cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cadela (moeda)
O nome déuselle en alusión ao león que aparecía no reverso, que a xente deu en confundir cun can, seguramente cun afán sarcástico.
Dereitos da muller
Malia non existir unha lista limitada, os temas xeralmente asociados cos dereitos da muller inclúen os seguintes: a integridade e a autonomía do seu corpo, non padecer violencia sexual, o dereito a voto, ter cargos públicos, entrar en contratos legais, ter iguais dereitos no dereito de familia; ter acceso ó traballo e ter un salario xusto e igualitario, os dereitos reprodutivos, ter propiedade privada e o acceso á educación.
Serrallo
miniatura|Entrada do [[Palacio de Topkapi|pazo de Topkapı, en Istambul, que dispón dun serrallo. ]] miniatura|Unha des estancias do serrallo. miniatura|The Reception, cadro de John Frederick Lewis. Nunha mansión musulmá turca, un serrallo é unha estancia onde se confinaban as esposas e as concubinas. Nos pazos musulmáns correspóndese co harén.
O termo vén dunha variación en italiano do nome persa saray, que significa «pazo» ou «patio pechado». O pazo de Topkapı (en Topkapı Sarayı) é o principal pazo de Istambul, que foi morada do sultán e que hoxe se converteu nun museo.
Outre accepciónn en Turquía refire aos pazos tradicionais e ás grandes mansións construídas no centro de patios amurallados.
En Irán, o termo serrallo designa un patio construído no seo dun bazar, destinado aos comercios e aos obradoiros.
Verónica
A Verónica, segundo a tradición cristiá, foi a muller que, durante o Viacrucis, tendeu a Cristo un veo, lenzo ou pano (o pano da Verónica, lenzo da Verónica ou veo da Verónica) para que enxugara a suor e o sangue. Na tea quedaron milagrosamente impresas as faccións do Redentor (o Santo Rostro ou a Santa Face).
Adóitase renderlle culto pola súa vinculación coa figura de Cristo, e é moi común a súa representación pictórica ou escultórica portando o pano. En ocasións, o personaxe da Verónica identifícase co da Hemorroísa.
O pano da Verónica sería unha das reliquias que se consideran vera icon; ou sexa, verdadeiras imaxes de Cristo, como o Mandylion de Edesa, a Saba Santa de Turín ou o Santo Sudario de Oviedo.
En catro lugares distintos consérvanse reliquias coñecidas como o pano da Verónica:
miniatura|200px|esquerda|A Verónica, no fuste do cruceiro da Santa Cuz de [[Xende, A Lama|Xende (A Lama)]] O paradoxo da multiplicidade de panos resolvíase co recurso á posibilidade de que a Verónica dobrara o pano dúas veces antes de que o sangue de Xesús se secara, co que serían catro as imaxes obtidas. Porén a palabra grega tetradiplon ("dobrado catro veces") resérvase para a denominación do Mandylion de Edesa. Sinalouse a coincidencia de que nas lendas máis antigas, a Verónica apareza citada como unha princesa de Edesa.
Meiquiz, Leiro, Rianxo
Meiquiz é un lugar da parroquia de Leiro no concello coruñés de Rianxo, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 80 habitantes (41 homes e 39 mulleres).
Ponto (mitoloxía)
Hixino afirmaba que foi fillo de Xea con Éter, o Ceo luminoso.
Mitoloxía
Uniuse a Xea e tivo con ela cinco fillos:
Con Talasa, personificación do mar Mediterráneo, foi pai dos Telquines: Acteo, Megalesio, Órmeno e Lico.
Algunhas fontes fano tamén pai de Briareo, un dos Hecatonquiros.
Lucía Veiga
Traxectoria
É licenciada en Filoloxía Hispánica pola Universidade da Coruña e traballou nunha tenda de móbiles antes de dedicarse á escena. Durante a súa etapa universitaria, colaborou coa emisora comunitaria Cuac FM (coa que seguiría colaborando puntualmente en actos como o do 25 aniversario), ademais de Xacarandaina e da Oficina de Acción Solidaria da universidade.
Con Marita Martínez formou Las Hermanas Izquierdo.
Oxidase
Unha oxidase é un encima que cataliza unha reacción de oxidorredución que implica ao oxíxeno molecular (O2) como aceptor de electróns. Nestas reaccións, o oxíxeno redúcese a auga (H2O) ou peróxido de hidróxeno (H2O2).
As oxidases son unha subclase de encimas oxidorredutases.
Lucía Veiga
Traxectoria
Foi a presentadora da Gala dos XIX Premios Mestre Mateo.
En setembro de 2022 converteuse na presentadora principal de Malicia Noticias.
Oxidase
Exemplos
Un importante exemplo é a citocromo c oxidase, que é un encima clave para que o corpo poida utilizar o oxíxeno na xeración de enerxía na cadea de transporte de electróns. Outros exemplos son:
Vickers Viscount
O Vickers Viscount foi un turbohélice de pasaxeiros británico de alcance medio que voou por vez primeira en 1948. Foi fabricado por Vickers-Armstrongs e foi o primeiro deste tipo de avións en entrar en servizo no mundo. Como produto do comité Brabazon, usou unha nova forma de propulsión, o motor turbohélice, substituíndo o tradicional motor de pistón.
Orixes
O Viscount foi unha resposta á proposto de deseño Type II do Comité Brabazon de 1943 para un avión presurizado pequeno de alcance medio, para voar as rutas menos transitadas transportando 24 pasaxeiros a 2 816 km a unha velocidade de 320 km/h. Durante discusións entre o comité e o xefe de deseño de Vickers, Rex Pierson, Vickers defendeu un avión con turbohélices. O comité non estaba convencido e dividiu a especificación en dous tipos, o Type IIA usando motores de pistóns, que levou ao Airspeed Ambassador, e o Type IIB con turbohélices, para a cal Vickers foi escollida en abril de 1945. British European Airways (BEA) estivo implicada no deseño e solicitou que o avión levase no seu lugar 32 pasaxeiros, quedando o resto case igual.
O primeiro deseño en xuño de 1945 baseouse no Viking con catro motores turbohélice e 24 asentos e designado VC-2 ou Type 453. Posteriormente propúxose unha fuselaxe de dobre burbulla para darlle máis espazo para a carga. Ningunha das cubertas estaba presurizada pero ao pouco tempo decatáronse de se necesitaba operar a unha altitude por riba dos 20 000 pés para que as operacións fosen rendibles, e polo tanto precisábase presurizar o aparello. A decisión de presurizalo fixo que se abandonase a idea da fuselaxe con dobre burbulla. A principios de 1946 ofeceuse unha variante cunha sección transversal circular. O resultante VC-2 de 28 asentos foi financiado polo Ministerio de Abastecemento cun pedido de dous prototipos. Porén, antes de asinarse o contrato, o goberno solicitou que se incrementase a capacidade a 32. Isto alongou a fuselaxe dos 19,94 m ata os 22,71 m e tivo que incrementarse tamén a envergadura ata os 27 metros.
O contrato polo avión segundo a especificación C.16/46 do Ministerio do Aire asinouse o 9 de marzo de 1946 e Vickers asignou a designación Type 609 e o nome Viceroy. Aínda que George Edwards sempre favorecera o Rolls-Royce Dart de 800 cabalos consideráronse tamén outros motores, incluído o Armstrong Siddeley Mamba que o goberno especificou para os dous prototipos. A elección do motor Mamba incrementaba o peso pero Vickers asegurouse de que a góndola encaixase tanto co Mamba como co Dart. Como o desenvolvemento do Dart progresaba mellor, o goberno solicitou en agosto de 1947 que o segundo prototipo levase o motor Dart. Este segundo avión designouse 630 e recibiu o nome de Viscount. O primeiro prototipo xa en construción converteusetamén nun 630 con motores Dart.
O resultante deseño Vickers Type 630 completouse en Brooklands polo xefe de deseño Rex Pierson e o seu equipo en 1945, como un avión para 32 pasaxeiros equipado con catro motores Dart para unha velocidade de cruceiro de 443 km/h. En marzo de 1946 realizouse un pedido por dous prototipos e a súa construción comezou no departamento experimental da compañía en Foxwarren. Orixinalmente chamouse Viceroy polo viceroy da India (gobernador xeral da India), Lord Louis Mountbatten, pero o avión renomeouse como Viscount tras a independencia do país en 1947. Traballouse na substitución dos Darts polo Mamba, pero abandonouse porque os prototipos estaban case completos. Tras a morte de Pierson en 1948, George Edwards (despois Sir George Edwards) converteuse no xefe de deseño e fíxose co control técnico do proxecto Viscount.
Prototipos
miniatura|250x250px|Type 663 Tay Viscount O prototipo Type 630, rexistrado G-AHRF, realizou o seu voo de estrea dende o aeródromo de herba de Wisley o 16 de xullo de 1948, pilotado por Joseph "Mutt" Summers, o xefe de pilotos de proba de Vickers. O deseño considerouse demasiado pequeno e lento a 443 km/h, facendo que os custos operativos por pasaxeiro fosen demasiado altos para o servizo regular, e BEA fixo un pedido por 20 Airspeed Ambassador de pistóns en 1947. Ao falar retrospectivamente sobre a industria aeronáutica británica, Duncan Burn dixo: "Se BEA se comprometese a apoiar totalmente o Viscount... era bastante probable que a versión máis pequena chegase a entrar en produción... En certo sentido foi a falta de entusiasmo de BEA polo [Type] 630 o que fixo posible o éxito [do Viscount]".
Porén, as primeiras probas de voo amosaron as cualidades dun turbohélice e en febreiro de 1949 o Ministerio de Abastecemento pediu un prototipo dunha versión alongada con motores máis potentes, o Type 700. Mentres tanto, o primeiro prototipo do Type 630 foi premiado cun certificado de aeronavegabilidade restrinxido o 15 de setembro de 1949, seguido por un certificado completo o 27 de xullo de 1950, que permitiu que o avión realizase servizos de proba con BEA o 29 de xullo para familiarizar aos pilotor e tripulacións de terra co novo avión. Realizou voos regulares entre Londres e París, e Londres e Edumburgo ata o 23 de agosto de 1950. O voo do 29 de xullo de 1950 entre Northolt e París - Le Bourget con 14 pasaxeiros foi o primeiro regular cun avión impulsado con turbinas.
O segundo prototipo do Viscount, o banco de probas Type 663, tiña dous turborreactores Rolls-Royce Tay e voou por vez primeira coas marcas da RAF como o VX217 en Wisley o 15 de marzo de 1950. Mostrouse no Farnborough SBAC Show no mes de setembro e posteriormente usouse no desenvolvemento de controis motorizados para o bombardeiro Valiant. Posteriormente foi usado como banco de probas por Boulton Paul Ltd para desenvolver sistemas de control de voo electrónicos.
Os deseñadores volveron á mesa de deseño e o avión emerxeu como o máis grande Type 700 con ata 48 pasaxeiros (53 nalgunhas configuracións), e unha velocidade de cruceiro de 496 km/h. O novo prototipo G-AMAV voou por primeira vez dende Brooklands o 28 de agosto de 1950, e operou como avión de desenvolvemento durante varios anos. A finais de agosto de 1950, BEA realizou un pedido por 20 avións. O ano seguinte chegaron máis pedidos de operadores como Air France, Aer Lingus e Misrair. En 1953 o custo básico dun Viscount era de 235 000 libras.
Rendemento e cambios
miniatura|250x250px|Vickers Viscount 814 de British Midland Airways Un reporteiro, despois de viaxar nun Viscount de Air France, escribiu en 1953: "O novel de ruído era menor que o dos motores de pistóns. Definitivamente foi un alivio librarse das ásperas vibracións... O turbohélice é un excelente avión de curto radio e un placer definitivo para a multitude. A substitución da vibración, os gruñidos e os xemidos do motor de pistón por un ruído de ton constante máis baixo e unha suavidade que lle dá ao pasaxeiro vacilante unha sensación de confianza". As fiestras da cabina do Viscount eran grandes elipses, de 48 por 66 cm. Os custos operacionais do Viscount eran máis baixos que os de calquera avión rival; Vickers proxectou un 700 que puidese levar unha carga útil de 5 900 kg de Chicago a Nova York en 2 horas e 45 minutos contra un vento de 16 km/h, queimando 2 900 kg de combustible.
Houbo tres versións básicas do Viscount. A primeira versión de produción foi o Type 700 impulsado por R.Da.3 Dart 505 e despois por R.Da.3 Dart 506. Unha subvariante era o Type 700D equipado co motor R.D.a Dart 510.
A segunda versión era o Type 800. O 800 tiña un alcance máis curto e máis capacidade de pasaxeiros que o 700. A fuselaxe alongouse 1,17 m e o tabique de presión traseiro moveuse 1,65 m cara a popa, permitindo que o avión puidese levar máis pasaxeiros. A serie 800 (agás o 806) estaba equipada co motor Dart 510.
A terceira e derradeira versión do Viscount foi o 810. Tiña o mesmo tamaño que o 800 pero estaba impulsado polo R.Da. 7/1 Mk 225 ou Mk 530 Dart. Co aumento de potencia, o 810 era máis rápido e tiña máis alcance que o 800.
As propostas das variantes do Viscount 740, 850 e 870 nunca chegaron a pasar do taboleiro de deseño.
O bo rendemento e a popularidade entre os clientes do Viscount animaron a Vickers a financiar e desenvolver unha variante máis grande e remotorizada do avión, despois bautizada como Vickers Vanguard. O Vanguard baseouse en gran medida nos coñecementos e no deseño do Viscount, e mantivo a súa vantaxe de custos operativos baixos sobre os reactores, pero a súa baixa velocidade volveuse unha desvantaxe crítica cando os reactores estiveron máis dispoñibles.
Morcelle
O topónimo galego Morcelle pode referirse a:
Auga salobre
miniatura|200 px|O estuario do río [[Texo, visto desde Lisboa.]]
Características
Tecnicamente, considérase auga salobre a que ten unha concentración de sal entre 0,5 e 30 g por litro. A auga salobre é típica dos estuarios e resulta da mestura da auga do río correspondente coa auga do mar. Pode resultar da mestura da auga do mar coa auga doce, como nos estuarios, ou pode encontrarse en acuíferos. Certas actividades humanas poden producir auga salobre, como nos encoros. Tamén se encontra auga salobre de orixe fósil en certos acuíferos asociados a rochas salinas.
Gritos en el pasillo
Gritos en el pasillo é un filme de animación español do ano 2006, dirixido e escrito por Juanjo Ramírez.
Sinopse
Un prestixioso ilustrador de contos infantís é contratado polo director dun manicomio. A súa misión alí será decorar as paredes cos seus debuxos, para mellorar o ambiente do lugar. Parece un traballo sinxelo, pero as cousas complícanse cando o debuxante descobre un escuro corredor tras o que se escoitan uns berros arrepiantes.
Debuxante
Prestixioso ilustrador de contos infantís. Reprimido dende a infancia, pois educouse nunha familia que consideraba os artistas xente inútil e desprezable. Iso converteu o noso protagonista nun tipo inseguro e influenciable, acostumado a cruzarse de brazos ante os problemas. Pero iso vai cambiar, debuxante. Porque os perigos que che rondan no interior do MANÍ-comio obrigarante a tomar unha decisión: Sobrevivir... ou caducar.
Enfermeiro xefe
É a man dereira do director do MANÍ-comio. Sinistro, enigmático, tan inestable coma os caducados mentais que custodia. Caerlle mal é o peor que che pode ocorrer alí dentro. Mala sorte, amigo debuxante: Ti cáeslle mal. Moi mal...
Marita
A caducada mental máis singular do MANÍ-comio. Compórtase coma unha nena, intentando fuxir dos horrores que a atormentan. É única para idear formas de facerse dano. Ri coma os anxos. Chora coma as almas en pena. É adorable. É irritable. Farache rir. Farache tremer. Quererás abrazala. Quererás asasinala...
Director do manicomio
Probablemente o cacahuete máis vello do centro para caducados mentais. É a cara amable dese sinistro lugar. Diríxese ós seus con circunspección e bondade. Si, amigo debuxante. Este velliño podería ser o teu mellor aliado, de non ser por un pequeno detalle: cando lle contes o que che está pasando, non te crerá.
Herr Doctor
¿Onde se refuxia un doutor nazi cando a súa patria perde a guerra? ¡No noso MANÍ-comio, por suposto! Impón a disciplina e a saúde mental cos procedementos máis extremos. Procedementos baseados na nosa mellor amiga: A electricidade.
Sistema trifásico
miniatura|dereita|Torre de alta tensión con dúas liñas trifásicas. O sistema trifásico de produción, distribución, transformación e consumo de enerxía eléctrica está formado por tres correntes alternas monofásicas de igual frecuencia e amplitude (e valor eficaz) pero que presentan un desfase entre elas de 120°. Cada unha das correntes monofásicas que forman o sistema trifásico desígnase cun nome de fase e cunha cor diferenciadora.
O sistema trifásico ten unha serie de ventaxes como son a economía das liñas de transporte de enerxía (cables de menor sección que nunha liña monofásica equivalente en potencia) e dos transformadores utilizados, así como o mellor rendimento dos receptores, especialmente motores, aos que a liña trifásica alimenta con potencia constante e non pulsada, como no caso da liña monofásica.
O sistema de tres fases foi inventado por Galileo Ferraris e Nikola Tesla en 1887 e 1888.
Conceptos básicos
Un xerador de corrente trifásica, o caso máis simple, son tres bobinas dispostas en círculo distanciadas 120° unha doutra. Nesta disposición as bobinas forman un estator (parte fixa) e o imán un rotor central. No caso máis simple, isto faise mediante unha rotación de imán permanente. As voltaxes de CA tenden a alcanzar o seu máximo desplazamento co tempo por cada período engadido secuencialmente. O desplazamento temporal das tensións de fase determínanse polo ángulo de fase.
Conexionado
miniatura|dereita|Esquema elemental dun xerador trifásico. O imán permanente xiratorio produce nas bobinas mediante indución as voltaxes L1, L2 e L3. (Conexión en estrela)
frame|left|Conexionado do borneiro dun motor en estrela. frame|left|Conexionado do borneiro dun motor en triángulo. A corrente trifásica ten propiedades que a fan moi ventaxosa nun sistema de enerxía eléctrica:
Nas placas de especificacións dos motores eléctricos indícase o tipo de conexionado. Nos motores tamén empréganse os dous conexionados. O arranque inicial faise en estrela e despois dun tempo pasa a conexión en triángulo. Para facer o cambio de xiro no motor invírtense o conexionado de dúas das fases.
Nas redes de baixa tensión en Europa a voltaxe de uso común, o valor nominal, é de 230 V. Tensión entre fase e neutro. Nos sistemas trifásicos o valor efectivo da tensión de liña para sistemas de baixa tensión utilizados en Europa son 400 Voltios trifásicos, tensión medida entre dúas fases calquera.
Definición matemática
miniatura|dereita|[[Voltaxe e frecuencias nos distintos países do mundo: {{legend|#00E000|220-240 V/60 Hz}} {{legend|#0040E0|220-240 V/50 Hz}} {{legend|#E00000|100-127 V/60 Hz}} {{legend|#E08000|100-127 V/50 Hz}}]]
Sistema trifásico de tensións:
Para carga balanceada, en cada fase hai impedancia: A corrente de pico será (Lei de Ohm):
E as correntes instantáneas en cada fase serán:
As potencias instantáneas nas fases son:
A suma para a potencia instantánea total será:
Como os termos en corchetes constitúen un sistema trifásico simétrico, suman cero e a potencia total resulta constante: Substituíndo a corrente de pico:
miniatura|200px|Triángulo de Potencias A tensión en cada fase será:
A relación de potencias será (S potencia aparente VA):
P = para a potencia activa (W),
e
Q = para a potencia reactiva (VAr).
Exemplo práctico: Así nun sistema de distribución eléctrico trifásico de 400 voltios entre fases a tensión medida entre unha das tres fases calquera e o neutro será: voltios, que é a tensión de uso doméstico en Europa.
Mpraeso
Mpraeso é unha cidade de Ghana, a capital do Distrito de Kwahu do Sur que forma parte da rexión histórica de Kwahu e administrativamente da Rexión Oriental, localizada a 367 metros sobre o nivel do mar e está arrodeada por forestas protexidas. A súa poboación é de 11.010 habitantes (2012). e é famosa pola súa cerámica, o descubrimento de bauxita preto da cidade en 1925 permitiu o desenvolvemento dunha industria mineira ao longo do río Volta.
Carlos IV de España
Carlos IV de Borbón, nado no Palacio Real de Portici (Reino de Nápoles) o 11 de novembro de 1748 e finado en Roma (Estados Pontificios) o 20 de xaneiro de 1819, foi rei de España desde o 14 de decembro de 1788 até o 19 de marzo de 1808 cando, como consecuencia do golpe de Estado que pasou á historia como o motín de Aranjuez, abdicou en favor do seu fillo Fernando, príncipe de Asturias.
Era fillo e sucesor de Carlos III e da súa esposa María Amalia de Saxonia.
Primeiros anos
No verán de 1765 foi chamado polo seu pai, sendo xa rei de España, para informalo do noivado que lle fora decidido, como Príncipe de Asturias, coa súa prima irmá a princesa María Luísa de Parma.
Acceso ao trono
Sucedeu ao seu pai, Carlos III, ao morrer este o 14 de decembro de 1788.
Accedeu ao trono cunha ampla experiencia nos asuntos de Estado, aínda que o seu reinado foi desastroso, porque se viu superado pola repercusión dos sucesos acaecidos en Francia en 1789 e tamén pola súa falta de enerxía persoal, que fixo que deixara o goberno en mans da súa esposa María Luísa de Parma e do seu valido, Manuel Godoy, de quen se dicía que era amante da raíña. Porén, hoxe en día esas afirmacións foron desmentidas por varios historiadores. miniatura|esquerda|150px|Carlos IV, mozo.
Estes acontecementos frustraron as expectativas coas que iniciou o seu reinado. Á morte de Carlos III, o empeoramento da economía e a desorde da administración revelaban os límites do reformismo, mentres que a Revolución francesa poñóa enriba da mesa unha alternativa ao Antigo Réxime.
Pode dicirse, por tanto, que coa morte de Carlos III rematou a historia do reformismo ilustrado en España, pois o estalido case inmediato da Revolución francesa ao ano seguinte provocou unha reacción de terror que converteu o reinado do seu fillo e sucesor, Carlos IV, nun período moito máis conservador.
Ao final do reinado deste último, a invasión francesa arrastraría ao país a un ciclo de revolución e reacción que marcaría todo o século XIX, sen deixar espazo para continuar un reformismo sereno como o que desenvolvera Carlos III.
Goberno do conde de Floridablanca
O illamento parece ser a receita para evitar a propagación das ideas revolucionarias a España. Floridablanca, ante a gravidade dos feitos deixou en suspenso os Pactos de Familia, establecieu controus na fronteira para impedir a expansión revolucionaria e efectuo unha forte presión diplomática en apoio a Luís XVI.
Goberno do conde de Aranda
En 1792, Floridablanca foi substituído polo conde de Aranda, amigo de Voltaire e doutros revolucionarios franceses. O Rei encomendoulle a tarefa de salvarlle-la vida ao rei Luís XVI tralo fracaso da fuga de Varennes e a aceptación da Constitución francesa de 1791.
Primeiro goberno de Manuel Godoy
miniatura|230px|Godoy en [[1792. Retratado por Francisco Bayeu. Academia de San Fernando, Madrid.]] miniatura|230px|Manuel Godoy como "Príncipe da Paz". [[Francisco de Goya, 1801. Real Academia de San Fernando, Madrid.]] Manuel Godoy era un garda de corps que ascendeu rapidamente na Corte grazas á amizade e confianza que lle outorgaron os reis. En poucos anos pasou de ser un fidalgo a converterse en duque de Alcudia e de Sueca, capitán xeneral e, desde finais de 1792, en «ministro universal» de Carlos IV, cun enorme poder.
De pensamento ilustrado impulsou medidas reformistas como as disposicións para favorecer a ensinanza das ciencias aplicadas, a protección das Sociedades Económicas de Amigos do País e a chamada desamortización de Godoy de bens pertencentes a hospitais, casas de misericordia e hospicios rexentados por comunidades relixiosas.
Pero a Revolución francesa condicionou a súa actuación na política española. As sías primeiras medidas encamiñáronse a salvar a vida de Luís XVI, procesado e condenado a morte. Pese aos esforzos de todas as Cortes europeas, o monarca francés foi guillotinado en xaneiro de 1793, o que xeralizou unha guerra das potencias europeas contra a Francia revolucionaria coñecida como a guerra da Convención, na que España participou e foi derrotada pola Francia republicana, froito do desastroso abastecemento, a pésima preparación do exército e a escasa moral da tropa fronte aos enardecidos sans culottes franceses.
Un exército de 25.000 homes dirixido polo xeneral Ricardos entrou no Rosellón e logrou algúns éxitos (como a toma de Perpiñán). Pero a partir de 1794 as tropas españolas víronse forzadas á retirada. Os franceses, pola súa parte, ocuparon Figueres, Irún, San Sebastián, Bilbao, Vitoria e Miranda de Ebro.
Godoy subscribiu entón con Francia a Paz de Basilea, en 1795. A República francesa devolveu a España as prazas ocupadas, a cambio do territorio español da illa A Española —colonia de Santo Domingo—. En agradecemento, o rei Carlos IV concedeulle a Godoy o título de príncipe da Paz.
En 1796, concluída a fase máis radical da Revolución, Godoy asinou o Tratado de San Ildefonso, polo que España se converteu en aliada de Francia. Este cambio de postura buscaba o enfrontamento con Gran Bretaña, principal adversario da Francia revolucionaria e tradicional inimiga de España, coa que disputaba a hexemonía marítima e, concretamente, o comercio con América.
La escuadra española sufriu unha severa derrota fronte ao cabo de San Vicente en 1797, pero Cádiz e Santa Cruz de Tenerife resistiron os ataques do almirante Nelson. En América, os británicos ocuparon a illa Trinidad, e sufriron unha derrota en Porto Rico. Isto provocou a caída de Godoy, en maio de 1798.
Gobernos de Saavedra e Urquijo
Tras isto, dous ilustrados, Francisco de Saavedra e Mariano Luís de Urquijo, sucedéronse á fronte do goberno entre 1798 e 1800.
Segundo goberno de Manuel Godoy
miniatura|230px|Estatua de Carlos IV en [[Cidade de México. ]] miniatura|230px|A Batalla de Trafalgar, por [[Joseph Mallord William Turner|Turner.]] A chegada ao poder de Napoleón en 1799 e a súa proclamación como emperador en 1804 alterou as relacións internacionais, e España renovou a alianza con Francia. Napoleón necesitaba, na súa loita contra os británicos, contar coa colaboración de España, sobre todo da súa escuadra. Por iso, premeu a Carlos IV para que restablecera a súa confianza en Godoy. Este asumiu de novo o poder en 1800 asinou o Convenio de Aranjuez de 1801 polo que poñía a disposición de Napoleón a escuadra española, o que implicaba de novo a guerra contra Gran Bretaña.
Godoy declarou en 1801 a guerra a Portugal, principal aliado británico no continente, antes de que o fixera Francia. Este conflito, coñecido como a guerra das Laranxas, significou a ocupación de Olivenza por España que, ademais obtivo o compromiso de Portugal de impedir o atraque de buques británicos nos seus portos.
Crise final
Con tal sucesión de guerras agravpise até o extremo a crise da facenda, e os ministros de Carlos IV mostráronse incapaces de solucionala; entre outras cousas, porque o temor á revolución lles impedía introducir as necesarias reformas, que lesionarían os intereses dos estamentos privilexiados, alterando a orde tradicional.
A presenza de soldados franceses en territorio español (moitos máis dos permitidos polo tratado de Fontainebleau, e que, ademais, en lugar de ir cara a Portugal ocuparan numerosas prazas) aumentou a oposición cara a Godoy, enfrontado cos sectores máis tradicionais pola súa política reformista e entreguista cara a Bonaparte. A finais de 1807 produciuse a conxura de El Escorial, conspiración encabezada por Fernando, príncipe de Asturias, que pretendía a substitución de Godoy e o destronamento do rei. Pero, frustrado o intento, o propio Fernando, no chamado proceso de El Escorial, delatou aos seus colaboradores. miniatura|esquerda|230px|[[Fernando VII|Fernando, príncipe de Asturias.]] En marzo de 1808, ante a evidencia da ocupación francesa, Godoy aconsellou aos reis que, imitando á Familia Real portuguesa, abadoaran España. Pero produciuse o Motín de Aranjuez, levantamento popular (instigado, unha vez máis, polo príncipe Fernando e a súa camarilla) en contra dos reis, aproveitando a súa presenza no Palacio Real de Aranjuez. Godoy fue apresado polos amotinados. Carlos IV, ante o cariz dos acontecementos, abdicou no seu fillo Fernando, que se convertía así en Fernando VI.
Napoleón, receoso ante o cambio de monarca, e vendo o comportamento e debilidade da Famlia Real, convocou a toos os seus membros a un encontro na localidade francesa de Baiona.
Fernando VII, baixo a presión do emperador e dos seus pais, devolveu a Coroa a Carlos IV o día 6 de maio, sen saber que a véspera Carlos IV pactara a cesión dos seus dereitos en favor de Napoleón quen, finalmente, designou como novo rei de España ao seu irmán Xosé.
Final
Carlos permaneceu prisioneiro de Napoleón, residindo en Marsella, até a derrota final do emperador en 1814. Nese mesmo ano Fernando VII foi reposto no trono español pola Xunta Central. Pero Fenando mantivo ao seu pai desterrado por temor a que lle disputara o poder. Carlos e a súa esposa continuaron o exilio na Corte papal, residindo no palazzo Borghese.
Mecenado
Violinista afeccionado, en 1775 comprou para a Corte o quinteto de instrumentos Stradivarius conservado no Palacio Real de Madrid (os chamados Stradivarius Palatinos) rodeándose dun grupo de notábeis músicos dirixido polo violinista e compositor Gaetano Brunetti.
Tamén se interesou pola pintura, encargando obras a Luis Meléndez, Claude Joseph Vernet e Luis Paret, e nomeando a Francisco de Goya pintor de cámara en 1789.
Fouce e martelo
miniatura|A fouce e martelo tal como na bandeira soviética
Carlos IV de España
Matrimonio e fillos
Carlos IV contraeu matrimonio en 1765 coa súa prima María Luísa de Borbón-Parma (era filla de Filipe I, duque de Parma, fillo de Filipe V).
Fouce e martelo
A fouce e martelo (☭) é un símbolo historicamente empregado para representar ós traballadores, e de xeito máis particular e estendido ó comunismo e ós partidos políticos comunistas.
House of Cards (serie de televisión de 2013)
House of Cards é unha serie de televisión dramática creada por Beau Willimon. É unha adaptación da miniserie homónima da BBC e está baseada na novela de Michael Dobbs. A primeira tempada, de trece episodios, estreouse o 1 de febreiro de 2013 a través de Netflix. Willimon declarou que os plans para o futuro da serie son decididos despois de cada tempada.
Carlos IV de España
Matrimonio e fillos
Tiveron 14 fillos das vinte e catro veces que María Luísa estivo embarazada, pero só sete chegaron á idade adulta: miniatura|300px|[[La familia de Carlos IV|A Familia de Carlos IV, por Francisco de Goya Museo do Prado (Madrid).]] miniatura|[[Francisco de Paula de Borbón|O infante Francisco de Paula, fillo máis pequeno de Carlos IV. Retrato por Vicente López.]]
Fouce e martelo
Deseño e simbolismo
O deseño presenta unha fouce sobreposta a un martelo, de forma que semellan cruzados ou entrelazados. As dúas ferramentas simbolizan, respectivamente, o proletariado industrial e o campesiñado; as dúas clases cuxa alianza é considerada fundamental polos marxistas-leninistas para o triunfo da revolución socialista.
Primeiros usos
O uso das dúas ferramentas para simbolizar os traballadores foi empregado décadas antes da Revolución de outubro, por exemplo en moedas chilenas da última década do século XIX e primeira década do XX.
O emblema é máis coñecido por ter sido incorporado á bandeira vermella da URSS, así como a cada unha das súas repúblicas constituíntes, cabo da Estrela vermella.
Uso soviético e ruso
Dende 1917, coa Revolución Rusa, a fouce e martelo (en ruso, серп и молот, serp i molot) tornouse un dos símbolos da República Socialista Soviética Federada de Rusia (RSFSR). Inicialmente, era utilizada tan só no escudo da república, xa que a unión entre obreiros e campesiños fora declarada a base do Estado, e nos símbolos do Exército Vermello (creado no 1918).
Máis tarde, foi incorporado á bandeira da Unión Soviética, adoptada en 1923 e oficializada na Constitución Soviética de 1924, así como nas bandeiras das repúblicas soviéticas a partir de 1924. Antes diso, as bandeiras das repúblicas soviéticas xeralmente eran vermellas, co nome da respectiva república escrito en dourado, tal como estabelecía a Constitución Soviética de 1918.
Os partidos comunistas afiliados ó Komintern e ó Kominform (que seguían a orientación de Moscova), e aínda os que se aliñaban a Pequín após o cisma sino-soviético, tenden a empregar a fouce e martelo ou emblemas similares nas súas simboloxías. Mentres, até mesmo partidos comunistas opostos tanto ás directrices da Unión Soviética como da China empregaban a fouce e martelo como símbolo (a pesar de, por veces, faceren leves modificacións estilísticas no deseño). Así, a fouce e martelo tornouse símbolo universal do comunismo, independentemente da orientación da tendencia ideolóxica
Partidos políticos
En diversos países do mundo, a fouce e martelo é de uso exclusivo dos partidos políticos comunistas, adoptado pola inmensa maioría deles. Aínda que tamén algúns partidos comunistas abandonaron ou nunca utilizaron este símbolo.
Outros símbolos similares
miniatura|esquerda|150px|Bandeira de Angola en 1975. miniatura|150px|Bandeira da RDA cun martelo, compás e trigo Algúns símbolos comunistas gardan semellanza estilística ou formal coa fouce e martelo, sen necesariamente representar unha fouce e un martelo. Exemplos disto aparecen na bandeira de Angola, no logotipo do Partido Comunista Português, do Partido Comunista dos EEUU, e nalgunhas representacións do logo da central sindical británica Transport and General Workers Union.
Outras variacións sobre o mesmo tema de ferramentas cruzadas inclúen o símbolo do Partido dos Traballadores Coreanos (martelo, pincel e fouce), o antigo símbolo do Partido Laborista Británico (espada, pa e aixada), e o símbolo da picaraña e fusil da Albania comunista.
As correntes ideolóxicas trotskistas, principalmente as organizadas sobre a IV Internacional, utilizan unha versión invertida da fouce e martelo.
O escudo de Austria mostra unha aguia apreixando unha fouce nunha garra e un martelo na outra, sen cruzalos. A pesar de non teren ningunha relación co comunismo, o deseño fíxose para representar obreiros e campesiños, as dúas principais clases sociais na sociedade austríaca na época da súa concepción.
No Unicode, o símbolo "fouce e martelo" obtense polo código U+262D ( ☭ ).
Sark
Sark (Sercq; Sercquiais: Sèr ou Cerq), é unha pequena illa das Illas da Canle no suroeste do Canle da Manga, na costa de Normandía, Francia. É un feudo real, que forma parte da Bailía de Guernsey, co seu propio conxunto de leis baseadas na lei normanda e o seu propio parlamento. Ten unha poboación de preto de 600 habitantes. Sark (incluíndo a próxima illa de Brecqhou) ten unha superficie de 5´44 km² Sark é un dos poucos lugares que quedan no mundo onde os coches están prohibidos nas estradas e só existen tractores e vehículos tirados por cabalos. En 2011, Sark foi designada como Comunidade co Ceo Escuro e a primeira illa de Ceo Escuro no mundo.
Xeografía e xeoloxía
miniatura|left | A Coupée
miniatura| left | Muíño de vento "Le Moulin", [[Circa|c 1905]]
O punto máis alto de Sark ten 114 m. sobre o nivel do mar. Un muíño de vento, datado en 1571, atopouse alí, as aspas do cal foron retiradas durante a primeira guerra mundial. Este punto alto denomínase Le Moulin, polo muíño de vento. o lugar tamén é o punto máis alto da Bailía de Guernsey. A Pequena Sark tiña varias minas para acceder a unha veta de galena. En Port Gorey pódense ver, as ruínas das minas de prata. Na punta final de pequena Sark atópanse as piscinas naturais de Venus Pool e Adonis, as augas de ambas piscinas naturais son renovadas durante a marea alta.
A totalidade da illa esta erosionada a nivel do mar por formacións de covas naturais que proporcionan hábitats únicos para moitas criaturas mariñas, en particular as anémonas de mar, algunhas das cales só son accesibles de forma segura durante a marea baixa.
Sark tamén exerce xurisdición sobre a illa de Brecqhou, só uns poucos centos de metros ao oeste do Gran Sark. Trátase dunha illa privada, pero recentemente abriuse para algúns visitantes. Desde 1993, Brecqhou foi propiedade de Sir David Barclay, un dos irmáns Barclay que son copropietarios de The Daily Telegraph. Eles disputan o control da illa de Sark. Con todo, os candidatos apoiados polos seus diversos intereses comerciais, non puideron lograr ningún escano nas eleccións celebradas en 2008 e 2010.
Cesáreo Sánchez Iglesias
Cesáreo Sánchez Iglesias, nado en Dadín (O Irixo) o 26 de xaneiro de 1951, é un escritor galego.
Sark
Historia
miniatura|left|Un [[carro de cabalos en Sark]] miniatura|left| Sark en relación coas outras illas da [[Guernsey|Bailía de Guernsey]]
Leduzo, Cerqueda, Malpica de Bergantiños
Leduzo é un lugar da parroquia de Cerqueda no concello coruñés de Malpica de Bergantiños na Comarca de Bergantiños. Xunto co lugar das Pozacas tiña 131 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 72 homes e 87 mulleres.
Sark
Etimoloxía
A etimoloxía de Sark é descoñecida. Con todo, Richard Coates suxeriu que, en ausencia dunha etimoloxía protoindoeuropea pode valer a pena buscar unha fonte protosemita para o nome. Isto débese a que ás Illas Británicas foron probablemente repoboadas desde a Península Ibérica logo do último período glacial. Propón unha comparación entre a raíz probable de Sark, *Sarg-, e o Protosemitico *śrq "arroibado; subida (do sol); este", sinalando a posición de Sark como a illa máis oriental do grupo de Guernsey.
Cesáreo Sánchez Iglesias
Traxectoria
Estudou Arquitectura Técnica e Socioloxía e Ciencias Políticas en Madrid e foi un dos fundadores da Agrupación Cultural Lóstrego, que presidiu. Foi cofundador da Agrupación Cultural Avantar, do Carballiño e presidente da Asociación Cultural Alexandre Bóveda, da Coruña. Foi tamén fundador e director editorial de Edicións A Nosa Terra e presidente do semanario do mesmo nome. Así mesmo participou na fundación do Sindicato Galego de Funcionarios da Administración Pública.
Sark
Historia temperá
Na antigüidade, Sark foi case seguramente ocupada polos vénetos. Este pobo e a illa anexa foi sometido polo Imperio Romano sobre o 56 adC. Despois da retirada romana durante o século V, Sark foi probablemente un posto de avanzada dun ou outro reino de lingua bretoa ata 933, cando se converteu en parte do Ducado de Normandía. A raíz da Conquista normanda de Inglaterra en 1066, a illa foi unida á Coroa de Inglaterra. No século XIII, o pirata francés Eustaquio o Monxe, logo de servir ao Rei Xoán, utilizou Sark como base de operacións.
Cesáreo Sánchez Iglesias
Traxectoria
Desde 2005 foi presidente da Asociación de Escritores en Lingua Galega e traballou como director do Servizo de Patrimonio Cultural da Xunta de Galicia na Coruña.
É autor dunha ampla obra poética, principiada en 1978 con Silencios e conversas de inverno. A súa poesía caracterízase por unha elaboración en chave simbolista e evocativa, realizada en versos breves.
Obra
miniatura|Pontevedra, 14/05/2018. Falando sobre [[María Victoria Moreno]]
Sark
Historia temperá
Durante a Idade Media, a illa estaba poboada por comunidades monásticas. No século XVI, con todo, quedou deshabitada e foi utilizada polos piratas como base e refuxio. En 1565, Helier de Carteret, Seigneur de St. Ouen en Jersey, recibiu patente real da Raíña Isabel I concedéndolle Sark como feudo a perpetuidade a condición de que mantivera a illa libre de piratas e a ocupara por polo menos con corenta dos seus súbditos. Isto realizouse debidamente, e instaláronse corenta familias, sobre todo procedentes de St. Ouen, na illa. Un intento posterior das familias de dotarse dunha Constitución baixo un alguacil, como en Jersei, foi detido polas autoridades de Guernsey, resentidos por calquera intento de arrebatar Sark da súa Bailía.
Fonzaleche
miniatura|dereita|200px|Localización de Fonzaleche na Rioxa.
Sark
Historia recente
En 1844, desesperado por conseguir fondos para continuar coa operación da mina de prata na illa, o Seigneur titular, Ernest le Pelley, obtivo permiso da Coroa para hipotecar o feudo de Sark a o residente local John Allaire. Logo a empresa que xestionaba a mina declarouse en creba, le Pelley foi incapaz de seguir o ritmo dos pagos da hipoteca e, en 1849, o seu fillo Pierre Carey le Pelley, o novo Seigneur, viuse obrigado a vender o feudo a Marie Collings por un total de 1.383 £ (6.000 £ menos a suma prestada e o interese acumulado de 616.13 £).
Durante a segunda guerra mundial, a illa, xunto coas outras illas da Canle, foi ocupada por forzas alemás entre 1940 e 1945. O goberno militar alemán en Sark comezou o 4 de xullo de 1940, o día despois que Guernsey o  Kommandant Major Albrecht Lanz e o seu intérprete e xefe do Estado Maior Maior Maas visitou a illa para informar ao Dáme e Seigneur ( Sibila e Robert Hathaway) do novo réxime. Posteriormente British Commandos asaltaron e ocuparon Sark durante a noite do 3 ao 4 de outubro de 1942, fixeron prisioneiros e recolleron información.
Fonzaleche
Xeografía
Está localizado no noroeste da comunidade, en terreo montuoso, cuberto polos montes Obarenes. Ocupa unha área superficial de 17 km².
Sark
Intento de invasión
En agosto de 1990, un físico nuclear francés en paro chamado André Gardes liderando un pequeno grupo, armado cunha arma semiautomática, intentou a invasión de Sark. Chegaron de noite e puxeron letreiros que declaraban a súa intención de apoderarse da illa ao día seguinte ao mediodía. Mentres está sentado nun banco, lendo unha revista de armamento e a espera da chegado do mediodía, foi detido polos policías voluntarios da illa.
Fonzaleche
Etimoloxía
O topónimo deriva do sintagma latino fonte salicti ("fonte do salgueiral").
Sark
Transición ao novo sistema de goberno
En 2008, Sark desmantelou o seu anterior sistema de goberno, que había evolucionado gradualmente do seu sistema orixinal establecido en 1565. O cambio foi influenciado polos irmáns Barclay na premisa de que isto era necesario para cumprir coa Convención Europea de Dereitos Humanos. No antigo sistema, o parlamento de Sark consistía nunha cámara de 54 membros que incluía o Seigneur, o senescal, 40 membros dos arrendatarios e 12 deputados. O 16 de xaneiro de 2008 e o 21 de febreiro de 2008, o Chief Pleas aprobou unha lei que introduce unha cámara de 30 membros, con 28 membros elixidos nas eleccións en toda a illa, un membro hereditario e un membro nomeado para sempre. O vello sistema foi descrito como feudal, e polo tanto inaceptable, porque os arrendatarios non podían sentarse ante o Chief Pleas con plenos dereitos, o novo sistema foi descrito como democrática, e polo tanto aceptable. Os arrendatarios foron elixidos por e de entre só os copropietarios de cada propiedade. O 9 de abril de 2008, o Consello Privado do Reino Unido aprobou as reformas na lei de Sark. As primeiras eleccións baixo a nova lei celebráronse en decembro de 2008 e a nova cámara foi convocada por primeira vez en xaneiro de 2009.
Fonzaleche
Patrimonio
Entre os edificios de interese destacan a igrexa de San Martiño e o pazo da Condesa de Berberana.
Sark
Transición ao novo sistema de goberno
Algúns residentes de Sark queixáronse de que o novo sistema non é democrático e describiron os poderes que a nova lei concede ao senescal, un membro non electo cuxo mandato coa nova lei estendese durante a súa vida natural, como imperiais ou ditatoriais. O Tribunal de Apelación pronunciouse de feito sobre estes poderes que poden violar a Convención Europea de Dereitos Humanos e os seus poderes están suxeitos a novos retos legais sobre estes motivos. En marzo de 2012, o programa de BBC Today informou sobre a inquietude local acerca da influencia dos multimillonarios xemelgos idénticos David e Frederick Barclay A revista The New Yorker ilustrou ademais o curso e a escalada das tensións entre os Barclays e algúns dos vellos residentes en outubro de 2012.
Status de comunidade Ceo Escuro
A raíz dunha auditoría en 2010 pola AIF a designación fíxose en xaneiro de 2011. O premio é importante xa que Sark é a primeira comunidade da illa de alcanzar este; outros lugares teñen Ceo escuro, pero ata agora, eran principalmente áreas deshabitadas, o presidente da AIF Martin Morgan-Taylor eloxiou aos residentes de Sark polo seu esforzo.
Política
Sark foi considerado o último Estado feudal en Europa. Xunto cas outras Illas da Canle, é o último vestixio do antigo Ducado de Normandía aínda pertencente a A Coroa. Sark pertence á Coroa por dereito propio e ten unha relación independente coa Coroa a través do Tenente Gobernador en Guernsey. Formalmente, o Seigneur manteno como un feudo da Coroa, e os terratenentes da illa coas súas respectivas parcelas os seus vasalos. As consecuencias políticas desta construción se aboliron nos últimos anos, en particular coa reforma do órgano lexislativo, Chief Pleas, que tivo lugar en 2008.
Aínda que xeograficamente está localizada dentro da Bailía de Guernsey, Sark está fiscalmente completamente separada dela e concedeuse o seu propio código de país das Nacións Unidas (680) para axudar na identificación deste feito para o mundo en xeral. Xunto coas illas de Alderney e Guernsey, Sark de cando en vez aproba lexislación da Bailía de Guernsey, que, suxeita á aprobación das tres lexislaturas, aplícase en toda a Bailía. A lexislación non pode facer que se aplique en Sark sen a aprobación do Chief Pleas, aínda que recentemente o Chief Pleas delegou varios poderes aos Estados de Guernsey. Tales poderes quedan, con todo, en cada caso, suxeitos ao Chief Pleas para a súa aplicación ou derrogación.
Seigneur
John Michael Beaumont é o 22º e actual Seigneur de Sark, herdou o cargo en 1974.
O Señor de Sark era, antes das reformas constitucionais de 2008, o xefe do goberno feudal da illa de Sark (no caso dunha muller, o título era Dáme ). Moitas das leis, en particular as relacionadas coa herdanza e o imperio do Seigneur, cambiaran pouco desde que se promulgaron en 1565 baixo a raíña Isabel I. O Seigneur retén o dereito exclusivo da illa para manter as pombas e foi ata 2008 a única persoa autorizada para facer esterilizacións de cans. En 2008, este último privilexio foi abolido (sobre a proposta dos opositores políticos dos irmáns Barclay), supostamente porque non cumpriu co Convenio Europeo de Dereitos Humanos.
Senescal
O Senescal de Sark é a cabeza do Chief Pleas. Desde 1675, tamén foi o xuíz da illa (entre 1583 e 1675, as funcións xudiciais foron exercidas por cinco Jurats electos e un Xuíz). O Senescal é nomeado polo Seigneur. Recentemente, trala decisión da Corte Inglesa de Apelación, o Chief Pleas decidiu dividir o dobre papel do Senescal. A lista completa de todos os Senescais de Sark desde 1675 é a seguinte: