cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Célestin Freinet
Célestin Freinet (Gars, Alpes Marítimos, 15 de outubro de 1896 - Vence, Alpes Marítimos, 8 de outubro de 1966 ) foi un mestre e pedagogo francés, creador das "Técnicas Freinet". Atribúeselle a xestación do chamado "materialismo escolar", partindo da filosofía krausista e marxista. Propón a autoxestión, cooperación e solidariedade entre o alumnado a través da introdución da imprenta na escola, o texto libre e o método natural de lectura e escrita. Foi o creador en 1928 da Cooperativa de Ensino Laico e da Escola proletaria, precedentes do Movemento da Escola Moderna de Freinet. Diferentes sectores de educadores e analistas considérano fundador da escola moderna-sindicalista. A súa obra máis coñecida naquel momento foi A imprenta na escola. Louis Legrand, un dos seus máis documentados biógrafos, sostén que Freinet "ábrenos no terreo da pedagoxía o camiño da razón e o corazón".
Biografía
Nacido nunha familia campesiña na Provenza francesa, na súa infancia foi pastor. Tras estudar en Grasse entre 1913 e 1919, ingresou na escola normal de mestres de Niza. Mobilizado durante a Primeira guerra mundial con apenas 19 anos, foi ferido gravemente nun pulmón, do que nunca se recuperou completamente. Recibiu a Lexión de Honra e tivo catro anos de convalecencia.
Mestre de escola
miniatura|alt=Caricatura de Célestin Freinet por Luis Ricardo, lenda "Célestin Freinet"|Caricatura de Célestin Freinet por Luis Ricardo. En 1920 iniciouse como mestre de escola en Bar-sur-Loup, nos Alpes Marítimos. Nese período comeza a desenvolver a súa faceta activista pedagóxica con propostas como a imprenta na escola. Tamén comeza a publicar artigos na prensa profesional e política, e a participar nos congresos internacionais da chamada "Escola Nova". Nesas reunións toma contacto con docentes franceses como Bovet, Cousinet, Ferrière e Claparède. Tamén le os clásicos da pedagoxía contemporánea para preparar as oposicións á inspección primaria, que con todo non aprobou. Decepcionado quizais, decide apartarse tanto da pedagoxía tradicional como da nova e a pesar da súa admiración pola obra de Ferrière.
En Gars, o seu lugar de nacemento, crea unha cooperativa de traballadores para electrificar a poboación e convértese nun activista sindical nas filas do Partido Comunista, militancia que lle permite en 1925 viaxar á URSS cunha delegación sindical e coñecer alí a Krupskaia, Ministra de Educación e esposa de Lenin.
Militancia sindicalista
Freinet estivo influído polas correntes obreiras e socialistas de comezo do século XX. De aí a súa militancia sindicalista e a base marxista do seu discurso, as críticas á sociedade capitalista e as súas propostas dunha "Educación polo Traballo, dunha Escola do Pobo e dunha Pedagoxía Popular e Moderna". Todo iso en clara resonancia coa Escola Nova. Aínda que os aspectos fundamentais de orientación pedagóxica de Freinet constitúen unha dura crítica á escola tradicional, tamén realiza críticas á Escola Nova, considerando que goza dunhas condicións económicas e ambientais moi favorábeis das que están privadas a maioría das escolas públicas.
O casamento con Élise
En marzo de 1926 casa con Élise Lagier-Bruno, institutriz e artista, en Saint-Martin-de-Queyrières (unión da que nacerá unha filla, Madeleine, en agosto de 1929). En 1928, o matrimonio instálase temporalmente en Saint-Paul-de-Vence, onde Élise foi trasladada, e continúan desenvolvendo o corpo central da súa pedagoxía: a imprenta, a correspondencia interescolar, a cooperativa escolar e, a nivel nacional, a Cooperativa de Ensino Laico (CEL) que chegaría a converterse nunha verdadeira empresa de produción de material e edición de documentos pedagóxicos. Freinet xa é coñecido tanto a nivel nacional como internacional polos congresos nos que participaba ou organizaba.
A Cooperativa de Ensino Laico
En 1927 publica o libro "A imprenta na escola" e crea no marco da Cooperativa de Ensino Laico (CEL), conxuntamente coa aprobación dos seus estatutos, un boletín chamado "L’imprimerie à l’école" que en principio é mensual. Posteriormente cambia a súa periodicidade a quincenal e en 1932 cambia o seu nome por "L'educateur prolétarien". Neste marco realizábanse anualmente congresos chegando a ter mil asociados en 1935.
A orixe da escola libre experimental sitúase entre 1934 e 1935, cando Freinet pon en marcha unha escola en Vence, con apoio comunista. O alumnado é na súa maioría interno e pertencente ás capas sociais desfavorecidas ou a familias en apuros. Ao empezar a Segunda Guerra Mundial, é considerado perigoso debido á súa militancia comunista e é internado nun campo de concentración, aínda que máis tarde sae en liberdade e únese ao maquis do Briançonnais, que máis tarde chegaría a dirixir. Concluída a guerra, preside o Comité de Liberación dos Altos Alpes e renova a súa actividade en Vence.
O Instituto da Escola Moderna
En 1948 a Cooperativa de Ensino Laico transfórmase no Instituto da Escola Moderna, que se traslada a Cannes. En 1953 Freinet foi expulsado do Partido Comunista, como disidente. Nese período reforza o sistema de coordinación do traballo pedagóxico e didáctico dos seus discípulos, creando o Institut Coopératif de l'École Moderne (ICEM), que tivo o seu reflexo internacional en 1958, coa fundación da Federación Internacional de Movementos de Escola Moderna (FIMEM).
Célestin Freinet faleceu en Vence oito días antes de cumprir os 70 anos de idade. O seu proxecto foi continuado pola súa compañeira Élise Freinet (1898-1983).
Continuadores
esquerda|miniatura|Expansión das técnicas Freinet representada pola FIMEM. Aínda que a difusión das técnicas pedagóxicas de Freinet foi tan ampla como diversa, poden mencionarse algúns continuadores, por exemplo, en España, e durante o florecente período republicano, a Cooperativa Española da Imprenta na Escola, creada por Herminio Almendros e María Cuyás Ponsa, inspectores de ensino, e xerme da Revista Colaboración que organizaría varios congresos, algúns deles coa presenza de Freinet como ocorreu na Escola de Verán de Barcelona de 1933.
Por mor da Guerra Civil Española e do proceso de persecución e aniquilación dunha pedagoxía progresista emprendido polo franquismo e a Igrexa católica española, moitos dos mestres e mestras no exilio difundiron as técnicas de Freinet en Latinoamérica. En España, segue a súa pedagoxía o Movemento Cooperativo de Escola Popular (MCEP), que pertence á FIMEM (Federación Internacional de Movementos de Escola Moderna).
As "técnicas de vida"
Seguindo o testemuño de Élise Freinet, durante o período vivido en Bar-sur-Loup, Célestin experimentou dúas fases de "iluminación pedagóxica", interiorizando e superando a súa propia experiencia tras a Gran Guerra e o movemento para o novo modelo educativo que proporía. O grande descubrimento ou a clave de orixinalidade –común a case todos os movementos pedagóxicos contemporáneos de Freinet– foi "a necesidade imperiosa, física e psicolóxica, de saír da aula para ir buscar a vida na rica contorna do campo veciño e a artesanía aínda existente: a clase-paseo". Sobre esta base, Freinet desenvolveu un abanico de actividades para estimular "a libre expresión infantil, a cooperación e a investigación da contorna". A natureza axudaría ao pedagogo a elaborar unhas claves de traballo. Un exemplo levado ao cine é o filme de José Luis Cuerda, A lingua das bolboretas (1999), que reflicte a actividade dun mestre e o seu alumnado entregados á observación da natureza.
As principais técnicas descritas ao longo da súa obra son:
miniatura|dereita|alt=Nenos e nenas plantando leitugas nun horto escolar|Nenos e nenas plantando leitugas nun horto escolar
Riscos da pedagoxía Freinet
miniatura|alt=nenos e nenas imprimindo follas nunha imprenta artesanal|A imprenta Freinet na escola. Escuela Experimental Freinet, San Andrés Tuxtla, Veracruz (México)A base das técnicas Freinet é o método natural, é dicir, ofrecer un ambiente favorábel ao descubrimento continuado, no que se reflicta a vida cotiá do alumnado e sexa posíbel a expresión libre, o intercambio e o contraste de ideas nunha institución que eles mesmos conforman. Outra das claves do desenvolvemento destas técnicas é a creación de talleres dedicados ao traballo manual. Todo iso nunha liña pedagóxica de actitude investigadora, incentivando a curiosidade polo que rodea ao alumnado, salvagardando o respecto polas propias realizacións e as dos demais, e autoxestionando o bo uso dos materiais como soporte da aprendizaxe.
Xénese desde a práctica
Aínda que Freinet fixo referencias a diversos autores e autoras contemporáneos e mesmo colaborou con eles en actividades, publicacións e congresos, para xustificar ou reforzar as súas propostas pedagóxicas, toda a súa produción nace da práctica docente e todas as súas técnicas son solucións a problemas da praxe da aula.
Evolución permanente
Freinet entende a pedagoxía como unha ciencia dinámica en constante diálogo coa vida que debe incorporar os adiantos e trocos que se producen permanentemente como consecuencia da evolución humana, dos descubrimentos científicos e das creacións culturais.
O tenteo experimental
No plano máis teórico e como base psicolóxica da súa proposta educativa, Freinet estimula a idea de "tenteo experimental". Considera que as aprendizaxes prodúcense a partir das propias experiencias, da manipulación da realidade que poden realizar os nenos e nenas, da expresión das súas vivencias, da organización do contexto (ambientes) no que o alumnado poida formular e expresar as súas experiencias. Debe considerarse a funcionalidade do traballo, crear institucións que impliquen que o traballo escolar teña un sentido, unha utilidade, unha función. Outra das achegas é o principio de cooperación, que exixe a creación dun ambiente na aula no que existan elementos mediadores na relación docente-alumnado.
A aprendizaxe da lectura e a escrita
miniatura|alt=Primeira páxina dun xornal escolar co texto: L'expo classe, revista atípica e atípica de CE2, CM1 e CM2 do colexio Daniel Vincent Anor, "La foto de clase", Debuxo: Jakson e Thomas, maio de 2008, impreso na escola. Papel azul con texto negro e debuxo infantil. Escola Daniel Vincent (Anor, Hauts-de-France)|Portada dun xornal escolar de 2008 da Escola Primaria Daniel Vincent (Anor, Hauts-de-France) A aprendizaxe da lectura é un dos primeiros descubrimentos de Freinet que rompe coa pedagoxía tradicional excesivamente racionalista (desde a perspectiva adulta) e que o induce a propor o método natural, defendendo o sentido común xerado da experiencia docente e da vida cotiá dos cativos e cativas. A lecto-escrita é o eixe vertebrador de boa parte das técnicas que deseñou e practicou como o texto libre, a revista escolar, a correspondencia escolar e o xornal mural.
O cálculo vivo
Freinet tamén aborda co método natural outra das dificultades escolares tradicionais: as matemáticas. Para iso utiliza de novo as experiencias diarias, familiares e próximas dos rapaces e rapazas recollendo as súas propostas a partir das conversas e dos debates que se producen nas asembleas. Esta dinámica grupal e comunicativa permite motivar o alumnado implicándoo na selección dos contidos que se tratan na aula, identificar os temas habituais nas súas vidas cotiás, determinar os seus coñecementos e xerar un sentimento de aproveitamento e utilidade das aprendizaxes desenvoltas.
A cooperativa escolar
A cooperativa é unha das estratexias que se foi incorporando e mesmo institucionalizando entre todos os docentes e centros practicantes das técnicas Freinet. Permite unha estratexia organizativa, unha fonte de financiamento, unha oportunidade de participación e unha posibilidade de aprendizaxe.
Obra
O conxunto da obra de Freinet foi recompilado por Georges Piaton e publicado na Pensée pédagogique de Célestin Freinet (Tolosa, Editorial Privat, 1974) onde lle dedica medio centenar de páxinas reunindo mil setecentos títulos, na súa maioría artigos.
Freinet no cine
Jean-Paul Lle Chanois dirixiu en 1949 L'École buissonnière, longametraxe de 99 minutos estreado aquel ano en Francia, con guión do propio Lle Chanois, a partir dunha sinopse de Élise Freinet. O filme tivo como intérpretes principais a Bernard Blier, Juliette Faber, Édouard Delmont e Edmond Ardisson. A acción transcorre en 1920, nunha aldea da Provenza, onde o señor Pascal, mozo mestre recentemente chegado ao lugar, fai radicais cambios sobre a metodoloxía tradicional do seu predecesor: "escoita aos nenos, inspírase nos seus descubrimentos, ponos en contacto coa natureza e dá valor ás capacidades de cada un".
Stardew Valley
Stardew Valley é un videoxogo de simulación e rol desenvolvido por Eric "ConcernedApe" Barone. Os xogadores toman o rol dun personaxe que herda a granxa deteriorada do seu avó falecido, nun lugar coñecido como Stardew Valley. O xogo foi lanzado para Windows en febreiro do 2016, despois foi adaptado a outras plataformas.
Stardew Valley é un aberto, permite aos xogadores cultivar, criar gando, pescar, cociñar, minar, recolectar, e socializar coa xente do pobo, e podendo casar e ter fillos. Poden xogar ata catro xogadores xuntos.
Barone desenvolveu Stardew Valley durante catro anos. Foi fortemente inspirado na saga Harvest Moon, con engadidos para corrixir algúns problemas deses xogos. Foi usado como exercicio para mellorar as súas habilidades de programación e deseño de videoxogos.
Stardew Valley foi eloxiado pola crítica, que destacaron a música do xogo, os seus personaxes e as súas calidades relaxantes, e foi nomeado como un dos mellores videoxogos de todos os tempos. O xogo foi un éxito comercial, vendendo máis de 20 millóns de copias para 2022.
Xogabilidade
Stardew Valley é un videoxogo de simulación agrícola inspirado principalmente pola saga de videoxogos, Harvest Moon. Ao comezar o xogo, os xogadores teñen que crear un personaxe, quen recibe un terreo e unha pequena casa propiedade do seu avó nun pequeno concello chamado "Pelican Town". Os xogadores poden elixir entre diferentes tipos de granxa, cada un ten un tema único e diferentes beneficios e dificultades. O terreo da granxa está inicialmente chea de pedras, árbores, tocos e malas herbas, e os xogadores teñen que traballar para despexalos para poder usar a granxa, atender os cultivos e o gando, para xerar beneficios e poder expandir a granxa con edificios e comodidades.
Os xogadores interactuan con personaxes non xogadores (NPCs) que habitan o concello, incluíndo ter unha relación amorosa con algún deles; que pode acabar en matrimonio, o que fai que o NPC axude ao personaxe do xogador a coidar a granxa. Despois de casar, os xogadores poden ter a oportunidade de ter ou adoptar un fillo coa súa parella. Os xogadores tamén poden pescar, cociñar, elaborar obxectos e explorar covas xeradas por procedementos para minar materiais e minerais, e combater con criaturas. Os xogadores poden tomar varias misións para obter diñeiro adicional ou completar coleccións específicas de materiais ("bundles") para restaurar o Centro Comunitario do concello ou pagar certa cantidade de diñeiro para completar os bundles de JojaMart. Completar as coleccións recompensa aos xogadores con diferentes obxectos, incluíndo sementes e ferramentas. Completar múltiples coleccións outorga aos xogadores o acceso a novas áreas e mecánicas do xogo, como o deserto. Todas esas actividades deben medirse coa saúde e enerxía que ten o personaxe nese momento e co reloxo interno do xogo. O xogador pode consumir comida que garante certos beneficios que se poden usar en certas actividades e situacións. A comida tamén permite repoñer a saúde e a enerxía, o que fai que se poidan realizar máis actividades nese día. O xogo usa un calendario simplificado, no que cada ano ten 4 meses de 28 días e cada mes representa unha estación, que determina que cultivos poden crecer e que actividades poden ser beneficiosas. Máis tarde no xogo, os xogadores poden restaurar o invernadoiro e ir a unha illa na que crece calquera cultivo sen importar a estación.
Recepción
Stardew Valley foi recibido con críticas "xeralmente favorables", de acordo con Metacritic. Foi citado en multitude de publicacións como o mellor videoxogo de tódolos tempos.
Notas
<references group="lower-alpha"/>
O Tombo, Bora, Pontevedra
O Tombo é un lugar da parroquia de Bora no concello de Pontevedra, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 73 habitantes (29 homes e 44 mulleres).
Homo sapiens afer
O Homo sapiens afer é un taxón obsoleto inventado polo naturalista sueco Carl von Linnaeus en 1758 no seu libro Systema naturae. Designou unha subespecie do Homo sapiens.
Orixes
En 1684, o filósofo francés François Bernier publicou un intento teórico de dividir a especie humana en razas co artigoNouvelle Division de la Terre par les différentes Espèces ou races d’homme qui l’habitent, envoyé par un fameux Voyageur à M. l’abbé de la *** à peu près en termes no Journal des savants. Segundo el habería catro razas, sendo unha delas o pobo saami e dividindo en tres razas os demais humanos de todos os continentes.
En 1735, o naturalista Carl von Linné publicou Systema naturae, a súa obra principal na que expuxo o seu método de clasificación da natureza. Alí divide os humanos en cinco especies, a saber, Homo africanus niger, Homo americanus rubescens, Homo asiaticus fuscus e Homo europeanus albescens.
Homo africanus niger é o primeiro taxón que agrupa os africanos. Polo tanto, é un prototipo de Homo sapiens afer. Linneo fixo cambios na súa clasificación sobre as novas edicións de Systema naturae.
Aparición
En 1758, na 10ª edición de Systema naturae, fixo dos humanos unha única especie, Homo sapiens, dividida en varias subespecies. Cada unha delas caracterízase por unha zona xeográfica, unha cor de pel e un comportamento. Entre eles está o Homo sapiens afer que é descrito por Linneo, desde unha perspectiva racista, como «flemático, de pel escura, lento, relaxado e descoidado».
En 1825, o naturalista francés Jean-Baptiste Bory de Saint-Vincent presentou a súa propia clasificación da humanidade. Os pobos da África subsahariana están representados alí polas especies Homo aethiopicus, Homo cafer e Homo hottentotus.
Posteridade
O taxón Homo sapiens afer xa non se emprega. A teoría racista está desbotada polo consenso científico. O falso taxón Homo africanus aínda é empregado ás veces para referirse aos africanos ou Homo sapiens, para salientar as súas orixes africanas, mais é criticado o termo por prexuizoso, estereotipado e sen rigor, sendo confundido ás veces co homo australopithecus africanus.
Faldra (carne)
miniatura|250px|En azul, a faldra dun [[becerro]] miniatura|250px|Arrachera (filete de faldra abrandado e/ou marinado), un prato popular mexicano miniatura|250px|Unha tlayuda en [[Oaxaca de Juárez|Oaxaca, servida cun anaco de filete de faldra á grella]] A faldra ou filete de faldra é un corte de filete de carne de tenreira.
É longo, plano e prezado polo seu su sabor, máis que pola súa textura. Ás veces tamén se lle dá este nome ao filete de flanco (en inglés flank steak), un corte adxacente xeralmente similar, que está máis cerca do cuarto traseiro do animal.
Características
Tanto o filete de faldra anterior como o posterior son a porción sen óso recortada do músculo do diafragma unida ás costelas 6a a 12a na parte inferior. Estes filetes están cubertos por unha membrana resistente que se debe quitar antes de cociñar.
Nos Estados Unidos, a NAMP (Asociación Norteamericana de Procesadores de Carne) clasifica todos os filetes de faldra. O NAMP 121 subdivídese en filete de faldra exterior (NAMP 121C) e filete de faldra interior (NAMP 121D). O filete de carne flanco (NAMP 193) está na faldra máis achegada do cuarto traseiro do animal.
Usos
A faldra é o corte elixido para acer fajitas, rancheiras, salteado chinés, churrasco e en empanadas de Cornualla.
Na gastronomía peruana denomínase malaya, e úsase particularmente para a malaya frita.
Na gastronomía galega
A faldra de Ternera Gallega procede de animais novos da raza rubia galega, e destaca pola súa calidade debido á súa alimentación e e ao seu coidado polos gandeiros galegos en explotacións levadas de forma tradicional. Esta faldra é parte do cuarto traseiro e utilízase sobre todo para cocer (carne ao caldeiro) ou para asar (churrasco).
A faldra de tenreira galega ten máis tecidos nerviosos que o resto da carne, por iso é unha peza tenra e saborosa.
O prato estrela de moitas das festas de Galicia é a carne ao caldeiro. Faise con carne de faldra (mellor con óso e algo de graxa), patacas galegas, un anaco pequeno de unto, pemento moído, aceite de oliva virxe extra e sal gordo.
Fontepedre, Siós, Pantón
Fontepedre é un lugar da parroquia de Siós no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
A Pena, Siós, Pantón
A Pena é un lugar da parroquia de Siós no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
La hora bruja
La hora bruja é un filme español de 1985 dirixido por Jaime de Armiñán. O filme foi escollido como candidato de España para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 58ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Sesión continua
Sesión continua é un filme español de 1984 escrito, producido e dirixido por José Luis Garci. O filme foi nomeado ó Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 57ª edición dos premios.
Íntimas (novela)
Íntimas é a única novela da escritora boliviana Adela Zamudio, publicada en 1913 pola editorial Velarde. Malia non ter unha boa acollida na época, considérase na actualidade unha das "15 novelas fundamentais de Bolivia", seleccionadas por académicos e escritores do país.
Argumento
Íntimas é unha novela epistolar ambientada a principios do século XX en Bolivia. Está dividida en dúas partes: a primeira comprende as cartas que Juan lle escribe a Armando, e a segunda parte componse das cartas de Antonia a Gracia. Unha particularidade da novela é que o público lector le as epístolas de Juan e de Antonia, mais non as respostas de Armando e Gracia.
Na primeira parte, Juan relátalle ao seu amigo e socio de negocios Armando o que lle sucede durante a súa estadía no departamento de Cochabamba. Cóntalle como conxenia con Gracia, irmá da súa cuñada Casta, mentres se aloxa na casa do seu irmán Modesto. Tamén lle conta o que lle sucede na cidade e como coñece a súa futura esposa, Blanca Rocha.
Primeira parte
Na primeira parte da novela, Juan envíalle a Armando 11 cartas. A primeira é do 28 de outubro de 1906 e a última do 1 de xullo de 1907:
Segunda parte
Na segunda parte da novela, Antonia envíalle a Gracia dúas extensas cartas:
Crítica
esquerda|miniatura|Retrato de Adela Zamudio Na súa época recoñecíase a Adela Zamudio polo seu traballo poético. Íntimas, a súa primeira e única novela, publicouse con moitos defectos pola editorial Velarde da Paz. Despois da dura crítica que seguiu á súa publicación, a autora retirou de circulación os poucos exemplares que había e non volveu escribir unha obra semellante.
Un crítico da prensa de Cochabamba aconselloulle á "señorita Zamudio" que seguise escribindo poemas, que "iso sabíao facer ben", mais que "deixase en paz a novela", que era "unha cousa de homes".
A finais do século XX o profesor de Literatura latinoamericana da Universidade de Oregón Leonardo García Pabón redescubriu a novela, e concluíu entón que a crítica do seu tempo xulgara Íntimas de forma inxusta, baseada esencialmente en prexuízos machistas.
En 1999 García Pabón preparou a segunda edición da novela, que saíu en Plural Editores na colección Clásicos de Bolivia' Outra reedición crítica posterior abriu na citada editorial a serie Letras Fundacionales de Bolivia. Era a segunda vez que Íntimas se publicaba e a primeira que se facía nunha boa edición. En 2012 Íntimas foi incluída na relación das "15 novelas fundamentais de Bolivia", publicada polo Ministerio de Culturas e Turismo. Recollía a lista que elaborara en agosto de 2009 un grupo de 31 académicos, escritores e directores de revistas e suplementos literarios.
No Diccionario Crítico de Novelistas Bolivianas, Willy Óscar Muñoz escribe:
Considérase Íntimas a primeira novela feminista de Bolivia. Nunha carta ao seu amigo Claudio Peñaranda, Zamudio díxolle:
Segundo García Pabón, esta afirmación confirma a orientación feminista da novela. Por unha banda, busca ser "un espazo de definición dunha subxetividade feminina sen presenza dominante masculina". Por outra banda, reflicte a postura de Adela Zamudio non só como unha muller socialmente activa, senón tamén como escritora.
Rally de Narón de 1993
O Rally de Narón de 1993 foi a sexta edición de dito rally e a primeira proba da tempada 1993 do Campionato de Galicia de Rallys de Terra. Celebrouse o 19 de xuño de 1993 e o vencedor foi o vigués José Alonso a bordo dun Citroën AX 4x4.
A Devesa, Alba, Pontevedra
A Devesa é un lugar da parroquia de Alba no concello de Pontevedra, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 229 habitantes (113 homes e 116 mulleres).
Rally de Narón de 1993
Foi a última edición disputada sobre terra, pasando ao ano seguinte a correrse sobre asfalto e a formar parte do Campionato de Galicia de Rally.
Itinerario
O rally constou de oito treitos cronometrados que sumaron 43,4 km, ademais dun treito de exhibición adicado á memoria de Constantino Cao. Os tramos a percorrer foron os da Mina das Pontes e Lamas, con tres pasadas a cada un, e Anca, con dúas pasadas, e foron segredos ata pouco antes do inicio da proba.
Lampreeira, Alba, Pontevedra
Lampreeira é un lugar da parroquia de Alba no concello de Pontevedra, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 17 habitantes (9 homes e 8 mulleres).
Dromiacea
As larvas de Dromiacea parécense máis ás dos Anomura que ás doutros caranguexos. Isto pode simplemente reflectir a súa posición basal na filoxenia dos caranguexos. A superfamilia Eocarcinoidea, que contén Eocarcinus e Platykotta, antes era considerada membro da Dromiacea, pero desde entón foi transferida aos Anomura.
O rexistro fósil de Dromiacea remóntase polo menos até o Xurásico, e, se Imocaris é un membro, até o Carbonífero.
Dromiacea consta principalmente de dous grupos de superfamilias: Dromioidea e Homoloidea. Vexa o seguinte cladograma:
Estudos recentes descubriron que algunhas das familias poden non ser monofiléticas, senón parafiléticas.
A Pena, Toiriz, Pantón
A Pena é un lugar da parroquia de Toiriz no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
A Pena, Vilamelle, Pantón
A Pena é un lugar da parroquia de Vilamelle no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
O Castelalbo, Toiriz, Pantón
O Castelalbo é un lugar da parroquia de Toiriz no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Corvás, Toiriz, Pantón
Corvás é un lugar da parroquia de Toiriz no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Manot 1
miniatura| Cova Manot durante as escavacións en 2011Manot-1 é un cranio humano moderno atopado fóra de África, que data de hai aproximadamente 60.000 a 50.000 anos. En 2008, durante os traballos de construción preto da aldea de Manot, na Alta Galilea, no norte de Israel, ao nordeste da cidade de Acre (Akko), descubriuse a cova de Manot, e nela unha caveira única, que se considera inestimable para os arqueólogos. A descrición científica foi publicada en 2015.
Proba a proposta científica de que os humanos modernos abandonaron o continente africano hai aproximadamente 60.000 a 70.000 anos. O cranio de Manot-1 está datado no 51.8 ou 54.7 anos.
Este fragmento de cranio pertenceu a un parente próximo das persoas que se asentaron en Europa.
Grazas a el, os científicos puideron descubrir como eran os primeiros europeos. Os seus cerebros eran máis pequenos (hoxe o volume medio do cerebro é de 1400 mililitros, e en Manot-1 era de 1100 mililitros). A proxección redondeada na parte posterior da cabeza lembra tanto aos antigos europeos como aos fósiles africanos máis recentes. As análises detalladas do tamaño e da forma do endomolde Manot 1 indica unha anatomía moderna de Homo sapiens, a pesar da presenza dalgúns trazos primitivos. A calvaria de Manot 1 é máis semellante á H. sapiens do Paleolítico Superior posterior que ás poboacións levantinas anteriores de Skhul e Qafzeh. A data do Paleolítico Medio tardío de Manot 1 ofrece unha oportunidade para analizar os desenvolvementos recentes na morfoloxía e organización do cerebro humano.
Constance Ortmayer
Constance Ortmayer, nada en Nova York o 19 de xullo de 1902 e finada en Morristown, Tennessee, o 15 de maio de 1988, foi unha escultora e deseñadora de moedas estadounidense.
Traxectoria
En 1927 viaxou a Europa para continuar a súa formación na Academia de Belas Artes de Viena, en Austria, en cuxa Escola Superior de Arte estudou entre 1930 e 1932, para acadar un mestrado en Belas Artes, contando entre os seus mestres os escultores Franz Plunder e Josef Müllner. Logo da súa graduación en Viena, Ortmayer visitou os grandes centros artísticos europeos, en países como Austria, Alemaña, Francia, Bélxica, Italia, Inglaterra, Noruega, Suecia e Dinamarca. miniatura|260x260px|Arcadia ([[1939), de Ortmayer, no edificio de Correos de Arcadia, Florida.]] Ao seu regreso aos Estados Unidos foi asesora técnica de escultura na Sección de Pintura de Escultura do Departamento do Tesouro, en Washington, encargada dos elementos artísticos dos edificios públicos.
En 1937 renunciou ao seu posto na Sección de Pintura e Escultura e incorporouse ao cadro docente do Rollins College, de Winter Park, Florida. Ortmayer ensinou Escultura nesta institución académica, primeiro como instrutora (1937-1941), logo como profesora adxunta (1941-1944), despois como profesora asociada (1944-1947) e finalmente como profesora titular, ata 1868, cando se xubilou, para dedicar máis tempo á actividade creadora e ao coidado da súa nai anciá. No Rollins College, ademais do seu labor docente, achegou a súa creatividade artística deseñando a base do Monumento á Paz, en 1938.
Entre outras entidades eruditas e artísticas, Ortmayer formou parte da National Sculpture Society, do Florida Artist Group, da Florida Federation of Art e da Orlando Ceramic Society.
Recoñecementos
Ortmayer recibiu ao longo da súa traxectoria artística o premio Anna Hyatt Huntington, pola súa obra Aprilis, o premio de arquitectura Henry O. Avery, por The Bather, e un premio ao mérito pola mellor obra da Federación de Arte de Florida. En 1947, o Rollins College concedeulle a súa condecoración de honra.
Obra
miniatura|260x260px|Alabama Agriculture ([[1940), de Ortmayer, no edificio de Correos de Scottsboro, Alabama.]] Entre os seus traballos pódense destacar dous baixorrelevos para senllas oficinas do Servizo Postal dos Estados Unidos: Arcadia, para a oficina de Arcadia, Florida, e Alabama Agriculture, para a oficina de Scottsboro, Alabama. Tamén é salientable a súa escultura The Spirit of the Theatre, para o teatro Anne Russell do Rollins College.
Ademais, Ortmayer creou unha medalla para a Academia de Ciencias de Florida e numerosos premios para o Rollins College, como as medallas Hamilton Holt, William Fremont Blackman, George Morgan Ward, Roy E. Crummer e Jubilee.
Touceda, Alba, Pontevedra
Touceda é un lugar da parroquia de Alba no concello de Pontevedra, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 124 habitantes (51 homes e 73 mulleres).
Lari (moeda)
O lari (en xeorxiano: ლარი) é a moeda de curso legal da República de Xeorxia. Divídese en 100 tetri (en xeorxiano: თეთრი). O seu código ISO 4217 é GEL.
O nome provén dun antigo vocablo xeorxiano que denota unha posesión ou propiedade, mentres que a palabra "tetri" deriva dunha antiga moeda xeorxiana do século XIII.
Historia
Tras a independencia de Xeorxia da Unión Soviética en 1991, a nova república emitiu unha moeda de transición para substituír o rublo soviético en billetes, chamada kupon lari, a razón de 1 rublo por cupón. Debido á hiperinflación que sufriu o país, emitíronse billetes que ían desde 1 a 1.000.000 de laris.
O 2 de outubro de 1995, o goberno de Eduard Shevardnadze decidiu crear unha nova moeda para substituír os cupúns. A taxa de cambio fixouse en 1 GEL = 1.000.000 de cupóns. Desde entón, o lari ficou relativamente estable.
Até 2014 a moeda carecía de símbolo. Nese ano adoptouse un símbolo baseado na letra xeorxiana ლ (L).
Moedas
As primeiras moedas do ano 1993 incluían denominacións de 1, 2, 5, 10, 20 e 50 tetri. A finais de 2006 acuñáronse tres novas moedas, de 50 tetri, 1 e 2 lari.
Otón IV do Sacro Imperio Romano Xermánico
Otón IV de Brunswick nado c.1175 e finado o 19 de maio de 1218, membro da Casa de Welf, foi rei romano-alemán (1208–1215) e emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico desde 1209 até a súa abdicación forzada en 1215.
Traxectoria
Terceiro fillo de Henrique o León, duque de Baviera e Saxonia, e de Matilde Plantagenet. Descoñécese o seu lugar de nacemento. Foi criado en Inglaterra na corte do seu avó Henrique II durante o exilio do seu pai, onde se volveu moi próximo ao seu tío materno, o futuro Ricardo Corazón de León, quen fixo de Otto Conde de York antes de marchar para a terceira cruzada; porén, a validez ou a autenticidade desa concesión foi cuestionada polos vasalos de Yorkshire, que impediron a Otto tomar posesión do título, que continuou reclamando sen éxito mesmo como rei de Alemaña.
Conflito con Filipe de Suabia
Despois da morte do emperador Henrique VI en 1197, o seu fillo, Federico II, foi o seu aparente sucesor como rei dos romanos, pero a debilidade e as perspectivas de goberno dun neno rei convertérono no seu tío, Filipe de Suabia, que foi aclamado rei pola nobreza no sur do reino, onde a dinastía Hohenstaufen tiña o seu centro de poder. A rivalidade entre güelfos e xibelinos volveu manifestarse cando os nobres descontentos coa elección de Filipe, instigados por Ricardo de Inglaterra, decidiron nomear un monarca da casa Welf e ao atopar o seu irmán máis vello ausente na campaña, a elección recaeu en Otto, quen axiña gañou o apoio da nobreza no noroeste do reino e foi elixido rei dos romanos polos seus partidarios en Colonia o 9 de xuño de 1198, para despois ser coroado en Aquisgrán polo arcebispo de Colonia. Isto foi de grande importancia porque só o arcebispo desa cidade podía coroar ao rei de Alemaña (rei de Romanos-Alemáns), pero as xoias e insignias do título quedaron en poder de Filipe de Suabia.
O conflito do Imperio relacionou co conflito latente entre os reinos de Francia e Inglaterra, Filipe tomando partido co rei francés e Otón co seu tío Ricardo e despois da súa morte co seu sucesor, o seu outro tío Xoán I.esquerda|miniatura|235x235px| Asasinato de Filipe de Suabia
Mentres tanto, o papado, baixo o goberno de Inocencio III, continuou impedindo a unificación de Sicilia no Imperio, o que debilitaría o seu poder e influencia, apoiando así a Otón para debilitar a causa Hohenstaufen, co mozo sobriño de Filipe, Federico II, agora rei de Sicilia. Ao mesmo tempo, porén, o papa animou ás cidades da Toscana a formar unha liga posta baixo a súa protección co fin de debilitar o poder imperial e reclamou Ancona e Spoleto como feudos papais, aproveitando a confusión imperante. En 1201 Inocencio recoñeceu a Otón como rei lexítimo sempre que apoiase as súas reivindicacións en Italia.
A pesar da deserción de Otakar I de Bohemia do bando de Hohenstaufen e da axuda proporcionada polo rei Valdemar II de Dinamarca, a guerra civil resultante favoreceu a Filipe, que conseguiu que se coroase rei por segunda vez, esta vez polo arcebispo de Colonia.
Nos anos seguintes, a situación de Otón complicouse despois da derrota de Inglaterra por parte de Francia e dos fondos que este reino achegaba á súa causa, o que provocou tamén o abandono de moitos dos seus partidarios, como o seu propio irmán. Finalmente Otón foi capturado tras unha batalla arredor de Wassenberg o 27 de xullo de 1207 polas forzas de Filipe, quen foi recoñecido como rei lexítimo polo papa. Otón viuse obrigado a retirarse ás súas posesións en Brunswick, deixando a Filipe como emperador indiscutible.
Inocencio III obrigou aos dous contendentes a iniciar negociacións en Colonia, onde Filipe ofreceu a Otón a man da súa filla Beatriz xunto co Ducado de Suabia e un enorme dote, porén o acordo foi rexeitado por Otón e, a piques de comezar unha nova guerra civil, Filipe foi asasinado na voda da súa sobriña Beatriz II de Borgoña. A complicidade de Otón no asasinato nunca foi probada.
Emperador
Pouco despois da morte de Filipe, Otto comprometeuse coa filla de Filipe, de 10 anos, e buscou a reconciliación cos partidarios de Hohenstaufen, e o 11 de novembro de 1208 gañou o apoio de todos os príncipes electores que coñeceu, prometendo non facer reclamacións hereditarias. á coroa imperial a favor dos fillos que puidese ter. Tamén se reconciliou con Inocencio III, a quen prometeu devolver ao papado todos os territorios recibidos desde a doazón de Luís o Piadoso catrocentos anos antes. Viaxando a Roma, fixo unha parada en Milán onde recibiu a Coroa de Ferro da Lombardía e foi nomeado rei de Italia. Máis tarde coñeceu ao Papa en Viterbo, para ser coroado máis tarde o 21 de outubro de 1209 na Basílica de San Pedro, aínda que pouco despois tivo que abandonar a cidade tras os disturbios que se produciron nela.
Non contento con todos os logros obtidos, Inocencio obtivo tamén concesións asinadas de Otón, nas que deixaba en mans do papado a elección dos bispos alemáns e a entrega de todos os ingresos das sedes vacantes coas que tiña nutrido fora o tesouro imperial.
Despois de saír de Roma, marchou a Pisa, onde chegou o 20 de novembro e, aconsellado polos seus máis próximos colaboradores, decidiu incumprir as promesas dadas ao papa e tentar restablecer o poder imperial en Italia. Despois da súa consagración polo Papa, expulsou ás tropas pontificias de Ancona e Spoleto, declarándoas feudos imperiais e esixíndolle a Federico II, hoxe protexido polo Papa, un tributo como vasalo das súas posesións en Calabria e Apuglia, o que este rexeitou, pasando a Otto para que declarase eses feudos requisados. Pronto marchou a Roma, onde obrigou a Inocencio III a anular o Concordato de Worms e recoñecer o dereito imperial a nomear sés vacantes. alt=|miniatura|449x449px| Otón IV nun códice alemán do [[século XVI]] Esta serie de accións enfadaron ao papa, que excomulgou a Otón o 18 de novembro de 1210. Mentres tanto, intentou conquistar Sicilia, cuxo gobernante estaba baixo a protección de Inocencio III; con todo os príncipes alemáns pronto se cansaron de Otón, a quen vían máis interesado nos asuntos italianos e no seu conflito co papa que en defender o norte do reino dos ataques de Valdemar II de Dinamarca, quen aproveitou as distraccións de Otón invadindo e chegando a dominar o mar Báltico dende Holstein até Livonia. Finalmente, numerosos príncipes do Imperio, por instigación de Filipe II de Francia e co consentimento do Papa, destituíron a Otón e elixiron a Federico II, o último Hohenstaufen vivo, como emperador na Dieta de Nürnberg en 1211.
Otto volveu a Alemaña para facer fronte á situación, tentando salvarse do desastre que se aveciña. Descubriu que a maioría dos príncipes e bispos aliáronse con Federico e que deixara Italia e chegara a Constanza. Pouco despois, no verán de 1212, a súa esposa Beatriz morreu e, xunto coa chegada de Federico e o seu exército, moitos antigos partidarios de Hohenstaufen abandonaron as filas de Otón, o que obrigou a retirarse a Colonia. O 5 de decembro dese ano Federico volveu ser elixido rei dos romanos por segunda vez pola maioría dos príncipes.
O resultado da batalla de Bouvines permitiu a Federico tomar Aquisgrán e Colonia, o que obrigou a Otón a retirarse ás súas posesións en Brunswick e a abdicar do trono en 1215. Morreu de enfermidade tres anos despois no seu dominio como primeiro e último Emperador Welf.
Matrimonios
Casou dúas veces. A súa primeira esposa foi Beatriz de Hohenstaufen, filla do seu rival o duque de Suabia, Filipe de Hohenstaufen. En segundos matrimonios casou con María de Brabante en 1214, filla de Henrique I, duque de Brabante.
Non tivo fillos con ningunha das súas mulleres.
Cynthia Solomon
Cynthia Solomon, nada en Somerville (Massachusetts) en 1938, é unha científica computacional estadounidense.
Traxectoria
Doutora en pedagoxía pola Universidade Harvard e divulgadora científica especialista en intelixencia artificial, coñecida sobre todo polas súas aportacións en intelixencia artificial e por popularizar a programación informática para nenos e nenas. En particular, é unha das cocreadoras do primeiro linguaxe de programación educativo, a linguaxe de programación Logo.
Xogos fúnebres
miniatura|300x300px|Ánfora coa representación de [[Aquiles curando ao seu compañeiro de armas, Patroclo. Tras a súa morte, Aquiles consagroulle os Xogos Fúnebres]] Inicialmente, os xogos fúnebres celebrábanse na Grecia antiga e formaban parte dos ritos funerarios para conmemorar os seus homes caídos nas batallas. Adoitaban consistir en prácticas deportivas e atletismo, así como simulacros de combate de soldados. Os xogos fúnebres que tiveron lugar na Antiga Grecia deron lugar aos Xogos Olímpicos (século VIII a.C.).
Antiga Grecia
Despois de vingar a morte de Patroclo matando a Héctor, Aquiles presidiu os xogos fúnebres, que se celebraron na chaira de Troia. As probas foron a carreira de carros, a carreira a pé, o boxeo (puxilato), a loita libre, o simulacro de combate, o lanzamento de peso, o tiro con arco e o lanzamento de xavelina. Eneas fixo o propio con Palas, fillo de Evandro, e en homenaxe a seu pai Anquises.
Roma
alt=|miniatura|250x250px|Vaso realizado por Clitias achado en [[Grecia, circa 570 a. C., que representa unha carreira de carros]] Os xogos funerarios gregos influíron máis tarde nos romanos, que os chamaron munus, é dicir, presente ou agasallo. O primeiro en introducilos en Roma foi Décimo Xunio Pera en obsequio do seu pai Décimo Xunio Bruto Galaico, ou, segundo outros, Appio Claudio e Marco Fulvio durante o seu consulado. Xulio César, nos seus Comentarios sobre a guerra das Galias, refire que os galos observaban ese costume.
Os pobos bárbaros
O costume dos xogos tamén foi empregado por outros pobos bárbaros, pero con distinta modalidade. Algunhas civilizacións degolaban os escravos ou os cativos ao pé dunha pira ou da tumba daquel que se quería honrar e en obsequio do cal se desenvolvían os xogos como vítimas expiatorias e para aplicar as súas manes.
Idade Media
Maxistrados e particulares celebraron xogos fúnebres en determinadas ocasións. Outras veces, xogos deste tipo formaban parte de certas obras de teatro. O emperador Claudio ordenou que estes xogos se celebrasen os días fixados a costa do estado e que os edís os coidaran, pero pouco despois aboliunos. Teodorico o Grande, rei dos godos, foi quen os aboliu definitivamente no século V. Ademais destes xogos, realizábanse outros combates que non remataban coa morte. A xente asistiunos con traxes de loito e ao funeral seguía un gran banquete ao que os invitados aparecían con roupa branca.
Despois da caída do imperio e na Idade Media, estes xogos foron substituídos por outros que tamén se resentían do carácter desa época na que os cabaleiros e os paladíns adestraban en varios exercicios de guerra representando diferentes simulacións. Nelas amosaban forza, axilidade e enxeño e daban proba de amor e cortesía ás súas damas, que a miúdo eran xuízas deses conflitos.
Actualidade
A tradición dos simulacros de combate teñen vixencia en certos grupos de adoradores ou fans das culturas do mundo antigo, como os celtas, viquingos, romanos, e espartanos.
Frenzas, Toiriz, Pantón
Frenzas é un lugar da parroquia de Toiriz no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
A Igrexa, Toiriz, Pantón
A Igrexa é un lugar da parroquia de Toiriz no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Campañó de Arriba, Campañó, Pontevedra
Campañó de Arriba é un lugar da parroquia de Campañó, no concello de Pontevedra, na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2022 tiña 177 habitantes (90 homes e 87 mulleres).
Carmen (filme de 1983)
Carmen é un filme español de 1983 dirixido e coreografiado por Carlos Saura e María Pagés. É a segunda parte da triloxía flamenca de Saura, precedida por Bodas de sangre e seguida de El amor brujo. Foi nomeado ó Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 56ª edición dos premios.
Sinopse
Narra a historia de Antonio, o director dunha compañía de baile que anda a traballar na montaxe de Carmen de Bizet. Cando atopa a protagonista ideal, que tamén se chama Carmen, inicia con ela unha relación malsá que reproduce o libreto da ópera.
A Hedra, Toiriz, Pantón
A Hedra é un lugar da parroquia de Toiriz no concello lucense de Pantón na comarca da Terra de Lemos.
O Bispo, Campañó, Pontevedra
O Bispo é un lugar da parroquia de Campañó, no concello de Pontevedra, na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2022 tiña 32 habitantes (18 homes e 14 mulleres).
Tempada 2022/23 do Deportivo da Coruña
Pretempada
O 21 de xuño o Deportivo anunciou a súa primeira fichaxe da tempada, a do dianteiro vasco Gorka Santamaría, procedente do Badajoz. Nos seguintes días pecháronse tamén as chegadas de Narro e Isi, dende o Valladolid e o Badajoz respectivamente, así como o traspaso de Noel ao Real Madrid Castilla. O 29 de xuño fíxose pública a cuarta fichaxe, o gardameta tudense Edu Sousa, que chegou libre dende o Talavera de la Reina.
O 7 de xullo o club concretou a fichaxe de Roberto Olabe, que chegou libre dende o Alcorcón. Durante a seguinte semana anunciáronse as rescisións dos contratos de Jorge Valín, Yago Gandoy e Carlos Doncel,  así como o regreso ao club despois de máis dunha década do lateral coruñés Raúl García Carnero, cedido dende o Valladolid. O 19 de xullo o Deportivo pechou co Atlético de Madrid a incorporación en propiedade de Mario Soriano, que xogara cedido no club coruñés durante a tempada anterior. Os días 26 e 27 anunciáronse as fichaxes de Retu e Ibai Gómez, procedentes do Real Madrid Castilla e do Foolad iraniano respectivamente.
O 3 de agosto anunciouse a chegada como cedido de Rubén Díez, procedente do Tenerife. O 31 de agosto fíxose oficial a fichaxe do hispano-uruguaio Kuki Zalazar, procedente da Ponferradina.