cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xestobium rufovillosum
As larvas debilitan as estruturas de madeira dos edificios ao facer túneles dentro dela. O tratamento con insecticidas para matalas é bastante ineficaz e unha mellor opción pode ser matar os escaravellos adultos cando saen en primavera e principios do verán. Porén, a infestación por estes escaravellos adoita estar limitada a edificios históricos, porque os edificios modernos de madeira usan madeiras máis brandas para as trabes e traveseiros en lugar de madeira vella de carballo, que é a que prefiren estes escaravellos.
Carl Reichenbach
O magnetismo terrestre
Reichenbach ampliou o traballo de científicos anteriores, como Galileo Galilei, quen cría que o eixe da Terra estaba conectado magneticamente a unha forza central universal no espazo, ao concluír que o magnetismo terrestre provén do ferro magnético, que se pode atopar nos meteoritos. O seu razoamento foi que os meteoritos e os planetas son iguais, e non importa o tamaño do meteorito, a existencia polar pódese atopar no obxecto. Isto foi considerado concluínte pola comunidade científica no século XIX.
Xestobium rufovillosum
Para atraer parella, os adultos crean un son repenicante ou como un tictac que pode ás veces oírse nas trabes de edificios antigos nas noites de verán; por iso, este escaravello está asociado con noites calmas de verán nas que non se puido durmir e nalgúns países está relacionado coa vixilia ou o velatorio que se fai a carón dos moribundos ou mortos; de feito, en inglés reciben o nome de deathwatch beetles, que significa escaravellos do velatorio ou da vixilia (ás veces traducido por escaravellos do reloxo da morte, xa que watch ten eses dous significados). Por extensión, existe a superstición de que estes sons son un mal agoiro e anuncian unha morte inminente.
Taxonomía
Forma parte da familia Ptinidae, antes coñecida como Anobiidae. Esta inclúe varias subfamilias como Ptininae, que son preeiros principalmente, Anobiinae, que perforan a madeira, e Ernobiinae, ás que pertence Xestobium, que tamén perforan a madeira. En 1912, Maurice Pic creou Ernobiinae para os escaravellos antes clasificados en Dryophilini por Fall en 1905. White elevou este taxon á categoría de subfamilia en 1962 e 1971, e en 1974 incluíu 14 xéneros na subfamilia.
Carl Reichenbach
A forza ódica
Influído polos traballos de Franz Anton Mesmer formulou a hipótese de que a condición podía verse afectada polo electromagnetismo ambiental, pero finalmente as súas investigacións levárono a propoñer unha nova forza imponderábel liagda ao magnetismo, que pensaba que era unha emanación da maioría das substancias, unha especie de "principio de vida" que impregna e conecta todos os seres vivos. A esta manifestación vitalista deulle o nome de forza ódica.
Xestobium rufovillosum
Descrición
thumb|Vista lateral dun adulto Os ovos son brancos, lixeiramente apuntados nun extremo e pegañentos. Os ovos miden como media 0,7 mm de lonxitude e 0,5 mm de diámetro.
Carl Reichenbach
Abreviaturas
A abreviatura C.Rchb. úsase para indicar a como autoridade na descrición e clasificación científica en botánica.
Xestobium rufovillosum
Descrición
As larvas son de cor crema con seis patas, mandíbulas negras, un par de ocelos a cada lado da cabeza. Crecen ata os 11 mm de longo. Estas larvas son distintivas debido á súa rexión torácica inchada e as moitas setas (setae) douradas que teñen.
A pupa, nas etapas iniciais da súa formación, é brillante e de cor branco leitoso, pero escurécese gradualmente a medida que madura e forma ollos, tarsos e “dentes”. Durante este estadio de desenvolvemento cambia completamente de aparencia formando unha cabeza de adulto, ollos completos, pezas bucais, antenas e patas. A pupa mide 7–8 mm de lonxitude e arredor de 3 mm de anchura.
Distribución e hábitat
Este escaravello atópase en Europa, incluíndo o Reino Unido e Córsega, así como en Norteamérica, Alxeria e Nova Caledonia. O seu hábitat natural é a madeira dura morta ou en descomposición ou nalgúns casos a madeira de coníferas, especialmente cando a madeira foi abrandada polo ataque de fungos. Isto pode deberse ao xeito en que a madeira descomposta por fungos afecta ao metabolismo do nitróxeno do escaravello. A madeira en descomposición é tamén máis apropiada para que as larvas a perforen con facilidade, o que permite que se desenvolvan a unha maior velocidade. O sámago brando da madeira é máis nutritivo e normalmente é atacado primeiro, seguida da madeira da cerna que foi abrandada pola descomposición. Os carballos (varias especies de Quercus) son os hóspedes principais, e os carballos americanos son máis susceptibles que os europeos. Os salgueiros podados tamén son atacados no Reino Unido. Non infesta madeira acabada de morrer; deben pasar 60 anos para que un carballo morto chegue á condición máis axeitada para o ataque. Estes escaravellos tenden a permanecer na mesma peza de madeira durante varias xeracións ata que os recursos se gastan e a peza xa non é suficiente para mantelos.
Ciclo vital
Cando saen os adultos (por exemplo, en Gran Bretaña en abril, maio ou xuño), os machos son os primeiros que saen e as femias están desexosas de copular en canto saen, a miúdo pola tarde. A saída só ocorre en temperaturas por riba dos 10º Celsius. O apareamento ten lugar nun lugar apartado, principalmente na superficie da madeira e dura unha hora. As femias poñen ovos en gretas na madeira ou en buratos deixados polos escaravellos que saíron. Os adultos non se alimentan e morren en poucas semanas, momento en que as femias xa puxeron de 40 a 80 ovos en pequenos lotes.
Os ovos fan eclosión en aproximadamente un mes. As larvas acabadas de saír do ovo son diminutas e ábrense paso mastigando a madeira e alimentándose dela. O seu crecemento é lento e poden tardar de dous a dez anos ou mesmo máis en chegar o seu crecemento completo. Nese estadio pupan nunha cámara preto da superficie da madeira e poden saír por un buraco de nova creación pasados 23 días, ou saíren na seguinte primavera (uns once meses despois).
Ecoloxía
Nos edificios estes escaravellos infestan madeira de carballo vella, especialmente a que sufriu unha descomposición por fungos, xeralmente polo fungo Donkioporia expansa. Este fungo afecta a madeira húmida, xeralmente conseguindo entrar nos sitios en que as trabes ou traveseiros están unidos ás paredes de pedra, ou na veciñanza de tellados que filtran auga ou caleiros que reverten auga. Non son os adultos os que causan os danos na madeira senón as larvas ao faceren os seus túneles.
A madeira é difícil de dixerir, pero con tal que esta fose abrandada pola descomposición fúnxica, os encimas do intestino das larvas poderán dixerir a celulosa e a hemicelulosa que forma as paredes celulares; isto permite que as larvas usen os azucres e proteínas contidos nas paredes celulares.
Un predador deste escaravello é Korynetes caeruleus (un escaravello clérido), que tamén come a Anobium punctatum (que ataca mobles). A femia adulta deste predador pon os seus ovos nos buracos de saída feitos polos escaravellos perforadores, e as súas larvas carnívoras móvense polas galerías feitas polos perforadores comendo as outras larvas que encontren. Os adultos de X. rufovillosum non voan moi ben e poden preferir correr pola superficie da madeira. Ás veces son capturados por arañas, e os seus exoesqueletos envoltos en seda poden atoparse nas arañeiras.
Selección de hóspede
Unha femia adulta de X. rufovillosum vive pouco tempo (1 ou 2 meses) e debe atopar un hóspede axeitado no cal poñer os ovos relativamene rápido. Pode usar o olfacto para localizar a madeira que foi descomposta por fungos, a cal será un excelente hóspede. Cando seleccionan un hóspede, a madeira vella (de máis dun século) é a preferida. As árbores con gretas profundas son tamén apropiados, xa que proporcionan un refuxio escuro seguro para os ovos.
Comunicación
Comunícanse golpeando a cabeza nun substrato para crear un ruído repenicante. Os machos e as femias difiren en que os machos adoitan repenicar primeiro e as femias fano despois como resposta. Unha femia responde en 2 segundos á chamada do macho. Unha vez que a femia respondeu, o macho repenica de novo de 2 a 30 segundos despois. Os golpes crean unha vibración que se propaga polo substrato. Este modo de comunicación a longa distancia é distinta da observada na maioría dos outros escaravellos perforadores da madeira, que usan feromonas.
Para localizaren as femias, os machos camiñan curtas distancias, paran e repenican, oriéntanse cara a resposta das femias e repite isto outra vez. Se as femias responden, eles advirten a súa receptividade. As femias que acaban de aparearse non responden. Cada episodio de repenique comprende entre 4 e 11 golpiños nunha frecuencia de 10 Hz. As femias só responden a episodios de repenique con 6 ou máis golpiños e só a episodios con frecuencias de 4 a 20 Hz. Os machos con maiores frecuencias de repenique é máis probable que obteñan unha parella que os que o fan con frecuencias menores.
Apareamento
As femias son selectivas cos machos cos que se aparean. Durante o apareamento os machos perden unha fracción significativa da súa masa corporal, como media un 13,5%, pola exaculación de espermatóforos. Este é un regalo nupcial nutricional para a femia. Aínda que as femias non poden estimar a masa do macho ao velos, poden determinala cando o macho trata de montarse sobre o seu dorso para copular. Como o macho non se alimenta, os seus recursos para o agasallo foron almacenados durante o estadio larvario. Os machos que son máis pesados poden doar unha masa máis grande á femia que os lixeiros, o que ten como resultado que as femias elixen os machos máis pesados e rexeitan os máis lixeiros. Ao cederen esta considerable cantidade de masa corporal, os machos reducen a probabilidade de poderse aparear con outras femias adicionais debido á falta de recursos que lles quedan para facer un novo agasallo.
Danos
Debido a que moitos edificios vellos foron construídos con trabes de carballo, polas que os escaravellos se senten moi atraídos, os escaravellos poden causar danos económicos significativos nas zonas onde hai moitas desas construcións.
A identificación da especie de insecto que está no interior da madeira é difícil; pola súa propia natureza as larvas están agochadas fóra da vista no interior das súas galerías. A presenza de insectos perforadores da madeira pode ser revelado pola presenza de residuos fecais e po fresco. Os buracos de saída recentes adoitan ter beiras brillantes, mentres que os buracos vellos téñenas mates. A especie de insecto implicada pode identificarse ás veces examinando os paquetes fecais. Os escaravellos adultos, vivos ou mortos, poden estar presentes no cristal ou no beiril de fiestras, como tamén os inimigos específicos dos escaravellos, cuxa presenza é tamén unha indicación de que hai insectos perforadores da madeira dentro.
O exame directo do interior da madeira por medios destrutivos a miúdo non é aceptable, polo que cómpre usar medios non invasivos. Outros xeitos de identificar os insectos son as trampas de feromonas; son efectivas para os escaravellos dos mobles e os Hylotrupes bajulus, pero non para os Xestobium. Porén, os adultos de X. rufovillosum son atraídos pola luz. Os sons que fan as larvas ao alimentarse poden oírse directamente co oído ou coa axuda dun estetoscopio, e poden usarse tamén escáneres de raios X e de tomografía computarizada. De xeito similar, poden identificarse as larvas activas polas vibracións no rango dos ultrasóns. Os buracos de saída dos X. rufovillosum son de 2 a 3 mm de diámetro, maiores que os producidos polo escaravello que ataca os mobles.
Os X. rufovillosum só atacan edificios feitos principalmente de madeiras duras. A madeira de coníferas dos edificios só adoita ser atacada se está en contacto coas madeiras duras.
Tratamento
Este escaravello foi descrito por primeira vez en 1668 por John Wilkins, pero non foi ata 1913 que se fixo o primeiro estudo científico dirixido polo profesor Lefroy nun intento de buscar unha solución ás infestacións que causaba.
As larvas aliméntanse no profundo da madeira. Recentes estudos suxeriron que a maioría das prácticas previamente aceptadas de aplicación externa de insecticidas son bastante ineficaces. Só a fumigación con gas parece efectiva, mais presenta importantes retos prácticos para conseguir selar correctamente os tipos de propiedades históricas máis grandes ás que os escaravellos son máis atraídos. A aplicación externa de insecticida pode, de feito, facer máis dano que ben ao matar tamén os inimigos naturais do escaravello. Un modo de tratar este problema pode ser o uso de "insectocutores" ultravioleta, para atraer e matar os adultos que saen da madeira en primavera. Se preocupa a fortaleza das madeiras estruturais, un inspector estrutural pode perforar e extraer núcleos de mostra para determinar as condicións da madeira.
As técnicas modernas de exames con ultrasóns permiten agora determinar a extensión e localización dun ataque no interior da madeira con grande exactitude, e, en propiedades históricas nas que se deben evitar os danos en enxesados de adorno, poden facerse con microperforacións e inxección de insecticidas moi dirixida a un punto determinado cunha agulla hipodérmica. Alternativamente, onde é aceptable un certo dano nos materiais do edificio, poden perforarse na madeira buracos maiores de 6 mm, e introducirse unha espesa pasta cargada de insecticida que non se filtra nas áreas dos arredores. En todas as situacións, debería solucionarse calquera dano estrutural que permitiu que entrase auga e humedecese a madeira que agora está sendo atacada para atrasar o ciclo vital dos insectos e así minimizar o seu espallamento.
Na cultura
O son repenicante deste escaravello foi desde hai moito tempo asociado cun presaxio da morte, que era máis audible nas noites calmas nos traveseiros das casas vellas e durante as vixilias silenciosas polos moribundos.
O escritor, médico e naturalista inglés Thomas Browne (1605-1682) intentou corrixir estas ideas equivocadas supersticiosas sobre este escaravello no seu catálogo enciclopédico de erros comúns titulado Pseudodoxia Epidemica, explicando como o escaravello producía o son, tanto se ía morrer alguén coma se non.
Este non é o único insecto asociado coa morte, xa que tamén se asocian con ela outros insectos que fan sons de tictac, como Anobium striatum e algúns Psocidae.
Faise referencia a este escaravello no libro de Mark Twain de 1876 As aventuras de Tom Sawyer: "Despois, o espantoso tictac do escaravello na parede da cabeceira da cama fixo estremecer a Tom; significaba que as horas de alguén estaban contadas".
Club Águilas de Bilbao
O Club Baloncesto Águilas de Bilbao foi un club de baloncesto español con sede na cidade de Bilbao, País Vasco. Fundado no ano 1950, xogou catorce temporadas na Primeira División antes de desaparecer en 1981. O Águilas foi o sexto equipo con máis partidos disputados na máxima categoría, antes da fundación da Liga ACB, con 294.
Historia
O Club Águilas de Bilbao foi fundado en 1950 por un grupo de afeccionados ao baloncesto dirixidos por Vicente Gallego. Entre os mozos que lle seguiron estaba Paco Díez, que foi xogador, adestrador, delegado e director xeral, ademais de membro da Federación Española de Baloncesto, sendo un personaxe destacado na posterior evolución do baloncesto en Biscaia.
O Águilas comezou a súa andaina en competicións rexionais, até que na tempada 1958−59 debuta en Primeira División. Porén, após terminaren últimos, descenderon á Segunda División. Non tardou, con todo, en volver ascender, ao logralo xusto a tempada seguinte. Entón acumularía oito temporadas consecutivas na máxima categoría, logrando como mellor clasificación un quinto posto na tempada 1962−63. Neses anos, Antonio Díaz-Miguel, que fora xogador e posteriormente sería seleccionador español fíxose cargo do equipo durante dúas temporadas.
Tras o descenso en 1968, o Águilas converteríase nas seguintes tempadas nun equipo ascensor, con tres ascensos e tres descensos no sete seguintes campañas, sendo a temporada 1975−76 a última que disputaría na máxima categoría. Após xogar dous anos en Segunda División e outros tres en Terceira, desaparecería definitivamente en 1981.
Harold Scott MacDonald Coxeter
Harold Scott MacDonald "Donald" Coxeter, nado en Londres o 9 de febreiro de 1907 e finado en Toronto o 31 de marzo de 2003, foi un matemático británico e despois canadense. Foi recoñecido como un dos maiores xeómetras do século XX.
Traxectoria
Coxeter naceu en Kensington, fillo de Harold Samuel Coxeter e Lucy Gee. O seu pai encargárase do negocio familiar de Coxeter & Son, dedicado á fabricación de instrumentos cirúrxicos e gases comprimidos (incluído un mecanismo para anestesiar pacientes cirúrxicos con óxido nitroso), mais puido xubilarse novo e centrarse na escultura e no canto como barítono; Lucy Coxeter era unha pintora de retratos e paisaxes que asistira á Royal Academy of Arts. O arquitecto Sir Giles Gilbert Scott era o seu primo materno.
Na súa mocidade, Coxeter compuxo música e con dez anos era un pianista destacado. Sentía que as matemáticas e a música estaban intimamente relacionando, afondando na idea no artigo de 1962 "Mathematics and Music" en Canadian Music Journal.
Estudou na King Alfred School de Londres e na St George's School de Harpenden, onde o seu mellor amigo era John Flinders Petrie, posteriormente un matemático polo que recibiron o nome os polígonos de Petrie. Foi aceptado no King's College (Cambridge) en 1925, mais decidiu pasar un ano estudando coa esperanza de ser admitido no Trinity College, cun estándar máis alto de matemáticas. Coxeter obtivo unha bolsa e entreou no Trinity College da Universidade de Cambridge en 1926 para estudar matemáticas. Alí obtivo o seu título (como Senior Wrangler) en 1928, o doutoramento en 1931. En 1932 foi á Universidade Princeton durante un ano como Rockefeller Fellow, onde traballou con Hermann Weyl, Oswald Veblen e Solomon Lefschetz. Tras volver ao Trinity por un ano, asistiu aos seminarios de Ludwig Wittgenstein sobre filosofía das matemáticas. En 1934 pasou outro ano máis en Princeton como Procter Fellow.
En 1936 Coxeter entrou na Universidade de Toronto. En 1938 el e P. Du Val, H.T. Flather e John Flinders Petrie publicaron The Fifty-Nine Icosahedra na University of Toronto Press. En 1940 Coxeter editou a úndecima edición de Mathematical Recreations and Essays, orixinariamente publicado por W. W. Rouse Ball en 1892. Foi nomeado profesor en 1948. Coxeter foi elixido membro da Royal Society of Canada en 1948 e Fellow of the Royal Society en 1950. Coñeceu a M. C. Escher en 1954 e ambos fixéronse amigos; o seu traballo sobre figuras xeométricas inspirou algunhas obras de Escher, en particular a serie Límite circular baseada en teselacións hiperbólicas. Tamén inspirou algunhas das innovacións de Buckminster Fuller. Coxeter, M. S. Longuet-Higgins e J. C. P. Miller foron os primeiros que publicaron a lista completa de poliedros uniformes (1954).
Durante 60 anos traballou na Universidade de Toronto e publicou doce libros.
Premios
Dende 1978, a Canadian Mathematical Society entrega o premio Coxeter–James na súa honra.
Foi nomeado membro da Royal Society en 1950 e en 1997 recibiu a medalla Sylvester. En 1990, converteuse en membro estranxeiro da American Academy of Arts and Sciences e en 1997 recibiu a Orde do Canadá.
En 1973 recibiu o premio Jeffery–Williams.
Un festschrift na súa honra, The Geometric Vein, foi publicado en 1982. Contén 41 artigos sobre xeometría, baseados nun simposio que Coxeter organizou en Toronto en 1979.
Antonio Vega Guerrero
Antonio Vega Guerrero, coñecido como Rizoso, nado en San Juan de la Mata (Arganza) en 1917 e finado en Vilavella (Triacastela) o 12 de novembro de 1943, foi un guerrilleiro antifranquista.
Traxectoria
Logo golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 o seu irmán Luciano foi asasinado en agosto polos falanxistas na Veiga de Espiñareda. Logo da caída de Asturias en outubro de 1937 formou parte dun grupo de 37 combatentes, encabezados polo cenetista César Terrón Abad, que conseguiron conseguido chegar á zona de Fabeiro, onde estableceron unha base. No grupo estaban Ramiro Pérez Granja, Manuel Bermúdez Fernández, Vicente Seoane Rousso, Amadeo Ramón Valledor, Florentino Rodríguez Pico, Gerardo Cañedo González e Domingo Villar Torres.
Logo da eliminación de César Terrón o 21 de xullo de 1940 e do seu grupo entre finais de 1940 e principios de 1941, só Antonio Vega e Joaquín Lage Fernández lograron seguir no monte e sumáronse ao grupo do cenetista Serafín Fernández Ramón e á Federación de Guerrillas de León-Galicia. Foi abatido pola Garda Civil en Vilavella o 12 de novembro de 1943 xunto con Pedro Voces Canóniga e Félix Yáñez González. O outro membro do grupo, Ovidio Peláez Rodríguez, logrou fuxir, pero morreu uns meses despois durante un combate na provincia de León.
Canto valenciano
Coñécese como cant valencià d'estil ou cant del valencià (en valenciano, canto valenciano de estilo ou canto do valenciano) un conxunto de cancións e músicas de diversas zonas do País Valenciano, principalmente no rural, enmarcadas dentro da súa tradición oral e interpretadas individualmente por músicos coñecidos como cantantes, normalmente no contexto de situacións sociais e festivas. Podemos dividir o corpus do xénero en dúas ramas principais:
- Albaes : é unha canción exclusiva do territorio valenciano que se interpretaba nas quendas nocturnas e adoita ir acompañada de dolçaina e tabalet, ou con outros instrumentos de vento e percusión.
O cant valencià esténdese principalmente pola zona costeira valenciana, aproximadamente entre a Plana de Castelló ao norte e a Marina ao sur, e algúns estudosos tamén inclúen o Alacantí no seu territorio. Polo oeste podemos atopar a música até comarcas como Los Serranos, a Hoya de Buñol e a Canal de Navarrés, xa castelanizadas. O territorio coincide aproximadamente con zonas que tradicionalmente desenvolveron unha agricultura extensiva de regadío e coa antiga diocese medieval de València. O núcleo duro do xénero, con todo, é a Horta de València e a Ribera del Xúcar, coa cidade de Valencia como principal eixo de produción de cantantes e innovacións.
Características
O cant valencià é un xénero virtuoso que se canta l'aire, é dicir, cun ritmo libre que está baixo o control do intérprete e que adoita ser independente do acompañamento instrumental, que mantén un patrón rítmico marcado e constante ao longo da peza, xerando así un contraste entre a sección vocal e a instrumental. A música divídese segundo as frases ou terços do cantador, sobre os que os instrumentos modulan unha serie de funcións tonais.
A melodía da canción tamén está suxeita ao criterio do cantante, presentando moitas veces numerosos melismas, florituras e adornos vocais, sobre todo cara ao final do terç. O conxunto de trazos persoais e adornos do cantante, que determinan o debuxo melódico na súa interpretación, é o que se coñece como estil. Neste sentido, o cant valencià ten vínculos con outros repertorios da zona mediterránea como o flamenco, no que os cantantes tamén adoitan desenvolver marcas persoais á hora de cantar.
Gae Aulenti
Gaetana Aulenti, nada en Palazzolo dello Stella, Udine en 1927 e finada en Milán o 31 de outubro de 2012, foi unha arquitecta italiana. Aulenti é unha das poucas mulleres que deixaron unha profunda impresión, ás veces polémica, na arquitectura internacional, así como na escenografía teatral e no deseño industrial. dereita|miniatura|275x275px|Gae Aulenti. Cadeira de xardín dereita|miniatura|413x413px|Gae Aulenti. [[Museo de Orsay]] dereita|miniatura|275x275px|Gae Aulenti. [[Museo Nacional de Arte de Cataluña]] dereita|miniatura|458x458px|Gae Aulenti. Instituto Italiano de Cultura de [[Toquio]] dereita|miniatura|275x275px|Gae Aulenti. Palacio Público, [[San Marino]] miniatura|275x275px|Pavillón de Italia, [[Exposición Universal de Sevilla de 1992]]
Canto valenciano
Características
Dentro do xénero podemos diferenciar dous métodos interpretativos:
Gae Aulenti
Formación
O seu pai era contador, fillo dun mestre da escola de Trani e a súa nai, napolitana, filla dun médico que ensinaba en Palermo. Aulenti asiste ao Liceo artístico de Florencia, mais por mor da Guerra debe retornar ao norte, onde presta pequenos servizos á Resistencia.
Canto valenciano
Características
- Cant pla : é a forma de canto máis antiga, de maior sinxeleza técnica.
- Cant requintat: é unha técnica que eleva a voz a un rexistro alto e luminoso, afondando en melismas e florecementos segundo o estilo ou tradición do cantante ou zona. Polo tanto, require unha técnica vocal completa por parte do intérprete. Este estilo xorde en parte grazas á figura de Evaristo Payà, que desenvolveu amplamente a técnica no canto valenciano, e isto é o que se impuxo ata os nosos días.
Gae Aulenti
Formación
En 1954 licénciase na Facultade de Arquitectura do Politécnico de Milán, e comeza a súa decenal colaboración coa redacción da revista Casabella dirixida por Ernesto Nathan Rogers. Entre outras actividades foi membro do Comité de Dirección da revista Lotus International desde 1974 até 1979. Ao longo de case 60 anos de carreira, Aulenti traballou de forma independente en proxectos de arquitectura, deseño industrial, deseño de interiores e mesmo escenografía teatral. Logo de obter o título de doutora, deu clases na Escola de Arquitectura de Venecia desde 1960 até 1962 e na Escola de Arquitectura de Milán desde 1964 até 1967.
Canto valenciano
Características
O ritmo de acompañamento adoita ser de tipo ternario, presenta varias variantes alternas e é tocado polas cordas, sobre todo guitarra e guitarró valenciano, que o manteñen constante. Adoitan haber introducións e interludios instrumentais, que se manteñen ata o comezo ou o final do primeiro terç do cantante, e nalgunhas zonas son interpretados por instrumentos de banda de vento, especialmente na Plana de Castelló.
Entre as formas máis destacadas do xénero do estilo de canto están l'u i el dos, l'u i el dotze e l'u. Os dous primeiros son exclusivamente valencianos, mentres que o terceiro procede do grupo dos fandangos, que o vincula con outras tradicións musicais da Península Ibérica, de Europa e mesmo de América. Estes estilos pódense dividir segundo dous criterios principais, o número de terços e funcións tonais ou segundo o ton e o tipo melódico básico. Tamén existen formas específicas que se clasifican segundo as súas áreas de pertenza comarcal ou local, como a riberenca e a alacantina. As albaes, pola súa banda, caracterízanse polo regreso instrumental e a presenza de dous cantantes, un dos cales comeza a canción e o outro a remata.
No que respecta ao texto das pezas, cómpre destacar a figura do versador, paralela á do cantador e que se encargaba de ditarlle de oído os versos líricos improvisados que debía incluír na interpretación. Neste sentido podemos englobar a diversidade de letras do cant d'estil en catro categorías principais segundo a súa temática destacada: as de louvanza a unha figura relixiosa, política ou civil; a crítica, que pode dirixir a súa sátira a persoas así como a situacións ou acontecementos sociais; as descritivas, nas que se fai fincapé no retrato do momento ou dos individuos presentes; e as conmemorativas, centradas na celebración da identidade, tanto a nivel persoal como individual e colectivo, nas que a miúdo se reforza o sentido de valencianidade do colectivo social.
Historia
Os primeiros testemuños escritos modernos do xénero tal e como o coñecemos aparecen na segunda metade do século XIX, cando nun principio era interpretado en ocasións festivas ou de tertulia como guitarraes ou cantaes e nits d'albaes por cantantes que na súa maioría se movían nun nivel local ou comarcal. Aínda que houbo especialistas do canto, era coñecido e profesado a diario pola maioría da xente. É a partir do último terzo do século XIX cando aparecen cantores que recibirán cartos polas súas actuacións, profesionalizándose parcialmente e comezando a ser coñecidos nun territorio máis amplo. Nesta difusión tamén contribuíu a intervención dos cantantes nos coñecidos como quadros de balls i cants populars valencians, que buscaban mostrar e promocionar o folclore musical valenciano máis aló do propio territorio.
Carabina e Maravilla destacarán nesta primeira xeración de cantadors recoñecidos, que serán dos primeiros en dedicarse a ela dun xeito máis ou menos profesional. A segunda xeración de cantantes xurdirá a comezos do século XX, e terá como principal expoñente a Evaristet ou Evaristo Payà, coñecido como Rei del Cant Valencià, o que contribuirá en parte a establecer o virtuosismo que caracterizará o xénero grazas á súa grandeza técnica. A partir da década de 1920 aparecerá unha terceira xeración, con Xiquet de Bétera, considerado o mellor cantante de todos os tempos, como nome destacado. Durante a posguerra, a pesar do contexto social e cultural que será moi prexudicial para o mundo do canto, abrirase unha cuarta xeración, entre as que se atopa o Xiquet de Mislata, figura fundamental no seu traballo no ensino e transmisión do cant valencià.
Despois da quinta xeración de cantantes, situada nos anos 60 e principios dos 70, apreciaranse os efectos negativos da transformación social e económica do País Valenciano na tradición do cant valencià, que terá que facer fronte á falta de espazos de programación e á ausencia de apoio institucional. Porén, a aparición de escolas que se encargarán de ensinar o xénero de forma habitual a principios de século provocará o xurdimento dunha nova xeración de cantadors que se mantén a día de hoxe, con figuras como Pep Gimeno  Botifarra , Xavier de Bétera, Jonatan Penalba, Carles Dénia e Miquel Gil, así como a creación de espazos e eventos dedicados á interpretación e difusión desta música.
Gae Aulenti
Deseño
Como moitos dos seus contemporáneos, Aulenti deseñou varias series de móbeis en toda a década de 1960 para a tenda La Rinascente e máis tarde deseñou móbeis para Zanotta.
Tamén desempeñou o cargo de vicepresidenta da Asociación Italiana de Deseño Industrial (ADI).
En 1972 participa na exposición Italy: The New Domestic Landscape organizada por Emilio Ambasz no MoMA xunto con outros numerosos deseñadores e arquitectos emerxentes, entre eles Marco Zanuso e Richard Sapper, Joe Colombo, Ettore Sottsass, Gaetano Pesce, Archizoom, Superstudio, Gruppo Strum e 9999.
A paixón pola arte escénica levouna a colaborar, de 1976 a 1978, co director de ópera Luca Ronconi, deseñando a escenografía de óperas como Il viaggio a Reims, de Gioachino Rossini.
Listaxe de deseños
Xunto a Piero Castiglioni deseñou:
Arquitectura
Ela entendía que para deseñar eficazmente os ambientes domésticos, facíase necesario estabelecer un diálogo cos elementos e calidades da contorna urbana. Desta forma, poderíanse xerar formas arquitectónicas nas que os ámbitos privado e o público compartisen a súa complexidade formal e estilística.
Parte dos seus arquivos atópanse no International Arquive of Women in Architecture en Virginia Tech.
Premios e honras
Ademais fóronlle concedidas as seguintes honras:
Tyrese Maxey
Tyrese Maxey, nado o 4 de novembro de 2000 en Dallas, Texas, é un xogador estadounidense de baloncesto profesional que xoga nos Philadelphia 76ers da National Basketball Association (NBA).
Traxectoria
Maxey foi elixido na 21ª posición do Draft da NBA de 2020 polos Philadelphia 76ers. O 3 de decembro de 2020, Maxey asinou cos Sixers. O 23 de decembro de 2020, Maxey debutou na NBA, facendo seis puntos contra os Washington Wizards.
Carta foral
Unha carta foral ou simplemente foro, do latín forum, era un documento real do medievo peninsular fundamentalmente usado en Galiza, León e Portugal, que tiña como finalidade establecer un concello e regular a administración, fronteiras e privilexios dunha poboación.
Unha vila de recente fundación tamén necesitaría a aprobación do rei a través dunha carta foral ou, neste caso, unha carta de poboamento, para ser considerada como tal, quedando a administración e os privilexios da vila definidos e constatados nese documento.
Historia
A picota estaba directamente asociada coa creación da carta foral. Erguíase na praza maior da vila ou cidade cando se outorgaba a carta e simbolizaba o poder e a autoridade municipal, xa que era xunto á picota onde se executaban as sentenzas xudiciais por delitos públicos que consistían en penas físicas.
Andrés García-Carro
Andrés García-Carro Crespo, nado na Coruña o 5 de febreiro de 1932, é un empresario xubilado e modelo galego.
Traxectoria
Estudou Dereito na Complutense de Madrid. Funcionario da administración xeral do estado, estivo destinado na embaixada de España en Buenos Aires. Na capital arxentina tamén traballou no sector editorial e montou un restaurante en Punta del Este (Uruguai). Nese tempo coincidiu con parte da intelectualidade suramericana e con persoas que ao cabo foron asasinadas polo réxime militar arxentino. Nos anos oitenta estableceuse na Coruña e montou en Madrid unha axencia inmobiliaria, Andrés Carro Propiedades, onde traballou ata que se xubilou.
Cando xa pasaba os oitenta anos, a fotógrafa Celine Van Heel, e ademais neta del, fíxolle unhas fotos para a revista de moda francesa L'Officiel; logo, coas fotos abriulle un perfil en Instagram baixo o alcume de The Spanish King. O impacto que causou as súas fotos converteuno nun influencer e modelo.
Tamén saíu actuando na serie Sentimos las molestias, de Movistar Plus+, en 2022, ou nun programa especial de Master Chef a canda o seu neto Pucho.
Vida persoal
Vive entre Madrid e A Coruña. Casou en 1966. Tivo catro fillos e oito netos.
Soad Hosny
Soad Hosny (en سعاد حسني), nada no Cairo o 26 de xaneiro de 1943 e finada en Londres o 21 de xuño de 2001, foi unha actriz exipcia. Foi coñecida como a "Cincenta do cinema exipcio" e unha das actrices máis influentes de oriente medio e o mundo árabe.
Traxectoria
Soad Hosny naceu nunha familia de clase traballadora. O seu pai, de orixe kurda siria, traballaba como calígrafo no Cairo. Debutou no cine aos quince anos, interpretando o papel principal nunha comedia musical de Henri Barakat titulada Hassan wa Nayima.
A principios dos anos 70 fíxose famosa en todo o mundo árabe grazas a Khalli balak min Zouzou, unha comedia musical do cineasta Hassan Al-Imam, en que interpretaba unha universitaria militante. Soad Hosny, alcumada a “Cincenta da pantalla árabe”, converteuse nunha das actrices emblemáticas do cinema exipcio e rodou cen filmes en trinta anos. Vivindo na época do nasserismo e do panarabismo laico, foi para moitos exipcios e árabes o símbolo do cambio e o rostro da modernidade.
Vida persoal
Soad Hosny era media irmá da cantante Najet Essaghira. A actriz casou varias veces, mais non tivo fillos. Casou co director Salah Karim en 1966 e despois compartiu a súa vida con Ali Badrakhan durante máis de dez anos. Volveu casar co escritor Maher Awwad en 1984. A pesar dun idilio de varios anos, o cantante e actor Abdel Halim Hafez negouse a casar con ela.
Desde finais dos anos 90, a actriz viviu en Londres, onde foi tratada por dor nas costas. Tamén loitou por curar a súa depresión. O 21 de xuño de 2001 (o aniversario do nacemento de Abdel Halim Hafez), caeu do sexto piso e faleceu. A televisión exipcia interrompeu os seus programas para anunciar a súa morte e milleiros de exipcios asistiron ao seu funeral. Aínda que se mencionou a hipótese do suicidio, non están claras as circunstancias exactas da súa morte, e comezaron a circular rumores de asasinato. A súa irmá Janja ficou convencida de que membros do goberno eran os responsables da súa morte e presentou unha denuncia. En 2013, o xuíz encargado do caso desestimouna por falta de probas.
Tyrese Haliburton
Tyrese Haliburton, nado o 29 de febreiro de 2000 en Oshkosh, Wisconsin, é un xogador estadounidense de baloncesto profesional que xoga nos Indiana Pacers da National Basketball Association (NBA).
Traxectoria
Haliburton foi elixido na 12ª posición do Draft da NBA de 2020 polos Sacramento Kings. O 27 de novembro de 2020, Haliburton asinou cos Kings. O 23 de decembro de 2020, Haliburton debutou na NBA na vitoria dos Kings por 124–122 contra os Denver Nuggets, facendo 12 puntos e 4 asistencias.
Lilioceris lilii
miniatura|L. lilii en Bastavales, Brión, Galicia. Obsérvense as pequenas depresións nos élitros. Lilioceris lilii é unha especie de escaravello da familia dos crisomélidos que come follas, taliños, gromos e flores de Lilium, Fritillaria e outras plantas da familia Liliaceae. Pon os seus ovos normalmente en especies de Lilium e Fritillaria. En ausencia destas especies, poñen menos ovos e a taxa de supervivencia de ovos e larvas é reducida. Agora converteuse nunha praga na maioría dos climas temperados onde se cultivan lirios ou azucenas.
Descrición
Este escaravello pertence á familia Chrysomelidae. O adulto mide de 6 a 9 mm de lonxitude, ten patas e antenas relativamente longas. Os seus élitros son de cor escarlata viva e brillantes. A parte ventral, patas, ollos, antenas e cabeza son completamente negros. Ten ollos grandes, un tórax delgado e un abdome ancho. Cada antena está constituída por 11 segmentos. Os ollos teñen unha amosega e presenta dúas fendas no tórax.
Distribución
É unha especie indíxena de partes de Europa e Asia. Pénsase que foi introducida en América do Norte pola importación de bulbos de plantas en 1943. Observouse primeiro en Montreal, espallouse polo Canadá e apareceu en Massachusetts en 1992, e en 2012 estaba presente nos seis estados de Nova Inglaterra e tamén nos estados de Nova York e en Washington. No Canadá atópase desde as Provincias Marítimas cara ao oeste ata Manitoba. En 2001 espallárase cara ao oeste chegando a Alberta e en 2017 informáronse de infestacións tan ao norte como Edmonton. Estableceuse como especie invasora no Reino Unido desde que foi detectada por primeira vez en 1839, aínda que a primeira colonia non se conseguiu establecer ata 1939 e non se espallou ata a década de 1980. Agora está espallada por Inglaterra, Escocia e Irlanda. Tamén se encontra no Próximo Oriente e no norte de África.
Ciclo vital
miniatura|Larvas comendo follas de azucenas
Pasa o inverno no solo e emerxe a principios de primavera. O adulto atópase xeralmente en ambientes húmidos e fríos. Sae en primavera para alimentarse e aparearse. A femia pode poñer ata 450 ovos cada tempada en lotes duns 12 nos envés das follas. Coloca os ovos de cor laranxa-vermella a marrón en liñas estreitas irregulares ao longo do nervio central da folla, onde están máis agochados. Os ovos fan eclosión en 1-2 semanas e deles saen larvas amarelas, marróns ou laranxas.
As larvas aliméntanse durante uns 24 días, empezando por debaixo das follas e despois seguindo polo resto da planta e causan a maior parte do dano. O seu lugar preferido para alimentarse é no envés das follas ou no nó onde a folla sae do talo. Despois entérranse no chan para pupar nun casulo de terra pegada con saliva. En 20 días saen da pupa os adultos e continúan alimentándose ata o inverno. Nun ano pode haber máis dun ciclo.
Comportamento
Con frecuencia a primeira evidencia dunha infestación por este escaravello é a presenza de moreas de residuos de excrementos marróns pegañentos que conteñen larvas sobre follas. As larvas permanecen nestes residuos para protexerse do sol e dos predadores. Porén, o escudo fecal non é unha proteción efectiva contra parasitoides, e mesmo pode facilitar a localización das larvas por avespas parasitoides como Lemophagus pulcher.
Un adulto que sente o perigo exhibe un mecanismo de defensa chamdo tanatose, quedando quieto, recollendo os seus apéndices e caendo mostrando as súas partes negras, o que axuda a camuflarse co chan e a escapar. Se non pode escapar, tamén pode ‘chiar’, ao facer un ruído fretando dúas partes do seu corpo, o cal pode usarse para asustar ao atacante. Este proceso chámase estridulación e pode incluso afectar un paxaro ou outro depredador que os ataque.
As azucenas ou lirios poden mostrar evidencias de buratos comidos nas follas e se as deixan sen tratar isto rapidamente progresa a un ennegrecemento e a perda total da folla, da que só queda o pecíolo. Os adultos e as larvas poden tamén vivir e devorar os gromos das flores en desenvolvemento. A invasión ocorre pouco despois de que nazan do chan as plantas novas, especialmente se hai nas proximidades exemplares de Fritillaria que nacen antes que as Lilium. Aínda que Lilium e Fritillaria se ven afectadas, Hemerocallis non. Poden ser afectados todos os tipos de lirios, pero os asiáticos son os máis vulnerables, mentres que algúns lirios orientais poden ser máis resistentes. Os tipos resistentes son Lilium henryi 'Madame Butterfly', Lilium speciosum 'Uchida', e Lilium 'Black Beauty'. Outras plantas de xardín afectadas son Convallaria majalis, Polygonatum, patacas (Solanum tuberosum), tabaco en flor (Nicotiana), Alcea e Hosta.
Como praga
Os espécimes de Fritillaria e Lilium nos xardíns canadenses, especialmente arredor de Halifax, Nova Escocia están significativamente afectados por este escaravello. Un xardín de Waverley, Nova Escocia indicou un declive das especies de lirio e de cultivares desde 50 en 1996 a só un en 2006.
Control
A estratexia máis infalible para impedir a infestación de calquera praga é en primeiro lugar evitar plantar plantas susceptibles, pero cos lirios isto necesita evitar moitos cultivares de Lilium moi aprezados, polo que se adoitan preferir outras estratexias. A recollida manual e destrución de ovos, larvas e adultos é efectiva aínda que laboriosa. Os insecticidas modernos rexistrados para un control xeral de escaravellos que conteñen carbaril, metoxiclor, malatión e rotenona son tamén útiles para controlar as poboacións. Porén, o malatión e o carbaril, que son efectivos sobre adultos e larvas, son tóxicos para as abellas e outros insectos, respectivamente. Os produtos baseados no neem son útiles para matar as larvas moi novas e repeler os adultos sen danos comparables sobre outros insectos, aínda que esta opción é quizais menos efectiva que a recollida manual. Os produtos de neem deberían aplicarse cada 5 a 7 días despois da eclosión do ovo. O Thiacloprid tamén é efectivo. A cobertura das ringleiras plantadas (cunha funda de plástico) flotante foi tamén efectivo para impedir que os adultos se alimenten e poñan ovos en primavera.
Control biolóxico
En Europa a taxa de parasitismo total no último estadio ou ínstar é como media dun 90% en Lilium martagon silvestre, do 75% en xardíns e do 60% en campos de lirios cultivados. A maioría dos parasitoides deste escaravello son avespas que poñen ovos dentro do hóspede e matan todos os individuos infectados. Diaparsis jucunda (Ichneumonidae: Tersilochinae), domina cun 90% das infeccións parasitoides en L. lilii. Porén, en xardíns e campos comerciais, Tetrastichus setifer (Eulophidae: Tetrastichinae) e Lemophagus pulcher (Eulophidae: Campopleginae) son os parasitoides dominantes ao final da tempada.
Non hai predadores naturais ou parasitos deste escaravello en América do Norte. En 1996, a Universidade de Rhode Island empezou a comprobar a efectividade do control biolóxico de L. lilii usando seis parasitoides naturais procedentes de Europa. CAB International Bioscience Switzerland Center tamén participou neste proxecto desde 1998 a 2001. A avespa parasitoide europea Tetrastichus setifer utilizouse en Massachusetts de 1999 a 2001; o experimento mostrou unha redución da poboación do escaravello. Tamén se observou un declive da poboación noutro sitio experimental en Rhode Island. En 2003 liberouse outro parasitoide, Lemophagus errabundus, en Massachusetts e agora está establecido na rexión. Fixéronse liberacións similares de parasitoides na zona de Boston con resultados positivos.
SWIFT
A Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT) (en galego, Sociedade para as Telecomunicacións Financeiras Interbancarias Mundiais), legalmente S.W.I.F.T. SCRL, proporciona unha rede que permite ás institucións financeiras de todo o mundo enviar e recibir información de transaccións financeiras nun contorno seguro, estandarizado e fiábel. SWIFT tamén vende software e servizos a institucións financeiras, a maioría para usar na rede SWIFTNet, e Códigos de Identificación de Negocios ISO 9362 (BICs, antes Códigos de Identificación de Banco), popularmente coñecidos como "códigos SWIFT".
En 2018, arredor da metade dos pagos transfronteirizos de valor elevado de todo o mundo usaron a rede da SWIFT. En 2015, SWIFT conectou a máis de 11 000 institucións financeiras en máis de 200 países e territorios, que intercambiaron unha media de máis de 32 millóns de mensaxes ao día (comparado a unha media de 2,4 millóns de mensaxes diarias en 1995). SWIFT transporta mensaxes financeiras dun xeito altamente seguro, pero non se responsabiliza dos seus membros nin realiza ningún tipo de compensación ou liquidación.
SWIFT non realiza transferencias de fondos: o que fai é enviar ordes de pago, que deben estar respaldadas polas contas correspondentes que as institucións teñen unhas con outras. Cada institución financeira, para intercambiar transaccións bancarias, ten que ter unha relación bancaria sexa un banco ou sexa estando afiliado con un (ou máis), para así poder gozar daquelas características empresariais particulares.
SWIFT é unha sociedade cooperativa segundo a lei belga propiedade das institucións financeiras membros e con oficinas en todo o mundo. A sede central de SWIFT está en La Hulpe, Bélxica, preto de Bruxelas. O edificio principal foi deseñado por Ricardo Bofill Taller de Arquitectura e rematouse en 1989. O presidente do consello de dirección de SWIFT é o paquistaní migrado nos EUA Yawar Shah, e o seu CEO, dende xullo de 2019, é o español migrado en Bélxica Javier Pérez-Tasso. SWIFT celebra unha conferencia anual, chamada Sibos, dirixida á industria de servizos financeiros.
SWIFT estivo en varias ocasións no centro da polémica por permitir ao goberno dos EUA monitorizar, e nalgúns casos mesmo interferir, transaccións intra-europeas.
Historia
SWIFT foi fundada en Bruxelas o 3 de maio de 1973 baixo o liderado do seu primeiro director xeral, Carl Reuterskiöld (1973–1989), e tivo o apoio de 239 bancos en 15 países. Comezou establecendo estándares comúns, un sistema de procesamento de información compartida para transaccións financeiras e unha rede mundial de comunicacións deseñada por Logica e desenvolvida por Burroughs Corporation. Os procedementos operativos fundamentais, as normas de responsabilidade, etc., establecéronse en 1975, e a primeira mensaxe enviouse en 1977. O primeiro centro operativo de SWIFT en Estados Unidos foi inaugurado polo Gobernador de Virxinia John N. Dalton en 1979.