cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joachim Murat
No Consulado
Responsábel da seguridade do goberno, frustra varios complots contra o Primeiro Cónsul, pero non logra impedir un atentado contra Napoleón no ano 1800, do que tanto Bonaparte como Xosefina salíron ilesos, aínda que deixou decenas de mortos entre escoltas e transeúntes. As investigacións do Ministro de Policía Fouché indican a culpabilidade dos realistas. Cando meses despois se desbarata outra conspiración para acabar coa vida de Napoleón, este encarga a Murat nomear a comisión militar que xulga a Luís Antonio Enrique de Borbón-Condé, principal sospeitoso. Aínda que o xuízo realizouse respectando todos os aspectos formais, Napoleón xa decidira de antemán a súa condena a morte a pesar da oposición do propio Murat e da mesma Xosefina.
Mariscal do Imperio
miniatura|200px|Xoaquín Murat en 1805 en uniforme de Grande Almirante do Imperio.
O 18 de maio de 1804, tras da proclamación do Imperio, Murat foi nomeado mariscal de Francia e Grande Almirante do Imperio. Despois, na Guerra da Terceira Coalición, en 1806, Murat loita na batalla de Ulm contra os austríacos e despois na de Austerlitz contra os rusos.
Na Campaña de Prusia ten un papel crucial na batalla de Jena, oonde liderará unha espectacular persecución que destruirá por completo o exército prusiano e tras a cal envía unha nota a Napoleón onde di: Sire, le combat cesse faut de combattants (Sire, o combate cesa por falta de combatentes). O seu valor e a súa lealdade fano merecedor do título de Gran Duque de Berg (Alemaña) en 1806.
Mantén o seu posto na fronte europea sempre ao mando da cabalaría pesada de Napoleón. Así, en 1807 desata a maior carga de cabalaría da Historia durante a batalla de Eylau, dirixindo entre 10.000 e 12.000 xinetes para evitar que os rusos dividiran en dúas partes as tropas francesas.
Aketegi
Situado na serra de Aizkorri é o pico máis alto da mesma. A mediados dos anos 1980 Aketegi erpina estaba considerado como o teito deste macizo o veciño Aketegi pero as medicións realizadas nesa época deron como resultado que o Aketegi gañáballe por uns escasos 3 metros.
A cota de 1.551 m é a máis alta de todo Euskadi, desde os contrafortes da cordilleira Cantábrica ata os Pireneos. A importancia deste pico vén dada pola súa prominencia que é de 943 m e cualifícano como o número 36 dos montes peninsulares.
Joachim Murat
En España: Lugartenente do Reino
En 1808 entra en España co rango de comandante xeral do exército e gobernador de Madrid. Como tal, viviu como protagonista o levantamento do 2 de maio de 1808, unha verdadeira revolta popular antifrancesa que Murat reprimiría pola brava: ordenou disparar á multitude que se congregaba ante o Palacio Real e despois enviou áas tropas que se encontraban acampadas fóra de Madrid para que ocuparan a capital e sufocaran o levantamento. Deu instrucións para levar a cabo un castigo exemplar durante os días 2 e 3 de maio, incluíndo numerosos fusilamentos sen ningún tipo de xuízo. Finalmente, elaborou un detallado informe que sería enviado a Napoleón, que se encontraba en Baiona (Francia) reunido co rei Carlos IV e o seu fillo Fernando; en dito informe analiza os feitos con tal crueza que Napoleón culpa a pai e fillo do derramamento de sangue e exixe a abdicación de ambos os dous.
Cando o infante Antonio Pascual —que o seu sobriño Fernando VII deixara en Madrid como presidente da Xunta Suprema de Goberno encargada da rexencia de España na súa ausencia— escapou da capital cara a Baiona o 4 de maio, Murat presentouse na Xunta Suprema para pedir formar parte dela, recibindo daquela unha negativa inicial; pero volveu presentarse sorpresivamente outra vez, nunha reunión na noite, e os restantes membros, querendo evitar males maiores, aceptárono.
O 6 de maio a Xunta recibiu un decreto datado o día 4 polo que Carlos IV nomeaba a Murat como Lugartenente do Reino para que gobernara no seu nome (do rei Carlos), en virtude da autoridade que outorgaba a protesta da renuncia ao trono do 19 de marzo; e o 10 de maio recibiu os decretos de 5 de maio de convocatoria de Cortes e de traslado da Xunta a lugares seguros, e o de 6 de maio de renuncia de Fernando VII, que revertía os seus dereitos no seu pai Carlos IV.
A Xunta Suprema decidiu ignorar o de 5 de maio e publicar o de renuncia do 6 de maio. Porén, dado que Carlos IV xa renunciara, de novo, á coroa, Murat quedou como Lugartenente dun Reino sen rei, cuxos dereitos ostentaba o emperador dos franceses até o nomeamento dun novo rei (como o apreciamos nun decreto do 25 de maio).
Murat, aproveitando a ocasión, chegou a propoñerse como candidato a rei e, de feito, comportouse como tal até que Napoleón designou ao seu irmán Xosé, aínda que o consolaría dándolle, o 15 de xullo de 1808, o trono de Nápoles, que deixaba vacante Xosé, e que ocuparía co nome de Xoaquín I Napoleón. España estaba, pois, nese momento, en interregno (termo que aparece no decreto de 6 de xuño proclamando a Xosé I rei de España). Unha vez conseguidas as renuncias reais e a submisión das autoridades, en maio, Napoleón, depositario dos dereitos do Trono, encomendou ao Lugartenente do Reino e á Xunta Suprema de Goberno a convocatoria dunha Deputación xeral ou Asemblea de notábeis, de 150 persoas, que se reuniría en Baiona para tratar do estado do reino de España.
E o 25 de maio o propio Napoleón lanzou unha proclama aos españois na que indicaba que non ía reinar en España, confirmando a convocatoria da Asemblea de notábeis en Baiona e, de paso, confirmando no seu posto a Murat.
O 6 de xuño, ditou un decreto no que nomeaba ao seu irmán Xosé como rei de España. Ao día seguiente, Napoleón pediulle ao seu irmán, que acababa de chegar a Baiona, que aceptara a corona. Alí foi recoñecido como tal polas autoridades españolas presentes. Xosé aceptou a coroa o 10 de xuño, e confirmou a Murat como Lugartenente do reino. O rei Xosé chegou a Madrid o 20 de xullo, sendo proclamado rei o 25, acabando con iso a historia da Xunta Suprema de Goberno.
Rei de Nápoles
Como vimos, Murat aproveitara a oportunidade para postularse a si mesmo como rei de España, pero Napoleón prefiriu entregar dito cargo ao seu irmán Xosé, nomeando a Murat o 15 de xullo de 1808 como rei de Nápoles, estado no que reinou co nome de Xoaquín I Napoleón.
Durante o seu reinado tratou de introducir na vida napolitana os costumes franceses, fomentou as artes e financiou numerosas obras públicas para tratar de gañar o afecto dos seus súbditos, que sempre mostraron nostalxia polos antigos reis da Casa de Borbón. Mellor opinión mereceron as escavacións de Pompeia, Herculano e Estabia que foron promovidas cun mecenado e unha paixón descoñecida até entón, e que puxo en evidencia o desdén e a falta de interese do antigo rei Borbón polo tema unha vez conseguida a notoriedade que lle outorgou a publicación do texto Li Antichità di Ercolano Esposte (Real Academia, Nápoles, 1767).
En 1812 Napoleón reclámao para a Campaña de Rusia, onde dirixe a vangarda na marcha cara a Moscova. Como sempre, actúa valentemente en pequenas escaramuzas e, sobre todo, na sanguenta batalla de Borodino, onde lanza unha espectacular carga que logra destruír a artillaría rusa. Porén, a campaña foi un desastre e, tras a retirada de Moscova, Napoleón vese obrigado a regresar a París para controlar o Imperio. Antes da súa marcha establece un cuartel de inverno en Vilna e nomea a Murat comandante en xefe das tropas na súa ausencia. Pero Murat móstrase de contado incapaz de remediar o descontento dos seus soldados, que saquean Vilna e os cofres do exército antes de desbandarse. Temendo un motín incontrolábel, Murat abandona o seu posto sen avisar a Napoleón e regresa a Nápoles.
Comeza de inmediato a negociar con Lord Henry Bentinck, embaixador inglés, para manter a súa Coroa temendo unha inevitábel derrota de Napoleón. Porén, cando lle chegaron noticias da inesperada vitoria do emperador na batalla de Lützen, Murat, temendo enfrontarse a el, deixa as negociacións coos británicos en mans da súa esposa Carolina e acode á fronte para reconciliarse co seu cuñado. As condicións de Bonaparte son duras: exíselle reincorporarse ao seu posto no exército e que o apoie na Campaña de Alemaña, onde Murat acudirá de mala gana, e que se saldará cunha nova derrota francesa na batalla de Leipzig.
Abdicación e morte
Murat foxe a Nápoles, pero inmediatamente abdica e consegue escapar a Francia xunto a súa esposa. Solicita unha audiencia especial e é recibido por Napoleón nas Tullerías. Arrepentido, pide perdón ao emperador e solicita o seu vello posto á fronte da cabalaría. Porén, un canso e amolado Napoleón repróchalle as súas traizóns e o seu absurdo ataque aos austríacos, que lle privara dun aliado no sur. Enfurecido ao ver que Napoleón no accede aos seus rogos, toma unha postura máis orgullosa e advirte: "Sire, non pode permitirse o luxo de despedirme. Necesítame". Este comentario irrita sobremaneira a Napoleón, que dá por finalizada a entrevista e borra o nome de Murat da lista de mariscais, aínda que lle garantiza o respecto aos seus bens e a súa vida como consideración cara á súa irmá e aos seus sobriños. Xamais volverían a verse.
Despois da batalla de Waterloo e a ulterior caída de Napoleón, Murat e Carolina entenden que non cabe xa esperar clemencia por parte de Luís XVIII ou dos austríacos. Murat foxe a Córsega, desde onde intenta organizar a reconquista de Nápoles cun plan que imitaba ao que utilizara Napoleón tras a súa fuga de Elba. Desembarcou en Calabria acompañado por trinta fieis, pero a poboación non só non o recibiu como un liberador, senón que non fixo nada para evitar o seu posterior arresto. Foi encerrado no castelo de Pizzo, onde un consello de guerra sumario xulgouno, condenándoo a morte e executándoo nunha das salas da fortaleza, concedéndolle como única graza escribir á súa esposa.
Descendencia
Murat e a súa esposa Carolina tiveron catro fillos:
Jane Addams
Jane Addams, nada en 1860 en Cedarville (Illinois) e finada en Chicago en 1935, foi unha traballadora social e reformadora norteamericana.
Traxectoria
Foi educada entre os Estados Unidos e Europa, en 1899 funda con Ellen Gates Starr a coñecida como Hull House en Chicago, o primeiro centro de axuda social nos Estados Unidos, influído polo Toynbee Hall do East End de Londres (fundado en 1884 por Samuel Barnett).
Socia da Liga Antiimperialista de América e fundadora da Unión das Liberdades Civís de América. En 1911 foi elixida presidenta da National Foundation of Settlements and Neighborhodd Centers, entre 1915 e 1954 foi presidenta da Liga Internacional das Mulleres pola Paz e a Liberdade.
Premios
En 1931 recibiu o Premio Nobel da Paz.
CPI Tino Grandío
O Centro público integrado Tino Grandío é un colexio situado na localidade de Guntín de Pallares, concello de Guntín.
Organización e características
O centro imparte ensinanzas de educación infantil, educación primaria e ESO. Conta cun total de 135 alumnos/as e 30 docentes (curso 2017/2018).
No ano 2001 o CP de Guntín pasou a denominarse CPI Tino Grandío na honra do pintor Tino Grandío, natural de Lousada, no concello de Guntín. Atópase a uns 200 metros da estrada N-640.
Calvos, Calvos, Calvos de Randín
Calvos é un lugar da parroquia de Calvos no concello ourensán de Calvos de Randín na comarca da Limia. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 177 habitantes (88 homes e 89 mulleres), dous máis ca en 2010 (87 homes e 88 mulleres).
É a capital do concello, e neste lugar está a casa consistorial.
Manneken Pis
O Manneken Pis (expresión en neerlandés que en galego significa "homiño que ouriña") é unha singular estatua de bronce de 55,5 centímetros situada no centro histórico de Bruxelas, Bélxica, que representa un neno pequeno espido ouriñando dentro da cunca da fonte.
Historia
A estatua actual é unha reprodución da orixinal, que foi roubada nos anos 1960. Este acontecemento protagonizou numerosas noticias na prensa, o que contribuíu a darlle á estatua e ao monumento moita sona internacional. Logo dun tempo, o orixinal foi recuperado, aínda que non volveu ao seu lugar orixinal, senón que se depositou, xunto a outra copia de bronce dourado do século XVII, no Musée de la Ville de Bruxelas.
Antigamente, o chorro de auga do Manneken Pis adoitaba ser substituído, con motivo das festas, por outras beberaxes como hidromel ou viño). En concreto, en 1890, durante as grandes festas bruxelesas, que se desenvolveron durante dous días, o Manneken ouriñou viño e lambic (cervexa de trigo e cebada típica de Bruxelas).
Lendas sobre a súa orixe
A escuridade que rodea as súas orixes deu lugar a numerosas historias e lendas. O primeiro en pólas por escrito, en 1824, foi o prolífico autor francés Jacques Collin de Plancy, a quen seguiron outros escritores, entre os que cómpre salientar a Guillaume Devogel e as súas soadas Légendes bruxelloises. Entre as lendas máis coñecidas atópanse as seguintes:
Disfraces
miniatura|O Manneken Pis co uniforme dos recolledores de lixo de Bruxelas Para vestir a estatua disponse dunha variada colección de disfraces que se utilizan en diversas ocasións consonte un programa xestionado pola asociación sen ánimo de lucro Amigos do Manneken Pis, que habitualmente inclúe a participación de bandas de música. Cando se conecta novamente o chorro despois de disfrazado, pode producirse un exceso de presión provocado pola parada, de modo que chega a salpicar os espectadores, para a súa satisfacción.
O vestiario actual consta de máis de 800 traxes, que na súa maioría se conservan no Musée da Ville de Bruxelles, situado na Grand Place.
Estatuas semellantes e reproducións
miniatura|O Manneken Pis de Geraardsbergen Existen estatuas parecidas nas cidades belgas de Geraardsbergen, Broksele e Hasselt. Hai unha disputa sen resolver acerca de cal é o Manneken Pis máis antigo: o de Bruxelas ou o de Geraardsbergen. Desde mediados dos anos 1980, o Manneken Pis ten en Bruxelas unha equivalente feminina, a Jeanneke Pis.
Nalgúns países é frecuente decorar piscinas e fontes con copias de bronce ou fibra de vidro do Manneken Pis. Un souivenir popular de Bruxelas é a miniatura en chocolate ou metal, que ás veces funcionan como sacarrollas. Tamén se venden reproducións da estatua nas que sae un chorro de licor impulsado por unha pequena bomba que funciona por un motor eléctrico.
Sant Vicenç dels Horts
500px|miniatura|Sant Vicenç dels Horts desde [[Sant Feliu de Llobregat.]] Sant Vicenç dels Horts é un municipio catalán da provincia de Barcelona. Pertence á comarca do Baix Llobregat e forma parte do área metropolitana de Barcelona.
Xeografía
O termo municipal está situado no lado dereito do río Llobregat. Limita ao sur coas poboacións de Santa Coloma de Cervelló e Torrelles de Llobregat, e ao norte con Pallejà. O núcleo de poboación sitúase entre ríselas de Cervelló e de Torrelles que desembocan no río Llobregat. Ao oeste atopamos a Serra Litoral.
Historia
A cidade de Sant Vicenç dels Horts ten os seus primeiros signos de civilización en tempo dos iberos. Un exemplo claro atopámolo na montaña de Puig Castellar, na cal consérvanse algunhas restas dun antigo poboado. A pesar diso a maioría de restas conservadas corresponden a finais do período romano. No ano 2007 descubriuse un forno romano, un centro de produción de viño e unhas ánforas (IV-V d.C.), situadas no subsolo da Biblioteca Pública Les Voltes.
Os seguintes signos de poboación son de principios do primeiro milenio. O municipio, englobado no territorio pertencente ao castelo de Cervelló, recibiu antigamente o nome de Garrosa (955), procedente, dise, dun antropónimo feminino. Este nome aparece no ano 959 coa forma de Villagarrosa, e a partir de entón caeu en desuso e deu lugar a ipsos Ortos Chometales (986), ou Sant Vicenç ad ipsos Ortos Chometales en honra á propiedade en réxime de bens inmobles que entregou o conde Ramon Borrell ao conde de Barcelona (1017) e ao mosteiro de Sant Cugat del Vallès. Con estes nomes dedúcese que o val do Llobregat estivo infestado de campos de cultivo.
A partir dos primeiros anos do século XX, chegaron á localidade a primeira grande vaga de xente con cartos procedente de Barcelona que construíu as súas casas. Naquel momento os estilos que foron proxectados polos arquitectos eran o modernismo e o novecentismo, gran parte destas obras foron demolidas. O seguinte cambio demográfico produciuse durante a década de 1960, cando o éxodo de xente das comunidades autónomas máis pobres do resto do estado trasladouse cara ás grandes cidades e proximidades.
Economía
A economía do municipio foi tradicionalmente a agricultura de cultivos de regadío. Debido ao avance da urbanización a economía baséase cada vez máis no sector servizos. Ten dous polígonos industriais con pequenas e medianas empresas, e empresas importantes no seu sector como Cementos Molins.
Non se pode considerar cidade dormitorio xa que hai moita actividade comercial, aínda que moitos dos seus habitantes traballan fóra, como demostran os autobuses que recollen aos traballadores de SEAT para traballar na súa factoría de Martorell.
Teglatfalasar III
miniatura|dereita Teglatfalasar III, tamén coñecido como Tiglatpileser III, nado en -746 e finado en -722, foi rei de Asiria. Pasa por ser un dos grandes caudillos de todos os tempos.
Traxectoria
Chegou ao trono tras unha guerra civil. Venceu a Urartu (Armenia), aos medos, aos neohititas e controlou toda Siria (destruíu Damasco) e Fenicia. Tomou Arpad tras tres anos de asedio. Impuxo un duro tributo a Hamath e derrotou ao reino de Xudá e aos filisteos, e ocupou Samaría e a maior parte de Israel. Realizou masivas deportacións e duras represións. Acabou co poderío de Babilonia da cal se proclamou rei co seu nome orixinario Pulu.
Atribúeselle a construción do pazo de Nimrud.
Fixo importantes reformas administrativas. Limitou a autonomía dos caudillos militares; incrementou o número de provincias co fin de reducir o seu poderío e puxo á fronte gobernadores eunucos.
Recrutou estranxeiros no seu exército co fin de poder prolongar as campañas militares alén do verán. Os asirios seguiron formando a cabalería e as unidades de carros, deixándose para os foráneos a infantería. Incrementou o papel da cabalería fronte aos carros, o que permitiu avanzar por áreas montañosas e gañar en velocidade de manobra e ataque. Todo isto permitiulle un despregue militar sen precedentes.
Sucedeuno Salmanasar V, seu fillo.
Vilariño, Santiso, Lalín
Vilariño é un lugar da parroquia de Santiso, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o IGE, en 2011 tiña 68 habitantes (33 homes e 35 mulleres).
O Barreiro, Sello, Lalín
O Barreiro é un lugar da parroquia de Sello, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza.
Lemas dos Estados Unidos de América
miniatura|upright|Nil sine numine, lema de [[Colorado, Estados Unidos de América|Colorado.]] miniatura|upright|Live free or die, lema de [[Nova Hampshire.]] miniatura|upright|Eureka, lema de [[California.]] miniatura|upright|Freedom and Unity,lema de [[Vermont.]] miniatura|upright|In God we trust, lema de [[Florida, Estados Unidos de América|Florida.]] miniatura|upright|Crossroads of America, lema de [[Indiana.]] miniatura|upright|Ad astra per aspera, lema de [[Kansas.]]
miniatura|upright|[[Ua Mau ke Ea o ka ʻĀina i ka Pono, lema de Hawai.]]
Os cincuenta estados dos Estados Unidos teñen un lema estatal, ao igual que o Distrito de Columbia. O lemas doitan ser formais, de feito, vinte deles están directamente escritos en latín, e non adoitan variar ao longo do tempo. Nese sentido, non deben ser confundidos cos alcumes estatais, que os gobernos dos diferentes estados adoitan crear para tentar fomentar o turismo interno e externo (por exemplo, Sunshine state, "o estado soleado", para referirse a Florida).
Os Estados Unidos como un todo teñen dous lemas oficiais: dende 1789 o latino E pluribus unum ("De moitos, un") e dende 1956 tamén o inglés In God we trust ("En Deus confiamos"), aínda que este último foi historicamente impreso no reverso dos billetes de dólar, e sería así mesmo adoptado localmente polo recentemente mencionado estado de Florida.
Mascarada
miniatura|361x361px|Traxe para un cabaleiro (Inigo Jones), con elementos tópicos como o casco con plumas ou o "torso heroico" na armadura, propio da ópera seria do século XVIII. Mascarada (coñecida tamén como Masque, pola súa denominación en inglés) é unha forma de representación teatral cortesá propia do século XVI e dos primeiros anos do XVII en Europa.
Orixe
Aínda que as súas orixes se remontan á fin da Idade Media en Italia e Francia, o seu esplendor coñéceo en Inglaterra, grazas ao dramaturgo Ben Jonson. Inicialmente a mascarada era un desfile de máscaras que tocaban, bailaban e invitaban os asistentes a participar nos bailes e nos xogos. Máis adiante, o desfile empezou a introducirse cunha especie de prefacio en verso. Ben Jonson non fixo unha verdadeira representación, en sentido estrito, senón máis ben unha serie de situacións alegóricas co seu propio aparato escenográfico.
A mascarada combinaba música e baile, canto e recitación e para a representación desas partes recitadas e cantadas adoitábase contratar actores e cantantes profesionais. Os personaxes que non cantaban nin falaban eran representados adoito por membros da corte: era frecuente que Ana de Dinamarca, raíña consorte do rei Xacobe I de Inglaterra, bailase nas mascaradas coas súas damas, e o mesmo ocorría cos cortesáns de Henrique VIII e de Carlos I. E en Francia, Luís XIV bailaba nas mascaradas en Versalles con música de Jean-Baptiste Lully.
Desenvolvemento
A tradición da mascarada evolucionou desde os desfiles e as representacións da corte do duque de Borgoña na baixa Idade Media. As mascaradas eran tipicamente homenaxes protocolarias ao príncipe por parte dos seus hóspedes e podían incluír adaptacións pastorais, fábulas mitolóxicas e os elementos dramáticos típicos dos debates de orde ética. Sempre había algún contido político e social nestas alegorías. Estes desfiles celebraban adoito acontecementos como un nacemento, un casamento ou un cambio de soberano, e concluían sempre cunha escena de felicidade e harmonía. O imaxinario da mascarada tendía a ser tomado das fontes clásicas máis que das cristiás, e o artificio formaba parte do grande baile. Xa que logo, a máscara prestábase a un tratamento manierista nas mans de mestres como Giulio Romano ou Inigo Jones.
En Inglaterra, William Shakespeare escribiu un intermezzo á maneira da mascarada en The tempest ("A tempestade"), interpretado polos estudosos modernos como unha forte influencia dos textos das mascaradas de Ben Jonson e do seu guionista Inigo Jones. Tamén hai escenas de mascarada en Romeo and Juliet ("Romeo e Xulieta") e en Henry VIII ("Henrique VIII"). Tamén Comus, de John Milton, con música de Henry Lawes se concibe habitualmente como unha mascarada, aínda que hai estudosos que a reconducen ao xénero da pastoral.
Na época da Restauración inglesa (1660), o xénero da mascarada propiamente dito xa non se cultivaba, pero a semiópera inglesa, que se desenvolveu na derradeira parte do século XVII, un xénero no que colaboraron John Dryden e Henry Purcell, colleu en préstamo algúns dos seus elementos.
Mesmo no século XX, Ralph Vaughan Williams chegou a escribir diversas mascaradas.
E tamén Constant Lambert escribiu unha peza definida como mascarada, Summer's Last Will and Testament, para orquestra, coro e barítono. Tomou o título de Thomas Nashe, cuxa mascarada foi, probablemente, a primeira representada ente o arcebispo de Canterbury, quizais na súa sede de Londres, Lambeth Palace, en 1592.
Sesostris III
Sesostris III (1878 adC.-1841 adC.). Fillo de Sesostris II. Faraón que levou ao Imperio Medio á súa máxima expansión territorial. Tamén é coñecido co nome de Iakaura ou Senurset.
Reformas
Gran reformador, culminou unha política centralizadora facendo desaparecer o poder dos nomarcas, dividindo o pais en tres sectores (Alto, Medio e Baixo). Estableceu unha estruturada burocracia, recrutando funcionarios dos escribas, de clase media, ampliando a base social do poder. Reorganizou os gremios co fin de racionalizar a vida socioeconómica. Abriu rotas comerciais cara o Sinaí, Punt, Creta e Biblos. Comezou unha política de obras públicas coa construción de canles. Os seus derradeiros anos compartiu trono con Amenemhat III, seu fillo.
Campañas
Emprendeu catro campañas contra Kush (Nubia) ata a súa total dominación, incluídas as importantes minas de ouro desa área. Construíu unha rede de fortes fluviais que facilitou o control militar a a consolidación da súa expansión. Combateu Siquem chegando a controlar o Sinaí e Palestina.
Mandou construír a Pirámide de Dashur de 105 metros de altura e outras sete pirámides adxacentes.
Mario Rigoni Stern
Mario Rigoni Stern, nado o 1 de novembro de 1921 en Asiago e finado o 16 de xuño de 2008, foi un escritor italiano e veterano da segunda guerra mundial.
Traxectoria
A súa primeira obra, Il sergente nella neve publicouse en 1953 e a partir da súa propia experiencia como sarxento durante a desastrosa retirada do exército italiano de Rusia. Outras obras destacadas son Storia di Tönle (1978) e Ritorno sul Don (1973), a súa produción divídese entre as que se basean nas súas vivencias na guerra e aquelas obras centradas no altiplano véneto como Uomini, boschi e api (1980).
Bloque Nacionalista Rural
O Bloque Nacionalista Rural (BNR) é un partido político de Gran Canaria (Illas Canarias), fundado en 1998.
Traxectoria
Nas eleccións municipais celebradas o 25 de maio de 2003 obtivo cinco concelleiros no municipio de Gáldar. Formou grupo de goberno xunto á coalición electoral formada por Unión Progresista de Gáldar e o Partido Popular. Porén, no outubro de 2004 rompeu ese pacto de goberno por diversos motivos que culminaron coa marcha de José Juan Rodríguez (até daquela do BNR) á coalición electoral PP-UPG. A partir dese momento, o BNR quedou na oposición con catro concelleiros até o 2007.
Nas eleccións municipais de 2007 presentouse xunto a Nueva Canarias obtendo sete concelleiros.
Actualmente BNR-NC goberna no Concello de Gáldar canda o Partido Socialista (PSOE).
Scophthalmus
Scophthalmus é un xénero de peixes teleósteos da orde dos pleuronectiformes, o tipo da familia dos escoftálmidos, propios do océano Atlántico e coñecidos en galego como rodaballos e curuxos.
Taxonomía
O xénero foi descrito en 1810 polo naturalista estadounidense Constantine Samuel Rafinesque.
Etimoloxía
Non está nada clara a etimoloxía do nome Scophthalmus.
Segundo algúns etimoloxistas, derivaría dos termos do grego antigo σκόπελος skópelos, "rocha elevada" (e, ao parecer, o nome dun certo "peixe lantrerna"), e ὀφθαλμός ophthalmós, "ollo". Para outros, derivaría do italiano scopo, "mira" (de arma de fogo), derivado do grego σκοπός skopós, "atalaia", "observador", "espía", relacionado con σκεπάζω skepázō, "defender", "protexer", "defender contra", e ὀφθαλμός ophthalmós, "ollo". Finalmente, algúns opinan que o termo estaría formado a partira dos gregos σκώπτω skóptō, "burlarse" e ἅλμη álmē, "auga ou escuma do mar", literalmente: "o que se burla da escuma do mar", o que, dada a coñecida excentricidade de Rafinesque, talvez non estaría errado.
Sinónimos
Ademais de polo nome orixinario que lle deu Rafinesque, este xénero coñeceuse ao longo do tempo polos sinónimos:
Especies
Actualmente recoñécense no xénero tres ou catro especies, segundo os autores (segundo admitan, ou non, a Scophtalmus maximus, o rodaballo:
En Galicia
Rodríguez Solórzano et al., no seu Inventario, nas aguas galegas rexistran dúas das especies anteriormente citadas, Scophtalmus rhombus e Psetta maxima (= Scophtalmus maximus).
Síndrome de Peutz–Jeghers
miniatura|230px|Micrografía dun pólipo de colon de tipo Peutz-Jeghers. A síndrome de Peutz-Jeghers é unha rara doenza humana que se caracteriza pola asociación de numerosos pólipos distribuídos polo aparello dixestivo e zonas de pigmentación escura na mucosa da boca e arredor dos beizos. Os pólipos son hamartomas e teñen carácter benigno, mais asóciase con neoplasias de ovario, mama, pulmón, testículo, cérvix e páncreas
Etioloxía
É unha doenza hereditaria causada pola mutación dun xene situado no cromosoma 19. En 1998 detectouse o xene cuxa mutación provoca a enfermidade. Atópase situado no cromosoma 19 e chámase STK11 (LKB1), e segundo se cre é un xene supresor tumoral que se inactiva coa mutación. O trastorno hérdase segundo un patrón autosómico dominante, polo cal os fillos dun paciente afectado pola síndrome teñen un 50% de probabilidades de padecer a enfermidade, independentemente do seu sexo.
Prognóstico
Os pólipos intestinais son hamartomas que teñen só unha pequena probabilidade de transformarse en malignos. Porén, os pacientes con Síndrome de Peutz–Jeghers teñen unha probablidad aumentada de presentar cancro noutros órganos, principalmente cancro de páncreas, cancro de pulmón, cancro de mama, cancro de ovario, cancro de cérvix e cancro de testículo.
Castelaus
O topónimo galego Castelaus pode referirse a:
Castro de Lubre
Castro de Lubre é un poboado da idade de ferro de chaira fortificado en Ares.
É un castro de chaira situado no límite dunha baixada aproveitando o desnivel do terreo. Está moi alterado por labores agrarias. Tería unha forma circular duns 100 metros de diámetro cunha soa liña defensiva. Só se conservan algúns terrapléns como lindes de leiras. Na zona consérvanse os topónimos de Vila dos Mouros e Agro do Castro, preto da igrexa parroquial.
Xuízo ás Xuntas
Coñécese como Xuízo ás Xuntas o proceso xudicial realizado pola xustiza civil na Arxentina en 1985, por orde do presidente Raúl Alfonsín (1983-1989) contra as tres primeiras xuntas militares da ditadura chamada Proceso de Reorganización Nacional (1976-1983) por mor das graves e masivas violacións de dereitos humanos cometidas nese período. A sentenza condenou a algúns integrantes das tres primeiras xuntas militares a severas penas por delitos de lesa humanidade, incluíndo a prisión perpetua aos principais responsábeis. Estes foron indultados en 1990 polo presidente Carlos Menem. A partir de 2006 a xustiza comezou a declarar inconstitucionais os indultos decretados.
A CONADEP
Co fin de dar un forte apoio á investigación sobre violacións de dereitos humanos durante a ditadura, o presidente Alfonsín creou unha comisión de cidadáns notábeis, que chamou Comisión Nacional sobre a Desaparición de Persoas (CONADEP).
A CONADEP estivo integrada por dez membros elixidos polo presidente, tres membros elixidos pola Cámara de Deputados, e cinco secretarios. Entre eles atopábanse o escritor Ernesto Sabato, o médico René Favaloro, o científico Gregorio Klimovsky, o rabino Marshall T. Meyer, o pastor evanxélico Carlos Gattinoni, o sacerdote católico Jaime de Nevares, a xornalista Magdalena Ruiz Guiñazú e a activista de dereitos humanos Graciela Fernández Meijide.
Os membros da CONADEP recorreron a Arxentina, España, Francia, México e outros países entrevistando a eventuais testemuñas de violacións de dereitos humanos. Tivo a virtude de promover a confianza para que eses testemuños saísen á luz.
O resultado foi un cadro aterrador que superou as peores avaliacións previas. Fundamentalmente quedou en evidencia que as violacións masivas de dereitos humanos foron executadas sistematicamente obedecendo a un plan decidido nos niveis máis altos do goberno militar.
A comisión traballou nove meses e elaborou un informe de 50.000 páxinas que está considerado como un monumento xurídico e un dos documentos máis importantes da historia dos dereitos humanos.
A CONADEP documentou acabadamente* ao redor de 9.000 casos concretos de violacións de dereitos humanos. Pola súa seriedade e neutralidade, o Informe Nunca Más non só constituíu unha proba fundamental no Xuízo contra as Xuntas, se non que produciu un impacto cultural de enorme magnitude na sociedade arxentina.
O 20 de setembro de 1984 a CONADEP produciu o seu famoso informe titulado “Nunca Más” e os seus membros concorreron a entregalo ao presidente Alfonsín á Casa Rosada acompañada dunha multitude de 70.000 persoas.
Poxa entre a xustiza militar e a xustiza civil
Logo da sanción do Decreto 158/83, as xuntas militares comezaron a ser axuizadas polo Consello Supremo das Forzas Armadas o 28 de decembro de 1983, debido a que nese momento as leis vixentes establecían que os militares só podían ser axuizados por tribunais militares, sen importar o delito cometido.
As demoras e a falta de vontade nas Forzas Armadas para axuizar realmente aos xefes militares fíxose evidente desde un comezo. O 13 de febreiro de 1984 o Congreso sancionou a Lei 23.049 de reforma do Código de Xustiza Militar establecendo que a xustiza militar só atendería delitos de tipo militar (abandono de garda, deserción, insubordinación etc.). Calquera outro delito cometido por un militar debía ser atendido pola xustiza civil. Ademais, estableceuse que as sentenzas dos tribunais militares podían ser apeladas ante a Cámara Federal (tribunal civil) e que se o xuízo se demoraba inxustificadamente, a Cámara Federal podía facerse cargo directamente da causa.
O 11 de xullo de 1984 a Cámara Federal indicoulle ao Consello Suprema das Forzas Armadas que investigase se houbo un método na violación de dereitos humanos e se iso puido ser responsabilidade dos membros das xuntas militares e que lle informase en 30 días. Ante a inmobilidade do tribunal militar, o 22 de agosto a Cámara Federal concedeulle unha ampliación do prazo por 30 días máis.
O 25 de setembro o Consello Supremo das Forzas Armadas comunicou unha resolución na que sostiña:
Nese momento o Consello Supremo das Forzas Armadas só tomara declaración indagatoria e ditara prisión preventiva ao almirante Emilio Massera.
O xuízo
Os integrantes da Cámara Federal de Apelacións no Criminal e Correccional da Capital Federal que xulgou ás Xuntas Militares foron Jorge Torlasco, Ricardo Gil Lavedra, León Carlos Arslanián, Jorge Valerga Araoz, Guillermo Ledesma e Andrés J. D’Alessio. Durante o xuízo, os xuíces rotaron cada semana na presidencia do tribunal.
O fiscal foi Julio César Strassera con quen colaborou o fiscal adxunto, Luís Gabriel Moreno Ocampo. Todos os demais funcionarios aos que se solicitou colaboración negáronse a iso con diversas escusas.
Pouco antes de iniciarse o xuízo intentouse unha operación para evitar o xuízo promovida por sectores da Unión Cívica Radical e o xeneral Albano Harguindeguy, ex Xefe do Exército durante a ditadura militar.
Entre o 22 de abril e o 14 de agosto de 1985 realizouse a audiencia pública. Nela declararon 833 persoas. As atrocidades que revelaron moitos deses testemuños sacudiron hondamente a conciencia da opinión pública arxentina e mundial. O escritor Jorge Luis Borges, que asistiu a unha delas, relatou a súa vivencia nun artigo para a axencia española EFE co título de "Lunes, 22 de julio de 1985". Nunha parte de devandito relato di:
Entre o 11 e o 18 de setembro de 1985 o fiscal Julio César Strassera realizou a alegación da fiscalía, que logo foi considerado como unha peza histórica. A fiscalía consideraba que a responsabilidade por cada delito debía ser compartida polos membros de cada xunta á que se lle probou participación. Finalmente o tribunal non aceptou este criterio, sostendo que as responsabilidades debían ser asignadas por cada forza armada, o que produciu unha considerábel redución das penas para os membros da Forza Aérea.
Strassera pechou a súa alegación con esta frase:
Entre o 30 de setembro e o 21 de outubro realizáronse as defensas dos Xefes Militares, que basicamente sostiveron que se había tratado dunha guerra, e que os actos develados debían ser considerados como circunstancias inevitábeis de toda guerra.
A sentenza
O 9 de decembro ditouse a sentenza condenando a Jorge Rafael Videla e Emilio Eduardo Massera a reclusión perpetua, a Roberto Eduardo Viola a 17 anos de prisión, a Armando Lambruschini a 8 anos de prisión e a Orlando Ramón Agosti a 4 anos de prisión. Os acusados Omar Grafigna, Leopoldo Galtieri, Jorge Isaac Anaya e Basilio Lami Dozo non foron condenados por non haberse podido probar os delitos que se lles imputaban.
A sentenza foi lida por León Arslanián na súa condición de presidente da Cámara Federal. Fundamentalmente a sentenza recoñeceu que as xuntas deseñaron e implementaron un plan criminal e rexeitou a lei amnistía sancionada polo último goberno militar. Sinala tamén que cada forza actuou autonomamente e que as penas deben ser graduadas en función diso. Finalmente, concluíu que a fiscalía non puido probar que, con posterioridade a 1980 cometéronse crimes que puidesen ser responsabilidade da xunta militar, exculpando así á terceira xunta (Galtieri-Amaya-Lami Dozo).
Nun dos parágrafos da extensa sentenza pode lerse:
Transcendencia
Polas características que tivo, a condena ás xuntas militares realizada por un goberno democrático constituíu un feito sen precedentes en América Latina, que contrastou fortemente coas transicións negociadas que tiveron lugar naqueles anos no Uruguai, Chile, o Brasil, España, Portugal e Suráfrica.
Xuízo á última Xunta
Os membros da última xunta e o último presidente foron procesados pola redacción do chamado Documento Final sobre a Loita contra a Subversión e o Terrorismo e a sanción dunha lei de autoamnistía. A razón xurídica utilizada para abrir este xuízo foi que con ese acto encubriuse o secuestro de nenos.
Os indultos do presidente Menem
O 29 de decembro de 1990, no marco dunha serie de indultos relacionados coa Guerra sucia na Arxentina, o presidente Carlos Menem sancionou o Decreto 2741/90 indultando aos exmembros das xuntas militares condenados en 1985.
O 6 de setembro de 2006 o xuíz Norberto Oyarbide declarou a inconstitucionalidade do Decreto 2741/90 que indultou aos membros das xuntas para procesar a Jorge Rafael Videla no caso do secuestro dos empresarios Gutheim. Poucos días despois o 19 de setembro de 2006, o máximo tribunal penal da Arxentina, a Cámara de Casación Penal, declarou a inconstitucionalidade do indulto concedido ao xeneral Santiago Omar Riveros.
Illa do Llatzeret
miniatura|300px|Entrada Principal da illa do Llatzeret, antigo hospital militar.
miniatura|300px|Vista do lazareto desde Sol do Leste, [[É Castell|Villacarlos/É Castell.]] A illa do Llatzeret (Lazareto en galego) é unha illa situada no interior do porto de Maó, Menorca, na que se construíu un lazareto en 1793 por orde do conde de Floridablanca, ministro do rei Carlos III de España.
Historia
O lazareto púxose en marcha en 1817 e un século despois deixou de funcionar para anos máis tarde, ser o que é agora. Actualmente é unha residencia do Ministerio de Sanidade e Consumo, tras certas remodelacións.
O lazareto de Maó era e é obra sólida e magnifica, baixo a dirección do maior dos enxeñeiros chamado don Manuel Pueyo, e empregouse para a súa construción material demolido do castelo de San Felipe. A obra parouse en 1798 e continuouse en 1803, quedando concluídos os tres departamentos de patente sospeitosa en 1807, dirixindo a obra o enxeñeiro don Juan Antonio Casanova.
Unha tapia de 1440 varas circunvalidaba este edificio que tiña oito portas exteriores, unha capela circular no centro do lazareto, con trinta tribunas con locutorios para oír misa os corentenarios, cinco torres para os vixilantes, 141 habitacións, 7 almacéns, 120 poyos, 2 enfermerías ordinarias, e para os contaxiados, 5 zahumerios, 49 cociñas etc.
O custo da obra ascendeu a case 5 700 000 millóns de reais de billón, pero non quedou totalmente arranxado ata 1817 e instalouse por real decreto dese mesmo ano.
Pla del Real
miniatura|Situación do distrito na cidade de Valencia. miniatura|400px|Factoría la Lanera, hoxe en día hotel Westin de Valencia, en l'Exposició. miniatura|O [[Xardín do Turia ao seu paso polo distrito.]]
Etimoloxía
O seu nome provén do antigo Palau del Real, a residencia dos reis de Valencia, que orixinariamente era unha leira de recreo islámica ou real. Esta denominación non se debe de confundir coa palabra catalá reial, derivado de rei, senón que provén do árabe riyad, ou "xardín". Tamén é coñecida así a ponte sobre o río Turia que une o distrito coa Ciutat Vella, a Pont del Real.
Poboación
O Pla del Real tiña 31.369 habitantes en 2007, divididos en catro barrios:
Historia
miniatura|esquerda|200px|Pazo de l'Exposició. miniatura|Reitorado da Universitat de València. miniatura|Ponte de l'Exposició ou de Calatrava. As orixes del Real atópanse na súa denominación. En efecto, era un real ou palacio rural durante a dominación islámica, destacando unha ampla zona de xardíns e horta. Até a época contemporánea o Real era unha zona sen ningunha urbanización, periférico á cidade. Destacaba como unha zona de paso, xa que se atopaba o camiño do mar, o actual Paseo de l'Albereda, que comunicaba o Palacio do Real co mediterráneo. Despois instalaranse as estacións de ferrocarril de València-Aragó e de València-Alameda. Este feito favorecería a chegada dos traballadores ferroviarios a vivir. Era entón unha mestura de horta, arrabalde e barrio traballador.
Santuario de Nosa Señora do Esplendor
Situada na Diocese de Teramo-Atri, atópase a catro quilómetros do centro da cidade, na Strada Statale 16.
Pla del Real
Historia
Mais coa destrución da antiga muralla da cidade no século XIX e o crecemento da poboación, comezaranse a urbanizar zonas periféricas á ciutat vella. Á vez creouse unha rede de factorías á beira do río, destacando a Tabacalera.
Santuario de Nosa Señora do Esplendor
Historia
Foi construído ao redor da Casa de María Inmaculada, onde os apuchinos recibiron a terra da familia Acquaviva. A igrexa está en forma de cruz latina e está decorada con grandes cadros realizados en 1954 por Alfonso Tentarelli segundo o proxecto do pai Juan Lerario. Na igrexa hai unha estatua de madeira do século XV de autor descoñecido, que representa a Virxe do Esplendor con Xesús meniño bendicindo. O 15 de agosto de 1914, foi colocada na cabeza da Virxe unha coroa de prata dourada, feita por artesáns da familia Migliori. Ao redor de 1950, a estatua foi rodeada de raios, como símbolo da luz divina e colocada nun pedazo de árbore para lembrar a oliveira na que apareceu en 1557.
Pla del Real
Historia
Foi coa Exposición Rexional de 1909 que se creou moito do que sería o armazón moderno da cidade, e ao longo do século XX irá collendo a actual forma coa conversión da antiga canle de Aragó, parte da canle de rega de Mestalla, na avenida homónima, a creación do estadio de Mestalla e das facultades da Universidade de Valencia.
Santuario de Nosa Señora do Esplendor
Historia
A praza de recepción dos peregrinos está dominada por unha grande estatua de bronce de Cristo coa inscrición "EGO SUM VIA VERITAS ET VITA" (Eu son o camiño, a verdade e a vida).
Ao longo de Vía Bertolino, unha monumental Viacrucis en bronce foi erguida por Ubaldo Ferretti.
Pla del Real
Elementos destacados
Respecto do transporte, a Avenida de Blasco Ibáñez, a Avenida de Primat Reig e a Alameda de Valencia conforman os grandes eixos de transporte viario. O metro de Valencia ten paradas na avenida de Aragó (Aragón) e a Alameda (Alameda).
Melodrama
miniatura|250px|Mélodrame, de [[Honoré Daumier (1856-1860), que representa unha típica escena parisiense como ocorría no Boulevard du Temple.]] Un melodrama é unha obra dramática que esaxera as accións e as personaxes para dar pulo ás emocións.
Etimoloxía
O termo mélodrame naceu na lingua francesa a principios do século XIX, derivado do grego melos 'música', é do francés drame 'drama', orixinado a partir do latín drāma, proveniente á súa vez do grego drān 'facer, actuar'.
Historia
A comezos do século XVIII o melodrama era unha técnica combinada de fragmentos recitados e pezas con acompañamento musical. Os primeiros exemplos coñecidos son escenas da obra Sigismundus, de J. E. Eberlin (1753). O primeiro melodrama íntegro foi Pygmalion, de Jean-Jacques Rousseau, escrito en 1762 e estreado oito anos despois.
No século XIX, a influencia da ópera deu lugar a que moitas obras levasen tamén aberturas e música incidental. Por exemplo en 1826 Felix Mendelssohn escribiu unha abertura para A Midsummer Night's Dream, de William Shakespeare. Na época vitoriana tiveron grande éxito nos teatros os melodramas cunha dama en perigo pretendida por un malvado e polo bo mais non moi listo heroe.
Algúns dos primeiros filmes mudos, como The Perils of Pauline tiñan argumentos semellantes, que logo tamén pasaron aos filmes falados.
Na actualidade o melodrama é un xénero especialmente popular en Asia.
Cinema
Os melodramas considéranse un subxénero dos filmes dramáticos. Presentan tramas relacionadas coas emocións humanas: amor fracasado, situacións familiares desesperadas, traxedias, enfermidades… En ocasións, o termo é empregado de maneira pexorativa, para indicar situacións pouco realistas e con personaxes estereotipadas.
Porén, o xénero tamén deu lugar a grandes filmes coma os melodramas de Douglas Sirk.
Sendeiro de Pembrokeshire
miniatura|250px|Vista da costa de Pembrokeshire na península de Marloes. O sendeiro de Pembrokeshire (en Llwybr Arfordir Sir Benfro), é unha ruta da costa de Pembrokeshire, no suroeste de Gales. Foi declarado en 1970, e ten unha lonxitude de 299 km. No seu punto máis alto – Pen yr afr – chega a unha altura de 175 m, e no máis baixo – cruzamento de Sandy Haven – a 2 m sobre o nivel da auga. Malia que a maioría da costa está orientada cara ó oeste, o sendeiro ofrece vistas cara a todos os puntos cardinais.
miniatura|250px|Puntos de comezo e remate do sendeiro. O cabo sur do camiño remata en Amroth, Pembrokeshire. O norte facíao en Poppit Sands, preto de St. Dogmaels, Pembrokeshire, onde se sitúa a placa oficial (ver aquí), mais a ruta continúa na actualidade ata St. Dogmaels, onde se fixou o novo límite en xullo de 2009. Nese punto, conecta co sendeiro de Ceredigion, que continúa cara ó norte.
O sendeiro de Pembrokeshire forma parte do sendeiro da costa de Gales, unha ruta de longa distancia (1.400 km) que percorre toda a costa galesa dende Chepstow ata Queensferry.
Historia
280px|dereita|miniatura|Vista de Poppit Sands, na parte norte do sendeiro. 280px|dereita|miniatura|O camiño preto de Ceibwr Bay, en Cemaes Head.