cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guerra de Vietnam
Preliminares
miniatura|300px|dereita|Estados Unidos xa estaba en Indochina décadas antes de comezar a súa intervención directa no conflito. Na imaxe, helicópteros UH-1D recollen soldados do 2º batallón do 14º rexemento de infantaría estadounidense durante a operación "Wahiawa", noroeste de Cu Chi, 1966. US Archive.
Pese a que coleccións como Nam, Crónica de la guerra de Vietnam comezan a tratar o tema en profundidade dende o ano 1965, cando os marines desembarcaron na base Da Nang, outros autores, como Peter Arnett, veñen unila coa guerra de Indochina nun só conflito; este último autor chámao A guerra dos 10 000 días.
Na guerra de Indochina os ilegalizados comunistas do Viet Minh loitaron contra o colonialismo francés. Pero non debe considerarse que a metrópole combatía soa contra todo o pobo vietnamita; os nacionalistas apoiaron durante todo o conflito aos franceses, até na angustiosa Batalla de Dien Bien Phu, onde estaban cercadas as mellores tropas francesas e se consideraba case imposible levantar o asedio, sempre saían voluntarios vietnamitas dispostos a saltar en paracaídas sobre a posición.
Vietnam non se reunifica
Aínda que nos acordos de Xenebra se aprobaba a independencia de Camboxa, Laos, Vietnam do Norte e Vietnam do Sur incluíuse unha cláusula pola cal se celebraría un referendo en 1958 para decidir se os dous Vietnam seguían por separado ou se reunificarían.
Pero antes que o devandito referendo se levase a cabo, Ngo Dinh Diem deu un golpe de estado e anulou os comicios, o que indica a escasa confianza que tiña en gañalo. Como indica Eduard Punset: Ao mesmo tempo, a escasa entidade de Vietnam do Sur como país e a enorme corrupción existente no goberno, provocou que o réxime de Vgo Dinh Diem se volvese moi impopular.
Ante esta situación ocorreron dúas accións paralelas, pero complementarias:
O presidente Diem morreu en 1963 nun golpe de estado, auspiciado pola administración estadounidense de John Fitzgerald Kennedy a quen non lle conviña apoiar un xeneral católico dentro dun país con outra maioría relixiosa; escenas como a que deu a volta ao mundo dun monxe budista sentado nunha rúa e cuberto polas lapas polo ritual bonzo (imaxe), para protestar contra a opresión budista por parte do primeiro ministro, marcaba as diferenzas relixiosas entre os dirixentes e o seu pobo. Diem, malia a súa man dura era o único xefe de Estado capaz de controlar a agresión das guerrillas. Diem foi substituído polo feble e falto de vontade Nguyen Van Thieu.
Novamente en guerra
Mentres, en Vietnam do Norte a cancelación do referendo non constituíu un atranco insuperable. O seu presidente Ho Chi Minh, Vo Nguyen Giap como ministro de Defensa e o politburo, consideraron a independencia de Francia como un paso máis da súa estratexia a longo prazo. Segundo esta estratexia, a reunificación do país por votación ou pola forza sería o seguinte paso, e aínda máis coa posterior dominación de toda Indochina (vello soño vietnamita dende a Idade Media).
Pola súa banda o ARVN, o exército de Vietnam do Sur, resultaba moi ineficaz loitando no seu propio país. O armamento pouco axeitado, os escasos pilotos de helicópteros nativos e especialmente a gran corrupción e ineptitude dos seus mandos (a maioría colocados por compromisos políticos entre familias cunha escasa cualificación militar e aínda máis escaso valor) facían que os soldados do sur se arriscasen o imprescindible; até vendo loitar os seus compañeiros a escasas decenas de metros, non tiveron confianza nos seus mandos e non seguiron as mínimas obrigacións dun soldado. Como exemplo, valla a testemuña dun estadounidense que se asombraba ao velos facer garda cun transistor a todo volume.
Malia os puntos a favor dos insurxentes, as vitorias e a dominación masiva de territorio déronse cando chegaron os homes do norte (como eran chamados por veces os soldados do EVN ), porque pese ao que poida parecer, non todos os vietnamitas do sur vían con bos ollos os comunistas. Tampouco o Vietcong confiaba moito nos seus aliados, e estes non terminaban de vencer a súa resistencia a obedecer as ordes dadas dende Hanoi.
Por estas razóns, o réxime do Sur non se derrubou, pero cada vez cedía máis territorio. En 1965, ano da intervención directa dos Estados Unidos, aproximadamente o 60% do país estaba en poder do Vietcong e non había expectativas dunha mudanza na tendencia porque a iniciativa nos combates levábana os guerrilleiros e os soldados do Norte.
Estados Unidos e a teoría do dominó
Os avances do comunismo preocupaban aos Estados Unidos desde case a fin da segunda guerra mundial. Países como Malaisia, Indonesia ou Filipinas estiveran moi preto de caer do lado comunista; xa o fixeran a China, Vietnam do Norte, Birmania, Cuba e todas as nacións europeas baixo o mando soviético.
Estados Unidos, que xa era unha superpotencia con vontade de dominio global, temía quedar rodeada dunha constelación comunista da que Vietnam sería unha peza máis dunha cadea. Era a teoría do dominó.
Ás razóns políticas de xeoestratexia xúntanse os intereses económicos das empresas estadounidenses nesa rexión. Xa na época do presidente Eisenhower se lle instara a dar apoio aos franceses para manter baixo control as explotacións de caucho, volframio, estaño (todas elas materias primas estratéxicas) ademais do famoso arroz e opio vietnamita, polas que Vietnam era considerada a alfaia de Asia.
Pero non se debe caer no erro de pensar que a intervención estadounidense se debeu a motivos principalmente económicos. Os motivos foron esencialmente políticos: conter o comunismo que, segundo a mentalidade estadounidense, avanzaba por todas as partes. Esta foi a razón pola que Kennedy continuou coas axudas ao réxime do Sur e o envío de asesores (até chegar a uns 60 000). Na década dos 50, Estados Unidos xa axudara economicamente a outras nacións e comezara a carreira espacial para conseguir que países como Indonesia non cambiasen de bando. O caso indonesio foi un éxito e a posibilidade de repetilo considerábase posible.
Ao principio os asesores estadounidenses estaban alí para instruíren o exército de Vietnam do Sur en tácticas, mantemento de avións e helicópteros, formación dunha defensa irregular nas Terras Altas Centrais e outras funcións auxiliares; pero non tiñan permiso para interviren nos combates e moito menos para prepararen accións contra os guerrilleiros; aínda que se rumorea que máis dunha vez saltaron esta prohibición na que sería, quizais, a primeira dunha longa lista de violacións xurídicas e ilegalidades que farían famosa esta guerra. En xullo de 1959 o comandante Dale Buis e o sarxento Chester Ovnard foron os primeiros estadounidenses mortos en Vietnam durante os ataques á base de Bien Hoa.
O comezo
miniatura|200px|dereita|Retrato oficial do presidente [[Lyndon B. Johnson en xaneiro de 1969, o principal impulsor da guerra en Vietnam.]]
Ao longo da década dos 60 os asesores estadounidenses foran atacados en varias ocasións e até existen rumores de que participaron en operacións de pescuda e destrución xunto aos vietnamitas ou de forma individual, pero foi en agosto de 1964 cando dous destrutores que navegaban no golfo de Tonquín informaron ser atacados dúas veces por lanchas vietnamitas; na segunda ocasión chegaron a dicir que lles foron lanzadas decenas de torpedos. O presidente Lyndon B. Johnson decidiu actuar con todo o poder de que dispoñía.
Despois do incidente, o propio presidente Johnson comentou que os tripulantes dos buques confundiran os vietnamitas cunha bandada de peixes voadores e actualmente é difícil, ou mesmo imposible, atopar expertos que non consideren o de Tonquín un erro provocado polas condicións meteorolóxicas; pero resultou a escusa definitiva de Johnson para solicitar ao Congreso que se aprobase a "Resolución do golfo de Tonquín". Esta resolución conferiría plenos poderes para que os asesores presentes en Vietnam realizasen operacións fóra do recinto das súas bases, ademais de poder incrementar a presenza militar nese país. A estes factores debe engadirse o feito de estar en campaña electoral nos Estados Unidos e necesitar mostrar unha imaxe de forza ante o comunismo que lle permitise gañar votos. Até o seu rival tivo que apoiar a petición.
O Congreso aprobou a Resolución solicitada polo Presidente uns días logo dos mencionados ataques. Entón o goberno dos Estados Unidos tiña o que se cualificou como o camisón da avoa, onde debaixo cabe todo. A principios de marzo de 1965 desembarcaron na base de Da Nang os 3 500 marines que se unirían aos 22 500 asesores que xa servían en Vietnam.
Tampouco debe pensarse que os Estados Unidos entrou en guerra contra ningunha nación dende o punto de vista do Dereito Internacional. Non houbo declaración de guerra nin tampouco unha invasión de Vietnam do Sur que este país non solicitase. Estes motivos fan que sempre deba escribirse guerra de Vietnam, con minúsculas, pois nunca foi recoñecida como tal. Este punto facía imposible impoñer unha censura de prensa como en calquera outra contenda até o momento. Por estas características particulares os xornalistas puideron lanzarse á caza de historias, cousa que resultou máis difícil noutros conflitos posteriores, como foi o caso das dúas guerras do golfo Pérsico.
Do mesmo xeito que boa parte da poboación estadounidense e parte da vietnamita, no ano 1965 a maioría dos medios de comunicación estaba a favor da intervención. Foi despois cando a actitude dos xornalistas comezou a cambiar. Con motivo das matanzas que puido mostrar o movemento pacifista, que falaba con coñecemento de causa, o cambio de actitude de varios políticos, como o propio McNamara, e o horror dunha guerra de guerrillas foron invertendo a actitude dos xornalistas cara ao conflito de Vietnam, sendo a falta de apoio popular unha das causas da derrota. Outros autores, entre os que destaca o propio Exército dos Estados Unidos, prefiren concretar que foron as restricións impostas polos políticos aos militares, a consecuencia da presión dos medios entre outras causas, as que contribuíron decididamente á derrota. Estados Unidos quería deixar claro que chegara ao sueste asiático para quedar e, en segundo lugar, desexaba despregar a súa enorme potencia de fogo coa que aniquilar o seu inimigo en pouco tempo.
As cousas resultaban moi diferentes para os inimigos. Eles pasaban necesidades de medicamentos, víveres e até auga nos seus magníficos sistemas de túneles (tanto é así que os norteamericanos montaron unha base sobre o sistema de túneles de Cu Chi, sen darse conta nunca do que tiñan debaixo), desde os que os vietnamitas saían para roubar comida.
Todo este enorme número de materiais e subministracións requiría unha enorme cadea loxística que lastrou moito o Exército e o convertía nun elefante lento e torpe, como o vían os comunistas. Así, un de cada sete soldados estadounidenses viuse realmente envolvido en combate, os demais pertencían a corpos loxísticos, administrativos, médicos, mecánicos etc.
Para cumprir a segunda meta, o despregamento de potencia de fogo, os camións e os helicópteros levaban canóns de distintos calibres a onde fixese falta para dar cobertura ás tropas de infantaría. Cando as pezas non podían descargarse polo mesto da selva, avións de distintos tipos lanzaban bombas de centos de quilos de explosivo que abrían un cráter para permitir a aterraxe dos helicópteros. Tamén comezou a equiparse os helicópteros con mísiles e pronto aparecerían os novos helicópteros artillados.
Con todo este poder nas súas mans organizáronse varias operacións de grande envergadura, sendo a primeira e máis importante a chamada Operación Starlight, contra o Vietcong, e a máis sanguenta, a do val de Ia Drang contra o EVN principalmente.
Os primeiros enfrontamentos
dereita|miniatura|300px|Ao contrario dos franceses, os estadounidenses viron a utilidade do helicóptero naquela guerra e empregárono profusamente. Na imaxe, varios helicópteros das compañías 170ª e 189ª agardando o embarque de tropas en Polei Kleng, Vietnam do Sur, en marzo de 1969. US arcweb archive
Aínda que por veces talvez dependesen demasiado dos helicópteros, resultaron unha arma formidable como quedou perfectamente demostrado no val de Drang, onde estas máquinas realizaron unha fundamental misión para transportar os homes ao centro da batalla, aprovisionalos e extraer os feridos. Máis aínda o foi na Operación Starlight, que foi a primeira proba de fogo para os marines. A principios de 1965 os estadounidenses puxeron en marcha a Starlight e lograron sorprender primeiro e acantoar despois o Vietcong na península de Noh Nang. Unha vez alí puideron destruír os guerrilleiros con todo o armamento ao seu alcance: armas portátiles, artillaría, aviación e artillaría naval dos cruceiros fondeados no golfo de Tonquín. A vitoria estadounidense resultou contundente.
O éxito da Operación Starlight e no val de Drang, xunto ao aprendido en Corea en evacuacións sanitarias (tamén sobre as mesmas selvas de Vietnam cando só eran asesores) foron a proba de fogo para este novo medio de transporte e tamén de guerra, en palabras do propio xeneral William Westmoreland. Non só para salvar feridos, senón para levar todo o necesario a calquera sitio por difícil que fose e até atacar a terra con metralladoras e pouco despois con foguetes.
Xa en agosto de 1962 o informe Howse cualificou de "necesaria e desexable a adopción do concepto de mobilidade aérea no Exército" ; as reticencias que o Pentágono puido ter aos aparellos de á variable quedaron disoltas por completo. Redactáronse planos para formar novas unidades que formarían a Cabalaría Aérea, transportada, apoiada e abastecida por helicóptero. Homes da 2ª División de Infantaría foron transferidos á nova división e o 1 de xullo de 1965 naceu a 1ª División de Cabalaría Aérea.
Con todo, en batallas máis ou menos convencionais, os guerrilleiros vietnamitas aínda tiñan cartas que xogar e demostrárono no mes de xuño, cando desintegraron por completo o 51º batallón do ARVN, nunha acción sorpresa, preto do golfo de Tonquín.
Pero a lección do terrible que podía ser a potencia de fogo e o emprego do helicóptero recibiuna tamén o EVN en novembro cando esperaron aos estadounidenses no val da Drang, nas Terras Altas Centrais. Pese á desproporción no número de contendentes, un batallón de cabalaría aérea (case 400 homes) por parte dos estadounidenses contra case 4 000 combatentes do EVN e o Vietcong, a potencia de fogo dos primeiros foi tan grande que a batalla se perdeu con terribles baixas para os homes do norte.
As primeiras leccións
Vitorias como as anteriores animaron os estadounidenses a seguiren as mesmas tácticas. Estas serían:
Deste xeito pronto estiveron dispoñibles batallóns de cabalaría aérea e gran cantidade de helicópteros. Non obstante, autores como os redactores de Nam, crónica de la guerra de Vietnam opinan que os vietnamitas aprenderon moito máis do seu opoñente naqueles reveses. A gran capacidade do Vietcong e do xeneral Giap para adaptarse e aprender dos seus erros fíxoos rectificar o seu modo de loita, abandonando a idea de medirse cos estadounidenses como un exército e pasando a unha contenda prolongada e sanguenta, en forma de guerra de guerrillas. Os vietnamitas seguiron as seguintes pautas:
esquerda|miniatura|300px|Nos túneles grandes continxentes vietnamitas podían vivir e pelexar. Moitos deles, como este de Cu Chi transformado en museo e fotografado en 1997, forman parte da industria turística vietnamita.
No entanto, o primeiro ano da guerra, Estados Unidos venceu na práctica a totalidade das batallas onde loitou. Isto fíxoos pensar nunha vitoria rápida pero da que podían obter experiencia en combate para os seus oficiais, polo que decidiron enviar alí a todos os posibles. Este resultou ser outro dos erros que os levou á derrota. Os oficiais rotaban cada 6 meses en lugar de cada 12, cando as estatísticas informaban de que un militar comezaba a desenvolverse ben aos tres meses e alcanzaba o seu óptimo operativo aos 10. Isto facía que as unidades se sentisen permanentemente mandadas por novatos ineptos, o que os facía candidatos ás temidas emboscadas, situación na que os soldados non dubidaban en rematar os seus xefes e calquera recruta non moi hábil. O cálculo de case 800 oficiais mortos nas mans dos seus propios homes considérase moi optimista.
Os vietnamitas
Para os vietnamitas do norte e os Vietcong a presenza estadounidense só era outro inimigo imperialista máis ao que podían vencer, como fixeran xa dúas veces antes, e conseguir a reunificación do país, se non a unidade de toda a península Indochina. Foi este espírito nacionalista nun país do Terceiro Mundo, segundo autores como María Teresa Largo Alonso, algo que os estadounidenses non chegaron a entender e a longo prazo outro motivo da súa derrota, en frase tantas veces pronunciada polos seus líderes: "loitaremos durante mil anos".
O exército de Vietnam do Norte
A guerra de Vietnam comparouse, e probablemente seguirase a comparar, con calquera outra contenda onde os Estados Unidos non gañen coa claridade que se espera do seu armamento, como na Operación Devolver a esperanza en Somalia ou invasión de Iraq. Porén a de Vietnam conta con dúas diferenzas que non se volveron a repetir dende aquela:
A Ruta Ho Chi Minh: o abastecemento dos guerrilleiros
miniatura|esquerda|250px|A crueldade contra os prisioneiros de guerra foi algo común por parte de ámbolos dous bandos. No caso do desertor Le Van Than, capturado polo Vietcong, foi deliberadamente desnutrido durante un mes. Imaxe tomada en 1966. Posto que a frota dos Estados Unidos facía imposible o abastecemento por mar, Vietnam do Norte decidiu reforzar, ampliar e empregar profusamente a ruta que abrira en 1959.
Esta ruta foi bautizada co nome do primeiro presidente do Vietnam moderno, Ho Chi Minh, e distaba moito de ser unha estrada, ou incluso un camiño. Discorría por Laos e Camboxa e na súa meirande parte era unha colección de vieiros e vereas empregadas para transportar todo tipo de provisións e soldados.
Pese a que se sobrevalorou a súa importancia, esta ruta foi unha peza chave na vitoria do Norte sobre o Sur. Especialmente porque nunca puido ser cortada nin detida. Utilizáronse todo tipo de técnicas dende os bombardeos masivos até o sementado de sensores intelixentes; pero pola acción dos animais, a selva, os innumerables vieiros e a perseveranza dos vietnamitas todos resultaron inútiles. Así unha vietnamita relataba no seu diario o seu esgotamento e a dor que lle producía nas costas a carga que levaba; pero tamén o desexo de seguir adiante e non ser deixada atrás polos seus compañeiros, pese a todas as privacións.
Co tempo, a ruta foi sementándose de zonas para descansar e repoñerse, ademais de cultivar alimentos para aliviar a presión sobre as mercancías transportadas. Estes centros foron obxectivo de bombardeos, de ataques por parte de mercenarios contratados pola CIA e até de incursións en Camboxa (ver máis adiante) e Laos (ver máis adiante). Pero, como no caso dos bombardeos, volveron resultar inútiles e a Ho Chi Minh foi unha das pezas claves para poder lanzar a Ofensiva do Tet, despois a Ofensiva de Pascua e, para rematar, a Ofensiva de Primavera, que terminou con Vietnam do Sur.
Así mesmo, foi a ruta e os postos levantados nela o que abriu as portas a que Vietnam do Norte mobilizase o seu exército cando o goberno prooccidental de Laos caeu e convertese ese país nun protectorado de facto.
O Vietcong
O Goberno Provisional da República de Vietnam do Sur aprendeu pronto o mortífero da potencia de fogo estadounidense e decidiu empregar a guerra da pulga con pequenos golpes pero de gran contundencia. En teoría tratábase de esmagar unha unidade pola superioridade numérica (dez a un, aínda que non sempre era posible esa proporción) e retirarse antes da reacción do inimigo.
A Chabola
O topónimo galego A Chabola pode referirse a:
Guerra de Vietnam
O Vietcong
Entre as axudas que conseguían nos países veciños, as que aportaba o norte e as obtidas de bombas e granadas sen estoupar dos Estados Unidos permitían un limitado fornecemento de material explosivo para fabricar bombas e bombas-trampa. O armamento era unha prioridade e as demais necesidades ocupaban un segundo plano, case oposto ao bando inimigo, onde a superioridade loxística das tropas estranxeiras non carrexaba máis que envexa e xenreira, e con ela gañas de golpear con máis forza. Un ex-membro do Vietcong recordaba:Ademais, a súa adaptación ao terreo permitíalles vivir agochados ou traballando durante o día e á noite realizar todo tipo de ataques empregando o terreo e a vexetación para acosar o seu inimigo. Desta forma, a noite realmente lles pertencía, porque durante esas horas eran eles quen dominaban o terreo.
O seu contacto e proximidade coa poboación local permitíalles ter acceso a alimento e información. Antes de seleccionar un obxectivo os comandantes de rexemento enviaban un explorador que tomase contacto coa poboación local e preparasen a entrada, o ataque e a retirada. Se as tres accións se consideraban posibles realizábase o ataque. Este moitas veces consistía en ondadas humanas, pero con coidado de non desperdiciar vidas humanas e limpar o terreo de cadáveres para poder honralos cunha cerimonia cando a operación terminase.
A cadea de mando dos vietcong funcionaba como a de calquera exército ou até mellor. Tanto é así que sorprenderon os estadounidenses organizando ataques a nivel de división. Unha unidade atacaba a outra inferior en número e cando se solicitaban reforzos para repeler a agresión, as forzas enviadas eran atacadas por unha unidade aínda maior que a primeira. Así conseguíase aumentar a impaciencia en auxiliados e auxiliadores contribuíndo á vitoria e ao derrubamento da moral. Esta foi unha das causas pola que fracasou a Operación Attleboro en 1966. Se os reforzos eran demasiado grandes, o Vietcong sempre podía desaparecer na selva, excepto quizais unha unidade: os pixamas negros. Esta unidade estaba formada polos homes máis motivados, vestían as clásicas pezas dos campesiños e portaban un fusil ou subfusil, un cadeado e unha cadea para atarse a unha árbore co fin de loitar sen retirada nin rendición, para ferir con forza os inimigos ou permitir a retirada dos seus compañeiros.
Os guerrilleiros non eran comunistas na súa maioría, nin sequera eran homes na súa totalidade. Cando algunha unidade estaba escasa de efectivos recrutaban mulleres que combatían coa mesma gallardía cós seus compañeiros masculinos. Esta fereza, determinación e renuncias sorprendeu moito aos estadounidenses, a miúdo chegados ao sueste asiático chamados a filas.
A moral dos vietnamitas
Aqueles homes e mulleres miúdos e xeralmente magros sorprenderon dende entón a todo o mundo pola súa tenacidade e vontade de vencer a cantos inimigos se lles opuxesen. Esta motivación, nalgunhas ocasións, era confundida polos norteamericanos con fanatismo ou exemplos do desprezo dos líderes comunistas e ditatoriais polo seu pobo. Aínda que é certo que os dous Vietnam eran ditaduras e que foron moi comúns os casos de execucións sumarias por parte dos oficiais do EVN, os vietnamitas tiñan un gran desexo de vencer e unha fe de ferro nos seus sacrificios.
Como exemplo pode servir a testemuña dada por Duong Thi Xuan Quy ao cruzar a Autoestrada 9 ao final da Ruta Ho Chi Minh:
O Sur recupera terreo
dereita|miniatura|250px|Xeneral William Westmoreland
O xefe das forzas estadounidenses en Vietnam, o xeneral William Westmoreland, solicitou e conseguiu os medios para realizar as accións que pensaba que levarían á vitoria.
As accións estadounidenses
Estados Unidos e os seus aliados lanzaron unha misión tras outra e libraron unha batalla tras outra, das que se poden destacar as seguintes (algunhas xa comentadas):
Así mesmo, en decembro de 1965, a Forza Aérea puxo en marcha o Programa Big Belly para permitir que os B-52 transportasen case 10 000 kg de bombas e en abril do ano seguinte foron desprazados á illa de Guam para poder alcanzar Vietnam do Sur. Dende alí realizábase unha media de 300 saídas ao mes. Con esta nova arma logrouse derrotar en 1966 a novena división do Vietcong, para o que tiveron que realizar 225 saídas.
As operacións, os bombardeos e as vitorias daban unha sensación á opinión pública de pacificar o país, especialmente á dos Estados Unidos; pero a imaxe que se tiña ao chegar a calquera parte de Vietnam do Sur era de inseguridade. Así o comprobaron os soldados españois cando chegaron a Saigón en abril de 1966. Os edificios oficiais víanse protexidos por sacos terreos, o autobús que os transportaba levaba os portelos cubertos por reixas para impedir a entrada de granadas. Até no propio hotel Península, onde se aloxaron, tiveron que interromper a emisión dunha película por explosións próximas e o posterior contraataque con helicópteros. Iso dentro da propia capital do país.
Con esta campaña de misións e ataques o avance comunista parou case en seco. Porén o alto mando estadounidense vía varios problemas: o propio Westmoreland recoñeceu en 1965 que o número de baixas norteamericanas resultou desproporcionadamente alto, en 1966 o número de vitorias reduciuse (os vietnamitas estaban empezando a levar a iniciativa) ao que o Westmoreland respondeu solicitando, e obtendo, máis soldados e seguir empregando a artillaría, a aviación, o alto explosivo e demais medios devastadores ao seu alcance. Desta forma as operacións seguiron sucedéndose unha tras outra:
Grazas a toda esta axuda e esforzo, o goberno de Saigón foi recuperando boa parte do territorio perdido os anos anteriores e en 1967 nos Estados Unidos críase que a vitoria estaría do seu lado en non moito tempo. Pero a desmesurada potencia de fogo empregada estaba a resultar contraproducente en moitas ocasións. Un aldeán comentaba Do mesmo xeito, o emprego dunha arma tan devastadora como os superbombardeiros B-52 causou rexeitamento en boa parte do mundo, incluídos os propios Estados Unidos.
Outras participacións estranxeiras
O presidente Johnson desde un principio tratou de atraer a tantos países como puido para dar unha idea de que o "Mundo ceibe" estaba a loitar contra o comunismo. Moitos países enviaron axuda, principalmente en forma de subministracións médicas, que é unha das axudas mellor vista pola poboación do país emisor e receptor; pero só sete países mandaron soldados á península como resposta do citado "Mundo ceibe", pese a que o adxectivo "ceibe" é máis un eufemismo ca unha realidade.
A máis contundente foi a ditadura coreana. Seúl decidiu apoiar o seu aliado americano, que os salvara da invasión comunista na década anterior, cun envío de forzas para misións de segunda liña, polo menos en teoría porque pronto comezaron a realizar accións de combate.
Castiñeira, Reádigos, O Irixo
Castiñeira é un lugar da parroquia de Reádigos no concello ourensán do Irixo na comarca do Carballiño. Tiña 3 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 2 eran homes e 1 muller.
Guerra de Vietnam
Outras participacións estranxeiras
Inicialmente eran 200 homes en febreiro de 1965, é dicir, antes da entrada masiva das tropas dos Estados Unidos; pero o seu número foi aumentando até situarse en 47 829 soldados en 1967, cunha preparación e adestramento envexable. As súas tácticas eran estadounidenses, os seus adestradores na península coreana, pero os seus métodos eran propios e en moitas ocasións brutais.
A zona asignada era a costa leste do país, entre as cidades de Cam Ranh e Qui Nhon e patrullábana con gran fanatismo. Despois de todo eles coñecían de primeira man as accións dos réximes comunistas. En 1967 unha compañía surcoreana foi atacada por unha formación do EVN moi superior en número. A batalla terminou nun baño de sangue con 243 baixas para os vietnamitas e unha humillante retirada.
Os coreanos estiveron en Vietnam do Sur até marzo de 1973 coa misión de manter abertos os portos e vías de comunicación, ademais de enfrontarse aos vietcong.
Pola súa banda Australia enviou unha forza aínda maior. Os primeiros australianos na Indochina chegaron en 1962 como asesores; pero en 1965 o goberno de Canberra aumentou o continxente a 1 400. Esta achega resultaba dunha grande importancia para Estados Unidos e o seu intento de unir todo o Mundo ceibe contra o comunismo, tanto é así que aquel destacamento foi recibido polo propio xeneral Westmoreland. Ademais os australianos xa tiñan experiencia na loita na xungla, xa que combateran contra os comunistas en Malaisia xunto aos británicos.
As tropas do Novísimo Continente seguiron ascendendo en número até chegar aos 7 672 soldados e oficiais en 1967, que realizaron principalmente misións de procura e destrución en pequena escala por todo Vietnam, pero principalmente na provincia de Phuoc Tuy.
En 1968, co cambio da situación, fíxose necesaria a realización de misións conxuntas cos norteamericanos para defender as bases de Binh Hoa e Long Binh, pero este incremento na loita non foi nin moito menos apreciado no seu país. En Australia a participación na guerra foi moito menos popular que nos Estados Unidos e provocou gran controversia.
En decembro de 1972 retirouse o último soldado australiano deixando un balance de 46 852 participantes, 492 mortos, 2 398 feridos e 500 millóns de dólares.
Con todo, o continxente máis numeroso enviouno Tailandia cun total de 11 568 soldados. Ademais permitiu aos Estados Unidos empregar o seu territorio para operar os B52, os cazas e avións de recoñecemento e o Centro de Vixilancia da Infiltración. O temor a que Vietnam quixese apropiarse de toda a península de Indochina e estender o comunismo contribuíu moito para enviar unha participación tan numerosa. .
As accións vietnamitas
Pola banda vietnamita o EVN e sobre todo o Vietcong tiñan moi claro que a súa táctica de atacar e causar todo o dano posible volvería ser a correcta. Novamente se facía certa a metáfora: Esta frase pecha a esencia cruel e ás veces atroz daquela guerra, como adoitan ser todas as guerras de guerrillas. Un membro do Vietcong explicouno claramente:
Así mesmo a frase anterior contén outra das bazas que soubo xogar extraordinariamente o pobo vietnamita: a utilización do terreo no seu propio beneficio. Na xungla podían ocultarse sen seren vistos nin tan sequera por visores luz de estrela ou de infravermellos, podían crear refuxios máis ou menos seguros e podían esconderse tras unha emboscada ou para fuxir dunha acción de pescuda e destrución. Os vietnamitas sabían utilizar a hostil selva no seu beneficio, algo que os estadounidenses non chegaron a comprender de todo, como demostra o desexo de terminar coa vexetación con defoliantes ou converter o terreo nunha lameira baldía a base de bombas.
As leccións que os Estados Unidos de América non aprenderon
miniatura|Robert McNamara foi un dos primeiros dirixentes en percibir que a guerra non marchaba por bo camiño. Aquí xunto a Westmoreland nunha das súas viaxes a Vietnam (1965)
Pese ao extraordinario esforzo realizado e á sensación de triunfo, Estados Unidos non terminara de comprender o tipo de guerra na que loitaba e o inimigo ao que se enfrontaba. Esta incomprensión pálpase nas continuas estatísticas e informes cuantitativos solicitados e manexados polos mandos sen prestar excesiva atención aos discursos dos dirixentes comunistas ; mostrando que se comportaban como en calquera guerra convencional, onde o importante son os datos do potencial inimigo, en lugar dunha guerra de guerrillas, onde o vital é separar os guerrilleiros do apoio popular.
Así mesmo a Zona Desmilitarizada seguía sendo un foco de infiltración comunista, pese aos duros combates librados alí, pese á Liña McNamara e a súa avanzada tecnoloxía e ás baterías instaladas.
Peor era a situación no chamado Triángulo de Ferro, unha zona a 50 km de Saigón callada de túneles do Vietcong e cheos de vietcong e soldados do EVN. Aquela zona sempre foi unha daga sobre a capital do Sur, a medio camiño entre os refuxios seguros en Camboxa e a principal cidade do Sur, xunto ás súas áreas máis ricas. A Operación Attleboro foi o exemplo dunha grande operación montada para localizar e destruír os refuxios e as unidades, pero os soldados da 196ª División de Infantaría Lixeira recibiron unha formidable malleira cando o intentaron en agosto de 1966. Os comunistas lograron evitar o cerco e refuxiarse en Camboxa. Novamente se intentou en xaneiro de 1967 no marco da Operación Cedar Falls e novamente se libraron combates, pero o Vietcong fixo o que os norteamericanos consideraban imposible: desaparecer. Capturouse gran cantidade de material e destruíronse moitos túneles, pero a maioría das forzas guerrilleiras volvera zafarse do ataque.
A maioría da Administración Jonhson defendía a idea de incrementar os fondos e o persoal destinado ao sueste asiático, pero Robert McNamara, un dos primeiros e máis ferventes defensores da intervención estadounidense, comezou a ter dúbidas en 1966 e a suscitar abertamente a imposibilidade de gañar esa guerra en 1967. Segundo el a iniciativa dos combates levábana os comunistas, eles podían elixir cantas baixas sufrir e cantas infrinxir aos seus opoñentes, desta forma, afirmaba McNamara
Unha opinión semellante tiña a CIA, axencia que tamén postulaba a imposibilidade de gañar o conflito por medios unicamente militares.
1968, o ano en que a guerra mudou o rumbo
Até o ano 1968 existía certa autocompracencia nos mandos militares norteamericanos pola marcha da contenda. Pese ás baixas e ás manifestacións contra a mesma, as vitorias obtidas e o terreo recuperado facían pensar que se estaba no bo camiño, existían informes de intelixencia que anunciaban unha grande ofensiva comunista, pero os devanditos informes non eran suficientemente claros ou fiables. Xa o ano anterior se lanzara unha grande operación, a Cedar Falls, a consecuencia doutra tamén grande operación de intelixencia, a Operación Rendezvous, pero non conseguiu máis contactos co Vietcong dos habituais.
Por estes motivos 1968 foi unha sorpresa para practicamente todos os militares, políticos e analistas, arruinou todas as expectativas estadounidenses e demostrou a tenacidade e perseveranza do pobo vietnamita.
A bandeira ondea en Khe Sanh
dereita|miniatura|300px|Un C-130 Hércules, abastecendo Khe Sanh co sistema de extracción por paracaídas.
Sopa de cebola
A  sopa de cebola  (en Soupe à l'oignon) é un caldo no que o ingrediente principal é a cebola (aínda que normalmente leva unha base de pan). É unha sopa moi coñecida orixinaria de Francia. Hoxe é unha das sopas  máis populares, e aínda se pode atopar en forma de sopa instantánea en case calquera supermercado no mundo occidental.
Guerra de Vietnam
A bandeira ondea en Khe Sanh
O mes de xaneiro de 1968 comezou para os estadounidenses cun forte bombardeo na base de Khe Sanh que, cercada por dúas divisións do EVN mais outros efectivos do Vietcong, ameazaba con converterse nunha desfeita para os vitoriosos ánimos norteamericanos. O Alto Mando realizou un esforzo enorme por manter esa posición no seu poder. Estados Unidos non deixou de enviar avións con subministracións, e cando as aterraxes foron imposibles desenvolveron a saída da carga con paracaídas, socorreron os asediados por medio da Operación Pegasus, tomaron os outeiros que rodeaban as instalacións etc. para reter a posición. Parecía que aquela loita sería unha das poucas de grande envergadura que as minguadas forzas guerrilleiras podían emprender tras case tres anos de loita.
Sopa de cebola
Consumo
Para a elaboración do prato é preciso cortar algunhas cebolas en forma de brunoise ou xuliana e, a continuación, fritir en manteiga (compoñente da versión chamada "francesa") ou calquera outro aceite vexetal. Todo isto cócese máis tarde en auga e fariña (é un tipo de Roux). Sérvese polo xeral quente nun tipo de recipiente coa cebola flotando sobre algúns anacos de pan branco.
Guerra de Vietnam
A bandeira ondea en Khe Sanh
Durante ese sitio os marines tomaron a cota 811 e izaron nela a bandeira das barras e estrelas. Isto recriminouno o mando, pois era territorio de Vietnam do Sur, pero alegaron que o único sangue derramado alí era o norteamericano e así deron título a esta parte da contenda, aínda optimista.
Sopa de cebola
Historia
Aparece por primeira vez esta "versión francesa" de sopa de cebola co nome de "Soupe d'oignons aux Halles" no século XVIII no Halles de París (o antigo mercado). Era considerado no pasado (Revolución Francesa) como un prato humilde, feito con ingredientes sinxelos, ás veces identificado con períodos de abstinencia.
Guerra de Vietnam
A Ofensiva do Tet
A finais de xaneiro dese ano, cando se celebra o aninovo vietnamita (a festividade do Tet) 38 das 52 capitais de Vietnam do Sur foron atacadas e moitas practicamente tomadas. A antiga capital do Imperio Vietnamita, Hué, caeu en poder dos rebeldes e tardou varios días en ser recuperada, Saigón estivo en estado de sitio e a propia embaixada dos Estados Unidos foi atacada por un comando suicida que case chega ao interior do edificio.
miniatura|dereita|300px|A [[Ofensiva do Tet resultou moi danina para as forzas do EVN e o Vietcong, pero foino moito máis para a moral dos Estados Unidos. Na imaxe, varios corpos de combatentes do Vietcong xacendo á vista de mulleres e rapaces (maio de 1968).]]
A sorpresa foi total para os norteamericanos e o ARVN. Aí se atopa outra clave da derrota dos Estados Unidos nesta guerra: a intelixencia militar non era capaz de ofrecer información clara e concreta do que estaba a pasar e do que se aveciñaba. Pese ás toneladas de documentos incautados ao inimigo nas operacións, o emprego masivo de fotografía aérea e, ao final do conflito, de satélites espía, á dispersión de miles de sensores pola selva e ao emprego dos moi sofisticados, para a época, ordenadores de terceira xeración, a Axencia de Seguridade Nacional non era consciente dos preparativos para a ofensiva, nin da magnitude dos complexos de túneles que tanto axudaron a ela, nin da existencia ou non dun cuartel xeral do EVN en territorio sudvietnamita. Así se chegaba en moitas ocasións a situacións onde os oficiais de intelixencia marcaban como brancos importantes lugares que non sabían realmente se o eran ou non, pero que en caso de selo faríanos subir puntos. Naturalmente eses lugares debían ser inspeccionados pola infantaría, que se xogaba a vida por eles en lugar de que traballase a intelixencia para evitarlles eses riscos.
Con todo a Ofensiva do Tet tamén gardaba unha pequena sorpresa para o mando norvietnamita. Os soldados do sur resistiron o ataque con poucas desercións e si gañaron varias loitas encarnizadas. O poder aéreo varreu case por completo os guerrilleiros do Vietcong (uns 40 000 mortos segundo os estadounidenses) e poucos días despois todo o territorio gañado polos guerrilleiros era recuperado, perdendo o EVN boa parte dos efectivos que tan penosamente conseguira levar ao sur. A Ofensiva do Tet volvía a ser un fracaso como o foi 14 anos antes.
Moito se discutiu se o resultado era ou non o desexado por Giap e os xerarcas de Hanoi, pero as opinións son case unánimes sobre os efectos carrexados en Estados Unidos.
Unha imaxe para a posteridade da Ofensiva do Tet foi a fotografía do Xeneral Nguyen Ngoc Loan asasinando o membro do Vietcong Nguyễn Văn Lém, en Saigón. A imaxe pode verse aquí.
O derrubamento da moral
esquerda|miniatura|300px|Aínda que as manifestacións en contra comezaron case dende o comezo da intervención (como mostra esta fotografía de 1967, Wichita, Kansas, 1967. US arquives), en [[1968 foi cando definitivamente os movementos contra a guerra de Vietnam comezaron a ser maioritarios.]]
Paradoxalmente unha vitoria como esta fixo ver aos norteamericanos comúns que os rebeldes non só podían dar un bo susto aos seus soldados senón que podían atacar calquera lugar de Vietnam do Sur, podían entrar na súa embaixada e violar o seu territorio. Resultaran inútiles tantos bombardeos, tres anos de loita con abundantes baixas, a riada de millóns enviados e a multitude de manifestacións e contramanifestacións? Así se produciu o que algúns autores denominaron «O colapso da moral». Tantas mensaxes de vitoria eran pouco menos que un engano.
De pouco serviron os comunicados sobre o altísimo índice de baixas inferido ao Vietcong e ao EVN, a resistencia que demostrou o ARVN ou os achados das matanzas de Hué. As manifestacións de protesta multiplicáronse. Moito máis cando en 1969 se fixeron públicos os feitos acaecidos en My Lai. O descubriren que as atrocidades cometidas polos nazis durante a segunda guerra mundial podían estar repetíndose en Vietnam, era un acicate que deixaba a poucos indiferentes, especialmente cando se constatou que o sistema de medir o cumprimento dos obxectivos podía converter actos como o de My Lai na punta do iceberg.
Esta foi outra das características da guerra de Vietnam: os problemas de integración que sufriron moitos veteranos á súa volta. O arriscar a súa vida nunha xungla indómita, contra unha poboación sempre sospeitosa ou até hostil, esgotándose en extenuantes marchas entre trampas e riscos de ataques, todo por un país que, á súa volta, lonxe de agradecérllelo, desprezábaos ou até os acusaba de asasinatos e atrocidades parecidas (máis aló de se participaran nelas ou non). Certamente non era a totalidade da poboación pero só o feito de que unha parte cada vez máis numerosa da mesma tivese este sentimento afectaba moito aos combatentes que, como todo combatente, volvían pensando que o país polo que se arriscaron os ía consentir e querer.
A vietnamización
Pese a que este termo e esta idea xa fora suscitada polo presidente John F. Kennedy a principios dos anos 60 do século XX non foi até a vitoria de Richard Nixon cando comezou a levarse á práctica.
Levada á práctica polo famoso analista Henry Kissinger a vietnamización perseguía fortalecer e preparar o ARNV para defender o territorio do Sur que mantiña baixo o seu control (aproximadamente o 94%). Ao mesmo tempo debía crear un contexto para desafogar o réxime do presidente Thieu do acoso constante ao que o sometían os comunistas do Vietcong e de Vietnam do Norte. Deste xeito ofreceríalle unha posición máis forte nas negociacións que debían establecerse para atopar unha saída: xa en febreiro de 1969, Kissinger reuníase secretamente en París con dirixentes comunistas para estudar posibles condicións de paz.
Nixon di mudar o rumbo
miniatura|dereita|300px|Nixon realizou a vietnamización do conflito pero foi implacable cos bombardeos e a extensión da guerra. Imaxe dun acto da campaña presidencial de 1968
Discútese se, tras a Ofensiva do Têt en 1968, o Presidente decidiu a progresiva desvinculación do conflito ou se esta decisión foi uns meses despois, tras a Batalla do Outeiro da Hamburguesa. O que indubidablemente si sucedeu foi a percepción do presidente Johnson de non contar xa coa maioría da cidadanía.
Astrodome
O NRG Astrodome, tamén coñecido como Houston Astrodome ou simplemente Astrodome, é o máis antigo estadio deportivo cuberto do mundo. Situado en Houston, Texas (Estados Unidos), a súa construción comezou en 1962, sendo inaugurado oficialmente o 9 de abril de 1965. Serviu como estadio local para os Houston Astros da Major League Baseball (MLB) desde 1968 até 1996, sendo tamén sede durante algún momento da historia de equipos como os Houston Oilers da National Football League (NFL) ou os Houston Rockets da National Basketball Association (NBA). Cando foi aberto recibiu o alcume da "Oitava marabilla do mundo". Despois de que o céspede orixinal do estadio morrese, o Astrodome converteuse no primeiro recinto deportivo de elite en instalar céspede artificial, o cal comezou a ser coñecido como AstroTurf. Outro dos avances tecnolóxicos pioneiros do estadio foi a instalación do "Astrolite", o primeiro marcador animado.
Guerra de Vietnam
Nixon di mudar o rumbo
Pese a todo, os envíos de tropas continuaron e en 1969 aumentou o número de norteamericanos a máis de 500 000, pero para entón o Presidente xa sabía que aquela guerra ía custarlle a reelección e non se presentou ás lexislativas.
Johnson deixou a Casa Branca en 1969 e Richard Nixon foi elixido novo presidente. Os eixes sobre os que basearía a súa política sobre Vietnam serían:
O segundo punto do proxecto foino cumprindo progresivamente. Non se pode dicir o mesmo dos demais. Este feito, o prometer unha cousa dentro dun tema de capital importancia, facer exactamente o contrario e volver gañar as eleccións quedou como exemplo en moitos estadounidenses de como un gran "vendedor de coches" pode arrastrar todo un pobo. Tamén proba a determinación de Nixon para non ser o único presidente dos Estados Unidos en perder unha guerra.
Nixon amosouse implacable cos bombardeos para obrigar a Hanoi a sentar na mesa. Negociáronse todos os detalles para que parecese unha paz honrosa: chegaron a suspenderse momentaneamente os preparativos da conferencia para atopar unha forma de entrar as catro delegacións á vez (en diplomacia, a orde de entrada marca os vencidos e os vencedores), mesmo se parou todo até decidir se a mesa sería redonda ou cadrada, mentres continuaban os combates e as mortes.
Tras a retirada do Norte das negociacións renováronse os ataques aéreos para obrigalos a reincorporarse. Cando o fixeron pretendeuse presentar como unha vitoria, pero o certo é que Hanoi non cambiou substancialmente as súas esixencias que obrigaban, entre outras cousas, ao Sur a non poder reconquistar territorio.