cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fuenlabrada
Historia
A poboación continuou aumentando durante os dous séculos seguintes, a excepción do tempo da ocupación francesa. En 1894 contaba con 2.175 habitantes. Ao longo da primeira metade do século XX, a diferenza do resto de España, Fuenlabrada aumenta a súa poboación a 2.908 habitantes en 1960. En menos dunha década sufriu un dos aumentos máis espectaculares da área metropolitana de Madrid. Pasou de ter 7.369 en 1970 á cifra de 65.181 en 1980. No ano 1990 alcanzou os 141.496 habitantes, e a principios do século XXI posúe ao redor de 200.000 habitantes. Ao longo de todo este tempo pasou dunha estrutura urbanística totalmente rural a unha gran cidade.
No 2006 a ministra da Vivenda, María Antonia Trujillo, concede á localidade o Premio Nacional de Urbanismo polo seu excelente Plan de Ordenación Urbana.
Leganés
Leganés é un concello español da Comunidade de Madrid. A súa poboación é de 187 125 habitantes (INE 2012). É a quinta cidade madrileña en poboación trala capital, Móstoles, Alcalá de Henares e Fuenlabrada.
Fuenlabrada
Demografía
O termo municipal, de 39,41 km², tiña en 2018 unha poboación de 193.586 habitantes e unha densidade de poboación de 4929,58 hab./km².
Leganés
O concello leganense limita ao sur con Fuenlabrada, ao norte cos distritos madrileños de Carabanchel e Latina, ao oeste con Alcorcón e ao leste con Villaverde (distrito de Madrid) e con Xetafe.
Fuenlabrada
Demografía
É un dos municipios cunha poboación máis xove en todo o territorio español. Isto débese a un proceso de migración que tivo lugar nos anos 80, e á chegada de moitos xoves que procuraban vivenda, sendo así tamén a cidade moi castigada pola especulación inmobiliaria. En moi pouco tempo, a cidade pasou de ter 18.442 habitantes no 1975 a ter 212.395 en 2001. O seu crecemento foi espectacular, un 874,6 por cento.
En abril de 2006 Fuenlabrada entrou a formar parte das grandes cidades da Comunidade de Madrid, grazas á aprobación na asemblea da Lei de grandes cidades.
Economía
thumb|250px|right|Centro Comercial Plaza de la Estación, inaugurado en [[2004.]] A economía de Fuenlabrada pasou de ser predominantemente agrícola, a contar con numerosos polígonos industriais (Cobo Calleja, Sonsoles ou El Palomo) que fan desta cidade un motor económico da Comunidade de Madrid, xa que conta co 25% da industria da rexión.
Conta con máis de setenta centros de ensino, entre os que destaca o campus da Universidade Rei Xoán Carlos, o cal alberga desde 2000 a Facultade de Ciencias da Comunicación e a Escola Universitaria de Turismo; desde 2005 a Escola Técnica Superior de Enxeñería de Telecomunicación (ETSIT); e desde 2007 o Instituto Superior da Danza Alicia Alonso; ademais de albergar parte da aula universitaria do centro asociado da Universidade Nacional de Educación a Distancia (UNED) Madrid-Sur.
Leganés
Historia
A vila de Leganés foi fundada en 1280 co nome de Leganar, posto que se situaba sobre terreo lamacento (légamo en castelán). Isto aconteceu durante o reinado de Afonso X o Sabio. A fundación do primitivo Leganés debeuse á unión dos veciños de Polvoranca, Butarque e Overa fuxindo das malas condicións sanitarias polas augas da zona. O 15 de marzo de 1627 outorgóuselle a condición de vila. Diego Messía de Guzmán iniciou o marquesado de Leganés, que duraría ata o século XIX.
Fuenlabrada
Economía
Tamén conta cunha rede sanitaria, que dá servizo a todos os veciños da localidade, con numerosos centros de saúde. Así mesmo, a sanidade viuse reforzada coa construción do Hospital Universitario de Fuenlabrada, con capacidade para 385 camas, varias especialidades, que fai que os veciños non teñan que desprazarse ata Madrid ou Leganés. O hospital foi inaugurado en 2004 pola presidenta da comunidade autónoma, Esperanza Aguirre.
Leganés
Historia
Durante a guerra civil española mantívose leal á República, ata que foi ocupada polas tropas franquistas o 2 de novembro de 1936.
Poboación
Por barrio, do máis poboado ao menos poboado, a poboación é a seguinte:
Festas locais: San Nicasio (11 de outubro), A nosa Señora de Butarque (15 de agosto), Zarzaquemada, Leganés Norte e Carrascal (semana de festas de San Xoán), La Fortuna (última semana de xuño)
Urbanismo
Leganés posúe os seguintes barrios:
Os barrios de La Fortuna e San Nicasio posúen xunta de distrito propias. A de La Fortuna foi unha das primeiras experiencias de descentralización local na Comunidade de Madrid fóra da capital.
Ademais en Leganés estanse desenvolvendo novos barrios como a ampliación do barrio do Candil ou Vereda de los Estudiantes e a zona nova de San Nicasio, en torno á estrada de Alcorcón onde actualmente se encontra a piscina Solagua.
Economía
O concello conta cos seguintes polígonos industriais: Na actualidade proxéctanse dous novos polígonos industriais: un dedicado a ofrecer solo industrial a empresas dedicadas ás novas tecnoloxías situado xunto á M-40 (Leganés Tecnolóxico), en colaboración coa Universidade Carlos III e outro xunto á M-50 que se denominará Arroyo Culebro.
Educativos
O concello ten numerosos centros docentes, maioritariamente públicos de primaria e secundaria, así como un centro específico de educación especial (Colexio Afonso X O Sabio). Destaca amais a instalación a finais dos anos oitenta da Escola Politécnica Superior da Universidade Carlos III.
Sanitarios e sociais
É preciso mencionar tamén o seu hospital (Severo Ochoa) e o Centro de Atención a Discapacitados Físicos gravemente afectados xestionado polo IMSERSO, situado no barrio do Carrascal. Tamén hai que destacar os centros de Saúde Mental Xosé Germain e Santa Isabel.
Rede vial
Ao limitar con Madrid, Leganés benefíciase do paso de dúas das principais estradas circunvalatorias da capital.
As seguintes estradas pertencen á rede principal:
O Aeroporto de Madrid-Barajas encóntrase a 30 minutos en coche pola M-40. Tamén se pode acceder dende Leganés a través da rede de Metro e Cercanías.
Pielas, Naraío, San Sadurniño
Pielas é un lugar da parroquia de Naraío no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 32 habitantes (12 homes e 20 mulleres).
Leganés
Autobuses
O servizo público de autobuses (urbanos e interurbanos), ferrocarril e metro está integrado no Consorcio Rexional de Transportes de Madrid, sociedade pública da Comunidade de Madrid. Leganés forma parte da zona de tarificación «B1».
Metro
Leganés dispón de sete estacións de Metro de Madrid: seis pertencentes á liña 12 (Metrosur) e unha da liña 11 para o Barrio de La Fortuna.
O servizo de Metrosur foi inaugurado o 11 de abril de 2003. As seis estacións que pasan por Leganés son San Nicasio, Leganés Central (correspondencia con Cercanías Renfe), Hospital Severo Ochoa, Casa del Reloj, Julián Besteiro e El Carrascal.
A estación de San Nicasio encóntrase a catro minutos da Porta do Sur en Alcorcón, única conexión do Metrosur coa liña 10 do Metro. Na metade do traxecto deixouse espazo para unha estación (Poza da Auga) no barrio do mesmo nome, que só será inaugurada cando o barrio estea completamente habitado. A día de hoxe non está prevista a súa apertura.
O 5 de outubro de 2010 inaugurouse a Estación de La Fortuna, que conecta o barrio coa liña 11. Non enlaza con ningunha estación da liña 12.
Taxi
A cidade de Leganés conta cun servizo propio de taxis, a empresa Leganés Taxi traballa por toda a zona e polas proximidades, en poboacións como Alcorcón, Fuenlabrada, Villaverde, Xetafe e Humanes. Ten un servizo especial ao aeroporto de Madrid-Barajas.
Política
Nas eleccións municipais de 1979 o Partido Socialista Obreiro Español (PSOE) obtivo a maioría absoluta co 50,4% dos votos e 14 concelleiros, sendo elixido Ramón Espiñar Galego como alcalde. En 1983 o PSOE venceu co 70% dos votos sendo reelixido alcalde Ramón Espiñar Galego, quen abandonou o cargo para ser substituído por Fernando Abade Bécquer. Reelixido en 1987, mantivo o seu cargo ata 1991, ano no que foi elixido o tamén socialista José Luís Pérez Ráez, alcalde dende entón.
Şakir Selim
Traxectoria
Şakir Selim naceu nunha aldea da rexión de Aqşey pero pasou a súa infancia lonxe da súa terra natal ao deportar as autoridades soviéticas ao pobo tártaro de Crimea Viviu en Jomboy (Uzbekistán) e logo en Tashkent. En 1958 rematou o ensino medio e seguiu estudos en Samarcanda. Realizou o servizo militar en Siberia e en 1965 entrou na Universidade de Samarcanda para estudar filoloxía rusa, graduándose en 1971 e logo traballou como profesor de escola. Foi director do departamento de programas en tártaro de Crimea na radio rexional de Samarcanda. En 1963 publicou os seus primeiro poemas na revista Lenin Bayrağı. En 1972 apareceu o seu primeiro libro de poemas Akbardak, ao que lle seguiron Duyğularım (1979), Sevgi Alevi (1981), Uyanuv (1986), Yellerni Diñle (1990), Tüşünce (1996), Kirimnam (2006) e Kirimnam II (2008). Volveu a Crimea en 1989, traballou no xornal en tártaro de Crimea Dostlukt e desde 1997 na revista literaria, Yıldız. Foi membro da Asemblea dos Tártaros de Crimea e presidente da Unión de Escritores Tártaros de Crimea (1992-2008).
Traduciu a obra Adam Mitskevich Sonety krymskie, así como poemas de Alexander Pushkin, Taras Schevchenko, Aleksander Tvardovsky ou Mikhail Lérmontov. O Teatro Dramático dos Tártaros de Crimea representou algunhas das súas traducións como Zhenitba de Nikolai Gogol ou Macbeth de William Shakespeare.
Riamonde, Arnois, A Estrada
Riamonde é un lugar da parroquia de Arnois no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes. Tiña 21 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 10 eran homes e 11 mulleres. Iso supón un aumento da poboación respecto a 1999 cando tiña 20 habitantes (8 homes e 12 mulleres).
Concurso de Cultura Clásica Odisea
miniatura|Concurso de Cultura Clásica Odisea. O Concurso de Cultura Clásica Odisea, é un concurso que promociona a Cultura clásica dirixido aos alumnos de institutos de ensinanza secundaria. . miniatura|Tomando apuntamentos. En Galicia este concurso está organizado pola sección galega, da Sociedade Española de Estudos Clásicos (S.E.E.C.), na Comunidade valenciana polas seccións da SEEC de Valencia-Castelló e a sección de Alacant, en Aragón pola sección da SEEC de Aragón, en Cataluña pola APLEC, Associació de Profesorat de Llengües Clàssiques de Catalunya, e en Valladolid pola sección da SEEC de Valladolid. miniatura|Lendo e relendo. A temática do concurso fai referencia cada ano a un determinado aspecto do currículo de Cultura Clásica, Latín e Grego que cursan os alumnos participantes nos centros educativos.
Historia
Coa finalidade de sacar os alumnos das aulas promocionando asemade a aprendizaxe, comprensión e investigación sobre o mundo clásico, o concurso xerouse a partir dunha idea orixinal de dúas profesoras dos departamentos de Grego e Latín do IES David Buján de Cambre, Ángeles Burgos González e María F. Loira Santiago. miniatura|Traballando ou trebellando. Na primeira edición, Odisea 2006, os participantes procedían exclusivamente de centros galegos. Progresivamente fóronse incorporando institutos de ensino secundario doutras provincias: Castelló, Valencia e Alacant, en 2008; Aragón, en 2011; Cataluña, en 2012, convocatoria esta última en que Aragón non participou. miniatura|O preguntón. No ano 2013 volven participar os alumnos de Ensinanza Secundaria de Aragón e incorpóranse por vez primeira os de Valladolid.
Leganés
Política
A partir de 1995 pactou con Esquerda Unida (IU), ao perder a maioría absoluta en dúas das tres eleccións municipais celebradas dende entón (1995 e 2003).
Concurso de Cultura Clásica Odisea
Resumo das bases
As bases do concurso son as seguintes:
Leganés
Política
As eleccións municipais do 25 de maio de 2003 ofreceron os seguintes resultados:
Concurso de Cultura Clásica Odisea
Resumo das bases
Cada Instituto participante pode inscribir tantos grupos de tres alumnos como desexe. Todos os grupos deben ser dirixidos por un profesor. Un único profesor pode dirixir varios grupos.
Leganés
Política
Tamén se presentaron (sen obteren representación municipal) Os Verdes, a Plataforma Veciñal Vientos del Pueblo, unha agrupación liberal do Bº de La Fortuna e a formación independente Unión por Leganés (ULEG).
Concurso de Cultura Clásica Odisea
Resumo das bases
O concurso ten dúas fases, a autonómica e a estatal. A fase autonómica dura catro días. Nas últimas edicións adoitase elixir un tema relacionado coa Antigüidade greco-latina que serve de denominador común e fío condutor durante todo o concurso, de maneira que todas as preguntas formuladas fan referencia a el en maior ou menor medida. No ano 2011 o tema elixido foi "A muller", no 2012 "As viaxes", no 2013 "A Educación" e no ano 2014 "O teatro en Grecia e Roma".
Leganés
Política
O 22 de xuño de 2006, o actual alcalde, José Luís Pérez Ráez, anunciou que non se presentará como cabeza de lista tras 16 anos como rexedor do concello. A falta de confirmación oficial, o seu sucesor proclamarase en eleccións primarias internas da agrupación socialista. Como o propio alcalde declarou, quedáronlle algúns proxectos por cumprir como o soterramento da liña C-5 de contornas ao seu paso polo concello.
Concurso de Cultura Clásica Odisea
Resumo das bases
O primeiro día, publícanse na páxina web do concurso 3 preguntas sobre Mitoloxía; o segundo día do concurso as preguntas publicadas fan referencia á vida cotiá en Grecia e Roma; o terceiro día, as cuestións teñen como temática a Historia e institucións grecolatinas.
O cuarto día formúlanse unha serie de preguntas-pistas e mais un "preguntón", así chamado por ser de maior dificultade. A resposta do "preguntón" vén dada polas polas iniciais das respostas correctas das "preguntas-pistas”. Estas preguntas tratan sobre Literatura grecolatina.
Leganés
Deportes
O club representativo da Cidade é o Club Deportivo Leganés, que actualmente milita na 1ª División. O fútbol é tamén o deporte máis practicado do concello. Tanto que é o segundo concello de Madrid con máis equipos federados, trala capital.
Concurso de Cultura Clásica Odisea
Resumo das bases
Se nesta fase se produce un empate a puntos entre os equipos, o desempate consiste na resolución dun novo preguntón, no día, hora e lugar elixidos pola organización, e baixo a supervisión dun membro desta.
Veterinaria
300px|miniatura|Veterinario examinando un gato. A veterinaria é a ciencia que se dedica á prevención, control, erradicación e tratamento das enfermidades, traumatismos ou calquera outra agresión á saúde dos animais, ademais do control da sanidade dos alimentos para o consumo humano.
Concurso de Cultura Clásica Odisea
Resumo das bases
Na fase estatal, os gañadores da fase autonómica compiten entre si simultaneamente dende os seus centros, sempre coa supervisión dun membro da organización, procurando resolver un novo preguntón e tendo en conta que en caso de empate a puntos gañará aquel equipo que empregue menos tempo en resolvelo.
Edición 2014
===Edición 2013 ===
===Edición 2012 === Participantes no Concurso de Cultura Clásica Odisea 2012|miniatura|450px
===Edición 2011 ===
Prítane
Na democracia ateniense, a partir da revolución isonómica de Clístenes, os prítanes (οἱ πρυτάνεις hoi prytáneis), seleccionados de entre os cincocentos elixidos da Bulé, exerceron un papel político central, aínda que o seu poder era limitado. Asumían as misións de organización e de marco de funcionamento das institucións.
Veterinaria
A veterinaria tamén busca asegurar a calidade, cantidade e a seguridade dos alimentos a través do control da saúde dos animais e dos procesos que seguen para obter os seus produtos (tales como carne, ovos, leite, coiro etc), así como a súa distribución, venda e preparación.
Concurso de Cultura Clásica Odisea
Edición 2014
===Edición 2010 ===
Veterinaria
A Asociación Mundial Veterinaria proclamou no ano 2000 o último sábado de abril como o Día Mundial do Veterinario, co obxectivo de recoñecer o papel da Veterinaria en todo o mundo e a súa contribución na mellora da saúde e o benestar animal, así como na saúde pública.
Prítane
Vida cotiá
Os prítanes vivían día e noite acomodados, aloxados e alimentados pola cidade, nun edificio contiguo ao Buleuterion: o Pritaneo (τό Πρυτανεῖον to Prytanéion). Atopábanse así en disposición de entrar na sesión en calquera momento. Este edificio público estaba aberto tamén aos cidadáns que a cidade desexaba distinguir con honras, así como convidados ilustres (embaixadores por exemplo).
Atribucións
Os prítanes exercían, xunto á Bulé (o Consello) e a Ekklesía (a asemblea de cidadáns), un conxunto de papeis administrativos e relixiosos:
Veterinaria
Apsirtos
Apsirtos, considerado o Pai da Veterinaria no Occidente, naceu en Clazómenas, en 300, foi autor de 121 dos 420 artigos do tratado publicado o século VI, en Bizancio, chamado Hippiatrika. Formado en Medicamento, en Alexandría, foi o veterinario-xefe no exército de Constantino.
Prítane
Atribucións
Un dos prítanes, elixido a sorte, exercía durante un día a función de epístata (ὁ ἐπιστάτης ho epistátēs), é dicir, presidente do Consello (na práctica o xefe do Estado, vendo os arcontes o seu poder minguado) e Garda dos selos (selo da cidade, chave do tesouro, chave dos templos). Dirixía os traballos da Bulé e presidía a sesión da Ekklesía. Esta función non era puramente honorífica, posto que unha grafē parà nómōn (ἡ γραφὴ παρὰ νόμων) podía ser interposta contra o epístata (véxase Bulé).
Leganés
Deportes
Outro club representativo é o Club Balonmán Leganés, que logrou varios campionatos de España masculinos e femininos nas categorías cadete e xuvenil, e actualmente milita na categoría primeira nacional tanto en masculino como en feminino, contando con dous equipos filiais o conxunto masculino, o que indica a gran capacidade de convocatoria de xogadores. O balonmán en Leganés colleitou importantes éxitos, xa que o equipo feminino chegou a ser no seu día subcampión de liga na máxima categoría nunha ocasión, e en tres ocasións subcampión da Copa da Raíña.
Veterinaria
Sistematización do estudo
Foi durante o reinado de Afonso V de Aragón, en España, cando o estudo básico tivo inicio; no goberno de Fernando e Isabel, estableceuse o cargo de 'albeite, curador de animais.
O seu estudo sistemático, con todo, só veu coa fundación da primeira escola de Medicina Veterinaria, polo francés Claude Bougerlat, en 4 de agosto de 1761, á cal se seguiron o nacemento en Europa doutros centros, tales como as escolas de Viena (1768), Turín (1769) e Gôttingen (1771).
Modernidade
Recentemente a aplicación do Médico Veterinario ten expandindo por mor da dispoñibilidade de técnicas avanzadas de diagnóstico e de terapia para a maioría das especies animais, así como polos avances científicos noutras áreas, como a xenética, a biotecnoloxía, a fisioloxía, que proporcionan melloramentos nos sistemas de produción animal.
En 1946, a Organización Mundial da Saúde (OMS), recoñecendo a necesidade de conciliarse, definitivamente, os inseparábeis preceptos da saúde humana coa saúde dos animais, recomendou que se crease unha sección de saúde veterinaria, que foi establecida o ano de 1949. Así define a OMS, en 1951, a Saúde Pública Veterinaria: A Saúde Pública Veterinaria comprende todos os esforzos da comunidade que influencian e son influenciados pola arte e ciencia médico-veterinaria, aplicados á prevención da enfermidade, protección da vida e promoción do benestar e eficiencia do ser humano.
En 1955 foron establecidas as seguintes actividades para esta área: o control e erradicación de zoonoses; a hixiene dos alimentos; os traballos de laboratorio; os traballos en bioloxía e as actividades experimentais.
O veterinario é, segundo a Real Academia Galega, a persoa que se acha legalmente autorizada para profesar e exercer a veterinaria.
O Médico Veterinario xa non se restrinxe á área da saúde animal, o seu campo é máis amplo que o estudo, diagnóstico e tratamento das enfermidades dos animais; pasou a desempeñar un notable papel nos sectores agroindustrial e gandeiro. O veterinario recibe unha adecuada formación en materia de produción e control sanitario dos alimentos de orixe animal, froitas, verduras, hortalizas e cogomelos destinados a consumo humano (son os chamados Inspectores de Sanidade), incluída a conservación dos mesmos e toda a lexislación referente. Préstase especial atención a programas de saneamento gandeiro, control de animais salvaxes e de compañía e prevención e control de enfermidades de animais, especialmente daquelas transmisibles ao ser humano.
Leganés
Deportes
Tamén son deportes moi practicados polos mozos a natación, balonvolea, esgrima e bádminton.
Veterinaria
Modernidade
O veterinario colabora coa medicina humana na preparación de soros e vacinas, nutríndose mutuamente ambas profesións. É importante tamén a participación no control do medio ambiente a fin de garantir os equilibrios biolóxicos da natureza e defendendo a saúde do home.
Leganés
Deportes
Deportistas famosos:
Veterinaria
Modernidade
Entre as funcións que poden realizar estes profesionais pódense destacar as de observación, interpretación e diagnóstico da patoloxía dos animais, mellorar o rendemento animal e a gandería produtiva, vixiar a fabricación e posta en circulación dos produtos alimenticios de orixe animal destinados ao consumo humano, analizar o comportamento dos animais, a investigación e a docencia.
En xeral poderíase dicir que a profesión veterinaria ocúpase do coidado e estudo da produción, explotación, medicina preventiva e curativa dos animais útiles ao ser humano, das súas relacións hixiénico-sanitarias e da obtención, industrialización e tipificación dos produtos de orixe animal.
En España existían (en 2021) doce facultades de Veterinaria, unha delas en Lugo. Segundo estudos da Organización Colexial Veterinaria, en 2020 había 17.555 mulleres colexiadas (51%) fronte a 16.888 varóns, pero esa diferenza porcentual incrementábase sustancialmente no tramo de idade inferior a 35 anos, no que o número de mulleres colexiadas ascendía a 5.859 (71%) fronte a 2.393 homes; a mesma tendencia mantense nas facultades, pois o 76% do alumnado son mulleres.
Visir
thumb|Debuxo dun [[gran visir do Imperio Otomán|gran visir Otomán, polo francés Jean-Baptiste Vanmour (1707).]] Visir (do árabe, وزير wazīr) corresponde ao termo co que varios estados históricos de Oriente Medio denominaron os asesores políticos dun monarca, de forma similar ao que foron os validos ou ministros.
Concurso de Cultura Clásica Odisea
Edición 2014
===Edición 2008 ===
Visir
No mundo árabe actual e algúns países próximos da África oriental e Asia Central, utilízase o termo de «visir» para nomear os ministros dun gabinete e mesmo o primeiro ministro pode ser chamado como ra'īs al-wuzarā', "presidente dos ministros". Con todo, en devanditos casos, adóitase traducir ao galego o termo simplemente como «ministro», deixando o uso de «visir» unicamente como unha referencia histórica.
En textos actuais, referentes á historia do Antigo Exipto, denomínase visir (anacronicamente) ao máximo dirixente ou "primeiro ministro", cuxa autoridade só era superada pola do faraón, asumindo varias das súas funcións por delegación.
Gran visir
miniatura|dereita|Cadro do gran visir nunha audiencia. O gran visir ou vazir-e a'zam (وزیر اعظم) ou sadr-e a'zam (صدر اعظم) na nomenclatura usada polo Imperio Otomán, a dinastía safávida, a dinastía kayar e outras dinastías turcas, foi unha especie de primeiro ministro a quen o monarca adoitaba delegar a administración do goberno, a quen só se podería despedir polo mesmo monarca.
No caso Otomán, as dependencias de goberno do gran visir atopábanse (en Istambul) tras a Sublime Porta, próximas ás murallas do Palacio de Topkapı, onde se achaba o Divan-ı Humayun, gabinete de visires do sultán. O último visir reinou ata o primeiro de novembro de 1922 cando a ocupación de Constantinopla e a partición do Imperio Otomán viron a fin dos Otománs.
Outros
En parsi (idioma persa), denomínase «visir» ao bispo do xadrez.
Paradaseca, Quiroga
San Marcos de Paradaseca é unha parroquia do concello de Quiroga na comarca de Quiroga, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 46 habitantes (26 homes e 20 mulleres), tres máis ca en 2006. Ten unha única entidade de poboación.
James Naismith
250px|miniatura|James Naismith ca. 1900.
James Naismith, nado en Almonte, o 6 de novembro de 1861, e finado en Lawrence o 28 de novembro de 1939 foi un adestrador e innovador canadense.
Traxectoria
Inventou o deporte do baloncesto en 1891 e tamén se lle recoñece como o introdutor do primeiro casco de fútbol americano. Escribiu as regras orixinais do baloncesto, fundou o programa de baloncesto da Universidade de Kansas e viu o seu deporte adoptado como unha disciplina de demostración nos Xogos Olímpicos de 1904 e como un deporte oficial nos Xogos Olímpicos de 1936. As contribucións de Naismith no baloncesto valéronlle varias honras póstumas, tales como pertencer ó Salón da Fama do baloncesto canadense, ó Salón da Fama olímpico canadense, ó Salón da Fama de deportes canadenses, ó Salón da Fama de lendas do deporte de Ontario, ó Salón da Fama de deportes de Otava, ó Salón da Fama do deporte da Universidade McGill, ó Salón da Fama dos deportes de Kansas State e ó Salón da Fama da FIBA. O Naismith Memorial Basketball Hall of Fame leva o seu nome.
Veterinaria
Modernidade
En 2005 creouse a Academia de Ciencias Veterinarias de Galicia.
A orixe palabra que designa ás persoas que exercen esta área da saúde é latina culta. O Veterinarius, segundo o escritor Catón, era o coñecedor e practicante da arte de curar as veterinae ou veterina, é dicir, as bestas de carga. O nome destes animais parece proceder de vetus (vello), porque se trataría de animais envellecidos, e polo tanto non aptos para xa para as carreiras nin para os carros de guerra e só útiles para o transporte. Outras fontes afirman que veterina puido nacer do verbo veho, vehere, de onde se derivaría vehículo, que significa precisamente transportar.
O albeite (palabra de orixe árabe) é a persoa que cura animais sen te-lo título de veterinario.
A literatura tradicional recolleu refráns e contos referidos ós albéitares:
A veterinaria como profesión
miniatura|250px
Poden establecerse catro grandes áreas de traballo para estes profesionais:
Veterinaria e saúde pública
Coa comprensión pola ciencia da orixe e propagación de diversas enfermidades, tendo como vectores animais domésticos ou silvestres, así como para asegurar a propia integridade física dos animais, o Médico Veterinario pasou a ser importante coadxuvante nas políticas de saúde pública dos países. A propagación de enfermidades epidémicas, humanas ou animais, atopa na instalación de barreiras veterinarias que evitan a súa propagación un medio eficaz de control.
Aliado a iso, un dos campos da Veterinaria que está en grande ascenso é o da Defensa Sanitaria Animal, cuxos obxectivos son xustamente previr a ocorrencia de enfermidades exóticas, que poden ter graves impactos na saúde pública ou económicos nos animais, e controlar ou erradicar enfermidades endémicas.
Algunhas destas enfermidades que poden ser citadas son, entre outras, a brucelose, tuberculose, cisticercose, toxoplasmose, salmonelose, colibacilose, clostridioses, leptospirose, campilobacteriose, listeriose, rabia, scrapie, encefalopatía esponxiforme bovina e a influenza aviaria (gripe aviaria) (todas elas potenciais zoonoses) enfermidades dos animais susceptibles de transmisión ao ser humano, ademais da febre aftosa, pestes porcinas clásica e africana, anemia infecciosa equina, enfermidade de Newcastle, enfermidade de Aujezski, que son enfermidades de alto impacto económico e poder restritivo de mercado.
Actualmente, son recoñecidas máis de cen zoonoses e incontábeis outras enfermidades infecto-contaxiosas dos animais que traen serias consecuencias económicas. Para combatelas, o Veterinario exerce unha vixilancia epidemiolóxica activa, actuando directamente no campo e controlando o tráfico de animais, realizando a inspección dos produtos de orixe animal (como derivados da carne, do leite, dos ovos, peixe e mel) e buscando sinais de enfermidades que poidan ser transmitidas ao ser humano ou que poidan indicar o estado sanitario dos rabaños.
Veterinaria e zootecnia
miniatura|250px|dereita|[[Guacamaio azul e amarelo en tratamento nunha cámara de quecemento.]] Na área de produción animal ou Zootecnia, o Veterinario traballa na formulación de dietas de animais, entre os cales o gando bovino, ovino, caprino, porcino e aves cuxa importancia destaca na produción de alimentos para o ser humano. Neste campo, o Médico Veterinario especialízase en sectores do coñecemento como nutrición, xenética e mellora animal, estatística e técnicas de manexo xeral, contribuíndo fortemente no desenvolvemento agrícola.
Vewterinaria clínica
Animais de compañía, particularmente cans e gatos, frecuentemente reciben coidado médico avanzado (próteses de cadril, cirurxías de catarata, marcapasos cardíacos e outros moitos procedementos avanzados que se supón son aplicados soamente en medicina humana). Todo depende da dispoñibilidade da tecnoloxía e tamén do dominio do procedemento por parte do veterinario, unha vez que hoxe en día a Veterinaria xa está subdividida en diversas especialidades, como a medicina humana (oftalmoloxía, ortopedia, oncoloxía, endocrinoloxía, dermatoloxía, acupuntura etc.).
Na área de animais de produción, como gado bovino, ovino e caprino, que non teñen valor emocional moi grande, os tratamentos e as operacións caras non son moi usadas, sendo destinados en xeral só aos animais de gran valor económico (como os reprodutores, campións etc.).
Os científicos que traballan na área de Veterinaria son moi importantes en investigación farmacolóxica, química e biolóxica.
O Barreiro, Ardaña, Carballo
O Barreiro é unha aldea da parroquia de Ardaña no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Tiña 37 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE dos cales eran 12 homes e 25 mulleres.
A Veiga do Seixo, Castrelo de Cima, Riós
A Veiga do Seixo é un lugar da parroquia de Castrelo de Cima, no concello de Riós. Nela celebrábase antigamente un Entroido tradicional, cunha máscara chamada vellarrón. Limita directamente con Portugal a través dunha ponte que atravesa o río Mente, onde existe unha zona recreativa de baño. O lugar foi utilizado tradicionalmente para o comercio ilegal e o contrabando.
Xeografía física
dereita|miniatura|Vista da aldea.
A parroquia e o conxunto do concello do Riós posúe un marcado clima mediterráneo de montaña e nel se encontran algunhas especies de flora: aciñeira (Quercus ilex ssp. rotundifolia), terebinto (Pistacia terebinthus), arce de Montpelier (Acer monspessulanum) e fauna: abelleiro (Merops apiaster), andoriña daurica (Hirundo daurica), gaio azul (Coracias garrulus), osga común (Tarentola mauritanica), especialmente raras en Galicia.
O río Mente ó seu paso pola Veiga do Seixo actúa como fronteira natural entre España e Portugal.
Folclore
dereita|miniatura|Capela de Santa Ana.
As festas parroquiais celébranse en torno ós días 26 e 27 de xullo en honor de Santa Ana, patroa da parroquia.
Na aldea existía un entroido tradicional con máscaras e traxes típicos, os vellarróns, aínda que desapareceron hai décadas. Estes traxes de entroido levan unha carauta de cartón duro, onde resalta un afiado nariz con bigote e barba feitos de la de ovella de cor moura, espesas cellas, unha branca dentadura e unhas grandes orellas de papel. O traxe consta dunha camisa de algodón con lazos de once cores e uns calzóns con frecos coloreados. Os complementos son pano branco, faixa, botas, pololos e un pau. Este traxe tamén se utilizaba na veciña aldea de Castrelo de Cima, se ben en Castrelo se utilizaban tiras de tela e na Veiga tiras de papel.
Valor facial
miniatura|dereita|[[Hiperinflación, onde o valor nominal sempre é menor que o efectivo]] O valor facial dos selos, as moedas e os billetes é o valor que reciben estes, asignado pola entidade de emisión correspondente. Contrasta co valor nominal, que se refire xeralmente ao valor verdadeiro da moeda, do selo ou da acción (como coas moedas de curso legal).
No caso dos certificados comúns, o valor nominal é o valor nominal da acción. No caso da acción ordinaria, o valor nominal é en gran parte simbólico. No caso da acción preferida, os dividendos pódense expresar como porcentaxe do valor nominal.
As Barrocas, Valadares, Vigo
As Barrocas é un lugar ou barrio da parroquia de Valadares no concello de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 728 habitantes (350 homes e 378 mulleres).
A súa vexetación é principalmente de eucaliptos e frondosas, debido a gran concentración desta especie no Monte do Alba.
Cultura
Como en todo Valadares as actividades culturais do barrio adoitan ser organizadas polo Centro Veciñal e Cultural de Valladares.
Soaserra, Cabanas
Santa Olaia de Soaserra é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Cabanas. Segundo o IGE en 2013 tiña 170 habitantes (91 mulleres e 79 homes), distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 214 habitantes.
Patrimonio
Igrexa de Santa Olaia de Soaserra, de estilo barroco de tipoloxía rural. Planta rectangular cunha soa nave. Destacan os retablos de características barrocas.
Linguas khmuicas
As linguas khmuicas forman unha rama de linguas austroasiáticas.
Friame
240px|miniaturadeimaxe|dereita|thumb|Mostrador dunha tenda de friames. O friame é un grupo de alimentos de orixe cárnica e xa procesados. Entre os alimentos englobados baixo o termo de friame están os embutidos, xamón, salchichas, pasteis de carne, etcétera. Por regra xeral córtanse en rebadas e cómense en forma de emparedados ou bocadillos e tamén se serven nunha táboa de embutidos (acompañada xeralmente con ovo cocido) coma entremés.
Conservación e hixiene
Os embutidos e friames deben conservarse sempre en ambientes frescos (sobre todo nos meses calorosos de verán), o ideal para a conservación dos friames é que estes se consuman xusto no intre do seu cortado, debido a que un friame cortado posúe máis superficie, aféctana máis as bacterias e os organismos e oxídase con máis facilidade, por esta razón é aconsellábel mercar o friame cortado que se vaia a consumir no día, ou como máximo noutro día.
Manolo García
Manuel García García-Pérez (coñecido artisticamente como Manolo García), nado en Barcelona o 19 de agosto de 1955, é un cantante, músico, compositor, empresario, pintor e fotógrafo. Os seus primeiros discos foron con grupos como Los Rápidos e Los Burros, e o éxito comercial chegoulle xunto a Quimi Portet con El último de la fila. Actualmente continúa a súa carreira en solitario. Caracterízase por un son pop rock mesturado con ritmos árabes, aflamencados e melódicos. As letras das súas cancións e a posta en escena xuntan vivencias, lírica e surrealismo.
Manolo García leva toda a súa carreira mantendo a súa vida persoal afastada da fama. Non se sabe o seu estado civil e case non hai datos da súa infancia, familia e actividades fóra do mundo da música máis que o achegado por el en entrevistas e actos públicos. Nos últimos anos achegou nas súas actuacións a súa irmá Carmen García (compoñente do grupo Carmen).
Piñeiro, Naraío, San Sadurniño
Piñeiro é un lugar da parroquia de Naraío no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 47 habitantes (26 homes e 21 mulleres).
Manolo García
Infancia e inicios
Con once anos pasou a experimentar con materiais como a madeira e a cola. Con anacos de chapas de madeira das industrias do barrio fai as súas primeiras creacións abstractas. Aos catorce anos continuaba entregado á elaboración de obras abstractas e experimentando con novas colas e materiais que conseguía nunha carpintaría do barrio.
No xornal La Vanguardia, de Barcelona, leu un anuncio no que buscaban un pintor de cadros ao óleo. García entrou a traballar no obradorio da Verneda, no que pintaban cadros con escenas de caza para decorar salóns. Chegou a ser un especialista en pintar ceos e lagoas; outros compañeiros seus do obradorio pintaban árbores e vexetación, e un terceiro pintaba rochas e casas, outro estaba especializado en pintar cazadores, cans e cervos. O último paso do proceso rematábao o mestre do obradoiro cos toques finais e engadindo a sinatura. O traballo déuselle ben e decidiu continuar coa súa faceta de autodidacta mercando un curso de Dibujar es fácil (el mesmo ten declarado nalgunha entrevista que aprendera a pintar cun curso por correspondencia).
Con dezasete anos entrou de mozo nunha axencia de publicidade. Pronto pasou ao estudio gráfico onde comezou a aprendizaxe como deseñador gráfico. Neses anos estudou na Escola d'Arts Aplicades i Oficis Artístics de Barcelona.
Aos vinte e un anos, e xa introducido no mundo da música, traballou como deseñador de portadas para pequenas discográficas nas que se realizaban copias (covers) e versións dos discos de éxito. En seis anos chegou a facer máis de 400 portadas.
Despois desta experiencia, decidiu establecerse pola súa conta como deseñador de xoguetes e material escolar, traballo que deixou para se dedicar á música como profesión.
A música como profesión
O seu primeiro concerto foi con trece anos, tocando tres cancións na sala do barrio de Verdun. Tocaron "All right now", de Free, "Who will stop the rain", de Creedence, e un tema propio. Os inicios artísticos de Manolo García como músico profesional están nas orquestras de baile das festas que percorren as vilas; estas foron a escola na que deu os seus primeiros pasos como músico. A primeira destas orquestras nas que estivo chamábase Materia Gris. Durante ano e medio traballou para montar un grupo, ata que coñeceu a Esteban Martín (do que sería Gabinete Caligari). Con el empezou a compoñer cancións. De aí xurdiron Los Rápidos, un quinteto con José Luis Pérez, Lluis Visiers e Antonio Fidel. Gravaron unha maqueta que enviaron á discográfica. O nome vén de que en só dous meses tiñan un contrato con EMI-Odeón. En novembro de 1980 xa estaban a gravar un disco.
A pesar de ter o apoio da discográfica e de dar case 300 concertos, o grupo non tivo éxito comercial.
Quimi Portet
En Els Hostalets de Balenyà, en 1982, coincidiron Manolo García (con Los Rápidos) e Quimi Portet (con Kul de Mandril). Os compoñentes de Los Rápidos separáronse e continuaron durante un tempo Manolo e Quimi tocando as súas cancións en locais. Co tempo pasaron a trocar o nome do grupo por Los Burros. Nesa etapa crearon unha discográfica, chamada Discos Kriminales, coa que autoeditaron material seu e doutros grupos.
El Último de la Fila
Despois dos fracasos comerciais dos discos anteriores, Manolo García e Quimi Portet decidiron crear un grupo novo, El Último de la Fila, apoiados por unha pequena discográfica chamada PDI. Nunha entrevista, Manolo García explicaba a orixe do nome; segundo el, tódolos grupos eran star, number one, os primeiros... e eles elixiron algo diferente: ser os últimos.
O primeiro éxito do grupo chegou cando El Último de la Fila gañou o concurso de maquetas da revista Rock Spezial con "A cualquiera puede sucederle" e "Cuando la pobreza entra por la puerta, el amor salta por la ventana". O premio era gravar un disco coa multinacional Virgin. Rexeitaron o premio e preferiron gravar coa pequena discográfica PDI.
En 1985 saíron ao mercado con tres singles e o LP titulado Cuando la pobreza entra por la puerta, el amor salta por la ventana, faceta surrealista que sería explotada con moito éxito en futuros traballos. Trinta mil copias vendidas deron a coñecer cancións como a mítica "Querida Milagros" ou "Dulces sueños". O estilo aflamencado da voz de Manolo e a guitarra española de Quimi daban un ton fresco e novidoso ás cancións, que conectaban sen dificultade coas evidentes raíces pop dos dous músicos. Co disco conseguiron o premio ao grupo revelación de 1985 outorgado polo programa Diario Pop de Radio 3. Esta sería unha constante do éxito do grupo e de Manolo García: a calidade musical recoñecida por premios, pola crítica e polo público. Unha acertada elección foi o discográfica, o paso á mutinacional EMI e a creación dun selo propio, Perro Records, co que seguen a editar Manolo García e Quimi Portet as súas cancións. Outra clave do éxito foi o apoio a causas humanitarias, benéficas e de protección da natureza. A participación en concertos multitudinarios achegou as súas cancións ao grande público. O seu bo directo fixo o resto. En 1993, Astronomía Razonable chegou a vender un millón de copias. O grupo xa tiña probado a cantar en italiano e inglés, e ata a dar pequenos concertos por toda Europa. Foi entón cando decidiron a disolución do grupo, que fixeron pública o 13 de xaneiro de 1998.
Houbo varios intentos posteriores para volver xuntar o grupo. O último foi organizado por Radio 3 para dar un concerto en Santiago de Compostela, na praza do Obradoiro, pero non chegou a concretarse.
Carreira en solitario
miniatura|Manolo García na [[A Coruña|Coruña en 2016.]] O 4 de maio de 1998 Manolo García sacou ao mercado Arena en los Bolsillos, que chegou a vender máis dun millón de discos. Con este álbum conseguiu os premios Amigo a mellor solista masculino español e ao mellor álbum español, e tres premios da música como mellor artista pop, mellor álbum e mellor produción artística, ademais do premio ondas ao mellor artista en directo.
A finais de novembro de 2002, un dos participantes do programa de televisión Operación Triunfo versionou a canción "Pájaros de Barro" (unha das máis coñecidas de Manolo García). O programa pagou os dereitos de autor pero non pediu permiso. Baixo o nome de Operación Triunfo y el derecho a la disidencia, Manolo García fixo unha crítica ao sistema de promoción comercial do programa e do sector musical, rexeitando o formato que se estaba a empregar pero puntualizando que respectaba o esforzo dos que nel participaban. A súa canción foi retirada e non foi incluía nos recompilatorios que publicou Operación Triunfo.
Século XXI
Tempo entre 2001 e 2100 da era cristiá. É o século actual.
Acontecementos destacados
miniatura|325px|Limpando o [[chapapote do Prestige.]]
Música
miniatura|175px|dereita|Obama.
Relixión
miniatura|175px|dereita|Nadal.
Crema de leite
thumb|Nata sobre un prato de froita
A nata ou crema de leite, é unha substancia graxa de consistencia espesa e tonalidade abrancazada ou amarelada, que se atopa de xeito emulsionado no leite.
Está constituída principalmente por glóbulos de materia graxa que se achan na tona do leite cru; por iso disque é unha emulsión de graxa en auga. Esta tona pódese apreciar deixando certa cantidade de leite, sen homoxeneizar nin descremar, nun cunco: pódese ollar como unha primeira camada colle forma na superficie. Esta tona de graxa sepárase mediante un proceso de centrifugación e envásase por separado para o seu uso en gastronomía.
Cómpre non confundirmos esta "nata fresca" coa tona que se forma cando se ferve o leite, e que se produce pola aglomeración da albumina do leite desnaturalizado pola calor. A tona que se forma na superficie do leite fervido, malia ter un aspecto semellar á "nata fresca" transformouse quimicamente por efecto da calor e ten un sabor e unha textura lixeiramente diferente.
Diferentes tipos de nata
thumb|[[Brazo de xitano de nata (nata batida)]] Segundo a súa elaboración e de acordo coa proporción de graxa que contén, distínguense diversas clases de nata:
O Pousadoiro, Naraío, San Sadurniño
O Pousadoiro é un lugar da parroquia de Naraío no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 4 habitantes (3 homes e 1 muller).
Pontella
Unha pontella é unha ponte pequena de construción simple, pasarela. En bioloxía, Pontella é un xénero de copépodos mariños da familia Pontellidae.
Amais, o topónimo Pontella pode referirse a:
Palacio da Aljafería
miniatura|300px|Vista frontal do Palacio da Aljafería. O Palacio da Aljafería está situado na cidade de Zaragoza e foi declarado monumento nacional de interese histórico-artístico o 4 de xuño de 1931. Aínda así o seu estado de conservación era deplorable ata que no 1947 o arquitecto Francisco Iñiguez Almech, liderou os traballos de rehabilitación que posteriormente foi continuada polos arquitectos Ángel Pero Padre Muniesa, Luis Franco Lahoz e Mariano Pemán Gavín. O resultado destas rehabilitacións xunto con diversas escavacións arqueolóxicas deu lugar á aparencia que hoxe en día presenta o edificio. Ademais hai que engadir as instalación das Cortes de Aragón comezadas no 1985 e dirixidas polos arquitectos Franco e Pemán. Esta ampliación levouse a cabo tendo en conta as tendencias estéticas predominantes na arquitectura moderna, diferenciándose, deste xeito do resto das partes do palacio.
Quirogaleidos
A dos quirogaleidos (Cheirogaleidae) é unha familia de mamíferos da orde dos primates, e suborde dos estrepsirrinos, a única da superfamilia dos quirogaleoideos.
Palacio da Aljafería
O ano 2001, a UNESCO declarou patrimonio da humanidade a arte mudéxar de Aragón, sendo o Palacio da Aljafería, un dos monumentos máis representativos e emblemáticos deste estilo.
O palacio islámico
dereita|miniatura|Primeira planta. Se aprecian os arcos de ferradura do século IX o X. Conserva parte do seu antigo recinto amurallado, de base cuadrangular, reforzado por grandes torres semicirculares,  as cales hai que engadir a Torre do Trobador, cunha zona inferior, do século IX. Sendo esta o resto arquitectónico máis antigo do conxunto.
Este recinto contén na súa parte central construción residenciais que seguen o modelo típico dun palacio islámico de influencia omeia, tal e como se tiñan desenvolvido os palacios musulmáns do deserto, que se remontaban ó século VIII.
Polo tanto temos por unha banda o espírito defensivo das murallas e polo outro o palacio taifal considerado de gran beleza polos seus ornamentos e a súa estrutura. Este está formado por un gran patio rectangular a ceo aberto e cunha alberca no seu lado sur. Tamén contan con dous pórticos laterais, con arcadas mixtilíneas e polilobuladas que actúan como se foran pantallas visuais. Adicionalmente temos as estancias tripartitas que nas súas orixes estaban destinadas para uso cerimonial e privado.
Todos estes logros artísticos correspóndense coas obras realizadas na segunda metade do século XI baixo o mando do rei Abu-Ya far Ah-mad ibn Hud al-Muqtadir. Este palacio supón unha das obras cumio da arte musulmá na península Ibérica que foron tomadas coma modelo posteriormente no Reais Alcázares de Sevilla ou na Alhambra de Granada.
O palacio cristián medieval
Trala reconquista de Zaragoza por Afonso I no ano 1118, o palacio converteuse na residencia dos monarcas aragoneses, que impulsaron diversas obras de ampliación e acondicionamento.