cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karate
A pesar da enorme fragmentación, os moitos estilos buscan aínda seguir un modelo pedagóxico relativamente común. E neste ámbito, distínguese o simple practicante daquel estudoso dedicado, chamado karateka, porque este busca desenvolver disciplina, filosofía e ética, alén de só aprender os golpes. Aquel karateka que alcanza o grao de cinto negro chámase sensei. E os lugares de aprendizaxe son chamados dojo, sendo estes case sempre afiliados a algún estilo.
Antecedentes
No arquipélago de Okinawa, unha rexión localizada a medio camiño entre a China e o Xapón, na parte setentrional do Mar da China, xurdiu o Reino de Lequias. No proceso de xurdimento deste reino, entre os anos de 1322 e 1429, houbo un período denominado Sanzan jidai (三山 時代, período dos tres montes), cando que se debateron tres reinos polo control total da rexión: Hokuzan (北山, Monte setentrional), Chuzan (中山, Monte central) e Nanzan (南山, Monte meridional). Quen saíu vitorioso foi o Reino de Chuzan, que era o máis forte economicamente, inaugurando a primeira Dinastía Sho: Sho Hashi.
Porén, por causa da súa posición xeográfica, a rexión sempre despertou a cobiza da China e do Xapón, que non aforraron esforzos para estenderen as súas influencias (culturais e económicas).
Despois da unificación do reino, nun primeiro período, a China foi máis eficaz para conseguir os seus intereses e estender a súa influencia sobre a rexión, que se consolidou en varios aspectos, proxectándose dende a estrutura administrativa do país ata os costumes. Neste escenario, migraron ou simplemente chegaron ao país, de entre os diversos tipos de persoas, algúns practicantes e mestres de artes marciais. Por outro lado, aínda que existise forte influencia chinesa, a sociedade okinawana e a xaponesa posuían algúns puntos converxentes, coma era o caso de existiren en ambas unha caste de guerreiros: no Xapón, samurai; en Okinawa, peichin. Para estas clases sociais o seu modelo de vida esixía que desempeñasen certas funcións, sendo unha delas o perfeccionamento das suás habilidades de loita, que eran transmitidos basicamente dentro do clan ou da familia.
É correcto, por tanto, afirmar que houbo o troco de coñecementos, aínda que moi discreto, entre a poboación autóctona e os dominadores foráneos. Tal troco aconteceu para atender exactamente as necesidades e os intereses de ambos os grupos.
Entrementres, o dominio xaponés consolidouse cun duro golpe para o pobo okinawano cando, en 1609, o clan samurai de Satsuma, coa aprobación do emperador do Xapón, subxugou a rexión e engandiu ao imperio nipón o Reino de Lequias. Nesta invasión, os samurais encontraron pouca ou ningunha resistencia, porque, dadas as circunstancias, o rei local declarara que a vida era o máis importante tesouro e recomendou que a poboación das illas non protestase ou contestase a agresión estranxeira.
Trala invasión, Lequias aínda permanecera na situación de estado máis ou menos autónomo, pero, ao contrario do escenario anterior, baixo o control e a influencia do Xapón, que se tornaba paulatinamente preponderante, pois os samurais impuñan os seus propios pensamentos. Desta época, inclusive, data a introdución do estilo Jigen-ryu, de kenjutsu.
Mans de Okinawa
O momento exacto de aparición do karate pérdese no tempo e na mestura de lendas e relatos históricos. No ámbito das lendas, cóntase que certo samurai, chamado ora Minamoto no Tametomo, ora Chinzei Hachiro Tametomo, a mediados do século XII, despois da malograda sorte na Rebelión Hogen, procuraría refuxio en Okinawa. Durante a súa estadía na rexión, o samurai ensinaría técnicas de combate aos nobres locais e estas técnicas, ou polo menos parte delas, acabaron por evolucionar e se desenvolver nunha arte marcial, chamada tuidi e despois karate.
De forma distinta do que é o karate contemporáneo, o combate en mutō realízase con empurróns ao inicio e, despois, séguese con técnicas de derrubamento e luxación. Vencía aquel que derrubase ou sometese ao contrario. Era unha práctica cuxo principal obxectivo era o entretemento, mais que, segundo algúns autores e mestres, sería a semente do karate, que foi entón paulatinamente sendo moldeado e modificado so a influencia do boxeo chinés do Sur.
Algúns argumentan que o embrión sería unha lei que o Rei Sho Hashi, non moito despois da unificación do reino, promulgou e que prohibiu a posesión de calquera arma por parte da poboación civil, katana gari (刀狩), co obxectivo de conter eventuais sentimentos de revolta. Este acontecemento é de feito importante, mais non pode dar total sustentación a esta idea, porque a caste guerreira mantivo os seus privilexios e costumes, ata para poder continuar desempeñando as súas funcións no reino e perante a sociedade en xeral. Nin mesmo a restrición ao uso de armas imposta polos samurais de Satsuma foi ampla ata o punto de coutar as prerrogativas dos guerreiros de Okinawa, exactamente polos mesmos motivos, de que os nobres deberían continuar en súas funcións propias.
Sábese de certo que, a mediados do século XVII, xa estaba estabelecida unha arte marcial en Okinawa sen armas, coñecida como "te" ou "ti" (en uchinaguchi), adestrada polos nobres guerreiros, por causa das súas obrigas militares. A existencia desta arte marcial queda demostrada pola existencia, xa naquel período, de tres variantes máis ou menos semellantes mais diferenciadas, Naha-te, Tomari-te e Shuri-te, que se formaron respectivamente nas tres cidades que lles prestaron os nomes.
Os nobres do Reino de Lequias ensinaban artes marciais que empregaban armas ou non, nun modelo moi próximo do xaponés que eventualmente xerou escolas familiares. Foi tamén resultado deste modelo o desenvolvemento do kobudo, que era a denominación dos estilos, mais que acabou por designar só as técnicas de combate con armas. Ocorre, porén, que orixinalmente no kobudo de Okinawa a parte de loita sen armas era nomeada toshu (徒手), toshukuken (徒手空挙) ou toshujutsu (徒手術).
O que moi probabelmente sucedeu como consecuencia da prohibición de levar de armas foi que os nobres de Okinawa perfeccionaron o combate con armas, adaptando outros obxectos, coma o eku (remo), a tonfa e o nunchaku, que eran orixinalmente instrumentos de traballo, para manexo de muíño e debaga de grans e arroz. Nalgún momento do século XVII a loita desarmada pasou a ser chamada "Okinawa-te" ou "Uchinaadi" (沖縄手), que significa "man de Okinawa". Nesta época, xurdiu a figura de Matsu Higa, nobre local, que alcanzou moita sona a causa das súas habilidades en loita, algunhas das cales serían aprendidas de loitadores chineses de wushu. Crese que Sensei Higa fose, dentro de seu estilo propio, o primeiro a estabelecer un conxunto formal de técnicas e chamalo ti.
Nun proceso cultural e evolutivo asemellado ao que sucedía no resto do Xapón, os mestres guerreiros construían as súas técnicas e os seus instrumentos de guerra adaptados ás súas necesidades. Coma os samurais formaron o jujitsu, que era adecuado ás súas necesidades de loita desarmada e usando armadura, os peichin fixérono en Okinawa. Varios elementos entraron na composición daquilo que pasou a ser chamado Tode ou Todi (唐手, man chinesa), pois, nalgún momento do século XVIII ou entre os séculos XVII e XVIII, o que foi máis influente foron os estilos meridionais de chuan fa. En todo caso, pódese afirmar seguramente que no Reino de Lequias desenvolvíase un produto de formación eclética, polo que pode ser notado no establecemento dun código moral, moi próximo daqueles de orixe xaponesa, composto polos principios de compaixón, dedicación e perfeccionamento.
Na liñaxe do estilo Shuri-te, caracterizado polas posturas naturais e por movementos de desprazamento e de golpes en liña recta, seguíronse a sensei Higa, máis ou menos nunha secuencia de instrutor e alumno, os mestres Peichin Takahara, Kanga Sakukawa e Sokon Matsumura. Mestre Sakukawa, por suxestión de Peichin Takahara, foi aprender co chinés Kushanku, mestre de wushu e, despois, directamente naquel país.
Mentres tanto, en Tomari, o estilo da urbe adquiría unha característica máis acrobática. Os principais representantes da rexión foron os mestres Karyu Uku e Kishin Teryua, que deixarían a súa arte a Kosaku Matsumora. En Naha, o Ti evolucionaba nunha dirección diversa, con movemento de extrema contracción, golpes de curto alcance e perfeccionamento do corpo para recibir golpes e técnicas de respiración (ibuki).
So as mans de Sokon Matsumura, o todi pasou a ter un adestramento máis formalizado coa compilación dunha serie máis ou menos pechada de exercicios (kata) e, o máis importante, rompeuse a barreira das clases sociais. Con Matsumura, que formaba parte da elite guerreira e da corte do Rei Sho Ko e sucesores, o Todi, practicado polas clases traballadoras e polos guerreiros, pasou a ser unha arte militar recoñecida.
Por esa época, ficaron famosas, e case lendarias, as historias sobre as proezas dos guerreiros de Okinawa, coma un conto do mestre de Tomari-te, Kosaku Matsumora, que desarmado derrotou un samurai. Así, o Todi era coñecido tamén por shinpi tode (神秘 唐手, misteriosa man chinesa) ou reimyo tode (霊妙 唐手, milagrosa man chinesa).
Arte das mans baldeiras
Polo fin do século XIX, o adestramento de tode aínda era unha práctica restrinxida a poucos, basicamente pola súa orixe como disciplina dos nobres guerreiros, do mesmo xeito que sucedía ás artes marciais do resto do Xapón. Mesmo que existisen moitas semellanzas entre os estilos, o paradigma de transmisión era de mestre cara a un círculo estrito de alumnos.
Mentres tanto, o escenario político mudou por causa da anexión completa do Reino de Lequias polo Xapón, en 1875, transformando o vello reino na provincia de Okinawa. Porén, o que podería ser un revés tornouse nunha oportunidade, pois a política imperial determinou que a rexión debería ser incorporada definitivamente ao país, absorbendo a súa aristocracia e considerando a súa poboación como súbditos nativos do emperador. Este acontecemento, a pesar de non significar incorporación inmediata, polo menos formalmente eliminou as barreiras culturais que existían antes.
Nesas circunstancias, Anko Itosu, que aprendera artes marciais con Matsumura e tamén servira como secretario do rei de Okinawa, empezou a usar a súa influencia para tentar difundir o tode entre a poboación, porque el cría que a disciplina dos guerreiros podería ser un valioso instrumento de formación física, intelectual e cívica.
Dúas cousas dificultaban a aceptación e a difusión do tode: primeiro o seu nome, que facía alusión á China, e segundo o seu modelo de adestramento, que fora feito para atender as necesidades dos guerreiros locais.
Itosu adoptou medidas para eliminar estes atrancos. Logo, el coidou de empregar o nome que era utilizado polas vellas escolas, os kobudo, para designar as súas técnicas de loita sen armas. Desta maneira, non se escribía "Tode" (徒手) co logograma "to" (唐), cuxa acepción inmediata é á Dinastía Tang, senón co "to" (徒), "baleiro". Con isto, visábase diminuír as resistencias no resto do Xapón, porque calquera cousa conectada á China non era vista con bos ollos, por conta das tensións políticas que sempre existiron entre os dous países. Por outro lado, "tode" tamén era unha das denominacións do jujitsu, o que implicaba maior aproximación entre os guerreiros de Okinawa e do Xapón, ambos chamados bushi.
Canto ao método de adestramento vixente á época, a práctica común era a repetición continuada dos kata, ou sexa, o alumno debería repetir cada movemento das formas estabelecidas ata se tornaren movementos automáticos. O mestre xulgaba que este modelo non sería o máis adecuado, principalmente para os nenos. Entón, simplificou o adestramento a unidades fundamentais, os kihon, que son as técnicas comprendidas en si mesmas, unha puñada, unha desviación, unha postura, e compilou unha serie de kata chamada Pinan, con técnicas máis simples e que pasarían a formar a primeira serie de técnicas.
Esa mudanza resultou na diminución, ou eliminación nalgúns casos, de tácticas de loita, mais reforzou o carácter deportivo e en beneficio da saúde: deuse maior importancia á postura, mobilidade, flexibilidade, tensión, respiración e relaxación. Porén, a denominación karate (空手 tornouse coñecida e popular por causa do mestre Hanashiro Chomo, do estilo Shuri-te, que nunha publicación titulada "Karate Kumite" usouna en lugar da escrita co kanji "唐", que se refería máis á Dinastía Tang e a China.
Coiro, Mazaricos
Santa María de Coiro é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Mazaricos. Segundo o IGE en 2018 tiña 399 habitantes (190 homes e 209 mulleres) distribuídos en 13 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 710 habitantes.
Karate
Arte das mans baldeiras
A pesar dos esforzos feitos, o karate non era moi popular fóra de Okinawa. Non obstante, de modo fortuíto, houbo un acontecemento que axudou a tornar o karate coñecido fóra do Xapón. En 1898, Hawai foi anexado polos Estados Unidos e, en 1900, habitantes de Okinawa mudáronse cara alí.
O karate tornouse deporte oficial en 1902, que é o punto en que se perfecciona a transición de arte marcial a disciplina física, deixando ser visto só como medio de defensa persoal.
Como resultado de seu progreso, Anko Itosu cre ser posíbel exportar o karate cara o resto do Xapón e, no comezo do século XX, inténtao mais non consegue o éxito pretendido.
Paralelos a eses eventos, outro influente mestre, Kanryo Higashionna, promovía outras mudanzas. El desenvolvía un estilo particular que mesturaba técnicas suaves, como desvíos e proxeccións, coas técnicas contundentes. Foron discípulos seus Chojun Miyagi e Kenwa Mabuni. A exemplo do mestre Itosu, Higashionna conseguiu fomentar neles os valores que levaron ata as mudanzas futuras que tornarían o karate máis aceptábel no Xapón.
Tendo fama de ser un estilo de loita eficaz, fama que xa había moito corría polo Xapón, aínda era pouco coñecido. Non se sabía realmente moito desa loita que matou moitas persoas, sobre as súas características, fóra os practicantes de Okinawa e algúns poucos fóra dese círculo aínda pequeno e pechado.
Algúns factores contribuíron, mentres, na divulgación do karate. Un deses factores foi a mentalidade corrente da época que, mesmo co proceso de espallamento dos costumes occidentais iniciado coa Restauración Meiji, aínda era moi próxima á figura do guerreiro, non sendo raro o lance de desafíos a loitadores ou mesmo a unha casa, familia ou cidade. Non se pode esquecer, con todo, que iso non se deba por bravata senón por orgullo das súas tradicións e para homenaxear os seus mestres. Era común a práctica de dojo yaburi (desafío ao dojo).
Ao redor de 1906 chegou a Okinawa un practicante de jujitsu (ou de judo, segundo algunhas fontes) que desafiou a todos da illa a medir forzas con el, para probar que seu estilo era superior aos do Xapón e da rexión. No día da loita, posto que fose xa vello (con máis ou menos setenta anos), no medio de varios loitadores, o mestre Anko Itosu non quixo deixar sen resposta o convite e foi ver o desafiador, que interpelou o mestre, dicindo "que honra habería de gañar a un ancián?", mais mesmo así aceptou o combate co vello, por respecto a el. A loita foi decidida con só un golpe do ancián.
Talvez máis importante para a fama da eficiencia do karate foi un desafío que encarou o mestre Choki Motobu. Chegou ao Xapón un navío ruso, co loitador de sambo Kinteru, cun porte físico moi grande (case 2 m de altura) e capaz de fincar un cravo na madeira coas mans. O obxectivo do loitador era divulgar súa modalidade de loita e, para iso, facía demostracións públicas, que incluían proezas, coma enrodelar unha barra de ferro nos brazos e romper táboas. O loitador fixo un desafío a todo o país
Camiño das mans baldeiras
Os esforzos do mestre Itosu non tiveron os efectos anhelados, mais continuaron polas mans dos seus alumnos, que crearon outros estilos, máis novos e máis adecuados para divulgar a modalidade.
A nova xeración uniu forzas. O Mestre Kenwa Mabuni sistematizou os estilos Naha-te e Shuri-te nunha única vertente, a cal chamou Shito-ryu e pretende preservar as kata nas súas formas tradicionais. Mestre Choshin Chibana, á súa vez, compilou o seu coñecemento nunha escola chamada Kobayashi-ryu, que pretende preservar as exactas formas por el aprendidas dos famosos mestres Matsumura e Itosu.
O karate popularizouse no Xapón e introduciuse nas escolas secundarias antes da segunda guerra mundial.
Como moitas das artes marciais practicadas no Xapón, o karate fixo a súa transición cara o karate-do no inicio do século XX. O do en karate-do significa camiño, palabra que é análoga ao familiar concepto de tao. Como foi adoptado na moderna cultura xaponesa, o karate está imbuído de certos elementos do budismo zen, sendo a práctica do karate algunhas veces chamada “zen en movemento”. As clases frecuentemente comezan e terminan con curtos períodos de meditación. Tamén a repetición de movementos, executados no kata, é consistente coa meditación zen pretendendo maximizar o autocontrol, a atención, a forza e velocidade, mesmo en condicións adversas. Profesores de karate difiren moito na maneira en que recoñecen a influencia do zen nesta arte marcial.
A modernización e sistematización do karate no Xapón tamén incluíu a adopción do uniforme branco (dogi ou keikogi) e de cintos de cores indicadoras do estadio alcanzado polo alumno, ambos creados e popularizados por Jigoro Kano, fundador do judo.
Ética
O karate dende o seu nacemento, por estar relacionado coa caste guerreira, absorbeu principios morais. Eran necesarias normas de respecto e disciplina porque eran útiles no ambiente militar. Conforme evolucionaba o karate, un código de conduta tomaba forma paulatinamente. Aínda no século XVII, ou no XVIII, Peichin Takahara, que alén de guerreiro era relixioso, fixo asentar tres piares éticos. Eses tres principios son de inspiración taoísta, polo que xa naquel momento víase a disciplina militar como paradigma, un modo de vida, que podería ser usado para formar un cidadán mellor. O mestre Takahara enumerou:
Estilos
Por causa do seu proceso de desenvolvemento, que foi moi eclético e recibiu as máis diversas influencias, o karate nunca foi unha arte marcial uniforme, adestrada e ensinada dun xeito só. Mesmo cando non se trataba dun deporte dividido en varias escolas, xa se mostraba ramificado en tres estilos distinguidos, Naha-te, Tomari-te e Shuri-te, que son recoñecidos como os tres estilos clásicos e primordiais.
Para diferenciar un estilo doutro, o karate seguiu máis ou menos o modelo adoptado no resto do Xapón: cada estilo identifícase por un nome maila partícula ryu (流). Outro caso pode ocorrer cando se produce unha subdivisión, que pode darse co xurdimento dunha liñaxe que pregoa determinada marca diferencial. Nesta hipótese, ocorre a adición da partícula ha (派) mailo nome do estilo orixinal anteposto. Acontece, porén, que isto non é unha regra ríxida que todos seguen, pois pode haber unha liñaxe dun estilo que usa a partícula ryu, coma son os casos das varias escolas directamente orixinadas do estilo Shorin-ryu.
Unha última hipótese é a das entidades que usan o sufixo kan (館: edificio, casa), que poden ser un estilo ou unha simple liñaxe derivada. Moitas veces, orixínanse como tributos a mestres moi graduados e, algunhas veces, acaban transformándose en estilos propiamente ditos, como foi o caso do estilo Shotokan, que tamén é derivado do estilo Shorin.
No comezo do século XX, había en Okinawa xa unha variedade de estilos de karate, que xurdiron cando os discípulos dos últimos mestres ligados á caste dos peichin (Itosu, Matsumora, Higaonna etc.) comezaron a recibir alumnos independente das súas orixes. Isto foi efecto das mudanzas feitas polo mestre Itosu, que integrou o karate no sistema educativo de Okinawa. Había, aínda de informalmente, os dojo dos mestres Kenwa Mabuni, Chojun Miyagi, Gichin Funakoshi, entre outros.
Naquel momento, a despeito de haber distinguidas escolas, nas cales ensinaban os respectivos mestres segundo súa propia visión e obxectivos, non se podía dicir que non existía unidade do karate, pois os alumnos e os mestres frecuentaban ás veces as escolas uns dos outros. Esta situación mudou efectivamente a partir do fin da década de 1930, cando a Butoku-kai demandou que varias entidades que ensinaban karate se rexistraran, co propósito de obteren recoñecemento oficial do goberno do país.
A conxuntura política mudou drasticamente despois da segunda guerra mundial, pechándose a Butoku-kai. Por esta época tamén os mestres pioneiros na divulgación do karate ou estaban mortos ou xa tiñan unha idade moi avanzada, ou, aínda, xa sufriran moitos trastornos consecuencia da guerra, o que lles privou de forzas, para manter a relativa unidade e convivencia harmoniosa entre as diversas entidades e escolas de karate. A esta circunstancia sumáronse as diverxencias ideolóxicas e políticas.
Ao redor da metade do século XX, xa existían moitos estilos. Pero este proceso de fragmentación non se extinguiu, a pesar de diminuír moito o ritmo. Disensións internas, mesmo nos estilos clásicos, levaron ao xurdimento doutros estilos ou liñaxes distinguidas dun mesmo estilo, algunhas avogando que serían as verdadeiras herdeiras das tradicións e técnicas correctas.
Técnicas
Nalgún momento antes do século XVIII, dispuñan do Bubishi. O libro foi levado a Okinawa dende a China, mais non se pode identificar quen nin cando o fixo, sendo certa soamente a súa presenza na rexión. Hai dous libros co mesmo nome: un que é un compendio militar chinés Wubeizhi, que é unha obra grandiosa sobre a arte da guerra, cuxa creación é atribuída ao xeneral Mao Yuanyi, e outro, que é sobre artes marciais, acupuntura e outros asuntos máis ou menos relacionados. Foi este segundo libro o que chegou a Okinawa. Sábese tamén que o libro foi reproducido manualmente e que probabelmente cada posuidor tería glosado a súa copia.
O Bubishi de Okinawa era unha obra secreta, transmitida moi reservadamente dos mestres a moi poucos alumnos, soamente aqueles reputados coma os máis dignos e capaces de gardar os segredos e transmitilos a quen tamén o merecese. O contido do libro era sobre os golpes mais tamén sobre anatomía e sobre os principios de uso da enerxía ki. O libro está dividido por temas, ten unha parte que conta sobre as orixes do estilo Bai he quan, de chuan fa, e na parte sobre as técnicas das artes marciais mostra movementos típicos do estilo.
Sílabo
O conxunto de técnicas do karate abrangue todos os tipos de golpes, desde aqueles máis comúns e visados nas competicións, como xutes e puñazos, ata lanzamentos e inmobilizacións. De modo didáctico, hai dous grandes grupos: as técnicas duras, que son os golpes de impacto, e as técnicas suaves, que son o resto das técnicas, como desprazamento, desvíos, caídas etc. Ocorre, con todo, que só os estilos tradicionais aplican todo o contido, pois os modernos dan máis importancia aos golpes que poden ser usados en competicións. En teoría, calquera estilo de karate debería ensinar todo o contido.
Adestramento
Ata as mudanzas no método de ensino feitas polo mestre Itosu, o karate era transmitido por medio da repetición dos kata, así como sucedía coas outras artes marciais do Xapón, coma kenjutsu ou jujitsu. Antes disto, cando un mestre admitía que transmitira todos os seus coñecementos implicaba todos os kata e os seus significados, alén dos coñecementos que tornaban útiles as aplicacións prácticas deles, coma anatomía e puntos de presión.
Despois de tales cambios, a énfase do adestramento pasou a ser dada sobre os kihon, que son movementos máis simples e, por isto mesmo, máis doados de aprender. Empezouse tamén a dar importancia ó condicionamento físico mais con foco na saúde en vez do foco no campo de batalla, que era feito por medio das técnicas chamadas hojo undo e que ficaron restrinxidas ós estilos tradicionais.
Kihon
Kihon é o termo que se refire aos principios e técnicas elementais das artes marciais do Xapón, que son exactamente os movementos e posturas básica e que son repetidas, de modo rápido ou lento, ata ser comprendido polo practicante.
Kata
Kata é unha forma de loita estilizada contra un ou máis adversarios, que é executada nun arquetipo especificado de desprazamento.
Kumite
Os estilos tradicionais de karate prohiben a execución de combate como forma de adestramento, porque existen técnicas perigosamente mortais. Non obstante, durante o primeiro cuarto do século XX, algúns mestres entendían que as técnicas só terían valor no caso de que fosen postas e probadas na práctica, polo que o adestramento con loita foi incorporado ó método de ensino. De calquera forma, viuse que sería imprescindíbel un maior control na execución dos golpes, permitíndose que un alumno adestrase desta maneira cando coñecese profundamente as técnicas dos kihon e kata.
Coa finalidade pedagóxica, estabelecéronse algúns tipos distinguidos de kumite, como forma de loita preparada en disposicións fixas, é dicir, con movementos de ataque e defensa, que deberían ser executados nunha orde correcta. O kumite foi aínda incorporado como forma recreativa e nas competicións.
Rangos
Tradicionalmente non se usaba ningún sistema de graduación ou entrega de ningún título aos alumnos. Quen definía o nivel de aprendizado era o propio mestre, conforme ás habilidades demostradas. A calquera tempo, un mestre podería testificar que o seu alumno xa conseguira aprender todos os coñecementos da súa escola, cando o alumno sería recoñecido coma mestre tamén.
Nalgún momento, so influencia da cultura xaponesa, algúns pasaron a atribuír graos, nun sistema de tres niveis: inicial, intermedio e final. Eventualmente, algúns mestres tamén adoptaron o sistema de Menkyo, máis ou menos parecido ao sistema de tres niveis, mais posuía un carácter máis formal.
Cando volveu da súa viaxe a Toquio e tralo contacto máis próximo con Jigoro Kano, o mestre Gichin Funakoshi levou á súa terra o modelo de rangos en uso no instituto Kodokan, o sistema Dankyuisei, con cintos colorados, para indicar o grao de coñecemento do alumno. Este sistema foi adaptado do xogo de taboleiro Go polo mestre Kano. E Funakoshi adaptouno para o seu dojo.
Deporte
O karate tamén pode ser practicado como un deporte competitivo, aínda que non posúa status de deporte olìmpico coma o Judo e o Taekwondo. Isto débese ao feito de que non hai unha organización centralizadora para o karate, así como non existen regras uniformes entre os diversos estilos. A competición pode ser tanto de kumite coma de kata e os competidores poden participar individualmente ou en grupo.
A Fraguela, Candamil, Xermade
A Fraguela é un lugar da parroquia de Candamil, no concello lugués de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2016 tiña 9 habitantes (5 homes e 4 mulleres).
As sete bolas de cristal
As sete bolas de Cristal (Les Sept Boules de Cristal) é o décimo sexto volume da serie de banda deseñada realizada polo belga Hergé para a súa colección das aventuras de Tintín. A historia serializouse diariamente en Le Soir, o principal xornal francófono de Bélxica, desde decembro de 1943 no medio da ocupación alemá de Bélxica durante a Segunda Guerra Mundial. A historia cancelouse bruscamente despois da liberación aliada en setembro de 1944, cando Hergé entrou nunha lista negra despois de ser acusado de colaborador cos alemáns ocupantes. Despois de ser limpado dous anos despois, a historia serializouse semanalmente na nova revista Tintín desde setembro de 1946 ata abril de 1948. A historia xira arredor das investigacións dun novo xornalista Tintín e o seu amigo o capitán Haddock polo secuestro do seu amigo o profesor Tornasol e a súa conexión cunha misteriosa enfermidade que afectou aos membros dunha expedición arqueolóxica ao Perú.
Karate
Deporte
No kumite dous oponentes enfróntanse por períodos de dous a cinco minutos. Os puntos son concedidos tanto pola técnica canto pola localización dos golpes. As técnicas permitidas e os puntos permisibles de seren atacados varían de estilo a estilo. Alén disto o kumite pode ser de semi-contacto (como no Shotokan) como de contacto directo (como no Kyokushinkai).
As sete bolas de cristal
As sete bólas de cristal foi un éxito comercial e publicouse en forma de libro por Casterman pouco despois da súa conclusión. Hergé concluíu o relato iniciado nesta historia con O templo do sol, mentres que a serie pasou a ser unha parte definidora da tradición do cómic franco-belga. Os críticos clasificaron As sete bolas de cristal como unha das mellores aventuras de Tintín, cualificándoa como a entrega máis aterradora da serie. A historia adaptouse para a película de 1969 Belvision, Tintín e o templo do sol e para a serie animada de 1991 As aventuras de Tintín de Ellipse e Nelvana.
Sinopse
O novo reporteiro Tintín, o seu can Milú, e o seu amigo o Capitán Haddock pasan unha noite no teatro de variedades. Alí, presencian a actuación dunha clarividente, Madame Yamilah, que predice a enfermidade dun dos membros da expedición Sanders-Hardiman. O entretemento da noite inclúe tamén a actuación dun lanzador de coitelos que Tintín recoñece como o Xeneral Alcazar, expresidente de San Teodoros. Tendo amizade con Alcazar durante unha das súas anteriores aventuras, Tintín reúnese con el nos camerinos tras a actuación. Alcazar presenta a Tintín e Haddock ao seu axudante Quechua, Chiquito, e explica que foi deposto (unha vez máis) polo seu rival, o Xeneral Tapioca.
Os arqueólogos da expedición Sanders-Hardmuth regresan a Europa tras dous anos no Perú e Bolivia, onde acharon o sepulcro do rei inca Rascar Capac. Non tardarán en comezar a padecer unha estraña enfermidade que lles mergulla nun profundo letargo, espertando todos á mesma hora do día, tremendamente sobresaltados, coma se os torturaran para volver caer no seu soño. Todo apunta a que se trate do castigo profetizado na propia tumba de Rascar Capac. Xunto a todos os enfermos atópanse os restos dunhas bolas esféricas de cristal con algún veleno no seu interior.
Tintín, Haddock e o seu amigo o profesor Tornasol visitan ao único membro da expedición aínda non afectado, o profesor Hipólito Bergamotte, que é un vello amigo e antigo compañeiro de clase de Tornasol. Baixo a garda policial, o profesor Bergamotte mostra aos seus visitantes un dos descubrimentos da expedición do Perú, o corpo momificado do rei inca Rascar Capac. Aquela noite de temporal un lóstrego entra na casa pola cheminea alcanzando á momia, que se evapora. Preocupado, Bergamotte afirma que isto reflicte a culminación da profecía de Capac, que declara que o castigo descenderá sobre os que profanan a súa tumba. Pasando a tormentosa noite na casa do Bergamotte, Tintín, Haddock e tornasol son espertados por un soño no que participan a momia de Capac. Atopan a Bergamotte comatoso na súa cama, cos fragmentos de cristal habituais, o atacante esquivou os gardas subindo pola cheminea. Ao día seguinte, Tornasol camiña polo recinto da casa de Bergamotte cando descobre unha das pulseiras da momia, que el mesmo se coloca.
Lista de infectados, en orde cronolóxica;
Tintín e Haddock decátanse de que Tornasol desapareceu e cren que foi secuestrado polo mesmo individuo que deixou a Bergamotte en coma. A policía establece bloqueos viarios, pero os secuestradores cambian de coches e son capaces de evadirse. Tintín visita un hospital onde están aloxados os sete membros da expedición Sanders-Hardiman, queda asombrado de que a unha hora precisa do día, todos esperten e berren sobre figuras que os atacan antes de caer de volta ao coma. Haddock esta decepcionado polo secuestro de Tornasol, pero ao saber que a policía atopou o coche do secuestrador nun porto, el e Tintín correron alí, crendo que os secuestradores buscan subir a un barco con Tornasol e levalo ao estranxeiro. Nos peiraos localizan a Alcazar subindo a un barco cara a Suramérica, revela que Chiquito foi un dos últimos descendentes do inca e que desapareceu. Tintín cre que Chiquito debe ser un dos captores do Cálculo.
Antecedentes
Tras a culminación da anterior aventura de "Tintín", O tesouro de Rackham o Roxo, Hergé aceptou unha proposta que permitía ao xornal incluír unha historia de detectives que xiraba arredor dos seus personaxes, Hernández e Fernández. Titulada  Dupont et Dupond, détectives  ("Hernández e Fernández, Detectives"), Hergé proporcionou as ilustracións, e a historia foi escritora polo escritor de crimes de Le Soir Paul Kinnet. Mentres se estaba serializandoa, Hergé comezou a contemplar ideas para a nova aventura de Tintín, xogando coa idea dunha historia que rodea a un perigoso invento que elaborara Tornasol. A historia inspirouse probablemente nun artigo autorizado polo especialista en ciencias de Le Soir, Bernard Heuvelmans, aínda que Hergé non empregou esta idea nese tempo, reviviuno unha década despois como base para O asunto Tornasol.
esquerda |miniatura| [[Momia#Momias incas|Momia Inca no Museo Cinquantenaire de Bruxelas: a inspiración para Rascar Capac]]
Do mesmo xeito que coas dúas historias anteriores de Hergé, O segredo do alicornio e O tesouro de Rackham o Roxo, As sete bolas de cristal deseñáronse como parte dunha dobre historia, para concluíla co entón aínda sen nome O templo do sol. Hergé planeou que a primeira historia esbozase un misterio, mentres que a segunda vería aos seus personaxes emprender unha expedición para solucionalo. O uso da maldición dunha antiga momia ao redor da cal xiraba a narración inspirouse nos contos dunha maldición dos faraóns que se desenterrou durante o descubrimento do sepulcro do faraón Tutankhamon en 1922, polo arqueólogo Howard Carter. Esta non foi a primeira vez que Hergé se inspirou nesta historia sesacionalista, previamente inspirárase nela para escribir Os xarutos do faraón.
No outono de 1943, Hergé decidiu que quería que Edgar P. Jacobs, compañeiro de animación, colaborase con el en As aventuras de Tintín. Aínda que inicialmente dubidou, Jacobs acabou aceptando o cargo remunerado en xaneiro de 1944. Os dous fixéronse amigos íntimos e colaboradores artísticos, xa que Jacobs axudou a Hergé a desenvolver diversos aspectos da trama, como a idea das bolas de cristal e o título da historia. Aínda que estilisticamente os dous homes eran diferentes tanto na forma como na ilustración e na narración, influíronse mutuamente. Hergé utilizou a Jacobs como modelo de vida de quen sacou diversas poses que os personaxes adoptan na historia. Tamén usou a Jacobs como investigador, enviándoo ao Museo Cinquantenaire para estudar as súas coleccións de material Inca, e foi o cadáver da momia Inca da súa colección o que usouse como base para a momia de Rascar Capac.
Rascar Capac, "o que desencadea o lume do ceo", era un rei inca que a expedición Sanders-Hardmuth espoliou e levou con eles. Por iso cae sobre os sete membros unha maldición.
A figura de Rascar Capac está inspirada nunha auténtica momia peruana que se atopa no museo de arte e de historia de Bruxelas. É habitual en Hergé inspirarse en detalles auténticos para enriquecer a súa obra, xa puidemos velo ena A orella rota, por exemplo. Tamén o fai coa historia, pois a maldición que cae sobre aqueles que espolian o sepulcro dun rei recordan moito á historia de Tutankamon.
miniatura|O enderezo da avenida Delleur, que serviu de inspiración para a casa do profesor Bergamotte. O director do museo, o profesor Capart, mostrou semellanzas co profesor Hipólito Bergamotte, un novo personaxe que Hergé elaborara para a historia. Hergé tamén incluíu unha serie de personaxes que xa apareceran anteriormente. aventuras, entre eles o profesor Cantonneau de A estrela misteriosa, o xeneral Alcazar de A orella rota,  e Bianca Castafiore de O cetro de Ottokar.
O decorado e o fondo da historia copiáronse minuciosamente das fontes existentes, modelos de automóbiles como o Opel Olympia 38 nos que os secuestradores de tornasol escapan da policía extraíronse de modelos reais, mentres Hergé seguiu de cerca coa realidade do porto e os peiraos de Saint-Nazaire. A casa do profesor Bergamotte extraíuse dunha casa real na Avenue Delleur, Boitsfort, que Jacobs identificara para os propósitos de Hergé. Hergé e Jacobs estacionáronse fóra da casa e completaron un bosquexo do edificio. Inmediatamente despois, subiron dous carros grises que contiñan soldados alemáns, a casa fora requisada pola Schutzstaffel (SS). Hergé decatouse de que, se el e Jacobs foran descubertos debuxando serían interrogados.
Publicación
A historia comezou a ser serializada en Le Soir co título de Les Sept Boules de Cristal o 16 de decembro de 1943. Non obstante, a saúde de Hergé empeorou, estaba afectado pola gripe, a sinusite e a dor do oídos. A isto acompañábase o esgotamento xeral, a depresión e o temor de que, despois do colapso inminente da administración alemá, afrontase a acusación como colaborador, moitos acusados ​​de colaboracionistas foran asasinados pola Resistencia belga. Logo de sufrir unha depresión nerviosa, tomou un descanso na produción de As sete bolas de cristal entre o 6 de maio e o 6 de xullo de 1944, durante o que se publicou unha mensaxe en Le Soir indicando: miniatura|A liberación aliada de Bélxica en setembro de 1944 freou a serialización da aventura
A historia volveu á súa serialización en Le Soir o 7 de xullo, comezando cun resumo da historia ata o momento. Con todo, interrompíuse de novo o 2 de setembro de 1944. Bruxelas liberouse da ocupación alemá polas forzas aliadas o 3 de setembro, en que Le Soir inmediatamente deixou de publicar. Hergé viuse obrigado a abandonar a historia despois de 152 tiras, o que equivale a cincuenta páxinas do volume de libros publicados máis tarde. A historia quedara sen rematar despois da escena na que Tintín sae do hospital onde ve aos sete membros da expedición sufrindo un ataque simultáneo. Tres días despois, todo o persoal foi despedido e presentouse un novo equipo editorial.
Hergé foi detido o 3 de setembro, acusado de colaborador nun documento da Resistencia coñecido como "Galería de Traidores". Este sería o primeiro dos catro incidentes nos que Hergé foi arrestado e liberado: pola Seguridade do Estado, a Policía Xudicial, o Movemento Nacional belga e o Fronte pola Independencia, durante o cal pasou unha noite no cárcere. O 8 de setembro, o Cuartel Xeral Supremo da Forza Expedicionaria Aliada publicou unha proclama na que anunciou que "calquera xornalista que axudara a producir un xornal durante a ocupación non podrá exercer a súa profesión polo momento". Na lista negra, Hergé agora estaba no paro. Un xornal estreitamente asociado coa Resistencia belga, La Patrie, publicou unha tira titulada As aventuras de Tintín na terra dos nazis, na que Hergé foi ridiculizado como colaborador.
miniatura|dereita| Folleto publicado polo grupo '[[Resistencia belga' L'Insoumis, denunciando a Georges Remy [sic] como colaborador. Hergé despois admitiu que "odiaba a cousa da Resistencia; ... sabía que por cada unha das accións da Resistencia, os reféns serían arrestados e fusilados". ]]
En outubro de 1945, Hergé foi abordado por Raymond Leblanc, un ex-membro dun grupo de resistencia conservador, o Movemento Nacional Realista (MNR) e os seus cocios André Sinave e Albert Debaty. O trío tiña previsto lanzar unha revista semanal para nenos. Leblanc, que tiña recordos da infancia de Tintín no país dos soviets, pensou que Hergé sería ideal para iso. Hergé estivo de acordo e Leblanc obtívolle os documentos que lle permitiron volver a traballar. Preocupado pola investigación xudicial sobre as filiacións en tempos de guerra de Hergé, Leblanc convenceu William Ugeux, líder da Resistencia belga que agora era o encargado da censura e dos certificados de boa cidadanía, para examinar o arquivo do creador de banda deseñada. Ugeux concluíu que Hergé fora "un torpe máis que un traidor" por traballar en Le Soir. A decisión. de se Hergé sería levado a xuízo pertencía ao auditor xeral do Tribunal Militar, Walter Ganshof van der Meersch. Pechou o caso o 22 de decembro de 1945, declarando que "no que respecta ao carácter particular inofensivo dos debuxos publicados por Remi, levalo ante un tribunal de guerra sería inapropiado e arriscado".
Agora libre da ameaza de procesamento, continuou apoiando aos seus compañeiros de Le Soir que estaban a ser acusados ​​como colaboradores, seis deles foron condenados á morte e outros a duras penas de prisión. Entre os condenados á morte atopábase o amigo de Hergé, Paul Jamin, aínda que a súa sentenza foi conmutada a cadea perpetua. En maio de 1946, Hergé recibiu un certificado de boa cidadanía, que éralle moi necesario para obter emprego na Bélxica de posguerra. A celebracións cesou pola morte da súa nai aos 60 anos en abril de 1946. Harry Thompson describiu este período de posguerra como o de "maior trastorno" da vida de Hergé. Hergé describiuno como "unha experiencia de intolerancia absoluta. Foi horrible, horrible! " Considerou os xuízos de posguerra de colaboradores unha gran inxustiza inflixida a moitas persoas inocentes, e nunca perdoou á sociedade belga polo xeito en que foi tratado, aínda que escondera isto na súa vida pública.
A nova revista de Leblanc titulouse Tintín por consello de Sinave, que cría que isto axudaría a atraer a unha ampla audiencia. Adoptando o slogan de "O xornal para os mozos entre 7 e 77 anos", o logotipo da revista contaba co propio personaxe de Tintín. Inspirado no exemplo de Le Petit Vingtième, a revista 'Tintín' ía ser semanal, centrada no heroe homónimo. As aventuras de Tintín serializaríanse a dúas páxinas por semana, acompañadas doutros cómics franco-belgas. Por primeira vez, as 'Aventuras' serían en cor dende o principio. Hergé reuniu un equipo de artistas para o propósito, incluído Edgar P. Jacobs e Jacques Van Melkebeke, que se converteu no primeiro editor da revista. Hergé continuou no punto no que deixara As sete bolas de cristal, antes de embarcarse en O templo do sol, aínda que ambas publicáronse baixo o título de Le Temple du Soleil (O templo do sol). en lugar de volver a serializar a historia desde o seu inicio, comezou a nova revista cun resumo da historia ata o momento, presentada como recorte de prensa. A revista tivo un éxito inmediato, logo acadou unha tirada semanal de 100.000 exemplares en Bélxica e Holanda. A serialización de As sete bólas de cristal finalizou o 22 de abril de 1948, catro anos e medio despois de que comezara.
Carallote
Carallote (Holothuria forskali), é unha especie de cogombro de mar da familia Holothuriidae. Vive nas profundidades do atlántico oriental e no mar Mediterráneo. Foi clasificado no subxénero Panningothuria por Rowe en 1969 e é a especie tipo do subxénero.
O Lodeiro, Candamil, Xermade
O Lodeiro é un lugar da parroquia de Candamil, no concello lugués de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2016 tiña 4 habitantes (1 home e 3 mulleres).
As sete bolas de cristal
Republicación
Do mesmo xeito que coas aventuras anteriores, comezou a serialización no xornal católico francés Cœurs Vaillants, a partir do 19 de maio de 1946. Despois de que a historia rematou a súa serialización, a editorial Casterman dividiuna en dous volumes, Les Sept Boules de Cristal e Le Temple du Soleil, que lanzou respectivamente en 1948 e 1949. Unha das escenas atopadas en Le Soir, na que Haddock é humillado polo clarividente no teatro, eliminouse da historia cando se reformateou en forma de libro. O libro contiña antecedentes adicionais non atopados na historia serializada orixinal que fora debuxada por Jacobs.
As Pedregosas, Candamil, Xermade
As Pedregosas é un lugar da parroquia de Candamil, no concello lugués de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2016 tiña 10 habitantes (4 homes e 6 mulleres).
As sete bolas de cristal
Notas
<references group="lower-alpha"/>
Robin Cousins
Robin Cousins, nado en Bristol o 17 de agosto de 1957, é un ex patinador sobre xeo británico. Foi campión olímpico e europeo en 1980, tres veces medallista do mundial (1978–1980) e catro veces campión británico (1977–1980), logrando todos estes títulos durante a súa carreira como afeccionado. Continuou cunha carreira como profesional con éxito e posteriormente protagonizou espectáculos sobre xeo, ademais de producir algúns el mesmo. Era quen de xirar en calquera sentido, horario ou antihorario, habilidade pouco frecuente nun patinador artístico.
Fóra da pista de xeo, Cousins comentou eventos de patinaxe artística para a BBC, e actuou como xuíz no programa Dancing on Ice da ITV entre 2006 e 2014. Tamén apareceu en producións teatrais, incluído no West End.
Vida persoal
En decembro de 1980, Cousins foi o tema do programa de televisión This Is Your Life, tras ser sorprendido por Eamonn Andrews na súa cidade de Bristol.
O 10 de marzo de 2012, apareceu no concurso All Star Family Fortunes cos seus sobriños Tristan, Robin, James e Oliver. Tamén apareceu no concurso Tipping Point en agosto de 2013.
A Pedreira, Candamil, Xermade
A Pedreira é un lugar da parroquia de Candamil, no concello lugués de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2016 estaba deshabitado.
Argumentatio
A argumentatio é unha parte esencialmente dialéctica do discurso oratorio da retórica.
Divídese en probatio (presentación de probas favorables) e refutatio (destrución de probas desfavorables), que acontece antes da peroratio (resumo con finalidade conativa) e logo do exordium (presentación) e da narratio (exposición).
Israel Kamakawiwoʻole
Israel "IZ" Kaʻanoʻi Kamakawiwoʻole, nado en Honolulu o 20 de maio de 1959 e finado o 26 de xuño de 1997, foi un cantante hawaiano.
Traxectoria
A través do seu ukelele e da incorporación doutros xéneros musicais á súa música (como o jazz e o reggae), Kamakawiwoʻole converteuse nunha das referencias da música de Hawai.
Política
Kamakawiwoʻole era coñecido por ser un defensor dos dereitos dos hawaianos e da independencia de Hawai, tanto a través das súas letras, que aludían a miúdo o tema da independencia de forma directa, como da súa vida. A súa canción Hawai'i '78 é unha mostra das súas crenzas e esperanzas que tiña para o pobo de Hawai. O lema do estado de Hawai é unha liña recorrente na canción e abarca o significado da mensaxe de Iz: Ua Mau ke Ea o ka ʻĀina i ka Pono (que significa: A vida nesta terra perpetúase na xustiza).
Antes, Mazaricos
Xeografía
O río Xallas percorre esta parroquia servindo de fronteira con outras parroquias como a de San Cristovo de Mallón, San Xoán de Grixoa, no concello de Santa Comba, e San Pedro de Brandomil no concello de Zas.
Servizos
Posúe un colexio de educación primaria no centro da parroquia que está en actual funcionamento.
Símbolos
No adro desta parroquia atópase o seu símbolo máis coñecido, un carballo centenario partido pola metade por un raio. Esta parroquia refírese habitualmente como o lugar de orixe do "sancosmeiro", un sombreiro de palla trenzada e cosida que servía para traballar no campo. Porén a súa implantación dende Fisterra ata Santiago fai que unha parte importante da doutrina desbote esta teoría que trata de explicar a orixe deste chapeu.