cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Suur Tõll
miniatura|Suur Tõll Suur Tõll é un crebaxeos de vapor estoniano construído en Stettin en 1914 por orde da Vulcan-Werke, conta con 4.579 toneladas de rexistro, 74.4 metros de lonxitude, 17.5 de altura e 6.8 de largo, a súa potencia é de 5800 HP. Entre 1914 e 1917 recibiu o nome de Tsar Mikhail Fiodorovich. En 1917 cambiou o seu nome a Volynets que mantivo ata que en 1918 foi rebautizado en Nainämöinen, nesa época foi capturado polas forzas finlandesas en loita contra o exército vermello, devolto ás autoridades estonias como consecuencia do Tratado de Paz de Tartu recibiu o nome de Wäinämöinen ata 1922, ano no cal recibiu o seu actual nome. En 1941 logo da invasión soviética pasou á frota soviética do Báltico co nome de Volynets. En 1992 tras a recuperación da independencia estonia o Suur Tõll inscribiuse co número OO1 no Rexistro Naval de Estonia. Na actualidade funciona como museo no porto de Talín.
República Soviética Húngara
A República Soviética Húngara foi un efémero réxime de ditadura do proletariado en Hungría, instaurado pola unión do Partido Socialdemócrata e o Partido Comunista na primavera de 1919, ante a grave crise interna no país. Iniciouse o e terminou o 1 de agosto do mesmo ano. Incapaz de alcanzar un acordo coa Entente que mantiña o seu bloqueo económico, acosada polos países veciños por disputas territoriais e embarcada nun profundo cambio social interno, a república fracasou nos seus obxectivos e quedou abolida a comezos de agosto.
A presentación da nota Vyx tivo como consecuencia a caída do Goberno de Károlyi, para entón sen apoio significativo, e a proclamación da república soviética ao día seguinte, o 21 de marzo de 1919. A súa principal figura foi o comunista Béla Kun, malia que a maioría do novo Goberno era socialista. Aparentemente democrático, o novo sistema concentraba en realidade o poder no novo Consello de Goberno, que o exerceu de xeito autoritario en nome, presuntamente, da clase traballadora.
O novo réxime non conseguiu chegar a un acordo coa Entente que supuxese o levantamento do bloqueo económico, a mellora do trazado das novas fronteiras ou o recoñecemento do novo Goberno polas potencias vencedoras da guerra mundial. Reorganizouse o Exército e tratouse de recuperar os territorios perdidos a mans dos países veciños, obxectivo que suscitou amplo apoio en todas as clases sociais, non só nas máis favorables ao novo réxime. Pola súa banda, os países veciños utilizaron a loita contra o comunismo, primeiro contra o Goberno de Károlyi e máis tarde contra a república soviética, como xustificación das súas ambicións expansionistas. Ao comezo e apoiados por razóns patrióticas por oficiais conservadores, as forzas da república avanzaron contra os checoslovacos en Eslovaquia, tras sufrir unha derrota no leste a mans do Exército romanés a finais de abril, que levou a este ás beiras do Tisza. A mediados de xuño proclamouse unha República Soviética Eslovaca, que durou dúas semanas, ata o repregue húngaro por esixencia da Entente. O 20 de xullo a república lanzou un novo ataque contra as posicións romanesas. Tras uns días de avance, os romaneses lograron deter a ofensiva, romper a fronte e alcanzar a capital húngara, poucos días despois do fin da república soviética, abolida o 2 de agosto.
Os dirixentes húngaros aplicaron medidas doutrinarias tanto en política exterior coma interior que lles fixeron perder o favor da maioría da poboación. O intento do novo Goberno de cambiar profundamente o modo de vida e o sistema de valores da poboación resultou un rotundo fracaso. O empeño por converter a feudal Hungría nunha utopía marxista resultou infrutuoso por unha mestura de falta de tempo, de persoal experimentado na Administración e de organización, así como de inxenuidade gobernamental, tanto política coma económica, nalgunhas das súas medidas. O Goberno fracasou nos seus intentos de lograr o apoio do campesiñado e de manter a produción agrícola e abastecer as cidades, en parte pola súa propia ineptitude e en parte pola situación que impedía solucións rápidas. Trala retirada de Eslovaquia, ordenou a aplicación dalgunhas medidas coas que tratou de recobrar popularidade, con escaso éxito. Rescindiuse a prohibición de venda de bebidas alcohólicas, planeouse a entrega dalgunhas parcelas aos campesiños sen terra e tratouse de mellorar a situación monetaria ou o abastecemento de alimentos. Incapaz de aplicar estas medidas, entre xuño e xullo a república acabou por perder o apoio da maioría da poboación, o que conduciu, xunto ás derrotas militares, á súa caída.
Ao fracaso da reforma interna uniuse o da política exterior: o illamento político e económico da Entente, o fracaso militar ante os países veciños e a imposibilidade de unir forzas coas unidades soviéticas rusas provocaron o afundimento da república soviética. Ao Goberno social-comunista sucedeulle un exclusivamente socialista o 1 de agosto. En grave crise xa en xullo, disolveuse en agosto, e os seus dirixentes fuxiron ao estranxeiro mentres o poder volveu a mans da aristocracia feudal e nacionalista que xa o tivera no século anterior.
Mathesis (revista)
Mathesis é o boletín de divulgación matemática do IES Ramón Otero Pedrayo da Coruña. A revista, fundada en 2006, está dirixida polo profesor Santiago López Arca.
República Soviética Húngara
Fin do imperio e establecemento da república popular
Escena de [[Budapest durante a Revolución dos Crisantemos, que impuxo un novo Goberno que pouco despois proclamou a república popular.|miniatura|esquerda]] Trala derrota do Imperio austrohúngaro na primeira guerra mundial o movemento revolucionario das masas conformado por obreiros, soldados e campesiños propagouse de tal forma que a policía e algunhas unidades do Exército pasaron a apoialo. O triunfo desta revolución, chamada Revolución dos Crisantemos, trouxo como consecuencia o nomeamento de Mihály Károlyi como primeiro ministro o 31 de outubro co apoio do Consello Nacional, formado polo Partido Socialdemócrata (PSD), o Radical Cívico Nacional e o grupo de Károlyi. Tras insistir reiteradamente, o representante do emperador en Hungría, o arquiduque Xosé, logrou que este accedese a aceptar a proclamación da república, que o Consello Nacional esixía. O novo Goberno non logrou, con todo, resolver os graves problemas do país, entre os que se contaban un crecente desemprego, unha grande inflación e a fame nas cidades, e tampouco se levou a cabo a ansiada reforma agraria. Malia disolver o antigo Parlamento e proclamar o sufraxio universal, non houbo finalmente novas eleccións. Regreso de soldados da fronte. A nova [[República Popular de Hungría (1918-1919)|república popular houbo de afrontar a desmobilización de centos de miles de homes en medio dunha grave situación económica.|miniatura]] O 16 de novembro de 1918 proclamouse a República de Hungría con Károlyi á cabeza como presidente interino. Desbaratada a antiga Administración e desorganizado o Exército, o Consello de Ministros tivo que apoiarse nos sindicatos para evitar que se espallase o caos no país. Ao mesmo tempo tivo que enfrontarse cos diversos consellos que xurdiron, nacionais, de obreiros e soldados ou de campesiños. A mediados de mes logrou restaurar parcialmente a orde mediante a promesa dunha reforma agraria e a desmobilización parcial de máis dun millón de soldados, aínda que tivo que manter a un número notable nas guarnicións urbanas para evitar a súa radicalización –estes soldados carecían de emprego e de sustento fóra das forzas armadas. Enfrontado a graves problemas e antigas reivindicacións populares que non podía satisfacer na situación de crise de posguerra, o Consello de Ministros tivo que soportar as crecentes protestas, atizadas polos comunistas, que denunciaban o mantemento das desigualdades no país e animaban ás masas campesiñas e obreiras a tomar o poder.
Mathesis (revista)
Ten os seus precedentes no boletín Douspierre, creado en 1999 polo Club Matemático Durán Loriga e do que se publicaron 54 números.
República Soviética Húngara
Fundación e crecemento do Partido Comunista Húngaro
O 24 de novembro de 1918, Béla Kun e os socialdemócratas de esquerda e socialistas revolucionarios fundaron o Partido Comunista de Hungría (PCH) de tendencia marxista-leninista. De pequeno tamaño, o partido agrupaba a esquerda oposta ao Goberno de coalición socioliberal. Insatisfeito cos resultados da primeira revolución, o partido tratou de mobilizar o proletariado húngaro para desencadear unha segunda que sentase as bases dun sistema socialista. O diario principal do PCH era o Vörös Ujság (O diario vermello), que apareceu a comezos de decembro cun chamamento á revolución socialista e rexeitando o establecemento dunha asemblea constituínte e unha democracia burguesa. Ao mesmo tempo, tratou de lograr o apoio das novas unidades militares que o Goberno de Károlyi intentou formar, con escaso éxito ante a apatía de obreiros e campesiños, que vían insuficientes as reformas do Goberno como para tomar de novo as armas. Temendo que unha garda vermella quedase baixo o control do consello de soldados de Budapest, dirixido polos socialistas, o PCH decidiu armar directamente os seus partidarios adquirindo de forma clandestina armamento entregado polas forzas alemás en retirada de acordo ao armisticio de Belgrado. O éxito dos comunistas nos seus intentos por atraer os soldados fixo que en marzo a toma do poder fose practicamente incruenta e a maioría das unidades apoiasen ó novo Goberno. A axitación comunista non se limitou aos soldados, senón que estendeuse aos obreiros, ás minorías e ata ás tropas da Entente.
Para finais de 1918 e comezos de 1919, a efervescencia revolucionaria estaba en aumento e era cada vez maior a influencia do PCH, provocando unha polarización do país. Durante a segunda metade de decembro os socialistas e comunistas comezaron a disputarse o dominio dos sindicatos. O gran número de desempregados, de soldados e suboficiais desmobilizados e o enorme aumento dos traballadores sindicados –medio millón ao longo de 1918– favorecía ós comunistas. En decembro o Goberno tratou en balde de arrebatarlle o control das unidades militares aos consellos militares da capital, que tivera que recoñecer legalmente poucos días antes. Estes estaban dominados polos socialistas próximos a József Pogány. O 12 de decembro unha manifestación de oito mil soldados armados logrou a destitución do ministro de Defensa que ordenara a errada manobra.
Radicalización popular e parálise gobernamental
miniatura|Discurso dun orador comunista en Hungría Manifestación en Budapest a finais de 1918. As protestas multiplicáronse na capital, atizadas polo Partido Comunista.|miniatura A crítica situación política e económica do país, sen axuda da Entente, levou a que Károlyi dimitise da Presidencia do Goberno en xaneiro de 1919 e asumise a Presidencia da República. Os sectores máis conservadores do partido de Károlyi e do radical abandonaron o Consello de Ministros e as dúas formacións sufriron escisións. Tras unha grave crise gobernamental a mediados de mes na que parte dos socialistas avogaron por abandonar o Goberno para debilitar as críticas comunistas e as formacións burguesas negáronse a gobernar en solitario, formouse un novo gabinete de coalición con maior número de ministros socialistas. O novo Goberno de Dénes Berinkey, de tendencia socialdemócrata, prometeu reformas, pero isto non satisfixo os soviets; o 13 de decembro, o consello obreiro da capital tratara a reforma agraria, pero o Goberno non alcanzou unha decisión sobre o asunto ata comezos de febreiro e a súa aplicación foi tardía e lenta. A comezos de xaneiro e medorento da influencia dos comunistas, o mando Aliado en Budapest probablemente suxeriu o arresto dos representantes rusos da Cruz Vermella, unha das fontes de financiamento daqueles. No mesmo mes, os obreiros tomaron o control dalgunhas fábricas como reclamaban os comunistas, ante a impotencia do Goberno e os socialistas moderados. No norte, o Goberno esmagou brutalmente a revolta mineira de Salgátarján, clave para o abastecemento de fábricas e ferrocarrís; houbo un centenar de mortos na rebelión atizada polo PCH. A finais de xaneiro, os socialistas, malia as protestas da súa corrente radical, decidiron expulsar os comunistas do consello obreiro da capital e dos sindicatos, aínda que a medida tivo escaso éxito. O Goberno ordenou o rexistro da sede comunista e da súa imprenta, onde requisou exemplares do seu diario.
En febreiro, calculábase que os comunistas contaban xa con entre trinta mil e cincuenta mil afiliados. A súa actividade nos distintos consellos, incluídos os de campesiños, era notable, aínda que a súa influencia no de obreiros da capital, elixido o 2 de novembro, era moito menor debido ao control socialista do organismo. Pola súa banda, os socialistas tiveron que radicalizar as súas posicións para frear o crecemento dos comunistas, que axitaban as tropas esixindo o control do armamento polos consellos ou a mellora das condicións de vida dos soldados. A influencia socialista decaía tamén nos sindicatos. No seu congreso de febreiro, os socialistas aprobaron medidas radicais como a nacionalización dos medios de produción onde fose factible, a introdución de impostos para as clases privilexiadas ou o esmagamento dos focos contrarrevolucionarios.
O 20 de febreiro, tras unha manifestación fronte ás oficinas do diario socialista Népszava que acabou con varios mortos e decenas de feridos, os dirixentes do partido foron arrestados coa aquiescencia do Goberno, que pretendía desta forma acougar os temores da Entente. Esta cría que a debilidade gobernamental impedía o control das actividades dos comunistas. O partido planeara un alzamento para tomar o poder seguindo o exemplo do levantamento espartaquista en Alemaña e desoíndo os consellos de Moscova, plan que finalmente resultou un fracaso. A detención e o posterior maltrato en prisión dos seus dirixentes, con todo, aumentaron a súa popularidade, e a prensa comunista seguiu aparecendo desde imprentas clandestinas. O 21 de febreiro tivo lugar unha gran manifestación de apoio ao partido socialista fronte ao Parlamento, pero nin este nin o Goberno aproveitaron a oportunidade para recobrar a popularidade perdida. Os ministros socialistas mostráronse contrarios a reprimir os comunistas como esixía a dirección da policía e temían pola sorte da misión da Cruz Vermella húngara, formada por socialistas e arrestada en Rusia como represalia. O 22 de febreiro o Goberno, a instancias dos ministros socialistas, restaurou a lei que durante a guerra permitira o internamento daqueles hostís ao Estado. Mentres, as esperanzas do Goberno de obter a ansiada axuda das potencias vencedoras resultaron ilusorias.
A situación de crise continuaba e a chegada do período de sementeira axitou o campo, onde os comunistas denunciaban a falta de cambios e o mantemento dos terratenentes e animaban os campesiños a tomar as terras. O Goberno, sen unha forza armada leal, non puido opoñerse á crecente ocupación de terras por parte dos labradores, e as súas medidas de reforma eran escasas, afectando unicamente a dous mil setecentos terratenentes. A comezos de marzo a falta de acordo coa Entente provocou que os territorios tomados polos países veciños aumentasen e a ausencia de medidas de socialización do Goberno ocasionou que a corrente radical dos socialistas aumentase o seu poder á custa dos moderados, que dominaran a formación ata entón. O 3 de marzo o consello da capital volveu admitir ós comunistas, sinal da debilidade dos socialistas no organismo. O Consello de Ministros atopouse impotente perante ó cada vez maior poder dos consellos en todo o país, e os consellos desobedecían as súas medidas alí onde non eran do seu agrado. O 13 de marzo a policía da capital, último reduto de poder do gabinete, admitiu a autoridade do consello de soldados da cidade. Con protestas case incesantes de diversos colectivos –desempregados, soldados, viúvas de guerra etc.– o Goberno tratou de reforzar a súa posición convocando finalmente eleccións para o 13 de abril, confiando no referendo popular ás súas medidas.
Proclamación da república
Proclamación da república soviética nas escalinatas do Parlamento húngaro. [[Béla Kun no centro, con camisa clara.|miniatura|esquerda]] A mediados de marzo o Goberno perdera todo apoio significativo. No canto de apoiar o Goberno de Károlyi, a Entente esixiu unha nova cesión territorial –varias sucederanse desde o outono do ano anterior, debidas ás promesas da Entente aos países veciños realizadas durante a contenda– para a creación dunha franxa neutral entre as tropas romanesas e as húngaras, parte dun errado plan de intervención na guerra civil rusa. A nova fronteira coincidía fundamentalmente coa prometida a Romanía no Tratado de Bucarest polo que entrara na guerra mundial. Trala presentación da nota Vyx ao Goberno de Károlyi o, que esixía a evacuación de novos territorios e a súa entrega a Romanía, o gabinete decidiu rexeitala, dimitir en pleno e entregar o poder a un novo Goberno socialista que contase coas simpatías do proletariado internacional e permitise ao país enfrontarse ás esixencias da Entente. Károlyi admitiu que a súa política de achegamento á Entente fracasara. O proxecto do gabinete era manter a Károlyi como presidente e formar un novo gabinete socialdemócrata, pero mentres o Goberno deliberaba o consello de soldados aprobou apoiar ós comunistas, confiscou os vehículos dos ministros e pola tarde entregou o control da gornición da capital aos comunistas. Ante a toma do control da cidade por Pogány e a gornición, a policía non ofreceu resistencia. Sándor Garbai anunciou ante o consello de traballadores a formación dun Goberno soviético de coalición entre socialistas e comunistas, e pola noite solicitouse a renuncia de Károlyi que outorgouna sen resistencia convencido da necesidade de dar paso a un gabinete de esquerda para poder opoñerse á Entente. Os socialistas enviaran unha delegación á prisión para tratar cos dirixentes comunistas, que se mostraron favorables a formar un Goberno social-comunista de coalición. Para acadar este acordo o Goberno liberou á dirección comunista, encarcerada desde febreiro. Malia a maior forza dos socialistas, estes aceptaron as esixencias dos comunistas, que incluían o establecemento dun sistema de consellos, a abolición da propiedade privada e a proclamación da ditadura do proletariado. Cartel da época con membros do novo Consello de Goberno. O groso dos máis de trinta comisarios eran socialistas, pero moitos dos vicecomisarios eran comunistas. A principal figura do Goberno era o comisario de Exteriores, o comunista [[Béla Kun.|miniatura]] O 21 de marzo de 1919, o consello de traballadores, con novas facultades lexislativas, recibiu a noticia da unión do Partido Comunista (liderado por Béla Kun) e do Partido Socialdemócrata e proclamou a República Soviética Húngara, practicamente sen disparar nin un só tiro. Károlyi, que non fora informado das negociacións entre socialistas e comunistas malia aconsellalas, negouse en principio a dimitir, aínda que cedeu finalmente.
Composición do novo Consello de Goberno
Esa mesma noite Kun, liberado, reuniuse na antiga sede dos socialdemócratas para formar o novo gabinete. Este contou con dous comisarios comunistas e, para compensar a maioría de comisarios socialistas, vicecomisarios comunistas. Kun quedou encargado da carteira de Exteriores, e o outro comisario comunista ocupou o Ministerio de Agricultura. Dos trinta e tres comisarios e vicecomisarios que formaron orixinalmente o novo Consello de Goberno, catorce eran comunistas, pero doce deles eran vicecomisarios, e a maioría dos comisarios eran socialistas. O Goberno incluíu o ministro para Rutenia, sinal da súa intención de loitar polo mantemento da unidade territorial de Hungría. Gran parte dos novos dirixentes participaran na Revolución Rusa ou convertéranse en comunistas nos campos de prisioneiros rusos. Aínda que presidido oficialmente por Garbai, dirixente sindical, Kun era a figura principal do Consello de Goberno da nova república.
Unión de socialistas e comunistas
A unión dos comunistas ao PSD foi criticada ata polo mesmo Lenin. Este criticou tamén a imitación das tácticas rusas sen adaptación á situación húngara. O novo partido, denominado nun primeiro momento Partido Socialista de Hungría, pasou máis tarde a chamarse «Partido Obreiro Social-Comunista de Hungría».
A convivencia entre ámbolos dous grupos non foi doada, estando os socialistas máis dispostos a realizar concesións ideolóxicas, mentres que a súa fracción máis moderada, entre os que se contaba o futuro primeiro ministro Gyula Peidl, esixiu xa o 2 de maio a abolición da república soviética. Só a esquerda e o centro do partido socialista participaron activamente na coalición. A principal diferenza entre ambos, con todo, non era de obxectivos, senón sobre as tácticas máis axeitadas para logralos. Trala caída da república en agosto agudizáronse as diferenzas entre socialistas e comunistas pola responsabilidade do fracaso.
Primeiras medidas
miniatura|Ilustración publicada na revista radical estadounidense [[The Liberator (revista)|The Liberator en maio de 1919.]] O primeiro comunicado do novo Goberno, mestura de nacionalismo desesperado e marxismo, fixo que numerosas persoas opostas a este último pasasen a apoiar o novo Goberno socialista. Ante a alternativa de ter que aceptar o ultimato de Vyx, moitos decidiron apoiar o comunismo, tratando de conservar a unidade territorial do país. Parte do apoio popular ao novo réxime proviña da esperanza de que o apoiase o Goberno comunista de Moscova, que avanzaba en Ucraína fronte aos seus inimigos internos e ás forzas da Entente.
A Constitución, os consellos e o sistema de goberno
Poucos días despois, o 3 de abril, o Consello de Goberno proclamou unha nova Constitución temporal, na que se recoñecía responsable ante o novo Congreso Nacional de Consellos, cúspide dun novo sistema de consellos elixidos por sufraxio case universal e equivalente a unhas Cortes. A Constitución garantía dereitos civís (reunión, expresión), sociais (educación de balde) e culturais (recoñecemento da cultura e lingua das minorías). Na práctica, o novo Goberno actuou de xeito autoritario, como a «ditadura dunha minoría activa, en nome do proletariado fundamentalmente pasivo». O poder quedou concentrado no Consello de Goberno e algúns consellos que lle eran favorables. As eleccións aos consellos que, á súa vez, elixían o Congreso Nacional, tiveron lugar o 7 de abril cunha lista única, sen presenza da oposición, malia a posibilidade legal de que esta se presentase. Ó pouco tempo incluso estes consellos quedaron apartados de poder local por delegados gobernamentais, que eran os que ostentaban o poder real.
Malia as limitacións nas eleccións de consellos, o Congreso Nacional, que se reuniu por primeira vez o 14 de xuño, presentoulle unhas críticas tan duras ao Consello de Goberno que este acabou disolvéndoo e entregándolle os seus poderes a un comité permanente favorable.
Relacións con Moscova
A república recibiu certo apoio financeiro e consello de Moscova pero, considerada de interese secundario fronte a Alemaña, non recibiu a presenza de ningún destacado bolxevique ruso, a diferenza desta e malia as peticións de Kun. Budapest mantiña comunicación por telégrafo con Rusia, pero os consellos dos comunistas rusos, con todo, a miúdo non foron atendidos polos seus correlixionarios húngaros.
Negociacións coa Entente
O xeneral surafricano [[Jan Smuts, representante oficioso da Entente ante o novo Goberno soviético, non logrou chegar a un acordo con este.|miniatura]] Tras rexeitar unha negociación con Károlyi, a proclamación da república soviética fixo que a Entente se apresurase a enviar un representante para tratar con Kun. A solicitude de Kun ao embaixador italiano en Iugoslavia, de paso por Budapest, de tratar os desacordos territoriais de acordo co principio de autodeterminación cun representante da Entente conduciu ao envío de Jan Smuts a comezos de abril, malia a oposición francesa. A pesar do envío de Smuts, as potencias seguiron sen recoñecer o Goberno soviético húngaro.
O xeneral surafricano Jan Smuts chegou á capital húngara o 4 de abril e invitou os comisarios do pobo ao seu tren, que non abandonou durante a súa estancia na cidade. Durante as conversacións, o presidente da república, Sándor Garbai, Kun e o socialista Kunfi representaron a Hungría, solicitando unha paz sen anexións nin indemnizacións e a autodeterminación das nacionalidades do país. Smuts, pola súa banda, ofreceu o trazado dunha liña de demarcación máis favorable aos húngaros, no canto da imposta na nota Vyx, e a creación dunha ampla franxa neutral que ocuparían tropas da Entente. Co novo trazado, varias cidades importantes do leste volverían a mans húngaras. Smuts engadiu que a liña non se consideraría fronteira definitiva, prometendo a fin do bloqueo ao país e a súa invitación á conferencia de paz. Kun opúxose á retirada no leste e aduciu a falta de control gobernamental das tropas transilvanas e a impopularidade da medida para opoñerse á zona neutral. Presentou ademais unha contraproposta baseada no trazado do armisticio de Belgrado, que Smuts negouse a estudar. A postura de Kun resultou inaceptable para Smuts, que abandonou Budapest camiño de Praga ao día seguinte. Ese mesmo día o vicecomisario de Defensa, Tibor Szamuely, ordenou que se fixese propaganda entre as tropas checoslovacas e romanesas para tratar de que non se opuxesen ao novo exército proletario, con escaso efecto.
A sociedade e o Exército Vermello
Kun disolveu inmediatamente os consellos de soldados, a pesar do apoio que lle brindaron para chegar ao poder, e comezouse a nomear comisarios políticos e tribunais militares revolucionarios para intentar poñer orde nas desorganizadas forzas armadas, enviando batallóns obreiros e brigadas internacionais á fronte. Cun gran custo o Goberno reformou o Exército, que logrou recuperar parte dos territorios perdidos durante a primavera e principios do verán. Este obxectivo de recuperación territorial obtivo case a aprobación pública xeral, a diferenza das medidas de política interior. A finais de marzo, emporiso, o número de tropas era aínda insuficiente: Budapest apenas contaba con dezaoito mil homes para enfrontarse a corenta mil checoslovacos, outros tantos para facer fronte a trinta e cinco mil romaneses e trece mil homes para enfrontarse no sur con setenta e dous mil franceses e serbios. Unidade de mariños partidaria da república soviética. O groso das tropas era, porén, de extracción campesiña.|miniatura|esquerda Aínda que a maioría do campesiñado non reaccionou aos chamamentos de apoio do novo Goberno, si que o fixeron os campesiños refuxiados provenientes de territorios ocupados polos países veciños, en especial os oriúndos do Banato e da beira oriental do Tisza, que formaron o groso dos labradores que combateron no Exército vermello. A maioría do exército estaba formado por campesiños, aínda que houbo algunhas unidades de obreiros que, aínda que combateron ben nas primeiras semanas da contenda, mostráronse indisciplinadas posteriormente. Malia as proclamas internacionalistas do Goberno, a maioría dos soldados e oficiais combatían por motivos nacionalistas.
Tamén se uníron ao novo Exército un número significativo de antigos oficiais do Exército austrohúngaro e refuxiados de clase media, non por simpatía pola ideoloxía do réxime, mais pola posibilidade de recuperar os territorios perdidos. Os seus motivos para participar no exército soviético resumíanse en tres: ideas nacionalistas de defensa da patria, e a miúdo de recuperación dos seus propios fogares; grandes oportunidades de rápida promoción nun novo Exército no que os altos oficiais do antigo foran licenciados durante as dúas repúblicas; e necesidade de subsistencia ante a falta de emprego e de formación para outra actividade. Vían a nova república como fonte de resistencia nacional fronte ao anterior pacifismo da república popular. Loitaron con entusiasmo en maio e xuño, ata a evacuación de Eslovaquia forzada por Clemenceau, momento no que moitos deles desertaron a algunha das organizacións contrarrevolucionarias como o Exército Nacional de Miklós Horthy ou outros destacamentos de oficiais, tratando de afastarse do Goberno de Kun.
Por outra banda, o anticomunismo dos países veciños non era máis que unha escusa para xustificar a expansión territorial. Iugoslavia, satisfeita coa ocupación de Baranya e enfrontada con Romanía polo repartimento do Banato, abstívose de enfrontarse ao Goberno de Budapest.
Derrota transilvana en abril
Propaganda cos avances do Exército vermello en Eslovaquia, 1919.|miniatura Ata finais de abril fixéronlle fronte unidades máis reducidas do novo Exército vermello ás sete divisións romanesas, que contaban con máis de cincuenta mil homes. En Transilvania as autoridades romanesas recrutaran dúas divisións, a 16.ª e a 19.ª, con soldados locais, principalmente romaneses e saxóns –membros da minoría alemá da rexión– xa en febreiro, e reforzáronas trala proclamación da república soviética en Budapest. En abril creáronse novas unidades: a 20.ª División e a 21.ª División. A mediados de abril o mando romanés contaba con sesenta e catro rexementos de infantería, vinte e oito compañías de cabalería, cento noventa e dúas baterías de artillería, un tren blindado, tres escuadrillas de avións e dúas compañías de enxeñeiros, o que lle outorgaba superioridade numérica fronte ás forzas húngaras, formadas por trinta e cinco batallóns de infantería, vinte baterías, dúas escuadrillas de avións, tres ou catro trens blindados e unha escasa cabalería. As forzas húngaras carecían de reservas e enfrontábanse ademais a unidades serbias no sur.
A falta dunha ofensiva soviética rusa no Dniéster trala toma de Odesa e a formación dunha liña defensiva ao longo do leste polas tropas da Entente evacuadas desta cidade facilitaron o ataque romanés ás liñas húngaras ao quedar cuberta a retagarda. O cambio de bando dalgunhas unidades soviéticas en Ucraína impediu o ataque a Romanía. Incapaz de pactar coa Entente, de levantar o seu bloqueo ou de coordinar as accións militares cos rusos, o Goberno de Budapest atopábase en graves dificultades, acosado á vez polas unidades romanesas e polas checoslovacas, que avanzaban cara ao distrito mineiro de Salgótarján.
Tras concentrar as súas forzas na zona norte da liña, os romaneses desencadearon o ataque o 16 de abril. O 20 de abril os romaneses alcanzaron Nagyvárad e tres días máis tarde ocupaban Debrecen. O 21 detivéronse para reagruparse, o que deu a equivocada sensación de que non cruzarían a liña trazada pola Entente; ese mesmo día os húngaros reorganizaron o mando da fronte para tratar de frear o embate romanés e compensar a escasa moral e disciplina das súas unidades. Os comisarios políticos das unidades perderon o control das operacións militares e o xefe do Estado Maior da fronte, Aurél Stromfeld, solicitou o envío de novos oficiais e suboficiais. O avance romanés, que continuou sen o permiso de París, desbaratou os plans de contraofensiva do mando maxiar. O 30 do mes as forzas romanesas alcanzaron o río Tisza en case toda a fronte. Tras reforzar a fronte con novos rexementos provenientes de Budapest e doutras cidades industriais, os húngaros conseguiron rexeitar ós romaneses en Szolnok e deter o seu avance no río Tisza. Aínda así, no Goberno discutiuse a posibilidade da rendición, consciente de que non contaba con forzas suficientes para deter unha acometida decidida das unidades romanesas. Os rumores de que os romaneses non se detiveran e avanzaban cara á capital estendéronse o 2 de maio, aínda que carecían de fundamento. En espera de reforzos, contrarios a esparexer as súas tropas cando se agudizaba a ameaza rusa en Ucraína, incapaces de lograr tropas das potencias coas que dar un aspecto internacional á marcha sobre Budapest e non desexando axudar a formación dun Goberno forte en Hungría antes do trazado da fronteira común, os romaneses detiveron o seu avance entre o 2 de maio e o 19 de xullo. As unidades romanesas, con todo, sufriran escasas baixas –ao redor de seiscentos mortos e cincocentos feridos– na súa ofensiva de abril que as conduciu ata o río. Algunhas delas foron enviadas de inmediato ao leste. Doutra banda, a esperanza do Consello de Goberno non era a de lograr unha vitoria militar sobre os países veciños, senón que o estoupido da revolución internacional (ben en Alemaña ou en Austria) ou o auxilio dos rusos lle outorgase o socorro necesario.
Vitoria en Eslovaquia e posterior retirada
Discurso de [[Béla Kun en Kassa o 10 de xuño, días despois de capturar a cidade. A retirada militar de Eslovaquia por exixencia da Entente supuxo un duro revés para a moral das tropas.|miniatura]] Ao mesmo tempo, no norte, detíñase tamén a ofensiva checoslovaca, que o 2 de maio chegara ata Miskolc. O 10 de maio comezou unha contraofensiva húngara que rexeitou o inimigo ata o río Ipoly. O 19 de maio, as unidades húngaras tomaron Pétervására e o 21 Miskolc, vitorias que aumentaron a moral das tropas. O 26 de maio os mandos comezaron a planear a seguinte fase da ofensiva, dirixida á zona de unión entre checoslovacos e romaneses, co dobre obxectivo de tratar de tomar contacto coas unidades soviéticas rusas e de tomar o control dun territorio que servise a continuación para desencadear un ataque contra as forzas romanesas en Transilvania. As operacións comezaron o 29 dese mesmo mes, cun ataque ao longo de todo a fronte. En xuño as unidades checoslovacas tiveron que retirarse máis aínda polo avance das tropas húngaras. O 5 de xuño as forzas húngaras loitaban xa nos arredores de Košice. e o mando húngaro comezou entón os preparativos para atacar no leste, sen abandonar a fronte norte. Malia as vitorias conseguidas, as unidades checoslovacas non foron destruídas, a consecuencia da liña de avance elixida polos húngaros.
O 7 de xuño o primeiro ministro francés, Georges Clemenceau, esixiu a fin da ofensiva no norte contra os checoslovacos, e o 10 Kun prometeu deter o avance, un día antes da chegada de tropas francesas a Bratislava. O 13 de xuño Clemenceau emitiu un ultimato ao Goberno húngaro, anunciando o trazado da fronteira norte, esixindo a retirada das forzas húngaras ao sur desta e prometendo a cambio o repregamento das unidades romanesas no leste. O 19 o Goberno aceptou a proposta de Kun de someterse ás esixencias de París, malia o desexo dos mandos militares de continuar o avance cara ao noroeste. O 24 ordenouse o alto o fogo e o 30 o repregamento. Tras ocupar 2836 km2 de territorio inimigo, o Consello de Goberno ordenou a retirada das forzas ás liñas que sostiñan en maio. A retirada de Eslovaquia desmoralizou as tropas e a numerosos oficiais, que se uniron ás forzas comunistas por razóns nacionalistas. A campaña custáralle unhas catro mil cincocentas baixas ás forzas húngaras segundo cálculos franceses. Por outra banda, o avance húngaro perdera forza para entón e foille complicado manter a ofensiva. A retirada produciu a dimisión de varios altos oficiais que rexeitaban o abandono de territorios con poboación maxiar, entre eles a do coronel Stromfeld.
Volta aos combates no leste e derrota final
Malia a resistencia iugoslava a participar nas operacións contra Budapest, a presión da Entente forzou finalmente a Belgrado a aceptar unirse á coalición. A reactivación da fronte romanesa, a rápida derrota húngara, a efectiva folga obreira en Iugoslavia do 21 de xullo en contra da intervención e a concesión de parte do Banato a Romanía pola Entente fixeron, con todo, que Iugoslavia non participase na derrota do Goberno soviético.
Medidas económicas e sociais e crise interna
Empeñado na transformación inmediata da sociedade ao socialismo malia a guerra cos países veciños, o Goberno comezou a aprobar profundas reformas e medidas contra os que consideraba inimigos de clase, seguindo a miúdo cegamente o modelo ruso, polo que perdeu rapidamente o apoio inicial que tiña. Estas medidas progresistas e a súa aplicación autoritaria alienaron ás clases privilexiadas e non conseguiron as simpatías do proletariado urbano ou dos campesiños pobres. O intento do novo Goberno de cambiar profundamente o modo de vida e o sistema de valores da poboación resultou un rotundo fracaso. O empeño por converter a Hungría feudal nunha utopía marxista resultou infrutuoso por unha mestura de falta de tempo, de persoal experimentado na administración, de organización, e de inxenuidade política e económica gobernamental nalgunhas das súas medidas. O obxectivo gobernamental era dobre: por unha banda resolver os problemas sociais desde un enfoque marxista, e por outro eliminar á vez toda posible oposición e asegurar a supervivencia da ditadura do proletariado.
Fomento da cultura e control da prensa
Realizouse un intenso esforzo por mellorar o nivel cultural da poboación. Nacionalizáronse os teatros e a maioría das súas entradas quedaron controladas pola Comisaría de Educación, encargada de entregalas aos obreiros a prezos reducidos. O mesmo sucedeu cos cines e museos, que foron socializados. A estatalización de artistas, escritores e dos negocios artísticos, con todo, deu pé a críticas de malgasto e mala xestión. A mediados de xuño o ambicioso plan cultural gobernamental viuse envolto nunha crise, criticado no campo e en risco pola crise financeira do país.
O Goberno restrinxiu severamente a liberdade de prensa e clausurou por motivos políticos gran número de publicacións, que quedaron tamén limitadas a finais da primavera pola escaseza de papel, e os conflitos co sindicato de xornalistas deu lugar a súa disolución por orde do Goberno.
Medidas para a mocidade
As súas medidas cara á mocidade, por outra banda, apenas recibiron críticas e baseáronse en modernas publicacións pedagóxicas. Eliminouse o estigma dos fillos bastardos, aprobáronse revisións médicas gratuítas para os nenos, fomentouse a hixiene e instaurouse un programa de baños para os escolares nos baños públicos e balnearios nacionalizados, que se estendeu aos baños privados. Creouse un programa de estancias no campo para nenos de familias humildes da cidade e encargouse aos consellos a supervisión da súa saúde. Instaurouse un programa de titores especializados para nenos discapacitados para as escolas e institucións modernas para o tratamento daqueles con problemas mentais. Tamén se planeou un amplo plan de rexeneración de menores asociais, que finalmente non se levou á práctica por falta de tempo.
Educación e relixión
A relixión resultou outro importante problema para o Goberno. A nacionalización das escolas privadas e relixiosas (o 70 % das do país) e a supresión de símbolos e actividades relixiosas nas escolas acentuou o rexeitamento dos profesores destas cara ao Consello de Goberno. Malia a defensa gobernamental do dereito privado á liberdade de culto e da propiedade da Igrexa, a controversia, cunha imaxe baseada nos casos de excesos, foi negativa para o Goberno.
Reformas sociais e sanitarias
Cartel de propaganda, característico do grande esforzo gobernamental por dar a coñecer as súas medidas.|miniatura|esquerda O programa social do Goberno caracterizouse polo mesmo que o seu programa cultural: unha grande ambición nos seus obxectivos, intentos de cambiar problemas enraizados, a escaseza de persoal e medios para levalo a cabo, o notable custo e falta de realismo nunha situación de grave crise de posguerra.
Abolíronse os títulos nobiliarios, proclamouse a obrigación de traballar e instituíuse un sistema de asistencia social para os desempregados, que levou o Estado á quebra. O Goberno tratou, con entusiasmo pero escaso éxito e gran custo, de loitar contra o grave problema do desemprego. O Goberno aprobou medidas humanitarias e de mellora social, propagadas tanto na prensa –obrigada a iso– como nunha campaña de publicidade en forma de carteis na que participaron destacados artistas da época. Prohibiuse temporalmente a venda e consumo de alcohol, considerado prexudicial, pero a presión do campo obrigou a suavizar esta medida o 23 de xullo. Tratouse de eliminar así mesmo a prostitución, facilitouse o divorcio e proclamouse a igualdade legal das mulleres. A propaganda contrarrevolucionaria utilizou con grande éxito no campo a acusación, falsa, de que o Goberno pretendía «socializar as mulleres».
Levouse a cabo un ambicioso programa de mellora da sanidade que recibiu unha notable cooperación por parte dos médicos, cortexados polo Consello de Goberno. Os hospitais, todos eles nacionalizados xunto coas industrias farmacéuticas, permaneceron baixo control médico malia os intentos de transferir a súa xestión á representes políticos, rexeitados polo Goberno. Aboliuse o trato distinto por clases sociais nos hospitais e as salas privadas pasaron a aloxar os enfermos máis graves. Prohibiuse a diferenza de enterramento e o seu custo uniformouse para todos os cidadáns.
A medida máis rexeitada nas cidades e que causou maior corrupción foi a da socialización da vivenda. Ante o grave problema de vivenda –apenas se construíu ningunha durante a guerra– o Goberno tratou de utilizar as dispoñibles para aloxar a poboación. Creouse un imposto para os propietarios non traballadores, cuxas casas e mobiliario quedaron nacionalizados –non así os dos traballadores. Cunha normativa confusa, a comisión para a vivenda resultou un fracaso que se reformou a comezos de abril. Malia os duros métodos de Tibor Szamuely para tratar de reformar a comisión, incluíndo as ameazas de morte ou a deportación de duascentas mil persoas da capital, acabar cos abusos e a corrupción e levar a cabo a reforma, fracasou nos seus intentos. En xullo o sistema resultaba xa demasiado caro e non serviu para acabar co problema de vivenda na capital.
Política laboral e impositiva
Malia a mellora das condicións dos seguros sociais dos traballadores, a aplicación das medidas gobernamentais resultou desordenada e, en ocasións, contraditoria durante todo o período da república soviética, con continuos cambios. O Goberno regulou así mesmo os prezos, substituíndo os posibles ingresos por impostos directos por un imposto indirecto nos prezos dos artigos. Os seus intentos por organizar os prezos –excesivamente baixos– resultaron, emporiso, un fracaso debido á inflación, á reducida produción, ao mercado negro e ao bloqueo da Entente, que limitaba a cantidade de materias primas dispoñibles.
Nacionalizacións e política económica
O Goberno soviético nacionalizou os bancos, as industrias, minas e empresas de transporte con máis de vinte traballadores, que quedaron administradas por comisarios elixidos polo Estado e os consellos, xunto coas empresas estranxeiras, os edificios de apartamentos, os grandes almacéns ou as granxas maiores de 57 hectáreas, o que provocou un caos económico. As tendas de máis de dez traballadores nacionalizáronse dous días máis tarde, o 22 de marzo. Tamén foron nacionalizados os hoteis e balnearios, así como as compañías de seguros. Os apartamentos quedaron socializados o 26 de marzo, o mesmo día que se expropiaban os bancos. Requisáronse os depósitos de ouro, xoias a partir de certo valor e divisas, e limitouse a cantidade de diñeiro que se podía retirar diariamente das contas bancarias. En pouco tempo a maioría das empresas privadas quedaron en mans do Estado. Os comisarios encargados da dirección das fábricas nacionalizadas, inexpertos, non conseguiron evitar que a produción minguase rapidamente, ao igual que nas minas. A finais de abril, o servizo ferroviario viuse reducido aínda máis por mor da escaseza de carbón, e o goberno viuse na obriga de racionar varios alimentos básicos.
Política agraria
O Consello de Goberno enfrontouse en balde ao dilema da cuestión agraria: o parcelamento das grandes leiras conseguiríalle o apoio da maioría do campesiñado, pero levaríao ao mesmo tempo a unha caída da produción agrícola necesaria para abastecer ás cidades, onde se tiña a súa base de apoio. Finalmente decidiuse non distribuír as facendas, senón convertelas en cooperativas nacionalizadas para os campesiños sen terra. Esta decisión debeuse tanto a motivos ideolóxicos –o temor a crear un campesiñado propietario hostil ao comunismo– coma ao desexo e necesidade de manter a produción agrícola. Esta reforma burocratizada, ineficaz e que non tivo apoio dos campesiños, fracasou finalmente e restou moito apoio ao novo réxime entre a poboación rural.
O mantemento dos terreos de pequeno tamaño en mans privadas mentres as grandes leiras convertíanse en cooperativas non satisfixo ós distintos sectores do campesiñado: os máis ricos desexaban comprar máis terras co diñeiro acumulado durante a guerra, posibilidade frustrada pola decisión gobernamental –isto conduciu á súa aversión cara ao réxime e a que tendesen a gardar os seus aforros e produtos en espera da súa caída–; os campesiños sen terra atopáronse convertidos en empregados estatais con ingresos que non lograban afrontar a inflación e a escaseza de bens, dispostos a aceptar soamente a antiga divisa imperial, cada vez máis escasa. Os intentos estatais de aliviar a situación mediante o troco de produtos manufacturados por outros agrícolas favoreceron ós campesiños máis acomodados –aqueles con excedentes que cambiar– o que levou á desilusión e antipatía dos campesiños pobres cara ao Goberno.
A supresión do imposto sobre as parcelas de pequeno tamaño, promulgada para atraer ó pequeno campesiñado e favorecer a súa cooperación no abastecemento urbano, resultou contraproducente. Este tomouse a medida como un paso previo á nacionalización destas propiedades e coma un sinal de debilidade gobernamental. A medida provocou tamén o debilitamento dos consellos no campo, privados de fondos e obrigados a acudir a Budapest para financiar as súas actividades. Outra medida mal vista no agro foi o mantemento dos antigos capataces e terratenentes como asesores técnicos –os únicos dispoñibles– das novas cooperativas. Para os campesiños, o novo réxime obrigáballes a traballar para os seus antigos amos e non houbo intentos de trasladar a estes a rexións onde non se lles identificase coas antigas prácticas. O persoal enviado pola Comisaría de Agricultura ás zonas rurais tamén resultou moi pouco eficiente, pouco familiarizado coa cultura campesiña e a miúdo corrupto e ignorante en cuestións agrarias. O ataque contra igrexas e párrocos nalgunhas localidades ou a implantación dunha nova moeda –o «papel branco», por imprimirse só por unha cara do billete– aumentaron o descontento no agro, que chegou a rebelarse nalgunhas zonas.