cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kasabian
Velociraptor! (2010-)
Pouco a pouco fóronse revelando algúns dos títulos das cancións, aínda que por exemplo no caso de "The Green Fairy" que a banda achegou para o filme London Boulevard, aparece no disco baixo o nome de "La Fee Verte", e non é a mesma versión que a que aparece no álbum. O 7 de xuño de 2011, estreouse no programa de radio de Zane Lowe a canción "Switchblade Smiles" que posteriormente foi o primeiro single do nuevo álbum que levaría o nome de Velociraptor!. Ese mesmo mes Kasabian presentouse no marco do Isle of Wight Festival (no que tocaron "Switchblade Smiles" e un novo tema: "Velociraptor!"), ao mesmo que se confirmou a súa participación no Rockness e no Rock Werchter para os seguintes meses.
O 22 de xullo saíu á luz un novo tema que sería "Days Are Forgotten", como tamén se anunciou o seu lanzamento como single para mediados de setembro. O álbum editouse finalmente o 16 de setembro. O 21 de outubro lanzouse o seguinte sinxelo promocional, "Re-wired", cun vídeo no cal a banda protagoniza unha persecución.
Super Mario Bros. (filme)
Super Mario Bros. é un filme estadounidense dirixido por Rocky Morton e Annabel Jankel que foi estreado en 1993. Baseado no famoso videoxogo da compañía Nintendo Super Mario Bros. creado por Shigeru Miyamoto e Takashi Tezuka. Estreouse en galego na TVG o 19 de xuño de 2010.
Sinopse
Mario e Luigi son dous irmáns fontaneiros que viven en Brooklyn. Por casualidade entran nun mundo paralelo para salvar á princesa Daisy das gadoupas do rei Koopa e o seu exército de réptiles.
Condado de Nowogródek
miniatura|Localización do condado de Slonim no [[Gran Ducado de Lituania, entón parte da Coroa de Polonia e Lituania.]] O condado de Nowogródek (en powiat nowogródzki) foi unha división territorial do voivodato de Nowogródek do Gran Ducado de Lituania, con capital na cidade de Nowogródek (hoxe Belarús), creado co voivodato en 1507.
Alfonso Pexegueiro
Alfonso Pexegueiro González, nado en Angoares (Ponteareas) o 19 de abril de 1948, é un escritor galego.
Traxectoria
Iniciou a súa actividade literaria en Galicia no ano 1975 como fundador do Grupo Rompente. Entre 1976 e 1978 traballou na redación da revista infantil e xuvenil Vagalume. Fundou en 1980 xunto con outros escritores a Asociación de Escritores en Lingua Galega da que foi secretario ata xuño de 1985. Como secretario da AELG coordinou a revista Escrita e impulsou o I Congreso de Escritores en Lingua Galega, así como o Galeusca, encontros de escritores vascos, cataláns e galegos. Deu numerosos recitais de poesía. Colaborou en prensa con artigos de opinión, e sobre arte e literatura. Desde 1985 ata 2000 residiu en Barcelona. Actualmente reside en Galicia.
500 Millas de Indianapolis
As 500 Millas de Indianápolis ou Indianápolis 500 ou tamén como Indy 500 é unha competición automobilística de monoprazas que ten lugar anualmente no Circuíto de Indianapolis, en Speedway, Indiana, Estados Unidos, un enclave suburbio de Indianápolis, Indiana. A carreira dispútase durante a fin de semana do Memorial Day a finais de maio. Forma parte dá NTT IndyCar Series, o nivel máis alto dás carreiras Campionato de Monoprazas dos Estados Unidos, unha fórmula de rodas abertas coloquialmente coñecida como "Indy Car Racing". O nome dá carreira é moitas veces abreviado como Indy 500.
O evento, chamado "The Greatest Spectacle in Racing" (O mellor espectáculo de carreiras), é considerado parte dá Tripla Coroa do Automobilismo, que comprende tres dus eventos deportivos máis prestixiosos do mundo, incluíndo tamén ou Gran Premio de Mónaco e as 24 Horas de Le Mans. A asistencia oficial non é divulgada pola xestión do circuíto, pero a capacidade de asentos permanentes é superior a 250.000, e os patrocinadores da pista aumentan a asistencia de carreira a aproximadamente 300.000 localidades.
A carreira inaugural disputouse en 1911 e gañouna Ray Harroun. O evento celebrou ou seu centésimo aniversario en 2011, e a 100ª edición disputouse en  2016. Simon Pagenaud é ou actual campión. Os pilotos máis exitosos son A. J. Foyt, Al Unser e Rick Mears, cada un dous cales gañou a carreira catro veces. O piloto activo con máis vitorias é Hélio Castroneves, con tres. Rick Mears ten o récord de máis pole positions da carreira con seis. O propietario do coche máis exitoso é Roger Penske, propietario do Team Penske, que ten un total de 18 vitorias e 18 poles.
miniatura|dereita|250px|A Indy 500 no ano [[2007.]]
Breve historia
Trátase dunha das competicións de motor máis antigas e é un dos maiores acontecementos deportivos dun día no mundo, tanto en audiencia televisiva como en asistencia de público.
O complexo onde se celebra a proba foi construído no ano 1909, e a primeira edición da carreira celebrouse o ano 1911.
Na F1
A partir da creación do campionato do mundo da Fórmula 1, na tempada e ata a tempada do ano  a proba foi puntuable para o campionato da F1.
Lamego, Portugal
miniatura|80px|dereita|Brasón de Lamego.
Lamego é unha cidade portuguesa no Distrito de Viseu, Rexión Norte e subrexión do Douro, con cerca de 10.900 habitantes. Situada na marxe sur do río Douro, a cidade é parte da provincia tradicional de Tras-os-Montes e Alto Douro.
Xeografía
É sede dun municipio con 166,71 km² de área e 27.054 habitantes (2004), subdividido en 24 freguesías. O concello limita ao norte cos municipios de Mesão Frio e Peso da Régua, ao leste con Armamar, ao sueste con Tarouca, ao suroeste con Castro Daire e ao oeste con Resende.
Historia
Lamego é a antiga Lamaticom. É a sede da diocese de Lamego.
João Oliveira e Daun, Duque de Saldanha
thumb|Duque de Saldanha, ca. 1870. João Carlos Gregório Domingos Vicente Francisco de Saldanha Oliveira e Daun (Azinhaga, Golegã, 17 de novembro de 1790 — Londres, 21 de novembro de 1876), 1º conde, 1º marqués e 1º duque de Saldanha, foi un xeneral e estadista portugués da época do liberalismo.
Traxectoria
João Carlos de Saldanha, coñecido popularmente como Saldanha, foi un militar que se distinguiu polo seu heroísmo na Guerra Peninsular, ascendendo ao longo dela con rapidez. En anos posteriores destacaría tamén no Uruguai e no Sur do Brasil, onde loitaría contra José Gervasio Artigas, o heroe independentista uruguaio. De volta a Portugal negaríase a regresar a Brasil, onde debería acudir para someter o proclamado Imperio, alegando falta dos recursos apropiados, polo que seria encarcerado.
Mais logo o novo rei o perdoaría. Nos anos seguintes de novo se distinguiría nas guerras civís contra o pretendente D. Miguel, representante das ideas absolutistas en Portugal. Gobernador do Porto en 1825, sería posteriormente xefe de varios gobernos liberais nos que os seus actos serán xulgados como máis controvertidos.
Conxelación
A conxelación de obxectos como forma de conservación que baséase na solidificación da auga contida nestes. Por iso, un dos factores a ter en conta no proceso de conxelación é o contido de auga do produto. En función da cantidade de auga tense a calor latente de conxelación. A calor latente da auga é a cantidade de calor precisa para transformar 1 kg de líquido en xeo, sen cambio de temperatura, neste caso é de 80 kcal/kg. Outros factores son a temperatura da xanela inicial e final do produto pois son determinantes na cantidade de calor que se debe extraer do produto. A conxelación defínese  como a aplicación intensa de frío capaz de deter os procesos bacteriolóxicos e encimáticos que alteran os alimentos.
Tipos de conxelación
miniatura|250x250px|[[Pizza conxelada.]]
Efectos da conxelación
Aproximadamente o 80 % do peso total dun animal e mesmo máis dunha planta corresponde á auga. A auga é o compoñente maioritario dos alimentos que derivan de animais e plantas.
Ó conxelar un alimento, a auga transfórmase en xeo e prodúcese un efecto de desecamento.
Vicente Vázquez Queipo
Vicente Vázquez Quiroga y Queipo de Llano, nado en Lusío (San Cristovo do Real, Samos) o 17 de febreiro de 1804 e finado en Madrid o 11 de marzo de 1893, foi un matemático e político galego.
Formación
miniatura|Pazo de Lusío. Vicente Vázquez Queipo naceu no pazo de Lusío (San Cristovo do Real), no seo dunha familia acomodada. Comezou os estudos na propia casa e continuounos no Colexio da Compañía de Monforte de Lemos, naquela altura denominado Real Seminario. No ano 1820 ingresou na Universidade de Valladolid, facendo Dereito e ó tempo, Matemáticas e Ciencias experimentais.
Universidade
Lector empedernido e curioso, rematou como profesor de Universidade, obtendo en 1826 a cátedra de Física, ao tempo que atinxe o título de doutor en Dereito. Posteriormente sae a formarse a París (1829), cunha pensión real, ingresando na "Ecole des Arts et Manufactures" na que estaría durante 3 cursos. Volta no verán do 1832, enfermo dos ouvidos, doenza que padecerá o resto da súa vida, mesmo impedíndolle retomar a cátedra de Valladolid.
Retirada
Abandonou a vida política cando Isabel II saíu de España, dedicándose entón en exclusiva ó traballo e á produción intelectual publicando diversos traballos que comezara na anterior etapa.
Shake Your Money Maker (álbum)
Shake Your Money Maker é o álbum de début da banda americana The Black Crowes, editado en xaneiro de 1990. É o único álbum da banda co guitarrista Jeff Cease. O álbum está chamado así debido a unha canción de blues escrita por Elmore James. The Black Crowes tocaron esa canción en directo moitas veces, pero non está incluída no álbum.
Shake Your Money Maker chegou á 4ª posición na lista Billboard, e dous dos seus sinxelos, "Hard to Handle" e "She Talks to Angels", chegaron á primeira posición na lista Mainstream Rock Tracks. "Jealous Again", "Twice As Hard" e "Seeing Things" estiveron tamén nas listas dos Estados Unidos.
Listaxe de cancións
Todos os temas escritos por Chris Robinson e Rich Robinson, agás os indicados.
"Live Too Fast Blues/Mercy, Sweet Moan" está despois das bonus tracks.
A Igrexa, Albixoi, Mesía
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Puebla de Lillo
Puebla de Lillo é un concello español da provincia de León (Castela e León). A súa poboación é de 710 habitantes (INE 2011).
A Lamela, Carnoedo, Sada
A Lamela é un lugar da parroquia de Carnoedo no concello coruñés de Sada, na comarca da Coruña. Segundo o IGE, en 2011 tiña 60 habitantes (33 homes e 27 mulleres).
Toponimia
O orónimo Lamela é un topónimo que provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Estator
miniatura|Estator de motor trifásico de [[corrente alterna.]]O estator é toda a parte dun motor eléctrico que se mantén fixa, é dicir, que non rota. O seu nome vén do feito de ser a parte estática do motor, a súa función depende do tipo de máquina eléctrica de que se trate. Nas máquinas asíncronas e nas máquinas síncronas pequenas, é nel, xuntamente coas bobinas, onde se forma o campo magnético capaz de inducir no rotor unha corrente.
Está formado basicamente por ferro tratado termicamente e dotado de rañuras (tamén chamadas canais). No seu interior están situadas as bobinas e na súa face externa obsérvase que posúe aletas para mellor disipación da calor.
Edward Tyson
miniatura|Debuxos de Tyson comparando as anatomías do orangután e o chimpancé miniatura|Portada de Anatomía dun pigmeo
Edward Tyson, nado en Clevedon, Somerset, en 1650 e finado o 1 de agosto de 1708, foi un médico e anatomista británico.
Traxectoria
Tyson licénciase en Artes en Oxford, e en 1677 obtén o seu doutoramento en Medicamento pola Universidade de Cambridge. En 1684 é nomeado médico e gobernador do Bethlem Royal Hospital de Londres (o primeiro hospital psiquiátrico de Gran Bretaña).
Tyson é considerado un dos fundadores da anatomía comparada. En 1680 descobre que as marsopas son mamíferos. En 1698 practica a disección dun chimpancé. Publica os seus resultados nun libro titulado Orang-Outang, sive Homo Sylvestris: or, the Anatomy of a Pygmie Compared with that of a Monkey, an Ape, and a Man. Nel, chega á conclusión de que o chimpancé aseméllase máis ao ser humano que aos monos.
Alpha Regio
Alpha Regio é unha rexión do planeta Venus que ten máis de 1300 quilómetros de diámetro e que está centrada nas coordenadas 25,5° S 0,3° E. Foi descuberta e bautizada por Dick Goldstein no ano 1964. O nome foi aprobado pola Unión Astronómica Internacional entre os anos 1976 a 1979. Os Maxwell Montes, Alpha Regio, e Beta Regio son as únicas tres excepcións á regra de que tódolos accidentes xeolóxicos de Venus levan nomes femininos, xa sexan de deidades femininas ou mulleres famosas.
A superficie da rexión é coñecida coma Tessera, este tipo de terreo está moi deformado e as fisuras que percorreren este tipo de terreos van en tódalas direccións e están moi pouco distanciadas entre si, dándolle ó terreo un aspecto de mosaico ou parquet; o termo provén do grego, que significaría “baldosa” ou laxa (lousa) e foille asignado polos investigadores asignados ó programa da Venera 15 e Venera 16 (as imaxes amosaban un terreo semellante o parquet dos pisos). Coma tódalas rexións de tipo tessera, está rexión está por elevada sobre as rexións circundantes, cunha elevación de entre 1–2 km, está tamén fortemente deformada polo que semella unha acción de pregamento por contracción. Tamén cabe subliñar, que coma en moitas rexións do tipo tessera, as planicies volcánicas circundantes semellante ter fluído ó redor das marxes da Alpha Regio, o cal significaría que está planicies son máis novas que Alpha Regio.
No mapa infravermello feito pola sonda orbital Venus Express, pódese apreciar que as rochas da planicie de Alpha Regio son máis brillantes e semellan ser máis vellas, comparadas coa meirande parte do planeta. Na terra, este tipo de rochas brillantes no infravermello, son normalmente de granito e forman parte dos continentes.
A Pedreira, Carnoedo, Sada
A Pedreira é un lugar da parroquia de Carnoedo no concello coruñés de Sada, na comarca da Coruña. Segundo o IGE, en 2011 tiña 38 habitantes (15 homes e 23 mulleres).
Cima de Ribeira, Xinzo de Limia
San Miguel de Cima de Ribeira é unha parroquia do concello de Xinzo de Limia, na comarca da Limia, provincia de Ourense. No ano 2022 tiña 33 habitantes, dos cales 14 eran homes e 19 mulleres.
William Harvey
dereita|150px|miniatura|William Harvey, pintado por Cornelius Jansen
William Harvey (Folkestone, 1 de abril de 1578 ? Londres, 3 de xuño de 1657) foi un médico británico que describiu por primeira vez correctamente os detalles do sistema circulatorio do sangue ao ser bombeado por todo o corpo pola acción do corazón.
Estudou Medicina na Universidade de Cambridge, onde, en 1602, se doutorou. Estudou entre 1597 e 1601 en Pádua con Fabricius). Exerceu clínica en Londres e foi médico do Hospital de San Bartolomeo, sendo, en 1609, nomeado profesor de Anatomía e Cirurxía no Colexio Real.
Os seus estudos inspiraron as ideas de René Descartes, que na súa "Descrición do Corpo Humano" dixo que as arterias e as veas eran canos que cargaban nutrientes polo corpo. Moitos cren que el descubriu e expandiu as técnicas de medicina musulmá, particularmente o traballo de Ibn Nafis, que lanzou os primeiros estudos sobre a maioría das veas e arterias no século XIII. A pesar da discusión que o seu descubrimento desencadeou, as súas ideas acabaron por ser aceptadas aínda durante a súa vida. Na época na que a discusión decorría, os seus defensores foran chamados polos opositores como «circulatores».
Son tamén notables os seus estudos sobre a xeración. Realizando traballos probados, emprega os animais do parque do rei, concluíndo que todo ser vivo provén dun ovo. Deixou todos os seus cargos en 1646, retirándose para o campo, rexeitando a presidencia do Colexio dos Médicos para que fose elixido en 1654.
Severino, papa
miniatura|Severino Severino I, nado en Roma e finado en 640, foi escollido Papa o 28 de maio de 640 e morreu o 5 de agosto do mesmo ano.
Traxectoria
Durante o ano e medio de sé vacante, o emperador Heraclio, con quen mantería graves enfrontamentos pola condena do monotelismo, ordenou saquear a Basílica de San Xoán de Letrán e o Palacio de Letrán por parte do gobernador de Roma.
Severino I morreu a mans dos seus rivais bizantinos.
A Pena de Abaixo, Garabás, Maside
A Pena de Abaixo é un lugar da parroquia de Garabás no concello ourensán de Maside na comarca do Carballiño. Tiña 3 habitantes no ano 2012 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 1 era home e 2 mulleres.
Manuel García Filgueira
Manuel García Filgueira, nado en Mourente (Pontevedra) o 16 de febreiro de 1882, foi un sindicalista e político galego.
Traxectoria
Era o líder da Sociedade Agraria de Mourente e o presidente da Federación Obreira Local de Pontevedra. Foi concelleiro socialista en Pontevedra nas eleccións de 1913 e volveu ser concelleiro en 1920. Foi membro do primeiro Comité Rexional do PCE (1923). Na República foi concelleiro en Pontevedra ata a súa detención e destitución polos sucesos de outubro de 1934 e colaborou en ¡¡Revolución!!. Foi acusado de traballo sectario polo PCE en 1934. Despois do triunfo da Fronte Popular foi elixido primeiro tenente alcalde e despois alcalde en substitución de Bibiano Fernández Osorio-Tafall que marchou a Madrid coma Subsecretario de Gobernación.
Curros, Mabegondo, Abegondo
Curros é un lugar da parroquia de Mabegondo no concello coruñés de Abegondo na comarca da Coruña. Tiña 36 habitantes no ano 2016 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 15 eran homes e 19 mulleres.
Mar de cuernos
Mar de cuernos é o segundo álbum de estudio do grupo de heavy metal valenciano Gigatrón, publicado no 2005.
Manuel García Filgueira
Vida persoal
Casou con Emma Mourón Álvarez, que foi encarcerada en 1936. Foron pais de Manuel, Pilar, Rosario e Carlos García Mourón.
Celtic Woman: Silent Night
Celtic Woman: Silent Night é o treceavo álbum de estudio do grupo irlandés Celtic Woman. Foi lanzado ó mercado o 9 de outubro de 2012 e nel participan as cantantes Chloë Agnew, Órla Fallon, Lisa Kelly, Lisa Lambe, Méav Ní Mhaolchatha, e a violinista Máiréad Nesbitt.
Calzada del Coto
Calzada del Coto é un concello español da provincia de León. A súa poboación é de 259 habitantes (INE 2011).
Lugares de Pontedeva
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Pontedeva.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Pontedeva
Mundín, Garabás, Maside
Mundín é un lugar da parroquia de Garabás no concello ourensán de Maside na comarca do Carballiño. Tiña 81 habitantes no ano 2014 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 39 eran homes e 42 mulleres.
Patrimonio
Na aldea hai unha torre de orixe medieval, a Torre da Encomenda, de propiedade privada e cedida en 2021 ao concello de Maside.
Agustín Villafines González
Agustín Villafines González, nado en Baiona, foi un político e anarquista galego do Partido Sindicalista.
Célula procariota
miniatura|dereita|300px|Célula procariota típica. Chámase célula procariota (do grego πρό-, pro- = 'antes de' e κάρυον, káryon = 'noz, núcleo') a aquela célula sen núcleo celular diferenciado, é dicir, cuxo ADN se atopa disperso no citoplasma.
Agustín Villafines González
Traxectoria
Albanel, foi elixido contador da directiva da sociedade agraria La Reconquista para 1931. En xuño de 1936 foi nomeado tenente alcalde de Baiona trala dimisión de Manuel Godoy Agrelo como alcalde, sendo alcalde accidental de Baiona cando o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936; días despois presentouse de forma voluntaria ante as autoridades militares, que o detiveron. Ingresou no cárcere de Vigo o 1 de agosto, e foi condenado a trinta anos de reclusión na causa 88/36 por rebelión. Estivo preso no campo de concentración da Illa de San Simón, ata que en 1941 foi posto en liberdade polas autoridades. Tralo seu paso por prisión decidiu xunto co seu irmán José Villafines González exiliarse na Arxentina. Volveu en repetidas ocasións a Baiona antes de falecer.
Célula procariota
As células que si teñen un núcleo, é dicir, co ADN pechado tras dunha cuberta membranosa, chámanse eucariotas e constitúen as formas de vida máis coñecidas e complexas, as que forman o imperio ou dominio Eukarya. As procariotas son células máis pequenas e moito menos complexas que as eucariotas e carecen de orgánulos como as mitocondrias, retículo endoplasmático, aparato de Golgi e outros.
Os organismos formados por células procariotas son unicelulares, é dicir, formados por unha soa célula, aínda que algunhas poden formar grandes colonias. Segundo a clasificación do sistema de tres dominios, os organismos con células procariotas clasifícanse nos dominios Bacteria e Archaea, e os organismos con células eucariotas no dominio Eukarya.
Na clasificación do sistema de dous imperios distinguíase o supertaxon Prokaryota, no que se agrupaban bacterias e arqueas, e que coincidía co concepto de reino Monera doutras clasificacións. Posteriormente, considerouse que as arqueas estaban nas árbores filoxenéticas máis próximas aos eucariotas que ás bacterias e xa deixou de considerarse que o termo procariota tivese valor taxonómico, pero a filoxenia exacta segue a ser discutida.
Tamaño
Teñen tipicamente entre 1 e 7 μm de lonxitude e 0,2-2,0 µm de diámetro, aínda que poden chegar a extremos como na arquea Nanoarchaeum equitans de só 0,4 µm (400 nanómetros) de lonxitude, que é a máis pequena coñecida, e tamén co xenoma procariótico máis pequeno. As máis grandes son as bacterias Thiomargarita namibiensis con 750 μm e Thiomargarita magnifica, de ata 10 milímetros, de lonxitude, que son visibles a simple vista.
Compoñentes
Os principais compoñentes dunha célula procariota son:
Membrana plasmática
Todas as células procariotas están rodeadas dunha membrana citoplasmática, que é unha bicapa lipoproteica duns 8 nm de grosor coa parte central hidrófoba rodeada de partes externas hidrófilas, similar á membrana eucariota. Algunhas proteínas periféricas de membrana están asociadas ás caras externas de ambos os lados da membrana e serven para a unión, transporte e procesamento de moléculas, interveñen no metabolismo enerxético e noutras funcións. Os compoñentes fundamentais da membrana son fosfolípidos e proteínas, pero nos eucariotas hai tamén unha proporción elevada de esterois, concretamente de colesterol. Os esterois están ausentes en case todas as membranas bacterianas (menos en metanótrofoas e micoplasmas), pero no seu lugar teñen unhas moléculas de estrutura parecida chamadas hopanoides. As arqueas son as que teñen os lípidos de membrana máis peculiares, xa que teñen enlaces éter (en lugar dos enlaces éster habituais), e en lugar de ácidos graxos teñen isoprenoides. Nalgunhas arqueas mesmo as cadeas laterais isoprenoides de moléculas das "dúas" capas da membrana se unen covalentemente formado unha soa molécula que vai dun lado da membrana ao outro, polo que en realidade estas arqueas (por exemplo as hipertermófilas) teñen unha membrana de monocapa en vez de bicapa. Nas células procariotas a membrana é fundamental para a produción de enerxía, xa que a cadea de transporte de electróns e a ATP sintase que produce ATP se encontran na membrana (nos eucariotas eses compoñentes están na membrana mitocondrial interna).
Bispo metropolitano
miniatura|[[Julián Barrio, arcebispo da Arquidiocese de Santiago de Compostela, co báculo metropolitano.]] Xa xerarquía das igrexas cristiás, o rango de arcebispo metropolitano, abreviado como metropolitano, designa ao bispo dunha metrópole, é dicir, a capital dunha antiga provincia romana, unha provincia eclesiástica, ou dunha capital rexional.
Célula procariota
Parede celular
Nas bacterias distinguimos dous tipos de paredes que se diferencian na súa tinguidura de Gram e estrutura, que serven para clasificar as bacterias en grampositivas e gramnegativas.
Capas S
Son capas de natureza proteica que ás veces se encontran na superficie celular, de aspecto cristalino e moi simétrico, con función protectora. Aparecen en case todas as arqueas e en moitas bacterias. Nalgunhas arqueas sen parede, a capa S fai de parede celular.
Bispo metropolitano
Nas diferentes igrexas
Na Igrexa de Occidente non hai moita diferenza entre un metropolitano e un arcebispo común; porén, a un arcebispo que non sexa metropolitano chámaselle Arcebispo ad personam. O metropolitano ten precedencia honorífica sobre os outros bispos da súa provincia eclesiástica, chamadas sedes sufragáneas, os cales se denominan bispos sufragáneos.
Célula procariota
Cápsulas
Algunhas bacterias teñen unha capa mucosa que as rodea chamada cápsula bacteriana ou glicocálix, formado por materiais viscosos e pegañentos, formados maiormente por polisacáridos, ás veces con proteínas, e pode conter capas ríxidas e flexibles. Son importantes para a adherencia a superficies, e resistencia ao desecamento e á fagocitose, polo que son un factor de virulencia.
Nucleoide, cromosoma e plásmidos
O nucleoide é a rexión densa xeralmente central da célula, onde se acumula o ADN superenrolado do cromosoma bacteriano. Non está rodeado de membrana nuclear, polo que non teñen núcleo. Como excepción, o máis parecido a un núcleo entre as bacterias é unha membrana lipídica que rodea ao cromosoma na especie Gemmata obscuriglobus, aínda que é moi distinta da envoltura nuclear eucariota.
Bispo metropolitano
Nas diferentes igrexas
Para o anglicanismo, o metropolitano é xeralmente o xefe da ala nacional da igrexa.
Célula procariota
Nucleoide, cromosoma e plásmidos
Os plásmidos son pequenos circuliños de ADN bicatenario, moito máis pequenos que o cromosoma grande, pero que tamén se replican durante a división celular e conteñen xenes, que ás veces son moi importantes para a vida da célula procariota e a súa virulencia. Os plásmidos poden pasarse dunhas células procariotas a outras na conxugación bacteriana o que significa un intercambio de xenes. Son comúns nas bacterias e nas arqueas e algúns eucariotas (lévedos) tamén pode haber plásmidos.
Bispo metropolitano
Nas diferentes igrexas
Nas Igrexas católicas orientais o título úsase de varias formas. As igrexas helénicas clasifican aos metropolitanos por debaixo dos arcebispos, e os primados de igrexas locais baixo o rango patriarcal desígnanse xeralmente como arcebispos.
Célula procariota
Nucleoide, cromosoma e plásmidos
É característico do xenoma procariótico a presenza de operóns para regular a expresión xénica. Un operón contén un grupo de xenes e rexións regulatorias, que están baixo o control dun só sinal regulatorio ou promotor. Os xenes do operón transcríbense xuntos. Son raros en eucariotas.
Bispo metropolitano
Creación do título
Este título eclesiástico naceu cando, despois do Edicto de Milán de 313, a Igrexa Cristiá comezou a organizarse territorialmente, segundo o modelo da organización civil do Imperio romano, de acordo coa reforma de Diocleciano. Nesta dividiuse o imperio en provincias, que incluían unha metrópole (ou capital) e varias civitates (cidades), polo que a Igrexa se organizou en provincias eclesiásticas, á cabeza das cales estaban os bispos da capital, que tomaron o nome de metropolitanos, aos que estaban suxeitos como dioceses sufragáneas os bispos das outras cidades da provincia. Esta organización xa foi recoñecida como existente no Concilio de Nicea de 325, onde ao bispo metropolitano se confiaba a tarefa de confirmar as eleccións episcopais da súa provincia eclesiástica, sen a cal as eleccións eran nulas (canons 4 e 6). No Concilio de Laodicea de 363-364 decretouse, no canon 12, que lle correspondía ao metropolitano a tarefa de vixiar a ortodoxia e a moral dos bispos elixidos na súa provincia. No Concilio de Calcedonia de 381 estableceuse que só a autoridade eclesiástica, e non as civís, podía erixir novas provincias eclesiásticas, e nomear así a un novo bispo metropolitano.
Célula procariota
Fimbrias e pili
Son estruturas superficiais filamentosas proteicas parecidas a flaxelos, pero que non serven para moverse, senón para a fixación a superficies e formación de biopelículas. Os pili son máis longos que as fimbrias, participan na conxugación bacteriana e son o lugar de adhesión de virus.
Bispo metropolitano
Imperio Romado de Oriente
A organización das Igrexas nas provincias eclesiásticas encabezadas por un metropolitano, seguindo o modelo das circunscricións civís, púxose pronto en práctica nas comunidades cristiás do Imperio Romano de Oriente, e xa aparece codificada nas Notitiae episcopatuum do Pseudo Epifanio a mediados do século VII. No Imperio bizantino o metropolitano sitúase como unha figura de intermediación entre o bispo e o patriarca, e esta organización establecida no século IV prolongouse moito máis alá do fin do imperio.
Célula procariota
Flaxelos
Os procariotas poden ter un ou varios flaxelos ou poden non ter nigún. Son distintos dos flaxelos eucariotas, xa que están formados por flaxelina (non por tubulina), son moito máis finos, formados por un só cilindro (carecen da estrutrua de 9+2 microtúbulos eucariota), e na base teñen unha estrutura complexa onde se orixina o movemento rotatorio (os eucariotas na base teñen un corpo basal similar a un centríolo e móvense batendo. Na base existe unha rexión chamada gancho e debaixo está a base motora ancorada na parede celular e na membrana plasmática formada por un eixe e eun sistema de aneis proteico. As proteínas Mot e Fli da base controlan o movemento flaxelar, que depende da forza protón motriz que xera o gradiente de protóns que se crea a través da membrana.
Segundo a disposición dos flaxelos a célula pode ter flaxelación monotrica (un flaxelo), lofotrica (un penacho de flaxelos), anfitrica (flaxelos ou penachos nos dous polos da célula) ou peritrica (por toda a superficie). Se non teñen flaxelos son atricas, pero estas células tamén se poden mover por un mecanismo de esvaramento bacteriano (xeralmente en células filamentosas e bacilares). A mobilidade das bacterias permítelles ter movementos quimiotácticos e fototácticos.
Bispo metropolitano
Imperio Romado de Occidente
No Imperio Romano de Occidente a situación foi moito máis variada, e o desenvolvemento histórico das provincias eclesiásticas non foi unívoco. Na Igrexa de Occidente, o papa foi considerado como o único metropolitano até o século V cando, na Galia e no norte de Italia, os bispos das principais cidades comezaron a levar este título. A tarefa principal do metropolitano era presidir a elección dos bispos da súa provincia e de ordenalos.
Célula procariota
Inclusións
No interior da bacteria obsérvanse acumulacións de substancias en forma de gránulos e outras inclusións, que en xeral serven para o almacenamento de substancias estruturais ou de reservas de enerxía. Poden ser gránulos de polímeros de reserva de carbono e enerxía de poli-β-hidroxibutirato (PHB) ou de glicóxeno. Outros son gránulos de polifosfato (almacenan fosfato inorgánico) ou de xofre elemental (en bacterias que oxidan compostos de xofre reducidos), ou partículas cristalinas de ferro de magnetita, con propiedades magnéticas e rodeados dunha monocapa lipídica, que constitúen os magnetosomas das bacterias magnetotácticas.
Membranas internas
Aínda que as bacterias non teñen un sistema endomembranoso como o eucariota (formado por aparato de Golgi, retículo endoplasmático e outros compartimentos vesiculares), algunhas especies poden ter conxuntos de membranas internas que derivan de invaxinacións da membrana plasmática, que poden manter a conexión con ela ou non, onde almacenan pigmentos fotosintéticos ou encimas.
Un destes repregamentos, chamado mesosoma, orixínase como un artefacto resultado da aplicación das técnicas de preparación para a microscopía. Antes pensábase que era unha estrutura común e natural que interviña na respiración e reprodución, pero hoxe parece que non existe nas bacterias en estado natural.
A Pereira, Carnoedo, Sada
A Pereira é un lugar da parroquia de Carnoedo no concello coruñés de Sada, na comarca da Coruña. Segundo o IGE, en 2011 tiña 27 habitantes (14 homes e 13 mulleres).
Célula procariota
Carboxisoma
Son estruturas especiais que aparecen en cianobacterias, bacterias nitrificantes e tiobacilos, consistentes en compartimentos rodeados dunha cuberta poliédrica proteica de 80-140 nm, que se cre acumulan CO2 e encimas como a anhidrase cabónica e a RuBisCO para mellorar a eficacia da fixación do carbono. A cuberta ten poros para que entren e saian substancias.
Medicina paliativa
Medicamento paliativo é a especialidade médica que centra a súa atención nos doentes terminais, é dicir, aqueles cuxa expectativa de vida é relativamente curta por dunha doenza que non responde os tratamentos curativos.
Está enfocada en lograr a máxima calidade de vida e actividade nos pacientes terminais, sen tentar acurtar nin alongar a vida, procurando o alivio da dor e outros síntomas estresantes. Ademais, integra os aspectos psicolóxicos e espirituais na aplicación dos coidados, considerando activamente á familia do paciente, tanto durante o proceso como no dó.
Célula procariota
Clorosoma
É unha estrutura antena elipsoidal para a captación de luz que se encontra nas bacterias verdes do xofre e noutros fotótrofos anoxixénicos. Os clorosomas conteñen unha gran cantidade de moléculas de bacterioclorofila e carotenoides pero moi poucas proteínas e son moi eficaces na captación de luz, o que é importante para estas bacterias que viven en zonas pouco iluminadas. Miden nas bacterias verdes do xofre de 100 a 200 nm de longo.
Citoesqueleto
O citoesqueleto procariota está formado polas proteínas filamentosas con función estrutural que se encontran no citoplasma procariota, que se descubriron a partir de 1990. Algunhas son análogas ás proteínas citoesqueléticas eucariotas, pero outras son exclusivas. As proteínas máis importantes son a FtsZ (que intervén na división celular), MreB (forma da bacteria, formación do septo, polaridade), crescentina (forma da célula), sistema MinCDE (posiciona o septo). Outras son a bactofilina e crenactina.
Pola súa forma
miniatura|De esquerda a dereita: Cocos, espirilos e bacilos.
Pola envoltura celular segundo o manual de Bergey
miniatura|300px|Tipos de células procariontes segundo a súa envoltura celular. A: bacteria gramnegativa, B: bacteria grampositiva, C: arquea, D: micoplasma. 1- [[membrana citoplasmática, 2- parede celular bacteriana, 3- espazo periplásmico, 4- membrana externa, 5- parede celular arqueana.]] Dependendo do tipo de parede celular e do número de membranas, no manual de Bergey de 1980 distinguíronse os seguentes tipos de células procariotas:
Pola envoltura celular na clasificación de Gupta
Divídense as bacterias en dous grupos: monodermas (parede dunha capa) e didermas (parede de dúas capas). Serve para distinguir os casos en que a tinguidura de Gram non é clarificadora. En xeral as bacterias con envoltura de dúas capas (capa de peptidoglicano + membrana externa) son gramnegativas, e as que teñen unha soa capa grosa de pepticoglicano son grampositivas. Porén, hai algunhas excepcións e casos de tinguidura de Gram ambigua, polo que non sempre se corresponde a tinguidura de Gram coa estrutura da parede e o grupo taxonómico. Isto fai que ás veces sexa preferible dividir as bacterias independentemente da tinguidura en monodermas (dunha soa membrana e unha soa capa na parede: membrana plasmática + peptidoglicano) e didermas (con dúas membranas e a capa fina de proteoglicano en medio: membrana plasmática + peptidoglicano + membrana externa). Ademais esta agupación ten un apoio filoxenético.
Metabolismo
O metabolismo da célula procariota está extraordinariamente diversificado, debido á gran variedade de ambientes nos que evolucionaron. Ao contrario, nas células eucariotas hai só dous tipos de metabolismo: quimioheterótrofo e fotoautótrofo. O seu metabolismo pode clasificarse atendendo aos seguinte requirimentos:
Fonte de enerxía: Fonte de carbono: Fonte redutora ou doadora de hidróxeno e electróns:
Tipos nutricionais
A combinación entre os diferentes tipos metabólicos da sección anterior dá lugar aos seguintes tipos de procariotas:
Respiración
Poden realizar a respiración aerobia na cal o oxíxeno funciona como aceptor final de electróns da cadea respiratoria. En condicións anaerobias pode fermentar ou respirar anaerobicamente. A respiración anaerobia é diversa e arcaica, en lugar do oxíxeno usa xeralmente como aceptor unha substancia inorgánica como nitrato, xofre, sulfato, tiosulfato, CO2, Fe+3, Mn+4, seleniato, arseniato, e rara vez unha substancia orgánica como fumarato, DMSO, TMAO ou clorobenzoato. Segundo a súa respiración as células procariotas poden ser:
Os organismos heterótrofos teñen xeralmente metabolismo aerobio (respiran oxíxeno); e como a oxidación da glicosa e outras substancias libera moita máis energía que a súa utilización anaerobia, os seres aerobios, que non foron os primeiros que apareceron, acabaron converténdose nos organismos dominantes na Terra pola súa maior eficacia enerxética.
Reprodución
A reprodución normal é asexual por fisión binaria, pero tamén teñen algúns tipos de procesos que lembran á reprodución sexual (porque hai unha transferencia xenética) e que se denominan "reprodución" parasexual, aínda que non dan lugar á multiplicación do número de individuos.
Viseu, Portugal
Viseu é unha cidade portuguesa, capital do Distrito de Viseu, na rexión Centro e subrexión de Dão-Lafões, con cerca de 47.250 habitantes (60.000 no perímetro urbano).
Senuna
miniatura|dereita|Ofrendas a Sesuna. Senuna é unha deusa celta adorada na Britania romana, cuxo nome foi incorrectamente lido nun primeiro momento como Senua. A existencia do seu culto era descoñecido ata a descuberta de 26 ofrendas voticas no 2002 nun campo de Ashwell en Hertfordshire polo detector de metais Alan Meek. A súa imaxe amosa evidencias de sincretismo entre ela e a deusa romana Minerva.
The Southern Harmony and Musical Companion
The Southern Harmony and Musical Companion é o segundo álbum da banda americana The Black Crowes, editado o 12 de maio de 1992. É o primeiro álbum da banda con Marc Ford de guitarrista principal, substituíndo a Jeff Cease, despedido un ano antes.
Listaxe de cancións
Todos os temas escritos por Chris Robinson e Rich Robinson, agás os indicados.
A Pena de Arriba, Garabás, Maside
A Pena de Arriba é un lugar da parroquia de Garabás no concello ourensán de Maside na comarca do Carballiño. Tiña 2 habitantes no ano 2012 segundo datos do INE e do IGE, que eran homes.
Clasificación climática de Köppen
miniatura|300px A clasificación climática de Köppen é unha clasificación fisionómica dos climas da Terra, desenvolta por primeira vez polo científico ruso-alemán Wladimir Köppen en 1884 e modificada posteriormente por el mesmo en 1918 e 1936, e polo climatólogo alemán Rudolf Geiger en 1961.
Establece unha tipoloxía climática baseada en combinacións das medias anuais e mensuais dos valores termopluviométricos. Estas combinacións dan lugar a cinco tipos principais de clima correspondidos a outros tantos conxuntos de vexetación: a selva ecuatorial, a sabana e a estepa, os bosques de caducifolias e de coníferas, a tundra e o deserto. A estes cinco tipos se lle engaden dous que responden ás particularidades climáticas das zonas de montaña e de alta montaña.
Deste xeito, os sete principais tipos climáticos, que atenden a valores das temperaturas e coinciden na súa maior parte coas grandes zonas climáticas terrestres, se representan por letras maiúsculas. Logo, tendo en conta a distribución zonal das precipitacións, faise unha división dos grupos anteriores en subgrupos designados por letras minúsculas. Por último, realiza unha caracterización máis específica das características térmicas engadindo unha terceira letra, tamén minúscula.
Grupo A: Climas cálidos
Abrangue todos aqueles climas nos que a temperatura media do mes máis frío é superior a 18 °C, coa excepción dos áridos e semiáridos. Polo tanto, carecen de inverno e non se producen xeadas. Son climas zonais, na medida en que teñen como referente as zonas térmicas terrestres. Outras características que presentan son:
Clima Af: Clima ecuatorial ou de selva tropical
miniatura|200px|Selva tropical en [[Costa Rica.]] A letra f simboliza a ausencia de estación seca. Isto quere dicir que nin o inverno nin o verán acumulan máis do 70% das precipitacións anuais. Os seus principais trazos son:
As causas deste clima débense basicamente á súa latitude, que permite a verticalidade permanente dos raios solares, o que asegura altas temperaturas todo o ano. O réxime pluviométrico explícase polo propio quecemento do aire, que o inestabiliza e dá lugar a ascensos convectivos xeradores de nubosidade de grande desenvolvemento vertical, e por ser a zona de converxencia dos ventos alisios. Porén, esta intensa actividade vertical das masas de aire contrasta coa súa escasa mobilidade horizontal, polo que é unha zona de calmas.
Algúns trazos bioxeográficos deste tipo climático son os seguintes:
Exemplos de cidades con este clima son Belém (Brasil) ou Singapur.
Clima Aw: Clima tropical ou de sabana tropical
miniatura|250px|Sabana en [[Burkina Faso.]] A letra w indica a existencia dunha estación seca no inverno. A amplitude térmica pode chegar aos 10 °C e o volume total de precipitacións anuais non acada os 2.000 mm pero supera os 1.000 mm, habendo un acusado contraste entre a que se recolle no verán (estación húmida) e a que se recolle no inverno (estación seca).
O progresivo afastamento do Ecuador degrada as condcións do clima Af de xeito que se van rexistrando descensos pluviométricos cada vez máis acentuados, medrando un deles ata que se transforma en estación seca. A causa cómpre procurala nos centros de acción anticiclónicos subtropicais, que os afectan en inverno e ás masas de aire ecuatoriais marítimas, que o fan en verán. Esténdense entre os 5º e os 25º de latitude en ambos hemisferios, aínda que esta distribución vese matizada pola presenza de correntes mariñas frías nos lados occidentais dos continentes que aridifican o clima.
As principais características bioxeográficas son as seguintes:
Este clima é propio de cidades como Tegucigalpa (Honduras) ou Lagos (Nixeria).
Verónica Forqué
miniatura|dereita|Verónica Forqué no Sáhara. Verónica Forqué Vázquez-Vigo, nada en Madrid o 1 de decembro de 1955 e finada na mesma cidade o 13 de decembro de 2021, foi unha actriz española. Durante a súa carreira, amais doutros numerosos premios, conseguiu 4 Premios Goya.
Clasificación climática de Köppen
Clima Am: Clima monzónico
É un caso particular do clima tropical. Contra o que se poida pensar, non é exclusivo do sueste asiático, se ben é certo que nesa zona acada a súa máxima expresión. Está fortemente caracterizado polo fenómeno do monzón. Basicamente, consiste no desplazamento das masas de aire tropical que adquiren así distinta dirección ao longo do ano e mudan a súa carga de humidade. No caso asiático, o desplazamento cara ao norte das mesmas no verán permite a entrada de ventos alisios marítimos, cargados de humidade, que ascenden orograficamente ao chocaren co Himalaia, dando lugar ás precipitacións máis fortes do planeta. En inverno as masas de aire desplázanse cara ao sur, permitindo a influencia do poderoso anticiclón térmico siberiano.
Verónica Forqué
Traxectoria
Neta do músico e compositor galego José Vázquez Vigo, foi filla do director e produtor de cinema José María Forqué e da actriz e escritora Carmen Vázquez Vigo, falecidos no 1995 e 2018, respectivamente.
Clasificación climática de Köppen
Clima Am: Clima monzónico
As principais características deste clima son:
Verónica Forqué
Traxectoria
Estudou Belas Artes e Arte dramática e posteriormente, psicoloxía. Iníciase no mundo do cine traballando en películas do seu pai a inicios dos setenta, ata chegar a converterse nunha actriz de comedia durante a década dos oitenta, período no que consegue ata catro premios Goya, dous deles por papeis protagonistas.
Clasificación climática de Köppen
Clima Am: Clima monzónico
As características edafolóxicas e fluviais asociadas ao monzón son semellantes ás do clima Aw, mentres que a vexetación é moi parecida á da selva ecuatorial.
Verónica Forqué
Traxectoria
En 1984, casou con Manuel Iborra, director de cine, de quen se divorciou en 2014. Teñen unha filla, María Clara Iborra Forqué, coñecida como influencer e artista.
En 2005 foi membro do xurado no Festival de cine de San Sebastián.
Clasificación climática de Köppen
Clima Am: Clima monzónico
Este clima atópase en cidades como Manaus (Brasil) ou Goa (India).
Verónica Forqué
Traxectoria
En 2021 participou no concurso televisivo gastronómico Master Chef Celebrity, que abandonou por esgotamento. Poucas semanas antes da súa morte, recibira en Compostela o premio Cineuropa outorgado polo festival compostelán.
Actriz
(*) Festival Iberoamericano de Teatro de Bogotá.
Clasificación climática de Köppen
Grupo B: Climas secos
Son climas azonais. A diferenza dos outros grupos básicos de Köppen a súa clasificación non se debe ás características térmicas, senón que se inclúe nel aqueles climas nos que a evapotranspiración potencial supera á precipitación. Malia que para unha clasificación rigorosa cómpre realizar o cálculo da evapotranspiración, a grandes trazos estes climas concordan cun volume anual de precipitacións inferior a 250 mm. Outra característica importante dos mesmos é a existencia dunha forte oscilación térmica diaria.
Verónica Forqué
Vida persoal
Tivo como irmán ao director de cinema Alvaro Forqué.
Clasificación climática de Köppen
Grupo B: Climas secos
Nas zonas tropicais os climas secos son consecuencia das altas presións subtropicais, de orixe dinámica e, por conseguinte, moi estables, do efecto dos ventos alisios de procedencia continental e, polo tanto, secos, a barreiras montañosas que crean un efecto de sombra pluviométrica a sotavento como acontece, por exemplo, co efecto Föhn, e ás correntes mariñas frías nas fachadas occidentais dos continentes que diminúen a humidade relativa do aire das terras adxacentes. En zonas mornas existen zonas áridas e semiáridas por degradación das masas de aire marítimo, que se van descando conforme entran no continente, pola disposición orográfica e polo propio mecanismo da circulación xeral atmosférica.
Verónica Forqué
Vida persoal
Estivo casada desde 1981 co director Manuel Iborra, mais separouse del en 2014. Ese ano morreulle tamén o irmán, e diagnosticáronlle depresión. Foi a nai de María Iborra, artista multidisciplinar española coñecida polo seu alcume Virgen María.
Presidencia da Generalitat de Cataluña
A Presidencia da Generalitat de Cataluña é ostentada pola máis alta representación da Generalitat de Cataluña e ordinaria do Estado en Cataluña. É a persoa que dirixe e coordina a acción do Consello Executivo ou Goberno. É escollida polo Parlamento de Cataluña de entre os seus deputados e deputadas e nomeada polo rei.
Verónica Forqué
Vida persoal
Foi atopada morta na súa casa en decembro de 2021.