cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Organización territorial de Nova Zelandia
Áreas fóra das fronteiras rexionais
Nova Zelandia ten unha serie de illas periféricas que non están incluídos dentro das fronteiras rexionais. As Illas Chatham non se atopan nunha rexión, malia que o seu consello ten algunhas das facultades dun consello rexional en virtude da Lei de Xestión de Recursos. As Illas Kermadec e as Illas subantárticas de Nova Zelandia están habitadas só por un pequeno número de funcionarios do Departamento de Conservación. O Ministro de Conservación está facultado para actuar como un consello rexional para estas illas.
Use Your Illusion I
Contido
Os Use Your Illusion I e II representan un cambio no son da banda. Aínda conservando as tendencias hard rock do seu primeiro álbum Appetite for Destruction. Use Your Illusion I mostrou influencias do blues, música clásica, heavy metal, punk rock e rock n'roll clásico. Por exemplo, o vocalista da banda Axl Rose tocou o piano en varias cancións do álbum como November Rain, isto fixo que gañaran popularidade entre persoas que non escoitaban hard rock e heavy metal.
Organización territorial de Nova Zelandia
Territorios Dependentes
Nova Zelandia tamén ten responsabilidade para asuntos exteriores dos Territorios dependentes das Illas Cook e Niue e administra a dependencia de Tokelau.
Use Your Illusion I
Contido
As portadas dos álbums foron deseñadas polo artista Kostabi baseandose na pintura de Rafael A escola de Atenas, a de Use Your Illusion I e de color laranxa e a do II e azul.
Xohana Torres
Xohana Torres Fernández, nada en Santiago de Compostela o 22 de novembro de 1929 e finada en Vigo o 12 de setembro de 2017, foi unha escritora galega.
Traxectoria
Viviu a súa infancia e mocidade en Ferrol, cidade á que se mantivo afectivamente vinculada e na que foi alumna de Ricardo Carballo Calero. Foi tamén nesta cidade onde entrou en contacto co mundo do teatro e da radio. En Radio Ferrol dirixiu en 1956 o seu primeiro programa destinado a mulleres, Teresa. Dende os primeiros textos editados foi unha escritora monolingüe en galego.
Estudou Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela, onde se relacionou con María Auz, Ánxel Leira e Xosé Luís Franco Grande. Nesta época recibe o Primeiro Premio de poesía da Asociación de Prensa de Vigo.
Filla e esposa de mariño, viaxou por mar por gran parte do mundo e durante moitos anos residiu en Vigo, onde chegou a dirixir o primeiro espazo cultural de radio integramente en galego, "Raíz e Tempo", en La Voz de Vigo, e onde se desenvolve a acción da súa única novela Adiós, María (1970).
Poetisa, narradora e dramaturga, Xohana Torres é unha referencia obrigada na historia da literatura galega da segunda metade do século XX. Forma parte daquelas xeracións de escritores que, comprometidos coa lingua nos difíciles anos da ditadura franquista, contribuíron á normalización da literatura galega tocando todos os xéneros.
A proposta de Xosé Luís Méndez Ferrín e Salvador García-Bodaño ingresou na Real Academia Galega o 27 de outubro do 2001.
En 2018 A Real Academia Galega dedicoulle o Día Mundial da Poesía e publicou Natureza de illa na súa homenaxe.
Obra
O seu labor como escritora comeza en revistas como Aturuxo, Vida Gallega, Vieiros (1962) e Grial (1963).
En 1972 outórgaselle o Premio Pedrón de Ouro polo labor cultural en beneficio de Galicia. En 1981 recibe o Premio da Crítica española e a Xunta de Galicia entrégalle en 1992 o Premio á creación feminina. En 2018 a compañía Vitrasa repartiu 2000 exemplares de Adiós María nos seus autobuses de Vigo.
Canto ó teatro relaciónase co grupo Teatro Estudio, para o que facían decorados os pintores Barros Pardo e Segura Torrella, escribindo dúas obras, unha das cales, Un hotel de primeira sobre o río, consegue o Premio Castelao de Teatro galego en 1966.
Anthony W. England
Anthony Wayne England, nado en Indianapolis (Indiana) o 15 de maio de 1942, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte da misión STS-51-F. Pasou un total de 7,95 días no espazo.
Xohana Torres
Obra
Deixando a un lado as etiquetaxes da crítica, a obra de Xohana Torres é dunha calidade indiscutible, calidade recoñecida co Premio da Crítica en 1980, polo poemario Estacións ao mar.
Teatro
miniatura|[[Adiós, María, edición na BG120.]]
Anthony W. England
Traxectoria
Foi seleccionado pola NASA como astronauta en agosto de 1967, participando na misión STS-51-F e pasando un total de 7,95 días no espazo. Retirouse da NASA en 1988.
Xohana Torres
Influencias estilísticas
Entre os escritores citados como influencias na obra de Xohana Torres ou referidos por ela están Aquilino Iglesia Alvariño, Álvaro Cunqueiro, Celso Emilio Ferreiro e William Butler Yeats.
Santo Estevo, Ponte Castrelo, Castrelo de Miño
Santo Estevo é un lugar da parroquia de Ponte Castrelo no concello ourensán de Castrelo de Miño na comarca do Ribeiro. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 101 habitantes (53 homes e 48 mulleres), un menos ca en 2010 (52 homes e 48 mulleres).
La (música)
La é a sexta nota da escala musical diatónica. Con esta nota é que se afinan os instrumentos nunha orquestra. Tradicionalmente afinábase de ouvido, co que a altura (o seu grao de agudeza ou gravidade, a súa medición física exacta) desta e as demais notas era inestábel e foi aumentando co tempo (o compositor Glazunov dicía cando era maior que escoitaba todo un semitón máis agudo debido a este aumento). En 1930 un congreso internacional puxo fin a esta variación estabelecendo que a nota La correspondía a unha frecuencia de 440 hertzs.
Escala pentatónica
Unha escala pentatónica, é unha escala musical que está formada por 5 sons por oitava, e que se compón tamén de segundas maiores e terceiras menores. Emprégase para acadar unha sonoridade oriental. Este tipo de escala é moi empregado en todo o mundo, no hard rock, no heavy metal, no blues, na música para o krar etíope e a gamelan da Indonesia, as melodías dos espirituais, a música celta, os músicos das Montañas do Tatra e a música do compositor francés Claude Debussy.
Para conseguir unha escala pentatónica maior, suprímense o cuarto e o sétimo grao da escala maior desexada, e se queremos acadar escalas pentatónicas menores suprímense o segundo e o sexto grao.
Soiuz 18
Soiuz 18 foi unha misión espacial tripulada soviética lanzada o 24 de maio de 1975 mediante un foguete Soiuz 11A511 desde o cosmódromo de Baikonur.
Khaled Hosseini
Khaled Hosseini (en ), nado en Cabul, Afganistán, o 4 de marzo de 1965, é un médico e escritor afgán en lingua inglesa. Despois de graduarse, traballou como doutor en California, unha situación que el comparou "cun matrimonio arranxado". Publicou tres novelas, sendo a máis salientable a primeira, O cazador de papaventos, publicada en 2003. Tódalas súas obras están ambientadas, polo menos en parte, en Afganistán e teñen a un afgán como protagonista. Despois do éxito de O cazador de papaventos retirouse do eido da medicina para dedicarse a escribir.
Joe Engle
Joe Henry Engle, nado en Abilene (Kansas) o 26 de agosto de 1932, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte da misión STS-2 e STS-51-I. Pasou un total de 9,35 días no espazo.
Khaled Hosseini
As súas tres novelas convertéronse en bestsellers: O cazador de papaventos (2003) estivo 101 semanas na lista de mellor vendidos de The New York Times, catro delas no número un. Un milleiro de soles espléndidos (2007) estivo nesa lista durante 103 semanas, 15 delas no número un. And the Mountains Echoed (2013) debutou preto do máis alto na lista de Times e permaneceu alí durante 33 semanas, até xaneiro de 2014.
Traxectoria
Naceu en Cabul no seo dunha familia de clase alta, seu pai era diplomático e súa nai era mestra. Ós cinco anos vai vivir cos seus pais a Irán por mor do traballo de seu pai, volvendo en 1973 a Cabul. O mesmo día que nace seu irmán máis novo Mohammed Daud Khan, o seu curmán o rei de Afganistán é derrocado e proclámase a república. Tres anos máis tarde, o seu pai é enviado á embaixada de París e leva á súa familia, desde onde vivirá o comezo da guerra civil afgá en 1978, polo que o seu pai pediu asilo político ós Estados Unidos, razón pola que se mudan a California en 1980.
Alí ingresou na Universidade de Santa Clara, graduándose en bioloxía e logo de medicina na Universidade de San Diego, mentres facía súas prácticas de interno entre os anos 1996-2004 escribiu súa primeira novela, O cazador de papaventos (2003), que conseguiría publicar no 2003 converténdose nun best seller. Un ano e medio despois Khaled abandonou a menciña pra concentrarse na literatura conseguindo repetir o seu primeiro éxito coa novela Un milleiro de soles espléndidos (2007) e logo coa terceira, And the Mountains Echoed (2013).
Malia vivir desde os quince anos en Occidente, nunca esqueceu a seu país co que está moi comprometido, así en 2006 foi nomeado embaixador de boa vontade do Alto Comisionado da ONU para refuxiados (ACNUR) e ó ver a realidade postbélica decide fundar unha ONG co seu nome. Está casado con Roya Hosseini e teñen dous fillos.
Influencias
Dende pequeno Khaled leu ós clásicos da literatura oriental sendo seu libro preferido daquel entón o "Shanameh" (libro dos Reis, unha epopea persa medieval), quedando marcado pola súa experiencia vital e o seu país (envolto nunha guerra civil ata hoxe desde 1978), entre os seus temas abordou as relacións humanas, facendo fincapé na familia, a pertenza a unha xenealoxía, as raíces. O que fai que o autor amose grandes doses de empatía e mesmo tenrura nos textos.
Joe Engle
Traxectoria
Engle graduouse en enxeñería aeronáutica pola Universidade de Kansas en 1956, mesmo ano no que entrou na escola de voo da Forza Aérea dos Estados Unidos. Foi seleccionado pola NASA como astronauta en marzo de 1966. Foi o piloto de reserva do módulo lunar da misión Apollo 14 e foi asignado á misión Apollo 17 antes de que os recortes produciran cancelacións de misións posteriores e movemento de tripulacións. Finalmente participou como comandante nas misións STS-2 e STS-51-I e pasando un total de 9,35 días no espazo.
Manuel Lois Vázquez
Manuel Nolaso Lois Vázquez, nado en Maside o 29 de xaneiro de 1868 e finado no mesmo concello o 29 de xuño de 1899, foi un médico, xornalista e escritor galego.
Góis
miniatura|Mapa do concello de Góis.
Góis é un concello portugués do distrito de Coímbra, na rexión centro de Portugal continental. En 2011 tiña 4260 habitantes, nunha área de 263,3 km².
Brittany Murphy
Brittany Anne Murphy, nada en Atlanta (Xeorxia) o 10 de novembro de 1977 e finada nos Ánxeles (California) o 20 de decembro de 2009, foi unha actriz de cine e televisión estadounidense.
Traxectoria
Creceu coa súa nai en Nova Jersey. Dende os nove anos apareceu en obras de teatro locais e os trece fixo audicións para anuncios de televisión.
Actuou en 8 Mile (con Eminem), porén foi coñecida por comedias como Just Married o Uptown Girls. Traballou con actores coma Michael Douglas (Don´t Say a Word) o Winona Ryder (Girl, Interrupted), o que lle valeu o respecto dos críticos. En 2005 participou en Sin City.
Souto, Ponte Castrelo, Castrelo de Miño
Souto é un lugar da parroquia de Ponte Castrelo no concello ourensán de Castrelo de Miño na comarca do Ribeiro. Tiña 39 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 22 eran homes e 17 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 45 habitantes (26 homes e 17 mulleres).
Hope Jahren
Anne Hope Jahren, nada en Austin (Minnesota) o 27 de setembro de 1969, é unha xeoquímica e xeobióloga estadounidense.
Traxectoria
O seu pai ensinou ciencias nun colexio comunitario e ela é a menor de catro irmáns, os outros tres homes. Completou os seus estudos de Xeoloxía na Universidade de Minnesota, graduándose cum laude en 1991. Obtivo o seu doutoramento en 1996 na Universidade de California, Berkeley. De 1996 a 1999 foi profesora asistente no Instituto de Tecnoloxía de Xeorxia e logo trasladouse á Universidade Johns Hopkins onde permaneceu até 2008.
En Xeorxia levou a cabo unha investigación pioneira en paleoatmosferas utilizando plantas fosilizadas, e descubriu o segundo evento de liberación de hidratos de metano que ocorreu hai 117 millóns de anos. Tamén pasou un ano cunha bolsa Fulbright na Universidade de Copenhague, aprendendo técnicas de análises de ADN.
Durante a súa estancia en Johns Hopkins, recibiu a atención dos medios de comunicación polo seu traballo cos bosques fósiles da illa Axel Heiberg (Canadá). Os seus estudos das árbores permitíronlle estimar as condicións ambientais na illa hai 45 millóns de anos. Cos seus colaboradores analizou o esgotamento dos isótopos de osíxeno para determinar os patróns climáticos que permitiron que grandes bosques de Metasequoia prosperasen durante o Eoceno. A súa investigación en Johns Hopkins tamén incluíu a primeira extracción e análise do ADN atopado no paleosolo e o primeiro descubrimento de isótopos estábeis existentes no ADN dun organismo multicelular.
Deixou a Johns Hopkins para exercer a cátedra na Universidade de Hawai. A súa investigación centrouse no uso da análise de isótopos estábeis para determinar as características do ambiente en diferentes escalas de tempo. Desde o 1 de setembro de 2016 é profesora no Centro para a Evolución da Terra e a Dinámica da Universidade de Oslo, onde estuda a forma en que os organismos viventes e fósiles están quimicamente relacionados co ambiente.
O seu libro Lab Girl foi aplaudido como "unha memoria persoal e un himno ao mundo natural", unha fusión literaria de memorias e escritos científicos, e "unha narrativa convincentemente terreal"; "a historia dunha vocación científica que xorde no laboratorio de ciencias dunha vila pequena de Estados Unidos e termina, de momento, na Universidade de Hawai. No medio, todas as plantas e moita vida".
Distincións e honras
Recibiu tres bolsas Fulbright: en 1992 para traballos de xeoloxía en Noruega, en 2003 para ciencias ambientais en Dinamarca e en 2010 para ciencias árticas en Noruega. En 2001, gañou a Medalla Donath, outorgada pola Geological Society of America. En 2005 foi galardoada coa Medalla Macelwane, converténdose na primeira muller e o cuarto científico en gañar tanto a Medalla Macelwane como a Medalla Donath. En 2016, a revista Time Magazine nomeouna unha das "100 persoas máis influentes do mundo". Foi galardoada coa Medalla da Sociedade Australiana de Investigación Médica en 2018, ano no que tamén foi elixida membro da Academia Norueguesa de Ciencias e Letras.
KNM Helge Ingstad (F313)
O KNM Helge Ingstad (F313) é un buque de guerra da Armada Real de Noruega. A fragata foi construída en Ferrol por Navantia baseada na serie F-100 da Armada Española. A serie Fridtjof Nansen (F-300) está formada por cinco fragatas:
Accidente
O 8 de novembro de 2018, á volta duns exercicios militares da OTAN colisionou na costa norueguesa co petroleiro Sola TS de 250 metros de eslora e de bandeira maltesa. A fragata resultou danada no costado de estribor cunha vía de auga duns 20 metros sendo inundada a cámara de máquinas. Sete mariñeiros foron feridos no accidente, e o buque tivo que ser varado na costa para evitar o seu afundimento.
Francisco Lourido Sánchez
Francisco Lourido Sánchez, nado en Vilasindre (Cangas, Foz) o 23 de novembro de 1847 e finado en Arecibo (Porto Rico) no primeiro cuarto do século XX, foi un escritor galego.
Traxectoria
Fillo de Esteban Lourido Rivas (alcalde de Foz de 1865 a 1867) e Joaquina Sánchez Baño, de Xuances (Xove). Emigrou con 19 anos a illa de Porto Rico. Despois pasou a Cuba. En 1883 residía na Habana onde publicaba poesías na prensa, principalmente en El Eco de Galicia. Tamén publicou en galego o poema "Dúas almas amigas" en O Tio Marcos d'a Portela e "Os dous compadres" (conto en prosa versada) en  A Gaita Gallega. En Porto Rico publicou o libro de poemas Genialidades (1897). Composicións súas apareceron en O Novo Galiciano, Cultura Gallega e Vida Gallega.
Mark Nottingham
Mark Nottingham, nado o 30 de novembro de 1971, é un desenvolvedor de infraestrutura web.
Nottingham formou parte do Grupo de Arquitectura Técnica do W3C e actualmente é membro da Xunta de Arquitectura de Internet. Presidiu o Grupo de Traballo HTTP do IETF desde 2007, o Grupo de Traballo de QUIC de IETF desde 2016, e anteriormente presidiu o Grupo de Traballo de Direccionamiento de Servizos Web do W3C.
É autor de varios RFC de IETF relacionados con HTTP, URI e outras tecnoloxías web.
Nottingham traballou en Akamai Technologies como investigador científico, BEA Systems como tecnólogo principal senior, Yahoo! como un "técnico Yahoo" no departamento de infraestrutura de medios, e Rackspace como un arquitecto de sistemas. Logo pasou a reincorporarse a Akamai en setembro de 2012, antes de pasar a unha breve posición en Mozilla, e logo mudouse a Fastly, na Oficina do CTO.
En 2002, Nottingham escribiu "Así que che gustaría ser un geek dos estándares ", unha lista de lectura en Amazon.com para as persoas que aspiran a crear protocolos e formatos de Internet. Incluíu O príncipe de Maquiavelo entre os libros para ler: "É curto, doce (o certo é que non) e ponche no estado de ánimo adecuado para loitar e reunir consenso", chanceou.
Foi orador destacado en conferencias técnicas como XTech 2006, QCon 2007 , Velocity 2010 , linux.conf.au 2014 e ausnog 2017 ..
En agosto de 2017, Nottingham enviou problemas a varias librarías de programación solicitando a súa eliminación do código de estado HTTP 418 ("I'm a teapot"), o que deu lugar á reserva dunha próxima revisión de HTTP.
Orixinalmente de Baltimore, Estados Unidos, Nottingham graduouse da Universidade de Towson cunha licenciatura en estudos de fotoperiodismo, unha especialización de deseño propio que incluía traballos de xornalismo, fotografía e deseño gráfico.
Vive en Melbourne, Australia, coa súa familia.
Satélite asteroidal
dereita|miniatura|270px|Imaxe do asteroide [[(243) Ida e o seu satélite Dactyl realizada pola sonda Galileo.]] Un satélite asteroidal  é un asteroide que xira arredor doutro asteroide. Os asteroides con satélites grandes adoitan chamarse asteroides binarios.
O termo asteroide dobre emprégase en ocasións para os sistemas nos que o asteroide e o seu satélite son aproximadamente do mesmo tamaño. Un exemplo dun asteroide dobre é 90 Antiope, onde dous compoñentes iguais en tamaño xiran arredor dun centro de gravidade común.
Formación
A orixe dos satélites asteroidales non se coñece con seguridade e existen varias posibilidades. Unha teoría amplamente aceptada é que estes satélites se formaron a partir dos restos expulsados do asteroide primario tras dun impacto. Poden formarse outros emparellamentos cando un asteroide pequeno é capturado pola gravidade dun maior.
Descubrimento
O primeiro satélite asteroidal identificado foi Dactyl, que xira arredor de Ida. Descubriuno a sonda Galileo en 1993. O segundo descubriuse arredor de Eugenia en 1998. Descubríronse uns 37 satélites asteroidales con telescopios dende a Tierra.
Descubríronse satélites asteroidais orbitandeo o cinto de asteroides, os asteroides troianos, os asteroides Apolo e o Cinto de Kuiper. En 2005 descubríronse dous satélites xirando arredor do asteroide Silvia, o que o converte no primeiro asteroide triplo coñecido.
John Dowland
John Dowland, nado talvez en Londres en 1563 e finado en 1626, foi un músico e compositor inglés. Acadou gran renome na súa época polo seu dominio do laúde.
Obras
Algunhas das súas cancións son:
Década de 1890
A década de 1890 foi o período de tempo que transcorreu dende o 1 de xaneiro de 1890 até o 31 de decembro de 1899. Forma parte da época cultural máis coñecida como fin de siècle (en francés "fin de século"), ou Belle Époque. En lingua inglesa tamén se lle chamou posteriormente como Gay Nineties ou Naughty Nineties, especialmente no Reino Unido, referíndose á relaxación de moral e costumes que acompañaron os movementos artísticos e filosóficos en Europa como o decadentismo. Nos Estados Unidos considérase parte da "Gilded Age", seguindo o termo de Mark Twain, quen destacou a proliferación de novas fontes de riqueza e un aumento da criminalidade, e relaciónase coa forte depresión económica que xurdiu co Pánico de 1893 e o comezo das revoltas obreiras. No ámbita da moda coñécese como a "década malva" por mor da paixón que houbo pola tinguidura desta cor fabricada por primeira vez por William Henry Perkin. O 17 de xuño de 2015 aínda había 2 persoas vivas que naceran durante a década de 1890.
Itabashi
Itabashi (板橋区, いたばしく, Itabashi-ku) é un barrio especial da prefectura de Toquio no Xapón. Está situada ó sur da rexión de Kantō e ó leste da prefectura, na parte leste da illa de Honshū. A súa superficie é de 32,17 km² e a poboación de 536.320 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 16.670 h/km².
Tomistominos
Os tomistominos (Tomistominae) son unha subfamilia de réptiles crocodilianos que comprende unha soa especie viva, o falso gavial ou gavial malaio. Coñécense tamén moitas especies fósiles encadradas nesta subfamilia, que estenden o rango da subfamilia ata o Eoceno. A diferenza do falso gavial, que é unha especie de auga doce que vive exclusivamente no sueste asiático, os tomistominos extintos tiñan unha distribución global e vivían en estuarios e ao longo da liña costeira.
A clasificación dos tomistominos dentro de Crocodilia foi moi discutida e flutuante; tradicionalmente se pensaba que estaban dentro da familia Crocodyloidea, xa que teñen moitas semellanzas morfolóxicas cos crocodilos, pero as evidencias moleculares indican que están máis próximos aos gaviais e dentro da familia Gavialoidea.
Descrición
Os tomistominos teñen fociños estreitos ou loxirrostrinos como os dos gaviais indios. O actual falso gavial vive en augas doces e utiliza o seu longo fociño e afiados dentes para capturar peixes, aínda que os gaviais indios ou verdadeiros están máis adaptados á dieta piscívora. A pesar da semellanza cos gaviais, a forma dos ósos do cranio dos tomistominos líganos máis aos crocodilos. Por exemplo, os tomistominos e crocodilos teñen barras postorbitais delgadas detrás das órbitas oculares e unha gran cavidade para o quinto dente maxilar. O óso esplenial da mandíbula inferior é longo e delgado, adquirindo unha distintiva forma de V que non se observa nos gaviais.
Historia evolutiva
miniatura|esquerda|Cranio de Kentisuchus toliapicus.
Os tomistominos apareceron no Eoceno en Europa e Norte de África. O tomistomino máis antigo coñecido é Kentisuchus spenceri de Inglaterra, aínda que hai un resto fósil aínda máis antigo dun posible tomistomino do Paleoceno de España. Outros tomistominos iniciais son Maroccosuchus zennaroi de Marrocos e Dollosuchus dixoni de Bélxica. Estes primeiros tomistominos habitaban no océano de Tetis, que cubría gran parte de Europa e o norte de África no Paleoxeno. Varios tomistominos temperáns atopáronse en depósitos mariños costeiros, o que suxire que vivían ao longo da liña de costa ou en estuarios. Os gaviaoloides pénsase que eran animais costeiros. Os estilos de vida mariños destas primeiras formas probablemente permitiron aos tomistominos espallarse arredor do mar de Tetis, formando unha poboación do norte en Europa e outra do sur no norte de África.
Posteriormente no Eoceno e Oligoceno, os tomistominos estendéronse por Asia. As especies do Eoceno medio Ferganosuchus planus e Dollosuchus zajsanicus atopáronse en Casaquistán e Kirguizistán. Os tomistominos chegaron a China e Taiwán coa especie de final do Eocene Maomingosuchus petrolica e a especie do Mioceno Penghusuchus pani. Unha especie, "Tomistoma" tandoni, viviu na India durante o Eoceno medio. Durante este tempo, o subcontinente Indio estaba separado da terra continental de Asia, o que era unha barreira para as especies que non podían tolerar a auga de mar. O mar de Obik, que separaba Europa de Asia, tamén impedía unha fácil viaxe. Os tomistominos podían cruzar estas áreas, o que indica que tiñan tolerancia pola auga salgada.
Os tomistominos cruzaron o océano Atlántico e espalláronse polas Américas no Oligoceno, Mioceno e Plioceno. O tomistomino neotropical máis antigo coñecido é Charactosuchus kuleri de Xamaica. Propúxose que hai unha estreita relación entre C. kuleri e D. zajsanicus de Bélxica, suxerindo que os tomistominos migraron desde Europa ás Américas a través da ponte de terra de De Geer, que conectaba Noruega e Groenlandia, e a terra continental de Norteamérica ou a ponte de terra de Thule que conectaba a Escocia, Islandia, Groenlandia e Norteamérica. O xénero de Thecachampsa estaba presente ao longo da costa leste de Norteamérica durante o Oligoceno, Mioceno e Plioceno.
miniatura|[[Rhamphosuchus|Rhamphosuchus crassidens, un tomistomino xigante da India.]] Os tomistominos desapareceron de Europa durante o Oligoceno pero regresaron ao final desa época. Diversificáronse e fixéronse comúns no Mioceno medio. Un tomistomino, Tomistoma coppensi, é coñecido desde o Mioceno tardío de Uganda. A aparición dos tomistominos en África central é pouco usual, xa que hai poucas evidencias de especies do Mioceno tardío no norte de África, unha área á que deberon viaxar desde Europa.
Os tomistominos puideron viaxar de África á Asia cando Arabia chocou co continente eurasiático no Mioceno temperán. Porén, os tomistominos do Mioceno de Asia puideron tamén ser descendentes dos tomistominos do Eoceno que estaban xa presentes no leste de Asia. Os tomistominos espalláronse polo subcontinente Indio durante esa época. Unha especie, Rhamphosuchus crassidens, foi un dos crocodilos máis grandes que nunca existiu, que medraba ata uns estimados 8 a 11 m. Novas especies como Toyotamaphimeia machikanensis estaban presentes no Xapón no Plistoceno. Porén, no sueste de Asia, hai poucas evidencias fósiles dos tomistominos que precederon ao falso gavial. Por tanto, a súa relación coas especies extintas non está clara.
Filoxenia
O falso gavial Tomistoma é similar ao verdadeiro gavial Gavialis no seu fociño lonxirrostrino, que é longo e estreito. Aínda que os crocodilos son tamén lonxirrostrinos, os seus fociños non son tan estreitos coma os de Tomistoma e Gavialis. Certos detalles da morfoloxía de Tomistoma e Gavialis suxiren que ambos está só distantemente relacionados e que os fociños longos evolucionaron independentemente en cada liñaxe como resultado de evolución converxente. Morfoloxicamente, os tomistominos parecen estar máis estreitamente relacionados cos crocodílidos, polo que poderían compartir un antepasado común máis recente cos crocodilos que co gavial. Nesta filoxenia, os gaviais separáronse do antepasado común dos tomistominos, crocodilos e aligátores hai uns 66 millóns de anos no Cretáceo tardío. Velaquí un cladograma de Piras et al. (2007) que sitúa os tomistominos dentro dos Crocodyloidea:
Non obstante, recentes análises moleculares dos crocodilianos atoparon unha estreita relación entre Tomistoma e Gavialis. Segundo esta filoxenia, as dúas formas son taxons irmáns, máis estreitamente relacionados entre si que con calquera crocodiliano vivo. Se son taxons irmáns, a diverxencia das dúas formas crese que ocorreu no Eoceno ou Mioceno medio. Se Tomistoma e Gavialis se considera que están estreitamente relacionados, as semellanzas morfolóxicas entre Tomistoma e os crocodilos deben ser unha converxencia. Nese caso, a converxencia orixina un problema coñecido como atracción das ramas longas, onde características similares pero que evolucionaron independentemente en Tomistoma e crocodilos implican erradamente que estes dous grupos moi derivados están estreitamente relacionados. De feito, estes caracteres compartidos enmascaran as relacións próximas entre Tomistoma e Gavialis.
A atracción das ramas longas pode resolverse se se observan diferenzas entre os membros ancestrais de cada grupo. Se os dous grupos estaban moi relacionados, os membros temperáns deberían ter trazos primitivos do antepasado común e deberían carecer de trazos derivados que causan a atracción das ramas longas. Desgrazadamente, os fósiles de tomistominos non resolven a atracción das ramas longas cando os seus caracteres se engaden ás análises filoxenéticas, polo que aínda permanece o conflito entre as filoxenias morfolóxicas e as moleculares.
Algúns estudos combinaron caracteres morfolóxicos e moleculares nas súas análises. As análises que inclúen caracteres morfolóxicos pero aínda dependen fortemente das secuencias de ADN encontran unha estreita relación entre Tomistoma e Gavialis. As análises que usan máis caracteres dos ósos e fósiles sosteñen a relación estreita de Tomistoma cos crocodilos.
Relacións dentro de Tomistominae
Velaquí un cladograma de Shan et al. (2009):
O cladograma seguinte é o da análise de Christopher A. Brochu e Glenn W. Storrs (2012).
Spinnerette
Spinnerette é un proxecto en solitario de rock alternativo e indie rock da artista australiana Brody Dalle. Para este proxecto ten colaborado con Tony Bevilacqua (antigo membro de The Distillers), Jack Irons (What Is This?, Red Hot Chili Peppers, Walk The Moon, Eleven e Pearl Jam) e Alain Johannes (What Is This?, Walk The Moon, Eleven, Queens of the Stone Age e Them Crooked Vultures). Dalle anunciou a aparición da banda no mes de marzo de 2007.
Asociación de Fútbol de Iugoslavia
A Asociación de Fútbol de Iugoslavia (FSJ) (en serbio: Фудбалски Савез Југославије/Fudbalski Savez Jugoslavije, en croata: Nogometni savez Jugoslavije, esloveno: Nogometna zveza Jugoslavije, en macedonio: Фудбалски сојуз на Југославија, en montenegrino: Fudbalski Savez Jugoslavije) foi o corpo gobernante do fútbol de Iugoslavia. Foi fundada en 1919 en Zagreb (actual Croacia) co nome de Jugoslavenski nogometni savez, pasou a formar parte da FIFA en 1923 e foi membro fundador da UEFA en 1954.
Charlie Hunnam
Charles Matthew "Charlie" Hunnam, nado o 10 de abril de 1980 en Newcastle, é un actor inglés. É coñecido polos seus papeis de Jackson "Jax" Teller na serie de FX Sons of Anarchy (2008–14), Pete Dunham en Green Street (2005), Nathan Maloney no drma Queer as Folk (1999–2000), Lloyd Haythe na comedia Undeclared (2001–02), Nicholas Nickleby en Nicholas Nickleby (2002), Raleigh Becket en Pacific Rim (2013), Percy Fawcett en The Lost City of Z (2017) e o rei Artur en Rei Artur: A lenda de Excálibur de Guy Ritchie (2017).
Ácido sulfónico
150px|miniatura|Estrutura xeral dun ácido sulfónico co grupo funcional indicado en azul. Un ácido sulfónico é un ácido orgánico que pertence ao grupo dos compostos organosulfurados, que ten a fórmula xeral RS(=O)2–OH, onde R é un grupo orgánico alquilo ou arilo e o grupo S(=O)2–OH é un sulfonil hidróxido. Un ácido sulfónico pode considerarse que é como un ácido sulfúrico cun dos seus grupos hidroxilo cambiado por un substituínte orgánico. O composto parental (co substituínte orgánico cambiado por un hidróxeno) é o composto hipotético ácido sulfuroso. Os sales e ésteres de ácidos sulfónicos denomínanse sulfonatos. A maioría dos ácidos sulfónicos son artificiais; entre os naturais hai que salientar a taurina.
Preparación
O ácido sulfónico prodúcese polo proceso de sulfonación. Xeralmente o axente sulfonante é o trióxido de xofre (óxido de xofre (VI)). Unha aplicación a grande escala deste método é a produción de ácidos alquilbencenosulfónicos: Nesta reacción o trióxido de xofre é un electrófilo e o areno (hidrocarburo aromático) sofre unha substitución aromática electrofílica.
Os tiois poden ser oxidados a ácidos sulfónicos:
Certos ácidos sulfónicos, como o ácido perfluorooctanosulfónico prepáranse por fluoración electrofílica de ácidos sulfónicos preformados. A conversión neta pode representarse simplificadamente así: miniatura|dereita|180px|Modelo do ácido metanosulfónico.
Propiedades
Os ácidos sulfónicos son ácidos moito máis fortes que os seus correspondentes ácidos carboxílicos. O ácido p-toluenosulfónico, cun pKa de -2,8, é aproximadamente un millón de veces máis forte como ácido que o ácido benzoico, cun pKa de 4,2. Igualmente, o ácido metanosulfónico ( pKa = -1,9) é tamén arredor dun millón de veces máis forte que o ácido acético. A causa da súa polaridade, os ácidos sulfónicos adoitan ser sólidos cristalinos. Son ademais incoloros e non oxidantes. Debido á súa alta acidez, os ácidos sulfónicos son a miúdo solubles en auga ou teñen propiedades similares ás dun deterxente.
A estrutura dos ácidos sulfónicos ilústrase polo composto que serve de prototipo, o ácido metanosulfónico. O grupo ácido sulfónico, RSO2OH, presenta un centro de xofre tetraédrico, o que significa que o xofre está no centro de catro átomos que o rodean: tres oxíxenos e un carbono. A xeometría global do centro de xofre lembra a forma do ácido sulfúrico.
Aplicacións
Aínda que os ácidos sulfónicos de alquilo e arilo son ben coñecidos, a maioría das aplicacións están asociadas cos derivados aromáticos.
Deterxentes e surfactantes
Os deterxentes e surfactantes son moléculas que combinan grupos moi apolares e grupos moi polares. Tradicionalmente, os xabóns son os surfactantes máis populares, que derivan de ácidos graxos. A partir de mediados do século XX, o uso de ácidos sulfónicos superou ao dos xabóns nos países desenvolvidos. Por exemplo, prodúcense uns 2.000 millóns de quilogramos de alquilbencenosulfonatos cada ano para diversos propósitos. Os sulfonatos de lignina, producidos por sulfonación da lignina son compoñentes dos fluídos de perforación e aditivos en certos tipos de formigón.
Tinturas
Moitas das tinturas antroquinonas prodúcense ou procésanse por sulfonación. Os ácidos sulfónicos tenden a unirse firmemente ás proteínas e carbohidratos. A maioría das tinturas "lavables" son ácidos sulfónicos (ou conteñen un grupo sulfonilo) para esa razón. O ácido p-cresidinosulfónico utilízase para facer colorantes alimentarios.
Catalizadores ácidos
Como son ácidos fortes, os ácidos sulfónicos utilízanse tamén como catalizadores. Os exemplos máis simples son o ácido metanosulfónico, CH3SO2OH e o ácido p-toluenosulfónico, que se usan regularmente en química orgánica como ácidos que son lipofílicos (solubles en solventes orgánicos). Os ácidos sulfónicos poliméricos son tamén moi útiles. As resinas Dowex son derivados sulfónicos do poliestireno e utilízanse como catalizadores e para o intercambio iónico (abrandamento de augas).O Nafion, que é un ácido sulfónico polimérico fluorado é un compoñente de membranas de intercambio protónico en pilas de combustible.
Fármacos
Os fármacos antibacterianos sulfonamidas (sulfas) prodúcense a partir de ácidos sulfónicos.
Esterificación
Os ácidos sulfónicos poden converterse en ésteres. Esta clase de compostos orgánicos ten a fórmula xeral R-SO2-OR. Os ésteres sulfónicos como o metil triflato son considerados uns bos axentes alquilantes en síntese orgánica. Estes ésteres sulfonados son xeralmente preparados por medio de alcohólise de sulfonil cloruros: miniatura|dereita|150px|Metil triflato.
Cloración
Os grupos sulfonil haluros aparecen cando un grupo funcional sulfonil se une por enlace simple a un átomo de halóxeno. Teñen a fórmula xeral R-SO2-X, onde X é un haluro, case invariablemente o cloruro. Prodúcense por cloración de ácidos sulfónicos utilizando tionil cloruro e reactivos relacionados.
Desprazamento
Aínda que o enlace C-SO3H é forte, o enlace (aril)C-SO3 pode ser clivado por certos nucleófilos. Ten importancia tanto histórica coma actual a α-sulfonación de antroquinonas seguida polo desprazamento do grupo sulfonato por outros nucleófilos, os cales non poden ser colocados na molécula directamente. Un dos métodos iniciais que foron usados para producir fenol implicaba a hidrólise básica do bencenosulfonato de sodio, o cal pode xerarse doadamente a partir de benceno.
Preocupación medioambiental
Os derivados de ácidos sulfónicos xeralmente non derivan de precursores naturais e tenden a biodegradarse lentamente. Algúns, como o ácido perfluorooctanosulfónico, foron detectados no soro sanguíneo humano. Isto non debería ser sorprendente porque todos os compostos de flúor orgánicos teñen unha estabilidade moi grande, e unha biodegradabilidade baixa ou nula. Moitos son fabricados para que resistan as condicións químicas máis duras, por exemplo o teflón (que ten flúor pero non é un composto sulfónico). Os ácidos sulfónicos non fluorados adoitan ter baixas toxicidades.
Selo
Selo (do latín sigillum) orixinalmente designa a peza, xeralmente feita en metal, onde se gravan sinais.
Selo tamén pode referirse a:
KNM Thor Heyerdahl (F314)
O KNM Thor Heyerdahl (F314) é un buque de guerra da Armada Real de Noruega. Esta fragata foi construída en Ferrol por Navantia baseada na serie F-100 da Armada Española. A serie Fridtjof Nansen (F-300) está formada por cinco fragatas:
Proxecto P-9
miniatura|300px|Planta de produción de [[auga pesada en Sylacauga, Alabama]] O Proxecto P-9 (P-9 Project) foi o nome en código que recibiu o programa de produción de auga pesada do Proxecto Manhattan durante a segunda guerra mundial. A planta Cominco en Trail, Columbia Británica, actualizouse para producir auga pesada, mentres que DuPont construíu tres plantas nos Estados Unidos: en Morgantown Ordnance Works preto de Morgantown, Virxinia Occidental; en Wabash River Ordnance Works preto de Dana e Newport, Indiana; e en Alabama Ordnance Works preto de Childersburg e Sylacauga, Alabama. As plantas estadounidenses operaron dende 1943 ata 1945, mentres que a planta canadense de Trail continuou operando ata 1956. Construíronse tres reactores nucleares que usaban a auga pesada deste proxecto: o Chicago Pile 3 en Argonne, e o ZEEP e o NRX nos Laboratorios Chalk River do Canadá.
NGC 5253
NGC 5253 é un galaxia irregular da constelación de Centaurus. Foi descuberta por John Frederick William Herschel o 15 de marzo de 1787. NGC 5253 está situada dentro do Subgrupo M83 de Centaurus A/Grupo M83, un grupo de galaxias relativamente próximo que inclúe a radiogalaxia Centaurus A e o galaxia espiral M83.
NGC 5253 é considerada unha galaxia anana con formación estelar. A Supernova 1972E, é segunda supernova máis brillante visible dende a Terra (cun pico de magnitude visual de 8,5, só máis débil que SN 1987A) ó longo do século XX, e tivo lugar nesta galaxia. Outra supernova, SN 1895b, tamén foi rexistrada nesta galaxia.
1558
Outros
Historia ano a ano
Æsir
Para os antigos nórdicos os Æsir (singular Áss, feminino Ásynja, feminino plural Ásynjur) eran os principais deuses do panteón do paganismo nórdico, aquí están incluídos a maioría das máis salientables figuras tales como Odín, Thor, Tyr e Balder ata un total de 32 deuses principais. Eran fundamentalmente divindades guerreiras, ás que lle rendían culto a aristocracia e os guerreiros, e se opoñían ós deuses Vanir, divindades agrícolas, coas que estaban en permanente conflito.
Rupert Keegan
Rupert Keegan, nado o 26 de febreiro de 1955 en Westcliff-on-Sea, Essex, é un expiloto de competición de Inglaterra. Participou en 37 Grandes Premio s do Campionato Mundial de Fórmula Un, debutou o 8 de maio de 1977. Non anotou puntos de campionato.
Keegan gañou o Campionato do Reino Unido de Fórmula 3 de 1976, que o levou á Fórmula 1. Logo de dúas tempadas con Hesketh e Surtees, ningún deles, equipos particularmente competitivos, gañou o Campionato Aurora de Fórmula Un en 1979. Regresou ao Campionato Mundial de Fórmula Un con RAM pilotando o seu Williams FW07B tamén con pobres resultados, igual que algunhas carreiras que fixo con March.
Logo da Fórmula Un, Keegan correu nos Estados Unidos na Champ Car, e tamén nas carreiras de resistencia. Logo da súa retirada, dedicouse aos negocios e tamén traballou como instrutor de carreiras.
Obsesión
miniatura|A presión dos [[medio de comunicación|medios de comunicación polos corpos perfectos e delgados leva a moitas mulleres e rapazas a sufrir enfermidades obsesivas como a anorexia ou a bulimia.]] A obsesión consiste na perturbación do ánimo caracterizada por pensamentos que producen temor, medo, preocupación, por un tipo de condutas diferentes segundo o tipo de pensamento que o asalta, pese ós esforzos de librarse del.
Rupert Keegan
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Obsesión
O termo provén da palabra latina "obsessĭo", traducido como asedio.
Tipos
Ter obsesión pola comida, por exemplo, pode levar a quen a pacede a sufrir enfermidades como bulimia e anorexia, facendo imposible modificar o peso desta persoa de forma saudable.
E por último, o que parece ser o tipo máis habitual dos tres, coñecido coma a síndrome anancástica, unha desorde mental que se asocia coa orde e a limpeza. A persoa que o padece, ordena o ordenado, limpa o xa limpo, e non tolera que algo non se atope no seu lugar. A xente que padece esta síndrome, acostuma ser de mentalidade ríxida e intolerante e moi dados a respectar as normativas relacionadas coa organización.
A obsesión como enfermidade
Os síntomas desta enfermidade inclúen o exceso de lavado ou limpeza; acaparamento e extrema preocupación con pensamentos sexuais, violentos ou relixiosos; ou rituais como abrir e pechar unha porta un número de veces antes de entrar ou saír dunha habitación. Estes síntomas consomen a maior parte do tempo e con frecuencia, causan angustia emocional e financeira.
Os actos realizados por este tipo de persoas poden semellar paranoicos e psicópatas; porén, está comprobado que en xeral, recoñecen que as súas obsesións son irracionais, e por este motivo, poden chegar a estar máis angustiados.
Este trastorno afecta a nenos e adolescentes, así como adultos. Aproximadamente a metade dos adultos con obsesión, reportan un indicio desde a infancia, o que suxire unha continuidade dos trastornos de ansiedade durante toda a vida.
Catafracto
miniatura|Recreación histórica dun catafracto da era [[Imperio Sasánida|sasánida.]] O catafracto fai referencia á cabalería pesada na que tanto o xinete como o cabalo portaban armadura. O termo procede do grego kataphraktós (literalmente:"totalmente encerrado"), e a súa invención corresponde aos persas.
Características
Aínda que é certo que o seu poder de choque era máis que significativo e a súa invulnerabilidade case total, adoecía de defectos notorios: tanto o xinete como o cabalo cansábanse pronto, movíanse máis lentamente que outras cabalerías e eran pouco aptos para unha loita prolongada no deserto.
Posuían unha capacidade de manobra moito maior que a das indisciplinadas cabalerías pesadas occidentais, que só tiñan dous movementos: a carga frontal e a de tomada (isto é, repasando a liña inimiga). Os catafractos, que cargaban en formación máis ordenada, podían efectuar ataques envolventes, polo flanco, cargas frontais e mesmo fustrigación, xa que en certos períodos se dotou ao modelo de armas lixeiras (arcos e dardos).
Pobos, estados ou grupos tribais que utilizaron catafractos ao longo das súas historia, de maior a menos importancia no seu uso, foron: Imperio Parto, sármatas, armenios, Imperio Seléucida, Pérgamo, Imperio Sasánida, Imperio romano, Imperio bizantino.
Tralo seu uso ocasional por parte dos persas, os catafractos foron adoptados (xa na etapa baixoimperial) como tropas de elite romanas, sendo o xerme da cabalería pesada en Europa Occidental e dando lugar, no Imperio Bizantino, a unha continuación do mesmo modelo, pero con estribos engadidos, o que converteu aos catafractos bizantinos nunha forza de choque case irresistíbee. Co xeneral Belisario, constituíron un dos factores determinantes para a reconquista, por parte de Xustiniano, de gran parte do Imperio Occidental.
Durante séculos foron en Europa Oriental o que foran antes os lexionarios romanos: soldados profesionais e fiábeis, recrutados na súa maioría de Asia Menor. Trala derrota na batalla de Manzikert, no ano 1071, a mans da rápida cabalería lixeira de turcos selxúcidas practicamente desaparecen da historia.
Fiar
miniatura|
Fiar ou o fiado é o proceso de torcer e estirar unha fibra para obter un único fío longo e resistente.
As diversas fibras utilizadas na elaboración de tecidos procésanse de diferentes maneiras, aínda que todas inclúen un paso final da fiado no que se utiliza un fuso ou unha roca. No fuso as fibras, en Galicia de la ou liño, pero que tamén poden ser de algodón, xuta, seda e moitos outros materiais de orixe animal ou vexetal, cóllense coa man esquerda e guíanse coa dereita, da que pendura o fuso. O fuso está xirando, o que imprime unha torsión ao fío e fai que teña a característica estrutura helicoidal.
Un avance foi a introdución da roca, unha roda accionada co pé e que xira multiplicando a velocidade de fiado. A utilización do vapor para mover a roca deu lugar á Revolución Industrial.
Ursinos
A dos ursinos (Ursinae) é unha subfamilia de mamíferos da orde dos carnívoros e familia dos úrsidos.
Clasificación
A subfamilia foi descrita en 1866 polo naturalista arxentino de orixe alemá Hermann Burmeister, aínda que parece que xa fora citada en 1817 por Johann Fischer von Waldheim.
A Fonte, Guillarei, Tui
A Fonte é un lugar da parroquia de Guillarei, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. Segundo o padrón municipal de habitantes do Instituto Galego de Estatística no ano 2019 tiña 32 habitantes (15 homes e 17 mulleres), un descenso de 9 habitantes respecto ao ano 1999.
Hans Stuck
Hans Stuck (ás veces chamado Hans Stuck von Villiez, apelido pronunciado shtook), nado o 27 de decembro de 1900, en Varsovia e finado o 9 de febreiro de 1978, en Grainau, foi un piloto de Alemaña. O seu fillo Hans-Joachim Stuck (nado en 1951) e os seus netos Johannes e Ferdinand Stuck convertéronse en pilotos de carreiras.
Malia moitos éxitos nas carreiras de Gran Prix para a Auto Union a principios dos anos 1930, durante a era dos famosos "Frechas prateadas", agora é coñecido principalmente polo seu dominio nas subidas de montaña, que lle valeu o apelido de "Bergkönig" ou "Rei das montañas".
Carreira antes da Segunda Guerra Mundial
A experiencia de Stuck nas carreiras de automóbiles comezou en 1922 nas madrugadas, levando leite da súa granxa a Múnic, pouco despois do seu primeiro matrimonio. Isto acabou levandoo a competir nas subidas de montaña, gañou a súa primeira carreira, en Baden-Baden, en 1923. Poucos anos despois, despois dun ano como privado para Austro-Daimler, converteuse nun piloto oficial para eles en 1927, foille ben nas subidas e fixo a súa primeira aparición nunha carreira en circuíto no Gran Premio de Alemaña ese mesmo ano. En 1931, Austro-Daimler deixou as carreiras e Stuck acabou conducindo un Mercedes-Benz SSKL en carreiras deportivas, onde continuou sobresaíndo.