cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Isidoro Araújo de Lira
Traxectoria
Nese ano emigra a Cuba e establécese como mestre na Habana. Alí comeza de cheo a escribir. Primeiro redacta a novela por entregas Ana Mir no xornal Noticioso y Lucero, que publica entre 1840 e 1841. No xornal tamén comeza a escribir artigos de opinión, co pseudónimo de Lira, e conseguindo máis cotas de poder no medio. Tanto é así que cando o xornal se refunda co nome de Diario de la Marina, en 1844, Araújo faise copropietario e primeiro director.
Araújo participou en lobbies de empresarios cubanos na España peninsular, onde realizou varias viaxes. Nunha delas, en 1854 participou na fundación en Madrid do Diario Español. Regresado á illa, exerceu de xornalista e de voceiro dos intereses dos comerciantes españois na illa. Faleceu como consecuencia das feridas recibidas nun duelo.
O seu neto foi o tamén xornalista Isidoro Bugallal e o político e presidente de España Gabino Bugallal.
Piñeiro de Vales, Borrifáns, Oza-Cesuras
Piñeiro de Vales é un lugar da parroquia de Borrifáns no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 24 habitantes (10 homes e 14 mulleres).
Toponimia
O nome do lugar provén do plural do termo en latín, co significado de val.
Elvis Presley
Elvis Aaron Presley, máis coñecido por Elvis Presley ou polo seu nome de pía Elvis, e como o Rei do Rock and Roll, ou simplemente o Rei, nado en Tupelo, Mississippi, o 8 de xaneiro de 1935 e finado en Memphis, Tennessee, o 16 de agosto de 1977, foi un cantante e actor norteamericano. Está considerado como unha das máis significativas iconas culturais do século XX.
Cando tiña 13 anos, trasladouse coa súa familia a vivir a Memphis, Tennessee. A súa carreira musical comezou en 1954 cando gravou para Sun Records co produtor Sam Phillips, quen quería levar o son da música afroamericana a unha audiencia máis numerosa. Acompañado polo guitarrista Scotty Moore e o baixista Bill Black, Presley foi un pioneiro do rockabilly, un estilo de tempo rápido impulsado por un constante ritmo que consiste nunha fusión de música country e rhythm and blues. En 1955, o batería D. J. Fontana uniuse ao grupo para completar a formación clásica do cuarteto de Presley, e RCA Victor adquiriu o seu contrato nun acordo disposto polo coronel Tom Parker, quen sería o seu representante durante máis de dúas décadas. O primeiro disco sinxelo de Presley foi Heartbreak Hotel, lanzado en xaneiro de 1956 e que chegou a ser número un nos Estados Unidos. Cunha serie de aparicións exitosas nas cadeas televisivas e gravacións que chegaron ao máis alto das listas, converteuse na figura líder do novo son popular do rock and roll. As súas enérxicas interpretacións das cancións e o seu estilo sexualmente provocativo no escenario, combinado cunha singularmente potente mestura de influencias da música negra nunha época de loita polos dereitos civís da poboación afroamericana, fixérono enormente popular e controvertido.
Presley é un dos máis célebres e influentes músicos do século XX. Logrou o éxito comercial en moitos xéneros, incluíndo pop, country, blues e gospel. É o cantante solista con máis vendas en toda a historia da música gravada. Ganou tres premios Grammy e recibiu outro pola súa carreira artística cando tiña 36 anos, e está en múltiples salóns da fama musical. Cando morreu vendera 200 000 000 de discos e conseguira 129 discos de ouro. Interpretou 31 filmes, relacionados case todos eles co mundo da canción.
Inicios
miniatura|175px|Disco de vinilo co tema «Blue Moon of Kentucky», gravado por Elvis en 1954 na compañía [[Sun Records.]] Fillo de obreiros, pouco despois de trasladarse os seus pais a Memphis comezou a traballar como camioneiro nunha empresa de material eléctrico. Desde neno xa se interesaba pola música, actuando no coro parroquial e ben cedo xa aprendera a tocar a guitarra e cantaba temas de blues e rhytm e blues.
En 1954 como regalo para a súa nai gravou, pagando catro dólares, unha canción na casa discográfica Sun Records, propiedade de Sam Phillips, quen se interesou por el e o contratou para a súa compañía. O 6 de maio de 1954 gravou o seu primeiro disco That´s All Right, que axiña se converteu nun éxito local en Memphis. Combinando estilos negros co country, cancións gravadas na Sun como Good rockin´ tonight ou Baby let´s play house inauguraron un novo xeito de interpretar e vocalizar e constitúen unha das raíces do nacente rock and roll. Ademais da radiodifusión, foi a maneira de moverse no escenario o que fixo de Elvis un escandaloso xove intérprete que chamou a atención do futuro manager o Coronel Tom Parker. Este conseguiu que a RCA pagase 35.000 dólares para facerse co cantante. Así, o 10 de xaneiro de 1956 trasladouse a Nashville para gravar cos membros do seu grupo: o guitarrista Scotty Moore, o baixo Bill Black e o batería D.J. Fontana. O 28 de xaneiro irrompería no espectáculo Stage Show dos irmáns Dorsey na cadea de televisión CBS, impactando ao gran público americano con temas negros como Shake, Rattle and Roll.
Grandes éxitos
miniatura|175px|Ed Sullivan con Elvis Presley en Nova York o 26 de outubro de 1956. miniatura|175px|Fotografía promocional da película Jailhouse rock. En xaneiro de 1956 conseguiu o seu primeiro número un en vendas durante 27 semanas por Heartbreak Hotel. Nese ano serían tamén número un varios temas como Hound Dog (durante tamén 27 semanas) así como os seus dous álbums Elvis Presley e Elvis que incluían versións clave na historia do rock and roll como Blue Suede Shoes, One-Side Love Affair ou Rit it up. Os shows televisivos de Milton Berle, Steve Allen, os irmáns Dorsey e Ed Sullivan bateron récords de audiencia coa súa presenza e os concertos comezaron a ser multitudinarios en dimensións sen precedentes. O 9 de setembro de 1956 a súa actuación no show de Ed Sullivan acadou unha audiencia do 82,6% e foi visto por máis de 60 millóns de persoas.
O escándalo medraba ao mesmo ritmo que o éxito: Ben Gross do Daily News escribía que Elvis levaba a cabo unha exhibición suxestiva e vulgar, tinguida de niveis de salvaxismo que debería ser exclusivo... dos prostíbulos. Jack Gould no New York Times comparaba o movemento frenético do seu corpo co repertorio das explosivas bailarinas das pasarelas de cabaret. Un xuíz de Jacksonville, Florida ordenoulle non moverse sensualmente no escenario e en nalgunhas tomas de televisión filmábaselle de cintura para arriba. Ed Sullivan, que declarara que xamais o convidaría ao seu prestixioso programa e que non o tocaría nin cun pau longo, acabou ofrecendo 50.000 dólares pola súa presenza.
Nese ano debutou tamén como actor en Love me tender, un filme ambientado na Guerra de Secesión polo que cobrou 100.000 dólares. Ao terceiro día da súa estrea o 10 de novembro, xa se cubriran os gastos de produción. Nos seguintes doce anos interpretou uns 30 filmes, con períodos de tres películas por ano xa sen pretensións artísticas nin musicais e ao ditado dunha doada rendibilidade.
En 1957 reafírmase como o ídolo da xente nova e o intérprete máis popular do rock and roll cun álbum número un durante 29 semanas (Loving You) e catro singles nese mesmo posto, entre os que salientan Jailhouse Rock e All Shook Up, que foron tamén número un no Reino Unido xunto co LP citado.
Un álbum de cancións de Nadal reinterpretadas con acentos de blues chegou tamén ao número un ese ano: Elvis´ Christmas album.
A película Jailhouse rock, que supuxera un investimento de 400.000 dólares, acadou un beneficio de 4 millóns. Hoxe en día figura entre os filmes incluídos no National Film Register para a súa preservación polo seu significado cultural, histórico e estético.
Servizo militar e retorno
miniatura|200px|Elvis prestando xuramento na súa incorporación ao [[servizo militar en 1958.]] Entre 1958 e 1960 cumpriu co servizo militar en Alemaña, deixando unha película (King Creole) e varias cancións gravadas que lle permitiron continuar no cume (Hard Head Woman, Big Hunk o´Love e Don´t foron números un, One Night e I Need Your Love Tonight fórono no Reino Unido, ademais do álbum da devandita obra cinematográfica). Temas da película citada como o propio King Creole ou Trouble converteríanse en clásicos do rock de ámbito internacional.
Ao seu retorno aos Estados Unidos decantouse por outros estilos musicais -country, gospel, canción lixeira e mesmo napolitanas- conseguindo catro números un en singles e a mesma posición para o álbum G.I.Blues, banda sonora dunha película que cambiaba a imaxe de heroe marxinal por un xovial soldado americano de servizo en Alemaña. En maio de 1960 o show televisivo de Frank Sinatra foi líder de audiencia (share do 42%) co especial Welcome Home Elvis, o que supuxo a posta en escena da acollida do denostado rockeiro na sociedade ben pensante americana. Isto cerraba a operación de mercadotenia que acompañou ao seu servizo militar.
En 1961, o álbum Something for Everybody sumaría un novo número un.
No Reino Unido o citado álbum G.I. Blues, así como Elvis is Back e "Pot Luck" acadarán o número un, ao igual que varios singles; así, en 1960 foi número un It´s Now or Never e en 1961 catro máis: Are You Lonesome Tonight, Wooden Heart, Surrender e Little Sister/(Marie´s the Name) His Latest Flame.
Carreira en Hollywood
miniatura|175px|Juliet Prowse e Elvis Presley nunha imaxe publicitaria do filme G.I. Blues. Elvis tentou ser un actor serio con películas como Flaming Star, un western antirracista que foi prohibido en Suráfrica e que non acadou o éxito do desenfadado G.I. Blues. O notable posto 12 na Variety´s weekly list non foi o suficientemente satisfactorio para o seu representante.
O punto de inflexión sería o abandono dos concertos e a película Blue Hawai (1961) cun enorme éxito en portelos de eido internacional que marcaría un novo rumbo na súa carreira alleo á evolución do rock e o pop. A partir dese momento ensaiaríase repetidamente a mesma fórmula, distante das modas musicais da xente máis nova e con guións buscadamente intrascendentes. Os primeiros anos, a estratexia comercial do Coronel Tom Parker tivo éxito. Algunhas bandas sonoras das películas acadaron o número un nas listas de albumes como foi o caso da propia Blue Hawai (1961) e Roustabout (1964). Tamén en 1964 Viva Las Vegas, xa en pleno reinado dos Beatles, supoxo aínda o súa mellor recadación en portelo, mesmo logrando desprazar ao filme do grupo británico A Hard Day´s Night. Foi tamén significativo que a canción Blue Chritsmas acadara o número un na Chritsmas Chart.
Pola súa parte no Reino Unido, segue dominando as listas de vendas. En 1962 acadan o número un catro singles: Rock-A-Hula Baby/Can´t Falling in Love, Good Luck Charm, She´s not You e Return to Sender.
Porén, a partir de 1965 a rutina de Hollywood e ausencia de calidade cinematográfica e musical fai que a súa popularidade decaia notablemente. Só a volta ás súas raíces de música negra bríndalle algúns éxitos como o single Crying in the Chapel ese mesmo ano ou o álbum How Great Thou Art en 1967 co que obtería o primeiro dos seus Premios Grammy. Pola contra, nin sequera películas cunha crítica musical aceptable como Speedway (1968), coprotagonizada por Nancy Sinatra, acadarían máis que moi mediocres posicións tanto en portelo (posto 40 en Varity´s year-end) como en vendas da banda sonora (Let Yourself Go foi número 22 no Reino Unido).
Final
miniatura|175px|Fotografía de Elvis, en 1970. A finais dos 60 tentou recobrar a popularidade anterior, que tan só conseguirá puntualmente co show televisivo coñecido como o Come Back Special e con temas como High heel sneakers, If I can dream (1968), In the Ghetto, Don´t Cry Daddy ou Suspicious Mind (1969). Ese ano, o álbum From Elvis in Memphis foi número un no Reino Unido despois de sete anos sen que un LP seu acadara esa posición no importante mercado británico.
Nos anos 70 serán célebres concertos históricos como o do Madison Square Garden (1972) do que sairía un novo disco de ouro, Hawai vía satélite (1973), visto por máis dun billón de espectadores e cuxo álbum Aloha from Hawaii será un novo número un, Memphis (catro shows para atender a demanda de entradas en marzo de 1974, e do que sairía un tema en directo, How Great Thou Art, que foi premio Grammy), Pontiac ante 63.200 espectadores en decembro de (1975) ou os de Las Vegas (1976-77), estes últimos xa en plena decadencia física.
En 1973 obtivera un Globo de Ouro polo documental Elvis on Tour, unha reportaxe moi realista sobre as súas xiras pola América profunda.
Entre os anos 1973 e 1976 Elvis logrou colocar catro álbums no número un da Country Chart.
Influencias
As primeiras influencias musicais de Presley procedían da música gospel. Súa nai lembrou que á idade de dous anos, na igrexa da Asemblea de Deus en Tupelo, onde asistía regularmente a familia, «Deslizouse do meu regazo, entrou no corredor e subiu á plataforma. Alí estaba mirando ao coro e intentando cantar con eles». En Memphis, Presley asistía con frecuencia ás noites de gospel no Auditorio Ellis, onde grupos como The Statesmen Quartet interpretaban a súa música nun estilo tal que, Guralnick suxire, sembrou as sementes das futuras presentacións de Presley:
Como adolescente, Presley tivo intereses musicais amplos, interesouse profundamente nas expresións musicais dos afroamericanos así como dos de raza branca. Aínda que nunca tivo ningún adestramento formal, os seus coñecementos musicais xa eran considerables cando fixo as súas primeiras gravacións profesionais en 1954, á idade de 19 anos. Cando Jerry Leiber e Mike Stoller o coñeceron dous anos máis tarde, asombráronse polo seu coñecemento enciclopédico do blues. Nunha conferencia de prensa ao ano seguinte, declarou con orgullo: «coñezo practicamente cada canción relixiosa que se escribiu».
Townland
miniatura|Típica distribución das townlands nunha parroquia civil irlandesa miniatura|Non é corrente que haxa indicadores nos límites das townlands, agás casos illados como neste caso Unha townland, en inglés, ou baile fearainn, en irlandés, é unha división xeográfica territorial menor usada en Irlanda, é de orixe gaélica, anterior á invasión normanda   e a maioría dos nomes veñen do irlandés. Así e todo hai algúns que proceden dos señoríos normandos ou son creacións posteriores do Ordnance Survey.
Elvis Presley
Estilos musicais e xéneros
miniatura|175px|Elvis Presley en marzo de [[1957, co que foi durante moitos anos o seu grupo vogal, the Jordanaires.]] Presley foi unha figura central no desenvolvemento do rockabilly, segundo os historiadores musicais. "O rockabilly cristalizou nun estilo recoñecible en 1954 coa primeira gravación de Elvis no selo Sun", escribiu Craig Morrison. Paul Friedlander describe os elementos definitorios do rockabilly co que el caracteriza como "esencialmente ... unha construción de Elvis Presley": "o estilo vocal bruto, emocionante e estilizado e a énfase no sentimento rítmico do blues coa banda de cordas e a guitarra rítmica do country". En "That's All Right", a primeira gravaciónd o trío de Elvis, o solo de guitarra de Scotty Moore, "unha combinación do fingerpicking tipo country de Merle Travis, a execución de dúas notas acústicas tipo boogie de forma simultánea, e notas dobradas do xénero blues, un traballo dunha soa secuencia, é un microcosmos desta fusión". Aínda que Katherine Charlton tamén chama a Presley "o creador de rockabilly", Carl Perkins afirma explicitamente que "Sam, Elvis i eu non creamos o rockabilly". E, segundo Michael Campbell, "Bill Haley gravou o primeiro grande éxito de rockabilly".. Tamén di Moore: "Estivo niso por un bo tempo, realmente. Carl Perkins estaba facendo basicamente o mesmo tipo de cousas que facía en Jackson, e sei por certo que Jerry Lee Lewis estivo tocando ese tipo de música desde que tiña dez anos".
Townland
Antecedentes
En Irlanda, unha townland é polo común a máis pequena división administrativa, non obstante hai uns poucos extensos townlands divididos aínda en hundreds. O concepto de townlands ten a súa orixe no sistema gaélico de división da terra, e existen evidencias deste sistema en rexistros eclesiásticos desde antes do século XII non foi ata principios do século XVII cando a administración inglesa comezou a cartografialo e definilo co propósito de fraccionar e confiscar a terra para investidores ou terratenentes ingleses.
Etimoloxía e evolución
O termo inglés townland deriva do inglés antigo tun, que denota un recinto. O termo describe a unidade máis pequena de división territorial irlandesa, baseada en diversas clases de división terriotrial gaélica, moltas das cales teñen os seus propios nomes.
Elvis Presley
Estilos musicais e xéneros
Despois do seu retorno do servizo militar en 1960, Presley continuou tocando rock and roll, pero seu estilo característico diminuíu substancialmente. Seu primeiro sinxelo desta época, o éxito número un «Stuck on You», é un exemplo deste cambio. A publicidade de RCA refírese a isto como mild rock beat e o discógrafo Ernst Jorgensen chámao upbeat pop. O son moderno do blues/R&B capturado con éxito en Elvis Is Back! foi abandonado esencialmente durante seis anos, ata que rexurdiu en certas gravacións de 1966 e 1967, como «Down in the Alley» e «Hi-Heel Sneakers». Durante a maior parte da década de 1960, o estilo do cantante enfatizou moito a música pop, a miúdo en forma de baladas como «Are You Lonesome Tonight?», un número un en 1960. "It's Now or Never", que tamén liderou as listas ese ano, era unha variación pop influenciada pola clásica canción napolitana "’O sole mio" que concluía cunha "cadencia operística a plena voz". Mentres que estes dous últimos eran temas dramáticos, a maioría do que Presley gravou para as súas bandas sonoras eran temas máis alegres.
Townland
Etimoloxía e evolución
A forma irlandesa baile, adaptada ao inglés como "bally", é o elemento máis usado nos nomes das townland irlandesas, que na lingua actual denota vila ou asentamento urbano, aínda que o seu significado preciso na Irlanda antiga non está claro xa que as cidades non tiñan cabida na antiga organización social gaélica O termo irlandés moderno é baile fearainn (plural: bailte fearainn), e fearainn quere dicir "terra, territori, barri". Deriva da raíz protoindoeuropea *wer-, relacionada coa palabra inglesa ware, un ben valioso.
Elvis Presley
Estilos musicais e xéneros
Aínda que Presley interpretou varias das súas baladas clásicas para o Comeback Special de 1968, o son do espectáculo estivo dominado pola agresividade do rock and roll. Máis adiante, gravou novas cancións de rock and roll puro que, como explicou, eran «complicados de atopar». Unha importante excepción foi «Burning Love», seu último éxito nas listas de música pop. Como seu traballo da década de 1950, súas gravacións posteriores regresaron ao estilo pop e country, pero en permutacións moi diferentes. Seu estilo comezou a utilizar un son rock máis contemporáneo, así como soul e funk. Gran parte de Elvis In Memphis, así como «Suspicious Minds», gravados nas mesmas sesións, reflicten seu novo rock e a fusión co soul. A mediados da década de 1970, moitos dos seus sinxelos encontraron un espazo nas estacións de radio country, o primeiro lugar onde Presley convertérase nunha estrela.
Townland
Etimoloxía e evolución
Os normandos, malia non ter unha influencia importante nos nomes das townlands, adaptaron algúns para o seu propio uso, posiblemente pola semellanza entre o gaélico baile e o normando bailey, "asentamento".
En gran parte do Ulster, as townlands coñecíanse como “ballyboes" (baile bó, “terra “da vaca ), e representaba unha zona de valor económico pastoral. No condado de Cavan, unidades semellantes chamábanse "polls", e nos condados de Fermangh e Monaghan coñecíanse como "tates" ou ”taths". Eses nomes parecen ser de orixe inglesa, pero naturalizados ben antes de 1600. Nos nomes das townland modernas, o prefixo pol- está amplamente estendido en todo o oeste de Iranda Mentres que as townlands modernas co prefixo tat- están só presentes na diocese de Clogher (que atangue os condados de Fermanagh, Monaghan, e a baronía de Clogher no condado de Tyrone.
Elvis Presley
Vida persoal
miniatura|175px|Elvis e [[Priscilla Presley|Priscilla coa súa filla Lisa Marie ao pouco de nacer esta en febreiro de 1968.]] Casado con Priscilla Beaulieu (1967), tivo con ela unha filla (Lisa Marie) e máis tarde asinaron o divorcio (1973). Foi parella da coñecida miss, actriz e compositora Linda Thompson. Coleccionista de Cadillacs e armas, os derradeiros anos da súa vida estivo obsesionado pola depresión e a obesidade, que tentaba paliar por medio de pílulas, o que probablemente favoreceu a súa morte en estrañas circunstancias ós 42 anos.
Townland
Etimoloxía e evolución
No condado de Tyrone observábase a seguinte xerarquía de división da terra: "ballybetagh" (baile biataigh), "ballyboe", "sessiagh" (séú cuid, sexta parte dun cuarto) "gort" e "quarter" (ceathrú). En Fermanagh era: "ballybetagh", "quarter" e "tate". .
No Ulster a ballybetagh era a unidade territorial controlada por un sept, tipicamente contiña arredor de 16 townlands. A fragmentación de ballybetaghs producía unidades constituídas por catro, oito ou doce townlands. Unha desas unidades fragmentadas, "quarter" (un cuarto do ballybetagh), era a denominación universal de terra recollida na enquisa de 1608 para o condado de Donegal. A principios do século XVII, un 20% da superficie total do oeste do Ulster quedaba baixo o control da igrexa. Estas terras “termon" consistían en ballybetaghs e ballyboes, pero dirixíanas erenaghs no lugar de septs.
Extensión
A superficie media dunha townland é de 325 acre, pero varían amplamente, así na enquisa de 1861, William Reeves constatou que a máis pequena era Old Church Yard, preto de Carrickmore, na parroquia de Termonmagurk, no condado de Tyrone con 0.625 acre e a máis grande con 7012 acre era Sheskin, na parroquia de Kilcommon, no condado de Mayo.
O ballyboe (unha unidade de townland unit usada no Ulster) describíase en 1608 como sesenta acres de terra arable, pradarías e pastos; pero isto é equívoco, xa que o tamaño das townlands baixo o sistema gaélico variaba dependendo da súa calidade, situación e potencial económico. Este potencial económico flutuaba debido á extensión de terra requirida para pastar o gando e á terra precisa para sustentar varias familias. A meirande densidade de unidades townlands rexistradas no Ulster en 1609 corresponden ás áreas coas valoracións máis altas de terras en 1860.
Parece que moitas zonas ermas non se dividiron en townlands ata hai pouco. Esas áreas compartíanas os habitantes dunha parroquia ou baronía como pastos comúns de verán.
Estandarización
A longo do século XIX a sección irlandesa do Ordnance Survey realizou gran número de mapas co propósito de axudar á recadacción de impostos e taxas, documentando e estandarizando os límites de máis de 60 000 townlands en toda a illa de Irlanda. Este proceso con frecuencia incluía a división e unión dos townlands existentes, así como definir os límites das townlands en zonas de montaña ou turbeiras que ata o momento quedaran fóra do sistema de townland. No século XX seguíronse a realizar lixeiros axustes, así en 1901 había 60 462 townlands e en 1911 eran 60 679.
Uso actual
Na República de Irlanda, as townlands continúan a se usar nos enderezos, aínda así en 2005 anunciouse a introdución dun sistema de códigos postais que se está a implantar en 2015 pero aínda as townlands'' son os enderezos predominantes nas zonas rurais.
Inglaterra
Inglaterra tivo un sistema de división da terra de orixe premedieval pero que non chegou ao século XX. O sistema incluía: vills, trefs; towns; townships; baileys, hundreds e shires.
Escocia
En Escocia, os límites das townland perdéronse durante as melloras agrícolas do século XIX. As townlands chamábanse tamén fermlands.
Illa de Man
Existen similitudes entre a noción das townlands en Irlanda e a división tradición da illa de Man en treens, que se subdividen en quarterlands.
Gran Premio de Francia de 1956
O Gran Premio de Francia de 1956 foi unha carreira de Fórmula Un, celebrada en Reims-Gueux o 1 de xullo de 1956. Foi a quinta carreira da tempada de Fórmula Un de.
Bugatti fixo unha única aparición nesta carreira co seu Tipo 251 pilotado por Maurice Trintignant. O coche demostrou non ser competitivo e retirouse finalmente logo de 18 voltas.
Batalla do estreito de Dinamarca
A batalla do Estreito de Dinamarca foi unha batalla naval da segunda guerra mundial entre barcos da Royal Navy e a Kriegsmarine, librada o 24 de maio de 1941. O acoirazado británico HMS Prince of Wales e o cruceiro de batalla HMS Hood enfrontáronse ao acoirazado alemán Bismarck e ao cruceiro pesado Prinz Eugen, os cales estaban intentando chegar ao océano Atlántico para destruír mercantes aliados.
Menos de 10 minutos despois de que os británicos abrisen fogo, un proxectil do Bismarck alanzou ao Hood preto do seu depósito de munición de popa. Pouco despois o Hood estoupou, e afundíuse en tres minutos, salvandose so tres dos seus tripulantes. O Prince of Wales continuou intercambiando fogo co Bismarck pero tiña graves disfuncións no seu armamento principal xa que non estaba plenamente operativo despois de ser completado en marzo de 1941. Este feito, combinado cos efectos da batalla, fixo que tivese que retirarse do enfrontamento. O Bismarck, danado pero aínda operativo, negouse a seguir ao Prince of Wales e no seu lugar dirixíuse cara o Atlántico ao lado do Prinz Eugen.
Cuadrante (moeda)
O cuadrante (en latín quadrans, "un cuarto", ou teruncius, "tres onzas"), foi unha moeda romana de bronce de escaso valor, correspondente á cuarta parte dun ás ou tres onzas (unciae).
Na República
miniatura|Cuadrante do sistema do [[Ás|aes grave (ca. 230 a. C.). Anverso: cabeza de Hércules con pel de león; tres puntos. Reverso: proa de navío. ]] miniatura|Cuadrante fundido en [[Roma ca. 230, do sistema do aes grave, que amosa a palma dunha man e os cartacterísticos tres puntos do valor en ambas as faces. Peso: 63, 19 g. ]] O cuadrante foi emitiuse desde os primeiros tempos das emisións de moeda de bronce fundido, durante a República Romana, baixo o sistema uncial. Eses primeiros cuadrantes exhibían entre os seus motivos tres puntos que representaban as tres onzas, a modo de marca de valor.
Logo dunha época de indefinición dos motivos (mans, xabarís, grans de trigo, imaxes relixiosas etc.), chegou a establecerse como regular nestas moedas a figura de Hércules nos seus anversos, en tanto que os seus reversos representaban unha característica proa de navío. Este motivo converteuse en habitual en todas as emisións de bronce da República.
Os cuadrantes de época republicana, á parte de seren fabricados na cidade de Roma, emitíronse tamén noutras cidades da Italia central, utilizando sempre o sistema de fundición e non de cuñaxe.
Despois de ca. 90 a.C., cando a moeda de bronce foi reducida en peso co padrón semuncial, o quadrante converteuse na moeda de máis baixo valor das emitidas en Roma.
No Imperio
miniatura|Cuadrante do [[Lista de emperadores romanos|emperador Augusto, cuñado en Roma o 5|ano 5 a. C. Anverso: IIIVIR AAAFF ; altar. Reverso: P BETILIENVS BASSVS ; no medio SC (Senatus Consulto)]] Xa en tempos do Imperio, a súa produción foi moi esporádica ata o reinado de Antonino Pío (138-161), en que cesou definitivamente. Ao contrario doutras moedas imperiais, os cuadrantes case nunca amosaron a imaxe do emperador, feito que dificulta a datación destas emisións, e os seus motivos foron moi variados durante esta época. Abandonaron os puntos que indicaban o seu valor e pasaron a ser cuñados en cobre (coa excepción dalgún cuadrante de Nerón en latón). O seu peso medio era de en torno aos 2,8 gramos.
Nesta época imperial, a cuñaxe de cuadrantes, igual que o resto das emisións de bronce, era competencia do Senato, motivo polo cal amosaban xeralmente nos seus reversos as iniciais SC (Senatus Consulto, "por decisión do Senado).
A palabra grega para o cuadrante era κοδράντης (kodrantes). No Novo Testamento, no Evanxeo de Marcos, cando unha pobre viúva deu dous lepta (λεπτα) ao tesouro do templo, indícase que esa cantidade era equivalente a un cuadrante.
Linares Deportivo
O Linares Deportivo é un club de fútbol español da cidade de Linares, na provincia de Xaén. Foi fundado en 2009 despois da desaparición do Club Deportivo Linares, e actualmente xoga no grupo IX da Terceira División Española.
Estadio
O equipo xoga os seus partidos no Estadio Municipal de Linarejos, con capacidade para 10.000 espectadores. Foi inaugurado en 1956.
Tinguidura de Giemsa
miniatura|dereita|250px|Parasitos [[Trypanosoma tratados con tinguidura de Giemsa.]]
A tinguidura de Giemsa é un método habitual para o exame de frotis sanguíneos, cortes histolóxicos e outro tipo de mostras biolóxicas. Este método ten utilidade sobre todo para manifesta-las rickettsias localizadas dentro da célula hóspede. A coloración Giemsa emprégase tamén para tinguir frotis de sangue no exame para protozoos, aínda que tamén se poden empregar outras coloracións como é a técnica de citoconcentración para parasitos sanguíneos, a cal ten un baixo custo e ofrece a posibilidade de illar e identificar no mesmo sedimento o parasito principal, con excepción dos trofozoitos máis novos e o Plasmodium falciparum. Tamén se emprega a modificación de Wright.
Fundamento
miniatura|dereita|250px|Sección de Myxobolus cerebralis tinguido con Giemsa Estes organismos adquiren unha coloración diferencial e vense dentro do citoplasma da célula hóspede. A técnica de Giemsa está formada por varios colorantes: as tinturas neutras empregadas combinan o azul de metileno como tintura básica e a eosina como tintura ácida, o que da unha ampla gama de cores; o azul de metileno é un colorante metacromático, de aí que moitas estruturas se tingan de púrpura e non de azul. O pH da solución de coloración é crítico e débese axustar idealmente de acordo a diversos fixadores. A gama do pH debe estar entre 6.4 e 6.9.
Procedemento
Os resultados obtidos son os seguintes:
Esta técnica presenta multitude de variantes, pero as diferenzas baséanse no emprego ou non de diferenciador, o tempo de permanencia do colorante, o uso de alcohois en diferente graduación etc.
Emeric Pressburger
Imre József Pressburger, nado en Miskolc o 5 de decembro de 1902 e finado en Saxtead (Suffolk) o 5 de febreiro de 1988 foi un director de cinema, produtor e guionista británico coñecido como Emeric Pressburger. É coñecido especialmente polos filmes codirixidos con Michael Powell. Os seus netos son o produtor Andrew Macdonald e o director e documentalista Kevin Macdonald.
Traxectoria
Nado en Hungría de orixe xudía, estudou en Temesvár, onde demostrou capacidades para as matemáticas, estudando Matemáticas e Enxeñería nas universidades de Praga e Stuttgart antes de ter que abandonar os seus estudos pola morte do seu pai.
Comezou a traballar como xornalista en Hungría e Alemaña, converténdose logo en guionista a finais da década de 1920, escribindo para a UFA. A chegada dos nazis ao poder obrigouno a marchar a París e logo a Londres, onde chegou en 1935 sen pasaporte. Alí uniuse á comunidade de cineastas húngaros, liderados por Alexander Korda que lle deron traballo como guionista. Foi nese momento cando coñeceu a Michael Powell.
Alberto Burri
Alberto Burri, nado en Cittá di Castello (Perugia) o 12 de marzo de 1915 e finado en Niza (Francia) o 13 de febreiro de 1995, foi un artista plástico italiano. Traballou tanto a pintura como a escultura e a súa creación abranguiu varios estilos, arte povera, land art e fluxus entre outros.
Traxectoria
Entre 1934 e 1939 estudou medicina, titulouse en 1940 na Universidade de Perugia e foi médico militar durante catro anos na Segunda guerra mundial. Despois de que a súa unidade fora capturada no Norte de África, foi internado en 1944 nun campo de prisioneiros en Hereford, Texas, onde vai pasar 18 meses de catividade e onde tamén comenzou a pintar. Despois da súa liberación en 1946, trasladouse a Roma e adicouse en exclusiva á pintura; a súa primeira exposición individual tivo lugar na Galería La Margherita en 1947. Despois expuxo na Galería Marlborough de Nova York e na galería de France de París.
1163
Mortes
Historia ano a ano
Alberto Burri
Traxectoria
En 1951, xunto con outros artistas coma Giuseppe Capogrossi o Ettore Colla, fundou en Roma o "Gruppo Origine". Posteriormente marchou ós Estados Unidos, onde impartiu aulas de arte dende 1953 ata 1960. Participou na Documenta 2, 3 e 7 de Kassel. Volveu traballar a Roma a partir de 1960. A súa primeira exposición retrospectiva celebrouse na Bienal de Venecia de 1960; en 1972 celebráronse retrospectivas en Turín e París.
Recibiu a Orde o mérito italiano en 1994. Città di Castello lémbrao cun gran museo permanente das obras.
Oxford University Press
Oxford University Press (OUP; en galego: "Imprenta da Universidade de Oxford") é unha coñecida empresa editoral universitaria do Reino Unido. É a editora universitaria máis importante do mundo; figura entre os vinte e cinco primeiros grupos editoriais internacionais e é a segunda editora independente máis antiga en activo, despois de Cambridge University Press.
Trátase dun departamento da Universidade de Oxford, dirixido por un grupo de quince investigadores graduados de Oxford nomeados polo reitor da universidade, que constitúen o consello de administración, coordinados por un director executivo, que é o máximo representante da entidade.
As súas publicacións están dispoñibles baixo dúas denominacións: "Oxford University Press", para a maior parte do catálogo, e "Clarendon", para determinadas obras de prestixio.
Esta editora publica varias obras de referencia, entre elas o Oxford English Dictionary, o Oxford Dictionary of English Etymology, o Oxford Advanced Learner's Dictionary, o Concise Oxford Dictionary, os Oxford Worl'd Classics e o Dictionary of National Biography.
Inicios
A primeira imprenta que abriu en Oxford establecérona en 1478 o impresor xermano de incunables Theodoric Rood e o libreiro inglés Thomas Hunt. . O primeiro libro publicado nela foi a Expositio en symbolum apostolorum, de Rufino de Aquileia. Tras unha quebra en 1486, en 1518 abriu unha nova imprenta para competir coa de Cambridge, xa que esta última adquirira, a través dunha carta real, o dereito de imprimir os textos destinados á universidade. Con todo, non foi ata 1583 cando a de Cambridge comezou realmente a imprimir estes traballos, seguida pola de Oxford en 1586, da man de Joseph Barnes, actividade que continuou ininterrompidamente ata hoxe.
Século XVII: William Laud e John Fell
miniatura|Retrato de William Laud, arcebispo de Canterbury Cara a 1630, o arcebispo de Canterbury, William Laud, empeñouse en reorganizar a OUP para lle dar un verdadeiro status de empresa editorial, polo que lle pediu ao rei Carlos I as axudas públicas necesarias para poder competir cos libreiros e impresores aos que o rei lles concedera privilexios de edición. A raíz disto, en 1634 pasou a ser considerada como unha das dúas privileged presses, xunto con Cambridge University Press. Foi tamén o arcebispo Laud quen a dotou dun consello de administración e un supervisor do control de calidade, das compras e da carta tipográfica. En 1645, durante a Primeira Revolución inglesa, despois de intentar reformar a Igrexa, Laud foi executado por orde do Parlamento, sen ter conseguido a clemencia real, pero máis tarde Oxford mantívose como bastión realista fronte ao republicano Cromwell. Non foi ata 1660 coa restauración da monarquía, cando a OUP retomou realmente as súas publicacións.
O primeiro director executivo da entidade (Secretary to the Delegates: "Secretario para os Delegados") foi John Fell (1625-1686), quen consideraba a William Laud como un mártir e determinou continuar a súa obra. Solicitoulle a Carlos I os dereitos que permitirían a Oxford competir coa Stationers' Company de Londres e coa Imprenta do Rei; introduciu unha nova prensa, importou algunhas fontes dos Países Baixos e encargou a tipógrafos dese país o deseño de fontes específicas. En 1675, comezouse coa produción dun almanaque en gran formato (Oxford Almanack), que non deixou de aparecer ata a actualidade. O catálogo ampliábase constantemente e chegou nese período a máis de 100 títulos. Fell introduciu a Oxford University Press no círculo das grandes casas editoriais do Reino Unido, particularmente cando se lle concedeu o dereito de editar a "Biblia do Rei Xacobe", unha Biblia en inglés dirixida pola Igrexa de Inglaterra, por orde do rei Xacobe I de Inglaterra. Este privilexio permitiu á institución diversificarse máis alá das edicións de carácter pedagóxico e universitario.
Século XVIII: o edificio Clarendon e Blackstone
miniatura|O primeiro [[logotipo da Oxford University Press]] O traballo de Fell continuouno o filósofo Henry Aldrich, baixo cuxa dirección, en 1713, a OUP se trasladou a un novo edificio construído por Nicholas Hawksmoor, bautizado como The Clarendon Building na honra de Edward Hyde (primeiro Conde de Clarendon), que fora reitor da universidade. O edificio albergou a institución ata 1830.
Da mesma maneira que a primeira metade do século está marcada por unha expansión do comercio do libro, a OUP non produce obras salientables, coa excepción dunha edición completa das obras de Shakespeare da man de Thomas Hanmer, en seis volumes.
Sumida en problemas financeiros, a entidade conseguiu revivir grazas a un dos seus delegados, William Blackstone, quen en 1757, aproveitando un cambio no reitorado da universidade, levou a cabo unha auditoría da OUP que o novo reitor ignorou totalmente. Como consecuencia diso, en 1760 Blackstone obrigou xudicialmente a universidade a iniciar as reformas necesarias. Con base no Estatuto da Raíña Ana (Statute of Anne) de 1709, que establecía os dereitos de autoría sobre as publicacións para a empresa editora e para o autor, Blackstone permitiulle á OUP o ingreso dunhas rendas moi substanciais.
Xa en 1776, a Guerra de Independencia dos EEUU privou a Oxford University Press de recursos importantes relacionados co comercio en biblias coas colonias, que foran exportadas para o Novo Mundo durante case dous séculos. Pola contra, o catálogo creceu nesta época coas publicacións de moitos investigadores da universidade, mais tamén con traballos de orixe continental, tales como os de Immanuel Bekker ou Karl Wilhelm Dindorf. O volume de negocio era tal que o edificio Clarendon se viu pequeno, o que obrigou a abrir novos locais nas súas inmediacións.
Século XIX: Price e Cannan
miniatura|A nova sede de Oxford University Press na rúa Walton, construída en 1830. Durante o primeiro terzo do século XIX parecía reinar a atonía na institución: o fondo medraba moi lentamente, seguíanse a editar biblias e publicábanse obras de autores clásicos a razón de cinco ou seis títulos por ano. A chegada de prensa mecanizada a Inglaterra en 1840 non logrou mellorar a situación.
En 1837, a chegada de Thomas Combe como máximo responsable da institución cambiou radicalmente as cousas : aínda que non logrou impor o papel da China (que máis tarde foi unha das marcas da fábrica da casa), si que conseguiu garantir a subministración de papel a longo prazo, e abriu a editorial ás creacións do movemento prerafaelista de artistas como William Holman Hunt. O título máis salientable desta época foi Alice's Adventures in Wonderland, ("Alicia no País das marabillas", impreso por OUP aínda que como unha iniciativa sufragada polo seu propio autor, o matemático Charles Lutwidge Dodgson, que se fixo chamar Lewis Carroll. Outro matemático, Bartholomew Price, que entrou na editora en 1866 como novo superintendente, asinou un acordo de difusión co editor Alexander MacMillan, que lle deu á Oxford University Press unha notable visibilidade. A raíz deste acordo lanzouse ese mesmo ano The Clarendon Press, unha colección de clásicos a prezo baixo que acentuou a popularidade da editora. E un novo impulso foi o producido en 1875, cando se publicaron as obras de Max Müller baseadas no estudo das relixións orientais, o que supuxo inmediatamente un grande éxito.
En 1880 chegou á súa fin o acordo con Macmillan e non se renovou. Non obstante, nesa década, un novo director, chamado Henry Frowde, lanzou a marca Oxford University Press nos Estados Unidos, para o que abriu unha oficina en Nova York en 1896. O catálogo alcanzou unha dimensión descoñecida ata a data, con títulos relevantes como, por exemplo, a grande obra do físico James Maxwell, A Treatise on Electricity & Magnetism ("Un Tratado sobre a Electricidade e o Magnetismo"), de 1873, que tivo moita influencia sobre Einstein e toda a física europea. Especialmente en 1879, tomouse a decisión de iniciar o proxecto dun novo dicionario da lingua inglesa, un libro de referencia para todos os falantes desa lingua. Coñecido como New English Dictionary ("Novo Dicionario de Inglés"), este proxecto converteuse de camiño nun verdadeiro problema nacional, mesmo con connotacións nacionalistas, do mesmo xeito que os dicionarios de francés aparecidos algúns anos antes baixo o Segundo Imperio. A súa elaboración encomendóuselle ao lexicógrafo James Murray e a primeira edición apareceu en 1884.
Séculos XX e XXI: expansión e internacionalización
Os dous derradeiros responsables da empresa no século XIX e nos albores do século XX, Cannan e Frawde, lanzáronse á economía de escala: en 1906, absorbeuse a editorial World's Classics, coa súa colección composta por libros pequenos de grandes autores, e no mesmo ano negociouse unha asociación con Hodder & Stoughton, especializada en temas xuvenís e medicina. miniatura|Librería en Faisalabad (2010). A parte máis importante do desenvolvemento actual de OUP débeselle sen ningunha dúbida ao establecemento das súas representacións no exterior, froito da política expansionista que comezara xa en 1906 e mantida ata hoxe na maioría dos países. Este mesmo ano estableceuse unha oficina exclusiva na India.
O conflito mundial dos anos 1914 a 1918 afectou notablemente a actividade da editora, ata o punto de que os resultados dos anos 1917 e 1918 foron particularmente desastrosos. Con todo, en 1920 abríronse tres novas oficinas no Reino Unido e outras filiais en Leipzig, Toronto, Melbourne, Cidade do Cabo, Bombai, Calcuta, Madrid e Shanghai. Coa crise de 1929, a India pasa a ser a principal fonte de beneficios e nos anos 1928 e 1936, a rama norteamericana da OUP, con base na cidade de Nova York, converteuse na primeira editoria universitaria do país americano.
No transcurso da segunda guerra mundial, en 1941, OUP imprimiu un manual de criptoloxía para as comunicacións navais dos aliados. En 1951, o Oxford Atlas convértese no principal produto da editora, que se dota dun grande departamento cartográfico. miniatura|Varios volumes de Oxford Dictionary of National Biography Xa nos inicios do novo século, en 2000, a empresa lanzou o servizo Oxford English Dictionary en liña, que permite a consultar do tesaurus lexicográfico directamente en internet. En 2004 produciuse o lanzamento do Oxford Dictionary of National Biography, en sesenta volumes e dispoñible tamén en versión en liña.
José Ramón Bugallal
José Ramón Bugallal Muñoz, nado o 3 de agosto de 1818 en Ponteareas e finado na mesma vila o 22 de febreiro de 1891, foi un político galego.
Traxectoria
Fillo de Pedro Lorenzo Bugallal. Notario en Ponteareas. Foi designado alcalde de Ponteareas en 1852. Xefe do Partido Conservador en Galicia, foi gobernador civil de Ourense de 1875 a 1877, en 1880 e de 1883 a 1884.
Vida persoal
Casou con Mariana Araujo Alcalde, filla do emigrante e líder da comunidade galega en Cuba, Isidoro Araújo. Entre os seus fillos están Isidoro Bugallal e Gabino Bugallal, xornalista o primeiro e político o segundo, que chegou a ser presidente do goberno de España.
Ediciós do Castro
miniatura|Indicador no complexo de [[Cerámicas do Castro, no Castro de Samoedo, Sada.]]
Traxectoria
Ediciós do Castro nace en 1963 como parte do conxunto de proxectos do Laboratorio de Formas. Esta editorial foi creada como canle para reconstruír a memoria e rexenerar a identidade galega. Supón un medio de edición escrita no que plasmar o ideario do Laboratorio de Formas, os documentos da memoria histórica e difundir con ela traballos que seguramente doutro xeito non se verían publicados dada a situación política nos anos 60. O grupo de escritores que conforman o catálogo de Ediciós do Castro son autores que xa están asentados no mundo da creación literaria, integrantes ou colaboradores do Seminario de Estudos Galegos e da revista Nós, escritores que están a comezar a súa carreira, autores que escriben dende o exilio e antifranquistas estabelecidos na península. Os máis destacábeis son Castelao, Curros, Cabanillas e Pondal entre outros.
Para levar a cabo esta nova dimensión editorial crean o Laboratorio de Industria e Comunicación que funcionaba como unha galería dos produtos de Sargadelos e integran a imprenta Moret da Coruña que se encargaba da impresión das publicacións de Ediciós do Castro.
Os seus ISBN máis habituais son 84-7492 e 84-8485.
Lingua dothraki
A lingua dothraki é unha lingua ficticia das novelas de fantasía de George R. R. Martin, A Song of Ice and Fire e a súa adaptación á serie de televisión Game of Thrones. É falada polo pobo ficticio dothraki, os habitantes nómades do mar dothraki. A lingua foi desenvolvida para a serie de televisión polo lingüista David J. Peterson, a partir de palabras e frases dothrakis presentes nas novelas de Martin.
En setembro de 2011, a lingua abranguía 3163 verbas, que daquela aínda non foran feitas públicas. En 2012, 146 nenas acabadas de nacer nos Estados Unidos foi chamadas "Khaleesi", o termo dothraki para a muller dun khal ou gobernante, que é o título adoptado na serie pola personaxe de Daenerys Targaryen. O dothraki e o valyrio foron descritos como "as linguas ficticias máis convincentes dende o élfico".
Ediciós do Castro
Publicacións
miniatura|Un exemplar de [[Memorias dun neno labrego, dedicado polo autor.]] Os xéneros que teñen maior representación nesta editorial son os seguintes:
Están presentes tamén, aínda que gozan de menor protagonismo, as obras dramáticas, entre as que podemos destacar Farsas Para Títeres de Eduardo Blanco Amor e Os Irmandiños de Daniel Cortezón, que xorde da súa propia iniciativa por cubrir o déficit do teatro histórico en galego; as obras historiográficas como Bajo las Luces de la Ilustración e El Alba Flor de Lis. Galicia en los Reinados de Felipe V, Luis I y Fernando VI de Emilio González López; e, por último, as obras etnográficas como Ribadeo Antigo de Francisco Lanza e Mariscos de Galicia de Luís Villaverde.