cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abismo de Challenger
Profundidade
O 23 de xaneiro de 1960, o batiscafo suízo Trieste, adquirido pola Armada dos Estados Unidos, descendeu ó fondo oceánico, tripulado polo oceanógrafo Jacques Piccard (que xunto co seu pai, Auguste Piccard, deseñou o somerxible usado no descenso) e o tenente Don Walsh.
En 1984, un navío oceanográfico xaponés estudou o fondo cun sónar e calculou a profundidade do abismo en 10 923 metros.
En 2009 produciuse un novo descenso ó abismo, co Nereus.
No 2012, James Cameron descendeu até os 10 898 metros de profundidade no Deepsea Challenger e converteuse dese modo na primeira persoa en descender en solitario ó punto máis baixo da terra.
Fernando Blanco de Lema
Fernando Blanco de Lema, nado en Cee o 18 de outubro de 1796 e finado en Cuba o 5 de abril de 1875, foi un filántropo galego.
Vida
Trala morte do seu pai, que era sangrador (cirurxián), cando contaba con menos dun ano de idade, a súa educación correu a cargo de Fernando Blanco Giance, tío e padriño seu, ademais de cura da parroquia de Mazaricos, ao que debeu as súas sólidas crenzas relixiosas. miniatura|Monumento a Fernando Blanco de Lema en Cee. En 1809, durante a guerra da independencia as tropas napoleónicas mataron o seu padriño e arrasaron a vila de Cee. A súa nai, viúva e con cinco fillos, decide enviar os tres fillos homes a Ferrol, e, dende alí, con só trece anos, Fernando Blanco de Lema emprende viaxe cara a Cuba.
O seu primeiro traballo na illa caribeña foi de dependente nunha tenda de ultramariños. Con trinta e tres anos decide adicarse ó negocio da ferraxería, creando varias tendas na illa, e sendo este negocio a base da súa fortuna. Ademais de ser posuidor de intereses e accións en bancos e en compañías de ferro, mantiña estreitas relacións comerciais cun curmán emigrado a Nova York, o rico empresario Bartolomé Blanco. En varias cartas dirixidas ao seu curmán percíbese o perfil humano do filántropo que máis tarde se revelaría: home afectuoso, preocupado polos seus parentes máis desfavorecidos, confirmándonos a fortaleza dos lazos que sempre mantivo coa súa localidade natal.
O 2 de abril de 1875, tres días antes de morrer, redactou o seu testamento, no que ratificaba as súas fortes conviccións relixiosas, aseguraba estar solteiro e sen fillos, e declaraba estar aloxado na casa de Regla da Silva, viúva que o coidou con esmero durante a enfermidade que poucos días despois acabou coa súa vida. miniatura No testamento expuña a vontade de asignar certas cantidades a dúas sobriñas de Regla da Silva, a dous afillados e a dúas curmáns que tiña en España sen fortuna. Tamén se viron favorecidas no testamento a Real Casa de Beneficencia e Maternidade da Habana e a Sociedade de Beneficencia de Naturais de Galicia. Finalmente, o groso da súa fortuna (750.000 pesos de ouro) decide empregalos na construción e mantemento dun Colexio de Primeira e Segunda Ensinanza na súa vila natal (Cee). Para levar a cabo esta misión nomea coma testamenteiros a Juan Álvarez Baldonedo e a Brígido Zavala, e coma apoderado en España é nomeado o científico lugués Vicente Vázquez Queipo. Todos eles levaron a cabo, no medio dunha agre disputa xornalística e legal, o magno proxecto que determinaría o nacemento da Fundación. Na que fora a súa casa e despois escola feminina estableceríase máis tarde o Museo-Colección da Fundación Fernando Blanco de Lema.
As súas cinzas están depositadas na capela do Colexio que mandara fundar.
Pablo Noguerol Sierra
Pablo Noguerol Sierra foi un xornalista e político galego.
Traxectoria
Fundador do Comité de Afeizoados de Caza e Pesca. Dirixiu o periódico Juventud de Chantada. Foi encargado do Depósito Municipal de Chantada. Foi presidente da Juventud Republicana de Chantada e directivo do Partido Republicano Radical. Tralo golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 15 de decembro de 1937, sen procesamento xudicial. Saíu en liberdade o 30 de decembro. No franquismo foi xefe comarcal de Estatística e Colocación de Chantada.
Mónica García Pérez
Mónica García Pérez, nada en Luarca (Asturias) en 1966, é unha actriz galega con ampla experiencia teatral e televisiva. Destacan especialmente os seus papeis nas series da TVG Pratos combinados e Valderrei, na que interpretou o papel protagonista, e a súa pertenza á compañía teatral Chévere.
Premio María Casares á mellor actriz secundaria
É a actriz que máis veces recibiu este galardón da Asociación de Actores e Actrices de Galicia, en concreto en tres ocasións. Recibiuno en 1997 por Bailando en verán, en 2003 por Os espectros e en 2012 por Citizen.
Segura, Guipúscoa
250px|thumb|Vista da [[serra de Aralar e da vila de Segura.]] Segura é un concello da provincia e territorio histórico de Guipúscoa, en Euskadi. Forma parte da comarca de Goierri.
O seu termo municipal ten unha extensión de 9,22 km². Limita ao norte con Mutiloa, ao leste con Idiazabal, ao sur con Zegama e ao oeste con Zerain. Tiña en 2015 unha poboación de 1.476 habitantes.
Foi fundada como unha vila amurallada de nova planta polo rei castelán Afonso X o Sabio en 1256. Está situada preto da fronteira de Navarra e situábase sobre a estratéxica ruta que comunicaba Castela con Europa.
Outeiro, Ramil, Agolada
Outeiro é un lugar da parroquia de Ramil, no concello pontevedrés de Agolada, na comarca do Deza. Segundo o IGE en 2013 tiña 22 habitantes (7 homes e 15 mulleres), o que supón unha diminución con respecto ao ano 1999 cando tiña 37 habitantes.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Relixión nos Estados Unidos de América
A relixión nos Estados Unidos de América caracterízase por unha gran diversidade de crenzas e prácticas. Varios credos relixiosos teñen florecido, así como perecido, nos Estados Unidos de América. As relixións que abarcan a herdanza multicultural dos inmigrantes no país, así como as fundadas no interior do país, levou os Estados Unidos a converterse nun dos países con maior diversidade relixiosa do mundo. A maioría dos americanos relatan que a relixión desempeña un papel "moi importante" nas súas vidas, unha proporción única entre as nacións desenvolvidas.
A maioría dos estadounidenses (73 a 80%) identificáronse como cristiáns e preto de 15 a 20% non teñen ningunha afiliación relixiosa. Segundo a Investigación Americana de Identificación Relixiosa (PAIR) (2008), o 76% da poboación adulta identificouse como cristiá, co 25% definíndose católicos e 51% identificándose como cristiáns abranguendo preto de 30 grupos relixiosos diferentes. A mesma investigación afirma que outras relixións (incluíndo, por exemplo, o xudaísmo, o budismo, o islamismo e o hinduísmo) compoñen preto de 4% da poboación adulta, outros 15% da poboación adulta afirmaron non ter filiación relixiosa, e 5,2% dixeron non saber, ou rexeitaron responder. De acordo cunha Investigación de 2012 do foro Pew, 36% dos americanos alegan frecuentar os cultos case todas as semanas ou máis.
Pay No Mind (Snoozer)
"Pay No Mind (Snoozer)" é unha canción do artista estadounidense Beck, editada como segundo sinxelo do seu álbum Mellow Gold en abril de 1994.
Concepción e gravación
Dise que é unha das cancións máis vellas do Mellow Gold, e Beck ten afirmado que a compuxo aos 18 ou 19 anos. Tamén dixo que orixinalmente tiña 10 estrofas, e que foron reducidas para a súa edición comercial. Nun limitado número de vinilos de 12" de Mellow Gold, pode escoitarse unha versión cunha estrofa engadida, insertada entre a primeira e a segunda da versión normal.
José Remuiñán Barreiro
José Remuiñán Barreiro, coñecido como Ricardito ou Simeón, nado en Parada (Ordes) cara a 1911 e finado en Pazos (Monfero) o 31 de outubro de 1949, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
Ingresou na guerrilla ao rematar a guerra civil. A partir de 1944 foi lugartenente de Benigno Andrade García "Foucellas". Foi reclamado polo Xulgado Militar da Coruña en setembro de 1946. Acompañou a Foucellas dende 1947 como número dous da V Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia. Procesado na causa 262/48 por agresión a forza armada e homicidio, foi reclamado polo Xulgado Militar Eventual número 2 de Santiago de Compostela xunto con Benigno Andrade en xuño de 1948. O Xulgado Especial de Accidentes Ferroviarios da Oitava Rexión Militar publicou en outubro de 1948 unha requisitoria contra el e José María Díaz Pan, Emilio Claudio Díaz, Enrique Ferreirós Candamo, Francisco Rey Balbís, José Pedreira de la Iglesia, José Blanco Núñez, Jesús Valeiro Gómez, José Antonio Cortiñas Blas e Antonio López Arias.
Despois da desfeita da V Agrupación en maio de 1948, volveu á IV Agrupación integrándose no Destacamento Arturo Cortizas liderado por Adolfo Allegue Allegue "Riqueche". O 8 de xaneiro de 1949 participou con Benigno Andrade, Antonio López Arias, Manuel Bastida Franco e José Blanco Núñez na morte de José Couceiro Taboada, subcabo de Somatén, xefe de Falange e mestre e da súa muller María Constela en Soutelo de Montes. Morreu probablemente o 31 de outubro de 1949 en Pazos (San Fiz de Monfero) co resto do seu destacamento cercado pola Garda Civil. Nun primeiro momento non foi identificado o seu cadáver, sinalando a Garda Civil que se trataba de Juan Gabeiras Barro.
Como represalia por unirse á guerrilla, oito membros da súa familia foron deportados á provincia de Burgos. A súa nai Antonia Barreiro Recouso morreu no desterro, nas proximidades de Villahoz o 22 de abril de 1949. A traxedia desta familia inspirou o poema de Luís Seoane "Verdadeiro sucedido nun Nadal" do libro A maior abondamento.
Casa de Estanislao Durán
A Casa de Estanislao Durán é un edificio histórico situado no cruzamento da rúa do Príncipe, número 41, e a rúa Velázquez Moreno, no centro da cidade de Vigo. É un edificio histórico, exemplo da extraordinaria actividade arquitectónica da vila a finais do século XIX e comezos do XX.
Historia
A obra foi promovida en 1901 por Estanislao Durán David, rico comerciante e empresario da próspera vila de Vigo do momento, que encargou a Manuel Felipe Quintana Ochaita o deseño dun palacete urbano no que daquela era a estrada de saída de Vigo, hoxe en pleno centro.
Construción e estilo
O edificio consta de soto, planta baixa, primeiro andar e faiado con cuberta amansardada ou crebada e moi empinada. Está construído cun estilo ecléctico con clara influencia francesa e disposición clasicista, que se manifesta na súa decoración. Na planta baixa dispóñense varios arcos cunha moldura decorada na súa parte superior. No primeiro andar dispóñense amplos vans enmarcados en pilastras, e un lintel que enmarca unha decoración de rostros humanos enmarcados en decoración vexetal. No faiado as bufardas ou fachais están rematadas por un frontón curvo con decoración de volutas e unha balaustrada sobre unha cornixa sobrevoada. O conxunto complétase cun corpo en forma de torre, decorado con arcadas semicirculares e que se ergue sobre un balcón balaustrado e corrido no chafrán do edificio. Sobre este corpo érguese unha cúpula de escamas, que resalta sobre o resto do conxunto e lle dá un aspecto señorial. En 1924 foi realizado un engadido na planta baixa da fachada que discorre por Velázquez Moreno. No resto o edificio consérvase na súa disposición orixinal. Atopámonos perante un dos mellores exemplos dos palacetes urbanos que a burguesía viguesa fixo construír para salientar a súa preeminencia económica e social na cidade do momento, marcada polo desenvolvemento industrial e comercial ligado ao porto e ás súas empresas asociadas.
Porto Seguro
Porto Seguro é unha cidade brasileira do Estado da Baía. Sitúase ó sur do estado, nunha rexión que foi a primeira avistada polo navegante portugués Pedro Álvares Cabral, a 22 de abril de 1500.
Características
Todos os anos, turistas europeos, (principalmente portugueses e franceses) ademais de estadounidenses, arxentinos e israelís, e tamén millares de brasileiros de varias partes do país visitan a cidade e os seus distritos de Arraial d'Ajuda e Trancoso. Na cidade e nestes dous distritos hai igrexas e moitas casas que remontan ao período colonial brasileiro, que están preservadas por lei, e os seus propietarios non as poden modificar sen permisión do poder público.
No municipio sitúase o Parque Nacional do Pau Brasil e, non moi distante dela, o Parque Nacional do Monte Pascoal e o Parque Nacional do Descobrimento. A razón para a existencia destes parques é garantir a preservación do pouco que resta da Mata Atlántica, a selva orixinal que cubría a rexión cando da chegada dos brancos. Hai tamén unha aldea de indíxenas da etnia pataxó que preservan algúns costumes dos seus antepasados, pero non máis falan a súa lingua orixinal, pero si o portugués.
Para chegar á cidade dende Salvador recorrese 707 km pola estrada BR-101 e despois pola BR-367. Está a 1.120 km do Río de Xaneiro, a 1669 km de Brasilia, e a 1481 km de São Paulo por estradas asfaltadas. Hai tamén a opción do avión, xa que o seu aeroporto recibe ata voos internacionais.
Ademais do turismo, outras actividades económicas importantes son a agricultura (principalmente anacardo e coco), a gandería, e o comercio e algúns servizos.
Semana Santa en Galicia
miniatura|Procesión na Rúa Virxe da Cerca na Semana Santa de Compostela
A Semana Santa en Galicia é o período sagrado do Cristianismo comprendido entre o Domingo de Ramos e o Domingo de Resurrección, celebrado en Galicia. Aínda que vai perdendo forza en comparación con outras rexións de España, aínda destacan as procesións dalgunhas vilas coma Ferrol e Viveiro.
Semana Santa de Viveiro
miniatura|Imaxe da Piedade realizada en 1945 por Xosé Rivas, pertencente á Confraría do Santísimo Cristo da Piedade de Viveiro - Lugo
Cabanas de Ferro, Faramontaos, A Merca
Cabanas de Ferro  é un lugar da parroquia de Faramontaos no concello ourensán da Merca na comarca da Terra de Celanova. Estaba deshabitado no ano 2012 segundo datos do INE e do IGE.
Semana Santa en Galicia
Semana Santa de Viveiro
A Semana Santa de Viveiro é considerada festa de interese turístico internacional dende o ano 2013. Celébrase na vila de Viveiro, na faixa costeira da provincia de Lugo. É un dos principais reclamos turísticos da localidade, que conseguen ano a ano atraer a milleiros de turistas. Salienta polo gran valor artístico da imaxinaría e ourivaría procesionada, ademais de ter unha personalidade propia, xeralmente sobria e austera, que fai que se asemelle máis á Semana Santa castelá, en comparación con exemplos quizais máis famosos, como a Semana Santa andaluza.
Os actos centrais da Semana Santa viveiresa dan comezo o Venres das Dores e a súa celebración se prolonga durante máis dunha semana, até o Domingo de Resurrección. Nela participan un total de oito confrarías e irmandades que compoñen a Xunta de Confrarías, encargada de coordinar os diferentes actos e desfiles procesionais que representan a Paixón de Cristo.
Semana Santa de Ferrol
miniatura|Virxe das Dores na Procesión do Santo Encontro en Ferrol.
A Semana Santa de Ferrol está considerada dende 2014 como Festa de Interese Turístico Internacional. Xa contaba desde 1995 coa consideración de Festa de Interese Turístico Nacional.
Un total de cinco confrarías organizan os desfiles procesionais, que comezan o Domingo de Ramos e rematan o Domingo de Resurrección:
De entre as vinte e cinco procesións que se celebran na cidade cada Semana Santa, destacan, polo seu arraigo, valor dos tronos e tallas, afluencia de público e devoción, as seguintes:
-Procesión do Ecce Homo (Domingo de Ramos)
-Procesión de Xesús Atado á Columna, o Cristo do Socorro e a Santísima Virxe da Esperanza (Martes Santo).
-Procesión do Cristo dos Navegantes (Mércores Santo)
-Procesión da Pontificia, Real e Ilustre Confraría da Nosa Señora das Angustias (Xoves Santo).
-Procesión do Santísimo Cristo da Misericordia e María Santísima da Piedade (Xoves Santo.
-Procesión do Santo Encontro (Venres Santo).
-Procesión do Santo Enterro (Venres Santo).
-Procesión dos Caladiños (Venres Santo).
-Procesión da Caridade e do Silencio (Sábado Santo).
Celebracións de Interese Turístico Galego
Aínda que existen numerosas vilas en Galicia que non posúen unha Semana Santa destacábel, pola contra algunhas conservan nos seus templos pezas escultóricas que, pola gran devoción que suscitan, ou polo seu valor histórico-artístico cómpre seren mencionadas.
Con menor entidade que as celebradas en Ferrol e Viveiro, tamén se celebran outros dous actos de interese turístico galego, a Semana Santa de Cangas e maila Semana Santa de Paradela (no Concello de Meis), ambas as dúas na provincia de Pontevedra. E de recente nomeamento a Semana Santa de Betanzos.
Charlotte Gainsbourg
miniatura|dereita|Gainsbourg en 2007.
Charlotte Gainsbourg, nada en Londres o 21 de xullo de 1971, é unha actriz e cantante francesa, filla de Serge Gainsbourg e Jane Birkin.
Comezou a súa carreira cinematográfica moi cedo impulsada pola súa nai. Vive xunto a Yvan Attal, actor e director con quen ten dous fillos, Ben e Alice. Participou en distintas producións en inglés e francés.
Xoán XI Pedro al-Hilu
Xoán XI Pedro al-Hilu (en يوحنا بطرس الحلو, Yuwhana Butrus al-Hilu), nado en Rusta‎‎ (Líbano) e finado no mosteiro de Qanubin no val de Qadixa o 12 de maio de 1823, foi o 67º Patriarca de Antioquía e de todo Levante dende o 8 de xuño de 1809 até o seu pasamento, e polo tanto cabeza da Igrexa Católica Maronita.
Traxectoria
Naceu en Ruta. Como patriarca, restaurou a sé de Qanubin, abandonada dende os tempos do patriarca Xacobe IV, onde viviu a partir de 1811. Recuperou moitas propiedades da Igrexa que lle foran arrebatadas. Tamén converteu os mosteiros de Kfar Hai e de Qulaiat en colexios patriarcais en 1812 e 1817, respectivamente. En 1818 convocou un concilio xeral maronita. Finou no cargo o 12 de maio de 1823 no mosteiro de Qanubin.
Abjad
Un abjad é un tipo de sistema de escritura onde hai un símbolo para cada fonema consonántico, chamado ás veces consonantario. Por unha banda un abjad é distinto do alfabeto e por outra dos abugidas polo feito de que as vogais son marcadas con diacríticos opcionais. A orixe deste termo está nunha palabra sen sentido utilizada como secuencia mnemotécnica para aprender a orde das letras do alfabeto árabe, pero aquí se trata da orde antiga que se empregaba antes de que as letras fosen reorganizadas e agrupadas segundo o seu aspecto gráfico. O paralelo máis común con esta secuencia é o alfabeto hebreo e era así:
Outras dúas secuencias van deste xeito:
(A estes efectos, as maiúsculas representan as  consoantes guturais, e os dígrafos sh, th, kh, dh e gh representan senllas letras. O final "in" representa tanwīn, un aspecto da gramática árabe). En todas as versións, as primeiras catro letras son as mesmas: Alif, Bā', Jīm, Dāl. Estas tres "ordes alfabéticas" poden ser usadas como numerais ou a rama da numeroloxía chamada isopsefia.
Representación teatral
miniatura|. A representación constitúe o momento álxido do teatro, pois integra tódolos elementos dispersos na creación dramática achegando o dominio en que a acción dramática acada, grazas ós personaxes e por mor dun repertorio de situacións dramatúrxicas, a súa execución. A representación é un acto comunicativo no cal conflúen múltiplos participantes: autor, director, actores, espectadores, luminotecnia...
Historia de Porto Alegre
miniatura|A cara sur da península onde desembocaba o Riacho e ficaba o Porto de Viamao (vista de 1852 desta parte de Porto Alegre aínda pouco poboada; a Igrexa Matriz no alto). A historia urbana de Porto Alegre dá comezo coa concesión de sesmarías na ribeira oriental do Guaíba no extremo sur brasileiro, territorio de colonización en disputa entre españois e portugueses.
Abjad
Moitas escrituras derivadas dos abjades fóronse ampliando con símbolos vocálicos para chegar a ser alfabetos plenos. Isto pasou sobre todo cando a escritura se adaptou a unha lingua non semítica, sendo o caso máis famoso a derivación do alfabeto grego a partir do abjad fenicio. outras veces, os signos vocálicos aparecen en forma de pequenos puntos ou anzois en relación coas letras consonánticas, producindo un abugida como no caso do sistema de escritura amhárico.
Historia de Porto Alegre
Fundación
En 1752 unha leva de 60 familias procedentes das Açores (300 persoas casadas, casais) foi asentada no lugar por mandato real (legalmente expropiación de media legua da concesión na ribeira para uso público). Por iso o nome cambiou a Porto dos Casais.
Abjad
Un abjad, ou alfabeto consonántico, é un alfabeto que non nota máis cás consoantes (ou que principalmente non nota máis cás consoantes), como no árabe ou no hebreo. O termo provén das primeiras letras do alfabeto árabe histórico (e non da súa versión actual), ou sexa ʾalif, bāʾ, ǧīm e dāl (أﺑﺠﺪ).
Historia de Porto Alegre
Fundación
En 1763 a invasión española da capital homónima de Río Grande supuxo a súa mudanza a Viamao e gran parte dos portugueses fuxidos asentáronse no Porto dos Casais incrementando grandemente a súa poboación. Así en 1772 o poboado foi elevado a freguesía (fundación oficial) co nome de San Francisco do Porto dos Casais (1.500 habitantes). De seguida os colonos recibiron lotes individuais e na península do Guaíba foi deseñado o trazado dun núcleo urbano (141 Ha ).
Abjad
As vogais das palabras so aparecen ao ler ou ben se notan por signos auxiliares de emprego raro, principalmente diacríticos. Neste caso, estes auxiliares de lectura so se empregan en textos pedagóxicos ou relixiosos (dominio no que hai que engadir os signos de cantilación). Para semellantes sistemas de escritura fálase daquela dunha scriptio defectiva, «escritura defectiva»: a grafía está en efecto as máis das veces incompleta e necesita que o lector coñeza xa unha palabra dada para que a poida ler correctamente.
Historia de Porto Alegre
Fundación
Como consecuencia inmediata (aumento de poboación e importancia estratéxica do porto) trasladouse ao ano seguinte a capitalidade da provincia de Río Grande do Sur á nova poboación, que renomeouse Nosa Señora da Nai de Deus de Porto Alegre. Foron erixidos os edificios representativos (igrexa matriz e pazo de goberno) no punto máis alto da península, o chamado Morro ou Alto da Praia, onde dende 1753 estivera o cemiterio do Porto dos Casais (Alto da Praia), conformando así a praza central da futura cidade, a chamada Praza da Matriz. Tamén se fixeron unhas primitivas fortificacións con tres portóns pechando o lado de terra (1778).
Abjad
A maioría das escrituras que notan linguas semíticas son abjades, por razóns vinculadas á estrutura morfofonolóxicas destas linguas, nas que é posible, se se coñecen as regras de gramática pertinentes, adiviñar a posición e o timbre das vogais. As vogais longas dos abjades son porén a miúdo notadas por medio de matres lectionis (consoantes en función vocálica), o que fai que so haxa uns poucos abjads « puros ». O alfabeto árabe, en certos aspectos, ás veces se aproxima máis ao alfabeto que ao abjad.
Nos abjades, é frecuente que as letras cambien máis ou menos de forma segundo a súa posición na palabra.
Historia de Porto Alegre
Fundación
A poboación creceu grazas ao novo status asemade co tráfico no porto. O primeiro en seres ocupado foi a vertente norte da península. Tamén apareceron pequenas industrias, estaleiros, mesmo unha rudimentaria Casa de Opera.
Século XIX
miniatura|200px|Mapa de Porto Alegre aínda nas murallas. En 1808 a cidade obtivo a categoría de vila e no 1822, trala independencia do Brasil, a de cidade. Nese tempo era xa o centro comercial máis importante da rexión pola importancia do seu porto nas rutas de navegación interior. O peirao, a alfándega e a praza homónima xurdiron na ribeira norte da península do Guaíba.
miniatura|esquerda|Porto Alegre dende o norte en 1852. Durante a Guerra dos Farrapos (Revolución Farroupilha) a cidade protexeuse reforzando a muralla do século XVIII que foi derrubada tralo conflito para permitires a súa expansión (1845). Construíuse o edificio do Mercado Público no porto e a Ponte de Pedra sobor do regato Diluvio.
Na segunda metade do século a cidade creceu coma tal (de 12.000 habitantes en 1822 pasou a 44.000 en 1872; e a 72.000 en 1899, coa chegada de continxentes de inmigración europea, especialmente influente a alemá) e modernizouse en servizos e infraestruturas (augas, electricidade, tranvía, ferrocarril (1874), sanidade, educación, o Teatro de S.Pedro na Praza da Matriz ) mentres o goberno central comezou a investires na mellora do porto con novos estaleiros.
Século XX
Foi coa chegada do novo século cando o pulo á área portuaria resultou transformador para a fisonomía da urbe no seu bordo de ribeira. Unha política de recheos gañou metros para grandes peiraos deixando o antigo fronte fluvial da cidade no interior. Así a Praza da Alfándega ou a do Mercado (Praza XV de Novembro) a carón da cal foi erixido o edificio do concello (1901). miniatura|200px|Apertura da Av. Borges de Medeiros cara ao sur (ao fondo o Guaíba) mediante o Viaduto Otávio Rocha. En 1914 presentouse o Plan Xeral de Melloramentos (inspirado no París dos bulevares) que serviu de referencia para actuacións posteriores no centro histórico, algunhas aínda en proxecto hoxe en día e outras moitas esquecidas. Nese plano aparecía o que dende antigo fora a Várzea e despois o Campo da Redençao (un amplo predio inmediatamente fóra de murallas) convertido no parque homónimo que, despois da exposición conmemorativa do centenario da revolución de 1835, denominouse Parque Farroupilha, o central de Porto Alegre. Para mellorar a comunicación entre o centro e os barrios do sur prevía a continuidade da Av. Borges de Medeiros dende a Praza XV mediante a obra emblemática na época do Viaduto Otávio Rocha.
Tamén naquel plano aparecía a recanalización do regato Diluvio para evitar inundacións. Especialmente catastrófica resultara a de 1941 o que fixo que en adiante a cidade se replantexara a postura con relación ao Guaíba, decidindo alonxarse das augas mediante a continuación dos recheos.
Na década dos corenta Porto Alegre experimentou un desenvolvemento industrial (zona norte) que impulsou a inmigración do rural do estado co resultado dun gran crecemento poboacional nos decenios seguintes (394.000 habitantes en 1950, 635.000 en 1960, e 885.000 en 1970) co xurdimento do fenómeno da favelización na periferia. O Plan Director de 1959 impulsou, segundo unha interpretación dos preceptos do Movemento Moderno, a edificación en altura cambiando drasticamente o perfil do centro da cidade.
O Plano Director de 1979-87 tentou reconducir o crecemento tecnocrático da época da ditadura cun discurso máis ambientalista pero sen acadar resultados evidentes. De todas as maneiras Porto Alegre tense sinalado nas dúas últimas décadas pola súa xestión democrática con miras sociais (pioneira dos orzamentos participativos) sendo sede do Foro Social Mundial (2001-3).
Fuente Dé
miniatura|Vista aérea de Fuente Dé Fuente Dé é unha localidade española do concello de Camaleño (Cantabria). A súa poboación (INE 2011) é de 6 habitantes (4 homes e 2 mulleres). Dista 16 km da capital municipal. O seu circo glaciar, poboado de faias e no cal nace o río Deva, é un punto de interese xeomorfolóxico.
Teleférico
Este lugar posúe un teleférico que salva un desnivel de 753 metros cunha lonxitude de cable de 1.640 m. A estación superior do teleférico chámaselle El Cable, existindo alí un miradoiro sobre o val. O traxecto realízase en pouco máis de 3 minutos.
Opina
As opinas son compostos químicos de baixo peso molecular derivados de aminoácidos, que se encontran en tumores de plantas ou tumores de raíces pilosas producidos por bacterias parasitas do xénero Agrobacterium. A biosíntese de opinas é catalizada por encimas específicos codificados por xenes contidos en pequenos segmentos de ADN (chamados ADN-T ou "ADN de transferencia"), que forman parte do plásmido Ti, que a bacteria insire no xenoma da planta. A bacteria utiliza as opinas como unha fonte importante de nitróxeno e enerxía. Cada cepa de Agrobacterium induce e cataboliza un conxunto específico de opinas. Tamén se atoparon opinas e moléculas similares a opinas nalgúns animais, home incluído. Polo momento, describíronse polo menos 30 opinas.
miniatura|none|600px|Síntese de opinas.
Estrutura química
Quimicamente as opinas poden pertencer a dúas grandes clases estruturais:
miniatura|dereita|Estrutura química da [[nopalina.]] miniatura|dereita|Estrutura química da [[octopina.]] 1. A gran maioría das opinas son aminas secundarias derivadas formadas por condensación dun aminoácido cun cetoácido ou ben cun azucre. A primeira das categorías inclúe as familias da nopalina e a octopina. As da familia da nopalina (nopalina, ácido nopalínico, leucinopina, glutaminopina, succinamopina) fórmanse cando o alfa-cetoglutarato serve como substrato ceto na reacción de condensación. As da familia da octopina (octopina, ácido octopínico, lisopina, histopina) fórmanse cando é o piruvato o que está implicado na reacción de condensación. miniatura|dereita|Estrutura química da [[manopina.]] Unha segunda subcategoría comprende a familia do manitil (manopina, ácido manopínico, agropina, ácido agropínico), cuxos compostos se forman pola condensación dun aminoácido co azucre manosa.
Nomenclatura
O nome opina vén de octopina, que foi a primeira opina, descuberta en 1927 no músculo dos polbos (e non en tumores de plantas). O nome empezou a usarse na década de 1970. Xeralmente, o nome das novas opinas que se descobren ten a terminación "-opina". Son excepcións a nopalina e a estrombina. Non obstante, non todos os nomes de moléculas que rematan en "-opina" son en realidade opinas, como por exemplo ocorre coa, atropina, estilopina, europina, e licopina que son moléculas doutra clases de compostos (en realidade acaban en "-ina" pero coincide un "op" diante).
Outras fontes de opinas
As opinas e as moléculas similares a opinas non son exclusivas dos tumores de plantas. A primeira opina que se descubriu, a octopina, foi illada inicialmente do músculo de polbos. Derivados similares illáronse de tecidos musculares de certos invertebrados mariños, como os compostos: alanopina, estrombina, e tauropina. As opinas como a acetopina e a nopalina poden tamén formarse en calos e tecidos normais de plantas como resultado do metabolismo da arxinina. A sacaropina é un intermediato no metabolismo do aminoácido lisina e aparece en fungos, plantas superiores e mamíferos, incluíndo o home. O cogomelo velenoso Clitocybe acromelalga é unha fonte de catro aminoácidos de tipo opina: valinopina, epileucinopina, isoleucinopina e fenilalaninopina.
Lista de opinas
Velaquí unha lista alfabética dalgunhas opinas importantes e compostos similares a opinas.
A acetopina (N2-(carboximetil)-arxinina ou dimetil-octopina) foi illada de calos do algodón (Gossypium hirsutum) e a soia (Glycine max). Non se encontra nos tecidos vexetais transformados por Agrobacterium e, por tanto, non é considerada unha "verdadeira" opina.
Transcrición xenética
miniatura|[[Micrografía electrónica de transmisión|Micrografía electrónica da transcrición masiva de ARNr en ovocitos de anfibios. As múltiples cadeas que saen en ángulo do ADN son ARNr transcritos.]] miniatura|dereita|ARN polimerase II (azul) unida ao ADN (verde). O ARN transcrito está en amarelo. miniatura|400px|Diagrama moi simplificado do inicio da transcrición. RNAP significa ARN polimerase. miniatura|400px|Diagrama moi simplificado da elongación. miniatura|400px|Diagrama moi simplificado da terminación.
Opina
Lista de opinas
As agrocinopinas (A-D) son un tipo especial de opinas. Son fosfodiésteres de azucres. A agrocinopina A é un fosfodiéster de sacarosa e L-arabinosa. A agrocinopina B é o fosfodiéster formado ao hidrolizar a glicosa do residuo de sacarosa que forma parte da agrocinopina A.
Transcrición xenética
A transcrición é o proceso celular por medio do cal a partir dunha secuencia molde de ADN se realiza unha copia en ARN complementaria en bases a dito ADN. A transcrición é o primeiro paso da expresión xenética, xa que despois o ARN formado será traducido a proteínas, aínda que non todos os transcritos de ARN son traducidos. Non se transcribe o ADN enteiro, senón só xenes concretos en cada momento.
Opina
Lista de opinas
A agropina (1'-desoxi-D-manitol-1'-il)-L-glutamina,1',2'-lactona) obtívose a partir de tumores de plantas. Forma parte da familia do manitil. Deriva da manopina por medio da formación dunha lactona.
Transcrición xenética
ARN e ADN son ácidos nucleicos formados por nucleótidos. As bases nitroxenadas dos seus nucleótidos poden establecer pontes de hidróxeno coas que están en fronte, pero só son posibles determinadas combinacións: G con C, T do ADN con A do ARN, e A do ADN con U do ARN. Estas combinacións constitúen a complementariedade de bases.
Opina
Lista de opinas
O ácido agropínico (N-1-(D-manitil)-L-ácido glutámico lactama) prodúcese nos tumores de plantas. Pertence á familia do manitil. Fórmase por lactamización da agropina.
Transcrición xenética
Durante a transcrición un encima ARN polimerase le a secuencia dun tramo (xene) dunha das fibras do ADN e crea unha copia complementaria e antiparalela en ARN. As bacterias só teñen unha ARN polimerase, que transcribe todos os tipos de ARN; os eucariotas teñen tres: ARN polimerase I (sintetiza ARNr menos o de 5S), ARN polimerase II (sintetiza ARNm) e ARN polimerase III (sintetiza ARNt e o ARNr 5S).
Geranoaetus melanoleucus
Geranoaetus melanoleucus é unha especie de ave accipitriforme da familia Accipitridae. Trátase dunha ave de rapina que vive en Suramérica.
Características
Mide entre 70 e 90 cm, e é tan grande coma unha aguia. O macho adulto tem a área ventral branca, con finas tiras negras, e o dorso negro con plumas de cor agrisada nas ás. A femia distínguese polo seu maior tamaño.
Opina
Lista de opinas
A beta-alanopina (N-(1-carboxietil)-L-alanina ou ácido 2,2-iminodipropiónico) e a meso-alanopina (meso-N-(1-carboxietil)-alanina) illáronse de invertebrados mariños. Estruturalmente pertence á familia da octopina.
Transcrición xenética
A transcrición pode explicarse facilmente considerando que comprende 4 ou 5 procesos, durante os cales os encimas e factores proteicos se van movendo sobre o ADN como unha onda. Estes procesos son:
The Dig (filme de 2021)
The Dig é un filme británico-estadounidense de 2021 dirixido por Simon Stone. Está baseado na novela homónima de John Preston, na cal reimaxina os eventos da escavación de Sutton Hoo en 1939. Está protagonizado por Carey Mulligan, Ralph Fiennes, Lily James, Johnny Flynn, Ben Chaplin, Ken Stott, Archie Barnes e Monica Dolan.
Opina
Lista de opinas
Ver sucinamopina máis abaixo.
Transcrición xenética
O tramo de ADN transcrito a ARN chámase unidade de transcrición e codifica polo menos un xene. A molécula de ARN orixinada chámase transcrito de ARN. O transcrito pode ser un ARNm que vai ser traducido a proteínas ou un ARN que non é traducido, como os ARNr, ARNt e outros ARN pequenos. Nos transcritos de ARNm hai tanto zonas codificantes coma non codificantes (intróns, UTR) con secuencias regulatorias.
A transcrición ten tamén mecanismos de corrección de erros, pero non son tan efectivos como os que actúan durante a replicación do ADN, polo que a fidelidade da copia non é tan grande.
Geranoaetus melanoleucus
Características
Resulta doado de identificar polo contraste negro e branco, e polo seu característico voo, de aleteo curto e coa coa moi erguida.
Opina
Lista de opinas
A crisopina (d-lactona da N-1-desoxi-D-frutosil-L-glutamina) obtívose inicialmente dos tumors da figueira e o crisantemo. É o análogo desoxifrutosil da agropina.
A cucumopina (ácido 4,6-dicarboxi-4,5,6,7-tetrahidro-1H-imidazo[4,5-c]piridina-4-propanoico) atopuse en tumores da vide e en cultivos de raíz pilosa de cenoria.
Transcrición xenética
Durante a transcrición o ADN é lido en dirección 3' → 5', polo que o ARN transcrito crece en dirección 5' → 3' (antiparalelismo) e é unha molécula monocatenaria sintetizada de forma "continua" (non hai necesidade de que se formen fragmentos de Okazaki, como sucede nunha das fibras do ADN durante a súa replicación). Só se transcribe unha das dúas cadeas do ADN, chamada cadea molde. A outra cadea do ADN denomínase cadea codificante, porque, aínda que non é a que se copia, é a que ten a mesma secuencia ca o ADN transcrito (excepto que ten timina en vez de uracilo).
A transcrición pode dividirse en 3 fases: iniciación, elongación e terminación.
Transcrición nas bacterias
A transcrición ten lugar no citoplasma bacteriano, onde se atopan a gran molécula de ADN da bacteria e os plásmidos. Distinguiremos as fases de iniciación, elongación e terminación.
A iniciación efectúase sobre o promotor, situado antes da secuencia codificante. A ARN polimerase bacteriana está constituída por 5 subunitdades: dúas subunidades α, unha β, unha β' e unha σ. A subunidade σ recoñece unha secuencia consenso no promotor do xene, tipicamente a "caixa de Pribnow" [TATAAT], fíxase sobre o ADN e recruta as outras partes do complexo encimático. Unha vez que a ARN polimerase se situou no seu lugar, a subunidade σ sepárase do complexo e β' asegura a unión ao ADN, formándose o chamado complexo pechado. A ARN polimerase desenrola a continuación a dobre hélice nunha zona de 17 pares de bases arredor súa: é o complexo aberto, que forma unha burbulla desenredada para a transcrición.
A fase de elongación pode comezar e substitúese a subunidade σ que sae do complexo por unha chamada Nus A. O complexo encimático transcribe entón o ARN complementario da cadea de ADN molde. A ARN polimerase cataliza a formación dos enlaces fosfodiéster entre os ribonucleótidos adecuados.
A terminación da transcrición faise ao chegar ao terminador do xene, situado despois da secuencia codificante. As secuencias de ADN ricas en pares G-C que hai alí, con 3 pontes de hidróxeno (máis fortemente unidas), ralentizan a progresión da ARN polimerase, e ademais fórmase un bucle en forquita entre dúas rexións complementarias no ARN que bloquea o encima. Finalmente unha proteína de terminación (Rho) libera a molécula de ARN.
O ARNm transcrito é directamente utilizable pola maquinaria celular para ser traducido. Como a transcrición e a tradución teñen lugar no mesmo compartimento celular, é mesmo posible que os ribosomas comecen a traducir o ARNm antes de que remate totalmente a súa transcrición.
Transcrición nos eucariotas
Hai numerosas diferenzas entre a transcrición de eucariotas e procariotas. Nos eucariotas a transcrición ten lugar no núcleo celular. A cromatina debe previamente descompactarse para permitir á maquinaria proteica acceder ao ADN. A diferenza do que sucede en procariotas, o ARN producido pola transcrición non é directamente utilizable polos ribosomas e deberá sufrir unha maduración postranscricional.
Os eucariotas teñen tres tipos distintos de ARN polimerases. Pero as polimerases non poden por si soas facer a transcrición, e deben ser axudadas por unha serie de factores de transcrición proteicos. Estes factores denomínanse TFI, TFII, TFIII… e forman un complexo proteico constituído por de 8 a 14 subunidades.
Transcrición realizada pola ARN polmerase II
Na transcrición eucariótica dos ARNm distínguense tres fases distintas: iniciación, elongación e terminación. Ao final, o transcrito debe sufrir unha maduración.
Na fase de iniciación o equivalente da «caixa de Pribnow» dos procariotas é nos eucariotas a «caixa TATA», situada uns 30 pares de bases antes da orixe de transcrición. Esta secuencia xoga un papel fundamental porque nela se vai fixar a ARN polimerase II (para transcribir ARNm). Hai outras dúas secuencias ou «caixas» que forman parte das secuencias consenso, entre elas: a caixa CAAT (situada a uns 70 pares de bases antes do sitio de iniciación da transcrición), que é un sitio modulador da transcrición, e a caixa GC. Por último, a maior distancia existen rexións chamadas amplificadores ou intensificadores (enhancers) que poden estimular a transcrición, situados a varios centos de pares de bases do lugar da transcrición, pero que en determinados momentos poden quedar moi próximos ao lugar de transcrición porque o ADN se curva.
Para que se forme o complexo de iniciación primeiro deben unirse os factores proteicos e despois a ARN polimerase. A construción do complexo de iniciación comeza coa proteína TFII D que está constituída pola proteína de unión á TATA ou TBP, que se vai fixar na caixa TATA, o que vai constituír o núcleo do complexo de iniciación.
Despois, os diferentes factores de transcrición ensámblanse sonbre o "núcleo" do complexo. O TFII A estabiliza o complexo TFII D-ADN, o TFII B e o TFII E únense ao ADN, despois únese o TFII F, que é unha helicase dependente do ATP, e por último únese a ARN polimerase II. Este complexo aínda non pode iniciar a transcrición a unha velocidade significativa. Son necesarios factores de transcrición adicionais. Entre eles o CTF (NF1), que se une á caixa CAAT, e o Sp 1, que se une ás caixas GC, que se denominan trans-activadores. Ademais, as secuencias amplificadoras (enhancers, «cis activadores») son activadas por proteínas activadoras. Fórmase un bucle no ADN que fai que as zonas amplificadoras, que estaban a bastante distancia, queden ao lado da caixa TATA, de modo que as proteínas activadoras situadas sobre os amplificadores (enhancers) quedan en contacto coa caixa TATA.
A elongación pode entón comezar. O fenómeno central da elongación é a fosforilación do dominio CTD (Dominio Carboxi Terminal), da subunidade de 220 kDa da ARN polimerase II. É un dominio rico en serina e en treonina, que son dous aminoácidos que poden ser fosforilados nos seus grupos -OH. A fosforilación do dominio CTD polo TFII H (unha proteína quinase dependente de ATP) causa que a ARN polimerase se desprace ata o sitio de inicio da transcrición. A adición secuencial de ribonucleótidos para fabricar o transcrito de ARN pode xa comezar. A ARN polimerase comproba que os ribonucleótidos forman as pontes de hidróxeno correctas (emparellamento de bases correcto) e úneos por enlace fosfodiéster.
A terminación está determinada por secuencias sinal específicas, como o sinal de poliadenilación AAUAAA. A polimerase continúa a súa transcrición ata un pouco máis adiante desa secuencia e despois libérase pola acción de diversos factores. A transcrición propiamente dita está xa rematada, pero o ARN obtido non é aínda funcional e debe sufrir unha maduración.
Opina
Lista de opinas
A epileucinopina (ácido N-(1-carboxi-3-metilbutil)glutámico ou N2-(1,3-dicarboxipropil)leucina) foi illada do cogomelo velenoso Clitocybe acromelalga.
Transcrición xenética
Transcrición realizada pola ARN polmerase II
Durante a maduración o extremo 3' do ARN é escindido no sinal de poliadenilación e unha polimerase específica (a poliA polimerase ou PAP) engade moitos residuos de adenina (50 nos lévedos e 200 nos eucariotas superiores) formando a cola poli-A (que non estaba codificada no ADN), que lle dá estabilidade á molécula. No extremo 5' engádese unha carapucha de metilguanosina, que é necesaria para o recoñecemento do ARN durante a tradución nos ribosomas. A última fase da maduración é a eliminación dos intróns, zonas non codificantes características dos eucariotas, intercaladas na rexión codificante do xene. Esta eliminación denomínase splicing do ARN, realizado por un complexo nucleoproteico chamado espliceosoma. Agora o ARNm está listo para ir ao citoplasma e ser traducido.
Opina
Lista de opinas
A glutaminopina (derivado N2-(D-1,3-dicarboxipropil) da glutamina) é un membro da familia da nopalina illado de tumores de plantas.
Transcrición xenética
Transcrición realizada pola ARN polimerase I
A ARN polimerase I eucariótica realiza a transcrición da maior parte do ARNr. Primeiramente transcribe unha gran molécula de ARNr 45S, que despois se escinde nos tres ARNr de 28, 18 e 5,8S. O xene do ARNr de 45S atópase nunhas zonas dos cromosomas 13, 14, 15, 21 e 22 humanos chamadas organizadores nucleolares. En cada un destes cromosomas hai unhas 40 copias do xene. O nucléolo orixínase pola transcrición intensa nestes xenes. Nos xenes do ARNr 45S, o recoñecemento da caixa TATA non se pode facer directamente. Cómpre primeiro recoñecer outras dúas zonas de consenso: o promotor central arredor da posición +1 e a secuencia chamada UCE (upstream control element). O factor UBFI recoñece a UCE, o que provoca a curvatura do ADN. Deste modo, a caixa TATA pode ser recoñecida pola proteína de unión á TATA (TBP) e os tres factores TAFI de SLI. A ARN polimerase I é recrutada nese momento e pode comezar a facer a transcrición directamente (sen necesidade do CTD coma no caso do ARNm). Esta síntese detense bruscamente cando se chega ás secuencias de terminación.
Opina
Lista de opinas
A heliopina (tamén chamada vitopina) (N2 -(1-carboxietil)glutamina) obtívose de tumores de plantas.
The Dig (filme de 2021)
Tivo unha estrea nos cinemas o 15 de xaneiro de 2021, seguido por unha distribución en liña a través de Netflix o 29 de xaneiro de 2021.
Opina
Lista de opinas
A histopina (N-(D-1-carboxietil)histidina) é un membro da familia da octopina que se encontra en tumores de plantas.
A isoleucinopina (ácido N-(1-carboxi-2-metilbutil)glutámico ou N-(1,3-dicarboxipropil)isoleucina) foi illada do cogomelo velenoso Clitocybe acromelalga.
A lisopina (N2-(D-1-carboxietil)-L-lisina) é un membro da familia da octopina que se atopou en tumores de plantas.
A manopina (N-1-(D-manitil)-L-glutamina) encóntrase en tumores de plantas. É o principal membro da familia do manitil das opinas.
A metiopina (N-[1-D-(carboxil)etil]-L-metionina) atopouse en tumores de plantas.
A mikimopina (epímero na posición 4 da cucumopina) foi illado primeiramente en tumores da planta do tabaco.
A nopalina (N2-(D-1,3-dicarboxipropil)-L-arxinina) foi illada inicialmente de tumores de plantas. É o membro principal da familia da nopalina. Tamén se atopou en certos tecidos non transformados de plantas como resultado do metabolismo da arxinina.
O ácido nopalínico (tamén chamado ornalina) (N2-(D-1,3-dicarboxipropil)-L-ornitina) é membro da familia das nopalinas e atópase en tumores de plantas.