cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Substancia negra
Estrutura
Pódese subdividir en dúas partes cuxas conexións e neurotransmisores son distintos:
Patoloxía
A dexeneración das neuronas pigmentadas nesta rexión é a principal causa da enfermidade de Parkinson, Párkinson (acentuado) ou parálise axitante. Na maioría dos pacientes con Parkinson, descoñécese a causa da morte destas neuronas produtoras de dopamina. O investigador galego Francisco Pan-Montojo Puga, do Instituto Max Plank, demostrou a relación entre o Parkinson e a exposición a pesticidas (rotenona) sen necesidade de que este entrase directamente no torrente sanguíneo.
Ángel Atienza
Carreira artística
Faleceu o 23 de agosto de 2015, aos 84 anos de idade.
Joni Nyman
Joni Nyman, nado en Pori o 5 de setembro de 1962, é un ex-boxeador finlandés, medallista de bronce nos Xogos Olímpicos de 1984. Tamén competiu nos Xogos Olímpicos de 1988 en Seúl, onde caeu derrotado en cuartos de final.
Traxectoria
Participou nos Xogos Olímpicos de 1984 nos Ánxeles, na categoría do peso wélter, derrotando sucesivamente ao camerunés Georges-Claude Ngangue, ao irlandés Kieran Joyce e ao xamaicano Dwight Frazer, ata que caeu derrotado en semifinais contra o surcoreano An Young-su, regresando a Finlandia coa medalla de bronce. Catro anos despois, nos Xogos Olímpicos de Seúl, eliminou ao galego-canadense Manny Sobral, ao sueco Sören Antman e ao zambiano Dimus Chisala, e foi derrotado nos cuartos de final contra o estadounidense Kenneth Gould.
Posteriormente tivo unha carreira como boxeador profesional, obtendo 15 vitorias e seis derrotas.
Pascais
O topónimo galego Pascais pode referirse a:
Patricio Garino
Patricio "Pato" Garino Gullotta, nado o 17 de maio de 1993 en Mar del Plata, é un xogador arxentino de baloncesto profesional que xoga no Bàsquet Girona da Liga ACB.
Traxectoria
Tras non ser escollido no Draft da NBA de 2016, Garino uniuse ós Orlando Magic para a Liga de Verán da NBA de 2016. O 29 de xullo de 2016, Garino asinou cos San Antonio Spurs, pero foi cortado o 22 de outubro tras participar en catro encontros de pretempada. Sete días máis tarde, Garino asinou cos Austin Spurs, afiliado de San Antonio na NBA D-League. O 3 de abril de 2017, Garino asinou cos Orlando Magic. Fixo o seu debut na NBA o día seguinte, na derrota dos Magic por 122–102 contra os Cleveland Cavaliers. O 1 de agosto de 2017, foi cortado polos Magic. O 1 de setembro de 2017, Garino asinou un contrato por tres tempadas co Saski Baskonia da Liga ACB.
O 22 de xullo de 2020, Garino asinou co BC Žalgiris Kaunas lituano. O 7 de xullo de 2021, Garino e o Žalgiris separaron os seus camiños. O 18 de agosto de 2021, Garino asinou co Nanterre 92 da LNB Pro A. O 27 de xaneiro de 2022, Garino deixou o conxunto francés. O 16 de xullo de 2022, Garino asinou por unha tempada co Bàsquet Girona da Liga ACB.
Murchisonella modesta
Murchisonella modesta é unha especie de molusco gasterópodo da subclase dos heterobranquios, infraclase dos alogasterópodos, superfamilia dos murquisoneloideos, e familia dos murquisonélidos, unha das integradas no xénero Murchisonella.
Descrición
A especie foi descrita en 2013 polos malacólogos españois Anselm Peñas e Emilio Rolán, na páxina 24 do seu traballo "Revision of the genera Murchisonella and Pseudoaclisina (Gastropoda, Heterobranchia, Murchisonellidae)", publicado en Vita Malacologica 11: 15-64.
Josef Albers
dereita|miniatura|Selo que conmemora a Josef Albers
Josef Albers nado en Bottrop o 19 de marzo de 1888 e finado en New Haven, Connecticut, o 25 de marzo de 1976, foi un artista e profesor alemán cuxo traballo, tanto en Europa como nos Estados Unidos, creou a base dalgúns dos programas de educación artística máis influentes do século XX. A súa esposa foi a tamén artista Anni Albers.
Estudos e primeiros traballos
Albers naceu en Bottrop, Westfalia. Desde 1901 até 1905 estudou na universidade de maxisterio de Büren e logo ensinou como profesor de escola primaria. En 1908 viu por primeira vez as obras de Paul Cézanne e Henri Matisse no Museo Folkwang en Essen. Inspirado por Piet Mondrian en 1913 pintou o seu primeiro cadro abstracto.
Albers estudou arte na Real Escola de Arte en Berlín de 1913 a 1915, e na Escola de Arte en Essen de 1916 a 1919; despois estudou na Academia das Artes de Prusia con Franz von Stuck e de 1919 a 1920 na Academia de Belas Artes en Múnic ata que en 1920 entrou na Escola da Bauhaus en Weimar (a partir de 1925 en Dessau, de 1932 a 1933 en Berlín). Comezou a ensinar no Departamento de Deseño en 1923 e foi ascendido a profesor en 1925, o mesmo ano en que a Bauhaus se mudou a Dessau. O seu traballo neste momento incluía o deseño de mobles e de traballo co vidro. Nesa época casou con Anni Albers que era entón unha estudante da Bauhaus.
Vida nos Estados Unidos
Co peche da Bauhaus baixo a presión nazi en 1933, Albers emigrou aos EE.UU e uniuse á facultade do Black Mountain College (Carolina do Norte), encargándose do programa de arte até 1949.
Entre os seus alumnos máis importantes nesta institución estiveron John Cage, Robert Rauschenberg, Cy Twombly, Ray Johnson, Susan Weil, Donald Judd e Merce Cunningham. Tamén se formaron alí varios iberoamericanos, como a cubano-mexicana Clara Porset.
De 1934 a 1936 foi membro do grupo de artistas de París Abstraction-Création.
En 1935, viaxou coa súa muller por primeira vez a Cuba e México, e quedaron moi impresionados pola arquitectura e a súa influencia foi duradeira. Así mesmo, coñeceron o arquitecto Luis Barragán e a súa obra.
Estilo e evolución da súa obra
Consumado deseñador, fotógrafo, tipógrafo e poeta, Albers é principalmente lembrado como pintor abstracto. Favoreceu un achegamento moi disciplinado á composición e publicou varios libros e artigos sobre a teoría da forma e a cor, e realizou diversas obras pictóricas neste sentido. As máis coñecidas son as súas rigorosas series Homenaxe ao cadrado, que empezou en 1949, onde explora as interaccións cromáticas entre cadrados de distintas cores organizadas concentricamente no lenzo (en 1983 foron a capa dunha edición escolar da Enciclopedia Larousse). As súas teorías sobre a arte e o seu ensino foron de gran valor formativo para a seguinte xeración de artistas.
O traballo de Albers representa unha transición entre a arte europea tradicional e a arte norteamericana. Incorpora as influencias dos construtivistas, o movemento Bauhaus, e a innovación da HfG; a súa intensidade e a pequena escala son tipicamente europeas. Con todo, a súa influencia reduciuse fortemente nos artistas americanos da década de 1950 e 1960.
Albers experimentou cunha gran cantidade de efectos de cores, formas, liñas e áreas entre si, coa subxetividade da percepción visual: "Só as aparencias non enganan". Cos seus debuxos sobre a base das ilusións ópticas, foi xunto a Victor Vasarely fundador do Op art. Neste contexto, as súas series máis famosas son parte da Homenaxe ao cadrado, onde tentou explorar a interacción da cor nun formato regular dado. E demostrou (por se fixese falta) que a cor é un fenómeno completamente relativo; as cores cambian constantemente segundo a súa xustaposición e relación con outras cores. "Un mesmo ton pode parecer diferente cando se coloca sobre diferentes fondos, e diferentes cores poden parecer case iguais cando se asocian a distintos fondos. É así que un mesma cor permite innumerables lecturas". Por tanto, Albers é tamén un dos representantes de Hard edge.
Albers tamén colaborou con Rei-lui Wu, arquitecto e profesor de Yale, na creación de deseños decorativos para algúns dos seus proxectos. Entre estas atópanse as chemineas xeométricas distintivas das casas de Rouse (1954) e DuPont (1959), a fachada da Sociedade do Manuscrito, unha das sociedades secretas de Yale (1962), e un deseño para a Igrexa Bautista Bethel (1973). Ademais, neste tempo traballou na súa constelación de pezas estruturais. En 1963 publicou Interacción da Cor que presentaba a súa teoría de que as cores se rexen por unha lóxica interna e enganosa. Tamén durante este tempo, creou a cuberta abstracta do álbum do director de orquestra Enoch Light da compañía discográfica Command Lp Records.
As súas obras máis coñecidas son:
Institucións
En 1971 (case cinco anos antes da súa morte), fundou xunto á súa dona a Fundación Josef Albers e Anni Albers, unha organización sen ánimo de lucro que esperaba que fose "a revelación e a evocación da visión a través da arte". Hoxe en día, esta organización serve como a oficina de bens tanto de Josef Albers e Anni Albers, e realiza exposicións e publicacións centradas nas obras dos Albers. O edificio oficial da Fundación está situado en Bethany, Connecticut e "inclúe unha central de investigación e un centro de almacenamento de arquivos para dar cabida ás coleccións de arte da Fundación, biblioteca e arquivos, e oficinas, así como estudos de residencia para artistas visitantes."
O representante de dereitos de autor dos EE. UU. para a Fundación Josef e Anni Albers é a Artists Rights Society. O director executivo da fundación é Nicholas Fox Weber.
Castelo do Neiva
Castelo do Neiva é unha freguesía portuguesa do concello de Viana do Castelo, con 7,64 km² de superficie e 2930 habitantes (2011). A súa densidade de poboación é de 383,5 hab/km². Centro de pesca tradicional, onde aínda se practica a recollida do sargazo.
Prehistoria
Nos arredores da praia hai restos arqueolóxicos da Idade do Ferro.
Castro de Moldes
Tamén coñecido como "Monte do Castelo de Neiva", atópase na marxe dereita do río que lle deu nome (Neiva).
As escavacións arqueolóxicas realizadas no xacemento durante a primeira metade da década dos 80 (s. XX), puxeron ao descuberto unha vila de considerábeis dimensións, cun sistema defensivo de muralla reforzada por torreóns no lado sur, acompañando a xeografía do terreo.
A zona delimitada polo muro interior alberga unha gran densidade de estruturas de carácter doméstico con predominancia circular (en cuxa construción se empregou o propio afloramento rochoso), algunhas das cales teñen vestíbulo e están separadas por rúas empedradas en granito. Entre estes elementos, destaca unha vivenda polo feito de posuír unha especie de asento corredizo cuberto por placas rectangulares de lousa.
As investigacións tamén mostraron a reutilización do espazo en épocas posteriores, especialmente durante o período de ocupación romana do actual territorio portugués. A este sentido sinalan algúns materiais exhumados durante as diferentes campañas, como artefactos de bronce (entre eles unha fibela), e fragmentos cerámicos comúns e importados que dan fe da inserción da vila nunha rede de relacións comerciais extensa.
Idade Media
Antigamente chamábase Neiva ou Castelo. Esta freguesía de Ribeira Neiva formaba, xunto coa de São Romão, a aldea que, en tempos de D. Xoán I, se chamaba Aguiar de Neiva.
Unha das primeiras referencias que hai da parroquia é que Ermenegildo Muniz (irmán de Egas Moniz, o Aio) foi alcalde desta vila e castelo. No século XII o alférez Nuno Soares Velho gobernou o territorio de Neiva, desde 1127; Soares era unha figura influente no Reino de Portugal, na corte de Afonso Henriques e Teresa de León.
Neiva pertenceu ao padroado real, converténdose despois na abadía da presentación dos arcebispos de Braga, por permuta confirmada polo rei D. Dinis, en 1307.
Menciónase nas Indagacións afonsinas de 1220 e 1258, sendo Santiago como patrón. A igrexa de Santiago Maior, porén, é anterior ao a século X.
En 1290, nas primeiras Indagacións de D. Dinis, aparece coa categoría de "freguesia", no xulgado de Neiva.
Na tributación das igrexas realizada en 1320, Santiago de Neiva fixouse en 120 libras.
Após a aclamación de Xoán I polas cortes de Coímbra, Nuno Álvares Pereira fixo unha viaxe diplomática, militar e de peregrinación a Santiago de Compostela, durante a que tomou o castelo, hoxe desaparecido e reaproveitadas as súas pedras. Segundo a lenda, o castelo de Neiva era duro e ben defendido pero unha frecha alcanzou certeira e case milagreiramente ao alcaide, o que provocou a rendición do sitio; o episodio é conmemorado na actualidade na feira medieval de Viana do Castelo.
No rexistro do cobro das "colleitas" dos beneficios eclesiásticos do Arcebispado de Braga, realizado por D. Jorge da Costa, entre 1489 e 1493, Neiva tiña unha renda de 20 libras, correspondentes a 520 réis, en diñeiro con "morturas" e 26 réis de décimos da colleita.
Américo Costa califica esta parroquia, que segundo di se chamaba, primeiro, Santiago de Neiva e, só despois, Castelo do Neiva, como abadía da presentación do Ordinario.
Idade moderna
Administrativamente, e por ser sempre da Terra de Neiva, pasou a formar parte do termo e concello de Barcelos, até comezos do século XIX, cando pasou a ser parte do concello de Viana do Castelo.
Praia
Situada nun medio rural e bordeada por campos de cultivo. Rexistra unha grande afluencia de turistas no verán. Nos arredores hai restos da Idade do Ferro.
Tess (filme de 1979)
Tess é un filme franco-británico de 1979 dirixido por Roman Polanski e protagonizado por Nastassja Kinski, Peter Firth e Leigh Lawson. É unha adaptación da novela de Thomas Hardy Tess of the d'Urbervilles (1891). O guión foi escrito por Gérard Brach, John Brownjohn e Roman Polanski. O filme recibiu críticas positivas logo da súa estrea e foi nomeado a seis Premios Óscar, incluíndo mellor filme, e gañando nas categorías de mellor fotografía, mellor deseño de produción e mellor deseño de vestiario.
Estreouse en galego o 8 de febreiro de 2023 a través da TVG.
Sinopse
A historia ten lugar nos condados rurais de Dorset, Inglaterra durante a época vitoriana. A acción desencadéase cando, de maneira inocente, o crego dunha aldea, Parson Tringham (Tony Church), lle revela a John Durbeyfield (John Collin), un honrado granxeiro, que os "Durbeyfields" son realmente descendentes dos d’Urbervilles, unha nobre familia case extinguida cuxa liñaxe se remonta até a época de Guillerme o Conquistador. Esta información semella inútil xa que a familia perdeu as súas terras e o seu prestixio cando morreron os herdeiros varóns. O crego simplemente pensa que a Durbeyfield lle gustaría coñecer as súas orixes como curiosidade histórica.
O reino medieval de Galicia na historiografía
miniatura|500px|Mapa incluído na Historia General de España de [[Modesto Lafuente, ano 1850. O autor traduce o termo árabe Jalikiah (Galicia) por Reino de León.]] A primeira referencia historiográfica explícita sobre a existencia do reino de Galicia data do século VI, cando o bispo Gregorio de Tours denomina Galliciensim regnum o estado creado polo pobo xermánico dos suevos na provincia romana da Gallaecia. Este reino galego altomedieval perdurou, con dimensións e significados cambiantes, desde a época sueva até o século XIX, momento no que, a través dunha reforma administrativa, a tradicional organización en reinos da monarquía hispana foi substituída por unha estrutura provincial centralizada.
Malia este dilatado lapso temporal e a existencia de abondosas alusións documentais, os historiadores españois da idade contemporánea substituíron as referencias ao reino galego da alta e plena Idade media polas denominacións de reino de Asturias e reino de León, sendo o territorio da Galicia actual presentado como un espazo subsidiario de escasa importancia. A contradición entre esta visión historiográfica e a realidade presentada polos documentos históricos foi denunciada por unha parte dos estudosos galegos e non deixou de ser recoñecida, dun ou outro xeito, polos propios historiadores que a propagaron.
O reino de Galicia na documentación histórica medieval
A designación "reino de Galicia", empregada nun primeiro momento para lle dar nome ao reino dos suevos, pasou coa islamización da Hispania visigoda a designar todo o territorio peninsular baixo dominio cristián, coa excepción da Marca hispánica franca. A escisión de novas realidades políticas desde o século XII (Portugal, Castela, León) reduciu paulatinamente as dimensións do territorio, nun proceso que culminou no século XV cando, após a separación do Bierzo, o reino galego presentaba practicamente a extensión da actual comunidade autónoma de Galicia.
Período xermánico. Referencias documentais (séc. V-VII)
miniatura|230x230px|Bispados do Reino de Galicia. [[Século VI: Braga, Porto, Lamego, Coímbra, Dumio, Lugo, Ourense, Astorga, Iria, Britonia, Tui, Idaña, Viseu . ]] No ano 411, nos estertores do imperio, Roma chegou a un acordo (foedus) coa tribo xermánica dos suevos polo que lles foi cedida para o seu asentamento a provincia da Gallaecia. Este referente territorial foi axiña asumido polos novos gobernantes, como se pode deducir da inscrición "MVNITA GALLICA", presente nalgunha das moedas da época. No século seguinte o clérigo francés Gregorio de Tours (†594), na súa obra Historia Francorum, nomeaba xa como "Galliciensim regnum" os dominios suevos.
Os seus territorios incluían Asturias e a chaira leonesa. Así o transmitiron os cronistas Paulo Orosio (†420), quen sitúa en Galicia a cántabros e ástures, Idacio (†469), quen, ademais de sinalar a galeguidade de "Asturica" (Astorga), denomina "Campos Gallaeciae" a planicie leonesa coñecida hoxe como Tierra de Campos; e Isidoro de Sevilla (†636), quen xa no século VII volve indicar que Asturias e Cantabria están dentro de Galicia. As dimensións aproximadas do reino galaico poden ser deducidas da enumeración de prelados asistentes aos concilios de Braga e Lugo e da relación de sés relixiosas incluída no parrochiale suevum (ca. 569), onde todos os bispados fican englobados na "regione" galega.
Igrexa da Nosa Señora dos Praceres
A Igrexa da Nosa Señora dos Praceres é un templo católico no municipio de Pontevedra. Foi construída a finais do século XIX en estilo neogótico.
O reino medieval de Galicia na historiografía
Período xermánico. Referencias documentais (séc. V-VII)
No ano 585 a monarquía visigoda incorporou o reino de Galicia aos seus dominios. As crónicas de Afonso III afirmarán tres séculos despois que "os visigodos eran máis fortes e dominaron o reino de Galicia". Este feito non supuxo a desaparición como entidade diferenciada do reino galisuevo (así o denomina o poeta Venancio Fortunato [† ca. 600]),, pois o propio Liber Iudiciorum visigodo divide o territorio godo en tres espazos: España, Galia e Galicia. Esta división tamén figura nos concilios visigodos: no concilio terceiro (589) establécense rezos para os homes das igrexas de España, Galia e Galicia, e no décimo terceiro (683) un decreto fiscal diferenza entre estes tres mesmos espazos territoriais para a súa aplicación. A mesma distribución territorial aparece na crónica de Xoán Biclarense (†621), autor que distingue a "provincia Gallaecia" da "provincia gothorum" e, cando dá noticia dun Concilio en Toledo, coincide en sinalar que a el acudiron bispos de "España, Galia e Galicia".
Igrexa da Nosa Señora dos Praceres
A igrexa atópase na parroquia de Lourizán e foi construída sobre unha capela anterior ao final da barra do porto.
O reino medieval de Galicia na historiografía
O reino dos cristiáns. Referencias documentais (séc. VIII-XI)
miniatura|230x230px|Bispados do Reino de Galicia. [[Século IX: Braga (metrópole), Dumio, Porto, Tui, Ourense, Iria, Lugo, Britonia e Astorga. ]] A comezos do século VIII, o islam estendeuse até a península ibérica poñendo fin ao reino visigodo. A ocupación islámica non chegou a alcanzar Galicia, onde permaneceron inalteradas as estruturas sociais e relixiosas. A documentación medieval mesmo recolle nestes séculos referencias a unha moeda galega propia: o sólido galego. Estes sólidos "de uso na nosa terra" aparecen referidos, baixo diferentes variantes: gallicanos, gallicenses, gallicanus, nos cartularios das igrexas galegas até o século XII.
Estes feitos, ignorados pola historiografía española tradicional, aparecen reflectidos en crónicas cristiás e musulmás e nas obras de diferentes historiadores ao longo dos séculos. Así, Sigeberto de Gembloux (†1112) escribiu sobre "o reino que é a terceira parte da Hispania, o cal chamamos de Galicia, que nin os visigodos nin despois os sarracenos puideron someter"; o rei granadino Abd Allah ibn Buluggin († ca. 1090) lembrou nas súas memorias como Al-Andalus "pertencía aos cristiáns até que os árabes os derrotaron e acantoaron en Galicia" ; o alemán Georgius Agricola (†1555) explicou que os sarracenos "irromperon en Hispania cun exercito inxente e despoboaron todas as terras agás Galicia"; e o alxeriano Al Maqqari (†1632) narrou como "naquel tempo non ficou ningún lugar sen dominar por Al-Andalus se exceptuamos o país de Galicia".
O territorio da península ibérica mantivo pois a mesma división territorial en tres espazos do período xermánico: Galicia, o reino dos cristiáns; a España musulmá, herdeira do reino visigodo, e a marca hispánica do imperio franco. No contexto deste marco político abundan as referencias a Galicia e ao seu territorio:
Igrexa da Nosa Señora dos Praceres
Historia
A Virxe da nosa Señora dos Praceres era venerada neste lugar desde a Idade Media polo seu perigo para os navegantes. Os barcos eran avisados por un fanal que tamén servía para indicar as augas xurisdicionais de Pontevedra. A Virxe dos Praceres axudaba a superar as dificultades que se atopaban ao cruzar a barra do porto. Doutra banda, as tropas do corsario Francis Drake non conseguiron cruzar este banco de area situado en Lourizán, feito que os pontevedreses interpretaron como unha defensa da cidade por parte desta Virxe.
O reino medieval de Galicia na historiografía
O reino dos cristiáns. Referencias documentais (séc. VIII-XI)
miniatura|Drakkar viquingo. Os normandos dividían a península ibérica en tres espazos políticos: Galizuland, Spanland e Skarland.
Igrexa da Nosa Señora dos Praceres
Historia
Na década de 1880, o párroco de Lourizán, Marcial Sineiro, ante a deterioración da antiga igrexa parroquial, dirixiuse ao concello de Pontevedra e ao arcebispo de Santiago de Compostela para solicitar axuda para a construción dunha nova igrexa, petición que foi rexeitada por falta de recursos económicos. O cura, apoiado polos veciños, dirixiuse a Eugenio Montero Ríos, deputado nas Cortes, para pedirlle que interviñese ante o Ministerio de Graza e Xustiza para que o Estado aprobase a construción da nova igrexa. Montero Ríos interveu ante o Ministerio e tamén doou parte dos terreos que posuía preto do areal. O proxecto encargouse ao arquitecto Domingo Sesmero e a obra adxudicouse por un custo de máis de 72.000 pesetas.
O reino medieval de Galicia na historiografía
Disgregación do reino. Referencias documentais (séc. XI-XIII)
miniatura|O [[Diego Xelmírez|bispo Diego Xelmírez. A Historia compostellana, libro sobre a vida do prelado e os acontecementos políticos da súa época, nunca menciona a existencia dun reino de León. ]] Desde o século XI, a documentación histórica amosa unha progresiva diferenciación entre os espazos xeográficos que integraban o reino galego. Malia pervivir aínda a tradicional distinción entre Galicia, o reino cristián, e España, o territorio musulmán, observábel por exemplo nunha misiva diplomática de Urbano II (†1099), vai emerxendo nos documentos unha nova toponimia política: León, Castela, Portugal... Así é testemuñado polo xeógrafo e historiador andalusí Al-Bakri (†1094), quen divide nesta altura Galicia en 4 rexións: A Galicia propiamente dita ou nuclear; Asturias, da que di que debe o seu nome ao río Astura (Esla); Portugal, pequeno enclave entre Braga e Porto; e Castela (onde inclúe León). Esta diferenciación territorial viuse acelerada a finais do século XI cando Afonso VI mudou os límites políticos ao unir aos seus dominios a taifa de Toledo. Desde este momento Afonso comeza a figurar na documentación histórica non só como rei galego senón tamén como rei de España.
Igrexa da Nosa Señora dos Praceres
Historia
A primeira pedra da igrexa colocouse o 10 de maio de 1887 e a obra terminouse o 19 de novembro de 1888. En recoñecemento a que a obra se debe á súa iniciativa e protección, os restos mortais de Eugenio Montero Ríos, benefactor da igrexa, e da súa esposa, Avelina Villegas Budiños, descansan nun panteón no interior da igrexa, na capela da esquerda xunto ao altar da nosa Señora dos Praceres (antes coñecida como a Virxe de Quitapesares).
O reino medieval de Galicia na historiografía
Disgregación do reino. Referencias documentais (séc. XI-XIII)
O proceso de fragmentacón política continuou no século XII cando, da man do "pérfido galego" Afonso Henriques, tivo lugar o esgallamento de Portugal. Un reino que a finais do século XI era concibido como un máis dos territorios de Galicia. Aínda era lembrado así no século XIII polo cronista navarro Ximenez de Rada (†1247).
Igrexa da Nosa Señora dos Praceres
Descrición
A igrexa de estilo neogótico, inspirada no estilo gótico flamíxero, está construída en pedra de granito e ten unha torre central de 33 metros de altura.
O reino medieval de Galicia na historiografía
Disgregación do reino. Referencias documentais (séc. XI-XIII)
De igual xeito as terras de Castela foron separadas do reino común na hora da morte do rei Afonso VII (†1157). Nese momento o seu imperio foi dividido entre os seus fillos a instancias do conde galego Fernando Pérez de Traba. Sancho recibiu Castela e Toledo e Fernando "toda Galicia, todas as Asturias de Oviedo, as cidades e terras de León, Astorga, Toro, Zamora e Salamanca". É dicir, Galicia, Asturias e cinco cidades, coas súas terras circundantes, situadas fóra do macizo galaico.
Igrexa da Nosa Señora dos Praceres
Descrición
A súa planta ten forma de cruz latina. Ten unha soa e gran nave con dúas capelas laterais preto da ábsida semidecagonal. A nave, cuberta con bóvedas de aresta, está composta por tres tramos rectangulares separados por arcos dobres de medio punto. A súa ornamentación interior é gótica e consta de tres laxas de mármore branco con inscricións dedicadas ao reinado de Afonso XIII cando se construíu o templo; ao Presidente do Consello de Ministros, Práxedes Mateo Sagasta e ao ilustre galego Eugenio Montero Ríos.
O reino medieval de Galicia na historiografía
Disgregación do reino. Referencias documentais (séc. XI-XIII)
miniatura|O reino galego é mencionado nos itinerarios de [[Cruzadas|cruzados camiño de Terra Santa e Galicia citada entre as nacións chamadas á defensa de Xerusalén polo papa Pascual II .]] miniatura|[[Códice Calixtino. No texto, que denomina a Afonso VII "emperador de España e Galicia", non exiten referencias ao reino de León. ]]
Igrexa da Nosa Señora dos Praceres
Descrición
A fachada principal ten altos contrafortes e termina nunha agulla gótica. A porta de entrada está enmarcada por dúas arquivoltas apuntadas. Por encima e aos lados da porta hai xanelas estreitas e moi alongadas, rematadas con arcos apuntados. Sobre a xanela central hai un rosetón cunha flor de catro pétalos.
O reino medieval de Galicia na historiografía
Disgregación do reino. Referencias documentais (séc. XI-XIII)
Son estes os anos da chamada era compostelá, unha época de esplendor económico e de apoxeo da lingua e da lírica do reino galego. A lingua do reino de Galicia, o galego, figuraba entre as catro linguas habilitadas para a práctica trobadoresca citadas polo catalán Jofre de Foixá († ca. 1295) nas súas Regles de Trobar. Nesa lingua, o propio rei castelán Afonso IX elaborou as súas afamadas Cantigas de Santa María e, aínda no século XV, Íñigo López de Mendoza (†1458), marqués de Santillana, lembraba como o galego era empregado para a lírica en todo o territorio peninsular. Este predominio cultural de Galicia (sempre a lingua foi compañeira do imperio), resulta inexplicábel desde o paradigma historiográfico hispano, e só se pode entender aceptando a existencia dun reino galego que abranguía todo o noroeste peninsular.
Na coroa de Castela. Referencias documentais (séc. XIII-XV)
miniatura|upright=1.1|[[Escudo de Galicia no armorial Segar’s Roll (ca. 1282). A antigüi­dade e proxección da que durante séculos gozou o reino e os seus reis fixo que a súa represen­tación heráldica se manifestase en varios armoriais temperáns.]] No século XIII, Fernando III (†1252), rei de Castela e fillo de Afonso VIII, herdou Galicia contra a vontade do seu pai. Durante o conflito sucesorio os galegos chegaron a propor para o trono a Afonso de Molina, irmán máis novo de Fernando. A unión dos reinos do novo monarca figuraba na diplomatura rexia mediante un pareado de entidades políticas: Castela-Toledo e León-Galicia, e así figuran tamén en selos e sinais rodados. Galicia-León mantiña, ademais, o seu propio código legal, o Liber Iudicium. Significativamente, os arcebispos de Compostela e Toledo eran á par os chanceleres da coroa até o ano 1290 cando, tras un proceso iniciado anteriormente por Afonso IX, se deposita o cargo só no de Toledo.
Durante a sucesión deste rei, os burgueses das cidades e vilas dos reinos, agora claramente diferenciados, de León e Galicia conformaron a "Hermandat de los Regnos de Leon et de Gallisia", que tiña por obxectivo a defensa dos dereitos sucesorios do seu fillo Sancho IV. Esta irmandade reapareceu no 1295 apoiando nesta ocasión a Fernando IV. Entre os anos 1296 e 1300 separáronse outra vez brevemente Galicia-León e Castela-Toledo, ao coroar a Xoán I rei de León, Galicia e Sevilla co apoio do rei Dinis I de Portugal.
Igrexa da Nosa Señora dos Praceres
Descrición
A planta do templo e a súa fachada principal están orientadas ao leste, en sentido contrario ao que sería habitual (orientado ao oeste, fronte ao mar e a ría de Pontevedra).
O reino medieval de Galicia na historiografía
Na coroa de Castela. Referencias documentais (séc. XIII-XV)
Durante o século XIV Galicia aparece nos diplomas enumerada como un máis dos reinos da coroa castelá. A comezos deste século foi gobernada separadamente polo infante Felipe, irmán do rei Fernando IV. Despois da morte de Fernando, o reino pasou ao seu fillo Afonso X e despois ao seu neto Pedro I. Este monarca, apoiado pola nobreza galega, librou unha guerra civil polo trono co seu medio irmán Henrique II. Após a súa derrota, os nobres galegos tentaron entregar o reino a Fernando I de Portugal e, posteriormente, a Xoán de Gante. A derrota final significou a práctica desaparición da alta nobreza galega e o ascenso de nobres de segunda liña, ficando as cidades baixo o control do clero.
Esta situación política deu orixe no século XV ás revoltas das irmandades burguesas. Os irmandiños alzáronse en representación do reino de Galicia, e no seu nome sempre se expresaron, sendo a súa a derradeira acción de carácter nacional coñecida na Galicia medieval. Rematadas as guerras irmandiñas, a debilitada nobreza galega tomou novamente partido polo bando perdedor noutra guerra civil castelá, sumándose nesta ocasión á causa de Xoana de Castela enfrontada á súa tía Isabel. Xoana contaba tamén co apoio do rei de Portugal Afonso V, seu esposo, quen tiña a pretensión de reunir novamente os reinos galego e portugués. Despois da derrota do partido de Xoana, iniciouse un proceso que pasou á historia como a "doma e castración do Reino de Galicia", no que os magnates galegos foron caendo sucesivamente diante dos exércitos da vencedora Isabel de Castela. En primeiro lugar o conde de Soutomaior Pedro Madruga, despois o mariscal Pardo de Cela, e finalmente os condes de Lemos: Pedro Álvarez Osorio e Rodrigo Henriquez de Castro, momento este no que se separa o territorio do Bierzo do reino de Galicia.
A desaparición de todo estamento capaz de conducir Galicia cunha dinámina diferenciada, unida á forte centralización exercida pola monarquía castelá supuxo a práctica desaparición do reino galego, convertido agora nun territorio marxinal, que con todo, mantivo formalmente a categoría de reino durante todo o Antigo Réxime.
Os reis Galicia na documentación histórica medieval
Os reis do reino de Galicia son recoñecidos como tales pola documentación medieval. Así son nomeados xa no século VI os monarcas suevos, e así son referidos tamén no século VIII os primeiros caudillos ástures. No século IX, Afonso II foi o primeiro monarca extensamente documentado como rei de Galicia, e desde ese momento até o século XIII practicamente todos os soberanos contan con referencias que lles outorgan tal titulación. miniatura|180x180px|O rei [[Teodomiro dos Suevos|Teodomiro nunha iluminación do Chronicon Albeldense, ca. 976.]]
Período xermánico
Os gobernantes suevos do "Galliciensim regnum" foron os primeiros en ser sinalados como reis de Galicia nas fontes documentais. Deste xeito denomina Gregorio de Tours (†594) os monarcas Carriarico, Miro, Eurico e Andeca. Martiño de Dumio (†ca. 580) adica varios tratados á educación do seu pupilo Miro, rei de Galicia. Tamén Xoán Biclarense (†ca. 621) chama a Andeca "rei do reino suevo de Galicia". E na crónica de Fredegario (ca. 650) nomease novamente rei de Galicia a Miro. A mesma designación recibe Teodomiro nas actas do concilio de Lugo (569). Unha fonte serodia, a Estoria de España (1289) do rei Afonso IX, fai tamén "rey de Gallizia" a Hermerico, Requila, Requiario, Remismundo e Teodomiro. Mesmo após a anexión do reino suevo pola monarquía goda, o rei visigodo Recaredo é descrito como "rei dos godos e dos suevos" nunha misiva do papa Gregorio o magno (†604). As crónicas asturianas lembran, xa no século VIII, como Vitiza rexía Galicia desde Tui, de xeito que o seu pai Exica gobernaba o reino dos godos e o fillo o dos suevos. esquerda|miniatura|214x214px|Estatua do mítico [[Paio de Asturias|Paio, natural de Asturias, en Galicia .]]
Primeiros caudillos
Diante da desaparición da estrutura estatal visigoda, as terras cristiás pasaron a organizarse arredor do clero e da nobreza condal, sen a existencia agora dun poder centralizado. Este poder comezou a estruturarse, baixo o influxo do imperio carolinxio, no tempo do rei ovetense Afonso II (†842) e foi consolidado baixo o reinado de Afonso III (†910). A corte deste monarca, na procura da afirmación da súa autoridade, creou unha serie de crónicas que emparentaban a figura do rei coa dos derradeiros soberanos visigodos. Hoxe considérase que os primeiros señores incluídos nesta listaxe de sucesores rexios non puideron pasar, de existir, de meros "caudillos" territoriais.
Reis Ovetenses
Afonso II (†842) é designado tamén como "rei dos galegos" nas crónicas árabes. Existindo para este monarca outros exemplos entre a documentación cristiá: nunha carta do ano 832 el mesmo di ser "rei de toda Galicia" ; nos Annales regni Francorum (741-829) é denominado "rei de Galicia e Asturias" ; na biografía de Carlomagno, Vita Karoli Magni, escrita polo clérigo Exinhardo (†840), aparece como "rei de Galicia e Astorga"; o bispo Ado de Viena (†875) chámalle "rei de Galicia e Austria"; na biografía do emperador Lois o Piadoso, Vita Hludovici (ca. 840), chámaselle "príncipe das Galicias"; no Codex Augiensis (ca. 850) figura como "rei de Galicia"; e tamén o denomina así Rodrigo Ximenez de Rada (†1247) xa no século XIII.
Son tamén reis de Galicia para os estudosos da época os herdeiros de Afonso II, Ramiro I (†850) e Ordoño I (†866). E o mesmo acontece con Afonso III (†910); así nolo indica Ibn Hayyan, quen, seguindo unha crónica previa de Al-Razí († ca. 977), afirma que é fillo do rei de Galicia Ordoño I. O propio pontífice Xoán VIII (†882), nunha misiva do ano 876, sinala o rei Afonso como "glorioso rei de Galicia". Nun documento do ano 893, o rei navarro Fortún Garcés enumera os poderes políticos que ten por veciños citándoo como monarca de Galicia. Tamén a Crónica Silense (ca. 1020) indica que Afonso é "o grande e glorioso rei vivo no comando da provincia de Galicia" e unha crónica anónima do século X, o Liber Historiae Francorum, chama rei de Galicia a Afonso ao tempo que informa da súa amizade co emperador carolinxio Carlos II. esquerda|miniatura|160x160px|Afonso V, rei de Galicia. Libro dos testamentos da Catedral de Oviedo.
Reis Legionenses
A comezos do século X a corte dos reis foi trasladada desde Asturias á cidade galega   de León,  feito aínda lembrado polo pontífice Honorio III no século XIII. Malia a mudanza da sede rexia, as referencias ao reino de Galicia e aos seus monarcas mantéñense inalterábeis. Son considerados reis de Galicia os fillos de Afonso III, que dividiron o reino após a súa morte: García I (†914), Ordoño II (†924)  e Froila II (†925). Tamén os fillos de Ordoño II dividiron o reino entre eles, sendo Sancho I (†929) recoñecido como rei na Galicia "nuclear" e gobernando Afonso IV (†933) a "terra de fóra e as cidades", até o ano 926 cando Sancho, "serenísimo rei […] príncipe de Galicia", se erixe como monarca de todo o reino. Outro dos fillos de Ordoño, Ramiro II (†951), é "rei dos galegos" para Al-Himyari e "rei de Galicia" para o andalusí Ibn Hayyan, e como tal aparece en textos cristiáns como o Gomesanis Prologus (950) ou na obra de Luitprando de Cremona (†972), quen o sinala como "cristianísimo rei de Galicia". Mesmo un diploma do mosteiro aragonés de San Juan de la Peña, datado no ano 948, fai del emperador de Galicia.
Pomadasys incisus
O roncador (Pomadasys incisus) é unha especie de peixe da familia dos hemúlidos e da orde dos perciformes.
O reino medieval de Galicia na historiografía
Reis Legionenses
Tamén era "rei cristián de Galicia" Ordoño III (†956) para Ibn Idari, e simple rei de Galicia Sancho II (†966) para Ibn Khaldun. Ordoño IV (†962), "príncipe infiel de Galicia", procedía "da familia dos reis galegos". Ramiro III (†985) é citado como "rei de Galicia" e "señor á sazón de Galicia". O rei Bermudo II (†999), coroado en Compostela no ano 982, aparece como "rex in Galezia" nunha doazón ao mosteiro de Sahagun no ano 997, como "in Gallecia dominante" no 998 na documentación do mosteiro de Samos, e como "dei gratia Rex Gallecie" e "Rex Veremudus regnans Gallecie" na do mosteiro de Caaveiro. Sen existir neste último caso acordo entre os estudosos sobre a datación do diploma, pois o cartulario foi modificado no século XIII. Tamén é presentado como rei de Galicia pola Crónica Silense, ao indicar o manuscrito que foi nas fronteiras de tal reino onde Bermudo obtivo a coroa.
O rei Afonso V (†1028) é sinalado como "rei galego" polo cronista Adémar de Chabannes (†1034). Tamén o denomina así a Crónica Silense, que o chama ademais "príncipe dos galegos" ao tempo que fala dos seus herdeiros: Bermudo III (†1037) e Sancha I (†1067). Na hora da morte do rei Bermudo III, que goberna unha Galicia que chega até o río Pisuerga e a quen Sancho III o Maior de Navarra denomina "emperador de Galicia" nun diploma do ano 1030, herda a coroa a súa irmá a "emperatriz" Sancha, casada co navarro Fernando I (†1065) xunto ao cal gobernou sobre o "imperio galego". Fernando, que chegou a sitiar León no seu camiño ao trono e defendeu Galicia do seu irmán García de Navarra, figura como rei de Galicia na documentación do mosteiro de Celanova e é denominado "rei dos galegos" polo historiador marroquino Ibn Idari na súa crónica do século XIII. miniatura|231x231px|O rei de Galicia Afonso VI. Tombo A da Catedral de Santiago.
Crise sucesoria
Após a morte da raíña Sancha I e o seu consorte Fernando, o reino galego foi dividido entre os seus fillos Sancho (†1072), Afonso VI (†1109) e García II (†1090). García herdou a que, segundo narra o cantar do cerco de Zamora, sería a parte principal do reino, a Galicia propiamente dita ou nuclear. Paradoxalmente, García nunca aparece na documentación como rei de Galicia, cousa que si fai o seu irmán Afonso no ano 1070 e Sancho no 1071, e neste mesmo ano mesmo os dous en conxunto. Tamén aparecen como reis de Galicia na Chronica de Alberic de Trois-Fontaines (†1252), onde se chama a Sancho rei de Galicia e a Afonso "potentísimo rei de Galicia e Castela". Foi finalmente Afonso quen reunificou a coroa na súa persoa, aparecendo desde entón prolixamente nas fontes históricas co título de rei de Galicia. Deste xeito aparece nun documento portugués do ano 1086 e noutros posteriores, e así se dirixe a el o propio pontífice Urbano II no ano 1088. No ano 1085 Afonso anexionou o reino hispano de Toledo aos seus dominios; desde a súa conquista figura tamén nas fontes "imperando" na España musulmá. Posterior á súa conquista é un privilexio outorgado á catedral de Lugo onde figura como "vitoriosísimo rei en Toledo, España e Galicia" e, no ano 1095, aparece na documentación da Catedral de León como "rei […] en toda Galicia e España".
Pomadasys incisus
Distribución xeográfica
Habita no Mediterráneo occidental e o Atlántico oriental, desde o Estreito de Xibraltar até Angola. Nas Baleares abunda máis na Baía de Palma.
O reino medieval de Galicia na historiografía
Crise sucesoria
As fontes europeas tamén se refiren a Afonso como rei de Galicia. Así o fan Orderico Vital (†1142), na súa obra Ecclesiasticae Historiae, e Guillerme de Malmesbury (†1143), na súa De Gestis Regum Anglorum, ambos ao referírense á súa posíbel voda con Agatha, filla do rei Guillerme I de Inglaterra. O mesmo fai outro monxe inglés, Mateo de París (†1259), na súa Historia Anglorum.
miniatura|esquerda|Escudo atribuído ao rei de Galicia e Aragón nun [[armorial francés. No ano 1109, Urraca, raíña de Galicia, casou en segundas nupcias con Afonso I de Aragón.]] Durante o reinado de Afonso, a Galicia nuclear, que fora asignada a García II, foi confiada ao nobre franco Raimundo de Borgoña (†1107), casado coa súa filla e herdeira na altura Urraca I (†1126). Raimundo aparece na documentación histórica con atribucións e definicións case rexias, chegando a ser cualificado en ocasións como "regnante" en Galicia e mesmo como "emperador de toda Galicia". A Galicia de Raimundo incluía naturalmente a zona leonesa, chegando a autoridade do conde a Zamora ou Salamanca. A pegada histórica do nobre borgoñón ficou testemuñada no Cantar de Rolán onde aparece baixo o nome Hamon de Galicia. No ano 1107 faleceu o conde Raimundo, sendo agora Urraca sinalada nas fontes históricas en termos similares aos do seu home: "emperatriz de toda Galicia". Urraca e o seu fillo Afonso VII (†1157) disputaron longamente a coroa do reino galego. Afonso VI deixara o reino a Urraca mais explicitando que se volvía casar este pasaría ao seu neto. Urraca casou con Afonso I de Aragón e, durante os longos anos de conflito, o seu fillo Afonso chegou a ser coroado como rei de Galicia en Compostela en dúas ocasións: no ano 1111, en toda Galicia, contando coa aquiescencia da súa nai, e no 1116 só na Galicia nuclear e en aberto enfrontamento.
Finalmente Afonso asumiría a coroa na hora da morte da súa nai no ano 1127, gobernando "toda Galicia, Asturias e a terra de León, Castela, Estremadura e a Trasierra". O cronista árabe Ibn Al-Atir fala del como "rei do pobo franco dos galegos". É chamado rei de Galicia polo monxe francés Helinando de Froidmont (†1237). No libro V do Códice Calixtino afírmase que Afonso era o "emperador de España e Galicia". A diplomatura do mosteiro de Caaveiro di que o "emperador Afonso impera en Galicia". Un diploma do Tamén os Annales Cambriae ou cameracenses semellan referirse a el ao enumerar os imperios da cristiandade para o ano 1159: o xermánico (Frederico I), o bizantino (Manuel I) e o galego (Afonso VII), se ben é posíbel que se refiran xa ao seu fillo Fernando II. O historiador inglés Mateo de París explica que no ano 1155 Afonso VII é "rei de España, que a súa capital é Toledo e que os seu reinos principais son Aragón e Galicia, e que por iso é chamado emperador de España". miniatura|Sepulcro de [[Afonso VIII de León e Galicia|Afonso VIII na Catedral de Santiago. A historiografía española asígnalle o numeral "IX", reservando fraudulentamente o "VIII" para o primeiro rei de Castela ]]
Pomadasys incisus
Morfoloxía
Os machos poden alcanzar os 50 cm de lonxitude total. O corpo é oval e comprimido lateralmente. A cabeza é grande, longa e corresponde a un terzo da lonxitude total. Os ollos son grandes. A boca é pequena e oblicua. Presenta unha fenda na aleta dorsal entre os raios duros e os brandos. As aletas pectorais encóntranse á mesma altura que as pélvicas. A aleta caudal é escotada. O dorso é amarelo con tons grises. O ventre é prateado. Ten unha mancha negra no opérculo.
O reino medieval de Galicia na historiografía
División do reino
Na hora da morte de Afonso VII o reino foi dividido entre os seus fillos, Sancho recibiu Castela e Toledo e Fernando II (†1188) "toda Galicia, todas as Asturias de Oviedo, as cidades e terras de León, Astorga, Toro, Zamora e Salamanca". Desde o ano 1152, cinco anos antes da morte do emperador Afonso, o seu fillo Fernando aparece titulado como rei de Galicia en diversos documentos. Desde a morte de Afonso VII, o rei Fernando asina na diplomatura rexia maioritariamente baixo a fórmula de "rei en León, Galicia, Asturias e Estremadura". O trobador provenzal Arnaut Daniel (†1200) sinálao como "señor dos galegos" na súa composición “Doutz brais e critz”. Tamén fan del rei de Galicia, o relixioso británico Mateo de París na súa Chronica Majora e a anónima Chronica regia Coloniensis.
Á morte de Fernando II herda o trono o seu fillo Afonso VIII (†1230), quen asinou como "rex legionensis et Gallecie" na maioría dos diplomas conservados até os nosos días, 213 dos 322 estudados polo historiador Julio González. Esta fórmula está presente tamén nos seus selos e sinais rodados,  atopándose xa presente na época de seu pai Fernando. Na súa representación nos tombos de Compostela titúlase "rei dos leoneses e Galicia". O cronista británico Roger de Howden (†1201) refírese ao rei Afonso como o "rei de Santiago" e o francés Alberic de Trois-Fontaines (†1252) denomínao rei de Galicia ao narrar a voda dunha das súas fillas co rei de Xerusalén. Nesta crónica emprega como equivalentes as denominacións de rei de León e rei de Galicia.
Pomadasys incisus
Hábitat
É demersal e mantense preto do litoral, até 50 m de profundidade, en fondos rochosos e areentos. Pode encontrarse en covas con fondos de area.
O reino medieval de Galicia na historiografía
O reino de Galicia na cartografía medieval
Os mapas medievais referendan graficamente a configuración política da península ibérica presentada pola documentación escrita. Na totalidade da cartografía conservada é Galicia o nome utilizado para referenciar o territorio do noroeste. Non existe ningún mapa do período medieval no que aparezan Asturias ou León en solitario, e, nas ocasións en que estes territorios son representados, sempre é dentro ou a carón de Galicia.