cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Programa Copérnico
Sentinel 2
Sentinel-2 prové de imaxes ópticas de alta resolución para servizos terrestres (por exemplo, monitorización da vexetación, chan, zonas acuáticas interiores, ríos, lagos, e rexións costeiras). O primeiro, Sentinel-2A, foi lanzado o 23 de xuño de 2015. O segundo, Sentinel-2B, foi lanzado o 7 de marzo de 2017, ambos a bordo do vehículo de lanzamento Vega, desde o Porto espacial de Kourou. Cada satélite transporta unha cámara de alta resolución que toma imaxes da Terra en 13 bandas espectrais, incluído o infravermello. A misión é usada para seguir os cambios no uso da terra e facer seguimento da vexetación. Asemade, ten feito un conxunto de mapas de Europa nunha resolución de 10 m. Ambos satélites están situados en órbitas a uns 800 km de altura.
Sentinel 3
Sentinel-3 prové de servizos globais de monitorización da Terra e os océanos. O primeiro, Sentinel-3A, foi lanzado o 16 de xaneiro de 2016 a bordo dun foguete Rokot desde o Cosmódromo de Plesetsk, en Rusia. O segundo, Sentinel-3B, foi lanzado da mesma forma o 25 de abril de 2018.
Sentinel 5 precursor (Copernicus Sentinel 5P)
Sentinel-5 precursor, conxunto previo ó Sentinel-5, ten como principal obxectivo substituír a falta de datos atmosféricos durante o período comprendido entre a perda do Envisat (en 2012) até a posta en órbita do Sentinel-5 en 2021. Foi lanzado en 2017 como primeiro satélite adicado a facer un seguimento atmosférico e subministrar de xeito regular imaxes da Terra para a detección de emisións. As medidas son tomadas polo espectrómetro Tropomi. En 2020, melloras no tratamento de datos e a coordinación cos datos de Sentinel 2 permiten detectar, cuantificar e atribuír as fontes de metano atmosférico.
Sentinel 5
Sentinel-5 proverá de monitorización da composición atmosférica a nivel global e será embarcado a bordo do satélite MetOp de segunda xeración de EUMESAT, que será lanzado en 2021.
Sentinel 6
Sentinel-6, alcumado Michael Freilich, é un intento de substituír o altímetro de alta precisión do satélite Jason-3. Servirá para medir a topografía dos océanos a nivel mundial, unha indicador clave do cambio climático, e moi interesante para estudos oceanográficos. O seu lanzamento foi efectuado o 21 de novembro de 2020, dende Vandenberg, California, nun SpaceX Falcon 9 e provisto dos instrumentos altímetro radar Poseidon-4 de frecuencia dual C e Ku, e un radiómetro microondas. Ten prevista unha vida útil de ao menos 10 anos. A súa altitude orbital será 1336 km, en órbitas cunha inclinación de 66 º, co que cubrirá o 95 % dos océanos cada 10 días. Traballa en tandem co Jason 3, significando unha necesidade de aproximación da posición na órbita de 30 s como máximo, isto é, 230 km de variación.
En xuño de 2021 entrou en operación despois de seis meses de calibrado instrumental, tendo un erro de funcionamento estimado en 2 mm.
ROSE-L
A misión ROSE-L (Copernicus Radar Observation System for Europe in L-band) é un proxecto de vixilancia ambiental que está previsto que sexa lanzada en 2028, cunha duración de 7,5 anos. Está previsto que sexa desenvolvida pola ESA e Thales Alenia Space. Subministrará información sobre bosques e cuberta terrestre, mellorando o coñecemento do ciclo do carbono na Terra.
366 días do ano
O seguinte cadro contén ligazóns a todos os días do ano. En cada artigo se pode consultar a lista de efemérides históricas para o día correspondente.
9 de marzo
Nacementos
miniatura|100px|Frei Martín Sarmiento.
Mortes
miniatura|100px|Charles Bukowski.
Schuko
Schuko é o nome comercial rexistrado dun tipo de toma de corrente, base e clavixa, definida pola normativa CEE 7/4 como Tipo F. miniatura|Toma de corrente Schuko dobre con clavixa conectada.
Descrición
As tomas de corrente Schuko son empregadas para conexións dun máximo de 16 amperios con toma de terra, 230 voltios e 50 Hz. Existen para intensidades inferiores tomas de corrente Schuko sen toma de terra. En España segundo o REBT 2002 as tomas de corrente deben ser de tipo Schuko.
miniatura|esquerda|Descrición da clavixa e toma de corrente Schuko CEE 7/4. (1) Base da toma. (2) Conectores para toma de terra. (3) Conectores de corrente, fase e neutro. (4) Guías.
Bendrade, Cuíña, Oza-Cesuras
Bendrade é un lugar da parroquia de Cuíña no concello coruñés de Oza-Cesuras na comarca de Betanzos. Tiña 39 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 16 homes e 23 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 31 habitantes.
-805
Outros
Historia ano a ano
Fechas, Sorga, A Bola
Fechas é un lugar da parroquia de Sorga no concello ourensán da Bola na comarca da Terra de Celanova. Tiña 5 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 2 eran homes e 3 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres).
Lentomil
O topónimo galego Lentomil pode referirse a:
Anemia de Fanconi
200px|miniatura|dereita|Guido Fanconi, quen describiu a enfermidade.
A Anemia de Fanconi (AF) é unha doenza xenética que afecta a nenos e adultos de todos os grupos étnicos. A doenza foi nomeada polo pediatra suízo que orixinalmente describiu esta desorde, Guido Fanconi. Non ha de ser confundida coa síndrome de Fanconi, unha desorde renal tamén nomeada por Fanconi.
A AF caracterízase por estatura baixa, anomalías no esqueleto (radio e cúbito), incidencia aumentada de tumores sólidos e leucemias, insuficiencia da medula ósea progresiva (anemia aplásica), alteracións renais (ril en ferradura, ril pélvico e axenesia de uréter) e susceptibilidade celular para os axentes que afectan as ligazóns cruzadas do DNA, tal como a mitomicina C.
Prevalencia xenética
miniatura|dereita|A Anemia de Fanconi posúe unha herdanza autosómica dominante. A Anemia de Fanconi é unha doenza autosómica recesiva, isto é, cómpre que o alelo mutado estea presente en ámbolos dous pais. Porén, un 2% dos casos teñen unha herdanza ligada ao cromosoma X, o que significa que os fillos teñen un 50% de herdar a enfermidade.
Polo menos 13 defectos que causan FA foron descritos en diferentes xenes: FANCA, FANCB, FANCC, FANCD1, FANCD2, FANCE, FANCF, FANCG, FANCI, FANCJ, FANCL, FANCM e FANCN. FANCB está presente no cromosoma X, sendo por tanto a única excepción descrita á doenza no referente a ser autosómica recesiva, xa que dito xene tería unha herdanza de tipo sexual.
Prognóstico
A esperanza de vida nos doentes de Anemia de Fanconi abrangue até os 30 anos. Moitos dos pacientes desenvolven leucemia mieloida aguda. Ademais, existe unha prevalenza aumentada neste tipo de doentes de cancros de esófago, estómago e intestino, vulva e ano.
Tratamento
O tratamento de primeira liña consiste na terapia con andróxenos e factores de crecemento hematopoético, mais só adoitan responder ben un 50-75% dos doentes. Unha cura máis permanente sería o transplamento de medula ósea.
No referente á prevención, o consello xenético ou a selección de embrións podería ser unha solución preconceptiva para evitar o nacemento de neonatos enfermos.
A Igrexa, Xaviña, Coristanco
A Igrexa é un lugar da parroquia de Xaviña no concello coruñés de Coristanco na comarca de Bergantiños. Tiña 4 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 1 home e 3 mulleres.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Grou
O grou, feminino grúa, ou grou común, Grus grus, é unha especie de ave da orde dos gruiformes e familia dos grúidos, pertencente ao xénero Grus.
A beleza dos grous e as súas espectaculares danzas de apareamento fascinaron ós seres humanos dende tempos remotos. Na mitoloxía grega estaban consagrados a Apolo, Deméter e Hermes. Era símbolo da astucia e da vixilancia e era considerada a ave da boa fortuna. No imperio chinés era símbolo de sabedoría, da vida longa a idade e as relacións entre pai e fillo. Tamén é un símbolo da fortuna e a vida longa no Xapón. Na heráldica simboliza a atención e o estado de espreita continuo. É o paxaro-símbolo da Armenia.
Descrición
A wapecie foi descrita en 1758 por Linneo na páxina 141 da 10ª edición do seu Systema Naturae, co nome de Ardea grus.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamém polos sinónimos:
Subespecies
Recoñécense dúas subespecies:
Nota taxonómica
De acordo cos estudos de ADN o grou é parente próximo do grou americano (Grus americana). As especies Grus monachus, Grus nigricollis e Grus japonensis sonlle tamén próximas.
Características
miniatura|Esqueleto de grou Como tódolos representantes do xénero Grus é unha ave grande, coas patas e o pescozo longos. Miden entre 110 e 130 cm e alto e teñen unha envergadura alar duns 220 a uns 245 cm. Caracterízanse polo debuxo branco e negro da cabeza e o pescozo e por unha placa vermella sen plumas na cabeza. O bico e fino e en forma de cuña, duns 10 cm de longo. A plumaxe é, agás na cabeza e o colo, gris clara con diversos matices e gradacións. As aves case brancas ou moi escuras son, porén, excepcionais.
A cola é as plumas rémixes son negras. As plumas do úmero varían entre o gris e o negro e colgan nos exemplares adultos sobre da cola. Na época reprodutora a zona dos ombreiros e do lombo ten tons que van do castaño escuro ó cor da terra. Os sexos son difíciles de distinguir a simple vista, malia que os machos son algo meirandes cás femias. Os primeiros pesan entre 5 e 7 quilogramos, as segundas entre cinco e seis.
Os exemplares que acaban de empezar a voar teñen a plumaxe uniformemente castaña agrisada, coa cabeza da cor da área con tons avermellados e sen o debuxo branco e negro dos adultos. Nos exemplares dun ano aparece un debuxo pouco marcado na cabeza e o pescozo, que acaba de definirse nas aves de dous anos, que son xa practicamente idénticas ós adultos.
A muda anual das plumas máis pequenas ten lugar dende primeiros de ano ata o outono. A muda completa das aves adultas ten lugar en ciclos de tres ou catro anos.
O voo dos grous
esquerda|miniatura|170px|Grous voando Cando engalan manteñen en xeral o pescozo e a cabeza estirados en forma de arco na dirección do voo durante uns segundos. Despois dalgúns pasos rápidos érguense do chan e voan co pescozo estricado. Cobren as distancias longas en voo planeado. Os grous son grandes voadores que poden percorrer sen escalas distancias de ata 2.000 quilómetros, por ben que o máis común e que fagan etapas de 10 a 100 quilómetros. As velocidades medias en voo van dos 45 ós 65 km/h, pero con ventos de cola poden acadar en certos tramos os 130 km/h.
Voz
Os grous emiten varios tipos de sons, que xogan un papel importante na súa vida social. O berro típico longo e atrompetado é posible grazas á caixa de resonancia que forma o seu tubo respiratorio. Son típicos os cantos a dúo, que poden ser encetados polo machos ou femias. Nestes casos ámbolos dous exemplares apuntan co bico cara ó ceo, colocan o pescozo cara atrás e erguen as ás. Colócanse moi preto un do outro e vanse movendo xuntos e parsimoniosamente. O canto a dúo óese en momentos de excitación nos lugares de descanso ou de reunión, habitualmente durante a época reprodutora. Amosa diferenzas individuais recoñecibles mediante unha análise de frecuencias, que permiten identificar ós individuos.
O berro de alarma é emitido por unha ou máis aves en casos de perigo e pode oírse a grandes distancias. En situacións de perda ou limitación do contacto visual lanzan un berro de contacto, que serve tamén para anunciar a inminencia da engalaxe cando van voar. Os polos emiten trilos suaves como medio de contacto, que se fan píos asubiantes e altos cando están excitados e de queixume cando piden alimento. Berros ásperos son utilizados polos pais para avisar á niñada do perigo.
Distribución e hábitat
miniatura|400px|Mapa de distribución do grou. En amarelo as zonas de cría. En azul as de invernada. As liñas verdes indican as rutas migratorias As rexións de cría da especie están situadas no nordeste de Europa e o norte de Asia. Os ríos Weser e Aller marcan ó seu límite oeste, o paralelo 51 o límite sur. A perda de biótopos axeitados dende comezos do século XX empurrou entre 300 e 400 km. cara ó norte a zona de reprodución dos grous. A perda de territorios de cría é causada pola drenaxe e posta en cultivo de zonas húmidas, que xunto cos roubos de ovos, a caza e as condicións climáticas fixeron desaparece-la especie de moitas zonas. Algunhas delas están volvendo, porén, a ser ocupadas grazas ás medidas de protección.
En Europa os grous crían en Dinamarca, Noruega, Suecia, Finlandia, Polonia, República Checa, nordeste de Alemaña, os Países Bálticos, Belarús e norte de Ucraína. O sur deste pais, Xeorxia, Armenia e a ribeira norte do mar de Aral foron durante séculos o límite sur dos territorios de cría do grou. O leste de e o extremo oriente teñen poboacións pouco mestas. En Turquía e o Tíbet hai poboacións estables, pero no nordeste da China están a reducirse. Crían esporadicamente en Inglaterra, Francia, Italia e nos Países Baixos. No pasado facíano tamén en Romanía, Iugoslavia, Albania, Bulgaria e Grecia.
Os seus hábitats preferidos son zonas húmidas das terras baixas coma pantanos, zonas de vexetación anegadas e beiras de lagos. Buscan alimento en zonas de agricultura extensiva, nas beiras dos campos e nas ribeiras. Para descansar utilizan zonas chas e abertas, incluíndo campos de cultivo e prefiren durmir en zonas acuáticas de augas pouco fondas, que lles ofrecen protección fronte ós inimigos.
Emigración
En inverno diríxense cara ó sur seguindo varias rutas, estudadas xa dende o século XIX. Os exemplares suecos, noruegueses e se cadra os do norte de Finlandia, viaxan seguindo a dirección norte-sur a través de Suecia. A partida faise, en xeral, entre agosto e outubro. A mediados de agosto empezan a chegar ás costas alemás entre os ríos Oder e o Dars. Outros exemplares cruzan Polonia e Estonia. A migración dende Alemaña segue maioritariamente en dirección ata Francia, onde algúns pasan o inverno. Atravesan Francia en diagonal para chegaren ata ó sur de España onde acaba a viaxe de máis das aves, por ben que algunhas continúan ata o norte de África. O voo de regreso comeza a finais de xaneiro e acada o seu punto máximo a finais de febreiro e primeiros de marzo.O número de exemplares que seguen a ruta do oeste de Europa pasou dos 40.000 de primeiros dos anos 1980 a uns 150.000 no 2001..
Alimentación
miniatura|280px|Grou buscando comida Os grous comen alimentos de orixe vexetal e animal, incluíndo pequenos mamíferos, réptiles, peixes, anfibios, caracois, vermes, e insectos., sementes de cereais e xirasois, leguminosas, bagas, landras, verduras, raíces e patacas.
Durante os primeiros meses do ano comen principalmente sementes, precisando ata 300 gramos de comida diarios para encher as reservas de enerxía consumidas despois da emigración. Durante os inicios do verán predominan na súa dieta os invertebrados. Cando os polos teñen xa varias semanas comezan a recibir tamén animais meirandes, coma ratos. Durante a última parte do inverno e o outono os grous pasan entre o 40 e o 60 por cento do seu tempo buscando alimento, que nesta época está formado basicamente polas novas sementes e insectos.
Reprodución
miniatura|280px|Ovo de Grus grus Normalmente forman parellas que duran moitos anos, se cadra toda a vida, aínda que novos estudos, amosan que os cambios de parella son posibles. Reprodúcense por primeira vez cando teñen entre tres e cinco anos, pero pódense unir a unha parella cando teñen só dous, malia non estar claro se estas parellas continuaran cando empecen a reproducirse.
O territorio de cría
As parellas ocupan simultaneamente en cada rexión un territorio, que, ademais dunha cantidade dabondo de alimento, debe ofrecer seguridade e tranquilidade. Os territorios son meirandes se a oferta de comida é escasa, e algunhas investigacións amosan que poden ter máis de 135 hectáreas. Fan os niños no chan, situados en zonas húmidas, a miúdo pantanosas, no centro do territorio. En zonas reducidas non lles é posible agachar o niño detrás dalgún tipo de protección. A zona acuática escollida para a construción pode ser menor dunha hectárea o de ata 10; o fundamental é que a profundidade da auga estea entre os 30 e os 60 cm. Tamén é importante que dispoña dunha voa vista dos arredores. En casos de secas ou baixo nivel de auga, ocupan o territorio pero non fan o niño. Utilizan canas, xuncos e plantas de ribeira, que transportan camiñando ata o niño. Este pode ter máis dun metro de diámetro, e adoita estar entre dez e vinte centímetros por riba da tona da auga. Os danos causados durante a incubación e a cría son reparados continuamente.
Cortexo e emparellamento
As danzas dos grous poden verse todo o ano, pero practícanas con moita máis intensidade na época de cría, como parte do ritual de cortexo. Teñen lugar habitualmente ó amencer en zonas chas e despexadas. As danzas vanse facendo máis repetidas segundo avanza o mes de marzo e alcanzan o seu punto máximo co aparellamento. Adoitan acabar cando empeza a construción do niño e a posta. Durante a danza macho e femia corren en círculos coas ás abertas e facendo soar o seu berro de trompeta. O ritual inclúe ademais, carreiras curvas e en liña recta, xenuflexións, pulos e lanzamentos ó aire de anacos de plantas. A femia incita ó macho a copular erguendo a parte superior do corpo, deixando cae-las ás e con arrulos. Á cópula seguen cantos a dúo e unha fase de limpeza das plumas. Os dúos seguen a oírse durante a cría e mesmo máis tarde como sinal de cohesión da parella.
A posta e a incubación
Poñen normalmente dous ovos, cunha separación de dous ou tres días. Os ovos son óvalos alongados cun polo arredondado e outro aguzado, pero forma, tamaño e peso son variables. A cor básica e castaña escura, con tendencias ó averdesado, o avermellado e o castaño vermello. Amosan manchas marróns bastas distribuídas de xeito irregular, máis mestas no polo arredondado do ovo. Miden entre 57 e 66 mm. ó ancho e entre 88 e 110 ó longo. O peso medio é de 185 gramos. Macho e femia chocan por quendas entre 29 e 31 días. Como a incubación comeza coa posta do primeiro ovo, un dos polos nace dous ou tres días antes có outro. Os grous fan pausas de duración variable durante a incubación, e antes volveren a sentarse sobre os ovos, víranos co bico. A duración media das quendas de incubación está entre 1,6 e 4,5 horas, pero son máis longos pola noite, de ata máis de 12 horas. As perdas de ovos están entre o 20 e o 30%, aumentando moito se o niño, por causa da falta de auga, queda exposto ós depredadores. Cabo deste factor hai que contar o clima frío, as molestias, a falla de comida e o roubo de niños.
Os polos
En comezando os polos á saíren do ovo, os pais permanecen períodos máis longos preto do niño. Cando nacen, os polos pesan entre 120 e 150 gramos. Ás 24 horas poden camiñar con seguridade e son guiados fora do niño polos pais cando teñen unhas 30 horas, os primeiros días só en recorridos curtos nos arredores do niño. Durante as primeiras semanas de vida son embicadados polos pais con invertebrados, ata que son capaces de cachalos eles mesmos. Nas primeiras dúas semanas, cando están sós no niño, os pitos apúxanse có bico, e, en ocasións, o máis vello tenta expulsar o máis novo. Pouco a pouca a familia vai pasando máis tempo en bosques ou campos, aínda que poden volver ó niño pola noite. Se este fica desprotexido, buscan un lurgar xeitoso para durmiren. Nunhas 10 semanas os polos son case tan grandes coma os pais e capaces de voaren.
Os grous adultos só usan berros fortes nas proximidades do niño en situacións de perigo inminente, para facerse oír á distancia polos polos. Os agresores de pequeno tamaño son atacados con golpes de bico e de ás. Cos máis fortes utilizan tácticas de distracción:: un dos adultos tenta atraer ó intruso facendo o enfermo, amosándose co pescozo estricado e as ás caídas, e ás veces coxeando, mentres se afasta da familia. O outro adulto aproveita para escapar cos polos.
Entre agosto e outubro as familias de grous abandonan os seus territorios de cría para dirixirse ós puntos de reunión. Só algunhas familias, en xeral de zonas con pouca densidade de poboación da especie, permanecen illadas ata o momento da viaxe migratoria.
A esperanza de vida dos grous, que en catividade chega ós 40 anos, é moito menor nos exemplares salvaxes.
Pautas de conduta
A actividade dos grous comezan coas primeiras luces do amencer, cos seus puntos máximos nas últimas horas da mañá e primeiras da tarde. Dedican moitas horas a buscar alimentos. Os grous forman tres tipos de asociacións: no verán as parellas reprodutora viven nos seus territorios e os exemplares non reprodutores en grupos. O resto do ano forman grupos conxuntos que antes de partiren para a viaxe migratoria poden ser de miles de individuos. A zona vermella sen plumas da cabeza, que se incha en situacións de excitación xoga un papel importante nas relacións dentro do grupo, o mesmo que as danzas fora do período de cría. No outono e especialmente a primeiros de ano vense danzas individuais ou de grupo.
Conduta territorial
Dentro do territorio de cría os grous atacan ós intrusos só despois de ameazalo. A defensa e principalmente traballo dos machos, pero pode colaborar toda a familia. Os grous da mesma categoría ameázanse entre eles enfrontándose co pescozo estricado e as plumas ourizadas, case tocándose cos bicos. En pouco tempo seguen os golpes de bico ata que un dos loitadores foxe, perseguido en voo ou á carreira polo outro, ata que é expulsado do territorio. En loitas máis intensas saltan proxectando as patas cara adiante, tratando de tripar ó adversario. A ritualización da conduta evita posibles feridas: cando unha ave dubida entre fuxir é continua-la disputa, pode utilizar tácticas dilatorias, como limpa-las plumas ou finxir que pica algo no chan. Nuns poucos casos un dos rivais pode anasarse contra o chan, co pescozo estricado e as ás abertas, nunha conduta semellante á que utilizan as aves na época de cría en caso de conflito entre as necesidades reprodutores e o acto reflexo de fuxir.
Os grupos de "solteiros"
As aves de entre un e catro anos, que adoitan volver ó territorio de orixe na época de cría, xúntanse en grupos que parten semanas máis tarde cós adultos reprodutores. Nos seus puntos de destino (en xeral preto dos sitios onde naceron), únense con adultos que non crían. Algúns permanecen nos lugares utilizados para descansar durante as viaxes migratorias. Dentro destes grupos, que se comportan discretamente e son máis axiña silenciosos, non hai xerarquías establecidas. En ocasións grupos pequenos de aves non reprodutoras aséntanse fora dos territorios tradicionais onde poden dar lugar a futuras áreas de cría. A fidelidade ó lugar de nacemento e a ocupación de novos territorios combínanse para facilitar a estabilidade e a expansión das poboacións e facilitar o intercambio xenético.
Estes grupos comezan a xuntarse nas prazas de reunión previas á viaxe cara ó sur dende finais de xullo, semanas antes de que selle unan as aves reprodutoras.
Zonas de reunión e repouso
As poboacións locais de grous xúntanse probablemente cada ano no mesmo sitio antes da emigración. Estas áreas consisten nunha ou máis zonas para durmir, que ocupan simultaneamente ou en sucesión. Nestas zonas seguen un ritmo de actividade rutineiro: pasan a noite durmindo nas augas pouco fondas, ó amencer espreguízanse e cando sae o sol marchan voando para buscar comida ou procúrana nas proximidades Nos días de néboa a súa xornada empeza máis tarde. Entre as últimas horas da tarde e a chegada da noite vanse concentrando en puntos intermedios nos campos ou en zonas planas antes volver ó punto de repouso, ó que volven en grupos ruidosos. A vida en grupos facilita a protección das aves e a aprendizaxe dos xoves inexpertos.
Grupos de invernada
Nos cuarteis de inverno as familias desfanse parcialmente e os grupos ocupan territorios que se repiten ó logo dos anos e que defenden fronte á outros grupos. O ritmo de vida é semellante ó das áreas de descanso.
Conduta migratoria
dereita|miniatura|260px|Formación de grous migradores Un ou dous días antes de empezar a emigración masiva, os grous comezan a estar inquedos, berrando e danzando moito e rompendo os ritmos vitais habituais. Os factores que desencadean a emigración teñen que ver cos ventos, os cambios de temperatura e as dispoñibilidades de alimento. Parellas ou pequenas familias vanse reunindo nos puntos de partida, ata formaren grupos de miles de aves. Os bandos voan formando cuñas, ángulos de lados desiguais ou liñas diagonais, para reducir a resistencia do vento e manter o contacto dentro do grupo. Comunícanse con berros, que son máis frecuentes pola noite ou en condicións de mala visibilidade.. A emigración faise habitualmente por etapas, facendo paradas intermedias de duración variable.. Actualmente os grous europeos, polo menos en Centroeuropa, adiantan nun mes a chegada ó continente. A marcha cara ó sur e intentos de pasa-lo inverno nas zonas de cría foron tamén observados. Estes cambios etolóxicos, permiten que en ocasións poidan substituír unha posta perdida poñendo unha segunda.
Relacións con outros animais
A á que se senten molestados varía entre 250 e 300 metros. A conduta fronte a outras especies é variable. Non adoitan amosar preocupación pola proximidade de cérvidos. Os depredadores son un perigo grande para as parellas reprodutoras, pero cando viven en grupos non se preocupan moito deles. Un grupo de grous deféndese conxuntamente. As aves de presa son vixiadas estreitamente e se é posible perseguidas ata expulsalas. As parellas atacan ós raposos e ós xabaríns, golpeándoos en voo, é o mesmo repítese no caso de ladróns de niños como os córvidos. Se son atacados por unha aguia pescadora agrúpanse rapidamente dando berros de alarma e dirixindo cara á ela os picos, a xeito de lanza, se esta segue o ataque. A miúdo votan a voar e golpean ó atacante cós pés no lombo. As aguias mariñas non poden comunmente capturar máis que exemplares febles ou enfermos, pero as aguias reais teñen éxito mesmo con exemplares sans..
Evolución
Distínguense sete poboacións diferentes: As cifras da táboa non son definitivas. Os datos só son recollidos regularmente en Europa e o centro da Rusia europea.
A validez da valoración das tendencias é limitada, pero á especie medra a nivel global, sobre todo no leste e no centro da súa distribución. Ë unha especie protexida pola Unión Europea (anexo I da directiva de protección de aves, polo anexo II da Convención de Bonn e polo anexo II da Convención de Berna.
Carlos María Isidro de Borbón
{{Biografía }}
Carlos María Isidro Benito de Borbón, Infante de España, nado en Madrid o 29 de marzo de 1788 e finado en Trieste o 10 de marzo de 1855, foi o segundo fillo do rei Carlos IV de España e de María Luísa de Parma, e irmán de Fernando VII. Tamén foi coñecido como Don Carlos. Foi o primeiro pretendente carlista ao trono de España co nome de Carlos V de España.
Traxectoria
Carlos era unha persoa moi relixiosa, que cría no dereito divino da monarquía e na sucesión lexítima, polo que a pesar dos intentos dos seus partidarios de tomar as armas contra o seu irmán, sempre lle foi fiel.
Pragmática Sanción
En maio de 1830 Fernando VII publicou a Pragmática Sanción que permitía ás mulleres suceder ao trono español, ao igual que os seus fillos. O decreto fora orixinalmente aprobado polas Cortes en 1789 pero nunca se promulgara oficialmente. Ata entón Carlos fora o herdeiro do seu irmán.
O 10 de outubro de 1830 a cuarta esposa de Fernando VII, a princesa napolitana María Cristina de Borbón-Dúas Sicilias, sobriña de Fernando e 22 anos máis nova ca el, deulle unha filla, que levou o nome de Isabel e desprazou ao seu tío da liña de sucesión.
Os apostólicos continuaron a apoiar os dereitos de Carlos ao trono, ao considerar a Pragmática Sanción ilegal e intrigaron a favor de Carlos. En marzo de 1833 Fernando suxeriu a Carlos que se trasladase a Portugal coa súa familia.
En abril de 1833, Fernando chamou a Carlos a xurar fidelidade a Isabel como Princesa de Asturias, mais Carlos rexeitou recoñecela e renunciar aos seus dereitos á coroa polo que Fernando VII reaccionou prohibíndolle volver a España.
Carlos V
Tras a morte de Fernando VII o 29 de setembro de 1833, Carlos emitiu o manifesto de Abrantes o 1 de outubro no que declaraba a súa ascensión ao trono co nome de Carlos V e deu comezo á Primeira guerra carlista, entre "isabelinos" -os partidarios de Isabel II-, tamén chamados "cristinos" pola súa nai, que asumira a rexencia- e "carlistas", partidarios de Carlos María Isidro.
En maio de 1834, tras a derrota dos miguelistas na guerra civil portuguesa, Carlos marchou para Inglaterra`pese ás protestas das autoridades españolas, onde chegou o 18 de xuño, pero axiña trasladouse a Francia para entrar en España pola fronteira de Navarra o 9 de xullo. En outubro de 1834 un decreto privouno dos seus dereitos como Infante de España e que foi confirmado polas Cortes en 1847.
Carlos permaneceu en España durante cinco anos e mantivo unha corte itinerante, acompañando ao seu exército, pero sen amosar dotes militares. No verán de 1837 dirixiu a coñecida como Expedición Real, na que á fronte de gran parte dos seus homes marchou por Cataluña e o Maestrazgo ata chegar ás portas de Madrid, pero non se decidiron a atacar e retiráronse acosados por Baldomero Espartero. Tras a expedición Carlos emprendeu unha purga entre os seus principais colaboradores.
En outubro de 1837, logo da morte da súa primeira muller, casou coa súa sobriña María Teresa e en xuño de 1838 nomeou a Rafael Maroto como comandante en xefe, que se dedicou a reorganizar o exército, pero que afrontou escasas accións bélicas. En febreiro de 1839 mandou fusilar a tres xenerais diante a sospeita que estiveran organizando un complot contra el e esixiu a Carlos a destitución de todos os seus opoñentes,
Carlos destituíuno o 21 de febreiro e declarouno traidor, aínda que o 25 de febreiro recuou e accedeu ás súas peticións. Maroto comezou negociacións secretas cos isabelinos que remataron en 1839 coa sinatura do Convenio de Oñate, tamén coñecido como abrazo de Vergara.
O 14 de setembro de 1839 cruzou a fronteira francesa e o goberno francés decidiu instalalo en Bourges coa súa muller e fillo, alí o 18 de maio de 1845 abdicou no seu fillo Carlos Luís, que adoptou o título de Carlos VI. Tras a súa abdicación usou o título de conde de Molina.
El Eume
El Eume foi un periódico editado en Pontedeume en 1890.
Historia e características
Apareceu o 16 de febreiro de 1890. Fundado e dirixido por Juan Tejada Velasco, imprimiuse na imprenta Puga da Coruña. Entre os seus colaboradores figuraron Valeriano Villanueva, Vicente Pardo Tenreiro, Manuel Serapio Seco, Ricardo Caruncho e Galo Salinas. Cesou a súa publicación o 31 de agosto dese ano de 1890.
Denis Zvizdić
Denis Zvizdić, nado en Saraxevo o 9 de xuño de 1964, é un político, arquitecto e profesor bosníaco. Pertence ao Partido de Acción Democrática e foi Primeiro Ministro de Bosnia e Hercegovina dende 2015 a 2019.
Traxectoria
No ano 2003, ocupou o seu primeiro cargo político sendo elixido como Presidente do Cantón de Saraievo e máis tarde foi presidente da Asemblea do mesmo cantón. Posteriormente entre os anos 2010 e 2014 foi membro do Parlamento da Federación de Bosnia e Hercegovina.
Tras unha votación realizada o día 11 de febreiro de 2015 na Cámara de Representantes, foi elixido en sucesión de Vjekoslav Bevanda como novo Presidente do Consello de Ministros de Bosnia e Hercegovina (xefe de goberno), sendo investido polos membros da presidencia o 31 de marzo do mesmo ano.
Ao chegar ao cargo comprometeuse a mellorar a acción da Adhesión de Bosnia e Hercegovina á Unión Europea.
Tritón
Tritón pode referirse a:
Irixoa, Muras
San Xillao de Irixoa é unha parroquia do concello de Muras na comarca da Terra Chá, na provincia de Lugo. Tiña 38 habitantes en 2016, segundo datos do Instituto Galego de Estatística, 19 homes e 19 mulleres. O que supón unha diminución de 19 habitantes respecto ao ano 2007 cando tiña 57 habitantes (29 homes e 28 mulleres) e 20 menos que en 2006.
Uxío de Savoia
Príncipe Uxío Francisco de Savoia (en francés: Eugène de Savoie, en alemán: Prinz Eugen von Savoyen, en húngaro: Savoyai Jenő), nado en París o 18 de outubro de 1663 e finado en Viena o 21 de abril de 1736, foi un dos máis brillantes xenerais que serviu a Austria durante as guerras onde foron expulsados os turcos otománs dos territorios austríacos, húngaros e serbios a finais do século XVII.
Familia e mocidade
miniatura|300x300px|esquerda|Hotel Soissons, lugar de nacemento de Uxío. Lámina de [[Israel Silvestre, en 1650.]] Uxío era o quinto fillo do Príncipe Uxío Mauricio de Savoia-Carignano, conde de Soissons, xeneral e gobernador de Luís XIV, e de Olympia Mancini, así como sobriño segundo do cardeal Mazarino. Con todo, rumoreábase que Olympia quedara realmente embarazada do rei francés. Criouse na Corte de Luís XIV e na súa mocidade formou parte do círculo do abade de Choisy. Estaba destinado á carreira eclesiástica, pois sendo neno xa posuía dúas abadías en 1678. No entanto, inclinábase máis pola carreira militar e solicitou o mando dun batallón, que lle foi denegado por Luís XIV, alegando que era enxoito e de curta estatura, mais probablemente tamén porque a súa nai vivía dende había tres anos no desterro acusada de envelenar o seu esposo.
Calquera sexa a razón, Uxío escapou da corte francesa, e serviu voluntariamente no exército austríaco como oficial en 1683. Mantivo un odio permanente con Luís XIV, e pasou o resto da súa vida opóndose á ambición francesa sobre Europa.
Expulsión dos turcos de Viena
miniatura|Batalla de Viena ou de Kahlenberg Desairado nas súas pretensións, ofreceu os seus servizos ao Emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico Leopoldo I de Habsburgo. En xullo de 1683 tivo noticia de que o seu irmán, o coronel Luís Xulio de Savoia, caera en Petronell loitando contra os tártaros de Crimea. Coa esperanza de obter o rexemento de dragóns que mandaba o seu irmán, dirixiuse a Passau (Baviera) para entrevistarse co emperador Leopoldo I, quen o nomeou oficial. O emperador xermánico non lle concedeu o mando solicitado, polo que o novo tenente coronel se alistou nas tropas que foron socorrer Viena, a cal se atopaba nese momento asediada polos turcos (1683). Así, Uxío tomou parte na batalla de Kahlenberg xunto ao seu primo Luís Guillermo de Baden, alcumado Luís "o Turco".
Ocupación dos territorios húngaros e expulsión dos turcos
De inmediato, ante o enfraquecemento turco otomán, o emperador xermánico Leopoldo I viu a oportunidade perfecta para recuperar os territorios húngaros que se achaban en mans turcas dende 1526. Así, enviou os seus exércitos comandados por Uxío de Savoia e en 1686 lograron ocupar a cidade de Buda, capital do reino húngaro. Sucedéronse despois unha serie de batallas ao longo do territorio húngaro, incluíndo a toma de Belgrado en 1688.
Xa en 1683 fora nomeado coronel do seu propio rexemento de dragóns e a partir de entón foi ascendendo na escala militar ata chegar a xeneral de cabalaría en 1690 e mariscal de campo en 1693.
En 1696 mandaba o exército imperial no norte de Italia e un ano despois dirixiu a contraofensiva en Hungría contra os turcos. A súa fama de estratego adquiriuna coa vitoria decisiva que conseguiu na batalla de Zenta (1697), ao aniquilar o groso do exército otomán cando cruzaba un río. Acto seguido conquistou Saraxevo, mandando incendiar a cidade. O sultán turco viuse obrigado a asinar a paz de Carlowitz en 1699 e, como consecuencia desta campaña, a parte de Hungría ocupada polos turcos, Transilvania e Eslavonia pasaron ao dominio austríaco. Con isto consumouse a expulsión dos turcos do territorio húngaro e as súas dependencias, e desta forma, estes pasaron na súa totalidade a mans do emperador xermánico, quen se fixo coroar rei de Hungría.
Guerra de Sucesión Española
Fixo unha viaxe a Inglaterra para asegurar a alianza entre Alemaña e Inglaterra, mais non logrou o seu propósito.
Terminada a guerra polo Tratado de Rastatt en 1714, foi gobernador dos Países Baixos austríacos, ata que rota a paz cos turcos, marchou contra eles vencendo a un exército de 150000 otománs na batalla de Petrovaradin (1716).
Últimos anos
esquerda|miniatura|300x300px|Palacio Belvedere, residencia vienesa do príncipe. En 1703 mandou construír en Viena o Stadtpalais segundo planos de Johann Bernhard Fischer von Erlach. En 1726 comprou o palacio Hof, en Marchfeld, e encargoulle ao seu arquitecto favorito, Johann Lukas von Hildebrandt, o Belvedere, un palacio barroco no terceiro distrito de Viena que se edificou en dúas etapas, a primeira en 1714 e a segunda a partir de 1721. A construción deste palacio prolongouse ata 1723.
A pesar da súa evidente sede de gloria nas guerras, os nomeamentos políticos e as construcións, Uxío nunca contraeu matrimonio, conservando así, segundo moitos, a súa propensión ao ideal de vida relixiosa.
Unha das novas posesións austríacas despois da Guerra de Sucesión Española foron os chamados Países Baixos austríacos. Eugenio foi nomeado gobernador desta área, e máis tarde chegou a ser rexente dos estados austríacos en Italia. Tan só dous anos despois do final da guerra contra Francia, Uxío conduciu os exércitos austríacos durante a Guerra Austro-Turca (1716-1718). Grazas á vitoria de Peterwardein Hungría foi liberada dos turcos e a fortaleza de Belgrado foi conquistada por Uxío o 22 de agosto de 1717, invadíndoas cunha inesperada ponte sobre o dique. Esta vitoria foi eternalizada na tradicional canción "Prinz Eugen, der edle Ritter" ("Príncipe Uxío, o nobre cabaleiro") e conmemorouse coa fundación da cervexería Timişoreana. A Batalla de Belgrado conduciu ao Tratado de Passarowitz Este engadiu temporalmente o norte de Serbia e Bosnia na ribeira do río Save para a coroa austríaca, rematando entón cos turcos e terminou finalmente coas ameazas turcas a Viena. En 1734 interveu na Guerra de Sucesión de Polonia, aínda que por pouco tempo, pois era xa demasiado ancián para as duras ocupacións da guerra.
Uxío morreu de pneumonía en Viena en 1736, mentres durmía, despois dunha noite xogando ás cartas coa súa vella amiga, a condesa de Batthyany. Unha lenda afirma que un león do zoolóxico do seu palacio morreu esa mesma noite. Está enterrado na capela de honra da catedral de Santo Estevo de Viena.
Legado
Á súa morte, Uxío era un dos homes máis ricos de Europa. Ao non contraer nunca matrimonio nin recoñecer fillos, a súa fortuna pasou á súa sobriña, a princesa Vitoria de Savoia-Carignano, a quen el nunca coñecera. Ela vendeu a súa extensa biblioteca ao emperador austríaco, e formou o núcleo do que é hoxe en día a Biblioteca Nacional austríaca.
As mariñas de guerra de Inglaterra, Austria, Italia e Alemaña nomearon varios navíos na súa honra, sendo así a única persoa que deu nome a buques de guerra de catro escuadras diferentes: na primeira guerra mundial o monitor británico HMS Prince Eugene, o acoirazado Austro-Húngaro Prinz Eugen, o cruceiro lixeiro italiano Eugenio di Savoia e o cruceiro pesado alemán Prinz Eugen da segunda guerra mundial. Tamén levaba o seu nome a 7.ª División de Montaña SS Prinz Eugen; e igualmente o 33-Panzer-Regiment, pertencente á 9.ª División Panzer, foi redesignado con devandito nome.
-820
Outros
Historia ano a ano
Louis Désiré Blanquart-Evrard
Louis Désiré Blanquart-Evrard, nado en Lille o 2 de agosto de 1802  e finado no mesmo lugar o 28 de abril de 1872,  foi un fotógrafo e editor francés, coñecido por inventar o procedemento da copia á albumina. Presentou o seu invento na Academia de artes de París o 27 de maio de 1850.
En 1851 fundou preto de Lille a Imprimerie Photographique, unha editorial de arte a grande escala con preto de corenta empregados, que difundiu as imaxes doutros fotógrafos franceses, como Hippolythe Bayard, Marville, Lle Secq, ou Salzmann, en grandes álbums fotográficos. En 1854 foi membro fundador da Sociedade Francesa de Fotografía.
Toy Story 2: Buzz Lightyear to the Rescue
Toy Story 2: Buzz Lightyear to the Rescue (tamén chamado Disney Pixar's Action Game: Toy Story 2) é un videoxogo de plataformas baseado no filme de Pixar Toy Story 2 e é a secuela do primeiro videoxogo Toy Story. Foi lanzado para Nintendo 64, PlayStation, Dreamcast e Microsoft Windows en 1999 e 2000. Unha versión diferente do xogo, titulada Toy Story 2, foi lanzada para Game Boy Color o 22 de novembro de 1999. A secuela do xogo estreouse 11 anos despois baseada no filme Toy Story 3.
Peter Cushing
Peter Wilton Cushing, nado en Kenley, Surrey, Inglaterra o 26 de maio de 1913 e finado en Whitstable, Kent, Inglaterra o 11 de agosto de 1994, foi un actor británico recoñecido polas súas interpretacións nas películas de terror da compañía cinematográfica Hammer e por interpretar o Gran Moff Tarkin en A guerra das galaxias (1977). Estendeuse a súa carreira cinematográfica seis décadas, onde apareceu en máis dun cento de películas ademais de moitos outros papeis en teatro, televisión e radio.
Traxectoria
Peter Cushing debutou no teatro en 1935 e permaneceu no escenario durante tres anos antes de mudarse a Hollywood para dedicarse ó cine. Tralo seu debut cinematográfico en The Man in the Iron Mask (1939) Cushing comezou a ter un moderado éxito, participando noutros filmes estadounidenses antes de regresar a Inglaterra coincidindo co inicio da segunda guerra mundial. Malia interpretar varios papeis, incluíndo a interpretación de Osric na película dirixida por Laurence Olivier Hamlet (1948), Cushing tivo moitas dificultades para encontrar traballo durante este período e empezou a considerarse a si mesmo como un actor fracasado. Emporiso cando comezou a interpretar obras en directo para a televisión axiña se converteu nun dos actores máis destacados da televisión británica. Pola súa interpretación de Winston Smith en Nineteen Eighty-Four (1954), adaptación da novela homónima de George Orwell á televisión, obtivo un especial recoñecemento.
Peter Cushing ganou fama mundial polas súas aparicións en vinte e dúas películas de terror da produtora independente Hammer, especialmente polo papel do barón Victor Frankenstein en seis das sete películas sobre Frankenstein e como o doutor Van Helsing en cinco películas de Drácula. Cushing interpretou a miúdo xunto ó actor Christopher Lee, que se converteu nun dos seus amigos máis próximos, e en ocasións interpretou tamén coa estrela de terror estadounidense Vincent Price.
Outras películas da Hammer nas que participou son The Abominable Snowman (1957), The Mummy (1959) e The Hound of the Baskervilles (1959), onde interpretou o detective Sherlock Holmes como en moitas outras ocasións ó longo da súa carreira. Peter Cushing continuou desempeñando diversos roles, non obstante, a miúdo foi considerado como o estereotipado actor de cine de terror. Interpretou o Doutor en Dr. Who and the Daleks (1965) e en Daleks' Invasion Earth 2150 A.D. (1966). A súa interpretación do Grand Moff Tarkin en A guerra das galaxias (1977) proporcionoulle unha gran repercusión á súa carreira. Cushing continuou actuando durante os últimos anos da súa vida e escribiu dúas autobiografías. Casou en 1943 con Helen Beck e permaneceron xuntos ata a súa morte en 1971. Peter Cushing morreu en 1994 a causa dun cancro de próstata.
Fondo de Vila, Sorga, A Bola
Fondo de Vila é un lugar da parroquia de Sorga no concello ourensán da Bola na comarca da Terra de Celanova. Tiña 15 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 6 eran homes e 9 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 20 habitantes (8 homes e 12 mulleres).
O Pedrouzo, Xaviña, Coristanco
O Pedrouzo é un lugar da parroquia de Xaviña no concello coruñés de Coristanco na Comarca de Bergantiños. Tiña 43 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 20 homes e 23 mulleres.
Miki Nervio
Miguel Anxo Montes García, tamén coñecido como Miki Nervio, Miguel A. Montes e Miki Montes, nado na Coruña en 1964, é un cantante e escritor galego.
Traxectoria
Fundador e vocalista da banda Miki Nervio & The Bluesmakers, foi coñecido na súa primeira etapa pública pola actividade literaria. Membro do grupo Ilha Quente de Nengures (1984, Colexio Universitario da Coruña), participou en numerosas publicacións e recitais antes de cofundar Ronseltz en 1985.
30 de decembro
O 30 de decembro é o 364º día do ano do calendario gregoriano e o 365º nos anos bisestos. Queda 1 día para finalizar o ano.
Miki Nervio
Traxectoria
Dous anos despois Miki Nervio debutaba como cantante nun concerto celebrado en Santiago e pouco despois actúa no extinto bar Borrazás, o mesmo local coruñés que vira nacer Ronseltz. Daquel concerto prenderon agromos do que rematarían sendo os Bluesmakers, que se deron formalmente a coñecer en 1992.
30 de decembro
Outros
Os 366 días do ano
Miki Nervio
Traxectoria
O timbre enérxico de M. Nervio, evoluíndo desde os referentes do blues moderno ao country blues e desde el ao ragtime, a preferencia polo kazoo e o contacto coa rúa conforman unha personalidade artística inconfundíbel.
Coas distintas formacións dos Bluesmakers ou colaborando con recoñecidos músicos da órbita do blues dentro e fóra de Galicia, Miki Nervio participou en máis de 500 concertos, así coma en shows radiofónicos e televisivos.
Estación de Vilamartín de Valdeorras
Vilamartín de Valdeorras é unha estación de tren de Adif, situada na vila de Vilamartín de Valdeorras, na provincia de Ourense. Ten servizos de media distancia operados por Renfe.
Situación ferroviaria
A estación atópase no punto quilométrico 304,7 da liña férrea de ancho ibérico que une León coa Coruña a 306 metros de altitude, entre as estacións da Rúa-Petín e O Barco de Valdeorras. O tramo é de vía única e está electrificado.
Historia
A estación foi aberta ao tráfico o 4 de setembro de 1883 coa posta en marcha do tramo O Oural-Toural dos Vaos da liña que pretendía unir Palencia coa Coruña. As obras correron a cargo da Compañía dos Ferrocarrís de Asturias, Galicia e León ou AGL creada para continuar cos proxectos iniciados pola Compañía do Ferrocarril do Noroeste de España e xestionar as súas liñas. En 1885, a mala situación financeira de AGL tivo como consecuencia a súa absorción por parte de Norte. En 1941, a nacionalización do ferrocarril en España supuxo a desaparición desta última e a súa integración na reción creada Renfe.
Desde o 31 de decembro de 2004 Renfe Operadora explota a liña mentres que Adif é a titular das instalacións ferroviarias.
Media distancia
Actualizado a 18 de xuño de 2016.