cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Benedetto I Zaccaria
Traxectoria
En 1302, Zaccaria foi nomeado almirante por Filipe de Francia, e en cuxa capacidade conquistou a illa de Quíos (1304), que até entón estivera en mans dos corsarios musulmáns. Ao principio, deu o goberno da illa ao seu sobriño Tedisio. En 1304, tamén ocupou Samos e Cos, que estaban case completamente despoboadas, e o emperador concedeulle a soberanía sobre esas illas e Quíos durante dous anos, baixo a soberanía bizantina. É a partir desta data que Benedetto é rexistrado como Señor de Quíos e comeza a súa carreira como home de Estado e gobernante. En 1306, Tedisio ocupou Tasos, que era un refuxio de piratas gregos.
Zaccaria morreu en 1307 e o seu irmán Manuele en 1309. O seu fillo Paleólogo sucedeuno en Quíos e o resto das súas posesións.
O Pedrido, Burgás, Xermade
O Pedrido é un lugar da parroquia de Burgás, no concello lugués de Xermade na comarca da Terra Chá.
Alice Springs
Alice Springs (Mparntwe en lingua arrernte), é unha cidade do Territorio do Norte, Australia. Segundo o censo de 2012 tiña 28 605 habitantes.
O asentamento, orixinalmente chamado Stuart, comezou como unha estación telegráfica en 1872 no medio do territorio tradicional dos arrernte centrais, preto dun regato chamado Alice Springs e máis tarde coñecido como río Todd, no medio da rota das caravanas de camelos que percorrían o deserto australiano. O ferrocaril chegou en 1929 e a cidade mudou de localización, aínda que en 1933 pasou a se denominar oficialmente Alice Springs.
Na cidade está a base de utilización conxunta australiano–estadounidense Pine Gap (1966) para o seguimento de satélites militares, na que traballan 700 persoas, pero a maior fonte de ingresos da cidade é o turismo. Alice Springs é a segunda cidade máis grande do Territorio do Norte, colocándose, por tamaño e poboación só por baixo de Darwin. É coñecida popularmente como The Alice, ou simplemente Alice.
Historia
A cidade está case no centro exacto de Australia, e era un punto de paso para a liña de telégrafo entre Adelaida e Darwin. Ata a década de 1930 a cidade chamouse Stuart, en honra de John McDouall Stuart, quen en 1862 encabezou unha expedición ao centro de Australia, onde Alice Springs está situada, para poder construír a liña de telégrafos, que se terminou en 1972. A expedición de Stuart abriu o camiño ao interior da illa e permitiu a súa colonización permanente. Con todo, ata o achado de ouro en Arltunga, a 100 km da cidade, non houbo ningún asentamento de importancia.
A estación de telégrafos de Alice Springs foi situada preto do que se creu unha reserva de auga permanente, no que era o seco río Todd. Foi chamado Alice Springs en honra á esposa do que entón era o administrador de correos de Australia do Sur, Sir Charles Todd. O medio de transporte que foi usado inicialmente foron os camelos, guiados por emigrantes vindos da fronteira noroccidental da India Británica e Paquistán, que eran chamados cameleiros afgáns.
En 1929 terminouse o ferrocarril Palmerston and Pine Creek, que ía de Darwin a Birdum, mentres que o Great Northern Railway terminouse en 1991, que ía de Port Ausgusta a Oodnadatta. Con todo, non foi ata 2003 cando ambas as liñas uníronse.
Durante a década de 1960 converteuse nunha importante referencia defensiva co desenvolvemento da Pine Gap, unha base de satélites baixo terra, creada polos Estados Unidos e Australia. Con todo, a principal industria da cidade é o turismo grazas á proximidade da montaña Uluru ou tamén chamada Ayers Rock.
O nome que recibe por parte dos aborixes é o de Mparntwe. Segundo as historias dos nativos arrernte, criaturas ancestrais merodean pola zona onde se sitúa a cidade, onde hai numerosos lugares importantes para os nativos, como Anthwerrke (Emily Gap), Akeyulerre (Billy Goat Hill), Ntaripe (Heavitree Gap), Atnelkentyarliweke (Anzac Hill) e Alhekulyele (Monte Gillen). No século XXI, a cidade ten influencias aborixes e occidentais.
Transportes e comunicacións
miniatura|220px|O tren coñecido como The Ghan é un dos principais medios de transporte da cidade. A cidade de Alice Springs está comunicada por ferrocarril mediante o tren coñecido como The Ghan, que une Adelaida con Darwin. Tamén hai varios voos diarios con destino a Sidney, Melbourne, Uluru, Adelaida, Perth, Cairns e Darwin. A cidade tamén está comunicada por estrada, a principal delas, a Autoestrada Stuart, que une Darwin con Adelaida vía Alice Springs. Ademais conta cun servizo de autobuses que cobren esa mesma liña.
Peliqueiro
miniatura|Peliqueiros de [[Laza.]] Chámase peliqueiro á máscara característica do entroido de Laza.
Descrición da máscara
A máscara vai coa cabeza cuberta con carauta de madeira pintada de cores rechamantes, que se prolonga nunha especie de mitra de metal cun motivo zodárico (león, lobo, boi). Detrás leva unha pelica de can, noutro tempo de gato montés, raposo ou lobo. Desta pelica venlle o nome de peliqueiro que se lle dá en Laza.
O traxe está composto por unha camisola branca, gravata e unha chaquetiña curta da que colgan flocos dourados que van atados con lazos de tres cores. Sobor dos ombreiros vai un pano despurundado á chaqueta.
Unha gran faixa vermella envolta á cintura suxeita o pantalón, quizais a parte máis traballosa do traxe. Enriba da faixa vai o cinto do que colgan as chocas. As pernas do cigarrón van cubertas con medias brancas e ligas. Zapatos mouros e un mallo na man completan a vestimenta deste personaxe típico do entroido de Laza.
Orixe
miniatura|[[Museo Galego do Entroido.]] O entroido de Laza sitúase entre os dez máis antigos do mundo, e existen diversas teorías sobre a orixe do entroido desta localidade ourensá:
1.- Algúns etnógrafos relaciónano coa máscara chamada "Morena", que é outro dos elementos do Entroido lazano e que consiste nunha cabeza de vaca feita de madeira, simulando un animal bovino, que roma contra as mulleres, coa máscara que saía en Roma nas Kalendas de marzo. Contra ela escribiu San Pacíano no século IV o libro “Cervus ou Kerbos”, e foi vituperada por San Eloi nun sermón do século VII. Di Xesús Taboada que se pode vencellar con pinturas prehistóricas que supóñense cerimoniais teriolátricos; máscaras híbridas, como o feiticeiro da Cova dos “Trois Freres”. 2.- Outros autores fixan a orixe do Entroido nas Saturnais que se celebran na Roma antiga, nas que os señores se vestían coa roupa dos escravos e estes pola contra gozaban de liberdade. Tamén se ten atopado relación co deus grego Dioniso, deus dos praceres, e que coa chegada do cristianismo perdeu a súa condición simbólica e máxica.
3.- Outros autores atópanlle relación cos celtas debido, entre outras cousas, a que antigamente os debuxos das caretas dos peliqueiros estaban relacionados co sol, coa lúa e coas estrelas. Aínda hoxe se pode ver algunha con estas características. De feito, antes o logotipo do concello de Laza era unha careta de peliqueiro cos debuxos do sol, da lúa e das estrelas. Por iso e segundo algúns autores, esta simboloxía podería ser anterior ós romanos, atopándolle unha procedencia celta, pois os castrexos adoraban as forzas da natureza, ou talvez anterior; aínda que, cronoloxicamente, máis tarde se romanizara. Isto ten certo sentido pois segundo Paúl Yacostal, na súa obra Early Celtic art fala do Cheshire Stail coma unha das fases da arte celta. Chámalle así polo achado dunhas máscaras que lembran ó sorriso burlón idéntico ó do gato de Cheshire, un dos personaxes que aparece no conto de Alicia no país das marabillas. A careta do peliqueiro tamén posúe o sorriso burlón idéntico ó do gato de Cheshire. 4.- Segundo outros autores a orixe do entroido está nas Lupercais romanas que se celebraban 14 días antes das calendas de marzo. Conta a lenda que atopándose Rómulo no monte do capitolio, cerca da cova Lunaria onde lle dera leite unha loba, decatouse de que se lle perdera o gando que estaba pacendo. Desesperado, pediulle axuda ó deus fauno Luperco, protector das reses e da fertilidade. Despois de ofrecerlle un sacrificio, o deus ordenoulle correr espido na súa procura polo monte abaixo. Así Rómulo deu con el, e coa soa axuda dun pequeno látego de coiro, volveu a reunir o gando suficiente para continuar fundando o primeiro imperio de occidente. Esta é a orixe das festas Lupercais, que co paso dos séculos convertéronse nunha grandísima celebración orxiástica na que participaba todo o pobo o 15 de febreiro. O folión principiaba cando os mozos baixaban correndo do Capitolio batendo na xente cunha badana. As similitudes entre os mozos romanos e os peliqueiros lázanos é clara, sobre todo tendo en conta a forte romanización que afectou á Gallaecia. Os peliqueiros conservan a pelica que antes era de gato e agora é sintética para cubrirse. As súas máscaras, dende tempos inmemoriais que se remontan á dominación romana, están vencelladas ós animais totémicos que coinciden cos sacrificados nas festas das Lupercais: os cánidos (lobo, raposa ou can) e os cápridos (cabra,año ou carneiro).
Porén, Xosé Ramón Mariño Ferro, profesor de Antropoloxía social da Universidade de Santiago, descarta a pretendida orixe pagá do Entroido considerando que esta festa ten as súas raíces no cristianismo e que se trata dunha creación puramente medieval. Afirma que os curas identifican carnalidade e sexualidade co mundo pagán, pero en realidade é de creación medieval pois todos os disfraces teñen claramente un significado dentro da cultura medieval. (Actualmente, en Laza, algúns homes tamén andan espidos pola praza da Picota os días de Entroido).
Luís Cougil, tamén contradí esta teoría asegurando que o látego para fustrigar ritualmente, a representación de animais totémicos na máscara e o revestimento de pel, teñen unha orixe bastante anterior á época medieval, e está estreitamente ligado este personaxe cos demais elementos que conforman o Entroido lazano, en canto as súas posibles orixes. Con todo isto cabe pensar que a orixe do Entroido pérdese na noite dos tempos, constituíndo unha festa na que os ritos e manifestacións de orixe arcaica se misturan na época romana con outros de tipo social que perviven ata a Idade Media durante a que se lles infire un sentido cristián e así queda formando parte do ciclo litúrxico cristián, como “carnestolendas“ ou despido honroso das carnes ante o comezo da coresma. De tódolos xeitos, e copiando ao escritor Caro Baroja, a esencia ou a orixe do Entroido non é o elemento máis importante para comprendelo, senón o estudo das características propias dos seus elementos así como a súa supervivencia a través dos avatares da historia.
Lviv
Lviv foi fundada a mediados do século XIII. Os polacos conquistárona en 1340. En 1772 pasa a ser a capital do Reino de Galicia e Lodomeria, no Imperio Austríaco.
Ata a Segunda guerra mundial formou parte de Polonia. A poboación polaca refuxiouse na cidade de Wroclaw e as autoridades soviéticas repoboárona con poboación ucraína.
Queima das Fachas
miniatura|Fachas preparadas para seren prendidas. O Folión de Castelo, nome tradicional da festa (na liña dos folións de Vilelos, no Saviñao, e de Castro Caldelas), agora tamén denominado Queima das Fachas é unha festa celebrada na parroquia de Castelo, no concello de Taboada. Ten lugar na noite do 7 ao 8 de setembro é dá comezo ás festas na honra de santa María. Foi declarada Festa de Interese Turístico Galego en outubro de 2008.
O primeiro paso é a instalación na cima do castro de Castelo das fachas, que son grandes fachos cuxo combustíbel son agucios secados durante o verán, e que se distinguen das doutros folións polo grande tamaño, pois poden alcanzar os 9 metros de altura. Forman unha circunferencia e van sendo prendidas unha a unha, conformando un grande círculo de lume. Tradicionalmente, cada casa da parroquia achegaba polo menos unha facha, aínda que podían ser máis en función dos fillos que houbese en cada unha.miniatura|150px|Asphodelus albus ou [[Abrótega|agucios.]]É organizada pola Asociación Cultural As Fachas.
Daina Taimina
Daina Taimina, nada o 19 de agosto de 1954, é unha matemática letoa, profesora adxunta asociada da Universidade Cornell, coñecida por facer obxectos de gancho para ilustrar o espazo hiperbólico.
Traxectoria
Taimina recibiu toda a súa educación formal en Riga, onde en 1977 se graduou summa cum laude pola Universidade de Letonia e completou o seu traballo de graduación en ciencia computacional teórica, supervisada polo profesor Rūsiņš Mārtiņš Freivalds, en 1990. Nesa época, unha tese de doutoramento tiña que defenderse fóra de Letonia, así que a defendeu en Minsk. Isto explica o feito de que formalmente o doutoramento de Taimina expedido polo Instituto de Matemáticas da Academia Nacional de Ciencias de Belarús. Despois de que Letonia se independizase en 1991, Taimina recibiu o seu doutoramento en matemáticas pola Universidade de Letonia, onde deu clases durante vinte anos.
Daina Taimina incorporouse ao departamento de matemáicas de Cornell en decembro de 1996.
Gancho hiperbólico
miniatura|esquerda|Daina Taimina e David W. Henderson cun plano hiperbólico tecido Cando asistiu a un obradoiro de xeometría en 1997, viu modelos fráxiles de papeis de planos hiperbólico deseñados polo xeómetra William Thurston. Decidiu facer modelos máis duradeiros e logrouno tecéndoos. Debido ao éxito que obtivo foi convidada, xunto co seu marido David Henderson, tamén profesor de matemáticas en Cornell, a realizar presentacións nun obradoiro de Cornell. Os modelos matemáticos tecidos apareceron posteriormente en tres libros de textos sobre xeometría que escribiron xuntos, dos que o máis popular é Experiencing Geometry: Euclidean and non-Euclidean with History.
O seu traballo recibiu atención por parte dos medios de comunicación. Escribíronse artigos sobre en "Knit Theory" na revista Discover e en The Times, explicando como un plano hiperbólico pode ser tecido incrementando o número de puntos:
Margaret Wertheim entrevistou a Daina Taimina e a David Henderson para Cabinet Magazine Máis adiante, o Institute For Figuring publicou o folleto "A Field Guide to Hyperbolic Space". En 2005 o IFF decidiu incorporar as ideas e achegas de Taimina para explicar o espazo hiperbólico na súa misión de popularizar as matemáticas, e organizaron unha exposición na galería Machine Project, que foi obxecto dun artigo en Los Angeles Times. O xeito de Taimina de explorar o espazo hiperbólico mediante o gancho e as conexións coa natureza, combatendo a fobia contra as matemáticas, foi adaptada por Margaret Wertheim nas súas charlas e foi un éxito no proxecto Hyperbolic Crochet Coral Reef.
Obras
O libro de Taimina "Crocheting Adventures with Hyperbolic Planes" (A K Peters, Ltd., 2009, ISBN 978-1-56881-452-0) gañou o Bookseller/Diagram Prize for Oddest Title of the Year de 2009. Tamén gañou o Euler Book Prize da Mathematical Association of America en 2012.
Supercopa de España de Fútbol 2000
A Supercopa de España de Fútbol 2000 foi unha competición de fútbol en España que se disputou a dobre partido o 24 e 27 de agosto de 2000. Foi disputada polo Deportivo da Coruña, campión da Liga 1999–00 e o RCD Espanyol, campión da Copa do Rei 1999–00. O Deportivo gañou por 2–0 no global.
Daina Taimina
Obras
Taimina tamén contribuíu ao libro de David W. Henderson Differential Geometry: A Geometric Introduction (Prentice Hall, 1998) e con Henderson escribiu Experiencing Geometry: Euclidean and Non-Euclidean with History (Prentice Hall, 2005).
Illa de Man
miniatura|275px|A Illa de Man situada en Europa. A Illa de Man (en Isle of Man; en Ellan Vannin ), tamén coñecida simplemente como Mann (manx Mannin), é unha Dependencia da Coroa británica, localizada no Mar de Irlanda entre as illas de Gran Bretaña e Irlanda. O xefe de Estado é o Rei Carlos III, que ostenta o título de Señor de Man. O Señor de Man é representado por un Tenente Gobernador, pero as relacións exteriores e a defensa son responsabilidade do Goberno Británico.
A illa está habitada dende o -6500. Como unha das seis nacións celtas, ten grande influencia cultural gaélica dende o século V, e fálase a lingua manx, da familia lingüística goidélica. En 627, Edwin de Northumbria conquistou a Illa de Man xunto con gran parte de Mercia. No século IX, os pobos nórdicos comezaron a asentarse na illa. Posteriormente, os nórdicos de Escocia estableceron o Reino das Illas. O título dos reis levaría dende entón o sufixo "e das Illas". Magnus III, rei de Noruega, era tamén coñecido como "Rei de Mann e das Illas" como parte da civilización das Hébridas entre 1099 e 1103. Xurdiu entón unha cultura nórdico-gaélica e a illa ficou baixo control nórdico. En 1266, a illa converteuse en parte de Escocia, formalizado no Tratado de Perth. Despois dun período no que o control da illa alternouse entre os reis de Escocia e os de Inglaterra, a illa pasou a formar parte do control feudal da Coroa Británica en 1399. O señorío revestiu na Coroa Británica en 1765, pero a illa nunca chegou a formar parte de Gran Bretaña ou o posterior Reino Unido, mantendo o seu status como unha dependencia da Coroa gobernada internamente.
Etimoloxía
O nome Mana/u está relacionado coa figura da mitoloxía celta coñecida como Manannán mac Lir entre os irlandeses e como Manawydan polos galeses.
O nome aparece documentado na historia como Mona (Xulio César, -54), como Monapia ou Monabia (Plinio o vello, 77), Monœda (Tolomeo, 150), Mevania ou Mænavia (Orosio, 416), e Eubonia ou Eumonia polos escritores irlandeses. En galés aparece como Manaw, e nas Sagas de islandeses é Mön.
Malia que a Illa de Man nunca foi incorporada ó Imperio romano, foi citada polos clásicos, que a chaman de varias formas, como Monapia, en grego Mοναοιδα (Monaoida), Mοναρινα (Monarina), Menavi e Mevania. Os nomes en galés antigo e irlandés antigo para a Illa de Man, Manau e Mano, coinciden co Manaw Gododdin, o nome para unha antiga rexión do norte de Gran Bretaña ó longo do Estuario de Forth. O nome está probablemente conectado coa denominación galesa para a illa de Anglesey, Ynys Môn e posiblemente coa raíz celta reflectida no galés mynydd, no bretón menez e no gaélico escocés monadh, tódolos cales significan "montaña" e derivan da raíz protoindoeuropea *men-, "elevarse". Neste caso, o nome sería unha referencia á illa aparentemente erguéndose por riba do Mar de Irlanda no horizonte.
Historia
dereita|miniatura|Matrícula dun automóbil da illa de Man.
A Illa de Man formou un posto avanzado do reino viquingo dende arredor do ano 900 e parte do reino noruegués das Hébridas até o século XIII, momento en que pasou a ser administrada pola coroa escocesa. No século XIV foi transferida ó control inglés e á Coroa Británica en 1765.
Unha das actuais inquedanzas da illa inclúe resucitar o unha vez case extinto manx e a recente e significativa inmigración de persoas de procedencia non manesa que presta servizos no sector financeiro.
O período celta
miniatura|dereita|Ruínas da Catedral de San Xermán na illa San Patricio. O asentamento dos pobos celtas remóntase cara ao 500 a.C.. A lingua manesa, pertencente á póla céltica, comezará a pasar dun dialecto a unha lingua propia só a partir do século V.
O cristianismo foi importado á Illa de Man polo predicador irlandés San Patricio, con el chegaron despois moitos misioneiros de países celtas, e de Irlanda en particular, a efectuar misións cristiás a partir do ano 500 dc, nun territorio aínda moi sometido á influencia dos druídas.
Áchanse sobre a illa 35 cruces celtas (chamadas keeills), pero existían alí canto menos 174 polo que citan documentos antigos. Estas cruces foron xeralmente erixidas sobre monumentos funerarios. As numerosas igrexas e as capelas foron edificadas sobre a localización de keeills.
Goberno e política
O soberano da Illa de Man é o Rei de Gran Bretaña en calidade de Señor de Man (actualmente o rei Carlos III). Represéntaa na illa un Gobernador Xeral, que é elixido pola Coroa por un período de cinco anos. A illa de Man goza dun goberno, un parlamento e un sistema xudicial totalmente independente do británico. Porén, os cidadáns de Man son cidadáns británicos.
A Coroa inglesa ten a responsabilidade última da dirección da administración da illa de Man, para o cal sérvese dos membros do Goberno británico, os cales actúan -nestes asuntos- en calidade de conselleiros da Raíña.
Aínda que o sistema xurídico británico non abrangue a illa de Man, o sistema legal de Man baséase nos principios do dereito común inglés.
Organización político-administrativa
O termo 'sheading' suponse un vocábulo nórdico para 'división naval'; cada distrito estaba responsabilizado de producir un número concreto de barcos de guerra. Tamén pode ser unha palabra de orixe celta significando 'sexta parte'.
Demografía
De acordo co censo do 2001, a Illa de Man é fogar de 76,315 persoas, dos cales aproximadamente 25,347 residen na capital da illa, Douglas (Doolish). Isto fai que a illa teña unha densidade de poboación de 133 hab/km².
Cultura
A cultura da illa de Man está fortemente influenciada polas súas orixes célticas e nórdicas. Está actualmente gozando dun renacer do idioma gaélico autóctono ( o manx ) (Gaelg). Aínda que o derradeiro falante nativo morreu en 1974, cos nenos pequenos está volvéndose a empregar o manx. Hai hoxe 27 falantes nativos e outros 650 falantes. O manx está estreitamente relacionado co Gaélico escocés e o irlandés. Unha amplamente coñecida expresión manesa é "Traa Dy Liooar", que significa "o tempo basta" e representa un esteorotípico aspecto da actitude dos maneses ante a vida.
A Granxa, A Granxa, Boqueixón
A Granxa é un lugar da parroquia da Granxa no concello coruñés de Boqueixón na comarca de Santiago. Tiña 78 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 40 eran homes e 38 eran mulleres.
O gato na cultura popular galega
A seguir recóllese a pegada do gato na cultura popular galega a través das crenzas, refráns, cantigas, etc. recollidas de enciclopedias, vocabularios, refraneiros e outra bibliografía de ámbito xeral ou localizado.
Crenzas e supersiticións
miniatura|300px|Criar un gato negro dá boa sorte na casa miniatura|300px|Levarse coma o can e o gato É común a crenza de que dá mala sorte que un gato negro se cruce diante nosa pero, pola contra, criar un gato negro na casa trae boa sorte ; en Cambados engaden que, para ben ser, o tal gato debe ser regalado.
Para curar o mal de aire din que é bo afumar o paciente con romeu, oliveira e loureiro, ademais dunha pluma de galiña e pelos de gato.
Refraneiro
miniatura|300px|...uñas de gato miniatura|300px|Sardiña que leva o gato, tarde ou nunca volve ó prato
Cantigueiro
miniatura|300px
Gran Premio dos Países Baixos de 1969
O Gran Premio dos Países Baixos de 1969 foi unha carreira de automobilismo de Fórmula Un, celebrada o 21 de xuño de 1969 no circuíto de Zandvoort. Foi a cuarta carreira da tempada de Fórmula Un de.
Novos movementos relixiosos
Os novos movementos relixiosos son grupos relixiosos, éticos e espirituais de recente creación que non se integraron en ningunha das relixións anteriormente existentes nin tampouco foron recoñecidos coa denominación de Igrexa ou corpo relixioso.
A Pena Parda, Burgás, Xermade
A Pena Parda é un lugar da parroquia de Burgás, no concello lugués de Xermade na comarca da Terra Chá.
Novos movementos relixiosos
Definición e controversia
Nesta definición, o adxectivo novo utilízase tanto no sentido de orixe recente como para expresar a súa diferenza fronte ás relixións preexistentes.
Algúns estudantes, especialmente de socioloxía e teoloxía, utilizan o termo "novos movementos relixiosos" para referirse a calquera relixión non recollida nas principais correntes relixiosas. Porén, outros utilizan este termo para referirse ás relixións de carácter benigno, mentres que reservan o termo de "seita" para outro tipo de grupos de carácter relixioso, psicoterapeuta, político e incluso comercial, que consideraban extremadamente manipuladores e explotadores.
A utilización do termo está controvertido por varias razóns. Por unha parte, sobre o carácter "novo" (de recente orixe). Xeralmente as denominacións cristiás aparecidas antes do século XIX non están recollidas neste grupo de "novas relixións", pero non sempre, e así o emprego da expresión para designar certos movementos relixiosos minoritarios tales como as Testemuñas de Xehová ou os mormóns é discutíbel, porque existen desde o século XIX.
Por outra parte, a palabra "relixioso" ten igualmente un problema: rexéitana certos movementos que definen as súas prácticas como espirituais, e non relixiosas ; pola contra, os adversarios da ciencioloxía néganlle a esta calquera carácter relixioso.
Pese a estes defectos, a expresión emprégase pola maior parte dos sociólogos e universitarios.
Actualmente aínda non rematou o debate académico entre as palabras seita e novo movemento relixioso.
Novo no sentido de "diferente ás demais relixións" non presenta ningún tipo de discordia entre os expertos. Algúns autores tamén consideran a grupos que, se ben pertencen a unha das relixións recoñecidas, se consideran relixións separadas, ou non se integran baixo a mesma denominación.
Segundo os seus detractores, a utilización deste termo é un medio para que as seitas destrutivas adquiran unha imaxe respectábel.
Exemplos de novas relixións
En xeral, o número de persoas pertencentes ás novas relixións é moi inferior ao dos fieis das grandes relixións. Porén, as novas relixións gañaron moitos adeptos en África, Xapón e a Melanesia.
En África documentouse a aparición dunhas 6000 novas igrexas indíxenas desde os anos 60 do século XX. No Xapón xurdiron novas relixións baseadas no xintoísmo e o budismo, algunhas no século XIX durante a dinastía Meiji, e outras a raíz do final da II Guerra Mundial.
Ao redor do 25 % das relixións do mundo encóntranse na Melanesia, é dicir, en arquipélagos tales como Papúa Nova Guinea, as Illas Salomón, Vanuatu e Fixi. A isto débese a importancia das novas relixións neste importante foco de diversidade cultural.
Na época da súa creación, as máis das grandes relixións actuais tamén se consideraban "novas relixións. Por exemplo, o cristianismo foi considerado tanto polo Xudaísmo como pola cultura romana como un sacrilexio ás doutrinas existentes. Á súa vez, o protestantismo considerouse unha "nova relixión" escindida do catolicismo.
Antonio Cubillo
Inicios
Antonio Cubillo era fillo dunha mestra de escola e viviu durante a súa infancia no barrio de Buen Paso, na localidade de Icod de los Vinos, ao norte da illa de Tenerife.
En 1956 coléxiase como avogado penalista.
Tras conformar o Movemento Autonomista Canario, foi cofundador do movemento Canarias Libre, organización nacionalista vinculada con algúns sectores do PCE nas illas Canarias. A maioría dos membros de Canarias Libre foron detidos, pero Cubillo logrou fuxir e acudiu a reunirse co daquela secretario xeral do PCE, Santiago Carrillo, para debater a creación dun partido comunista nas illas Canarias independente do PCE. Tras o enfrontamento con Carrillo, Cubillo desvinculouse totalmente dos comunistas españois.
Exilio en Alxeria e creación do MPAIAC
En 1964 funda o Movemento pola Autodeterminación e Independencia do Arquipélago Canario (MPAIAC), organización da que se converte no seu máximo dirixente. Crea tamén a bandeira tricolor con sete estrelas verdes como bandeira da "loita pola independencia e o socialismo para Canarias". O MPAIAC opta estratexicamente por unha liña africanista, recorrendo á exaltación dos antigos aborixes das Canarias. Con iso chegou a conseguir o apoio dun comité de liberación ad hoc da extinta Organización da Unidade Africana dirixido por Alxeria, que nunha reunión secreta declarou as illas como xeograficamente africanas en 1968.
En 1975, o MPAIAC inicia as emisións de radio desde Alxer do programa "La Voz de Canarias Libre", dirixidas ao territorio canario. Para iso contaba coa axuda de Alxeria, que podía así favorecer os seus intereses xeopolíticos na zona aproveitando a crise do Sáhara Occidental. A emisora pechou en 1978, tras a visita dunha delegación da Xunta Democrática de España a Alxer e por presións da diplomacia española.
Vinculacións co terrorismo
En 1976, o MPAIAC crea as Forzas Armadas Guanches (FAG) e emprende unha serie de actos de terrorismo. Un destes actos consistiu na explosión dunha bomba no Aeroporto de Gando, en 1977, que provocou feridas a unha dependenta, e ameazou con máis explosións. Debido a iso, o Goberno español decidiu desviar todos os voos que ían a Gran Canaria cara ao Aeroporto de Los Rodeos. Ese día produciríase un accidente aéreo neste aeroporto, onde morreron 583 persoas. Este foi o accidente aéreo máis grave da historia da aviación. As súas causas atribuíronse ás malas condicións meteorolóxicas e a un fallo humano; con todo, sen o atentado do MPAIAC, o tráfico aéreo en Los Rodeos non tería sido tan intenso e o accidente non se tería producido.
O 23 de febreiro de 1978, as FAG colocan na Universidade de La Laguna un artefacto explosivo. Durante o intento de desactivación falece un axente dos TEDAX. O artefacto estaba composto por unha caixa de zapatos envolta en plástico e depositada sobre unha fiestra, que contiña no seu interior dous quilos de material explosivo e un sistema de activación por temporizador mecánico.
En abril de 1978 Cubillo será vítima dun intento de asasinato que se lle imputará ás forzas policiais españolas e ao seu entón ministro da Gobernación, Rodolfo Martín Villa, demostrado posteriormente en 1990. Cubillo sobreviviu e quedou cunha discapacidade motora permanente, polo que necesitou de muletas para andar.
Para entón, os gobernos de Marrocos e Mauritania retiráranlle xa o seu apoio e só mantiña os de Alxeria, Libia, Benín, Guinea Ecuatorial, Tanzania e Zambia. Con todo, pretendía o apoio alxerino para se presentar na ONU e explicar o que el consideraba o "problema colonial canario".
Expulsión do MPAIAC e regreso a Canarias
En 1979 o MPAIAC abandona a loita armada. Un sector do MPAIAC expulsa a Cubillo aludindo a supostas actitudes "caudillistas".
O 18 de agosto de 1985, Antonio Cubillo, xa sen apoios internacionais, regresa a Canarias desde o seu exilio en Alxer, despois de pactar co Goberno de Felipe González o seu regreso. Xura a Constitución española e funda o Congreso Nacional de Canarias (CNC), partido político do que será principal dirixente e cabeza visible. O CNC será un partido minoritario, con só certa presenza salientable na illa de Lanzarote.
Dentro do CNC produciranse tamén disensións pola repartición de 25.000 dólares e posteriores axudas económicas que supostamente foron a contas particulares en Francia, o que terminará con intentos de agresión entre os seus membros.
Derradeiros anos
En 2003 a Audiencia Nacional condenou o Ministerio do Interior a pagar unha indemnización de 150.000 euros a Antonio Cubillo polo atentado que este sufriu en 1978.
Cubillo continuou exercendo como avogado. É autor de varios libros sobre lingüística guanche, entre eles Nuevo análisis de algunhas palabras guanches. Tamén ten editados dous volumes das súas memorias titulados Trópico gris e Semimemorias.
En 2007 volveu á actualidade, ao publicar un anteproxecto de Constitución da República Federal Canaria no diario tinerfeño El Día, no que, entre outras cousas, propugna que o bérber ou tamazight sería idioma oficial xunto co castelán, o árabe e o francés, o cal se ensinaría nas universidades por decreto; o servizo militar sería obrigatorio a partir dos 17 anos, tanto para homes como para mulleres, e crearíanse as forzas regulares de defensa, as Forzas Armadas Guanches. A moeda desta república federal chamaríase "áfrico".
En 2012, pouco antes da súa morte, anunciou a súa intención de sabotar a volta ciclista a España, como xa fixera en 1988.
Faleceu na madrugada do 10 de decembro de 2012, aos 82 anos, na súa casa de Santa Cruz de Tenerife.
Reboredo, A Granxa, Boqueixón
Reboredo é un lugar da parroquia da Granxa no concello coruñés de Boqueixón, na comarca de Santiago. Segundo o padrón municipal (INE 2018) ten 32 habitantes (20 homes e 12 mulleres).
Américo (cantante)
Domingo Jonhy Vega Urzúa, máis coñecido polo seu nome artístico Américo, nado o 24 de decembro de 1978 en Arica, é un cantante chileno de música tropical. Fíxose coñecido como líder da banda Américo y la Nueva Alegría, para despois comezar unha carreira en solitario. É o fillo do cantante Melvin Corazón Américo e Marcela Toledo. É o máis novo de oito irmáns.
Uch
Época moderna
Unha inundación a principios do século XIX provocou danos importantes nas tumbas, incluíndo problemas estruturais e deterioracións. Como os problemas persistiron, o "Complexo Monumental de Uch" foi incluído na lista de observación da World Monuments Fund en 1998, 2000 e 2002.
Penarrubia, Baralla
Santa María de Penarrubia é unha parroquia do concello lugués de Baralla. Segundo o IGE en 2009 tiña 167 habitantes (92 homes e 75 mulleres), distribuídos en 12 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 220 habitantes.
Historia
Trala división territorial de España en 1833 a parroquia de Penarrubia pasou a formar parte do concello de Neira de Rei.
Patrimonio
A súa igrexa parroquial atópase na actualidade nun mal estado de conservación. Inclúe un retablo barroco de 1767 e outro neoclásico.
Freddy Mamani
Freddy Mamani Silvestre, nado en Catavi, no departamento da Paz o 1 de novembro de 1971, é un enxeñeiro, albanel e arquitecto autodidacta boliviano, recoñecido polo seu traballo coñecido como Nova arquitectura andina ou Arquitectura Transformer, con máis de 60 proxectos construídos na cidade boliviana de El Alto.
Traxectoria
Mamani naceu nunha pequena comunidade aimará chamada Catavi, situada no cantón de Konani, no municipio de Sica Sica da provincia de Aroma do departamento de La Paz. Comezou a traballar ós 14 anos como asistente de albanel. En 1986, realizou os seus estudos na Facultade Tecnolóxica de Construcións Civís na Universidade Maior de San Andrés. Logo, cursou a carreira de Enxeñaría Civil na UBI.
É recoñecido a nivel nacional polo seu estilo denominado cholet.
Militares galegos falecidos en misións internacionais
250px|miniatura|dereita|Monumento en lembranza dos caídos, na Base General Morillo.
Dende o inicio da participación de España, no ano 1987, en operacións no estranxeiro, foron varios os militares galegos falecidos en misións internacionais.
A maioría das vítimas producíronse en accidentes aéreos, sendo os máis significativos o do 26 de maio de 2003 no que morreron 75 persoas, deles catro galegos, e o do 16 de agosto de 2005 no que morreron 17 militares, 10 deles galegos.
Idoia Rodríguez Buján
A soldado de infantería friolesa Idoia Rodríguez Buján, falecida o 21 de febreiro de 2007 cando estoupou un artefacto ó paso da ambulancia que conducía, foi a primeira muller das forzas armadas españolas falecida en misións internacionais. Na súa memoria o Ministerio de Defensa de España creou o premio Soldado Idoia Rodríguez, mujer en las Fuerzas Armadas para recoñecer o labor de persoas e institucións que realicen actuacións relevantes para potenciar o papel da muller ou para apoiar a igualdade de xénero nas Forzas Armadas, a concesión é anual, cada día 8 de marzo, con motivo do Día da Muller Traballadora. Na primeira edición (2008) foron premiadas as mulleres militares españolas membros das primeiras promocións, na segunda á Cabo Lucía Peraíta García e na terceira Valentina Fernández Vargas.
miniatura|Compañeiros do Cabo Alonso Ríos embarcan o seu cadaleito no avión que o levaría a [[Santiago de Compostela|Santiago. ]]
Monometilhidracina
A monometilhidracina (abreviadamente, MMH) é un composto químico líquido incoloro que tende a poñerse amarelo en contacto co aire. É tóxico e volátil e reacciona co dióxido de carbono e o osíxeno. Ten un olor similar ao do amoníaco. É miscible con auga, hidracina e alcohois de baixo peso molecular. É máis estable que a hidracina durante os incrementos de temperatura e ten unha estabilidade similar á hidracina durante a oxidación catalítica.
A MMH utilízase como propelente en motores de naves en órbita, sendo máis densa que a UDMH (Dimetilhidracina asimétrica) e tendo un rendemento algo mellor.
Arantza Portabales
María Aránzazu Portabales Santomé, máis coñecida como Arantza Portabales, nada en Donostia o 27 de xaneiro de 1973, é unha escritora galega en lingua castelá e galega.
Traxectoria
Filla de emigrantes galegos, regresou coa súa familia a Marín en 1985. Licenciouse en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela e traballa como funcionaria da Escala Superior de Finanzas da Xunta de Galicia. Vive en Teo.
Comezou a escribir en 2013, no xénero do microrrelato. Mantén activo o blog de microficción Una nube de historias no que publica regularmente microficción.
Con Deixe a súa mensaxe despios do sinal (2017) foi finalista do Premio San Clemente e do Premio Novela Europea Casino de Santiago. A novela foi traducida ao español, italiano, alemán e hebreo.
Obras colectivas
Participou noutros libros colectivos como 40 plumas e pico, As palabras contadas, Lectures d’Espagne, volume 2, Purorrelato de Casa África e Escribo3.
Norrköping
Norrköping é unha cidade do Condado de Östergötland no centro leste de Suecia. A cidade ten unha poboación de 83.000 habitantes, 125.000 cos arrabaldes, o que a fai a décima cidade sueca en poboación. A cidade é alcumada "O Manchester de Suecia" e "Pequín".
Norrköping é unha cidade que prosperou grazas á enerxía obtida do río Motala e ó seu porto no golfo de Bråviken, no mar Báltico. A finais do século XX a cidade viuse moi afectada polo peche de moitas das súas industrias, o que ocasionou un forte paro. Norrköping vive da industria téxtil, química, da fabricación de papel, material eléctrico e mobles e conseguiu revitalizarse apostando pola cultura e a ensinanza (hai que destacar a súa coñecida biblioteca), e favorecendo a instalación dun parque industrial punteiro en altas tecnoloxías.
Gary Player
Legado
En 2000, Player foi votado "Deportista do século" en Suráfrica. En 1966 recibiu o premio Bob Jones, o máis alto honor outorgado pola United States Golf Association en recoñecemento da súa deportividade no golf. Foi incluíndo no World Golf Hall of Fame en 1974. A exposición "Gary Player – A Global Journey" foi lanzada polo salón da fama en marzo de 2006.
En 2000, a revista Golf Digest listouno como o oitavo mellor golfista de todos os tempos.
O 10 de abril de 2009, xogou por última vez nos Masters, nos que participou un récord de 52 veces, cada ano dende 1957, agás en 1973, en que estaba a recuperarse dunha cirurxía. Despois de Nicklaus e Palmer, foi o último dos Big Three en retirarse deste torneo, o que supón un testemuño da súa lonxevidade.
Aos 73 anos, o 23 de xullo de 2009, Player competiu no Senior British Open Championship de Sunningdale Golf Club, 53 anos despois de lograr a súa primeira vitoria do European Tour victory en Berkshire.
Augusta National Golf Club e os Masters anunciaron o 5 de xullo de 2011 que Player fora invitado a unirse a Jack Nicklaus e Arnold Palmer como iniciadores. O Big Three reuniuse para comezar o torneo de 2012.
En xullo de 2013, converteuse no deportista de maior idade que posou nu no número anual "Body Issue" da revista ESPN para inspirar a xente a seguir coidándose durante a vida independentemente da súa idade.
Deseño de campos
Gary Player Design executou máis de catrocentos proxectos en trinta e seis países de cinco continentes. A compañía ofrece tres empresas diferentes de deseño: Gary Player Design, Player Design e Black Knight Design.
Cando o golf foi aceptado para os Xogos Olímpicos de 2016 en Río de Xaneiro, Gary Player Design foi seleccionada entre as finalistas para o deseño en decembro de 2011.
Gran Premio de Suráfrica de 1973
O Gran Premio de Suráfrica de Fórmula 1 de , celebrouse no Circuíto de Kyalami Kyalami, Gauteng, o 3 de marzo de 1973. Foi a terceira rolda da tempada de Fórmula Un de. A carreira foi gañada por Jackie Stewart pilotando un Tyrrell. A pole position de Denny Hulme foi a única da súa carreira na Fórmula Un no Campionato do Mundo.
Accidente
Mike Hailwood foi recoñecido pola súa valentía cando sacou a Clay Regazzoni do seu coche en chamas despois de que ambos chocaron na segunda volta da carreira. A funda de pilotaxe de Hailwood incendiouse, pero logo de ser apagado o lume por un comisario de carreira volveu axudar a rescatar a Regazzoni, un acto polo que foi galardonado coa Medalla George.
Etim Emin
Etim Emin, nado como Muhamad Amin en 1838 en Tsiling e finado en 1884 en Ialtsugar, foi un poeta lezguio, fundador da literatura escrita lezguia. Tamén escribiu en azarí e árabe.
Traxectoria
Naceu na familia do cadi Sevzikhan. Estudou nunha madraza nunha aldea próxima. Substituíu ao pai no tribunal pero logo tivo que deixar ese posto. Emin foi o primeiro dos lezguios en escribir poemas na súa lingua nativa, usou para iso o alfabeto árabe. Utilizou o sobrenome Etim, que significa "orfo". Nos seus poemas condenou a inxustiza social, e expresou simpatía cos máis desfavorecidos. Protestou tamén contra a opresión nacional e soñou con construír unha sociedade máis xusta. Entre os seus poemas máis coñecidos están "Dustariz", "Zaz sabur quz", "Bilbil", "Tükezban", "Akvaz kan ya", "Qüzel Tamum", "Aman yar", "Ey, zi qüzel" ou "Baxtavar".
Convención de Filadelfia
350px|miniatura|dereita|Escena do asinamento da [[Constitución dos Estados Unidos de América|Constitución dos Estados Unidos, por Howard Chandler Christy.]] A Convención de Filadelfia (tamén coñecida como a Convención Constitucional, a Convención Federal e a Gran Convención de Filadelfia) foi levada a cabo entre os días 25 de maio e 17 de setembro do ano 1787, para resolver os problemas dos Estados Unidos, tras a independencia de Gran Bretaña. Aínda que a idea era soamente revisar os Artigos da Confederación, a intención de moitos propoñentes da Convención, principalmente James Madison e Alexander Hamilton, era o crear un novo goberno en lugar de "arranxar" o que xa existía. Os delegados elixiron a George Washington para que presidise a convención. O resultado da Convención foi a Constitución dos Estados Unidos de América. A convención é un dos eventos centrais na historia dos Estados Unidos.
Contexto histórico
Antes que se redactase a Constitución, os Federalistas e os Anti-Federalistas puxéronse de acordo en canto á ineficacia do goberno para manexar o comercio. Virxinia e Maryland chegaran a un acordo sobre como navegar pola baía Chesapeake e respecto dos seus asuntos tributarios e querían que Delaware e Pensilvania unísenselles. Semellante acordo, con todo, era ilegal sen o consentimento do Congreso Confederal segundo o Artigo VI dos Artigos da Confederación. A frustración respecto ao acordo desencadeou na Convención de Anápolis, onde só cinco estados presentáronse para discutir posibles remedios para o comercio. Na convención, a data para Filadelfia fixouse en 1787.
Tres acontecementos ocorreron que incrementaron a lexitimidade da Convención de Filadelfia. Primeiro Nova York vetou o plan de 25 anos de Robert Morris para incrementar os ingresos despois de que todos os demais estados estiveran de acordo (moitos con reservas). A nación atopábase cunha necesidade desesperada de ingresos para pagar débedas externas a Francia e os Países Baixos, aos soldados que loitaban contra os Nativos Americanos no oeste, e para os gastos xerais de dirixir un goberno. O Imposto de 1786 solicitou 3,8 millóns de dólares e recibiu só 663 dólares en requisas. Segundo, a Rebelión de Shays sacudiu o país. A rebelión para capturar un arsenal en Massachusetts foi suprimida con relativa facilidade, pero as noticias do acontecemento asustaron á xente en todos os estados e expuxeron as debilidades dos Artigos. Para rematar, os bloqueos no país debido ás débedas demostraron a debilidade dos Artigos e mostraron a incapacidade do goberno para solucionar o problema.
Deliberacións
A convención celebrouse na Cámara Lexislativa do Estado de Pensilvania durante o cálido verán de 1787. As fiestras mantivéronse pechadas e situáronse gardas de modo que outras persoas non puidesen oír as discusións. Rhode Island rexeitou enviar delegados á convención.
O plan Virxinia
O Plan Virxinia era a orde do día non oficial para a Convención. A delegación de Virxinia chegou antes que as outras delegacións a Filadelfia e comezou a reunirse diariamente para falar sobre proxectos para o novo goberno. Todos excepto a primeira resolución foron escritos por James Madison, e foron relatados na Convención por Edmund Randolph.
O plan Nova Jersey
Algúns, como William Paterson, pensaron que se se lle daba demasiado poder ao goberno, ou aos estados máis grandes, estes poderían destruír aos estados máis pequenos e tomar o control da Cámara, e os estados máis pequenos terían pouca influencia en futuras cuestións no país. O Plan de Nova Jersey era en gran parte unha resposta ao Plan Virxinia. Paterson relatou o plan á Convención o 15 de xuño de 1787. Este incluía:
O Gran Compromiso
Roger Sherman estaba ben visto na convención, e era respectado por moitos dos outros membros. Na mañá do 11 de xuño, Sherman propuxo: "que a proporción de sufraxio na primeira cámara debería corresponderse ao respectivo número de habitantes libres; e na segunda cámara ou Senado, cada Estado debería ter un voto e non máis." Ao principio esta proposta foi rexeitada como demasiado radical. Máis tarde cando ningunha das partes chegaba a un acordo, chegouse a un compromiso, coñecido como o 'Gran Compromiso' seguindo o plan de Sherman de ter a Cámara de Representantes dos Estados Unidos baseada na poboación e no Senado cada estado conseguiría unha cantidade igual de Senadores. Este tamén foi coñecido como o 'Compromiso de Connecticut'.