cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leonardo Mármol Fernández
Traxectoria
Couceiro (1952) dixo "quedan de él algunos versos que no sobrepasan la línea de lo mediocre".
Cobre
Exposición humana
O cobre pode ser atopado en moitas clases de comidas, na auga potable e no aire. Debido a que absorbemos unha cantidade eminente de cobre cada día pola comida, bebendo e respirando. A absorción do cobre é necesaria, porque o cobre é un elemento traza que é esencial para a saúde dos humanos. Aínda que os humanos poden manexar concentracións de cobre proporcionalmente altas, moito cobre pode tamén causar problemas de saúde.
As concentracións do cobre no aire son usualmente bastante baixas, así que a exposición ao cobre por respiración é insignificante. Pero xente que vive preto de fundicións que procesan o mineral cobre en metal poden experimentar esta clase de exposición.
A xente que vive en casas que aínda ten tubaxes de cobre están expostas a máis altos niveis de cobre que a maioría da xente, porque o cobre é liberado nas súas augas a través da corrosión das tubaxes.
Exposición ambiental
A produción mundial de cobre está aínda crecendo. Isto basicamente significa que cada vez máis cobre termina no medio ambiente. Os ríos están a depositar barro nas súas beiras que están contaminados con cobre, debido á vertedura de augas residuais contaminadas con cobre. O cobre entra no aire, maioritariamente a través da liberación durante a combustión de fuel. O cobre no aire permanecerá por un período de tempo eminente, antes de depositarse cando empeza a chover. Este terminará maiormente nos chans, como resultado os chans poden tamén conter grandes cantidades de cobre despois de que este sexa depositado desde o aire.
O cobre pode ser liberado no medio ambiente tanto por actividades humanas como por procesos naturais. Exemplo de fontes naturais son as tormentas de po, descomposición da vexetación, incendios forestais e aerosois mariños. O cobre é a miúdo atopado preto de minas, asentamentos industriais, vertedoiros e lugares de residuos.
Cando o cobre termina no chan este é fortemente atado as materias orgánica e minerais.
O cobre non rompe no ambiente e por iso pódese acumular en plantas e animais cando este se atopa no chan. En chans ricos en cobre só un número pequeno de plantas poden vivir. O cobre pode seriamente influír no proceso de certas terras agrícolas, dependendo da acidez do chan e a presenza de materia orgánica. A pesar disto o esterco que contén cobre é aínda usado.
O cobre pode interromper a actividade no chan, a súa influencia negativa na actividade de microorganismos e lombrigas de terra. A descomposición da materia orgánica pode diminuír debido a isto.
Toxicidade aguda
A pesar de que nos traballos químicos de referencia indícase que os sales de cobre son tóxicas, na práctica isto só é certo cando as disolucións utilízanse de forma incontrolada, con fins suicidas ou como tratamento tópico de áreas con queimaduras graves. Cando se inxere sulfato de cobre, tamén coñecido como pedra azul ou azul vitriolo, en cantidades da orde de gramos, prodúcense náuseas, vómitos, diarrea, sudación, hemólise intravascular e posible fallo renal; en raras ocasións, obsérvanse tamén convulsións, coma e a morte. Cando se beben augas carbonatadas ou zumes de cítricos que estiveron en contacto con recipientes, canos, billas ou válvulas de cobre pódese producir irritación do tracto gastrointestinal, que poucas veces chega a ser grave. Este tipo de bebidas son suficientemente ácidas para disolver niveis de cobre irritantes. Existe un informe de úlceras corneais e irritación cutánea, con baixa toxicidade doutro tipo, nun mineiro do cobre que caeu nun baño electrolítico, aínda que a causa puido ser a acidez máis que o cobre. Nalgúns casos en que se utilizaron sales de cobre para o tratamento de queimaduras, observáronse concentracións elevadas de cobre sérico e manifestacións tóxicas. A inhalación de pos, fumes ou néboas de sales de cobre pode causar conxestión nasal e das mucosas, e ulceración con perforación do tabique nasal. Os fumes desprendidos durante o quecemento do cobre metálico poden producir febre, náuseas, gastralxias e diarrea.
Toxicidade crónica
Efectos tóxicos crónicos atribuíbles ao cobre só parecen existir en persoas que herdaron unha parella específica de xenes recesivos autosómicos e que, como consecuencia, desenvolven unha dexeneración hepatolenticular (enfermidade de Wilson). É unha enfermidade rara. A maior parte da alimentación diaria que consome o home contén de 2 a 5 mg de cobre, que practicamente non se retén no organismo. O contido corporal de cobre nunha persoa adulta é de 100 a 150 mg e é case constante. En individuos normais (sen enfermidade de Wilson), case todo o cobre está presente como parte integrante e funcional dunha ducia de proteínas e sistemas encimáticos, como a citocromo oxidasa, a dopa-oxidasa e a ceruloplasmina sérica. En persoas que inxeren grandes cantidades de recoiro ou mariscos de cuncha, fígado, cogomelos, noces e chocolate, alimentos todos eles ricos en cobre, ou en mineiros que traballan e comen durante 20 anos ou máis nun ambiente cargado cun 1 ó 2 % de po de minerais de cobre, poden chegar a observarse concentracións ata 10 veces superiores ao normal. Con todo, aínda non se describiu ningún caso de toxicidade crónica primaria por cobre (perfectamente definida a partir das observacións de pacientes con toxicose por cobre crónica herdada "a enfermidade de Wilson" como disfunción e lesións estruturais hepáticas, do sistema nervioso central, dos riles, os ósos e os ollos) excepto en persoas que padecen a enfermidade de Wilson. Con todo, os depósitos excesivos de cobre achados no fígado de pacientes con cirrose biliar primaria, colestase e cirrose infantil da India poden contribuír á gravidade da enfermidade hepática característica destes procesos.
Mecanismos de toxicose
Os mecanismos subxacentes para os efectos de intoxicación por Cu en humanos non son moi comprendidos. O Cu é un metal de transición que, do mesmo xeito que o resto deste tipo de metais (excepto o Zn), ten electróns desapareados nos seus orbitais externos. Por este motivo é que estes metais poden ser considerados radicais libres. O Cu, do mesmo xeito que o ferro pode participar nas reaccións tipo Fenton (1) e Häber-Weiss (2) producindo ROS: Os sales de Cu+ reaccionan co H2O2 con maior eficiencia que o Fe2+. De modo que o principal mecanismo de toxicose mediada por cobre pode descansar na súa habilidade para provocar sobreproducción de ROS e subsecuentemente dano prol-oxidativo a lípidos, ácidos nucleicos e proteínas
O cobre ten importantes efectos como axente citotóxico e xenotóxico desenvolvendo un papel importante na etiopatoxénese das neoplasias. Este último mecanismo consiste en danar a estrutura molecular do ADN por vía indirecta (ROS) ou directamente por formación de complexos con grupos funcionais das bases nitroxenadas que as modifican introducindo mutacións, ou dificultando o proceso de reparación.
Crese que unha das vías polas que os ions do cobre exercen o seu efecto tóxico é producindo un aumento da tensión oxidativo en múltiples tecidos do organismo.
Reciclado
O cobre é un dos poucos materiais que non se degradan nin perden as súas propiedades químicas ou físicas no proceso de reciclaxe. Pode ser reciclado un número ilimitado de veces sen perder as súas propiedades, sendo imposible distinguir se un obxecto de cobre está feito de fontes primarias ou recicladas. Isto fai que o cobre sexa, desde a antigüidade, un dos materiais máis reciclados.
A reciclaxe proporciona unha parte fundamental das necesidades totais de cobre metálico. Estímase que en 2004 o 9 % da demanda mundial satisfíxose mediante a reciclaxe de obxectos vellos de cobre. Se tamén se considera "reciclaxe" o refundido dos refugallos do proceso de refinado do mineral, a porcentaxe de cobre reciclado ascende ao 34 % no mundo e ata un 41 % na Unión Europea.
Na Unión Europea, a directiva 2002/96/CE sobre residuos de aparellos eléctricos e electrónicos (RAEE, ou WEEE do inglés Waste Electrical and Electronic Equipment) propicia unha política de minimización de desperdicios, que inclúe unha obrigatoria e drástica redución dos refugallos industriais e domiciliarios, e incentivos para os produtores que producen menos residuos. O obxectivo desta iniciativa era reciclar 4 quilos por habitante ao ano a fins de 2006.
Un exemplo de reciclaxe masiva de cobre constituíuno a substitución das moedas nacionais de doce países europeos polo euro en 2002, o cambio monetario máis grande da historia. Elimináronse da circulación unhas 260.000 toneladas de moedas, contendo aproximadamente 147.496 toneladas de cobre, que foron fundidas e recicladas para o seu uso nunha ampla gama de produtos, desde novas moedas ata diferentes produtos industriais.
Produción mineira
A produción mundial de cobre durante o 2014 alcanzou un total de 18.7 millóns de toneladas métricas de cobre fino. O principal país produtor é Chile, con case un terzo do total, seguido pola China e o Perú:
De entre as dez maiores minas de cobre do mundo, cinco atópanse en Chile (Escondida, Codelco Norte, Collahuasi, El Teniente e Los Pelambres), dúas en Indonesia, unha nos Estados Unidos, unha en Rusia e outra no Perú (Antamina).
Reservas
De acordo a información entregada no informe anual do United States Geological Survey (USGS), as estimacións sinalan que as reservas coñecidas de cobre no 2011 a nivel mundial alcanzarían 690 millóns de toneladas métricas de cobre fino. E segundo as estimacións de USGS, en Chile existirían da orde de 190 millóns de toneladas economicamente explotables, equivalentes ao 28 % do total de reservas mundiais do mineral; seguido do Perú con 90 millóns de toneladas economicamente explotables, equivalentes ao 13 % do total de reservas mundiais do mineral:
Comercio e consumo
O cobre é o terceiro metal máis utilizado no mundo, por detrás do ferro e o aluminio. Existe un importante comercio mundial de cobre que move uns 30.000 millóns de dólares anuais.
Os principais produtores de mineral de cobre son tamén os principais exportadores, tanto de mineral como de cobre refinado e derivados. Os principais importadores son os países industrializados: o Xapón, a China, a India, Corea do Sur e Alemaña para o mineral e os Estados Unidos, Alemaña, a China, Italia e Taiwán para o refinado.
miniatura|300px|centro|Evolución internacional do prezo do cobre.
Explorer 33
Explorer 33, tamén coñecido como IMP-D (acrónimo de Interplanetary Monitoring Platform D) e como AIMP-1 (Anchored Interplanetary Monitoring Platform 1), foi un satélite artificial da NASA lanzado o 1 de xullo de 1966 mediante un foguete Delta E desde o Centro Espacial de Cabo Cañaveral.
Características
A misión de Explorer 33 foi estudar o plasma interplanetario, as partículas enerxéticas cargadas, os campos magnéticos e os raios X solares a distancias lunares.
A nave estabilizábazase mediante xiro, cun período de entre 2,2 e 3,6 segundos e co eixo de xiro perpendicular ó plano da eclíptica. Explorer 33 foi inxectado nunha órbita inicial de 435.425 km de apoxeo e 15.900 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 28,69 graos e un período de 8540,0 minutos. Nos cinco anos de duración da misión tanto o perixeo como a inclinación orbital variaron substancialmente.
Ponte salina (electroquímica)
miniatura|300 px|Cela electroquímica (similar a unha [[cela de Daniell) cunha ponte salina de papel de filtro. O papel foi enchoupado cunha solución de KNO3.]] En electroquímica, unha ponte salina é un dispositivo de laboratorio usado para conectar as semicelas de oxidación e redución dunha cela galvánica (cela voltaica), un tipo de cela electroquímica. Mantén a neutralidade eléctrica dentro do circuíto interno, impedindo que a cela faga chegar a súa reacción rapidamente ao equilibrio. A función da ponte salina é illar os contidos das dúas partes da cela mentres se mantén o contacto eléctrico entre elas. Cando os electróns saen dunha semicela da pila galvánica e flúen á outra, establécese unha diferenza de potencial entre elas. Se non se utilizase unha ponte salina, esta diferenza de potencial evitaría o fluxo de máis electróns. Unha ponte salina permite o fluxo dos ións para manter un equilibrio na carga entre os recipientes da oxidación e a redución mentres mantén separado o contido de cada un. Coa diferenza de carga equilibrada, os electróns poden fluír unha vez máis, e as reaccións de redución e oxidación poden continuar. Se non estivesen presentes as pontes salinas, a solución dunha semicela acumularía cargas negativas e a solución da outra semicela acumularía cargas positivas a medida que avanzase a reacción, impedindo rapidamente que esta continuase producíndose, e, por tanto, evitando a produción de electricidade.
As pontes salinas xeralmente poden ser de dous tipos: de tubo de vidro e de papel de filtro.
Pontes de tubo de vidro
Un tipo de ponte salina consiste nun tubo de vidro con forma de U cheo cun electrólito reltivamente inerte, xeralmente cloruro de potasio ou cloruro de sodio, aínda que na figura mostrada se usou unha solución de nirato de potasio. A condución de electricidade desde unha solución electrolítica á outra ocorre por un desprazamento dos ións positivos na ponte nunha dirección (por exemplo, Na+ ou K+) e dos ións negativos (por exemplo, SO4−2, NO3- ou Cl-). Elíxese un electrólito que:
O electrólito adoita estar xelificado con ágar-ágar para axudar a impedir a mestura dos fluídos, que doutro modo podería ocorrer.
A condutividade dunha ponte de tubo de vidro depende principalmente da concentración da solución do electrólito. A concentracións por debaixo da saturación, un incemento na concentración aumenta a condutividade. A condutividade diminúe cun contido en electrólito sobresaturado ou cun tubo de pequeno diámetro.
Pontes de papel de filtro
Consisten nun papel de filtro enchoupado dunha solución cun electrólito relativamente inerte, xeralmente cloruro de potasio ou cloruro de sodio. Non cómpre utilizar un axente xelificante, xa que o papel de filtro proporciona un medio sólido para a condución.
A condutividade deste tipo de pontes salinas depende de varios factores: a concentración da solución de electrólito, a textura e capacidae de absorción do papel de filtro. Xeralmente, unha textura máis suave e unha alta absorbencia orixinan unha maior condutividade.
Nefroloxía
Nefroloxía é unha especialidade da medicina interna que se ocupa do estudo da estrutura e da función renal.
Son funcións renais a formación da urina, a eritropoese, o control da tensión arterial.
Entre as doenzas máis habituais están a síndrome nefrítica aguda, síndrome nefrótica, tubulopatías, hipertensión arterial, litíase, insuficiencia renal aguda ou insuficiencia renal crónica.
Aeroporto de Dortmund
O aeroporto de Dortmund é un aeroporto internacional menor situado a 10 quilómetros ao leste de Dortmund, en Renania do Norte-Westfalia. Serve ao leste da área do Rin-Ruhr, a aglomeración urbana máis grande de Alemaña, e é usado principalmente por aeroliñas de baixo custo e para voos chárter a destinos de ocio. No ano 2016 pasaron polas súas instalacións un total de 1 918 843 pasaxeiros.
Adrián Laso
Adrián Laso González, coñecido como Adrián Laso, nado o 5 de xuño de 1990 en Palencia, é un xogador profesional español de baloncesto. Actualmente xoga para o CB Clavijo da Liga LEB Ouro no que xoga na posición de pivote cunha alzada de 2,05 metros.
Macendo, Castrelo de Miño
Santa María de Macendo é unha parroquia do concello de Castrelo de Miño, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 531 habitantes, deles 259 eran homes e 272 eran mulleres.
Lugares e parroquias
miniatura|esquerda|Igrexa parroquial.
Desaparafusador
miniatura|Desaparafusador básico.|292x292pxminiatura|Diversos tipos de desaparafusadores.|255x255px miniatura|257x257px|Típico desaparafusador. Un desaparafusador  é unha ferramenta que se utiliza para apertar e afrouxar parafusos e outros elementos de máquinas que requiren pouca forza de apertado e que xeralmente son de diámetro pequeno.
Historia
miniatura|Desaparafusador eléctrico con batería.|235x235px Os desaparafusadores documentados máis antigos foron utilizados en Europa na Idade Media. Foron inventados no século XV, en Alemaña ou Francia. Os nomes orixinais da ferramenta en alemán e francés foron schraubendreher e tournevis, respectivamente. A primeira documentación coñecida da ferramenta atópase no Housebook of Wolfegg Castle, un manuscrito medieval escrito entre 1475 e 1490.
En 1933, Oregonian J.P. Thompson inventou un "parafuso encaixado cruciforme", pero non atopou promotores para a súa proposta. A súa invención languideceu ata que o enxeñeiro Henry Phillips, a quen lle gustou a idea, comprou os dereitos de patente para o deseño de Thompson. Phillips recoñeceu as vantaxes da forma de cruz ou estrela encaixada da cabeza do parafuso: o desaparafusador encaixaba na cabeza destes parafusos mellor que cun desaparafusador de cabeza plana e un parafuso rañurado; tamén permitía máis forza de torsión con menos esforzo. O desaparafusador eléctrico está provisto dun motor, que pode estar no interior do mango. A punta do desaparafusador adoita ser intercambiable e levar accesorios para empregalo con porcas. Estes desaparafusadores diminúen o tempo de traballo e poden previr lesións no pulso.
Compoñentes
miniatura|Tipos de rañura.|207x207px Un desaparafusador consta normalmente de tres partes ben diferenciadas:
Desaparafusadores especiais
miniatura|Desaparafusador buscapolos.|193x193px Os desaparafusadores de precisión son de reducido tamaño e teñen no extremo do mango un plano xiratorio para facilitar o seu manexo cunha soa man. Son empregados en actividades tales como a reloxaría ou outras que requiren traballar con parafusos pequenos como poden ser a electrónica ou o mantemento xeral dos equipos.
Un buscapolos é un desaparafusador cunha lámpada de alta reactancia integrada no seu mango para comprobar que un condutor está conectado a unha fase da rede de corrente alterna.
Hernando da Silva Ramos
Hernando João "Nano" da Silva Ramos nado en París, Francia é un expiloto de carreiras con dobre nacionalidade franco-brasileira. Tiña nai francesa e pai brasileiro.
Carreira
Da Silva Ramos aventurouse por primeira vez en carreiras de motor, conducindo un MG TC, en marzo de 1947, á idade de 21 anos, cando competiu no Gran Premio de Interlagos no Brasil. Durante 1953 comezou a competir nun Aston Martin DB2/4 en carreiras de coches deportivos en Francia. En 1954 en Montlhéry, cruzou a liña no segundo lugar na París Cup, pero foi o gañador da Coupe de Montlehery. No mesmo ano, tamén participou na carreira das 24 Horas de Le Mans, con Jean-Paul Colas como o seu copiloto, retirouse logo de 14 horas despois dun fallo do eixe traseiro. Tamén en 1954, quedou sen combustible mentres encabezaba o Tour de Francia Auto e retirouse co motor danado no Rally de Marrocos. Máis adiante nese ano na Salon Cup, na cal tamén tivo que retirarse, conduciu un Gordini Type 18. En 1955 (co copiloto Lucas) foi descualificado por exceso de velocidade no Rally de Monte Carlo, estaba clasificado 46º e 4º na súa clase, gañou o Coupe de Montlhery novamente, gañou o Rally Sabre-Solesmes e foi quinto na clase GT da Mille Miglia co copiloto Vidille. Da Silva Ramos participou en sete Grandes Premios do Campionato do Mundo de Fórmula Un, debutou o 19 de xuño de 1955 e anotou un total de dous puntos de campionato.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Beulah Louise Henry
Beulah Louise Henry, nada o 11 de febreiro de 1887 en Raleigh, Carolina do Norte e finada o 28 de febreiro de 1973, foi unha inventora estadounidense, alcumada na década dos anos 30 como "Lady Edison" en analoxía aos seus múltiples inventos desenvolvidos.
Entre os seus inventos máis destacados atópanse a máquina de coser sen bobinas e a máquina conxeladora que permitía facer xeados máis rapidamente e cun menor gasto de xeo. Durante a súa vida desenvolveu un total de 49 patentes e 110 inventos.
Traxectoria
Beulah filla de Walter R. e Beulah Henry era neta do Gobernador de Carolina do Norte W. W. Holden e descendente directa de Patrick Henry. Entre 1909 e 1912 asistiu á escola presbiteriana de Carolina do Norte e ao Elizabeth College, en Charlotte, Carolina do Norte, onde desenvolveu as súas primeiras patentes.
Carreira como inventora
Beulah trasladouse a Nova York en 1924, onde chegou a crear dúas empresas. Ademais, entre 1939 e 1955 traballou como inventora para Nicholas Machine Works así como de consultora para diversas empresas que utilizaron os seus inventos, incluíndo a Mergenthaler Linotype Company e a Compañía Internacional de Bonecas. Durante a súa estancia en Nova York, pertenceu á sociedade científica da cidade.
Inventos
Entre a lista parcial de inventos de Henry inclúense os seguintes:
Recoñecementos
Beulah L. Henry foi incluída no National Inventors Hall of Fame no ano 2006.
Djuna Barnes
Traxectoria
Naceu en Cornwall-on-Hudson, unha colonia de artistas de Nova York. Os seus pais, Henry Budington Barnes e Elizabeth Chappel, estudaran violín en Inglaterra antes de casar e divorciáronse en 1913. O seu pai e a súa avoa transmitíronlle un grande aprecio pola arte (o fogar dos Barnes era constantemente frecuentado por grandes artistas como Jack London e Franz Liszt). Non tivo unha educación formal porque o seu pai cría que o sistema público era inadecuado, e por tanto sentía que o ensino no fogar era moito máis beneficiosa. Con 20 anos e mentres estudaba no instituto, comezou a súa carreira como reporteira e ilustradora para o Brooklyn Eagle. A súa nai e a súa avoa encargáronse da súa educación.
Constantin Brâncoveanu
miniatura|150px|Estatua de Constantin Brâncoveanu en Bucarest.
Constantin Brâncoveanu, nado en Brâncoveni en 1654 e finado en Istambul o 15 de agosto de 1714, foi príncipe de Valaquia entre 1688 e 1714.
Biografía
Descendente da familia de boiardos Craioveşti e familiar de Matei Basarab, Brâncoveanu naceu na facenda de Brâncoveni, e foi criado na casa do seu tío, o stolnic Constantin Cantacuzino. Chegou a ser involucrado no conflito entre Constantin e Şerban Cantacuzino, e ocupou o trono logo da misteriosa morte de Şerban. Nun principio foi apoiado por Constantin, pero a relación deveu nun enfrontamento violento. Cantacuzino quedou exiliado, e empezou a promover o seu fillo Ştefan, mentes competía con Brâncoveanu para o apoio do Imperio Otomán, do quen Valaquia era vasalo.
Política
O príncipe empezou a negociar alianzas anti-otomás, nun principio coa Casa de Habsburgo, e despois coa Rusia de Pedro I. Trala intervención en 1710 dos rusos en Moldavia, o príncipe contactou co tsar e aceptou os seus regalos, mentres a súa rivalidade co príncipe moldovo Dimitrie Cantemir (o principal aliado rexional dos rusos) evitou unha medida política máis drástica. En lugar diso, Brâncoveanu agrupou tropas valacas en Urlaţi, preto da fronteira moldova, esperando que tropas rusas entrasen no seu país para ofrecer os seus servizos ao tsar, e tamén preparándose para a contra-ofensiva otomá en caso dun cambio de fortunas. Cando varios dos seus boiardos fuxiron cara ao campamento ruso, o príncipe viuse obrigado a elixir en favor dos otománs ou arriscar ser inimigo do Imperio Otomán, así que devolveu axiña os regalos que recibira dos rusos.
Djuna Barnes
Traxectoria
Aos 16 anos foi violada, parece ser que por un veciño e co consentimento do seu pai, ou posiblemente polo seu pai mesmo. Mencionou este feito de forma lateral na súa primeira novela Ryder, e máis directamente na súa obra Antiphon. As referencias sexuais explícitas na correspondencia coa súa avoa, coa cal compartiu cama durante anos, suxiren o incesto, pero a avoa Zelda que facía corenta anos que morrera cando se escribiu a obra, quedou fóra das súas acusacións.
Constantin Brâncoveanu
Política
Accións como estas foron denunciadas ao sultán. Brâncoveanu foi deposto do seu trono polo sultán Ahmed III, e traído en arresto até Istambul, sendo encarcerado en 1714 na fortaleza de Yedikule. Foi torturado polos otománs, que agardaban descubrir o paradoiro da súa suposta fortuna. El e os seus catro fillos foron decapitados en agosto xunto co leal tesoureiro, Enache Văcărescu.
Djuna Barnes
Traxectoria
Pasou unha longa tempada en París onde levou unha vida bohemia en plena eclosión das vangardas; e percorreu Europa. Os seus últimos 40 anos recluíuse en Nova York. Entre as súas amizades, destacan nomes como Ezra Pound, James Joyce, Gertrude Stein, Robert McAlmon, Natalie Barney, Peggy Guggenheim, Kay Boyle, Eugenio Montale, Elsa von Freytag-Loringhoven ou Janet Flanner en París e E. E. Cummings nos Estados Unidos.
Constantin Brâncoveanu
Política
As súas cabezas foron levadas sobre paus polas rúas de Istambul, o que provocou inquedanza na cidade. Temendo unha rebelión, mesmo por parte dos musulmáns indignados da inxustiza cometida contra o príncipe e os seus achegados, ordenouse botar os corpos no Bósforo. Pescadores cristiáns recolleron os corpos e os enterraron no Mosteiro Halchi, preto de Istambul.
Djuna Barnes
Traxectoria
Muller rebelde, desexosa de probar calquera experiencia nova e transgresora da moral burguesa, da política e das convencións artísticas, plasmou a súa vida nas súas obras, nas que aparecen o inconsciente, o onirismo, o lesbianismo, a transgresión e a fascinación.
Constantin Brâncoveanu
Empresas culturais
Foi un gran mecenas da cultura. Durante o seu reinado imprimíronse en Bucarest moitos textos romaneses, gregos, eslavos, árabes, turcos e xeorxianos, trala instalación dunha imprenta supervisada por Antim Ivireanul. Durante o seu reinado apareceu en Valaquia o estilo arquitectónico Brâncovenesc, coma síntese das arquitecturas renacentistas e bizantinas.
Guy Delisle
Guy Delisle, nado no Quebec o 19 de xullo de 1966, é un debuxante francófono canadense.
Constantin Brâncoveanu
Empresas culturais
Empresas culturais coma estas baseáronse no aumento dos impostos, crecemento determinado tamén pola presión fiscal dos otománs.
Guy Delisle
Traxectoria
Traballou en 1986 para o estudo de cómics Ciné Groupe en Montreal. Este primeiro emprego en animación durou un ano e medio, ata que pecharon o estudo. Emprendeu entón unha longa viaxe a través de Europa: Múnic, Berlín, Valencia, e por fin Montpellier, onde reside desde 1991. Ademais, impartiu clases de animación na illa da Reunión en 1993 e realizou unha curtametraxe para nenos, Tres pequenos gatos (1994).
Constantin Brâncoveanu
Legado
A intriga que marcou o ascenso de Constantin e o seu reinado, está reflectida nas crónicas do seu tempo, divididas segundo o punto de vista ideolóxico: Mentres Letopiseţul Cantacuzinesc e Cronica Bălenilor amosan o retrato oficial do reinado de Brâncoveanu, Radu Popescu está en contra da política dos donos da Casa Cantacuzino. A Historia Hieroglyphica de Dimitrie Cantemir céntrase no conflito e reflicte a preferencia de Cantemir por Constantin Cantacuzino, logo de se converteren en familiares logo do matrimonio de Dimitrie Cantemir.
Guy Delisle
Traxectoria
O seu traballo para un estudo de animación francés esíxelle supervisar a produción en varios estudos de países da costa do Pacífico, nas sombrías fronteiras do mercado libre. Por iso, o autor vese obrigado a pasar meses en frías e impersoais habitacións de hotel, onde sofre os males de quen pasa longas tempadas fóra de casa: alienación cultural e lingüística, aburrimento e nostalxia da gastronomía occidental e do auténtico café. Delisle representa estas estancias no máis absoluto illamento en dúas xeniais novelas gráficas: Pyongyang e Shenzhen.
En canto ao seu estilo, Delisle decántase polo trazado de liñas, en aparencia simples, para representar os estados de ánimo e a realidade.
Constantin Brâncoveanu
Legado
Pola súa morte tráxica, Constantin Brâncoveanu chegou a ser o heroe de varias baladas populares romanesas, e foi tamén representado nalgunhas moedas de Romanía. Segundo a Igrexa ortodoxa romanesa, o motivo para a súa execución e maila dos seus fillos foi o rexeitamento a renunciar á fe cristiá e a se converter ao islam. En 1992 a Igrexa declarouno a el, aos seus fillos e a Enache Văcărescu, santos e mártires (Sfinţii Martiri Binecredinciosul Voievod Constantin Brâncoveanu, împreună cu fiii săi Constantin, Ştefan, Radu, Matei şi sfetnicul Ianache). O día do calendario relixioso para eles é o 16 de agosto.
Álbum da JAE
Autoría
Os autores dos textos son Antón Costa Rico, Xosé Ramón Fandiño, Ricardo Gurriarán e Aurora Marco.
Listaxe das personalidades con entrada de seu no álbum
Castelao Antonio Baltar María Barbeito Fermín Bouza-Brey Fernando Calvet Prats José Casares Gil Aniceto Charro Arias Evaristo Correa Calderón Pedro Couceiro María Victoria Díaz Riva Manuel Díaz Rozas Rafael Dieste Elisa e Jimena Fernández de la Vega Xosé Filgueira Valverde Cruz Gallástegui José García-Blanco Gonzalo Gurriarán José Gutiérrez del Arroyo Luís Iglesias Iglesias Sara Leirós Fernández Florentino López Cuevillas Carmen López-Cortón José Pérez López-Villamil Eloy Luís André Maruxa Mallo Juan Martín Sauras Manuel Martínez-Risco Sofía Novoa Roberto Nóvoa Alejandro Otero Paz Parada Pumar Isidro Parga Pondal Marcelino Pedreira Vicente Risco Ramón Rodríguez Somoza Ernesto Seijo Espiñeira Luciano Seoane Ramón Sobrino Buhigas Emilio Sotelo Rey Paulino Suárez Bibiano Fernández Osorio-Tafall Ramón María Tenreiro Olimpia Valencia Manuel Varela Radío Salvador Velayos Hermida Eduardo Vincenti Reguera Xoán Vicente Viqueira
Shannon Leto
Shannon Carl Leto (nado o 9 de marzo de 1970 en Bossier City, Louisiana) é un batería estadounidense e actor ocasional. Batería autodidacta dende os 8 anos, toca na banda 30 Seconds to Mars, e é o irmán máis vello do vocalista da mesma, o actor Jared Leto. Como actor apareceu nalgún capítulo da serie My So-Called Life co seu irmán, e tivo pequenos papeis nas películas Prefontaine e Highway, protagonizadas por Jared.
José Calviño
Co nome de José Calviño podemos referirnos a:
A Ermida, Pazos de Borbén
Nosa Señora da Anunciación da Ermida é unha parroquia que se localiza no concello de Pazos de Borbén na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 86 habitantes (39 homes e 47 mulleres), o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 126 habitantes.
Toponimia
O topónimo deriva do latín, que é unha igrexa pequena, polo xeral lonxe ou fóra dun núcleo de poboación, ou tamén pode facer referencia a un sitio ermo ou sen traballar.
.asia
.asia é o Dominio de Nivel Superior xeográfico (ccTLD) para o continente de Asia, proposto e patrocinado pola Organización DotAsia.
Ponte Castrelo, Castrelo de Miño
Santo Estevo de Ponte Castrelo é unha parroquia do concello de Castrelo de Miño, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 254 habitantes, deles 136 eran homes e 118 eran mulleres.
Auguste Rodin
miniatura|Auguste Rodin fotografado por [[Edward Steichen en 1902.]] François-Auguste-René Rodin foi un escultor francés, nado o 12 de novembro de 1840 en París (Francia) e morto en Meudon (Illa-de-Francia, Francia) o 17 de novembro de 1917.
Obra
Rodin sacou a escultura do academismo e falouse del como "o primeiro moderno" na historia da arte.
La Caleta
La Caleta pode referirse a:
Antonio Domínguez Lamela
Traxectoria
Emigrou a Cuba, onde foi director e propietario da Central Eléctrica de Palma Soriano. Retornou a Coruña en 1924 e foi promotor urbanístico. Era o propietario do edificio das oficinas da Electra Popular Coruñesa, da que foi vogal do consello de Administración. Foi vicepresidente da xunta directiva da Cámara Oficial da Propiedade Urbana en marzo de 1936. Foi socio do Casino Republicano da Coruña e un dos fundadores da Alianza Republicana en maio de 1931, da que formou parte da primeira directiva. Afiliouse a Partido Radical e formou parte da xunta municipal da Coruña dende 1931. Foi membro do Consello da Agrupación a la Tercera República en abril de 1933. Integrouse no Partido Republicano Radical-Demócrata constituído en xuño de 1934 e foi vogal vocal da directiva, e en agosto de 1935 pasou a ser vogal da directiva de Unión Republicana. Afiliouse á masonería en Cuba e ao retorno exerceu de Segundo Venerable e vicepresidente da loxa Pensamiento y Acción. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi acusado de masón e detido pola Policía e a milicia dos Caballeros de La Coruña a noite do 24 de agosto, pasando a arresto domiciliario o 29. Fixo unha doazón de 500 pesetas para que o autorizasen a saír de España, pero non foi suficiente. O 7 de outubro foi sancionado con 2.500 pesetas. Nese mes puido exiliarse en Cuba. Sufriu expediente de responsabilidades políticas en 1941 e foi encausado polo Tribunal Especial para a Represión da Masonería e o Comunismo.
Planta medicinal
225px|dereita|miniatura|A [[carqueixa (Genista tridentata) é unha planta con gran tradición medicinal en Galiza]]
Unha planta medicinal é un recurso, cuxa parte ou extractos se empregan como drogas no tratamento dalgunha doenza. A parte da planta empregada medicinalmente coñécese co nome de droga vexetal, e pode subministrarse baixo diferentes formas galénicas: cápsulas, comprimidos, crema, decocción, elixir, infusión, xarope, tintura, ungüento etc. En Galiza existe unha gran tradición de uso de herbas medicinais, que aínda que se está a perder, teñen recollidos moitos autores, entre os primeiros Martín Sarmiento ou Eladio Rodríguez. miniatura|225px|Manuscrito do De materia medica de [[Dioscórides, amosando as supostas propiedades medicinais da mandrágora.]] miniatura|Herbas medicinais nunha feira medieval, en [[Burgos (España).]]
O uso de menciñas de orixe vexetal remóntase á época prehistórica, e é un dos xeitos máis estendidos da medicina, presente en virtualmente todas as culturas coñecidas. A industria farmacéutica actual baseouse nos coñecementos tradicionais para síntese e elaboración de fármacos, e o proceso de verificación científica destas tradicións continúa hoxe en día, descubríndose constantemente novas aplicacións. Moitos dos fármacos empregados hoxe en día —coma o opio, a quinina, a aspirina ou o estract de dedaleira— replican sinteticamente ou illan os principios activos de remedios vexetais tradicionais coñecidos incluso desde épocas prehistóricas. A súa orixe persiste nas etimoloxías —como o ácido salicílico, así chamado por extraerse da casca do salgueiro (Salix spp.) ou os glicósidos cardíacos ou dixitálicos extraídos do estraloque.
Elementos medicinais
No metabolismo normal de todos os seres vivos, o organismo produce algunhas substancias a partir dos nutrientes obtidos do medio; algúns destes compostos químicos forman parte do proceso en todas ou case todas as especies, mentres que outros reflicten as peculiaridades de cada unha delas. Entre os compostos da primeira clase —chamados metabolitos primarios— atópanse os glícidos e lípidos, aproveitados na alimentación; os compostos de uso terapéutico, pola contra, corresponden normalmente aos metabolitos secundarios, e se obteñen só de organismos específicos. Poucas veces a función que estes cumpren na medicina se corresponde coa que cumpre no ciclo vital da planta en cuestión; a digoxina, por exemplo, que se concentra nas follas e flores do estraloque (Digitalis purpurea) como tóxico para evitar o seu consumo por animais herbívoros, emprégase terapeuticamente coma inotrópico para os pacientes que padecen de arritmia cardíaca. Outros compostos usados en medicina son utilizados pola planta para atraer axentes polinizadores. No metabolismo normal de todos os seres vivos, o organismo produce algunhas substancias a partir dos nutrientes obtidos do medio; algúns destes compostos químicos forman parte do proceso en todas ou case todas as especies, mentres que outros reflicten as peculiaridades de cada unha delas. Entre os compostos da primeira clase —chamados metabolitos primarios— atópanse os glícidos e lípidos, aproveitados na alimentación.
Extracción e emprego
Só raramente a planta enteira ten valor medicinal; normalmente os compostos útiles se concentran nalgunha das súas partes: follas, sementes, flores, cascas e raíz se utilizan con frecuencia. O xeito de aplicación varían do mesmo modo; un xeito frecuente de uso é a infusión, na que o principio activo se disolve na auga mediante unha cocedura máis ou menos longa. A tisana resultante bébese; plantas empregadas deste xeito inclúen o tileiro (Tilia platyphyllos), cuxo principio activo é o euxenol, o maracuxá (Passiflora edulis), cuxos principios activos inclúen o harmol e o harmano, ou o mesmo café (Coffea arabica), cuxa infusión contén cafeína.
Outras plantas prepáranse en tinturas, cómense, inhálase o seu fume ou aplícanse topicamente como emplastos ou cataplasmas.
Preparación e administración das plantas medicinais
A administración das plantas medicinais e dos produtos derivados destas debe estar acompañada dos máximos coidados, para garantir o bo suceso do tratamento. Contrariamente á crenza xeral, os mellores resultados non sempre se obteñen co uso das plantas frescas ou con preparacións caseiras. O facer extractos de plantas procesadas permite obter máis principios activos.
Cataplasma e emplasto
O emplasto é un medicamento de aplicación externa, que abranda coa calor e se adhire facilmente á pel; porén unha cataplasma é un preparado en forma de pasta que, colocado entre dúas teas, se aplica sobre algunha parte do corpo para aliviar a dor ou curar unha inflamación A cataplasma prepárase esmagando a parte da planta que contén a propiedade de sandar, pódese quecer e se aplica directamente sobre a área afectada que se quere tratar. Para preparar o emplasto pódese mesturar a parte da planta a utilizar con fariña, arxila ou semellante obtendo unha pasta que se aplica sobre a área afectada. Porén o emplasto tamén se pode aplicar só coa planta resultado da cocedura.
Cocemento
Prepárase fervendo uns minutos (arredor de 5 minutos) a planta e despois coándoa. Cómpre verificar que a calor non afecte ou destrúa os principios activos. A cocedura ou coza é axeitada polo xeral para as partes duras da planta, como son: toros, raíces, cascas e sementes. As sementes hai que deixalas na sombra uns tres días.
Compresa
Unha compresa é unha tira de tecido branco e fino, de algodón ou gasa, dobrado varias veces ou comprimido, que se aplica cun medicamento sobre unha parte do corpo ou para hixienizar. É unha preparación semellante á cataplasma, mais neste caso no canto de aplicar a planta directamente, utilízase unha extracción acuosa, aplicada nun pano ou toalla. As compresas poden ser quentes, xeralmente aplicadas no caso de inflamacións e abscesos ; ou ben frías, preferíbeis para tratar casos de cefalaxia ou conxuntivite.
Ensalada
É un xeito de inxerir as herbas medicinais dunha forma directa, sen modificación algunha ou transformación consecuencia do procesamento. Lávanse, desinféctanse e enxúganse as partes da planta que se arela comer, e se prepara coma unha ensalada tradicional, eventualmente mesturándoa con outras verduras ou vexetais, adubándoa co sal, o aceite de oliva, o vinagre ou o limón.
Extracto
Os principios activos das plantas medicinais obtéñense tamén por un tipo de extracción chamada “sólido-liquido”. Este proceso consta de tres etapas:
A forma de extracción máis frecuente é por maceración, este proceso ten algunhas vantaxes sobre o coado e contracorrente. Tamén se pode procesar a extracción mediante métodos que involucran o ultrasón, o eléctrico, e o vórtice (turbo). A extracción dos extractos require dun certo equipamento e coñecemento de procesos químicos.
A súa presentación final poden ser: tinturas (1:10); extractos fluídos (1:2), brandos, cunha consistencia parecida ao mel, viscosos ou firmes (masas plásticas, que licúan as quecer), secos (cando desecou a mestura) e nebulizados (obtidos por atomización do disolvente.)
Xarope
Os xaropes prepáranse extraendo con auga os compoñentes activos ou medicinais da planta e disolvendo despois nesta unha gran cantidade de azucre ou mel coma conservante. Pode prepararse a partir de extractos hidroalcólicos, conservarse por períodos longos e acostúmaselle dar un sabor agradábel para facilitar a súa administración aos cativos. A preparación iníciase de xeito semellante á infusión, mais se deixa repousar algunhas horas e despois se filtra o líquido, engádese o azucre ou o mel, e se dilúe e se pon a ferver algúns minutos para callar as substancias albuminosas, despois se coa e se garda nunha garrafa ou nun frasco de cor ámbar, se etiqueta e se garda (até 30 días) nun local limpo e abeirado da calor e da luz.
Zume
Os zumes obtéñense sempre ao espremer ou licuar as plantas frescas ou os seus froitos. Nalgúns casos, especialmente para tubérculos ou raíces se recomenda pólos en remollo durante un período de 8 a 12 horas antes de espremelos.
Lavaduras
É a aplicación de infusións, cozas ou tinturas diluídas para tratar topicamente afeccións externas localizadas, como feridas, chagas, úlceras, hemorroides, vaxinite e outras afeccións da pel ou das mucosas.
Lavativa ou clister
Unha lavativa ou clister é un líquido que se introduce polo ano para provocar a evacuación ou con outros fins terapéuticos, e a mesma operación de introducilo. Aplícase de preferencia en xaxún e o paciente debe permanecer deitado durante a aplicación e durante un tempo de polo menos unha hora despois da aplicación.
Preparados fitofarmacéuticos
Os extractos obtidos industrialmente deben reunir polo menos cinco aspectos: a materia médica, onde se encontran os principios activos debe ser axeitadamente moída, a extracción debe efectuarse co disolvente adecuado, pode extraerse por maceración ou coado, a concentración debe ser por un método que non afecte o principio activo e algunhas drogas requiren tratamentos preliminares antes de se usar. Con extractos procesados é posíbel facer preparados fitofarmacéuticos que son máis fáciles de dosificar, tales como formas sólidas (comprimidos, pílulas, comprimidos efervescentes, cápsulas de xelatina dura, gránulos), formas líquidas (xaropes, gotas, solucións, suspensións en cápsulas de xelatina suave) e formas para uso local (cremas ungüentos, pomadas, xeles, colirios e supositorios).
Tintura
Obtense deixando en contacto a parte da planta seca a utilizar, cunha mestura de alcol ao 40% en auga durante 3-5 días, con axitación diaria e filtración. As tinturas úsanse de base para a formación de elixires que conteñen mesturas de varias plantas e substancias estabilizantes como o glicerol. Teñen a vantaxe de ser máis estábeis e de doada dosificación.
Vapores
Os vapores de certas plantas emitidos pola acción da calor son utilizados para o tratamento das afecciones da gorxa e das vías respiratorias.
Accións farmacolóxicas
Os principios activos das plantas, aos que cómpre atribuír os seus efectos sandadores, pódense utilizar no tratamento de gran número de doenzas. A seguir aparece unha escolma das propiedades medicinais das plantas, así coma dalgunhas especies vexetais que presentan estas propiedades:
Investigación e síntesis
Mentres a medicina herbal tradicional utilizaba partes ou extractos vexetais, a necesidade de comprender con precisión o uso dos distintos compoñentes, de graduar con precisión a dose empregada e de elaborar de xeito estandarizado fármacos homoxéneos levou a que maioría das drogas producidas pola industria farmacéutica conteñan só os principios activos. Nalgúns casos, estes aínda se obteñen do procesamento das plantas medicinais; noutros casos, estes se investigan para illar o principio activo, e este se sintetiza despois de maneira artificial. A investigación das propiedades medicinais dunha planta é un labor complexo, que abrangue desde os informes etnográficos dos etnólogos até a análise de laboratorio de químicos e médicos.
Contaminación luminosa
miniatura|[[Cidade de México iluminado pola contaminación luminosa.]] miniatura|[[Os Ánxeles de noite, co ceo iluminado pola contaminación luminosa.]]
Antonio Rivas Sánchez
Traxectoria
Comezou a xogar na Agrupación Deportiva Ceuta de onde pasou ao Real Valladolid. Na tempada 1970/71 ficha polo Celta de Vigo. Xoga en Vigo seis tempadas, cinco delas en Primeira División, chegando a ser capitán do equipo.
Na tempada 1971/72 participou na primeira eliminatoria da Copa da UEFA, primeira participación europea do equipo.
Contaminación luminosa
A contaminación luminosa é a emisión de fluxo luminoso de fontes artificiais nocturnas en intensidades, direccións ou rangos espectrais innecesarios para a realización das actividades previstas na zona en que se instalan as luces. Entre outros efectos, reduce a visibilidade da maioría das estrelas causando problemas ós observatorios astronómicos e perturbando algúns ecosistemas.
Antonio Rivas Sánchez
Traxectoria
O seu último ano en Vigo o equipo recuperou a categoría despois do descenso da tempada anterior tras 19 xornadas invicto. Despois fichou polo Algeciras CF, con quen logrou o ascenso a Segunda División na tempada 1977/78.
Contaminación luminosa
Historia
Dende comezos dos anos 80 existen diferentes movementos organizados de xente preocupada por este problema e que intentan promover campañas de redución da contaminación luminosa. A IDE (International Dark-Sky Assotiation) foi fundada en 1988. A contaminación luminosa afecta ás zonas máis densamente poboadas pero incluso cantidades reducidas de contaminación luminosa poden causar problemas. Amais da contaminación luminosa existe tamén a contaminación do espectro de radio causada polo incremento das telecomunicacións.
Antonio Rivas Sánchez
Traxectoria
Pouco despois retirouse do fútbol.
Contaminación luminosa
Historia
A contaminación luminosa detéctase principalmente como o brillo ou resplandor de luz no ceo nocturno producido pola reflexión e a difusión da luz artificial nos gases e nas partículas do aire polo uso de luminarias ou excesos de iluminación, así como a intrusión de luz ou de determinadas lonxitudes de onda do espectro en lugares non desexados. Un claro exemplo desta contaminación é o resplandor que rodea ós aeroportos debido á gran cantidade de luz necesaria para alumar as súas instalacións en horario nocturno.
A redución da contaminación luminosa foi acometida nalgunhas cidades por medio da instalación de sistemas de iluminación nocturnos máis adecuados que difunden unha menor cantidade de luz cara ó ceo e permiten reducir custos de electricidade. miniatura|Ceo nocturno sobre o [[Very Large Telescope|VLT do Observatorio austral europeo, en Cerro Paranal, Chile.]]
Medición
O brillo do firmamento nocturno mídese en mag/arcsec2.
O ceo máis escuro posíbel ten un valor máximo de arredor de 22 mag/arcsec2; unha noite de luar, arredor de 18 (40 veces máis luminoso); áreas densamente poboadas, de 17 (100 veces máis luminoso) e menos.
Téñase en conta que é unha medición dunha área diminuta do ceo, de xeito que a maior escuridade corresponderá normalmente co cénit e pode aumentar bastante conforme baixamos cara ao horizonte, e variar coa orientación. MeteoGalicia dispón de 14 estacións meteorolóxicas con medición de brillo do ceo nocturno.