cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Dion-Bouton
Expansión
Un par de coches preparados de 10 CV (7,5 kW) da marca De Dion-Bouton, en mans de Cormier e Collignon, correron en 1907 no Rally de Pequín - París sen éxito. Bouvier St. Chaffray non o fixo mellor na Nova York-París de 1908. Ese ano, De Dion-Bouton alcanzou o seu cénit como fabricante.
thumb|right|321px|Autocanón De Dion-Bouton en posición de disparo.
En 1910, a compañía converteuse na primeira en facer un exitoso motor V8 producido en masa, con 35 CV (26 kW) e 6.107 cc, o Tipo CJ, seguido dun motor de 7.8 litros e outro de 14.7. litros para os EE. UU., así como por un motor de 3,534 cc, o tipo CN en 1912. Estes motores permitiron que os coches deportivos franceses Ader competiran en 1906 cos británicos Adams, que tiñan un motor de avión, en teoría moito máis avanzado, fabricado pola empresa aeronáutica francesa Antoinette. Esta sería a última innovación significativa da compañía.
En Dublín, durante o Alzamento de Pascua de 1916 ao comezo da Guerra de Independencia irlandesa, o nacionalista irlandés O'Rahilly levou o seu De Dion Bouton a varios misións a través da cidade, ata que caeu por lume de metralladora durante un asalto. Unha famosa fotografía mostra os restos do coche nunha barricada.
Estancamento posterior á guerra
A empresa quedou estancada tras a primeira guerra mundial. O V8 continuaron fabricándose ata 1923, a pesar de novos modelos con freos nas rodas dianteiras, a fábrica pechou por un tempo en 1927. Cando reabriu, había dous modelos listos, o Tipo LA cun motor de 1.982 cc, catro cilindros válvulas en cabeza, e pistóns de aluminio, e o Tipo LB con 2.496 cc e oito cilindros en liña. O último era moi caro e as vendas foron moi poucos, a pesar do aumento a 3 litros en 1930. Os rumores de absorción por Peugeot ou Mercedes non se concretaron, chegando o final da produción de coches en 1932.
Fabricáronse pequenas cantidades de vehículos comerciais ata 1950, o último coche en ostentar o nome Dion na súa placa, foron os Land Rover fabricados baixo licenza a principios de 1950. O nome da empresa comprouno un fabricante de motos en 1955.
Automotores
De Dion-Bouton construíu automotores e os seus vagóns, utilizados en moitos ferrocarrís de calibre métrico en Francia e no estranxeiro. Os primeiros automotores producíronse a comezos dos anos 1920, co "Chemin de Fer des Côtes du Nord" recibindo os seus primeiros automotores en 1923.
Tipoloxía
A continuación móstrase unha táboa de modelos cun código de tipo de letra única. Abarca o período ata 1904.
Forzas de van der Waals
miniatura|Representación esquemática da forza de van der Waals As forzas de van der Waals son forzas intermoleculares de pequena intensidade existentes entre os átomos e as moléculas próximos. Son chamadas así na honra do científico holandés Johannes Diderik van der Waals.
Formulación
As forzas de Van der Waals teñen orixes diversos. Principalmente descompóñense en tres efectos:
A enerxía correspondente á forza de van der Waals EVdW pódese formular como:
Onde :
CONTOUR
CONTOUR foi unha sonda espacial do programa Discovery da NASA lanzada o 3 de xullo de 2002 mediante un foguete Delta 7425 desde o centro espacial de Cabo Cañaveral para estudar dous cometas. Perdeuse contacto con ela despois do acendido do motor de inxección interplanetaria, aos 45 días de insertarse en órbita terrestre.
Características
CONTOUR (acrónimo de Comet Nucleus Tour) foi lanzada para sobrevoar polo menos dous cometas, o cometa Encke en novembro de 2003 e o Schwassmann-Wachmann-3 en xuño de 2006. Foi enviada a órbita terrestre sen problemas mediante un foguete Delta 7425 o 3 de xullo de 2002 e permanaceu nesa órbita ata que as condicións foron adecuadas para ser inxectada nunha órbita interplanetaria, 45 días despois. O 16 de agosto acendeuse o motor da sonda, perdéndose o contacto coa mesma. En imaxes tomadas desde terra víronse tres obxectos onde debería estar CONTOUR, e o sistema de detección de mísiles norteamericano detectou un flash tres segundos antes do momento no que debería ter terminado a ignición do motor. A conclusión é que o motor estoupou mentres estaba acendido, destruíndo a sonda.
CONTOUR levaba a bordo catro instrumentos científicos que deberían ter servido para estudar os cometas, a súa orixe e a súa evolución.
Tenda de campaña
O nome deriva de campiña, que se refire ás extensións de terra para labranza. Por extensión empréganse en diversos medios naturais non acuáticos, mesmo grandes paredes rochosas. A principios do século XXI xa se achaban amplamente diseminadas no excursionismo. miniatura|Tendas de campaña preto da [[praia.]] As tendas de campaña utilízanse tamén como albergues provisionais para os exércitos nas súas incursións militares, moito máis comúns na antigüidade.
Ao acto de montar unha tenda de campaña, co fin de quedar nela un tempo, chámase acampar. Xeralmente acámpase cun ou varios fins: pasar a noite, descansar, alimentarse, refuxiarse das inclemencias da natureza, como punto de reunión, entre outros menos comúns.
Un campamento é o lugar onde se instalan varias tendas de campaña, ademais doutras posibles instalacións, que permitan albergar persoas.
Á afección por acampar chámaselle acampada, campismo ou cámping.
1043
Mortes
Historia ano a ano
Benito Espinosa Varela
Traxectoria
Foi nomeado senador pola provincia de Pontevedra en 1837, pero renunciou e non tomou posesión. Foi elixido deputado polo distrito de Prado en 1846. Foi pai de José Espinosa Salgado. A súa familia habitou o pazo de Cascaxide.
-85
Véxase tamén
Historia ano a ano
Cernadela
O topónimo galego Cernadela pode referirse a:
Camiño real
Na antigüidade, un camiño real era unha vía de comunicación de grande importancia construído pola coroa ou a igrexa.
En Galicia existían os seguintes camiños reais:
Como topónimo, Camiño Real pode referirse a:
Hamiltoniano
Así hamiltoniano pode referirse a:
En teoría de grafos, referímosnos a un ciclo hamiltoniano.
Santiso, Santiso de Vuiturón, Muxía
Santiso é un lugar da parroquia do Santiso de Vuiturón no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Tiña 16 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 6 eran homes e 10 eran mulleres.
Muxe
miniatura|200px|Muxe, da especie [[Mugil cephalus]] thumb|Muxe O nome de muxe, munxe ou muxo designa varias especies de peixe, esencialmente Mugil sp, dentro da familia dos Muxílidos (Mugilidae). Tamén se aplica a outros peixes das familias Cyprinidae, Lebiasinidae ou Polynemidae.
Santa Cruz del Valle Urbión
Santa Cruz del Valle Urbión é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 101 habitantes (INE 2012).
Himno Nacional de Taxiquistán
Surudi milli (Суруди миллӣ) é o himno nacional de Taxiquistán, adoptado oficialmente en 1991. Surudi milli quere dicir "himno nacional", o nome real do poema é Диёри арҷманди мо ("A nosa Patria nobre"). A letra foi escrita por Gulnazar Keldi (20 de setembro de 1945, en Taxiquistán) e a música composta por Suleimón Alexándrobich Yudakóv (Соломо́н Алекса́ндрович Юдако́в)(1916, Kokand (Коканд) — 1990, Taxquent), autor da mesma melodía do Himno da RSS de Taxiquistán.
Letra taxica en escritura perso-arábiga
Nota: A escritura perso-arábiga foi usada no pasado antes da Revolución Rusa no que se introduce a escrita latina e en 1930 o alfabeto cirílico. A escrita perso-arábiga segue ser usada en Afganistán pola poboación taxica que vive principalmente no norte deste país.
دیار ارجمند ما
به بخت ما سر عزیز تو بلند باد
سعادت تو، دولت تو بی‌گزند باد
ز دوری زمانه‌ها رسیده‌ام
به زیر پرچم تو صف كشیده‌ام
كشیده‌ام
تو از امید رفتگان ما نشانه‌ای
تو بهر وارثان جهان جاودانه‌ای
خزان نمی‌رسد به نوبهار تو
كه مزرع وفا بود كنار تو
زنده باش، ای وطن
تو مادر یگانه‌ای
Kosmos 262
Kosmos 262 (Космос 262 en ruso), tamén denominado DS-U2-GF Nº 1, foi un satélite artificial soviético lanzado o 26 de decembro de 1968 mediante un foguete Kosmos 2I desde a base de Kapustin Yar.
Himno Nacional de Taxiquistán
Letra taxica en escritura perso-arábiga
به كوی تو بود بهای خاندان ما
Kosmos 262
Características
Kosmos 262 foi o único membro do modelo de satélites DS-U2-GF. Estaba adicado a facer observacións do Sol no rango dos raios X e do ultravioleta. Foi inxectado nunha órbita inicial de 818 km de apoxeo e 263 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 48,5 graos e un período de 95,2 minutos. Reentrou na atmosfera o 18 de xullo de 1969.
Himno Nacional de Taxiquistán
Letra taxica en escritura perso-arábiga
مرام تو بود مرام جسم و جان ما
Kosmos 262
Instrumentos
Kosmos 262 levaba a bordo fotómetros de 16 canais para observar diversos corpos, e en especial o Sol, no ultravioleta e en raios X.
Himno Nacional de Taxiquistán
Letra taxica en escritura perso-arábiga
ز تو سعادت ابد نصیب ماست
تو هستی و همه جهان حبیب ماست
حبیب ماست
تاجیكستان آزاد من
Transliteración latina
Nota:Para a súa pronunciación véxase "alfabeto taxico".
Tojikistoni ozodi man! Tojikistoni ozodi man! Tojikistoni ozodi man!
Letra en galego
(EN TRADUCIÓN)
Letra en inglés
(rough translation)
-82
Véxase tamén
Historia ano a ano
Arlandria
"Arlandria" é unha canción da banda estadounidense de rock alternativo Foo Fighters. É o terceiro sinxelo do seu sétimo álbum Wasting Light (2011). A canción fala da infancia de Dave Grohl no seu pobo de orixe, Arlandria, Virxinia.
Charles Stuart
Charles Stuart, primeiro barón Stuart de Rothesay, nado o 2 de xaneiro de 1779 e finado o 6 de novembro de 1845, foi un aristócrata e diplomático británico, que exerceu como representante do seu goberno perante a Soberana Xunta Suprema do Reino de Galicia en 1808, foi dúas veces embaixador na Francia posnapoleónica e tamén serviu como embaixador en Rusia entre 1841 e 1844.
Primeiros pasos
Stuart era fillo do Tenente Xeneral sir Charles Crichton-Stuart, fillo máis novo do primeiro ministro John Stuart, terceiro conde de Bute, e de Louisa, filla de Lord Vere Bertie, que era o fillo máis novo de Robert Bertie, primeiro duque de Ancaster e Kesteven. Foi educado no prestixioso Colexio Eton no Christ Church da Universidade de Oxford.
Comezo
Ingresou no servizo diplomático en 1801, sendo inmediatamente nomeado Secretario da Legación en Viena, posto que ocupou até 1804. Despois foi enviado a San Petersburgo e, en 1808, destinado á Coruña, ante a Xunta Suprema do Reino de Galicia, na parte de España libre, nese momento, da ocupación francesa.
Diplomático en Galicia
O 16 de xuño de 1808 a Xunta Suprema do Reino de Galicia que, ante o cativerio de Fernando VII en Francia, se autoproclamara Soberana o anterior 31 de maio, designou como representantes ou embaixadores perante a corte de San Xaime a Xoaquín Freire de Andrade e Francisco Bermúdez de Castro e Sangro:
As peticións que o reino de Galicia transmitía por medio dos seus delegados ao Reino Unido eran as seguintes:
A resposta do goberno inglés foi plenamente satisfactoria, xa que se comprometeu a enviar a Portugal un exército ao mando do xeneral Wellesley, obrigouse a transportar o exército de Dinamarca, liberou aos prisioneiros, asegurou a libre navegación e comezou a enviar municións e diñeiro e, ademais, o goberno británico desprazou a Galicia a sir Charles Stuart con carácter oficial de embaixador, que foi comisionado para apoiar á Xunta sublevada contra a invasión napoleónica.
Porén, os envíos de diñeiro tiñan, naturalmente, varias contrapartidas. Ademais da liberdade de comercio que conseguiu Inglaterra a partir dese momento, que facilitou a entrada masiva de lenzos ingleses con notábel prexuízo para a burguesía galega, as remesas de diñeiro, sen xuros, estaban ben aseguradas. Nun documento datado o 29 de xullo de 1808 e transcrito por Díaz Otero podemos ler as condicións do empréstito:
Do éxito da embaixada galega faise eco o historiador conde de Toreno:
Ao desembarcar na Coruña sir Charles Stuart levou a noticia de que foran postos en liberdade e que serían conducidos a España todos os prisioneiros capturados no sitio de Buenos Aires, que xemían nos pontóns anclados no Támese. Precedido da fama daquelas probas da alianza e xenerosidade británicas, o comisionado foi recibido en triunfo polos habitantes da Coruña, ávidos de mostrarlle á súa gratitude e a súa alegría.
Durante o seu destino como embaixador en España (realmente en Galicia) a súa actuación foi indispenásbel para o duque de Wellington.
Embaixador nas cortes europeas
Stuart serviu como embaixador extraordinario e ministro plenipotenciario en Portugal e no Brasil entre 1810 e 1814. Despois da caída de Napoleón en 1815, foi brevemente embaixador nos Países Baixos entre febreiro e maio dese ano. A petición do xeneral Wellington foi nomeado embaixador británico en Francia. Durante os Cen Días abandonou París cara a Bruxelas, onde se encontraba ao inicio da batalla de Waterloo; durante a súa estadía na capital belga asistiu ao Baile da duquesa de Richmond. Despois da definitiva caída de Napoleón, acompañou ao exiliado rei francés Luís XVIII de volta a París e converteuse de novo en embaixador británico alí, até 1824. Desde 1825 a 1826 foi unha vez máis nomeado embaixador en Portugal e no Brasil. En 1825 foi creado conde de Machico por Xoán VI de Portugal e, en 1826, marqués de Angra no Brasil por María II de Portugal. Así mesmo, foi cabaleiro da Orde da Torre e a Espada.
En 1825 o rei Xoán VI nomeou a Stuart o seu plenipotenciario con poderes para negociar e asinar un tratado sobre o recoñecemento da independencia do Brasil con respecto ao Reino Unido de Portugal, o Brasil e o Algarve. Investido dos poderes, Stuart asinou o tratado recoñecendo a independencia brasileira o 29 de agosto de 1825, e o 15 de novembro do mesmo ano o rei de Portugal ratificou o tratado.
O 22 de xaneiro de 1828 foi novamente nomeado embaixador en París e, o mesmo día, elevado ao título nobiliario de barón Stuart de Rothesay, da illa de Bute (Escocia). Continuou como embaixador en Francia até 1831, data en que deixou o servizo diplomático.
Porén, en 1841 foi nomeado embaixador en Rusia, posto que ocupou até 1844, en que a abandonou a cuasa dunha enfermidade.
Vida familiar
miniatura|150px|Elizabeth, a esposa de Charles Stuart, e as súas fillas Charlotte e Louisa. Cadro pintado en París por George Hayter, 1830. miniatura|150px|Castelo de Highcliffe.
Xubilado antecipadamrnte do servizo diplomático en 1831, Stuart mandou construír unha nova casa familiar. En 1830 comprara un terreo en Highcliffe, Dorset, que previamente fora dos seus antepasados e que vendera o seu pai. Entre 1831 e 1835 construíuse o castelo de Highcliffe, unha masión de estilo neogótico. En 1844, debido a problemas de saúde, regresou a Inglaterra, deixando a embaixada de San Petersburgo e retirándose ao seu castelo de Highcliffe, no que morreu o 6 de novembro de 1845, aos 66 anos de idade. Ao non ter ningún herdeiro masculino, o título de barón Stuart de Rothesay extinguiuse coa súa morte. Foi enterrado na igrexa de St Mark, Highcliffe, e o seu monumento mortuorio aínda pode verse hoxe alí.
El Ideal Gallego
El Ideal Gallego, subtitulado Diario católico, regionalista e independiente, é un xornal en lingua castelá que se edita na Coruña desde 1917.
Historia e características
miniatura|175px|[[José Toubes e Jacobo Varela de Limia, 1920.]] Fundado por José Toubes Pego, un sacerdote de Cuntis, co apoio do arcebispo de Santiago, apareceu o 1 de abril de 1917. O seu primeiro director foi Alfredo García Ramos, que permaneceu no posto ata finais de 1919 en que foi substituído por Jacobo Varela de Limia. A este sucedérono Alberto Paredes Bravo (finado en 1925) e outros ata que en 1931 o xornal pasou a ser xestionado pola Editorial Católica. Dende 1931 ata 1935 o director do xornal foi José Martínez Pereiro. A este sucedeuno Santiago Lozano García en decembro de 1935.
Publicou unha "Hoja literaria" na década dos vinte. Nos anos 60 incluíuse no suplemento dominical unha folla cultural: "Arco da Vella" en galego, da que se responsabilizaba a Agrupación Cultural O Facho. Entre 1984 e 1990 o xornal editou o suplemento bilingüe "Cataventos". En 1992 o xornal pasou a editar no exemplar dominical o suplemento "Cultural 92".
1044
Outros
Historia ano a ano
Deux jours à Paris
Argumento
Marion é un fotógrafa francesa que vive en Nova York co seu mozo norteamericano chamado Jack. Despois dunha viaxe a Venecia, irán a París pasar dous días antes de volver a Nova York.
Freande
O topónimo galego Freande pode referirse a:
Campos, Touriñán, Muxía
Campos é un lugar da parroquia do Touriñán no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Tiña 12 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 6 eran homes e 6 eran mulleres.
Por este lugar pasa a 7ª etapa da ruta de sendeirismo do Camiño dos Faros.
El bar
El bar é un filme coproducido entre España e a Arxentina dirixido por Álex de la Iglesia estreado no ano 2017. Contou cun orzamento de 5 millóns de euros e recadou en salas algo máis de 3,5 millóns de euros. Estreouse fóra de competición na 67ª edición do Festival Internacional de Cinema de Berlín.
Sinopse
Un bar do centro de Madrid abre as súas portas ás 9 da mañá e o estabelecemento énchese de persoas do máis variadas. Unha delas sae con présa, mais ó pisar a rúa recibe un disparo na testa. Ningún dos demais clientes se atreven a socorrelo nin a fuxir. Atrapados no bar, comezarán a confesar os seus pecados.
Castro, Santigoso, O Barco de Valdeorras
Castro é un lugar da parroquia de Santigoso no concello ourensán do Barco de Valdeorras na comarca de Valdeorras. Tiña 19 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 9 eran homes e 10 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 20 habitantes (9 homes e 11 mulleres).
IB Sat
IBSat foi unha das canles que emitía o Ens Públic de Radiotelevisió de les Illes Balears para a súa emisión en Europa. Esta canle tiña como obxectivo achegar a televisión e a cultura balear ao resto do continente. A súa programación baseábase principalmente en contidos de produción propia das canles de IB3 Televisió. As súas emisións comezaron en outubro de 2008 e en novembro de 2012 clausuráronse para aforrar os 400.000 € que lle custaba ao Goberno das Illas Baleares mantelo en emisión.
Freande, Camanzo, Vila de Cruces
Freande é un lugar da parroquia de Camanzo, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 44 habitantes (22 homes e 22 mulleres), o que supón unha diminución de 1 habitante con respecto ao ano 2000.
Saint-Pern
Saint-Pern (en Sant-Pern, e en galó: Saent-Pèrn) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Charles Chamberland
Charles Chamberland, nado o 12 de marzo de 1851 e finado o 2 de maio de 1908, foi un microbioloxista francés procedente de Chilly-le-Vignoble, Borgoña-Franco Condado, que traballou con Louis Pasteur.
En 1884 desenvolveu un tipo de filtración coñecido actualmente como o filtro Chamberland ou filtro Chamberland-Pasteur, un dispositivo que fixo uso dunha barra de porcelana sen esmaltar. O filtro contaba cuns poros máis pequenos que as bacterias, facendo posible pasar unha solución bacteriana a través do mesmo e eliminando dita bacteria da solución. Tamén se lle recoñece ter comezada un proxecto de investigación que deu pe á invención, en 1879, do dispositivo coñecido como autoclave.
Chamberland traballou con Pasteur e deu, de xeito fortuíto, coa vacina para a cólera aviar. Ao irse de vacacións, esqueceuse inxectar o axente infeccioso nalgúns polos tal e como lle fora dito. Ao retornar atopárase co frasco das bacterias e pensou que, con todo, podería inxectalas nos polos. Para a súa sorpresa as aves non morreron. Informou do sucedido a Pasteur, quen lle dixo de inxectar unha mostra fresca aos polos. Novamente inxectou a solución bacteriana nas mesmas criaturas, que se mostraban inmunes aos seus efectos mortíferos. Ambos se decataron, en consecuencia, de que unha forma máis feble do axente infeccioso podía actuar como vacina.
Marte
Marte é o cuarto planeta do Sistema Solar pola súa proximidade ao Sol. Chamado así polo deus da guerra da mitoloxía romana Marte, recibe ás veces o alcume de planeta vermello debido á aparencia avermellada que lle confire o óxido de ferro que domina a súa superficie. Ten unha atmosfera delgada formada por dióxido de carbono, e dúas lúas, pequenas e deformadas: Fobos e Deimos, posibelmente asteroides capturados polo planeta, así mesmo ten apenas un cuarto da superficie da Terra e apenas un décimo da súa masa. Forma parte dos chamados planetas telúricos (de natureza rochosa, como a Terra) e é o planeta interior máis afastado do Sol. É, en moitos aspectos, o máis parecido á Terra.
Aínda que en aparencia podería parecer un planeta morto, non o é. Os seus campos de dunas seguen sendo mecidos polo vento marciano, os seus casquetes polares cambian coas estacións e ata parece que hai algúns pequenos fluxos estacionais de auga.
Tycho Brahe mediu con gran precisión o movemento de Marte no ceo. Os datos sobre o movemento retrógrado aparente (os chamados "lazos") permitiron a Kepler achar a natureza elíptica da súa órbita e determinar as leis do movemento planetario coñecidas como leis de Kepler.
Forma parte dos planetas superiores á Terra, que son aqueles que nunca pasan entre o Sol e a Terra. As súas fases (porción iluminada vista desde a Terra) están pouco marcadas, feito que é fácil de demostrar xeométricamente. Considerando o triángulo Sol-Terra-Marte, o ángulo de fase é o que forman o Sol e a Terra vistos desde Marte. Alcanza o seu valor máximo nas cuadraturas cando o triángulo STM é rectángulo na Terra. Para Marte, este ángulo de fase non é nunca maior de 42°, e o seu aspecto de disco giboso é análogo ao que presenta a Lúa 3,5 días antes ou logo da Lúa chea. Esta fase, visible cun telescopio de afeccionado, non logrou ser vista por Galileo, quen só supuxo a súa existencia.
Exploración
As sondas Viking foron os primeiros aparellos humanos en tocar o planeta en 1976, levado a cabo experimentos que aínda se seguen interpretando corenta anos despois.
En setembro de 2021, o rover da sonda Perseverance recolleu a primeira mostra de chan marciano.
Características
Marte ten casquetes polares que conteñen auga e dióxido de carbono xeados. Posúe a maior montaña do sistema solar, o Monte Olimpus, que ten 25 km de altura. Marte ten unha atmosfera moi fina, cunha presión na superficie de 7,5 milibares (a da Terra ten 1013 mb), estando composta nun 95% por dióxido de carbono e moi pouco osíxeno.
Forma parte dos denominados planetas telúricos (de natureza rochosa, como a Terra) e é o primeiro dos planetas exteriores á órbita terrestre. É, posibelmente, o máis semellante á Terra.
Tycho Brahe mediu con gran precisión o movemento de Marte no ceo. Os datos sobre o movemento retrógrado aparente permitiron a Johannes Kepler achar a natureza elíptica da súa órbita e determinar as leis do movemento planetario coñecidas como leis de Kepler.
KooKoo
O Kouvolan Edustuskiekko, máis coñecido como KooKoo, é un equipo de hóckey sobre xeo da cidade de Kouvola (Finlandia). O club foi fundado en 1965 e actualmente compite na máxima categoría do hóckey sobre xeo finlandés, a Liiga, logo de ter sido aceptado na competición en 2015, logo de ter competido tres tampadas nesta competición (1988, 1989, 1990). Logo do seu descenso en 1990, KooKoo xogou na segunda categoría do hóckey sobre xeo finlandés, a Mestis, onde conseguiu o campionato en 2014, amais dun subcampionato en 2002, e tres terceiros postos en 2003, 2010 e 2012. Xoga os seus partidos como local no Kouvolan jäähalli, pavillón con capacidade para 6.000 espectadores.
Marte
Características
miniatura|250px|esquerda|O [[Valles Marineris localízase no ecuador do planeta.]]
Lentella
A lentella (Lens culinaris) é unha planta da familia dos legumes ou Fabaceae. É un arbusto de crecemento anual, duns 40 cm de alto. Cultívase polas súas sementes, que medran dentro de vaíñas usualmente de dúas en dúas. O nome provén da forma de lente que teñen esas sementes.
Historia e usos
A planta probablemente ten a súa orixe na India, e foi parte da dieta humana dende tempos neolíticos, sendo un dos primeiros cultivos domesticados.
Cun 26%, a lentella é a terceira planta alimenticia cunha maior porcentaxe das súas calorías en forma de proteínas, despois da soia e os grans de cánabo. Isto fai dela unha parte importante da dieta en moitas partes do mundo, especialmente no subcontinente indio, onde hai grandes poboacións vexetarianas. Son alimentos tradicionais, ademais de na India e Paquistán, na rexión mediterránea e no Medio Oriente.
Tipos
miniatura|295px|Tipos de lentellas. miniatura|295px|Lentellas vermella e marrón. Hai unha gran variedade de lentellas, con cores tan variadas coma o amarelo, vermello, verde, marrón ou negro:
Preparación
Cociñar as lentellas aumenta a súa dixestibilidade, xa que a calor incide no nivel de antinutrientes coma pitatos e taninos, presentes nelas. Algúns tipos de lentellas son tan duros que teñen que ser deixadas dun día para o outro a remollo antes de cocelas. A cocción dura entre 20 e 30 minutos, dependendo da variedade.
Mestúranse frecuentemente con arroz, xa que ten un tempo de cocemento similar. Este prato mesturado denomínase mujaddara no Medio Oriente, khichdi na India e kushari en Exipto.
En Galicia adóitanse preparar estufadas con chourizo e touciño, e mesmo mesturadas con arroz. Tamén se consomen cocidas con outros vexetais ou simplemente fervidas para o seu uso en ensaladas
miniatura|300px|Lentellas con chourizo e touciño.
Valores nutricionais e de saúde
Ademais do seu elevado grao de proteínas, as lentellas conteñen fibra, vitamina B1 e minerais. A revista Health seleccionou as lentellas como un dos cinco alimentos máis saudables.
Produción
miniatura|300px|dereita|Produción mundial de lentellas. A FAO informou que a produción mundial no ano 2007 foi de 3,487 millóns de toneladas. Un terzo da produción mundial de lentellas dáse na India, seguida do Canadá co 17% e Turquía co 15%. O Canadá, cuxa produción se concentra na rexión de Saskatchewan, é o maior exportador do mundo.
Marte
Auga e atmosfera
Marte ten un lugar especial na imaxinación popular debido á crenza de que o planeta é ou foi habitado no pasado. Esta idea xurdiu debido ás observacións realizadas a fin do século XIX por Percival Lowell. Percival Lowell observaba canles e áreas que mudaban de tonalidade coas estacións do ano e imaxinou Marte habitado por unha civilización antiga que loitaba para non morrer de sede. De feito, o que Percival Lowell observou ou non existía ou eran leitos secos ou mudanzas naturais na coración do planeta debido a tempestades de area. De xeito máis recente, a polémica en torno da existencia da vida en Marte foi reavivada coa descoberta dun meteorito marciano con posíbeis vestixios de vida.
A misión ExoMars ten previsto recoller máis datos, mais cada vez hai máis evidencia de que no pasado Marte tiña unha atmosfera máis densa e grosa, con auga abonda para escavar unha estrutura dendrítica de fluxos de auga na súa superficie, habida conta de que hai zonas con vales de ata dous km de largo e 200 metros de profundidade con características fluviais.
O polo sur marciano adoita estar cuberto cunha capa de 1,5 km de espesor de xeo, cunha extensión duns 400 km.
No 2021, Mars Express (que orbita o planeta dende 2003), corroborou diversos datos: o 95 % da atmosfera marciana está constituída por dióxido de carbono, o planeta ten tres capas de ozono (unha permanente, outra asociada a estacións no hemisferio norte e outra a estacións no hemisferio sur) entre 100 e 1000 veces máis tenues que na Terra.
Estrutura interna
Ao igual que a Terra, Marte experimentou diferenciación planetaria, resultando nun denso e metálico núcleo reodeado por materiais menos densos. Os actuais modelos do interior do planeta calculan un núcleo duns 1794 km ± 65 km de radio, formado principalmente por ferro e níquel cun 16–17% de xofre. Este núcleo de sulfuro de ferro é parcialmente fluído, e ten o dobre de concentración dos elementos máis lixeiros existentes no núcleo terrestre. O núcleo está rodeado por un manto de silicatos que formou moitos dos elementos tectónicos e volcánicos do planeta, pero que agora semella estar latente. Ademais de silicio e osíxeno, os elementos máis abundantes na codia marciana son ferro, magnesio, aluminio, calcio e potasio. O espesor medio da codia de Marte é duns 50 km, chegando a un máximo de 125 km. A codia da Terra, cunha media de 40 km, ten só un terzo do grosor da de Marte en comparación co tamaño dos dous planetas. A misión InSight prevista para o 2016 usará un sismómetro para limitar mellor os modelos do interior do planeta.
Xeografía
A superficie de Marte é caótica en moitos sectores e conserva as pegadas de grandes cataclismos que non teñen equivalente na Terra. Especúlase que as zonas volcánicas poderían ter covas de tamaño 100 ou 1000 veces maior que as terrestres, que no futuro poderían dar acubillo a colonias no seu interior.
Unha característica do hemisferio norte é a existencia dun enorme avultamento que contén o complexo volcánico de Tharsis. Nel atópase o Monte Olimpo, o maior volcán do sistema solar, cunha altura calculada de entre 21 e 26 km e a súa base ten un largo de 600 km. As coladas de lava crearon un zócolo cun bordo que forma un cantín de 6 km de altura. Hai que engadir a grande estrutura colapsada de Alba Patera. As áreas volcánicas ocupan o 10 % da superficie do planeta. Algúns cráteres amosan sinais de actividade recente e teñen petrificada nas súas abas. A pesar destas evidencias, non foi ata maio de 2007 cando o Spirit descubriu cun alto grao de certeza o primeiro depósito volcánico signo dunha antiga actividade volcánica na zona denominada Home Plate, situada na base interior do cráter Gusev. Unha das mellores probas é a que os investigadores chaman bomb sag (a marca da bomba). Cando se atopan a lava e a auga, a explosión lanza cara a arriba anacos de roca, algúns dos cales volven caer e encaixan en depósitos máis brandos. 300px|miniatura|[[Valles Marineris observados con filtro de cor]] Próximo ao ecuador e cunha lonxitude superior aos 3000 km, unha largura de ata 600 km e unha profundidade de ata 8 km, Valles Marineris é un canón que se formou polo afundimento do terreo a causa da formación do avultamento de Tharsis.
Santo Estevo, San Salvador de Asma, Chantada
Santo Estevo é un lugar na parroquia de San Salvador de Asma, no concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 88 habitantes segundo datos do INE e do IGE. dos cales 42 eran homes e 46 eran mulleres.
Marte
Xeografía
Hai unha evidencia clara de erosión en varios lugares de Marte, tanto polo vento como pola auga. Existen na superficie longos vales sinuosos semellantes a leitos de ríos. Eses inmensos vales poden ser o resultado de fracturas ao longo das que correron grandes cantidades de lava e, posteriormente, de auga. A superficie do planeta conserva verdadeiras redes hidrográficas, hoxe secas. Todos estes detalles da superficie suxiren un pasado con outras condicións ambientais en que a auga causou estes leitos mediante inundacións catastróficas.
Ao igual que a Lúa e Mercurio, Marte non presenta tectónica de placas activa, como a Terra. Non hai evidencias de movementos horizontais recentes na superficie tales como montañas por pregamento tan comúns na terra. Non obstante, a Mars Global Surveyor en órbita arredor de Marte detectou en varias rexións do planeta extensos campos magnéticos de baixa intensidade. Este achado inesperado dun probable campo magnético global, activo no pasado e agora desaparecido, pode ter interesantes implicacións para a estrutura interior do planeta.
O hemisferio norte de Marte contén tres grandes cuncas, Utopía, Acidalia e Arcadia, das que a primeira é a maior cunca de impacto coñecida do Sistema Solar, cun diámetro de 3300 km, case dobre da dimensión N-S do deserto do Sáhara.
Traslación
O ano marciano dura 1 ano 321 días e 7 horas terrestres, ou 668,6 días marcianos.
Órbita
A órbita de Marte é moi excéntrica (0,09): entre o seu afelio e o seu perihelio, a distancia do planeta ó Sol difire nuns 42,4 millones de quilómetros. Grazas ás excelentes observacións de Tycho Brahe, Kepler deuse conta desta separación e chegou a descubrir a natureza elíptica das órbitas planetarias consideradas ata entón como circulares.
Asteroides troianos
Marte posúe, como Xúpiter, algúns asteroides troianos nos puntos de Lagrange L4 e L5; os tres asteroides recoñecidos oficialmente pola Unión Astronómica Internacional e o Minor Planet Center son: 5261 "Eureka", 101429 VF31 e o 121514 UJ7. Tamén se descubriron en Marte os seguintes asteroides troianos: 1999 UJ7 (no punto L 4),1998 VF31, 2001 DH47, 2001 FG24, e 2001 FR127 (no punto L 5). Os asteroides coorbitales 1998 QH56 e 1998 SD4 non se consideran como Troianos porque non son estables e serán afastados pola gravitación de Marte nos próximos 500.000 anos.
Vida
As teorías actuais que predín as condicións nas que se pode atopar vida requiren a dispoñibilidade de auga en estado líquido. É por iso tan importante a súa procura, aínda non achada neste planeta. Tan só púidose atopar auga en estado sólido (xeo) e especúlase que baixo terra poden darse as condicións ambientais para que a auga se manteña en estado líquido. Trazas de gas metano foron detectadas na atmosfera de Marte en 2003    o cal é considerado un misterio, xa que baixo as condicións atmosféricas de Marte e a radiación solar, o metano é inestable e desaparece despois de varios anos, o que indica que debe de existir en Marte unha fonte produtora de metano que mantén esa concentración na súa atmosfera, e que produce un mínimo de 150 toneladas de metano cada ano. Planéase que a futura sonda Mars Science Laboratory, inclúa un espectrómetro de masas capaz de medir a diferenza entre 14C e 12C para determinar se o metano é de orixe biolóxica ou xeolóxica. No entanto, no pasado existiu auga líquida en abundancia e unha atmosfera máis densa e protectora; estas son as condicións que se cren máis favorables que houbo de desenvolverse a vida en Marte. O meteorito ALH84001 que se considera orixinario de Marte, foi atopado na Antártida en decembro de 1984 por un grupo de investigadores do proxecto ANSMET e algúns investigadores consideran que as formas regulares poderían ser microorganismos fosilizados.
Exploración
miniatura|dereita|O "Ares Vallis" fotografado por Mars Pathfinder miniatura|dereita|Cráter Vitoria. A exploración de Marte está chea de problemas. O primeiro satélite que conseguiu fotografar Marte con éxito foi o Mariner 4, durante un sobrevoo en 1965. Os soviéticos conseguiron aterrar unha sonda en 1974, mais a primeira misión cientificamente importante foi a sonda Viking I americana en 1976. Unha das máis exitosas misións a Marte foi a sonda Mars Pathfinder que enviou un vehículo robot que recolleu moita información sobre a superficie marciana. Recentemente, o que ten máis éxito de todos os proxectos é a Mars Global Surveyor, que fotografou Marte cunha resolución moito maior do que puideron facer as misións anteriores.
Os dous satélites de Marte teñen forma de pataca. Por seren tan pequenos - Fobos, 28 km de diámetro, e Deimos, 16 km - só foron descubertos en 1877. Outras misións máis recentes exitosas son as dos robots de exploración "Spirit" (Espírito) e o seu irmán xemelgo "Opportunity" (Oportunidade).
O Spirit foi lanzado o 10 de xuño do 2003 e, despois de viaxar 487 millóns de quilómetros, chegou á superficie de Marte e descendeu en paracaídas ata o cráter Gusev o 4 de xaneiro de 2004. O Opportunity á súa vez foi lanzado a 7 de xullo de 2003. Pousou o día 25 de xaneiro de 2004 en Meridiani Planum, no pólo norte.
Xa a sonda Beagle2, da Axencia Espacial Europea (ESA), enviada a través da sonda orbital Mars Express, non deu sinais de funcionamento despois da chegada ao "planeta vermello".
A Mars Science Laboratory, bautizada como Curiosity, foi lanzada dende a Terra o 26 de novembro de 2011, e chegou a Marte o 6 de agosto do ano 2012. É máis grande e máis avanzada que os Mars Exploration Rovers, cun rango de movemento de 90 m/h. Entre os seus instrumentos atópase un láser químico de mostraxe que pode deducir a composición das rochas a unha distancia de 7 metros.
No ano 2008 a NASA anunciou MAVEN, unha misión robótica para 2013 para proporcionar información sobre a atmosfera de Marte. Tras comezar a misión EXOMars coa posta en órbita do Trace Gas Orbiter, en conxunto con Roscosmos, no 2018 a ESA lanzou o seu primeiro Rover cara o planeta; o ExoMars Rover Rosalind Franklin, que ten previsto comezar a operar no 2020, capaz de perforar 2 metros o solo para buscar moléculas orgánicas.
No 2019 Mars Express, vehículo da ESA en órbita, explora a superficie de Marte, tomando fotos, entre outros, do Nirgal Vallis.
Fidalguía
O concepto de fidalguía cambiou moito co tempo e dentro do reino, así todos os vascos, cántabros e até un 80% dos asturianos eran fidalgos mentres que en Galiza, no catastro de Ensenada só aparecían 10935 fidalgos, menos do 3% da poboación, concentrados maioritariamente na provincia de Lugo
A fidalguía en Galicia
A formación da fidalguía característica de Galiza tivo lugar no século XVI ligada ao fenómeno dos foros: escudeiros, cregos e funcionarios investían os seus capitais para convertérense en arrendatarios dos dereitos dos mosteiros, que posuían a maioría da terra en Galiza. Desta maneira, os fidalgos exerceron durante catro séculos como intermediarios, cobrándolles aos labregos e dándolle parte ao clero. O fenómeno de acumulación foi relativamente rápido e non exento de coaccións.
Esta clase fidalga comezou a desaparecer coa desamortización e desapareceu definitivamente coa redención dos foros.
Frieira, Camanzo, Vila de Cruces
Frieira é un lugar da parroquia de Camanzo, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 16 habitantes (7 homes e 9 mulleres), o que supón unha diminución de 2 habitantes con respecto ao ano 2000.
Songs the Lord Taught Us
Songs the Lord Taught Us é o álbum de estrea da banda estadounidense de garage punk The Cramps, publicado en maio de 1980 a través do selo I.R.S. Records nos Estados Unidos e de Illegal Records no Reino Unido.
Il a déjà tes yeux
Il a déjà tes yeux é un filme franco-belga de 2016 dirixido por Lucien Jean-Baptiste.
Sinopse
Paul e Sali son unha parella de franceses afrodescendentes (el de Martinica e ela de orixe senegalesa) que non pode ter fillos biolóxicos e levan agardando moito tempo para poder adoptar. Finalmente Sali recibe unha chamada na que lle din que a súa solicitude de adopción foi aceptada e que hai un meniño branco de catro meses chamado Benjamin agardando por eles. Parece que nada podería ir mal, agás polo feito de que os pais de Sali non aceptan que o seu neto sexa branco, e a traballadora social Claire Mallet fará todo o que estea na súa man para evitar formalizar a adopción despois do período de proba.
American Basketball Association
A American Basketball Asociation (ABA) foi unha liga de baloncesto creada en 1967 en directa competencia coa National Basketball Association (NBA) nos Estados Unidos. Por ela pasaron grandes figuras do baloncesto norteamericano, até a súa disolución, en 1976.
Historia
miniatura|esquerda|180px|[[Julius Erving, o Dr. J, foi un dos abandeirados da competición. Trala fin da ABA fixo carreira na NBA.]] A ABA orixinal foi fundada en 1967, competindo coa ben estabelecida National Basketball Association (NBA), até a fusión entre ambas competición en 1976. De acordo coa The NBA Encyclopedia o obxectivo da ABA a longo prazo era forzar unha fusión coa liga máis arraigada. Os dirixentes da ABA contaban aos donos potenciais que podían conseguir un equipo da ABA pola metade do que custaba conseguir un equipo de expansión da NBA nesa momento, así que cando se producira a fusión o seu rendemento sería de máis do dobre.
En última instancia, catro equipos da ABA foron absorbidos pola NBA: New York Nets, Denver Nuggets, Indiana Pacers e San Antonio Spurs. Outros dous clubs, Kentucky Colonels e Spirits of St. Louis, disolvéronse e un terceiro, Virginia Squires, pechou menos dun mes antes, perdendo as oportunidades que unha fusión podería proporcionar.
A ABA distínguese da súa homóloga maior, por un estilo máis aberto e rechamante do xogo ofensivo, así como diferenzas nas normas: posesións de 30 segundos (en oposición aos 24 da NBA, aínda que a ABA cambiou tamén a 24 segundos para a tempada 1975-76) e o uso da liña de tres puntos (inexistente daquela na NBA). Ademais, a ABA utilizaba un colorido balón tricolor: azul, branco e vermello, no canto da tradicional bóla de cor laranxa da NBA. A ABA tamén tivo varias franquías "rexionais", como Virginia Squires e Carolina Cougars, que xogaban os partidos como locais en distintas cidades do Estado.
A ABA foi hábil tamén ao conseguir que catro dos mellores árbitros da NBA: Earl Strom, John Vanak, Drucker Norma e Gushue Joe, se pasasen á liga, ofrecéndolles moito máis diñeiro e beneficios. Nas memorias de Earl Strom, Calling the Shots, transmite a embriagadora sensación de ser cortexado por unha liga rival con diñeiro para queimar, e tamén a depresión que transcorre no ano seguinte, cando comezou a arbitrar na ABA, con menos xogadores, peores pavillóns e fronte unha multitude moi pequena. Porén, a aparición da ABA aumentou os salarios dos árbitros do mesmo xeito que o fixo co dos xogadores.
O estilo despreocupado da ABA co tempo conseguiu unha gran popularidade cos afeccionados, pero a falta dun contrato televisivo nacional e prolongadas perdas financeiras que carrexar foron a perdición da ABA como campionato independente. En 1976, o último ano da súa existencia, a ABA foi pioneira na creación do agora popular concurso de mates no All-Star de Denver. Unha das contribucións máis significativas a longo prazo da ABA ao baloncesto profesional foi a apertura de mercados na zona sueste dos Estados Unidos, xa que a NBA centrábase nas zonas urbanas do nordés, medio oeste e costa oeste, non amosando até ese momento ningún interese na creación de equipos ao sur de Washington, D.C..
Comisionados
miniatura|120px|[[George Mikan (#99)]] A estrela da NBA George Mikan foi o primeiro comisionado da ABA, onde introduciu tanto a liña de tres puntos como o famoso balón azul, branco e vermello. Con todo, Mikan renunciou dous anos despois, en 1969. Dave DeBusschere, unha das estrelas dos campións New York Knicks, deixou o seu posto como vicepresidente e xerente xeral dos New York Nets en 1975 para converterse no último comisionado da ABA e facilitar a súa fusión coa NBA ao ano seguinte.
Tempadas
Coa ABA reducida a sete equipos a mediados da súa última temporada, a liga abandonou a división do campionato en conferencias.
Mellor xogador
miniatura|Artis Gilmore. O "Most Valuable Player" (MVP, Xogador máis valioso) foi un premio anual outorgado por primeira vez en 1968 ao mellor xogador da fase regular da competición. Todo xogador que obtivo o galardón xogou para un equipo que acadou polo menos 45 vitorias en nesta fracción de tempada. O gañador do premio inaugural foi o membro do Salón da Fama Connie Hawkins. Outro membro do Hall of Fame, Julius Erving, coñecido popularmente como "Dr. J", gañou o premio en tres ocasións, todas cos New York Nets, o que supón a mellor marca do torneo. O outro xogador que conseguiu o galardón en máis dunha ocasión foi Mel Daniels, que o gañou dúas veces cos Indiana Pacers. Erving e George McGinnis foron os gañadores conxuntos en 1975. Dous xogadores que debutaban na competición gañaron o premio: Spencer Haywood en 1970 e Artis Gilmore en 1972.
Mellor novato
miniatura|Brian Taylor. O premio Rookie of the Year (Novato do ano) foi un premio anual outorgado ao mellor xogador debutante na competición durante a fase regular.
Castelo dos Condes de Benavente
O Castelo dos Condes de Benavente é unha forteza militar situada no concello de Pobra de Seabra na provincia de Zamora. miniatura|Fachada exterior do Castelo dos Condes de Benavente.
Historia
As raíces desta poboación remóntanse, cando menos, á época visigoda, dado que aparece mencionada como unha ceca monetal co nome de Seabra. A súa relevancia defensiva non chegaría ata a Idade Media debida á súa situación xeográfica, o cal a converteu nunha forteza defensiva da fronteira con Portugal.
Tras diversas polémicas e preitos durante o século XV entre a familia Pimentel e a familia dos Losada pola posesión da Pobra de Seabra, o terceiro Conde de Benavente, Alonso Pimentel Enríquez, comezou construír sobre as ruínas dunha vella forteza o castelo da Pobra (entre 1455 e 1499). Parece ser que as obras se paralizaron durante anos polos preitos que existían en relación á propiedade da vila, e que non rematarían ata principios do século XVI. Tralas loitas que tiveron lugar na Seabra causadas pola Guerra de independencia de Portugal durante os anos corenta do século XVII, o castelo rematou en ruínas. As sucesivas guerras con Portugal no século XVIII e con Francia no XIX deixaron o castelo practicamente destruído. De feito, durante a denominada Guerra da Independencia, as forzas armadas españolas formuláronse, mesmo, a demolición do castelo para evitar que fose usado polos franceses.