cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ascoli Piceno
Economía
A industrialización recente levou a varias empresas italianas e multinacionais (YKK, Manuli, Pfizer) a instalarse en Ascoli, pero a maior parte da economía baséase nas pequenas e medianas empresas clasificadas e no sector servizos. A agricultura é aínda importante (trigo, olivas, froitas).
Cultura e deporte
A festividade principal é o primeiro domingo de agosto. En honra a San Emidio, patrón da cidade, celébrase un desfile histórico con máis de 900 persoas vestidas con traxes do Renacemento. O desfile é seguido dun torneo, chamado Quintana, en cal seis cabaleiros, cada un competindo por unha das seis veciñanzas da cidade, galopan un tras outro tratando de golpear a efixie dun guerreiro árabe. A forza e a habilidade son necesarias para o cabaleiro para gañar o palio, é dicir, o premio principal.
A cidade conta tamén cun equipo de fútbol, o Ascoli Calcio 1898, actualmente na Serie B da liga italiana.
Fraccións
Ascoli Piceno divídese nas seguintes fraccións: Bivio Giustimana, Campolungo-vila sant'Antonio, Caprignano, Carpineto, Casa circondariale, Casalena, Casamurana, Case di Cioccio, Casette, Castel dei Lama stazione, Castel Trosino, Cervara, Colle, Colle san Marco, Colloto, Colonna, Colonnata, Faiano, Funti, Giustimana, Il Palazzo, Lago, Lisciano, Lisciano dei Colloto, Montadamo, Morignano, Mozzano, Oleificio Panichi, Palombare, Pedana, Piagge, Pianaccerro, Poggio dei Bretta, Polesio, Ponche Pedana, Porchiano, Rosara, San Pietro, Santa Maria a Corte, Talvacchia, Taverna dei mezzo, Trivigliano-vila Pagani, Tronzano, Val Fiorana, Val Senzana, Valli, Vea piccola, Venagrande, Vila S. Antonio.
Padroso
O topónimo Padroso pode referirse a:
Dinastía bávara
Os Bávaros (ou Axilolfingos) foron unha dinastía que reinou sobre os longobardos e Italia durante case todo o século VII, desde 616 a 712 (pero non de xeito ininterrompido), con oito reis.
miniatura|200px|[[Teodelinda de Baviera|Teodelinda nun fresco da familia Zavattari, 1444.]]
A dinastía Bávara proseguiu, a través dunha liña de sucesión feminina, a máis antiga dinastía dos Letingos. O que a iniciou foi o fillo nado do matrimonio entre Axilulfo e Teodelinda, Adaloaldo, que reinou entre o 616 e o 625 (pero as rédeas do poder ficaron nas mans da nai, mesmo despois do período de rexencia debido á minoría de idade do rei). Teodelinda era filla do duque bávaro Garibaldo e era por parte materna de ascendencia longobarda: a súa nai, Waldrada, era de feito filla de Wacho, rei dos longobardos entre o 510 e o 540. Do avó Teodelinda herdou tamén o carisma da dinastía dos Letingos, de forte ascendencia sobre o pobo longobardo.
A sucesión dinástica coñeceu dúas interrupcións: no 625, á morte de Adaloaldo, o trono pasou a Arioaldo da estirpe dos Caupu. Porén, a ligazón dinástica non foi rota completamente, xa que tanto Arioaldo como o seu sucesor, Rotario, casaron coa irmá de Adaloaldo, Gundeperga. O título real andou logo, por un breve período, ao fillo de Rotario e Gundeperga, Rodoaldo, para volver despois a un Bávaro: Ariperto I (653). Á súa morte, no 661, Grimoaldo deu botado aos sucesores de Ariperto, Godeperto e Perctarito, interrompendo novamente a sucesión dinástica que, con todo, recuperou no 671, cando Perctarito botou o fillo de Grimoaldo, Garibaldo. Desde aquela ata a morte de Ariperto II (712) o trono permaneceu como patrimonio da dinastía, mesmo se as sucesións foron a miúdo obstaculizadas por revoltas e por alteracións da orde pai-fillo.
Característica política constante da dinastía foi a proximidade coa Igrexa Católica. No momento do ascenso de Teodelinda, o pobo longobardo estaba dividido entre católicos, pagáns, arianos e adeptos ao Cisma tricapitolino, mentres a masa da poboación de orixe latina era en gran parte católica. A progresiva afirmación do catolicismo, favorita dos Bávaros, representaba ao tempo a miúdo un decisivo factor de cohesión social do reino de Italia e chegou ao cumio baixo o reinado de Cuniperto. Gran parte das abertas revoltas contra os soberanos da dinastía foron o reflexo da oposición das compoñentes arianas da nobreza longobarda, que ao factor relixioso unían tamén unha diversa prospectiva política: a escolla do catolicismo, de feito, implicaba unha substancial renuncia á expansión territorial cara os territorios italianos non suxeitos aos longobardos, por medio dunha paz co Imperio bizantino e o Papado. Non por casualidade, as interrupcións da sucesión dinástica con Rotario e Grimoaldo coincidiron cunha reanudación da expansión a costa dos bizantinos.
Os oito soberanos da dinastía Bávara foron:
Notas
..
Morcego do monte
O morcego do monte, (Hypsugo savii tamén noemado coma Pipistrellus savii), é de pequeno tamaño, con membranas, orellas e cara de cor negra. As orellas son curtas, separadas na súa base e máis anchas e redondeadas cós Pipistrellus. O seu pelame é denso e bastante longo.
Distínguese das especies máis semellantes, todas do xénero Pipistrellus, por ter os incisivos superiores con dúas puntas e o primeiro premolar moi pequeno ou ausente.
Distribución
Habita na conca mediterránea e no Próximo Oriente, dende os arquipélagos das Canarias e Cabo Verde no oeste até o Xapón, Corea e a China polo leste. Hai rexistros puntuais na República Checa e divagantes no Reino Unido e norte de Alemaña. En España atopouse en todas as comunidades autónomas, sendo menos frecuente nos vales do Douro, Guadalquivir, Guadiana e Ebro, sendo máis abondoso na franxa mediterránea e as cordilleiras do interior.
En canto a trazo altitudinal nas Illas Canarias, atopáronse dende o nivel do mar, en Gran Canaria, até os 2.150 metros en Tenerife. Na Península Ibérica hai rexistros dende os 60 m no val do Miño até os 3.300 m en Serra Nevada.
Hábitat
Aínda que o H. savii é considerado unha especie esencialmente montañeira, de onde toma o seu nome vulgar, ten unha zona de distribución moi variada, que vai dende grandes vales sen penedos, até cantís costeiros ou de montaña, aos medios rurais con pequenos núcleos, pasando por parques urbanos e xardíns.
O carácter fisurícola da especie fai difícil detectar a súa presenza, aínda que en edificios mostra indicios de presenza semellantes aos que deixa Pipistrellus pipistrellus, sendo os seus excrementos máis grandes.
Ameazas
Polos seus hábitos fisurícolas, as perdidas de refuxios son poucos importantes, xa que axiña logran outros, aínda que pode ser un problema nunha época crítica (cría ou hibernación).
Tamén poden ser sensibles á intoxicación por biocidas, tanto por tratamentos forestais como agrícolas. Hase de destacar que é a especie máis afectada pola instalación de aeroxeradores. En Navarra, máis da metade dos morcegos que morren nos parques eólicos son desta especie.
Estados dos Estados Unidos de América
Os Estados Unidos de América son unha federación de 50 estados máis algunhas outras entidades cunha extensión total duns dez millóns de km2. Estes estados distribúense case na súa totalidade en América do Norte, agás Hawai, que se atopa no medio do Océano Pacífico, podendo considerarse xeograficamente en Oceanía.
A cidade de Washington, no chamado Distrito de Columbia, é a sede do goberno federal.
Catro dos estados teñen o nome oficial de Commonwealth: Kentucky, Massachusetts, Pensilvania e Virxinia. Texas e California empregan oficialmente, por veces, o nome de República.
Historia
No tempo da declaración de independencia de Gran Bretaña en 1776 as Trece Colonias convertéronse en 13 estados soberanos, que se converteron en 14 coa formación da República de Vermont en 1777. Coa adopción dos artigos da Confederación o 15 de novembro de 1777, os 13 estados convertéronse nunha confederación. En 1791 entrou Vermont. Hawai e Alasca foron os últimos estados en incorporarse en 1959.
Listaxe
miniatura|300px|Etimoloxía dos nomes dos estados miniatura|300px|Orde de incorporación dos estados
Ligazóns externas
Listn vo de Bundesstootn List of U.S. states sv:Lista över USA:s delstater och territorier
Carballido, Xuño, Porto do Son
Carballido é un lugar da parroquia de Xuño no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 55 habitantes (26 homes e 29 mulleres).
¡Ya apareció aquello!
¡Ya apareció aquello! foi un periódico que se editou en Viveiro en 1912.
Historia e características
Subtitulado Periódico satírico circunstancial (escrito en serio, aunque parezca broma), apareceu en outubro de 1912. Periódico satírico liberal patrocinado por Heraldo de Vivero, xurdiu como réplica a ¡Ya está aquí esto otro! do bando republicano-conservador dos Freixo-Plá-Santiaguito que editaba El Vivariense. Editaron cando menos seis números, sendo o do 8 de decembro de 1912 o último número conservado.
Florin Andone
Florin Andone, nado en Botoșani o 11 de abril de 1993, é un futbolista romanés. Xoga de dianteiro e o seu club actual é o Cádiz CF da Liga Santander.
Traxectoria
O 26 de xullo de 2016 anunciouse a súa contratación polo Deportivo da Coruña, procedente do Córdoba CF, cun contrato por cinco tempadas. Tras dúas tempadas na Coruña, Andone foi traspasado o 25 de maio de 2018 ao Brighton & Hove Albion FC da Premier League.
FC Viktoria Plzeň
O Football Club Viktoria Plzeň é un club de fútbol profesional checo da cidade de Plzeň. Actualmente participa na Gambrinus Liga.
Dasiúridos
A familia comprende a gran maioría das especies de marsupiais carnívoros. É a maior (e a única non monotípica) da orde dos dasiuromorfos e inclúe unhas 70 especies nunha vintena de xéneros, entre elas os chamados gatos marsupiais (ou gatos nativos, que din os australianos), os ratos marsupiais, as ratas marsupiais e o demo de Tasmania.
Os dasiúrídos son animais de pequeno a mediano porte, pesando entre algúns gramos e os 8 kg. Todos presentan un corpo alongado, coa cabea afiada e unha cola longa, peluda e non prênsil. Son plantígrados, e a estrutura da pata non é sindáctila, o que os distingue do grupo dos canguros (orde dos diprotodontes). As especies arborícolas teñen un dedo extra nas patas traseiras.
Características
A diversidade morfolóxica desta familia resulta evidente se temos en conta que o seu peso oscila entre menos de 10 g, como ocorre en especies dos xéneros Planigale ou Ningaui, entre os cales se achan os mamíferos máis pequenos do planeta, aos máis de 8 kg que pode alcanzar o demo de Tasmania (Sarcophilus harrisii).
Por outra parte, a capa que cobre o seu corpo adoita estar formada por pelos curtos e mestos, de cor variada segundo as distintas especies: de practicamente negra a gris pálida ou rubia, pasando por todos os tons pardos e canelas; de completamente liso, a salferido de manchas de distintas cores. Algunhas especies presentan corpos estilizados e esveltos, mentres que outras son robustas e compactas.
As extremidades son curtas ou de mediana lonxitude, con apoio plantígrado, estando nalgunhas especies a superficie plantar das extremidades tapizada de formacións de queratina, estriadas ou granulosas, que lles confiren un considerábel agarre, sempre necesario para animais que deben alcanzar velocidades considerábeis que lles permitan dar alcance ás súa presas.
A cola, non prénsil, adoita ser longa, e está cuberta de pelo en maior ou menor cantidade segundo as especies. Algunhas delas ademais presentan o extremo cuberto de pelo de maior lonxitude que lle á aparencia de pincel.
Maioritariamente insectívoros, o aparello dixestivo non necesita estar especialmente especializado, sendo o estómago unha estrutura sacular simple.
Por outra parte, a dentadura está preparada para a depredación. Os incisivos son numerosos e afiados, os caninos están notabelmente desenvolvidos e premolares e molares están dotados de prominentes cristas que lles axudan a esgazar a carne.
Chama a atención o excepcional desenvolvemento da dentadura de Sarcophilus harrisii, especie predominantemente preeira, que necesita fortes mandíbulas e grandes dentes capaces de crebar ósos dos restos de cadáveres de animais de gran tamaño, cazados e abandonados por outros carnívoros.
O marsupio non está moi desenvolvido; nalgunhas especies limítase a simples pregas da pel do abdome ou as ínguas, chegando a estar ausente noutras de maneira permanente ou sendo unicamente evidente en épocas de cría.
Distribución xeográfica
Todas as especies da familia, tanto fósiles como vivas. circunscríbense á rexión Australiana.
Nutrición
Ademais, algunhas especies mostran hábitos necrófagos e incluso aproveitan recursos vexetais.
Internacional Sindical Vermella
A Internacional Sindical Vermella (ISR), tamén coñecida polo seu acrónimo en ruso Profintern (Профинтерн, contracción de Красный интернационал профсоюзов), foi unha federación sindical internacional que funcionou entre 1921 e 1937. Os seus propósitos eran coordinar e organizar o labor sindical do movemento comunista internacional expresado a través do Comintern. Ademais de contrarrestar a influencia da socialdemócrata Federación Sindical Internacional.
Dasiúridos
Comportamento
Son animais despertos e intelixentes con acusados sentidos imprescindíbeis para conseguir alimento durante as cacerías nocturnas.
Internacional Sindical Vermella
A iniciativa da súa creación xurdiu dunha Comisión nomeada para tal efecto polo III Congreso da Internacional Comunista. Creando o primeiro Congreso Constituínte o 3 de xullo de 1921 en Moscova. O seu Secretariado conformárono o español Andreu Nin e os rusos Mikhail Tomsky e Alexei Losovsky.
Dasiúridos
Papel ecolóxico
Os dasiúridos adoitan seren depredadores de insectos e pequenos vertebrados. O demo de Tasmania aliméntase de prea.
Clasificación
—o Familia Dasyuridae - (Goldfuss, 1820) |- Xénero Ankotarinja - Archer, 1976 (†) |- Xénero Dasylurinja - Archer, 1982 (†) |- Xénero Keeuna - Archer, 1976 (†) |- Xénero Wakamatha - Archer & Rich, 1979 (†) |-o Subfamilia Barinyainae - Wroe, 1999 (†) `- Xénero Barinya - Wroe, 1999 (†) |-o Subfamilia Dasyurinae - (Goldfuss, 1820) | |-o Tribo Dasyurini - Goldfuss, 1820 | | |- Xénero Dasycercus - Peters, 1875 | | |- Xénero Dasykaluta - (Ride, 1964) | | |- Xénero Dasyuroides - Spencer, 1896 | | |- Xénero Dasyurus - Geoffroy Saint-Hilaire, 1796 | | |- Xénero Glaucodon - Stirton, 1957 (†) | | |- Xénero Myoictis - Gray, 1858 | | |- Xénero Neophascogale - Stein, 1933 | | |- Xénero Parantechinus - Tate, 1947 | | |- Xénero Phascolosorex - Matschie, 1916 | | |- Xénero Pseudantechinus - Tate, 1947 | | `- Xénero Sarcophilus - Geoffroy Saint-Hilaire & Cuvier, 1837 | `-o Tribo Phascogalini - Gill, 1872 |  |- Xénero Antechinus - MacLeay, 1841 |  |- Xénero Micromurexia - Van Dyck, 2002 |  |- Xénero Murexechinus - Van Dyck, 2002 |  |- Xénero Murexia - Tate & Archbold, 1937 |  |- Xénero Paramurexia - Van Dyck, 2002 |  |- Xénero Phascogale - Temminck, 1827 |  `- Xénero Phascomurexia - Van Dyck, 2002 `-o Subfamilia Sminthopsinae - Archer, 1982 |-o Tribo Planigalini - Archer, 1982 | `- Xénero Planigale - Troughton, 1928 `-o Tribo Sminthopsini - Archer, 1982 |- Xénero Antechinomys - Archer, 1975 `- Xénero Sminthopsis - Thomas, 1887
Internacional Sindical Vermella
Inicialmente buscouse a hexemonía das organizacións sindicais fronte aos socialdemócratas ou no seu defecto crear organizacións paralelas en alianza brevemente cós movementos anarcosindicalistas. Estes últimos posteriormente desvinculáronse da Profintern. Con iso transformouse no aparato sindical do Comintern. O seu funcionamento tamén se estendeu fóra de Europa, sobre todo a América e Asia, formándose por exemplo a Confederación Sindical Latinoamericana.
Disolta en 1937 por decisión do Comintern como parte da súa política de frontes populares e unha forma de eliminar un obstáculo á acción conxunta cós sindicatos de simpatía socialdemócrata.
Realizáronse os seguintes Congresos
Punjab, Paquistán
Punjab é unha das catro provincias de Paquistán. Está situada no leste do país, facendo fronteira coa India. Con preto de 100 millóns de habitantes, é a rexión máis poboada e desenvolvida de Paquistán. A súa capital é Lahore, cidade que supera os 10 millóns de habitantes. Outras cidades millonarias en Punjab son Faisalabad, Rawalpindi, Multan e Gujranwala.
O nome da provincia ten a súa orixe no século XVII cando os mongois mesturaron as palabras persas punj (cinco) e āb (auga) facendo referencia ós cinco ríos que percorren o territorio antes de desembocar no río Indo. Hai un Punjab na India, pois a rexión histórica quedou dividida trala separación dos estados indio e paquistaní en 1947.
Ana de Gran Bretaña
Ana de Gran Bretaña, nada en Londres o 6 de febreiro de 1665 e finada o 1 de agosto de 1714, foi a raíña de Gran Bretaña e Irlanda de marzo de 1702 ata a súa morte.
Gran Bretaña xurdiu da unión de Inglaterra e de Escocia nun único reino, en maio de 1707. Ana era a segunda filla do rei Xacobe II de Inglaterra, deposto en 1689 pola Revolución Gloriosa. Sucedeu ao xenro, o príncipe Guillerme de Orange, viúvo da súa irmá máis vella María II, sendo a última monarca da Casa de Estuardo. Foi substituída por un curmán afastado, o futuro rei Xurxo I, da Casa de Hannóver.
Traxectoria
Por mor dunha infección ocular, a princesa foi a Francia, onde viviu coa súa avoa ata 1670. Coa conversión do seu pai ao catolicismo, María e Ana foron forzadas a abrazar o anglicanismo.
Ao pouco de se converter Ana en raíña, comezou a Guerra de Sucesión Española, con moitos dos Estados de Europa en guerra intentando restar poder a dinastía Borbón. Inglaterra entrará na guerra a fin de estabilizar o poder francés en Europa, xa que se o candidato francés fose rei de España e Francia, esta última sería a maior nación do continente. Unha das súas primeiras accións foi organizar a frota e as accións bélicas nas que actuaría, nomeando ao seu marido Gran Lord Almirante da Mariña Real.
Reinado
Como o sistema vixente en Inglaterra era a monarquía parlamentaria, Ana tivo que facer amizades co máximo de parlamentarios influentes que podía, como forma diso a Raíña promovía ceas maxestosas e regalos caros. Unha gran xogada para facer máis activa na participación política. Sempre estaba presente nas reunións parlamentarios, mesmo os que non tiñan a debida importancia.
O seu marido, o príncipe Xurxo morreu en 1708, posiblemente dunha pneumonía, quedando a raíña Ana moi aflixida.
Foi un tema que a Raíña máis se ocupou durante o seu reinado. No século XVI, expandiu o territorio das Trece Colonias (na América do Norte), e decretou a explotación dalgúns produtos en Xeorxia e Virxinia. E conquistou o Suriname en 1710. Foi un gran paso para a economía inglesa, xa que moitos produtos tropicais foron exportados.
Pegada na numismática galega
miniatura|esquerda|Moeda a nome da raíña Ana co [[Toponimia|topónimo "VIGO" baixo o busto]]miniatura|[[Medalla de 1702 conmemorativa da Batalla de Rande]] Entre o botín logrado polas tropas inglesas na Batalla de Rande, na ría de Vigo, en 1702, figuraban importantes cantidades de ouro e prata. Parte dese metal fundiuse e destinouse á emisión de moedas pola casa da moeda de Londres (daquela dirixida por Isaac Newton), de prata con valores de 1 penique, 6 peniques, 1 xilin, media coroa e unha coroa, e de ouro con valores de media guinea, unha guinea e cinco guineas.
Co gallo de conmemorar esa importante vitoria, nos anversos destas moedas amósase, baixo o busto da raíña, a inscrición "VIGO".
Ademais destas moedas, batéronse tamén medallas en ouro, prata e bronce, conmemorativas do suceso. En todos os casos amosan, entre outros motivos, imaxes da ría e do porto de Vigo, e da destrución da frota defensora hispano-francesa.
Everest
O monte Everest é o máis alto cumio do mundo, dentro da cadea do Himalaia. Está situado sobre a fronteira entre o Nepal e mailo Tíbet (China). En nepalés, o cumio chámase Sagarmata (do sánscrito सगरमाथा, fronte do ceo), en tibetano, Chomolungma (ཇོ་མོ་གླང་མ), Chomolangma ou Qomolangma (devesa do universo), e en chinés 珠穆朗瑪峰 (pinyin: Zhūmùlǎngmǎ Fēng) ou 聖母峰. A montaña foi nomeada Everest en honra de Sir George Everest, xeógrafo británico, en 1865.
O monte Everest atrae moitos escaladores, algúns deles montañeiros altamente experimentados. Existen dúas rutas de ascenso principais: unha achégase ao cumio dende o sueste no Nepal (coñecido como a ruta estándar) e a outra polo norte no Tíbet. Aínda que a ruta estándar non ten retos técnicos considerables en escalada, o Everest presenta perigos tales como o mal de altura, clima e vento; así como riscos significativos como avalanchas e o cruzamento pola fervenza de xeo de Khumbu.
Toponimia
O Everest é coñecido no Nepal como Sagarmāthā ("a fronte do ceo"), no Tíbet como Chomolungma ou Qomolangma ("nai do universo") e na China como Zhūmùlǎngmǎ Fēng.
A finais do século XIX, moitos cartógrafos europeos crían erroneamente que o nome nativo da montaña era Gaurishankar, que é unha montaña entre Katmandú e o Everest.
En 1865, a Royal Geographical Society deulle ao Everest o seu nome occidental oficial por recomendación de sir Andrew Waugh, topógrafo xeral británico da India en honra do seu antecesor no cargo, sir George Everest. Este argumentara en 1857 contra ese nome manifestando que a poboación local ía ter problemas coa pronuncia do nome proposto por Waugh. A pesar das obxeccións, prevaleceu o nome. Curiosamente, a pronuncia actual de "Everest" (/ˈɛvᵊrᵻst/) difire da pronuncia orixinal do apelido de sir George Everest (/ˈiːvrᵻst/ EEV-rist).
O nome tibetano para o monte Everest é ཇོ་མོ་གླང་མ (AFI: [t͡ɕʰòmòlɑ́ŋmɑ̀] lit. "nai do universo"), con transcrición oficial en tibetano pinyin Qomolangma. Tamén é romanizado popularmente como Chomolungma e (en wylie) como Jo-mo-glang-ma ou Jomo Langma. A trasliteración en chinés é 珠穆朗玛峰 (t 珠穆朗瑪峰) transcrito en pinyin como Zhūmùlǎngmǎ Fēng ("pico Chomolungma"). Con menor frecuencia, tamén se traduce ao chinés simplemente como Shèngmǔ Fēng t 聖母峰 (s 圣母峰 lit. "pico santa nai"). En 2002, o xornal chinés Diario do Pobo publicou un artigo en contra do uso constante do nome occidental "monte Everest", insistindo en que debería empregarse o seu nome tibetano "monte Qomolangma" baseado na transcrición oficial do nome local nesa lingua. O xornal argumentaba que os colonizadores británicos non descubriran a montaña "por primeira vez", xa que era ben coñecida polos tibetanos e se atopaba marcada en mapas chineses dende o ano 1719.
A principios da década de 1960, o goberno do Nepal deuse de conta de que o monte Everest non tiña nome nepalés. Iso é así porque a montaña non era coñecida no val de Katmandú e áreas circundantes, e comezou a procurar un nome. O nome tibetano dos sherpas non era aceptable, xa que ía en contra da política de nepalización do país, así que inventou un novo, Sagarmatha (सगरमाथा), creado por Baburam Acharya.
Medida da súa altitude
miniatura|esquerda|Everest visto desde KalarPatar. Ata 1865 as autoridades coloniais británicas das Indias, denominaban ao monte Everest coma Peak XV (Pico XV).
Radhanat Sikdar, un matemático e topógrafo indio do Bengal, foi o primeiro en identificar o Everest coma o cumio máis alto do mundo, por cálculos trigonométricos en 1852. A súa altitude foi entón estimada en 29.002 pés (en vez dos 29.035 reais), cálculos que foron feitos públicos por Sir Andrew Waugh, gobernador xeral da India colonial británica desde 1843.
No 1865, o mesmo Andrew Waugh bautiza o Peak XV co nome do seu predecesor a gobernador xeral, Sir George Everest (1790-1866), gobernador de 1830 a 1843. Desde entón, o nome de monte Everest establécese en todas as linguas occidentais. Certos indios pensan que o cumio debería de se chamar Sikdar, e non Everest, a fin de render xustiza ao autor dos cálculos de 1852.
A altitude de 8848 m foi determinada por un estudo indio realizado en 1955, achegándose máis á montaña e empregando teodolitos. Esa altitude foi ratificada en 1975 por unha medición chinesa. En ambos os casos mediuse a cima de neve e non de rocha.
Unha medida GPS efectuada en maio 1999 por unha expedición estadounidense dirixida por Bradford Washburn e aceptada pola National Geographic Society situou a altura do Everest en 8850 metros. Outra medición tomada en 2005 pola República Popular da China con aparellos máis modernos reflectiron como medida a de 8844,43 cun índice de erro non superior a 30 centímetros. En 2020, un estudo conxunto do Nepal e a China deu como altitude 8848,86 m
O monte Everest aínda se está a elevar e a mover cara ao nordés a causa da tectónica de placas da zona do sur de Asia. Dúas fontes, suxiren que a velocidade de movemento é de 4 mm ao ano en elevación e 3-6 mm cara ao nordés.
Ascensións
Os primeiros esforzos documentados en alcanzar o cumio do Everest foron feitos por alpinistas británicos. Como o Nepal prohibiu o acceso dos estranxeiros naquel momento, os británicos fixeron varios intentos pola ruta da aresta norte do lado tibetano. A primeira expedición británica de recoñecemento ao Everest, en 1921, acadou apenas os 7000 m polo collado norte. A expedición de 1922 alcanzou 8320 m pola ruta da aresta norte, a primeira vez que un humano escalaba por riba dos 8000 metros. Durante o descenso polo collado norte, a traxedia golpeounos cando sete porteadores morreron nunha avalancha. A Expedición Británica de 1924 resultou nun misterio: George Mallory e Andrew Irvine fixeron un ataque final ao cumio o 8 de xuño, mais non regresaron, xerando dúbidas sobre se foron os primeiros en alcanzar a cima. Ese día foron vistos no alto da montaña, mais desapareceron entre as nubes e non se lles volveu ver ata que o corpo de Mallory foi atopado en 1999 a 8155 m na cara norte.
Durante a expedición anglo-neozelandesa de 1953 dirixida por John Hunt, Tensing Norgay e Edmund Hillary lograron o 29 de maio o primeiro ascenso oficial empregando a ruta da aresta sueste. Tensing alcanzara os 8595 m un ano antes, como membro da expedición suíza de 1952. O equipo de montañeiros chineses composto por Wang Fuzhou, Gongbu e Qu Yinhua lograron o primeiro ascenso documentado do pico dende a aresta norte o 25 de maio de 1960.
En 1975 a xaponesa Junko Tabei foi a primeira muller en acadar o cumio e en 1978 tivo lugar a primeira ascensión sen osíxeno por Reinhold Messner e Petar Habelar. O mesmo Reinhold Messner fixo en 1980 a primeira ascensión en solitario.
Alison Hargreaves foi a primeira muller en ascender o Everest sen osíxeno (1995)
Estatísticas
Ata a fin de 2017, 4833 persoas escalaron a cima nun total de 8306 ascensións, o que significa que 3473 ascensións as realizaron persoas que subiron en máis dunha ocasión, a maioría delas sherpas. Delas, 536 foron logradas por mulleres.
288 persoas (115 delas, sherpas) morreron no intento entre 1921 e 2017. As condicións da montaña son tan difíciles que a gran maioría dos corpos permanecen na montaña. Moitos deles son visibles desde as vías de ascenso habituais e algúns serven como puntos de referencia.
Clima
O clima do Everest é extremo. En xaneiro, o mes máis frío, a temperatura media no cumio é de -36 °C podendo baixar incluso ata os -60 °C. En xullo, o mes máis cálido, a temperatura media no cumio é de -20 °C. Porén estas temperaturas xa de por si extremas co efecto do vento a sensación térmica é dunha temperatura moito máis baixa.
Cronoloxía
miniatura|esquerda|170px|Everest visto desde Rombok Gompa ([[Tíbet).]]
Rutas de ascenso
miniatura|dereita|300px|As dúas principais rutas de ascenso, a suroeste (laranxa) e a nordés (amarelo). O monte Everest ten dúas rutas principais para acceder ao cumio: a ruta pola cara suroeste, dende o Nepal, e a ruta nordés, dende o Tíbet, porén existen outras trece rutas menos frecuentadas. Das dúas rutas principais a máis fácil tecnicamente e a máis utilizada é a suroeste, foi a seguida por Hillary e Tenzing en 1953 e a primeira das quince rutas descritas en 1996, porén esta foi máis unha decisión política que técnica, xa que a China pechou a súa fronteira aos estranxeiros en 1949.
A maior parte dos intentos de ascensión realízanse entre abril e maio, antes de que comece o verán, a estación dos monzóns. Isto débese a que un cambio nas corrente en chorro nesa época do ano reduce a velocidade media do vento en altas cotas da montaña. A pesar de que tamén se realizan intentos despois dos monzóns (en setembro ou outubro) a neve depositada polo monzón e o clima menos estabel fan a escalada máis complexa.
Aceso en helicóptero
O 14 de maio de 2005 o piloto francés Didier Delsalle aterrizou cun helicóptero Eurocopter modelo AS 350 B3 no cumio do Everest. Necesitaba permanecer durante dous minutos para establecer o récord oficial da Fédération Aéronautique Internationale (FAI), mais estivo alí durante uns catro minutos. A engalaxe posterior sentou a marca mundial de engalaxe con helicóptero dende o punto máis elevado.
Masificación
Na actualidade o monte Everest é un centro turístico de importancia mundial, atraendo cada ano miles de persoas, podendo emprender a ruta de ascenso ao cumio nun mesmo día 234 persoas. Esta masificación comporta varios problemas como o de pelexas a máis de 6.000 metros de altura polo uso das cordas ancoradas na parede da montaña, roubos e sobre todo a acumulación de lixo en zonas de difícil aceso como é o cumio do Everest.
Por estas razóns no ano 2014 o goberno nepalí lexislou ao respecto, decretando que todo aquel que ascenda á montaña deberá recoller e descender con oito quilogramos de lixo, así mesmo creou un posto de seguridade cun pequeno corpo formado por membros do exército, policía e policía armada nepalís.
O Carrapatal, Xuño, Porto do Son
O Carrapatal é un lugar da parroquia de Xuño no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 73 habitantes (32 homes e 41 mulleres).
Falcón Milenario
O Falcón Milenario (en Millennium Falcon) é unha nave espacial do Universo d'A guerra das galaxias (Star Wars) que aparece na triloxía orixinal e máis nas precuelas e secuelas. É pilotada por Han Solo e Chewbacca.
Laboratorio de Propulsión a Chorro
O Jet Propulsion Laboratory (JPL) é un centro de investigación e desenvolvemento espacial financiado polo goberno federal, administrado polo Instituto Tecnolóxico de California (Caltech) e patrocinado pola NASA, localizado en La Cañada Flintridge (California).
Entre os proxectos de máis relevancia que realizou o laboratorio destacan; a misión Mars Science Laboratory (da que forma parte o rover Curiosity), a sonda espacial Mars Pathfinder, a misión Cassini-Huygens cara á órbita de Saturno, a Mars Exploration Rover Opportunity, a Mars Reconnaissance Orbiter, a misión Dawn cara ao planeta anano Ceres e o asteriode Vesta, a nave Juno de camiño cara a Xúpiter, o telescopio espectroscópico de gama nuclear NuSTAR (telescopio de raios X) e o Telescopio Espacial Spitzer, entre outros.
O centro de control de operacións espaciais "Space Flight Operations Facility" amais o simulador de condicións espaciais "Twenty-Five-Foot Space Simulator" do Laboratorio de Propulsión a Chorro están considerados como "Fitos Histórico Nacionais" dos Estados Unidos.
Historia do laboratorio
Os comezos do Jet Propulsion Laboratory remóntanse a década de 1930, cando o profesor Theodore von Kármán empezou a realizar experimentos con foguetes a propulsión no Laboratorio Aeronáutico Guggenheim do Instituto Tecnolóxico de California.
En 1943 algúns dos estudantes que participaran nas investigacións e o desenvolvemento deste tipo de propulsores, entre os que destacan Frank Malina, Jack Parsons e Edward S. Forman, fundan xunto con Kármán a "Aerojet Corporation", dedicada a construción de motores JATO, cambiando formalmente o nome en novembro dese mesmo ano a Jet Propulsion Laboratory e establecendose un contrato de colaboración co exército a través da universidade.
Durante a segunda guerra mundial o JPL, a petición do exército, dedicouse a analizar e investigar sobre os foguetes V2 desenvolvidos por Alemaña durante a contenda, colaborando amais noutros proxectos bélicos.
Os anos que o JPL colaborou co exército dos Estados Unidos desenvolveu mísiles balísticos, sistemas antimísiles e algún tipo de foguete suborbital. Un módulo de descenso lunar ("lander", en inglés) foi deseñado en 1938-39, prototipo que posteriormente influenciaría no deseño do módulo de aterraxe lunar da misión Apolo.
Na década de 1950, en colaboración co grupo de enxeñeiros en foguetes espaciais de Wernher von Braun, o JPL formou parte dun equipo que ideou unha tecnoloxía para a reentrada na atmosfera. Amais este equipo lanzou ao espazo o primeiro satélite americano, o Explorer 1, en febreiro de 1958.
O Jet Propulsión Laboratory quedou baixo a responsabilidade da NASA en decembro de 1958, converténdose no centro de aeronáutica espacial da NASA. O JPL deseñou e dirixiu as operacións das misións lunares Ranger e Surveyor que prepararon o camiño da misión Apolo. O Laboratorio de Propulsión a Chorro tamén foi pioneiro na exploración interplanetaria concibindo as misións Mariner a Venus, Marte e a Mercurio.
O JPL foi o primeiro en empregar a mulleres matemáticas. Nas décadas de 1940 e 1950, as mulleres dun grupo de cálculo exclusivamente feminino realizaban cálculos de traxectorias. En 1961, o JPL contratou a Dana  Ulery como enxeñeira para traballar xunto aos enxeñeiros dos equipos de seguimento das misións  Ranger e  Mariner.
En 1998 o JPL crea o "Programa para Obxectos Próximos á Terra"; en 2013 xa se atoparan o 95% dos asteroides dun quilómetro ou máis de diámetro que cruzan ca orbita terrestre.
Célula falánxica externa
As células falánxicas externas ou células de Deiters son células de sostén que forman parte do órgano de Corti do oído interno. A súa función é soster as tres ou catro ringleiras de células ciliadas externas sensoriais do oído. Son células altas cilíndricas, que teñen a base apoiada na membrana basilar. Pola súa parte superior rodean a base das células ciliadas e as fibras nerviosas que chegan a ditas células, polo que por esta parte non chegan á superficie do órgano de Corti, pero pola parte lateral teñen unha fina prolongación con microtúbulos, que chega á superficie de dito órgano, onde forma unha placa apical plana ancha, que conecta coa ringleira adxacente de células ciliadas, que forma parte da lámina reticular. A parte superior destas células dá ao espazo de Nuel.
Outros artigos
Célula falánxica interna
O Castelo, Xuño, Porto do Son
O Castelo é un lugar da parroquia de Xuño no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 17 habitantes (9 homes e 8 mulleres).
876
Mortes
Historia ano a ano
Optus
Optus é unha serie de satélites de comunicacións Australianos.
Características
Os satélites Optus pertencen á empresa Optus Communications Pty., Ltd., de Australia, formada a través da privatización da empresa nacional de satélites AUSSAT, que en 1982 seleccionou a Hughes Communications International para desenvolver o primeiro programa de satélites de comunicacións do país. Os primeiros satélites comezaron a lanzarse en 1985 e a día de hoxe os seus sucesores están destinados a dar servizo de comunicacións, datos e voz ao territorio australiano.
Optus A1, A2 e A3 (AUSSAT A1, A2 e A3)
Os primeiros tres satélites Optus lanzáronse baixo a denominación AUSSAT entre 1985 e 1987. Usaban o bus HS-376 e estabilizábanse mediante xiro. Tiñan forma cilíndrica, con 2 metros de diámetro e 6,9 m de longo, cunha antena cun mecanismo de antirrotación nunha das bases para poder apuntar continuamente á Terra. Levaban 15 transpondedores en banda Ku. A alimentación eléctrica corría a cargo de células solares recubrindo a superficie do satélite. Optus A1 e A2 foron lanzados polos transbordadores espaciais Discovery e Atlantis respectivamente, o 27 de agosto de 1985 e o 27 de novembro dese mesmo ano, mentres que Optus A3 foi lanzado mediante un Ariane 3 o 16 de setembro de 1987.
Optus B1, B2 e B3
Os tres seguintes satélites Optus eran satélites estabilizados nos tres eixos e usaban o bus HS-601 de Hughes. Foron lanzados entre 1992 e 1994, os tres a bordo de foguetes CZ-2E e con Optus B2 sendo destruído durante o lanzamento debido ao colapso da cofia pero cos seus restos chegando a órbita. Levaban a bordo 15 transpondedores en banda Ku cada un, un transpondedor en banda L, unha baliza en banda K e un retrorreflector láser. Cada un tiña unha masa de 2858 kg con propelente (1659 kg en baleiro).
Optus C1
Optus C1, tamén coñecido como Optus and Defence C1, foi lanzado para proporcionar servizo de comunicacións comerciais e militares. Para o servizo comercial, destinado ao seu uso polo Departamento de Defensa de Australia, usa transpondedores en banda Ku, mentres que para o servizo militar usa UHF e as bandas X e Ka. Usa o bus SSL-1300, con dous paneis solares e unha masa de 4725 kg. Foi lanzado o 11 de xuño de 2003 mediante un foguete Ariane 5.
Optus 10
Optus 10 foi lanzado o 11 de setembro de 2014 a bordo dun Ariane 5. Ten unha masa de 3270 kg usando o bus SSL-1300LL e levando 24 transpondedores en banda Ku.
Sámara
miniatura|dereita|250px|Outro tipo de sámaras dun [[Acer|pradairo, aínda na árbore]] miniatura|dereita|200px|A semente do [[Acer pseudoplatanus|pradairo bravo é un tipo de sámara.]]
Unha sámara é un aquenio ou froito seco, indehiscente que ten o pericarpo estendido a modo de á membranosa. Este tipo de froito ten como función facilitar a dispersión da semente valéndose do ar. Entre as especies vexetais que producen sámaras están varias árbores, como os pradairos, os freixos e os ulmeiros.
Javier Selvas Tapiador
Javier Selvas Tapiador, nado en Valencia o 13 de setembro de 1983, é un futbolista español. Xoga de defensa e o seu club actual é o Unión Balompédica Conquense.
Centre, Palma
right|miniatura|Situación do distrito Centre. miniatura|A Seu O distrito do Centre (Centre en catalán) é un dos cinco distritos nos que se divide o termo municipal de Palma de Mallorca. Está formado polo casco antigo da cidade.
Está delimitado polas Avenidas (avingudes), situadas onde antigamente estaban as murallas. Limita co distrito de Ponent polo oeste, co distrito de Llevant polo leste, co distrito Nord polo norte e co mar Mediterráneo polo sur.
Barrios
O distrito está formado polos seguintes barrios:
Inclúe ademais outras zonas que non son considerada barrios:
Santa Mariña, Xuño, Porto do Son
Santa Mariña é un lugar da parroquia de Xuño no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia.
The Lemonheads
The Lemonheads é unha banda de rock alternativo estadounidense formada na cidade de Boston en 1986. O seu líder e único membro permanente é o guitarrista e vocalista Evan Dando. En 1997 a banda deixou de tocar e no ano 2005 Evan decidiu retomar o proxecto e editou The Lemonheads en 2006.
Primeiros anos
Evan Dando, Ben Deily e Jesse Peretz formaron The Lemonheads na súa adolescencia cando asistían á Commonwealth School en Boston. Orixinalmente a banda chamábase The Whelps, ata que a inspiración chegoulles dun tipo de larpeirada, que segundo Dando era "dulce no interior e amargo no exterior". O grupo gravou e autoeditou un EP de 7" chamado Laughing All the Way to the Cleaners, e o seu primeiro concerto foi o día 18 de agosto de 1986.
Despois do instituto, Dando matriculouse na Skidmore College pero non puido manter as súas notas e deixou as clases para continuar coa súa carreira musical. A banda asinou co selo local Taang! Records e editou con el os álbums Hate Your Friends (1987), Creator (1988) e Lick (1989), con Deily e Dando compartindo as voces principais e as composicións. O grupo gozou dunha boa cantidade de tempo de emisión na radios universitarias e fíxose popular no tempo da aparición da escena indie rock, ata que Deily deixou a banda en 1989. Dando entón recrutou a David Ryan para a batería e asinou co grande selo Atlantic Records, editando o álbum Lovey en agosto de 1990. A cabalo entre o punk rock, o country e o heavy metal, Lovey apareceu un ano antes do éxito comercial do grunge.
Chegada da fama
Dando marchou a Australia para compoñer algúns temas cos seus amigos Nic Dalton e Tom Morgan. Esas canción foron a base para o álbum It's a Shame about Ray, que os lanzaría cara o gran público. Unha versión de "Mrs. Robinson" lanzouse como sinxelo e fixo que tivesen moita cobertura nos medios. Cando oálbum foi reeditado o tema foi incluído ao final do tracklist. A banda gozou dalgún éxito nas radios universitarias e de cara o público xeral. Durante os ano 1992 e 1993 a faciana de Dando apareceu en bastantes portadas de revistas, e foi incluído na lista das 50 persoas máis fermosas da revista People.
Salaheddine Bassir
Salaheddine Bassir (en árabe: صلاح الدين بصير‎), nado en Casablanca o 5 de setembro de 1972, é un exfutbolista marroquí. Xogaba de dianteiro e foi internacional coa selección marroquí.
The Lemonheads
Chegada da fama
A banda renomeouse oficialmente de "Lemonheads" a "The Lemonheads" antes da publicación do seu seguinte traballo. En outubro de 1993 editaron o álbum Come on Feel the Lemonheads. O disco tivo bastante éxito grazas a temas coma "Style", "The Jello Fund" ,"Big Gay Heart" e "It's About Time", e chegou modestamente ao gran público co sinxelo "Into Your Arms". A banda continuou de xira cos algúns cambios na formación, entrado na banda o baixista Mike County e o guitarrista Bill Peterson.
A esas alturas os problemas de Dando coas drogas comezaban a facerse evidentes. Nunha entrevista perdeu a súa voz despois de fumar crack, e el admitiu ter un problema de adicción.
En 1996 Dando reformou The Lemonheads, contando con John Strohm e Murph (ex-Dinosaur Jr.), así como co baixista Bill Gibson da banda australiana The Eastern Dark. Esta formación editou o álbum Car Button Cloth, que amosaba o lado máis escuro de Dando.
The Lemonheads xirou con bastante éxito durante o ano 1997 e realizou o seu último concerto no británico Reading Festival antes de entrar en inactividade. Evan Dando continuou dando concertos en solitario.
Hiato
Atlantic Records editou o recompilatorio The Best Of The Lemonheads en agosto de 1998. Entre os anos 1998 e 2004 Evan Dando fixo algunhas xiras en solitario tocando cancións da banda, pero nunca se confirmou unha reunión oficial. Durante este tempo, Dando editou un álbum ao vivo, Live at the Brattle Theatre, no 2001, e un álbum en solitario, Baby I'm Bored, no 2003. Tamén co-escribiu o tema "The Last High" con Courtney Taylor-Taylor de The Dandy Warhols paro o álbum Welcome To The Monkey House da banda de Courtney.
Regreso
Despois de nove anos sen gravar, no verán do 2005 anunciaron que a banda se reformara para gravar, incorporando a Bill Stevenson e a Karl Alvarez, membros de The Descendents. Esta formación foi fluctuando, e pola banda tamén pasaron nesa época George Berz (Dinosaur Jr.) á batería e Josh Lattanzi ao baixo.
O 14 de setembro do 2005, Dando, Stevenson e Lattanzi realizaron dous concertos no Shepherds Bush Empire de Londres como parte das series ATP Don't Look Back, onde tocaron o álbum It's a Shame About Ray enteiro.
En abril do 2006 a banda asinou un contrato coa discográfica Vagrant Records, coa cal editaron o álbum The Lemonheads o día 26 de setembro dese ano. O disco conta coa colaboración de Garth Hudson e J Mascis nalgúns dos temas. Para promocionalo, Dando xirou polo Reino Unido, Europa e os Estados Unidos a finais de ano cunha banda formada por Vess Ruhtenberg (baixo) e Devon Ashley (batería) do grupo The Pieces. Nos Estados Unidos tiveron como abreconcertos a Vietnam and Hymns. O grupo tocou coa mesma formación durante os anos 2007 e 2008. Coa formación que gravou o disco, Alvarez e Stevenson, dando tocou nunha pequena xira estadounidense de 20 datas a finais do 2007.
O cofundador Ben Deily graduouse na Universidade Harvard mentres The Lemonheds se reformaba. No presente traballa como director creativo asociado na industria da publicidade. O seu grupo de power pop/punk, Varsity Drag, completou unha xira europea por 25 cidades entre xaneiro e febreiro de 2007 interpretando material propio e algunhas composicións de Deily dos primeiros catro traballos de The Lemonheads releases. Varsity Drag continuou tocando periodicamente, polo menos ata o ano 2018, na área de Boston.
En marzo de 2008 apareceu unha edición deluxe do seu álbum de 1992 It's a Shame About Ray, lanzada polo selo Rhino Records. Esta conta con demos, caras-b e un DVD co material que aparecera previamente no VHS Two Weeks In Australia, que amosaba imaxes da súa xira por este país despois do lanzamento do álbum. Para promocionar a reedición, Dando, Ruhtenberg e Ashley interpretárono enteiramente en varios concertos entre marzo e maio do 2008. Posteriormente a banda marchou a Europa con Vess Ruhtenberg e P. David Hazel (batería).
O 23 de xuño do 2009 The Lemonheads editou Varshons, unha colección de once versións, con temas de Gram Parsons, Wire, GG Allin e Christina Aguilera. O álbum conta coa colaboración da actriz Liv Tyler, que fai un dueto no tema de Leonard Cohen "Hey That's No Way To Say Goodbye".
Célula de Hensen
As células de Hensen son células que forman parte do órgano de Corti do oído interno con función de sostén. Están situadas entre as células falánxicas externas (células de Deiters) e as células de Claudius. Son células altas que chegan ao bordo exterior do órgano de Corti, situadas formando varias ringleiras de altura decrecente cara ás células de Claudius. As que dan ás células falánxicas externas, na súa parte superior dan ao túnel externo do órgano de Corti, cheo de líquido.
Reciben o seu nome polo científico alemán Christian Andreas Victor Hensen (1835-1924). As da base da cóclea son máis cuboidais cun polo apical alongado, e as da zona apical da cóclea son globulares con prolongación apical e presentan gotas lipídicas citoplasmáticas. Posúen receptores da eritropoetina, ciclooxixenase 2 e heregulina. Ademais do sostén, poderían ter unha función citoprotectora e de regulación dos ións dos líquidos cocleares, e de proliferación celular.
Crepidoma
miniatura|Crepidoma no [[templo grego|templo de Segesta.]] Na arquitectura clásica, chámase crepidoma (κρηπίδωμα do grego krepìs, base) á plataforma graduada construída en pedra sobre a que se asenta un templo. A parte superior do crepidoma chámase estilóbata (chanzo ou plano sobre o que apoian as columnas) e os chanzos inferiores estereóbata. A estrutura de pedra sobre a que se apoia o crepidoma (en pedra menos traballada porque non se ve) chámase euthynteria.