cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gran Premio do Canadá de 2015
Carreira
Na volta 14, Massa pasara ao gañador da edición anterior, Daniel Ricciardo para ascender á décima posición. A primeira parada en boxes na parte dianteira comezou na volta 18, cando Maldonado entrou sendo sétimo. Mentres Massa pasou a Daniil Kvyat polo sétimo lugar na volta 21, Sebastian Vettel quedou atascado no 16º posto detrás do McLaren de Fernando Alonso, a quen lle dixeran que tiña que aforrar combustible, un problema que tamén sufriu o seu compañeiro de equipo Jenson Button. con todo na volta 23, o catro veces campión do mundo adiantou a Alonso e aos dous Toro Rosso de Verstappen e Sainz Jr. para poñerse 13º.
Kimi Räikkönen foi o primeiro dos mellores pilotos en entrar en boxes na volta 28, saíu cuarto, pero trompeou na forquita nunha repetición dun incidente similar ao ano anterior. O trompo custoulle doce segundos e permitiu a Valtteri Bottas manterse por diante de el en terceira posición logo de que o finés entrara en boxes na volta 30. Hamilton entrou en boxes na mesma volta e Rosberg seguiu o seu exemplo dúas voltas máis tarde, ambos sen incidentes. Neste punto, Rosberg estaba ao redor de 1´5 segundos por detrás do seu compañeiro de equipo. Catro voltas máis tarde, Sebastian Vettel fixo a súa segunda e última parada da carreira. Massa realizou a súa primeira e única parada na volta 38, montando os pneumáticos super brandos e caendo do sexto ao noveno lugar. Räikkönen entrou de novo en boxes na volta 42, quedando en cuarta posición por diante do Lotus de Romain Grosjean.
Na volta 46, Vettel pasou a Hülkenberg na chicana, o Force India trompeou no proceso, pero sen tocarse entre os dous pilotos. Fernando Alonso converteuse no primeiro en abandonar a carreira dúas voltas máis tarde, por terceira vez consecutiva. Na volta 52, Romain Grosjean intentou dobrar a Will Stevens, cortando o seu pneumático traseiro esquerdo no proceso. O incidente tamén lle supuxo cinco segundos de penalización. O outro Lotus de Pastor Maldonado perdeu unha posición, cando Vettel adiantouno polo quinto posto na volta 56. Jenson Button uniuse ao seu compañeiro de equipo retirándose dúas voltas máis tarde. Felipe Massa subiu ao sexto lugar a costa de Maldonado na volta 64. Nas voltas finais, Hamilton controlou a vantaxe para gañar en Montreal por cuarta vez, terminando 2´2 segundos por diante de Rosberg, con Bottas terceiro 38 segundos por detrás.
Benita Moreno
Benita Moreno Ponce de León, nada na Coruña o 31 de outubro de 1792 e finada en El Puente del Arzobispo (provincia de Toledo) o 29 de xaneiro de 1872, foi unha soprano española.
Traxectoria
Filla do violinista e compositor madrileño Francisco José Moreno, pasou parte da súa infancia en Santiago de Compostela, localidade onde seu pai tiña a praza de músico da catedral. Tiña oito anos cando marchou cos seus pais a Italia, onde estudou canto e co tempo chegou a debutar como prima donna na ópera La festa della rosa de Stefano Pavesi, no Gran Teatro La Fenice de Venecia, recibindo unha morea de aplausos. Máis tarde actuou nos principais teatros de Europa. Con vinte anos volveu a España recollendo novos éxitos nos teatros, entre eles o Teatro Príncipe de Madrid, sendo moi aclamada. En Madrid foron moitos os triunfos desta cantante e da súa irmá Francisca e mesmo Fernando VII as apreciaba moito, ó igual que os grandes da súa corte.
Ela e a súa irmá foron as primeiras en introducir a ópera italiana en España, chegando a figurar entre as artistas de ópera con máis sona en Europa. Concretamente introduciron ó público español na obra de Rossini, coa estrea en Madrid da obra L'italiana in Algeri na súa versión traducida ó castelán o 29 de setembro de 1816 con motivo do casamento de Fernando VII con María Isabel de Braganza.
Diversos escritores da época dedicáronlle numerosas poesías, cheas de eloxios cara ás dúas artistas.
Victoria Kamāmalu
Traxectoria
Filla única da princesa Kīnaʻu e do seu terceiro marido, o príncipe Kekūanāoʻa. Os seus dous irmáns foron reis de Hawai cos nomes de Kamehameha IV e Kamehameha V. Kamamalu foi nomeada herdeira ó título de Kuhina-Nui en 1850 e tivo o cargo entre o 16 de xaneiro de 1855 ata 1863, utilizando ás veces o nome de Kaahumanu IV, foi nomeada sucesora ó trono polo rei Kamehameha V en 1863.
Foi unha grande afeccionada á música, foi directora do coro da igrexa de Kawaiahao.
Bustelo, O Pereiro, Alfoz
Bustelo é un lugar da parroquia do Pereiro no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE en 2011 tiña un habitante (unha muller).
Western Union
Western Union (WU) é unha compañía multinacional que ofrece servizos financeiros e de comunicación. Ten a súa sede nos Estados Unidos, en Greenwood Village, Colorado, e a sede de mercadotecnia internacional e servizos financeiros en Montvale, Nova Jersey.
Aínda que na actualidade non se ofrece, o servizo de transmisión de telegramas da Western Union foi o máis coñecido do mercado estadounidense.
A empresa ofrece varios servizos, como transferencias de diñeiro persoa a persoa, ordes de diñeiro e servizos comerciais. O 5 de decembro de 2005 a empresa contaba con máis de 250.000 puntos de venda en 195 países diferentes do mundo, xerando ese ano uns beneficios da orde dos 3.000 millóns de dólares.
Historia
A Western Union foi fundada en Rockester, Nova York, en 1851, co nome de The New York and Mississippi Valley Printing Telegraph Company.
Despois de que Jeptha Wade adquirira unha serie de compañías da competencia, a empresa cambiou o nome para Western Union Telegraph Company en 1856 despois da insistencia de Ezra Cornell (un dos fundadores da Universidade Cornell) para que o nome da compañía reflectira a unión das liñas telegráficas que ían "de costa a costa".
E así, en 1861, a Western Union completou a primeira liña telegráfica transcontinental. En 1865 fundou a compañía Telégrafo Ruso Americano, nun intento de unir América con Europa. Esta liña pasaba por Alasca, Siberia e finalmente chegaba a Moscova. thumb En 1871 a compañía introduciu o seu servizo de transferencia de diñeiro, sobre a base da súa extensa rede de telégrafos.
En 1879, a Western Union saíu do negocio da telefonía despois de perder un preito de patentes con Bell. Como o teléfono estaba empezando a substituír o telégrafo, a transferencia de diñeiro pasou a ser o seu principal negocio.
A partir de 1974 a Western Union converteuse na primeira empresa de telecomunicacións de América en manter a súa propia frota de satélites de comunicacións xeosincrónica.
Debido á diminución dos beneficios e ás débedas, Western Union comenzou lentamente a desfacerse das telecomunicacións a partir de comezos do decenio de 1980. E grazas á desregulación no momento, a compañía comezou a enviar diñeiro fóra do país.
Participación nas primeiras redes de computadoras
Western Union participou na Automatic Digital Network (AUTODIN), unha aplicación militar para a comunicación que empezou a desenvolverse na década de 1960 e que se converteu na precursora da moderna Internet (que xurdiu nos anos 1990). Nos Estados Unidos, o Defense Message System (DMS) substituíu a AUTODIN no ano 2000.
Phil Jutzi
Phil Jutzi, nado o 22 de xullo de 1896 en Altleiningen e finado o 1 de maio de 1946 en Neustadt an der Weinstraße, foi un director de cine alemán.
Rubén García Fernández
Rubén García Fernández, nado en Ribadavia en 1951 e finado na mesma vila o 21 de outubro de 2008, foi un promotor cultural galego.
Tateyama, Chiba
Tateyama (館山市, たてやまし, Tateyama-shi) é un concello da prefectura de Chiba no Xapón. Está situado ao sur da rexión de Kantō e ao sur da prefectura, na zona de provincia histórica de Awa, na parte leste da illa de Honshū. A súa superficie é de 110,21 km² e a poboación de 49.399 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 448 h/km².
Western Union
Participación nas primeiras redes de computadoras
AUTODIN era un servizo moi primitivo que utilizaba lectores de tarxetas perforadas para enviar e recibir datos a través de liñas de transmisión simétrica.
Tateyama, Chiba
O concello de Tateyama limita co concello de Minamibōsō.
Rubén García Fernández
Traxectoria
En 1973 foi un dos promotores da Mostras de Teatro Abrente de Ribadavia, que se considera o punto de partida do teatro contemporáneo en Galicia, e onde naceu o grupo Abrente de dramaturgos. Posteriormente foi o director da súa continuación, a Mostra Internacional de Teatro de Ribadavia, dende 1984 e tamén de varias edicións da Feira do Teatro de Galicia.
Tateyama, Chiba
Historia
A cidade de Tateyama foi fundada pola fusión de tres concellos de vila en 3 de novembro de 1939.
Rubén García Fernández
Traxectoria
Recibiu o premio María Casares de honra pola súa traxectoria de apoio ao teatro.
Western Union
Participación nas primeiras redes de computadoras
AUTODIN deixou de funcionar en 2000, cando había anos que xa estaba obsoleto.
Rubén García Fernández
Traxectoria
Faleceu como consecuencia dunha esclerose lateral amiotrófica.
Ulrika Spacek
Ulrika Spacek é unha banda inglesa de rock alternativo formada no ano 2014 e composta polo cantante e guitarrista Rhys Edwards, o guitarrista Rhys Williams, o guitarrista e teclista Joseph Stone, o baixista Syd Kemp e o batería Callum Brown.
Edwards, Stone e White foran anteriormente membros da banda de Reading Tripwires, tendo Williams xirado co grupo como guitarrista adicional e publicado material co nome de Viscous Liquid.
Phil Jutzi
Nado como Philipp Jutzi en Altleiningen, era o fillo dun xastre. En 1916, fixo pósters para pequenos filmes de teatro na Selva Negra, sendo rexeitado polos militares durante a I Guerra Mundial debido a unha discapacidade física. En 1919 converteuse en administrador da Compañía da Industria do cine en Heidelberg, que se especializou en filme de detectives e westerns.
Corazóns na Atlántida
Corazóns na Atlántida (en Hearts in Atlantis) é un filme estadounidense-australiano de 2001 dirixido por Scott Hicks. Está protagonizado por Anthony Hopkins e Anton Yelchin. É unha adaptación vaga de Low Men in Yellow Coats de Stephen King, unha novela da colección Hearts in Atlantis, relacionada coa serie de libros The Dark Tower. O filme está dedicado ó director de fotografía Piotr Sobociński, quen morreu dun ataque ó corazón poucos meses antes da estrea.
Estreouse en galego o 9 de outubro de 2005 a través da TVG.
Kero Kero Bonito
Kero Kero Bonito (KKB) é unha banda inglesa de indie pop procedente de Londres. O grupo está composto pola vocalista Sarah Midori Perry (coñecida polo seu nome artístico Sarah Bonito) e os produtores e multiinstrumentistas Gus Lobban e Jamie Bulled. O significado do seu nome é intencionadamente ambiguo, cunha derivacións das palabras onomatopeicas xaponesas para o croar da ra e un tipo de peixe. Outros significados inclúen ao paxaro brasileiro quero-quero, e o evidente significado en galego ou portugués.
Western Union
A fin dos telegramas
A principios de 2006, a Western Union fixo público o seguinte anuncio na súa web:
Isto puxo fin á era dos telegramas, que se iniciara en 1851 coa fundación da compañía, The New York and Mississippi Valley Printing Telegraph Company, e que abarcou 155 anos de servizos ininterrompidos. A Western Union informou de que o envío de telegramas se reducira a un total de só 20.000 ao ano, debido á competencia doutros servizos de comunicación como o correo electrónico. Os empregados foron informados da decisión a mediados de xaneiro.
Un problema novo: o bloqueo dalgunhas transaccións
Western Union bloquea as transaccións sospeitosas de conexións terroristas, como parte da súa participación na guerra contra o terrorismo. Na práctica, isto significa que moitas veces se denega o servizo a algúns remitentes que especifican destinatarios con nome árabe. Tamén se bloquean transaccións de persoas sen eses nomes, baseándose en criterios que a empresa se nega a revelar.
Loita contra as fraudes electrónicas
A Western Union aconsella aos seus clientes que non envíen diñeiro a persoas descoñecidas. A pesar dos seus esforzos en concienciar aos seus usuarios do problema, os estafadores seguen usando a Western Union para a fraude electrónica.
A Western Union foi obrigada a manter rexistros das transferencias para evitar o lavado de diñeiro. Porén, esta información só se pode obter cunha orde xudicial, e por iso casos como a estafa nixeriana ou a estafa romanesa séguense producindo a través da Western Union, porque unha vez que o diñeiro chega ao estafador estranxeiro, resulta case imposíbel de recuperar. A compañía puxo a disposición dos clientes que pensan que puideron ser estafados unha dirección de correo electrónico: spoof@westernunion.com.
Por esta razón, prohibiuse como método de pago en eBay.
Emilio Grandío Seoane
Traxectoria
É Profesor Titular de Historia Contemporánea e de América na Universidade de Santiago de Compostela, na que se doutorou en 1995 coa tese: La CEDA en Galicia 1931-1936. Fixo estudos sobre a Segunda República e o franquismo; tamén sobre a intervención exterior na península ibérica despois da Segunda Guerra Mundial, o nacionalismo e a sociedade civil no século XX, o exilio español no franquismo, o europeísmo e os partidos políticos na Transición. Participou en múltiples proxectos de investigación sobre temas de España e América financiados polo Ministerio de Educación y Ciencia, pola Xunta de Galicia e pola Deputación da Coruña. Coordenou o proxecto (USC, Uvigo, UDC) As vítimas, os nomes, as voces e os lugares, sobre a represión da Guerra Civil. Dirixiu o Grupo de investigación HISPONA da USC (Historia política e dos nacionalismos) e coordinou o Grupo EUCODE, Proyecto Europeo sobre a cultura do fascismo/antifascismo. É membro da Association for Spanish and Portuguese Historical Studies e da Asociación de Historia Contemporánea. Realizou estadías de investigación no Instituto Cañada Blanch da ‘London School of Economics’ (LSE), de Londres, e no Instituto Superior das Ciencias das Técnica e da Empresa (ISCTE), de Lisboa.
É autor de numerosos artigos sobre a Guerra Civil, o franquismo e a transición. Ten asistido como conferenciante a numerosos congresos e coloquios especializados nos anos republicanos e nos movementos sociopolíticos acaecidos nese período.
Fueguinos
Os fueguinos son calquera das tribos de habitantes indíxenas da illa de Terra do Fogo, do extremo sur de Suramérica. Ás veces o termo tense utilizado para referirse ao pobo yaghan, pero é un termo equívoco por ser impreciso, xa que pode referirse a calquera das tribos que alí habitan ou habitaron. O termo procede do castelán, idioma no que fueguino pode referirse a calquera persoa do arquipélago.
Actualmente quedan poucos integrantes destes pobos, debido ao proceso de aculturación e ás mortes masivas sufridas durante os séculos XIX e XX. O sarampelo e outras doenzas traídas polos colonizadores case acabaron coa poboación orixinaria das illas da zona do cabo de Fornos. Produciuse tamén un verdadeiro xenocidio dos selk'nam, que foi autorizado e dirixido polos estancieros (donos de facendas) entre 1884 e 1900, que orixinou un gran declive da poboación indíxena. As grandes compañías pagaban aos granxeiros de ovellas ou a milicias unha recompensa por cada selk'nam morto, o que se confirmaba presentando un par de mans ou orellas ou un cranio, e pagábase máis polas mulleres que polos homes.
Planeta Vexeta
O Planeta Vexeta (惑星ベジータ) é un planeta ficticio pertencente ó universo de Dragon Ball creado por Akira Toriyama. Era o planeta dos Guerreiros do espazo e dos Tsufur. A súa gravidade era 10 veces superior á do planeta Terra, o cal fixo que os seus moradores adquirisen unha fisionomía especialmente forte e resistente.
O planeta orixinalmente chamábase Planeta Plant, ata que os seus habitantes descubriron no espazo unha nave vagabunda. Recollérona e viron que dentro viaxaba outra raza, a dos Saiyan, estes eran tecnoloxicamente atrasados, e cando os salvaron do espazo os habitantes do Planeta Plant (os Tsufur), deixáronos a un lado do planeta para que viviran en paz, pois os Saiyan son unha raza moi belicosa.
Tempo despois, os Saiyan fixeron unha alianza con Freezer. Este prometéralles a expansión do seu pobo en troques de conquistar planetas para el. O Rei Vexeta rebelouse un día contra o goberno do tirano Freezer e enfrontouse a el, provocando así a súa morte e a destrución do planeta.
Hyla
Hyla é un xénero de anfibios anuros das familia dos hílidos (Hylidae).
A palabra Hyla provén do grego antigo ὕλη hýlē, 'bosque', 'árbore', xa que estas ras son verdadeiramente arborícolas.
Laurenti, que cuñou o xénero en 1768, tomou o nome de Hilas (en grego Ύλας Hylas), un personaxe da mitoloxía grega. Hilas era un compañeiro de Heracles (Hércules) e, despois de que aquel desaparecera e da súa busca inútil, Hércules erixiu un santuario, cuxo sacerdote o chamaba: "Hyla!, Hyla!, Hyla!" (así, en vocativo). Segundo Laurenti Hyla (agora en feminino) era o nome propio da sacerdotisa.
Aínda que foron descritas máis de 300 especies dentro deste xénero, tras unha revisión xenética da familia feita por Julian Faivovich e outros en 2005, a maioría das especies foron clasificadas noutros xéneros, polo que actualmente Hyla só comprende un total de 33 especies.
Especies
As especies relacionadas a continuación son as que seguen considerándose parte do xénero Hyla: miniatura|right|200px|[[Hyla arborea]] miniatura|right|200px|[[Hyla cinerea]] miniatura|200px|[[Hyla molleri]] miniatura|200px|[[Hyla meridionalis]] miniatura|200px|[[Hyla gratiosa]] miniatura|200px|[[Hyla versicolor]]
As outras especies foron reclasificadas, de maneira que se "resucitaron" catro xéneros que foran relegados á sinonimia de Hyla.
Por exemplo, o xénero Dendropsophus, que inclúe 90 especies que se caracterizan por teren 30 cromosomas: así, a antiga Hyla acreana é Dendropsophus acreanus, ou Hyla labialis (foto) é Dendropsophus labialis.
As antigas Hyla albofrenata, H. albosignata, H. albomarginata, foron incluídas en Aplastodiscus.
Novos nomes xenéricos propuxéronse para os grupos de Hyla aromatica, H. bromeliacia, H. godmani, H. mixomaculata, H. taeniopus e H. tuberculosa, e para os clados compostos polos grupos de H. pictipes e H. pseudopuma, e polos grupos de H. circumdata, H. claresignata, H. martinsi e H. pseudopseudis.
Biblioteca Nacional de España
A Biblioteca Nacional de España é o centro depositario do Patrimonio Bibliográfico e Documental de España e a institución custodia unha rica colección histórica e todo tipo de publicacións producidas en territorio nacional desde comezos do século XVIII. Actualmente, este fondo documental está composto por máis de 26 millóns de pezas que inclúen libros, revistas, mapas, gravados, debuxos, partituras, folletos etc.
Organización
A Biblioteca depende directamente do Ministerio de Cultura e do director xeral da mesma, que contan cun Real Padroado a quen a lei lle atribúe as facultades de «órgano superior consultivo» e que ten como estrutura estable un Consello de Dirección, unha Dirección Técnica e unha Xerencia.
Sedes
A súa sede principal sitúase no paseo do Prado, no chamado Palacio de Biblioteca e Museos Nacionais, un edificio que comparte co Museo Arqueolóxico Nacional. Ten ademais dende 1986 unha segunda sede en Alcalá de Henares. miniatura|Sede en [[Alcalá de Henares.]]
Coatí de cola anelada
O coatí de cola anelada (Nasua nasua) é unha especie de mamífero carnívoro da familia dos prociónidos que habita predominantemente nas selvas suramericanas e a parte meridional de Centroamérica.
Distribución
Habita en selvas de América tropical e subtropical, en Colombia, Venezuela, Güiana, o Brasil, Ecuador, o Perú, Bolivia, Paraguai até o norte da Arxentina e do Uruguai e mesmo foi introducida no Arquipélago Juan Fernández en Chile.
Identificación
É un mamífero relacionado co mapache, pero a especie caracterízase por ter un fociño longo e poutas de oso.
A súa pel é ou pardo suave ou negra, con ventre máis claro, e aneis brancos na cola en moitos casos. A súa cabeza é delgada cun nariz alongado, orellas pequenas, pés negros, cola longa non prénsil usada para balancearse e sinalar.
Subespecies
Esta especie atópase dividida en 13 subespecies:
Kapiʻolani
Kapiʻolani, nada o 31 de decembro de 1834 en Hilo e finada o 24 de xuño de 1899 en Waikiki (Honolulu), casou co Rei Kalākaua e reinou como raíña consorte do Reino de Hawai.
Traxectoria
Casou con Kalākaua en 1863 que ascendeu ó trono en 1874. En 1887 viaxou ó Reino Unido para asistir ó xubileu da raíña Vitoria do Reino Unido, na súa volta visitou os Estados Unidos e foi recibida polo presidente Grover Cleveland. Interesada pola saúde, promoveu a creación dun hospital materno e un centro para rapazas leprosas.
Carta branca (filme)
Carta branca (en Hall Pass) é un filme estadounidense de 2011 producido e dirixido polos irmáns Farrelly, e foi escrito conxuntamente por eles e por Pete Jones, o escritor e director de Stolen Summer. Está protagonizado por Owen Wilson e Jason Sudeikis.
Estreouse en galego o 6 de agosto de 2014 a través da TVG.
Che (filme de 2008)
Che é un filme biográfico dividido en dúas partes sobre o revolucionario marxista Ernesto "Che" Guevara. Dirixido por Steven Soderbergh e protagonizado por Benicio del Toro, foi estreado no 2008. Máis que seguir unha orde cronolóxica, o filme ofrece unha serie oblicua de intres encadrados nunha mesma liña temporal. A Parte un titulada The Argentine céntrase na Revolución cubana dende a chegada de Fidel Castro, Guevara, e outros revolucionarios a Cuba até a súa vitoria sobre o ditador Fulgencio Batista dous anos despois. A Parte Dous titulada Guerrilla céntrase no intento de Guevara de levar a revolución a Bolivia e a súa morte.
A Cabanela, O Pereiro, Alfoz
A Cabanela é un lugar da parroquia do Pereiro no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE en 2011 tiña sete habitantes (cinco homes e dúas mulleres).
Rei Vexeta
Rei Vexeta (ベジータ王) é un personaxe ficticio de Dragon Ball. É o pai do príncipe Vexeta e Rei dos Guerreiros do espazo no Planeta Vexeta. El coidaba e adestraba ó seu fillo ata que llo encargou a Nappa para que o coidase. O Rei Vexeta só aparece no filme Estala o duelo e nas lembranzas do seu fillo durante a saga de Freezer. O Rei ó ver que o seu pobo corría perigo por que Freezer temía o xurdimento do lendario Super Saiyajin, enfróntase ó tirano xunto a outros guerreiros, pero Freezer era moito máis poderoso que el e derrótaos con facilidade.
O poder de pelexa do Rei Vexeta era de 11.000 unidades. Empregaba a armadura estándar do exército de Freezer co escudo da casa real saiyan sobre o corazón e unha capa vermella.
Pictograma
miniatura|250px|Táboa escrita en cuneiforme que rexistra as racións diarias de cervexa para os traballadores. 3300-3000 a. C. British Museum. miniatura|Pictograma de [[reciclaxe|reciclado.]] Un pictograma é un signo que representa esquematicamente un símbolo, obxecto real ou figura.
É o nome co que se denomina os signos dos sistemas alfabéticos baseados en debuxos significativos.
Na actualidade é entendido como un signo claro e esquemático que sintetiza unha mensaxe superando a barreira da linguaxe; co obxectivo de informar, e así se usa nos sinais de tráfico.
Valen para se orientar no espazo real ou en Internet.
Os pictogramas son moi empregados nos mapas xeográficos.
Nasua narica
Nasua narica é unha especie de mamífero carnívoro da familia dos prociónidos que habita en Centroamérica e o sector meridional de Norteamérica.
Asun Balzola
Asunción Balzola Elorza, nada en Bilbao o 18 de xullo de 1942 e finada en Madrid o 22 de xuño de 2006, foi unha ilustradora, escritora e tradutora vasca de formación autodidacta.
Nasua narica
Son omnívoros, preferindo pequenos vertebrados, e aliméntanse tamén con froitos, prea, insectos e ovos. Poden subir as árbores con facilidade, utilizando a cola para equilibrarse, pero é máis frecuente que busquen alimento no chan. Os seus depredadores inclúen boas, aves rapaces, félidos, e a especie Eira barbara. Adáptanse doadamente á presenza humana e poden ser domesticados con relativa facilidade.
Zeugopterus regius
Zeugopterus regius é unha especie de peixe osteíctio da orde dos pleuronectiformes e familia dos escoftálmidos.
Taxonomía
A especie foi descrita por primeira vez en 1788 polo naturalista francés Pierre Joseph Bonnaterre, baixo o nome de Pleuronectes regius. Ademais de por este nome, a especie foi coñecida tamén co sinónimo Phrynorhombus regius (Bonnaterre, 1788).
Características
As principais características morfolóxicas desta especie son:
Hábitat e distribución
É unha especie bentónica que vive sobre fondoss areosos e limosos, onde se enterra. O individuos xuvenís son máis costeiros que os adultos, que poden chegar aos 300 m de profundidade. Encóntrase nas costas do Atlántico nororiental (desde as illas Británicas até Marrocos), e no Mediterráneo occidental até o mar Adriático.
Bioloxía
Aliméntase vermes e crustáceos. Ten lugar durante a primavera no Mediterráneo.
Ideograma
Un ideograma é un símbolo gráfico que representa unha palabra ou unha idea utilizado nalgunhas linguas vivas (como o chinés e o xaponés) ou antigas (como os xeroglíficos do antigo Exipto). Opóñense aos pictogramas. Ver o artigo sobre os logogramas.
Sinogramas
Contrariamente á idea xeral, non todos os sinogramas son ideogramas, nada máis incerto: os ideogramas só representan unha pequena parte dos sinogramas, sendo a categoría máis numerosa a representada polos ideo-fonogramas, especie de xeroglífico que leva unha indicación fonética e outra semántica.
Por exemplo, na seguinte palabra, que significa China, ou sexa zhōng guó , Ficheiro:Zhongguo.gif o primeiro sinograma (zhōng) é un ideograma que simboliza o medio (cf. O Imperio do Medio) mentres que o segundo (guó, « país ») é un ideo-fonograma composto dun radical fonético, 或 (para o final -uo), e un índice visual para o senso, 囗 (para a idea de zona limitada no espazo).
Xeróglifos
Aínda que os xeroglíficos teñan case todos unha orixe pictográfica, algúns son ideogramas. Sexa como for, a maioría se empregaba como carácter fonético ou simbólico. Coa simplificación dos xeroglíficos lineais, e sobre todo, o paso ao hierático, os caracteres perden definitivamente o seu valor figurativo.
Agent Orange
Agent Orange é unha banda estadounidense de punk rock formada en Placentia, California no ano 1979. O grupo foi un dos primeiros en mesturar punk rock con música surf.
Illa Elefante
A illa Elefante é a máis setentrional das illas Shetland do Sur, arquipélago situado na Antártida. Xunto coa illa Clarence e outras illas e illotes, forma o grupo chamado illas Piloto Pardo na cartografía oficial chilena.
Ten un lugar de importancia na Historia da Antártida pois en 1916 foi o refuxio da errada expedición británica transantártica e o lugar onde se levou a cabo o seu posterior rescate en pleno inverno por Luís Pardo Villalón, ao mando da escampavía Yelcho da Armada de Chile.
O único país que posúe infraestrutura na illa é Brasil, co refuxio de verán Emílio Goeldi, na costa norte.
Toponimia
Foi nomeada por primeira vez en 1821 polo baleeiro británico George Powell, debido á presenza de elefantes mariños nas súas costas.
Xeografía
A illa está case completamente cuberta de glaciares e ten unha elevación máxima de 852 metros no cordón Pardo. Destacan o cabo Yelcho ao noroeste, o cabo Lindsey ao oeste, o cabo Lookout ao sur, e o cabo Valentine ao leste. A punta Wild atópase na costa norte da illa. A illa é pobre en canto a flora e fauna, aínda que poden atoparse pingüíns papúa antárticos, focas e ata pingüíns barbixos aniñando.
As costas son abruptas e de difícil desembarco, o cal propiciou que non haxa ningún asentamento humano permanente, malia que a illa está moi ben situada para o soporte e o avance científico e as actividades de pesca e caza de baleas.
Historia
A illa descubríuna en 1820 o explorador británico Edward Bransfield. Durante o século XIX foi visitada por diversas expedicións, como a do baleeiro británico George Powell en 1821, o explorador Fabian Gottlieb von Bellingshausen, tamén en 1821, e o francés Jules Dumont d'Urville en 1840.
O 14 de abril de 1916 chegaron á illa os sobreviventes da expedición Expedición Imperial Trans-Antártica ao mando de sir Ernest Shackleton, logo de que o bergantín Endurance quedase atrapado no xeo e finalmente afundísese. Instalaron un refuxio ao norte da illa, en Punta Wild.
Ao ser a illa un lugar remoto, deshabitado e raramente visitado por baleeiros ou outros barcos, o 24 de abril, parte da expedición (incluído Shackleton) embarcouse para solicitar axuda nun dos botes salvavidas do Endurance, que foi bautizado James Caird.
O primeiro intento de rescate efectuouse co buque baleeiro Cielo del Sur, que non puido chegar ás costas da illa debido a unha barreira impenetrable de xeo a uns 110 quilómetros dela. O segundo intento errado contou coa colaboración do goberno do Uruguai e o barco de arrastre ''Instituto de Pesca Nº. 1'' capitaneado por Ruperto Elichiribehety. Xa no mes de xullo, un novo intento efectuar mediante a goleta Emma, resultou novamente infrutuoso debido á barreira de xeo.
O 30 de agosto de 1916, o piloto chileno Luís Pardo Villalón, ao mando da escampavía Yelcho da Armada de Chile, logrou finalmente rescatar á tripulación do Endurance en Punta Wild.
Sitio e monumento histórico
miniatura|[[Punta Wild, lugar de rescate da infrutuosa expedición británica transantártica.]] En Punta Wild atópase o Sitio conmemorativo do Endurance composto por un busto do capitán Luís Pardo Villalón, monólito e placas para recordar o rescate dos sobreviventes do buque británico Endurance polo Yelcho da Armada chilena, foi designado Sitio e Monumento Histórico da Antártida N°. 53 baixo o Tratado Antártico.
Reclamacións territoriais
As tres reclamaciones están suxeitas ás disposicións do Tratado Antártico.
Kekāuluohi Likelike
Miriam Kapili Kekāuluohi Likelike, nada o 13 de xaneiro de 1851 en Honolulu (Oahu) e finada o 2 de febreiro de 1887 en ʻĀinahau (Honolulu), foi unha princesa de Hawai, irmá do rei Kalākaua. Foi a nai da princesa Kaʻiulani, a última herdeira ó trono de Hawai.
Deus salve o Tsar
Deus salve o Tsar (en ruso Боже, Царя храни) foi o himno da Rusia imperial. A primeira versión, coñecida como A Oración dos rusos, foi escrita en 1815 por Vasili Zhukovski.
Historia
miniatura|dereita|O tsar [[Nicolao I de Rusia|Nicolao I encargou o himno.]] En 1833 kniaz Alexei Lvov acompañaba a Nicolao I durante a súa visita a Austria e Prusia, onde saudaban o emperador coa marcha inglesa. O tsar escoitaba a melodía da solidariedade monárquica sen entusiasmo, e ao volver a Rusia encargoulle a Lvov, como ao seu músico máis próximo, escribir un novo himno. Este, coa música de Lvov e letra de Zhukovski (como na versión anterior), foi presentado o e estivo vixente até a Revolución de Febreiro de 1917.
Letra
Non hai que considerar como himno ruso todo o poema de Zhukovski, a "Oración dos rusos", que contén as dúas versións do himno, ademais doutras estrofas.
Outros usos
Moitos compositores fixeron uso do himno para incluílo nas súas obras, destacando a Tchaikovski, quen o utilizou na súa Abertura 1812, a Marcha Eslava, a abertura do Himno Nacional dinamarqués. Durante a época soviética, as autoridades alteraron a obra do compositor (como a Abertura 1812 e a Marcha Eslava), substituíndo o antigo himno tsarista por outras cancións patrióticas. Charles Gounod utiliza o himno na súa Fantaisie sur l'Hymne National Russe (Fantasía no Himno Nacional Ruso).
En 1842, o escritor inglés Henry Chorley escribiu "God, the Omnipotent!", collendo a melodía de Lvov e publicándoo como Himno Ruso.
Logograma
Un logograma (do grego λόγος, « palabra » e γράμμα, « carácter, letra ») é un grafema único que denota un lema completo e non soamente unha parte dos seus fonemas. Na maioría dos casos nada indica, nun logograma, o seu significante (como debe ser pronunciado). Noutros termos, é un signo único escrito que representa unha palabra completa, con independencia da lingua.
Deus salve o Tsar
Outros usos
A mesma melodía utilízase tamén en varias cancións institucionais: Hail, Pennsylvania! (alma máter da Universidade de Pensilvania, Dear Old Macalester (alma máter do Macalester College), entre outros.
Leña Verde
Leña Verde foi un grupo de música tradicional galega do concello de Pol. O nome foi escollido no ano 1994 polos fundadores da actual Asociación Cultural e do grupo como recordo e recoñecemento aos integrantes dunha formación escolar homónima que existira no concello de Pol durante os anos 50 e 60. Aquela iniciativa foi promovida polo mestre Daniel Pérez, que exercía a docencia na escola de Luaces moi preto de Mosteiro. No seu comezo (1955) encargáronse de tocar os adultos Manuel Vázquez (gaita), José Iglesias (caixa) e José Domínguez (bombo), xa falecido; mentres que Daniel Pérez instituía ao alumnado que bailaba. Esta formación actuaba nos descansos das montaxes teatrais que realizaba con xente maior o mestre Pérez.
No 1958 descomponse o grupo de baile e Leña Verde conserva tan só a parte musical, participando Manuel Expósito, Francisco Balado e Sergio Villavella como gaiteiros; Ricardo Piñeira, co tamboril; Manuel Fernández co bombo ; e José Freire e José A. Brañanova, coa pandeireta. Para preparar aos novos músicos, o mestre, que tiña coñecementos musicais pero non sabia tocar a gaita, toma contacto con Antón Corral, ilustre home da música galega que daquela se atopaba en Lugo, para que viaxase desde a capital para impartir clase. O grupo realiza actuacións pola comarca ata que, a comezos dos anos 60, o falecemento do mestre e impulsor, fai que a formación desapareza, continuando viva na memoria dos veciños deste concello ata hoxe.
Abelenda, San Fiz de Quión, Touro
Abelenda é un lugar da parroquia de San Fiz de Quión no concello coruñés de Touro na comarca de Arzúa. Tiña 27 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 13 eran homes e 14 eran mulleres.
Logograma
Un logograma que denota un elemento abstracto da realidade (como unha noción, un morfema ou un lema) é un ideograma. O que representa directamente, debuxándoo, un elemento concreto da realidade é un pictograma. Logograma non debe ser confundido con logotipo.
Abelenda, San Fiz de Quión, Touro
Este lugar dista da capital do concello 7 quilómetros.
Logograma
Logogramas habituais das linguas occidentais
As linguas occidentais con alfabeto latino teñen unha parte moi escasa de logogramas na súa escritura. Porén, entre os logogramas empregados, algúns son de uso moi corrente.
Leña Verde
Daquela formación orixinal seguen no grupo actual José A. Brañanova, como percusionista; e Maruja Rielo desenvolvendo tarefas de produción. Ao mesmo tempo, ambos os dous son membros da xunta directiva da asociación cultural.
Logograma
Logogramas habituais das linguas occidentais
É o caso das cifras chamadas « árabes », por exemplo. En efecto, se collemos o logograma 1, este corresponde en cada lingua a un significante diferente. Dado que estas cifras se empregan case en todo o mundo, o número de significantes que 1 pode representar é moi importante:
Leña Verde
Leña Verde de Pol (1998)
Gravación que reflicte o traballo dos primeiros anos da existencia de grupo, composta por sete temas tradicionais e tres do autor.
Lares (2003)
Álbum con dez cortes (cinco tradicionais e cinco de autor), no cal Leña Verde se acerca a unha sonoridade folk tradicional que dá continuidade á do disco anterior, aínda que cunha intención dun maior grado de organización no desenvolvemento dos temas.
Logograma
Logogramas habituais das linguas occidentais
Ademais, na serie de logogramas como 10, 1 xa non se le un, one etc. senón que o conxunto se le, na mesma orde, dez, dix, ten, diez, عَشْرَة ʿašraʰ, jū etc.
Á parte das cifras, hai outros logogramas coñecidos:
Os logogramas teñen a característica de permitiren unha grande intercomprensión escrita: un prezo escrito por un polaco será comprensíbel a un vasco sen que este poida necesariamente pronuncialo en polaco.
Sinogramas
Ademais, os sinogramas (e tamén os kanji e os hanja) baséanse principalmente sobre o sistema logográfico: a intercomprensión escrita permanece posíbel, en graos diversos, entre locutores de linguas moi diferentes como o xaponés ou o mandarín. Un chinés ha ler, por exemplo, o carácter 貓 māo mentres que para un xaponés representará neko. Os dous han comprender « gato ». Concíbese ademais que unha escritura logográfica implica un gran número de grafemas diferentes para representar todos os lemas do léxico (por outra banda é falso pensar que a cada lema lle corresponde un carácter único, ver sinograma).
A principal dificultade destas escrituras é que fronte a un carácter descoñecido, e segundo a súa complexidade, un lector pode non ser capaz de adiviñar o seu senso, a pronunciación, mesmo ámbolos dous, mentres que cun alfabeto é posíbel, a través dun número limitado de signos, descifrar a pronunciación da maioría das palabras dunha lingua e ligar a súa grafía a un significante, que pode chamar polo significado. Por exemplo, non hai que aprender especificamente a ler e escribir a palabra francesa chat (gato) para sabelo pronunciar. En todo caso, a única dificultade reside no coñecemento ou non do feito de que a consoante final é muda: todo francófono pode ler /ʃa/ (ou /ʃat/, por error) e ligar estes sons ao significado correcto.
Para os chineses, pero tamén para os xaponeses e os coreanos, a dedución do significante e do significado de 貓 vese facilitada polo feito de que a parte dereita se corresponde á onomatopea do berro do gato e a parte esquerda á clave que representa un animal con poutas. Porén, a parte fonética deste ideo-fonograma lese miáo e non māo e a clave só de maneira xeral indica que se trata dun animal con poutas, que son moi numerosos. Sería xa que logo esaxerado afirmar que tanto o significante como o significado se deducen « naturalmente » da lectura.
Kamogawa
miniatura|esquerda|270px|Praia de Kamogawa. Kamogawa (鴨川市, かもがわし, Kamogawa-shi) é un concello da prefectura de Chiba no Xapón. Está situada ao sur da rexión de Kantō e ao sur da prefectura, na zona de provincia histórica de Awa, na parte leste da illa de Honshū. A súa superficie é de 191,30 km² e a poboación de 35.540 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 186 h/km².
Francisco de Zurbarán
Francisco de Zurbarán, nado en Fuente de Cantos (Estremadura) o 7 de novembro de 1598 e finado en Madrid o 27 de agosto de 1664, foi un pintor do Século de Ouro español. Foi un artista emblemático da Contrarreforma. Influído nos seus comezos por Caravaggio, o seu estilo foi evolucionando para se aproximar ós mestres manieristas italianos. As súas representacións afástanse do realismo de Velázquez e as súas composicións caracterízanse por un modelado claroscuro con tons máis acedos.
Mocidade
miniatura|200px|dereita|Cristo na Cruz, [[1627 (290 x 168 cm), Art Institute, Chicago.]] Era fillo de Luis de Zurbarán, comerciante acomodado, e Isabel Márquez. Probablemente se iniciase na arte pictórica na escola de Juan de Roelas, na súa cidade natal, antes de ingresar, en 1614, no obradoiro do pintor Pedro Díaz de Villanueva (1564-1654), en Sevilla, onde Alonso Cano trabou relación con Francisco Pacheco e os seus alumnos, a máis de ter certo influxo procedente de Sánchez Cotán tal cal pode se observar na Natureza morta que pintase Zurbarán cara 1633. A súa aprendizaxe rematouse en 1617, ano no que Zurbarán casou con María Páez. O único cadro que hoxe se coñece e que corresponde ós comezos da súa carreira é o dunha Inmaculada de 1616.
En 1626 e ante un notario, asinou un novo contrato coa comunidade de predicadores da orde dominica de San Paulo o Real, en Sevilla: tiña que pintar 21 cadros en oito meses. Foi entón, en 1627, cando pintou o Cristo na Cruz, obra que foi tan admirada polos seus contemporáneos que o Consello Municipal de Sevilla propúxolle oficialmente, en 1629, que fixase a súa residencia nesta cidade hispalense. Neste cadro a impresión de relevo é sorprendente: Cristo está cravado nunha burda cruz de madeira. O lenzo branco, luminoso, que lle cinxe a cintura, cun hábil drapeado, xa de estilo barroco, contrasta dramaticamente cos músculos flexibles e ben formados do seu corpo. A súa faciana inclínase sobre o ombro dereito. O sufrimento, insoportable, dá paso a un derradeiro desexo: a resurrección, derradeiro pensamento cara a unha vida prometida na que o corpo, torturado ata a extenuación pero xa glorioso, o demostra visualmente.
O mestre sevillano
miniatura|200px|dereita|San Serapio, [[1628 (120 x 103 cm) Wadsworth Athenaeum (Connecticut).]] Considerado un pintor de imaxinería (artista especializado en imaxes e estatuas) Zurbarán asinou un novo contrato en 1628 co convento da nosa Señora da Mercé Calzada, e instalouse, coa súa familia e os membros do seu obradoiro, en Sevilla. Pintou entón o cadro de San Serapio, un dos mártires da Orde da Mercé, morto en 1240 tras ser torturado, probablemente polos piratas ingleses.
Os relixiosos mercedarios (pertencentes á Orde da Mercé), ademais dos votos tradicionais de castidade, pobreza e obediencia, pronunciaban un voto de "redención ou de sangue" polo que se comprometían a entrega-la súa vida a cambio do rescate dos cativos en perigo de perde-la súa fe.
A gran capa branca ocupa a maior parte do cadro. Se se fai abstracción do rostro, a relación entre a superficie total e a deste vasto espazo branco é -exactamente- o número áureo.
Denominándose a si mesmo como "mestre pintor da cidade de Sevilla", Zurbarán espertou os celos dalgúns pintores como Alonso Cano, a quen Zurbarán desdeñou. Negouse a pasa-los exames que lle darían dereito a utilizar este título, pois consideraba que a súa obra e o recoñecemento dos grandes tiñan máis valor co que tiñan algúns membros, máis ou menos amargados, da corporación dos pintores. Chovíanlle os encargos das familias nobres e para os grandes conventos que os mecenas andaluces protexían, como os dos xesuítas.
A gloria nacional
miniatura|200px|dereita|Exposición do corpo de San Boaventura, [[1629 (250 x 225 cm), Museo do Louvre, París.]]
Dotado co título de "Pintor do Rei", volveu a Llerena, onde pintou, gratuitamente, un cadro para a igrexa da nosa Señora da Engraiada debido á devoción que sentía pola Virxe María. Os encargos amoreábanse: A nosa Señora da Defensión, a Cartuxa de Xerez da Frontera, a igrexa de San Román en Sevilla...
Navia, Vigo
miniatura|275px|Edificios 'Rabo de Galo' no PAU de Navia. San Paio de Navia é unha parroquia do concello de Vigo. Limita coas parroquias de Alcabre, Comesaña e Coruxo e pertence ó arciprestado de Vigo-Santo Andrés. Ten 12 entidades de poboación, 10 lugares e segundo o IGE, en 2022 tiña 6.269 habitantes (3.130 homes e 3.139 mulleres).
Francisco de Zurbarán
A gloria nacional
En 1639 morreu a súa segunda esposa, Beatriz, e, nese ano, Zurbarán pintou: Cristo en Emaús (Museo das Belas Artes, México) e San Francisco en éxtase. En 1641 volveu casar, por terceira vez, con Mariana de Cadros (viúva de Xoán) que morrería pouco despois.
miniatura|esquerda|A Anunciación, [[1638 (211 x 175 cm), Museo de Belas Artes, Grenoble.]]
Contra 1636, Zurbarán intensificou a exportación a América do Sur. En 1647, un convento peruano encargoulle trinta e oito pinturas, vinte e catro das cales tiñan que ser de Virxes a tamaño natural. No mercado americano puxo en venda, así mesmo, algúns cadros profanos, o que o compensou da diminución da clientela andaluza - da que outro pintor sevillano Muradela sería tamén vítima, e o que explicaría, á súa vez, a marcha de Alonso Cano a Madrid.
Os encargos que tiña Zurbarán eran moitos, e deles dá conta un contrato encontrado segundo o cal Zurbarán vendeu a Buenos Aires quince virxes mártires, quince reis e homes célebres, vinte e catro santos e patriarcas (todos eles a tamaño natural) e tamén, nove paisaxes neerlandeses. Zurbarán podíase permitir manter un obradoiro importante con aprendices e asistentes. O seu fillo Xoán, coñecido por ser un bo pintor de bodegóns (escenas de cociña, mercados e naturezas mortas), traballou probablemente para o seu pai. Unha fermosa natureza morta de Xoán Zurbarán encóntrase no museo de Kíiv.
A principios dos anos 1650 Zurbarán viaxou de novo a Madrid. Pintou, entón, en sfumato, o admirable rostro da Virxe na Anunciación (1638), que se encuentra no Museo de Grenoble, e Cristo levando a Cruz de 1653 (catedral de Orleáns). En 1658 os catro grandes pintores de Andalucía -Zurbarán, Velázquez, Alonso Cano e Muradela- se encontraban en Madrid. Zurbarán testemuñou durante a investigación levada a cabo sobre Velázquez, o que lle permitiu ingresar na Orde de Santiago como el desexaba. Desa época datan: O lenzo da Verónica (Valladolid, Museo Nacional), O repouso durante a fuxida a Exipto (Museo de Budapest) e San Francisco axeonllado cunha caveira (Madrid, colección de Plácido Domingo). O seu fiel amigo Velázquez morreu en 1660.
O 27 de agosto de 1664 Francisco de Zurbarán morreu en Madrid.
A estética e a vida conventual en Sevilla a principios do século XVII
Os relixiosos e relixiosas eran moi sensibles á dimensión estética das representacións, e estaban convencidos de que a beleza era máis estimulante para a elevación da alma cá mediocridade. Estes abades e abadesas eran, normalmente, unhas persoas cultivadas, eruditas, refinadas, cun criterio moi seguro fronte ás obras de arte.
Nas igrexas sempre houbo un retablo no que se representaban as escenas da vida de Cristo. Ademais, durante o século XVII, as sancristías -lugar no que se cambian as vestiduras sacerdotais-, decorábanse cada vez máis ricamente. Así mesmo se poñían cadros no claustro, no refectorio, nas celas (moitas destas obras medievais foron destruídas). Nas bibliotecas e salas capitulares, podíanse encontrar cadros do fundador da Orde e das personalidades máis importantes da mesma.
Estas esixencias eran propias de tódolos conventos. As pinturas de segunda orde podían estar feitas en serie, pero os mestres recoñecidos renovábanse, afondaban na súa arte e recibían moitos máis encargos.
A Orde da Mercé
miniatura|dereita|[[Aparición do apóstolo San Pedro a San Pedro Nolasco, 1629 (179 x 223 cm), Museo do Prado, Madrid.]]
A Orde da nosa Señora da Mercé foi fundada por San Pedro Nolasco en 1218 durante a Reconquista. Nolasco foi canonizado en 1628. Para os mercedarios da Mercé Calzada, Zurbarán pintou Aparición do apóstolo San Pedro a San Pedro Nolasco. Pese ao seu desexo de ir a Roma, Pedro Nolasco non puido realizar esa viaxe. San Pedro, crucificado, apareceuse a Pedro Nolasco, e díxolle: «Vin a ti, xa que ti non puideches vir a min».
Zurbarán pintou, tamén en Sevilla, para o convento da Mercé Descalza.