cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fasciola hepatica
Tratamento, loita e control
No gando vacún e ovino empréganse fármacos de diferentes familias antihelmínticas, entre as que se poden salientar os bencimidazoles, salicilanilidas e sulfamidas.
Os fasciolicidas utilizados ata a actualidade, agrúpanse en cinco grupos químicos principais:
Fenois haloxenados: Bitionol (Bitin, Accamer), Hexaclorofeno, Niclofolan (Bilevon) e Nitroxinil (Trodax).
Benzimidazoles: Albendazol (Valbazen), Triclabendazol (Fasinex), Luxabendazol (Fluxacur).
Sulfonamidas: Clorsulon (Ivomec F, Curarem e Ivomec plus)
Todos os fenois mostran grande efectividade contra as fasciolas adultas, pero xeralmente non actúan contra as formas larvarias.
O albendazol é moi eficaz (76-100 %) fronte ás fasciolas adultas a unha dose de 10–15 mg/kg, pero ten escasa eficacia sobre os estadios inmaturos do parasito.
O triclabendazol, a diferenza dos restantes fármacos deste grupo, carece de actividade nematocida, mais ten unha notable acción fasciolicida. Á dose de 10 mg/kg por vía oral ten unha grande eficacia sobre fasciolas de ata un día de idade e elimina o 90-99 % delas.
As ivermectinas non teñen acción fasciolicida.
Tendo en conta a eficacia para as fasciolas de diferentes idades os fármacos de elección para as tres formas da doenza son os seguintes:
F. aguda: diamfenetida e triclabendazol.
Forma subaguda: diamfenetida, triclabendazol, rafoxanida e nitroxinil.
Sergei Prokopiev
Sergei Valeriievich Prokopiev, nado en Sverdlovsk (Rusia) o 19 de febreiro de 1975, é un cosmonauta ruso que formou parte da misión Soiuz MS-09 e foi membro das expedicións 56 e 57 á Estación Espacial Internacional.
Fasciola hepatica
Vacinación
Desde os primeiros intentos de inmunización de coellos contra F. hepatica realizados na década de 1930 veñen facéndose ensaios con resultados variables e na actualidade son varios os laboratorios nos que se realizan estudos de inmunidade fronte a este parasito. Ensaiáronse vacinas obtidas de extractos desecados de fasciolas adultas, homoxeneizados dos vermes con ou sen adxuvante, antíxenos secretores, metacercarias atenuadas por irradiación de raios X, antíxenos protectores purificados obtidos por cromatografía dos extractos de vermes e antíxenos superficiais preparados a partir de macerados de fasciola mediante un anticorpo monoclonal. Os resultados, aínda que variables, foron xeralmente alentadores, e un mellor coñecemento dos mecanismos implicados na inmunidade a estes parasitos pode permitir no futuro a obtención dunha vacina eficaz.
Sergei Prokopiev
Traxectoria
Prokopiev foi seleccionado como cosmonauta en outubro de 2010, participando na misión Soiuz MS-09 e sendo membro das expedicións 56 e 57 á Estación Espacial Internacional. Pasou un total de 196,74 días no espazo.
Fasciola hepatica
Profilaxe
O cultivo de plantas acuáticas como os agróns para o consumo debe ser en augas libres de caracois. E a inxestión debe de facerse despois de cociñar o vexetal. A eliminación de caracois nos ríos pode alterar a ecoloxía dos ríos polo que é pouco recomendada.
Importancia económica da fasciolíase
No gando vacún as perdas en produción pasan xeralmente inadvertidas, debido a que o curso da doenza é lento, e inclúen redución no aumento de peso diario, menor conversión alimenticia, menor produción láctea. Informouse de reducións no aumento de peso do 8-28 %. Por outro lado, as perdas poden chegar a cifras importantes se consideramos os comisos de fígados afectados polo parasito.
West Orange, Nova Jersey
West Orange é unha poboación do Essex County, no estado de Nova Jersey, Estados Unidos de América. Segundo o censo estadounidense do ano 2000, tiña unha poboación de 44 943 habitantes.
O Peto, Vilar de Vacas, Cartelle
O Peto é un lugar da parroquia de Vilar de Vacas no concello ourensán de Cartelle na comarca da Terra de Celanova. Tiña 51 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 27 eran homes e 24 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 55 habitantes (31 homes e 24 mulleres).
Greystoke: a lenda de Tarzán, o rei dos monos
Greystoke: a lenda de Tarzán, o rei dos monos (en Greystoke: The Legend of Tarzan, Lord of the Apes) é un filme británico dirixido por Hugh Hudson que foi estreado en 1984. Está baseado na novela Tarzan of the Apes de Edgar Rice Burroughs (1912). Estreouse en galego na TVG o 7 de xuño de 2009.
Sinopse
O herdeiro da familia Greystoke, John Clayton, orfo ós poucos meses de nacer, é acollido por unha tribo de simios, entre os que vive durante anos. Descuberto polo Capitán belga D'Arnot, o mozo Tarzán é levado a Inglaterra, presentado á súa familia e educado de acordo co seu rango.
-746
Outros
Historia ano a ano
Heparina
miniatura|dereita|Heparina. miniatura|dereita|Estrutura tridimensional da heparina.
A heparina (do grego ηπαρ, hepar, fígado), é un polisacárido sulfatado do grupo dos glicosaminoglicanos, que se utiliza como anticoagulante. Ten a maior densidade de carga negativa de todas as biomoléculas coñecidas. Tamén se usa en diversos aparellos médicos e de laboratorio para formar unha superficie anticoagulante interna, tales como tubos de ensaio e máquinas de hemodiálise.
Estrutura química
A heparina nativa é un polímero cun peso molecular de 3 a 30 kDa, pero o peso molecular medio dos preparados de heparina comerciais é de 12 kDa a 15 kDa. A heparina é un membro da familia dos glicosaminoglicano (entre os que tamén se inclúe outra molécula moi relacionada, o heparán sulfato) e consta dunha unidade repetida dun disacárido variablemente sulfatado. As principais unidades de disacárido que poden aparecer na heparina son as que se mostran máis abaixo. A unidade disacárida máis común está composta por ácido idurónico con sulfatación 2-O e glicosamina N-sulfatada con sulfatación 6-O, IdoA(2S)-GlcNS(6S). As heparinas con esta unidade disacárida supoñen, por exemplo, o 85% das heparinas extraídas do pulmón de vaca e o 75% das da mucosa intestinal porcina. Aínda que non se mostran abaixo, poden aparecer tamén disacáridos raros que conteñen glicosamina con sulfatación 3-O (GlcNS(3S,6S)) ou cun grupo amino libre (GlcNH3+). En condicións fisiolóxicas, os grupos éster e amida sulfato están desprotonados e atraen ións de carga positiva, que forman sales de heparina. É en forma de sales como se administra a heparina como anticoagulante.
Unha unidade de heparina (a "unidade Howell") equivale a 0,002 mg de heparina pura, a cal é a cantidade requirida para manter fluído 1 mL de sangue de gato durante 24 horas a 0 °C.
Estrutura tridimensional
400px|Dúas estruturas da heparina.
Na imaxe de arriba:
Nestes modelos a heparina adopta unha conformación helicoidal, a rotación da hélice sitúa grupos de sulfatos a intervalos regulares de arredor de 17 ángstroms (1,7 nm) a cada lado do eixe da hélice.
Aplicacións médicas
A heparina é un anticoagulante natural producido polos basófilos e as células mastoides ou cebadas. Os efectos anticoagulantes da heparina impiden a formación de novos coágulos e o aumento dos coágulos xa existentes no sangue. A heparina non destrúe directamente os coágulos xa formados (a diferenza do activador do plasminóxeno tisular), senón que facilita que funcionen normalmente os mecanismos naturais de lise dos coágulos (fibrinolise) para que destrúan os coágulos formados. A heparina non degrada a fibrina, pero impide a conversión do fibirinóxeno en fibrina (só os trombolíticos poden destruír un coágulo). A heparina úsase xeralmente como anticoagulante nas seguintes doenzas:
Mecanismo de acción
A heparina e os seus derivados de baixo peso molecular (como a enoxaparina, dalteparina, tinzaparina) son efectivos na prevención das tromboses venosa profunda e embolias pulmonares en pacientes de risco, pero non hai evidencia de que algún deles sexa máis efectivo ca o outro na prevención da mortalidade. A heparina únese ao inhibidor encimático antitrombina III causándolle un cambio conformacional, que o activa ao incrementar a flexibilidade do bucle do seu sitio activo. A antitrombina activada actúa sobre a trombina inactivándoa e sobre outras proteases implicadas na coagulación do sangue, principalmente sobre o factor Xa. O grao de inactivación destas proteases causado pola antitrombina pode aumentar ata 1000 veces debido á unión da heparina.
A antitrombina III únese a unha secuencia de sulfatación pentasacárida específica do polímero de heparina, que é a seguinte:
GlcNAc/NS(6S)-GlcA-GlcNS(3S,6S)-IdoA(2S)-GlcNS(6S)
O cambio conformacional na antitrombina ao unirse a heparina é o que causa que inhiba o factor Xa. Porén, para inhibir a trombina, esta debe tamén unirse ao polímero de heparina nun sitio proximal do pentasacárido. A densidade de carga negativa tan alta da heparina contribúe á súa forte interacción electrostática coa trombina. A formación dun complexo ternario formado pola antitrombina III, trombina e heparina causa a inactivación da trombina. Por esta razón, a actividade da heparina sobre a trombina é dependente do tamaño, xa que o complexo ternario require polo menos 18 unidades monosacáridas para a súa eficiente formación. Polo contrario, a actividade antifactor Xa require só o sitio de unión pentasacárido.
esquerda|miniatura|500px|Estrutura química do [[fondaparinux.]]
Co uso de heparinas de baixo peso molecular e fondaparinux, hai un risco reducido de osteoporose e trombocitopenia inducida por heparina. Tampouco se require a monitorización do tempo de tromboplastina parcial activado e non reflicte o efecto anticoagulante, xa que é insensible ás alteracións do factor Xa.
O danaparoid, unha mestura de heparán sulfato, dermatán sulfato, e condroitín sulfato, pode utilizarse como anticoagulante en pacientes que presentan trombocitopenia inducida por heparina. Como o danaparoid non contén heparina nin fragmentos de heparina, os efectos cruzados entre o danaparoid e os anticorpos inducidos pola heparina son de menos do 10%.
Os efectos da heparina mídense no laboratorio polo tempo de tromboplastina parcial (o tempo que tarda o plasma sanguíneo en coagular).
Administración
Os detalles concretos da administración de heparina varían nas distintas directrices de práctica clínica:
Produción
A heparina farmacéutica deriva de tecidos mucosos animais como o intestino de porco ou o pulmón bovino. En 2003 e 2008 fixéronse diversos avances na produción sintética de heparina.
Reaccións adversas
Un efecto secundario grave da heparina é a trombocitopecia inducida por heparina. Está causada por unha reacción inmunolóxica na que as plaquetas (trombocitos) son o branco da resposta inmunolóxica, o que causa a destrución das plaquetas e o seu número diminúe(trombocitopenia). Esta condición é normalemnte reversible, e pode xeralmente evitarse co uso de heparinas sintéticas. Existe tamén unha forma benigna de trombocitopenia asociada co uso inicial da heparina, que desaparece sen ter que parar a terapia con heparina.
Hai dous efectos secundarios non hemorráxicos do tratamento con heparina. O primeiro é a elevación dos niveis séricos de aminotransferase, que se produce no 80% dos pacientes que recibiron heparina. Esta anormalidade non está asociada con trastornos hepáticos, e desaparece co cesamento do tratamento. O segundo trastorno é a hipercalemia, que se dá no 5 a 10% dos pacientes tratados con heparina, e é o resultado da supresión da aldosterona inducida por heparina. A hipercalemia pode aparecer poucos días despois do comezo da terapia. Máis raramente, poden presentarse efectos secundarios como alopecia e osteoporose se o uso é crónico.
Como acontece con moitas drogas, a sobredose de heparina pode ser fatal. Houbo varios casos de mortes hospitalarias accidentais por sobredose de heparina. Mesmo houbo en 2006 un caso de homicidios múltiples realizados por unha enfermeira na República Checa, que administrou deliberadamente sobredoses de heparina a varios pacientes, asasinando a sete deles.
Antidotos contra a sobredose de heparina
O sulfato de protamina (1 mg por cada 100 unidades de heparina administradas nas anteriores catro horas) é un produto que se administra para contrarrestar os efectos anticoagulantes da heparina.
Historia
Descubriuse en 1916, aínda que os ensaios clínicos con ela non comezaron ata 1935. Foi illada por primeira vez de células de fígado de can, feito do que procede o seu nome (hepar ou "ήπαρ" significa "fígado" en grego). O descubrimento da heparina pode atribuírse aos traballos de dous investigadores: Jay McLean e William Henry Howell.
Na década de 1930, varios científicos investigaron a heparina. En 1935 Erik Jorpes no Karolinska Institutet publicou as súas investigacións sobre a estrutura da heparina, o que fixo posible que a compañía sueca Vitrum AB lanzase ao mercado o primeiro produto de heparina para uso intravenoso en 1936. Entre 1933 e 1936, os Connaught Medical Research Laboratories, que entón formaban parte da Universidade de Toronto, perfeccionaron unha técnica para producir heparina segura e non tóxica que podía ser administrada aos pacientes en solución salina. Os primeiros ensaios humanos coa heparina comezaron en 1935, e, en 1937, estaba xa claro que a heparina dos laboratorios Connaught era segura, de fácil dispoñibilidade e efectiva como anticoagulante sanguíneo. Antes de 1933, a heparina estaba dispoñible, pero só en pequenas cantidades, e era extremadamente cara, tóxica, e, como consecuencia non tiña importancia para a medicina.
Desenvolvemento de novos fármacos
Como se mostra na táboa, existe un gran potencial para o desenvolvemento de estruturas similares á heparina con utilidade farmacolóxica para tratar diversas enfermidades, ademais do uso actual como anticoagulante.
(- indica que non se dispón de información)
Como a heparina ten efecto sobre unha gama tan ampla de enfermidades, están desenvolvéndose moitos fármacos con estruturas moleculares idénticas ou similares ás de certas partes da cadea do polímero de heparina.
Técnicas de despolimerización
A base da maioría das análises levadas a cabo sobre a estrutura e función da heparina e o heparán sulfato son diversas técnicas de despolarización química ou encimática ou unha combinación de ambas as dúas.
Encimáticas
As liases cortan as cadeas de heparina e heparán sulfato por un mecanismo de eliminación beta. Esta acción xera un dobre enlace insaturado entre os carbonos 4 e 5 do residuo de uronato. O uronato insaturado nos carbonos 4 e 5 denomínase ΔUA ou UA. É un cromóforo sensible aos raios ultravioletas (absorción máxima a 232 nm), permite que sexa estudada a velocidade de dixestión encimática, e proporciona un método axeitado para a detección dos fragmentos producidos pola dixestión encimática.
Propiedades químicas
O ácido nitroso pode utilizarse tamén para despolimerizar quimicamente a heparina e o heparán sulfato. O ácido nitroso pode utilizarse a pH 1,5 ou a pH maior de 4. En ambas as condicións os efectos desaminativos do ácido nitroso cortan a cadea de heparina. Tanto a pH maior de 4 coma a 1,5, a escisión desaminativa da cadea ocorre entre GlcNS-GlcA e GlcNS-IdoA, pero sempre a unha velocidade menor no pH alto. A reacción de desaminación, e, por tanto, a escisión da cadea, é independente da O-sulfatación de cada unidade monosacárida.
A pH baixo, a escisión desaminativa da cadea causa a liberación de SO4 inorgánico, e a conversión da GlcNS a anhidromanosa (aMan). O tratamento con ácido nitroso a pH baixo é un excelente método para distinguir os polisacáridos N-sulfatados, como a heparina e o heparán sulfato, dos polisacáridos non N-sulfatados, como o condroitín sulfato e o dermatán sulfato, estes últimos non susceptibles á escisión por ácido nitroso.
Conservación na evolución
Ademais de extraerse dos tecidos bovinos e porcinos, que son as fontes habituais da heparina farmacéutica, a heparina foi extraída e caracterizada tamén das seguintes especies: A actividade biolóxica da heparina nas especies 6 a 11 da lista non está clara e iso apoia a idea de que o principal papel fisiolóxico da heparina non é ser un anticoagulante. Esas especies non posúen ningún sistema de coagulación sanguínea similar ao das especies 1 a 5 da lista. A lista tamén demostra que a heparina foi moi conservada na evolución de organismos de moi diversos phyla.
Toxicoloxía
Contraindicacións: risco de hemorraxias (especialmente en pacientes con presión sanguínea descontrolada, enfermidades hepáticas ou cerebrovasculares), doenzas hepáticas agudas, hipertensión severa.
Efectos secundarios: hemorraxia, trombocitopenia, incremento dos niveis de potasio e osteoporose.
Wish (álbum)
Wish é o noveno álbum de estudio da banda inglesa The Cure, editado o 21 de abril de 1992. É o último traballo de estudio do grupo con Boris Williams e o primeiro con Perry Bamonte, ademais de ser o último que conta con Porl Thompson despois de 16 anos.
Heparina
Detección nos fluídos corporais
Os actuais ensaios clínicos de heparina dependen da medida indirecta do efecto do fármaco, e non da medida directa da súa presenza química. Isto inclúe a medida do tempo de tromboplastina parcial activado e a actividade anti factor Xa. Normalmente utilízase para a medición plasma fresco non hemolizado de sangue ao que se lle fixo un tratamento anticoagulante con citrato, fluoruro ou oxalato.
Wish (álbum)
A pesar de non ser tan ben recibido pola crítica como Disintegration, Wish é o álbum de The Cure que máis alto chegou nas listas, dándolle o seu primeiro número 1 no Reino Unido e 2 nos Estados Unidos, onde vendeu máis de 1,2 millóns de copias.
O seu segundo sinxelo, "Friday I'm in Love", converteuse nunha das cancións máis coñecidas da banda, acadando o número 6 no Reino Unido, o 17 nos Estados Unidos e o 1 en Suráfrica.
A popularidade do álbum fixo que The Cure estivese nomeado ao Grammy ao mellor álbum de música alternativa de 1993.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por The Cure (Perry Bamonte, Simon Gallup, Robert Smith, Porl Thompson, Boris Williams).
EP Lost Wishes
Catro temas instrumentais tomados das sesións para o Wish. Editado en 1994 como edición limitada en casete e só a través de pedidos por correo.
Kirby's Adventure
Kirby's Adventure (coñecido no Xapón como Hoshi no Kābī: Yume no Izumi no Monogatari (星のカービィ 夢の泉の物語)) é un videoxogo de 1993 desenvolvido por HAL Laboratory e distribuído por Nintendo para Nintendo Entertainment System (NES). É o segundo título da serie Kirby, logo de Kirby's Dream Land (1992) para Game Boy, e o primeiro en incluír a habilidade de copar, a cal permite ó personaxe principal adquirir novos poderes comendo certos inimigos. O xogo céntrase en Kirby viaxando ao longo de Dream Land para reparar "Star Rod" logo de que King Dedede a rompese.
Crema de gaita
Crema de gaita é un grupo galego de música folk orixinario de Vigo, fundado no 1994. As súas composicións orixinais móvense no ámbito do folk galego, con influencia dos ritmos latinos coma o tango, o tumbao, os boleros, as habaneras ou a bossa nova. O groso do repertorio constitúeno fundamentalmente as composicións de Ernesto Campos, membro do grupo e autor de temas gravados por outros músicos como Carlos Núñez, Xosé Manuel Budiño ou Susana Seivane.
O seu primeiro traballo TanGalego está composto por 15 temas e conta con colaboracións dos músicos Kin García, Marcos Valcárcel, Ioanna Pérez, ou a banda de gaitas Xarabal.
Vodevil
miniatura|Póster de "O'Brien & Havel", unha obra de vodevil.
O vodevil é un subxénero dramático consistente nunha comedia frívola, lixeira e picante que dá lugar a equívocos e situacións cómicas, na que se alternan partes cantadas con números musicais. O seu nome deriva do francés vaudeville.
Orixe
Posteriormente Jean le Houx, poeta e avogado de Vire, recolleu as cancións de Basselin e as traduciu á lingua vulgar da súa época, facéndose varias edicións.
O nome de Vaux de Vire foise desfigurando, e Chardavoine mandou imprimir as cancións como voix de ville. Por último Caillere ideou a palabra vaudeville que logrou prevalecer.
Outro significado
Deuse tamén este nome á canción satírica e política, e tamén a certas pezas dramáticas nas que non se cantaba, como as comedias de circunstancias de Dancourt.
Pero as pezas que hoxe se coñecen con este nome naceron nas feiras de Saint Germain e Saint Laurent cara ao 1700, sendo os seus primeiros autores Lesage, Fuselier e Dorneval.
Evolución posterior
Este novidoso xénero de composicións sufriu ó principio unha persecución, e os farsantes da lingua acudiron ó subterfuxio de facer cantar as coplas a cantores de oficio situados fóra do escenario mentres que eles só actuaban, xa que ós actores se lles prohibira a palabra.
Por último, os empresarios víronse obrigados a facer contratos co teatro privilexiado da Ópera para obter o permiso de cantar dos seus actores.
Naceu entón a ópera cómica, tamén coñecida como opereta, con grande éxito de público. Correu moitas vicisitudes ata a época da revolución, en que desapareceron os privilexios por decreto da Asemblea Constituínte en 1791. Entón fundouse en París o famoso teatro do Vaudeville, sendo a súa primeira función o 12 de xaneiro de 1792, xa cos actores cantando e recitando.
Casa de Anjou
miniatura|300px|Armas da casa de Anjou tal como figuran no escusón do [[Escudo de España actual.]] Coñécese como casa de Anjou ou dinastía Anxevina a tres dinastías de orixe francesa, das que se orixinaron distintas casas reais. En todos os casos a casa toma o nome do Condado de Anjou, cuxo título ostentaban os tres fundadores. Distintos membros das casas de Anjou chegaron a reinar en Xerusalén, Inglaterra, Sicilia, Nápoles, Hungría e Polonia.
Primeira casa de Anjou
A primeira casa de Anjou orixinouse no Condado de Anjou, ao oeste de Francia. Considérase a Fulco III, o Negro, cuarto conde de Anjou (Andegavensium comes), como o fundador da dinastía. A casa dividiuse en dúas ramas: unha reinou en Xerusalén, e a principal en Inglaterra (Plantagenet).
Reis de Xerusalén
miniatura|200px|Armas do Reino de Xerusalén
En 1129 Fulco V de Anjou casou con Melisanda, única filla de Balduíno II de Xerusalén, deixando o Condado de Anjou ao seu fillo Godofredo. Á morte de Balduíno en 1131 converteuse no rei Fulco I.
Reis de Inglaterra
miniatura|200px|Armas de Godofredo V de Anjou miniatura|200px|Armas dos Plantagenet entre 1199 e 1340
En 1127, Godofredo, fillo de Fulco V de Anjou, casou con Matilde, única filla do rei Henrique I de Inglaterra. Cando, en 1129, Filipe V casou con Melisenda de Xerusalén, deixou o Condado a seu fillo, Godofredo V.
En 1135, tras a morte de Henrique I, Estevo de Blois, sobriño do rei, fíxose coroar rei de Inglaterra. As loitas entre os partidarios de Estevo e os de Matilde levaron a unha guerra civil, coñecida como a "anarquía inglesa".
En 1151 Henrique I herdou o Condado de Anjou, tras a morte de seu pai Godofredo V. En 1153 Estevo asinou o tratado de Wallingford, polo que designaba como seu sucesor a Henrique, que sería coroado como Henrique II de Inglaterra. A herdanza combinada de Henrique, ademais dos territorios que foi incorporando por matrimonio ou conquista, formarían o que se denomina Imperio Anxevino.
En Inglaterra, a dinastía Anjou comezou a ser coñecida como dinastía Plantagenet, debido a unha característica da vestimenta de Godofredo V de Anjou. O conde levaba sempre no gorro unha ramiña de xesta (ou Genista), en francés genêt, o que lle valeu o alcume de Godofredo "Plantagenet". Desde entón, a casa pasou a ser coñecida como dos Plantagenet.
En 1455 estalou a guerra das dúas rosas que enfrontou a dúas ramas da dinastía Plantagenet, a casa de Lancaster (reinante) e a casa de York. Finalmente, Eduardo de York (tataraneto de Eduardo III) converteuse en rei. A casa de York ostentou a coroa inglesa até a batalla de Bosworth (1485), na que o rei Ricardo III foi derrotado e morto polo exército de Henrique Tudor (descendente ilexítimo de Eduardo III). Tras a batalla, Henrique foi coroado rei, acabando así a casa de Plantagenet e naciendo a de Tudor.
Casa de Anjou-Sicilia ou casa Capeta de Anjou
miniatura|120px|Armas de Carlos I de Sicilia
En 1203 Filipe II de Francia conquistou os territorios que tiña en Francia o rei inglés (daquela Xoán I), entre eles o Condado de Anjou, que pasou ao patrimonio da coroa francesa.
En 1246 Luís IX de Francia concedeu os Condados de Anjou e do Maine ao seu irmán Carlos, que se converteu no fundador da segunda casa de Anjou. Cos netos de Carlos, a dinastía dividiuse en varias ramas: os Anjou-Sicilia (rama principal que reinou en Nápoles), os Anjou-Durazzo, os Anjou de Hungría e os Anjou-Taranto.
Reis de Nápoles
En 1265 o papa Clemente IV concedeu a Carlos de Anjou o Reino de Sicilia (que comprendía tamén o Reino de Nápoles), cuxa coroa ostentaban os Hohenstaufen, inimigos do papa polas loitas entre güelfos e xibelinos. O 26 de febreiro de 1266, na batalla de Benevento, o rei Manfredo I de Hohenstaufen foi derrotado e morto. Tras a batalla Carlos foi coroado rei de Sicilia.
miniatura|120px|Armas dos Anjou-Sicilia a partir de Carlos II
O 30 de marzo de 1282 a cidade de Palermo, capital do Reino, rebelouse contra os franceses e masacrou a gornición de Carlos (Vésperas sicilianas). A rebelión estendeuse por toda a illa e os franceses foron expulsados. O pobo solicitou a axuda de Pedro III de Aragón, que foi coroado como rei de Sicilia, producíndose a división deste Reino entre o Reino de Sicilia peninsular, ou da Sicilia citerior (Reino de Nápoles), baixo dominio anxevino, e o Reino de Sicilia insular (Reino de Sicilia), baixo dominio aragonés. Desde entón, Carlos e os seus descendentes só reinaron sobre o Reino de Nápoles.
Rama Anjou-Durazzo
miniatura|120px|Armas dos Anjou-Durazzo a partir de Carlos III de Nápoles
Xoana II morreu sen herdeiros, acabando con ela a rama Anjou-Durazzo. Designou como herdeiro a Renato (I) de Anjou, neto do pretendente Luís (I) e, polo tanto, membro da terceira casa de Anjou.
Reis de Hungría (rama Anjou-Hungría)
Tras a morte sen descendencia de Ladislau IV de Hungría en 1290, dous homes disputaron o trono: André (tío segundo do rei) e Carlos Martel de Anjou (fillo de Carlos II de Nápoles e María de Hungría, raíña de Nápoles, irmá de Ladislau IV). André converteuse finalmente en rei, pero a súa morte sen descendencia provocou que a coroa recaese en Carlos Roberto, fillo de Carlos Martel de Anjou.
miniatura|120px|Armas de Carlos I Roberto de Hungría
Reis de Polonia
Tras a morte sen descendencia de Casimiro III de Polonia en 1370, o trono foi herdado polo seu sobriño Luís I de Hungría (o fillo da súa irmá Isabel Łokietek).
Emperadores titulares do Imperio Latino (rama Anjou-Taranto)
miniatura|120px|Armas dos Anjou-Taranto
En 1313 Filipe de Anjou, príncipe de Taranto e fillo de Carlos II de Nápoles, casou con Catarina de Valois-Courtenay, emperatriz titular do Imperio Latino.
Terceira casa de Anjou ou casa de Anjou-Valois
miniatura|120px|Armas dos Anjou-Valois desde 1382 até 1434
En 1356 Xoán II de Francia concedeu os Condados de Anjou e do Maine ao seu fillo Luís, que foi o fundador da terceira casa de Anjou. En 1360 Anjou foi elevado a Ducado.
Xoana I de Nápoles adoptou a Luís para deixarlle as súas posesións, pero á morte da raíña, Luís tivo que loitar contra o outro pretendente, Carlos (pertencente á rama Anjou-Durazzo) que, tras a morte de Luís en 1384 puido reinar efectivamente. Desde entón, os descendentes de Luís foron só reis titulares, excepto no breve reinado de Renato I.
Os Biocos
miniatura|250px|Minas dos Biocos en [[San Xoán de Río]] Os Biocos son unhas explotacións mineiras romanas a ceo aberto do século I, situadas na Serra de Cabanas no concello de San Xoán de Río (Ourense), caracterizadas polos catro biocos, buratos enormes no chan de forma circular, restos da antiga explotación.
Tyler Mane
Daryl Karolat, nado o 8 de decembro de 1966 en Saskatoon, Saskatchewan, é un actor e loitador profesional canadense, (actualmente retirado). Normalmente, é máis coñecido polo seu nome de loitador Tyler Mane. Tamén é coñecido por interpretar a "Michael Myers" In Halloween e Halloween II e "Dentes de sabre" en X-Men.
Vicente Criado Gabeiras
Vicente Criado Gabeiras, coñecido como Chente, nado en San Felipe, A Graña (Ferrol) o 23 de marzo de 1914, foi un militar galego.
Traxectoria
Patrón de torpedeira. Coa derrota da Segunda República Española marchou a Francia e foi internado no Campo de concentración de Argelès-sur-Mer. Preso en Kreims-Gneixendorf. Deportado ao Campo de concentración de Mauthausen-Gusen en decembro do 1941. Foi liberado en maio do 1945. Instalouse en Baiona, Francia.
Condicións estándar
Cando en Termodinámica nos dan un valor de entalpía ou de entropía ou de calquera outra magnitude en condicións normais ou estándar o termo condicións normais ou estándar  refírese a  substancias (habitualmente a 1 mol das mesmas) no seu estado estándar (a forma máis estable da substancia a 1 atmosfera de presión e a unha determinada temperatura, que adoita ser 298 K ou 25 °C).
Represéntase poñendo un cero como superíndice, así H0 para referirse a entalpía estándar, S0 para referirse a entropía estándar e de igual xeito para outras magnitudes termodinámicas.
Cando nos referimos a volumes de gases, Condicións normais ou estándar de presión e temperatura  ou presión e temperatura normais, son termos químicos que implican que a temperatura á que se fai referencia é de  0°C (273,16 K) e á presión de 1  atm (definida como 101.325 Pa). A partir de 1982 a IUPAC recomendou empregar un valor para a presión estándar de 105 Pa = 100 kPa (equivalente a 1 bar). 1 mol dun gas medido en condicións normais ocupa un volume de 22,4 L.
Κανονικές Συνθήκες Πίεσης και Θερμοκρασίας fa:استاندارد دما و فشار Atmosphère normalisée Condizioni normali Normāli apstākļi (ķīmijā) Condições padrão de temperatura e pressão Нормальные условия 标准状态
Migración animal
miniatura|Rabaño de [[ñus (Connochaetes taurinus) migrando no Serengueti (Tanzania).]] miniatura|Migración de gansos sanganos ([[Branta leucopsis) en Finlandia.]] miniatura|As bolboretas monarca ( [[Danaus plexippus) cobren completamente as árbores nas súas migracións.]]
Chámase migración animal a cada un dos desprazamentos periódicos, estacionais ou permanentes, de especies animais dun hábitat a outro.
Son moitos os animais que realizan migracións. O tipo de migración que efectúan é moi distinto en mamíferos, aves, peixes como os salmóns e as anguías, os invertebrados como as lagostas (Locusta migratoria) ou as bolboretas monarca (Danaus plexippus), ou os microorganismos do zooplancto. O caso dos movementos masivos non periódicos dalgúns animais que se produza nun intervalo de poucos anos adoita chamarse emigración ou invasión.
Toda migración animal implica un movemento activo por parte do individuo migrante, a miúdo durante moitos días. Porén, os animais máis pequenos, como os do plancto, os anfibios e as lagostas, aproveitan as correntes de auga ou aire, mentres que as aves aproveitan os ventos alisios e as correntes de aire ascendentes.
A migración cumpre distintas finalidades. Hai especies que o fan para afastarse do seu hábitat en inverno, cando este é extremadamente rigoroso, ou en verán, nas zonas tórridas; outros fano buscando un lugar apropiado para a súa reprodución, ou para fuxir dos seus depredadores; outras especies fano para procurarse alimentos.
Padróns migratorios dos animais
En xeral, para as especies animais migratorias, os padróns migratorios, aínda que cun risco indubidábel, representan uns mecanismos de supervivencia que xeraron admiración nos seres humanos ao longo dos séculos. (Un artigo da universidade de Utah (Estados Unidos) sobre a migración animal fai referencia a estes patróns migratorios).
Momento da migración
Os condutistas estudaron controis hormonais e mecanismos de navegación relacionados coa migración grazas ao estudo do zugunruhe (axitación migratoria). A migración dos animais parece ser un fenómeno instintivo, onde intervirían mecanismos neurofisiolóxicos heredábeis e adquiridos nun longo proceso de selección natural. Moitas veces as migracións están relacionadas con determinados acontecementos, como as estacións ou as fases da lúa. Por exemplo, antes de emprender unha migración, as aves engordan e están inquietas. O momento exacto da partida depende de condicións ambientais, como os cambios de temperatura ou a diminución de alimentos dispoñíbeis.
Orientación e navegación
Aínda segue a ser un misterio como se orientan os animais na migración. Numerosos insectos, peixes e aves usan o sol como compás, mantendo a mesma dirección. Crese que tamén usan as estrelas para orientarse e, tanto aves como abellas usan o campo magnético da Terra. No caso do salmón, este peixe é capaz de recoñecer o olor do río onde nacer e, igualmente, os mamíferos poden seguir pegadas olorosas.
Mamíferos
miniatura|Cebras e ñus no cráter de [[Ngorongoro.]]
Aves
miniatura|Dúas parellas de periquitos ([[Melopsittacus undulatus) nun día de néboa nun parque de Majadahonda (Madrid). Os papagaios e demais psittaciformes son aves relativamente sedentarias: voan en parellas, moi xuntas entre si, pero só se desprazan do seu niño aos sitios onde comen e pasan o día, polo xeral a uns poucos quilómetros de distancia. Neste caso, porén, a imaxe representa a unha especie exótica invasora introducida polo ser humano.]]
As aves son os animais que, polo xeral, percorren maiores distancias nunha migración.
Entre as especies de aves que máis distancia percorren durante a súa migración podemos citar:
Estas aves fan cada ano a viaxe desde os lugares en que se reproducen en verán até os sitios onde pasan o inverno, e adoitan regresar ao mesmo lugar de onde partiron.
Entre as aves da península Ibérica pódense recoñecer varios tipos, baseándose no seu comportamento migratorio:
Moitas das aves da península Ibérica na súa migración cara á ou/e desde África concéntranse no coñecido paso do estreito. A Sociedade Española de Ornitoloxía desde o seu programa Migres realiza un seguimento periódico da evolución da migración por este lugar.
Peixes
Moitos tipos de peixes levan a cabo migracións regularmente, en períodos que van do día a día até anuais, e con distancias percorridas que van desde uns poucos metros até miles de quilómetros. A finalidade detas migracións case sempre ten que ver coa alimentación ou a reprodución; porén, nalgúns casos a razón para a migración segue a ser descoñecida.
Clasificación dos peixes migratorios
miniatura|[[Reo (peixe)|Reo (Salmo trutta trutta).]] miniatura|[[Anguía (Anguilla anguilla).]] miniatura|[[Thunnus alalunga|Bonito (Thunnus alalunga).]]
Os peixes anádromos máis coñecidos son o salmón (Salmo salar) e o reo (Salmo trutta trutta), especies nas que os ovos eclosionan en pequenas correntes de auga doce, baixan ao mar e viven alí varios anos; despois volven aos mesmos ríos onde naceron, desovan, e pouco despois morren case doso (no caso dos salmóns), ou volven ao mar para volver ao río ao ano seguinte ou ao cabo dalgúns anos (caso do reo); o salmón, como especie, é iterópara, pero a súa mortalidade durante a migración é moi alta, e por iso se cría que era emélpara, é dicir, que se reproduce e morre.
O peixe máis notábel dentro dos catádromos é a anguía europea, que de adulta vive nos ríos, pero se reproduce nas profundidades do mar dos Argazos, ao sueste das Bermudas; as súas larvas (leptocéfalos) flotan á deriva no océano aberto ás veces durante meses ou anos, antes de viaxar miles de quilómetros, e despois dre sufrir metamorfoses, até os seus ríos orixinarios, onde se desenvolven até alcanzar o estado adulto, para regresaren ao océano a desovar.
As migracións de moitos peixes de auga doce (potádromos) son habitualmente máis curtas, polo xeral desde un lago a un río ou viceversa, ou desde o curso alto ao baixo do río ou viceversa, por motivos de desove. A estes peixes tamén se lles aplican os cualificativos de anádromos ou catádromos segundo suban ou baixen (para desovar).
A migración vertical diaria é un comportamento común nos peixes; moitas especies mariñas soben á superficie de noite para alimentárense; logo volven ás profundidades durante o día.
Un gran número de peixes mariños, como o atún (Thunnus thynnus) e o bonito (Thunnus alalunga) migran anualmente, seguindo as variacións de temperatura no océano. Isto é de grande importancia para a súa pesca comercial.
Tamén moitos outros peixes, como os arenques, moitos pleuronectiformes e os bacallaus, realizan migracións anuais.
Invertebrados
miniatura|Bolboreta monarca macho. miniatura|Mapa de distribución de Danaus plexippus. Véxase como poden chegar até os arquipélagos do [[Atlántico|Atlántico nororiental e mesmo até o Mediterráneo occidental.]] Durante a noite o zooplancto habita en augas superficiais para alimentarse e polo día descende até 1.200 m para aforrar enerxía, porque o seu metabolismo redúcese co descenso de temperatura e, ademais, así líbrase dos peixes predadores diúrnos.
Os cangrexos terrícolas poden percorrer até 240 km para poñer os seus ovos nunha zona de auga salgada.
As lagostas teñen hábitos migratorios que prexudican moitos cultivos. Normalmente son animais solitarios pero, cando escasean os alimentos, reúnense formando vastos enxames. Desprázanse empuxados polo vento cara zonas húmidas con vexetación fresca.
As bolboretas monarca (Danaus plexippus) efectúan viaxes cuxa duración excede á da vida de calquera bolboreta (vive 4 días como ovo, 2 semanas como eiruga, 10 días como crisálide e de 2 a 6 semanas como imago ou bolboreta adulta).
A maneira na que a especie é capaz de volver aos mesmos sitios de invernada tras varias xeracións aínda se investiga; os patróns de voo son herdados, baseados nunha mestura de ritmos circadianos e a posición do sol no ceo. É un dos poucos insectos que logra realizar travesías transatlánticas. Unhas poucas monarca chegan ao suroeste da Gran Bretaña e a España en anos de ventos favorábeis.
Marco aberto de lectura
miniatura|Esquema dun marco aberto de lectura, que inclúe o [[codón de inicio (ou start) e o de parada (ou stop).]] En xenética chámase marco aberto de lectura, pauta aberta de lectura, marco de lectura aberto ou ORF (Open reading frame) a calquera secuencia de ADN comprendida entre un codón de inicio da tradución e un codón de terminación, que potencialmente podería servir para codificar unha proteína. Está limitado polas rexións non traducidas ou UTR (Untranslated Regions).
Descrición
Os ORFs utilízanse para buscar xenes que codifican proteínas en secuencias de nucleótidos. A procura de ORFs está facilitada polo uso de ferramentas bioinformáticas, que utilizan algoritmos que buscan os codóns de inicio ou parada. Cando se encontra un ORF é un bo indicio de que a secuencia pode ser un xene, do cal o ORF formará parte. O descubrimento dun codón de parada nunha secuencia non é por si só indicio de que hai alí un xene, xa que o codón de parada pode formarse por pura casualidade (nunha secuencia con igual cantidade de nucleótidos de cada clase é esperable que apareza un codón de parada de forma aleatoria unha vez cada 25 codóns). Os ORF que conteñen xenes son xeralmente longos, duns 300-400 codóns, o que é suficiente para o tamaño típico dunha proteína. Se son moi curtas non adoitan ser xenes. É máis doado atopalas en procariotas que en eucariotas, xa que estes últimos teñen intróns non codificantes intercalados entre os exóns, e neles é mellor estudar a secuencia do ARNm maduro.
Hai que buscar unha secuencia que empece nun codón de inicio e forme unha sucesión de codóns e acabe nun codón de parada. Pero como a secuencia hai que lela de tres en tres nucleótidos (para formar os codóns) podemos empezar tomando como primeiro nucleótido calquera. Segundo por cal empecemos poden formarse ou non ORFs con codóns de parada, xa que os codóns formados serán distintos. miniatura|800x83px|centre|Secuencia exemplo no que se mostran tres marcos de lectura. Os codóns de inicio están indicados en púrupura, e os de parada en vermello.
Nunha secuencia de ADN calquera, que é bicatenario, hai, a priori, 6 posibles sentidos nos que poden aparecer marcos abertos de lectura, tres lendo a secuencia nun sentido e tres no sentido da cadea complementaria. Dado que cada codón comprende 3 nucleótidos, existen 3 posibles lugares de inicio para empezar a coller os nucleótidos de 3 en 3 (e en caso de que se tomara o cuarto nucleótido como lugar de inicio, isto faría coincidir o marco aberto de lectura co mesmo que se formaría se se toma como inicio o primeiro nucleótido). A estes hai que engadir outros 3 posibles marcos abertos de lectura se o ADN é traducido tomando como molde a fibra complementaria, no sentido de lectura oposto. Estes marcos abertos de lectura denomínanse +1, +2, +3, -1, -2 e -3.
Cada un dos posibles marcos abertos de lectura daría lugar a unha secuencia proteica absolutamente diferente, pero non todos teñen que ser verdadeiros xenes.
Wilhelm Ostwald
Friedrich Wilhelm Ostwald (letón: Vilhelms Ostvalds); nado en Riga (Imperio Ruso) o 2 de setembro de 1853 e finado en Grossbothen (Alemaña) o 3 de abril de 1932, foi un químico, profesor universitario e filósofo alemán, premio Nobel de Química en 1909.
Biografía
Naceu o 2 de setembro de 1853 na cidade de Riga, que naqueles momentos formaba parte do Imperio Ruso, e hoxe en día é a capital de Letonia, nunha familia de alemáns do Báltico.
Cursou estudos na Universidade de Dorpat (hoxe Universidade de Tartu), graduándose en 1875. Traballou como profesor en devandito centro ata 1881. De 1881 a 1887 foi profesor do Instituto Politécnico de Riga. En 1887 trasladouse á Universidade de Leipzig como profesor de química-física. Alí fundou o Instituto Ostwald, primeiro instituto dedicado ao estudo da físico-química, que dirixiu ata a súa xubilación en 1906.
Ostwald interesouse grandemente na idea da adopción dunha lingua auxiliar internacional, aprendendo primeiro Esperanto, pero posteriomente interesandose na reforma deste, Ido, movemento ao que doou parte do diñeiro obtido ao gañar o premio Nobel e traducindo parte da súa obra a devandito idioma.
Ostwald faleceu en Grossbothen, preto de Leipzig, o 3 de abril de 1932.
Investigacións científicas
Formulou a lei de Ostwald que rexe os fenómenos de disociación nas disolucións de electrólitos. En 1900 descubriu un procedemento de preparación do ácido nítrico por oxidación do amoníaco, facilitando a produción en masa de fertilizantes e de explosivos por Alemaña durante a I Guerra Mundial. Ideou un viscosímetro que se segue utilizando para medir a viscosidad das disolucións.
Elaborou unha nova teoría da cor, defendendo a normalización das cores e creando en Dresde un laboratorio destinado ao seu estudo en 1920. Destacou, ademais, como escritor e editor científico. No campo da filosofía merece mencionarse a doutrina enerxética que elaborou e que intenta explicar a maioría dos fenómenos en función da súa enerxía física.
Entre as súas obras destacan Filosofía natural (1902) e Ciencia da cor (1923).
Obtivo o premio Nobel de Química en 1909 polas súas investigacións sobre a catálisis, os principios fundamentais que gobernan os equilibrios químicos e a velocidade de reacción e o equilibrio químico.
Nova Jersey
Nova Jersey (en New Jersey) é un dos 50 estados dos Estados Unidos, situado nas rexións Mid-Atlantic e Nordeste do país. Limita ao norte co estado de Nova York, ao leste co océano Atlántico, ao suroeste con Delaware e ao oeste con Pensilvania. Encóntrase principalmente dentro das extensas áreas metropolitanas de Nova York e Filadelfia.
É o cuarto estado menos extenso, superando apenas a Connecticut, Delaware, e Rhode Island. A pesar da súa pequena extensión territorial, ten unha poboación de 8,938,175 habitantes, sendo o undécimo estado máis poboado e o de maior densidade nos Estados Unidos.
O turismo é tamén unha das principais fontes de ingresos no estado. As principais atraccións turísticas son as súas numerosas praias localizadas en rexións relativamente pouco poboadas. Ademais disto polos seus numerosos xardíns e parques o estado é alcumado The Garden State (O estado xardín).
Máis de cen batallas e enfrontamentos entre milicias estadounidenses e tropas británicas foron realizadas en Nova Xersei. A máis famosa delas ocorreu o 26 de decembro de 1776, cando George Washington realizou a súa famosa travesía do río Delaware durante a batalla de Trenton. Logo da independencia dos Estados Unidos, Nova Xersei foi o terceiro estado en ratificar a Constitución, o 18 de decembro de 1787.
Nova Jersey precolombiano
Nova Jersey foi colonizada orixinalmente por nativos americanos, sendo os lenape a tribo dominante ao momento da chegada dos europeos. Os lenape organizábanse libremente en grupos que practicaban a agricultura a pequena escala (baseadas principalmente no cultivo de millo) a caza e a recolección, asentados principalmente na rexión que rodea o río Delaware, a parte baixa do río Hudson e o oeste de Long Island Sound. A sociedade estaba dividida en clans matrilineaisque se baseaban en devanceiros comúns femininos. Estes clans organizáronse en tres fratrías distintas, identificadas polo seu signo: tartaruga, pavo, e lobo. O seu primeiro contacto cos europeos foi cos holandeses a principios do século XVII, e a súa principal relación foi a través do comercio de peles.
Grego
Grego pode facer referencia a: