cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Proteína ATM
Regulación
Cómpre un complexo MRN funcional para a activación da ATM despois dunha rotura de dobre febra. O complexo funciona augas arriba de ATM en células de mamífero e induce cambios conformacionais que facilitan un incremento da afinidade de ATM polos seus substratos, como CHK2 e p53. A ATM inactiva está presente nas células sen roturas de dobre febra en forma de dímeros ou multímeros. Despois de que se producen danos no ADN, a ATM autofosforílase no residuo Ser1981. Esta fosforilación provoca a disociación de dímeros de ATM, o que vai seguido da liberación de monómeros de ATM activa. É necesaria unha maior autofosforilación (nos residuos Ser367 e Ser1893) para que a ATM quinase teña unha actividaded normal. A activación de ATM polo complexo MRN é precedida por polo menos dous pasos, é dicir, o recrutamento de ATM en extremos de roturas de dobre febra polo mediador proteína 1 do punto de comprobación de danos no ADN (MDC1), que se une a MRE11, e a posterior estimulación da actividade quinase co C-terminal de NBS1. Na regulacion da actividade do dominio KD quinase están implicados os tres dominios: FAT, PRD e FATC. O dominio FAT interacciona co dominio KD de ATM para estabilizar a rexión C-terminal da propia ATM. O dominio FATC é esencial para a actividade quinase e moi sensible á mutaxénese. Actúa de mediador en interaccións proteína-proteína, por exemplo coa histona acetiltransferase TIP60 (HIV-1 Tat interacting protein 60 kDa), que acetila ATM no residuo Lys3016. A acetilación ocorre na metade C-terminal do dominio PRD e cómpre para a activación da ATM quinase e para a súa conversión en monómeros. Aínda que a completa deleción do dominio PRD elimina a actividade quinase da ATM, delecións pequenas específicas non mostran ningún efecto.
Papel no cancro
A ataxia telanxiectasia (AT) é unha rara doenza humana caracterizada por unha dexeneración cerebelar, sensibilidade celular extrema á radiación e unha predisposición ao cancro. Todos os pacientes de AT presentan mutacións no xene ATM. A maioría dos outros trastornos similares á AT son defectivos en xenes que codifican o complexo proteico MRN. Unha característica da proteína ATM é o seu rápido incremento na actividade quinase que segue inmediatamente á formación de roturas de dobre febra. A manifestación fenotípica da AT débese á ampla variedade de substratos da quinase ATM, que están implkicados na reparación do ADN, apoptose, puntos de control do ciclo celular en G1/S, intra-S e G2/M, regulación xénica, iniciación da tradución de proteínas e mantemento dos telómeros. Por tanto, un defecto na ATM ten graves consecuencias na reparación de certos tipos de danos no ADN e pode orixinarse cancro como resultado dunha reparación inadecuada. Os pacientes de AT teñen un incremento do risco de ter cancro de mama, que foi asignado á interacción de ATM e fosforilación de BRCA1 e as súas proteínas asociadas despois de producírense danos no ADN. Certos tipos de leucemias e linfomas, incluíndo o linfoma de célula do manto, a T-ALL, leucemia linfocítica crónica de célula B atípica e T-PLL están tamén asociadas con defectos na ATM.
Frecuencias da mutación ATM en cancros esporádicos
As mutación no xene ATM encóntranse en frecuencias relativamente baixas en cancros esporádicos. Segundo COSMIC (Catalogue Of Somatic Mutations In Cancer, Catálogo de Mutacións Somáticas no Cancro) as frecuencias ás cales se encontraron mutacións heterocigotas en ATM en cancros comúns son 0,7% en 713 casos de cancros ováricos estudados, 0,9% en cancros do sistema nervioso central, 1,9% en 1.120 casos de cancros de pulmón, 2,1% en 847 casos de cancros de ril, 4,6% en cancros de colon, 7,2% en 1.040 casos de cancros de pulmón e 11,1% en 1.790 cancros de tecido linfoide e hematopoético.
Deficiencias epixenéticas frecuentes en ATM en cancros
O ATM é un dos xenes de reparación do ADN que se encontran frecuentemente hipermetilados na súa rexión promotora en varios cancros. A metilación do promotor de ATM causa a redución da expresión da proteína ou o ARNm de ATM.
Observouse tamén que o promotor do xene ATM estaba hipermetilado no 53% dos cancros de mama pequenos (impalpables) e estaba hipermetilado no 78% dos cancros de mama en estadio II ou maior cunha correlación altamente significativa (P = 0.0006) entre a redución da abundancia do ARNm de ATM e a metilación aberrante do promotor do xene ATM.
No cancro de pulmón de células non pequenas, o status de metilación do promotor do xene ATM de tumores pares e do tecido pulmonar non implicado histoloxicamente que o rodea atopouse que era dun 69% e 59%, respectivamente. Porén, en cancros dese tipo máis avanzados a frecuencia de metilación do promotor de ATM era menor do 22%. O descubrimento da metilación do promotor de ATM en tecido pulmonar non implicado histoloxicamente que rodea o tumor suxire que a deficiencia en ATM pode estar xa presente temperanmente nun defecto de campo, o que despois conduce á progresión a cancro de pulmón de células non pequenas.
En carcinoma de células escamosas de cabeza e pescozo, o 42% dos tumores presentaban metilación no promotor de ATM.
Os danos no ADN parecen ser a principal causa subxacente de cancro, e as deficiencias na reparación do ADN probablemente son a causa subxacente de moitas formas de cancro. Se a reparación do ADN é deficiente, os danos no ADN tenden a acumularse. Dito exceso de danos no ADN pode incrementar os erros mutacionais durante a replicación do ADN debido á síntese translesión tendente ao erro. O exceso de danos no ADN pode tamén incrementar as alteracións epixenéticas debido a erros durante a reparación do ADN. Esas mutacións e alteracións epixenéticas poden dar lugar a cancros. A deficiencia epixenética frecuente de ATM en diversos cancros probablemente contribúe á progresión de ditos cancros.
Meiose
A ATM funciona durante a profase meiótica. O xene da ATM de tipo salvaxe exprésase a un nivel multiplicado por 4 en testículos humanos comparados con células somáticas (como os fibroblastos da pel). Tanto en ratos coma en humanos, a deficiencia en ATM ten como resultado a infertilidade en femias e machos. A expresión deficiente de ATM causa graves disrupcións meióticas durante a profase I meiótica. Ademais, a alteración da reparación de roturas de dobre febra no ADN mediada por ATM foi identificada como unha causa probable de envellecemento dos ovocitos de rato e humanos. A expresión do xene ATM, e outros xenes claves de reparación de roturas de dobre febra, declina coa idade en ovocitos de ratos e humanos e este declive vai en paralelo cun incremento de roturas de dobre febra en folículos primordiais. Estes descubrimentos indican que a reparación recombinacional homóloga mediada por ATM é unha función crucial na meiose.
Interaccións
A ataxia telanxiectasia mutada presenta interaccións con:
Antipartícula
miniatura|alt=Diagrama ilustrativo da partícula e antipartícula do electrón, neutrón e protón, e de seu "tamaño" (non a escala). Dende a esquerda, de arriba a abaixo, mostrase o electrón (punto vermello pequeno), o protón (punto azul grande), e o neutrón (punto grande, negro no centro, clarexando gradualmente a branco cara os bordos). Á dereita, de arriba a abaixo, móstranse o antielectrón ou positrón (punto azul pequeno), antiprotón (punto vermello grande) e antineutrón (punto grande, branco no centro, escurecendo cara os bordos).|Ilustración da carga eléctrica, e do tamaño xeral das partículas (esquerda) e antipartículas (dereita). De arriba a abaixo; [[electrón / positrón, protón / antiprotón , neutrón / antineutrón.]] Na natureza por cada partícula de materia ordinaria existe unha antipartícula que posúe a mesma masa, o mesmo spin, e carga eléctrica contraria, este conxunto de antipartículas chamase en xeral antimateria. Existen partículas idénticas a súa antipartícula, coma o fotón, que non ten carga. Pero non tódalas partículas de carga neutra son idénticas a súa antipartícula. Os experimentos da violación CP (ou violación carga-paridade) descubriron que a simetría temporal non se cumpría na natureza. Doutra banda, o exceso observado de barións respecto aos antibarións, no universo, é un dos principais problemas non resoltos da cosmoloxía física.
Historia
No ano 1932, despois de ser precedida a existencia teórica do positrón por Dirac, Carl D. Anderson descubriu que os raios cósmicos producían estas partículas dentro dunha cámara de néboa, (un detector de partículas), onde os electróns ou os positróns móvense a o seu través, deixando pegadas das súas traxectorias, marcando o seu movemento no gas. Ao principio Anderson confundiu os positróns con electróns ordinarios pero non atopou explicación algunha ao feito de que as traxectorias dos positróns xirasen en dirección contraria á dos electróns ordinarios.
No ano 1955, Emilio Segrè xunto con Owen Chamberlain descubriron o antiprotón e o antineutrón no seu laboratorio na universidade de California. Posteriormente téñense descuberto outros tipos de antipartículas nas colisións nos aceleradores.
Propiedades das antipartículas
Os estados cuánticos dunha partícula e da súa antipartícula poden intercambiarse aplicando a simetría de carga (C), paridade (P), e a simetría temporal (T). Si |p,σ,n> é o estado cuántico dunha partícula (n), con momento p, spin J co compoñente na dirección z é σ, entón temos
onde nc é o estado de carga conxugado, isto é, a antipartícula. Este comportamento baixo o CPT é o mesmo que establece que unha partícula e a súa antipartícula están na mesma representación irreducible do grupo de Poincaré. As propiedades das antipartículas pódense relacionar así coas das partículas. Si T é unha boa simetría da dinámica, entón
Australia nos Xogos Olímpicos
Australia participou en tódalas edicións dos Xogos Olímpicos modernos. Australia competiu en cada edición dos Xogos Olímpicos de Verán, así como dos Xogos Olímpicos de Inverno, agás 1924–32 e 1948. En 1908 e 1912 Australia competiu con Nova Zelandia baixo o nome de Australasia.
O Comité Olímpico Australiano foi fundado e recoñecido en 1895. Edwin Flack foi o primeiro deportista en representar a Australia nos Xogos Olímpicos. Gañou a medalla de ouro nas probas de 800 metros e 1500 metros, competiu na proba de maratón e gañou a medalla de bronce na proba de dobres en tenis nos Xogos Olímpicos de 1986 celebrados en Atenas, Grecia. O uniforme de Australia é verde e dourado.
Thomagata Patera
Thomagata Patera é un patera ou cráter volcánico da superficie da lúa de Xúpiter, Ío. Está situado no hemisferio oculto de Ío, nas coordenadas 25,67° N 165,94° O, cara o leste dos volcáns activos Volund e Zamama, que están bastante próximos. Thomagata é un patera coma forma de ril, un tipo de cráter volcánico semellante a unha caldeira, con 56 km de longo por 26 km de ancho, cunha profundidade de 1,2-1,6 km de profundidade. O volcán está actualmente inactivo coma punto quente, e coma tal nun foi observado, o brillante chan do patera suxire que está frío dabondo coma para que se poida condensa-lo dióxido de sulfuro e sulfuro. Thomagata está localizado no centro dun baixío, o cal está situado nunha mesa (meseta, outón, mensa) duns 100 km de ancho. Os bordos da mesa elévanse uns 200 m sobre as planicies dos arredores, aínda que se descoñece a pendente dos bordos de Thomagata Patera. Se o chan do patera está ó mesmo nivel cás planicies dos arredores, a pendente occidental da mesa podería ser de 2°. A morfoloxía desta mesa e o patrón dos regueiros de lava que flúen ó longo das pendentes, afastándose de Thomagata (polo menos na cara oriental) suxire que Thomagata Patera e a mesa que rodea a este podería ser un escudo de volcán, chamados tamén tholus en Io. A marxe irregular da mesa e a morea de cascallos que hai na base da escarpa suxire que foi modificada polo acción erosiva do dióxido de suilfuro.
A sonda Galileo conseguiría observacións detalladas deste patera en outubro do 2001, Thomagata Patera recibiu o seu nome oficial no ano 2006 por parte da Unión Astronómica Internacional (UAI), nome procedente da mitoloxía chibcha, onde Thomagata era o deus da tronada. Tal coma se refire a este deus a UAI, o mítico Thomagata era "un terrorífico espírito que podía voar atravesando os ceos para transforma-los homes en animais."
Antipartícula
Propiedades das antipartículas
onde o signo de proporcionalidade indica que podería existir un termo de fase no lado dereito da ecuación, polo que a partícula e a súa antipartícula deben ter:
A interpretación de Feynman e Stueckelberg
Considerando a propagación cara atrás no tempo da metade do campo do electrón que ten enerxías positivas -outra maneira de definir o positrón-, Richard Feynman mostrou que violaba a causalidade salvo que algunhas partículas puideran viaxar máis rápidas ca luz, pero entón, dende o punto de vista doutro observador inercial parecería coma si estivera viaxando cara atrás no tempo e con carga oposta.
Este gráfico foi desenvolvido de xeito independente por Ernest Stueckelberg, polo que recibe o nome de interpretación de Feynman e Stueckelberg das antipartículas.
Nothing Records
Nothing Records foi un selo discográfico estadounidense, especializado en rock industrial e música electrónica, fundado por John Malm Jr. e Trent Reznor en 1992. Nothing desapareceu no ano 2004.
Historia
Nothing Records é sobre todo coñecida polas súas dúas primeiras bandas, o propio grupo de Trent Reznor Nine Inch Nails e Marilyn Manson.
O selo fíxose moi popular na escena do rock industrial, e incluso tivo o seu propio fanzine online chamado Sick Among the Pure, aínda que posteriormente converteuse nun fanzine industrial máis xeral que deixou de existir no 2005. O selo Nothing adoitaba a recompensar aos seus seareiros a través de internet, e unha forma era con Radio Nothing: unha exclusiva colección de MP3 que podían escoitarse gratuitamente.
O 5 de maio do 2005 nunca actualización en nin.com Trent escribiu, "Para ser claro: a miña relación con Nothing Records rematou. Está Nothing Records vivo ou existe como entidade? Habería que preguntarlle a John Malm (nós non estamos realmente falando moito estes días)... os estudios Nothing aínda están en Nova Orleáns e non estou seguro de que vou facer con eles. Pensareino cando remate coa xira".
With Teeth e os seus correspondentes sinxelos levan o logo de Nothing Records, pero Reznor dixo publicamente que foi pola insistencia de John Malm. Beside You In Time (editado en febreiro do 2007) tamén leva o logo no seu paquete e nos créditos do vídeo.
O sinxelo "Survivalism" e o álbum Year Zero, editados respectivamente en marzo e abril do 2007, xa non contan co logotipo da discográfica.
Franz Ferdinand (álbum)
Franz Ferdinand é o álbum de estrea da banda escocesa de indie rock Franz Ferdinand, editado o 9 de febreiro do 2004 a través do selo Domino Records. Entrou na lista británica de álbums no número 3, e contén tres sinxelos que entraron no top ten británico: "Take Me Out", "This Fire" e "The Dark of the Matinée". Dende o seu lanzamento o disco leva vendidos 3,6 millóns de copias en todo o mundo, 1,27 millón delas no Reino Unido e polo menos 1 millón nos Estados Unidos.
Listaxe de cancións
Voces principais por Alex Kapranos agás onde se indique.
Edición limitada en digipak cun disco ao vivo extra
A edición limitada, editada primeio no Reino Unido, viña nun digipak cun disco extra con todas as cancións gravadas ao vivo en The Paradiso en Ámsterdam:
Disco extra da edición limitada
No continente europeo e nos Estados Unidos, publicouse unha edición limitada do álbum a finais do ano 2004, contendo o disco normal do álbum (en cor branca), coa listaxe de abaixo, pero tamén cun disco extra (en cor negra), coa versión regravada de "This Fire" titulada "This Fffire" e catro caras-b. Os temas "Van Tango" e "Shopping for Blood" foron caras-b do sinxelo "Darts of Pleasure", mentres que "All for You, Sophia" e "Words So Leisured" de "Take Me Out".
A versión australiana deste disco extra contén só tres das cancións de arriba.
Katey Sagal
Catherine Louise "Katey" Sagal, nada o 19 de xaneiro de 1954 no barrio de Hollywood, na cidade dos Ánxeles (California), é unha actriz de voz e cantautora estadounidense.
Traxectoria
É principalmente coñecida por interpretar o papel de Peggy Bundy na comedia de situación da Fox Married... with Children. Tamén dá voz a Leela na serie de animación Futurama.
Aaj Tak
miniatura|150px|right|Logotipo da canle Aaj Tak é unha canle de noticias da India en lingua hindi propiedade da cadea TV Today Network, lanzada o 31 de decembro de 1999 é a canle de noticias máis vista na India. A súa orixe está nun programa informativo homónimo que principiou a emitir en 1995 o grupo India Today na canle Doordarshan Metro que se conformou como todo un éxito, con tres millóns de espectadores, ao que animou ao grupo a lanzar a súa propia canle de noticias. O éxito da canle baséase no uso dun hindi coloquial, a profesionalidade dos seus xornalistas e nunha ampla rede de correspondentes no norte do país.
Tripla Alianza
Co nome de Tripla Alianza son coñecidos varios tratados:
Rafael Taibo
Rafael Taibo, nado en Ferrol no ano 1935 é un locutor, actor e recitador galego.
Traxectoria
Comeza a súa carreira na emisora local Radio Ferrol e no grupo de teatro Talía de Ferrol, onde estuda cos frades mercedarios. Cursando xa os estudos universitarios na facultade de Dereito de Santiago de Compostela comeza a colaborar con Radio Galicia e co grupo universitario de teatro TEU (Teatro Español Universitario). Traballando xa en Madrid fai parte do cadro de actores de Cadena SER e comeza a traballar en dobraxe, publicidade e televisión. Ingresa tamén en Radio Nacional de España, casa que debe abandonar en 1963 por motivos políticos, debido á súa pertenza ao Club de Amigos de la UNESCO de Madrid (CAUM), que presidirá durante 18 anos. En 1978 regresa a Radio Nacional, encargándose das retransmisións de concertos de Radio Clásica. A súa voz faise moi popular grazas a ditas retransmisións e á narración de documentais, especialmente da serie Jacques Cousteau.
1477
Outros
Historia ano a ano
Casa Museo Casares Quiroga
A Casa Museo de Casares Quiroga é unha casa museo situada na antiga residencia de Santiago Casares Quiroga na cidade da Coruña. A casa museo do que fora presidente da II República Española do 13 de maio ao 19 de xullo de 1936 ten catro andares con exposicións e reproducións das estancias da casa, incluído o xardín. O baixo da casa está adicado a sala de exposicións temporais.
Historia
A casa dos Casares foi espoliada nos días posteriores ao golpe fascista de 1936. Dos dez mil libros da súa biblioteca uns foron queimados, outros roubados, e outros conducidos ao Pazo de Xustiza.
Revolucións de 1848
Historia
As revolucións dese ano constituíron basicamente unha demanda de liberización e, aínda que foron reprimidas, tiveron gran repercusión.
As revolucións estaban mal organizadas e por iso todas foron reprimidas e ningunha tivo éxito, fóra de Austria. Unha das consecuencias foi que os Estados da Confederación Xermánica formasen o primeiro Parlamento alemán en Frankfurt.
Acontecementos económicos
Houbo tres acontecementos económicos que avivaron a incerteza do momento e que contribuíron a desencadear a revolta:
A revolución en Francia
En París a crise industrial estivo acompañada ademais por unha consecuencia particular: os fabricantes e comerciantes, debido ás circunstancias que por aquel entón se estaban dando, non podían exportar os seus produtos, abriron grandes establecementos cuxa competencia arruinou aos pequenos comerciantes, polo que estes se involucraron na revolución.
A monarquía tivo que deixar sitio a un goberno provisional, o cal reflectía na súa composición os diferentes partidos que se repartiron a vitoria da revolución. Se París dominaba Francia, os obreiros naquel momento, dominaban París. Lamartine discutía cos loitadores das barricadas o dereito a proclamar a república, alegando que isto só podería facerse trala votación da maioría dos franceses, con todo os obreiros estaban dispostos a impor a república polas armas. Raspail, en nome dos proletarios de París ordenou ao Goberno Provisional que proclamase a república, engadindo que se no prazo de dúas horas non se executaba a orde, volvería á fronte de 200.000 homes e continuarían as desordes. Nestas condicións os receos políticos e os escrúpulos xurídicos do Goberno Provisional desapareceron, e nos muros de París comezaron a lerse as históricas palabras : 'République française! Liberté, égalité, fraternité !
Finalmente, instituiuse a Segunda República despois de que o monarca Luís Felipe de Orleans abdicase con motivo do descontento que orixinara o seu Goberno.
Instituiuse un Goberno provisional e ese mesmo ano Luís Napoleón Bonaparte (futuro Napoleón III e sobriño de Napoleón Bonaparte) gañou as eleccións á presidencia da República.
Nos demais países onde se aboliu de novo o Antigo Réxime fracasaron as revolucións e foron disoltas todas as institucións que rexían en favor do proletariado.
Urodelo
A dos urodelos (Urodela) ou caudados (Caudata) é unha orde da clase dos anfibios de aspecto lacertiforme e coñecidos vulgarmente como salamántigas (ou píntegas) e tritóns, que comprende na actualidade 695 especies vivas, distribuídas fundamentalmente nos continentes do hemisferio norte (Europa, Asia e Norteamérica), coa excepción dunhas poucas especies que habitan no norte de Suramérica. En Galiza hai representantes tanto de salamántigas como de tritóns.
Un terzo das salamántigas coñecidas son propias de Norteamérica. A concentración máis alta dáse na rexión dos Apalaches.
Os rexistros fósiles máis antigos de urodelos datan de mediados do período xurásico, sendo a especie Chunerpeton tianyiensis o representante máis antigo das salamántigas modernas.
Os últimos estudos moleculares datan a diverxencia con respecto aos anuros no período permiano.
Os urodelos carecen de escamas e poden rexenerar membros perdidos. A diferenza dos anuros (ras e sapos), posúen unha cola ben desenvolvida e carecen de oído medio.
Aínda que o nome científico válido da orde é Caudata, na bibliografía internacional úsase máis o termo Urodela (urodelos).
Descrición
A orde foi descrita en 1813 polo anatomista, entomólogo e paleontólogo alemán, nacionalizado ruso, Johann Fischer von Waldheim na súa obra:
Clasificación
A orde subdivídese en tres subordes:
Características
miniatura|240px|[[Chioglossa lusitanica, urodelo endémico do noroeste da península Ibérica.]] miniatura|240px|Larva [[neotenia|neoténica do axolotle Ambystoma mexicanum.]]
Todas as especies exhiben unha longa cola durante todas as fases da súa vida. A maioría son de tamaño pequeno e non adoitan superar os 30 cm de lonxitude, aínda que especies da familia dos criptobránquidos, como a salamántiga xigante xaponesa (Andrias japonicus) poden superar un metro de longo. O corpo é alongado, e está provisto de dous pares de patas curtas, de aproximadamente da mesma lonxitude, pero nalgúns casos están reducidas ou mesmo o par posterior está ausente. A cabeza está deprimida, co cranio ancho e plano, cos ósos parietais fusionados e provistos de dentes curvados, e diferenciada do tronco, que ten é alongado. Presentan unha cintura pelviana na súa maior parte cartilaxinosa, carecendo dunha cintura escapular dérmica. A boca sempre vai provista de pequenos dentes curvados. As larvas son similares aos adultos e posúen dentes en ambas as mandíbulas. A diferenza dos anuros, os urodelos non teñen oído medio.
Bioloxía
A fecundación é externa nas familias dos criptobránquidos, hinobíidos e sirénidos, mentres que os membros doutras familias presentan unha fecundación interna a pesar da ausencia nos machos dun órgano copulador. Presentan un desenvolvemento larvario diferenciado antes de alcanzar a idade adulta, con presenza de branquias externas que logo son substituídas por pulmóns. Un bo número de especies presentan pedomorfismo, é dicir, presenza de estruturas xuvenís nos adultos (de pedo-, do grego antigo παῗς, παιδóς paĩs, paidós, "neno", "novo", e -morfismo, do grego antigo μορφή morphḗ, "forma") en cuxo caso reteñen características do estado larvario, polo que algunhas especies non abandonan as branquias, e incluso existen casos, como o de Ambystoma mexicanum, en que a transformación non ocorre dunha forma regular, aparecendo aspectos propios do adulto na fase larvaria, que pode prolongarse de forma irregular.
Capacidade de autotomía
Os urodelos destacan entre os vertebrados tetrápodos modernos por seren capaces de rexenerar extremidades, colas e órganos internos despois de seren amputados. Esta habilidade permítelle a algunhas especies ter autotomía caudal como medio para escapar de potenciais depredadores.
Evolución
Considerando a historia da súa evolución en pasos moi grandes, os urodelos serían unha forma intermedia entre os peixes (pola presenza de branquias e por outros aspectos morfolóxicos propios do Ambystoma mexicanum) e os réptiles. Os vertebrados terrestres (tetrápodos) diferenciáronse a partir de peixes pulmonados emparentados co celacanto ou os dipnoos, e algunhas das primeiras formas están a metade de camiño entre o noso concepto de peixe e o de anfibio.
Os rexistros fósiles máis antigos de urodelos corresponden aos espécimes do clado Karauridae, o cal é definido como o grupo irmán das salamántigas modernas. Por outra parte, as posicións do resto dos grupos extintos de urodelos (Batrachosauroididae, Prosirenidae e Scapherpetontidae) non foron aínda esclarecides debido ao escaso rexistro fósil. A especie Karaurus sharovi, cuxos rexistros datan do período xurásico superior (hai aproximadamente 152 Ma), é unha das máis primitivas dentro dos caudados, mentres que Kokartus honorarius do xurásico medio, é 13 millóns de anos máis antigo que Karaurus, así como a especie chinesa Beiyanerpeton jianpingensis, é o salamandroideo máis antigo coñecido (oxfordiense). Triassurus sixtelae é un espécime problemático que comparte só dúas características coas salamántiga e que presenta un moi reducido tamaño e un pobre grao de osificacións, o que se atribuiría a un potencial estado larvario. Triassurus data de finais do período triásico, polo que podería corresponder ao rexistro máis antigo dun urodelo.
Filoxenia
Os primeiros estudos das relacións filoxenéticas dos urodelos con respecto aos demais anfibios modernos (Lissamphibia), nos cales se empregaron datos de ADN mitocondrial e ADN ribosómico nuclear, sustentaban unha relación próxima coas cecilias (grupo que foi denominado Procera). Esta hipótese axudaba a explicar os patróns de distribución e o rexistro fósil dos lisanfibios, dado o feito de que as ras están distribuídas en case todos os continentes mentres que as salamántigas e as cecilias presentan unha moi marcada distribución en rexións que algunha vez formaron parte de Laurasia e Gondwana, respectivamente.
Porén, análises posteriores e recentes nos que se empregaron grandes bases de datos tanto de xenes nucleares como mitocondriais, ou unha combinación de ambos os tipos, establecen que as ras e as salamántigas son grupos irmáns, cuxo clado denomínase Batrachia. Este grupo foi reafirmado por estudos de datos morfolóxicos (incluíndo o de espécimes fósiles).
A monofilia da maioría dos principais grupos de urodelos actuais encóntrase hoxe en día ben estabilizada, estando estes xeralmente distribuídos en cinco ramas: un clado formado por Cryptobranchidae e Hynobiidae, Sirenidae e outros dous grupos, onde o primeiro está conformado por Salamandridae, Ambystomatidae, Dicamptodontidae e Proteidae, e o segundo polos grupos Rhyacotritonidae, Amphiumidae e Plethodontidae. A pesar do crecente número de estudos, as relacións filoxenéticas entre cada un destes clados foron difíciles de resolver. Así, divídense en tres subordes, e o clado Neocaudata adoita usarse para agrupar Cryptobranchoidea e Salamandroidea, separado de Sirenoidea.
Os primeiros estudos moleculares posicionaban a Sirenidae como o grupo irmán do resto dos urodelos, pero análises posteriores de secuencias de xenes nucleares suxerían ao clado Cryptobranchoidea (Cryptobranchidae + Hynobiidae) como o máis basal. Por outra parte, Zhang & Wake (2009) volveron a posicionar a Sirenidae de acordo cos primeiros estudos, apoiando, ademais, o clado conformado por aqueles grupos con fecundación interna, polo que a fecundación externa (presente en Sirenidae, Cryptobranchidae e Hynobiidae) sería un carácter plesiomórfico.
Cladogramas
A continuación, cladogramas baseados nos traballos de Wiens et al. (2005) e Marjanovic & Laurin (2007) (esquerda), Frost et al. (2006) (centro) e Zhang & Wake (2009) (dereita).
En Galiza
En Galiza só hai especies dunha única familia, a dos salamándridos (Salamandridae) que comprende quince xéneros con máis de corenta especies.
Destas especies cinco habitan en Galiza, repartidas en tres xéneros:
1476
Outros
Historia ano a ano
Naval Ocean Surveillance Satellites 3
Naval Ocean Surveillance Satellites 3 ou Naval Ocean Surveillance System 3 (NOSS 3), tamén coñecidos como Intruder, é unha serie de satélites de recoñecemento electrónico para a localización de buques por triangulación dos seus sinais electromagnéticos.
Características
Os satélites NOSS 3, sucesores dos NOSS 2, son lanzados en pares en lugar de tripletes, como os seus antecesores, podendo igualmente triangular navíos pola detección das súas emisións de radio e radar. Cada par ten unha masa conxunta de 6500 kg e son lanzados mediante foguetes Atlas 2AS, Atlas 3B e Atlas 5, tanto desde Cabo Cañaveral como desde a base Vandenberg da Forza Aérea.
Walter Huston
Walter Thomas Huston, nado en Toronto o 5 de abril de 1883 e finado en Hollywood, California o 7 de abril de 1950 foi un actor canadense. Foi o pai do director John Huston e avó de Anjelica Huston e Danny Huston.
Traxectoria
Fillo de granxeiros, debutou no teatro en 1902, pero seguiu traballando en centrais eléctricas xa nos Estados Unidos ata 1909, cando comezou a aparecer en vodevís.
Iniciou a súa carreira en Broadway en 1924 e coa chegada do cinema sonoro pasou a actuar en filmes de Hollywood.
En 1948 participou en The Treasure of the Sierra Madre, dirixida polo seu fillo John. Por este filme Walter gañou o Oscar ao mellor actor secundario e John o Oscar ao mellor director.
O seu último filme foi The Furies, con Barbara Stanwyck, en 1950.
Watch Dogs 2
Watch Dogs 2 (estilizado como WATCH_DOGS2) é un videoxogo desenvolvido por Ubisoft Montreal e publicado por Ubisoft. É a continuación de Watch Dogs (2014), o lanzamento mundial foi o 15 de novembro de 2016 para PlayStation 4 e Xbox One, e o 29 de novembro de 2016 para Microsoft Windows. É de mundo aberto, sixilo e de disparos en terceira persoa estando ambientado na cidade de San Francisco. O xogador encarna a Marcus Holloway, un hacker que se une ao grupo hacktivista DedSec para descubrir e revelar ao público os manexos do Sistema Operativo ctOS e investigar como o Estado e as empresas utilizan a información recollida para controlar á poboación.
Neil Diamond
Neil Leslie Diamond, nado o 24 de xaneiro de 1941 en Brooklyn (Nova York), é un cantante, compositor, guitarrista, actor e produtor estadounidense.
Julia Gutiérrez Caba
250px|miniatura|Julia Gutiérrez Caba Julia Gutiérrez Caba, nada en Madrid o 20 de outubro de 1932, é unha actriz española.
Biografía
Nacida nunha familia con gran tradición artística, é filla dos actores Emilio Gutiérrez Esteban e Irene Caba Alba, neta de Irene Alba, sobriña de Julia Caba Alba e irmá de Irene e Emilio Gutiérrez Caba; é, ademais, tía do produtor José Luis Escolar e tía-avoa da actriz Irene Escolar. En maio de 1964 casa co director teatral Manuel Collado Álvarez (falecido en 2009).
Debutou no teatro en 1951 en Mariquilla Terremoto, coa Compañía de Catalina Bárcena, de onde pasou á de Isabel Garcés.
En anos sucesivos convértese nunha reputada actriz teatral, con obras como Las entretenidas, Petra Regalada, de Gala ou El jardín de los cerezos, de Chejov. En 1970 crea a súa propia compañía xunto ao seu esposo.
En televisión debuta ás ordes de Jaime de Armiñán e desenvolveu unha sólida carreira case sempre en TVE, aínda que non tan avultada en títulos como a da súa irmá Irene. En 1972 protagonizou a serie Buenas noches, señores, na que interpretaba un papel distinto en cada episodio. Ao igual que sucedeu co cine, tamén tivo un período de máis de 20 anos en que non pisou un estudio de televisión para centrarse na súa carreira teatral. O seu regreso produciuse coas series Los Serrano (2003-2008) e Águila Roja (2011-2012).
Fédération Internationale du Sport Automobile
A Fédération Internationale du Sport Automobile (FISA) foi o Consello de Administración dos acontecementos das carreiras de motor. As orixes da organización remóntanse a 1922, cando a Federación Internacional do Automóbil (FIA) delegou a organización das carreiras automobilísticas ao CSI (Comisión Deportiva Internacional da FIA), un comité autónomo que máis tarde se converterá na FISA.
A reestruturación da FIA en 1993 levou á desaparición da FISA, pondo o automobilismo baixo a xestión directa da FIA.
Historia
Este comité autónomo foi creado pola FIA en 1922 baixo o nome de Commission Sportive Internationale (CSI). Foille delegada pola FIA a organización de carreiras automobilísticas. En 1978, tras a elección do francés Jean-Marie Balestre como presidente, a CSI cambiou o seu nome a FISA, mantendo o seu rol. Baixo o impulso de Balestre, a FISA comezou a tomar o control da Fórmula 1, ameazada pola aparición ao final dos anos 1970 da Asociación de Construtores de Fórmula Un (FOCA), a asociación de construtores de F1 dirixida por Bernie Ecclestone. Esta loita de influencia, coñecida co nome de Guerra FISA-FOCA, conduciu á redacción dos Acordos da Concordia en 1981, os cales selaron a repartición de poderes na Fórmula 1, conservando a FISA o control deportivo e regulamentario do campionato. Tras a elección de Max Mosley como cabeza da FISA en 1991 e da FIA en 1993, ambas as institucións foron reformadas e a FISA foi absorbida pola FIA, que desde entón está directamente encargada das carreiras automobilísticas deportivas.
Desde entón, é frecuente mesturar FIA e FISA, polos feitos que tiveron lugar cando as dúas entidades eran distintas.
Ligazóns externas
FISA
Xosé Manuel Fernández Castro
Traxectoria
É docente de lingua e literatura galega e de latín no IES Maruxa Mallo de Ordes.
Ensaio
miniatura|240px|Fernández Castro (Pepes, "o rouco") nunha curtametraxe de [[Marisa Otero]]
Arco do triunfo de Orange
O Arco do triunfo de Orange (Arc de triomphe d'Orange) é un arco de triunfo situado na cidade de Orange, sueste de Francia. Hai debate sobre cando se construíu o arco,, pero a investigación actual acepta a inscrición como proba real da data durante o reinado do emperador Augusto (27 a.C.-14 d.C.). Construíuse sobre a antiga vía Agrippa para homenaxear aos veteranos das guerras galas e Legio II Augusta. Reconstruíuse posteriormente polo emperador Tiberio para celebrar as vitorias de Xermánico sobre as tribos alemás en Renania. O arco contén unha inscrición dedicada ao emperador Tiberio no 27 d.C. Na fachada norte (exterior) recortáronse o arquitrabe e a cornixa e inseriuse unha inscrición de bronce, hoxe perdida; os intentos de reconstruír o seu texto a partir da colocación de buracos de cólicas para as dentes proxectantes das súas letras non tiveron éxito. O arco está decorado con diversos relevos de temas militares, incluíndo batallas navais, botíns de guerra e loita de romanos Xermanos e Galos. Un soldado a pé romano que leva o escudo da Legio II Augusta vese no relevo da batalla da fronte norte.
Descrición
thumb| Arco do triunfo en 1842. O arco incluíuse na muralla da cidade durante a Idade Media para gardar os puntos de entrada norte da cidade. O arquitecto Augustin Caristie estudou o arco e realizou traballos de restauración na década de 1850. O arco construíuse orixinalmente empregando grandes bloques de pedra calcaria sen morteiro. Ten tres arcos, o central máis grande que os flanqueantes. Toda a estrutura mide 19,57 metros de longo por 8,40 metros de ancho, de pé ata unha altura de 19,21 metros. Cada fachada ten catro columnas corintias. O arco é o exemplo máis antigo que se conserva dun deseño que se usou máis tarde na propia Roma antiga para o Arco de Septimio Severo e o Arco de Constantino. Supostamente as picadas ou buracos visibles fixéronas ballesteiros medievais con pouco aprecio pola arte ou a historia.
Futbol Club Barcelona (fútbol sala)
O Futbol Club Barcelona, coñecido por motivos de patrocinio como FC Barcelona Lassa, é unha sección deportiva profesional do FC Barcelona, fundada en 1978, que se dedica ó fútbol sala. O primeiro equipo compite na Primeira División da LNFS, da que foi cinco veces campión, e da cal foi membro fundador na tempada 1989-90. Gañou ademais catro Ligas de Campións da UEFA, sendo o segundo club con máis títulos, só por detrás do Inter FS. O equipo xoga os seus encontros como local no Palau Blaugrana.
Historia
O FC Barcelona comezou a xogar a fútbol sala a mediados dos anos 70 cando o equipo estaba composto por ex xogadores de fútbol do club azulgrana. Non obstante, non foi ata 1978 cando se fixo oficial a creación da sección de fútbol sala. Nos seguintes anos disputou torneos rexionais, acadando a máxima categoría en 1980. Nos seguintes 2 anos gañou o campionato catalán, a pesar do cal, a Xunta Directiva do club decidiu que a sección desaparecese trala tempada 1982-83.
En 1986 o FC Barcelona recuperou a sección, por mor da creación de torneos nacionais como a Copa de España e a Primeira División da LNFS. Neses anos o equipo gañou a Copa do Rei de 1989 e a Recopa de Europa de 1990, torneos que daquela eran organizados por patrocinadores privados, de xeito que eran oficiosos e non aparecen no palmarés do club. Dende a primeira edición da LNFS ata a tempada 1997-98, o FC Barcelona mantívose na elite do fútbol sala nacional, pero a mediados dos 90 o club comezou a dedicar menos cartos á sección, e finalmente trala tempada 1997-98 descendeu de categoría.
A volta á máxima categoría chegou na tempada 1999-2000. O FC Barcelona ocupou posicións baixas na competición ligueira durante os 3 seguintes anos na Primeira División, rematando 15º en 2001, 12º en 2002 e 15º en 2003, descendendo de novo.
Na tempada 2005-06 o equipo acadou de novo o agardado ascenso, e na tempada 2006-07 comezou o novo proxecto da sección baixo as ordes do adestrador Marc Carmona, e coa aposta do entón presidente do FC Barcelona, Joan Laporta (antigo xogador de fútbol sala nos anos 80). Dende entón a progresión foi: 13º en 2007, 6º en 2008, 3º en 2009, 6º en 2010 e campión en 2011 e 2012.
Como consecuencia do título de liga acadado na tempada 2010-11, a sección de fútbol sala do FC Barcelona disputou a edición 2011-12 da UEFA Futsal Cup, na que o equipo catalán acadou o seu primeiro campionato de Europa nesta disciplina, converténdose na 5ª sección deportiva do club que o facía, tralas de fútbol, baloncesto, balonmán e hóckey sobre patíns. Ese mesmo ano acadou a súa segunda liga, a súa segunda Copa de España e a súa segunda Copa do Rei.
Xogadores
O cadro de xogadores do FC Barcelona para a tempada 2011-12 está composto polos seguintes 14 futbolistas:
Gramíneas
As gramíneas ou poáceas (Poaceae Barnhart ) son unha familia de plantas herbáceas, ou moi raramente leñosas, pertencente á orde Poales das monocotiledóneas (Liliopsida). Con máis de 670 xéneros e preto de 10.000 especies descritas, as gramíneas son a cuarta familia con maior riqueza de especies logo das compostas (Asteraceae), as orquídeas (Orchidaceae) e as leguminosas (Fabaceae); mais, definitivamente, é a primeira en importancia económica global. De feito, a maior parte da dieta dos seres humanos provén das gramíneas, tanto de xeito directo (grans de cereais e os seus derivados, como fariñas e aceites) ou indirecto (carne, leite e ovos que proveñen do gando e das aves de curral que se alimentan de pastos ou grans). É unha familia cosmopolita, que conquistou a maioría dos nichos ecolóxicos do planeta, desde as zonas desérticas até os ecosistemas de auga salgada, e desde as zonas deprimidas até os sistemas montañosos máis altos. Esta incomparable capacidade de adaptación está sustentada nunha enorme diversidade morfolóxica, fisiolóxica e reprodutiva e en varias asociacións mutualísticas con outros organismos, que converten ás gramíneas nunha fascinante familia, non só pola súa importancia económica, senón tamén pola súa relevancia biolóxica.
Hábito de crecemento
En xeral son herbas, aínda que poden ser leñosas como os bambús tropicais, cespitosas, rizomatosas ou estoloníferas. Pola duración do seu ciclo de vida poden ser anuais, bienais ou perennes. As gramíneas anuais, como é lóxico supor, reprodúcense unha soa vez durante o seu ciclo vital (o caso do trigo ou da avea, por exemplo). As especies perennes, en cambio, poden reproducirse varias veces (unha vez ao ano, normalmente) ou unha soa vez. No primeiro caso as especies denomínanse iteróparas (a maioría das especies de pastos. por exemplo) e no segundo caso, semélparas (as diferentes especies de bambús).
Talo
Teñen talos cilíndricos a elípticos na súa sección transversal, articulados, chamados ordinariamente canas, en xeral con nós macizos e entrenós ocos (mais poden ser totalmente macizos como no caso do millo e algúns bambús). Os nós son algo máis grosos que os entrenós e neles nacen as follas e as xemas. Os entrenós son ás veces algo achatados na zona onde se desenvolven as ramificacións. Un pouco máis arriba do nó existe un meristema intercalar en forma de anel que determina o alongamento do talo. Nalgúns xéneros existen de 2 a 6 nós moi próximos entre si (os cales se denominan nós compostos), cada un dos cales leva a súa correspondente folla. En Cynodon dactylon, por exemplo, os nós están en grupos de dous en dous polo que as follas parecen opostas. En xeral os entrenós basais son máis curtos que os superiores; cando hai varios nós basais moi próximos, as follas semellan arrosetadas, é dicir, disponse de xeito tal que simulan formar unha roseta basal de follas. Os principais tipos de talos nas gramíneas son os seguintes: Talos aéreos: Talos ascendentes, xeralmente con entrenós curtos na base e gradualmente máis longos cara ao ápice. Poden ser simples ou ramificados. Talos rastreiros: que medran deitados sobre o chan, arraigando nos nós; frecuentemente presentan nós compostos, como en Stenotaphrum e Cynodon. Cando os talos rastreiros orixinan novas plantas en cada nó denomínanse estolóns. Talos flotantes, os cales flotan na auga grazas aos entrenós ocos ou á presenza de aerénquima. Talos subterráneos:
Follas
Posúen follas de disposición alterna, dísticas, compostas tipicamente de vaíña, lígula e limbo. A vaíña rodea ao talo, as súas marxes superpóñense mais non se fusionan entre si (só ocasionalmente poden ser atopadas formando un tubo). A lígula é un pequeno apéndice membranoso, ou raramente un grupo de pelos, situado na zona de unión do limbo coa vaíña, na parte adaxial. O limbo (ou lámina) é simple, xeralmente lineal, con nervación paralela. Pode ser aplanado ou ás veces enrolado nun tubo, pode ser continuo coa vaíña ou posuír pecíolo. Ademais desta descrición, é necesario abordar a variabilidade que se pode achar para cada un destes órganos: miniatura|dereita|180px|Lígula membranosa en avea (Avena sativa). miniatura|dereita|180px|Aurículas en trigo (Triticum aestivum).
Macollos
Os macollos ou macollas son a unidade estrutural da maioría das especies de gramíneas. Fórmanse a partir das xemas axilares ou secundarias do meristema basal do eixo principal. Cada un destes brotes secundarios ou macollos comenzan a súa aparición cando as plantas presentan entre dúas e tres follas. Cada un deles, logo de producir as súas primeiras follas, xera o seu propio sistema radicular. A suma ou adición de macollos é o que conforma a estrutura e a forma dunha planta de gramínea. Cando as gramíneas áchanse en estado vexetativo producen continuamente novos macollos e follas. Cada macollo, á súa vez, comezará no seu momento a producir novos macollos.
Espigueta
miniatura|dereita|150px|Esquema dunha espigueta: 1. Glumas; 2: Lemma; 3: Aresta; 4: Pálea; 5: Lodículas; 6: Androceo; 7: Xineceo. miniatura|dereita|150px|Detalle dunha espigueta de gramínea, obsérvanse as glumas, a lemma e a pálea. A inflorescencia elemental das gramíneas é unha pequena espiga formada por unha ou máis flores sentadas sobre un raque articulado, e protexido por brácteas estériles chamadas glumas. Este tipo de inflorescencia recibe o nome de espigueta. As flores poden ser hermafroditas ou unisexuais e presentan un perianto rudimentario de 2 ó 3 pezas, as lodículas ou glumélulas. Estas lodículas son os órganos que, determinan a apertura do antecio ou casa floral durante a floración, permitindo que se expoñan os estigmas e os estames. Os antecios están formados pola lemma, adherida á raquilla, e a pálea inserida sobre o eixo floral que nace sobre a raquilla e soporta aos órganos florais propiamente devanditos. A lemma (ou glumela inferior) ten forma de quilla, e abraza á pálea cos seus bordos. A aresta nace na extremidade da lemma ou no seu dorso. A pálea ou glumela superior é lanceolada, binervada e é como unha tapa que pecha á flor. As glumas están inseridas sobre a raquilla, unha máis abaixo que a outra. Todos estes elementos son moi variables polo que é conveniente analizalos por separado.
Carioloxía
O tamaño e o número de cromosomas teñen grande importancia na sistemática das Gramíneas. Hai dous tipos cromosómicos extremos: o tipo festucoide caracterizado por presentar cromosomas grandes e número básico predominantemente x=7 e o tipo panicoide con cromosomas pequenos e números básicos predominantes x=9 e x=10. O tipo festucoide atópase en case todas as tribos da subfamilia Festucoideae (sen.: Pooideae), con algunhas excepcións. Por exemplo, a tribo Stipeae desta subfamilia posúe cromosomas pequenos e números básicos x=9, 10, 11, 12, 14, 16 e 17. Os restantes subfamilias das gramíneas presentan o tipo cromosómico panicoide, con cromosomas pequenos e predominio do número básico x=9 e 10. Nas Bambusóideas, ehrhartóideas e arundinóideas os cromosomas son pequenos e o número básico é x=12. Na subfamilia Danthonioideae preséntanse cromosomas de tamaño intermedio e número básico x=6 e 7. A subfamilia Chloridoideae presenta cromosomas pequenos e varios números básicos, x=7, 8, 9, 10, 11, 12 e 14. As Panicóideas sempre teñen cromosomas pequenos, con números básicos x=9 ou x=10, aínda que existen especies con outros números básicos, que varían desde x=4 a x=19.