cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cryptomonas
Dimorfismo
O dimorfismo dependente da historia vital describiuse por primeira vez en 1986. En Proteomonas, outro xénero de criptofíceas, os seus dous morfos revelaron grandes diferenzas no tamaño celular. Descubriuse que Cryptomonas é outro xénero que posúe esta característica do dimorfismo.
Tradicionalmente, considerábase que a actual Cryptomonas eran tres xéneros separados: Chilomonas, Cryptomonas e Campylomonas. Antes de realizar maiores análises moleculares, Cryptomonas fora caracterizada principalmente por caracteres morfolóxicos, como o tamaño celular, forma, e cantidade e cor dos plastidios. Porén, era difícil definir Cryptomonas debido ao coñecemento insuficiente que se tiña de caracteres morfolóxicos e a escasa visibilidade que tiñan as células vivas usando só a microscopía óptica para observar as estruturas celulares. Ademais, os laboratorios carecían de condicións para detectar os diferentes estadios de organismos particulares.
O sistema de garganta e suco foi utilizado como característica estándar para a organización do xénero durante moitos anos. A maioría dos outros xéneros de criptófitas teñen tanto suco coma garganta, mais Cryptomonas é un dos xéneros que posúe unha combinación dos dous, creando un complexo suco-garganta. O complexo suco-garganta é utilizado polas células para dixerir a comida formada por organismos máis pequenos. Ademais, hai exectosomas que rodean o complexo. Previamente, usábanse as diferentes texturas das placas do suco para clasificar os xéneros. Por exemplo, unha placa do suco (que se estendía posteriormente ao longo dun dos lados do complexo suco-garganta ventral) describiuse como “escalariforme” en Campylomonas pero como “fibrosa” en Cryptomonas. Ademais, en Cryptomonas, o compoñente periplástico interno constaba de placas poligonais, mentres que en Campylomonas este compoñente é unha capa parecida a unha lámina continua.
Porén, nas posteriores investigacións, atopáronse máis probas de filoxenia molecular e morfoloxía que apoian a idea de que os tres xéneros deberían considerarse un só xénero dimórfico. Observouse que os caracteres usados previamente para distinguir Cryptomonas de Campylomonas aparecen xuntos nas cepas dimórficas, como o tipo de periplasto (placas de periplasto poligonais ou placas laminares continuas), o que indica que o tipo de periplastos se relaciona con diferentes estadios da historia vital dun só taxon. Para avaliar a importancia taxonómica dos dous tipos de periplastos e outros caracteres anteriormente usados para distinguir os xéneros e especies, utilizáronse análises filoxenéticas moleculares para estudar dúas rexións do ADN ribosómico nuclear (ITS2, e o parcial ADNr LSU) e un xene ribosómico nucleomorfo (o ADNr SSU). Os resultados do estudo filoxenético proporcionan probas moleculares do dimorfismo dependente da historia vital no xénero Cryptomonas: o xénero Campylomonas representa o morfo alternativo de Cryptomonas. Campylomonas e Chilomonas foron reducidos a sinónimos de Cryptomonas.
Outras investigacións
Ademais dos plastidios que conteñen ficoeritrobilina, os campilomorfos, anteriormente nos xéneros Campylomonas e Chilomonas, tamén conteñen plastidios incoloros (leucoplastos) que carecen de pigmentos fotosintéticos.
Como a perda completa de fotopigmentos distingue claramente as criptófitas con leucoplastos das Cryptomonas, a incorporación de “Chilomonas” a Cryptomonas foi moi debatida. Os científicos non atoparon aínda unha explicación de como os leucoplastos desaparecen durante os estadios vitais posteriores e cando desaparecen.
Terceiro xénero
miniatura|dereita|250px|Copia romana do século II dun orixinal grego. A figura é [[Hermafrodito, do que deriva a palabra hermafrodita]] Os termos terceiro sexo e terceiro xénero serven para describir individuos que se considera que non son nin homes nin mulleres, do mesmo xeito que a categoría social presente naquelas sociedades que recoñecen tres ou máis xéneros.
O estado de non ser nin masculino nin feminino pode entenderse en relación ao sexo, rol xenérico, identidade de xénero ou orientación sexual do individuo. En diferentes culturas (ou para diferentes individuos), un terceiro sexo ou xénero pode representar un estado intermedio entre homes e mulleres, un estado no que se é ámbolos dous (algo así como "o espírito dun home no corpo dunha muller"), un estado no que non se é ningún, a habilidade de cambiar de xénero, ou unha categoría totalmente independente do masculino e o feminino. Esta última definición é a escollida por aqueles que argumentan por unha interpretación estrita do concepto de "terceiro xénero".
Este termo empregouse para describir os hijras da India e Paquistán os mahu da Polinesia, os muxe' Zapotecas de México e as virxes xuradas dos Balcáns,, entre outros. Tamén é empregado por moitos grupos e individuos para describirse a si mesmos. No Occidente, as persoas lesbianas, gais, transxénero e intersexuais foron descritos como pertencentes a un terceiro sexo ou xénero, aínda que algúns poñen obxeccións a esta caracterización.
O termo "terceiro" enténdese como o "outro"; algúns antropólogos describiron un cuarto, quinto, e ata moitos máis xéneros.
O terceiro sexo na bioloxía
miniatura|250px|dereita|Forma con riscadura branca do [[Zonotrichia albicollis|pardal de pescozo branco, que posúe dúas formas masculinas e dúas femininas distintas]] Nos animais que presentan un dimorfismo sexual, un pequeno número de individuos dunha poboación non se diferenciarán sexualmente no seu desenvolvemento en corpos tipicamente masculinos ou femininos. Isto pode denominarse hermafroditismo ou (especialmente en humanos) intersexualidade. A incidencia varía dunha poboación a outra e tamén varía dependendo en como se entenden a masculinidade e a feminidade. A bióloga e teórica do xénero Anne Fausto-Sterling propuxo nun artigo de 1993 que sería máis axeitado falar de cinco sexos en lugar de dous para describir os corpos humanos.
Ademais de que, pola morfoloxía do sexo, o biólogo transexual Joan Roughgarden argumenta que nalgunhas especies animais non humanas pode haber máis de dous xéneros. Suxire que cun sexo biolóxico determinado, poden existir múltiples posibilidades de conduta ao alcance dos organismos individuais. Especies cun sexo feminino e dous masculinos inclúen o cervo que ten dúas formas masculinas, unha con cornos e outra sen eles, así como varias especies de peixes como os pertencentes ao xénero Porichthys e o Oncorhynchus kisutch. Especies cun tipo de femia e tres sexos masculinos inclúen o Lepomis macrochirus, onde catro tipos distintos en canto a cor e tamaño exhiben comportamentos sociais e reprodutivos diferentes, así como o Symphodus ocellatus, o Oreochromis mossambicus, un cíclido, e un tipo de lagarto, o Urosaurus ornatus. Especies con dous tipos de machos e dous tipos de femias inclúen o pardal de pescozo branco, no que as formas masculinas e femininas posúen ou ben raias brancas ou raias marróns. Os individuos de raias brancas son máis agresivos e defenden un territorio, mentres cos individuos de raias castañas dícanse máis aos coidados parentais. Un 90% das parellas que crían son entre pardais de raias brancas e castañas. Finalmente, o maior número de formas, «sexos» ou «xéneros» dentro dunha especie atópase entre as utas, que ten en total cinco formas: machos de gorxa laranxa, que son «ultradominantes, de alta testosterona», controladores de varias femias; machos de gorxa azul, que son menos agresivos e gardan só unha femia; machos de gorxa amarela, que non defenden territorios en absoluto e agrípanse ao redor dos territorios dos machos de pescozo laranxa; femias de pescozo laranxa, que poñen ovos pequenos e son moi territoriais; e femias de pescozo amarelo, que poñen menos ovos e son máis tolerantes entre elas.
O terceiro xénero nas sociedades contemporáneas
Dende polo menos a década de 1970, os antropólogos describiron as categorías de xénero nalgunhas culturas nas que non podían realizar explicacións axeitadas empregando un marco de referencia de dous xéneros. Ao mesmo tempo, as feministas comezaron a establecer unha separación entre o sexo (biolóxico) e o xénero (social/psicolóxico). Teóricos do xénero contemporáneos adoitan argumentar que o sistema de dous xéneros non é nin innato nin universal. Un sistema de sexo/xénero que só recoñece as seguintes dúas normas sociais foi denominado «heteronormatividade»:
Camilla Läckberg
Jean Edith Camilla Läckberg Eriksson (nada o 30 de agosto de 1974 en Fjällbacka, Västra Götaland, Suecia) é unha escritora de novela policíaca sueca. Os seus libros ambiéntanse na cidade costeira de Fjällbacka na costa oeste de Suecia onde naceu. Os protagonistas son a escritora Erica Falck e a súa parella o policía Patrik Hedströn.
Virxe de Begoña
A Virxe de Begoña é unha advocación mariana católica orixinaria da elizalde de Begoña, actualmente no concello de Bilbao. Foi declarada canonicamente patroa de Bilbao e Biscaia en 1903 por Pío X, e a súa festividade celébrase o 11 de outubro. Venérase na Basílica da Nosa Señora de Begoña, que comezou a construírse no século XVI.
Tamén é a patroa de Xixón. Atópase na parroquia da nosa Señora de Begoña, na Avenida da Costa. Esta advocación apareceu na cidade no século XVIII, coa construción dunha capela na súa honra.
Venérase tamén nunha ermida en Almáciga (no concello de Santa Cruz de Tenerife), nunha gruta en Miraflores de la Sierra, na Coloñia Virgen de Begoña de Madrid e en Naguanagua (Venezuela).
Niels Ryberg Finsen
Niels Ryberg Finsen, nado en Tórshavn (Illas Feroe o 15 de decembro de 1860 e finado en Copenhaguen o 24 de setembro de 1904, foi un médico e científico dinamarqués. Gañou o Premio Nobel de Medicina o 1903.
Traxectoria
En 1882, viaxa a Copenhaguen para estudar medicina na súa universidade, aprobando o seu exame final en 1890. Posteriormente sería profesor en devandita universidade.
Os achados de Émile Duclaux sobre a capacidade destruitora dos raios ultravioleta, aplicados a colonias de bacteriaa foron a base do seu traballo. Alcanzou a fama polas súas investigacións sobre os efectos fisiolóxicos da luz, xa que descubriu as propiedades estimulantes e bactericidas dos raios actínicos (azul, violeta e ultravioleta). Desenvolveu unha lámpada eléctrica de arco voltaico (luz de Finsen) para o tratamento do lupus tuberculoso e outras afeccións cutáneas similares.
Con obxecto de poder continuar o seu traballo e as aplicacións dos seus métodos fototerapéuticos creouse en Copenhaguen o Instituto Finsen en 1896.
A súa enfermidade impediulle en 1903 recoller o Premio Nobel de Medicina que lle foi outorgado.
La Voz Gallega
La Voz Gallega foi un periódico editado en Ourense en 1874.
Irynei-Ivan Ivanovych Nazarko
Irynei-Ivan Ivanovych Nazarko (en Іриней-Іван Іванович Назарко), nado o 7 de xullo de 1905 en Tovstoluh (hoxe Ucraína) e finado en Otava o 20 de abril de 1976, foi un sacerdote grecocatólico ucraíno, académico e teólogo. Foi membro da Sociedade Científica Shevchenko dende 1954, e membro da Academia Libre Ucraína das Ciencias, da Sociedade Académica Teolóxica Ucraína e da Sociedade Histórica Ucraína.
Columbano Bordalo Pinheiro
miniatura|Borges Carneiro, por Columbano Columbano Bordalo Pinheiro (Lisboa, 21 de novembro de 1857 — Lisboa, 6 de novembro de 1929). Pintor naturalista e realista portugués.
Irynei-Ivan Ivanovych Nazarko
Biografía
Naceu o 7 de xullo de 1905 en Tovstoluh (hoxe Ucraína). Logo de graduarse no ximnasio en Ternopil, entrou no mosteiro de Krekhiv da Orde de San Basilio Magno, e posteriormente graduouse polo seminario de Krystynopil.
O 30 de novembro de 1930 foi ordenado sacerdote, e continuou os seus estudos en Viena e Innsbruck. Foi organizador (1932) da Sociedade Mariana de Lviv, e editor das súas publicacións.
Columbano Bordalo Pinheiro
Anos despois de completar a súa formación, mudouse a París, beneficiando dunha bolsa de estudo, custeada polo rei consorte D. Fernando II, xa viúvo da raíña D. Maria II. En París, recibiu a influencia de pintores como Manet e Edgar Degas, sendo esta notable na súa obra.
Irynei-Ivan Ivanovych Nazarko
Biografía
Entre 1941 e 1944 foi abade da Igrexa de San Onofrio de Lviv.
Columbano Bordalo Pinheiro
Na "cidade da luz", espuxo por primeira vez en 1882, no famoso "Salon de Paris". Nesta exposición presentou ao público, o cadro Soirée chez Lui, sendo este aclamado pola difícil crítica de artes parisiense.
Irynei-Ivan Ivanovych Nazarko
Biografía
Entre 1946 e 1948 viviu en Alemaña, e en 1948 emigrou ao Canadá. Alí doutorouse en Filosofía na Universidade de Otava, e posteriormente foi profesor de Historia da Igrexa nas universidades de Montreal e Otava.
Columbano Bordalo Pinheiro
De volta a Portugal, xuntouse ao "Grupo de Leão", o cal tentaba renovar a estética das composicións da arte do país. Deste período destacan os retratos de Ramalho Ortigão, Teófilo Braga, Eça de Queirós e Antero de Quental, pintados por el. Alén disto, pintou os paneis que se atopaban na sala de recepcións do Palácio de São Bento, os Painéis dos Passos Perdidos.
Irynei-Ivan Ivanovych Nazarko
Biografía
En 1953 trasladouse a Roma, onde formou parte da Curia Xeral da súa orde até 1963. Entre 1954 e 1967 foi editor dos Analecta OSBM, e entre 1955 e 1967 reitor do Pontificio Colexio Ucraíno. En 1967 volveu ao Canadá, onde foi párroco en Ontario até 1974, e asistente espiritual para os basilianos na Universidade Católica de Otava.
Columbano Bordalo Pinheiro
En 1901, converteuse en profesor de pintura histórica na Academia de Belas-Artes de Lisboa, onde se formara na súa xuventude e, en 1914, foi nomeado polo novo réxime republicano, recentemente instaurado, para director do acabado de crear Museo Nacional de Arte Contemporánea (1911), sucedendo a Carlos Reis.
Bihać
Bihać é unha cidade de 60.707 habitantes, situada na ribeira do río Una, no noroeste de Bosnia e Hercegovina. A cidade é o coentro do cantón de Una - Sana da Federación de Bosnia e Hercegovina.
Historia
A primeira mención da cidade data de 1260 nun documento do rei croata-húngaro Bela IV. En 1262 Bihać´converteuse nunha cidade libre ata que no século XIV perdeu o seu status nunha época de loitas dinásticas para se converter en propiedade da familia croata nobre dos Frankopan. No século XVI pasou ao dominio da familia real. En 1592 a cidade caeu en poder otomán, converténdose no punto máis o norte do Imperio Otomán, o que provocou que a cidade se vira inmersa en numerosos conflitos cos austríacos.
Química cuántica
Unha aplicación da química cuántica é o estudo do comportamento de átomos e moléculas, en canto ás súas propiedades ópticas, eléctricas, magnéticas e mecánicas, e tamén a súa reactividade química, as súas propiedades red-ox, (oxidación-redución)... pero tamén se estudan materiais, tanto sólidos estendidos como superficies.
Como os estudos mecanocuánticos sobre átomos considéranse na fronteira entre a química e a física, e non se inclúen polo xeral dentro da química cuántica, frecuentemente considérase como primeiro cálculo de química cuántica o levado a cabo polos científicos alemáns Walter Heitler e Fritz London (aínda que a Heitler e a London adóitaselles considerar físicos) sobre a molécula de dihidróxeno (H2) en 1927. O método de Heitler e London foi perfeccionado polos químicos americanos John C. Slater e Linus Pauling, para converterse no método de enlace de valencia (ou Heitler-London-Slater-Pauling (HLSP)). Neste método, préstase atención particularmente ás interaccións entre pares de átomos, e xa que logo relaciónase moito cos esquemas clásicos de enlaces entre átomos.
Friedrich Hund e Robert S. Mulliken desenvolveron un método alternativo, en que os electróns describíanse por funcións matemáticas deslocalizadas por toda a molécula. O método de Hund-Mulliken (ou de orbitais moleculares) é menos intuitivo para os químicos, pero, ó terse comprobado que é máis potente á hora de predicir propiedades que o método de enlace de valencia, é virtualmente o único usado nos últimos anos.
Apartados de interese
Algúns subtemas de interese en química cuántica son:
Químicos Cuánticos
A comunidade de científicos que fixeron grandes achegas á química cuántica inclúe a:
Váli
miniatura|Váli nunha fraga Na mitoloxía nórdica, Váli é un fillo do deus Odín e da xiganta Rindr. Naceu co único propósito de matar a Höðr como vinganza polo asasinato accidental que cometeu Höðr contra o seu irmán xemelgo, Baldr. Chegou á idade adulta nun só día despois do seu nacemento, e matou a Höðr. Váli está destinado a sobrevivir ó Ragnarök.
Cirro
O termo cirro pode referirse a:
Como topónimo pode referirse a:
Decibel
Chámase decibel ou decibelio (dB) ó valor empregado en acústica ou telecomunicación para expresar a relación, en escala logarítmica, entre dúas potencias, acústicas ou eléctricas.
Asignóuselle o nome bel na honra de Alexander Graham Bell, tradicionalmente considerado como inventor do teléfono.
Aplicacións en acústica
O decibel é a principal unidade de medida usada para o nivel de potencia ou nivel de intensidade do son. Nesta aplicación, a escala úsase ata os 140 dB, onde se chega ó limiar de dor.
Úsase unha escala logarítmica porque a sensibilidade que presenta o ouvido humano ás variacións de intensidade sonora segue unha escala aproximadamente logarítmica, non lineal. Por iso o bel e mailo seu submúltiplo o decibel, son axeitados para valorar a percepción dos sons por un ouvinte. Defínese como a comparación (relación) entre dous sons porque nos estudos sobre acústica fisiolóxica viuse que un ouvinte ó que se lle fai escoitar un só son non pode dar unha indicación fiable da súa intensidade, mentres que, se se lle fai escoitar dous sons diferentes, é capaz de distinguir a diferenza de intensidade.
Unha diferenza de 3 decibeis representa o dobre de sinal, e resulta ser aproximadamente a mínima diferenza apreciable por un oído humano san.
Unha diferenza de 10 decibeis aparenta fisioloxicamente un sinal dobre, mais a diferenza de sonoridade é de dez veces.
Para o cálculo da sensación recibida por un ouvinte, a partir das unidades físicas, medibles, dunha fonte sonora, defínese nivel de potencia, {L_W}, (en decibeis), relacionando a potencia da fonte de son a estudar coa potencia doutra fonte con son no limiar de audición, pola fórmula seguinte:
(dB)
onde W1 é a potencia a estudar, e W0 é a potencia limiar de audición, que expresada en unidades do SI, equivale a vatios.
As ondas de son producen un aumento de presión no ar, co que outro xeito de medir fisicamente o son é en unidades de presión (pascales). Pode definirse o Nivel de presión, LP, que tamén se mide en decibeis.
onde P1 é a presión de son a estudar, e P0 é a presión limiar de audición, que expresada en unidades do SI, equivale a Pa.
Decibel Ponderado
O oído humano non percibe igual as distintas frecuencias e acada o máximo de percepción nas medias, de aí que para aproximar máis a unidade á realidade auditiva, pondéranse as unidades.
Aplicacións en Telecomunicación
O decibel é talvez a unidade máis utilizada no campo das telecomunicacións pola simplificación que a súa natureza logarítmica posibilita á hora de efectuar cálculos con rangos de valores de potencia do sinal moi amplos.
Exvoto
300px|miniatura|Exvoto mural de Domingo de Carranza, de [[1606, Capela da Nosa Señora das Virtudes, Ribadeo. ]] Un exvoto é unha ofrenda de certa calidade artística, que os xentís facían os seus deuses. Estas ofrendas depositábanse en santuarios ou lugares de culto, as cales podían tomar a forma de persoas, animais, armas, alimentos etc.
Decibel
Aplicacións en Telecomunicación
Como relación de potencias que é, a cifra en decibeis non indica nunca o valor absoluto das dúas potencias comparadas, senón a relación entre elas. Isto permite, por exemplo, expresar en decibeis a ganancia dun amplificador ou a perda dun atenuador sen necesidade de se referir á potencia de entrada que, en cada momento, se lles estea aplicando.
Exvoto
Posteriormente este símbolo dos desexos ou preocupacións dos homes, foi adoptado polo cristianismo, en forma de ofrenda deixada por fieis en busca ou agradecemento dunha curación ou remedio ás súas doenzas e preocupacións.
Decibel
Aplicacións en Telecomunicación
A perda ou ganancia dun dispositivo, expresada en decibeis vén dada pola fórmula:
Exvoto
Son frecuentes nas inmediacións ou altares de calquera centro de peregrinación en formas de cera antropomórficas ou en partes do corpo, como unha evocación da doenza a tratar polo romeiro.
Decibel
Aplicacións en Telecomunicación
onde PE é a potencia do sinal na entrada do dispositivo, e PS a potencia á saída do mesmo. Se hai ganancia de sinal (amplificación) a cifra en decibeis será positiva, mentres que se hai perda (atenuación) será negativa.
En Telecomunicación moitas veces utilízase como nivel de referencia o milivatio, obténdose os resultados en dB referidos a 1 mW, isto é, en dBm.
Para sumar ruídos, ou sinais en xeral, é moi importante lembrarse que ao usar unha escala logarítmica non é correcto sumar directamente valores das fontes de ruído expresados en decibeis. Así, dúas fontes de ruído de 21dB non dan 42dB senón 24dB.
Onde X_n son os valores de ruído ou sinal, expresados en decibeis, a sumar.
Benito Antonio Calviño
Benito Antonio Calviño Mejuto, foi un político galego.
Traxectoria
Foi xuíz municipal de Lalín até 1887. Foi nomeado alcalde de Lalín por Real Orde en xuño de 1897. Foi presidente do Casino de Lalín en cinco períodos: 1893-1894, 1895-1898, 1900-1904, 1908-1913 e 1919-1923.
Vida persoal
Foi pai de José Calviño Ozores.
Exoesqueleto
Nos artrópodos
O exoesqueleto é unha cuberta externa producida pola actividade secretora das células epidérmicas. O exoesqueleto está composto polo polisacárido quitina, un polímero formado por cadeas rectas e simples (non ramificadas) de N-acetil-2-D-glicosamina, un monosacárido que inclúe nitróxeno na súa composición. Nalgúns casos o exoesqueleto aparece calcificado, reforzado pola aposición de carbonato cálcico; é o caso de moitos crustáceos, como os caranguexos ou as lagostas. O exoesqueleto serve tamén de depósito de produtos de excreción, como a guanina, o que é ás veces causa de cores vivas ou brillo metálico, como se observan en moitos artrópodos.
O exoesqueleto é realmente continuo, pero aparece estruturado en zonas engrosadas (escleritos) que se articulan por liñas ou zonas onde é menor o espesura. En artrópodos de vida aérea, como os insectos ou os arácnidos, o exoesqueleto continúase cara ás cavidades respiratorias (pulmóns ou traqueas) alí onde estas se abren ó exterior, tapizándoas.
miniatura|222ppx|Algunhas arañas inxectan fluídos ás súas presas para disolver os órganos internos, mantendo o exoesqueleto.
O exoesqueleto favorece a fosilización, especialmente a de formas mariñas, como crustáceos ou trilobites, que frecuentemente o presentan mineralizado.
Écdise
miniatura|esquerda|240px|Momentos da muda do cangrexo Callinectes sapidus (W.P.Hai, 1904).
O crecemento dos artrópodos require que se desprendan periodicamente do seu esqueleto externo, fenómeno ao que nos referimos como muda ou écdise. Cando chega o momento o animal pasa a un estado de quiescencia (repouso), durante o cal afrouxa a consistencia das partes internas da cutícula, á vez que a epiderme, que está debaixo, prepárase para a síntese e secreción dos compoñentes da nova cutícula. Por un aumento da presión interna, ou ás veces por outro mecanismo, desgárrase a vella cutícula e o animal realiza os esforzos necesarios para se desprender dela á vez que segrega a nova. Cando sae áchase nun estado de debilidade e a súa consistencia é branda. Nun prazo máis ou menos breve a nova cuberta endurece.
A écdise afecta, naturalmente, aos recubrimentos das cavidades internas, de orixe ectodérmica (os dous extremos do tracto dixestivo e, en artrópodos aéreos, as traqueas ou pulmóns).
A écdise non atinxe soamente aos artrópodos, senón aos outros filos dotados de cutícula cos que están emparentados, e que conforman con eles os ecdisozoos.
David Trézéguet
David Sergio Trezeguet, nado en Ruán o 15 de outubro de 1977, é un futbolista francés. Xogou anteriormente dez anos no Juventus FC e tamén para a selección francesa de fútbol. É o máximo anotador da Juventus de fóra de Italia. Anotou o gol de ouro na final da Eurocopa do 2000 contra a selección italiana, que lle daba a vitoria a Francia por 2-1 na prórroga.
Traxectoria
Trezeguet comezou xogando para o Club Atlético Platense na primeira división arxentina. Despois, xogou 5 anos no AS Monaco da Ligue 1. No ano 2000, asinaría polo Juventus FC, club onde estivo 10 anos, e onde gañou 4 ligas, 2 copas de Italia, 2 supercopas, e foi finalista da UEFA Champions League no 2003 contra o AC Milan.
En 2010, asinou polo Hércules CF, onde anotou 12 goles en 31 partidos. O Hércules descendeu á Liga Adelante, e Trezeguet deixou o equipo ao rematar a tempada.
2003
Acontecementos
miniatura|150px|Saddam Hussein após a súa captura
Aldea de Arriba, Baamonde, Begonte
Aldea de Arriba é un lugar da parroquia de Baamonde no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2011 tiña 30 habitantes (15 homes e 15 mulleres).
Parque Natural do Montseny
O Parque natural do Montseny está situado en Cataluña entre a provincia de Barcelona e a provincia de Xirona, concretamente nas comarcas de Osona, do Vallés Oriental e da Selva. É a segunda superficie protexida en extensión, da provincia de Barcelona (por detrás do Parque Natural do Cadí Moixeró) e unha das máis importantes da comunidade autónoma.
Prehistoria
A presenza do ser humano no Montseny remóntase a tempos prehistóricos. Os restos de sepulcros megalíticos dan testemuña desta presenza. Así podemos observar o dolmen de Cruïlles en Aiguafreda ou o dolmen de Pla del Boix na vila de El Brull, datados ó redor dos anos 3.600 a.C.
Tahara
Tahara (田原市, たはらし, Tahara-shi) é un concello xaponés da prefectura de Aichi. Está situado na parte Tōkai da rexión de Chūbu, e ó extremo sur da prefectura, na península de Atsumi, na zona da provincia histórica de Mikawa, no centro da illa de Honshū. A súa superficie é de 188,81 km² e a poboación de 66.571 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 353 hab./km².
Parque Natural do Montseny
Prehistoria
Os primeiros restos de poboacións estables, estruturadas e ben definidas datan do período ibérico (séculos VI ó I a.C). Estas poboacións localízanse especialmente nas vías naturais de comunicación ou naquelas terras cun maior proveito agrario. O val do río Congost na parte occidental do macizo e o val do río Tordera na parte oriental son bos exemplos desta concentración. Existen poucos datos confirmados sobre a forma de vida daqueles primeiros poboadores. Mais, de acordo, cos estudos feitos nos xacementos do Montseny, todo parece indicar que a gandería transhumante sería a primeira actividade económica da zona.
Época Romana
Coa presenza romana a concentración da poboación ligouse aínda máis ás grandes vías de comunicación da época. Así a vía Augusta e a vía Ausa pasaban por poboacións lindeiras ou moi preto do Montseny. A primeira vía, que comunicaba Cádiz con Roma, contaba con dúas paradas nas proximidades do Montseny, unha en Semproniana (actualmente Granollers) e outra en Seterras (actualmente Hostalric). A vía Ausa comunicaba Ausa (o actual Vic) con Barcino (actualmente Barcelona).
Coa influencia romana, fenómeno que se prolongou devagar ó longo de dous séculos, dinamizouse a economía, sendo confirmado o cultivo de vide e as améndoas e a actividade téxtil.
Idade Media
Bosque típico do Montseny.|esquerda|miniatura A partir do século IX comezará a gran colonización do Montseny. Debido ás invasións árabes, aquelas terras situadas a maior altitude ou aquelas cunha peor climatoloxía van comezar a ser ocupadas. Esta colonización foi favorecida polo costume feudal de que as terras ocupadas durante trinta anos sen seren reclamada por ninguén, pasaban de facto a seren propiedades dos ocupantes.
Os séculos X e XI serán os da consolidación daqueles núcleos poboacionais que hoxe en día conforman os concellos más salientables do Parque Natural.
Desta época temos tamén, por primeira vez, a aparición do termo "Montseny" en documentos escritos. Termo de orixe latino, que parece provir dos termos "Mous signi" ou "Montesigno".
Idade Moderna
Durante a Idade Moderna a poboación do Montseny localizábase en núcleos dispersos de menos de mil habitantes. Centrados, maioritariamente, en traballos de labranza, gandería e na explotación forestal do Montseny.
A unidade básica organizativa desta época, serán os "massos" ou masías. Vivendas de pedra e cal, tradicionalmente de dúas plantas que eran ocupada durante anos (ou incluso séculos) pola mesma familia. Esta sociedade rural sufriu fortemente os acontecementos derivados da ocupación napoleónica e da Terceira guerra carlista.
A ocupación francesa
Foron numerosos os levantamentos contra as tropas francesas, practicamente en tódalas vilas. Mais podemos nomear as revoltas de Viladrau durante os mesos de abril a xuño de 1809 que van enfrontar os soldados franceses coa poboación local causando grandes baixas no exercito invasor.
A causa disto tamén foron frecuentes as represalias contra os veciños da zona: Aiguafreda foi ocupada varias veces entre os anos 1809 e 1812, sufrindo roubos e desfeitas. Breda foi abandonada polos seus habitantes os anos 1809-1810 temendo a represión. E en Viladrau foi destruído totalmente o santuario de Sant Segimon no ano 1810.
A Terceira guerra Carlista
O carlismo terá na sociedade do Montseny do século XIX moita repercusión, non só pola ampla aceptación das súas teses senón tamén pola violencia dalgúns acontecementos que tiveron coma escenario o macizo. As vilas máis grandes e de maior importancia mantivéronse no bando liberal, non así os núcleos máis pequenos e afastados cun forte sentimento de ligazón coa terra e as tradicións.
Salientar o fusilamento de preto dun cento de fuxitivos liberais por parte das tropas carlistas na masía de Santandreu ou a ocupación carlista de Breda e Arbúcies coma os acontecementos máis crus da época. Destacar así mesmo, a batalla de Repiaix (do 23-04-1875 ó 01-08-1875) onde un exercito carlista de preto de oito mil homes se enfrontou a unha columna isabelina comandada polo xeneral Weyler, quen finalmente acadou a vitoria, a partir da cal o bando carlista perdeu pulo na zona.
Época actual
Os primeiros intentos de conservar o macizo do Montseny datan de comezos do século XX. Así temos como mostra a celebración do Primeiro Congreso de excursionistas cataláns no ano 1911 ou a moción sobre o Montseny e os seus camiños presentada polo deputado Lluís Durán i Ventora no pleno da deputación de Barcelona no ano 1914.
Pobos tupís
Os tupís foron un dos máis importantes pobos indíxenas do Brasil. O sentido xenérico do termo remite ós indíxenas que habitaban na costa brasileira no século XVI e que falaban a lingua tupí antiga. O sentido específico do termo remite ós indíxenas que habitaban na rexión da actual cidade de São Vicente, na mesma época. Os estudosos cren que primeiro estaban asentados na selva amazónica, pero o -900 comezaron a espallarse cara o sur e a ocupar gradualmente a costa atlántica.
Orixe
miniatura|esquerda|280px|Distribución dos grupos indíxenas na costa do Brasil no século XVI. A maior parte deles (mais non todos) eran do grupo tupí. Estudos demonstran que os tupís terían habitado orixinalmente os vales dos ríos Madeira e Xingu, que son afluentes da beira meridional do río Amazonas. Estas tribos, que sempre foran nómades, terían iniciado unha migración en dirección á foz do río Amazonas e, dende alí, polo litoral e cara ó sur. Suponse que esta migración, que tamén se produciu no interior do continente no sentido norte-sur, terían comezado a comezos da era cristá.
Parque Natural do Montseny
Época actual
Con todo a primeira figura oficial de protección data do ano 1928, cun real decreto asinado polo rei Alfonso XIII, que garantía o coidado daquelas áreas situadas por enriba dos 800 metros. Contemporáneo deste real decreto é o "Patronat de la Muntanya del Montseny". Órgano institucional responsable de vixiar e garantir a conservación dos valores naturais e culturais do Montseny.
Co tempo, no 1977 desenvólvese e apróbase a lexislación oficial do parque natural (formado por dúas áreas, área do parque con 17.732 hectáreas e a área do preparque con 12.748 hectáreas). Esta aprobación foi promovida polas deputacións de Barcelona e Xirona, cubrindo, o parque, dezaoito municipios e tres comarcas diferentes.
Posteriormente o parque obtivo o recoñecemento internacional cando o 28 de abril de 1978 entra a formar parte das Reservas da Biosfera promovidas pola UNESCO.
Orografía
miniatura|Vista do Montseny. Habitualmente a orografía do Montseny divídese en tres grandes áreas: o Matagalls, o Pla de la Calma e o conxunto Les Agudes-Turo de L´Home. Aínda que lindeiros, estes tres conxuntos presentan diferenzas moi salientables que xustifican a variedade zoolóxica e botánica; e incluso aquelas de tipo histórico e etnolóxico.
Conxunto Les Agudes-Turo de L´Home
É a parte más coñecida e visitada polos turistas. Conformado polos dous picos de maior envergadura do parque: o Turo de L´Home (1.712 m) e Les Agudes (1.703 m). Ámbolos dous envoltos de densos bosques de gran riqueza paisaxística, e punto habitual de excursionistas, visitantes e buscadores de cogomelos.
Tahara
O concello de Tahara limita co concello de Toyohashi.
Pobos tupís
Orixe
Nunha hipótese alternativa, o folclorista Luís da Câmara Cascudo sinala a rexión dos ríos Paraguai e Paraná como o centro orixinal da dispersión dos tupís-guaranís (incluíndo o o pobo guaraní xunto cos tupís).
Parque Natural do Montseny
Conxunto Les Agudes-Turo de L´Home
Salientar no cumio do Turo de L´Home, a presenza dun observatorio meteorolóxico, aínda hoxe en día en funcionamento. A historia deste centro remóntase ós anos 1879-1881 coas primeiras instalacións. Con todo, realmente colleu pulo e importancia no ano 1932 coa instalación permanente de aparellos de medida. Isto foi posible grazas ó impulso de Eduard Fontserè, daquela director do Servei Metereològic de la Generalitat. O observatorio parou a súa actividade no 1937 debido á guerra civil, retomando o seu traballo no 1941.
Pobos tupís
Orixe
Algúns autores sospeitan que, nesta traxectoria, os tupís se enfrontaron ós tupinambas, que xa habitaban o litoral; outros sustentan que só se trataba de levas sucesivas do mesmo pobo, os posteriores encontrando os anteriores xa estabelecidos. Certo é que, nese processo, as tribos tupís derrotaron as tribos tapuias que xa habitaban o litoral brasileiro, expulsándoas, entón, para o interior do continente, por volta do ano 1000.
Parque Natural do Montseny
O Matagalls
Xeograficamente situado no nordés do parque, os seus elementos máis característicos son A Cruz de Matagalls e A capela de Sant Segimon.
A cruz de Matagalls ten a súa orixe nos séculos XVI ou XVII. Sempre estivo ligada a grandes nomes eclesiásticos coma o santo Antoni M. Claret ou o bispo Josep Morgades. O poeta Jacint Verdaguer adicoulle o poema La Creu de Catalunya.
O Pla de la Calma
miniatura|El Plà de la Calma no Inverno. Constitúe un terreo chan, sobre os 1.200 metros por riba do nivel do mar e rodeado por grandes caídas de terreo. Sen dúbida é a área menos boscosa do parque. Dentro dela a formación máis salientable é o Turo de Tagamanent, monte de forma cónica, totalmente illado do resto de montes da zona. Na parte superior atópase a igrexa de Santa María e conforma unha das imaxes máis populares do parque.
Patrimonio
A área do Montseny foi poboada polo ser humano dende tempos prehistóricos. Así atopamos megálitos coma o da Serra de l'Arca e Les Pinedes ou restos ibéricos coma o Castelo del Turó de Montgròs. Mais sen dúbida, a maior parte do patrimonio histórico ten a súa orixe na época medieval, cando se edificaron a maior parte de igrexas e castelos que aínda hoxe en día se conservan na zona. As máis salientables son: Igrexas:
Castelos:
Mosteiros:
Os intelectuais e o Montseny
O Montseny, pola súa orografía e paisaxe, foi e é fonte de inspiración de artistas e literatos. De feito o macizo ten sufrido un proceso de mitificación que supera a propia realidade da montaña. Así o relixioso e escritor Pere Ribot escribiu:
''El Montseny forma, amb el Pirineu i Montserrat, com una unitat i trinitat indestructibles en la geografía i l’esperit de Catalunya. (O Montseny forma, xunto o Pireneo e Montserrat, unha unidade e trindade indestrutible na xeografía e espírito de Cataluña)''
O primeiro poema inspirado na montaña do que se ten constancia publicouse no diario El Vapor o 24 de agosto de 1833. O poema Patria, escrito por Bonaventura Carles Aribau, expresaba un sentimento de saudade pola terra nativa, representada esta pola paisaxe do Montseny. Posteriormente outros poetas inspirados pola montaña foron Adolf Blanch e Antoni de Bofarull (Los trobadors nous, 1858). Porén o Montseny foi o gran catalizador dun poeta posterior, Jaume Bofill i Mates que escribiu co seudónimo de Guerau de Liost. No 1908 publicou o seu poemario La muntanya d’Ametistes, sendo unha das obras senlleiras en catalán da súa época. Por último citar outras figuras intelectuais que basearon parte do seu traballo no macizo: Joaquim Rubió i Ors, Artur Osona (autor da primeira guía do macizo), Ramón Arabia e Joan Santamaria (promotores do excursionismo e da exploración da zona), Josep Maria de Sagarra (Memòrias, 1954) e Francesc Roma (Montseny, 50 itineraris a peu).
Vexetación
Ecoloxicamente o parque está formado por tres grandes tipos de paisaxe. Por un lado temos o típico bosque mediterráneo (piñeirais, aciñeiras ou sobreiras), as zonas boscosas de coníferas máis centroeuropeas (carballos, castiñeiros ou faias) e incluso danse certos ambientes subalpinos nos cumios de maior altitude, onde predominan as matogueiras e as pradeiras alpinas. Esta diversidade explícase polas diferenzas de temperatura e humidade que se producen en todo o parque debido á altitude mailo relevo abrupto frecuentemente sucado por regueiros e torrentes. Turo de Tagamanent coa igrexa de Santa María no cumio.|esquerda|miniatura
Fauna
Por enriba dos 1.000 metros atopamos zonas dominadas polas faias, rochedos e pradeiras subalpinas, fogar idóneo para especies máis centroeuropeas como o cardeal ou a lebre.
É interesante observar certas especies que teñen no Montseny o seu límite meridional de distribución en Cataluña, como a ra vermella (Rana temporaria), a musaraña común europea (Sorex araneus) ou a Corta rubia, mamífero que en anos favorábeis pode experimentar explosións demográficas. Por outra parte tamén existen endemismos propios no Parque, tales coma o tritón do Montseny, anteriormente recoñecido coma tritón pirenaico; no ano 2006 unha análise xenética feita conxuntamente pola Universidade de Barcelona e o Museo de Ciencias Naturais de Granollers confirmou que se trataba dunha especie propia cunha área de distribución reducida a uns 10 km2 e por tanto considerada coma especie en perigo crítico
Bolboretas
Un grupo faunístico de gran importancia na área do Montseny son os lepidópteros. De feito, das 200 especies de bolboretas diúrnas catalogadas en Cataluña, 143 foron citadas nalgún momento no contorno do parque.
Cada especie conta cunha ecoloxía e poboación moi particular. Así temos especies tan comúns e frecuentes coma a Vanessa Atalanta, que en outubro, aumenta aínda máis os seus efectivos grazas a individuos migradores do centro de Europa. Por outra banda a especie Libythea celtis é de gran interese por ser a única representante na zona Paleártica dun xénero tipicamente tropical. Este especie está fortemente ligada ó lodoeiro, do cal se alimenta nos seus estadios de eiruga. Por último citar á Maculinea arion, especie moi localizada en prados con presenza do serpol (thymus serpylum) e ourego, das cales se alimentan na fase larvaria; e das formigas Myrmica sabuleti, das cales se alimenta no estadio de eiruga. Constituíndo un caso singular de alimentación carnívora no mundo dos lepidópteros.
Problemática ambiental
O Montseny, como espazo próximo a grandes cidades altamente industrializadas, sufriu durante anos o impacto ambiental debido á influencia da actividade humana. A creación do parque natural oficialmente garante a preservación deste macizo. Aínda así a problemática ambiental segue a estar presente.
Un das influencias máis negativas é a enorme cantidade de visitantes que recibe o parque ó longo do ano, especialmente os fins de semana. Isto, unido ás necesidades de infraestruturas e os intereses económicos no sector, fan que o turismo de lecer sexa un dos posibles factores de degradación do parque.
Outro dos perigos é a sobreexplotación dos recursos hídricos do Montseny, especialmente no Río Tordera. A explotación da auga no Montseny vén de tempos antigos (de feito os balnearios e termas contan cunha larga tradición no concello de La Garriga, que se remonta ó século XIX). Porén, co aproveitamento industrial da auga e o embotellamento desta para o consumo humano ten aumentado a preocupación sobre o estado dos acuíferos do parque.
Por último, citar as canteiras (centradas na extracción de materiais da construción), a creación de novas infraestruturas coma o "Eix Transversal" ou a ampliación das xa existentes son outros dos factores que poden afectar negativamente á riqueza paisaxística e natural deste parque.
Brian Scalabrine
Brian David Scalabrine, nado o 18 de marzo de 1978, en Long Beach (California), é un ex xogador de baloncesto estadounidense.
Profesional
Foi seleccionado no Draft da NBA de 2001 polos New Jersey Nets na posición 35. Alí xogou durante 4 tempadas, onde na súa derradeira tempada asinou os mellores números da súa traxectoria, ao facer 6,3 puntos e 4,5 rebotes por partido.
Na tempada 2005-06 asinou un contrato cos Celtics, o 2 de agosto de 2005 por 5 anos a razón de 15 millóns de dólares. Na súa primeira tempada en Boston fixo medias de 2,9 puntos e 1,6 rebotes en 13,2 minutos de partido. Uns números que serían semellantes aos das seguintes 3 tempadas en Boston. O 21 de setembro de 2010 asinou un contrato non garantido cos Chicago Bulls.
O 22 de setembro de 2011, Scalabrine asinou co Benetton Treviso da liga italiana. Deixou o equipo en decembro de 2011 para atopar algunha oportunidade na NBA. O 12 de decembro de 2011, asinou de novo cos Chicago Bulls.
Labañou, Visma, A Coruña
miniatura|Situación de Labañou no concello da Coruña. Labañou é un barrio da parroquia de Visma, situado na zona noroeste da Coruña. Limita polo sur con San Roque de Fóra e polo oeste cos Rosales e mais co Monte de San Pedro.
Urbanismo
A orixe do lugar está nas vivendas de pescadores que existían na zona. En Labañou construíronse na década de 1960 varios grupos de vivendas, deseñados polo arquitecto Juan González Cebrián:
Algúns destes grupos de vivendas recibiron popularmente os nomes de “China”, “Xapón” e “Corea”.
Patrimonio
Na rúa Canteira existe un cruceiro centenario sobre unha plataforma triangular.
1346
1346 (MCCCXLVI) foi un ano común do calendario gregoriano dentro do século XIV, no período coñecido na historia europea coma Alta Idade Media. Foi neste ano cando en Asia a peste negra se introduciu entre as tropas do khanato da Horda Dourada. A enfermidade afectou tamén ós xenoveses contra os que estaban loitando nese momento, espallándose posteriormente polo resto de Europa. En Asia central e oriental tiveron lugar unha serie de revoltas após que o khan de Kazán finara durante un alzamento, e o khanato de Chagatai comezou a dividirse internamente. Na China comezaron tamén varias revoltas que terían como resultado eventual a caída da dinastía Yuan. Por outra banda, o reino indio de Vijayanagara obtivo varias vitorias fronte os conquistadores musulmáns do norte neste mesmo ano.
Mentres tanto, en Europa central, Carlos IV de Luxemburgo foi escollido rei de romanos o 11 de xullo, mentres que en Italia varias familias de banqueiros, incluíndo a familia Bardi, tiveron que facer fronte a unha quebra, e gran parte do país sufriu pola fame. A guerra dos Cen Anos entre o Reino de Francia e o Reino de Inglaterra continuou en Europa occidental, con Eduardo III de Inglaterra liderando unha invasión do continente e acadando varias vitorias.
Asia occidental
miniatura|Os cidadáns de [[Tournai soterran ás vítimas da peste. Fragmento dunha miniatura de Chronique de Gilles Li Muisis (1272–1352)]] O asedio de Caffa por parte da Horda Dourada continuou durante o ano 1346, malia que tiveron que facer fronte a unha serie de contratempos. Sufriron a peste negra e víronse forzados a retirarse ó ano seguinte. Segundo o reconto dun historiador ruso:
As áreas e pobos listados neste reconto representan gran parte de Asia occidental e do Cáucaso. Os "estranxeiros europeos" eran aqueles que estaban a loitar contra os tártaros no asedio de Caffa liderado polos mongois. Estes europeos volveron a Europa no ano seguinte, levando a peste canda eles. Os viaxeiros que volvían dende Crimea tamén levaron a praga ata Bizancio e Arabia, segundo varios historiadores gregos e árabes daquela época.
Segundo Mark Wheelis, este foi un dos primeiros e máis letais ataques biolóxicos da historia, malia que finalmente os mongois víronse obrigados a retirarse. As primeiras fontes dispoñibles indican que a praga comezou a espallarse na primavera de 1346 polo río Don preto do mar Negro, e posteriormente por Rusia, o Cáucaso e as provincias Xenovesas.
Asia oriental e central
No ano 1346 Asia central estivo marcada pola continua desintegración dos dominios mongois, así como pola expansión musulmá. O khan Qazan, emperador do khanato de Chagatai, finou a mans das forzas de Qazaghan, poñendo fin ó estado de imperio unificado do khanato. Qazghan era o líder dun grupo de nobres turcos que se opuxeron ó dominio mongol. O propio Qazghan resultara ferido a mans das forzas de Qazan previamente ese mesmo ano, pero no lugar de aproveitar a vantaxe da súa debilidade, Qazan retirouse e moitas das súas tropas abandonárono.