cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Literatura do Romanticismo
Romanticismo portugués
O feito decisivo na introdución do movemento foi a publicación do poema Camoens de Almeida Garret en 1825, tras a súa viaxe a Inglaterra, onde se imbuíu dos principios desta estética. A unha segunda xeración de escritores románticos pertencen Castello Branco e Julio Diniz.
Romanticismo húngaro e romanés
En Romanía, o seu máximo expoñente foi Mihai Eminescu e, entre os húngaros, sobresaíu o poeta Sándor Petőfi.
A Ribeira do Freixo, O Freixo de Sabardes, Outes
A Ribeira do Freixo é un lugar da parroquia do Freixo de Sabardes no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 190 habitantes (99 homes e 91 mulleres).
Georges Charpak
Georges Charpak, nado o 1 de agosto de 1924 e finado o 29 de setembro de 2010, foi un físico polaco-francés gañador do Premio Nobel de Física.
Traxectoria
Charpak naceu na cidade de Dąbrowica en Polonia (actual Dubrovytsia, Ucraína) nunha familia xudía de orixe polaca-ucraína. A familia de Charpak emigrou de Polonia a París cando el tiña sete anos de idade.
Durante a segunda guerra mundial Charpak enrolouse na Resistencia francesa, foi feito prisioneiro polas autoridades da Francia de Vichy en 1943. En 1944 foi deportado a un campo de concentración Nazi no Dachau, onde permaneceu ata que o campo foi liberado no 1945. Despois de graduarse no instituto de Montpellier, en 1945 entrou na École des Mines, en París, unha das máis prestixiosas escolas de enxeñería de Francia. O ano seguinte nacionalizouse como cidadán francés.
Graduouse en 1948, obtivo o seu grao de enxeñaría de minas e comezou a traballar para o Centre national de la recherche scientifique (CNRS). Recibiu o seu doutoramento en 1954 de Física nuclear no Collège de France, París, onde traballou no laboratorio de Frédéric Joliot-Curie. En 1959 uniuse ao CERN (European Organization for Nuclear Research) en Xenebra e en 1984 converteuse en profesor da Escola de Estudos Avanzados en Física e Química en París.
Foi membro da Academia de Ciencias Francesa en 1985. En 1992, recibiu o Premio Nobel de Física "polo invento e desenvolvemento de detectores de partículas, en particular a cámara multicable".
En Francia, Charpak foi un defensor decidido da enerxía nuclear e era membro do comité que publica o Bulletin of the Atomic Scientists.
Lépido
Con Lépido podemos referirnos á:
Barca, España
Barca é un concello español da provincia de Soria. A súa poboación é de 120 habitantes e ocupa unha superficie de 45,05 km².
Provincia de Palermo
Palermo (en siciliano, Palermu é unha provincia da rexión de Sicilia, en Italia. A súa capital é a cidade de Palermo.
Ten unha área de 4.992 km2, e unha poboación de 1.235.923 habitantes (2001). Hai 82 municipios na provincia.
Limita polo norte co Mar Tirreno, polo leste coa provincia de Messina e coa de Enna, polo sur coa provincia de Caltanissetta e coa de Agrigento e polo oeste coa provincia de Trapani.
O Barco, Matasueiro, Outes
O Barco é un lugar da parroquia de Matasueiro no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 42 habitantes (21 homes e 21 mulleres).
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1966
miniatura|dereita|O [[Australiano Jack Brabham gañador do campionato mundial de pilotos de 1966.]]
O Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1966 foi a 17ª tempada de Fórmula 1 organizado pola Fédération Internationale de l'Automobile (FIA), e a 9ª Copa Internacional de construtores de F1. Os dous títulos disputáronse simultaneamente con nove Grandes Premios que se iniciaron o 22 de maio e finalizaron o 23 de outubro.
Resumo do campionato
A tempada foi a primeira da fórmula de "3" litros, que viu duplicar a capacidade máxima do motor da campaña anterior. Os construtores británicos víronse obrigados a buscar outros motores logo da retirada das carreiras de Climax. Ferrari parecían os favoritos, pero John Surtees deixou o equipo tras a carreira de Le Mans, uníndose a Cooper. Jack Brabham gañou o seu terceiro campionato, esta vez nun coche de fabricación propia. Bruce McLaren e Dan Gurney emularon a Brabham mediante a construción do seu propio coche, aínda que con pouco éxito inicial. BRM e Lotus utilizaron motores de dous litros a maior parte da tempada. O novo motor BRM H16 foi un fracaso en gran medida, a pesar de que Jim Clark utilizouno no seu Lotus para gañar o Gran Premio dos Estados Unidos. Baixo as novas regulacións, os coches que non completaran polo menos o 90% da distancia da carreira non se clasificaban e non recibían puntos, aínda que terminaran entre os seis primeiros.
Equipos e pilotos
Os seguintes equipos e pilotos competiron no Campionato Mundial de Fórmula 1 de.
Clasificación do Mundial de Pilotos de 1966
Para o campionato só contaron os 5 mellores resultados. Os puntos para o Campionato Mundial de Condutores de 1966 outorgáronse da seguinte forma 9-6-4-3-2-1 aos seis finalistas en cada carreira.
Clasificación do Mundial de Construtores de 1966
miniatura|dereita|Brabham-Repco gañador do campionato mundial de construtores de 1966 miniatura|dereita|Ferrari obtivo o segundo lugar no título de construtores
Os puntos para o Campionato Mundial de Construtores de 1966 outorgáronse da seguinte forma 9-6-4-3-2-1 aos seis finalistas en cada carreira. Só puntuaba o coche mellor clasificado de cada fabricante, en cada carreira.
Wilhelm Backhaus
Wilhelm Backhaus, nado en Leipzig o 26 de marzo de 1884 e finado en Villach (Austria) o 5 de xullo de 1969, foi un pianista alemán.
Traxectoria
Estudou no conservatorio de Leipzig con Alois Reckendorf ata 1899 e logo recibiu leccións privadas con Eugen d'Albert en Frankfurt, con dezaseis anos fixo o seu primeiro tour. En 1905 gañou o Premio Rubinstein con Béla Bártok quedando en segundo lugar. En 1930 marchou a vivir a Lugano e converteuse en cidadán suízo.
Backhaus foi particularmente coñecido polas súas interpretacións de Ludwig van Beethoven e da música romántica como a Johannes Brahms. Foi un dos primeiros pianistas en deixar gravacións, gravou case toda a obra de Beethoven e bastante de Brahms e Mozart.
Castro Laboreiro
miniatura|dereita|200px|Igrexa parroquial. miniatura|dereita|200px|Castelo de Castro Laboreiro.
Castro Laboreiro é unha freguesía portuguesa do concello de Melgaço situado entre a serra do Laboreiro, a serra da Peneda e a serra de Queguas; a unha altura media duns 1.000 m de altitude. A pesar de ser a freguesía máis extensa de Melgaço, con 89,29 km², só ten unha poboación duns 726 habitantes segundo o censo do 2001, quedando deste xeito cunha densidade de poboación moi baixa, arredor dos 8,1 hab./km².
Foi vila e sede de concello entre 1271 e 1855. Estaba constituído soamente pola freguesía da sede e tiña, en 1801, 1284 habitantes e, en 1849, 1512 habitantes.
A freguesía atópase dentro do Parque Nacional de Peneda-Gerês, nun enclave illado, rodeado por serras que acadan os 1340 m de altitude no Gestoso. Preto deste cumio nace o río Castro Laboreiro ou Barcia que forma un val longo arredor do cal se distribúen os núcleos de poboación, e que serve de fronteira durante un longo tramo duns 15 km con Galiza ata desembocar no encoro de Lindoso.
Barcebalejo
Barcebalejo é un concello agrupado ó de El Burgo de Osma da provincia de Soria, na Comunidade Autonoma de Castela e León. Ten 72 habitantes.
Trofeo Teresa Herrera 1977
O Trofeo Teresa Herrera de 1977 foi a 32ª edición do torneo. Celebrouse na Coruña entre o 5 e o 7 de agosto de 1977. O campión foi o Fluminense, que derrotou na final ao Dukla Praha checoslovaco, logrando o seu primeiro e único título.
O antigo porteiro do Deportivo da Coruña, Xoán Acuña, realizou o saque de honra. Juanito, do Real Madrid, foi elixido mellor xogador do torneo.
Manuel Calvelo
Manuel Calvelo López, nado en Santiago de Compostela en 1904 e finado na mesma cidade o 31 de decembro de 1936, foi un médico e profesor universitario galego afiliado ao PCE.
Editorial Gredos
Editorial Gredos é unha editorial española de carácter privado pertencente desde 2006 ao Grupo RBA e con sede en Madrid, dedicándose á publicación de libros especialmente relacionados coa lexicografía, a filoloxía hispánica e o mundo grecolatino.
Historia
Foi fundada en 1944 por Hipólito Escolar, Julio Calonge, Severiano Carmona e Valentín García Yebra coa proposición de remediar a falta de libros españois científicos e de estudo. A todos eles uniríase posteriormente José Oliveira Bugallo, achegando o necesario coñecemento do mercado editorial.
Gredos iniciou o despexe na súa andaina editorial da man dos Clásicos Anotados e Bilingües, os cales descubrirían un mercado novo: o dos textos escolares latinos e gregos.
Os textos escolares permitiron a Gredos crear a Biblioteca Románica Hispánica, fundada e dirixida por Dámaso Alonso, na que publicaron as maiores autoridades do campo filolóxico e os próceres de numerosas escolas lingüísticas. A colección completouse e enriqueceu coa aparición de dúas cimas da lexicografía, o Diccionario crítico etimológico castellano e hispánico de Joan Corominas e o Diccionario de uso del español de María Moliner.
-46
Outros
Historia ano a ano
Tatiana Amil
Tatiana María Amil Pena, nada na Coruña o 23 de xuño de 1986, é unha actriz galega. O seu papel máis importante é a súa aparición no filme Blanca Madison (2000), escrita e dirixida polo seu tío, o director tamén galego Carlos Amil, interpretando a Maria Isabel, a filla de Xesús Bocanegra.
Traxectoria
Desenvolveu os seus estudos no Colexio Videlba de Liáns (Oleiros) até o seu peche por motivos económicos en 2001, ano no que comeza no Colexio Calasanz da Coruña, onde remata os seus estudos de Bacharelato con moi boas cualificacións. Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela.
O Bargo, Matasueiro, Outes
O Bargo é un lugar da parroquia de Matasueiro no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) non ten ningún habitante.
Boeing 307
O Boeing Model 307 Stratoliner foi o primeiro avión de transporte comercial con cabina presurizada. Esta característica permitíalle ao avión voar a unha altitude de cruceiro de 6.000 m, moi por riba das perturbacións atmosféricas. O Model 307 tiña capacidade para 5 tripulantes e 33 pasaxeiros. Foi o priemiro avións baseado en terra en incluír un enxeñeiro de voo como tripulante (varios hidroavións xa incluíran este posto anteriormente).
Buddy Hield
Chavano Rainer "Buddy" Hield, nado o 17 de decembro de 1992 en Freeport, é un xogador de baloncesto profesional bahamés que xoga nos Indiana Pacers da National Basketball Association (NBA).
Traxectoria profesional
O 23 de xuño de 2016, Hield foi seleccionado na sexta posición do Draft da NBA de 2016 polos New Orleans Pelicans. O 22 de xullo de 2016 asinou cos Pelicans o seu contrato de rookie.
O 20 de febreiro de 2017, Hield foi traspasado xunto a Tyreke Evans, Langston Galloway e dúas eleccións do Draft de 2017 ós Sacramento Kings, a cambio de DeMarcus Cousins e Omri Casspi. Debutou cos Kings tres días máis tarde, anotando 16 puntos na vitoria sobre os Denver Nuggets.
O 8 de febreiro de 2022, Hield foi traspasado xunto a Tyrese Haliburton e Tristan Thompson ós Indiana Pacers, a cambio de Domantas Sabonis, Justin Holiday, Jeremy Lamb e unha elección da segunda rolda do Draft de 2023.
Partido Republicano Democrático Federal
O Partido Republicano Democrático Federal foi un partido político español de carácter federalista e republicano creado logo da Revolución de setembro de 1868 e con representación parlamentaria ata as eleccións de 1872. Xurdiu a partir da ruptura do Partido Demócrata, que estaba en contra do carácter monárquico da constitución de 1869, e a maior parte dos republicanos de ideoloxía federal, crearon este novo partido.
Desenvolvido a partir da teoría do pacto de Francesc Pi i Margall, o partido articulouse desde diferentes centros de influencia, especialmente no ámbito das rexións do Levante, de fala catalá, no Club dos Federalistas de Barcelona, ou o Casino Republicà de l'Estat Balear de Palma.
A súa representación parlamentaria foi de 85 deputados nas Cortes nas eleccións de 1869, 52 en 1871, 52 en abril do 1872 e 77 en agosto do 1872.
Constitución do partido
miniatura|Francesc Pi i Margall, principal dirixente do Partido Republicano Democrático Federal O movemento dividiuse en moderados, que supeditaron o partido respecto da representación parlamentaria e buscaron o acordo con outras forzas políticas, e os radicais intransixentes, que se mostraron maioritariamente inclinados cara aos pactos rexionais e á actuación nas rúas ou a insurrección armada. Logo do pacto de Tortosa de maio do 1869 e ante a proliferación de pactos rexionais, Pi i Margall impuxo un pacto nacional (xuño do 1869), non podendo evitar a insurrección federal de setembro-outubro, promovida especialmente polos intransixentes de Cataluña en contra das quintas.
A partir de 1870, a hexemonía dentro do partido de Pi i Margall baseouse no mantemento dun difícil equilibrio entre a esquerda e a dereita. A Primeira Asemblea Federal celebrada en Madrid en marzo de 1870 significou un importante cambio orgánico, por canto deixou de lado os pactos rexionais como motores organizativos do partido e estableceu cinco membros directivos, en Madrid, formado por Pi i Margall como presidente, Emilio Castelar, Estanislao Figueras, José María de Orense, co propósito de lograr unha maior unidade e eficacia. Con iso, Pi i Margall venceu facilmente o ataque da dereita na Declaración de Prensa do 7 de maio de 1870 contra o pactismo e favorable ao unitarismo, pero non puido evitar o agravamento da división interna e a constitución de comités locais republicanos separados, moderados e intransixentes, en Barcelona, Valencia e Palma. Aínda así, Pi foi reelixido presidente nos sucesivos directorios de 1871 e de 1872, maioritariamente dominados polos moderados.
A Primeira República
A inclusión dunha minoría intransixente, formada por Estévanez e Contreras, non impediu a constitución dun Consello Provisional da Federación Española (outubro de 1872) que, apoiándose nos feitos do Ferrol, intentou dirixir unha nova insurrección xeneralizada en novembro de 1872. A proclamación da Primeira República Española, paradoxalmente, favoreceu o agravamento da división do partido. Os representantes parlamentarios apoiaron a política legalista de Pi i Margall, consistente en esperar a elección dunhas Cortes constituíntes para proclamar a república federal e elaborar unha constitución propia. Os intransixentes das "provincias", en especial Cataluña, Valencia e Andalucía, pretendían a inmediata implantación das reformas administrativas e políticas prometidas e actuaron con independencia do directorio de Madrid ou do goberno da República.
O cantonalismo xurdiu con forza, independentemente do Comité de Salvación Pública creado o 10 de xullo polos intransixentes de Madrid; á parte de forzar a saída do poder de Pi i Margall, favoreceu o dominio da dereita e desorganizou o centro. O peso dos feitos en Cataluña foi determinante. A forza dos intransixentes foi limitada polo avance continuado dos carlistas coas vitorias de Francesc Savalls en Berga o 28 de marzo e en Alpens o 11 de xullo, que supuxo un freo ás deputacións de Tarragona, Xirona e Lleida, pouco propensas a seguir aos intransixentes da deputación de Barcelona nos seus intentos de Proclamación do Estado Catalán (12 de febreiro, 21 de febreiro, 9-11 de marzo, 19-26 de xullo). Membros con moito prestixio, como Baldomer Lostau i Prats, Anselmo Cravei, Sunyer i Capdevila, Gonçal Serraclara i Custa ou Rubau Donadeu, pasaron a posicións máis centristas. O perigo carlista provocou á vez a formación da Xunta de Salvación e Defensa de Cataluña e dificultou a participación no cantonalismo.
Reorganización do partido
Coa Restauración borbónica de 1874 o partido quedou desorganizado e falto de liderado. Ata o ano 1880 non empeza a reorganizarse, grazas ao ascenso ao poder de Práxedes Mateo Sagasta. Pero unha gran parte dos líderes coñecidos (Tomàs i Salvany, Pascual i Cases, Rubau Donadeu, Coromines, en Cataluña; Joaquim Fiol nas Illas Baleares) aliñáronse con Emilio Castelar e fracasaron os intentos de achegamento entre Figueras e Pi i Margall, á vez que Valentí Almirall deixaba o partido en 1881. Aínda así, contaba con Josep Maria Vallès i Ribot, cabeza federal en Cataluña, o mallorquino Antoni Villalonga e outros. Na Asemblea de Zaragoza de xuño de 1883 aprobouse un proxecto de constitución federal e recolleu basicamente as liñas elaboradas polo congreso rexional do partido en Cataluña, celebrado os meses de abril e maio do mesmo ano, que aprobou o proxecto de constitución do Estado Catalán dentro a Federación Española asinado por Sunyer i Capdevila, Josep Maria Vallès i Ribot, Lostau e Tutau.
-47
Outros
Historia ano a ano
Partido Republicano Democrático Federal
Reorganización do partido
Mentres en Cataluña o partido topaba cos seguidores de Valentí Almirall e do Centre Nacionalista Republicà, ao mesmo tempo que á vez Vallès i Ribot empezou a diferenciarse moito da dirección de Pi i Margall co intento de aproximación ao catalanismo de 1899 e, sobre todo, coa firma no ano 1901 do Manifest d'Uniu Republicana Catalá (Manifesto de Unión Republicana Catalá). No País Valenciano topaba co blasquismo e nas Illas Baleares o Partit d'Uniu Republicana de Mallorca o illou totalmente.
Negación
A negación é a acción e o efecto de negar. É un modo de enunciar que pode ser realizado por medio de tres procedementos lingüísticos:
Kálimnos
Kalimnos, (grego: Κάλυμνος) é unha illa grega e un municipio no sueste do mar Exeo. Pertence ó Dodecaneso e está situado ao oeste da península de Bodrum (o antigo Halicarnaso), entre as illas de Kos (ao sur, a unha distancia de 12 km) e Leros (ao norte, a unha distancia de menos de 2 km): esta última está unida a ela a través dunha serie de illotes. Kalimnos atópase entre dúas a cinco horas de distancia por mar desde Rodas. A illa é coñecida como Calino en Italiano e Kilimli ou Kelemez en Turco.
En 2001 a illa tiña unha poboación de 16.235, é a terceira illa máis poboada do Dodecaneso, logo de Kos e Rodas. É coñecida en Grecia pola afluencia de gran parte da súa poboación, e tamén destaca por ser a máis rica do Dodecaneso e unha das illas gregas máis ricas en xeral. O Municipio de Kalimnos, inclúe a poboación das illas en mar a fóra de Psérimos (poboación 130), Telendos (54), Kalólimnos (20), e Plati (2), como así como varios illotes deshabitados, ten unha superficie combinada de 134´544 km² e unha poboación total de 16.441 habitantes.
Xeografía
Kalimnos é principalmente montañosa, cun patrón complicado. Hai tres cadeas principais que vai de O-NO a E-SE, e unha cuarta que innerva a península. A costa é moi irregular, con moitas calas. Hai algunhas fontes, unha delas térmica. O chan está composto principalmente por pedra calcaria, pero nos vales hai un banco compacto de toba volcánica, reliquia dun antigo volcán, situado preto da aldea de Kantouni. A illa é principalmente árida, con excepción dos dous vales fértiles de Vathi e Pothia, onde crecen as olivas, laranxas e viñedos.
Os terremotos son un fenómeno frecuente ao redor de Kalimnos.
Arquipélago de Kalymnos
Kalimnos é veciña da pequena illa de Telendos, que formaba parte de Kalimnos, pero logo dun gran terremoto no 554 AD dividiuse e agora están separadas por unha franxa de auga (aproximadamente 800 m de ancho).
Entre Kalymnos e Kos está o illote de Psérimos, que está deshabitado e, cunha área de 11 km², é un dos máis grandes entre as illas menores de Dodecaneso. Preto de Psérimos atópase o illote de Platí, e a uns 5 km ao NE atópase o illote de Kalólimnos.
Historia
Habitado orixinalmente por carios, durante a idade antiga Kalimnos dependia de Kos, e seguiu a súa historia. Na Idade Media foi bizantina, e durante o século XIII foi utilizada por Venecia como unha base naval. En 1310 converteuse nunha posesión dos Cabaleiros de Rodas, e máis tarde (sobre todo en 1457 e 1460) era a miúdo atacada polos otománs, que a conquistaron en 1522. A diferenza de Rodas e Cos, durante o período otomán non había inmigración turca a Kalimnos.
O 12 de maio de 1912, durante a Guerra italo-turca, Kalimnos foi ocupado polos mariñeiros italianos da Regia Marina. Italia tomou o control da illa xunto con outras illas do Dodecaneso ata 1947, cando o Dodecaneso finalmente se uniu coa Grecia continental.
Wang Yangming
Wang Shouren, nado en Yuyao o 26 de outubro de 1472 e finado en Ganzhou o 9 de xaneiro de 1529, de nome de cortesía Bo'an, foi un filósofo neoconfucianista, oficial, educador, calígrafo e xeneral chinés durante a dinastía Ming. Despois de Zhu Xi, é habitualmente considerado o máis importante pensador neoconfucianista, con interpretacións do confucianismo que negan o dualismo racionalista da filosofía ortodoxa de Zhu Xi. Wang foi coñecido en círculos literarios como Yangming Xiansheng e Yangming Zi, que significan "mestre Yangming".
Na China, o Xapón e os países occidentais, é máis coñecido polo seu nome honorífico que polo seu nome persoal.
Traxectoria
esquerda|miniatura|200px|Gran Salón, antiga residencia de Wang Yangming Wang naceu como Wang Shouren (王守仁) en Yuyao, provincia de Zhejiang, nunha familia de estudosos cunha tradición no servizo burocrático. O seu pai, Wang Hua, foi primeiro (Zhuangyuan, 狀元) no Exame Imperial de 1481, e ascendeu ata chegar a ser viceministro no Ministerio de Ritos, mais logo degradárono e finalmente foi expulsado do servizo gobernamental debido a que ofendeu o eunuco Liu Jin.
Wang gañou o grao de juren en 1492 e o de jinshi en 1499. Máis adiante serviu como axudante executivo en varios departamentos do goberno ata o seu exilio por ofender o eunuco en 1506. Non obstante, a súa carreira profesional recuperouse, converténdose en gobernador de Jiangxi.
Proezas militrares
Wang converteuse nun xeneral de éxito e foi coñecido pola estrita disciplina que impuña ás súas tropas. En 1517 e 1518, foi enviado en resposta ás peticións de suprimir as revoltas campesiñas en Jiangxi, Fujian e Guangdong. Preocupado pola destrución que veu coa guerra, pediu á corte que permitise unha amnistía, e destruíu con éxito as forzas rebeldes militares.
Supresión do príncipe de Ning
esquerda|miniatura|200px|Tumba de Wang Yangming en Shaoxing En 1519, mentres era gobernador da provincia de Jiangxi e no seu camiño para suprimir as revoltas en Fujian, Wang atopouse de súpeto coa rebelión do príncipe Ning, liderada por Zhu Chenhao, cuarto príncipe de Ning. Dado que a base do príncipe en Nanchang lle permitía baixar polo río Yangtze e capturar a capital sureña de Nanjing, Wang preparou activamente a batalla para previr esa posibilidade, mentres engañaba o príncipe para convencelo de que os exércitos se estaban movendo para rodealo. O príncipe, crendo isto, dubidou e deu tempo a que Nanjing fose reforzada. Finalmente, obrigado a enfrontarse ás forzas gobernamentais, o príncipe de Ning foi derrotado e capturado.
Nesta campaña, Wang tamén fixo as primeiras referencias ao uso do fo-lang-ji na batalla, un canón culebrina importado dos portugueses que acababan de chegar á China. Como gobernador de Jiangxi tamén construíu escolas, rehabilitou os rebeldes e reconstruíu o que se perdera polo inimigo durante a revolta. Aínda que foi nomeado conde, foi desterrado por oporse a Zhu Xi.
Trinta e oito anos despois da súa morte, recibiu os títulos de marqués e finalizador da cultura. En 1584 ofrecéronlle un sacrificio no templo de Confucio, a maior honra para un estudoso.
Filosofía
esquerda|miniatura|Wang Yangming Wang foi a figura líder da Escola do Corazón neoconfucianista, fundada por 陸九淵 Lu Jiuyuan. Esta escola defendía unha interpretación de Mencio, confucianista clásico que se converteu no centro da interpretación posterior, que unificou o coñecemento coa acción. A súa escola rival, a Escola do Principio (Li) trataba de gañar coñecemento como un xeito de preparación que, cando se completase, podía guiar a acción.
Coñecemento innato
Wang Yangming desenvolveu a idea do "coñecemento innato", sostendo que cada persoa coñece dende o seu nacemento a diferenza entre o ben e o mal. Tal coñecemento é intuitivo e non racional. Estas ideas revolucionarias naquel momento inspiraron máis tarde pensadores xaponeses prominentes como Motoori Norinaga, quen argumentaba que polas deidades do xintoísmo, os xaponeses tiñan a habilidade intuitiva para distinguir entre o ben e o mal sen unha racionalización complexa. Aquela escola de pensamento (Ōyōmei-gaku) tamén influíu en gran medida a ética samurai.
O coñecemento como acción
O rexeitamento da investigación do coñecemento por parte de Wang débese ao feito de que, nesa época, a visión tradicional do pensamento chinés declaraba que unha vez que unha persoa obtiña coñecemento, tiña o deber de pór ese coñecemento en acción.
Isto presupuña dúas posibilidades:
Wang rexeitou ambos os presupostos, razón pola cal puido desenvolver a súa propia filosofía da acción. Cría que só por medio da acción simultánea podía obterse coñecemento e negou calquera outro medio para conseguilo. Segundo a súa opinión, era imposible empregar o coñecemento despois de obterlo, porque cría que o coñecemento e a acción estaban unificados, que eran un só. Calquera coñecemento que se obtivese e despois se puxese en acción era considerado unha ilusión ou unha falsidade.
A mente e os obxectos
Wang Yangming afirmaba que os obxectos non existen por completo fóra da mente, porque a mente lles dá forma. Cría que non é o mundo o que dá forma á mente, senón que é a mente á que dá razón ao mundo, antecedendo nisto a Inmanuel Kant. En consecuencia, cada mente por ela mesma é a fonte de toda razón. Entendía a mente como unha luz interior, unha bondade moral e coñecemento do que é bo, innatos. Este pensamento é bastante similar ao do grego Sócrates, quen argumentaba que o coñecemento é virtude.
Elbasan
Elbasan é unha cidade do centro de Albania, xunto ó río Shkumbin a 33 quilómetros ó sueste de Tirana, é a capital do distrito e do condado homónimos, cunha poboación de arredor de 100.000 habitantes é a terceira cidade do país, despois da capital e de Durrës. O concello esténdese por unha superficie de 1290 km².
Historia
miniatura|200px|Restos do Castelo de Elbasan|esquerda
Idade Antiga
No lugar onde se alza Elbasan os romanos construíron unha fortaleza que se acabou por converter nun importante centro comercial ata que as invasións eslavas do século VI deixaron a cidade abandonada.
Idade Moderna
No século XV os otománs construíron unha fortificación militar no mesmo lugar, converténdose nun importante centro otomán en Albania. A fins do século XVII habitaban na cidade unhas dúas mil persoas.
A Carreira, Matasueiro, Outes
A Carreira é un lugar da parroquia de Matasueiro no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 28 habitantes (16 homes e 12 mulleres).
Dinastía selxúcida
Os selxúcidas foron unha dinastía turca oğuz que reinou nos actuais Irán e Iraq, así como en Asia menor entre mediados do século XI e finais do século XIII. Chegaron a Anatolia procedentes de Asia Central a finais do século X, causando estragos nas provincias bizantinas e árabes. Acabaron co Califato abasí e debilitaron considerablemente o Imperio Bizantino co seu pulo relixioso cara Occidente.
Os turcos selxúcidas son considerados como os devanceiros directos dos turcos suroccidentais, os habitantes actuais de Turquía, Gagauzia, Acerbaixán e Turkmenistán. Os selxúcidas desempeñaron un papel principal na historia medieval creando unha barreira a Europa contra os invasores mongois do leste, defendendo o mundo islámico contra as cruzadas de Europa e conquistando grandes extensións do Imperio Bizantino, que practicamente desmantelaron, sendo os seus sucesores os turcos osmanlís.
Der Siebente Kontinent
Sinopse
Georg, enxeñeiro, a súa esposa Anna, óptica, e a súa filla pequena Eva forman unha familia austríaca, que seguen as rutinas da vida urbana de clase media. Teñen esperanzas de marchar a Australia para comezar unha nova vida, mais de súpeto deciden autodestruírse sen motivo aparente.
Explorer 41
Explorer 41, tamén coñecido como IMP-G ou IMP-5 (acrónimo de Interplanetary Monitoring Platform G ou 5), foi un satélite artificial da NASA lanzado o 21 de xuño de 1969 mediante un foguete Delta E desde o Centro Espacial de Cabo Cañaveral.
Características
A misión de Explorer 41 foi estudar o plasma interplanetario, as partículas enerxéticas cargadas e os campos magnéticos a distancias lunares.
A nave estabilizábazase mediante xiro a 27,5 r.p.m. Explorer 41 foi inxectada nunha órbita inicial de 213.849 km de apoxeo e 378 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 83,8 graos e un período de 4840,0 minutos. Funcionou sen problemas ata a súa reentrada na atmosfera o 23 de decembro de 1972.
Charles Manson
Charles Milles Manson, nado en Cincinnati (Ohio) o 12 de novembro de 1934 co nome de Charles Milles Maddox e finado en Bakersfield (California) o 19 de novembro de 2017, foi un criminal estadounidense fundador e líder de The Family, un grupo sectario hippie de California a finais dos anos 1960. Condenado por ordenar os asasinatos o 8 de agosto de 1969 de Sharon Tate, dona do realizador de cinema Roman Polanski, e dos seus convidados e o día seguinte os de Leno e Rosemary LaBianca.
Traxectoria
Na época na que se formou The Family, Manson era un exconvito desempregado, que pasara a metade da súa vida en institucións correccionais por varios delitos. No período inmediatamente anterior ós asasinatos, Manson conseguiu entrar no mundo da industria musical dos Ánxeles pola súa amizade con Dennis Wilson, membro de the Beach Boys, só despois de ser acusado dos crimes, as cancións escritas e cantadas por el saíron ó mercado, artistas como Guns N' Roses e Marilyn Manson gravaron as súas cancións nas décadas seguintes.
Condenado á pena de morte, a súa sentenza quedou reducida a cadea perpetua ó eliminar temporalmente o Tribunal Supremo de California a pena de morte en 1972. Nos seus últimos anos cumpriu condena na prisión estatal de Corcoran. O 19 de novembro de 2017, contra as 20:13 (hora local), morreu en Bakersfield (California), tras varios días internado nun hospital do condado de Kern, ós 83 anos.
Osuna
miniatura|200px|Universidade, e ao fondo, a Colexiata.
Osuna é unha cidade e concello andaluz, da provincia de Sevilla. En 2007 tiña 17.698 habitantes, nunha área de 592 km².
Situación
Osuna áchase situada no centro de Andalucía a 282 metros de altitude, nunha dilatada chaira da campina sevillana, que é irrigada polos ríos Salado e Peinado, tributarios do Corbones.O extremo sur é mais montañoso (serra de Algámitas). Atravésana as estradas A-92 e máis a Nacional IV. Dista 86 km da cidade de Sevilla.
Historia
miniatura|esquerda|[[Lex Ursonensis (M.A.N.)]]
Osuna é unha cidade de grande antigüidade, de hai uns tres mil anos, cando os turdetanos habitaban a zona. Sería coñecida en época prerromana co nome de Urso. No ano 44-43 a. C., cumprindo unha previsión anterior de Xulio César, foi refundada por Marco Antonio con veteranos das últimas guerras civís, dándolle o estatuto de colonia de cidadáns romanos e o nome oficial de Colonia Genetiva Iulia, tamén documentado nalgunhas inscricións. Consérvase, aínda que incompleta, a súa lei colonial fundacional, unha importante inscrición de bronce en varias táboas, coñecida como Lex Ursonensis (aínda que o nome "Urso" non aparece nela), que se custodia no Museo Arqueolóxico Nacional de Madrid. Un século despois, Plinio o Vello cítaa como Colonia Genetiva Urbanorum Urso (NH, III.12).
No 711 foi tomada polos árabes, sendo denominada polos musulmáns Oxona.
O rei Fernando III de Castela conquistouna en 1239, cedéndoa en encomenda á orde de Calatrava en 1264. A mediados do século XV, foille recoñecido o señorío da cidade a Pedro Girón, comendador da orde. Xa en tempos do rei Filipe II este señorío pasou a calidade de ducado de Osuna. En 1548, o seu señor, Juan Téllez Girón, nado en Osuna polo 1494, un personaxe a cabalo entre o medievo e o Renacemento, creou na cidade de Osuna o maior conxunto monumental do renacemento sevillano, coa construción de trece igrexas e conventos, un hospital, a Universidade, a Colexiata e o Sepulcro ducal, que o converten no mecenas máis importante da súa época.
Patrimonio monumental
A Universidade, tamén de estilo plateresco, foi construída a partir de 1538.
A igrexa de San Domingos (Santo Domingo) posúe obras do pintor José Ribera e do tallista andaluz Juan de Mesa. A igrexa de Nosa Señora da Vitoria é do XVIII. No mosteiro da Encarnación destaca a súa decoración de azulexos.
Cabo Trafalgar
250px|miniatura|Vista do Cabo Trafalgar 250px|miniatura|Vista parcial da praia de [[Los Caños de Meca e o faro do cabo Trafalgar ao fondo.]] O cabo de Trafalgar (do árabe: رأس الطرف الأغرّ Taraf al Ghar, o cabo da cova ) é un cabo español pertencente ao termo municipal de Barbate, situado na costa atlántica da provincia de Cádiz, en Andalucía.
Nas súas inmediacións tivo lugar o 21 de outubro de 1805 a soada batalla de Trafalgar, na que a escuadra franco-española foi derrotada pola inglesa ao mando do almirante Nelson.
Forma parte da Rede de Espazos Naturais Protexidos de Andalucía (RENPA), coa categoría de monumento natural e baixo o nome de Tómbolo de Trafalgar.
Cogomelo de coresma
O cogomelo de coresma ou pantorra (Morchella esculenta) é unha especie de fungo comestíbel que medra en Europa (Andalucía), América do Norte e América do Sur (bosques da Rexión de Araucanía en Chile, na Arxentina (oeste das provincias de Neuquén, Río Negro e Chubut).
Descrición
Este cogomelo ten forma de colmea (por iso tamén recibe en galego o nome de colmeíña), con 5-14 cm de altura desde a base, e 3–8 cm de largo; o chapeu componse de celiñas desordenadas, e separadas unhas das outras por bordos flexíbeis de cor marrón clara e amarela opaca e tamén tons pardos escuros ao madureceren; a parte interna é feble, elástica e abrancazada. O estípite (esteo) é cilíndrico, de 2–7 cm de lonxitude, e de 2–4 cm de diámetro, de cor máis suave que a parte superior, e a parte interna está baleira. Presenta recendo e sabor agradábeis.
Nomes vulgares
En galego:
Usos
Adóitanse cociñar fritíndoas con allo, touciño ou chourizo ou en revoltos de ovos. Xamais deben comerse crúas, pois conteñen unha toxina que se descompón a altas temperaturas, arredor de 80 °C, sendo logo inocua.
Reptilianos
miniatura|200px|Representación artística dun reptiliano xunto a un adulto humano a escala. Os reptilianos son uns supostos humanoides con aspecto de réptil que xogan un destacado papel na fantasía, na ciencia ficción, na ufoloxía e nas teorías da conspiración. A idea dos reptilianos foi popularizada por David Icke, un teórico da conspiración que alega que alieníxenas reptilianos que cambian de forma controlan a Terra, tomando a forma humanoide e gañando poder político para manexar as sociedades humanas. Icke afirmou en varias ocasións que moitos dos líderes mundiais están posuídos polos chamados reptilianos.
Bernardino Graña Refojos
Bernardino Graña Refojos, nado en Cangas en 1910 en finado no mesmo concello o 13 de marzo de 1989, foi un mestre e escritor galego.
Traxectoria
Orfo, aos 11 anos entrou no Convento de San Francisco de Herbón, e despois pasou ao Seminario de Santiago de Compostela. Correspondente de El Pueblo Gallego en Cangas, colaborou en Vida Gallega. Foi directivo da Alianza Marinera y Progreso del Mar. En 1934 converteuse en mestre da fundación benéfico-docente Martínez Vázquez de Ribadavia. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 abríronlle expediente de depuración e foi sancionado. Foi mestre no Colexio Akademos de Ribadavia e na Academia Morrazo de Cangas. Impartiu clase na escola Eirado do Sinal, foi rehabilitado e incorporouse ao maxisterio nacional en 1977 como mestre do Colexio de San Roque. En 1950 presentou a novela Por los caminos de la carne ao Premio Nadal. Escribiu outra novela titulada La Isla.
Vida persoal
Casou con Amparo Villar Martínez e foi pai de Bernardino e María del Carmen Graña Villar.
Plutonismo
O plutonismo ou teoría plutónica é unha teoría xeolóxica proposta polo xeólogo escocés James Hutton a finais del século XIX, que definía a xeración das rochas como o resultado de procesos volcánicos.
A teoría recibiu o seu nome do deus romano das profundidades (e o inferno) Plutón. O plutonismo gozou de certa aceptación entre a comunidade científica, desacreditando ao neptunismo de Abraham Gottlob Werner, quen defendía a orixe submarina das rochas mediante sedimentación.
Os partidarios do plutonismo eran no científico completamente opostos aos do neptunismo: Estes defendían a formación submarina de minerais e o concepto dun "océano universal", que aqueles negaban; os plutonistas, de feito, negaban a idea de que a auga puidera producir efecto ningún sobre os minerais.
A teoría, por tanto, resultou moi polémica, principalmente porque negaba implicitamente o concepto de Diluvio universal e, polo tanto, a validez histórica dos textos bíblicos. Así, cando en 1788 a Royal Society Transactions de Edimburgo publicou a teoría, James Hutton foi acusado de ateísmo.
Algúns autores sinalaron que quizais fora precisamente o contrario: A teoría de Hutton baseábase en parte na convicción dunha orde natural equilibrada. Para Hutton, o proceso de erosión e destrución de material xeolóxico superficial debería necesariamente verse correspondido por un proceso análogo de xeración de novos materiais. Este proceso só podía producirse no núcleo terrestre a moi elevadas temperaturas, que eran as responsábeis das elevacións do terreo, movemento de terras etc.
Pero a notábel tensión entre neptunistas e plutonistas tiña un segundo aspecto de confrontación: O tempo xeolóxico. Os partidarios do neptunismo —entre os que se contaban científicos do prestixio de Alexander von Humboldt— admitían a certeza histórica da narración do libro da Xénese; e a súa datación do mundo rondaba os 6.000 anos. Os plutonistas, polo contrario, non só negaban a validez histórica do diluvio senón que consideraban os procesos xeolóxicos como un conxunto de fenómenos moito máis lento, polo que a historia da Terra debería de ser de millóns de anos.
Entón cuñouse o termo idade xeolóxica, para definir as amplas marxes de tempo necesarias para calquera fenómeno xeolóxico. Este novo concepto coñeceríase como uniformismo, e baseábase sinxelamente en que os procesos xeolóxicos que interviran en épocas moi remotas seguían actuando no presente.
A perspectiva deste "envellecemento" do mundo resultaba unha idea chocante para a sociedade da época, que só puido asimilala progresivamente, tal como indican as seguintes referencias:
Nos albores do século XX esta estimación subira xa até os 1.500 millóns de anos, e para cando Arthur Holmes descubriu la datación xeolóxica mediante radiación, esta cifra disparouse até 4.500 millóns de anos, que é a que se considera na xeoloxía contemporánea.
Tanto o plutonismo como o neptunismo considéranse actualmente posturas extremistas e obsoletas. Os xeólogos contemporáneos definiron tres procesos de xeración de rocha: ígneo, sedimentario e metamórfico.
Estela da Fame
dereita|miniatura|190px| Estela da fame A Estela da Fame é un texto de trinta e dúas columnas gravado na cara leste dunha das rochas superiores dun amoreamento rochoso no extremo sur da illa de Séhel (moi próxima a Asuán, no Alto Exipto). Descubriuna en 1889 Charles Wilbour e foi traducida por Brugsch (1891), Pleyte (1891), Morgan (1894), Sethe (1901), Barguet (1953) e Lichtheim (1973).
O texto dátase no ano 18 do reinado de Zoser (Dinastía III), aínda que sen dúbida foi gravada en época moi posterior (seguramente en época tolemaica). Narra a preocupación do monarca pola fame que asolou o país ao non chegar as augas do Nilo ao nivel necesario para regar os campos. Diante disto, o faraón fixo chamar a Imhotep e preguntoulle polas causas de tal desgraza. Este aconselloulle suplicar o seu cesamento ao "Señor das Fontes do Nilo", o deus creador Khnum, pois el estaba molesto e non deixaba que río correse. De aí que se gravasen en tan afastado lugar.
A estela trata os seguintes aspectos: descrición da fame, visita á biblioteca de Hermópolis, revelacións de Imhotep, o soño de Zoser e un decreto real. Entre as columnas situadas entre a 6 e a 22 fálase de métodos construtivos; da columna 11 a 18 Imhotep enumera diversas rochas e minerais da rexión de Elefantina, e da columna 18 á 20 descríbese o soño do rei.
Bibliografía
Džozer
Suso Fandiño
Jesús Victoriano Fandiño Gracia, máis coñecido como Suso Fandiño, nado en Santiago de Compostela o 8 de abril de 1971, é un artista plástico galego. A súa obra atópase próxima á arte conceptual, e desenvólvese a través de diferentes medios como o ready-made, a colaxe, o debuxo ou a instalación.
Traxectoria
miniatura|Intervención no Anexo do MARCO de Vigo en 2009. Vista exterior.
Doutor en Belas Artes pola Universidade de Vigo e licenciado en Historia da arte pola Universidade de Santiago de Compostela.
Iniciou a súa carreira artística inmerso na corrente de artistas que protagonizaron o cambio de dirección tomado pola arte galega a finais do século XX. En 2001 realizou a súa primeira exposición individual, Sample Collection, na galería Ad Hoc de Vigo. En 2002 foi seleccionado para formar parte do ciclo de exposicións Miradas Virxes comisariada por David Barro, e nese mesmo ano tamén participou na exposición Indisciplinados no museo MARCO, integrándose nunha selección de artistas que recollía de maneira nítida o panorama da arte contemporánea emerxente a nivel estatal.
Comezou a participar regularmente en feiras nacionais e internacionais, como o ARCO de Madrid durante doce edicións consecutivas, LOOP, Art Lisboa, Paper Positions Berlin ou Drawing Now Paris. En 2003 Fandiño formou parte da escolla de artistas da exposición Urbanitas. Cos anos esta exposición converterase nunha mostra clave onde a selección de artistas retrata institucionalmente unha nova xeración de artistas e unhas obras que se afastan da herdanza recibida cara a novas direccións. En 2009 realizou unha intervención para o espazo anexo Museo de Arte Contemporánea de Vigo de Vigo.
Avanzando cara á segunda década do século a súa obra adquire unha dimensión máis internacional ao estar presente en mostras como o Salón Europeo de Jovénes Creadores, a Bienal de Vídeo Arte de Tel Aviv, os Institutos Cervantes de Beijing e Sofía ou a Bienal Internacional de Arte de Pontevedra. Durante os últimos anos desenvolve proxectos expositivos para diferentes institucións como La letra con sangre entra (2012), Micromonumentology (2016), La lutte Continue (2017) ou Wunderkammer (2020). A súa obra tamén estivo presente en numerosas mostras colectivas sendo as máis notables as realizadas no CGAC, Patio Herreriano, Círculo de Belas Artes de Madrid e MARCO entre outras. Nos últimos anos Suso Fandiño consolidouse como un dos expoñentes visibles da nova xeración de artistas galegos que, herdeiros do Grupo Atlántica, van articular unha progresiva renovación cara a novos comportamentos e procedementos artísticos.
En 2013 a súa obra e traxectoria foron seleccionadas para formar da selección de artistas presentes no manual Arte Español Contemporáneo 1992 - 2013, editado por La Fábrica e dirixido por Rafa Doctor. A súa serie Vous Etês Ici sobre o conflito sirio recibiu en 2016 o máximo galardón no 24 Premio Internacional de Gráfica Máximo Ramos.
No ámbito galerístico realiza colaboracións periódicas coas galerías Ad hoc, T20, Trayecto e a norteamericana Maus Contemporary. A súa obra forma parte de coleccións públicas e privadas españolas e internacionais como o Centro Galego de Arte Contemporánea, a Fundación Coca Cola, a Fundación Barrié, Colección Afundación ou a Jan Michalski Fondation.
Sergei Moziakin
Sergei Valeryevich Mozyakin (en ruso Серге́й Вале́рьевич Мозя́кин), nado o 30 de marzo de 1981 en Yaroslavl (Unión Soviética) é un xogador profesional de hóckey sobre xeo ruso que actualmente xoga no Metallurg Magnitogorsk na Kontinental Hockey League (KHL). O seu posto é de atacante.
Con 318 puntos na súa carreira na KHL, foi o líder en puntos da competición en tres ocasións (2008–09, 2009–10 e 2012–13), e é o segundo máximo anotador da historia da KHL.
Río Neretva
Percorrido
O Neretva nace no macizo de Lebresnice, nos Alpes Dináricos, a 1.095 m de altura, en Hercegovina, e flúe primeiramente cara ao noroeste, para paulatinamente irse curvando cara ao sueste. Despois de pasar pola cidade de Mostar, diríxese cara á rexión da Dalmacia, xa en Croacia, desembocando na cidade de Ploča, ao norte de Dubrovnik.
O Neretva vai con frecuencia encaixado profundamente entre as montañas que corta, ocasionando gargantas como a de Tara, e só de cando en vez se abre en fértiles vales. Nos 50 últimos quilómetros forma o estuario do Neretva, nos que en parte se nota o influxo do mar.
En total o Neretva transita por Bosnia e Hercegovina durante 203 km, e só en case a décima parte do curso, flúe por Croacia.
Afluentes
Pola beira dereita:
Pola beira esquerda:
Explotación
Levantouse un encoro entre as cidades bosníacas de Jablanica e Mostar, e cuxa cola é coñecida como o lago de Jablanica. O río é navegábel desde a desembocadura até Metković, xusto na fronteira bosníaco-croata.
Ban Ki-moon
Bando Ki-moon (en hangul: 반기문), nado en Eumseong o 13 de xuño de 1944, é un diplomático surcoreano, secretario xeral das Nacións Unidas, entre 2007 e 2016.
Traxectoria
Graduouse en relacións internacionais na Universidade Nacional de Seúl en 1970 e cursou un máster de administración pública na escola gobernamental John F. Kennedy na Universidade Harvard en 1985.
En 1978 foi nomeado primeiro secretario da misión de Corea do Sur nas Nacións Unidas, cargo que ocupou ata 1980 para ser director da oficina das Nacións Unidas no Ministerio de Asuntos exteriores. No ano 1996 foi nomeado conselleiro de Seguridade Nacional de Kim Young-sam, presidente de Corea do Sur entre 1993 e 1998, chegando a ser vicepresidente no ano 2000.
Posteriormente entre 2001 e 2002 foi nomeado director do gabinete de Han Seung-soo, presidente da Asemblea Xeral das Nacións Unidas naquel período, e durante o cal traballou no establecemento dunha resolución de condena dos Atentados terroristas do 11 de setembro de 2001 aos Estados Unidos.