cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Céspede
miniatura|dereita|220px|Céspede salvaxe do campo. miniatura|220px|Céspede podado.
Crash (filme de 2004)
Crash é un filme estadounidense dirixido por Paul Haggis, que foi estreado no 2004, galardoado con tres premios Oscar e dous premios BAFTA.
Sinopse
O descubrimento nunha cuneta do corpo dun home brutalmente asasinado fará que as vidas de varias persoas se entrecrucen na cidade dos Ánxeles. Un policía veterano e racista, o seu compañeiro novato e idealista, a esposa do fiscal do distrito, un tendeiro iraniano, unha parella afroamericana adiñeirada... Entre estes personaxes xurdirán tensións raciais, relixiosas e sociais que ilustran a caótica vida dos habitantes dos Estados Unidos.
1669
Outros
Historia ano a ano
Céspede
O céspede, herba ou pasto é o nome dunha ducia de especies de gramíneas (familia Poaceae) que medran formando unha cuberta densa. Utilízanse como plantas ornamentais en prados e xardíns ou como terreo para a práctica de diversos deportes e actividades recreativas.
Subtipos de céspede
Entre as máis frecuentes atópanse:
Céspede nos deportes
miniatura|Campo de céspede nun estadio de [[béisbol.]] O céspede é moi importante en moitas competicións deportivas; cabería destacar aquelas que se celebran en recintos abertos, ao aire libre. Particularmente o céspede é o elemento utilizado no deporte máis seguido do mundo, o fútbol; o céspede natural é o elemento que se esixe por parte da FIFA e a UEFA en todos os estadios onde se celebren eventos deportivos adscritos a elas. Ademais é fundamental en deportes tan coñecidos como o rugby, o golf, o béisbol, o hockey sobre céspede, ou o tenis, onde actualmente dispútase nesta superficie o torneo máis importante e prestixioso: o Torneo de Wimbledon.
Catábase
A catábase ou katabasis (do grego κατὰ, 'abaixo' βαίνω 'avance') é un descenso dalgún tipo, como baixar unha aba, o sol ao solpor unha retirada nunha campaña militar, unha expedición aos infernos ou unha viaxe desde o interior cara á costa. Existe unha gran cantidade de significados e interpretacións para este termo en poesía, retórica e na psicoloxía moderna.
Como imaxe retórica refire un descenso aos propios horrores a fin de enfrontalos, velos, volvelos conscientes e logo ascender purificado polo horror e a conmiseración.
A fin de representalo en literatura, usáronse lugares como o inframundo, o inferno, etc., mais noutros casos pódese usar un pozo de auga, ingreso a unha cova, caverna, agocho, ou mesmo mergullarse nunha pía. Estas imaxes, a miúdo utilizadas polo cinema, refiren ao mesmo tempo un illamento coa soidade como ferramenta de reflexión, así como a un regreso á placenta.
Arte
Tanto na poesía como na retórica, o termo katabasis refírese a un "descenso gradual" da énfase sobre un tema nunha sentenza ou nun parágrafo, mentres que anabase refírese a un ascenso gradual na devandita énfase.
Psicoloxía moderna
Na psicoloxía moderna, o termo de catábase tamén se utiliza ás veces para describir a depresión que experimentan algúns mozos. O autor Robert Bly propón no seu libro "Iron John: A Book About Men" varias razóns para o "fenómeno da catábase ", entre eles a falta dos ritos de iniciación en Occidente e a falta dunha forte figura paterna e de modelos a seguir.
Viaxe ao inframundo
A catábase é a convención épica da viaxe do heroe ao inframundo. Na mitoloxía grega, por exemplo, Orfeo entra ao inframundo para traer a Eurídice de volta ao mundo dos vivos.
A maioría das catábases terán lugar nun inframundo sobrenatural, como o Hades ou o Inferno, como na Nekyia, no libro 11 da Odisea, que describe o descenso de Odiseo ao inframundo. Con todo, a catábase tamén pode referirse a unha viaxe a través doutras áreas distópicas, como os encontros de Odiseo na súa viaxe de regreso de 10 anos de Troia a Ítaca. Pilar Serrano permite que o termo catábase englobe tamén estancias breves ou crónicas no inframundo, incluíndo os casos de Lázaro e Cástor e Pólux. Neste caso, con todo, a catábase debe ir seguida dunha anábase ou resurrección para que poida ser considerada unha verdadeira catábase no lugar dunha simple morte.
Porto de Badalona
miniatura|300px|Vista do porto, coas tres chemineas de FECSA de fondo. O Porto de Badalona é un complexo portuario pesqueiro e deportivo da cidade de Badalona, na provincia de Barcelona, situado entre os barrios de La Mora e Gorg. Atópase nunha zona da costa badalonesa que aínda hoxe está dentro de grandes proxectos de transformación que, cos anos, foron substituíndo as vellas fábricas para dar paso a este espazo portuario e tamén residencial en primeira liña de mar.
Historia
A construción do porto é un vello proxecto da cidade, que foise demorando no tempo ata que se aprobou o Plan especial da fachada marítima de Badalona de 1986, que tiña como principal obxectivo a reconciliación da cidade co mar; aínda que as obras son moito máis recentes. A obra urbanística abrangue unha área de 2 km de costa entre os barrios de El Progrés e La Mora, ademais da zona do Gorg.
miniatura|300px|Vista do porto. Ao fondo, á dereita das torres da FECSA poden apreciarse as novas vivendas froito da transformación da zona. A zona fora sede de grandes fábricas contaminantes como a Cros ou a Bòrax, que concibían o espazo como un vertedoiro. Tralo seu peche deixaron o litoral badalonés totalmente contaminado, sendo considerado un dos quince espazos costeiros cataláns máis ameazados segundo un informe de Greenpeace. Este feito provocou demoras na realización do proxecto porque tiveron que realizarse as actuacións pertinentes en materia de limpeza do solo, nas que o Concello intentou que a empresa Ercros asumira parte dos custos. A acción non deu resultados e o custo do orzamento do proxecto aumentou.
En agosto de 2005 o porto estaba totalmente acabado e só quedaban algunhas obras de menor importancia no interior do recinto, aínda que había grandes carencias na parte pesqueira: non había nin lonxa nin fábrica de xeo, feito denunciado pola Confraría de Pescadores de Badalona. Así e todo, o acceso á infraestrutura converteu a rúa Eduard Maristany, nun primeiro momento, nunha especie de peaxe para aqueles que querían cruzar cara a Sant Adrià de Besòs ou o centro de Badalona, ata que se atopou unha solución ao problema, establecéndoo como zona de paso de forma gratuíta.
Actualmente, o porto consta dunha zona deportiva, con 617 amarres para naves dese tipo que teñan entre 8 e 30 metros de eslora, e unha zona pesqueira, con lonxa e fábrica de xeo, con capacidade para 111 embarcacións pesqueiras.
Futuro
A intención do Concello é construír un hotel de 4 ou 5 estrelas no contorno máis inmediato do porto. As vendas do terreo para que isto sexa posible permitirán, antes do 2018, a construción dun viaduto para o paso das vías de ferrocarril que atravesan o lugar, o que permitirá a conexión definitiva da área residencial da fachada marítima co resto da cidade. Tamén permitirá a construción dunha mariña interior ou canle, na que os peiraos serán a continuidade do espazo público do Parc de Mar. Tamén poderá executarse a urbanización da rotonda da rúa Ponent na confluencia coa rúa Eduard Maristany, creando así un segundo acceso ao porto pola zona de levante.
Actividades
Ademais da pesca ou a navegación deportiva, Marina Badalona, a sociedade que xestiona o porto, e os propietarios dos establecementos dos edificios anexos intentan promover o porto de cara aos cidadáns de Badalona e de fóra da cidade.
Entre as actividades organizadas está o Festival do Mar, unha feira náutica celebrada por primeira vez en maio de 2013. Tamén se realizaron actividades en diferentes ámbitos como o da cultura, con diferentes obras de ópera, danza clásica, flamenco e outras danzas tradicionais, ou a gastronomía, intentando potenciar os establecementos de restauración do mesmo porto.
Kärpät Naiset
O Kärpät Naiset, ou simplemente Kärpät, é un equipo feminino de hóckey sobre xeo da cidade de Oulu (Finlandia). Actualmente compite na Naisten Liiga, a máxima categoría do hóckey sobre xeo feminino finlandés.
Foi fundado a principios da década de 1990, e na tempada 1994-95 debutou na máxima categoría do hóckey sobre xeo feminino de Finlandia. Con tres campionatos, conquistados nas tempadas 2011-12, 2016-17 e 2017-18, sete medallas de prata e outras sete de bronce, Kärpät é un dos equipos femininos máis exitosos do país.
Historia
A práctica do hóckey sobre xeo en categoría feminina en Kärpät comezou na tempada 1990-91, cando anunciou que crearía un equipo de nenas e comezou a procura de xogadoras. Inicialmente o equipo xogou na liga distrital de nenos.
Na tempada 1992-93 participou por primeira vez na liga, xogando no grupo tres da I-divisioona xunto co SoPan, Te-Kin, KaTen, PaKan, EtPon e KeKin. As achegas de Anne Haapalainen (14+5=19), Annakaisa Pahkala (10+8=18) e Sari Räisänen (5+2=7) axudaron ao equipo a finalizar a liga na terceira posición.
Non foi ata a tempada 1994-95 cando o equipo debutou na máxima categoría do hóckey sobre xeo feminino de Finlandia, daquela denominada Naisten SM-sarja. Na súa primeira tempada entre os mellores equipos do país nórdico salientaron Katja Riipi, Sanna Lankosaari e Niina Siren.
Trofeos colectivos
miniatura|A [[Aurora Borealis Malja.]]
Iolao
miniatura|300px|Iolao e Heracles, nun mosaico romano do s. I (Ninfeo de Anzio)
Na mitoloxía grega, Iolao era o fillo de Ificles e Automedusa, sobriño de Heracles e un dos compañeiros deste (nalgúns episodios da vida deste, Iolao aparace conducindo o carro que leva a Heracles). Para Plutarco e Eurípides puido ser un amante de Heracles.
Transporte
miniatura|250px|dereita| Ilustración da [[enciclopedia escolar de 1909 The How and Why Library: Little Questions that Lead to Great Discoveries.]] Denomínase transporte (do latín trans, "alén", e portare, "levar") ao traslado de persoas ou bens dun lugar a outro.
Iolao
A lenda conta que a esposa de Zeus, Hera (que perseguía ás amantes e fillos de Zeus), mandou a Heracles un ramo de loucura, e nese estado este matou ós seus fillos, e mais dous dos fillos de Ificles, o seu irmán. Ificles conseguiu salvar a Iolao e á esposa de Heracles, Mégara.
Transporte
Falar do transporte supón facer fincapé en infraestruturas, vehículos e operacións e distinguir, segundo a posesión e uso da rede, transporte público, se os vehículos son utilizables por calquera, e transporte privado, se os vehículos só son empregados polos seus donos. En inglés denomínase "transit" ao transporte público e "traffic" ao transporte privado. En galego non se fai esa distinción, usándose as palabras "tránsito" e "tráfico" indistintamente para referirse á circulación de vehículos de transporte; en tanto que se lle chama "transporte pesado" ao tráfico de mercadorías e carga.
Iolao
Tras matar os fillos recuperou a razón e, ó ver o crime cometido, Heracles exiliouse e cedeu a Mégara a Iolao, coa que este tivo unha filla, Leipéfile, que significa "Amor da abandonada", en clara referencia á actuación de Heracles.
Transporte
Infraestrutura do transporte
A infraestrutura denomínase normalmente rede e distínguense as de estradas, vías de ferrocarril, rotas aéreas, canles, tubaxes etc., incluíndo os nodos ou terminais: aeroportos, estacións de ferrocarril, terminais de autobuses e portos ou peiraos.
Iolao
miniatura|300px|Iolao axuda a Heracles a acabar coa Hidra de Lerna
Transporte
Vehículos
miniatura|275px|Bus da liña [[Silleda - Pontevedra.]] miniatura|275px|dereita|Interior dun [[autobús urbano]] Os vehículos de transporte (coches, trens, avións etc.) transitan sobre as redes, aínda que existen casos de redes que non usan vehículos: a rede peonil, as redes de beirarrúas móbiles, as cintas transportadoras e os condutos ou tubaxes.
Iolao
Formou parte da expedición dos Argonautas de Xasón (Hixino: Fábulas 14, 22; aínda que Pseudo-Apolodoro non o inclúe entre eles) e na partida de caza do xabaril de Calidón (Hixino: 173, 2; pero Pseudo-Apolodoro tampouco o cita, aínda que si ó pai de Iolao, Ificles).
Transporte
Operacións
As operacións tratan do control do sistema (semáforos, control de trens, control do tráfico aéreo etc.) así como das políticas, os modos de financiamento e a regulación do transporte (por exemplo, o uso de peaxes ou impostos).
Iolao
Iolao acompañou a Heracles a matar a Hidra de Lerna, no contexto dos doce traballos que este tivo que realizar ó mandado do seu tío Euristeo para poder ser purificado tralo asasinato dos seus fillos. A Hidra tiña a propiedade de rexenerar as súas múltiples cabezas se eran cortadas, polo que, mentres Heracles as ía cortando, Iolao ía cauterizando o corte do pescozo con tizóns sacados dun bosque próximo ó que prendeu lume. Por esta axuda recibida, Euristeo non considerou válido este traballo na conta dos dez que debía realizar.
Tamén acompañou a Heracles na expedición que este organizou para roubar as vacas de Xerión e axudouno na loita mantida con Cicno, fillo de Ares.
Nos primeiros Xogos Olímpicos instaurados por Heracles, Iolao participou e ganou conducindo un carro tirado polos cabalos do heroe. Tamén nos xogos fúnebres celebrados en honor de Pelias.
Transporte
Deseño de redes de transporte
As redes deséñanse considerando tres aspectos: a xeometría, a resistencia e a capacidade. Na práctica, o deseño de transporte centra as súas miras en tomar os deseños xeométricos e definir o seu ancho, número de carrís, vías ou diámetro. O seu produto é tomado polo especialista en pavimentos, raís, pontes ou condutos e convertido en grosores de calzada, balastro, trabes ou paredes de tubaxe. O enxeñeiro de transporte é tamén responsable de definir o funcionamento do sistema considerando o tempo.
Iolao
Posteriormente volveu xunto a Heracles pouco antes da morte deste e algunhas fontes din que foi el quen prendeu a pira funeraria na que se inmolou o heroe, aínda que se adoita atribuír esta acción a Filoctetes, un dos compañeiros de Heracles.
Transporte
Métodos para o deseño de redes de transporte
Os principais métodos para o deseño de redes inclúen o das catro etapas, o uso da teoría de colas, a simulación e os métodos que poderiamos chamar de coeficientes empíricos.
Iolao
Á morte de Heracles e para axudar ós Heráclidas, conduciu a moitos deles a Sardeña, especialmente a moitos dos fillos que tivera aquel coas cincuenta fillas de Tespio, co encargo de crear alí unha colonia; outras fontes din que foi alá por encargo de Heracles. Iolao conquistou as mellores terras da illa e civilizou ós seus habitantes, fundando diversas cidades coa axuda de Dédalo, polo que chegaría a ser adorado na illa. Tamén foi a Sicilia (aínda que outras fontes afirman que morrera en Sardeña) e fundou novas cidades e santuarios en honor a Heracles divinizado.
Transporte
Método de catro etapas
Con este método calcúlase separadamente a "xeración de viaxes", ou número de persoas ou cantidade de carga que produce unha área, a "distribución" de viaxes, que permite estimar o número de viaxes ou cantidade de carga entre cada zona de orixe e destino, a "partición modal", é dicir o cálculo do número de viaxes ou cantidade de carga que usarán os diferentes modos de transporte e a súa conversión en número de vehículos e finalmente, a "asignación" ou a definición de cales segmentos da rede ou rotas utilizarán os vehículos. Este proceso realízase empregando a densidade e localización de poboación ou de carga actual para verificar que os volumes previstos polo método estean de acordo coa realidade. Finalmente úsanse as estimacións de poboación futura para recalcular o número de vehículos en cada arco da rede que se usará para o deseño. Úsase principalmente para a planeación de transporte e é esixido por lei en moitas zonas urbanas.
Iolao
Euristeo prohibiu o regreso a Tirinto de Alcmena (a nai de Heracles), de Ificles e mais de Iolao (xa na vida do heroe, prohibiulle regresar aínda despois de cumprir os doce traballos). A maiores, obrigou ós reis de Corinto e de Traquis que os acolleran, a expulsalos, polo que tiveron que refuxiarse en Atenas. Tamén esixiu ó rei de Atenas que os expulsase da cidade, pero os atenienses negáronse. Euristeo declaroulles a guerra pero foi derrotado e tivo que fuxir. Foi perseguido por Hilo, o fillo máis vello de Heracles, que lle deu alcance e o matou, aínda que Píndaro (Píticas, IX, 79) conta que foi Iolao quen o matou. Respecto a estes feitos, dise que Iolao pediu a Zeus que lle permitira recuperar a súa forza da xuventude durante só un día (ou só unha hora), para poder axudar á súa familia. Foille permitido e puido volver para matar a Euristeo.
Transporte
Método de teoría de colas
Utiliza a estatística e certas asuncións sobre o proceso de servizo. Permite estimar, a partir das taxas de chegada dos clientes (xa sexan vehículos ou persoas) e da velocidade de atención de cada canle de servizo, a lonxitude de cola e o tempo medio de atención. A taxa de chegada dos clientes debe analizarse para coñecer, non soamente a súa intensidade en número de clientes por hora, senón a súa distribución no tempo. Atopouse experimentalmente que a distribución de Poisson e as distribucións xeométricas reflicten ben, respectivamente, a chegada aleatoria de clientes e a chegada de clientes agrupados. Utilízase principalmente para a estimación de número de casetas de peaxe, bombas en estacións de combustible, postos de atención en portos e aeroportos e número de caixeiros ou liñas de atención ao cliente requiridas nun establecemento.
Iolao
Ovidio di que este don lle foi concedido por Hebe, deusa da xuventude.
Transporte
Métodos de simulación de transporte
Existen dous tipos principais de simulacións en computador utilizadas na enxeñería de transporte: macrosimulacións e microsimulacións'.
Iolao
Hixino narra as circunstancias da morte de Iolao. Xunto a Heracles, participou na Guerra de Troia, pero existía un oráculo que auguraba a morte ó primeiro que desembarcara. Foi Iolao que o fixo, para estimular ós seus compañeiros, e caeu morto por unha frecha de Heitor.
Transporte
Métodos de simulación de transporte
As primeiras utilizan ecuacións que reflicten parámetros xerais da corrente vehicular, como velocidade, densidade e caudal. Moitas das ideas detrás destas ecuacións están tomadas da análise de fluxo de líquidos ou gases ou tomadas de relacións achadas empiricamente entre estas cantidades e as súas derivadas.
As segundas simulan cada vehículo ou persoa individualmente e fan uso de ecuacións que describen o comportamento destes vehículos ou persoas cando seguen a outro (ecuacións de seguimento vehicular) ou cando circulan sen impedimentos.
A teoría de colas baséase en procesos estocásticos.
Métodos de coeficientes
Empregan ecuacións de tipo teórico pero, en xeral, parten de medicións que indican a capacidade dunha rede en condicións ideais. Esta capacidade, normalmente, vai diminuíndo a medida que a rede ou circunstancias se afastan dese ideal.
Os métodos proporcionan coeficientes, menores cá unidade, polos que se debe multiplicar a capacidade "ideal" da rede para atopar a capacidade nas condicións dadas.
Modos de transporte
Os modos son combinacións de redes, vehículos e operacións, e inclúen o andar, o coche, o sistema de estrada, os ferrocarrís, o transporte marítimo (barcos, canles, e portos) e o transporte aéreo (aeroplanos, aeroportos e control do tráfico aéreo).
Tecnicamente falando, o modo de transporte está restrinxido á definición dada para a terceira das etapas do método de catro etapas.
Transporte, actividades e uso da terra
O transporte e o uso da terra están relacionados de xeito directo. Dependendo do uso da terra xéranse actividades específicas que non necesariamente coinciden co lugar de residencia de quen as desenvolve, nese caso débense trasladar. Unha xornada pode ser dividida entre o tempo gastado en actividades e o tempo gastado viaxando dende e cara ao lugar no cal se desenvolven tales actividades. Dise que o transporte é "unha demanda indirecta", dado que carece de fin en si mesmo pero é necesario para desenvolver as actividades no sitio de destino.
O uso da terra agrupando unha variedade de actividades dentro da mesma zona minimiza a necesidade do transporte. Pola contra, a organización de zonas para actividades exclusivas auméntaa. Así a todo, hai economías de escala ao agrupar actividades, o que impide unha organización de actividades por zonas completamente heteroxéneas.
Tamén o transporte e o uso de terra actúan reciprocamente doutro xeito dado que os servizos de transporte consomen terra, do mesmo xeito que as cidades. Un sistema de transporte eficiente pode minimizar o uso da terra. Así a todo, este aforro debe ser comparado co custo; un sistema de transporte eficiente nunha cidade grande pode ter un custo sumamente elevado.
Transporte, enerxía e ambiente
O transporte é un consumidor importante de enerxía, a cal obtense transformando combustibles, maioritariamente mediante motores de combustión. No proceso de combustión xéranse emisións gasosas (CO2, CO, NOx, SOx e outros, como partículas) cuxa nocividade depende da fonte de enerxía empregada.
Dado que se prevé o esgotamento de combustibles fósiles cara ao 2050, o transporte mundial enfronta o reto de modificar completamente os seus sistemas en algo menos de cinco décadas. Prevese que os vehículos de hidróxeno serán os máis económicos, se se extrapolan as tecnoloxías actuais, co cal deberemos aprender a producilo por outros métodos distintos do altamente contaminante que se usa hoxe en día (tratamento de gas natural con vapor), que xera inmensas cantidades de dióxido de carbono, se queremos que o seu uso non contribúa aínda máis ao quentamento global.
Aínda que durante os últimos anos os vehículos estiveron facéndose máis limpos, como consecuencia de regulacións ambientais máis estritas e incorporación de mellores tecnoloxías, (convertedores catalíticos etc.), e, sobre todo, por un mellor aproveitamento do combustible, esta situación foi máis que compensada pola subida tanto do número de vehículos como do uso crecente anual de cada vehículo, o cal determina que cidades con máis de 1.000.000 de habitantes presenten problemas de índices de contaminación atmosférica excesivos, afectando a saúde da poboación.
Transporte internacional
As empresas que levan a cabo operacións de transporte internacional de mercadorías denomínanse transitarios. Existen diversos convenios que regulan os termos e condicións en que se realizan o transporte das mercadorías: quen se fai responsable de que gastos, seguros de transporte etc. Os termos máis usados son os chamados INCOTERMS. IATA regula as condicións do transporte aéreo de mercadorías.
O leite na cultura popular galega
miniatura|Estatua dunha [[leiteira nunha rúa de Ourense.]] A seguir recóllese a pegada do leite na cultura popular galega, na etnografía e na literatura de transmisión oral.
Crenzas
miniatura|A Leiteira (1923) do pintor coruñés [[Román Navarro.]] Entre outras crenzas, antigamente no rural galego críase que non debía deixarse para o día seguinte o leite muxido na véspera de San Xoán, xa que se pensaba que nesa noite virían as meigas lavar o traseiro nela. Para evitar isto, debíase deixar en tódalas fiestras e portas un ramo de herbas olorosas, que, segundo a crenza popular, tiña a virtude de afastar ás meigas. Outras crenzas relacionaban o leite con fins curativos, de feito, pensábase que o leite de muller era bo pra curar a dor de oídos; outras supersticións estaban vencelladas con rituais que a xente do rural facía. Nalgúns lugares das montañas lucenses, cando se muxían as vacas ao amencer, o primeiro leite recollido era ofrecido á aurora como ofrenda, poñendo a xente destes lugares cuncas de leite nas fiestras que miraban cara o oriente. Outro ritual dicía que había que botarlle sal ao leite das vacas que tiveran que pasar por un lugar onde correse a agua, xa que de non facelo o animal daría sangue no canto de leite.
Árbore do ceo
A árbore do ceo (Ailanthus altissima, ailanto) é unha árbore simurabácea. Nativa do norte da China, introduciuse en Europa a partir de 1751 como ornamento en parques e xardíns. É unha árbore de crecemento rápido resistente á contaminación adaptándose a todo tipo de temperaturas; en zonas con temperaturas semellantes ao seu hábitat natural (como en Galicia), convértese nunha especie invasora que despraza ás especies nativas. É unha planta tóxica, que mesmo pode causar alteracións na pel, pero ao tempo hai investigacións para a empregar contra certos tipos de cancro.
Descrición
É unha árbore de talle medio.Pode acadar unha altura de 25–35 m, con pólas esparexidas bota moitos rebentos, ás veces a máis de 100 m. Pode chegar a vivir de 40 a 50 anos.
O toro ten unha casca cinsenta e lisa, con tons pardos e tornándose gretada en exemplares máis vellos.
Os rebentos son rexos, lisos e lixeiramente pubescentes e de cor parda avermellada. Teñen lenticelas. Os botóns ou xemas son algo pubescentes, en forma de cúpula e parcialmente agochados tralos pecíolos, polo que son completamente visíbeis no inverno. As pólas son de cor cinsenta, lisas e lustrosas con lenticelas que se tornan fendas cos anos. O extremo das pólas están algo penduradas. Todas as partes da planta botan un cheiro característico que lembra ao dos cacahuetes, algo desagradábel.
As follas caen no outono despois de se virar amarelentas. Botan o mesmo cheiro desagradábel que é moi característico da especie. Son compostas, pinnadas e alternas, longas (40–80 cm) con 10-41 folíolos organizados en parellas e pecioladas. O pedúnculo é verde encarnado claro cunha base inchada. Os folíolos son ovados lanceolados co bordo enteiro, cada un de 5 a 18 cm de longo e 2.5 a 5 de largo. Teñen a punta afiada mentres as bases teñen de 2 a 4 dentes, contendo unha ou máis glándulas na punta. A face superior é de cor verde escuro con veas verde claras, mentres a parte de abaixo é dun verde máis abrancazado. Os pecíolos miden de 5 a 12 mm
As flores son miúdas e aparecen en panículas grandes que chegan aos 50 cm de longo nos extremos dos rebentos novos. As flores individuais son amarelas verdosas tirando a avermelladas, cada unha con cinco pétalos e sépalos. Aparecen a mediados de abril no sur de Europa e en xullo nas zonas máis ao norte. A. altissima é unha planta unisexual, con flores masculinas e femininas en diferentes individuos. Os pés masculinos producen de 3 a 4 máis flores cós femininos. Ademais os machos botan durante a floración un fedor especial para atraer os insectos e favorecer a polinización. As flores femininas adoitan ter dez estames estériles (estamenoides) con anteras ácorazonadas. O pistilo componse de cinco carpelos non fusionados, contendo cadanseu óvulo independente. Os estilos fican unidos e teñen forma estrelada. As flores masculinas aseméllanse aparentemente, mais carecen obviamente de pistilo e estames, porén remátanse cunha antera globular e un disco verde glandular. A semente das femias mide uns 5 mm de diámetro e fica encapsulada nunha sámara de 2,5 cm de longo e 1 cm de largo, aparecendo entre xullo e agosto, porén pode ficar na árbore até a primavera seguinte. A sámara é grande e algo torta nas puntas o que facilita o espallamento das sementes polo vento e pola auga. As femias poden producir gran cantidade de sementes, normalmente arredor das 30.000 por pé. miniatura|150px|Sementes inmaturas nun exemplar feminino.
Propiedades
Principios activos: contén glicósidos, resina, esencia acre, taninos, mucilaxes.
Indicacións: é adstrinxente, antihelmíntica, antidiarreica, rubefacente, emética. Cómpre actuar con prudencia no seu uso por vía interna, pois unha dose excesiva ten en primeiro lugar un efecto purgante e despois emético.
Outros usos: as follas empréganse para a fabricación de papel e como corante amarelo da lá.
Taxonomía e historia
miniatura|210px|right|A. altissima (detalle). miniatura|right|210px|A casca da árbore do ceo é cinsenta e lisa, mais se torna áspera e gretada lonxitudinalmente nas árbores adultas miniatura|right|210px|Flores de A. altissima
A confusión no nome comezou cando a árbore foi descrita polos tres homes con tres nomes diferentes. En París, Carl von Linné deulle á planta o nome de Rhus succedanea (pensando que era un sumagre), mentres que popularmente era coñecida coma grand vernis du Japon. En Londres, as mostras foron chamadas por Miller Toxicodendron altissima e en Busbridge foi chamada no antigo sistema de clasificación como Rhus Sinese foliis alatis. Hai rexistros existentes da década de 1750 de disputas sobre o nome axeitado entre Philip Miller e John Ellis, curador do xardín de Webb en Busbridge. Máis que arranxar a cuestión, logo apareceron máis nomes para a planta: Jakob Friedrich Ehrhart ollou unha mostra en Utrecht en 1782 chamándoa Rhus cacodendron.
A cuestión aclarouse un chisco en 1788 cando René Louiche Desfontaines ollou as sámaras dos espécimes de París, que aínda foran etiquetados como Rhus succedanea, e chegou á conclusión que a planta non era un sumagre (xénero Rhus). Publicou un artigo cunha descrición ilustrada e deulle o nome de Ailanthus glandulosa, colocándoo no mesmo xénero das especies tropicais entón coñecidas como A. integrifolia (hoxe, A. triphysa). O nome deriva da palabra ambonesa ailanto, que significa precisamente árbore do ceo ou árbore que acada o ceo. Deulle o nome específico de glandulosa en referencia ás glándulas nas follas; ese nome perdurou até datas recentes, 1957, mais finalmente resultou inválido por un homónimo tardío a nivel de especie. O nome da especie actual provén de Walter T. Swingle que foi contratado polo Departamento dos Estados Unidos de Industria de Plantas. Decidiu transferir o nome específico máis antigo de Miller ao xénero de Desfontaines, dando como resultado o nome hoxe aceptado de Ailanthus altissima. Altissima é a expresión en latín que quere dicir "o máis alto", e se refire ás alturas que a árbore pode acadar. Ás veces a esta planta chámaselle, incorrectamente, co epíteto específico na forma masculina (glandulosus ou altissimus), mais non é correcto porque os botánicos, como no latín clásico ou o galego, tratan á maioría dos nomes das árbores en feminino.
Variedades
Hai tres variedades de A. altissima: miniatura|right|220px|Un exemplar feminino de A. altissima cunha intensa carga de sementes maduras, en [[Valladolid, España.]]
Lantadilla
Lantadilla é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 369 habitantes (INE 2012).
Árbore do ceo
Distribución e ecoloxía
En moitas partes do mundo coma en Australia, nos Estados Unidos ou o sur de Europa asilvestrouse, converténdose en invasora polo seu rápido crecemento e a súa capacidade para prosperar en calquera lugar, formando densos arboredos nos beirados das estradas. Medra en zonas non colonizadas por outras especies; non é unha árbore forestal. Por mor do seu potencial colonizador e constituír unha ameaza grave para as especies autóctonas, os hábitats ou os ecosistemas, foi catalogada no Catálogo Español de Especies exóticas Invasoras, aprobado polo Real Decreto 1628/2011, do 14 de novembro, estando prohibida en España a súa introdución no medio natural, pertenza, transporte, tráfico e comercio.
Introduciuse da China a mediados do século XVIII, polo seu rápido crecemento, e seguindo a moda chinesa da época, coa intención de reforestar montes, porén, a má calidade da madeira fixeron fracasar o proxecto.
Galicia
A planta necesita certa humidade edáfica polo que en Galicia xa ocupa grandes zonas do sur do país, especialmente na provincia de Ourense, pola súa apetencia polos climas máis termófilos. En Galicia a primeira cita como naturalizada é de 1986. Aparece puntualmente en diferentes zonas do país, agás nas proximidades da cidade de Ourense, onde é abundante. A área potencialmente invasíbel parece ser a dos vales termófilos de Ourense, aínda que existe unha zona de Ferrol onde a especie se desenvolve coma invasora. Tamén está presente nalgúns puntos de Santiago, Betanzos, Quiroga, Ponteareas, e na cidade de Lugo.
Os mecanismos de control non son doados. O control mecánico é practicamente imposíbel.
Memphis, Tennessee
Memphis é unha cidade do estado americano de Tennessee, situada no río Mississippi na súa unión co río Wolf. Está situada no Condado de Shelby, do que é capital. O seu reclamo turístico fundamental é Graceland, lugar onde viviu e faleceu Elvis Presley. Tamén é coñecida polo seu equipo de baloncesto, os Memphis Grizzlies. No 2007 tiña 674.028 habitantes, cifra que ascende ata 1 196 000 na área metropolitana. A cidade é moi coñecida pola música blues. En Memphis viviron Elvis Presley e B. B. King, e naceron artistas como Aretha Franklin, Carla Thomas, James Carr e Anita Ward.
Historia
Memphis está situada nun estratéxico punto da ribeira oriental do Misisipi, sendo un asentamento da tribo Chickasaw. O soado explorador español Hernando de Soto, xunto á súa tropa, foi o primeiro europeo que explorou a zona, acampando nela en 1541. Os franceses construíron nas proximidades Fort Prudhomme (ou Fort Assumption) en 1739 como parte da colonia de Luisiana. En 1790 España anexou a área ao goberno da Luisiana Española e construíuse o Forte de San Fernando de las Barrancas ao belixerar apoiando á Guerra de Independencia Estadounidense contra os ingleses. Neste forte os españois levantaron un faro, pero tras o Tratado de París de 1783, Inglaterra cedera o territorio aos recentemente emancipados estadounidenses polo que estes tomaron o control da área rebautizando de San Fernando das Barrancas como Fort Adams (1797). En 1818, mediante un forzoso tratado, a nación Chickasaw cedeu os seus territorios aos Estados Unidos. A localidade actual fundouse en 1819, converténdose en cidade en 1826. Tras a Batalla de Memphis (durante a Guerra de Secesión), o 6 de xuño de 1862, as tropas nordistas conquistaron Memphis aos sudistas. Unha epidemia de febre amarela reduciu a poboación considerablemente en 1870. Entre 1910 e 1950 en Memphis desenvolveuse o clientelismo político baixo a dirección de E. H. Crump.
Lexislación e Goberno
Desde 1963 a cidade gobérnaa o alcalde que ostenta o poder executivo e o concello que ostenta o poder lexistativo. O concello estaba formado por trece membros, dos que seis eran elixidos nunha circunscricón única que abranguía toda a cidade e sete elixidos por distritos. Pero tras a aprobación da Lei de dereito de voto de 1965 os activistas dos dereitos civís lograron eliminar as eleccións de distrito único nos tribunais por resultarlle máis difícil ás minorías elixir candidatos da súa elección e en 1995 a cidade adoptou un novo sistema de elección de concelleiros, dividindo a cidade en nove distritos, sete dos cales elixen un concelleiro e os outros dous elixen tres cada un. O alcalde elíxese nunha votación separada dos concelleiros e é un alcalde con poderes fortes (Strong Mayor Form). Nos últimos anos propúxose a idea de unir a alcaldía da cidade co goberno do condado, creando un goberno metropolitano como o que existe na próxima Nashville.
Área Metropolitana
Memphis é a cidade principal dunha rexión metropolitana que inclúe partes dos estados de Tennessee, Mississippi e Arcansas. A área metropolitana inclúe os condados de Fayette, Tipton, Shelby (en Tennessee), DeSoto, Marshall, Tate, Tunica (en Mississippi) e Crittenden (en Arcansas). miniatura|240px|Antigo tranvía de Memphis.
Demografía
Por pisos de idade, un 27,9% da poboación é menor de 18 anos, un 10,8% está entre 18 e 24, un 30,7% entre 25 e 44, un 19,7% entre 45 e 64 e un 10,9% é maior de 65 anos. A media de idade está en 32 anos. Hai 9 homes para cada 10 mulleres. O ingreso medio por familia é de 32.285$, sendo o ingreso per cápita de 17.838$. Un 20% da poboación e un 17% das familias están por baixo do limiar da pobreza.
Economía
Memphis produce pezas téxtiles, pianos, partes de automóbiles e camións, e material de calefacción. Na cidade sitúanse as oficinas centrais de FedEx. O Aeroporto Internacional de Memphis, ao ser a base principal de FedEx é o aeroporto con máis tráfico de carga do mundo. O AutoZone e Piggly Wiggly foron fundados nesta cidade. As autoestradas interestatais I-40, I-240 e I-55 son as principais autoestradas da zona. As futuras I-22 e I-69 está planificado que terminen en Memphis. O transporte público na zona metropolitana está xestionado pola Memphis Area Transit Authority, estando formado por autobuses e tranvías.
Turismo
miniatura|240px|Ponte [[Hernando de Soto sobre o río Mississippi.]] Turistas de todo o mundo acoden á cidade para ver Graceland, a casa de Elvis Presley. Os Estudos Sun, onde Elvis gravou My Happiness e That's When Your Heartaches Begin tamén están na cidade. Outros famosos que comezaron en Sun foron Johnny Cash, Rufus Thomas, Charlie Rich, Howlin' Wolf, Roy Orbison, Carl Perkins e Jerry Lee Lewis.
Os amantes da música blues adoitan ir á Beale Street, onde B. B. King tocaba a súa guitarra, e ocasionalmente aparece por un club co seu nome do cal el é propietario. Hai un parque de atraccións Libertyland xunto á Boleira Liberdade, o Museo da Infancia de Memphis, Illa Mud, Detour Memphis, o Centro da Natureza Lichterman, o Museo Palacio Rosa, a Pirámide de Memphis, o Zoo de Memphis e o barco fluvial Raíña de Memphis.
A feira do Medio-Sur está en Memphis cada outono, e en maio celébrase o festival Memphis en maio. Cada ano, a cidade homenaxea a un país estranxeiro, e cada fin de semana acolle un evento especial, como o Campionato Mundial de Cociña en Grellada ou o Festival de Música da Rúa Beale. O Entroido de Memphis, anteriormente coñecido como o Entroido de Algodón de Memphis, é unha serie de festas e festivais que son realizados pola Asociación do Entroido de Memphis, e ten lugar a principios de verán. O entroido rende tributo a varios aspectos de Memphis e as súas industrias, e cada ano elíxese a un Rei e Raíña do entroido.
Deporte
É a sede do equipo da NBA, os Memphis Grizzlies.
Molva
Molva é un xénero de peixes osteíctios da orde dos gadiformes e familia dos lótidos.
Praia de Compostela
A praia de Compostela é un areal da ría de Arousa, situada no concello de Vilagarcía de Arousa, entre o núcleo urbano e o lugar do Carril. Tamén recibe o nome de praia da Cuncha. Durante un tempo tivo bandeira vermella por mor da contaminación do porto.
Molva
Especies
Actualmente recoñécense tres especies dentro deste xénero:
En Galicia
Nas augas galegas están rexistradas dúas das especies, Molva dypterygia e M. molva.
Praia de Compostela
Características
Ten unha lonxitude de máis de dous quilómetros, cun paseo marítimo ao longo de toda ela. Está urbanizada, con edificios de até dez andares a pé de praia na avenida de Rosalía de Castro. esquerda|miniatura|Praia de Compostela.
Igrok
Igrok (Игрок), en galego O xogador, é unha novela en lingua rusa de Fiódor Dostoievski, escrita en 1866 e publicada en 1867.
A obra reflicte a propia adición de Dostoievski ao xogo nos casinos durante a súa estancia en Wiesbaden, presentada como a cidade ficticia de Roulettenbourg, e o seu amor apaixonado por Polina. A obra foi escrita tres anos despois dos acontecementos narrados, baixo a coerción do seu editor ante a ameaza do incumprimento dun prazo para que pagase unhas débedas de xogo. O autor ditou a novela á taquígrafa Anna Grigorievna Snitkina, que meses despois se converteu na súa segunda esposa.
Trama
Alexei Ivanóvich é o titor dos nenos dunha familia rusa que vive nunha suite dun hotel da cidade alemá de Roulettenbourg. O patriarca da familia, o Xeneral, está en débeda co francés De Grieux e hipotecou as súas propiedades en Rusia, pero isto só lle acada para pagar unha pequena parte da débeda. Cando descobre que a súa rica e anciá tía está enferma, comeza a mandar telegramas a Moscova, agardando con ansiedade a nova do seu falecemento, pois espera poder pagar coa herdanza as débedas e conseguir a man de Madamoiselle De Cominges.
Á súa vez, Alexei está perdidamente namorado de Polina, á que fai un xuramento de servidume. Durante un paseo pola montaña de Schlangenberg dille que con pronunciar unha palabra abonda para que el con gusto se tire polo precipicio abaixo. Ela pídelle que vaia ao casino e faga unha aposta por ela. El négase nun principio, pero incitado polo seu propio xuramento de amor eterno e fatal servilismo, finalmente accede e termina por gañar para ela na mesa de ruleta, na súa primeira experiencia cos xogos de azar. El regresa coas ganancias, pero ela non lle di a razón pola que necesita os cartos. Ri na cara del (ao igual que fixera cando lle profesara o seu amor) e trátao con fría indiferenza e mesmo certa malicia.
Francisco Prieto Mera
Francisco Prieto Mera, nado en Málaga en 1852 e finado en Madrid o 17 de febreiro de 1916, foi un avogado e político español.
Igrok
Trama
Co tempo, Alexei coñece os detalles do estado financeiro do Xeneral e de Polina a través de Mr. Astley, un tímido inglés que parece compartir a fixación de Alexei por Polina. Procede da nobreza británica e ten unha boa cantidade de diñeiro.
Despois de ensinarlle a mecánica da mesa da ruleta, xoga e gaña unha cantidade significativa de cartos. Tras un breve regreso ao hotel, volve á mesa da ruleta e comeza a perder, e enviciada polo xogo termina por deixar na mesa case cen mil rublos antes de irse da cidade. Cando Alexei regresa á súa habitación, despois de enviar á tía á estación de tren, é recibido por Polina. Ela dille que De Grieux deixou a cidade logo de condonar ao Xeneral unha parte das hipotecas na súa propiedade. A continuación, explica que non podía corresponder ao amor de Alexei debido a que estaba en débeda con De Grieux. Ao oír isto Alexei sae correndo da habitación e diríxese ao casino, onde comeza a xogar nun estado case febril e gaña máis de douscentos mil rublos. Volve á habitación, onde o agarda Polina, e ante ela baleira sobre a cama os petos cheos de ouro e billetes de banco. Quedan durmidos no sofá, e ao día seguinte ela dille que o odia e que quere estar co Sr. Astley. Estes dous tiveran xa varios encontros, e supúñase que debía encontrarse con el se non quedase durmida na habitación. Sae correndo do hotel e Alexei non volve vela.
Sabendo que o Xeneral non recibiría a agardada herdanza, a señora de Cominges abandona o hotel acompañada da súa nai rumbo a París, e Alexei únese a elas. Permanece en París durante un mes e déixase levar pola nobre, gastando a súa fortuna en cabalos e frivolidades para que ela acade un nome na sociedade parisiense.
Alexei comeza a xogar para sobrevivir. Porén, perde todos os cartos e é levado ao cárcere tres meses, pero alguén paga a súa débeda e pode saír. Un día atópase co Sr. Astley nun banco do parque de Bad Homburg e charla con el. Este dille que Polina está en Suíza e que o ama de verdade. Astley dálle algo de cartos, coa esperanza de que Alexéi non o gaste no xogo.
A obra remata cun final aberto. Alexei marcha á casa soñando con ir a Suíza ao día seguinte. É consciente de que se vai ao casino é moi probable que perda os cartos, pero sabe que algún día logrou moitos cartos, e que pode repetirse a xogada.
Narración
A obra está escrita en primeira persoa, e desenvólvese na cidade de Wiesbaden na década de 1860, pouco antes de ser anexionada por Prusia. Parte da acción discorre tamén en París.
Aínda que a lingua principal da narración é o ruso, hai numerosas frases e palabras en francés, alemán e polaco, como mostra do cosmopolitismo da cidade nese momento.
Adaptacións
Serguéi Prokófiev fixo unha ópera baseada no libro. Foi levada ao cinema en diversas ocasións: por León Klimovsky en 1947, Claude Autant-Lara en 1958, e por Sebastian Bieniek en 2007. Ademais, hai dúas películas que tratan do proceso de escritura da novela por parte do escritor ruso: unha de 1997 de Károly Makk, e outra de 2007 de Giuliano Montaldo.
Utashinai
Utashinai (歌志内市, うたしないし, Utashinai-shi) é un concello da subprefectura de Sorachi da prefectura de Hokkaidō no Xapón. Está situada no centro da illa de Hokkaidō, ó norte do Xapón. A súa superficie é de 55,99 km² e a poboación de 4.759 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 85 h/km².
O concello de Utashinai limita cos concellos de Kamisunagawa, de Sunagawa, de Akabira e de Ashibetsu.
Aeroporto de Manchester
O aeroporto de Manchester (IATA: MAN, ICAO: EGCC) é un aeroporto internacional inglés en Ringway, situado a 13,9 km ao sueste do centro da cidade de Manchester. No ano 2016 foi o terceiro aeroporto máis concorrido do Reino Unido en número de pasaxeiros. As súas instalacións están formadas por tres terminais de pasaxeiros e unha de carga e é o único aeroporto británico xunto con Heathrow con dúas pistas de máis de 3 000 metros. O aeroporto de Manchester cobre unha área de 560 hectáreas e ten voos a 199 destinos, sendo o 13º a nivel mundial por destinos servidos.
Inaugurouse oficialmente o 25 de xuño de 1938 e foi inicialmente coñecido como aeroporto de Ringway. Na segunda guerra mundial coñeceuse como RAF Ringway e foi usado como base da Royal Air Force. Polas súas instalacións pasaron 25 637 054 pasaxeiros en 2016, e ten capacidade para 50 000 000 anuais. Esa cifra potencial está limitada polas restricións que só lle permiten 61 movementos de avións por hora. Desenvolvementos futuros inclúen a construción da Manchester Airport City, un espazo loxístico, de fábricas, oficinas e áreas de lecer ao lado do aeroporto, ademais de melloras no transporte.
Aromatum Chaos
Aromatum Chaos é unha depresión profunda, no que se considera un terreo caótico. É o nacemento da canle Ravi Vallis, e está situado no extremo oriental de Xanthe Terra, no cuadrángulo de Margaritifer Sinus (MC-19) de Marte, situado sobre as coordenadas -1.09°N, 317°W. Aromatum Chaos ten unha lonxitude de 91,5 km (e 72,8 km. segundo a web do USGS ), e ten unha anchura media de preto de 30 km.
A profundidade máxima do chan de Aromatum Chaos foi estimada nuns 3,45 respecto do seu bordo. A profundidade media dos dous terzos occidentais da depresión de Aromatum Chaos é de preto de 1,64 km, e da restante parte oriental, preto dun terzo da superficie, estímase nuns 1,2 km de profundidade respecto do bordo da depresión (usando datos topográficos do MOLA). Así pois, a profundidade media é duns 1,49 km.
Pénsase que a depresión de Aromatum CHaos e a veciña canle de Ravi Vallis foron causados polas interaccións do criovulcanismo, que inclúen unha combinación diques e peitorís, que fenderon a criósfera que estaba baixo da superficie, coma se fose a perforación dun acuífero, dando coma resultado a liberación de grandes cantidades de auga. Pola outra banda, provocou o colapso da codia terrestre, creando a depresión de Aromatum Chaos, e unha inundación catastrófica, que formou a canle de saída Ravi Vallis. A inundación estímase que durou entre 2 e 10 semanas.
As interaccións criovolcánicas coma as que tiveron lugar en Aromatum Chaos, e as inundacións catastróficas resultantes que formaron a veciña canle de saída Ravi Vallis, tamén se sabe que tiveron lugar noutras partes de Marte, coma por exemplo en Kasei Valles e Mangala Valles.
Castro de Punta Roza
O castro de Punta Roza é un castro situado na parroquia de Dexo, no concello coruñés de Oleiros.
Morfoloxía
Consta dun recinto fortificado situado nunha península apuntada, de forma triangular. As súas dimensións son duns 150 metros no eixo norte-sur e uns 100 metros no eixo este-oeste.