cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Josephine Cochrane
Primeiros anos
Era filla de John Garis, un enxeñeiro civil, e Irene Fitch Garis. Tiña unha irmá, Irene Garis Ransom. O seu avó materno John Fitch tamén foi inventor e tiña a patente do barco de vapor. Cochrane medrou en Valparaiso, Indiana, onde asistiu a unha escola privada até que esta foi calcinada polo lume.
Matrimonio e fillos
Despois de mudarse coa súa irmá á vila de Shelbyville en Illinois, casou con William Cochran o 13 de outubro de 1858, quen retornara tras probar sorte sen éxito na Febre do ouro de California. Tiveron dous fillos, Hallie e Katharine Cochran. Co tempo el fíxose un próspero home de negocios e político do Partido Demócrata dos Estados Unidos.
En 1870 trasladáronse a unha mansión e comezaron a organizar ceas e festas nas que dicían empregar un servizo de pratos chineses datados do 1600. Despois dun evento no que os criados trataron sen coidado os pratos facéndolles unha fenda, Cochrane comezou a buscar unha alternativa máis segura para lavalos. Ela quixo sempre aliviarlles ás amas de casa a tarefa de lavar a louza despois das comidas.
O seu home morreu en 1883 cando tiña 45 anos, deixándoa con numerosas débedas. Isto motivouna para desenvolver a lavalouza. Conservou o apelido de William, pero engadiu un "e" ao final trala súa morte.
As súas amigas estaban tan impresionadas coa súa invención que fixo lavalouza tamén para elas baixo o nome de "Cochrane Dishwashers". Máis tarde fundou a empresa de manufactura Garis-Cochran.
Morte e recoñecemento
Josephine morreu dun ictus en Chicago o 14 de agosto de 1913, e foi soterrada no cemiterio Glenwood en Shelbyville, Illinois. En 2006 foi incluída no National Inventors Hall of Fame.
Palemonoideos
Os palemonoideos (Palaemonoidea) son unha superfamilia de crustáceos decápodos, a maior da infraorde dos carideos (Caridea).
Algunhas das súas especies litorais captúranse con facilidade e convertéronse nuns dos decápodos máis estudados. e, algunha delas, nun dos manxares máis exquisitos.
Taxonomía
A superfamilia subdivídes en 8 familias:
Garza amarela
A garza amarela (Ardeola ralloides) é unha ave da familia das garzas (Ardeidae). É nativa de África, Europa meridional e Asia occidental. Ten costumes migratorias e adoita vivir en zonas húmidas, lagoas e áreas arboradas.
Palemonoideos
Taxonomía
A principal familia no Atlántico nororiental e no Mediterráneo occidental é a dos palemónidos (Palaemonidae), con algunhas especies litorais moi comúns, como o camarón.
Garza amarela
Características
Mide entre 44 e 47 cm de lonxitude, dos cales o corpo ocupa uns 20–23 cm, acadando os 80–92 cm de envergadura. A súa plumaxe presenta unha coloración marrón clara, coas ás brancas e unha serie de plumas colgantes sobre la cabeza. As patas son de cor verdosa e adquiren unha tonalidade rosada durante a época de reprodución. O peteiro é tamén verdoso pero coa punta escura no inverno; en cambio, adquire unha tonalidade negra e azul durante o período reprodutor. As crías presentan o peito con listas de cor marrón. Cando o animal está pousado, obsérvase a cor leonada da plumaxe, mentres que no voo destaca a cor branca nas ás e cola.
Hábitos
Aniña entre plantas acuáticas, sobre as árbores, na vexetación baixa ou no chan. Realiza unha única niñada anual formada por entre 4 e 6 ovos (raramente 7), que son chocados por ambos proxenitores durante un período de 22-24 días. As crías son coidadas polos pais e fican no niño durante 32 días. Aliméntase de peixes, insectos, larvas, vermes e elementos vexetais.
-297
Véxase tamén
Historia ano a ano
O Aruxo, Cazás, Xermade
O Aruxo é un lugar da parroquia de Cazás no concello lucense de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres).
Johan Christian Fabricius
Foi un especialista dos Insecta que, no seu tempo, ademais dos insectos propiamente ditos o concepto incluía todos os artrópodos (arácnidos, crustáceos e outros).
Foi un do discípulos de Carl Linnaeus, e está considerado como un dos entomólogos máis importantes do século XVII. Deu o nome a unhas 10 000 especies de animais e estableceu as bases da moderna clasificación dos insectos e dos arácnidos.
Traxectoria
Johan Christian Fabricius neceu en Tønder, Ducado de Schleswig, onde seu pai era médico. Fixo os seus primeiros estudos en Altona (Hamburgo), entrando posteriormente (1762) na Universidade de Copenhague. Nese mesmo ano viaxou xunto co seu amigo e parente Johan Zoëga á Universidade de Uppsala, onde estudou baixo a titoría de Linneo durante dous anos.
Á súa volta comezou a traballar na súa magna obra Systema entomologiæ, que se publicaría en 1775.
O Vento, Présaras, Vilasantar
O Vento é un lugar da parroquia de Présaras no concello coruñés de Vilasantar, na comarca de Betanzos.
Minuto
O minuto (min) é unha unidade de tempo que equivale á sesaxésima parte dunha hora. Tamén equivale a 60 segundos, que é a unidade de tempo do Sistema Internacional de Unidades.
Isto é:
O vocábulo minuto provén do latín pars minuta prima, que significa ‘parte diminuta primeira’, coa mesma etimoloxía que «menor». O segundo era denominado pars minuta secunda, a ‘parte diminuta segunda’.
Mambotron
Mambotron é o terceiro e derradeiro álbum de estudio da banda galega de math rock Unicornibot, publicado o 11 de setembro de 2013 a través do selo Matapadre. O disco foi gravado no Estudio Brazil de Madrid no mes de maio de 2013.
Najwa Kawar Farah
Traxectoria
Estudou na súa vila natal e na Academia de Profesores de Xerusalén. Deu clase en Nazaret. En 1950 casou co reverendo Rafiq Farah, con quen creou a revista al-Ra'id en 1967. Farah escribiu artigos tamén para a prensa e a radio.
Viviu en Haifa ata mediados da década de 1960, cando deixou a rexión. En 1965 a familia mudouse a Xerusalén, despois en 1977 a Beirut, a Londres en 1986 e en 1998 establecéronse en Scarborough (Ontario, Canadá).
Día festivo
O día festivo, ou día feiral, é aquel que non é día laborable, no ámbito laboral, que non é día hábil, no ámbito procesual, podendo ser o domingo (na maioría dos países do mundo), o sábado (nos países influídos pola cultura xudía) ou o venres (nos países influídos pola cultura islámica), ademais doutros días declarados festivos.
Ademais, un día festivo é unha data do calendario que é resaltada de forma especial e habitualmente adoita ser feiral.
Todas as culturas e nacións celebran diferentes eventos durante o ano, en datas específicas de tipo cultural, político ou relixioso. Estas datas son sinaladas polas lexislacións dos países respectivos.
España
En España, no ámbito procesual considéranse inhábiles os sábados, os domingos e os festivos; mentres no ámbito administrativo son inhábiles os domingos e os festivos.
Distínguese entre días hábiles/inhábiles (nos ámbitos procesual e administrativo), e días laborables/festivos (no ámbito laboral).
Existe un calendario laboral e outro de días inhábiles que os regula (artigo 48.7 da Lei de Réxime Xurídico das Administracións Públicas e do Procedemento Administrativo Común - Lei 30/1992, de 26 de novembro-, redacción dada segundo Lei 4/1999, de 13 de xaneiro):
Zooide
miniatura|250px|Pyrosoma atlanticum, un [[tunicado, cunha colonia de zooides]]
En zooloxía, denomínase zooide a un único individuo animal que forma parte dunha colonia, e que presenta unha estrutura variábel segundo a función que desempeña na colonia.
Etimoloxía
O nome zooide deriva da raíz zoo-, do nome do grego antigo ζῷον zõon, "animal", coa adición do sufixo do latín científico -oide, tirado do grego antigo ἕιδος éidos, "forma", "aparencia", "aspecto".
Grupos de animais que o presentan
Este estilo de vida foi adoptado por animais de taxons afastados, non relacionados filoxeneticamente. Os zooides son multicelulares, e a súa estrutura é similar á doutros animais solitarios, e poden estaren conectados entre si directamente por un tecido, por exemplo, nos corais, nalgúns platihelmintos, e nos sifonóforos, tunicados e o ectoproctos, ou compartiren un exoesqueleto común, por exemplo, nos briozoos ou nos pterobranquios (hemicordados bentónicos).
Aérospatiale SA 330 Puma
O Aérospatiale SA 330 Puma é un helicóptero de transporte/utilitario mediano con catro palas. O Puma foi construído orixinalmente pola empresa francesa Sud Aviation e posteriormente pasou a ser producido por Aérospatiale. Tamén foi fabricado baixo licenza en Romanía como o IAR 330, e en Suráfrica producíronse dous derivados avanzados sen licenza, o Denel Rooivalk e o Atlas Oryx. O Puma foi un éxito comercial e rapidamente desenvolvéronse modelos máis avanzados como o AS332 Super Puma e o AS532 Cougar, fabricados por Eurocopter dende principios dos anos 90. Estes descendentes do Puma aínda seguen fabricándose no presente.
O Puma participou en combate en varios teatros operado por distintos países; entre as operacións máis significativas están a guerra do Golfo, a guerra da fronteira de Suráfrica, a guerra colonial portuguesa, as guerras iugoslavas, a guerra civil libanesa, a guerra de Iraq, e a guerra das Malvinas. O tipo tamén foi moi popular no servizo civil voando cunha gran cantidade de operadores.
Desenvolvemento
O SA 330 Puma foi desenvolvido orixinalmente por Sud Aviation para cumprir un requirimento da Armada francesa para un helicóptero medio todotempo capaz de levar ata 20 soldados ademais de realizar varias tarefas de carga. Elixiuse facer un deseño completamente novo para o helicóptero e comezouse a traballar nel en 1963 coa axuda do goberno francés. O primeiro dos dous prototipos do Puma voou o 15 de abril de 1965; tamén se construíron seis modelos de preprodución, o último deles voando o 30 de xullo de 1968. A primeira unidade de produción do SA 330 Puma voou por vez primeira en setembro de 1968, comezando as entregas á Armada a principios de 1969.
En 1967 o Puma foi seleccionado pola Royal Air Force (RAF), que quedou impresionada polo rendemento do aparello. Na RAF recibiu a designación Puma HC Mk 1. Asinouse un importante acordo de fabricación entre Aérospatiale e Westland Helicopters; a colaboración entre as dúas compañías tamén resultou nas posteriores compras do Aérospatiale Gazelle polo Reino Unido e do Westland Lynx por Francia. En virtude do acordo, Westland fabricou varios compoñentes para o Puma e ademais realizou a montaxe dos aparellos pedidos pola RAF.
O SA 330 foi un éxito no mercado de exportación, numerosos países mercaron variantes militares do Puma para servir nas súas forzas armadas; o tipo tamén foi popular no mercado civil, sendo moi usado para tarefas de transporte en plataformas petrolíferas. Durante a maior parte dos anos 70 o SA 330 Puma foi o helicóptero de tansporte producido en Europa máis vendido. En xullo de 1978 xa foran entregados uns 50 Puma a clientes civís e toda a frota acumulara 500 000 horas de voo.
Romanía chegou a un acordo con Aérospatiale para producir o Puma baixo licenza como o IAR 330, fabricando polo menos 163 unidades para as forzas armadas do país, operadores civís e varios clientes de exportación. Indonesia tamén fabricou localmente o SA 330. Suráfrica, un entusiasta usuario do modelo, realizou o seu gran propio programa de modificación e fabricación realizado pola empresa estatal Atlas Aircraft para mellorar os seus Puma, o aparello resultante foi chamado Oryx. Nos anos 90 Denel tamén desenvolvería un helicóptero de ataque para a Forza Aérea de Suráfrica baseado no Puma e coñecido como o Denel Rooivalk.
En 1974 Aérospatiale comezou a desenvolver variantes do Puma melloradas co obxectivo de producir un sucesor do modelo; eses esforzos culminaron no AS332 Super Puma. O primeiro prototipo do AS332 Super Puma voou o 15 de setembro de 1978 e contaba con motores máis potentes e unha fuselaxe ampliada máis aerodinámica e eficiente. En 1980 a produción do AS332 Super Puma superou ao do SA 330 Puma. A fabricación do SA 330 Puma por parte de Aérospatiale rematou en 1987, e nese momento vendéranse 697 unidades; a produción en Romanía continuou ata o século XXI.
Deseño
O SA 330 Puma é un helicóptero bimotor planeado para tarefas de transporte de persoal e de apoio loxístico. Como transporte de topas pode levar ata 16 soldados en asentos plegables; na configuración de evacuación de baixas a cabina pode ter seis padiolas e espazo para catro persoas máis; o Puma tamén pode realizar tarefas de transporte de carga usando tanto o espazo interno como unha eslinga externa, cun peso máximo de 2 500 kg. Os Puma civís contan con distintas configuracións de cabina para pasaxeiros, incluídas aquelas para realizar servizos VIP. En operacións de busca e rescate adoita a instalarse un montacargas, normalmente montado no lado de estribor da fuselaxe.
O rotor principal de catro palas do Puma está impulsado por un par de motores turboeixo Turbomeca Turmo montados no teito. Os rotores do helicóptero son conducidos a unha velocidade de aproximadamente 265 rpm a través dunha transmisión de cinco etapas de redución. O deseño da transmisión conta con varias características únicas e pouco comúns para a época, como a fabricación nunha soa peza do eixo do rotor e as medidas antivibración integradas na transmisión principal e nas palas do rotor principal. O Puma tamén conta cun sistema automático de inpección das palas, que protexía e alertaba ás tripulacións das roturas por fatiga nas palas do rotor. Hai dous sistemas hidráulicos a bordo que operan de xeito completamente independente, un sistema dá potencia só aos controis de voo do helicóptero, mentres que o outro serve ao piloto automático, ao tren de aterraxe, ao freo do rotor e aos controis de voo.
En voo o Puma foi deseñado para acadar altas velocidades, exhibir gran manobrabilidade, e ter un bo rendemento en ambientes cálidos e altos; os motores teñen un alto nivel de potencia de reserva intencionada para permitir ao helicóptero voar efectivamente ao seu máximo peso cun só un motor en funcionamento e continuar coa súa misión se as circunstacias o require. A cabina de mando ten controis duais convencionais para piloto e copiloto, e proporciónase un terceiro asento para un membro de reserva da tripulación ou un mando. O Puma conta cun piloto automático electrohidráulico SFIM-Newmark Type 127.
O Puma é facilmente transportable en avións como o Transall C-160 e o Lockheed C-130 Hercules; o rotor principal, o tren de aterraxe e a pluma de cola son desmontables para ocupar menos espazo. A facilidade de mantemento foi un dos obxectivos perseguidos no deseño do Puma; moitos dos compoñentes e sistemas que requirirían inspeccións rutineiras foron situados para que estivesen visibles a nivel do chan, o uso de compoñentes cunha vida limitada minimizouse, e as áreas clave dos sistemas mecánicos foron deseñadas para poder acceder a elas facilmente. O Puma tamén é capaz de operar de noite, en condicións inhóspitas de voo, ou nunha ampla gama de climas desde o Ártico ata o deserto.
Aínda que non se incluíron durante a produción orixinal, numerosos operadores de Puma instalaron características adicionais e equipo moderno durante a vida útil do aparello. A RAF equipou á súa frota de Puma con equipo de navegación GPS, xunto cunha variedade de medidas de autodefensa que inclúen bloqueadores de infravermellos, dispensadores automáticos de bengalas e lentes de visión nocturna para voos nocturnos. A Aviación Lixeira do Exército francés modernizo os seus Puma para cumprir as normas da Organización de Aviación Civil Internacional, o que implicaba sistemas dixitais adicionais. Compañías de terceiros como a surafricana Thunder City proporcionaron extensións de vida e programas de modernización para o Puma, e algúns operadores elixiron renovar as súas frotas con cabinas de cristal.
Arxentina
Durante a guerra das Malvinas en 1982, cinco SA 330 Puma do Exército arxentino e un da Garda Costeira arxentina foron despregados no teatro de operacións; estes podían operar tanto dende as cubertas dos buques da Armada como realizar misións ao longo das illas. Os seus aparellos perderíanse durante o conflito. O 3 de abril, mentres despregaba tropas arxentinas como parte da captura de South Georgia, un Puma foi gravemente danado por armas lixeiras disparadas polas forzas de terra británicas e esnafrouse pouco despois. O 9 de maio un Puma foi destruído por un mísil Sea Dart lanzado dende o HMS Coventry. O 23 de maio un par de Sea Harrier da Royal Navy interceptaron tres Puma no medio dunha misión de subministración a Port Howard; durante o enfrontamento un Puma foi destruído ao chocar contra o terro e un segundo foi incapacitado e posteriormente destruído polo canón dun dos Sea Harrier, o terceiro Puma escapou. O 30 de maio un Puma perdeuse na veciñanza de Mount Kent baixo circunstancias descoñecidas, probablemente debido a fogo amigo.
Francia
En setembro de 1979 empregáronse catro Puma durante a Operación Barracuda para transportar a un equipo de asalto francés á sede do goberno do Imperio Centroafricano; estes extraerían rapidamente valioso material diplomático e político á próxima embaixada francesa.
Un uso distintivo do Puma no servizo francés foi como transporte VIP para transportar ao presidente do país tanto en misións diplomáticas domésticas como no estranxeiro; esas tarefas pasou a realizalas o máis grande AS332 Super Puma cando estivo dispoñible en cantidades suficientes. miniatura|260x260px|Puma francés durante a guerra do Golfo Durante a guerra do Golfo en 1991 Francia optou por enviar varios Puma para apoiar ñas forzas da coalición implicadas nun conflito con Saddam Hussein, presidente de Iraq. Eses Puma asignados a tarefas de busca e rescate de combate foron rapidamente equipados con receptores GPS para mellorar as súas capacidades de navegación.
Como parte da contribución francesa á intervención liderada pola OTAN nas guerras iugoslavas nos anos 90, varios Puma franceses operaron na rexión xunto a aparellos doutros países como Reino Unido e Emiratos Árabes Unidos; unha misión frecuente do modelo era a de proporcionar axuda humanitaria aos refuxiados que escapaban do xenocidio étnico. En abril de 1994 un Puma francés realizou unha extracción nocturna dun pelotón do SAS británico e dun piloto dun Sea Harrier derrubado dende o territorio hostil bosníaco, sendo disparado por armas lixeiras mentres se retiraba.
O 19 de xuño de 1999 unha única inserción aérea coordinada de dúas compañías de paracaidistas franceses foi realizada por 20 Puma, xudando a encabezar o rápido afianzamento de Kosovska Mitrovica polas forzas terrestres da OTAN.
En 2010, tanto o Exército como a Armada francesa optaron por facerse con diferentes variantes do NHIndustries NH90 para substituír os Puma no servizo militar francés.
No ano 2016 a Forza Aérea de Francia aínda tiña 20 SA 330 Puma en servizo. Dous Puma do Escadron d'Hélicoptères 1/67 'Pyrénées (EH 1/60) foron despregados no Chad e Níxer dende xuño de 2014 como parte da Operación Barkhane para loitar contra insurgencia islámica na rexión do Sahel. Inicialmente operaron dende Xamena no Chad, pero posteriormente o destacamento trasladouse cara Dirkou e Madama en Nixer, apoiando ás tropas terrestres e interceptando as rutas de subministración dos insurxentes. O destacamento regresou a Francia en setembro de 2015, sendo relevado por helicópteros do Exército francés.
Líbano
En 1980-84 a Forza Aérea do Líbano recibiu de Francia dez SA 330C Puma para equipar ao seu novo 9º escuadrón de transporte na base aérea de Beirut, onde foi baseado inicialmente. En 1983 o escuadrón foi trasladado ao norte da capital, sendo os helicópteros dispersados en pequenos heliportos ao redor de Jounieh e Adma por razóns de seguridade. O 23 de agosto de 1984 un Puma que transportaba ao Xefe do Estado Maior das Forzas Armadas Libanesas e comandante da Sétima Brigada, o xeneral Nadim al-Hakim, e a outros oito oficiais militares de alto rango esnafrouse pola densa brétema preto de Beirut morrendo todas as persoas a bordo. O 1 de xuño de 1987 o primeiro ministro libanés Rachid Karami foi asasinado a bordo dun Puma en ruta cara Beirut cando estoupou unha bomba sitada nun maletín no seu regazo. No estoupido resultou ferido o ministro do interior Abdullah Rassi e tres dos outros doce ocupantes do helicóptero, que resultou seriamente danado. O 17 de xaneiro de 1988 outro Puma esnafrouse no mar Mediterráneo fronte a costa de Bouar, matando ao seu piloto e copiloto. Durante a fase final da guerra civil libanesa a frota de Puma, reducida a seis ou sete aparellos en condición de voo, foi usada en voos de enlace con Chipre en nome do goberno militar provisional do xeneral Michel Aoun, añinda que a escaseza de combustible e os problemas de mantemento obrigaron ás súas tripulacións a mantelos en terra durande a meirande parte do tempo ata o final da guerra en outubro de 1990.
En 2013 a Forza Aérea do Líbano converteu un SA 330C nun helicóptero de ataque montando sobre un soporte xiratorio lateral un canón ADEN Mk 4/5 de 30mm e un par de lanzadores de foguetes SNEB de 68mm collidos de cazas retirado Hawker Hunter FGA.70 e FGA.70A. Redesignado SA 330SM, a nova versión de ataque do Puma foi probado o 10 de outubro dese ano durante unhas manobras na base aérea de Hamat Air. Aínda que as probas foron exitosas o SA 300SM non foi aceptado para o servizo activo, en cambio, o Mando da Forza Aérea decidiuse por unha versión armada do Eurocopter AS532 Cougar, do cal tiña previsto recibir sete helicópteros nos seguintes tres anos.
Marrocos
En 1974 Marrocos chegou a un acordo con Francia para mercar 40 Puma para as súas forzas armadas. Durante os anos 70 e 80 os Puma marroquís combateron contra o Fronte Polisario e axudaron ter un maior control sobre a rexión do Sáhara Occidental; o uso do poder aéreo marroquí reducíuse severamente despois de que varias aeronaves se perdesen ou fosen danadas debido á presenza de mísiles terra-aire 2K12 Kub de procedencia soviética en mans rebeldes a principios dos 80.
En outubro de 2007, como parte dun contrato por valor de 2 000 millóns de euros entre Marrocos e Francia, un total de 25 Puma foron sometidos a unha ampla modernización e actualización.
Portugal
Durante os anos 80 Portugal participou nun arranxo ilícito con Suráfrica co obxectivo de evitar o embargo das Nacións Unidas sobre o país africano segundo o cal Francia se negara a subministrar actualizacións e pezas de reposto á frota de Puma surafricana. No acordo segredo, Portugal pediu motores máis potentes e nova aviónica coa intención pública de empregalos nos seus propios Puma, porén moitos dos compoñentes foron desviados a través dunha firma de Zaire á compañía de defensa surafricana Armscorp, onde se utilizaron para revisar, actualizar e reconstruír os existentes Puma, resultando finalmente no Atlas Oryx; os Puma portugueses tamén recibiron significativas melloras que foron pagadas baixo os termos do acordo.
En 2006 a Forza Aérea portuguesa comezou a recibir as entregas do AgustaWestland AW101 Merlin, un helicóptero máis grande e capaz, substituínda á vella frota de Puma.
Dende o ano 2007 Portugal intentou sen éxito vender 8 Puma., e en maio de 2015 intentou vendelosnovamente.
Reino Unido
Os primeiros dous Puma para a Royal Air Force foron entregados o 29 de xaneiro de 1971, formándose o primeiro escuadrón operaciónsl (33 Squadron) en RAF Odiham o 14 de xuño dese ano. A RAF pediría un total de 48 Puma HC Mk 1 para tarefas de transporte; durante a guerra das Malvinas foi capturado un SA 330J operado pola Prefectura Naval arxentina que foi levado ao Reino Unido e usado como unha axuda de adestramento estático da RAF durante varios anos. Este SA 330J posteriormente foi restaurado por Westland usando partes do Puma da RAF XW215 danado e posto en servizo como ZE449. O Puma converteuse nun vehículo común para as forzas especiais británicas, como o SAS, e foi descrito como "bo para misións encubertas".
Entre principios dos 70 e os 90 os Puma da RAF estiveron baseados en RAF Odiham (33 Squadron e 240 OCU), RAF Gutersloh (230 Squadron) e en RAF Belize (No. 1563 Flight RAF). Durante o conflito de Irlanda do Norte tamén era común un destacamento baseado en RAF Aldergrove. En 1994 o 230 Squadron foi trasladado a RAF Aldergrove para proorcionar unha presenza permanente e para aumentar o 72 Squadron de Westland Wessex. En 2009 o 230 Squadron trasladouse a RAF Benson xunto co 33 Squadron de RAF Odiham.
Os Puma da Royal Air Force tamén serviron activamente en Venezuela, Iraq, Iugoslavia e Zaire. O Reino Unido enviou con frecuencia os seus helicópteros Puma en misións humanitarias e de socorro como durante as inundacións en Xamaica no ano 1988 e en Mozambique no 2000, ou para realizar operacións de mantemento da paz en rexións como Cimbabue e o golfo Pérsico.
Durante o clímax da primeiro guerra do Golfo, unha forza conxunta de Puma dos 230 e 33 Squadrons demostraron ser decisivos na rápida mobilización e despregue de tropas para evitar que os soldados iraquís saboteasen o campo petrolífero de Rumaila. Dende o principio da guerra de Iraq, entre 2003 e 2009, Os Puma da RAF serían usados para proporcionar mobilidade ás tropas por todo o teatro de operacións. O 15 de abril de 2007 dous Puma da RAF chocaron durante unha misión das forzas especiais preto de Bagdad. En novembro dese ano un Puma esnafrouse durante unha operación contra os insurxentes en Iraq; unha investigación atopou que a causa foi principalmente un erro do piloto, aínda que o Ministro de Defensa foi criticado por non equipar os Puma da RAF con equipos de visión nocturna e polas revisións de mantemento pouco axeitadas que comprometían a seguridade; esas deficiencias resolvéronse tras o accidente.
Co obxectivo de aumentar a vida do tipo, o Reino Unido mercou seis SA 330L que pertenceran a Suráfrica en 2002. Un programa para producir unha grande actualización nos Puma da RAF viu o primeiro Puma HC Mk2 en servizo a finais de 2012. O programa completouse a principios de 2014, permitindo á frota de Puma permanecer en servizo ata o ano 2025. En 2008 estaba previsto que se actualizasen 30 aparellos, despois recortouse a 22, e finalmente se produciron un total de 24 Puma HC Mk2. Entre as actualizacións estaban a integración de dous motores Turbomeca Makila, novas transmisións e rotores de cola, novos controles dos motores, piloto automático dixital, un sistema de xestión de voo, un conxunto mellorado de axudas defensivas e protección balística para a tripulación e os pasaxeiros. O aparello actualizado pode transportar o dobre de carga útil a tres veces máis distancia que o seu predecesor, e pode ser despregado como transporte de tropas táctico, ademais de para operacións humanitarias e movementos rápidos de combate.
Suráfrica
Dende 1972 en diante os Puma operados pola SAAF foron despregados en longas operacións nas veciñas Namibia e Angola durante a guerra da fronteira de Suráfrica. Durante o primeiro despregue en Caprivi Leste, un tripulante de Puma converteuse no primeiro membro da SAAF en recibir a Honoris Crux. O Puma traballou coa trpa normal, en misións de despregue rápido durante as operacións de seguimento, actuando como transmisores de radio, evacuando baixas, rescatando tripulacións derrubadas, para a inservión de forzas especiais, e operacións a grande escala cruzando as fronteiras como as Savannah, Uric, Protea, Super e Modular.
A meirande parte das compras para os Puma surafricanos, incluídas as pezas de reposto, realizáronse antes do embargo previsto das Nacións Unidas que foi aplicado en 1977. Suráfrica posteriormente modernizou moitos dos seus Puma, chegando finalmente ao derivado indíxena Atlas Oryx; a asistencia externa e os compoñentes obtivéronse a través dun acordo segredo con Portugal durante o emgargo.
En decembro de 1979 o goberno de Suráfrica recoñeceu a presenza das súas forzas militares operando en Cimbabue; os Puma eran usados con frecuencia para apoiar ás forzas de terra do Exército surafricano. En xuño de 1980 20 Puma acompañaron a unha forza de 8 000 soldados durante unha invasión surafricana de Angola perseguindo combatentes nacionalista da SWAPO. En 1982 o goberno confirmou que 15 militares morreran cando un Puma surafricano foi derrubado polas forzas da SWAPO, sendo unha das peores perdas sufridas nun único incidente no conflito.
Durante os anos 90 o entón presidente da República do Congo Pascal Lissouba realizou esforzos clandestinos para mercar Puma da SAAF excedentes, probablemente destinados á guerra civil da República do Congo. Cando o MTS Oceanos afundíuse na costa de Suráfrica en 1991 ata 13 Puma xogaron un papel crucial nos traballos de rescate, crucial roles in the rescue efforts, levando a 219 superviventes a unha zona segura no medio de malas condicións meteorolóxicas.
Milan Kundera
Milan Kundera, nado en Brno o 1 de abril de 1929 e finado en París o 11 de xullo de 2023, foi un escritor checo en lingua checa e francesa. Orixinario da antiga Checoslovaquia obtivo a nacionalidade francesa en 1981. A súa obra de máis sona é probablemente Nesnesitelná lehkost bytí ("A insoportable levidade do ser"), publicada en 1984. Recibiu o premio Médicis étranger en 1973 pola novela Život je jinde, o "Premio de Xerusalén" en 1985, o "Premio Aujourd'hui" en 1993 polo ensaio Les testaments trahis e o Gran Premio de Literatura da Academia francesa no ano 2001 polo conxunto da súa obra.
Época checoslovaca
Kundera naceu nun ambiente burgués e cultivado na recentemente creada Checoslovaquia. Seu pai era un coñecido pianista alumno de Leoš Janáček, e foi reitor máis tarde (entre 1948 e 1961) da Escola de Altos estudos musicais de Brno. A súa curmá Ludvík Kundera é unha escritora checa recoñecida. Milan comezou moi axiña a estudar piano e a música figura como motivo e elemento estrutural ó longo de toda a súa obra literaria. En 1945 publicou por primeira vez un traballo literario. Foi na revista Gong e tratábase da tradución dun poema do escritor ruso Vladimir Maiakowski. Influído probablemente por súa curmá empezou a producir a súa propia obra lírica. Un dos seus poemas apareceu en 1946 na revista Mladé archy.
Despois da segunda guerra mundial, Kundera foi obreiro e músico de jazz. En 1948 acabou os estudos secundarios, entrou no Partido Comunista Checoslovaco e comezou estudos de literatura e música na universidade de Praga. Despois de só dous trimestres, trocou a universidade pola academia cinematográfica, onde escolleu como materias principais as de dirección e escrita de guións. O ano 1950 foi expulsado do Partido Comunista, acusado de "actividades contra ó partido", sanción que compartiu con outro escritor Jan Trefulka e tivo que interromper os seus estudos durante dous anos. Os acontecementos da época inspiráronlle a novela Žert (A broma) de 1967. No mesmo 1967 foi admitido de novo no Partido Comunista, do que foi definitivamente expulsado en 1970.
En acabando os estudos traballou de profesor na facultade de cinematografía da academia de música e dramaturxia de Praga. No seu primeiro libro de poemas Člověk zahrada širá (O home, un vasto xardín) de 1953 amosaba a súa postura crítica coa doutrina do realismo socialista daquela oficial no país, aínda que dende unha perspectiva inequivocamente comunista. O poema Poslední máj ("O último maio"), de 1955, é unha homenaxe os antifascista e loitador pola liberdade checo Julius Fučík. No libro Monology, un conxunto de poemas de amor de inspiración intelectual, afástase da política e pon o punto de vista nas relacións humanas.
Durante os anos 1950 e primeiros anos da década de 1960 foi un autor recoñecido e apreciado no seu pais. Publicou ensaios moi ben valorados sobre poesía de vangarda en varias revistas literarias coma a Literarni noviny e Listy, e a súa obra xogou un certo papel liberador dentro da literatura oficial checa. O cuarto congreso de escritores checos de 1967 marcou un punto de inflexión na vida cultural checa e influíu no desenvolvemento da Primavera de Praga. Kundera converteuse na figura representativa dun movemento que esixía a liberdade artística e creativa.
A novela A broma e os primeiros contos da obra en tres volumes (Směšné lásky) (Os amores ridículos), escritos en 1958 e publicados en 1963, 1965 e 1968, falan da imposibilidade de controlar a realidade, e deixan ver a crítica do escritor ó totalitarismo. Směšné lásky sería considerada máis tarde por Kundera a súa primeira obra de madurez.
A entrada das tropas soviéticas en Checoslovaquia e a fin da Primavera de Praga marcaron tamén a fin do período de liberdade cultural e de prensa no país, que volveu a un control stalinista das actividades sociais e artísticas. Kundera perdeu o posto de ensinante na Academia de Cinematografía, os seus libros foron retirados das bibliotecas e non se lle autorizaron novas publicacións. En Život je jinde (A vida está xalundes) de 1969/70 e Valčík na rozloučenou (Valse de despedida) de 1970/71) Kundera pasa contas co seu pasado comunista. Considerado persoa non grata no mundo cultural checo e sen posibilidades de publicar ámbolos dous libros foron escritos sen ter en conta a censura, en total liberdade de creación.
Francia
Os dous traballos citados serían os derradeiros de Kundera en Checoslovaquia. En 1975 foille ofrecido un posto de profesor na universidade da cidade francesa de Rennes e emigrou coa súa muller a Francia. A causa da novela de 1978 Kniha smíchu a zapomnění ("O libro da risa e o esquecemento") no que trataba unha vez máis o tema do seu pasado comunista, foille retirada a nacionalidade checoslovaca. En 1978 trasladouse a París coma docente da Ecole des Hautes Etudes e nesa cidade foi publicada a obra que o daría a coñecer universalmente: Nesnesitelná lehkost bytí. En 1981 tomou a nacionalidade francesa.
A novela de 1990 Nesmrtelnost ("A inmortalidade") foxe por primeira vez na súa obra de caracteres e escenarios checoslovacos. O seguinte, La lenteur ("A lentitude"), de 1994, foi escrito en francés. Ámbalas dúas obras conteñen unha crítica agre da sociedade do oeste de Europa de finais do século XX, e poñen na picota a artificiosidade, a tecnocracia e inhumanidade.
A súa segunda novela en francés L'Identite ("A identidade"), de 1995, publicada o 1998 é, coma La lenteur, unha novela sobre o tema do amor, sentimento cun valor que se eleva no mundo moderno hostil e primario.
O terceiro traballo do seu ciclo francés foi a novela do ano 2000 L'ignorance ("A ignorancia"), coma as dúas anteriores de pouca extensión e poucas personaxes. Fala dos paradoxos e malos entendidos do amor e da imposibilidade de volver ás súas raíces.
Dende 1991 Kundera foi membro do grupo de lectores da editorial Gallimard de París. Vive coa súa muller Vera Hrabankova moi afastado da vida pública. Dende 1985 deu só entrevistas por escrito, por temor a ser terxiversado, inquedanza que lle fixo tamén controlar de preto as traducións das súas obras.
Premios e distincións
(Fonte: )
Hallux
miniatura|200px|O hallux (dedo gordo do pé) é o maior dedo á dereita nesta foto dun pé esquerdo
O hallux é o nome científico do primeiro pododáctilo (primeiro dedo) do pé do ser humano (que recibe o nome vulgar de "dedo gordo do pé").
En xeral, tamén se lle dá este nome ao primeiro dedo das patas traseiras dos vertebrados tetrápodes.
No ser humano
O hallux é o dedo correspondente ao dedo polgar, pollex ou pólice, nos membros superiores. Posúe, a diferenza dos outros dedos, dúas falanxes en lugar de tres.
O ser humano es o único primate no que o hallux está aliñado en paralelo co resto dos dedos, sendo este un factor clave para a locomoción bípede. Por iso, non é estraño que as malformacioóns, infeccións e outras patoloxías deste dedo, como os hallux valgus (xoanetes), produzan un grande impacto para a calidade de vida do paciente e requiran de cirurxía correctora.
O dedo gordo tamén é un obxecto de atracción e prácticas sexuais para algúns individuos.
Nos animais
En anatomía comparada dos tetrápodes, hallux é o termo latino que designa ao dedo máis interno ou medial do pé. A identidade destes dedos e a súa diferenza cos dedos dos membros superiores puideron xurdir no curso da evolución simultaneamente coa aparición do quiridio nos vertebrados, probabelmente en primeiro lugar nos peixes ripidistios e rizodóntidos.
En varios animais, como nos homínidos (gorilas, chimpancés e orangutáns) e en varios marsupiais (como o coala) teñen o hallux opoñíbel aos restantes dedos, como o dedo polgar humano, ou matapiollos.
Nas aves está oposto ao resto dos dedos do pé, para permitirlles suxeitárense firmemente ás pólas das árbores cando pousan nelas.
Delémont
Delémont (en alemán Delsberg, en italiano Delemonte, en romanche Delemunt) é unha cidade e comuna suíza capital do cantón de Xura e do distrito de Delémont. Limita ao norte coa comuna de Mettembert, ao nordeste con Soyhières, ao leste con Courroux, ao sur con Courrendlin, Rossemaison e Courtételle, e ao oeste con Develier e Bourrignon.
Poboación
Con máis de 11.000 habitantes Delémont é a maior cidade do cantón de Xura. O 84,3% dos seus habitantes son francófonos, mentres que o 4% e o 3,1% son de lingua italiana e alemá respectivamente (datos de 2000). En 1970 a cidade acadou o maior número de habitantes, con 11.797, desde entón a poboación descendeu un pouco.
Fernando Martínez Morás
Fernando Martínez Morás, nado na Coruña o 31 de maio de 1885 e finado en León o 11 de setembro de 1937, foi un xeógrafo e escritor galego.
Traxectoria
miniatura|300px|De pé, de esquerda a dereita: [[Sebastián González García-Paz|Sebastián González, Eladio Rodríguez González, Enrique Peinador, Gonzalo López Abente, Pura González Varela (muller de Lugrís), Celia Brañas Fernández, Otero Pedrayo, David Fernández Diéguez, Ángel del Castillo e Fernando Cortés Bugía. Sentados: Fernando Martínez Morás, Castelao, Manuel Lugrís Freire, Antón Villar Ponte e Félix Estrada Catoyra. ]]
Fillo de Andrés Martínez Salazar. Foi comisario pola Coruña na Exposición Rexional de 1909 e concelleiro da Coruña. Ingresou na Real Academia Galega o 20 de novembro de 1926 co discurso La toponimia de Galicia, respondido por Eladio Rodríguez González. Foi secretario da Real Academia Galega dende 1927. Redactor de La Voz de Galicia, publicou artigos no Boletín de la Real Academia Gallega e noutras revistas de historia e literatura.
Amais de á RAG, pertenceu a outras institucións, como a Comisión Provincial de Monumentos, a Real Academia Provincial de Belas Artes e foi secretario do Instituto de Estudios Gallegos.
San Pedro, Líncora, Chantada
San Pedro é un lugar na parroquia de Líncora, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo.
Fernando Martínez Morás
Traxectoria
Morreu por mor dun accidente de tráfico, mentres cubría como xornalista a guerra civil española.
Obras
miniatura|150px|Fernando Martínez Morás, 1910.
-299
Véxase tamén
Historia ano a ano
A Cruz de Guerra, Présaras, Vilasantar
A Cruz de Guerra é un lugar da parroquia de Présaras no concello coruñés de Vilasantar, na comarca de Betanzos.
Lübeck
Está situada ás beiras do río Trave, é o maior porto alemán do mar Báltico. Lübeck é unha cidade independente (Kreisfreie Städte) ou distrito urbano (Stadtkreis), é dicir, posúe estatuto de distrito (kreis).
O territorio onde se asenta estivo ocupado desde prehistoria. A cidade foi fundada en 1158 por Henrique, o León, duque de Saxonia. Durante varios séculos foi a "capital" da Liga Hanseática (coñecíase pola Raíña da Hansa) e actualmente os seus habitantes recoñecen á súa cidade das Sete Torres como a "Porta do Norte de Europa". miniatura|Situación de Lübeck no [[Land de Schleswig-Holstein.]] A parte antiga da cidade é unha pequena illa rodeada polos ríos Trave e Wakenitz. O casco antigo forma parte do Patrimonio da Humanidade da Unesco desde o ano 1987. Nel destacan as construcións en estilo gótico báltico de ladrillo.
Hamburgo encóntrase a uns 65 km ao suroeste de Lübeck, e Kiel, a capital do estado, a 78 km ao noroeste. A autoestrada Autobahn 1 conecta Lübeck con Hamburgo e Dinamarca. O distrito de Travemünde é un porto e lugar turístico na costa do mar Báltico.
Xeografía
O territorio lübequés anuncia o Land de Mecklemburgo-Antepomerania. Era, pois, unha cidade fronteiriza en tempos da República Democrática Alemá.
A primeira cidade
Numerosos dolmens do Neolítico, despois da glaciación de Würm, testemuñan unha primeira cidade nos límites e nos arredores da vila actual.
A cidade eslava
O leste de Holstein foi poboado polos eslavos desde o século VII. O poboamento eslavo tivo lugar no Osten Holsteins (Holstein oriental) a partir do ano 700. Xa estaban alí establecidos antes que os pobos xermánicos. E na época de Carlomagno, unha primeira colonia desprazouse ao norte da illa da antiga cidade de Lübeck. Esta cidade eslava, Liubice, que se encontraba na desembocadura do Schwartau preto do Trave, é hoxe, despois das escavacións arqueolóxicas, un importante "Bodendenkmal" (monumento arqueolóxico). Esta cidade foi desde o século X, con Oldenburgo, no Holstein (Starigard), a principal cidade dos Abodritas.
A liñaxe dos Naconios, que residían en Mecklenburgo e Liubice, estaban en estado de guerra permanente cos Liutizanos. Probablemente Liubice xa foi fortificada nesta época. As datacións dendrocronolóxicas dan o ano 819 como a data probábel da fundación da fortaleza, pero Liubice foi mencionada por primeira vez en 1076 por Adam de Bremen, que cita tamén a lapidación de Ansverus en 1066 en Einhaus. En 1093, o naconio cristián Heinrich tomou o poder sobre os abodritas e fixo de Liubice a súa residencia. Despois da súa morte en 1127, a cidade foi incendiada polos Ranen.
A colonización alemá e o castelo de Lübeck
A vila de Lübeck na súa situación actual, no outeiro Buku, no lugar dun antigo castelo entre o Trave e o Wakenitz, foi enseguida refundada polo conde Adolfo II de Schauenburg e Holstein e se converteu na primeira cidade portuaria alemá do mar Báltico. Adolfo construíu o primeiro castelo do que temos constancia documental. Así, en 1147, Helmold von Bosau menciona fortificacións consistentes nunha ladeira de madeira e terra. No medio de tumbas máis modernas, que datan de contra 1155 evidénciase ben. En 1158, Adolfo debeu abandonar o castelo, forzado a renderse a Henrique o León, pola súa inxerencia nas querelas sobre o trono danés. Despois dun segundo grande incendio, en 1159, a cidade foi reconstruída novamente por Henrique.
Despois da caída de Henrique, o castelo converteuse en imperial, de 1181 a 1189 e, desde 1192, pertenceu de novo ao Ducado de Saxonia. Entre 1192 e 1201, novamente converteuse nunha posesión do Condado de Holstein. O castelo foi mencionado en 1217 polo rei Valdemar II de Dinamarca e mantívose na súa posesión até 1227. En 1226, Lübeck convértese en cidade imperial.
O tempo da Hansa
Debido á súa situación xeográfica favorábel ao comercio marítimo, e á súa política exterior en tanto que cidade libre no Sacro Imperio Romano Xermánico, Lübeck floreceu e chegou a ser unha das cidades máis importantes do norte de Europa.
Despois dun incendio en 1157 e o suposto intento de Henrique o León de establecer unha cidade rival, Löwenstadt, Lübeck foi, despois da súa cesión polo conde Adolfo II, reconstruída en 1159 por Henrique o León, que para iso abandonou a súa cidade de Bardowick. miniatura|esquerda|Panorama da cidade antiga coa igrexa de Santa María de Lübeck, símbolo da cidade.
En 1160, Lübeck obtivo a Soester Stadtrecht. Esta época considérase hoxe polos historiadores como o comezo da Hansa dos mercadores (ao contrario da Hansa das cidades). O principal argumento para xustificar esta posición é o privilexio de Artlenburg de 1161, polo que os comerciantes de Lübeck obtiveron igualdade de dereitos que os, até aquela dominantes, comerciantes godos para o comercio no mar Báltico.
Neste momento comezou coa Chronica Slavorum baixo Helmold von Bosau e o seu sucesor Arnold von Lübeck a evidencia detallada dos acontecementos relacionados coas tribos eslavas do noroeste. En 1181, o emperador Frederico Barbarroxa deu en feudo a Lübeck ao duque Bogislav I co Ducado de Pomerania. O privilexio de Barbarroxa en 1188 dotou a Lübeck dun territorio e novas posibilidades comerciais.
A Constitución dada a Lübeck por Henrique establecía un Consello de vinte conselleiros municipais, que se complementaba por unha elección no seo da asociación de comerciantes que elixían até catro alcaldes. De maneira que só as ricas familias comerciantes poderían participar no Consello, aínda que só un membro duna mesma familia podía participar no Consello.
En estreita cooperación con Hamburgo, Lübeck dominaba a maior parte do comercio no Báltico (entre Escandinavia, Nóvgorod) e o resto de Europa. Lübeck tiña entón unha importante mariña de guerra, especialmente para combater a pirataría.
Decadencia
A decadencia da Hansa, iniciada a finais do século XV, acelerouse pola consolidación dos Estados soberanos renacentistas en Europa, o descubrimento de América e o desenvolvemento do poderío marítimo holandés e inglés. A confrontación entre a Liga e Inglaterra ocasionou a captura de 61 navíos hanseáticos por este país en 1589. A Guerra dos Trinta Anos (que estalou en 1618), foi outro revés da organización.
Contra 1630 só Lübeck, Bremen e Hamburgo seguían integrando a Liga. Esta unión sobreviviu 39 anos, durante os cales as tres cidades conservaron unha independencia política nominal e a denominación de cidades hanseáticas.
Época napoleónica: a Paz de Lübeck
Tomada polos franceses o (batalla de Lübeck), Lübeck foi formalemente incorporada ao Imperio francés en 1810 (converteuse nunha das subprefecturas do departamento francés das Bouches-de-l’Elbe). Despois do Congreso de Viena (1815) foi restituída a Alemaña.
Século XX
A noite do sufriu o primeiro bombardeo masivo dunha gran cidade alemá pola Royal Air Force británica.
O balance foi moi grave: 320 mortos, 784 feridos, 1,425 casas destruídas, incendio da cidade vella, destrución da Igrexa de Santa María, da catedral e doutros monumentos. A igrexa gótica de Santiago foi unha das poucas que quedaron intactas.
O, na baía de Lübeck, tivo lugar o naufraxio do Cap Arcona, do Thielbek e do Deutschland, bombardeados pola RAF. O balance foi de 7,000 a 8,000 mortos.
En 1946, a cidade foi incluída no Land de Schleswig-Holstein. Tan próxima á fronteira da República Democrática Alemá, acolleu a un gran número de refuxiados.
En 1987, a UNESCO declarou patrimonio mundial as partes conservadas da cidade vella. A área protexida pola UNESCO comprende os edificios máis importantes da cidade, como a Casa do Concello, o Koberg (barrio do século XIII enteiramente conservado) ou o Holstentor.