cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
São Paulo
Gastronomía
miniatura|250px|[[Feijoada con diversos acompañamentos: arroz, mandioca fritida, torresmo, laranxa, caipiriña, entre outros.]] São Paulo é considerada unha capital da gastronomía pola gran cantidade e variedade de restaurantes que ten. Salienta a arte culinaria que veu cos inmigrantes (portugueses, italianos -destacando as súas pizzas e macarróns-, xaponeses, árabes, españois, xudeus, chineses e alemáns), a cociña brasileira do Nordeste e de Minas Xerais, o churrasco (carne de gando asada en espetos), a popular feijoada brasileira (prato a base de feixóns negros, carne seca de gando e porco, servida con arroz, col cocida e mollo de pementa) e ata mesmo a gastronomía francesa e internacional en restaurantes máis sofisticados. Pódese ata mesmo mesturar estas influencias culinarias nunha mesma comida: nunha churrascaria, por exemplo, pódese atopar como acompañamento das carnes as ensaladas, as esfihas árabes, as paellas de orixe española ou os suxis de orixe xaponesa.
Chang'e 4
alt=O vehículo lunar (rover) yutu2|miniatura|O módulo de descenso e o vehículo lunar (rover) Yutu2. Chang'e 4, módulo de descenso dun lanzamento espacial chinés, foi a primeira sonda en aluar na cara oculta da Lúa, o 3 de xaneiro de 2019, despois de ser lanzada o 7 de decembro de 2018. Aluou no interior do cráter Von Kármán. Levou unha serie de seres vivos para experimentar: algodón, colza, pataca, arabidopsis, Lévedo e moscas da froita. A finalidade era formar unha mini zona con condicións atmosféricas na que poder realizar un ciclo vital. A experiencia non sobreviviu as baixas temperaturas da noite lunar.
A nave levaba un vehículo lunar, o rover Yutu2. alt=Lugar de aluaxe|miniatura|Lugar de aluaxe Ó igual que as anteriores da serie Chang'e, o seu nome Chang'e 4 provén dunha lenda chinesa na que unha rapaza xove voa ata a Lúa.
Lages
Economía
A economía da cidade basease na agricultura (principalmente de froitas de clima frío, como a mazá) e gandería, na industria de celulose, e tamén no turismo, por súas paisaxes vexetais privilexiadas, o seu clima e a súa vida rural. A estrada que fai a ligazón con o litoral é considerada un importante corredor turístico. Eventos como a Festa da Maçã (mazá) e a Festa do Pinhão tamén atraen moitos visitantes.
Hasheem Thabeet
Hasheem Thabeet, nado Hashim Thabit Manka o 16 de febreiro de 1987 en Dar es Salaam, é un xogador profesional tanzano de baloncesto que xoga nos Grand Rapids Drive da NBA Development League.
Profesional
Thabeet foi elixido na 2ª posición do Draft da NBA de 2009 polos Memphis Grizzlies, e converteuse no primeiro xogador tanzano da NBA. O 25 de febreiro de 2010, foi enviado aos Dakota Wizards da NBA Development League. Foi chamado de volta o 8 de marzo de 2010.
O 24 de febreiro de 2011, o día límite de traspasos, foi traspasado aos Houston Rockets xunto a unha elección de primeira rolda do Draft a cambio de Shane Battier. Foi asignado outra vez á D-League, desta vez aos Rio Grande Valley Vipers, o 21 de marzo de 2011. O 11 de abril de 2011, foi chamado de volta polos Rockets.
O 15 de marzo de 2012, foi traspasado aos Portland Trail Blazers xunto a Jonny Flynn a cambio de Marcus Camby.
O 11 de xullo de 2012, asinou coma axente libre polos Oklahoma City Thunder.
Front Nacional de Catalunya
200px|miniatura|Emblema de FNC. Front Nacional de Catalunya (FNC) foi unha organización política catalá fundada en Perpiñán como fronte patriótica de organizacións políticas nacionalistas catalás no exilio tras a guerra civil española.
En 1942 Nosaltres Sols, Estat Català e a Federació Nacional d’Estudiants Nacionalistes participaron na creación da FNC e a organización traballou durante a segunda guerra mundial como aliada da resistencia francesa e dos servizos de intelixencia polacos e británicos e organizando o paso polos Pireneos ata España de máis de 800 aviadores aliados, xudeus e outros fuxitivos.
A FNC reivindicaba o dereito á autodeterminación, organizou unha sección militar no interior que foi desartellada pola policia en 1946. En 1947 Estat Català retírouse da fronte. En 1960 a FNC definiuse como socialista e na procura da independencia dos países cataláns. En 1968 produciuse a escisión dunha parte da militancia que fundou o Partit Socialista d'Alliberament Nacional. A FNC tivo escaso protagonismo durante a transición e disolveuse formalmente en 1982.
Ducado de Nápoles
miniatura O Ducado de Nápoles nun principio foi unha provincia bizantina dirixida por un gobernador militar (dux). Como noutros territorios bizantinos de Italia, a nobreza local dá convertido o ducado nun estado autónomo e a volver hereditario o cargo de duque. O estado, que durou outros cinco séculos na alta Idade Media, tamén se coñece co nome de Ducado napolitano.
Territorio
No século VII o ducado comprendía, ademais de Nápoles, a estreita área das zonas costeiras (como as veciñas Amalfi e Gaeta) que os longobardos non deran feito a conquistar. Estendíase tamén na área da actual provincia de Nápoles comprendendo, ademais da cidade, o vesubiano, a península sorrentina, a área flegrea, Afragola, o nolano, o aversano e as illas de Ischia e Procida. Ao principio do século IX o Ducado comprendía tamén Salerno. No 866 a illa de Capri foi doada a Amalfi como consecuencia dun tratado. a poboación da capital, Nápoles, oscilaba daquela entre os trinta mil e os trinta e cinco mil habitantes. o pazo ducal estaba situado no antigo barrio de Nilo, entre o actual outeiro de Monterone e Spaccanapoli. O complexo estaba caracterizado por patios, pórticos e xardíns.
Orixes e historia
O patriciado napolitano da época ducal estaba representado polas chamadas "familias magnaticias", inscritas nos asentos da cidade medieval: entre elas merecen mención a liñaxe dos Capece, dos Ferrario, dos Melluso, dos Pappansogna, dos Boccia, dos di Gennaro, dos Russo e dos Morfisa, que tiveron particular importancia na vida civil da cidade a partir do século X. 200px|right|miniatura|o Ducado de Nápoles na Italia do ano [[1000.]] 200px|right|miniatura|o Ducado de Nápoles no [[1112.]] A data de nacemento do Ducado de Nápoles é incerta. Se é certo en efecto que en Nápoles había un dux (duque) ata a guerra gótica (o primeiro foi Conón, nomeado por Belisario), é ben certo tamén que ao principio non tiña poderes civís senón só militares (a máxima autoridade civil era o Iudex Campaniae). A formación do Ducado foi un proceso gradual, que levou a unha cada vez maior importancia do dux, que no 638 se converteu finalmente na máxima autoridade civil e militar.
Do 638 en adiante, os poderes civís e militares centralizáronse nun duque (dux), nomeado polo emperador e sometido ao exarca de Rávena e despois do fin do exarcado ao stratega de Sicilia.
No 661, diminuído o perigo longobardo, Constante II, nomeou duque a Basilio, un funcionario local: foi o primeiro paso cara a formación dun estado independente de Bizancio. No 763, o duque Estevo II de Nápoles cuñou moedas locais, coa efixie do patrón e o propio monograma. Segundo algúns historiadores comeza neste momento a autonomía do Ducado, que, porén, continuou a formar parte, polo menos nominalmente, do Imperio bizantino. No 818, á morte do duque Antimo, Nápoles volveu por un breve período so o control directo dos bizantinos, que enviaron os funcionarios propios Teoctisto e o protospatario Teodoro a gobernar a cidade. No 821, con Estevo III, o cargo ducal volveu á clase dirixente local. En Palermo no 831 estableceuse a dinastía árabe, pero xa en Nápoles se entrevé unha política filo-musulmá en vista dunha proxección máis mediterránea que continental do Ducado.
Un ulterior paso significativo cara a completa autonomía foi dado en 840 cando o duque Serxio I de Nápoles declarou hereditario o cargo ducal.
O Ducado de Nápoles veuse envolto, desde o seu nacemento e por toda a súa existencia, nunha continua e case ininterrompida secuencia de guerras, principalmente defensivas, contra a presión dos seus poderosos e numerosos veciños. Entre estes, principalmente, os principados longobardos de Benevento, de Salerno e de Capua, os corsarios sarracenos, os emperadores bizantinos, os pontífices e, finalmente, os normandos, que o conquistaron definitivamente no 1137, poñendo fin á súa historia.
No 836 os napolitanos deberon aliarse cos sarracenos para facer fronte ao enésimo asedio dos príncipes de Benevento (o quinto en vinte anos); no 846 e no 849 de novo derrotaron a frota sarracena en dúas batallas navais en Ostia e Gaeta, coa axuda dos bizantinos e dos amalfitanos. No século X ademais, deberon defenderse tamén das miras do emperador Odón II de Saxonia
No 1027 o duque Serxio IV de Nápoles doou o condado de Aversa á banda de mercenarios normandos de Rainulfo Drengot, que os flanquearan na enésima guerra contra o principado de Capua, creando así o primeiro asentamento normando na Italia meridional. Desde a base de Aversa, ao cabo dun século, os normandos estarán en posición de someter toda a parte meridional de, dando vida ao reino de Sicilia. o Ducado de Nápoles foi precisamente un dos últimos territorios a caer en mans normandas, coa capitulación do duque Serxio VII de Nápoles no 1137.
Listaxe dos duques de Nápoles
A seguir vai un elenco cronolóxico dos duques de Nápoles, que rexeron o Ducado de Nápoles desde 598 (institución do ducado) ao 1137 (conquista normanda de Nápoles):
Duques con título hereditario
Estes duques foron máis independentes cós seus predecesores e non foron escollidos polo emperador, senón que foron os descendentes de Serxio I, que foi elixido polos cidadáns.
Antonio García-Trevijano
Antonio García-Trevijano Forte, nado en Alhama de Granada (Granada) o 18 de xullo de 1927 e finado en Madrid o 28 de febreiro de 2018, foi un xurista, notario, avogado, político, crítico de arte e pensador republicano español, destacado polo seu activismo contra a ditadura franquista. Foi definido pola University Press of America como «unha figura destacada da política española dende finais dos anos sesenta e probablemente un dos intelectuais máis importantes do século XX en teoría política e estética».
Gráfica (A Coruña)
Gráfica foi unha revista editada na Coruña en 1922.
Antonio García-Trevijano
Traxectoria
Pola súa actividade opositora contra a ditadura franquista, sufriu diversos procesamentos, encarceramentos e multas. Pola súa intervención na Conferencia Constitucional de Guinea Ecuatorial, foi procesado por alta traizón no Tribunal de Orde Público. Tamén sufriu cinco retiradas de pasaporte, dúas importantes multas administrativas, tres detencións policiais, unha grave agresión por parte de elementos ultradereitistas enmascarados que irromperon no despacho do avogado madrileño José Manuel Muñoz Salvadores cando celebraba unha rolda de prensa xunto con outros seis avogados e o correspondente en Madrid do diario venezolano El Nacional (García-Trevijano sufriu a rotura de dúas costelas e a omoplata)  un novo procesamento ante o Tribunal de Orde Público por un delito contra a forma de Estado (caso instruído polo xuíz Gómez Chaparro) e o encarceramento durante setenta e seis días no cárcere de Carabanchel pola súa acción política. En 1974 impulsou a creación da Junta Democrática de España, da que foi coordinador executivo e redactor do seu manifesto. Así mesmo, tivo un papel importante na fusión desta organización coa Plataforma de Convergencia Democrática, dando lugar á denominada Platajunta, que uniu nun só fronte a todas as forzas políticas de oposición ao réxime de Franco. Ao impoñerse na transición española a opción da reforma da ditadura fronte á de ruptura democrática que defendía, abandonou a política activa.
Gráfica (A Coruña)
Historia e características
Subtitulada Revista quincenal ilustrada, apareceu o 23 de agosto de 1922. Dirixida por Ricardo Camino, o administrador era Manuel Peña. Entre os seus colaboradores figuraron Lois Peña Novo, Eugenio Carré Aldao, Leandro Carré Alvarellos, José Soto-Picos, José García Acuña, Alfonso de Cal, e na parte gráfica Castelao, Álvaro Cebreiro, Camilo Díaz Baliño e Manuel Crestar. Rematou a súa edición co número 3 aparecido o 1 de outubro de 1922.
Antonio García-Trevijano
Traxectoria
Foi presidente da asociación Movimiento de Ciudadanos hacia la República Constitucional (MCRC), sendo frecuente activista político, opoñéndose ao sistema de partidos existente en España —ao que denominou «oligarquía de partidos estatais», «Estado de partidos» ou «partidocracia»—, á Constitución de 1978, como norma fundadora, e á monarquía de Filipe VI, como símbolo de unidade, do mesmo xeito que se opuxo á do seu pai Juan Carlos I, por non aceptar que este fora designado como xefe do Estado polo ditador Francisco Franco.
García-Trevijano defendeu o establecemento en España dunha república constitucional, baseada na separación dos poderes do Estado –separación que debe ser en orixe entre o poder executivo e o poder lexislativo, mediante eleccións separadas–, na representación política dos gobernados e na independencia do poder xudicial, como forma de Estado capaz de garantir a democracia representativa.
Publicou numerosos artigos nos principais periódicos españois e foi autor de varios libros sobre filosofía política, entre os que destaca a súa obra Teoría Pura de la República.
Os Aventados
alt=Visita ó Museo do Mar de S. Cibrao coa AVV O Tesón|miniatura|Visita ó [[Museo Provincial do Mar|Museo do Mar de S. Cibrao coa AVV O Tesón]]
Os Aventados é unha asociación cultural galega con base en San Cibrao (Lieiro, Cervo) e funcionamento en toda a Mariña de Lugo. as súas actividades abraguen exposicións, conferencias, festivais, talleres de tradición mariñas e outras diversos. En 2018 o seu Presidente é Pablo Mosquera Mata, participando na súa directiva, entre outros, Alfonso Otero Regal e Carlos Nuevo Cal.
Actividades
Ten promovido innumerables actividades, de exposicións de escultura á lectura do Quixote gravada en vídeo e logo subida á rede, ou o documental (2017) 'San Ciprián, unha balea durmindo '. Asemade, ten organizado actividades diversas xunto con outras organizacións.
Anualmente, arredor de Semana Santa, promoven os premios Árdelle, entregados en San Cibrao nun acto social arredor dunha comida. En 2018 os gañadores foron :
Bibliografía
Vídeo sobre os premios 2018: https://www.youtube.com/watch?v=W-f3_94txqE
Joan García Oliver
Joan García Oliver, nado en Reus (Tarragona) en 1901 e finado en Guadalaxara (México) en 1980, foi un dirixente anarcosindicalista catalán.
Traxectoria
En 1924 foi detido en Manresa e encarcerado en Burgos, sendo trasladado en 1926 á prisión de Pamplona. Foi liberado ó proclamarse a Segunda República e regresa a Barcelona. Afírmase que foi o que ideou a bandeira vermella e negra da CNT, que se exhibiría por primeira vez no Primeiro de Maio de 1931. Foi secretario da FAI e asistiu ó III congreso confederal da CNT en Madrid do 11 ó 16 de xuño de 1931.
En 1932 participa na insurrección anarquista do Alto Llobregat e volve ser preso. Impulsa a formación do Comité Nacional Revolucionario (con sede en Badalona) e dirixe a insurrección de xaneiro de 1933, que o leva de novo a prisión. Foi liberado despois do triunfo electoral da Fronte Popular de febreiro de 1936. Participa no IV Congreso da CNT en Zaragoza entre o 1 e o 10 de maio de 1936 e avisa do alzamento militar, formando parte do grupo encargado do aprovisionamento de armas. En xuño de 1936 impulsa a formación do Comité de Milicias Antifascistas de Cataluña e organiza unha columna de milicianos anarquistas que marcha á fronte de Aragón. Foi ministro de Xustiza no goberno de Largo Caballero entre o 4 de novembro de 1936 e o 19 de maio de 1937.
Inicia a organización das Escolas Populares de Guerra e pon en funcionamento uns campos de traballo para os detidos políticos. Durante os feitos de maio de 1937 anima ós cenetistas de Barcelona a deixar a loita que nas rúas de Barcelona, polo que máis tarde foi fortemente criticado. Exiliado en 1939, instálase en Suecia, Venezuela e México. Escribiu un libro coas súas memorias, El eco de los pasos.
Ju-On: The Grudge
Ju-On: The Grudge é un filme xaponés de terror escrito e dirixido por Takashi Shimizu. Trátase do terceiro filme da franquía Ju-on e o primeiro en ser estreado nos cines (os dous primeiros lánzaronse en vídeo). O filme estreouse no Screamfest Film Festival en outubro de 2002 e tivo varias secuelas e un remake estadounidense titulado The Grudge, estreado en 2004.
Davis
Davis é unha cidade do condado de Yolo, California, nos Estados Unidos. Segundo o censo de 2000 tiña 60.308 habitantes, pero en 2007 a poboación chega xa a 64.938. O ciclismo é un modo moi popular de transporte na cidade, sobre por parte dos estudantes, sendo así que o lema da cidade é "Most bicycle friendly town in the world" (do inglés: A cidade máis amigable para as bicicletas no mundo)
Davis é a única cidade do condado que alberga unha sede da Universidade de California (UC Davis), á que debe gran parte da súa actividade e dinamismo. Os seus habitantes son xeralmente adiñeirados e de diversa procedencia, abundando as minorías de orixe asiática, mexicana e latinoamericana. Davis goza dun dos índices de criminalidade máis baixos dos Estados Unidos.
Anatomía das aves
A anatomía das aves, incluíndo a súa fisioloxía, amosa moitas adaptacións únicas encamiñadas, a maioría, para a obtención da capacidade de voar. As aves evolucionaron até posuír un sistema esquelético e muscular lixeiro e potente que, xunto cos sistemas circulatorio e respiratorio, fainas quen de desenvolver unha osixenación e actividade metabólica moi altas, e con iso conseguir a suficiente enerxía para conquistar o medio aéreo. O desenvolvemento do peteiro condicionou a evolución dun sistema dixestivo especialmente adaptado. Estas especializacións anatómicas foron a causa de que ás aves foron recentemente asignadas na clasificación taxonómica a unha clase de seu no filo dos cordados.
O Pumar, Bazar, Castro de Rei
O Pumar é un lugar da parroquia de Bazar no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres).
Bobby Hull
Nos seus vinte e tres anos na National Hockey League (NHL) e na World Hockey Association (WHA), Hull xogou cos Chicago Black Hawks, os Winnipeg Jets e os Hartford Whalers. Gañou o Hart Memorial Trophy como xogador máis valioso da NHL en dúas ocasións e o Art Ross Trophy como líder en puntuación tres veces, ademais de axudar aos Black Hawks a gañar a Stanley Cup en 1961. Tamén liderou os Winnipeg Jets na WHA para gañar a Avco Cup en 1976 e 1978. Foi o máximo goleador da NHL en sete ocasións, o segundo da historia, e liderou outra vez máis a WHA en goles, ademais de ser considerado o xogador máis valioso da WHA dúas veces. Foi escollido para o Hockey Hall of Fame en 1983 e para o Ontario Sports Hall of Fame e 1997; recibiu o Wayne Gretzky International Award en 2003. En 2017 Hull foi considerado un dos 100 mellores xogadores da historia da NHL.
Ducado de Aquitania
miniatura|150px|Armas de Aquitania e [[Güiena (no campo de goles un leopardo de ouro).]] O Ducado de Aquitania foi unha entidade feudal francesa medieval. A súa extensión correspondía aproximadamente aos territorios que actualmente agrupa a rexión homónima.
Dictis (homónimos)
Co nome de Dictis coñécense diferentes personaxes da mitoloxía grega:
Ducado de Aquitania
O Duque de Aquitania era un dos pares laicos orixinais.
Dictis (homónimos)
Existiu tamén un Dictis Cretense ou Dictis de Creta que escribiu unha crónica da Guerra de Troia, cuxos textos desenvolven algúns dos mesmos materiais utilizados por Homero para a Ilíada.
Ducado de Aquitania
Historia
Suponse que foi creado en 675 trala morte de Khilderico II, se ben a súa cronoloxía é confusa antes do ano 877 sendo en ocasións considerado como un reino ou un ducado. Ese ano o Reino de Aquitania dividiuse en dous ducados, o de Gascuña e o de Aquitania (que posteriormente pasaría a denominarse de Güiena). Os dous se reunificaron en 1058 aínda que o nome de Güiena seguiuse usando ocasionalmente para identificar so ducado.
Tomou especial importancia en 1204, trala morte da duquesa Leonor de Aquitania. Ao estar casada co rei Henrique II de Inglaterra, o vasto territorio do ducado (que superaba en extensión aos dominios directos do Rei) pasaron a engrosar as posesións inglesas en chan francés, o que sería decisivo no desenvolvemento da posterior Guerra dos Cen Anos.
Casa Carolinxia
Ata 882, o título estaba baixo a supremacía dos Reis de Francia.
Casa de Poitiers
Trono baleiro:866-887
Casa de Plantagenet
Ricardo II acabou por nomear ao seu tio, Xoán de Gaunt, o seu herdeiro en Aquitania, que pasou a ser herdada polos descendentes de Xoán.
Bipedismo
miniatura|250px|A [[avestruz é un dos bípedes máis veloces existentes.]] 250px|miniatura|O robot bípede [[ASIMO.]] O bipedismo é a denominación para a forma de locomoción adoptada parcial ou totalmente por animais tetrápodos sobre as súas dúas extremidades inferiores. Moitas especies, dende aves, mamíferos e réptiles ao longo da historia natural evolucionaron para adoptar esta postura no desprazamento, tanto dinosauros coma a maioría dos terópodos, aves e homínidos.
Camiñar ergueito supón abrirse a unha cantidade de experiencias na vida dos homininos, debido que as extremidades superiores destes animais atópanse ceibes para a realización de diversas tarefas que son máis dificultosas para os animais cuadrúpedes.
Hamada
miniatura|Deserto pedregoso ou hamada na [[Illa de Boa Vista, Cabo Verde|illa de Boa Vista (Cabo Verde)]] Unha hamada ou hammada (en árabe, حمادة ḥammādá) é un tipo de paisaxe de deserto pedregoso, caracterizado en gran parte pola súa paisaxe árida, dura, de mesetas rochosas e con moi pouca area. As hamadas, ás veces, tamén se lles chama reg, aínda que este termo refírese a unha chaira pedregosa máis que a unha meseta. A superficie dunha hamada está composta por rochas planas, cubertas de grava, de dimensións maiores de seis centímetros.
As hamadas existen en contraste cos ergs, que son grandes zonas conformadas por dunas de area cambiantes, modificadas continuamente polos ventos dominantes.
A maior hamada do mundo é a hamada do Draa, no noroeste do deserto do Sáhara, situada entre Marrocos, Alxeria e o Sáhara Occidental. As áreas de hamada constitúen o 70% do deserto do Sáhara.
"Hamada" é un termo empregado comunmente como toponímico en moitas zonas do Sáhara, como sucede con Hamada el Hamra, en Libia.
Formación
Probablemente, a súa orixe débese á denudación ocasionada polo vento durante millóns de anos con clima seco, que arrastrou toda a area cara ás chairas onde terminou por se acumular formando as dunas dos ergs propiamente ditos. O vento elimina os produtos finos da meteorización (un proceso coñecido como deflación): os produtos máis finos son eliminados en suspensión, mentres que a area extráese a través de saltación e superficie de arrastre, deixando tras de si unha paisaxe de grava, cantos rodados e a roca espida.
Cultura popular
Nos países árabes, cando se lle desexa a alguén "o peor dos infernos", mándaselle aí, á hamada, xa que nesas zonas chéganse a alcanzar temperaturas de até 55 °C.
Premios da Crítica Cinematográfica
Os premios da Crítica Cinematográfica (en Critics' Choice Movie Awards) son uns premios concedidos pola Broadcast Filme Critics Association en recoñecemento da excelencia en logros cinematográficos.
Dende a súa primeira edición, as galas emitíanse na canle VH1, pero no ano 2013 empezaron a emitirse en The CW.
Sede
Dende 2006 até 2009, os premios celebráronse na Santa Monica Civic Auditorium. De 2010 a 2012, celebráronse no reformado e histórico Hollywood Palladium. A décimo novena cerimonia realizouse o 16 de xaneiro de 2014, en directo dende Barker Hangar en Santa Monica, California.
Cairomona
Unha cairomona, un neoloxismo creado orixinalmente en inglés (kairomone) tomado do grego καιρός momento oportuno, e a terminación mona facendo un paralelismo co termo feromona, é un composto semioquímico (que comunica algo), emitido por un organismo, que funciona como mediador de interaccións interespecíficas dun modo que beneficia a un individuo doutra especie que o recibe, e dana ao emisor sen este pretendelo. Isto é a miúdo desvantaxoso para o produtor da substancia, aínda que outros beneficios de producir a substancia, que pode ter outras fucións, poden compensar este custo, de aí a súa persistencia no tempo evolutivo. A cairomona mellora a fitness do receptor e nese sentido diferénciase dunha alomona (que fai o contrario: beneficia ao produtor e dana ao receptor) e a unha sinomona (que beneficia a ambas as partes). O termo úsase principalmente no campo da entomoloxía (o estudo dos insectos). Propuxéronse dúas pistas ecolóxicas nas que poderían actuar as cairomonas; xeralmente indican ou unha fonte de alimento para o receptor ou a presenza dun predador, sendo isto último menos común ou polo menos menos estudado.
Usadas polos predadores para atopar presas
Un exemplo disto pode verse no piñeiro ponderosa (Pinus ponderosa), que produce un terpeno chamado mirceno cando é danado polo escaravello Dendroctonus ponderosae. En vez de deter o insecto, o composto actúa sinerxicamente con feromonas de agregación do propio animal, polo que atrae a máis escaravellos á árbore.
Escaravellos predadores especialistas atopan aos escaravellos Dendroctonus (as súas presas) usando as feromonas que os Dendroctonus producen. Neste caso a substancia química producida é tanto unha feromona (que serve para a comunicación entre Dendroconus) coma unha cairomona ("percibida por casualidae" por outros escaravellos). Isto descubriuse accidentalmente cando os escaravellos depredadores e outros inimigos eran atraídos accidentalmente a trampas de insectos nas que se aplicara como isco feromonas de Dendroconus.
Poden usarse feromonas de diferentes clases para que funcionen como cairomonas para as especies receptores. A avespa Vespula germanica é atraída por unha feromona producida pola mosca da froita mediterránea (Ceratitis capitata) cando está nun lek (un lek é un sitio de reunión de machos para faceren a exhibición de apareamento), causando a morte dalgunhas. En contraste, unha feromona de alarma (usada para comunicar a presenza dunha ameaza) producida pola formiga Iridomyrmex purpureus atrae unha araña predadora.
Usadas polas presas para axustar os predadores
Algunhas presas usan compostos químicos producidos polos predadores como indicadores do nivel de risco de depredación e cambian a súa morfoloxía se ven que é necesario. O cambio de morfoloxía causado pola presenza de predadores coñécese como polifenismo inducido polo predador, e ocorre en diversos animais. Por exemplo, Daphnia cucullata forma "cascos" cando está exposta a depredadores na auga na que vive. Os seus depredadores inclúen a cladóceros (como Leptodora kindtii) e larvas de Chaoborus flavicans, un díptero. As dafnias responden ás cairomonas que detectan no ambiente duplicando o tamaño dos seus cascos protectores. Estes cambios en morfoloxía danlles máis seguridade ante os predadores.
Os ratos temen instintivamente o cheiro dos seus predadores, como gatos ou ratas. Isto ocorre incluso en ratos de laboratorio que viviron illados dos predadores durante centos de xeracións. Ao purificárense dous sinais químicos responsables da resposta ao medo da saliva do gato e da urina da rata, identificáronse dúas proteínas sinais homólogas: Fel d 4 (Felis domesticus alérxeno 4), o produto do xene Mup do gato, e Rat n 1 (Rattus norvegicus alérxeno 1), o produto do xene Mup13 da rata. Os ratos temen o cheiro destas proteínas urinarias principais (Mups) mesmo cando as producen bacterias, pero os animais mutantes que son incapaces de detectar as Mups non mostran temor ás ratas, o que demostra a súa importancia na iniciación do comportamento do temor. Non se sabe exactamente como as Mups de diferentes especies inician comportamentos de diferente tipo, pero as Mups de ratos e as dos predadores activan patróns únicos de neuronas sensitivas nas fosas nasais dos ratos receptores. Isto implica que o rato as percibe de xeito diferente, por medio de distintos circuítos neuronais. Os receptores de feromonas do órgano vomeronasal responsables da detección das Mups non se coñecen, pero crese que son membros da clase V2R de receptores.
Aplicacións
Igual que as feromonas (compostos químicos de comunicación usados nunha mesma especie), as cairomonas poden utilizarse como un 'atracticida' para atraer unha especie que é unha praga a un lugar onde se aplica un pesticida. Porén, poderían utilizarse tamén para atraer unha especie desexada. As cairomonas producidas polos hóspedes das avespas parasitas foron utilizados para intentar atraelas e mantelas en zonas agrícolas para reducir o herbivorismo doutras especies, pero isto podería ter como resultado menos ataques sobre os herbívoros que constitúen a praga se a cairomona aplicada as distrae de buscar realmente aos seus hóspedes.
Arrabaldo, Ourense
Santa Cruz de Arrabaldo é unha parroquia do concello de Ourense que está situada a 10 quilómetros da cidade e conta cunha extensión de 4,88 km². Segundo o padrón municipal en 2005 tiña 642 habitante (303 homes e 339).
Patrimonio
Destaca a Igrexa de Santa Cruz do Arrabaldo, de fábrica románica e que foi refeita no século XVI. Conserva restos da armazón mudéxar e algúns restos de pinturas murais.
Entre 1836 e 1943 pertenceu ao Concello de Canedo. Nesta parroquia atópase unha das maiores fábricas de produción da empresa ourensá Coren.
Festas
As festas patronais teñen lugar o 1 de maio.
Drap
Toponimia
O topónimo Drap apareceu por vez primeira nas fontes en 1025 coa forma de Drapo e, posteriormente, en 1114 como Drappum. Ernest Négre fai derivar a denominación do nome propio de orixe gala Drappus, mais non hai un acordo xenérico.
Demografía
Os seus habitantes son denominados como Drapois. A evolución do número de habitantes é continua a través dos diferentes recontos levados a cabo pola alcaldía dende 1793. Mais a partir de 2006, a cifra oficial de habitantes son publicadas anualmente polo Insee (Institut national de la statistique et des études économiques). Para os concellos de menos de 10 000 habitantes, realízase unha enquisa cada cinco anos, mentres nos anos intermedios faise unha extrapolación ou unha interpolación. En Drap, o primeiro censo exhaustivo realizouse en 2006. En 2015, o concello contaba con 4 444 habitantes, incrementado a poboación o 1,35% respecto do informe de 2010 (no mesmo período, en Alpes Marítimos o incremento foi dun 0,34%, e en Francia -eliminando Mayotte- foi un incremento de 2,44%).
Alomona
Unha alomona é unha substancia química producida e liberada polos individuos dunha especie que afecta o comportamento doutra especie para beneficio do produtor da substancia pero non do receptor. A produción de alomonas é unha forma común de defensa, especialmente polas especies de plantas contra os insectos herbívoros. Tamén as usan os depredadores.
"Alomona foi proposta por Brown e Eisner (Brown, 1968) para denotar aquelas substancias que dan unha vantaxe ao emisor. Como Brown e Eisner non especificaron se o receptor se beneficiaba ou non, a definición orixinal de alomona incluía tanto substancias que beneficiaban ao receptor coma ao emisor, coma substancias que só beneficiaban ao emisor. Un exemplo desta primeira relación sería unha reación mutualista, e do último sería unha secreción repelente."
Exemplos
Alteran o crecemento e desenvolvemento e reducen a lonxevidade dos adultos, por exemplo, as toxinas ou factores que reducen a dixestibilidade.
Alteran o comportamento de selección normal de hóspede; por exemplo, repelentes, supresores, excitantes da locomoción.
Plantas que producen alomonas
Un exemlo de planta que produce alomonas é Desmodium.
Insectos que producen alomonas
Exemplos de insectos que producen alomonas son:
Principado de Capua
O principado de Capua foi un estado autónomo da |Italia meridional xurdido no 900. Ocupaba grosso modo os confíns da provincia napolitana de Terra de Lavoro. 350px|miniatura|dereita|A península italiana polo ano 1000.
Época longobarda
Tras a caída do Imperio Romano, Capua foi devastada polos godos e polos vándalos, converténdose finalmente nun condado do Ducado de Benevento. No transcurso dunha loita de sucesión no Ducado, unha banda de sarracenos, a soldo de Radelchis I de Benevento e mandada polo bérber Halfun, saqueou e destruíu a cidade (841), obrigando á poboación a fuxir. A poboación abandonou a cidade en ruínas e refuxiouse primeiro en Sicopoli e, no 856, na beira do río Volturno, no lugar onde estaba o porto fluvial romano de Casilinum. Así se fundou a "Nova Capua", continuación histórica e natural da antiga Capua osco-campana.
No 899 o Conde Atenulfo I, conquista Benevento anunciándoa xuridicamente inseparábel de Capua, e no 900 obtén o título de príncipe de Capua, elevando así o seu feudo; introduciu tamén a correxencia, concepto polo cal os fillos eran asociados ao goberno polos pais; o Principado Capuano converteuse ben logo nun estado autónomo dentro do Sacro Imperio Romano, estendéndose sobre toda a Terra de Lavoro ata o límite norte limitado polo río Garigliano, dominando sobre vilas e burgos estratéxicos, cales Caserta, Teano, Sessa, Venafro e Carinola; ao medrar o seu poder ulteriormente, chegou a dominar tamén o Ducado de Nápoles, Monte Cassino, sede dunha importante abadía, e Gaeta, opulento porto tirrénico.
Cara a finais do século X, Capua acada o seu apoxeo: o príncipe Pandulfo I Testadiferro (961 - 981), coa conquista do Principado de Salerno (978), reunificou por primeira vez os dominios da Italia longobarda meridional, chamada Langobardia Minor; ademais ao ter axudado ao Papa Xoán XIII, exiliado de Roma entre o 965 e o 966, obtén a elevación de Metropolitana para a Igrexa Capuana.
O ano 1059 representa o fin do potente principado longobardo, o conde normando de Aversa Ricardo I Drengot-Quarrel, conquístao.
Baixo o dominio longobardo, o Principado mantiña relacións diplomáticas anómalas: malia ser unha entidade estatal semidependente do Imperio, permanecía favorábel á política exterior de Bizancio.
Elenco dos Señores de Capua e cronoloxía esencial
Aparece aquí a listaxe cronolóxica dos Señores de Capua, desde o Condado ao Principado, longobardo primeiro e normando despois.
Principado longobardo de Capua
No 1059 o Principado foi conquistado polos normandos.
Principado normando de Capua
No 1156 o Principado de Capua sofre a definitiva absorción por parte do Reino de Sicilia.
Véxase tamén
.
Coventina
miniatura|[[Baixorrelevo de Coventina]] Coventina é a deusa celta das augas. Representa a abundancia e a fecundidade.
Foi adorada no sur de Francia, na Gallaecia e moi especialmente no norte de Inglaterra. Nesta última zona, concretamente en Carrawburgh, condado de Northumberland, atópase un templo na súa honra, situado na muralla de Adriano, onde se atoparon gran cantidade de restos arqueolóxicos como moedas, pedras, aneis, cristalería e cerámicas. É por iso que se cre que este lugar tivo que ser abandonado a finais do século IV, probablemente debido a un edicto antipagán do emperador romano Teodosio I.
Tetrao
Tetrao é un xénero de aves da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos tetraoninos.
A máis coñecida das súas especies é a pita do monte (Tetrao urogallus).
Descrición
O xénero foi descrito en 1758 por Linneo, na décima edición do seu Systema Naturae.
Especies
Aínda que algúns, seguindo clasificacións antigas, admiten catro:
Tetrao mlokosiewiczi e Tetrao tetrix sitúanse actualmente dentro do xénero Lyrurus.
Fósiles
O rexistro fósil deste xénero é bastante amplo:
Chapapote
miniatura|Chapapote nas rochas de [[Muxía, resultado do accidente do Prestige.]] O chapapote (palabra que provén do náhuatl chapopotli, corrupción de tzaucpopochtli deus dos sendeiros, composto de tzacutli, engrudo, e popochtli, perfume) ou piche, é un líquido moi viscoso, asimilable ó alcatrán, entendéndose por chapapote o alcatrán quente, por exemplo. Nos dicionarios vén como acepción, á parte de alcatrán, asfalto ou substancia oleosa moi viscosa.
En Galiza, dende o accidente do Prestige (13 de novembro de 2002), enténdense por chapapote as diversas expresións de contaminación por petróleo que chegan á costa dun xeito condensado. Así mesmo, tamén se emprega o nome chapapote para o petróleo ou aceite mineral ilegalmente soltado polos barcos, en ocasións procedente dos seus tanques de combustible ou maquinaria.
Centrophryne spinulosa
O Centrophryne spinulosa é unha especie, única do seu xénero e da súa familia Centrophrynidae, distribuído por todo o fondo abisal do océano Atlántico e do océano Pacífico. O nome da familia procede do grego: kentron (aguillón ou pica) + phrynos (sapo).
Anatomía
A pel está recuberta de numerosas espiñas pequenas; os exemplares novos presentan pequenas barbas baixo a cabeza.
É unha especie con forte dimorfismo sexual, de maneira que a lonxitude máxima dos machos é de 23 cm mentres que nas femias é de 1,6 m; porén, ó contrario do que ocorre con outras familias desta mesma orde, os diminutos machos non parasitan as femias e continúan a súa vida libre tras o apareamento.
Movemento de Países Non Aliñados
miniatura|400px|Estados membro do MPNA en [[2006. Os países en azul claro son membros observadores.]]
Lobo (arquitectura)
dereita|miniatura|250px|[[Arcada cega na Saint Chapelle, París, Ilustração de Viollet-le-Duc, 1856. Quadrilóbulo inscrito nun arco quebrado, intradorso trilobado.]] En arquitectura o termo lobo fai referencia a un elemento decorativo formado por un segmento de círculo que se multiplica formando un conxunto ornamental. Estes conxuntos poden ser de 3 arcos (Trilobo), 4 arcos (Cuadrilobo ou Cuadrifolio), ou tamén polilobados cando presentan máis de 4 arcos de círculo.
Movemento de Países Non Aliñados
O Movemento de Países Non Aliñados (NOAL ou MPNA) é unha agrupación de Estados que se formou durante o conflito xeopolítico/ideolóxico mundial da segunda metade do século XX, chamado guerra fría, que se manifestou co enfrontamento indirecto entre os EUA e a URSS. A finalidade do MPNA era conservar a súa posición neutral e non aliarse a ningunha das superpotencias xa nomeadas. Porén, aínda despois da caída do Muro de Berlín (1989) e disolución da URSS (1991) a organización continúa vixente.
Lobo (arquitectura)
esquerda|miniatura|200px|Quadrilobo con motivo [[escultura|escultórico, Igrexa La Chaise-Dieu, Francia]]
A utilización deste elemento en forma de trevo é variada podendo aparecer inscrito nunha circunferencia en óculos propios da arquitectura románica, en rectángulos ou outras formas poligonais. Na arquitectura gótica o seu uso multiplícase e evolucionan utilizándose lóbulos en decoracións con trazaría, revestindo as catedrais, aplicados a gabletes, nos intradorso de arcos, vitrais etc. Tamén no portugués estilo manuelino obsérvase unha ampla aplicación de lobos con 4 follas.
Izumo
Izumo (出雲市, いずもし, Izumo-shi) é un concello xaponés da prefectura de Shimane. Está situada ó oeste da prefectura, na rexión de San'in dentro da rexión de Chuugoku, e na area da provincia histórica de Izumo, na illa de Honshu. A súa superficie é de 543,48 km² e a poboación de 144.663 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 266 hab./km².
O concello de Izumo limita co concello de Ōda, de Iinan, de Unnan, de Hikawa e de Matsue.
Turismo
esquerda|miniatura|Santuario interior de Izumo Taisha. esquerda|miniatura|Santuario interior de Hinomisaki-jinja.
A Ribapena, Bazar, Castro de Rei
A Ribapena é un lugar da parroquia de Bazar no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 13 habitantes (8 homes e 5 mulleres).
Odesa
Odesa (en Одеса) é unha cidade costeira de Ucraína no Mar Negro. Ten o maior porto do país e é unha cidade de importancia rexional e cidade heroica dende o 1945. A cidade é a terceira do país en termos de poboación, despois de Kíiv e Khárkiv (1.014.563 de habitantes o 1 de abril de 2013).
No centro da cidade ten un importante conxunto de edificios da época clásica, ademais conta co monumento ao Duque de Richelieu, as Escaleiras Potemkin e os palacios Vorontsov, Potocki, Bzhozovskoho e Naryshkin.
Odesa é unha das cidades máis antigas de Ucraína.
Símbolos
Oficialmente os símbolos de Odesa aprobados son: un escudo, unha bandeira, un himno, o símbolo do alcalde, cuxa utilización é oficial para os carteis urbanos aprobados polo Concello. Ademais, a cidade ten un logotipo de turismo. 100px|miniatura|esquerda|Logo de Odesa. O escudo de armas é un escudo español vermello coa imaxe dunha áncora con catro patas brancas dentro. Este está enmarcado cun marco dourado decorativo e decorado arriba con tres torres. Baixo a torre está a estrela de ouro, que certifica o seu titulo de cidade heroica. O primeiro escudo foi aprobado o 22 de abril do ano 1798. A bandeira consiste nun pano rectangular dividido en tres franxas verticais, unha vermella, outra branca e a última amarela. No centro, na franxa branca está o escudo de armas. A última modificación da bandeira e do escudo de armas foi aprobada o 29 de abril do ano 2011.
O 5 de xuño de 2012, Artemy Lebedev publicou un libro chamado "Identidade de Odessa", no que, entre outras cousas, incluíu un logotipo de turismo, que finalmente foi adoptado como o "símbolo do turismo" da cidade de Odesa.
Xeografía
Odesa está situada na costa noroeste do Mar Negro, no centro do Óblast de Odesa. Gran parte da cidade está situada nunha chaira, a 50 metros sobre o nivel do mar. A altura mínima é de 4,2 m por baixo do nivel do mar e a altura máxima é de 65 m (monte Zhevakhov). A área da cidade chega a 162,42 km², a densidade de poboación é de 6.246,54 hab/km².
Transporte Urbano
En Odesa, hai tranvía, trolebús, autobús urbano, servizo de taxi, funicular e barco e está planificado un light-rail.
Conexións de longa distancia
Nos arredores da cidade antiga está situada unha estación ferroviaria que ten as seguintes liñas: Odesa-San Petersburgo, Odesa-Cheliabinsk, Odesa-Bakú e Odesa-Berlín.
Ademais, a cidade ten varias estacións de autobuses.
Juanito
Juanito pode facer referencia a:
Escudo de Lituania
dereita|200px
O escudo de Lituania é un campo de goles no que figura un cabaleiro de prata con esporas de ouro, montado sobre un cabalo do mesmo metal, con cadeira e rendas de azur decoradas de ouro, e armado cunha espada (tamén de prata) con empuñadura de ouro que sostén co seu brazo dereito sobre a súa cabeza. O cabaleiro porta, na súa sinistra, un escudo de azur cargado cunha cruz dobre de ouro.
O escudo é denominado en lituano Vytis que significa cabaleiro branco. Está documentado o uso deste brasón polo menos desde o ano 1366, ano no que está datado un documento no que figura o selo do duque Algirdas de Lituania. O escudo do "cabaleiro branco" figurou desde entón, con algunhas variacións, nos selos e elementos heráldicos dos grandes duques de Lituania.
Foi usado como símbolo nacional pola República de Lituania desde 1918 ata 1940. En 1988 recuperouse como símbolo nacional e o 11 de marzo de 1990 foi declarado emblema estatal. O Consello Supremo da República de Lituania aprobou unha regulación sobre o seu uso oficial e descrición e o 4 de setembro de 1991 restablecéronse as antigas cores do selo do Vytis.
Matthew Spangler
Matthew Spangler é un dramaturgo, director e profesor estadounidense.
Traxectoria
Os escritos de Matthew Spangler foron publicados en Theatre Journal, Text and Performance Quarterly, The James Joyce Quarterly, The New Hibernia Review, Theatre Survey, Nineteenth-Century Literature, SIAR: The Journal of the Western Institute of Irish Studies, The South Atlantic Review, The Biographical Dictionary of Southern Writers, The Art of Elizabeth Bishop, e Performing the Crossroads: Critical Essays in Performance Studies and Irish Culture.
O seu libro Staging Intercultural Ireland: New Plays and Practitioner Perspectives, (co-editado con Charlotte McIvor) sobre a inmigración e as artes en Irlanda, foi publicado por Cork University Press.
Río Támese
260px|miniatura|O río Támese ao paso por [[Londres.]] O río Támese ou río Támesis   (en inglés Thames, pronunciado /temz/) é un río de Inglaterra que conecta Londres co mar. Hoxe en día é o río máis importante de Inglaterra e a principal fonte de abastecemento de auga de Londres.
Tino
Marcelino Fernández Sánchez, coñecido como Tino, nado en San Pedro de Nós (Oleiros) o 14 de febreiro de 1925 e finado en Ferrol o 25 de agosto de 2001, foi un futbolista galego. Xogaba de dianteiro e tras comezar no Racing de Ferrol triunfou no Deportivo da Coruña, conseguindo un subcampionato de liga e formando parte da Orquestra Canaro, unha das dianteiras máis famosas da historia do club, xunto con Franco, Moll, Corcuera e Oswaldo.
Río Támese
Etimoloxía
O nome do río é pre-romano, dunha raíz indoeuropea *tam- "de cor escura" que aparece en numerosos hidrónimos galegos: Tamuxe, Tambre, Támoga, Támega., Tameiga en Mos.
Curso
As fontes do Támese atópanse preto da localidade de Kemble; segue logo ata Oxford, Wallingford, Reading, Henley-on-Thames, Marlow, Maidenhead, Eton, Windsor e Londres. O Támese ten unha lonxitude de 346 quilómetros e desemboca no Mar do Norte.
Tino
Traxectoria
Na tempada 1944–45 debutou co Racing de Ferrol en Segunda División, da man do adestrador Tomaselli. Fíxoo na primeira xornada contra a Real Sociedad en Atotxa, marcando o único gol do seu equipo que perdeu por goleada (1-7). No club da cidade departamental permaneceu 4 campañas, todas en Segunda División. Nestes anos xogou 110 partidos e firmou 37 goles.
Na tempada 1949–50 asinou co Deportivo da Coruña, en Primeira División, co que logrou o subcampionato de liga nesa campaña, con Alejandro Scopelli no banco. Formou parte da dianteira coruñesa xunto con Rafael Franco, Manuel Marquínez e máis secundariamente Rafael Ponce. O seu debut na máxima categoría produciuse na primeira xornada, nun encontro a domicilio contra o Gimnàstic de Tarragona que rematou en derrota (3–2). O seu primeiro gol produciuse na xornada 5, nunha vitoria en Riazor fronte o FC Barcelona (3–0). Anotou cinco goles nesa primeira tempada na Coruña.
Na tempada 1950–51 chegou ao club o adestrador Osvaldo "Oso" Díaz, e varias fichaxes máis. Formouse entón a Orquestra Canaro, nome co que foi coñecida a dianteira desa tempada, integrada por Franco, Moll, Corcuera, Oswaldo e o propio Tino. Entre os cinco, marcaron 56 dos 64 goles do equipo, cifra que o Deportivo tardaría décadas en igualar. Tino foi o máximo goleador do equipo, con 16 tantos.
Na tempada 1951–52 xogou no Real Zaragoza, para volver na campaña seguinte ao Deportivo, e sumar sete goles máis. Na tempada 1953–54 volveu de novo ao Real Zaragoza, desta volta en Segunda División, onde non xogou ningún partido, formando parte do equipo do SD Escoriaza, tamén de Segunda División, a segunda parte da campaña.
Río Támese
Historia
A partir do século XIX o río comezou a contaminarse. A finais dese século e ata mediados do século XX, realizouse unha limpeza masiva do Támese. Na actualidade é un dos ríos máis limpos dos que flúen a través dunha gran cidade. miniatura|