cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Interlingue
IALA, interlingua e cambio de nome a interlingue
En 1945, a IALA anunciou que planeaba crear a súa propia linguaxe e mostrou catro posibles versións baixo consideración, todas as cales eran naturalistas en lugar de esquemáticas. Os occidentalistas estaban en xeral compracidos de que a IALA decidise crear unha linguaxe de natuTexto en cursivareza tan similar ao occidental, véndoo como unha asociación crible que daba peso ao seu argumento de que un idioma auxiliar debería proceder do estudo dos idiomas naturais en lugar de tentar encaixar nun sistema artificial. Ric Berger foi particularmente positivo ao describir o idioma que a IALA estaba a crear como unha vitoria para a "escola natural" ("Li naturalitá esset victoriosi!")​ e "case o mesmo idioma" en 1948 .​ Con todo, aínda tiña reservas, dubidando de que un proxecto cun aspecto e unha estrutura tan similares sería capaz de "provocar repentinamente a caída dos prexuízos [contra as linguas planificadas] e crear a unidade entre os partidarios das linguas internacionais". ​ Tamén temía que simplemente podería "dispersar aos partidarios do idioma natural sen nada que mostrar" despois de que o occidental crease "unidade na escola naturalista" durante tanto tempo. ​
Aínda que os dous idiomas tiñan un vocabulario idéntico nun 90 por cento ​ sen ter en conta as diferenzas ortográficas (por exemplo, con filosofie e philosophia consideradas a mesma palabra), estrutural e derivacionalmente eran moi diferentes. A Regra de De Wahl no occidental eliminara na súa maioría os verbos latinos de dobre raíz (verbos como actuar: ager, act- ou enviar: mitter, miss-), mentres que o interlingua simplemente aceptábaos como parte integrante dun sistema naturalista. ​ Os idiomas de control (italiano, español e/ou portugués, francés, inglés) utilizados polo interlingua para formar o seu vocabulario na súa maioría requiren que unha palabra elixible se atope en tres idiomas de orixe (a "regra de tres"), ​ o que entraría en conflito co substrato xermánico do occidental e varias outras palabras que serían, por definición, inelixibles nun idioma unificado que retivese a metodoloxía do interlingua. A aceptación de palabras occidentais como mann, strax, old e sestra (Interlingua: viro, inmediatamente, vetere, soror) no interlingua só podería facerse eliminando os idiomas de control, o núcleo mesmo da metodoloxía do interlingua para determinar o seu vocabulario. O interlingua tamén permitía conxugacións verbais irregulares opcionais como so, son e sia como primeira persoa do singular, terceira persoa do plural e subxuntivo de esser, o verbo 'ser'.
O occidental tamén se estaba recuperando da guerra. Cosmoglotta continuou informando ata 1946 sobre quen sobreviviran á guerra, quen deles estaban listos para participar novamente e quen aínda estaban fóra de contacto. A revista viuse afectada financeiramente os custos de impresión inflados da posguerra e a súa incapacidade para cobrar pagos de certos países, en marcado contraste coa ben financiada​ IALA con sede en Nova York.
A política internacional foi outra dificultade para os occidentalistas despois da guerra. O comezo da Guerra Fría creou unha situación particularmente incómoda para a Occidental-Union,  ​ cuxo nomee lamentablemente coincidía co dunha liga política antirrusa; os occidentalistas suízos crían que esa era a razón pola que se interceptaron todas as cartas de De Wahl desde Talín. De Wahl permaneceu inconsciente dos desenvolvementos no idioma e a proposta polo resto da súa vida .​ A principios de 1948 os occidentalistas checoslovacos comezaran a solicitar un novo nome que lles permitise continuar coas súas actividades lingüísticas sen sospeitas, propoñendo o nome de Interal (International auxiliari lingue), ao que o sindicato respondeu que o termo Interlingue sería máis apropiado e que eran libres de introducir o idioma como " Interlingue (Occidental)", ou mesmo eliminar a mención de Occidental entre paréntese se así o desexaban. ​ Ric Berger comezou a avogar por un cambio de nome de Occidental a Interlingue en 1948 que tamén esperaba que axudaría nunha fusión entre os dous idiomas. A votación oficial sobre o cambio de nome a Interlingue tivo lugar no pleno de Occidental Union en 1949 e foi aprobada cun apoio do 91 por cento, o que fixo que o nome oficial Interlingue, con Interlingue (Occidental) tamén permitido, a partir de setembro de 1949.
O debut do Interlingua en 1951 debilitou ao interlingue-occidental, que ata entón non fora cuestionado no campo dos idiomas auxiliares planificados naturalistas. A percepción de Vĕra Barandovská-Frank sobre a situación nese momento foi a seguinte (traducido do esperanto):
André Martinet, o penúltimo director da IALA, fixo observacións similares ás de Matejka. Confesou que a súa variante preferida da interlingua era a máis próxima ao interlingue que a oficializada por Gode. Nestas circunstancias, os esforzos de Ric Berger para trasladar a todos os usuarios do interlingue en masa ao interlingua de IALA foi un shock. A súa herexía causou dúbidas e interrupcións nos círculos do interlingue, especialmente despois de que se involucrou na publicación de "Revista de Interlingua". Demostrouse que a idea anterior dunha fusión natural de ambos os idiomas non era realista, e o novo idioma converteuse nun rival.
Don Harlow resumiu de maneira semellante o ano 1951 para o occidental:
Estancamento e rexurdimento
Aínda que a migración de tantos usuarios ao interlingua debilitara gravemente ao interlingue, a consecuente caída da actividade foi gradual e produciuse durante décadas ​ Cosmoglotta B deixou de publicarse despois de 1950 e a frecuencia de Cosmoglotta A comezou a diminuír gradualmente: unha vez cada dous meses desde 1952 e logo unha vez por trimestre desde 1963. . Outros boletíns en Interlingue seguiron aparecendo durante este tempo, como Cive del Munde (Suíza), Voce de Praha (Checoslovaquia), Sved Interlinguist (Suecia), International Memorandum (Reino Unido), Interlinguistic Novas (Francia), Jurnale Scolari International (Francia), Bulletine Pedagogic International (Francia), Super li Frontieras (Francia), Interlingue-Postillon (1958, Alemaña), Novas de Oriente (1958, Xapón), Amicitie european (1959, Suíza), Teorie e practica (Suíza-Checoslovaquia, 1967), e Novas in Interlingue (Checoslovaquia, 1971). Barandovská-Frank cre que a diminución do interese en Occidental-Interlingue produciuse en conxunto co envellecemento da xeración que primeiro sentiu atraída por outros idiomas planificados (traducidos do esperanto):
A actividade no interlingue alcanzou o seu punto máis baixo durante a década de 1980 e principios da de 1990, cando a publicación de Cosmoglotta cesou durante algúns anos. Mentres que o número 269 publicouse en 1972 despois de publicar unha vez por tempada entre 1963, ​ o número 289 non se alcanzou ata o verán de 2000​ para unha media de menos dun número por ano. Segundo Harlow, "en 1985, o último periódico de Occidental, Cosmoglotta, deixou de publicarse, e dise que o seu editor, Adrian Pilgrim, describiu ao occidental como un "idioma morto". Unha década máis tarde, un documental en 1994 por Steve Hawley e Steyger sobre idiomas planificados presentou ao falante do interlingue Donald Gasper como "un dos últimos falantes que quedaban do idioma occidental".
Como foi o caso doutros idiomas planificados, a chegada de Internet estimulou o renacemento do occidental​. No ano 1999 o fundouse o primeiro Yahoo! Group en occidental, Cosmoglotta comezara a publicar de maneira intermitente novamente e o idioma converteuse nun tema de discusión na literatura sobre idiomas auxiliares. ​ Un exemplo é The Esperanto Book publicado en 1995 por Harlow, quen escribiu que o occidental tiña unha énfase intencional nas formas europeas e que algúns dos seus principais seguidores adoptaron unha filosofía eurocéntrica, o que pode obstaculizar a súa difusión. Aínda así, a opinión oposta tamén era común na comunidade e o occidental gañou adeptos en moitas nacións, incluídas as nacións asiáticas. En 2004 aprobouse unha Wikipedia en interlingue. Nos últimos anos renováronse as reunións oficiais de falantes do idioma: unha en Ulm en 2013 ,​ outra en Múnic en 2014 con tres participantes​ e unha terceira en Ulm o ano seguinte con cinco.
A edición máis recente de Cosmoglotta é o volume 327, correspondente ao período de xaneiro a xuño de 2021.
O ano 2021 viu novos libros publicados en occidental, incluídas tres obras de Vicente Costalago: Li sercha in li castelle Dewahl e altri racontas, Antologie hispan ​ e Fabules, racontas e mites.
Filosofía
miniatura|Adhesivo de 1930 creado para salientar a lexibilidade a primeira vista: Li lingue quel vu comprende (A lingua que entendes) e Occidental propaga se self (Occidental promóvese a si mesmo). De Wahl aprendeu sobre as linguas artificiais cando oíu falar do volapük a Waldemar Rosenberger, un compañeiro de traballo do pai de De Wahl. ​ De Wahl terminou converténdose nun dos primeiros usuarios do esperanto, que descubriu en 1888 durante o seu período como volapükista e para o cal estaba compilando un dicionario de termos mariños. Rapidamente converteuse nun fervente partidario do esperanto durante varios anos, onde colaborou con Zamenhof nalgunhas partes do deseño do idioma ​ e traduciu unha das primeiras obras ao esperanto: "Princidino Mary", ​ publicado en 1889 orixinalmente baixo o nome de Princino Mary. Seguiu sendo esperantista ata 1894 cando fracasou a votación para reformar o esperanto. Nesta votación, de Wahl foi un dos dous que votaron nin polo esperanto sen cambios nin pola reforma proposta por Zamenhof, senón por unha reforma completamente nova. O occidental non se anunciaría ata 28 anos despois de que De Wahl abandonase o esperanto, un período no que pasou traballando con outros creadores de idiomas e tratando de desenvolver un sistema que combinase tanto naturalismo como regularidade. Esta combinación de naturalismo e regularidade converteríase nun dos vantaxes aos que se fai referencia con maior frecuencia na promoción do occidental despois da súa publicación.
Mentres desenvolvía o occidental, de Wahl traballou con Waldermar Rosenberger (Idiom Neutral), Julius Lott (Mundolingue) e Antoni Grabowski (latín moderno por un tempo, pero logo volveu ao esperanto). O método buscado por estes "partidarios do naturalismo" foi a destilación de palabras existentes nos seus partes para obter as raíces internacionais dentro delas, como naturalisation a nat-ur-al-is-ation, que logo se usaría noutras palabras para manter as palabras raíz ao mínimo mentres se mantén unha aparencia natural: precie (prezo), preciosi (precioso), apreciar (apreciar), apreciation (apreciación), apreciabil (apreciable), despreciar (depreciar), despreciation (depreciación). ​ A descomposición de palabras existentes deu lugar a un gran número de afixos. Por exemplo, tan só aqueles usados para formar substantivos que se refiren a un tipo de persoa son: -er- (molinero - molinero), -or- (redactor - redactor), -ari- (millionario - millonario), -on- (spion, espía), -ard (mentard, mentireiro), -astr- (poetastro, poetucho), -es (franceso, francés), -essa (reyessa, raíña). Segundo de Wahl sempre era preferible optar por un sufixo produtivo que forzar a formación de palabras novas de raíces completamente novas máis tarde. Ademais disto, a rega de de Wahl que se desenvolveu máis tarde permitiu unha derivación regular para os verbos latinos con dobre raíz.
A Delegación para a Adopción dunha Lingua Auxiliar Internacional, un corpo de académicos formado para estudar o problema dunha lingua internacional e que recomendou o esperanto con reformas (chegando á lingua coñecida como ido), ocorreu en 1907 antes de que se anunciase o occidental. de Wahl elixiu enviar un memorando de principios sobre o cal basear un idioma internacional, un memorando que chegou despois de que o comité xa se levantou. Louis Couturat, que xa estaba familiarizado con De Wahl e os seus colaboradores, só notouno de pasada. Os principios establecidos no memorando enuméranse nunha solicitude para que o comité declarase :
De Wahl publicou en 1922 unha modificación do principio de Otto Jespersen de que "é mellor o idioma internacional que en cada punto ofrece a maior facilidade ao maior número", ​ afirmando que o idioma internacional debe ser máis fácil para a maioría dos que o necesitan (lit. quen debe aplicalo), ​ ou noutras palabras, aqueles que o necesitan nas relacións internacionais. De Wahl cría que non sempre era necesario ter en conta o número de falantes, especialmente en áreas especializadas como a botánica, onde, por exemplo, o termo Oenethera biennis (un tipo de planta) debería implementarse sen cambios nun idioma internacional, mesmo se toda a poboación mundial de botánicos, os que máis están familiarizados coa palabra e probablemente os que a utilicen, non superase as 10.000 persoas.
Isto tamén implicaba que as palabras pertencentes a culturas particulares debían importarse sen modificacións, o que De Wahl cría que achegaba novas ideas de valor á cultura europea que se enfermou "" despois da Primeira guerra mundial. Citou os termos karma, kotau (kowtow), geisha e mahdí en 1924 como exemplos daqueles que non deben poñerse nun "corpiño vocálico"​ a través de terminacións obrigatorias (por exemplo, karmo, koŭ toŭou, gejŝou, madho en esperanto) cando se importan ao idioma internacional:
​
Nun artigo sobre o desenvolvemento futuro do idioma, De Wahl escribiu en 1927 que debido ao dominio europeo nas ciencias e outras áreas, o occidental requiría unha forma e unha derivación reconocibles para os europeos, pero que tamén debería estar equipado cunha estrutura gramatical capaz de tomar formas máis analíticas e non derivadas no futuro (como os equivalentes de "bake man" por panadeiro ou "wise way" por sabedoría) se as tendencias lingüísticas mundiais comezaron a mostrar preferencia por elas.
De Wahl cría que se debía manter un bo equilibrio entre a regularidade esquemática e o naturalismo nun idioma internacional, onde demasiado do primeiro pode ser conveniente para o aprendiz temperán pero detestable para un falante, e viceversa:
Aínda que o vocabulario era principalmente romance,  de Wahl optou por un gran substrato xermánico que considerou máis expresivo para o vocabulario técnico e material (self, ost (este), svimmar (nadar), moss (musgo), etc.), con léxico romance e grego máis apropiado na derivación de palabras internacionais (fémina por muller para formar feminin, can por can para formar canin (canino), etc.) así como concepcións mentais, corporais e naturais As linguas romances minoritarias como o ladino, o provenzal (occitano) e o catalán xunto cos crioulos foron importantes no desenvolvemento do occidental para de Wahl,  quen escribiu xa en 1912 que a súa lingua en desenvolvemento era máis similar ao provenzal que ao italiano ou ao español. ​ A revista suíza Der Landbote fixo un comentario similar ao revisar o idioma en 1945, comentando con humor que "ao ler os poucos exemplos de occidental dános a impresión dun catalán a medio aprender por un estranxeiro que non entende moito a gramática". ​
De Wahl salientou que a aparencia natural do occidental non implicaba unha importación por xunto de expresións e usos nacionais, e advertiu que facelo conduciría ao caos. Un dos seus artigos sobre este tema estaba dirixido a usuarios ingleses e franceses que, segundo el, vían incorrectamente ao occidental como unha mestura dos dous:
Alphonse Matejka escribiu en Cosmoglotta que De Wahl "sempre reivindicou un mínimo de autonomía para a súa lingua e loitou encarnizadamente contra todas as proposicións que pretendían aumentar o naturalismo da lingua só imitando cegamente as linguas romances, ou como dixo crudamente de Wahl nunha das súas cartas a min, 'imitando o francés ou o inglés".
O que o occidental favorecese a regularidade conduciu a un vocabulario que era reconocible pero diferente da norma internacional, como ínpossibil en lugar de impossibil (ín + poss + ibil), scientic (científico, de scient- ie + - ic), e descrition (descrición, de descri- r + - tion). Esta é unha das maiores diferenzas coa interlingua, que ten un vocabulario tomado dos chamados "prototipos" (o devanceiro común máis recente dos seus idiomas de orixe), mentres que o interlingue/occidental centrouse na derivación activa e espontánea. O vocabulario considerouse tecnicamente permisible mesmo se non coincidía coas formas doutros idiomas vivos, e estas palabras derivadas describíronse como "formas que os idiomas vivos haberían podido producir utilizando os seus propios medios".
Alfabeto
As letras pronúncianse como en galego, excepto:
Artigo
Como o inglés, o occidental ten un artigo determinado e outro indeterminado. O artigo determinado é li, e o indeterminado, un.
O final do artigo determinado pódese cambiar a lo (masculino), la (feminino), lu (neutro), lis (plural), los (masculino plural), e las (feminino plural). Destas formas, as máis comúns son lu e lis: lu é igual que o lo do español, como en Ne li aprension de un lingue es lu essential, ma su usation (O esencial dun idioma non é a súa aprendizaxe senón o seu uso) e lis úsase con palabras que son difíciles de escribir en plural como lis s (as eses).
Substantivos
O plural faise engadindo -s despois dunha vocal, ou -es despois da maioría de consoantes. Para evitar cambios de pronuncia e de acentuación, ás palabras que terminan en -c, -g e -m só se lles engade unha -s: un libre, du libres, un angul, tri angules, li tric, li trics, li plug, li plugs, li album, pluri albums, li tram, du trams.
Adverbios
O interlingue ten adverbios primarios e adverbios derivados. Os adverbios primarios non se xeran a partir doutras partes do discurso e, por tanto, non se forman usando terminacións especiais: tre (moi), semper (sempre), etc.
Os adverbios derivados fórmanse agregando o sufixo -men a un adxectivo (rapid = rápido, rapidmen = rapidamente), relacionado co francés - ment, a español -mente e outros. A terminación - men inspirouse no francés provenzal e falado (que non pronuncia a t en -ment) e elixiuse sobre -mente para evitar conflitos coa terminación do substantivo - ment e outros substantivos no idioma derivados do tempo pasado en -t .​ Os adxectivos poden usarse como adverbios cando o sentido é claro:​
Derivación
thumb|Un exemplo de derivación tomado da revista  Cosmoglotta. thumb| Diagrama de fluxo mostrando a derivación de nomes a partir de verbos usando a Regra de Wahl. A aplicación da regra de De Wahl aos verbos, e o uso de numerosos sufixos e prefixos, creouse para resolver as irregularidades coas que os creadores doutros proxectos lingüísticos anteriores ao occidental infestaran as súas obras. Estes víronse obrigados a elixir entre regularidade e formas antinaturais, ou irregularidade e formas naturais. A opinión predominante antes da súa aplicación era que as formas naturais debían sacrificarse co fin da regularidade, mentres que aqueles que optaban polo naturalismo víanse obrigados a admitir numerosas irregularidades ao facelo ( Idiom Neutral, por exemplo, tiña unha lista de 81 verbos con radicais especiais​ usados ao formar derivados), un paradoxo resumido por Louis Couturat en 1903 da seguinte maneira:
As regras creadas por de Wahl para resolver isto describíronse por primeira vez en 1909​ nas Discusións da Academia pro Interlingua de Peano e son as seguintes:
Unha vez aplicadas estas regras, o occidental quedou con seis opoñas excepción. Son:
Os sufixos agréganse á raíz verbal ou ao tema presente do verbo (o infinitivo menos - r). Un exemplo disto último é o sufijo - ment: move/r, move/ment (non movetment), experi/r, experi/ment (non experimentment) e -ntie (inglés -nce): tolera/r (tolerar), tolera/ntie, existe/r (existir), existe/ntie.
Literatura
A maioría dos textos literarios en occidental, tanto orixinais como traducidos, foron publicados en Cosmoglotta. Outros textos foron publicados na revista Helvetia, e outros, en menor cantidade, como libros.
A literatura en occidental pódese dividir en varios períodos:
As últimas obras literarias publicadas en occidental son:
Outros textos non literarios
Aínda que as principais obras escritas en occidental foron obras literarias, existen outras publicacións neste idioma que non se poderían cualificar como tales. É o caso de obras como:
Majuro
miniatura|300px|Costa da lagoa en Majuro, febreiro de 1973
Majuro (Marshalés: Mājro ; oficialmente en xaponés: マジュロ) é mencionada ás veces como a capital e a maior cidade da República das Illas Marshall. Tamén é un gran atol de coral de 64 illas no Océano Pacífico. Forma o distrito lexislativo de Ratak (Sunrise) Chain das illas Marshall. O atol ten unha superficie terrestre de 9´7 km² e encerra unha lagoa de 295 km². Do mesmo xeito que ocorre noutros atois nas Illas Marshall, Majuro está composto por estreitas masas de terra.
O principal núcleo de poboación son as comunidades de Delap-Uliga-Djarrit (DUD) localizadas no punto oriental do atol Majuro son a capital das Illas Marshall, está formado por tres motus contiguos e ten unha poboación de 20.301 persoas (2012). Majuro ten un porto, un distrito comercial e hoteis. Majuro ten un aeroporto internacional que voa a Hawai, Micronesia, Kiribati e Nauru, e serve aos destinos nacionais de todo o país.
Xeografía
É un atol coralino e ten unha superficie total de aproximadamente 304,2 km² cunha masa de terra de ao redor de 9,17 km² e unha lagoa duns 295,05 km². O atol consta de preto de 64 illas e a altura máxima é de só 13 m.s.m.. Só unhas poucas illas están habitadas, pero todo o atol ten ao redor de 30.000 habitantes, que representa case a metade da poboación do país. É popular a pesca deportiva, e os mergulladores son atraídos cara a esta área. As illas máis grandes son:
Illas Orientais
Illas Occidentais
A cidade
Mapa das Illas Marshall
Historia
Os humanos habitan o atol durante polo menos 2.000 anos.
O atol Majuro foi reclamado polo Imperio Alemán co resto das Illas Marshall en 1884, e os alemáns estableceron un posto comercial. Do mesmo xeito que co resto dos Marshalls, Majuro foi capturado pola Armada Imperial Xaponesa en 1914 durante a primeira guerra mundial e quedou baixo o Imperio do Xapón por mandato da Liga das Nacións en 1920. A illa pasou a formar parte do territorio xaponés de Nanyo, aínda que os xaponeses estableceron un goberno en Nanyo, os asuntos locais quedaron principalmente nas mans dos líderes locais tradicionais ata o comezo da segunda guerra mundial. thumb|right|A [[Quinta Frota dos Estados Unidos | Quinta Frota ancorada en Majuro, 1944]] O 30 de xaneiro de 1944, as tropas dos Estados Unidos invadiron o atol, pero descubriron que as forzas xaponesas evacuaran as fortificacións de Kwajalein e Enewetak aproximadamente un ano antes. Só quedaba un suboficial xaponés como coidador. Coa súa captura, aseguraron as illas. Isto deu á armada dos Estados Unidos un dos maiores ancoradoiros no Pacífico central. A lagoa converteuse nunha gran base naval de operacións e foi a maior e máis activa do mundo ata que a guerra se desprazou cara ao oeste cando substituíuse por Ulithi (Yap, Estados Federados de Micronesia).
Despois da Segunda Guerra Mundial, Majuro quedou baixo o control dos Estados Unidos como parte do Territorio en Fideicomiso das Illas do Pacífico. Suplantou ao Atol de Jaluit como o centro administrativo das Illas Marshall, un status que mantén despois da independencia das Illas Marshall en 1986.
The Fields of Athenry
The Fields of Athenry (Os campos de Athenry) é unha célebre canción popular irlandesa. Compúxoa na década de 1970 Pete St John, moi popular en Irlanda e noutros lugares, converteuse no himno oficial de organizacións, equipos deportivos e na canción característica da Gran fame irlandesa, tema do que trata a canción.
Difusión
En Irlanda, case todo o mundo coñece a canción, Danny Doyle, chegando aos primeiros postos da Irish Singles Chart, mais a versión máis famosa foi a de Paddy Reilly en 1983, existen versións tamén de Frank Patterson, Ronan Tynan, Brush Shiels, James Galway e Dropkick Murphys.
Militantes do movemento republicano irlandés ás veces cantan a música coa letra cambiada "Where once we watched the small free birds fly - oh baby, let the free birds fly / Our love was on the wing - Sinn Féin / We had dreams and songs to sing - IRA / It's so lonely round the Fields of Athenry. " A canción utilízase tamén moito no ámbito deportivo, cántase como coro nos estadios polos seareiros do Munster Rugby, London Irish e case todos os clubs de rugby irlandeses, pero tamén no fútbol polos afeccionados do Celtic FC, un equipo de Glasgow con fortes ligazóns coa Irlanda. Sectores unionistas de Irlanda do Norte adaptaron a música, mudando o refrán para Low lie, the fields of Ballynafeigh. "The Fields of Anfield Road" cántano en Inglaterra os seareiros do Liverpool FC, modificando o tema coa historia do club e do seu estadio. Os afeccionados do Rangers FC, históricos rivais do Celtic, cantan "A Father's advice", co mesmo motivo.
Sinopse
O texto da canción fala da gran fame irlandesa, e máis precisamente o da historia dun prisioneiro ficticio irlandés que a través das paredes dun presidio, escoitado a conversa dun home novo coa súa compañeira, fóra dos muros da cadea. O mozo vai ser transportado ao penal australiano da baía Botany por roubar comida para manter a súa familia, en situación de pobreza pola fame. O home probablemente vén de Athenry, como suxire o seu título e o refrán da canción, unha viliña no Condado de Galway que nese período sufriu terriblemente pola fame. O último verso narra a partida para o navío-cadea, que desaparece no horizonte diante dos ollos das mulleres, axiña como a última estrela da noite desaparece.
Clordiacepóxido
O clordiacepóxido é unha droga hipnótica derivada das benzodiacepinas. Posúe propiedades de sedación, ansiolise e relaxación muscular.
Historia
O clordiacepóxido foi a primeira benzodiacepina en ser sintetizada e disposta para a súa comercialización. Foi descuberta accidentalmente por Leo Sternbach a mediados dos 50, e comercializada por Roche Pharmaceuticals en 1960. Ten unha vida media de eliminación moderada a larga.
Sternbach desenvolvería máis tarde o diacepam, vendido por Roche dende 1963. Logo outras compañías desenvolverían moitas outras variedades desta droga.
A medida que as prescricións de benzodiacepinas foron en rápido ascenso a finais dos 60 e nos anos 70, o problema da dependencia a estas drogas comezou a xurdir. Porén, o clordiacepóxido é aínda un tratamento eficaz para os pacientes que sofren de cadros de ansiedade aguda. Aínda se produce e prescribe hoxe en día, xunto cunha ampla variedade de benzodiacepinas, todas con características similares.
Mecanismo de acción
Crese que o clordiacepóxido actúa sobre os receptores GABA tipo A, producindo un efecto inhibitorio similar á doutras benzodiacepinas.
O clordiacepóxido bloquea o aumento de actividade eléctrica cerebral proveniente da estimulación da formación reticular no tronco do encéfalo.
Indicacións
O clordiacepóxido indícase para o tratamento de:
Posoloxía
O clordiacepóxido está dispoñible en presentacións de 5 mg, 10 mg e 25 mg.
Efectos adversos
Os efectos adversos comúns do clordiacepóxido inclúen:
Contraindicacións
O uso do clordiacepóxido debe evitarse en persoas coas seguintes condicións:
Sobredose
A sobredose de clordiacepóxido é considerada unha emerxencia médica e require, polo xeral, a asistencia inmediata de persoal médico. O antídoto para unha sobredose de clordiacepóxido (como con calquera outra benzodiacepina) é o flumacenil.
Consideracións legais
Internacionalmente, o clordiacepóxido é unha droga en lista IV segundo o Convenio sobre substancias psicotrópicas.
Gegenschein
Gegenschein  (nome procedente do idioma alemán) é unha feble luminosidade do ceo nocturno na rexión da eclíptica visible na dirección oposta ó Sol. Foi descuberto polo astrónomo danés Theodor Brorsen no 1854.
Observación
O gegenschein é tan feble que non se pode ver se hai algo de luz de Lúa ou algo de polución lumínica, ou se aparece na veciñanza da Vía Láctea. O gegenschein aparece coma unha rexión oval suavemente resplandecente duns poucos graos de ancho e 10-15° de lonxitude, orientado ó longo do plano da eclíptica.
Explicación
Coma a luz zodiacal, o gegenschein é a luz do sol refractada polo po interplanetario. En particular, polo po que se atopa nos Puntos de Lagrange L4 e L5 do sistema Terra-Lúa. Coma a meirande parte do po interplanetario, parece estar xirando ó redor do Sol no plano eclíptico (zodíaco). A luz zodiacal vese na dirección do sol, ó solpor, mentres o gegenschein vese na dirección contraria. A intensidade do gegenschein é relativamente mellor cando:
Historia
O gegenschein foi descrito por primeira vez polo astrónomo e profesor xesuíta francés Esprit Pézenas (1692–1776) no 1730. Observacións posteriores feitas polo explorador alemán Alexander von Humboldt durante á súa viaxe por Suramérica entre os anos 1799 a 1803. Foi tamén Humboldt quen lle deu a este fenómeno o seu actual nome.
O astrónomo danés Theodor Brorsen publicou as primeiras investigación sobre o gegenschein no 1854. Tamén foi o primeiro en observar a luz zodiacal abranguía por completo o ceo, por que baixo condicións de observación case perfectas podíase ver unha feble ponte luminosa entre a luz zodiacal e o gegenschein. Ademais, Brorsen propuxo a correcta explicación do gegenschein (a refracción da luz no po interplanetario).
Maján
Maján é un concello español da provincia de Soria. A súa poboación é de 13 habitantes (INE 2012) e ocupa unha superficie de 30,39 km².
O Campo, Artes, Carballo
O Campo é unha aldea da parroquia de Artes no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Tiña 9 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE dos cales eran 2 homes e 7 mulleres.
Tin whistle
miniatura|250px|dereita|Varios estilos de tin whistle
No seu sentido máis estrito, a palabra inglesa whistle significa asubío en galego, mais para o caso tin whistle ou low whistle fai referencia a un dos máis famosos instrumentos de vento irlandeses e dos máis significativos na música celta.
Hoxe en día existen multitude de empresas dedicadas á elaboración de low e tin whistles en varios países. Hainos moi variados, en diferentes tonalidades (predominan os whistles afinados en re) e de diferente material: metal, bambú e incluso plástico.
Airoux
Airoux (Airós en occitano) é unha vila do departamento francés do Aude (rexión Languedoc-Rosellón) de 126 habitantes (1999). O lugar fai parte do distrito de Carcasona e da área urbana de Castelnaudary.
Xeografía
miniatura|Escudo da vila de Airoux A superficie de Airoux é de 5,5 km², a densidade de poboación é de 22,9 habitantes por km².
Demografía
A figura seguinte mostra a evolución da poboación (Fonte: INSEE).
O Regueiro, O Irixo
San Pedro do Regueiro é unha parroquia do concello do Irixo na comarca do Carballiño, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 57 habitantes, deles 28 eran homes e 29 eran mulleres, o que supón unha diminución de 3 habitantes en relación ao ano anterior, 2006. É limítrofe coa parroquia homónima do Regueiro do concello de Boborás.
O Regueiro na literatura popular
miniatura|esquerda|Vista de [[Cerdeira de Arriba, O Regueiro, O Irixo|Cerdeira de Arriba.]]
Universidade Laboral Crucero Baleares
A Universidade Laboral “Crucero Baleares”, da Coruña, foi un dos 21 grandes centros educativos que, coa denominación de Universidade Laboral, edificou o Ministerio de Traballo de España e que estaban sostidos polos mutualismos laborais. Inaugurada en 1964, foi o sexto destes grandes centros e o primeiro adicado ás profesións marítimo-pesqueiras, dentro do I Plan de Desenvolvemento Económico e Social. En 1981 converteuse en Centro de Ensinanzas Integradas.
Orixe e localización
As universidades laborais xorden da necesidade de atender a demanda de formación de persoal laboral para a industria do momento. A finalidade destes centros é a de dotar o traballador dunha completa formación humana, técnica e profesional, que lle permita desenvolver eficazmente a súa actividade laboral.
Para a súa localización elixiuse o lugar de Acea da Ama (O Burgo, Culleredo), debido á proximidade coa cidade da Coruña e á boa comunicación cos concellos limítrofes.
Para a súa edificación foi precisa a adquisición de terreos, por compravenda voluntaria ou por trámite normal de expropiación, por seren insuficientes para o volume da obra que cumpría executar os terreos cedidos polos seus propietarios.
A Deputación da Coruña, o día 26 de xuño de 1957, fixo a doazón de 50 ha á Caja de Compensación y Reaseguro diante do notario D. Manuel Otero Peón (protocolo número 1.027). A superficie construída foi de 25.000 metros cadrados. Para a súa localización elixiuse a zona máis protexida do terreo dispoñible e reservouse espazo suficiente para un posible aumento das edificacións ante futuras demandas docentes. Parte deste soar, en Acea de Ama, era unha lameira (unha mina de caolín), nunha ladeira moi húmida e cunha suave pendente cara ao sur, e era aquí onde había que darlle acomodo a un complexo educativo, residencial, deportivo e de servizos.
Proxecto e construción
O día 11 de agosto de 1960 fallouse o concurso de anteproxectos convocados para o seu deseño. O primeiro premio gañouno o proxecto presentado baixo o lema “El mar” e os autores eran os arquitectos Luis Laorga Gutiérrez e José López Zanón, coa colaboración do aparellador Manuel Otero. A eles encargóuselles a elaboración do proxecto definitivo.
A construción iniciouse en 1962 e foi realizada pola firma TERMAC, cun orzamento próximo aos sesenta millóns de pesetas. Prevíase unha capacidade de 300 alumnos internos e 500 externos.
A súa construción planificouse de acordo cos últimos avances e respectando a flexibilidade necesaria para facer posible a súa adaptación a futuros programas e esixencias pedagóxicas.
Construíronse edificios de planta baixa e de formas lixeiras, eludindo dentro do posible as escaleiras, coa finalidade de abaratar custos. Tamén se pensou na máxima concentración dos edificios para reducir os múltiples desprazamentos diarios.
A cimentación utilizada foi de tipo flotante, debido ás características pantanosas do terreo.
A estrutura no seu conxunto foi concibida en expansión horizontal, con predominio de planta baixa, xogando cos volumes e caídas de vertentes pregadas á topografía, enlazando e comunicando uns edificios con outros por medio de galerías cubertas despegadas do chan. Destacan os grandes muros de pedra coroados por beirados cubertos de formigón, que producen volumes de gran potencia. O problema das humidades resolveuse efectuando unha impermeabilización continua en material asfáltico, separando o piso do chan mediante unha cámara de aire.
Inauguración
Foi inaugurada o 12 de setembro de 1964, polo entón xefe do Estado Español, Francisco Franco. A denominación inicial de Universidad Laboral Crucero Baleares débese ao buque Baleares da Armada franquista afundido en 1936 durante a guerra civil española.
Instalacións
Accédese ás instalacións mediante unha gran praza de 3.500 m², nun extremo da cal se atopa un mastro de navío con aparello de 38 m de altura, alegoría e símbolo da modalidade marítimo-pesqueira que se imparte no centro. É unha réplica do mastro do buque Baleares. Nas súas instalacións hai catro partes ben diferenciadas segundo as súas funcións:
Internado
miniatura|esquerda|Entrada ao Colexio Atlántico
miniatura|Entrada ao Mare Nostrum O internado da Universidade Laboral ocupa gran parte do edificio; estaba dedicado só ao alumnado masculino. Nun principio constaba de tres colexios, independentes entre si pero comunicados por galerías cubertas, cuxos nomes eran "Arzobispo Gelmírez", "Méndez Núñez" e "Almirante Vierna", con cabida para 104 alumnos cada un, polo que a capacidade total deste centro era de 312 internos, 700 mediopensionistas e 300 externos. Cada edificio consta dunha planta baixa, distribuída en salas de xogos, de estudos, despachos etc., e dúas alturas onde se encontran os cuartos. Hai ademais outras zonas de servizos: comedor, cociñas, lavandería, enfermería, residencia de empregados e amplos patios para o esparexemento dos alumnos.
Nunha posterior ampliación cuadriplicouse a capacidade para acoller alumnos internos e cambiáronse os nomes dos colexios polos seguintes: "Atlántico", "Gran Sol", "Cantábrico" e " "Mare Nostrum". Estes nomes aínda se conservan na actualidade. Tamén se mantén a estrutura dos edificios tal e como foi proxectada, aínda que no seu interior se fixeron reformas para adaptar estas instalacións ás necesidade actuais.
Capela
Está cuberta por unha trama reticular con barras de aceiro que forman pirámides, dende cuxos vértices se proxecta a iluminación eléctrica. Tamén posúe vidreiras policromadas. O altar é un monólito horizontal de catro metros cun crucifixo e unha imaxe da Virxe do Carme, enriba dunha proa de barco que sobresae do muro. Esta imaxe é unha talla do século XVII. Actualmente parte desta capela está reconvertida en biblioteca escolar.
Instalacións deportivas
Este centro destaca polas súas instalacións deportivas e pola grande extensión de zonas verdes que o rodean. Dispón de campo de fútbol, pista de baloncesto, piscina cuberta e climatizada, polideportivo, ximnasio, pistas de atletismo, campo de rugby etc.
Unha gran parte dos terreos da antiga Universidade Laboral foron cedidos á Xunta de Galicia para a construción do Parque de Acea da Ama, xestionado por medio da Secretaría Xeral do Deporte.
Primeira ampliación
Segundo a prensa da época, no primeiro trimestre de 1967 saen a concurso as obras de ampliación das instalacións da Universidade Laboral, e a pretensión das autoridades era que no mes de outono estivesen rematadas as obras. miniatura|A enfermería na actualidade A ampliación adxudicouse á empresa Entrecanales y Tavora por un orzamento de 78.404.796,04 pesetas.
Aconsecuencia directa desta reforma foi a ampliación da capacidade da zona de residencias, que pasará de acoller 312 alumnos a 1.200. Tamén se ampliaron os talleres, as aulas e os servizos xerais (cociña, lavandería, enfermería, instalación deportivas, etc.).
Esta nova construción non seguiu a mesma regra de todo o complexo xa existente.
Modernización
Coa adaptación á nova Lei de Educación de 1970, no curso 1971-1972 instáuranse os estudos de bacharelato, o que supuxo a necesidade de ampliar as instalacións especialmente no que se refire a laboratorios, aulas e zona residencial. Segundo prensa da época concédese un presuposto extraordinario de 15 millóns de pesetas para levar a cabo a devandita modernización.
Carballal, Labrada, Abadín
Carballal é un lugar da parroquia de Labrada no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá. Tiña 7 habitantes en 2015 (2 homes e 5 mulleres) segundo datos do IGE. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2011 cando tiña 9 habitantes (3 homes e 6 mulleres).
Universidade Laboral Crucero Baleares
Modernización
Posteriormente, nos anos 90, fíxose outra remodelación de toda a residencia, por medio da cal se transformaron as habitacións e os baños, pasando de ter capacidade para catro ou seis alumnos e baños comúns, a ser dobres e co baño incorporado. miniatura|O hórreo da Laboral
Hórreo
O hórreo instalado nunha zona de parque do centro procede dunha doazón feita polo Concello de Culleredo en agradecemento á Universidade Laboral e ao Ministerio de Traballo pola cesión duns terreos para a construción dun colexio nacional de EXB. Este acto tivo lugar o 18 de agosto de 1973, presidido polo ministro de traballo Licinio de La Fuente.
Colexio de mediopensionistas: "Mariñas"
No curso 1973-1974 constitúese a Unidad Formativa de Alumnos Mediopensionistas e tamén a Asociación de Pais de Alumnos Mediopensionistas. Esta unidade recibiu nos cursos seguintes o nome de "Colexio Mariñas". A partir do curso 1975-1976 produciuse a incorporación do alumnado feminino nas aulas e, por tanto, tamén neste colexio.
O edificio consta de dúas plantas, dotado de aulas de estudos e servizos necesarios para atender a elevada demanda dos alumnos mediopensionistas. Os beneficiarios deste servizo reciben bolsas da Dirección Xeral de Promoción Social do Ministerio de Traballo, e son estudantes procedentes dos concellos limítrofes de Culleredo: Oleiros, Sada, Betanzos, Cambre, Carral, Arteixo, Cerceda, etc.
Na actualidade segue conservando o mesmo nome, pero a utilidade cambiou e a partir de 1989, cando pasou a ser zona de docencia con aulas e talleres nas cales se imparten as especialidades da rama marítimo-pesqueira.
Organigrama
Desde a inauguración ata a conversión en centro de ensinanzas integradas, a organización da Universidade Laboral tiña a seguinte estrutura:
Padroado
Estaba constituído por un presidente, catro vogais, un representante da xefatura agronómica, un representante da xefatura de industria, un representante do distrito universitario, sete representantes do mutualismo laboral, un representante das caixas de aforros benéficas, un representante da Subsecretaria da Mariña Mercante, dous representantes de libre designación e un secretario.
Persoal directivo
Estaba conformado por un reitor, un vicereitor-xefe de talleres, un secretario xeral, un administrador, un xefe de estudos e un director decano-xefe de residencias.
Reitores
Durante o primeiro curso (1964-1965) desempeñou o cargo de vicerreitor Eliseo Vigón Escobar. Os seguintes reitores foron os seguintes:
Ensinanzas
Os estudos que se podían realizar nas universidade laborais distribuíanse en dous grupos:
Tramitación
A procedencia dos alumnos abarcaba a totalidade do Estado español, pero os estudantes próximos á Universidade Laboral, excepto aqueles que fosen orfos, non podían acceder a estas bolsas. No mes de maio de cada ano convocábanse para o próximo curso nas universidades laborais; os interesados tiñan que poñerse en contacto con algún dos seguintes organismos, a través dos cales recibían a información: delegacións provinciais de mutualidades laborais; o Servizo Central de Universidades Laborais, do Ministerio de Traballo (Madrid); universidades laborais.
Concesión
Para o ingreso nestes centros necesitábase cumprir os seguintes requisitos: Neste senso, é de destacar a existencia dun informe que data de xaneiro de 1966 feito desde o Servizo de Extensión Cultural da Universidade Laboral no que se considera unha incongruencia que os fillos dos mariñeiros, por non ser estes mutualistas, non poidan concorrer como bolseiros a esta universidade a pesar da súa condición marítimo-pesqueira. No curso 1967-1968 resolveuse favorablemente este conflito e os fillos dos mariñeiros puideron estudar como alumnos bolseiros neste centro.
Actividades culturais
Nesta Institución sempre se valorou moito a ocupación do tempo libre tanto no aspecto cultural como no deportivo, partindo sempre da premisa de “dotar o alumnado dunha completa formación humana”. Así, no aspecto cultural cabe destacar: O Servizo de Extensión Cultural foi moi activo, xa que era desde onde se coordinaban as actividades culturais. Desde este departamento potenciouse a creación do Seminario de Estudos de Graduado Social, co seu plan de estudos correspondente e os requisitos necesarios para acceder á titulación (xaneiro de 1966).
Outro tipo de actividade que tiña moita repercusión era o de servizos á comunidade, cuxa finalidade era a de facer traballos que fosen visibles e tivesen repercusión de cara á comunidade, tanto dentro do centro como no exterior, xa que se facían actividades en varios concellos limítrofes. Así, por exemplo, no curso 1972-1973 fíxose limpeza do contorno e comezouse a construción dun estanque e no curso 1973-1974 fíxose unha plantación de 4.000 piñeiros nos terreos da laboral; limpeza e embelecemento das marxes da avenida Alfonso Molina, na entrada da Coruña, ou unha misión xuvenil en Miño a través da cal se iniciou un parque de marisqueo seguindo as directrices do Plan de Marisqueo de Galicia.
Actividades deportivas
O deporte foi sempre potenciado en todas as súas variedades: fútbol, baloncesto, balonmán, béisbol, rugby, voleibol, atletismo, hóckey sala e hóckey herba, tenis, etc. Tamén se potenciaron moito as actividades náutico-pesqueiras (cursos de natación, mergullo, pesca submarina, remo, etc.). Hai que destacar tamén a importancia que tiñan os xogos de mesa (tenis de mesa, tute, xadrez, parchís, etc.).
Os alumnos da Universidade Laboral acudían a todo tipo campionatos locais, galegos e estatais.
De todas estas actividades hai numerosa documentación gráfica recollida nas memorias dos distintos colexios.
Transformación en Centro de Ensinanzas integradas
En xullo de 1972 dáse o primeiro paso para a desaparición das universidades laborais como institucións autónomas. A súa normalización e integración no réxime académico da Lei Xeral de Educación foi o primeiro paso para a súa transformación definitiva.