milford Haven. Descendentes do poeta viven agora en todo o mundo, no Reino Unido, na República Checa, Alemaña, Bélxica, Luxemburgo e Estados Unidos.
Literario
A crítica considera moitas das súas obras obras mestras, como o poema Medny vsadnik (Медный всадник) (O xinete de bronce) e o drama Kamenny gost (Каменный гость) (O convidado de pedra), unha historia sobre a caída de Don Juan. O seu breve drama poético Motsart i Salyeri (Моцарт и Сальери) (Mozart e Salieri)) (do mesmo xeito que O convidado de pedra, unha das chamadas catro Pequenas traxedias, caracterización colectiva do propio Pushkin en carta de 1830 a Pyotr Pletnyov ) inspirouse na obra de Peter Shaffer Amadeus así como no libreto (case literal) da ópera de Rimsky-Korsakov Mozart e Salieri.
Obra
miniatura|upright|O adeus de Pushkin ao Mar de [[Ivan Aivazovskii e Ilia Repin (1877).]]
Archivio glottologico italiano
Archivio glottologico italiano, a miúdo citada na nibliografía como AGI, é unha revista de glotoloxía.
Cobalt Air
Cobalt Air é unha aeroliña chipriota baseada no aeroporto de Larnaca. A compañía realizou o seu voo inaugural o 1 de xuño de 2016 dnde Larnaca ata Atenas. É a segunda aeroliña chipriota en nacer, despois de Tus Airways, desde a disolución de Cyprus Airways en 2015. En xuño de 2017 era a segunda aeroliña máis grande no aeroporto de Larnaca cun 8,2% de capacidade semanal tras Aegean Airlines. Agárdase que sexa a aeroliña con máis presenza para o verán de 2018 tras a súa expansión en Larnaca.
Aleksandr Pushkin
Prosa
miniatura|upright|Aleksandr Pushkin ([[Piotr Sokolov, 1836)]]
Cobalt Air
Historia
O primeiro Airbus A320 de Cobalt Air chegou en abril de 2016 e a aeroliña rebibiu o seu certificado de operador o 18 de maio dese ano despois dun voo de proba entre Larnaca e Heraclión. Segundo o seu presidente Gregory Diacou, Cobalt planeaba recibir outros tres avións do mesmo tipo cara finais do mes de xuño.
Despois do seu exitoso voo inaugural entre Larnaca e Atenas, Cobalt comezou a vender billetes o 14 de xuño para esa ruta e outras cinco novas rutas máis: Dublín, Heraclión, Londres-Stansted, Manchester e Tesalónica.
Archivio glottologico italiano
Historia
Fundada por Graziadio Isaia Ascoli en 1873 e dirixida polos mellores estudosos italianos, entre os cales Carlo Salvioni, Matteo Bartoli, Vittore Pisani, Pier Gabriele Goidanich, Benvenuto Terracini e Giacomo Devoto, nela escribiron moitos estudosos como Costantino Nigra, Francesco D'Ovidio, Wilhelm Meyer-Lübke, Gian Luigi Beccaria, Franca Brambilla Ageno, Giandomenico Serra, Romano Lazzeroni, Marco Mancini etc.
Cobalt Air
Historia
O 4 de marzo de 2017 o ministro de transporte de Chipre anunciou que Cobalt comezaría a operar tres veces por semana a ruta entre Paphos e Athens enchendo o baleiro deixado por Ryanair que deixaría de operar ese voo a finais do mes.
Archivio glottologico italiano
Historia
Nela atópanse investigacións e estudos de método sobre as linguas indoeuropeas e románicas e sobre o italiano e os seus dialectos, sobre a glotoloxía, a etimoloxía e a lingüística como ciencia etc. Ademais de números especiais (por exemplo os nn. 53 e 54 do 1968-69 dedicados a Benvenuto Terracini) e algúns suplementos (saídos de maneira irregular desde o 1891 ao 1907).
Cobalt Air
Historia
En agosto de 2017 a aeroliña anunciou plans para instalar nos seus avións Wi-Fi para permitirlle aos seus pasaxeiros descargar contidos nos seus dispositivos personais. Trátase dun movemento para afastarse da súa concepción orixinal como unha aeroliña de baixo custo cara a unha modelo de servizos plenos.
Frota
thumb|[[Airbus A319-100]] thumb|[[Airbus A320-200]] En maio de 2018 a frota de Cobalt Air estaba formada polos seguintes avións:
Archivio glottologico italiano
Historia
Dirixida por Paolo Ramat e Alberto Nocentini, a revista chegou ao volume 96 e foi publicada por Le Monnier de Florencia.
Baldaio, Andoio, Tordoia
Baldaio é un lugar da parroquia de Andoio no concello coruñés de Tordoia, da comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 61 habitantes (26 homes e 35 mulleres).
Infinity eighteen vol. 1
Infinity eighteen vol. 1 é o segundo álbum da cantante xaponesa Ami Suzuki, lanzado ao mercado o 2 de febreiro do ano 2000 baixo o selo Sony Music e producido por Tetsuya Komuro. Este álbum tivo un grande éxito, alcanzando a primeira posición nas listas de vendas de Oricon na primeira semana. Ata hoxe, vendéronse máis dun millón de copias do álbum, converténdoo no segundo máis vendido da artista.
Icaunis
Dea Icaunis é unha deusa celta do río Yonne, na Galia. É coñecida por unha única inscrición, atopada en Auxerre en Borgoña.
Carlos Xavier Rodríguez Brandeiro
Traxectoria
Foi profesor de lingua galega do Instituto de Estudos Galegos da Universidade de Belgrano (2001-2013), incorporouse como docente ao Instituto Arxentino-Galego Santiago Apóstolo e entrou na súa directiva en 2005, asumindo a presidencia no ano 2013. É autor de diversos traballos sobre a transmisión da lingua galega entre os emigrantes.
Departamento de Bakel
miniatura|Departamentos da rexión de Tambacounda. Bakel é un dos 45 departamentos do Senegal. Forma parte da rexión de Tambacounda. A súa capital é Bakel. Foi creado por decreto o 21 de febreiro de 2002; ano no que tiña unha poboación de 192 522 persoas. A partir deste departamento crearíase o de Goudiry.
Voo 708 de Garuda Indonesia
O voo 708 de Garuda Indonesia Airways era un voo regular de pasaxeiros que o 16 de febreiro de 1967 se esnafrou ao aterrar no aeroporto Sam Ratulangi en Manado, Indonesia. 22 dos 84 pasaxeiros a bordo morreron. Os oito membros da tripulación sobreviviron.
Accidente
O voo 708 saíu de Iacarta cara a Manado con escalas en Surabaya e Makassar. Na segunda parte do voo o mal tempo en Makassar forzou a tripulación a regresar a Surabaya. O voo continuou o día seguinte cara a Makassar e Manado. O tempo en Manado tiña unha base de nubes a 900 pés e 2 km de visibilidade. Fíxose unha aproximación á pista 18, pero tras pasar un outeiro 200 pés por riba da elevación da pista a 2 720 pés de distancia do seu limiar, o piloto decatouse de que ía demasiado alto e estaba á esquerda do eixo da pista. O piloto baixou o morro e virou cara á dereita para interceptar a senda de aterraxe. A velocidade decreceu por debaixo dos 125 nós que tiña o avión de límite cando aínda viraba á dereita, aterrando duramente 156 pés antes do limiar da pista. O tren de aterraxe colapsou e o avión esvarou e incendiouse.
Determinouse que a causa probable do accidente foi unha técnica de aterraxe incómoda que resultou nunha taxa excesiva de caída na manobra. Entre os factores que contribuíron estaban o pavimento desigual da pista e a meteoroloxía no momento da aterraxe.
Samuel Solleiro
alt=Samuel Solleiro na foto promocional de O mundo dos vivos (2019)|miniatura|Samuel Solleiro en 2019, foto promocional d'O mundo dos vivos. Samuel Solleiro González, nado en Tui o 7 de xuño de 1982, é un escritor, tradutor e músico galego.
Traxectoria
dereita|miniatura|Samuel Solleiro en 2012 na presentación de Gran tiburón branco. Escritor desde moi novo, ten publicados varios libros de narrativa breve e poesía, ademais de textos dispersos en diferentes publicacións (entre elas, Grial, Boletín Galego de Literatura ou El País Galicia, así como unha escolma traducida do poeta catalán Enric Casasses na revista Dorna). Publicou traballos de crítica literaria no extinto Cartafol de libros de Vieiros entre 2005 e 2007 e no suplemento ProTexta da revista Tempos Novos a partir de 2008.
Solleiro é licenciado en Antropoloxía e Filoloxía. É guitarrista e banxista do grupo musical Ataque Escampe e socio fundador da desaparecida Estaleiro editora. Actualmente dedícase profesionalmente á tradución. Viviu en Tui, Santiago de Compostela, Barcelona, Sainte-Anne (Guadalupe, Antillas francesas), Valença do Minho (Portugal) e Le Mans (Francia). Desde 2015 vive na Coruña.
A Penela
Unha  é unha rocha pequena e plana ou tamén pode ser unha elevación do terreo pequena e pouco pronunciada.
Como topónimo, Penela dá nome a:
Iván Zulueta
Juan Ricardo Miguel Zulueta Vergarajauregui, coñecido como Iván Zulueta, nado en Donostia (Guipúscoa) o 29 de setembro de 1943 e finado na mesma cidade o 30 de decembro de 2009, foi un deseñador e cineasta ligado á movida madrileña. Artista heterodoxo, cultivou distintas áreas, desde a decoración até a música. É coñecido principalmente polo seu traballo como director e guionista do filme Arrebato e como cartelista das primeiras obras de Pedro Almodóvar.
Bricta
Bricta ou Brixta é unha deusa celta consorte de Luxovius, deus das augas de Luxeuil-les-Bains (antigamente, Luxovium). Nicholson (1999) suxeriu que é probable que "Bricta sexa un título asignado a Sirona máis que unha deusa diferente".
Inscricións
Bricta é atestada nas seguintes inscricións de Luxeuil-les-Bains :
Etimoloxía
Este teónimo galo deriva da palabra brixtom ou brixta que significa "maldición". A palabra tamén aparece nunha inscrición de Chamalières. (Delamarre pp. 76–77 con referencias e etimoloxía comparativa)
Rexión de Tambacounda
Tambacounda é unha das rexións que dividen o Senegal.
Departamentos
A rexión de Tambacounda está dividida en catro departamentos:
Roger Y. Tsien
Roger Yonchien Tsien (en chinés tradicional 錢永健; en chinés simplificado 钱永健; en pinyin Qián Yǒngjiàn), nado o 1 de febreiro de 1952 en Nova York (Estados Unidos), é un bioquímico estadounidense, de orixe chinesa, profesor no Departamento de Química e Bioquímica da Universidade de San Diego. No ano 2008 foi galardoado co Premio Nobel de Química, polo «seu descubrimento e desenvolvemento da proteína fluorescente verde», xunto ao tamén estadounidense Martin Chalfie, e ao xaponés Osamu Shimomura. O premio, de 10 millóns de coroas suecas (1,4 millóns de dólares ou 1,03 millóns de euros) repartirase entre os tres por partes iguais.
Segundo o comunicado de prensa da Real Academia das Ciencias de Suecia en Estocolmo, o profesor Tsien "estendeu a paleta de cores máis aló do verde, o cal permite aos investigadores dar ás proteínas e células diferentes cores, para seguir varios procesos biolóxicos ao mesmo tempo." O propio Tsien declarou, en conferencia telefónica tras a noticia da adxudicación do Premio Nobel de Química 2008, que el non se considera un científico chinés: "Crieime nos Estados Unidos e desde entón pasei a miña vida aquí. Pero, se lles serve ás persoas na China, espero que o premio inspire a estudantes e científicos alá.
Traxectoria
Roger Y. Tsien naceu en Nova York, aínda que creceu en Livingston (Nova Jersey). O seu pai era enxeñeiro mecánico, e os seus tíos por parte de nai eran profesores de enxeñería no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT). Un dos seus tíos foi o prominente científico chinés Qian Xuesen. Tsien, que se considera a si mesmo enxeñeiro molecular, dixo nunha ocasión: «estou facultado pola miña herdanza para desenvolver este tipo de traballo».
Tsien sufría de asma de pequeno, polo que pasaba gran parte do seu tempo en casa. Así, dedicaba longas horas a experimentos químicos no seu laboratorio do soto. Con dezaseis anos gañou o primeiro premio da Intel Science Talent Search, competición a nivel nacional nos Estados Unidos para estudantes de secundaria, cun proxecto sobre como os metais se unen ao tiocianato.
As Fontes, Tirán, Moaña
As Fontes é un lugar da parroquia de Tirán, no concello pontevedrés de Moaña na comarca do Morrazo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 329 habitantes, dos cales 165 eran homes e 164 eran mulleres.
Fornelos, Andoio, Tordoia
Fornelos é un lugar da parroquia de Andoio no concello coruñés de Tordoia, da comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 27 habitantes (13 homes e 14 mulleres).
Tolerancia inmunolóxica
A tolerancia inmunolóxica, tolerancia inmunitaria ou inmunotolerancia é o proceso polo cal o sistema inmunitario non ataca a determinados antíxenos, que xeralmente son antíxenos propios, pero que tamén poden ser antíxenos alleos. Esta tolerancia pode ser natural, tamén chamada autotolerancia, na cal o corpo non desencadea unha resposta inmunitaria contra os antíxenos propios, ou inducida, na cal se pode crear tolerancia a antíxenos alleos externos manipulando o sistema inmunitario. A tolerancia inmunolóxica pode ocorrer de tres formas, chamadas: central, periférica e adquirida.
Os defectos xenéticos nestes procesos orixinan autoinmunidade, como na síndrome poliendócrina autoinmune tipo 1 (APS-1) e a síndrome de enteropatía poliendocrinopatía inmunodisregulación ligada ao X (IPEX). Outros exemplos de enfermidades autoinmunes son: enfermidade celíaca, diabetes mellitus tipo 1 (IDDM), lupus eritematoso sistémico ou a artrite reumatoide.
Inmunotolerancia central
A tolerancia central ocorre durante o desenvolvemento dos linfocitos e ten lugar no timo e medula ósea, que se consideran os órganos inmunitarios centrais. Alí, os linfocitos T e B que recoñecen antíxenos propios son eliminados antes de que se desenvolvan en células completamente inmunocompetentes, para impedir así a autoinmunidade. Este proceso é máis activo na vida fetal, pero continúa durante toda a vida a medida que se xeran linfocitos inmaturos.
Nos mamíferos o proceso ocorre no timo (para as células T) e medula ósea (para as células B), cando os linfocitos en maduración se expoñen a antíxenos propios. En ambos os órganos hai presentación dos antíxenos propios porque se expresan endoxenamente no órgano ou son importados pola circulación sanguínea desde sitios periféricos. No caso da tolerancia central de células T, quedan dispoñibles no timo máis fontes de antíxenos polo efecto do factor de transcrición AIRE.
No timo teñen lugar dous procesos aparentemente contraditorios: a selección positiva dos linfocitos con receptores capaces de recoñecer as moléculas propias do MHC, e a eliminación das células T autorreactivas. Por tanto, na tolerancia central podemos distinguir varios fenómenos:
Selección positiva. Ocorre cando as células T virxes se expoñen a antíxenos no timo. Son seleccionadas as células T que teñen receptores con suficiente afinidade para as moléculas do MHC propias, que se preservarán. As células presentadoras de antíxenos presentan moitas proteínas antixénicas propias unidas ás moléculas do MHC propias da súa superficie. Polo contrario, outras células T que non mostran unha afinidade suficiente a antíxenos formando os complexos MHC-péptido propios sofren un proceso de deleción coñecido como morte por neglixencia (death by neglect) que implica a apoptose da célula. A selección positiva é o clásico exemplo da importancia de que exista un certo grao de autorreactividade. Este proceso non ocorre coas células B.