cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lluís Maria Xirinacs
Morte
Máis de 2.000 persoas acudiron ao seu funeral.
Provincia de Bocas del Toro
miniatura Bocas do Toro é unha provincia de Panamá e a súa capital é a cidade homónima de Bocas del Toro Ten unha extensión de 4657,2 km², unha poboación de 170 320 habitantes (2018) e os seus límites: ao norte co mar Caribe, ao sur coa provincia de Chiriquí, ao leste e sueste coa comarca Ngäbe-Buglé, ao oeste coa comarca Naso Tjër Di, ao noroeste coa provincia de Limón de Costa Rica e ao suroeste coa provincia de Puntarenas de Costa Rica.
Caprimulxinos
A dos caprimulxinos (Caprimulginae) é unha das tres subfamilias de aves da orde dos caprimulxiformes nas que, segundo algúns autores, se subdivide a familia dos caprimúlxidos.
Xéneros
Os caprimulxinos comprenden once xéneros, con máis de 70 especies.
Características
Son paxaros de tamaño mediano, con ás longas, patas curtas e pico moi curto. Adoitan aniñar no chan. Aliméntanse de insectos voadores. Teñen os pés pequenos, pouco útiles para camiñar, e ás longas e acabadas en punta. A súa suave plumaxe ten unha cor críptica. Algunhas especies póusanse ao longo dunha rama. Isto axuda a ocultalos durante o día. A femia pon dous ovos directamente no chan espido. Son principalmente activos ao final da noite e no inicio da mañá ou pola noite e aliméntanse de insectos voadores grandes. O bico ábrese moi ancho e ten a punta superior lixeiramente enganchada. Son similares na maioría dos aspectos aos outros caprimúlxidos nocturnos, pero xeralmente teñen un pico un pouco máis longo e unha plumaxe moi suave.
BG Göttingen
O Basketballgemeinschaft Göttingen (do alemán: Club de Baloncesto de Gotinga), máis coñecido como BG Göttingen, é un equipo profesional de baloncesto alemán con sede na cidade de Gotinga, Baixa Saxonia. Fundado en 1974, actualmente compite na Basketball Bundesliga, máxima categoría do baloncesto xermano. O seu maior éxito foi a consecución do EuroChallenge 2010, torneo no que gañaron na final ao Krasnye Krylia ruso. O equipo xoga os seus partidos como local no Sparkassen-Arena, pavillón con capacidade para 3 447 espectadores.
Títulos
Segunda división de Alemaña
EuroChallenge
Xogadores
thumb|180px|[[Taylor Rochestie.]]
Chico César
Francisco César Gonçalves, nado en Catolé do Rocha, no 26 de xaneiro de 1964, coñecido polo seu nome artístico Chico César, é un escritor, xornalista, cantante e compositor brasileiro. Colaborou con músicos como o Chico Buarque, Maria Bethânia, Daniela Mercury, Richard Galliano, Sting, Ivan Lins, Uxía Senlle ou Luis Pastor, entre outros.
Primeiros anos
Chico César naceu no concello de Catolé do Rocha, no interior de Paraíba, e aos dezaseis anos trasladouse a João Pessoa. Licenciouse en xornalismo pola Universidade Federal de Paraíba. Na universidade ingresou no grupo Jaguaribe Carne, onde escribiu poesía de vangarda.
Xornalista e músico
Pouco despois, con 21 anos, trasladouse a São Paulo. Traballando como xornalista e corrector para Editora Abril formouse musicalmente na guitarra clásica (violão).
En 1991, foi convidado a facer unha xira por Alemaña, e o éxito animouno a deixar o xornalismo para dedicarse unicamente á música. Formou a banda Cuscuz Clã e comezou a actuar na discoteca Blen Blen Club de São Paulo. En 1995 publicou o seu primeiro disco Aos Vivos e o seu primeiro libro Cantáteis, cantos elegíacos de amizade (ed. Garamond).
En 2007, participou na película Paraíba, Meu Amor, do cineasta suízo Jean Robert-Charrue, cuxo tema musical escribiu para a banda sonora.
En xaneiro de 2022 publicou un sinxelo con Laila Garin, "Vermelho Esperança", escrito por el e extraído da banda sonora do espectáculo A hora da Estrela – O canto de Macabéa, interpretado en 2020 e inspirado na obra A Hora da Estrela, por Clarice Lispector.
Secretaría de Cultura de Paraíba
Chico César tomou posesión como presidente da Fundación Cultural de João Pessoa (Funjope) en maio de 2009. De xaneiro de 2011 até decembro de 2014 foi Secretário de Cultura do Estado de Paraíba.
En Galiza
Chico César visitou o país galego en múltiples ocasións. En 2003 compuxo xunto a Uxía o tema "Avenida atlántica" sobre as vivencias do mar e o Prestige, que tocou en Pontevedra. Participou despois en festivais como Cantos na Maré (2014 e 2018) onde cantou coas Tanxugueiras e Kepa Junkera, e Festival Maré (2022) ou as Festas do Apóstolo de Santiago (2019). En 2023 colaborou co proxecto Ponte... nas Ondas! xunto a Ana e Uxía Senlle, Celina da Piedade e Cheny Wa Gune.
En 2008, a súa obra de poesía foi publicada en Galiza, antes do que en Portugal, por Edicións Positivas.
Prosopografía da antiga Roma
A Prosopografía da Roma antiga, é unha aproximación aos estudos clásicos e á historia antiga que se centra nas conexións familiares, as alianzas políticas e as redes sociais na Roma antiga. A metodoloxía da prosopografía romana pasa por definir un grupo para o estudo —a miúdo escóllese o grupo social, chamado ordo en latín, dos senadores e equites— para despois recoller e analizar datos.
Larpeira
miniatura|Larpeira. A larpeira é unha sobremesa da cociña galega que consiste nunha especie de bola doce con almibre e adornada con crema pasteleira. Os ingredientes principais desta torta son a fariña, o leite e os ovos. É típica das festas de san Xoán.
Esta sobremesa é típica da zona de Ferrolterra, da Coruña e tamén de Monforte de Lemos.
Prosopografía da antiga Roma
As fontes literarias proporcionan probas principalmente sobre a elite gobernante mentres que a epigrafía e a papiroloxía son fontes que tamén poden documentar a xente común, que foi estudada en grupos como os dos libertos imperiais, as familias de clase baixa ou con ocupacións específicas como as nodrizas (nutrices).
Larpeira
A larpeira ten moitas semellanzas coa coca de Sant Joan que se fai en Cataluña.
Prosopografía da antiga Roma
Estudosos da prosopografía histórica
Entre os estudos alemáns, moitos dos artigos biográficos de Friedrich Münzer para a Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft adoptaron un enfoque prosopográfico. Matthias Gelzer, un dos fundadores da metodoloxía prosopográfica en relación coa Roma antiga, centrouse na institución social do mecenado e os seus efectos no sistema político romano.
Percy H. Webb
Percy Henry Webb, nado en Hampshire en 1856 e finado en Walton-on-Thames, Surrey o 4 de marzo de 1937, foi un numismático británico especializado na moeda do Imperio Romano.
Larpeira
Características
A larpeira ten máis traballo que outras sobremesas porque hai que preparar un prefermento, traballar con coidado a masa e despois hai que deixar que medre unhas catro horas máis. Mentres se espera a que a masa fermente, o habitual é preparar a crema pasteleira e o almibre para ir adiantando tempo.
Percy H. Webb
Foi presidente da Royal Numismatic Society, entidade á que estivo vinculado desde 1901 ata a súa morte.
Prosopografía da antiga Roma
Estudosos da prosopografía histórica
Entre os principais estudosos do século XX que escribiron en inglés sobre a prosopografía da República Romana destacna T.R.S. Broughton, cuxos tres volumes The Magistrates of the Roman Republic son unha referencia estándar; Ronald Syme, cuxa Roman Revolution (1939) converteuse na base dos traballos posteriores dos estudosos sobre a República tardía e a transición ao Principado; T.P. Wiseman, que estudou en particular as carreiras e as liñas familiares dos romanos dos municipia, cidades fóra de Roma; E. Badian, particularmente o seu traballo de 1965 sobre o xuízo de Caio Norbano; Lily Ross Taylor; e Erich Gruen.
Percy H. Webb
Traxectoria
Percy H. Webb procedía dunha familia con varias xeracións de arqueólogos e arquitectos. Educouse en Malborough e posteriormente graduouse en Dereito. Exerceu como avogado no distrito londiniense de Smithfield durante máis de cinco décadas.
Prosopografía da antiga Roma
Estudosos da prosopografía histórica
Outros estudosos, como P.A. Brunt, advertiron sobre unha dependencia excesiva da prosopografía, en particular a tendencia a ver os procesos xudiciais como "guerras por poderes" entre faccións políticas en lugar de como procesos xudiciais en busca de resultados xustos: ata inimigos acérrimos como Cicerón e Clodio Pulcro están rexistrados como testemuñas sobre o mesmo partido.
Percy H. Webb
Traxectoria
Web foi desde a súa xuventude un coleccionista de moedas do Imperio Romano e un estudoso da moeda desta época, sinaladamente das cuñaxes do século II. O seu traballo principal foi o tomo V da obra The Roman Imperial Coinage, publicada en dous volumes en 1927 e 1933, con Harold Mattingly e Edward Sydenham como coeditores.
A súa traxectoria como numismático estivo moi vinculada á Royal Numismatic Society, de Londres, na que ingresou en 1901. Nesta sociedade accedeu ao cargo de tesoureiro en 1906 e ocupou a súa presidencia en dous períodos: 1930-1935 e 1936-1937.
Webb foi un destacado colaborador no Congreso Internacional de Numismática que tivo lugar en Londres en 1936, organizado pola Royal Numismatic Society.
Entre outras entidades académicas e asociativas, Webb foi tamén un colaborador activo da Sociedade Arqueolóxica de Surrey, de cuxo consello directivo formou parte, e da Sociedade Arqueolóxiva de Sussex.
Honras
Durante a primeira guerra mundial, Webb traballou para prestar axuda legal aos refuxiados belgas, o que lle valeu a concesión da medalla do rei Alberte de Bélxica.
Publicacións
Ademais do seu traballo monográfico no que cataloga a moeda imperial romana entre Valeriano (253-260) e o rebelde galo Amando (finais do século III), weber publicou en Numismatic Chronicle diversos artigos acerca da numismática dese período, dos que aquí se recollen os máis salientables:
Letargo
miniatura|240px|[[Vespula germanica nun nicho dentro dun tronco de árbore. Hibernando, agarda á primavera para establer unha nova colonia. Se a raíña non sobrevivise, a colonia non sería fundada]]
En medicina, o letargo, ou letarxia, é un estado de somnolencia prolongada causada por certas enfermidades.
Etimoloxía
É un termo da linguaxe científica tirado do latín científico lethargia, que a súa vez tomou do grego antigo λήθαργια lēthargia, voz formada polos elementos leth- e -argia, de λήθη lḗthē, "esquecemento", e αργíα argía, "repouso", "pereza", "inacción", "inercia", respectivamente.
Características
O letargo é ademais síntoma de varias enfermidades nerviosas, infecciosas o tóxicas, caracterizado por un estado de somnolencia profunda e prolongada. Torpeza, modorra, insensibilidade, enaxenamento do ánimo relacionados con dito estado como comportamentos asociados xa que o organismo relaxa todo o corpo.
É un cadro clínico relacionado coa fatiga ou astenia e en, casos graves á narcolepsia. Pode ir acompañado de depresión, diminución da motivación ou apatía.
Outras causas
O letargo pode ser unha resposta normal a un sono inadecuado, a un exceso de esforzo ou de traballo, ao estrés, á falta de exercicio, á nutrición inadecuada, ou ao aburrimento. Tamén pode ser un efecto secundario da medicación, ou ser causado por unha interacción entre medicamentos e alcohol. Cando forma parte dunha resposta normal, o letargo adoita resolverse co descanso, o sono adecuado, a diminución do estrés, o exercicio físico e unha boa nutrición.
En zooloxía
En zooloxía é como se denomina un tipo especial de hibernación, característico dalgúns mamíferos alpinos das zonas polares, como a marmota, os osos ou o leirón, e que tamén experimentan algúns insectos no seu cliclo vital.
O letargo representa unha forma especial de hibernación, e implica unha suspensión da facultade de termorregulación.
Nos insectos
Nos insectos o letargo é produto dunha adaptación da especie a condicións de alimentación ou temperatura adversas, ou para sincronizaren a aparición dos adultos de toda a poboación, o que favorece a coincidencia dos sexos.
Os seus factores causantes ou determinantes son ben específicos.
Voo 311 de Thai Airways International
O voo 311 de Thai Airways International era unha ruta entre o aeroporto internacional Don Mueang de Bangkok e o aeroporto internacional Tribhuvan de Katmandú. O venres 31 de xullo de 1992 o Airbus A310-304 que realizaba o servizo, rexistrado HS-TID, esnafrouse na aproximación a Katmandú. Ás 07:00:26 UTC (12:45:26 NST; 14:00:26 ICT), o avión chocou contra a ladeira dunha montaña a 37 km ao norte da cidade a unha altura de 3 505 m e a unha velocidade de 560 km/h, matando aos 99 pasaxeiros e 14 tripulantes a bordo. O sinistro foi a primeiro accidente mortal dun Airbus A310.
Avión e tripulación
O primeiro voo do avión foi o 2 de outubro de 1987, e entrou en servizo coa aeroliña canadense Wardair co rexistro C-FGWD. Canadian Airlines International mercou Wardair en 1989 e as súas operacións integráronse dentro da marca Canadian Airlines. O aparello entrou formalmente en servizo con Canadian Airlines o 15 de xaneiro de 1990 (co mesmo rexistro). Pouco despois vendeuse a Thai Airways International, recibíndoo o 9 de maio dese ano e sendo rexistrado como HS-TID. O A310 estaba impulsado por dous motores turboventiladores General Electric CF6-80C2A2.
O avión estaba pilotado polo capitán de 41 anos Preeda Suttimai e o primeiro oficial de 52 Phunthat Boonyayej, e na cabina de pasaxe había 12 asistentes de voo.
Enrique Vicente Hernández
Enrique Vicente Hernández, coñecido como Quique, nado en Salamanca o 8 de febreiro de 1945, é un exfutbolista español que xogaba como defensa.
Traxectoria
Debutou co Valladolid na Segunda División o 28 de marzo de 1965, da man do adestrador húngaro Jenő Kálmár, nun partido contra o Cádiz. Fíxose coa titularidade na tempada 1965/66 e mantívose no once inicial en case todos os partidos ata 1969. Disputou un total de 121 partidos oficiais co club de Valladolid.
En 1969 fichou polo Atlético de Madrid, co que debutou na Primeira División nun encontro ante a Real Sociedad en Atotxa, formando na defensa xunto con Melo e Ovejero, aproveitando unha lesión de Calleja. O equipo madrileño, adestrado por Marcel Domingo, proclamouse esa tempada campión de liga por diante do Athletic de Bilbao, contribuíndo Quique con sete partidos, todos eles como titular. Na seguinte tempada xogou o seu primeiro partido na Copa de Europa, contra o Ajax de Johan Cruyff no Estadio Olímpico de Ámsterdam, de novo substituíndo a Calleja, mancado.
En 1972 gañou a Copa do Xeneralísimo e ao ano seguinte a súa segunda liga, nos dous casos con Max Merkel no banco. En abril de 1974 disputou a ida das semifinais da Copa de Europa contra o Celtic, en Celtic Park, entrando na segunda parte como substituto de Gárate. Con todo, foi expulsado só uns minutos despois, tras unha entrada ao escocés Jimmy Johnstone, sendo o terceiro xogador atlético expulsado esa noite, despois de Pandero Díaz e Ayala. O equipo, adestrado por Juan Carlos Lorenzo, acabou chegando á final, onde perdeu contra o Bayern München.
Para a tempada 1974/75 fichou polo Hércules de Arsenio Iglesias, que viña de ascender á máxima categoría. Na súa primeira tempada acadou o quinto posto na liga, o mellor resultados da historia do club. Continuou no club alacantino ata a súa retirada en 1979, disputando un total de 130 partidos oficiais co equipo.
Coregonus clupeaformis
Coregonus clupeaformis é unha especie de peixe osteíctio da orde dos salmoniformes, familia dos salmónidos, subfamilia dos coregoninos, unha das integradas no xénero Coregonus.
Descrición
A especie foi descrita en 1818 polo médico e naturalista estadounidense Samuel Latham Mitchill, baixo o nome de Salmo clupeaformis.
Etimoloxías
O epíteto específico, clupeaformis, significa "en forma de arenque".
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Características
Non presenta espiñas nas aletas (os seua raios son brandos), e a aleta adiposa está moi ben desenvolvida, e normalmente é máis grande nos machos..
A boca é pequena, claramente adiantada polo fociño. As escamas son grandes. A aleta adiposa, típica dos salmónidos, está situada moi por detrás da aleta dorsal. As aletas dorsais e as pelvianas situánse no centro do corpo. A aleta caudal está claramente bifurcada.
Diferénciase de Alosa sapidissima en que:
Hábitat
Coregonus clupeaformis é un peixe de augas doces e salobres, eurihalino, bentopeláxico e anádromo, que vive en augas mornas, de 8 a 14 °C,  nun rango de profundidades de 8 a 128 m.
Distribución
A súa área de distribución esténdese desde os 72° e os 41° N, e entre os 149° e os 61° W. en América do Norte, nas concas do Atlántico, o Ártico e do Pacífico en Alasca, gran parte do Canadá e polo sur chega até Nova Inglaterra, as concas dos Grandes Lagos e o centro de Minnesota, nos Estados Unidos. Foi introducido no noroeste dos EUA, e en lagos altoandinos en dous países do sur da América Latina.
Bioloxía
Coregonus clupeaformis vive en grandes lagos e grandes ríos, e entra en augas salobres, aínda que principalmente é habitante dos lagos (de aí o seu nome en inglés, Lake whitefish, "peixe branco do lago"). Parece que é máis ben sedentario, polo menos nos Grandes Lagos. Os seus movementos nos grandes lagos constan xeralmente de 4 etapas: movemento de augas profundas a augas pouco profundas na primavera; o movemento de volta a augas profundas no verán mentres a auga quenta; migración a zonas de desova en augas pouco profundas no outono e principios do inverno; e o movemento posterior á desova de volta a augas máis profundas. Forma poboacións separadas nos Grandes Lagos.
Nutrición
Aliméntase principalmente do fondo. A súa alimentación é variada e a súa dieta está formada principalmente por larvas de insectos acuáticos, moluscos e anfípodos, e ás veces por plancto e insectos terrestres (capturados na superficie), aínda que tamén consomen outros peixes e ovos de peixe, incluídos os propios.
Reprodución
A reprodución realízase en outono, de setembro a decembro segundo a latitude. A desova faise en augas pouco profundas (a menos de 7,6 m) en fondos duros ou rochosos, ás veces areoso, nas costas dos lagos, ás veces en ríos tributarios. A madurez sexual alcánzase a unha idade e tamaño variábeis entre as distintas poboacións (máis cedo nos machos), normalmente entre os 5 e os 7 anos, cando teñen un tamaño de 32 a 38 cm. A desova ten lugar principalmente pola noite. Non constrúen niños e os ovos son depositados aleatoriamente nos lugares de desova. As femias poñen uns 20 000 ovos por quilo de masa corporal. Os ovos teñen un diámetro de 2,3 mm no momento da posta, e de 3,0 a 3,2 mm despois de 24 horas de estar na auga. A eclosión ocorre na primavera, en abril ou maio.
Relación cos humanos
Desde hai anos lévanse a cabo amplos programas de criadeiro para a súa propagación nos Grandes Lagos e outras zonas. . É valorado tanto pola súa carne como polas súas míllaras, que producen nun excelente caviar. Consómese fresco, afumado e conxelado, e prepárase ao vapor, fritido, asado e cocido, no microondas e no forno.
Pesca comercial
Coregonus clupeaformis é unha das especies máis importantes para a pesca comercial nas augas interiores de América do Norte. A captura anual total en 1999 do Canadá foi de 8 328 t, e nos EUA de 5 353 t, segundo datos da FAO.
É a principal especie comercial porque este peixe fresco de sabor delicado ten unha grande aceptación polos consumidores locais. Entre 1981 e 1999 recolléronse unha media de 11 millóns de libras dos Grandes Lagos ao ano. Aínda que a colleita baixou de 9,5 a 8 millóns de libras nos últimos anos, os prezos non aumentaron. Pola contra, o prezo, que antes alcanzou os 1,04 USD/lb, actualmente é dunha media de 0,75 USD/lb, e baixou até 0,40 $/lb durante períodos de alta produción.
Ameazas
Unha ameaza importante para Coregonus clupeaformis é unha especie parasita invasora, a lamprea (Petromyzon marinus). É unha das numerosas especies atacadas agresivamente por esta lamprea, que pode que entrara na rexión dos Grandes Lagos a través do Canal do Eire, que se abriu en 1825, e estendeuse aínda máis en 1919 coas melloras na Canle Welland desde o lago Ontario até os lagos Eire, Michigan, Huron e Superior.
Evolución
Desde o final da última glaciación (hai uns 12 000 anos) Coregonus clupeaformis volveu a colonizar moitos lagos norteamericanos, desde diferentes direccións, desde refuxios que representan stocks ou razas xeneticamente diverxentes. Despois das invasións, esta especie diversificouse en diferentes poboacións a nivel local, de modo que agora en moitos lagos se recoñecen dous ecotipos principais dentro da especie: un ecotipo normal e outro anano. Estes ecotipos normais e ananos diferéncianse principalmente polas zonas bentónica e peláxica que ocupan, respectivamente. O ecotipo normal tamén crece moito máis e vive moito máis tempo que o ecotipo anano.
Basket Torino
O Basket Torino, coñecido por motivos de patrocinio como Reale Mutua Torino, é un equipo de baloncesto profesional italiano da localidade de Turín, Piemonte. Foi fundado o 31 de maio de 2020 como sucesor do Auxilium Pallacanestro Torino. Desde a temporada 2019−20, o equipo compite na Serie A2 Basket, segunda categoría do baloncesto transalpino.
Historia
A cidade de Turín contaba cun equipo profesional na Serie A, máxima categoría do baloncento italiano. Entre os logros deste equipo estaban o chegar á final da Copa Korać en 1976 e unha Copa de Italia en 2018. Con todo, despois de meses de dificultades financeiras, o equipo perdeu a categoría, declarouse en quebra e anunciou a súa disolución. Como resultado, foi fundado o Reale Mutua Basket Torino despois de que Stefano Sardara trasladase o seu club, Dinamo Academy Cagliari, desde Cagliari a Turín. O equipo debutou na tempada 2019−20 na Serie A2 Basket, a segunda división de Italia. O 5 de xullo de 2019, presentouse o logotipo do equipo cun touro de Turín.
No debut do club na tempada 2019−20, Torino foi o primeiro na División Oeste cun rexistro de 18−8 antes de que se cancelase a temporada debido á pandemia de COVID-19. En xullo de 2020, un grupo de investidores turcos liderado polo adestrador de baloncesto Ergin Ataman converteuse en propietario do club. Na seguinte temporada, o equipo competiu no Grupo Verde da Serie A2, unha campaña sen o apoio en vivo dos seareiros debido á situación sanitaria. O equipo acabou a temporada regular cunha marca de 18−7, ocupando así o primeiro lugar. Na segunda fase da liga o Torino acanda o segundo lugar cun rexistro de 6−4, o que lle outorgaba o factor cancha nas primeiras eliminatorias polo ascenso. Nos cuartos de final o equipo conseguiu vencer por 3−0 contra a Mantovana, en tamén venceu por 3−0 contra o Scaligera Verona, mais nas finais saíron derrotados por 2−3 contra o Derthona Basket, equipo que finalmente conseguiu o ascenso á Serie A.
Patrocinadores
Ao longo dos anos, debido a motivos de patrocinio, o equipo foi coñecido como:
Minde
Minde (Ninhou en minderico) é unha vila e freguesía (parroquia civil) do concello de Alcanena, no distrito de Santarém, en Portugal. A poboación de toda a parroquia civil en 2011 era de 3.293 habitantes, nunha superficie de 21,14 km². Minde é coñecida como o lugar de orixe do Minderico, un sociolecto ou argot falado orixinalmente polos comerciantes. A parroquia civil atópase nunha paisaxe cárstica intensiva.
Xeografía
Minde atópase nunha paisaxe cárstica intensiva nunha zona do centro de Portugal continental. Formaba parte da histórica provincia de Ribatexo. A cidade propiamente dita limita cunha conca de polje que no verán é campo fértil e no inverno, en caso de choiva intensa, un lago temporal.
Historia
Minde mencionouse por primeira vez nos rexistros oficiais no ano 1165, nunha carta escrita por Afonso I de Portugal, onde estableceu un albergue no que hoxe é Minde.
En 1892, Minde pasa a formar parte do municipio de Torres Novas, deixando Porto de Mós. En 1914 fúndase o municipio de Alcanena, e dende entón Minde forma parte del.
Jesús Bernárdez Gómez
Jesús Bernárdez Gómez, nado en Redondela o 24 de agosto de 1915 e finado en Cidade de México o 15 de outubro de 2009, foi un mestre e político galego.
Traxectoria
Fillo de Telmo Bernárdez Santomé e Isabel Gómez. Cando rematou o bacharelato ingresou na Escola Normal de Maxisterio de Pontevedra en 1931, igual que os seus irmáns Isabel e Telmo. Cando estudante militou na Federación Universitaria Escolar, da que foi secretario en 1933. Aos 18 anos integróuse na Organización Republicana Gallega Autónoma (ORGA), pasando despois a militar en Izquierda Republicana, organización da que foi presidente de Redondela. Foi mestre no Pósito de mariñeiros de Cangas. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido co seu pai e o seu irmán Telmo e estiveron presos na Illa de San Simón. Escapou do cárcre de Redondela e refuxiouse en Porto grazas á axuda do socialista portugués Mario Cal Brandao. Logo dunhas semanas marchou a Francia nun mercante noruegués, e regresou á zona leal. Foi soldado e oficial de Enxeñeiros, combateu na Batalla do Ebro, e conseguiu o grao de tenente na Escola Popular de Guerra de Barcelona. Ao rematar da guerra pasou a Francia e estivo no campo nº 5 bis de Argelès-sur-Mer. De alí marchou a México chegando a Veracruz a bordo do Buque Ipanema. Recibiu ayuda do JARE e SERE. En México foi presidente do Centro Republicano Español de México e da Comisión Pro-monumento da emigración republicana española a Lázaro Cárdenas. Asinou o manifesto "A la emigración republicana española y a los republicanos gallegos" xunto cos galegos de Izquierda Republicana Laureano Poza Juncal, Elías Arias Parga e Ramón Padín, no folleto "Conducta seguida a causa de la representación gallega en el Gobierno". Formou parte do cadro de profesores do Colegio Madrid, do Instituto Hispano-Mexicano Ruiz de Alarcón e foi catedrático de Análise Alxebraica na Escuela Normal Superior. En 1976 regresou a España onde pasou tempadas durante os últimos anos da súa vida e foi un dos fundadores do Centro de Investigaciones y Estudios Republicanos (CIERE).
Voo 268 de Pakistan International Airlines
Avión
O aparello implicado no accidente era un Airbus A300B4-203 de 16 anos de idade con rexistro AP-BCP (número de serie 025). O avión fora construído en 1976 e realizara o seu primeiro voo o 23 de marzo dese mesmo ano. O 2 de maio de 1977 entregouse á aeroliña Bavaria Germanair co rexistro D-AMAZ. Unha semana despois o avión alugouse a EgyptAir. O aparello foi rexistrado como SU-AZY e posteriormente vendido a Hapag-Lloyd Flug tras a súa fusión con Bavaria Germanair. O avión volveu cambiar de rexistro, desta vez D-AHLZ, e foi alugado ás seguintes aeroliñas:
Tripulación
O capitán Iftikhar Janjua tiña 49 anos e acumulaba 13 192 horas de voo, das que 6 260 eran no Airbus A300. O primeiro oficial de 38 anos Hassan Akhtar tiña 5 849 horas de voo, 1 469 delas no A300.
A bordo había tamén dous enxeñeiros de voo, un operando e o outro observando. O enxeñeiro en serviz tiña 40 anos e acumulaba 5 289 horas, 2 516 no Airbus A300. O enxeñeiro de observación era Muhammad Ashraf, de 42 anos, con 8 220 horas de voo, 4 503 realizadas no A300.
Accidente
O voo 268 partiu de Karachi ás 11:13 AM Hora Estándar de Paquistán cara Katmandú. Tras contactar co control de tráfico aéreo nepalí, o avión foi autorizado para unha aproximación dende o sur chamada aproximación Sierra. Un avión autorizado a realizar esta aproximación tiña que pasar sobre un punto de notificación chamado "Romeo", situado a 41 millas ao sur do VOR de Katmandú, a unha altitude de 15 000 pés. O avión debía descender posteriormente en sete pasos ata os 5 800 pés, pasando sobre o punto de notificación "Sierra", a 10 millas do VOR, a unha altura de 9 500 pés antes de aterrar en Katmandú. Esa aproximación permitía ao avión pasar con seguridade sobre a cordilleira Mahabharat ao sur de Katmandú.
Pouco despois de informar do seu paso polo punto "Sierra", ás 2.30 PM o avión esnafrouse a uns 2 200 m na ladeira dunha montaña de 2 524 m en Bhattedanda, desintegrándose polo impacto e matando instantaneamente a todos os seus ocupantes. A cola separouse da fuselaxe e rematou nun bosque na base da montaña.
Este accidente ocorreu tan só 59 días despois de que o voo 311 de Thai Airways International se esnafrase ao norte de Katmandú.
Investigación
Tras o accidente o exército nepalí acudiu ao lugar con investigadores para atopar as caixas negras do avión. Andrew Robinson, da axencia británica Air Accident Investigation Branch (AAIB), foi o encargado de dirixir a investigación. As caixas negras enviáronse inicialmente a París para ser descodificadas.
Varias testemuñas do accidente confirmaron que no momento do impacto apenas había vento na zona, e non chovía nin había tormenta. Os investigadores non atoparon problemas técnicos documentados para o A300 e, tras consideralo como causa, porteriormente descartouse un acto de terrorismo.
Os investigadores determinaron que o accidente fora causado principalmente por un erro dos pilotos. A visibilidade era mala debido á nubosidade e o sistema de advertencias de proximidade ao terreo non se tería activado a tempo debido ao terreo empinado. Tamén se determinou que os patróns de aproximación a Katmandú que tiñan os pilotos de PIA eran pouco claros, e considerouse que os controladores de tráfico nepalí foron tímidos e remisos á hora de intervir en temas como a separación do terreo. O informe recomendou que a OACI revisase as cartas de navegación e fomentase a súa estandarización, e que se cambiase a aproximación ao aeroporto de Katmandú para que fose menos complicada.
Einstein on the Beach (For an Eggman)
Einstein on the Beach (For an Eggman) é unha canción gravada por Counting Crows, publicada no álbum DGC Rarities Vol. 1. Foi incluída no recompilatorio do mellor da banda, Films About Ghosts (The Best Of...). O título da canción inspirouse na ópera de Philip Glass Einstein on the Beach. A canción converteuse na primeira canción número 1 da banda na lista Modern Rock, superando o seu sinxelo anterior, Mr. Jones, que alcanzou o número 2 aínda que se mantivo máis tempo na Modern Rock e converteuse nun éxito duradeiro, mentres que "Einstein" non logrou tal. A canción só entrou nas listas dos Estados Unidos, pero situouse no posto 47 da lista australiana Triple J Hottest 100 de 1994, unha posición por riba de Mr. Jones.
Fondo
Segundo o líder de Counting Crows, Adam Duritz, Einstein on the Beach gravouse por primeira vez ao redor de 1991, pouco despois de que a banda se formase, como unha gravación caseira. Duritz cría que a canción sería ignorada, polo que non foi incluída no álbum debut da banda, August and Everything After. En 1994, porén, cando Geffen Records pediu a Duritz unha canción para incluír no álbum de rarezas DGC Rarities Volume 1, permitiulles usar Einstein on the Beach na compilación. Ao escoitala, o selo viu a canción como un éxito, polo que foi emitida por estacións de radio e gañou popularidade, chegando ao número un na lista Billboard Alternative Songs durante a semana do 13 de agosto de 1994. Este éxito causou consternación a Duritz, xa que tiña medo de que os oíntes das súas cancións se volvesen contra eles debido á sobreexposición (citando como exemplo á súa banda de rock Hootie & the Blowfish), polo que a banda reduciu a súa promoción e negouse a facer un videoclip do seu sinxelo Rain King.
Intelligence Gathering Satellite
miniatura|200px|Lanzamento de IGS Optical 3. Intelligence Gathering Satellite ou Information Gathering Satellite, coñecidos tamén polo seu acrónimo IGS, é unha serie de satélites de recoñecemento xaponeses. Os satélites IGS poden ser ópticos, con cámaras para observar a Terra (denominados IGS-Optical), ou de radar (denominados IGS-Radar). Son satélites coa maior parte das súas características clasificadas e que teñen entre un dos seus principais obxectivos o seguimento da actividade militar norcoreana.
IGS-Optical 1 e 2
Construídos por Mitsubishi Electric, teñen unha masa de 850 kg e suponse que teñen unha resolución de 1 metro. Foron lanzados o 28 de marzo de 2003]] e o 11 de setembro de 2006 respectivamente, mediante foguetes H-IIA. A segunda unidade foi lanzada orixinalmente o 29 de novembro de 2003 e destruída durante o lanzamento, polo que tivo que ser substituída.
IGS-Radar 1 e 2
Foron os primeiros satélites de recoñecemento por radar da serie IGS. Fabricados por Mitsubishi Electric, tiñan unha esperanza de vida de 5 anos e unha masa de 1200 kg. Usaban un radar de apertura sintética cunha resolución probable de 3 metros. Foron lanzados xuntos cos seus homólogos ópticos o 28 de marzo de 2003 e o 11 de setembro de 2006, coa segunda unidade igualmente destruída no lanzamento do 29 de novembro de 2003 e tendo que ser substituída máis tarde.
IGS-Optical 3V
IGS-Optical 3V é un satélite experimental da serie IGS para probar novas tecnoloxías de cara novos modelos. Foi lanzado o 24 de febreiro de 2007 mediante un H-IIA.
IGS-Optical 3 e 4
OS IGS-Optical 3 e 4 son a segunda xeración de satélites IGS. Foron lanzados o 28 de novembro de 2009 e o 23 de setembro de 2011 a bordo de H-IIA. O IGS-Optical 3 deixou de funcionar en setembro de 2017 debido a problemas no sistema de enerxía.
IGS-Optical 5V
IGS-Optical 5V é un prototipo para a terceira xeración de satélites IGS. Pénsase que tiña unha resolución de 40 cm.
IGS-Radar 3, 4, 5, 6, 7 e 8 e de reposto
OS IGS-Radar de 3 a 8 máis a unidade de reposto son a segunda xeración de satélites IGS de radar. Teñen unha resolución de menos de 1 metro e foron lanzados entre 2011 e 2023, sempre mediante foguetes H-IIA.
Campionato Europeo de Tríatlon de Velocidade
O Campionato Europeo de Tríatlon de Velocidade é a máxima competición a nivel europeo de tríatlon de velocidade. É organizado desde 2016 pola Unión Europea de Tríatlon.
Gres
O gres é unha pasta de arxila e area cuarzosa usada para facer cerámica. Amais, o topónimo galego Gres pode referirse a:
Miguel Cardeña Lozano
Miguel Cardeña Lozano, coñecido como Andaluz, nado en Andújar en 1911 e finado en Soutadoiro en outono de 1949, foi un militar e guerrilleiro antifranquista español.
Traxectoria
Barreneiro de minas, foi militante do PCE. Durante a Guerra Civil loitou co exército republicano e acadou o grao de sarxento. Capturado en Andújar ao rematar a guerra, foi condenado en xuízo sumarísimo a 30 anos de cárcere. Pasou polas cadeas de Xaén o Burgos, para rematar no campo mineiro de Casaio de onde fuxiu o 3 de maio de 1944, dous días antes de que chegara a orde que lle daba a liberdade condicional. Integrouse na Federación de Guerrillas de León-Galicia dentro do grupo de Manuel Girón. No verán de 1945 formou parte, con Abelardo Macías Fernández, José Vega Seoane, Domingo Rodríguez Lopera e Saturnino "Gafas", do grupo volante que o 9 de xullo preparou nunha emboscada á Garda Civil de Edreira na que morreron os gardas Hipólito Martín, Vicente Pascual Chicote, Diosdado Largo Prieto e Exiquio Aguilera, ademais do guerrilleiro José Vega cando lle estoupou unha granada no momento de lanzala. Morreu en estrañas circunstancias en outono de 1949 en Soutadoiro (Carballeda de Valdeorras), ao parecer depurado por Samuel Mayo Méndez.
Os seus restos foron exhumados en setembro de 2003 e identificados meses despois por membros da Asociación para a recuperación da Memoria Histórica. Foi soterrado en Linares o 16 de febreiro de 2004.
Estetrol
O estetrol (E4) é unha das catro hormonas esteroides estroxénicas naturais do ser humano, xunto coa estrona (E1), o estradiol (E2) e o estriol (E3), sendo o estetrol un importante estróxeno do corpo na etapa fetal. En contraste coa estrona e o estradiol, o estetrol é un estróxeno nativo da vida fetal. O estetrol prodúcese exclusivamente no fígado do feto e encóntrase en niveis detectables só durante o embarazo, con niveis relativamente altos no feto e niveis menores na circulación materna.
Ademais do seu papel fisiolóxico como hormona nativa, pode utilizarse como medicamento (estetrol (medicamento)). O estetrol, en combinación coa drospirenona, foi aprobado recentemente como novo compoñente estroxénico de anticonceptivo oral combinado e o estetrol por si só está en desenvolvemento clínico para o tratamento de síntomas menopáusicos así como dos cancros de mama e próstata.
Función biolóxica
Ata agora a función biolóxica do estetrol non se coñece. Estudouse bastante extensamente o seu posible papel como marcador do benestar fetal, pero non se encontrou correlación debido á gran variación intra- e inter-individual nos niveis plasmáticos de estetrol materno durante o embarazo.
Actividade biolóxica
O estetrol ten unha afinidade moderada polos receptores de estróxeno alfa (ERα) e beta (ERβ), con valores de Ki de 4,9 nM e 19 nM, respectivamente. O estetrol ten unha preferencia de 4 a 5 veces maior polo ERα que polo ERβ. En diferentes modelos animais a potencia do estetrol en relación ao seu efecto estroxénico observado in vivo é xeralmente de 10 a 20 veces máis baixo que a potencia do etinil estradiol (EE) e é tamén inferior á do estradiol. O estetrol mostra unha unión altamente selectiva ás súas dianas primarias ERα e ERβ, o cal asegura que teña un baixo risco de efectos laterais non específicos.
Efectos selectivos de tecido
O estetrol mostra actividades selectivas estroxénicas, neutras ou antiestroxénicas en certos tipos de células e tecidos. En modelos de roedores estimula unha potente actividade estroxénica na ovulación, cerebro, tecido óseo, sistema cardiovascular, e útero, asociada coa inhibición da ovulación, prevención da desmineralización dos ósos, efectos cardioprotectores e mantemento dos tecidos uterovaxinais, respectivamente.
Datos de estudos preclínicos suxiren tamén que ten efectos similares aos antiestroxénicos sobre a mama e un impacto limitado sobre o tecido da mama maligno ou normal cando se usa a concentración terapéutica. Esta propiedade do estetrol está asociada con efectos antagonistas sobre a proliferación, migración e invasión das células da mama en presenza de estradiol.
Os mecanismos de acción moleculares que dirixen as súas accións selectivas de tecido dependen dun perfil específico de activación de ERα, desacoplando a activación nuclear e da membrana.
No fígado o estetrol ten unha actividade neutra, o cal se reflicte por un mínimo impacto sobre a síntese de factores de coagulación hepáticos, impacto mínimo sobre a síntese da globulina que se une a hormonas (SHBG) e un impacto limitado sobre os parámetros lipídicos, incluíndo os triglicéridos.
O estetrol pode, por tanto, describirse como o primeiro estróxeno nativo con actividade de tecido selectiva (NEST).
Diferenzas cos SERMs
A actividade selectiva de tecido do estetrol é diferente dos efectos producidos polos moduladores do receptor de estróxeno selectivos (SERMs), como tamoxifen e raloxifene. O estetrol, igual que os SERMs, ten unha actividade selectiva de tecido. Porén, os SERMs interaccionan co dominio de unión ao ligando dos ERα dunha maneira que é distinta da dos estróxenos, incluíndo o estetrol. O estetrol recruta os mesmos correguladores que outros estróxenos, mentres que os SERMs recrutan outros correguladores.
Biosíntese
No fígado do feto o estetrol sintetízase a partir do estradiol (E2) e estriol (E3) pola acción de dous encimas hepáticos fetais, as 15α- e 16α-hidroxilase, por medio de hidroxilación. O estetrol pode detectarse na urina materna desde a 9ª semana de xestación. Despois do nacemento o fígado do neonato perde rapidamente a capacidade de sintetizalo. Durante o segundo trimestre de embarazo, poden encontrarse altos niveis de estetrol no plasma sanguíneo materno, con concentracións que se elevan establemente de estetrol non conxugado ata aproximadamente 1 ng/mL (>3 nM) contra o final do embarazo. Os niveis no plasma fetal son unhas 10 veces maiores que no plasma materno no momento do parto.
Distribución
En canto á unión a proteínas do plasma, o estetrol presenta unha unión moderda á albumina sérica humana e ningunha unión á SHBG. A unión baixa globalmente a proteínas do plasma ten como resultado un ~50% de fracción activa libre. Isto compárase co 1% de forma activa do EE e ~2% do estradiol. O estetrol distribúese igualmente entre os glóbulos vermellos do plasma.
Metabolismo
Os encimas citocromo P450 (CYP) non exercen un papel importante no metabolismo do estetrol. En vez diso, o estetrol sofre un amplo metabolismo de fase 2 no fígado para formar conxugados sulfato e glicurónido. Os dous principais metabolitos, o estetrol-3-glicurónido e o estetrol-16-glicurónido, teñen unha actividade estroxénica insignificante.
Excreción
O estetrol excrétase principalmente pola urina. É un produto de etapa final do metabolismo, que non se converte de novo en metabolitos activos como o estriol, estradiol ou estrona.
Química
miniatura|350px|Principais estróxenos endóxenos. De esquerda a dereita: Arriba: [[estrona (cun grupo OH, E1), estradiol (con dous grupos OH, E2) ; abaixo: estriol (con tres OH, E3), estetrol (con catro OH, E4).]]
O estetrol, tamén chamado 15α-hidroxiestriol ou estra-1,3,5(10)-trieno-3,15α,16α,17β-tetrol, é un esteroide estrano e un derivado da estrina (estratrieno). É estruturalmente diferente doutros estróxenos debido á presenza de catro grupos hidroxilo e por iso se abrevia como E4.
Síntese
O estetrol é un estróxeno producido naturalmente polo fígado fetal humano. Porén, para o uso en medicina sintetízase a partir da estrona, que se obtén de fitosterois extraídos da soia. Na súa síntese obtense estetrol moi puro (>99,9%) sen contaminantes.
Historia
O estetrol foi descrito primeiramente en 1965 por Egon Diczfalusy e colaboradores no Instituto Karolinska de Estocolmo, Suecia, que identificaron e illaron este novo estróxeno nativo da urina materna nas fases finais do embarazo e de meniños neonatos.
Project Lap Lap Pen Tai
Project Lap Lap Pen Tai (en โปรเจกต์ลับ หลับ เป็น ตาย) é un filme tailandés de 2021 producido por Transformation Films e distribuído por Netflix. O filme foi escrito e dirixido por un equipo de estudantes da Universidade de Bangkok, con Transformation Films como apoio.
O filme foi dirixido por Sita Likitvanichkul, Jetarin Ratanaserikiat, Apirak Samudkidpisan, Thanabodee Uawithya e Adirek Wattaleela, e escrito por Sita Likitvanichkul, Kittitat Nokngam, Jetarin Ratanaserikiat, Apirak Samudkidpisan, Wisit Sasanatieng e Thanabodee Uawithya. Está protagonizado por Krit Jeerapattananuwong, Warisara Jitpreedasakul e Philaiwan Khamphirathat.
Hibernación
En zooloxía denomínase hibernación ao estado de letargo ou sono profundo, con descenso das funcións vitais e suspensión das súas actividades, no que algúns animais permanecen durante os meses de inverno.
Etimoloxía
Hibernación é un termo da linguaxe científica tirado do latín hibernātus, participio pasado de hibernāre, "para pasar o inverno", derivado de hībernus, "inverno".
Reacción ás condicións desfavorábeis
A tolerancia fronte á variación dos factores ambientais é distinta para as diferentes especies animais. Non todos os animais empregan o mesmo método para hibernar; isto depende do seu tipo de sangue e dotras características. Cando as condicións do medio se fan desfavorábeis, certas funcións quedan diminuídas ou suspendidas, mentres que outras contiúan do modo normal. Con frecuencia, os animais viven en medios somtidos a variacións temporais ou estacionais, cuxas condicións ambientais resultan adecuadas en certas épocas do ano, pero noutras non. As circunstancias poden facerse particularmente desvantaxosas na estación cálida, na fría ou na seca, segundo as especies. En tales momentos os animais reccionan ante estas condicións desfavorábeis, ben suspendendo a actividade vital e pasando ao estado de vida latente, ou ben migrando a lugares máis convenientes.
Cando non migran, moitos animais pasan determinadas temporadas no estadio de vida latente. Os protozoos, tardígrados e rotíferos poden enquistarse, deshidratándose e suspendendo as súas funcións vitais. Noutros casos, os animais atravesan a estación desfavorábel producindo ovos, que están protexidos por cubertas resistentes e cuxo desenvolvenmeto queda detido por unha diapausa. Desta maneira pasan o inverno gran número de insectos. E noutros, na estación desfavorábel, ratardan a súa actividade até caeren nun estado de sopor ou somnolencia. En latitudes temperadas tal fenómeno maniféstas especialmente nos meses máis fríos, polo que recibe o nome de hibernación. Moitos moluscos, insectos, anfibios e mamíferos pasan desta forma o inverno.
O metabolismo na hibernación
Durante a hibernación o metabolismo dos animais decrece até un nivel moi baixo, ademais de ter unha temperatura corporal e unha frecuencia respiratoria inferiores ao normal. Durante este período utilizan as reservas enerxéticas almacenadas nos seus corpos durante os meses máis cálidos. Este fenómeno, no seu grao máis alto, é característico dos animais homeotermos (de "sangue quente") como o oso pardo, pero tamén en animais poiquilotermos (de "sangue frío"), como abellas, avespas e xoaniñas, observárose cambios similares.
Hibernación nos animais homeotermos
miniatura|230px|[[Morcegos hibernando nunha mina]] Neste tipo de animais iníciase unha preparación interna varias semanas antes de comezar o estado de hibernación. Cando a temperatura atmosférica decrece a un certo nivel, o individuo dorme, provocando que a frecuencia dos latexos cardíacos baixe radicalmente; ao mesmo tempo, o número de respiracións diminúe de modo semellante, e a temperatura orgánica descende considerabelmente. Nesta situación, o animal parece que está morto, até o punto que a pel resulta fría ao tacto e, nalgúns casos, pódese manipular ao individuo, incluso con brusquedade, sen que este desperte.
A hibernación (ou "sono de inverno") é un dos grandes enigmas do mundo animal. É algo máis que un profundo sono. O animal baixa as súas pulsacións e a súa respiración, e a dixestión practicamente detense. Ao empezar o inverno, o animal debe ter aumentado as súas reservas de lípidos, que van consumíndose paulatinamente para suplir as necesidades enerxéticas do organismo durante o que pode compararse cun longo sono.
No seres humanos
A hibernación nos seres humanos, é como se denomina en medicina o descenso artificial da temperatura do corpo con fins terapéuticos.
Este estado propúxose como solución aos longos períodos de tempo nas viaxes espaciais. Moitas obras litrarias e flimes de ciencia ficción inclúena.