cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dave Fleischer
Traxectoria
En xaneiro de 1942, Fleischer, incapacitado para cooperar co seu irmán, deixou a compañía para ser presidente de Screen Gems en Columbia Pictures. Fleischer Studios cesou a produción o 24 de maio de 1941 cando Paramount pediu o préstamo que lle fixera. Logo, como parte de Paramount, foi renomeado como Famous Studios (aínda que o nome non foi oficial até maio de 1943).
A finais dos anos 1940, Fleischer trasladouse á Universal, onde se converteu nun experto en efectos especiais, traballando en películas como Francis, Os paxaros, e Thoroughly Modern Millie. Morreu por un accidente cerebrovascular en Woodland Hills (California), despois dunha década retirado.
Armero
Armero é o nome dunha antiga cidade de Colombia, sepultada debido á erupción do volcán Nevado del Ruiz, nos Andes, o 13 de novembro de 1985.
Historia
A erupción volcánica provocou unha avalancha de lava e rochas con ata 104 metros de espesor. Como consecuencia da avalancha faleceron unhas 23.000 persoas, a maior parte da poboación de Armero. Entre elas estaba Omayra Sánchez, unha nena de trece anos que faleceu diante das cámaras de televisión nunha agonía que durou unhas sesenta horas. Só os habitantes que marcharan do concello de véspera salvaron a vida.
Nostoc
miniatura|dereita|240px|[[Nostoc pruniforme.]] Nostoc é un xénero de cianobacterias da familia Nostocaceae. A etimoloxía da palabra Nostoc é moi discutida, e crese que a puido inventar Paracelso (Nostoch). Designa hoxe un xénero de bacterias que realizan a fotosíntese e poden facer a fixación do nitróxeno.
Son moi parecidos a algunhas algas, mais poden vivir sobre substratos terrestres orixinando colonias, e formar masas xelatinosas semellantes a certas algas, especialmente cando as súas estruturas se inchan de auga despois da chuvia ou en período húmido.
Son especies pioneiras que poden vivir en medios pobres e básicos. Forman ás veces auténticos tapetes, nódulos ou bólas, que acadan nas zonas polares varios centímetros de diámetro, e exercen localmente unha función moi importante protexendo os solos contra a erosión eólica e hídrica e a deshidratación en certos solos en pendente ou semidesérticos. Cando morren e se degradan contribúen a formar a materia orgánica do solo. A súa recolección intensiva na China é unha das causas da erosión e degradación de certos solos moi vulnerables. .
Identificación e taxonomía
miniatura|Mostra dunha specie do xénero Nostoc, extraída dun substrato de pH moi básico, á beira dun canal. miniatura|esquerda|Substrato colonizado por unha especie de Nostoc.
A clasificación das especies destre xénero variou moito ao longo dos anos, e poderia aínda ser modificada conforme progrese o coñecemento da xenética do xénero.
A súa identificación, igual que a das cianobacterias en xeral, necesita especialistas, que se basean para a determinación das especies na morfoloxía dos filamentos bacterianos, das células vexetativas, dos heterocistos e dos acinetos (todos observados con microscopio nunha mostra representativa). Características necesarias para a identificación de certos xéneros son a forma e o aspecto da colonia, a das células terminais dos filamentos ou a presenza de vesículas, mucilaxes, dunha vaíña máis ou menos grosa ou de gas, e as características do ciclo de vida.
Ao inicio da década do 2000, baseándose en resultados de estudos xenómicos, a separación dos xéneros Nostoc e Anabaena foi obxecto de discusións, como as feitas por Henson et al. e Tamas et al. por exemplo, Trichormus azollae podería ter que clasificarse como unha especie de Nostoc. .
Actualmente empeza a utilizarse con estas bacterias a PCR. . Os datos son accesibles en GenBank.
Segundo as primeiras análises filoxenéticas baseadas no estudo do ARN, a importante heteroxeneidade das cepas de Nostoc fai pensar que este grupo podería conter máis dun xénero. .
Descrición
As especies do xénero Nostoc pode ter as formas máis variadas, e preséntanse a miúdo con aspectos moi diferentes vistos a escala macroscópica (colonias) o microscópica (filamentos).
Certas especies de Nostoc poden ás veces estar asociadas simbioticamentemente a plantas ou fungos.
Hábitat
Poden atoparse en lugares onde outras especies non compiten con eles, é dicir, en medios moi pobres (ou novos) e expostos a unha forte insolación, por exemplo en certos camiños, na grava dos taludes, nas canteiras, sobre rochas, e mesmo sobre o asfalto, que son medios a priori pouco favorables ao seu desenvolvemento en canto á dispoñibilidade de materia mineral nitroxenada.
Certas especies poden atoparse preto do mar.
Características biolóxicas
miniatura|300px|dereita|Nostoc ao microscopio óptico, ×600 ([[heterocistos visibles)]]
O xénero Nostoc pertence ao grupo Hormogoneae.
Forman estruturas coloniais (aéreas ou acuáticas) moi resistentes aos raios UV, á radioactividade, aos pHs básicos, ó desecamento , e a diversos estreses ambientais (choques térmicos fundamentalmente).
Teñen a capacidade de fixar o nitróxeno atmosférico por medio de células especiais: os heterocistos, que son células diferenciadas de paredes máis grosas, claramente visibles ao microscopio. Os heterocistos aparecen xeralmente nos extremos das cadeas de células esféricas, ovoides ou cilíndricas. Estas cadeas son máis ou menos longas. Nos grandes filamentos, os heterocistos poden tamén aparecer en posición intercalar. Son o resultado da diferenciación de células vexetativas. O proceso de produción de heterocistos comeza cando o organismo está estresado e carente de nitróxeno mineral. Efectúase só no 3 ao 7 % das células da colonia.
Hai especies do xénero Nostoc nunha gran variedade de medios, desde certos desertos, ao límite das zones polares, pasando por arrozais, onde fertilizan con nitróxeno os campos. Certas especies de Nostoc viven en epífitas, sobre a base dos talos das plantas de arroz, ou sobre certas especies de Characeae. Nas súas células especializadas absorben o nitróxeno do aire sen que sexa transformado en amoníaco previamente, grazas a un encima que posúen chamado nitroxenase, que unicamente se expresa nos heterocistes. Polo menos en certas especies ou cepas a luz é importante neste proceso, igual que a temperatura. Comprobouse (2004) que as cepas de Nostoc que proceden de campos cultivados presentan neste sentido capacidades de fixación de nitróxeno moi diferentes en comparación coas que proceden de ambientes "silvestres" ou non cultivados.
Reprodución
Realízana de tres maneiras complementarias:
Coñécese polo menos un caso (Nostoc punctiforme) de simbiose (concretamente endosimbiose) cun fungo, o da especie Geosiphon pyriformis (Kütz.) v. Wettstein (v. Wettstein, 1915) e outras poden estar asociadas aos fungos de certos liques.
Historia, evolución e paleoecoloxía
Segundo os ficólogos, hai formas fósiles que semellan ser formas de Nostoc próximas ás que coñecemos actualmente, que datan polo menos do Precámbrico Nostoc seguramente constituíu un elemento importante de numerosas comunidades terrestres e acuáticas desde esa época. As cianobacterias filamentosas do xénero Nostoc adquiriron, probablemente desde hai longo tempo, a capacidade de resistir en ambientes difíciles e de formar estruturas coloniais microscópicas e macroscópicas, mesmo xigantes a escala dunha bacteria. Son xeralmente discretas, pero comúns en todos os hábitats terrestres e acuáticoss, ata viven nos glaciares de montaña e nos ou sobre os xeos polares.
Ecoloxía
miniatura|Nostoc sp. miniatura|250px|Aspecto macroscópico das colonias de [[Nostoc commune.]] miniatura|250px|Aspecto microscópico de Nostoc commune. En relación con outras cianobacterias, o xénero Nostoc presenta importantes especificidades ecolóxcas.
Unha gran parte do seu éxito nos ambientes emerxentes difíciles está ligada á súa capacidade de sobrevivir en forma deshidratada durante meses ou anos, e despois de rehidratarse reactivando rapidamente o seu metabolismo (en poucas horas despois dunha chuvia ou en contacto con auga líquida).
Nostoc resiste igualmente ciclos repetidos de conxelación e desconxelación e aos raios ultravioletas (maiormente en hábitats bénticos pouco profundos e moi expostos á luz solar). Grazas a isto, son un compoñente importante nos ambientes chamados extremos como os hábitats terrestres do Ártico e Antártico.
Posúe ademais a propiedade de fixar o nitróxeno, o que lle dá vantaxe como especie pioneira en certos medios oligótrofos (que son pobres en nitróxeno ).
Este xénero parece desempeñar tamén un importante papel no cultivo do arroz, mellorando a súa produtividade biolóxica ao fixar nos campos de arroz o nitróxeno que pode despois liberarse e reutilizarse pola planta do arroz. Xoga tamén un papel na formación do neosol (solo en vías de formación) e no enriquecemento dos solos (achegan nitróxeno aos ecosistemas naturais e acuáticos).
As súas aptitudes fan que poida competir cos liques, e Nostoc podería tamén xogar un papel aínda mal delimitado nas interaccións duradeiras e máis ou menos simbióticas con outras especies (fungos, liques, hepáticas, antocerotas, musgos, fentos, Cycas, e a anxiosperma Gunnera.
Ten unha serie de inimigos naturais que regulan as súas poboacións, como son:
Pero aínda se ignora como se controlan ou retrocontrolan as dinámicas das poboacións de Nostoc no ambiente natural.
Xenética
N. punctiforme posúe uns 400 xenes coñecidos que codifican proteínas quinases implicando sensores, reguladores da resposta e outros factores de trranscrición, o que demostra que é unha especie que pode percibir as modificacións ambientais e de realizar numerosas adaptacións.
Toxinas
Numerosas cianobacterias e todas as cianobcterias filamentosas, producen toxinas chamadas ficotoxinas, que son neurotóxicas, hepatotóxicas ou presentan efectos biocidas sobre as algas, fungos, animais predadores ou outros. . Producen ás veces varias toxinas diferentes; por exemplo, unha cepa de Nostoc sp. atopada nun lago de Finlandia demostrou in vitro poder producir unha batería de polo menos nove péptidos hepatotóxicos. Estas toxinas foron illadas, purificadas e estudadas. Algunhas delas presentaban propiedades químicas e toxicolóxicas semellantes ás dos hepta- e pentapéptidos hepatotóxicos producidos por outras cianobacterias, pero algunhas (P14, P15 et P16) presentaban tipos novos de homólogos da microcistina-LR. A toxicidade destes homólogos non é significativamente diferente da dos homólogos xa coñecidos, mais podería xogar un papel na resistencia da bacteria á evolución de capacidades de detoxificación nos seus predadors.
Resistencia aos raios ultravioleta
Nun experimento realizado en 1990 os cultivos líquidos de Nostoc (mostras tomadas in situ) e expostas a unha irradiación con raios UV-B e UV-A sobreproduciron certos pigmentos protectores. Os UV-B fixeron incrementar a produción de carotenoides (equinenona e mixoxantofila fundamentalmente), sen inhibir a produción de clorofila a. Ao mesmo tempo, a bacteria producía en maior csntidade un pigmento extracelular, soluble en auga, unha micosporina que absorbe os raios UV-A/B, asociada á síntese de glicano extracelular. Sintetizaba tamén scytoneminas (pigmentos extracelulares liposolubles, coñecidos por funcionar como unha protección solar UV-A). Despois dunha longa exposición, o efecto dos UV-B sobre a síntese de carotenoides e da scytonemina cesa, aínda que o contido en micosporina permanece constantemente elevado. A produción de micosporina (que protexe contra os raios UV-B) é inducida exclusivamente pola exposición aos raios UV-B (<315 nm). A síntese de scytonemina (que protexe contra os raios UV-A solares) só é lixeiramente inducida polos UV-B (<315 nm), e moi fortemente polas radiacións próximas aos UV-A (de 350 a 400 nm), pero en absoluto polos UV-A (de 320 a 350 nm). Estes resultados fan pensar que as sínteses destes tres tipos de protectores solares anti-UV son activadas por tres fotorreceptores de UV diferentes, que aínda non se descubriron. .
Adaptación aos sales (osmorregulación)
Certas especies presentan adaptacións osmorreguladoras que lles permiten adaptarse nalgunhas xeracións ao sal mariño. Por exemplo Nostoc muscorum, exposta ao sal, modifica a súa fisioloxía en varias etapas, e desenvolve múltiples mecanismos de resistancia celular, estables e duradeiros ante o sal (NaCl), e faino en só unhas poucas xeracións.
Un mecanismo inicial combina unha estimulación da actividade fotosintética, que permite unha acumulación de sacarosa utilizada pola célula como osmorregulador. Un mecanismo secundario implica unha adaptación utilizando a fixación do nitróxeno (N2) e a biosíntese de novas proteínas útiles.
Comprobouse no laboratorio que esta adaptación (a mái eficaz en resposta ao estrés inducido polo sal miriño, NaCl) só funciona parcialmente ante o estrés inducido por KCl ou por desequilibrios osmóticos de natureza non iónica por exemplo os debidos ao manitol.
Antitumoral
Certas toxinas celulares (criptoficinas) producidas de forma natural por certas cepas de Nostoc, e anteriormente identificadas na cepa Nostoc (ATCC 53789), parecen ser boas candidatas a ser compostos antitumorais e contra o cancro. Foron illadas en 1994 nunha cepa (GSV 224) de Nostoc. . Teñen tamén actividade funxicida.
Confusións posibles
Os Nostoc poden confundirse con algas ou liques. Tamén se poden confundir con certos fungos debido ao aspecto en tamaño, presenza de vesículas en certas especies de Nostoc que teñen tons pardos escuros ou anegrados.
Usos e supostos riscos sanitarios
Diversas especies de Nostoc producen toxinas, a pesar de que son consumidas tradicionalmente en determinados lugares.
Así, no Perú as poboacións autóctonas apañaban nos lagos de montaña colonias de Nostoc (Nostoc commune globular, chamado localmente llullucha ). Estas colonias son comidas, intercambiadas por millo, ou vendidas nos mercados de Cuzco e outras cidades veciñas. No altiplano peruano é un alimento estacional importante, consumido só en «Picante» (un tipo de guiso tradicional) que se di que é moi nutritivo. .
O Nostoc commune produce aminoácidos non habituais, dos cales algúns están en moléculas do grupo das micosporina, moléculas que poden contribuír á prevención dos danos pola exposición aos raios ultravioletas, aos cales Nostoc é especialmente resistente.
Nun estudo analizáronse 21 mostras de Nostoc commune esférico da rexión de Cuzco. Contiñan o aminoácido beta-N-metilamino-L-alanina (BMAA) producido por diversos taxons de cianobacterias chamadas neurotóxicas. . A BMAA suponse que está implicada en varias doenzas neurodexenerativas, e os investigadores suxeriron que a enfermidade de Alzheimer ou a de Parkinson son máis frecuentes entre as persoas que consomen llullucha no Perú.
Outro dos novos compostos illados dunha cepa de Nostoc (Nostoc 78-12A atopada nos Estados Unidos) foi o alcaloide nostocarbolina (β-carbolina, alcaloide cuaternario). Esta molécula parece prometedora para aplicala ao tratamento da enfermidade de Alzheimer, ao inhibir o encima butirilcolinesterase (BChE) tan eficazmente como a galantamina (medicamento utilizado actualmente). Foi patentada pola Escola Politécnica Federal de Zúric (EPFZ). Ademais esta nostocarbolina é biodegradable e doada de producir, e parece ter virtudes biocidas (alxicidas ) polo que podería talvez algún día utilizarse en agricultura.
Lista de especies
Segundo AlgaeBase :
Segundo o NCBI :
Segundo WoRMS :
Cultura de Galicia
miniatura|270px|Dolmen de Axeitos miniatura|Peliqueiros de [[Laza no entroido.]] A cultura de Galicia ten a súa orixe na cultura megalítica da fachada atlántica europea e na cultura castrexa.
Historia
Os primeiros poboadores de Galicia son os nativos oestrimnios e outros pobos de orixe indoeuropea. A fusión destes pobos no noroeste peninsular dará lugar á cultura dos castros entre o macizo Galaico e o río Douro, cultura na que deixaron a súa impronta tamén os romanos. Aínda hoxe é tema de discusión a pegada celta na cultura galega, hai trazos célticos de importancia, como influencias na cultura material, na toponimia, nos mitos relixiosos e tradicións e posiblemente a lingua falada en todo o territorio galaico antes da romanización fose celta.
Posteriormente, Galicia será invadida por varias vagas xermánicas. Nun primeiro momento os suevos farán de Galicia o primeiro reino independente de Europa, máis adiante, este reino será anexionado polos visigodos. Galicia recibirá tamén, no transcorrer da súa historia, a viquingos, bretóns e fenicios.
Coa chegada dos musulmáns á Península Ibérica, mediante incursións bélicas dúas cidades galegas serán atacadas: Santiago de Compostela e Lugo. A repartición do antigo Reino Visigodo, que se fai entre árabes, sirios e bérberes, dálle a estes últimos a franxa noroeste. As condicións climáticas incomodan a este pobo, procedente do Magreb máis caucásico, así que deciden non asentarse, convertendo a Galicia en territorio fronteira con Al-Ándalus, onde o cristianismo faise un trazo diferenciador que dá forzas á reconquista.
Cultural e lingüisticamente as comarcas do Bierzo (Castela e León) e o Eo-Navia (Asturias) son análogas a Galicia. Tamén posúe patróns conxuntos coas rexións lindeiras portuguesas de Tras-os-Montes e Baixo Minho na música, nos costumes e nas tradicións.
A cultura galega, entón, é froito da fusión de elementos culturais achegados por moi diversos pobos europeos, que se estableceron en Galicia ao longo da súa historia, coa cultura da poboación nativa.
Orchestre de la Suisse Romande
Historia
En 1938, a orquestra fusionouse con outra orquestra de radio con base en Lausana. A continuación, a OSR comezou a transmitir regularmente os seus concertos pola radio suíza. A orquestra mantivo durante un longo tempo un contrato de gravación coa discográfica británica Decca, dende a época de Ansermet, e que produciu máis de 300 gravacións, comezando en 1947 con La mer, de Debussy. A OSR estreou moitas obras de compositores suízos, como Arthur Honegger, Frank Martin ou Heinz Holliger. Durante o mandato de Armin Jordan (1985-1997), a OSR continuou gravando para o selo Erato. Durante a segunda guerra mundial, moitos directores alemáns trasladaron a súa residencia a Suíza. Wilhelm Furtwängler converteuse nun director convidado frecuente pola orquestra, dirixindo o seu repertorio predilecto de compositores como Beethoven, Brahms e Richard Strauss. Mesmo Carl Schuricht foi director convidado dirixindo a música de Bruckner e Mahler.
Dende o 2005, o seu director artístico e musical é Marek Janowski, que realizou coa orquestra distintas gravacións para o selo Pentatone. En setembro do 2008, Janowski extendeu o seu contrato ata o ano 2015, aínda que posteriormente, en xaneiro do 2010, o director e a orquestra acordaron concluír a súa relación logo da tempada 2011-12. Tralo anuncio da saída de Janowski no 2012, os intentos da OSR por asegurar a Bertrand de Billy e Kazuki Yamada como futoros directores artísticos da formación non chegaron a bo termo. Porén, en setembro do 2010, a OSR nomeou a Neeme Järvi como o seu noveno director artístico, con efecto dende xaneiro do 2011, e como director musical a partir da fin do contrato de Janowsky. Paralelamente, Yamada foi nomeado principal director convidado, cun contrato inicial de tres anos (ao igual que Järvi).
O Pino
O Pino é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Arzúa. Limita ao norte con Frades e Oroso, ao sur con Touro e Boqueixón, ao leste con Arzúa e ao oeste con Santiago de Compostela. Segundo o IGE en 2019 tiña 4.641 habitantes.
Situación
Ten unha extensión de 132,3 km², e abrangue 13 parroquias. O Pedrouzo é a capital, situada a 18 km de Compostela.
Orografía
O concello ten un relevo suave e pouco accidentado. O cumio máis alto é o monte das Minas (452 m), seguido do castro de San Lourenzo de Pastor (412 m). A capital está a 287 m de altitude.
Hidrografía
O termo municipal divídese entre a bacía do río Tambre, que marca a súa fronteira norte, e a do río Ulla, que domina o sur do concello. Afluentes do Tambre que pasan polo concello son o río Mera e mailo Noa, que nace na parroquia de Pastor. En canto aos afluentes do Ulla, cabe mencionar aos ríos Brandelos e das Lañas.
Clima
Hai clima oceánico, con abundantes choivas.
Etimoloxía
Os rexistros escritos coñecidos do topónimo remontan ao século IX, cando o rei Ordoño II amplía en 12 millas o circuíto das posesións da igrexa de Compostela, desde San Vicenzo do Pino ata Iria Flavia: de Sancto Vicencio de Pino usque in Iriam, ano 915.O nome contén un adxectivo, 'pino' (‘empinado, elevado’), que fai referencia á localización da igrexa de San Vicenzo, na parroquia do Pino. O antigo nome de Monforte de Lemos, antes de que llo cambiase o rei Afonso VIII, era tamén O Pino e respondía á mesma motivación orográfica.
Historia
Durante o antigo réxime as terras do Pino pertenceron á provincia de Santiago. En 1820 o territorio foi adxudicado ao partido xudicial de Sar, co nome de San Vicenzo do Pino. Trala división territorial de España en 1833 constituíuse o concello. En 1834 pasou ao partido xudicial de Arzúa, e entre 1965 e 1988 pertenceu ao de Santiago, regresando ao de Arzúa conforme á lei 38/1988 do 28 de decembro.
Desde o 27 de agosto de 2007 a Asociación para la Recuperación de la Memoria Histórica (ARMH) anda á procura dos restos de seis represaliados dos fascistas no lugar do Amenal. Entre o primeiro e o segundo día de traballo atoparon os restos de tres deles: Ramón Sánchez, Ramón Vázquez e Caitán García.
Seguiron a buscar a Isidro Filloi e o seu sobriño de 17 anos Andresito. Os investigadores, para localizar os restos seguen os consellos dos veciños do lugar. Para maior dificultade aqueles que mellor recordaban a situación dos lugares de enterramento xa morreron.
Tratábase de O Meimixe, O Listo e O Ghabrielo, coñecidos como os tres díscolos do Pino e que foron escollidos especialmente para darlles un aviso e obrigados a cavar as dúas fosas, a primeira onde enterraron os tres xa aparecidos e outra onde enterraron aos outros dous. Un sexto, o veciño de Boimorto José Cabanas, nun descoido dos falanxistas logrou escapar deste violento final. .
Símbolos
thumbnail|150px|Pirogravado no CSC "Luís Seoane" co escudo heráldico do Pino. O escudo heráldico municipal foi aprobado mediante o Real Decreto 2527/1982 de 30 de xullo e publicado no BOE (Boletín Oficial do Estado) o 8 de outubro de 1982. O escudo, seguindo aos criterios da Real Academia da Historia, quedou descrito neste RD como «de ouro, o piñeiro ebrancado de sinople, terrazado do mesmo, e, ao timbre, coroa real pechada».
Trátase dun aparente caso de armas falantes, coa escolla da figura dun piñeiro motivada pola relación sinecdóquica entre o nome da árbore en castelán (pino) e o nome do concello que representa. Esta analoxía, que non se dá na lingua galega, non require un vencello etimolóxico real para se materializar na heráldica (por exemplo, a escolla dun león como símbolo do reino homónimo no século XII non se debeu á ignoracia naquela altura de que o nome da cidade de León procede do latín legio, "lexión").
Patrimonio
No concello atópase o castro de San Lourenzo de Pastor, un recinto ovalado de 110 metros de lonxitude onde se acharon restos de cerámica sen decoración e dous torques de ouro de 22 quilates e 350 gramos de peso, actualmente no Museo Arqueolóxico e Histórico Castelo de Santo Antón da Coruña. Hai outros dous castros en Oza (San Mamede de Ferreiros) e Tarroeira (O Pino).
Sobre o río Mera consérvase a Ponte Puñide, de orixe romana, onde foi atopado o Modio da Ponte Puñide, un Modium de bronce datado cara aos anos 360/370, actualmente exposto no Museo Arqueolóxico Nacional.
Son varios os pazos que salpicaron a xeografía municipal ao longo da historia, dos que algúns deles aínda se conservan. Así pódense citar os pazos de San Fernando do Picón, de Portouteiro ou Medín, de Piñeiro, de Medín, de Dúas Casas, de Ferreiros e de Bermás ou Marqués de Montesacro, a Casa Grande ou Torre de Ferreiros e a Casa de Castrofeito.
Luís Seoane
miniatura|Texto de Luís Seoane gravado nunha parede do CSC Luís Seoane, no Pedrouzo O escritor, xornalista e pintor galego Luís Seoane, nado en Bos Aires o 1 de xuño de 1910, era fillo de Luis Santiago Seoane Brocos, nado en Oíns, e María López Mosquera, que era de Arca.
Ao regresar o matrimonio da emigración desde Arxentina en 1916, a nai recibiu en herdanza unha leira en Arca na que decidiron construír unha casa que pasaría a ser a de residencia. Esta casa semella ser a mesma que décadas despois foi, brevemente, unha das casas consistoriais que ten existido no concello e que hoxe en día é a oficina de Correos. Luís, pola súa banda, comezou a ir ao Instituto de Santiago, polo que só vivía na casa de sábado a luns na mañá e nos meses de verán. Ademais, preto do cemiterio municipal, ao sur do lugar da Igrexa, estaba a chamada Casa de Brey, que era onde vivía a súa avoa e o resto da famila materna, que visitaba a miúdo.
Ao comezar os seus estudos universitarios, a familia mudouse a Santiago, deixando así a casa de Arca. Porén, Seoane mantivo sempre presente a terra piñeira nos seus escritos, como cando di:
Tamén O Pino foi descrito na súa obra gráfica. En merecemento deste compromiso coa súa terra familiar, o Concello do Pino aprobou por unanimidade o 27 de marzo de 2008 nomear a Luís Seoane fillo predilecto, procedendo ademais a rebautizar a nova Casa de Cultura como Centro Sociocultural Luís Seoane.
Lugares do Pino
Para unha lista completa de todos os lugares do concello vexa Lugares do Pino.
Virtuosismo
miniatura|300px|1ª fila dende a esquerda: [[Frédéric Chopin, Niccolò Paganini, Franz Liszt, Luigi Boccherini. 2ª fila dende a esquerda: Arthur Rubinstein, Sergei Rachmaninov, Yo-Yo Ma, Itzhak Perlman.]]
O virtuosismo (do latín virtus, que significa: virtude, habilidade, excelencia) é a habilidade fóra do común dunha persoa á hora de empregar un instrumento musical. Durante a época da música barroca, moitos, se non todos os compositores, eran tamén virtuosos nos seus respectivos instrumentos.
Historia
O termo ten a súa orixe na Italia dos séculos XVI e XVII, unha honra reservada ás persoas distinguidas nalgún área intelectual ou artística, que foi outorgada a un gran número de músicos. O termo evolucionou co tempo, alargando e simultaneamente estreitando as interpretacións que tiveron máis ou menos uso. Orixinalmente un músico era honrado coa distinción sendo compositor, teórico ou un famoso director de orquestra, e o máis importante de todo, sendo un artista de grandes cualidades.
Sebastien de Brossard no seu Dictionaire de Musique aborda a palabra virtuoso pola súa orixe latina virtu, enfatizando a formación excepcional, especialmente a parte teórica. Esta posición foi tamén defendida por Johann Gottfried Walther en Musicalisches Lexicon (1732), dando máis valor ao teórico que ao intérprete. En Der brauchbare Virtuoso (1720) Johan Matthenson mantén o respecto polo tradicional "theoretische Virtuosen" (virtuoso teórico), mais tamén presta tributo ao "virtuosi prattici" (virtuoso práctico). Mais a énfase ao virtuoso teórico tamén foi defendida por Johann Kuhnau no seu libro Der musikalische Quack-Salber (1700), onde define "músico altamente dotado" ou "virtuoso práctico" como nada máis que unha persoa con gran práctica.
Máis tarde, no século XVIII, o termo comezou a ser empregado para describir o músico, instrumentista ou vocalista que tiña unha carreira como solista.
Willis Tower
O Willis Tower (coñecida antigamente como Sears Tower) é un rañaceos situado na intersección entre a Admas street e a Rúa Wacker Oeste da cidade de Chicago, Illinois en Estados Unidos. A súa altura é de 442 metros, pero acada 527 metros contando coa antena.
No momento da súa inauguración, foi o rañaceos máis alto do mundo, ata a construción das Torres Petronas en 1998. É tamén o segundo rañaceos máis alto de América do Norte, só superado polo One World Trade Center de Nova York.
Mac DeMarco
Macbriare Samuel Lanyon "Mac" DeMarco (nado como Vernor Winfield Macbriare Smith IV), nado o 30 de abril de 1990 en Duncan, Columbia Británica, é un cantante, compositor, multiinstrumentista e produtor canadense. É coñecido sobre todo pola súa carreira en solitario, coa que xa leva publicados seis álbums. O seu estilo foi descrito como "blue wave" ou “slacker rock”, ou segundo o propio DeMarco jizz jazz.
Caldeirada
miniatura|250px|Caldeirada de raia. miniatura|250px|Caldeirada de raia. A caldeirada de peixe (ou simplemente caldeirada) é un cocido tradicional da cociña portuguesa e galega elaborado con diferentes peixes cocidos xuntos nun caldeiro (de aquí o seu nome). É un prato que se serve quente e sinxelo de preparación, é típico alimento dos pescadores da zona costeira do Atlántico tanto de Portugal como de Galicia.
Características
O ingrediente principal é unha variada oferta de peixes, xeralmente emprégase rodaballo, congro, pescada, raia etc é dicir peixes de rocha que aguantan ben unha cocción, e patacas cortadas en panadeira xunto con cebola, a cocción realízase nuns vinte minutos e adoita aromatizarse con follas de loureiro e pementa negra e un pouco vinagre. Antigamente os pescadores empregaban na caldeirada os peixes de menor valor, ou aqueles que rompían nas redes de pescar, ás veces para sazonar o peixe engadíaselle algo de auga do mar ao caldeiro.
Insuas
O topónimo galego As Insuas pode referirse a:
As Insuas, Mogor, Mañón
As Insuas é un lugar da parroquia de Mogor no concello coruñés de Mañón, na comarca do Ortegal. Segundo o IGE, en 2011 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).
Santa Baia, Lobeira, Lobeira
Santa Baia é un lugar da parroquia de Lobeira no concello ourensán de Lobeira na comarca da Baixa Limia. Tiña 19 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 10 eran homes e 9 mulleres.
Os Seixos, Tella, Ponteceso
Os Seixos é un lugar da parroquia de Tella no concello coruñés de Ponteceso na Comarca de Bergantiños. Tiña 65 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 26 eran homes e 39 mulleres.
Creative Commons
miniatura|Creative Commons guiando ós contribuíntes. Esta imaxe é unha [[obra derivada de A Liberdade guiando o pobo de Eugène Delacroix.]] dereita|330px|Presentación que explica o que é o Dominio Público e as licenzas CC.Creative Commons (bens "Comúns Creativos") é unha Organización Non-Gobernamental (ONG), sen fins de lucro, que foi fundada e presidida orixinalmente por Laurence Lessing, profesor de dereito na Universidade Stanford e especialista en ciberdereitos. O director xeral é o empresario xaponés Joichi Ito, que aventurou que "Creative Commons converterase nunha organización de estándares dos dereitos de autor".
Obxectivos e servizos
Esta organización desenvolve plans para axudar a reducir as barreiras legais da creatividade por medio de nova lexislación e as novas tecnoloxías.
Creative Commons está inspirada na licenza GPL (General Public License) da Free Software Foundation. A idea principal é posibilitar un modelo legal con ferramentas informáticas para así facilitar a distribución e o uso de contidos para o dominio público.
Ofrece unha serie de licenzas, cada unha con diferentes configuracións ou principios, como o dereito de autor orixinal para dar liberdade para citar a súa obra, reproducila, crear obras derivadas, ofrecela de xeito público e con diferentes restricións como non permitir o uso comercial ou respectar a autoría orixinal.
Volanta
A volanta é unha arte de pesca fixa, de fondo, de forma rectangular e composta por un só pano, que pode alcanzar unha extensión considerábel.
Características
Como quedou dito, está constituída por un só pano de rede. Cálase no fondo e, dependendo do tamaño da malla, pode capturar pescada, xarda, xurelo, chaparena, etc. Segundo o número de pezas de que estea composta, esta arte pode chegar a medir até 8 km de lonxitude ou máis.
En pesca de altura emprégase tamén como arte de deriva.
Pesca
A pesca coa volanta consiste en estender e fixar ao fondo do mar unha rede rectangular de grandes dimensións para formar unha barreira ao desprazamento dos peixes que quedan atrapados por enmalle, por embranquiado ou simplemente enganchados. A rede lava chumbos na relinga inferior e cortizas na superior, para conseguir que quede vertical, formando unha «parede» para que enmallen os peixes. Para localizala, desde o barco se fondea unha pequena áncora ou rizón, sinalizándoa cunha boia. Ao cabo dunhas horas o barco volve para recollela. As capturas introdúcense en xeo para a súa conservación.
Polémica
A utilización desta arte é polémica, porque posúe unha alta capacidade de captura sendo pouco selectiva coas especies que apaña, o que implica o descarte, ademais de polo dano que orixinan estas redes nos fondos, ou cando se perden en mar a fóra. Por iso a Unión Europea que, en xuño de 2006, aprobara volver a permitir o uso de volantas para a pesca de pescada, tras prohibilo desde o mes de decembro do ano anterior, en xullo de 2012, propuxo que progresivamente se deixen de utilizar, até a súa total prohibición, en 2014, das técnicas pesqueiras como o arrastre de fondo e a volanta de fondo, argumentando que son moi daniñas para o medio ambiente. Esta prohibición ten un importante impacto económico no sector pesqueiro español e francés coa consecuente oposición das empresas e institucións implicadas, que consideran a proposición pouco argumentada.
Normativa española
O Goberno de España define a volanta como «unha arte de enmalle fixa ao fondo, de forma rectangular, constituída por varios panos de rede unidos entre si, que se cala mediante un sistema de fondeo, provisto de lastres na relinga inferior e flotadores na superior para mantela en sentido vertical».
A mesma norma establece que o obxectivo principal desta arte é a pesca da pescada, e fixa as súas características técnicas sinalando que:
Toto le héros
Toto le héros é un filme de 1991 dirixido por Jaco Van Dormael. É unha coprodución entre Bélxica, Francia e Alemaña. Gañou a Cámara de Ouro no Festival Internacional de Cinema de Cannes. O filme foi escollido como candidato de Bélxica para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 64ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Erbedeiro, Carballedo
San Pedro de Erbedeiro é unha parroquia que se localiza no concello de Carballedo, na comarca de Chantada. Segundo o IGE en2016 tiña sete habitantes (cinco homes e dúas mulleres) distribuídos en 3 entidades de poboación, oito menos que en 2004 (nove homes e seis mulleres) e once menos que en 1999, no 2020 eran 9,3 mulleres e 6 homes, polo INE.
Patrimonio
Capela do Espírito Santo de Erbedeiro: a primitiva capela quedou baixo as augas do encoro dos Peares e a finais do século XX levantouse o novo edificio.
Erbedeiro é o berce de Xosé Lois Ripalda.
La Crónica (Santiago de Compostela)
La Crónica foi un periódico editado en Santiago de Compostela en 1879.
Historia e características
Subtitulada Revista Médica, apareceu en outubro de 1879. Publicación quincenal dedicada especialmente a temas científicos, estaba dirixida por Juan Barcia Caballero e Santiago López Mosquera.
Colexio de Santiago Alfeo
miniatura|Porta principal do Colexio de Santiago Alfeo ou de Fonseca.
O Colexio de Santiago Alfeo ou Colexio Novo, coñecido na actualidade maioritariamente como Colexio de Fonseca (e como pazo de Fonseca ao edificio que o albergaba), foi un Colexio Maior, xerme da Universidade de Santiago de Compostela, fundado polo arcebispo Alonso III de Fonseca en 1526.
O edificio segue formando parte da Universidade; é a sede da Biblioteca Xeral, e tamén alberga, no antigo refectorio e na capela, a ambos os lados do vestíbulo, salas de exposicións temporais.
Orixes
A finais do século XV Lopo Gómez de Marzoa, membro do Concello de Santiago promoveu a creación na cidade dun Colexio de Estudantes Pobres, motivo polo cal se dirixiu ao abade do bieito mosteiro de San Martiño Pinario frei Juan de Melgar na procura do seu apoio.
Deste xeito, o 4 de setembro de 1495 outorgáronse as escrituras de doazón nas que se fixaron as contribucións económicas que debían as partes para a fundación. Os de San Martiño doaron como sé o Convento de San Paio de Antealtares, agás a igrexa, e o notario doou bens por un valor total de 50.000 marabedís de renda anual.
Este estudio de San Paio tivo unha vida moi curta, xa que o 18 de xullo de 1499 os relixiosos, en capítulo presidido polo prior xeral e reformador xeral da orde de San Bieito para o Reino de Galicia, acordaron anular o contrato e instalar en San Paio ás monxas bieitas de Galicia.
O Estudio Vello
O 17 de xullo de 1501 de novo Lopo Gómez de Marzoa, xunto con Diego de Muros II, bispo das Canarias, e Diego de Muros III, deán de Santiago, fixeron unha segunda fundación, na que configuraron un Estudio Xeral coa súa propia normativa e a súa sé nunha casa da Rúa Nova onde se impartiron clases de Gramática e Cánones. En 1504 unha bula do papa Xulio II confirma a fundación de dito estudio.
Fundación polo arcebispo Alonso III de Fonseca
miniatura|230px|Monumento de [[Ramón Conde a Alonso III de Fonseca, no claustro do Colexio de Santiago Alfeo.]]
En 1522 o arcebispo de Santiago Alonso III de Fonseca comeza a xestionar a creación dun Colexio Novo, ao que denominaría Colexio de Santiago Alfeo.
Fonseca conseguiu que o papa Clemente VII aprobara, mediante bula outorgada o 15 de marzo de 1526, a fundación do Colexio, na que se autorizaba a construír un colexio novo ou ampliar o existente Estudio Vello, que quedou englobado no Novo, ao que se lle anexionaron as rendas, e a establecer as ensinanzas de Artes, Teoloxía e Dereito, e outorgándolle os mesmos privilexios que o colexio fundado polo Cardeal Cisneros en Alcalá de Henares. Nacía así a Universidade de Santiago.
O terceiro dos Fonseca fixou o proxecto do novo Colexio no seu testamento de 1531, incluíndo a dotación os executores e o proxecto de construción, pero á súa morte, no ano 1534, en Alcalá de Henares aínda non se puxera en marcha.
Nos anos 1551 e 1552 algúns testamenteiros reuníronse co patrón do Colexio, Alonso de Zúñiga e Acevedo Fonseca conde de Monterrei e sobriño do arcebispo Fonseca III, co obxecto de poñer en marcha o colexio. O edificio xa estaba feito pero carecían da normativa organizativa, polo que chegaron a valorar a entrega da institución aos xesuítas para que fosen eles os que a organizaran. Finalmente, o 25 de outubro de 1553 promulgáronse as primeiras ordenanzas, pero estas non chegaron a aplicarse. Xa había tempo que o Colexio de Santiago Alfeo estaba construído nos terreos doados polo propio Fonseca do soar familiar da Rúa do Franco.
As reformas de Cuesta e Portocarrero
As liortas entre os partidarios de entregar a institución aos xesuítas, principalmente o arcebispo Xoán Álvarez de Toledo, e os testamenteiros, fixo que o cabido recorrese á arbitraxe de Filipe II. Este, por medio da provisión real do 26 de xuño de 1555, encomendoulle ao doutor Andrés Cuesta o estudo e reorganización do colexio. Seguindo a encomenda organizou o Colexio de Santiago Alfeo diferenciándoo da propia Universidade. Só os colexiais do devandito colexio podían obter os graos académicos tendo que esperar a consolidación definitiva até o 10 de decembro de 1567, cando o Consello Real estableceu as graduacións da Universidade de Santiago de Compostela. A Coroa foi desde entón o principal patrón da institución.
No ano 1577 solicitouse de novo a intervención da Coroa para reformar os estatutos da universidade. A consecuencia foi a visita de Pedro Portocarrero e a posterior aprobación da súa reforma en outubro de 1588. Nela especificábanse mais polo miúdo as competencias e funcións dos diferentes órganos e establecíase a residencia para teólogos e xuristas no Colexio Maior de Santiago Alfeo e a dos artistas no de San Xerome, deixándolle a ensinanza de Gramática á Compañía de Xesús.
Ao longo do século XVI a universidade chegou a ter, durante varios cursos, 3.000 estudantes, que procedían principalmente de Galicia e Asturias.
No século XVII a universidade consolidouse coa incorporación das facultades de Leis e Medicina ás xa existentes de artes, Teoloxía e Cánones, e contaba con até cinco colexios: o de antigo Alfeo, o de San Xerome, o de San Clemente, o de San Patricio dos Irlandeses e o efémero de San Salvador. A finais do século non chegaba a 300 o número de estudantes.
A Universidade Ilustrada
O século XVIII trouxo consigo unha profunda transformación na Universidade de Santiago de Compostela, completándose así o proceso de secularización da institución ao afastarse do control eclesiástico. A dinámica centralizadora á que se vían sometidas as institucións nesta época contribuíu a que a Universidade perdera certa autonomía. Foi daquela cando Carlos III lle concedeu a condición de rexia á Universidade de Santiago de Compostela, engadindo ao seu distintivo a coroa real que, sobre as armas de Castela, León e Galicia, e xunto aos emblemas heráldicos dos seus fundadores máis salientados, integrouse no escudo.
Despois da expulsión dos xesuítas ordenada por Carlos III, o monarca español concedeulle á Universidade os terreos e edificios que esta orde relixiosa posuía en Santiago de Compostela, pasando a constituír o centro da nova universidade ilustrada. De inmediato realizouse un novo plan de estudos que recuperaba disciplinas cedidas a certas congregacións relixiosas, creou graos académicos e introduciu novas ensinanzas prácticas e científicas, como Física Experimental ou Química.
O edificio
miniatura|250px|Claustro do Colexio de Santiago Alfeo ou de Fonseca. miniatura|250px|Outra vista do Claustro, coa torre do edificio, con bandeiras. Ao fondo, as torres da catedral.
O Pazo, de estilo renacentista con trazos platerescos, está unido ao Colexio de San Xerome e posúe dous corpos en altura e un gran patio interior arroupado por un fermoso claustro rematado por unha cristaría plateresca. Nos muros exteriores ábrense vans con arcos de medio punto apoiados en columnelas que animan, xunto coa porta principal, a seriedade do muro.
O edificio construíuse sobre a casa onde nacera o arcebispo Fonseca III (lugar hoxe indicado por unha lápida) on trazas de Juan de Álava, que supervisou Alonso de Covarrubias, continuándose a construción entre 1522 e 1544 polos mestres de obras Alonso de Guntín e Jácome García.
Na fachada, rematada máis tarde (1688) por Diego de Romay, destaca a porta principal, de gran xenerosidade ornamental, nunha especie de enxalzamento do cristianismo. A porta, arco triunfal de acceso, está coroada por un friso onde está, no entro, o escudo do fundador rodeado das figuras de San Gregorio o Grande, Santo Ambrosio, Santo Agostiño e San Xerome, os catro doutores da Igrexa latina, e enmarcada por columnas exentas acanaladas, apoiadas en importantes basas que sosteñen o corpo superior.
As dúas figuras inferiores corresponden a Santiago Alfeo e á Virxe dos Praceres, e as que coroan o conxunto son San Pedro, Santa Catarina, Santo Ildefonso e San Paulo. O resto da ornamentación compóñena as figuras duns enigmáticos dragóns (que algúns autores identifican con imaxes de inspiración maia).
A porta dá paso a un vestíbulo, con bóveda de crucería, que separa, á esquerda, o salón artesoado (o antigo refectorio e, despois, sala de graos) con artesoado de tipo mudéxar, hoxe destinado a sala de exposicións, e a capela gótica, obra tamén de Diego Romay, cunha fermosa bóveda de crucería, tamén usada na actualidade como sala de exposicións.
Máis adiante sáese ao patio, rodeado polo claustro: a súa dupla arcada superposta de estilo tipicamente plateresco, con arcos rebaixados e enxutas decoradas mediante medallóns e bustos, e que se completa cunha cristaría na parte superior.
Usos posteriores do pazo
O edificio tivo diversos usos ao longo da súa historia:
Rutabaga
A rutabaga (Brassica napobrassica, ou Brassica napus var. napobrassica), é unha raíz comestíbel que se orixinou nun cruzamento entre o repolo (Brassica oleracea var. viridis) e o nabo (Brassica rapa). Cultívase especialmente no norte de Europa e América do Norte, onde forma parte da gastronomía popular. Non é un cultivo popular hoxe en día en Galiza.
Colexio de Santiago Alfeo
Usos posteriores do pazo
Na actualidade, o edificio do Colexio de Fonseca segue formando parte da Universidade de Santiago e dedicado a diversos usos: fundamentalmente, é a sede da Biblioteca Xeral da Universidade de Santiago de Compostela, e tamén alberga, como quedou dito, salas de exposicións.
Despois do franquismo, nos primeiros anos da autonomía de Galicia, o Salón Artesoado de Fonseca foi a sede do Parlamento de Galicia. Foi a segunda sede do Parlamento tras o pazo de Xelmírez (sede entre 1981 e 1982) e até o seu traslado en 1989 ao pazo do Hórreo, edificio da Escola de Veterinaria de Santiago, suprimida en 1924 e transformado o edificio en cuartel de infantaría.
Rutabaga
Descrición
A planta ten uns 25 cm de altura e se estende por uns 35 cm. A raíz ten 10 cm de lonxitude e 9 cm de diámetro, con exterior acastañado e polpa amarela ou abrancazada. O sabor é moderadamente doce e se asemella ao do nabo, mais con gusto a repolo. A aparencia tamén é semellante ao nabo mais cambia na cor da polpa e que a raíz é máis mesta, con máis rebentos, colleitándose cando acadan un talle maior. A diferenza do nabo ten as follas máis suaves e cerosas.
Historia
miniatura|Colleita de rutabagas en [[Suecia.]] miniatura|150px|Corte da raíz A primeira mención escrita é do botánico sueco Gaspard Bauhin en 1620, que menciona que medra brava en Suecia. Adóitase considerar orixinaria de Escandinavia ou Rusia. Cara finais do século XVII introduciuse en Inglaterra e Francia e algunhas partes dos EUA coma Illinois (referencias do seu cultivo en 1817).
Historia botánica
A taxonomía sobre a rutabaga sufriu moitos cambios. O botánico sueco Gaspard Bauhin, en 1620 deulle o nome de Brassica napobrassica na súa obra Prodromus. Carl von Linné en 1753 no seu libro Species Plantarum considerouna coma unha variedade botánica de B. oleracea: B. oleracea var. napobrassica. Posteriormente tense considerado noutros táxones coma variedade subespecie ou elevada ao nivel de especie como se vai facer en 1768 baixo o nome de Brassica napobrassica que é o que actualmente se acepta.