cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fosmet
Andróxenos
É necesario facer máis investigacións para atopar os efectos fisiolóxicos da inhibición da aromatase e da unión ao receptor de andróxenos.
Seguridade
O fosmet está na Lista de Substancias Extremadamente Perigosas do US Emergency Planning. É un pesticida moi tóxico para as abellas.
Pode ser mortal se se inhala ou absorbe pola pel.
A EPA dos EUA non expresa preocupación polo risco agudo dietario a través dos alimentos e auga. Porén, hai preocupación sobre os traballadores que están en contacto co fosmet ao mesturalo, manipulalo e cargalo, os cales están en risco de inhalalo ou de exposición cutánea.
Conrado II de Italia
Conrado de Lorena, ou Conrado de Franconia ou Conrado de Italia, nado na Abadía de Hersfeld o 12 de febreiro de 1074, e finado en Florencia o 27 de xullo de 1101, foi duque da Baixa Lorena (Lotarinxia), de 1076 a 1087, Rei de romanos (xunto co seu pai) de 1087 a 1098 e Rei de Italia de 1093 a 1098.
Conrado foi o segundo fillo varón do rex romanorum e futuro emperador do Sacro Imperio Henrique IV, tanto segundo os Annales Diibodi («Cuonradus filius imperatoris»), como segundo o Bernoldi Chronicon («Chonradus rex filius Heinrici»), e a súa primeira esposa, Berta de Savoia, segundo confirman os Annales Diibodi («Bertha imperatrix»).
Traxectoria
O irmán máis vello de Conrado morreu en agosto de 1071 e, como herdeiro de seu pai foi investido co ducado da Baixa Lorena e o marquesado de Turín en 1076. Foi llevado a Italia, onde permaneceu ao coidado de Teobaldo de Castiglione, arcebispo de Milán. O 30 de maio de 1087 foi coroado en Aquisgrán como rei de Alemaña o que o convertía en herdeiro do seu pai. Foi deposto polo seu pai en 1098, debido ao seu enfrontamento con el.
Baixo a influencia da marquesa Matilde de Toscana, Conrado adheriuse ao bando papal en contra de seu pai na Querela das Investiduras, e en 1093 foi coroado como Rei de Italia en Milán polo seu arcobispo Anselmo III.
En 1095, despois do Concilio de Piacenza, prestou xuramento de lealdade ao Papa Urbano II en Cremona, e á su vez, o Papa lle prometeu a coroa imperial, así como o arranxo do su enlace matrimonial con Constanza, filla de conde de Sicilia Roxerio I de Sicilia.
A reacción de seu pai culminou na Dieta de Maguncia en abril de 1098, na que depuxo a Conrado e designou ao seu outro fillo Henrique como seu sucesor. Desde este momento, menguou a influencia de Conrado en Italia e, finalmente, morreu en 1101 á idade de vinte e sete anos, en Florencia.
Matrimonio
Segundo o Bernoldi Chronicon, Conrado (Chonradus rex), casou en Pisa (Tusciam Pisas) coa filla do conde de Sicilia Roxerio I de Sicilia (filiam Rogerii ducis de Sicilia), engadindo que aínda era moi nova (admodum parvulam) e tiña unha notoria dote (cum inaudita pecunia). Non se menciona o nome da filla de Roxerio pero a maioría dos historiadores cren que foi Constanza de Sicilia, filla de Roxerio I e da súa segunda esposa, Eremburga de Mortain,, mentres que, segundo Hubert Houben, era Maximilla,  filla de Roxerio I e da súa terceira muller, Adelaida del Vasto.Da súa muller, Conrado non tivo fillos.
Cuarteto (sexo)
thumb|dereita|Dúas parellas nun cuarteto. [[Pintura (atribuída enganosamente a) Peter Fendi.]] Un cuarteto é unha forma de sexo en grupo na que participan catro persoas de calquera combinación de xénero.
Tipos de cuartetos
O nivel de actividade sexual entre os catro membros pode variar moito. Outros cuartetos poden implicar algún contacto do mesmo sexo, e algúns cuartetos implican activamente os catro membros.
Cambio de muller
O Cambio de esposa implica dúas parellas, xeralmente ambas parellas heterosexuais casadas, onde cada home cambia a súa muller pola outra e mantén relacións sexuais con ela. Normalmente non hai contacto sexual entre as dúas esposas ou os dous maridos.
Gang bangs
Un gang bang implica que tres (ou máis) persoas teñen relacións sexuais cunha cuarta sucesivamente. Adoita ocorrer con homes que penetran a mulleres, pero pode aplicarse igualmente a actos homosexuais ou mulleres que penetran a homes usando consoladores con correa.
Selo hermético
O selo hermético implica sexo vaxinal e sexo anal realizado a unha muller por dous homes nunha dobre penetración, mentres que a muller realiza unha felación cun terceiro home.
Cuádruplo
Un cuádruplo é unha relación romántica na que participan catro persoas. Úsase máis habitualmente para describir unha relación amorosa entre dúas parellas onde toma a forma dun cadrado, no que as catro persoas teñen unha relación amorosa entre si.
Aínda que pode referirse a dúas persoas vinculadas sentimentalmente de forma independente con outras dúas, normalmente implica que cada unha das catro persoas ten algún tipo de relación sexual coas outras tres. As relacións son normalmente de amizade, aínda que románticas. A adición de personaxes bisexuais ou homosexuais engade moitas combinacións posibles de sexos, e de interaccións románticas e sexuais.
Gallery
<galería> Ficheiro:Édouard-Henri Avril (30).jpg|Pintura de Édouard-Henri Avril: dúas mulleres e dous homes nun cuarteto. Ficheiro:Gamiani.jpg|Pintura de Alfred de Musset de tres mulleres e un home nun cuarteto.
Moeda de 200 liras italianas
A moeda de 200 liras italianas foi cuñada polo Istituto Poligráfico e Zecca dello Stato, a ceca pública de Roma, desde 1977 a 2001, cando a lira italiana foi substituída polo euro.
Paralelamente á súa emisión ordinaria, a partir de 1980 fóronse pondo tamén en circulación versións conmemorativas desta moeda, con idénticas características métricas mais con deseños específicos.
A aliaxe coa que se cuñou esta moeda, coñecida polo acrónimo bronzital (de bronzo italiano), está composta por un 92 % de cobre, un 6 % de aluminio e un 2 % de níquel.
Emisión ordinaria
A moeda estándar de 200 liras italianas foi deseñada e gravada polo artista italiano Mario Vallucci. No seu anverso presenta a figura dunha muller con cabelo longo mirando cara á dereita, representación alegórica da Liberdade e da nación italiana. No reverso reprodúcese como motivo central unha engrenaxe de dentes cadrados, como símbolo do traballo.
Esta moeda cuñouse entre 1977 e 1998 con algunhas interrupcións puntuais nos últimos anos. A súa tiraxe total superou os 1.500 millóns de exemplares.
Tiraxes anuais
Estas son as cantidades de exemplares cuñados da emisión ordinaria da moeda de 200 liras italianas desde a súa creación en 1977 ata a súa derradeira emisión en 1978: Nos anos 2000 e 2001 houbo tamén emisión desta moeda, mais non para a súa posta en circulación senón para a súa inclusión en carteiras e estoxos de presentación, dirixidos ao mercado do coleccionismo. As súas tiraxes eses anos foron de 70.360 e 110.000 exemplares, respectivamente.
FAO - Montessori
miniatura|240x240px|200 liras (1981): Fao - Villa Lubin.
FAO - Villa Lubin
miniatura|240x240px|200 liras (1989): Arsenal Militar de Tarento.
Arsenal Militar de Tarento
miniatura|240x240px|200 liras (1990): Consello de Estado.
Consello de Estado
miniatura|240x240px|200 liras (1992): Exposición Xénova 92.
Xénova 92
miniatura|240x240px|200 liras (1993): 70 aniversario da aviación militar.
Aviación militar
miniatura|240x240px|200 liras (1994): Bicentenario dos Carabineiros.
Arma dos Carabineiros
miniatura|240x240px|200 liras (1996): Centenario da Guardia di Finanza.
Guardia di Finanza
miniatura|240x240px|200 liras (1997): Centenario da Liga Naval Italiana.
Liga Naval Italiana
miniatura|240x240px|200 liras (1999): Protección do patrimonio cultural polos Carabinieri.
Protección do patrimonio
miniatura|240x240px|San Marino. 200 liras (1997): Pintura.
Emisións da República de San Marino
Antes da asunción do euro, a República de San Marino tivo como unidade monetaria oficial a liga sanmarinesa, cun valor fixo ligado ao da lira Italiana. En virtude dunha convención monetaria asinada por ambos os países o 10 de tetembro de 1971 e logo convertida en lei, o Istituto Poligráfico e Zecca dello Stato cuñou modelos propios para San Marino, coas mesmas características métricas que as da moeda italiana.
Existen 24 modelos diferentes das moedas de 200 liras cuñadas para San Marino, emitidas anualmente de xeito ininterrompido desde 1978 ata 2001.
Pedro Abrunhosa
Pedro Machado Abrunhosa, coñecido como Pedro Abrunhosa nado en Sé, Porto, no 20 de decembro de 1960, é un cantante, compositor, actor e escritor portugués.
Traxectoria
Comezou os seus estudos musicais cedo, en particular o Curso de Composición no Conservatório de Música do Porto, despois de estudar e traballar cos profesores Álvaro Salazar e Jorge Peixinho. Asistiu ao Curso de Pedagoxía Musical con Jos Wuytack. Con tan só dezasete anos xa impartiu clases na Escola de Música do Porto, para despois seguir dando clases na escola pública Hot Clube de Lisboa e na Escola de Música do Caiús. Continuou os seus estudos de contrabaixo. Fundou a Escola de Jazz e a Orquestra do Porto, que dirixiu e para a que tén composto pezas musicais.
Traballou nesa área en toda Europa con Joe Hunt, Wallace Rooney, Gerry Nyewood, Steve Brown, Todd Coolman, Billy Hart, Bill Dobbins, Dave Schnitter, Jack Walrath, Boulou Ferré, Elios Ferré, Ramon Cardo, Frankie Rose, Vicent Penasse e Tommy Halferty.
En abril de 1994 publicouse o disco Viagens, gravado en colaboración co "Bandemónio" e coa participación especial do saxofonista Maceo Parker. O disco tivo un grande éxito, e alcanzou o triplo platino.
En 1995 lanzou o maxi-single F e un libro, o que causou un impacto inesperado.
Compuxo a música Se Eu Fosse Um Dia O Teu Olhar para a banda sonora do exitoso filme Adão e Eva, con Maria de Medeiros, Joaquim de Almeida e Karra Elejalde.
Foi convidado por Caetano Veloso para crear un espectáculo con el na Expo 1998. Foi convidado polo director Manoel de Oliveira para interpretar o papel do protagonista masculino no filme A carta, rodado en París, Italia, Nova York, Lisboa e Londres, na que interpretaba xunto a Chiara Mastroianni; tamén é autor dalgunha das músicas. Con esta película, galardoada co Gran Premio do Xurado no Festival de Cannes, tivo a oportunidade de interpretar a famosa "Subida dos 24 degraus".
As súas cancións son gravadas e interpretadas no Brasil por artistas como Caetano Veloso, Maria Bethânia, Lenine, Zélia Duncan, Elba Ramalho, Zeca Baleiro, Sandra de Sá, Syang, Rio Soul ou Edson Cordeiro, entre outros. esquerda|miniatura| Pedro Abrunhosa en concerto en directo. En 1999 publicou o disco Silêncio. Aínda que non tivo tanto éxito como os rexistros anteriores, vendeu máis de 40 000 unidades e alcanzou o disco de platino.
En 2003 publicou o disco triplo de Palco, froito dos emblemáticos concertos en directo cos HornHeads de Prince e Bandemónio. Co disco Palco chegou ás 72 000 unidades e dobre platino. No disco inclúense duetos con Lenine e Zélia Duncan.
En 2004 pechou Rock in Rio Lisboa, concerto integrado na súa xira 2002/2004 con máis de 120 concertos.
En 2006 participa nunha das músicas do álbum debut A Saída da banda portuguesa Cindy Kat. Editou o libro Canções, que contén partituras da súa música máis emblemática, esgotado rapidamente.
O 3 de abril de 2007 publicou Quem me leva os meus fantasmas, o primeiro sinxelo do novo disco Luz, lanzado o 25 de xuño de 2007.
O primeiro concerto de Pedro Abrunhosa e Bandemónio tras a publicación do disco Luz ten lugar no Paradise Garage de Lisboa, a noite do 26 de xuño de 2007. Acompáñano en directo e no estudio: João André (baixo), Cláudio Souto (teclado), Edgar Caramelo (saxo), Pedro Martins (batería) e Marco Nunes (guitarra).
Neste período Pedro Abrunhosa anuncia un novo disco, xa con data de edición, que o cantante presenta en directo coa súa nova banda, o Comité Caviar. O 7 de febreiro de 2010, sofreu unha caída durante o programa Ídolos do SIC mentres se preparaba para unha aparición como convidado, sen lesións de importancia, e deu interpretado os dous temas cos finalistas.
O 12 de abril de 2010, lanzou o seu novo sitio web e novo álbum, Longe.
O 23 de maio de 2010, actuou a dúo, xunto á diva brasileira Ivete Sangalo, durante a Gala de entrega dos Globos de Ouro promovida polo SIC. No encontro, os dous cantan unha canción escrita polo propio Abrunhosa Fazer o que aínda Não Foi Feito.
É un dos embaixadores da Associação Fonográfica Portuguesa na loita contra a piratería intelectual.
En 2013, publicou un novo disco, Contramão: os once temas elixen a canción como unha forma de mirar o amor, o estado do país ou mesmo a intolerancia relixiosa.
En 2022 manifestouse contra a guerra en Ucraína dicindo ser "a voz dos portugueses", polo que tivo críticas e apoios nas redes sociais.
Bandas sonoras
Escribiu e interpreta bandas sonoras das películas: Carta de Manoel de Oliveira, Amour en Latin de Serge Abramovic, Adão e Eva e Novo Mundo de Joaquim Leitão, a partir de imaxes do debuxante António.
Tamén compuxo as pezas teatrais Possessos de Amor, A Teia e O Aniversário de Infanta e 150 anos de Bonfim.
Parque Transfronteirizo do Gran Limpopo
miniatura|300px|Mapa do Parque Transfronteirizo do Gran Limpopo. O Parque Transfronteirizo do Gran Limpopo é unha área protexida transfronteiriza de 35 000 km² en proceso de creación. Unirá o Parque Nacional do Limpopo (anteriormente coñecido como Coutada 16) en Mozambique, o Parque Nacional Kruger en Suráfrica, o Parque Nacional de Gonarezhou, o Santuario de Manjinji e a Zona de safari de Malipati en Cimbabue, así como a zona entre Kruger e Gonarezhou, a terra comunal de Sengwe en Cimbabue e a rexión de Makuleke en Suráfrica.
Fauna
O parque acolle unha ampla gama de vida silvestre, destacando o elefante, o rinoceronte branco, a xirafa de Suráfrica, o ñu azul, o leopardo africano, o león, o guepardo, a mangosta raiada e a hiena pinta.
Dende 2005, a área está considerada como unha Unidade de Conservación do León.
Ordenanza (soldado)
miniatura|Ordenanza (1802-1812) No ámbito militar, chámase ordenanza, mensaxeiro, oficial de ordenanza ou oficial de día ao soldado que se nomea diariamente para que leve as ordes e comunicacións oficiais do xefe do corpo ao cuartel e as autoridades da praza.
Tamén é un soldado pertencente a un corpo de garda que estando exento de facer labores de sentinela ou calquera outro servizo de vixilancia que está ás ordes daquel posto. Emprégase para realizar labores mecánicos como traer auga, varrer, ir en busca de utensilios, acender as luces, etc.
Batman
Nos exércitos de países de fala inglesa, a palabra "batman" refire ao servinte militar dun oficial. Esa palabra provén do francés antigo "bast", do latín tardío "bastum" que da en francés moderno "bât", ou literalmente: o "home da manda". En orixe, o batman é o home encargado de coidar da mula ou cabalo que leva a equipaxe dun oficial. O termo é moi anterior ao personaxe batman de banda deseñada; ás veces o mordomo Alfred é referido como "Batman's batman" (o batman de Batman) facendo uso desta acepción.
Ozraptor subotaii
Ozraptor (que significa "ladrón australiano") é un xénero de dinosauros terópodos posiblemente abelisauroides do Xurásico Medio (Bajociano) Colalura Sandstone de Australia, coñecido por restos fragmentarios.
Descubrimento e nomeando
En 1998 Long e Molnar nomearon e describiron o tipo (e única) especie Ozraptor subotaii. O nome xenérico deriva de "Ozzies", o alcume dos australianos, e dun raptor latino, "seizer". O nome específico honra a un personaxe de ficción, o ladrón e arqueiro rápido "Subotai" da película Conan o Bárbaro.
O holotipo, UWA 82469, foi atopado no Colalura Sandstone, que data do Bajoniano Medio, sobre 169 millóns de anos hai. Consiste do distal ou fin máis baixo dunha tibia esquerda. Xunto con Rhoetosaurus, Ozraptor é entre os dinosauros australianos sabidos máis vellos.
O exemplar mide 8 centímetros (3,1 polgadas) de longo e 4 centímetros (1,6 polgadas) de ancho no extremo inferior. A partir destas medicións, estimouse unha lonxitude total para a espinilla duns 17 a 20 centímetros (6,7 a 7,9 polgadas) e para o animal no seu conxunto duns 2 metros (6,6 pés). Establecéronse tres características diagnósticas que lle permitían manterse como unha especie distinta de dinosauro: o proceso ascendente do astrágalo tiña forma rectangular cun extremo superior recto; a faceta astragalar tiña unha crista vertical; o cóndilo medial estaba debilmente desenvolvido.
Clasificación
Só coñecido por un óso parcial da perna, Ozraptor é difícil de clasificar. En 1998 os descritores non puideron determinar a clasificación con máis precisión que un Theropoda incertae sedis. En 2004 Thomas Holtz pensou que era un membro dos Avetheropoda. En 2005, outro estudo, realizado por Oliver Rauhut, suxeriu que realmente se trataba dun terópodo, e máis concretamente, dun membro da Abelisauroidea baseado na presenza da distinta crista mediana vertical no suco astragalar. Clasificado como un, Ozraptor sería o abelisauroide máis antigo coñecido. Porén, Rauhut concluiría máis tarde que ningunha destas características definitorias está realmente limitada aos abelisauros, e polo que Ozraptor pode ser clasificado como Theropoda indet.
Miguel Barros Castro
Miguel Barros Castro, nado en Mosende (O Porriño) en 1892 e finado en Montevideo o 5 de xuño de 1934, foi un xornalista galego.
Traxectoria
Fillo de José Barros Amandi. Estudou filosofía no Seminario de Tui, onde comezou o exercicio periodístico colaborando en La Integridad. En 1910 emigrou ao Uruguai e formou parte da redacción de El Diario Español. En 1912 intentou editar sen éxito El Eco de España. Xefe de redacción de El Diario Español, en xullo de 1917 colaborou no diario La Razón. Sumouse á redacción de Tierra Gallega, substituíndo a Xosé María Barreiro na dirección a partir do número 40. Colaborou como redactor no semanario Galicia Nueva. Tamén colaborou coa Revista de las Españas, editada en Madrid pola Unión Ibero-Americana. Foi un dos fundadores da Casa de Galicia. Foi secretario da Junta Patriótica Española, da Cámara Oficial Española de Comercio e do Club Español. Foi secretario (1931) e despois subxerente da Administración Nacional de Combustibles. Finou en Montevideo nun accidente de tráfico o 5 de xuño de 1934.
Vida persoal
Casou con Elvira Arcelos.
Ángel Aller
Ángel Aller Villa, nado en Betanzos o 16 de abril de 1887 e finado en Montevideo o 15 de maio de 1976, foi un escritor e xornalista galego.
Traxectoria
Estableceuse coa familia en Santiago de Compostela. Emigrou coa familia ao Uruguai en 1906, radicándose primeiro en Paso de los Toros (Tacuarembó) e dous anos despois en Montevideo. Participou nas actividades da colectividade galega, formando parte da secretaría de redacción de Tierra Gallega, colaborando no semanario Galicia Nueva, coa Revista del Centro Gallego de Montevideo e co periódico Arazua. En 1929 foi un dos fundadores da Asociación Protectora de la Cultura Gallega, da que foi presidente, e tamén presidiu o Centro Gallego de Montevideo.
Vinculouse aos grupos literarios máis renovadores e participou na revista Cartel (1929-1931), fundada por Julio Sigüenza, Jaime Luis Morenza e Alfredo Mario Ferreiro; colaborou na etapa uruguaia da revista Alfar, dirixida por Julio José Casal. O seu libro de poemas Romance del gaucho perdido (1930), é unha recreación lírica da figura do escritor Francisco Espínola e, sobre todo, do libro de contos deste Raza ciega (1926). A súa actividade cultural foi febril neses anos, facendo de ponte para invitar a conferenciantes españois de primeira liña que, previamente, pasaban por Buenos Aires (José Ortega y Gasset, Ramón Pérez de Ayala, entre outros).
Definiuse a prol do bando franquista e tratou en conferencias, libros e folletos os temas da "hispanidad" (Retorno de Iberia: cinco glosas, Cultura y Raza). participou na homenaxe realizado en 1939 para celebrar a vitoria de Franco e en memoria do fundador de Falange Española, José Antonio Primo de Rivera. Por tales actividades Franco condecorouno como Comendador de la Orden del Mérito Civil en 1957.
O seu último recoñecemento como creador obtívoo ao figurar na selecta antoloxía 18 poetas del Uruguay, que o arxentino Romualdo Brughetti publicou no selo binacional da Sociedad de Autores de Libros Rioplatenses (SALRP, 1937).
Endre Ady
Nome
No nome húngaro Ady Endre, o apelido precede ao primeiro nome, pero esta entrada usa a orde habitual en italiano Endre Ady, na que o nome precede ao apelido.
Dedicóuselle un asteroide, 345648 Adyendre.
Traxectoria
Endre Ady naceu en Érmindszent (actual Căuaș, Romanía). Procedía dunha familia aristocrática de relixión e tradicións calvinistas e era o segundo de tres irmáns. Asistiu á escola primaria en Érmindszent, comezou o bacharelato cos escolapios Carei (Nagykároly en húngaro) e despois continuou en Zalău (Zilah en húngaro). Realizou os seus estudos universitarios na Universidade de Debrecen. Despois dos seus estudos universitarios, traballou como redactor no xornal Budapesti Napló e colaborou coa revista Nyugat. Considerando a cidade excesivamente burguesa, trasladouse durante uns anos a Nagyvárad, Gran Varadino, un centro tranquilo cunha notable vida cultural, onde fundou a revista Holnap ("O día seguinte"). Despois foi un dos animadores do grupo que tiña o seu propio punto de referencia na revista Nyugat.
En 1903 realiza unha viaxe a París, grazas á cal entrou en contacto coas vangardas europeas. Endre Ady reflicte na súa obra o universo de principios de século en plena efervescencia e os tormentos humanos relacionados. En París, onde viviu algúns anos, coñeceu á súa dona, muller dun rico comerciante, Diosyné Brüll Adél, a quen rebautizou como "Léda", do personaxe mitolóxico do mesmo nome. Ela é a Léda dos seus poemas, a súa inspiradora de versos amorosos, entre as máis fermosas da literatura húngara; unha muller culta, rica, fermosa e interesante da que o poeta se namora e da que manterá até 1912 un vínculo harmónico e máis frecuentemente atormentado. É ela quen o anima e axuda a ir como correspondente dun xornal a París onde permanecerá un ano enteiro. Despois de separarse de Léda, en 1914 coñeceu a Berta Boncza, unha moza de 20 anos á que rebautizou nos seus poemas Csinszka. O 27 de marzo de 1915 casaron e a moza permaneceu con el até a morte de Ady. Cando morreu en 1919, a raíz da sífilis contraída na súa xuventude, todas as persoas que estaban de loito acompañaron o seu cadaleito.
Poesía
En París tomou conciencia do estado de atraso da súa nación e, despois de regresar á súa terra natal e instalarse en Budapest, con algunhas das súas coleccións de versos Új versek ("Novos versos") 1906, Vér és arany ("Sangue e ouro") 1907, Az Illés szekerén ("No carro de Elías") 1908, Szeretném, ha szeretnének ("Oxalá me quixesen") 1909 e moitos outros que aínda seguirán, sitúase no centro da actualidade literaria que atrae a atención xeral do país e converténdose no estandarte dos innovadores. Na súa linguaxe particular, o mundo poético de Ady é un mundo sumamente variado que vai dende os heroes do pasado aos tormentos dun home prisioneiro dun mundo escravo do diñeiro, dende o seu grande amor vivido a través do furacán. dunha paixón complexa e contraditoria á angustiosa inquietude que agarra obsesivamente ao home moderno, en fin, un mundo aínda absolutamente inédito na poesía húngara. Aínda que influenciado por Baudelaire e Verlaine, segue sendo totalmente húngaro en todas as súas manifestacións e a súa obra é ao mesmo tempo moi moderna e ancestral, vencellada por unha banda ás correntes europeas máis avanzadas e, por outra, ás tradicións seculares. Esta síntese de progreso e carácter nacional así esbozada por el aínda conserva hoxe unha importancia decisiva na Hungría.
Aliens of the Deep
Aliens of the Deep é un filme documental estadounidense de 2005 dirixido en parte por James Cameron xunto co seu amigo e camarógrafo Steven Quale. Foi filmado en formato IMAX 3D. Foi producido por Walden Media e Walt Disney Pictures. Cameron colaborou con científicos da NASA para explorar as dorsais oceánicas, cordilleiras somerxidas dos oceános Atlántico e Pacífico que albergan algunhas das formas de vida máis pouco habituais do planeta.
Cobalto-60
miniatura|252x252px|Esquema de desintegración do 60Co alt=Irradiador de cobalto-60|miniatura|Irradiador de cobalto-60 O Cobalto-60 (60Co) é un isótopo radioactivo sintético do cobalto, cun período de semidesintegración de 5,27 anos. O 60Co decae por desintegración beta ao isótopo estábel níquel-60 (60Nin). No proceso de desintegración, 60Co emite un electrón cunha enerxía de 315 keV e logo o núcleo activado de 60Ni emite dous raios gamma con enerxías de 1,17 e 1,33 MeV, respectivamente. A ecuación da captura neutrónica e desintegración é a seguinte:
+ n → →  + e− + νe + raios gamma.
Actividade
A actividade dun gramo 60Co é de 44 TBq (arredor de 1100 curios). Así, por exemplo, unha cantidade de 60µg de 60Co xera unha dose de 1 mSv no intervalo dunha hora a 1 metro de distancia. A inxesta de 60Co fai que se alcance a mesma dose en poucos segundos.
As altas enerxías dos raios gamma implican unha diferenza de masa entre o 60Ni e o 60Co de 0,003 Da. Isto equivale a 20 Watts por gramo, aproximadamente 30 veces superior á do 238Pu.
Unha dose de corpo enteiro de aproximadamente 3 a 4 Sv mata o 50 % dunha poboación en días ou semanas. Pode amorearse en poucos minutos de exposición a 1 g de 60Co.
Aplicacións
A enerxía das partículas beta é baixa e pouco penetrante, o que fai sinxela a súa blindaxe. Con todo, os raios gamma emitidos teñen enerxías ao redor dos 1,3 MeV e son altamente penetrantes.
As principais aplicacións do 60Co son:
A creación do 60Co é clave na nucleosíntese. Sen a etapa 60Co non se poderían formar os elementos n° 27 a 83 en supernovas. O 60Co artificial créase bombardeando un branco de 59Co cunha fonte de neutróns lentos, normalmente 252Cf moderados con auga para desaceleralos. Tamén se pode sintetizar nun reactor nuclear como o CANDU, onde as barras de aceiro substitúense por 59Co. O 60Co é tamén un activo isótopo na bomba de cobalto.
Despois de entrar no organismo, gran cantidade do 60Co excrétase nas feces. Unha pequena parte é absorbida polo fígado, os riles e os ósos. Unha prolongada exposición á radiación gamma pode causar cancro.
A mestura accidental dunha fonte radioactiva con cobalto pode formar aceiro radioactivo. No accidente de radiación en Ciudad Juárez, o 6 de decembro de 1983, unha fonte descargada (para uso médico) de 60Co causou a contaminación de 5.000 T de aceiro. Con el producíronse preto de 6.000 T de varilla contaminada que chegou a 15 estados de México e a varias cidades dos EUA. Estímase que 4.000 persoas foron expostas á radiación como consecuencia deste desastre.
Victoriano Trenco Romay
Victoriano Trenco Romay, nado en Pontecesures en 1950 e finado en Santiago de Compostela o 24 de setembro de 2008, foi un empresario e político galego.
Traxectoria
Estivo á fronte dunha axencia de seguros en Pontecesures. Foi xogador do Ulla Pontecesures CF e posteriormente adestrador deste e do Cordeiro CF. Nas eleccións municipais de 1995 encabezou a formación Independentes de Pontecesures e logrou 4 concelleiros fronte a 5 do PPdeG do ata entón alcalde Xosé Piñeiro Ares e 2 do BNG de Luís Álvarez Angueira. Desta forma resultou elixido alcalde co apoio do BNG. Gobernou en minoría ata setembro de 1996, cando estableceu un pacto de goberno co PPdeG (xa sen Piñeiro Ares) e se integrou nesta formación xunto con outros edís do seu grupo. Nas municipais de 1999 encabezou a candidatura do PPdeG logrando 5 concelleiros, a 1 da maioría absoluta, mais a unión dos outros 3 grupos (BNG, ACP e PSdeG) fixo alcalde ao nacionalista Luís Álvarez Angueira, polo que pasou á oposición e foi portavoz do seu grupo ata o final do mandato en 2003, cando se retirou da política.
XIX dinastía exipcia
Seti e Ramsés II
O Novo Reino de Exipto alcanzou o cenit do seu poder baixo Seti I e Ramsés II ("O Grande"), que fixo unha forte campaña contra os [libios] e os hititas. A cidade de Kadesh capturóuse por primeira vez por Seti I, que decidiu cedela a  Muwatalli de  Hatti nun tratado informal de paz entre Exipto e Hatti. Ramsés II intentou sen éxito alterar esta situación no seu quinto ano de reinado lanzando un ataque a Kadesh na súa Segunda campaña siria no 1274 a.C., quedou atrapado na primeira emboscada militar rexistrada da historia, pero grazas á chegada dos Ne'arin (unha forza aliada con Exipto), Ramsés puido reunir as súas tropas e cambiar o rumbo da batalla contra os hititas. Ramsés II aproveitou as dificultades internas dos hititas, durante os seus oitavo e noveno anos de reinado, cando fixo campaña contra as súas posesións sirias, capturando Kadesh e porcións do sur de Siria e avanzou cara ao norte ata Tunip, onde ningún soldado exipcio fora visto durante 120 anos. Finalmente, decatouse de que a campaña contra os hititas era unha sangría insoportable no tesouro e o exército de Exipto. No seu 21º ano de reinado, Ramsés asinou o primeiro tratado de paz rexistrado co sucesor de Urhi-Teshub, Hattusili III, e con ese acto as relacións Exipcio-Hittitas melloraron significativamente. Ramsés II casou incluso con dúas princesas hititas, a primeira despois do seu segundo Festival Sed.
Merneptah
Esta dinastía declinou a medida que aumentaban as loitas internas polo trono entre os herdeiros de Merneptah. Amenmesse aparentemente usurpou o trono do fillo e sucesor de Merneptah, Seti II, pero gobernou Exipto durante só catro anos. Despois da súa morte, Seti recuperou o poder e destruíu a maioría dos monumentos de Amenmesse. Seti foi servido na corte polo Chanceler Bay, que era orixinalmente só un "escriba real", pero axiña se converteu nun dos homes máis poderosos de Exipto, gañando o privilexio sen precedentes de construír a súa propia tumba no Val dos Reis (KV17). Tanto Bay como a esposa principal de Seti, Twosret, tiñan unha sinistra reputación no folclore exipcio antigo. Despois da morte de Seti, Twosret gobernou Exipto outros dous anos máis, pero ela non foi quen de manter o control do poder en medio das conspiracións e os xogos de poder que xurdiron na corte real. Probablemente foi expulsada nunha sublevación liderada por Setnakhte, fundador da XX Dinastía.
Faraóns da XIX dinastía
Os faraóns da XIX dinastía gobernaron aproximadamente 110 anos: desde c. 1292 a 1187 a.C. Moitos dos faraóns foron enterrados no Val dos Reis en Tebas (designado KV). Pódese atopar máis información no sitio web do proxecto Theban Mapping Project.
Moeda etrusca
miniatura|241x241px|Tres exemplares de aes grave de Iguvium, [[Circa|ca. 280-240 a. de C., no Altes Museum de Berlín.]]
A moeda etrusca é a cuñada e utilizada pola civilización etrusca, entre os séculos VIII e VII a. de C. e nun espazo abranguido entre os ríos Arno e Tíber, entre o mar Tirreno e os montes Apeninos.
Do estudo das emisións monetarias etruscas ocúpase unha división da numismática: a numismática etrusca.
Series de prata
Sen termos en conta as primeiras fraccións de prata dos inicios do século V a. de C. do tesouro de Volterra (1868), que probablemente sexan de produción non etrusca, as primeiras moedas etruscas de prata coñecidas parecen ser as de Vulci e Populonia, nas actuais provincias de Viterbo e Livorno, respectivamente. Resulta plausible a atribución ao século V a. de C. deses primeiros tridracmas, didracmas ou estateros e dracmas, xa que parecen responder ao padrón ponderal de Calcis, cun didracma de 5,8 gramos, propio das áreas gregas máis próximas a Etruria naquela época. Estas moedas son, ademais, de estilo grego, aínda que con influencias etruscas, e abundan nelas as imaxes de animais e monstros exóticos. As rodas con puntais curvos de Vulci tamén lembran algunhas moedas trivais macedonias dese mesmo século V. Estas primeiras moedas de prata son raras e parece que non foron exportadas; carecen de marca de valor e deberon ter unha circulación limitada.
miniatura|[[Moeda de prata de 20 ases de Populonia, posterior a 211 a. de C., coa cara da deusa Metus. Peso: 8,30 g.]]
Adoita atribuírse a Luca e ao derradeiro cuarto do século IV a. de C. (ou algo máis tarde) unha emisión de didracmas de prata coa imaxe ruda dunha cabeza masculina, cuñada segundo o padrón de peso calcídico, similar ao das moedas de Vulci e Populonia mais agora coa marca de valor V. Estas moedas corresponden a unha unidade de prata de aproximadamente 2,25 gramos, e é probable que indiquen a equivalencia de valor en unidades de bronce como o ás ou libra, derivado da litra grega. É probable que esa serie de moedas coa cabeza masculina fose seguida doutras coas figuras dun polbo e unha ánfora, cunha produción máis coidada, emitidas baixo o mesmo padrón ponderal mais co dobre de valor que a primeira. As marcas de valor XX, X e V desta nova serie achéganse ao valor dunha unidade de prata de 1,13 gramos (aproximadamente o escrúpulo romano), e é probable que represente a desvalorización da unidade de bronce en relación coa prata.
A primeira serie de Metus foi datada na segunda metade do século V a. de C., a partir da escavacións recentes en Prestino, unha cronoloxía confirmada polo posterior achado dunha peza de cinco unidades da mesma serie na escavación do século IV a. de C. dun santuario etrusco en Golasecca. O padrón ponderal empregado parece ser o do estatero corintio (ou dracma ático), cun peso teórico de aproximadamente 8,6 gramos, subdividido en 10, 5 e 2½ unidades que parecen suxeitarse ao padrón siciliano da litra de prata de 0,86 gramos. Unha emisión de estateros de padrón corintio testemuñada en Cumae, o veciño grego máis próximo a Etruria, datada arredor de 470-455 a. de C., pode proporcionar o modelo metrolóxico para esa emisión, que se marcou co número X (10), en tanto que as fraccións son V (5) e II< (2½).
A segunda serie de Metus de Populonia, con marcas de valor de XX, X e V unidades, responde ao mesmo padrón metrolóxico que as de XX unidades de Hércules e de Minerva, as de X da cabeza masculina ou feminina, as de V da cabeza masculina,e as de 2⅕ e dunha unidade, e por asociación metrolóxica están relacionadas coas de Metus, as da cabeza de león, e emisións de ouro coa cabeza masculina ou feminina, de 10 a 50 unidades. O feito de atopar a evidencia na escavación de Ponte Gini de Orentino suxire unha datación para toda esta fase na primeira metade do século III a. de C. e pode estar relacionada coa primeira guerra púnica. A metroloxía desta fase, con marcas de valor exactamente o dobre da primeira emisión de Metus, pode corresponder á introdución do denario, proposta por Plinio en 269 a. de C., xa que é exactamente o mesmo padrón e anticipa o sistema do denario romano introducido durante a segunda guerra púnica, cara a 212 ou 211.
Series de ouro
miniatura|Moeda de [[ouro de 25 ases de Populonia, ca. 211-206 a. de C., con prótome de león. Peso: 1,40 g.]]
Ademais destas series de prata, existe unha de ouro cun notable mérito artístico, probablemente orixinaria de Volsinii e con marcas de valor de 20 e de 5 unidades. A única peza de 20 unidades, que representa a cabeza de Apolo e un boi camiñando, lembra as emisións de bronce das colonias latinas de Aesernia, Cales, Compultaria, Suessa Aurunca e Teanum Sicidinum in Campania datadas a mediados do século III a. de C.
O motivo dun can correndo do reverso da moeda de cinco unidades achega reminiscencias doutras cuñaxes de bronce do século III a. de C. do val de Chiana, cunha cabeza masculina no anverso. Trátase dunha serie illada, cunha unidade de ouro de aproximadamente 0,225 gramos, anterior á principal emisión de ouro de Populonia, cunha unidade de 0,225 gramos, emitida na primeira metade do século III a. de C. e probablemente relacionada coa intervención de Roma, no tempo da rebelión de escravos de Volsinii ca. 265-264 a. de C.
Series de bronce
miniatura|[[Dupondio de bronce de Volterra do padrón do aes grave, ca. 230-220 a. de C. Peso: 288,90 g.]]
As orixes da moeda etrusca de bronce está nos lingotes premonetarios de bronce denominados aes rude, característicos do centro da Península Itálica e que chegaron a circular por toda Italia a modo de pseudomoedas, polo menos desde o século V a. de C. Cara ao ano 280 a. de C. a libra romana pesaba arredor de 325 gramos e subdividíase en 12 unidades denominadas onzas (duns 27 gramos) e en 288 escrúpulos (de arredor de 1,13 gramos). As posteriores moedas fundidas, xa de forma redonda, coñecidas como aes grave, procedentes de Volterra, Tarquinia, e o val de Chiana, coas súas fraccións (onzas e semionzas), dátanse con seguridade no século III a. de C. Estes ases fundidos (non cuñados), parecen ser un reflexo da ampla serie romana. Estímase que a data de inicio desta serie de moedas de bronce fundidas é en 280 a. de C., e foi reducindo progresivamente o seu peso desde un sistema libral ata outro semilibral coincidindo co estoupido da segunda guerra púnica, cara a 217 a. de C., e mesmo ata un sistema sextantal cara a 214-212 a. de C., que acabou coa introdución dunha moeda de prata de 10 ases (denario), coas fraccións de cinco ases (quinario) e de 2½ ases (sestercio).
Hai dúas amplas series de bronce cuñado de Populonia e Vetulonia próximas ás series romanas posteriores ao padrón semilibral, que Crawford data arredor de 215-211 a. de C., aínda que poderían ser anteriores.
Estudos de numismática etrusca
miniatura|180x180px|Lenda [[Lingua etrusca|etrusca AREVIZIES, reproducida por Sebastiano Ciampi. ]]
O Renacemento supuxo unha redescuberta da civilización etrusca, que despois dese período se converteu no obxecto de diversos estudos, aínda que as descricións das moedas e as súas atribucións non foron suficientes para achegar a suficiente claridade sobre a cuestión.
miniatura|180x180px|Lenda etrusca PUPLUNA (Populonia), reproducida por Giuseppe Micali.
O considerado fundador da numismática moderna do mundo clásico, o xesuíta Joseph Hilarius Eckhel (1737-1798), identificou a moeda de Populonia e a de Volterra, mais ampliou a confusión daquela existente ao atribuír o estatero de ouro de Koson á moeda da colonia romana de Cosa, e as moedas de Élide (coas letras F-A no campo) aos Faliscos.
miniatura|234x234px|Reprodución de tres moedas etruscas nun traballo de Sebastiano Ciampi.
O numismático inglés James Millingen (1774-1845) identificou as emisións etruscas de aes grave como paralelas ás moedas do Reino da Umbría e de Roma, mais considerou como arcaicas as primeiras emisións cuñadas a martelo de Populonia, sobre a base de consideracións estilísticas e dos modelos utilizados. Millingen admitía que a vila puidese estar fundada polos colonos provenientes de Focea en Xonia, e que as moedas de ouro como as que amosan un prótome de león tivesen a súa orixe en Focea.
O numismático italiano Francesco Carelli (1758-1832) catalogou correctamente as moedas de Populonia, aínda que atribuíu as de bronce de Vetulonia á vila de Telamón.
miniatura|261x261px|[[Theodor Mommsen]]
Sobre o traballo relativo á historia da moeda romana, Theodor Mommsen (1817-1903), a partir de exemplos de moedas cuñadas desde a época de Solón en Atenas realizou unha análise metrolóxica sobre o tema e datou a cuñaxe da moeda de Populonia a principios da metade do século VI a. de C.
'' «Para acharmos o prototipo das moedas etruscas de prata cómpre volvermos ás antigas moedas greco-asiáticas cuñadas dun só lado e, por tanto, nun tempo moi remoto. En efecto, a antiga moeda cuñada en Atenas o ano 165 de Roma (594), da Época de Solón, podería ter sido imitada ben axiña en Populonia, á que as minas de ferro de Etruria lle abriran as relacións comerciais con Grecia, logo dun tempo inmemorial». '' — Mommsen, T.
Gian Francesco Gamurrini (1835-1923), numismático italiano especializado na moeda etrusca, elaborou un estudo co material daquela dispoñible; seguiu a datación de Mommsen mais apreciou semellanzas entre a litra de Populonia e a moeda de prata de Siracusa, e salientou as similitudes entre os signos de valor das moedas de bronce etruscas e as romanas. Foi o primeiro en publicar, en 1875, o contido do tesouro no que apareceron os tipos de Volterra, ademais doutras descubertas.
Friedrich Hultsch (1833-1906), numismático alemán, identificou o padrón do scrupulum utilizado para as primeiras moedas de prata, de 11,38 gramos, e confirmou a Mommsen nas súas opinións sobre a orixe babilónica, datando moedas do século V a. de C. Tamén apreciou un paralelismo entre a teoría de Plinio, que data o primeiro denario no 269 a. de C., e o estatero de prata de 20 litras, consonte o padrón monetario ático, que el chama "dobre denario".
O numismático italiano Raffaele Garrucci (1811-1885) foi o primeiro en redactar un catálogo das moedas etruscas, romanas e gregas de Italia cun procedemento moderno e científico, a partir das descubertas en tesouros monetarios. A súa cronoloxía coincide coa de Mommsen, mais rexeita o paralelismo coas moedas romanas.
miniatura|227x227px|Isidoro Falchi
Outro numismático e arqueólogo italiano, Isidoro Falchi (1838 - 1914), nun traballo publicado en 1891, proporcionou un importante catálogo das moedas de Vetulonia, aínda que cometeu algúns erros na atribución dalgunhas moedas de prata de Papulonia. Falchi adoptou a cronoloxía de Mommsen e os paralelos coa moeda romana.
O traballo de Arthur Sambon (1867-1947), numismático francés especializado na Italia antiga, publicado en 1903, foi máis completo que o anterior de Garrucci. Sambon procurou incluír todos os tipos de moeda coñecidos, e el data os comezos das cuñaxes etruscas a mediados do século V a. de C., sobre a base do estilo e dos padróns monetarios empregados. El estimaba que os etruscos tiñan orixes persas.
Barclay Vincent Head (1844-1914), en Historia Numorum (1887), fixou os comezos da moeda local no século V a. de C. e os das emisións en ouro de Velzna entre os anos 300 e 265 a. de C. Segundo el, antes de 350 a. de C., o padrón utilizado era o eubóico-siracusano da litra, seguido primeiro por un padrón de 1/2 litra, despois, no século III a. de C., por outro de dous escrúpulos e finalmente por un padrón dun escrúpulo, e o seu equivalente en bronce.
O mesmo ano, Etienne Kovacs fixo unha división drástica da produción monetaria en seis períodos que van desde 500 a 200 a. de C., baseándose en parámetros metrolóxicos e aceptando as teses de Mommsen, de Hultsch e de Sambon, e apoiando a orixe asiática do padrón ponderal.
miniatura|194x194px|[[Secondina Cesano]]
En 1926, Secondina Cesano (1879-1973) organizou e datou as series, segundo as probabilidades históricas, nas guerras contra os galos e os romanos desde o século V ata o século III a. de C.
Nese mesmo 1926, Edward Allen Sydenham salientou unha imitación "natural" dos romanos polos etruscos. En consecuencia, datou a prata etrusca con anterioridade a 271 a. de C. e o aes grave no período entre 275 e 268 a. de C.
Harold Mattingly (1884-1964) sostén que o estatero de Populonia de 20 unidades foi cuñado segundo o padrón do denario. Na segunda edición, logo da "revolución", cando se reduciu a data da primeira emisión, omitiu a referencia ás moedas de Populonia. Posteriormente atribuíu a serie etrusca de prata lixeira á segunda guerra púnica (218-201 a. de C.) -201), un período considerablemente inferior ao atribuído á introdución do denario, que se estableceu en 187 a. de C.
miniatura|252x252px|Portada de Testimonia Linguae Etruscae ([[1968), onde M. Pllottino fai a súa compilación de inscricións etruscas.]]
O pai da etruscoloxía moderna, Massimo Pallottino (1909-1995), publicou unha colleita de todas as inscricións etruscas coñecidas, que abrangue as atopadas nas moedas, e datounas entre o século V e os comezos do século III a. de C., partindo de consideracións estilísticas.
O numismático dinamarqués Rudi Thomsen (1919-2004), nos seus estudos dobre os comezos da moeda romana, situou a moeda etrusca nun contexto cronolóxico paralelo ao da romana e datou a súa introdución en 311 a. de C., con base nas evidencias achadas nas escavacións de Morgantina, en Sicilia.
Gilbert Kenneth Jenkins (1918-2005), publicou dous traballos ben documentados respecto á datación, nos que se declara o seguinte:
"«A datación das moedas etruscas é moi difícil... e non semella haber unha evidencia válida para establecer unha cronoloxía». — Jenkins, K. J."
Durante as décadas de 1960 e 1970 estivo activa a chamada Escola Pliniana, liderada por Francesco Panvini Rosati. A partir de diversos estudos, cuestionou as datacións e as atribucións tradicionais. En 1969, a American Numismatic Society publicou o primeiro volume do Sylloge Nummorum Graecorum, que incluía as imaxes das moedas etruscas propiedade desa sociedade e que se converteron na referencia para o estudo da moeda etrusca.
En 1976 publicouse o libro Contributi Introduttivi allo Studio della Monetazione Etrusca (coñecido como CISME), que abrangue numerosos artigos de investigadores eminentes e de numismáticos como Colin M. Kraay, Massimo Pallottino, Laura Breglia ou Tony Hackens, entre outros moitos. Este traballo foi ben acollido polos tradicionalistas, dado que confirmaba a teoría de Thomsen que trazaba un paralelismo entre a introdución do denario romano e a emisión dos 20 ases co Metus de Populonia.
Patrick Marchetti, levou a teoría de Thomsen á súa conclusión lóxica ao demostrar a relación metrolóxica entre as catro moedas etruscas principais cos signos de valor do aes grave de Roma.