cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cryptosporidium parvum
Prevención
O xeito máis efectivo de previr a transmisión de C. parvum é evitar o contacto con feces contaminadas co parasito e manter unha boa hixiene. Isto é especialmente importante nos nenos pequenos, xa que é máis probable que teñan un contacto oral co parasito.
Estadio de ooquiste
Os ooquistes de C. parvum teñen unha incrible resistencia e duración e isto pode aumentar os problemas cando se intenta controlar o espallamento do parasito. O estadio de ooquiste pode tolerar un grande número de presións ambientais, como temperaturas de só -22 °C ou cambios de pH como os que se producen en determinados procesos de tratamento das augas. Os ooquistes que están no material fecal son inmediatamente infectivos.
Xenoma
O xenoma de C. parvum (secuenciado en 2004 ) ten un tamaño relativamente pequeno de 9,1 Mb e unha organización simple, e está composto por oito cromosomas que en tamaño van de 1,04 a 1,5 Mb. O xenoma é moi compacto, e é un dos poucos organismos que non presenta elementos transpoñibles. Ademais, a diferenza doutros apicomplexos, C. parvum non ten xenes nos seus plastidios ou nas mitocondrias.
Metabolismo lipídico
C. parvum non pode facer síntese de novo de lípidos, o que fai que a súa maquinaria de tráfico de lípidos sexa unha importante diana terapéutica potencial. C. parvum posúe moitas proteínas que se unen ao oxisterol (OSBPs), e proteínas relacionadas co oxisterol (OSRPs). Das dúas, só as OSBPs poden unirse aos lípidos, mentres que ambas as dúas conteñen dominios de homoloxía de pleckstrina, que funcionan nas vías de sinalización celular.
Glicoproteínas de superficie
C. parvum posúe numerosas glicoproteínas de superficie que se cre que exercen unha función na patoxénese. Unha proteína de máis de 900 kDa inmunodominante, chamada GP900, localízase no extremo apical dos esporozoítos e nos micronemas dos merozoítos. A súa elevada masa molecular débese probablemente a unha abundante glicosilación postraducional. A estrutura da GP900 é similar á da familia das glicoproteínas mucinas. A GP900 crese que media na adhesión e invasión das células hóspedes. A GP900 pode tamén xogar un papel na resistencia de C. parvum á proteólise polas numerosas proteases que se encontran no tracto dixestivo dos mamíferos.
In vitro, o soro hiperinmune e os anticorpos dirixidos contra epitopos específicos da proteína GP900 inhiben a invasión dos esporozoítos de C. parvum en monocapas de células MDCK. Ademais, a inhibición competitiva utilizando GP900 nativa ou fragmentos de GP900 purificados reduce a invasión das células.
Outros experimentos confirmaron a importancia das glicosilacións de tipo mucina. As lectinas dirixidas a restos de carbohidratos da GP900 (alfa-N-galactosamina) poden bloquear a adhesión e impedir a invasión de C. parvum.
As glicoproteínas de C. parvum son candidatos atractivos para a elaboración de vacinas. Moitas son inmunodominantes, e os anticorpos contra dominios seleccionados bloquean a invasión das células hóspede.
El Noticiero Gallego (1896)
Historia e características
Subtitulado Semanario destinado a fomentar los intereses morales y materiales del Magisterio, apareceu en 1891. Foi continuador de El Noticiero Administrativo, El Noticiero (primeira época), El Noticiero de Instrucción Pública e El Noticiero (segunda época). O seu director e propietario era José López Pérez, pero debido ao seu falecemento en outubro de 1896, pasou a dirixilo o seu fillo Bernardino López S. Cobián. Como os seus antecesores, mantivo dúas seccións principais: unha doutrinal e outra dedicada ás disposicións lexislativas que ían saíndo. Aparecía os luns, pero dende 1897 pasou aos días 4, 11, 18 e 25 de cada mes.
Nun principio publicou en folletíns unha colección titulada "Biblioteca de El Noticiero Gallego", na que apareceu o estudo titulado "Breves nociones de gramática filosófica española", de Juan David Pérez Mandado (primeira entrega, número 149, do 2 de marzo de 1896).
En agosto de 1897 convocou un certame pedagóxico, polo que pasou a subtitularse Semanario destinado a fomentar los intereses morales y materiales del Magisterio de 1ª Enseñanza y organizador del 3º Certamen Pedagógico Español.
O último número coñecido é o 2.381, correspondente ao 11 de maio de 1943.
Andoriña
miniatura| Hirundo rustica
A andoriña ou anduriña (Hirundo rustica) é unha pequena ave insectívora migratoria que se atopa en África, Europa, Asia e América. As andoriñas europeas pasan a primavera viaxando cara ao norte, chegando mesmo ata o círculo polar ártico, mentres pasan o inverno en África.
A plumaxe da andoriña é negra azulada no dorso e branca no peito. O peteiro é curto, a cola acuminada e dividida en dúas gallas, as ás fortes e longas e as patas curtas. Miden arredor de 19 cm e o seu corpo, fusiforme, está adaptado para os voos rápidos e longos. A andoriña voa baixo en espazos abertos ou semiabertos e atrapa os insectos lanzándose enriba deles desde o aire.
Reino da Araucania e a Patagonia
O Reino da Araucania e a Patagonia (en francés: Royaume d'Araucanie et de Patagonie), tamén denominado Reino de Nova Francia (en francés: Royaume de Nouvelle-France), foi un breve e errado intento de Estado instituído en territorio mapuche e tehuelche polo avogado francés Orélie Antoine de Tounens, con capital na actual municipalidade de Perquenco.
O autoproclamado monarca reclamou soberanía para o territorio comprendido entre o río Biobío e o Seo de Reloncaví, ademais da vertente occidental da Patagonia arxentina. Nunca recibiu recoñecemento de ningún país e foi sometido por forzas chilenas en 1862, no marco da ocupación da Araucania.
Os inicios do reino
Orélie Antoine de Tounens chegou en 1858 ao porto de Coquimbo e, despois de pasar algún tempo na casa dunha dama francesa en Valparaíso e Santiago, dirixiuse á zona da Araucania desde o porto de Valdivia. Alí contactou con Quilapán, o xefe da comunidade mapuche, a quen suxeriu a idea de fundar un Estado para o seu pobo, coa promesa de lograr apoio diplomático francés para os mapuches durante a época final da Guerra de Arauco. O seu propósito era, segundo aseguraba na súa correspondencia, "civilizar os araucanos". miniatura|Bandeira do Reino da Araucania e a Patagonia. Quilapán permitiu o ingreso de Tounens nas súas terras, malia estar prohibido para os huincas (estranxeiros), e este fundou alí o 17 de novembro de 1860 o Reino da Araucania, do que foi proclamado rei, baixo o nome de Orélie Antoine I.
Nos días seguintes, Tounens promulgou a constitución do reino e, segundo algúns, o 20 de novembro do mesmo ano declarou a anexión da Patagonia, establecendo como límites o río Biobío, en Chile, polo norte, o océano Pacífico polo oeste, o océano Atlántico polo leste, desde o río Negro, na actual Arxentina, ata o estreito de Magalláns, límite austral continental do reino.
Un ano despois desta proclamación, un parlamento mapuche composto por un grupo de xefes locais (arribanos, habitantes dos vales da Precordilleira), aceptou presumiblemente as súas pretensións.
Nesta última cidade foi procesado e máis tarde recluído nun manicomio. O cónsul francés logrou sacalo de alí e repatriouno a Francia. Non hai probas de que se tratase dun axente francés, pero algúns historiadores inclínanse a considerar que: "(...) algún grao de oficialidade tiña a súa misión e que se tivese resultado máis afortunada contaría co apoio francés."
Tras intentar dous novos ingresos en 1874 e 1876, morreu o 17 de setembro de 1878.
O legado de Orélie Antoine I
Un testemuño oral da súa presenza aparece en boca de Juan Calfucurá, quen dixo ao seu entrevistador cincuenta anos despois da aventura de Tounens: "Meu pai protexeu o rei Aurelio. Na segunda entrada que fixo na Araucania, o coronel Saavedra ofreceulle unha paga a quen o matase. Daquela Aurelio tivo medo e meu pai mandoume deixalo en Salinas Grandes, nas posesións de Cafulcurá... Din agora que ese rei estaba tolo. Así sería. O home vivía retirado. Non lle gustaban as festas. Conversaba cos caciques vellos e visitábaos decote. Non se lle coñeceron mulleres. Vestía o traxe mapuche e deixaba o pelo longo como os indios. Comía os seus mesmos alimentos. Partía moitas mazás para as secar ao sol e comelas así."Ao morrer Tounens sen herdeiros, un dos seus amigos, Gustave Achille La Viarde, coroouse como sucesor e solicitoulle axuda económica e militar ao presidente dos Estados Unidos, Grover Cleveland, para a conquista, encuberta como liberación, dos territorios ocupados, a cal foi denegada. Desde entón estableceuse un suposto goberno no exilio en París, cuxos "monarcas", autodenominados da Coroa de Aceiro, outorgaron títulos de nobreza da súa propia creación e venderon moedas e medallas conmemorativas. Na actualidade manteñen sitios web onde reivindican os seus supostos dereitos. O novelista Antonio Gil, conde de Detif e Cabaleiro da Coroa de Aceiro, é o único chileno que ostenta os ficticios títulos desta monarquía.
O reino da Araucania e a Patagonia non tivo máis contactos cos indíxenas ata a breve visita de Philippe Boiry Raynaud, quen se adxudicou o título de Príncipe da Araucania e a Patagonia e viaxou en 1989 a Arauco, onde os mapuches o recibiron con pouco entusiasmo. Ultimamente, algúns mapuches, como Reynaldo Mariqueo, manifestaron unha certa adhesión a este reino.
Territorio
miniatura|Extensión do territorio reclamado polo reino, sobre fronteiras actuais. O territorio reclamado polo reino correspondía basicamente coas comarcas que non foran sometidas polos gobernos da República Arxentina e da República de Chile. Tounens considerábaas terra nullius ("terra de ninguén"), xa que, como asegura na súa proclamación, "(...) non depende de ningún outro Estado; (...) áchase dividida por tribos (...)".
Gran parte da Patagonia oriental, situada ao sur do río Colorado, atopábase habitada polos pobos indíxenas, entanto que ao occidente dos Andes o límite entre mapuches e chilenos estaba definido polo río Biobío, consonte o estipulado no Parlamento de Quilín de 1641. En ambos os casos, os estados arxentino e chileno reivindicaban os devanditos espazos como propios, en virtude do principio de uti possidetis iuris, xa que foran nominalmente parte do Imperio Español, conforme a concesión do papa Alexandre VI, segundo as chamadas "bulas alexandrinas". A Patagonia inscribíase na Gobernación de Nova León, concedida pola coroa española ao nobre galego-portugués Simón de Alcazaba.
Diversos asentamentos existían cara ao sur dos límites mencionados. Valdivia, Osorno e o arquipélago de Chiloé foran territorios hispanos con anterioridade á independencia de Chile e foron incorporados posteriormente a este país, mentres o seu Goberno avanzaba na colonización de Llanquihue desde 1845, especialmente con inmigrantes de orixe alemá. Así mesmo, existiron poboacións de fundación hispana ao oriente da cordilleira dos Andes, tales como Carmen de Patagones. O territorio en torno ao estreito de Magalláns e Terra do Fogo tamén foi habitado por poboadores chilenos e arxentinos desde os anos 1840.
Os grupos indíxenas mapuches e tehuelches ocupaban o territorio que Tounens reclamaba como o seu reino, a maior parte deles resistindo con diferentes estratexias a presión dos estados nacionais xurdidos tras a independencia. miniatura|Músicos mapuches nunha fotografía de 1916. En Chile, recoñecidos como parte dun conflito e asinantes de tratados co Goberno central, os mapuches alternaban as alianzas e os ataques co Goberno de Santiago. Non sempre as súas accións eran coordinadas, xa que non había unha autoridade central, algo que Tounens menciona, tamén, na súa proclamación: "(...) reclámase un Goberno central, tanto polo interese particular como na orde xeral (...)". A teor das súas declaracións posteriores e consonte o pensamento eurocéntrico da súa época, el sería o indicado para organizar a resistencia indíxena establecendo unha monarquía similar ás europeas.
Na Arxentina, onde a presenza do francés foi esporádica, os mapuches e os pobos "araucanizados" chamados xenericamente "pampas" resistían por medio de incursións a través da extensa e permeable fronteira entre os seus dominios (os crioulos chamábano "o deserto") e as poboacións dependentes dos estados provinciais. Tamén aceptaban asinar tratados cos gobernos (e ás veces coas faccións polìticas) da Arxentina e en numerosas ocasións recoñecíanse como "arxentinos". A prensa da capital, con todo, adoitaba mencionalos como "chilenos" con propósitos propagandísticos. Excepto con Calfucurá, quen o recibiu pola amizade que o unía a Quilapán, Tounens non tivo contacto con grupos indíxenas desta rexión, moito menos cos tehuelches, moradores da Patagonia que o francés tamén reclamaba. Hai que notar que os mapas europeos e estadounidenses da época amosan o territorio ao sur do río Negro como unha entidade á parte respecto de Chile e da Arxentina, o que expresa sen dúbidas a pretensión das potencias de lograr dereitos sobre esas terras poboadas por "salvaxes" e sen control pleno dos estados nacionais veciños.
Nos anos sucesivos, o territorio reivindicado polo aventureiro francés, que a Arxentina e Chile consideraban propio, sería efectivamente ocupado por ambas as repúblicas a través de campañas militares coñecidas como a Pacificación da Araucania, en Chile, e a Conquista do Deserto, na Arxentina, así como con exploracións militares e co establecemento de poboacións crioulas e inmigrantes vindas de Europa. Os indíxenas que se resistiron foron exterminados ou perseguidos a ambos os dous lados da Cordilleira, e os que se someteron recibiron algunhas parcelas para o cultivo ou a gandaría. En ningún destes momentos históricos se mencionou o suposto reino da Araucania, nin os seus proclamados reis interviñeron de maneira ningunha na defensa do territorio que reclamaban.
Actualmente, os mapuches, en especial en Chile, reivindican os seus dereitos ante os atropelos do Estado e dos grandes intereses privados.
Constitución
esquerda|miniatura|Desde 1851, Orélie Antoine de Tounens foi procurador do Tribunal de Primeira Instancia do distrito aquitano de [[Périgueux.]] A constitución do Reino da Araucania foi o pretendido texto fundamental da monarquía constitucional do Reino da Araucania e a Patagonia. Redactada polo avogado e aventureiro francés Orélie Antoine de Tounens, foi promulgada o 17 de novembro de 1860, coa proclamación deste último como Rei da Araucania e a Patagonia, baixo o nome de Orélie Antoine I. Nunca tivo vixencia e nela non participaron os poboadores mapuches, nin se tiveron en conta as súas tradicións.
A carta constitucional constaba de nove títulos, integrados por un total de 64 artigos. O preámbulo baseábase en cinco principios:
- Un rei ou unha raíña, seguindo a orde hereditaria.
- Un grupo de ministros, dependentes directamente do rei.
Andoriña
Adoita encontrarse en aldeas e vilas, pero tamén vive no campo aberto. Constrúe os niños de barro e no interior coloca herbas e plumas cun pequeno burato de entrada baixo os beirados dos edificios, pontes, e nas paredes das rochas e cantís. A femia pon catro ou cinco ovos e os dous proxenitores alimentan as crías. As andoriñas teñen un gran sentido da orientación, sendo capaces de atoparen o seu niño do ano anterior.
Pallacanestro Cantù
O Pallacanestro Cantà, tamén coñecido por motivos de patrocinio como Acqua S. Bernardo Cantù, é un club profesional de baloncesto italiano con sede na cidade de Cantù (Lombardía). O Cantù é o segundo equipo, detrás do Real Madrid (contra os que teñen un balance de 8−2), con maior número de títulos europeos gañados, con doce: dúas Euroliga, catro Copas Saporta e catro Copas Korać, alén dunha Copa Intercontinental da FIBA. A nivel doméstico posúen nas súas vitrinas tres Ligas e catro Copas de Italia. Actualmente compite na Lega Basket Serie A, a máxima categoría do baloncesto italiano. O Cantù xoga os seus partidos como local no Palasport Pianella, con capacidade para 3.910 espectadores, e ocasionalmente no PalaDesio, recinto con capacidade de até 8.000 espectadores na localidade veciña de Desio.
Historia
Fundado en 1936 por Mario Broggi e Angiolino Polli, o Pallacanestro Cantú chegou a converterse nun dos mellores clubs de baloncesto de Italia e un dos máis prestixiosos de Europa pese a estar situado nunha cidade de aproximadamente 35000 habitantes. No seu palmarés destacan dous títulos da Euroliga, catro Recopas de Europa, e catro Copas Korać. Actualmente milita na Serie A (máxima categoría) da Liga Italiana de Baloncesto, que gañou en tres ocasións.
A pesar de que o nome oficial do club é "Pallacanestro Cantú", xeralmente foi coñecido polo nome comercial que recibiu dos diferentes patrocinadores cos que contou ao longo da súa historia: Forst, Clear, Squibb e Ford son algúns dos máis coñecidos.
Patrocinadores
Ao longo da hisoria, por mor de razóns de patrocinio, o Pallacanestro Cantù recibiu os seguintes nomes:
Lamas, Xinzo de Limia
Santa María de Lamas é unha parroquia do concello ourensán de Xinzo de Limia na comarca da Limia. No ano 2022 tiña 205 habitantes nunha soa entidade de poboación, dos cales 99 eran homes e 106 mulleres.
Reino da Araucania e a Patagonia
Constitución
- Un Consello de privilexiados, composto polos nobres do reino.
- Un Consello de Estado, que se encarga, xunto cos ministros, de falar en nome do Goberno.
- Un corpo lexislativo, elixido por sufraxio universal.
A Constitución do reino era unha carta moi elaborada, con principios novos como a gratuidade do servizo de rexistro civil. Aproveitando os seus coñecementos de dereito francés, Orélie Antoine copiou na súa Carta de 1860, cunhas vinte diferenzas, a estrutura da Constitución do II Imperio Francés, do 14 de xaneiro de 1852.
Este texto foi reformado en dúas ocasións. A primeira o 25 de xaneiro de 1862, a raíz do encarceramento do pretendido monarca na cidade chilena de Los Ángeles. A segunda, o 17 de setembro de 1978, con motivo da morte de Jacqueline-Dominique Marquain, primeira esposa de Philippe Boiry, penúltimo pretendente ao trono da Araucania e a Patagonia.
Monarcas e pretendentes
Tras o falecemento de Orélie Antoine de Tounens e dos seus sucesores, Gustave Achille La Viarde e Antoine Hippolyte Cros, formouse un Consello de Rexencia que nomeou como cuarto monarca a Georges Sénéchal de La Grange, quen declinou ser rei, acabando en teoría con este título.
Non obstante, o pretendente ao trono Philippe Boiry afirmou que o título se mantería na persoa de Laure Thérèse Cros, filla de Antonio II. Á morte da princesa Laure Thérèse, sucedeuna o seu fillo, Jacques Antoine Bernard, quen en 1951 abdicaría en favor de Boiry. A principal evidencia esgrimida é unha carta de consentimento de Antoine III e un certificado no que se consigna a abdicación e a transmisión da sucesión do título, con data 12 de maio de 1951.
Os reis ou pretendentes que sucederon o fundador xamais visitaron o reino ata que Boiry estivo un par de semanas na Arxentina e Chile en abril de 1989. Nesa oportunidade, declarou que se titulaba príncipe e non rei, posto que o seu reino "fora conquistado e destruído". miniatura|Moeda de 1 peso, conmemorativa do reino de Araucania e Patagonia. 1874. O xornalista Enrique Oliva, correspondente do diario arxentino Clarín en Francia, denunciou en varios artigos de prensa o suposto monarca por vender títulos nobiliarios "tan falsos como a súa presunta maxestade". No seu libro El Rey de la Araucania y Patagonia, de 1995, Oliva, co pseudónimo de Lepot, explica a historia do "reino", ao que nega toda existencia real, e impugna a sucesión de Boiry. Nunha publicación francesa, o ano seguinte, Oliva escribiu un capítulo, titulado Le Roi de Patagonie, onde ratifica todo o que xa dixera. Boiry, á súa vez, presentou unha demanda ante a xustiza francesa reclamando unha indemnización e coa pretensión de validar o seu título por vía xudicial, e os tribunais desestimaron estas denuncias en 1997. Actualmente existen dúas persoas que reclaman a sucesión ao trono deste Estado inexistente, cada unha das cales mantén sitios de internet e exercen os seus "dereitos" outorgando falsos títulos nobiliarios. Tamén aparecen reclamos sucesorios nalgúns sitios de internet que apelan a supostas institucións e designacións para ocupar o posto.
En 1986 estreouse o filme arxentino La película del rey, dirixida por Carlos Sorín, que é unha variación sobre a historia de Orélie Antoine de Tounens.
Brema
A brema (Abramis brama) é unha especie de peixe de auga doce pertencente á familia dos ciprínidos (Cyprinidae) que habita nos ríos e lagos de Irlanda, Reino Unido, centro e norte de Europa, e Rusia.
Aspecto e anatomía
O seu corpo está comprimido lateralmente; no dorso presenta unha xiba algo marcada no seu parte anterior. Normalmente mide entre 40 e 60 cm de lonxitude con pesos de 2-3 kg. A lonxitude máxima é de 90 cm e en Alemaña capturouse en 2000 un exemplar de 85 cm e 7 kg de peso. Os exemplares de máis de 70 cm son raros, e só se dan en lugares específicos cunha poboación baixa de pláticas. esquerda|miniatura|247x247px|Brema dourada enriba e brema común embaixo.
É unha especie moi común en augas estancadas ou de curso lento, con fondos arxilosos ou lamosos, aínda que tamén está presente en estuarios (mar Báltico) e augas salobres (mar Caspio e Aral). Aliméntanse de bivalvos, larvas de mosquitos e vermes. A época de desova ocorre entre maio e xuño, en augas ricas en vexetación; os machos presentan durante este período tubérculos brancos ou amarelos sobre a cabeza e a parte anterior do corpo. A súa carne é consumida como alimento.
Parque Ferrol
Parque Ferrol é un centro comercial de 20.000 metros cadrados situado no Boial, Ferrol. Foi construído por Santiago Sur Galicia e tivo un custo de 50 millóns de euros.
Cloruro de cesio
O cloruro de cesio é un composto iónico típico cunha característica estrutura cristalina
Preparación
O cloruro de cesio pódese preparar pola reacción do hidróxido del cesio ou do carbonato del cesio co ácido clorhídrico: a substancia salina resultante purificase por recristalización.
CsOH (s) + HCl (ac) → CsCl(ac) + H2O
Cs2CO3(s) + 2 HCl (ac) → 2 CsCl(ac) + CO2 (g) + H2O
Parque Ferrol
Descrición
O centro comercial foi construído a carón da autoestrada AP-9 en Santa Icía, preto do límite municipal con Narón. A nova zona do Boial foi urbanizada primeiramente cunha urbanización de chalés e máis tarde coas tendas de Media Markt ou Brico Depot.
A inauguración de Parque Ferrol tivo lugar o 6 de novembro ás 19:30 horas. Asistiron persoeiros do sector empresarial e representantes da vida política así como o sacerdote diocesano de Santiago de Compostela, José Manuel Guldrís, quen bendiciu o complexo. O centro comercial inaugurouse con 18 tendas abertas.
Cloruro de cesio
Preparación
O metal Cesio reacciona violentamente co gas cloro dando cloruro del cesio, aínda que o custo do cesio metálico fai que esta non sexa a ruta habitual de preparación do mesmo.
Estrutura cristalina
100px|esquerda|Estrutura reticular CsCl A estrutura do cloruro de cesio componse ó encaixar redes cúbicas simples de anións e de catións. A estrutura cristalina do cloruro de cesio, dada a gran diferenza de tamaño entre os ións cesio e cloruro sería similar a unha rede cúbica formada por balóns de fútbol, na que os ocos que quedarían entre os balóns fosen ocupados por outra rede, tamén cúbica, formada por pelotas de golf. Se os dous tipos de átomos son similares en tamaño (imaxinemos pelotas de hóckey embaladas con pelotas de tenis) entón o empaquetamento cúbico dará unha estrutura similar á do cloruro de sodio.
Lista das estrelas do Paseo da Fama de Hollywood
A seguinte é unha lista das estrelas do Paseo da Fama de Hollywood, inclúese a categoría e a localización de cada unha das estrelas.
Cloruro de cesio
Aplicacións
O cloruro de cesio emprégase na preparación de cristais condutores da electricidade.
Lista das estrelas do Paseo da Fama de Hollywood
X
(Non hai estrelas do paseo da fama que teñan un apelido que empece con 'X')
Cloruro de cesio
Aplicacións
Os radioisótopos do cloruro de cesio utilízanse en medicina nuclear, incluíndo o tratamento do cancro. Na produción de fontes radioactivas é normal elixir unha forma química do radioisótopo que non sexa dispersado con facilidade no ambiente se ten lugar un accidente por rotura ou perda do contedor da fonte. Por exemplo no uso dos xeradores radiotérmicos, (RTGs), emprégase a miúdo titanato de estroncio porque é insoluble en auga. Pero para teleterapia as fontes deben proporcionar unha densidade radioactiva moi alta, o que non é posible cos compostos insolubles polo que é normal utilizar un dedal radioactivo de cloruro del cesio para ter unha fonte activa para unidades de radioterapia. No Brasil unha fonte dese tipo foi roubada de entre o metal de refugallo dun equipo avariado dunha clínica de radioterapia e as feridas graves e mortes ocorreron como resultado da exposición á radiación gamma externa e da exposición interna, xa que a fonte estaba aberta e rota lanzando o cloruro cesio, soluble, na auga. Ver accidente de Goiânia para mais detalles.
Gran Premio de Arabia Saudita
O Gran Premio de Arabia Saudita é unha carreira de Fórmula 1 que terá lugar por primeira vez no Campionato Mundial de Fórmula Un de. A edición inaugural da carreira celebrarase en Jeddah. A carreira está prevista para ser a segunda carreira nocturna completa do calendario de Fórmula Un, despois do Gran Premio de Singapur.
Historia
En agosto de 2019 fixéronse públicos os plans para construír un complexo permanente de automobilismo na cidade de Qiddiya. O proxecto concibiuse por Test and Training International, unha consultora de deportes de motor dirixida por un expiloto de Fórmula Un Alexander Wurz, co obxectivo de crear un circuíto de clase mundial capaz de albergar todas as categorías da FIA ata a Fórmula Un. En xaneiro de 2020, os plans para un circuíto de carreiras en Qiddiya confirmáronse oficialmente nun evento no que o deseñador de pistas Wurz apareceu xunto aos actuais e ex pilotos de Fórmula Un aos que se lles deu a oportunidade de pilotar no deseño nun simulador de carreiras. Durante o evento, confirmouse que a pista estaba deseñada segundo os estándares FIA e FIM Grado 1. Nese momento, a Fórmula Un non quixo comentar a posibilidade dunha carreira..
O Gran Premio recibiu críticas de Amnistía Internacional por razón da falta de dereitos humanos en Arabia Saudita. Human Rights Watch tamén condenou a decisión argumentando que "é parte dunha estratexia cínica para distraer os abusos dos dereitos humanos de Arabia Saudita." A Fórmula Un respondeu dicindo que a "Fórmula 1 deixou clara a súa posición sobre os dereitos humanos e outras cuestións a todos os nosos socios e países anfitrións que se comprometen a respectar os dereitos humanos na forma en que se organizan e ofrecen os seus eventos e que a Fórmula 1 traballa duro para ser unha forza positiva en todos os lugares onde compite,incluídos os beneficios económicos, sociais e culturais.
1736
Outros
Historia ano a ano
Principado de Acaia
miniatura|Grecia en 1201. O Principado de Acaia, tamén chamado Principado de Morea, foi un do tres estados vasalos do Imperio Latino que substituíron ao Imperio bizantino tras a conquista de Constantinopla polos cruzados durante a Cuarta Cruzada. Converteuse en vasalo do reino de Tesalónica, xunto co Ducado de Atenas, ata que Tesalónica foi capturada por Teodoro Comneno Ducas, o déspota de Epiro, en 1224. Logo disto, Acaia converteuse durante algún tempo nun polo de poder de Grecia, e a mediados do século XIII a corte de Andravida era considerada o mellor expoñente da cabalaría polos europeos occidentais.
Fundación
Acaia foi fundada en 1205 por Guillerme de Champlitte e Geoffroi I de Villehardouin, que emprenderon a conquista do Peloponeso en nome de Bonifacio de Montferrato, rei de Tesalónica. Cunha forza de non máis de 100 cabaleiros e 500 infantes, tomaron Acaia e Élide, e despois de derrotar aos gregos locais na Batalla do Oliveiral de Kunduros, fixéronse donos de Morea. A vitoria foi decisiva, e despois da batalla toda resistencia dos locais limitouse a uns poucos fortes, que continuaron mantendo. A fortaleza de Araklovon en Elis, foi defendida por Doxapatres Boutsaras, que soportou os ataques até 1213, cando a gornición finalmente se rendeu. O forte de Monemvasia, e os castelos de Argos, Nauplia e Corinto baixo León Sgouros resistiron até o seu suicidio en 1208. para 1212, estes tamén foran conquistados, e organizados como o señorío de Argos e Nauplia, e só Monemvasia continuou resistindo até 1248. Guillerme de Champlitte gobernou Acaia ata que partiu a Francia para asumir unha herdanza, pero morreu no camiño en 1209. Foi sucedido por Geoffroi I de Villehardouin, que gobernou até a súa morte en 1219.
Organización territorial
Acaia era bastante pequena: consistía na península do Peloponeso (entón coñecida como Morea), pero era bastante rica, exportando viño, pasas, cera, mel, aceite e seda. A capital do Principado estaba orixinalmente en Andravida. Limitaba ao norte con Epiro e o Ducado de Atenas e rodeado polos territorios venecianos ocupados no mar Exeo, incluíndo as fortalezas de Modona e Coroni no Peloponeso.
Geoffroi I dividiu o territorio do seu novo dominio entre os seus seguidores. O Principado foi dividido en 12 baronías, cada unha consistente en varios feudos máis pequenos, que foron unidades territoriais e financeiras, cada un correspondente a un ingreso de 1000 hyperpyra. Estes foron: a baronía de Akova (Matagrifon) situado en Arcadia con 24 feudos, de Skorta (en Karitena) con 22 feudos, de Nikli e Geraki con 6 feudos, de Kalavrita con 12 feudos, de Vostitza con 8 feudos, de Veligosti, Gritzena, Passavant (en Laconia) e Chalandritsa con 4 feudos, mentres que a baronía de Kalamata foi conservada como un feudo persoal polos Villehardouins. Tamén houbo sete baronías clericais, dirixidas polo bispo de Patras. Tamén se lles concedeu propiedades extensas ás ordes militares dos Templarios, os Hospitalarios e os Cabaleiros Teutónicos.
Goberno e administración
Os máis importantes señores seculares e eclesiásticos participaban no consello da «Gran Corte», que era presidida polo Príncipe. O consello tiña unha grande autoridade, e as súas decisións eran vinculantes para o Príncipe. As maiores autoridades do Principado eran o chanceler, o primeiro ministro do príncipe, o bailío, o condestábel, o tesoureiro, o protovestiarios, a cargo do tesouro persoal do príncipe, e o pourveur des chastiaux, quen era responsábel do abastecemento dos castelos.
O Principado tamén produciu un único conxunto de leis, o «Assize de Romania», que combinaba aspectos do dereito bizantino e francés, e converteuse en base para as leis dos outros estados cruzados. Varios títulos bizantinos, como logoteta e protovestarios continuaron en uso, aínda que estes títulos foron adaptándose ás concepcións do feudalismo occidental. O sistema bizantino de pronoia tamén foi adaptado para encaixar no feudalismo occidental, os campesiños (paroikoi) posuían tecnicamente a propiedade das súas terras, pero os deberes militares e os impostos que non foran obxecto baixo o sistema de pronoia fóronlles impostas polos seus novos amos franceses.
Os baróns francos estaban sometidos a pesadas obrigacións militares. Tiñan que servir catro meses ao ano co exército do Principado e catro meses máis de garda en varios castelos. Non podían abandonar o Principado, excepto co permiso do Príncipe, e aínda así tiñan que regresar dentro de dous anos e dous días ou confiscaban os seus bens.
O Principado no século XIII
Godofredo I foi sucedido polo seu fillo Godofredo II, que gobernou até a súa morte en 1245. Mediante a confiscación dos impostos eclesiásticos, nos anos 1221-1223 construíu un poderoso castelo en Chlemoutsi, preto da actual Kastro-Kyllini, que utilizou como a súa residencia principal. Debido a isto, entrou en conflito coa Igrexa católica, e foi brevemente excomungado polo Papa. Cando Xoán III de Nicea cercou Constantinopla en 1236, Godofredo II acudiu en axuda do Imperio latino con 100 cabaleiros, 800 porteiros e 6 barcos.
Baixo o seu irmán e sucesor, o príncipe Guillerme II de Villehardouin, o Principado alcanzou o seu apoxeo. Guillerme era un poeta e trobador, e a súa corte tivo a súa propia ceca en Glarenza, e unha próspera cultura literaria, utilizando unha forma distinta de fala francesa. En 1249, Guillerme II trasladou a capital de Acaia á recentemente construída fortaleza de Mistrá, preto da antiga Esparta. En 1255 viuse envolvido na Guerra de Sucesión eubeota, e en 1259 aliouse con Miguel II, déspota de Epiro, contra Miguel VIII Paleólogo de Nicea. Con todo, Miguel II despois desertou para unirse ao bando niceno, e Guillerme foi feito prisioneiro na batalla de Pelagonia. Despois que Constantinopla foi reconquistada por Miguel en 1261, Guillerme foi liberado en 1262 a cambio de Mistra e o resto de Laconia, que se converteu nun despotado bizantino, así como dun xuramento de lealdade ao emperador.
Con todo, pouco despois da súa liberación, Guillerme rompeu o seu xuramento de fidelidade, e comezou a buscar alianzas e axuda de varias nacións occidentais. Informado o gobernador local bizantino das accións de Guillerme, Miguel VIII enviou un exército baixo o mando do seu medio irmán, Constantino, contra Guillerme, pero a expedición non tivo éxito, os bizantinos foron primeiro derrotados na Batalla de Prinitza en 1263 e logo, despois do regreso de Constantino a Constantinopla, sufriron unha dura derrota na batalla de Makryplagi en 1264.
Despois de Guillerme, o Principado pasou a Carlos de Anjou. No Tratado de Viterbo (1267), Carlos recibiu Acaia do exiliado Balduíno II de Constantinopla, que esperaba que Carlos puidese axudalo a restaurar o Imperio Latino. Carlos e os seus descendentes non gobernaron en Acaia persoalmente, senón a través dunha serie de alguacís designados. Eles fixeron con todo enviar diñeiro e soldados para axudar a defender o principado contra a invasión bizantina.
O conflito feudal de Morea (1307-1383)
Para este período o Principado estaba baixo un conflito de sucesión violenta, que foi orixinado polo deposto emperador latino Balduíno II que deu o señorío de Acaia como agasallo a Carlos I de Sicilia a cambio de apoio no seu intento de reconquistar o trono de Constantinopla, unha acción que ignorou os dereitos dos Príncipes de Villehardouin de Acaia. Os reis anxevinos de Nápoles posteriormente deron Acaia como o seu feudo a unha serie dos seus propios familiares, que loitaron contra a princesa Margarida de Villehardouin e os seus herdeiros.
Carlos II de Nápoles nun primeiro momento concedeu o feudo de Morea ou Acaia á princesa Isabela de Villehardouin (da dinastía de Villehardouin), pero a depuxo en 1307 e outorgoullo ao seu fillo Filipe I de Tarento, quen en 1313 transferiuno a Matilda (ou Mafalda, ou Maud) de Hainaut, a herdeira de Isabela de Villehardouin, que casou con Luís de Borgoña, rei titular de Tesalónica. Pero Margarida, a filla máis nova de Guillerme II Villehardouin, reclamou os seus dereitos a partir de 1307. En 1313 ela reclamounos novamente sen éxito e logo os seus dereitos foron transferidos á súa filla Isabel de Sabran, esposa de Fernando de Mallorca. O fillo de Fernando e Isabel, coñecido como Xaime o Temerario, foi proclamado príncipe de Morea en 1315 baixo a rexencia do seu pai, que conquistou o principado entre 1315 e 1316 pero Fernando foi derrotado e executado por Luís de Borgoña e Matilda en 1316. En 1316 Luís de Borgoña morreu e o rei Roberto de Nápoles depuxo a Matilda e deu o principado ao seu irmán Xoán de Durazzo, con quen Matilda casou brevemente pola forza antes de ser encarcerada.
Desde 1331 os señores feudais comezaron a recoñecer os dereitos de Xaime, e en 1333 o recoñecemento foi total. Entón Xoán transferiu os seus dereitos á súa cuñada, Catarina de Valois, titular emperatriz de Constantinopla, a esposa de Filipe I de Tarento, cuxo fillastro Roberto reclamou os seus dereitos até 1346 cando ela morreu. Daquela a reclamación foi emitida polo fillo de Filipe e Catarina, Filipe II de Tarento. En 1349 Xaime foi sucedido polo seu fillo Xaime IV (II de Morea). En 1364 Roberto de Tarento, o fillastro de Catarina e fillo máis vello de Filipe I de Tarento, morreu. En 1373 Filipe II transferiu os seus dereitos á súa curmá e antiga cuñada Xoana I de Nápoles, xunto co seu terceiro marido Xaime IV de Mallorca, cando morreu en 1375, deixou a súa propia demanda do Principado, no punto en que ela se converteu máis ou menos na indiscutíbel princesa de Acaia. Con todo, cando Xoana foi encarcerada en Nápoles en 1381, Xaime de Baux, neto de Catalina e sobriño de Filipe II, que en 1374 se converteu en emperador titular de Constantinopla, aproveitou a oportunidade e tomou Acaia. En 1383, Acaia foi anexada por Carlos III de Nápoles, o sucesor e asasino da raíña Xoana de Nápoles, que era o neto de Xoán de Durazzo, e Xaime de Baux foi expulsado. En 1383 o empezou o goberno vigairo, durando até 1396, baixo os reis de Nápoles.
En 1404, Ladislau, rei de Nápoles, instalou a Centurión II Zaccaria, o señor de Arcadia (actual Kyparissia), como príncipe. Centurione seguiu mantendo o posto até 1430, cando as invasións de Tomé Paleólogo, o déspota de Morea, o obrigaron a se retirar ao seu ancestral castelo de Mesenia. Posteriormente casou á súa filla e herdeira, Catarina, con Tomé, e así á súa morte en 1432, o principado fusionouse co Despotado de Morea. En 1450, o seu fillo ilexítimo, Xoán Asen, era o foco de rebelións contra o déspota Constantino Dragases. Con todo, a reconquista bizantina tivo curta duración, xa que en 1460 os otománs conquistaron o Despotado.
La Voz del Labrador
La Voz del Labrador foi o título de dous periódicos:
Galicia como tarea
Galicia como tarea é un ensaio de Valentín Paz-Andrade, escrito en Vigo entre xuño e xullo de 1957 e marzo e abril de 1958 e publicado en 1959 por Ediciones Galicia, do Centro Gallego de Buenos Aires.
O orixinal titulábase "Galicia en números vivos". Posiblemente o título definitivo llo puxo Luís Seoane, responsable de Ediciones Galicia do Centro Gallego de Buenos Aires.
Contido
A obra está estruturada en tres partes de cinco capítulos cada unha: "Supuestos estructurales", "El horizonte económico" e "Reorientación del esfuerzo cultural". Estes apartados están precedidos dunha introdución, iniciada cunha cita de Ortega y Gasset.
"Supuestos estruturales" presenta as diversas características de Galiza a nivel demográfico: emigración, concentración urbana, dispersión rural e produtividade do agro.
"El horizonte económico" fala da industrialización: consumo de enerxía eléctrica e produción de enerxía hidroeléctrica nos encoros dos ríos galegos, deseño de polígonos industriais, investimento financeiro (privado, do Estado a través do Instituto Nacional de Industria, e dos bancos e as caixas de aforros).
Os datos indicados, en parte procedentes do Instituto Nacional de Estadística, están ben actualizados ao momento de presentación, mediados do século XX. En moitos casos hai numerosas comparacións coas demais provincias do estado español.
Lingua
A pesar da defensa da lingua galega e do reintegracionismo que fai nela, a obra está publicada en lingua castelá agás o limiar, pois foi publicada en Buenos Aires.
Influencias e acollida
A obra inclúe citas e referencias a numerosos autores, como Ortega y Gasset, Castelao, Mario Camus, Max Sheler, Voltaire, Alfredo Brañas...
Foi cualificado por Méndez Ferrín como "o grande manifesto político e económico do nacionalismo galego progresista". No seu momento tivo unha acollida moi importante, ao ser un dos primeiros ensaios centrados na realidade galega de mediados do século XX. Se ben Sempre en Galiza, publicado en 1944 tamén na Arxentina, tiña un carácter máis político, este foi o primeiro ensaio galego adicado á situación económica e cultural do país. En 1972 publicouse outro ensaio pero de carácter máis específico, O atraso económico de Galicia, de Xosé Manuel Beiras Torrado.
Premio
miniatura|[[Medalla dos Xogos Olímpicos de 1908.]] Un premio (do latín praemium) é calquera artigo ou compensación doutro tipo, como agasallos ou cartos, que se reciben a modo de agradecemento ou recoñecemento polo esforzo realizado, aínda que para algúns premios intervén a sorte; tal é o caso dos premios que outorgan as lotarías, rifas e case todos os sorteos de televisión.
Algúns dos premios máis coñecidos son os seguintes:
Xogos Olímpicos de Inverno de 1948
Os V Xogos Olímpicos de Inverno celebráronse en Sankt Moritz (Suíza), sendo esta a primeira vez que se repetía unha sede Olímpica. Tras once anos de interrupción por mor da segunda guerra mundial, os Xogos renaceron en Suíza, onde xa se celebraran os Xogos Olímpicos de Inverno de 1928.
Shannon F1
Shannon Racing Cars foi un construtor de Fórmula 1 do Reino Unido propiedade de Aiden Jones, que adoitaba ser o mecánico do Principe Bira, Principe Chula e Paul Emery como pilotos principais. Usando un coche construído polo ex deseñador de Emeryson Paul Emery e un vello motor Coventry Climax, participou nun só Gran Premio. Trevor Taylor pilotou o coche no Gran Premio do Reino Unido de 1966, e retirouse a principios da carreira. A continuación, o coche foi utilizado para a Fórmula 3 ata 1969.
Dunita
miniatura|dereita|Pequena [[bomba volcánica de basanita (negra) con dunita (verde).]] A dunita é unha rocha ígnea, plutónica de composición ultramáfica, cunha textura de gran groso fanerítica. A composición de minerais da rocha consta de máis dun 90% de olivina, con cantidades menores doutros minerais como o piroxeno, cromita, magnetita e piropo. A dunita é o membro final rico en olivina do grupo da peridotita de rochas procedentes do manto terrestre. A dunita e outras peridotitas considéranse os maiores constituíntes do manto da Terra por riba dunha profundidade de 400 quilómetros. A dunita raramente se encontra en rochas continentais, pero alí onde se atopa, está normalmente na base de secuencias ofiolíticas, onde porcións de material rochoso do manto nunha zona de subdución foron empuxados acabando sobre a codia continental polo proceso de obdución, durante colisións continentais ou formación de arcos de illas (oroxenia). Tamén se encontra en macizos alpinos de peridotita que representan capas de manto subcontinental exposto durante unha oroxienia colisional. As dunitas sofren tipicamente metamorfismo retrógrado en ambientes próximos á superficie e son alteradas formando serpentinita e esteatita.
miniatura|upright=1.4|O campo da dunita no gráfico está salientado con cor verde. O tipo de dunita que se encontra nas partes inferiores dos complexos de ofiolita, macizos de peridotita alpinos e xenólitos pode representar o residuo refractario que quedou despois da extracción dos magmas basálticos no manto superior. Porén, unha maneira máis probable de formación da dunita en seccións do manto é pola interacción entre lherzolita ou harzburxita e fundidos de silicato filtrados, que disolven o ortopiroxeno das rochas dos arredores, deixando un residuo progresivamente máis rico en olivina. A dunita pode tamén formarse por acumulación de cristais de olivina no fondo dunha gran cámara magmática basáltica ou picrítica. Estas dunitas "acumuladas" aparecen normalmente en grosas capas en intrusións en capas, asociadas con capas de acumulación de wehrlita, piroxenita de olivina, harzburxita e incluso cromitita (unha rocha de acumulación ou cúmulo consistente principalmente en cromita). As intrusións de pequenas capas poden ser de calquera idade xeolóxica, por exemplo, o sill das Palisades triásico de Nova York e o máis grande complexo de Skaergaard do Eoceno de Groenlandia. As intrusións máficas en capas máis grandes teñen tamaños de decenas de quilómetros e case todas son do Proterozoico, por exemplo, o complexo ígneo de Stillwater (Montana), a intrusión Muskox (Canadá), e o Gran Dique (Zimbabwe). A dunita acumulada pode tamén encontrarse en complexos ofiolíticos, asociada con capas de wehrlita, piroxenita e gabro.
O nome dunita deullo a esta rocha o xeólogo alemán Ferdinand von Hochstetter en 1859, pola montaña Dun, preto de Nelson, Nova Zelandia, onde abunda. Á súa vez, a montaña Dun recibiu ese nome pola cor parda (dun en inglés) das rochas ultramáficas subxacentes que afloran alí. Esta cor orixínase pola meteorización superficial da rocha, na que se oxida o ferro da olivina en climas temperados (a meteorización en climas tropicais crea un profundo solo vermello). A montaña Dun está separada do seu macizo irmán, a montaña Vermella, no extremo sur da illa Sur de Nova Zelandia pola falla Alpina, unha falla transformante de 600 km de lonxitude.
Encóntranse grandes xacementos de dunita na Twin Sisters Mountain dos Estados Unidos, preto de Mount Baker no norte da cadea das Cascadas do estado de Washington. En Europa aparece nas montañas Troodos de Chipre. No sur da Columbia Británica, Canadá as dunitas forman o núcleo do complexo ultramáfico localizado preto de Tulameen. As rochas alí están localmente enriquecidas en metais do grupo do platino, cromita e magnetita.
Potencial de secuestro de carbono
A dunita podería utilizarse como secuestrador de CO2 e axuda a mitigar o quecemento global por medio dunha acelerada meteorización quimica da rocha. Isto implicaría a extracción mineira de dunitas en canteiras seguida da súa rotura e trituración para crear rochas máis miúdas que reaccionarán doadamente co dióxido de carbono atmosférico. Os produtos resultantes son magnesita e sílice, que poderían comercializarse.
Palacio novo de Narbona
miniatura|dereita|300px|Unha das ás do Palacio Novo
O palacio novo de Narbona é a parte nova do conxunto monumental de Narbona, en Francia, formada polo palacio dos arcebispos de Narbona e a Catedral de San Xusto e San Pastor.