cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Praza de Barcelos
Historia
No século XIX, a feira de gando de Pontevedra, cuxos orixes se remontan á Idade Media, celebrábase no soar do actual parque das Palmeiras. A finais do século XIX, cando se construíu o pazo da Deputación de Pontevedra e creouse o parque das Palmeiras, foi necesario trasladar o campo da feira a outro lugar por falta de espazo. Tras varias polémicas, finalmente aceptouse a proposta do construtor Manuel Vidal Boullosa en 1896, ofrecendo un terreo (unha explanada) situado entre a antiga rúa Progreso ao sur (actual rúa Benito Corbal) e o muro do convento de Santa Clara ao norte, que se convertería na actual praza de Barcelos. En 1898 o terreo foi comprado polo concello de Pontevedra por 40.000 pesetas.
Armin Wolf (historiador)
Honras
En 1993 Wolf recibiu o Prix Brant IV de Koskull da Confédération Internationale de Généalogie e en 1994 a Medalla Bardeleben "polas súas investigacións avanzadas sobre a xenealoxía da nobreza e en particular sobre a cuestión dos electores reais e do Colexio Electoral".
Praza de Barcelos
Historia
O terreo nivelouse e plantáronse plátanos para a instalación da feira e denominouse Campo da Feira, onde se celebraron feiras durante décadas desde 1900.
Tracto gastrointestinal
Intestino delgado
miniatura|240px|Ilustración do intestino delgado
Praza de Barcelos
Historia
En agosto de 1970 durante as festas da Virxe Peregrina a cidade irmandouse coa localidade portuguesa de Barcelos.
En 1971 o campo da feira pasou a chamarse Praza de Barcelos, en referencia ao irmandamento de Pontevedra con esta cidade portuguesa que tivo lugar en agosto de 1970. Na década dos 70 a praza converteuse nun aparcadoiro e o mercadiño que antes se celebraba na praza da Ferrería comezou a celebrarse nela. O mercado no que os comerciantes vendían os seus produtos téxtiles e alimenticios celebrouse na praza os días 1, 8, 15 e 23 de cada mes ata o 23 de setembro de 1988.
Entre marzo e outubro de 1997, a praza someteuse a unha reforma completa. Construíuse un gran aparcadoiro subterráneo de tres plantas no subsolo e redeseñouse completamente a superficie. Cortáronse os plátanos e só quedou unha fileira no lado norte da praza, o máis próximo ao muro do convento de Santa Clara.
En xaneiro de 1998 instalouse no lado sur da praza o Monumento á Árbore, obra do escultor José Luis Penado, para conmemorar os numerosos plátanos que foron tallados durante a construción do aparcadoiro subterráneo e a urbanización da praza.
En setembro de 2016 instaláronse dúas pistas polideportivas no norte da praza á beira do muro do convento, compostas por unha cancha con canastras e porterías e unha mesa de pimpón.
Descrición
A praza ten forma cadrada e unha superficie de 16.000 metros cadrados. Nela conflúen as rúas Rouco, Xenaro Pérez de Villamil, Vasco da Ponte, Campo da Feira, San Antoniño e Perfecto Feijoo.
A praza está disposta como unha praza axardinada, con xardíns compartimentados, camiños pavimentados, árbores, un parque infantil, unha zona central con bancos e unha fonte de pedra. O lado norte da praza está dominado polo gran muro de seis metros de altura dos xardíns do convento de Santa Clara, que está protexido como ben patrimonial. No centro meridional da praza atópase o Monumento á Árbore. Representa unha grande árbore de ferro de 6 metros de altura cuxas ramas están coroadas polas típicas cristas dos galos de Barcelos.
No subsolo da praza atópase o maior aparcadoiro subterráneo da cidade, con 906 prazas.
Tracto gastrointestinal
Intestino delgado
O intestino delgado empeza no duodeno é é unha estrutura tubular de entre 6 e 7 m de longo. A área da superficie mucosa do intestino delgado nun humano adulto é duns 30 m2. A combinación na súa superficie interna de pregamentos circulares (ou válvulas conniventes), as vilosidades e as microvilosidades multiplican a área de absorción da mucosa por 600, o que fai unha área total duns 250 m2 en todo o intestino delgado. A súa principal misión é rematar a dixestión dos alimentos (no duodeno) e absorber os produtos da dixestión (carbohidratos, proteínas, lípidos e vitaminas), que pasan ao torrente sanguíneo. Divídese en tres partes:
Intestino groso
O intestino groso comprende o cego, colon e recto e acaba na canle anal. Do cego colga unha delgada prolongación chamada apéndice. Unha división máis completa divídeo en: A principal función do intestino groso é absorber auga e sales e formar as feces. Contén unha numerosa flora bacteriana. A área da mucosa do intestino groso dun humano adulto é duns 2 m2.
Desenvolvemento
O tubo dixestivo é unha estrutura derivada do endoderma embrionario. Aproximadamente no décimo sesto día do desenvolvemento humano, o embrión empeza a dobrarse ventralmente (e a superficie ventral do embrión faise cóncava) en dúas direccións: os laterais do embrión dóbranse un sobre o outro e a cabeza e a cola dóbranse unha en dirección á outra. O resultado é que unha parte do saco vitelino, unha estrutura tapizada polo endoderma en contacto coa parte ventral do embrión, empeza a evaxinarse e converterse no tubo dixestivo primitivo. O saco vitelino permanece conectado ao tubo dixestivo por medio do conduto vitelino. Xeralmente, esta estrutura sofre regresión durante o desenvolvemento; en casos nos que isto non ocorre así, esta reccibe o nome de divertículo de Meckel.
Durante a vida fetal, o intestino primitivo queda gradualmente dividido en tres segmentos: intestino anterior, medio e posterior. Aínda que estes termos úsanse a miúdo en referencia a segmentos do tubo dixestivo primitivo, tamén se usan comunmente para describir rexións do tubo dixestivo definitivo.
Cada segmento do tubo dixestivo queda despois máis especificado e dá lugar a partes específicas del e a estruturas asociadas con el no desenvolvemento posterior. Os compoñentes derivados do tubo dixestivo propiamente dito, como o estómago e o colon, desenvólvense como dilatacións ou inchamentos nos tecidos do intestino primitivo. En contraste, os derivados relacionados co tubo dixestivo, é dicir, as estruturas que derivan do tubo dixestivo primitivo pero non son parte do tubo dixestivo propiamente dito, en xeral, desenvólvense como bolsas que saen do tubo dixestivo primitivo. Os vasos sanguíneos que regan estas estruturas permanecen constantes durante o desenvolvemento.
Histoloxía
miniatura|300px|Estrutura xeral da parede gastrointestinal: 1. Mucosa: Epitelio 2. Mucosa: Lámina propia 3. Mucosa: Muscularis mucosae (muscular da mucosa) 4. Lume 5. Tecido linfático 6. Conduto da glándula fóra do tracto 7. Glándula na mucosa 8: Submucosa 9. Glándulas da submucosa 10. Plexo submucoso de Meissner 11. Vea 12. Muscular: músculo circular 13. Muscular: músculo lonxitudinal 14. Serosa: tecido conectivo areolar 15. Serosa: epitelio 16. Plexo mesentérico de Auerbach 17. Nervio 18. Arteria 19. Mesenterio. A parede gastrointestinal presenta un tipo de histoloxía xeral con algunhas diferenzas que reflicten a especialización en anatomía funcional. O tracto GI pode dividirse en catro capas concéntricas na seguinte orde:
Mucosa
A mucosa é a capa máis interna do tracto gastrointestinal. A mucosa rodea o lume ou espazo interno aberto do tubo. Esta capa está en contacto directo co alimento dixerido (quimo, quilo). A mucosa está constituída por:
Beren and Lúthien
O conto de "Beren e Lúthien", presente en varias obras de J. R. R. Tolkien, é a historia do amor e aventuras do home mortal Beren e a inmortal dama elfa Lúthien. Tolkien escribiu varias versións da historia, a última recollida no Silmarillion, e o conto tamén é mencionado no Señor dos Aneis. A historia ten lugar durante a Primeira Idade da Terra Media, uns 6 500 anos antes dos eventos do Señor dos Aneis.
Tracto gastrointestinal
Mucosa
As mucosas están moi especializadas en cada órgano do tracto gastrointestinal para actuar nas diferentes condicións e procesos. A maior variación dáse no epitelio.
Beren and Lúthien
Beren, fillo de Barahir, cortou un silmaril da coroa de Morgoth como dote para Lúthien, filla do rei elfo Thingol e Melian a maia. Foi asasinado por Carcharoth, o lobo de Angband, mais Beren foi o único dos homes mortais que regresou de entre os mortos. Viviu entón con Lúthien en Tol Galen, Ossiriand, e loitou contra os ananos en Sarn Athrad. Era o bisavó de Elrond e Elros, e polo tanto, devanceiro dos reis numenorianos. Despois do cumprimento da busca do silmaril e da morte de Beren, Lúthien escolleu ser mortal e compartir o destino de Beren.
Tracto gastrointestinal
Capa muscular
A capa muscular consta dunha capa circular interna e unha capa externa lonxitudinal. A capa circular impide que a comida se mova cara atrás e a lonxitudinal acurta o tracto. As capas non son verdadeiramente lonxitudinais ou circulares, senón que son helicoidais con diferentes inclinacións ou pendentes, a capa circular interna cunha forte pendente e a externa cunha pendente moito menor. Aínda que a mucular externa é similar en todo o tracto GI, unha excepción é o estómago que ten unha capa muscular oblicua interna adicional que colabora no esmiuzamento e mestura do alimento. A muscular externa do estómago está composta por unha capa oblicua interna, unha cada circular media e unha capa lonxitudinal externa.
Entre as capas musculares circular e lonxitudinal está o plexo mesentérico. Este controla a peristalse. A actividade é iniciada polas células marcapasos, (células intersticiais de Cajal). O tubo dixestivo ten actividade peristáltica intrínseca (ritmo eléctrico basal) debido ao sistema nervioso entérico que contén. O ritmo pode ser modulado polo resto do sistema nervioso autónomo.
Beren and Lúthien
Libro autónomo
A historia foi publicada postumamente en 2017 como un libro autónomo editado por Christopher Tolkien baixo o título Beren and Lúthien. A historia é unha das tres contidas no Silmarillion que Tolkien cría xustificadas para teren as súas propias narrativas de longa duración, sendo as outras dúas The Children of Húrin e The Fall of Gondolin. O libro está ilustrado por Alan Lee e editado por Christopher Tolkien, e presenta diferentes versións da historia, mostrando o desenvolvemento do conto ao longo do tempo.
Armin Wolf (historiador)
Honras
Desde 1998 é membro de honra da Académie Internationale de Généalogie, desde 2002 Académico correspondiente da Academia de Heráldica y Genealogía de Madrid.
É membro do Padroado do Instituts für Personengeschichte (Instituto de Historia Persoal).
Wolf é cidadán de honra da cidade de Tiriolo desde 2015.
Tracto gastrointestinal
Capa muscular
As contraccións coordinadas destas capas denomínanse peristalse e impulsan a comida ao longo do tracto. O alimento no tracto GI denomínase bolo alimenticio cando vai da boca ao estómago. Unha vez no estómago, o bolo é parcialmente dixerido e convértese no quimo semilíquido. No intestino delgado o quimo convértese en quilo completamente dixerido e graxo, e no intestino groso os restos non dixeridos perden pouco a pouco a auga e convértense nas feces semisólidas.
Capas adventicia e serosa
A capa máis externa do tracto GI consta de varias capas de tecido conectivo.
As partes intraperitoneais do tracto GI están cubertas pola serosa. Estas inclúen a maior parte do estómago, a primeira parte do duodeno, todo o intestino delgado, o cego e o apéndice, o colon transverso, o colon sigmoide e o recto. Nestas seccións do tubo dixestivo hai un claro límite entre o tubo dixestivo e os tecidos que o rodean. Estas partes do tracto teñen un mesenterio.
As partes retroperitoneais están cubertas por unha adventicia. Mestúranse cos tecidos circundantes e quedan fixadas na súa posición. Por exemplo, a sección retroperitoneal do duodeno xeralmente pasa polo plano transpilórico. Inclúen o esófago, píloro do estómago, duodeno distal, colon ascendente, colon descendente e canle anal. Ademais, a cavidade oral ten unha adventicia.
Expresión de xenes e proteínas
As células humanas expresan aproximadamente 20.000 xenes codificantes de proteínas e o 75% deles exprésanse en polo menos algunha parte do sistema dixestivo. Uns 600 destes xenes exprésanse máis especificamente nunha ou máis partes do tracto GI e as proteínas correspondentes teñen funcións relacionadas coa dixestión da comida e a captación de nutrientes. Exemplos de proteínas específicas con ditas funcións son o pepsinóxeno PGC e a lipase LIPF, expresadas nas células principais gástricas, e a ATPase ATP4A gástrica e o factor intrínseco gástrico GIF, expresados nas células parietais da mucosa gástrica. Proteínas específicas expresadas no estómago e duodeno implicadas na defensa e protección son as mucinas, como a mucina 6 e a intelectina-1.
Función inmunitaria
O tracto GI forma unha importante parte do sistema inmunitario. Contén tecido inmunitario nas paredes do apéndice e nas placas de Peyer do intestino.
Barreira inmunitaria
A área superficial do tracto dixestivo estímase que é duns 32 m2, aproximadamente a metade dunha cancha de bádminton. Cunha superficie de exposición tan grande (máis de tres veces maior que a da pel humana), os compoñentes inmunes do tracto GI funcionan para previr a entrada de patóxenos aos sistemas sanguíneo e linfático. Fundamental nesta protección é a barreira mucosa intestinal, que está composta de elementos físicos, bioquímicos e inmunitarios elaborados pola mucosa intestinal. Os microorganismos tamén se manteñen controlados por medio dun amplo tecido inmunitario presente no tracto que comprende o tecido linfoide asociado ao intestino (GALT), situado nas placas de Peyer das paredes do intestino delgado, apéndice, amígdalas, adenoides, estómago, esófago e intestino groso.
Hai factores adicionais que contribúen á protección contra a invasión de patóxenos. Por exemplo, o pH baixo (de 1 a 4) do estómago é letal para moitos microorganismos que entran nel. De xeito similar, o mucus (que tamén contén anticorpos IgA) neutraliza moitos patóxenos. Outros factores presentes no tracto GI que contribúen á función inmunitaria son encimas segregados na saliva e na bile.
Homeostase do sistema inmunitario
As bacterias beneficiosas da flora intestinal tamén contribúen á homeostase do sistema inmunitario gastrointestinal. Por exemplo, os clostridios, un dos grupos de bacterias máis abundantes no tracto GI, exercen un importante papel para influenciar as dinámicas do sistema inmunitario intestinal. Unha dieta alta en fibra pode inducir a diferenciación das células T reguladoras (Tregs). Isto débese á produción de ácidos graxos de cadea curta durante a fermentación de nutrientes derivados de plantas como o butirato e o propionato. Basicamente, o butirato induce a diferenciación de células Treg ao potenciar a acetilación de histonas H3 no promotor e rexións de secuencias non codificantes conservadas do locus FOXP3, regulando así as células T, o que ten como resultado a redución da resposta inflamatoria en alerxias.
Microbiota intestinal
O intestino groso alberga moitos tipos de bacterias que forman parte da flora intestinal, algunhas das cales poden procesar moléculas que o corpo humano non podería degradar. Este é un exemplo de simbiose. Estas bacterias tamén orixinan a produción de gases na interface hóspede-patóxeno dentro do intestino (este gas é expulsado como flatulencias polo ano). Porén, o intestino groso realiza principalmente a absorción de auga e sales do material dixerido (o cal é regulado polo hipotálamo).
As bacterias intestinais beneficiosas para a saúde serven para impedir a proliferación excesiva de bacterias potencialmente daniñas no intestino. Estes dous tipos de bacterias compiten polo espazo e o alimento, xa que hai recursos limitados dentro do intestino. Un desequilibrio nas proporcións entre estas bacterias pode causar disbiose.
Detoxificación e metabolismo de drogas
Encimas como CYP3A4, xunto con actividades antiportador, son tamén importantes no papel do intestino no metabolismo de fármacos na detoxificación de antíxenos e xenobióticos.
Doenzas
Varios patóxenos, como as bacterias que causan intoxicacións alimentarias, poden inducir gastroenterite, que orixina inflamación do estómago e intestino delgado. Os antibióticos usados para tratar ditas infeccións bacterianas poden diminuír a diversidade do microbioma do tracto gastrointestinal e posteriormente activar mediadores inflamatorios. A gastroenterite é a doenza máis común do tracto GI.
O cancro gastrointestinal pode ocorrer en calquera punto do tracto gastrointestinal e inclúe o cancro de boca, cancro de lingua, cancro esofáxico, cancro de estómago e cancro colorrectal.
A enfermidade diverticular é unha condición que é moi común en persoas vellas en países industrializados. Xeralmente afecta o intestino groso pero tamén pode afectar ao delgado. A diverticulose aparece cando se forman bolsas na parede intestinal. Unha vez que as bolsas se inflaman, chámase diverticulite.
A enfermidade inflamatoria intestinal é unha condición inflamatoria que afecta as paredes intestinais e inclúe os subtipos enfermidade de Crohn e colite ulcerosa. Mentres que a de Crohn pode afectar a todo o tracto GI, a colite ulcerosa está limitada ao intestino groso. A enfermidade de Crohn considérase xeralmente unha doenza autoinmune. Aínda que a colite ulcerosa adoita tratarse como se fose unha doenza autoinmune, non hai consenso de que realmente o sexa.
Entre os trastornos gastrointestinais funcionais o máis común é a síndrome do colon irritable. O estrinximento funcional e a dor abdominal funcional crónica son outros trastornos funcionais do intestino que teñen causas fisiolóxicas pero non teñen patoloxías identificables de tipo estrutural, química ou infeciosa.
Síntomas
Diversos síntomas indican problemas no tracto gastrointestinal:
Obtención de imaxes
Hai varios métodos de obtencións de imaxes do tracto gastrointestinal como as series de imaxes dos tractos GI superior ou inferior:
Usos das tripas de animais
Os intestinos dos animais non humanos son utilizados de diversas maneiras. De todas as especies de gando das que se obtén leite pode extraerse callo do tracto GI das crías lactantes. Os intestinos de porcos e tenreiras poden comerse e os intestinos de porco utilízanse como tripa ou funda para salchichas e embutidos similares. Os intestinos de tenreira son fonte da fosfatase alcalina intestinal de tenreira (CIP) e utilízanse no proceso de facer as finas láminas de pan de ouro. Outros usos son:
Outros animais
Moitas aves e outros animais teñen un estómago especializado no tracto dixestivo chamado moella ou moega, que utilizan para triturar o alimento.
Outra característica que non se encontra nos humanos pero si no aparato dixestivo doutros animais é o papo. Nas aves é unha bolsa que se encontra ao longo do esófago. Os ruminantes teñen un estómago de catro cavidades moi especializadas con dous estómagos, un que fai de cámara de fermentación e outro que fai unha dixestión química encimática.
A maioría dos vertebrados incluíndo os peixes, anfibios, aves, réptiles e mamíferos monotremas teñen unha importante diferenza no seu tracto GI respecto do resto dos mamíferos, que é que remata nunha cloaca non no ano. Na cloaca desembocan tanto o tubo dixestivo coma o sistema urinario e o xenital. Os terios (o resto dos mamíferos, incluíndo os humanos) teñen o ano separado do poro uroxenital en ambos os sexos, coa excepción dos placentarios nos que os poros urinario e xenital están tamén separados nas femias.
En 2020 descubriuse o tracto dixestivo fósil máis antigo coñecido, o dun organismo vermiforme extinto da familia Cloudinidae; viviu durante o Ediacárico tardío, un período xeolóxico de hai uns 550 millóns de anos.
Un tubo dixestivo completo (con boca e ano) crese que evolucionou no clado dos nefrozoos dos Bilateria, despois de que o seu orificio ventral ancestral (único, como nos cnidarios e acelos; reevolucionase nos vermes planos nefrozoos) estendéndose antero-posteriormente, antes de que a parte media da extensión se fixese máis estreita e se pechase totalmente, deixando un orificio anterior (boca) e outro posterior (ano e maila abertura xenital). Un tubo dixestivo estendido sen a parte media pechada está presente noutra póla de bilaterais, os extintos proarticulados. Isto e o desenvolvemento anfistómico (cando se desenvolveron a boca e o ano a partir da extensión do tubo dixestivo no embrión) presente nalgúns nefrozoos (por exemplo nematodos) considéranse o apoio principal desta hipótese.
Síndrome savant
Síndrome savant (do francés Savant = sabio, pronunciado ) é unha condición rara na que alguén con algunha discapacidade mental significativa en algún eido, ou trastorno do desenvolvemento intelectual, demostra certas habilidades moi por encima da media. As habilidades nas que destacan os savants están xeralmente relacionadas coa memoria. Isto pode incluír o cálculo rápido, habilidades artístico-memorísticas, a creación de mapas ou habilidades musicais. Normalmente, só hai unha habilidade excepcional.
Os savants xeralmente teñen un trastorno do neurodesenvolvemento como o trastorno do espectro autista ou teñen unha lesión cerebral. Aproximadamente a metade dos casos están asociados co autismo, e poden ser coñecidos como "sabios autistas". Aínda que a condición adoita aparecer na infancia, algúns casos desenvólvense máis tarde na vida. Non se recoñece como un trastorno mental.
Epidemioloxía
Como nos diagnósticos dos síndromes do espectro autista, o diagnóstico dos savant é clínico e non o hai consenso universal sobre a súa prevalencia. Estímase que a síndrome de savant afecta a unha de cada millón de persoas. A condición afecta a máis homes que mulleres, nunha proporción de 6:1. O primeiro caso descrito foi en 1783. Especúlase que nas persoas con autismo, entre o 0'5% e o 10% poderían ter en certo grao a síndrome savant, até certo punto; con todo, calcúlase que se coñecen menos de cen savants vivos detectados no mundo, cunhas habilidades tan extraordinarias que serían consideradas espectaculares mesmo para unha persoa sen discapacidade.
Signos e síntomas
miniatura|Venice ([[Venecia), polo artista savant Stephen Wiltshire.]] As habilidades savant adoitan atoparse nunha ou máis destas cinco áreas principais: arte, memoria, aritmética, habilidades musicais e habilidades espaciais. Os tipos máis comúns de savant son os sabios do calendario, "calendarios humanos" que poden calcular o día da semana para calquera data determinada con rapidez e precisión, ou recordar recordos persoais dunha data determinada. A memoria avanzada é a clave "superpoder" nas habilidades sabias.
Aproximadamente a metade dos sabios son autistas; a outra metade adoita ter algún tipo de lesión ou doenza do sistema nervioso central.
Psicolóxico
Ningunha teoría cognitiva amplamente aceptada explica a combinación de talento e déficit dos sabios. Suxeriuse que os individuos con autismo están nesgados cara ao procesamento centrado nos detalles e que este estilo cognitivo predispón aos individuos con ou sen autismo a ter talentos savant. Outra hipótese é que os savants hipersistematizan, dando así unha impresión de talento. A hipersistematización é un estado extremo da teoría da empatización-sistematización (empathizing-systemithing theory ou E-S en inglés por Simon Baron-Cohen) que clasifica as persoas en función das súas habilidades para empatizar cos demais fronte a sistemas de feitos sobre o mundo externo. Ademais, a atención ao detalle dos 'sabios' é unha consecuencia da percepción mellorada ou da hipersensibilidade sensorial nestes individuos únicos. Tamén se hipotetizou que algúns savants operan accedendo directamente a información profunda e sen filtrar que existe en todos os cerebros humanos que normalmente non está dispoñíbel para a conciencia consciente.
Neuroloxía
Nalgúns casos, a síndrome do sabio pódese inducir despois dun traumatismo cranial grave no lóbulo temporal anterior esquerdo. A síndrome savant foi replicada artificialmente mediante estimulación magnética transcraneal de baixa frecuencia para desactivar temporalmente esta área do cerebro.
Epidemioloxía
Non hai estatísticas obxectivamente definitivas sobre cantas persoas teñen habilidades sabias. As estimacións oscilan entre "extremadamente raras" até que unha de cada dez persoas con autismo poida ter habilidades savant en diferentes graos. Un estudo británico de 2009 de 137 pais de nenos autistas descubriu que o 28% cre que os seus fillos cumprían os criterios para algunha habilidade savant, definida como unha habilidade "a un nivel que sería infrecuente mesmo para persoas 'normais' ". Reportáronse até 50 casos de síndrome súbita ou adquirida do savant.
Os homes con síndrome savant superan ás mulleres en aproximadamente 6:1 (en Finlandia), lixeiramente superior á disparidade de proporción de sexos para os trastornos do espectro autista de 4,3:1.
Historia
O termo idiot savant ( en francés para "idiota sabio") foi usado por primeira vez para describir a condición en 1887 por John Langdon Down, quen é coñecido pola súa descrición da síndrome de Down. O termo "sabio idiota" foi descrito máis tarde como un nome erróneo porque non todos os casos informados encaixan na definición de idiota, orixinalmente usada para unha persoa cunha discapacidade intelectual moi grave. O termo sabio autista tamén se utilizou como descrición do trastorno. Do mesmo xeito que o sabio idiota, o termo pasou a considerarse un nome erróneo porque só a metade dos que foron diagnosticados coa síndrome do sabio eran autistas. Ao entender a necesidade de precisión no diagnóstico e dignidade cara ao individuo, o termo síndrome savant converteuse nunha terminoloxía amplamente aceptada.
Notas
<references group="" responsive="1">
Cyanocorax chrysops
Cyanocorax chrysops é unha especie de ave paseriforme da familia dos córvidos pertencente ao xénero Cyanocorax.
Propia da rexión Neotropical, encóntrase no centro-sur de América do Sur: no suroeste do Brasil, Bolivia, Paraguai, o Uruguai e o nordeste da Arxentina, incluídas as rexións d0 sur dos sistemas fluviais da conca do Amazonas que bordean o Pantanal.
Etimoloxías
Para a do xénero ver Cyanocorax.
O epíteto específico, chrysops deriva do grego antigo χρυσώψ chrysṓps, "brillante como o ouro", fromado por χρυσός chrysós, "ouro" +‎ ὤψ ṓps, "ollo", "cara", "aparencia", "aspecto".
Subespecies
Na actualidade recoñécense as seguintes catro subespecies:
Características
É unha ave elegante de tamaño mediano, de plumaxe azul escura na cabeza de nas partes superiores, co peito e o ventre de cor amarela crema. A cola, longa, tamén é de cor crema pola parte inferior e na metade posterior da parte superior. As patas son de cor azul escura.
Distribución
A área de distribución de Cyanocorax chrysops esténdese desde a Rexión Sur do Brasil e o Uruguai, acercándose á costa do Atlántico Sur, pero a evita, aproximándose até unha franxa costeira de 400 a 150 km; a cordilleira costeira interior esténdese 3 500 km, desde o sur de São Paulo até o Rio Grande do Sul, na fronteira con Uruguai.
Na conca do Amazonas, o centro de Bolivia é o límite noroeste da cordilleira, os afluentes da cabeceira do río Madeira que desemboca no nordeste; a seguinte cordilleira salta o río Guaporé (un afluente noroeste do Madeira), cara ao leste na fronteira entre o Brasil e Bolivia, e atópase a continuación na cabeceira do río Tapajós, e únese ao leste coa cabeceira extrema do río Xingú.
Unha área disxunta ocorre río abaixo no Tapajós e ao leste cara ao río Xingu, nunha zona de 850x750 km. Outras dúas poboacións localizadas atópanse na conca do Amazonas, unha no río Amazonas, a outra augas abaixo, no río Madeira.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), tendo en conta que esta especie ten unha área de distribución moigrande e, polo tanto, non se aproxima aos limiares de vulnerábel segundo o criterio de tamaño da área de distribución e, a pesar de que a tendencia da poboación parece estar en diminución, non se cre que o descenso sexa o suficientemente rápido como para achegarse ao limiar de vulnerábel baixo o criterio de tendencia da poboación. Non se cuantificou o tamaño da poboación, pero non se cre que se aproxime aos limiares de vulnerábel. Por estes motivos o status da especie é avaliado como LC (pouco preocupante).
Michael J. Smith
Michael John Smith, nado en Beaufort, Carolina do Norte, o 30 de abril de 1945 e finado o 28 de xaneiro de 1986, foi un astronauta estadounidense que formou parte da misión STS-51-L e durante a cal faleceu.
Traxectoria
Smith graduouse en ciencias navais pola Academia Naval dos Estados Unidos en 1967 e era máster en enxeñaría aeronáutica pola Escola Naval de Posgraduados dos Estados Unidos en 1968.
Foi seleccionado como astronauta pola NASA en maio de 1980 e elixido para a misión STS-51-L, do transbordador espacial Challenger e durante o cal faleceu ao desintegrarse o vehículo pouco despois do lanzamento.
Ricovanca, A Barcia do Seixo, A Lama
Ricovanca é un lugar da parroquia da Barcia do Seixo, no concello pontevedrés da Lama, na comarca de Pontevedra.
Universidade Estadual de Goiás
A Universidade Estadual de Goiás (UEG) é unha universidade pública estatal de varios campus situada no Estado de Goiás, Brasil. Orixinalmente era a Facultade de Ciencias Económicas de Anápolis (FACEA), foi fundada en 1961.
A UEG ofrece 52 cursos en 39 cidades, o que supón un total de 142 cursos de grao, dos cales 19 son de tecnoloxía, 77 de grao e 32 de licenciatura, organizados en 8 Campus. Ademais, conta con 14 programas de máster e 2 programas de doutoramento. No último ano ofertáronse preto de 5.000 prazas nos cursos de grao da UEG a través da proba de acceso e do Sistema de Avaliación Seriado (SAS).
Historia
A UEG foi fundada o 16 de abril de 1999 polo decreto lei n° 13456 publicado no DOE-GO do 20 de abril de 1999. Foi unha fusión das universidades illadas que existían até entón. Estas facultades illadas foron creadas polos gobernadores Íris Rezende Machado, Henrique Antônio Santillo e Marconi Perillo. As 14 universidades illadas eran:
Lista de decanos
Desde a súa creación en 1999, a Universidade Estatal de Goiás (UEG) contou cos seguintes decanos:
Campus
A UEG conta con 8 Campus con sede nas cidades de Anápolis, Aparecida de Goiânia, Goiás, Formosa, Morrinhos, Quirinópolis, São Luis de Montes Belos e Uruaçu.
Institutos
A UEG organízase academicamente a través de cinco Institutos :
Notas
<references group="" responsive="1">
Bilbo's Last Song
Sinopse
O poema está escrito como se fose unha canción cantada polo hobbit Bilbo Bulseiro, portador do Anel Único, nos Portos Grises, xusto antes de embarcar cara ás Terras Imperecedoiras abandonando a Terra Media para sempre. Dentro da historia narrada polas obras de Tolkien, situaríase cronoloxicamente ao final do Regreso do Rei, último tomo do Señor dos Aneis, obra da que adoita considerarse un epílogo, aínda que foi escrito por Tolkien moito máis tarde que esta novela, e nunca se incluíu nela.
Temática
A canción expresa tanto o desexo do personaxe por embarcarse cara a esta última aventura, como a nostalxia polos amigos que quedan atrás.
Barbeira, Covelo, A Lama
Barbeira é un lugar da parroquia de Covelo, no concello pontevedrés da Lama, na comarca de Pontevedra.
Jean Varin
Jean Varin (ou Warin), nado en Liexa o 6 de febreiro de 1607 e finado en París en 1672, foi un gravador de moedas e medallas e escultor francés, sétimo en ocupar o posto de gravador xeral de moedas de Francia.
Traxectoria
Aínda que algunhas fontes apuntan 1604 como ano do seu nacemento, os rexistros da Igrexa de Notre-Dame de Liexa confirman que naceu o 6 de febreiro de 1607, fillo de Jean Varin e de Catherine Hovius, unha familia procedente da localidade de Reims, na Champaña.
O seu pai era gravador de moeda do príncipe-bispo de Liexa Fernando de Baviera.
Aínda que Varin era tamén escultor, en París comezou a coller máis sona como medallista. Coñécese que en 1629 era un dos encargados da prensa de muíño na Monnaie de Paris, cargo que dirixiu en solitario a partir de 1639 e desde o cal perfeccionou esta técnica de cuñaxe e toda a ferramenta asociada, o que acabou coa cuñaxe a martelo. En 1642 xa era un dos catro gravadores do obradoiro desta ceca no Louvre e ocupouse dos cuños dos escudos e os seus divisores co busto de Luís XIII, a raíz da reforma monetaria do seu ministro de Finanzas, Claude de Bullion. Finalmente, en 1646 foi designado para o posto de gravador xeral de moedas de Francia, logo da renuncia do seu antecesor, Jean Darmand.
miniatura|218x218px| Jean Varín amósalle unha [[moeda a Luís XIV neno. Óleo de F. Lamaire. Musée de la Monnaie, París. ]]
En 1660 asumiu o posto de conselleiro, secretario do rei, intendente e ordenador dos edificios reais. O 18 de xaneiro de 1672 un decreto do Tribunal de Moedas nomeou a Varin único mestre da Monnaie de París:
As sinaturas de Jean Varin nas súas obras foron diversas; entre elas, as máis frecuentes foron I.WARIN ; WARIN ; VARIN ; W ; VV ; WARIN F. ; I. WARIN. e IOAN.WARIN.FECIT. Aínda que foi inscrito no nacemento co apelido Varin, a partir de 1630 asinou todos os seus traballos e manuscritos como Warin.
En 1664 ingresou na Academia Real de Pintura e de Escultura.
Voltaire deixou escrito acerca de Varin, na súa obra Le Siècle de Louis XIV:
Relacións Bután-Kuwait
As relacións entre Kuwait e Bután son as relacións bilaterais entre Bután e Kuwait. As relacións entre Kuwait e Bután estabelecéronse formalmente o 23 de maio de 1983, sendo o terceiro país en ter relacións bilaterais con Bután. Kuwait é un dos tres países, xunto con Bangladesh e a India, que ten unha embaixadas en Thimphu. Bután ten embaixada na cidade de Kuwait dende 1983, sendo unha das seis embaixadas que ten no estranxeiro.
Os dous países son membros dunha serie de organizacións internacionais, incluíndo a UNESCO e as Nacións Unidas.
Covelo, Covelo, A Lama
Covelo é un lugar da parroquia de Covelo, no concello pontevedrés da Lama, na comarca de Pontevedra.
A Fírveda, Covelo, A Lama
A Fírveda é un lugar da parroquia de Covelo, no concello pontevedrés da Lama, na comarca de Pontevedra.
A Gateira, Covelo, A Lama
A Gateira é un lugar da parroquia de Covelo, no concello pontevedrés da Lama, na comarca de Pontevedra.
Pablo Durán Fernández
Pablo Durán Fernández, nado en Tomiño o 25 de maio de 2001, é un futbolista galego que xoga como dianteiro no Real Club Celta de Vigo B da Primeira Federación
Traxectoria
20x20px Actualizado o último partido disputado o .
Mirmecofilia
miniatura|[[Áfidos mirmecófilos atendidos por formigas]] A mirmecofilia (etimoloxicamente 'amor polas formigas') é unha asociación interespecífica positiva entre as formigas e outros diversos organismos, como plantas, outros artrópodos e fungos. A mirmecofilia é unha asociación mutualista coas formigas, aínda que no seu uso máis xeral, o termo pode tamén referirse a interaccións commensais ou mesmo parasitas.
O termo mirmecófilo utilízase principalmente para os animais asociados con formigas. Coñécense unhas 10.000 especies de formigas (Formicidae), cunha gran diversidade delas nos trópicos. Na maioría dos ecosistemas terrestres as formigas son dominantes ecoloxica e numericamente, sendo os principais invertebrados predadores. Como resultado, as formigas exercen un papel clave no conrol da riqueza e abundancia de artrópodos e a estrutura da comunidade. Algunhas evidencias indican que a evolución das interaccións mirmecófilas contribuíu á abundancia e éxito ecolóxico das formigas ao asegurar unha subministración de alimentos fiable e rica en enerxía, proporcionando así unha vantaxe competitiva para as formigas sobre outros invertebrados predadores. A maioría das asociacións mirmecófilas son oportunistas, non especializadas e facultativas (o que significa que ambas as especies poden sobrevivir sen a interacción), aínda que tamén se observaron en moitas especies mutualismos obrigados (nos que unha ou as dúas especies dependen da interacción para sobrevivir).
A medida que crece un formigueiro, é máis probable que albergue unha maior variedade de mirmecófilos. Isto débese en parte a que as colonias máis grandes teñen maiores especializacións e maior diversidade de ecoloxía dentro dos formigueiros, permitindo unha maior diversidade e tamaño de poboación entre os mirmecófilos.
Mirmecófilos
Un mirmecófilo é un organismo que vive en asociación coas formigas.
Os mirmecófilos exercen varios papeis na súa colonia de formigas hóspede. Moitos comen material residual do formigueiro, como formigas mortas, larvas mortas ou fungos que crecen no formigueiro. Porén, algúns mirmecófilos aliméntanse das provisións de alimentos almacenadas polas formigas e uns poucos son predadores de ovos de formigas, larvas ou pupas. Outros benefician ás formigas proporcionándolles unha fonte de alimento. A maioría das asociacións son facultativas, beneficiando a un ou a ambos os participantes, pero sen seren necesarias para a súa supervivencia; con todo, moitas relacións mirmecófilas son obrigadas, o que significa que a relación cómpre para a supervivencia dun dos participantes.
As asociacións mirmecófilas coñécense mellor nas bolboretas da familia Lycaenidae. Moitas eirugas licénidas producen néctar en órganos especializados, e comunícanse coas formigas por medio de sons e vibracións. A asociación coas formigas crese que reduce a parasitación que sofren as eirugas da bolboreta.
Algúns escaravellos mirmecófilos pertencen ás familias Coccinellidae (por exemplo a maruxiña Thalassa saginata), Aphodiidae, Scarabaeidae, Lucanidae, Cholevidae, Pselaphidae, Staphylinidae, Histeridae e Ptiliidae (algunhas tratadas aquí como subfamilias). Nas asociacións formiga-escaravello, os estafilínidos mirmecófilos son a familia máis diversa de escaravellos. As asociacións mirmecófilas tamén se observan noutros insectos, como áfidos e membrácidos (hemípteros), así como no xénero de dípteros sírfidos Microdon e noutros grupos de moscas.
Os formigueiros proporcionan ambientes estables que están ben organizados e protexidos pola colonia hóspede. O beneficio que proporcionan as colonias de formigas tivo como resultado a infiltración dunha variedade de mirmecófilos. Os invitados que viven coas formigas poden ter un efecto positivo, neutro ou negativo sobre a colonia. Se o impacto das especies infiltradas é demasiado negativo para a colonia, arríscanse a ser descubertas; isto adoita ter como resultado que haxa unhas poboacións relativamente pequenas de mirmecófilos. Algunhas especies de arañas adoptan características como a mirmecomorfia (en aspecto mimetízanse como formigas) e o mimetismo químico para infiltrarse nos formigueiros, xeralmente para predar as reservas de comida ou as propias formigas do formigueiro. Aribates javensis é unha especie de ácaro oribátido que é un mirmecófilo obrigado que vive nos formigueiros. Estes ácaros son coidados polas súas formigas hóspede a cambio de que coma os refugallos e as bacterias do formigueiro.
Outros grupos mirmecófilos son:
Interaccións formigas-plantas
As interaccións formiga-planta están moi espalladas xeograficamente, con centos de especies de plantas mirmecofíticas en varias familias, incluíndo as Leguminosae, Euphorbiaceae e Orchidaceae. En xeral, as mirmecófitas (ou plantas das formigas) xeralmente proporcionan algunha forma de refuxio e comida a cambio de que as formigas as coiden, o cal pode supoñer a protección, dispersión das sementes (ver mirmecocoria), redución da competición con outras plantas, servizos hixiénicos e/ou suplementación de nutrientes.
Tres das adaptacións estruturais máis comúns e importantes das "plantas das formigas" son ter nectarios extraflorais, domacios e (menos frecuentemente) corpos de Belt. Os domacios das plantas son sitios para formar niños de formigas proporcionados pola planta con forma de talos ocos, peciolos, espiñas ou follas enroscadas. A produción de domacios especializados para as formigas foi documentado nuns 100 xéneros de plantas tropicais. Os corpos de Belt proporcionan unha fonte de alimento de alta enerxía ás formigas en forma de corpúsculos nutritivos producidos nos extremos dos folíolos, e foron descritos en polo menos 20 familias de plantas. Os nectarios extraflorais coñécense en polo menos 66 familias de plantas anxiospermas de rexións temperadas ou tropicais, así como nalgúns fentos, pero están ausentes en todas as ximnospermas e son máis abundantes nos trópicos. Os nectarios extraflorais están fóra das flores e non se empregan na polinización; o seu propósito primario é atraer e manter ás formigas coidadoras. Moitas plantas poden controlar o fluxo de néctar dos nectarios extraflorais de modo que a dispoñibilidade de néctar varía de acordo cos ciclos do día e das estacións. Como as formigas teñen que responder rapidamente aos cambios nos fluxos dos nectarios extraflorais, este pode ser un mecanismo polo cal as plantas poden inducir unha maior actividade das formigas durante o período en que o herbivorismo é maior, e minimizar os custos globais da produción de néctar. O rendemento nutricional combinado dos nectarios extraflorais e dos corpos de Belt pode ser unha fonte de alimento significativa para as formigas coidadoras e nalgúns casos pode satisfacer as necesidades nutritivas totais dunha colonia de formigas.
A cambio dos sitios para aniñar e recursos alimenticios que dá a planta, as formigas protexen a planta dos herbívoros. Un dos exemplos mellor coñecidos de mutualismo formiga-planta é o das acacias Acacia cornigera e as súas formigas coidadoras Pseudomyrmex de América Central. Este sistema foi estudado por Daniel Janzen a finais da década de 1960, quen proporcionou algunhas das primeiras evidencias experimentais de que as formigas reducen significativamene as taxas de herbivorismo nas plantas mirmecófitas. Desde entón moitos outros estudos demostraron resultados similares noutros sistemas. No sistema da acacia A. cornigera, a cambio de protección, as acacias proporcionan domacios, corpos de Belt e nectarios extraflorais, e as probas indican que as formigas Pseudomyrmex poden sobrevivir exclusivamente con esas fontes de alimento sen teren que buscar comida noutra parte. Para moitas plantas, incluíndo as acacias mencionadas, as formigas poden reducir significativamente o herbivorismo realizado por insectos fitófagos e organismos máis grandes, como os grandes mamíferos. As especies de formigas asociadas obrigadamente son algunhas das formigas máis agresivas do mundo e poden defender unha planta contra o herbivorismo de grandes mamíferos ao morderlles repetidamente e esparexer ácido fórmico nas feridas.
A mirmecofilia considérase unha forma de defensa indirecta da planta contra os herbívoros, aínda que as formigas poden proporcionar outros servizos ademais da protección. Algunhas formigas proporcionan servizos hixiénicos para manter a superficie das follas limpa e impedir enfermidades e tamén se demostrou a defensa contra patóxenos fúnxicos. As formigas adoitan podar as epífitas, lianas e plantas parasitas da súa planta hóspede e ás veces eliminan parte dos brotes de plantas veciñas. Ao faceren isto, as formigas reducen a competición planta-planta polo espazo, luz, nutrientes e auga. Finalmente, traballos actuais centrados no papel das formigas na suplementación de nutrientes para as plantas mostraron que en moitas relacións formiga-planta, o fluxo de nutrientes é bidireccional. Un estudo estimou que mentres que o 80% do carbono nos corpos de obreiras de Azteca spp. subminístrallo a árbore hóspede (Cecropia spp.), o 90% do nitróxeno obtido pola árbore Cecropia subminístranllo os refugallos acarrexados á árbore polas formigas como resultado da súa busca de comida externa. Á luz destes servizos observados, a mirmecofilia foi considerada vantaxosa para asegurar a supervivencia e o éxito ecolóxico da planta, aínda que o custo para a planta de proporcionar beneficios ás formigas pode ser o suficientemente alto como para compensar os beneficios.
Interaccións formigas-artrópodos
Moitas especies de artrópodos son dependentes de especies de formigas e viven entre elas nos seus formigueiros. Os ácaros son particularmente expertos en ser mirmecófilos, dado que son pequenos dabondo como para entrar nos niños das formigas doadamente e para non ser expulsados dos niños e dos corpos das formigas. De feito, moitos estudos mostran que os ácaros presentan unha mirmecofilia extrema en cifras moi superiores ás doutros mirmecófilos.
Interaccións formigas-outros insectos
As formigas coidan unha ampla variedade doutros insectos, moi especialmente as eirugas de bolboretas licénidas e hemípteros. Un 41% de todos os xéneros de formigas comprenden especies que se asocian con insectos. Este tipo de interaccións formigas-insectos implican que as formigas proporcionen algún servizo a cambio de nutrientes en forma de melada, que é un fluído azucrado excretado por moitos insectos fitófagos. As interaccións entre os insectos produtores de melada e as formigas adoita chamarse trofobiose, un termo que fusiona as nocións das relacións tróficas con simbioses entre formigas e insectos. Porén, este termo foi criticado baseándose en que as interaccións mirmecófilas son a miúdo máis complexas que as simples interaccións tróficas, e o uso de simbiose é inapropiado para describir as interaccións entre organismos de vida libre.
Os insectos poden tamén adquirir adaptacións para loitar contra as agresións, que teñen como resultado ligazóns mutualistas e parasitas coas colonias de formigas. Algúns escaravellos da familia Coccinellidae desenvolveron comportamentos, formas corporais e mimetismo químico para predar áfidos coidados por formigas.
Hemípteros
miniatura|Formigas tomando melada de áfidos. miniatura|Unha ninfa de [[cicadélido coidada por unha formiga.]]