cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia do sal
América Central e do Sur
Hernán Cortés atopou no Iucatán unha grande industria de sal. Alí obtíñase o sal por evaporación desde había 2000 anos. Un dos principais centros de produción de sal maia era a zona de Belize. miniatura|Salgar de Maricunga no [[deserto de Atacama.]] Os maias obtiñan o sal procedente das salinas de los Nueve Cerros (hoxe en día situadas en Guatemala). Ademais, sabían extraer o sal potásico dalgunhas plantas. Este era o caso dos lacandóns, que eran capaces de extraer sal dalgunhas palmas e logo usar ese sal como moeda. A chegada dos colonizadores españois cambiou a demanda de sal no continente. Obsesionados coa extracción de minerais, os españois empregaban por exemplo o sal nalgúns procesos como o patio, para limpar as impurezas da prata. Este proceso requiría grandes cantidades de sal.
En Venezuela, as salinas de Araya convértense nun importante centro de produción, descubertas por Pedro Alonso Neno e Cristóbal Guerra no ano 1500, pero non é até o ano 1601 cando os españois toman conciencia da importancia da salina debido ás incursións de navíos holandeses na península de Paria coa intención de apoderarse da mesma. As ofensivas hispano-holandesas fóronse sucedendo e por mor desta poxa, España decreta en 1622 construír o castelo de Araya, que defende a zona. En 1648 asinouse a paz con Holanda e o tráfico de mercadorías estableceuse na zona. As salinas foron adquiridas o ano 1872 polo estado venezolano.
Mercado do bacallau
A rexión de Cataluña foi unha das máis entusiastas na salgadura do bacallau cando no ano 1443 tomaron o control de Nápoles, levando a Italia o gusto por este tipo de peixe.
Pero onde xurdiu o gusto por conservalo en salgadura foi en todas as nacións pesqueiras do norte de Europa. O problema era que estas nacións tiñan o bacallau en grandes cantidades pero o sal era escaso. Esta necesidade fixo que se establecesen comercios simbióticos entre elas. Desta forma, os viquingos e outras nacións bálticas empezaron a comerciar con certas zonas de Francia e o norte de España, co obxecto de tomar o sal das salinas e poder realizar as cantidades necesarias de bacallau en salgadura que a demanda requiría.
Este comercio fixo que na Idade Media crecese a produción nas salinas de Guérande en Francia, onde se obteñen as famosas flores salinas. No caso dos vascos moitos barcos saían das súas costas cargados de sal e volvían con grandes cantidades de bacallau. O seu mercado uniuse ó do sal entre os séculos X e XVII. Moitos dos portos europeos empezaron a comerciar con bacallau en salgadura, como A Coruña (España), Porto e Lisboa (Portugal) e La Rochelle (Francia). Nalgúns países o bacallau en salgadura é hoxe en día símbolo de identidade culinaria, como en Portugal, onde se salga o bacallau coas salinas de Setúbal. Algúns países non puideron salgalo por non obter o sal branco (denominado sal de baía). É por esta razón pola que algúns tratados de culinaria medieval ditan receitas para elaborar este tipo de sal, tal e como pode ser o denominado Ménagier de París.
En Inglaterra, durante o século XVII e debido á exitosa guerra marítima contra Francia, púidose conseguir acceder coa frota pesqueira até os bancos de bacallau de América do Norte, próximos á illa de Cabo Bretón. Este suceso fixo que a demanda de sal en Inglaterra crecese, co obxecto de poder salgar as partidas provenientes do Atlántico.
A salgadura do arenque e a liga Hanseática
miniatura|Muller transportando unha [[cesta na cabeza chea de arenques en salgadura.]] Outro dos peixes máis conservados en salgadura é o arenque, un peixe que se prepara de moitas formas e é moi habitual en moitos países do norte de Europa. Pódese atopar en moitos mercados da actualidade e historicamente tamén na Idade Media. En París existían os harengères (vendedores de arenque). Tamén é común en Holanda, Alemaña do norte, Suecia etc. O arenque moi poucas veces chegou a ser popular nos países do Mediterráneo e por iso só foi comercializado nos países do norte de Europa.
En Holanda pódese dicir que Zelandia (situado ó sur) era o centro de produción de sal do norte. Debido ós escasos días de bo tempo, as últimas fases de evaporación facíanse con lumes que quentaban os lodos para chegar a obter un sal de cor negra (ás veces mesturada coas cinzas brancas, para dar un aspecto máis refinado) empregada na salgadura do arenque. Da mesma forma, foi famosa durante a Idade Media a produción de sal procedente da illa de Læsø (Dinamarca), así como Kattegat, situado entre Suecia e Dinamarca. En Rusia era coñecida a produción salina da cidade de Múrmansk. En todas estas zonas o sal empregábase para a salgadura do salmón.
Cabe destacar ó escritor e cartógrafo Olaus Magni Gothus como unha testemuña que describiu os procesos e a técnica de extracción do sal nos devanditos países durante o século XVI. Na súa descrición menciona como se extraía o sal do mar e transportábase a través de numerosos troncos de árbore baleiros. Esta operación devastou numerosos bosques do norte de Europa, xa que a madeira empregábase igualmente para quentar a auga e levala a ebulición até a súa completa evaporación, necesitándose grandes cantidades de madeira para producir pouco sal.
A salgadura do arenque nestes países obrigaba a buscar métodos de salgado que empregasen pouca cantidade de sal debido ó caro que resultaba; por iso é polo que existen métodos combinados como a afumadura e salgadura (salmón), o encurtido/salgadura (Surströmming) etc.
Algúns autores describiron con detalle a forma de salgar os arenques aforrando sal, como é o caso de Simon Smith, que define claramente os procesos de almacenado en barrís.
Pero a forma máis organizada de lograr isto foi a Liga Hanseática, que se encargou de transportar o sal máis refinado do sur ós puntos de captura do arenque (vía a Alte Salzstrasse), garantindo ademais uns barrís de gran calidade a prezos relativamente baratos para a época.
A liga conseguiu contratos exclusivos de sal con Setúbal (Portugal), así como en Guérande, chegando a mobilizar case 200 barcos de transporte. Por outra banda localizou os centros de produción do arenque no norte: Fasterbö e Skanör (sur de Suecia). Construíu nos portos diversos almacéns de sal (Salzspeicher) de gran volume para garantir a distribución de sal á industria. A eficiencia da liga Hanseática fixo que o arenque fose un produto de baixo prezo, popular e moi alcanzable ós estratos baixos da sociedade. Entre os logros por obter sal da liga tense a escavación na montaña de Dürnberg, desde onde, grazas ó sistema de canles de que dispón Alemaña, chégase a Lüneburg, onde a liga transportaba o sal a outros lugares de procesado.
No ano 1630 os daneses entraron en guerra contra a Liga Hanseática polo control da salgadura e o mercado do arenque. Pódese dicir que o mercado estaba completamente dominado pola liga desde case comezos do século XV, chegando a empezar a pór en perigo a algunhas das economías da zona.
Época moderna e actualidade
miniatura|[[Mahatma Gandhi|Gandhi durante a marcha do sal que provocou a caída do Imperio Británico na India.]]
A comezos do século XIX, a química empeza a descubrir a verdadeira composición do sal (NaCl). O químico inglés Sir Humphry Davy, durante o intervalo de tempo que vai desde o 1806 até o 1808, descobre o sodio e o potasio, entre outros elementos químicos. Uns anos máis tarde, en 1810, descobre o cloro ó illalo nunha pila de litio mediante electrólise. Desta forma, xunto coas indagacións anteriores do químico alemán Glauber, conséguese en 1715 a elaboración artificial da sal de epsom. Os químicos desta época de comezos de século empezaban a comprender que a denominación sal incluía a outras substancias, desta forma a finais do século XVIII o químico francés Guillaume-François Rouelle tentou escribir unha definición do sal como a substancia química obtida da reacción entre unha base e un ácido (ácido + base → sal + auga).
miniatura|Produción de sal no mundo (ano 2005). A revolución industrial trouxo novos procesos industriais de elaboración dos diferentes sales e ademais novas ideas acerca da conservación dos alimentos. Por exemplo, a idea de xerar frío artificial para conservar os alimentos nace xa a comezos do século XIX e vaise perfeccionando ós poucos con numerosas invencións que mellorarían as prestacións. A idea lévase á práctica grazas a Clarence Birdseye, científico que realiza con éxito por primeira vez a conxelación de alimentos con fins de preservación en 1925. O invento de C. Bridseye fixo que decaese a demanda de sal nos Estados Unidos e en Gran Bretaña.
No ano 1928 vendíanse moitos produtos alimenticios conxelados, moitos dos cales antes só se conservaban en sal (salgaduras). Esta nova tendencia fixo que a demanda de sal por parte da industria alimentaria baixase e a necesidade de sal deixase de ser un ben económico. Xa era posible a comezos do século XX transportar peixe ó interior, lonxe da costa e das zonas pesqueiras, sen estar en salgadura.
Os impostos que o Imperio Británico aplicou ó sal na colonia da India provocaron que en marzo do ano 1930 Mahatma Gandhi protagonizase como protesta a coñecida marcha do sal, que acabou provocando a independencia da India. A marcha iníciase no pequeno pobo de Dandi por mor das protestas do pobo en contra dos impostos británicos aplicados contra o sal.
A contenda pacífica iniciada por Gandhi acabou co pacto Gandhi-Irwin un ano despois da marcha do sal; a partir de aí o sal elaboraríase a prezo de mercado e a responsabilidade desa tarefa encargábase desde o goberno independente da India a pequenas cooperativas. Hoxe en día o maior centro de produción de sal da India atópase en Gujarat, así como no Rann de Kutch.
A comezos do século XXI as normas dietéticas dalgúns países recomendan unha cantidade diaria de 6 gramos por persoa, distribuída ó longo de todo un día (cantidade que unha dieta vixiada pode exceder con gran facilidade).
Tiveron que pasar moitos séculos nos que as diversas culturas da terra pagaron máis por aquel sal branco e cristalino (denominada refinada) que pola escura. Na actualidade esta tendencia cambiou e a xente aprecia e paga máis diñeiro por aquela que é de cores ou que se mestura con outras especias. Un exemplo é o sal denominado alalea, procedente de Hawai, cuxa cor vermella é debido á súa procedencia de lodos. No seu día foi paradoxalmente rexeitada polos colonos, mentres que hoxe en día é moi apreciada na alta cociña.
O sal foise abaratando ó longo do século XX e hoxe en día resulta un ingrediente moi alcanzable, pero a súa necesidade existe e existirá tanto na alimentación humana como na industrial. O consumo de sal no apartado industrial aumentará debido á aparición de novos usos como pode ser o reactor de sal fundido (denominados reactores MSR do inglés Molten Salt Reactor), que emprega sal fundido como método de refrixeración. A produción mundial, no entanto, continuará extraendo sal xa que é un composto barato para a obtención industrial de sodio e cloro.
Wes Anderson
Wesley Wales "Wes" Anderson, nado en Houston, Texas (Texas) o 1 de maio de 1969 é un director de cinema estadounidense.
Traxectoria
Graduouse en 1987 na St. John's School, logo empregada como localización en Rushmore. Asistiu despois á Universidade de Texas en Austrin, onde coñeceu o seu colaborador Owen Wilson.
Con The Royal Tenenbaums (2001), conseguiu a súa primeira candidatura ao oscar ó mellor guión orixinal e en 2009 dirixiu o filme de animación Fantastic Mr. Fox baseado nun libro de Roald Dahl.
Anderson tamén dirixiu curtametraxes e anuncios publicitarios.
Pé (medida)
O pé é unha unidade de lonxitude de orixe natural (baseada no pé humano), xa utilizada polas civilizacións antigas.
O pé romano, ou pes, equivalía a 29,57 cm; o pé castelán a 27,6 cm.
Foi substituído en case todo o mundo polas unidades do Sistema Internacional de Unidades (SI), salvo no uso corrente nos países anglosaxóns.
Historia
A primeira referencia histórica dunha medida estándar do «pé» relaciónase coa civilización sumeria, grazas a unha definición da medida atopada nunha estatua de Gudea de Lagash. Segundo a crenza máis popular, orixinouse tras un descanso nunha extenuante xornada de traballo. O encargado de medir os bloques de pedra non era capaz de incorporarse e decidiu que sería moito máis cómodo, para medir os bloques desde o chan, utilizar os pés desde a súa posición.
Con todo, os arqueólogos pensan que os exipcios e mesopotámicos favoreceron o cóbado, mentres que os romanos e os gregos preferiron o pé. Orixinalmente tanto os gregos como os romanos dividiron o pé en 12 pulgas, pero nos últimos anos, os romanos tamén o dividiron en 12 unciae (de onde deriva a palabra castelá "onza" e as inglesas inch, "polgada" e ounce, "onza"). O pé grego (ποὐς, pous) variaba dunha cidade a outra, oscilando entre 270 e 350 mm, pero as lonxitudes utilizadas para a construción de templos parecen ser ao redor de 295 ou 325 mm, sendo o primeiro próximo ao tamaño do pé romano. O pé dórico, empregado na orde dórica, oscilaba entre 325 e 328 mm. O pé romano normal (pes) medía 295,7 mm, pero nas provincias usábase o pes Drusianus (pé de Nerón Claudio Druso) cunha lonxitude de aproximadamente 334 mm (en realidade, este pé está constatado anteriormente a Druso).
Despois da caída do Imperio Romano, continuáronse usando algunhas medidas tradicionais romanas, pero outras caeron en desuso. No ano 790, Carlomagno tentou reformar as unidades de medida nos seus dominios. As súas unidades de lonxitude baseáronse na toesa (en francés toise) e, en particular, a toise de l'Ecritoire, a distancia entre as puntas dos dedos dos brazos estendidos dun home. A toesa tén 6 pied (pé) de 326,6 mm.
Con todo, non tivo éxito na introdución dunha unidade normalizada de lonxitude en todo o reino. Durante o século IX utilizouse un pé romano de 296,1 mm, e no século X, un pé duns 320 mm. Ao mesmo tempo, os edificios monásticos usaban o pé carolinxio de 340 mm.
Sistema anglosaxón
En inglés, a medida «pé» escríbese foot, plural feet, a abreviatura é ft ou ' (comiña simple).
Equivalencias:
O «pé» utilízase só como unidade de medida popular nos Estados Unidos e o Reino Unido, e aínda se emprega en aeronáutica e tamén, fóra dos países anglosaxóns, para expresar a altitude de avións e outros vehículos aéreos. A adopción por estes países do Sistema Internacional hai xa uns anos irá facendo caer en desuso esta unidade, tamén nestes países.
Pé de agrimensura
Para o acotamiento de terras e costas, o Sistema Público de Agrimensura de Terras dos Estados Unidos utiliza unha variedade chamada «pé de agrimensura», cuxa lonxitude equivale a 30,4800609601219 centímetros.
Pé madeireiro (ou pé taboleiro)
Na industria da madeira é usual utilizar o «pé madeireiro», tratándose neste caso dunha unidade de volume. O seu valor é o que corresponde a unha peza cadrada de 1 pé de lado e 1 polgada de espesor.
Reboredo, Paleo, Carral
Reboredo é un lugar da parroquia de Paleo no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña. Tiña 35 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 11 eran homes e 24 eran mulleres.
Neste lugar está o Pazo de Reboredo.
Vigo, Zolle, Guntín
Vigo é un lugar da parroquia de Zolle, no concello de Guntín, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2020 tiña 20 habitantes (10 homes e 10 mulleres).
Arquiveiros sen Fronteiras
Arquiveiros sen Fronteiras -AsF- é unha organización non gobernamental de carácter internacional, membro do Consello Internacional de Arquivos -CIA-, constituída e rexistrada en Barcelona en 1998, con sede nesta cidade. A organización naceu co obxectivo de cooperar e loitar pola defensa dos dereitos individuais dos cidadáns e cidadás e os dereitos colectivos dos pobos, fomentando a solidariedade nos eidos da arquivística, o patrimonio documental e a recuperación da memoria histórica. Dende 1992 forma parte da rede Arquiveiros sen Fronteiras Internacional.
Historia
miniatura|300x300px|Sesións de Arquivos e Dereitos Humanos: presentación do proxecto do Arquivo da República Árabe Saharauí Democrática -RASD- Arquiveiros sen Fronteiras é unha organización sen ánimo de lucro, nada en Barcelona o 1 de maio de 1998 a partir das inquedanzas dun pequeno grupo de arquiveiros e arquiveiras cataláns que creron que a solidariedade e a cooperación non podían ser alleas á súa profesión, debido a que esta está baseada nos valores da identidade, memoria, dereito á información e defensa dos dereitos humanos. A experiencia no terreo da cooperación dunha boa parte do núcleo orixinario de arquiveiros non era pouca: en 1997 viñan de participar –a título persoal e co apoio de diversas institucións- nun conxunto de proxectos encamiñados aos concellos das cidades de Malabo, Baney, Luba, Rebola e Riaba, en Guinea Ecuatorial, para mellorar as necesidades básicas dende o punto de vista administrativo, nun clima de posguerra e de transición á democracia. Unha vez creada a organización, AsF entrou a formar parte do Consello Internacional de Arquivos, e está encadrada dentro das pólas territoriais do ALA -América Latina-, EURBICA -Países europeos- e a sección da SPA -Asociacións Profesionais de Arquiveiros e Xestores de Documentos-.
Membros, obxectivos e ámbito de actuación
Arquiveiros sen Fronteiras está formada maioritariamente por arquiveiros e arquiveiras que empregan os seus coñecementos e experiencia no conxunto de tarefas que garanten ás persoas o dereito á súa identidade e en preservar a memoria histórica da sociedade á que pertencen, como a axuda a institucións ou entidades que por circunstancias ambientais, políticas, económicas e/ou sociais non teñen a súa documentación organizada e correctamente tratada pra a súa consulta e, así mesmo, ben preservada como un valor do patrimonio documental.
AsF ten outros membros adheridos que non son arquiveiros, pero que aínda así queren asociarse á organización porque están interesados no patrimonio documental e nos arquivos. Tamén entidades, institucións, empresas ou similares -públicas e privadas- apoian e promoven as accións que AsF leva a cabo, como a Asociación de Arquiveiros de Cataluña –AAC-. Así mesmo, a organización pode distinguir persoas destacadas como membros honorarios.
A protección da identidade e a memoria histórica dos pobos no contexto da diversidade cultural é o punto máis relevante. O feito de que o coidado do patrimonio documental en perigo por factores humanos -sobre todo guerras- ou ambientais -catástrofes naturais- sexa o máis sinalado ven dado pola necesidade de actuación inmediata ante a perda irreparable que provén dunha actuación serodia. O eido preferente de actuación son todos aqueles países onde se producen situacións prexudiciais e de risco para o patrimonio documental dunha comunidade, en contextos de transición política e/ou conflito social que requiran unha ordenación e preservación da documentación para garantir os dereitos das persoas.
Desenvolvemento e formato dos proxectos
Os primeiros pasos que seguiron á creación de AsF centráronse en cuestións prácticas arredor da organización interior, o seu financiamento, a difusión e a programación de actividades, así coma o estabelecemento de contactos con outras organizacións non gobernamentais, non necesariamente adicadas aos arquivos ou á xestión da información, para estudar posibles liñas de colaboración de carácter transversal.
Máis adiante, con todos, AsF orixinou diversos proxectos solidarios nos que ten colaborado e colabora a día de hoxe coa achega da experiencia dos seus membros. As actuacións do voluntariado céntranse no eido da organización dos arquivos e a información en dúas vertentes: a primeira, dende un punto de vista máis estritamente técnico, e a segunda, na vontade de estimular a inquedanza pola conservación da memoria histórica, entendida coma peza fundamental na conformación da identidade colectiva dos países en vías de desenvolvemento económico e cultural.
No transcorrer da primeira década de vida (1998-2008), a organización ten visto como a envergadura das súas actuacións -cun crecemento continuado e un aumento das demandas sociais de cooperación- fai inevitable o plan e a aceptación da modificación dos seus estatutos iniciais, en pro dunha mellor xestión a nivel internacional e unha superior capacidade organizativa. Así pois, hoxe en día a asociación ten sobre a mesa un proxecto de reorganización interna -tanto pra a sede central coma para as diversas seccións en todo o mundo-.
Proxectos
250px|miniatura|Proxecto de dixitalización dos fondos históricos do Arquivo da Sociedade de Beneficencia dos Naturais de Cataluña en La Habana Cuba.
Accións de sensibilización
Respecto do tipo de proxectos que dirixe AsF, estes apostan sobre todo pola contribución, por parte dos seus membros, dos coñecementos e metodoloxía arquivística que permitan organizar a documentación dunha institución no transcorrer do ciclo de vida dos seus documentos -xa sexa dende a definición e posta en funcionamento de sistemas de xestión documental nas administracións, ata a organización da documentación histórica-. Así mesmo, os proxectos de AsF tamén consisten no ofrecemento dunha formación básica e especializada para profesionais da arquivística naqueles países onde o acceso a esta formación é dificultoso.
Tense que engadir, no derradeiro lugar, que as tarefas que dirixe AsF integran, na medida do posible, as novidades que proporcionan as TIC nos seus traballos.
Sonata
Historia
Na época barroca, o termo sonata utilizouse con relativa liberdade para describir obras reducidas de carácter instrumental, por oposición á cantata, que incluía voces. Con todo, a sonata barroca non está definida por unha forma específica do seu argumento musical.
A inicios da época clásica pasou a reservarse o nome para obras dun instrumento ou un instrumento e piano, concibidas de acordo a unha estrutura de tres ou catro movementos nos cales o tema musical introdúcese, exponse, desenvólvese e recapitúlase de acordo a unha forma convencional. Os nomes de divertimento, serenata ou partita seguiron en uso ata ao redor de 1770, pero a partir de Haydn caeron normalmente en desuso. Ao mesmo tempo popularizáronse os nomes de trío e cuarteto para as pezas con tres e catro instrumentos respectivamente.
As sonatas de Haydn estrutúranse nun allegro, en que o tema musical se mostra e desenvolve brevemente, un segundo movemento máis pausado —moitas veces andante ou longo, aínda que ocasionalmente empregouse o minueto— no que o tema se desenvolve cumpridamente mediante técnicas orquestrais, e un movemento final — novamente allegro ou aínda presto— ás veces artellado coma un rondó, no cal se recapitulaba o desenvolvemento orquestral, prescindindo das modulacións. Nalgúns casos utilizouse un esquema de catro movementos, incluíndo tanto o minueto coma o andante no desenvolvemento temático.
Este último esquema predominou na época considerada canónica da sonata, co seu desenvolvemento con Beethoven. O desenvolvemento en catro movementos estendeuse xa para os cuartetos e as sinfonías.
261
Véxase tamén
Historia ano a ano
Sonata
Composición
A fixación desta forma, sobre todo a través das numerosas sonatas de Beethoven, influíu profundamente na época romántica, cuxos conservatorios codificaron a práctica. A noción da estrutura formal tomouse como paradigma doutros xéneros, levando a considerar, por exemplo, a sinfonía como unha sonata para orquestra. Chopin, Mendelssohn, Schumann, Liszt, Brahms e Rachmaninov fixeron extenso uso do principio teórico da sonata en composicións famosas.
Aplicación
Canto maior e máis complexa é a formación instrumental para a cal o compositor escribe, maior e máis complexo e flexible adoita ser a aplicación desta "forma sonata", produto das esixencias propias de compoñer para agrupacións instrumentais importantes, e da esixencia requirida.
Sonatina
A aplicación da forma sonata a grandes grupos orquestrais como é o caso dalgúns movementos das sinfonías, é habitual o aplicar esta "forma sonata" a pezas de reducidas dimensións ás cales se lles chama sonatinas.
As diferenzas entre unha sonatina e unha sonata non son estruturais, xa que ambas, na súa versión clásica, adoitan respectar un mesmo patrón, senón que se atopan na súa extensión e as súas aspiracións. A sonatina adoita ser unha peza breve ou moi breve que moitas veces non chega aos tres movementos, e cada procedemento compositivo atópase presentado sen alardes de complexidade.
A pesar destes trazos que asemellan facilitar discernir entre sonata e sonatina, hai casos como, por exemplo, a coñecida Sonata en Dó maior KV 545 de Mozart nos que a fronteira entre sonata e sonatina está difusa, e hai que guiarse ou confrontar ao autor para comprobar fronte a que tipo de peza musical está un.
Venancio Seoane García
Venancio Seoane García, nado na Coruña cara a 1887 e finado na mesma cidade o 9 de agosto de 1936, foi un sindicalista e político galego.
Pan de centeo
300px|miniatura|Anaco dun pan típico de centeo que leva mestura de [[fariña de trigo, isto fai que a mestura non sexa tan escura. Pan alemán Mischbrot (Kasseler)]] O pan de centeo ou pan centeo é un tipo de pan elaborado coa fariña de centeo (Secale cereale), a panificación mostra un miolo máis escuro que o clásico pan de trigo, é por esta razón pola que se denomina ás veces como pan negro. Na actualidade adóitase comercializar este pan con mesturas doutras fariñas co obxecto de mellorar as prestacións do miolo.
Trátase dun pan que posúe un alto grao de fibra alimenticia e que hoxe en día é moi popular. Na antigüidade era considerado un pan de xente humilde. Caracterízase polo seu forte sabor e pola capacidade de permanecer comestible durante longos períodos de tempo.
Características
Os pans elaborados con fariña de centeo posúen menos contido de glute que o trigo e iso fai que leveden menos na fermentación que os pans elaborados con fariñas de trigo. É por esta razón pola que semellan "máis densos". Despois de cocerse, o pan de centeo presenta un miolo escuro. Nalgúns lugares adoita engadírselle coriandro (Coriandrum sativum) (típico ingrediente do pan ruso), canela, alcaravea (Carum carvi). Unha das características que diferencian os pans de fariña de trigo dos pans de fariña de centeo é a encima chamada amilase; semella ser que a amilase do centeo é máis estable a altas temperaturas cá súa contrapartida no trigo. A estrutura da fariña de centeo está composta de amidóns e pentosas. A baixa cantidade de glute, se o comparamos co trigo, fai que a estrutura da masa non reteña o dióxido de carbono producido na fermentación. Nótase tamén diferenza no sabor: a fariña de centeo é máis amarga, e é por esta razón pola que ás veces mitígase este sabor mediante especias (pan especiado ruso), o emprego de canela, mesturas como o millo ou o trigo etc.
Para facer pans de centeo con masas lévedas adóitanse empregar cultivos de Lactobacillus procedentes de masas nai, isto é, os propios formentos naturais da fariña, para que desactiven o efecto das amilases e se favorezan as xelatinizacións da masa. Desta maneira, no medio ácido que proporcionan estas bacterias lácticas é posible reter o CO2 liberado, obtendo finalmente un pan lixeiro.
Nutrición
O contido de fibra dietética que posúe este tipo de pans fainos ideais como complemento nutritivo nalgunhas dietas onde se quere combater o estrinximento, favorecendo o tránsito intestinal. É un pan cuxa fariña posúe menos proteínas e por tanto afecta en menor medida aos enfermos con celiaquía, no entanto é desaconsellable a inxesta de calquera pan con glute -incluído o centeo, baixo en glute- para os celíacos. É recomendable nas dietas dos diabéticos, xa que atrasa a absorción dos azucres no intestino.
Por outra banda, as fariñas integrais son máis ricas nutricionalmente que as refinadas, posto que conteñen un 85% máis de calcio e ferro que as refinadas, xa que é no xerme e no farelo onde están concentrados a maior parte dos minerais e vitaminas (segundo a doutora Catherine Kousmine, no seu libro Salve su cuerpo). Ademais, o centeo ten un alto índice de flúor, excelente para os dentes e os ósos; por tanto, o nutricionista e fitoterapeuta Alfred Vogel observou que nas rexións onde a xente se alimentaba aínda de pan de centeo, tiñan dentes sans e posuían un bo esqueleto.
Tipos de pan
Dentro da categoría de pans de centeo hai países que desenvolveron técnicas especiais para a súa elaboración:
Usos
É coñecido o pan de centeo en diversas preparacións como pode ser sándwichs: un dos máis coñecidos é o Reuben sandwich nos EUA, ou o Hot Brown. É moi popular en Rusia onde a xente humilde o come con salo (unha especie de touciño entrefebrado). Participa en festas lituanas como o Kaziuko mugė. Na cociña polaca durante as celebracións de Pascua elabóranse sopas: Żurek coas faragullas de pan de centeo. Da mesma forma aparece no prato nacional polaco: o bigos. En Holanda é tradicional servir a popular sopa erwtensoep con rebandas de pan de centeo.
Venancio Seoane García
Traxectoria
Camareiro. Afiliado ao PSOE e a UGT, era dirixente das Juventudes Socialistas. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido canda outros dirixentes sindicais pola continuación da folga xeral. Acusado dos delitos de desobediencia e incumprimento dos bandos de guerra, foi executado no Campo da Rata da Coruña o 9 de agosto canda Cipriano Alvite Alonso, Jaime Rodríguez García, Francisco Ballón Pequeño, Julio Sabio Sanmartín e José Quintas Pena.
Xindiriz, Moalde, Silleda
Xindiriz é un lugar da parroquia de Moalde no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2007 tiña 15 habitantes, 5 homes e 10 mulleres; o que supón unha perda de habitantes con respecto ao ano 2000.
FK Panevėžys
O Futbolo klubas Panevėžys é un equipo de fútbol lituano da cidade de Panevėžys. Foi fundado en 2015 e xoga na primeira categoría do país, a A lyga.
Historia
O club fundouse en 2015.
Estadio
Aukštaitijos stadionas:
miniatura|center|500px|Aukštaitijos stadionas
Cadro 2023
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Fontao, Zolle, Guntín
Fontao é un lugar da parroquia de Zolle, no concello de Guntín, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2020 tiña 18 habitantes (7 homes e 11 mulleres).
Fernando Pérez Barreiro
Fernando Pérez Barreiro, nado en Viveiro o 22 de decembro de 1896 e finado en Ferrol o 19 de agosto 1968, foi un xornalista, escritor e político galego.
Traxectoria
miniatura|300px|Candidatura dereitista da provincia da Coruña para as eleccións de febreiro de 1936. Cursou estudos da carreira eclesiástica, que non rematou, e licenciouse en Dereito na Universidade Central. Exerceu a avogacía e a docencia en Viveiro e trasladouse a Ferrol, onde se dedicou activamente á política. Foi presidente da Confederación Española de Derechas Autónomas (CEDA) local e impulsor do Sindicato Católico Agrario, inspirado polas ideas de Eugenio Vázquez Gundín. Foi presidente de Acción Popular e deputado a Cortes en 1936, pero foi anulada a súa elección pola Fronte Popular. Colaborou en El Departamento de Ferrol e dirixiu Pro Neutralidad, La Sirena del Norte, La Voz de la Verdad, La Verdad e El Correo Gallego (en dúas ocasións).
Vida persoal
Casou en 1926 con Matilde Nolla López e foi o pai do escritor e tradutor Fernando Pérez-Barreiro Nolla.
O Campo, Negreiros, Silleda
O Campo é un lugar da parroquia de Negreiros no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2007 tiña 24 habitantes, 11 homes e 13 mulleres; o que supón un mantemento dos habitantes con respecto ao ano 2000.
O Xalo, Paleo, Carral
O Xalo é un lugar da parroquia de Paleo no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña. Tiña 178 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 95 eran homes e 83 eran mulleres.
Pomerania Occidental
Pomerania Occidental, en polaco województwo zachodniopomorskie, é unha das 16 provincias (voivodatos) que conforman Polonia, segundo a división administrativa do ano 1998.
Leopoldo III de Bélxica
Leopoldo III de Bélxica, nado en Bruxelas o 3 de novembro de 1901 e finado en Woluwe-Saint-Lambert o 25 de setembro de 1983, foi o rei dos belgas desde 1934 até 1951, ano da súa abdicación.
Era fillo de Alberte I de Bélxica e da duquesa Isabel de Baviera. Casou en 1926 coa princesa Astrid de Suecia e trala súa morte en 1935 nun accidente de tráfico, casa con Mary Lilian Baels (1941). Estes dous matrimonios deron como froito 6 fillos, dous deles reis dos belgas: Balduíno e Alberte.
Loriot
miniatura|150px|O escudo de armas da familia von Bülow co característico [[vichelocrego, loriot en francés, sobre o helmo.]] Bernhard-Viktor Christoph-Carl von Bülow, coñecido como Vicco von Bülow ou Loriot e nado o 12 de novembro de 1923 en Brandenburg an der Havel e finado o 22 de agosto de 2011 en Ammerland, foi un caricaturista e humorista alemán.
Traxectoria
Von Bülow foi vivir dende 1927 co seu irmán máis novo cas da súa avoa e bisavó en Berlín ata que en 1933 se fai cargo deles seu pai, que casara de novo un ano antes. Entre 1934 e 1938 foi a un instituto de Zehlendorf, nas proximidades de Berlín. En 1938 o pai coa familia foi residir a Stuttgart, e Bernhard continuou os seus estudos nun instituto local ata o deixar en 1941. Neses anos tamén actuou como extra en ópera e teatro, e ademais apareceu no filme de 1940 Friedrich Schiller – Der Triumph eines Genies.
Seguindo a tradición familiar escolleu a carreira militar como oficial e estivo tres anos coa terceira división Panzer na Fronte Oriental e polas súas accións distinguírono coa Cruz de Ferro de segunda e primeira clase, chegando a acadar o grao de tenente primeiro.
Logo da guerra traballou durante un ano como leñador en Solling para ter acceso á cartilla de racionamento e en 1946 completou nun instituto de Northeim os estudos secundarios. Seguindo o consello de seu pai estudou entre 1947 e 1949 pintura e artes gráficas na Universidade de Belas Artes de Hamburgo.
Humorista gráfico
Tras graduarse Bülow traballou como artista comercial e comezou a deseñar o que despois se converterían nos seus personaxes característicos. A partir de 1950 traballou como humorista gráfico, primeiro para a revista de Humburgo, Die Straße e despois para o semanario Stern, foi entón cando adoptou o pseudónimo artístico de Loriot.
A súa primeira serie regular en Stern foi Auf den Hund gekommen en 1953, no que troca o papel de homes e cans. A serie provocou reaccións contrarias por parte de moitos lectores, ameazando con cancelar as súas subscricións. Henri Nannen, o entón redactor xefe puxo fin á serie logo de nove entregas. Logo da súa cancelación ningún editor alemán estaba interesado en imprimir a serie como libro, mais por consello dun amigo enviou os debuxos ao editor suízo Daniel Keel, propietario da editorial Diogenes e que ata entón só publicara unha obra, que o editou en 1954 so o título de Auf den Hund gekommen: 44 lieblose Zeichnungen. Así comezou unha colaboración duradeira, Loriot publicou ao longo da súa vida case en exclusiva con Keel.
En 1953 Stern lanzou un suplemento infantil, Sternchen e Loriot colaborou coa serie Reinhold das Nashorn, inicialmente cunha duración prevista de dous meses pero que durou 17 anos.
A partir de xaneiro de 1956 traballou para o semanario Quick, alí publicou entre outubro de 1956 e decembro de 1957 a serie Der Gute Ton, que se publicou como libro en 1957 co título Der gute Ton: Das Handbuch feiner Lebensart in Wort und Bild. Dende setembro de 1957 publicou alternativamente co seu amigo Manfred Schmidt a columna Der ganz offene Brief, na que se presentaban satiricamente os temas de actualidade, novas curiosas e abominacións privadas acompañadas dun debuxo e que se mantivo ata que en agosto de 1961 ao se referir na súa centésima carta (brief) a unha nova aparecida en Spigel que informaba que o viño se podía tratar en Alemaña con auga azucrada, dióxido de carbono e ferrocianuro de potasio e Loriot comentou que seguindo a antiga tradición familiar tamén se ía engadir unha uva no bocoi. A redacción encheuse de cartas de irados viticultores e Loriot anunciaba o remate da súa colaboración na 102ª carta, ademais participou nunha campaña da Haus des Deutschen Weines. miniatura|Loriot en 1971 Dende mediados da década de 1950 co aumento da súa popularidade realizou diversas campañas publicitarias protagonizadas por el ou polos seus personaxes. En 1962 deseñou a portada do primeiro número da revista satírica pardon. miniatura|Loriot realizando unha lectura pública de Loriots dramatische Werke en Dormund
Televisión
Entre 1967 e 1972 presentou o programa de televisión Cartoon da Süddeutscher Rundfunk dedicado á emisión de debuxos animados pero na que Loriot foi asumindo cada vez máis protagonismo. En 1971 creou Wum unha mascota para Aktion Sorgenkind no programa concurso da ZDF, Drei mal Neun, á que tamén lle daba voz, e que acabou por se converter nunha figura moi popular, ocupando un lugar destacado as súas cancións, e así no Nadal de 1972 o sinxelo "Ich wünsch mir 'ne kleine Miezekatzee" encabezou as listas de éxitos alemás durante nove semanas. A partir de 1974 Wum apareceu no programa sucesor Der Große Preis, que se mantivo ata 1993, e tamén en 1974 realizou para a Süddeutsche Rundfunk un programa especial por mor da visita da raíña Isabel a Alemaña, que anticipou moitas das características que logo apareceron nos sketchs dos seis episodios da serie Loriot producida para Radio Bremen e que se emitiu entre 1976 e 1978 e que contaba con Evelyn Hamann como copresentadora e que ademais incluía debuxos animados. A serie foi moi popular en Alemaña, con múltiples redifusións.
Actividade musical
Amante da música clásica e da ópera, realizou unha versión narrativa da suite musical O carnaval dos animais de Camille Saint-Saëns que presentou co Scharoun Ensemble, grupo de música de cámara composto por músicos da Berliner Philharmoniker. Como director dirixiu as óperas Martha (Stuttgart, 1986) e Der Freischütz (Ludwigsburg, 1988). En 1992 realizou unha versión narrativa do ciclo de Wagner Der Ring des Nibelungen, co título de Der Ring an 1 Abend e que tivo estrea no Nationaltheater Mannheim.
Cine
Ligado ao mundo do cine con pequenos papeis nos filmes de Bernhard Wicki Die Brücke (1959) e Das Wunder des Malachias (1961); así como no filme bélico de Andrew Marton The Longest Day (1962), que contou tamén coa participación de Bernhard Wicki. Loriot tamén escribiu, dirixiu e protagonizou dous filmes, o primeiro foi Ödipussi en 1988 ao que lle seguiu en 1991 Pappa ante portas. Os dous tiveron como protagonista feminina a Evelyn Hamann e contaron coa produción de Horst Wendlandt. O primeiro filme foi un grande éxito de público, con 4.612.801 espectadores só na República Federal e estrea o mesmo día, 9 de marzo, en Berlín Oriental (ás 17:00) e en Berlín occidental (ás 20:00). O segundo filme foi tamén un éxito, con 3.544.377 entradas vendidas.
Le Testament d'un excentrique
Le Testament d'un excentrique é unha novela en lingua francesa do escritor Jules Verne, publicada por capítulos na segunda serie da revista Magasin d’Education et de Récréation entre o 1 de xaneiro (volume 9, número 97) e o 15 de decembro (volume 10, número 120) de 1899, e como libro íntegro o 3 de agosto dese mesmo ano.
Trátase dunha novela de aventuras que trata a viaxe a través dos Estados Unidos de América mediante unha modificación do xogo da oca, no que a cada estado lle corresponde un ou varios recadros do xogo.
Trama
William J. Hypperbone é un home solitario e rico, membro do Excentric Club de Chicago, gran afeccionado ao xogo da oca. Deixa escrito que a súa última vontade é a celebración dun funeral excéntrico, no que prime a ledicia, a música e a suntuosidade. Amais, indica que se debe escoller por sorteo seis habitantes da cidade para que leven o cadaleito. O testamento de Hypperbone dáse a coñecer quince días despois do falecemento, e os rumores indican que legará a súa riqueza a unha desas seis persoas.
Logo dunha grande expectativa, danse a coñecer os nomes das persoas escollidas no sorteo:
Unha vez aberto o testamento desvélase que a fortuna de Hypperbone ascende a 60 millóns de dólares, e que se entregará á persoa gañadora nun singular xogo da oca que se desenvolverá nos Estados Unidos de América. Desta forma, os 64 recadros do xogo repartíronse entre os 50 estados que entón compuñan o país. No xogo participan as seis persoas elixidas por sorteo máis un misterioso xogador coñecido como XKZ.
Logo de varias quendas a sorte dos xogadores é diversa, pois ás veces caen no pozo ou no cárcere e deben volver atrás. Finalmente gaña o xogo XKZ, que era o propio Hypperbone. O millonario non morrera, senón que sufrira un ataque de catalepsia, e ao se recuperar e ver a expectativa creada deixou seguir as cousas coa axuda do notario Tornbrock e do presidente do Excentric Club, Mr. Higgingbotham.
dereita|miniatura|Taboleiro do "Nobre Xogo dos Estados Unidos" ("Noble Jeu des États-Unis").
Temática
A Xeografía, unha das constantes na obra de Verne, ten unha forte carga nesta obra. Hai numerosas citas aos libros de Élisée Reclus ao describir os estados e cidades polos que discorre a viaxe. Amais da xeografía física aparece tratada tamén a xeografía humana, coas diversas particularidades dos habitantes estadounidenses, que aparecen retratados como duros, ambiciosos e amables mais con propósitos firmes, fronte aos ingleses que describe como fríos, groseiros e antipáticos.
Na novela hai tamén espazo para as relacións amorosas, coa relación entre Lissy Wag e Max Real.
Balduíno I de Bélxica
Baudouin/Boudewijn Albert Charles Leopold Axel Marie Gustave, nado no castelo de Stuyvenberg (Bruxelas) o 7 de setembro de 1930 e finado en Motril o 31 de xullo de 1993, foi o rei dos belgas entre 1951 e 1993.
Traxectoria
Parte da impopularidade de seu pai debeuse a casar en secreto con Mary Lilian Baels, unha inglesa que non pertencía a unha liñaxe real. E parte tamén por renderse diante da invasión da Bélxica por tropas nazis en 1940. Estes dous factores produciron desgaste na imaxe do rei Leopoldo III, levando á súa abdicación.
Casamento e reinado
O 15 de decembro de 1960 casou coa española Fabiola Mora y Aragón, sendo a súa a primeira voda real retransmitida por televisión. Este matrimonio non tivo descendencia, polo que a liña sucesoria pasou ao seu irmán Alberte.
Durante o seu reinado o Congo Belga tornouse independente, e o rei persoalmente participou nas festividades de independencia.
The Twilight Saga: New Moon
The Twilight Saga: New Moon é un filme fantástico estadounidense dirixido por Chris Weitz que foi estreado no 2009. Está baseado na novela New Moon de Stephenie Meyer e é secuela de Twilight. Está protagonizado por Kristen Stewart, Robert Pattinson, Taylor Lautner e Ashley Greene, que dan vida respectivamente a Bella Swan, Edward Cullen, Jacob Black e Alice Cullen con guión de Melissa Rosenberg.
A rodaxe comezou en marzo de 2009 en Vancouver e en maio o equipo moveuse a Montepulciano (Italia) para proseguir a rodaxe.
Río Apurímac
O Apurímac é un río do Perú de 1.070 km de lonxitude, que constitúe, por convención, o curso superior do Ucayali, e polo tanto, a corrente formadora do Amazonas.
Nome
O nome do río é explicábel polo quechua como "deus falante", un composto de apu "señor, deus" e rimay "que fala".
Percorrido
O Apurímac nace nun glaciar da Cordilleira dos Andes, no Nevado de Mismi, a 5.597 metros de altitude, entre Cuzco e Arequipa, a 650 km ao sueste de Lima e a 160 km a oeste do lago Titicaca. Percorre as rexións de Cuzco e Ayacucho, sempre moi encaixado entre as abas dos Andes, o que o obriga a correr rápido, formado cachóns e fervenzas con frecuencia. Logo de 731 km de curso, pasa a denominarse río Ene a partir da súa confluencia con o río Mantaro (coordenadas: 12º 15' 45" S e 73º 58' 30" W), a uns 400 m.s.n.m., nun punto onde se marca o confín entre as rexións de Junín, de Cuzco e máis de Ayacucho. O curso como Ene atinxe 181 km. A partir da unión co río Perené pasa a ser chamado río Tambo. Logo de 158 km de curso co nome de Tambo, recibe pola súa dereita as augas do Urubamba, formando entre ambos os dous o Ucayali.
O total do percorrido do río é a suma dos tres tramos: 1070 km.
Afluentes
Os principais únense ao río pola esquerda e son desde a fonte á unión co Urubamba:
O VRAE
O Apurimac, xunto co Ene, que o prolonga, conforma unha zona xeográfica e económica que se denomina no Perú coas siglas VRAE (Valle del Río Apurímac Ene). En 2006, esta zona, produtora de coca e dominada por narcotraficantes, obrigou ás autoridades peruanas a enviar 1.500 soldados para tentar solucionar o problema.
Astrid de Suecia
Astrid de Suecia nada o 17 de novembro de 1905 en Estocolmo e finada o 29 de agosto de 1935 nun accidente de coche en Suíza, é a terceira filla de Carl, irmán do rei Gustavo V Adolfo de Suecia, e da princesa Ingeborg de Dinamarca. Casou en 1926 co rei Leopoldo III de Bélxica.
Illa Capitán Aracena
A illa Capitán Aracena forma parte do Arquipélago de Terra de Fogo situado na rexión austral de Chile. Pertence ao sector que para o seu estudo denominouse como as illas do NO.
Administrativamente pertence á Rexión de Magallanes e da Antártica Chilena, provincia de Magallanes, comuna de Punta Arenas. Está dentro dos deslindes do Parque nacional Alberto de Agostini.
Eyong Enoh
Eyong Tarkang Enoh, nado en Kumba o 23 de marzo de 1986, é un futbolista camerunés. Xoga de centrocampista e o seu equipo actual é o Antalyaspor.
Illa Capitán Aracena
Desde hai aproximadamente 6000 anos as súas costas foron habitadas polo pobo kawésqar. A comezos do século XXI este pobo fora practicamente extinguido pola acción do home branco.
Historia
A illa queda en territorio kawésqar, pero era visitada frecuentemente polos indíxenas yámana, quen acudían a buscar nela e outras illas próximas a pirita de ferro, mineral co que conseguían as faíscas necesarias para acender lume.