cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San Gimignano
Historia
En 1199, a cidade independizouse dos bispos de Volterra e estableceu un podestà, que empezou a enriquecer a comuna con igrexas e edificios públicos. Porén, a paz da cidade viuse perturbada durante os dous séculos seguintes polo conflito entre güelfos e xibelinos, e as rivalidades familiares dentro de San Gimignano. Isto deu lugar a que as familias rivais construísen casas torre de alturas cada vez máis grandes. Cara a finais do período medieval, había 72 casas torre, de ata 70 metros de altura. A rivalidade finalmente limitouse cando o consello local ordenou que ningunha torre fose máis alta que a adxacente ao Palazzo Comunale.
Aínda que o patrón oficial é San Gimignano, a cidade tamén honra a Serafina de San Gimignano Fina, coñecida tamén como Seraphina e Serafina, que naceu en San Ximignano en 1238 e cuxo día da festa é o 12 de marzo. A Capela de Santa Fina da Colexiata alberga o seu santuario e os frescos de Ghirlandaio. A casa que dise que era o seu fogar aínda permanece na cidade.
O 8 de maio de 1300, San Gimignano acolleu a Dante Alighieri no seu papel de embaixador da Liga Güelfa na Toscana.
A cidade floreceu ata 1348, cando foi golpeada pola Peste Negra que afectou a toda Europa, e preto da metade da poboación morreu. A cidade someteuse ao goberno de Florencia. Inicialmente, construíronse algúns palacios góticos ao estilo florentino, e moitas das torres foron reducidas á altura das casas. Houbo pouco desenvolvemento posterior, e San Gimignano mantivo conservado o seu estado medieval ata o século XIX, cando comeza a recoñecerse a súa condición de recurso turístico e artístico.
Praza da Cisterna
Esta praza, á que se accede dende a Via San Giovanni, é a praza principal da cidade. Ten forma triangular e está rodeada de casas medievais de diferentes datas, entre elas algúns bos exemplos de palacios románicos e góticos. No centro da praza atópase un pozo que era a principal fonte de auga para os veciños da cidade. A estrutura data de 1346. Aínda que gran parte dela foi renovada a finais do século XX, partes do pavimento datan do século XIII.
Praza Duomo
Esta praza está ao norte da Piazza della Cisterna e está conectada por un pasadizo adxacente a unha loggia aberta. Ao oeste, na parte superior da praza, érguese a Igrexa, á que se accede por unha ampla escalinata. O nome da praza parecería dar a entender que esta igrexa foi noutro tempo unha catedral, pero aínda que quizais estaba previsto, non foi así. Outros edificios importantes da praza inclúen o Palazzo Comunale e o Palazzo Podesta, a casa do alcalde. O Palazzo Podesta distínguese pola súa enorme loggia arqueada.
Torres
thumb|right|250px|Torres en San Gimignano thumb|right|250px|Torre Grossa thumb|250px|Torre Rognosa Mentres noutras cidades, como Florencia, a maioría ou todas as súas torres foron derrubadas por guerras, catástrofes ou a renovación urbana, San Gimignano conseguiu conservar catorce torres de diferentes alturas, polo que é coñecida internacionalmente.
Igrexas
Hai moitas igrexas na cidade: as dúas principais son a Collegiata, antigamente catedral, e Sant'Agostino, que alberga moitas obras de arte dos primeiros artistas do Renacemento italiano.
Riós
Riós (á espera da oficialización da forma O Riós ) é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca de Verín. Segundo o IGE en 2014 tiña 1 684 habitantes. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é.
San Gimignano
Igrexas
A Pieve di Santa Maria en Cèllole, unha aldea do municipio, é unha igrexa rural románica cun baptisterio.
Edificios cívicos
O Palacio Comunal, antiga sede do podestà, alberga actualmente a galería da cidade, con obras de Pinturicchio, Benozzo Gozzoli, Filippino Lippi, Domenico di Michelino, Pier Francesco Fiorentino e outros. Desde o Salón de Dante do palacio pódese acceder a un fresco da Maesta de Lippo Memmi, así como á Torre del Podestà ou a Torre Grossa, 1311, que ten unha altura de 54 m.
Riós
Xeografía
O termo municipal ten 114,4 km², e está situado nun espazo de transición entre as terras altas situadas ao oeste e as do val do río Támega. Entre estas alturas, sobresaen polo sur os cumios da Serra de Penas Libres (Vilardevós) e polo norte os da Serra Seca (A Gudiña). O terreo é ondulado. Mestúranse unha sucesión de vales fluviais e lombeiros, cunha altitude media duns 600–800 m. Lousas e pelitas, con algunha banda de cuarcítica, son os materiais que compoñen o substrato litolóxico. Nos seus lindeiros destacan as maiores alturas que están localizadas na Urdiñeira (1 148 m) cara ao norte, Castelo da Pena (941 m) e Alto das Ferrerías (924 m) no suroeste. Marxeando con Vilardevós, completan o territorio varias aliñacións de lombas de oeste a leste con alturas que non pasan dos mil metros: As Touzas (943 m), Porto dos Bois (868 m), Xermil (930 m) e As Canelas (731 m).
miniatura|250px|esquerda|Río Mente. En Riós son innumerables os ríos. Polo seu volume de auga destacan o río Mente, o Arzoá e o Marcelín. Os tres forman parte da conca fluvial do río Douro, despois de traspasar a raia con Portugal. Un contexto singular, orográfico e hidrográfico, outrora ben definido por Ramón Otero Pedrayo: "O río Mente sinala unhas mainas encostas e un comén de chaira de soutos e bos labramios que a estrada xeral cruza polas Vendas da Barreira, no imperio de formas descidas da Pena Cofre e aínda valentes na indefrenza e vaguedá da montaña que se fai serra. O lombos de Santa Baia e Progos determinan ao Riós pola banda de Verín. Fumaces, xa na encosta desde Verín, enxerga os releves de Riós que polo rumbo das augas devalan n'a terra portuguesa de Vilariño, e teñen relación cas terras de Vilardevós e a serra de Penas Libres, ista xa unha “leboreirida” ben crara. Os pobos principais de Riós –Castrelo da Cima, Castrelo de Baixo, Flor do Rei Novo, acaroado da parroquia centrosa do val, Maialde, Berrande, Soutochán– envólvense en soutelos e algunhas viñas e disfroitan de larganza pastoral. Son illós ou costelaciós xeórxicas no mundo do pastor…"
O seu clima é oceánico de montaña, aínda que con algún matiz mediterráneo. As temperaturas medias que se rexistran aquí sitúanse ao redor dos 10 °C. Os invernos adoitan a ser fríos, con mínimas por baixo de cero en moitas ocasións, e os veráns quentes, con temperaturas máximas superiores aos 35 °C. Na estación invernal son frecuentes as xeadas e as precipitacións roldan os 1 200 mm, con nevaradas nas zonas de maior altura. Na zona de Riós e das Vendas da Barreira son habituais os bancos de brétema. Xunto coa neve, estas brétemas adoitan causar cortes no tránsito pola autovía A-52 que atravesa o concello.
Entre a súa flora destaca o castiñeiro. É doado atopar exemplares centenarios. A toponimia constata a presenza desta árbore en lugares como A Pena do Souto, O Souto na Chaira, O Souto en Marcelín; ou paraxes como O Souto Tameirón en Riós, Os Soutos da Arzá con castiñeiros centenarios, O Souto Grande onde se facía antigamente a festa de Riós, O Souto en Castrelo de Cima, O Souto Barato en Pena do Souto, O Souto no Navallo, O Souto e O Souto de Miñambres en Progo, O Souto do Concello en Vilariño das Touzas, O Souto das Chairas en Florderrei, o Souto do Civil en Romariz. No escudo heráldico municipal loce un frondoso castiñeiro.
As touzas e devesas de carballos proliferan e tamén medran aquí outras especies de matogueira como a uz, a xesta, o piorno, a carqueixa e outras variedades propias de ribeira.
Hai variedades de fauna que teñen aquí un hábitat propicio para o seu desenvolvemento. Mamíferos, aves, réptiles e outros animais de menor tamaño teñen quedado, como exemplo da súa presenza aquí, estereotipados na toponimia local; así, entre outros, hai A Aguieira, O Val de Quiebros, O Pozo do Lobo, A Cigoña, A Pala de Osa ou Val de Corzas en Castrelo de Abaixo; A Fraga da Raposa, O Val da Culebra, As Raposeiras, O Foxo (trampa para cazar lobos), O Val da Abelleira ou O Raposo en Castrelo de Cima; Os Miotos en San Pedro de Trasverea, O Palomar e A Fraga Bicheira en San Paio; o Val da Culebra e As Raposeiras en Covelas; A Lavandeira en Mourisco; Val de Porquerías e O Niño do Gaio na Trepa; Penacorveira e A Azureira no Navallo; O Foxo Vello en Pedroso; O Val das Lebres en Progo, Os Campos da Zorra en Vilariño das Touzas, Os Ichós e A Viña da Bicha en Marcelín, As Corvaceiras en Riós, A Abelleira e O Palomar nas Vendas da Barreira, o Val do Cuco e Os Bubales na Chaira…
Existe un couto de caza que tamén se estende ao monte de Sanguñedo e á Veiga de Nostre. Nel hai presenza de pezas de caza maior e menor: corzo, xabaril, coello, lebre, perdiz... O número de socios rolda os douscentos. A Asociación de Pescadores Río Mente reúne os afeccionados á pesca no concello.
Á parte das especies propias da zona meridional de Galicia no concello existen varias especies de flora (aciñeira -Quercus ilex ssp. rotundifolia-, terebinto -Pistacia terebinthus- e pradairo de Montpellier -Acer monspessulanum-) e fauna (abelleiro -Merops apiaster-, andoriña dáurica -Hirundo daurica-, gaio azul -Coracias garrulus- e osga -Tarentola mauritanica-) particularmente escasas.
Non obstante, o máis interesante da zona é o seu inmenso bosque de frondosas, carballos, castiñeiros e piñeiros que ocupa a meirande parte da superficie do concello, así como os seus vales e paisaxes naturais que na zona lindante de Portugal teñen a categoría de parque natural.
Distancias
Distancia á cidade de Ourense:
Organización territorial
Malia ser lugar de paso obrigado dende tempos históricos, o interior do Concello está mal comunicado a través de pistas, unhas veces asfaltadas, outras simplemente abertas no monte. Dise que preto da aldea de Trasestrada pasaba unha calzada romana. Seguramente o facía pola próxima aldea de As Vendas da Barreira, lugar polo que transcorren actualmente a N-525 e a autovía A-52, vías de entrada á Galicia sur. O nome de As Vendas alude probablemente á parada de postas que existiría cando polo lugar pasaba o camiño real.
Económica e administrativamente, Riós sempre dependeu do Concello de Verín (dista apenas uns 20 quilómetros) e, en menor medida, de A Gudiña (tamén a uns 20 quilómetros), onde para o tren (non o fai en Verín). Xa dende a Idade Media, Riós formaba parte da xurisdición de Souto Bermudo no señorío de Monterrei (Verín).
Malia limitar con Portugal, apenas existe constancia de intercambio cos territorios portugueses próximos, seguramente debido a que a fronteira, nestes lugares, é bastante abrupta e chea de cavorcos. Deberon existir tales intercambios e mesmo trasegos de poboación, mais o único que pervive na memoria dos paisanos é o abondoso contrabando que se facía polos carrouchos raianos de a cabalo de burros e asnos. Tradicionalmente consistía, segundo os relatos orais, en alixos de café, azucre, teas, gando (vacún, ovino e cabalar) etc. Logo da guerra civil, ampliouse a materias tan escasas daquela como o pan, a fariña, o cemento ou o plástico en obleas.
Demografía
Aínda que o seu territorio é bastante extenso (uns 112 km²), conta cunha poboación moi baixa: apenas 1 684 persoas segundo o censo do ano 2014 (2 132 en 2002). Porén, esta poboación está moi avellentada por mor dunha intensa emigración cara a Alemaña, Francia, Suíza, o Brasil e a Arxentina e cara a Madrid, Bilbao, Barcelona e Vigo en España. A densidade da poboación é moi baixa (de feito, linda cos territorios máis despoboados de Galicia) e o número de habitantes está en retroceso. A poboación atópase espallada ao longo do seu vasto territorio en pequenas aldeas e lugares, que oscilan entre os trinta e os cinco veciños. Só a aldea de Riós é un pouco máis grande.
Xeografía humana
miniatura|250px|esquerda|Vista da aldea da [[A Veiga do Seixo, Castrelo de Cima, Riós|Veiga do Seixo.]]
Son trinta e cinco os núcleos habitados repartidos nas oito parroquias que ten o concello de Riós, entre aldeas, casaríos ou pequenos barrios vinculados a lugares de máis relevancia. A maioría son aldeas de estrutura compacta, dominando terras de cultivo e pradarías, de rúas estreitas e con construcións tradicionais, con adegas e cortes para os animais na parte baixa e as estancias da vivenda no andar superior. Pola contra, non faltan tamén os núcleos que naceron e medraron a carón de vías de comunicación e que de primeiras comezaron sendo simples mesóns, pousadas ou vendas. Lugares como As Vendas da Barreira, Trasverea, Trasestrada, San Pedro de Pousada etc, e topónimos como O Mesón dos Caracos na Trepa, A Venda da Mar e A Parada en Fumaces son reveladores en canto á súa vinculación cos camiños.
A Casa do Monte, Freán, O Saviñao
A Casa do Monte é un lugar da parroquia de Freán no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Riós
Xeografía humana
Neste contexto de núcleos situados en zonas máis ou menos illadas e montañosas e a carón das modernas estradas, viven o conxunto dos habitantes cos que conta o concello, que actualmente (2006) apenas supera os 2 000 habitantes. Cómpre dicir que o padrón municipal vén decrecendo nos últimos anos. No ano 1900 Riós tiña 4 664 habitantes; 4 979 en 1920; 5 504 en 1940; 5 169 en 1950; 5 143 en 1960; 4 669 en 1970; 4 056 en 1981; 2 520 en 1991 e 2 132 en 2001. A tendencia xeral experimenta un crecemento progresivo a comezos do século XX ata a década de 1940, momento en que comeza un período de perda ininterrompida de poboación, debido ás consecuencias da emigración cara o resto de España e outros países.
Historia
Os primeiros poboadores do territorio do actual concello de Riós (tamén coñecido nas fontes como O Riós, Orriós ou País do Riós), foron os interamnios, que pertencían ao conxunto dos pobos interamnenses, termo que alude á presenza de ríos que "intermedian". Este pobo é un dos que figuran na inscrición da ponte romana de Chaves, coñecido como Padrón dos pobos, xunto cos tamaganos, bibalos e límicos, todos eles estendidos pola zona meridional de Galicia.
Dende o medievo a vila foi lugar de paso dunha vía de peregrinación xacobea importante, a Ruta da Prata. Penetraba vindo do reino de Castela ata Santiago de Compostela.
Durante o Antigo Réxime, as parroquias que integran o actual concello de Riós integráronse na xurisdición de Souto Bermudo, señorío do conde de Monterrei. Ao ser un territorio fronteirizo entre España e Portugal sufriu os avatares das relacións entre ámbolos dous países. En 1569, os exércitos portugueses atravesaron o territorio seguindo a Ruta da Prata e chegaron ata A Gudiña antes de seren expulsados.
A proclamación da Constitución española de 1812 supuxo a abolición do réxime señorial e a súa substitución por unha administración municipal do territorio. Daquela produciuse a creación dos concellos de Riós e Castrelos. En 1823 Fernando VII derogou a Constitución, o que supuxo a supresión destes concellos e a restauración do réxime señorial. A definitiva recuperación da municipalidade produciuse en 1835 cando xurdiu o concello de Riós, que abarca os antigos de Riós e Castrelos.
Economía
Tradicionalmente foi un territorio agrícola e gandeiro, dependente do Val de Verín (ao que os lugareños se refiren aínda hoxe coma o "Valle").
As súas principais producións eran a pataca, o millo, a castaña (son abondosos os castiñeiros e a castaña da zona é merecidamente famosa), a forraxe para pastos e, en menor medida, o trigo e a cebada. Nas beiras dos ríos Lamas e Mente, cultivábase o liño, cuxa produción decaeu ata desaparecer na década dos anos 1950. Modernamente, introduciuse a recolleita de cogomelos.
A gandaría tradicional tamén era practicada, destacando o vacún, o porcina e aviar e, en menor medida, a cabalar, e a caprina. As vacas e bois eran, como en toda Galicia, aproveitados como forza de traballo, para a produción de carne e secundariamente de leite e manteiga. O porco era e segue sendo a base da alimentación humana. As ovellas tiveron unha forte presenza nos montes de Riós, principalmente coma explotación cárnica e, en menor contía, lanar. Entre os anos 1950 e os primeiros anos 1960, esta armentía foi eliminada e desapareceu. Si continuou a crianza de cabuxas especialmente polo seu leite (o leite de vaca só foi abondoso e barato a partir dos anos 1970) e pola carne dos cabuxiños. Habitualmente, unha familia de labregos en Riós posuía, a partir da redención dos foros en 1929, de tres ou catro vacas, unha ou dúas cabuxas, galiñas e polos, un ou dous porcos e media ducia de coellos.
Nos últimos anos, polo despoboamento e polo avellentamento, a agricultura e a gandaría atópanse en notable retroceso. As explotacións, coma en moitos outros lugares, tecnificáronse aínda que debido ao seu tamaño (por debaixo da media galega) dificulta a súa rendibilidade a longo prazo. Recentemente introduciuse no municipio un proxecto ecolóxico para a recuperación da vaca de raza vianesa.
Existen algunhas explotacións leiteiras pero o seu pequeno tamaño non lles agoira demasiado futuro de continuar as condicións actuais. Deste modo, unha gran parte da actividade económica de Riós recae actualmente na recolleita da castaña. De feito, na aldea da Trasestrada, no lugar da Igrexa, existe un Centro de Interpretación da Castaña, financiado pola Unión Europea. Porén, o cultivo da castaña viuse nos últimos anos afectado por diversas pragas que decimaron a poboación de castiñeiros. Ademais, moitas destas árbores son verdadeiramente centenarias (algunhas delas seguramente milenarias) e só na época recente se realizaron plantacións de castiñeiros que poidan suplantar as árbores que previsiblemente irán morrendo a medio prazo.
Tamén se observa un lixeiro aumento das actividades apícolas e da recolección de cogomelos mentres as leiras tradicionais de millo (acosadas polo xabarín), de patacas (só sementadas para o autoconsumo) e de trigo (cuxa explotación non puido ser mecanizada polo abrupto do terreo) están sendo deixadas a poula. Algunhas plantacións de eucaliptos e sobre todo de amieiros, nos lameiros ao pé dos ríos, apareceron nos últimos anos. Asemade, o prezo medio das terras caeu en picado e moitos dos seus donos téñenas abandonadas ou arrendadas ós poucos que aínda continúan os antigos xeitos de labranza.
Aínda que o concello foi repoboado con piñeiros polo ICONA durante a década dos anos 1950, non parece que o sector forestal vaia acadar un importante desenvolvemento nos vindeiros anos. É preocupante a introdución de eucaliptos cuxos rendementos forestais son menores ós do piñeiro por mor da altitude e das xeadas invernais. Tamén se introduciu o amieiro. Non obstante, a caída no prezo desta madeira non agoira beneficios para quen os sementou.
Toponimia
Fernando Cabeza Quiles (1992:398) deixa constancia da posible procedencia do diminutivo latino “riviolos” (ríos pequenos) e outros autores tamén constatan a mesma opinión. Pola contra tampouco se desbota a posible procedencia do topónimo dunha raíz prerromana Orr- que significa “alturas, cumes” ou “vales entre montes”; en base ás formas antigas que se documentan sobre o topónimo: Urriola, Orriolos, Urriós, Orriós, en semellanza ou parecido a outros localizados en Ourense, en Galicia, en Seabra ou no veciño Portugal, como Orras (Val de Orras), Urros, Urrós, Urroa, Orra, Orro, Orros, Órrea, Trasorras (Castroverde, Lugo), Valdorros (Burgos), Urrieta (Sanabria) ou con Orreta que na veciña zona portuguesa de Trás-os-Montes é palabra con significado de “val entre montañas” e con Urreta (Vimioso), que tamén se refire a “val ou monte con moitos vales”. Arrieta, Urieta, Ourreta, Orreta, son nomes duns trinta pequenos vales entre Portugal e Zamora, e a palabra debe querer significar o mesmo en Valdurro (Asturias) ou Valdorria (provincia de León).
Patrimonio
A igrexa de Santa María de Riós, barroca do século XVIII, terminouse de construír en 1718. Esta igrexa ergueuse sendo abade Antonio Ramos Moscoso. Tamén cómpre mencionar as igrexas parroquiais de Santa María de Castrelo de Abaixo, a de Santa María de Castrelo de Cima, a de San Miguel na parroquia de Progo e a igrexa de Santo Estevo en Trasestrada. Outra construción que pode resultar interesante, tamén de carácter relixioso, é o cruceiro de Santa María con peto de ánimas.
Tamén posúe especial relevancia a antiga ponte situada no lugar chamado O Mente, que atravesa o río do mesmo nome e que data do século XVIII, aínda que actualmente as autoridades municipais non consideran oportuno restaurala para a súa visita. Cerca desta antiga ponte atópase outra máis recente de comezos do século XX, e entrámbalas dúas aínda pode observarse que no seu tempo houbo outra aínda máis antiga. Coa chegada dos accesos a Castela, construíuse un grande viaduto, que á súa vez se viu superado por outro de meirandes dimensións ao realizarse as obras de autoestrada A52, quedando desta forma as catro pontes xuntas.
Algúns castros están repartidos polo territorio aínda que case ningún está en condicións de ser visitado con facilidade, como "A cavanca dos mouros" en Castrelo de Abaixo.
Na aldea da Silva consérvase un antigo muíño de auga, recentemente restaurado e habilitado para o turismo.
Símbolos
miniatura|150px|Escudo do concello. O escudo actual do concello data do 14 de xullo de 2000, emitido pola Comisión de Heráldica da Xunta de Galicia a proposta do propio concello, segundo o que se recollen tres alusións representativas da realidade —ou peculiaridade— física e do propio pasado histórico das terras que hoxe o conforman. Sobre fondo dourado dúas ondas de azur, que evocan o topónimo de Riós, e o castiñeiro ao natural, que é a especie arbórea predominante dentro do termo municipal, no que a riqueza forestal é por outra banda moi importante. A inclusión da consabida cadea dos Zúñiga en color dourada e bordeada de sable, disposta en orla, permite perpetur o recordo —como xa o fixeron outros concellos da contorna— da súa vinculación histórica á gran Casa de Monterrei, circunstancia que, neste caso, adquire unha significación máis especial, posto que aquí poden localizarse os núcleos orixinarios dos seus extensos patrimonios galegos. Ao timbre, coroa real pechada.
Festas e celebracións
miniatura|200px|Vellarrón en [[Castrelo de Cima, Riós]] A festividade máis importante do concello de Riós é o 15 de agosto, celébrase na igrexa de Santa María de Riós.
As festas que máis sobresaen son as de san Cristovo celebradas o 25 de xullo e o san Roque na capital municipal o 16 de agosto. Pero, sen dúbida, a celebración máis importante é a romaría da Nosa Señora das Dores, que se fai o 15 de setembro na parroquia de Fumaces e A Trepa, declarado día non laborable no termo municipal.
Na aldea de Castrelo de Cima celébrase a festa da Queimada en setembro, en honra da Virxe dos Remedios. Existía un entroido tradicional con máscaras e traxes típicos ("vellarróns") en Castrelo de Cima e na Veiga do Seixo, aínda que desapareceron hai varias décadas. Actualmente o concello de Riós patrocina a recuperación destes traxes no marco do entroido da comarca de Verín.
Estes traxes de entroido levan unha careta de cartón duro, onde resalta un afiado nariz con bigote e barba feitos de la de ovella de cor negra; cellas mestas; dentadura branca e unhas grandes orellas de papel. O traxe leva unha camisa de algodón con lazos de once cores e un calzón con flocos das mesmas cores. Os complementos son un pano branco, faixa, botas, pololos e un pau.
A diferenza principal entre o traxe de Castrelo de Cima e o da Veiga consiste en que no primeiro caso o traxe levaba tiras de tea mentres que no segundo as tiras eran de papel.
Nos últimos anos en outono celébrase en Riós a "Festa da castaña e do cogomelo" para poñer en valor os produtos gastronómicos da zona.
Hai feira os días 2 e 26 de cada mes en Riós.
Lugares de Riós
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Riós vexa: Lugares de Riós.
Concello de Norberg
Norberg é un concello sueco no condado de Västmanland. A súa capital é a localidade de Norberg e no mes de setembro de 2022 o municipio tiña unha poboación de 5 642 habitantes.
A paisaxe é montañosa e é rica en lagos e humedais. A superficie do concello está principalmente cuberta por morena cuberta de bosque. O leito rochoso ten grandes tramos de leptitas que conteñen minerais. A mineiría existía na zona dende a Idade Media, pero a principios da década de 2020 todas as minas estaban pechadas, dependendo a economía local da actividade de pequenas empresas.
Xeografía
O concello limita cos municipios de Fagersta e Sala no condado de Västmanland, e cos de Avesta, Hedemora e Smedjebacken no condado de Dalarna.
Cabanas, Monte de Meda, Lugo
Cabanas é un lugar da parroquia de Monte de Meda no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Carmen Domínguez
O nome Carmen Domínguez pode referirse a:
Arxuá de Abaixo, A Cova, O Saviñao
Arxuá de Abaixo é un lugar da parroquia da Cova no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Cristina Monge
Cristina Monge ou Cristina Monge Lasierra, nada en Zaragoza, o 25 de febreiro de 1975, é unha socióloga e politicóloga española especialista en movementos sociais, emerxencia climática e transición ecolóxica.
Traxectoria
Cristina Monge estudou ciencias políticas na Universidade Nacional de Educación a Distancia (UNED). Ten formación de posgrao con mestrado na Unión Europea pola UNED, mestrado en comunicación política pola Universidade Autónoma de Barcelona. Doutorouse na Universidade de Zaragoza cunha tese doutoral sobre o movemento 15-M, que tamén analizou no seu libro 15M: un movimiento político para democratizar la sociedad.
Monge é profesora asociada de Socioloxía na Universidade de Zaragoza e na UNED. Tamén realiza colaboracións noutras organizacións dedicadas á formación como o Instituto Nacional de Administracións Públicas (INAP) e varias universidades en temas de participación cidadá, democracia e sustentabilidade ambiental. Traballa como consultora en organizacións como a Fundación Ecoloxía e Desenvolvemento (ECODES) ou a Fundación Renovables. Tamén traballa como editora de coleccións sobre política e democracia na editorial Gedisa onde publicou o seu libro Hackear la Política de 2019. Forma parte do consello editorial da revista Ethic.
Cabanas, Santa Comba, Lugo
Cabanas é un lugar da parroquia de Santa Comba no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Cristina Monge
Traxectoria
Monge publica os seus artigos como analista política en medios como Green European Journal, El País, Cadena SER, Infolibre, TVE, ou como coordinadora da Transición Enerxética en Axenda Pública.
Desde 2020 é a presidenta da plataforma +Democracia. Tamén dirixe, xunto con Jorge Urdánoz, a colección Serie Más Democracia para a editorial Gedisa. Xunto a Urdánoz escribiu a presentación do libro de Beatriz Acha Analizando o auxe da ultradereita publicado nesa colección.
Stabat Mater (Dvořák)
O Stabat Mater de Antonín Dvořák é unha composición para solistas, coro e orquestra, estreada por vez primeira no 1877.
Patrimonio da Humanidade en Alemaña
miniatura|180px| [[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px ]] O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do Patrimonio da Humanidade en Alemaña, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Alemaña Occidental ratificou a convención o 23 de agosto de 1976; e Alemaña do Leste o 12 de decembro de 1988, facendo que os seus sitios históricos sexan elixibles para ser incluídos na lista.
Stabat Mater (Dvořák)
Estrea e recepción
A estrea realizouse o 13 de novembro de 1877 co gallo do aniversario da asociación de artistas musicais de Praga. A segunda representación foi en Brno o 2 de abril de 1882, dirixida polo amigo persoal Leoš Janáček. Porén a representación máis importante realizouse en Londres o 10 de marzo de 1883 no Royal Albert Hall cunha orquestra e coros moito máis numerosos. Este concerto foi de grande importancia para Dvořák xa que consolidou a súa sona no estranxeiro e ademais conseguiu importantes encargos como a Misa de Réquiem para o Festival de Birmingham do 1891.
Patrimonio da Humanidade en Alemaña
En 2021, en Alemaña había 51 sitios Patrimonio da Humanidade da UNESCO oficiais, incluíndo 48 sitios culturais, 3 sitios naturais. Ademais, hai 7 sitios na lista de tentativas e 17 entradas alemás no Programa Memoria do Mundo. O primeiro sitio de Alemaña que se inscribiu na Lista do Patrimonio Mundial foi a Catedral de Aquisgrán en 1978, que tamén foi un dos primeiros sitios do mundo en engadirse á lista. Alemaña posúe o terceiro maior número de Patrimonio da Humanidade no mundo, despois de Italia con 58 sitios e a China con 56 sitios.
O Val do Elba de Dresde, que foi designado Patrimonio Mundial en Perigo en xullo de 2006, foi finalmente retirado da lista en xuño de 2009, polo que é un dos tres únicos sitios do mundo que foron retirados do rexistro de sitios do Patrimonio Mundial.
Stabat Mater (Dvořák)
Influencias
O Stabat Mater de Dvořák é o meirande de calquera compositor. A notación non parece seguir ningún modelo previo, aínda que mostra o carácter e influencias do compositor. Parte dos movementos mostran o influxo da ópera Italiana (especialmente de Verdi), coma por exemplo no uso da Viola. Noutros aspectos a composición mostra o coñecemento profundo do compositor das bases barrocas e dos seus principais creadores, coma Bach ou compositores checos do século XVIII predecesores de Dvořák. Así é frecuente que a música acade diversos clímax que son inmediatamente cortados, dando lugar a un certo sentido de traxedia épica.
Bibliografía
Libreto: Dvorak, Stabat Mater Staatskappelle Dresden e Giuseppe Sinopoli, 2001 Deutsche Grammophon GmbH
Filmes de Serbia propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
Serbia presentou filmes para o Óscar ó mellor filme internacional dende o ano 1994. O premio é concedido anualmente pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas dos Estados Unidos de América a unha longametraxe producida fóra dos Estados Unidos e cuxo diálogo estea principalmente nunha lingua diferente do inglés. O galardón foi creado para a 28ª edición dos premios, sucedendo os premios honoríficos non competitivos que se presentaron entre 1947 e 1955 en recoñecemento dos mellores filmes en lingua estranxeira estreados nos Estados Unidos.
Propostas
A Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas convidou as industrias cinematográficas de varios países a presentar os seus mellores filmes para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa dende o ano 1956. O Comité desta categoría supervisa todo o proceso e revisa tódolos filmes enviados. Despois disto, realízase unha votación secreta para determinar os cinco nomeados ó premio. A continuación amósase unha lista dos filmes que presentou Serbia para a súa valoración pola Academia co respectivo ano e cerimonia de entrega.
Arxuá de Arriba, A Cova, O Saviñao
Arxuá de Arriba é un lugar da parroquia da Cova no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Os Ferreiros, A Cova, O Saviñao
Os Ferreiros é un lugar da parroquia da Cova no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Asubío (instrumento musical)
Os asubíos son pequenas frautas globulares que serven para asubiar.
Cuñas, A Cova, O Saviñao
Cuñas é un lugar da parroquia da Cova no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Asubío (instrumento musical)
Caracteŕisticas
Os asubíos son un dos máis primitivos instrumentos musicais, documentados nas máis antigas escavacións arqueolóxicas. En Galiza empregábanse tradicionalmente como xoguetes para os cativos. Fabrícanse practicando un furado e baleirando o interior de calquera material que proporcione unha cavidade globular: madeiras, ósos, bugallos, abelás, noces,etc. Apoiando o asubío debaixo dos beizos e soprando contra a beira do burato obtéñense diferentes sons dependendo do material empregado. Na cavidade pódense realizar outros pequenos furados para emitir diferentes notas co que se consegue a execución de melodías sinxelas. Existen tamén algúns tipos especiais de asubíos, como o toelo, realizado nun tipo de pedra calcaria propio dalgunhas partes de Galiza,
Os Felós, A Cova, O Saviñao
Os Felós é un lugar da parroquia da Cova no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Monte de Meda, Monte de Meda, Lugo
Monte de Meda é un lugar da parroquia de Monte de Meda no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Orquestra Nacional de España
A Orquestra Nacional de España (ONE) é unha orquestra sinfónica española. Ten a súa sede en Madrid, no Auditorio Nacional de Música.
O Organismo Orquesta y Coro Nacionales de España (OCNE) engloba os dous conxuntos estatais de música sinfónico-coral do Ministerio de Cultura e Deporte. Cómpre destacar a tarefa de difusión da música española e o recoñecemento que lle deu aos xoves compositores españois estreando as súas obras. Está integrada no Instituto Nacional de las Artes Escénicas y de la Música (INAEM), do Ministerio de Cultura e Deporte. Actualmente (2021) seu director titular e artístico é David Afkham.
A miúdo actúa conxuntamente co Coro Nacional de España. Actualmente é membro, entre outras, das seguientes asociacións: Asociación Española de Orquestas Sinfónicas (AEOS), Asociación Española de Documentación Musical (AEDOM), International Association of Music Libraries, Archives and Documentation Centres (IAML) e Major Orchestra Librarians' Association (MOLA).
Antecedentes
A Orquestra Sinfónica de Madrid foi fundada en 1903 baixo a dirección de Alonso Cordelás. Esta oquestra foi a sucesora da Sociedad de Conciertos de Madrid (fundada en 1866 por Barbieri e que, tras unha crise económica importante e irreconciliábeis desavinzas entre os mestres, quedou disolta en 1903) e a Orquestra Filharmónica de Madrid, fundada en 1915 polo mestre Bartolomé Pérez Casas foron as encargadas de dar vida musical a Madrid, así como algunha xira polo territorio até o principio da guerra civil.
Xa en 1931 Adolfo Salazar alertara sobre a necesidade da creación dunha orquestra que traballara cun rigor e unha calidade que só se podía encontrar na estabilidade laboral dos seus membros. Por Orde Ministerial de 24 de xullo de 1937 o goberno republicano creou a Orquestra Nacional de Concertos, que deu o seu primeiro concerto o 8 de abril de 1938 no Gran Teatre del Liceu de Barcelona. O 6 de xaneiro de 1939, tras trinta concertos dirixidos por Pérez Casas, José Antonio Álvarez Cantos, Joan Lamote de Grignon y Bocquet e Joan Pich i Santasusana, cesou a súa actividade.
O 27 de abril de 1940 constitúese a Comisaría General de la Música e se nomea unha directiva formada por Nemesio Otaño, José Cubilés e Joaquín Turina con Federico Sopeña como axudante, unha Orde Ministerial do 20 de xuño de 1940 creaba a Orquestra Nacional cun elenco de 176 profesores pola fusión das dús orquestras madrileñas anteriormente citadas.
O 25 de xullo de 1940 no Teatro María Guerrero de Madrid esta orquestra interpretou obras de Dámaso Torres, Manuel Parada, José Muñoz Molleda, José Moreno Bascuñana, Albéniz, Turina, Rodrigo e Falla. O 11 de decembro de 1940, Jesús Arámbarri e Regino Sainz de la Maza á guitarra estrearon en Madrid o Concerto de Aranjuez.
Os concertos referencia desta época producense do día 15 de outubro ao 1 de novembro baixo a dirección de Ernesto Halffter; son catro programas diferentes de música española, a excepción de compositores afíns ao bando republicano, e a estrea do ballet Xogo de cartas de Stravinski.
A traxectoria irregular deste conxunto obrigou a convocar un concurso-oposición para crear a definitiva Orquestra Nacional, por Orde Ministerial de 17 de maio de 1941. Joaquín Turina presidiría estas oposicións xunto con Federico Sopeña (secretario), sen voto, e as probas acabaron en marzo de 1942. O primeiro concerto oficial da Orquestra Nacional de España tivo lugar o 31 de marzo de 1942 no madrileño Teatro María Guerrero, baixo a dirección do mestre portugués Pedro de Freitas Branco (esta data adoptouse como día de inicio da actividade da ONE). O programa formábano a abertura de As vodas de Fígaro de Mozart, a Sinfonía Dante de Liszt, Morte e transfiguración de Strauss, o Preludio á sesta dun fauno de Debussy e o Bolero de Ravel.
Amedín, Ombreiro, Lugo
Amedín é un lugar da parroquia de Ombreiro no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
O Lagar, A Cova, O Saviñao
O Lagar é un lugar da parroquia da Cova no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Jay Allen
Jay Allen, nado en Seattle, Estados Unidos, o 7 de xullo de 1900 e finado o 24 de decembro de 1972, foi un xornalista estadounidense. Como correspondente de diversos medios estadounidenses, especializouse como correspondente de guerra en Europa e informou de diversos conflitos, como a Guerra civil española e a Segunda guerra mundial.
Correspondente en Europa
Fillo dun avogado de Portland, Allen formouse como xornalista na Universidade de Harvard. En 1924 substituíu a Ernest Hemingway -con quen tivo unha grande amizade- como correspondente do Chicago Tribune en París, e dende onde informou, até 1934, de acontecementos en Francia, Bélxica, España, Italia, Austria, Alemaña, Polonia e os Balcáns. Deste xeito, publicou sobre a proclamación da Primeira República Galega en 1931.
Traslado a España
En 1934 trasládase a España, coa intención de realizar un estudo sobre a Reforma Agraria no sur do país, en particular en Estremadura (onde pasou varios meses) e dar conta dos feitos que estaban a suceder, como a Revolución de Asturias de 1934. esquerda|miniatura|Praza Castelar de [[Madrid en 1932]] Precisamente foi detido por un artigo para o Chicago Daily News (de onde tamén informaba o seu compañeiro e amigo John T. Whitaker) que narraba a represión acontecida tras os feitos de Asturias.
A Airexe, Ombreiro, Lugo
A Airexe é un lugar da parroquia de Ombreiro no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Bandelo, Ombreiro, Lugo
Bandelo é un lugar da parroquia de Ombreiro no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
O Carballo, Ombreiro, Lugo
O Carballo é un lugar da parroquia de Ombreiro no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Jay Allen
Guerra Civil
Allen estaba en Torremolinos cando se produciu o levantamento militar do 18 de xullo contra a II República Española. Durante o conflito, conseguiu entrevistar a Franco en Tetuán, o 27 de xullo dese ano. Despois da entrevista, Allen publicou un artigo coa seguinte conversa:
Tamén obtivo a última entrevista que lle concedeu a José Antonio Primo de Rivera, o 3 de outubro de 1936, no cárcere de Alacante, onde foi fusilado.
Pero o artigo de maior repercusión asinado por Allen enviouno desde Elvas (Portugal), onde permaneceu tras presenciar o masacre de Badaxoz, a brutal represión perpetrada polos nacionais sobre a poboación de Badaxoz tras a ocupación da cidade. O Chicago Tribune publicou o 30 de agosto de 1936 este artigo, titulado "Matanza de 4.000 en Badaxoz, Cidade dos Horrores" ("Matanza de 4.000 persoas en Badaxoz, a cidade dos horrores"), unha crónica considerada unha das máis importantes do mundo da historia do xornalismo de guerra.
Despois dalgúns traballos para o New York Times, Jay Allen regresou aos EUA, onde, influenciado polos acontecementos que presenciara, dedicouse a buscar axuda para a República, chegando a unha entrevista co secretario de Estado Cordell Hull e o secretario de Estado e o de Interior Harold L. Ickes.
Segunda guerra mundial
En 1940 volveu a Europa, concretamente a Francia ocupada polos nazis como correspondente da Axencia NANA (National American News Agency), onde tamén coordinou un comité que axudaba a intelectuais e artistas franceses a fuxir do país. Por mor destas actividades, e da súa acusación como axente británico, foi detido pola Gestapo en 1941, e encarcerado en Chalon-sur-Saône e despois en Dijon, aínda que foi liberado ese mesmo ano nun intercambio de prisioneiros. O 8 de novembro de 1942, como parte do Departamento de Guerra Psicolóxica do Exército dos Estados Unidos, acompañou os desembarcos aliados no norte de África.
Regreso aos Estados Unidos e morte
Despois das súas experiencias en Europa, Allen entrou nunha profunda depresión, alimentada pola atmosfera de anticomunismo que imperou nos Estados Unidos durante a Guerra Fría. Finalmente, acabou sendo obrigado a abandonar a vida pública, sufrindo tamén varios ictus. A vítima dun deles morreu en decembro de 1972.
A Lama, A Cova, O Saviñao
A Lama é un lugar da parroquia da Cova no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
O Carballo, Poutomillos, Lugo
O Carballo é un lugar da parroquia de Poutomillos no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Rita Rapp
Rita Rapp, nada en Piqua (Ohio) o 25 de xuño de 1928 e finada o 12 de xullo de 1989, foi unha fisióloga estadounidense que dirixiu o equipo do sistema de alimentación do Apollo. Gañou unha medalla ao servizo excepcional da NASA, o premio á muller da Comisión de Servizo Civil dos Estados Unidos e o premio aos ex alumnos distinguidos da Universidade de Dayton. Unha placa na súa honra figura no Centro Espacial Johnson.
Traxectoria
Rapp Rapp estudou na Piqua Catholic High School. Licenciouse en Ciencias pola Universidade de Dayton en 1950. Foi unha das primeiras mulleres en ingresar na Facultade de Medicina da Universidad de Saint Louis e graduouse en 1953. Completou a súa investigación de posgrao e a súa formación en fisioloxía na Universidade de Giessen.
Carreira
Rapp incorporouse á base aérea de Wright-Patterson en 1953, onde traballou nos laboratorios aeromédicos. Estudou o impacto das altas forzas g no corpo humano.
En 1960, Rapp uniuse ao Grupo de Traballo Espacial e traballou nos efectos centrífugos. Tras o inicio do programa Apollo en 1966, Rapp uniuse ao equipo de sistemas alimentarios do Apollo, que estudaba a estiba dos alimentos no espazo. Traballou con Whirlpool Corporation e con dietistas para identificar formas de envasar e preparar os alimentos no espazo. Era a principal ligazón entre o laboratorio de alimentos e os astronautas. Tentou utilizar a maior cantidade posible de alimentos dispoñibles no mercado. Os astronautas pedían torta de cabaza e mestura de froitos secos, pero a súa comida favorita era a crema de pito. As súas galletas de azucre eran especialmente apreciadas pola tripulación. Preparaba as comidas de cada astronauta do Apolo por separado e cada un utilizaba utensilios de comida codificados por cores.
En 1962 trasladouse ao Centro de Naves Espaciais Tripuladas do Centro Espacial Johnson. En 1971 concedéuselle o Premio Federal á Muller da Comisión de Servizo Civil dos Estados Unidos polas súas "extraordinarias contribucións ao programa Apolo". Foi a primeira muller do Centro de Naves Espaciais Tripuladas en ser seleccionada para o premio, que era o máis alta honra do goberno federal. Os seus desenvolvementos foron populares máis aló da NASA e utilizáronse no mercado comercial de alimentos.
Cando comezou o Skylab en 1973, Rapp dirixía un equipo de 30 persoas. Durante o Skylab, Rapp determinou que os astronautas necesitan consumir unhas 3.000 calorías ao día. Foi a primeira muller en gañar o premio Isker de Research & Development Associates For Military Food & Packaging Systems en 1975 en recoñecemento ás súas contribucións á preparación de alimentos e á investigación de colectores. Contribuíu ao informe do proxecto de probas Apolo-Soyuz da NASA en 1977. En 1980, Rapp recibiu o Premio aos Antigos Alumnos Distinguidos da Universidade de Dayton. En 1981 recibiu a Medalla ao Servizo Excepcional da NASA. Conservou alimentos mediante deshidratación, termoestabilización, irradiación e control da humidade En 1986 publicou o Space Shuttle Food-System Summary con Connie Stadler.
Rapp foi recoñecida como pioneira da alimentación espacial. Hai unha colección de arquivos relacionados con Rapp na Biblioteca de Piqua. A súa biografía apareceu no libro de Libby Jackson A Galaxy of Her Own: Amazing Stories of Women in Space. Unha placa que recoñece o compromiso de Rapp coa seguridade, a saúde e a comodidade da tripulación da NASA, colga no Centro Espacial Johnson.
Véxase tamén
Bibliografía
Cristimil, Ombreiro, Lugo
Cristimil é un lugar da parroquia de Ombreiro no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Lekce Faust
Lekce Faust é un filme de 1994 dirixido por Jan Švankmajer. É unha coprodución entre a República Checa, Alemaña, Estados Unidos de América, Reino Unido e Francia. O filme foi escollido como candidato da República Checa para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 67ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
A Miuteira, A Cova, O Saviñao
A Miuteira é un lugar da parroquia da Cova no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
A Lama, San Vitoiro de Ribas de Miño, O Saviñao
A Lama é un lugar da parroquia de San Vitoiro de Ribas de Miño no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
A Cucurela, Ombreiro, Lugo
A Cucurela é un lugar da parroquia de Ombreiro no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Teodorico I de Lorena
Thierry I ou Teodorico I, nado arredor de 965 e finado entre o 11 de abril de 1026 e o 2 de xaneiro de 1027, foi conde de Bar e duque de Alta Lorena ou Lorena. Era fillo de Frederico I de Lorena, conde de Bar e duque de Alta Lorena e de Beatriz de Francia, irmá de Hugo Capeto.
Traxectoria
Foi un partidario incondicional dos emperadores otonianos e loitou por Henrique II contra os seus curmáns en Luxemburgo en 1011. Foi capturado de novo en 1018 loitando en Borgoña, pero derrotou a Odón II de Blois, conde de Troyes e de Meaux.
Matrimonio e fillos
Casou cara ao ano 985 con Riquilda, probabelmente filla de Folmar I de Bliesgau, conde de Lunéville e conde de Metz, e tivo:
O Priorato, A Cova, O Saviñao
O Priorato é un lugar da parroquia da Cova no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
As Lagoas, Ombreiro, Lugo
As Lagoas é un lugar da parroquia de Ombreiro no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.
Os Raíñas, A Cova, O Saviñao
Os Raíñas é un lugar da parroquia da Cova no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos.
Manuel Moscoso
Manuel Moscoso López, chamado Manolete, nado en Arzúa o 21 de setembro de 1947 e finado na mesma vila o 18 de xullo de 2023, foi un político galego do PPdeG.