cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andrea Maceiras
Traxectoria
En 2020, concedéronlle o premio dos Clubs de Lectura da Consellería de Educación de Galicia como a autora máis lida. E ese mesmo ano, gañou o premio Merlín de literatura infantil con A folla azul, publicada en 2021. No ano 2021 gañou o XV premio Raíña Lupa de literatura infantil e xuvenil da Deputación da Coruña coa obra Que me pare o corazón se te esquezo.
En marzo de 2022 gañou o XIX Premio Anaya de Literatura Infantil y Juvenil coa obra Alma de elefante, que verá a luz o 31 de marzo de ese mesmo ano.
Cristovo de Licia
Considerado un mártir cristián, Cristovo morreu durante o reinado de Decio, emperador romano do século III. A pesar de ser un dos santos máis populares do mundo, sábese moi pouco da súa vida.
San Cristovo venérase o 9 de marzo en Grecia, o 9 de maio na Igrexa Ortodoxa, o 16 de novembro en Cuba e o 10 de xullo nalgunhas localidades de España. O Calendario Tridentino da Igrexa Católica permitía a celebración de San Cristovo no día 25 de xullo, só en misas privadas. Esta restrición foi retirada máis tarde. A Igrexa Católica recoñece que pouco se sabe da vida do santo agás varias lendas atribuídas ao personaxe. A máis popular orixínase da Lenda dourada, unha compilación de historias de santos do século XIII.
Lenda de San Cristovo
miniatura|250px|esquerda|San Cristovo, na igrexa de [[Labrada, Guitiriz|Santa María de Labrada, Guitiriz]] Un rei pagán en Canaá ou en Arabia, a través das pregaria da súa dona tivo un fillo a quen bautizou de Reprobus (Offerus), dedicándoo ao deus Apolo. Roprobus medrou axiña e acadou un gran tamaño e unha forza extraordinaria, e decidiu servir só aos mais fortes e bravos. Na súa procura de tales individuos, acabou servindo a un rei poderoso e a un individuo que alegaba ser o propio Satanás, mais acabou por considerar que ambos os dous carecían de coraxe, xa que o primeiro temía o nome do demo e o outro asustábase coa visión dunha cruz. Despois atopouse cun eremita que lle educou na fe cristá, bautizándoo. Reprobus rexeito xaxuar e rezar a Cristo, mais aceptou a tarefa de axudar as persoas a atravesar un perigoso río no que morreran moitos tentándoo cruzar.
Certo día, Reprobus atopou na beira do río un cativo e axudouno a cruzar, porén cada vez o neno pesaba máis e máis, de tal xeito que sentía coma se o mundo enteiro estivese sobre os seus ombros. Após a travesía, o rapaz reveloulle ser o Creador e o Redentor do mundo. De aí provén o nome Cristovo, que significa "aquel que carga a Cristo". O neno ordenou a Reprobus que chantase o seu caxato no chan. Na mañá seguinte, apareceu no lugar unha exuberante palmeira. Este milagre fixo que moitos se convertesen, espertando a furia do rei da rexión. Cristovo foi preso e, despois dun martirio cruel, foi decapitado.
A análise histórica das lendas de San Cristovo suxestiona que Reprobus (Christovo) viviu durante o período de perseguimento aos cristiáns do emperador Decio ou do emperador Diocleciano, e que foi capturado e martirizado polo gobernador da Antioquía De acordo co historiador David Woods, os restos mortais de Cristovo foron posibelmente levados para Alexandría por Pedro I, onde serían confundidos cos do mártir exipcio San Menas.
Veneración e padroado
miniatura|San Cristovo por [[Juan Martínez Montañés]] A lenda de San Cristovo, de orixe grega, provabelmente tivo inicio no século VI. A mediados do século IX, xa se espallara por Francia. Orixinalmente Cristovo era só un mártir e, como tal, atópase rexistrado nos antigos martiroloxios. A pasaxe simple sobre a súa vida despois deu lugar a lendas máis elaboradas. A idea vinculada ao seu nome, primeiramente entendida no sentido espiritual, como "aquel que leva a Cristo no corazón", foi tomando un sentido máis literal por volta dos séculos XII e XIII, volvéndose o principal feito do santo. O feito de ser frecuentemente chamado de "gran mártir" pode ter dado orixe á historia de que posuía unha estatura enorme. O río e o peso do neno puideron acrecentarse coma maneira de identificar as probas e loitas dunha alma que ten sobre si o xugo de Cristo neste mundo.
Cristovo sempre foi un santo moi popular, sendo reverenciado especialmente por atletas, mariñeiros, barqueiros e viaxantes. É considerado un dos catorce santos auxiliares. O seu padroado é vasto, sendo máis coñecido por asuntos relacionados coas viaxes. Tamén é padroeiro de varios lugares coma Baden, Barga, Mecklemburgo, Brunswick, Rab, Illa de San Cristovo, Mondim de Basto, Vilnius e A Habana. Pola súa banda en Galicia é padrón de 65 parroquias (Parroquias de Galicia baixo a advocación de san Cristovo); ademais forma parte do nome do concello ourensán de San Cristovo de Cea.
Referencias na cultura popular
Non se pode negar a existencia deste mártir, como ben demostra a obra do xesuíta Nicholas Serarius, no seu tratado sobre ladaíñas, "Litaneutici" (Colonia, 1609), e Molanus na súa historia sobre retratos sagrados, "De picturis et imaginibus sacris" (Louvain, 1570). Nunha pequena igrexa dedicada ao mártir San Cristovo, soterrouse o corpo de San Remixio de Reims , 532 (Acta SS., 1 out., 161). San Gregorio o Grande (f. 604) fala dun mosteiro de San Cristovo (Epp., x., 33). O brevario e misal mozárabe, atribuído a San Isidoro de Sevilla (f. 636), contén unha cita especial na súa honra. En 1386 fundouse unha irmandade baixo o padroado de San Cristovo en Tirol e Vorarlberg, para guiar os viaxeiros cara Arlberg. En 1517, existíu unha sociedade de temperanza de San Cristovo en Carintia, Estiria, en Saxonia, e en Múnic. Amosábase moita veneración en Venecia, ao longo das marxes do Danubio e o Rin e doutros ríos que sufrían de asolagamentos. O retrata máis antigo do santo áchase no mosteiro do Monte Sinaí que data do tempo de Xustiniano (527-65). Atopáronse moedas coa súa efixie en Würzburg, en Würtemberg, e en Bohemia.
A imaxe de San Cristovo aparece nas entradas de moitas igrexas e vivendas, e tamén moitas veces en pontes; estas estatuas e tamén moitas das pinturas levan a inscrición: "Quen olle a imaxe de San Cristovo nin desfalecerá nin caerá en todo o día." Invócase contra as treboadas, raios, a epilepsia, a peste.
A Igrexa, Céltigos, Frades
A Igrexa é un lugar da parroquia de Céltigos no concello coruñés de Frades da comarca de Ordes. Tiña 11 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE, dos cales 4 eran homes e 7 eran mulleres.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Antonio López de Santa Anna
Traxectoria
Foi Presidente de México en once ocasións. Ao longo da súa longa carreira política uniuse en distintas ocasións a realistas, insurxentes, monárquicos, republicanos, liberais e conservadores. Santa Anna foi tamén gobernador do Iucatán en 1824. A súa figura é unha das máis importantes e polémicas na historia mexicana.
From Our Living Room to Yours
From Our Living Room to Yours é o segundo álbum de estudio da banda estadounidense de indie rock The American Analog Set, publicado o 1 de xullo de 1997 a través do selo Emperor Jones records.
Motor eléctrico
É o máis usado de todos os tipos de motores, pois combina as vantaxes da enerxía eléctrica - baixo custo, facilidade de transporte, limpeza e simplicidade de comando- coa súa construción simple, custo reducido, grande versatilidade de adaptación ás cargas dos máis diversos tipos e mellores rendementos.
A tarefa reversa, aquela de converter o movemento mecánico na enerxía eléctrica, é realizada por un xerador ou por un dínamo. En moitos casos os dous dispositivos difiren soamente na súa aplicación e detalles menores de construción. Os motores de tracción usados en locomotoras executan frecuentemente ambas as tarefas se a locomotora for equipada cos freos dinámicos.
Operación
A maioría de motores eléctricos traballan polo electromagnetismo, mais existen motores baseados noutros fenómenos electromecánicos, tales como forzas electrostáticas. O principio fundamental en que os motores electromagnéticos son baseados é que hai unha forza mecánica en todo o fío cando está conducindo a electricidade contida dentro dun campo magnético. A forza é descrita pola lei da forza de Lorentz e é perpendicular ao fío e ao campo magnético. Nun motor xiratorio, hai un elemento xirando, o rotor. O rotor xira porque os fíos e o campo magnético son arranxados de modo que un torque sexa desenvolvido sobre a liña central do rotor.
A maioría de motores magnéticos son xiratorios, mais os tipos lineares existen tamén. Nun motor xiratorio, a parte que rota(xeralmente no interior) é chamada o rotor, e a parte estacionaria é chamada o estator.
Tipos de motores
Os motores eléctricos máis comúns son:
Motores de corrente continua
San motores de custo elevado e, alén diso, precisan dunha fonte de corrente continua, ou dun dispositivo que converta a corrente alternada común en continua. Poden funcionar con velocidade axustábel entre amplos límites e se prestan a controis de gran flexibilidade e precisión. Por iso seu uso é restrinxido a casos especiais en que estas esixencias compensan o custo moi máis alto da instalación, ou no caso da alimentación usada ser continua, como no caso das pilas en xoguetes.
Os motores eléctricos de continua son convertedores electromecánicos rotativos de enerxía, que debido os fenómenos de indución e de par electromagnético, transforman enerxía eléctrica, de natureza continua, en enerxía mecánica.
Os primeiros motores eléctricos feitos non século XIX por Michael Faraday e Zénobe Gramme, foron de continua.
En xeral, os motores de continua son semellantes na súa construción ós xeradores. De feito, poderíanse describir como xeradores que funcionan ó revés.
Estrutura
Vasoiras: Son os elementos que aseguran o contacto eléctrico entre as delgas do colector e o circuíto de corrente continua exterior, están fabricadas de carbón (grafito) e permanentemente están rozando sobre o colector, van suxeitas cun colariño (portavasoiras) que mantén a presión prevista mediante elementos elásticos para asegurar que o contacto sexa o adecuado, por iso prodúcese un desgaste progresivo que acurta a súa vida útil, tendo que substituílas cada certo tempo. Dende as vasoiras conéctanse coa placa de bornes da máquina.
Entreferro: Así se chama o espazo que hai entre o estator e o rotor, é imprescindible que exista para evitalo rozamento entre ámbolos dous, aínda que debe ser o menor posible, xa que o aire presenta unha elevada reluctancia magnética, é se o entreferro fose moi amplo debilitaríase o campo magnético indutor.
Estabilidade e investimento de xiro:
Estabilidade nos motores de c.c. tras acadar o réxime nominal, pódense modificar os parámetros do motor de forma inesperada, debido a perdas de carga. Para que o motor se compórte de modo estable é preciso que responda a estas variacións de modo que trate de anulalas para recuperar o réxime nominal, de non ser así, dise que o sistema é inestable. É dicir, cando tras producirse unha acción que modifica os parámetros, estes continúan separándose máis e máis dos seus valores nominais. Polo tanto cando prodúcese un aumento brusco dá velocidade, o motor estable responde cun par motor inferior ó resistente, para tratar de reducir a velocidade e así recuperar ou réxime nominal. Se o motor fose inestable o par motor sería maior co resistente, co que aumentaría progresivamente a velocidade, embalándose o motor.
Se as variacións de réxime son no sentido de diminuír a velocidade un motor estable responde aumentando o seu par motor fronte ó resistente para tratar de corrixir a velocidade e recuperar o réxime nominal do traballo.
Investimento do sentido de xiro, o motor pode funcionar en ámbolos dous sentidos de xiro, para o que é necesario intercambiar as conexións de ambos debandados.
Lembrémonos que o sentido do par motor depende dá polaridade do campo magnético e do sentido dá corrente do inducido; inverter as conexións do inducido, invertemos o sentido dá corrente nel, e se o facemos no indutor inverteremos a polaridade do campo magnético.
Cambiar o sentido de xiro co motor detido: non importa cal sexa o debanado no que se permutan as conexións, pero se o cambio de sentido de xiro realízase co motor en marcha, é necesario que sexa o debanado inducido o que cambie de conexión, porque se se fixera co bobinado indutor, durante un instante quedará a máquina sen excitación, o que provocaría o embalamiento do motor.
Motores de corrente alternada
San os máis utilizados, porque a distribución de enerxía eléctrica é feita normalmente en corrente alternada. Seu principio de funcionamento é baseado no campo xirante, que xorde cando un sistema de correntes alternadas trifásico é aplicada en polos desfasados fisicamente de 120º. Desa forma, como as correntes son desfasadas 120º eléctricos, en cada instante, un par de polos posúe o campo de maior intensidade, causando a asociación vectorial dese efecto o campo xirante.
Os principais tipos son:
Historia
En 1600 o científico inglés William Gilbert publicou, en Londres a obra titulada De Magnete, describindo a forza de atracción magnética. O fenómeno da electricidade estática xa fora observado antes polo grego Tales, en 641 a.C., el verificou que ao friccionar unha peza de ámbar cun pano, esta adquiría a propiedade de atraer corpos leves, como pelos, plumas, cinzas etc.
A primeira máquina electrostática foi construída en 1663 polo alemán Otto von Guericke e aperfeizoada en 1775 polo suízo Martin Planta.
O físico danés Hans Christian Oersted, ao facer experiencias con correntes eléctricas, verificou en 1820 que a agulla magnética dunha compás era desviada da súa posición norte-sur cando esta pasaba preto dun condutor no cal circulaba corrente eléctrica. Esta observación permitiu a Oersted recoñecer a íntima entre o magnetismo e a electricidade, dando así, o primeiro paso para en dirección ao desenvolvemento do motor eléctrico.
O zapateiro inglés William Sturgeon -que paralelamente con súa profesión, estudaba electricidade nas horas de descanso- baseándose no descubrimento de Oersted constatou, en 1825, que un núcleo de ferro envolto por un condutor eléctrico transformábase nun imán cando se aplicaba unha corrente eléctrica, observando tamén que a forza do imán cesaba tan logo a corrente fose interrompida. Estaba inventado o electroimán, que sería de fundamental importancia na construción de máquinas eléctricas xirantes.
En 1832, o científico italiano S. Dal Negro construíu a primeira máquina de corrente alternada con movemento de vaivén. Xa o ano de 1833, o inglés W. Ritchie inventou o conmutador construíndo un pequeno motor eléctrico onde o núcleo de ferro enrolado xiraba en torno a un imán permanente. Para dar unha volta completa, a polaridade do electroimán era alternada a cada media volve a través do conmutador. A inversión da polaridade tamén foi demostrada polo mecánico parisiense H. Pixii ao construír un xerador cun imán en forma de ferradura que xiraba diante de dúas bobinas fixas cun núcleo de ferro. A corrente alternada era transformada en corrente continua pulsante a través dun conmutador.
Soamente en 1886 Siemens construíu un xerador sen a utilización de imán permanente, probando que a corrente necesaria para o magnetismo podería ser retirada do propio enrolamento do rotor, isto é, que a máquina podía se auto-excitar. O primeiro dínamo de Werner Siemens posuía unha potencia de aproximadamente 30 watts e unha rotación de 1200rpm. A máquina de Siemens non funcionaba soamente como un xerador de electricidade, mais tamén podía operar como un motor, desde que se aplicase aos seus bornes unha corrente continua.
En 1879, a firma Siemens & Halske (actualmente chamada Siemens AG) presentou, na feira industrial de Berlín, a primeira locomotora eléctrica, cunha potencia de 2 kW.
Historia de Armenia
dereita|miniatura|350px|Actual [[Escudo de Armenia, resumo de grande parte da súa historia. Nos cuarteis do escudo figuran os escudos de catro dinastías históricas: Bagrátida, no primeiro cuartel; Artáxida, no segundo; Arshakuni, no terceiro cuartel e, no carto o da dinastía Rubénida.]]
A historia de Armenia iníciase coas culturas neolítica do sur do Cáucaso, tales como a cultura Shulaveri-Shomu, seguido das culturas Kura-Araxes e Trialeti na chamada idade de bronce.
A Idade de Ferro durou dende o século IX até o 585 a. C. co Reino de Urartu, cando foi substituído pola dinastía Oróntida. Tralo dominio do imperio persa e do imperio macedonio, a Dinastía Artáxida deu orixe ao Reino de Armenia no ano 190 a. C.. Este reino tivo a súa máxima influencia durante o reinado de Tigranes II, antes de caer baixo o dominio romano.
No ano 301, a Armenia arsácida foi a primeira nación soberana en aceptar o cristianismo como relixión de estado e esta unión entre estado e relixión manteríase ata a actualidade, pois a Igrexa apostólica armenia sempre foi unha grande defensora do nacionalismo armenio. Os armenios caeron máis tarde baixo dominio dos bizantinos, persas, e a hexemonía islámica, pero restabeleceron a súa independencia coa dinastía Bagrátida. Logo da caída do reino en 1045, e a posterior conquista de Armenia por parte dos turcos selxúcidas en 1064, os armenios estabeleceron un reino en Cilicia, onde estabeleceron relacións cordiais cos europeos e prolongaron a súa existencia como entidade independente até 1375.
A chamada Grande Armenia foi máis tarde dividida entre o Imperio Otomán e o Imperio ruso. A finais do século XIX e comezos do XX os armenios sufriron un xenocidio por parte dos otománs. Como resultado, 1,5 millóns de armenios foron asasinados, e o resto dos armenios occidentais dispersáronse por todo o mundo a través de Siria e o Líbano.
A actual Armenia, cuxo territorio actual corresponde a gran parte de Armenia oriental, obtivo a independencia unha vez máis en 1918, co establecemento da República Democrática de Armenia, e logo en 1991, coa República de Armenia.
Orixes
A lingua armenia é unha póla illada do grupo lingüístico indoeuropeo. Se, na maioría dos idiomas, a palabra "armenios" se emprega para describir a estas persoas, os armenios denomínanse a si mesmos "Hay" (en alfabeto armenio: "Հայ" en plural: "Hayer," Հայեր"). Este nome semella provir do heroe nacional epónimo Haïk. Ademais, "Armenia" é escrito "Հայաստան" en armenio, e pronúnciase "Hayastán". De acordo coa tradición armenia, Haïk é fillo de Torgom, fillo de Gomer, fillo de Xafet, que é un fillo de Noé, e os armenios teñen habitado a rexión ao pé do monte Ararat, logo do Diluvio.
Prehistoria
O altiplano armenio mostra pegadas de asentamentos da época neolítica. Os arqueólogos refírense á cultura Shulaveri-Shomu da rexión de Transcaucasia central como a primeira cultura coñecida na zona, datada aproximadamente entre o -6000 e o -4000
Idade de Bronce
Outra cultura primitiva foi a chamada cultura Kura-Araxes, asignada ao período -4000 - -2200, e máis tarde desenvolta na cultura Trialeti (-2200 - -1500).
Entre os anos -1500 e -1200, a cultura Hayasa-Azzi existía na metade occidental da Altiplanicie armenia, con frecuentes enfrontamentos co Imperio hitita. Entre o -1200 e o ano -800, a maior parte de Armenia foi unida baixo unha confederación de reinos, que as fontes asirias chamaron Nairi ("terra dos ríos", en asirio).
Idade de Ferro
miniatura|250px|esquerda|O reino de [[Urartu na época de Sarduris II no ano -743]] O Reino de Urartu floreceu no Cáucaso e a parte oriental de Asia Menor entre o século -XIX e o -585 no Altiplano Armenio. O fundador do Reino de Urartu, Aramé, uniu todos os principados do altiplano armenio e outorgouse a si mesmo o título de "Rei de Reis", título tradicional dos reis urartios. Os urartios estabeleceron a súa soberanía sobre a totalidade de Taron e Vaspurakan. O principal rival de Urartu foi o Imperio neo-asirio.
Durante o reinado de Sarduri I (-834--828), Urartu convertérase nun estado forte e organizado, e imponse impostos ás tribos veciñas. Sarduri fixo da cidade de Tushpa (a moderna Van) capital de Urartu. O seu fillo, Ishpuinis, estendeu as fronteiras do estado polo que logo sería coñecida como a zona de Tigranocerta e Urmia. O rei Menuas (-810--785) estendeu o territorio urartián cara ao norte, cara aos campos de Araratian. Deixou máis de 90 inscricións empregando a escritura cuneiforme mesopotámica escritas na lingua urartiana. Outro rei, Argishtis I de Urartu, conquistou Latakia aos hititas, e chegou a Biblos, Fenicia, construíndo Erebuni no ano -782 usando os prisioneiros de guerra.
O Imperio Asirio invadiu máis tarde Urartu, no ano -612, e fíxose cargo da capital, Van, cara ao -585. Este feito rematou de xeito efectivo coa soberanía de Urartu.
Antigüidade
miniatura|260px|dereita|Cáucaso antiga
Logo da caída de Urartu, o Reino de Armenia foi gobernado pola dinastía Oróntida, que goberna o estado entre os anos -585 e -190 Baixo esta dinastía, Armenia foi ás veces un estado independente, e outras unha satrapía do Imperio Persa.
Dinastía Artáxida
Despois da destrución do Imperio selxúcida, un estado grego helenístico sucesor de Alexandre o Grande de curta duración, foi fundado un estado armenio de corte helenístico en -190 Os primeiros reis foron artáxidas, dinastía fundada por Artaxias I (-190/-189 - -160/159). Ao mesmo tempo, creouse un reino divido e independente en Occidente, coñecido como Armenia Inferior, mentres que o principal reino adquiriu o nome da Grande Armenia.
Cos novos reis iniciouse un programa de expansión que ía chegar ao seu cénit un século máis tarde. As súas adquisicións son relatadas polo historiador grego Estrabón: Zariadris conquistou Acilisene e todo o «territorio arredor de Antitauros», é dicir, posibelmente o distrito de Muzur ao oeste do río Éufrates. Artaxias tomou terras dos medos, os iberos, e os sirios. A continuación, tivo enfrontamentos cos habitantes do Ponto, a Siria Seléucida e Capadocia. Foi incluído no tratado que seguiu á vitoria dun grupo de reis anatolios sobre Farnaces -181, que perdeu todos os seus territorios no oeste. Artaxias foi un monarca ambicioso con grande influencia na política internacional da época.
O enfrontamento coa república Romana era inevitábel, e os armenios perderon a guerra no -66, pero conservando a súa soberanía. O rei Tigranes II o Grande seguiu a gobernar Armenia como aliado de Roma, até a súa morte no -55 Máis tarde, no ano 1, Armenia permanece baixo o control romano até que se estabelece a dinastía arsácida.
Durante a alianza con Roma, o pobo armenio adoptou ideas políticas, filosóficas e relixiosas occidentais. Segundo Estrabón, todo o mundo en Armenia fala «o mesmo idioma».
Dinastía arsácida de Armenia
miniatura|230px|esquerda|Moeda emitida para celebrar a vitoria de [[Lucio Vero Arménico contra Vologases IV de Partia na guerra de Armenia.]]
Armenia, pola súa posición xeográfica, é a miúdo un foco da discordia entre Roma e Partia. De feito, os partos subxugaron Armenia entre os anos 37 e 47, cando os romanos retomaron o control do reino. Baixo a soberanía do emperador Nerón, os romanos emprenderon unha campaña (55-63) contra o Imperio parto, que invadira o reino aliado de Armenia. Logo de conquistar (ano 60) e de novo perder Armenia dous anos despois, os romanos enviaron lexións XV Apollinaris desde Panonia a Gnaeus Domitius Corbulo, legado de Siria. Corbulo, coas lexións XV Apollinaris, III Gallica, V Macedonica, X Fretensis e XXII, invadiu os territorios de Vologases I de Partia, que devolveu o reino armenio a Tiridates, fundador da dinastía arsácida.
Outra campaña foi dirixida polo emperador Lucio Vero entre os anos 162 e 165, despois de que Vologases IV de Partia invadise Armenia e instalase ao seu fiscal xeral no trono. Para contrarrestar a ameaza parta, Vero estableceuse polo leste. O seu exército obtivo importantes vitorias e retomaron a capital. Sohaemus, un cidadán romano de ascendencia armenia, foi instalado como o novo rei de Armenia, súbdito de Roma.
O Imperio sasánida persa ocupou Armenia no 252 e a mantivo no seu poder até a reconquista romana do 287. Un século despois, no ano 387, o reino dividiuse entre o Imperio Romano Oriental e o persa. A Armenia occidental converteuse pronto nunha provincia do Imperio Romano, baixo o nome de Armenia Menor. A Armenia oriental seguirá a ser un reino de Persia até o 428, cando a nobreza local derrocou ao rei, e os sasánidas instalaron un gobernador no seu lugar.
Segundo a tradición, a Igrexa Apostólica Armenia foi fundada por dous dos doce apóstolos de Xesús, Tadeu e Bartolomeu, que predicaron o cristianismo en Armenia entre os anos 40 e 60 Entre o século I e o IV, a Igrexa armenia foi dirixida polos chamados patriarcas.
Cristianización baixo a dinastía Arsácida
miniatura|dereita|[[Mosaico na igrexa de Pammacaristos de Istambul que representa a san Gregorio o iluminador.]]
En 301, Armenia converteuse na primeira nación que adoptou o cristianismo como relixión de estado. Estableceuse unha igrexa que aínda existe con independencia da Igrexa Católica e a Igrexa Ortodoxa, ao rexeitar o Concilio de Calcedonia no ano 451. A Igrexa Apostólica Armenia é unha parte da comuñón ortodoxa oriental.
O primeiro Catholicos da igrexa armenia foi San Gregorio o Iluminador que, logo de ser perseguido a causa das súas crenzas polo rei pagán de Armenia, e exiliado nun pozo de Khor Virap, obtivo o título de «Iluminador», ao evanxelizar toda Armenia, comezando polo rei que o condenara.
Durante os períodos históricos de perda de identidade territorial, a Igrexa armenia ten sido a encargada de preservar e protexer a súa identidade única.
Nos anos 405-406, o futuro político de Armenia parece ser incerto. Coa axuda do rei de Armenia, Mesrop Mashtots inventou un alfabeto único para adaptarse ás necesidades da poboación. Ao facelo, iniciouse unha nova Idade de ouro de fornecemento da identidade e pertenza nacional armenia.
No século V, o Xa sasánida Iazdegerd II tratou de vencellar a cristiá Armenia ao resto do imperio mediante a imposición da relixión zoroástrica. Os armenios rebeláronse guiados por Vartan Mamikonian. Iazdegerd enviou o seu enorme exército a Armenia, onde se enfrontou na batalla de Avarayr cuns 66.000 rebeldes armenios, na súa maior parte campesiños. Mamikonian morreu no campo de batalla provocando o derrubamento da moral armenia, sen ningunha posibilidade contra un exército composto por entre 180.000 e 220.000 soldados, incluíndo inmortais e elefantes de guerra.
Río Rubicón
O Rubicón ( en italiano Rubicone, en latín Rubico) é un riacho de réxime torrencial que corre pola Italia setentrional, e que desauga no mar Adriático, logo dun curso de algo máis de 29 km.
Historia de Armenia
Cristianización baixo a dinastía Arsácida
Malia ser unha derrota militar, a batalla de Avarayr e a posterior guerra de guerrillas en Armenia finalmente desembocaron no Tratado de Nvarsak (484), que garantiu a liberdade relixiosa aos armenios.
Río Rubicón
Percorrido
Nace nos Apeninos, en Strigara, nas proximidades de Forli, flúe pola provincia de Forlì-Cesena (rexión de Emilia-Romaña). Na altura de Savignano sul Rubicone é atravesado pola via Emilia. Desemboca no mar Adriático, logo de case 30 km de percorrido.
Historia de Armenia
Reino armenio de Cilicia
Para escapar da morte ou d servidume a mans dos que asasinaran o seu parente Gagik II, rei de Ani, un armenio chamado Roupen, con algúns dos seus compatriotas entraron nas gargantas dos montes Tauros e logo en Tarso de Cilicia. O gobernador bizantino do lugar deulles refuxio e así, desde o 1080 ata o 1375, o foco do nacionalismo armenio desprazouse cara ao sur, formando o Reino armenio de Cilicia.
Río Rubicón
Nome
Parece que o seu nome deriva da cor das augas que, ao atravesaren territorio arxiloso, collen un ton arroibado.
Historia de Armenia
Reino armenio de Cilicia
Despois de que os membros da primeira cruzada aparecesen en Asia Menor, os armenios mantiveron unha estreita cooperación cos estados cristiáns para que a cruzada europea triunfase no sueste de Asia Menor, ata que foi conquistada polos estados musulmáns. O conde Balduíno, que co resto dos cruzados pasaba por Asia Menor con destino a Xerusalén, foi recibido como salvador por Thoros de Edessa, un gobernante armenio da fe grega ortodoxa. Como os cruzados eran hostís cos selxúcidas e os bizantinos, os armenios colaboraron coa cruzada. Cando Thoros foi asasinado, Balduíno converteuse no primeiro gobernante do reino cruzado de Edessa. Parece que os armenios foron favorables ao goberno de Balduíno e dos cruzados en xeral, e algúns deles loitaron xunto aos cristiáns en Europa. Cando foi tomada Antioquía (1097), Constantino, fillo de Roupen, recibiu o título de barón dos cruzados.
Río Rubicón
Historia
O río tivo importancia porque a lei romana prohibía a calquera xeneral cruzalo cun exército. Era considerado o límite entre a provincia romana da Galia Cisalpina (Gallia Cisalpina) e a Umbría e, en consecuencia, a fronteira setentrional de Italia. Coa prohibición, a lei tentaba protexer a república romana dunha ameaza militar interna.
Historia de Armenia
Reino armenio de Cilicia
A fracasada terceira cruzada e outros acontecementos deixaron Cilicia como única presenza cristiá importante en Oriente Medio. As grandes potencias, como Bizancio, o Sacro Imperio Romano Xermánico, o Papado e mesmo o Califato Abbasí disputaron a influencia sobre o estado e foron os primeiros en recoñecer a León II, príncipe da Armenia menor, como rei lexítimo. Como resultado, concedeuse unha coroa tanto por parte do Sacro Imperio como por Bizancio. Representantes de toda a cristiandade e varios estados musulmáns acudiron á coroación, subliñando a importancia que o estado cilicio gañara co paso do tempo.
Río Rubicón
Historia
Ao estalar a inimizade entre Caio Xulio César e Cneo Pompeio Magno por mor do cesamento polo senado do primeiro como cónsul, Xulio César, que tiña o control da Galia Cisalpina, proponse regresar a Roma para defender os seus dereitos. O 10 de xaneiro do 49 a. C., cruzou o Rubicón canda o seu exército, o que supoñía quebrantar a lei. Na beira das augas César meditou se atravesaría o leito do río e marcharía sobre Rímini, segundo relatan Suetonio, Plutarco e máis Lucano.
Historia de Armenia
Reino armenio de Cilicia
A autoridade armenia mantívose en contacto cos cruzados, que recibiron a súa axuda en varias cruzadas. Cilicia prosperou significativamente baixo o dominio armenio e converteuse no último vestixio do estado armenio medieval. Cilicia sempre mantivo unha identidade claramente armenia, comezando polos reis, que eran coroados co nome de "Rei de Cilicia dos armenios".
Río Rubicón
Historia
"Cruzar o Rubicón" tornouse un modo proverbial de dicir que se comeza algo novo e difícil, e que se rompe co pasado (sen volta atrás). Segundo Suetonio, Xulio César pronunciou a frase "a sorte está botada!", en latín alea jacta est!, que se adoita usar no idioma orixinal, para significar o mesmo. Suetonio tamén describiu a indecisión de César consonte se achegaba ao río, que o autor atribúe ao feito dunha aparición sobrenatural.
Historia de Armenia
Reino armenio de Cilicia
A soberanía de Armenia durou ata o ano 1375, cando os mamelucos de Exipto, beneficiándose da inestabilidade política na Armenia Menor, invadírona e destruírona.
Imperio ruso
miniatura|dereita|[[Ivan Paskevich, gobernador ruso de Armenia.]]
A raíz da guerra Ruso-Persa (1826-1828), territorios da Armenia histórica, baixo control persa, centrados en Ereván e o lago Sevan, incorporáronse a Rusia. En virtude da lei de Rusia, a área que corresponde aproximadamente ao territorio armenio dos tempos modernos chamouse "provincia de Ereván". Os súbditos armenios do Imperio Ruso viviron nunha relativa seguridade, en comparación cos seus parentes otománs, aínda que os enfrontamentos cos tártaros e os kurdos eran frecuentes até comezos do século XX.
Durante o século XIX e comezos do XX, os rusos idearon un ambicioso plan para continuar a súa expansión na terra de Armenia, coa fin de chegar ás cálidas augas do Mediterráneo. Isto causou un novo conflito entre os imperios ruso e otomán, que finalmente culminaron na guerra Ruso-Turca (1828-1829). Como consecuencias da guerra, o Imperio Otomán cedeu unha pequena parte da tradicional patria armenia ao imperio Ruso. Esta zona foi coñecida como Armenia oriental, mentres que a Armenia occidental permaneceu baixo soberanía otomá.
O movemento de liberación nacional armenio
O movemento de liberación nacional armenio foi o esforzo armenio para liberar á patria histórica de Armenia oriental da Transcaucasia e a Asia Menor dos rusos e otománs e restablecer un estado armenio independente. O movemento de liberación nacional dos pobos balcánicos e a inmediata intervención das potencias europeas na cuestión oriental tivo un poderoso efecto sobre o até entón reprimido movemento nacional armenio no Imperio Otomán e contribuíu ao desenvolvemento dunha ideoloxía de liberación nacional. O movemento nacional de Armenia, ademais dos seus heroes individuais, é unha actividade organizada en torno a tres partes representadas do pobo armenio, o Partido Social Demócrata Hunchakian, Armenakan e a Federación revolucionaria armenia, que foi o máis influente entre os tres. Aqueles armenios que non apoiaron as aspiracións de liberación nacional ou se declararan neutrais foron nomeados chezoks.
En 1839, a situación dos armenios otománs mellorou lixeiramente, logo de que Abdul Mejid I levara a cabo importantes reformas nos seus territorios. Porén, sultáns posteriores, como Abdul Hamid II detiveron as reformas e levaron a cabo violentas matanzas, agora coñecidas como masacres hamidianas (1894-1896).
Xenocidio Armenio (1915-1917)
En 1915, o Imperio Otomán levou a cabo sistematicamente o despois chamado xenocidio armenio, no que pereceron 1,5 millóns de armenios. A limpeza étnica durante os derradeiros anos do Imperio otomán é un xenocidio, cunha onda de masacres nos anos 1894 a 1896, que culminou cos sucesos de 1915 a 1923. Coa I Guerra Mundial en curso, os turcos otománs acusaron aos armenios cristiáns de aliarse coa Rusia imperial, e empregaron este pretexto para considerar a toda a poboación armenia como inimiga dentro do seu imperio. Os acontecementos de 1915 e 1923 son considerados polos armenios e pola gran maioría dos historiadores occidentais como asasinatos en masa. As autoridades turcas, porén, sosteñen que as mortes foron o resultado dunha guerra civil, xunto coas doenzas e co fame, con baixas sufridas por ambas partes.
O número exacto de mortos é difícil de estabelecer. Estímase por moitas fontes que preto dun millón de armenios pereceron nos campamentos, sen contar ás persoas mortas noutros lugares. A maioría das estimacións sitúan o número total de mortes entre 800.000 e 1,5 millóns. Estes eventos conmemóranse tradicionalmente cada ano o 24 de abril, o día do mártir cristián armenio.
República Democrática de Armenia (1915-1917)
A chamada República Democrática de Armenia foi o primeiro estado moderno armenio. Xurdiu en 1918, co colapso do Imperio Ruso trala Revolución rusa de 1917 e despois da disolución da República Federativa Democrática Transcaucásica. A nova república limitaba coa República Democrática de Xeorxia ao norte, coa República Democrática de Acerbaixán ao leste, o Imperio Persa ao sur, e o Imperio Otomán ao oeste. Eventualmente, a nación estivo en guerra con todos os seus veciños, agás Persia, produto de conflitos limítrofes. Estes conflitos significaron a perda do 50% do seu territorio inicial. A Primeira República Armenia deixou de existir en novembro de 1920, cando foi invadida por Acerbaixán.
Armenia na Unión Soviética (1922-1991)
dereita|miniatura|150px|Escudo de Armas da [[República Socialista Soviética de Armenia.]]
A República Federal Socialista Soviética de Transcaucasia disolveuse en 1936, e como consecuencia, Armenia converteuse nunha república da Unión Soviética co nome de República Socialista Soviética de Armenia.
A Armenia Soviética participou na segunda guerra mundial co envío de centos de milleiros de soldados á primeira liña coa fin de defender a "patria soviética". A URSS tamén tivo algúns aspectos positivos. Armenia, unha nación que se atopara baixo dominación estranxeira durante centos de anos, e non estaba lista para seren un estado independente compartindo fronteira cun estado Turco hostil, mantívose baixo control soviético e foi protexida da Turquía kemalista.
Armenia tamén se converteu nunha grande beneficiaria da economía soviética, en especial cando esta estaba no seu mellor momento. As aldeas provinciais gradualmente convertéronse en pobos que pouco a pouco se transformaron en cidades. Tamén a paz entre Armenia e Acerbaixán chegou, aínda que fose temporalmente. Durante este tempo, en Armenia había unha importante minoría acerí, na súa maior parte concentrada en Iereván. Asemade, Acerbaixán tiña unha poboación armenia minoritaria, concentrada en Bakú, Kirovabad, e Nagorno-Karabakh. Este cambio demográfico foi progresando dramaticamente durante e despois da guerra de Nagorno-Karabakh.
Moitos armenios tiñan aínda sentimentos nacionalistas, a pesar de que era moi prigoso expresalos publicamente. O 24 de abril de 1965, decenas de milleiros de armenios encheron as rúas de Iereván para lembrar os horrores vividos polos seus antergos durante o xenocidio armenio de 1915. Esta foi a primeira manifestación pública na URSS que defendía os intereses colectivos nacionais nun lugar.
A finais do decenio de 1980, Armenia foi vítima da contaminación.
Durante o goberno de Mikhail Gorbachev, coa introdución do glasnost e a perestroika, as manifestacións públicas fixéronse máis comúns. Milleiros de armenios en Iereván demostraron a incapacidade para facer fronte a simples preocupacións ecolóxicas a causa da URSS. Máis tarde, co conflito de Karabakh, fixeron unha das manifestacións con máis sabor nacionalista. Moitos armenios comezaron a esixir a condición de Estado.
O 23 de agosto de 1990 foi renomeada como República de Armenia, e permaneceu na URSS até un ano despois.
Nular
En morfosintaxe, o número nular refírese a cando a flexión numérica dunha verba (artigo, nome, adxectivo etc.) ten unha forma especial para referirse a 0 obxectos. Igual que en galego o singular usado para só un obxecto aparece normalmente nunha forma distinta do plural que se aplica para varios, hai linguas (por exemplo o letón) que utilizan outra forma flexiva distinta máis para cando non hai obxectos. Así, o letón usa o singular para un obxecto, o plural para máis dun, e o nular para ningún. Poderían considerarse un caso especial disto os negadores en inglés no one ou none, nobody e nowhere.
As linguas sen número nular botan man ou ben do singular ou ben do plural. O inglés e outras linguas xermánicas e a maioría das linguas románicas aproveitan o plural (zero Fernstern en alemán), mentres que o francés e o portugués no Brasil utilizan o singular (zero janela en brasileiro).
A Xurreira Baixa, Barallobre, Fene
A Xurreira Baixa é un lugar da parroquia de Barallobre no concello coruñés de Fene na Comarca de Ferrol. Tiña 33 habitantes no ano 2014 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales 17 eran homes e 16 mulleres.
Inmunoglobulina M
miniatura|dereita|Molécula de anticorpo IgM de 5 unidades (pentámera). 1: unidade básica (monómero). 2: [[cadea pesada das inmunoglobulinas|cadeas pesadas. 3: cadeas lixeiras. 4: cadea J. 5: pontes disulfuro intermoleculares.]] A inmunoglobulina M, ou IgM é un dos tipos de anticorpo producidos polos linfocitos B. A IgM é o anticorpo fisicamente máis grande que circula polo sangue humano, xa que está formado por cinco unidades de inmunoglobulina unidas. Aparece unida a membranas como monómero ou en circulación no sangue xeralmente como pentámero. É o primeiro anticorpo que aparece en resposta a unha exposición inicial ao antíxeno. O bazo é o principal sitio de produción de IgM.
Estrutura e función
A IgM forma polímeros constituídos por varias inmunoglobulinas unidas covalentemente por pontes disulfuro, principalmente formando un pentámero pero algunhas veces un hexámero. A IgM ten unha masa molecular de aprocimadamente 970 kDa na súa forma pentámera. Como cada monómero ten dous sitios de unión ao antíxeno, unha IgM pentámera ten dez. Porén, normalmente a IgM non pode unir antíxenos aos seus dez sitios de unión á vez porque o gran tamaño de moitos antíxenos dificulta a unión a sitios que estean próximos.
Nas IgM pentámeras encóntrase unha cadea proteica chamada cadea J (joining chain), pero non nas formas hexámeras, quizais debido ás constricións de espazo no complexo hexamérico. A cadea J é unha glicoproteína cun 12% de azucres e unha masa molecular de 15 kDa, que se une por pontes disulfuro á zona dos extremos Fc das inmunoglobulinas. A IgM pentamérica pode tamén formarse en ausencia da cadea J. Actualmente, non está aínda claro que fracción dos pentámeros normais contén a cadea J, e se os pentámeros conteñen unha ou máis cadeas J.
Como a IgM é unha molécula grande, non pode difundir ben, e encóntrase só en pequenas cantidades no fluído intersticial dos tecidos. A IgM atópase principalmente no plasma sanguíneo. Pode segregarse tamén a través das mucosas e atravesa as células epiteliais da mucosa dentro de vesículas e para a secreción debe ter a cadea J.
Debido á súa natureza polimérica, a IgM posúe unha grande avidez polo antíxeno, e é particularmente efectiva na activación do sistema do complemento. Por si mesma a IgM é unha opsonina ineficaz, pero contribúe de xeito importante á opsonización ao causar que o C3b se una ao antíxeno e se active o complemento.
As propiedades da IgM poden resumirse así: é o primeiro anticorpo que se forma en resposta a un estímulo antixénico, é a Ig máis abundante unida a membranas no linfocito B, ten propiedades neutralizantes, precipitantes, e aglutinantes, fixa o complemento e non atravesa a placenta. As iGM hexámeras activan moito máis o complemento ca as pentámeras.
Expresión
Nas células da liña xerminal, o segmento xénico que codifica a rexión constante μ da cadea pesada está situado en primeira posición con respecto aos outros segmentos das rexións constantes. Por esta razón, a IgM é a primeira inmunoglobulina expresada polas células B maduras.
Tamén é a primeira inmunoglobulina expresada no feto (arredor da semana 20) e tamén filoxeneticamente se cre que foi o primeiro anticorpo que se desenvolveu.
O transcrito primario da que se orixina esta Ig contén tanto rexións constantes μ coma δ, de modo que un splicing alternativo fai que a célula produza IgM ou IgD.
Importancia clínica
Os anticorpos IgM aparecen cedo no curso dunha infección e xeralmente reaparecen, aínda que en menor proporción, despois dunha posterior exposición. Os anticorpos IgM non pasan a barreira placentaria (só o fai o isotipo IgG).
Estas dúas propiedades biolóxicas da IgM fan que sexa útil no diagnóstico de enfermidades infecciosas. A demostración da presenza de anticorpos IgM no soro dun paciente indica unha recente infección, ou no soro dos recentemente nados indica unha infección intrauterina (por exemplo, roséola conxénita).
O desenvolvemento de IgM antidoante despois dun transplante de órganos non está asociado co rexeitameno do enxerto senón que pode ter efecto protector.
Outras propiedades
Os anticorpos IgM son principalmente responsables da aglutinación de glóbulos vermellos que se produce se o receptor dunha transfusión de sangue recibe sangue que non é compatible co seu tipo sanguíneo.
A IgM é máis sensible á desnaturalización por 2-mercaptoetanol ca a IgG. Esta propiedade foi utilizada historicamente para distinguir entre estes isotipos ante anticorpos secundarios específicos anti-IgG e anti-IgM en inmunoensaios. Comprobábase a reactividade das mostras séricas cun antíxeno antes e despois do tratamento con 2-mercaptoetanol para determinar se a actividade era debida a IgM ou a IgG.
Promoción de ascenso a Segunda División B 2011/12
A promoción de ascenso a Segunda División é a eliminatoria de promoción de equipos de Terceira División a Segunda División B. Está formada polos campións dos 18 grupos da Terceira División 2011–12, así como os 3 seguintes clasificados, formando un total de 72 equipos.
Primeira eliminatoria
Para os campións de grupo.
Primeira eliminatoria (2º, 3º e 4º de grupo)
''Para os segundos, terceiros e cuartos de grupo. Os segundos xogan contra os cuartos e os terceiros xogan entre eles.''
Segunda eliminatoria
''Vencedores da primeira eliminatoria (2º, 3º e 4º de grupo) (27 equipos) e perdedores da primeira eliminatoria (campións de grupo) (9 equipos).
Terceira eliminatoria
Vencedores da segunda eliminatoria.
Richard Arkwright
Richard Arkwright, nado en Preston en 1732 e finado en 1792, foi un mecánico e industrial inglés. Inventou a primeira máquina que fiaba o algodón, deseñada en 1769 e construída en 1771, e estableceu fiadeiros en Nottingham, que permitiu a a fabricación masiva de algodón e foi a base da Revolución Industrial.
Dinemellia dinemelli
Trátase dunha especie monotípica, xa que é a única do xénero Dinemellia.
Endémica da África oriental, o seu nome en inglés, white-headed buffalo weaver, alude ao seu hábito de seguir ao búfalo africano (Syncerus caffer), para alimentarse dos insectos escorrentados polos pasos deste gran bóvido.
Xénero
O xénero foi descrito en 1863 polo botánico e ornitólogo alemán Ludwig Reichenbach.
Especie
En canto a especie, describíraa en 1845 o naturalista, tamén alemán, Eduard Rüppell, co nome de Textor dinemelli, na páxina 72 da súa obra Systematische Uebersicht der Vogel Nord-Ost-Afrikas.
Etimoloxía
Tanto o nome do xénero, Dinemellia, como o epíteto específico, dinemelli, derivan do apelido Dimenelli, dun recolledor de espécimes en Etiopía.