cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cabanas
Orografía
O centro do concello está salpicado doutros contrafortes, entre as que destacan Punxeiro con 389 metros e o coto do Castro de 343 metros. A zona norte está formada por terras que descenden dos contrafortes centrais cara á ría de Ferrol. No oeste do concello elévanse pequenos outeiros que forman o límite natural coa parroquia fenesa de Limodre.
Hidrografía
O río principal é o Eume, que baña o sur do concello e fai de fronteira cos concellos de Monfero e Pontedeume. Ao leste, na parroquia de Soaserra encóntrase no canón do Eume, abríndose o val na parroquia de Irís, e formando pouco antes da súa desembocadura un amplo esteiro na parroquia de Cabanas. Agás algún curso rápido de agua que baixa polo canón, non posúe afluentes nas terras do concello.
Na parroquia de Santa Cruz do Salto nace o río Castro que baña esta parroquia e as de Laraxe e San Martiño de Porto, desembocando na ría de Ares no límite co concello de Fene.
As terras da parroquia de Regoela, no nordeste do concello, forman parte da conca do río Belelle, que nesta parte fai de límite co concello de Fene.
Demografía
Durante o século XX, a poboación de Cabanas sufriu todo tipo de tendencias. Logo dun período de estancamento ou crecemento feble durante o primeiro terzo, aumenta considerabelmente no terzo seguinte chegando a superar os 5.000 habitantes nos anos sesenta. Nas dúas décadas seguintes sofre un baixón espectacular, situándose en pouco máis de 3.000 habitantes en 1991. A partir deste ano experimenta un notábel aumento, aínda que non suficiente para recuperar a perda das décadas anteriores, situándose en 2012 en 3.299 habitantes.
No seguinte gráfico asociado á táboa que lle segue, apréciase a evolución comentada:
En 2020 a distribución da poboación por tramos de idade era :
Historia
Polo que respecta á Prehistoria, en Santa Cruz do Salto descubriuse un conxunto de petróglifos ao carón do conxunto tumulario neolítico do coto dos Golpes. No castro das Modias achouse un torque que foi adquirido pola Deputación da Coruña en 1868, consérvase actualmente no Museo Arqueolóxico e Histórico Castelo de Santo Antón. Na Antigüidade Tardía o territorio preséntase adscrito á diocese de Bretoña no parroquial suevo do século VI e Laraxe rexístrase na doazón de Odoario a Santa María de Lugo no século VIII.
No remate da Alta Idade Media, a terra ao norte do río Eume denomínase por primeira vez como Bezoucos e en 936 Santa Cruz do Salto e Soaserra forman parte da doazón de San Rosendo ao mosteiro de Caaveiro. Por volta do século XI, a documentación notarial acredita posesións de Pedro Froilaz, conde de Traba, en Porto, Laraxe e Irís. Desde 1117, Regoela constitúe un couto redondo dependente do mosteiro de San Martiño de Xubia, a través dunha doazón de Afonso VII. Este cenobio afórallo posteriormente a Alonso de Parga, que transmite o foro aos seus descendentes. Asemade, o Couto de Porto pertence en 1156 ao bispado de Mondoñedo, probablemente por doazón da casa de Traba, e no século XV é arrendado aos condes de Andrade, que antes se chamaron a Laraxe.
A vila de Cabanas documéntase no Tombo de Caaveiro no ano 1175, como vila no Couto de Irís. Mediante doazón, Fernando III incorpora Irís ao Couto de Caaveiro no 1238 e, en substitución da Capela, a vila de Cabanas convértese na sede prioral e administrativa de Caaveiro no século XV.
Na Idade Moderna, o territorio municipal divídese entre o priorato de Caaveiro, por unha banda, e pola outra os condes de Lemos logo demarcación de Pontedeume. Antes de extinguirse a sede administrativa do antigo couto en 1835, constitúese o concello constitucional de Porto entre 1821 e 1822. En 1846 o Concello de Cabanas aglutina as sete parroquias actuais e a parroquia de Caaveiro, que acabará por pasar á Capela en 1925.
Patrimonio arqueolóxico
A cultura megalítica está representada por 29 túmulos distribuídos na zona centro-oriental de Cabanas, destaca a necrópole do coto dos Golpes e coto de Punxeiro, con 21 monumentos funerarios. Tamén hai manifestacións da cultura castrexa reflectidas en tres castros: o castro de Piñeiros, en Regoela; o coto do Castro, en Irís, e o castro das Modias, en San Martiño de Porto.
Patrimonio arquitéctonico
miniatura|[[Cruceiro do Areal, situado actualmente no Campo do Oito.]] En canto á arquitectura relixiosa, destaca a igrexa parroquial de San Martiño de Porto, que aparece citada en distintos documentos dende o século XV e a capela de Riobó, que é de estilo renacentista. Nela hai restos dun altar barroco en madeira policromada. No adro da igrexa de San Mamede de Laraxe localízase a Pía de San Mamede, á que se lle atribúe un carácter máxico porque sempre ten auga e nunca esgota o seu manancial nin en épocas de seca. A capela do Bo Xesús, no Pudrical, en San Martiño de Porto, é unha pequena igrexa de estilo barroco fundada no ano 1771. Tamén hai constancia documental sobre a existencia de varias capelas desaparecidas. Os cruceiros adoitan situarse en cruzamentos de camiños, en adros de igrexas ou en lugares aos que se lles supón certo carácter máxico. En Cabanas hai catro cruceiros, entre os que destaca o do Areal que presenta como elemento decorativo unha flor con catro puntas.
No municipio tamén hai numerosos pazos, coma o de Fraián, en San Martiño de Porto; o pazo de Riobó, na vila de Cabanas ou o de Caaveiro que conserva o escudo do Real Padroado de Caaveiro cunha inscrición que di que foi reedificado entre os anos 1742 e 1748. En relación coa ponte dos Andrade, a lenda conta que foi construída nunha soa noite por unha aposta co demo, quen, por non colocar a derradeira pedra antes de romper o día, non puido cobrar o prezo da aposta. Esta obra, levantada a expensas de Fernán Pérez de Andrade, foi considerada como a máis grande de Europa na súa clase.
As construcións populares están representadas polos numerosos hórreos, cabazos, muíños, lagares e fontes. Destacan entre os máis de 200 hórreos que se localizan no municipio: o do Pazo de Riobó, o de Fraián e o de Xavariz. Os cabazos constrúense nas parroquias de Regoela e Soaserra, para almacenar gran en épocas de boas colleitas cando os hórreos son insuficientes. O concello de Cabanas conserva restos de preto de medio centenar de muíños, dos que aínda funcionan polo menos unha ducia. Todos son hidráulicos e só un é mixto, de mareas e río, está situado na desembocadura do río Castro. A tradición do viño conservouse neste territorio fundamentalmente nas parroquias de Irís e Cabanas.
Patrimonio natural
Localizados nun fondo da ría están o piñeiral e a praia da Madalena, que, cun proceso de regulación urbanística, son un exemplo único na nosa xeografía litoral. As súas características naturais, as súas augas tranquilas, a calidade da area e o seu extenso e frondoso piñeiral vense complementados cuns servizos excelentes (fontes, mesas e asentos rústicos, grelladas etc), ademais da ampla oferta en restauración e aloxamento hoteleiro que se brinda no propio concello.
Xa cara ao interior, as fragas do Eume constitúen un espazo natural destacable, considerado como "o bosque atlántico costeiro máis importante e mellor conservado de Europa". Existen máis de 20 especies de árbores e máis de 100 especies de fungos e 250 de liques.
Festas e celebracións
Hai constancia dalgunhas festas de carácter ecoloxista celebradas antano, como a Festa da Árbore o día 19 de marzo de 1914 e que hoxe continúa no Día do Ambiente cando se plantan árbores tanto de doazóns oficiais coma de particulares. A popular romaría de santa Marta ten lugar, dende a súa recuperación en 1990, no piñeiral da Madalena, o domingo posterior ao 29 de xullo. As sete parroquias de Cabanas festexan anualmente os seus patróns con comidas familiares, gaitas, bailes e verbenas nocturnas:
Infraestruturas de transporte
A principal vía de comunicación que atravesa o concello é a autoestrada do Atlántico AP-9 que ten dúas saídas en Cabanas, unha a carón do río Eume e outra no polígono industrial de Vilar do Colo.
Séguelle en importancia a estrada nacional 651 (antigo ramal Betanzos-Ferrol da nacional VI). Do cruzamento de Cardeita parten a estrada AC-122 en dirección a Limodre, que comunica con Redes, Ares e Mugardos; e a AG-564 ata Goente, comunicando coas Pontes de García Rodríguez.
A liña ferroviaria Betanzos-Ferrol pasa polo concello, posuíndo unha estación no lugar do Areal. Está proxectada unha estación da futura liña do AVE A Coruña-Ferrol.
Infraestruturas portuarias
Existe un pequeno punto de atraque preto da desembocadura do río Eume, no lugar do Campo do Oito. A praia da Madalena, na súa punta norte, fai de atracadoiro natural.
Provincia
miniatura|400px|Países do mundo que teñen provincias como subdivisións territoriais. Unha provincia é un tipo de división administrativa, que confire certas funcións, a nivel administrativo, ó territorio que representa. Tamén se chama provincia ao territorio limitado pola división administrativa antedita.
Limitless
Limitless é un filme dirixido por Neil Burger que foi estreado no 2011. Está protagonizado por Bradley Cooper, Abbie Cornish, e Robert De Niro.
Cabanas
Infraestruturas industriais
Os concellos de Cabanas e Fene comparten o polígono industrial de Vilar do Colo, en terras de Laraxe (Cabanas) e Maniños e Barallobre (Fene).
Limitless
Sinopse
Un escritor (Bradley Cooper), que sofre unha crise de creatividade, proba un día unha nova droga que o pon en condicións de empregar ó máximo todas as súas facultades mentais; é unha especie de pílula intelixente grazas á cal consegue triunfar en Nova York. Un poderoso financeiro de Wall Street (Robert De Niro) sente unha extraordinaria curiosidade por descubrir que se agocha detrás de tanto éxito.
Cabanas
Lugares de Cabanas
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Cabanas vexa: Lugares de Cabanas.
Provincia
Este termo utilízase con características diferentes segundo os países e as épocas históricas. Polo tanto, unha provincia abrangue realidades de organización territorial diversas.
Historia
A verba foi introducida polos romanos, quen dividiron o Imperio romano en provincias, e foi designada ós territorios conquistados fóra da península itálica. En latín, o termo provincia fórmase a partir das voces pro («por») e vincia («vitoria»).
Nos países de lingua romance, como España, Italia e Francia, o termo provincia aplicouse a unidades administrativas importantes só inferiores ós reinos. No Imperio español, correspondía a divisións territoriais, que tamé
n adoitaban chamarse correxementos, por ser xurisdicións dun correxedor. Logo das reformas borbónicas, a provincia correspondía a divisións territoriais controladas por un gobernador-intendente. Tamén se adoitaban chamar intendencias por ser xurisdición dun gobernador-intendente no caso do Vicerreinado do Río da Prata.
Trala Revolución Francesa, o termo provincia caeu en desuso dentro de Francia. A mediados do século XIX, nalgunhas nacións iberoamericanas como México, o Brasil, Colombia e Venezuela chamouse provincia ás unidades administrativas constituíntes e por influxo dos Estados Unidos, devanditas nacións con reformas da súa constitución pasaron a ser chamadas estados por estar dentro dun réxime federal. Por exemplo, o termo provincia, como o é no emprego da frase «provincia mexicana» inclúe como significado ó dun territorio dentro do país agás a súa capital pero o termo quedou desfavorecido.
Nos Países Baixos e Bélxica mantense a denominación provincia para as unidades administrativas principais de ámbolos dous estados. En Bulgaria, a palabra óblast adoita ser sinónimo de provincia.
Na Arxentina mantense a denominación provincia para significar a todo estado federado constituínte da república. No Canadá, un dos estados máis descentralizados do mundo, séguese empregando a denominación provincia tanto en inglés como en francés. No caso de Chile, chamouse provincia a unha unidade administrativa que era subordinada polo estado central e na década de 1970, dadas as súas pequenas dimensións territoriais, foron reunidas en rexións como división de segunda orde e as provincias como división de terceira orde.
En España
Artigo principal: Provincias de España
A provincia introducíuse como división administrativa no Imperio Romano, pasando logo o concepto ó reino visigodo, e sendo recuperado polos reinos cristiáns. Dende entón é unha constante na organización territorial. A división actual parte de 1833, cando o Secretrio de Fomento (equivalente ós actuais ministros) Javier de Burgos impulsou o decreto coñecido co seu nome. A constitución de 1978 consagrou esa división, coa provincia como entidade composta pola agrupación municipal, con personlidade xurídica propia. Só cunha lei aprobda polas Cortes Xerais é posible modificar a súa denominación ou capitalidade, necesitando unha lei orgánica para variar os seus límites.
Boeing
miniatura|[[Boeing 777, un dos modelos máis recentes do fabricante]] The Boeing Company é un dos principais fabricantes de avións e equipos aeroespaciais do mundo. O seu nome completo é Boeing Commercial Airplanes Co. e a súa sede central atópase na cidade de Chicago. As súas maiores fábricas están situadas nos arredores da cidade de Seattle, no estado de Washington.
Inicios
miniatura|William Edward Boeing (á esquerda) A compañía, orixinalmente chamada "B&W", foi fundada por William Edward Boeing e George Conrad Westervelt en 1916. Ao ano seguinte xa adquiriu o nome de "Boeing Airplane Company". William E. Boeing estudara na universidade de Yale e traballara inicialmente no sector da madeira, onde se converteu nun home adiñeirado, e onde adquiriu coñecementos sobre estruturas de madeira que máis tarde lle resultarían de utilidade para a construción de avións. A compañía fundouse nun vello celeiro en Seattle feito de madeira, denominado Red Barn (celeiro vermello).
William Boeing fundou a súa compañía un mes despois do primeiro voo dun dos seus dous hidroavións "B&W", que na súa construción contou coa axuda de George Conrad Westervelt, que era enxeñeiro da armada estadounidense. Boeing e Westervelt decidiron construír o avión despois de voar nun hidroavión Curtiss e decatarse de que poderían construír un aparello mellor, e moitos dos primeiros modelos de Boeing foron hidroavións.
En 1934 Boeing xa era unha compañía moi grande, e William E. Boeing optou por vender todas as súas participacións a raíz da lei que se promulgara despois da gran depresión, que obrigaba ás empresas de certa dimensión a dividirse en varias unidades máis pequenas e independentes.
Pouco despois a compañía estableceu un acordo coa Pan American World Airways para desenvolver e construír un hidroavión civil, capaz de transportar pasaxeiros en rutas transoceánicas e deseñado para utilizar a auga como pista de aterraxe. En xuño de 1938 o novo avión, denominado Boeing 314 Clipper, realizou o seu primeiro voo. Foi o maior avión da súa época, no que tiñan cabida 90 pasaxeiros en voos de día e 40 en voos nocturnos. Un ano máis tarde inaugurouse o primeiro servizo regular entre a costa leste dos Estados Unidos e Inglaterra. A partir de entón foron establecéndose outras rutas de longo alcance co Clipper, ata que Pan American dispuxo de voos a destinos en todo o mundo.
Boeing na segunda guerra mundial
miniatura|[[B-17 Flying Fortress]] Durante a segunda guerra mundial Boeing construíu unha cantidade xigantesca de bombardeiros. Moitos dos seus traballadores foron mulleres de homes que foran á guerra. Nos comezos de marzo de 1944 a produción incrementárase de tal xeito que cada mes saían da fábrica 350 avións. Para previr un ataque dende o aire, os edificios das fábricas foron cubertos con vexetación e elementos do campo a modo de camuflaxe.
Durante os anos de guerra, as principais compañías estadounidenses fabricantes de avións colaboraron estreitamente, de modo que o bombardeiro B-17 Flying Fortress de Boeing foi ensamblado tamén por Lockheed e por Douglas; mentres que o B-29 Superfortress foi ensamblado por Bell e por Martin.
Finalizada a guerra foron cancelados todos os pedidos de bombardeiros e 70.000 traballadores de Boeing atopáronse sen emprego. A compañía fixo todo o posible para xerar novas vendas, para o cal fabricou o Stratocruiser, un avión de pasaxeiros baseado nun avión militar. Non obstante, este modelo non tivo o éxito agardado, polo que Boeing tivo que buscar outras alternativas para superar a crise. Conseguiuno en boa medida mediante a venda de avións militares deseñados para o transporte de tropas e como avións nodriza que permitían a outros avións repoñer no aire.
O motor de reacción
A mediados dos anos 50 a tecnoloxía avanzou significativamente, o cal permitiu a Boeing desenvolver produtos totalmente novos e innovadores. Un dos primeiros foi un mísil teledirixido de curto alcance, deseñado para responder a ataques de avións inimigos. Nestes anos a guerra fría xa era un feito, e Boeing utilizou os seus coñecementos de mísiles de curto alcance para desenvolver un intercontinental.
Boeing introduciu en 1955 o primeiro avión comercial de reacción dos Estados Unidos. Previamente xa apareceran dous avións deste tipo en Europa, o Comet fabricado no Reino Unido, e o Caravelle, fabricado en Francia. Co novo avión, o 707, Boeing converteuse no líder dos fabricantes de reactores para pasaxeiros. Tratábase dun avión cuadrimotor con capacidade para 156 pasaxeiros e destinado a rutas longas. Pouco despois Boeing desenvolveu unha segunda versión deste avión, o 720, para rutas máis curtas, e uns anos máis tarde apareceu o 727, un avión de capacidade semellante, pero dotado de tres motores, e concibido para rutas medias e curtas. Este avión tivo de inmediato unha acollida moi positiva polas compañías aéreas, polos pilotos e polos pasaxeiros pola súa comodidade e fiabilidade. Aínda que en 1984 deixou de fabricarse, a comezos do século XXI aínda se atopaban en servizo unhas 1.300 unidades do 727 en todo o mundo.
No ano 1967 a compañía introduciu un novo modelo, o Boeing 737, convertido no avión de pasaxeiros máis vendido na historia da aviación civil. Trátase dun birreactor deseñado para rutas curtas e medias, con capacidades que van dos 110 aos 220 pasaxeiros segundo a versión e a configuración de asentos. O 737 segue fabricándose e é obxecto de continuas melloras tecnolóxicas. Tamén foron aparecendo variantes adicionais, polo xeral versións máis longas para unha maior capacidade de pasaxeiros. Incluso existe un 737 de negocios para grandes empresas, o Boeing Business Jet. 250px|miniatura|O City of Everett, prototipo do [[Boeing 747]] Ao comezar a década dos 70 Boeing tivo que enfrontarse a unha nova crise. O programa espacial Apollo, no que Boeing estivera participando de xeito importante, foi cancelado case por enteiro. Unha vez máis a empresa confiou en poder compensar a perda de vendas cos seus avións comerciais. Porén, naquela época as compañías aéreas de todo o mundo atravesaban á súa vez un mal momento, de xeito que Boeing non recibiu ningún pedido de avións en todo un ano. A súa aposta de futuro, o novo modelo 747, derivado dun proxecto de transporte estratéxico para o Exército dos Estados Unidos, estábase atrasando na súa fabricación e orixinaba, ademais, custos máis elevados do previsto. A todo isto sumouse que o Congreso estadounidense desestimou o apoio financeiro ao proxecto de avión civil supersónico de Boeing, a resposta ao avión supersónico franco-británico Concorde, o cal obrigou a Boeing a abandonar o desenvolvemento dun avión no que xa investira moitos cartos. Unha vez máis Boeing viuse na obriga de reducir o seu cadro de traballadores, que pasou de 80.000 persoas a 40.000 só na área de Seattle. Por fin, na ano 1970 o primeiro exemplar do novo avión Boeing 747 foi posto en servizo, un catrimotor de longo alcance con capacidade para 460 pasaxeiro, e con iso o maior avión comercial da historia da aviación durante moito tempo. Este avión tivo un éxito extraordinario dende a súa aparición. Coa chegada do Airbus A380 (que entrou en servizo no ano 2007), un avión de dous pisos con capacidade de asentos superior ao 747, Boeing atópase por vez primeira cun competidor para este avión.
Anos 80
De cara a 1983 a situación económica volveu mellorar, e con iso a das compañías aéreas, e Boeing entregou o exemplar número 1.000 do seu 737. A medida que o tráfico de pasaxeiros medraba en todo o mundo a competencia entre os fabricantes de avións endurecíase. Boeing tivo que enfrontarse tamén a un acabado de chegar, esta vez de Europa, que paso a paso foi introducindo no mercado novos modelos de avións comerciais, o consorcio Airbus. Isto obrigou a Boeing a desenvolver á súa vez novos modelos, que foron o Boeing 757, avión dun corredor central para percorridos medios, o Boeing 767, de cabina ancha e dous corredores, para rutas medias e longas e con licenza para sobrevoar océanos a pesar de ser un bimotor.
A división espacial Boeing participou neses anos no desenvolvemento e a fabricación da lanzadeira espacial, o Space Shuttle, aproveitando a súa experiencia na produción de motores para mísiles e no programa Apollo. Tamén contribuíu con outros produtos ao plan espacial estadounidense, así como á Estación Espacial Internacional da que se converteu no principal subministrador. Simultaneamente Boeing fabricou varios aparatos militares, coma o helicóptero de combate RAH-66 Comanche, o sistema de defensa Avenger e unha nova xeración de mísiles de curto alcance.
Durante a década dos 80 traballou en varios proxectos militares, incluído o seu apoio ao bombardeiro furtivo B-2. Como parte dun equipo liderado por Northrop, Boeing fabricou a parte exterior da á do B-2, a sección central da fuselaxe de cola, o tren de aterraxe, o sistema de combustible e o de armas. No ano 1991 o B-2 era o maior programa militar de Boeing, empregando a unhas 10.000 persoas. Ese mesmo ano, a National Aeronautic Association dos Estados Unidos premiou ao equipo de deseño do bombardeiro co Collier Trophy polo maior logro aeroespacial do país. O primeiro B-2 saíu da factoría de Palmdale (California), en novembro de 1988 e voou por vez primeira o 17 de xullo de 1989.
Anos 90
miniatura|[[Boeing 777 de American Airlines]] Boeing foi unha das sete compañías que competiron polo Caza Táctico Avanzado. Boeing acordou facer un equipo con General Dynamics e Lockheed, polo que as tres fabricantes participarían no proxecto se o deseño dunha delas era escollido. O deseño de Lockheed foi finalmente o gañador e desenvolveuse como o F-22 Raptor.
En abril de 1994 Boeing presentou o reactor comercial máis moderno ata o momento, o bimotor 777, cunha capacidade de entre 300 e 370 pasaxeiros, situándose entre o 767 e o 747. Tratábase do bimotor con maior alcance do mundo e foi o primeiro avión de Boeing cun sistema "fly-by-wire" concibido en parte en resposta aos avances realizados por Airbus no mercado tradicional de Boeing. Este modelo alcanzou un fito importante ao ser o primeiro avión de pasaxeiros en ser deseñado totalmente con técnicas de deseño asistido por ordenador (CAD). O 777 tamén foi o primeiro avión en ser certificado para 180 minutos ETOPS pola FAA en entrar en servizo. Tamén a mediados dos 90, a compañía desenvolveu a versión renovada do 737, coñecida como o 737 "Next-Generation", ou 737NG. Converteuse dende entón na versión coas vendas máis rápidas da historia do 737, e o 20 de abril de 2006 estas superaron ás do "Classic 737", cun pedido de 79 unidades de Southwest Airlines.
En 1995 Boeing decidiu demoler o seu complexo de sedes na rúa East Marginal Way South en vez de melloralo, para que así cumprise cos novos estándares para sismos. A sede trasladouse a un edificio adxacente e as instalacións demoléronse en 1996. En 1997 Boeing volvería ater a sede en East Marginal Way South, ao lado do aeroporto do condado de King, en Seattle.
En 1996 Boeing mercou as divisións aeroespaciais e de defensa de Rockwell. As unidades de negocio de Rockwell convertéronse nunha subsidiaria de Boeing, chamada Boeing North American, Inc. En agosto de 1997 Boeing fusionouse con McDonnell Douglas mercando accións por un valor de 13 000 millóns de dólares, e a compañía pasou a chamarse The Boeing Company. Tras a fusión, o McDonnell Douglas MD-95 foi rebautizado como Boeing 717, e a fabricación do MD-11 limitouse á versión de carga. Boeing introduciu unha nova identidade corporativa que completou a fusión, incorporando o logotipo de Boeing e unha versión estilizada do símbolo de McDonnell Douglas, que derivaba do logotipo de Douglas Aircraft dos 70.
Anos 2000
En xaneiro do ano 2000 Boeing elixiu expandir a súa presenza no campo das comunicacións por satélite mercando a Hughes Electronics a súa división Hughes Space and Communications Company, que fora pioneira nese campo.
En setembro de 2001 a compañía trasladou a súa sede corporativa de Seattle a Chicago. Chicago, Dallas e Denver, que pretendían converterse no novo fogar da empresa aeroespacial máis grande do mundo, ofreceran multimillonarias exencións fiscais. As súas oficinas están situadas no distrito Fulton River de Chicago, xusto ao noroeste do Loop.
Avións civís
miniatura|200px|747 de [[British Airways]]
Avións militares
miniatura|B-17 (en primeiro plano) e B-52 voando xuntos
Ligazóns externas
Páxina de Boeing en España Páxina de Boeing
Paíño de Madeira
O paíño de Madeira ou paíño chuchagraxas (Oceanodroma castro), é unha especie de ave mariña procelariforme da familia Hydrobatidae propia das zonas cálidas e temperadas dos océanos Atlántico e Pacífico.
Descrición
O paíño de Madeira mide de 19 a 21 cm e ten unha envergadura alar de 43 a 46 cm. Pesa entre 44 e 49 g. A súa coloración xeral é escura e ten unha banda branca na rabadilla e a súa cola está lixeiramente bifurcada. É similar ao paíño de rabo gallado, pero este ten a cola máis bifurcada e a súa mancha branca é de distinta forma e esténdese máis cara aos lados.
Taxonomía
Clasifícase no xénero Oceanodroma, o de máis especies da familia dos paíños, Hydrobatidae. Os paíños son os membros máis pequenos da orde Procellariiformes, e intregran unha das súas catro familias principais, xunto a Diomedeidae (albatros), Procellariidae (pardelas) e Pelecanoididae. Os procelariformes son aves mariñas que se caracterizan por ter bicos con tubos nasais sobresaíntes e ás longas e estreitas, que lles permiten voar planeando sobre o mar longas distancias.
O paíño de Madeira foi descrito polo naturalista inglés Edward Vernon Harcourt en 1851, co nome de Thalassidroma castro. Posteriormente foi trasladado ao xénero Oceanodroma, creado por Ludwig Reichenbach en 1853. Non se recoñecen subespecies diferenciadas do paíño de Madeira. O nome do xénero é a combinación dos termos gregos Ώκεανός (ōkeanós) 'océano' e δρόμος (dromos) 'corredor', facendo referencia ao costume de peneirar sobre a superficie do mar tocando a auga coas patas de modo que parece camiñar. O seu nome específico procede do termo usado na illa de Madeira «roque de castro» para referirse a esta ave.
Reprodución
miniatura|Ovo desta ave.
Cría unicamente nas illas das zonas temperadas dos océanos Atlántico e Pacífico, o que comprende os Azores e Madeira no Atlántico e as Galápagos no Pacífico. Aniña en colonias preto do mar no interior de ocos e gretas das rochas. Poñen soamente un ovo branco.
Aínda que se reproducen durante todo o ano en recentes investigacións descubriuse que existen dúas poboacións que usan os mesmos sitios de nidación en diferentes estacións, con picos de nidación en primavera e outono. Ademis as dúas poboacións presentan diferenzas nas súas vocalizaciones e épocas de muda da plumaxe.
Comportamento e alimentación
Fóra da tempada de cría permanece en mar aberto. Aliméntase peteirando a superficie da auga para atrapar as súas presas, que son invertebrados, pequenos vertebrados e algunhas veces prea. Ocasionalmente mergúllase a pouca profundidade, a uns 40 a 120 cm por debaixo da superficie. Rexistrouse unha profundidade máxima de 170 cm pero podería estar errada por defectos no equipo de medición.
Este paíño achégase ao seu lugar de nidación unicamente pola noite para evitar os ataques predatorios das gaivotas e papamerdas, evitando achegarse a terra mesmo en noites claras de lúa chea. Como a maioría dos paíños e afíns, a súa capacidade de camiñar cando está en terra é limitada e restrínxese a desprazarse torpemente ao seu tobo.
Bunge & Born
Bunge & Born é un grupo económico multinacional creado na Arxentina que durante o século XX foi considerado como a corporación máis poderosa e influente do país. O grupo Bunge & Born da Arxentina tivo o seu eixo na empresa de alimentos Molinos Río de la Plata e forma parte do holding Bunge International Ltd. con sede nas Bermudas, unha das corporacións máis grande do mundo en comercialización de commodities, e en especial soia.
Nabás, A Cidá, O Irixo
Nabás é un lugar da parroquia da Cidá no concello ourensán do Irixo na comarca do Carballiño. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña doce habitantes (sete homes e cinco mulleres).
Bunge & Born
Orixe
Bunge & Born foi fundada en 1884 co fin de dedicarse á exportación de cereais. Por entón a Arxentina atopábase en pleno proceso de estruturar unha economía agro-exportadora baseada na produción de carne e cereais.
Desenvolvemento e expansión
Nas seguintes décadas a empresa foi ampliando a súa produción a cultivos algodón, xirasol, maní, soia, arroz, yerba mate, e aceites vexetais.
A partir de 1950, no marco do proceso xeneralizado de industrialización que estaba desenvolvendo a Arxentina, Bunge & Born iniciou a produción de produtos con maior valor agregado destinados ao consumo familiar que levaron marcas amplamente coñecidas como a sémola Vitina (1955), a fariña leudante Blancaflor (1956), o bizcochuelo Exquisita (1959), a margarina Delicia (1963), a maionesa Ri-K (1968).
En 1978 comprou a coñecida empresa de pastas Matarazzo e en 1985 a empresa Fanacoa de aderezos, consolidando a súa posición líder na rama alimenticia.
Outras coñecidas marcas comercializadas por Bunge & Born son Nobleza Gaucha (yerba), Lira (aceite), Gurmet (maionesa) etc.
Arnuwandas III
Arnuwandas III (rei hitita sobre -1210 - -1200), foi fillo de Tudhaliyas IV. Levaba o título de Labarnas, Gran Rei, e Sol meu.
Bunge & Born
Desenvolvemento e expansión
En 1990 adquiriu o Frigorífico Tres Cruces, que produce a coñecida marca de salchichas Vieníssima, en 1995 comprou Pindapoy, empresa líder na produción de mollos de froita, e en 1997 comprou Granja del Sol, especializada en produtos conxelados.
Arnuwandas III
Traxectoria
Supúñaselle un reinado curto pola falta de restos, pero nos últimos anos apareceron gran número de selos que poderían indicar que reinou máis tempo do antes suposto.
Bunge & Born
Desenvolvemento e expansión
En total Bunge & Born na Arxentina chegou a controlar 44 empresas alimenticias e constituíuse no símbolo do poder económico no país.
Arnuwandas III
Traxectoria
Do seu reinado sábese que Ibiranu de Ugarit sucedeu a Ammistamru II. Probabelmente foi Arnuwandas quen escribiu ao novo rei e lembroulle que era a súa obriga de vasalo presentarse ao rei ou polo menos enviar un embaixador.
John Terry
John George Terry, nado o 7 de decembro de 1980, é un futbolista profesional inglés. Terry xoga na posición de central no Chelsea, equipo da Premier League. Tamén foi capitán da selección de fútbol de Inglaterra dende agosto de 2006 ata febreiro de 2010, e dende marzo de 2011 ata febreiro de 2012.
Arnuwandas III
Traxectoria
Sucedeuno o seu fillo Suppiluliumas II.
Bunge & Born
Desenvolvemento e expansión
A partir do seu gran poder no mercado internacional de cereais Bunge & Born estendeu os seus negocios fóra da Arxentina, organizándose como Bunge International Ltd., con sede formal nas Bermudas e real no Brasil, -onde controlou as empresas Ceval Alimentos, Guipeba, Santista, Gramoven etc.-, Australia e Venezuela.
John Terry
Terry foi nomeado pola UEFA o mellor defensa do ano en 2005, 2008 e 2009. Levou o premio PFA ao mellor xogador do ano en 2005, e foi incluído no equipo do ano FIFPro durante catro anos consecutivos, dende 2005 ata 2008.
Bunge & Born
Propietarios e executivos
A diferenza da maioría das grandes empresas modernas que teñen o seu capital aberto ao investimento, tanto Bunge & Born Arxentina como Bunge International Ltd. son empresas pechadas e pouco transparentes en canto aos propietarios do capital. A listaxe de accionistas de Bunge International Ltd. é un completo enigma e permanece pechado.
John Terry
Ademais, foi nomeado membro do equipo estelar da copa Mundial de fútbol de 2006, o único xogador inglés que accedeu a este equipo. Leva o número 26 na camiseta do Chelsea.
Bunge & Born
Propietarios e executivos
Na rama arxentina os accionistas principais son as familias Hirsch e Born. Ambas as familias mantiveron relacións de certo enfrontamento de intereses ao longo do tempo. O terceiro grupo en importancia pertence á familia da Tour que funcionou moitas veces como árbitro das dúas familias principais.
John Terry
Terry é o capitán máis exitoso do Chelsea, xa que conseguiu co equipo tres títulos da Premier League, catro FA Cups, dúas League Cups e unha UEFA Champions League dende 2004. É un dos cinco xogadores que fixeron máis de 500 aparicións co Chelsea e tamén é o defensor de maior anotación de todos os tempos do club. No 2007, converteuse no primeiro capitán en levantar a FA Cup no novo estadio de Wembley na vitoria do Chelsea 1-0 ao Manchester United, e tamén o primeiro xogador en marcar un gol internacional nese estadio, marcando de cabeza con Inglaterra e empatando 1-1 contra o Brasil.
Bunge & Born
Propietarios e executivos
Algúns dos executivos de Bunge & Born que por algunha razón destacaron son:
John Terry
Primeiros anos
Terry xogou inicialmente no Senrab, un equipo afeccionado dun distrito residencial do leste de Londres que lle deu varias estrelas ao fútbol inglés. Entrou no Chelsea aos 14 anos de defensa central.
Bunge & Born
Redefinición estratéxica e retiro do mercado arxentino
Na década do '90 Bunge & Born Arxentina integrouse formalmente ao Grupo Bunge International Ltd. En 1998 o grupo decidiu a nivel global desvincularse da industria alimenticia e concentrar a súa actividade no mercado mundial de cereais.
John Terry
Na selección de fútbol de Inglaterra
Fixo o seu debut en xuño de 2003 contra Serbia e Montenegro e empezou o seu primeiro partido en Inglaterra contra Croacia nun partido amigábel. Na FIFA World Cup tivo o honor de ser o capitán en substitución de Michael Owen. En 2006 noméano capitán de Inglaterra sucedendo a Beckham; marcou un gol no seu debut pero non se clasificou para a EURO 2008. En 2007 é o primeiro xogador no equipo sénior de Inglaterra. Confírmase como capitán de Inglaterra. En 2010, por motivos da súa vida privada, o adestrador Fabio Capello substitúeo como capitán de Inglaterra.
Bunge & Born
Redefinición estratéxica e retiro do mercado arxentino
Dese modo Molinos foi vendida ao Grupo Pérez Companc, e o mesmo sucedeu coas demais empresas de industrialización alimentos que posuía, nun monto estimado en 3.000 millóns de dólares.
Fefa Noia
María José Noya Ansede, coñecida como Fefa Noia, nada en Santiago de Compostela o 11 de marzo de 1974, é unha directora de teatro e dramaturga. Foi Directora do Centro Dramático Galego entre 2016 e 2019. Actualmente é Directora Adxunta do Centro Dramático Nacional.
Traxectoria
Licenciada en filoloxía alemá e especializada en arte dramática (curso de posgrao de Especialización en Arte Dramática. Teoría e Práctica da Interpretación) pola Universidade de Santiago de Compostela, trasladouse durante catro anos a Múnic, onde cursou estudos de Ciencia Teatral no Institut für Theaterwissenschaft da Ludwig-Maximilian-Universität. No presente é doutoranda do Programa de Estudos Teatrais da Universidade Complutense de Madrid.
Formouse como directora no Teatro de La Abadía con mestres como Vicente Fuentes, Juan Carlos Gené, José Luis Gómez, Marcelo Magni ou Lenard Petit.
Atol Manuhangi
Manuhangi é un atol das Tuamotu, na Polinesia francesa, incluído na comuna de Hao. Está situado a 900 km ao sueste de Tahití.
Fefa Noia
Traxectoria
Ten traballado como autora, dramaturga e tradutora, asumindo labores de dirección no Centro Dramático Galego (CDG), Centro Dramático Nacional (CDN), na Compañía Nacional de Teatro Clásico (CNTC) e no Teatro de La Abadía, onde coordinou a actividade de formación e foi axudante de dirección artística durante dez anos. Ten colaborado con directores como Carles Alfaro, José Luis Gómez, Hansgünther Heyme, Dan Jemmett, Georges Lavaudant, Andrés Lima ou Àlex Rigola.
Atol Manuhangi
Xeografía
É un atol pequeno, con forma de óvalo, cunha superficie total de 1 km² e unha lagoa de 7 km². O atol ten certa infraestrutura permanente (edificios e depósitos de auga) para encher a necesidade da pesca e cultivo das perlas negras cultivadas nas súas augas. Non están habitadas permanentemente.
Fefa Noia
Traxectoria
Como directora de teatro conta entre os seus traballos con Andorra de Max Frisch e El coloquio de los perros de Miguel de Cervantes (Teatro de La Abadía/Corral de Comedias), S.P.Q.R. Si vis pacem para bellum de vv.aa. (RAER), El caballero de José Ramón Fernández (EscénaTe & Biblioteca Nacional) ou Días sen gloria de Roberto Vidal Bolaño (CDG). Coa súa compañía, Los Lunes, fundada a canda do actor David Luque, ten dirixido Wild Wild Wilde de José Ramón Fernández, Cuerdas de Bárbara Colio, Ayuda de Maria Goos (1º Premio do Certame de Directoras de Torrejón de Ardoz) e País, escrita por ela mesma.
Atol Manuhangi
Historia
Foi descuberto en 1767 polo inglés Samuel Wallis que o chamou Duke of Cumberland.
Fefa Noia
Traxectoria
As súas postas en escena foron exhibidas nos festivais de Almagro, Elx, Alcalá de Henares, Niebla, Escena Contemporánea, FITO de Ourense e o Festival Frinje (Naves do Teatro Español, Madrid), entre outros.
A finais de 2015 gañou o concurso para ser a nova directora do Centro Dramático Galego.
O 1 de xaneiro de 2020 incorporouse como Directora Adxunta ao equipo do Centro Dramático Nacional e baixo a dirección de Alfredo Sanzol.
O Bidueiro, Romariz, Abadín
O Bidueiro é un lugar da parroquia de Romariz no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá. Tiña 20 habitantes en 2015 (10 homes e 10 mulleres) segundo datos do IGE. Iso supón un aumento da poboación respecto a 2010 cando tiña 12 habitantes (7 homes e 5 mulleres).
Forza Aérea de Finlandia
A Forza Aérea de Finlandia (finés: Ilmavoimat, sueco: Flygvapnet) é unha das ramas das Forzas Armadas de Finlandia. As súas tarefas en tempos de paz son a vixilancia do espazo aéreo, os voos de identificación e produción de formacións de preparadas para condicións de guerra. A Forza Aérea de Finlandia fundouse o 6 de marzo de 1918.
Historia
Os primeiros pasos na historia da aviación finesa realizáronse con avións rusos. Os militares rusos tiñan varios dos seus primeiros deseños estacionados no país, que ata a Revolución Rusa de 1917 fora parte do Imperio Ruso. Pouco despois da declaración de independencia comezou a guerra civil finlandesa, na cal os soviéticos puxéronse do lado da Garda Vermella (os rebeldes socialistas relacionados co Partido Bolxevique). A Garda Branca conseguiu apoderarse duns poucos avións dos soviéticos, pero víronse obricados a depender de aparellos e pilotos estranxeiros. Suecia negouse a enviar homes e material, pero cidadáns suecos chegaron para axudar aos Brancos. O editor da publicación sueca Aftonbladet, Waldemar Langlet, mercou un avión N.A.B. Albatros da fábrica Nordiska Aviatik A.B. con fondos recadados pola organización Finlands vänner (Amigos de Finlandia). Este avión, o primeiro en chegar dende Suecia, voou vía Haparanda o 25 de febreiro de 1918 cos pilotos suecos John-Allan Hygerth (que o 10 de marzo converteuse no primeiro comandante da Forza Aérea de Finlandia) e Per Svanbäck. O aparello fixo unha escala en Kokkola e tivo que facer unha aterraxe de emerxancia en Jakobstad cando o seu motor fallou. O avión recibiu posteriormente a designación F.2 na Forza Aérea.
O conde sueco Eric von Rosen entregou ao goberno branco finés o seu segundo avión, un Thulin Typ D. O seu piloto, o tenente Nils Kindberg, voou o aparello ata Vaasa o 6 de marzo de 1918 levando a von Rosen como pasaxeiro. Como este agasallo era contrario aos desexos do goberno sueco e non se lle concedera ningún permiso de voo, Kindberg foi multado con 100 coroas suecas por deixar o país sen permiso. Este avión está considerado por algúns como o primeiro aparello da Forza Aérea de Finlandia, que non existiu durante a guerra civil, mentres que os Vermellos voaron un feixe de avións coa axuda dalgúns pilotos rusos. O avión de von Rosen recibiu a designación F.1. miniatura|140x140px|Insignia da Forza Aérea de Finlandia entre 1918 e 1945 Von Rosen pintara o seu amuleto de boa sorte persoal no Thulin Typ D. Este amuleto era unha esvástica azul, antigo símbolo do sol e a boa sorte que non tiña ningunha connotación política nese tempo, e foi adoptada como insignida da Forza Aérea de Finlandia. O fondo circular branco creouse cando os fineses pintaron o símbolo sobre o anuncio da academia do aire de Thulin. A esvástica foi adoptada oficialmente para o seu uso tras unha orde do Comandante en Xefe C. G. E. Mannerheim o 18 de marzo de 1918. A Forza Aérea cambiou a insignia dos seus avións, que se asemellaba á esvástica nazi, coa cal non tiña relación ningunha, despois de 1944, debido a un decreto da Comisión de Control Aliada que prohibía organizacións fascistas. Porén, continúa aparecendo nos emblemas, bandeiras e decoracións dalgunhas unidades, incluídos uniformes. Nos últimos tempos a Forza Aérea foi deixando de usar aos poucos o emblema da esvástica.
O avión F.1 quedou destruído nun accidente matando á súa tripulación pouco despois de ser entregado aos fineses. O 7 de setembro de 1920 dous hidroavións Savoia acabados de comprar esnafráronse nos Alpes Suízos de camiño a Finlandia matando aos seus ocupantes (tres fineses e un italiano). Dende entón ese foi o día escollido para lembrar aos pilotos caídos.
Actividade aérea dos Vermellos
A meirande parte das bases aéreas que os rusos deixaran en Finlandia foron tomadas polo bando branco despois de que os pilotos rusos regresasen ao seu país. Os Vermellos estaban en posesión dun feixe de bases e de aviósn rusos, principalmente anfibios. En total tiñan 12 aparellos pero non tiñan pilotos propios, polo que contrataron a algúns dos pilotos rusos que quedaron atrás. O 24 de febreiro de 1918 chegaron cinco avións a Viipuri, que rapidamente foron transferidos a Riihimäki.
Os Vermellos crearon unidades aéreas en Helsinqui, Tampere, Kouvola e Viipuri. Non había un cuartel xeneral e as distintas unidades operaban individualmente baixo o mando do comandante da súa liña de fronte. En Helsinqui tamén se creou unha escola de voo, pero ningún piloto foi adestrado alí antes da caída da cidade.
Os vermellos realizaron principalmente saídas de recoñecemento, de bombardeo, de lanzamento de panfletos e de observación para a artillería, sendo a súa actividade aérea non particularmente exitosa. As súas operacións aéreas sufriron por un mal liderado, por avións desgastados e pola pouca motivación dos pilotos rusos. Algúns dos avións foron capturados polos Brancos e o resto resultaron destruídos.
Actividade aérea dos Brancos
En xaneiro de 1918 a Garda Branca non tiña ningún avión e moito menos pilotos, polo que pediu axuda aos suecos. Suecia era unha nación neutral e polo tanto non enviou ningunha axuda oficial. O país tamén prohibiu aos seus pilotos axudar a Finlandia.
Porén, a pesar da postura oficial, un Morane-Saulnier Parasol e tres N.A.B. Albatros chegaron dende Suecia a finais de febreiro de 1918. Dous dos Albatros foron regalos de cidadáns privados que apoiaban a causa dos Brancos, mentres que o terceiro foi mercado. Inicialmente a aeronave sería usada para apoiar as operacións aéreas dos Brancos, pero o avión finalmente resultou inadecuado.
Xunto á escaseza de avións, os Brancos tampouco tiñan persoal, polo que todos os pilotos e mecánicos tamén chegaron de Suecia. Un dos Jägers finlandeses, o tenente Bertil Månsson, recibira adestramento de piloto no Imperio Alemán, pero quedou en Alemaña para intentar conseguir máis avións para Finlandia.
Durante a guerra civil a forza aérea da Garda Branca estivo formada por:
A actividade aérea da Garda Branca consistiu principalmente en saídas de recoñecemento. Os alemáns levaron tamén varios avións propios pero non contribuíron demasiado ao resultado da guerra.
A primeira base aérea da Finlandia independente fundouse na ribeira preto da vila de Kolho. A base podía operar tres avións. O primeiro trouxose en ferrocarril o 7 de marzo de 1918 e o 17 de marzo despegou da base por vez primeira. En 1918 os fineses fixéronse con nove avións Stetinin M-9 rusos que estes deixaran atrás.
A primeiro operación aérea dos Brancos durante a guerra sobrevoou Lyly. Tratouse dunha misión de recoñecemento cando a liña da fronte moveuse cara o sur. A contribución da forza aérea branca durante a guerra foi case insignificante.
Dende o 10 de marzo a Forza Aérea de Finlandia estivo liderada polo tenente sueco John-Allan Hygerth. Foi destituído o 18 de abril debido a que non era o axeitado para esa posición e polos numerosos accidentes. O seu posto ocuparíao o capitán alemán Carl Seber, que comandou a forza aérea dende o 28 de abril ata o 13 de decembro.
Ao final da guerra civil a Forza Aérea de Finlandia tiña 40 avións, dos cales 20 foran capturados aos Vermellos (algúns non os operaran pero foron atopados abandonados nas illas Åland). Cinco dos avións viñeran dos aliados en Rusia, catro foran regalos de Suecia e oito mercáranse en Alemaña.
Período de entreguerras
miniatura|260x260px|IVL A.22 Hansa Tras o final da guerra civil Finlandia comezou a formular os principios sobre como usar a súa forza aérea. En 1919 reclutáronse instrutores en Francia e a mediados dos anos 20 a forza aérea pasou por un período de influencia británica que chegou ata a segunda guerra mundial. Durante ese tempo o país contratou a expertos no Reino Unido e enviou ao seu persoal a adestrarse alí.
Durante os anos 20 a Forza Aérea centrouse na aviación naval, considerando que a súa principal tarefa era a de realizar tarefas de recoñecemento, observación e vixilancia nas súas augas territorias e milleiros de lagos. A Forza Aérea elixiu mercar principalmente hidroavións decantándose polo IVL A.22 Hansa, unha versión do Hansa-Brandenburg W.33 alemán producido baixo licenza por Ilmailuvoimien Lentokonetehdas. A compañía fabricaría 122 unidades deste avión.
Ademais a Forza Aérea foi adquirindo material diverso en pequenas cantidades para outro tipo de roles. Algúns dos avións mercados producíronse baixo licenza e outros serviron como base para deseños propios. O deseño e fabricación de modelos fineses comezou en 1928 co avión de adestramento VL Sääski.