cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Litixio climático
Reino Unido
En decembro de 2020, tres cidadáns británicos, Marina Tricks, Adetola Onamade, Jerry Amokwandoh, e a organización benéfica de litixios climáticos Plan B, anunciaron que estaban a tomar accións legais contra o goberno do Reino Unido por non tomar as medidas suficientes para abordar a crise climática e ecolóxica.
Os demandantes anunciaron que alegarán que o financiamiento continuo do goberno de combustibles fósiles tanto no Reino Unido como noutros países constitúe unha violación dos seus dereitos á vida e á vida familiar, ademais de violar o Acordo de París e a Lei de Cambio Climático do Reino Unido de 2008.
Estados Unidos
En febreiro de 2020, Estados Unidos tiña a maioría dos casos pendentes con máis de 1000 no seu sistema xudicial. Os exemplos inclúen Connecticut contra ExxonMobil Corp. e Massachusetts contra a Axencia de Protección Ambiental (EPA, polas súas siglas en inglés).
Massachusetts contra EPA
Un dos primeiros casos de litixio histórico sobre cambio climático foi Massachusetts contra a Axencia de Protección Ambiental, decidido pola Corte Suprema dos Estados Unidos en 2007. A demanda foi presentada por varios estados estadounidenses contra a Axencia de Protección Ambiental (EPA) despois de que a EPA se negara a regular o dióxido de carbono e outras emisións de gases de efecto invernadoiro como parte do seu deber baixo a Lei de Aire Limpo (CAA) en 2003. A EPA argumentara que a súa autoridade baixo a Lei de Aire Limpo era regular os "contaminantes do aire", aos que, segundo eles, non se incluían o dióxido de carbono e outros gases de efecto invernadoiro, polo que non podía aplicar as regulacións. Os estados, como Massachusetts, argumentaron que estas emisións poderían provocar danos relacionados co cambio climático nos seus estados, como o aumento dos niveis dos océanos e, por tanto, estas emisións deberían considerarse daniñas segundo a CAA e dentro da capacidade de regulación da EPA. Aínda que a EPA inicialmente gañou na Corte de Apelacións, a Corte Suprema, nunha decisión de 5-4, estivo de acordo cos estados en que se demostrou que o dióxido de carbono e outros gases de efecto invernadoiro eran daniños e requiriu que a EPA os regulara.
Juliana contra Estados Unidos
En 2015, varios mozos estadounidenses, representados por Our Children's Trust, presentaron unha demanda contra o goberno dos Estados Unidos en 2015, alegando que as súas vidas futuras se verían prexudicadas debido á inactividade do goberno para mitigar o cambio climático. Aínda que os tribunais presentaran demandas similares e foran desestimadas por numerosas razóns, Juliana contra os Estados Unidos gañou terreo cando unha xuíza de distrito, Ann Aiken, ditaminou que o caso tiña mérito para continuar e que "un sistema climático capaz de sustentar a vida humana" era un dereito fundamental segundo a Constitución dos Estados Unidos. Desde entón, o goberno dos Estados Unidos tentou desestimar o caso a través de varias impugnacións ás conclusións de Aiken, pero segue pendente de accións xudiciais.
Tribunal Europeo de Dereitos Humanos
En setembro de 2019, un grupo de seis nenos e mozos de Portugal presentou unha demanda ante o Tribunal Europeo de Dereitos Humanos. Co apoio da ONG británica Global Legal Action Network (GLAN), argumentan que se necesita unha acción climática máis dura para salvagardar o seu futuro benestar físico e mental. O tribunal pediu a 33 gobernos europeos que explicasen antes de febreiro de 2021 se a súa incapacidade para abordar o quecemento global viola o artigo 3 do Convenio Europeo de Dereitos Humanos.
Outros
En 2018, dez familias de países europeos, Kenya e Fidxi presentaron unha demanda contra a Unión Europea polas ameazas contra os seus fogares causadas polas emisións de gases de efecto invernadoiro da UE.
Un grupo de nenos en Colombia demandou ao goberno para protexer a Amazonía da deforestación debido á contribución da deforestación ao cambio climático. En 2018, a Corte Suprema ditaminou que a selva colombiana era unha "entidade suxeita de dereitos" que requiría protección e restauración.
En 2020, un caso xudicial administrativo en Francia requiriu que a administración de Macron revisase as súas políticas para abordar o cambio climático e asegurarse de que fosen o suficientemente importantes como para cumprir cos compromisos do Acordo de París.
Entre gobernos e empresas
Nos Estados Unidos, Friends of the Earth, Greenpeace xunto coas cidades de Boulder, Arcata e Oakland gañaron contra o Export-Import Bank dos Estados Unidos e a Overseas Private Investment Corporation (empresas estatais do goberno dos Estados Unidos), que foron acusados de financiar proxectos de combustibles fósiles prexudiciais para un clima estable, en violación da Lei Nacional de Política Ambiental (caso presentado en 2002 e resolto en 2009).
En 2016, un organismo gobernamental de Filipinas (a Comisión de Dereitos Humanos) iniciou unha investigación oficial sobre o cambio climático contra 47 dos maiores produtores de carbono do mundo. En 2019 determinouse que as empresas relacionadas cos combustibles fósiles teñen a obriga legal de actuar contra o cambio climático e poden ser responsables dos danos.
En 2017, Saul Luciano Lliuya demandou a RWE para protexer a súa cidade natal de Huaraz, debido ao risco de desbordamento polo crecemento dun lago glaciar.
En 2017, San Francisco, Oakland e outras comunidades costeiras de California demandaron a múltiples compañías de combustibles fósiles polo aumento do nivel do mar.
En 2018, a cidade de Nova York anunciou que levará cinco empresas de combustibles fósiles (BP, ExxonMobil, Chevron, ConocoPhillips e Shell) a un tribunal federal debido á súa contribución ao cambio climático (que xa está a sufrir a cidade).
En 2020, Charleston, de Carolina do Sur (EE.UU.), seguiu unha estratexia semellante.
A Granda, Arcos, Outeiro de Rei
A Granda é un lugar da parroquia de Arcos no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
O Montenovo, Arcos, Outeiro de Rei
O Montenovo é un lugar da parroquia de Arcos no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Poledo, Arcos, Outeiro de Rei
Poledo é un lugar da parroquia de Arcos no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Os mozos da miña vida
Os mozos da miña vida (en Riding in Cars with Boys) é un filme estadounidense de 2001 dirixido por Penny Marshall. Foi o derradeiro dirixido por Marshall. É un filme baseado na autobiografía homónima de Beverly Donofrio, sobre unha muller que superou as dificultades, entre elas ser nai adolescente, e que máis tarde logrou un mestrado. A narrativa do filme abrangue os anos 1961 a 1985. Está protagonizado por Drew Barrymore, Steve Zahn, Brittany Murphy e James Woods. Aínda que o filme está coproducido por Beverly Donofrio, moitos dos seus detalles difiren do libro.
Lingua siriano
A lingua siriano é unha lingua indíxena da familia tucana falada principalmente en Colombia, e mais uns cantos falantes no Brasil.
Baxiña, Castelo de Rei, Outeiro de Rei
Baxiña é un lugar da parroquia de Castelo de Rei no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Interstellar Boundary Explorer
Interstellar Boundary Explorer ou IBEX, tamén coñecido como SMEX-10 e Explorer 91, é un observatorio espacial da NASA lanzado o 19 de outubro de 2008 mediante un foguete Pegasus XL desde Kwajalein.
Características
A misión de IBEX é estudar a interacción entre o vento solar e o medio interestelar. Para iso usa dúas cámaras para átomos neutros enerxéticos producidos polo plasma máis aló da fronteira de choque, o límite máis próximo co medio interestelar das aforas do Sistema Solar. Unha das cámaras recolle os átomos máis enerxéticos (de 300 a 6000 eV) mentres que a outra detecta os de menos enerxía (de 10 a 2000 eV). A órbita de IBEX, de 12 260 km x 304 347 km, o leva máis aló da magnetosfera terrestre para poder detectar os átomos neutros.
A nave ten forma octogonal, de 58 cm de alto e 95 cm de lado, cunha masa sen propelente de 80 kg, dos cales 26 kg son instrumentación científica. Con propelente a nave pesa 107 kg. A alimentación eléctrica corre a cargo dun panel solar que produce 116 W de potencia.
Transhumanismo
miniatura|Símbolo H+ transhumanista. O transhumanismo (abreviado como H+ ou h+) é un movemento cultural e intelectual internacional que ten como obxectivo final transformar a condición humana mediante o desenvolvemento e fabricación de tecnoloxías amplamente dispoñibles, que melloren as capacidades humanas, tanto a nivel físico como psicolóxico ou intelectual. Os pensadores transhumanistas estudan os posibles beneficios e perigos das novas tecnoloxías que poderían superar as limitacións humanas fundamentais, como tamén a tecnoética axeitada á hora de desenvolver e empregar esas tecnoloxías. Estes especulan sostendo que os seres humanos poden chegar a ser capaces de transformarse en seres con extensas capacidades, merecedores da etiqueta "posthumano".
O significado contemporáneo do termo transhumanismo foi forxado por un dos primeiros profesores de futuroloxía, Fereidoun M. Esfandiary, coñecido como FM-2030, que pensou en "os novos conceptos do humano" na Nova Escola arredor de 1960, cando comezou a identificar ás persoas que adoptan tecnoloxías, estilos de vida e visións do mundo transicionais a "posthumanas" como "transhumanos". Esta hipótese sosteríase nos traballos do filósofo norteamericano Max More, quen empezaría a articular os principios do transhumanismo como unha filosofía futurista en 1990, e a organizar en California un grupo intelectual que dende entón creceu no que hoxe se chama o movemento internacional transhumanista.
Influenciado por traballos e obras primarias de ciencia ficción, a visión transhumanista dunha futura humanidade diferente atraeu a moitos partidarios e detractores dunha ampla gama de perspectivas. O transhumanismo foi descrito por Francis Fukuyama como «a idea máis perigosa do mundo», mentres que Ronald Bailey considera que é un «movemento que personifica as máis audaces, valentes, imaxinativas e idealistas aspiracións da humanidade». Algúns autores consideran que a humanidade xa sería transhumana, porque os progresos médicos nos últimos séculos alteraron de maneira significativa a nosa especie. Porén, non o sería dunha forma consciente e, polo tanto, transhumanista.
Nicandro Golán Pereiro
Nicandro Golán Pereiro, nado en Sada en 1905 e finado no mesmo concello o 9 de agosto de 1952, foi un mestre e político galego.
Traxectoria
Fillo de José María Golán Blanco e Hermenigilda Pereiro Canle. Iniciou os estudos de Maxisterio na Escola Normal de Santiago de Compostela, aínda que en 1929 trasladouse á Normal de Pontevedra. En decembro dese ano impartiu unha conferencia no Pósito de Sada sobre o tema "Nuestra emigración en Hispanoamérica". Integrouse no Centro Cultural Obrero de Sada do que foi elixido vicepresidente en xaneiro de 1931. Formou parte do grupo autonomista de Sada creado en novembro de 1932, e participou nos mitins pro Autonomía de 1933, como o de Gandarío celebrado o 12 de marzo.
En xaneiro de 1933 participou no mitin de Campolongo, promovido pola Sociedad Agraria Republicana de Castro, Leiro y Carantoña e pola Federación Agrícola Comarcal de Pontedeume con José Antonio Cabana Rodríguez, presidente desta última entidade e o deputado Ramón Suárez Picallo, do Grupo Galeguista de Sada. Mestre de Samoedo dende 1932, rematou os cursiños de selección do maxisterio en decembro de 1933. Foi mestre do Pósito de Corme (Ponteceso). Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendido de emprego e soldo por seis meses. Como resultado do expediente de depuración foi suspendido de emprego e soldo por un ano e trasladado fora da provincia. Foi destinado a Oviedo. Despois foi mestre en Senra (Ortigueira).
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2024
O Campionato Mundial da FIA de Fórmula 1 de 2024 será a 75ª tempada de Fórmula 1 organizada pola Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Está recoñecido pola Fédération Internationale de l'Automobile (FIA), o órgano de goberno internacional do automobilismo, como a máxima clase de competición para coches de carreiras de rodas aberta. O campionato disputarase nunha serie de carreiras, ou Grandes Premios, celebradas en todo o mundo. Equipos e pilotos competirán polo Campionato do Mundo de Pilotos e polo Campionato do Mundo de Construtores. Pilotos e equipos competirán polos títulos de Campión do Mundo de Pilotos e  Campión do Mundo de Construtores respectivamente.
Equipos e pilotos confirmados
Os seguintes construtores e pilotos están actualmente baixo contrato para competir no Campionato Mundial de 2024. Todos os equipos competirán cos pneumáticos subministrados por Pirelli. Cada equipo está obrigado a inscribir polo menos dous pilotos, un para cada un dos dous coches obrigatorios.
Lista de carreiras previstas
O calendario de 2024 inclúe un récord de vinte e catro Grandes Premios.
miniatura|upright=1.1|As Nacións programadas para albergar un [[Gran Premio de Fórmula 1 en 2024 resáltanse en verde, coas localizacións dos circuítos marcadas cun punto negro. As anteriores nacións de acollida móstranse en gris escuro, e os antigos circuítos anfitrións están marcados cun punto branco.]]
Notas
<references group="N"/> <references group="lower-alpha" />
James van Hoften
Traxectoria
Van Hoften graduouse en enxeñaría civil pola Universidade de California en Berkeley en 1966 e é máster en enxeñaría hidráulica e ten un doutoramento na mesma materia pola Universidade do Estado de Colorado en 1968 e 1976 respectivamente. Foi seleccionado como candidato a astronauta pola NASA en xaneiro de 1978, completando o seu adestramento en agosto de 1979. Participou nas misións STS-41-C e STS-51-I, pasando 14,08 días no espazo.
Lingua tanimuca-retuarã
A lingua tanimuca ou tanimuca-retuarã (letuama) é unha lingua indíxena da familia tucana falada en Colombia, na rexión dos ríos Guacayá, Popeyacá, Mirití e baixo Apaporis, en Colombia. O número de falantes rolda os 300 individuos.
Bodecedo, Cela, Outeiro de Rei
Bodecedo é un lugar da parroquia de Cela no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Obras venecianas de defensa dos séculos XV ao XVII: Stato da Terra – Stato da Mar occidental
Obras venecianas de defensa dos séculos XV ao XVII: Stato da Terra – Stato da Mar occidental é un Patrimonio da Humanidade da UNESCO composto por seis fortificacións abaluartadas construídas pola República de Venecia nos seus dominios continentais (Stato da Terra) e os seus Dominios do Mar (Stato da Mar).
As Retortas, Cela, Outeiro de Rei
As Retortas é un lugar da parroquia de Cela no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Obras venecianas de defensa dos séculos XV ao XVII: Stato da Terra – Stato da Mar occidental
Co aumento da guerra con armas de fogo no Renacemento producíronse cambios significativos na estratexia militar e no deseño dos fortes. Un destes cambios foi o desenvolvemento dos bastións, ou fortificacións alla moderna, cunha fortaleza en forma de polígono con baluartes nas esquinas. Estes deseños orixináronse na República de Venecia, pero pronto se estenderían por Europa e seguirían sendo o estándar para a defensa ata o século XIX. En 2017, seis destas fortificacións en Italia, Croacia e Montenegro inscribíronse na lista do Patrimonio Mundial da UNESCO. Estes seis sitios proporcionan exemplos por excelencia do deseño deste forte, demostran a influencia de Venecia da época renacentista e dan testemuño dun gran avance na historia da guerra.
Propiedades
Os sitios que conforman o Patrimonio da Humanidade demostran a amplitude dos estilos arquitectónicos e das fortalezas empregadas polos venecianos. Construída no século XV, a cidade fortificada de Kotor é o sitio máis antigo, mostrando un período de transición entre o deseño tradicional da fortaleza e o deseño alla moderna. No século XVI, as fortificacións en Bérgamo e a Fortaleza de San Nicolás construíronse, mostrando a adición dun sistema máis complexo e centralizado de bastións, murallas e fosos. As defensas de Zadar, Peschiera del Garda e Palmanova foron rematadas no século XVII.
Óscar Reboiras Loureiro
Óscar Reboiras Loureiro, nado en Rianxo en 1979, é un escritor galego.
Traxectoria
Estudou xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela e traballa no mundo do márketing dixital.
Bernard Martin (ambientalista)
Bernard Martin, nado en 1954, é un pescador canadense e ecoloxista. Gañou o Premio Goldman en 1999.
Portover, Cela, Outeiro de Rei
Portover é un lugar da parroquia de Cela no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Bernard Martin (ambientalista)
Traxectoria
Martin naceu e criouse nunha familia de pescadores en Petty Harbor, Terra Nova e Labrador. Continúa coas prácticas tradicionais de pesca de bacallau da súa familia como pescador de cuarta xeración.
Moratoria de pesca do bacallau
thumb|right|upright=1.3|Pesca do bacallau nos bancos de Terra Nova. A pesca do bacallau foi unha forma de vida en Terra Nova durante séculos, pero despois da Segunda guerra mundial, a sobrepesca comercial e os factores ambientais comezaron a cobrar un gran prezo, con poboacións en forte declive. Martin e outros pescadores costeiros notaron a diminución das súas capturas e alertaron aos funcionarios do goberno sobre a situación. Esperaban que a redución preventiva das cotas de bacallau puidese frear a diminución. Foron tan lonxe como para crear unha zona de pesca protexida ao redor de Petty Harbour/Maddox Cove e formaron unha cooperativa de pescadores en 1983 para tomar o control da industria local. Con todo, as pesqueiras de alta mar a grande escala, tardaron moito máis en recoñecer a desaceleración e continuaron pescando, o que finalmente conduciu ao colapso da industria. Os equipos de pesca modernos, como as redes de enmalle de fondo de monofilamento, son particularmente duros para os ecosistemas mariños. Martin e outros continuaron advertindo aos funcionarios do goberno que isto non era sustentable.
En 1992, o goberno canadense prohibiu a pesca comercial de bacallau coa esperanza de que aumentasen as poboacións de peixes. Despois da moratoria sobre a pesca comercial, Martin comentou que moitos aínda complementaban as súas dietas a través da pesca recreativa, pero isto tamén foi prohibido en 1994. Entre a perda de ingresos e a necesidade de substituír o valor nutricional do bacallau con artigos comestibles adicionais, moitos en Terra Nova tiveron dificultades financeiras. Martin, aínda que consciente da importancia ambiental da prohibición, sentiuse decepcionado pola prohibición da pesca recreativa, xa que obrigou ás familias e comunidades a abandonar hábitos que abarcan xeracións por un novo estilo de vida.
Traballo ambiental e premio
Antes e despois da moratoria, Martin propúxose dar a coñecer a súa experiencia e a mala xestión da industria do bacallau coa esperanza de que outros ecosistemas mariños puidesen conservarse mellor. Compartiu as leccións aprendidas en Alasca, Nicaragua, Nova Zelandia e Eritrea. Tamén estableceu analoxías entre a sobrepesca de bacallau e a talla de bosques primarios da costa oeste. Foi detido preto de Clayoquot Sound por participar nun bloqueo contra as tallas en 1993.
Axudou a fundar Fishers Organized for the Revitalization of Communities and Ecosystems (FORCE), que contou co apoio das Nacións Unidas. Tamén traballou na Enquisa Sentinel para estudar as poboacións de bacallau e se a devastación podería terse evitado. Actuou como coordinador do Caucus Oceans de Terra Nova e Labrador durante un ano. Criticou abertamente o uso de redes de arrastre.
Martin recibiu o premio Goldman Environmental Prize en 1999 despois de ser nomeado polo Sierra Club do Canadá en recoñecemento á súa defensa para salvar á industria do bacallau da sobrepesca e as prácticas comerciais nocivas como a pesca de arrastre. Tiña a intención de usar o diñeiro do premio para pagar as débedas contraídas pola prohibición, manter aos seus catro fillos e contribuír á caridade. Alegrouse de que a causa puidese gañar credibilidade a través do seu premio.
A partir de 2012, o bacallau seguía sendo escaso e os ambientalistas recomendaron que se tomasen medidas similares tamén na costa leste dos Estados Unidos a pesar das posibles repercusións económicas. Aínda que os mariscos substituíron ao bacallau como mercado principal, os pescadores canadenses teñen máis coidado de manterse dentro dos límites de captura recomendados para preservar poboacións saudables e sustentables. O propio Martin pasou a pescar cangrexos. É optimista de que as poboacións de bacallau estean a recuperarse lentamente.
José Toribio Medina
José Toribio Medina Zavala, nado en Santiago de Chile o 21 de outubro de 1852 e finado na mesma cidade o 11 de decembro de 1930, foi un prolífico polígrafo chileno, historiador, numismático, bibliógrafo e lexicógrafo, recoñecido, entre outros, polos seus estudos biográficos, sobre a literatura colonial chilena ou sobre a historia da imprenta hispanoamericana.
Primeiros anos e formación
José Toribio Medina naceu o 21 de outubro de 1852 na capital chilena, fillo de Mariana Zavala e de José del Pilar Medina.
A súa educación primaria transcorreu no colexio privado Santiago, da cidade de Talca, onde o seu pai fora nomeado xuíz. En 1865 ingresou no Instituto Nacional General José Miguel Carrera, xa en Santiago, para cursar a súa educación secundaria pola rama de Humanidades, que finalizou en 1869. O ano seguinte continuou a súa formación na Universidade de Chile, na que se graduou dos seus estudos de Dereito en 1873.
Carreira académica
Ao logo da súa traxectoria, Medina diversificou os seus focos de interese en diversas áreas, entre as que destacou como bibliógrafo e compilador de obras, fontes e documentos sobre a historia e a literatura colonial chilena e hispanoamericana, o que o levou a ser recoñecido como un destacado americanista, hispanista e colonialista.
En decembro de 1874, o ministro de Relacións Exteriores, Adolfo Ibáñez, nomeouno secretario da representación diplomática de Chile en Lima, o que lle facilitou o acceso á documentación do Vicerreinado do Perú. En 1884 pasou a ocupar o mesmo posto na legación do seu país en Madrid.
miniatura|231x231px|José Toribio Medina na súa [[biblioteca, en 1909.]]
Nas súas viaxes ao estranxeiro visitou tamén arquivos e bibliotecas na Arxentina, nos Estados Unidos, no Reino Unido, en Francia e en España, e sinaladamente, nesta última, o Arquivo Xeral de Indias, o Arquivo de Simancas e o Arquivo Notarial de Madrid. Os resultados destas investigacións plasmáronse nalgúns casos en posteriores compilacións e publicacións como a Biblioteca Americana, as compilacións cartográficas ou os volumes dedicados á historia da imprenta en Hispanoamérica. Moitas destas publicacións levounas a cabo el mesmo nunha imprenta instalada na súa propia casa.
En 1897, a Universidade de Chile nomeouo membro académico da Facultade de Filosofía, Humanidades e Artes, o que lle permitiu ocupar a primeira cátedra de Historia Documental Americana e Chilena a partir de 1899.
En 1925, Medina doou ao Estado chileno a súa biblioteca, composta por 60.000 impresos, 1668 manuscritos orixinais e 8.659 documentos transcritos. Todo este legado documental consérvase nunha sala da Biblioteca Nacional de Chile que leva o nome de Biblioteca Americana José Toribio Medina.
Medina faleceu en Santiago de Chile o 11 de decembro de 1930 aos 78 anos.
Biografías
miniatura|285x285px|Diccionario biográfico colonial de Chile ([[1906), publicado por José Toribio Medina]]
Os Alargos, Guillar, Outeiro de Rei
Os Alargos é un lugar da parroquia de Guillar no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
LEB Prata
Nomes
Ao longo dos anos, o campionato da LEB foi mudando o seu nome debido a diferentes acordos de patrocinio. A seguinte é unha lista das denominacións oficiais do compionato:
O Salete, Guillar, Outeiro de Rei
O Salete é un lugar da parroquia de Guillar no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Vilar, Matela, Outeiro de Rei
Vilar é un lugar da parroquia de Matela no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Ameixa clara
A ameixa clara (Venus nux) é unha especie de molusco bivalvo. Foi descrita por primeira vez por Gmelin en 1791.
Movemento Ámsterdam-Pleyel
O Movemento Ámsterdam Pleyel foi un movemento pacifista contra a guerra e o fascismo, creado en 1933.
Historia
Do 4 ao 6 de xuño do ano seguinte, tivo lugar na Sala Pleyel de París un segundo congreso «contra o fascismo e a guerra», promovido tamén por Barbusse e Rolland. O cambio de nome dun congreso a outro tiña un importante significado. O de 1932 aludía á guerra e á agresión imperialista á URSS. Pola súa parte, o de 1933, celebrado poucos meses despois do ascenso de Hitler ao poder en Alemaña, xa se dirixía «contra o fascismo e a guerra». Destes dous congresos xurdiu o movemento Ámsterdam-Pleyel. Constituíronse en Francia diversos comités locais, o que supuña a primeira mobilización antifascista promovida polo Partido Comunista Francés (PCF).
O Movemento agrupou partidos, organizacións e personalidades que se proclamaban pacifistas. Mobilizou numerosos intelectuais de esquerda franceses, como Paul Langevin, Albert Camus ou Maria Valtat, e tamén doutros países.
Henri Barbusse, o seu presidente, afiliado ao PCF desde 1923, mantiña relación directa con Stalin, por riba do PCF e da Komintern. Stalin considerábao o seu Gorki francés e estaba ao corrente das actividades do movemento. «A dirección comunista, nunha operación á marxe formal dos seus partidos, situou por primeira vez o fascismo como inimigo principal, asociouno á guerra e impulsou unha incipiente mobilización unitaria antifascista (até entón só antiimperialista), limitada ao mundo intelectual e profesional».
O maior éxito do movemento foi a celebración o 14 de xullo de 1935, Día Nacional de Francia, dunha gran manifestación antifascista. Participaron ao redor de cincuenta organizacións políticas (SFIO, PCF e PR), sindicais (CXT, CGTU) e cívicas (comités antifascistas, a liga de Defensa dos Dereitos do Home). Esta manifestación foi considerada o acto fundacional da Fronte Popular en Francia.
Tella, Matela, Outeiro de Rei
Tella é un lugar da parroquia de Matela no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Verticordia acuticostata
Verticordia acuticostata é unha especie de molusco bivalvo. Foi descrita por primeira vez por Philippi en 1844.
O Aveal, Matela, Outeiro de Rei
O Aveal é un lugar da parroquia de Matela no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Elizabeth Jones
Elizabeth Jones, nada en Montclair, Nova Jersey, o 31 de maio de 1935, é unha gravadora, medallista e deseñadora de moeda estadounidense, a undécima en ocupar a xefatura do Departamento de Gravado da Casa da Moeda dos Estados Unidos (1981-1991).
A súa marca de gravadora, que estampa nas moedas e medallas da súa creación, é EJ.
Traxectoria
Jones, filla dun médico xinecólogo de Nova Jersey, cursou o seu ensino secundario na súa vila natal e en 1953 graduouse na Montclair Kimberley Academy. Posteriormente fixo estudos superiores no Vassar College, no Estado de Nova York, no que acadou a súa graduación en Historia da Arte en 1957. Entre 1958 e 1960 ampliou os seus estudos na Art Students League, de Nova York, e en 1961 marchou a Roma para seguir a súa formación, cidade na que pasou as dúas décadas seguintes. Alí comezou a se sentir atraída polo mundo da medalla logo de coñecer o escultor italiano Renato Signorini, autor da medalla oficial dos Xogos Olímpicos de Roma de 1960. Entre outras institucións, en Roma instruíuse en medallística na Scuola dell’Arte della Medaglia do Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato.
En 1979, o Goberno italiano encomendoulle a elaboración dunha medalla de ouro na honra de Xoán Paulo II. Alí gravou tamén outras medallas sobre diversos personaxes como Mozart, Picasso, Albert Schweitzer, Charles Dickens ou Susan B. Anthony.
De volta nos Estados Unidos, en setembro de 1981, cando tiña 46 anos, o presidente Ronald Reagan nomeouna gravadora xefa da US Mint, logo da xubilación do anterior xefe, Frank Gasparro. Tratábase da primeira vez que unha muller ocupaba este posto. Naquel momento, Jones xa era considerada como unha reputada gravadora de medallas, e xa levara a cabo diversos traballos por encarga, entre outros, da Frankling Mint, da Medallic Art Company e da Judaic Heritage Society.
En 1991, Elizabeth Jones xubilouse do seu posto como gravadora xefa logo dunha década no cargo e, desde ese momento, o posto quedou vacante durante 15 anos, antes de ser ocupado por John Mercanti.
Un dos traballos máis sobranceiros de Jones foi a moeda dun dólar de prata de 1983 conmemorativa dos Xogos Olímpicos dos Ánxeles, que amosa un lanzador de disco cos contornos marcados en tres capas, o que dá a sensación dun movemento estroboscópico. Tamén é relevante a súa medalla presidencial, correspondente a Ronald Reagan.
Kapila
Kapila (en कपिल) é o nome dado a varias personaxes en textos antigos e medievais, dos que o máis coñecido é o fundador da escola Samkhya de filosofía hindú. Kapila de Samkhya está considerado un sabio védico, que se estima que viviu no século VI ou VII a.C..
Doenza tropical
dereita|miniatura|350x350px|Mapamundi cos [[Clima tropical|climas tropicais salientados en azul.]] As doenzas tropicais son doenzas infecciosas que son especialmente prevalentes en rexións tropicais e subtropicais. As doenzas son menos prevalentes en climas tépedos, debido en parte á existencia dunha estación fría que controla a poboación de vectores artrópodos ao forzalos a hibernar. Insectos como os mosquitos e as moscas e arácnidos como as carrachas son de lonxe os portadores de enfermidades ou vectores máis comúns. Estes insectos poden transportar parasitos, bacterias ou virus infecciosos para os seres humanos e os animais. Frecuentemente, a doenza é transmitida pola picada dun artrópodo que ocasiona a transmisión do axente infeccioso por medio de intercambio subcutáneo de sangue.
Kapila
Rishi Kapila está recoñecido como o autor do influente Samkhya-sutra, en que os sutras aforísticos presentan a filosofía dualista da Samkhya. A influencia de Kapila sobre Buda e o budismo é obxecto de estudos académicos.
Doenza tropical
A exploración de selvas tropicais, a deforestación e crecente inmigración e tráfico aéreo internacional levou a unha incidencia progresivamente globalizada de tales doenzas.
Kapila
Traxectoria
Kapila está considerado o autor dunha sutra influente chamada Samkhya-sutra ou Kapila-sutra, que presenta mediante aforismos a filosofía dualista da Samkhya. Estas sutras foron explicadas noutro texto do hinduísmo ben estudado chamado Samkhyakarika. Ademais de nas teorías da Samkhya, apare en moitos diálogos de textos hindús, como na explicación e deensa do principio da Ahimsa (non violencia) no Mahabharata.
Recoñecemento
Kapila, o fundador da Samkhya, foi moi reverenciado por varias escolas de filosofía hindú. Gaudapada (~500 a.C.), un estudoso da Advaita Vedanta, na súa Bhasya chamou a Kapila un dos sete grandes sabios, xunto con Sanaka, Sananda, Sanatana, Asuri, Vodhu e Pancasikha. Vyasa, o estudoso do ioga, no seu Yogasutra-bhasya escribiu que Kapila era "o principal sabio, ou coñecedor".
Lamas, Lamas do Biduedo, Triacastela
Lamas é un lugar da parroquia de Lamas do Biduedo, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Escarabeoideos
Os escarabeoideos (Scarabaeoidea) son unha superfamilia de escaravellos, que son o único subgrupo da infraorde Scarabaeiformia. Nesta superfamilia clasifícanse unhas 35 000 especies e cada ano descríbense unhas 200 novas especies. As familias que a constitúen están en revisión actualmente e a lista de familias de máis abaixo é só preliminar.
O membro confirmado máis antigo do grupo é Alloioscarabaeus do Xurásico medio atopado na formación Jiulongshan da rexión chinesa de Mongolia Interior.
Mahsa Amini
Mahsa Amini (en ), nada en 2000 en Saqqez, e finada o 16 de setembro de 2022 en Teherán, tamén coñecida como Jina Amini, foi unha muller iraniana que foi arrestada e torturado pola Patrulla de Orientación do goberno iraniano, unha brigada de policía especial en cargo de implementación pública dos regulamentos do hijab en Irán. Foi arrestada para unha "orientación islámica" pola policía do goberno de Irán. Despois de dúas horas de golpes na cabeza e de ser aterrorizada polo comportamento da Policía Moral de Irán, sufriu tanto un ataque cerebral como un ataque cardíaco e entrou en coma. É unha das vítimas máis famosas de agresión e de violencia contra as mulleres en Irán. Polo menos 304 persoas foron asasinadas polas forzas de seguridade durante as protestas en resposta á súa morte.
Verticordia granulata
Verticordia granulata é unha especie de molusco bivalvo. Foi descrita por primeira vez por Giuseppe Seguenza en 1860.
Tuberaria
Tuberaria é un xénero de plantas de flores con 27 especies da familia Cistaceae.
É nativo do occidente e sur de Europa onde se produce en lugares secos e pedregosos, a miúdo cerca do mar.
Descrición
As follas atópanse nunha roseta na base da planta e, a continuación, opostas no talo, son simples, ovais de 2-5 cm de lonxitude e 1-2 cm de ancho. As flores son de 2-5 cm de diámetro, con cinco pétaos, de cor amarela cunha mancha vermella na base de cada pétalo, a mancha vermella actúa como un «obxectivo» para os insectos polinizadores.
Especies de Tuberaria utilízanse como plantas alimenticias polas larvas dalgunhas especies de Lepidopteras, incluídas algunhas do xénero Coleophora.
Carballido, Mosteiro, Outeiro de Rei
Carballido é un lugar da parroquia de Mosteiro no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Elateriformia
Elateriformia é unha infraorde de escaravellos polífagos. As dúas familias máis grandes que están incluídas neste grupo son Buprestidae, da cal se describiron unhas 15 000 especies, e Elateridae, das cales se describiron unhas 10 000 especies.
A Balsa, A Balsa, Triacastela
A Balsa é un lugar da parroquia da A Balsa, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Elateriformia
A infraorde consta de seis superfamilias:
Xenostrobus securis
Xenostrobus securis é unha especie de molusco bivalvo. Foi descrita por primeira vez por Jean-Baptiste Lamarck en 1819.
Casa do Monte, Mosteiro, Outeiro de Rei
Casa do Monte é un lugar da parroquia de Mosteiro no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Folgueiras, Cancelo, Triacastela
Folgueiras é un lugar da parroquia de Cancelo, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Couso, Mosteiro, Outeiro de Rei
Couso é un lugar da parroquia de Mosteiro no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
A Casanova, Mosteiro, Outeiro de Rei
A Casanova é un lugar da parroquia de Mosteiro no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
San Breixo, A Balsa, Triacastela
San Breixo é un lugar da parroquia da A Balsa, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Xylophaga dorsalis
Xylophaga dorsalis é unha especie de molusco bivalvo. Foi descrita por primeira vez por Turton en 1819.
San Pedro do Ermo, A Balsa, Triacastela
San Pedro do Ermo é un lugar da parroquia da A Balsa, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Heterodúplex
Heterodúplex é un termo de xenética que indica a estrutura híbrida dunha molécula de ácido nucleico, e refírese á área formada por dúas cadeas procedentes de moléculas diferentes.
Un exemplo de heterodúplex é o que se crea ao final da transformación bacteriana na que se insire un filamento exóxeno no cromosoma bacteriano da célula aceptora que crea o complementario.
Felmil, Mosteiro, Outeiro de Rei
Felmil é un lugar da parroquia de Mosteiro no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Disciplinas da Bioloxía
Lista de disciplinas e subdisciplinas da Bioloxía (se cadra incompleta):
Tuberaria lignosa
A loitosiña (Tuberaria lignosa) é unha especie de planta da familia das cistáceas.
Descrición
Herba perenne rizomatosa de base leñosa pubescente na parte inferior. Talos de até 40 cm, ascendentes, ramificados. Follas sen estípulas; as basais de até 8,5 (-10) x 2,5 (-3,5) cm, espatuladas ou oblanceoladas, a maioría en roseta; as caulinares máis pequenas ou bracteiformes. Inflorescencia laxa, bracteada, con pedúnculos de 9-25 mm e reflexos na frutificación. Sépalos externos de (1,5-) 3-7,5 x (0,3-) 1-1,4 mm, lineares; os internos de 9-17 x 5-7 mm, ovado-lanceolados. Pétalos de 10-15 mm. Cápsula con valvas ovadas, híspidas no ápice.
Distribución e hábitat
Mediterráneo occidental. Entre carrouchas e carrascas sobre chans silíceos. Florece e frutifica de primavera a verán.
Usos
Na primavera recóllense as rosetas de follas e as ramas florecidas, para secar á sombra nun lugar seco. Despois de seca, prepáranse infusións para tratar problemas de estómago e das vías urinarias. A decocción de toda a planta, usada soa ou mesturada con malva branca (Malva neglecta) e follas de nogueira (Juglans rexia) empregada como desinfectante tanto para as persoas como para os animais, Utilízase durante os coidados posparto.
Cancelo, Cancelo, Triacastela
Cancelo é un lugar da parroquia de Cancelo, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Ferreira, Mosteiro, Outeiro de Rei
Ferreira é un lugar da parroquia de Mosteiro no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Tras do Castro, Cancelo, Triacastela
Tras do Castro é un lugar da parroquia de Cancelo, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Acea, Mosteiro, Outeiro de Rei
Acea é un lugar da parroquia de Mosteiro no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo.
Patrimonio da Humanidade na Guinea
miniatura|180px| [[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px ]] O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do Patrimonio da Humanidade na Guinea, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. A Guinea, país litoral do oeste africano bañado polo golfo da Guinea e de gran variedade étnica e cultural debido á súa historia como ruta de comercio colonial, ratificou a convención o 18 de marzo de 1979, convertendo os seus lugares en elixíbeis para a súa inclusión na lista.
Acea, Mosteiro, Outeiro de Rei
Toponimia
A orixe do topónimo "Acea" é o árabe as-saniya, que é un muíño de auga destinado a moer fariña.
Patrimonio da Humanidade na Guinea
A Reserva Natural Integral do Monte Nimba foi o primeiro lugar da Guinea recoñecido como Patrimonio Mundial, inscrito na 5ª Sesión do Comité do Patrimonio Mundial, realizada en Sydney (Australia) en 1981. Compartido con Costa do Marfil, o sitio foi posteriormente incluído na Lista do Patrimonio da Humanidade en Perigo dende 1992 por mor dos conflitos armados locais que ameazan a estabilidade e a conservación natural.
Pezós, Pezós, Pezós
Pezós é un lugar da parroquia de Pezós, capital do concello de Pezós que se localiza no occidente de Asturias.
O Monte, O Monte, Triacastela
A Lagúa é un lugar da parroquia do Monte, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria.
Pezós, Pezós, Pezós
Situado a 328 metros sobre o nivel do mar, a vila localízase no sur do concello e en 2021 tiña unha poboación de 41 habitantes.
Segunda guerra bóer
miniatura| As tropas bóer prepáranse para a batalla A segunda guerra bóer (en inglés: Second Boer War, en Tweede Boerenoorlog, en Tweede Vryheidsoorlog, Tweede Boereoorlog, Anglo-Boereoorlog ou Engelse oorlog —'segunda guerra de liberación', 'segunda guerra bóer', 'guerra anglo-bóer' e 'guerra inglesa' respectivamente), foi unha guerra que durou dende o 11 de outubro de 1899 ao 31 de maio de 1902.
Lugar da guerra
Desenvolveuse no territorio do sur de África, no que serían os actuais estados de Suráfrica, Lesoto e Eswatini.
Bandos belixerantes
O Imperio Británico loitou contra os colonos holandeses africáneres de fala afrikáans de dúas repúblicas bóer independentes, a República Surafricana (República de Transvaal) e o Estado Libre de Orange.
Desenrolo
Winston Churchill, que máis tarde se fixo famoso como estadista (primeiro ministro do Reino Unido) e escritor, foi capturado pero escapou.
As tropas británicas gañaron a guerra. Como resultado, ambas repúblicas foron anexionadas ao Imperio Británico. Máis tarde, ambos foron finalmente incorporados á Unión de Suráfrica, un dominio do Imperio Británico, en 1910. O conflito coñécese comunmente como guerra dos bóers ou dos bóeres, pero tamén se coñece como a guerra de Suráfrica fóra de alí, a guerra anglo-bóer entre a maioría dos surafricanos e en afrikáans como Anglo-Boereoorlog ou Tweede Vryheidsoorlog ("segunda guerra de liberación" ou "Second Freedom War") ou o Engelse oorlog (guerra inglesa).
A segunda guerra dos bóers forma parte das coñecidas como guerras dos bóers. Estes inclúen a menos coñecida primeira guerra bóer que tivo lugar desde decembro de 1880 até marzo de 1881.
World Database on Protected Areas
A World Database on Protected Areas (WDPA) é a meirande base de datos do mundo sobre as áreas protexidas mariñas e terrestres, que contaba con máis de 260 000 áreas protexidas en agosto de 2020, con rexistros que abranguen 245 países e territorios de todo o mundo. A WDPA é unha colaboración entre o Centro de Monitoreo da Conservación do Ambiente, a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e a Comisión Mundial de Áreas Protexidas.
Os datos para o WDPA recóllense das secretarías de convencións internacionais, dos gobernos e das organizacións non gobernamentais colaboradoras, pero o papel de custodio está asignado ao Programa de Áreas Protexidas do PNUMA-WCMC, con sede en Cambridge, no Reino Unido, que acolle a base de datos desde a súa creación en 1981. O WDPA ofrece información inestimable aos responsables de tomar decisións de todo o mundo, especialmente no que se refire a medir a extensión e a eficacia das áreas protexidas como indicador para cumprir os obxectivos mundiais de biodiversidade. En outubro de 2010, UNEP-WCMC lanzou o sitio web protexido, baseado en redes sociais, que permite aos usuarios interactuar e mellorar os datos que se rexistran na base de datos mundial de áreas protexidas.
Intercambio de cromátides irmás
miniatura|upright=1.8|Cromosomas [[metafase|metafásicos dunha liña celular nos que se ve un cromosoma en anel (R) e varios intercambios de cromatidas non irmás, algúns dos cales están indicados por frechas.]] miniatura|Esquema dun intercambio de cromátides irmás. Os extremos das cromátides están invertidos na área inferior. O intercambio de cromátides irmás (ICI ou, en inglés, SCE) é o intercambio de material xenético entre dúas cromátides irmás idénticas.
Descubriuse usando o método de tinguidura Giemsa nunha cromátide que pertence ao complexo das cromátides irmás antes da anafase da mitose. A tinguidura revelou que pasaban poucos segmentos á cromatide irmá que non estaban tinguidos. A tinguidura Giemsa pode tinguir grazas á presenza da base análoga da bromodesoxiuridina, que foi introducida na cromátide desexada.
A razón pola que se produce o intercambio entre cromátides irmás non se coñece pero é necesaria e usada para facer probas mutaxénicas de moitos produtos. A distribución normal é catro ou cinco intercambios de cromátides irmás por par cromosómico por mitose, mentres que de 14 a 100 intercambios non son normais e supoñen un perigo para o organismo. O intercambio de cromátides irmás é elevado en patoloxías como a síndrome de Bloom, con taxas de recombinación de ~10-100 veces por riba do normal, dependendo do tipo cellar. Unha alta frecuencia de intercambio de cromátides irmás pode tamén estar relacionado coa formación de tumores.
O intercambio de cromátides irmás tamén se observou que é moi frecuente na enfermidade de Behçet B51(+).
Mitose
A recombinación mitótica no lévedo de xemación Saccharomyces cerevisiae é fundamentalemnte o resultado dos procesos de reparación do ADN que responden aos danos espontáneos e inducidos que ocorren durante o crecemento vexetativo. (Tamén revisado por Bernstein e Bernstein, pp 220–221 ). Para que as células de lévedos reparen os danos por recombinación homóloga, debe estar presente no mesmo núcleo unha segunda molécula de ADN que conteña homoloxía de secuencias coa rexión que debe ser reparada. Nunha célula diploide na fase G1 do ciclo celular, unha molécula dese tipo está presente en forma de cromosoma homólogo. Porén, na fase G2 do ciclo cellar (despois da replicación do ADN), está tamén presente unha segunda molécula de ADN homóloga: a cromátide irmá. As probas indican que, debido á especial relación de proximidade que teñen, as cromátides irmás non soamente son preferidas ás cromátides homólogas, máis afastadas, como substratos para a reparación recombinacional, senón que ademais teñen a capacidade de reparar máis danos no ADN que as homólogas.
Meiose
Os xenomas dos organismos diploides en poboacións naturais son altamente polimórficos para as insercións e delecións. Durante a meiose as roturas de dobre febra que se forman dentro de rexións polimórficas deben ser reparadas por intercambio entre cromátides irmás en vez de por intercambio entre cromátides homólogas. Un estudo a nivel moleclar da recombinación durante a meiose en lévedos de xemación mostrou que os eventos de recombinación iniciados por rexións de roturas de dobre febra que carecen de secuencias correspondentes no homólogo non irmán son reparados eficazmente por recombinación entre cromátides irmás. Esta recombinación ocorre coa mesma temporización que a recombinación entre homólogos, pero con rendementos reducidos (2 ou 3 veces) de moléculas de unións de Holliday. Este estudo e evidencias comparables procedentes doutros organismos (por exemplo o pavón ), indican que a recombinación entre cromátides irmás ocorre fundamentalmente durante a meiose e ata un terzo de todos os eventos de recombinación ocorren entre cromátides irmás, aínda que principalmente por unha vía que non implica intermediarios de unión de Holliday.