cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Simbo
Sábese que os primeiros europeos cñecerona como a illa de Eddystone. Simbo en realidade son dúas illas principais, unha pequena illa que se chama Nusa Simbo separada por unha lagoa de auga salada dunha máis grande. Colectivamente, as illas son coñecidas pola poboación local como Mandegugusu, mentres que no resto das illas Salomón denomínanse Simbo. Simbo ten un volcán activo chamado Ove e varias lagoas de auga salada e un lago de auga doce.
A última erupción do volcán tivo lugar en torno a 1910. Fumarolas, e augas termais son a evidencia da actividade volcánica en curso.
Danny Boyle
Danny Boyle, nado o 20 de outubro de 1956 en Radcliffe (Inglaterra), é un director e produtor de cinema inglés, coñecido por filmes como Trainspotting, 28 Days Later, Sunshine e Slumdog Millionaire, polo cal foi galardoado co Oscar ó Mellor Director.
Persoal
Boyle naceu en Radcliffe (Lancashire), no seo dunha familia católica irlandesa de clase media. A súa nai nacera en Ballinasloe, Condado de Galway, e o seu pai en Inglaterra, pero de ascendencia inglesa. Durante un tempo, Boyle considerou seriamente seguir a súa vocación relixiosa e pasou a súa adolescencia nunha escola relixiosa. Posteriormente, estudará no Thornleigh Salesian College de Bolton, e na Universidade de Gales, Bangor. Durante a súa estadía universitaria, Boyle saíu coa actriz Frances Barber.
Comeza a súa carreira no teatro, primeiro coa Joint Stock Theatre Company e despois co Royal Court Theatre, onde foi director artístico dende 1982 até 1985 e director entre 1985 e 1987. As súas producións durante este período inclúen Victory, de Howard Barker, The Genius, de Howard Brenton e Saved, de Edward Bond. Boyle tamén dirixirá cinco producións para a Royal Shakespeare Company.
No 1980, Boyle comezará a traballar para a televisión como produtor da BBC de Irlanda do Norte, onde produciu, entre outros  telefilmes, o controvertido filme de Alan Clarke Elephant antes de se converter en director en programas como Arise And Go Now, Not Even God Is Wise Enough, For The Greater Good, Scout e dous capítulos de Inspector Morse ("Masónica Mysteries" e "Cherub and Seraphim"). Tamén foi o responsable da exitosa serie da BBC2 Mr. Wroe's Virgins.
Profesional
Grazas ó seu traballo na aclamada Trainspotting co guionista John Hodge, o produtor Andrew Macdonald e o actor Ewan McGregor, Boyle puido da-lo chimpo a Hollywood. Declinou unha oferta para dirixir o cuarto filme da saga Alien , para dirixir A Life Less Ordinary, filme producido con capital británico.
O seguinte proxecto de Boyle será unha adaptación da novela de culto The Beach. Posteriormente colaborará co escritor Alex Garland no apocalíptico filme de terror 28 Days Later.
Entre os filmes The Beach e 28 Days Later, Boyle dirixirá dous telefilmes para a BBC no ano 2001: Vacuuming Completely Nude In Paradise e Strumpet. Tamén dirixirá unha curtametraxe, Alien Love Triangle (protagonizada por Kenneth Branagh), e participa no proxecto de tres curtas que formarían un filme. Este proxecto foi cancelado cando as dúas outras curtas se converteron en filmes independentes Mimic, protagonizada por Mira Sorvino e Impostor, con Gary Sinise.
No 2004, Boyle dirixirá Millions, con guión de Frank Cottrell Boyce. Sunshine Sunshine, filme de ciencia fición protagonizada por Cillian Murphy (28 Days Later), foi estreada no ano 2007. Ese mesmo ano estreouse a continuación de 28 Days Later,28 Weeks Later , producida por Boyle.
Moeda de 50 céntimos de euro
miniatura|[[Reverso (moedas)|Reverso común da moeda de 50 céntimos de euro, deseñado por Luc Luycx]] A moeda de 50 céntimos de euro é dunha aliaxe composta por un 89 % de cobre, chamada ouro nórdico, que, malia o seu nome, carece de ouro na súa composición. Ten un diámetro de 24,25 mm, un grosor de 2,38 mm e un peso de 7,80 gramos. O seu bordo é ondulado (festonado).
Todas as moedas teñen un anverso específico de cada Estado e un reverso común para toda a eurozona, deseñado por Luc Luycx, gañador dun concurso convocado para ese efecto polo Consello Europeo e resolto na súa reunión de Ámsterdam do 13 de xuño de 1997. Este reverso común tivo un pequeno axuste en 2007.
José María Massó García
José María Massó García, nado en Bueu o 31 de decembro de 1899 e finado en 1981, foi un empresario, escritor, fotógrafo e político galego.
Traxectoria
Fillo de Gaspar Massó Ferrer, da terceira xeración da empresa conserveira Massó. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi un dos principais represores de Bueu. Logo do cesamento do alcalde Perfecto García Lemos polo gobernador civil foi nomeado alcalde de Bueu tomando posesión o 24 de xaneiro de 1939. Permaneceu no cargo ata 1971 e foi deputado provincial. Apartou ao seu irmán Gaspar da máxima responsabilidade da empresa e da súa xestión, converténdose en xerente. Grazas aos seus contactos co poder político ampliou o seu imperio empresarial, recibiu a concesión para a posta en marcha das factorías baleeiras de Caneliñas e Morás e expandiu a empresa coas fábricas de conservas de Barbate e Avilés.
Vida persoal
Casou en 1929 con María de los Ángeles Bolívar Sequeiros, filla de Tomás Bolívar Massó, e foi pai de Tomás Massó Bolívar.
Estrela de mercurio-manganeso
As estrelas de mercurio-manganeso son un tipo de estrelas cunha liña prominente a 398,4 nm no seu espectro, debido á absorción de mercurio ionizado.
Características
Son estrelas de tipo espectral B8 ou B9, que presentan dúas características distintivas:
A súa rotación é relativamente lenta, e en consecuencia a súa atmosfera está en relativa calma. Diferentes tipos de átomos afundense baixo a acción da gravidade, mentres que outros son empurrados ó exterior pola presión de radiación, facendo que a súa distribución non sexa homoxénea.
O arquetipo de estrelas de mercurio-manganeso é Alpheratz (α Andromedae). Outras estrelas deste tipo son: Muliphein (γ Canis Majoris), Gienah Gurab (γ Corvi), χ Lupi, φ Herculis, Maia (20 Tauri) ou HD 29647.
Licenciatura
A licenciatura é unha carreira universitaria de longa duración (entre 4 e 6 anos), diferente á arquitectura e á enxeñería, na que xeralmente se imparten cursos máis especializados que nunha diplomatura. Outra diferenza salientable é que en xeral, as licenciaturas créanse en torno a unha área do saber (Química, Literatura, Dereito etc.), mentres que as diplomaturas e outras carreiras de menor duración adóitanse configurar atendendo ás necesidades dun oficio concreto (Óptica, Enxeñería Técnica, Enfermería). As licenciaturas impártense nas facultades.
Dependendo da universidade na que se curse, unha licenciatura pode conformar unha unidade académica independente, ou ser parte duns estudos segmentados nos que a Diplomatura é o primeiro ciclo e a Licenciatura é o segundo. Consecuentemente, ós estudos de máster e doutoramento coñéceselles coma estudos de terceiro ciclo. O conxunto de estudos de diplomaturas, licenciaturas e doutorados pertence á Educación Superior e son chamados Estudos Superiores.
No mundo anglosaxón as licenciaturas coñécense coma Bachelor's Degree, e normalmente distínguese entre letras e ciencias: BA ou Bachelor of Arts e BS o Bachelor of Science.
IES San Paio
miniatura|Vestíbulo do IES San Paio. O IES San Paio é un centro público de Educación Secundaria e Bacharelato pertencente á rede de institutos da Consellería de Cultura, Educación e Universidade da Xunta de Galicia, situado en Tui. É herdeiro dun dos institutos máis antigos de Galicia, con orixe en 1845, se ben a súa existencia e localización na cidade foi descontinua ata 1950, cando se creou un Instituto de Ensinanza Media e Profesional no edificio actualmente denominado Francisco Sánchez, que a partir do curso 1990-91 pasaría a situarse na súa actual localización, na rúa Casal Aboy 11. Atende as etapas de Educación Secundaria Obrigatoria e de Bacharelato, contando cada ano con máis de seiscentos alumnos matriculados. Ademais, é sede da Sección de Tui da Escola Oficial de Idiomas de Vigo.
Máis alá
Máis alá foi un programa cultural da Televisión de Galicia dirixido por Manuel Rivas e que tamén presentaba xunto con Elvira Varela e Piedade Cabo durante a tempada 1986-1987. O programa recollía o testemuño do manifesto vangardista homónimo de Manuel Antonio e Álvaro Cebreiro -publicado nos anos vinte e unha das proclamas máis rompedoras da cultura galega do século XX- para sintonizar con ese espírito de ir "máis alá" e dar a coñecer a cultura galega máis nova e innovadora.
IES San Paio
Historia e características
Tui, que foi capital de provincia ata 1833, foi tamén unha das primeiras cidades de Galicia en contar cun instituto de ensino medio, xunto aos de Lugo, Santiago de Compostela, Pontevedra e Ourense. O centro foi inaugurado o 30 de outubro de 1845 polo alcalde da vila, Manuel Estévez, no edificio do convento de San Francisco, que quedara baleiro tras a desamortización de Mendizábal. Nas súas orixes ofertaba só parte do nivel elemental, aínda que grazas aos fondos municipais integráronse as cátedras de latín e filosofía. Pero en 1850, ao inaugurarse o Seminario Menor no exconvento franciscano, o instituto pecha.
Máis alá
A música empregada como sintonía do programa é unha composición orixinal de César Morán e está interpretada por César Morán na voz e no piano, Pablo Morán na guitarra, Humberto Morán na batería e Afonso Morán no contrabaixo. Foi gravada en directo nos estudios da TVG en San Marcos - Santiago de Compostela en maio de 1986.
Templo das Inscricións
miniatura|300x300px|Panorámica do Templo das inscricións en [[Palenque, Chiapas|Palenque, México.]] B'olon Yej Cheʼ Naah ( Pronuncia en maia : [ɓolon jex cheʔ naːh]) “Casa das Nove Lanzas Afiadas” ou Templo I é a edificación máis alta e de máis importancia da antiga cidade de Lakam Ha, capital do reino de B'aakal pertencente á cultura maia durante o período clásico tardío, situada actualmente no estado mexicano de Chiapas, preto do río Usumacinta. Foi construído, baixo o reinado de K'inich Janaab' Pakal, "Escudo Ave-Hanab de Rostro Solar" tamén chamado Pakal ou Pakal o Grande (603 - 683) ajaw ou gobernante de Palenque, concibido unicamente para glorificar ó mandatario en vida e albergar o seu corpo cando morrese. Dentro de Palenque, o Templo das Inscricións está localizado nunha área coñecida como a Gran Praza nun cerro con pendente natural e sitúase nun ángulo recto co sueste do Palacio. miniatura|279x279px|Debuxo dun relevo de [[Palenque, Chiapas|Palenque do gobernante maia, K'inich Janaab' Pakal ou Pakal o Grande.]]
Historia
O Templo das Inscricións foi rematado pouco despois do ano 683. A construción foi iniciada polo mesmo Pakal, aínda que o seu fillo, K'inich Kan Bahlam II completou a estrutura e a súa decoración final.
O Templo das Inscricións foi significativo no estudo dos antigos maias, debido á extraordinaria mostra de textos xeroglíficos e os relevos de estuco nos alicerces do edificio, que foron estudados e investigados durante douscentos anos, a pesar disto no ano de 1949, o arqueólogo mexicano Alberto Ruz Lhullier, removeu unha laxa de pedra do chan do templo revelando unha escaleira interior dividida en dous tramos chea de cascallos. Tres anos máis tarde cando se despexou a escaleira descubriuse que conducía á tumba de Pakal. A entrada á cripta atópase a 1,50 metros debaixo do nivel do chan.
IES San Paio
Historia e características
Na II República, no contexto dunha aposta firme por parte do Estado pola educación e do pulo dos principios pedagóxicos da Institución Libre de Enseñanza e da Escuela Moderna, en agosto de 1933 o instituto de Tui reabre como colexio de 2ª ensinanza, desta volta no antigo convento de San Domingos, transformándose en instituto elemental e logo en instituto nacional, antes de ser clausurado en 1939. Foi esta unha etapa extraordinariamente fértil na que destacou o traballo de profesores como Xesús Ferro Couselo ou Benito Prieto Coussent, quen creou xunto aos seus alumnos o busto en granito de Sócrates (a quen admiraba e que acabaría instalándose nos Xardíns de Troncoso en Tui en maio de 1936) ou o de Valle Inclán (hoxe aínda no miradoiro da Curota, sobre a ría de Arousa). Tamén desta época é a creación de "Tude: revista estudiantil do instituto de Tui" na que, dirixido polo citado Ferro Couselo, o alumnado abordaba temas culturais e artísticos e da que se editaron tres números; ou tamén os traballos arqueolóxicos desenvolvidos no castro de Alto dos Cubos ou Cabeza de Francos.
En 1950 reaparece no edificio Francisco Sánchez como Instituto de Ensino Medio e Profesional de Tui, da modalidade agrícola gandeira. Recibe o actual nome en 1955, en lembranza do mozo Paio, nacido no ano 911 en Albeos (Crecente) pero educado en Tui polo seu tío Hermoigio (bispo desta cidade) ata que en 920 foi capturado, torturado e en 925 asasinado polo califa Abd al Rahmán III, feitos polos que acabaría sendo obxecto de veneración entre os cristiáns e finalmente canonizado.
En xaneiro de 1991, tras as vacacións do Nadal, trasládase ás instalacións do renovado edificio do Castro, no que permanece desde entón.
Ensinanzas
O IES San Paio atende dúas etapas educativas, a Educación Secundaria Obrigatoria (ESO) e o Bacharelato, este último con oferta de prazas nas modalidades de Ciencias, Ciencias Sociais, Humanidades e Xeral. Vén desenvolvendo diferentes plans, proxectos e metodoloxías de traballo, como o Proxecto E-Dixgal implantado en toda a ESO, Seccións Bilingües en inglés en dúas materias ou Bacharelato STEMbach (de excelencia en Ciencias e Tecnoloxía). Conta cunha biblioteca integrada desde hai máis dunha década no PLAMBE (Plan de Mellora de Bibliotecas Escolares), e que acolle tamén clubs de lectura e artes e Radio na Biblio. Destaca igualmente a aposta pola inclusión ou a importancia concedida ás saídas e actividades didácticas fóra da aula.
Casiodoro
Casiodoro (Magnus Aurelius Cassiodorus Senator) foi un político e escritor latino, fundador do mosteiro de Vivarium, naceu en Squillace sobre o 485 e morreu sobre o 580. A vida de Casiodoro artéllase, esencialmente, en torno a dous períodos separados pola conversión (conversión que o levou a abandonar a vida pública).
Vida de Casiodoro antes da súa conversión
Casiodoro era descendente dunha familia de orixe siria (de onde procedería o nome de Κασσιόδωρος) instalada, tras varias xeracións, en Squillace (Scyllacem), en Calabria. A familia dos Cassiodori xa desempeñou unha importante misión política despois da súa chegada a Italia: o bisavó de Casiodoro serviu na armada de Valentiniano III, rexeitando os vándalos cando intentaron desembarcar en Calabria e en Sicilia (sobre o 420); o seu avó formou parte da delegación enviada por Atila en 452, o seu pai foi comes sacrarum largitionum de Odoacro e foi nomeado, en 495, corrector Lucaniae et Bruttiorum por Teodorico o Grande, e accedeu, en 503 á praefectura praetoriana.
Aínda que non se ten constancia dos estudos que realizou, cabe deducir polas súas obras posteriores que profundou na aprendizaxe das artes liberais e, especialmente, na gramática. Casiodoro comezou a súa carreira política na corte de Rávena (en 503), exercendo como conselleiro (consiliarius) do seu pai e apuntouse no cursus honorum. Faise aquí pequena mención da carreira política de Casiodoro:
A conversión e o retiro de Casiodoro
O troco que experimentou produciuse durante a prefectura do pretoriado de Casiodoro (533). Casiodoro, a través dos seus escritos, fai saber que practicaba a lectio divina para manterse nos seus principios; tiña unhas boas relacións co Papa Xoán II (interveu xunto a el en favor dos monxes escitas no 534) e mantivo unha relación máis estreita co sucesor de Xoán II, o Papa Agapito I, co que proxectou no 535 a fundación dunha escola de teoloxía en Roma (a toma de Roma por parte de Belisario en 536 atrasou este proxecto).
O momento crucial na conversión de Casiodoro orixinouse por mor da redacción do seu tratado De Anima (538) e, de forma sobranceira, polos seus comentarios sobre os salmos: Expositio psalmorum que escribiu posibelmente durante a súa estadía en Constantinopla (onde tivo que refuxiarse trala toma de Rávena por Belisario no 540).
O feito máis transcendental deste período de retiro de Casiodoro é, sen dúbida algunha, a fundación do mosteiro de Vivarium; a data da súa fundación non se coñece con certeza: uns opinan que a fundación se remonta ao 540, pero iso non resulta moi verosímil, xa que Casiodoro non tivo tempo de fundar o mosteiro antes da súa marcha a Constantinopla, e non volveu a Calabria ata o 555 (o 13 de agosto), a Pragmática sanción de Xustiniano autorizou aos emigrados italianos a regresar ao seu país). Polo tanto, sería nesa época cando Casiodoro fundaría o mosteiro nas súas terras familiares (Squillace). De todos modos, é posíbel que puidese fundar o Vivarium durante o tempo no que foi prefecto do pretoriado (arredor do 535) e que regresase ao seu país moito máis tarde (555).
O mosteiro de Vivarium debe o seu nome á dársena de mariñeiros que Casiodoro faría acondicionar ao pé do mosteiro (situado nun outeiro); a igrexa do mosteiro está dedicada a San Martiño e xunto ao mosteiro áchase o outeiro de Mons Castellum, dedicada aos eremitas (nome que Casiodoro deu nas Institutiones describindo o lugar: De positione monasterii Vivarensis siue Castellensis –Inst. Div. 1,29) Casiodoro describiu o mosteiro de Vivarium utilizando o topos de locus amoenus'' (Variae 12, 15; Exposotio psalm. 103, 17; Inst. 1,29). O mosteiro de Vivarium constitúe unha especie de cidade na cal os ciues religiosi non terán que preocuparse da súa subsistencia material, debéndose consagrar aos oficios litúrxicos, ao exercicio das artes e, sobre todo, á copia e corrección de libros: Vivarium ten que ser un centro de primordial importancia para a transmisión de numerosos textos, tanto bíblicos, como litúrxicos ou pagáns.
Casiodoro retirouse a Vivarium, consagrando o seu prolongado retiro á súa obra literaria (Institutiones, Expositio epistulae ad Romanos, liber memorialis ou liber titulorum, Complexiones apostolorum, De orthographia'', que escribiu aos 90 anos).
Non se coñece con exactitude a data do falecemento de Casiodoro; despois da redacción do seu tratado De Orthographia (escrito aos 93 anos) continuou corrixindo a súa obras anteriores (especialmente as Institucións), pero tendo en conta que a súa obra literaria se terminou con (Iam tempus est ut totius operis nostri conclusionem facere debeamus, un prefacio para De Orthographia), pode situarse a data da súa morte sobre o 580.
Galería de imaxes dos concellos da provincia da Coruña
Galería de imaxes dos concellos da Coruña.
Illa Maly Lyakhovsky
Illa Maly Lyakhovsky (Малый Ляховский) ou 'Pequena Lyakhovsky' é a segunda máis grande das illas de Lyakhovsky que pertence ao arquipélago de nova Siberia no mar de Laptev no norte de Rusia. Ten unha superficie de 976 km².
As illas Lyakhovsky son chamadas así na honra de Ivan Lyakhov, que as explorou en 1773.
Xeoloxía
A Pequena Liajovski está formada por turbiditas do Xurásico superior ao Cretáceo inferior, tamén coñecido como "flysch", cubertos por unha delgada lámina de sedimentos do Plioceno ao Plistoceno. Estas rochas mesozoicas son arenitas, argilitas, e guijarros deformados en sorprendentes plegamentos en dirección leste-nordés de ao redor de 7 a 20 km de largo. As rochas mesozoicas están cubertas por unha capa relativamente fina de sedimentos areosos e arxilosos do Plioceno ao Plistoceno de orixe coluvial e aluvial. Preto da costa, os sedimentos aluviais van graduándose ata converterse en sedimentos mariños da costa próxima que conteñen moluscos mariños fósiles e leña lignitizada. Un groso permafrost caracterizado por anacos grandes de xeo macizo desenvolveu nestes sedimentos.
Vexetación
A criptógama tundra cuberta de herba cobre a illa Pequena Liajovski. É tundra que está formada sobre todo por herbas de crecemento moi lento, musgos, líquenes e hepáticas. Estas plantas cobren no seu maior parte ou completamente a superficie do terreo. Os chans son típicamente húmidos, de gran fino, e a miúdo con montecillos.
¡Pum!
¡Pum! é o segundo álbum de estudio do músico galego Andrés do Barro. Foi publicado en 1971, polo selo RCA.
Ácido oxalacético
miniatura|dereita O ácido oxalacético ou ácido oxaloacético ou ácido oxobutanodioico é un ácido orgánico de catro carbonos coa fórmula C4H4O5 ou HOOC-(C=O)-(CH2)-COOH.
Cando está desprotonado nos seus dous grupos carboxilo forma o anión carboxilato chamado oxalacetato ou oxaloacetato. Este nome tamén se usa para os seus ésteres. Cando perde un só protón dá lugar á súa base conxugada, o anión hidroxenoxalacetato.
Propiedades e usos
O ácido oxalacético é un cetoácido dicarboxílico cun grupo cetona (C=O) e dous grupos carboxilo (COOH). O oxalacetato é inestable en disolución, e descomponse a piruvato por descarboxilación en cuestión de horas a temperaturas moderadas ou días a 0 °C. Recoméndase a súa almacenaxe refrixerada.
Tense usado como intermediario na síntese de benciloaminoácidos, moléculas heterocíclicas e derivados alilo.
Funcións
Intervén nos seguintes procesos:
Ciclo do ácido cítrico. O oxalacetato é un intermediario do ciclo do ácido cítrico, no cal se condensa co acetil-CoA para producir citrato nunha reacción catalizada pola citrato sintase, na cal se introducen dous carbonos no ciclo.
O oxalacetato fórmase no ciclo do ácido cítrico por oxidación do L-malato nunha reacción catalizada pola malato deshidroxenase. Tamén se pode formar a partir do piruvato en reaccións de recheo (anapleróticas).
Gliconeoxénese. O oxalacetato pode contribuír á gliconeoxénese, xa que é necesario como intermediario para converter o piruvato mitocondrial en fosfoenolpiruvato, xa que para iso non se pode utilizar a reacción da glicólise en sentido inverso, porque é irreversible. O piruvato descarboxílase a oxalacetato e este despois transfórmase en malato pola malato deshidroxenase. O malato ten un sistema de transporte especial, que permite que saia da mitocondria, e, unha vez no citoplasma, reoxídase a malato pola forma citosólica da malato deshidroxenase. Despois, o malato do citosol transfórmase en fosfoenolpiruvato pola fosfoenolpiruvato carboxiquinase. Despois o fosfoenolpiruvato xa pode continuar a gliconeoxénese.
Lanzadeira do acetilo. Na síntese de lípidos é necesario acetil-CoA, pero case todo el está na mitocondria e non pode atravesar as membranas mitocondriais. Existe un sistema de lanzadeira do grupo acetilo na que intervén o malato, que permite levar o acetil-CoA das mitocondrias ao citosol. O oxalacetato condénsase co acetil-CoA formando citrato. O citrato sae da mitocondria polo transportador dos tricarboxilatos, e no citosol convértese outra vez en oxalacetato e acetil-CoA. Despois o oxalacetato convértese en malato, o malato pasa á mitocondria polo transportador de dicarboxilatos e alí rexenera o oxalacetato, pechando o ciclo.
Oxidación de aminoácidos. Durante a oxidación dos aminoácidos asparaxina e ácido aspártico orixínase oxalacetato. A asparaxina convértese en aspartato, e este sofre transaminación co α-cetoglutarato, que orixina oxalacetato e glutamato. Deste modo os aminoácidos poden contribuír cos seus esqueletos carbonados á produción de enerxía, xa que o oxalacetato pode incorporarse ao ciclo do ácido cítrico e orixinar ATP ou pode tamén entrar na gliconeoxénese, polo que a asparaxina e o aspartato son aminoácidos glicoxénicos.
Fotosíntese. As plantas tropicais ou de climas secos que teñen fotosíntese C4 utilizan o oxalacetato para almacenar potencialmente CO2. O CO2 do aire fíxase inicialmente ao fosfoenolpiruvato, en reacción catalizada pola fosfoenolpiruvato carboxilase, formando oxalacetato. Como o primeiro produto estable da fixación do carbono nestas plantas é un ácido de 4 carbonos (o oxalacetato), esta fotosíntese denomínase C4. Despois o oxalacetato redúcese a malato, e este dá lugar a piruvato e CO2, polo que este gas xa pode entrar no ciclo de Calvin da fotosíntese. Almacenando desta maneira o oxalacetato, a célula sempre ten unha concentración alta de CO2 nas súas células fotosintéticas. Esta vía de fixación do CO2 chámase vía de Hatch-Slack.
Transporte de electróns. O oxalacetato é un potente inhibidor do complexo II da cadea de transporte electrónico.
Centro de Interpretación da Batalla e o Patrimonio Cultural de Rande
O Centro de Interpretación da Batalla e o Patrimonio Cultural de Rande, tamén coñecido como Meirande, é un museo da Batalla de Rande e o patrimonio industrial, localizado no lugar de Rande da parroquia redondelá de Cedeira, no estreito de Rande.
Descrición
Está situado na antiga Fábrica do Alemán, unha construción de comezos do século XX adicada á salgadura e logo á conserveira. Durante a segunda guerra mundial foi centro loxístico de aprovisionamento de volframio a través de submarinos e barcos nazis á fronte de Otto Gerdtzen Boyé.
A restauración da fachada da fábrica e a construción do museo foi a mans do arquitecto Carlos Falagán Mota, en terreos da Autoridade Portuaria de Vigo.
Fíxose con cargo ao Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional.
Pelophylax
Pelophylax é un xénero de anfibios anuros da familia Ranidae. Foi descrito por primeira vez por Leopold Fitzinger en 1843 para organizar as ras verdes do Vello Mundo, nome co que se coñece este grupo. Viven desde Europa ata o Extremo Oriente, nunha ampa gama de hábitats, desde ambientes húmidos a oasis en desertos. Destas ras verdes só unha especie vive en Galicia, Pelophylax perezi.
Distribución
O seu mapa de distribución abrangue desde o norte de África, Eritrea e Europa temperada cara a Oriente Medio, Rusia polo Cáucaso e Afganistán ata o sur do extremo oriental ruso. Da China a Corea, o Xapón, Taiwán, Camboxa, Laos, Vietnam, oeste e norte de Tailandia, norte de Birmania e nordeste da India. Existen poboacións illadas no Alto Asir e en oasis do leste de Arabia Saudita e Bahrein. Foron introducidas nas illas Canarias.
Sistemática
Fitzinger consideraba as ras verdes distintas das vermellas ou pardas, agora adscritas ao xénero Rana. Describiu o xénero coa especie Rana esculenta, nome que actualmente se considera sinónimo das especies Pelophylax lessonae (Camerano, 1882) e Pelophylax ridibundus (Pallas, 1771). Por tanto, a especie tipo é Rana esculenta  Linnaeus, 1758.
Case ningún autor dos séculos XIX e XX estivo de acordo coa proposta de Fritzinger polo que as ras verdes volveron a incluírse no xénero Rana, seguindo a tendencia de incluír neste xénero todas as ras de similares hábitos e aspecto, o que fixo de Rana un caixón de xastre.
Cara o ano 2000, cando os estudos de xenética molecular se fixeron máis frecuentes e comúns, descubriuse que Fritzinger tiña razón. Non só Pelophylax é un xénero independente senón que pertence a unha liñaxe de Ranidae afastada de Rana. Ademais, púxose de manifesto que as ras verdes eurasiáticas poderían non formar unha liñaxe monofilética. O número exacto de especies do xénero Pelophylax e os outros máis relacionados tardará en establecerse con precisión.
En calquera caso, poderíase dicir que as ras pertencentes a este xénero forman parte dun grupo moderadamente avanzado de Ranidae (posiblemente un clado) que incluiría outros xéneros como Babina, Glandirana, Hylarana e Sanguirana. Estes xéneros estiveron tamén incluídos en Rana e non se constituíron como xéneros independentes ata a década de 1990. E, como lembra a posible parafilia de Pelophylax, parece que algunhas especies asignadas aquí están moi próximas a Hylarana, así que poderían cambiar de xénero. Pero a especiación hibridoxenética está moi estendida entre as ras verdes do Vello Mundo, o que confunde os datos obtidos nas análises de ADN.
A continuación ofrécense as sinonimias, as especies recoñecidas occidentais e orientais e as especies hibridoxénicas ou cleptons que foron nomeadas:
Orixe das ras verdes europeas
miniatura|Orixe das principais especies europeas actuais do xénero Pelophylax a partir dos [[refuxio glaciar|refuxios glaciares tralo último máximo glaciar, segundo Patrelle (2010), Zeisset et al. 2001, Snell et al. 2005, Ohst 2008]]
A especiación do xénero Pelophylax tivo lugar desde hai 2,4 millóns de anos, favorecida polas oscilacións climáticas do Plioceno e Plistoceno. A fauna e flora europea refuxiouse durante os máximos glaciares nas tres penínsulas do sur: Ibérica, Itálica e Balcánica. Alí deron lugar ás seguintes especies: Ao final da glaciación estas especies espalláronse cara ao norte colonizando amplas áreas e permitindo a hibridación entre as distintas especies.
Ofis Publik ar Brezhoneg
Ofis Publik ar Brezhoneg (Oficina pública da lingua bretoa en galego) é un organismo público de cooperación cultural pola lingua bretoa creado o 17 de setembro de 2010 a partir da Ofis ar Brezhoneg. O primeiro consello de administración tivo lugar o 15 de outubro de 2010 en Karaez-Plougêr, vila na que ten sede este organismo.
Misión
Ó igual que a súa predecesora Ofis ar Brezhoneg, este organismo ten como un dos seus principais obxectivos o estudo científico dos datos sociolingüísticos da lingua bretoa. Ademais, ten unha función de asesoramento na sinalización bilingüe e axuda a particulares, administracións e empresas que queiran empregar o bretón. Como parte do seu programa de promoción da lingua, tamén organiza cursos de bretón para adultos.
Manuel Prego Chas
Manuel Prego Chas, nado en Meirás (Sada) en 1907 e finado en Veigue (Sada) o 12 de agosto de 1936, foi un sindicalista sadense de orientación marxista.
Traxectoria
Participou activamente no Sindicato de Profesiones Varias de Meirás (1932-1936), que chegou a presidir, e no Sindicato de Oficios Varios de Sada (1931-1936), e foi o fundador do Radio Comunista de Sada (1936).
Tralo golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, agochouse xunto a Juan Antonio Suárez Picallo, Antonio Carballeira, José Mosquera Rey e Gumersindo Montero en Meirás. Fuxiron posteriormente os tres primeiros á Coruña. Alí, unhas semanas despois, foron identificados, delatados e apresados polos falanxistas sadenses. Tras sufriren torturas, foron asasinados. Os seus corpos foron achados o 12 de agosto no lugar de Abeleiras.
O seu nome figura na placa instalada no 2007 en Sada en homenaxe ás vítimas da represión franquista.
Manga
miniatura|160px|A [[commons:Wikipe-tan|Wikipe-tan é a personaxe en estilo manga que personifica a Wikipedia.]]
O manga (漫画 ou tamén マンガ, まんが) é o nome habitual para referirse á banda deseñada xaponesa. No Xapón considérase manga equivalente a cómic, pero en cambio aquí só se consideran cómics manga os que proceden do Xapón. O significado literal da palabra manga é 'debuxos caprichosos' ou 'garabatos'. Foi un representante do Ukiyo-e, Hokusai Katsushika, quen acuñou o termo manga ao combinar os kanji correspondentes a 'informal' (man) e 'debuxo' (ga).
A relación entre a banda deseñada e os debuxos animados no Xapón é moi grande, xa que a maioría das producións animadas do país están baseadas en series de BD de éxito, a diferenza da banda deseñada americana e europea que son máis independentes do mundo da animación e viceversa.
Orixe
O manga procede do Xapón. O manga é considerado unha arte xa que se vén practicando desde hai algo máis de dous séculos. O termo manga foi acuñado por Hokusai, unha das principais figuras do gravado tradicional xaponés. Porén, aínda que esta forma artística é precursora, non se pode considerar propiamente banda deseñada xa que non comparte as bases fundamentais do medio.
Cando comezou a era Meiji, os artistas europeos marabillábanse dos gravados xaponeses, os ukiyo-e, grazas á exótica beleza que transmitía e á súa forma tan diferente de codificar e reinterpretar a realidade. Con todo, os inicios do manga moderno debéronse non só ao esteticismo na arte do período Edo, senón ás influencias europeas, e máis tarde estadounidenses: sobre todo, coa introdución das técnicas do cómic.
Ao chegar o século XX, xurdiron os precursores do manga actual, en mans dos propios xaponeses como Ippei Okamoto, Kiyochika Kayashi e Rakuten Kitazawa. Todos eles oficiaron de pioneiros, difundindo a súa obra a través de publicacións como Tokyo Puck (1905). Non obstante, considérase a Tagosaku to Mokube na Tokyo Kenbutsu 『田吾作と杢兵衛の東京見物』 como o primeiro manga da era moderna.
Características
dereita|miniatura|160px|[[Estereotipo dun rostro estilo manga.]] Dentro do mercado xaponés hai unha gran variedade de estilos e xéneros, sendo esta unha das súas principais cualidades. O concepto de medio de masas máis que coma entremento minoritario axudou o manga a conquistar públicos moi diferentes no seu país de orixe e públicos que habitualmente non len ou leran BD. Pola contra, o habitual illamento da BD xaponesa (non hai unha influencia directa significativa da BD europea e americana na maioría das series xaponesas dos últimos anos) fai que aínda tendo unha serie de recursos ampla, a sensación é que non inclúe certos recursos da BD occidental, mentres a BD occidental está a adaptar recursos propios da xaponesa. Hai excepcións a esta tónica, como Katsuhiro Otomo ou Kan Takahama, ou Katsuya Terada.
O Castro, O Castro de Valdeorras, O Barco de Valdeorras
dereita|miniatura|Pazo do Castro, ou pazo de Flórez.
Manga
Características
Outra das características máis interesantes é que no manga hai unha cantidade de obras feitas para público feminino e por autores femininos similar á de homes, moi lonxe da clara tendencia masculina da BD americana e en parte da BD europea.
O Castro, O Castro de Valdeorras, O Barco de Valdeorras
O Castro é un lugar da parroquia do Castro de Valdeorras no concello ourensán do Barco de Valdeorras na comarca de Valdeorras. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 74 habitantes (36 homes e 38 mulleres), tres menos ca en 2010 (36 homes e 35 mulleres).
Neste lugar están a torre fortaleza do Castro, o pazo de Flórez e a casa Carballo.
Manga
Formato
dereita|200px|miniatura|Tenda de banda deseñada no Xapón. A orde de lectura dun manga xaponés é á inversa da occidental, ou sexa, iníciase na capa do libro co lombo á súa dereita (correspondendo á contraportada occidental), sendo a lectura das páxinas feita da dereita para a esquerda. Algúns mangas publicados fóra do Xapón posúen a configuración habitual de Occidente.
Alén diso, o interior é impreso en branco e negro, contando esporadicamente con algunhas páxinas a cor, xeralmente no inicio dos capítulos, e en papel reciclado tornándoo barato e accesible a calquera persoa.
Os mangas son publicados no Xapón orixinalmente en revistas antolóxicas. Esas revistas con cerca de 300 a 800 páxinas son publicadas con periodicidades diversas que van da semana ao trimestre, con capítulos de varias series diferentes. Cada capítulo normalmente ten entre dez e 40 páxinas. Xuntando un bo número de páxinas, ao redor de 160 ou 200, é publicado un volume, chamado tankohon ou tankobon, en formato libro de peto que, aí si, só contén historias dunha serie. Eses volumes son os vendidos en diversos países dependendo do éxito acadado por unha serie, que pode ser reeditada en formato bunkoubon ou bunkouban (完全版) (máis compacto e con maior número de páxinas, chamados simplemente "tomo pequeno" ou "tankoubon") e wideban (ワイド版) (mellor papel e formato un pouco maior que o de peto, a nivel internacional as edicións neste formato tiveron diferentes nomes: manga gran volume, edición absoluta, edición definitiva e houbo outras semellantes como o formato biblioteca manga, que dividía os tomos deste formato en dous).
Existen tamén os fanzines, coñecidos en xaponés como dōjinshis que son revistas feitas por autores independentes sen ningún vínculo con grandes empresas. Algunhas desas revistas crean historias inéditas e orixinais utilizando as personaxes doutra ou poden dar continuidade (evidentemente, de forma non oficial) a algunha serie de éxito. Ese tipo de produto pode ser encontrado normalmente en eventos de cultura xaponesa e en Internet. O Comiket (abreviación de cómic e market), unha das maiores feiras de banda deseñada do mundo con máis de 400 000 visitantes en tres días que ocorre anualmente no Xapón, é dedicada ao dōjinshi.
"O fenómeno manga"
A chegada a Occidente da BD xaponesa demorou bastantes anos desde a cristalización nos anos 60 do forte mercado de masas no seu país de orixe.
Aínda que nos anos 70 e 80 chegaran producións animadas como Heidi, Marco, Mazinger Z ou Astroboy, non foi ata a publicación de AKIRA (e o lanzamento mundial do filme de animación baseado nesa BD), que asombrou aos autores e aficionados europeos que só coñecían as producións infantís para televisión; e a chegada de Dragon Ball que a banda deseñada xaponesa entrou con forza en Occidente.
Hoxe en día o mundo do manga e o anime (termo xaponés para "debuxos animados") ten unha lexión de entusiastas do medio, que se chaman a si mesmos otakus (de "obsesionado" en xaponés), o que quere dicir, fanáticos do manga.
Polémica
O manga é habitualmente criticado por ser predominantemente violento, sexual e maniqueísta, pero isto supón unha crítica evidentemente superficial e errónea. Heidi, Marco ou Doraemon son series imposibles de encaixar dentro destes adxectivos. Ademais, un dos erros comúns das televisións en España é programar en horario infantil, como series para público infantil, series que no seu país de orixe teñen un público adolescente e mesmo adulto (casos como Dragon Ball Z ou Shin Chan son mostra desta situación). Isto leva a que pais e asociacións xeren un certo receo cara os produtos animados de orixe xaponesa.
No mundo da banda deseñada xorden críticas que din que o manga é maniqueísta, simple, repetitivo e pouco artístico. Isto non é de todo certo, xa que hai unha gran variedade de xéneros posibles, aínda que sexa habitual que moitas series de éxito repitan esquemas utilizados anteriormente por outras (cousa que tamén acontece na BD americana e en series de televisión e obra literaria).
Tipos de manga
Podemos distinguir tamén algúns xéneros en particular:
En Occidente hai preferencia por algúns xéneros, especialmente: Shōjo, Shōnen, Seinen e Shitei.
Visual e estilisticamente estes estilos non son definitivos e moitas veces comparten xéneros e características estilísticas que fan a súa clasificación complicada.
Hai diferentes formas de clasificar os estilos visuais do manga, pero a grandes liñas temos:
Series coñecidas
Algunhas das obras máis coñecidas en Asia e Europa son Adolf, Fénix, Naruto, Ghost in the Shell, Nausicaä, Dragon Ball, AKIRA, Astro Boy, O Detective Conan, Crayon Shin chan, Mazinger Z ou Sailormoon.
Materiais
Os principais materiais usados polos debuxantes xaponeses son o papel especial para escribir con tinta a plumiña e as tramas, coas que dan textura e nos axudan a predicir a cor das cousas debuxadas. É o único que necesitan, á parte das regras, para facer o cómic, xa que os mangas se editan en branco e negro, a pesar de que en ocasións inclúen unhas páxinas iniciais entintadas a toda cor.
Na gran pantalla
A primeira produción de anime da historia foi Hakudajen, estreada en 1958. Desde entón o cinema de animación xaponés cambiou moito. O estudio máis recoñecido é o estudio Ghibli, e a súa última grande obra foi Sent to Chihiro no kamikakushi (A viaxe de Chihiro), dirixida polo grande Hayao Miyazaki no 2001.
Manga en galego
Boa parte do manga traducido ao galego foi en formato audiovisual, con series emitidas no Xabarín Club da TVG. No ano 2008 apareceu Bícame profe, de Kazuma Kodaka, publicado por Edicións do Cumio e traducido por María do Carme Pampín Otero.
Cuño, Morquintián, Muxía
Cuño é un lugar da parroquia do Morquintián no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Tiña 5 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 2 eran homes e 3 eran mulleres.
Suabia
A palabra Schwaben en alemán usase tamén para o xentilicio de Suabia, é dicir, a mesma palabra ten 3 significados, a rexión histórica, a rexión administrativa bávara e o xentilicio. Para definir á zona onde se fala o suabo adóitase usar a palabra Schwabenland. Ao suabo, ou sexa, á fala suaba chámanlle Schwäbisch.
Historia
Suabia deriva de SVEVI, os suevos, así denominaron Xulio César e os romanos a grupos de xentes que, tras cruzar o río Rin ao mando de Ariovisto invadiron a varias tribos celtas en Galia, derrotándoos na batalla de Magetobriga no -73, en latín Admagetobriga, hoxe La-Moigte-de-Broie xunto Pontarlier en Francia preto da fronteira con Suíza.
As tribos celtas solicitaron axuda romana a consecuencia da ocupación, o que levou a Xulio César a loitar na batalla Dos Vosgos na Alsacia actual e, na cal venceu ás xentes comandadas por Ariovisto no -58.
Os romanos chamábanlle MARE SVEVICVM ao mar Báltico na mesma época que se produciu o primeiro enfrontamento cos suevos na actual Alsacia, o que indica que esas xentes movíanse entón xa por todo o territorio que agora coñecemos como Alemaña, cousa que ao parecer, non cambiou. Xulio César citou repetidas veces no seu libro De Bello Gallico que Ariovisto era o rei dos xermanos. Cando se refería a el sen nomear as súas competencias, entón describiuno como suevo.
Nó suevo e tribos suevas segundo Tácito
O senador Publio Cornelio Tácito escribiu no parágrafo 38 en DE ORIGINE ET SITV GERMANORVM: NVNC DE SVEVIS DICENDVM EST, QVORVM NON VNA, VT CHATTORVM TENCTERORVMVE, GENS; MAIOREM ENIM GERMANIAE PARTEM OBTINENT. Agora dicindo dos suevos, non son unidade como as xentes dos chatti e tencteri, isto, obteñen maior parte de Xermania. miniatura|108px|esquerda|[[Nó suevo na parte baixa do escudo de Osterby]]
Tácito reforza o que escribiu César un século antes e ata precisa que os suevos son moitas tribos con nome propio cada unha, aínda chamándose despois suevos. Ata describe como se peiteaban para distinguirse, co nó suevo. Eran admirados por todos os xermanos e os mozos, os non suevos tamén, copiábano.
O senador considerou que os semnones eran os máis nobres, antigos e numerosos, ademais que eles mesmos se crían os suevos principais. Anotou que os longobardos eran famosos por ser poucos rodeados por tribos maiores, pero tamén o eran tanto por ser atrevidos e valentes. Despois menciona aos reudignos, aviones, anglos, varinos, eudoses, suardones e nuitones, apuntando que todos eles adoraban a Nerthus, a nai terra. Prosegue conque non todos os suevos eran hostís cos romanos e escribiu que os hermunduros eran moi fieis a Roma, e seguiu; mentres aos demais enfrontámolos coas armas, a estes abrímoslles as portas deixándolles negociar en Recia. Continua relatando dos naristos, marcomanos e cuados. Matiza que os marcomanos teñen fama pola súa forza e, que os naristos e cuados non desentoan nese mesmo sentido. Vai completando o seu alistamento de tribos suevas cos marsignos, buros e luguios; destes últimos engade que son varias tribos, ou sexa un conxunto dentro doutro, para simplificar, conxunto luguio dentro do suevo. Dos luguios describe varias tribos e deixa claro que só apunta as máis relevantes: Harios, helvecones, manimos, helisios e naharvalos. Acaba a lista situando aos godos tras os luguios, logo dos godos pon a ruguios e lemovios que habitan as costas todos eles, como últimos cita aos suiones e sitones máis aló do mar. Segundo el, alí acaba Suevia, na fin do mundo. esquerda|200px|miniatura|Mapa da cultura da [[idade de bronce nórdica, cerca de -1200]] esquerda|200px|miniatura|Mapa das culturas da [[idade de ferro prerromana relacionadas coa lingua protoxermánica, c. -500 ata -60.]]
De suevos a alemáns
Os exércitos romanos mentres imperaba Vespasiano ocuparon entre mediado e finais do primeiro século o territorio que chamaron Agri Decumates, na fronteira cos suevos construíronse estradas, levantáronse fortificacións e murallas, ás cales chamaban o Limes, en galego literalmente límite. Nesa paisaxe que despois chegou a ser a rexión histórica de Suabia, asentaron a unha poboación celto-romana que se encargaba de traballar as terras e a defender os devanditos límites; Tácito relátao no parágrafo 29 dos seus escritos Xermania. A zona estaba repartida entre as provincias romanas Xermania Superior e Recia. A poboación celto-romana conviviu moi pronto cos seus veciños suevos, para sermos exactos, cos hermunduros ao principio e logo tamén con outros. Por lóxica pódese afirmar que nesa época vivía en Xermania Superior e Recia un conglomerado suevo-celto-romano, á parte doutras mesturas minoritarias.
Os romanos do terceiro século empezaron a chamar alamanni, os alamáns, á xente que habitaba os Agri Decumates e as súas contornas próximas. A falta dun documento histórico que relatase un posible abandono completo da zona por parte da poboación suevo-celto-romana, pódese deducir que as xentes ás que os romanos chamaban alamanni eran os descendentes de devandita poboación suevo-celto-romana con algunhas mesturas engadidas por outras novas xentes que chegaron despois, como é o caso dos burgundios e vándalos entre outros; a estes dous últimos Plinio o Vello non os separaba, para el os burgundios eran unha tribo vándala veciña dos semnones polo leste, veciños aos luguios polo norte e veciños dos godos polo sur, os cales colocaríaos como a tribo vándala máis occidental, o que probablemente sexa a razón pola cal Tácito só nomeou nos seus escritos aos vándalos.
Todo isto non contradí que parte deles vivisen antes en Burgundarholm, en galego "illa dos burgundios", hoxe Bornholm en Dinamarca, senón todo o contrario, reforza como moitos outros casos que ían cambiando conforme emigraban cara ao sur. Polos mesmos motivos podemos atopar hoxe nomes toponímicos godos en todo o sur de Suecia, nesas lareiras situaba Tácito aos suiones, o que nos indica que eran os mesmos antes de separarse, tamén con illa incluída, Gotland. E sendo os burgundios uns dos candidatos a ser os semnones, tamén sería outra das explicacións de que Tácito non os citou con outro nome a pesar de ter o coñecemento do que escribise Plinio. miniatura|Mapa aproximado e inexacto mostrando a distribución das tribos xermánicas ou protoxermánicas, e os seus estados de expansión ata o [[-50, 100 e 300, nas etapas anteriores á época das migracións. A extensión do imperio romano no -68 e no 117.]]
Tramo
thumb|right|250px|No plano da planta dunha basílica distínguense os diferentes tramos. En arquitectura, coñécese como tramo, termo proveniente do latín trameare (atravesar) :
Trofeo Concepción Arenal 2016
A 55.º edición do Trofeo Concepción Arenal celebrouse en Ferrol o 29 de xullo de 2016 a partido único entre o Racing Club de Ferrol e o Deportivo da Coruña. O campión foi o Deportivo por dous goles a cero, logrando o seu décimo quinto título.
Asunta Basterra Porto
Asunta Basterra Porto, nada en Yongzhou (Hunan, China) o 30 de setembro de 2000 e finada en Santiago de Compostela o 21 de setembro de 2013, foi unha nena galega asasinada pouco antes de facer os 13 anos.