cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Synaptura
Etimoloxía
O nome científico Synaptura está formado pola forma prefixa do grego antigo συν- syn-, do adverbio σύν sýn, "xuntamente", "á vez", e os termos gregos ἅπτω áptō, "suxeitar", "atar", e ουρά ourá, "cola", en referencia a que estes peixes teñen as aletas dorsal e anal unidas á aleta caudal.
Especies
Na actualidade recoñécense neste xénero, segundo o WoRMS, as seguintes sete especies:
Porén a FishBase en vez de Synaptura selheimi considera Synaptura salinarum (Ogilby, 1910).
E pola súa parte, a Encyclopedia of Life (EOL) admite un total de doce especies:
Hrkovce
Hrkovce (Gyerk en húngaro) é un concello de Eslovaquia da rexión de Nitra no distrito de Levice. En 2001 tiña 339 habitantes, 196 húngaros e 140 eslovacos. O alcalde é Géza Nagy. Está situada a catro quilómetros ao noroeste da cidade de Šahy.
Aínda que hai restos arqueolóxicos na zona a primeira mención á localidade data de 1156 nun diploma de Martirius, arcebispo de Esztergom no que se menciona o lugar de Gyrki. En 1245 aparece co nome de "Gerky" noutro documento. O nome probablemente proceda de görög (grego). Durante a ocupación otomá a aldea estivo sen habitar, restablecéndose no século XVIII. En 1715 tiña 34 casas e en 1720 eran 40 as familias que a habitaban. En 1828 tiña 483 residentes en 80 casasvivían na casas. En 1910 eran 567 os habitantes do lugar, predominantemente húngaros.
A igrexa católica que está dedicada a Santa Catarina data de 1770, reconstruída en 1809 en estilo neoclásico.
Rexión de Giessen
A Rexión de Gießen (en alemán Regierungsbezirk Gießen) é unha das catro rexións administrativas (Regierungsbezirk) do estado de Hessen, Alemaña, localizada ao centro do Land. A súa capital é a cidade de Gießen.
Ten unha área de 5381 km² e unha poboación de 1 041 271 habitantes (2010).
Estevo I
Existiron varias persoas chamadas Estevo I:
Stefano
Lexislación antitabaco en España
miniatura|300px Desde que a mediados dos anos cincuenta do pasado século se publicaron os primeiros estudos que establecían unha relación directa entre o consumo de tabaco e o cancro de pulmón, o tabaquismo comezou a considerarse un problema de saúde pública que esixía unha regulación legal dos produtos do tabaco, entendendo como tales calquera produto destinado a ser fumado, inhalado, chupado ou mastigado constituído, aínda que sexa só en parte, por tabaco.
Co paso do tempo e trala confirmación daquelas sospeitas, as organizacións sanitarias internacionais, comezando pola OMS, elaboraron propostas e acordos que recomendaban ós estados membros a adopción de medidas de control e restrición, incluíndo medidas reguladoras dentro da lexislación de cada país. En España, o nacemento da lexislación contra o tabaco data de finais da década dos setenta.
Sexa por iniciativa propia ou por imposición de directivas europeas, foron promulgándose distintas normas que, pouco a pouco, foron regulando a publicidade e a etiquetaxe, a venda e a composición dos produtos do tabaco, así como restrinxindo os espazos onde se podía fumar. O fito máis transcendente foi a promulgación da lei 28/2005, de medidas sanitarias fronte ó tabaquismo, coñecida popularmente como lei antitabaco, que prohibiu fumar en tódolos centros de traballo e obrigou a establecer zonas libres de fume nos lugares de ocio (bares, cafeterías e establecementos de restauración) dunha superficie superior ós 100 m2. Posteriormente, en 2010, ditouse unha modificación –lei 42/2010- que estendeu a prohibición de fumar a tódolos lugares de ocio, independentemente do seu tamaño e a calquera outro local público pechado.
Estratexias da lexislación antitabaco
En liñas xerais, as normas legais dirixidas contra o consumo do tabaco susténtase sobre dúas estratexias:
Instituto Español de Oceanografía
O Instituto Español de Oceanografía (IEO) é un organismo autónomo dependente do Ministerio de Educación de España dedicado á investigación científica oceanográfica e ó asesoramento do goberno nas materias da súa competencia, como a xestión racional e a protección do medio mariño.
Lexislación antitabaco en España
Estratexias da lexislación antitabaco
O éxito de cada unha destas medidas, calculado sobre a súa incidencia na diminución da prevalencia do hábito de fumar, é moi variable, polo que adoitan aplicarse combinadas.
Década dos 70
miniatura|300px|Os xogadores de cartas (Cezanne) 300px|miniatura|O cigarro, pracer para uns, molestia para outros e veleno para todos A normativa tendente a combate-lo consumo de tabaco nace en España co Real Decreto 1100/1978 que regulaba a publicidade do tabaco na televisión española. Limitaba a publicidade do tabaco -e das bebidas alcohólicas- a horarios posteriores ás 21:30 horas, é dicir, fóra do horario infantil; nunca en programas dirixidos á audiencia infantil, de contido pedagóxico ou de carácter informativo promovidos pola Administración ou organismos públicos ou tutelados polo Estado. A publicidade non podería utilizar argumentos dirixidos a menores de idade nin conter alusións á eficacia social do consumo do tabaco; tampouco poderían intervir nos anuncios os menores de 18 anos.
Instituto Español de Oceanografía
A súa publicación principal é o ''Boletín. Instituto Español de Oceanografía'', unha revista científica de resultados que se publica, aínda que con distintas cabeceiras, desde 1916.
Lexislación antitabaco en España
Década dos 80
En 1982 publicouse un real decreto -RD 709/1982- que establecía medidas encamiñadas a protexe-la saúde dos españois fronte ós riscos inherentes ó consumo de tabaco, advertindo ó consumidor dos mesmos e buscando fórmulas para reduci-lo tabaquismo. Estas primeiras medidas consistiron na obrigatoriedade de incluír na etiquetaxe dos paquetes de tabaco a lenda "A Dirección Xeral de Saúde Pública advirte que o uso do tabaco pode ser prexudicial para a súa saúde". Moi pronto (1983) esta fórmula condicional pasou a redactarse de forma máis directa: "A Dirección Xeral de Saúde Pública advirte que o uso do tabaco é prexudicial para a súa saúde".
A norma tamén prohibía a comercialización no mercado nacional de labores de tabaco con máis de 24 mg de alcatrán ou 1,8 mg de nicotina por cigarro. Modificacións posteriores foron reducindo estas cifras, e así, a partir de 1993 prohibiuse a comercialización de tabaco con niveis superiores a 15 e 1,3 mg, respectivamente. Canto ás modalidades chamadas baixas en nicotina, light ou similares, un real decreto de 1979 establecera niveis máximos de 16 e 1 mg, que en 1988 se reduciron a 13 e 0,9 e, en 1993, a 10 e 0,8 mg, respectivamente. Estas denominacións terminaron sendo prohibidas en 2003.
Instituto Español de Oceanografía
Funcións
Funcionalmente divídese en tres áreas, dedicadas ós recursos pesqueiros, a acuicultura e a conservación do medio mariño.
Lexislación antitabaco en España
Década dos 80
Canto ás limitacións no consumo, estableceu a prohibición absoluta de fumar nos medios de transporte colectivo, urbano ou interurbano, que admitiran viaxeiros sen ocupar asento; e, nos que non se admitan, a creación de zonas reservadas para fumadores que supoñan, canto menos, o 25% dos asentos. Nos transportes ferroviarios, estas zonas reservadas establecíanse por vagóns completos. Tamén se podían reservar zonas para fumadores nos establecementos públicos e grandes locais comerciais, así como nos centros escolares e sanitarios, sempre debidamente sinalizados.
A lei 34/1988, xeral de publicidade, prohibiu a publicidade de tabacos na televisión e en todos aqueles lugares nos que estivese prohibida a súa venda e consumo. Deixou prevista para unha regulamentación posterior a forma, contido e condicións da publicidade do tabaco co obxectivo de protexe-la saúde e seguridade das persoas e a non indución directa ou indirecta ó consumo, con especial atención ós ámbitos educativos, sanitarios e deportivos.
Instituto Español de Oceanografía
Funcións
O Instituto orienta as súas investigacións preferentemente ós problemas relativos á explotación dos recursos pesqueiros e á contaminación. Como organismo gobernamental, representa a España nas negociacións internacionais, incluídas as bilaterais con países como Mauritania, Marrocos ou Canadá, países con caladoiros nos que faenan barcos españois. Tamén representa ó estado nas negociacións multilaterais, no seo das diversas comisións internacionais.
Lexislación antitabaco en España
Década dos 80
300px|miniatura|Típico pictograma de prohibición de fumar Efectivamente, o Real Decreto 192/1988 declara o tabaco como substancia nociva para a saúde das persoas e a prevalencia do dereito á saúde dos non fumadores sobre os dereitos dos fumadores. En consecuencia, concreta as advertencias que han figurar nos paquetes de tabaco e aumenta a relación de espazos nos que se prohibe fumar. No tocante ó primeiro punto, a mensaxe de advertencia será algunha das seguintes:
Instituto Español de Oceanografía
Centros
Como organismo estatal conta cunha rede de centros distribuída por todo o territorio estatal. A sede central encóntrase en Madrid. Os seus centros de investigación son:
Lexislación antitabaco en España
Década dos 80
No tocante ó segundo punto, mantén as prohibicións das normas anteriores e engade que non se permitirá fumar en centros de atención social destinados a menores de dezaseis anos; centros, servizos ou establecementos sanitarios; centros docentes; zonas das oficinas das Administracións públicas destinadas á atención directa ó público; locais onde se elaboren, transformen, preparen ou vendan alimentos, excepto os destinados especificamente ó consumo dos mesmos ; salas de uso público xeral, lectura e exposición; locais comerciais pechados con frecuente congregación de persoas; salas de teatro, cine e outros espectáculos públicos e deportivos en locais pechados; e mais en ascensores e elevadores.
Instituto Español de Oceanografía
Frota
O Instituto posúe en 2020 unha frota de cinco buques oceanográficos (ademais doutras embarcacións menores) de entre 14 e 65 m de eslora:
Lexislación antitabaco en España
Década dos 80
Aparece tamén neste Real Decreto a primeira prohibición de fumar nos lugares de traballo pero só naqueles onde se poida combina-la nocividade do tabaco co prexuízo ocasionado polos contaminantes industriais e naqueles espazos onde traballen mulleres embarazadas. Finalmente, prohibe a venda a menores de 16 anos de tabaco e de produtos que o imiten ou induzan ó habito de fumar, co que desapareceron do mercado os cigarros de chocolate e outras lambetadas que o imitaban.
Década dos 90
No ano 1992 modifícase de novo o texto das advertencias que deberán mostra-los paquetes de tabaco de modo que, por unha cara se indique que "As autoridades sanitarias advirten que o tabaco prexudica seriamente a saúde"; e na outra cara a unha destas fórmulas:
Instituto Español de Oceanografía
Frota
Todos eles están dotados dos máis modernos sistemas electrónicos de navegación e situación, así como dos medios necesarios para recoller mostras, tanto de auga como de sedimentos, de determinación de variábeis físicas e químicas da auga de mar, así como para os estudos de flora e fauna mariña. A actividade destes buques, como os do resto do MICINN, está coordinada no marco da Comisión de Coordinación e Seguimento da Actividade dos Buques Oceanográficos (COCSABO), cuxa Secretaría recae no IEO desde a creación en 2003 desta comisión interministerial.
Lexislación antitabaco en España
Década dos 90
No 1996, publicouse en Galicia a lei 2/1996, sobre drogas. Interesa mencionala aquí porque define as drogas como aquelas substancias que, administradas ó organismo, estimulan, inhiben ou perturban as funcións psíquicas, prexudican a saúde e son susceptibles de xerar dependencia, e cita entre elas, especificamente, o tabaco. No referido xa concretamente ó tabaco, esta lei desenvolveuse mediante o Decreto 75/2001 sobre control sanitario da publicidade, venda e consumo do tabaco. A idade mínima para comprar tabaco elévase ós 18 anos e comezan a limitarse os puntos de venda, así como as zonas nas que se permite fumar.
Prohibe a venda de produtos de tabaco nos centros sanitarios, nos centros docentes destinados a menores de 18 anos, nos centros culturais, nas instalacións e centros deportivos e, en xeral, en tódolos lugares onde estea prohibido fumar. Prohíbese fumar en hospitais e centros sanitarios e nos centros docentes, se ben permite a creación de zonas para fumadores, que deberán estar sinalizadas; nos centros de traballo onde a combinación dos contaminantes industriais co fume do tabaco incrementen o risco da saúde, onde traballen mulleres embarazadas e nas áreas das administracións públicas destinadas á atención ó público; en tódolos medios de transporte público etc.
Década do 2000
300px|miniatura|Algunhas mensaxes de advertencia nos paquetes de tabaco. En xuño de 2001, a Unión Europea dita a Directiva 2001/37/CE relativa á aproximación das disposicións legais dos Estados membros en materia de fabricación, presentación e venda dos produtos do tabaco. Esta Directiva entrou en vixencia o 30 de setembro de 2002 e esixe que a partir desa data as mensaxes de advertencia sexan máis expresivos e directos. Nunha cara aparecerá unha das seguintes mensaxes: e na outra, unha das seguintes mensaxes:
Instituto Español de Oceanografía
Historia
O Instituto pasou por tempos difíciles durante a guerra civil e nas décadas seguintes, operando con recursos mínimos pero mantendo a presenza de España nos organismos internacionais. A partir dos últimos anos da década dos 70, os recursos e as atribucións aumentaron, ampliándose o número de traballadores en 1986. Ó longo da súa historia o IEO dependeu de moi diversos ministerios, estando actualmente adscrito á Secretaría de Estado de Universidades e Investigación do Ministerio de Educación, Política Social e Deporte.
Lexislación antitabaco en España
Década do 2000
Outra importante disposición contemplada nesta Directiva foi a prohibición de utilizar nos envases de tabaco calquera palabra, texto, marca ou imaxe que poidese da-la impresión de que algúns produtos de tabaco son menos nocivos que outros. Na práctica, isto prohibe o uso de expresións como light, ultra light, mind, baixo en nicotina ou similares, aínda que non impediu que a industria tabacaleira continuase utilizando para estas presentacións as cores branca ou azul coa que se identificaban ante o consumidor.
Esta Directiva foi transposta ó ordenamento xurídico español mediante o Real Decreto 1079/2002, que a recolle sen modificacións de consideración. Limita os contidos de nicotina a 1 mg por cigarro, alcatrán: 10 mg, e monóxido de carbono: 10 mg; e mantén os prazos citados para que desaparezan as denominacións light ou similares -ata o 30 de setembro de 2003- e de prórroga de comercialización -ata a mesma data de 2003 para os cigarros e ata o 30 de setembro de 2004 para outros produtos do tabaco-.
Quizais o punto de inflexión máis significativo nesta loita legal contra o tabaco foi a promulgación da lei 28/2005, que impuxo a prohibición absoluta de fumar nos lugares de traballo e obrigou a reservar un espazo libre de fumes nos establecementos de ocio que, como mínimo, tiña que supoñe-lo 70% da superficie do local.
Década do 2010
En maio de 2010 aprobouse un novo real decreto -RD 639/2010- que regulaba, entre outros aspectos, a etiquetaxe e as mensaxes de advertencia. Nunha cara, e ocupando un mínimo do 30% da superficie da unidade de venda, obriga a incluír unha destas dúas advertencias xerais:
miniatura|300px|Advertencias gráficas nos paquetes de tabaco no Brasil Na outra cara, e ocupando un mínimo do 40% da superficie, unha das 14 imaxes que o Ministerio de Sanidade pon á disposición dos fabricantes (tomadas das 42 imaxes que aprobara a Unión Europea en 2005). Estas advertencias adicionais combinan texto con fotografías que mostran, como tal, un cadáver, un cancro de gorxa, un pulmón practicamente necrosado, unha caveira xunto a un rostro feminino, un feto, un cigarro curvado representando a impotencia, un grupo de espermatozoides etc.
Este real decreto concedeulle ós fabricantes un prazo dun ano para modifica-la etiquetaxe dos cigarros e de dous anos para outros produtos de tabaco, de modo que estas advertencias gráficas aparecerán no mercado en maio de 2011. Bélxica, Romanía e o Reino Unido xa aprobaron tamén esta forma de advertencia, así como outros 15 países de fóra da Unión Europea, como Canadá, Brasil e Australia.
Situacíón actual
A normativa básica que regula en España a venda, publicidade e o consumo de tabaco segue sendo basicamente a lei de 2005, pero a finais de 2010 aprobouse unha modificación que representou un cambio substancial: está modificación veu ditada pola lei 42/2010, en vixencia desde o 2 de xaneiro de 2011, no sentido de prohibir fumar en calquera local pechado de uso público, eliminando a posibilidade de habilitar espazos para fumadores nos bares e restaurantes.
Campañas e programas de deshabituación
300px|esquerda|miniatura|Onde hai fume, hai lume (Russell Patterson, c. 1920) 300px|esquerda|miniatura|Fumando espero... Un dos obxectivos da lexislación antitabaco en todo o mundo, e tamén da española, é o desenvolvemento de programas de deshabituación tabáquica, baseadas no principio de considera-lo tabaquismo como unha enfermidade adictiva e non un simple hábito. A maiores, distintos estudos poñen en evidencia que serían claramente rendibles desde unha perspectiva puramente económica, ante o aforro que representan para o Sistema Nacional de Saúde os costos directos das cinco enfermidades máis frecuentes relacionadas co consumo do tabaco: a EPOC (Enfermidade pulmonar obstrutiva crónica), a asma, o cancro de pulmón e as enfermidades coronarias e cardiovascular. A Sociedade Española de Pneumoloxía e Cirurxía Torácica (SEPAR), sobre datos da Axencia Tributaria, valora en 14.710 millóns de euros os gastos médicos totais atribuíbles ó tabaquismo, fronte a 9.266 millóns de ingresos por impostos sobre o tabaco. Outros costos derivados do consumo do tabaco que se deben engadir ós anteriores son os 7.840 millóns de euros para as empresas españolas, por perda de produtividade, absentismo laboral e gastos de limpeza e mantemento das instalacións.
A lei 28/2005 xa establecera como obxectivo a promoción polas Administracións públicas de programas e accións de educación para a saúde e de prevención do tabaquismo (art. 11), así como o desenvolvemento de programas para a deshabituación tabáquica por parte da rede asistencial sanitaria, especialmente nas áreas de atención primaria, potenciando e promovendo a creación de unidades de deshabituación. O que se fixo neste sentido, campañas educativas e programas de asistencia, non satisfizo ós profesionais sanitarios. A modificación levada a cabo en 2010 tampouco concretou moito máis: engade ós obxectivos anteriores a potenciación ó acceso a tratamentos de deshabituación, e reserva ó Sistema Nacional de Saúde a valoración de incorporar estes tratamentos á súa carteira de servizos. Deste xeito, o financiamento público dos tratamentos para fumadores segue sendo unha reivindicación da SEPAR, que a considera prioritaria no caso dos afectados por enfermidades respiratorias e cardiovasculares e, máis adiante, para a poboación en xeral.
O Goberno, a través da ministra de Sanidade, Política Social e Igualdade, Leire Pajín, só se comprometeu a estuda-la posibilidade, como unha posibilidade de futuro, de que a Administración financiase as terapias precisas para as persoas que desexen deixar de fumar.
Trastempo
Trastempo é o segundo álbum de estudio da orquestra folk galega SonDeSeu. Componse de doce temas e foi publicado no ano 2007.
Francisco Elvira Cuadrado
Francisco Elvira Cuadrado, nado en Argecilla (Guadalaxara) en 1910 e finado en Casaio o 27 de xullo de 1946, foi un militar e guerrilleiro antifranquista español.
Traxectoria
Foi militante do PCE, durante a Guerra Civil loitou co exército republicano e tras a guerra estivo preso no campo mineiro de Casaio ata que fuxiu en maio de 1944, pasando ao Barco de Valdeorras. Finalmente botouse ao monte converténdose no líder dos guerrilleiros comunistas e xefe militar da II Agrupación Guerrilleira. En marzo de 1945, nun intento de evitar a escisión entre comunistas e socialistas, accedeu ao Estado Maior da Federación de Guerrillas de León-Galicia, Elvira mostrouse en todo momento partidario da unidade entre os comunistas e os socialistas, intentando a reunificación do movemento guerrilleiro en Galicia. Morreu o 27 de xullo de 1946 nun avance da Garda Civil sobre o campamento no que se estaba a realizar o coñecido como Congreso da Reunificación con Arcadio Ríos Rodríguez.
Diacríticos do alfabeto grego
Desenvolvemento histórico
O alfabeto grego testemúñase desde o século VIII antes da nosa era. Ata -403, as letras gregas - que só existen en maiúsculas - trázanse de forma diferente segundo as cidades, as rexións. A partir de -403, os atenienses deciden enpregar unha versión do alfabeto xónico, que se enriqueceu segundo, e sobre todo, se ía impoñendo no resto do mundo grego, eliminando máis ou menos rápido as outras formas do alfabeto, os chamados « epicóricos ». O modelo xónico, con todo, tamén conta só con maiúsculas.
É na época helenística cando Aristófanes de Bizancio (finais do século III antes da nosa era) inventaría os espíritos - marcas de aspiración (a aspiración xa se notaba nalgunhas inscricións, non por medio de diacríticos senón de letras) — e os acentos, cuxo emprego comezou a se xeneralizar, para ser perfecionado na Idade media. Cómpre agardar ata o século II para que os acentos e os espíritos aparezan, esporadicamente, nos papiros.
No século IX da nosa era, a puntuación, as minúsculas (que forman un conxunto composto de formas cursivas e de reducións de maiúsculas) e os diacríticos son de uso sistemático e chégase mesmo a corrixir os manuscritos máis antigos. A imprenta acelerou o proceso de normalización.
En 1982, con todo, o antigo sistema, chamado « politónico », composto de signos que desde había tempo eran inútiles, simplificouse: é o sistema « monotónico », que é oficial en Grecia.
Sistema politónico
Os diacríticos que se usaban en grego antigo son moito máis numerosos cós do grego moderno. Chámase sistema politónico, (πολυτονικὸν σύστημα polutonikòn sústêma) ao conxunto das regras de uso dos diacríticos da lingua antiga: en efecto, como veremos, esta lingua distiguíase pola existencia de tres acentos, de feito modulacións, de onde o de politónico: « con moitas entonacións ». Oponse este sistema complexo ao chamado monotónico, utilizado hoxe para o grego moderno (ver máis abaixo).
Espíritos
<font size="+4">῾ ᾿
Os espíritos só se escriben sobre unha vogal ou un ditongo inicial ou sobre a consoante rho (Ρ ρ) tamén en posición inicial. O seu nome significa propiamente «sopro» (do latín spiritus) e non «alma». Indican a presenza (espírito áspero: ῾) ou non (espírito suave: ᾿) dunha consoante [h] ante a primeira vogal da palabra.
A súa localización é particular:
Toda palabra que empece por vogal, ditongo ou rho debe levar espírito. Pero un texto escrito totalmente en maiúsculas non os levará. Distinguirase desta maneira un iota adscrito (ver máis abaixo) que non pode levar diacríticos: Ἄιδης non estaá pois composto do ditongo ᾰι, que levaría os diacríticos Αἵ- coa maiúscula, senón do ditongo con primeiro elemento longo ᾱι, que podería tamén escribirse ᾍι-.
Espírito áspero
<font size="+4">ἡ Na orixe, no alfabeto que empregaban os atenienses, o fonema [h] representábase coa letra eta (Η), que deu o H latino. Despois da reforma de -403, normalizouse un modelo xónico (e impúxose de feito ao resto de Grecia), modelo no que a mesma letra se empregaba para notar un [ɛː] (e aberto longo), pois a letra Η quedara dispoñible pola súa inutilidade en xónico por causa da psilose (desaparición da aspiración). Así, unha vez popularizado o modelo xónico, deixou de ser posible notar o fonema [h] aínda que era pronunciado en varios dialectos, entre os que contaba o xónico-ático de Atenas e, a partir del, a koiné, ata época imperial.
Aristófanes de Bizancio, no século III antes da nosa era, sistematiza o uso dun H cortado en dous, do que se atopan testemuños epigráficos anteriores (por exemplo en Taranto). Esta parte do H deu Ficheiro:Dasus.png, ás veces L, carácter pronto simplificado en ҅ nos papiros, logo en ῾ a partir do século XII, aparecendo o diacrítico chamado πνεῦμα δασύ pneũma dasý, « sopro áspero ». Non hai que esquecer que nesta época o fonema [h] desaparecera do grego: a invención e o perfeccionamento deste diacrítico inútil na práctica é, pois, dun arcaísmo gramatical excepcional.
O emprego do espírito áspero como diacrítico, con todo, limítase ás iniciais vocálicas e ao rho en principio de palabra; non é posible indicar facilmente a presenza de [h] no interior dunha palabra ou ante consoante: ὁδός lese hodós (« estrada ») pero no composto σύνοδος sýnodos (« reunión », que dá sínodo en galego), nada indica que haxa que ler sýnhodos. En gramática grega, dise dunha palabra que empece por [h] que é δασύς dasýs (« áspera »).
No dialecto xónico-ático, o de Atenas (que deu orixe, ao se converter en koiné, ao grego moderno), o fonema /r/ era sempre xordo en posición inicial: ῥόδον («(a) rosa») pronunciábase [r̥ódon] e non [ródon]. Para notar este fenómeno, ampliouse o papel do espírito áspero: todo rho inicial debe levalo. Isto explica por que as palabras de orixe grega que empezan por r que pasaron ás linguas modernas se escriban sempre con rh- en francés ou inglés, pero con r- en galego: por exemplo, a palabra rododendro é rhododendron en francés. Como existen dialectos con psilose (desaparición da aspiración; é o caso do eolio de Safo, por exemplo), as edicións modernas de tales textos utilizan ás veces o espírito suave sobre o rho inicial.
Espírito suave
<font size="+4">ἠ Mentres que o espírito áspero indica a presenza dun fonema, [h], o espírito suave not a ausencia dun tal fonema: de feito, nondesempeña papel ningún, non sendo o de permitir unha mellor lectura; en efecto, xa que só o poden portar as vogais iniciais, como o espírito áspero, indica claramente o principio de determinadas palabras. nos manuscritos medievais, moitas veces de difícil lectura, é evidente que tal signo desempeña un non desprezable papel, a fin de contas.
A invención do espírito suave — ou πνεῦμα ψιλόν pneũma psilón «sopro simple» — atribúese tamén a Aristófanes de Bizancio. Pero xa existía anteriormente. Trátase simplemente da inversión do áspero: o semi-eta Ficheiro:Psilon.png convértese en ҆ e logo en ᾿.
Excepto nas edicións francesas, cando dous rho se seguen nunha mesma palabra, é posible escribilos -ῤῥ-, como en πολύῤῥιζος polýrrizdos («que ten varias raíces»). Nunha edición francesa, a palabra escribiríase πολύρριζος. Esta grafía -ῤῥ- non ten xustificación.
Acentos
<font size="+4">´ ` ῀ A lingua grega da Antigüidade tiña acento de altura, do mesmo xeito có lituano clásico ou có sánscrito védico. Coñecía dous ou tres acentos (non é doado precisalo), dos que un era unha modulación (ver Acentuación do grego):
Unha das invencións meirandes dos filólogos alexandrinos, quizais tamén Aristófanes de Bizancio, xunto coa dos espíritos, consistiu en indicar o lugar dos acentos, o que as inscricións clásicas nunca ants fixeran. O sistema escollido é simple; son acentos cuxo trazado representa a modulación vocal. Así, a elevación da voz (↗) represéntase cun trazo ascendente subscrito: ´; a modulación descendente e logo ascendente (↗↘) con ^. Finalmente, a ausencia de elevación ou o descenso (↘) simbolízase cun `.
A localización dos acentos segue a dos espíritos:
Non todas as palabras levan aun acento (existen enclíticos e proclíticos). Nun texto en maiúsculas non se escriben nin espíritos nin acentos.
O sistema acentual do grego así como as súas regras descríbense en detalle no artigo «Acentuación do grego».
Acento agudo
<font size="+4">ή Chamada τόνος ὀξύς tónos oksýs, «entoación aguda», a elevación da voz represéntase co acento agudo. Segundo os testemuños de filólogos antigos, esta elevación alcanzaba unha quinta.
Acento circunflexo
<font size="+4">ῆ É a προσῳδία ὀξυϐαρεῖα prosôidía oksybareĩa, «melodía aguda-grave», ou περίσπασις períspasis, «(pronunciación) oblicua» cuxo signo resulta da unión dun acento agudo e outro grave. Este toma segundo os editores e os programas utilizados a forma dun acento circunflexo: η̂, dun circunflexo curvado: η̑, ou dun til: η̃. Sexa cal for a súa forma, sempre se chama circunflexo.
O acento circunflexo só pode atoparse sobre unha vogal longa (ᾱ, η, ῑ, ω, ῡ) ou un ditongo. A súa posición na palabra está suxeita ás leis de limitación (sobre a penúltima sílaba se a derradeira vogal é breve, sobre a derradeira sílaba se esta é longa).
Acento grave
<font size="+4">ὴ A entoación ou τονὸς βαρύς tonòs barýs márcase co acento grave. Non é posible determinar exactamente como se realizaba esta entoación. Nos primeiros tempos, toda vogal átona podía levalo, cousa que permitiría pensar que non se trata dunha entoación particular (como unha caída da altura da voz) senón dunha ausencia de entoación. o uso, con todo, limitou o seu emprego ás palabras con final agudo seguidas doutra palabra tónica.
Así, emprégase o acento grave no canto do agudo final dunha palabra que non se atopa ante unha pausa: τονός tonós vólvese τονὸς tonòs ante βαρύς barýs, por exemplo. Só se pode, pois, atopar en final.
Diérese
<font size="+4">ϊ ϋ Aparecida no curso da Idade Media, a diérese, διαίρεσις diáiresis ponse sobre un iota ou un ípsilon para indicar que estas dúas letras non forman o segundo elemento dun ditongo, senón o principio dunha sílaba nova. Atópase nun pequeno número de palabras: αὐτή autế [aʷtɛ́ː] « ela mesma», pero ἀϋτή aütế [a.yːtɛ́ː] «berro de guerra», ou mesmo ῥοΐσκος roḯskos [r̥o.ískos] «borla en forma de granada que decora o baixo da túnica do Gran Sacerdote dos xudeus».
En certas edicións, a diérese omítese se a grafía non é ambigua; ἀϋτή aütế pode escribirse sen problema ἀυτή: a situación do espírito chega para indicar o estatuto independente do υ y.
A diérese úsase nun texto totalmente en maiúsculas, ao contrario dos espíritos e os acentos. Obviamente nunca se atopa en principio de palabra.
Iota «mudo» ou subscrito
<font size="+4">ᾳ ῃ ῳ A lingua grega clásica coñecía ditongos con primeiro elemento longo — ᾱι [aːʲ], ηι [ɛːʲ] e ωι [ɔːʲ] —, frecuentes na flexión nominal e verbal. Estes ditongos, con todo, foron simplificados a partir do século II antes da nosa era no dialecto de Atenas, ben por abreviación do primeiro elemento: [aːʲ] > [aʲ], ben, máis frecuentemente, por monotongación: [aːʲ] > [aː] (perda do segundoi elemento). As inscricións antigas escriben pois ΑΙ, ΗΙ, ΩΙ antes do século II e Α, Η, Ω despois.
Os manuscritos medievais a partir do século XIII, porén, gardan unha traza etimolóxica destes ditongos antigos (cómpre non perdermos de vista que os diacríticos foron concibidos polos gramáticos da Antigüidade) ao escribiren o iota; para marcar que é mudo (cousa que é verdade na súa época pero non na da redacción dos textos clásicos nates do século II), colócase baixo a vogal; chámase a este diacrítico iota subscrito: νεανίᾳ neaníâi «mozo», κεφαλῇ kephalễi «cabeza», δώρῳ dốrôi «regalo» (os tres en dativo singular). Unha lettre maiúscula pode tamén recibir o iota subscrito; escribirase entón ᾼ, ῌ, ῼ ou ben o iôta adscríbise e queda en minúscula; un iota adscrito non recibe, ademais, diacrítico ningún: Αι, Ηι, Ωι. Así, o verbo «cantar» escríbese ᾄδω ấidô pero ᾌδω ou Ἄιδω en inicio de frase. A última grafía amosa ben canto importa a localización dos diacríticos: Ἄι non pode ser lido doutra forma que [áːʲ]; se se tratase do ditongo normal, sería o iôta o que recibiría os diacríticos: Αἴ [áʲ].
Coronis
A crase limítase a un pequeno número de expresións, entre as cales a célebre denominación do «home de ben », en grego καλὸς κἀγαθός kalòs kagathós, crase para καλὸς καὶ ἀγαθός kalòs kaì agathós (propiamente: «guapo e bo»).
Cando a primeira das dúas vogais que se contraen leva unha aspiración, a coronis substitúese por un espírito áspero: ὁ ἐμός ho emós > οὑμός houmós («o meu»). Se é a segunda vogal a aspirada e se esta aspiración pode ser indicada por medio dunha consoante aspirada, a coronis mantense suave: τῇ ἡμέρᾷ tễi hêmérâi > θἠμέρᾷ thêmérâi («o día», dativo singular).
O uso da coronis non é moi antigo: data da Idade Media.
Modificación dos diacríticos en caso de elisión ou crase
<font size="+4">ὦ ῎ναξ En caso de elisión — simple ou aférese por elisión inversa — a letra elidida podía levar un acento (pero non un espírito: non se eliden as vogais soas, como o artigo ὁ ho, «o», ou o pronome relativo ὅ hó «que (neutro)»):
Para unha análise máis detallada dos procesos implicados, consultar o artigo Acentuación do grego.
Cando dúas palabras se funden por crase, só importa a segunda palabra:
Non esquezamos que o resultado dunha crase debe levar unha coronis ou un espírito áspero.
Signos filolóxicos
<font size="+4">ᾱ ῐ δ̣ Algúns signos utilízanse con fins exclusivamente gramaticais ou filolóxicos; só aparecen en obras didácticas, filolóxicas ou científicas (epigrafía, papiroloxía, paleografía etc.).
É o caso do macron e do signo breve (dous diacríticos que datan da Idade Media), que permiten indicar a cantidade da vogais α a, ι i, υ y. A escritura, en efecto, é ambigua, pois o mesmo signo noat dous fonemas. O alpha α a, por exemplo, pode lerse [a] ou [aː]. Para facer aparecer a cantidade, utilizarase ᾱ â para [aː] e ᾰ a para [a]; igualmente con ῑ î e ῐ i, ῡ /y:/ e ῠ /y/. Estes dous signos son antigos en grego.
Finalmente, nas edicións filolóxicas, as letras de lectura non segura (as máis das veces porque a fonte, o manuscrito ou papiro, está corrompida sen que haxa outra fonte para a comparar) son tradicionalmente acompañadas dun punto subscrito. Velaquí, a título de exemplo, un fragmento de Safo tal e como aparece no Greek Lyric, Sappho and Alcaeus, editado por David A. Campbell na Loeb Classical Library (as pasaxes que faltan están entre corchetes; as letras que aparecen aí son estimativas; o punto só indica a presenza dunha letra ilexible):
Papiro Oxyrhynchos 1231, fragmento 13 + 2166(a)7a
Conxunción dos diacríticos
<font size="+4">ᾗ ὤ ῢ Unha vogal inicial minúscula pode levar como máximo tres diacríticos diferentes. Cómpre pois situalos ben: o acento ponse á dereita do espírito/ da coronis (ἄ), ou por riba se é un circunflexo (ἆ), o iota mudo é subscrito e non molesta os outros diacríticos (ῳ). O acento circunflexo colócase por riba da diérese (ῧ), os outros acentos entre os dous puntos (ΐ).
Coas maiúsculas capitais, os diacríticos póñense á esquerda da letra e o iota mudo adscríbese: Ἄ, Ἆ, Ωι, Ϋ͂, Ϊ́.
Nota: o carácter complexo ᾗ forma unha palabra única, que se le hễi e significa «á que» (dativo feminino do pronome relativo).
Sistema monotónico
Houbo que esperar ata abril de 1982 para que o goberno grego acepte por decreto o sistema chamado monotónico (μονοτονικό σύστημα monotonikó sístima) porque só emprega un único tipo de acento escrito, que nota a posición do acento tónico. este acento único, chamado τόνος tónos, substitúe os tres acentos do grego antigo, que se confunden. Tra´zase xeralmente como un acento agudo, malia que algúns editores prefiren un acento dereito, para marcar ben a distinción: Unicode, en canto a isto, ofrece unha localización específica ás letras acentuadas do sistema monotónico.
O grego actual utiliza aínda a diérese para eliminar as ambigüidades: Ευρωπαϊκό Evropaïkó, «europeo»; sen diérese. a palabra *Ευρωπαικό Evropaïkó leríase *Evropekó.
O acento agudo non se usa cos monosílabos, pode non obstante funcionar de maneira verdadeiramente diacrítica e permitir homónimos como που, pronome relativo e πού, adverbio interrogativo de lugar («¿onde?»).
Finalmente, a numeración grega alfabética que data da antigüidade aínda se utiliza (como os nosos números romanos, a κεραία e máis a αριστερή κεραία utilízanse como signos auxiliares que serven para illar as letras numerais. Realmente non son diacríticos. Así: 1996 = ͵αϡϟϛ, 42 = μβʹ.
Cirene (homónimos)
Cirene pódese referir a:
Luís Blanco Vila
Luís Alfonso Blanco Vila, nado en Boiro o 9 de novembro de 1936, é un escritor e xornalista galego, autor de máis de 30 obras, entre as que destacan Memorias de un gato tonto e Para leer a Camilo José Cela.
Discografía de Amy Winehouse
Esta é a discografía de Amy Winehouse, cantante e compositora inglesa de soul, jazz, R&B e rock and roll. A cantante lanzou dous álbums de estudio, dous extended play (EP), unha caixa recompilación, un DVD, dez sinxelos, fixo catro colaboracións e conta con once vídeos musicais. Os seus materiais discográficos están distribuídos polo selo Island Records, filial da Universal Music Group.
O seu álbum debut, Frank, foi lanzado o 23 de outubro de 2003, e contou cunha grande acollida por parte da crítica e cun aceptable desempeño comercial. O álbum logrou entrar no repertorio dos dez álbums máis vendidos en países como Austria, España e nos Países Baixos, mentres que entrou no top 20 noutros países coma Alemaña, Francia, Reino Unido e Suíza. No Reino Unido, Frank alcanzou a posición número trece no cómputo da UK Albums Chart e foi certificado pola BPI como triplo disco de platino, logo de vender máis de 900 000 copias no país, mentres nos Estados Unidos, o álbum alcanzou o posto número 33 na Billboard 200 no 2011, trala morte de Amy , e vendeu máis de 307 000 copias en total. Do álbum desprendéronse catro sinxelos, os cales lograron entrar unicamente na lista UK Singles Chart do Reino Unido. miniatura|200px|[[Amy Winehouse cantando no festival Eurockéennes do ano 2007.]]
Winehouse tamén colaborou xunto a distintos artistas, entre os que se atopan Mark Ronson, con quen realizou «Valerie», xunto a Mutya Buena con «B Boy Baby», Quincy Jones con «It's My Party», Tony Bennett con «Body and Soul» e «Cherry Wine» de Nas. Na data do 23 de xullo de 2011, día no que murreu Amy, vendeu máis de 1 753 418 sinxelos e 3 982 571 álbums no Reino Unido.
Vídeos musicais
Outros vídeos musicais inclúen cancións ou versións non lanzadas á venda nos álbums de Amy Winehouse:
Outras aparicións
As seguintes cancións non foron lanzadas á venda nos álbums de Amy Winehouse:
Fantasma (álbum)
Fantasma é o cuarto álbum do artista xaponés Cornelius, lanzado o mercado no Xapón en setembro do ano 1997 baixo o selo Matador Records e producido por el mesmo.
Acción Republicana
miniatura|[[Manuel Azaña en 1933.]] Acción Republicana foi unha agrupación política progresista e republicana fundada por Manuel Azaña en 1925, durante a ditadura de Primo de Rivera, que constituíu o seu primeiro Comité Nacional en 1930, presidido por Azaña, para converterse en partido político tras unha asemblea xeral celebrada en Madrid, en maio de 1931. Entre os acenos de identidade do partido, destacaban o autonomismo, o laicismo, o compromiso coa reforma agraria e a reforma do Exército.
Traxectoria
Un dos impulsores de Acción Republicana foi Manuel Azaña, antigo militante do Partido Reformista, quen, como a maioría das personalidades máis destacadas daquel partido que o abandonaron tras o golpe de Estado de Primo de Rivera, dera por liquidado o proxecto reformista. de conseguir a democracia dentro da Monarquía, e xa apostaba pola República, tal e como explicou Azaña no manifesto Apelación á República que fixera público en maio de 1924. Para acadar tal fin, propúxose crear «unha nova conxunción republicano-socialista capaz de se opor ao bloque esmagador das forzas escurantistas aliadas, a resistencia primeiro, a contraofensiva despois da vontade liberal latente baixo a mentida resignacióndo país».
Dende a revista España, Azaña criticou aos vellos republicanos como Alejandro Lerroux ou Vicente Blasco Ibáñez e propuxo un novo republicanismo. Esta iniciativa materializouse a comezos de 1925 co nacemento do grupo Acción Política, que en maio dese mesmo ano adoptou a denominación definitiva de Acción Republicana. Estaba formado por intelectuais, algúns deles procedentes do Partido Reformista como Azaña, como Ramón Pérez de Ayala ou José Giral, e outros que non o foran como Luis Jiménez de Asúa, Luis Araquistain, Honorato de Castro ou Martí y Jara.
Alianza Republicana
En febreiro de 1926, Acción Republicana participou na fundación da “Alianza Republicana”, o mesmo día que se celebrara o aniversario da Primeira República Española, que congregou ao antigo Partido Republicano Radical de Alejandro Lerroux —do cal, en decembro de 1929 se escindira o Partido Republicano Radical-Socialista, de Marcelino Domingo e Álvaro de Albornoz- e o Partido Republicano Democrático Federal, xunto coas novas formacións republicanas como eran Acción Republicana de Azaña e o Partit Republicà Català, fundado por Marcelino Domingo e Lluís Companys. No manifesto que se fixo público o mesmo día en que se creou, demandaba a convocatoria "dunhas Cortes Constituíntes elixidas por sufraxio universal, nas que loitaremos pola proclamación do réxime republicano".
Como grupo integrado na Alianza Republicana, participou no Pacto de San Sebastián para derrocar a Monarquía de Afonso XIII, e implicouse na construción e consolidación da II República. Formou parte do Goberno Provisional que se fixo cargo do país tras a saída de España de El-Rei.
Obtivo 30 deputados nas eleccións xerais de 1931, e enseguida converteuse, a pesar da súa relativamente escasa forza parlamentaria, nunha formación central dos Gobernos da República ata 1933, liderados polo seu presidente, Manuel Azaña.
No debate parlamentario sobre a Constitución de 1931 apoiou o proxecto presentado pola Comisión de Constitución. O seu portavoz no conxunto do debate inicial foi Claudio Sánchez Albornoz, quen, tras eloxiar ao seu líder, Manuel Azaña, polo seu "traballo revolucionario no Exército que todo o mundo pode aplaudir", sinalou que a nova Constitución veu solucionar "problemas que xa se resolveron hai séculos en todos os países", e destacou o proxecto presentado para o seu debate e aprobación polas Cortes pola súa "tendencia socializadora" ("sentimos a xustiza das reivindicacións socialistas, da política socialista"; "o futuro próximo debe ser do partido socialista porque ao fin e ao cabo traballades polo benestar da Humanidade") así como a súa "tendencia autonomista" ("por primeira vez na Historia imos ter unha Constitución que responda á estrutura interna da nosa Patria"), "pero sen prexudicar a unidade nacional". Sobre esta última engadiu:
Ao rematar a súa intervención, pronunciouse a prol de "realizar a federación de Europa" e como conclusión afirmou:
Tras a derrota dos republicanos de esquerda nas eleccións de novembro de 1933, nas que Acción Republicana só obtivo 5 escanos, o partido fusionouse, en 1934, con outros grupos republicanos (como a Organización Republicana Gallega Autónoma (ORGA) e o Partido Republicano Radical Socialista Independente para formar Izquierda Republicana, baixo o liderado de Azaña, e que obtería un gran resultado nas eleccións de febreiro de 1936.
Ministros e gobernantes de Acción Republicana
Durante a Segunda República Española, os seguintes membros de Acción Republicana formaron parte dalgún dos 26 gobernos sucesivos:
Jász-Nagykun-Szolnok
esquerda|100px|Escudo de armas do condado dereita Jász-Nagykun-Szolnok é un condado administrativo (megye) situado no centro de Hungría. O condado fai fronteira cos condados de Pest, Heves, Borsod-Abaúj-Zemplén, Hajdú-Bihar, Békés, Csongrád e Bács-Kiskun. Os ríos Tisza e Körös atravesan o condado. A capital de Jász-Nagykun-Szolnok é Szolnok. Ten unha área de 5582 km² e unha poboación de 411.000 habitantes. Antes de 1990, era coñecido co nome de Szolnok.
Estrutura rexional
A maioría da poboación do condado vive nas súas 18 cidades e vilas.
Cidade con dereitos de condado
miniatura|dereita|300px| Fotografía aérea de Szolnok - Hungría
Vilas principais
(ordenadas por poboación segundo o censo do 2001)
A Cachada, Saiáns, Vigo
A Cachada é un lugar da parroquia de Saiáns, no concello pontevedrés de Vigo, na comarca homónima. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña 13 habitantes (5 homes e 8 mulleres).
Osfradio
A función principal deste órgano é a de comprobar o nivel de salinidade da auga e a presenza de partículas alimenticias nela. Os seus quimiorreceptores son capaces de captaren información química no medio que os rodea, especialmente na lama, en busca de posíbeis alimentos.
Etimoloxía
O termo osfradio é a forma romanceada do latín científico osphradium (plural osphradia), tirado do grego medio ὀσφραδίον osphradíon, 'nariz rechamante', diminutivo do grego antigo ὅσφρα ósphra, 'cheiro', 'olor', de ὀσφραίνομαι osphraínomai, 'ulir', 'olfactear', relacionado con ὄζω ozō, 'ulir', 'cheirar' (ben ou mal).
Fifty Shades of Grey (filme)
Fifty Shades of Grey é un filme estadounidense dirixido por Sam Taylor-Johnson que foi estreado no 2015. Está baseado na novela homónima de E. L. James. Está protagonizado por Dakota Johnson, que interpreta a Anastasia Steele, e por Jamie Dornan que actúa de Christian Grey. Steele é unha graduada universitaria que comeza unha relación sadomasoquista co mozo e rico home de negocios Grey.