cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
A Laracha
Historia
No lugar de Lendo apareceron dúas machetas da idade de bronce. Da cultura castrexa consérvanse 19 poboados castrexos: castro de San Román e castro de Riotorto (ou Os Castros, ou o Petón do Castro, os dous en Cabovilaño); castro da Medoña (Coiro); A Castreira (ou As Castreiras, en Erboedo); castro da Condesa (ou Bico do Castro, en Lemaio); castro de Lestón (ou Os Castros, ou Agra do Castro Lestón), castro de Erboedo (ou Os Castros, ou As Croas), castro do Retorno e castro de Fofelle (Lestón); castro da Pena ou O Petón (Montemaior); castro de Condesuso (ou O Castriño), castro de Santa Baia (ou Croa de Santa Baia), castro de Cerqueira (ou de Refoxo), castro de Revirente, O Castro (ou Os Castros) e castro de Santa Baia (Soandres); castro de Gabenlle (ou Castro das Croas, ou Os Castros, en Torás); castro de Montes Claros (ou Os Castros, no que apareceu numerosa cerámica) e castro Pequeno (ou castro das Motas, ou a Mota, en Vilaño).
miniatura|esquerda|Casa do concello. Durante a romanización de Galicia construíronse diversas vías, pasando por aquí a Per Loca Marítima. En 1987 atopouse na igrexa de Vilaño un miliario da época do emperador Magnentio, a mediados do século IV. No mosteiro de Soandres había unha ara votiva (conservada na catedral de Santiago de Compostela) cunha inscrición sobre un antigo templo adicado a Hércules Xónico.
Na igrexa de Lemaio consérvanse uns capiteis prerrómanicos, usados como pía de auga bendita. A igrexa de Soandres ten a súa orixe nun cenobio beneditino, que aparece documentado a finais do século X. Segundo o historiador Carlos Martínez Pereira a finais do s. XIII e principios do XIV na parroquia de Lendo estableceuse unha encomenda da orde do Temple, da que quedan mostras na igrexa parroquial.
A familia Pardo das Mariñas dominou a xurisdición que ocupou boa parte do concello desde o século XIV. As Torres de Cillobre foron creadas como construción defensiva, sendo reconvertidas en casa señorial. Diego das Mariñas foi o primeiro Capitán xeneral do Reino de Galicia. Outros nobres que habitaron esta casa foron os Bolaño, Ribadeneira, Parragués, Soutomaior e Moscoso.
Economía
O concello ten unha ampla base no sector agrario e forestal. Hai empresas industriais como Cerámica Campo ou Celsa. O Parque empresarial da Laracha está promovido pola sociedade pública Suelo Empresarial del Atlántico. Foi inaugurado en xaneiro de 2011. Ten unha superficie de 825.000 metros cadrados con acceso directo á autoestrada A Coruña-Arteixo-Carballo (AG-55). En 2017 Inditex iniciou as obras para construír alí un dos seus centros loxísticos.
Irmandade
A Laracha está irmandada dende abril de 2010 coa comuna de Olonne sur Mer, do distrito francés de Les Sables-d'Olonne, Países de Loira no departamento Vendée.
Lugares da Laracha
Para unha lista completa de todos os lugares do concello da Laracha vexa: Lugares da Laracha.
Valdas Adamkus
miniatura|Valdas Adamkus Valdas V. Adamkus, nado o 3 de novembro de 1926, foi o presidente de Lituania dende o 12 de xullo de 2004. Anteriormente fora presidente entre 1998 e 2003.
Premios e distincións
Foi nomeado doutor honoris causa en Leis pola Universidade Católica de América en 1998.
La Estaca
La Estaca foi un periódico editado en Santiago de Compostela en 1901.
Historia e características
Apareceu en xuño de 1901. Propiedade de Bonifacio Suárez Pereira, estaba dirixido por Constantino Rodríguez Bielsa. En xullo Suárez Pereira renunciou a propiedade e pasou a mans de Manuel de Pedre Prego.
Matío, Nande, Laxe
Matío é un lugar da parroquia de Nande no concello coruñés de Laxe na Comarca de Bergantiños. Tiña 129 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 66 homes e 63 mulleres.
Río Oria
260px|miniatura|Boca do río Oria. O río Oria é un curso fluvial de Guipúscoa, en Euskadi. É o principal río da provincia por lonxitude, conca e caudal.
Curso
Nace aos pés da Serra de Aizkorri e desemboca no mar Cantábrico, xunto á localidade de Orio. No seu percorrido pasa tamén polos concellos de Zegama, Segura, Olaberria, Beasain, Ordizia, Itsasondo, Legorreta, Ikaztegieta, Alegia, Tolosa, Anoeta, Irura, Villabona, Zizurkil, Aduna, Andoain, Lasarte-Oria e Usurbil.
Villaescusa, Cantabria
Economía
Un 5 % da poboación do concellos emprégase no sector primario, un 16,3 % na construción, un 21,8 % na industria e un 56,9 % no sector terciario.
Rúa de Manuel Murguía (A Coruña)
A rúa Manuel Murguía é unha vía da cidade da Coruña que conecta a ronda do Real Club Deportivo de La Coruña co paseo marítimo.
Lugares de interese
No primeiro tramo sitúanse, na beira esquerda, o Pazo dos Deportes e o Estadio Municipal de Riazor e, á dereita, a antiga Escola de Comercio, obra de Antonio Tenreiro que forma parte da Cidade Escolar.
No último tramo sitúanse o Conservatorio Superior de Música da Coruña e o IES Rafael Dieste.
Villaescusa, Cantabria
Demografía
Fonte: INE
Río Oria
Afluentes
Os principais afluentes do Oria son: Leitzaran, Agauntza, Amezketa, Araxes, Zelai, Urtsuaran, Asteasu, Eztanda, Berastegi e Amundarain
Ecoloxía
É un río que sufriu unha gran contaminación debido á forte industria asentada nas súas beiras, especialmente industria papeleira, entre os anos 50 e 80 do século XX especialmente. A partir dos anos 90 un maior interese por coidar o ambiente fixo que as industrias deixarán de verter as augas residuais directamente ao río construíndo depuradoras en distintos puntos da súa canle para este fin. Hoxe en día é un río no que en gran parte volveu a vida piscícola ás súas augas, sobre todo de troitas.
No ano 2013 a conca baixa foi incluída dentro da rede Natura 2000 despois da recuperación das zonas húmidas desecadas a comezos do século XX para o seu uso agrícola.
Fluído corporal
Os fluídos corporais ou biofluídos son líquidos orixinados no interior do corpo das persoas vivas. Comprenden os fluídos que son excretados ou segregados do corpo e a auga corporal.
Lista de fluídos corporais
Clasificándoos por tipos distinguimos os seguintes:
En plantas: Dentro das plantas circulan os zumes bruto e elaborado dentro dos vasos do xilema e floema, respectivamente. Os fluídos que expulsan denomínanse exsudados.
Saúde
En medicina os fluídos corporais poden servir para transmitir moitas doenzas. Ademais, as análises de mostras de fluídos corporais son moi importantes para o diagnóstico. As prácticas médicas, sanitarias e de hixiene modernas tratan os fluídos corporais como potencialmente contaminados.
As mostras de fluídos corporais obtéñense xeralmente por algúns destes métodos:
Teoría humoral
Na ciencia médica anterior aos tempos modernos consideraba, xa desde a medicina hipocrática grega da Antigüidade, que os desequilibrios entre os fluídos corporais eran a causa das enfermidades e tamén orixinaban os catro temperamentos, que segundo o romano Galeno eran: colérico, flemático, sanguíneo e melancólico. Estes fluídos, chamados humores, eran: bile (bile amarela), atrabile (bile negra), flegma e sangue. A medicina ayurvédica india tamén fala de humores corporais.
Mika Waltari
Mika Toimi Waltari, nado en Helsinqui o 19 de setembro de 1908 e finado na mesma cidade o 26 de agosto de 1979, foi un escritor finlandés, famoso especialmente pola súa novela Sinuhé, o exipcio.
Traxectoria
Fillo dun pastor luterano, quedou orfo aos cinco anos. Comezou a estudar teoloxía na Universidade de Helsinqui, pero acabou interesándose pola literatura e a filosofía. En 1925 publicou o seu primeiro libro, unha novela de encarga, pero foi na súa estadía en París en 1927 cando escribiu a súa primeira novela por iniciativa propia, Suuri illusioni. Nesa época Waltari converteuse nun dos líderes do movemento literario inspirado no futurismo italiano e ruso, aínda que terminaría por adoptar posicións ultraconservadoras.
Durante a Guerra de Inverno e a Guerra de Continuación traballou no servizo de información do goberno. En 1945 publicou a novela histórica Sinuhé, o exipcio (Sinuhe egyptiläinen), baseada na Historia de Sinuhé exipcia, que é a súa novela máis popular e recoñecida; nela analiza a perda dos valores espirituais nun mundo materialista.
Estación de París-Austerlitz
miniatura|Fachada da entrada ao vestíbulo de saídas miniatura|Fachada da entrada ó vestíbulo de chegadas miniatura|Fondo da estación, na parte baixa as vías de RER, arriba a estación de metro. miniatura|Estación RER subterránea A Estación de París - Austerlitz (Gare de Paris-Austerlitz ou Paris- Austerlitz) é unha das seis grandes estacións terminais da SNCF na cidade de París, situada no nº85 do Quai d'Austerlitz no 13º distrito, xunto á beira do río Sena (na súa marxe esquerda, á dereita e máis ou menos enfronte queda a Gare de Lyon). A estación é cabeceira da liña clásica París-Bordeus e da liña París-Limoges-Tolosa.
Ademais da estación termo, agrúpanse baixo o nome de Gare d'Austerlitz unha estación subterránea da Liña RER C e unha estación semisubterránea de metro.
Instalacións
A estación comprende:
Na praia de vías situada máis aló da estación (esténdese varios km) cara a Ivry-sur-Seine atópanse talleres e cocheiras incluída a escola de formación e os talleres de posta a piques dos coches e unidades de viaxeiros. Esta zona, algo reducida desde a construción da Biblioteca Nacional de Francia (Biblioteca François Mitterrand) vese afectada por unha vasta operación de restauración urbanística, a ZAC Paris-Seine-Rive-Gauche.
Historia
A estación de Austerlitz foi nas súas orixes a estación cabeceira da liña da Compañía de Ferrocarrís de París a Orleáns. Un primeiro embarcadoiro construír no lugar que ocupa actualmente a estación e púxose en servizo o 20 de setembro de 1840 ao abrir a liña París-Juvisy sur Orge, ampliada a Orleáns en 1843. Así, en 1846 realizouse a primeira ampliación.
A estación foi reconstruída entre 1862 e 1867. Agrandouse a cuberta do vestíbulo metálica ata os 51,25 m (considerable para a época) de ancho e 280 m de longo. Así se construíu o vestíbulo de saídas ao norte (e o restaurante) e o de chegadas ao sur e as oficinas da Compañía de Ferrocarrís de Orleáns no extremo oeste do vestíbulo xunto á Praza Valhubert cunha fachada estilo Belle Époque.
En 1900, a Compañía París-Orleáns prolonga a súa liña cara ao centro ata a antiga estación de Orsay (hoxe Museo de Orsay), que se converte na nova cabeceira de liña aberta o 28 de maio de 1900 con motivo da Exposición Universal.
En 1906, o gran vestíbulo foi literalmente perforado de lado a lado pola líne 5 de metro ao prolongar un viaduto sobre o río Sena construíndo unha estación de metro elevada dentro do vestíbulo.
En 1910, durante a gran crecida do río Sena, a estación alagouse interrompéndose o tráfico totalmente do 31 de xaneiro ao 9 de febreiro, sendo desprazada a cabeceira á estación de Juvisy-sur-Orge.
En 1939, a estación de Orsay limitouse nas súas funcións a cabeceira de trens suburbanos, pasando de novo a cabeceira das grandes liñas á estación de Austerlitz. Así permaneceu moitos anos ata que a posta en servizo da LGV Atlantique reduciu o seu tráfico de grandes liñas ao partir da estación de Montparnasse os TGV cara ao suroeste de Francia.
As principais críticas desta estación refírense á falta de conexión directa en metro ou por algún tipo de corredor rodante subterráneo coa estación de Lyon, situada na marxe dereita do río. De feito, a correspondencia entre estas dúas estacións pola rúa, aínda que é agradable a pé pola paisaxe, é incómoda cargando maletas.
Entre 2004 e 2006, o antigo edificio de oficinas da Compañía de Ferrocarrís de Orleáns que acollía un teatro e algúns despachos foi vendido pola SNCF e foi obxecto de reformas para acoller novas oficinas. A fachada de orixe consérvase.
Futuro da estación
miniatura|Zona nova da estación baixo a Avenida de Francia As obras de remodelación do barrio de Paris Rive Gauche desde mediados dos anos 90 levaron a cubrir progresivamente as vías que parten da estación empezando pola zona situada ao sur da C/Tolbiac.
Estase elaborando un proxecto para transferir as cabeceiras dos TGV das liñas Atlántica e Sueste á estación de Austerlitz. Así se están construíndo catro vías novas baixo a Avenida de Francia e estase levando a cabo un importante traballo de remodelación da estación, sobre todo grazas ao programa Paris Rive Gauche que proxecta cubrir as vías como na estación de Montparnasse. A finalización de trens na estación de Austerlitz será posible cando finalicen as obras da meseta onde se sitúa o Aeroporto de Orly que completarán o tramo que falta para conectar a LGV Atlantique con LGV Sud-Est e Interconnexion Est, que actualmente se realiza pola Gran Circunvalación ferroviaria, sobrecargada con trens de RER, suburbanos e mercancías. Este enlace inclúe dous enlaces cara á estación de Austerlitz, dos cales un permite unir directamente os TGV á rede Sud-Est e á Interconnexion Est sen manobrar e unha estación subterránea de alta velocidade no Aeroporto de Orly. A maior parte deste trazado será subterránea.
No momento actual a estación de Austerlitz é a única que podería absorber un aumento de tráfico sen problemas.
Estación de Metro
Gare d'Austerlitz é unha estación das liñas 5 e 10 do Metro de París e C de RER. É xa que logo unha peza máis do intercambiador multimodal xa que unha das liñas ten as súas plataformas dentro da estación ferroviaria e a outra subterránea baixo a estación.
A estación abriuse co nome de Gare d'Orléans, que se cambiou por Gare d'Orléans-Austerlitz en outubro de 1930 e polo actual de Gare d'Austerlitz en 1985. É de destacar a grande obra levada a cabo para situar a estación de liña 5 nun viaduto sobre o vestíbulo da estación, atravesando a vidreira de entrada para pasar de lado a lado do río elevada.
Correspondencias con autobús
Bus RATP Noctilien (unicamente en nocturno)
Lee Friedlander
Biografía
Friedlander cursou os seus estudos académicos de fotografía no Art Center College of Design de Pasadena (California). En 1956 múdase a Nova York onde comezará a traballar para selos musicais especializados en jazz, principalmente para Atlantic, fotografando a moitas das máis destacadas figuras da escena jazzística (Ornette Coleman, Charles Mingus) en imaxes que servirán, en moitas ocasións, para ilustrar as capas de varios discos. Xa en 1960, Friedlander gañou unha bolsa da Guggenheim Memorial Foundation que lle había permitir centrarse na súa arte sen recorrer aos encargos comerciais dos anos anteriores. En 1962 e 1977 volveu a recibir novas bolsas. Estes traballos da súa primeira época van estar influídos por diferentes fotógrafos como Eugène Atget, Robert Frank ou Walker Evans.
A súa obra caracterízase tecnicamente polo emprego dunha Leica de 35 mm e do filme en branco e negro, mentres que pola súa temática destaca o retrato da «paisaxe social norteamericana». Deste xeito, as súas fotografías representan imaxes illadas da vida urbana, reflexos dos escaparates das tendas, carteis publicitarios, televisións etc., nunha combinación capaz de capturar o ambiente da vida moderna. Tamén son destacábeis na súa obra os autorretratos nos que se serve de recursos como son os espellos, o reflexo nun vidro ou a súa propia sombra; e os espidos femininos, capaces de captar a beleza "real" das mulleres (coas súas celulite e imperfeccións) con imaxes tomadas en ángulos inverosímiles e nunhas posturas bastante heterodoxas.
En 1963, o International Museum of Photography da George Eastman House organizoulle a súa primeira exposición monográfica nun museo. No 1967 foi unha das principais figuras, xunto con Garry Winogrand e Diane Arbus, da exhibición New Documents no Museum of Modern Art de Nova York. En 1990 a MacArthur Foundation premiouno cunha MacArthur Fellowship.
Nos útimos anos Friedlander traballa con cámaras de formato medio como a Hasselblad Superwide. A artrite que padece recluiuno no seu hogar, obrigándoo a se centrar no seu contorno máis próximo e cotián. O seu libro Stems (talos, troncos) reflicte o seu período de convalecencia ocasionado por unha intervención cirúrxica no xeonllo: segundo Friedlander os seus membros recordábanlle aos enxertos dunha árbore. Estas imaxes ofrecen unhas texturas que non estaban presentes en anteriores traballos do autor, recordando en certa maneira á obra doutros autores como Josef Sudek, quen tamén ten fotografado os espazos reducidos do seu hogar e do seu estudo.
En 2005 o Museum of Modern Art de Nova York ofreceu unha retrospectiva da obra de Friedlander (exposición que viaxaría no outono de 2006 á Galerie nationale du Jeu de Paume en París, ao Haus der Kunst de Múnic e ao Caixaforum de Barcelona en abril de 2007 ). Tamén en 2005 recibiu o premio Hasselblad International Award. En 2008 apareceu unha nova retrospectiva, esta vez no Museum of Modern Art de San Francisco, que se viu acompañada por unha exposición de obras máis recentes, baixo o título de America By Car, na Fraenkel Gallery situada non moi lonxe do Museo de Arte Moderna.
Como curiosidade, tamén é de destacar que un dos seus fillos, o violoncellista e compositor Erik Friedlander, é unha destacada figura da escena da música experimental de Nova York.
Citas
("It fascinates me that there is a variety of feeling about what I do. I'm not a premeditative photographer. I see a picture and I make it. If I had a chance, I'd be out shooting all the time. You don't have to go looking for pictures. The material is generous. You go out and the pictures are staring at you."). (I always wanted to be a photographer. I was fascinated with the materials. But I never dreamed I would be having this much fun. I imagined something much less elusive, much more mundane.).
Víctor Soliño
Víctor Soliño Seminario, nado en Baiona o 10 de setembro de 1897 e finado en Montevideo o 13 de outubro de 1983, foi un xornalista, letrista de tango e poeta galego aveciñado no Uruguai.
Viveiro (xardinaxe)
Un viveiro é o conxunto de instalacións agronómicas no que se plantan, xermolan, madurecen e endurecen todo tipo de plantas. Adóitaselle dar tamén o nome de viveiro aos establecementos comerciais que só venden plantas ornamentais(sen produción).
Víctor Soliño
Traxectoria
En 1898, con catorce meses, os seus pais emigraron ao Uruguai e establecéronse en Montevideo. A partir de 1914 comezou a guionizar revistas que foron estreadas nos teatros Royal e Albéniz e escribiu o sainete Doña María, la curandera.
Viveiro (xardinaxe)
Infraestrutura
thumb|220px|right Calquera viveiro de mediana produción require de, alo menos, un:
Víctor Soliño
Traxectoria
Formou parte do grupo Troupe ateniense, unha asociación formada en 1922 por un grupo de estudantes universitarios de Dereito, e actuou até 1930. O seu nome refírese ao Club Atenas, un famoso equipo de baloncesto do que algúns dos integrantes do grupo formaban parte. Os espectáculos da Troupe ateniense estaban compostos de breves escenas cómicas e partes musicais, tiñan un carácter paródico, ironizando sobre persoas ou eventos de moda e adoptando o travestismo. Os atenienses tiveron moito éxito en Montevideo e incluso chegaron a actuar triunfalmente en distintas ocasións en Buenos Aires. Pese ao abandono da escena a fines de 1930, o grupo se reuniuse en 1931 e 1932 para organizar un «Salón de Harte Ateniense» con evidente intento caricaturesco das correntes artísticas do momento. No segundo salón publicaron un volume de poesía, Aliverti liquida, que se considera un dos libros verbovisuais máis destacados das vangardas latinoamericanas.
Viveiro (xardinaxe)
Infraestrutura
E, en casos máis complexos, pode posuír:
Víctor Soliño
Traxectoria
Escribiu as letras dos tangos Garufa, Niño bien, Adiós, mi barrio e Maula. Tamén foi autor de letras de folclore, murga e outros xéneros musicais. Publicou notas periodísticas tituladas Solfas no diario El Plata, baixo o pseudónimo de «Wick».
Viveiro (xardinaxe)
Substrato empregado
Xeralmente trátase de turba rubia, ou ben mesturas destas con vermiculita, perlita, la de roca ou fibra de coco.
Rega
Crucial para o bo desenvolvemento da cultura, se ben demasiada pode ocasionar micose e outras doenzas fúnxicas.
Adobo
Empréganse fertilizantes de liberación lenta ou líquidos a base de N-P-K ou microelementos. Tamén se empregan algúns biostimulantes, starters (iniciadores), enraizantes a base de aminoácidos e algas.
Contedor
Na fase de alcouve adoita tratarse de bandexas de 60 alvéolos de 240 cc onde a cepeira pode posuír unha forte raíz primaria non espiralada e multitude de raíces secundarias. Durante o desenvolvemento da planta esta se transplanta a contedores maiores, até de varios litros.
Luz
Necesaria para a fotosíntese e para evitar micose. A selección de lonxitudes de onda do seuespectro electromagnético ha ser controlada en invernadoiros e umbráculos.
Temperatura e humidade ambiental
Xa que afecta ao grao de transpiración e evaporación.
Presenza de micorrizas
Que facilitan o desenvolvemento de biomasa vexetal e a súa resistencia ao estrés hídrico.
Termas romanas de Bath
Os baños supoñen unha grande atracción turística e poden chegar a recibir un millón de persoas ao ano. En 2005 foron presentados no programa de televisión do mesmo nome como unha das «Sete Marabillas Naturais» do West Country. Unha vez no complexo, os visitantes poden ver os baños e o museo, aínda que non poden acceder á auga. Está dispoñible unha guía sonora en varios idiomas.
Como se forman as augas termais en Bath
A auga que finalmente constitúe o núcleo das augas termais dos baños de Bath provén orixinalmente das choivas que caen sobre Mendip Hills. Esta fíltrase a través dos acuíferos de pedra calcaria situados a unha profundidade entre os 2700-4300 metros, onde a enerxía xeotérmica eleva a temperatura da auga até os 64 °C (147,2 °F) e 96 °C (204,8 °F). Baixo dita presión, a auga quente sobe á superficie ao longo de fisuras e fallas localizadas na pedra calcaria. Este proceso é similar ao proceso artificial coñecido como Enhanced Geothermal System que tamén fai uso das altas presións e temperaturas por baixo da cortiza terrestre. A auga quente a unha temperatura de 46 °C (114,8 °F) elévase aquí todos os días a unha taxa de 1 170 000 litros (257 364 galóns imp), dunha falla xeolóxica (a falla de Pennyquick). En 1983 apareceu un novo burato no interior do complexo que aseguraba unha subministración continua e limpa de auga ás instalacións.
Imperio romano
esquerda|miniatura|220x220px|Baño romano. O primeiro santuario de augas termais erixido neste lugar foi construído polos celtas, que o dedicaron á deusa Sulis, cuxo equivalente romano sería Minerva. No entanto, o nome de Sulis seguiu usándose trala conquista romana de Britania, dato probado debido ao nome da poboación de Aquae Sulis (literalmente, «as augas de Sulis»). O templo romano foi construído entre os anos 60-70 e o complexo termal durante os seguintes 300 anos. Durante a ocupación romana da illa baixo o reinado do emperador Claudio, este ordenou aos seus enxeñeiros que trouxesen postes de carballo co fin de proporcionar ao complexo unha base sólida e que rodeasen a fonte da que brotaban as augas termais cunha cámara de pedra irregular recuberta de chumbo. O complexo incluía un caldarium (baño quente), un tepidarium (baño tépedo) e un frigidarium (baño frío). Trala retirada dos romanos de Britania durante o século V, o edificio caeu en desuso e finalmente quedou enterrado baixo un constante proceso de sedimentación. A Crónica anglosaxoa suxire que os baños orixinais foron destruídos durante o século VI. dereita|miniatura|220x220px|O Gran Baño — toda a estrutura construída por encima do nivel das bases é unha reconstrución.
Reurbanización
Os baños víronse sometidos a diversas modificacións entre as que se inclúen as do século XII, cando Xoán de Tours construíu un edificio de augas curativas na mesma fonte do manancial que prové de auga ás termas, e as do século XVI, cando o goberno da cidade construíu uns novos baños (Queen's Bath) situados ao sur do manancial. O manancial está actualmente localizado no interior dun complexo construído no século XVIII polos arquitectos John Wood (pai e fillo). Os visitantes podían beber a auga do manancial nunha habitación chamada Pump Room, un salón de estilo neoclásico que actualmente permanece en funcionamento, tanto para recoller as augas do manancial como para albergar aos visitantes. A ampliación vitoriana seguiu a tradición neoclásica establecida polos Woods. En 1810 a fonte deixou de funcionar, e William Smith abriu un novo edificio chamado Bath Hot Spring na parte inferior do complexo, onde atopou que o manancial circulaba por unha nova canle. Smith restaurou o rumbo da auga ao seu curso orixinal e os baños comezaron a funcionar de novo.
A entrada dos visitantes realízase a través dunha sala construída en 1897 por J. M. Brydon. Constitúe unha continuación cara ao leste da Great Pump Room cunha cúpula de cristal no teito. A construción da Great Pump Room iniciouse en 1789 por Thomas Baldwin. Baldwin dimitiu en 1791 e John Palmer fíxose cargo do proxecto até a súa culminación en 1799. A elevación da Abbey Church Yard ten un centro constituído por catro columnas corintias con entaboamentos e frontón. Foi designada polo English Heritage como un edificio de grao I. A columnata norte foi tamén deseñada por Thomas Baldwin, similar á columnata sur a excepción do engadido no segundo caso dun piso superior erixido a finais do século XIX. O museo e o Queen's Bath incluían unha «ponte» construída en 1889 por C. E. Davis que abarcaba o espazo situado entre a rúa York e a lavandaría da cidade. miniatura|Entrada aos baños do Rei e da Raíña.
Museo
O museo que alberga o complexo termal exhibe utensilios da época romana entre os que se inclúen os que foron guindados ao manancial sacro, seguramente como ofrendas á deusa Sulis. Entre os distintos descubrimentos realizados na zona, atopáronse 12 000 moedas romanas, que supoñen a maior ofrenda votiva de Gran Bretaña. Tamén se pode ver no museo unha cabeza de bronce dourado da deusa Sulis Minerva atopada en 1727. esquerda|miniatura|Cabeza de Gorgona, atopada no frontón do templo. O templo do baño alzábase sobre un podio de máis de dous metros de alto e accedíase ao templo subindo uns chanzos. Na entrada había catro grandes columnas acanaladas de estilo corintio que sostiñan un friso e un frontón triangular decorado. No museo exhíbense algunhas partes do frontón, que medía 7,9 metros de ancho e 2,4 metros de alto. Destacaba a poderosa imaxe central da cabeza de Gorgona no frontón, que miraba desde unha altura de 15 metros aos que se achegaban ao templo.
Nas esquinas do frontón hai unha parella de tritóns, criatura mitolóxica metade home metade peixe e servente do deus das augas, Neptuno. O centro da parte inferior esquerda está decorado por un golfiño, mentres que a parte inferior dereita está protagonizada por un bufo escondido. A parte central está decorada con gravados de mulleres que portan un escudo de follas de carballo, simbolizando con iso a Vitoria. Por encima de todo destaca unha grande estrela situada no que sería a parte máis alta do edificio. Subxugada á estrela áchase a cabeza da gorgona con serpes entrelazadas entre as súas barbas, ás por encima das orellas e un gran bigote. No entanto, existe un debate en relación a se este relevo representa unha gorgona, xa que esta criatura é normalmente do sexo feminino. Existen interpretacións alternativas que ven á cabeza como a representación do deus do mar, Océano ou como o deus do Sol dos celtas.
Tamén se expoñen os restos do sistema de calefacción das saunas, o hipocausto. miniatura|Estatuas na terraza.
Conservación
As estatuas de finais do século XIX de emperadores romanos e gobernadores da provincia de Britania son vulnerables aos efectos da choiva ácida, polo que se tiveron que protexer mediante a aplicación cada poucos anos dunha capa de verniz. As pezas dentro do templo son vulnerables ao aire quente que tiña o efecto de depositar sales corrosivos. Para tentar reducir esta erosión, instalouse en 2006 un novo sistema de ventilación.
Seguridade da auga
A cidade de Bath foi investida coa responsabilidade sobre o Hot Springs no Estatuto Real de 1591 outorgado pola raíña Isabel I. Esta obriga pasou agora ó organismo coñecido como Bath and North East Somerset Council, que leva a cabo a vixilancia da presión, temperatura e caudal destas aguas. As análises realizadas a estas augas amosan que conteñen sodio, calcio e ións de cloruro e sulfato en altas concentracións.
A auga que flúe a través dos baños romanos non se considera segura como para bañarse xa que é un lugar de propagación de enfermidades infecciosas. En 1979 unha nena bebeu accidentalmente un pouco da auga dos baños mentres nadaba neles e morreu ao cabo de cinco días por mor dunha meninxite amébica. As probas demostraron que a orixe da meninxite era un bacilo de Naegleria fowlerii, unha perigora ameba, que a nena collera na piscina. Tras esta morte, a piscina foi pechada ao público, estado no que permanece hoxe en día. Nas proximidades dos baños romanos construíuse un edificio coñecido como Thermae Bath Spa, deseñado por Nicholas Grimshaw & Partners, que xunto co remodelado Cross Bath, permiten que os bañistas experimenten as augas a través dunha serie de pozos de perforación máis recentes.
Protociencia
En filosofía da ciencia, o termo protociencia (do grego antigo πρῶτος, protos, 'primeiro', 'inicial', e ciencia) úsase para describir unha nova área de esforzo científico en proceso de consolidación. É dicir, inscribe os campos de investigación nun continuum temporal: é protocientífico o que podería, no porvir, integrarse na ciencia, ou non integrarse.
Ás veces os escépticos científicos refíerense ás protociencias como ciencias patolóxicas.
O termo protociencia úsase tamén ás veces para describir unha hipótese que aínda non foi probada adecuadamente polo método científico, pero que é polo demais consistente coa ciencia existente ou que, onde non o é, indícao abertamente á espera de novos feitos ou investigacións.
As protociencias poden seren disciplinas ou campos do saber nun estadio anterior ao de seren consideradas ciencias; as hipóteses presentadas poden estar ou non de acordo coas evidencias coñecidas no momento, porque as predicións asociadas ás mesmas aínda non se comprobaran empiricamente ou non poidan selo debido a limitacións tecnolóxicas. Exemplos neste sentido serían a teoría da relatividade xeral, que empezou sendo unha protociencia e hoxe está considerada como ciencia, ou a teoría de cordas, considerada hoxe en día unha protociencia á espera de verificación experimental.
En sentido histórico, considérase protociencias a disciplinas como a astroloxía ou a alquimia, que deron paso á astronomía e á química coa aparición do método científico. Porén, a negativa dos seus practicantes a aceptar dito método fai que hoxe en día sexan consideradas pseudociencias.
Historia do termo protociencia
O filósofo da ciencia Thomas Kuhn foi o primeiro en usar esta palabra nun ensaio, publicado por primeira vez en 1970 :
Mentres a protociencia é con frecuencia especulativa, cómpre distinguila da pseudociencia pola súa adhesión ao método científico e ás prácticas establecidas da boa ciencia, e máis notabelmente na vontade de que poida ser refutada por novas evidencias (se estas apareceran) ou suplantada por unha teoría máis predictiva.
Campos tales como a astroloxía e a alquimia, anteriores á invención do método científico, poden ser tamén considerados como protociencias. Coa chegada do método científico, produciron rapidamente os campos científicos da astronomía e a química, respectivamente, deixando a aqueles que rexeitaban adoptar o método científico na práctica dunha pseudociencia.
Máis tipicamente un campo protocientífico é aquel onde a hipótese presentada está de acordo coas evidencias dispoñíbeis naquel momento, e onde se elaborou un corpus de predicións asociadas, pero estas non foron aínda probadas (ou non poden selo, debido a limitacións tecnolóxicas actuais).
Algunhas protociencias progresan até seren unha parte aceptada da ciencia establecida. Outras fallan nesta consolidación, ou vólvense pseudocientíficas cando os seus seguidores persisten a pesar de carecer de evidencias científicas que sustenten os seus puntos de vista.
Diversas ciencias comezaron como ramas da filosofía: matemáticas, filosofía natural, economía, psicoloxía, socioloxía etcétera.
Exemplos de protociencias
O exemplo moderno máis famoso de protociencia podería ser a teoría da deriva continental tal como foi orixinalmente propuesta por Alfred Wegener (que finalmente chegou a ser un modelo científico aceptado cando os mecanismos da tectónica de placas foron comprendidos, aínda que a tectónica de placas ten diferenzas substanciais coa deriva de Wegener). Outros exemplos inclúen:
Algúns campos como a acupuntura ou os soños lúcidos, as experiencias despois da morte ou EDM, a psicanálise, poden seren tamén categorizadas como protociencias, tendo pendentes máis evidencias e a súa consolidación teórica.
Outros campos, como a parapsicoloxía están máis cerca do bordo entre a protociencia e a pseudociencia.
Peonia
A peonia Paeonia officinalis é unha planta da familia Paeoniaceae. miniatura|240px|Detalle da flor miniatura|240px|Ilustración miniatura|240px|No seu hábitat miniatura|240px-Paeonia officinalis
Descrición
Paeonia officinalis é unha planta perenne, herbácea, con rizoma subterráneo leñoso e de até 70 cm de altura (raramente máis alta). Follas grandes, as basais totalmente formadas e pecioladas, 2-3 veces divididas en 17-30 segmentos lanceolados, máis ou menos lobulados, co envés pubescente. Pecíolo coa face superior claramente acanalada. Follas superiores máis miúdas, menos segmentadas até simples. Flores grandes, até 13 cm de largo, en forma de cáliz. Sépalos arqueados, por riba das follas superiores, non caen. 5-10 pétalos vermellos, largamente ovalados, co bordo ondulado. Numerosos estames con filamentos rubios e anteras amarelas. 2-3 carpelos, ata 3–5 cm de longo, con aspecto de la. Na frutificación folículos con varias sementes.
Cultivada en Europa durante cincocentos anos, P. officinalis usouse primeiro con fins medicinais, despois coma ornamental. Many selections are now used in horticulture, though the typical species is uncommon. Paeonia officinalis is still found wild in Europe.
O cultivar 'Rubra Plena' gañou o Award of Garden Merit da Royal Horticultural Society. .
Hábitat
Bosques, pradeiras, nivel de montaña e bosques de cerquiños.
Propiedades
Paeonia officinalis contén o principio activo paeonol que se comporta como antiinflamatorio, analxésico, antiácido, antiulceroso e antibacteriano. A paeoniflorina é sedante, hipnótico, antitusivo, lixeiramente espasmolítico, analxésico e anticonvulsivante. Os antocianósidos son responsábeis do efecto venotónico e vasoprotector. Popularmente utilizáronse as flores como laxo-purgante e as sementes coma emético, non sendo recomendábeis ditos usos. Contraindicado coa gravidez (pode ser abortivo), a lactación e a nenos pequenos.
Indicado para ansiedade, taquicardia, tose irritativa, gastrite, úlcera gastroduodenal, varices, hemorroide.
Como curiosidade heráldica, cómpre mencionar que é a flor nacional da China.
Taxonomía
Paeonia officinalis foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 1: 530. 1753. Paeonia: nome xenérico en honra de Peon, o médico dos deuses que aparece mencionado na Ilíada e maila Odisea de Homero. Sandou a Ares cando foi ferido por Diomedes durante a guerra de Troia; tamén se menciona unha curación anterior que lle fixo a Hades dunha seta guindada por Heracles en Pilos. Tamén en Plinio o Vello, libro 25, X, 1, que a recomenda contra «os pesadelos provocados polos Faunos.»
officinalis: epíteto latíno que significa "de venda en herbarios".
Luzim, Penafiel
Luzim é unha freguesía portuguesa do concello de Penafiel, con 5,43 km² de área e 817 habitantes (2011). Densidade: 150,5 hab/km².
Joseph von Fraunhofer
Joseph von Fraunhofer, nado en Straubing o 6 de marzo de 1787 e finado en Múnic o 7 de xuño de 1826, foi un astrónomo, óptico e físico alemán. O cráter Fraunhofer da Lúa foi chamado así na súa honra.
Como científico, enxeñeiro e emprendedor acadou logros como o descubrimento das "liñas de Fraunhofer" no espectro óptico da luz do sol, inventou un novo método de manufactura de lentes e iniciou un negocio de produción de vidro para microscopios e telescopios. Debido ao seu carácter multifacético o instituto tecnolóxico Fraunhofer-Gesellschaft leva o seu apelido.
Traxectoria
Ao quedar orfo aos once anos, empezou a traballar como aprendiz no obradoiro dun cristaleiro chamado Philipp Anton Weichelsberger.
En 1801 a empresa na que traballaba derrubouse, e Fraunhofer quedou sepultado baixo os cascallos. Dirixiu a operación de salvamento o propio príncipe elector de Baviera, Maximiliano IV Xosé (futuro Maximiliano I de Baviera. A partir dese intre, o príncipe entrou na vida de Fraunhofer, axúdandolle a obter os libros que necesitaba e forzando a quen lle daba traballo a que permitisen o seu estudo.
Tras oito meses de estudos, Fraunhofer comezou a traballar no Instituto de Óptica da abadía de Benediktbeuern, un mosteiro bieito desamortizado adicado á fabricación de cristal. Aquí descubriu o xeito de crear os mellores cristais ópticos, á vez que inventou un método extraordinariamente preciso para medir a dispersión. En 1818 pasou a dirixir o Instituto. Grazas aos extraordinarios instrumentos ópticos que desenvolvera, Baviera substituíu a Inglaterra como referencia na industria óptica.
esquerda|400px|miniatura|As liñas de Fraunhofer.
Tamén inventou a retícula de difracción transformando así a espectroscopia de arte a ciencia, demostrando o xeito exacto de medir a lonxitude de onda da luz. Foi o primeiro en decatarse de que os espectros de Sirio e doutras estrelas brillantes eran distintos entre si e do Sol, comezando dese xeito a espectroscopia estelar.
A súa ilustre carreira permitiulle obter un doutoramento honoris causa na Universidade de Erlangen en 1822. En 1824 foi distinguido coa orde do Mérito, foi declarado nobre e concedéuselle a cidadanía honoraria de Múnic. Do mesmo xeito que outros moitos fabricantes de cristal na súa época, envelenado polos vapores dos metais pesados Fraunhofer morreu novo, en 1826, aos 39 anos.
Voo
O voo é a acción de voar: calquera movemento a través do aire xerado por elevación aerodinámica ou flotabilidade aerostática. Tamén recibe o nome de voo o desprazamento das naves espaciais máis aló da atmosfera terrestre.
Voar é desprazarse a través dun espazo tridimensional, con movementos vectoriais ou relativos en calquera sentido. Ex.: os paracaidistas durante a caída libre, aínda que van sempre cara abaixo, voan a través do espazo de forma relativa.
Voo animal
miniatura|dereita|250px|[[Gaivota en voo]]
Os seres vivos que con máis éxito conseguiron dominar o voo son a gran maioría dos insectos, aves e os morcegos. Entre os vertebrados extintos, destacan os pterosauros, contemporáneos dos dinosauros. As ás de cada un destes grupos de animais evolucionaron de forma separada a partir de diferentes estruturas.
Os morcegos son os únicos mamíferos capaces de voar no sentido estrito da palabra. Con todo hai varias especies de animais, como os esquíos voadores que poden planear dunha árbore a outra grazas a unhas membranas entre as súas extremidades; algunhas poden desprazarse centos de metros desta forma perdendo moi pouca altura.
A maior parte das aves voan, con algunhas excepcións. O avestruz e o emú non poden voar, igual que o extinto dodo, mentres que o pingüín, que tampouco voa, adaptou as súas ás para usalas baixa a auga. Moitas aves pequenas que non poden voar son nativas de illas pequenas, e levan un estilo de vida onde o voo non dá moitas vantaxes. O falcón peregrino é o animal máis rápido do mundo; a súa velocidade terminal excede os 320 Km/h.
Voo mecánico
miniatura|dereita|250px|Voo mecánico: helicóptero Robinson R22 Beta. As máquinas voadoras reciben o nome de aeronaves e pódense citar as seguintes:
ADN de transferencia
O ADN-T bacteriano ten unha lonxitude duns 24.000 pares de bases e contén xenes que codifican os encimas que sintetizan opinas e fitohormonas. Ao transferir o ADN-T bacteriano ao xenoma da planta, a bacteria esencialmente reprograma as células das plantas para crecer orixinando un tumor e producir unha fonte de alimento para a bacteria. A síntese das hormonas vexetais auxina e citocinina permite que a célula da planta se reproduza incontrolablemente, formando o tumor característico da infección por Agrobacterium. As opinas son derivados de aminoácidos utilizados pola bacteria como fonte de carbono e enerxía.
Preparación do ADN-T
A transferencia de ADN-T mediada por Agrobacterium é moi utilizada como ferramenta biotecnolóxica. En enxeñaría xenética, os xenes que promoven os tumores e a síntese de opinas son eliminados do ADN-T utilizado, e substituídos por un xene que interese e/ou un marcador de selección, que cómpre para establecer cales plantas foron transformadas con éxito. Exemplos de marcadores de selección son a neomicina fosfotransferase, higromicina B fosfotransferase (ambas as dúas fosforilan antibióticos) e a fosfinotricina acetiltransferase (a cal acetila e desactiva a fosfinotricina, que é un potente inhibidor da glutamina sintetase). Seguidamente utilízase como vector Agrobacterium para transferir o ADN-T preparado por enxeñaría ao interior das células das plantas, onde se integra no xenoma das plantas. Este método pode utilizarse para xerar plantas transxénicas que levan un xene estraño de interese.
Mecanismo da transformación por ADN-T
O primeiro paso na integración do ADN-T no xenoma do hóspede é a producir un corte no seu extremo dereito no plásmido Ti. Este corte crea unha rexión de ADN monocatenario desde o extremo esquerdo do xene do ADN-T ao extremo dereito que foi cortado. Despois, unhas proteínas que se unen ao ADN monocatenario adhírense a el. A síntese de ADN despraza a rexión monocatenaria e despois un segundo corte na rexión límite esquerda libera o fragmento de ADN-T monocatenario. Este fragmento pode despois ser incorporado no xenoma do hóspede.
Mutaxénese do ADN-T
Pode usarse o mesmo procedemento da transferencia de ADN-T para alterar xenes por medio de mutaxénese insercional. A secuencia de ADN-T inserida non só crea unha mutación, senón que tamén "etiqueta" o xene afectado, o que permite o seu illamento. Este método utilízase amplamente para estudar a función dos xenes en plantas, como na planta modelo Arabidopsis thaliana.
Hermann von Helmholtz
dereita|miniatura|Hermann von Helmholtz 1914 Hermann Ludwig Ferdinand von Helmholtz (31 de agosto de 1821 - 8 de setembro de 1894). Foi un médico e físico alemán.
Biografía
Helmholtz naceu en Potsdam; o fillo máis vello dun director de instituto, Ferdinand Helmholtz, que estudou filoloxía e filosofía clásica e amigo próximo de Immanuel Hermann Fichte. Por iso compréndese que o traballo de Helmholtz sexa influenciado por Fichte e Kant, cuxas teorías tratou de trasladar a actividades empíricas como a psicoloxía. Foi cofundadador en 1887 do Physikalisch-Technische Reichsanstalt, máis tarde o actual Physikalisch-Technische Bundesanstalt, xunto con Karl-Heinrich Schellbach e Werner Siemens en Berlin-Charlottenburg.
Heloderma horridum
O Heloderma horridum é unha especie de lagarto da familia Helodermatidae, sendo unha das dúas especies de lagartos velenosos que existen. Habita principalmente en México e no sur de Guatemala. El e o seu conxénere (membro do mesmo xénero) o Heloderma suspectum son os únicos lagartos coñecidos en desenvolver un sistema de liberación de veleno.
Hermann von Helmholtz
Mocidade. Medicina. Conservación da enerxía
En 1843 foi destinado ao hospital de Potsdam, onde traballou durante cinco anos. Puido compatibilizar o seu traballo coas investigacións, xa que tiña bastante tempo libre. Habilitou un barracón para transformalo en laboratorio. Alí realizou investigacións sobre a produción de calor durante a contracción muscular. Demostrou que a calor non era transportada polo sangue ou polos nervios, senón que era producida nos propios músculos. Deduciu un equivalente mecánico da calor, incorporado na súa disertación de 1847, Über die Erhaltung der Kraft (Sobre a conservación da enerxía). Isto significaba que non existían "forzas vitais" para mover un músculo. Helmholtz rexeitou a tradición especulativa da filosofía natural, paradigma dominante entón na fisioloxía alemá.
Heloderma horridum
Características
Os adultos desta especie roldan entre os de 76 cm (femias adultas) a 91 centímetros de longo (machos adultos). É máis grande que o Heloderma suspectum, que roldan entre os 30 e os 40 centímetros. A súa medida é un dos factores para determinar a especie e non confundila con outra. O seu peso rolda entre 1,40 a 4 quilogramos cando son adultos. Heloderma horridum habita en zonas semiáridas, tropicais, temperadas, rochosas e en bosque aberto.
Hermann von Helmholtz
Mocidade. Medicina. Conservación da enerxía
Tras isto, puido abandonar o exército e comezar a ensinar anatomía na Academia de Belas Artes de Berlín grazas á axuda que lle achegou Alexander von Humboldt.
Oftalmoloxía
En 1851 inventou o oftalmoscopio, un instrumento empregado para mirar o fondo do ollo, e aplicado dende entón ao ollo humano. Os intereses de Helmholtz neste tempo fóronse focalizando cada vez máis na fisioloxía dos sentidos. A súa principal publicación foi o Handbuch der Physiologischen Optik (Manual de óptica fisiolóxica). Devandita obra foi a referencia fundamental neste eido durante a segunda metade do século XIX. O manual proveu de teorías empíricas sobre visión espacial e da cor.
Helmholtz continuou traballando por varias décadas en novas edicións do manual. O traballo foi posto ao día en razón da súa disputa con Ewald Hering, quen mantiña puntos de vista opostos sobre devanditas teorías. A disputa dividiu a disciplina durante a segunda metade do século XIX.
Acústica
Helmholtz tamén construíu un aparello para analizar as combinacións de tons que xeran sons naturais complexos: o resoador de Helmholtz, o cal é un instrumento musical electrónico primitivo (un dos precursores) que non naceu como tal, xa que o seu inventor era un científico e non tiña ningún interese nas aplicacións musicais derivadas das súas investigacións.