cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Linguas goidélicas
Situación actual
Nalgunhas provincias afastadas de Escocia como da illa de Skye, pódense atopar aldeas onde os seus habitantes falan só gaélico escocés. En Escocia creáronse escolas onde as clases se poñen só en lingua gaélica.
No Canadá, só os escoceses das Highlands e os galeses fundaron comunidades onde a súa lingua materna deu sobrevivido ata os nosos días. Atópanse comunidades gaélicas escocesas na illa de Cap-Breton e en tres condados do leste de Nova Escocia (Guysborough, Pictou e Antigonish), na Illa do Príncipe Eduardo, no val de Codroy no suroeste de Terra Nova, no condado de Compton no Quebec, no sur do Ontario (os condados de Stormont, de Dundas e de Glengarry ao sueste de Otava, e no condado de Middlesex ao oeste de Londres), así como nunha e outra parte da fronteira entre o Manitoba e o Saskatchewan.
Trazos distintivos das linguas britónicas fronte ás linguas goidélicas
Un trazo lingüístico permite distinguir as linguas britónicas das linguas goidélicas: hai unha alternancia entre o fonema «k» (celta Q) particular ao goidélico e os fonemas «p» ou «b» que lles corresponden en britónico (celta P). Nótase ademais que, nas linguas itálicas, curmáns das linguas célticas, o latín é unha lingua con «k» e o osco unha lingua con fonema «p» (comparar quinque e Pompeï).
Trompeta amarela
De chapeu moreno agrisado, nun principio convexo-umbilicado e despois embutiforme, de 3 a 6 cm de diámetro e marxe moi ondulada. A cara inferior, que é dunha bela cor laranxa suave, primeiro lisa e despois veada, sen láminas definidas, únese sen solución de continuidade co pé, da mesma cor.
A carne, que é elástica, sécase de forma doada e desprende entón un perfume intenso, de caldo de carne. Se se deixa secar de todo despois pode moerse. Tamén se pode conservar fervéndoa e despois gardándoa no conxelador.
Pilar Fernández Otero
María Pilar Fernández Otero, nada no ano 1937 na Bandeira (Silleda), é unha investigadora galega e catedrática emérita de Fisioloxía.
Traxectoria
Realizou a licenciatura en Farmacia pola Universidade de Santiago (USC). En 1961, grazas a unha bolsa do CSIC, comezou a investigar no campo da bioloxía, e após conseguir o doutoramento en 1963 pola mesma universidade, fixo dúas estancias posdoutorais de investigación no Reino Unido.
Na Universidade de Oxford, realizou diversas investigacións sobre a permeabilidade de membranas biolóxicas, co profesor H. Parsons; e no Departamento de Bioloxía da Universidade de Sheffield, con H. Smiyth.
En 1965 foi nomeada profesora adxunta de Fisioloxía na Facultade de Farmacia da USC onde exerceu até 1968, ano en que marchou para a Universidade de Barcelona. Dous anos máis tarde, en 1970, volveu á USC como catedrática de Fisioloxía. En 1985, incorporouse á Universidade de Navarra, onde exerceu a docencia como especialista en Fisioloxía. Nesta universidade foi decana da Facultade de Farmacia (1986-1994) e vicerreitora de investigación (1993-2005). As súas liñas de investigación concrétanse na absorción de azucres e aminoácidos: permeabilidade pasiva e procesos de transporte; interaccións fármaco-nutrientes; pesticidas; e nutrición e obesidade: xenética e bioloxía molecular.
Asociacións ás que pertence
É membro das seguintes asociacións:
Villanueva del Duque
Villanueva del Duque é un municipio andaluz da provincia de Córdoba. No ano 2005 tiña 1.799 habitantes. A súa extensión superficial é de 137 km² e ten unha densidade de 12,4 hab/km². As súas coordenadas xeográficas son 38º 23' N, 4º 60' O. Atópase situada a unha altitude de 585 metros e a 76 quilómetros da capital de provincia, Córdoba. Até 1833, Villanueva del Duque formaba parte de Estremadura.
Breixoeira, Sabucedo, Porqueira
Breixoeira é un lugar da parroquia de Sabucedo no concello de Porqueira, na provincia de Ourense. No ano 2008 tiña 6 habitantes, deles 2 eran homes e 4 eran mulleres, o que supón un aumento no número de efectivos en relación a 2007.
Herbert MacKay-Fraser
Herbert MacKay-Fraser nado en Pernambuco, Brasil o 23 de xuño de 1927 e finado en Reims-Gueux, Francia o 14 de xullo de 1957 foi un piloto de carreiras dos Estados Unidos. Participou nun Gran Premio do Campionato do Mundo de fórmula 1, o Gran Premio de Francia de 1957, o 7 de xullo de 1957. Retirouse da carreira e non logrou ningún punto de campionato. Unha semana máis tarde morreu na Coupe de Vitesse en Reims-Gueux, cando se estrelou co seu Lotus.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Onda electromagnética
A onda electromagnética é un modelo utilizado para representar a radiación electromagnética.
Convén distinguir ben a radiación electromagnética, que é o fenómeno estudado, e a onda electromagnética, que é unha das representacións do fenómeno. Outra representación ten en conta a existencia do fotón.
Son exemplos de ondas electromagnéticas as ondas de radio, as microondas, a radiación de calor, os raios X, a radiación gamma e a luz. Esta última, a onda luminosa, é unha onda electromagnética na que a lonxitude de onda corresponde ao espectro visíbel, comprendido entre as lonxitudes de onda de 400 e 750 nm, correspondentes ás enerxías de fotón de 1,5 a 3 eV.
Historia
miniatura|200px|Retrato de [[Christiaan Huygens, quen desenvolveu a teoría ondulatoria da luz.]] A teoría ondulatoria da luz foi desenvolvida principalmente por Christiaan Huygens na segunda metade do século XVII, e posteriormente por Augustin Fresnel a comezos do XIX. Esta teoría oponse á teoría corpuscular, defendida principalmente por Isaac Newton. Huygens traballou principalmente nas leis de reflexión e da refración, Fresnel desenvolveu especialmente as nocións de interferencia e de lonxitude de onda. A concepción da luz como unha ondulación incita aos físicos a imaxinar un medio de propagación, o éter.
O grande avance teórico levouno a cabo James Clerk Maxwell ao sintetizar as leis do electromagnetismo nas súas ecuacións, as cales predicían a existencia de ondas electromagnéticas, e a súa velocidade, e permitían a hipótese de que a luz é unha onda electromagnética.
As ondas de radio, con baixa frecuencia e gran lonxitude de onda, foron descubertas a finais do século XIX fundamentalmente grazas aos traballos de Alexander Popov, Heinrich Hertz, Édouard Branly e de Nikola Tesla. O raios X, de alta frecuencia e débil lonxitude de onda, foron descubertos por Wilhelm Röntgen en 1895.
O problema da radiación de corpo negro foi resolto por Max Planck en 1901 introducindo unha constante e descontinuidades, explicadas por Albert Einstein en 1905 nos seus traballos sobre o efecto fotoeléctrico, onde propón a existencia dun quantum enerxético. Este quantum é a premisa do modelo do fotón, síntese das aproximacións das teorías ondulatoria e corpuscular da luz, proporcionando a idea dunha xeneralización a toda a materia: a mecánica cuántica.
Descrición
miniatura|400px|Onda electromagnética: oscilación acoplada do campo eléctrico e do campo magnético, modelo do dipolo vibrante (o triedro debe ser directo)
Como todas as ondas, unha onda electromagnética pode analizarse utilizando a análise espectral. Pódese descompoñer a onda en ondas chamadas «monocromáticas».
Unha onda electromagnética monocromática pode modelizarse por un dipolo electrostático vibrante. Este modelo reflicte axeitadamente, por exemplo, as oscilacións da nube electrónica dun átomo intervenientes na dispersión de Rayleigh (modelo do electrón elasticamente ligado).
As variacións dos campos eléctrico e magnético están relacionadas polas ecuacións de Maxwell. Pódese, xa que logo, representar a onda por un só destes campos, en xeral o campo eléctrico.
Polarización
A polarización corresponde á dirección e á amplitude do campo eléctrico \vec{E}. Para unha onda non polarizada, ou natural, \vec{E} xira arredor do seu eixe de forma aleatoria e imprevisíbel ao longo do tempo. Polarizar unha onda corresponde a darlle unha traxectoria definida ao campo eléctrico. Existen varias clases de polarización:
Dualidade onda partícula
A noción de onda electromagnética compleméntase coa de fotón. De feito, a onda proporciona unha descrición máis precisa da radiación para baixas frecuencias (é dicir, para as lonxitudes de onda longas), como as ondas de radio.
A onda electromagnética representa dúas cousas:
Cando o fluxo de enerxía é grande en comparación coa enerxía dos fotóns, pódese considerar que hai un fluxo case continuo de fotóns, e os dous conceptos se sobrepoñen. Isto xa non é certo cando o fluxo de enerxía é baixo (os fotóns son enviados un a un), o concepto de "variación macroscópica" (media) deixa de ter sentido.
O fluxo de enerxía ven dado polo vector de Poynting. Cada fotón «transporta» unha cantidade de enerxía determinada, cuxo valor e E = h·ν, sendo h a constante de Planck e ν a frecuencia. Pódese calcular desta maneira o fluxo de fotóns a través dunha superficie.
Mudar Badran
Mudar Seyyid Muhammad Badran, en árabe مضر بدران, nado en Jerash en 1934 e finado o 22 de abril de 2023, foi un político xordano. Foi primeiro ministro de Xordania desde 1976 até 1984, menos desde 1979 até 1980. Volveu ser primeiro ministro desde 1989 até 1991. Tamén ministro de exteriores de 1976 até 1979 e ministro de defensa durante a maior parte do seu mandato.
Xisto bituminoso
miniatura|250px|Combustión do xisto bituminoso. O xisto bituminoso é unha rocha sedimentaria de gran fino, rica en material orgánico, contendo queróxeno (unha sólida mestura de compostos químicos orgánicos), a partir do cal poden ser producidos hidrocarburos líquidos chamados de petróleo de xisto. O petróleo de xisto é un substituto para o petróleo convencional; con todo, a extracción do petróleo de xisto do xisto bituminoso é máis cara e ten maiores impactos ambientais).  Os depósitos de xisto bituminoso son frecuentes en todo o mundo. As estimacións de depósitos globais van de 2,8 a 3,3 trillóns de barrís de óleo recuperábel.
Cambio semántico
Denomínase cambio semántico á variación de significado que sofren as palabras ó longo da súa historia.
Primeiro ministro de Granada
O primeiro ministro de Granada é o xefe de goberno de Granada. Este é o líder do partido que tiver a maioría dos votos nas eleccións lexislativas do país. Esta é a lista dos ministros-xefes de Granada entre 1954 e 1967, e dos primeiros ministros do país despois 1967.
Cambio semántico
A pesar de que o significado é o moi pouco resistente ó cambio, a evolución semántica do vocabulario lingüístico recibiu escasa atención ó ser imposible establecer leis semánticas constatables como acontece coa evolución fonolóxica.
Causas do cambio semántico
As causas do cambio semántico poden ser:
Neues Museum
O Neues Museum (en galego Novo Museo) está situado detrás do Altes Museum (Museo Antigo), na Illa dos Museos de Berlín. Foi construído entre 1843 e 1855, segundo os plans de Friedrich August Stüler, discípulo de Karl Friedrich Schinkel. O museo resultou seriamente danado durante a Segunda Guerra Mundial (nalgunhas áreas, só se conservaron os muros exteriores), foi reconstruído anos despois e reaberto en outubro de 2009.
Foi o segundo museo que se construíu na Illa dos Museos, sendo destinado como unha extensión para albergar as coleccións que non se puideron expoñer no Museo Altes. Entre estas estaban modelos de xeso, obxectos procedentes do antigo Exipto, coleccións históricas e prehistóricas (Museum der vaterländischen Altertümer), unha colección etnográfica e varios gravados (Kupferstichkabinett).
O museo é un fiel expoñente da arquitectura neoclásica do século XIX. Cos seus novos métodos de construción industrializados e sendo un dos primeiros edificios en utilizar o aceiro na súa estrutura, sendo un fito importante na historia da tecnoloxía.
Abraham de Moivre
Abraham de Moivre, nado en Vitry-le-François, A Champaña, Francia o 26 de maio de 1667 e finado en Londres, Inglaterra o 27 de novembro de 1754, foi un matemático francés coñecido pola fórmula de Moivre que relaciona números complexos e trigonometr ía e polo seu traballo na teoría de probabilidade, onde deu orixe ao concepto de distribución normal. Foi un amigo de Isaac Newton, Edmond Halley, e James Stirling. Enfrontouse á persecución relixiosa durante a súa vida. Entre os seus amigos hugonotes exiliados en Inglaterra, foi un colega do editor e tradutor Pierre des Maizeaux.
Vida
miniatura|Doctrine of chances, 1761
Primeiros anos
Abraham de Moivre naceu en Vitry na Champaña o 26 de maio de 1667. Seu pai, Daniel de Moivre, era un cirurxián que creu no valor de educación. Aínda que os pais de Abraham de Moivre eran protestantes, asistiu primeiramente á escola católica dos "Irmáns Cristiáns" en Vitry, institución que foi infrecuentemente tolerante dada as tensións relixiosas en Francia nese momento. Aos once anos, seus pais enviárono á academia protestante de Sedan, onde pasou catro anos estudadando grego baixo Jacques du Rondel. A academia protestante de Sedan fora fundada en 1579 por iniciativa de Françoise de Bourbon, a viúva de Henri-Robert de la Marck.
En 1682 a academia protestante en Sedan foi suprimida e de Moivre matriculouse para estudar lóxica en Saumur durante dous anos. A pesar de que as matemáticas non eran parte do traballo do curso, de Moivre leu varios traballos en matemáticas incluíndo Elémens des mathématiques por Jean Prestet e un tratado breve sobre xogos de posibilidade, De Ratiociniis en Ludo Aleae, por Christiaan Huygens. En 1684, de Moivre trasladouse a París para estudar física, e por primeira vez tivo adestramento de matemáticas formal con leccións privadas de Jacques Ozanam.
A persecución relixiosa en Francia volveuse severa cando o rei Luis XIV emitiu o Edito de Fontainebleau en 1685, o cal revogou o Edito de Nantes, que daba dereitos substanciais aos protestantes franceses. Prohibiu o culto protestante e requiriu que todos os nenos fosen bautizados por sacerdotes católicos. De Moivre foi enviado ao "Prieure de Sanint-Martin", unha escola á que as autoridades enviaron aos nenos protestantes para adoutrinalos no catolicismo.
Vida posterior
No tempo da súa chegada a Londres, de Moivre era un matemático competente cun bo coñecemento de moitos dos textos célebres. Para buscar a vida, converteuse en titor privado de matemáticas, visitando os seus alumnos ou ensinando en cafés de Londres. Continuou os seus estudos de matemáticas tras visitar o conde de Devonshire e ver o recente libro de Newton Principia Mathematica. Mirando o libro deuse de conta que era moito máis profundo cós libros que estudara previamente e decidiu lelo ata entendelo. Porén, como tiña que realizar longos paseos por Londres para viaxar entre os seus alumnos, tiña pouco tempo para o estudo, así que arrincou páxinas do libro para levalas no seu peto e poder lelas entre as leccións.
De acordo cunha historia posiblemente apócrifa, Newton, nos seus últimos anos, adoitaba falar sobre de Moivre á xente que lle formulaba cuestións matemáticas dicindo "sabe todas estas cousas mellor ca min".
En 1692, de Moivre fíxose amigo de Edmond Halley e máis tarde do propio Newton. En 1695, Halley informou do primeiro artigo matemático de de Moivre, que trataba sobre o seu estudo sobre os fluxións en Principia Mathematica, á Royal Society. O artigo foi publicado ese mesmo ano en Philosophical Transactions. Pouco despois da súa publicación, de Moivre tamén xeneralizou o teorema binomial de Newton co teorema multinomial. A Royal Society valorou o método en 1697 e fixo membro a de Moivre dous meses despois.
Trala aceptación de de Moivre, Halley impulsouno a que cambiase a súa atención á astronomía. En 1705, de Moivre descubriu intuitivamente que "a forza centrípeta de calquera planeta é directamente proporcional á súa distancia do centro das forzas e inversamente proporcional ao produto do diámetro da evoluta e o cubo da perpendicular sobre a tanxente". É dicir, se un planeta M, segue unha órbita elíptica arredor dun foco F e hai un punto P onde PM é tanxente á curva e FPM é un ángulo recto tal que FP é a perpendicular á tanxente, entón a forza centrípeta en P é proporcional a FM/(R*(FP)3) onde R é o raio de curvatura en M. O matemático Johann Bernoulli demostrou a fórmula en 1710.
A pesar destes éxitos, de Moivre foi incapaz de obter unha cátedra de matemáticas en ningunha universidade, o que o aliviaría da súa dependencia e gasto de tempo cos seus tutelados e que supuñan unha carga maior cá que tiñan outros matemáticos da época. Unha razón que contribuíu a este fracaso eran os prexuízos pola súa orixe francesa.
En novembro de 1697 foi elixido Fellow of the Royal Society e en 1712 formou parte dunha comisión establecida pola sociedade xunto con Arbuthnot, Hill, Halley, Jones, Machin, Burnet, Robarts, Bonet, Aston e Taylor para revisar as reclamación de Newton e Leibniz sobre quen descubriu o cálculo diferencial.
Durante a súa vida, de Moivre seguiu a ser pobre, e sábese que era cliente regular da old Slaughter's Coffee House, St. Martin's Lane en Cranbourn Street, onde gañaba algúns cartes xogando ao xadrez.
Últimos anos
De Moivre continuou a estudar sobre a probabilidade e as matemáticas ata a súa morte en 1754 e algúns dos seus traballos se publicaron tralo seu falecemento. Segundo aumentaba a súa idade, volveuse letárxico e precisaba durmir máis horas. Unha afirmación común, mais discutible, é que se decatou que durmía quince minutos máis cada noite e que calculou correctamente a data da súa morte como o día en que o tempo de sono acadase as 24 horas. Foi soterrado en St Martin-in-the-Fields, mais os seus restos foron logo movidos.
Probabilidade
De Moivre foi un pioneiro do desenvolvemento da xeometría analítica e a teoría da probabilidade expandindo a obra dos seus predecesores, particularmente Christiaan Huygens e varios membros da familia Bernoulli. Escribiu un segundo libro de texto sobre probabilidade, The Doctrine of Chances: a method of calculating the probabilities of events in play. Este libro tivo catro edicións, en latín en 1711 e en inglés en 1718, 1738 e 1756. Nas últimas edicións, de Moivre incluíu un resultado inédito de 1733, que é a primeira achega á distribución binomial en termos do que se coñece na actualidade como distribución normal. Este foi o primeiro método de atopar a probabilidade de que ocorra un erro dun tamaño dado cando se expresa en función da variabilidade da distribución, e a primeira identificación do cálculo do erro probable. Ademais, aplicou estas teorías a problemas sobre apostas e táboas de actuarios.
Unha expresión que aparece habitualmente en probabilidade é n!, mais antes das calculadoras atopar o resultado levaba moito tempo. En 1733 de Moivre propuxo a fórmula para estimar o factorial n! = cnn+1/2e−n. Obtivo unha expresión aproximada para a constante c mais foi James Stirling quen descubriu que c era √(2π).
De Moivre tamén publicou un artigo titulado "Annuities upon Lives" en que estudaba a distribución normal da taxa de mortalidade sobre a idade dunha persoa. A partir de aquí desenvolveu unha fórmula simple para aproximar os ingresos producidos por pagamentos anuais baseado na idade da persoa. Isto é similar ás fórmulas empregadas polas compañías de seguros actuais.
Prioridade con respecto á distribución de Poisson
Algúns resultados da distribución de Poisson foron introducidos por De Moivre en De Mensura Sortis seu; de Probabilitate Eventuum in Ludis a Casu Fortuito Pendentibus en Philosophical Transactions da Royal Society, p. 219. Como resultado, algúns autores argumentaron que a distribución de Poisson tería que levar o nome de de Moivre.
Fórmula de De Moivre
En 1707 de Moivre derivou: o que era capaz de probar para todo enteiro positivo n. En 1722 suxeriu isto nunha versión máis coñecida da Fórmula de De Moivre: En 1749 Euler probou esta fórmula para calquera real n utilizando a fórmula que leva o seu nome. Esta fórmula é importante porque relaciona os números complexos e a trigonometría. Ademais, esta fórmula permite a derivación de expresións útiles para cos(nx) e sen(nx) en termos de cos(x) e sen(x).
Roma quadrata
miniatura|Roma no -753. Roma Quadrata (en galego, 'Roma cadrada'), foi o nome que lle deron ao conxunto de aldeas latinas, etruscas e sabinas que vivían na beira do río Tíber e que formaron o que máis tarde se había chamar Roma. Esta cidade formouse no século -VIII aínda que a lenda a sitúa o 21 de abril de -753, data que marcaba o ano 1 do calendario romano. Tamén conta a lenda que a cidade foi fundada por Rómulo e Remo, matando o primeiro ao segundo, converténdose así no único soberano.
Porén, outros autores, a medio camiño entre a lenda e a realidade histórica documentada arqueoloxicamente, dan á Roma Quadrata outras tres definicións diferentes: a primeira corresponderíase con todo o outeiro do Palatino, como refiren Plutarco, Dionisio de Halicarnaso e Apiano, a segunda, a unha restrinxida zona monumental, limitada á área de Apollinis (zona do Templo de Apolo Palatino), que ocupaba unha pequena parte do Palatino e unha terceira, a un foxo (probabelmente non chegase a murus terreus), que rodeaba o Palatino.
Robra, Outeiro de Rei
Xeografía
Bañan as súas terras o rego Piñeiro e o río Miño. Dista 1,6 km da capital municipal. Ten unha altitude máxima de 400 m.
Historia
Hai unha referencia a Robra na división de 11 condados da provincia de Lugo, feita polos suevos no ano 569: Ao establecer os límites do condado de Superata (Sobrada) dise que partiría da confluencia "do río Róbera" (Robra) co Miño. En 1112, nun voto real, a raíña Dona Urraca doou á igrexa de Lugo varias vilas, entre elas a de Robra.
Patrimonio
A igrexa parroquial de San Pedro Fiz de Robra só conserva da fábrica románica a porta principal e unha fiestra do frontis.
Na parroquia está o caneiro do Piago, orixinal paisaxe aproveitado como lugar de baño e descanso. Neste punto, as augas do río Miño son arrastradas por pequenas cascadas e pendentes. Na súa contorna hai unha minicentral eléctrica de máis de 60 anos.
Na Casaidigh
Na Casaidigh (en inglés: The Cassidys) é un grupo de música tradicional irlandesa. Teñen a súa base en Dublín dende hai moitos anos, pero é orixinario de Gaoth Dobhair, condado de Donegal. O grupo está formado polos irmáns Aongus, Seathrún, Ciarán, Fionntán, Feargus e Odhrán.
As súas letras son maioritariamente en gaélico irlandés. Teñen interpretado cancións irlandesas clásicas, tales como "Bó na Leathadhairce", "Báidín Fheilimí", "Peigí Leitir Móir" e "Beidh Aonach Amárach". Engadiron nos anos recentes aspectos de rock á súa música.
Hermione Granger
Hermione Jean Granger é un personaxe de ficción e unha dos protagonistas da serie Harry Potter escrita por J. K. Rowling. Fai a súa primeira aparicion no primeiro libro, Harry Potter e a pedra filosofal, como a mellor amiga de Harry Potter e Ron Weasley. É filla de dous pais muggles, non-máxicos, pero destaca polas súas habilidades máxicas, así como os seus coñecementos. Xunto a Harry e Ron, é membro da casa Gryffindor en Hogwarts.
Libros do un ao tres
A primeira aparición de Hermione é en Harry Potter e a pedra filosofal cando coñece a Harry e Ron no Expreso de Hogwarts. Ao primeiro, Hermione móstrase como unha nena sabichona e Harry e Ron considérana unha arrogante. Isto é así ata que os nenos a rescatan dun trol e ela mente para evitarlles un castigo. A capacidade de lóxica que ten Hermione permite ao trío resolver crebacabezas esenciais para recuperar a pedra filosofal ao final deste primeiro libro. Rowling comentou na súa páxina web que resistiu a proposta do seu editor de retirar a escena do trol alegando que "Hermione é tan insufrible na primeira parte da pedra filosofal que sentín que necesitaba algo (literalmente) grande que a fixese unirse a Harry e Ron".
Durante o segundo libro, Harry Potter e a Cámara dos Segredos, ao igual ca moitas outras estudantes de Hogwarts, Hermione tolea polo novo profesor de Defensa contra a Maxia Negra, Gilderoy Lockhart. Por outra banda, a súa orixe muggle fai que reciba insultos e rexeitamento por parte de alumnos de Slytherin, que a chaman "filla de lameiro". Máis tarde, cando necesitaron información de Draco Malfoy, foi Hermione a que tivo a idea de empregar a poción Polizume para transformarse temporalmente nos colegas de Malfoy e preguntarlle polo herdeiro de Slytherin. Cara ao final da acción, é petrificada polo basilisco da Cámara dos Segredos despois de que descubrira a identidade do monstro que habitaba nela. Malia estar incapacitada, a súa información é crucial para Harry e Ron na súa misión de resolver o misterio. Hermione é revivida despois de que Harry mate o basilisco.
Ao comezo do terceiro ano, en Harry Potter e o preso de Azkaban, Hermione merca un gato chamado Crookshanks, que axiña rivaliza coa rata de Ron, Scabbers. Antes do inicio do curso, a profesora McGonagall dá a Hermione en segredo un viratempo, un aparello que lle permite volver atrás no tempo e asistir a máis clases das habituais. Ademais, deduce correctamente a condición de lobishome do profesor Lupin, quen a miúdo faltaba a clase. Ao final da novela, o viratempo serve a Hermione e Harry para rescatar a Sirius.
Libros do cuarto ao sexto
En Harry Potter e o Cáliz de fogo Hermione preocúpase pola crueldade que soportan os trasnos domésticos por parte dos seus amos e funda a B.O.S.T.A, o Bloque Obreiro de Salvación dos Trasnos Asoballados, como un esforzo para conseguir os dereitos básicos das criaturas. Tamén durante esta novela, Hermione comeza a saír con Viktor Krum, cousa que crea un conflito entre ela e Ron; a pelexa remata cando finaliza a súa relación. Ademais, Hermione axuda en varias ocasións a Harry a preparar as probas do Torneo Tres Meigos e cara ao final do libro descobre que a reporteira Rita Skeeter, que publicara información difamatoria sobre ela, Harry e Hagrid, é un animeigo non rexistrado (en forma de escaravello) e captúraa nun frasco.
O quinto ano, relatado en Harry Potter e a Orde do Fénix, destaca pola confrontación entre Hermione e todos aqueles compañeiros que non dan creto a Harry, que presenciara o regreso do Señor Escuro o curso anterior. Moitas publicacións, como O Profeta Diario ou O Impertinente, escriben sobre a tolería de Harry, pero ela e Ron mantéñense leais a Harry. Pola súa banda, Ron e Hermione pasan tamén o tempo en pequenas liortas que fan medrar os seus sentimentos románticos cara ao outro. Nun punto da novela, Hermione concibe a idea de crear un grupo secreto, o Exército de Dumbledore, no que Harry ensine aos alumnos as técnicas básicas de defensa, dado que coa intromisión do Ministerio de Maxia por medio de Dolores Umbridge non estudaban máis cá teoría, renunciando á práctica. Cara ao final do libro, Hermione toma parte na batalla do Departamento de Misterios e acaba malferida por un esconxuro lanzado polo Devorador da Morte Antonin Dolohov, pero finalmente recupérase por completo.
Sétimo libro
En Harry Potter e as reliquias da morte Hermione está disposta, xunto con Ron, a seguir a Harry e destruír todos os Horcrux creados por Voldemort e así acabar co Señor Escuro. Antes de partir, asegúrase de manter a salvo os seus pais mediante un esconxuro para modificarlles a memoria e facerlles crer que eran Wendell e Monica Wilkins, cuxa ambición é mudarse e vivir en Australia. Na súa herdanza, Dumbledore déixase a súa copia d’Os contos de Beedle o bardo, que permite descifrar algúns dos segredos das Reliquias da Morte. Cando ela, Ron e Harry son capturados polos Rastreiros que andan á procura de nacidos de muggles seguindo as ordes do Ministerio, Hermione deforma temporalmente a cara de Harry para que non o recoñezan. Tamén intenta facerse pasar por unha antiga estudante de Hogwarts chamada Penelope Clearwater, mestiza, para evitar ser capturada. Non obstante, recoñécena e lévanos á Mansión Malfoy onde Bellatrix Lestrange emprega o Maleficio Cruciatus para torturala e sacarlle información. Mesmo baixo tortura, Hermione é capaz de usar a súa intelixencia e mentir a Bellatrix. Finalmente son rescatados polo trasno Dobby, que morre durante a fuxida. miniatura|dereita|240px|Hermione cargando o corpo de Dobby.
Máis adiante, Hermione utiliza a Poción Polizume para adoptar a aparencia en Bellatrix e entrar na súa cámara do Banco Gringotts e roubar a copa de Helga Hufflepuff, un Horcrux. Logo regresan a Hogwarts e únense ao resto de compañeiros na batalla que se está a producir na escola máxica, durante a que Hermione destrúe a copa na Cámara dos Segredos cun cabeiro de basilisco. En canto Hermione emprega o cabeiro para acabar co Horcrux lánzase cara a el e bícao por vez primeira. Na última batalla na Gran Sala, Hermione loita contra Bellatrix coa axuda de Ginny Weasley e Luna Lovegood. Finalmente é Molly Weasley a que mata a Bellatrix.
Epílogo
Dezanove anos despois, Hermione está casada con Ron e ambos teñen dous fillos: Rose Weasley e Hugo Weasley. Comeza a súa carreira despois de Hogwarts traballando no Departamento para a Regulación e Control de Criaturas Máxicas, onde é moi importante para a mellora da vida dos trasnos domésticos; máis tarde ascende ata o Departamento de Regulación da Lei Máxica e axuda a erradicar leis opresivas a favor dos meigos de vello. Nunha conversa por chat Rowling dixo que Hermione atopara os seus pais en Australia e que lles retirara o esconxuro co que modificara as súas memorias.
Aparicións cinematográficas
Nas versións cinematográficas dos libros a actriz británica Emma Watson encárgase do personaxe de Hermione Granger.
Caracterización
Hermione, malia ser meiga, é filla de dous pais muggles, non-máxicos, e por iso ás veces é desprezada por unha minoría de membros da comunidade máxica que defende a pureza de sangue, que emprega o termo filla de lameiro para referirse aos da súa condición.
Personalidade
Hermione destaca polo seu prodixioso intelecto e enxeño. É sensata e boa en temas de lóxica, ademais de ter un carácter perfeccionista. Tamén é a miúdo mandona, aínda que é sempre obediente e mostra lealdade aos seus amigos. Sobre Hermione, Rowling comentou que é unha persoa que "nunca sae do camiño trazado; sempre mantén a atención posta na tarefa que debe completar". Malia o anterior, Rowling di que Hermione ten "moita vulnerabilidade na súa personalidade", así como un "sentido de inseguridade interior" que a fai sentir "absolutamente inadecuada", de modo que "para compensar, intenta ser a mellor en todo na escola, proxectando unha falsa confianza que pode irritar a xente". Rowling tamén dixo nalgunha ocasión que Hermione aseméllase a ela de moza, coa súa inseguridade e o medo a errar.
Aparencia física
Nos libro, Hermione descríbese como unha moza co pelo castaño e enguedellado, ademais de ollos marróns. Os seus incisivos, grandes de seu, medran de xeito incontrolado no Cáliz de fogo por causa dun esconxuro que lle lanza Draco Malfoy. Madam Pomfrey asístea na enfermaría e, por petición da nena, reduce os dentes ata un tamaño normal para a súa boca.
John Ford
miniatura|dereita|Monument Valley, localización presente en numerosos filmes de John Ford. John Ford, nado como John Martin Feeney en Cape-Elizabeth (Maine) o 1 de febreiro de 1894 e finado en Palm Desert (California) o 31 de agosto de 1973, foi un cineasta norteamericano de orixe irlandesa.
Traxectoria
Pénsase que foi inscribido xa nos Estados Unidos de América ao emigrar de cativo coa súa familia. Era o menor de 13 irmáns e gustaba de chamarse Sean Aloysius O'Fearna.
Durante a época do cinema mudo fixo máis de 60 películas, destacando The Iron Horse (1924) e Three Bad Men (1926).
A súa carreira cinematográfica consta de máis de 150 películas, destacando entre todas elas O home tranquilo (The Quiet Man, 1952), resumo existencialista da súa vida.
Ten 4 Óscars da academia como mellor director.
Avespa do castiñeiro
A avespa do castiñeiro, Dryocosmus kuriphilus, é unha especie de avespa formadora de bugallos (familia dos cinípidos).
Orixinaria da China, atópase distribuída por moitas outras partes do mundo, especialmente no hemisferio norte; a súa área de distribución abrangue diversos países de Asia, América do Norte e Europa.
Ataca moitas especies de castiñeiros (xénero Castanea), incluíndo a maioría de variedades cultivadas. Está considerada como a peor peste mundial que afecta os castiñeiros.
A presenza de bugallos desta especie tamén incrementa a probabilidade de que a árbore sexa infectada polo cancro do castiñeiro, causado por un fungo. Os bugallos abertos deixados por estas avespas poden seren usados como vía de entrada para que o fungo infecte os tecidos do castiñeiro. Aínda que a avespa pode voar, distribúese por novos territorios máis frecuentemente grazas a actividades humanas, como a plantación de novas árbores e o transporte de madeira infectada.
Nun principio considerouse unha especie pertencente ao xénero Biorhiza. Posteriormente foi formalmente descrita en 1951 co seu actual nome. Daquela invadira os castiñeiros do Xapón.
Características
A femia adulta mide entre 2,5 e 3 milímetros de longo e é de cor negra brillante coas patas acastañadas. Produce uns ovos brancos duns 0,2 milímetros de longo e as larvas, tamén brancas, miden uns 2,5 milímetros. O macho adulto da especie nunca foi observado.
Reprodución
A femia deposita os seus ovos nos xermolos dos castiñeiros e chegan a producir ao redor de 100 ovos. A avespa produce ovos fértiles mediante un tipo de partenoxénese coñecida como telitoquia, sen a participación dun macho. As larvas eclosionan pero non se desenvolven inmediatamente. Inician o seu crecemento á seguinte primavera, cando comeza o desenvolvemento dos rebentos da árbore. É entón cando as larvas inducen a formación dos bugallos ou carrabouxos, de cor averdada ou rosada e de máis de 2 centímetros. Ditas larvas desenvólvense no interior do bugallo protector e emerxen del como adultos. Os bugallos secan e vólvense leñosos. Poden resultar moi daniñas para a árbore, pois interfiren na formación do froito e reducen a colleita máis dun 70 %.
Distribución
As especies de castiñeiro (xénero Castanea) afectadas pola avespa do castiñeiro son C. sativa, C. dentata, C. crenata, C. mollissima, C. seguinii e C. henryi. Por agora non foi observada en C. pumila.
Esta especie atópase distribuída por varios países de Asia, América do Norte e Europa tal e como se mostra na seguinte táboa.
Distribución na península Ibérica
A especie foi localizada por primeira vez en 2012 na zona oeste de Cataluña (comarcas de Alt Empordà, Baix Empordà, Garrotxa, Gironès, A Selva, Maresme, Osona, Vallès Oriental). Posteriormente foi localizada en Cantabria (2013) e Galicia (2014).
Lingua fox
A lingua fox (tamén coñecido por unha gran variedade de nomes diferentes como mesquakie (meskwaki), mesquakie-sauk, mesquakie-sauk-kickapoo, sauk-fox e sac e fox) é unha lingua algonquina, falado por unhas mil persoas dos pobos meskwaki, sauk, e kickapoo en varias localizacións do Medio Oeste dos Estados Unidos e o norte de México.
Liga ACB 2013-14
Tempada regular
Xog = Encontros xogados; G = Encontros gañados; P = Encontros perdidos; P+ = Puntos a prol; P- = Puntos en contra; Dif = Diferenza de puntos
Rolda final
Unha vez rematada a tempada regular, os oito primeiros conxuntos da táboa comezaron a disputa polo campionato. Cada eliminatoria dos cuartos de final decídese ó mellor de 3 encontros, mentres que as semifinais e a final decidiranse ó mellor de 5 encontros. Así foron os emparellamentos das eliminatorias finais polo título:
Villegas
Villegas é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 101 habitantes (INE 2012).
Liga ACB 2013-14
Rolda final
O campión da edición 2013/2014 da Liga ACB foi o FC Barcelona, que gañou na final ó Real Madrid por 3 partidos a 1.
Juan Carlos Navarro foi elixido o mellor xogador da final.
Boris Mikhaïlov (fotógrafo)
Boris Andreïevitch Mikhaïlov, en idioma ruso Борис Андреевич Михайлов, nado en Khárkiv o 25 de agosto de 1938, é un fotógrafo ucraíno.
Traxectoria
Estudou enxeñaría polo que comezou exercendo de enxeñeiro, con todo, interesouse pola fotografía aprendéndoa dun modo autodidacta e con 28 anos realizou as súas primeiras fotos, dedicándose a producir fotografías. Tivo que abandonar o seu traballo de enxeñeiro ao considerar a KGB como pornografía unhas fotografías que realizara da súa muller espida, por tanto desde finais da década dos sesenta dedicouse de modo exclusivo á fotografía.
En 1997 recibiu o Premio Albert Renger-Patzsch e no ano 2000 o Premio internacional da Fundación Hasselblad, ao ano seguinte o Premio Citibank e o Premio Krazna Krausz ao mellor libro.
Tharon Mayes
Tharon Rex Mayes, nado o 9 de setembro de 1968 en New Haven, Connecticut, é un ex xogador profesional de baloncesto estadounidense, que xogou principalmente na CBA, aínda que tamén participou na NBA, ACB, Ha'Al e en países como Alemaña ou Bélxica. Cunha altura de 1,91 metros xogaba de escolta e tiña unha gran capacidade anotadora.
Foi o primeiro xogador na historia da Liga ACB en conseguir nun só partido máis de 30 puntos e 10 asistencias, nun encontro no que conseguiu 32 puntos e 10 asistencias co Breogán ante o CAI Zaragoza o 26 de febreiro de 1995 na capital aragonesa.
Rálidos
Os rálidos (Rallidae) son unha gran familia de aves de mediano a pequeno tamaño que viven no chan de distribución cosmopolita. A familia comprende, entre outros as galiñolas, galiñas/pitas de auga/río, poliñas, camóns, rascóns ou guións de paspallás, con varias especies que viven en Galicia pertencentes aos xéneros Fulica, Gallinula, Porzana, Porphyrio, Rallus e Crex. Moitas especies están asociadas con zonas húmidas, aínda que a familia ten especies que poden encontrarse en todos os hábitats terrestres excepto os desertos secos, rexións polares e áreas alpinas por riba da liña das neves. O hábitat máis común dos rálidos son as marismas e os bosques densos. Gústalles especialmente a vexetación densa. Os rálidos poden encontrarse en todos os continentes agás na Antártida. Hai numerosas especies propias de illas.
Morfoloxía
miniatura|dereita|A galiñola ([[Gallinula chloropus) é un dos rálidos que vive en Galicia.]] miniatura|dereita|180px|Takahē da illa Sur de Nova Zelandia (Porphyrio hochstetteri) visto por detrás, mostrando as súas plumas rémixes curtas, suaves e esponxosas típicas dos rálidos non voadores.
Os rálidos son unha familia bastante homoxénea de aves que viven no chan de pequeno a medio tamaño, que miden de 12 cm a 63 cm de lonxitude e pesan de 20 g a 3.000 g. Algunhas especies teñen pescozos longos e en moitos casos están comprimidas lateralmente.
O bico destas aves é moi variable dentro da familia. Nalgunhas especies é máis longo que a cabeza (como no Rallus crepitans americano), noutros pode ser curto e ancho (como nas galiñolas do xénero Fulica), ou masivo (como nos Porphyrio). Algunhas galiñolas teñen un escudo frontal, que é unha extensión carnosa en dirección posterior do bico superior; o máis complexo é o da Fulica cornuta.
Os rálidos mostran pouco dimorfismo sexual tanto en plumaxe coma en tamaño.
Especies voadoras e non voadoras
As ás de todos os rálidos son curtas e arredondadas. O voo dos rálidos con capacidade de voar non é moi potente, pero pode sustentalas durante longos períodos de tempo, e moitas especies migran anualmente. Porén, esta debilidade do seu voo significa que son doadamente levadas polo vento fóra da súa ruta e é común atopar aves errantes, unha cracterística que fixo que colonizasen moitas illas oceánicas afastadas. Ademais, estas aves adoitan preferir correr antes que voar, especialmente en hábitats densos. Algunhas son tamén aves non voadoras durante certos períodos da súa muda.
O imposibilidade de voar de moitos rálidos é un dos mellores exemplos de evolución paralela no reino animal. Das ~150 especies de rálidos historicamente coñecidas, en 31 especies existentes ou extinguidas recentemente evolucionou a perda da capacidade de voar a partir de antepasados voadores. Este proceso creou as poboacións de rálidos endémicas de illas do Pacífico que non poden voar.
Moitos rálidos que viven en illas non poden voar porque nos hábitats das pequenas illas sen mamíferos depredadores non hai necesidade de voar para escapar ou moverse a longas distancias. O voo crea intensas demandas, como, por exemplo, que a quilla e os músculos do voo constitúen un cuarto do peso total da ave nas especies de rálidos voadores. A redución dos músculos de voo, coa correspondente diminución das demandas metabólicas, reduce os gastos de enerxía dos rálidos non voadores. Por iso, a incapacidade de voar fai máis doada a supervivencia e a colonización de illas nas que os recursos son limitados. Isto permite tamén a evolución de rálidos non voadores de diversos tamaños na mesma illa, xa que as especies diversifican os seus nichos.
Ademais do aforro de enerxía, certas características morfolóxicas afectan tamén á evolución dos rálidos. Teñen ás relativamente acurtadas, o cal, en combinación cos seus hábitos terrestres e comportamento pouco voador, acelera a evolución da perda da capacidade de voar, que pode ser moi rápida; por exemplo, a Porzana palmeri tardou só uns 125.000 anos en perder a capacidade de voar e reducir as súas ás, hoxe curtas e grosas, que só usa para equilibrarse cando corre rápido. Argumentouse que a evolución da perda do voo nos rálidos sería posible medila en xeracións máis que en milenios.
Outro factor que contribúe á aparición de especies non voadoras é un clima que non faga necesaria unha migración estacional a longa distancia; isto evidénciase pola tendencia a que evolucione a perda do voo con moita maior frecuencia nas illas tropicais que nas illas temperadas ou polares.
É paradoxal que se os rálidos son remisos a voar, a evolución da perda do voo necesitase primeiro que se producise unha gran dispersión ata chegaren a illas afastadas. Non obstante, tres especies de rálidos de pouco peso, que son: Gallirallus philippensis, Porphyrio porphyrio e Porzana tabuensis, teñen unha persistente alta capacidade de dispersión a longas distancias entre illas do Pacífico, aínda que só as dúas últimas deron lugar a especies endémicas non voadoras en illas do Pacífico. Examinando a filoxenia de G. philippensis parece claro que, aínda que a especie é polifilética, non é o devanceiro da maioría dos seus supostos descendentes non voadores, o que indica que a condición non voadora evolucionou nos rálidos antes de que a especiación fose completa.
Unha consecuencia do menor gasto de enerxía dos rálidos non voadores de illas foi tamén asociada coa evolución da súa "tolerancia" e "aproximabilidade" (non atacan se se aproxima outro animal). Isto observouse tamén noutras aves, por exemplo, os Cyanistes caeruleus de Córsega (que non son rálidos) mostran un baixo nivel de agresión e un comportamento reducido de defensa territorial en comparación cos seus conxéneres da zona continental europea, pero esta tolerancia pode estar limitada aos seus parentes próximos. O fenómeno altruísta da seleción de parentesco resultante reasigna os recursos para producir menos crías que son máis competitivas e beneficiaría á poboación no seu conxunto, en vez de seguir a estratexia de producir moitas crías que terían menos fitness. Desafortunadamente, coa ocupación humana da maioría das illas nos pasados 5.000 a 35.000 anos, a selección indubidablemente fixo reverter a tolerancia aumentando a cautela ante os humanos e depredadores, facendo que as especies mal equipadas para ese cambio fosen susceptibles á extinción.
Comportamento e ecoloxía
En xeral os rálidos son xeralistas omnívoros. Moitas especies comen invertebrados, e tamén froitas e brotes. Unhas poucas especies son principalmente herbívoras. As chamadas que emiten os rálidos varían en adoitan ser bastante altas. Algunhas son como asubíos ou chíos, mentres que outras non parecen de aves. As chamadas altas son últiles en zonas de vexetación alta ou pola noite cando é difícil ver aos outros membros da especie. Algunhas chamadas son territoriais.
Os membros máis típicos da familia ocupan zonas de densa vexetación en ambientes húmidos preto de lagos, pantanos ou ríos. As xunqueiras son zonas especialmente favorables. As especies que migran fano de noite.
A maioría aniñan en vexetación densa. En xeral son tímidos, silenciosos e difíciles de observar. A maioría das especies camiñan ou corren vigorosamente coas súas fortes patas e teñen longas dedas que están ben adaptadas a pisar sobre superficies moles e irregulares. Adoitan ter ás curtas e arredondadas e aínda que xeralmente teñen un voo débil, poden cubrir grandes distancias. As especies de illas son a miúdo non voadoras e moitas delas están agora extinguidas debido á introdución de predadores terrestres, como gatos, ratas e porcos.
Moitas especies que viven en xunqueiras son silenciosas (deixando á parte as chamadas altas que fan ás veces), crepusculares e teñen corpos aplanados lateralmente. A especie máis pequena é Coturnicops exquisitus, de 13 cm de lonxitude e 25 gramos. A maior é o takahē de Nova Zelandia, de 65 cm e 2,7 kg.
Reprodución
O comportamento reprodutor de moitas especies de rálidos coñécese pouco. A maioría crese que son monógamas, aínda que tamén hai casos de polixinia e poliandria. Na maior parte dos casos poñen de cinco a dez ovos. Tamén se sabe de postas de só un ovo ou de quince. Os ovos non sempre eclosionan ao mesmo tmpo. Os poliños son móbiles despois duns pocos días. Xeralmente dependen dos seus pais ata que empluman, o que ocorre arredor do mes de idade.
Relacións cos humanos
miniatura|dereita|O [[Gallirallus owstoni de Guam é un exemplo de especie de rálido de illa que foi moi afectada pola introdución de especies.]]
Algúns dos rálidos grandes e máis abundantes son cazados e os seus ovos recollidos como alimento. O Gallirallus wakensis foi cazado ata a extinción pola esfameada gornición militar xaponesa da illa de Wake cando se bloquearon as subministracións á illa durante a Segunda guerra mundial. Polo menos dúas especies, a Gallinula chloropus e a Porphyrio martinicus, foron nalgún tempo consideradas pragas.