cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Interdisciplinariedade
Na práctica
A interdisciplinariedade é un esforzo de superar a fragmentación do coñecemento, tornar este relacionado coa realidade e os problemas da vida moderna. Moitos esforzo teñen sido feitos neste sentido na educación. Na ciencia, á súa vez, os esforzos están na busca de respostas, imposíbeis cos coñecementos fragmentados dunha única área especializada. A epidemioloxía da SIDA ou quecemento global requiren un enfoque interdisciplinar para resolver problemas complexos.
Gabbro, Rosignano Marittimo
miniatura|Gabbro
Gabbro é unha pequena vila na Toscana, en Italia central, que administrativamente é unha frazione (fracción xeográfica ou entidade local menor) do comune (concello) de Rosignano Marittimo, provincia de Livorno. No censo de 2011 a súa poboación era de 898 habitantes.
A vila está situada a unha altura de 204 m sobre o nivel do mar e a uns 12 km de distancia de Livorno e a 10 km de Rosignano Marittimo.
Por esta vila déuselle nome á rocha magmática gabro.
O Porto da Vaca, Budián, O Valadouro
O Porto da Vaca é un lugar da parroquia de Budián, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 estaba despoboado.
Safiya Noble
Safiya Umoja Noble nada en Fresno (California) é profesora asociada na UCLA e investigadora visitante na Annenberg School of Communication, University of Southern California. É autora de Algorithms of Oppression, e coeditora de dous volumes: Internet interseccional: raza, sexo, clase e cultura e emocións, tecnoloxía e deseño.
O Reguengo, Budián, O Valadouro
O Reguengo é un lugar da parroquia de Budián, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 estaba despoboado.
Safiya Noble
Traxectoria
Noble asistiu á Roosevelt School of the Arts. Continuou os seus estudos de Socioloxía na Universidade Estatal de California, Fresno, centrándose nos Estudos Étnicos e Afroamericanos. Mentres estaba no estado de Fresno, Noble estivo implicada na "escena política do campus", protestando contra o apartheid e facendo campaña pola igualdade racial e de xénero. Foi membro de Associated Students, Inc. e da California State Student Association. Despois de graduarse, Noble traballou durante máis dunha década en mercadotecnia multicultural, publicidade e relacións públicas.
Noble asistiu á Universidade de Illinois en Urbana - Champaign para estudos de posgraduado, onde obtivo un máster e un doutoramento en biblioteconomía e ciencias da información. A súa tese de 2012, " Looking for Black Girls: Old Traditions in New Media ", considerou como o xénero e a raza se manifestan nas plataformas tecnolóxicas.
Carreira
En 2019, únese ao Oxford Internet Institute como investigadora sénior (profesora asociada) na Universidade de Oxford no Reino Unido.
Investigación
A investigación de Noble céntrase no xénero, a tecnoloxía e a cultura, e como inflúen no deseño e uso de Internet. O seu traballo apareceu en publicacións académicas e medios populares como Time e Bitch. En 2016, Noble publicou en liña Emotions, Technology & Design e The Intersectional Internet: Race, Sex, Culture and Class. É coeditora da sección Comentario e Crítica do Journal of Feminist Media Studies. É membro de varias revistas académicas e consellos consultivos, incluíndo Taboo: The Journal of Culture and Education e Journal of Critical Library and Information Studies.
Algoritmos de opresión
O primeiro libro de Noble, Algorithms of Oppression, foi publicado por NYU Press en 2018. Considere como o prexuízo contra as persoas de cor está incrustado nos motores de busca supostamente neutros. Explora como Internet xera e mantén o racismo. Nela, Noble preocúpase moito ver as formas en que a comunidade negra se comercializa en poderosas empresas tecnolóxicas. Ela céntrase na empresa monopolista Google e na información do seu algoritmo de "caixa negra". Esta idea é que cando introduces algo no buscador, obtés un resultado, pero non sabes como se fixeron os resultados. Chama a atención a obra de Noble e confía en concienciar a este sistema de que moitas persoas que están sistematicamente marxinadas non teñen opinión. A súa esperanza é acabar coa inxustiza social e cambiar a percepción da tecnoloxía das persoas marxinadas. Foi exposto no Zurich Photomuseum. Deu varias charlas e entrevistas sobre Algoritmos de opresión.
Fausto Reinaga
José Fausto Reinaga Chavarría, tamén coñecido como Fausto Reinaga, nado en Colquechaca, o 27 de marzo de 1906 e finado na Paz o 19 de agosto de 1994, foi un escritor e intelectual quechua boliviano.
Traxectoria
Fausto Reinaga naceu o 27 de marzo de 1906 na vila de San Pedro de Macha, na provincia de Chayanta do departamento de Potosí (Bolivia). Foi bautizado co nome de José Fausto Reinaga Chavarría. Foi fillo de Genaro Reinaga e de Alejandra Chavarría.
A súa familia era propietaria de terras agrícolas nas rexións de San Lázaro e Pukamayu. Reinaga demostrou a súa capacidade intelectual a moi temperá idade, debido principalmente a que tiña un impedimento físico, polo que a súa participación nos traballos agrículas non podían ser desenvolvida de maneira normal.
Sendo o 2 de 5 irmáns, todos os cales sobreviviron a guerra do Chaco e a reforma agraria, foi o único ao cal a familia decidiu apoiar nos seus estudos superiores na Universidade Maior de San Francisco Xavier, rematando os seus estudos como avogado. Isto levouno a ser un intelectual indíxena recoñecido e así asumiu a deputación polo Norte de Potosí, polo Movemento Nacionalista Revolucionario.
En 1957, el Partido Comunista de Bolivia enviouno a Leipzig (na Alemaña o Leste) a un Congreso de Sindicatos comunistas, e dende alí visitiou a Unión Soviética. Despois do seu regreso, estivo nun congreso comunista celebrado en Montevideo, no Uruguai, onde foi detido. O seu libro El sentimiento mesiánico del pueblo ruso foi confiscado. Os comunistas non o axudaron, polo que tivo que ser repatriado pola embaixada de Bolivia en Montevideo. Logo entrou nunha crise de conciencia e arredouse do Partido Comunista de Bolivia. Viaxou a Machu Picchu (no sur do Perú), que fora capital do Imperio Inca, onde se deu conta do poder dos seus devanceiros.
Aproximadamente até 1960, Fausto foi un fervente partidario do marxismo. Reinaga converteuse no pioneiro do indianismo boliviano. O 15 de novembro de 1962 fundou o partido PIAK (Partido de Indios Aimarás e Keswas), que máis tarde se chamou PIB (Partido Indio de Bolivia).
Nas súas últimas obras, "La revolución india" (1970), "Tesis india" (1971), "El pensamiento amáutico" (1978), El hombre (1981) e "El pensamiento indio" (1991), estabelece a superioridade da ideoloxía e da filosofía dos indíxenas con respecto ao pensamento occidental.
Obras
Fausto Reinaga publicou máis de 30 libros: A súa obra máis importante é La Revolución India, publicada no ano 1970.
Os seus traballos foron reeditados pola súa asistente e sobrina Hilda Reinaga.
Corpúsculo polar
miniatura|Primeiros estadios da segmentación dun [[embrión de mamífero. Semidiagramático. z.p. Zona pelúcida. p.gl. corpúsculos polares. a. estadio de dúas células. b. Estadio de catro células. c. Estadio de oito células. d, e. Estadio de mórula.]] miniatura|Diagrama que mostra a redución no número de cromosomas no proceso de maduración do óvulo e a formación de corpúsculos polares primarios e secundarios.
Un corpúsculo polar ou corpo polar é unha pequena célula haploide que se forma ao mesmo tempo que o óvulo durante a ovoxénese, pero xeralmente non ten a capacidade de ser fecundado. Na ovoxénese durante a primeira división meiótica dun ovocito primario orixínase un corpúsculo polar primario e un ovocito secundario, e despois, durante a segunda división meiótica do ovocito secundario fórmase un corpúsculo polar secundario e un óvulo, mentres que a partir do corpúsculo polar primario (se non dexenerou), fórmanse 2 corpúsculos polares secundarios máis.
Cando certas células diploides en animais sofren a citocinese despois da meiose para producir óvulos, ás veces divídense de maneira desigual. A maioría do citoplasma pasa a formar parte dunha das células fillas, que se vai converter no óvulo (célula ovo), mentres que a outra célula que se forma, o corpúsculo polar, queda con só unha pequena parte do citoplasma, polo que é unha célula moito máis pequena. Con frecuencia estas pequenas células morren e desintégranse por apoptose, pero nalgúns casos permanecen vivas e poden ser importantes no ciclo vital do organismo. Nos mamíferos o primeiro corpúsculo polar adoita dexenerar.
Xemelgos
A formación de xemelgos orixinados de corpúsculos polares é unha forma hipotética de xeración de xemelgos na meiose, na que un ou máis corpúsculos polares non se desintegran e son fertilizados por espermatozoides.
A xeración de xemelgos pode ocorrer, en principio, se tanto o óvulo coma un corpúsculo polar son fecundados por distintos espermatozoides. Porén, incluso se se produce a fecundación do corpúsculo, xeralmente non se produce o desenvolvemento posterior porque o cigoto formado pola fusión do espermatozoide e o corpúsculo polar non tería citoplasma dabondo ou suficientes nutrientes almacenados para alimentar o desenvovemento do embrión.
As primeiras informacións sobre corpúsculos polares presentounas en 1824 Carus en gasterópodos, pero a súa función non foi aclarada ata os traballos de Butschli en 1875, Giard en 1876 e finalmente Hertwig en 1877. Estas estruturas eran a miúdo confundidas con fragmentos de ovos ou masas de xema expulsadas, pero finalmente denomináronse corpos direccionais (ou Richtungskorper), un termo que implica o lugar onde empezan as divisións de maduración. Os nomes comúns "polocitos" e "corpos polares" ou "corpúsculos polares" derivan da súa posición polar no ovo. Os corpúsclos polares identificáronos a inicios do século XX O. Hertwig, T. Boveri, e E.L. Mark, como células ovo non funcionais que se desintegraron porque o espermatozoide, con raras excepcións, non podía fecundalos e en vez diso desencadeaba quimicamente a súa disolución.
O Retorno, Budián, O Valadouro
O Retorno é un lugar da parroquia de Budián, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Corpúsculo polar
Xemelgos
Os corpúsculos polares serven para eliminar unha metade do conxunto diploide de cromosomas producido por división meiótica, deixando unha célula haploide. Para producir os corpúsculos polares, a célula debe dividirse asimetricamente, o que se produce pola formación dun suco preto de certo punto da membrana. A presenza de cromosomas induce a formación dunha caparuza cortical de actomìosina, unha estrutura anular de miosina II e un conxunto de fibras do fuso, a rotación do cal promove a invaxinación no bordo da membrana celular e separa o corpúsculo polar do ovocito.
Os erros meióticos poden orixinar aneuploidía nos corpos polares, os cales, na maioría dos casos, producen un cigoto aneuploide. Os erros poden ocorrer durante as dúas divisións meióticas que producen cada corpúsculo polar, pero son máis pronunciados se ocorren durante a formación do corpúsculo polar primario, porque a formación deste primeiro corpúsculo polar inflúe na composición cromosómica do segundo. Por exemplo, a predivisión (a separación de cromátides antes da anafase) no primeiro corpúsculo polar pode inducir a formación dun corpúsculo polar aneuploide. Por tanto, a formación do primeiro corpúsculo polar é un factor especialmente importante na formación dun cigoto san.
Porén, os corpos polares cromosomicamente anormais non teñen garantido que inducirán o desenvolvemento dun cigoto anormal. Pode producirse un cigoto euploide se a aneuploidía é recíproca: un corpúsculo polar ten un cromosoma extra e o outro carece dese mesmo cromosoma (ver tamén disomía uniparental). Se o cromosoma extra é absorbido nun corpúsculo polar en vez de pasar ao ovocito, pode evitarse a trisomía. Non está claro se isto é un evento casual ou se dalgunha maneira está influído polo microambiente. Polo menos nun caso, este cigoto euploide foi seguido durante todo o desenvolvemento ata o necemento dando lugar a un neno san cun número de cromosomas normal.
Aplicacións médicas
Unha das desvantaxes da biopsia de corpúsculo polar é que só proporciona información sobre a contribución xenética materna ao embrión, o cal é a razón pola cal se poden diagnosticar os casos de trastornos autosómicos dominantes e ligados ao X que se transmiten por vía materna, pero os trastornos autosómicos recesivos só poden ser diagnosticados parcialmente. Outra eiva do método é o aumento do risco de ter un erro de diagnótico, por exemplo debido á degradación do material xenético ou eventos de recombinación que levan a que se formen corpos polares primarios heterocigotos.
Partenoxénese
Nalgunhas especies, o corpúsculo polar pode refusionarse coa célula ovo, fecundándoa. Isto pode ter como resultado a formación dun embrión viable que ten un só proxenitor, un proceso chamado partenoxénese.
San Cristovo, Budián, O Valadouro
San Cristovo é un lugar da parroquia de Budián, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 19 habitantes, dos cales 11 eran homes e 8 eran mulleres.
Ned's Atomic Dustbin
Ned's Atomic Dustbin é unha banda inglesa de rock alternativo formada en Stourbridge, West Midlands, en novembro de 1987. A banda toma o seu nome dun episodio do programa cómico de radio The Goon Show. A banda utiliza dous baixistas na súa formación: Alex Griffin toca liñas melódicas cun baixo, e Matt Cheslin toca as liñas de baixo co outro. Isto dálle á banda un grave son hardcore tenso con efectos de distorsión de guitarra e baterías enerxéticas.
A banda formouse no sexto curso da escola e gravou o seu primeiro álbums cando algúns dos seus membros aínda eran adolescentes. Isto fixo que tivese unha gran base de seareiros adolescentes cunha reputación de gozar facendo crowd-surfing e moshing nos seus concertos. A banda tamén destacou (e de cando en vez era ridiculizada) pola súa estética inicial, que consistía en cabelo rizado uniformemente e unha predilección por pantalóns curtos deportivos e camisetas de bandas e skateboard. "The Neds" (como a banda é coñecida polos seus seguidores) eran ben coñecidos polas súas propias camisetas, chegando a producir 85 deseños diferentes en tan só tres anos (1987-1990). En 2009 Jonn Penney dixo, "aínda estamos engadindo deseños, os vellos hábitos tardan en morrer".
Historia
O líder e cofundador Jonn Penney listou a Joni Mitchell, Echo & the Bunnymen, The Cure e The Teardrop Explodes entre os seus artistas favoritas. Entre os seus álbums favoritos están Closing Time de Tom Waits e Architecture & Morality de Orchestral Manoeuvres in the Dark (OMD). Ned's Atomic Dustbin gañou rapidamente unha base de fans despois de que os heróes locais The Wonder Stuff lles ofrecesen tocar con eles nas súas xiras de 1989 e 1990 polo Reino Unido. En 1990 Ned's Atomic Dustbin asinou co selo independente de Birmingham Chapter 22 Records que lanzou o seu EP de estrea, The Ingredients EP, seguido polo sinxelo "Kill Your Television", acadando o número 92 e 53 respectivamente na lista británica de sinxelos. "Kill Your Television" tamén chegou ao número 1 da lista de sinxelos independentes británica. Isto, combinado coa súa boa reputación ao vivo, atraeu a unha gran multitude á súa aparición vespertina no escenario principal do Reading Festival en agosto de 1990. O rumor creado foi o suficientemente significativo como para catalizar o interese dos grandes selos. Seguiulle o derradeiro sinxelo con Chapter 22, "Until You Find Out", pero problemas de distribución fixeron que moitos fans non puidesen mercalo, truncando así o seu progreso nas listas. Finalmente estancouse no número 51. Frustrada, a banda decidiu finalmente asinar con Sony Records, coa condición de que se lles permitise lanzar a súa música a través do seu propio selo, Furtive, conservando así un alto grao de control creativo mentres se beneficiaban da distribución e da pubicidade dun gran selo.
En marzo de 1991 Ned's Atomic Dustbin chegou ao top 20 británico co seu seguinte sinxelo, "Happy", a súa estrea con Sony/Furtive. O tema chegaría ao número 16 e conseguíulle á banda a primeira das súas dúas aparicións en Top of the Pops. Publicaron o seu álbum de estrea, God Fodder, pouco despois, en abril de 1991, sendo número 4 na lista de álbums británica. En xullo de 1991 a revista musical británica NME destacou que a banda estaba, xunto con The KLF, Seal, The La's e Electronic, deixando a súa pegada nos Estados Unidos. A banda publicou un novo sinxelo no Reino Unido, "Trust", a finais de 1991, mentres que nos Estados Unidos lanzaba as versións de "Kill Your Television" e "Grey Cell Green" do God Fodder, sendo o video da última un grande éxito no programa da MTV 120 Minutes. En 1991 a banda realizou unha xira mundial con, entre outros, Mega City Four, Senseless Things e Jesus Jones. Gravaron o seu segundo álbum de estudio, Are You Normal?, in 1992, e este foi promocionado polos sinxelos "Not Sleeping Around", "Intact" e, nalgúns territorios europeos, "Walking Through Syrup".
Tras ser cabeza de cartel no escenario NME do Glastonbury Festival en 1992, a banda pasou os seguintes anos realizando unha xira mundial, publicando un recompilatorio de material antigo inédito e dous novas cancións chamadas "0.522" en 1994, antes de partir cara Gales para gravar o seu derradeiro álbum, Brainbloodvolume. Aínda que mantiña a sensibilidade melódica típica da banda, este traballo tiña un son máis pesado e diverso que os seus anteriores lanzamentos, afastándose da súa distintiva configuaración de dobre baixo para incorporar samplers e teclados. Sony publicou o álbum nos Estados Unidos antes de lanzalo no Reino Unido, facendo que os seu maiores fans o mercaran de importación. Este feito danou a súa posición nas listas británicas cando finalmente foi editado domesticamentey, incrementando a tensión entre a banda e o selo.
Ned's Atomic Dustbin tivo o seu derradeiro sinxelo no top 40 británico con "All I Ask of Myself Is That I Hold Together" en 1995, seguido pola súa derradeira aparición en The Word, while the uncharacteristically slow number, "Stuck", converteuse no derradeiro sinxelo da banda, entrando na lista B da BBC Radio One. En 1995, tras unha longa xira polos Estados Unidos para promocionar Brainbloodvolume, Ned's Atomic Dustbin separouse en Nova York tras o que sería o seu derrradeiro concerto.
O cantante Penney formou un novo grupo, Groundswell (inicialmente co guitarrista de Ned's Atomic Dustbin, Rat), que gravou un sinxelo, "Corrode", e un álbum de estudio, Plausible/Infeasible, para o selo indie de Nova Jersey Gig Records. O grupo separouse pouco despois, publicándose de feito o disco despois da súa disolución.
Ned's Atomic Dustbin actuou en 2000 por vez primeira tras a súa disolución inicial nun concerto en Dudley cos membros de Groundswell Andy King e Martin Warlow no lugar de Mat Cheslin e Rat. Orixinalmente vendido como "os derradeiros 30 minutos de Ned's Atomic Dustbin", foi pensado como unha oportunidade para despedirse axeitadamente dos fans británicos que nunca puideron ver un espectáculo final de Ned. Porén, o rotundo éxito convenceu aos membros da banda a seguir traballando xuntos, polo que seguiron tocando esporadicamente dende entón.
AD Miño
A Asociación Deportiva Miño é un equipo galego de fútbol que se fundou en 1983 no concello brigantino de Miño. Na actualidade xoga no Grupo Norte da Preferente Autonómica de Galicia.
Compite coma local no Campo Municipal de Gallamonde de herba artificial, con capacidade para 1000 persoas.
Historia
Fundado orixinalmente no ano 1935 como Miño Club de Fútbol. O seu maior esplendor deportivo tería lugar na década de 1970, ao proclamarse campión das Mariñas, da Copa Coruña, do Mini Teresa Herrera, do conde de Fenosa e tamén do Trofeo García que enfrontaba o campión da zona das Mariñas contra o da zona da Costa.
Unha das vitorias máis prezadas polo club miñés tomou lugar ante o UD Salamanca no 1976 por 2-1 por aquel entón un conxunto de Primeira División con xogadores de renome coma o cabanés Juan Alberto Bustillo.
Tras o descanso marcado pola Covid 19, na tempada 2021/2022, o conxunto brigantino quedaría integrado no acabado de crear Grupo 1 Subgrupo A (a división en dous do Grupo A Coruña/Ferrol) con conxuntos da súa contorna. Nunha tempada con altos e baixos os de Miño rematarían terceiros por detrás do CD Narón e Cultural Maniños perdendo a oportunidade de unirse ó grupo de ascenso.
Favoreceu e moito ao club miñés a volta á normalidade da competición xa que acabaría grazas a dirección de Manuel A. Montero López líder do Grupo Coruña/Ferrol con 78 puntos derrotando a perseguidores constantes coma o Olímpico CF e Eume Deportivo, tras o empate a 2-2 da xornada 33 entre o conxunto e o Olímpico Cf todo se decidiría na último partido da tempada no que o club miñés non fallaría en A Grela campo do Ural CF cun demoledor 1-5 e con 3 puntos de vantaxe sobre o Olímpico CF acadando o título de campión e a promoción por vez primeira a Preferente autonómica de Galicia.
Ana Isabel Rodríguez Bernárdez
Ana Isabel Rodríguez Bernárdez, nada no Carballiño, é unha dramaturga e profesora galega.
Traxectoria
Pertenceu ao Grupo Abrente. Especialista en audición e linguaxe do equipo psicopedagóxico do Carballiño, foi orientadora do Instituto Mixto do Carballiño. Membro do Instituto de Estudios Carballiñeses, do que foi secretaria; colaborou na revista Ágora do Orcellón da que foi secretaria de redacción.
Antonio Ares Abelleira
Antonio Ares Abelleira, Toñito, nado en Pontedeume en 1915 e finado en Serantes (Ferrol) o 22 de maio de 2007, foi un loitador antifranquista galego.
Traxectoria
Viviu en Ferrol dende os tres anos. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi enrolado no exército. Ao remate da guerra foi o responsable da reconstrución clandestina do PCE en Ferrol. Foi detido nunha redada, encarcerado e indultado aos dous anos. Tres meses despois converteuse no responsábel de axitación e propaganda da Alianza Nacional de Forzas Democráticas (ANFD), e proporcionáballes comida e apoio loxístico aos guerrilleiros. Foi detido en 1950 por facilitar víveres, informar aos guerrilleiros e repartir propaganda clandestina proporcionada por Antonio Veiga Mejuto. Xulgado en consello de guerra en Ferrol o 18 de marzo de 1952 con outros 42 enlaces da guerrilla, foi condenado a sete anos. Nas eleccións xerais de 1982 foi candidato ao Congreso polo Partido Comunista Obrero Español.
A Telleira, Budián, O Valadouro
A Telleira é un lugar da parroquia de Budián, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 6 habitantes, dos cales 2 eran homes e 4 eran mulleres.
Linguas nahuas
As linguas nahuas ou aztecas son aquelas linguas da familia uto-azteca que sufriron un cambio fonético, coñecido como lei de Whorf, que cambiou unha *t orixinal por antes de *a. Posteriormente, algunhas linguas nahuas cambiaron esta a  ou a, pero aínda se pode ver que a lingua pasou por unha etapa. A lingua nahua máis coñecida é o náhuatl. O náhuatl é falado por preto de 1,7 millóns de persoas do pobo homónimo.
Algunhas autoridades, como o goberno mexicano, Ethnologue, e Glottolog, consideran que as variedades do náhuatl moderno son linguas distintas, porque adoitan ser mutuamente inintelixibles e os seus falantes. teñen identidades étnicas distintas. Dende 2008, o goberno mexicano recoñece como linguas nahuas trinta variedades que se falan en México (véxase a lista a continuación na táboa).
Os investigadores distinguen entre varias áreas dialectais que teñen cada unha delas unha serie de características compartidas: un esquema de clasificación distingue os dialectos centrais innovadores, falados na Cidade de México, dos periféricos conservadores que se falan ao norte, sur e leste da zona central, mentres que outro esquema distingue unha división básica entre os dialectos occidentais e orientais. As linguas náhuas inclúen non só variedades coñecidas como náhuatl, senón tamén o pipil e a extinta lingua pochuteca.
Belén Gopegui
Belén Ruiz de Gopegui Durán coñecida como Belén Gopegui, nada en Madrid en 1963, é unha escritora española, novelista e guionista. Coa súa ópera prima La escala de los mapas, editada en 1993 por Anagrama, recibiu varios premios. A súa terceira obra, La conquista del aire, foi adaptada ao cine polo director Gerardo Herrero. Belén Gopegui foi descrita como a mellor da súa xeración por Francisco Umbral.
Traxectoria
É filla de Margarita Durán Suárez, unha das fundadoras de Amnistía Internacional en España e do científico aeroespacial Luis Ruiz Gopegui, un dos poucos expertos en astrofísica españois da súa xeración fóra do exilio, máis interesados no inglés que no latín.
Licenciada en Dereito pola Universidade Autónoma de Madrid, onde dirixiu a revista Trasgo, e doutora en Humanidades pola Universidade Carlos III, iniciou a súa carreira profesional colaborando nas seccións literarias de diversos medios de prensa, entre eles o diario El Sol, para o que realizou entrevistas.
A súa segunda novela Tocarnos la cara publicouse por Anagrama en 1995, tamén con grande acollida de público e crítica. A súa terceira novela, La conquista del aire, publicada pola mesma editorial en 1998, foi adaptada ao cine en 2000 co título Las razones de mis amigos por Gerardo Herrero.
Tras esta adaptación cinematográfica, xunto coa guionista e directora de cine Ángeles González-Sinde comezou a súa carreira como guionista. Froito desta colaboración foi o guión para a película La suerte dormida. Xa en solitario escribiu o guión de El principio de Arquímedes, dirixida tamén polo director Gerardo Herrero en 2004.
Nese mesmo ano, 2004, publicou El lado frío de la almohada (Editorial Anagrama), novela que trata sobre a relación entre un diplomático estadounidense destinado en Madrid e intermediario nun trato con axentes da seguridade do Estado de Cuba e a súa contrapartida Laura Bahía, unha nova axente española de orixe cubana.
En 2005 aparece a súa primeira e única obra teatral Coloquio no libro coral Cuba 2005 (editorial HIRU) en defensa da Revolución Cubana.
En 2007 publicou a novela El padre de Blancanieves, tamén na editorial Anagrama. esquerda|miniatura|Belén Gopegui presenta Queda este día y esta noche conmigo (2017) En 2009 aparece Deseo de ser punk, unha novela onde retrata, coa música rock que adquire un rol protagonista na historia como pano de fondo, o inconformismo da adolescencia a partir da voz de Martina, unha moza de 16 anos. Un ano despois da súa publicación gaña o VII Premio Dulce Chacón de Narrativa Española, outorgado polo Concello de Zafra, impóndose, entre outras, a unha obra de Antonio Muñoz Molina.
En 2011 publica Acceso no autorizado na editorial Mondadori, un suspense político-informático cun hacker e unha vicepresidenta de goberno como protagonistas con redes persoais que se establecen no mundo dixital.
En 2014 publica El comité de la noche na editorial Penguin Random House, cuxo argumento se centra en dúas mulleres na trintena que libran unha batalla contra o tráfico e a compravenda de sangue.
En 2017 publica Quédate este día y esta noche contigo, unha novela que pon en valor o mérito e a intimidade para valorar o ser humano fronte a Google e o negocio desta multinacional da información contraposta á intimidade e o segredo.
En 2019 publica Ella pisó la luna na editorial Penguin Random House, un minilibro con fotografías que recolle a conferencia que ditou en marzo deste ano no ciclo Ni ellos genios ni ellas musas, no CaixaForum de Madrid. Esta virou ao redor do seu pai, Luís Ruiz de Gopegui; pero en especial, á súa nai, Margarita Durán Suárez.
Foi finalista do Premio da Crítica 2001, do Premio Fundación José Manuel Lara de Novela 2002 e do XIII Premio Rómulo Galegos 2003 co seu libro Lo real.
Kanahus Manuel
Nai de catro fillos, rexeitou rexistralos como maneira de protestar contra o goberno canadense e os seus regulamentos provinciais e federais. Tamén usou este feito como unha declaración de descolonización, para subliñar a condición dos seus fillos como membros das Primeiras Nacións.
Traxectoria
Manuel é membro da banda Neskonlith da Columbia Británica. Manuel, quen ten unha irmá xemelga (Mayuk Manuel) naceu no seu dunha familia moi política. Son fillas de Beverly e Arthur Manuel, un activista. O seu avío paterno, George Manuel, exerceu entre 1970-1976 como xefe nacional da Asemblea das Primeiras Nacións. e foi presidente fundador do Consello Mundial dos Pobos Indíxenas. A súa tía, Doreen Manuel, é cineasta. A súa tía, Vera Manuel, é poeta e dramaturga.
En 2018, Manuel casou con Orlando Watley (do pobo chickasaw), quen estivo dende 1994 na Prisión Estatal de Calipatria, un cárcere de máxima seguridade de California. De acordo co Proxecto pola Inocencia de Orlando Watley, Watley foi absolto dos cargos dun roubo/homicidio en 1993, e con 19 de idade, foi detido e condenado falsamente en 1994 por un delito de triplo homicidio. Mantendo que é inocente, está encarcerado dende entón e cumpre cadea perpetua.
Manuel ten catro fillos, todos os cales naceron fóra dun hospital. Non rexistrou ningún deles para a certificación de nacemento, polo que están indocumentados. Por nacemento, estarían clasificados como "indios con status" no Canadá e terían dereito a certos beneficios, pero ela non quixon que caesen baixo a regulación gobernamental.
Revolta dos bátavos
A revolta dos bátavos ou levantamento bátavo tivo lugar na Xermania Inferior entre os anos 69 e 70, no século I. Os bátavos, habitantes dunha pequena pero militarmente poderosa poboación xermánica asociada cos chattos no delta do Rin, rebeláronse contra o Imperio Romano. Pronto á Gallia Belgica uníronse as tribos celtas belgas e algunhas tribos xermánicas.
Liderados polo suboficial romano Gaius Julius Civilis (Xulio Civilis) e o príncipe bátavo, os xermánicos venceron inicialmente o exército romano, derrotando dúas lexións. Porén, os romanos formaron un formidable exército e nomearon a Quintus Petilius Zerialus como o seu xeneral. Iso cambiou o destino da guerra e obrigou aos bátavos a negociar a paz. Os alemáns tiveron que aceptar a orde romana e ter unha lexión cuartelada en Noviomagus (actual Nimega).
miniatura|Barco romano da classis germanica (a frota fluvial do [[Rin). A reconstrución baséase nos restos de cinco barcos descubertos en Maguncia nos anos 80. O da imaxe, coñecido como Maguncia Tipo A, foi deseñado para intervención en lancha rápida. Os remeiros serían tropas propias transportadas nel. Nótese tamén a localización dos escudos laterais, cuxo fin era a protección da tripulación dos proxectís lanzados dende as costas. No momento da rebelión dos batávos, a maioría destes barcos estaban tripulados por xentes desa etnia. Museum für Antike Schifffahrt, Maguncia, Alemaña.]]
Raimo Helminen
Raimo Ilmari Helminen, alcumado Raipe ou Maestro, nado o 11 de marzo de 1964 en Tampere (Finlandia) é un adestrador e xogador de hóckey sobre xeo retirado finlandés, que xogaba na posición de centro. Helminen xogou na SM-liiga nun só equipo, o Ilves de Tampere. Ademais xogou nos Estados Unidos nos New York Rangers, Minnesota North Stars e New York Islanders da National Hockey League (NHL), así como en Suecia nos Malmö Redhawks. Ademais de gañar o campionato do mundo, Helminen gañou os campionatos finlandés e sueco, así como a Copa de Europa. Logo da súa carreira como xogador ten adestrado a selección finlandesa sub-20, a Ilves, ao equipo da KHL Barys Astana e á selección de Casaquistán. Entre 2016–2019 Helminen exerceu de adestrador asistente de Jokerit na KHL, mentres que na tempada 2020–21 asinou un contrato co TPS de Turku como adestrador xefe.
Helminen xogou a nivel de clubs como profesional durante 26 anos. Comezou na SM-liiga na tempada 1982–83, e a súa derradeira tempada foi a 2007–08. É considerado un emblema de Ilves. Helminen xogou 331 partidos coa selección finlandesa, polo que xogou máis partidos co seu equipo nacional que ningún outro xogador do mundo. Helminen xogou coa selección finlandesa 19 torneos de valor, entre os cales hai seis Xogos Olímpicos. Coa selección finlandesa gañou seis medallas nos campionatos do mundo e tres medallas olímpicas.
Scott Walker (cantante)
Noel Scott Engel (9 de xaneiro de 1943 - 22 de marzo de 2019), coñecido polo nome artístico de Scott Walker, foi un cantautor, compositor e produtor musical anglo-estadounidense que residía en Inglaterra. Walker foi coñecido pola súa emotiva voz barítona e o seu estilo pouco ortodoxo que o levou de ser unha sofisticada icona do pop adolescente nos anos 60 a un músico de vangarda no século XXI. O éxito de Walker produciuse principalmente no Reino Unido, onde os seus primeiros catro álbums en solitario chegaron ao top 10. Viviu nese país dende 1965 e converteuse en cidadán británico en 1970.
Saltando á fama a mediados dos 60 como líder do trío de pop The Walker Brothers, comezou unha carreira en solitario co álbum de 1967 Scott, avanzando cara a un estilo caza vez máis desafiante en álbums de baroque pop de finais dos 60 como Scott 3 e Scott 4 (ámbolos dous de 1969). Despois de que as vendas dos seus traballos en solitario comezasen a baixar, reuniuse con The Walker Brothers a mediados dos 70. Dende mediados dos 80 Walker reviviu a súa carreira en solitario movéndose cara a unha dirección cada vez máis vangardista; deste período da súa carreira The Guardian dixo "imaxina a Andy Williams reinventándose como Stockhausen". As gravacións dos 60 de Walker foron moi apreciadas pola escena musical underground británica dos 80.
Trasisto, Budián, O Valadouro
Trasisto é un lugar da parroquia de Budián, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 13 habitantes, dos cales 7 eran homes e 6 eran mulleres.
A Sara, Budián, O Valadouro
A Sara é un lugar da parroquia de Budián, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 4 habitantes, dos cales 1 era home e 3 eran mulleres.
O Vedreiro, Budián, O Valadouro
O Vedreiro é un lugar da parroquia de Budián, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 6 habitantes, dos cales 3 eran homes e 3 eran mulleres.
A Balsa, O Cadramón, O Valadouro
A Balsa é un lugar da parroquia do Cadramón, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
César Pérez Gellida
César Pérez Gellida, nado en Valladolid en 1974, é un escritor español de novela negra. As súas novelas destacan polo seu realismo e rigor nos campos criminalístico e forense.
Traxectoria
Residiu en Madrid e Buenos Aires, e actualmente vive en Valladolid. É Licenciado en Xeografía e Historia pola Universidade de Valladolid e mestrado en Dirección Comercial e Mercadotecnia pola Cámara de Comercio de Valladolid. Desde febreiro de 2014 colabora co diario El Norte de Castela cunha columna semanal na súa sección de cultura chamada La Cantina del Calvo.
En 2018 foi elixido como Pregoeiro das Feiras e Festas da Virxe de San Lourenzo, na cidade de Valladolid.
Novelas
miniatura|Co libreiro de [[Bueu Fernando Miranda na presentación de Astillas en la piel. Xuño 2022.]]
Maria Edgeworth
Maria Edgeworth, nada en Black Bourton, Oxfordshire (Inglaterra) o 1 de xaneiro de 1768 e finada en Edgeworthstown, Longford (Irlanda) o 22 de maio de 1849, foi unha escritora anglo-irlandesa.
Vilacemil, Budián, O Valadouro
Vilacemil é un lugar da parroquia de Budián, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 6 habitantes, dos cales 3 eran homes e 3 eran mulleres.
Vela (satélites)
miniatura|Dous satélites Vela antes do lanzamento. Vela foi unha serie de satélites de recoñecemento dos Estados Unidos para a detección de explosións nucleares na superficie terrestre.
Características
Os satélites Vela foran satélites deseñados para detectar explosións nucleares na superficie terrestre e verificar o tratado de prohibición de probas nucleares atmosféricas de 1963. Houbo dous tipos de satélites Vela: o básico, numerados do 1 ao 6, e os avanzados (Advanced Vela), do 7 ao 12. Lanzáronse entre 1963 e 1970 a bordo de foguetes Atlas Agena D e Titan 3C.
Os Vela básicos estaban construídos por TRW, estabilizábanse mediante xiro a 120 r.p.m. e tiñan forma de poliedro de 20 caras, coas caras recubertas de células solares para producir ata 90 W de potencia. Os satélites eran lanzados de dous en dous, conectados por unha estrutura tubular, e liberados unha vez en órbita. Como instrumentos para detectar explosións nucleares levaban cada un doce detectores de raios X externos e 18 detectores internos para neutróns e raios gamma. As unidades 5 e 6 levaban ademais detectores ópticos.
Os Vela avanzados eran moi similares aos básicos pero con mellor instrumentación. Incorporaban sensores para monitorizar tamén a actividade solar, as tormentas terrestres e as fontes de raios gamma celestes. Os seis Vela avanzados funcionaron durante máis de 10 anos, superando o seu deseño de vida de 18 meses. Os satélites tiñan forma de poliedro de 26 caras e estabilizábanse mediante xiro. As células solares da súa superficie proporcionaban ata 120 W de potencia. Cada satélite tiña unha masa de 63 kg.
Andamil, O Cadramón, O Valadouro
Andamil é un lugar da parroquia do Cadramón, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
A Abelleira, O Cadramón, O Valadouro
A Abelleira é un lugar da parroquia do Cadramón, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Camilo Agrasar
Camilo Agrasar Vidal, nado en Padrón o 31 de decembro de 1907 e finado no mesmo concello o 2 de abril de 1983, foi un barbeiro e promotor cultural galego.
Traxectoria
Barbeiro de profesión, o seu local funcionaba como unha especie de ateneo. Interesouse por todas as actividades culturais galegas, especialmente as referidas a Rosalía de Castro. Desde 1947 conservou e custodiou a Casa da Matanza con Xosé Mosquera Pérez e José Villar Granjel. Foi o organizador da Coroación de Ramón Cabanillas (Padrón, 1958).
O Albardo, O Cadramón, O Valadouro
O Albardo é un lugar da parroquia do Cadramón, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.
Justo Novo Verdes
Justo Novo Verdes, coñecido como O Novo, nado en Conforto (A Pontenova), foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Shizue Ukaji
Shizue Ukaji (宇梶 静江), nada o 13 de marzo de 1933, é unha activista e poeta do pobo ainu do Xapón.
Traxectoria
Ukaji naceu o 13 de marzo de 1933 en Urakawa, Hokkaido. Ela e os seus irmáns creceron sen moitos cartos, e tiveron que abandonar a escolar para conseguiron traballos a tempo parcial e axudar a manter a familia. Cando tiña 20 anos, trasladouse a Sapporo para asistir ao instituto, aínda que era moito maior que os seus compañeiros de clase. Trasladouse a Toquio cando tiña 23 anos, coa esperanza de que alí houbese menos discriminación contra os ainus que en Hokkaido. Traballou como camareira, e continuou a súa educación escoitando aos estudantes universitarios que viñan e lendo o que estaban lendo. Máis tarde casou e tivo un fillo, Takashi Ukaji.
Carreira e activismo
Durante a década de 1990, Ukaji comezou a estudar bordado. En 1996, volveu a Hokkaido para estudar os deseños tradicionais dos ainus e incorporalos no seu traballo. O seu traballo é tipicamente de lendas ainus, que cose ao tecido do quimono como un tapiz. Ela chama ao seu estilo "kofu-e" ou "imaxes de tela antiga". Tamén publicou libros infantís baseados nos seus tapices.
En 2004, Ukaji foi galardoado co Premio de Promoción da Cultura Ainu.
En 2006, Ukaji axudou a producir un filme titulado "Tokyo Ainu" sobre os ainus que viven en Toquio e os prexuízos que experimentan cando comparten a súa orixe étnica.
Ukaji gañou o Premio Cultural Eiji Yoshikawa en 2011.
La Bonne Épouse
La Bonne Épouse é un filme francés de 2020 dirixido por Martin Provost. O filme está ambientado en 1967 en Alsacia, nunha escola de adestramento para boas esposas. Está protagonizado por Juliette Binoche no papel de Paulette Van der Beck, unha ama de casa que inesperadamente ten que tomar o control da escola após a morte do seu marido.
The Auteurs
Historia
Anteriormente membro de The Servants, Haines creou The Auteurs coa súa entón moza Alice Readman no baixo, e o antigo compañeiro de clase Glenn Collins na batería, incorporándose posteriormente James Banbury no chelo.
A cinta demo de The Auteurs e as súas actuacións conseguíronlle un contrato con Hut Records. O seu primeiro sinxelo, "Show Girl", foi loubado pola revista musical británica Melody Maker, e o álbum New Wave (1993) foi nomeado ao Mercury Prize. The Auteurs posteriormente asociouse ao movemento britpop. Porén, a Haines non lle gustaba esta asociación, facendo habitualmente comentarios despectivos sobre os seus compañeiros. Tras New Wave, a banda mantívose á marxe da escena musical. O batería Glen Collins foi substituído por Barny C. Rockford, tras ser cazado de Out of My Hair polo produtor Phil Vinall. O seu seguinte álbum, Now I'm a Cowboy (1994), construído sobre os temas de New Wave e coa canción máis coñecida de Haines, "Lenny Valentino". Demostrando, novamente, a súa diferenza cos seus compañeiros musicais, o seguinte lanzamento da banda foi The Auteurs vs. μ-Ziq, formado por temas de The Auteurs remesturados polo produtor µ-Ziq (tamén coñecido como Michael Paradinas). En entrevistas da época Haines afirmaba que atopaba a música techno e house contemporánea máis interesante que a meirande parte das bandas de Britpop.
2001 - 2008
Haines tocou na banda de art-pop Black Box Recorder. En 2001 publicou a banda sonora da película Christie Malry's Own Double-Entry, seguida pouco despois polo seu primeiro álbum en solitario, The Oliver Twist Manifesto. En 2003 publicou Das Capital, unha colección de temas regravados da época de The Auteurs, cun par de cancións novas, aparentemente destinadas como peche para a banda.
2009 - 2014
En xaneiro de 2009 Haines publicou un libro titulado Bad Vibes, que serve tanto como un relato autobiográfico dos seus anos con The Auteurs, como un rexistro do movemento Britpop dos 90. No libro nunca se refire a James Banbury polo seu nome, falando del sinxelamente como "o Chelista", aínda que si se lle nomea ao completo nos agradecementos. Banbury traballou posteriormente con Pete Davis baixo o nome de Dadahack. O seu álbum de estrea TAP3 era un dispositivo híbrido de reprodución casete/mp3e foi editado en abril de 2010.
En 2014 o selo independente británico 3 Loop Music reeditou todos os álbums de The Auteurs (xunto co Baader Meinhoff de Haines) como edicións ampliadas con caras b, demos, sesións de radio, gravacións ao vivo e remesturas. New Wave e Baader Meinhoff tamén foron reeditados polo selo en vinilo pesado de 180gsm.
Cognomen
Historia
As cognominas usábanse para aumentar o segundo nome, o gens (o apelido ou nome da familia), co fin de identificar unha rama particular dentro dunha familia ou clan familiar dos romanos especificaba a rama da familia (nomen) á que se pertencía, ou, nalgúns casos, era o alcume dun individuo en particular (por exemplo, Cicerón, Nasica etc); só o portaban os homes, pois as mulleres eran designadas unicamente polo nomen. Inicialmente era un alcume, pero foi perdendo ese propósito cando se converteu en hereditario.
Usos
Do mesmo xeito ca o agnomen, adoitaba designar características físicas (moitas veces con sarcasmo), pero a diferenza do cognome, herdábase por vía paterna. Por exemplo:
Bostrichiformia
Bostrichiformia é unha infraorde de escaravellos polífagos.
Cognomen
Usos
Existe unha convención laxa para nomear os personaxes romanos:
O número de cognomina que podía portar unha persoa non estaba, en principio, limitado por norma algunha e entre as inscricións que se conservan figura destacadamente o caso de Quinto Pompeio Seneción Roscio Murena Celio Sexto Xulio Frontino Silio Deciano Gayo Xulio Euricles Herculano Lucio Víbulo Pío Augustano Alpino Belicio Solerte Xulio Apro Ducenio Próculo Rutiliano Rufino Silio Valente Nigro Claudio Fusco Saxa Amintiano Sosio Prisco , un dos cónsules do ano 169 d. C.
Bostrichiformia
Contén dúas superfamilias, Derodontoidea e Bostrichoidea, que inclúen, entre outras, as familias Dermestidae, Ptinidae, Bostrichidae.
Consell de Cent
miniatura|upright=1.2|Saló de Cent, na [[Casa de la Ciutat de Barcelona.]] O Consell de Cent (Consello de Cento) era unha institución de goberno durante o Antigo Réxime na cidade de Barcelona establecida no século XIII e que perdurou ata o século XVIII. O seu nome ten a súa orixe no número dos seus membros, que eran cen (cent en catalán).
Cognomen
Usos
Algúns autores latinos citan casos nos que o Senado romano prohibiu o uso de certos cognomina en casos especiais. Tácito describe, por exemplo, que o Senado lles prohibiu aos membros da gens Escribonia que volvesen usar o cognomen "Druso", en castigo polo intento de asasinato do emperador Tiberio que protagonizou Marco Escribonio Libón Druso.
Consell de Cent
A importancia do Consell de Cent vese en moitos exemplos, como que en 1464 proclamou conde de Barcelona a Pedro o Conestable de Portugal. Outro exemplo é a negativa do Consell de Cent a aceptar a concesión feita polo rei dun estudo xeral. Martiño o Humano, o 10 de xaneiro de 1401, otorgou o privilexio real da fundación do Estudo Xeral de Medicina e Artes, coas mesmas prerrogativas que o de Montpellier e que finalmente deu orixe á Universidade de Barcelona en 1450.
Cognomen
Uso moderno
O termo tamén adquiriu outros significados contemporáneos. En galego indica o sobrenome dunha persoa, que fai referencia aos seus trazos físicos, a algunha calidade moral, dedicación, etc. e pode ser un ou varios (por exemplo o cognome de Afonso IV de León é o Monxe e os de Afonso X son o Sabio ou o Astrónomo); noutros idiomas, coma o catalán, deu lugar á palabra para "apelido" (cognom).
Consell de Cent
Dispoñía incluso de atribucións militares para a defensa da cidade, na forza da Coronela, que xogou un papel importante na resistencia contra os ataques borbónicos de 1713.
Orixes
miniatura|O conselleiro e almirante [[Galzeran Marquet, coa capa e sombreiro propios do cargo.]] Nas súas orixes, o goberno local correspondía a axentes (o vigairo ou o bailío) que representaban o poder real ou señorial en cada lugar, con xurisdición e facultades coercitivas para poder manter a paz e a orde. Estes axentes presidían as asembleas de veciños, que os asesoraban. Por concesión real, durante o século XII apareceron as primeiras formas autónomas de goberno municipal nalgunhas vilas e cidades. Entón, a antiga asemblea desapareceu e foi substituída por un consello restrinxido formado polos veciños máis relevantes (prohoms ou conselleiros), que se encargaban de asesorar o grupo reducido de maxistrados responsables do goberno municipal (cónsules, paers, xurados, conselleiros).