cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sporting Carballiño
miniatura|Escudo trala refundación en 2012 O Sporting Carballiño é un club de fútbol da vila do Carballiño que compite actualmente no grupo IV da Primeira Autonómica (tempada 2022-23), composto integramente por xogadores da comarca. miniatura|Campo da Uceira O seu adestrador é "Mindo" Surribas acompañado por Manuel Rodríguez "Canexón" como segundo adestrador e o seu presidente "Jordy" González Quesada, "Pacholo".
Actualmente é líder da categoría e continúa o seu camiño na Copa Deputación.
Disputa os seus partidos nas instalacións municipais da Uceira, con capacidade para 500 espectadores, 120 deles a cuberto á espera de que o Concello acometa as melloras necesarias para a disputa de partidos en dita categoría.
Suso, Arteixo, Arteixo
Suso é un lugar da parroquia de Arteixo no concello coruñés de Arteixo na comarca da Coruña. Tiña 107 habitantes no ano 2016 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 55 eran homes e 52 eran mulleres.
Albán, Cundinamarca
Albán é un concello colombiano do departamento de Cundinamarca, que se atopa na provincia do Gualivá. Conta con 5838 habitantes e a súa temperatura media é de 16 °C.
A súa área territorial é de 57 km². Nela atópanse dous pisos térmicos: frío e temperado, cuxa altitude oscila entre os 1500 msnm e os 3100 msnm.
A zona urbana do concello abrangue unha extensión de 3,7 km², atópase a 2242 msnm, a 59 km de Bogotá por vía terrestre.
Límites
Albán limita polo norte con Villeta e Sasaima, polo leste con Sasaima e Facatativá, polo sur con Anolaima e polo oeste con Guayabal de Síquima.
CD61
miniatura|dereita|Integrina beta 3 (baseado en PDB 1jv2). O CD61 (cluster de diferencaición 61) ou integrina beta-3 (β3) é unha proteína que se encontra na superficie celular das plaquetas ou trombocitos, que nos humanos está codificada no xene ITGB3 do cromosoma 17. Funciona como molécula de adhesión celular.
Estrutura e función
O produto proteico do ITGB3 é unha cadea beta beta 3 de integrina. As integrinas son proteínas integrais da superficie celular compostas por unha cadea alfa e unha beta. Unha determinada cadea pode combinarse con diversas moléculas orixinando distintos tipos de integrinas. A integrina beta 3 está combinada coa cadea alfa IIb nas plaquetas. As integrinas participan na adhesión celular e na sinalización celular mediada pola superficie celular.
Na endometriose
A expresión defectiva da subunidade β3 de integrina foi correlacionada coa endometriose, e propúxose como un posible marcador para esta doenza.
Interaccións
O CD61 interacciona con PTK2, ITGB3BP,  TLN1  e CIB1.
A Abelaira, Lagoa, A Pastoriza
A Abelaira é un lugar da parroquia de Lagoa no concello lucense da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 18 habitantes (9 homes e 9 mulleres).
Este lugar dista da capital do concello 6 quilómetros.
Ernesto Guerra da Cal
Ernesto Román Laureano Pérez Guerra, máis coñecido como Ernesto Guerra da Cal, nado en Ferrol o 19 de decembro de 1911 e finado en Lisboa o 28 de xullo de 1994, foi un filólogo e escritor galego.
Traxectoria
Nado en Ferrol, tras a temperá morte do seu pai, a súa nai trasladouse a Madrid para retomar os seus estudos na Escola Superior Normal, deixándoo a el e o seu irmán ao cargo da familia de Quiroga, Lugo, vila onde pasou a súa infancia e coa que conservou sempre unha fonda ligazón sentimental.
Cando contaba con apenas once anos a súa nai obtivo praza de mestra en Madrid, e levou a ambos os fillos con ela. Ernesto viviu na capital entre os once e os vinte e cinco anos. Nela cursou o bacharelato e a carreira de Filosofía e Letras, ao tempo que comezou a desenvolver unha certa conciencia política que o levou a participar das protestas estudantís contra a ditadura de Miguel Primo de Rivera, sendo detido varias veces. Tamén entrou en contacto coa vida intelectual da capital, asistindo ás sesións do Ateneo e entrando en contacto con algunhas figuras destacadas. No ano 1931 coñeceu a Federico García Lorca, persoa coa que vai ter unha grande amizade e coa que compartirá a ideoloxía republicana. Nos primeiros anos da Segunda República Española, ambos acudiron xuntos a diversos faladoiros da capital, tanto aos da Casa de las Flores, organizados por Pablo Neruda, como aos do Café Regina, de carácter galeguista. Guerra da Cal asistiu tamén á fundación de La barraca, o grupo teatral de Lorca, e puxo a este en relación con algúns intelectuais galegos, destacadamente con Eduardo Blanco Amor. A relación entre ambos está tamén no fondo da composición do seu libro Seis poemas galegos, do que Guerra da Cal actuaría como un dos incitadores e como puntual auxilio lingüístico. miniatura|300px|Guerra da Cal (cun vaso na man) con [[Alfonso Daniel Rodríguez Castelao|Castelao, nunha reunión con amigos en Nova York.]] Cando comezou a Guerra civil española, Ernesto foi combater do lado republicano formando parte das Milicias Gallegas. No 1937 apareceu na revista Nova Galiza o seu poema Mariñeiro fusilado, a súa primeira publicación literaria. En 1939, a derrota republicana sorprendeuno en Nova York, cumprindo unha misión para o goberno da República. Ficou exiliado na cidade norteamericana, onde nos primeiros anos entrou en contacto novamente con Castelao e outros exiliados.
Amigos de As Pontes
Amigos de As Pontes (ADAP) é un partido político de ámbito local, presente no concello das Pontes de García Rodríguez.
Ernesto Guerra da Cal
Traxectoria
Ao adoptar a nacionalidade estadounidense, no ano 1954 adoptou tamén legalmente o nome de Ernesto Guerra da Cal, aplicando as regras anglosaxoas de formación de nomes, nas que o apelido da nai vai en primeiro lugar, motivo polo que o seu fillo Enric leva os apelidos Ucelay da Cal.
Amigos de As Pontes
O partido fundouse no ano 1983 coma unha asociación, pasando a ser partido político no ano 1986. Presentouse por primeira vez ás eleccións municipais no ano 1987.
Ernesto Guerra da Cal
Vida persoal
A súa primeira muller foi Margarita Ucelay Maórtua, irmá da arquitecta Matilde Ucelay.
Bernardo Santareno
Bernardo Santareno, pseudónimo literario de António Martinho do Rosário, nado en Santarém o 19 de novembro de 1920 e finado en Oeiras o 29 de agosto de 1980, foi un dramaturgo portugués do século XX.
Traxectoria
Bernardo Santareno naceu o 19 de novembro de 1920, en Santarém, no Ribatejo, fillo de Maria Ventura Lavareda e de Joaquim Martinho do Rosário. Estudou no Liceu Nacional de Sá da Bandeira até 1939, en Santarém, tras o que frecuentou os cursos preparatorios para a Facultade de Medicina, na Universidade de Lisboa. En 1945 trasladouse para a Universidade de Coímbra, onde se licenciou en medicina en 1950. Despois especializouse en Psiquiatria.
En 1957 e 1958, a bordo dos navíos David Melgueiro, Senhora do Mar e do navío-hospital Gil Eanes, acompañou as campañas de pesca do bacallau como médico. A súa experiencia no mar serviría de inspiración a moitas das súas obras, como O Lugre, A Promessa e o volume de narracións Nos Mares do Fim do Mundo.
Intelectual de esquerda, tivo varias veces problemas co réxime salazarista, tendo a súa peza A Promessa que ser retirada de escena tras a estrea por presión da Igrexa Católica. Despois da revolución de 1974 militou activamente no partido MDP/CDE e no Movemento Unitario dos Traballadores Intelectuais.
Bernardo Santareno faleceu en Carnaxide, Oeiras, en 1980, con 59 anos de idade, e está sepultado no Cemiterio dos Praceres, en Lisboa.
En 1981, Bernardo Santareno foi feito Grande Oficial da Orde Militar de Sant'Iago da Espada o 13 de xullo.
Santareno deixou inédito un dos seus máis vigorosos dramas, O Punho, cuxa acción se localiza no cadro revolucionario da Reforma Agraria, en terras alentejanas. A súa obra dramática completa está publicada en catro volumes. Parte da biblioteca de Bernardo Santareno encóntrase no Arquivo de Cultura Portuguesa Contemporánea da Biblioteca Nacional de Portugal. O seu libro O Lugre foi transformado nun filme titulado Terra Nova, cuxa estrea en Portugal estaba prevista para marzo de 2020 e foi adiada pola crise do coronavirus. Outras obras súas tamén foron adaptadas ao cinema e a telefilmes.
Traxectoria literaria
Médico de profesión, formado pola Universidade de Coímbra, revelouse como autor de teatro só despois de publicar tres libros de poesía (1954 - Morte na Raiz, 1955 - Romances do Mar, 1957 - Os Olhos da Víbora), onde se enunciam algúns temas e motivos dominantes da súa obra dramática.
Recoñecido como o máis puxante dramaturgo portugués do século XX, a súa obra repártese por dous ciclos, menos distanciados un do outro do que a evolución estética e ideolóxica do autor terá feito supor, xa que as pezas comprendidas en calquera deles responden á mesma cuestión esencial: a reivindicación feroz do dereito á diferenza e do respecto pola liberdade e a dignidade do home fronte a todas as formas de opresión, a loita contra todo o tipo de discriminación, política, racial, económica, sexual ou outra.
Esta temática exprésase, nas pezas integrantes do primeiro ciclo (A Promessa, O Bailarino e A Excomungada, publicadas conxuntamente en 1957; O Lugre e O Crime de Aldeia Velha, 1959; António Marinheiro ou o Édipo de Alfama, 1960; Os Anjos e o Sangue, O Duelo e O Pecado de João Agonia, 1961; Anunciação, 1962), a través dun naturalismo poético apoiado nunha linguaxe extremamente plástica e coloquial e estruturado sobre unha acción de ritmo ofegante que atinxe, nas escenas finais, un clima de tráxico paroxismo.
A partir de 1966, coa "narrativa dramática" O Judeu, que retrata o calvario do dramaturgo setecentista António José da Silva, o autor plasma as súas creacións no molde do teatro épico de matriz brechteana, adaptándoo ao seu estilo propio, e asume unha posición de crecente intervencionismo que irá retardar até á caída do réxime fascista a representación desa e das súas pezas seguintes: O Inferno, baseada na historia dos "amantes diabólicos de Chester" (1967), A Traição do Padre Martinho (1969) e Português, Escritor, 45 Anos de Idade (1974), drama cargado de anotacións autobiográficas e que sería o primeiro orixinal portugués en estrearse despois de restaurada a orde democrática no país.
En 1979, despois dunha curta incursión no teatro de revista, colaborando con César de Oliveira, Rogério Bracinha e Ary dos Santos na autoría do texto da peza de Sérgio de Azevedo, P'ra Tras Mija a Burra (1975), publica catro pezas nun acto co título xenérico Os Marginais e a Revolução (Restos, A Confissão, Monsanto e Vida Breve em Três Fotografias), en que combina elementos das dúas fases da súa obra, inserindo a problemática sexual das primeiras pezas no ámbito máis vasto dun convulsivo proceso social que é a propia substancia das segundas.
Santareno, el mesmo un "homosexual discreto" aborda a temática da homosexualidade en moitas das súas pezas, antevendo a importancia que esta cuestión — e outras relacionadas cos dereitos e as liberdades individuais fronte aos prexuízos morais e sociais da época, como o adulterio, a virxindade, o papel da muller no casamento, a moral relixiosa, e outros — virían a ter nun futuro máis ou menos próximo. A homosexualidade desempeña un papel central no drama dalgunhas das súas obras, como en O pecado de João Agonia, en que o "pecado" é a orientación sexual de João, ou en Vida Breve em Três Fotografias, en que a prostitución masculina é o punto focal.
O Judeu
Publicada en 1966 está considerada unha das mellores pezas teatrais portuguesas do século XX.
Xa en 1866 Camilo Castelo Branco publicara unha novela tamén inspirada na historia do dramaturgo portugués seiscentista António José da Silva, coñecido como o judeu e queimado polo Santo Oficio. Ao contar a historia do dramaturgo, Bernardo Santareno establece uma alegoría do regime Salazarista e da súa persecución de qualquera tipo de discurso libre. A Inquisición, o tribunal, a manda de denunciantes e afíns que condenan a António José da Silva á fogueira tem evidente paralelo na ación da PIDE e na censura ideolóxica e política ben como no réxime opresor. Santareno cría uma peza eminentemente política na acepción pura da palabra.
Prosa
Publicou en 1959 un volume de narrativas, Nos Mares do Fim do Mundo, froito da súa experiencia como médico da frota bacalloeira, experiencia que dramaticamente traspuxo en O Lugre.
Ácido neuramínico
O ácido neuramínico (Neu) é un monosacárido de 9 átomos de carbono, derivado dunha cetononosa do grupo dos azucres ácidos ulosónicos. Non ten OH no carbono 2, presenta un grupo carboxilo no carbono 1, un grupo amino no carbono 4 (polo que tamén é un aminoazucre) e unha cadea de 3 carbonos con 3 OH unida ao C 5, o que fan na molécula un total de 9 carbonos. En teoría, o ácido neuramínico podería considerarse como o produto da condensación aldólica do ácido pirúvico e a D-manosamina (2-amino-2-desoximanosa) por acción da ácido neuramínico sintase (E.C. 4.1.3.19). Esta molécula, aínda que non se encontra como tal na natureza, si está amplamente distribuída en forma dos seus múltiples produtos derivados, tanto en tecidos animais, coma en bacterias, especialmente como constituíntes de glicoproteínas e gangliósidos. Os derivados do ácido neuramínico orixinados ao substituír o grupo amino ou os OH (N-derivados ou O-derivados) denomínanse en conxunto ácidos siálicos, entre os cales o máis común é o ácido N-acetilneuramínico (Neu5Ac). Os substituíntes do grupo amino poden ser tanto grupos acetil coma grupos glicosil. Os substituíntes dos hidroxilos poden ser grupos acetil, lactil, metil, sulfato e fosfato.
Estas substancias son substratos dos encimas neuraminidases que escinden residuos de ácido neuramínico. Os virus da gripe humana teñen un encima neuraminidase, que é importante na súa acción e na súa caracterización antixénica.
O nome "ácido neuramínico" foi introducido polo científico alemán E. Klenk en 1941, en referencia aos lípidos de orixe cerebral a partir dos cales se illou por primeira vez como produto derivado do procesamento de ditos lípidos.
Illas de Sotavento de Hawai
miniatura|dereita|350px|O [[arquipélago de Hawai.]] As illas de Sotavento de Hawai (en inglés Northwestern Hawaiian Islands ou Leeward Islands) son as illas, atois, arrecifes e bancos de area do arquipélago de Hawai situadas ao noroeste das illas de Kaua'i e Niihau. As illas están deshabitadas, e administradas polo estado norteamericano de Hawai excepto o Atol de Midway, que é administrado polo US Fish and Wildlife Service, unha oficina do Departamento de Interior norteamericano.
Xeografía
As illas de Sotavento de Hawai, deste en oeste e o nome hawaiano entre paréntese, son as seguintes:
As illas de Sotavento formáronse sobre o mesmo punto quente volcánico que formou as illas de Barlovento ou illas maiores de Hawai. Ao desprazarse a placa do Pacífico cara ao norte e noroeste sobre o punto quente da cortiza terrestre, as erupciones volcánicas foron formando as illas. As terras illadas fóronse erosionando e afundindo gradualmente, converténdose en illotes, atois, arrecifes ou bancos de area.
Historia
Nas illas máis próximas ás illas maiores de barlovento, a Necker e Nihoa, hai algúns signos de presenza polinesia, pero se cre que en ningunha das illas existiu unha poboación permanente. Os nomes tradicionais hawaianos son Mokuakamohoali´i, Hanakaieie, Hanakeaumoe e Ununui, pero non se identificou a que illas corresponden os nomes. Os outros nomes hawaianos son modernos.
A pesar do seu illamento, a presenza humana tivo un grande impacto. Durante os primeiros anos do século XX matáronse centenares de miles de paxaros para abastecer ao mercado de chapeus de plumas; en Laysan explotáronse os depósitos de guano, e Midway foi ocupado por miles de militares que mantiveron unhas batallas decisivas na segunda guerra mundial.
En 1909, o presidente Theodore Roosevelt declarou á maioría de illas como reserva natural para protexer os paxaros. En 2000, o presidente Bill Clinton creou a reserva da Northwestern Hawaiian Islands Coral Reef Ecosystem Reserve para preservar os arrecifes de coral. Nestes momentos hai unha proposta para estendelo como reserva mariña.
Actualmente hai bases permanentes de investigadores científicos en Midway, French Frigate Shoals e Laysan. Non está permitida a visita das illas excepto para traballos científicos e de conservación. A protección das illas recae en tres oficinas: o Ou.S. Fish and Wildlife Service, do Departamento de Interior; a National Oceanic and Atmospheric Administration, do Departamento de Comercio; e o Department of Land and Natural Resources, do estado de Hawai.
The Girl Is Mine
"The Girl Is Mine" é un sinxelo de Michael Jackson e Paul McCartney. Foi escrita por Jackson e producido por Quincy Jones (con coprodución de Jackson). Foi lanzado como o primeito sinxelo do sexto álbum en solitario, Thriller (1982). A canción foi gravada nos Westlake Studios, nos Ánxeles, do 14 ó 16 de abril de 1982. O ano anterior, Jackson e McCartney gravaran xuntos "Say Say Say" e "The Man" para o quinto álbum de estudio de McCartney, Pipes of Peace (1983). Malia que foi estreado como sinxelo, Jackson nunca a interpretou en directo.
"The Girl Is Mine" acadou un grande éxito nas listas musicais. Conseguiu o número dous na Billboard Hot 100 e o número oito no Reino Unido. En 1985, vendera 1,3 millóns de copias, e posteriormente foi certificado co Disco de Platino pola Recording Industry Association of America.
ADAP
ADAP pode referirse á:
Postamaior, Valdoviño, Valdoviño
Postamaior é un lugar da parroquia de Valdoviño no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 37 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 17 homes e 20 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 33 habitantes.
La Ciudad (Mondoñedo)
La Ciudad foi unha revista editada en Mondoñedo en 1917.
Historia e características
Subtitulada Revista bisemanal independiente, apareceu o 25 de marzo de 1917. Dirixido por Aladino González, entre os seus redactores figuraban Jesús Lombardía, José López e José Pérez Fontán. Editábase na imprenta de César González-Seco Romero. Cesou no seu primeiro número.
Rupia
300px|miniatura| Morado : Países que empregan a rupia como a súa moeda oficial [[Rupia india|India, Indonesia, Maldives, Mauricio, Nepal, Paquistán, Seychelles, Sri Lanka Laranxa : Países onde unha rupia estranxeira é de curso legal Rupia india: Bután, Nepal, Cimbabue Rupia indonesia: Timor Leste ]]
A rupia (en hindi e urdu: रुपया, transl. rupayā, do sánscrito rúpya, rūpyakam, "moeda de prata") é o nome común das moedas oficiais da India, Paquistán, Sri Lanka, Nepal, Mauricio, Seychelles, Indonesia e as Maldivas.
Divídese en cen unidades, denominadas centavos nas illas Seychelles, Mauricio e Sri Lanka; paise (singular: paisa) na India, Paquistán e Nepal; sen en Indonesia; laaris nas Maldivas. O símbolo xenérico é ₨ ou Rs, con variacións nacionais. Para diferenciar das demais rupias, a india introduciu o símbolo  ligazón=|alt=INR|10x10px en 2011.
A rupia tamén foi usada pola Nintendo como moeda en forma de xemas na serie de xogos: The Legend of Zelda
Etimoloxía
A orixe da palabra "rupia" é o termo sánscrito rūp ou rūpā ("prata"), da cal deriva rúpya ("prata amoedada") e rūpyakam (devanágari: रूप्यकम्), "moeda de prata". O seu primeiro rexistro en portugués é de 1608.
Historia
A variante Rūpaya foi usada para a moeda creada no século XVI por Sher Shah Suri, un afgán que reinou por un breve período (1540 a 1545) en Delhi. A Rūpaya orixinal era unha moeda de prata cuxo peso correspondía a 178 grans ou 11,5344 gramos. A moeda circulou dende entón, até mesmo durante o período da India Británica, con 11,66 gramos e 91,7% de contido de prata por peso (isto é, prata no valor de cerca de US$ 4 en prezos actuais). Ó final do século XIX, a taxa de cambio usual era de 1 rupia para 1 xilin e 4 peniques británicos, ou 1/15 da libra esterlina.
O uso da prata como padrón tivo consecuencias serias no século XIX, cando as maiores economías do mundo adoptaban o padrón ouro. O descubrimento de grandes cantidades de prata nos Estados Unidos e en colonias europeas resultou no declive do valor da prata en relación ó ouro. Por este motivo, a moeda-padrón da India perdeu valor en relación ó resto do mundo.
Hank Williams
Hiram "Hank" Williams, nado en Mount Olive (no condado de Butler, Alabama) o 17 de setembro de 1923 e finado en Oak Hill (Virxinia Occidental) o 1 de xaneiro de 1953, foi un cantautor estadounidense, considerado unha icona da música country e un dos músicos máis influentes do século XX. Destacado intérprete de música honky tonk, na súa curta traxectoria gravou máis de 400 cancións e tivo numerosos éxitos que, xunto coas súas carismáticas interpretacións e composicións, lle proporcionaron unha gran fama.
Entre os pseudónimos que empregou están "Luke the drifter" ou "Ramblin' man".
Traxectoria
Williams naceu nunha cabana de madeira preto dunha estrada no condado de Butler, en Alabama. Naceu cun leve caso non diagnosticado de espina bífida oculta, trastorno da columna vertebral que lle causou dores toda a vida e foi un factor importante no seu posterior abuso do alcohol e as drogas. Foi o terceiro e último fillo da familia, precedido por un irmán que morreu ao pouco de nacer e da súa irmá Irene.
En xullo de 1936, as familias Williams e McNeil abriron unha pensión no centro de Montgomery. Nese tempo, Williams decidiu cambiar o seu nome Hiram de xeito informal a Hank, que consideraba que era mellor para a súa arelada carreira na música country. Ao finalizar a escola e as fins de semana, Williams cantaba e tocaba a súa guitarra Silvertone na beirarrúa fronte aos estudios de radio WSFA. Captou axiña a atención dos produtores desa canle, que de cando en vez o invitaban a entrar para actuar en directo. Foron tantos os oíntes que lle pediron á estación de radio máis cancións do Singing Kid que os produtores o contrataron cos seus propios quince minutos, dúas veces á semana, por un salario semanal de quince dólares.
O seu éxito na radio propiciou que arrincase a súa carreira musical. O soldo foille suficiente para comezar cun grupo de seu, que chamou Drifting Cowboys. A entrada dos Estados Unidos na segunda guerra mundial supuxo o comezo de tempos difíciles para Williams, en parte debido a que os integrantes do seu conxunto se alistaron no exército.
A súa lenda creceu ao morrer con 29 anos no aninovo de 1953: o chofer que contratara para levalo de xira atopouno morto ao parar a botar gasolina en Oak Hill (Virxinia Occidental).
Recoñecementos
As súas cancións son consideradas como un dos piares sobre os que se construíu a música country contemporánea, e foi homenaxeado con versións das súas cancións dende o pop ou o rock.
En 2003 a revista Rolling Stone situouno no posto 74.º da súa lista "The Immortals" (Os inmortais).
O seu fillo, Hank Williams Jr., a súa filla, Jett Williams, e os seus netos Hank Williams III e Holly Williams son tamén músicos profesionais.
Cancións
O número indica a posición que acadou nas listaxes de éxitos dos Estados Unidos:
Malo
O termo malo, ademais de se referir ás súas definicións como adxectivo (mao, contrario do bo), pódese referir a:
Mecánica celeste
A mecánica celeste é a parte da astronomía que estuda o movemento dos corpos celestes e as leis que o rixen. Aplícanse os principios da física coñecidos como mecánica clásica (lei da gravitación universal de Isaac Newton). Estuda o movemento dos corpos, coñecido como problema de Kepler, o movemento dos planetas ao redor do Sol, dos seus satélites e o cálculo das órbitas de cometas e asteroides.
Casper (gobernante maia)
“Casper”, nado o 8 de agosto de 422 e finado en 487, foi un ahau maia do señorío de B'aakal, cuxa cidade sede foi Lakam Ha', no presente coñecida como a zona arqueolóxica de Palenque. Tamén é coñecido como 11 Coello ou como Ch'aaj K'ik'. Gobernou do ano 435 ó 487.
Nome e rexistros biográficos
Debido a que non se puido descifrar o glifo maia que representa o seu nome, foi alcumado “Casper” polos arqueólogos Floyd Lounsbury e Linda Schele como a banda deseñada Casper debido á semellanza que ten o glifo coa caricatura dunha pantasma. Eric S. Thompson suxeriu o nome Xipe porque o asociaba coa pel desollada do deus mexica Xipe Tótec, mentres que Alfonso Morais Cleveland e Merle Greene Robertson suxeriron o nome de Manatí polo parecido do glifo a devandito mamífero acuático. De acordo á conta longa do calendario maia naceu o 8.19.6.8.8 11 lamat 6 xul, é dicir, o 8 de agosto de 422. É pola súa data de nacemento que se lle chamou tamén 11 Coello, pois a correlación co calendario mexica sería precisamente 11 tochtli ou coello. Finalmente, o epigrafista Guillermo Bernal Romero, de acordo ás súas investigacións no taboleiro de K'an Tok, suxeriu que o verdadeiro nome deste gobernante era Ch'aaj K'ik'.
Existen rexistros no templo XVI, no taboleiro de K'an Tok, que indican que no ano 445 (3 muluk 17 muwan), levou a cabo unha cerimonia na cal “Casper” designou ó seu irmán máis novo, K'ahk' Chaahk, como un nahb'atow-il. O nahb'atow-il era un cargo de relevancia cuxa función primordial era asistir ó ahau, e ós seus fillos, durante os rituais de autosacrificio de sangue, así como gobernar un lugar foráneo chamado K'an Tok (Lugar da Nube Preciosa). No señorío de B'aakal, os maias chamaron Lakam Ha' (Lugar das Grandes Augas) ó sitio onde vivían os seus gobernantes, hoxe coñecido como a zona arqueolóxica de Palenque.
Factor de necrose tumoral alfa
O factor de necrose tumoral alfa (TNFα), tamén chamado caquexina ou caquectina ou, simplemente, factor de necrose tumoral (TNF) é unha proteína de sinalización celular reguladora (unha citocina) implicada na inflamación sistémica e é unha das citocinas que dan lugar á reacción de fase aguda. Debe o seu nome a que causa a morte por necrose de tecidos tumorais, ao ter neles efectos apoptóticos, aínda que esa non é a súa misión principal. Prodúcena principalmente os macrófagos activados, pero tamén a poden producir moitos outros tipos celulares, como linfocitos CD4+, células NK, neutrófilos, mastocitos, eosinófilos, e neuronas.
A principal función do TNFα é a regulación das células inmunitarias. Como o TNFα é un piróxeno endóxeno, pode inducir a febre, a morte apoptótica das células, a caquexia, a inflamación e inhibir a xénese de tumores e a replicación viral e responder á sepse por medio de células produtoras de IL1 e IL6. A desregulación da produción do TNFα foi implicada en diversas doenzas humanas, como a enfermidade de Alzheimer, cancro, depresión profunda e enfermidade intestinal inflamatoria. Aínda que segue sendo algo discutido, estudos feitos sobre a depresión e a enfermidade inflamatoria intestinal están actualmente ligándoas aos niveis de TNFα. O TNFα recombinante utilízase como inmunoestimulante coa Denominación Común Internacional (DCI) de tasonermin. O TNFα pode producirse ectopicamente no marco dun tumor maligno e ten efectos similares aos da hormona paratiroide tanto en causar hipercalcemia secundaria coma nos cancros cos cales está asociada unha produción excesiva.
Nomenclatura
Algúns artigos científicos recentes expoñen a opinión de que o TNFα debería chamarse simplemente TNF, xa que a linfotoxina alfa (LTα) xa non se chama TNFβ. Nalgunhas bases de datos de xenes figura como nome preferente TNF, pero TNFα ou TNF-α seguen véndose moito na literatura científica (ver PubMed, por exemplo).
Descubrimento
A teoría da resposta antitumoral do sistema inmunitario in vivo foi recoñecida polo físico William B. Coley. En 1968, o Dr. Gale A Granger da Universidade de California, Irvine, informou do descubrimento dun factor citotóxico producido polos linfocitos e denominouno linfotoxina (LT). O mérito deste descubrimento compartiuno coa Dra. Nancy H. Ruddle da Universidade Yale, que informou da mesma actividade nunha serie de artigos consecutivos publicados nese mesmo mes. Posteriormente, en 1975, o Dr. Lloyd J. Old do Memorial Sloan-Kettering Cancer Center, de Nova York, informou sobre outros factores citotóxicos producidos polos macrófagos e usou a denominación factor de necrose tumoral (TNF). Ambos os factores foron descritos baseándose na súa capacidade de matar células L-929 de fibrosarcoma de rato. Estes conceptos foron ampliados a doenzas sistémicas en 1981, cando Ian A. Clark, da Universidade Nacional de Australia, en colaboración con Elizabeth Carswell no grupo do Dr. Old, traballando con datos anteriores á era da secuenciación, razoaron que a produción excesiva de TNF causa malaria e envelenamento por endotoxinas.
Os ADNc que codificaban a LT e o TNF foron clonados en 1984 o que puxo de manifesto que eran similares. A unión do TNF ao seu receptor e o seu desprazamento pola LT confirmaron a homoloxía funcional entre estes dous factores. A homoloxía secuencial e funcional da LT e do TNF fixo que estes foran renomeados, e o TNF pasou a denominarse TNFα (do que trata este artigo) e a LT pasou a chamarse TNFβ. En 1985, Bruce A. Beutler e Anthony Cerami descubriron que unha hormona coñecida chamada caquectina (que inducía a caquexia) era en realidade o TNFα. Estes investigadores identificaron despois ao TNFα como un mediador do envelenamento por endotoxina letal. Kevin J. Tracey e Cerami descubriron o papel mediador clave do TNFα no shock séptico letal, e identificaron os efectos terapéuticos dos anticorpos monoclonais anti-TNF. Máis recentemente, as investigacións feitas no laboratorio de Mark Mattson descubriron que o TNF pode impedir a morte/apoptose das neuronas por un mecanismo que implica a activación do factor de transcrición NF-κB, que induce a expresión de Mn-SOD e Bcl-2.
Véxase tamén a sección nomenclatura para a proposta moderna de denominar ao TNFα simplemente como TNF.
Xene
O xene humano que codifica o TNFα, denominado TNFA foi clonado en 1985. Foi mapado no 6p21.3, e abrangue uns 3 kb e contén 4 exóns. O último exón codifica máis do 80% da proteína segregada. O 3' UTR do TNFα contén un elemento rico en AU (ARE).
Estrutura
O TNFα é producido principalmente como unha proteína transmembrana de tipo II de 212 aminoácidos de longo disposta formando homotrímeros estables. A partir desta forma integrada en membranas libérase a citocina homotrimérica soluble (sTNF) por medio dunha clivaxe proteolítica realizada polo encima metaloprotease conversora de TNFα (TACE, tamén chamado ADAM17). O sTNF trimérico soluble de 51 kDa tende a disociarse a concentracións por debaixo do rango nanomolar, polo que perde a súa bioactividade. A forma segregada do TNFα humano ten forma triangular de pirámide, e pesa arredor de 17 kD. Tanto a forma segregada coma a unida a membranas son activas bioloxicamente, aínda que as funcións específicas de cada unha son discutidas. Mais, ambas as formas teñen actividades biolóxicas tanto solapadas coma diferentes.
Os TNFα de rato doméstico e humano son estruturalmente diferentes. Os protómeros de TNF de 17 kDa (de 185 aminoácidos de longo) están compostos de dúas follas pregadas beta antiparalelas, que forman unha estrutura β en brazo de xitano (jelly-roll), típica da familia TNF, pero que tamén se atopa en proteínas de cápsidas virais.
Sinalización celular
O TNFα pode unirse a dous receptores, o TNFR1 (receptor de TNF tipo 1; CD120a; p55/60) e o TNFR2 (receptor de TNF de tipo 2; CD120b; p75/80). O TNFR1 ten 55 kDa e o TNFR2 75 kDa. O TNFR1 exprésase na maioría dos tecidos, e pode ser completamente activado tanto pola forma trimérica soluble coma pola unida a membranas do TNF, mentres que o TNFR2 atópase só en células do sistema inmunitario, e responde só á forma unida a membranas do heterotrímero do TNF. Como a maioría da información sobre a sinalización do TNFα deriva do TNFR1, o papel exercido polo TNFR2 probablemente está subestimado.
miniatura|dereita|400px|Vía de sinalización do TNFR1. As liñas descontinuas grises representan moitos pasos.
Despois de contactar co seu ligando, os receptores de TNF tamén forman trímeros, os seus extremos encaixan en fendas formadas entre os monómeros do TNF. Esta unión causa un cambio conformacional no receptor, que dá lugar á disociación da proteína inhibidora SODD do dominio intracelular chamado "morte". Esta disociación permite que a proteína adaptadora TRADD se una ao dominio morte, servindo como plataforma para a subseguinte unión de proteínas. Despois da unión de TRADD, poden iniciarse tres vías.
A miríada de efectos a miúdo conflitivos mediados polas vías arriba mencionadas indican a existencia dun extenso cruzamento de sinais entre as vías. Por exemplo, o NF-κB potencia a transcrición de C-FLIP, Bcl-2, e cIAP1 / cIAP2, proteínas inhibidoras que interfiren coa sinalización de morte celular. Por outra parte, as caspases activadas clivan varios compoñentes da vía NF-κB, incluíndo a RIP, IKK, e as propias subunidades de NF-κB. Outros factores, como o tipo celular, a estimulación concorrente doutras citocinas, ou a cantidade de especies reactivas do oxíxeno poden cambiar o equilibrio en favor dunha vía ou outra. Esta complicada sinalización asegura que, sempre que se libera o TNF, varias células con moi diversas funcións e condicións poden todas responder apropiadamente á inflamación.
Regulación encimática
Esta proteína pode utilizar o modelo morfeína de regulación alostérica.
Fisioloxía
O TNFα pensábase que o producían principalmente os macrófagos, pero é producido tamén por unha ampla variedade de tipos celulares incluíndo as células linfoides, mastocitos, células endoteliais, cardiomiocitos, adipocitos, fibroblastos, e neuronas. Libéranse grandes cantidades de TNFα en resposta ao lipopolisacárido (LPS) bacteriano, a outros produtos bacterianos, e á interleucina-1 (IL-1). Na pel, os mastocitos parecen ser as fontes predominantes de TNF preformado, e poden liberalo cando hai estímulos inflamatorios (por exemplo, o LPS).
Ten varias acción sobre diversos órganos, xeralmente en conxunción coa IL-1 e a IL-6:
Un incremento local na concentración do TNF causará os signos fundamentais da inflamación: calor, inchazo, rubor local, dor e perda de función.
Mentres que as altas concentracións de TNF inducen síntomas de tipo shock, a exposición prolongada a baixas concentracións de TNFα poden resultar en caquexia, unha síndrome de desgaste. Este cadro pode encontrarse en pacientes de cancro.
Said et al. mostraron que o TNFα causa unha inhibición dependente de IL-10 da expansión e funcionamento das células T CD4 ao regular á alza os niveis de PD-1 en monocitos, que leva á produción de IL-10 por monocitos despois da unión do PD-1 ao PD-L.
Unha investigación recente feita por Pedersen et al. indican que o incremento do TNFα en resposta á sepse é inhibida pola produción inducida polo exercicio de miocinas. Este estudo proporciona algunhas evidencias de que o exercicio intenso pode inhibir a produción de TNFα.
Farmacoloxía
O TNFα promove a resposta inflamatoria, a cal, á súa vez, pode causar moitos dos problemas clínicos asociados con trastornos autoinmunes como a artrite reumatoide, espondilite anquilosante, enfermidade intestinal inflamatoria, psoríase, hidradenite supurativa e certas asmas. Estes trastornos son ás veces tratados utilizando un inhibidor do TNF. Esta inhibición pode conseguirse cun anticorpo monoclonal como infliximab (Remicade), adalimumab (Humira) ou certolizumab pegol (Cimzia), ou cunha proteína de fusión receptora circulante como etanercept (Enbrel).
Interaccións
O TNFα presenta interaccións con TNFRSF1A.
Border Collie
thumb|Nai Border Collie (Yuki) cos seus cinco cachorros. O Border Collie é unha raza de can desenvolvida na rexión fronteiriza angloescocesa, criada orixinalmente para pastorear o gando, especialmente as ovellas.
Considerado altamente intelixente, extremadamente enerxético, acrobático e atlético, compiten de maneira habitual en probas de pastoreo e deportes caninos. A miúdo son considerados como a raza de can doméstico máis intelixente. Os Border Collies continúan a ser empregados no seu traballo tradicional de pastorear gando e tamén son mantidos como mascotas.
Aparencia
miniatura|250px|Exemplar de Border Collie. Polo xeral, os Border Collies son cans de tamaño medio. A súa pelaxe dobre vén en varias cores, a pesar de que a bicolor negra e branca sexa a máis común e tradicional. A coloración do seu pelo pode ser tamén tricolor negra (negro-castaño-branco), e tricolor vermella (vermello fígado-castaño-branco). A cor dos ollos varía de castaño a azul, e ocasionalmente acontecen casos de heterocromía, o que é permitido no padrón oficial en especial en cans merlé. As orellas tamén poden ter varias formas: algunhas son totalmente erectas, mentres que outras son semierectas ou caídas. A súa altura varía conforme ao sexo do animal: 48cm a 56cm na cernella para os machos, e 46 a 56cm para as femias, as cales son lixeiramente menores que os machos.
Son aceptadas todas as cores de acordo co padrón oficial da raza, inclusive o merlé a pesar do negro ser bastante común poden acontecer casos en que o branco é predominante na pelaxe.
Temperamento
O Border Collie precisa de exercicio físico diario e estimulación mental, debido á súa grande enerxía, impulso de caza e gran necesidade de traballo. É considerada unha das razas máis intelixentes de cans. En xaneiro de 2011, unha investigación mostrou que esa raza pode aprender 1.022 palabras e accións. Os Border Collies frecuentemente participan e destacan en eventos de pastoreo, competicións de obediencia, agility, rally e rastreo, alén de deportes como disco e flyball.
Branquenza, Barrañán, Arteixo
Branquenza  é un lugar da parroquia de Barrañán no concello coruñés de Arteixo na comarca da Coruña. Tiña 33 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 17 eran homes e 16 eran mulleres.
NFC North
A NFC North ou División Norte é unha das catro divisións que compoñen National Football Conference (NFC) da National Football League (NFL) de fútbol americano. Alcumada a "Black & Blue Division" (do inglés: División negra e azul) pola aspera e dura rivalidade entre os equipos, actualmente está composta por catro equipos: Chicago Bears, Detroit Lions, Green Bay Packers e Minnesota Vikings. Entre 1970 e 2001 a NFC Norte foi coñecida co nome de NFC Central. Entre 1977 e 2001 formaron parte da división os Tampa Bay Buccaneers, sendo posteriormente trasladados á NFC Sur.
Historia
A división foi creada en 1967 como a Central Division da Confrencia Oeste da NFL, existindo esta durante tres temporadas antes da fusión AFL-NFL. Despois da fusión mudou o seu nome a NFC Central, o cal mantivo até a creación das oito divisións de 2002. Os catro actuais equipos da división levan xogando na mesma división ou conferencia desde que os Vikings se uniron á liga en 1961. Os Bears, Lions e Packers, por outra banda, levan xuntos desde o comezo do formato de conferencias da NFL en 1933. Debido a que os equipos levan xogando desde aquela entre si un mínimo de dúas veces por ano, coa excepción da temporada de 1982, acurtada por folga, a división enteira está considerada de gran rivalidade.
Campións de división
miniatura|300px|[[Minnesota Vikings (20 títulos)]] miniatura|300px|[[Green Bay Packers (16 títulos)]] miniatura|300px|[[Chicago Bears (11 títulos)]] miniatura|300px|[[Detroit Lions (3 títulos)]]
Corpus Xoánico
miniatura|Xoán o Evanxelista, Domenichino, [[National Gallery.]] O Corpus Xoánico é o nome co que se coñece aos libros do Novo Testamento que teñen como autor, ou que se atribúe como autor, a Xoán o Evanxelista.
Os libros
Destes cinco libros, o único que identifica ao seu autor como «Xoán» é a Apocalipse. A erudición moderna, en xeral, rexeita a idea de que esta obra estea escrita polo mesmo autor que os outros catro documentos.
Alberto Closas
Traxectoria
Fillo de Rafael Closas Cendre, Conselleiro sen carteira da Generalitat de Cataluña, a súa educación realizouse entre o Reino Unido e Francia, estudando o Bacharelato no Petit Licée de Talance, de Bordeos. Finalizada a guerra civil española houbo de exiliarse coa súa familia, primeiro a París e despois a Santiago de Chile.
Na capital chilena estudou arte dramática na Escola de Arte de Margarida Xirgu, de cuxa compañía pasou a formar parte, estreando, entre outras obras Mariana Pineda, de Federico García Lorca, que supuxo o seu debut profesional ou La dama del alba (1944), de Alejandro Casona. Seguidamente instláronse en Buenos Aires para estrear El adefesio (1944), de Rafael Alberti e Montevideo, no momento de creación da Comedia Nacional uruguaia.
Tras a disolución da compañía da Xirgu, Closas permaneceu en Buenos Aires, debutando no cine arxentino coa película Brigada 21 (1942) e consolidando a súa reputación na gran pantalla até ser galardoado por Danza del fuego (1949).
Blatodeos
As térmites son de cores claras e corpo brando e son insectos eusociais que viven en colonias, mentres que as cascudas, son de cores escuras (a miúdo marróns), esclerotizadas e segmentadas. Dentro da colonia as térmites teñen un sistema de castas, no que hai un par de reprodutores maduros, o rei e a raíña, e un gran número de obreiras estériles e soldados. As cascudas non son coloniais pero teñen a tendencia a agregarse e poden ser consideradas presociais, e todos os adultos poden reproducirse. Outras semellanzas entre os dous grupos inclúen varios comportamentos sociais, seguimento de rastros, recoñecemento de parentes e métodos de comunicación.
Alberto Closas
Traxectoria
Regresou a España en 1955 e inmediatamente protagonizou ás ordes de Juan Antonio Bardem unha das obras cume do cine español: Muerte de un ciclista. Desde ese momento compaxinou cine e teatro, caracterizando en múltiples ocasións un tipo de personaxe definido pola súa distinción e refinamento. Ademais, realizou incursións no ámbito empresarial, construíndo o Teatro Marquina de Madrid.
Blatodeos
Filoxenia e evolución
miniatura|esquerda|Cascuda fósil do [[Carbonífero de Francia]]
Alberto Closas
Traxectoria
Para a gran pantalla despuntou en títulos como Una muchachita de Valladolid (1958), El baile (1959), La gran familia (1962), La familia y uno más (1965) ou Esquilache (1989), de Josefina Molina.
En televisión protagonizou a serie de TVE Las doce caras de Juan (1967) e interveu, xa na década de 1980, en Gatos en el tejado (1989) e Goya (1985).
Blatodeos
Filoxenia e evolución
As familias de cascudas Lamproblattidae e Tryonicidae non se mostran pero están situadas dentro da superfamilia Blattoidea. As familias de cascudas Corydiidae e Ectobiidae eran antes coñecidas como Polyphagidae e Blattellidae.
Alberto Closas
Traxectoria
Sobre os escenarios, cultivou éxitos con obras de Benavente, Gala ou Mihura. Tras unha nova etapa en Latinoamérica, regresou a España en 1982, anunciando a súa despedida das táboas en 1987 coa obra La zorra, de Alfonso Paso, aínda que retornaría tan só un ano despois, sendo El canto de los cisnes, con Amparo Rivelles, a última peza que puxo en escena uns meses antes do seu falecemento.
O Torrón
O topónimo O Torrón pode referirse a varios lugares de Galicia:
Alberto Closas
Traxectoria
Faleceu en Madrid o 19 de setembro de 1994 á idade de 72 anos por un cancro de pulmón.
Blatodeos
Filoxenia e evolución
As relacións evolutivas dos Blattodea (cascudas e térmites), baseadas en Eggleton, Beccaloni & Inward (2007), móstranse no cladograma:
Diversidade
As cascudas, diversificadas nunhas 4 000 especies, encóntranse practicamente en todas partes do mundo e cada continente ten as súas especies indíxenas. A maioría son omnívoras ou detritívoras e viven nunha ampla variedade de hábitats como entre follas caídas, madeira podre, vexetación espesa, en gretas, en cavidades baixo as codias das árbores, baixo troncos e entre entullos. Algunhas son arbóreas, outras viven en covas e algunhas son acuáticas. Un pequeno número de especies viven na proximidade dos humanos nas casas, e foron involuntariamente transportadas por todo o mundo por eles, e considéranse unha praga. Aínda que algunhas especies albergan simbiontes nos seus intestinos, o cal facilita a dixestión da celulosa, moitas especies tamén producen encimas que dixiren a celulosa independentemente dos simbiontes. Hai unhas 3 000 especies de térmites, que se encontran en todos os continentes excepto na Antártida. A maior diversidade encóntrase en África e hai relativamente poucas especies que habiten en Europa e Norteamérica. Son tamén detritívoras e moitas especies comen madeira, e especializaron o seu tracto dixestivo albergando protozoos simbióticos cos que dixiren a celulosa. As térmites teñen corpos moles e mantéñense fóra da vista sempre que é posible. Grosso modo, poden subdividirse nos tipos que viven en madeira húmida, en madeira seca e os subterráneos. En xeral, as térmites de madeira húmidas habitan nos bosques de coníferas, as térmites da madeira seca habitan nos bosques de madeira dura e as subterráneas viven nunha ampla variedade de hábitats.
Alberto Closas
Traxectoria
O seu fillo Alberto Closas Jr. continuou os seus pasos artísticos.
Blatodeos
Características
As térmites son insectos eusociais que viven en colonias. Teñen un sistema de castas, formado por un rei, unha raíña en cada colonia e un gran número de obreiras e soldados non reprodutores. As obreiras procuran a madeira que é o seu alimento, que levan á colonia para alimentar os individos reprodutores e ás crías en desenvolvemento. As cascudas son tamén insectos sociais pero non viven en colonias e todos os adultos poden reproducirse. Algunhas especies forman agregacións, outras mostran unha inclinación a agregarse e algunhas proporcionan coidados parentais ás crías.