cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Migración das aves
Migración diúrna en aves de rapina
Algunhas aves de ás anchas grandes dependen das columnas térmicas de aire quente ascendente que lles permiten remontarse e planar. Entre estas están moitas aves de rapina como os voitres, aguias e miñatos, pero tamén outras como as cegoñas. Estas aves migran durante as horas diúrnas. As especies migratorias destes grupos teñen grandes dificultades para cruzar grandes corpos de auga, xa que as térmicas só e forman en terra, e estas aves non poden manter un voo activo durante longas distancias. O mar Mediterráneo e outros mares supoñen un obstáculo enorme para as aves que voan remontándose e planando, que deben cruzar, como moito, só polos puntos máis estreitos destes mares. Cantidades masivas de grandes aves de rapina e cegoñas pasan por áreas como o estreito de Messina, Xibraltar, Falsterbo, e o Bósforo na época da migración. Especies máis comúns como o miñato abelleiro (Pernis apivorus), poden contarse por centos ou miles no outono neses lugares. Outras barreiras, como as cadeas montañosas, poden tamén canalizar as rutas de migración, especialmente no caso dos grandes migrantes diúrnos. Este é un importante factor no pescozo de botella migratorio de América Central. O pescozo de botella de Batumi no Cáucaso é un dos funís migratorios máis conxestionados da Terra. Para evitaren voar sobre o mar Negro e atravesar montañas, centos ou miles de aves remontadoras e planadoras canalizanse pola área da cidade de Batumi, Xeorxia. As aves de presa como os miñatos abelleiros que migran usando as térmicas perden só do 10 ao 20% do seu peso durante a migración, o que pode explicar por que se alimentan menos durante a migración que as aves de presa máis pequenas cun voo máis activo, como os falcóns, azores e gabiáns. miniatura|O pescozo de botella do [[estreito de Messina, punto de tránsito das migracións, visto desde as montañas Peloritani, Sicilia]] Observando a migración de once especies de aves remontadoras e planadoras polo estreito de Xibraltar, en relación ao cambio climático e outros factores, as especies que non adiantaban as súas datas de migración outonais eran aquelas con poboacións reprodutoras en declive en Europa. miniatura|O colibrí [[Archilochus colubris]]
Lago de Banyoles
Formación
O lago de Banyoles é de orixe tectónico e cárstico. Formouse na época cuaternaria, hai uns 250.000 anos. Os movementos tectónicos producidos pola formación dos Pireneos abriron a falla do Empordà. A erosión e outros fenómenos xeolóxicos crearon a zona lacustre.
O primeiro lago de Banyoles tiña unha extensión moi superior á actual, alagando as ribeiras uns 6 ou 8 metros por encima do nivel actual das augas.
Migración das aves
Migración a curta distancia e altiudinal
miniatura|[[Bombycilla cedrorum]]
Lago de Banyoles
Orixe das augas
miniatura|250px|Maqueta do lago, en [[Catalunya en Miniatura]] Moitos científicos sosteñen que a orixe das augas do lago está relacionado polas perdas dos ríos Ter e Fluvià. Os estudos levados a cabo no século XX demostran que o lago aliméntase de xeito subterráneo dos acuíferos provenientes do norte e do oeste, na zona da Alta Garrotxa.
Irene Milleiro
Irene Milleiro Díaz, nada en Pontevedra en 1976, é unha activista social, licenciada en Dereito e máster en Dereitos Humanos e Democracia. Dirixiu o departamento de campañas de Oxfam Intermon. Foi elixida entre as mulleres Top 100 desde o ano 2014 ata o 2017. Directora de Campañas para Europa da plataforma Change.org desde 2015.
Migración das aves
Migración a curta distancia e altiudinal
Moitos migrantes de longa distancia parecen estar xeneticamente programados para responder aos cambios na duración da luz diúrna. Porén, as especies que se moven a curtas distancias, parece que non necesitan ese mecanismo para elixir o momento, senón que se moven en resposta ás condicións meteorolóxicas locais. Así os que se reproducen en montañas e páramos, como o gabeador vermello (Tichodroma muraria) e o merlo rieiro (Cinclus cinclus), poden moverse só altitudinalmente para escapar dos terreos máis altos fríos. Outras especies, como o esmerillón (Falco columbarius) e a laverca (Alauda arvensis) móvense a maiores distancias, ata a costa ou cara ao sur. Especies como o pimpín son moito menos migratorios en Gran Bretaña que en Europa continental, e a maioría non se moven mís de 5 km durante a súa vida.
Irene Milleiro
Traxectoria
Irene Milleiro estudou dereito na Universidade de Deusto e posteriormente fixo un máster de Dereitos Humanos e Democracia en Italia.
Migración das aves
Migración a curta distancia e altiudinal
Os paseriformes migrantes de curta distancia teñen dúas orixes evolutivas. Aqueles que teñen migrantes de longa distancia na súa familia, como o picafollas europeo (Phylloscopus collybita), son especies orixinadas no hemisferio sur que progresivamente acurtaron a súa migración de retorno permanecendo no hemisferio norte.
Irene Milleiro
Traxectoria
Foi a Bruxelas a traballar facendo presión en favor das vítimas da tortura en 2002. Alí traballou para a Comisión Europea para a promoción dos dereitos humanos e a democracia en África e para a ONG IRCT.
Volve a España onde traballará durante sete anos para Oxfam Intermón. Nesta ONG exercerá diversos roles de xestión de campañas de axuda o desenvolvemento e relacións institucionais.
En 2011 entrou a formar parte da plataforma de participación cidadá Change.org, unha das maiores webs de peticións do mundo fundada por Ben Rattray en 2007. Anteriormente, a empresa Actuable, xa fora fundada en España no ano 2010 por Francisco Polo coa idea de dar á cidadanía unha ferramenta para cambiar as cousas. Despois da mostra da potencia da plataforma Change.org fusionouse con ela.
Irene Milleiro, directora de campañas en España, sempre estivo convencida do poder transformador da cidadanía. Segundo as súas palabras "Tódolos cambios comezan cunha soa persoa plantándolle cara á inxustiza". Deixou claro en máis dunha ocasión a consideración do liderado, a participación e a velocidade dos cambios como os tres eixos do poder cidadán que está cambiando a sociedade fronte a inxustiza.
Desde abril de 2015 é a Directora Europea da plataforma Change.org. En tres anos conseguiu que a plataforma superara os seis millóns de persoas usuarias en España. Desde Change.org, axuda milleiros de persoas a utilizar a tecnoloxía para cambiar o mundo e acadar vitorias cidadás en temas de diversa índole.
Comprometida coas persoas LGTB e a visibilidade feminina, considera que as TIC e as redes sociais facilitan o apoderamento das mulleres, dando visibilidade a información e as iniciativas relacionadas coas mulleres que sen a tecnoloxía serían moito menos visibles.
No ano 2019, Irene Milleiro foi incluída na lista dos 50 gais máis influentes de España do ano. Esta listaxe elaborada por LOC (La Otra Crónica) dende hai dez anos nun número especial co gallo do día do Orgullo Gai, converteuse nunha especie de termómetro para medir os adiantos e as loitas do colectivo LGTBI, no que no ano 2019 había 13 mulleres.
Campañas
En 2010 Ndumie Funda, foi a protagonista do primeiro grande éxito cando iniciou unha petición para que o Goberno surafricano frease a violación de lesbianas, e en poucos días tivo 170.000 adhesións. Conseguiron que as chamadas violacións correctivas entrarán na esfera dos casos por discriminación e incitación ao odio na lexislación surafricana.
En España:
Vida persoal
Está casada e ten un fillo e unha filla.
Migración das aves
Migración a curta distancia e altiudinal
As especies que non teñen parentes migradores de longa distancia, como os picoteiros (Bombycilla), móvense en resposta ao tempo invernal e á perda do seu alimento usual invernal, en vez de para mellorar as súas oportunidades de reprodución.
Nos trópicos hai pouca variación na lonxitude do día ao longo do ano, e alí sempre fai calor dabondo como para ter dispoñibilidade de comida, pero a migración altitudinal ocorre tamén nalgunhas aves tropicais. Hai probas de que isto permite que os migrantes obteñan máis cantidade da súa comida preferida, como a froita.
A migración altitudinal é común nas montañas de todo o mundo, como os Himalaias e os Andes.
Moitas especies de aves de rexións áridas do sur de Australia son nómades; seguen as fontes de alimento e de auga ao longo do país nun padrón irregular, o cal non está relacionado coas estacións senón coas chuvias. Poden pasar varios anos entre as visitas a unha área feitas por unha determinada especie.
Irrupcións e dispersión
miniatura|Debuxo medieval de [[Matthew Paris na súa Chronica Majora (1251) representando a grande irrupción daquel ano de cruzabicos en Inglaterra]] Algunhas veces danse circunstancias como unha boa tempada de reprodución seguida dunha escaseza de fontes de alimentación no seguinte ano que levan a irrupcións nas que numerosas especies se moven alén da súa área normal. Un exemplo disto son as invasións de picoteiros e cruzabicos rexistradas en Inglaterra nos últimos douscentos anos. Os picoteiros (Bombycilla garrulus) mostran ben estas variacións impredicibles nas súas cantidades anuais, que deron lugar a cinco grandes chegadas de aves a Gran Bretaña durante o século XIX, e 18 entre os anos 1937 e 2000. Os cruzabicos (Loxia curvirostra) tamén fan estas irrupcións, con amplas invasións en Inglaterra en 1251, 1593, 1757 e 1791.
A migración das aves é principalmente, pero non exclusivamente, un fenómeno do hemisferio norte. Isto débese a que nas latitudes altas do norte, onde o alimento se fai escaso en inverno, as aves parten a áreas máis ao sur (incluso chegan ao hemisferio sur) para invernar, e porque as masas continentais son moito maiores no hemisferio norte. Ao contrario, para as aves mariñas (peláxicas) do hemisferio sur é máis doado migrar, porque hai unha ampla extensión oceánica, e máis illas axeitadas para que as aves mariñas aniñen.
Fisioloxía e control
O control da migración, o seu momento e resposta están xeneticamente controladas e parecen ser un carácter primitivo que está presente mesmo en especies de aves non migratorias. A capacidade de navegar e orientarse que teñen durante a migración é un fenómeno moito máis complexo que pode estar determinado por programas endóxenos e tamén a aprendizaxe.
Momento da migración
O primeiro sinal fisiolóxico para estimular a migración son os cambios na lonxitude do día. Estes cambios tamén están relaciondos con cambios hormonais nas aves. No período anterior á migración, moitas aves mostran unha maior actividade ou Zugunruhe (termo alemán que significa 'inquedanza migratoria'), descrita primeiramente por Johann Friedrich Naumann en 1795, e cambios fisiolóxicos como un incremento no depósito de graxas. A aparición do Zugunruhe incluso en aves criadas en gaiolas sen sinais ambientais (como o acurtamnto do día ou a baixada das temperaturas) indica o papel que xogan os programas endóxenos circanuais no control da migración das aves. As aves en gaiolas mostan unha dirección de voo preferente que corresponde coa dirección migratoria que tomarían na natureza, e cambin a súa dirección preferente aproximadamente aomesmo tempo que os seus conxéneres silvestres libres.
Orientación e navegación
miniatura|300px|Rutas rastreadas por satélite dos [[mazarico rubio|mazaricos rubios que migran ao norte desde Nova Zelandia. Esta especie ten a mellor marca (10 200 km) entre as espeices que migran sen facer paradas.]]
Pénsase que os migrantes de longa distancia se dispersan cando son novos e quedan atraídos a sitios potenciais de reprodución e a sitios favoritos de invernada. Unha vez que se crea esta atracción ou fixación ao sitio mostran unha gran fidelidade a dito sitio, visitando os mesmos lugares de invernada ano tras ano.
A capacidade das aves de navegar durante as migracións non pode explicarse totalmente pola existencia dun programa endóxeno, incluso coa axuda de respostas a sinais ambientais. A capacidade de realizar con éxito migracións de longa distancia probablemente só se pode explicar completamente contando coa capacidade cognitiva das aves para recoñecer os hábitats e formar mapas mentais. O seguimento por satélite das aves de presa que migran polo día, como as aguias pescadoras e miñatos abelleiros mostrou que os individuos máis vellos son mellores facendo correccións á deriva dos ventos que os desvía. As aves navegan por un sentido biolóxico innato resultado da súa evolución. As aves migratorias poden usar dúas ferramentas electromagnéticas para encontrar os seus destinos: unha que é enteiramente innata e outra que depende da experiencia. Unha ave nova na súa primeira migración voa na correcta dirección de acordo co campo magnético terrestre, pero non sabe o longa que será a viaxe. Faino por medio dun mecanismo de par radical no que reaccións químicas, en especial fotopigmentos sensibles a lonxitudes de onda curtas de luz, son afectadas polo campo magnético. Aínda que isto só funciona durante as horas diúrnas, non usa a posición do sol de ningunha maneira. Neste estadio a ave está na mesma posición dun Boy Scout cun compás pero sen mapa, ata que se vai acostumando á viaxe e pode poñer a funcionar as súas outras capacidades. Con experiencia aprende varios puntos senlleiros xeográficos que lle serven de referencia e este "mapado" faise grazas aos cristais de magnetita que teñen no seu sistema trixémino, que lle indican á ave a forza que ten o campo magnético. Como as aves migran entre as rexións norte e sur da Terra, a distinta forza que ten o campo magnético en diferentes latitudes permítelles interpretar o mecanismo do par radical de forma máis precisa e poden saber cando chegaron ao seu destino. Hai unha conexión neural entre o ollo e o chamado "Clúster N", a parte do prosencéfalo que é activa durante a orientación migracional, o que suxire que as aves poden realmente ver o campo magnético da Terra.
Aves errantes
As aves migrantes poden perder o seu rumbo e acabar fóra das súas áreas normais. Isto pode deberse a que voan pasando de largo o seu lugar de destino como ocorre no chamado "sobrepasamento primaveral", no cal aves que regresan das súas áreas de cría superan o punto de destino e acaban máis o norte do que pretendían. Certas áreas, debido á súa localización, adquiriron sona como puntos de observación de tales aves. Exemplos son o Parque Nacional de Point Pelee do Canadá, e Spurn en Inglaterra.
A migración inversa, na que a programación xenética das aves novas non funciona axeitadamente, e van en sentido diferente do normal, pode facer que aparezan aves errantes raras miles de quilómetros fóra da súa área normal.
Lago de Banyoles
Entrada da auga
A auga do lago de Banyoles provén da Alta Garrotxa, onde se filtra e discorre a través dunha serie de canles subterráneas conectada cos acuíferos. A auga brota en tres niveis diferentes formando a conca lacustre, que se compón dos regatos de Espolla e Usall, a lagoa de Sant Miquel de Campmaor e o lago de Banyoles, pero tamén discorre auga superficial cara ao lago, a través dos regatos naturais de Estunes, Vilà, Deus, Marquès, Tanyers, Castellana, Can Morgat e Lió, que supón o 10% das achegas totais de auga ao lago.
Deportes
En 1992 foi acondicionado para a celebración das competicións de remo dos XXV Xogos Olímpicos. Dotándoo de instalacións temporais: a pista de remo en si, bancadas provisionais para 4.500 persoas sentadas, unha torre de 14m para as cámaras e o foto finish e as instalacións do Club Natació Banyoles foron usadas como centro administrativo e de servizos.
En 2004 foi o escenario do Campionato Mundial de Remo.
Migración das aves
Aves errantes
A deriva migratoria de aves desviadas polo vento pode ter como resultado a chegada de gran número de migrantes a sitios costeiros.
Un fenómeno relacionado chamado "abmigración" supón que aves dunha rexión se unen a aves similares doutra diferente rexión de cría nos territorios de invernada comúns e despois migrn de volta xunto coa nova poboación. Isto é especialmente común nalgúns anátidos, que cambian dunha ruta a outra.
Aprendizaxe por condicionamento da migración
Foi posible ensinar unha ruta de migración a unha bandada de aves, por exemplo en programas de reintrodución de especies. Despois dun ensaio con gansos do Canadá (Branta canadensis), utilizouse un avión ultralixeiro nos EUA para ensinar rutas de migración seguras aos grous Grus americana reintroducidos.
Adaptacións
As aves necesitan alterar o seu metabolismo para afrontar as demandas da migración. O almacenamento de enerxía por medio da acumulación de graxa e o control do tempo de sono nos migrantes nocturnos precisa adaptacións fisiolóxicas especiais. Ademais, as plumas das aves sofren polo desgaste e desgarre e deben ser mudadas. O momento desta muda, xeralmente unha vez ao ano pero ás veces dúas, varía nalgunhas especies que mudan antes de desprazarse aos territorios de invernada e outras mudan antes de volver aos seus territorios de cría. Á parte das adaptacións fisiolóxicas, a migración ás veces require cambios de comportamento como voar en bandadas para reducir a enerxía usada na migración ou diminuír o risco de depredación.
Factores evolutivos e ecolóxicos
A migración das aves é moi feble e crese que se desenvolveu independentemente en moitas liñaxes das aves. Aínda que hai acordo en que as adaptacións de comportamento e fisiolóxicas necesarias para a migración están baixo control xenético, algúns autores argumentaron que non cómpre ningún cambio xenético para que se desenvolva un comportamento migratorio nunha especie sedentaria porque o armazón xenético para o comportamento migratorio existe en case todas as liñaxes de aves. Isto explica a rápida aparición do comportamento migratorio despois do máximo glacial máis recente.
As análises teóricas mostran que desvíos que incrementan a distancia de voo nun 20% son a miúdo adaptativos desde o punto de vista aerodinámico, xa que unha ave que se carga con moito alimento para cruzar unha longa barreira que atopa no seu camiño voa menos eficientemente. Porén algunhas especies mostran unhas complicadas rutas migratorias que reflicten as expansións históricas da súa área de disgtribución e están lonxe de ser rutas óptimas en termos ecolóxicos. Un exemplo é a migración de poboacións continentais do paxaro túrdido Catharus ustulatus, que voa moi ao leste atravesando Norteamérica antes de xirar ao sur a través de Florida para chegar ao norte de Suramérica; esta ruta crese que é a consecuencia dunha ampliación do seu rango de distribución que ocorreu hai uns 10 000 de anos. Os desvíos poden tamén ser causadas por condicións do vento diferenciais, risco de predación ou outros factores.
Efectos ecolóxicos
A migración das aves tamén axuda ao movemento doutras especies, incluíndo os ectoparasitos como carrachas e piollos, que á súa vez poden transportar microorganismos incluíndo algúns que poden afectar a saúde humana. Debido ao espallamento da gripe aviaria, a migración das aves foi estudada como posible mecanismo de transmisión de doenzas, mais atopouse que non supoñía un risco especial; ao contrario, a importación de mascotas e aves domésticas é unha grande ameaza. Algúns virus que se manteñen no corpo das aves sen efectos letais para elas, como o virus do Nilo Occidental poden ser espallados polas aves migratorias. As aves poden tamén ter un papel na dispersión de propágulos de plantas e plancto.
Algúns predadores aprovéitanse da concentración de aves que se produce durante a migración. O morcego Nyctalus lasiopterus aliméntase de paseriformes migrantes nocturnos. Algunhas aves de presa especialízanse en capturar limícolas migrantes.
Técnicas de estudo
miniatura|esquerda|Radares para monitorizar a migración das aves. [[Kihnu, Estonia.]] Os primeiros estudos sobre o momento da migración empezaron en 1749 en Finlandia, onde Johannes Leche de Turku recompilou datos sobre as chegadas de aves migrantes en primavera.
As rutas de migración das aves foron estudadas por medio de diversas técnicas, a máis antiga das cales foi a marcaxe das aves. Os cisnes foron marcados cunha amosega no peteiro desde o ano 1560 en Inglaterra. O anelado de aves científico foi iniciado por Hans Christian Cornelius Mortensen en 1899. Outras técnicas son o uso do radar e o seguimento por satélite. Observouse que a taxa de migración das aves sobre os Alpes (ata unha altura de 150 m) era moi comparable entre os datos medidos por radar de feixe fixo e os recontos feitos visualmente, destacando o uso potencial desta técnica como maneira obxectiva de cuantificar a migración das aves.
Os isótopos estables do hidróxeno, oxíxeno, carbono, nitróxeno e xofre poden establecer a conexión migratoria das aves entre os sitios de invernada e os terriotorios de reprodución. Estes métodos dependen das diferenzas isotópicas espaciais na composición da dieta das aves que son incorporados nos tecidos inertes como as plumas, ou en tecidos en crecemento como garras e músculo ou sangue.
Unha estratexia para identificar a intensidade da migración utiliza micrófonos que apuntan cara arriba para rexistrar as chamadas de contacto nocturnas das bandadas que pasan voando por encima. Estas son despois analizadas nun laboratorio para medir o tempo, frecuencia e especies.
miniatura|[[Funil de Emlen]] Unha técnica máis vella desenvolvida por George Lowery e outros para cuantificar a migración consiste en observar a lúa chea cun telescopio e contar as siluetas das bandadas de aves que voan diante da lúa pola noite.
Ameazas e conservación
miniatura|150px|Rutas de migración e países con caza ilegal de aves migrantes en Europa
As actividades humanas ameazan moitas aves migratorias. As distancias implicadas na migración das aves fan que a miúdo crucen as fronteiras políticas de países, polo que as medidas de conservación requiren a cooperación internacional. Asináronse varios tratados internacionais para protexer as especies migratorias, como a Lei do Tratado de Aves Migratorias de 1918 dos Estados Unidos, que aplicaba a convención para a protección de aves migratorias entre Estados Unidos e o Canadá, e o Acordo para a conservación das aves acuáticas migratorias africano-euroasiáticas
A concentración de aves durante a migración pode poñer en risco unha especie. Algúns migrantes espectaculares xa se extinguiron; durante a migración da hoxe extinguida pomba viaxeira (Ectopistes migratorius) en Norteamérica xuntábanse enormes bandadas de 1,6 km de ancho e de 480 km de longo, que escurecían o ceo e tardaban varios días en pasar. A especie foi cazada masivamente para comercializar a súa carne no século XIX e tamén foi afectada pola deforestación.
Outras áreas significativas son os sitios de parada entre os territorios de cría e de invernada. Un estudo de captura e recaptura de paseriformes migrantes con gran fidelidade para os sitios de cría e invernada non mostrou unha asociación estrita cos sitios de parada.
Francis Crick
Francis Harry Compton Crick, nado en Weston Favell (Northamptonshire) o 8 de xuño de 1916 e finado en San Diego (California) o 28 de xullo de 2004, foi un físico, biólogo molecular e neurocientífico inglés, coñecido sobre todo por ser un dos dous descubridores da estrutura molecular do ADN no 1953, xunto con James D. Watson.
Recibiu, xunto a James D. Watson e Maurice Wilkins o Premio Nobel de Medicina no 1962 "polos seus descubrimentos relativos á estrutura molecular dos ácidos nucleicos e a súa importancia para a transferencia de información na materia viva".
Phaeodactylum tricornutum
Phaeodactylum tricornutum é unha especie de diatomea, única especie do xénero Phaeodactylum. A diferenza doutras diatomeas, esta especie pode presentarse en distintos morfotipos (fusiforme, trirradiada, e oval), e os cambios na forma da célula poden ser estimulados polas condicións ambientais. Esta característica pode usarse para explorar a base molecular do control da forma celular e morfoxénese. A diferenza da maioría das diatomeas, P. tricornutum pode crecer en ausencia de silicio, e pode sobrevivir sen producir a súa frústula silicificada. Isto é unha oportunidade para a exploración experimental da nanofabricación en diatomeas baseada no silicio.
Outra peculiaridade é que durante a súa reprodución asexual as frústulas non parecen facerse máis pequenas. Isto permite o seu cultivo continuo sen necesidade de reprodución sexual. De feito, non se sabe se P. tricornutum pode reproducirse sexualmente, xa que non se obtiveron polo momento probas desta reprodución no laboratorio. Aínda que P. tricornutum pode ser considerada unha diatomea pennada atípica, é un das principais especies de diatomea modelo. Estableceuse un protocolo de transformación e disponse de vectores de interferencia de ARN para ela. Isto facilita moito os estudos de xenética molecular con esta especie.
Secuenciación de xenes
P. tricornutum é unha das dúas especies de diatomeas cuxo xenoma foi secuenciado (a outra é Thalassiosira pseudonana). O xenoma contén aproximadamente un 10% de xenes de tipo procariótico, o que supón unha proporción infrecuentemente grande. Na Diatom EST Database organizáronse uns 30.000 marcadores de secuencia expresada ou ESTs (expressed sequence tags) desta especie.
Distribución
A área de distribución de Phaeodactylum vai desde Francia e Alemaña en Europa a Nova Escocia en Norteamérica.
Phaeodactylum tricornutum considérase unha fonte de enerxía potencial de microalgas. Crece rapidamente e almacena lípidos que constitúen entre o 20 e o 30% do seu peso seco celular en condicións de cultivo estándar. A limitación de nitróxeno pode inducir unha acumulación de lípidos neutros en P. tricornutum, o que se pode aproveitar en posibles estratexias para mellorar a produción de biodíésel de microalgas.
Genisteae
Genisteae é unha tribo de arbustos da subfamilia Faboideae da familia dos legumes Fabaceae, principalmente cos tres xéneros Chamaecytisus, Cytisus e Genista, porén tamén inclúe outros pequenos xéneros que teñen flores amarelas, mais tamén brancas, rosas ou púrpuras. En Galiza atopamos moitos arbustos pertencentes a esta tribo, coma os toxos ou as xestas.
Julio Pérez Carballo
Julio Pérez Carballo, nado en 1932, é un político galego do PPdeG.
Traxectoria
Traballa nunha oficina bancaria en Vilar de Barrio. Foi concelleiro e tenente de alcalde entre 1979 e 1983. En 1983 encabezou a candidatura de AP que gañou as eleccións e foi proclamado alcalde de Vilar de Barrio. Continuou como alcalde nas sucesivas eleccións ata o ano 2019.
É subdirector da Banda de música de Xinzo de Limia.
Horacio Valcárcel
Traxectoria
Marchou de novo de Rábade. Na década de 1950 empezou a producir como director algunhas pezas para o NO-DO, pero tamén documentais todos eles de extensión breve, xa nas décadas seguintes. Só produciu unha longametraxe, Miguelín, xa en 1965, coa que conseguiu un premio no Festival de Cannes. en 1964 e co que foi exhibido no MoMA de Nova York na New York World’s Fair de 1964. Un ano antes, en 1963, concursara en Cannes unha curtametraxe de Javier Aguirre, con guión de Valcárcel, titulada Playa insólita. En 1966 tentou rodar a súa segudna longametraxe, que se quería chamar El pájaro ciego, co-escrita con Francisco González Serrano e baseada precisamente nunha obra teatral de Serrano, pero nunca se chegou a realizar.
Como tamén era o guionista dalgunhas destas producións, gañou unha experiencia que lle valería como guionista para outros directores, primeiro no cinema e logo na televisión. Nesta traxectoria como guionista colaborou intensamente con dous directores. En televisión, a súa relación laboral máis extensa foi con Antonio Mercero, sobre todo nos anos oitenta e nos primeiros noventa. De aí saíu a súa serie máis coñecida, Verano azul, que contaba a historia dun grupo de rapaces de vacacións na Costa do Sol.
No cinema, e aínda que tamén se estreou da man de Mercero a finais dos anos setenta, colaborou sobre todo con José Luis Garci. Guionizou para el algúns dos filmes máis destacados deste director, e con eles foi candidato a catro premios Goya ao mellor guión orixinal ou adaptado.
Foi codirector, con Garci, da revista cinematográfica Nickelodeon.
Premios
Foi candidato aos Goya en cinco ocasións, sen obtelo en ningunha. En dúas veces foino na categoría de guión orixinal e en tres na categoría de guión adaptado. Na de guión orixinal por Espérame en el cielo, nomeado a canda Antonio Mercero e Romá Gubern, e You're the one (una historia de entonces), candidatado a canda Garci. Con Garci compartiu tamén os tres nomeamentos a guión adaptado por Canción de cuna (baseado na peza teatral de Gregorio Martínez Sierra), El abuelo (baseado na novela de Benito Pérez Galdós) e Ninette (a partir da obra de Miguel Mihura). Por Espérame en el cielo tamén estivo nomeado no Festival Internacional de Cine de Chicago.
Obtivo o premio Iris ao mellor guión (naquela altura aínda non se chamaban así) por El abuelo, e tamén o premio do Círculo de Escritores Cinematográficos de España, tanto por El abuelo, como por Luz de domingo.
Asasinato no Orient Express
Asasinato no Orient Express, orixinalmente Murder on the Orient Express, é unha novela de misterio en lingua inglesa da escritora británica Agatha Christie, protagonizada polo detective belga Hércules Poirot. Foi publicada no Reino Unido polo Collins Crime Club o 1 de xaneiro de 1934 e nos Estados Unidos de América por Dodd, Mead and Company (máis tarde ese mesmo ano), co título Murder in the Calais Coach.
Os Ventos de Comesaña
Os Ventos de Comesaña é unha sociedade de folclore tradicional do barrio de Santo André de Comesaña, Vigo, que inclúe grupo de gaitas, de pandeiretas e danza.
Ten actuado en diversos festivais de Europa e América. Colaborou c'O Leo i Arremecághona!, de Matamá.
Asasinato no Orient Express
O título que se lle deu á novela nos Estados Unidos, Murder in the Calais Coach, foi utilizado para evitar unha confusión coa novela de 1932 de Graham Greene Stamboul Train, a cal foi publicada alí como Orient Express.
A edición británica foi posta á venda cun prezo de sete xilins e seis peniques e a versión estadounidense, dous dólares.
Trama e características
O detective privado Hercule Poirot recibe un telegrama no que se lle pide que cancele os seus compromisos e regrese a Inglaterra canto antes, polo que decide viaxar no Orient Express que parte esa noite. Durante a viaxe, Poirot coñece a un norteamericano chamado Ratchett, ao que viu no Tokatlian. Ratchett cre que a súa vida está en perigo e quere contratar a Poirot, pero este négase dicíndolle a Ratchett que "non lle gusta a súa cara".
Durante a segunda noite da viaxe, o tren queda detido por mor dunha tormenta de neve preto de Vinkovci. Poirot esperta varias veces por diversos ruídos e incidentes, incluíndo un berro procedente do compartimento de Ratchett. Á mañá seguinte, monsieur Bouc, un vello amigo seu que é director da compañía que opera o Orient Express, trasládalle que Ratchett foi asasinado e pídelle que se encargue da investigación para evitar complicacións coa policía iugoslava; e Poirot acepta.
Tras examinar o corpo de Ratchett e o seu compartimento, Poirot determina a verdadeira identidade deste, así como os posibles motivos polos que se puido dar o seu asasinato. Uns anos atrás, unha nena de tres anos chamada Daisy Armstrong fora secuestrada por un home chamado Cassetti, que a asasinou a pesar de recibir o rescate da adiñeirada familia Armstrong. A conmoción pola morte da nena devastou a familia, dando lugar a varias mortes e suicidios. Cassetti foi detido, pero escapou do país tras ser absolto. Sospeitouse que Cassetti usou a súa considerable fortuna para manipular o xuízo. Poirot conclúe que Ratchett era en realidade Cassetti.
Durante a súa investigación, Poirot descobre que todos os pasaxeiros do vagón tiñan relación coa familia Armstrong, e por tanto, un motivo para matar a Ratchett. Poirot propón dúas posibles solucións, deixando a monsieur Bouc decidir cal presentar ás autoridades. A primeira é que un descoñecido subiu ao tren, asasinou a Ratchett e escapou. A segunda solución é que todos os viaxeiros do vagón están implicados, como un xurado autoproclamado, buscando impartir a xustiza, en vista de que Ratchett escapara impune dos Estados Unidos.
Os feitos
Esa noite, preto de Vinkovci, uns vinte e tres minutos antes da 1:00 da mañá, Poirot espértase ao oír un berro, que parece proceder do compartimento do lado, ocupado por Ratchett. Cando se asoma para ver que ocorre, ve ao encargado do vagón, Pierre Michel, chamar á porta de Ratchett. Un home contesta en francés: Ce n'est rien. Je me suis trompé, que significa "Non é nada. Equivoqueime", e o encargado vai responder outra chamada. Desa Poirot decide volver á cama, pero non consegue durmirse porque o tren está parado e infrecuentemente tranquilo.
Mentres trata de volver durmir, Poirot oe a outra pasaxeira, Mrs. Hubbard, tocar o timbre insistentemente. Chama a Michel e pídelle unha botella de auga mineral, e decátase de que Mrs. Hubbard cre que alguén entrou no seu compartimento, e que o tren quedou detido por mor dunha avalancha de neve que bloqueou a vía. Poirot despídese de Michel e trata de volver durmir, pero un golpe na súa porta volve espertalo. Esta vez, cando se asoma, todo está en silencio, e só ve a unha muller de costas que leva un quimono escarlata, afastándose polo corredor. Á mañá seguinte, Poirot é informado de que Ratchett foi asasinado, apuñalado doce veces mentres durmía. Monsieur Bouc pídelle que se faga cargo da investigación, xa que sabe que Poirot ten experiencia con casos similares e todo o que necesita para resolvelos é sentarse e reflexionar.
As probas
miniatura|Un dos comedores do Orient Express na actualidade. A porta do compartimento de Ratchett estaba pechada e encadeada por dentro, e a xanela aberta. Algunhas das puñaladas que tiña no seu corpo eran profundas, polo menos tres eran letais e outras eran só leves cortes. Ademais, algunhas parecían feitas por unha persoa zurda e outras por unha persoa destra. A pistola de Ratchett foi atopada cargada debaixo da súa almofada, e un reloxo de peto foi atopado no seu pixama, esnaquizado e parado á 1:15.
Poirot tamén atopou outras pistas no compartimento da vítima e no tren, incluíndo un pano de muller coa inicial "H" bordada, un limpiapipas, e o botón dun uniforme de condutor do tren. Estas pistas suxiren que o asasino ou asasinos foron algo descoidados, pero cada pista parece apuntar a un sospeitoso distinto, o que fai pensar que algunhas foron simuladas.
Ao reconstruír un fragmento dunha carta queimada, Poirot descobreu que Ratchett era un fuxitivo dos Estados Unidos chamado Cassetti. Este, cinco anos antes, secuestrara a unha nena de tres anos chamada Daisy Armstrong; e aínda que a familia Armstrong pagou un cuantioso rescate, Cassetti asasinou a nena de todos modos e escapou do país co diñeiro. A nai de Daisy, Sonia Armstrong, estaba outra vez embarazada cando se decatou da súa morte, e o trauma fíxolle dar a luz prematuramente, polo que tanto o neno coma ela morreron. O seu marido, o coronel Armstrong, suicidouse dun disparo, toleado pola dor. A aia, Susanne, foi considerada sospeitosa pola policía, e suicidouse tirándose por unha fiestra, tras o cal demostrouse que era inocente. Cassetti foi detido, aínda que os seus recursos permitíronlle ser absolto por un simple tecnicismo, e escapou do país para evitar ser perseguido posteriormente. As probas aumentaron e fixérono en direccións totalmente distintas, parecendo que Poirot estaba a ser desafiado por un verdadeiro xenio. Unha proba crucial, o quimono escarlata que unha muller descoñecida levaba posto a noite do asasinato, aparece na maleta de Poirot.
A solución
Poirot descobre que algúns dos pasaxeiros teñen relación coa vítima e outros a teñen coa familia Armstrong.
Despois de analizar os testemuños dos viaxeiros e as probas, Poirot convoca aos doce sospeitosos, monsieur Bouc e ao doutor Constantine, os seus compañeiros de investigación, no vagón-restaurante, e dá dúas posibles explicacións do asasinato de Ratchett.
A primeira explicación é que un estraño (un gánster inimigo de Ratchett) subiu ao tren en Vinkovci, a última parada, asasinou a Ratchett por razóns descoñecidas e escapou sen ser visto. O crime ocorreu unha hora antes do que todo o mundo pensou, xa que Ratchett e algunhas persoas máis non se deron conta de que o tren entrara noutro fuso horario. Os outros ruídos escoitados por Poirot esa noite non teñen relación co asasinato. Con todo, o doutor Constantine di que Poirot debe ser consciente de que iso non explica todas as circunstancias do caso.
A segunda explicación é máis complexa e impactante: todos os sospeitosos son culpables. As primeiras sospeitas de Poirot débense a que no tren hai pasaxeiros de diversas nacionalidades europeas, o que, segundo Poirot, só pode ocorrer nos Estados Unidos, onde poden reunirse persoas procedentes de distintas nacionalidades e clases sociais. O crime non pode ocorrer doutra forma, dadas as pistas. Poirot revela que todos os pasaxeiros eran familiares, serventes ou amigos da familia Armstrong, ou tiveron relación co caso. Todos quedaron profundamente afectados pola morte de Daisy e as súas consecuencias. Decidiron ser eles mesmos os verdugos de Cassetti para vingar un crime que a lei non puido castigar.
O inesperado bloqueo do tren debido á neve e a inesperada presenza de Poirot causaron complicacións aos conspiradores, que fixeron que algunhas pistas importantes fosen descoidadas. Mentres Poirot revela os detalles da elaborada trama, algúns sospeitosos comezan a chorar. Mrs. Hubbard confesa que a segunda explicación é a correcta.
Poirot entón pide a monsieur Bouc que escolla unha das dúas explicacións, e el decide que a primeira explicación é a que deben dar á policía. Por compaixón cara á familia Armstrong, Poirot e o doutor Constantine aceptan. Co seu labor concluído, Poirot anuncia que ten "a honra de retirarse do caso".
Personaxes
Os sospeitosos:
Os investigadores:
Importancia literaria e recepción
O Times Literary Supplement do 11 de xaneiro de 1934 resumiu o argumento e concluíu que "As pequenas células grises resolveron unha vez máis o que aparentemente era irresoluble. A Sra. Christie fai un conto improbable moi real, e mantén aos seus lectores intrigados até o final".
A crítica en The Guardian do 12 de xaneiro de 1934 declarou que o asasinato podería ser "perfecto" se Poirot non estivese no tren ou se non escoitase unha conversación entre Miss Debenham e o coronel Arbuthnot antes de subir ao tren, pero que, con todo, "'As pequenas células grises' traballaran admirablemente, e a solución sorprendera ao seu dono tanto como ao lector, xa que o segredo estaba ben gardado e fora revelado formidablemente pola Sra. Christie".
Robert Barnard dixo que a novela foi "a mellor das historias de trens. O Orient Express, cuberto de neve en Iugoslavia, proporciona o decorado ideal para unha novela de misterio, e a escusa perfecta para un grupo de pasaxeiros internacionais. Contén a miña liña favorita de todo o traballo de Christie: 'Pobre criatura, é sueca'. A solución ocúltase impecablemente, e usa intelixentemente o alfabeto cirílico. A solución fixo entrar en ira a Raymond Chandler, pero non molestaría a ninguén que non insistise en facer as historias de detectives exactamente iguais ás reais".
En 1995, a Mystery Writers of America incluíuna na súa lista das cen mellores novelas de misterio de todos os tempos.
Referencias na historia
O caso de secuestro de Armstrong está baseado no secuestro real do fillo de Charles Lindbergh en 1932, pouco antes de que o libro fose escrito. Unha doncela empregada polos pais da Sra. Lindbergh foi sospeitosa de estar involucrada no crime, e, logo de ser duramente interrogada pola policía, quitouse a vida.
Outro evento real que axudou a inspirar a novela, menos lembrado, foi cando Agatha Christie viaxou por primeira vez no Orient Express no outono de 1928. Poucos meses despois, en febreiro de 1929, un Orient Express quedou atrapado por unha xistra preto de Çerkezköy, Turquía, quedando detido seis días.
Referencias noutras áreas
En paleontoloxía, a teoría de que múltiples factores levaron á extinción das especies no Triásico, a maior extinción en masa da historia da Terra é denominada "Modelo de Asasinato no Orient Express". O termo foi utilizado por primeira vez por Douglas Erwin en 1993.
Murder on the Orient Express (1974)
En 1974 foi estreada unha película baseada na novela con Albert Finney interpretando a Poirot, a cal é considerada unha das adaptacións en cine máis exitosas dos libros de Agatha Christie. Só se fixeron cambios menores para a película, como o cambio do nome de Masterman a Beddoes, a doncela morta chamada Paulette en lugar de Susanne e monsieur Bouc convertido en monsieur Bianchi.
Agatha Christie's Poirot
David Suchet volveu interpretar a Poirot nunha serie, adaptación do libro, titulada Agatha Christie's Poirot. A súa estrea estaba programada para 2010.
A ambientación desta versión para televisión é moi parecida á da película de 1974. Introdúcese un matiz no personaxe de Poirot; a súa conciencia como católico que non lle permite mentir.
Xogo de PC
O 21 de novembro de 2006, The Adventure Company lanzou unha adaptación para computadoras do libro, desenvolvida por AWE Games e deseñada por Le Sheldon. Trátase dunha aventura gráfica que inclúe a David Suchet como a voz de Hercule Poirot. Con todo, o final foi alterado para crear unha adaptación nova para a xente que xa leu o libro. Ademais, o detective belga sofre un accidente ao pouco de empezar a historia e cede o protagonismo a unha francesa loura (angloparlante) chamada Antoinette Marceau, empregada da compañía do ferrocarril, que será o personaxe que manexe o xogador, aínda que a presenza de Poirot farase patente na investigación como conselleiro.
Murder on the Orient Express (2017)
O filme estreouse en todo o mundo o 2 de novembro de 2017 no Royal Albert Hall de Londres, e estreouse en cines no Reino Unido o 3 de novembro de 2017 e nos Estados Unidos o 10 de novembro de 2017, por 20th Century Fox.​ O filme recadou máis de 350 millóns de dólares en todo o mundo e recibiu críticas mixtas, pero foi eloxiada polo desempeño do elenco e o valor da produción, aínda que algúns o criticaron por non engadir nada novo ás adaptacións anteriores e polo enfoque de Branagh no seu propio papel no detrimento do drama.​
Bóveda, Churío, Irixoa
Bóveda é un lugar da parroquia de Churío no concello coruñés de Irixoa, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 23 habitantes (11 homes e 12 mulleres).
Exocétidos
miniatura|300px|Un peixe voador miniatura|250px|Constelación Volans Os Exocétidos (Exocoetidae), ou peixes voadores, son unha familia de peixes mariños. Están distribuídos especialmente en augas cálidas tropicais e subtropicais do Atlántico, Índico e Pacífico.
Características
O trazo máis característico da familia é o tamaño das aletas pectorales, infrecuentemente grandes, que lles permiten voar e pairar distancias de máis de 50 metros e durante espazos de tempo que chegan a 45 segundos. Tendo en cuenta que os exocétidos adultos miden menos de 30 cm (máximos de 45 cm), esta capacidade de voo vai moitho máis aló dos saltos fóra da agua que realiza, por exemplo, o peixe vela. Ademais, os peixes voadores alcanzan velocidades no aire de 50 a 60 km/h. Estas distancias e velocidades son posibles grazas a que son quen de bater as aletas unhas 50 veces por segundo. Algunhas especies teñen tamén as aletas pelvianas infrecuentemente grandes, e parecen que o peixe ten catro alas, como o Cheilopogon exsiliens. A aleta caudal está profundamente bifurcada, co lobo superior máis curto que o inferior
Os ollos son máis planos que os da maioría dos outros peixes, para ver mellor fóra da auga. Viven cerca da superficie da agua e aliméntanse de plancto.
O nome exocétido provén do grego εξω-κοιτος, exo-koitos, "xacer fóra", no sentido de "dormir baixo as estrelas", dertivado do feito de que non é inhabitual que queden varados nas cubertas dos barcos ó saltar da auga polas noites. A constelación Volans fai referencia a este peixe, e un dos xéneros, Hirundichthys, toma o nome da andoriña en grego.
No Xapón, consómense os seus ovos, especialmente para preparar suxi.
Clasificación
Divídense en nove xéneros e unhas 70 especies.
Macaón
O macaón, Papilio machaon, tamén coñecida como cola de andoriña, galo ou voíña ), é unha das bolboretas máis comúns de Europa. Así a todo, non se encontra en Irlanda; en Inglaterra, a súa existencia limítase á rexión de Norfolk; na Europa temperada hai zonas nas cales se pode localizar con facilidade; pero este insecto tende a desaparecer dende hai algunhas ducias de anos . Polo contrario, multiplícase no norte de África, nalgunhas rexións de Europa, na zona temperada de Asia cara ó Himalaia, en distintas partes de América do Norte e por último no Xapón.
El Gato
El Gato foi un periódico editado en Vilalba entre 1919 e 1921.
Cloaca Máxima
Segundo a tradición, a Cloaca Máxima foi obra do rei Tarquinio Prisco, no VI a.C. para drenar os vales situados entre os outeiros do Capitolio, o Quirinal e o barrio da Subura. Medía uns 600 metros e tiña un diámetro de 4 a 5 metros. Aínda existe hoxe e a boca é visíbel preto da ponte do Palatino. A Cloaca Máxima partía do Arxileto, onde recollía as augas do Esquilino, o Viminal e o Quirinal e atravesaba o Foro e o Velabrum de nordeste a suroeste. Parte do percorrido era por superficie e seguiuse o trazado dun curso de auga xa existente.
Macaón
O Papilio machaon ten entre 32 e 56 mm de envergadura e caracterízase polas prolongacións que posúe nas ás posteriores. O seu voo pode apreciarse en climas máis setentrionais unha vez ó ano, dúas veces (abril-maio) e (xullo-agosto) en climas temperados e ata tres veces en lugares máis cálidos coma o sur da Península Ibérica e o norte de África.