cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aiazo, Frades
Historia
En Aiazo foron achados diversos xacementos arqueolóxicos dos tempos castrexos, coma o Dolmen de Aiazo, túmulo megalítico datado no neolítico, tratándose dun dos máis grandes e antigos de toda Galiza ou o Castro das Medorras, asentamento fortificado datado na Idade de Ferro, ademais doutros túmulos do neolítico e varios vestixios funerarios de épocas indeterminadas. Esta serie de xacementos testemuñan un moi antigo poboamento das terras que hoxe forman Aiazo, de máis de 5 000 anos, idade estimada do Dolmen de Aiazo ou Peneda de Guntín. Próxima a Aiazo foi achada unha mina romana, que dá indicios dunha continuación do poboamento durante a civilización romana.
Entre os séculos XVII e XIX construíronse en Aiazo diversas casonas e pazos de importancia na contorna, como unha aínda habitada casa barroca en Fontelo, que fora residencia dunha influente familia de carlistas con contactos en Santiago de Compostela e Madrid, ou a Casa Fogueteiro, casona barroca e en tempos pensión, abandonada na segunda metade do século XX, hoxe en avanzado estado de ruína mais catalogada pola súa importancia arquitectónica.
No século XIX, Aiazo pasou a integrarse no municipio de Frades, que se formara ao ficaren unha serie de parroquias sen municipio na formación de municipios en toda España, e foron agrupadas nun novo municipio que recibiu este nome por situarse na parroquia de Frades un edificio cedido por unha importante familia local para ser a casa consistorial do novo municipio, e que o segue sendo até a actualidade. Por Aiazo pasou desde a Idade Media un camiño entre Sobrado dos Monxes e Santiago de Compostela, mesmo camiño que deu nome á parroquia veciña de Frades e, por extensión, ao municipio enteiro, por ser a esta altura cando os frades que viaxaban de Sobrado a Santiago facían noite, nun camiño que duraba case 2 días. A Casa Fogueteiro foi no séculos XVIII e XIX unha pensión onde os frades durmían. Tamén no século XIX se construíu a Igrexa de San Pedro, lo lugar coñecido hoxe como a Igrexa; Trátase dun edificio barroco dunha soa nave con corpo lateral no lado norte da cabeceira para a sancristía, con muros de cachotería, hoxe recebados e pintados de branco, e esquinais enmarcados en cantería.
No século XX o camiño a Santiago perdeu tal importancia, especialmente tras a apertura e dinamización de novas vías para os automóbiles. Aiazo quedou entón recluída a parroquia agraria, sen máis importancia cás veciñas, e destacando polo volume de poboación enviado á emigración ao longo do século XX. Na década dos 1950 comezaron en Aiazo os traballos de concentración parcelaria, finalizados a comezos dos 1990, que modificaron por completo a paisaxe de Aiazo.
Patrimonio
miniatura|Ponte dos Pasos no lugar de Porto Aiazo, antigo porto fluvial que comunicaba Lardeiros (O Pino) con Aiazo.
Patrimonio arqueolóxico
En Aiazo atópase un dolmen que foi descuberto nos anos 90, destruído e situado a 500 m da Carballeira, no monte de Trasgaltar. O seu abandono foi denunciado por diversos colectivos en múltiples ocasións, tendo especial importancia a Associaçom Cultural Obradoiro da História, que ademais informou ao pobo da importancia do achado.
Patrimonio arquitectónico
O Pazo de Fontelo é mansión barroca que se atopa no lugar homónimo. O Pazo de Mariñas é un pequeno pazo restaurado de propiedade privada da Fonsá.
Nas ribeiras ao longo do río Maruzo hai varios muíños, moitos deles aínda con moa. Entre eles destaca o muíño das Mestas.
Patrimonio natural
A ribeira do Maruzo forma parte do ZEC da Rede Natura 2000 Río Tambre. Os bosques de ribeira consérvanse ás beiras dos ríos Gaiteiro, Tambre e Maruzo. No resto da parroquia coexisten as zonas de labranza e vivendas e as masas forestais, con plantacións de eucaliptos e piñeiros ou outros bosque sautóctono de caducifolios (carballo, bidueiro, ameneiro, salgueiro etc). O monte baixo de toxo e silva é pouco frecuente.
En Aiazo existe un ruta de sendeirismo paralela ao río Tambre e que continúa polo resto do concello de Frades así como unha área recreativa fluvial, a dos Pasos, á beira do Tambre. Os Pasos inaugurouse en 1994 e é transitada máis no verán. Asociacións veciñais organizan festa para conmemorar no lugar.
A Peneda da Hedra é unha cova natural de interese. É limítrofe co concello de Oroso e alí foi onde viviu un zapateiro.
Festas locais e cultura
En Aiazo celébranse distintos eventos tanto relixiosos como gastronómicos e culturais. Destacan:
Folcore
O grupo Sarillo de Aiazo é unha agrupación de música folclórica. Ten arredor de 20 de membros de diferentes idades que se reúnen semanalmente no centro social para ensaiar e actúan en diversos eventos da contorna.
Economía
Aiazo é unha parroquia residencial caracterizada pola multitude de movementos diarios por motivos laborais cara a áreas urbanas coma a da Coruña ou Santiago de Compostela, ademais de a outras zonas máis próximas coma á vila de Ordes. Na parroquia as actividades agrarias teñen unha importancia marxinal, só destacando o unha granxa, o que supón unha diferenza con respecto ao resto do municipio onde estas actividades teñen unha relevancia moito maior. Aiazo é ao mesmo tempo sede de varias PEMES do sector servizos e do sector secundario así como dunha grande empresa da silvicultura.
Sibelius (homónimos)
Sibelius pode referirse a:
Xenofonte de Éfeso
Xenofonte de Éfeso (Ξενοφῶν, fl. século II ? - século III?) foi un escritor grego.
Vilasante de Arriba, Facha, Antas de Ulla
Vilasante de Arriba é un lugar da parroquia de Facha no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 20 habitantes (8 homes e 12 mulleres).
Xenofonte de Éfeso
A miúdo confúndese a Xenofonte de Éfeso co Xenofonte que foi militar ateniense.
Frixo
miniatura|Frixo e Hele. Fresco romano. Segundo a mitoloxía grega, Frixo era fillo de Atamante e Néfele, soberanos de Orcómeno. Para salvar a Frixo e á súa irmá Hele da segunda esposa do seu pai, Ino, Zeus enviou un carneiro alado con vélaro de ouro que sacou aos dous nenos do país. Hele morreu no camiño, Frixo foi acollido polo rei Eetes na Cólquida.
5.6KS5400
5.6KS5400 é a designación dun motor foguete de propelente sólido usado nos foguetes ALSOR, Nike Viper I e Viper Falcon.
República de Vietnam do Sur
miniatura|200px|dereita|Bandeira O Goberno Revolucionario Provisional da República de Vietnam do Sur (Chính Phủ Cách Mạng Lâm Thời Cộng Hòa Miền Nam Việt Nam) foi un goberno comunista formado pola Fronte de Liberación Nacional do Vietnam, máis coñecido como Vietcong, en 1969, xurdido en oposición ao anticomunista, apoiado polos Estados Unidos de América, de Vietnam do Sur. Na meirande parte da súa existencia operou só coma un goberno no exilio e non presentou ningún problema para a autoridade do goberno survietnamita. Durou até o ano 1976, cando Vietnam do Norte e o Goberno Revolucionario Provisional xuntáronse dando lugar á República Socialista de Vietnam.
Provisional Revolutionary Government of the Republic of South Vietnam República de Vietnam del Sur Viet cong 南ベトナム共和国 남베트남 공화국 Republikken Sør-Vietnam República do Vietname do Sul Cộng hòa Miền Nam Việt Nam wuu:越南南方共和 南越南共和國 Lâm Oa̍t-lâm Kiōng-hô-kok
Mesos, Frades
Santo Salvador de Mesos é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Frades. Segundo o INE en 2022 tiña 74 habitantes (38 homes e 36 mulleres) distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 117 habitantes.
Gran Premio de Suráfrica de 1968
O Gran Premio de Suráfrica de Fórmula 1 de , celebrouse no Circuíto de Kyalami Kyalami, Gauteng, o luns 1 de xaneiro de 1968.
Foi a primeira rolda da tempada de Fórmula Un de. A carreira, disputada sobre 80 voltas, foi gañada polo dúas veces campión do mundo Jim Clark do equipo Lotus - Ford logo de saír desde a pole position. A carreira é importante non só por ser a última carreira de Fórmula 1 que gañou Jim Clark, tamén foi a última na que competiu, debido a seu accidente mortal en Hockenheimring en Alemaña tres meses máis tarde.
Esta foi tamén a última carreira de Mike Spence, xa que morreu uns meses máis tarde, durante as prácticas para o Indianápolis 500 de 1968.
With the Lights Out
With the Lights Out é un box set, formado por 3 CDs e un DVD de rarezas, da banda estadounidense de grunge Nirvana, editado o 23 de novembro do 2004. O seu título fai referencia á liña "with the lights out, it's less dangerous" do seu tema "Smells Like Teen Spirit". With the Lights Out estableceu un novo récord de vendas dun box set nunha única semana, ao vender 105.760 unidades.
Disco 1
<li>"Anorexorcist (aka "Annorexorcist")" – 2:44</li> <li>"White Lace and Strange" (Chris Bond) – 2:09</li> <li>"Help Me, I'm Hungry" (aka "Vendetagainst") – 2:41</li> </ol> <li>"Mrs. Butterworth" (aka "Unknown #1") – 4:05</li> </ol> <li>"If You Must" – 4:01</li> <li>"Pen Cap Chew" – 3:02</li> </ol> <li>"Downer" – 1:43</li> <li>"Floyd the Barber" – 2:33</li> <li>"Raunchola" (aka "Erectum")/ "Moby Dick" ("Moby Dick" - John Bonham, John Paul Jones, Jimmy Page) – 6:24</li> </ol> <li>"Beans" – 1:32</li> <li>"Don't Want it All" (aka "Seed") – 2:26</li> <li>"Clean Up Before She Comes" – 3:12</li> <li>"Polly" – 2:30</li> <li>"About a Girl" – 2:44</li> </ol> <li>"Blandest" – 3:56</li> </ol> <li>"Dive" – 4:50</li> </ol> <li>"They Hung Him on a Cross" (Huddie Ledbetter) – 1:57</li> <li>"Grey Goose" (Huddie Ledbetter) – 4:36</li> <li>"Ain't It a Shame" (Huddie Ledbetter) – 2:01</li> </ol> <li>"Token Eastern Song" – 3:21</li> <li>"Even in His Youth" – 3:12</li> <li>"Polly" – 2:36</li> </ol>
Disco 2
<li>"Sliver" – 2:09</li> <li>"Where Did You Sleep Last Night" (traditional) – 2:31</li> </ol> <li>"Pay to Play" (primeira versión de "Stay Away") – 3:29</li> <li>"Here She Comes Now" (John Cale/Sterling Morrison/Lou Reed/Maureen Tucker) – 5:01</li> </ol> <li>"Drain You" – 2:38</li> </ol> <li>"Aneurysm" (cara-b do sinxelo "Smells Like Teen Spirit") – 4:47</li> </ol> <li>"Smells Like Teen Spirit" – 5:40</li> </ol> <li>"Breed" (Butch Vig rough mix) – 3:07</li> <li>"Verse Chorus Verse" – 3:17</li> <li>"Old Age" – 4:20</li> </ol> <li>"Endless, Nameless" – 8:47</li> <li>"Dumb" – 2:35</li> </ol> <li>"D-7" (Greg Sage) – 3:46</li> </ol> <li>"Oh, the Guilt" – 3:25</li> <li>"Curmudgeon" (cara-b do sinxelo "Lithium") – 3:03</li> <li>"Return of the Rat" (Greg Sage) – 3:09</li> </ol> <li>"Smells Like Teen Spirit" (Butch Vig mix) – 4:59</li> </ol>
Disco 4: DVD
Versións alternativas de "Lounge Act" e "All Apologies" están nos menús do DVD.
Sport Club Internacional
O Sport Club Internacional é un club brasileiro de fútbol con sede en Porto Alegre. Actualmente ocupa a primeira posición no rango de clubs da Conmebol como mellor equipo de Suramérica, polas boas actuacións dos últimos anos nas competicións continentais. O equipo mantén unha intensa rivalidade co seu veciño, o Gremio de Porto Alegre, co cal disputa o derby clásico coñecido como Grenal.
Estadio
O SC Internacional xoga os seus encontros como local no estadio Beira-Rio, da súa propiedade, construído en 1969 e cunha capacidade para acoller a uns 55.000 seareiros. Actualmente está a ser restaurado para acoller varios encontros do Mundial de Fútbol 2014 que se disputará no Brasil.
Xogadores
Cap.
A Eirexe, Olveda, Antas de Ulla
A Eirexe é un lugar da parroquia de Olveda no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 18 habitantes (7 homes e 11 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Soiuz T-9
Soiuz T-9 foi unha misión espacial tripulada soviética lanzada o 27 de xuño de 1983 mediante un foguete Soiuz U desde o cosmódromo de Baikonur.
Características
Soiuz T-9, unha Soiuz modelo T cos cosmonautas Vladimir Liakhov e Aleksandr Pavlovich Aleksandrov a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Saliut 7 e facer experimentos a bordo. Tamén vaciou a nave de carga Cosmos 1443 acoplada á estación e levou a cabo reparacións e mantemento da estación. Durante a misión a estación recibiu a visita das naves Progress 17 e Progress 18. A tripulación regresou o 23 de novembro de 1983 ás 19:58 GMT.
San Pedro de Viana, Chantada
San Pedro de Viana é unha parroquia do concello de Chantada na provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 71 habitantes segundo datos do INE e do IGE, deles 34 eran homes e 37 eran mulleres.
Patrimonio
A igrexa de San Pedro de Viana foi reedificada no século XVII, destacando no seu interior o retablo renacentista da capela maior.
Na parroquia hai tamén un muíño fluvial.
Néfele
miniatura|250px|O castigo de Ixion: Néfele sentada ao pés de Mercurio Na mitoloxía grega, Néfele era a deusa das nubes que aparecía prominentemente na historia de Frixo e Hele. Casou con Atamante, pero este divorciouse dela por Ino.
Frixo, fillo de Atamente e Néfele, xunto a súa xemelga Hele, eran odiados pola súa madrastra, Ino, quen urdíu unha malvada trama para librarse deles, torrando todas as sementes das cidades para que non medrasen. Os granxeiros, temerosos da fame, pediron axuda a un oráculo próximo. Ino subornou aos homes enviados ao oráculo para que mentisen e lles dixesen aos demais que este esixía o sacrificio de Frixo. Porén, antes de que este fose sacrificado, el e Hele foron rescatados por un carneiro dourado voador enviado por Néfele, a súa nai natural. Hele caeu do carneiro no Helesponto (bautizado así na súa honra, xa que significa "Mar de Hele") e afogou, pero Frixo resistiu todo o camiño ata a Cólquida, onde o rei Eetes o acolleu e o tratou amablemente, dándolle á súa filla, Calcíope, en matrimonio. Como agradecemento, Frixo deu ao rei o vélaro de ouro do carneiro, que Eetes colgou dunha árbore.
Lacón con grelos
dereita|miniatura|Cartel anunciando a festa do lacón con grelos en Cuntis, estrada N-640. O lacón con grelos, tamén denominado lacoada, é un prato de carne típico da gastronomía de Galicia.
É unha variedade de cocido, con lacón (ás veces tamén cachucha, ou con orella de porco, ou costelas deste animal) chourizos, patacas cocidas enteiras (cachelos) e grelos (ou, antes de fin de ano, nabizas).
É un dos pratos máis representativos deste país.
Segundo Cunqueiro, "O lacón con grelos impúxose, xa é o prato maior da cociña galega".
Historia
O lacón con grelos nos seus inicios comíase sobre todo durante a celebración do entroido, ao ser esta a mellor época para os grelos.
Pero máis tarde estendeu o seu período de consumo desde o San Martiño (11 de novembro) até o martes de Entroido ou martes lardeiro. Nos meses de inverno ofértase nos restaurantes, nas tabernas, e cómese nas casas particulares e, cando uns amigos deciden un xantar comunal, fan unha laconada.
E cos novos hábitos de cultivar determinadas plantas case todo o ano, e coas novas técnicas de conservación, combinando nabizas e grelos, hoxe xa é posíbel encontrar este suculento manxar diariamente en moitos restaurantes galegos e nalgúns do resto de España.
Elaboración
miniatura|[[Grelos, as segundas follas do nabo (especie Brassica rapa).]]
Os seus principais ingredientes son o lacón e os grelos, brotes do nabo (grelos) en cuco extremo aparecen as flores. A súa aparencia é a dun caule máis ou menos groso, do que saen algunhas follas e, no ápice, as flores. Acompáñase o cocido con chourizo e cachelos e ás *ceces, con orella ou cachucha, e touciño (se o lacón non ten demasiado, e é do gusto dos comensais).
Comeza cocéndose o lacón, unha hora despois de que a auga da ola estea fervendo, os grelos e, algo máis tarde, as patacas e os chourizos.
Outras formas de comer o lacón con grelos
Algúns prefiren comer o lacón frío. "Si lográsemos que o serviran así, con puré de castañas, máis ben espeso!", pedía Cunqueiro. O lacón está moi ben frío, só ou acompañado duns grelos, estes quentes. Tamén, xa frío, pódese prensar, mechar e trufar, "que é receta de moito señorío de Lugo, e aínda se pode pedir nalgún restaurante da cidade"
Travian
Travian é un xogo de estratexia en liña desenvolto na Alemaña. Trátase dun xogo gratuíto onde xogan miles de xogadores e o único requirimento para poder xogar é un navegador de Internet. O obxectivo do xogo é a colonización e conquista de aldeas. O xogador comeza gobernando unha pequena aldea que debe ir ampliando construíndo edificios que, dependendo do tipo que se trate, lle proporcionará máis recursos, lle permitirá adestrar soldados ou fundar ou conquistar novas aldeas.
O xogador pode elixir entre tres civilizacións para xogar: xermanos (orientados ao ataque), galos (especializados en defensa) e romanos (a máis equilibrada); pode relacionarse con outros xogadores e unirse a eles formando alianzas, que poden así mesmo coaligarse con outras alianzas ou loitar contra elas.
Os primeiros servidores de Travian creáronse en alemán e en inglés e en pouco tempo apareceron en castelán (o primeiro iniciouse en xuño de 2005), holandés e italiano. Na actualidade o xogo está dispoñible en máis 30 idiomas distintos, e existen ao redor dos 300 servidores nos que xogan uns 5 millóns de xogadores.
Mecánica do xogo
O xogador comeza gobernando unha pequena aldea e os terreos que a arrodean. Os devanditos terreos están formados por catro tipos de celas que lle proporcionan recursos: barro, madeira, ferro e cereal. Esas casas comezan a grao cero e poden ampliarse para conseguir máis recursos cada hora. Con eses recursos, á parte de aumentar esas casas, poderase construír edificios dentro da aldea e recrutar soldados.
Hai moitos tipos de edificios que se poden construír no interior da aldea e estes poden ser ou ben militares, onde poder adestrar soldados ou conseguir melloras para estes, ou civís, que serven para outro tipo de propósitos.
Speed Travian
Existe tamén unha versión máis rápida do xogo denominada Speed Travian. Nesta versión, desenvolvida posteriormente, as tropas móvense ao triplo de velocidade e adéstranse tres veces máis rápido, e os recursos tamén se conseguen a unha velocidade tres veces maior. É unha versión máis orientada ao ataque que á diplomacia.
Ganglios linfáticos umerais
Os ganglios linfáticos umerais ou braquiais son un conxunto de ganglios linfáticos pertencentes ao membro superior humano. Forman parte dos ganglios linfáticos axilares, o grupo linfático de maior tamaño da drenaxe linfática do membro superior. Son entre catro e seis ganglios localizados na parte máis lateral ou externa da axila. Recollen a linfa que provén dos vasos e ganglios que discorren xunto coa vea cefálica. Transpórtana cara o tronco linfático subclavio e unha pequena parte cara os ganglios linfáticos cervicais fondos.
Ganglios linfáticos axilares
Os ganglios linfáticos axilares son un conxunto de ganglios linfáticos do membro superior humano, pertencentes á axila. Forman parte da drenaxe linfática do membro superior. Drenan todo o contido linfático do membro superior, da parte superior das costas, da parede torácica anterior, da mama e da parte inferior do pescozo.
Ganglios linfáticos umerais
Bibliografía
''Gray. Anatomía para estudiantes. Miembro superior''
Ganglios linfáticos axilares
O seu número oscila entre vinte e trinta ganglios, que se agrupan en:
Os vasos linfáticos de todos os ganglios converxen no tronco linfático subclavio, que no lado esquerdo se une ao conduto torácico e no lado dereito remata directamente no sistema venoso, entre a vea subclavia dereita e a vea xugular interna dereita, situada no pescozo.
Bibliografía
''Gray. Anatomía para estudiantes. Miembro superior'' (en castelán)
Moar, Frades
Santaia de Moar é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Frades. Segundo o INE en 2022 tiña 256 habitantes (124 mulleres e 132 homes) distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 393 habitantes.
Xaime Trebolle
Xaime Trebolle Fernández, nado en Ourense en 1946, é un político e empresario galego.
Traxectoria
O presidente da Generalitat catalá, Jordi Pujol, ofreceulle a consellería de Economía, pero rexeitouna, o mesmo que fixo co ofrecemento do primeiro presidente da Comunidade de Madrid, Joaquín Leguina, de facerse cargo da respectiva carteira en 1983. Posteriormente si aceptou a conselleiro de Economía na Xunta de Galicia, en 1985, baixo o liderado de Xerardo Fernández Albor. Logo da moción de censura que apartou a Albor da presidencia da Xunta, Trebolle deixou a política. En 1986 fora nomeado vogal do tribunal económico administrativo central, posto do que cesou en 1989.
Igrexa Santa-María-de-Sion
miniatura|Igrexa Santa-María-de-Sion en Axum reconstruía por [[Haile Selassie en 1950]] miniatura|dereita|Capela da Arca da Alianza, no conxunto da Igrexa Santa-María-de-Sion en Aksoum.
A Igrexa de Santa María de Sión (en amhárico: ርዕሰ አድባራት ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማሪያም ፅዮን Re-ese Adbarat Kidiste Kidusan Dingel Maryam Ts’iyon) é unha célebre igrexa situada na cidade de Axum en Etiopía e un lugar de grande importancia para a Igrexa Etíope Tewahedo.
Destruída e construída varias veces, a nova igrexa foi levantada polo emperador Haile Selassie en 1950. Nunha capela próxima gárdase a Arca da Alianza coidada por un monxe gardián que é a única persoa con licenza para ver a reliquia. Segundo o libro sagrado Kebra Negast, a Arca foi levada hai 3000 anos de Xerusalén a Etiopía polo rei Ménélik I, fillo do rei Salomón e da Raíña de Sabá.
Lagarta lagarta
Lagarta Lagarta é unha compañía galega de teatro fundada en 2001 por Ernesto Chao e Rosa Álvarez. Non conta cun cadro fixo de profesionais. Algúns dos espectáculos que representaron foron As últimas lúas, Aeroplanos, O segredo dos Hoffman ou, en 2011, Unha hora na vida de Stefan Zweig.
Conseguiu varios Premios María Casares.
Stips
O stips (en latín stips, stipis) era unha moeda romana de pouco valor, equivalente ao óbolo (grega. Non é unha moeda determinada, senón unha empregada como ofrenda ou cuestación. Esta palabra deu en latín stipendium que á súa vez deu o galego estipendio ('paga', 'remuneración', 'taxa fixada pola autoridade eclesiástica aos fieis para aplicar algún servizo relixioso').
En tempos da monarquía romana utilizábase xa o stips, a modo de moeda de pouco valor, como a uncia (moeda de bronce) e o ás (primitiva moeda fundida en bronce). O stips dábase como esmola establecida:
Existía ademais a stips menstrua, que era unha cota que pagaban mensualmente os membros dos colexios funerarios. E o primeiro día de xaneiro, os romanos ofrecíanse uns a outros estas pequenas moedas para felicitarse e para desexar faustum felicemque annum.
Isabel Risco
Isabel Martínez-Risco Valdivieso, máis coñecida como Isabel Risco, nada na Coruña o 7 de abril de 1975, é unha actriz galega.
Traxectoria
Graduada en Pedagoxía Teatral (2005), comezou no teatro universitario en 1997. Foi presentadora de galas, contadora de contos e traballou na radio.
Realizou varios traballos na TVG e participou nos programas Land Róber, Air Galicia, O show dos Tonechos e Ata a cociña, e nas series Padre Casares, A vida por diante, O Nordés, Era visto!, Caseiros, Augas Quentes e Casa Manola.
En cine traballou en Onde está a felicidade?, Os mortos van á présa, na curtametraxe Tourettes e no documental Koruño, legado de Hércules.
No teatro actúa en ''Bravas. A nosa historia con saias e a rachar.''
É neta de Sebastián Martínez-Risco.
Política
miniatura|Actuando con [[Marián Bañobre na gala de entrega dos Premios María Casares no 2014.]] Participou co Bloque Nacionalista Galego, aparecendo nas listas da formación nacionalista para as Eleccións ao Parlamento Europeo de 2014.
Pleociemados
A dos pleociemados (Pleocyemata), do grego πλέω pléo, "nadar" e κυέω kyéo, "estar embarazada", é unha suborde de crustáceos decápodos fundada por Martin Burkenroad en 1963.
A clasificación de Burkenroad substituíu as antigas subordes de Natantia (nadadores) e Reptantia (reptadores) polos grupos monofiléticos Dendrobranchiata e Pleocyemata.
Os pleociemados inclúen todos os membros dos reptadores (incluíndo cangrexos, lagostas, lumbrigantes, nécoras, cigalas e outros), así como os estenopodideos (Stenopodidea) e os carideos (Caridea) (que comprenden os camaróns).
Infraordes
A suborde dos pleociemados comprende as infraordes seguintes::
Estes taxons comparten unha serie de características, a máis importante delas é que os ovos fecundados son incubados polas femias e permanecen pegados aos pleópodos (patas nadadoras) até que están listos para eclosionar. É esta característica a que lle dá o nome ao grupo.
O fósil máis antigo representativo do grupo é Palaeopalaemon, do Devoniano.
Aleksandra Andreevna Antonova
Aleksandra Andreevna Antonova (Александра Андреевна Антонова), tamén coñecida como Sandra Antonova (Са̄нндрэ Антонова), nada en Teribërka o 5 de maio de 1932 e finada en Lujāvv'r o 8 de outubro de 2014, foi unha mestra, tradutora e escritora saami, recoñecida como a principal autora en saami de Kildin.
Aldeanueva de Santa Cruz
Aldeanueva de Santa Cruz é un concello de España pertencente á provincia de Ávila, na comunidade autónoma de Castela e León. Forma parte da comarca de El Barco de Ávila-Piedrahíta e do partido xudicial de Piedrahíta, e está situado na vertente norte da Serra de Villafranca.
Símbolos
O escudo heráldico e a bandeira que representan ao municipio foron aprobados oficialmente a. O escudo se ten o seguinte brasón: 120px|miniatura|Escudo de Aldeanueva de Santa Cruz.
A descrición textual da bandeira é a seguinte:
Xeografía
A capital do municipio está situada a unha altitude de 1162 msnm.
Aleksandra Andreevna Antonova
Traxectoria
Publicou unha colección de poemas para nenos e realizou numerosas traducións, ademais de ficción tamén traduciu literatura relixiosa. Dende 2000 publicou en diversas revistas traducións de Sergei Esenin que culminou en 2008 coa publicación de Sergei Esenin saamas en colaboración con Sofija Jakimovich, constituíndo o primeiro libro de Esenin publicado nunha lingua saami. En 1996 publicou unha biblia infantil e nese ano apareceu tamén a súa tradución do escritor saami en ruso Askold Bazhanov. En 2012 Antonova recibiu o premio Gollegiella, outorgado pola súa contribución ao saami. En 2013 apareceu a tradución das tres obras da serie Pippi Mediaslongas da autora sueca Astrid Lindgren que contou co patrocinio do goberno de Murmansk, constituíndo a primeira obra en prosa traducida na súa totalidade ao saami de Kildin e o texto literario máis longo nesa lingua.
Aldeanueva de Santa Cruz
Demografía
O concello, que ten unha superficie de 8,48 km², conta segundo o padrón municipal para 2017 do INE con 120 habitantes e unha densidade de 8.48 hab./km².
miniatura|Restos do antigo convento adornan a entrada dunha casa da localidade.
Convento
No seu centro urbano atópase o Antigo Convento das Monxas, declarado BIC.
Atamante
miniatura|255px|dereita| Atamante Atamante foi un rei eocio da mitoloxía grega.
Vida
Uniuse en primeiras nupcias a Néfele, coa que tivo a Frixo, Hele e Macisto. Despois repudiouna para casar con Ino, da que tivo a Learco e Melicertes. Como Ino tentou matar os seus fillastros, Zeus enviou o vélaro de ouro, que levou aos nenos voando á Cólquida. Ao decatarse Atamante do ocorrido, Ino foxe das iras do seu esposo. O rei, crendo que estaba morta, casa en terceiras nupcias con Temisto. Con esta última ten a Esfinxio e Orcómeno. Esta vez é Temisto quen atenta contra os fillos de Ino, pero, confundida pola noite, mata aos seus propios fillos en vez de aos seus fillastros.
Noutra versión do mito son Atamante e Ino os que matan aos seus propios fillos entolecidos por Hera como castigo por axudar a Dioniso.
A Ermida, Olveda, Antas de Ulla
A Ermida é un lugar da parroquia de Olveda no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 7 habitantes (4 homes e 3 mulleres).
Toponimia
O topónimo deriva do latín, que é unha igrexa pequena, polo xeral lonxe ou fóra dun núcleo de poboación, ou tamén pode facer referencia a un sitio ermo ou sen traballar.
Aguisar, Partovia, O Carballiño
Aguisar é un lugar da parroquia de Partovia no concello ourensán do Carballiño na comarca do Carballiño. Tiña 13 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 4 eran homes e 9 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 13 habitantes (4 homes e 9 mulleres).
Tempada 2018/19 do Club Deportivo Lugo
Durante a tempada 2018–19 o Club Deportivo Lugo competiu na Segunda División, sendo a oitava consecutiva na categoría desde o ascenso de 2012. Nesta temporada o club conseguiu chegar aos dezaseisavos de final da Copa do Rei. O máximo goleador do equipo foi Cristian Herrera con 10 goles.
Material deportivo
Para a temporada 2017–18 o club mantivo como marca de camisetas a marca dinamarquesa Hummel.
''' Deseño do equipamento do CD Lugo. Tempada 2018−19 '''
Papucín, Frades
Santa María de Papucín é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Frades. Segundo o INE en 2022 tiña 261 habitantes (132 homes e 129 mulleres) distribuídos en 16 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 338 habitantes. A súa economía baséase na agricultura.
Nesta parroquia sitúase o complexo municipal, coa piscina e a área Recreativa.
Emre Mor
Traxectoria
O 29 de agosto de 2017 anunciouse a súa fichaxe polo Celta de Vigo.
O 2 de agosto de 2019, Mor foi cedido por unha tempada ó Galatasaray SK turco.
TRS 2
TRS 2 (Tetrahedron Research Satellite 2), tamén denominado ERS 5, foi un satélite artificial estadounidense lanzado o 9 de maio de 1963 mediante un foguete Atlas-Agena B desde a Base Vandenberg da Forza Aérea.
Características
TRS 2 foi o segundo membro exitoso da familia de satélites ERS (Environmental Research Satellites), pequenos satélites lanzados como carga secundaria xunto satélites máis grandes para facer probas tecnolóxicas e estudos do contorno espacial. TRS 2 foi lanzado xunto con outros satélites no mesmo foguete, incluído o TRS 3. Levaba un único experimento a bordo consistente en 132 células solares en diferentes configuracións para investigar os efectos que o espazo tiña nelas, aínda que tamén foi usado para estudar os efectos da presión da radiación solar na órbita do satélite. TRS 2 devolveu datos sobre o experimento con células solares durante os primeiros 92 días en órbita. Foi inxectado nunha órbita inicial de 3705 km de apoxeo e 3614,7 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 87,43 graos e un período de 87,43 minutos. Reentrou na atmosfera o 11 de novembro de 2011.
Ecuación
miniatura|Un [[Sistemas dinámicos|sistema dinámico corresponde a un tipo particular de ecuación, cuxas solucións son funcións. O comportamento límite é ás veces complexo. Nalgúns casos, caracterízase por unha curiosa figura xeométrica, denominada atractor estraño.]] Unha ecuación é toda igualdade entre dúas expresións matemáticas (denominados membros da ecuación, o primeiro membro é o que aparece antes do signo de igualdade, e o segundo membro é o que aparece en segundo lugar, aínda que se poden permutar).
Se en lugar dunha igualdade trátase dunha desigualdade entre dúas expresións denominarase inecuación.
Unha ecuación polinómica é unha igualdade entre dous polinomios (V.g.: ). En particular, realizando transformacións sobre os membros da ecuación (en ambos membros as mesmas transformacións e no mesmo orde) pode conseguirse que un dos membros redúzase a 0, razón pola cal adóitase considerar que unha ecuación polinómica é unha na que no primeiro membro aparece un polinomio e no segundo aparece o cero (volvendo ao noso exemplo, a ecuación resultaría ).
Unha ecuación funcional é unha ecuación na que as constantes e variables que interveñen non son números reais senón funcións. Se na ecuación aparece algún operador diferencial chámanse ecuacións diferenciais.
Historia das ecuacións polinómicas
Os primeiros en tratar as ecuacións de primeiro grao foron os árabes, nun libro chamado Tratado da cousa, e á ciencia de facelo, Álxebra (do ár. algabru walmuqābalah, redución e comparanza). A cousa era a incógnita. A primeira tradución foi feita ao latín en España, e como a palabra árabe a cousa soa algo parecido á X española medieval (que ás veces deu o son castelán 'J' e outra X porque o seu son era intermedio, como en México/Méjico, Ximénez/Jiménez), os matemáticos españois chamaron á cousa X e así segue.
Para resolver ecuacións de primeiro e segundo grao, o home non atopou gran dificultade, situación completamente diferente da que ocorreu para ecuacións de grao maior de 2. En efecto, a ecuación xeral de terceiro grao:
Téndose elevado por riba do sinxelo cálculo práctico, os grandes alxebristas italianos constituían no seu maior parte un grupo sagaz e oportunista que se atopaba no seu elemento tanto entre tramposos e xogadores de cartas como entre espadachíns ou nas cátedras de Universidade, ás que aspiraban e algunhas veces ocupaban. Para dar publicidade ás súas probas de axilidade mental mantiveron entre si competencias para a solución de problemas. (Algo moi similar ao que facían os hindús séculos antes). Para facer dobremente difícil o seu deporte, algunhas veces facían apostas que depositaban en mans dun terceiro. O ganador leváballo todo. Nesta atmosfera combativa estalou a guerra en torno á ecuación cúbica. A faísca puido ser acendida, sen querer, por un pai Franciscano, Luca Pacioli, quen en 1492 publicou un compendio de álxebra, a "Suma Aritmética". Con ela transmitiu a álxebra inventada ata a data e terminou coa irritante observación de que os matemáticos non poderían aínda solucionar ecuacións cúbicas por métodos alxébricos.
O primeiro home en recoller o desafío de Pacioli en torno ás cúbicas foi Scipio do Ferro, o fillo dun fabricante de papel, que chegou a ser catedrático de matemática na Universidade de Boloña. Tendo atopado a solución xeral para todas as ecuacións cúbicas da forma simplificada. Do Ferro mantivo en segredo o seu descubrimento, probablemente para confundir aos adversarios durante as competencias. Pero nos seus últimos días confiou a súa solución a un estudante, Antonio Fior, quen a utilizou nunha disputa de álxebra cun rival, Nícolo Fontana, chamado Tartaglia ('tartalla') por mor de que padecía este defecto.
Na época da contenda con Fior, Tartaglia pasara a ser un dos máis sagaces solucionadores de ecuacións de Italia, e ideara unha arma secreta propia: Unha solución xeral para as cúbicas do tipo
Así, cando Fior lle deu un grupo de exemplos específicos do tipo, respondeulle con exemplos do tipo. Durante o intervalo concedido para obter as respostas, tanto Tartaglia como Fior traballaron arreo, e oito días antes de rematar o prazo, Tartaglia atopou unha solución xeral para as ecuacións do tipo e en dúas horas resolveu tódalas ecuacións de Fior; desta sorte, cando se acabou o tempo e chegou o día de facer o cómputo, Tartaglia solucionara os problemas de Fior e este non solucionara os de Tartaglia. Como novo e insigne calculador de Italia, Tartaglia pronto se atopou cun rival máis forte: Gerolamo Cardano, fillo ilexítimo dun avogado e á súa vez pai dun asasino. Cardano era un astrólogo que facía horóscopos para os reis, un médico que visitaba aos seus enfermos e un escritor científico de cuxa pluma emanaron montañas de libros. Foi tamén un xogador inveterano*, sempre balanceándose ao bordo da prisión. Pero Cardano sempre saía ben parado. O Papa outorgoulle unha pensión, solucionándolle así os seus problemas económicos e Cardano, a base de adulacións, obtivo de Tartaglia a solución da ecuación cúbica.
Na Ars Magna, Cardano aceptou formalmente o concepto dos números negativos e enunciou as leis que os rexen. Tamén anticipou outro tipo novo de número que denominou ficticio ou sofisticado. Tal foi a raíz cadrada dun número negativo, que é máis difícil de comprender que un número negativo propiamente, xa que ningún número real multiplicado por si mesmo dá un número negativo. Na actualidade os matemáticos chaman número imaxinario á raíz cadrada dun número negativo; cando a devandita cantidade combínase cun número real, o resultado chámase número complexo.
Os matemáticos posteriores amosaron que os números complexos poden ter toda clase de aplicacións.
En gran parte debido a Cardano, a matemática saíu do seu paso polas pugnas do Renacemento enormemente enriquecidas. O éxito dos matemáticos italianos produciu un grande efecto. Era a primeira vez en que a ciencia moderna excedera as conquistas dos antigos.
Ata entón, en todo o curso da Idade Media, a achega consistira soamente en entender o traballo dos antigos, e agora finalmente, certas cuestións que os antigos non tiveran éxito en conquistar, foron resoltas. E isto sucedeu no século XVI, un século antes da invención de novas ramas da matemática: a Xeometría analítica, e o Cálculo diferencial e Integral que finalmente afirmaron a superioridade da nova ciencia sobre a antiga. Logo disto, non houbo matemático importante que non intentase estender as conquistas dos italianos resolvendo ecuacións de quinto, sexto e máis alto grao en forma análoga aos italianos, é dicir, atopando unha fórmula xeral ou como se di actualmente, resolvelas por radicais.
O prominente alxebrista do século XVII, Tschirnhausen (1651-1708) creu atopar un método xeral de solución. O seu método estaba baseado na transformación dunha ecuación a outra máis sinxela; pero esta soa transformación requiría dalgunhas ecuaciones auxiliares.
Máis tarde, cunha análise máis profunda demostrouse que o método de transformación de Tschimhausen, en efecto, dá a solución de ecuacións de segundo, terceiro e cuarto grao, pero para unha ecuación de quinto grao necesítase resolver primeiro unha ecuación auxiliar de sexto grao, cuxa solución non era coñecida.
O famoso matemático francés Lagrange no seu gran traballo "Reflexións sobre a solución de ecuacións alxébricas" publicado en 1770-1771, (con máis de 200 páxinas) examinou de xeito crítico todas as solucións das ecuacións de segundo, terceiro e cuarto grao coñecidas ata a súa época e demostrou que o seu éxito sempre se basea en propiedades que non cumpren ecuacións de quinto grao e superiores.
Desde o tempo de Do Ferro ata este traballo de Lagrange, máis de dous séculos e medio pasaran e ninguén durante este grande intervalo dubidara da posibilidade de resolver ecuacións de quinto grao e maiores por radicais, isto é, de atopar fórmulas que envolven só operacións de suma, resta, multiplicación, división, exponenciación e raíces con expoñentes enteiros positivos, que poden expresar a solución dunha ecuación en termos dos coeficientes, isto é, fórmulas semellantes a aquela pola que se resolveu a ecuación de segundo grao na antigüidade e a aquelas atopadas polos italianos para as ecuacións de terceiro e cuarto graos. Os matemáticos pensaron que os seus fracasos se debían principalmente á súa propia incapacidade para atopar unha solución. Lagrange di nas súas memorias:
Lagrange avanzou bastante na teoría das ecuacións alxébricas formalizando o traballo anterior á súa época e descubrindo novas relacións entre esta teoría e outras como a teoría das permutacións. Con todo, malia os seus persistentes esforzos, o problema permaneceu sen solución e constituía, en palabras do mesmo Lagrange, "Un reto para a mente humana".
Consecuentemente foi unha sorpresa enorme para todos os matemáticos cando en 1824 veu a luz o traballo dun novo xenio noruegués chamado Niels Henrik Abel (1802 - 1829), no cal dábase unha proba de que se os coeficientes dunha ecuación se tomaban simplemente como letras, entón non existe ningunha expresión alxébrica con devanditos coeficientes que fose solución da ecuación correspondente. Entón, os esforzos dos máis grandes matemáticos de todos os países por tres séculos para resolver ecuacións de grao maior que catro por radicais non foi coroado polo éxito, pola sinxela razón de que este problema, simplemente, non ten solución.
Esas fórmulas son coñecidas para ecuacións de segundo, terceiro e cuarto grao, pero para ecuacións de grao maior non existen tales fórmulas
Pero iso non é todo aínda. Un resultado extremadamente importante na teoría das ecuacións alxébricas esperaba aínda ser descuberto. O feito é que hai moitas formas especiais de ecuacións de calquera grao que si se poden resolver por radicais, e moitas delas son exactamente as que son importantes para resolver problemas concretos da realidade.
Resumindo, despois do descubrimento de Abel a situación era a seguinte:
Aínda que a ecuación xeral de grao maior que 4 non se podía resolver por radicais, hai un número ilimitado de ecuacións de grao maior a catro que si se poden resolver por radicais. A pregunta era ¿cales ecuacións si se poden resolver por radicais e cales non? ou noutras palabras: ¿que condicións debe cumprir unha ecuación para que poida ser resolta por radicais? A resposta a este problema que daba fin a todo este asunto das ecuacións deuna o brillante matemático francés Evariste Galois. (1811-1832).
Malia o curto da súa vida, Galois fixo descubrimentos moi avanzados para o seu tempo en moitas ramas da matemática e, en particular, deu a solución ao problema que quedaba pendente na teoría das ecuacións alxébricas nun pequeno manuscrito titulado "Memoria sobre as condicións para resolver as ecuacións por radicais", que foi escrito en trinta e unha páxinas case inintelixibles escritas á présa a noite antes do duelo en que foi morto á idade de 20 anos.
En todo o anterior falamos dos intentos durante tres séculos, para resolver por radicais calquera ecuación de calquera grao. O problema resultou ser máis difícil e máis profundo do que se pensaba nun principio e deu orixe á creación de novos conceptos, importantes non só para o álxebra senón tamén para a matemática en xeral. Para a solución práctica das ecuacións o resultado de todo este traballo foi o seguinte:
Unha fórmula xeral para as ecuacións está moi lonxe de existir e, aínda nos casos particulares en que existe, era de pouca utilidade práctica por mor das operacións sumamente complicados que se tiñan que facer. (Actualmente as computadoras facilitan todo ese traballo).
En vista do anterior, os matemáticos desde hai moito empezaron a traballar en tres direccións completamente diferentes, que son:
Hipotenusa
miniatura|dereita|A hipotenusa, h, e os catetos, c1 e c2, dun triángulo rectángulo. A hipotenusa é o lado maior dun triángulo rectángulo, e tamén o lado oposto ao ángulo recto. É posible descubrir a medida da hipotenusa mediante o teorema de Pitágoras, que a relacona cos dous catetos.
Orixe do termo
A palabra hipotenusa deriva, de acordo con algunhas fontes, do grego antigo ὑποτείνουσα, unha combinación de hipo ("embaixo") e teinein ("alongar"). Outros autores suxiren que o significado orixinal en grego foi debido a un obxecto que soporta algo, ou da combinación de hipo ("embaixo") e tenuse ("lado").
Teorema de Pitágoras
O teorema de Pitágoras relaciona a lonxitude da hipotenusa coa dos catetos, e di o seguinte:
Mauro Varela Fernández
Mauro Varela Fernández, nado en Lugo cara a 1905 e finado na mesma cidade o 14 de xullo de 1986, foi un avogado galego.
Traxectoria
Fillo de Benigno Varela Pérez. Avogado. Na Segunda República foi xuíz municipal de Lugo en xuño de 1931. Estivo afiliado ao PSOE e foi membro da loxa Lucus nº 5. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, en 1937 sufriu detención no seu domicilio ata febreiro de 1938, acusado de masón. Foi procesado no sumario 965/44 polo Tribunal para la Represión de la Masonería y el Comunismo, foi condenando a 12 anos e un día de reclusión menor, e en 1948 o Consello de Ministros conmutoulle a pena pola sanción de inhabilitación para cargos políticos e sindicais. Finou en Lugo o 14 de xullo de 1986 con 80 anos.
Vida persoal
Casou con Eva Pérez Fernández e foi pai de Mauro Varela Pérez.
Enderezo descoñecido
Enderezo descoñecido (título orixinal en Address Unknown) é o primeiro libro da escritora estadounidense Kathrine Kressmann Taylor, escrito baixo o nome de pluma Kressmann Taylor, publicado por primeira vez na súa versión completa en Story Magazine en 1938 nos Estados Unidos, un ano antes do estalido da segunda guerra mundial.
Toma a forma dunha correspondencia epistolar ficticia do 12 de novembro de 1932 ó 3 de marzo de 1934 entre dous moi bos amigos, Martin Schulse, de 40 anos, alemán e pai de tres mozos, e Max Eisenstein, de 40 anos, solteiro de orixe xudía. Ámbolos dous son socios dun próspero negocio de pintura en San Francisco, a Galería Schulse-Eisenstein.
Foi traducida ó galego por Emma Lázare Rodríguez e publicada por Edicións Xerais no ano 2002. No ano 2005, foi publicado de novo cunha tradución de Lázare Rodríguez dentro da colección Biblioteca Galega de Clásicos Universais. No ano 2010, foi publicada de novo por Edicións Xerais.
As Caldas, Partovia, O Carballiño
As Caldas é un lugar da parroquia de Partovia no concello ourensán do Carballiño na comarca do Carballiño. Tiña 48 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 22 eran homes e 26 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 51 habitantes (23 homes e 28 mulleres).
2. Liga (Suíza)
A '''2. Liga''' é a quinta categoría do campionato suízo de fútbol. Esta división está dividida en 17 grupos de 12, 13 ou 14 equipos, por rexión xeográfica. Trátase da división inmediatamente inferior á 2. Liga interrexional e superior á 3. Liga.
Tempada 2009/10
Na tempada 2009/10, participan 215 clubs en 17 groups:
FC Schaan
O FC Schaan é un club de fútbol de Schaan, Liechtenstein. Fundouse en 1949 e actualmente compite na 2. Liga de Suíza. O seu campo é o Sportplatz Rheinwiese.
O Covelo, Partovia, O Carballiño
O Covelo é un lugar da parroquia de Partovia no concello ourensán do Carballiño na comarca do Carballiño. Tiña 14 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 8 eran homes e 6 mulleres. Iso supón un aumento da poboación respecto a 2010, cando tiña 13 habitantes (7 homes e 6 mulleres).
As Pontes de García Rodríguez
As Pontes de García Rodríguez, tamén coñecido sinxelamente como As Pontes, é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca do Eume. Segundo o IGE en 2016 tiña 10 399 habitantes, dos cales 5 091 eran homes e 5 308 eran mulleres. O seu xentilicio é «». Atópase entre as comarcas da Terra Chá, ó leste, e a de Ferrol, ó oeste.