cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lingua auxiliar
Situación das linguas auxiliares
Debido á necesidade de comunicación humana, as linguas auxiliares existiron e seguirán existindo.
Linguas dominantes
O grego clásico, o latín, o árabe, o español, o portugués, o francés e o inglés, entre outros, convertéronse, en diversas épocas, en linguas auxiliares internacionais pola importancia que tiveron os imperios nos que se falaban, importancia que con frecuencia transcendeu á existencia dos mesmos imperios.
Linguas literarias
O chinés clásico, ao igual có latín clásico, son linguas escritas que transcenderon as diferenzas dialectais. Do mesmo xeito, un marroquí e un iraquí, por exemplo, poden ter problemas para entenderse falando nos seus dialectos nacionais, porén, ambos poden recorrer á lingua do Corán para comprenderse.
Linguas nacionais normalizadas
O filipino, baseado principalmente no tagalo, e o bahasa indonesio, baseado á vez no malaio, son exemplos de linguas creadas (malia estaren baseadas en linguas preexistentes) como linguas nacionais para permitir a comunicación en países nos cales existen moitas linguas e dialectos diferentes. Se ben o indonesio é un caso de lingua case totalmente creada, moitas outras linguas nacionais buscan normalizar e impor un "dialecto neutral de prestixio", baseado, en moitas ocasións, na fala da capital, co cal se pretende facer máis sinxela a comunicación entre persoas con dialectos distintos. Destaca como exemplo a lingua italiana.
Linguas francas, sabires e linguas crioulas
Os sabires, tamén coñecidos como pidgins ou linguas de contacto ou de intercambio, son idiomas que xorden de súpeto entre grupos de orixe lingüística diversa que necesitan comunicarse, xeralmente cando non existe unha relación dominante dunha das linguas. Estes medios de comunicación posúen regras gramaticais moi básicas e combinan palabras de ambas as linguas.
As linguas crioulas, adoitan xurdir nas situacións de contacto antes descritas cando se desenvolve unha comunidade no centro de contacto. Crese que estes idiomas preséntanse cando os rapaces medran nestas comunidades e aplican aos sabires regras gramaticais innatas. O paso dun sabir a un crioulo coñécese como crioulización.
Os sabires adoitan ser linguas de curta duración, xa que, despois dunha xeración de contacto, crioulizánse. Existen excepcións, con todo. No Mediterráneo existiu unha comunidade de navegantes de orixes lingüísticas diversas, que mantiveron un sabir chamado lingua franca ata finais do século XIX.
Linguas controladas
Os idiomas controlados xorden ante a dificultade lingüística que representan as linguas naturais para os falantes non nativos. Aínda que haxa un idioma dominante (p.ex. o inglés hoxe en día), non todos os que o empregan entenden as sutilezas gramaticais ou dominan o rico vocabulario do mesmo, en grande medida porque o aprenderon tarde ou mal. Idiomas como o Basic English, Simple English ou o Special English de Voice of America, están todos baseados no inglés pero buscan distintos tipos de simplificacións, tales como vocabularios reducidos (Basic English) ou o uso de estruturas gramaticais sinxelas (Simple English, Special English), e unha pronuncia sinxela (Special English). Estes idiomas adoitan ser "linguas de difusión" que non se empregan pra escribires obras literarias ou científicas, pero que poden acadar grandes audiencias.
Linguas planificadas
Dende o século XIX, moitas persoas tentaron resolver o problema da comunicación entre pobos mediante o uso de idiomas artificiais, construídos ou planificados. Algúns destes idiomas pretenden ser neutrais (non provir dun grupo dominante) e sinxelos (sen as complicacións gramaticais dunha lingua natural).
Os exemplos máis coñecidos son o esperanto e a interlingua, pero hai moitos outros máis. A seguinte é unha escolma incompleta de linguas planificadas que foron deseñadas como linguas auxiliares.
Linguas auxiliares internacionais
Dentro das linguas controladas, hai casos como o do Special English que semellan lograr o seu obxectivo de ser "doadas" para un amplo público que non é falante nativo do idioma e de ser bastante utilizadas.
Doutra banda, as linguas controladas baseadas no inglés derivan o seu éxito da popularidade do inglés como lingua auxiliar internacional. Propostas de utilizar un castelán ou un francés simplificados, por exemplo, non pasan de ser conxecturas do mesmo nivel cás linguas planificadas.
En canto ás linguas planificadas, gozaron de gran popularidade en Europa entre finais do século XIX e comezos do século XX. Esta popularidade non excedeu, con todo, o uso do francés como lingua cultural e diplomática ou do inglés como lingua dos negocios. Os partidarios destas linguas foron perseguidos co auxe do nacionalismo de entre guerras, xa que os movementos e organizacións internacionalistas eran condenados polos nazis, como por exemplo, a relixión católica, os centros de ensino e cultura da Alianza Francesa etc.
Doutra banda, a situación dominante dos Estados Unidos trala segunda guerra mundial afianzou o inglés, ata no bloque soviético.
A percepción de que linguas internacionais poden ser máis útiles varía segundo os países. Así, por exemplo, en América, nos países que non son castelanfalantes, como Brasil ou Estados Unidos, tende a pensarse co español é máis importante có francés, mentres que en África adoita considerarse co árabe, o francés, o inglés, o portugués e ata o suahili poden ser máis útiles para un africano có español. En Europa a tendencia xeral na actualidade é que se estuden polo menos dúas linguas estranxeiras europeas no bacharelato. En Asia moitas persoas pensan que o coñecemento do chinés ou do xaponés pode ser moi útil etc. Tamén pode variar nun país no prazo de non moitos anos. Así, en España, logo da guerra civil, moitas persoas pensaban que a lingua do futuro sería o alemán porque crían que a segunda guerra mundial ía rematar coa vitoria das potencias do Eixo. Cando rematou a segunda guerra mundial a lingua estranxeira máis estudada en España foi o francés ata finais dos anos 60, e comezos dos 70, no que a lingua estranxeira máis estudada pasou a ser o inglés. Coa entrada de España na Unión Europea expúxose a conveniencia de estudar, polo menos, dúas linguas estranxeiras etc. En cambio, noutros países, por exemplo Portugal, o francés e o inglés son tradicionalmente obrigatorios no bacharelato, polo que non houbo practicamente ningún cambio na segunda metade do século XX, agás co latín pasou a ser optativo co alemán, coa entrada de Portugal na Unión Europea.
Linguas nacionais e literarias
Talvez a lingua planificada máis exitosa é o indonesio, que sendo a lingua oficial da cuarta nación máis populosa, é a segunda lingua para a maior parte dunha poboación de 230 millóns de persoas.
O bahasa indonesia, como tamén se lle coñece en forma nativa, é unha forma de malaio que foi normalizada e regulada e tomou préstamos doutras linguas indonesias.
En varios países creáronse idiomas oficiais nacionais baseados nalgún dialecto local. O filipino, baseado no tagalo, e o italiano, baseado na lingua toscana, son exemplos disto. Aínda cando estas linguas son moitas veces normalizadas e controladas por algunha academia, adóitanse considerar linguas naturais e non idiomas artificiais.
As linguas nacionais adoitan converterse en linguas auxiliares entre os pobos dunha nación, ben sexa que utilicen dialectos da lingua nacional, linguas relacionadas ou idiomas pertencentes a outras familias. Deste xeito, o español é a principal lingua auxiliar entre os pobos indíxenas de Hispanoamérica, ou entre un galego e un catalán. Igualmente o italiano "nacional" (toscano) é a lingua de comunicación entre un napolitano e un piemontés.
Entre as linguas literarias, o chinés mandarín na China (tamén lingua nacional) e o árabe clásico ou coránico no mundo árabe, son as máis espalladas.
O futuro das linguas planificadas
Dada a influencia do inglés actualmente como idioma auxiliar, é pouco probable que nun futuro próximo este sexa substituído por unha lingua planificada. Iso non impide que sigan xurdindo diferentes propostas.
Algunhas das principais ameazas son:
Falta de unidade
Existen varias propostas de linguas planificadas destinadas a ser a lingua auxiliar internacional universal. O obxectivo destas linguas cumpriríase se todo o público decidísese por unha soa (universal), é o que se coñece como o efecto Highlander.
A máis coñecida destas linguas é o esperanto.
Corpus
O conxunto de textos orixinais ou traducidos a unha lingua planificada é pequeno comparado co existente en linguas naturais, como o español, o francés, o alemán, o ruso e, sobre todo, o inglés.
Base de falantes
Do mesmo xeito que co corpus, o número de persoas coas que un viaxeiro pode comunicarse nunha lingua planificada é moi limitado. Aínda que os defensores do esperanto argumentan que é posible atopar un falante desa lingua en case calquera lugar do mundo, tamén é certo que sucede o mesmo co inglés. Nas zonas frecuentadas por un turismo internacional ou no centro de cidades moi cosmopolitas, non é difícil atopar persoas que falen algunha das linguas naturais máis difundidas, principalmente o inglés, e, en particular, en establecementos de hostalería, oficinas de turismo etc.
Os defensores da interlingua aseguran que é moi doado a comunicación dentro do mundo romance, sen necesidade de aprender as linguas específicas do lugar visitado, cunha vantaxe adicional sobre outras linguas auxiliares coma o inglés: en principio pódense comunicar con calquera persoa, ata aquelas monolingües.
Bibliografía
Les Langues internationales - Pierre Burney. Colección Que sais-je?, Presses Universitaires de France, París
Ligazóns externas
Kunsttaal
David Wechsler
David Wechsler, nado en Lespezi o 12 de xaneiro de 1896 e finado o 2 de maio de 1981, foi un psicólogo norteamericano.
Traxectoria
Desenvolveu escalas de intelixencia ben coñecidas, como a Wechsler Adult Intelligence Scale (WAIS) e a Wechsler Intelligence Scale for Children (WISC).
Cultura San Agustín
miniatura|Estatuas nun monumento sepulcral do culto indíxena de San Agustín en Colombia. miniatura|Culturas precolombianas do suroeste colombiano. A cultura San Agustín é a número 4. Co nome de San Agustín coñécese en Colombia unha importante rexión arqueolóxica, na que se acharon varios centenares de esculturas monolíticas, que indican que alí floreceu dende remotos tempos unha cultura, que hoxe é obxecto de estudo por parte de misións científicas para estabelecer as orixes e os trazos peculiares deste pobo. Esta cultura iniciouse a partir do século XXXIII a. C., e no século VII a. C. xa é unha cultura que presenta un considerable desenvolvemento, segundo as datas de carbono 14 de mostras orgánicas obtidas recentemente asociadas á agricultura, a cerámica, a ourivaría e a arte escultórica.
As diferenzas marcadas entre obxectos, indumentaria, vestiario e traballo lítico, observadas nas esculturas, fai supor que a necrópole de San Agustín foi unha rexión onde varias etnias suramericanas, dende lugares distantes, traían os seus mortos principais a sepultar; da que forman parte o Parque Arqueolóxico Nacional de Tierradentro e o Parque Arqueolóxico de San Agustín.
Vestixios arqueolóxicos
miniatura|Tumba policromada A zona onde se atopan as reliquias prehispánicas sitúase nunha rexión que corresponde ós actuais concellos de San Agustín, Isnos e Saladoblanco. Vestixios similares identificáronse tamén cara á vertente que cae sobre a Amazonía, especialmente na localidade de Santa Rosa del Caquetá. Débese ter en conta que unha vasta extensión desta zona está aínda sen explorar, particularmente as zonas que ascenden cara ó Val das Papas, cubertas por unha densa vexetación selvática que só até anos recentes empezou a ser desmontada ás petadas polas avanzadas colonizadoras. Nesta área aparecen, illados uns doutros, núcleos de estatuas e de tumbas, a maneira de centros cerimoniais. A tradición histórica sinalou estes lugares con nomes especiais, que na súa maior parte se conservan até hoxe, como Mesitas, Lavapatas, Ullumbe, Alto dos Ídolos, Alto das Pedras, Quinchana, El Tablón, La Chaquira, La Parada, Quebradillas, Lavaderos e outros.
Implicadas no Desenvolvemento
Implicadas no Desenvolvemento é unha organización feminista de cooperación ao desenvolvemento fundada en 1998 en Galicia que traballa na procura da igualdade de xénero como piar para o desenvolvemento humano perdurable.
Foi fundada pola escritora e intérprete María Reimóndez e forma parte da Coordinadora Galega de ONGD.
Obxectivos e accións
Implicadas entende a loita contra a pobreza como un exercicio de responsabilidade da cidadanía do norte en busca de espazos para que a cidadanía do Sur, e en concreto as mulleres, poidan tomar decisións sobre as súas vidas. Defende que a cooperación ao desenvolvemento comeza cambiando as estruturas de explotación entre o Norte e o Sur e entre homes e mulleres; que o cambio ten que acontecer dende Galicia abrindo vías para que a cidadanía poida participar na presión mundial para o cambio; que non se pode falar de desenvolvemento cando o 50% da poboación vive en situación de discriminación.
Por todo iso, traballa para superar primeiro a discriminación que padecen as mulleres con distintas accións: traballa na sensibilización da cidadanía, nas accións de presión política, na visibilización da situación das mulleres dos países en vías de desenvolvemento; abre portas á participación da cidadanía a través do voluntariado e do apoio a campañas internacionais.
Implicadas é a única organización galega que forma parte do Cumio do Microcrédito e pon en marcha proxectos de cooperación baseados na igualdade de xénero e na autosuficiencia das comunidades, traballando man a man coas organizacións civís do Sur.
Libros:
O proxecto O son das buguinas, xermolouse como unha das respostas de IND á tsunami do 26 de decembro de 2004 na India e noutros países de Asia. IND realizou un chamamento solidario a diversoas narradoras/es co obxecto de editar un libro solidario que axudase a reflexionar ao público xuvenil galego sobre as tráxicas consecuencias desta catástrofe.O DVD, que acompaña ao libro, preparado por Francisco Vila Barros, inclúe un documental sobre o labor de IND en Tiruchy (India ) e Abdis Abeba (Etiopía), unha película de animación sobre o labor das ONGs e as políticas de voluntariado e cooperación, un documental sobre a tsunami e un xogo interactivo sobre a cooperación
Libro e CD solidarios que recolle poemas de autoras tamiles (Andal, Kutti Revathi, Malathi Maithri, Salma e Sukirtharani) e galegas (Marilar Aleixandre, Yolanda Castaño, Marta Dacosta, María do Carme Kruckenberg, Yolanda López, Chus Pato e María Reimóndez). Libro solidario que recolle poemas de autoras etíopes (Yemoddish Bekele; Mihret Kebede; Tigist Mitiku; Misrak Tefere; Azeb Yosef; Abebech Diriba) e galegas (María Reimóndez; Antía Otero; Lucía Aldao; Estíbaliz Espinosa; Marga do Val; María Lado; María do Cebreiro).
Audiovisuais:
Está formado por dúas curtametraxes localizadas na India e en Etiopía respectivamente. O traballo trata o tema do microcrédito, unha metodoloxía de traballo en cooperación ao desenvolvemento. As dúas curtas parten, ademais, da solidariedade feita dende Galicia a través da organización galega Implicadas no Desenvolvemento. Na obra, o actor galego Luis Tosar viaxa ata Támil Nadu, na India, para facer un obradoiro de teatro “con mulleres poderosas que intentan cada día cambiar unha realidade inxusta”, e de diferentes mulleres, como Saritha, Vanitha e Premalatha, que nalgún momento da súa vida padeceron as duras consecuencias da discriminación de xénero nese país. O audiovual recolle os efectos positivos nesta comunidade do traballo de Implicadas polo Desenvolvemento e doutras organización de cooperación en eidos como a erradicación do infanticidio feminino, o control da natalidade, a sexualidade e outros aspectos en prol da igualdade de sexos.
Festival Implícate! Noite de música e palabra solidaria
Desde o ano 2005, Implicadas/os no Desenvolvemento organiza este festival na temporada de Nadal. Trátase dunha cita anual coa cultura e a solidariedade, xa que é un espectáculo no que se intercala música, teatro, danza e literatura, con audiovisuais sobre o traballo que leva a cabo Implicadas no Sur e en Galicia. Celébrase para dar a coñecer a filosofía de traballo de Implicadas, os seus proxectos de cooperación ao desenvolvemento e as actividades de concienciación. As artistas colaboran de xeito desinteresado e os cartos recadados destínanse integramente a financiar os proxectos de cooperación que a organización está a desenvolver.
Recoñecemento
En 2018 foi recoñecido o seu labor a prol da igualdade pola Deputación da Coruña co Premio Begoña Caamaño. O xurado recoñeceulle "unha traxectoria sólida de vinte anos no ámbito da cooperación cultural, con proxectos de especial interese no encontro de culturas" ao tratarse dunha "proposta que crea pontes culturais mediante a relación de actividades de Galicia con colectivos do Sul, poñendo en cuestión as relacións de poder e hexemonía cultural".
Wafa Mustafa
Wafa Mustafa, nada en Masyaf o 4 de agosto de 1990, é unha xornalista e activista siria que fai campaña pola liberación dos detidos sirios. Como membro de Families for Freedom, meteu presión ó Consello de Seguridade das Nacións Unidas para pedir a liberación dos nomes e as localizacións de todos aqueles ós que as autoridades sirias teñen en cativerio. Mustafa citou que a motivación do seu activismo foi a desaparición do seu pai, Ali Mustafa, un activista dos dereitos humanos, que foi detido en xullo de 2013. Acosado xa en 2011 pola Seguridade do Estado, Ali foi arrestado co seu colega Hussam al-Dhafri por homes armados vestidos de civil ó comezo das protestas contra o réxime. Hoxe, Wafa Mustafa traballa para obter calquera información sobre o seu pai e outros refuxiados detidos.
Traxectoria
En 2011, foi arrestada por protestas en Siria. Porén, pronto foi liberada. Despois do seu arresto, non puido regresar á escola para continuar os seus estudos, xa que as escolas comezaron a rexeitar ós estudantes que participaron nas manifestacións.
Wafa Mustafa di que comezou o seu traballo de activismo despois da desaparición do seu pai Ali Mustafa (un defensor de dereitos humanos que foi detido en xullo de 2013).
Despois do arresto do seu pai, viuse obrigada a trasladarse a Alepo e despois a Turquía a un campo de refuxiados.
En 2016 foi para Alemaña.
O 30 de maio de 2020, realizou unha manifestación fronte a un xulgado en Koblenz (Alemaña), onde publicó 61 fotografías de persoas desaparecidas en Siria, incluída unha fotografía do seu pai.
Segunda división española 2005/06
A tempada 2005–06 da Segunda División de España de fútbol foi a 75ª edición desta competición. Comezou o 28 de agosto de 2005 e finalizou o 19 de xuño de 2006.
Tolipeutinos
miniatura|230px|Armadillo xigante ([[Priodontes maximus).]] miniatura|230px|[[Tolypeutes tricinctus enrolado en bóla.]] A dos tolipeutinos (Tolypeutinae) é unha subfamilia de mamíferos placentarios da orde dos cingulados, unha das tres que constitúen a súa única familia, a dos dasipódidos, que inclúe varias especies de armadillos.
Descrición
A subfamilia foi descrita en 1865 polo zoólogo inglés John Edward Gray en ''Proc. Zool. Soc. Lond''., 1865: 365.
Etimoloxía
O nome científico da subfamilia, Tolypeutinae, fórmase, como é habitual, sobre a base do xenitivo do nome do seu xénero tipo, neste caso Tolypeutes, engadínolle a desinencia do latín científico -inae, propia dos nomes das subfamilias de animais.
En canto ao nome do xénero tipo, Tolypeutes, é a adpatación do neoloxismo do grego científico τολυπευτής, tolypeutés, "bóla de lá", derivado do grego antigo τολυπεύω tolypeúo, "amontoar, amorear"
Clasificación
Na actualidade, na subfamilia recoñécense os seguintes xéneros e especeis viventes:
Subfamilia Tolypeutinae Gray, 1865
Apolo e Dafne (de Bernini)
Apolo e Daphne é unha escultura de Gian Lorenzo Bernini realizada entre 1622-1625 que se conserva na Galería Borghese de Roma. Formaba parte dun conxunto de catro estatuas, e está realizada en mármore.
Mito
É un tema mitolóxico referido ao deus Apolo e á ninfa Dafne que aparece nas Metamorfoses de Ovidio (Libro I, 450-567). Dafne é unha ninfa, filla do deus-río Peneo, que percorre Tesalia. Para vingarse de Apolo por burlarse del, Eros, o deus do amor (tamén coñecido como Cupido) dispara simultaneamente dúas frechas, unha de ouro para o propio deus, que lle provoca un apaixonado amor pola ninfa Dafne, e outra de chumbo para a ninfa para provocar o rexeitamento do amor do deus. Para satisface-la súa paixón, Apolo perséguea e trata se emprega-la violencia, mais Dafne pide axuda a seu pai o deus-río que, para evitar que a capture, a vai transformar en árbore.
Descrición da obra
A escultura ten unha altura de 243 cm e o comitente do traballo foi o cardeal Scipione Caffarelli-Borghese, sobriño do papa Paulo V, que a encargou para a súa vila. Non era un traballo illado senón que formaba parte dun grupo de catro obras: Eneas e Anquises fuxindo de Troia (1619-1620), O rapto de Proserpina (1621-1622), Apolo e Dafne (1622-1625) e David (1623-1524). Como as esculturas de Giambologna, este conxunto de imaxes aspiraban a competir cos grupos helenísticos clásicos e facer esquecer que están esculpidas en mármore.
Cando Bernini comezou a obra, en 1622, tiña vinte e catro anos de idade, polo que se pode dicir que foi unha obra de xuventude. Non a rematou inmediatamente, senón que houbo un parón, posiblemente para traballar no David, polo que non se rematou até 1625, que foi cando se trasladou á vila Borghese. Bernini non executou a escultura por si mesmo senón que contou coa participación dun membro do seu taller, o escultor de Carrara Giuliano Finelli, que realizou os detalles que mostran a conversión de Dafne en árbore, como a codia e as pólas, e tamén o cabelo. Outros autores, en cambio, minimizan ou negan a importancia desa contribución.
Sempre estivo exposta na mesma sala da vila. Orixinalmente, estaba sobre unha base máis estreita e máis baixa contra a parede, preto da escaleira. Se ben a escultura se pode observar dende múltiples ángulos, Bernini planeou que fose vista de lado, permitindo ao espectador ve-las reaccións de Apolo e Dafne simultaneamente, comprendendo o miolo da narración da historia nun só instante, sen necesidade de moverse desa posición: Apolo correndo na procura da ninfa que comeza a súa transformación na codia do loureiro para se escapar do deus. Segundo Ovidio, a man de Apolo podía sentir o latexar do corazón da ninfa.
A presenza deste mito pagán na vila do cardeal é "xustificada" por un pequeno verso moral, composto en latín polo cardeal Maffei Barberini, o futuro papa Urbano VIII, e gravado no cartucho da base que dicía: "Aquel que gusta de perseguir as formas do pracer fugaz non atopa máis que follas e froitas amargas nas súas mans".
Análise
miniatura|Detalle lateral. É un tema representado moi a miúdo na pintura pero moito menos na escultura, por ser moi difícil de reproduci-la tensión da escena e a transformación da ninfa nun loureiro.
A composición da obra é helicoidal, sendo unha composición empregada acotío por Bernini nas súas obras. Alterna entre superficies ásperas, puídas e esculpidas. O traballo está feito para ter múltiples puntos de vista e que o espectador participe na recreación da obra pois debe dar volta ao redor da obra para podela ver como un conxunto. Todo o traballo é tratado coa mesma atención aos detalles, ningunha parte queda sen esculpir.
Apolo ten unha roupaxe cunha morea de detalles sobre as dobras, que son moi profundas. A representación da pel é moi realista, e a musculatura está moi suavizada. A postura do corpo amplifica o efecto dramática da escena. A torsión do corpo é real. Apolo corre para se achegar á ninfa. Pódese ve-la súa perna esquerda no aire, o que xera a sensación dun movemento rápido. Ademais o tecido non está pegado ao corpo e dá a impresión de moverse e voar polo impulso da carreira do deus.
A ninfa, nun último esforzo, bótase para adiante como para chegar máis preto do ceo. Ese derradeiro chimpo de desesperación é perceptible pola torsión do corpo e a sensación de movemento.
O tratamento dos rostros é moi puro. Pódese ver unha expresión ambigua en Dafne. Por unha banda, na súa faciana, caracterizada pola boca entreabierta, amosa non só a expresión de terror por ter sido alcanzada por Apolo, senón tamén, en certo sentido, alivio, como se presaxiara a súa metamorfose definitiva. Mentres que Apolo mira con sorpresa pois non entende o que está a suceder: a transformación da ninfa. Se o tratamento da carne é incrible, o do cabelo éo aínda máis pois o tallado do cabelo de Apolo imita un peiteado case real; os rizos, finamente cicelados, están realizados con pequenos xiros. Porén, o tratamento do cabelo da ninfa é un pouco diferente, pois o artista alterna entre un cicelado rematado e unha especie de inacabado, o que aumenta o efecto realista do cabelo.
Tamén é moi relevante o tratamento daquelas partes nas que principia a metamorfose, por exemplo, nas dedas dos pés que se están a converter nas raiceiras, ou na codia que comeza a cubrir o corpo da ninfa. Dos dedos das mans, xorden as pólas de loureiro, ou mesmo o seu cabelo estase a transformar paseniño: a muller estase a transformar en árbore. Pódese ver esta transformación ao mesmo tempo que o atordamento de Apolo. Bernini ten un enorme éxito ao amosar o movemento propio da persecución e o instante preciso no que comeza a transformación. O patetismo da escena vese destacado polo poderoso dinamismo, a alternancia de espazos cheos e baleiros, e o xogo de luces e sombras.
O esquema compositivo amosa dous arcos descritos polas figuras e un desenvolvemento en espiral. Tamén é relevante como Bernini resolve o problema do peso das figuras e o funcionamento das masas de mármore cara ao exterior. Nun refinado xogo de equilibrio, os brazos, pernas, dedos e cabelos das dúas figuras esténdese no espazo, desafiando as leis da gravidade levando a materia marmórea ao límite das dúas posibilidades expresivas. A escena é tan espectacular porque semella ver dúas figuras suspendidas non espazo.
Influencias
Bernini foi pintor e arquitecto, pero segue a ser, por riba de todo, escultor. As súas obras son propias da arte barroca, como se destaca nas expresións dos rostros, na representación da carne, na captación dos movementos da escena que quedan como conxelados no seu punto crucial. Foi considerado polos seus contemporáneos como o mellor escultor do seu século. A éxtase de Santa Tareixa e o grupo das catro estatuas permanecen entre as súas obras máis coñecidas.
Máquina Enigma
300px|miniatura|Unha máquina electromecánica de cifrado rotativo; a versión amosada é posiblemente a militar, pero é semellante á comercial Enigma-D. Enigma era o nome dunha máquina que dispoñía dun mecanismo de cifrado rotatorio, que permitía usala tanto para cifrar como para descifrar mensaxes. Varios dos seus modelos foron moi empregados en Europa dende comezos dos anos 1920.
Apolo e Dafne (de Bernini)
Influencias
Mesmo despois da súa morte, continuou a súa influencia en moitos dos seus contemporáneos a través dos seus discípulos Giuliano Finelli (1601-1657), Antonio Raggi (1624-1686), Ercole Ferrata (1610-1686) que difundiron até finais do século XVII o estilo "berniniano" que pasou a artistas como Jean-Baptiste Pigalle ou Canova.
Máquina Enigma
A súa fama débese a ter sido adoptada polas forzas militares de Alemaña dende 1930. A súa facilidade de manexo e suposta inviolabilidade foron as principais razóns para o seu amplo uso. O seu sistema de cifrado foi finalmente descuberto e a lectura da información que contiñan as mensaxes supostamente protexidas é considerada como unha das causas de ter rematado a segunda guerra mundial cando menos dous anos antes do que tería ocorrido sen o seu descifrado.
Apolo e Dafne (de Bernini)
Influencias
Un viaxeiro francés en 1839 comentou que o grupo é "asombroso tanto polo mecanismo da arte e a complexidade, está cheo de encanto no conxunto e nos detalles". Unha revista literaria do século XIX considerouna a única obra de Bernini digna de gabanzas duradeiras.
Máquina Enigma
A máquina equivalente británica, Typex, e varias estadounidenses, como a SIGABA (ou M-135-C no exército), eran semellantes a Enigma. A primeira máquina moderna de cifrado rotatorio, de Edward Hebern, era considerablemente menos segura, feito constatado por William F. Friedman cando foi ofrecida ó goberno dos Estados Unidos.
Apolo e Dafne (de Bernini)
Influencias
Outras críticas foron menos positivas. Un escritor de viaxes inglés, en 1829, apreciou a destreza técnica de Bernini, mais engadiu que "a escultura ten toda a falta de xuízo, gusto e coñecemento desa idade", pasando a critica-la aparencia de Apolo por asemellarse demasiado a un pastor e non a un deus.
Os historiadores actuais son máis positivos. Robert Torsten Petersson afirma que é "unha obra mestra extraordinaria ... impregnada dunha enerxía que traballa dende as puntas das follas do loureiro e a man e as roupaxes de Apolo".
Agrupación de Electores de Redondela
A Agrupación de Electores de Redondela (AER), é unha agrupación política de ámbito municipal do concello pontevedrés de Redondela. Fundouse no ano 2011, presentándose ese mesmo ano ás eleccións municipais e acadando un concelleiro. No ano 2015 presentouse de novo ás eleccións municipais conseguindo 4 concelleiros.
Traxectoria
AER naceu en 2011 como alternativa localista aos partidos existentes, tal e como definiron nun dos seus comunicados fundacionais.
Nas eleccións municipais de 2011, presentáronse á alcaldía con Jorge Varela Couñago ("Chopi") como cabeza de lista. Neses comicios obtiveron 832 votos (un 5,25% do total), conseguindo un concelleiro. Malia acadar só un edil, o resultado desas eleccións permitiu truncar a maioría absoluta do Partido Popular, convertendo a AER na chave de goberno. AER abstívose na investidura cumprindo a súa promesa de non pactar con ningún partido político; co que gobernou o Partido Popular, que acadou máis votos que PSOE e BNG xuntos e obtivo os mesmos edís que a suma de PSOE e BNG.
Nas eleccións municipais de 2015 volvéronse presentar á alcaldía con Ricardo Figueroa Rodríguez como cabeza de lista. Lograron acadar 4 concelleiros tras sumar 2847 votos (17,8% do total).
Urbano Cabrera
Urbano Cabrera, nado en Baiona en 1951, un cantautor e compositor galego.
Traxectoria
Fillo dun mariñeiro e dunha peixeira, Cabrera é un cantautor autodidacta.
O estilo musical de Urbano Cabrera móvese entre o blues, o rock e as baladas country. As súas letras son de corte social-reivindicativa e amoroso.
Urbano Cabrera editou tres discos. No segundo deles contou coa colaboración do grupo vigués Siniestro Total, e no terceiro coa de Mastro Reverendo.
Cal, Bexán, Cospeito
Cal é un lugar da parroquia de Bexán no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 17 habitantes (7 homes e 10 mulleres).
Paxariñas, Adina, Sanxenxo
Paxariñas é un lugar da parroquia da Adina, Sanxenxo do concello de Sanxenxo (Pontevedra). Segundo o IGE, tiña 61 habitantes en 2016 (30 mulleres e 31 homes), o que representa un notable aumento respecto ós anos 2009, cando tiña 43 habitantes, ou 2008, cando eran 42.
A praia de Paxariñas dispón de Bandeira Azul desde o 2007.
Receptor de LDL
O receptor de lipoproteínas de baixa densidade ou receptor de LDL é unha proteína de 839 aminoácidos (unha vez eliminado o péptido sinal de 21 aminoácidos) que funciona como mediadora na endocitose das lipoproteínas de tipo LDL ricas en colesterol. É un receptor da superficie celular que recoñece a apolipoproteína B100, que está inserida entre os fosfolípidos da capa externa das partículas LDL. Este receptor tamén recoñece a proteína apoE que se encontra en restos de quilomicrons e restos de VLDL (as IDL). En humanos, a proteína receptora de LDL está codificada polo xene LDLR situado no cromosoma 19. Este receptor pertence á familia xénica do receptor de lipoproteína de baixa densidade.
Michael S. Brown e Joseph L. Goldstein recibiron o Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina de 1985 pola identificación deste receptor e a súa relación co metabolismo do colesterol e a hipercolesterolemia familiar.
Importancia clínica
As LDL están directamente implicadas no desenvolvemento da aterosclerose, debido á acumulación de colesterol LDL no sangue. A aterosclerose é o proceso responsable da maioría das doenzas cardiovasculares. Se o receptor LDL non funciona ben as LDL non entran na célula e acumúlanse no sangue.
O hipertiroidismo pode ser asociado coa hipercolesterolemia por medio da regulación á alza do receptor de LDL, e o hipotiroidismo coa situación inversa.
Función
Os complexos de receptor de LDL están presentes nas depresións revestidas de clatrina (onde se producen vesículas de endocitose) da membrana plasmática, as cales se invaxinan cando se une a elas a LDL por medio da adaptina, formando vesículas cubertas de clatrina que quedan dentro da célula. Isto permite que as LDL cargadas de colesterol entren na célula dentro das vesículas. Isto ocorre en todas as células nucleadas do organismo (non en eritrocitos), pero principalmente nas células do fígado, órgano que elimina ~70% das LDL da circulación sanguínea. Este tipo de endocitose denomínase endocitose mediada por receptor.
Unha vez que as vesículas revestidas entran na célula despréndense do seu recubrimento de clatrina e fusiónanse cun endosoma tardío ácido. O cambio de pH causa un cambio conformacional no receptor que libera a partícula LDL unida. Os receptores poden ser despois destruídos ou poden ser reciclados por medio do ciclo endocítico e devoltos á superficie da célula, onde o pH neutro causa que o receptor reverta á súa conformación nativa e quede listo para recibir outra partícula LDL.
A síntese de receptores na célula está regulado polo nivel de colesterol libre intracelular. Se está en exceso con respecto ás necesidades da célula entón a transcrición do xene do receptor será inhibida. Os receptores LDL son traducidos polos ribosomas do retículo endoplasmático rugoso e modificados despois polo aparato de Golgi, desde o cal saen dentro de vesículas e chegan á membrana plasmática.
Edicións do Dragón
Edicións do Dragón foi un proxecto editorial galego activo entre os anos 1990 e 1998 e radicado na cidade de Santiago de Compostela que se moveu grazas ao esforzo de, entre outros, Paco Souto, Fran Alonso e Miro Villar.
Receptor de LDL
Proteína
O dominio N-terminal do receptor de LDL, que é o responsable da unión do ligando, está composto de sete repeticións de secuencias (~50% idénticas). Cada repetición denomínase repetición de clase A ou LDL-A e contén uns 40 aminoácidos, entre os que hai 6 residuos de cisteína que forman pontes disulfuro dentro da repetición. Adicionalmente, cada repetición ten residuos ácidos moi conservados que usa para coordinar un só ión calcio nunha rede octaédrica. Tanto as pontes disulfuro coma a coordinación do calcio son necesarias para a integridade estrutural do dominio durante as repetidas viaxes que fai o receptor polo interior moi ácido do endosoma. O mecanismo exacto da interacción entre as repeticións de clase A e o ligando (LDL) non se coñece, pero pénsase que as repeticións actúan como "agarradores" que atrapan a LDL. A unión da ApoB necesita as repeticións 2 a 7, mentres que a unión da ApoE require só a repetición 5 (que se cre que é unha repetición ancestral).
Edicións do Dragón
Historia
Nacida como unha editorial pequena de tiraxes curtas a súa preocupación pola súa dimensión estética levounos a abordar o formato de carpetas poéticas, feitas dun xeito case artesanal e coa participación de diversos autores plásticos. Ao longo da súa traxectoria publicou cinco volumes colectivos, e dous de autoría individual, ambos de autores debutantes. Cesou as súas actividades en 1998 debido á separación profesional dos seus impulsores.
Receptor de LDL
Proteína
A carón do dominio de unión ao ligando hai un dominio de homoloxia do precursor do factor de crecemento epidérmico (EGF) (dominio EGFP). Este presenta aproximadamente un 30% de homoloxía co xene do precursor de EGF. Hai tres repeticións de factor de crecemento; A, B e C. A e B están estreitamente ligadas mentres que C está separada pola rexión da repetición YWTD, que adopta unha conformación en propulsor beta (dominio de clase B de LDLR). Crese que esta rexión é responsable do cambio conformacinal dependente do pH que causa que a LDL unida sexa liberada no endosoma.
Edicións do Dragón
Historia
A súa importancia na poesía dos 90 é capital, por acoller o debut de moitos dos seus autores novos e tamén por sentar as bases do que despois sería Letras de Cal.
Receptor de LDL
Proteína
Un terceiro dominio da proteína é rico en oligosacáridos enlazados por O pero parce ter pouca función. Os experimentos de knockout de xenes confirmaron que non hai unha perda significativa de actividade cando falta este dominio. Especulouse que o dominio puido ter actuado en tempos ancestrais como un espazador para empurrar o receptor alén da matriz extracelular.
O dominio citosólico C-terminal contén ~50 aminoácidos, incluíndo unha secuencia sinal importante para localizar os receptores nas depresións revestidas de clatrina e para desencadear a endocitose mediada por receptor unha vez unido. Porcións da secuencia citosólica atopáronse noutros receptores de lipoproteínas, e tamén noutros receptores cunha relación máis distante.
Mutacións
As mutacións no xene que codifica o receptor de LDL orixinan a hipercolesterolemia familiar.
Hai cinco grandes clases de mutacións no receptor de LDl, que son:
Trasouteiro, A Grade, Chantada
Trasouteiro é un lugar da parroquia da Grade, no concello lugués de Chantada na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2017 tiña 11 habitantes, 6 mulleres e 5 homes.
A feira de Trasouteiro era o día 10 de cada mes.
Toponimia
O topónimo, un orónimo, deriva do latín, voz medieval formada sobre o plural de , sitio alto.
Xubín
O topónimo galego Xubín pode referirse a:
Amais, como apelido pode referirse a:
Novell
Novell Inc. (NASDAQ: NOVL) é unha compañía de software internacional con sede no val de Utah nos Estados Unidos de América especializada en sistemas operativos orientados á empresa. Produce Novell eDirectory, Novell Open Enterprise Server, SUSE Linux Enterprise Server, Novell NetWare, SUSE Linux Enterprise Desktop, Novell GroupWise, Novell ZENworks, Novell Identity Manager, Novell Access Manager, Novell exteNd, Novell BorderManager, PlateSpin, Forge, PowerConvert e PowerRecon e é patrocina e fomenta a comunidade openSUSE.
A cociña galega
A cociña galega é un libro de Álvaro Cunqueiro publicado en 1973 por Galaxia e reeditado en varias ocasións pola mesma editorial (3ª edición en 1980). Foi incluído despois na Biblioteca Básica da Cultura Galega (1983), 168 páxs. ISBN 978-84-7154-441-4. Foi traducido ao castelán como Cocina gallega (1982), Everest. A mesma Galaxia publicou en 2004 La cocina gallega.
Contido
Explica como é a matanza do porco nas casas galegas, os días que leva, os costumes, que se come, e mesmo dá a receita para facer a zorza e as tripas.
Malia non ser Galicia un pobo con moita tradición de ensaladas crúas, hai bastantes posibilidades: a leituga, grelos, repolo, tirabeques, feixóns…
Pementos de Herbón, de Padrón, de Santiago, de Betanzos, de Mondoñedo. Xa Picadillo recomendaba que non se lles tirasen, co puntego que fica do talo as sementes, até que fosen asados.
Remata coa receita dos “bertóns recheos” tal e como se facía na súa casa e nas doutras familias de Mondoñedo.
Un bo cocido ha de levar xamón, lacón, carne fresca (becerro), touciño, chourizos, verdura (grelos ou repolo), polo, garavanzos, patacas. E tamén pode levar orella e costela de porco. Coa auga en que se coceu a carne faise unha boa sopa. Antes de chegar ao país a pataca facíase con castañas.
O lacón con grelos xa é o prato maior da cociña galega. Contradí Cunqueiro a Picadillo canto aos tempos de coción do lacón. Explica os xeitos de preparalo.
Os mellores xamóns son de Becerreá, Cervantes, A Fonsagrada, A Pobra de Trives, A Mezquita, A Gudiña, Viana do Bolo, Lalín, os dezáns, os da Terra de Montes, os de Meira, os de Quiroga. O xamón era cousa de ricos e agora xa non hai que ir á casa do crego, do médico ou do avogado para comer xamón.
Galicia é o país das empanadas aínda que haxa quen as considere como invención do pobo pobre. Non hai festa galega sen empanada e hainas de todos os tipos.
As ostras (a raíña de todos), os croques, os longueiróns, as navallas, as vieiras, os percebes e todos os mariscos pequenos e grandes. Un capítulo longo para estes manxares galegos tan valorados pola xente de fóra.
Galicia é o país dos mil ríos. Dos peixes de río o primeiro é o salmón que polo marzo remonta no Miño, no Lérez, no Ulla, no Tambre, no Umia, no Landeo, no Sor, no Masma, no Eo. E tamén está o reo. Outro dos peixes importante nos ríos é a troita. E non digamos a lamprea e o sábalo (zamborca) que soben polos ríos. Finalmente as anguías, as súas crías, o meixón, antes non se comían usábanse coma esterco, agora teñen moito valor.
Son moitos e moi bos, linguado, rodaballo, mero, pescada, robaliza, congro, o peixe sapo, o ollomol... e de como deben prepararse. Tamén estamos moi afeitos en Galicia ás caldeiradas de peixe e ás alladas. E sen esquecer, hai que citalas, as luras e os chocos.
A sardiña o único peixe que os galegos asan desde sempre e “polo San Xoán a sardiña pinga o pan”, é cando mellor están.
As carnes de gando vacún galego son moi boas, en especial a de xato algo feito e, sobre todo a de cebón. Agora fanse en moitas partes churrascos que os emigrantes aprenderon a facer no Uruguai e a Arxentina. En Galicia tira máis o cabrito que o año, aínda que as costeletas de cabrito non teñen o sabor das do año. Tamén se criaba nas aldeas moito coello. E o autor demórase en falar da preparación da galiña e do polo.
A caza en Galicia foi indo a menos, coma cando se cazaba a pita do monte, abundaban as lebres e nas lagoas os parrulos. Explica polo miúdo a preparación da perdiz. Tamén, do coello, o máis abundante. Segue co corzo e co porco bravo. Os galegos non son moi dados a comer paxaros e remata:
Xa se fan poucas chacinas en Galicia, coma a do congro, a do corzo. Debeuse chacinar moito en Galicia nas casas grandes e nos mosteiros
Galicia é queixeira, e todas as feiras hai cestas cos queixos da contorna. E hai que falar dos de tetilla e dos de San Simón, afumados.
O “requesón” (requeixo) segue sendo unha das grandes sobremesas do país. Debe facerse con leite callado ou podre, como lle din nalgunhas comarcas. Ademais aprovéitase o leite callado, que senta moi ben no verán.
A Galicia doceira, a Galicia dos biscoitos, dos amendoados, das tortas, dos roscóns, das filloas, das rosquiñas nas festas. As tortas de Santiago e de Mondoñedo, as rosquiñas de Silleda, a bica de Trives, o leite frito...
Son cousa moi de vello na cociña galega, boa parte do éxito está na súa finura. Explica como facer o amoado e os tipos de filloas. Non se debía autorizar a ningún restaurante a chamarse galego por aí adiante se non aprobase o exame da filloa.
É Galicia país de moita froita e de vellas castes coma as peras urracas, as mazás comoesas, as cereixa baloriñas. E tamén son excelentes as noces e as castañas.
Fai un repaso polas ribeiras do Miño, o Sil, polo Ribeiro, o Ulla, Cambados...
Importancia
A tradución ao castelán serviu en 1982 como prólogo ao libro Cocina gallega de Araceli Filgueira Iglesias, publicado por Everest e reimpreso varias veces. Reeditado por Edicións do Cumio en 2018. Segundo Manuel Gago, "Cunqueiro é o autor das páxinas máis brillantes sobre a gastronomía galega; a nosa visión sobre o acervo tradicional de pratos, produtos e viños non se pode comprender sen a súa visión lúcida e enciclopédica. Aínda hoxe, seguimos citando a Cunqueiro como a referencia básica para definir os produtos mantra do país, desde o albariño ata a lamprea, desde o pan ata as carnes de caza". Para Macarena Cuíñas Gómez, "Cunqueiro mostra a súa curiosidade, o seu vivo interese máis alá da súa experiencia como catador e cociñeiro de produtos da súa terra. A súa reflexión, como a súa prosa, trascende os límites do texto informativo sobre a cociña para converterse en literatura, en cultura".
Non é un simple libro de receitas de cociña, hainas, pero a mirada vai máis alá contemplando en conxunto a cociña tradicional galega. Ademais cumpriu unha función normalizadora do idioma no campo da gastronomía, no que había moi pouco feito en galego.
En 2011 o Consello da Cultura Galega editou ''Na mesa con Cunqueiro. Antoloxía gastronómica e literaria'', en homenxe ao Cunqueiro gastrónomo.
Dolphin (foguete)
Dolphin foi o nome dun foguete estadounidense de probas fabricado por Starstruck e probado en 1984. Foi concibido como un proxecto para desenvolver un foguete sonda de baixo custo.
Dolphin era un foguete experimental no que se probou a propulsión híbrida (polibutadieno como combustible sólido e oxíxeno líquido como oxidante) e se comprobou o concepto de lanzamento desde o mar: o foguete despegaba submerxido, sostido por unha estrutura flotante. Lanzouse un único foguete Dolphin, o 3 de agosto de 1984, chegando a unha altura de 700 m en lugar dos 2400 m previstos debido a un problema nos propulsores. O proxecto, completamente privado, foi cancelado por falta de fondos.
Alaska y Dinarama
Alaska e Dinarama (tamén Dinarama, Dinarama Alaska e Alaska Dinarama) foi un grupo de música pop español, formado por Alaska, Carlos Berlanga e Nacho Canut. A súa actividade desenvolveuse entre os anos 1982 e 1989, ano en que se disolveu trala realización de 5 gravacións e varios millóns discos vendidos. Publicaron cancións como Ni tu ni nadie e A quién le importa, que foi o seu maior éxito.