cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Problema da demarcación
Separación entre ciencia e relixión
A relación entre a ciencia e a relixión modificouse notabelmente no curso da historia. Na Idade Media, por exemplo, a verdade científica determinábase sobre a base dos coñecementos teolóxicos e, particularmente, da lectura das Sagradas Escrituras, ou sobre base dos textos de Aristóteles, que eran aceptados acriticamente segundo o principio de autoridade.
George Burarrwanga
Traxectoria
Lanzou tres álbums co grupo, Big Name No Blanket (1985), Go Bush (1988) e Too Much Humbug (1996), no cal aparecen as cancións "Blackfella/Whitefella" e "My Island Home", sendo esta última a de máis sona pola versión interpretada por Christine Anu en 1995.
Problema da demarcación
Separación entre ciencia e relixión
Esta situación empezou a cambiar no século XVI. En 1543, en efecto, publicouse unha obra fundamental desde o punto de vista da ciencia moderna: De Revolutionibus Orbium Coelestium de Nicolao Copérnico, no que se postulaba o heliocentrismo. En 1616 o Santo Oficio condenou tal teoría e puxo no Índice a obra de Copérnico. Un dos personaxes máis famosos que pagaron as consecuencias foi Galileo Galilei que, despois dunha serie de problemas coa Igrexa, foi finalmente obrigado á abxuración das súas ideas en materia de astronomía, que consistían nunha defensa do sistema copernicano (e da demostración da súa veracidade).
George Burarrwanga
Traxectoria
Despois da separación de Warumpi Band, Burarrwanga comezou a súa carreira en solitario, facendo intepretación no Festival de Darwin, aparicións en televisión para Yeperenye Federation Festival en Alice Springs durante 2000. Lanzou un álbum de reggae, facendo xiras no Territorio do Norte e en Europa no ano 2002.
Problema da demarcación
Separación entre ciencia e relixión
Esta teoría, arrincando á Terra do centro do universo e situándoa nunha órbita ao redor do Sol inmóbil negaba, segundo os teólogos da Igrexa daquel tempo esta pasaxe, que presupoñía o contrario, que era o Sol quen se movía e a Terra a que estaba inmóbil. Galileo Galilei, para defenderse da acusación de herexía, afirmou que a Biblia, que tiña como fin a definición dunha moral, tería que adaptarse á linguaxe e á capacidade de comprensión dun pobo rústico como era o hebreo. A Biblia, para facer comprensíbel a verdade moral a un pobo ignorante, adecuábase ás súas crenzas, e usaba imaxes que puideran comprender.
Tal afirmación de Galileo sentou as bases do distanciamento entre a verdade científica e a relixiosa, sobre todo durante o Iluminismo.
Situacións análogas a estes precedentes continuaron presentándose sucesivamente. E, contra á final do século XIX, a ciencia e a relixión comezaron a verse polo público como posicións enfrontadas, fenómeno gradual que alcanzou o clímax ao redor dos debates acerca da teoría da evolución de Charles Darwin. Xa antes da publicación por Darwin de A orixe das especies, en 1859, houbo precursores e precondicionantes, pero foi a raíz deste traballo cando o debate fíxose popular grazas á súa difusión na prensa británica, converténdose no mascarón de proa das tensións entre ciencia e relixión. Hai que engadir que este conflito se mantén, no esencial, nos nosos días.
A teoría se contrapoñía á da Igrexa do creacionismo. Tal contraposición está aínda presente, agás algunhas tentativas de conciliación. O papa Bieito XVI é favorábel a unha conciliación entre estas dúas doutrinas. En efecto, o 24 de xullo de 2007 declarou: "esta contraposición é absurda porque, por unha parte, son tantas as probas científicas a favor dunha evolución que aparece como unha realidade que debemos ver e que arrequece a nosa consciencia da vida e dos seres como tales; pero a doutrina da evolución non responde a todas as cuestións e non responde sobre todo á gran pregunta filosófica: de onde vén todo? e, como o todo toma un camiño que chega finalmente ao home?" (Véxase o texto da noticia en Il secolo XIX, en Il Giornale , en Alice Notizie , e en Yahoo notizie e zenit.org  ; a transcrición integral do encontro con Auronzo di Cadore, no cal o papa fixo estas declaración pode verse en www.korazym.org ).
O problema da demarcación é unha cuestión relativamente recente. O problema data máis ou menos do momento no que a ciencia e a relixión alcanzaron unha independencia substancial unha da outra. Pode datarse en 1874, cando o influente historiador da ciencia John William Draper publicou a súa Historia do conflito entre relixión e ciencia. Nel retrata a historia do desenvolvemento científico como unha confrontación contra a relixión. Esta visión fomentárona seguidores tan prestixiosos como Andrew Dickson White no seu ensaio Unha historia das guerras entre a Ciencia coa Teoloxía na cristiandade.
Grazas ao traballo destes dous científicos, saíron á luz numerosos conflitos entre o coñecemento científico, aberto a novas descubertas, e o dogmatismo relixioso, defensor do principio de autoridade.
A relación entre ciencia e fe, en verdade, é moito máis complexa do que describiu Draper: no pasado, de feito, houbo numerosos científicos (algúns moi importantes e de fama innegábel) que eran moi crentes, así como foron numerosos os homes de fe que se mostraron defensores do desenvolvemento do coñecemento científico. No curso do século XIX, as relacións entre estas dúas diferentes concepcións eran conflitivas, sobre todo despois dos descubrimentos de Darwin en materia de evolución.
Os traballos de Draper e White deben ser vistos como provenientes directamente deste clima social, e o seu modelo de ciencia e relixión como eternos opostos, que se converteu socialmente nun dos debates dominantes.
Positivismo lóxico
O positivismo é unha corrente filosófica caracterizada por adoptar, en xeral, unha actitude cientificista e antimetafísica, confiando plenamente na humanidade e no seu progreso indefinido. Este punto de vista proclama exclusivamente a lexitimidade e validez do coñecemento proporcionado polas ciencias empíricas. Por iso considérase que a filosofía tradicional, entendida principalmente como metafísica ou coñecemento especulativo sen necesidade de comprobación empírica, debe substituírse por outra que teña como único obxectivo entender a natureza e os métodos das ciencias, fundamentalmente as ciencias da natureza (astronomía, física, química e bioloxía). O positivismo enlázase habitualmente cunha ontoloxía materialista. miniatura|150px|esquerda|Auguste Comte. miniatura|150px|esquerda|Ludwig Wittgenstein.
Historicamente a filosofía positivista xorde no século XIX, sendo os seus máximos expoñentes Augusto Comte (1798-1857) e Ernst Mach (1838-1916). O primeiro usou a palabra "posititivismo", tomada do filósofo francés Saint-Simon (1760-1825), para designar o seu pensamento. Así mesmo, denominou estadio positivo á etapa do progreso humano na que a ciencia se converte na principal forza social, superando períodos anteriores de carácter metafísico e relixioso nos que dominaban as supersticións e as crenzas infundadas.
Curiosamente, nos últimos escritos da súa vida, Comte deriva cara posturas sentimentalistas e irracionais elaborando unha Relixión da Humanidade, na que se rendería culto aos grandes homes de ciencia, así como a toda unha serie disparatada de personalidades moi variadas, entre as que incluso se atopan amigos persoais seus. Esta relixión positiva gozou dalgunha implantación social en cidades como Londres, París e Río de Xaneiro. De todas as formas, a deriva relixiosa do positivismo non foi secundada por autores posteriores, por exemplo Mach, que se mantivo dentro das marxes dun cientificismo extremo.
Baixo a influencia deste último e a do austríaco Ludwig Wittgenstein (1889-1951), o positivismo cientificista transformouse no século XX dando lugar ao positivismo lóxico, neopositivismo ou empirismo lóxico.
O manifesto fundacional deste publicouse en 1929 co nome de Wissenschaftliche Weltauffassung: Der Wiener Kreis (Concepción científica do mundo: Círculo de Viena). O neopositivosmo caracterízase por presentar un enfoque da metodoloxía científica elaborado de forma precisa por medio da lóxica formal, así como por intentar reducir toda investigación científica ao método e linguaxe da física (fisicalismo). A través deste programa filosófico e científico o neopositivismo contribuíu a impulsar notablemente a filosofía da ciencia durante o século XX.
Aínda que os empiristas lóxicos intentaron ofrecer unha visión xeral da ciencia que abarcaba principalmente os seus aspectos gnoseológicos e metodolóxicos, talvez a sá tese máis coñecida é a que sostén que un enunciado é cognitivamente significativo só se, ou posúe un método de verificación empírica ou é un enunciado analítico, tese coñecida como "do significado por verificación".
Só os enunciados da ciencia empírica cumpren co primeiro requisito, e só os enunciados da lóxica e as matemáticas cumpren co segundo. miniatura|280px|Entrada da universidade de Viena, o lugar do nacemento do Círculo de Viena nos anos 20.
Os enunciados tipicamente filosóficos non cumpren con ningún dos dous requisitos, así que a filosofía, como tal, debe pasar de ser un suposto corpo de proposicións a un método de análise lóxica dos enunciados da ciencia. As posicións dos empiristas lóxicos respecto dalgúns temas claves da filosofía da ciencia (a orixe do sentido dos enunciados, a posta a proba das teorías, o concepto de explicación científica e a unidade da ciencia, entre outros) coñécense co nome colectivo de "concepción herdada" (received view).
O positivismo do Círculo de Viena considera que un enunciado é científico cando pode deducirse doutros que foron obxecto de comprobación.
Entre os seus principios básicos destaca a verificabilidade como criterio de demarcación entre ciencia e non ciencia.
Falsacionismo. Karl Popper
O filósofo Karl Popper deuse de conta de que os filósofos do Círculo de Viena (ao cal el mesmo estivo moi vinculado, pero non como membro) mesturaran dous problemas diferentes para os que resolveran dar unha única solución: o verificacionismo. En contraposición a este punto de vista, Popper remarcou que unha teoría podería perfectamente ter significado sen ser científica e que, como tal, un criterio de significación podería non necesariamente coincidir cun criterio de demarcación. Así, pois, ideou o seu propio sistema, ao que se denomina falsacionismo (cabe sinalar que Popper non chama á súa metodoloxía falsacionismo, senón racionalismo crítico). Este non só é interpretábel como unha alternativa ao verificacionismo; supón tamén un acordo acerca da distinción conceptual que ignoraran as teorías previas. miniatura|200px|Sir Karl Raimund Popper. Autor da obra A lóxica da investigación científica.
Popper veu a demarcación como un problema central na filosofía da ciencia. Propuxo o falsacionismo como unha forma de determinar se unha teoría é científica ou non. Simplificando, podería dicirse que se unha teoría é falseábel, entón é científica; se non é falseábel, entón non é ciencia. Algúns levaron este principio até o extremo de dubidar da validez científica de moitas disciplinas (tales como a macroevolución e a cosmoloxía física). A falsabilidade foi un dos criterios utilizados polo xuíz William Overton para determinar que o creacionismo non era científico e que non debería ensiarse nos colexios de Arcansas (EE.UU.).
A falsabilidade é unha propiedade dos enunciados e das teorías e, en si mesma, é neutral. Como criterio de demarcación, Popper busca tomar esta propiedade e tomala como base para afirmar a superioridade de teorías falseábies sobre as non falseábeis, como parte da ciencia, establecendo así unha posición que podería chamarse falsacionismo con implicacións políticas.
Por exemplo, a afirmación "as esmeraldas son verdes ou non son verdes", é unha afirmación non falseábel. Calquera que sexa a observación que se faga sobre as esmeraldas, será compatíbel coa proposición. Por tanto, non é unha afirmación xenuinamente científica. Popper suxire que este é un criterio para distinguir entre as teorías que son xenuinamente científicas das que son pseudocientíficas.
De acordo con Popper, nin a teoría da historia de Marx, nin a teoría do inconsciente de Freud, poden suxeitarse á proba da falseabilidade. Popper argumenta que calquera que sexa a contraevidencia que poidamos recoller contra as teorías de Marx ou de Freud, hai sempre unha maneira de acomodar a teoría a esa contraevidencia. Tal tipo de consideración fíxose recentemente tamén con respecto da chamada teoria das cordas, na área da física. As propostas encontradas na "teoría do deseño intelixente" tamén se encontran en situación similar fronte á falseabilidade das ideas por feitos. Segundo Popper, estas teorías non son teorías científicas.
Porén, moitas cousas das que poden considerarse como dotadas de significado e utilidade non son falseábeis. Con toda certeza, os enunciados non falseábeis desempeñan unha función nas propias teorías científicas. O que no criterio popperiano permite chamarse científico está aberto a interpretación. Unha interpretación estrita concedería moi pouco, pois non existen teorías científicas de interese que estean completamente libres de anomalías. Do mesmo modo, se só consideramos a falsabilidade dunha teoría e non a vontade dun individuo ou dun grupo para obter ou aceptar instancias falseábeis, entón permitiriamos case calquera teoría.
En calquera caso, é moi útil coñecer se o enunciado dunha teoría é falseábel, aínda que só sexa polo feito de que nos proporciona un coñecemento acerca das formas coas que alguén podería avaliar unha teoría. A tese e Duhem-Quine argumenta que non é posíbel probar que un enunciado foi falseado; no seu lugar, a falsación ocorre cando a comunidade científica se pon de acordo en que foi falesado.
Esta é unha crítica importante ao falsacionismo, pois calquera enunciado observacional, por inocente que pareza, presupón certas concepcións acerca do mundo, e resulta imposíbel preguntarse se esas concepcións son científicas ou non. O filósofo da ciencia William Herbert Newton-Smith, expresa así a súa crítica:
Kuhn e os cambios de paradigma
Esta clase de traballo é o que Kuhn chama "resolución de problemas": traballar dentro dos límites da teoría actual e as súas implicacións con respecto a que tipo de experimentos deberían ou non seren frutíferos. Porén, durante o proceso de realizar ciencia "normal", Kuhn argumenta que se xeran anomalías, algunhas das cales conducen a unha extensión do "paradigma" dominante coa intención de explicalas, e outras para as que non se pode encontrar unha explicación satisfactoria co modelo actual. Cando se acumularon suficientes anomalías así, e os científicos pertencentes a cada campo as encontran significativas (o cal a miúdo é un xuízo moi subxectivo), comeza un "período de crise", e Kuhn sostén que algúns científicos comenzan a participar nunha actividade de ciencia "extraordinaria". Durante esta fase, recoñécese ao modelo antigo como fundamentalmente defectuoso e que non se pode adaptar para máis uso, de forma que ideas totalmente novas (ou moitas veces ideas vellas e abandonadas) son consideradas, a maioría das cales fallarán. Pero, durante esta etapa, créase un novo "paradigma" e despois dun tempo prolongado de "cambio de paradigma", acéptase o novo paradigma como norma pola comunidade científica integrándose no traballo previo, e o vello paradigma relégase aos libros de historia. Un clásico exemplo disto é o cambio da física de Maxwell/Newton á Mecánica Cuántica/einsteniana da física de principios do século XX.
Se o descarte das teorías científicas se baseara unicamente nunha simple falsación, de acordo con Kuhn, entón ningunha teoría sobreviviría durante o tempo suficiente como para ser frutífera, posto que todas as teorías conteñen anomalías.
Imre Lakatos e o seu programa de investigación científica
Imre Lakatos sinala diversos problemas do falsacionismo de Karl Popper no seu libro A lóxica da investigación científica no que o cualifica de falsacionismo inxenuo, apoiándose constantemente en casos da historia da ciencia. Critica tamén a idea de revolución científica de Kuhn, e a incomensurabilidade entre paradigmas de Kuhn e Paul Feyerabend pois defende que aínda que os paradigmas non sexan comparábeis nin inconsistentes entre si, coa axuda dun dicionario pódense facer inconsistentes e comparábeis. miniatura|esquerda|150px|Imre Lakatos, ca. 1960.
Lakatos, na súa obra Probas e refutacións, considera que a teoría de Karl Popper é incorrecta, xa que toda teoría (como a de Newton, a cal estudou en profundidade), nace cun conxunto de "feitos" que a refutan no mesmo momento en que é creada. A proposta de Lakatos é un falsacionismo sofisticado que ao seu xuízo subsana os problemas antes mencionados. Así, defende que as teorías non deben observarse individualmente, senón en conxuntos de teorías relacionadas, cunha serie de modificacións que conforman o que el denomina un "programa de investigación".
Imre Lakatos propuxo que a ciencia avanza mediante programas de investigación, non por hipóteses illadas de ensaios e erros, de conxecturas e refutacións. O seu núcleo está protexido das refutacións por un gran cinto protector de hipóteses auxiliares, tamén por unha heurística para a solución de problemas que, "coa axuda de técnicas matemáticas sofisticadas, asimila as anomalías e incluso as converte en evidencias positivas". A teoría da gravitación de Newton, a teoría da relatividade de Einstein, a mecánica cuántica, o marxismo, o freudismo, son todos programas de investigación pero non todos son "igualmente bos", é dicir, existen tanto programas científicos ou progresivos (a teoría leva ao descubrimento de feitos novos) e pseudocientíficos non científicos ou regresivos (as teorías fabrícanse só para se acomodar os feitos xa coñecidos).
Como criterio de demarcación entre ciencia e non-ciencia, establece que unha teoría é científica se é progresiva empiricamente (o cal implica ser progresiva teoricamente). É dicir, se predí feitos novos e explica parte destes ademais dos xa coñecidos. Un programa con estas características dirase que é progresivo.
Feyerabend e o problema da autonomía na ciencia
miniatura|esquerda|200px|Paul Feyerabend. Despois de Kuhn, existiu unha tendencia a atenuar a diferenza entre ciencia e non-ciencia, xa que o traballo de Kuhn levou a cuestionar amplamente o ideal popperiano de simple demarcación, e a salientar o carácter humano, a caulidade de subxectividade dos cambios científicos.
O filósofo da ciencia Paul Feyerabend levou estes argumentos ao seu límite, argumentando que a ciencia non ocupa un lugar especial en termos da súa lóxica ou do seu método, de forma que calquera intento de revestirse dunha autoridade especial por parte dos científicos non se sostén. Isto conduciu a un acercamento particularmente anarquista á formación de coñecemento. Argumentou que non se pode encontrar ningún método dentro da historia da práctica científica que non fora violado nalgún momento do avance no coñecemento científico.
Tanto Lakatos como Feyerabend suxiren que a ciencia non é unha forma autónoma de razoamento, senón que é inseparábel do máis amplo corpus do pensamento humano e da busca do coñecemento. Sendo así, as preguntas acerca da verdade e a falsidade, e o entendemento correcto ou incorrecto, non son unicamente empíricas. Moitas preguntas significativas non se poden concluír empiricamente; non só na práctica, senón por principio.
De acordo con esta forma de pensar, a dificultade que teñen os teóricos de cordas para aplicar ciencia experimental non cuestionaría o seu status como científicos. Igualmente, no seu libro Adeus á razón, (1987), Cap. 3-7, Feyerabend advirte de que tampouco se poden desprezar como inútiles a astroloxía ou a medicina alternativa, ás que atribúe un status científico.
Método Thagard
Nos últimos anos diminuíu o interese no problema da demarcación. En parte debido a que existe a sospeita de que se trata dun problema inabordábel, en tanto que moitos intentos de darlle unha resposta definitiva non chegaron a termo.
Por exemplo, moitos exemplos "obvios" de pseudociencia mostraron seren falseábeis, ou verificábeis, ou revisábeis. Por tanto moitos dos criterios propostos para a demarcación non resultaron ser útiles.
Rexeitamento da exposición do problema de Larry Laudan
Larry Laudan, despois de examinar varios intentos históricos de establecer un criterio de demarcación, concluíu que a filosofía fracasara no seu propósito de distinguir ciencia de non-ciencia e ciencia de pseudociencia. Ningunha das exposicións anteriores era aceptada como válida pola maioría dos epistemólogos nin, desde o seu punto de vista, debería ser aceptado por ningún. Remarcou que moitas crenzas ben fundamentadas eran acientíficas e que, por outro lado, moitas conxecturas científicas non estaban ben fundamentadas. Encontrou ademais que os criterios de demarcación foron historicamente usados como "machines de guerre" en polémicas disputas entre "científicos" e "pseudocientíficos". Usando exemplos cotiáns de actividades como o fútbol ou a carpintaría e de estudos non científicos como a crítica literaria e a filosofía, ilustraba a súa convicción de que a cuestión de se unha crenza está ben fundamentada ou non é máis un asunto práctico e de se ten relevancia filosófica que de se é científica ou non. Abordando así a cuestión, para el o criterio de demarcación entre ciencia e non-ciencia era un pseudoproblema que debería ser cambiado por un enfoque sobre a distinción entre coñecemento confiábel e non confiábel, sen entrar a discutir se o coñecemento é científico ou non. Laudan consideraría como palabras ocas "pseudociencia" ou "non científico" asociadas á retórica de políticos e sociólogos.
O problema da demarcación na actualidade
Os criterios para que un sistema de premisas, métodos e teorías se poidan cualificar como ciencia varían hoxe en día nos seus detalles de aplicación entre as ciencias naturais, as ciencias formais e as ciencias sociais. Os criterios inclúen tipicamente:
Os procedementos da ciencia habitualmente inclúen un número de directrices heurísticas, tales como principios de economía conceptual ou parsimonia. Un sistema conceptual que fracase en reunir un número significativo destes criterios é probábel que sexa considerado como non científico.
A seguinte é unha lista de características adicionais que son altamente desexábeis nunha teoría científica.
A actual situación de crise e as súas consecuencias
Como se pode notar da historia do problema da demarcación, varios filósofos intentaron resolver o problema, chegando a conclusións extremadamente discordantes.
A gran dificultade de encontrar un criterio absolutamente inequívoco e aceptado abriu a sospeita de que o que é ciencia asume un valor de continxencia derivado da súa dependencia a un determinado marco sociocultural, e de asuncións metafísicas.
Temas vinculados
En todo estudo e discusión sobre os límites entre o coñecemento científico e non científico, entre ciencia e pseudociencia, e entre ciencia e relixión, non poden pasarse por alto, a parte do debate sempre subxacente (acerca da pseudociencia), teorías tan novas e suxestivas como o holismo, o reducionismo e o emerxentismo (este último, por exemplo, estuda a relación entre a perspectiva fenomenolóxica —subxectiva— e a fenoménica —obxectiva— da realidade), e incluso as máis exóticas, como a da viaxe a través do tempo ou a retrocausalidade (a posibilidade de acceder ao pasado, modificándoo).
Tampouco se deben esquecer os moitos filósofos, divulgadores e científicos de renome que abordaron, desde distintas perspectivas —algunhas destas, ao dicir de moitos, lindando coa pseudociencia e a superstición— as grandes cuestións ontolóxicas e epistemolóxicas en debate: Carl Gustav Jung e Wolfgang Ernst Pauli (concepto da sincronicidade), Hugh Everett (o multiverso), Frank J. Tipler (a idea dun Deus "informático" contida na súa teoría do Punto Omega; a máquina do tempo), Carl Sagan (busca de vida extraterrestre), Paul Davies (astrobioloxía, máquina do tempo), John Cramer (retrocausalidade), Kurt Gödel (teoremas da incompletitude, sobre os límites do coñecemento científico; viaxe no tempo; demostración lóxica da existencia de Deus), Ludwig Wittgenstein (filosofía da linguaxe, límites do coñecemento)... Este último, modelo e inspiración de positivistas no seu tempo, rematou a súa obra capital, Tractatus logico-philosophicus, coa seguinte frase lapidaria, unha e mil veces citada: "Do que non se pode falar hai que calar".
Terra de Rupert
Historia
Pertencía orixinalmente á Compañía da Baía de Hudson, e recibeu o seu nome do príncipe Ruperto do Reno, sobriño de Carlos I, e primeiro gobernador da compañía.
Os estatutos outorgados á compañía por Carlos II concedíanlle o monopolio sobre a conca hidrográfica de todos os ríos e arroios que desembocan na baía de Hudson, unha área de 3,9 millóns de km², máis dun terzo do actual territorio canadense.
A Compañía do Noroeste de Montreal e a Compañía da Baía de Hudson fusionáronse en 1821, pasando a controlar un territorio maior, que máis tarde se estendería até as costas árticas no norte e o océano Pacífico ao oeste.
En 1870 foi abolido o monopolio da compañía, e autorizouse o comercio libre na rexión. A compañía cedeu a Terra de Rupert e o Territorio Noroeste á Confederación Canadense.
Igrexa Anglicana
Tierra de Rupert é tamén o nome dunha provincia eclesiástica da Igrexa Anglicana do Canadá, que abarca as pradeiras canadenses e gran parte da zona ártica.
É tamén o nome da diocese anglicana en Manitoba.
Viaduto de Millau
miniatura|dereita|285px| O punto vermello sitúa o viaduto no mapa de Francia. O Viaduto de Millau (en francés le Viaduc de Millau) é a ponte máis alta do mundo, acada os 343 m no seu punto máis alto. Localízase preto da cidade Millau (Francia) e salva o val do río Tarn ó longo de 2460 m sobre 7 piares de formigón.
Forma parte da autoestrada francesa A75 e foi inaugurado o 14 de decembro do 2004 despois de 36 meses de construción. Preto de 3.000 persoas traballaron neste proxecto, que custou cerca 400 millóns de euros.
O viaduto foi deseñado polo prestixioso arquitecto inglés Norman Foster (Foster and Partners) e polo enxeñeiro francés Michel Virlogeux. No 2006 a obra foi premiada pola Asociación Internacional de Enxeñeiros de Pontes e Estruturas (IABSE).
Irina Bokova
Irina Georgieva Bokova (en búlgaro: Ирина Георгиева Бокова), nada en Sofía o 12 de xullo de 1952, é unha política búlgara, ex-militante comunista e membro do Parlamento durante dúas lexislaturas. Foi ministra de Asuntos Exteriores e Embaixadora da República de Bulgaria en Francia e en Mónaco. O 22 de setembro de 2009, Bokova foi proposta polo goberno de Bulgaria e elixida Directora Xeral da Unesco. , sendo a primeira muller e a primeira persoa da Europa Oriental en tomar este papel.
Familia
É a filla de Georgi Bokov, editor en xefe do xornal do Partido Comunista Búlgaro, Rabotnitchesko Delo.
Formación
Membro do partido comunista, asistiu á escola secundaria en inglés e logo ao Instituto Estatal de Relacións Internacionais de Moscova e a Universidade de Maryland. A súa formación permitiulle ser nomeada como asesora da ONU en 1980.
Cargos
Foi viceministra de Asuntos Exteriores e ministra de Asuntos Exteriores interina baixo o primeiro ministro de Bulgaria Zhan Videnov. Tamén actuou como embaixadora de Bulgaria en Francia e Mónaco, e foi a delegada permanente de Bulgaria ante a UNESCO. Bokova tamén foi o representante persoal do presidente de Bulgaria ante a Organización Internacional da Francofonía (2005-2009).
O 15 de novembro de 2009 tomou posesión como novena Directora Xeral da UNESCO converténdose na primeira muller e na primeira do sueste de Europa en dirixir a axencia.
Na UNESCO
Bokova avogou pola igualdade de xénero, a mellora da educación e a prevención do financiamento do terrorismo, especialmente mediante a aplicación da protección da propiedade intelectual.
A Directora Xeral Bokova, acérrima opositora do racismo e do antisemitismo, dirixiu as actividades da UNESCO sobre a lembranza do Holocausto.
En marzo de 2015, lanzou Unite4Heritage, unha campaña que ten como obxectivo crear un movemento global "para protexer e salvagardar o patrimonio nas zonas onde está ameazado por extremistas". A campaña foi desencadeada pola programática destrución do patrimonio cultural realizada en Iraq e Siria polo Estado Islámico de Iraq e Levante desde 2014, en particular despois da circulación de vídeos de saqueos en Iraq e Siria, no Museo de Mosul, a destrución nas cidades de Nimrud e Hatra, Patrimonio da Humanidade.
Recoñeceu a traxectoria de Khaled al-Asaad, e condenou o seu asasinato dicindo: "Matárono porque non traizoaba o seu profundo compromiso con Palmira. Aquí é onde dedicou a súa vida". Bokova dirixiu os esforzos para bloquear o comercio de artefactos culturais sirios e iraquís para financiar o ISIS e outros grupos islamitas radicais. Estes esforzos levaron á adopción da Resolución 2199 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas o 12 de febreiro de 2015. Esta resolución recoñeceu oficialmente o vínculo entre o tráfico ilícito e a seguridade, prohibiu todo o comercio de bens culturais procedentes da zona e solicitou que a UNESCO coordinase os esforzos nesta área coa Interpol. En resposta á ameaza para as antigüidades de Iraq polo aumento da violencia e a inestabilidade, Bokova implementou un plan de emerxencia para salvagardar os artefactos do patrimonio cultural de Iraq.
O 19 de outubro de 2015, a DW alemá informou de que Xapón ameaza con deter o financiamento da UNESCO pola decisión da organización de incluír documentos relacionados coa masacre de Nanjing de 1937 na listaxe máis recente do seu programa "Memoria do mundo". Aínda que a decisión non foi da Dirección Xeral, un profesor xaponés afirmou que a señora Bokova podería ter interese en cortexar a China. En outubro de 2016, despois de opoñerse a unha resolución respaldada polos árabes na UNESCO que negaba a conexión do Monte do Templo co xudaísmo, Bokova recibiu ameazas de morte, o que fixo que se reforzase a súa protección.
Traballo posterior á UNESCO
En 2018 anunciouse que Irina Bokova daría clases na Universidade de Kyung Hee en Corea. A Universidade de Kyung Hee tamén concedeu a Bokova un doutoramento honorario en Estudos da Paz, e asumiu a cátedra Miwon e o cargo de reitor honorario do Humanitas College.
En 2020 foi seleccionada como membro honorario internacional da Academia Americana de Artes e Ciencias en Clase V — Asuntos públicos, empresas e administración, sección Liderado científico, cultural e sen ánimo de lucro. (Class V — Public Affairs, Business, and Administration, section Scientific, Cultural, and Nonprofit Leadership).
Rubeiro, O Pereiro, Alfoz
Rubeiro é un lugar da parroquia do Pereiro no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE en 2011 tiña seis habitantes (dous homes e catro mulleres).
Alex Olah
Alexandru Lucian Olah, máis coñecido como Alex Olah, nado o 15 de outubro de 1993 en Timișoara, Condado de Timiș, é un xogador profesional de baloncesto internacional romanés. Formado na universidade de Northwestern, cunha altura de 2,13 m xoga na posición de pivote. Actualmente xoga para o Leite Río Breogán.
Traxectoria
Nado en Timișoara, no Condado de Timiș, Olah formouse na Universidade Northwestern, onde competiu cos Wildcats da Conferencia Big Ten da NCAA. En catro temporadas no baloncesto universtario estadounidense fixo unha media de 9,5 puntos, 5,1 rebotes, 1,4 asistencias e 1,5 tapones por xogo. Após non ser elixido no Draft da NBA de 2016, xogou as Ligas de Verán da NBA cos New Orleans Pelicans, onde fixo unha media de 6,5 puntos e 2,5 rebotes nos catro xogos que disputou. No mes de xullo asinou o seu primeiro contrato profesional cos Belfius Mons-Hainaut da Pro Basketball League, a máxima categoría do baloncesto belga. Na súa única temporada no equipo fixo unha media de 10,7 puntos e 5,3 rebotes por encontro. En xullo de 2017 regresou ao seu país para asinar polo U-BT Cluj-Napoca, mais tan só xogou cinco encontros, onde fixo 5,5 puntos e 6,0 rebotes por xogo.​ En febreiro de 2018, fichou polo ZZ Leiden da Dutch Basketball League até final de temporada. Alí disputou 29 partidos onde fixo unha media de 7,4 puntos e 4,2 rebotes. Na temporada 2018−19 regresa a Bélxica onde xoga para o Kangoeroes Mechelen, onde fai unha media de 12,1 puntos e 6,8 rebotes en 38 xogos, cun acerto do 57,5% en tiros de campo e un 87,2% en tiros libres. O 28 de agosto de 2019 anúnciase a súa incorporación ao Club Baloncesto Breogán, onde chega para suplir a Aleksandar Marcius tras non superar o recoñecemento médico do club lucense.
Manuel Fernández Trigo
Manuel Fernández Trigo, nado o 30 de maio de 1932 na Coruña e finado o 21 de marzo de 2011 en Madrid, foi un adestrador e directivo deportivo galego.
Traxectoria
Xornalista de oficio, Fernández Trigo traballou na Voz de Galicia, onde asinaba os seus artigos como Mafertri. Converteuse en xerente do equipo de fútbol do Deportivo da Coruña no ano 1969, ao tempo que adestraba ao baloncesto no equipo feminino do Medina A Coruña. En 1978, o presidente do Real Madrid, Luis de Carlos, fichouno como xerente, posto onde permaneceu baixo as presidencias de De Carlos, Ramón Mendoza e parte da de Lorenzo Sanz, co que chegou a ser director xeral.
Xubilouse en 1999 e fundou un club masculino de fútbol, o Gandarío Sanse, en San Sebastián de los Reyes. Deste club, que leva o nome da praia de Gandarío, en Bergondo, foi o presidente e mais o adestrador durante unha década, e con el chegou a Preferente Autonómica. A presidenta do equipo é a súa viúva, a tamén galega Maribel Gómez Frutos.
Atol Likiep
Historia
En 1877, Likiep foi comprado por Anton De Brum, un comerciante portugués e socio de Adolph Capelle na empresa de comercio Capelle e Brum, que comerciaban principalmente con copra e os produtos do mar ao longo de Micronesia. Likiep foi reclamada polo Imperio Alemán xunto co resto das Illas Marshall en 1884, os alemáns crearon un posto comercial. Despois da primeira guerra mundial, a illa caeu baixo o Mandato do Pacífico Sur do Imperio xaponés. Tras o final da segunda guerra mundial, quedou baixo o control dos Estados Unidos, como parte doa Territorio en Fideicomiso das Illas do Pacífico ata a independencia das Illas Marshall en 1986.
O Distrito Histórico de Likiep, con 15 estruturas historicamente significativas construídas entre 1880 e 1937, está sendo considerado como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.
Gaspar Becerra
Gaspar Becerra, tamén chamado Gaspar de Becerra, nado en Baeza (Xaén) en 1520 e finado en Madrid en 1570, foi un pintor, escultor e arquitecto andaluz, un dos máis notábeis do século XVI.
Traxectoria
De novo marchou a Roma, onde estudou a obra de Rafael e Miguelanxo, co que traballou, e colaborou tamén con Giorgio Vasari nos frescos das salas da Chancelaría, e máis cos pintores Il Bergamasco e Romulo Cincinnato. Becerra contribuíu así mesmo nos gravados anatómicos publicados por Juan Valverde de Amusco, Historia de la composición del cuerpo humano (Roma, 1556).
En 1556, volveu á península e estabeleceuse por un tempo en Zaragoza. Na década seguinte pasou a Madrid, onde foi acollido ao servizo do rei Filipe II, para quen traballou no Palacio do Pardo e mais no Pazo Real do Alcázar. En 1562 tiña a categoría de escultor real e, no ano seguinte, de pintor real.
Por esa época, Becerra trasladouse a Astorga onde realizou o retablo principal da catedral. En 1562, o andaluz contratou tamén os retablos das igrexas parroquiais de Casaio e Casoio, na comarca ourensán de Valdeorras, pertencentes á diocese de Astorga. Por motivos, seguramente de imposibilidade física para atender os numerosos encargos que lle xurdían, tales retablos foron rematados por artistas como Pedro de Bilbao, Pedro de Arbulo e outros. Porén, os retablos reflicten as trazas de Becerra para o retablo maior da sé astorgana, e forman parte dos mellores exemplos manieristas en Galiza.
Alejandro Valverde
Considerado un especialista nas clásicas, gañou unha Clásica de San Sebastián, 4 Flèches Wallonnes (marca na carreira) e 3 Liexa-Bastogne-Liexa entre outras probas. Tamén gañou 2 veces o Critérium du Dauphiné, 1 Volta a Cataluña e a UCI ProTour en 2006 e 2008. Tamén gañou 2 veces a UCI WorldTour en 2014 e 2015.
O 1 de xaneiro de 2010 comezou a cumprir unha sanción de 2 anos sen competir por mor da súa implicación nunha trama de dopaxe.
Resultados nas Grandes Voltas
O maior éxito profesional de Alejandro Valverde foi a vitoria no campionato do mundo en ruta no ano 2018. -: non participou Ab.: abandono
Jonathan Barreiro
Jonathan Barreiro Rodríguez, nado nas Encrobas o 16 de xaneiro de 1997, é un baloncestista galego, que xoga de ala para o Unicaja Málaga da Liga ACB. É internacional coa selección española e mide 2,04 metros de altura.
Alejandro Valverde
Resultados nos Campionatos do Mundo
Alejandro Valverde conseguiu 2 medallas de prata, 3 de bronce e unha de ouro na proba en ruta dos campionatos do mundo de ciclismo. -: non participou
Jonathan Barreiro
Comezos en Galicia (1997-2012)
Comezou practicando fútbol e natación ata que aos 11 anos se iniciou no baloncesto nas escolas infantís do Xiria de Carballo, onde tivo como primeiro adestrador a Miguel Ángel Ortega. Cando foi convocado pola selección coruñesa infantil, o seleccionador Félix Bañobre quedou impresionado polas súas calidades e decidiu crear na Coruña o CB Sant-Yago, un club con equipo de infantís e cadetes, con Barreiro como principal figura. Bañobre viu nel un futuro profesional e traballou para mellorar os seus puntos máis frouxos como o tiro á canastra ou a defensa de exteriores, chegando a adestralo persoalmente fóra dos adestramentos do equipo.
En 2010 xogou un torneo convidado polo Real Madrid e tamén a Copa Infantil co Joventut de Badalona. En maio de 2011 fixo historia co Sant-Yago, proclamándose campión galego infantil, 15 anos despois do último triunfo dun equipo coruñés, e conseguindo unha praza para o Campionato de España en Lanzarote. Neste fixo unha media de 18,1 puntos e 9,6 rebotes en 25,1 minutos, Posteriormente, o FC Barcelona invitouno a disputar a Minicopa ACB 2011​ e o Torneo Infantil UBSA.
As súas actuacións atraeron a atención de varios clubs españois, que enviaban frecuentemente observadores a Galicia para velo xogar. Con todo, decidiu xogar un ano máis en Galicia. A pesar de que aínda estaba no primeiro ano de cadete quería xogar xa tamén cos júnior, categoría na que o Sant-Yago non tiña equipo, polo que entrou nun segundo equipo, o Club Baloncesto Artai de Carballo. Pasou a adestrar tres días á semana co Sant-Yago e un ou dous co Artai, e a competir con ámbolos dous equipos. Ao remate da tempada aceptou a oferta do Real Madrid, que levaba tempo detrás del.
Categorías inferiores e filial
En setembro de 2012 entrou nas categorías inferiores do Real Madrid, en categoría cadete. A súa primeira campaña no equipo branco estivo marcada polas súas grandes actuacións co cadete pero tamén polos numerosos minutos co equipo júnior adestrado por Paco Redondo, chegando a disputar o Torneo Júnior Ciutat de L’Hospitalet NIJT. Neste prestixioso torneo os seus números, sendo un xogador de idade inferior, foron: 5.4 puntos, 3 rebotes e 1.2 asistencias por partido. Pouco despois sufriu unha grave lesión no menisco do seu xeonllo dereito que lle fixo perder media tempada.
Na campaña 2013/14 incorporouse ao equipo júnior do Real Madrid, onde combinou a súa participación cos partidos no Real Madrid B da Liga EBA. Comezou a temporada logrando a vitoria e o MVP no Torneo Júnior de Villaviciosa de Odón grazas, en gran medida, á súa actuación na final: 23 puntos, 8 rebotes e 28 de valoración en 24 minutos.
En xaneiro de 2014 gañou co Real Madrid Júnior o Torneo Júnior Ciutat de L’Hospitalet NIJT,​ un campionato que o equipo branco non gañara dende 2006. O 13 de abril do mesmo ano conquistou o Campionato de Madrid Júnior ao derrotar na Fase Final ao Tuenti Móvil Estudiantes A e ao Espacio Torrelodones A. O 10 de maio de 2014 gañou co equipo júnior o Campionato de España Júnior, disputado en Marín,​ despois de 14 anos sen vencer nesta competición. Pero catro días despois sufriu unha nova lesión de menisco, esta vez no xeonllo esquerdo, que o deixou fóra dos terreos de xogo durante outro medio ano.
No seu último ano como júnior proclamouse campión da Euroliga júnior, nun equipo no que tiña como compañeiros entre outros a Luka Dončić, Santiago Yusta, Emanuel Cate ou Felipe Dos Anjos. Foi o mellor xogador da final, disputada fronte ao Estrela Vermella de Belgrado, onde acabou con 19 puntos e 21 de valoración.
Debut co primeiro equipo
Debutou co primeiro equipo do Real Madrid tempada 2013/14, con 17 anos e un mes de idade. Foi o 28 de febreiro de 2014 nun partido da Euroliga contra o Partizan de Belgrado, onde anotou un punto. O 9 de marzo debutou na Liga ACB, no partido fronte ao Obradoiro no Multiusos Fontes do Sar de Santiago de Compostela.
CB Breogán (2015-2016)
En setembro de 2015 volveu a Galicia cedido polo Real Madrid ao Club Ourense Baloncesto, da LEB Ouro. A súa adaptación ao baloncesto profesional non foi fácil e acabou a tempada cunha media de 6,7 puntos e 3,2 rebotes por encontro. Xogou tamén os play-offs de ascenso, onde o equipo de Gonzalo García de Vitoria caeu fronte ao San Pablo Inmobiliaria de Burgos.
O home-león
miniatura|225px|O home león, -32.000 anos, 29,6 cm, Museo de Ulm
Jonathan Barreiro
Basket Zaragoza (2016-2021)
Na tempada 2018/19 estivo á sombra de Stan Okoye, un dos mellores xogadores do ano, e que foi elixido no quinteto ideal. O Zaragoza acabou sexto, xogando os play-offs polo título, onde quedou eliminado en semifinais contra o FC Barcelona. O seu rendemento aumentou notablemente nas dúas seguintes tempadas, e especialmente dende decembro de 2020, e en xaneiro fronte ao Bilbao Basket realizou o seu mellor partido na ACB, con 22 puntos, 8 rebotes e 26 de valoración.
O home-león
O Home-león é unha escultura de marfil de mamut que data do Paleolítico superior (Auriñaciense).
Jonathan Barreiro
Selección española
Xogou nas seleccións españolas sub-18 e sub-20, proclamándose con esta última campión de Europa no Europeo disputado en 2016 en Finlandia, no que derrotaron na final a Lituania.
Debutou coa selección española absoluta en febreiro de 2018 no Pavillón Príncipe Felipe de Zaragoza fronte á selección de Montenegro, nas ventás FIBA, onde España selou o seu pase á segunda fase de clasificación para o Mundial de 2019.
O home-león
A imaxe representa un corpo humano, revestido dunha cabeza de león. É un dos exemplares escultóricos, de vulto redondo, é dicir totalmente exento, máis antigos que se coñecen até o presente. As súas dimensións son 29,6 cm de altura, un ancho de 5,6 cm e un espesor de 5,9 cm. Ten sete incisións horizontais e paralelas no brazo esquerdo.
Historia
A obra foi descuberta rota en pedazos, en 1939, no estado alemán de Baden-Wurtemberg, na caverna de Hohlenstein-Stadel, sita no val do río Lone (Lonetal), onde a rescatou o arqueólogo Otto Volzing (1910-2001). A segunda guerra mundial interrompeu os traballos. Como centenares doutras pezas alí atopadas, foron doadas por Robert Wetzel, director das escavacións ao Museo de Ulm.
Até case trinta anos despois do final da contenda mundial non foi estudada, sendo restaurada aínda en 1997-1998; pero nesta primeira reconstrución a estatuíña aínda carecía de cabeza, e non foi até despois do 2000 que se reconstruíu enteiramente. Este tardío redescubrimento é o que explica o descoñecemento case xeral da estatuíña e que non teña entrado aínda no patrimonio imaxinario do gran público ao non pasar a libros de texto e divulgativos.
Datación
A súa antigüidade está estimada, por datación C-14, en arredor de 32.000 anos, o que a fai remontar ao período auriñaciense, como as estatuíñas das venus paleolíticas, das cales a máis coñecida é a de Willendorf.
Interpretación
Mesmo a correcta identificación é difícil. De primeiras un cre que a esculturiña representa un humano masculino, mais moi de seguido pode pensar que é unha femia humana. Inicialmente denominouse home-león. Foi o prehistoriador Joachin Hahn quen propuxo interpretala como un ser feminino dado que a cabeza era de leona, pasando a chamarse león-muller (Löewenfrau). Mais o caso non está claro e segue a denominarse home-león maioritariamente, porén a denominación en alemán é Löewenmensch: ser humano-león, sintagma que non é doado simplificar noutras linguas.
A interpretación é árdua. A súa caracterización híbrida presenta semellanzas con certas representacións magdalenianas, moito máis tardías, da arte rupestre de covas francesas como o "Gran Bruxo" da gruta de Les Trois-Frères, que tamén presentan seres híbridados.
Outra estatua similar, de menor tamaño mais representando igualmente un home-léon, foi atopada noutra caverna, Hohler Fels, na mesma rexión, e xunto con outras esculturas de animais. E noutra cova da zona, Vogelherdhöhle, achouse unha cabeza de león solta, pero con visos de ter tido corpo humano. Isto abre a posibilidade de que "o home-león" xogase un papel importante na mitoloxía dos humanos do Paleolítico Superior.
Alonso de la Peña Montenegro
Alonso de la Peña Montenegro, nado en Padrón o 27 de abril de 1596 e finado en Quito o 12 de maio de 1688, foi un eclesiástico galego.
Traxectoria
Procedía dunha familia nobre. Fixo estudos eclesiásticos e universitarios en Santiago de Compostela, recibindo o grao na capela da Comuñón da catedral. Posteriormente foi catedrático de teoloxía e reitor da Universidade, até que foi nomeado bispo de Quito. Máis tarde foi nomeado vicerrei do Perú. Escribiu a obra Itinerario de párrocos....