cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tonanitla
Demografía
Tonanitla é o concello máis novo do estado, creado en 2003 polo goberno estatal. O xentilicio é tonanitlense.
Ten unha poboación chamada Santa María Tonanitla ou Tonanitla, cabeceira municipal do concello.
Star Wars Episode II: Attack of the Clones
O ataque dos clons (orixinal: Attack of the Clones) é un filme de ópera espacial de 2002, escrito e dirixido polo estadounidense George Lucas. É o quinto filme da saga A guerra das galaxias e o segundo en orde cronolóxica interna da saga.
Sinopse
Comeza coa investigación do intento de asasinato da Senadora Padmé Amidala, uns 10 anos despois do Episodio I, A Ameaza Pantasma. A investigación lévanos á creación dun exército de Soldados Clon por parte da República. Finalmente desemboca na historia de amor entre Anakin Skywalker e Padmé Amidala e no inicio das Guerras Clon, entre a República Galáctica e maila Confederación de Sistemas Independentes.
(528381) 2008 ST291
2008 ST291, tamén escrito coma 2008 ST291, é un obxecto trans-neptuniano cunha magnitude absoluta de 4,4. Este feito é o que o leva a ser considerado coma un candidato a planeta anano.
Distancia
Chegou ó seu perihelio ó redor do ano 1955, e actualmente está a uns 57,2 UAs respecto do Sol. Foi só observado 21 veces en 2 oposicións distintas e o coñecemento sobre a súa órbita é de nivel 5 (pobre).
500px|miniatura|none|2008 ST291 tarda máis de 1.000 anos en dar unha volta ó Sol. De entre os planetas ananos e dos posibles candidatos a planetas ananos, só hai dous corpos (dos que se teña coñecemento) cunha órbita máis grande ó redor do Sol, que son [[90377 Sedna|Sedna e 2005 QU182.]]
Asumindo o albedo xenérico para os TNOs que é de 0.09, o diámetro estimado para este obxecto sería duns 580 kms de diámetro. Pero dende que o seu albedo é descoñecido e a súa magnitude absoluta é de 4.4, este corpo podería perfectamente ter un diámetro de entre 350 a 783 kms.
Betoniyö
Betoniyö é un filme de 2013 dirixido por Pirjo Honkasalo. O filme está baseado na novela homónima de Pirkko Saisio que foi publicada en 1981. A historia foi anteriormente adaptada ao teatro e foi representada en Finlandia e Venezuela. Betoniyö estreouse no Festival Internacional de Cinema de Toronto na sección Masters Series en setembro de 2013. Foi rodado na área de Helsinqui, en Finlandia entre setembro e outubro de 2012. Foi producido por Misha Jaari e Mark Lwoff da produtora Bufo e foi coproducido pola sueca Plattform Produktion e a dinamarquesa Magic Hour Film. Foi escollido como candidato de Finlandia para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 87ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
HK4
HK4 é unha pistola fabricada por Heckler & Koch en 1967 e que estivo en produción ata 1984, en total producíronse 38 000, delas 12 000 para a policía alemá e outras axencias gobernamentais na variedade do calibre 7.65 Browning coñecida como HK4 P11.
Bilingüismo
miniatura|Placa en croata e italiano nun edificio público en Pula/Pola (Istria). O bilingüismo é a capacidade dun individuo ou dunha sociedade para desenvolverse en dúas linguas.
Definición
Se partimos da definición de competencia de Noam Chomsky, teremos problemas para determinar ata que punto ten que o falante ser competente nunha lingua B para ser considerado bilingüe. Bloomfield definía o bilingüismo como "un dominio de dúas linguas igual ca un nativo, mentres que para Macnamara (1969) "unha persoa pode ser cualificada de bilingüe se ademais das habilidades na súa primeira lingua, ten habilidades nunha das catro competencias da segunda lingua" (ler, falar, escribir e entender).
Para Suzanne Romaine (1989) un dos problemas no estudo do bilingüismo é que sempre se partiu dunha concepción monolingüe para abordar o estudo das linguas. Por exemplo, Chomsky definía o ámbito de referencia da lingüística como unha teoría que se ocupa "dun falante ou oínte ideal, nunha comunidade lingüística homoxénea, que coñece a súa lingua á perfección".
Unha solución intermedia podémola atopar na alternancia lingüística. Os falantes bilingües alternan habitualmente entre dúas linguas, mentres que os monolingües con algunha competencia na segunda lingua non alternan. A alternancia entre dúas linguas, para Romaine, é parte do proceso de adquisición de competencia en máis dunha lingua. Para Weinreich (1953): "A práctica de utilizar dúas linguas de forma alternativa denominarase bilingüismo e as persoas implicadas bilingües".
No estudo do bilingüismo, preséntanse catro cuestións fundamentais:
Etimoloxía
Bilingüismo é un termo de orixe latino formado co número multiplicativo bis: dous e o sufixo culto de só cinco adxectivos (bilinguis, trilinguis, quinquelinguis, plurilinguis e monolinguis) -linguis: relativo á lingua, á linguaxe, de lingu-a,-ae "lingua". É dicir, que ten dúas linguas.
Un dos nosos
Un dos nosos (en Goodfellas) é un filme estadounidense dirixido por Martin Scorsese que foi estreado no ano 1990. É unha adaptación do libro non ficticio 1986 Wiseguy de Nicholas Pileggi, quen tamén co-guionizou o filme xunto con Scorsese. O filme conta o ascenso e caída de Henry Hill, colaborador da familia criminal Lucchese entre 1955 e 1980. Joe Pesci recibiu ó Oscar ó mellor actor secundario pola súa interpretación.
Estreouse en galego na TVG o 3 de xuño de 2013.
Sinopse
Henry Hill (Ray Liotta), fillo de pai irlandés e nai siciliana, é testemuña da vida de poder, honra e respecto que levan os gangsters que habitan no seu barrio, nunha zona de Brooklyn onde son maioría os emigrantes, e que está baixo a protección do patriarca da familia Pauline, Paul Cicero. Henry, ós seus trece anos de idade, desistirá de seguir indo a clase, e fascinado por tal vida mafiosa, entrará a formar parte da organización, comezando por ser un mero mozo dos recados para ir ascendendo de posición a medida que fortalece a confianza que nel depositan os integrantes da hampa local, como o irlandés Jimmy Conway (Robert De Niro) ou o italoamericano Tommy de Vito (Joe Pesci), penetrándose cada vez en negocios máis turbios.
David Díaz Rodríguez
David Díaz Rodríguez, nado en Lourenzá o 7 de novembro de 1896 e finado en Cañete de las Torres en agosto de 1936, foi un sindicalista, xornalista e político galego.
Traxectoria
Fillo de familia obreira, era o menor de catro irmáns e aos once anos ingresou no Seminario de Mondoñedo pola “cota de pobres”. Aos 16 anos escapou do seminario e integrouse en grupos anarquistas. Aos vinte anos emigrou a Cuba e aos Estados Unidos de América utilizando o pseudónimo Dello Danel. Repatriado de Cuba en 1919, desembarcou en Vigo e tratou de levar adiante os periódicos El Combate e El Látigo, sen éxito. Marchou a La Línea de la Concepción, onde dirixiu unha publicación bisemanal, pero foi deportado a Lugo en 1920. Marchou á Coruña onde participou na creación da Juventud Libertaria e da Biblioteca Libertaria. Dirixiu a última etapa de La Voz del Obrero, colaborou en Lucha Social e foi correspondente de España Nueva. Foi desterrado a Buenavista de Valdavia en 1920 pero fuxiu para regresar a Coruña. Colaborador habitual do semanario Nueva Senda, foi procesado por delitos contra o libre exercicio do culto e por delito de imprenta. Entre 1922 e 1923 apareceu por terras de Levante e Andalucía acompañando a José Alberola e José Sánchez Rosa nunha xira de afirmación anarquista.
Estableceuse en Belmez e Peñarroya-Pueblonuevo dende 1922, e dirixiu o periódico Carnaval de Peñarroya-Pueblonuevo. Durante a ditadura de Primo de Rivera dedicouse á educación dos fillos dos xornaleiros fundando o centro de ensinanza racionalista "Luz y Vida" co anarquista Aquilino Medina, e dirixiu o semanario dominical Don Quijote. Participou na enquisa anarquista organizada polo grupo Los Iconoclastas de Steubenville (Ohio). Pouco antes da II República colaborou en El Pueblo, Estudios e El Amigo del Pueblo de Azuaga e foi correspondente do periódico Nosotros en Peñarroya. Publicou folletos na Editorial de Renovación Proletaria de Peñarroya-Pueblonuevo e noutras de Barcelona. Entre 1926 e 1927 viviu durante uns meses unha activa vida pública en Carlet afastado da familia. Na República foi redactor de La Voz de Córdoba. Abandonou definitivamente Peñarroya-Pueblonuevo cara 1932. Convertido en activo propagandista republicano polos concellos de Córdoba, o desencanto sufrido logo dos sucesos de Casas Viejas e a folga xeral revolucionaria de 1934 impulsárono á militancia no Partido Radical de Lerroux, que o designou administrador de Arbitrios no concello de Cañete de las Torres. Alí foi asasinado por republicanos incontrolados a finais de agosto de 1936.
The Haçienda
miniatura|Pisos construídos no lugar no que se atopaba o local de The Haçienda. Fac 51 Haçienda (tamén coñecido comunmente como The Haçienda) foi un club nocturno da escena musical de Manchester, Inglaterra.
Foi un dos clubs máis populares do mundo durante os anos do son Madchester, entre finais dos 80s e comezos dos 90s.
Foi financiado polo selo discográfico Factory Records e pola banda New Order. Tony Wilson dirixiu o club.
The Haçienda inaugurouse en 1982 e permaneceu aberto ata 1997, cando xa non puido aguantar máis os constantes problemas económicos e pechou definitivamente.
National Geographic (revista)
miniatura|Portada da edición de xaneiro de 1915 National Geographic Magazine, posteriormente abreviada como National Geographic, é unha entidade sen ánimo de lucro que funciona como o órgano de expresión oficial da National Geographic Society dos Estados Unidos. A súa primeira edición data de outubro de 1888, nove meses despois da fundación da sociedade. Esta publicación foi identificada case inmediatamente pola súa característica faixa amarela na portada.
O control da revista estivo en mans de The Walt Disney Company dende 2019.
A revista distribúese mensualmente en 32 linguas en todo o mundo. A súa tirada achégase aos nove millóns (á que se suma os quince millóns de exemplares entregados en fogares cada mes). En ocasións especiais lánzanse publicacións extra e mapas especiais. A revista contén artigos sobre xeografía, ciencia, historia, cultura, eventos actuais e fotografía.
En maio de 2007 e 2008 a revista gañou o General Excellence Award da Society of Magazine Editors na categoría de circulación superior a dous millóns de exemplares e o premio á Mellor Fotografía por tres artigos da revista en 2006. Ademais dun nomeamento ao General Excellence Award de 2009, National Geographic gañou o premio principal por unha fotografía editorial.
Historia
miniatura|Portada do primeiro número da revista da National Geographic Society (publicado o 22 de setembro de 1888) A primeira edición da revista National Geographic foi publicada en 1888, xusto nove meses despois de que a sociedade fose fundada. O selo foi o seu característico estilo, reinventado dende unha liña próxima ao xornalismo científico a ser unha revista célebre polo seu exclusivo material gráfico en xaneiro de 1905 cando se publicaron moitas fotografías en páxina completa feitas no Tíbet nos anos 1900 e 1901 por dous exploradores enviados polo Imperio Ruso, Gombozhab Tsybikov e Ovshe Norzunov. A edición de xuño de 1985 na súa portada tiña a foto dunha nena afgá duns trece anos chamada Sharbat Gula que chegou a ser unha das imaxes máis recoñecidas da revista.
No ano 2006, o escritor da National Geographic Paul Salopek foi arrestado baixo cargos de espionaxe, por entrar no Sudán sen visado, entre outros delitos, mentres estaba a traballar nun artigo. A revista National Geographic e o xornal Chicago Tribune para o que Salopek tamén escribía artigos montaron a súa defensa legal e lideraron unha apelación internacional a Sudán, Salopek foi finalmente liberado.
Artigos
Durante a guerra fría a revista comprometeuse a presentar un punto de vista da xeografía física e humana das nacións detrás do pano de aceiro. A revista imprimiu artigos sobre Berlín, a Austria ocupada, a Unión Soviética e a China comunista que se afastaban deliberadamente do político para enfocarse no cultural. Na súa cobertura da carreira espacial, National Geographic enfocouse nos logros científicos mentres evitaba arduamente facer conexión entre a carreira espacial e a conexión coa construción de armas nucleares.
Nos anos posteriores á guerra fría os artigos comezaron a tratar temáticas tales como o medio natural, a deforestación, a contaminación química, o quecemento global e a extinción das especies.
Ocasionalmente a edición enteira dun mes dedícase unicamente a un país, como a unha civilización antiga, ou a un recurso natural que esta en risco de extinción ou outro tema, en décadas posteriores a National Geographic Society lanzou outras revistas con diferentes enfoques.
Fotografía
Ademais de ser recoñecida polos artigos sobre paisaxes, historia, e as reportaxes sobre os recunchos máis recónditos do mundo; a revista foi recoñecida polo seu formato tipo libro e a alta calidade da súa fotografía. Este alto estándar fixo que a revista fose o fogar dalgúns dos reporteiros gráficos de máis alta calidade no mundo.
A revista comezou a presentar fotografías en cor a comezos do século XX, cando esta tecnoloxía era escasa. Durante a década de 1930, Luis Marden (1913-2003), escritor e fotógrafo para a National Geographic, convenceu a revista para que permitise aos seus fotógrafos o uso das cámaras pequenas de 35 mm cargadas con película Kodachrome en lugar das voluminosas cámaras con trípodes e lentes prateadas. En 1956, a revista comezou a publicar pequenas imaxes nas súas portadas, despois iniciou a impresión de fotografías grandes, caracterizándose polo emprego das máis adiantadas técnicas de fotografía por exemplo a fotografía dixital.
A portada da revista aínda contén o seu inicial bordo amarelo, mais desapareceu a folla de carballo e a táboa de contidos. Esta foi cambiada por unha das fotografías dos artigos do mes que contiña a edición. En 2006 National Geographic iniciou un concurso mundial de fotografía con preto de 80 países participantes.
Mapas
A revista algunhas veces achega mapas das rexións visitadas. Os mapas da National Geographic Society foron empregados polo goberno dos Estados Unidos en circunstancias en que os seus propios recursos cartográficos eran limitados. O mapa do cuarto do presidente Franklin Roosevelt na Casa Branca foi arquivado cos mapas da National Geographic. Un mapa de Europa da National Geographic emprégase no museo de Winston Churchill en Londres, e mostra a marca de Churchill na conferencia de Ialta. En 2001, National Geographic lanzou un conxunto de 8 CD-ROM que contiñan todos os mapas desde 1888 ata decembro de 2000.
Venda dos seus arquivos históricos
Por mor da crise económica mundial que sacudiu o mundo a finais da primeira década do século XXI, a revista National Geographic decidiu vender os seus arquivos fotográficos que constan de 500000 negativos dos case 11 millóns de fotografías, o que constitúe o máis grande arquivo fotográfico do mundo.
Este material conservábase en cámaras refrixeradas nos seus arquivos en Washington. Iniciouse a exposición dunha colección de 150 imaxes que ilustran a humanidade case dende que xomezou a fotografía nunha mostra da Galería Steven Kasher de Washington. A colección chámase "O mundo en branco e negro: Copias clásicas da National Geographic" e algunhas fotografías exhibidas mostrábanse por primeira vez ao público. Entre estas estaban as imaxes dos Alpes de 1980, Machu Pichu en 1915 e Uganda en 1906.
En outubro de 2009 editou un álbum de fotografías chamado "National Geographic Image Collection".
Os administradores pensaban e asumían que sería doloroso desfacerse do material fotográfico, mais en tempos de crise económica mundial, as doazóns diminuíran levando a buscar medidas para saír dese período difícil xa que era unha entidade sen ánimo de lucro que vivía das doazóns, diminuídas pola crise, así como dos pioneiros aventureiros que financiaban as súas propias expedicións fotográficas e enriquecían o día a día da revista.
Edicións noutros idiomas
A primeira edición local de National Geographic noutra lingua foi en xaponés, en abril de 1995. Actualmente a revista publícase en 34 linguas diferentes de todo o mundo incluído o inglés como a edición mundial base.
Cabanela de Abaixo, Becerreá, Becerreá
Cabanela de Abaixo é un lugar da parroquia de Becerreá no concello lugués de Becerreá na comarca dos Ancares.
Canle bicipital umeral
A canle bicipital do úmero é unha canle ósea da epífise proximal do úmero, situada entre o troquíter umeral e o troquino. Pola canle discorre o tendón da porción longa do músculo bíceps braquial. O seu traxecto é oblicuo descendente cara a fóra, para rematar no terzo medio do úmero. Tamén permite o paso dunha póla da arteria circunflexa umeral anterior que abastece a articulación glenoumeral.
Constitúe a parede lateral da axila. A canle está tapizada polo ligamento de Gordon-Brodie
Confraría do Santísimo Cristo da Piedade de Viveiro
A Confraría do Santísimo Cristo da Piedade é unha das oito confrarías que existen na Semana Santa de Viveiro.
Procesións
Durante a Semana Santa de Viveiro, a Confraría do Santísimo Cristo da Piedade encárgase de sacar as seguintes procesións:
Estandarte
O estandarte da Confraría do Santísimo Cristo da Piedade foi confeccionado polas monxas Concepcionistas de Viveiro e data do ano 1944. O seu tecido é de veludo negro, con grandes bordados en fío de prata. O corpo central presenta os elementos da Paixón de Cristo: Coroa de Espiñas na que se inscriben tres cravos e á súa vez, sobre esta sitúanse dúas frechas formando unha aspa. Todo o conxunto central está bordeado por medio dunha gran grilanda formada por follas e flores. Na parte inferior recórtanse unha onda central flanqueada por dous borlóns e dous remates cuadrangulares nos laterais. No reverso do estandarte, aparece bordada igualmente en fío dourado a inscrición «Confraría do Santísimo Cristo da Piedade» así como a data de confección en números romanos.
El Eco de Arosa
Historia e características
Apareceu en xuño de 1906. Editábase na súa propia imprenta e estaba dirixido por Manuel Suárez Castro. Publicou o diálogo en verso galego O Alalá de Francisco Porto Rey.
Françoise Sagan
Françoise Quoirez, nada en Cajarc (Lot) o 21 de xuño de 1935 e finada en Honfleur o 24 de setembro de 2004, foi unha novelista, dramaturga e guionista francesa, coñecida como Françoise Sagan. Aclamada como "un elegante pequeno monstro" por François Mauriac na portada de Le Figaro, Sagan foi coñecida polas súas obras con fortes temas románticos que incluían personaxes burguesas ricas e desilusionadas. A súa novela máis célebre foi a primeira, Bonjour Tristesse (1954), que escribiu sendo unha adolescente.
Traxectoria
Sagan naceu en Cajarc e pasou a súa infancia no departamento de Lot, arrodeada de animais, paixón que conservou durante toda a súa vida. Alcumada 'Kiki', era a máis nova dunha familia burguesa: o seu pai era director dunha compañía e a súa nai era filla de terratenentes. A familia pasou a segunda guerra mundial en Dauphiné, entón en Vercors. A súa bisavoa paterna era rusa de San Petersburgo. A familia tiña unha casa no próspero distrito 17.º de París, á que volveu despois da guerra. Sagan foi expulsada da súa primeira escola, un convento, por "falta de espiritualidade profunda". Tamén foi expulsada da escola Louise-de-Bettignies porque levaba "colgado un busto de Molière cunha peza de corda". Obtivo o título de bacharelato no segundo intento e foi admitida na Sorbonne no outono de 1952. Foi unha estudante indiferente e non se graduou.
As personaxes de Sagan, convertéronse nunha icona para os adolescentes desilusionados ao estilo das de J. D. Salinger. Durante a súa carreira literaria, que chegou ata 1998, produciu ducias de traballos, moitos deles levados ao cinema. Mantivo o seu austero estilo de novela psicolóxica francesa a pesar de que a nouveau roman estaba de moda. As conversas entre as súas personaxes adoitan ter tons existencialistas. Ademais de novelas, obras de teatro e unha autobiografía, escribiu letras de cancións e guións.
Na década de 1960, Sagan dedicouse máis á escritura de obras teatrais, que a pesar de ser eloxiadas polos seus excelentes diálogos, tiveron só un éxito moderado. Tras isto, concentrouse na súa carreira como novelista.
Falecemento
A súa saúde empeorou no século XXI. En 2002 non puido asistir ao xuízo en que era acusada de fraude nos impostos nun caso que involucraba o expresidente François Mitterrand, e recibiu unha sentenza suspendida. Françoise Sagan faleceu dunha embolia pulmonar en Honfleur, Calvados, o 24 de setembro de 2004 aos 69 anos. Segundo os seus desexos, foi enterrada no seu lugar natal, Cajarc.
No seu memorial, o presidente francés Jacques Chirac dixo: "Coa súa morte, Francia perde un dos seus escritores máis brillantes e sensibles… unha figura eminente da nosa vida literaria."
Vida privada
Sagan casou dúas veces. O 13 de marzo de 1958, casou co seu primeiro home, Guy Schoeller, editor de Hachette, vinte anos máis vello ca ela. A parella divorciouse en xuño de 1960. En 1962 casou con Bob Westhof, un mozo estadounidense, playboy e aspirante a ceramista. O seu fillo Denis Westhoff naceu en xuño de 1962 e divorciáronse en 1963. Comezou entón unha longa relación coa estilista de moda Peggy Roche. Tamén tiña un amante masculino, Bernard Frank, ensaísta casado obsesionado coa lectura e a comida. Ampliou a súa familia cunha relación coa editora francesa de Playboy Annick Geille, despois de que Geille se achegase a Sagan para un artigo da revista.
Na década de 1990, Sagan foi acusada e condenada por posesión de cocaína. En varios momentos da súa vida, Sagan foi adicta ás drogas. Durante longo tempo consumiu pílulas prescritas, anfetaminas, cocaína, morfina e alcohol.
En 2010, o seu fillo Denis creou o Prix Françoise Sagan.
Obras autobiográficas
Publicadas posteriormente por L'Herne:
O Pazo da Veiga, Mourence, Vilalba
O Pazo da Veiga é un lugar da parroquia de Mourence, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Margaret (lúa)
Margaret é o único satélite irregular con movemento directo de Urano. Foi descuberto por Scott S. Sheppard e o seu equipo, no 2003 e déuselle a designación provisional de S/2003 U 3.
Confirmado coma Urano XXIII, recibiría máis tarde o nome da criada do heroe da obra de William Shakespeare, Much Ado About Nothing.
Kelly Hu
Kelly Ann Hu, (chinés tradicional: 胡凱麗, chinés simplificado: 胡凯丽, pinyin: Hú Kǎilì), nada o 13 de febreiro de 1968 en Honolulu, Hawai, é unha actriz e modelo retirada estadounidense. No ano 1985 conseguiu ser Miss Teen USA e en 1993 Miss Hawaii USA. Ten orixes chinesas, hawaianas e inglesas. Desempeñou un papel pioneiro na representación dos asiático-americanos nos EEUU, e anima activamente ós asiático-americanos a participar no proceso democrático dos Estados Unidos. Aparece no filme The Tournament interpretando o papel de "Lai-Lai Zen".
Margaret (lúa)
Órbita
A inclinación de Margaret e de 57°, moi próxima ó límite da estabilidade. As inclinacións intermedias comprendidas entre 60 < i < 140 están baleiras de lúas debido a inestabilidade de Kozai. Nesta rexión inestable, as perturbacións solares no apoapse causan que as lúas destas rexións adquiran grandes excentricidades que encamiñan a estas lúas a colisións ou á súa expulsión orbital nun rango de tempo de entre 10 a 1.000 millóns de anos. A precisión da periapse de Margaret (Pw) é coma mínimo de preto de 1,6 millóns de anos.
Kelly Hu
Traxectoria
Dende a infancia mostrou unha predilección por artes marciais. Entre os méritos da súa carreira de modelo están ter sido nomeada "Miss Teen USA" en 1985, representando o seu estado natal de Hawai e "Miss Hawaii USA" en 1993.
Margaret (lúa)
Órbita
No 2008, outorgáselle a excentricidade de Margaret un valor de 0,7979. Isto fai de Margaret a lúa con máis excentricidade do Sistema Solar, aínda que hai que subliñar cá media da excentricidade de Nereida é maior.
Kelly Hu
Traxectoria
O seu primeiro papel foi na película de terror Friday the 13th Part VIII: Jason Takes Manhattan.
Río Grande, ría de Ribadeo
260px|miniatura|Perfil altimétrico do río Grande O río Grande é un río da provincia de Lugo.
Avieno
Rufo Festo Avieno (en latín: Postumius Rufius Festus Avienus) foi un escritor, poeta, astrónomo e xeógrafo latino da segunda metade do século IV.
Río Grande, ría de Ribadeo
Curso
Nace como rego de Lexoso nos montes de Trabada, preto da aldea da Fórnea. Fai unha pequena incursión no concello de Barreiros (atravesando a parroquia de Vilamartín Pequeno e pasando pola de Cabarcos) e atravesa o de Ribadeo, regando as parroquias de Arante e A Devesa (onde se atopa o encoro de Vilamariz sobre o rego de Lexoso), Covelas, Cedofeita, Vilausende e Ove. No barrio da Ponte, entre as parroquias de Arante e Covelas, únense o rego de Lexoso e o rego de Arante, chamándose a partir de aí río Grande. Finalmente desemboca na marxe esquerda da ría de Ribadeo. Ten unha achega anual media de 43 Hm3/ano.
Avieno
Traxectoria
Naceu en Volsinii (Bolsena), Etruria, procedía da familia dos Rufii Festi, fillo de Musonio (identificado como descendente de Musonio Rufo, filósofo estoico do século I), e foi procónsul dúas veces da África Proconsular en 366 e 367 e probablemente tamén de Acaia. Segundo inscricións conservadas nos Museos Vaticanos casou cunha muller chamada Plácida e tivo varios fillos, un dos cales chamábase Plácido. Algúns historiadores quixeron atribuírlle a paternidade do historiador Rufo Festo, pero é discutida.
Río Grande, ría de Ribadeo
Afluentes
Os seus principais afluentes son o río Noceda e o río Pequeno pola esquerda (este último acólleo na súa desembocadura) e o rego de Arante pola dereita, lugar onde colle o nome de río Grande, despois de denominarse río (ou rego de) Lexoso, constituído a partir do rego de Porto Bragán (ó xuntarse co rego das Teixeiras) e este, a partir do rego da Fórnea (ó xuntarse co rego de Cambite).
Avieno
Traxectoria
En relación á península Ibérica recolle as fontes máis antigas que se conservan, e que datarían do século VI a.C. Avieno describiu os oestrimnios e saefes, pobos da Gallaecia.
Río Grande, ría de Ribadeo
Hidronimia
Algunhas fontes cartográficas intercámbianlle os nomes aos ríos Grande e Lexoso ou Grande e Arante dende os seus nacementos até o lugar da súa confluencia na Ponte na parroquia de Covelas.
Galería de imaxes
Ordenadas de nacemento a desembocadura:
Sidre, Froufe, O Irixo
Sidre é unha aldea da parroquia de Froufe no concello ourensán do Irixo na comarca do Carballiño. Tiña 7 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 4 eran homes e 3 mulleres.
Atópase nun ramal da estrada da Ermida, ao pasar o casal deshabitado de Parteme.
Errementari
Errementari é un filme vasco de 2017 dirixido por Paul Urkijo. Foi rodado en lingua éuscara e está baseado no conto popular de "Patxi Errementaria", un ferreiro que foi quen de enganar ó mesmo demo. Estreouse no Festival de Cinema de Sitges o 12 de outubro de 2017.
Produción
Os diálogos do filme están na variedade desaparecida do éuscaro alavés do século XIX. O obxectivo era respectar a tradición do conto orixinal e contou co asesoramento de diversos lingüistas que traballaron para recuperar o xeito de falar da época.
Juan Nó Iglesias
Juan Nó Iglesias, nado na Coruña en 1883 e finado na mesma cidade o 8 de marzo de 1920, foi un tipógrafo e sindicalista galego.
Traxectoria
Alternou o traballo sindical e a actividade xornalística na prensa obreira coa presenza na directiva do Centro de Estudios Sociales Germinal e a xestión da Tipografía Obrera. Foi membro do Comité da Federación de Sociedades Obreras da Región Española (1905) e do grupo anarquista Solidaridad Internacional. En 1913 fundou con Enrique Taboada Chas o grupo anarquista ferrolán 13 de Octubre, o periódico Cultura Libertaria e a Biblioteca La Internacional. Entre 1912 e 1917 encabezou a Federación Local Obrera e presidiu a sociedade de mariñeiros El Despertar Marítimo e as de panadeiros, tipógrafos, camareiros e cociñeiros marítimos. Participou nas folgas de 1916 e 1917 polo que estivo recluído no Castelo de San Antón onde contraeu tuberculose. En 1918 foi o guía do grupo da CNT en xira propagandista por Galicia. En 1919, xa gravemente enfermo, foi deportado a Baltanás polo paro xeral en solidariedade coa folga de La Canadiense.
Colaborou en El Corsario, Germinal, La Acción, Cultura Libertaria e La Voz del Obrero.
El Mercantil (Vigo)
El Mercantil foi un semanario editado en Vigo en 1922.
Historia e características
Apareceu en 1922. Entre os seus colaboradores figurou Herberto Blanco Rodríguez. Tivo unha existencia efémera.
Ted Cassidy
miniatura|dereita|220px|Cassidy como [[Tarzán con Cheeta en 1969.]] Theodore Crawford Cassidy, máis coñecido por Ted Cassidy, nado en Pittsburgh (Pensilvania) o 31 de xullo de 1932 e finado nos Ánxeles o 16 de xaneiro de 1979, foi un actor estadounidense.
Xabier Cid
Xabier Cid Fernández, nado en Ourense o 7 de setembro de 1975, é un escritor e tradutor galego.
Traxectoria
Licenciado en filoloxía e mestrado en xestión deportiva, foi consultor da Navalla Suíza. Este xestor de proxectos dixitais traballou de administrativo, de árbitro, de xornalista, de profesor de galego, de guía turístico, de empresario, de tradutor e, de repartidor de comida. Viviu en Stirling e Glasgow (Escocia) durante catorce anos, despois en Pontevedra foi profesor no colexio Doroteas antes de marchar a Madrid.
Colaborou un ano na Radio Galega e foi candidato pola circunscrición electoral da Coruña, na lista de Converxencia 21, nas eleccións ao Parlamento de Galicia de 2016. É editor habitual na Galipedia desde 2006. Colaborou en Praza.gal.
O Souto, Doso, Narón
O Souto é un lugar da parroquia de Doso no concello de Narón na provincia da Coruña.
Valdesuso, Mourence, Vilalba
Valdesuso é un lugar da parroquia de Mourence, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
-532
Outros
Historia ano a ano
Irmandade do Prendemento de Viveiro
A Irmandade do Prendemento é unha das oito confrarías que existen na Semana Santa de Viveiro.
Características xerais
A Irmandade emprega capa e capirote brancos, con hábito de cor vermella, que leva bordado o emblema. Este está formado pola coroa de espiñas cruzada pola lanza e a esponxa e, no centro, a columna coa soga.
Procesións
Durante a Semana Santa, a Irmandade do Prendemento encárgase de sacar as seguintes procesións:
Mesoplodon perrini
Mesoplodon perrini, coñecido na bibliografía internacional co nome de zifio de Perrin, é unha especie de mamífero cetáceo odontoceto da familia dos zifíidos e subfamilia dos zifioideos,  unha das quince integradas hoxe no xénero Mesoplodon.
Irmandade do Prendemento de Viveiro
Estandarte
O estandarte da Irmandade do Prendemento é obra das monxas Concepcionistas de Viveiro e data do ano 1954. O seu tecido é de veludo granate, sobre o que está bordado en prata os símbolos da Paixón de Cristo, así como motivos florais. Unha elegante grilanda de flores, talos e follas serve de marco ao elemento principal, símbolo da Paixón e mostra a columna e o látego circunscritos na Coroa de Espiñas. Á súa vez, todo este conxunto é atravesado por dúas frechas. No reverso do estandarte, aparece bordada igualmente en fío de prata a inscrición «Irmandade do Prendemento» así como a data de confección en números romanos.
Mesoplodon perrini
É a especie de zifio máis recentemente descrita. Espécimes varados en 1975 nas costas de California foron identificadas inicialmente como Mesoplodon hectori. Estudos posteriores de ADN demostraron que correspondían a unha nova especie, describíndose no ano 2002.
Hodonimia
dereita|miniatura|Placa da rúa de [[Isabel Zendal na Coruña.]]
Mesoplodon perrini
Descrición
A especie foi descrita, como quedou dito, en 2002, polo zoólogo e biólogo mariño australiano Merel L. Dalebout e colaboradores.
Hodonimia
dereita|miniatura|Sinalización do [[Camiño de Santiago.]]
Mesoplodon perrini
Etimoloxías
Para a do xénero ve Mesoplodon.
Hodonimia
A hodonimia (do grego ὁδός hodós, "camiño" + ὄνομα ónoma, "nome") é unha rama da onomástica que se refire aos topónimos que consisten no nome da vía de comunicación, tanto natural coma artificial, que os caracteriza.
Mesoplodon perrini
Etimoloxías
O epíteto específico, perrini, é unha homenaxe que os descritores dedicaron ao cetólogo William F. Perrin.
Hodonimia
Hodónimos recoñecibles
Algúns topónimos referentes a construcións humanas poden considerarse tamén hodónimos, como Ponte e A Ponte, por exemplo. Deste nome derivan outros hodónimos como As Pontes de García Rodríguez, Ponteceso, Pontecesures, A Ponte Maceira, A Ponte Ulla, Ponteareas, Ponte Caldelas, Pontedeume, Pontedeva, A Pontenova ou Pontevedra.
Mesoplodon perrini
Sinónimo
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñceuse tamén polo sinónimo:
Hodonimia
Os nomes das rúas
Por hodonimia tamén se entende o estudo dos nomes que se dá ás rúas e calquera tipo de vía nos núcleos de poboación, como avenidas, prazas, calellas, ruelas, paseos, bulevares, roldas, glorietas, e mesmo parques urbanos e xardíns públicos.
Mesoplodon perrini
Características
A combinación de pequeno tamaño, aparencia e coloración, fai pouco probábel unha confusión. Os espécimes varados puideron ser identificados pola súa secuencia de ADN e/ou detalles anatómicos do cranio. Os machos adultos miden uns 4 m de lonxitude, e as femias uns 4,5.
Distribución e poboación
Até agora só se encontraron algúns espécimes na costa de California, entre San Diego e Monterey. Non existen estimacións da súa poboación nin o seu estado de conservación.
Castelo de Mequinensa
O castelo de Mequinensa é un palacio ou castelo intacto no alto dun outeiro dominando a confluencia dos ríos Ebro, Segre e Cinca, situado na localidade homónima de Aragón (España). Os Moncada, señores da baronía de Mequinensa construírono. Data dos séculos XIV e XV, aínda que en 1959 reformouno considerablemente o arquitecto Adolf Florensa. Sinala o punto fronteirizo entre Aragón e Cataluña, e entre as provincias de Zaragoza e Lleida.
A pesar de que é unha propiedade privada que pertence á Fundación ENDESA, o réxime de visitas ao Castelo permite facelo os martes laborables pola mañá. Para iso, hai que pórse en contacto coa Oficina de Turismo do Concello de Mequinensa.
Historia
A orixe do castelo identificouse coa fortaleza musulmá descrita polo cronista árabe Edridi co nome de Miknasa que dicía dela que era “pequena, de forte aspecto e áchase nas fronteiras do Andalus”.
Afonso II de Aragón cedeu a Armengol VII de Urgel en 1192 a vila de Mequinensa e o castelo, pasando a partir do século XIII a dominio da familia Moncadas que en 1581 recibiu o título de marquesado de Aytona e en 1722, por extinción da súa liña directa, os seus señoríos recaeron no ducado de Medinaceli.
Durante a rebelión catalá contra Felipe IV foi unha fortaleza de primeira liña onde puido refuxiarse o exército real, derrotado polo franco-catalán de Charcot (1644). Na guerra da Independencia española o castelo foi atacado por tropas francesas ao longo de 1808 e 1809 e capitulou ante o xeneral Suchet tras unha longa loita en 1810. O nome de Mequinensa aparece no Arco de Triunfo da praza L’Étoile e figura entre os nomes das prazas fortes: Nápoles, Plaisance, Madrid e Mequinenza. En 1816 o rei Fernando VII reincorporou Mequinensa e o seu castelo á Coroa como acuartelamento militar. Tras a guerra civil, en 1939, o castelo quedou sen guarnición e abandonouse. Na actualidade pertence á Fundación Endesa e só se pode visitar os martes previa chamada ao concello. Atópase en moi bo estado de conservación.
Descrición
miniatura|Castelo de Mequinensa. Castelo gótico de finais do século XIV e principios do XV aínda que ao estar en uso até a primeira metade do século XX, as fortificacións exteriores atenden a características da arquitectura militar moderna. esquerda|miniatura|Vista da confluencia dos ríos Ebro, Segre e Cinca desde o Castelo de Mequinensa. Até a chegada dos tempos modernos, a vila e o castelo de Mequinensa formaron un conxunto único. As murallas do castelo non se limitaron a circunscribir ou acubillar as construcións militares situadas na cima escarpada senón que, como indicaba Quadrado "os muros da súa mole despréndense e baixan cara ao Ebro para abrazar folgadamente a poboación". Naquel entón, pódese pensar que a poboación se situaba entre murallas e despois da desaparición destas, creceu e expandiuse considerablemente sempre a beiras do Ebro. As loitas que debeu sufrir constantemente o castelo e a poboación fixeron que estes non puidesen expansionarse e embelecerse, sendo ambas as vítimas de incendios e saqueos, durante as invasións sarracenas, durante as loitas medievais e durante o asedio francés na Guerra da Independencia.
O castelo-palacio é de forma cuadrangular irregular, con seis torres rectangulares e unha sétima pentagonal que é froito dunha reforma do século XVII. Dúas das torres gardan a entrada. O castelo atópase sobre un promontorio de 185 metros de desnivel divisando a confluencia dos ríos Segre, Cinca e Ebro. Está protexido na vertente sur por unha escarpada ladeira na que son visibles os restos dunha muralla que descende cara ao río e no lado norte a protección provén dun foso artificial.
A reconquista
No ano 1133 Alfonso I o Batallador, rei de Aragón, conquista a poboación, en mans dos árabes. Novamente, os sarracenos reconquistan a poboación e finalmente Ramon Berenguer IV conquístaa definitivamente en 1185. Afonso II de Aragón ao casar con dona Sancha deu a esta como peza da súa real estimación a vila de Mequinensa. Máis tarde, en 1192, o mesmo rei cédea a Armengol, conde de Urgell. Do Dominio dos Condes de Urgell pasou o castelo e a vila de Mequinensa ao de Ramón Guillén de Moncada e por sucesión hereditaria, pasou aos Marqueses de Aytona e despois aos Duques de Medinaceli.
Prisión do Príncipe de Salerno
O castelo de Mequinensa foi mansión en 1288 de Carlos II de Anjou Príncipe de Salerno, fillo de Carlos de Anjou, rei de Nápoles e Sicília, dado en reféns por Alfonso III aos seus baróns.
Afonso III fixo prisioneiro ao citado Príncipe de Salerno cando o pai deste disputaba a aquel a Coroa de Sicilia, despois que estivera desposuído dela nas famosas vésperas sicilianas e atribuído aquel reino á Casa de Aragón. Alfonso encerrou a aquel preso, inicialmente no castelo de Monclús, pero vendo a pouca seguridade que ofrecía pola proximidade con Francia, tróuxoo ao castelo de Mequinensa ata que foi posto en liberdade en 1288 en cumprimento do tratado de Canfranc. Unha das condicións impostas era que a Provenza caería baixo a vasalaxe de Alfonso III se Carlos de Anjou incumpría aquilo ao que se lle obrigaba. Frei Miguel de Salas indicaba a importancia do Castelo de Mequinensa xa que "a un príncipe tan grande non se lle daría Palacio que non fose proporcionado á grandeza e soberanía da súa persoa".
Asedio de Mequinensa durante a Guerra da Independencia
O Castelo de Mequinensa sufriu diversos embates ao comezo de século XIX coa Guerra da Independencia e a invasión napoleónica. Naquel momento, Madoz destaca que a poboación formou "compañías enteiras coa súa mocidade que se achaban nos memorables sitios de Zaragoza". Os franceses, despois de tomar Lleida quixeron facer o mesmo con Mequinensa cuxa posesión ansiaban por considerárena a "chave estratéxica do Ebro" e estar situada nunha altura dominante sobre a desembocadura dos tres ríos. O mariscal Suchet, que mandaba naquela zona encomendou ao xeneral Musnier aquela misión. Pero Mequinensa e o seu castelo resistiron heroicamente durante tres embates acometidos polo exército francés durante o ano 1808. O ataque renovouse en xuño de 1809 novamente con derrota francesa. Musnier, vendo que a operación era moi difícil pola situación estratéxica defensiva do castelo decidiu que abriría un camiño desde Torrente de Cinca que conduciría até o poñente de Mequinensa para facer chegar aos seus homes e a súa artillaría ao castelo. A dura operación púxose en marcha o 15 de maio de 1810 e alargouse até o primeiro de xuño, tempo no cal os franceses ocuparon as posicións máis importantes a beiras do Ebro e do Segre.
O Castelo achábase nese momento defendido por 1 200 homes ao mando do coronel Carbón. Na noite do 2 ao 3 de xuño abriuse a fenda e na do 4 ao 5 o exército francés logrou penetrar na vila, saqueando e prendendo lume a moitas casas. Tres días despois, destruídas as principais defensas do castelo e sen abrigo ningún, a guarnición española rendeuse, quedando prisioneira de guerra. A conquista do Castelo de Mequinensa supuxo unha das grandes vitorias no val do Ebro, polo que debido á súa grande importancia decidiron inscribila no Arco do Triunfo de París inmediatamente debaixo do nome de Madrid.
O Castelo de Mequinensa durante o século XIX
miniatura|324x324px|Pobo Vello de Mequinensa a beiras do [[río Ebro.]] A fortaleza seguiu prestando posteriormente os seus servizos até época recente. Logo da rendición francesa, mantivo guarnición durante o século XIX e viuse afectada por novos avatares políticos e militares que sucederon na historia de España e especialmente durante as guerras carlistas. Xa perdera xa a súa posición de palacio residencial dos Moncada e os Marqueses de Aytona e as súas dependencias adaptáronse ás necesidades da guerra incluíndo novos dormitorios, a residencia do gobernador, almacéns de artillaría, almacéns de fortificación, calabozos, dormitorios de artilleiros, forno de pan, cemiterio ou varias polvoreiras.
En 1816 hai constancia dunha R.O. ditada polo rei Fernando VII con data de 31 de maio de 1816 que expón que a vila de Mequinenza solicita ao rei póla baixo o seu real dominio. O día 10 de xaneiro de 1819 o corrixidor da cidade de Fraga pasou ás Casas do Concello e á súa Sala Capitular para facer cumprir a Real Orde a través da cal a vila e a súa praza pasaban a ser incorporadas á Real Coroa. O Duque de Medinaceli, anterior propietario, esixiu á coroa diversas compensacións como dar posesión dun forno de pan de cocer, de varias devesas e dereitos a participacións de diezmos, sinalando que o señorío sobre a vila de Mequinensa e o Castelo non pertencían máis que á Coroa. O Castelo de Mequinensa quedara nun estado de abandono importante co derrube dos seus teitos e parte das súas murallas.
Terceira orde de San Francisco
miniatura|[[Francisco de Asís|Francisco de Asis na pintura de Francisco de Zurbarán.]] Terceira Orde de San Francisco de Asis é unha orde terciaria fundada por San Francisco de Asis que orixinou diferentes ramas laicais e sacerdotes consagrados ao servizo da igrexa católica.
Orixe
A tradición asigna a 1221 como a data en que se fundou a orde dos Irmáns e Irmás de Penitencia, agora coñecidos como terciarios. Esta terceira orde foi ideada por San Francisco como un tipo de estado intermedio entre o claustro e o mundo para aqueles que, desexando seguir os pasos do santo, estivesen impedidos, por matrimonio ou outros compromisos, de entrar xa sexa á primeira ou á segunda orde. Houbo algunhas diferenzas de opinión en canto ata que punto interveu o santo na regulamentación da mesma. Con todo, acéptase en xeral que a regra aprobada por Nicolás IV, o 18 de agosto de 1289 non representa á regra orixinal da terceira orde, senón a unha revisión da orixinal.
Algúns escritores recentes tentaron demostrar que a terceira orde foi realmente o punto de inicio de toda a Orde Franciscana. Estes afirman que a Segunda e Terceira Ordes de San Francisco non foron engadidas á Primeira, senón que as tres ramas, os Frades Menores, Irmás Pobres, e Irmáns e Irmás de Penitencia, creceron da fraternidad de laicos de penitencia que constituían a intención orixinal de San Francisco, e foron separados en grupos diferentes polo Cardeal Ugolino (posteriormente Gregorio IX), protector da orde, durante a ausencia de San Francisco, cando este estivo en Oriente (1219-1221). Esta interesante teoría, aínda que arbitraria, non deixa de ter importancia para a historia sobre a orixe das tres ordes, pero non foi o suficientemente probada para desmentir o relato máis usual descrito anteriormente, segundo o cal a Orde Franciscana desenvolveuse en tres ramas distintas, chamadas a primeira, a segunda e a terceira orde, por proceso de adición e non por proceso de división, sendo esta actualmente a teoría xeralmente aceptada.
Organización actual e divisións
Terceira orde segrar: A terceira orde secular foi fundada, como vimos, por San Francisco, ao redor de 1221 e está formada por persoas devotas dun e outro sexo, que viven no mundo e que seguen unha regra de vida aprobada por Nicolás IV en 1289, e modificada por León XIII o 30 de maio de 1883 e por Paulo VI o 24 de xuño de 1978. Inclúe non só aos membros que forman parte de irmandades lóxicas, senón tamén aos illados terciarios, ermitáns, peregrinos etc.
En 1978, baixo a nova regra de vida aprobada polo papa Paulo VI, a estrutura da orde transformouse na Orde Franciscana Segrar.
Terceira orde regular de Sacerdotes: Son homes consagrados ao servizo da igrexa, sacerdotes, profesan votos solemnes de castidade, pobreza e obediencia. O seu fundador: San Francisco de Asis. Estes consagrados saen da terceira orde segrar pola necesidade clerical de Sacerdotes na igrexa.
Novas fundacións: De maneira moi independente da terceira orde regular, un gran número de congregacións terciarias franciscanas –tanto de homes como de mulleres– foron fundadas, máis especialmente desde o principio do século XIX. Estas novas fundacións tomaron como base dos seus institutos unha regra especial para membros da terceira orde que viven en comunidade, aprobada por León X o 20 de xaneiro de 1521, aínda que esta regra foi amplamente modificada polas súas constitucións no particular, e difire amplamente en cada fundación, de acordo ao fin de cada unha. Estas congregacións de terciarios regulares son autónomos ou están baixo xurisdición episcopal. Na súa maior parte son franciscanas só de nome, non sendo poucos os que abandonaron o hábito e até o tradicional cordón franciscano.
Bosende
O topónimo galego Bosende pode referirse a:
Antonia e Jane
Antonia e Jane (en Antonia and Jane) é un filme británico de 1991 dirixido por Beeban Kidron e protagonizado por Saskia Reeves e Imelda Staunton. Conta a historia de dúas mulleres amigas que tiveron unha relación de amor e odio dende a súa nenez. A historia está presentada en escenas de flashback narradas polos dous personaxes á súa terapeuta, antes da súa reunión anual.
Estreouse en galego o 28 de xullo de 1999 a través da TVG.