cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Etanolamina
Aplicacións
En disolución acuosa úsase na depuración de gases, por exemplo, para eliminar dióxido de carbono (CO2) dun fluxo de gas ou eliminar sulfuro de hidróxeno, porque pode disolver certos tipos de gases presentes nunha mestura de gases. A MEA nestas disolucións funciona como unha base feble que neutraliza os compostos ácidos da mestura, facéndoos máis solubles. A substancia a eliminar queda disolvida na disolución de MEA fría, pero se quentamos a disolución os gases pódense desprender e separar, á vez que a disolución de MEA queda lisa para volver a usarse. Disolucións de MEA ou de carbonato potásico acuoso neutralizan H2S ao ión hidrosulfuro (HS-) ou neutralizan o CO2 ao ión bicarbonato (HCO3-).
A etanolamina úsase tamén para alcalinizar a auga nas centrais eléctricas, e así evitar a corrosión dos compoñentes metálicos. Unha vantaxe do seu uso é que a etanolamina non se acumula nos condutos debido á súa grande volatilidade.
A Ribeira, Borrifáns, Oza-Cesuras
A Ribeira é un lugar da parroquia de Borrifáns no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres).
1169
Mortes
Historia ano a ano
Función convexa
miniatura|350px|dereita|Gráfico dunha función convexa
En matemática, unha función é dita convexa se a rexión sobre o seu gráfico é un conxunto convexo. Ou, equivalentemente, de forma analítica, para calquera x e y pertencentes a [a,b]\, e para todo t en [0,1]\,, tense
Unha función dise estritamente convexa se :
Extensións
Sexa un espazo vectorial e C\, un conxunto convexo contido en, entón unha función  é dita convexa se: E estritamente convexa se:
NSFW
NSFW é un acrónimo inglés para a expresión Not Safe/Suitable For Work (Non seguro/non axeitado para o traballo), empregado para se referir na linguaxe de internet ás páxinas web, foros e blogs que conteñen URLs e hipervínculos a páxinas de contido para adultos. Xeralmente, as páxinas ou sitios NSFW albergan contigo pornográfico ou para adultos, contido violento, con son malsoante ou bocapodre.
O acrónimo NSFW xorde especialmente coma advertencia de certos sitios web potencialmente inaxeitados para navegar por eles en lugares públicos, froito da universalización e extensión de internet en bibliotecas, institutos, puntos de internet, ou mesmo o traballo.
Paralelamente, o termo SFW (safe for work), derivado do anterior, adoita empregarse para páxinas ou sitios web aptos para navegar en público, ou sen contido inaxeitado.
Río Narla
O río Narla é un afluente pola banda oeste do río Miño, e presenta un percorrido de 24 quilómetros. Nace no monte do Toxo, no sistema montañoso de Corno de Boi, na parroquia de Xiá, Friol. É un río próximo á cidade de Lugo pois desemboca na parroquia de Ombreiro, Lugo.
No ano 2004 paralizouse un proxecto de encoro para o río Narla debido ao seu impacto ambiental e ao valor ecolóxico do lugar, xa que está catalogado como parte da zona especial de conservación (ZEC) Parga-Ladra-Támoga.
Juan Muíños Iglesias
Juan Muíños Iglesias, nado en Redondela, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Fillo de Juan Muíños Casal, dono do Hotel España de Redondela. Foi o fundador da delegación da Falange Española en Redondela. Participu na Guerra Civil Española como voluntario da 2ª Bandeira de FE de Pontevedra, e posteriormente como oficial. Ostentou o cargo de alcalde de Redondela, ao que accedeu o 29 de xaneiro de 1940, sucedendo ao anterior alcalde, Cándido Martínez Esteiro. Tres anos despois, en 1943, sucedíao na alcaldía Raúl Carlos Gunche López. En 1951 volveu a acceder á alcaldía, na que se mantería até 1966, cando Pedro Otero Rey o sucedeu. Tamén foi deputado provincial. Despois foi delegado do Instituto Social da Mariña en Redondela.
Recibiu varias condecoracións pola súa participación na “Guerra de liberación”. Tamén recibiu a Cruz de Caballero de Cisneros polos “servizos prestados á causa”.
No seu mandato destacou polo intento de privatización da praia de Cesantes.
Mikhail Lomonosov
Mikhail Vasilievich Lomonosov (en ruso Михаи́л Васи́льевич Ломоно́сов ), nado en Mishaninskaya o 19 de novembro de 1711 e finado en San Petersburgo o 15 de abril de 1765, foi un científico, xeógrafo, mosaiquista e escritor, polímata ruso que realizou importantes descubrimentos en ciencia, literatura e educación, e fundador en 1755 da primeira universidade rusa, que hoxe leva o seu nome. Polas súas importantes e decisivas achegas é considerado o patriarca da xeografía en Rusia.
Inicios
Naceu en Rusia en 1711, na afastada costa do mar Branco, fillo dun humilde campesiño que alternaba as faenas do campo coa pesca. Ata os 19 anos Lomonosov non saíu da súa aldea e, se adquiriu algúns coñecementos rudimentarios, foi grazas a que a súa nai era filla do diácono da parroquia. En decembro de 1730, nun afán incontido por estudar, abandonou a súa aldea e, uníndose a unha caravana de mercadores de peixe, dirixiuse a Moscova, en pleno inverno e a pé. Os seus comezos foron duros, pois tivo que gañar o seu sustento e, debido aos seus escasos coñecementos, viuse obrigado a inscribirse nunha escola para párvulos con dezanove anos e con máis de dous metros de estatura. A súa intelixencia natural e a súa capacidade de traballo asombraron os mestres e, ao rematar o curso, con axuda destes conseguiu ingresar na Academia Eslava Greco Latina de Moscova. En cinco anos pasou brillantemente os estudos programados para oito e, tras superar as probas de grego, latín, eslavo antigo, historia, filosofía e outras, recibiu unha bolsa da propia institución para proseguir os seus estudos na Academia de Ciencias de San Petersburgo. En agosto de 1736, tras concluír con premio extraordinario os estudos da Academia de Ciencias, logrou unha bolsa para estudar na Universidade de Marburgo en Hessen, capital do estado de Wiesbaden, Alemaña, onde tivo como mestre o filósofo Christian Wolff. Entre 1739 e 1740 trasladouse a Freiberg (Saxonia) onde existía unha prestixiosa Academia de Minería e tivo como mestre a Johann Friedrich Henckel, o que lle permitiu estudar química, física, mecánica, minaría e a arte da fundición. Despois regresou a Marburg onde casou en xuño de 1740 con Elisabeth Christine Zilch, que era a filla da súa caseira, e empezou a desenvolver con grande intensidade a súa faceta de escritor e poeta.
Desenvolvemento en literatura e gramática
esquerda|miniatura|Gramática rusa de M. Lomonosov. San Petersburgo. 1755 Como filólogo foi o autor da Retórica (1748), a primeira crestomatía en lingua rusa, e da Gramática rusa (1755). Adoptou o sistema de versificación silabotónico ou silábico-acentual en lugar do silábico, reformando a poesía rusa. Foi poeta oficial, baixo o reinado da emperatriz Elizaveta Petrovna, e compuxo odas, epístolas e traxedias, sendo a máis importante Tamira e Selim (1750). En 1741 volveu a Rusia como adxunto á cátedra de física da Academia de Ciencias e en 1745 foi nomeado catedrático e membro da Academia de San Peterburgo. O seu carácter presuntuoso e violento e a súa excesiva afección á bebida provocáronlle algúns problemas, ata o punto de que permaneceu baixo arresto case un ano enteiro en 1743 e estivo a piques de ser expulsado da Academia. Sostivo unha grande inimizade persoal con Sumarokov e Trediakovski, pero a emperatriz Isabel protexeuno e concedeulle grandes terreos, con servos incluídos.
Teoloxía e estudos xeográficos
A mediados do decenio de 1750 comezou a traballar no Departamento de Xeografía da Academia de Ciencias rusa, que nesa época estaba a realizar unha serie de levantamentos xeográficos na zona do Ártico siberiano, onde Lomonosov fixo importantes contribucións ao descubrimento da xeografía ártica. En 1755 fundouse por iniciativa súa a Universidade de Moscova, que logo levou o seu nome. Sendo profesor das citadas institucións, promoveu o estudo da xeografía e a formación de xeógrafos, moitos dos cales foron os seus discípulos e axudantes na exploración do Ártico. Como fervente cristián ortodoxo, en 1755 escribiu unha gramática que reformou a lingua literaria rusa combinando o vocabulario sacro da igrexa eslava coa lingua vernácula rusa. Máis tarde escribiu máis de vinte odas cerimoniais solemnes, entre as que destaca A meditación da grandeza de Deus. miniatura|316x316px|[[Catarina II de Rusia visitando a Lomonosov en 1764. Cadro de Ivan Fiodorov, 1884.]] En 1758 foi nomeado director do Departamento de Xeografía da Academia de Ciencias, posto dende o cal elaborou unha metodoloxía de traballo para o levantamento xeográfico que guiou durante moito tempo as máis importantes expedicións e estudos xeográficos en Rusia, sen contar unha serie de importantes contribucións, como a demostración da orixe orgánica do solo ou o seu estudo explicativo sobre a orixe dos icebergs en 1760. No mesmo ano Lomonosov publicou a súa propia historia de Rusia. En 1763 compilou unha serie de importantes contribucións na súa obra titulada Breve descrición das diferentes travesías nos mares do norte e demostración da posibilidade de chegar ás Indias orientais atravesando o océano siberiano, onde indicou os trazos esenciais da dinámica mariña ártica, estableceu unha carta hidrográfica sinalando as rutas para embarcacións que percorresen o océano e descubriu unha lei xeral dos movementos dos xeos. Polas súas importantes aproximacións ao estudo xeográfico dos xeos e a súa lei xeral, atribúeselle ser o pai da glacioloxía. En 1764 foi designado secretario de Estado. Morreu un ano despois en San Petersburgo á idade de 53 anos.
Achegas noutros campos científicos
Replicou o experimento de Robert Boyle, o que permitiu deducir que a teoría do floxisto era falsa. Así mesmo considerou a calor como unha forma de movemento contribuíndo á teoría cinética dos gases e avanzando o carácter ondulatorio da luz.
Outros dos seus logros foron a medida do punto de conxelación do mercurio, a demostración da orixe orgánica do chan, da turba, do carbón, do petróleo e do ámbar. Tamén publicou un catálogo con máis de 3000 minerais.
En 1762 presentou un telescopio reflector á Academia de Ciencias no que desprazara o foco a catro graos do eixe, o que permitía mirar por un tubo separado sen que a cabeza do observador fose un obstáculo á visión. Con todo, este deseño non se publicou ata 1827 cando xa existían os modelos de William Herschel. Outra achega no campo da astronomía foi a suposición dunha atmosfera en Venus fundamentada en observacións do tránsito de Venus.
Outras achegas
miniatura|Batalla de Poltava, mosaico de Mikhail Lomonosov. Lomonosov estaba orgulloso de reinstaurar a antiga arte dos mosaicos. En 1754, nunha carta a Leonhard Euler, escribiu que os seus tres anos de experimentos, nos efectos da química dos minerais sobre a cor, o impulsaran a involucrarse na arte do mosaico. En 1763 puxo en marcha unha fábrica de vidro que foi a primeira en producir mosaicos esmaltados fóra de Italia. Atribúense a Lomonosov corenta mosaicos, dos que só vinte e catro se conservan. Entre todos eles cómpre destacar o Retrato de Pedro I (1754) e a obra titulada Batalla de Poltava (1762-1764) cun tamaño de 4,8×6,4 metros. En 1925, con motivo do 200.º aniversario da Academia das Ciencias de Rusia, a fábrica Imperial de porcelana foi nomeada na súa honra como Fábrica de Lomonosov, nome que conservou ata o ano 2005, cando recuperou o seu nome orixinal de Fábrica Imperial de Porcelana.
Manuel López Rodríguez (1946)
Manuel López Rodríguez, nado en Vilasantar o 5 de marzo de 1946, e finado en Dénia o 12 de decembro de 2014, foi un xornalista, editor gráfico, profesor, autor e fotógrafo de prensa galego.
Estilo
O termo estilo pode referirise a:
Agalmatofilia
miniatura|dereita|250px|Mito de Pigmalión.
Manuel López Rodríguez (1946)
Traxectoria
Nado no concello coruñés de Vilasantar en 1946, nos anos sesenta emigrou coa súa familia a Colonia (Alemaña), onde estudou fotoxornalismo na Schule für Fotografía Bikla e Fotografik. No seu retorno a España estableceuse en Madrid, onde traballou como fotógrafo de prensa en redaccións de Gaceta Ilustrada, Cuadernos para el diálogo, El Periódico de Madrid, El Periódico de Catalunya, e Tiempo.
Agalmatofilia
A agalmatofilia, tamén chamada galateísmo, pigmalionismo, estatuofilia, monumentofilia ou petrifilia, é unha parafilia que consiste na consecución da excitación sexual por medio de estatuas, bonecas ou manequíns.
Manuel López Rodríguez (1946)
Traxectoria
En 1982, debido a unha enfermidade que non lle permitiu continuar cargando co peso das cámaras, deixou o fotoxornalismo activo para liderar a edición española da revista Photo e, posteriormente, fundou a revista mensual Photo Professional, que pasaría a ser chamada Revista Foto e da que editou 287 números impresos ata 2009 e posteriormente en formato dixital.
Agalmatofilia
Historia
Os nomes de pigmalionismo e galateísmo proveñen da lenda que falaba do amor entre o escultor Pigmalión e a súa estatua de Galatea, referido por Ovidio nas súas Metamorfoses: a estatua de marfil foi convertida en carne por Afrodita cando viu que o escultor se namorara da súa obra. Casos similares atópanse na historia, varios deles referidos a estatuas esculpidas por Praxiteles (a Venus de Cnido, o Cupido de Pario, o Eros de Tespias e outros), pero tamén noutros lugares e épocas posteriores.
Manuel López Rodríguez (1946)
Traxectoria
Militante social-liberal, estivo vinculado ao PSOE dende a súa mocidade e foi membro activo da comunidade internacional protestante. Foi distinguido por Kodak en 1980 "en recoñecemento ao seu traballo a favor da fotografía e a súa difusión".
Cilicia
miniatura|dereita|350px|Rexións antigas de [[Anatolia.]] Cilicia foi unha rexión do sueste da Asia Menor. Foi satrapía persa e seléucida, e despois provincia romana e bizantina.
Manuel López Rodríguez (1946)
Traxectoria
En 2006 foi nomeado "Fotógrafo Histórico" pola Deputación da Coruña.
Cilicia
Xeografía
A rexión está dividida en dúas partes: a de fóra do Tauro e a Cilicia do Tauro. A Cilicia do Tauro pertenceu en xeral a Capadocia.
Manuel López Rodríguez (1946)
Traxectoria
Morreu aos 68 anos de idade, vítima dun cancro.
Cilicia
Xeografía
A Cilicia propia limitaba ao sur co mar Mediterráneo, ao oeste con Panfilia, ao norte con Licaonia e Capadocia e o leste cos montes Amano, que chegaban ata o golfo de Issos. Estaba dividida en dúas subrexións, a parte occidental montañosa, chamada Cilicia Traquea (e máis tarde Isauria) e a Cilicia oriental, chamada Cilicia Campestris (a chá).
Manuel López Rodríguez (1946)
Actividade docente e xornalística
Dende 1978 traballou como profesor (Taller de Artes Imaginarias, Universidade Popular de San Sebastián de los Reyes, Universidade Antonio de Nebrija, Escola Superior de Publicidade, UNED de Denia), colaborador de prensa e sitios web como Canfali Marina Alta, www.periodistas-es.org e Lupa Protestante, profesor e director de talleres e cursos de educación continua. A súa actividade docente estivo enfocada á educación da mirada e a reflexión sobre o papel da imaxe na sociedade da información e do coñecemento.
Cilicia
Xeografía
A fronteira entre a Cilicia Traquea e Panfilia estaba en Coracesium (Alaya), segundo Estrabón, e ao río Melas (case 50 km ao oeste de Coracesium), segundo Plinio. Para Mela o cabo Anemurio, no extremo sur de Anatolia, era o que marcaba o límite. As dúas Cilicias estaban separadas segundo Estrabón polo río Lamos.
Manuel López Rodríguez (1946)
Actividade docente e xornalística
Foi autor de dous libros de texto: Fotografía Creativa I e II, que escribiu para uns cursos de teleformación patrocinados polo Fondo Social Europeo. O primeiro volume, publicado en outubro de 2010, desenvolve en 382 páxinas o universo da fotografía a través de cinco unidades didácticas: Principios da teoría fotográfica, Anatomía da cámara fotográfica, Fundamentos da imaxe dixital, O proceso fotográfico e O laboratorio dixital. Fotografía creativa II céntrase na formación do criterio visual (o que Manuel López denomina "anatomía fotense") a través de cinco capítulos: Fundamentos de lectura da imaxe fotográfica, Usos, funcións e ámbitos da fotografía, Anatomía dunha carteira de autor, Teoría e práctica dos xéneros fotográficos e Realización dun proxecto persoal.
Cilicia
Xeografía
A Cilicia Campestris chegaba ata Solos e despois para o leste-sueste ata o Cabo Karadash (antigo Magarso). O río Cidno desemboca máis alá de Tarso.
Manuel López Rodríguez (1946)
Participación na vida pública
Foi vocal polo sector da fotografía na comisión de elaboración da Lei de Propiedade Intelectual española (1983-1987), membro cofundador do Foro de Editores Gráficos de Prensa e coautor do Manifesto sobre a edición fotográfica na Prensa. Tamén foi secretario xeral da Asociación Provincial de Informadores Gráficos de Madrid (1976-1978), co-fundador da European Imaging and Sound Association (http: www.eisa.eu) e membro da Asociación da Prensa de Madrid dende 1980.
Cilicia
Xeografía
Ao norte de Tarso as montañas do Tauro pechaban o país. O paso de Gölek Bógház, foi que usou Ciro II o grande para ir de Capadocia a Tarso, o que usou Alexandre o grande para entrar a Cilicia e o que Pescenio Níxer fortificou contra Septimio Severo, que marchaba contra el dende Capadocia. Pero o paso principal, entre Laranda e as Portas Cilicias, que é mencionado por Xenofonte foi usado noutras ocasións: Ciro o Novo utilizouno cando foi de Iconium a Licaonia por este paso acompañado da raíña de Cilicia, Epiaxa, á que enviou por este paso cunha escolta; e é o paso de mellor acceso para Solos, Pompeiópolis e Tarso. A parte máis cha é a rexión entre o Saros e o Píramo e chamábase Aleion en grego. Os ríos principais serían o Cidno, o Saro (hoxe Sihun) e o Piramo (Jihun). É preciso mencionar as cidades de Adana, Mopsuestia e Anazarbe.
Manuel López Rodríguez (1946)
Participación na vida pública
En 2010 doou a súa colección particular de libros e revistas sobre fotografía á Deputación da Coruña e en marzo de 2011, inaugurouse a Sala bibliográfica e documental "Manuel López" composta por máis de 5.000 volumes e que posiblemente constitúen unha das coleccións especializadas en fotografía máis importantes do país. Está previsto que acolla un programa permanente de actividades en torno á difusión popular da cultura fotográfica.
Cilicia
Historia
Heródoto di que a rexión foi poboada polos Hipakeis que colleron o nome de cilicios por Cilix, fillo de Axenor o fenicio. En realidade a rexión foi habitada desde moi antigamente e sobre o -2000 o reino de Kizzuwatna era un dominio hitita. Xa existían Tarso (Tarša) e Adana (Adanija). Príncipes hititas da casa real gobernaron o país co título de sacerdotes. Entón a rexión estaba poboada por xente de fala luvita. Sobre o final do imperio Hitita, a finais do século -XIII, formouse un reino chamado Tarhuntassa, cuxa capital estaba na rexión de Panfilia.
Manuel López Rodríguez (1946)
Exposición antolóxica
En 2006, inaugurou unha exposición antolóxica composta por un cento de fotografías de prensa da súa etapa profesional durante a transición española, xunto con outras fotografías máis recentes, e que leva por título ''Manuel López. Imágenes. (1966-2006)''. Entre as fotografías atópanse retratos de personalidades políticas e sociais do país, escenas da vida cotiá e sucesos de actualidade que experimentou en primeira persoa, como o intento de golpe de estado do 23-F, perpetrado por Antonio Tejero, a quen capturou, coa pistola na man, nunha das súas instantáneas. Para o catálogo da exposición, contou cun prólogo escrito por Felipe González, expresidente do goberno de España.
Cilicia
Historia
Ao final do século -XIII o debilitamento de Hatti obrigou a facer concesións ao rei de Tarhuntassa que se atribuíu o título de Rei de Hattusa. o rei hitita Suppiluliumas II afirma nunha inscrición ter devolto o reino de Tarhuntassa á obediencia, pero o reino sobreviviu e os seus reis continuáronse titulando reis de Hattusa ao igual que o fixeron os reis de Karkemish.
No século -X os asirios chamaron á rexión Que (Qu'e) ou Awariku (polo nome do seu rei), e tiña os seus propios reis dos que se coñece a Kateh (sobre a metade do século IX a.C.) e Kirri aínda dentro do mesmo século; máis ao oeste estaba o país de Hilakku, do que derivou Cilicia. Tiglatpileser III (-744--727) someteu Que e nomeou gobernadores, que residiron en Adana, pero á morte de Sargón II, como outros moitos territorios, recuperou a independencia coa anterior dinastía real (a dinastía Muksa, nas fontes fenicias Mpš, posibelmente o mitolóxico cilicio grego Mopsos). A rexión foi reconquistada por Asarhaddon (-680 - -669), pero Hilakku mantívose independente, e sobre finais do século VIII a.C. aparece como rei Ambarish e máis tarde, ao comezo do século seguinte, Sanduarris; ata que, debido aos ataques dos cimerios durante o reinado de Asurbanipal (-668 - -631), o reino pediu a protección asiria (sobre 670 a.C.), e baixo os asirios aparece como rei (metade do século -VII) Sanasarris.
O -612 os babilonios sublevados aliados aos medos ocuparon Nínive, e puxeron fin ao Imperio asirio que só subsistiu nalgúns lugares da parte occidental. É nesta época cando Que e Hilakku quedaron unidas baixo un mesmo poder real; os gregos chamaron ao título dos reis Syennesis e ao país Cilicia, derivado de Hilakku. Herodoto menciona a mediación do rei de Cilicia nun tratado de paz entre Aliates II de Lidia e Ciaxares de Media.
Época persa
O -547 ou -546 Ciro II o grande fixo campaña nas rexións próximas e someteu Lidia e seguramente tamén Cilicia. É posíbel que o rei (syennesis) de Cilicia, que se chamaba Appuwašou, quedase sometido a Persia na mesma campaña. O seguinte nome que se menciona como rei é Oromedonte (sábese só que foi o pai do seguinte rei). Sucedeuno o seu fillo, un rei mencionado como Syennesis II (xa que non se sabe o seu nome) que participou o -481 ao ataque persa a Atenas á fronte dalgunhas naves, e que a filla casou con Pixodaro, o líder de Caria. A súa capital era Tarso. Outro Syennesis (identificado como o III dos reis dos que só se coñece o título ) aparece no final do século V a.C. e participou na guerra civil entre Artaxerxes II de Persia e o seu irmán Ciro o mozo, que tiña a axuda dos mercenarios gregos, entre os que estaba Xenofonte. O syennesis foi forzado a aliarse con Ciro o mozo pola presenza das súas forzas no país, pero ao ser derrotado en Cunaxa o rei foi destronado e os seus territorios convertidos en satrapía. Xenofonte fala da raíña Epiaxa, pero non aclara se era a muller do rei, unha co-raíña, ou a rexente dun menor. Seguramente o rei deposto (como antes os seus antecesores) tiña Tarso como residencia, e alí había unha forza militar persa. Herodoto fala da IV satrapía (Cilicia) e di que o imposto que pagaba o reino era de 360 cabalos e 500 talentos de prata ao ano, dos que 140 talentos serían utilizados na cabalería de gornición no país e o resto ían ao tesouro real. Herodoto define os límites da satrapía e di que se estendía ao norte do Tauro ata o leste de Capadocia (o Éufrates era o límite entre Cilicia e Armenia), é dicir que a parte oriental de Capadocia pertencía á satrapía.
O primeiro sátrapa coñecido é Tirabazos que o foi do -384 ao -380; seguiu Farnabaces e despois Datames (a satrapía de Cilicia estendíase para Capadocia). O babilonio Mazeos (Mazdai) foi sátrapa do -361 ao -336, un longo período para un sátrapa. O -336 foi nomeado gobernador de Babilonia, onde estaba cando chegou Alexandre o grande. O seu sucesor en Cilicia foi Arsames, que foi derrotado por Alexandre o -333 o cal estivo un tempo en Tarso por causa dunha enfermidade e despois continuou a loita contra a xente de Cilicia nas montañas. Foi nomeado sátrapa Balacro, que o foi ata o -328 e loitou contra os montañeses sen moito éxito, e substituíuno Filoto. O -321 Pérdicas concedeu a satrapía de Cilicia e Capadocia a Eumenes, que entrou en Capadocia e o -319 Pérdicas enviou na súa axuda a Antígono (Antígono Monóftalmo), sátrapa de Frixia.
Despois da repartición de Triparadiso, boa parte de Cilicia quedou dentro da satrapía de Capadocia (o -320) e dentro do dominio de Antígono, quen a dominou desde o -316 e a conservou ata o -301 cando, derrotado en Ipsos, Seleuco I Nicátor e Tolomeo I Sóter se repartiron o país, quedándose o exipcio coas cidades da zona costeira e o seléucida o interior. Pleistarco foi nomeado sátrapa seléucida. Os exipcios conservaron as súas posesións (incluído durante a segunda guerra siria onde aínda as aumentaron) ata a quinta guerra siria (-202 - -198) cando a perderon en proveito dos seléucidas. A lingua luvita foi progresivamente substituída polo grego. Demetrio Poliorcetes dominouna do -298 ao -293 e despois Casandro ata o -285, pero serían máis ocupacións militares que dominacións.
Época romana
Cilicia foi doada a Antonio o -103 e este comezou a combater os piratas, pero o poder romano nunca se estableceu. O -92 Sila recibiu a provincia sen máis éxito que Antonio. O -80 e -79 Dolabella foi o gobernador de Cilicia, pero non se sabe que estivese nunca alí e todas as accións de Verres e Dolabella mencionadas por Cicerón serían en Licia, Panfilia, Psidia e Frixia. Os seléucidas perderon a rexión sobre o -83 ante Armenia, dominio que de feito non se estendeu a todas as rexións montañosas, xa seguramente en parte fóra do control seléucida, senón só a unha parte.
Os romanos fixeron algunha expedición contra os piratas (que mesmo ameazaran as custas italianas e moitas rexións do imperio) sen demasiado interese ata despois do -78. Entre o -78 e o -74 Publius Servilius Vatia foi enviado contra os piratas e loitou en Licia, Panfilia e en Córico en Cilicia e someteu unha parte da Cilicia occidental (polo que recibiu o sobrenome de Isáurico), pero a maior parte restou independente en mans dos piratas ou baixo dominio de Tigranes II de Armenia. O -69 aínda era un dominio armenio e seguramente tamén o -66. Gneo Pompeio foi nomeado o -67 comandante da guerra contra os piratas; foi el quen combateu aos piratas e estableceunos en cidades e lles deu terras (-67) e quen pacificou a Cilicia Traquea sobre o -66. Despois deste ano Tigranes foi aliado romano e renunciou formalmente a Siria (incluíndo Cilicia) Commagene, Osroene e Migdonia, que o -64 serían convertidas en provincia romana. Sobre o -65 os romanos dominaban na Cilicia cha. Entón organizouse a provincia con seis distritos:
Adeamis incluíu unha parte de Frixia, cos conventos xurídicos de Laodicea, de Apamea e de Synnada. Probabelmente foi na Cilicia Áspera onde o máis importante dos xefes locais foi recoñecido rei (Tarcondimoto I Filantonio). O -58 a illa de Chipre, tomada polos romanos a Exipto, foi incluída dentro dos límites da provincia, e aínda permanecía así cando Cicerón foi procónsul dela os anos -51 e -50. Marco Tulio Cicerón dirixiu a última campaña contra os piratas de Cilicia sobre o -50; Cicerón menciona aos habitantes de Cilicia que vivían nas montañas como Eleutercilicios e que tiñan capital en Pindenissos, e no seu tempo os habitantes da chaira xa estaban helenizados e a etnia cilicia coa súa lingua só se conservaba nas montañas e distritos afastados, como as rexións dos montes Amano, que Estrabón di que sempre tiveron varios reis ou xefes locais, que tiñan diversas prazas fortes e no seu tempo un deles impúxose ao outros e foi designado rei polos romanos, e que este rei se chamaba Tarcondimoto (que, como vimos era recoñecido rei desde aproximadamente o -64). Tarcondimoto I Filantonio foi rei de Cilicia (o título era "rei da alta Cilicia") do -64 ao -31. Tarcondimoto I E estivo con Pompeio na batalla de Farsalia, pero foi perdoado por César, e morreu loitando por Marco Antonio en Accio. A provincia dividiuse en oito conventos xurídicos:
Sobre o -47 César fixo algunha mudanza: Cibra foi incorporada á provincia de Asia coa maior parte de Psidia e Panfilia; tamén se cre que lle serían incorporados os conventos de Apamea e Synnada. O -41 Marco Antonio fixo rei a Polemón, que se fixo chamar Antonio Polemón (así aparece nas moedas), co título de sacerdote máximo dos Cennatios, dinastía da cidade sagrada dos Olbeis e Lalasseis (o nome Cennatios aparece nas moedas de Diocesarea, onde é titulada "metrópole" dos Cennatios; os Lalaseis son mencionados por Plinio e Tolomeo). O -36 Marco Antonio deu Chipre e Cilicia a Cleopatra (os reinos subsistiron como clientes de Exipto), e a Frixia oriental con Licaonia, Isauria e Psidia a Amintas, rei de Galacia. Augusto aínda a reduciu máis: reincorporou Cilicia Áspera (onde o reino de Tarcondimoto foi abolido) pero Chipre foi feita provincia separada e Panfilia, Isauria e Psidia despois da morte de Amintas xa non volveron, e serían constituídas en provincia separada, quedando unida Licaonia á nova provincia de Galacia (establecida á morte de Amintas). Cilicia quedou limitada ás Cilicias campestre e áspera.
Pasaran uns vinte anos do goberno de Cicerón ata que o poder romano se puido consolidar, xa que debido ás guerras civís non se puideron enviar nunca forzas militares suficientes. Finalmente, despois de Accio, púidose proceder a unha reorganización profunda: Cilicia e Chipre foron separadas de Exipto; o reino da alta Cilicia foi suprimindo, pero o -25, á morte de Amintas de Galacia, a Cilicia Traquea foi doada a Arquelao de Capadocia (que a posuíu por completo coa excepción de Seleucia, e que tivo por capital a illa de Eleusis, preto da desembocadura do río Lamo, á que se deu o nome de Sebaste en honor de Augusto), e despois, o -20, foi doada a administración dunha parte a título de rei a Tarcondimoto II Filopátor (fillo de Tarcodimoto I) porque era unha rexión difícil de gobernar. Tamén se consolidou nestes anos unha dinastía nativa en Olbe (na montaña entre Solos e Cyinda), onde os reis se chamaron case todos Áiax e Teucro, porque dicían ser descendentes do mítico Áiax (fillo de Teucro); e tamén noutro lugar montañoso, talvez o país dos Cennatios que xa fora reino durante uns dez anos (-41 a -31). Tarcondimoto II foi rei ata o ano 17, en que morreu, xustamente ao mesmo ano en que morreu Arquelao (que desde o ano 15 estaba retido en Roma) e Capadocia foi feita provincia de Roma e Cilicia Aspera repartiuse entre esta provincia e a provincia de Siria (Cilicia Campestre e seguramente Isauria); un rei Arquelao dos Clites é mencionado como rei desta vila no reinado de Tiberio (iniciado o 14) e suponse ben que fose un rei diferente ao Arquelao de Capadocia, ben que fose un descendente (a familia de Arquelao conservaría un poder local) pero nada se pode afirmar con certeza. Os gobernadores de Siria combateron ás tribos montañesas, como por exemplo Lucio Vitelo, ,o ano 36, pero cada vez con menos dificultade.
No 41, Polemón foi nomeado rei de Cilicia (probabelmente outra vez na Cilicia Aspera) e conservou o reino ata o 72, cando Vespasiano reunificou Cilicia e converteuna en provincia imperial administrada por legados (legatus) co título de propretores, e na época de Caracala foi feita provincia consular; foi dividida en dúas partes por Diocleciano o 293 (a parte occidental montañosa converteuse en Isauria, da vila dos isaurios, e a chaira conservou o nome de Cilicia); despois do reinado de Constantino I o Grande, Cilicia foi dividida en dúas provincias: Cilicia Primeira (Cilicia Prima), con capital en Tarso, baixo un cónsul; Cilicia Segunda (Cilicia Secunda), con capital en Anazarbe, baixo un praeses; e Isauria ou Cilicia Aspera (capital Seleucia) mantívose gobernada tamén por un praeses. Dentro de Cilicia había seis cidades libres, Tarso, Anazarbe (metrópoles desde o tempo de Caracalla), Córico, Mopsuetia, Seleucia no Calicadno (esta última foi parte do reino de Arquelao, pero foi separada del polo mesmo Augusto) e Agis. Selino, máis tarde chamada Traianópolis foi colonia romana. miniatura|350px|O reino armenio de Cilicia, 1199-1375.
Época armenia
No século VII converteuse en zona de fronteira entre os bizantinos e os árabes. Os árabes ocupárona sobre o 700, pero os bizantinos recuperárona na súa ofensiva do 965, que os levou a Alepo e máis lonxe. Entón establecéronse alí moitos armenios, ata o punto de que o país foi coñecido como a Armenia Menor ou a Pequena Armenia, e formáronse señoríos armenios que orixinaron un reino, que existiu ata o 1375. Desde entón pasou ao Imperio otomán.
Ao final da primeira guerra mundial (1918) foi ocupada polos franceses, que a administraron cinco anos ata que foi evacuada.
Chytridiomycota
Os Chytridiomycota constitúen unha división de organismos zoospóricos do reino Fungi (fungos), xeralmente chamados quitridios, cuxo nome deriva do grego χυτρίδιον, quitridios, que significa 'pequena ola', pola estrutura que contén as zoósporas non liberadas con forma de ola. Os quitridios son unha das liñaxes de fungos que primeiro diverxeron da liña principal, e a súa pertenza ao reino dos Fungi está demostrada polas súas paredes celulares de quitina, un flaxelo posterior a modo de látego, a súa nutrición por absorción, o uso de glicóxeno como composto no que se almacena enerxía e a síntese de lisina pola vía do ácido α-aminoadípico (AAA).
Os quitridios son saprobios, que degradan materiais resistentes como a quitina e a queratina e ás veces actúan como parasitos. Houbo un incremento significativo na investigación sobre quitridios desde o descubrimento de Batrachochytrium dendrobatidis, o axente causante da quitridiomicose.
Clasificación
As especies de Chytridiomycota foron tradicionalmente perfiladas e clasificadas baseándose no seu desenvolvemento, morfoloxía, substrato e métodos de descarga das zoósporas. Porén, os illamentos procedentes dunha soa espora (ou liñas isoxénicas) mostran moita variación en moitas destas características; así, estas características non se poden usar con fiabilidade para clasificar ou identificar especies. Actualmente, a taxonomía de Chytridiomycota está baseada en datos moleclares, ultrastrutura das zoósporas e algúns aspectos da morfoloxía do talo e desenvolvemento.
Nun sentido máis antigo e máis restrinxido (non usado aquí), o termo "quitridios" referíase só aos fungos da clase Chytridiomycetes. Aquí, o termo “quitridio” refírese a todos os membros de Chytridiomycota. Os quitridios foron tamén incluídos no antigo reino Protoctista, pero agora son clasificados de forma regular como fungos.
En clasificacións biolóxicas máis vellas, os quitridios, excepto a orde recentemente establecida dos Spizellomycetales, estaban situados na clase Phycomycetes dentro do subfilo Myxomycophyta do reino Fungi. Previamente, estaban situados nos Mastigomycotina como a clase Chytridiomycetes. As outras clases dos Mastigomycotina, os Hyphochytriomycetes e Oomycetes, foron retirados do grupo dos fungos para ser clasificados como pseudofungos heterocontos.
A clase Chytridiomycetes (quitridiomicetos) comprende unhas 750 especies de quitridios distribuídas en dez ordes e é a máis ampla da división. Outras clases de Chytridiomycota son os Monoblepharidomycetes, con dúas ordes, e os Hyaloraphidiomycetes cunha soa orde.
A filoxenia molecular e outras técnicas como a análise de ultraestrutura, incrementaron enormemente a comprensión da filoxenia dos quitridios, o que levou á formación de varios novos filos fúnxicos zoospóricos:
Ciclo de vida e plan corporal
miniatura|300px|Tipos de [[talo (talófitas)|talos de quitridios]] miniatura|Vídeo dun esporanxio de quitridio e zoósporas baixo o microscopio miniatura|Descarga de zoósporas de Phylctochytrium sp. Os Chytridiomycota son pouco comúns entre os fungos porque se reproducen con zoósporas. Na maioría dos membros de Chytridiomycetes non se coñece a reprodución sexual. A reprodución asexual ocorre por liberación de zoósporas presumiblemente derivadas dunha mitose.
Na minoría de especies de Chytridomycetes nos que se describiu a reprodución sexual, esta ocorre por diversos métodos. Acéptase xeralmente que o cigoto resultante forma unha espora en repouso, que funciona como un medio de sobrevivir a condicións adversas. Nalgúns membros, a reprodución sexual conséguese por fusión de isogametos (gametos do mesmo tamaño e forma). Este grupo inclúe o importante patóxeno de plantas Synchytrium. Algúns parasitos de algas practican a oogamia: un gameto masculino móbil adhirese a unha estrutura non móbil que contén o gameto feminino. Noutro grupo, dous talos producen tubos que se fusionan e permiten que os gametos se encontren e fusionen. No último grupo, rizoides de cepas compatibles encóntranse e fusiónanse. Ambos os núcleos migran fóra do zoosporanxio e nos rizoides que se uniron, onde se fusionan. O cigoto resultante xermina dando unha espora en repouso.
A reprodución sexual é común e ben coñecida entre os membros de Monoblepharidomycetes. Tipicamente, estes quitridios practican unha versión da oogamia: o macho é móbil e a femia é estacionaria. Este é o primeiro caso de oogamia no reino dos fungos. Sendo breve, os monoblefaridomicetos forman oogonias, que dan lugar a ovos, e anteridios, que orixinan os gametos masculinos. Unha vez fecundado, o cigoto formado pode converterse nunha oóspora móbil ou enquistada, que, finalmente, se converte nunha espora en repouso que despois xerminará dando lugar a novos zoosporanxios.
As zoósporas, unha vez liberadas das esporas en repouso xerminadas, buscan un substrato axeitado para crecer facendo uso da quimiotaxe ou fototaxe. Algunhas especies enquístanse e xerminan directamente sobre o substrato; outras enquístanse e xerminan a unha curta distancia. Unha vez xerminadas, os enzimas liberados da zoóspora empezan a degradar o substrato e utilizano para producir un novo talo. Os talos son cenocíticos e non adoitan formar un verdadeiro micelio (no seu lugar forman rizoides).
Os quitridios teñen diferentes padróns de crecemento. Algúns son holocárpicos, o que significa que só producen un zoosporanxio e zoósporas. Outros son eucárpicos, o que significa que producen outras estruturas, como rizoides, ademais de zoosporanxios e zoósporas. Algúns quitridios son monocéntricos, o que significa que unha soa espora dá lugar a un só zoosporanxio. Outros son policéntricos, o que significa qe unha zoóspora dá lugar a moitos zoosporanxios conectados por un rizomicelio. Os rizoides non teñen núcleos, mentres que os rizomicelios poden telos.
O crecemento continúa ata que un novo lote de zoósporas está listo para liberarse. Os quitridios teñen un conxunto diverso de mecanismos de liberación que poden adscribirse a dúas grandes categorías: operculados e inoperculados. A descaga dos operculados implica a separación completa ou incompleta dunha estrutura similar a unha tapa, chamada opérculo, que permite que as zoósporas saian do esporanxio. Os quitridios inoperculados liberan as súas zoósporas a través de poros, fendas ou papilas.
Hábitats
Os quitridios son fungos acuáticos, aínda que os que viven na rede de espazos capilares que hai arredor das partícula que forman os solos son normalmente considerados terestres. A zoóspora é principalmente un medio de explorar exhaustivamene un pequeno volume de auga buscando un substrato axeitado en vez de servir como un medio para a dispersión a longa distancia.
Os quitridios illáronse de diversos hábitats acuáticos, incluíndo turba, pantanos, ríos, lagoas, fontes e canles, e en hábitats terrestres, como os solos ácidos, alcalinos ou solos de bosques temperados ou de selvas, así como solos árticos e antárticos. Isto levou a pensar que moitas especies de quitridios están por todas partes e son cosmopolitas. Porén, recentes traballos taxonómicos demostraron que estas morfoespecies cosmopolitas agochan unha diversidade críptica a niveis xenéticos e ultraestruturais. Pensouse primeiramente que os quitridios acuáticos (e outras especies de fungos zoospóricos) eran principalmenre activos en outono, inverno e primavera. Porén, recentes inventarios moleculares de lagos durante o verán indican que os quitridios son unha parte activa e diversa da comunidade microbiana eucariota.
Un dos ambientes terrestres menos esperado onde os quitridios prosperan son os solos periglaciais. A poboación de especies de Chytridiomycota pode sobevivir mesmo se nesas rexións conxeladas están ausentes as plantas debido á gran cantidade de auga no solo periglacial e o pole que trae o vento desde o límite onde crecen as árbores.
Macron
O macron ( ¯ ) é un sinal diacrítico que se coloca sobre unha vogal ou en ocasións sobre ou baixo unha consoante. O seu nome procede do grego makron, forma neutra de makros (longo). O signo oposto é o breve ( ˘ ).
Uso en poesía
Na métrica grecolatina e en descricións da métrica doutras literaturas o macron emprégase para indicar a sílaba tónica.
Chytridiomycota
Batrachochytrium dendrobatidis
miniatura|Ra morta con signos de quitridiomicose por B. dendrobatidis. miniatura|Ciclo vital de Batrachochytrium dendrobatidis. miniatura|Esporanxio e zoóspora do fungo quitridio B. dendrobatidis visto con [[microscopio electónico de varrido.]]
Macron
Usos non lingüísticos
En Matemáticas o macron (ou en ocasións o trazo alto) emprégase con distintos significados:
Chytridiomycota
Batrachochytrium dendrobatidis
O quitridio Batrachochytrium dendrobatidis é o causante da quitridiomicose, unha doenza que afecta a anfibios. A doenza foi descuberta en 1998 en Australia e Panamá, mata anfibios en grandes cantidades e suxeriuse que é a causa do declive nas poboacións de anfibios en todo o mundo. Por exemplo, os gromos do fungo son responsables de matar gran parte da poboación do sapo Nectophrynoides asperginis no seu hábitat nativo de Tanzania, e da extinción do Incilius periglenes en 1989 en Costa Rica. A quitridiomicose foi tamén implicada na probable extinción de Rheobatrachus silus, que se viu por última vez na natureza en 1981, e de Rheobatrachus eungellensis, rexistrado na natureza por última vez en 1985. O proceso que leva á mortalidade das ras pénsase que é a perda de ións esenciais a través de poros que se forman nas células da pel durante a replicación do quitridio parasito.
Macron
Macron inferior
Algunhas linguas empregan un símbolo análogo ao macron, pero situado por baixo da letra. Este símbolo diferénciase do trazo baixo en que este último se converte nunha liña se hai varios seguidos: (macron inferior), pero  (trazo baixo).
Chytridiomycota
Batrachochytrium dendrobatidis
Investigacións recentes revelaron que elevando lixeiramente os niveis de sal podería curarse a quitridiomicose nalgunhas especies de ras australianas, aínda que se necesita realizar máis experimentación.
Outros parasitos
miniatura|Ciclo vital de [[Synchytrium endobioticum na pataca.]] miniatura|[[Synchytrium endobioticum en patacas.]] Os quitridios infectan principalmente algas e outros microbios eucariotas e procariotas. A infección pode ser tan grave que controla a produción primaria nun lago. Suxeriuse que os quitridios parasitos teñen un grande efecto sobre as cadeas alimenticias de lagos e lagoas. Os quitridios poden tamén infectar especies de plantas; por exemplo, Synchytrium endobioticum é un importante patóxeno das patacas.
Saprobios
Considérase que a función ecolóxica máis importante dos quitridios é a descomposición orgánica. Estes organismos omnipresentes e cosmopolitas son responsables da descomposición de material resistente, como o pole, celulosa, quitina e queratina. Hai tamén quitidios que viven e crecen sobre o pole adherindo a el estruturas parecidas a fíos, chamadas rizoides. Isto ocorre principalmente durante a reprodución sexual porque as zoósporas que quedan adheridas ao pole reprodúcense continuamente e forman novos quitridios que quedan pegados a outros grans de pole buscando nutrientes. Esta colonización do pole ocorre durante a primavera cando os corpos de auga acumulan pole que cae das árbores e outras plantas.
Rexistro fósil
Os fósiles máis antigos coñecidos de quitridios son os do chert de Rhynie de Escocia, un lagerstätte de idade devoniana no que se conservaron plantas e fungos. Entre os microfósiles hai quitridios conservados como parasitos de rhyniofitas. Estes fósiles lembran moito o moderno xénero Allomyces. Restos de quitridios holocárpicos atopáronse en cherts en Combres no centro de Francia que datan do Viseano tardío (Carbonífero). Estes restos encontráronse xunto con restos eucárpicos e son de natureza ambigua, aínda que se pensa que son quitridios. Outros fósiles similares a quitridios atopáronse en cherts do Pennsilvaniano superior na cunca de Saint-Etienne en Francia, que datan entre hai 300 e 350 millóns de anos.
Live from Camp X-Ray
Live from Camp X-Ray é o sétimo álbum de estudio da banda estadounidense de punk rock Rocket from the Crypt, editado o 22 de outubro do 2002 a través do selo Vagrant Records. Trátase do derradeiro álbum de estudio da banda, xa que se separarían en Halloween do 2005. Ao contrario do que suxire o seu título, non se trata dun álbum ao vivo.
Aínda que polo xeral o álbum tivo boas críticas, moitos consumidores foron confundidos polo título e asumiron que se trataba dun disco ao vivo. O título realmente fai referencia ao Camp X-Ray, as instalacións de detención temporal situadas na base estadounidense de Guantánamo. Algúns seareiros e críticos expresaron a súa desconformidade coa lonxitude do disco, afirmando que 26 minutos de reprodución non era suficiente para un álbum completo, e que agardaban un traballo máis creativo por parte da banda. Nesa época, porén, os membros do grupo estraban traballando intensamente noutros proxectos (sobre todo o vocalista e guitarrista John Reis, que estaba ao mesmo tempo tocando en Hot Snakes e Sultans e dirixindo o selo Swami Records), e non estaban tan involucrados creativamente en Rocket from the Crypt como no pasado.
Atlético Mancha Real
O Atlético Mancha Real é un club de fútbol español da localidade de Mancha Real, na provincia de Xaén. Foi fundado en 1984 e actualmente xoga no grupo 9 da Terceira División Española.
Historia
Antes de que se fundase a Atlético Mancha Real no ano 1984, en Mancha Real tamén houbo diversos equipos que representaron á localidade a nivel futbolístico, o Imperio Azul foi un deles.
O 4 de agosto de 1984 rubricouse o documento notarial que fundaba oficialmente o Atlético Mancha Real como asociación deportiva. Lorenzo Araque Pareja, en calidade de presidente, Antonio José Beltrán Guzmán, como vicepresidente, Pedro Fuentes Olmo, como secretario, José Jiménez Quesada, como tesoureiro, e Diego Blanca Moreno, como vogal, formaron a primeira xunta directiva do club. Naquel entón tamén quedaron redactados os estatutos que actualmente rexen o club.
O 29 de maio de 2016 a Atlético Mancha Real consegue o primeiro ascenso a Segunda División B da súa historia tras vencer ao Zamora CF cun global de 5-1 a favor na eliminatoria de campións, tras quedar campión do grupo IX de Terceira División esa tempada.
Estadio
O equipo xoga os seus partidos no Estadio Polideportivo Municipal de La Juventud, con capacidade para 1.500 espectadores. O terreo de xogo é de céspede artificial.
Rorís, Borrifáns, Oza-Cesuras
Rorís é un lugar da parroquia de Borrifáns no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 9 habitantes (6 homes e 3 mulleres).
Rorís
O topónimo Rorís pode referirse a varios lugares de Galicia:
Aculco
Aculco é un concello do norte no Estado de México, en México. Limita ao norte co estado de Querétaro e o concello de Polotitlán, ao sur con Acambay e Timilpan, ao leste con Jilotepec e ao oeste co estado de Querétaro. Abrangue unha superficie de 453,26 km², e a súa poboación era de 44 823 habitantes no ano 2010. A cabeceira municipal é Aculco de Espinoza.