cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sexo
Determinación ambiental ou non xenética
Nalgúns fieitos o predeterminado é seren hermafroditas, pero aqueles fieitos que medran en solos nos que xa dominaran os hemafroditas, vense influenciados polas hormonas residuais no ambiente e desenvolveranse como machos.
Dimorfismo sexual
miniatura|dereita|Os faisáns son un caso de dimorfismos sexual tanto en tamaño como en aparciencia. Moitos animais e algunhas plantas teñen diferenzas entre o sexo masculino e o feminino en tamaño e aspecto, o cal é o fenómeno chamado dimorfismo sexual. As diferenzas sexuais nos humanos, que son menores, inclúen, xeralmente, un tamaño maior e maior cantidade de pelo nos homes, e mulleres que teñen peitos, cadeiras máis anchas e unha porcentaxe de graxa corporal maior. Noutras especies, as diferenzas poden ser máis extremas e mostrarse como diferenzas da coloración ou do peso corporal. As especies que non presentan diferenciación sexual chámanse monoicas.
Os dimorfismos sexuais nos animais adoitan asociarse coa selección sexual e a competencia entre individuos dun sexo para aparearse co sexo oposto. As cornos en cervos machos, por exemplo, son empregados por estes durante os combates dos machos para gañar o acceso reprodutivo ás cervas. En moitos casos o macho dunha especie é máis grande que a femia. As especies de mamíferos con dimorfismo de tamaño sexual extremo tenden a ter sistemas de apareamento altamente polixínicos - probablemente por mor da selección para o éxito na competición con outros machos- como é o caso dos elefantes mariños. Outros exemplos demostran que é a preferencia das femias a que conduce cara ao dimorfismo sexual, como no caso da moscas con ollos proxectados en talos. Outros animais, incluíndo a maioría dos insectos e moitos peixes, as femias son as máis grandes. Isto pode asociarse co custo de producir ovocitos, que require máis nutrición ca producir espermatozoides. As femias máis grandes son quen de producir máis ovos.
Nas aves, os machos adoitan ter un aspecto máis colorido e poden ter características que parecerían poñer ao organismo en desvantaxe. Como exemplo, a longa cola dos pavos reais machos, coas súas cores brillantes, axúdanlle na atracción ás femias mais supoñen un risco fronte aos depredadores, xa que é máis visible para estes. Unha hipótese que se baralla para explicar isto é o principio do handicap. Esta hipótese di que xa que o macho demostra que pode sobrevivir con tales característica, o macho estalle realmente a mostrar a súa eficacia biolóxica ás femias, indicándolle como os seus trazos fenotípicos poderían beneficiar á descendencia, cando menos a feminina.
Historia
miniatura|300px|dereita|Representación artística dun acto sexual por Édouard-Henri Avril (1849–1928). O Xénese, primeiro libro da Biblia, comeza cun relato da creación da terra seguido da creación de Adán e Eva. Semella que a versión máis estendida, que narra a orixe de Eva nunha costela de Adán, se debe a unha mala tradución, pois a sinonimia da palabra zela leva a pensar que unha tradución máis axeitada sería "costado". De ser así o Antigo Testamento describiría a Adán como gineandromorfo (como Tiresias ou Hermafrodita), masculino nun costado e feminino no outro. Nesta dualidade xenérica, que lle dá ao relato bíblico unha orientación puramente heterocéntrica, baséase a pretensión cristiá da complementación entre home e muller. Unha imaxe semellante chéganos a través do mito grego que describe ao ser humano orixinal como un ser con catro pernas, catro brazos, dous rostros e dous sexos. Para anular o poder destes seres, Zeus cortounos polo medio, deixando a cada unha das metades buscando eternamente o que lle foi quitado. Os gregos explican a homosexualidade afirmando que as dúas metades podían ser do mesmo sexo.
Os pensadores gregos, especialmente Xenofonte, Platón e Aristóteles, enunciaron a moral sexual do momento artellándoa sobre catro conceptos:
Os gregos desta época admitían certos comportamentos sexuais con moita máis facilidade que en épocas posteriores, do mesmo xeito que as faltas en materia sexual suscitaban menos escándalo e provocaban menos desgustos, tanto máis que a inexistencia de institucións pastorais e médicas se atrevía a determinar o que era normal ou anormal, o que se debía permitir ou prohibir.
Na actualidade os sistemas xurídicos occidentais adoitan recoñecer cinco clases de sexo diferentes que caracterizan ao individuo :
Xénero
Os individuos da maioría das especies poden clasificarse en dous grupos diferenciados polo seu sexo ou xénero. No caso da especie humana utilízanse preferentemente os termos home e muller. Esta distinción é un acto cultural que habitualmente está en correspondencia coa posesión duns órganos sexuais propios de cada sexo.
Sexualidade
A palabra sexo refírese tamén á sexualidade en xeral.
Acto sexual
Chámanse actos sexuais a aqueles relacionados coa actividade ou o pracer sexual acompañado dalgúns xogos sexuais ou facendo posible algunha fantasía.
Órgano sexual
A palabra sexo tamén se utiliza para facer referencia ao órgano sexual, masculino ou feminino.
Seguridade alimentaria
240px|dereita A seguridade alimentaria ou seguranza alimentaria é un obxectivo prioritario que se marcou a Unión Europea en 2002 para garanti-lo dereito á protección á saúde dos consumidores.
Orixe do concepto “seguridade alimentaria”
A necesidade dunha nova perspectiva no control da salubridade dos alimentos xorde a raíz das crises alimentarias dos anos noventa (dioxinas nos ovos belgas, febre aftosa no gando e, sobre todo, a crise das vacas tolas ou encefalopatía esponxiforme bovina). Estes gravísimos problemas de saúde pública puxeron de manifesto que o control oficial dos alimentos, baseado na inspección das industrias que os elaboraban, dos establecementos que os poñían á venda e dos propios produtos alimenticios no mercado, non abondaba para garanti-la súa aptitude para o consumo. O estudo en profundidade destas crises alimentarias e das causas que as fixeron posibles demostrou que a seguridade alimentaria dependía simultaneamente tanto dos controis veterinarios sobre a fabricación e servizo dos alimentos e da hixiene na súa manipulación, como da alimentación e saúde do gando, da protección e benestar dos animais ou os controis e tratamentos fitosanitarios realizados sobre os cultivos ou da policía sanitaria.
The Monkees
The Monkees é unha banda estadounidense de pop rock. Formárona nos Ánxeles no ano 1966 Robert "Bob" Rafelson e Bert Schneider para a serie de televisión The Monkees, emitida de 1966 ata 1968, o cuarteto musical que actuaba na serie estaba composto por Micky Dolenz, Michael Nesmith, Peter Tork e Davy Jones. A música do grupo estivo inicialmente supervisada polo produtor Don Kirshner.
Seguridade alimentaria
Orixe do concepto “seguridade alimentaria”
Unha segunda consecuencia, non menos importante, foi constata-la crecente desconfianza dos consumidores nos controis oficiais sobre os alimentos e nos controis que se esperaba que fixeran as industrias alimentarias, desconfianza que non parecía estar exenta de motivos.
250px|miniatura|dereita
The Monkees
No tempo da formación da banda, os seus produtores viron a The Monkees como un grupo ao estilo dos Beatles. Nos seus comezos os seus membros prestaban as súas voces, e dábaselle algunha oportunidade nas actuacións e nas producións, pero finalmente loitaron e conseguiron os dereito de supervisar colectivamente toda a produción musical elaborada baixo o nome da banda. O grupo realizou varias xiras, actuando como unha banda ao vivo ademais de aparecer na serie de televisión. Aínda que esta foi cancelada en 1968, a banda continuou publicando discos ata 1970. The Monkees chegou ao seu punto máis alto de popularidade dende 1966 ata 1968, influenciando a moitos futuros artistas. En 1986, o programa e a súa música experimentou un rexurdimento, que levou a unha serie de xiras de reunión e a novos discos con distintas encarnacións da formación da anda. O grupo chegaría a vender ao redor dos 50 millóns de discos en todo o mundo.
Seguridade alimentaria
Orixe do concepto “seguridade alimentaria”
En conclusión, a experiencia demostrou que era imprescindible adoptar novas e definitivas medidas encamiñadas a garantir que non se comercializaran alimentos que non fosen seguros, para o que debían desenvolverse sistemas que identificasen e permitisen afrontar e controlar de forma eficaz os problemas de seguridade alimentaria. E que había que compaxinar aspectos aparentemente tan contraditorios como o libre mercado e o lícito beneficio das empresas co dereito á saúde das persoas. Facíase necesaria unha nova estratexia que impuxese a seguridade alimentaria como obxectivo prioritario común ós distintos ámbitos das competencias comunitarias: a política agraria, o desenvolvemento rural, o medio ambiente, a organización dos mercados, a protección dos consumidores e a saúde pública. Este novo enfoque global e harmonizado, que involucra decisións políticas, económicas, sociais e sanitarias, é o que pretende recolle-la expresión “da granxa á mesa”.
Libro Branco sobre a Seguridade Alimentaria
Para senta-las bases desta nova concepción e do novo marco político e legal que implicaba poñelo en marcha, a Comisión Europea publicou en xaneiro de 2002 o Libro Branco sobre a seguridade alimentaria, que marca os obxectivos e prazos da actualización e refundición da lexislación europea sobre todas estas cuestións. O primeiro paso foi a publicación do Regulamento CE nº 178/2002, do Parlamento Europeo e do Consello, de 28 de xaneiro de 2002, polo que se establecen os principios e os requisitos xerais da lexislación alimentaria, se crea a Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria e fixan procedementos relativos á seguridade alimentaria (DOCE L 31, 1.02.2002).
The Monkees
The Monkees tivo moitos éxitos internacionais que aínda se poden escoitar en emisoras de clásicos e pop. Entre eles están "I'm a Believer", "(I'm Not Your) Steppin' Stone", "Daydream Believer", "Last Train to Clarksville" e "Pleasant Valley Sunday".
Seguridade alimentaria
Libro Branco sobre a Seguridade Alimentaria
O Regulamento aplícase a tódalas etapas da produción, transformación e distribución de alimentos e de pensos, pero non á produción primaria para uso privado nin á preparación, manipulación ou almacenamento domésticos de alimentos para consumo propio.
Finalmente, polo de agora, a publicación en abril de 2004 do chamado Paquete de Hixiene conforma o novo marco normativo para a produción de alimentos e a seguridade alimentaria no ámbito da Unión Europea.
A cadea alimentaria
A cadea alimentaria debe considerarse como un continuo desde a granxa á mesa, e regularse cun carácter integrador e harmonizador. Deberá contemplar tódalas etapas da produción, transformación e distribución de alimentos, incluíndo calquera das fases, desde a produción primaria dun alimento ou a súa importación, inclusive, ata o seu almacenamento, transporte, venda ou subministración ó consumidor final, tamén inclusive. Deberá considerar tamén tódalas fases da produción, importación, almacenamento, distribución e venda de pensos para a alimentación dos animais destinados á produción de alimentos. Só se exclúe o ámbito do consumo privado.
2. A análise do risco
miniatura|Cultivo de salmonella, un dos contaminantes máis habituais nos alimentos.
A análise do risco debe se-lo fundamento esencial da política de seguridade alimentaria, diferenciándoa da xestión –pública ou privada- dese posible risco.
Debe diferenciarse, a estes efectos, entre risco e perigo:
A análise do risco é un proceso secuencial formado polas seguintes tres fases que, aínda directamente interrelacionadas, deben afrontarse por separado:
Todo o proceso de decisións do que vai depende-la lexislación alimentaria e as decisións adoptadas en cada caso deberá estar baseado en argumentos científicos e na independencia das institucións e organismos que deban protexe-los intereses do consumidor.
3. Responsabilidades da empresa alimentaria
250px|esquerda|Fabricación industrial de alimentos.
Son os explotadores das empresas alimentarias os responsables de asegurar e garantir, en tódalas etapas da produción, transformación e distribución que teñan lugar nas empresas baixo o seu control, que tódolos alimentos ou os pensos cumpren os requisitos da lexislación alimentaria pertinente en cada caso. Para iso deberán verificar que se cumpren eses requisitos mediante os seus programas de autocontrol que deberán deseñar e implantar na súa actividade.
Enténdese por explotador de empresa alimentaria o responsable de toda empresa pública ou privada que leve a cabo calquera actividade relacionada con calquera das etapas de produción, transformación ou distribución de alimentos, teña ou non ánimo de lucro.
Pola súa banda, as Administracións controlarán as empresas alimentarias e verificarán que cumpran a lexislación alimentaria en tódalas fases da súa actividade, mediante o sistema de controis oficiais. Tamén velará por que se garanta o dereito á información ó público sobre a inocuidade ou os riscos dos alimentos. Resérvase o dereito de regula-las medidas e as sancións aplicables ás infraccións da lexislación alimentaria, que, en calquera caso, deberán ser efectivas, proporcionadas e disuasorias.
4. Rastrexabilidade
Resulta fundamental para a seguridade alimentaria garanti-la rastrexabilidade dos produtos alimenticios en tódalas etapas da cadea alimentaria.
miniatura|A rastrexabilidade dos alimentos baséase na identificación inequívoca de tódolos produtos alimenticios e do seu fabricante ou importador.
Enténdese por rastrexabilidade a posibilidade de atopar e segui-lo camiño seguido, a través de tódalas etapas de produción, transformación e distribución de alimentos, de pensos, de animais destinados á produción de alimentos o de substancias destinadas a ser incorporadas en alimentos ou pensos ou con probabilidade de selo.
5. Principio de precaución
Pode darse o caso de que se sospeite dun alimento a posibilidade de que teña efectos nocivos para a saúde pero que, tras haber avaliado a información dispoñible sobre o posible risco, siga existindo incerteza científica. É dicir: non se pode demostra-lo risco pero tampouco asegurar que o alimento sexa seguro. Nesta situación, pola supremacía do dereito á protección da saúde, estará xustificada a adopción de determinadas medidas cautelares de xestión do risco en espera de dispor de información científica adicional que permita unha determinación do risco máis exhaustiva, momento no que se ratificarán ou suspenderán aquelas medidas cautelares. Evidentemente, estas medidas provisionais serán proporcionadas ó risco estimado e deberán ser revisadas nun prazo de tempo razoable, en función da natureza do risco observado e da información científica necesaria para aclara-la incerteza.
6. Os intereses dos consumidores
Ademais, os cidadáns teñen dereito tamén a recibir en todo caso unha información clara e precisa dos riscos que poidan presenta-los alimentos e da xestión que as empresas e a Administración fagan para previlos e controlalos, de modo que as autoridades públicas deberán adoptar, dun modo aberto e transparente, as medidas necesarias para informa-lo público cando existan motivos razoables para sospeitar que un alimento pode presentar un risco para a saúde.
Alimentos seguros e non seguros
miniatura
En xeral, considérase seguro un alimento cando sexa conforme ás disposicións específicas da lexislación alimentaria que regulen a inocuidade dos alimentos, no tocante á súa orixe, elaboración, etiquetaxe, almacenamento, distribución e comercialización ata o consumidor final. Pola contra, considérase que un alimento non é seguro cando sexa nocivo para a saúde ou cando non sexa apto para o consumo humano. Evidentemente, está prohibida a posta no mercado de alimentos que non sexan seguros.
Á hora de determinar se un alimento non é seguro, deberá terse en conta o seguinte:
miniatura|esquerda|300px|Non consuma alimentos sen garantía sanitaria.Á hora de determinar se un alimento é nocivo para a saúde, terase en conta:
Á hora de determinar se un alimento non é apto para o consumo humano, terase en conta se o alimento resulta inaceptable para o consumo de acordo co uso para o que está destinado, por estar contaminado por unha materia estraña ou doutra forma, ou por estar putrefacto, deteriorado ou descomposto.
En resumo, a consideración dun alimento como seguro ou non baséase en varios aspectos e características do produto, como son a comprobación do seu estado fresco ou alterado ou a determinación analítica da presenza de contaminación microbiolóxica, física ou química por riba dos límites considerados como seguros. Pero tamén se deberán ter presentes outras cuestións e garantías, como a identificación da orixe do produto: se se descoñece esa orixe, ou non se pode garantir que a orixe declarada sexa a real, hai base suficiente para consideralo como non seguro e, polo tanto, obxecto de comiso e, no seu caso, destrución.
Así por exemplo, a falta de etiquetaxe ou de documentación comercial ou sanitaria que ampare o produto adoita ser unha das causas máis frecuentes desta actuación.
A mesma actuación aplicarase ó resto do alimento fabricado baixo a mesma identificación de lote. Considerarase que todo o lote de produción ó que pertenza un alimento reputado como non seguro, tampouco é seguro, salvo que unha avaliación detallada demostre a inocuidade do resto do lote ou da remesa.
Ligazóns externas
Bezpečnost potravin
Vilaza, Monterrei
San Salvador de Vilaza é unha parroquia do concello ourensán de Monterrei na comarca de Verín. No ano 2007 tiña 601 habitantes (289 homes e 312 mulleres) distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 41 habitantes en relación ao ano 2000.
Historia
A igrexa de San Salvador conta cunha torre e un reloxo de sol.
Existía un manancial de augas mineromedicinais bicarbonatadas sódico-litínicas, o balneario de Requeixo, explotado por Jacinto Becerra Romero. En 1900 foron declaradas de utilidade pública, e en 1907 obtiveron a medalla de ouro da Exposición de Madrid. Comercializouse como Agua de Villaza por Hijos de Jacinto Becerra e despois por Viuda e Hijos de Juan Fuentes Pérez, banqueiros de Ourense.
Neogoticismo
O neogoticismo foi unha ideoloxía de longa duración, orixinada a finais do século IX na corte ovetense de Afonso III. De longa duración na historia, tiña por obxectivo a presentar a monarquía cristiá da Gallaecia, como continuadora directa dos exércitos visigodos, e por tanto lexitimizar as conquistas e a guerra santa contra os territorios musulmáns en Al-Andalus.
A Crónica de Afonso III, mandada redactar polo propio rei, supuxo a primeira pedra na construción desta ideoloxía.
Estevesiños
O topónimo galego Estevesiños pode referirse a:
Caligrafía
miniatura|Caligrafía nunha [[Biblia latina de 1407 conservada na abadía de Malmesbury, en Wiltshire. Foi realizada en Bélxica por Gerard Brils para ser lida en alto nun mosteiro.]] A caligrafía (do grego καλλος kallos "beleza" e γραφος graphos "escrita") é a arte de escribir con trazos de estilo fermoso. O vocábulo designa a escrita manual na cal predominan as calidades de elegancia, uniformidade e beleza.
A caligrafía continúa a florecer en formas como as invitacións de voda e outros eventos, a tipografía e o deseño de fontes, o deseño de logotipos, a arte relixiosa, anuncios, deseño gráfico, inscricións en pedras e documentos de lembranza. Tamén se usa en carteis teatrais e cinematográficos e tamén para certificados de nacemento e defunción, mapas ou outras obras escritas.
Tamén se denomina caligrafía aos trazos da escrita propios de cada persoa, así como ao conxunto dos mesmos contidos nun documento manuscrito.
Definición da caligrafía
Unha definición contemporánea da práctica da caligrafía é "a arte de escribir belo" (Mediavilla, 1996). A historia da escritura é unha historia de evolucións estéticas enmarcadas polas habilidades técnicas, velocidade e limitacións materiais das diferentes persoas, épocas e lugares. (Diringer 1968: 441).
A caligrafía abarca desde creacións completamente utilitarias ata magníficas obras de arte onde a expresión abstracta pode (ou non) adquirir mais importancia que a lexibilidade das letras (Mediavilla, 1996). A caligrafía clásica difire da tipografía e da escritura manual non clásica, aínda que un calígrafo pode ser capaz de crear todas elas.
Ferramentas
As principais ferramentas para un calígrafo son a pluma e o pincel. Os plumas de caligrafía escriben con puntas que poden ser planas, redondas ou puntiagudas.. Para algúns fins decorativos, pódense usar plumas con diferentes puntas. Non obstante, tamén se crearon obras con bolígrafos e rotuladores, aínda que non empregan liñas angulares. Existen algúns estilos de caligrafía, como a escritura gótica, que requiren unha pluma de punta.
A tinta de escritura adoita ser a base de auga e é moito menos viscosa que as tintas a base de aceite empregadas na impresión. Algúns papeis especializados con alta absorción de tinta e textura constante permiten liñas máis limpas, aínda que a miúdo se emprega pergamiño ou papel velino, xa que un coitelo pode borrar as imperfeccións e non se precisa unha caixa de luz para que as liñas poidan pasar por el. Normalmente, as caixas de luz e os modelos úsanse para lograr liñas rectas sen que as marcas a lapis prexudiquen o traballo. O papel regrado, xa sexa para unha caixa lixeira ou para uso directo, adoita pautarse cada cuarto ou media polgada, aínda que ocasionalmente se empregan espazos de polgadas. Este é o caso de litterea unciales (de aí o nome), e o papel regrado dos colexios actúa a miúdo como orientación.
Historia
miniatura|201px| Caligrafía chinesa A tradición afirma que os caracteres chineses, a forma máis antiga coñecida de escritura das existentes hoxe en día, foron inventados por Cang Jie (cara a 2650 a. C.). Outra tradición remonta a súa creación aos tempos de Fu Xi, o lendario primeiro emperador da China.
A caligrafía occidental desenvólvese de forma totalmente independente. A súa orixe é o alfabeto latino, co que na Idade Media escribían os monxes copistas sobre pergamiño. Aproximadamente na mesma época a cultura islámica desenvolve a súa propia caligrafía, baseada no alfabeto árabe, e debido á prohibición relixiosa de representar seres vivos, convértea nunha arte decorativa de amplo uso na arquitectura.
Trala invención da imprenta por Gutenberg, os libros alcanzan unha difusión moito maior que a posible ata entón e a caligrafía perde importancia a favor da tipografía.
Caligrafía hebrea
Caligrafía estilo Rashi, o rashi, é o acrónimo de רבי שלמה יצחקי Rabi Shlomo Yitzjaki. É o tipo de letra semicursiva na que os comentarios de Rashi adoitan imprimirse tanto no Talmud como no Tanakh. Aínda que leva o seu nome, Rashi nunca empregou esta escritura: o tipo de letra está baseado na escritura manuscrita semicursiva sefardí do século XV.
Caligrafía xeorxiana
A caligrafía xeorxiana é unha forma de caligrafía artística da lingua xeorxiana que se practicou nos tres alfabetos xeorxianos. Existe unha tradición de séculos nesta arte e o cristianismo tivo un papel importante na vida literaria xeorxiana, xa que os monxes e outros relixiosos da igrexa ortodoxa xeorxiana deixaron moitos manuscritos e rexistros históricos.
Caligrafía occidental
miniatura|Folio 27r dos [[Evanxeos de Lindisfarne (c. 700)]] Dende os tempos da antiga Roma e ata a invención da imprenta, a caligrafía estivo ligada á historia da cultura europea e á súa transmisión, e cada época vese reflectida nos diferentes estilos de escritura. Despois, a beleza na escritura a man tivo sempre unha gran consideración como parte da educación ata tempos moi recentes, e mantense aínda en forma de invitacións manuscritas, deseños de logotipos e tipografías ou documentos conmemorativos.
A caligrafía occidental diferénciase polo uso do alfabeto latino, que se escribía en letras imperiais capitais na pedra, capitais rústicas ao pintar nos muros e en cursiva romana para o uso cotián. Nos séculos II e III desenvolveuse o estilo uncial. Cando a escritura se deixou para aos mosteiros, considerouse que a escritura uncial era máis axeitada para copiar a Biblia e outros textos relixiosos. Foron os mosteiros os que conservaron as tradicións caligráficas durante os séculos IV e V, cando caeu o Imperio Romano e Europa entrou na idade media.
No auxe do Imperio, o seu poder chegaba ata Gran Bretaña e trala súa caída mantívose a súa influencia literaria. A escrita semiuncial xerou a semiuncial irlandesa. Cada rexión desenvolveu os seus propios estándares seguindo o mosteiro principal da rexión (escritura merovinxia, escritura Laon, escritura Luxeuil, escritura visigoda, escritura beneventana), na súa maioría cursivas dificilmente lexibles. As igrexas cristiás promoveron o desenvolvemento da escritura a través das prolíficas copias da Biblia, do Breviario e doutros textos sagrados. Dous estilos de escritura distintos coñecidos como uncial e semiuncial (do latín "uncia" ou "inch") desenvolvéranse a partir da variedade de manuais romanos. Os séculos VII-IX do norte de Europa supuxeron o auxe dos manuscritos iluminados celtas, como o Libro de Durrow, os evanxeos de Lindisfarne e o libro de Kells.
A devoción de Carlomagno pola mellora dos estudos resultou no recrutamento "dunha multitude de escribas", segundo Alcuin, abade de York. Alcuin desenvolveu o estilo coñecido como o minúscula carolinxia ou carolino. O primeiro manuscrito deste estilo foi o Godescalc Evangelistary (rematado no 783), un libro cos evanxeos escrito polo escriba Godescalc. O carolinxio é o estilo do que descende a tipografía moderna. No século XI, o carolinxio evolucionou cara á escritura gótica, que era máis compacta e permitía encaixar máis texto nunha páxina. Os estilos de caligrafía gótica fixéronse dominantes en toda Europa e en 1454, cando Johannes Gutenberg desenvolveu a primeira imprenta en Mainz adoptou o estilo gótico, converténdoo na primeira tipografía.
No século XV, o redescubrimento de antigos textos carolinxios fomentou a creación da minúscula humanista ou littera antiqua. O século XVII viu a escritura Batarde desde Francia, e no século XVIII a escritura inglesa estenderse por Europa e o mundo a través dos seus libros.
A mediados dos anos 1600 os funcionarios franceses, inundados de documentos escritos en varias mans e variados niveis de habilidade, queixábanse de que moitos destes documentos estivesen máis alá da súa capacidade para descifrar. A Oficina do Financiador restrinxiu todos os documentos legais a tres estilos, Coulee, Rhonde (coñecido en inglés como Round hand) e Speed ​​Hand, ás veces chamado simplemente bastarda. Aínda que había moitos grandes mestres franceses naquel momento, o máis influente na proposta foi Louis Barbedor, que publicou Les Ecritures Financière Et Italienne Bastarde Dans Leur Naturel arredor de 1650.
Coa destrución da Camera Apostolica durante o saqueo de Roma (1527), o centro dos mestres de escritura trasladouse ao sur de Francia. Cara ao 1600, a cursiva cursiva comezou a ser substituída por un refinamento tecnolóxico, a itálica, que á súa vez foi a nai da Rhonde e posteriormente da Round hand inglesa.
A caligrafía sagrada occidental ten algunhas características propias, como a iluminación da primeira letra de cada libro ou capítulo na época medieval. A parte escrita pode vir precida por unha páxina decorativa chea de representacións xeométricas adornadas de animais de ton atrevido. Os evanxeos de Lindisfarne (715-720) son un exemplo temperán.
Como ocorre coa caligrafía chinesa ou islámica, a escritura caligráfica occidental empregou regras e formas estritas. A escritura de calidade tiña un ritmo e unha regularidade lograda coas letras, cunha orde "xeométrica" ​​das liñas da páxina. Cada personaxe tiña e ten aínda unha orde de trazo precisa.
A diferenza dun tipo de letra, a irregularidade no tamaño, no estilo e nas cores das personaxes aumenta o valor estético, aínda que o contido pode resultar ilexible. Moitos dos temas e variacións da caligrafía occidental contemporánea actual atópanse nas páxinas da Biblia de San Xoán. Un exemplo particularmente moderno é a edición ilustrada da Biblia de Timothy Botts, con 360 imaxes e unha tipografía caligráfica.
Caligrafías orientais
miniatura|Soldado chinés nun concurso de caligrafía A caligrafía chinesa chámase localmente shūfǎ ou fǎshū ({en {lang-zh|書法}} ou 法書 en chinés tradicional, literalmente "método ou lei da escritura"); a caligrafía xaponesa é shodō (en 書道, literalmente "camiño ou principio da escritura"); a caligrafía coreana chámase seoye (en 서예, literalmente "a arte de escribir"); e a vietnamita é thư pháp (en vietnamita: Thư pháp/書法, literalmente "camiño das letras ou das palabras"). A caligrafía dos caracteres orientais é un importante e prezado aspecto da cultura tradicional de Asia oriental.
A escritura tradicional de Asia Oriental usa os Catro Tesouros do Estudo (文房四寶/文房四宝): [20] pinceis para tinta coñecidos como máobǐ (毛筆/毛笔), tinta chinesa, papel e morteiro para escribir caracteres chineses. Estes instrumentos de escritura tamén se coñecen como "os catro amigos do estudo" (en coreano: 문방사우/文房四友, Munbang sau) en Corea. Ademais das catro ferramentas tradicionais, tamén se usan protectores para a mesa e calcapapeis.
Moitos parámetros diferentes inflúen no resultado final do traballo dun calígrafo. Os parámetros físicos inclúen a forma, o tamaño, o estricamento e o tipo de pelo do pincel; a cor, a densidade de cor e a densidade de auga da tinta; así como a velocidade de absorción de auga e a textura da superficie do papel. A técnica do calígrafo tamén inflúe no resultado, xa que o aspecto dos caracteres acabados está influído pola cantidade de tinta e auga que o calígrafo deixa tomar ao pincel e pola presión, inclinación e dirección do pincel. Cambiar estas variables produce trazos máis finos ou atrevidos e bordos lisos ou dentados. Finalmente, a velocidade, as aceleracións e desaceleracións dos movementos dun calígrafo hábil pretenden dar "espírito" aos caracteres, influíndo moito nas súas formas finais.
Caligrafía islámica
esquerda|miniatura|A frase [[Basmala|Bismillah en caligrafía islámica do século XVIII da área otomá]] A caligrafía islámica (árabe khatt ul-yad خط اليد) evolucionou xunto co islam e a lingua árabe. Como está baseada en letras árabes, ás veces é chamada "caligrafía árabe", mais o termo "caligrafía islámica" é máis apropiado xa que comprende todas as obras caligráficas musulmás de diferentes culturas nacionais. A caligrafía árabe está rexida por unha serie de regras e de canons estéticos que esixen estudo e o desenvolvemento de habilidades, destrezas e talentos artísticos.
A caligrafía islámica está asociada á arte islámica xeométrica (arabesco) nas paredes e nos teitos das mesquitas, así como sobre o papel ou outros materiais. Os artistas contemporáneos do mundo islámico aproveitan o patrimonio da caligrafía para crear inscricións modernas, como logotipos corporativos ou abstraccións.
Durante a civilización otomá, a caligrafía islámica acadou un protagonismo especial. A cidade de Istambul é unha exposición de todo tipo e variedade de caligrafías, desde inscricións en mesquitas ata fontes, escolas, casas etc.
Caligrafía persa
O Nasta'liq é o estilo contemporáneo máis popular entre as escritas da caligrafía persa clásica; os calígrafos persas chámanlle a "noiva da escritura de caligrafía". Este estilo de caligrafía baseouse nunha estrutura tan forte que cambiou moi pouco desde entón. Mir Ali Tabrizi atopara a composición óptima das letras e das regras gráficas polo que só tivo que ser afinada durante os últimos sete séculos. Ten regras moi estritas para a forma gráfica das letras e para a combinación das letras, palabras e composición de toda a peza de caligrafía.
Rexurdimento
miniatura|[[Edward Johnston, fundador da caligrafía moderna occidental no seu traballo en 1902.]] Despois de que a imprenta se convertese en ferramenta ubicua dende o século XV, a produción de manuscritos iluminados comezo a decaer. Porén, a difusión da imprenta non significou o final da caligrafía.
Isto impulsou o interese de Johnston na arte da caligrafía co uso de grandes plumas. Comezou a ensinar caligrafía na Escola Central en Southampton Row, Londres, a partir de setembro de 1899, onde influíu o deseñador de tipografías e escultor Eric Gill. Foi contratado por Frank Pick para deseñar unha nova tipografía para o metro de Londres, que continúa a empregarse con pequenas modificacións.
Foi recoñecido por revivir a arte da escritura manual e de escribir de cartas mediante os seus libros. O seu manual Writing & Illuminating, & Lettering (1906) foi especialmente influente nunha xeración de tipógrafos británicos na que estaban Graily Hewitt, Stanley Morison, Eric Gill e Anna Simons. Johnston tamén desenvolveu o estilo de caligrafía redondo, coñecido como Foundational Hand. Johnston inicialmente ensinaba os seus alumnos empregando un lapis cun ángulo plano, pero despois aprendeulles empregando un ángulo inclinado. A primeira referencia da expresión "Foundational Hand" apareceu na obra de 1909 Manuscript & Inscription Letters for Schools and Classes and for the Use of Craftsmen.
Desenvolvementos posteriores
miniatura|esquerda|Exemplo da caligrafía de [[Graily Hewitt.]] Graily Hewittdeu clases na Escola Central de Artes e Oficios e publicou xunto con Johnston durante a primeira parte do século. Hewitt foi fundamental para o rexurdimento da caligrafía, e a súa prolífica produción en deseño tipográfico tamén apareceu entre 1915 e 1943. Atribúeselle o rexurdimento do dourado con xeso e pan de ouro sobre vitela. Hewitt axudou a fundar a Sociedade de Escribas e Iluminadores (SSI) en 1921, probablemente a sociedade de caligrafía máis importante do mundo.
Hewitt non está exento de críticos e partidarios na súa interpretación das receitas medievais de xeso de Cennino Cennini. Donald Jackson, un calígrafo británico, obtivo as súas receitas de xeso de séculos anteriores, algunhas delas non traducidas ao inglés. Graily Hewitt creou a patente que anunciaba a concesión ao príncipe Filipe do título de duque de Edimburgo o 19 de novembro de 1947, o día antes do seu matrimonio coa raíña Isabel.
A alumna de Johnston, Anna Simons, foi fundamental para espertar o interese pola caligrafía en Alemaña grazas á súa tradución ao alemán de Writing and Illuminating, and Lettering en 1910. O austríaco Rudolf Larisch, profesor de letras na Escola de Arte de Viena, publicou seis libros de letras que influíron moito nos calígrafos de lingua alemá. Debido a que os países xermanófonos non abandonaran a man do gótico na imprenta, esta letra tivo tamén un forte efecto nos seus estilos.
Rudolf Koch era un amigo máis novo de Larisch. Os libros, os deseños tipográficos e as ensinanzas de Koch convertérono nun dos calígrafos máis influentes do século XX no norte de Europa e máis adiante nos Estados Unidos. Larisch e Koch aprenderon e inspiraron moitos calígrafos europeos, en particular Karlgeorg Hoefer e Hermann Zapf.
Os tipos de letra contemporáneos empregados polas computadoras, desde procesadores de texto como Microsoft Word ou Apple Pages ata paquetes de software de deseño profesional como Adobe InDesign, teñen unha débeda considerable co pasado e cun pequeno número de deseñadores de tipos de letra profesionais.
Cantiga
A cantiga (ou cántiga, pronunciada popularmente) é o xénero típico da poesía medieval galego-portuguesa, que comprende o período de tempo que vai do século XII ao século XIV, e máis tamén reciben ese nome algunhas composicións poéticas populares.
Cantigas medievais
miniatura|page=29|[[Cancioneiro Colocci-Brancuti]]
Recompilación
As cantigas galego-portuguesas están recollidas nos chamados cancioneiros, que reunían composicións de varios autores, como o Cancioneiro da Ajuda, o da Biblioteca Nacional de Lisboa ou o da Vaticana. As cantigas relixiosas reúnense principalmente na colectánea Cantigas de Santa María, unha obra dirixida por Afonso X e centradas, como ben indica o título, nos milagres da Virxe María.
Delias
Delias é un xénero de bolboretas da familia Pieridae. Delias inclúe preto de 250 especies, que se distribúen por Asia do Sur e Australia. Considérase que as orixes evolutivas de Delias proveñen da rexión australiana.
Cantiga
Recompilación
Aínda que unha das cantigas máis antigas é a "Cantiga da Ribeiriña" ou "Cantiga da Garvaia", composta por Paio Soares de Taveirós no 1189 ou 1198, hoxe en día considérase que a máis antiga é Ora faz host'o senhor de Navarra de Johan Soarez de Pávia.
Métrica e tipos
Desde o punto de vista métrico, pódense distinguir dous tipos de cantigas:
Ámbolos dous tipos de cantigas teñen en común o tipo de verso utilizado (octosílabos ou decasílabos, polo xeral) e mailo uso da rima consoante. Ámbolos dous usan frecuentemente o paralelismo.
Distínguinse cantigas profanas e cantigas relixiosas.
Cantigas profanas
O corpus conservado e coñecido da lírica profana medieval galego-portuguesa está formado por un total de 1.679 cantigas, pertencentes na súa maioría aos tres xéneros maiores:
Ademais desta división, hai unha serie de xéneros menores (non pola calidade, senón pola menor cantidade) que tiveron escaso desenvolvemento. Entre todos eles non chegan a 50 cantigas, e dalgúns consérvase un único exemplar. Son a pastorela, o pranto, a tenzón, o lai, o descordo, o sirventés moral, a cantiga de vilãos e a cantiga de seguir.
Cantigas populares
As cantigas populares son composicións poéticas populares de carácter anónimo formadas por estrofas de catro versos octosílabos na que riman os pares e quedan soltos os impares, de temática cotiá. Ramón Cabanillas recompilou cántigas populares e publicounas co título Antífona da cantiga (1951).
Un exemplo de cantiga popular de composición actual é o seguinte:
Hijas de Galicia
Hijas de Galicia foi unha institución creada en Cuba en 1917 para protexer as mulleres emigrantes galegas dos abusos e discriminacións que sufrían. A asociación xestouse dentro doutra xa existente de emigrados galegos: Solidaridad Pontevedresa. En 1924, Hijas de Galicia abriu o Hospital Concepción Arenal e en 1938 construíu un gran balneario social para lecer e repouso. Hijas de Galicia converteuse na maior agrupación do mundo de emigradas galegas e descendentes, chegando a ter 58.000 asociadas en 1960. Aínda que a asociación xa non existe como tal, continúa o seu hospital, incautado polo réxime de Fidel Castro en 1959.
Antecedentes
Na primeira grande onda migratoria, entre 1880 e 1930, fóronse a América medio millón de galegos. Ao principio, as mulleres supoñían apenas un 20 % do total pero, a partir da crise mundial do ano 1929, a porcentaxe subiu ata o 40 ou 45% e Cuba era o destino preferente. Un estudo do profesor cubano Julio César González Pagés cifra en 60.000 o número de mulleres galegas acollidas nese país. As galegas chegaban desprotexidas a Cuba. Moitas chegaron soas ou con nenos pequenos. Analfabetas en moitos casos e sen recursos, traballaban sobre todo como serventas e, a miúdo, eran captadas por intermediarios que as obrigaban a prostituírse, o que fixo desta emigración unha das máis estigmatizadas pola poboación cubana.
As galegas sufrían discriminación por xénero, por etnia, por estranxeiras e porque as propias sociedades de emigrantes tíñanas en total abandono: o mesmo Centro Gallego só ofrecía servizos sanitarios aos homes. Ante esa situación, o 16 de xuño de 1912 fundouse Solidariedade Pontevedresa para denunciar a situación das súas paisanas e axudalas. En 1914 decidiron reformar o regulamento desta sociedade para que fose quen establecese un sanatorio para a comunidade galega. Así xurdiu o proxecto que deu orixe á Institución Hijas de Galicia.
Constitución e regulamento
Na Xunta Xeral do 18 de xaneiro de 1917, despois de discutir o proxecto de novos Estatutos, a Asociación Solidaridad Pontevedresa constituise na sociedade Hijas de Galicia, sociedad sanitaria y de auxilio mutuo, encamiñándose a traballar para aliviar a inseguridade que tiñan as mulleres galegas.
Ademais de construír un hospital e un balneario social, desde a súa fundación, a asociación realizou unha intensa actividade na solución dos trámites burocráticos que as inmigrantes tiñan ao chegar a Cuba e actuaba nas difíciles circunstancias que poideran afectarlles, efectuando reclamacións para a entrada no país, durante a súa estancia en Cuba e, se era o caso, ante o Consulado español establecendo colaboracións para a eventual repatriación.
Desde os seus inicios o goberno da asociación formábano e dirixían homes. Aínda que estaba formada por mulleres, tiña a obriga legal de que a súa xunta directiva estivese formada maioritariamente por homes. O seu primeiro presidente foi Avelino Pérez Vilanova, a quen substituíu en 1919 Benito Rey Doce, que reformou o regulamento para dar entrada a mulleres nel. Foi a partir do 22 de decembro de 1919 que a asociación tivo por primeira vez na súa Xunta Directiva a mulleres ocupando a segunda vicepresidencia. A primeira elixida para este cargo (foino varias veces), foi a mestra mindoniense Andrea López Chao. Tamén o foi a ourensá Jesusa Prado.
O 15 de maio de 1927 foron aprobados uns novos Estatutos que darían unha nova estrutura á Sociedade, aínda que mantendo o espírito fundacional do artigo segundo: "Proporcionar asistencia sanitaria, auxilio e amparo á muller, especialmente ás naturais da Rexión Galega. Concederá os mesmos beneficios ás doutras rexións españolas e aínda de diferente nacionalidade".
Lugares do Porriño
miniatura|dereita|[[Casa do concello do Porriño.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares do Porriño
Hijas de Galicia
Balneario
Outro dos grandes logros da asociación foi o Balneario social. En 1938 autorizouse a construción, que seis anos despois levaría o nome de Concepción Arenal, situado en Marianao, con instalacións de repouso, lecer e esparexemento. Alí desenvolveu deportes como kaiak, squash ou voleibol. O equipo de voleibol de Hijas de Galicia foi campión invicto de Cuba de 1956 a 1960. O Balneario social converteuse na praia predilecta das familias galegas e na mellor alternativa de recreo para as clases medias brancas, cubanas e estranxeiras, que estando excluídas dos selectos clubs da alta sociedade habanera, rexeitaban mesturarse coa xente de cor nas praias máis populares.
O Balneario Hijas de Galicia foi intervido na primeira metade da década do 60 polo goberno de Fidel Castro e tranformouse no Círculo Social Obreiro “José Luis Tassende".
Vilar de Peres, Rebordelos, Carballo
Vilar de Peres é un lugar da parroquia de Rebordelos no concello coruñés de Carballo (Comarca de Bergantiños). Tiña 18 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 9 homes e 9 mulleres.
Hijas de Galicia
Prensa
A prensa feminina en Cuba tivo un desenvolvemento sostido no século XX. Esta foi de tiradas reducidas e a súa distribución fundamental foi na Habana. Para a comunidade galega que chegou a contar con 71 publicacións, este tipo de prensa feminina fíxose de forma excepcional e dentro destas sitúaronse tres pertencentes a Hijas de Galicia :
Vilar de Peres, Rebordelos, Carballo
Neste lugar tiveron casa os Feixoos emparentados cos Rodríguez de Arijón, os Pardiñas e mais o Marqués de Pérez de Aldao.
Dimosia Tileorasi
A "Televisión Pública" (DT) (orixinalmente en grego Δημόσια Τηλεόραση) foi un canal de televisión público estatal temporal en Grecia até a creación de tres novas canles de televisión públicas do grupo público NERIT A.E (NERIT 1, NERIT Sports e NERIT HD ). Dende o 27 de xaneiro de 2014, a xestión do DT foi para o grupo de NERIT, quen é quen opera a nova agrupación radiotelevisiva pública grega. thumb|Logotipo da canle da extinta Dimósia Tileórasi. Na mañá do 10 de xullo de 2013 DT comezou a transmitir na televisión nas frecuencias de ERT. O viceministro Pantelis Kapsis fixo unha aparición o mesmo día, nun programa de faladoiros nunha estación de televisión ben coñecida (dende os antigos estudos de Mega Channel en Paiania), fixo un discurso horas antes do inicio da programación regular da radiodifusión da nova canle, e tamén que EDT comezará a retransmitir dende un estudo privado. Deste xeito, ás 21:00 da noite do 10 de xullo de 2013, as primeiras imaxes do novo canle, foi a emisión dunha película grega ben coñecida, chamada "H κυρία Δήμαρχος" (A señora Dimarxos). A canle de televisión foi máis tarde renomeada de EDT (as iniciais de Ελληνική Δημόσια Τηλεόραση que en grego significa Televisión Pública Grega) para DT. DT finalizou as súas retransmisións o 4 de maio de 2014 pasando a converterse a canle NERIT 1.
ΔΤ2
O Venres Santo, 18 de abril de 2014, comezaron as emisións do segundo canle de DT, ΔΤ2 (DT2) que transmitiu por primeira vez, e só para cubrir o play-off da Euroliga de baloncesto entre o Panathinaikos BC e o CSKA Moscova. O logotipo temporal de ΔΤ2 era o mesmo que ΔΤ cunha pequena etiqueta "2" na parte dereita.
Flariz
O topónimo galego Flariz pode referirse a:
Ponte de San Francisco, Tállara, Lousame
Ponte de San Francisco é un lugar da parroquia de Tállara no concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 20 habitantes (12 homes e 8 mulleres).
O Outeiro, Santa María de Arzúa, Arzúa
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Vilaza
O topónimo Vilaza pode referirse a:
Discriminación
miniatura|Un negro [[afroamericano nunha fonte segregada en Carolina do Norte no 1938.]]
A discriminación (do latín discriminare, que alude a seleccionar algo ou a alguén excluíndo aos demais) consiste en dar trato de inferioridade a unha persoa por causas inxustificadas. Por outra banda, a discriminación positiva é un neoloxismo que se refire á protección de carácter extraordinario ou aos privilexios que se dan a un grupo discriminado historicamente (especialmente por razón de raza, sexo, lingua e relixión) para lograr a súa plena integración na sociedade.