cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Selección de parentesco
Charles Darwin discutiu o concepto da selección de parentesco no seu libro de 1859 The Origin of Species, onde reflexionaba sobre o crebacabezas dos insectos sociais estériles, como as abellas do mel, que deixan a reprodución en mans das súas irmás, argumentando que un beneficio selectivo para un organismo emparentado (o mesmo "stock") permitiría a evolución dun trazo que lle confire o beneficio pero destrúe o individuo ao mesmo tempo. R. A. Fisher en 1930 e J. B. S. Haldane en 1932 estableceron as matemáticas da selección de parentesco, e Haldane bromeou dicindo que estaría disposto a morrer por dous irmáns ou oito curmáns. En 1964, W. D. Hamilton popularizou o concepto e o maior avance no tratamento matemático do fenómeno (que fixera George R. Price), e que se acabou por coñecer como "regra de Hamilton". No mesmo ano John Maynard Smith utilizou o termo actual selección de parentesco (kin selection) por primeira vez.
Segundo a regra de Hamilton, a selección de grupo causa que aumente a frecuencia dos xenes cando o parentesco xenético dun receptor con respecto a un actor multiplicado polo beneficio do receptor é maior que o custo reprodutivo que ten o actor. A regra é difícil de comprobar, pero un estudo nos esquíos Tamiasciurus hudsonicus feito en 2010 encontrou que na natureza a adopción de orfos por nais surrogadas ocorría soamente cando se daban as condicións da regra de Hamilton. Hamilton propuxo dous mecanismos para a selección de grupo: recoñecemento de parentes, na que os individuos poden identificar aos seus parentes, e poboacións viscosas, nas que a dispersión é rara dabondo como para que as poboacións estean estreitamente emparentadas. Os mecanismos de poboación viscosa fan posible a selección de parentesco e a cooperación social en ausencia de recoñecemento de parentes. A relación de crianza (nurture kinship), é dicir, o tratamento dos individuos como parentes cando viven xuntos, é suficiente para a selección de parentesco, dadas asuncións razoables sobre as taxas de dispersión. A selección de parentes non é o mesmo que a selección de grupos, na que a selección natural actúa sobre o grupo no seu conxunto.
Nos humanos, o altruísmo dáse con máis probabilidade e a maior escala con parentes que cos individuos non relacionados; por exemplo, os humanos fan agasallos segundo o estreitamente relacionados que están co receptor. Noutras especies, como os monos Chlorocebus pygerythrus practícase un coidado das crías por individuos que non son as súas nais, no que a miúdo femias emparentadas como irmás máis vellas ou avoas coidan das crías, segundo o seu parentesco. Outro exemplo é o camarón social Synalpheus regalis protexe aos xuvenís dentro de colonias moi relacionadas.
Introdución histórica
O primeiro en discutir o concepto da selección de parentesco foi Charles Darwin. No libro The Origin of Species escribiu claramente sobre o enigma que supoñían os insectos sociais estériles altruístas que
Neste texto "a familia" e o "rabaño" refírense á selección de parentesco. Este texto e outros de Darwin sobre "selección de parentesco" son destacados no libro de referencia de D. J. Futuyma Evolutionary Biology e no de E. O. Wilson Sociobiology.
Os primeiros tratamentos matemáticos formais da selección de parentesco foron os de R. A. Fisher en 1930 e J. B. S. Haldane en 1932 e 1955. J. B. S. Haldane comprendendo ben as cantidades e consideracións básicas da selección de parentesco deixou escrita unha frase que se fixo famosa: "sacrificaría a miña vida por dous irmáns ou oito curmáns" (I would lay down my life for two brothers or eight cousins). O comentario de Haldane aludía ao feito de que se un individuo perde a súa vida para salvar a dous irmáns, catro sobriños, ou oito curmáns, sería un "trato xusto" en termos evolutivos, xa que os irmáns son como media idénticos nun 50 % pola súa común descendencia, os sobriños nun 25%, e os curmáns nun 12,5% (nunha poboación diploide que se aparea aleatoriamente e previamente exogámicas). Pero Haldane tamén bromeou dicindo que realmente só morrería por salvar algo máis que un só xemelgo idéntico a el ou máis que dous irmáns completos. En 1955 aclarou:
John Maynard Smith parece que acuñou o termo actual de "selección de parentesco" en 1964:
A selección de parentesco causa cambios na frecuencia xénica co paso das xeracións, impulsados polas interaccións entre os individuos emparentados. Esta dinámica constitúe a base conceptual da teoría da evolución social. Algúns caosos de evolución por selección natural só poden comprenderse se consideramos como os parentes biolóxicos se inflúen mutuamente nas súas fitness. Baixo selección natural, un xene que codifique un trazo que mellora a fitness dos individuos que o portan debería incrementar a súa frecuencia na poboación; e inversamente, un xene que diminúa a fitness individual dos seus portadores debería ser eliminado. Porén, un xene hipotético que cause un comportamento que mellora a fitness dos parentes pero diminúe a do individuo que ten o comportamento, pode, malia todo, incrementar a súa frecuencia, porque os parentes a miúdo portan o mesmo xene. Segundo este principio, a mellora da fitness dos parentes pode ás veces compensar sobradamente a perda de fitness no individuo que presenta o comportamento, facendo que a selección de parentesco sexa posible. Iso é un caso especial dun modelo máis xeral, a chamada "fitness inclusiva". Esta análise foi posta en discusión, e Wilson escribiu que "os alicerces da teoría xeral da fitness inclusiva baseados na teoría da selección de parentesco derrubáronse" e en vez diso agora baséase na teoría da eusocialidade e na "coevolución xenes-cultura" para explicar os mecanismos subxacentes da sociobioloxía.
Regra de Hamilton
Formalmente, debería incrementarse a frecuencia dos xenes cando
rB > C
onde
Esta desigualdade coñécese como regra de Hamilton por W. D. Hamilton, que en 1964 publicou o primeiro tratamento cuantitativo formal da selección de parentesco.
O parámetro de parentesco (r) da regra de Hamilton foi introducida en 1922 por Sewall Wright como un coeficiente de parentesco que dá a probabilidade de que nun locus aleatorio, os alelos sexan idénticos por descendencia. Autores posteriores, incluíndo a Hamilton, reformularon ás veces isto cunha regresión, que, a diferenza das probabilidades, pode ser negativa. Unha análise de regresión que produce relacións estatisticamente negativas significativas indica que dous individuos son menos parecidos xeneticamente que dous tomados aleatoriamente (Hamilton 1970, Nature & Grafen 1985 Oxford Surveys in Evolutionary Biology). Isto foi aducido para explicar a evolución do comportamento malintencionado que consiste en actos que producen danos, ou perda de fitness, tanto para o actor coma para o receptor.
Hai pouco apoio empírico á regra de Hamilton en animais salvaxes, xa que é difícil cuantificar os custos dos diferentes comportamentos. O primeiro estudo para poñer a proba a regra de Hamilton fíxose en 2010 co esquío Tamiasciurus hudsonicus do Yukón, Canadá. Os investigadores encontraron que as nais surrogadas adoptaban crías orfas emparentadas pero non o facían as que non estaban emparentadas. Os investigadores calcularon o custo da adopción ao medir un decrecemento na probabilidade de supervivencia de toda a camada despois de incrementar a camada nunha cría, mentres que o beneficio foi medido como o incremento da probabilidade de supervivencia do orfo. O grao de parentesco do orfo e a nai surrogada para que ocorra a adopción dependía do número de crías que a nai surrogada xa tiña no seu niño, xa que isto afectaba ao custo da adopción. O estudo mostrou que as femias sempre adoptaban orfos cando rB > C, pero nunca o facían cando rB < C, o que proporciona un forte apoio á regra de Hamilton.
Mecanismos
O altruísmo ocorre onde o individuo actor sofre unha perda de fitness mentres que o individuo receptor experimenta unha ganancia de fitness. Un exemplo é o sacrificio dun individuo para axudar a outro.
miniatura|upright|O [[recoñecemento de parentes é unha teoría que predí que os portadores dun trazo (como a ficticia "barba verde") hanse comportar altruisticamente cara a outros que teñan o mesmo trazo.]]
Poboacións viscosos: En segundo lugar, mesmo o altruísmo indiscriminado pode ser favorecido en poboacións "viscosas" con baixas taxas de dispersión ou con rangos curtos de dispersión. Aquí, os compañeiros sociais teñen normalmente un parentesco xenealóxico próximo, e así o altruísmo pode florecer mesmo en ausencia de facultades de recoñecemento de parentes e discriminación de parentes; a proximidade espacial e sinais circunstanciais servirían como forma rudimentaria de discriminación. Isto suxire unha explicación bastante xeral do altruísmo. A selección direccional sempre favorece a aqueles con maiores taxas de fecundidade dentro de certas poboacións. Os individuossociais poden a miúdo mellorar a supervivencia da súa propia parentela ao pariciparen e seguiren as regras do seu propio grupo.
As clarificacións posteriores de Hamilton a miúdo pasaron desapercibidas, e debido á asunción que durara tanto tempo de que a selección de parentesco require poderes innatos de recoñecemento de parentes, algúns teóricos trataron de esclarecer a posición en traballos recentes:
Selección de parentesco e patróns sociais humanos
miniatura|As familiaas son importantes no comportamento humano, pero a selección de parentesco pode basearse na proximidade e outros sinais.
Pavonis Mons
Pavonis Mons é un gran volcán de escudo que está situado na rexión de Tharsis do planeta Marte. É o volcán que está no medio na cadea de tres volcán chamados colectivamente os Tharsis Montes e está centrado sobre as coordenadas 0,79° N 246,6° E. O volcán foi descuberto pola sonda Mariner 9 no ano 1971 e orixinalmente foi chamada Mancha central (ou mancha do medio). Recibiu o seu nome actual no ano 1973, Pavonis Mons en latín significa "Monte do pavo".
Selección de parentesco
Selección de parentesco e patróns sociais humanos
Os psicólogos evolutivos, seguindo a interpretación dos antropólogos darwinistas da teoría da selección de parentesco intentaron inicialmente explicar o comportamento altruísta humano por medio de selección de parentesco afirmando que "os comportamentos que axudan a un parente xenético son favorecidos pola selección natural." Porén, a maioría dos psicólogos evolutivos recoñecen que esta formulación abreviada común é inexacta:
Pavonis Mons
Descrición Xeral
miniatura|esquerda|340px|Mapa do [[cuadrángulo de Tharsis. Pavonis Mons queda na beira sur.]]
Selección de parentesco
Selección de parentesco e patróns sociais humanos
Igual que pasou coas incursións sociobiolóxicas iniciais nos datos multiculturais, os enfoques típicos non poden encontrar unha axeitada explicación dos descubrimentos dos etnógrafos sobre que os patróns de parentesco humanos non están necesariamente construídos con lazos de sangue. Porén, como os últimos refinamentos de Hamilton da súa teoría deixaron claro, non predín simplemente que os individuos relacionados xeneticamente inevitablemene se recoñecerán e establecerán comportamentos sociais positivos cos seus parentes xenéticos, senón que puideron evolucionar mecanismos indirectos baseados no contexto, os cales en ambientes históricos cumpren o criterio da fitness inclusiva (ver sección anterior). A consideración dos demógrafos do ambiente evolutivo típico de calquera especie é crucial para comprender a evolución dos comportamentos sociais. Como o propio Hamilton indicou, "Os actos altruístas ou egoístas só son posibles cando está dispoñible un obxecto social axeitado. Neste sentido os comportamentos son condicionais desde o principio." (Hamilton 1987, 420).
Pavonis Mons
Descrición Xeral
Pavonis Mons queda na beira sur do cuadrángulo de Tharsis - aproximadamente a 400 km suroeste de Ascraeus Mons (que dos 3 volcáns de Tharsis Montes é o que está máis ó norte) e 400 km ó nordés de Arsia Mons (que é o membro dos Tharsis Montes que está máis ó sur). Os Tharsis Montes descansan ó longo dun crista nunha gran elevación que vai dirección nordés coñecida coma a protuberancia de Tharsis (ou avultamento), o cal case ocupa toda a rexión de Tharsis e estendese ó longo de máis de 3,000 km de ancho na rexión ecuatorial occidental de Marte. Olympus Mons, o volcán máis grande do Sistema Solar está na beira da protuberancia de Tharsis, a uns 1.200 km ó noroeste de Pavonis Mons.
Selección de parentesco
Selección de parentesco e patróns sociais humanos
Desde esta perspectiva, e notando a necesidade de dispoñer dun contexto axeitado da interacción, os datos sobre como está mediado o altruísmo en mamíferos sociais facilmente teñen sentido. En mamíferos sociais, primates e humanos, os actos altruístas que cumpren o criterio de selección de parentesco están mediados tipicamente por sinais circunstanciais como o ambiente de desenvolvemento compartido, familiaridade e lazos sociais. É dicir, é o contexto o que media o desenvolvemento do proceso de establecemento de lazos e a expresión dos comportamentos altruístas, non o parentesco xenético per se. Esta interpretación é compatible cos datos etnográficos multiculturais e denominouse parentesco de crianza (nurture kinship).
Pavonis Mons
Descrición Xeral
Pavonis Mons é o volcán máis pequeno dos tres volcáns dos Tharsis Montes, ten uns 375 km de diámetro e queda case 14 km por riba do datum marciano (o hipotético nivel do mar marciano.) Coma volcán de escudo que é, Pavonis Mons ten unha pendente moi suave e cunha de inclinación só 4°. O cumio contén unha caldeira circular e profunda de 47 km de diámetro e con polo menos 5 km de profundidade. Unha gran depresión moi pouco profunda descansa inmediatamente ó nordés da pequena caldeira. Esta gran depresión ten uns 90 km de diámetro e estruturalmente é máis complexa cá pequena caldeira.
Selección de parentesco
Exemplos
A eusocialidade utilízase para describir sistemas sociais que teñen tres características: (1) solapamento das xeracións entre os proxenitores e a súa descencdencia; (2) coidado cooperativo das crías, e (3) castas especializadas de individuos non reprodutores. Os insectos sociais son bos exemplos de individuos que teñen o que parecen ser trazos seleccionados por parentesco. As obreiras dalgunhas especies son estériles, un trazo que non aparecería se a selección individual fose o único proceso que está funcionando. O coeficiente de parentesco r é anormalmente alto nas irmás das obreiras nunha colonia de himenópteros debido á haplodiploidía. A regra de Hamilton crese que se cumpre porque os beneficios na fitness para as obreiras se cre que exceden os custos en termos de oportunidades reprodutivas perdidas, aínda que isto nunca foi demostrado empiricamente. Hai hipóteses que compiten con esta, que poderían tamén explicar a evolución do comportamento social neses organismos.
Pavonis Mons
Descrición Xeral
Coma case toda a rexión de Tharsis, Pavonis Mons ten un albedo moi alto e unha baixa capacidade calorífica volumétrica (a capacidade dun corpo volumétrico de almacenar calor), indicando que o volcán e os seus arredores están cubertos de grandes cantidades de po fino. O po forma un manto sobre a superficie que escurece ou muda a topografía e a xeoloxía das particularidades menos significativas da rexión. Tharsis é probablemente poeirento debido ás súas grandes alturas. A presión atmosférica no cumio é duns 130 Pa (1,3 mbar), un 21% da presión media da superficie de Marte. A densidade atmosférica é demasiado baixa para move-lo po unha vez este é depositado.
Selección de parentesco
Exemplos
miniatura|Os monos [[Cercopithecus solatus favorecen os seus propios parentes por liña materna.]]
Pavonis Mons
Xeoloxía
miniatura|dereita|240px|Topografía en cor feita polo MOLA do Pavonis Mons. A meirande parte do volume da superficie do volcán consiste en coladas de lava de comenzos da idade Amazónica. As ladeiras do norte do volcán están moi fracturas con grabens e con fallas normais concéntricas que parten do cumio da caldeira do volcán. Na parte máis baixa da ladeira este, existe unha cadea de fosas elípticas ou ovais, aliñadas cara abaixo e en dirección ó centro dunha depresión pouco profunda. Están ambas estruturas formadas polo colapso asociado a unha falla – as escarpas en cada lado da depresión son a liña de falla. (Estas estruturas normalmente son atopadas en lugares onde o chan foi movido por rochas fundidas ou forzas tectónicas.)
Glaciares
Usando os datos das sondas Mars Global Surveyor e da Odyssey, combinados cos adiantos no estudo dos glaciares, os científicos suxeriron que os glaciares existiron no pasado en Pavonis Mons e probablemente aínda existan en moito menor medida. Evidencia disto son as cristas concéntricas (morenas depositadas polos glaciares), unha área nodosa (causada pola sublimación do xeo), e unha sección suave que flúe por riba doutros depósitos (refugallos que cobren o xeo do glaciar). O xeo puido ser depositado cando a oblicuidade de Marte alterou o clima do propio planeta, causando dese xeito que houbese máis humidade na atmosfera. Os estudos indican que a houbo unha glaciación no período Amazónico tardío, que é o período máis recente na cronoloxía de Marte. Probablemente ocorreron múltiples procesos glaciares. O xeo presente na actualidade é un dos recursos primordiais para unha posible colonización futura do planeta.
Posible evidencia de placas tectónicas
Pavonis Mons é o volcán que está no medio na cadea de tres volcáns chamados colectivamente os Tharsis Montes da rexión do mesmo nome, e está case á altura do ecuador. Os outros dous volcáns do Tharsis Montes son o Ascraeus Mons e o Arsia Mons. Os tres volcáns do Tharsis Montes, xunto con outros volcáns máis pequenos que están máis ó norte, forman unha estreita liña. Propúxose a teoría de que está longa e estreita liña de volcáns podería se-lo resultado do movemento dunha placa tectónica que na terra dan coma resultado as cadeas de volcáns feitas por un punto quente.
Selección de parentesco
Exemplos
As chamadas de alarma nos esquíos terrestres son outro exemplo. Aínda que estes animais poden alertar a outros individuos da súa especie dos perigos, isto chama a atención sobre o que fai a chamada e expono a un maior risco de depredación. Paul Sherman estudou as chamadas de alarma destes animais e observou que as chamadas ocorrían máis frecuentemente cando o que facía a chamada tiña parentes preto. Nun estudo similar, John Hoogland seguiu a individuos machos durante difeentes estadios da súa vida. No roedor Cynomys os machos modificaban a súa taxa de chamadas cando estaban próximos a un parente. Estes comportamentos mostran que o autosacrificio é dirixio cara aos parentes próximos, e que hai unha ganancia de fitness indirecta.
Alan Krakauer da Universidade de California, Berkeley estudou a selección de parentesco no comportamento de cortexo dos pavos salvaxes. Igual que unha moza adolescente axuda á súa irmá máis vella a prepararse para unha festa, un pavo subordinado pode axudar ao seu irmán dominante a despregar unha impresionante exhibición en equipo que é só en beneficio do membro dominante.
Mesmo certas plantas poden recoñecer e responder aos lazos de parentesco. Susan Dudley na Universidade McMaster do Canadá usou a planta Cakile para comparar os patróns de crecemento de plantas non relacionadas que compartían un testo de plantas do mesmo clon. Atopou que as plantas non relacionadas competían polos nutrientes do solo por medio dun crecemento agresivo das raíces. Isto non ocorría coas plantas irmás.
O rato Apodemus sylvaticus xera agregados de espermatozoides que forman trens móbiles, algúns dos espermatozoides sofren reaccións acrosomicas prematuras que se correlacionan con mellorar a mobilidade deses trens móbiles cara ao óvulo da femia para a fertilización. Esta asociación crese que se produce como resultado dun "efecto barba verde" no cal os espermatozoides realizan un acto de selección de parentes altruísta despois de identificar a semellanza xenética dos espermatozoides que o rodean.
Exemplos humanos
Aínda que pode que a regra de Hamilton non sempre se aplique, diversos estudos demostraton que o parentesco adoita ser importante para o altruísmo humano porque os humanos están inclinados a comportarse máis altruistamente cara aos seus parentes que cara a individuos non relacionados. Moitas persoas elixen vivir preto dos seus parentes, intercambian regalos cos seus parentes, e favorécenos en legados en proporción ao seu maior parentesco.
Estudos experimentais, entrevistas e enquisas
Nun estudo estrevistouse a varios centos de mulleres nos Ánxeles, California para estudar os patróns nas que se producía a axuda entre parentes comparados con entre non parentes. Aínda que os amigos non emparentados se axudaban de boa gana, a súa axuda era moito máis probablemente recíproca. Porén, as maiores cantidades de axuda non recíproca, eran proporcionados polos parentes. Adicionalmente, os parentes máis próximos eran considerados fontes máis probables de axuda que os distantes. De xeito similar, varias enquisas a estudantes univesitarios americanos encontraron que era máis probable que os individuos afrontasen o custo de axudar a un parente cando había unha alta probabilidade de que o parentesco e o beneficio fose maior que o custo. O sentimento de boa disposición a axudar dos participantes era maior cara aos membros da familia que aos non emparentados. Adicionalmente, os participantes estaban máis dispostos a axudar aos individuos máis emparentados con eles. As relacións interpersoais entre parentes en xeral daban máis apoio e eran menos maquiavélicas que entre os non emparentados.
Nun experimento, os participantes (tanto do Reino Unido coma zulús de Suráfrica) canto máis tempo mantiñan unha dolorosa posición de esquí, máis diñeiro ou comida se regalaba a un determinado parente. Os participantes repetiron o experimento con individuos con diferente parentesco (pais e irmáns a r = 0,5, avós, sobriños a r = 0,25 etc.). Os resultados mostraron que os participantes mantiñan aquela incómoda posición durante intervalos máis longos canto maior era o grao de parentesco entre eles e os que recibían a recompensa.
Estudos observacionais
Un estudo das prácticas de compartición da comida na pequena illa de Ifaluk das Carolinas Occidentais determinou que a compartición de comida era máis común entre persoas da mesma illa, posiblemente porque o grao de parentesco entre os habitantes da mesma illa sería maior que o parentesco entre os habitantes de diferentes illas. Cando a comida se compartía entre illas, a distancia que o compartidor tiña que viaxar para chegar alí estaba correlacionada con quen era o receptor, xa que para querer facer unha viaxe a gran distancia o receptor tiña que ser un parente próximo. O parentesco do individuo e o beneficio de fitnes inclusiva potencial tiña que compensar o custo de enerxía de transportar a comida unha certa distancia.
Os humanos poden usar a herdanza de bens materiais e riquezas para maximizar as súas fitness inclusivas. Ao proporcionar unha riqueza herdada a un parente próximo, un individuo pode mellorar as oportunidades reprodutivas do seu parente e así incementar a súa fitness inclusiva mesmo despois de morrer. Un estudo de mil testamentos atopou que os beneficiarios que recibían a maior parte da herdanza eran xeralmente os máis estreitamente emparentados co que facía o legado. Os parentes máis distantes recibían proporcionalmente menos herdanza, e as menores cantidades recibíanas os non emparentados.
Un estudo das prácticas de coidado dos nenos entre mulleres canadenses encontrou que as mulleres estudadas con nenos proporcionaban coidados aos nenos de mulleres non emparentadas reciprocamente. O custo de coidar nenos non emparentados estaba compensado polos beneficios que recibía a muller cando despois outra coidaba á súa vez os seus fillos. Porén, as mulleres sen fillos era significativamente máis probable que ofrecesen coidados aos emparentados. Para os individuos sen fillos propios, os beneficios para a fitness inclusiva de proporcionar coidados a nenos estreitamente emparentados podería superar os custos de tempo e enerxía do coidado de nenos.
O investimento familiar nos fillos entre familias negras de Suráfrica tamén parece consistente cun modelo de fitness inclusiva. Un maior grao de parentesco entre os nenos e os seus coidadores correlacionábase frecuentemente cun maior grao de investimento nos nenos, proporcionándolles máis comida, coidado da súa saúde, e roupa. O parentesco entre os nenos e o resto da familia tamén está positivamente asociado coa regularidade co que os nenos ían ao médico local e co curso máis alto que os nenos completaban na escola. Adicionalmente, o parentesco asocíabase negativamente con que un neno estivese nun curso escolar inferior ao que lle correspondía por idade.
A observación dos cazadores-recolectores Dolgan do norte de Rusia suxeriu que, mentres que a compartición de comida recíproca ocorre tanto entre parentes coma non parentes, hai transferencias asimétricas máis grandes e máis frecuentes de comida cos parentes. Os parentes é máis probable que sexan benvidos a comidas non recíprocas, mentres que os non parentes son desanimados a asistir. Finalmente, mesmo cando a compartición de comida recíproca ocorre entre familias, estas familias están a miúdo moi estreitamente emparentadas, e os principais beneficiarios son os fillos.
Outras investigaións indican que a violencia en familias é máis probable que ocorra cando están presentes padrastos/madrastas e que a "relación xenética está asociada cunha suavización do conflito, e as valoracións evidentes da xente deles mesmos e dos outros están sistematicamente relacionadas cos valores reprodutivos das partes".
Outros numerosos estudos suxiren como pode funcionar a fitness inclusiva entre diferentes pobos, como os Ye’kwana do sur de Venezuela, os xitanos de Hungría, e a malfadada expedición Donner nos Estados Unidos.
Exemplos non humanos
Os monos Chlorocebus pygerythrus mostran selección de parentesco entre irmáns, nais e fillos, e avós-netos. Estes monos realizan crianza non materna de parentes, cando o coidador é tipicamene unha femia irmá vella ou avoa. Outros estudos mostraron que os individuos actúan agresivamente cara a outros individuos que eran agresivos cos seus parentes.
Synalpheus regalis é unha especie de camarón eusocial que protexe aos inmaturos na colonia. Ao defender aos individuos novos, o camarón defensor maior pode incrementar a súa fitness inclusiva. Datos de estudos de alocimas indicaron que o parentesco dentro da colonia é alto, e como media do 0,50, o que indica que as colonias nesta especie son grupos de parentes próximos.
Críticas
A teoría da selección de parentesco foi criticada en dous estudos, nun publicado en 1998 e noutro en 2002. Alonso e Schuck-Paim argumentan que os comportamentos que a selección de parentesco trata de explicar non son altruístas (en puros termos darwinistas) porque: (1) poden favorecer directamente ao que os realiza como individuo que trata de maximizar a súa proxenie (polo que os comportamentos poden explicarse como unha selección individual corrente); (2) estes comportamentos benefician ao grupo (polo que poden ser explicados como selección de grupo); e (3) son subprodutos dun sistema de desenvolvemento de moitos "individuos" que realizan diferentes tarefas (como nunha colonia de abellas, ou as células dos organismos multicelulares, que son o foco da selección). Tamén argumentan que os xenes implicados nos conflitos de proporción de sexos (sex ratio) podían ser tratados como "parasitos" das colonias sociais (xa establecidas), non como os seus "promotores", e, por tanto, a proporción de sexos nas colonias sería irrlevante para a transmisión da eusocialidade. Estes artigos foron en gran medida ignorados ata que foron citados por Martin Nowak, Corina Tarnita, e E. O. Wilson. Estes últimos autores argumentaron que:
Eles, igual que antes Alonso (1998) e Alonso e Schuck-Paim (2002), explican estes fenómenos mediante selección a multinivel. Isto orixinou unha forte resposta, incluíndo unha refutación publicada en Nature asinada por uns cen investigadores.
Polipriónidos
miniatura|300px|[[Cherna (Polyprion americanus) no Aquarium Finisterrae]] Os polipriónidos (Polyprionidae) son unha familia de peixes mariños incluída na orde dos perciformes (Perciformes). Están distribuídos por todo o mundo.
Características
Cabeza grosa e maciza, cun opérculo dotado de dúas espiñas redondeadas. Liña lateral completa e continua.
Unha soa aleta dorsal, con 9-12 espiñas e 11-13 raios brandos; unha anal con 3 espiñas e 7-10 raios brandos; pelvianas cunha espiña e cinco raios brandos; caudal truncada ou redondeada.
Viven nos fondos oceánicos, onde se resgardan no interior de covas.
Clasificación
Comprende dous xéneros e seis especies:
Evanxeos apócrifos
Definición
A palabra apócrifo é unha palabra de orixe grega que significa agochado. Este adxectivo deriva dos escritos manexados polo gnosticismo, cuxos seguidores se concibían a si mesmos como escollidos aos que lles estaba reservado o coñecemento de revelacións misteriosas e ocultas ao común das xentes. Pero referirse aos escritos gnósticos como "apócrifos" é enganoso, posto que non serían considerados como tales polos crentes máis ortodoxos dende o punto de vista doutrinario. Os Pais Gregos usaban o termo como sinónimo de antilegomena (documento disputado), aínda que certos libros canónicos tamén foron disputados, como a Apocalipse de San Xoán. Os expertos usan tamén o termo como sinónimo de pseudografía, termo aplicado a documentos de atribución falsa como o Evanxeo de Pedro, no que un autor anónimo emprega o nome dun apóstolo para titular o seu traballo. A partir do Concilio de Trento a palabra "apócrifo" adquiriu connotacións negativas e tornouse sinónimo de "falso".
Historia
miniatura|Manuscrito do Collectio canonum Sancti Blasii que reproduce o "Decretum Gelasianum". Nel se fixaba a listaxe de libros canónicos da Biblia As comunidades xudeu-cristiás do primeiro cristianismo manexaron textos en hebreo e arameo. Os ebionitas manexaron os seus propios textos coherentes co monoteísmo radical do xudaísmo. Siria e Exipto foron prolíficas neste tipo de escritos. Neste caso obsérvanse dúas tendencias:
Correntes como o dualismo propio do maniqueísmo sumáronse ao gnosticismo no senso de desprezar o carnal e o material e, polo tanto, non buscaban tanto reflectir feitos soamente históricos, senón mensaxes de elevación mística e revelación espiritualista.
O marcionismo, ao establecer o seu propio canon que non aceptaba máis que o Evanxeo de Lucas e algunhas cartas atribuídas a Paulo de Tarso, provocou nas comunidades que se foron aglutinando en torno aos patriarcados incipientes de Alexandría, Xerusalén e Antioquía que se fose realizando unha escolma de textos que se entendía que reflectían a experiencia de fe transmitida polos apóstolos.
O recoñecemento de determinados textos por parte de figuras ás que se recoñeceu especial autoridade (Pais da igrexa) foi tamén un criterio de escolla e depuración. Oríxenes enumera varios libros apócrifos xa no século III. Foi un proceso de decantación que se produciu devagar ata a lista definitiva de Atanasio de Alexandría na que menciona os 27 textos do Novo Testamento.
Posteriormente, o Fragmento Murotariano, unha carta de Inocencio I, e o denominado Decreto Xelasiano pretenden dar un carácter fixo e definitivo ao conxunto de textos canónicos.
Evanxeos da infancia
A escaseza de información sobre a infancia de Xesús nos evanxeos provocou unha gran demanda sobre os primeiros anos da súa vida entre os primeiros cristiáns. Esta demanda foi satisfeita por diversos textos redactados a partir do século II d.C. Ningún deles foi aceptado no canon bíblico, a pesar do gran número de exemplares sobreviventes que dan idea da súa popularidade.
A maior parte foi baseada no máis antigo dos evanxeos da infancia, o Evanxeo da Infancia de Tiago (tamén chamado Proto-evanxeo de Tiago), no Evanxeo da Infancia de Tomé, e na combinación posterior de ambos no Evanxeo de Pseudo-Mateo (tamén chamado "Evanxeo da Infancia de Mateo" ou "Nacemento de María" e "Infancia do Salvador").
Apócrifos xudeocristiáns
Son evanxeos pertencentes a seitas xudeocristiás que conservaban unha forte relación co xudaísmo, e que mantiñan a Lei mosaica:
Versións rivais dos evanxeos canónicos
miniatura|Pergamiño co Evanxeo de Nicodemo (século IX ou X) Existiron moitas versións alternativas e editadas doutros evanxeos durante os primeiros anos do cristianismo. Na maior parte das veces o texto afirma ser unha versión máis antiga ou unha versión sen os engadidos ou distraccións feitas polos opoñentes nas versións máis recoñecidas. Os Pais da Igrexa insistían en que eran estas versións rivais as que distorsionaban o texto orixinal, aínda que non todos os estudosos modernos coincidan. É tema de debate se existe ou non algunha versión máis antiga dos evanxeos canónicos. Algúns detalles dos seus contidos só sobreviviron nas referencias que deles facían os que escribían argumentos na súa contra. Por iso non está claro se eran moi distintos entre eles, ou se eran todos eles diferentes obras, ou varios títulos referidos a un mesmo texto.
Apócrifos da Paixón e da Resurrección
Adoitan exculpar a Roma da crucifixión de Xesús:
Apócrifos gnósticos
Na era moderna recuperáronse moitos téxtos gnósticos, especialmente tras o descubrimento da Biblioteca de Nag Hammadi en 1945. Algúns textos expoñen a cosmoloxía esotérica e a ética defendida polos gnósticos. Moitas veces adoptan a forma de diálogos nos que os discípulos preguntan a Xesús e este expón o seu coñecemento esotérico. Hai un texto coñecido como Epístola Apostolorum que é unha polémica contra o esoterismo gnóstico, pero está tamén escrito ao xeito do resto dos textos gnósticos.
Textos sobre Xesús
miniatura|Manuscrito co Apócrifo de Xoán (século IV) conservado do Museo Copto do Cairo
Textos setianos
Os setianos era un grupo que adoraba ao Seth bíblico, terceiro fillo de Adán e Eva como unha figura mesiánica, sendo Xesús como unha reencarnación de Seth. Produciron varios textos nos que se expuña a súa cosmoloxía esotérica:
Feitos aprócrifos
Os 'Feitos dos Apóstolos' foi un xénero literario no cristianismo primitivo, que contaba a historia do movemento cristián tras a Ascensión de Xesús a través das vidas e obras dos seus Apóstolos, principalmente Pedro, Xoán e Paulo. O texto chamado Feitos dos Apóstolos foi incluído no canon bíblico, sendo a segunda parte dunha obra iniciada co Evanxeo de Lucas.
Entre os apócrifos abundan os feitos sobrenaturais. Segundo a tradición, unha parte deles foron escritos por Leucius Charinus, compañeiro do apóstolo Xoán. Os "Feitos de Tomé" e os "Feitos de Pedro e os doce" son considerados textos gnósticos.
Apocalipses apócrifos
miniatura|Ilustración dun manuscrito da Apocalipse de Paulo (século XII)
Destino de María
Moitos textos son descricións dos eventos que rodearon o destino da María (a nai de Xesús):
Fragmentos
Ademais das obras apócrifas coñecidas, existen tamén algúns pequenos anacos de obras que nos son descoñecidas no seu formato completo. Algúns dos máis importantes son:
Obras perdidas
Existen diversos textos mencionados en moitas fontes antigas e que foron considerados dende a ortodoxia da época como apócrifos, aínda que non chegaron ata nós:
Ortodoxia
Aínda que moitos libros citados aquí son considerados heréticos, outras obras non son consideradas particularmente heréticas no contido, e son en realidade aceptadas como libros de importante valor espiritual. Non son, a pesar diso, considerados canónicos.
Entre os historiados do cristianismo primitivo, estes libros teñen un valor incalculable, especialmente os que case entraron no canon final, como o Pastor de Hermas. Bart Ehrman, por exemplo, di:
Patch the Sky
Patch the Sky é o décimo segundo álbum en solitario do músico estadounidense Bob Mould, antigo membro de Hüsker Dü e Sugar, publicado o 25 de marzo de 2016 a través do selo Merge Records.
Antecedentes
Patch the Sky é descrito por Mould como o terceiro álbum dunha triloxía, sendo os outros dous o Silver Age de 2012 e o Beauty & Ruin de 2014. Esta triloxía inciciouse coa fichaxe de Mould por Merge Records e co recrutamento do baixista Jason Narducy e o batería Jon Wurster para a súa banda de gravación e xira.
Bob Mould considerou inicialmente facer un álbum principalmente acústico, semellante á súa estrea de 1989 Workbook. A canción "Hold On" data desa época, e foi escrita como unha canción acústica máis lenta en 2013.
A nai de Mould morreu tras o lanzamento de Beauty & Ruin, e isto, xunto con outras circunstancias na vida do músico, fixo que o ton do álbum fose máis escuro.
Xabier Lete
Xabier Lete Bergaretxe, nado en Oiartzun o 5 de abril de 1944 e finado en Donostia o 4 de decembro de 2010, foi un cantante e poeta vasco.
Comité Olímpico do Nepal
Comité Olímpico do Nepal (en नेपाल ओलम्पिक समिति) é o Comité Olímpico Nacional que representa ao Nepal e os seus equipos de deportes. Foi creado en 1962 e foi recoñecido oficialmente polo Comité Olímpico Internacional en 1963.
Juan Carlos Lorenzo
Juan Carlos Lorenzo Pereira, coñecido como o Toto Lorenzo, nado en Bos Aires o 27 de outubro de 1922 e finado na mesma cidade o 14 de novembro de 2001, foi un xogador e adestrador de fútbol arxentino, de orixe galega.
Destacou principalmente como adestrador, forxando unha prestixiosa carreira, durante a cal gañou un notable número de títulos nacionais e internacionais en diferentes clubs, especialmente na Arxentina. Está considerado un dos mellores adestradores da historia do fútbol arxentino e un adestrador adiantado á súa época.
Como futbolista xurdiu da canteira do Chacarita, formando parte do equipo que acadou o ascenso á Primeira división arxentina en 1941. Xogou tamén en Boca Juniors, logrando 3 títulos: unha copa nacional e dúas copas do Río da Prata. Destacou durante a súa estancia no RCD Mallorca, onde foi futbolista e adestrador ao mesmo tempo e co que logrou o ascenso desde a Terceira División á Primeira División en só dous anos.
Xa plenamente na súa carreira como adestrador, consagrouse conseguindo dous campionatos de liga con San Lorenzo en 1972, un deles de xeito invicto. Como adestrador do Atlético de Madrid, realizou unha grande actuación e conseguiu rematar como subcampión da Copa de Europa de 1974.
Os seus maiores logros conseguiunos dirixindo o Boca Juniors, club ao que levou a gañar un total de cinco títulos. A nivel nacional, consagrou ao equipo "xeneize" cun dobre campionato de Primeira División en 1976. Ademais gañou as dúas primeiras Copa Libertadores do club, en 1977 e 1978, así como a desaparecida Copa Intercontinental de 1977, tamén a primeira da historia do equipo. Foi seleccionador arxentino en dúas Copas do Mundo: Chile 1962 e Inglaterra 1966.
Traxectoria
Naceu na rúa Suipacha de Bos Aires en 1922, sendo o único fillo de dous emigrantes galegos que se coñeceran e casaran na Arxentina: José Lorenzo Pérez, un zapateiro ourensán, e Rosa Pereira Mallo, unha compostelá que traballaba pasando o ferro. Foi súa nai quen lle deu o alcume de "Toto".
Como futbolista
Comezou a súa carreira como futbolista en Nueva Chicago, pasando logo ás categorías inferiores de Chacarita Juniors, aínda que estivo varios meses tamén no terceiro equipo de River Plate. Debutou na Primeira División Arxentina co Chacarita o 24 de novembro de 1940, ano no que o equipo acabou descendendo á Primeira B. Con todo, o equipo volveu lograr o ascenso na tempada seguinte e Lorenzo xogou nel ata 1944, cando foi transferido a Boca Juniors.
Co club "xeneize" logrou dous subcampionatos, en 1945 e 1946. Pasou logo brevemente por Quilmes, antes de dar o salto a Europa, onde fichou pola Sampdoria italiana. Permaneceu no club xenovés até 1952, momento no que marchou a Francia incorporándose ao AS Lorraine.
En 1954 asistiu, por recomendación do seu adestrador Jacques Favre, a un curso de adestradores que realizaba a liga inglesa en Lilleshall. Pouco antes, nun partido amigable fronte ao Real Madrid no que debutou Alfredo Di Stéfano, viuno xogar o técnico arxentino Helenio Herrera, quen o levou en 1954 para o Atlético de Madrid. Disputou 12 partidos na súa primeira tempada e anotou 4 goles. Militou no equipo madrileño unha tempada e media máis, aínda que sen gozar apenas de minutos, e en 1957 foi traspasado ao Rayo Vallecano, co que disputou a parte final da liga de Segunda División.
En agosto dese mesmo ano obtivo o título de adestrador nacional, na mesma promoción que Kubala e Di Stéfano entre outros. Na tempada 1957/58 disputou 32 partidos co Rayo, anotando 7 goles, e acto seguido fichou como xogador-adestrador polo RCD Mallorca, de Terceira División, por recomendación de Di Stéfano.
Xogador-adestrador no Mallorca (1958-1960)
Como xogador-adestrador do Mallorca logrou gañar 25 de 30 partidos na tempada 1958/59, logrando o ascenso á Segunda División. Na seguinte tempada, exercendo de novo como futbolista e técnico ao mesmo tempo, o equipo acabou campión e conseguiu o primeiro ascenso da súa historia á máxima categoría. Continuou xa só como adestrador na primeira tempada do equipo na Primeira División, pero tras 13 xornadas foi cesado nunha polémica decisión que provocou a dimisión de parte da directiva do club.
Subcampionato con San Lorenzo (1961-1962)
miniatura|Juan Carlos Lorenzo na [[Praza de Maio en 1962.]] En 1961 foi contratado por San Lorenzo de Almagro. Cun estilo que foi considerado innovador levou o club porteño ao subcampionato, o que lle abriu as portas da selección arxentina, á que dirixiu no Mundial de 1962.
Lazio e Roma (1962-1965)
Logo da experiencia no equipo nacional o Toto regresou a Europa para dirixir á Lazio. O club romano atravesaba un dos peores momentos da súa historia, despois de descender por primeira vez á Serie B un ano antes. Lorenzo conseguiu levar a Lazio ao segundo lugar da táboa, conseguindo o ascenso esa mesma tempada, nun equipo no que destacaron Orlando Rozzoni, Idilio Cei e Diego Zanetti. Na súa segunda tempada en Roma, acadou o oitavo posto da Serie A.
Na tempada 1964/65 fichou polo outro gran equipo da capital italiana, a Roma, coa que conquistou ao pouco de chegar a primeira Copa de Italia para o club, tras derrotar ao Torino na final.
Segundas etapas na Lazio e no Mallorca (1968-1971)
En 1968 volveu á Lazio, que se atopaba de novo na Serie B, e acadou un novo ascenso co club romano, rematando campión da segunda categoría. Continuou dous anos máis en Roma, onde tivo ás súas ordes ao histórico Giorgio Chinaglia e onde cruzou unhas acusacións co seu antigo mentor Helenio Herrera que lle valeron unha multa a ambos. Na tempada 1970/71 o equipo acabou descendendo.
Bicampionato con San Lorenzo (1972-1973)
En 1972 volveu por terceira vez a San Lorenzo. A superioridade do equipo ese ano foi tal que acadou o título do Metropolitano catro xornadas antes de finalizar o torneo. No Torneo Nacional do mesmo ano, a superioridade foi aínda maior, logrando o título sen perder ningún partido e derrotando na final a River Plate cun gol de Luciano Figueroa na prórroga.
Ascenso con Unión de Santa Fe (1975-1976)
En 1975 regresou a Arxentina para dirixir o recentemente ascendido Unión de Santa Fe. O equipo reforzouse con grandes fichaxes como as de Hugo Gatti, Rubén Suñé Ernesto Mastrángelo ou Victorio Cocco, e converteuse na revelación do campionato Metropolitano, acadando o cuarto lugar da táboa.
Éxitos con Boca Juniors (1976-1979)
Ao ano seguinte fichou por Boca Juniors, onde comezou a súa etapa máis triunfante en canto a títulos. Decidiu levar consigo para Boca a tres xogadores do Unión: Gatti, Suñé e Mastrángelo. Na súa primeira tempada gañou os dous títulos do país (Torneo Metropolitano e Torneo Nacional) e ao ano seguinte conquistou a primeira Copa Libertadores de América para o club, tras derrotar ao Cruzeiro na quenda de penaltis do partido de desempate. En agosto de 1978 conquistou a Copa Intercontinental batendo na final ao campión de Europa, o Borussia Mönchengladbach alemán, e en novembro gañou a súa segunda Copa Libertadores consecutiva, tras non perder ningún partido na competición e gañar finalmente ao Deportivo Cali colombiano. Acadou aínda unha terceira final en 1979, pero caeu derrotado fronte ao Club Olimpia de Asunción.
Últimos equipos (1980-1987)
En 1980 pasou a dirixir o Racing Club, e ao ano seguinte o Argentinos Juniors e outra vez San Lorenzo, co que viviu un dos seus peores momentos como adestrador, ao descender á Primeira B. Pasou logo polo Atlante mexicano, o Vélez Sarsfield e o Atlanta, conseguindo con este último o ascenso en 1983 á primeira división. miniatura|Juan Carlos Lorenzo na súa segunda etapa como adestrador de [[Club Atlético Boca Juniors|Boca Juniors, en 1987.]] En 1984 regresou á Lazio para substituír a Paolo Carosi. Alí tivo ás súas ordes a Laudrup, Batista e Giordano entre outros. Con todo, non chegou a rematar a tempada, deixando o equipo tras 18 xornadas. En 1985 volveu durante varios partidos ao banco de San Lorenzo e en 1987 ao de Boca Juniors, para substituír ao cesado Roberto Marcos Saporiti, pero os resultados seguiron sen chegar e tamén foi relevado despois de 14 xornadas e substituído por José Pastoriza. Tras isto puxo punto e final á súa carreira como técnico despois de case tres décadas.
Selección nacional
Juan Carlos Lorenzo dirixiu á selección arxentina de fútbol nas fases finais dos Mundiais de fútbol de 1962 e 1966 con diferente sorte. En Chile foi eliminado rapidamente na primeira rolda. En Inglaterra o equipo conseguiu pasar invicto a primeira fase e foi eliminado polo equipo local, que máis tarde sería campión, nun partido con polémica arbitraxe.
Morte
Morreu en Bos Aires o 14 de novembro de 2001, aos 79 anos de idade, por unha infección pulmonar e diabetes. O seu corpo foi incinerado e as súas cinzas espalladas detrás dunha portería de La Bombonera, estadio de Boca Juniors.