cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gondor
Reino de Númenór
As costas de Gondor foron amplamente colonizadas polos númenóreanos dende mediados da Segunda Idade, especialmente polos amigos dos elfos fieis a Elendil. Os seus fillos, Isildur e Anárion, chegaron a Gondor despois do afundimento de Númenor, e fundaron conxuntamente o Reino de Gondor. Isildur trouxo canda si unha plántula de Nimloth (do sindarin: nim, "branco" e loth, "florecer"), a árbore branca de Númenór. Esta árbore e os seus descendentes foron chamados como a Árbore Branca de Gondor, e aparecen no escudo de armas do reino. Elendil, quen fundou o Reino de Arnor no norte, foi considerado o Gran Rei de todas as terras dos dúnedain. Isildur estabeleceu a cidade de Minas Ithil (do sindarin: "torre da Lúa") mentres que Anárion estabeleceu a cidade de Minas Anor (do sindarin: "torre do Sol").
Sauron sobreviviu a destrución de Númenor e regresou en segredo ao seu reino de Mordor, declarando axiña unha guerra contra os reinos númenóreanos. Capturou Minas Ithil, mais Isildur escapou en barco até Arnor; namentres, Anárion foi quen de defender Osgiliath. Elendil e o rei elfo Gil-galad formaron a Última Alianza de Elfos e Homes, e xunto con Isildur e Anárion, asediaron e derrotaron a Mordor. Sauron foi derrocado; mais o Anel Único que Isildur tomou del non foi destruído, e polo tanto Sauron continuou existindo.
Tanto Elendil como Anárion morreron na guerra, polo que Isildur conferiu o goberno de Gondor ao fillo de Anárion, Meneldil, mantendo suzeranía sobre Gondor como Gran Rei dos dúnedain. Isildur e os seus tres fillos maiores foron emboscados e asasinados por orcos nos campos de Gladden. O fillo restante de Isildur, Valandil, non intentou reclamar o lugar do seu pai como monarca de Gondor; o reino foi gobernado soamente por Meneldil e os seus descendentes até que a súa liñaxe se extinguiu.
Terceira Idade e goberno dos mordomos
miniatura|Selo dos mordomos de Gondor. miniatura|250px|Ilustración dunha emboscada en [[Harondor: tres haradrim atacando un cabaleiro de Gondor.]]
Durante os primeiros anos da Terceira Idade, Gondor era vitoriosa e rica, e mantivo unha coidadosa vixilancia sobre Mordor, pero a paz rematou coas invasións orientais. Gondor creou unha poderosa armada e capturou o porto sur de Umbar aos númenóreanos negros, o que o converteu nun reino moi rico.
A medida que pasaba o tempo, Gondor descoidou a vixilancia sobre Mordor. Houbo unha guerra civil, o que lle deu a Umbar a oportunidade de declarar a independencia. Os reis de Harad fixéronse máis fortes, o que levou a loita á rexión sur. Coa Gran Praga do ano 1636, a poboación comezou a declinar. A capital foi trasladada dende Osgiliath á menos afectada polos conflitos Minas Anor, polo que as criaturas malvadas regresaron ás montañas que bordean Mordor. Houbo unha guerra cos Wainriders, unha confederación de tribos orientais, e Gondor perdeu a súa liñaxe de reis. Os espectros do anel capturaron e ocuparon Minas Ithil que se convertería en Minas Morgul, "a Torre da Feiticería Negra". Naquela época, Minas Arnor cambiou o seu nome por Minas Tirith, en vixilancia constante da súa agora manchada cidade xemelga.
Sen reis, Gondor foi gobernado por mordomos durante moitas xeracións, cuxo poder se transmitiu de pais a fillos; malia o seu exercicio de poder e status hereditario, nunca foron aceptados como reis, nin sentaron no alto trono. Despois de varios ataques das forzas do mal, a provincia de Ithilien e a cidade de Osgiliath foron abandonadas. Posteriormente, as forzas de Gondor, lideradas por Aragorn baixo o alcume Thorongil, atacaron Umbar e destruíron a frota corsaria, permitindo a Denethor II dedicar a súa atención a Mordor.
Guerra do Anel e restauración
miniatura|esquerda|[[Batalla dos Campos de Pelennor.]]
Denethor enviou ao seu fillo Boromir a Valfendido por consello mentres a guerra se achegaba. Alí, Boromir asistiu ao consello de Elrond, viu o Anel Único, e suxeriu usalo como arma para salvar Gondor. Elrond reprendeuno explicándolle o perigo de tal uso e, no seu lugar, o hobbit Frodo Bulseiro converteuse no portador do anel e unha Irmandade, á cal se uniu Boromir, foi enviada nunha misión para destruír o anel. Segundo medraba en forza, Sauron atacou Osgiliath, obrigando aos defensores a marchar e destruír a última ponte que atravesaba o río Anduin. Entón, Minas Tirith enfrontouse a un ataque terrestre directo dende Mordor, combinado co ataque naval dos corsarios de Umbar. Os hobbits Frodo e Sam viaxaron a través de Ithilien e foron capturados por Faramir, o irmán de Boromir, quen os retivo na cova oculta de Henneth Annûn, mais despois axudounos a continuar a súa misión. Aragorn invocou os mortos de Dunharrow para destruír as forzas de Umbar, liberando homes das provincias do sur de Gondor, como Dol Amroth, para acudir na axuda de Minas Tirith.
Antes da batalla dos Campos de Pelennor, a Gran Porta foi atravesada polas forzas de Sauron lideradas polo Rei Bruxo de Angmar. El pronunciou "palabras de poder" ao tempo que o ariete chamado Grond atacaba a Gran Porta; estalou coma se fose "golpeada por algún feitizo", cun "resplandor de lóstrego ardente, e as portas caeron en anacos esgazados no chan. O Rei Bruxo cabalgou a través da Porta, onde Gandalf agardaba por el, mais marchou pouco despois para enfrontarse aos xinetes de Rohan na batalla. Gondor, co apoio da cabalaría rohirrim, repeleu a invasión de Mordor. Despois da morte de Denethor e por mor da incapacidade de Faramir, o príncipe Imrahil converteuse no señor de Gondor.
Cando Imrahil se negou a enviar a totalidade do exército de Gondor contra Mordor, Aragorn liderou un pequeno exército até a Porta Negra de Mordor para distraer a Sauron da misión de Frodo. Os hobbits tiveron éxito, e con Sauron derrotado, a guerra e a Terceira Idade remataron. A Gran Porta foi reconstruída con mithril e aceiro por Gimli e os ananos da Montaña Solitaria. A coroación de Aragorn celebrouse na Entrada, onde foi nomeado Rei Elessar de Gondor e Arnor, o reino irmán do norte.
Concepto e creación
As ideas orixinais de Tolkien sobre as últimas idades da Terra Media descríbense nos seus primeiros bosquexos da lenda de Númenor, a mediados da década de 1930; estes xa conteñen unha aparencia de Gondor. Os apéndices do Señor dos Aneis foron rematados en 1953–54, mais unha década despois, durante os preparativos para o lanzamento da segunda edición, Tolkien detallou os eventos que levaron á guerra civil de Gondor, presentando a rexencia de Rómendacil II. O desenvolvemento final da historia e xeografía de Gondor tivo lugar arredor de 1970, nos últimos anos da vida de Tolkien, cando inventou xustificacións para os topónimos e escribiu narrativas completas para as historias da morte de Isildur e as batallas cos Wainriders e Balchoth (publicado en Unfinished Tales).
Tolkien describe unha poboación antiga de elfos na rexión de Dol Amroth, escribindo moitos relatos da súa historia temperá. Nunha das versións, cóntase a fundación dun refuxio ou pequeno asentamento na Primeira Idade por navegantes sindar provenientes dos paraísos occidentais de Beleriand, os cales fuxiron en tres pequenas embarcacións cando o poder de Morgoth superou aos Eldar e os Atani; os sindar uníronse máis tarde aos elfos silvanos que baixaron polo Anduin na procura do mar. Outro relato afirma que o refuxio foi estabelecido na Segunda Idade por elfos sindarin de Lindon, que aprenderon o oficio da construción naval nos Portos Grises e que logo se instalaron na desembocadura do Morthond. Outros relatos din que os elfos silvanos acompañaron a Galadriel dende Lothlórien a esta rexión despois da derrota de Sauron en Eriador, a mediados da Segunda Idade, ou que Amroth gobernou entre os elfos nandorin nesa zona na Segunda Idade. Os elfos continuaron vivindo alí até ben entrada a Terceira Idade, cando o derradeiro barco partiu de Edhellond cara ás Terras Imperecedoiras. Amroth, rei de Lothlórien dende o comezo da Terceira Idade, deixou atrás o seu reino na procura da súa amada Nimrodel, unha nandorin que fuxira do Balrog desatado polos ananos en Moria. Agardou por ela Edhellond, para a súa última viaxe xuntos a Occidente. Mais Nimrodel, que amaba a Terra Media tanto como amaba a Amroth, non se puido unir a el. Cando o barco partiu prematuramente ao mar, saltou pola borda nun inútil intento de chegar á costa para buscala e afogou na baía. Mithrellas, unha elfa silvana e unha das compañeiras de Nimrodel, converteuse na devanceira da liñaxe dos príncipes de Dol Amroth.
Segundo un relato alternativo sobre a liñaxe dos príncipes de Dol Amroth citado en Unfinished Tales, eran descendentes dunha familia dos Fieis de Númenor que gobernara a terra de Belfalas dende a Segunda Idade, antes de que Númenor fose destruído. Esta familia de númenóreanos era semellante aos Señores de Andúnië, a polo tanto relacionado con Elendil e descendente da Casa de Elros. Despois da caída de Númenor, Elendil creou o título de "príncipe de Belfalas" Unfinished Tales achega un relato de "Adrahil de Dol Amroth", quen loitou baixo o rei Ondoher de Gondor contra os Wainriders, que é anterior ao afogamento de Amroth no ano 1981 da Terceira Idade.
miniatura|O reino de Rohan, audaz, colorido e inspirado nos [[anglosaxóns (aquí nunha ilustración do século XI), "aqueles que mellor coñecía Tolkien", é contrastado polos críticos co solemne pero incoloro Gondor.]]
O crítico Tom Shippey compara a caracterización de Tolkien de Gondor coa de Rohan. Sinala que os homes dos dous reinos encóntranse ou compórtanse de maneiras contrastantes varias veces no Señor dos Aneis: cando Éomer e os xinetes de Rohan se encontran dúas veces co grupo de Aragorn na Marca, e cando Faramir e os seus homes reteñen a Frodo e a Sam en Henneth Annun en Ithilien. Shippey observa que, aínda que Éomer é "compulsivamente truculento", Faramir é cortés, urbano e civilizado: a xente de Gondor está segura de si mesma e a súa cultura é superior á de Rohan. A mesma comparación propón Shippey entre a sala do hidromel de Meduseld en Rohan, e o gran salón de Minas Tirith en Gondor. Meduseld é sinxelo, mais está cheo de vida cos seus tapices, un colorido chan de pedra e a vívida imaxe do xinete, o seu pelo brillante que flúe no vento e que fai soar o corno. O salón do mordomo Denethor é grande e solemne, mais morto, sen cores, feito en fría pedra. Rohan é, segundo suxire Shippey, a "parte que Tolkien coñecía mellor", os anglosaxóns cheos de vigor; Gondor é "unha clase de Roma", sutil, egoísta, calculador.
A crítico Jane Chance Nitzsche contrasta os "bos e malos señores xermánicos, Théoden e Denethor", observando que os seus nomes son case anagramas. Ela escribe que ámbolos dous homes reciben a lealdade dun hobbit, mais de maneira moi diferente: Denethor, mordomo de Gondor, menospreza a Peregrin porque é pequeno, e obrígao cun xuramento formal, mentres que Théoden, rei de Rohan, trata a Merri con amor, ao cal responde o hobbit.
Na súa análise da tradición histórica de Númenor, Michael N. Stanton dixo que se demostran estreitas afinidades entre os elfos e os descendentes dos homes do oeste, non só en termos de herdanza de sangue senón tamén na súa "moral e nobreza de comportamento", que se debilitou gradualmente co paso dos anos debido ao "tempo, ao esquecemento e, en gran parte, ás maquinacións de Sauron". As ligazóns culturais entre os homes de Gondor e os elfos reflíctese nos nomes de certos personaxes: por exemplo, Finduilas de Dol Amroth, a esposa de Denethor e a irmá do príncipe Imrahil, ten o mesmo nome que unha princesa elfa da Primeira Idade.
Leslie A. Donovan, en A Companion to J. R. R. Tolkien, compara o asedio de Gondor coa alianza de elfos e homes na súa loita contra Morgoth e outras empresas cooperativas no Silmarillion, sinalando que ningunha delas tería sido exitosa sen a colaboración; ademais, cada un deses éxito provén doutro esforzo compartido, como cando os rohirrim acudiron en axuda de Gondor grazas aos esforzos conxuntos de Legolas, Gimli e Aragorn, os cales á súa vez colaboraron cos quebrantadores de xuramentos dos Sendeiros dos Mortos.
Influencias
A experta en estudos xermánicos Sandra Ballif Straubhaar apunta en The J. R. R. Tolkien Encyclopedia que os lectores debateron sobre os prototipos do mundo real de Gondor. Ela escribe que, igual que os normandos, os seus fundadores os numenoreanos chegaron "do outro lado do mar", e que a armadura do príncipe Imrahil cun "avambrazo bruñido" lembra á armadura de placas de aceiro de finais da Idade Media. En contra desta teoría, sinala a dirección de Tolkien para os lectores cara a Exipto e Bizancio, mais lembra que Tolkien situou Minas Tirith na latitude de Florencia, afirmando que "as semellanzas máis sorprendentes" son coa antiga Roma. Ela identifica varios paralelismo: Eneas, de Troia, e Elendil, de Númenor, sobreviven á destrución dos seus lugares de orixe; os irmáns Rómulo e Remo fundan Roma, mentres que os irmáns Isildur e Anárion fundan os reinos numenoreanos da Terra Media; e tanto Gondor como Roma experimentan séculos de "decadencia e declive".
A experta en literatura infantil e de fantasía Dimitra Fimi traza un paralelismo entre os mariñeiros numenoreanos e os viquingos do mundo nórdico, sinalando que en The Lost Road and Other Writings, Tolkien describe os seus barcos funerarios, coincidindo cos de Beowulf e a Edda prosaica. Tamén sinala que Boromir recibiu un funeral con bote nas Dúas Torres. Fimi compara ademais o helmo e a coroa de Gondor co romantizado "tocado das valquirias", malia a negativa de Tolkien dunha conexión co ciclo do Anel de Wagner, sinalando a súa "semellanza coas ás dun paxaro mariño" na súa descrición da coroación de Aragorn, e o seu debuxo da coroa nun deseño de sobrecuberta sen usar.
O historiadora clásica Miryam Librán-Moreno escribe que Tolkien se baseou moito na historia xeral dos godos, longobardos e do Imperio Bizantino, e as respectivas loitas. Os nomes históricos destes pobos empregáronse nos borradores ou no concepto final da historia interna de Gondor, como Vidumavi, esposa do rei Valacar (en gótico). O Imperio Bizantino e Gondor eran, segundo Librán-Moreno, os ecos de estados máis antigos (o Imperio Romano e o reino unificado de Elendil), e cada un deles demostrou ser máis forte que o seu reino irmán (o Imperio Romano de Occidente e Arnor, respectivamente). Os dous reinos estaban ameazados por poderosos inimigos do leste e do sur: os bizantinos polos persas e os exércitos musulmáns dos árabes e dos turcos, igual que os longobardos e os góticos; Gondor estaba ameazado polos orientais, os haradrim e as hordas de Sauron. Ambos os reinos estaban en declive no momento dun último asedio total dende Oriente; porén, Minas Tirith sobreviviu ao asedio mentres que Constantinopla non o logrou. Nunha carta de 1951, o mesmo Tolkien escribiu sobre "a cidade bizantina de Minas Tirith."
Tolkien visitou os outeiros de Malvern con C. S. Lewis, e rexistrou anacos do Hobbit e O Señor dos Aneis en Malvern en 1952, na casa de George Sayer. Sayer escribiu que Tolkien revivía o libro mentres camiñaban, comparando os outeiros de Malvern coas Montañas Brancas de Gondor.
Cinema
miniatura|250px|No filme [[The Lord of the Rings: The Return of the King de Peter Jackson, a capital de Gondor, Minas Tirith, tivo como modelo Le Mont-Saint-Michel. ]] Gondor, tal como foi representado na triloxía cinematográfica de Peter Jackson do Señor dos Aneis, foi comparado co Imperio Bizantino. O equipo de produción explicouno nos comentarios do DVD, relatando a súa decisión de engadir cúpulas bizantinas na arquitectura de Minas Tirith e facer que os civís usasen roupa de estilo bizantino. Porén, a aparencia e estrutura da cidade baseouse na illa de marea e abadía de Le Mont-Saint-Michel, en Francia. Nos filmes, as torres da cidade deseñadas polo artista Alan Lee están equipadas con trabucos. En contraste coa descrición da novela das murallas exteriores de Minas Tirith, na adaptación cinematográfica as paredes son bracas, e moitas delas foron destruídas con pouca dificultade polas forzas de Sauron. O crítico de cinema Roger Ebert calificou a recreación de Minas Tirith nos filmes como un "logro espectacular", e comparouno coa Cidade Esmeralda de The Wizard of Oz. Tamén eloxiou a capacidade dos realizadores para combinar escenarios reais e dixitais.
Xogos
O escenario de Minas Tirith apareceu en adaptacións de videoxogos de The Lord of the Rings, como o videoxogo de 2003 The Lord of the Rings: The Return of the King, que se basea directamente na adaptación cinematográfica de Jackson.
Varias localizacións de Gondor están presentes no xogo de rol de 1982 Middle-earth Role Playing e as súas expansións.
Arte
Christopher Tuthill, na obra A Companion to J.R.R. Tolkien, avalía as ilustracións de Minas Tirith realizadas polos principais ilustradores de Tolkien, Alan Lee, John Howe (ambos traballaron como deseñadores conceptuais para a triloxía cinematográfica de Peter Jackson), Jef Murray e Ted Nasmith. Tuthill escribe que se volveu "difícil imaxinar" a Terra Media "sen os moitos subcreadores que traballaron nela", sinalando que os "temidos efectos" do que Tolkien chamou "parvada e morbosidade" de gran parte da arte de fantasía do seu tempo "non están en ningunha parte" no traballo destes artistas. Segundo a visión de Tuthill, a ilustración "completamente renderizada e de aspecto máis realista" é "Gandalf cabalga a Minas Tirith" de Nasmith, cunha "cidade totalmente convincente" ao fondo, maxestosa mentres o mago galopa cara a ela coa luz do amencer. De acordo con Tuthill, Nasmith usa a súa habilidade de renderizado arquitectónico para achegar unha visión detallada de toda a cidade. Citando a Nasmith, Tuthill escribiu que el estudou o que dixo Tolkien, como comparar Gondor coa cultura do antigo Exipto. Tuthill compara as versións de Howe e Murray da mesma escena; Howe mostra só un recuncho da cidade, pero captura de xeito vivo o movemento do cabalo e as roupas voadoras do xinete, cunha forte interacción de luz e escuridade, o cabalo branco contra as rochas escuras. Howe emprega de forma similar un forte contraste, coa cidade branca contra as nubes escuras, pero usando "liñas planas negras e un ton azul profundo", mentres que a cidade de Howe aseméllase máis a un castelo tradicional de conto de fadas, con banderíns en cada pináculo, ao estilo fauvista. En troques, Lee elixe mirar "Dentro de Minas Tirith", que mostra "os mesmos chapiteis brillantes e a pedra branca", un garda en pé en primeiro plano no canto de Gandalf e o seu cabalo; a súa pintura dá unha sensación do "grande que é a cidade", con especial atención aos detalles da arquitectura románica tardía ou da gótica temperá, e a perspectiva.
Referencias culturais
Dol Amroth é o nome dun pico rochoso da cordilleira das Cascadas, bautizado polos visitantes que atravesaron a área ao oeste do Monte Buckindy en 1972, e que aplicaron varios nomes do "Señor dos Aneis" aos picos locais.
Notas
<references group="lower-alpha"/>
Green Day
Green Day é unha banda estadounidense de punk rock fundada no ano 1989. Está formada por Billie Joe Armstrong (voz e guitarra), Mike Dirnt (baixo e coros) e Tré Cool (batería). Cool substituíu o batería orixinal John Kiffmeyer en 1990, antes da gravación do seu segundo álbum Kerplunk.
Green Day vendeu ao redor dos 65 millóns de discos en todo o mundo, 24 deles só nos Estados Unidos, e gañou catro premios Grammy durante a súa carreira.
Inicios
En 1987 os amigos de infancia Billie Joe Armstrong e Mike Dirnt (ambos de 14 anos) formaron unha banda chamada Sweet Children. O primeiro concerto de Sweet Children tivo lugar o 17 de outubro de 1987, no Rod's Hickory Pit en Vallejo, California onde a nai de Armstrong traballaba. En 1988, Armstrong e Dirnt comezaron a traballar con Sean Hughes e o batería John Kiffmeyer, tamén coñecido como Al Sobrante. Kiffmeyer encargábase tanto da batería como dos labores de manager, encargándose de buscar actuacións e establecer unha base de seareiros da banda, e Sean Hughes encargábase do baixo.
Despois de que Hughes deixase a banda ese mesmo ano, Larry Livermore, dono de Lookout! Records, viu o grupo tocar nun dos seus primeiros concertos e asinou un contrato con eles. En 1989 gravaron o seu primeiro EP, 1,000 Hours. Despois de que este fose editado abandonaron o nome de Sweet Children; segundo Livermore fixérono para evitar confusións con outra banda local chamada Sweet Baby. O grupo adoptou o nome Green Day, supostamente debido á súa afección á marihuana.
Lookout! encargaríase do lanzamento do primeiro álbum de Green Day, 39/Smooth, aparecido a principios de 1990. Green Day posteriormente, nese mesmo ano, gravou dous EPs, Slappy e Sweet Children, este último con temas vellos que a banda gravara para o selo independente de Minneapolis Skene! Records. En 1991, Lookout! Records editou 1,039/Smoothed Out Slappy Hours, un recompilatorio dos EPs 39/Smooth, Slappy e 1,000 Hours. A finais de 1990, pouco despois da primeira xira nacional, Sobrante deixou a zona de East Bay para ir á universidade. O batería Tré Cool ocupou o seu posto como batería provisional, pero cando quedou claro que Sobrante non regresaría como batería a tempo completo, Tré Cool converteríase en membro permanente de Green Day. O grupo estivo de xira a meirande parte de 1992 e 1993, e realizou un feixe de concertos en Europa. O seu segundo álbum de estudio, Kerplunk, aparecería a principios de 1992 e chegou a vender unhas 50.000 copias nos Estados Unidos.
Éxito
miniatura|225px|[[Billie Joe Armstrong]] O éxito colleitado por Kerplunk no underground fixo que varias grandes discográficas se interesasen pola banda, e Green Day finalmente deixou Lookout! de xeito amigábel para asinar con Reprise Records despois de atraer o produtor Rob Cavallo. O grupo estaba impresionado polo seu traballo coa banda californiana The Muffs e posteriormente remarcaron que Cavallo "era a única persoa coa que realmente podían falar e conectar". O contrato con Reprise causou que moitos seareiros do punk rock considerasen a Green Day uns vendidos. Despois de asinar con Reprise a banda comezou a traballar na gravación do seu álbum Dookie.
Gravado en tres semanas e editado en febreiro de 1994, Dookie converteuse nun éxito comercial, axudado pola emisión extensiva na MTV dos videoclips dos sinxelos "Longview", "Basket Case" e "When I Come Around", que acadarían o número 1 na lista Modern Rock Tracks. Ese ano Green Day comezou unha xira nacional coa banda Pansy Division como abreconcertos. Na actuación do 9 de setembro no Boston Esplanade, o caos desatouse durante a actuación da banda, e ao final dos disturbios había 100 persoas feridas e 45 detidas. A banda tamén tocou nos festivais Lollapalooza e Woodstock 1994, onde comezaron unha infame pelexa no barro. Durante o concerto, un garda de seguridade confundiu o baixista Mike Dirnt cun fan que invadía o escenario e pegoulle rompéndolle algúns dentes. Vista por millóns de persoas a través da televisión, a actuación en Woodstock 1994 incrementaría a publicidade e o recoñecemento da banda, axudando a aumentar as vendas do álbum. En 1995 Dookie gañou o Grammy ao mellor álbum alternativo e a banda foi nomeada a 9 MTV Video Music Awards.
En 1995 editouse un novo sinxelo para a banda sonora de Angus titulado "J.A.R.". O sinxelo estreouse no número 1 da lista Billboard Modern Rock Tracks. A esta canción seguiulle o cuarto álbum da banda, Insomniac, que foi editado no outono de 1995. Insomniac era unha resposta máis escura e pesada á nova popularidade da banda, comparado co máis melódico Dookie. O álbum tivo unha cálida recepción da crítica, gañando 4 estrelas de 5 da Rolling Stone. Do disco sacáronse os sinxelos "Geek Stink Breath", "Stuck with Me", "Brain Stew/Jaded" e "Walking Contradiction". Aínda que non colleitou o éxito de Dookie, vendeu 2 millóns de copias nos Estados Unidos. Ademais, o álbum gañou varios nomeamentos aos American Music Awards de 1996, e o vídeo de "Walking Contradiction" foi nomeado para o Grammy ao mellor vídeo e aos mellores efectos especiais nos MTV Video Music Awards. Despois diso a banda suspendeu unha xira europea citando cansazo.
Declive da popularidade
Despois dun breve parón en 1996, Green Day comezou a traballar nun novo traballo en 1997. Dende o principio, tanto a banda como Cavallo acordaron que o álbum sería diferente aos seus anteriores discos. O resultado foi Nimrod, unha desviación do típico son pop punk da banda. O novo álbum foi editado en outubro de 1997 e era máis variado, indo dende o pop punk ata o surf rock e pasando polo ska ou a balada acústica. Nimrod entrou nas listas no número 10 e a exitosa "Good Riddance (Time of Your Life)" gañou o premio ao mellor vídeo alternativo nos MTV Video Awards. A canción tamén foi usada nun episodio de Seinfeld e en dous de ER. Os outros sinxelos editados para o disco foron "Nice Guys Finish Last", "Hitchin' a Ride" e "Redundant". A banda fixo unha aparición nun capítulo de King of the Hill titulado The Man Who Shot Cane Skretteberg, emitido en 1997. Entre finais dese ano e gran parte de 1998 a banda estivo de xira promocionando Nimrod.
No ano 2000 Green Day editou o seu sexto álbum de estudio, Warning, continuando o estilo que xa amosaran en Nimrod. Para promocionar o disco a banda participou na Warped Tour do 2000 e tamén realizou unha xira independente ao ano seguinte. As críticas foron variadas. Allmusic deulle un 4,5 sobre 5 dicindo que "Warning quizais non é un disco innovador en si, pero é tremendamente satisfactorio". Rolling Stone foi máis crítica, dándolle un 3 sobre 5, e dicindo "Warning... fai que nos preguntemos: Quen quere escoitar cancións de fe, esperanza e denuncia social da que adoitaba ser a banda de snot-core con máis vendas do mundo?". A pesar de que tivo o hit "Minority" e o menor "Warning", moitos críticos chegaron á conclusión de que a banda estaba perdendo relevancia, e a iso seguiríalle un declive da súa popularidade.
Despois de Warning editáronse dous álbums recompilatorios, International Superhits! e Shenanigans. International Superhits! e a colección de videoclips que o acompañaba, International Supervideos!, tivo boas vendas, sendo certificado platino nos Estados Unidos. Shenanigans contiña algunhas das caras-b da banda, como "Espionage", que apareceu na banda sonora de Austin Powers: A espía que me achouchou e foi nomeada a un Grammy.
Na primavera do 2002 Green Day foi un dos cabezas de cartel do Pop Disaster Tour xunto con Blink-182. A pesar diso Green Day tocou todos os concertos antes de Blink-182, que nese momento estaba experimentando un éxito maior. A xira foi documentada no DVD Riding in Vans with Boys.
American Idiot e éxito renovado
miniatura|250px|A banda ao vivo no 2010 No verán do ano 2003 a banda entrou no estudio para compoñer e gravar novo material para un álbum, que inicialmente ía chamarse Cigarettes and Valentines. Despois de completar 20 temas as gravacións foron roubadas do estudio por un descoñecido. En vez de regravar as cancións roubadas, a banda decidiu abandonar o proxecto e comezar un novo, considerando que o material non era representativo do mellor traballo da banda. Green Day colaborou con Iggy Pop en dous temas para o seu álbum Skull Ring en novembro de 2003. O 1 de febreiro do 2004 fixo a súa estrea unha nova canción do grupo, unha versión de "I Fought the Law", aparecendo nun anuncio de iTunes durante a Super Bowl.
O álbum resultante do novo proxecto, American Idiot, foi editado o 21 de setembro do 2004 e estreouse no número 1 das listas da Billboard, sendo o primeiro traballo da banda en acadar o número 1 respaldado polo éxito do seu primeiro sinxelo, "American Idiot". O álbum foi etiquetado como "ópera punk rock opera" e falaba da historia do ficticio "Jesus of Suburbia". American Idiot gañou o Grammy ao mellor álbum de rock e a banda arrasou nos MTV Music Awards, gañando un total de sete premios dos oito aos que fora nomeado.
Durante o 2005 a banda foi de xira para promocionar o álbum realizando preto de 150 concertos na xira máis longa da súa carreira, visitando Xapón, Australia, Suramérica e o Reino Unido. Durante esta xira filmaron os dous concertos realizados no Milton Keynes National Bowl en Inglaterra, que foron votados os "mellores concertos na Terra" nunha enquisa da revista Kerrang!. Esas gravacións foron editadas en CD e DVD co nome Bullet in a Bible o 15 de novembro dese mesmo ano. Este CD/DVD conta con temas de American Idiot ademais de cancións dos seus anteriores álbums, agás Kerplunk e 1,039/Smoothed Out Slappy Hours. Os últimos concertos da xira foron en Sydney e Melbourne os días 14 e 17 de decembro, respectivamente.
O 1 de agosto do 2005 Green Day anunciou que rescindía os dereitos de Lookout! Records do material anterior a Dookie, citando unha violación continua do contrato ao non pagar os seus dereitos de autor, nunha denuncia compartida con varias bandas máis. Ese material estivo ao redor dun ano fóra de circulación, ata que foi reeditado pola actual discográfica do grupo, Reprise Records, o 9 de xaneiro do 2007.
En 2006 Green Day gañou o Grammy á gravación do ano por "Boulevard of Broken Dreams", que pasou 16 semanas no número 1 da lista Modern Rock Tracks, un récord compartido co tema de Red Hot Chili Peppers "Scar Tissue" e co de Staind "It's Been Awhile", (dende entón foi batido pola canción de Foo Fighters "The Pretender" no 2007, que estivo 18 semanas).
Foxboro Hot Tubs e 21st Century Breakdown
Green Day meteuse en varios pequenos proxectos despois do éxito de American Idiot. Editaron un álbum baixo o nome de Foxboro Hot Tubs titulado Stop Drop and Roll!!!, e no 2008 Foxboro Hot Tubs fixo unha mini-xira para promocionar o disco.
Nunha entrevista na revista Kerrang!, Armstrong revelou que no 2008 podería aparecer o oitavo álbum de Green Day. Tamén nunha entrevista, Shirley Manson, vocalista de Garbage, revelou que Butch Vig sería o produtor do novo traballo de Green Day. O lapso de cinco anos entre American Idiot e 21st Century Breakdown foi o máis grande entre dous álbums de estudio na carreira da banda. O grupo levaba traballando en material novo dende xaneiro de 2006, e en outubro de 2007 Armstrong tiña 45 temas compostos, aínda que o grupo non amosou signos de progreso ata un ano despois, cando se subiron a YouTube dous vídeos da banda gravando no estudio co produtor Butch Vig. O proceso de composición e gravación levou tres anos e rematou en abril do ano 2009. miniatura|225px|[[Mike Dirnt]] 21st Century Breakdown foi editado o 15 de maio do 2009. O álbum tivo principalmente unha boa recepción por parte da crítica, conseguindo puntuación de entre 3 e 4 estrelas de media. Despois do lanzamento, o disco acadou o número 1 en catorce países. A banda comezou a realizar concertos en California en abril e principios de maio, sendo as súas primeiras actuacións ao vivo en tres anos. Green Day iniciou unha xira mundial que comezou en Norteamérica en xullo do 2009 e que se prolongou o resto do ano ata principios do 2010. Walmart negouse a vender o álbum co adhesivo "Parental Advisory" e pediulle á banda unha versión censurada. Os membros non desexaban cambiar as letras e responderon dicindo: "Non hai nada sucio no noso disco... Eles queren artistas para censurar os seus discos e que sexan vendidos alí. Nós dicimos que non. Nunca o fixemos antes. Sénteste como se estiveses en 1953 ou algo así".
No ano 2009 a banda reuniuse co galardoado director Michael Mayer e con membros elenco e traballadores do musical Spring Awakening para crear unha versión para teatro do álbum American Idiot. American Idiot: The Musical estreouse no Berkeley Repertory Theatre a finais dese ano. A obra conta unha versión estendida da historia do disco, con novas personaxes como Will, Extraordinary Girl e Favorite Son.
Actualidade
O 20 de abril do 2010 American Idiot: The Musical estreouse en Broadway, e Green Day editou a banda sonora do musical, que contiña unha nova canción titulada "When It's Time", que foi editada como sinxelo a través de iTunes no mes de xuño. Durante os TV Video Game Awards de 2009, anunciouse que Green Day tería o seu propio videoxogo Rock Band, que seguiría ao último Rock Band específico, The Beatles: Rock Band. O xogo apareceu o 8 de xuño do 2010 e conta cos álbums Dookie, American Idiot e 21st Century Breakdown completos, ademais de cancións escollidas do resto da discografía da banda.
Durante a segunda parte da xira 21st Century Breakdown World Tour os membros da banda dixeron que estaban compoñendo material novo. Nunha entrevista para a revista Kerrang! Armstrong falou sobre a posibilidade dun novo álbum: "Fixemos algunhas demos en Berlín, algunhas en Estocolmo, algunhas ás aforas de Glasgow e algunhas en Ámsterdam. Queremos baixalas dalgunha maneira cedo". Os membros tamén dixeron que o grupo estaba gravando un álbum ao vivo da xira, contando coa canción inédita "Cigarettes and Valentines". En outubro de 2010 Dirnt foi entrevistado por Radio W e mencionou que a banda rematara o proceso de composición dos temas para o seu noveno traballo. Na entrevista tamén falou do lanzamento do álbum ao vivo. O álbum ao vivo editouse en CD/DVD e CD/Blu-ray o 22 de marzo do 2011 baixo o título Awesome as Fuck.
O 13 de abril do 2011 confirmouse unha versión para o cine de American Idiot. Michael Mayer, director do musical de Broadway, dirixirá a película. Será producida por Green Day, Pat Magnarella (o representante de Green Day que tamén produciu Bullet in a Bible, Awesome As Fuck e Heart Like a Hand Grenade), Playtone (Tom Hanks e Gary Goetzman) e Tom Hulce.
Chelos
O topónimo galego Chelos pode referirse a:
Juan Muñoz Salcedo
Frei Juan Antonio Muñoz Salcedo, nado en Santisteban del Puerto (provincia de Xaén) o 26 de setembro de 1650 e finado o 5 de maio de 1728, foi un eclesiástico e catedrático español.
Traxectoria
Fillo de Pedro Muñoz Ortega e de Dona Elvira Salcedo. Co nome de Juan de Santisteban ingresou o 17 de febreiro de 1670 nos Xerónimos de San Lorenzo do Escorial antes de cumprir os vinte anos, onde cursou os oito do Colexio. Era moi erudito en ciencias eclesiásticas e foi Catedrático de Sagrada Escritura e de Teoloxía Moral no Escorial, chegando a ser predicador do rei. Foi elixido prior do mosteiro de Santa Catalina de Talavera sendo reelixido ao rematar o primeiro trienio de mandato. Do priorado de San Lorenzo pasou a ser elixido polo rei Filipe V para ocupar o bispado de Mondoñedo, sendo confirmado polo constistorio romano o 20 de xullo de 1705 e tomando posesión da diocese o 2 de decembro dese mesmo ano. Morreu o 5 de maio de 1728.
Sueirexa
O topónimo Sueirexa pode referirse a:
Distrito de Kumi
miniatura|Localización do distrito en Uganda O distrito de Kumi (en Kumi District) é un distrito da Rexión Leste de Uganda. A principal poboación é Kumi, a súa capital.
Limita co Distrito Katakwi polo norte, co Distrito Nakapiripirit polo nordeste, co Distrito Bukedea polo leste, co Distrito Pallisa polo sur e co Distrito Ngora polo oeste.
Segundo o censo do ano 2002 tiña unha poboación estimada de 165.400 habitantes. Ten unha área de 2.821 km².
Posúe unha estación de ferrocarril da Ugandan Railways.
Copa de Europa de rugby 2008-2009
A tempada 2008-2009 da Heineken Cup foi a 14ª edición da máxima competición continental do rugby europeo. Nesta edición houbo de novo a presenza de 24 equipos, divididos en 6 grupos de 4, para afrontar a primeira fase da competición, a fase de grupos. Tralas 6 xornadas correspondentes a esta primeira fase, os primeiros de cada grupo e os 2 mellores segundos se clasificaron para disputar os cuartos de final, a partido único, as semifinais e a final.
Nesta 14ª edición do torneo participaron 7 equipos franceses, 6 ingleses, 4 galeses, 3 irlandeses, 2 italianos e 2 escoceses.
Illa Herbosa
A Illa Herbosa é unha illa galega da provincia da Coruña, situada ao Nordés da Illa de Sálvora, da que a separa a canle coñecida como Paso Interior de Sálvora, a 1,1 quilómetros desa illa. Ten 1,6 hectáreas de superficie e está formada por enormes penas graníticas que deixan un escaso espazo para unhas pequenas manchas de vexetación herbácea. Lugar de cría de aves mariñas, especialmente gaivota patiamarela. Abundan os lagartos (que alcanzan dimensións considerables) e as ratas. Forma parte do Parque nacional das Illas Atlánticas en Galicia.
Zacarade, San Cosmede de Cusanca, O Irixo
Zacarade é un lugar da parroquia de San Cosmede de Cusanca no concello ourensán do Irixo na comarca do Carballiño. Tiña 15 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 6 eran homes e 9 mulleres.
Inda canto!
Inda canto! é o sétimo álbum musical do grupo Treixadura, publicado o 27 de abril de 2018.
Andoio, Tordoia
San Mamede de Andoio é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Tordoia. Segundo o IGE en 2022 tiña 251 habitantes (121 mulleres e 130 homes) distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 424 habitantes.
Etimoloxía
O topónimo Andoio é únicum, de orixe e significado escuros. Podería estar emparentado con Bormoio (Coristanco), Leiloio (Malpica de Bergantiños) ou Baldaio (lugar da devandita parroquia), contendo todos o sufixo -io.
O rexistro documental máis antigo en que se menciona a esta parroquia que se coñece, no Tombo A da Catedral de Santiago, é de 924, e cítase como "in Montanos villas Andogio cum ecclesia Sancti Mametis... (en Montaos, as vilas Andoio, coa igrexa de San Mamede). Nun texto de 1272 do Mosteiro de San Martiño Pinario, aparece como sancto Mamete de Andoyo, xa coa forma actual, mais coa grafía medieval.
A advocación desta parroquia é San Mamede, santo protector dos pastores e do gando nas montañas, que lle dá nome ao lugar de Samede. A orixe do nome está conectada aos cognomes romanos Mameus, Mammeanus e Mammatus, todos relacionados co latín mamma, 'peito, mamila', igual que a palabra mámoa.
Limenio
Limenio (en grego: Λιμένιος ), nado e finado no século -II, foi un músico ateniense e o creador do Segundo Himno Délfico no -128.
Traxectoria
Era un intérprete da κιθάρα (kithāra) e como tal participou na Pitaida (a embaixada litúrxica ao centro de culto de Apolo Pitio en Delfos). Foi solicitado no seu tempo para pertencer a un dos gremios dos artistas de Dioniso.
Mustafa Madbuli
Mustafa Kamal Madbuli (en مصطفى كمال مدبولي), nado no Cairo o 28 de abril de 1966, é o actual primeiro ministro de Exipto. Foi nomeado polo presidente Abdul Fatah al-Sisi para suceder a Xarif Ismail trala súa renuncia. Madbuli tamén serviu no goberno como Ministro de Vivenda e Servizos Públicos Urbanos e tamén brevemente como Primeiro Ministro Interino.
Traxectoria
Madbuli graduouse na Universidade do Cairo, recibindo un mestrado e un PhD da facultade de enxeñaría en 1988 e 1997 respectivamente. Dende setembro de 2009 até novembro de 2011 foi o Presidente da Autoridade Xeral de Planificación Urbana do Ministerio de Vivenda, Servizos Públicos e Desenvolvemento Urbano; tamén foi director executivo do Instituto de Capacitación e Estudos Urbanos no Centro de Investigación de Vivenda e Construción do Ministerio de Vivenda. Dende novembro de 2012 até febreiro de 2014, foi o director rexional para os países árabes no Programa de Asentamentos Humanos das Nacións Unidas. En marzo de 2014 foi nomeado Ministro de Vivenda polo primeiro ministro Ibrahim Mahlab, posto que seguiu ocupando despois do nomeamento de Xarif Ismail como primeiro ministro en setembro de 2015. Durante o seu mandato como ministro de vivenda, o proxecto de "millóns de Casas" iniciado polo anterior Ministro de Vivenda Mohamed Fathy al-Barade concretouse, sendo un dos principais proxectos nacionais que entrou en vigor no goberno do presidente Abdul Fatah al-Sisi. Por razóns políticas e sociais, o proxecto, que foi suxerido por Baradie en 2011, detívose durante a era da irmandade musulmá, e entrou en vigor novamente cando Madbuli volveu ó cargo. En novembro de 2017, Madbuli foi nomeado primeiro ministro interino despois da partida do presidente Sherif Ismail a Alemaña para recibir tratamento médico.
Primeiro ministro de Exipto
O 7 de xuño de 2018, o presidente al-Sisi nomea a Madbuli como Primeiro Ministro, sucedendo a Xarif Ismail. O 9 de xuño, o primeiro ministro Madbuli reorganizou o gabinete exipcio e substituíu a oito ministros, entre eles o Ministro de Antigüidades Khaled Al-Anany, o Ministro de Recursos Humanos Mohamed Saafan, o Ministro de Rego Mohamed Abdel Aty, o Ministro de Saúde Ahmed Emaddin e o Ministro de Agricultura Abdel Moniem al-Banna e o Ministro de Educación Superior, Khaled Abdel Ghaffar. O 10 de xuño, revelouse que oito mulleres servirían no seu gabinete, rompendo o número marca da administración anterior de seis. A lista final de candidatos para postos ministeriais inclúe a Assem El-Gazar como ministra de vivenda; Ala Zayed como ministra de saúde; Yasmeen Fouad como ministro de medio ambiente; Mohamed Eissa como ministro da man de obra; Amr Nassar como ministro de comercio e industria; Magdy Abo El-Ela como ministra de xustiza, Ala El-Khatib ou Ashraf Sobhy como ministra de Mocidade e deportes; Mahmoud Shaarawy como ministro de estado para o desenvolvemento local; e Mohamed Moiet como novo ministro de finanzas.
Agustín Rodríguez Castro
Agustín Rodríguez Castro, nado no Vicedo o 29 de agosto de 1885 e finado en Cuba o 2 de outubro de 1957, foi un escritor e compositor galego.
Traxectoria
Orfo de pai, emigrou a Cuba en 1901 co seu tío materno José Castro Mera. Traballou como tipógrafo e despois empezou a compoñer zarzuelas e sainetes. En 1908 estreou a súa primeira obra, Cuba se hunde, e en 1912 viaxou a México coa compañía de Arquímides Pous. Despois traballo no Teatro Alhambra como apuntador. Alí se representaron as súas primeiras obras, Ramón, el conquistador e De guardia a motorista. Permaneceu nese teatro até 1930 e escribiu La toma de Veracruz, La mulata, La rumba en España, Qué tiene la niña, Arreglando el mundo e La blanca que tenía el alma negra, coa que gañou un concurso de libretos en 1927. Compuxo cancións e os sainetes La cleptómana, Tres gallegos en un tiro, Carne y pescado e ¡Apaga y vámonos!.
Distrito Kween
miniatura|225px|Kween localízase neste mapa co número 94. Kween District é un distrito da Rexión Leste de Uganda. A poboación capital atópase en Binyiny, unha das dúas municipalidades do distrito.
Limita co Distrito Nakapiripirit polo norte, co Distrito Amudat polo nordeste, co Distrito Bukwa polo leste, coa República de Kenya polo sur, co Distrito Kapchorwa polo oeste e co Distrito Bulambuli polo noroeste.
Segundo o censo do ano 2002 tiña unha poboación estimada de 67.171 habitantes.
Escultura románica
miniatura|300px|[[tímpano (arquitectura)|Tímpano da fachada da catedral de Saint-Lazare, en Autun (Francia). Xuízo Final: é unha das escenas para as eleccións do tímpano románico. Cristo entronizado no centro dunha mandorla (forma de améndoa, símbolo da gloria), coa man dereita indica os escollidos para o Paraíso, e coa esquerda a sentenza aos condenados ao Inferno.]] miniatura|350px|[[Tímpano (arquitectura)|Tímpano da igrexa de Santiago da Coruña, co apóstolo Santiago o Maior a cabalo.]]
A escultura románica, insírese en xeral, dentro das metas artísticas do movemento da arte románica, incluída a comunicación entre a Igrexa católica e os fieis, o que é o reino de Deus na terra e mailo templo. Así, a escultura tivo unha estreita relación coa arquitectura, inseríndose no seu lugar como un elemento complementario, e dedicouse principalmente ao ensino das escenas bíblicas con relevos de pedra que fosen comprensibles para os crentes laicos. Esta actividade desenvolveuse entre o século XI e, en correspondencia coas diferentes partes de Europa, o século XII ou a primeira metade do XIII.
É o románico do século XI, no que se dan a coñecer as primeiras obras de escultura monumental que se presentan dende o século V, período no que deixan de existir pezas de vulto redondo (pezas tridimensionais) e observan un aumento da produción de pequena escultura e traballos en metal, desenvolvidos durante o período prerrománico.
O pulo do novo factor de produción da escultura foi a ruta de peregrinación cara á catedral de Santiago de Compostela, ao longo do cal se levantaron novas igrexas baixo a organización da Orde de Cluny. Estes templos foron construídos en lugares de paso neste período de fervor relixioso, para unha acollida espiritual de peregrinos e a exposición das reliquias. Francia e o norte de España son tamén lugares onde se poden ver os exemplos da primeira produción da escultura románica aplicada á arquitectura. Ademais da pedra, a madeira foi un material importante para a construción de igrexas, sobre todo na parte norte de Europa, e para as imaxes exentas de devoción ou de altar, que poucas veces se traballaron en pedra, a madeira policromada, xa ás veces recuberta con metais como o bronce ou a prata, foi o material máis utilizado. Ao principio do período románico, para os teólogos como Rábano Mauro, os bos artesáns debían instruír con sinxeleza e emocionar coa expresión vigorosa da súa arte. O concepto de artista non estaba definido como tal, senón que se denominaba artifex theoricus a quen lía, entendía e proxectaba as manifestacións para construír e realizar as obras e o artifex practicus, o pictor ou o magister operes que era o que traballaba con «arte» e en definitiva materializaba a obra.
O termo románico
O arqueólogo francés Charles de Gerville acuñou por primeira vez o termo románico para se referir á etapa da arquitectura que comprendía dende a caída do imperio romano ata o século XII; o termo xa existía relacionado coas linguas derivadas do latín (linguas románicas) e el empregouno nunha carta de 1818 dirixida ao seu amigo Arcisse de Caumont, outro arqueólogo francés que foi quen o difundiu no seu Essai sur l'architecture du moyen âge, particulièrement en Normandie (Ensaio sobre a arquitectura medieval, particularmente en Normandía), datado en 1824. Caumon propuxo tres épocas: unha primitiva do século V ao século X; unha tardía dos séculos X ao XI, e unha de transición do século XII. En 1851 J. Quicherat dixo que se o latín non podía ser considerado a única base das linguas románicas tampouco a arte románica podía ser derivada da romana e polo tanto non era unha «dexeneración» da Antigüidade clásica. Aínda que realmente tampouco deben desvincularse completamente, posto que tamén tivo outras influencias, como por exemplo a arte paleocristiá, a bizantina, a carolinxia, a otoniana incluída a islámica, cada rexión mesturou á arte románica a arte local anterior. En Noruega, por exemplo, inspiráronse en moitos elementos da arte viquinga. A pesar de toda esta variedade de fontes, hai tendencias comúns que xustifican o uso do termo románico.
A principio do século XX, a historiografía da arte restrinxiu a cronoloxía, situando o período románico dende fins do século X ata a introdución do Gótico. Dende que se acuñou o termo románico como concepto estilístico sen matices, os historiadores buscaron unha definición máis grande e máis descritiva, subdividindo o devandito concepto xeneralizado en tres etapas moi definidas: primeiro Románico, Románico pleno e Tardorrománico.