cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deşteaptă-te, române!
Deşteaptă-te, române! (en romanés: Esperta, romanés!) é o título do himno nacional de Romanía. Os seus versos están en romanés e foron compostos por Andrei Mureşanu (1816-1863). A súa música é de Gheorghe Ucenescu.
Historia
Foi escrito e publicado durante a revolución de 1848, cando se lle daba o nome de "Un rasunet" (Un eco). Foi aceptado de inmediato, e foi cantado por vez primeira o 29 de xuño do mesmo ano na localidade de Râmnicu Vâlcea, onde foi transformado en himno co título "Deşteaptă-te, Române" (Esperta, romanés).
Letra
{| !Deşteaptă-te, române! !Espértate, romanés!
Rudolf Ritter von Stummer-Traunfels
Rudolf Ritter von Stummer-Traunfels, nado en Viena o 13 de novembro de 1866 e finado o 2 de agosto de 1961, foi un  zoólogo austríaco, que traballou principalmente nas áreas dos Polycladida (da orde dos turbelarios) e dos Myzostomida (vermes anélidos parasitos).
Traxectoria
É coñecido por ser o descritor da antiga clase dos entognatos, artrópodos que, canda os insectos, formaría o subfilo dos hexápodos.
Faleceu á idade de 95 anos, e os seus restos repousan na localidade de Velden am Wörther See (Carintia).
Abreviatura
A abreviatura Stummer-Traunfels emprégase para recoñecer a como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Pazos, Ponteceso
San Salvador de Pazos é unha parroquia que se localiza no leste do concello coruñés de Ponteceso na comarca de Bergantiños. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 392 habitantes dos que 193 eran homes e 199 eran mulleres. Isto supón un descenso respecto ao 2004, cando tiña 514 habitantes (258 mulleres e 256 homes), e respecto a 1999, cando tiña 549 habitantes.
Patrimonio
O pazo de Rebordáns foi fundado en 1643 por Julián Rodríguez de Añón, segundo unha inscrición nun lintel dunha porta. Na parte traseira da vivenda hai outra inscrición co texto año 1658.
A planta tiña forma de "L", pero foi alterado polos actuais propietarios para adaptalo a fins rurais, engadíndolle outro corpo perpendicular. As fachadas tamén sufriron diversas e desafortunadas intervencións e nelas poden aparecer nun mesmo plano a cachotaría e a cantaría, zonas recebadas máis o ladrillo, cunha falta evidente de criterio. A cuberta é a dúas augas e a catro augas de tella curva, tendo dous pináculos coroando os cumes.
Delegacioni
Delegacioni é un filme albanés de 2018 dirixido por Bujar Alimani. Foi escollido como candidato de Albania para o Óscar ó mellor filme internacional na 92ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Sinopse
En outubro de 1990, unha delegación europea chega a Tirana para determinar a disposición de Albania para ingresar na Organización para a Seguridade e a Cooperación en Europa. Para aumentar as súas posibilidades, o goberno comunista en dificultades artella a liberación dun preso político cando as cousas saen mal.
Domingo Díaz de Robles
Traxectoria
miniatura|[[Álbum de la Caridad. Juegos Florales de La Coruña en 1861. ]] Comezou a carreira militar en 1836 e participou na primeira guerra carlista nas batallas de Galaneta, Alcora –pola que acadou a Cruz de San Fernando–, Morella e Lucena. En 1840 foi destinado a Santiago de Compostela e sete anos máis tarde participou coa expedición española na sufocación da sublevación Patuleia de Portugal (1846-1847) e despois foi nomeado capitán do batallón provincial da Coruña. Durante a súa estadía en Compostela desempeñou unha das cátedras do colexio de Distinguidos de Galicia e participou na constitución da Academia Literaria de Santiago, da que chegou a ser presidente interino. Foi un dos iniciadores dos estudos sobre folclore ferrolán ao publicar en 1860 en El Eco Ferrolano unha colección de romances alusivos á súa cidade natal. Fundou e dirixiu o xornal El Idólatra de Galicia (1841-1842) e colaborou con poemas e traballos históricos en varios xornais e revistas, como o aparecido no Anuario Ferrolano para 1904 titulado Primera mención histórica de San Julián de Ferrol ou Galicia, etimoloxía do seu nome, en Galicia. Revista Universal de este Reino. Entre os seus poemas destacan “Mi mayor honor”, incluído no Álbum de la Caridad, "El anacoreta del siglo XXI" e "Al patriótico pronunciamiento de Santiago el 12 de setiembre de 1840", ambos os dous de 1840. Tamén é autor da edición e prólogo de ''Poesías de la Srta. Amalia Fenollosa (1843), Biografía del licenciado D. José García Mazo, magistral de la S.C.I. de Valladolid (1851) e Colección biográfica de los tipos notables de Galicia, desde los tiempos más remotos hasta nuestros días'' (1853), da que só se publicaron dúas entregas. Do seu labor como poeta en galego consérvanse trece poemas recollidos en Colección de poesías gallegas de diferentes autores (1865), de Xosé Casal Lois.
Arrecife Filippo
300px|dereita|Localización do arrecife Filippo O Arrecife Filippo é un arrecife mergullado en augas pouco profundas, a 450 km ao leste da Illa Starbuck. Atópase no conxunto das Illas da Liña, no Océano Pacífico central.
Tallo, Ponteceso
Santo André de Tallo é unha parroquia que se localiza no leste do concello coruñés de Ponteceso na comarca de Bergantiños. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 262 habitantes (140 mulleres e 122 homes) distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 396 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 275 habitantes, sendo 129 homes e 146 mulleres.
Arrecife Filippo
Mide ao redor de 1.6 km de longo (de noroeste a sueste) e un pouco menos de ancho, está permanentemente por baixo da superficie da auga, pero é relativamente superficial e a profundidade estímase entre 0,6 a 0,9 m.. O arrecife foi descuberto o 28 de xuño de 1886 polo barco italiana Filippo.
Reino de Silla
Silla foi un dos Tres reinos de Corea, e tamén unha das dinastías máis lonxevas da historia. Malia que foi fundado polo Rei Park Hyeokgeose, a dinastía foi gobernada polo clan Kim de Gyeongju (김, 金) durante 992 anos. O que naceu como unha xefatura nas confederacións de Samhan, outrora aliadas da China, conquistou eventualmente ós outros dous reinos, Baekje en 660 e Goguryeo en 668. Ademais, a "Silla unificada" como é chamada acotío, ocupou a meirande parte da península de Corea, mentres a parte norte rexurdiu como Balhae, un estado sucesor de Goguryeo. Despois de case 1.000 anos de goberno, Silla fragmentouse de novo en tres reinos, Silla, Hubaekje, e Taebong, entregando o poder á nova dinastía Goryeo en 935.
Guareña
miniatura|Localización de Guareña na provincia de Badaxoz. Guareña é un municipio de España, na provincia de Badaxoz, Comunidade Autónoma de Estremadura.
Xeografía
Fisiograficamente distínguense dúas zonas: unha chaira, sobre a metade norte, con depósitos aluviais formando extensas veigas, de arxilas areniscas; e outra de lombas que ocupa a metade sur, con predominio de materiais terciarios (rañas e barros miocenos) e primarios (granitos, xistos arxilosos, silíceas e cuarcitas).
Hidrografía
Desde o punto de vista hidrográfico hai que mencionar os cursos de auga dos ríos Guadiana, Búrdalo e Guadámez. Tamén os arroios Guareña, Cristina, San Juan, Margarita, Cabalo etc., aínda que estes permanecen secos durante case todo o ano.
Historia
O asentamento poboado de Guareña parece remontarse á época prehistórica, aínda que a orixe concreta do enclave actual resulta difícil de establecer. Atopáronse nas súas inmediacións vestixios da súa existencia na etapa romana e tamén restos visigodos aparecidos a principios de século. Posteriormente foi ocupada polos musulmáns, ata que no século XIII aparece xa coa denominación actual.
O núcleo urbano actual comezou a crecer, alá polo século XIII, ao redor dun primitivo torreón vixía, de cando esta zona foi terra fronteiriza coa dos mouros, antes da Conquista do Val do Guadalquivir por Fernando III o Santo, tendo a consideración de poboado a partir de finais do século XIII (son numerosas as referencias documentais a esta poboación a partir desta data). O crecemento e a fusión, sobre aquel torreón inicial, das aldeas próximas deu orixe ao que sería o centro urbano de Guareña. Os seus poboadores naquelas datas eran de procedencias moi diversas, abundando os orixinarios de terras do norte. Por Guareña pasa o Canellón Real Leonés, un dos canellóns máis importantes para a transhumancia na antigüidade, posible orixe da afluencia de poboadores do norte que baixaban cos seus gandos e posteriormente asentábanse pola zona. O seu nome como tal non aparece ata o século XIII nun privilexio concedido por Afonso X, e no século XV os Reis Católicos concedéronlle o título de Leal, eximíndoa da xurisdición da Orde de Santiago. Máis tarde pasou a depender do Condado de Medellín, e no século XVIII diferentes nobres (Conde dos Corbos, Marqués de Monsalud, Duque do Arco, Marqués de Mondéjar, ...) repartiríanse a maior parte das súas ricas devesas.
Tras a caída do Antigo Réxime, a localidade constitúese en municipio constitucional na rexión de Estremadura. Desde 1834 quedou integrado no Partido xudicial de Don Benito. No censo de 1842 contaba con 1052 fogares e 3026 veciños.
Toponimia
Segundo algúns estudosos, o nome de Guareña provén de nome de río, como no francés Garonne. A derivación fonética do dobre nn a ñ, o ó acentuado a tónico ditóngase a ue, e quédanos Garueña. O ou de ue sofre unha metátese, convertendo a primeira sílaba en ua, resultando Guareña. No entanto outros opinan que ao estar ligado ao arroio que pasaba polo núcleo urbano, actualmente canalizado, posiblemente a primeira sílaba proveña realmente do termo árabe Guad, que significa río.
Demografía
En 1591 Guareña contaba con 2.145 habitantes, en 1787 alcanzaba os 2.524, chegando aos 3.946 en 1829. O aumento proseguiu e en 1857 alcanzaba os 5.234. En 1962 alcanzaría o seu teito demográfico con 10.323 habitantes. A partir desta data a emigración que afectou a toda a rexión tamén deixou pegada neste municipio aínda que cunha repercusión menor que noutras zonas, en 1986 a poboación era de 7.787 habitantes, segundo o censo de 1996 de 7.395 habitantes e é, no entanto, unha poboación pouco envellecida, aínda que nos últimos anos a taxa de natalidade descendeu. No 2008 tiña 7.365 habitantes (INE).
Clima
O clima é de tipo mediterráneo subtropical, con temperaturas medias anuais de 16,6 °C. Os inverno son suaves con temperaturas medias de 8,8 °C, con mínimas absolutas de -4 °C. O verán é seco e caloroso cunha temperatura media estacional de 24,9 °C e máximas de 40-42 °C. As precipitacións medias anuais son de 529,3 mm.
Monumentos
miniatura|Retablo da igrexa de Guareña.
Actualmente Guareña constitúe un dos pobos representativos da Baixa Estremadura, no concernente sobre todo á súa organización urbanística e compoñentes formais. En Guareña destaca, xa de lonxe, a súa impresionante igrexa, a Igrexa de Santa María, o seu principal monumento. Tamén resulta de mérito o edificio do Concello. A súa fachada de deseño clasicista está realizada en perpiaños de granito. O seu retablo foi obra do pintor guareñés Don Julián Palencia Cortés, o cal o realizou para o pobo de forma totalmente gratuíta, que plasmou a imaxe dos apóstolos xunto a Xesús Crucificado nel. Foi remocicada en varias ocasións, a última remodelación acabouse en 1995. A obra é do século XVIII, constituíndo un dos mellores exemplos de edificios concellís levantados nesa época na rexión.
A capela de San Gregorio ábrese a unha praza, presentando un atrio de tripla arcada sobre columnas de granito, e espadana flanqueada por cornixamento con volutas barrocas. Perduran aínda os casaróns de labradores dos séculos XVI e XVIII, cos vans enmarcados por sólidas pezas graníticas, e pedras armeiras na fachada.
Ansareo, Pacios, Baralla
Ansareo é un lugar da parroquia de Pacios no concello lugués de Baralla na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 17 habitantes (5 homes e 12 mulleres).
Os Candás, Fomiñá, A Pastoriza
Os Candás é un lugar da parroquia de Fomiñá no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 15 habitantes (5 homes e 10 mulleres).
A Penadauga, Escuadro, Silleda
A Penadauga é un lugar da parroquia de Escuadro, Silleda no concello de Silleda que está preto da parroquia de Graba. No ano 2011 tiña 15 habitantes (9 homes e 6 mulleres).
Neste lugar estivo situada a escola Bernardino Rivadavia, creada pola Sociedad Hijos de Silleda.
A Santa Isabel
Nesta aldea atópase a peneda da Santa Isabel que din que cura as afeccións da pel, a súa festividade, moi concorrida, celébrase os primeiros días de xullo. Os máis vellos da aldea contan que cando a santa apareceu, os veciños de Graba e Escuadro reclamaban a figura para si. A solución disque foi subila a un carro tirado por bois: Cara onde fosen os animais, iría tamén a santa. O final da historia está claro.
-264
Outros
Historia ano a ano
RDGLDGRN
RDGLDGRN (pronunciado Red Gold Green) é un grupo de música estadounidense orixinario de Reston, Virxinia (un suburbio de Washington, D.C.) que se formou no 2011. A banda gravou o seu primeiro álbum con Sound City Studios no 2012, coa colaboración do produtor Kevin Augunas e enxeñeiro Clif Norrell. Teñen traballado con músicos notables como Dave Grohl ou Pharrell Williams. RDGLDGRN estreou o seu álbum do mesmo nome en setembro de 2013.
Knoxieae
Knoxieae é unha tribo de plantas pertencente á familia Rubiaceae.
Turandot
Turandot é unha ópera en tres actos con música de Giacomo Puccini e libreto en italiano de Giuseppe Adami e Renato Simoni. A ópera, inconclusa pola morte de Puccini, foi completada por Franco Alfano. Foi estreada o 25 de abril de 1926 no Teatro alla Scala de Milán baixo a batuta de Arturo Toscanini e sen as adicións de Alfano. As posteriores representacións realizáronse coa partitura completa.
Unha das partes máis difíciles da ópera encóntrase no segundo acto e se inicia coa frase In questa reggia, cando Turandot explica a razón do seu comportamento. Musicalmente, esta parte exixe sobreagudos a cargo da soprano que, combinados coa capacidade wagneriana que require o personaxe, fana particularmente difícil. No terceiro acto se encontra unha das arias máis coñecidas para tenor, Nessun dorma, que representa a vitoria do amor sobre o odio, onde Calaf canta que ninguén durma para descubrir o nome do xove heroe. Outro aspecto musicalmente notable é o enfrontamento entre tenor e soprano, no segundo acto, que moitos comparan co que fixo antes Puccini en Tosca, tamén no segundo acto, cando enfronta as voces do barítono e a soprano, Scarpia e Tosca.
Turandot é un alcume persa que significa "a filla de Turan", sendo Turan unha rexión de Asia Central que formou parte do Imperio Persa. Segundo o experto na música de Puccini, Patrick Vincent Casali, o "t" final non debe soar na pronunciación desta palabra, e Puccini non a vai pronunciar (de acordo con Rosa Raisa, a primeira cantante en interpretar o papel protagonista) e, segundo as notas de Casali, a estrutura musical da meirande parte das entonacións do nome por parte de Calaf fan do son do t final case un imposible.
Mundial de Fútbol de 2014 - Grupo C
O Grupo C da Copa do Mundo de Fútbol de 2014, realizada no Brasil, estivo composto por catro equipos que se enfrontaron entre si nun total de seis encontros:, , e. Ao termo dos mesmos os dous con maior cantidade de puntos, Colombia, que contou os seus partidos con vitorias, e Grecia, que gañou o partido decisivo cun gol de penalti no minuto 93, clasificaronse á seguinte fase. Quedarían eliminadas Costa do Marfil, con 3 puntos, e o Xapón con 1.
Na última clasificación Mundial da FIFA antes do Mundial, que viu a luz o 5 de xuño de 2014, ocupaba o oitavo posto,  o décimo segundo,  o lugar número vinte e tres e o  o corenta e seis. A media do grupo corresponde ao lugar número vinte e dous, sendo con exclusión da selección con peor coeficiente, Xapón, a clasificación media de catorce.
Participantes
O Grupo C está composto polas seguintes seleccións:
Antecedentes
Os equipos do grupo nunca se enfrontaran anteriormente entre si nunha Copa do Mundo da FIFA.
Partidos
A fase de grupos constou de seis partidos, cun total de tres partidos xogados por cada selección. Segundo o sistema de competición da FIFA, cada equipo acumulaba unha puntuación en función dos seus resultados: 3 puntos por vitoria (até 1994 eran só 2), 1 por empate, 0 por derrota. De acordo coa mesma, o catro equipos foron ordenados en forma descendente. No caso de que houbese dous ou máis con igual cantidade de puntos, os criterios de desempate foron os seguintes:
Sobrerribas, Carcacía, Padrón
Sobrerribas é un lugar da parroquia de Carcacía no concello coruñés de Padrón, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 42 habitantes (22 homes e 20 mulleres).
Pentas
Pentas é un xénero con 79 especies de fanerógamas da familia Rubiaceae.
Descrición
Son herbas perennes, moi raramente bienais ou arbustos, con talo erecto ou prostrado. Follas opostas ou en verticilos, pecioladas ou sésiles, ovadas ou ovadas na súa maioría-lanceoladas; estípulas divididas en dous lóbulos cerdosos. Inflorescencia terminal ou axilar en corimbo, normalmente pouco espigadas. Flores hermafroditas, normalmente di-ou trimorfas. Cáliz tubo globoso ou ovoide, na súa maioría adnado ao ovario, 5 (-6-lobulado, lóbulos foliáceos, normalmente subpersistentes en froitas. O froito con moitas sementes en cápsula, obtriangular ou ovoide, acanleada, picuda, coa apertura no ápice, dividíndose en 4 válvulas, externamente papillosas e diminutas sementes, de cor marrón, irregular, globosa ou tetraédrica.
Taxonomía
O xénero foi descrito por George Bentham e publicado en Botanical Magazine 70:, pl. 4086. 1844. A especie tipo é: Pentas carnea Benth.
RuneScape
Como moitos MMORPG, non ten unha historia lineal. Os xogadores na pantalla son avatares personalizables, coas súas propias metas e obxectivos. RuneScape ten dúas variantes, en calidade baixa e en alta calidade, as cales dependen da velocidade de conexión do usuario e da memoria RAM do equipo. Anunciouse que no futuro se disporá dunha versión acelerada por hardware, con gráficos moi mellorados en comparación aos actuais, incluíndo sombras dinámicas, efectos de iluminación, texturas de alta calidade e máis. Dita versión seguirá sendo browser based, é dicir, non se necesitará descargar nada ao PC.
Historia
DeviousMUD, o precursor a RuneScape, foi creado en 1998 por Andrew Gower. O xogo, que nunca foi lanzado ao público, utilizaba gráficos isométricos bastantes pobres. En 1999, Gower traballou nunha reescritura completa do xogo coa axuda do seu irmán, Paul Gower. A visión isométrica foi substituída por unha mestura de sprites tridimensionais en dúas dimensións. O xogo, retitulado RuneScape, foi lanzado ao público como versión beta o 4 de xaneiro do 2001 e funcionaba orixinalmente dende a casa de seus pais en Nottingham. En decembro de 2001, os irmáns Gower formaron Jagex para asumir o control dos aspectos do negocio de RuneScape.
O 27 de febreiro de 2002 aparece o servizo de pago, con características adicionais, incluíndo novas áreas, buscas e artigos.
Combate
As personaxes son sempre humanas, mais os xogadores poden elixir o seu xénero e aspecto dunha variedade de peiteados e cores, tipos de corpo, face etc.
Krom
Krom é un filme albanés de 2015 dirixido por Bujar Alimani. Foi escollido como candidato de Albania para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 89ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
RuneScape
Estilos de combate:
RuneScape dános a opción de combater por diversos medios:
En Runescape existen 3 tipos de maxia:
Tella, Ponteceso
Santo Eleuterio de Tella é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Ponteceso na comarca de Bergantiños. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 1102 habitantes (581 mulleres e 541 homes) distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 1249 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación chegaba os 1147 habitantes (583 homes e 564 mulleres).
Eleccións municipais en Neda
miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Neda]]
Corporacións democráticas en Neda desde a aprobación da Constitución de 1978.
Fonte primaria
miniatura|Esta pintura atopada na cidade romana de [[Pompeia é un exemplo de fonte primaria sobre a xente de Pompeia nos tempos da Antiga Roma (Retrato de Paquius Proculo)]] Unha fonte primaria é a fonte documental que se considera material de primeira man relativo a un fenómeno que se desexa investigar ou relatar; é dicir materia prima que se ten para realizar un determinado traballo. No caso da historiografía, o que no seu tempo serviu como instrumento para construír a historia.
Miguel Fernández-Cid
Miguel Fernández-Cid Enríquez, nado en Pontevedra en 1956, é un crítico de arte galego.
Traxectoria
Licenciado en Xeografía e Historia pola Universidade Complutense en 1978, foi profesor de Crítica Estética e Arte do século XX na Facultade de Belas Artes de Salamanca (1988-92) e Pontevedra (1993-95).
Foi director do Centro Galego de Arte Contemporánea entre 1998 e 2005. Dirixe a Fundación Torrente Ballester. En 2010 ingresou na Real Academia Galega de Belas Artes. Coordinou a exposición Gallaecia Petrea no Museo de Galicia da Cidade da Cultura.
Dende 2019 é director do Museo de Arte Contemporánea de Vigo MARCO.
Chelonoidis chilensis
Chelonoidis chilensis é unha especie de tartaruga da familia Testudinidae endémica de Suramérica.
Distribución xeográfica
Vive principalmente na Arxentina, pero tamén en Bolivia e Paraguai, esencialmente dentro das ecorrexións do Chaco e o Monte. A súa distribución está limitada principalmente por variables limitadas pola temperatura e as precipitacións no período reprodutor.
Taxonomía
O nome científico desta especie, Chelonoidis chilensis, pode levar á confusión, porque non é nativa de Chile. Está distribuída na Arxentina, Bolivia e Paraguai. O nome chilensis debeuse a un erro cando se describiu por primeira vez a especie en 1870; o seu descritor, Gray, escribiu erradamente que o exemplar fora recollido en "Mendoza, Chile", cando en realidade Mendoza está na Arxentina, e deulle o nome chilensis. Despois, ese mesmo ano, Sclater corrixiu o erro de Gray, pero as regras de nomenclatura danlle preferencia ao primeiro nome, chilensis, incluso se se debeu a un erro, polo que o nome persisitiu.
Descrición
A coiraza de C. chilensis pode medir ata 43,3 cm (pero normalmente mide menos de 25 cm) en liña recta, e pode ser totalmente marrón amarelada ou ten aneis marrón escuros ou negros rodeando un centro torrado en cada escudo. Os espécimes que se encontran máis ao sur adoitan ser moito máis grandes que os que se encontran máis ao norte. A beira da coiraza está lixeiramente aserrada e ten unha cuña escura de pigmento na beira posterior de cada escudo. O plastrón pode ser uniformenmente marrón amarelado ou ter unha cuña triangular escura ao longo das beiras de cada escuro. A cabeza, patas e cola son de agrisadas a marróns amareladas, e a parte dianteira de cada pata anterior está cuberta de escamas angulares grandes e cada coxa presenta varios tubérculos alongados.
Dieta
Como todas as especies de tartarugas de terra, esta tartaruga é principalmente herbívora, e come herbas, arbustos, froitos e cactos.
Status de especie
miniatura|Os dous grandes haplogrupos de C. chilensis, o do "Chaco seco" (en rosa) e o "do monte" (verde). Só se recoñece unha especie. Porén, algúns investigadores cren que C. chilensis debería dividirse en tres especies: C. chilensis, C. petersi e C. donosobarrosi. Outros apoian que C. donosobarrosi se trate como subespecie co nome C. chilensis donosobarrosi, nome dado en honra do herpetólogo chileno Roberto Donoso-Barros. Hai investigacións que indican que esta pode calificarse como especie separada, mentres que C. petersi podería ser simplemente unha variante de C. chilensis, pero as variacións son clinais en poboacións adxacentes. Porén, os taxons mencionados foron todos sinonimizados formalmente e aceptados. A variación morfolóxica é explicable como un factor de elevación. Algúns consideraron que era un complexo de especies. Historicamente, consideráronse taxons separados, pero realizáronse poucos traballos para confirmalo ou refutalo. Posteriores análises moleculares atoparon pouca ou ningunha variación xenética.
Un amplo estudo xenético concluíu que as poboacións desta tortuga pertencían a unha única especie, pero que estaba dividida en dous grandes grupos: o haplogrupo “Chaco seco” (distiribuído no Chaco en Bolivia, Paraguai e norte da Arxentina) e o haplogrupo “do monte” (do centro-oeste arxentino e norte da Patagonia).
Relación coas tartarugas das Galápagos
Estableceuse que, malia a súa diferenza de tamaño, hai unha proximidade xenética entre o complexo de especies das tortarugas das Galápagos e Chelonoidis chilensis, cunha distancia xenética menor que a que hai entre esta última e outras especies do xénero Chelonoidis de América do Sur: Chelonoidis carbonaria e Chelonoidis denticulata.
Toucido, Úbeda, A Pastoriza
Toucido é un lugar da parroquia de Úbeda no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 17 habitantes (8 homes e 9 mulleres).
Tony Estanguet
Tony Estanguet, nado o 6 de maio de 1978 en Pau, Francia, é un deportista francés especializado en canoa monopraza (C1).
Traxectoria
É triplo campión do mundo de piragüismo en slálom (2006, 2009, 2010) e triplo medallista olímpico en Sidney no 2000, en Atenas no 2004 e en Londres no 2012, sendo o único deportista francés que acadou tres medallas de ouro en tres Xogos diferentes. Foi tamén o abandeirado da delegación francesa nos Xogos Olímpicos de 2008 en Pequín. En novembro de 2012 anunciou a súa retirada como deportista profesional.
On the Road
On the Road é unha novela escrita por Jack Kerouac en 1951 e publicada por primeira vez en 1957 na editorial estadounidense Viking Press. É unha novela en parte autobiográfica escrita como un monólogo interior, baseada nas viaxes que Kerouac e os seus amigos fixeron polos Estados Unidos e México entre 1947 e 1950. Contribuíu á mitificación da ruta 66. Está considerada como a obra definitiva da xeración beat e recibe inspiración do jazz, a poesía e as drogas.
Xermania Inferior
A Xermania Inferior foi unha provincia romana que ocupaba os territorios dos actuais Países Baixos e noroeste de Alemaña, sendo a súa fronteira oriental o río Rin (en latín Rhenus).
On the Road
É un dos clásicos máis influentes do século XX, e hoxe en día reedítase a un ritmo de 100.000 copias anuais, sendo considerado pola revista Time como unha das cen mellores novelas en inglés editadas desde o nacemento da revista en 1923.
Xermania Inferior
Historia
Ata os tempos de Xulio César, ningún exército se chegara tan ó norte da Galia. No verán do 57 a.C., o xeneral romano derrotou ós nervios en Flandres no val do Mosa. Na primavera do 55 a.C., César acudiu a parlamentar cos caudillos dos usipetes e tencteri do Rin inferior, que desexaban establecerse na beira occidental do río. No medio da reunión, César capturounos e esmagou ás súas hostes. Despois construíu unha ponte sobre o Rin para intimidar ós xermanos que aínda desexaban cruzar, así como explorar a rexión, ata entón descoñecida.
Entre os anos 39 a.C. e 38 a.C., Agripa expulsou ós suevos da beira oeste do Rin e estableceu no seu lugar ós ubios, un pobo aliado de Roma. As continuas guerras deixaran esta rexión deserta, e os ubios fundaron a vila de Ara Ubiorum, a moderna Colonia. No -27, Octavio Augusto creou a provincia de Gallia Belgica, cuxa capital era Reims.
O gobernador Marco Lolio soubo en -17 que os sicambres, usipetes e tencteri, ó mando do sugambro Melón, cruzaran o Rin. O exército romano enfrontounos no val do Mosa, mais os xermanos rexeitaron a cabalería e logo ós lexionarios, e por último a aguia da V lexión foi roubada. Debido a que esta humillación debía ser vingada, Augusto enviou ós irmáns Tiberio e Druso a fornecer a fronteira do Rin. Ademais dividiu os territorios xermánicos conquistados en dous distritos militares romanos: Xermania Superior e Xermania Inferior. Para cuestións administrativas dependían do legado da Gallia Belgica, pero para cuestiones militares, os legados das lexións eran plenamente autónomos.
On the Road
Foi escrita en só tres semanas, mentres Kerouac vivía coa súa segunda esposa Jane Haverty nun apartamento no número 454 da rúa 20 oeste de Manhattan, e foi mecanografada sen marxes nin parágrafos diferenciados nun longo rolo de papel ó que Kerouac chamaba simplemente o rolo. Contrariamente á lenda, non utilizou máis drogas que o café para escribir a novela.
O rolo orixinal é actualmente propiedade de James Isray, o propietario do equipo de fútbol americano Indianapolis Colts, quen o comprou por unha elevada suma de diñeiro e permite a súa exposición en universidades, museos e centros culturais.
A lendaria historia sobre como escribiu Kerouac o libro pasa por alto a tediosa organización e preparación previa antes da súa explosión creativa. Kerouac levaba pequenos cadernos nos que escribía notas para preparar a novela durante o seu tempo libre, algunhas delas incluídas no libro pese a escribilas como notas sen ordenar sete anos antes das viaxes. Kerouac corrixiu a novela varias veces antes de que o escritor e asesor da editorial Viking Press decidira publicala.
En 2006 comezou a prepararse unha adaptación ó cine, dirixida por Walter Salles baixo a produción de Francis Ford Coppola.
En agosto de 2007 publicouse unha edición sen censurar da novela coincidindo co 50 aniversario da publicación orixinal, incluíndo partes que foron consideradas inadecuadas daquela, e substituíndo tamén os pseudónimos que utilizou Kerouac polos nomes reais dos personaxes.
Argumento
O libro comeza presentando ó impulsor da maioría das aventuras que teñen lugar ó longo da novela, Dean Moriarty, pseudónimo de Neal Cassady, que fora o aloucado hipster que se converteu en heroe de tódolos beats. O narrador é Sal Paradise, alter ego de Kerouac, fascinado polo seu ecléctico grupo de amigos, polo jazz, polas paisaxes de Norteamérica e polas mulleres.
A cidade de Nova York é o punto de partida da aventura, onde pouco antes da chegada de Moriarty, Sal Paradise (Kerouac) coñecería a Carlo Marx (sobrenome de Allen Ginsberg), que axiña se convertería no seu mellor amigo na cidade. Sal define a Dean como o estafador santo de mente brillante e a Carlo como o estafador poético e doloroso de mente escura. Carlo e Dean falan das súas experiencias cos seus amigos por todo o país e Sal queda fascinado con eles e con outros que irá coñecendo máis tarde nas viaxes.
As viaxes
250px|miniatura|Mapa das viaxes de [[Kerouac por Norteamérica relatadas en On the Road. Vermello: 1947; Azul:1949; Verde:1950.]]
1947
Nova York → Chicago → Newton (Iowa) → Stuart (Iowa) → Cheyenne (Wyoming) → Denver (Colorado) → Salt Lake City (Utah) → San Francisco (California) → Marin City → Hollywood → Os Ánxeles → Selma (California) → Dalhart (Texas) → Indianapolis, (Indiana) → Harrisburg (Pensilvania) → Nova York.
Rocky Mount (Carolina do Norte) → Algiers (Luisiana) → San Francisco → Nova York.
1950
Nova York, → Terre Haute (Indiana) → St. Louis (Missouri) → Denver → Amarillo (Texas) → Terre Haute (Indiana) → San Antonio (Texas) → Laredo (Texas) → Nuevo Laredo (Tamaulipas) → Hidalgo (Nuevo León) → Ciudad Victoria → Llera de Canales → México DF.
-262
Acontecementos
a 241 a.C.): Ataque romano contra Akragas (Agrigento), Sicilia. As fontes romanas culpan do ataque aos cartaxineses.
Outros
Historia ano a ano
Xoane, Carcacía, Padrón
Xoane é un lugar da parroquia de Carcacía no concello coruñés de Padrón, na comarca do Sar.
Slálom (piragüismo)
miniatura|dereita|300px|Proba de slálom no Campionato do Mundo de Ausburg do [[2002.]] O slálom é unha disciplina do piragüismo que consiste en completar un percorrido en augas bravas no menor tempo posíbel. Normalmente practícase en ríos naturais ou en canles artificiais. O percorrido hase de facer atravesando unhas portas ou paus pendurados. Estes indicadores están numerados de forma correlativa e poden ser de cor verde (que indica "en dirección á corrente") ou vermella ("en contra da corrente"). Hai penalizacións de dous tipos: se o deportista toca un pau da porta súmanselle dous segundos ó tempo total, e se salta unha porta súmanselle 50 segundos.
Nesta disciplina os homes compiten en kaiak (K-1 M) ou en canoa monopraza ou bipraza (C-1 M, C-2 M), as mulleres tan só o fan en kaiak (K-1 W). Tamén se fan competicións por equipos chamadas "Patrullas". Son equipos de tres deportistas que poden ser mixtos.
-255
Outros
Historia ano a ano
Foca do Baikal
A foca do Baikal, foca do lago Baikal, ou nerpa (Pusa sibirica), é unha especie de foca sen orellas endémica do lago Baikal en Siberia, Rusia. Como a foca do mar Caspio, está emparentada coa foca anelada ou foca ocelada do Ártico. A foca do Baikal é unha das focas máis pequenas e a única especie de pinnípide exclusivamente de auga doce. Unha subpoboación de focas comúns de interior vive na Baía de Hudson, na provincia do Quebec no Canadá, (no “lac de loups marins”), a foca anelada do lago Saimaa (subespecie de foca anelada) e a foca do Ladoga tamén viven en auga doce, pero todas forman parte de especies que tamén teñen poboacións marítimas.
Segue a ser un misterio científico como chegaron as focas ao lago Baikal, que está a centos de quilómetros de calquera océano. Algúns científicos especulan que as focas chegaron ao Baikal por unha pasaxe marítima que uniu o lago co Océano Ártico.
As máis recentes estimacións cifran a súa poboación entre 80.000 e 100.000 animais, igualando aproximadamente a capacidade de carga do lago. Na actualidade, a especie non se considera ameazada, a pesar da caza (legal e ilegal) e a gran contaminación do lago. A ameaza máis importante no futuro podería ser o quecemento global, que ten o potencial de afectar gravemente a un ecosistema de auga fría fechado como o lago Baikal.
Descrición
300px|miniatura|esquerda|A foca do Baikal é unha especie de foca sen orellas endémica do lago Baikal en Siberia. A foca do Baikal é unha das focas máis pequenas. Os adultos medran ata arredor de 1,3 metros de lonxitude e pesan entre 63 e 70 quilos. Os animais teñen moi pouco dimorfismo sexual; os machos só son un chisco máis grandes que as femias. Teñen unha capa de pel uniforme, gris aceirada nas súas costas e pelo cunha tinguidura amarelenta no abdome. Cando a pel se curte, vólvese amarronada. Cando nacen, os cachorros pesan uns 4,5 quilos e teñen unha pel branca, sedosa, de pelo de cría. Este pelo cáelles pronto e é substituído por unha capa máis escura, parecida á dos adultos. É raro atopar focas do Baikal con pelaxes moteadas.
Distribución
A foca do Baikal vive soamente nas augas do lago Baikal. É algo misterioso como as focas do Baikal puideron chegar a vivir no lago. Puideron nadar remontando os ríos ou posibelmente o lago Baikal estivo conectado co océano nalgún momento a través dunha masa de auga, como o antigo lago glacial de Siberia Occidental ou a chaira de Siberia occidental, formada nunha glaciación anterior. Calcúlase que as focas habitan o lago Baikal desde hai dous millóns de anos. A foca do Baikal, a foca anelada do lago Saimaa (Pusa hispida saimensis), e a foca do lago Ladoga (Pusa hispida ladogensis) son as únicas focas de auga doce.
As áreas do lago na que viven as focas cambian dependendo da estación, así como doutros factores ambientais. Son animais solitarios a maior parte do ano, en ocasións viven quilómetros separadas doutras focas do Baikal. Xeralmente, a maior concentración de focas do Baikal atópase nas partes do norte do lago, porque o longo inverno permite que o xeo dure máis, o que é mellor para a crianza dos cachorros. Porén, hai poucos anos, que se producen migracións cara a metade sur do lago, posibelmente para fuxir dos cazadores. No inverno, cando o lago está xeado, as focas manteñen uns poucos buracos de respiración nunha determinada área e tenden a permanecer preto, sen interferir nas reservas de alimento das focas próximas. Cando o xeo comeza a derreterse, as focas do Baikal adoitan permanecer na beira do lago.
Poboación e tendencia
miniatura|right|Un disfrace de foca do Baikal no Festival da Nerpa en [[Irkutsk, Rusia]] En 2008, a foca do Baikal foi incluída, nas listaxes de conservación de especies, como unha especie en estado de conservación “Pouco preocupante”. Isto quere dicir que non está neste momento “ameazada” ou “en perigo”. En 1994, o Goberno ruso estimou a súa poboación en 104.000. En 2000, Greenpeace fixo o seu propio reconto e estimou que había entre 55.000 e 65.000 focas. As estimacións máis recentes son de entre 80.000 e 100.000 animais, igualando aproximadamente a capacidade de carga do lago.
No último século, a cota para cazar focas do Baikal aumentou varias veces, sobre todo despois do auxe da industria peleteira nos últimos anos da década dos 70 e cando os recontos oficiais empezaron a mostrar un maior número de focas do Baikal das que se cría nun principio. A cota en 1999, de 6.000, foi reducida no 2000 a 3.500, que está preto do 5% da poboación se o reconto de Greenpeace é correcto. Ademais, introducíronse novas técnicas como poñer redes nos buracos de respiración e nos tobos das focas para capturar os cachorros. Unha pel de foca de primeira calidade pode chegar a 1.000 rublos no mercado. Entre 2000 e 2006, unhas 2.000 focas foron cazadas cada ano de acordo coas estatísticas oficiais rusas, pero crese que outras 1.500 a 4.000 morren anualmente afogadas en aparellos de pesca, por caza furtiva e outras causas.
O lago Baikal ten oito gardas da natureza, o que supón un garda para aproximadamente 2.500 quilómetros cadrados, o que dificulta facer cumprir as normativas. Aínda sen considerar a caza furtiva, a caza legal, mesmo a pequena escala, é un problema, porque algunhas das focas que foron alcanzadas por disparos ou feridas cando intentan fuxir morren máis tarde. Estas non entran na cota de caza e son engadidas despois. A caza furtiva e a caza legal é difícil que se reduzan significativamente sen a intervención gobernamental.
Outro problema no lago Baikal é a introdución de contaminantes no ecosistema. Pesticidas como o DDT e o hexaclorociclohexano, así como os refugallos industriais, principalmente da planta de polpa e papel Baikalisk, pénsase que poden ser a causade varias doenzas epidémicas entre as poboacións de focas do lago Baikal. Especúlase que o aumento de axentes químicos na cadea alimentaria e a debilitación do sistema inmune das focas do Baikal, fixéronas máis proclives a doenzas como o moquillo e a peste, que foron a causa dunha importante epidemia que provocou a morte de milleiros de focas do Baikal en 1997 e 1999. Os cachorros de foca do Baikal teñen niveis altos de DDT e de PCB máis altos que en calquera outra poboación de focas europeas ou árticas.
A ameaza futura máis importante para a supervivencia da foca do Baikal podería ser o quecemento global, que ten o potencial de afectar gravemente a un ecosistema de auga fría fechado como o lago Baikal.
O único depredador natural coñecido desta especie de foca é o oso pardo, pero non se cre que isto ocorra frecuentemente.
Reprodución
As femias das focas do Baikal alcanzan a madureza sexual entre os 3 e 6 anos de idade, mentres que os machos adquírena arredor dos 4 e 7 anos. Os machos e femias non teñen un gran dimorfismo sexual; este feito, unido á súa mala visión e ás distorsións ópticas provocadas pola auga fría, leva en ocasións a que os machos se confundan e intenten copular con outros machos, un comportamento interpretado erroneamente por algúns etólogos como homosexual. As focas do Baikal aparéanse na auga cara o fin da estación de cría. Cunha combinación de implantación atrasada do embrión e un período de xestación de nove meses, a duración total da preñez da foca do Baikal é duns 11 meses. As femias preñadas son as únicas focas do Baikal en abandonar a auga e asentarse en terra durante o inverno. Os machos tenden a permanecer na auga, baixo o xeo, todo o inverno. As femias normalmente paren un cachorro, pero son unha das dúas únicas especies de foca que poden parir xemelgos. Os xemelgos adoitan permanecer xuntos algún tempo despois de seren destetados. As femias, despois de parir os seus cachorros no xeo no fin do inverno, quedan inmediatamente preñadas outra vez, e adoitan dar de mamar mentres están preñadas. As focas do Baikal son algo polígamas e lixeiramente territorias, aínda que non son especialmente defensoras do seu territorio. Os machos aparéanse cunhas tres femias se teñen a oportunidade. Entón eles marcan o tobo da femia cun forte cheiro, almiscrado, que pode ser ulido por outro macho se se aproxima. As femias crían os cachorros elas soas; cavan para eles un tobo bastante grande debaixo do xeo, duns 5 metros de lonxitude e máis de 2 metros de largura. Os cachorros con só dous días de idade comezan a ampliar este tobo escavando un labirinto de túneles arredor do tobo, esta actividade crese que a fan por exercicio e para manterse quentes mentres non desenvolven unha capa de graxa illante.
As nais de foca do Baikal alimentan os seus cachorros arredor de 2 meses e medio, preto de dúas veces máis que calquera outra foca. Durante este tempo, os cachorros poden aumentar o seu peso de nacemento (uns 4 quilos) o quíntuplo. Despois de destetar os cachorros, a nai acostúmaos á comida sólida, levándolles camaróns, peixes e outros alimentos ao tobo.
Na primavera, cando o xeo se derrete e os tobos normalmente se derruba, os cachorros son abandonados para que se vallan por si mesmos. O seu crecemento dura ata os 20 ou 25 anos de idade.
Todos os anos no fin do inverno e na primavera, ambos os sexos acoden á terra e empezan a mudar o seu pelo do ano anterior, que é substituído por pelo novo. Mentres mudan o pelo, abstéñense de comer e entran nun estado letárxico, neste tempo algúns morren de golpes de calor, especialmente os machos, por permanecer moito tempo deitados no xeo expostos ao sol. Durante a primavera e o verán, pódense formar grupos de ata 500 animais nos témpanos de xeo e nas costas do lago Baikal. As focas do Baikal poden vivir máis de 50 anos, unha idade moi avanzada para unha foca, aínda que se pensa que son fértiles só ata os 40 anos aproximadamente.
Alimentación
A súa principal fonte de alimento é o golomyanka (Comephorus), un peixe que se atopa só no lago Baikal. As focas do Baikal comen máis da metade da biomasa de golomyanka producida anualmente, unhas 64.000 toneladas. Ademais comen algúns tipos de invertebrados, e o esporádico omul (Coregonus migratorius). Aliméntanse principalmente de noite, cando os peixes soben a 100 metros da superficie. Aliméntanse durante mergullos de 10 a 20 minutos, aínda que isto escasamente alcanza as súas habelencias submarinas. As focas do Baikal teñen dous litros máis de sangue que calquera outra foca do seu tamaño e pode permanecer baixo da auga ata 70 minutosse está asustada ou precisa fuxir dun perigo.
A foca do Baikal foi culpada polo descenso da poboación de omul, pero non é a responsábel. O principal competidor do omul é o golomyanka e as focas do Baikal comen toneladas deste peixe cada ano, co que reducen a competición co omul polos recursos.
As focas do Baikal teñen un raro hábito de alimentación. No principio do outono, antes de que o lago se conxele por completo, migran ás baías e covas e cazan o Myoxocephalus octodecemspinosus, un peixe que vive en áreas de sedimentos, e por ese motivo adoitan ter area e sedimentos no seu aparato dixestivo. Esta area limpa o tracto gastrointestinal das focas e axúdalles a eliminar parasitos.
Férveda, Escuadro, Silleda
Férveda é un lugar da parroquia de Escuadro no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2011 tiña 7 habitantes (3 homes e 4 mulleres).
Rubioideae
Rubioideae é unha subfamilia de plantas de flores pertencente á familia Rubiaceae.
Leu romanés
Historia
No século XVII, nos estados romaneses utilizábase como moeda o thaler neerlandés (löwenthaler), moeda na que aparecía un león, polo que se utilizaba popularmente a palabra lei (plural de león en romanés) para denominar ao diñeiro, denominación que permaneceu despois de que se deixase de utilizar o thaler.
Dende o 1 de xullo de 2005, entrou en circulación o novo leu (RON) que substitúe ao antigo (ROL), equivalendo 1 leu novo a 10.000 lei "antigos". Os "novos" lei coexistiron até o 31 de decembro de 2006 cos billetes e moedas do leu "antigo" (entre paréntese a súa equivalencia co novo leu):
Billetes
Descrición dos billetes en circulación legal:
Os Goritos, Fomiñá, A Pastoriza
Os Goritos é un lugar da parroquia de Fomiñá no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 5 habitantes (3 homes e 3 mulleres).
Eduardo Andicoberry
Eduardo Andicoberry Ruiz, nado en Erandio (Biscaia) en 1888 e finado en Tetuán o 5 de xaneiro de 1948, foi un xornalista, escritor e político español.
Traxectoria
Criado e educado entre Sevilla e Cádiz, onde o seu pai xestionaba unha compañía comercial dedicada á exportación, principalmente de viños de Xerez. Pertenceu á Juventud do Partido Republicano Radical en Cádiz e foi redactor de El Radical Gaditano en 1908. Traballou en España Nueva, El Radical de Madrid, El Mundo, Semanario El Momento e dende 1919 foi redactor de El Imparcial até a súa desaparición definitiva en 1933 (do que foi o seu último director).
Coa proclamación da Segunda República foi candidato do Partido Radical pola provincia de Xaén nas eleccións a deputados de 1931, non resultando elixido. En 1932 foi nomeado secretario do Comité Nacional do Partido Radical. Logo do triunfo da coalición antimarxista, na que estaba integrado o PRR nas eleccións de decembro de 1933, foi nomeado gobernador civil de Lugo o 20 de decembro de 1933, permanecendo no cargo até o 28 de xuño de 1934, cando foi cesado por diferenzas co seu partido. Abandonou a política, o xornalismo e a literatura. En 1936 traballaba como operario nunha fábrica de gasosas.
Coa sublevación do 18 de xullo de 1936 foi detido en Madrid e posto a disposición dos Tribunales Populares de Urgencia por presunta desafección á República. Pasou un tempo na prisión de Porlier e foi finalmente posto en liberdade grazas ás testemuñas exculpatorias de significados dirixentes republicanos. No franquismo foi xefe de redacción na Xefatura de prensa do Protectorado Español de Marrocos.
Asociación Galega de Profesionais da Tradución e da Interpretación
A Asociación Galega de Profesionais da Tradución e da Interpretación, coñecida a miúdo polo acrónimo AGPTI, é unha asociación galega do ámbito de tradución. Creouse no ano 2001 coa finalidade de servir de plataforma de comunicación entre profesionais para a defensa dos intereses dos traballadores da tradución e da interpretación. Tamén ten entre os seus obxectivos a difusión do galego como lingua de traballo neste sector e contaba en 2015 con algo máis de 100 membros. A AGPTI forma parte da rede Vértice, que agrupa asociacións de tradución e interpretación de ámbito estatal.