cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Termos básicos de cor
Cores e idiomas
Hai unha hipótese sobre o relativismo lingüístico (HRL) que afirma que hai aspectos do noso procesamento cognitivo que se ven afectados pola linguaxe que falamos. Un dos exemplos iniciais que ofrece o HRL é o caso das cores. As cores non existen de forma independente e obxectiva na natureza: dependendo da composición material dos obxectos, absorben parte do espectro luminoso e reflicten o resto; o resto percibímolo nós como "cor". Diferentes idiomas segmentan este espectro reflectido de xeito diferente: en ruso, por exemplo, hai dúas cores diferentes para o que chamamos "azul", correspondendo aproximadamente a "azul celeste" (golubóy) e "azul mariño" (siníy). O mesmo ocorre no italiano, que ten as variantes azurro e blu. En idioma navajo, hai unha única cor para un intervalo que dividimos en dous: azul e verde. Outros idiomas combínanse en só dous termos ("claro" e "escuro") até 12-14 cores. Estas distincións son culturais e, segundo a versión HRL, cada lingua / cultura obriga así a un tipo diferente de percepción cromática, en función das súas peculiaridades de categorización.
Termos básicos de cor Berlin & Kay
Segundo esta enquisa, hai vinte e dous patróns posibles para nomear cores básicas (o resto dos termos son compostos). Se unha lingua ten só dous termos de cor, serán en branco e negro, ou mellor dito, a distinción entre cores escuras e claras, equipadas cun nome xenérico. O terceiro termo que aparece é o equivalente a vermello. Cando unha lingua usa catro termos básicos, o cuarto é verde ou amarelo e se aparecen cinco, sempre serán os que se unirán á tríada inicial. Cando se usan seis termos, o sexto equivale a azul ou a algunha tonalidade similar (ás veces a distinción entre verde e azul varía segundo o idioma, pero sempre dentro desa parte do espectro de cores). A sétima cor máis común é o marrón. Os idiomas con oito tons básicos mostran variación nestes últimos: pode ser rosa, lila, laranxa ou gris. As linguas de nove palabras escollen un par deste segundo grupo, con todas as combinacións posibles atopadas entre os relatores da enquisa. Do mesmo xeito, se se usan dez termos, tamén se escolle entre este grupo. Finalmente, hai linguas que teñen palabras diferenciadas para as once cores, como o galego entre moitas outras. Curiosamente o termo común roxo, con sentido de vermello, do sistema lingüístico galego-portugués virou cara ao alaranxado no galego, e cara ao violeta no portugués.
Termos básicos segundo Barbara Saunders
Barbara Saunders oponse á teoría das categorías de cores e á cor universal dos termos básicos comúns a todas as linguas no seu estudo. Propuxo que Berlín e Kay só traballan contra a hipótese da relatividade lingüística de Whorf na súa práctica experimental. Afirma que o estudo de Berlín e Kay se construíu dun xeito que fixo que os resultados parecesen obvios cando se deduciron de compromisos anteriores e que as técnicas de investigación foron borradas (Saunders 2000). Finalmente, afirma que a tese de Berlin e Kay está baseada en capas de erros que producen malas interpretacións da ciencia da cor, así como relacións interculturais. Saunders basea o seu ataque á teoría de Berlin e Kay en centrarse só nos focos de cor que deixan intactos os límites. Berlin e Kay afirmaron (1969) que iso era necesario para afondar nas características comúns dos termos de cor. Saunders (2000) considera que esta decisión se tomou porque Berlín e Kay querían desafiar a hipótese de Whorf e o único xeito posible de facelo era simplificar o seu campo de estudo. Propón que esta manobra é a causa subxacente dos erros cometidos nos experimentos e a dedución incorrecta de Berlín e Kay. Saunders lidera claramente nun ataque contra os termos básicos da cor. Ela é unha firme defensora da visión relativista e considera os universais de cor como unha ameaza para a diversidade cultural do noso planeta. Basea os seus fortes argumentos nas decisións metodolóxicas que Berlín e Kay tomaron na formulación da súa teoría. Aínda que Saunders ten unha impresionante lista de referencias, non ofrece ningunha xustificación para as afirmacións máis importantes que fai. Cando Saunders (2000) se opón á decisión de centrarse no foco dos termos da cor, os investigadores só teñen unha copia das súas afirmacións, son da mesma época que o orixinal de Berlín e a teoría de Kay. Rexeita as adicións feitas por Kay e McDaniel (1978), que proporcionan unha solución máis recente e, loxicamente, sólida en forma de límites difusos.
Cores e cultura
A mesma cor pode ter significados moi diferentes segundo o lugar no que vives. Por exemplo, o branco significa pureza e virtude na sociedade occidental mentres que en Asia representa o loito. Podemos dicir que, aínda que todos percibimos unha cor do mesmo xeito, o significado que representa en cada sociedade e cada cultura é moi diferente. Para algunhas cores, é obvio ver de onde vén o seu simbolismo: o verde das plantas que medran exuberantes representa a fertilidade, o branco a cor pura, normalmente as cores frías como o azul e o verde recibiron un significado positivo, mentres que as cores cálidas como o laranxa e o vermello recibiron un significado negativo.
Alberto Romar Landeira
Alberto Romar Landeira, nado en Santa Comba o 27 de xullo de 1990, é un empresario e político galego do PSdeG-PSOE.
Traxectoria
Empresario no sector do ocio infantil. Foi presidente da Asociación de Empresarios de Santa Comba dende xullo de 2020 ata outubro de 2022. Nese último mes foi presentado como candidato do PSdeG-PSOE á alcaldía de Santa Comba para as eleccións municipais de 2023. En dita convocatoria electoral logrou a maioría absoluta e foi elixido alcalde.
Entrevista
O termo entrevista pode referirse a:
Pracer culpábel
Un pracer culpábel é calquera cousa, como un filme, un programa televisivo ou unha peza de música, que agrada a alguén a pesar de entender que xeralmente non se aguanta, ou é visto como algo moi infrecuente ou estraño. Por exemplo, a unha persoa pode gustarlle en segredo un filme pero admitirá que ese filme en particular está pobremente feito e/ou normalmente "mal visto". Tamén se pode usar para referirse ao gusto de alguén por alimentos que se consideran recomendables evitar, especialmente por razóns de saúde.
Chika Kuroda
Traxectoria
Asistiu ao Departamento da Muller da Escola Normal de Saga, graduándose en 1901, e exerceu de mestra un ano despois. Ingresou na División de Ciencias da Escola Normal Superior de Mulleres de Rika en 1902 e graduouse en 1906. Tamén ensinou na Escola Normal de Fukui e un ano antes matriculouse no programa de posgrao da Escola Normal Superior para Mulleres de Kenkyuka, en 1907. Rematou o seu curso en 1909 e converteuse en profesora asistente na Escola Normal Superior de Mulleres de Tokio.
En 1913, cando a Universidade Imperial de Tohoku converteuse na primeira das universidades imperiais do Xapón en aceptar estudantes femininas, foi admitida no Departamento de Química da Universidade Científica. Foi alumna do profesor Riko Majima, quen inspirou o seu interese pola química orgánica, en particular os colorantes naturais ; Majima estaba supervisando a busca do pigmento roxo de Lithospermum erythrorhizon. Completou a súa licenciatura en ciencias en 1916, sendo a primeira xaponesa en facelo.
Foi nomeada profesora asistente na Universidade Imperial de Tohoku despois de graduarse en 1916, e foi profesora na Escola Normal Superior de Mulleres de Tokio en 1918. Ese mesmo ano, foi a primeira muller en dar unha presentación á Sociedade Química do Xapón cando presentou a súa investigación sobre o pigmento de L. erythrorhizon. Viaxou á Universidade de Oxford en 1921, onde investigou os derivados do ácido ftalónico con William Henry Perkin. Regresou ao Xapón en 1923 e ingresou na Escola Normal Superior de Mulleres de Tokio como mestra. En 1924, o Instituto RIKEN encargoulle unha investigación sobre a estrutura da cartamina, o pigmento das plantas de cártamo. A súa tese sobre o tema, valeulle o doutoramento en ciencias en 1929. Foi a segunda muller no Xapón en recibir tal título, despois de Kono Yasui.
Nas décadas de 1930 e 1940, a súa investigación examinou os pigmentos da flor de día asiática, a pel de berinjela, a soia negra, as follas vermellas de shiso e as espiñas de ourizo de mar, así como os derivados da naftoquinona. Foi galardoada co Premio Majima da Sociedade Química do Xapón en 1936. En 1949 foi nomeada profesora da Universidade de Ochanomizu e, ao mesmo tempo, comezou a investigar sobre a pigmentación da pel da cebola. A súa extracción de cristais de quercetina da pel de cebola levou á creación de Kerutin C, un medicamento contra a hipertensión. Retirouse en 1952, pero continuou dando clases na Universidade de Ochanomizu, como profesora emérita.
Amaranthus graecizans
Amaranthus graecizans é unha especie herbácea pertencente á familia Amaranthaceae.
Distribución
Probablemente nativa no Mediterráneo, está dispersa pola maior parte de África, as zonas máis cálidas de Europa até Asia tropical e subtropical e até á India.
Hábitat
Comunidades nitrófilas. Cultivada (xeralmente de regadío); atópase en zonas estacionalmente alagadas areosas, terreos baldíos; ± desde o nivel do mar a 2900 metros
Taxonomía
Amaranthus graecizans foi descrita por Carl von Linné e publicada en Species Plantarum 2: 990. 1753.
amaranthus: nome xenérico que procede do grego amaranthos, que significa "flor que non murcha".
graecizans: epíteto
NOTA: Os nomes que presentan ligazón son sinónimos noutras especies:
Estudos
O obxectivo deste estudo foi determinar a composición aminoacídica e o perfil proteico das sementes de once especies de amaranto. As especies estudadas foron Amaranthus viridis, Amaranthus powellii, Amaranthus muricatus, Amaranthus deflexus, Amaranthus graecizans, Amaranthus blitoides, Amaranthus retroflexus, Amaranthus blitum, Amaranthus albus, Amaranthus cruentus e Amaranthus hypochondriacus. Estudáronse poboacións silvestres destes taxóns localizadas no suroeste de España.
Amaranthus cruentus
Amaranthus cruentus, é unha especie herbácea pertencente á familia Amaranthaceae. Atópase en Norteamérica e Suramérica. É unha das tres especies de amaranto cultivadas como fonte de gran, as outras dúas son A. hypochondriacus e A. caudatus. miniatura|Ilustración. miniatura|Follaxe de Amaranthus cruentus 'Oeschberg'. miniatura|Cabezas florais de Amaranthus cruentus 'Oeschberg'. miniatura|Detalle das flores de Amaranthus cruentus 'Foxtail'.
Descrición
Amaranthus cruentus é unha herba anual coroada con acios de flores de cor rosa escuro. A planta pode crecer até os 2 m de altura, e florece desde verán a outono. Crese que procedía de Amaranthus hybridus, coa que comparte moitas características morfolóxicas. Esta especie atopábase en uso como unha fonte de alimento en América Central desde antes do 4000 a. C. A planta é xeralmente de cor verde, pero unha variante de cor púrpura foi utilizada nos rituais incas. Este cultivo é fonte dunha gran gama de nutrientes, é moi usado na India.
Uso
As sementes cómense como un gran de cereal. Son de cor negra no medio silvestre e branca na forma domesticada. Trátase dunha fonte para fariña, flocos de millo, cocida e en confeitaría chamada alegría. As follas poden cociñarse como as espinacas, e as sementes poden xerminar en brotes nutritivos. Aínda que A. cruentus xa non é un alimento básico, aínda é cultivado e vendido como un alimento saudable.
É un cultivo importante para os agricultores de subsistencia en África.
Taxonomía
Amaranthus cruentus foi descrita por Carl von Linné e publicada en Systema Naturae, Editio Decima 2: 1269. 1759.
amaranthus: nome xenérico que procede do grego amaranthos, que significa "flor que non murcha".
cruentus: epíteto latino que significa "ensanguentado", facendo referencia á coloración das inflorescencias.
Pazo das Figueiras
O pazo das Figueiras é un pazo situado na parroquia de Folladela, Melide.
Características e historia
Este pazo é unha completa edificación palaciana, xa que recolle o conxunto de elementos que definen a este tipo de arquitecturas señoriais, xunto co de Tarrío, na parroquia de Xubial, os únicos que poden considerarse como tal no termo municipal de Melide, aínda que existen bastantes Casas Grandes con blasóns, pero que non respostan ós parámetros estruturais que definen un pazo, senón a casas solariegas., dos únicos que poden considerarse como tal no termo municipal de Melide, aínda que existen bastantes Casas Grandes con brasóns, pero que non respostan aos parámetros estruturais que definen un pazo, senón a casas solariegas.
Do conxunto do pazo destácanse varias edificacións: a Casa do Pazo e o seu engadido, a Casa de servidume ou dos caseiros, o hórreo, a palleira, o pombal e, sobre todo. a súa capela. Da casa, artellada en dúas alturas e cunha planta en forma de T, sobresaen as súas pedras armeiras e a súa rexa cheminea. O máis destacado é o escudo situado na fachada leste; un escudo de grandes dimensións, en perfecto estado de conservación grazas a estar situado nunha parede resgardada das inclemencias do tempo, que aparece timbrado por un helmo de perfil mirando cara á dereita e está distribuído en catro cuarteis: no primeiro vese un anxo e dúas filas de tres flores de lis (emblema dos Fondevila); no segundo cinco varas verticais (do apelido Varela); no terceiro un brazo de cabaleiro flexionado sostendo na man unhas ramallas ou espigas; e no cuarto unha aguia (do apelido Aguiar). Na fachada principal, orientada cara ao norte e aberta ao patio, ábrese a porta principal á que se accede mediante unha escaleira de deseño piramidal, composta de cinco chanzos moldurados. Sobre o lintel desta porta principal aparece unha pedra armeira rectangular que contén un anxo e seis flores de lis (do apelido Fondevila), e mesmo o lintel está provisto dun motivo decorativo consistente nunha venera sobre voluta.
Antonio Rodríguez Lesende
Antonio Rodríguez Lesende, alcumado Gallego, nado en Vigo en 1905 e finado en Buenos Aires o 2 de outubro de 1979, foi un cantante de tango galego-arxentino, que desenvolveu toda a súa carreira na Arxentina.
Traxectoria
Nado en Vigo en 1905, ao ano seguinte trasladouse coa súa familia á Arxentina, instalándose no barrio de Balvanera en Buenos Aires. Aos 15 anos xa destacaba no coro da asociación de coristas Orfeon e de aí pasou ao teatro Colón, onde aprendeu canto e teoría musical e destacou polas seus dotes vocais. Aos vinte anos xa cantaba tangos en Radio Splendid, acompañado pola orquestra de José Tinelli primeiro e Francisco Lomuto despois, e xa era admirado como estribillista. Máis adiante vencellouse a Radio El Mundo, onde cantou con todos os conxuntos típicos do elenco desa radio. En 1927 foi contratado pola discográfica Brünswick, na que xa estaban as orquestras de Edgardo Donato e Juan Polito, e a principios dos anos 30 cantaba coa orquestra de Antonio Bonavena.
Rodríguez Lesende retirouse do canto profesional por motivos descoñecidos, na plenitude da súa capacidade interpretativa nunha data que, segundo as versións, foi 1943 ou 1947. En 1953 volveu á actividade profesional durante un breve período coa orquestra dirixida por Atilio Stampone, Leopoldo Federico e Antonio Rodio, ao parecer convencido por Argentino Galván, membro e arranxador do grupo. Durante ese período gravou Tierrita, un tango de Agustín Bardi que interpretaba con solvencia. Morreu en Buenos Aires o 2 de outubro de 1979.
Recoñecemento
Prestixiosos músicos como Antonio Bonavena, Julio de Caro, Juan Carlos Cobián, Osvaldo Fresedo, Pedro Laurenz, Pedro Maffia, Joaquín Mauricio Mora, Ciriaco Ortiz, Aníbal Troilo ou Carlos di Sarli considerárono o mellor cantante de tango de orquestra de todos os tempos. Con todo, aceptou a esixencia dos seus directores de orquestra que na década de 1920 e parte dos anos 30 consideraban que o vocalista non debía distraer aos bailaríns coa súa voz, é dicir, que tiña que limitarse a cantar o retrouso. Por este motivo e porque non tiña repertorio de seu e porque, se cadra, carecía de entusiasmo, carisma ou personalidade, a súa transcendencia foi limitada, así como o número de gravacións que realizou. Con todo, a súa dicción clara, elegante e emocional e o seu acento, convertérono no cantante máis buscado polos directores ata 1940, cando xa non se limitaba sóa retrousos, senón que era cantor de letras completas.
Midea
Midea ou Mideia, en Μιδέα, é un antigo municipio de Grecia na periferia do Peloponeso de 6.724 habitantes segundo os datos do censo de 2001.
esquerda|miniatura|Porta Leste de Midea
Historia
A zona habitada foi escasamente frecuentada até a idade bizantina, augas abaixo da acrópole a partir da idade moderna xurdiu o centro habitado moderno.
O municipio foi suprimido tras a reforma administrativa coñecida como Programa Calícrates en vigor desde xaneiro de 2011 e agora está incluído no concello de Nauplia.
Nemesio Montiel
Nemesio Montiel Fernández, nado en Laguna del Pájaro, Zulia, Venezuela o 25 de novembro de 1943 e finado en Maracaibo o 26 de abril de 2021, tamén coñecido polo seu nome en lingua wayuu Nemesio Montiel Ja'yaliyuu, foi un docente, sociólogo, escritor, activista polos dereitos indíxenas, político e antropólogo venezolano de orixe wayuu.
Traxectoria
Montiel naceu en Laguna del Pájaro (Alitasía), estado Zulia, dentro do clan Ja'yaliyuu e descendente do líder indíxena Torito Fernández. Obtivo o grao de Antropoloxía Social e Aplicada e Indixenismo na Universidade Central de Venezuela en 1972, presentando como traballo de grao "La Guajira: Perspectivas Antropológicas, según un Guajiro", coa que obtivo a cualificación summa cum laude, converténdose así no primeiro antropólogo venezolano de orixe indíxena.
Activismo
Montiel chegou a ser coñecido polas súas achegas e loita polos dereitos dos pobos indíxenas, exercendo como Secretario Xeral do Consello Nacional de Comunidades Indíxenas e representante do Comité de Defensa do Guajiro en 1969, Coordinador Xeral da Confederación de Indíxenas de Venezuela, Caracas entre 1973 e 1975, así como guionista de varios espazos radiais e de televisión nos que se abordaba a situación do indíxena en Venezuela e presidente do Observatorio Wayuu Colombo Venezolano.
Docencia e cultura
Nemesio Montiel dedicou grande parte da súa carreira profesional ao eido académico, ditando clases de pregrao e posgrao na Universidade do Zulia e na Universidade de Oriente, así como a coordinar as actividades culturais da Universidade do Zulia, da cal foi o seu Director de Cultura entre 2001 e 2008 e asesor indíxena do Vicerreitorado Académico da mesma entre 2008 e 2011.
Carreira política
Montiel foi elixido deputado ao Congreso da República de Venezuela polo estado Zulia entre os anos 1989 e 1993, así como Secretario de Cultura do Estado Zulia entre os anos 1990 e 1994, salientando a súa xestión pola creación da Escola de Música Wayuu e que se decretase o wayuu como segundo idioma oficial do estado.
Montiel faleceu o 26 de abril de 2021 por mor de complicacións relacionadas coa COVID-19, na cidade de Maracaibo, Venezuela.
Félix Gila
Félix Gila Esteban, nado en Donostia o 20 de novembro de 1895, foi un masaxista e adestrador de fútbol español. Foi un dos primeiros adestradores do Deportivo da Coruña, ao que dirixiu en catro etapas, gañando tres Campionatos de Galicia.
Traxectoria
En decembro de 1935 converteuse en adestrador do Stadium Avilesino, ao que dirixiu durante unha tempada.
Traballou tamén como crítico deportivo para La Voz de Galicia.
Palmarés
Deportivo da Coruña
Roxo vivo
O termo roxo, aínda que recentemente variou o seu matiz semántico, tanto en galego como en portugués, en ambos designaba até unha época relativamente recente a cor vermella (como en inglés red hot e red heat, e en castelán rojo vivo) e en particular a cor dos corpos incandescentes. En galego tamén se emprega a expresión "a lume vivo". miniatura| A cor visible dun obxecto quentado até a [[incandescencia (de 550 °C a 1300 °C).]] dereita|miniatura|300x300px| A lonxitude de onda máxima e a cantidade total irradiada varían coa temperatura segundo a [[Lei de Wien|lei de desprazamento de Wien. Aínda que isto mostra temperaturas relativamente altas, as mesmas relacións valen para calquera temperatura até o cero absoluto. A luz visible está entre 380 e 750 nm.]]
Stirling
En 1905, a Stirling Consolidated Boiler Company publicou un conxunto de valores lixeiramente diferente:
Ranón, Sotu'l Barcu
miniatura|dereita|220px|Vista da vila de [[L'Arena, Ranón, Sotu'l Barcu|L'Arena, en Ranón.]] Ranón é a parroquia máis setentrional do concello asturiano de Sotu'l Barcu. Ten unha extensión de 6,29 km² e viven nela, repartidas entre o lugar de Ranón e a vila de L'Arena, 1 672 persoas (segundo datos de 2017).
Rianxo en Común
Rianxo en Común é un partido político local de Rianxo que desenvolve a súa actividade dende 2015.
Historia
Xurdeu a comezos de 2015 dun proceso de confluencia para constituír unha plataforma política para concorrer ás eleccións municipais de maio dese ano en Rianxo. Neste contexto vinculáronse á coalición de Son promovida a nivel galego por Anova e Esquerda Unida, pasando a estar adscritos ás coñecidas entón coma "mareas". O seu candidato á alcaldía foi o mestre Antón Castro, ata entón integrante do BNG local, ó igual que o entón concelleiro nacionalista Constantino Castaño e outros exintegrantes nacionalistas así como outros veciños que ata entón non habían estado involucrados en política. En ditos comicios lograron 695 votos (11,04%) e 2 concelleiros, sendo a cuarta forza política do concello por detrás do BNG (que mantivo a alcaldía), o PPdeG e o PSdeG. Desta forma o grupo situouse na oposición, absténdose na investidura, ao goberno nacionalista de Adolfo Muíños. Trala constitución de En Marea participaron activamente nesta coalición e pediron o apoio para esta nos comicios xerais e autonómicos tidos lugar en 2015 e 2016.
En 2019, trala retirada de Antón Castro, a formación pasou a estar liderada polo arqueólogo Julián Bustelo. Neste contexto, trala desintegración de En Marea, a formación desligouse tanto desta coalición coma da nova plataforma Galicia en Común e quedou coma un partido independente de carácter local. Nos comicios municipais dese ano a formación ascendeu ata os 896 votos (14,07%) e mantivo os 2 concelleiros. Situouse de novo na oposición ao goberno do BNG, nesta ocasión en coalición co PSdeG.
Nas eleccións municipais de 2023, encabezada novamente por Julián Bustelo, ascendeu ata os 1810 votos (28,98%) e 5 concelleiros, sendo a formación política máis votada con tan só 20 votos de vantaxe sobre o PSdeG. Desta forma, Bustelo asumiu a alcaldía como forza política máis votada e pasou a gobernar en minoría.
María de las Mercedes Goicoa Fernández
Traxectoria
Como docente empezou no Conservatorio de Madrid mais entre 1963 e 1993 foi profesora superior de piano no Conservatorio Profesional de Música da Coruña. En 1987, foi comisaria da exposición Rubinstein y España, organizada co gallo do centenario de Arthur Rubinstein. Tamén fixo publicacións de crítica e divulgación musical para editorais como Labor ou Santillana e artigos para xornais como La Voz de Galicia e revistas especializadas como Ritmo e Montsalvatge.
Ingresou, o 13 de decembro de 1986, na sección musical da Real Academia Galega de Belas Artes co discurso "De lo estéctico expresivo a la interpretación musical" que foi respondido por Rogelio Groba. Posteriormente, integrouse na mesa directiva desta institución como Bibliotecaria-Conservadora, e, en 2003, foi escollida presidenta, sendo a primeira muller en ocupar un cargo semellante en España. Mantívose no cargo ata 2014, cando renunciou por mor da saúde, ocupando dende entón a presidencia de honra. Na Real Academia Galega de Belas Artes promoveu a creación e dirixiu o Arquivo Musical de Galicia para recoller a obra de compositores galegos ou residentes en Galicia dos séculos XIX e XX, así como, a rehabilitación da Casa do Consulado, sede da Academia, para acoller actos abertos á cidadanía. Faleceu o 11 de novembro de 2022 na Coruña aos 94 anos de idade.
Lembranza
O termo lembranza pode referirse a:
Moeda de Belgioioso
Historia
Antonio Barbiano di Belgioioso (1693-1779), alto funcionario imperial, logo de participar, xunto cos seus fillos Alberico e Luís, na Guerra dos Sete Anos, foi elevado pola emperatriz María Tareixa, o 5 de agosto de 1769, ao rango de príncipe do Sacro Imperio Romano Xermánico, co título de príncipe de Belgioioso. O título, transmisible aos seus primoxénitos varóns, levaba consigo varios privilexios, entre eles o de poder abrir unha casa de moeda en Belgioioso e emitir alí moeda de ouro e de prata coa súa propia efixie. No entanto, o príncipe non chegou a instalar ningún obradoiro para a cuñaxe de moeda, senón que se limitou a encargar á ceca vienesa a produción dunha cantidade limitada de zecchini ou ducados de ouro —tamén chamados ongari— e táleros ou escudos (scudo) de prata coa súa propia imaxe e as armas da familia, que é probable que se distribuísen principalmente entre parentes, amigos e cortesáns.
Malia seren estas moedas, consonte a disposición imperial, de curso legal, polo menos dentro do Imperio, non se ten constancia da súa circulación efectiva. Ningún dos herdeiros do príncipe Antonio fixo cuñar posteriormente outras moedas.
Os Castros, Dornelas, Mos
Os Castros é un lugar da parroquia de Dornelas, no concello pontevedrés de Mos, na comarca de Vigo.
Tricocito (mamíferos)
Nos mamíferos, os tricocitos ou tricócitos (do grego τριχός, trijós>trico=cabelo e kytos>cito=célula) son as células epiteliais especializadas das que se forman os tecidos moi resistentes mecanicamente, cabelo e uñas.
Pódense identificar polo feito de que expresan proteínas de queratina "duras" ou "cabelos". Trátase de queratinas modificadas que conteñen grandes cantidades do aminoácido cisteína, o que facilita a reticulación química destas proteínas para formar o material resistente do que se compón o cabelo e as uñas. Estas células tamén dan lugar a IRSC (célula da vaíña da raíz interna) non queratinizada.
Rúa das Casas Reais (Santiago de Compostela)
dereita|miniatura|Pazo de Fondevila a carón da rúa de Casas Reais. A rúa das Casas Reais é unha rúa do centro histórico da cidade de Santiago de Compostela, que vai desde a Porta do Camiño, unha das sete portas da antiga muralla, ao final da rúa de San Pedro, até a confluencia das rúas da Algalia de Arriba e da Algalia de Abaixo, preto da Praza de Cervantes. Por ela subían os peregrinos do Camiño Francés para achegarse á Catedral. A súa denominación que recorda que nela había un complexo de edificacións que pertencían á Real Audiencia de Galicia en Santiago, institución baixo o poder e o control da Coroa Real. A impresión de nobreza austera que presenta esta rúa, que debe o seu nome aos varios edificios que alí existían, onde residía o alto clero de Santiago. Na actualidade, desas casas de nobres, ademais do barroco pazo de Fondevila, só queda o Palacio Vello do Conde de Aranda, no que funcionou a primeira oficina do notariado de España. Nela, diante do pazo de Fondevila, encóntrase a neoclásica Capela de Ánimas.
Conduto óptico
Descrición
É unha canle ósea que parte do ápice da órbita no foramen óptico e atravesa a á menor do óso esfenoides até a fosa cerebral media na base do cranio. O nervio óptico percórreo acompañado pola arteria oftálmica e as fibras do sistema nervioso simpático.
Patoloxía
As lesións na cabeza poden provocar unha fractura a nivel da canle óptica que ás veces dana a estrutura do nervio óptico e provoca a perda total ou parcial da visión do ollo afectado. Por outra banda, algúns tumores como o glioma do nervio óptico provocan un aumento do diámetro do buraco óptico.
Universidade de Perugia
A Universidade de Perugia, en italiano Università degli Studi di Perugia (UniPG) é unha universidade estatal italiana fundada en 1308, unha das universidades máis antigas de Italia e do mundo. Forma parte do Grupo Compostela de Universidades.
Identidade visual
miniatura| O logotipo da universidade no Orto' medievale di San Pietro, Departamento de Ciencias agrícolas, alimentarias e ambientais. O emblema oficial da Universidade representa á esquerda, sobre fondo azul, San Ercolano, un dos patróns da cidade, e á dereita, sobre fondo vermello, o grifón, símbolo da cidade. Representan respectivamente os poderes eclesiástico e civil, que prestixiaron a Universidade durante a Idade Media. Foi creado seguindo a disposición do Ministerio de Educación emitida en 1925, que obrigaba a todas as universidades nacionais a dotarse dun selo propio que reproducía o escudo histórico. Despois da Segunda guerra mundial engadiuse a inscrición circular Studium Generale Civitatis Perusii AD MCCCVIII.
Época medieval
Foi unha das primeiras universidades libres de Italia, erixida como Studium Generale o 8 de setembro de 1308, como demostra a bula papal Super specula de Clemente V. Porén, desde principios do século XIII existía unha institución que educaba nas artes da Medicina e do Dereito, financiada principalmente polo concello de Perugia. Antes de 1300 está testemuñada a presenza de varias universidades scholarium. O xurista civil Iacopo da Belviso ensinou alí dende 1316 até 1324. O 1 de agosto de 1318 o papa Xoán XXII concedeu á Universidade o dereito de conferirlle títulos en dereito civil e canónico, e o 18 de febreiro de 1328 en medicina e artes.
O 19 de maio de 1355 o emperador Carlos IV de Luxemburgo promulgou un edicto para reforzar as bulas papais e elevar a Universidade ao rango de imperial, co fin de favorecer o renacemento da cidade tras as vagas de peste dos anos 1348-49. En 1362 o Cardeal Niccolò Capocci fundou o Collegium Gregorianum (máis tarde rebautizado como "Sapienza vecchia"), que no momento da súa constitución podía albergar ata corenta mozos. Nunha visita á cidade o 11 de outubro de 1371, Gregorio XI elevou a facultade de teoloxía, acabada de formar, ao nivel de Studium Generale. Esta facultade foi suprimida, e as súas propiedades entregadas á universidade, en 1811. En 1426 naceu o Collegio di San Girolamo por iniciativa de Benedetto Guidalotti, bispo de Recanati, e co beneplácito de Martín V.
Idades moderna e contemporánea
Durante a república xacobina, en 1798, a Universidade cambiou a súa situación da praza de Sopramuro (Matteotti), tras a expropiación do antigo convento olivetano de Montemorcino (1740, Luigi Vanvitelli), onde estableceu a súa residencia. A biblioteca universitaria, creada no século XIV, conta cun catálogo de máis de 200.000 volumes e textos antigos procedentes principalmente de corporacións relixiosas suprimidas.
Máis tarde renomeado como Sapienza Nuova, foi un albergue gratuíto para estudantes estranxeiros que non podían pagar os seus estudos, e fusionouse coa universidade en 1829. Coa restauración papal (1814 - 1860) Pío VII reabriu a Sapienza Nuova co nome de Collegio Pio e o 27 de agosto de 1824 León XII converteuno no colexio principal da universidade. Coa unificación de Italia, en 1860 a Universidade de Perugia pasou á xurisdición do reitor e do concello, que, unha vez establecidos novos estatutos, inspirados nos da Universidade de Boloña, someteronos á aprobación do goberno. Nos anos trinta, grazas ao reitor Paolo Orano, súmanse as Facultades de Ciencias Políticas, Veterinaria, Química e Agricultura.
Al-Shafi‘i
Abū ʿAbdillāh Muhammad ibn Idrīs al-Shāfiʿī (en أَبُو عَبْدِ ٱللهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ ٱلشَّافِعِيُّ), nado en Gaza en 767 e finado en al-Fustat o 19 de xaneiro de 820, foi un teólogo, escritor e estudoso musulmán árabe, primeiro contribuidor aos principios da xurisprudencia islámica (Uṣūl al-fiqh). Moitas veces denominado "Shaykh al-Islām", al-Shāfi‘ī foi un dos catro imáns, cun legado sobre asuntos e ensinanzas xurídicas que finalmente levaron á escola Shafi'i da fiqh (ou Madh'hab). Foi o estudoso máis destacado do imán Malik ibn Anas, e tamén actuou como gobernador de Najar.
Biografías
A biografía de al-Shāfi‘i é difícil de seguir. Dise que Dawud al-Zahiri foi o primeiro que escribiu unha biografía del, mais o libro perdeuse. A biografía máis antigo que se conserva é de Ibn Abi Hatim al-Razi (falecido en 327) e non é máis que unha colección de anécdotas, algunhas delas fantásticas. Un resumo biográfico escrito por Zakarīya b. Yahya al-Sājī foi reproducido posteriormente, mais mesmo entón, gran cantidade de lendas apareceran na historia da vida de al-Shāfi‘i. A primeira biografía real é de Ahmad Bayhaqi (finado en 1066) e está chea dunha visión modernista que a cualificaría como lendas piadosas.
Universidade de Perugia
Idades moderna e contemporánea
Durante o reitorado de Giuseppe Ermini (1945-1976) a Universidade viviu un período de consolidación e expansión co establecemento de novas facultades: Ciencias (1957), Literatura e Filosofía (1958), Maxisterio (1965), Enxeñaría (1968) e Economía (1969).
Estrutura
thumb|Palazzo Murena O reitorado e a administración central da universidade teñen a súa sede en Perugia e os dezaseis departamentos que imparten a maioría dos cursos da oferta educativa están situados na zona da cidade. As estruturas universitarias descentralizadas tamén están presentes en Asís, Foligno, Narni e Terni.
Al-Shafi‘i
Obras
Ademais, al-Shafi'i foi un poeta elocuente que compuxo moitos poemas breves morais.
Universidade de Perugia
Departamentos
Tras a entrada en vigor da reforma Gelmini, a partir do 1 de xaneiro de 2013 a Universidade divídese en catorce departamentos:
Radio
"Radiophonica" é a radio oficial en liña para estudantes e televisión das universidades da Umbría. Nado en 2008 co apoio da Rexión Umbría e da Axencia para o dereito á educación universitaria da Umbría ADISU xunto coa asociación cultural L'Officina Musicale. A emisora está asociada á rede RadUni.
Alumnado e profesorado
No curso 2021-2022 matriculáronse 27000 alumnos na Universidade de Perugia.
Entre os alumnos e profesores destadados están San Xoán de Capistrano, Cesare Borgia, Luca Pacioli, Jacobus de Belviso, os físicos Gentile da Foligno e Bernardo Dessau, os papas Nicolao IV, Gregorio XI, Inocencio VII, Martiño V, Pío III, Xulio II, Xulio III, Urbano VII, Gregorio XIV, Clemente VIII e Paulo V, a Gobernadora Xeral do Canadá e Secretaria Xeral da Francofonía, Michaëlle Jean, ou a actriz Monica Bellucci.
As Sobráns, Guizán, Mos
As Sobráns é un lugar da parroquia de Guizán, no concello pontevedrés de Mos, na comarca de Vigo.
O Cotiño, Dornelas, Mos
O Cotiño é un lugar da parroquia de Dornelas, no concello pontevedrés de Mos, na comarca de Vigo.
Regomil, Guizán, Mos
Regomil é un lugar da parroquia de Guizán, no concello pontevedrés de Mos, na comarca de Vigo.
The Lady in the Van
The Lady in the Van é un filme británico de 2015 dirixido por Nicholas Hytner, e protagonizado por Maggie Smith e Alex Jennings. Está baseado nas memorias homónimas de Alan Bennett. O guión foi escrito por Bennett, e conta a historia real das súas interaccións con Mary Shepherd, unha muller maior que viviu nunha furgoneta na súa rúa de Londres durante 15 anos.
Córtex visual
miniatura| Localización do córtex visual no cerebro humano O córtex visual ou codia visual do cerebro é a área do córtex cerebral situado na parte posterior do cerebro nos mamíferos.
Os termos cortiza ou corteza foron rexeitados.
Localización e funcións
O córtex visual procesa a información visual. Localízase no lóbulo occipital. A entrada sensorial dos ollos viaxa a través do núcleo xeniculado lateral do tálamo e despois chega á cortiza visual. A área da cortiza visual que recibe a entrada sensorial do núcleo xeniculado lateral é o córtex visual primario, tamén coñecida como área visual 1 (V1), área de Brodmann 17 ou codia estriada. As áreas extraestriadas consisten nas áreas visuais 2, 3, 4 e 5 (tamén coñecidas como V2, V3, V4 e V5, ou área de Brodmann 18 e toda a área de Brodmann 19).
Células direccionais
David H. Hubel e Torsten N. Wiesel recibiron un premio Nobel compartido en 1981 pola detección das seguintes células do córtex visual:
Responde mellor a un bordo nunha determinada dirección e posición, prefire os contornos verticais. O seu campo receptivo ten unha parte central e periférica ben definidas.
Responde a un estímulo nunha determinada dirección dentro do campo receptivo, preferindo contornos en movemento.
É sensible a unha liña recta dunha dirección e tamaño determinados.
Detección de cor
Unha excepción á sensibilidade direccional son as células sensibles á cor situadas na parte inferior da cuarta capa da córtex visual, así como na capa superior, as células moteadas. Estas últimas reciben a entrada da parte inferior da cuarta capa, que é proporcionada con información polas células sensibles á cor nas vías parvocelulares.
Binocularidade
No córtex visual, as células reciben información dos dous ollos. Unha célula que pode ser activada por un estímulo de calquera dos ollos chámase célula binocular. Teñen dous campos receptivos que se poden estimular simultaneamente dende un punto determinado do campo visual.
Columnas, hipercolumnas
As células do córtex visual están dispostas en columnas. Cada columna contén celas coa mesma dirección preferida e o mesmo dominio ocular. A dominancia ocular significa que a entrada dos ollos esquerdo e dereito pode excitar a célula de forma diferente. Un grupo de columnas é unha hipercolumna.
Arrufana, Louredo, Mos
Arrufana é un lugar da parroquia de Louredo, no concello pontevedrés de Mos, na comarca de Vigo.
I Reis
I Reis (tamén Primeiro Libro dos Reis, ás veces escrito con numeración arábiga ) é un dos libros históricos da Biblia do Antigo Testamento que vén despois de II Samuel e antes de II Reis. Consta de 22 capítulos e a súa narración continúa os acontecementos narrados en II Samuel, comezando coa coroación do rei Salomón sobre todo Israel ata o final dos reinados de Acab e Iosafat, que gobernaron respectivamente o Reino de Israel e o Reino de Xudá.
Así, o libro trata do auxe do reino de Israel, da súa división en dous países entre as doce tribos tras a morte de Salomón, da perversión moral tanto dos gobernantes como do pobo que abandonaron a fe nun só Deus para practicar a idolatría aos deuses pagáns mencionando os feitos do profeta Elías no seu ministerio.
O libro contén unha teoloxía da autoridade política: o rei debe ser fiel a Deus ( 1Re 2,3 ) e gobernar con sabedoría e xustiza, servindo ao pobo ( 1Re 12,7 ), que só pertence a Deus ( [https://web.archive.org/web/20100226201537/http://www.paulus.com.br/BP/_P8N.HTM 1Re 3,8-). 9] ).
Notas
<references group="" responsive="1">
Amira (filme)
Amira é un filme de 2021 coproducido internacionalmente e dirixido polo exipcio Mohamed Diab. Foi producido entre Xordania, Exipto e os Emiratos Árabes Unidos. Está protagonizado por Tara Abboud, xunto con Saba Mubarak e Ali Suliman nos papeis secundarios, e conta a historia de Amira, unha rapaza palestina de 17 anos que foi concibida co esperma de contrabando do seu pai preso, Nawar.
Foi escollido como candidato de Xordania para o Óscar ó mellor filme internacional na 94ª edición dos premios, mais foi retirado da competencia pola Royal Film Commission debido á polémica sobre o tema do mesmo. O filme, que se centra nunha nena palestina que descobre que o seu verdadeiro pai é en realidade un garda de prisións israelí e non o prisioneiro palestino, foi criticada polas organizacións de dereitos dos presos e retirado "por respecto aos sentimentos dos presos e as súas familias".
Danica McKellar
Danica Mae McKellar, nada en San Diego (California) o 3 de xaneiro de 1975 é unha actriz, matemática, escritora e activista educativa estadounidense. Interpretou a Winnie Cooper na serie de televisión The Wonder Years de 1988 a 1993, e desde 2010 prestou voz ao personaxe Miss Martian na serie animada de superheroes Young Justice.
En 2015, participou na serie orixinal de Netflix Project Mc2. Aparece en varios telefilmes para o Hallmark Channel. É a voz en inglés de Lucero Sónico (Judy Jetson) de The Jetsons desde 2017, tras a morte de Janet Waldo en 2016.
Ademais do seu traballo de actuación, McKellar escribiu máis tarde seis libros de non ficción, todos relacionados coas matemáticas: Math Doesn't Suck, Kiss My Math, Hot X: Algebra Exposed, Girls Get Curves: Geometry Takes Shape, que animan ás nenas e mozos de ensino medio e secundario para ter confianza e destacar en matemáticas; Goodnight, Numbers e Do Not Open This Math Book.
Traxectoria
Aos oito anos trasladouse coa súa familia á cidade dos Ánxeles. Ela e a súa irmá Crystal McKellar competían por ver quen conseguía máis traballos como actriz. Cando houbo que elixir unha actriz para interpretar a Winnie na serie The Wonder Years, as dúas últimas en consideración foron as irmás Mckellar; Danica conseguiu o papel de Winnie Cooper e Crystal conseguiu o papel de Becky Slatter, a súa veciña rival en gañarse os afectos de Kevin Arnold (Fred Savage).
The Wonder Years
The Wonder Years tratou os temas sociais e os acontecementos históricos da década de 1960 e principios dos 70, vistos a través do personaxe principal, Kevin Arnold, quen tamén se ocupaba dos conflitos sociais dos adolescentes (principalmente co seu mellor amigo Paul, e Winnie Cooper, en quen era sentimentalmente interesado), problemas familiares e outras cuestións.
A medida que se desenvolvían os acontecementos, a historia foi narrada por un Kevin maior e máis sabio (con la voz de Daniel Stern) describindo o que estaba a suceder e o que aprendera das súas experiencias.
Papeis posteriores
Xunto a Josh Saviano participou no filme Camp Cucamonga en 1990.
En 1992 participou na película Together To Win (Sidekicks), xunto con Chuck Norris e Jonathan Brandis. Danica escribiu e dirixiu unha curtametraxe chamada Speechless... protagonizada por Dan Lauria e Alley Mills. Tamén traballou na película Detective Mama como Maddie Monroe.
Apareceu en dous episodios da serie How I Met Your Mother, como cita de Ted.
En 2005, participou nun episodio de "NCIS: Naval Criminology" como Erin Kendall, no episodio 37 ou, noutras palabras, no episodio 14 da segunda tempada, titulado "Witness", no que interpreta o papel dunha graduada da MIT Quen é testemuña dun asasinato.
En 2013 participou nun videoclip da cantante canadense Avril Lavigne.
Protagonizou a película Christmas Wreath de 2015 xunto a Rupert Penry-Jones, interpretando o papel de Allie como institutriz da filla dun rei europeo.
Como matemática
McKellar estudou matemáticas na UCLA. Graduouse cum laude en 1998. Máis tarde foi coautora dunha publicación científica co profesor Lincoln Chayes e o estudante Brandy Winn. O traballo proba o teorema de física-matemáticas que se pode chamar "Teorema de Chayes-McKellar-Winn" aínda que este cualificativo non é moi utilizado. Sobre as habilidades matemáticas dos seus estudantes, Chayes dixo no New York Times que "Os dous realmente valemos tres". McKellar aconsella de balde aos fans no seu sitio web. Mentres estaba na UCLA, era membro da irmandade Alpha Delta Pi.
McKellar é autora de Math Doesn't Suck: How to Survive Middle-School Math Without Losing Your Mind or Breaking a Nail, para animar ás nenas. O libro conta co aval de Tara C. Smith, fundadora de "Iowa Citizens for Science" e profesora de epidemioloxía na Universidade de Iowa. Nunha entrevista con Smith, McKellar dixo que escribiu o libro "para mostrar ás nenas que é accesible e relevante, e tamén un pouco glamuroso" e "a crenza xeral de que as matemáticas e as ciencias non son para mozas novas".
Premios e honras
McKellar foi nomeada Persoa da semana en World News con Charles Gibson durante a semana que rematou o 10 de agosto de 2007. O segmento de noticias destacou o seu libro Math Doesn't Suck e os seus esforzos para axudar ás nenas a desenvolver un interese polas matemáticas, especialmente durante os seus anos de secundaria. En xaneiro de 2014, recibiu o Joint Policy Board for Mathematics (JPBM) Communications Award. A cita atribuíu aos seus libros, blog e aparicións públicas que animaron a "innumerables estudantes de secundaria e secundaria, especialmente as nenas, a interesarse máis polas matemáticas".
Célula parvocelular
miniatura| Diagrama esquemático do primate LGN.As células parvocelulares, tamén chamadas células P, son neuronas situadas dentro das capas parvocelulares do núcleo xeniculado lateral (LGN) do tálamo. "Parvus" significa "pequeno" en latín (da mesma raíz que parvo) e o nome "parvocelular" refírese ao pequeno tamaño da célula en comparación coas células magnocelulares, máis grandes.
Función
As neuronas parvocelulares do sistema visual reciben a súa entrada de células ananas, un tipo de célula ganglionar da retina, cuxos axóns están saíndo do tracto óptico. Estas sinapses ocorren nunha das catro capas parvocelulares dorsais do núcleo xeniculado lateral. A información de cada ollo mantense separada neste punto e continúa segregada ata que se procesa no córtex visual. A información visual codificada eléctricamente sae das células parvocelulares a través de células de retransmisión nas radiacións ópticas, viaxando até a capa de cortiza visual primaria 4C-β. As neuronas parvocelulares son sensibles á cor, e son máis capaces de discriminar detalles finos que as súas contrapartes magnocelulares. As células parvocelulares teñen maior resolución espacial, pero menor resolución temporal, que as células magnocelulares.
O Pombal, Louredo, Mos
O Pombal é un lugar da parroquia de Louredo, no concello pontevedrés de Mos, na comarca de Vigo.
Lena Frances Edwards
Lena Frances Edwards, nada en Washington, D.C., o 17 de setembro de 1900 e finada en Lakewood, Nova Jersey, o 3 de decembro de 1986, foi unha médica estadounidense que recibiu a Medalla Presidencial da Liberdade.
Primeiros anos e educación
Edwards naceu en Washington, D.C., filla do dentista e cirurxián oral Thomas W. Edwards e de Marie Coakley Edwards, ama de casa. O seu pai daba clases no Howard University College of Dentistry.
Edwards foi a graduada con mellores cualificacións da súa promoción da Dunbar High School de Washington de 1917. Completou os estudos de grao na Universidade Howard en tres anos e graduouse na escola de medicina desa universidade en 1924. Mentres estaba alí uniuse á Delta Sigma Theta, da que foi presidente entre 1920 e 1921.
Carreira na medicina
En 1925, Edwards e o seu marido mudáronse a Jersey City, e ambos comezaron a practicar a medicina. Edwards converteuse nunha voceira da saúde pública e defensora do parto natural mentres traballaba coa comunidade europea inmigrande do condado de Hudson. En 1931 entrou no Margaret Hague Hospital de Jersey City, mais non foi admitida para realizar a residencia en obstetricia e xinecoloxía alí ata 1945.
Edwards volveu a Washington en 1954 e deu clases na Universidade Howard. Foi conselleira médica da National Association of Colored Women's Clubs e presidiu o comité de saúde materna da Urban League do Distrito de Columbia.