cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ramón Serrano Suñer
A guerra civil
O 22 de agosto de 1936 unha turba violenta asaltou a prisión e provocou unha matanza de prisioneiros. Alí foi testemuña do fusilamento dos falanxistas Fernando Primo de Rivera e Julio Ruiz de Alda, amigos seus. Meses despois conseguiu a través de amigos o traslado baixo custodia a unha clínica privada, por unha presunta ou real úlcera gástrica. O ministro sen carteira Manuel de Irujo autorizou dito traslado. O 20 de xaneiro de 1937 logrou fuxir vestido de muller e refuxiouse na legación diplomática dos Países Baixos. Desde alí, cun falso salvoconduto de militar republicano, chegou até Alacant para reunirse coa súa muller e cos seus fillos, José e Fernando. Trasladado ao consulado arxentino, posteriormente embarcou nun buque de guerra arxentino, o destrutor Tucumán, que o levou a Marsella.
Serrano aínda descoñecía que os seus irmáns máis vellos, recluídos no cárcere de Las Ventas, foran sacados e asasinados nas tapias do cemiterio de Aravaca. Este asasinato afectouno profundamente e provocou nel un profundo resentimento cara ao bando republicano. Segundo o historiador Hugh Thomas, a embaixada francesa rexeitara concederlles asilo político, o que acabaría xerando en Serrano Suñer un forte odio cara a Francia.
Desde Marsella cruzou o sur de Francia até chegar a Biarritz e pasou á zona baixo control franquista a través do posto fronteirizo de Hendaia. Conseguiu chegar a Salamanca, capital provisional do bando sublevado, o 20 de febreiro de 1937. Alí foi acollido polo seu cuñado, recentemente nomeado Xefe do Estado e «Xeneralísimo dos Exércitos». Serrano e a súa familia serían instalados por Franco nunha dependencia do palacio arcebispal. A través da relación entre Carmen Polo e a súa irmá Zita, Serrano Suñer empezou unha estreita relación con Franco. Ambos adoitaban manter frecuentes faladoiros políticos. Coa súa formación xurídica e a súa experiencia política, Serrano foi influíndo de forma decisiva sobre o seu cuñado. En pouco tempo desprazou a Nicolás Franco como primeiro conselleiro do «Xeneralísimo» e o seu crecente poder fixo que a poboación se referise a el como «Cuñadísimo».
Aproveitando un conflito no seo da Falanxe, o 19 de abril o Cuartel xeral de Franco promulgou o Decreto de Unificación que fusionou a Falanxe coa Comuñón Tradicionalista nun novo partido único: a Falange Española Tradicionalista y de las JONS (FET y de las JONS). O resto de formacións políticas desapareceron ou integráronse no novo partido. Pola súa banda, o líder falanxista Manuel Hedilla e os seus partidarios resistíronse ás disposicións do decreto, polo que acabaron sendo detidos. Máis adiante Hedilla foi xulgado e condenado á morte, aínda que Franco acabou por lle conceder o indulto, entre outros, por consello de Serrano.
Xa convertido nun estreito colaborador de Franco, Serrano desenvolveu diversas e importantes responsabilidades malia non ocupar ningún cargo. Como dirixente político, chegou a fabricarse un pasado «falanxista», o cal reforzaba a través da amizade que mantivera con José Antonio nos anos de Universidade. Serrano converteuse no home forte da consolidación do incipiente réxime franquista.
En outubro de 1937 creouse o Consejo Nacional del Movimiento, un órgano de carácter consultivo inspirado no Gran Consello Fascista de Italia. Serrano Suñer formou parte do mesmo e xurou o cargo o 2 de decembro de 1937 no mosteiro burgalés de Las Huelgas. Pola súa banda, Franco ficou investido como xefe nacional da FET y de las JONS, aínda que o partido inicialmente non contaba cun secretario xeral. Ese posto foi asumido a finais de 1937 polo «camisa vieja» Raimundo Fernández-Cuesta, quen pasou á zona sublevada mediante un intercambio tras estar encarcerado varios meses na zona republicana. Fernández-Cuesta tivo unha relación tensa co «Cuñadísimo», malia que nunca chegou a manter unha postura política propia. De feito, situouse nunha posición completamente dócil fronte a Franco e Serrano Suñer.
A construción do «Novo Estado»
Acadada a unificación política, Serrano Suñer dedicouse a institucionalizar o réxime franquista. Até entón na zona rebelde non existía unha organización estatal, senón unha serie de organismos inconexos entre si que o propio Serrano Suñer denominaba «Estado campamental». O principal órgano constituíao a Junta Técnica del Estado, presidido polo xeneral Fidel Dávila, substituído posteriormente polo xeneral Francisco Gómez-Jordana. Nos seguintes meses o «Cuñadísimo» redactou a Lei da Administración Central de Estado, que foi aprobada o 30 de xaneiro de 1938. Dita lei levou ao estabelecemento dun executivo con once carteiras ministeriais que substituíu a Junta Técnica del Estado, pouco eficiente até entón.
Serrano convenceu ao seu cuñado da necesidade de substituír a Junta por un verdadeiro goberno organizado en ministerios. Ambos negociaron a súa composición, que incluía falanxistas, monárquicos afonsinos, carlistas e militares. No seo do novo gabinete, Serrano converteuse no home máis poderoso, á fronte do Ministerio do Interior, aínda que as competencias de Orde Pública estaban baixo o control do xeneral Martínez Anido. No novo goberno houbo algunhas ausencias notábeis, como as de Nicolás Franco e José Antonio de Sangróniz, con quen Serrano non conxeniaba. Estes foron nomeados embaixadores en Portugal e Venezuela, respectivamente. ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Serrano_Su%C3%B1er.jpg/220px-Serrano_Su%C3%B1er.jpg|dereita|miniatura|Serrano Suñer (dereita) con [[Pilar Primo de Rivera, nunha celebración do bando franquista en 1939 en Donostia]] Un dos primeiros obxectivos de Serrano Suñer foi acabar coa ampla autonomía que o xeneral Queipo de Llano tiña en Andalucía. Tras asumir a carteira de Interior, en febreiro de 1938 puxo fin ás charlas radiofónicas de Queipo de Llano desde Radio Sevilla, que lle deran moita popularidade na época. Amais, nomeou a Pedro Gamero del Castillo gobernador civil de Sevilla co fin de diminuír o poder do chamado «Virrey de Andalucía». Cando chegou a Sevilla, Gamero del Castillo destituíu ao alcalde Ramón de Carranza. A medida provocou gran indignación en Queipo, quen chegou a viaxar a Burgos para protestarlle a Serrano e esixir a destitución do gobernador civil.
Coa formación do novo gabinete comezou a construción dun novo Estado fascista que rompese coa tradición dos Estados liberais procedentes do século XIX. Baixo o impulso de Serrano, a Xunta Política de FET y de las JONS redactou o Foro do Traballo, a primeira das Leis Fundamentais do Estado franquista. O Foro do Traballo, promulgado o 9 de marzo de 1938, que rexía a convivencia laboral, inspirábase na Carta del Lavoro italiana de 1927.
O Ministerio de Interior tiña, entre moitas outras competencias, os servizos de prensa e propaganda, que ficaron baixo o control de Serrano. Neste sentido destacou a Lei de Prensa e Imprenta, promulgada o 22 de abril de 1938, que sometía á censura previa todos os medios de comunicación nacionais. A norma foi redactada por José Antonio Giménez-Arnau por proposta do propio Serrano Suñer. O 26 de abril Serrano tamén decretou a creación da Delegación del Estado para la Recuperación de Documentos (DERD) para localizar, clasificar e almacenar toda a documentación pertencente ou relacionada cos partidos políticos, organizacións, sindicatos e persoas «hostís e desafectas ao Movemento Nacional». Pretendíase facilitar a localización e posterior represión dos «inimigos do réxime». Outro dos organismos nados na época foi a Dirección Nacional de Regiones Devastadas y Reparaciones. Dirixida polo enxeñeiro Joaquín Benjumea Burín, este colaborou estreitamente con Serrano no labor de reconstrución.
Conforme avanzaba a contenda, Serrano Suñer mostrouse en varias ocasións abertamente contrario a calquera negociación ou compromiso co goberno da República. Por exemplo, cando en maio de 1937 o ministro de Exteriores británico Anthony Eden propuxo unha mediación entre republicanos e sublevados, Serrano respondeu que iso «deixaría a porta aberta a unha regresión ao estado de cousas que fixo inevitábel a guerra». Nunha reunión do consello de ministros, Serrano chegou mesmo a propor que a cidade de Madrid fose desposuída da capitalidade como castigo pola súa fidelidade á República. Volvería manifestarse de xeito semellante en marzo de 1939, despois do Golpe de Casado e de que se fixeron propostas de rendición desde a zona republicana. Suñer dixo desde Radio Nacional en Burgos:
Cando se produciu o traslado do goberno franquista a Madrid, Serrano recomendoulle a Franco non instalarse no Palacio Real como pretendía para non ofender os sectores monárquicos. No ámbito político, Suñer logrou refacer os estatutos da Falange Española Tradicionalista y de las JONS. Así, traspasou a maior parte do poder da organización a un novo cargo, o presidente da Xunta Política, en detrimento do secretario xeral. El mesmo sería nomeado para devandito cargo o 9 de agosto de 1939. O xeneral Agustín Muñoz Grandes foi nomeado secretario xeral do partido, mais acabou tendo relacións tensas con Serrano Suñer e con Pedro Gamero del Castillo, vicesecretario do partido. Muñoz Grandes, quen antes de 1939 non tivera experiencia política, acabou por dimitir en marzo de 1940 e reintegrarse no exército. O cargo de secretario xeral de FET e das JONS quedou vacante até maio de 1941, o que deixou a Serrano Suñer como home forte do partido e do réxime, tras o propio Franco.
Ao termo da guerra civil tamén se produciu unha profunda reorganización das forzas de seguridade. En setembro de 1939 Serrano Suñer nomeou director xeral de Seguridade a José Finat y Escrivá de Romaní, próximo a el. Mediante unha lei con data de 23 de setembro reorganizou a estrutura orgánica da Dirección Xeral de Seguridade e creou un novo corpo encargado da orde pública, a Policía Armada. O 8 de marzo de 1941 promulgouse a «Lei de Reorganización dos Servizos de Policía», mediante a cal foron reestruturadas as forzas policiais como elemento de represión e mantemento da orde pública.
O cénit da súa carreira
O 1 de setembro de 1939 estalou a Segunda Guerra Mundial. O Cuñadísimo non simpatizou coa teórica neutralidade de España ante o conflito e, de feito, non agochaba a súa alegría ante a evolución favorábel para a causa alemá. Tanto Serrano Suñer como o ministro do Aire, o xeneral Juan Yagüe, eran firmes partidarios de entrar na guerra do lado do Eixo en canto o fixese Italia. Na primavera de 1940 o Terceiro Reich conquistou Dinamarca, Noruega, Luxemburgo, Países Baixos e Bélxica. En apenas seis semanas de loita derrotou tamén ao exército francés.
A mediados de outubro, Himmler visitou España, pasando por cidades coma Madrid, Toledo, Barcelona e Donostia. O líder nazi recibira o convite de visitar España de parte do director xeral de Seguridade, José Finat, invitación que reiterou o propio Serrano. En Madrid Himmler foi recibido por destacados dirixentes do réxime e do partido, como Franco, Serrano Suñer, Pilar Primo de Rivera ou Gerardo Salvador Merino. Mantivo varios encontros con Serrano, tras os cales se alcanzou un acordo que reforzaba a cooperación política e policial entre ambos Estados. A Gestapo estabelecería unha oficina na embaixada alemá de Madrid e o Sicherheitsdienst (o servizo de intelixencia das SS) estabelecería delegacións en cada consulado xermano en solo español. Ao mesmo tempo, os axentes nazis que actuasen en solo español terían inmunidade diplomática e os axentes españois que actuasen en Alemaña e na Francia ocupada tamén a terían. Himmler tamén se asegurou de que un adxunto seu que xa operaba en España, Paul Winzer, instruíse a nova policía secreta española.
O xefe das SS visitou varios cárceres e campos de concentración franquistas, dos cales sacou unha mala impresión. Non compartía a dureza da represión franquista e chegou a comentar con Franco e Serrano o absurdo de exterminar unha man de obra tan valiosa cando se necesitaba con urxencia para a reconstrución do país.
Nese contexto de achegamento hispano-alemán, o 23 de outubro produciuse na localidade fronteiriza de Hendaia unha entrevista entre Franco e Hitler co obxectivo de negociar a posible entrada en guerra de España no lado do Eixo. Con todo, o encontro non deu resultados positivos. Referíndose aos alemáns, Franco comentáralle a Serrano Suñer: «Estes tíos queren todo e non dan nada». Hitler tampouco saíu satisfeito da reunión. Segundo o intérprete de Joachim von Ribbentrop, Hitler maldixo do «xesuíta» Serrano e do «ingrato» Franco, de quen dixo: «Débenolo todo e agora non se vai unir a nós». O 19 de novembro Serrano e Hitler reuníronse na localidade bávara de Berchtesgaden, mais non alcanzaron ningún acordo. ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/LeibstSpanDelBerlin1940.jpg/220px-LeibstSpanDelBerlin1940.jpg|dereita|miniatura|Serrano Suñer, Himmler e outros oficiais na sede da división «Adolf Hitler» en [[Berlín en 1940]] En outubro de 1940, o Ministerio da Gobernación quedou vacante, ao facerse cargo Serrano Suñer do Ministerio de Asuntos Exteriores. Con todo, seguiu conservando un gran poder en Gobernación a través de José Lorente Sanz, subsecretario de dito ministerio e home da súa confianza. Con iso, amais da política exterior, seguiu controlando as forzas policiais, a prensa do Movemento e a propaganda do réxime.
Serrano Suñer tamén se asegurou de colocar falanxistas afíns nos postos medios do goberno e a administración estatal. Conseguiu así, por exemplo, que un xermanófilo e «serranista» como Antonio Tovar fose posto á fronte da Delegación de Prensa e Propaganda a finais de 1940. A todo isto sumábase a dirección da Xunta política da Falanxe, o que o convertía no home forte á fronte do partido único.
O 2 de maio de 1941, nunha concentración da FET y de las JONS en Mota del Cuervo, Serrano deu un discurso en que esixiu o poder para os dirixentes falanxistas, a quen se referiu como «a minoría movida pola luz e pola fe».
Para entón xa houbera varios conflitos entre falanxistas e outros sectores políticos do franquismo. Salvador Merino atopábase en Berlín nesas datas e, segundo dixeron entón os seus inimigos, estaría a solicitar apoio do nazismo para un golpe de estado. Todos estes feitos fixeron que Franco empezase a desconfiar do enorme poder retido polo falanxismo.
Ministerio de Exteriores
Con todo, Serrano Suñer seguiu a ser unha das figuras relevantes do réxime. Malia perder o control do estratéxico Ministerio da Gobernación, seguiu a despregar un importantísimo poder desde o Ministerio de Exteriores. En xullo de 1941 conseguiu que o xeneral Eugenio Espinosa de los Monteros, con quen mantiña pésima relación, saíse da embaixada española de Berlín e fose substituído por José Finat, home da súa confianza e entusiasta pronazi. Desde o Ministerio de Asuntos Exteriores, Serrano Suñer tamén lle deu un novo pulo ao Servizo Exterior de Falanxe. Felipe Ximénez de Sandoval foi nomeado xefe do Servizo Exterior. Amais, aumentou notabelmente o orzamento do organismo e intensificáronse as súas actividades.
O 24 de xuño de 1941, dous días despois de que Alemaña invadise a URSS, Serrano Suñer, nun discurso desde un balcón da sede da Secretaría Xeral de Falanxe, defendeu a idea de axudar o exército nazi:
Tras o discurso, algúns manifestantes dirixíronse á sede da embaixada británica en Madrid e apedreárona mentres seguían a berrar contra Rusia. Disque o camión do que os manifestantes tomaron as pedras fora posto alí polas autoridades e o intento de asalto non foi repelido pola policía española, senón polos gardas británicos que custodiaban o recinto diplomático. Un equipo de cinema alemán gravou a escena. O embaixador británico foi ver a Serrano Suñer ao seu domicilio particular para protestar: «Isto só sucede nun país de salvaxes», díxolle.
O mesmo día da invasión alemá da URSS, Serrano Suñer, tras falar previamente con Franco, entrevistouse co embaixador alemán von Stohrer para proporlle o envío de voluntarios falanxistas á fronte rusa. Esta proposta materializouse co envío dunha división, que pouco despois foi coñecida como «División Azul». Estaba integrada por voluntarios, mais comandada por oficiais profesionais, que combatían co uniforme alemán baixo o mando do xeneral pronazi Agustín Muñoz Grandes. Hitler aceptou a oferta. Porén, cando o ministro de Asuntos Exteriores alemán, von Ribbentrop, lle pediu ao seu homólogo español que o goberno de Franco lle declarase a guerra á URSS, Serrano negouse por temor ás represalias británicas.
A Galiza feminista. Tebras e alboradas
'A Galiza feminista. Tebras e alboradas' é un ensaio da escritora, socióloga e doutora en Equidade e Innovación Educativa Miriam Couceiro Castro, publicado en 2021 no marco da colección Feminismos, editado pola Editorial Galaxia.
Rolls-Royce RB.183 Tay
O Rolls-Royce RB.183 Tay é un motor turboventilador de índice de derivación medio desenvolvido a partir do núcleo do RB.183 Mk 555 Spey e usando un ventilador escalado directamente a partir do Rolls-Royce RB.211-535E4 para producir versións cun radio de derivación de 3.1:1 ou maior. O compresor IP e a turbina de baixa presión deseñáronse usando tecnoloxía do programa RB.211.
Ramón Serrano Suñer
Declive e caída en desgraza
A crise política de maio de 1941 causada pola desconfianza de Franco do falanxismo non derrubara a Serrano Suñer. Porén, supuxo unha importante perda de poder para o cuñadísimo. Serrano pensou que ditos feitos non terían incidencia sobre o seu poder e que, malia a presenza de José Luís Arrese na secretaría xeral de Falanxe, el seguiría tendo preeminencia sobre o partido único, coma na época de Fernández-Cuesta. Así, ao longo dese ano estivo a preparar e promover unha nova «Lei de Organización do Estado» que imitaba o sistema político da Italia fascista. Porén, para finais de 1941 a presión dos sectores militares e non falanxistas do réxime fixeron que Franco frease dito proxecto.
A Galiza feminista. Tebras e alboradas
A autora é unha experta neste tema, xa que gañou no 2013 o Concurso de traballos académicos con perspectiva de xénero “Ángeles Alvariño”, co seu traballo O feminismo en Galiza: Rural e Urbano. Posteriormente realizou unha tese de doutoramento co título La representación del Feminismo en el pensamiento y práctica de la acción docente de las Profesoras de Secundaria en Galicia, que é o xermolo deste libro. Un libro no que reivindica o legado de Concepción Arenal, Emilia Pardo Bazán, Rosalía de Castro,  Mónica Bar Cendón, María Barbeito, Antonia de la Torre ou Pilar García Negro.
Rolls-Royce RB.183 Tay
O motor encendeuse por vez primeiro en agosto de 1984. O Tay 650 tiña unha nova turbina de alta presión que incorporaba tecnoloxía nova que fora probada no RB.211-535E4. Este motor tamén tiña un novo combustor para unha maior durabilidade. A familia Tay family é usada en varios avións de pasaxeiros e grandes avións executivos, como a familia Gulfstream IV, o Fokker 70 e o Fokker 100, sendo a última versión usada para remotorizar Boeing 727-100.
Ramón Serrano Suñer
Declive e caída en desgraza
Durante o verán e o outono de 1941, os xenerais monárquicos apremaron a Franco para que Serrano Suñer fose relevado. En xaneiro de 1942 os xenerais monárquicos tentaron de novo derrubar ao Cuñadísimo, probablemente inspirados pola embaixada británica, mais Franco non lle retirou o seu apoio. ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Atoplmarefra1942.jpg/220px-Atoplmarefra1942.jpg|miniatura|Serrano Suñer co [[califa marroquí Muley Hassán, tras a súa chegada á Estación de Atocha en 1942]] Os reveses alemáns na URSS e a posterior entrada dos EUA na guerra comezaron a cambiar a evolución da contenda a prol do bando aliado. Durante 1942 o poder de acción exterior de Serrano Suñer foi minguando cada vez máis. A comezos de ano a Dirección Xeral de Marrocos e Colonias, até entón competencia do Ministerio de Exteriores, pasou a depender da Presidencia do Goberno (é dicir, do propio Franco). Pouco despois Serrano tamén se viu privado do seu principal colaborador no ministerio, Ximénez de Sandoval, quen fora destituído de todos os seus cargos tras un incidente entre falanxistas e monárquicos. Segundo Stanley G. Payne, o principal responsable da caída en desgraza de Ximénez de Sandoval foi o xefe do partido, Arrese. De feito, Arrese viña mantendo contacto regular con Hans Thomsen, o xefe do Partido nazi en España, e con Gardemann, o conselleiro da embaixada alemá en Madrid. Arrese mesmo os convenceu de que a caída de Serrano Suñer suporía implicitamente unha maior cooperación entre o franquismo e a Alemaña nazi.
En clave interna, os incidentes entre falanxistas e outros grupos políticos da ditadura franquista, principalmente carlistas e monárquicos, multiplicáronse durante a primavera de 1942. En ocasións mesmo chegaron ao uso de armas de fogo e multitudinarias pelexas rueiras. Durante aquel verán tamén se produciron numerosos enfrontamentos internos no falanxismo, principalmente entre os seguidores de Arrese e os de Serrano Suñer.
Nese contexto, o 15 de agosto un grupo de falanxistas lanzou dúas granadas contra a xente que saía dunha misa presidida polo xeneral José Enrique Varela, ministro do Exército, na basílica de Begoña (Bilbao) polos carlistas caídos durante a Guerra Civil. Os altos mandos militares estaban liderados polo propio Varela e este, á súa vez, secundado polo xeneral Galarza, ministro da Gobernación. Consideraron o atentado como un «ataque ao Exército» por parte da Falanxe e esixiron a destitución de Serrano Suñer. Franco rexeitou castigar o partido e considerou as esixencias de ambos militares unha insubordinación ao seu poder. Ante iso, destituíu a Varela e Galarza e substituíunos por militares máis obedientes.
Porén, seguían a ser moitos os sectores que desexaban ver a Serrano fóra do goberno. O subsecretario de Presidencia, Luis Carrero Blanco, recomendoulle a Franco prescindir de Serrano para evitar que o estamento militar puidese pensar que a Falanxe saíra vitoriosa dos cesamentos de cargos políticos tras o incidente de Begoña. En setembro de 1942 Serrano Suñer foi apartado definitivamente do Ministerio de Asuntos Exteriores e da presidencia da Xunta Política de Falanxe.
Hitler celebrou a caída de Serrano, xa que segundo el puña «fin ao xogo de facerse pasar por amigo do Eixo mentres evitaba que España se unise á coalición».
Non se nomeou sucesor para o posto da Xunta Política, pois Franco asumiu as súas funcións. Serrano Suñer non foi recompensado con ningún tipo de posto no Estado, polo que volveu exercer a súa profesión de avogado. Canto á relación entre as dúas familias, «volveuse friamente cortés» e Carmen Polo distanciouse da súa irmá Zita, esposa de Serrano Suñer.
Vida posterior
Tras o fin da Segunda Guerra Mundial, chegou a modificar a súa posición políticas e envioulle unha carta a Franco, recibida por este o 3 de setembro de 1945, na que lle recomendaba a formación dun goberno de transición con intelectuais liberais «non vermellos» no exilio. Malia a súa saída do goberno, mantivo os cargos de procurador nas Cortes franquistas e de conselleiro nacional até 1967.
En 1949 patrocinou a visita do líder fascista británico Oswald Mosley a España, e levouno a ver a tumba de José Antonio. En 1961 Serrano Suñer foi o principal apoio do xeneral francés Raoul Salan durante a estadía deste último en España e preparou o seu traslado a Alxeria para levar a cabo o chamado «Putsch de Alxer» en abril contra o presidente francés Charles De Gaulle. Nesas datas Serrano tamén actuou como enlace entre Raoul Salan e o ditador portugués Oliveira Salazar, quen apoiaba con entusiasmo as intencións golpistas de Salan.
En decembro de 1971 sufriu un gravísimo accidente de caza, mais puido recuperarse satisfactoriamente. Os últimos anos da ditadura marcaron distancias co Réxime, malia manter reticencias a volver á democracia, polo menos como en 1936. Consideraba que o desenvolvemento político avanzaba con lentitude e á vez preconizaba que cumpría canalizalo e dirixilo. Nas súas memorias, publicadas en 1977, afondou na crítica ao franquismo e chegou a caracterizar con franqueza a represión da posguerra como «xustiza ao revés».
O 1 de setembro de 2003, tras pasar os últimos anos afectado dunha doenza respiratoria, faleceu aos 101 anos en Madrid. Era o último dirixente principal con vida da Guerra Civil.
Imputación errónea póstuma
Serrano Suñer foi un dos trinta e cinco altos cargos do franquismo imputados en outubro de 2008 pola Audiencia Nacional no sumario instruído por Baltasar Garzón. Pesaban sobre el os delitos de detención ilegal e crimes de lesa humanidade cometidos durante a Guerra Civil Española e o primeiro franquismo. Porén, non foi procesado ao comprobarse o seu pasamento, sucedido cinco anos antes da imputación. Pola instrución desta causa o xuíz Garzón foi acusado de prevaricación, xulgado e posteriormente absolto polo Tribunal Supremo, que ditaminou non obstante que dita instrución fora un erro. Posteriormente o xuíz foi inhabilitado e expulsado da carreira xudicial polas escoitas do caso Gürtel.
Familia
Tivo seis fillos coa súa esposa Ramona Zita Polo, irmá de Carmen Polo, cinco homes e unha muller.
O 29 de agosto de 1942 naceu a súa filla Carmen Díez de Rivera, a quen nunca recoñeceu. Foi froito dunha relación extramatrimonial con María Sonsoles de Icaza y de León, esposa de Francisco de Paula Díez de Rivera y Casares, marqués de Llanzol.
Montón
Montón é un concello español da provincia de Zaragoza, comunidade autónoma de Aragón; ten integrado o lugar despoboado de Mochales.
Salamanca, Nova York
Salamanca (en lingua seneca: Onë:dagö:h), é unha cidade do condado de Cattaraugus, Estado de Nova York, nos Estados Unidos, situada dentro da reserva india Allegany, unha das dúas gobernadas pola Nación Seneca de Nova York.
Recibiu o seu nome na honra de José de Salamanca, nobre e político español de mediados do século XIX, debido ás xenerosas doazóns que fixo á comunidade indíxena dos indios Seneca.
Xeografía
Encóntrase na reserva da tribo Seneca, unha das seis tribos da Confederación Iroquesa. ás beiras do río Allegheny, e é adxacente ao Parque Estatal de Alleghany.
Situada a 421 msnm, o municipio ten unha superficie de 16,15 km².
Euoplocephalus
Euoplocephalus (/juːˌɒploʊˈsɛfələs/ yoo-OP-loh-SEF-ə-ləs) é un xénero de dinosauros anquilosáuridos herbívoros moi grandes, que viviron durante o Cretáceo Superior no que hoxe é o Canadá. Só ten unha especie nomeada, Euoplocephalus tutus.
Salamanca, Nova York
Xeografía
Segundo o censo de 2020 contaba cunha poboación de 5 929 habitamtes, polo que a súa densidae de poboación nese ano era de 950 hab./km².
Poboación nativa
A poboación nativa americana da cidade é aproximadamente un 19 % da total, e non inclúe aos senecas que viven nas aldeas próximas de Jimerson Town (unha das dúas capitais da nación) e Kill Buck.
Euoplocephalus
O primeiro fósil de Euoplocephalus foi atopado en 1897 en Alberta. En 1902, chamouse Stereocephalus, pero ese nome xa se lle puxera a un insecto, polo que foi cambiado en 1910. Máis tarde, atopáronse moitos máis restos de anquilosáuridos do Campaniano de América do Norte e moitas veces formaban xéneros separados. En 1971, Walter Coombs concluíu que todos pertencían a Euoplocephalus, que daquela era un dos dinosauros máis coñecidos. Porén, recentemente, os expertos chegaron á conclusión contraria, limitando os achados auténticos de Euoplocephalus a preto dunha ducia de exemplares. Estes inclúen unha serie de esqueletos case completos, polo que se sabe moito sobre a construción do animal.
Euoplocephalus alcanzou 5,3 metros (17 pés) de lonxitude e 2 toneladas métricas (2,2 toneladas curtas) de masa corporal. O seu corpo era baixo e moi plano e ancho, de pé sobre catro robustas patas. A súa cabeza tiña un curto fociño caído cun peteiro córneo para morder as plantas que eran dixeridas no intestino grande. Do mesmo xeito que outros anquilosáuridos, Euoplocephalus estaba en gran parte cuberto por placas de armadura ósea, entre elas filas de grandes escudos ovalados de crista alta. O pescozo estaba protexido por dous aneis óseos. Tamén podería defenderse activamente de depredadores como Gorgosaurus usando un pesado garrote ao final da súa cola.
Salamanca, Nova York
Historia
É a única cidade dos Estados Unidos que foi construída en terreos arrendados a unha reserva india. O arrendamento dos Senecas comezou a mediados do século XIX e é efectivo até 2030.
Véspidos
A dos véspidos (Vespidae) é unha familia de insectos himenópteros, unha das integradas na suborde dos apócritos e na superfamilia dos vespinos.
Naércio Aquino de Menezes
Naércio Aquino de Menezes, nado en 1937, é un ictiólogo brasileiro.
Véspidos
De distribución cosmopolita e diversa (conta con ao redor de 5 000 especies) inclúe a case todas as avespas propiamente ditas (as eusociais) coñecidas, así como moitas avespas solitarias.
Naércio Aquino de Menezes
Taxectoria
Naércio Aquino de Menezes graduouse en 1962 en Historia Natural pola Universidade de São Paulo (USP) e doutorouse en 1968 en Bioloxía na Universidade Harvard (HU).
É profesor titular do Departamento de Zooloxía do Instituto de Biociencias da Universidade de São Paulo, e docente e investigador sénior desta universidade, exercendo tamén como docente no Museo de Zooloxía (Laboratorio de Ictioloxía) da USP.
Véspidos
Descrición
A familia foi descrita en 1802 polo entomólogo francés Pierre André Latreille, na súa obra Histoire Naturelle, Générale et Particulière des Crustacés et des Insectes, Tome Troisième.
Naércio Aquino de Menezes
Taxectoria
É especialista na área de zooloxía, con énfase en sistemática, bioxeografía e evolución dos peixes, actuando principalmente nos seguintes temas: sistemática e bioxeografía dos peixes mariños das costas do Brasil e dos peixes de auga doce neotropicais.
Véspidos
Etimoloxía
O nome científico Vespidae está formado pola unión dos elementos Vesp- e -ĭdae. O primeiro é a raíz do nome do seu xénero tipo, Vespa, e o segundo é o sufixo empregado na formación dos nones das familias de animais.
Naércio Aquino de Menezes
Taxectoria
Menezes é membro da Sociedade Brasileira de Ictiologia.
Véspidos
Subfamilias
A familia subdivídese nas seguintes subfamilias:
Naércio Aquino de Menezes
Taxectoria
Co seu colega Mário César Cardoso de Pinna foi o descritor da nova especie Pristigaster whiteheadi.
Véspidos
Características
Distínguese doutras familias próximas filoxeneticamente, que ás veces tamén son denominadas de maneira xenérica avespas, porque pregan as as ás en repouso. As patas son de lonxitude normal, non tan longas como as especies da familia dos pompílidos.
Naércio Aquino de Menezes
Abreviatura
A abreviatura Menezes emprégase para recoñecer a Naércio Aquino de Menezes como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Véspidos
Características
Moitas especies visitan flores e carrexan pole, contribuíndo así á polinización de certas plantas, outras son útiles como depredadores doutros insectos, moitos dos cales son considerados daniños.
Os niños de moitas especies (especialmente as solitarias) están feitos de barro, pero a gran maioría dos vespinos, estenogastrinos e polistinos (grupos sociais) utiliza fibras vexetais mastigadas para formaren unha especie de papel. Dentro da subfamilia dos vespinos, as especies do xénero Vespula fan seus niños no chan, as do xénero Dolicovespula fanos en pólas de árboees, as do xénero Vespa tenden a facelos en ocos de troncos de árbores, ou de paredes ou teitos de habitacións humanas.
Na actualidade esta familia subdivídese en seis subfamilias aparentemente monofiléticas. As subfamilias Polistinae e Vespinae teñen soamente especies eusociais, mentres queas Eumeninae, Euparagiinae e Masarinae son todas solitarias, e as de Stenogastrinae coprenden unha variedade de formas, desde solitarias a sociais.
A dos Euparagiinae, que hoxe mostra unha distribución restrinxida, encontrábase moi difundida no Cretáceo. O patrón bioxeográfico das Masarinae, pola súa parte, corresponde ás primeiras fases da fragmentación de Gondwana, cando Suramérica, África e Australia formaban un só supercontinente. Pénsase que as avespas eusociais (Stenogastrinae, Polistinae e Vespinae) puideron ter surxido caando a fragmentación de Gondwana estaba xa moi avanzada.
Nas subfamilias Polistinae e Vespinae os adultos mastigan á súa presa antes da darlla a comer ás larvas. A súa vez, as larvas producen un líquido claro, rico en proteínas que os adultos consomen. A concentración exacta de aminoácidos é variábel, pero considérase que subministra unha parte considárabel do alimento dos adultos.
Armando Hart
Armando Enrique Hart Dávalos, nado na Habana o 13 de xuño de 1930 e findado na mesma cidade o 26 de novembro de 2017, foi un dirixente estudantil reformista, intelectual, avogado, revolucionario, político e educador cubano. Como dirixente do Movemento 26 de xullo participou activamente na Revolución cubana, sendo posteriormente ministro de Educación de Cuba entre 1959 e 1965 e ministro de Cultura desde 1976 a 1997.
Traxectoria
En 1957 foi detido pola ditadura de Fulgencio Batista e condenado a varios anos de prisión por pertencer ao Movemento 26 de xullo, que iniciara a loita armada contra Batista, pero logrou fuxirse. Pouco despois foi designado Coordinador Nacional do Movemento 26 de xullo. En xaneiro de 1958 foi detido novamente e permaneceu en prisión até o triunfo da Revolución cubana, sendo liberado polo comandante do G-2 cubano Raimundo Torres Raído.
Instalado o novo goberno baixo a presidencia de Manuel Urrutia Lleó foi designado Ministro de Educación, cargo no que pertenceu até 1965. Nesa función organizou unha Campaña Nacional de Alfabetización en 1961 que reduciu considerablemente o analfabetismo en Cuba, reducíndoo de máis dun 20% en 1958 ao 3,9% ao finalizar a mesma.
Desempeñouse como ministro de Cultura desde a constitución dese organismo en 1976 até 1997. Logo foi designado director da Oficina do Programa Martiano. Membro do Partido Comunista de Cuba desde a súa constitución en 1965, foi secretario de Organización do Comité Central, primeiro secretario do Comité Provincial do Partido na antiga provincia de Oriente e membro do Buró Político desde 1965 até 1991.
Foi así mesmo presidente da Sociedad Cultural José Martí. Faleceu na capital cubana o 26 de novembro de 2017 por mor dunha insuficiencia respiratoria.
Fairport Convention
Fairport Convention é unha banda inglesa de folk rock formada en 1967 polos guitarristas Richard Thompson e Simon Nicol, o baixista Ashley Hutchings e o batería Shaun Frater (sendo Frater substituído por Martin Lamble tras o primeiro cocerto). Comenzaron fortemente influenciados polo folk rock americano, coun repertorio dominado por cancións de Bob Dylan e Joni Mitchell e un son que lles valeu o alcume "o Jefferson Airplane británico". Os vocalistas Judy Dyble e Iain Matthews uníronse antes da gravación do seu álbum de estrea autotitulado en 1968. Despois, Dyble foi subsituída por Sandy Denny, marchando Matthews posteriormente durante a gravación do terceiro álbum.
Denny comezou a dirixir o grupo cara a música tradicional británica nos seus seguintes dous álbums, What We Did on Our Holidays e Unhalfbricking (ámbolos dous de 1969); o segundo contando co violinista Dave "Swarb" Swarbrick que destacou sobre todo na canción "A Sailor's Life", que sentou as bases para o folk rock británico ao ser a primeira vez que unha canción británica tradicional combinouse cun ritmo de rock. Pouco antes do lanzamento do álbum, un accidente na autoestrada M1 matou a Lamble e a Jeannie Franklyn, a entón moza de Thompson. Este feito fixo que o grupo retirase a meirande parte do seu material anterior e se volvese completamente cara a música folk británica para o seu álbum seminal Liege & Lief, lanzado ese mesmo ano. Este estilo converteuse no foco da banda dende entón. Para o seu álbum Swarbrick uniuse a tempo completo o batería Dave Mattacks. Tanto Denny como Hutchings marcharon antes de que finalizase o ano. O último foi substituído por Dave Pegg, que ten sido o único membro contante do grupo dende entón. Thompson marchou tras a gravación do Full House de 1970.
Nos anos 70 houbo moitos cambios na formación ao redor do núcleo formado por Swarbrick e Pegg (Nicol estivo ausente a metade da década) e a súa poularidade baixou xa que a música folk estaba perdendo terreo en favor do mainstream. Denny, cuxo socio Trevor Lucas fora guitarrista no grupo dende 1972, regresou para o álbum Rising for the Moon, orientado ao pop, en 1975 nun intento final por entrar nos Estados Unidos. Este esforzo fracasou, e tras tres álbum máis sen Denny e Lucas, o grupo separouse en 1979. Tocaron un concerto de despedida na vila de Cropredy, Oxfordshire, onde levaban facendo pequenas actuacións dende 1976, eiso marcou o inicio do Cropredy Festival (coñecido dende 2005 como a Fairport's Cropredy Convention) que se converteu no maior festival folk do Reino Unido, cuns 20 000 visitantes cada ano.
A pesar do seu pouco éxito entre o gran público (o seu único sinxelo top 40 foi "Si Tu Dois Partir", unha versión en francés do tema de Dylan "If You Gotta Go, Go Now") Fairport Convention segue sendo un artista moi influínte no folk rock británico e no folk británico en xeral. Liege & Lief foi nomeado o "álbum de folk máis influínte da historia" nos Folk Awards da BBC Radio 2 en 2006, e o estilo de Pegg foi imitado por moitos no folk rock e no folk punk. Ademais, moitos antigos membros formarían ou uniríanse a outros destacables grupos do xénero, como Fotheringay, Steeleye Span, e The Albion Band, xunto con carreiras en solitario das que destacarían as de Thompson e Denny. A carreira de Sandy Denny rematou coa súa morte en 1978, aínda que no presente está considerada entre as mellores cantautoras británicas. A súa canción "Who Knows Where the Time Goes?", gravada por Fairport en Unhalfbricking, converteuse nunha canción emblemática para ela e a banda.
Domingo Villar Vázquez
Domingo Villar Vázquez, nado en Santiago de Compostela o 27 de outubro de 1843 e finado na Coruña o 4 de xaneiro de 1912, foi un médico e escritor galego.
Traxectoria
Estudou medicina na Universidade de Santiago de Compostela e traballou como médico durante once anos en Galicia e Asturias. Marchou a Arxentina en outubro de 1881. Revalidou o título na Universidade de Buenos Aires, estableceuse en Córdoba, pero tivo que trasladarse a Mendoza en 1883, onde foi director-médico do Hospital da Policía e Tribunales, da Escola Nacional de Agricultura, e inspector xeral da obra de saneamiento da provincia, director de Hixiene Pública e conselleiro de Hixiene. Combateu as epidemias que asolaban a provincia. Entre 1891 e 1895 exerció de médico dos pobres, aos que atendía gratuitamente. Regresou a Galicia coa familia en 1889 e recorreu varias capitais europeas. Retornou novamente a Argentina reanudando o seu traballo en Mendoza. En 1906 retornou a Galicia, instalándose na Coruña, onde viviu os últimos anos. Finou na Coruña o 4 de xaneiro de 1912.
Obras
Escribiu ''Remembranza da terra. Un sono, que Uxío Carré Aldao incluíu na súa Antología, e publicou algúns artigos en El Eco de Galicia'' a partir de 1894.
Vida persoal
Casou con Francisca Álvarez de Ron.
Xerasa
Jerash (جرش Ǧaraš; Γέρασα Gérasa, Xerasa) é unha cidade do norte de Xordania. A cidade é o centro administrativo da Gobernación de Xerasa, e tiña unha poboación de 50.745 en 2015. Está situada a 48 km ao norte da cidade capital Amman.
A evidencia máis antiga do asentamento en Jerash atópase nun xacemento neolítico coñecido como Tal Abu Sowan, onde se descubriron restos humanos raros datados ao redor do 7500 a.C. Jerash floreceu durante os períodos grego, helenístico, romano e bizantino ata mediados do VIII. século d.C., cando o terremoto de Galilea de 749 destruíu gran parte da mesma, mentres que os terremotos posteriores contribuíron a unha destrución adicional. Porén, no ano 1120, Zahir ad-Din Toghtekin, atabeg de Damasco ordenou a unha guarnición de corenta homes construír un forte nun lugar descoñecido das ruínas da antiga cidade, probablemente o punto máis alto das murallas da cidade nos outeiros do nordés. Foi capturado en 1121 por Balduíno II, Rei de Xerusalén, e totalmente destruído. Entón, os cruzados abandonaron inmediatamente Jerash e retiráronse. a Sakib (Seecip), a fronteira oriental do asentamento.
Xerasa quedou deserto ata que reapareceu no rexistro histórico ao comezo do dominio otomán na zona durante o inicio do século XVI. No censo de 1596, tiña unha poboación de 12 fogares musulmáns. Porén, os arqueólogos atoparon un pequeno barrio mameluco no Noroeste que indica que Xerasa foi reasentado antes da era otomá. As escavacións realizadas desde 2011 botaron luz sobre o período islámico medio xa que descubrimentos recentes descubriron unha gran concentración de estruturas e cerámica islámicas/mamelucas. A antiga cidade revelouse gradualmente a través dunha serie de escavacións que comezaron en 1925 e continúan ata hoxe.
Xerasa é hoxe o fogar dunha das cidades grecorromanas mellor conservadas, o que lle valeu o sobrenome de "Pompeia de Oriente Medio". Aproximadamente 330.000 visitantes chegaron a Jerash en 2018, o que o converte nun dos sitios máis visitados de Xordania. A cidade acolle o Festival de Jerash, un dos principais eventos culturais de Oriente Medio que atrae a decenas de miles de visitantes cada ano.
Idade neolítica
thumb|upright=1.3|O Foro Oval e Cardo Maximus na antiga Xerasa Os arqueólogos atoparon ruínas de asentamentos que datan da Idade Neolítica. Ademais, en agosto de 2015, un equipo de escavación arqueolóxica da Universidade de Xordania descubriu dous cranios humanos que se remontan ao Período neolítico (7500–5500 a.C.) nun xacemento de Xerasa, que forma evidencia sólida da poboación de Xordania nese período, especialmente coa existencia do asentamento neolítico de 'Ain Ghazal en Amman. A importancia do descubrimento reside na rareza dos cranios, xa que os arqueólogos estiman que un máximo de 12 sitios en todo o mundo conteñen restos humanos similares.
Período helenístico
Xerasa é o sitio das ruínas da cidade grecorromana de Gerasa, tamén coñecida como Antioquía no río Dourado. As antigas inscricións gregas da cidade confirman que a cidade fundouna Alexandre o Grande e o seu xeneral Pérdicas, quen supostamente estableceron alí soldados Macedonios durante a primavera do 331 a.C. cando saíu de Exipto e cruzou Siria rumbo a Mesopotamia. Porén, outras fontes, especialmente o antigo nome da cidade de "Antioquía nas Crisorras", apuntan a unha fundación do rei Seléucida Antíoco IV, mentres que outras atribúen a fundación a Ptolomeo II de Exipto.
thumb|left|Antiga Jerash co telón de fondo da cidade moderna
Período romano
thumb|upright=1.3| Rúa Columnada
Despois da conquista romana no 63 a.C., Xerasa e as terras que a rodean foron anexadas á provincia romana de Siria, e máis tarde uniuse á liga de cidades da Decápolis. O historiador Xosefo menciona a cidade como habitada principalmente por sirios, e tamén cunha pequena comunidade xudea. No ano 106 d.C., Xerasa foi absorbida pola provincia romana de Arabia, que incluía as cidades de Filadelfia (actualmente Amman), Petra e Bostra. Os romanos aseguraron a seguridade e a paz nesta zona, o que permitiu que os seus habitantes dedicasen os seus esforzos e tempo ao desenvolvemento económico e fomentaron a actividade de construción civil.
Xerasa é considerado un dos sitios máis grandes e mellor conservados de arquitectura romana do mundo fóra de Italia. E ás veces refírese enganosamente como "Pompeia de Oriente Medio" ou de Asia, referíndose ao seu tamaño, extensión de escavación e nivel de conservación.
Xerasa foi o lugar de nacemento do matemático Nicomachus de Xerasa (Νικόμαχος) (c. 60 – c. 120 d.C.).
Na segunda metade do século I d. C., a cidade de Xerasa acadou unha gran prosperidade. No ano 106 d C., o emperador Traxano construíu estradas por toda a provincia, e máis comercio chegou a Xerasa. O emperador Hadrián visitou Xerasa entre os anos 129 e 130 d.C. O arco triunfal (ou Arco de Adriano) construíuse para celebrar a súa visita.
Período bizantino
thumb|upright|Mapa da Decápoise que mostra a localización de Xerasa (Jerash)
A cidade finalmente alcanzou un tamaño de preto de 80 hectáreas dentro das súas murallas. Debaixo dos cimentos dunha igrexa bizantina que se construíu en Xerasa no ano 530 d.C. descubríuse un piso de mosaico con inscricións en grego antigo e hebreo-arameas. A presenza da escritura hebreo-aramea levou aos estudosos a pensar que o lugar fora antigamente unha sinagoga, antes de ser convertido nunha igrexa. Xerasa foi invadida polos sasánidas persas no ano 614 d.C. Poucos anos despois, o exército bizantino foi derrotado na batalla de Yarmuk polas forzas musulmás invasoras e estes territorios pasaron a formar parte do califato de Rashidun.
Primeiro período musulmán
A cidade floreceu durante o Califato Omeia. Tiña numerosas tendas e emitía moedas coa ceca chamada "Jerash" en árabe. Tamén foi un centro de fabricación de cerámica, as lámpadas de cerámica moldeada tiñan inscricións árabes que indicaban o nome do oleiro e Xerasa como lugar de fabricación. A gran mesquita e varias igrexas que se seguiron utilizando como lugares de culto, indicaron que durante o período omeia Xerasa tiña unha importante comunidade musulmá que coexistía cos cristiáns. No ano 749, un terremoto devastador destruíu gran parte de Xerasa e os seus arredores.
Período musulmán medio a tardío
Os pequenos asentamentos continuaron en Xerasa durante os períodos do Sultanato Mameluco e Otomán. Isto ocorreu particularmente no Barrio Noroeste e ao redor do Templo de Zeus, onde agora escaváronse varias estruturas domésticas do islam medio/mameluco.
En 1596, durante a era otomá, Xerasa nomeouse como Jaras, situado na nahiya de Bani Ilwan na liwa de Ajloun. Tiña unha poboación de 12 fogares musulmáns. Pagaban un tipo impositivo fixo do 25% sobre diversos produtos agrícolas, entre eles trigo, cebada, oliveiras/froiteiras, cabras e colmeas, ademais de ingresos puntuais e unha prensa de aceite de oliva/xarope de uva, un total de 6.000 akçe.
En 1838, Xerasa notificouse como unha ruína.
Clima
Xerasa ten un clima mediterráneo de verán cálido (Clasificación climática de Köppen Csa).
Época grecorromana
thumb|O [[nymphaeum de Xerasa.]] Os restos na Xerasa grecorromana inclúen: