cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Plant List
Descubrimentos
En 2014 The Plant List tiña 1.064.035 nomes científicos de plantas co rango de especie, dos cales 350.699 eran nomes de especies aceptados, pertencentes a especies de 642 familias e 17.020 xéneros. The Plant List acepta aproximadamente 350.699 especies únicas, e 470.624 sinónimos para esas especies, o que indica que moitas especies foron denominadas na literatura con máis dun nome. En 2014, The Plant List determinou que outros 243.000 nomes máis están "sen resolver", o que significa que os botánicos non foron quen ata agora de determinar se son especies separadas ou unha duplicación das 350.699 especies únicas.
Repercusión pública
Cando se lanzou The Plant List en 2010 (o Ano Internacional da Biodiversidade), atraeu a aención dos medios de comunicación polos seus obxectivos tan completos. Por exemplo, Fox News salientou o número de nomes sinónimos que se encontraron, suxerindo que isto reflectía unha "falta sorprendente" de biodiversidade na Terra." The Plant List tamén suscitou atención por estar construída sobre os traballos do naturalista inglés Charles Darwin, quen na década de 1880 comezou unha lista de plantas chamada Index Kewensis (IK). Os xardíns de Kew engadiron unha media de 6.000 especies por ano desde a primeira publicación do IK con 400.000 nomes de especies. Porén, o Index Kewensis (que dende o ano 1913 evitaba realizar xuízos taxonómicos nas súas citas) forma parte actualmente do IPNI en vez de The Plant List.
Chikusei
Chikusei (筑西市, ちくせいし, Chikusei-shi) é un concello da prefectura de Ibaraki no Xapón. Está situado ó leste da rexión de Kantō e no centro-leste da prefectura, e na area da provincia histórica de Hitachi, na parte leste da illa de Honshū. A súa superficie é de 205,35 km² e a poboación de 109.160 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 532 h/km².
O concello de Chikusei limita cos concellos de Yūki, de Yachiyo, de Shimotsuma, de Tsukuba, de Sakuragawa (son da prefectura de Ibaraki); de Oyama e de Mooka (son da prefectura de Tochigi).
Historia
A cidade de Chikusei foi fundada pola fusión do concello de cidade de Shimodate e tres concellos de vila dodistrito de Makabe (Sekijō, Akeno e Kyōwa) no ano 2005.
Rexión non traducida tres prima
miniatura|200px|dereita|Fluxo de información xenética nunha célula. Primeiro, o ADN transcríbese a ARN, o cal despois tradúcese a proteína. En xenética molecular, a rexión non traducida tres prima, xeralmente escrita 3′ UTR (do inglés 3′ Untranslated Region), é a sección dun ARN mensaxeiro que está despois do codón de terminación da tradución en dirección ao extremo 3′. Unha molécula de ARNm transcríbese a partir dunha secuencia de ADN como unha copia complementaria da mesma, e despois o ARNm é traducido a proteína nos ribosomas da célula. Varias rexións do ARNm non se traducen a proteína, como a carapucha 5′, a rexión non traducida 5', a cola poli(A) e a rexión non traducida 3′. A 3′ UTR a miúdo contén rexións reguladoras que inflúen na expresión xénica postranscricional. miniatura|400px|Estrutura do ARNm, aproximadamente a escala para un ARNm humano.
As rexións reguladoras dentro da 3′ UTR poden influenciar a poliadenilación, eficiencia da traslación, localización, e estabilidade do ARNm. O 3′ UTR contén sitios de unión para proteínas reguladoras e para microARNs (miARN). Os miARN, ao unírense a sitios específicos na 3′ UTR, poden facer decrecer a expresión xénica de varios ARNm ao inhibiren a tradución ou causando directamente a degradación do transcrito. A 3′ UTR ten tamén rexións silenciadoras, ás cales se unen proteínas represoras que inhiben a expresión do ARNm. Moitas 3′ UTRs conteñen tamén elementos ricos en AU (AREs). Aos AREs únense proteínas que afectan á estabilidade ou á velocidade de degradación dos transcritos de forma localizada ou afectan á iniciación da tradución. Ademais, a 3′ UTR contén a secuencia AAUAAA que dirixe a adición de varios centos de residuos de AMP, formando a chamada cola poli(A) do extremo 3′ do ARNm transcrito. A esta cola únese a proteína de unión á poli(A) (PABP), contribuíndo á regulación da tradución do ARNm, á súa estbilidade, e exportación. Por exemplo, a PABP unida á cola poli(A) interacciona con proteínas asociadas co extremo 5′ do transcrito, causando unha circularización do ARNm que promove a tradución. A 3′ UTR pode tamén conter secuencias que atraen proteínas para asociar o ARNm co citoesqueleto, transportalo ao ou desde o núcleo celular, ou realizar outros tipos de localización. Contribúen á regulación da tradución non só as secuencias que se encontran na 3′ UTR, senón tamén as características físicas desta rexión, como a súa lonxitude e estrutura secundaria. Todos estes mecanismos de regulación xénica aseguran que os xenes correctos se expresen nas células correctas nos momentos apropiados.
Características físicas
A 3′ UTR dos ARNm ten unha gran variedade de funcións regulatorias que están controladas polas características físicas da rexión. Unha desas características é a lonxitude que ten a 3′ UTR, a cal no xenoma de mamíferos ten unha variación considerable. Esta rexión do transcrito de ARNm pode ter desde 60 nucleótidos a uns 4000. Como media a lonxitude da 3′ UTR en humanos é de aproximadamente 800 nucleótidos, mentres que a lonxitude media das 5′ UTRs, situadas no outro extremo do transcrito, é de só uns 200 nucleótidos. A lonxitude da 3′ UTR é significativa porque as que son máis longas están asociadas con menores niveis de expresión xénica. Unha posible explicación deste fenómeno é que as rexións máis longas teñen unha alta probabilidade de posuír máis sitios de unión para os miARN que teñen a capacidade de inhibir a tradución.
Ademais da lonxitude, a composición de nucleótidos das 3′ UTRs tamén é significativamente diferente da das 5′ UTR. A media da porcentaxe G+C dunha 5′ UTR nos vertebrados homeotermos é do 60% en comparación co 45% típico das 3′ UTRs. Isto é importante porque se observou unha correlación inversa entre a porcentaxe G+C destas rexións e a súa correspondente lonxitude. As UTRs que son pobres en GC adoitan ser máis longas que as que son ricas en GC.
Difícil de matar
Difícil de matar (en Hard to Kill) é un filme estadounidense de acción dirixido por Bruce Malmuth que foi estreado en 1990. Estreouse en galego na TVG o 13 de febreiro de 2008.
Edipo rei (Sófocles)
miniatura|Fragmento de papiro atopado en [[Oxirrinco, que contén un fragmento de Edipo rei.]] Edipo rei (en grego Oι̉δίπoυς τύραννoς, Oidípus Týrannos; en latín Oedipus Rex) é unha traxedia grega de Sófocles, cuxa data de creación é descoñecida. Algúns indicios din que puido ser escrita nos anos posteriores a -430 e que foi representada por vez primeira sobre o ano -429.
Rexión non traducida tres prima
Características físicas
As secuencias que teñen as 3′ UTR tamén teñen a capacidade de favorecer a degradación ou estabilización do transcrito de ARNm. As modificacións que controlan a estabilidade dun transcrito permiten controlar rapidamente a expresión dun xene sen alterar as velocidades de tradución. Un grupo de elementos presentas na 3′ UTR que axudan a estabilizar os transcritos de ARNm son os elementos ricos en AU (AREs). Estes elementos varían en tamaño desde as 50 ás 150 pares de bases e xeralmente conteñen moitas copias do pentanucleótido AUUUA. Os estudos iniciais indicaron que os AREs poden variar en secuencia e poden clasificarse en tres grandes clases que se diferencian no número e disposición dos motivos. Outro tipo de elementos que está presente nas rexións 5′ e 3′ UTR son os elementos de resposta ao ferro (IREs). Un IRE é unha estrutura en talo-bucle situada nos UTRs dos ARNms que codifica proteínas que interveñen no metabolismo celular do ferro. O transcrito de ARNm que contén un destes elementos pode ser degradado ou estabilizado dependendo da unión de proteínas específicas e da concentración intracelular de ferro.
Edipo rei (Sófocles)
Orixinalmente, para os gregos da Antigüidade, o título era simplemente Edipo (Οἰδίπους), e así se refire a ela Aristóteles na súa Poética. Crese que foi rebautizada como Edipo rei para distinguila doutra obra de Sófocles, Edipo en Colono. Na antigüidade, o termo «tirano» referíase a un gobernante sen pretensión lexítima ao trono, pero non tiña necesariamente unha connotación negativa.
Rexión non traducida tres prima
Características físicas
miniatura|Estrutura en [[talo-bucle dunha molécula de ARN.]] As 3′ UTR tamén conteñen secuencias que sinalan que se deben facer determinadas adicións, xa sexa ao propio transcrito ou ao produto da tradución. Por exemplo, hai dous sinais de poliadenilación nas 3′ UTR que sinalan a adición da cola poli(A). Estes sinais inician a síntese da cola poli(A) a unha determinada lonxitude de 250 pares de bases. O sinal primario que se utiliza é o sinal de poliadenilación nuclear (PAS) que ten a secuencia AAUAAA e está localizado cara ao final da 3′ UTR. Porén, durante as fases iniciais do desenvolvemento pode haber no seu lugar unha poliadenilación citoplásmica e regularse a activación traducional dos ARNms maternos. O elemento que controla este proceso chámase CPE, o cal é rico en AU e está localizado na 3′ UTR. O CPE xeralmente ten a estrutura UUUUUUAU e está a unhas 100 pares de bases do PAS nuclear. Outra adición específica que é sinalada pola 3′ UTR é a incorporación de selenocisteína en codóns UGA dos ARNms que codifican selenoproteínas. Normalmente o codón UGA indica o final da tradución (codón de finalización), pero neste caso unha estrutura en talo-bucle conservada chamada elemento SECIS (secuencia de inserción de selenocisteína) causa que o UGA indique a inserción de selenocisteína.
Difícil de matar
Sinopse
Mason Storm, un axente de policía dos Ánxeles é vítima dun atentado que está a piques de lle custar a vida cando descobre un asunto de corrupción política a moito nivel. Dado por morto permanece en estado de coma sete anos nun hospital pero consegue, finalmente, recuperarse. En adiante, a súa única teima será pasar factura.
Rexión non traducida tres prima
Papel na expresión xénica
A 3′ UTR xoga un papel crucial na expresión xénica ao influír na localización na célula, estabilidade, exportación, e eficiencia da tradución dos ARNm. Contén varias secuencias implicadas na expresión xénica, como elementos de resposta aos microARN (MREs), elementos ricos en AU (AREs), e a cola poli(A). Ademais, as características estruturais da 3′ UTR e o uso da poliadenilación alternativa xogan un papel na expresión xénica.
Edipo rei (Sófocles)
Antes do comezo de Edipo rei, Edipo converteuse en rei de Tebas ao mesmo tempo que, sen querer, cumpría unha profecía de que mataría ao seu pai, Laio (o rei precedente), e casaría coa súa nai, Iocasta (a quen Edipo tomou por raíña despois de resolver o enigma da Esfinxe). A obra preséntanos a Edipo no seu momento de maior esplendor, como rei de Tebas e esposo de Iocasta para salvar a cidade da peste que a arrasa, comeza a investigar a morte do rei anterior: Laio. Aos poucos descóbrese a verdade: Edipo é o asasino que busca. Laio era o seu pai. E a súa esposa: Iocasta, é ao mesmo tempo, a súa nai. Iocasta suicídase colgándose e Edipo, arrepiado polo parricidio e o incesto, céegase a si mesmo desesperado; pide ao seu cuñado Creonte que o deixe partir ao desterro e quede coas súas dúas fillas, Antígona e Ismene, xa que os seus dous fillos son homes e saberán como actuar.
Rexión non traducida tres prima
Papel na expresión xénica
miniatura|400px|esquerda|O papel do miARN na regulación xénica.
Edipo rei (Sófocles)
Aínda que a tetraloxía da que formaba parte (da que se perderon as demais obras) só logrou o segundo posto no agón dramático, moitos consideran Edipo rei a obra mestra de Sófocles mesmo da traxedia grega. Entre eles, Aristóteles, que a analiza na Poética, mencionándoa varias veces para exemplificar aspectos do xénero.
Rexión non traducida tres prima
Elementos de resposta aos microARN
A 3′ UTR con frecuencia contén elementos de resposta aos microARNs (MREs), as cales son secuencias ás cales se unen os miARN. Os miARNs son moléculas de ARN curtas, non codificantes con capacidade de unirse a transcritos de ARNm para regular a súa expresión. Un mecanismo de miARN implica un apareamento de bases parcial dunha secuencia 5′ dun miARN cun MRE situado na 3′ UTR dun ARNm; esta unión causa despois a represión traducional. Outro mecanismo implica que haxa un apareamento de bases perfecto do miARN cun MRE, o cal seguidamente promove a degradación do transcrito de ARNm. Os MREs supoñen aproximadamente a metade dos motivos que se encontran na 3′ UTR. A interacción entre os miARNs e os MREs permite a expresión xénica diferencial en diferentes tecidos e estadios do desenvolvemento.
Elementos ricos en AU
As 3′ UTR, ademais de conteren MREs, tamén a miúdo conteñen elementos ricos en AU (AREs), que teñen unha lonxitude de 50 a 150 pares de bases e xeralmente inclúen moitas copias da secuencia AUUUA. As proteínas de unión aos AREs (ARE-BPs) únense aos elementos ricos en AU dunha maneira dependente do tipo de tecido, tipo celular, temporalización, localización celular e condicións do ambiente celular. En resposta a diferentes sinais intracelulares ou extracelulares, os ARE-BPs poden promover a degrdación do ARNm, afectar á estabilidade do ARNm, ou activar a tradución. Este mecanismo de regulación xénica está implicado no crecemento celular, diferenciación celular, e adaptación a estímulos externos. Xa que logo, actúa sobre transcritos que codifican citocinas, factores de crecemento, supresores de tumores, protooncoxenes, ciclinas, encimas, factores de transcrición, receptores, e proteínas de membrana.
Edipo rei (Sófocles)
Contexto
Cando nace o seu fillo, o rei consulta un oráculo para saber o seu destino. Para horror seu, o oráculo revela que Laio «está condenado a perecer a mans do seu propio fillo». Laio ata xuntos os pés do bebé cun broche, e ordena a Iocasta que o mate. Incapaz de matar ao seu propio fillo, Iocasta ordena a un criado que mate o neno por ela. O criado entón expón ao bebé no alto dunha montaña, onde o atopa e rescata un pastor (nalgunhas versións, o criado entrega o neno ao pastor). O pastor chama ao neno Edipo, «pés inchados», pois os seus pés foran atados fortemente por Laio. O pastor leva ao neno a Corinto, e entrégallo ao rei Pólibo, que carece de fillos, quen o cría coma se fose fillo propio.
Rexión non traducida tres prima
Cola poli(A)
miniatura|400px|Circularización do transcrito de ARNm mediada por proteínas que interaccionan coa [[carapucha 5′ e a cola poli(A).]] A cola poli(A) contén sitios de unión para as proteínas de unión á poli(A) (PABPs). Estas proteínas cooperan con outros factores para afectar á exportación, estabilidade, degradación, e tradución dun ARNm. As PABPs que se unen á cola poli(A) poden tamén interacciónar con proteínas, como factores de iniciación da tradución, que se unen á carapucha 5′ do ARNm. Esta interacción causa a circularización do transcrito, o cal seguidamente promove a iniciación da tradución. Ademais, permite unha tradución eficiente ao causar a reciclaxe dos ribosomas. Mentres que a presenza da cola poli(A) xeralmente axuda a activar a tradución, a súa ausencia ou eliminación xeralmente orixina a degradación do ARNm mediada por exonucleases. A propia poliadenilación está regulada por secuencias situadas na 3′ UTR do transcrito. Estas secuencias inclúen elementos de poliadenilación citoplasmáticos (CPE), que son secuencias ricas en uridina que contribúen á activación ou represión da poliadenilación. As proteínas de unión aos elementos de poliadenilación citoplasmáticos (CPEB) únense aos CPEs en conxunción cunha variedade doutras proteínas para orixinar diferentes respostas.
Características estruturais
Aínda que as secuencias que constitúen a 3′ UTR contribúen moito á expresión xénica, as características estruturais da 3′ UTR tamén desempeñan un importante papel. En xeral, a maior lonxitude das 3′ UTRs correspóndese con taxas de expresión máis baixas, xa que a miúdo conteñen máis miARN e sitios de unión a proteínas que están implicados na inhibición da tradución. Os transcritos humanos posúen 3′ UTRs que son como media dúas veces máis longas que as doutros mamíferos. Esta trendencia reflicte o alto nivel de complexidade da regulación xenética humana. Ademais da lonxitude, a estrutura secundaria da 3′ UTR ten tamén funcións reguladoras. Certos factores proteícos poden axudar ou alterar o pregamento da rexión en diversas estruturas secundarias. A estrutura máis común é un talo-bucle, que proporciona un armazón para a unión de proteínas de unión ao ARN e ARNs non codificantes que inflúen na expresión do transcrito. miniatura|esquerda|270px|A poliadenilación alternativa orixina transcritos con diferentes 3′ UTRs.
Edipo rei (Sófocles)
Contexto
No camiño a Tebas, Edipo atópase con Laio e o seu séquito, e os dous disputan sobre que carro ten dereito de paso. O rei tebano móvese para golpear ao insolente mozo co seu cetro, pero Edipo, sen ser consciente de que Laio é o seu verdadeiro pai, guinda ao vello do seu carro, matándoo. Así, Laio é morto polo seu propio fillo, e cúmprese a profecía que o rei tentara eludir expondo a Edipo ao nacer.
Rexión non traducida tres prima
Poliadenilación alternativa
Outro mecanismo no que está implicada a estrutura da 3′ UTR denomínase poliadenilación alternativa (APA), a cal ten como resultado a formación de isoformas do ARNm que difiren nas súas 3′ UTRs. Este mecanismo é especialmente útil en organismos complexos xa que proporciona un medio de expresar a mesma proteína pero en diferentes cantidades e localizacións. Utilízano aproximadamente a metade dos xenes humanos. A poliadenilación alternativa pode orixinarse a partir da presenza de moitos sitios de poliadenilación ou exóns terminais mutuamente exclusivos. Como isto pode afectar á presenza de sitios de unión aos miARN e a proteínas, a poliadenilación alternativa pode causar a expresión diferencial dos transcritos de miARN ao influír na súa estabilidade, exportación ao citoplasma, e eficiencia da tradución.
Edipo rei (Sófocles)
Contexto
Antes de chegar a Tebas, Edipo atópase coa Esfinxe, unha besta lendaria coa cabeza e o peito dunha muller, o corpo dunha leoa, e as ás dunha aguia. A Esfinxe foi enviada á estrada que se achega a Tebas como castigo dos deuses, e esganará a calquera viaxeiro que non poida resolver certa adiviña. A adiviña precisa que a Esfinxe pregunta varía nas tradicións temperás, e non se fala dela en Edipo rei, pois é un acontecemento que ocorre antes da obra; pero a versión máis coñecida é «que criatura é a que camiña de poutelas pola mañá, dúas pernas ao mediodía e tres pola tarde?». Edipo correctamente adiviña que é «o home», quen se arrastra de poutelas de bebé, camiña erguido na madurez e apóiase nun bastón na ancianidade. Vencida polo príncipe, a Esfinxe bótase desde un cantil, pondo así fin á maldición. A recompensa de Edipo por liberar a Tebas da Esfinxe é a súa amizade, e a man da raíña viúva, Iocasta; ninguén se decata entón de que Iocasta é a verdadeira nai de Edipo. Así, sen sabelo ningún dos personaxes, a profecía cumpriuse.
Rexión non traducida tres prima
Métodos de estudo
Os científicos utilizan varios métodos para estudar as complexas estruturas e funcións das 3′ UTR. Mesmo se unha determinada 3′ UTR dun ARNm está presente nun tecido, os efectos de localización, vida media funcional, eficiencia traducional, e elementos que actúan en trans deben ser determinados para comprender a funcionalidade completa da 3′ UTR. As aproximacións computacionais, principalmente por análise de secuencia, mostraron a existencia de AREs en aproximadamente do 5 ao 8% dos 3′ UTR humanos e a presenza dun ou máis dianas para miARNs en ata o 60% ou máis das 3′ UTRs humanas. Certos programas informáticos poden comparar rapidamente millóns de secuencias á vez para atopar semellanzas entre varios 3′ UTRs en todo un xenoma. Utilizáronse aproximacións experimentais para definir secuencias que se asocian con proteínas de unión ao ARN específicas; por exemplo, melloras recentes nas técnicas de secuenciación e de entrelazado (cross-linking) permitiron poder facer un mapado detallado dos sitios de unión a proteínas dun transcrito. As mutacións específicas de sitio inducidas, como por exemplo aquelas que afectan ao codón de terminación, sinal de poliadenilación, ou estrutura secundaria da 3′ UTR, poden mostrar como rexións mutadas poden causar unha desregulación da tradución e enfermidades. Este tipo de métodos de amplo transcrito deberían mellorar o noso coñecemento dos elementos cis e factores trans reguladores das 3′ UTRs.
Edipo rei (Sófocles)
Argumento
miniatura|O actor [[Jean Mounet-Sully|Mounet-Sully como Edipo|alt=]]
Rexión non traducida tres prima
Enfermidades
miniatura|330px|Doenzas causadas por diferentes mutacións na 3′ UTR As mutacións 3′ UTR poden ter moitas consecuencias porque unha mutación pode ser responsable da alteración da expresión de moitos xenes. Transcricionalmente, unha mutación pode afectar soamente ao alelo e os xenes que están fisicamente ligados. Porén, como as proteínas de unión á 3′ UTR tamén funcionan no procesamento e exportación nuclear de ARNm, unha mutación pode tamén afectar a outros xenes non relacionados. A desregulación das proteínas de unión aos AREs (AUBPs) debido a mutacións nas rexións ricas en AU poden orixinar doenzas como tumoroxénese (cancro), tumores malignos hematopoéticos, e leucemioxénese. O aumento do número de repeticións do trinucleótido (CTG) na 3’ UTR no xene da proteína quinase da distrofia miotónica (DMPK) causa a distrofia miotónica. Unha inserción de 3 quilobases retrotransposal de secuencias repetidas en tándem na 3′ UTR do xene da proteína fukutina está ligada á distrofia muscular conxénita de tipo Fukuyama. Elementos da 3′ UTR tamén foron asociados á leucemia mieloide aguda humana, á alfa-talasemia, ao neuroblastoma, á queratinopatía, á aniridia, á síndrome IPEX, e a defectos cardíacos conxénitos. As poucas enfermidades mediadas por UTR que foron xa identificadas son soamente unha mostra das que seguramente se descubrirán.
Edipo rei (Sófocles)
Peste en Tebas
Edipo, rei de Tebas, diríxese a un xentío encabezado por un sacerdote, que se congregou ante o rei para pedir un remedio á peste que arrasa a cidade de Tebas. Para coñecer as causas desta desgraza, o propio Edipo mandou ao seu cuñado Creonte a consultar o oráculo de Delfos. Creonte regresa para contar que a peste é o resultado dunha contaminación relixiosa, posto que o asasino do anterior rei, Laio, non foi atrapado: o seu sangue derramado ameaza con dar morte a todos os habitantes da cidade ata que o asasino sexa executado ou exiliado.
Himno de Xibraltar
Xibraltar conserva como himno oficial o God Save the Queen, ao igual que outras dependencias do Reino Unido. Porén, tamén ten o seu propio himno local que foi elixido por concurso no 1994. A letra e a música foron compostas por Peter Emberley, que non é xibraltareño.
Cada 10 de setembro, Día Nacional de Xibraltar, o himno é cantado por un coro escolar acompañado do público en xeral, mentres se liberan uns 30.000 globos vermellos e brancos, cores representativos da cidade.
Letra
Gibraltar, Gibraltar, The Rock on which I stand, May you be forever free, Gibraltar, my own land.
Mighty pillar, Rock of splendour, Guardian of the sea, Port of hope in times of need, Rich in history.
Gibraltar, Gibraltar, The Rock on which I stand, May you be forever free, Gibraltar my own land.
Edipo rei (Sófocles)
Peste en Tebas
Edipo xura atopar ao asasino e maldío por causar a peste. Pronuncia un bando solemne no que pide a todo o pobo tebano que colabore no esclarecemento do crime. Tanto o asasino como o cómplice poderán, se se entregan, conservar a vida, aínda que terán que partir ao exilio; calquera testemuña que vexa o sucedido debe dicilo sen temor e Edipo recompensarao. Pero se o culpábel non se entrega, a todo o que sexa responsábel diso prohibiráselle participar na vida da cidade, polo que Edipo pide aos deuses que el e os seus morran da peor maneira posíbel.
Himno de Xibraltar
Letra
Gibraltar, Gibraltar, The Rock on which I stand, May you be forever free, Gibraltar! Gibraltar! My own land!
Edipo rei (Sófocles)
Predicións de Tiresias
Por consello de Creonte, Edipo chama ao adiviño cego Tiresias para que axude a esclarecer o sucedido. Cando chega Tiresias, o rei e o coro recíbeno con respecto, pero pronto queda claro que o vidente non quere colaborar; di que coñece as respostas, pero négase a falar e en lugar diso dille que deixe a súa procura. O diálogo entre Edipo e o adiviño dexenera por iso nun enfrontamento (agón), no que ambos se insultan. Edipo enfádase polo rexeitamento a falar de Tiresias, e verbalmente acúsao de complicidade no asasinato de Laio. Irritado, Tiresias declara que Edipo é o asasino que está a buscar («Ti es o asasino do home sobre o que están a investigar» ), e mesmo lle anuncia (en linguaxe voluntariamente críptica) que vive en incesto coa súa nai e ten fillos con ela; que aínda que se crea estranxeiro é tebano de nacemento e que deica pouco quedará, como el, cego. Edipo non se explica como vai ser certo o que di Tiresias, así que chega á conclusión de que o profeta e Creonte puxéronse de acordo para acusalo do crime e desprazalo así do trono. Os dous discuten con vehemencia, pois Edipo búrlase da falta de vista de Tiresias, e Tiresias á súa vez dille a Edipo que el mesmo é cego. Ao final, Tiresias marcha, murmurando escuramente que cando se descubra ao asasino será un cidadán nativo de Tebas, irmán e pai dos seus propios fillos, e fillo e esposo da súa propia nai.
Acusacións contra Creonte
Entre os anciáns tebanos xorde a dúbida polas confusas palabras de Tiresias. Creonte aparece indignado ante as acusacións que fixo Edipo de conspiración para usurpar o trono. El sinala que resulta inexplicábel que Tiresias, que estaba na cidade no momento do asasinato de Laio, non declarase entón o que sabía, e espere até agora para o acusar daquel crime. Creonte replica que, como cuñado e amigo de Edipo, xa ten suficiente poder en Tebas e que nunca desexaría as preocupacións e problemas que debe afrontar un rei. Ademais, sinala a Edipo que non se debe acusar sen probas e que se non cre que o que dixo o oráculo de Delfos sexa certo, pode ir el mesmo comprobalo. Tamén lle di que se Edipo ten probas de que el se confabulou co adiviño Tiresias, el mesmo condenarase á morte. O rei esixe que Creonte sexa executado; con todo, o coro convénceo de que deixe vivir a Creonte.
Revelacións de Iocasta
Iocasta, esposa primeiro de Laio e logo de Edipo, exerce de mediadora na disputa. Tenta reconfortar a Edipo. Tras coñecer os motivos, di a Edipo que non debe facer caso ningún das adiviñacións proféticas e pon como exemplo un oráculo de Apolo que non se cumpriu. A profecía afirmaba que Laio morrería asasinado polo seu propio fillo. Con todo, Laio morreu doutra forma, asasinado por uns bandidos nun cruzamento de tres camiños de camiño a Delfos. O único fillo que tiveron morreu pouco despois de nacer, pois llo deron a un criado para que o matase. Por tanto, sinala Iocasta, o oráculo non se cumpriu de ningún xeito.
A mención deste cruzamento de camiños fai que Edipo se pare un momento e pida máis detalles. Pregúntalle a Iocasta que aspecto tiña Laio, e Edipo de súpeto empeza a sospeitar que sexan certas as acusacións de Tiresias. Esixe que traian á súa presenza á única testemuña do asasinato desde os campos onde agora traballa de pastor. Hai un gran suspenso porque Iocasta non coñece os motivos dese medo de Edipo.
Edipo conta a súa historia
Iocasta, confusa, pregúntalle a Edipo que é o que ocorre. Edipo relata a Iocasta como os seus pais foron Pólibo e Mérope, reis de Corinto. Hai moitos anos, nun banquete en Corinto, un home bébedo acusou a Edipo de non ser o fillo do seu pai. Edipo foise consultar o oráculo de Delfos e preguntoulle ao oráculo sobre a súa liñaxe. Apolo non respondeu as súas dúbidas e en cambio díxolle que algún día asasinaría ao seu pai e deitaríase coa súa nai. Por iso abandonara Corinto, para tratar de evitar o cumprimento desa profecía non regresando xamais. Máis tarde, nas súas andanzas, tivera un incidente no mesmo cruzamento de camiños onde foi morto Laio, e atopou un carro que tentou sacalo da estrada. Desenvolveuse unha discusión e Edipo matou os viaxeiros, incluíndo un home cuxa descrición casaba coa que Iocasta fixo de Laio. A esperanza que ten Edipo de non ser o asasino de Laio é que a única testemuña afirmara que Laio foi asasinado por varios ladróns. Se o pastor confirma que Laio foi atacado por varios homes, entón Edipo non é o culpábel.
Noticias de Corinto
Iocasta manda chamar á testemuña e tamén se presenta como suplicante ante o templo de Apolo para que resolva os seus males.
Mentres, chega un mensaxeiro inesperado que trae noticias de Corinto: Pólibo morreu e queren proclamar a Edipo como rei de Corinto. Iocasta, tras ouvir as noticias, trata de facer ver a Edipo que tampouco o oráculo segundo o cal ía matar ao seu pai se cumpriu e por tanto xa non debería de temer o outro oráculo que dicía que casaría coa súa nai. Edipo, para sorpresa do mensaxeiro, queda feliz polas noticias, porque proba que a metade da profecía era falsa, agora xamais poderá matar ao seu pai. Con todo, aínda teme que poida dalgunha maneira cometer incesto coa súa nai. O mensaxeiro, ansioso de tranquilizar a Edipo, dille que non se preocupe, porque Mérope non é a súa verdadeira nai.
Xorde entón o feito de que este mensaxeiro fora anteriormente un pastor no monte Citerón, e que lle entregaron un bebé, que entón foi adoptado por Pólibo, quen carecía de fillos. O neno, explica, deullo outro pastor da casa de Laio, a quen lle dixeron que se desfixese do neno. Edipo pregunta ao coro se alguén coñece quen era este home, ou onde podería estar agora. Respóndenlle que é o «mesmo pastor» que foi testemuña do crime de Laio quen entregara a Edipo, cando este era un bebé, ao mensaxeiro, a quen Edipo xa mandara a buscar.
Resolución dos enigmas
A raíña Iocasta, tras ouvir o relato completo do mensaxeiro, comprendeu todo o profundo misterio e desesperada, prégalle a Edipo que deixe de facer preguntas. Pero el négase, e ela corre a meterse no palacio.
Por fin chega a testemuña do crime. Edipo e o mensaxeiro interrógano e ao principio resístese a dar respostas, pedindo que o deixen irse sen responder nada. Con todo, ante as ameazas de Edipo de torturalo ou executalo, revela que o neno que lle entregaron para que o abandonase no monte Citerón era fillo do rei Laio e a raíña Iocasta e que o entregaron para que morrese, impedindo que se cumprise un oráculo funesto, a profecía que Iocasta dixo que nunca se fixeron verdade: que o neno mataría ao seu pai. Con todo, el entregouno ao mensaxeiro por piedade.
Edipo comprende que Iocasta e Laio eran os seus verdadeiros pais e que todas as predicións dos oráculos se cumpriron. Edipo maldise a si mesmo e ao destino, antes de abandonar o escenario. O coro lamenta como mesmo un grande home pode caer polo destino, e despois disto, un criado sae do palacio para falar do que ocorreu dentro. Cando Iocasta entrou na casa, correu ao dormitorio do palacio e aí aforcouse. Pouco despois, Edipo entrou furioso, chamando aos seus criados para que lle levasen unha espada de maneira que puidese cortar o ventre da súa nai. Furioso percorre a casa, ata que descobre o corpo de Iocasta. Gritando, Edipo báixaa e quítalle unhas longas agullas de ouro que mantiñan o seu vestido, antes de cravalas nos seus propios ollos, desesperado.
Edipo sae do palacio cos ollos ensanguentados e pide ser desterrado, axiña que sexa posíbel. Di que preferiu cegarse porque non pode permitirse ver, despois dos seus crimes, aos seus pais no inferno, aos fillos que procreou, nin ao pobo de Tebas.
Brumbies
Os Brumbies, antes coñecidos como ACT Brumbies e oficialmente por motivos de patrocinio Plus500 Brumbies, son un equipo profesional de rugby australiano con sede en Camberra, no Territorio da Capital Australiana (ACT). O nome do club provén dos cabalos salvaxes do mesmo nome que habitan no interior da capital. Alén do Terriorio da Capital, o equipo representa á zona meridional do estado de Nova Gales do Sur. O equipo foi fundado no ano 1996 para dar ao país un terceiro equipo no Super 12 (hoxe Super Rugby).
Edipo rei (Sófocles)
Resolución dos enigmas
Nun escenario baleiro, os últimos versos do corifeo son unha especie de conclusión ou máxima grega, de que ningún home debe considerarse feliz ata que está morto :
Brumbies
Os primeiros xogadores dos Brumbies foron os que reixeitaron os outros dous equipos, polo que se consideraba que o rendemento non ía ser bo. Porén, desde a súa fundación é o equipo australiano con máis éxitos, conseguindo máis éxitos que o resto de equipos do país xuntos. Os Brumbies xogan con uniformes de cores azul, branca e dourada. O seu estadio local é o Canberra Stadium, actualmente coñecido por motivos de patrocinio como GIO Stadium. O recinto ten capacidade para 25.011 espectadores.
Estadio
Os ACT Brumbies xogan os seus encontros como locais no Canberra Stadium (Bruce Stadium no pasado) da capital australiana. O estadio foi inaugurado en 1977 e ten capacidade para acoller 25 011 persoas nas bancadas. Os Brumbies comparten este recinto deportivo cos Canberra Raiders da NRL.
Edipo rei (Sófocles)
O coro
alt=|dereita|343x343px|Coro de Edipo Rei. O coro é un personaxe colectivo que comenta e xulga o que ocorre na traxedia. Representa ao cidadán tebano, que ten as súas esperanzas postas en Edipo pero confía tamén nos deuses. É un personaxe conciliador, cuxa preocupación é salvar a cidade. Desagrádanlle as rifas dos personaxes e a impiedade que manifesta Iocasta ao pór en dúbida a veracidade dos oráculos de Apolo.
Brumbies
Elenco
Os seguintes son os xogadores dos Brumbies para o Super Rugby de 2020.
Traxectoria
270px|miniatura|dereita|[[Stephen Larkham, retirado no ano 2007.]] 270px|miniatura|dereita|[[Canberra Stadium, fogar dos Brumbies.]] A traxectoria dos Brumbies sempre foi das mais exitosas do Super Rugby ata que tivo lugar a retirada de Stephen Larkham e George Gregan no ano 2007. Os Brumbies contan con 2 campionatos (2001 e 2004) e 3 subcampionatos (1997, 2000 e 2002) no seu palmarés.
Edipo rei (Sófocles)
Relación coa tradición mítica
As dúas cidades de Troia e Tebas foron o principal foco da poesía épica grega. Os acontecementos ao redor da guerra de Troia foron narrados no ciclo épico, do cal queda moito, e aqueles que xiran ao redor de Tebas no ciclo tebano, que se perderon. O ciclo tebano relataba a secuencia de traxedias que afectaron á casa de Laio, das cales forma parte a historia de Edipo.
A Odisea de Homero (XI.271 ss.) contén o relato máis temperán do mito de Edipo cando Odiseo atopa a Iocasta (chamada Epicasta) no inframundo. Homero brevemente resume a historia de Edipo, incluíndo o incesto, o parricidio, e o posterior suicidio de Iocasta. Con todo, na versión homérica, Edipo segue sendo rei de Tebas despois da revelación e nin se cega a si mesmo, nin o envían ao exilio. En particular, dise que os deuses fixeron que se coñecese o tema da súa paternidade, mentres que en Edipo rei, Edipo descobre a verdade, en gran parte, por si mesmo.
No ano -467, o compañeiro tráxico de Sófocles, Esquilo gañou o primeiro premio nas Dionisias Urbanas cunha triloxía sobre a Casa de Laio, que comprendía Laio, Edipo e Os sete contra Tebas (a única obra que nos chegou). Posto que el non escribiu triloxías conectadas como fixo Esquilo, Edipo rei céntrase no personaxe titular mentres que ao mesmo tempo refírese só de maneira indirecta ao gran mito, que xa era coñecido para o público en Atenas naquela época.
Recepción
miniatura|Bénigne Gagneraux, Edipo cego encomendando os seus fillos aos deuses A triloxía da que Edipo rei formaba parte obtivo o segundo premio nas Dionisias Urbanas na súa representación orixinal. O sobriño de Esquilo, Filocles gañou o primeiro premio nesa competición. Con todo, na súa Poética, Aristóteles considera a Edipo rei como a traxedia que mellor encaixaba coa súa prescrición de como debía facerse un drama.
Moitos críticos modernos están de acordo con Aristóteles sobre a calidade de Edipo rei, mesmo aínda que non estean de acordo nas razóns. Por exemplo, Richard Claverhouse Jebb afirmou que «O Edipo rei é nun sentido a obra mestra da traxedia ática. Ningunha outra mostra en igual grao a arte no desenvolvemento da trama; e esta excelencia depende dun poderoso e sutil debuxo dos personaxes». Cedric Whitman apuntou que «o Edipo rei pasa case universalmente por ser a máis grande das obras gregas existentes...». O propio Whitman considerou que a obra é «a expresión máis plena desta concepción da traxedia», que é a concepción da traxedia como unha «revelación do desgraciado destino do home», onde un home pode ter «todo o equipamento para a gloria e a honra» pero aínda así ten «o maior dos esforzos por facer o ben» acaba en «o mal dun eu insoportábel para o que uno non é responsábel». Edith Hall refírese a Edipo rei como «esta traxedia definitiva» e sostén que «a maxistral sutileza da caracterización de Sófocles así dá credibilidade ás asombrosas coincidencias», e sinala a ironía de que «Edipo só pode cumprir o seu excepcional destino ordenado polos deuses porque Edipo é un home prominente, capaz e intelixente». H. D. F. Kitto dixo sobre Edipo rei que «é certo que se pode dicir que a perfcción da súa forma implica unha orde do mundo», aínda que Kitto advirte que se esa orde do mundo é ou non «beneficiosa, Sófocles non o di».
Temática
A obra expón varios temas e interpretouse de formas variadas ao longo dos séculos.
O destino, o libre albedrío ou o erro tráxico
Un dos temas que se expoñen é a forza do destino. Os personaxes reciben malos presaxios e cando actúan co fin de evitar a súa desgraza, non fan senón cumprir coa profecía. Trátase dun tema común á traxedia e á mitoloxía grega en xeral. Nesta obra de Sófocles, por exemplo, o personaxe Laio recibe o aviso de que o seu fillo Edipo o ha asasinar e decide abandonar o neno no campo á súa sorte. Pero o neno sobrevive e dáse unha precondición para que se produza o asasinato: Edipo crece sen saber que Laio é o seu pai. Anos máis tarde, o oráculo dille a Edipo que ha matar ao seu pai. Crendo fuxir do seu destino, foxe de Corinto para non matar ao que cre o seu pai, sen saber que precisamente esa acción o habiia co seu verdadeiro proxenitor no camiño.
O destino é un tema que a miúdo aparece na escritura grega, as traxedias en particular. A idea de que tentar eludir un oráculo é xusto o que fai que se acabe cumprindo é un motivo común en moitos mitos gregos, e semellanzas con Edipo poden por exemplo verse no mito do nacemento de Perseo.
Dous oráculos en particular dominan o argumento de Edipo rei. Nos versos 711 a 714, Iocasta relata a profecía que lle contaron a Laio antes do nacemento de Edipo. Isto é:
O oráculo falou só a Laio do parricidio; o incesto está ausente. Impulsado polo relato de Iocasta, Edipo revela a profecía que fixo que el abandonase Corinto (791-93):
A implicación do oráculo de Laio é ambiguo. Unha interpretación considera que a presentación do oráculo de Laio nesta obra difire da que se pode atopar na triloxía de Edipo de Esquilo producida no ano -467. Helaine Smith argumenta:
"Sófocles tivo a opción de facer o oráculo a Laio condicional (se Laio tiña un fillo, ese fillo mataríao) ou incondicional (Laio tería un fillo que o mataría). Tanto Esquilo como Eurípides escriben obras nas que que o oráculo é condicional; Sófocles... elixiu facer que o oráculo de Laio fose incondicional e así elimina a culpabilidade para os seus pecados por parte de Edipo, pois el non podía facer máis nada que o que fixo, sen importar que acción emprendese."
Esta interpretación é apoiada pola repetición de Iocasta do oráculo nos versos 854–55: «Loxias dixo expresamente que levaría a cabo [a morte de Laio] por obra dun fillo meu». En grego, Iocasta usa o verbo χρῆναι khrēnai: «ser o destino, necesario». Esta iteración do oráculo parece suxerir que era incondicional e inevitábel. Outros eruditos argumentaron, a pesar de todo, que Sófocles segue a tradición de facer o oráculo de Laio condicional, e desta maneira evitábel. Sinalan a revelación inicial de Iocasta nos versos 711–14. En grego, o oráculo advirte:
Os dous verbos en letra grosa indican o que é chamado unha condición «futura máis vívida»: se nace un fillo de Laio, o seu destino é ser asasinado por ese neno que o derrotará.
Sexa cal for o oráculo de Laio, o que foi entregado a Edipo é claramente incondicional. Dada nosa moderna concepción do destino e a fatalidade, os lectores da obra teñen unha tendencia a ver a Edipo como mero monicreque controlado por forzas maiores, un home esmagado polos deuses e o destino sen razón aparente. Isto, con todo, non é unha lectura completamente exacta. Mentres é unha obviedade mitolóxica que os oráculos existen para ser cumpridos, os oráculos non causan os acontecementos que levan ao resultado. No seu significativo ensaio «Sobre o entendemento de Edipo rei», E. R. Dodds traza unha comparación coa profecía de Xesús na Última Cea de que Pedro o había negar tres veces[1]. Xesús sabe que Pedro o fará, pero os lectores de ningunha maneira suxiren que Pedro de ningunha maneira sexa unha marioneta do destino forzándoo a negar a Cristo. O libre albedrío e a predestinación non son de ningún xeito excluíntes, e ese é o caso de Edipo.
O oráculo entregado a Edipo que é a miúdo chamado unha «profecía autorrealizada», en que a propia profecía pon en movemento os acontecementos que levarán ao seu propio cumprimento. Isto, con todo, non quere dicir que Edipo sexa unha vítima do destino e que non teña libre albedrío. O oráculo inspira unha serie de eleccións específicas, feitas libremente por Edipo, o que o levará a matar ao seu pai e casar coa súa nai. Edipo elixe non regresar a Corinto despois de ouvir o oráculo, o mesmo que escolle encamiñarse a Tebas, matar a Laio, casar e tomar a Iocasta especificamente como a súa noiva; en resposta á peste de Tebas, el elixe enviar a Creonte ao Oráculo en busca de consello e logo seguir ese consello, iniciando a investigación sobre o asasinato de Laio. Ningunha destas eleccións están predestinadas. miniatura|left|Edipo e Antígona, por [[Charles Jalabert.]] Outra característica dos oráculos no mito é que case sempre son mal comprendidos por quen os escoitan; de aí o erro de Edipo no que se refire ao significado do Oráculo Délfico. Visita Delfos para descubrir quen son os seus auténticos pais e asume que o Oráculo rexeitou contestarlle a esa cuestión, ofrecéndolle en cambio unha profecía que non ten relación e que anticipa o parricidio e o incesto. A asunción de Edipo é incorrecta, o Oráculo, de feito, en certo sentido, contesta á súa pregunta:
«Nunha análise máis aguda o oráculo contén información esencial que Edipo parece desdeñar». A forma de expresarse o Oráculo: estaba condenado a ser o asasino do pai que me procreou refírese ao pai real, biolóxico, de Edipo. Da mesma maneira a nai con fillos contaminados é definida como a biolóxica. A forma de expresarse do invitado bébedo doutra banda: ti non es o fillo do teu pai define a Pólibo como só un pai adoptivo para Edipo. As dúas formas de expresarse apóianse unha na outra e apuntan ás «dúas parellas de pais» alternativas. Así xorde a cuestión de dous conxuntos de pais, o biolóxico e o adoptivo. A reacción de Edipo ao Oráculo é irracional: afirma que non tivo ningunha resposta e foxe afastándose de Corinto, mostrando de que firmemente cría nese momento que Pólibo e Mérope son os seus auténticos pais.
«A escena co invitado bébedo constitúe o fin da infancia de Edipo... Non pode seguir ignorando un sentimento de inseguridade respecto da súa liñaxe. Con todo, despois de consultar o Oráculo esta incerteza desaparece, de maneira estraña, e é substituída por unha certidume totalmente inxustificada de que el é o fillo de Mérope e Pólibo. Dixemos que este é ou comportamento irracional - a súa ἁμαρτία hamartia en sentido aristotélico - débese á represión de toda unha serie de pensamentos na súa consciencia, de feito todo o que se refire ás súas primeiras dúbidas sobre a súa ascendencia.
Tabú nas relacións familiares
Outro tema é o tabú nas relacións familiares. Edipo mata a quen baixo ningunha circunstancia debería matar, a quen lle dera a vida, e ten relacións incestuosas con quen o procreou, a súa propia nai. Con todo, Edipo realiza estas accións eticamente reprobábeis sen ser consciente diso. O pai da psicanálise, Sigmund Freud, retomou esta idea para elaborar o concepto de «complexo de Edipo». Freud argumenta que o primeiro espertar sexual ocorre durante a nenez e maniféstase no desexo sexual cara ao proxenitor de sexo oposto e a hostilidade contra o proxenitor do propio sexo. Freud válese desta obra (escrita máis de dous mil anos antes) para ilustrar que os desexos incestuosos son unha primitiva herdanza humana e que a vixencia desta obra se debe á permanencia de tales pulsións. O rexeitamento do incesto e o parricidio que cometeu leva a Edipo a agredirse a si mesmo, deixándose cego (o que algúns discípulos de Freud interpretaron como unha metáfora da castración).
Riscos do coñecemento
A obra expón tamén o problema da procura da verdade e os riscos e prexuízos que entraña alcanzar o coñecemento. Nietzsche fala deste drama no capítulo nove do Nacemento da traxedia. Presenta a Edipo como un transgresor, un heroe condenado a caer por tentar chegar demasiado lonxe. Ao transgredir a natureza e as normas sociais, e querer pescudar aquilo que está prohibido, Edipo descobre un mundo cuxa visión está vedada ao resto dos mortais. Comete unha versión masculina, heroica, do pecado orixinal, ao elixir comer da árbore do coñecemento que condena á humanidade a abandonar a inocencia. Neste caso é a súa curiosidade e a súa enteireza o que o estimula a investigar. Ese abandono da inocencia, da cómoda ignorancia, é o destino cruel e heroico de Edipo, e a súa xesta consiste no seu sacrificio. Como Prometeo, el paga por un ben que a humanidade recollerá tras a súa acción.
Poder dos deuses
Edipo rei é tamén unha afirmación do poder dos deuses. A través de toda a obra queda clara a influencia decisiva que ten Apolo nos acontecementos, dando forma ao destino dos personaxes. Descóbrese que a palabra divina é exacta, que debe obedecerse sen titubeos e que hai que respectar a quen a profiren.
Control do estado
A exploración deste tema en Edipo rei é paralelo ao exame do conflito entre o individuo e o Estado en Antígona. O dilema que Edipo expón aquí é similar ao do tiránico Creonte: cada un ten, como rei, unha decisión que os seus súbditos cuestionan ou desobedecen; cada rei tamén malinterpreta tanto o seu propio papel como soberano como o rol do rebelde. Cando lle informa o profeta cego Tiresias que forzas relixiosas están contra el, cada rei pretende que o sacerdote foi corrompido. É aquí, con todo, onde acaban os parecidos: mentres Creonte, vendo o balbordo que creou, tenta emendar os seus erros, Edipo rexeita escoitar a ninguén.