cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Minardi
Equipos
Minardi continúa en diferentes competicións fóra da Fórmula 1. Actualmente participa no campionato "3000 Euroseries", na "GP2 Series" e na fórmula americana "Champ Car".
Rumores
Minardi puido entrar de novo na Fórmula 1 con outro nome no ano 2008. Finalmente non puido ser.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Estradiol
miniatura|dereita|Estradiol. [[Número CAS: 50-28-2. Nome IUPAC: (17β)-​estra-​1,​3,​5(10)-​triene-​3,​17-​diol.]] miniatura|dereita|Modelo do estradiol.
O estradiol (E2 ou 17β-estradiol ou β-estradiol ) é unha hormona esteroide sexual feminina, que pertence ao grupo dos estróxenos, xunto co estriol e a estrona. O estradiol abréviase como E2, xa que ten dous grupos hidroxilo no seu anel D (a estrona ou E1 ten un, e o estriol ou E3 ten 3). O estradiol é arredor de 10 a 12 veces máis potente que a estrona e arredor de 80 veces máis potente có estriol nos seus efectos estroxénicos. Os seus niveis sanguíneos son algo máis altos cós da estrona durante os anos reprodutivos da muller, agás na fase folicular inicial do ciclo menstrual. Por tanto, o estradiol é o estróxeno predominante durante os anos reprodutivos tanto nos niveis séricos absolutos coma tamén na actividade estroxénica. Durante a menopausa, a estrona é o estróxeno predominante, e durante o embarazo o estriol é o estróxeno predominante en termos de niveis séricos, aínda que a súa potencia estroxénica é pequena. O estradiol tamén está presente nos homes, nos que o encima aromatase o produce como un metabolito activo da testosterona. Os niveis de estradiol nos homes (8-40 pg/mL) son aproximadamente comparables aos dunha muller posmenopáusica. O estradiol "in vivo" non se pode converter en estrona; e está favorecida a conversión do estradiol en estrona. O estradiol non só ten un impacto crítico no funcionamiento sexual e reprodutivo, senón que tamén afecta a outros órganos, como os ósos.
Síntese
miniatura|esquerda|400px|[[Esteroidoxénese humana, na que se mostra o estradiol, na esquna inferior dereita en rosa.]] O estradiol, igual que outros esteroides, é un derivado do colesterol. Despois do corte da cadea lateral e usando a vía delta-5 ou delta-4, fórmase a androstenediona, que é o intermediario chave. Unha fracción da androstenediona é convertida en testosterona, que á súa vez é transformada en estradiol polo encima aromatase. Nunha vía alternativa, a androstenediona é aromatizada a estrona, que posteriormente é convertida en estradiol.
Produción
Durante os anos reprodutivos, a maioría do estradiol nas mulleres prodúceno as células da granulosa dos ovarios por aromatización da androstenediona (producida nas células foliculares tecais) a estrona, seguido pola conversión de estrona en estradiol por acción do encima 17β-beta hidroxiesteroide deshidroxenase. Tamén se producen pequenas cantidades de estradiol polo córtex suprarrenal, e (nos homes), polos testículos.
O estradiol non se produce só nas gónadas: En ambos os sexos, as hormonas precursoras (especificamente a testosterona) son convertidas por aromatización en estradiol. En particular, o tecido adiposo é activo na conversión dos precursores en estradiol, e continúa facéndoo despois da menopausa. O estradiol tamén se produce no cerebro e nas paredes arteriais.
Modo de acción
O estradiol entra libremente nas células e interacciona co seu receptor intracelular. Unha vez que o receptor de estróxenos se uniu coa hormona, o estradiol pode entrar no núcleo celular da célula diana, e regular a transcrición, que leva á formación do ARN mensaxeiro específico, que será traducido nos ribosomas producindo as proteínas específicas que determinarán o efecto da hormona.
O estradiol únese ben a ambos os receptores estroxénicos, o ERα e o ERβ, a diferenza doutros estróxenos, especialmente os farmacolóxicos, que actúan só sobre un deses receptores. Estes medicamentos denomínanse moduladores selectivos dos receptores estroxénicos (SERMs).
O estradiol é o estróxeno natural máis potente.
Medición
As medicións dos niveis de estradiol nas mulleres reflicten principalmente a actividade dos ovarios. Son útiles na detección dos estróxenos basais en mulleres con amenorrea ou disfunción menstrual, e para detectar os estados de hipoestroxenismo e menopausa. Ademais, o monitoreo de estróxenos durante as terapias de fertilidade avalía o crecemento folicular e é útil no monitoreo do tratamento. Os tumores que producen estróxeno mostran niveis persistentemente altos de estradiol e doutros estróxenos. Na puberdade precoz, os niveis de estradiol están moi incrementados.
Rangos
miniatura|450px|[[Rangos de referencia para análises de sangre que mostran a concentración de estradiol durante o ciclo menstrual. - Os rangos denominados na figura By biological stage (por fase biolóxica) poden ser usados en ciclos menstruais estritamente monitorizados en relación con outros marcadores da súa progresión biolóxica, coa escala de tempo comprimida ou estirada segundo o rapidamente ou lentamente que, respectivamente, progrese o ciclo comparado cun ciclo medio. - Os rangos denominados na figura Inter-cycle variability (variabilidade entre ciclos) son máis apropiados para usalos en ciclos non monitorizados nos que só se coñece o inicio da menstruación, pero nos que a muller sabe con precisión a duración do seu ciclo medio e o momento da ovulación, e que son máis ben regulares como media, coa escala de tempo comprimida ou estirada segundo o ciclo medio da muller sexa máis curto ou máis longo, respectivamente, que o ciclo medio da poboación.  - Os rangos denominados na figura Inter-woman variability (variabilidade entre mulleres) son máis apropiados para utilizalos cando a duración do ciclo medio e o momento da ovulación non se coñecen, e só se sabe o comezo da menstruación.]]
No ciclo menstrual normal, os niveis de estradiol xeralmente son de <50 pg/ml durante a menstruación, aumentan co desenvolvemento folicular (máximo: 200 pg/ml), baixan lixeiramente durante a ovulación, e soben novamente durante a fase lútea ata un segundo máximo. Ao final da fase lútea, os niveis de estradiol diminúen aos niveis menstruais a menos que se produza un embarazo.
Durante o embarazo, os niveis de estróxeno, incluíndo os de estradiol, aumentan de forma constante cara ao final do mesmo. A fonte destes estróxenos é a placenta, que aromatiza as prohormonas producidas na glándula suprarrenal fetal.
Reprodución femenina
Nas mulleres, o estradiol actúa como unha hormona de crecemento para os órganos reprodutivos, favorecendo o revestimento da vaxina, as glándulas cervicais, o endometrio, e o revestimento das trompas de Falopio. Estimula o crecemento do miometrio. O estradiol parece ser necesario para o mantemento dos ovocitos no ovario. Durante o ciclo menstrual, o estradiol producido polo folículo en crecemento orixina, por medio dun sistema de retroalimentación positiva sobre o eixe hipotalámico-hipofisario un incremento nos niveis de hormona luteinizante, inducindo a ovulación. Na fase lútea, o estradiol xunto coa proxesterona, preparan o endometrio para a implantación. Durante o embarazo, os niveis de estradiol aumentan debido á secreción da placenta, que aromatiza as prohormonas producidas na glándula suprarrenal fetal. Nos mandrís, o bloqueo da produción de estróxeno conduce a unha perda do embarazo, o que suxire que o estradiol ten un papel no mantemento do embarazo. Estase a investigar o papel dos estróxenos no proceso da iniciación do parto. As accións do estradiol son requiridas antes da exposición previa de proxesterona na fase lútea.
Desenvolvemento sexual
O desenvolvemento das características sexuais secundarias nas mulleres é impulsado polos estróxenos, e máis especificamente, polo estradiol. Estes cambios inícianse na puberdade, a maioría aceléranse durante a idade reprodutiva, e fanse menos acusados coa diminución da influencia do estradiol despois da menopausa. Así, o estradiol aumenta o desenvolvemento dos peitos, e é responsable dos cambios na figura do corpo, afectando aos ósos, as articulacións e depósitos de graxa. O estradiol modifica a estrutura lipídica e a composición da pel.
Reprodución masculina
O efecto do estradiol (e outros estróxenos) na reprodución masculina é complexo. O estradiol prodúcese no corpo masculino nas células de Sertoli dos testículos (onde a testosterona se aromatiza a 17β-estradiol). A súa función é previr a apoptose das células do esperma.
Varios estudos detectaron unha diminución nas contaxes de espermatozoides nos homes de varias partes do mundo, e suxeriuse que a causa é a exposición a estróxenos no medio ambiente. A supresión da produción de estradiol nunha subpoboación de homes subfértiles podería mellorar os resultados das análises de seme.
Os homes que presentan anomalías no seu número de cromosomas sexuais, como ocorre na síndrome de Klinefelter, teñen niveis elevados de estradiol.
Masa ósea
O estradiol ten un profundo efecto na masa ósea. Os individuos sen estradiol (e outros estróxenos) serán altos e eunucoides, xa que o peche das epífises se atrasa ou non pode efectuarse. A estrutura dos ósos tamén está afectada, orixinando unha temperá osteopenia e osteoporose. As mulleres despois da menopausa experimentan unha perda acelerada de masa ósea debido a unha deficiencia de estróxenos.
Fígado
O estradiol ten efectos complexos no fígado. Pode levar á colestase. O estradiol afecta a produción de varias proteínas, como as lipoproteínas, proteínas de unión, e proteínas responsables da coagulación.
Cerebro
Os estróxenos poden producirse no cerebro a partir de precursores de esteroides. Teñen unha función neuroprotectora como antioxidantes.
O sistema de retroalimentación positiva e negativa do ciclo menstrual implica o estradiol ovárico como vínculo co sistema hipotalámico-hipofisario para regular as gonadotropinas.
Considérase que os estróxenos xogan un papel significativo na saúde mental das mulleres, e hai relación entre os niveis de hormona, o estado de ánimo e o benestar. As caídas repentinas dos niveis de estróxenos, flutuacións, ou períodos prolongados con niveis baixos poden correlacionarse cunha depresión significativa do estado de ánimo. Prodúcese unha recuperación dos estados depresivos da depresión posparto, da perimenopausa, e da postmenopausa cando se estabilizan os niveis de estróxenos ou son restaurados.
Vasos sanguíneos
Os estróxenos afectan a certos vasos sanguíneos. Melloran o fluxo sanguíneo nas arterias coronarias.
Oncoxenes
Sospéitase que os estróxenos activan certos oncoxenes, xa que fomentan algúns cancros, como o cancro de mama e de endometrio. Ademais, varias condicións xinecolóxicas dependen dos estróxenos, como é o caso da endometriose, leiomioma uterino e o sangrado uterino.
Embarazo
O efecto do estradiol, xunto coa estrona e o estriol, no embarazo é pouco claro. Poderían promover o fluxo sanguíneo uterino, crecemento miometrial, estimular o crecemento dos peitos e ao final do embarazo, promover o abrandamento cervical e a expresión de receptores de oxitocina miometriais.
Papel na diferenciación sexual do cerebro
Na diferenciación sexual dos mamíferos o estradiol é un dos dous metabolitos activos da testosterona nos machos (o outro é a dihidrotestosterona), e, xa que os fetos de ambos os sexos están expostos a niveis altos similares de estradiol materno, esta fonte non pode ter un impacto significativo na diferenciación sexual prenatal. O estradiol non pode ser doadamente transferido desde a circulación sanguínea ata o cerebro, pero a testosterona si; polo tanto, a diferenciación sexual pode ser causada indirectamente pola testosterona no cerebro da maioría dos mamíferos masculinos, incluíndo o home, ao aromatizarse alí en cantidades significativas orixinando estradiol. Tamén existe evidencia de que a programación do comportamento sexual masculino dos animais é moi dependente do estradiol producido a partir da testosterona no sistema nervioso central durante a vida prenatal e infancia temperá. Porén, descoñécese se este proceso xoga un papel mínimo ou significativo no comportamento sexual humano, aínda que a evidencia doutros mamíferos tende a indicar que si o fai.
Recentemente, descubriuse que os volumes das estruturas sexualmente dimórficas do cerebro nos machos fenotípicos cambian para aproximarse ás do cerebro feminino cando estas son expostas a estradiol durante un período de meses. Isto suxire que o estradiol exerce unha función importante na diferenciación sexual do cerebro, tanto antes do nacemento coma durante toda a vida.
Medicamentos de estradiol
dereita|250px|miniatura|[[Etinilestradiol. É o ingrediente estroxénico máis común nas pílulas anticonceptivas.]]
Os estróxenos comercialízanse de varias maneiras para tratar os problemas de hipoestroxenismo. Existen preparacións orais, transdérmicas, tópicas, inxectables, e vaxinais. Ademais, a molécula do estradiol pode ser enlazada a un grupo alcano na posición C3 para facilitar a administración. Tales modificacións dan orixe ao acetato de estradiol (para aplicacións orais e vaxinais) e ao cipionato de testosterona (inxectable).
As preparacións orais non son necesariamente absorbidas, xa que deben pasar primeiro polo fígado, onde poden ser metabolizadas, e tamén poden ter efectos secundarios non desexados. Por tanto, ideáronse modos de administración que evitan pasar polo fígado antes de chegaren aos órganos diana. As vías transdérmicas e transvaxinais non están suxeitas a pasaren primeiro polo fígado.
O etinilestradiol, que é o compoñente estróxénico máis común na pílula anticonceptiva, presenta unha alteración máis profunda da estrutura química do estradiol.
Terapia de substitución hormonal
Se se presentan en mulleres efectos secundarios graves debido a ter baixos niveis de estradiol (xeralmente ao inicio da menopausa ou despois dunha ooforectomía), pode prescribirse unha terapia de substitución hormonal. A miúdo, este tipo de tratamento combínase cun proxestáxeno
A terapia de estróxenos tamén pode utilizarse para tratar a infertilidade en mulleres cando cómpre que se forme un moco cervical favorable para os espermatozoides ou para que se forme un revestimento do útero apropiado. Para isto prescríbese xeralmente con clomifeno.
A terapia de estróxenos tamén pode ser utilizada para tratar un cáncer prostático avanzado, como tamén para aliviar os síntomas do cancro de mama.
A terapia de estróxenos tamén se usa para manter os niveis de hormonas femininas en transsexuais que pasan de home a muller.
Bloqueo de estróxenos
Inducir un estado de hipoestroxenismo pode ser beneficioso en certas situacións onde os estróxenos están contribuíndo a efectos indesexados, por exemplo, certos tipos de cancro de mama, xinecomastia, e un peche prematuro das epífises. Os niveis de estróxenos poden ser reducidos inhibindo a produción da hormona liberadora de gonadotropina, bloqueando o encima aromatase usando inhibidores da aromatase, ou usando antagonistas de estróxenos tales como o tamoxifeno para reducir os efectos dos estróxenos. Sábese que a liñaza reduce os niveis de estradiol.
Anticonceptivo hormonal
Un tipo de estróxeno derivado do estradiol, o etinilestradiol, é un compoñente importante das pílulas utilizadas nos métodos anticonceptivos hormonais. Os tipos combinados de anticoncepción hormonal conteñen etinilestradiol e unha proxestina, e ambos os dous contribúen á inhibición da GnRH, LH, e FSH, o que explica a capacidade destes métodos anticonceptivos de impedir a ovulación e así impedir o embarazo. Outros métodos anticonceptivos hormonais conteñen só proxestinas e non conteñen etinilestradiol.
Efectos adversos
Os efectos secundarios adversos, que poden aparecer como resultado do uso do estradiol e que foron asociados ás terapias de estróxeno e/ou proxestina, inclúen cambios no sangrado vaxinal, dismenorrea, aumento de tamaño de leiomiomas uterinos, vaxinite incluíndo a candidiase vaxinal, cambios na secreción cervical e ectropion cervical, cáncer de ovario, hiperplasia endometrial, cáncer de endometrio, secreción da mamila, galactorrea, cambios fibroquísticos nos peitos e cancro de mama. Entre os efectos cardiovasculares inclúense dor de peito, tromboses venosas profundas e superficiais, tromboembolismo pulmonar, tromboflebite superficial, infarto agudo de miocardio, accidente cerebrovascular, e un incremento da presión sanguínea. Efectos gastrointestinales observados son: náuseas e vómitos, cambras abdominais, inchamento abdominal, diarrea, dispepsia, disuria, gastrite, ictericia colestásica, aumento de trastornos na vesícula biliar, pancreatite, ou agrandamento de hemanxiomas hepáticos. Efectos adversos na pel son: cloasmas ou melasmas que poderían continuar a pesar de cesar no consumo do fármaco. Outros efectos adversos na pel son: eritema multiforme, eritema nodoso, otite media, erupcións hemorráxicas, perda de cabelo, hirsutismo, prurito, ou eflorescencia. Efectos adversos nos ollos son: trombose vascular retinal, aumento da curvatura da córnea ou intolerancia ás lentes de contacto. Efectos adversos no sistema nervioso central son: dor de cabeza, migrañas, mareo, depresión mental, corea, trastornos de ansiedade, trastornos do estado de ánimo, irritabilidade, e empeoramiento da epilepsia. Outros efectos adversos son: cambios no peso corporal, tolerancia reducida aos carbohidratos, empeoramento da porfiria, edema, artralxia, bronquite, cambras nas pernas, hemorroides, cambios na libido, urticaria, anxioedema, reaccións anafilácticas, síncope, dor de moas, trastornos nos dentes, incontinencia urinaria, hipocalcemia, exacerbación da asma, e un aumento nos triglicéridos.
O estróxeno combinado coa medroxiproxesterona está asociado co aumento do risco de demencia. Non se sabe se tomar estradiol só está asociado co aumento do risco de demencia. Os estróxenos deberían tomarse na menor dose efectiva posible e durante o menor tempo posible debido a estes riscos.
Interaccións
Os extractos da planta abeloura (Hypericum perforatum), o fenobarbital, a carbamazepina, e rifampicina diminúen os niveis de estróxenos como o estradiol, ao aceleraren o seu metabolismo. A eritromicina, claritromicina, cetoconazol, itraconazol, ritonavir e o zume de pomelo poden atrasar o metabolismo estroxénico, producindo un aumento nos niveis de estradiol no plasma sanguíneo.
Contraindicacións
O tratamento con estradiol debería ser evitado en casos de sangrado anormal xenital non diagnosticado, cancro de mama, sospeita ou historial do mesmo, tratamentos para enfermidades metastásicas, neoplasia estróxeno-dependente ou a súa sospeita, trombose venosa profunda, embolismo pulmonar, ou historial destas condicións, enfermidades tromboembólicas activas ou recentes tales como infartos, infarto de miocardio, disfunción ou enfermidade hepática. O estradiol non debería ser tomado por xente con hipersensibilidade/alerxia ou por mulleres embarazadas ou que sospeitan que o están.
El Papiol
El Papiol é un municipio da provincia de Barcelona, en Cataluña, pertencente á comarca do Baix Llobregat. Tiña en 2017 unha poboación de 4.102 habitantes.
Atópase entre os últimos contrafortes da serra de Collserola, o río Llobregat e a riera de Rubí. A maior parte do seu termo é accidentado, co punto máis alto no Puig Madrona (336 m) e unha boa parte está dentro do Parque Natural de Collserola.
Formouse sobre un outeiro arredor dun castelo, que está documentado dende 1115. En 1315 a poboación crecera o suficiente como para que a parroquia fora trasladada dende a ermida de La Salut ata a localidade. Tradicionalmente foi un pequeno núcleo agrícola e industrial pero actualmente é un núcleo eminentemente residencial.
O Porto do Alle, Filgueira, Lalín
O Porto do Alle é un lugar da parroquia de Filgueira, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2016 tiña 69 habitantes (33 homes e 36 mulleres).
La Región Gallega
La Región Gallega foi o nome de dúas publicacións:
Jesús Peynó Piñeiro
Leopoldo Jesús Peynó Piñeiro, nado en Lugo en 1869 e finado na Habana o 10 de outubro de 1948, foi un xornalista galego.
Traxectoria
Traballou como xornalista en Galicia e emigrou a Cuba en 1906. Militou no galeguismo co musicólogo ortigueirés Sinesio Fraga. Foi un destacado membro do grupo de escritores e artistas galegos en Cuba, denominado La Cacharrería. Traballou como cronista oficial do Centro Galego e promoveu a creación da Asociación Iniciadora e Protectora da Academia Galega na Habana. Colaborou en diversos periódicos da emigración galega como El Ideal Gallego, Follas Novas, Suevia (da que foi redactor-xefe dende 1910), La Región Gallega, Curros Enríquez, Alma Gallega, La Noche, Diario Español, Cultura Gallega e no prestixioso xornal cubano Diario de la Marina. Dirixiu Vivero en Cuba (1911-1932) editada pola Sociedade Vivero y su Comarca, La Raza (1913) e Suevia (1916). Usou os pseudónimos Farruco de Lugo, P y No, Fray Cauterio, Fray Modesto, J. Oniep, Lucas e outros. Foi depositario da correspondencia de Manuel Murguía e doutros cargos da Academia Galega.
Bernadette Soubirous
Marie-Bernarde "Bernadette" Soubirous (beʁnadet subiʁus|), en occitano gascón Maria-Bernarda "Bernardeta" Sobirós, tamén coñecida como Bernadette de Lourdes, nada en Lourdes o 7 de xaneiro de 1844 e finada en Nevers o 16 de abril de 1879, foi unha pastora, mística e relixiosa francesa, canonizada pola Igrexa católica en 1933. A súa festividade celébrase o 16 de abril, aniversario da súa morte. O seu corpo permanece incorrupto en Nevers.
Unha serie de dezaoito aparicións marianas que Soubirous afirmou que tivo en 1858 en Lourdes, e os milagres que as sucederon, terminaron por conferirlle fama mundial xa no momento da súa morte.
Orixes familiares
Bernadette naceu o 7 de xaneiro de 1844 e foron os seus pais François Sobirós (1807-1871) e Louise Castérot (1825-1866). Foi bautizada en San Paulo, a parroquia local, o 9 de xaneiro de 1844, primeiro aniversario do matrimonio relixioso dos seus pais. miniatura|Muíño de Boly. Lourdes, c. 1865-1870. Alí naceu Bernadette o 7 de xaneiro de 1844 miniatura|Casa paterna de Bernadette Soubirous en [[Lourdes, tamén chamada muíño Lacadé (fotografado en 1914), onde viviu a familia a partir de 1863. Nesta casa morreu a nai de Bernadette, Louise Castérot, o 8 de decembro de 1866. Con anterioridade, a familia vivira no muíño de Boly onde naceu Bernadette, e no cachot ou calabozo da rue des Petits Fossés, de onde saíu a buscar leña o día no cal sinalou que tivo a súa primeira visión, o 11 de febreiro de 1858. A fotografía atópase na Biblioteca Nacional de Francia.]] Bernadette era a máis vella de nove irmáns, dos caless só algúns sobreviviron aos primeiros anos de vida: Jean (nada e finada en 1845), Marie —tamén chamada Toinette— (1846-1892), Jean-Marie (1848–1851), Jean-Marie (1851-1919), Justin (1855–1865), Pierre (1859-1931), Jean (nada e finada en 1864) e Louise (falecida pouco despois do seu nacemento en 1866).
Pola condición de extrema pobreza dos seus pais, vivían nun vello soto nun muíño húmido e miserable. O seu pai, François Sobirós, tiña por emprego no momento das aparicións xuntar o lixo da aldea e do hospital; o seu oficio era muiñeiro, mais a escaseza de traballo facía imposible desempeñalo. A súa nai, Louise Castérot, era unha muller piadosa e preocupada polos seus fillos que ocasionalmente traballaba de costureira.
Infancia
A familia de Bernadette vivía en pobreza extrema, particularmente dende que ela cumpriu dez anos. Primeiro, o seu pai Francisco perdeu un ollo nun accidente de traballo e quedou chosco. Logo, o panadeiro de Lourdes acusouno de roubar sacos de fariña, motivo polo cal pasou unha semana no cárcer. Toda a rexión padeceu anos de graves secas que provocaron perdas de colleitas. Ao non haber trigo suficiente, pecharon moitos muíños (entre eles, o muíño de Boly, onde traballaban e vivían os Soubirous). Ademais apareceron os muíños de vapor, que se impuxeron aos tradicionais de auga.
Dende moi pequena Bernadette tivo unha saúde delicada. A causa era a desnutrición e o lamentable e pobre estado da casa dun cuarto onde residía. Durante a súa nenez, o cólera causou 38 mortos e centenares de afectados en Lourdes. En outono de 1855, esa enfermidade atacou a Bernadette deixándoa sumamente debilitada. Máis tarde contraeu asma. O clima e o ambiente en que residían non a axudaban na súa condición.
Coñecera a miseria ata pasar fame e ver os seus irmáns repartirse un anaco de pan. Bernadette tiña que pedir roupa prestada cando lavaba a propia. Cando os demais nenos da súa idade asistían á escola, ela debía coidar os seus irmáns máis novos ou gardar no monte ovellas alleas. Ata os dezaseis anos non aprendeu a ler nin a escribir, mais aínda así, estaba empeñada en recibir a primeira comuñón. Polas noites, despois de longas horas de labor, a nena repetía as fórmulas do catecismo. O mestre dicíalle aos seus pais: «Cústalle reter de memoria o catecismo porque non sabe ler; mais pon moito empeño: é moi atenta e piadosa».
Primeiras revelacións
miniatura|200px|Bernadette Soubirous en 1866, aínda a esa idade, tiña a aparencia dunha nena. O 11 de febreiro de 1858, e durante seis meses, Bernadette recibiu as revelacións da Virxe María na advocación da Inmaculada Concepción na pequena gruta de Masse-Vieille (hoxe chamada Massabielle). O lugar estaba conformado por unha rocha que cubría unha gruta alongada, duns oito metros de largo. Aquel xoves 11 de febreiro rematárase a leña na casa e Bernadette ofreceuse a ir recoller á beira do regato Gave, coa súa irmá Toinette e Jeanne Abadie, a quen chamaban Baloum. As tres nenas descenderon ata Masse-Vieille. Segundo o seu relato, Bernadette oíu un forte rumor de vento, mais ao darse volta viu que todo estaba tranquilo e que as árbores non se moveran. Por segunda vez oíu o mesmo rumor e entón no interior da gruta viu unha rapaciña. Así narrou Bernadette a primeira aparición:
A «moza», a quen Bernadette comezou chamando Aquerò ("Aquela", que na normativa estándar se expresa como Aquera) e despois uo petito damizelo ("Señora") presentóuselle dezaoito veces. Na terceira aparición, o 18 de febreiro, Bernadette preguntoulle o seu nome. A Señora non llo dixo de momento e propúxolle unha cita diaria durante quince días. Do 19 ao 24 de febreiro tiveron lugar as aparicións cuarta a oitava. A Señora e Bernadette faláronse en confidencia, mentres as autoridades acusaban a pequena rapaza de perturbar a orde pública e ameazábana con enviala ao cárcere.
A nena mantivo unha consistente actitude de calma durante os interrogatorios, sen cambiar a súa historia nin a súa actitude, nin pretender ter un coñecemento máis alén do dito respecto á visión descrita.
As opinións dos veciños de Lourdes estaban divididas. Aqueles veciños que crían que Bernadette dicía a verdade, asumían que a muller que se lle aparecía era a Virxe María. Con todo, Bernadette nunca sostivo nese tempo "ver a Virxe" e continuou a usaar o vocábulo Aquerò.
a aparición do 24 de febreiro focalizouse na necesidade da plegaria e a penitencia. Segundo Bernadette, Aquerò dixo: "Penitenço... Penitenço... Penitenço" (na normativa actual, "Penitença... Penitença... Penitença", é dicir, "penitencia").
A gran revelación: «Eu son a Inmaculada Concepción»
miniatura|150px|Dominique Peyramale, párroco de Lourdes. O martes 2 de marzo, Aquerò pediu dúas cousas a Bernadette: que se fixesen procesións á gruta e se construíse alí mesmo unha capela na súa honra. Acompañada por dúas das seus tías, Bernadette acudiu ao párroco, pai Dominique Peyramale, co pedido. Peyramale era un home intelixente que non cría en visións ou milagres.
Edificar unha capela, "mais, en honra de quen?" preguntaron os prelados a quen Bernadette refiriu o coloquio. A Señora reveloulle a súa identidade na súa décimo sexta aparición, o 25 de marzo, en termos que Bernadette non comprendeu plenamente nun principio: "Eu son a Inmaculada Concepción" (literalmente, Qué soï era immaculado councepcioũ, que segundo a normativa estándar actual se expresa Que soi era immaculada concepción). A revelación sucedeu despois de máis dunha hora, durante a cal tivo lugar o segundo dos chamados "milagres do cirio". Bernadette sostiña un cirio aceso; durante a visión o cirio consumiuse e a chama entrou en contacto directo coa súa pel por máis de quince minutos, sen que producise nela ningún signo de dor ou dano tisular. Foron testemuñas diso numerosas persoas, entre elas o médico da cidade, Dr. Pierre Romaine Dozous, quen mediu o tempo e posteriormente o documentou. miniatura|Bernadette Soubirous na gruta de Lourdes en 1863 Bernadette referiu a revelación da identidade de Aquerò ao clero, ante todo ao pai Peyramale e tamén ao abade Pène, ao abade Serres e ao abade Pomian.
En efecto, Bernadette posuía pouca instrución, como a maioría dos seus veciños e as dúbidas sobre a súa capacidade para ler ou inventar semellantes palabras valeron a atención do sacerdote do lugar.
Tres anos antes, o de 8 de decembro de 1854, a Igrexa católica na figura do papa Pío IX explicitara o dogma da Inmaculada Concepción que sostén a crenza de que a Virxe María, nai de Xesús, a diferenza de todos os demais seres humanos, foi preservada inmune de toda mancha de culpa orixinal dende o primeiro instante da súa concepción, por singular privilexio e graza de Deus e en atención aos méritos de Cristo. Na aparición, a Señora presentouse coas palabras «Eu son a Inmaculada Concepción», frase que parece unha extensión da tradición xoánica, xa que no evanxeo de Xoán, Xesús se presenta co nome "Eu son" (Xoán 8, 24.28.58; Xoán 13, 19), ao que tamén completa cun predicado que cualifica a súa persoa e a súa misión: "Eu son o pan de vida" (Xoán 6, 35.48), "Eu son a luz do mundo» (Xoán 8, 12); "Eu son o bo pastor" (Xoán 10, 11.14); "Eu son a resurrección e a vida" (Xoán 11, 25); "Eu son o camiño, a verdade e a vida" (Xoán 14, 6); "Eu son a vide verdadeira" (Xoán 15, 1). Xesús presentábase así como aquel en que se realizan os bens esperados. En Lourdes, María preséntase a si mesma como aquela "chea de graza" en quen, segundo a Igrexa católica, se realizaron as marabillas de Deus.
O santuario e a talla da Virxe
Nese lugar levantouse o Santuario de Lourdes. A talla da Virxe colocada na gruta foi esculpida por Joseph Hughes Fabisch (1812-1886), profesor da Academia das Ciencias, as Artes e as Letras de Lión, entre finais de 1863 e comezos de 1864. En referencia á Virxe, Bernadette adoitaba dicir: «Xamais vin muller tan fermosa». O artista debeu realizar distintas correccións á súa obra, na que Bernadette non recoñecía á «Señora» das aparicións. Xa noutras ocasións, ante os modelos de estatuas sobre os que se lle pdeira opinión, Bernadette exclamara: «Miña nai! Como se vos desfigura!» Cando viu a imaxe rematada en mármore de Carrara, Bernadette dixo: «Si, esta é fermosa... mais non é Ela». A estatua, seguindo os canons estéticos da súa época máis que as indicacións de Bernadette, non reflectía o sorriso, a sinxeleza, a beleza e a naturalidade que Bernadette sinalaba que tiña a Virxe. De feito, a Fabisch esquecéuselle incluír o rosario, que foi engadido máis tarde.
«A Inmaculada nai de Deus apareceuse»
miniatura|150px|Retrato de Bertrand-Sévère Laurence, bispo de Tarbes, realizado en 1860 O último interrogatorio ante a comisión eclesiástica presidida por Bertrand-Sévère Laurence, bispo de Tarbes, tivo lugar o 1 de decembro de 1860. O ancián bispo acabou emocionado, ao repetir Bernadette o xesto e as palabras que a aparición fixo o 25 de marzo de 1858: «Eu son a Inmaculada Concepción». O 18 de xaneiro de 1862, o bispo publicou a carta pastoral coa cal declarou que «a Inmaculada nai de Deus se apareceu verdadeiramente a Bernadette».
Ingreso no convento de Nevers
Tralas aparicións, a partir do 15 de xullo de 1860, Bernadette foi acollida no hospicio polas relixiosas Irmás da Caridade de Nevers. Bernadette deixou a casa e permaneceu como enfermeira dous anos entre elas (1861 e 1862).
En agosto de 1864 solicitou ser admitida na Comunidade de Irmáns da Caridade de Nevers e en xullo de 1866 comezou o seu noviciado nesa congregación.
En setembro de 1866, o asma que sempre padecera agravouse. O 25 de outubro recibiu a unción dos enfermos e, ao agravarse a doenza, pronunciou os votos in articulo mortis. As súas forzas estaban ao límite de modo que, ao non poder pronunciar a fórmula, monseñor Forcade a pronunciou en nome dela. En 1867 recobrouse, e o 30 de outubro dese ano fixo a súa profesión relixiosa das mans de monseñor Forcade.
Estadía coas Irmás da Caridade de Nevers
A escena da súa profesión relixiosa, concertada coa superiora, nai Josephine Imben, fíxose célebre. Mentres que todas as novizas, despois da profesión, recibiron o crucifixo, o libro das constitucións e a carta de obediencia, Bernadette non recibiu nada. A nai Josephine dixo, explicándose: "Non fai nada be"». Entre as monxas, Bernadette sufriu non só pola súa mala saúde, senón tamén porque a superiora non cría nin nas súas visións nin nas súas doenzas. Dende outubro de 1875, a historia de Bernadette confúndese coa historia das súas enfermidades. A moza Bernarda coxeaba e foi reprendida varias veces. Mesmo a prioira non a deixaba saír da súa cela, pois dicía que quería chamar a atención. En decembro de 1877 precisou gardar cama por dores nun xeonllo. En febreiro de 1878 tivo unha recaída de asma e sufriu vómitos de sangue. A partir de decembro de 1878 permaneceu definitivamente na cama. A realidade era que Bernadette sufría dun tumor na súa perna, máis concretamente, de tuberculose ósea diagnosticada no último estadio, extremadamente dolorosa. Aínda así, durante os nove anos que pasou coas irmás, dedicouse a ser enfermeira e sancristá, ata que non puido máis polos agudos ataques de asma e a doenza que padecía.
Morte e incorruptibilidade do seu cadáver
Pouco tempo antes de morrer, chegou un bispo que ía camiño de Roma. Bernadette escribiu unha carta ao papa para que lle enviase unha beizón. O bispo levou a carta a Roma e, ao regresar da Santa Sé, tróuxolle unha especial beizón de León XIII e un crucifixo de prata que lle enviaba de regalo; era o 15 de abril de 1879. Toda esa semana, Bernadette sufrira moito, polas chagas de decúbito. O día seguinte, o 16 de abril de 1879, con apenas trinta e cinco anos, morreu ás 15:15 horas. As súas últimas palabras foron:
Os funerais de Bernadette foron notables. As palabras que correron en boca de todos foron: "A santa morreu". Inhumada na capela de San Xosé da casa nai, asistiu unha inmensa multitude chegada de toda Francia. miniatura|esquerda|300px|Cuberta de cera que mostra a imaxe de Bernadette no momento de morrer O proceso diocesano sobre a heroicidade dos seus virtudes se abriou o 20 de agosto de 1908. O 2 de setembro de 1909, o seu cadáver foi desenterrado e achado en perfecto estado de conservación; non obstante, o crucifixo e o rosario que levaba nas mans estaban cubertos de óxido. O 25 de agosto de 1913, Pío X iniciou o proceso de beatificación en Roma que, atrasado pola primeira guerra mundial, se retomou o 17 de setembro de 1917. O 14 de xuño de 1925, Pío XI proclamou beata a Bernadette. miniatura|Urna de bronce e cristal onde se conserva o corpo de santa Bernadette Soubirous. No ano da súa beatificación realizouse unha segunda exhumación do corpo que seguía sen descomporse, aínda que con manchas e decoloración na pel, probablemente como resultado da súa exposición ao aire durante os corenta e seis anos posteriores ao seu enterro. Por iso, cun molde do rostro e fotos da relixiosa, a empresa de Pierre Imans fabricou tenues cubertas de cera para o rostro e as mans que lle foron colocadas antes do seu traslado ao convento de Nevers o 25 de xuño. Logo o corpo foi situado na capela que leva o seu nome, pertencente ao antigo convento de San Gildarde de Nevers, e depositado nun relicario de cristal, onde é obxecto de visitas e peregrinacións.
Espiritualidade
miniatura|Bernadette
Ecumenismo
O 24 de setembro de 2008, o Arcebispo de Canterbury e primado da Comuñón Anglicana Rowan Williams peregrinou ao santuario de Lourdes para honrar a Inmaculada Concepción, predicando ante 20 000 persoas na Eucaristía Internacional. Na súa homilía destacou:
Este feito foi considerado moi auspicioso en orde á unidade dos cristiáns e foi seguido pola visita histórica do papa Bieito XVI ao primado anglicano o 17 de setembro de 2010, en ocasión do 50 aniversario do primeiro encontro dun papa e un arcebispo de Canterbury nos tempos modernos, o de Xoán XXIII e o arcebispo Geoffrey Fisher, en decembro de 1960. A iso seguiu o recibimento de Bieito XVI a Rowan Williams no Vaticano o 18 de novembro de 2010, pouco despois de que cinco bispos anglicanos anunciasen o seu paso á Igrexa católica, aproveitando o novo ordinariato creado a tal fin pola Santa Sé. En tal ocasión, o papa Bieito XVI e Rowan Williams oraron xuntos.
Bernadette Soubirous na cultura popular
miniatura|Típica gruta coa imaxes que representan a aparición da [[Inmaculada Concepción a Bernardeta]]
Cantagallo, Colombia
Cantagallo é un concello colombiano, localizado no departamento de Bolívar.
Antigamente era un correxemento do municipio de San Pablo. Ten 869 km² de superficie e 7.149 habitantes. O río Magdalena ou Yuma é a principal vía de comunicación do concello.
Cantharellus
Cantharellus é un xénero de fungos Agaricomycetes da familia Cantharellaceae. En Galiza medran varias especies, coñécense co nome vulgar de cantarelos.
Especies
O xénero inclúe as especies a seguir:
Historia de Marrocos
miniatura|Típica vila do sur do Atlas. A historia de Marrocos remóntase á época da cultura capsiense, entre o 10000 a. C. e o 6000 a. C., nun momento no que o Magreb era menos árido que hoxe. A lingua bérber chegou probablemente ao mesmo tempo que a agricultura, e foi adoptada pola poboación xa asentada alí. A análise do ADN dá como resultado que varias poboacións contribuíron á mestura de xenes dos marroquís, incluíndo, ademais dos grupos étnicos principais, bérberes e árabes, a fenicios, xudeus sefardís, e africanos subsaharianos.
Neolítico
170px|miniatura|Representación dunha inhumación procedente da Cultura Capsiense, do [[Magreb neolítico.]] As rexións costeiras do actual Marrocos compartiron unha cultura neolítica común ao resto do litoral mediterráneo: a capsiense. Os restos arqueolóxicos recollen a domesticación do gando e o cultivo de diversas plantas durante ese período. Hai oito mil anos, ao sur do Atlas estendíase unha sabana na que prosperou unha cultura de cazadores e pastores ata que a rexión comezou a desecarse como resultado dos cambios climáticos a partir do 4000 a. C.
Fenicios
Os fenicios, nos seus percorridos poelo Mediterráneo, fundaron os primeiros asentamentos na costa de Marrocos cara ao século XII a. C. instalando depósitos para sal e minerais ao longo da costa e nas ribeiras dos ríos do territorio. Fenicios e cartaxineses estabeleceron relacións comerciais coas tribos do interior, pagándolles un canon para asegurárense a súa cooperación na extracción do mineral.
No século V a. C., Cartago estendera a súa hexemonía polo norte de África. Cara ao século II a. C., emerxeron algúns reinos bérberes, que creceron e se desenvolveron cunha certa autonomía. Despois da caída de Cartago, a área fora anexionada ao Imperio Romano no ano 40 a. C.
534-682
O rei Wamba hispano-godo conquistou cidades da Tinxitania.
Califato Omeia
No ano 682 o califato Omeia invade todas as rexións do norte de Marrocos, aínda que tardaron case un século en completar a súa conquista (séculos VII e VIII). Uqba ibn Nafi, conquistador do Magreb no século VII, alcanzou as costas atlánticas no que na actualidade é o Parque nacional de Souss-Massa, introduciuse no océano co seu cabalo e puxo a Allah como testemuña de que non quedaban máis terras por conquistar. Durante os séculos VIII ao X, a pesar de manterse fieis á súa tradición tribal, os bérberes uníronse baixo o dominio dunha dinastía local chamada Dinastía idrísida, fundada por Idris I de Fez, quen se rebelou contra o califa abbásida en 788, e en 789 fundou Fez.
Durante os séculos IX e X había diversos reinos independentes; entre eles dous bérberes Barghawata e Sijilmassa no centro e oeste respectivamente e no norte os Idrisís. O sur era terra de ninguén.
Tras a morte de Idris II no 828, o Magreb quedou de novo dividido en pequenos reinos, ata que en 920 os bérberes recoñeceron a soberanía dos fatimís de Kairouan. A rexión estaba dividida entre as aspiracións do Califato de Córdoba e as do califato fatimí. Durante o reinado de Abderramán III (912-961), as prazas de Tánxer, Ceuta e Melilla foron dominadas polo califato de Córdoba, e no reinado de Hisam II (976-1009), Almanzor logrou impoñer a súa autoridade no norte de Marrocos e no Magreb central.
No 1031, tras a desintegración do califato cordobés, a zona de Tánxer quedou baixo dominio da Taifa de Málaga, e o resto do norte de Marrocos pasou por un longo período de anarquía onde a tribo de Ghomara (orixinaria do Rif) e outras tribos do norte se disputaron o control ata a invasión almorábide en 1077.
Imperio almorábide
miniatura|Imperio almorábide.
Durante o século XI Marrocos foi a base do imperio almorábide, sendo unificado por Yusuf ben Tasfin, fundador da cidade de Marrakech.
Imperio almohade
Os almohades formaron unha nova dinastía que en poucos anos acabaron co Imperio almorábide (1146-1147). As vitorias sobre os árabes de oriente e sobre os cristiáns hispánicos (batalla de Alarcos, 1195) consolidaron o efémero poder do imperio almohade sobre todo o islam occidental. Con todo, despois de ser derrotado na batalla das Navas de Tolosa en 1212, entrou en plena decadencia, e con ela comezou de novo o caos político na rexión.
Disprosio
O disprosio é un elemento químico da táboa periódica, de símbolo Dy e número atómico 66.
Características principais
O disprosio é unha terra rara que presenta brillo metálico prateado e relativamente estable en aire a temperatura ambiente, pero que se disolve facilmente en ácidos minerais, xa sexan concentrados ou diluídos, con emisión de hidróxeno, isto é, oxidándose. É o bastante mol como para ser cortado cun coitelo, e pode ser procesado con máquinas sen emitir faíscas, se se evita o sobrequecemento. As características do disprosio poden verse moi afectadas por pequenas cantidades de impurezas.
Historia de Marrocos
Imperio almohade
En 1260 Afonso X o Sabio ocupou Rabat e incendiouna. Nesta época os reinos máis poderosos eran o dos benimeríns en Fez, e o de ziyanidas en Tlemecén.
Disprosio
Aplicacións
O disprosio úsase, en conxunción con vanadio e outros elementos, como compoñente de materiais para láseres. A súa alta sección eficaz de absorción de neutróns térmicos e o seu alto punto de fusión tamén suxiren a súa utilidade para barras de control nuclear. Un óxido mixto de disprosio e níquel forma materiais que absorben os neutróns e non se contraen nin dilatan baixo bombardeo prolongado de neutróns, e que se usan para barras de arrefriamento en reactores nucleares. Algúns calcoxenuros de disprosio e cadmio son fontes de radiación infravermella para o estudo de reaccións químicas. O disprosio tamén se usa na fabricación de discos compactos.
Historia de Marrocos
Imperio dos benimeríns
A dinastía bérber dos benimeríns fíxose co poder en 1268 e gobernou desde Fez boa parte do Magreb. Trataron de estender o seu control ao tráfico comercial do estreito de Xibraltar declarando a guerra santa aos cristiáns e ocupando as cidades peninsulares de Rota, Alxeciras e Xibraltar. Influíron na política do Reino de Granada, onde a partir de 1275 destacaron importantes continxentes de tropas.
Disprosio
Compostos
Case todos os compostos de disprosio están en estado de oxidación +3 e son fortemente paramagnéticos. Entre os compostos de disprosio inclúense os fluoruros, cloruros, bromuros, ioduros, óxidos, sulfuros e nitruros.
Historia de Marrocos
Imperio dos benimeríns
Tras unha serie de choques coa Coroa de Castela, foron derrotados na batalla do Salado (1340), retirándose ao Magreb. En 1358 morreu o último sultán importante da dinastía, fragmentouse de novo o territorio en multitude de reinos e os reis casteláns e portugueses enviaron exércitos á conquista da rexión. Así, Portugal ocupou Ceuta en 1415.
Idade Moderna
As dinastías bérberes (almorábides, almohades e benimerines) deron á poboación unha certa medida de identidade colectiva e de unidade política baixo un réxime nativo por primeira vez na súa historia, e crearon a idea dun "Magreb imperial" baixo a tutela dos bérberes, idea que sobreviviu en certa forma a través das distintas dinastías. Pero en última instancia, todas as familias reinantes demostraron falta de visión política, ningunha soubo crear unha sociedade integrada que superase a idea de tribo.
Watásidas
Os watásidas ou watasíes pertencían a unha tribo de bérberes Zenatas, como os sultáns benimerines. As dúas familias estaban emparentadas, e os reis benimerines recrutaron a moitos dos seus visires entre os watásidas. Os visires tomaron pouco a pouco o poder, ata que o último sultán perdeuno completamente en 1465. Seguiu un período caótico que durou ata 1472: Marrocos encontrouse dividido en dous, cunha dinastía que xurdía ao sur, os saadíes, e ao norte o sultanato watasí. Nese tempo Mohammed o Portugués, sobriño de León o Africano, nado en 1464, foi secuestrado e refén do reino de Portugal entre os cinco e os sete anos en Portugal, aprendendo alí costumes e lingua portuguesa ao tomar a frota de Afonso V de Portugal a cidade de Asilah, coa intención de ser formado para unificar as tribos e actuar politicamente.
En 1469 os musulmáns acababan de perder a case totalidade dos seus territorios andalusíes e xa non conservaban máis que Granada e os seus arredores (ata 1492) e os reinos hispánicos comezaban a ocupar as costas: os portugueses tomaron Tánxer (1471) e Mazagán (1514). Este período coñeceu unha grande afluencia de musulmáns e xudeus andalusíes cara Marrocos, obrigados pola orde de conversión forzosa ao cristianismo.
Cronoloxía:
No século XVI, a rexión estivo dividida: ao norte o Sultanato wattásida, no centro o Sultanato saadí, ao leste a cidade libre de Figuig e no sur o Imanato de Sus:
Dinastías de xerifes
A rexión sufriu sucesivas invasións de tribos árabes que aseguraban ser descendentes do profeta Mahoma. Estas tribos fundaron novas dinastías: primeiro xurdiu a saadí, e despois a dos alauitas, que mantivo o poder desde o século XVII.
Dinastía saadita
Cronoloxía:
Ao mesmo tiempo, mantíñanse: