cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Revolución Francesa
Asemblea Nacional Constituínte
miniatura|[[Asemblea Nacional Constituínte Francesa (1789)|Asemblea Nacional Constituínte Francesa de 1789]] O período da Asemblea Constituínte vai do 9 de xullo de 1789 ao 30 de setembro de 1791. As primeiras accións dos revolucionarios tiveron lugar cando, o 17 de xuño, a reunión do Terceiro Estado foi proclamada "Asemblea Nacional" e, pouco despois, "Asemblea Nacional Constituínte". O 12 de xullo comezan os disturbios en París, culminando o 14 de xullo coa incautación da prisión de Bastilla, símbolo do poder real e do depósito de armas. Baixo a proposta de dous aristócratas, o vizconde de Noailles e o duque de Aiguillon, a Asemblea aboliu todos os privilexios de comunidades e individuos, inmunidades provinciais e municipais, banalidades e dereitos feudais. Pouco despois aprobouse a solemne "Declaración dos dereitos do home e do cidadán", mais a Declaración dos dereitos da muller e da cidadanía non foi aprobada pola mesma asemblea e a creadora, Olympe de Gouges, foi executada.
Reino de Bohemia
Historia
En 1251 o rei Otakar II invadiu e incorporou ao reino de Bohemia o Arquiducado de Austria, e en 1261 fixo o mesmo co ducado da Estiria, en 1266 en Eger, en 1269 o ducado de Carintia, a Marca de Carniola e a Marca víndica, tres anos máis tarde conquistou a marca de Friuli. Con todo, Otakar II perdeu en 1278 todos os territorios conquistados tras ser derrotado por Rodolfo I de Habsburgo na batalla de Marchfeld. Eger foi cedida a Bohemia en 1322 por Luís IV de Baviera.
Revolución Francesa
Fin do feudalismo e ascenso do laicismo
Pola presión da opinión pública, Luís XVI abandonou Versalles, instalándose no Palacio das Tullerías, en París (outubro de 1789). Alí, o monarca era máis accesible para as masas parisienses. Os clubs estaban aumentando: a prensa tivo un papel crecente nos acontecementos políticos. Jean-Paul Marat e Hébert escribiron artigos incendiarios. A nobreza conservadora e o alto clero abandonaron Francia, refuxiándose en países aínda absolutistas, dende onde conspiraron contra a revolución. Como reacción contra os privilexios do clero e buscando recursos para superar o déficit público, o goberno expropiou os bens da Igrexa, púxoos á venda e, co produto, emitiu bonos do tesouro, os asignados, que se empregaron como cartos en papel, que logo se depreciou. As propiedades da Igrexa pasaron principalmente ás mans da burguesía, deixando aos campesiños as propiedades máis pequenas, que se podían adquirir mediante facilidades. miniatura|O retorno de Luís XVI a París após a súa desastrada fuga miniatura|Proclamación da [[Constitución francesa de 1791]] En agosto de 1790 votouse a Constitución Civil do clero, separando igrexa e estado e transformando o clero en empregados do goberno, aos que debían obediencia. Tamén determinou que os bispos e os párrocos serían elixidos por todos os electores, independentemente da afiliación relixiosa. O papa opúxose a isto. Os clérigos debían xurar a nova constitución. Os que o fixeron foron os xurados; os que se negaron chegaron a chamarse refractarios e ampliaron o campo da contrarrevolución. Na procura de frear o movemento popular, a Asemblea Nacional Constituínte, a través da lei de Le Chapelier, prohibiu as asociacións profesionais e coalicións (sindicatos) baixo pena de morte.
Reino de Bohemia
Historia
Desde 1356 o reino de Bohemia foi Elector do Sacro Imperio Romano, e formou parte del ata a súa disolución en 1806, por mor das Guerras Napoleónicas. Posteriormente, uniuse ao Imperio Austríaco. En 1867, tras o Compromiso austrohúngaro, o reino de Bohemia, xuntouse á parte austríaca do Imperio Austrohúngaro.
Revolución Francesa
Fin do feudalismo e ascenso do laicismo
En setembro de 1791 promulgouse a primeira Constitución francesa, que resumía os logros da Revolución. Implantouse unha monarquía constitucional, é dicir, o rei perdeu os seus poderes absolutos e creouse unha separación efectiva entre os poderes lexislativo, executivo e xudicial. Ademais, aos cidadáns déuselles os dereitos civís completos. A poboación dividíase en cidadáns activos e pasivos. Na vida política participaron só cidadáns activos, que pagaban impostos e posuían cartos ou bens. Foi o voto censual. O pasivo non tiña voto, como as mulleres, os traballadores desempregados e outros. Aínda que limitaba os poderes do rei, aínda tiña dereito de nomear os seus ministros. Ademais, a constitución aboliu o feudalismo, nacionalizou os bens eclesiásticos e recoñeceu a igualdade civil e legal entre os cidadáns. En resumo, a Constitución de 1791 estableceu, en Francia, as directrices xerais para a aparición dunha sociedade burguesa e capitalista en lugar da sociedade feudal e aristocrática anterior.
Reino de Bohemia
Historia
O reino foi disolto no 1918 coa abdicación do último rei bohemio Carlos III, tras o desmembramento do Imperio Austrohúngaro. A Asemblea Nacional de Praga depuxo á dinastía Habsburgo e proclamaron a República de Checoslovaquia.
Revolución Francesa
Fin do feudalismo e ascenso do laicismo
A pesar diso, o proxecto non tivo moito apoio. Algúns sectores urbanos querían continuar co proceso revolucionario, mentres que os nobres fuxiron e se refuxiaron no estranxeiro, planificando, dende lonxe, organizar violentamente a vinganza armada. Os emigrantes contaron co apoio de Estados absolutos como Austria e Prusia, que vían o resultado do movemento revolucionario francés como perigoso para os seus dominios. En agosto de 1791, tralo intento infrutuoso de fuxir da familia real a Austria, os países que ata entón apoiaban Francia lanzaron a Declaración de Pillnitz, que afirmou (e apoiou) a restauración da monarquía francesa como un proxecto de interese común para todos os estados europeos. A poboación francesa estaba enfurecida, xa que vían esta acción como unha intrusión directa nos asuntos de país.
Asemblea lexislativa
miniatura|esquerda|upright|Medalla da [[Asemblea Lexislativa (Francia)|Asemblea Lexislativa]] En 1791 comezou a fase denominada Monarquía Constitucional. Nas eleccións de outubro de 1791, os escanos da Asemblea lexislativa estaban ocupados principalmente por elementos da burguesía. A Asemblea Lexislativa, que comezou as súas sesións o 1 de outubro, estaba formada por 750 membros sen experiencia política. Aínda que a burguesía tivo que enfrontarse, dentro da Asemblea, á oposición da aristocracia, cuxos deputados ocuparon o lado dereito dos que entraron no lugar de encontro, e tamén dos demócratas, que ocuparon o lado esquerdo, as maiores dificultades estaban fóra da Asemblea. Na extrema dereita, o rei e a aristocracia negáronse a aceptar ningún compromiso.
Os radicais, a pequena e mediana burguesía, sentíanse maltratados e enganados. Os campesiños, desesperados, porque tiveron que pagar a extinción dos dereitos feudais, retomaron a violencia. A desamortización dos bens da Igrexa e a constitución do clero, que provocou que os relixiosos rompesen co papado, levaron a maior parte do clero ao campo da contrarrevolución. A pesar de todas as dificultades, a burguesía superior mantívose no poder.
O lema dos revolucionarios era "Liberdade, Igualdade e Fraternidade", pero dende o 14 de xuño de 1791 aprobouse a Lei de Le Chapelier que prohibía os sindicatos e folgas de traballadores, con penas que podían ir ata a pena de morte. O 19 de abril de 1791, o Estado nacionalizou e comezou a administrar todos os bens da Igrexa católica. En xullo do mesmo ano, aprobouse a Constitución Civil do Clero, a través da cal os sacerdotes católicos pasaron a ser funcionarios.
Caída da Monarquía
miniatura|[[Xornada de 10 de Agosto de 1792|O asalto ao Palacio das Tullerías, en 10 de agosto de 1792]] Os emigrantes buscaron apoio externo para restaurar o estado absoluto. As potencias absolutistas veciñas apoiaron estes movementos, xa que temían a propagación das ideas revolucionarias francesas aos seus países. Os emigrantes e as monarquías absolutistas constituíron unha alianza deseñada para restaurar, en Francia, os poderes absolutos de Luís XVI. Alegando a necesidade de restaurar a dignidade real de Francia, na Declaración de Pillnitz (1791) estes países ameazaron a Francia con intervención.
En 1792, a Asemblea lexislativa aprobou unha declaración de guerra contra Austria. É interesante notar que a burguesía e a aristocracia querían a guerra por diferentes razóns. Mentres que para a burguesía a guerra sería breve e vitoriosa, para o rei e a aristocracia sería a esperanza de volver ao antigo réxime. Palabras de Luís XVI: "En lugar dunha guerra civil, esta será unha guerra política" e a raíña María Antonieta: "Os imbéciles [referidos á burguesía]! Non ven que nos serven". Por iso, o rei e a aristocracia non dubidaron en traizoar a Francia revolucionaria. Ante o enfoque de exércitos relacionados con estranxeiros, formáronse batallóns de voluntarios en toda Francia. Luís XVI e María Antonieta foron arrestados, acusados de traizón ao país por colaborar cos invasores.
Verdun, a última defensa de París, foi asediada polos prusianos. O pobo, chamado a defender a revolución, saíu á rúa e masacrou moitos seguidores do Antigo Réxime. Baixo o mando de Danton, Robespierre e Marat distribuíronse armas ao pobo e organizouse a Comuna Insurreccional de París. As palabras de Danton resoaron notablemente no corazón dos revolucionarios. Dixo: "Para superar os inimigos necesitamos audacia, cada vez máis audacia e, despois, Francia será salvada".
A xente, entre o pánico e a pesar, responsabiliza aos inimigos internos da situación. Entre o 2 e o 6 de setembro de 1792, son masacrados sacerdotes refractarios, sospeitosos de actividades contrarrevolucionarias e presos criminais comúns nas prisións de París. A matanza leva varios días sen que as autoridades administrativas se atrevan a intervir. As chamadas "masacres de setembro", que impactan a opinión pública, marcan unha páxina importante da Revolución. O 20 de setembro, o que parecía imposible sucedeu: as tropas revolucionarias, famentos, mal vestidas, pero alimentadas polos seus ideais, derrotaron, co son de Marsella (o himno da revolución), a coalición antifrancesa na batalla de Valmy.
Convención (1792-1795)
miniatura|esquerda|upright|[[Sala do Manège|Sala do Manège das Tullerías, local de reunión da Convención Nacional ata o 9 de maio de 1793]] Despois do final das deliberacións da Asemblea Constituínte en 1791, a burguesía tomou unha posición conservadora, entendendo que os principais cambios xa se puxeron en marcha na sociedade francesa. Non obstante, a situación das persoas máis pobres cambiara pouco. Os campesiños permaneceron sen terra e nas cidades a situación volveuse cada vez máis desesperado. En agosto de 1792, unha intensa mobilización popular destronou o rei e, tras redactar a Carta Magna francesa, a Asemblea Constituínte Nacional disolveuse. A Asemblea Lexislativa substituíu a Asemblea Constituínte. Houbo unha ameaza de intervención externa, crise económica e inflación. En abril de 1792, houbo unha declaración de guerra a Austria e Prusia; Os exércitos inimigos mesmo ameazan a cidade de París; a á radical proclama a "patria en perigo" e distribúe armas á poboación parisiense. A comuna de París asume o poder e esixe a retirada do rei da asemblea. O 10 de agosto de 1792, os parisienses atacaron o palacio real, arrestaron o soberano e esixiron ao lexislador que o suspendera das súas funcións. Baleirada do seu poder, a Asemblea pide a elección dunha Convención Nacional. A revolución entrou nunha fase radical. As primeiras medidas tomadas pola Convención foron a Proclamación da República e a promulgación dunha nova Constitución (21 de setembro de 1792). Elixida sen a división dos votantes en pasivos e activos, a alta burguesía monárquica foi derrotada. A convención tiña un predominio de representantes da burguesía
Entre os revolucionarios de 1789, houbo división. A gran burguesía non quixo profundar na revolución temendo o radicalismo popular. Xunto aos sectores da nobreza liberal e do clero baixo, formou o Club dos Xirondinos. O nome "xirondino" débese a que Brissot, o principal líder desta facción, representa o departamento de Gironde e os seus principais líderes procedían de alí. Ocuparon as bancadas inferiores no salón de sesións. Os xacobinos, así chamados porque se reuniron no convento de Saint Jacques, quixeron profundar na revolución, aumentando os dereitos do pobo; foron dirixidos pola pequena burguesía e apoiados polos sans-culottes, as masas populares de París. Ocuparon os asentos superiores no salón de sesións, recibindo o nome de montaña. Os seus principais líderes foron Danton, Marat e Robespierre. A súa facción máis radical foi representada polos rabiosos, dirixidos por Jacques Hébert, que quería ás persoas no poder. Tamén houbo un grupo de deputados sen opinións moi contundentes, que votaron a favor da proposta que era máis probable. Chamábanse chaira ou pantano. Tamén había cordeliers (capas inferiores) e follas (a burguesía financeira). miniatura|O interrogatorio de "Luís, o Último" pola [[Convención (Revolución Francesa)|Convención]] As modernas designacións políticas de dereita, centro e esquerda aparecen neste momento: con respecto á mesa presidencial, identificáronse os xirondinos da dereita, que desexaban consolidar as conquistas burguesas, deter a revolución e evitar a radicalización; no centro, a Chaira ou o Pantano, un grupo de burgueses sen posición política definida; e, á esquerda, a Montaña, composta pola pequena burguesía xacobina que lideraba os sans-culottes e que defendeu o afondamento da revolución. Inicialmente dirixida polos xirondinos, a convención seguiu unha política contraditoria: foi revolucionaria na política exterior - na loita contra os países absolutistas - pero conservadora na política doméstica - na procura de acomodarse coa nobreza, tratando de salvar a vida do rei e loitar contra os revolucionarios máis radicais. Nese primeiro período, descubriron os documentos secretos de Luís XVI no palacio das Tullerías, o que demostrou o seu compromiso co rei de Austria. O feito acelerou a presión para que o rei fose xulgado como un traidor. Na Convención, os xirondinos dividíronse: algúns optaron polo perdón, outros pola pena de morte. Os xacobinos, reforzados por manifestacións populares, esixiron a execución do rei, o que indicou o fin da supremacía xirondina na Revolución.
República xacobina
miniatura|[[Execución de Luís XVI. A cabeza do rei é exhibida ao pobo, como se adoitaba facer con todos os executados]] miniatura|[[Tribunal Revolucionario]] Os xacobinos, co apoio dos sans-culottes e da Comuna de París (o nome dado ao novo goberno local da cidade), asumiron o poder no momento crítico da Revolución. A Convención recoñeceu a existencia do Ser Supremo e a inmortalidade da alma. A virtude sería o elemento esencial da República. O 21 de xaneiro de 1793, Luís XVI foi executado na guillotina na praza da Revolución. Varios países europeos, como Austria, Prusia, Países Baixos, España e Inglaterra, indignados e temendo que o exemplo francés se reflectise nos seus territorios, formaron a Primeira Coalición contra Francia. Encabezando a Coalición, Inglaterra financiou os grandes exércitos continentais para contrarrestar o ascenso burgués de Francia, o seu posible competidor nos negocios europeos.
Debido ao predominio da acción popular, este período caracterizouse por ser o máis radical de toda a Revolución. O goberno xacobino dirixiu o país a través do Comité de salvación pública, responsable da administración e defensa externa do país, inicialmente dirixido por Danton, o seu creador. A continuación atopábase o Comité Xeral de Seguridade, que se ocupaba da seguridade interna, e logo o Tribunal Revolucionario, que xulgaba os opositores da revolución en xuízos sumarios. Unha vez decretada a mobilización xeral, creouse unha economía de guerra, co racionamento de mercadorías e a loita contra os especuladores, que, aproveitando a situación, ocultaron produtos para aumentar os prezos. Os xornais populares usaban a linguaxe bruta para caracterizar aos aristócratas e inimigos da revolución. Mentres pedían castigo, predicaban virtudes revolucionarias, o patriotismo e a defensa sen compromiso da revolución. O máis importante destes xornais foi L'Ami du Peuple (“O amigo do pobo”), dirixido polo xacobina Marat.
Reino do Terror
miniatura|[[Maximilien de Robespierre.]] miniatura|[[Napoléon Bonaparte, Primeiro cónsul, 1803.]] miniatura|esquerda|Interior dun comité revolucionario durante o Terror miniatura|esquerda|Execución de [[Maximilien Robespierre durante o Terror]] Cando, en xullo, Marat foi asasinado pola moza Charlotte Corday, os estados de ánimo arderon. Considerado excesivamente moderado, Danton foi substituído por Robespierre e expulsado do partido. O Comité de Salvación Pública, dirixido por Robespierre, asumiu todo o seu poder. Comezou o gran terror, o terror xacobino ou, simplemente, o terror. Miles de persoas (a ex raíña María Antonieta, o químico Antoine Lavoisier, considerado o creador da química moderna, aristócratas, clérigos, xirondinos, especuladores, inimigos reais ou presuntos da revolución) foron detidas, xulgadas e guillotinadas sumariamente. Os dereitos individuais foron suspendidos e as execucións públicas e masivas realizáronse a diario, baixo aplausos populares. O líder xacobino, Robespierre, sancionando as execucións sumarias, anunciara que Francia non necesitaba xuíces, senón máis guillotinas. O resultado foi unha sentenza de morte de 35.000 a 40.000 persoas. A revolta campesiña en Vendée foi esmagada. O exército francés comezou a gañar terreo no campo de batalla en 1794 e a coalición antifrancesa foi derrotada.
A Convención Termidoriana (1794-1795) foi curta, pero permitiu a reactivación do proxecto político burgués coa anulación de varias decisións montañosas, como a Lei de prezos máximos (conxelación da economía) e o peche da supremacía da Xunta de Salvación Pública. Remataron as detencións arbitrais e os xuízos sumarios. Todos os clubs políticos disolvéronse e os xacobinos foron perseguidos. En 1795, a Convención elaborou unha nova constitución, a Constitución do ano III, que suprimía o sufraxio universal e rescataba o voto censual para as eleccións lexislativas, marxinando así unha gran parte da poboación. A carta reservaba o poder á burguesía. A finais de 1795, segundo a nova Constitución, a Convención deu paso ao Directorio, formado por cinco membros elixidos por deputados. Así, comezou a República do Directorio.
Directorio (1795-1799)
miniatura|Representación da [[Conspiración dos Iguais]] O Directorio foi unha fase conservadora, marcada polo regreso da alta burguesía ao poder e polo aumento do prestixio do exército apoiado polas vitorias obtidas en campañas externas. Unha nova constitución entregou o poder executivo ao Directorio, unha comisión formada por cinco directores elixidos por cinco anos. Esta carta proporcionaba dereitos de voto masculino para persoas alfabetizadas. As dúas cámaras exercían o poder lexislativo, o Consello dos Anciáns e o Consello dos Cincocentos.
Foi a república dos propietarios, que se enfrontou cunha grave crise financeira. Hai oposición interna ao goberno debido á crise económica e á anulación dos logros sociais dos xacobinos. Durante este período houbo intentos de folga á dereita (monárquicos ou realistas) e á esquerda (xacobinos). Estaban ocorrendo accións contra o novo goberno. En 1795 abortouse un golpe realista en París. Aproveitando o descontento dos sans-culottes, os xacobinos restantes intentaron organizar en 1796 a chamada Conxuración ou Conspiración dos iguais, dirixida por François Noël Babeuf (máis coñecido como Graco Babeuf).
Os seguidores deste movemento popular, con algúns golpes socialistas, querían non só a igualdade de dereitos (igualdade baixo a lei), senón tamén a igualdade nas condicións de vida. Babeuf considerou que o único xeito de conseguir a igualdade era abolir a propiedade privada. A insurrección foi denunciada antes de que se iniciase e os seus líderes, Graco Babeuf e Buonarroti, foron condenados á guillotina. Non obstante, as ideas de Babeuf serviron de base para a loita da clase traballadora no século XIX. Non obstante, o exército acumulou vitorias contra as forzas absolutistas de España, Holanda, Prusia e reinos de Italia, que en 1799 formaron a Segunda Coalición contra a Francia revolucionaria.
Golpe de estado
miniatura|General Napoleón e as súas tropas [[Batalla da ponte de Arcole|cruzan a ponte de Arcole en 1796]] O resto de estratos sociais non foi respectado polo goberno. A burguesía máis lúcida e influente deuse conta de que, co directorio, non serían capaces de resistir aos inimigos externos e internos e manter o poder. Creron na necesidade dunha ditadura militar, unha espada salvadora, para manter a orde, a paz, o poder e os beneficios.
A figura que destaca ao final do período é a de Napoleón Bonaparte. Foi o xeneral francés máis popular e famoso daquel tempo. Cando estalou a revolución, el era só un simple tenente e, dado que oficiais da nobreza abandonaron ou foron destituídos do exército revolucionario, fixo unha carreira rápida. Aos 24 anos xa era xeneral de brigada. Despois dun breve período de entusiasmo polos xacobinos, ata facer amizade coa familia de Robespierre, deixounos cando estaban depositados. Loitou na Revolución contra os países absolutistas que invadiron Francia e foi o responsable da sufocación do golpe de 1795.
Enviado a Exipto para intentar interferir nos negocios do imperio inglés, o exército de Napoleón estaba rodeado pola mariña británica nese país, entón baixo a tutela inglesa. Napoleón abandonou os seus soldados e, con algúns xenerais fieis, regresou a Francia, onde co apoio de dous directores e de toda a gran burguesía, aboliu a Dirección e abriu o consulado, comezando o período napoleónico o 18 de brumario (9 de novembro) de 1799. O consulado estaba representado por tres elementos: Napoleón, o abade Sieyès e Roger Ducos. Na realidade, o poder estaba concentrado nas mans de Napoleón, que axudou a consolidar as conquistas burguesas da Revolución.
Datas e feitos esenciais
miniatura|210px|O [[Terceiro Estado cargando do Primeiro e do Segundo Estado.]]
Kazys Grinius
Kazys Grinius, nado o 19 de decembro de 1866 en Selema e finado o 4 de xuño de 1950 en Chicago, foi o terceiro presidente de Lituania, e gobernou entre o 7 de xuño e o 17 de decembro de 1926.
Traxectoria
Cando Grinius naceu en Selema, Lituania era parte do Imperio Ruso. El estudou medicina na Universidade de Moscou e graduouse médico. Durante a súa mocidade el envolveuse en actividades políticas, e foi perseguido pola policía do czar.
O 1896 el casou con Joana Pavalkytė. Durante algúns anos eles viviron en Virbalis. Eles tiveron un fillo o 1899, Kazys, e unha filla o 1902, Gražina. Durante a primeira guerra mundial eles viviron en Kislovodsk. A súa esposa e fillos foron mortos o 1918 nun ataque do Exército Vermello. Elas están sepultadas nun cemiterio de Kislovodsk.
Cando Lituania obtivo a súa independencia o 1918, Grinius tornouse membro da Asemblea Nacional como membro do Partido Popular Campesiño. El serviu como primeiro ministro entre 1920 e 1922 e asinou un pacto coa Unión Soviética. El foi elixido presidente polo Terceiro Seimas, pero serviu por apenas 6 meses, sendo deposto polo golpe de Estado do 1926, liderado por Antanas Smetona.
Cando a Alemaña nazi invadiu Lituania, Grinius recusouse a colaborar, debido á súa oposición a calquera ocupación estranxeira. El fuxiu ao Occidente cando Lituania foi ocupada polos soviéticos o 1944, e emigrou aos Estados Unidos o 1947.
El morreu en Chicago, Illinois o 1950. Despois que Lituania recobrou a súa independencia o 1990 os seus restos mortais foron sepultados alá.
Maio do 68
dereita|miniatura|"Está prohibido prohibir", lema emblemático da época. Maio do 68 foi un movemento estudantil que tivo lugar en Francia entre maio e xuño de 1968.
Arturo Prieto Alcayna
Arturo Prieto Alcayna, nado en Teis cara a 1879 e finado no mesmo lugar o 24 de marzo de 1940, foi un mestre, xornalista e propagandista agrario galego.
Maio do 68
Desenvolvemento
Durante o mes de maio de 1968, Francia foi o escenario dun importante movemento estudantil e social, que forzou o xeneral De Gaulle a disolver a Asemblea nacional e a organizar novas eleccións. Este movemento formou parte dun conxunto de acontecementos nos medios estudantís dun gran número de países, como a República Federal de Alemaña (movemento SDS - Sozialistischer Deutscher Studentenbund), os Estados Unidos (accións contra a guerra de Vietnam), Checoslovaquia (Primavera de Praga) ou México.
Arturo Prieto Alcayna
Traxectoria
En xaneiro de 1908 pasou a dirixir o periódico El Restaurador. Mestre da escola do Centro de Agricultores de Teis. Membro do Directorio Antiforista de Teis, do que foi vicesecretario, foi director do seu órgano de propaganda, Redención Gallega. Foi condenado ao desterro. Rematou os estudos de Maxisterio na Escola Normal de Pontevedra en 1917. Foi concelleiro do concello de Teis en xaneiro de 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado terceiro tenente alcalde da Comisión Xestora do concello de Teis en setembro. Finou en Teis o 24 de marzo de 1940.
Vida persoal
Casou con Purificación Villar Pérez e foi pai de Eduardo, Carmen, Concepción, Purificación, Arturo, Manuel, José, Isabel e Emilio Prieto Villar.
Maio do 68
Desenvolvemento
Este movemento comeza nos dous lados da cortina de aceiro. A partir de 1967, varios campus nos Estados Unidos ou Polonia, por exemplo, levántanse contra a política educativa. En Francia, estes acontecementos toman con todo unha amplitude particular xa que se acompañan de potentes manifestacións de estudantes, logo dunha folga xeral que paraliza completamente o país (os camións militares deberán asegurar o transporte de fortuna). Tamén foi acompañado dunha onda de reunións informais dentro dos organismos, empresas, administracións, os colexios e as universidades, teatros, casas de mozas, das casas da cultura. En todo o país, as portas ábrense a calquera cidadán, a palabra libérase e pasa a ser por algunhas semanas a razón de ser dos franceses.
Entusiasmados, abatidos, dubitativos ou meditativos, cada un segundo a súa sensibilidade, participa ou observa. Diálogos intensos establécense nas rúas, entre descoñecidos, e a través das xeracións. Os slogans do 68 eran poéticos, subversivos, apocalípticos, revolucionarios:
Contexto económico
Paradoxalmente, a crise de maio-xuño de 1968 aparece despois dunha década de prosperidade inigualable. No que ten que ver co plano económico, é o apoxeo dos "Trinta Gloriosos", cunha taxa de crecemento estable da orde do 5%. A sociedade de consumo instalouse nos costumes, sen coller conciencia de todas esas implicacións e desequilibrios mundiais que se están a desenvolver.
Porén, a pesar de todo este crecemento existen profundas desigualdades:
Despois de varios meses e dun ano de síntomas importantes de deterioración da situación económica francesa fan a súa aparición. O número de persoas no desemprego aumenta de forma regular: ao comezo de 1968, son xa cerca de 500 000. Os xoves son os primeiros en sufrir as consecuencias e en 1967,o goberno debe crear a ANPE. A grande folga de mineiros de 1963 sinalou o comezo da crise mineira que estaba a vivir os seus últimos anos antes do comezo dunha crise fatal. Un número importante de folgas teñen lugar entre 1966 e 1967, tanto na rexión parisiense coma nas provincias. Dous millóns de traballadores son pagados ao SMIG e séntense excluídos da prosperidade, entre eles moitos obreiros de fábricas, mulleres ou traballadores inmigrantes. Os salarios reais comezan a baixar e os traballadores comezan a preocuparse polas súas condicións laborais. Os sindicatos opóñense ás ordenanzas de 1967 sobre a Seguridade Social. Os barrios pobres aínda existen, o máis coñecido é Nanterre, directamente por debaixo dos ollos dos estudantes.
Repercusións
Durante a campaña electoral das eleccións presidenciais de Francia do 2007, o candidato da dereita Nicolas Sarkozy criticou a herdanza de maio do 68, mentres que a candidata de esquerdas Ségolène Royal defendeuna.
Che Guevara no maio do 68
A partir da segunda metade dos anos sesenta, a figura do Che exerceu unha verdadeira fascinación sobre as novas xeracións, entrando no seu imaxinario en forma de pósters, camisolas, parches, insignias, bandeiras ou estandartes. Máis aló da menor banalización consubstancial ao consumo, o mito non debilitou.
Purificación Álvarez Álvarez
Traxectoria
Mestra de educación primaria. Foi elixida alcaldesa da Guarda en 1989, logo do falecemento de Manuel Díaz González "Ligero". Nas municipais de 1987 encabezou a candidatura do PPdeG e foi elixida alcaldesa con maioría absoluta. Volveu ser elixida alcaldesa nas municipais de 1991 tamén con maioría absoluta, e nas municipais de 1995 grazas a un pacto con Independientes do Baixo Miño. En 2003 dimitiu como presidenta do PP da Guarda e anunciou a súa intención de encabezar a candidatura de Independientes de A Guarda para as municipais de 2003.
Vida persoal
Casou con Ramón Alonso Pedreira, que finou en 2011; é nai de Óscar e José Ramón Alonso Álvarez.
Daniel Ortega
Traxectoria
Daniel Ortega foi un dos comandantes da guerrilla do Fronte Sandinista de Liberación Nacional (FSLN), organización que combateu a ditadura de Anastasio Somoza Debayle até que o 19 de xullo de 1979 conseguiu derrotala militarmente (Revolución Sandinista) instaurando un goberno de unidade nacional que tomou o nome de Xunta de Reconstrución Nacional (goberno do que forma parte Daniel Ortega) no que, ademais dos sandinistas, estaban representados as principais formacións contrarias á ditadura.
Desfeito o goberno de unidade por diferenzas internas, Ortega foi escollido presidente do país en 1984. O seu goberno, de orientación claramente progresista, conseguiu mellorar a calidade de vida da poboación pero tivo que facer fronte á oposición armada das forzas contrarevolucionarias de dereitas, contras, instruídas pola CIA e financiadas polo Goberno dos Estados Unidos.
Nas eleccións presidenciais de 1990 Ortega foi derrotado por unha escasa marxe de votos, debido a unha alianza de 14 partidos políticos antisandinistas liderados por Violeta Chamorro.
Dezasete anos despois nas eleccións do 5 de novembro de 2006, Daniel Ortega foi novamente escollido presidente.
En novembro de 2021, Daniel Ortega foi reelixido para un cuarto mandato de cinco anos co 75% dos votos, segundo os primeiros resultados oficiais parciais publicados polo Consello Supremo Electoral.
Pobos arauacos
miniatura|250px|Muller arauaca nun gravado de 1818 (por [[John Gabriel Stedman).]] Os pobos arauacos son un grupo de pobos indíxenas de América do Sur, e historicamente do Caribe. Especificamente, o termo arauaco serviu para designar ó pobo lokono e ós taínos, que historicamente viviron nas Antillas Maiores e no norte das Antillas Menores, todos os cales falan linguas arauacas.
Lingua
280px|miniatura|As linguas arauacas de América do Sur, en azul claro as linguas arauacas setentrionais e en azul escuro as linguas arauacas meridionais. As linguas arauacas, orixinalmente faladas ó sur de Venezuela e ó leste do Brasil, espandíronse pola Amazonía e as costas e illas do Caribe. Cara a época do contacto cos europeos, as linguas arauacas eran a familia de linguas máis extensa de América do Sur. Os pobos arauacos chegaron até as chairas e costas de Colombia, Venezuela e as Güianas, dende onde varios grupos se espallaron polas Antillas e foron parte dos nativos que encontrou Cristovo Colón cando chegou a América na súa primeira viaxe. Os españois describíronos como persoas pacíficas, amables, para diferencialos dos grupos hostís, que chamaron caribes, e falaban linguas da familia caribe.
Entre as linguas arauacas pódense diferenciar entre as linguas arauacas setentrionais e as linguas arauacas meridionais. Estas últimas reteñen unha maior complexidade na morfoloxía verbal, e supostamente as que retiveron en maior grao ese aspecto do antergo común ou protoarauaco.
Iminoácido
miniatura|150px|[[ácido 1-pirrolina-5-carboxílico, un iminoácido.]]
En química, un iminoácido é unha molécula que contén á vez un grupo funcional imino (>C=NH) e un grupo carboxilo (-C(=O)-OH).
Os iminoácidos están relacionados cos aminoácidos, os cales conteñen un grupo amino (-NH2) e un grupo carboxilo (-COOH). Os iminoácidos e os aminoácidos difiren nos enlaces que ten o nitróxeno.
Os encimas aminoácido oxidases poden converter os aminoácidos en iminoácidos. Ademais, o precursor biosintético directo do aminoácido prolina é o iminoácido (S)-Δ1-pirrolina-5-carboxilato (P5C).
Terminoloxía relacionada
Os aminoácidos que conteñen un grupo amina secundaria (o único aminoácido proteinoxénico deste tipo é a prolina) son ás veces denominados iminoácidos, pero este uso é disputado por outros, xa que a prolina carece do grupo >C=NH que a IUPAC considera característico dos iminoácidos.
O termo iminoácido é tamén un termo obsoleto no significado de ácidos imídicos, os cales conteñen o grupo -C(=NH)-OH, e non debería usarse con este significado segundo a IUPAC.
Johann Wolfgang von Goethe
Unha celebridade literaria á idade de 25 anos, Goethe foi ennobrecido polo Duque de Saxonia-Weimar, Carl August en 1782 despois de tomar a súa residencia alí en novembro de 1775 tralo éxito da súa primeira novela, As mágoas do mozo Werther. Foi participante no movemento literario Sturm und Drang. Durante os seus primeiros dez anos en Weimar, Goethe serviu como membro do consello privado do duque, polo que tomou parte nas comisións de guerra, supervisou a apertura das minas de prata nos arredores de Ilmenau, e implantou unha serie de reformas administrativas na Universidade de Jena. Tamén contribuíu na creación do parque botánico de Weimar e na reconstrución do palacio ducal, que en 1998 foi declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.
Despois de volver dunha xira por Italia en 1788, publicou o seu mellor traballo científico, a Metamorfose das plantas. En 1791 converteuse en director do teatro de Weimar, e en 1794 comezou a amizade co dramaturgo, historiador e filósofo Friedrich Schiller, cuxas obras estreou ata a morte de Schiller en 1805. Durante este período, Goethe publicou a súa segunda novela, Os anos de aprendizaxe de Wilhelm Meister, o verso épico Hermann e Dorothea, e en 1808, a primeira parte do seu celebrado drama, Fausto. As súas conversas e empresas comúns durante a década de 1790 con Schiller, Johann Gottlieb Fichte, Johann Gottfried Herder, Alexander von Humboldt, Wilhelm von Humboldt, August e Friedrich Schlegel teñen sido denominados colectivamente Clasicismo de Weimar.
Arthur Schopenhauer citou a Wilhelm Meister's Apprenticeship como unha das catro novelas máis grandes xamais escritas, e Ralph Waldo Emerson seleccionou a Goethe, xunto con Platón, Napoleón e William Shakespeare, como un dos seis "Homes Representativos" na súa obra homónima. Os comentarios e observacións de Goethe son a base de numerosos traballos biográficos, sendo o máis notable Conversations with Goethe de Johann Peter Eckermann. Hai frecuentes referencias ós proverbios e máximas de Goethe ó longo do traballo de Friedrich Nietzsche e numerosas alusións a Goethe nas novelas de Hermann Hesse e Thomas Mann, así como nos escritos psicolóxicos de Jung. Os poemas de Goethe foron usados polos grandes compositores do século XVIII e XIX, como Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven, Franz Schubert, Robert Schumann, Johannes Brahms, Charles Gounod, Richard Wagner, Hugo Wolf e Gustav Mahler.
De intelixencia superdotada e provisto dunha enorme e enfermiza curiosidade, fixo practicamente de todo e chegou a acumular unha omnímoda cultura. Primeiramente estudou linguas, aínda que as súas inclinacións ían pola arte e nunca, ao longo de toda a súa vida, deixou de cultivar o debuxo; á vez que escribía os seus primeiros poemas, interesouse por outras ramas do coñecemento como a xeoloxía, a química e a medicina.
Vida temperá
miniatura|upright|esquerda|[[Casa Goethe|Lugar de nacemento de Goethe en Frankfurt (Großer Hirschgraben)]] O pai de Goethe, Johann Caspar Goethe, vivía coa súa familia nunha gran casa (hoxe a Casa Goethe) en Frankfurt, entón unha cidade imperial libre do Sacro Imperio Romano Xermánico. Aínda que estudara dereito en Leipzig e fora nomeado conselleiro imperial, Johann Caspar Goethe non participou nos asuntos oficiais da cidade. Johann Caspar casou coa nai de Goethe, Catharina Elisabeth Textor, en Frankfurt o 20 de agosto de 1748, cando el tiña 38 anos e ela 17. Todos os seus fillos, a excepción de Johann Wolfgang e a súa irmá Cornelia Friederica Christiana (nacida en 1750), morreron a idades temperás.
O seu pai e os seus titores particulares deron ao mozo Goethe leccións de materias comúns da súa época, especialmente linguas (latín, grego, hebreo bíblico (brevemente), francés, italiano e inglés). Goethe tamén recibiu clases de baile, equitación e esgrima. Johann Caspar, sentíndose frustrado nas súas propias ambicións, estaba decidido a que os seus fillos tivesen todas aquelas vantaxes que el non tiña.
Aínda que a gran paixón de Goethe era o debuxo, axiña se interesou pola literatura; Friedrich Gottlieb Klopstock (1724–1803) e Homero estaban entre os seus primeiros favoritos. Tamén tiña unha devoción polo teatro e estaba moi fascinado polos espectáculos de monicreques que se organizaban anualmente na súa casa; isto converteuse nun tema recorrente na súa obra literaria Wilhelm Meisters Lehrjahre (A aprendizaxe de Wilhelm Meister).
Tamén lle gustaba moito ler obras sobre historia e relixión. Sobre este período escribe:
Goethe tamén coñeceu aos actores de Frankfurt. Nos seus primeiros intentos literarios mostrou un namoramento de Gretchen, que máis tarde reaparecería no seu Fausto, e as aventuras coa que describiría concisamente en Dichtung und Wahrheit. Adoraba a Cáritas Meixner (1750–1773), filla dun comerciante rico de Worms e amiga da súa irmá, que máis tarde casaría co comerciante G. F. Schuler.
Carreira xurídica
miniatura|upright|[[Anna Katharina Schönkopf|Anna Katharina (Käthchen) Schönkopf]]
Goethe enfermou gravemente en Frankfurt. Durante o ano e medio que seguiu, por mor de varias recaídas, a relación co seu pai empeorou. Durante a convalecencia, Goethe foi coidado pola súa nai e a súa irmá e coñeceu a monxa Susanne von Klettenberg, amiga de súa nai, que o introducio no misticismo relixioso pietista. En abril de 1770, Goethe abandonou Frankfurt para terminar os seus estudos na Universidade de Estrasburgo.
A finais de agosto de 1771, Goethe obtivo o título académico de licenciado en dereito pola Universidade de Estrasburgo e estableceu un pequeno bufete de avogados en Frankfurt. Aínda que nos seus traballos académicos había expresado a ambición de facer a xurisprudencia progresivamente máis humana, a súa inexperiencia levouno a proceder con demasiado vigor nos seus primeiros casos, polo que foi amoestado e perdeu outros casos. Isto puxo fin prematuramente á súa carreira de avogado tras só uns meses de exercela. Nesta época, Goethe coñeceu a corte de Darmstadt, onde encomiaron a súa inventiva. Deste contorno saíron Johann Georg Schlosser (que máis tarde se convertería en cuñado de Goethe) e Johann Heinrich Merck. Goethe tamén volveu perseguir plans literarios; e esta vez, o seu pai non tivo nada en contra, e mesmo lle axudou. Goethe obtivo unha copia da biografía dun nobre salteador de camiños da guerra dos campesiños alemáns. Nun par de semanas a biografía foi reelaborada nun colorido drama. Titulada Götz von Berlichingen, a obra chegou directamente ao corazón dos contemporáneos de Goethe.
Goethe non podía subsistir sendo un dos redactores dunha revista literaria (publicada por Schlosser e Merck). En maio de 1772 volveu exercer a avogacía en Wetzlar. En 1774 escribiu o libro que lle daría fama mundial, Die Leiden des jungen Werthers (As mágoas do mozo Werther). A forma exterior da trama da obra está amplamente tomada do que Goethe viviu durante a súa época en Wetzlar con Charlotte Buff (1753-1828) e o seu prometido, Johann Christian Kestner (1741–1800), así como polo suicidio do amigo do autor Karl Wilhelm Jerusalem (1747–1772); nela, Goethe fixo unha paixón desesperada polo que en realidade era unha amizade cordial e relaxada. A pesar do inmenso éxito de Werther, non lle trouxo moito beneficio económico a Goethe porque as leis de copyright daquela época eran esencialmente inexistentes. (Nos anos posteriores Goethe evitaría este problema autorizando periodicamente edicións "novas e revisadas" das súas Obras completas).
Primeiros anos en Weimar
Aufrichtig zu sein kann ich versprechen
unparteiisch zu sein aber nicht
Maximen und Reflexionen
Podo prometer ser sincero
pero non imparcial.
Máximas e Reflexións
—Johann Wolfgang von Goethe ]] En 1775, Goethe foi convidado, grazas á súa fama como autor de As mágoas do mozo Werther, á corte de Karl August, Duque de Saxonia-Weimar-Eisenach, que se convertería en Gran Duque en 1815. (Carlos Augusto tiña entón 18 anos, Goethe 26.) Goethe foi vivir a Weimar, onde permaneceu o resto da súa vida. e onde, ao longo de moitos anos, ocupou unha sucesión de cargos, entre eles o de superintendente da biblioteca ducal, e foi amigo e conselleiro principal do duque.
En 1776, Goethe estableceu unha estreita relación con Charlotte von Stein, unha muller maior e casada. O vínculo íntimo con ela durou dez anos, despois dos cales Goethe marchou bruscamente a Italia sen avisar á súa compañeira. Ela estaba emocionalmente angustiada nese momento, pero finalmente reconciliáronse.
Como xefe da Comisión de Guerra de Saxe-Weimar, Goethe participou no recrutamento de mercenarios no exército prusiano e británico durante a Revolución Americana. O autor W. Daniel Wilson afirma que Goethe dedicouse a negociar a venda forzosa de vagabundos, criminais e disidentes políticos como parte destas actividades.
Italia
miniatura|upright|Goethe, 38 anos, pintado por [[Angelika Kauffmann 1787]] miniatura|upright|Goethe, por Luise Seidler (Weimar 1811) miniatura|upright|[[Casa de Goethe (Weimar)|Residencia e museo de Goethe]]
A viaxe de Goethe á península italiana e Sicilia entre 1786 e 1788 tivo unha grande importancia no seu desenvolvemento estético e filosófico. O seu pai realizara unha viaxe similar, e o seu exemplo foi un importante factor de motivación para que Goethe realizase a viaxe. Con todo, o máis importante foi que a obra de Johann Joachim Winckelmann provocaralle un renovado interese polos clásicos da arte da antiga Grecia e da antiga Roma. Así, a viaxe de Goethe tivo algo de peregrinación. No transcurso da súa viaxe, Goethe coñeceu e estableceu amizade cos artistas Angelika Kauffmann e Johann Heinrich Wilhelm Tischbein, ademais de atoparse con personaxes tan notables como Lady Hamilton e Alessandro Cagliostro.
Tamén viaxou a Sicilia durante este tempo e escribiu que "Ver Italia sen ter visto Sicilia é non ter visto Italia en absoluto, porque Sicilia é a pista de todo". Mentres estaba no sur de Italia e Sicilia, Goethe atopou, por primeira vez, a arquitectura grega xenuína (en oposición á romana), e quedou bastante sorprendido pola súa relativa sinxeleza. Winckelmann non recoñecera a distinción dos dous estilos.
Os diarios de Goethe deste período constitúen a base do libro de non ficción Italienische Reise (Viaxe a Italia). Viaxe a Italia só cobre o primeiro ano da visita de Goethe a Italia. O ano restante non está documentado na súa maior parte, salvo o feito de que pasou gran parte del en Venecia. Esta "lagoa documental" dou lugar a numerosas especulacións ao longo dos anos.
Nas décadas que seguiron inmediatamente á súa publicación en 1816, Viaxe a Italia inspirou a incontables mozos alemáns a seguir o exemplo de Goethe. Isto aparece, de xeito algo satírico, na Middlemarch de George Eliot.
Weimar
miniatura|upright|Acuarela de Goethe que representa unha [[poste da liberdade na fronteira da efémera República de Maguncia, creada baixo a influencia da Revolución Francesa e destruída no Sitio de Maguncia no que participou Goethe.]]
A finais de 1792, Goethe participou na batalla de Valmy contra a Francia revolucionaria, axudando ao duque Karl August de Saxe-Weimar-Eisenach durante a errada invasión de Francia. De novo durante o asedio de Maguncia, axudou a Carl August como observador militar. O seu relato escrito destes acontecementos pódese atopar dentro das súas Obras completas.
En 1794, Friedrich Schiller escribiu a Goethe ofrecéndolle amizade; anteriormente só tiñan unha relación mutuamente cautelosa desde que se coñeceron por primeira vez en 1788. Esta amizade de colaboración durou ata a morte de Schiller en 1805.
En 1806, Goethe vivía en Weimar coa súa amante Christiane Vulpius, irmá de Christian A. Vulpius, e o seu fillo August von Goethe. O 13 de outubro, o exército de Napoleón invadiu a cidade. Os "gardas de culler" franceses, os soldados menos disciplinados, ocuparon a casa de Goethe:
Días despois, o 19 de outubro de 1806, Goethe lexitimou a súa relación de 18 anos casando con Christiane nun tranquilo servizo matrimonial na Igrexa de Santiago de Weima. Xa tiñan varios fillos xuntos por aquel entón, incluído o seu fillo, Julius August Walter von Goethe (1789–1830), cuxa esposa, Ottilie von Pogwisch (1796–1872), coidou do vello Goethe ata a súa morte. en 1832. August e Ottilie tiveron tres fillos: Walther, Freiherr von Goethe (1818–1885), Wolfgang, Freiherr von Goethe (1820–1883) e Alma von Goethe (1827–1844). Christiane von Goethe morreu en 1816. Johann reflexionou: "Non hai nada máis encantador de ver que unha nai co seu fillo nos brazos, e non hai nada máis venerable que unha nai entre varios dos seus fillos". upright|miniatura|Ulrike von Levetzow
ültimos anos
Despois de 1793, Goethe dedicou os seus esforzos principalmente á literatura. En 1820, Goethe gozaba dunha boa amizade con Kaspar Maria von Sternberg. miniatura|upright|Goethe e Ulrike, escultura de Heinrich Drake en Marienbad
En 1821, tras recuperarse dunha enfermidade cardíaca case mortal, Goethe, de 72 anos, namorouse de Ulrike von Levetzow, que entón tiña 17 anos. En 1823, quixo casar con ela, pero pola oposición da súa nai, nunca llo propuxo. O seu último encontro en Carlsbad o 5 de setembro de 1823 inspirou o seu poema "Marienbad Elegy", que consideraba unha das súas mellores obras. Durante ese tempo tamén desenvolveu un profundo vínculo emocional coa pianista polaca Maria Szymanowska, de 33 anos e separada do seu marido.