cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atol Poivre
O atol foi mencionado por primeira vez en 1771 por Roslan du Chevalier, quen o chamou "Île du Berger" como o seu buque L'Heure du Berger.
Amirante Islands
Enxiva
250px|miniatura|Sección transversal dun dente: A [[Dente|coroa; B raíz 1 esmalte, 2 dentina, 3 polpa, 4 enxiva, 5 tecido conectivo, 6 óso, 7 vaso sanguíneo, 8 nervio.]]
A enxiva (do latín gingīva) é unha mucosa formada por tecido conectivo denso cunha cuberta de epitelio escamoso queratinizado que cobre os procesos alveolares e rodea os dentes.
A enxiva é contigua ao ligamento periodontal e, no seu exterior, aos tecidos mucosos da cavidade oral.
Ten polo xeral unha cor rosa pálida e, ao encontrarse adherida aos colos dos dentes (epitelio de unión) e inserida con fibras coláxenas (inserción conectiva), forma unha selaxe que protexe o óso e demais tecidos de soporte.
A enxiva é un dos compoñentes do periodonto.
Estrutura e funcións
200px|miniatura|right|Diagrama do periodonto. A, coroa do [[dente, cuberta por esmalte. B, raíz do dente, cuberta por cemento. C, óso alveolar. D, tecido conectivo subepitelial. E, epitelio oral. F, marxe xinxival libre. G, suco xinxival. H, pricipais fibras xinxivais. I, fibras da crista alveolar do ligamento periodontal (LPO). J, fibras horizontais do LPO. K, fibras oblicuas do LPO.]] right|miniatura|200px|Xenxivas sas.
A enxiva divídese en dúas rexións, a encía libre (marxinal) e a enxiva inserida. Estas dúas rexións combínanse para formaren a punta da enxiva, que se estende en sentido coronal entre os dentes, o que se coñece como papila interdentaria. Esta evita o impacto da comida na zona interproximal baixo a área de contacto dos dentes e o establecemento dunha irritación que podería finalmente orixinar algunha patoloxía periodontal.
Patoloxía das enxivas
Unha hixiene inadecuada ou insuficiente pode producir enfermedides peridontais, incluída a xingivite. Pode chegar a inflamarse debido a unha mala hixiene dentaria, podendo afectar o tecido xinxival e, nun caso máis severo, ao óso que sostén os dentes.
A inflamación da enxiva consta de tres etapas:
Jüri Ratas
Jüri Ratas, nado en Talín o 2 de xullo de 1978, é un político estoniano que ocupou o cargo de Primeiro Ministro de Estonia entre 2016 e 2021.
Traxectoria
Nas Eleccións Parlamentarias de 2015 foi reelixido para o parlamento cun total de 7932 votos individuais. No mes de marzo dese mesmo ano foi elixido como o segundo vicepresidente da cámara.
O 5 de novembro de 2016 foi elixido para suceder a Edgar Savisaar como novo líder do partido do centro.
Despois de que o segundo gabinete do daquela primeiro ministro Taavi Rõivas se dividise no mes de novembro debido a unha loita interna, comezaron as conversacións para formar unha coalición para gobernar entre o Partido do Centro, o Partido Socialdemócrata e a Unión Prol Patria e Res Pública. O 19 de novembro os tres partidos acordaron as condicións e finalmente lograron formala, con Jüri Ratas como principal líder.
Solario (aparello)
miniatura|Solario. Un solario (do latín solarium, solaina, azotea) é un aparello provisto de lámpadas de raios ultravioleta, que se utiliza con fins terapéuticos ou para se broncear. Por extensión, tamén reciben o nome de solario, os locais especializados para a radiación do corpo con estes aparellos de radiación ultravioleta. Con este tipo de radiación procúrase un bronceado da pel cunha motivación estética. Este tipo de técnica emprégase tamén na medicina para tratar diferentes tipos de doenzas cutáneas.
Técnica
Os resultados do bronceado varían dependendo dos solarios, dado que por unha banda os tubos radiadores teñen diferentes potencias e por outra banda a combinación UV-A e UV-B da radiación ultravioleta. Mentres que a compoñente UV-A é causante do bronceado da superficie, que xorde de xeito rápido e intensivo (pero por outra banda perde o seu efecto máis axiña), a compoñente UV-B é responsábel dun bronceado máis duradeiro. A desvantaxe desta última é que o bronceado non se fai notar até dous días despois da exposición á radiación. Por iso, a cámara máis axeitada depende do tipo de bronceado que se procure. A variedade nos tipos de radiación depende da selección que realice o usuario do solario.
No mercado aínda se poden atopar dispositivos cunha potencia radiactora de 0,6 Watt/m², mentres que os novos dispositivos, dunha potencia menor (0,5 Watt/m²) cumpren coa normativa europea vixente de xullo de 2007 e se consideran seguros. Porén, os expertos recomendan non abusar das radiacións ultravioletas e utilizar os mesmos de xeito responsábel.
Riscos para a saúde
Antes da primeira visita ao solario recoméndaselle ao usuario determinar o tipo de pel. As persoas cunha pel moi clara e con risco de queimaduras de sol e risco de cancro de pel non deben ir ao solario.
O comité científico de produtos de consumo da Comisión Europea recomenda ás persoas con factores de risco a non utilizar as cámaras de bronceado. Entre os grupos de risco contan as persoas con pel sensíbel, cabelos louros, trigueiros e rubios, con pencas e lunares numerosos ou irregulares ou melanomas. Durante o uso das cámaras compre prestar atención a unha protección axeitada dos ollos. Aos solarios non poden acodir persoas menores de 18 amos, dado que en idades cedas o risco de cancro de pel é aínda maior.
Lexislación
Das 17 comunidades autónomas españolas, só algunhas desenvolveron as normas correspondentes, entre estas Galiza, no Decreto 253/2004, do 7 de outubro, polo que se regulan as actividades de bronceado artificial mediante radiacións ultravioletas.
-438
Outros
Historia ano a ano
Petín, Mandaio, Oza-Cesuras
Petín é un lugar da parroquia de Mandaio no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2018 tiña 1 habitantes (1 homes).
Herba ulmeira
A herba ulmeira ou herba das abellas (Filipendula ulmaria) é unha especie de planta herbácea pertencente á familia das rosáceas. Aparece en Galicia. miniatura|240x240px|Folla. miniatura|360x360px|Inflorescencia. miniatura|375x375px|Ilustración
Otis Redding
Otis Ray Redding, nado en Macon (Xeorxia) o 9 de setembro de 1941 e finado en Madison (Wisconsin) o 10 de decembro de 1967, foi un cantante afroamericano de soul, coñecido como o rei do soul; o seu éxito maior foi póstumo, "Sittin' On the Dock of the Bay".
Herba ulmeira
Descrición
A herba ulmeira (Filipendula ulmaria (L.) Maxim. 1879) distínguese de Filipendula vulgaris en ter follas basais con non máis de 5 pares de folíolos, que miden máis de 2 cm; pétalos máis pequenos, de 2-5 mm. Vilosa, perenne, de talos simples ou ramosos de até 2 m; raíces sen tubérculos. A inflorescencia adoita ser máis longa ca larga. Flores brancas con estams, máis longos ca os pétalos. Florea polo verán.
Otis Redding
O seu estilo estaba baseado no sentimento sobre todo, seguindo o ronsel da música espiritual negra e nos riffs de metal tomados do jazz, e especial de Count Basie.
Herba ulmeira
Hábitat
Habita en lugares moi húmidos, lameiro s, illó s, pantanos, prados higroturbosos.
Serhii Plokhy
Serhii Plokhy ou Plokhii, nado en Nizhnii Novgorod o 23 de maio de 1957, é un historiador, profesor de historia ucraína na Universidade Harvard, autor de varias obras de historia rusa e ucraína.
Herba ulmeira
Distribución
En toda Europa.
Serhii Plokhy
É autor de títulos como The Cossacks and Religion in Early Modern Ukraine (2001), Tsars and Cossacks: A Study in Iconography (2002), Religion and nation in modern Ukraine (2003), Unmaking Imperial Russia: Mykhailo Hrushevsky and the Writing of Ukrainian History (2005), The Origins of the Slavic Nations: Premodern Identities in Russia, Ukraine, and Belarus (2006), Ukraine and Russia: Representations of the Past (2008), Yalta: The Price of Peace (2010), The Cossack Myth: History and Nationhood in the Age of Empires (2012), The Last Empire: The Final Days of the Soviet Union (2014) ou The Gates of Europe, A History of Ukraine (2015).
Herba ulmeira
Historia
A partir da oxidación do aldehido salicílico (compoñente principal de Filipendula ulmaria) descubriuse o ácido salicílico en 1838, que á súa vez orixinou o descubrimento do ácido acetilsalicílico en 1853. Este último, coñecido como Aspirina, tornouse unha das menciñas máis sonadas e utilizadas no mundo dende hai máis dun século. O seu nome precisamente deriva do nome latino da herba ulmeira: Spiraea.
Xantano
O xantano ou goma xantana é un po de cor amarelada que consiste nun polisacárido extracelular producido pola bacteria Xanthomonas campestris B-1459 no proceso de fermentación, empregado na industria alimentaria como espesante ou emulxente, baixo o número E 415.
Pobo portugués
Os portugueses son unha nación e grupo étnico indíxena de Portugal que comparten unha mesma cultura e falan o portugués como lingua principal. A súa relixión predominante é o Cristianismo, principalmente o catolicismo.
Xantano
Características
O aspecto físico do xantano é o dun po de cor crema que se disolve en auga quente ou fría producindo solucións de viscosidade relativamente alta a concentracións baixas. A viscosidade é alta nun amplo intervalo de concentracións e as solucións son estábeis nun amplo rango de pH, concentración de sales e temperaturas. Estas características son moi favorábeis para a economía de operacións onde se usa coma espesante.
Pobo portugués
Historicamente, a herdanza dos portugueses inclúe os celtas, preceltas, celtiberos e iberos, os lusitanos, galaicos e célticos, os romanos, os visigodos e os suevos. A República Romana conquistou Iberia durante os séculos -II e -I. Como resultado da colonización romana, a lingua local provén do latín vulgar. Por mor da longa historia do Imperio portugués e a colonización de territorio de Asia, África e América, así como pola emigración histórica e recente, pódense atopar comunidades portuguesas en diversas rexións do planeta, e tamén existe unha importante diáspora. Os portugueses foron un axente salientable da era dos descubrimentos, descubrindo numerosas terras descoñecidas polos europeos en América, África, Asia e Oceanía, axudando tamén no proceso de globalización.
Xantano
Historia
O descubrimento do xantano foi o resultado dun programa de busca sistemática ou screening iniciado polo departamento de agricultura de EUA. Como consecuencia do éxito comercial do dextrano na década de 1940, o departamento iniciou un programa exhaustivo de procura de microorganismos capaces de producir polisacáridos solúbeis na auga en cultivos somerxidos. O resultado deste programa foi o descubrimento do xantano na década de 1950 nos laboratorios do Northern Regional Research Laboratories (NRRL). Durante a década de 1960 leváronse a cabo pescudas a escala piloto en varios laboratorios industriais e a produción comercial comezou a principios de 1964. O coñecemento acumulado na época sobre os requirimentos nutricionais de X. campestris era amplo por se tratar dun importante fitopatóxeno, causante de enfermidades en plantas crucíferas.
Pobo portugués
Hoxe en día, Portugal amosa unha sociedade multicultural de todo o mundo, pero con especial presenza das antigas colonias da Lusofonía, como os brasileiros, os caboverdianos, angolanos, mozambicanos, goanos e macaneses.
Herba ulmeira
Taxonomía
ulmaria: epíteto que significa "como "Ulmaria" miniatura|220x220px|Flores.
Xantano
Historia
O xantano converteuse no primeiro produto biopolimérico dunha fermentación a base de azucre de millo que tivo importancia comercial. A raíz do seu éxito comezaron a se estudar outros polisacáridos microbianos, mais a día de hoxe o xantano é o que posúe maior volume de produción, rango de aplicacións e o único aprobado para uso en alimentos.
Estrutura
A molécula de xantano consta dunha cadea principal de D-glicopiranosilo con enlace beta 1-4, como na celulosa. Á cadea anéxanse cadeas laterais de trisacárido compostas por residuos de D-manopiranosilo e de ácido D-glicopiranosilurónico. Os resíduos de manosilo con enlace a 1-2 teñen substitutos 6-o-acetilo. Unha media de aproximadamente a metade dos grupos terminais do a-D-manosilo teñen substitutos 4,6-o-(1-carboxietilideno).
Usos
O xantano engádese aos alimentos para controlar a reoloxía do produto final. O polímero produce un grande efecto sobre propiedades como a textura, liberación de aroma e aparencia, que contribúen á aceptabilidade do produto para o seu consumo. Polo seu carácter pseudoplástico en solución o xantano ten unha sensación menos gomosa na boca ca as gomas con comportamento newtoniano. Tamén se utiliza como aditivo para engadir elasticidade ás masas feitas de fariñas sen glute nos alimentos especiais para celíacos.
O seu comportamento como antioxidante é maior ca o doutros polisacáridos por mor da súa gran capacidade de unirse a metais e o seu comportamento viscoso.
Na industria farmacéutica e cosmética o xantano úsase como axente emulsificante e para dar corpo. Os produtos de coidado persoal coma xampú, cremas, locións, maquillaxe, produtos de coidado capilar e dentífrico poden formularse con xantano. O xantano outorga ás cremas e locións unha boa sensación na pel durante e após a aplicación. Na industria farmacéutica o xantano úsase para manter en suspensión os antibióticos ou outros fármacos e para lograr formulacións de dosificación uniforme ou estabilizar cremas contendo fármacos.
Nas aplicacións agrícolas o xantano emprégase como axente de suspensión ou espesante. Utilízase para mellorar a eficiencia de funxicidas, herbicidas e insecticidas ao suspender uniformemente os compoñentes sólidos das formulacións en sistemas acuosos ou ao estabilizar emulsións e sistemas multifásicos líquidos.
As propiedades reolóxicas facilitan a pulverización, reducen a dispersión co vento, e incrementan a persistencia e adhesión do pesticida.
Na industria petroleira utilízase como aditivo para fluídos de perforación; a seudoplasticidade subministra baixa viscosidade no trépano, onde a velocidade de corte é alta e alta viscosidade no ángulo onde hai menor velocidade de corte. Isto permite unha rápida penetración do trépano e ao mesmo tempo que no ánulo as partículas arrincadas se manteñan en suspensión.
Outros usos industriais son tinturas para impresión a chorro de tinta, procesos para remoción de metais disoltos en minaría e películas termocurábeis con vantaxes medioambientais.
Metopio
Metopio (ou Metopius) foi un bispo galego da diocese de Britonia que asistiu ao Cuarto Concilio de Toledo no ano 633.
O Moimento, Loira, Valdoviño
O Moimento é un lugar da parroquia de Loira no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2018 tiña 14 habitantes (5 homes e 9 mulleres)].
Salmoneo (homónimos)
O nome de Salmoneo pode designar a:
San Vicente, Carracedo, Láncara
San Vicente é un lugar da parroquia de Carracedo, no concello lugués de Láncara, na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, no 2007 tiña 17 habitantes (10 homes e7 mulleres), o que supón un aumento de habitantes con respecto ao ano 1999 cando tiña 14 habitantes.
-472
Outros
Historia ano a ano
A Macieira, Bretoña, A Pastoriza
A Macieira é un lugar da parroquia de Bretoña, no concello lugués da Pastoriza, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2015 tiña 30 habitantes (16 homes e 14 mulleres).
Atlas A
Atlas A, tamén coñecido co código XSM-65A, foi un mísil balístico intercontinental de proba que inaugurou a familia de foguetes Atlas, formada en primeiro lugar por mísiles e máis tarde por foguetes espaciais.
Características
O Atlas A foi un modelo de probas que non levaba oxiva funcional. Voou oito veces, con cinco fallos, e deu lugar ao primeiro ICBM (mísil balístico intercontinental) despregado nos Estados Unidos. Co tempo o foguete evolucionaría para dar lugar a unha familia de lanzadores espaciais.
Riff
En música, riff é unha serie de acordes, intervalos ou notas, breves e de moita forza, que se repite varias veces como contraste coa melodía principal, formando o acompañamento. Utilizada en especial no jazz, blues e no rock. É o equivalente ó ostinato na música clásica. Na maioría dos casos están compostos para instrumentos cunha importante función rítmica (guitarra ou piano) ou para seccións de instrumentos de vento.
Ácido glutárico
miniatura|dereita|Estrutura química do ácido glutárico. miniatura|dereita|Modelo do ácido glutárico. miniatura|dereita|80 px|Fórmula do ácido glutárico. O ácido glutárico ou ácido pentanodioico é un ácido dicarboxílico coa fórmula HO2C(CH2)3CO2H. É un ácido de 5 carbonos con dous grupos carboxilo (-COOH) situados nos seus extremos, polo que é un ácido dicarboxílico.
Riff
Ostinato
Ácido glutárico
Un cetoácido derivado seu moi importante no metabolismo é o ácido ácido α-cetoglutárico. O 3-hidroxi-3-metilglutaril-CoA é un tioéster que intervén nas rutas de formación de corpos cetónicos, terpenos e esteroides.
Obtención
O ácido glutárico pode obterse pola apertura do anel da butirolactona con cianuro potásico, da que se obtén carboxilato potásico-nitrilo, que é hidrolizado ao ácido glutárico. Outra posibilidade é a hidrólise seguida de oxidación do dihidropirano, que dá ácido glutárico. Finalmente, tamén se pode obter facendo reaccionar 1,3-dibromopropano con cianuro sódico ou cianuro potásico, o que produce dinitrilo, que despois se somete a hidrólise.
Usos
O propio ácido glutárico tamén se usou na produción de polímeros como os poliéster poliois, e poliamidas. O número impar de átomos de carbono (5) da molécula é útil para rebaixar a elasticidade do polímero. Tamén se usa na síntese de fármacos, inhibidores da corrosión e surfactantes.
A Torre, Taboada
San Mamede da Torre é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2014 tiña 78 habitantes (46 homes e 32 mulleres), o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 113 habitantes.
Ledesma, Salamanca
Ledesma é un concello da comunidade autónoma de Castela e León, na provincia de Salamanca, bañado polo Río Tormes.
Xeografía
Está situado a case 35 km ao noroeste da capital salmantina. Limita ao norte cos concellos zamoranos de Carbellino, Almeida de Sayago, Alfaraz de Sayago e Moraleja de Sayago, ó sur con Doñinos de Ledesma e Villarmayor, ó leste con Añover de Tormes e Juzbado e ó oeste con Villaseco de los Reyes e Gejuelo del Barro.
Demografía
Segundo o Instituto Nacional de Estadística, no ano 2017 tiña 1 688 habitantes, 837 homes e 851 mulleres (1 968 no 2010 e 1 954 no 2000).
Historia
miniatura|Mapa de Ledesma de [[1867, feito por Francisco Coello.]]
Patrimonio
miniatura|Fortaleza. miniatura|Ponte Mocho.
Etnografía
Entre as festas e celebracións destacan as do Corpus Christi, con procesión polas rúas medievais e encerros a cabalo, denominados aquí Espantos. miniatura|Rosquillas de Ledesma Na gastronomía son típicas as rosquillas de Ledesma, feitas con ovo e fariña.
Economía
Hai Gando vacún e algunha gandería de reses bravas.
Política e goberno
O alcalde é o popular José Prieto González. miniatura|Casa do concello.
Sean Singletary
Sean Michael-Eli Singletary, nado en Filadelfia, Pensilvania o 6 de setembro de 1985, é un ex xogador de baloncesto profesional estadounidense.
Traxectoria profesional
Singletary foi seleccionado na 42ª posición do Draft da NBA de 2008 polos Sacramento Kings. En agosto de 2008 foi traspasado ós Houston Rockets xunto a Patrick Ewing, Jr. e Ron Artest, e posteriormente ós Phoenix Suns a cambio de D. J. Strawberry.
O 10 de decembro de 2008, Singletary foi traspasado xunto a Boris Diaw e Raja Bell ós Charlotte Bobcats a cambio de Jason Richardson e Jared Dudley. O 9 de marzo de 2009, foi asignado ós Sioux Falls Skyforce da NBA D-League.
En setembro de 2008, Singletary asinou cos Philadelphia 76ers, pero foi cortado no mes de outubro.
O 10 de novembro de 2009, Singletary asinou co Saski Baskonia da Liga ACB.
Biomarcador
Biomarcador, ou marcador biolóxico é o termo con que se denomina xeralmente a unha característica medible (substancia, propiedade) que se pode utilizar como indicador dalgún estado biolóxico ou condición. Nalgunhas ocasións tamén se refire a unha substancia cuxa presenza indica a existencia de organismos vivos. O termo biomarcador utilízase en moitas áreas da ciencia e ten significados algo diferentes segundo o campo da ciencia que se trate.
Con frecuencia mídense e avalíanse os biomarcadores para examinar os procesos biolóxicos normais ou patoxénicos, ou respostas farmacolóxicas a unha intervención terapéutica.
Historia
O termo "biomarcador" vénse usando desde 1980. En 1998, o Grupo de Traballo de Definicións de Biomarcadores dos Institutos Nacionais da Saúde (NIH) de EUA definiu biomarcador como “unha característica que é medible e avaliable obxectivamente como un indicador de procesos biolóxicos normais, procesos patoxénicos, ou respostas farmacolóxicas a unha intervención terapéutica.”
Medicina
miniatura|dereita|Despois dun [[infarto de miocardio poden medirse varios biomarcadores cardíacos para determinar exactamente cando ocorreu un ataque e cal foi a súa gravidade.]] En medicina, os biomarcadores poden ser en moitos casos substancias rastreables que se introducen nun organismo como medio para examinar a función dun órgano ou outros aspectos da saúde. Por exemplo, o cloruro de rubidio utilízase como un isótopo radioactivo para avaliar a perfusión do músculo cardíaco. Pode ser unha substancia cuxa detección indica un estado particular de enfermidade, por exemplo, a presenza dun determinado anticorpo pode indicar unha determinada infección. Máis especificamente, un biomarcador indica un cambio na expresión ou no estado dunha proteína que se correlaciona co risco de progresión dunha doenza, ou coa susceptibilidade da doenza a un determinado tratamento.
Bioloxía celular
En bioloxía celular, un biomarcador é unha molécula que permite a detección e illamento dun tipo celular determinado. Por exemplo, a proteína Oct-4 utilízase como biomarcador para identificar células nai embrionarias.
Ecotoxicoloxía
Utilízanse biomarcadores para indicar a exposición a un xenobiótico ou os seus efectos, o cal está presente no ambiente e nos organismos. O biomarcador pode ser unha substancia externa (por exemplo, partículas de amianto ou nitrosamina cetona derivada da nicotina do tabaco), ou unha variante da substancia externa que foi procesada polo corpo (un metabolito) que normalmente pode ser cuantificado.
-455
Outros
Historia ano a ano
Illote Oua
Oua, e un illote do Océano Pacífico situado no atol de Nukufetau, pertencente ao estado de Tuvalu, na Polinesia. A altura media sobre o nivel do mar é de 6 metros. Atópase moi próximo ao Illote Lafanga.
Didelphis marsupialis
Didelphis marsupialis é unha especie de mamífero marsupial didelfimorfo da familia dos didélfidos, propia do sueste de Norteamérica (sueste de México), toda a América Central e o norte de Suramérica.
Taxonomía
A especie foi descrita por vez primeira por Linneo en 1758, na páxina 54 do primeiro volume da 10ª edición do seu Systema Naturae.
Subespecies
Segundo Mammal Species of the World, e o Catalogue o Life, na actualidade recoñécense as seguintes dúas subespecies:
Etimoloxías
O nome xenérico, Didelphis, deriva do grego antigo: do elemento δí- dí-, de δύο dýo, "dous", e o termo δελφυς dělphys, "útero", "matriz".
O específico, marsupialis, pola súa banda, deriva do adxectivo do latín científico marsūpialis, tirado do substantivo do latín clásico marsūpium, -ii, "a bolsa do diñeiro" en alusión ao marsupio propio destes animais.
Características e comportamento
É unha das especies máis grandes do xénero Didelphis (aínda que algo menor que Didelphis virginiana), xa que pode chegar a medir entre 45 e 60 cm de lonxitude, e pode pesar máis de 20 kg.
Trátase dun animal xeralista, con hábitos alimenticios de tipo omnívoro. Aliméntase principalmente de aves, sendo a súa presa máis común a galiña.
Distribución
A especie distribúese polo centro, leste e sueste de México, por toda a América Central (incluídas as Antillas), algúns países andinos (Colombia, Ecuador, Perú e Bolivia), Venezuela, Güiana e o noroeste do Brasil.
Estado de conervación
A UICN, cualificou en 2008 o estado da especie como LC (pouco preocupante) debido, entre outras razóns, á súa ampla área de distribución, á súa presumibelmente gran poboación, á súa tolerancia ás modificacións do seu hábitat e a que está presente en numerosa zonas protexidas.
Aínda que esta especie é cazada e atrapada con garamelos nalgunhas localidades para consumir como alimento, como actividade deportiva ou para protexer ás aves de curral, non semella que fora afectada adversamente polos asentamentos humanos.
Perpiñán
Perpiñán (en Perpignan; en Perpinyà) é unha cidade francesa. É a capital da Cataluña do Norte e da comarca do Rosellón. É tamén a capital do departamento dos Pireneos Orientais. A súa poboación alcanzaba 116.700 habitantes en 2004, e a área metropolitana superaba os 300.000 en 2007.
Álvaro Negredo
Inicios
Negredo comenzou a xogar o fútbol en Vallecas e pronto ingresou nas categorías inferiores do Rayo Vallecano. En 2004 foi ascendido o primeiro equipo e disputou a Segunda división B, categoría que disputaba o club vallecano naquel intre.
Perpiñán
Xeografía
Perpiñán érguese no centro da chaira do Rosellón regada polo río Têt, e que está limitada ao sur polos Pireneos, ao oeste pola rexión de Corbières e ao leste polo Mar Mediterráneo. É a máis meridional das grandes cidades da Francia metropolitana. O clima é de tipo mediterráneo, con invernos suaves e veráns secos e calorosos.
Historia
A orixe da cidade non está clara: parece que foi fundada como unha explotación agrícla romana denominada villa Perpiniani. Será a partir do século X, cando comezou a desenrolarse. Como capital do condado do Rosellón acrecentou aínda máis a súa importancia. Aquela expansión valeulle gañar o bispado, que daquela radicaba en Elna.
En 1172, Perpiñán integrouse na Coroa de Aragón. En 1197, Perpiñán obtivo unha carta municipal que estabelecía a súa organización. Os habitantes gozaban de privilexios importantes, como o de poder elixir os cónsules, un por cada clase social. Entre 1276 e 1344, Perpiñán alcanzou a súa idade de ouro; tornouse capital da Coroa de Mallorca, cuadruplicando a súa poboación e a súa superficie en menos dun século. Foi a época dos grandes obradoiros, da catedral e do castelo real (Pazo dos Reis de Mallorca).
Álvaro Negredo
Inicios
No verán de 2005 foi fichado polo Real Madrid C.F. para incorporalo a súa filial Real Madrid Castilla, da Segunda división. O seu debut coa camiseta do filial madridista foi na final do Trofeo Teide, que acabou con vitoria por 2-1. Na súa primeira tempada non disputou moistos partidos, debido a que Roberto Soldado era dianteiro centro titular, pero coas constantes convocatorias do valencián o primeiro equipo comenzouse a facer un oco no once titular.
Perpiñán
Historia
En 1344 perdeu o estatuto de capital, a causa da reintegración do Reino de Mallorca na Coroa de Aragón. Pouco despois de 1346 veuse afectada fortemente pola peste negra, da cal a cidade non se recuperou nunca. Logo de 1479, Perpiñán entrou nos planos da lóxica militar, pechada por murallas poderosas, reforzadas ao longo das diversas épocas. Tomada polos exércitos de Luís XIII de Francia en 1642, foi anexada, como o resto da Cataluña Norte, ao reino de Francia polo tratado dos Pireneos de 1659. As murallas foron derrubadas a comezos do século XX, ao tempo que a cidade se espallaba sobre a chaira do Rosellón.
Álvaro Negredo
Inicios
Na tempada 2006-07 Álvaro Negredo foi fixo no once do Castilla e tivo un torneo destacado, pese a que o seu equipo descendeu a Segunda B, ao converterse nun dos goleadores da competición e o máximo artilleiro do Castilla con 18 tantos.O seu desempeño chamou a atención do italiano Fabio Capello, adestrador do primeiro equipo, que o convocou para algúns partidos da Copa do Rei.
Perpiñán
Universidade de Perpiñán
A Universidade de Perpiñán (chamada Via Domitia hoxe en día), é a magna institución educativa da cidade. Creada en 1349 polo rei Pedro IV de Aragón. A universidade actual foi creada en 1971 só como centro universitario e tornouse universidade plena en 1979.
Centros de interese
miniatura|dereita|O Castellet de Perpiñán miniatura|200px|dereita|O rivière Basse, afluente do Tet, en Perpiñán
Celebracións
Durante o ano 2008, Perpiñán foi a Capital da Cultura Catalá.
Álvaro Negredo
U.D. Almería
Xa na segunda tempada, en febreiro de 2008 marcoulle un par de goles o Valencia C.F. a pesar da derrota do seu equipo por 3-2 na súa visita o Mestalla. Para o 19 de abril volveu a marcar un dobrete fronte o Osasuna cando vencen o cadro vermello por 2-1. A segunda campaña concluíu como un dos máximos anotadores da liga con 19 tantos, aínda que o seu club tivo un retroceso ao acabar na posición décimo primeira.
Sevilla F.C.
Ao finalizar a súa segunda tempada co Almería, o Real Madrid exerceu a opción de recompra que gardaba por un prezo estimado de 5 millóns de euros. O 20 de agosto do 2009 o Sevilla F. C. chegou a un acordo co Real Madrid e fichou ao futbolista cun contrato de 5 anos. Os detalles da operación non foron dados a coñecer polos clubs, pero a prensa sinalou que foi próxima aos 15 millóns de euros, a fichaxe máis cara da historia sevillista, cunha cláusula de 80 millóns de euros. Acabou a tempada 2009-2010 marcando 15 goles.
Selección nacional
O 6 de outubro de 2009 Negredo é convocado por Vicente del Bosque a Selección de fútbol de España para disputar os partidos de clasificación á Copa Mundial de Fútbol de 2010 en contra da Armenia e Bosnia e Herzegovina. No partido contra Armenia, Negredo fai o seu debut, o entrar de cambio no segundo tempo por Fernando Torres. Nese partido España imponse por 2-1. No seguinte partido contra Bosnia e Herzegovina, Negredo anota o seu primeiro dobrete coa selección. Nese partido España imponse por 2-5.
Jesús Chagoyen
Jesús Chagoyen Latienda, nado o 21 de setembro de 1977 en Xerez da Fronteira, é un xogador profesional de baloncesto español que xoga para o Río Natura Monbús da Liga ACB. Cunha estatura de 2,01 metros xoga na posición de pivote.
Traxectoria profesional
O 14 de agosto de 2014, anunciouse a súa fichaxe polo Obradoiro CAB da Liga ACB.
Taboada dos Freires, Taboada
Santa María de Taboada dos Freires é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2014 tiña 84 habitantes (43 homes e 41 mulleres), o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 117 habitantes.
Xeografía
Está situada no oeste do municipio e linda coas parroquias de Fradé, Cerdeda, Bouzoa, O Mato, Esperante, Piñeira de Gondulfe. A parroquia ocupa un val, atravesado polo río Toldao (que dá nome a unha aldea). Proliferan o carballo, o castiñeiro e outras especies autóctonas do país.
Historia
Hai catro poboados castrexos, todos eles sen escavar, que delimitan o espazo da parroquia: o de Carboeiro (entre Bouzoa e Cerdeda), o de San Lourenzo de Gondulfe, o de Piñeira e o de Cimbraos (no Mato).
A igrexa de Santa María de Taboada dos Freires foi construída en 1190 polo Mestre Pelaxio. Ten planta rectangular, e foi ampliada con posterioridade. Formaba parte dun antigo mosteiro, do cal tomou o topónimo a parroquia, situado segundo Nicanor Rielo Carballo no lugar que ocupaba a horta da casa reitoral. A comezos do século XIII o mosteiro pertencía á Orde do Temple, que en 1233 -coincidindo co Capítulo Xeral que celebraban en Benavente, asinaron unha concordia co bispo Miguel e o seu cabido sobre os dereitos episcopais nas igrexas que posuían na diocese, entre as que se cita a de Taboada.
Tamén hai constancia documental de no século XIII estar establecido nesta parroquia, no lugar de Susá, un propietario de nome "Arias Petri de Tabulata", toponímico relacionado co lugar da Ponte Taboada, en Silleda. Este individuo daría nome á aldea de Taboada, moi próxima á igrexa parroquial (non ten que ver coa Taboada que dá nome ao municipio, o cal é unha invención contemporánea baseada no histórico Condado de Taboada). Ademais, é probábel que, en tempos, neste lugar se desenvolvese actividade téxtil, atendendo a microtopónimos como Batán, Liñares ou Pena Liñaza.
Durante o Antigo Réxime pertencía á xurisdición de Vilar, pasando a formar parte do concello do mesmo nome en 1835, antes da súa total incorporación ao Concello de Taboada en 1840.
Patrimonio
A igrexa de Santa María de Taboada dos Freires é unha das poucas igrexas de orixe templaria do país. Construída no 1191, é obra do Mestre Pelaxio, como figura no tímpano, onde está representando a Sansón degolando un león. Debeu ser parte dun mosteiro hoxe desaparecido. En 1920 foi profundamente reformada, cunha prolongación da nave cara ao leste, onde se recolocou unha das xanelas orixinais, e tamén se construíu o actual retablo, en madeira.
Contaba cunha casa reitoral do século XVII que estivo ocupada até a década de 1980. En febreiro de 2018 veuse abaixo após décadas de abandono e desleixo, e en 2020 o soar pasou á propiedade dunha asociación veciñal.
No lugar de Susá hai unha capela brasonada dedicada a San Antonio, onde hai décadas se celebraba unha romaría.
Tamén conta cun antigo teleclub, un dos poucos conservados na contorna, construído nos anos 1970, ocupando o lugar do cruceiro (que entón foi recolocado xunto á igrexa).
O Espiñedo, Bretoña, A Pastoriza
O Espiñedo é un lugar da parroquia de Bretoña, no concello lugués da Pastoriza, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2015 tiña 5 habitantes (3 homes e 2 mulleres).
A Corda
O topónimo galego A Corda pode referirse a:
-495
Outros
Historia ano a ano
O Latoal, Loira, Valdoviño
O Latoal é un lugar da parroquia de Loira, no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2018 tiña 13 habitantes (7 homes e 6 mulleres), o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 22 habitantes.
Fantasmage
Fantasmage foi unha banda galega de garage punk formada en Vigo no ano 2011 e disolta en 2014.
Historia
Fantasmage formárona en 2011 o batería e vocalista Daniel Nicolás (Indómitos) e o guitarrista e vocalista Andrés Magán (Anenome). Pouco despois editaron unha demo de catro temas, gravada por Manu G. Sanz (Indómitos) en Tomiño, elixida pola revista Mondosonoro como a mellor demo do ano en Galicia-Castela e León.
En abril de 2012 a banda publicou a través de Discos Humeantes o seu primeiro álbum, Fantasmage LP. Os seus temas foron gravados novamente por Manu G. Sanz entre decembro de 2011 e xaneiro de 2012. Nese ano tamén colaboraron coa canción "Cambia de ciudad" no recompilatorio Galician Bizarre II.
O 1 de abril de 2014 a banda anunciou a súa disolución a través dunha mensaxe no seu perfil de Facebook.
Atlas lingüístico galego
Características
Foi desenvolvido por Constantino García e mais Antón Santamarina, e os investigadores principais foron Francisco Fernández Rei, Manuel González González e Rosario Álvarez Blanco. O traballo de campo desenvolveuse por medio de enquisas en 167 puntos do dominio lingüístico da lingua galega. Estes puntos estaban na Comunidade Autónoma Galega (152) e en puntos das comarcas galegófonas de Asturias, provincia de León e provincia de Zamora (15).
As enquisas constaban de 2711 preguntas cunha media de 4000 formas recollidas por localidades. Esta recollida deu nunha base de datos de case medio millón de rexistros.
José Manuel Rodríguez Portela
José Manuel Rodríguez Portela, nado na Coruña o 5 de outubro de 1962, é un exfutbolista galego. Xogaba de defensa.
Vilameñe, Taboada
Santa Mariña de Vilameñe é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 69 habitantes, deles 32 eran homes e 37 eran mulleres, o que supón unha diminución de 3 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Perdicinos
miniatura|240px|[[Perdiz charrela (Perdix perdix).]] A dos perdicinos (Perdicinae) é unha subfamilia de aves da orde dos galiformes e familia dos fasiánidos, que inclúe numerosas especies, como as perdices, os paspallases, francolíns (Francolinus sp.), que se direnencian doutras galiformes entre outras cousas, por non teren esporóns.
Forman nun grupo de aves non migratorias de tamaño de mediano a pequeno, propias do Vello Mundo, distribiuídas por Europa, Asia, África e o Oriente Medio, que se alimentan de sementes e aniñan no solo.
Etimoloxía
O nome Perdicinae está formado sobre a raíz Perdic-, do xenitivo do nome do seu xénero tipo, Perdix (do latín perdix, -īcis, 'perdiz', coa adición do sufixo do latín científico -inae, propio dos nomes das subfamilias de animais.
Xéneros
Na actualidade, de acordo coa clasificación do Sistema Integrado de Información Taxonómica, recoñécense dentro da subfamilia os vinte e dous xéneros seguintes:
Subfamilia Perdicinae Horsfield, 1821
Vilela
Co topónimo Vilela podemos referirnos a:
Choupenete, Loira, Valdoviño
Choupenete é un lugar da parroquia de Loira no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 2 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 1 home e 1 muller.
O Pombo
O topónimo O Pombo pode referirse a dous lugares de Galicia:
Dickinson (cráter)
Dickinson é un cráter de impacto situado no nordés da rexión de Atalanta Planitia do planeta Venus, concretamente está nas coordenadas 74,6° N 177,2° E. Ten 67,5 km de diámetro e é un cráter complexo, onde o pico central en realidade é parcialmente un anel, este anel está rodeado dunha área de material brillante e ten outro anel concéntrico de material escuro rodeando este material brillante que rodea ó anel central do cráter. O material expulsado no impacto rodea o cráter cunha serie de cristas concéntricas, excepto na cara oeste. A ausencia deste material na cara oeste podería indicar que precisamente o impacto veu desa dirección. Os extensos terreos brillantes ó radar que se estenden dirección leste a partir das paredes do cráter poderían ser grandes volumes de material fundido expulsado polo impacto, ou poderían ser material volcánico liberado pola superficie durante o posterior proceso de craterización.
O cráter recibiu o nome da poeta americana Emily Dickinson.
Petín (homónimos)
O topónimo Petín pode referirse a un concello, a unha parroquia dese concello, e a dous lugares de Galicia:
Francisco López Valcarce
Francisco "Fran" López Valcarce, nado en Sarria o 16 de marzo de 1989, é un futbolista galego. Xoga de centrocampista e o seu actual equipo é o SD Sarriana.
Ácido salicílico
O ácido salicílico (ou ácido 2-hidroxibenzoico) é un composto cristalino derivado do fenol que forma un po branco empregado en dermatoloxía en forma tópica, como antirreumático, e tamén como axente conservador de alimentos polas súas propiedades de paralizar a fermentación e impedir a putrefacción. O seu derivado acetilado, a aspirina, emprégase en terapéutica.
Recibe o seu nome de Salix, a denominación latina do salgueiro de cuxa casca foi illado por vez primeira vez. Este produto serve como materia prima para a obtención do ácido acetilsalicílico, comercialmente coñecido como Aspirina.
Síntese
Industrialmente obtense a partir de dióxido de carbono e fenóxido de sodio por substitución electrofílica e posterior liberación do ácido do seu sal mediante adición dun ácido forte. É a coñecida síntese de Kolbe-Schmitt.
O inicio do proceso é a partir de fenol e unha disolución de sosa para obter o fenolato.
Analítica
Con ferro (III) en disolución acuosa dá unha cor avermellada característica. A un pH acedo de 2 a 3.
Usos médicos e cosméticos
esquerda|miniatura|Detección de salicilatos en [[ouriños utilizando cloruro férrico dúas horas despois de inxerir 500 mg de aspirina (ácido acetilsalicílico). Tubo esquerdo: control. Tubo dereito: presenza de salicilatos. Laboratorio Tecnolóxico de Monterrey, Campus Cidade de México.]] O ácido salicílico é o aditivo clave en moitos produtos para o coidado da pel deseñados para tratar acne, psoríase, calosidade s (o endurecemento da pel por presión persistente), a carne de galiña e as espullas. Trata a acne causando que as células da pel caian máis facilmente, evitando que os poros se tampen. Este efecto nas células da pel tamén fai que o ácido salicílico sexa un ingrediente activo en varios xampús deseñados para tratar a feila ou caspa. O uso directo dunha solución salicílica pode causar hiperpigmentación en pel sen tratamento previo para aqueles con tipos de pel máis escuros (prototipos Fitzpatrick IV, V, VI), así como coa falta de uso dun bloqueador solar de amplo espectro. Debido ás súas propiedades exfoliantes, en ocasións emprégase en combinación con outros tratamentos para a psoríase para aumentar a súa efectividade, como o alcatrán de hulla ou tacrolimus. As propiedades medicinais do ácido salicílico (principalmente para alivio á febre) coñecéronse desde 1763. A substancia áchase na casca dos salgueiro s; o nome ácido salicílico derívase de Salix, o nome en latín para os salgueiros.
O ácido acetilsalicílico pódese preparar a través da esterificación do grupo hidroxil-fenólico do ácido salicílico.
O subsalicílico en combinación co bismuto forman un aliviante popular estomacal coñecido como o subsalicilato de bismuto (Bismutol, Pepto-Bismol, etc.). Ao combinárense os dous ingredientes claves axudan a controlar a diarrea, a náusea, e até as flatulencia s. Tamén é lixeiramente antibiótico.
Historia
miniatura|[[Salgueiro branco (Salix alba) é unha fonte natural de ácido salicílico.]] Hipócrates, Galeno, Plinio o Vello e outros xa sabían da casca do salgueiro para aliviar as dores e molestias e reducir as febres. Durante moito tempo foi utilizada en Europa e na China para o tratamento destas dores. Esta menciña tamén se menciona nos textos do antigo Exipto, Sumeria e Asiria. Os cherokees e outros nativos americanos utilizaron unha infusión da casca para a febre e outros fins medicinais. A parte medicinal da planta é a casca interna e foi utilizada como un analxésico para unha variedade de doenzas. En 2014, os arqueólogos identificaron restos de ácido salicílico en anacos de cerámica do século VII atopados na parte centrooriental do Colorado. O reverendo Edmund Stone, un vigairo de Chipping Norton, Oxfordshire, Inglaterra, observou en 1763 que a casca do salgueiro era eficaz na redución da febre.
Un extracto activo da casca, chamada de salicina, a partir do nome latino do salgueiro branco (Salix alba), foi illado e nomeado polo químico alemán Johann Buchner en 1828. Johann Andreas Buchner in 1828. Illouse unha maior cantidade da substancia en 1829 por Henri Leroux, un farmacéutico francés. Raffaele Piria, un químico italiano, foi quen en 1838 de converter a substancia nun azucre e un segundo compoñente, que por oxidación se converteu en ácido salicílico.
Sonna de Bretoña
Sonna foi un bispo galego da diocese de Britonia que asistiu ao Sétimo Concilio de Toledo no ano 646, onde asinou como:
Flórez considerou que este bispo é o mesmo que, sete anos despois, en 653, foi convocado ao Oitavo Concilio de Toledo. Ao non poder acudir, enviaría como vigairo ao presbítero Matericus, que asinaría no seu lugar:
Hai consenso nesta teoría, tamén apoiada por García Moreno e por Simon Young, aínda que non hai probas concluíntes para afirmalo.
O mesmo García Moreno tamén supón que debeu ser consagrado bispo arredor do 639, xa que ao Sexto Concilio de Toledo non acudiu representante britano (e si acudiron das demais dioceses galegas), polo que a sé estaría vacante; e no VII Concilio é precedido por bispos consagrados pouco antes do VI.
Anxo Carro
Anxo Carro pode referirse a:
Simon and Garfunkel
Simon and Garfunkel foi un dúo musical de folk rock composto polo cantautor Paul Simon e o cantante Art Garfunkel, formado en 1957. Foron moi populares na década de 1960.
Traxectoria
Coñecéronse mentres estudaban no instituto en 1957 e alí formaron o grupo Tom and Jerry, que tiña como canción senlleira "Hey Schoolgirl". Xa como Simon and Garfunkel o seu primeiro álbum "Wednesday Morning, 3 A.M" (1964) pasou desapercibido ata que o produtor, Tom Wilson tivo a idea de engadir guitarras eléctricas a un dos temas do álbum e relanzalo, o dúo saltou, pois, á fama en 1965 con "The Sound of Silence". A súa música foi banda sonora do filme que foi mítico para toda unha xeración, O graduado e que lles deu fama mundial. Cun novo estilo emparentado co folk Simon and Garfunkel estiveron entre os artistas máis populares dos sesenta con cancións como "Mrs. Robinson," e "Bridge over Troubled Water". Despois da súa ruptura en 1970 eles xuntáronse en varias ocasións, a máis coñecida foi o concerto de Central Park, que axuntou 500.000 persoas en 1981.
Luísa Abad
María Luísa Abad Abad, nada na Coruña o 20 de agosto de 1951, é unha mestra, asesora de educación infantil, divulgadora didáctica, especializada en coeducación, orientadora escolar e escritora galega. Tras catro anos de secretaria do Ateneo Atlántico de Vigo, dende abril de 2023 é a presidenta da asociación.
Traxectoria
Iniciou estudos de Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela, licenciandose en Pedagoxía na Universidade de Barcelona, mestra de primaria en Galicia e Barcelona, exerceu como orientadora escolar a nivel de secundaria no CIFP Valentín Paz Andrade (Vigo), onde participou nos programas europeos Leonardo da Vinci e Sócrates_Comenius, e no IES Menéndez Pidal (Zalaeta, A Coruña). Foi asesora de Educación Infantil e coeducadora no CEFORE (Centro de Formación do Profesorado) de Vigo. Na Universidade de Salamanca preparouse como Formadora de Formadores en Educación Infantil.
Deseñou e implementou o apartado de coeducación no Plan de Formación do Profesorado de primeiro tramo de Educación Infantil das Galescolas. Foi compoñente durante 10 anos do Consello de Redacción da revista IN-Fancia, educar de 0 a 6 anos, editada pola Asociación de Rosa Sensat. No 2004 recibiu o premio da Consellería de Educación á innovación educativa polo traballo “Alertando da violencia de xénero”.
Alba Lago Díaz
Alba Lago Díaz, nada en Vigo en 1985, é unha xornalista e presentadora de televisión galega.
Luísa Abad
Traxectoria
Tras unha vida dedicada á docencia, na súa xubilación continúa a impartir relatorios de educación afectivo-sexual e coeducación e a escribir poesía.
Obra
miniatura|125px|María Luisa Abad Abad.
Vilar de Cabalos, Taboada
Santa Eulalia de Vilar de Cabalos é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 87 habitantes, deles 39 eran homes e 48 eran mulleres, o que supón unha diminución de 0 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Industria de Turbo Propulsores
ITP Aero é unha empresa de orixe vasca adicada ao deseño de pezas de motores de aviación, montaxe e mantemento de motores de aviación.