Arte_de_Galicia
A Catedral de Santiago e o románico pleno
miniatura|300px|[[Apóstolos San Pedro (coas chaves do ceo na man), San Paulo, Santiago o Menor (co báculo) e San Xoán nunha das xambas do Pórtico da Gloria.  |left]] O elemento máis destacado da catedral románica é o Pórtico da Gloria, que foi rematado, como indica unha inscrición, o 1º de abril do 1188. Está erixido sobre unha novidosa cripta que salva o desnivel entre as naves e a Praza do Obradoiro. O Pórtico actual non é realmente o resultado da obra do Mestre Mateo, xa que algunhas das súas figuras foron retiradas ó construír a actual fachada da Catedral no século XVIII e consérvanse no Museo Catedralicio. Tampouco é obra súa exclusivamente, xa que os especialistas distinguen a man de catro escultores diferentes, como mínimo. A obra orixinal estaba ricamente policromada, como era habitual na imaxinería relixiosa do románico. O pórtico divídese en tres arcos de medio punto que se corresponden con cada unha das tres naves da igrexa, sostidos por grosos piares con columnas encostadas. O arco central posúe tímpano e está dividido por un parteluz coa figura de Santiago. Verticalmente, a franxa inferior está formada polas bases das columnas, decoradas con animais fantásticos, a franxa media está formada por columnas que sustentan as estatuas encostadas dos profetas e apóstolos e a superior polos arcos que coroan as tres portas. No tímpano central represéntase a figura de Cristo en maxestade presidindo o conxunto. Trátase dunha representación iconográfica da historia da Redención ata a súa consumación final a través de diferentes símbolos tomados principalmente da Apocalipse de San Xoán. Este conxunto monumental, creado como entrada principal da catedral, é un dos máis importantes monumentos medievais do mundo e paradigma da evolución que durante a segunda metade do século XII sofre o románico cara ao naturalismo gótico. miniatura|[[Absidiolas do deambulatorio da Igrexa de Santa María de Cambre.]] A construción da Catedral de Santiago de Compostela supuxo, como é lóxico, un referente para todo o románico galego. Debido a esta centralidade cultural do programa artístico en torno á catedral, a fase central do románico galego recibe a denominación de románico compostelán. Numerosas construcións rurais, menos ambiciosas, reproducen ou imitan formas e estruturas complexas como o falso triforio (dobre piso ou tribuna que non leva chan, a diferenza do modelo imitado). Ademais, a raíz dos traballos nas portas da catedral, especialmente do realizado polo Mestre Mateo no Pórtico da Gloria, esténdese un xeito de decorar con gran cantidade de esculturas monumentais as portadas, como no caso da Igrexa de Santo Estevo de Ribas de Miño (O Saviñao). miniatura|esquerda|Igrexa de San Pedro de [[Portomarín (s. XII).]] Polo xeral, as construcións desta época caracterízanse por presentar grosos muros graníticos con abovedamentos nos que adoitan aparecer materiais máis lixeiros como o ladrillo, tal como se viñera facendo na Galicia altomedieval. Porén, o xeito de artellar a composición do edificio é novidosa, con grande abundancia de arcos de medio punto e columnas acaroadas. Se o presuposto o permitía, o abovedamento levábase a cabo mediante bóvedas de canón, aresta ou forno. En canto ás columnas, raramente aparecen illadas e poden ter decoración tanto vexetal e xeométrica como historiada. A fachada acostuma ser simple, cunha portada constituída por arcos semicirculares (arquivoltas) pousados sobre columnas. En Galicia non abundan as torres-campanario, senón que é máis común a espadana. miniatura|Retrato de Afonso IX do Tombo A de Compostela: ADEFONSUS REX LEGIONENSIUM ET GALLECIE ("Afonso, rei de León e de Galicia"). miniatura|esquerda|Capitel do [[Mosteiro de San Paio de Abeleda (s. XII).]] Débese ter en conta que estas igrexas non se presentaban tal e como hoxe as podemos apreciar. Do mesmo xeito que na época clásica, os edificios non se consideraban acabados se os muros non estaban recubertos por cal ou pinturas murais. Na Idade Media, a experiencia de entrar nunha igrexa era moi distinta á da actualidade, atopando numerosa pintura tanto en muros como en escultura e columnas (sempre que o orzamento o permitise), así como teas e outras decoracións que colaboraban na experiencia relixiosa. A visión do románico a pedra vista, sinxelo e monocromo é produto da visión romántica do século XIX, e segue moi presente na mentalidade actual.