cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Minnesota
Lagos e ríos
250px|dereita|miniatura|Vista do [[Lago Itasca, o nacemento do río Mississippi.]] Minnesota é un dos estados máis cubertos por corpos de auga dos Estados Unidos. O seu alcume, A Terra dos 10.000 Lagos, non é ningunha esaxeración: conta con 11.842 lagos de máis de 10 acres (40.500 m²). O maior lago localizado dentro de Minnesota é o Lago Rede, cos seus 1.100 km². A porcentaxe da área ocupada por auga do estado é de cerca do 5% da súa superficie total. Se contamos a parte do Lago Superior pertencente a Minnesota (o maior e máis profundo corpo de auga do estado) esta porcentaxe aumenta ao 8,4%.
A conca hidrográfica do Mississippi cobre cerca do 57% da superficie do estado, seguida da do Río Vermello, cun 30%. Pola súa banda, os ríos que desembocan no Lago Superior, todos localizados no extremo nordeste de Minnesota, cobren os 13% restantes do estado.
Áreas protexidas
miniatura|dereita|400 px|Lago Saganaga no Boundary Waters Canoe Area Wilderness Minnesota alberga moitas zonas verdes. O estado ten 71 parques estatais, 53 bosques estatais, dous bosques nacionais e moitas outras reservas e parques rexionais. O Boundary Waters Canoe Area Wilderness localízase na fronteira nordeste do estado, e o Itasca State Park, o nacemento oficial do río Mississippi, localízase na sección noroeste do estado. O Departamento de Recursos Naturais de Minnesota é o encargado de xestionar os parques e bosques estatais.
As áreas baixo xestión do Servizo de Parques Nacionais son:
Rede urbana
200px|dereita|miniatura|[[Minneapolis, Minnesota|Minneapolis.]] A capital de Minnesota é Saint Paul, localizada no centro-leste do estado, ao longo da marxe oriental do río Mississippi. Saint Paul limita alén do río coa maior e máis poboada cidade de Minnesota, Minneapolis. Ambas as dúas cidades xunto cos seus suburbios comprenden a área metropolitana das Cidades Xemelgas (Twin Cities), a 16ª maior área metropolitana dos Estados Unidos e alberga aproximadamente ao 59% da poboación do estado a día 1 de abril de 2005. O resto do estado coñécese como Greater Minnesota (Gran Minnesota) ou Outstate Minnesota.
As cidades de Minnesota cunha poboación superior a 50.000 habitantes (en 2005) son, en orde descendente: Minneapolis, Saint Paul, Rochester, Duluth, Bloomington, Brooklyn Park, Plymouth, Eagan, St. Cloud, Coon Rapids, Burnsville, Eden Prairie, Maple Grove, Woodbury, Blaine, e Minnetonka. Destas, soamente Rochester, Duluth, e St. Cloud están fóra da área metropolitana das Cidades Xemelgas.
Demografía
miniatura|dereita|300px|Densidade de poboación de Minnesota A Oficina do Censo dos Estados Unidos estimou no 2005 a poboación de Minnesota en 5 132 799 habitantes, o que o converte no 21º estado máis poboado da nación. A súa poboación aumentou en 213.307 habitantes (ou o que é o mesmo, un 4,3%) desde o ano 2000. O aumento demográfico desde o 2000 débese a un crecemento natural de 161.252 persoas (358.012 nacementos menos 196.760 mortes) e unha migración neta de 54.032 persoas no estado. As migracións externas deron lugar a un aumento neto de 70.800 persoas, mentres que as migracións internas produciron unha perda neta de 16.768 persoas.
Razas e etnias
Composición racial da poboación de Minnesota:
Ao redor do 75% da poboación ten ascendencia europea occidental. Os maiores grupos étnicos de Minnesota son os alemáns (37,3%), os noruegueses (17,0%), os irlandeses (12,2%), e os suecos (10,0%). O estado tiña unha reputación de ser relativamente homoxéneo, pero iso está cambiando. Os chineses e xaponeses tiveron longas presenzas no estado, e a poboación latina de Minnesota continúa incrementándose. Os inmigrantes que recibe actualmente o estado proveñen de todo o mundo, como os miao, os somalís, os vietnamitas, os indios, os de Oriente Medio e os emigrantes do antigo Bloque do Leste. O estado ten a terceira maior poboación de falantes de miao dos Estados Unidos. Moitos destes novos inmigrantes están sendo axudados por congregacións relixiosas.
miniatura|esquerda|125px|Pirámide de idades de Minnesota (2000).
Pirámide de idades
A distribución da poboación por idades en 2000 era:
Relixión
miniatura|dereita|200px|Basílica de Santa María, Minneapolis Ao redor do 75% da poboación de Minnesota declárase cristiá. Recentemente, os inmigrantes formaron considerables comunidades de musulmáns, budistas e hindús.
Afiliacións relixiosas da poboación de Minnesota:
Economía
miniatura|esquerda|200px|Reverso dunha moeda de 25 cent. de dólar coa imaxe de Minnesota. A Oficina de Análise Económica (Bureau of Economic Analysis, BEA) do Goberno dos Estados Unidos estima o produto interior bruto de Minnesota en 2005 en 233.300 millóns de dólares. A renda per cápita era de 36.184 dólares en 2004, a 8ª da nación. Os ingresos medios por fogar eran de aproximadamente 48.000 dólares en 1999, tamén clasificados os oitavos da nación (Oficina do Censo dos Estados Unidos). A media dos ingresos domésticos medios por condado varía de 17.369 dólares no Condado de Todd a 42.313 dólares no Condado de Hennepin. En xeral, os salarios son máis baixos nas áreas máis rurais, especialmente na parte noroccidental do estado.
As vendas ao detalle per cápita foron de 10.260 dólares en 1997, superiores á media dos Estados Unidos, 9.190 dólares. Roseville, un suburbio das Cidades Xemelgas, ten as vendas per cápita máis altas do estado (14.870 dólares), aínda que os ingresos totais son moito máis altos en Minneapolis, St. Paul, Bloomington, e Edina.
Industria e comercio
A economía de Minnesota transformouse nos últimos 200 anos, dunha economía baseada nas materias primas a unha baseada nos produtos acabados e a prestación de servizos. As primeiras actividades económicas foron o comercio de peles e a agricultura. Esta última é aínda unha parte importante da economía estatal, aínda que hoxe só ocupa a unha pequena porcentaxe da poboación, ao redor dun 2%. Minnesota é un produtor destacado dentro dos Estados Unidos no referente á remolacha azucreira, a soia, e o millo. A agroindustria do estado cambiou da mera produción ao procesamento e manufactura de produtos alimenticios. As empresas líderes no ramo son, entre outras, Xeral Mills, Cargill (moenda), a Hormel Foods Corporation de Austin (produtos cárnicos procesados), e a Schwan Food Company de Marshall (alimentos conxelados).
A silvicultura, unha das primeiras industrias en desenvolverse no estado, permanece forte grazas á talla, ao procesamento da polpa de celulosa, á fabricación de produtos forestais e á produción de papel.
Minnesota era famosa polas súas minas de ferro, que eran responsables dunha parte significativa da mena de ferro producida no mundo durante máis dun século. Aínda que na actualidade a mena pura atópase bastante reducida, permanece forte a minería da taconita, que utiliza procesos desenvolvidos localmente para manter activo o sector. A 3M Co. (anteriormente Minnesota Mining and Manufacturing Co.), unha empresa que tivo as súas orixes na minería, hoxe é unha diversificada fabricante de produtos industriais e de consumo. miniatura|270px|Interior do Mall of America. Como cabería esperar nun estado envorcado cara ás actividades ao aire libre, existen diversas empresas que fabrican barcos e outros produtos recreativos. Polaris Industries fai motos de neve e outros vehículos recreativos de campo a través.
A venda polo miúdo está representada pola Target Corporation, Best Buy, e a International Dairy Queen, todas radicadas nas Cidades Xemelgas. O maior centro comercial dos Estados Unidos, o Mall of America, localízase en Bloomington. Ecolab proporciona servizos e subministracións de saneamento.
Algunhas institucións financeiras con sede en Minnesota son o U.S. Bancorp, o TCF Bank, e a Wells Fargo & Co.. As compañías aseguradoras máis importantes son a St. Paul Travelers e a Thrivent Financial for Lutherans.
O sector da alta tecnoloxía está representado por Honeywell, Cray Computers, Imation, e unha sede de IBM en Rochester. Medtronic representa ao crecente sector biomédico do estado, orixinado pola investigación universitaria. Rochester é a sede da Clínica Mayo, unha das clínicas médicas máis famosas do mundo.
Uso e produción de enerxía
miniatura|250px|Iluminación nocturna de Minneapolis. A electricidade producida nos aeroxeradores gañou certa popularidade, especialmente na rexión suroeste, máis ventosa. En xuño de 2006, o estado era o cuarto produtor de enerxía eólica do país, con 744 MW instalados e un proxecto dun parque eólico adicional, que terá unha potencia de 128 MW.
Como moitos estados do Midwest que soportan fríos invernos, Minnesota depende fortemente do gas natural para as calefaccións domésticas. Ao redor de dous terzos dos fogares usan dito combustible. O estado non produce o seu propio petróleo, aínda que dispón da maior refinería de petróleo de tódolos estados non produtores de petróleo, a Pine Bend Refinery. Un dos oleodutos máis longos do mundo, a Lakehead Pipeline, atravesa o norte de Minnesota. A maior parte do petróleo que usa o estado provén do Canadá e do noroeste dos Estados Unidos.
Impostos estatais
Minnesota ten tres tipos impositivos do imposto sobre a renda, que van do 5,35% ao 7,85%. O imposto sobre as vendas en Minnesota é do 6,5% para a maior parte dos artigos. O estado non grava devandito imposto na roupa, algúns servizos ou a comida para o consumo doméstico. Grávase a comida preparada, as lambetadas e os refrescos. O estado tamén grava un imposto de uso para os artigos comprados noutro lugar pero que se utilizan en Minnesota. Os propietarios de leiras de Minnesota pagan un imposto sobre os bens inmobles ao seu condado, municipio, distrito escolar e distrito de impostos. Son tres os factores que afectan á contía dos impostos: a cantidade que gastan os gobernos locais para proporcionar servizos á comunidade, o valor de mercado estimado da propiedade e a clasificación da propiedade.
As empresas e os individuos de Minnesota pagaron unha media dun 11,8% da súa renda en impostos locais e estatais en 1998 (Departamento da Renda de Minnesota).
Goberno e administración
miniatura|esquerda|250px|Vista do Capitolio Estatal de Minnesota, en Saint Paul. A capital de Minnesota é Saint Paul, localizada ao leste do estado, contigua a Minneapolis. Dende o 6 de xaneiro de 2003, o Gobernador é o republicano Tim Pawlenty. A Tenente Gobernadora é Carol Molnau, que tamén está á cabeza do Departamento de Transportes de Minnesota. Minnesota conta con 8 escanos na Cámara de Representantes dos Estados Unidos.
División de poderes
Como no goberno nacional dos Estados Unidos, en Minnesota existe a división de poderes: executivo, lexislativo e xudicial. miniatura|150px|dereita|Tim Pawlenty, gobernador de Minnesota desde xaneiro de 2003. miniatura|250px|esquerda|Condados de Minnesota.
Constitución
A actual Constitución de Minnesota foi adoptada en 1858. As emendas á Constitución son propostas polo Poder Lexislativo de Minnesota. As emendas creadas por unha das cámaras do Poder Lexislativo, para ser aprobada, necesita recibir polo menos tres cuartos dos votos do Senado e da Cámara dos Representantes do Estado, e despois, dous terzos dos votos do electorado de Minnesota, a través dun referendo. As emendas tamén poden realizarse a través de convencións constitucionais, que son encontros políticos especiais. As emendas realizadas desta forma necesitan ser aprobadas por polo menos un 51% de cada Cámara do Poder Lexislativo, e despois, por polo menos un 60% da poboación electoral do estado, nun referendo.
Política
Nos inicios da súa historia como estado, Minnesota estivo dominado politicamente polo Partido Republicano, tanto a nivel estatal como nacional. A maioría dos senadores e representantes electos para o Lexislativo de Minnesota eran republicanos, e o mesmo pode dicirse dos senadores e representantes do estado no Congreso dos Estados Unidos. Con todo, gradualmente, a partir da década de 1930, os demócratas pasaron a gañar forza na política do estado. Desde a década de 1960, as eleccións a nivel rexional, estatal e nacional en Minnesota foron moi rifadas, entre os republicanos e os demócratas, e ambos os dous partidos teñen moita forza política no estado.
Minnesota é coñecida pola súa política activa e inestable, sendo o populismo unha forza tradicional entre tódolos partidos do estado. A historia da política en Minnesota rexistra curiosidades tales como Jesse Ventura, un loitador profesional que se converteu en gobernador e R.T. Rybak, un manifestante que se converteu en alcalde. Minnesota ten unha elevada porcentaxe de asistencia ás urnas; o 77,2% do electorado do estado votou nas eleccións presidenciais de 2004, a porcentaxe máis alta dos Estados Unidos. O conservadorismo político de Minnesota está menos relacionado coa relixiosidade da poboación do estado, en comparación a outros estados americanos.
Durante a segunda metade do século XX, o voto de Minnesota inclinouse máis cara ao demócrata, aínda que agora é visto como un swing state (literalmente "estado randeeira", isto é, un estado no que non domina claramente un partido sobre outro). Os habitantes de Minnesota votaron aos demócratas para presidentes desde 1976, durante moito máis tempo que ningún outro estado. Os votos electorais de Minnesota e do Distrito de Columbia foron os únicos que non gañou o presidente republicano Ronald Reagan. Os votantes de Minnesota, en cambio, elixiron ao antigo vicepresidente e senador Walter Mondale, nativo de Minnesota. El ou Hubert Humphrey foron os candidatos demócratas a presidente ou vicepresidente nos comicios de 1964, 1968, 1976, 1980 e 1984.
Arte e arquitectura
A área das Cidades Xemelgas considérase a capital das artes do Upper Midwest. Outros importantes centros artísticos son os Portos Xemelgos (Twin Ports: Duluth-Superior) e as cidades de Madison e Milwaukee. Existe unha asistencia per cápita a espectáculos teatrais e musicais moi elevada, que algúns apuntan que pode deberse aos fríos invernos, pero que de xeito máis realista, pódeselles atribuír á gran cantidade de institutos, universidades, e a unha economía xeralmente forte, que proporciona un forte apoio e unha gran demanda de creacións artísticas. En 2000, vendéronse 2,3 millóns de entradas de teatro só na rexión das Cidades Xemelgas. Dispón de máis butacas de teatro per cápita que calquera outra cidade americana, incluíndo á cidade de Nova York.
Cultura popular
miniatura|300px|Cartel de benvida a Minnesota Os trazos estereotípicos de Minnesota inclúen o luteranismo (un 26% da poboación do estado declárase luterana), o "Minnesota Nice" (a poboación do estado é coñecida pola súa hospitalidade e cortesía cara aos forasteiros), o "hot dish" (un termo típico de Minnesota para a cazuela), o "lutefisk" (un preparado picante de peixe orixinario de Noruega e Escandinavia), unha valoración dos lazos familiares e un forte sentido de comunidade, así como da cultura compartida con moitos outros habitantes do estado -no canto de só cunha determinada cidade.
O inglés de Minnesota ten un acento único, ata diferente do acento doutros estados da área superior da Rexión Centro-Oeste dos Estados Unidos. Malia ser considerado único, moitos habitantes de Minnesota negan a presenza dun acento rexional. Con todo, a causa do aumento dos inmigrantes no estado, doutras rexións do país, moitos dos cales vindos da Costa Oeste, da área metropolitana de Chicago, e Nova York, así como o crecemento da inmigración de hmong, vietnamitas, somalís, liberianos, quenianos, nixerianos, rusos e hispanos, as diversas culturas do estado están fusionándose gradualmente unhas con outras, e cambiando a cultura estatal, como xa ocorrera durante a segunda metade do século XIX e comezos do século XX, durante o período de grande inmigración europea na rexión.
Os nativos americanos teñen unha presenza moderada en Minnesota, e algunhas tribos nativas americanas rexentan casinos en reservas indíxenas (que non cobran impostos aos casinos). Inicialmente, o primeiro pobo europeo en explorar e poboar Minnesota foi o francés, que foi seguido polo británico, irlandés, escandinavo e alemán. Os Métis -descendentes de europeos e de nativos americanos- tiveron unha presenza destacada na rexión, durante os anos nos que Minnesota era un territorio. A maioría da poboación Métis migraría paulatinamente en dirección ao norte, rumbo ao Canadá, logo da elevación de Minnesota á categoría de estado, en 1858. Minnesota non está asociado con ningún alimento en particular, aínda que en anos recentes, pratos tales como a wild rice sausage (salchicha de arroz salvaxe) coñeceron unha certa popularidade.
Minnesota foi receptor de inmigrantes, de tódalas partes do mundo, no pasado e na actualidade. Ademais dos grupos xa mencionados arriba, outros grupos étnico-raciais considerables son os árabes, etnias doutros países da antiga Unión Soviética, os chineses e os xaponeses. Os mexicanos son unha forza en crecemento, como tamén o son no resto do país. A moitos inmigrantes modernos atráelles Minnesota pola súa reputación por mor da prioridade que dá aos servizos educativos e sociais. Moitos destes inmigrantes veñen grazas ao apoio de varias congregacións de Minnesota, que están envorcadas cara á prestación de asistencia social, e de xustiza social.
As actividades ao aire libre son consideradas unha parte importante das vidas de moitos habitantes do estado. Tales actividades inclúen a caza e a pesca (cerca do 36% dos habitantes de Minnesota pescan habitualmente, só por detrás de Alasca ). Durante o inverno é bastante popular pescar no xeo -costume traído polos primeiros inmigrantes escandinavos a Minnesota. As familias frecuentemente posúen ou alugan cabanas ou se van de campamento aos parques forestais, xeralmente preto dos lagos. Son comúns as escapadas de fin de semana a tales propiedades, especialmente no verán.
Minnesota conta con 71 parques estatais. Do mesmo xeito que outros estados dos bosques setentrionais, como Wisconsin e Míchigan, os habitantes de Minnesota comentan, de broma, que o mosquito é o paxaro do estado, por mor da súa abundancia nese área. En realidade, o paxaro do estado é o colimbo grande (Gavia immer), cuxo gruñido distintivo pode ser oído frecuentemente por campistas da parte setentrional do estado, e en ocasións ata en lugares máis ao sur, como os lagos de Minneapolis.
Educación
250px|esquerda|miniatura|Vista dun campus da Universidade St. Thomas, en Saint Paul. Un dos primeiros actos da Lexislatura de Minnesota cando abriu, en 1858, foi a creación dunha escola de profesores en Winona. Desde entón, Minnesota permaneceu entre os dez estados máis fortes en educación na maior parte dos estudos. Figura sexto no Smartest State Award do ano lectivo 2005-06, que realiza o grupo editorial Morgan Quitno e primeiro na porcentaxe de habitantes en posesión dun diploma de bacharel ou superior. Minnesota resistiu movementos na educación como os bonos escolares e o ensino do deseño intelixente.
A primeira escola para nenos de ascendencia europea na rexión do actual Minnesota foi fundada en Fort St. Anthony, actual Fort Snelling. Posteriormente, foron inauguradas diversas escolas polos misioneiros, algunhas dedicadas aos nativos americanos e outras para a poboación de ascendencia europea. En 1849, o goberno do territorio de Minnesota aprobou unha lei que ordenaba a construción de escolas públicas nas comunidades do territorio.
Actualmente, tódalas institucións educativas de Minnesota deben seguir certas regras e patróns ditados polo Departamento de Educación de Minnesota. Este consello controla directamente o sistema de escolas públicas do estado, que está dividido en varios distritos escolares. O consello está liderado por un comisario, escollido polo gobernador coa aprobación do Senado. Cada cidade principal (city), diversas cidades secundarias (towns) e cada condado, constan polo menos dun distrito escolar. Nas cidades, a responsabilidade de administrar as escolas é do distrito escolar municipal, mentres que nas rexións menos densamente poboadas, esta responsabilidade corre a cargo dos distritos escolares que operen no condado.
Minnesota permite a existencia de escolas "charter" -escolas públicas independentes, que non son administradas por distritos escolares, pero que dependen de orzamentos públicos para súa sustentación. Non en balde, Minnesota foi o primeiro estado americano en permitir a creación de escolas deste xénero dentro dos seus límites estatais. A escolarización é obrigatoria para tódolos nenos e adolescentes de máis de sete anos de idade, ata a conclusión da educación secundaria ou ata os dezaseis anos de idade.
En 1999, as escolas públicas de Minnesota atenderon a preto de 854.000 estudantes, empregando aproximadamente a 56.000 profesores. Pola súa banda, as escolas privadas atenderon a preto de 92.800 estudantes, empregando aproximadamente a 6.500 profesores. O sistema de escolas públicas do estado utilizou preto de 5,816 billóns de dólares, e o gasto das escolas públicas foi de aproximadamente 7.200 dólares por estudante.
Bibliotecas e universidades
Minnesota posúe en total preto de 360 bibliotecas públicas, que moven anualmente preto de 8,9 libros por habitante. O estado conta actualmente con 113 institucións de educación superior, das cales 52 son públicas e 61 son privadas. O principal sistema de universidades públicas do estado é o Sistema de Universidades de Minnesota, que posúe campus en catro cidades diferentes: Crookston, Duluth, Morris e Minneapolis-St. Paul. O campus de Minneapolis-St. Paul -chamado oficialmente Universidade de Minnesota- foi a primeira institución de educación superior do estado, sendo fundada en 1851. Actualmente é a maior do estado, e unha das maiores do país. As Facultades e Universidades Estatais de Minnesota son unha organización educativa pública que controla outras 35 institucións de educación superior.
Saúde
miniatura|250px|esquerda|Entrada do Edificio Gonda da Clínica Mayo de Minnesota O Colexio Médico da Universidade de Minnesota é unha institución de ensino de alto nivel que realizou grandes avances no tratamento de enfermidades, e as súas actividades de investigación contribúen significativamente á crecente industria biotecnolóxica do estado. A prestixiosa Clínica Mayo ten a súa sede en Rochester, Minnesota. Mayo e a Universidade son socios na Minnesota Partnership for Biotechnology and Medical Genomics (Sociedade de Minnesota para a Biotecnoloxía e a Genómica Médica), un programa financiado polo estado que dirixe as investigacións sobre o cancro, a enfermidade de alzhéimer, as enfermidades de corazón, a obesidade, e outras áreas.
O estado de Minnesota está clasificado primeiro na porcentaxe de residentes que practican exercicio físico regularmente, e en segundo lugar en tres índices claves: baixa mortalidade infantil; longa esperanza de vida e unha baixa taxa de mortalidade por 100.000 habitantes. Isto e outras medidas conduciron a que un grupo clasificase a Minnesota como o estado máis san da nación, e a outro para clasificalo cuarto.
Crime e seguridade
Logo de alcanzar unha marca de 97 homicidios en 1995, a cidade de Minneapolis gañouse un desagradable alcume por mor da violencia: Murderapolis (literalmente "Asesinópolis"). O termo gañou un amplo uso desde que o New York Times o utilizara cando informou de que Minneapolis superara a taxa de homicidio per cápita da cidade de Nova York. A taxa de asasinatos reduciuse nos anos seguintes, aínda que os residentes da área móstranse preocupados de que o uso do alcume volva ser frecuente cando haxa unha repunta da violencia na cidade.
Transportes
miniatura|dereita|250px|Tren lixeiro de Minneapolis. O transporte en Minnesota é supervisado polo Departamento de Transporte de Minnesota. As Autoestradas Interestatais máis importantes de Minnesota son a I-35, a I-90, e a I-94 (todas pasan completamente ou arredor da área Metropolitana Minneapolis-St. Paul). O estado dispón de case dúas ducias de liñas de ferrocarril, a maior parte das cales tamén pasan pola área Minneapolis-St. Paul. O transporte marítimo céntrase principalmente no río Mississippi e os portos ao longo do Lago Superior, no norte de Minnesota.
O aeroporto principal de Minnesota é o Aeroporto Internacional de Minneapolis-Saint Paul (MSP), que tamén é a sede e o centro neurálxico de pasaxeiros e frota das Northwest Airlines. Tamén é un centro importante das Sun Country Airlines.
O transporte público en Minnesota está actualmente limitado a varias liñas de autobús nas maiores cidades así como un tren lixeiro na área Minneapolis-St. Paul.
En 2002, Minnesota dispuña de 7.342 quilómetros de vías férreas. En 2003, o estado tiña 212.261 quilómetros de vías públicas, das cales 1.468 quilómetros eran autoestradas interestatais, parte do sistema federal de autoestradas dos Estados Unidos. O estado tamén posúe preto de 3.200 quilómetros de vías hídricas.
Medios de comunicación
200px|esquerda|miniatura|Vista dunha estación de radio/TV de Minnesota. A área das Cidades Xemelgas é o 15º maior mercado de medios de comunicación dos Estados Unidos na clasificación da Nielsen Media Research. Os outros mercados de medios de comunicación do estado situados entre os 210 primeiros son Fargo-Moorhead (118º), Duluth-Superior (137º), Rochester-Mason City-Austin (152º), e Mankato (200º).
A historia da televisión en Minnesota, e no Upper Midwest, comeza o 27 de abril de 1948, data en que comeza a emitir a KSTP-TV. A Hubbard Broadcasting Corporation, propietaria da KSTP, é agora a única compañía de televisión de Minnesota. Actualmente, existen 39 emisoras de radio analóxicas e 23 canles dixitais que emiten por todo Minnesota.
Na área metropolitana das Cidades Xemelgas publícanse os dous xornais con maior tirada do estado: o Star Tribune en Minneapolis e o Saint Paul Pioneer Press. Tamén se publican varias publicacións semanais e mensuais (a maior parte das cales finánciase mediante a publicidade). A máis destacada destas é o semanario City Pages. Outra publicación importante é The Rake, aparecida en 2002, que ten unha periodicidade mensual.
Dous das maiores cadeas de radio públicas están baseadas en Minnesota, a Minnesota Public Radio (MPR) e a Public Radio International (PRI). A MPR ten a maior audiencia de entre as cadeas de radio públicas rexionais, mentres que a PRI proporciona máis de 400 horas de programación ás súas filiais ao alto e ancho do país.
Helmond
Helmond é un concello é unha cidade na provincia de Brabante do Norte, ao sur dos Países Baixos.
A cidade de Helmond
miniatura|290px|Helmond. Os primeiros asentamentos na zona datan de ao redor do ano 1000, e non lle foron concedidos os dereitos de cidade até o ano 1232.
O centro de Helmond ten un castelo que foi construído por Jan van Berlaer III ao redor do ano 1350. A cidade posúe moitas empresas téxtiles. A Vlisco é unha compañía de moda situada xunto á canle que atravesa a cidade, a Zuid-Willemsvaart.
Transporte
En Helmond hai catro estacións de ferrocarrís: Helmond, Helmond Brouwhuis, Helmond Brandevoort e Helmond 't Hout.
Agrochao
O topónimo Agrochao pode referirse a dous lugares de Galicia:
Parque de Castrelos
thumb|right|320px|Fonte e chafarices.
O Parque de Castrelos, coñecido tamén como Quinta da Marquesa ou Parque Municipal Quiñones de León, é un gran parque situado en Vigo que corresponde á antiga quinta do Pazo de Castrelos, hoxe sede do Museo Quiñones de León. Porén, Castrelos abrangue unha extensión máis ampla fóra dos xardíns do pazo. Ocupa unha superficie total de 24.3 hectáreas, no que se atopan, ademais do pazo e os seus xardíns históricos, variedade de espazos verdes, un auditorio, zonas boscosas etc. Todo plenamente harmonizado coma parque urbano Ten un gran valor paisaxístico e botánico polo que foi declarado Xardín Histórico e Ben de Interese Cultural en 1955. Na actualidade, é o maior parque da cidade, unha área de lecer e verdadeiro pulmón verde da grande urbe. Varias das súas árbores, como faias, tulipeiros, eucaliptos e camelias aparecen no Catálogo de Árbores Senlleiras da Xunta de Galiza.
O pazo que hoxe acolle o museo Quiñones de León representa o esplendor barroco da arquitectura palaciana. Foi construído na segunda metade do século XVII. É un dos mellores exemplos da arquitectura palaciana galega.
Historia
O parque ten a súa orixe nos xardíns do pazo. Este foi na súa orixe unha torre coñecida coma Torre de Lavandeira. No século XV dende a fortaleza combatíanse as incursións dos piratas que acosaban a Ría de Vigo. Tamén serviu coma defensa na guerra que Castela declara contra Portugal, producindo a ruptura do antigo Reino de Galiza. A torre é abandonada trala retirada do exército portugués entre os anos 1665 e 1670. O antigo edificio fora tributario da Orde do Temple, converténdose en torre no século XVI.
O pazo pertenceu entre 1678 e 1918 á familia Gago de Mendoza Oca Sarmiento e Montenegro, dende Antonio Feliz Tavarés Ozores e Soutomaior até Fernando Quiñones de León e Elduayen, marqués de Valadares e de Mos. É a Marquesa de Valadares co seu casamento con Fernando Quiñones de León, a que amplía a vivenda e arranxa os xardíns cun gusto inglés.
O Museo
O pazo é hoxe en día es un museo onde podemos atopar unha sala de arqueoloxía; unha sala de pintura, cunha importante e ampla colección de pintura galega; unha sala dedicada á arte decorativa da época; unha escolma de porcelana de Sargadelos; e outros fondos artísticos legados por Policarpo Sanz.
Características do parque
Salienta a superficie arborada de todo o parque, atravesado polo río Lagares, con especies e exemplares de interese. Nos anos 90 do século XX ampliouse unha zona con varias lagoas e fontes.
Xardín do pazo
thumb|right|300px|Vista do xardín francés e do [[Pazo de Castrelos|pazo.]]
A parte máis antiga do xardín é o eido e mais a horta traseira do pazo; é un espazo axardinado situado no contorno inmediato á vivenda e forma con ela un conxunto indisociábel. Foi transformada a finais do século XIX, segundo parece coa firma de xardinaxe lusa Jacintho de Mattos do Porto, radicada en Porto, hoxe desaparecida, por orde do Marqués de Alcedo. Ofrece cinco hectáreas coa categoría de xardín histórico, ademais dunha ruta botánica de alto valor estético. Este xardín formal áchase dividido en cinco sectores: acceso, o xardín de roseiras da parte superior, o xardín francés, o xardín inglés (ou “pradaría do té”), a solaina, e o bosque.
O xardín de acceso sitúase ante a entrada principal. Está delimitado lateralmente pola á de servizos á súa dereita e á súa esquerda por un muro ameado con garitas. O seu trazado é moi sinxelo, unha rotonda central cunha fonte de chafariz arrodeada por dous parterres laterais.
O xardín continúa na parte posterior do edificio en tres niveis descendentes. O superior está ocupado polo xardín de roseiras. Arranca dun gazebo cuberto cunha pérgola de madeira, que era o antigo invernadoiro. O xardín consta dun pequeno carreiro con rotondas e esculturas. Ao longo do camiño trázanse unha serie de arcos polos que ruben as roseiras. Ao final do mesmo atopamos a imaxe dunha virxe.
Ao pé das fiestras do pazo, aparece o nivel medio, o xardín racionalista: simétrico, estábel e proporcionado no que salienta a escultura vexetal da sebe de buxos. Concíbese, á maneira dos grandes xardíns da Francia barroca, a partir dun eixo lonxitudinal perpendicular á fachada que permite velo na súa totalidade cun so golpe de vista.
O intermedio constitúe o xardín francés. Distínguense dúas zonas: a inmediata á fachada cun trazado de sebes de buxo formando un labirinto, arrodeado dunha greca polo perímetro e unha fonte en cuxo aparecen uns golfiños de granito, aínda que na súa orixe eran de chumbo. Destaca o exemplar de camelia, cuxa idade rolda os douscentos anos (a máis vella de Galiza). O sector máis afastado é de maiores dimensións e ten un trazado máis sinxelo, totalmente simétrico, en torno a un eixo lonxitudinal e a un florón central, no que aparecen, entre outras, unha boa escolma de palmeiras, teixos etc. No corredor lateral que o limita co xardín de roseiras atópase o paseo dos escudos.
No nivel máis baixo aparece o xardín romántico inglés, tamén chamado “pradaría do té” dado o costume británico dos seus anteriores donos de tomar o té neste lugar. É un xardín moito máis sinxelo ca o francés. O seu deseño está asociado á corrente naturista, onde a flora semella medrar libremente sen unha orde predeterminada, agás as árbores. O estilo é subxectivo, con camiños imprevistos, especies de crecemento libre e elementos sacados do orientalismo como pavillóns e pagodes a escala. Basicamente é unha pradería rectangular rodeada por dúas sendas de paso. No centro sitúase un encoro para parrulos cun illote central cunha reprodución a escala do propio pazo -influencia das miniaturas chinesas que tan de moda estiveron durante o século XVIII. Na parte final do xardín, sobre un estanque, érguese unha estatua do século XVII, “A fonte de Neptuno”, situada noutrora na Porta do Sol de Vigo. Hai neste xardín exemplares moi valiosos de especies exóticas coma tulipeiros, araucarias, camelias e ficus.
O parque continúa cara o fondo cun fermoso paseo con dobre fileira de camelias centenarias, chamado Paseo de Antonio Odriozola, en honra do estudoso deste xénero. Conduce cara o viveiro e a cancha de tenis, que data da introdución deste deporte en Galiza cando na ría ancoraban naves inglesas. Asemade, atoparemos nesta zona estremeira do bosque unha liña dos monumentais eucaliptos plantados no ano 1872 e un orixinal pombal ergueito sobre un emerxente penedo, no cal cría unha colonia controlada de pombas zuras. A zona final do parque conta cun bosque bravo con especies autóctonas caducifolias galegas mesturadas con algunhas introducidas.
Botanicamente é un xardín moi valioso, pois presenta numerosas variedades de plantas ornamentais e exóticas, algunhas centenarias grazas á benignidade do clima en Vigo pola súa proximidade ao mar, como os xa nomeados exóticos tulipeiros orixinarios de Virxinia e as vellas magnolias da pradería entre as que se acha a máis grande de Galiza.
Esta rica vexetación vese enriquecida paisaxisticamente con diversas esculturas en granito, fontes, encoros, un cruceiro, unha escolma de escudo nobiliarios, e diferentes construcións de xardín, coma quioscos, gazebos, pérgolas e túneles verdes.
Foi declarado Xardín Histórico e Ben de Interese Cultural en 1955.
Resto do parque
thumb|right|300px|Vista xeral da parte baixa do parque.
Fóra do recinto amurallado e ameado do pazo, o parque ten, polo xeral un deseño máis informal e paisaxístico, coma se fose un bosque.
Ademais dun auditorio, achamos un gran parque infantil e un paseo que vai pola beira do Lagares vencellado á práctica de deportes. Toda esta zona arborada inclúe diferentes especies botánicas, principalmente follosas caducifolias, tendo ao plátano (Platanus x hispanica) como especie principal, algúns exemplares vellos acadan grandes alturas. Tamén atopamos carpes, faias, pradairos, acacias, lamigueiros, magnolias, cedros, tileiros, bidueiros, e multitude de arbustos ornamentais. Preto do río Lagares hai unha pequena zona con eucaliptos e algúns carballos e na beira do mesmo río salgueiros choróns e amieiros. Destacan tamén os híbridos de plataneiros, os castiñeiros de indias ou sequoias que poñen o teito do parque nesta zona chá por riba dos 30 metros. Varias das súas árbores figuran no Catálogo de Árbores Senlleiras de Galicia, elaborado pola Xunta de Galiza.
Nos anos 90 do século XX, o que noutrora fora unha zona boscosa, lamacenta e de brañas, achegada á avenida de Castrelos, aterrouse e contruiuse alí un estanque. Esta zona inclúe ademais de diferentes especies acuáticas (tapadeiras, alcipreste dos illós...) outras especies arbóreas e arbustivas de importancia. O lago artificial está construído a diferentes niveis, con pequenas fervenzas e chorros de auga. Unha ponte en medio da lagoa permite atravesala. Existe a posibilidade de realizar espectáculos de luz e son sincronizados co movemento da auga. Viven e conviven nel diferentes especies acuáticas: cisnes, parrulos, gansos etc.
O auditorio
O antigo auditorio áchase no medio e medio do parque, entre o arboredo; é un dos mellores da península ao ar libre. Aproveita a pendente da aba, o que lle confire unha estrutura de teatro grecorromano. Delimítanse dúas zonas grazas a un foso con auga. Neste auditorio celébranse concertos e festivais ao longo de todo o verán. A zona comprendida entre o foso e o escenario é zona de pagamento, mentres que a zona situada na ladeira é de acceso gratuíto.No auditorio de Castrelos teñen actuado bandas nacionais e internacionais de grande importancia.
Servizos
O parque é de acceso libre e gratuíto, de 9 da mañá a 9 do serán. Ten varios servizos, como auditorio ao ar libre, xogos infantís, estanque, paneis informativos e rótulos botánicos (Ruta dos xardíns históricos). Visitas ao Pazo Museo (salas de arqueoloxía, pinacoteca). Aparcadoiro. Acceso eivados.
Distancias: Estación de autobuses: 1 km; estación de tren: 1 km; aeroporto de Vigo: 10 km.
Xoán Acuña
Xoán Acuña Naya, tamén coñecido como Xanetas, nado na Coruña o 14 de febreiro de 1923 e finado na mesma cidade o 30 de agosto de 2001, foi un futbolista galego. Considerado como un dos porteiros españois máis destacados da súa época e un dos mellores futbolistas galegos de tódolos tempos, permaneceu case toda a súa carreira deportiva no Deportivo da Coruña, club no que debutou con só 15 anos. É o quinto xogador con máis encontros oficiais na historia do club (393) e o primeiro entre os gardametas. Gañou catro Trofeos Zamora como o porteiro menos goleado da Primeira División, categoría na que militou durante a maior parte da súa carreira.
Traxectoria
Debutou co Deportivo da Coruña aos 15 anos, o 12 de xuño de 1938, nun partido contra o Racing de Ferrol no Inferniño, correspondente á tempada 1937/38 do Campionato de Galicia. O encontro rematou con vitoria coruñesa por 2-1, e o primeiro gol que encaixou, marcoullo o dianteiro Barrio. A pesar da súa curta idade fíxose inmediatamente coa titularidade na portería deportivista para o resto da tempada, acompañado polos defensas Suárez e Moreno. Ao ano seguinte firmou contrato co equipo coruñés con 300 pesetas de soldo.
Tralo remate da Guerra Civil conquistou co Deportivo o Campionato de Galicia e menos dun mes despois debutou na Segunda División, converténdose ao pouco tempo nun dos porteiros máis difíciles de bater para os dianteiros rivais. Xogou o seu primeiro encontro en competición nacional nunha goleada por 6-0 fronte ao Stadium Avilesino e foi o gardameta menos goleado da categoría nas tempadas 1939/40 e 1940/41.
Debutou na máxima categoría o mesmo día que o propio Deportivo, na vitoria por 2-1 sobre o Castellón no antigo campo de Riazor. Disputou completos os 26 partidos de liga, nos que encaixou 37 goles, facendo así ao Deportivo o equipo menos goleado do campionato, situación que se repetiu na campaña seguinte.
Continuou como titular indiscutible do equipo coruñés durante os seguintes 12 anos, aínda que a partir de 1945 comezou a ter problemas de peso. Acuña converteuse nun dos mellores porteiros da súa época e deulle ao Deportivo catro trofeos Zamora, que se lle entregaron de xeito retroactivo trala creación do premio. Foi o porteiro menos batido de Primeira nas tempadas 1941/42, 1942/43, 1949/50 e 1950/51, e o terceiro porteiro con máis trofeos Zamora ás súas costas logo de Ramallets e Víctor Valdés.
Na tempada 1949/50 foi un dos destacados no Deportivo que, adestrado por Alejandro Scopelli, conseguiu o subcampionato de Liga. Esa mesma tempada en Valladolid, ao lanzarse aos pés do dianteiro Rafa Yunta, produciulle unha fortuíta fractura de perna, o que deu lugar a unha forte campaña contra Acuña, que permaneceu sancionado sen xogar varias xornadas. Con todo, foi o gardameta menos goleado da máxima categoría por terceira vez.
Na tempada 1954/55, despois dun tempo sen xogar tras unha operación no ombreiro, foi cedido a metade de tempada ao Xuvenil, equipo coruñés que militaba por primeira vez na Segunda División, e que estaba adestrado por Eduardo Viso. Non puido evitar o descenso do equipo, e ao remate da campaña deixou o fútbol. Retirouse como o futbolista con máis partidos da historia do Deportivo da Coruña (393), privilexio que ocupou durante preto de medio século, ata que foi superado por Fran. Na actualidade ocupa o quinto posto, empatado con Donato, e é primeiro entre os gardametas.
Selección nacional
Acuña xogou un único partido coa selección española, o 28 de decembro de 1941, nun amigable contra Suíza. Entrou no minuto 74 en substitución de Alberto Martorell, nun partido que acabou con vitoria (3–2). Foi convocado por Guillermo Eizaguirre para o Mundial de 1950 no Brasil, como un dos tres gardametas do equipo español, xunto a Ignacio Eizaguirre e Ramallets. Con todo, antes de coller o voo cara o país suramericano enfrontouse no aeroporto ao seleccionador, despois de que este pedise que as maletas as cargase un galego. Finalmente non xogou ningún partido na competición.
Recoñecementos
O 4 de xuño de 1961 ofrecéuselle na Coruña unha homenaxe organizada por Ramón de Llano, con dous partidos amigables no estadio de Riazor. No primeiro deles enfrontouse un equipo de vellas glorias de Biscaia contra outro de vellas glorias galegas. Por parte vasca xogaron futbolistas como Lezama, Nando González ou os cinco integrantes da chamada "segunda dianteira histórica" do Athletic, integrada por Iriondo, Venancio, Zarra, Panizo e Gaínza; mentres que no equipo galego formaron entre outros Waldo Botana, Tomé, Pedrito, Cuqui Bienzobas, Cuenca, Guimeráns, Lechuga, Elicegui, Pahiño, Chacho, Tino e Tito Blanco, ademais do propio Acuña. A continuación enfrontáronse o CD Ourense e o Deportivo, con vitoria coruñesa por 5-0.
En 1979 o escultor Fernando García Blanco realizou un monumento sobre o gardameta, instalado inicialmente na Cidade Deportiva Municipal da Torre e trasladado definitivamente ás inmediacións do estadio de Riazor en 1984. En 1989 a Deputación da Coruña creou o Trofeo Juan Acuña, un torneo amigable do que se disputaron 18 edicións en Riazor ata 2007.
Familia
Os seus irmáns Paco e Moncho foron tamén futbolistas, e xogaron entre outros equipos no Bergantiños.
A Parte, A Parte, Monforte de Lemos
A aldea sitúase a 353 m de altitude, na beira do río Mao. Na aldea está a igrexa parroquial e preto da aldea celébrase anualmente a romaría do San Mateo cada 21 de setembro.
Figura estilística
Unha figura estilística, figura da linguaxe ou figura retórica é unha estratexia literaria que os escritores poden aplicar no texto para conseguir un efecto determinado no lector. Son formas de expresión máis localizadas en comporación coas funcións da linguaxe, que son características globais do texto. Pódense relacionar con aspectos fonolóxicos, morfosintácticos ou semánticos. Dado que se poden utilizar fóra do ámbito da Poética para convencer a un auditorio, poden incluírse como parte da Retórica.
Forces of Nature
Forces of Nature é un filme estadounidense dirixido por Bronwen Hughes que foi estreado en 1999. Está protagonizado por Ben Affleck e Sandra Bullock.
Sinopse
Camiño de Savanah, onde vai casar coa súa moza de toda a vida, Ben (Ben Affleck) coñece a Sarah (Sandra Bullock), unha impulsiva rapaza. A partir dese intre, compartirán xuntos toda clase de contratempos meteorolóxicos que parecen querer impedir o matrimonio de Ben coa súa prometida Bridget Cahill (Maura Tierney).
1052
Mortes
Historia ano a ano
Ácido sulfúrico
O ácido sulfúrico é un composto químico moi corrosivo. A súa fórmula é H2SO4. É o composto químico máis producido no mundo. Unha gran parte emprégase na obtención de fertilizantes. Tamén se usa para a síntese doutros ácidos e sulfatos, e na industria petroquímica.
Características
Xeralmente obtense a partir de dióxido de xofre, por oxidación con óxidos de nitróxeno en disolución acuosa. Normalmente despois lévanse a cabo procesos para conseguir unha maior concentración do ácido.
A molécula presenta unha estrutura piramidal, co átomo de xofre no centro e os catro átomos de osíxeno nos vértices. Os dous átomos de hidróxeno están unidos a cadanseu átomo de osíxeno. Dependendo da disolución, estes hidróxenos pódense disociar. Na auga compórtase como un ácido forte na súa primeira disociación, dando o anión monohidroxenosulfato, e como un ácido débil na segunda, dando o anión sulfato.
LU-653
A LU-653 é unha estrada da rede secundaria que une os concellos lucenses da Pobra do Brollón e O Incio.
Percorrido
Na Estación enlaza coa estrada LU-933, que une Monforte de Lemos e A Rúa, e no Incio coa estrada LU-642, que une Ferrería do Incio co Oural, pasando pola Cruz do Incio.
Provincia de Cibitoke
220px|dereita Cibitoke é unha das 17 provincias do Burundi, con capital a cidade homónima. Cunha extensión de 1.635,52 km², no 2007 tiña unha poboación estimada de 523.000 habitantes.
Concellos
Componse de seis comunas:
Cromosoma 17
125px|dereita|Cromosoma 17 humano.
O cromosoma 17 humano é un cromosoma pertencente a un dos 23 pares de cromosomas humanos. Posuímos dúas copias deste cromosoma autosómico nas nosas células diploides e unha copia nas haploides. Pola posición do seu centrómero é un cromosoma submetacéntrico. O cromosoma 17 contén algo máis de 81 millóns de pares de bases, o que supón entre o 2,5 e o 3 % do total do ADN da célula.
A identificación de xenes é unha área moi activa da investigación xenética, e poden utilizarse diversos métodos para predicir o número de xenes dun cromosoma, polo que as cifras poden variar segundo as fontes. Estímase que o número de xenes deste cromosoma está probablemente entre 1.200 e 1.500. Entre eles está o clúster de xenes Homeobox B.
Xenes
Algúns dos xenes localizados no cromosoma 17 son:
Enfermidades asociadas
Algunhas das doenzas e trastornos asociados co cromosoma 17 son os seguintes :
Trastornos cromosómicos
Os cambios na estrutura ou número de copias do cromosoma 17 poden orixinar diversos trastornos, entre os que salientaremos os seguintes :
Tina Karol
Tina Karol (en ucraíno: Тіна Кароль), nada en Orotukan, Óblast de Magadán, Rusia, o 25 de xaneiro de 1985, é unha cantante ucraína que representou ao seu país no Festival da Canción de Eurovisión 2006 coa canción "Show me your love" (galego: Amósame o teu amor).
Traxectoria
O seu nome orixinal é Tetiana Liberman (Тетяна Григорівна Ліберман), nacida de pai xudeu ucraíno e nai ucraína no Distrito Federal do afastado Oriente ruso.
Cando tiña seis anos de idade mudouse a Ivano-Frankivsk, no oriente de Ucraína. Graduouse nunha escola de música e logo estudou no Instituto Musical Grier de Kíiv.