cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guaimaro IV de Salerno
O ascenso de Guaimaro
No 1036 sucedeu algo que tería marcado o inicio das hostilidades entre os dous príncipes. Chegáronlle novas de que o príncipe Pandulfo IV de Capua, alcuñado o Lobo dos Abruzzi, cuñado e aliado, tentara violar a súa sobriña. No entrementres, Guaimaro se aproximara aos normandos, apenas aparecidos no sur de Italia, recibindo a homenaxe do seu xefe Rainulfo Drengot, antes vasalo de Pandulfo e agora desertor. Así, Guaimaro obtivo a axuda fundamental dos normandos, potencia nacente no Mezzogiorno.
No 1038 tentou obter xustiza sobre Pandulfo de Capua presentando a querela dunha arbitraxe entre o emperador occidental e o bizantino que dirimise a cuestión da inadecuación de Pandulfo. A invitación foi recollida só polo emperador Conrado II, que se presentou no sur de Italia pedindo a Pandulfo reféns como garantía. Estes, con todo, déronse liberado e fuxir, determinando a inmediata reacción das forzas imperiais. Capua foi prontamente cercada e en breve o principado foi sometido. O emperador decidiu entón asignarllo a Guaimaro, o cal demandou ao soberano que recoñecese un título nobiliario ao seu novo vasalo normando: Conrado atribuíu a Rainulfo Drengot o título de conde de Aversa, vasalo de Salerno. O ano seguinte (1039) Guaimaro obtivo o recoñecemento da soberanía sobre Amalfi, Gaeta e sobre o ducado de Nápoles, xuridicamente un presidio bizantino.
As relacións cos Hauteville
Guaimaro, príncipe longobardo, foi ben logo en estreitas relacións coa máis potente familia normanda, a dos Hauteville. Os bizantinos, que non responderan á chamada de Guaimaro para a arbitraxe sobre os deméritos de Pandulfo, estaban preparando naqueles anos unha expedición a Sicilia baixo o mando do gran xeneral Xurxo Maniaces. Ao seu requirimento, o príncipe de Salerno enviou un continxente de guerreiros longobardos e normandos, guiados por un tal Guillerme que en Sicilia se gañara o sobrenome de Braccio di Ferro.
No 1038, con todo, a fráxil alianza rompeu: normandos e longobardos tornaron á posición de rebelión cara aos emperadores bizantinos e invadiron rapidamente a Puglia greca. Neste punto, Guaimaro ofreceu aos seus aliados normandos o apoio político e no 1042, a petición dos mesmos, aprobou a elección a conde de Puglia de Guillerme Brazo de Ferro, obtendo a cambio a aclamación a duque de Puglia e Calabria (1043), en aberta oposición ás reivindicacións bizantinas.
Guaimaro, segundo os ditames da teoría feudal, garantiu aos normandos o dominio directo sobre Melfi e o mantemento do modelo republicano, existente cando chegaron. O fundamento feudal, con todo, resultaba contraditorio e non atopaba fundamento na lei: Guaimaro era duque só con base na aclamación popular, por resolución da parte dos homes que el mesmo nomeara vasalos seus; e en virtude da autoridade do mesmo título ducal, el enfeudara os seus vasalos a Melfi. Un conflito de lexitimidade que máis adiante lle causou diversos problemas.
Os últimos anos
No 1047, con todo, a que fora para Guaimaro a empresa dunha vida foi completamente anulada: o emperador Henrique III, giunto no sur de Italia a demandar acto de submisión a todos os príncipes locais, restituíu Capua a Pandulfo e puxo baixo a súa directa xurisdición os dominios de Aversa e de Melfi. En fin, privou a Guaimaro do título ducal de Puglia e Calabria, poñendo fin a aquela singular condición de soberanía tan incómoda para a coroa imperial.
No 1048 Pandulfo, de novo príncipe, estaba outra volta en guerra con Guaimaro. Todo naceu da necesidade de asegurarlle unha rexencia ao infante Ermanno, fillo e sucesor de Rainulfo II Trincanotte, morto naquel ano. Tras o falecemento do primeiro rexente, un tal Bellebouch (Belaboca), a cuestión complicouse, pois non había dispoñíbel ningún parente directo do príncipe menor de idade. O único entre estes, Ricardo Drengot, curmán de Ermanno, estaba daquel apreso en Melfi por ter principiado batalla contra Drogón. Guaimaro interveu no asunto: negociou a liberación de Ricardo e conduciuno persoalmente a Aversa, onde este tomou posesión como rexente e pouco despois como verdadeiro conde. Deste modo, o príncipe Guaimaro recuperara a alianza do condado de Aversa.
A morte e a herdanza
Guaimaro e Drogón de Hauteville continuaban a manter sólidas relacións de alianza, constituíndo xuntos unha potencia política e militar envexada por moitos. Os dous volvéranse de feito branco de odios cruzados e reivindicacións por todas partes, que no 1052 levaron aos dous a un fin indecoroso: Drogón cae asasinado, probabelmente obra dunha conxura bizantina. A mesma sorte tocoulle xusto despois ao mesmo Guaimaro, que o 3 de xuño de 1052 foi asasinado no porto de Salerno polos seus catro cuñados, que ocuparon a cidade coas armas e elixiron príncipe a Pandulfo III. Neste momento o irmán do príncipe morto, o duque Guido de Sorrento, volveuse aos normandos Umfredo de Puglia e Ricardo de Aversa, que xunto a el asediaron aos conxurados en Salerno. As familias dos catro irmáns caeron logo nas mans dos seus inimigos e os asasinos de Guaimaro decidíronse a negociaren a súa liberación poñendo en liberdade a Xisulfo, fillo e herdeiro de Guaimaro. Guido aceptou a súa rendición pouco despois e fixo xuramento de non recorrer a vinganzas. Polo contrario, os normandos, que non se consideraron sometidos ao xuramento de Guido, masacraron a Pandulfo III cos seus secuaces, e os catro irmáns xunto a outros trinta e seis familiares, un por cada coitelada que atoparon no corpo de Guaimaro. Nisto, os normandos amosáronse leais a Guaimaro mesmo despois da súa morte.
A herdanza de Guaimaro incluía o dominio sobre Salerno, Amalfi, Gaeta, Nápoles, Sorrento, Puglia, Calabria e de xeito alterno sobre Capua. El foio derradeiro gran príncipe longobardo do sur de Italia e segundo algúns historiadores o mellor en termos absolutos. O que máis valor lle valeu foi sobre todo o seu carácter. Outros motivos foron a súa intelixencia política, o favor papal e imperial de occidente, e a espada dos normandos.
A Guaimaro sucedeuno Xisulfo II, o fillo tido con Gemma, filla do conde de Capua Laidulfo. Este foi chamado á correxencia no 1042 e foi posto polos normandos baixo a súa protección. Xisulfo tivo dúas irmás famosas: Gaitelgrima, que casou con Xordano I de Capua, e Sichelgaita, que casou con Robert Guiscard. O destino da terceira, Sicarda, énos descoñecido. Xisulfo II tivo tamén cinco fillos: Pandulfo, Guaimaro (V) - que máis tardei foi correxente con Xisulfo -, Landulfo, Guido e Xoán. Cómpre lembrarmos tamén á sobriña Guida, filla de Guido, que foi esposa de Guillerme Brazo de Ferro.
Campo Galán, Lubre, Bergondo
Campo Galán é un lugar da parroquia de Lubre no concello coruñés de Bergondo na comarca da Coruña. Tiña 43 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 21 eran homes e 22 eran mulleres.
Vulcain
Vulcain é a designación do motor foguete utilizado na etapa central do foguete Ariane 5.
O motor Vulcain funciona alimentado por osíxeno líquido e hidróxeno líquido. Ten un pulo de 773,2 kN a nivel do mar e usa arrefriamento rexenerativo para manter a tobeira a temperaturas por debaixo do punto de fusión do material que a compón ao mesmo tempo que quenta o hidróxeno líquido antes de entrar na cámara de combustión. O sucesor do Vulcain, usado en versións posteriores do Ariane 5, é o Vulcain 2.
O Couso, Mandaio, Oza-Cesuras
O Couso é un lugar da parroquia de Mandaio no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2018 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).
Corpo de Weibel-Palade
Os corpos de Weibel-Palade son uns gránulos de almacenamento que posúen as células do endotelio que revisten o interior dos vasos sanguíneos e do corazón. O nome fai referencia aos científicos que primeiro os describiron en 1964. Almacenan e liberan principalmente dúas moléculas, o factor de von Willebrand e a P-selectina, polo que xogan un dobre papel intervindo na hemostase e na inflamación.
Constituíntes
Hai dous compoñentes principais almacenados nos corpos de Weibel-Palade. Un é o factor de von Willebrand (vWF), unha proteína multimérica que ten grande importancia na coagulación do sangue. O outro é a P-selectina, que ten unha importancia crucial na capacidade das células endoteliais inflamadas de recrutar leucocitos (glóbulos brancos do sangue) circulantes, permitíndolles saír dos vasos sanguíneos (extravasación) e pasar aos tecidos circundantes, desde onde poden migrar ao lugar da infección ou ferida.
Importancia clínica
A importancia clínica dos corpos de Weibel-Palade foi subliñada polo estudo de varias doenzas humanas debidas a mutacións xenéticas. As mutacións no vWF son a causa usual do trastorno sanguíneo hemorráxico de orixe xenética máis común, a enfermidade de von Willebrand. A frecuencia estimada de aparición da enfermidade de von Willebrand nalgunhas poboacións humanas é do 1%. A doenza está xeralmente caracterizada por unha hemorraxia mucocutánea prolongada e variable. O tipo III da enfermidade de von Willebrand é un trastorno hemorráxico grave, non moi diferente dunha hemofilia tipo A ou B grave. O factor de von Willebrand actúa na hemostase primaria atraendo plaquetas ao lugar do dano, e é tamén importante na hemostase secundaria, actuando como chaperona para o factor VIII de coagulación.
Produción
O factor de von Willebrand multimérico ensámblase no aparato de Golgi a partir de dímeros de dito factor. O aparato de Golgi libera vesículas, cubertas dunha bicapa de lípidos, que conteñen case exclusivamente factor de von Willebrand. O único orgánulo de fisioloxía similar é o gránulo alfa das plaquetas, que contén tamén factor de von Willebrand. Non obstante, os corpos de Weibel-Palade son a fonte principal de factor de von Willebrand, e os gránulos α probablemente xogan un papel menos importante.
Historia
Os corpos de Weibel-Palade foron inicialmente descritos polo anatomista suízo Ewald R. Weibel e polo fisiólogo romanés George Emil Palade en 1964. O profesor Palade recibiu o premio Nobel de Fisioloxía e Medicina de 1974 polos seus traballos sobre os orgánulos celulares.
Alice Echols
Alice Echols é unha crítica cultural e historiadora estadounidense. Unha especialista dos anos 60, Echols é profesora de inglés, estudos de xénero e historia na Universidade da California.
Traxectoria
Echols recibiu o seu diploma de bacharelato do Macalester College en 1973. Ela obtivo o seu diploma de mestrado e doutoramento na Universidade de Míchigan en 1980 e 1986 respectivamente.
Franklin J. Schaffner
Franklin James Schaffner, nado en Toquio o 30 de maio de 1930 e finado en Santa Monica (California) o 2 de xullo de 1989, foi un director de cinema estadounidense.
Traxectoria
Naceu no Xapón, fillo de dous misioneiros, e alí medrou ata que marchou aos Estados Unidos a estudar, deixando os estudos de dereito na Universidade de Columbia ao participar na segunda guerra mundial.
Trala guerra comezou a traballar na televisión, ata chegar a dirixir o seu primeiro filme en 1963.
En 1968 obtivo un grande éxito, tanto de público como de crítica con O planeta dos simios e coa súa seguinte película, Patton, gañou o oscar ao mellor director.
Santa Coloma de Cervelló
Santa Coloma de Cervelló é un municipio da provincia de Barcelona, en Cataluña, pertencente á comarca do Baix Llobregat. Está situado na marxe dereita do río Llobregat, ao pé da montaña de Montpedrós, e esténdese ata os contrafortes orientais do macizo do Garraf.
O seu termo municipal limita cos concellos de Sant Boi de Llobregat, Torrelles de Llobregat, Sant Vicenç dels Horts, Sant Feliu de Llobregat e Sant Joan Despí. Ten unha poboación de 8.082 habitantes (2017) agrupados en dúas entidades de poboación: Santa Coloma de Cervelló e la Colònia Güell.
Na parte chaira do concello, xunto ao río Llobregat, predominan os cultivos de regadío, mentres que na zona de montaña altérnanse bosques e cultivos de secaño. Non obstante, a súa economía baséase nunha variada industria con sectores como a metalurxia, a química e tamén a construción.
Jungle Book (filme de 1942)
Jungle Book (O libro da selva) é un filme de 1942 baseada na novela homónima do escritor indobritánico Rudyard Kipling. Trátase da primeira versión cinematográfica do libro.
O filme foi realizada polos irmáns Korda: Zoltán como director, e Vincent e Alexander como produtores. O personaxe de Mowgli é interpretado polo actor indio Sabu. Completan a repartición Joseph Calleia, John Qualen, Frank Puglia, Rosemary DeCamp, Patricia O'Rourke e Ralph Byrd.
O filme está rodado en cor, co que se conseguen uns planos da selva moi pintorescos e fermosos. O son consérvase bastante mal.
A música, composta por Miklós Rózsa, foi candidata ao premio Óscar. O filme tivo outras tres candidaturas nese certame: aos decorados, á fotografía e aos efectos especiais.
Enerxía xeotérmica
300px|miniatura|A central eléctrica xeotermica de Nesjavellir, en Þingvellir ([[Islandia).]]
A enerxía xeotérmica é a enerxía que se atopa no interior da terra en forma de calor, como resultado da desintegración dos elementos radioactivos e da calor permanente que se orixinou nos primeiros momentos da formación do planeta.
A enerxía xeotérmnica manifestase por medio de procesos xeolóxicos como volcáns, géyseres e fontes termais.
O vapor producido por líquidos quentes naturais en sistemas xeotérmicos é unha alternativa ao que se obten en plantas de enerxía que queiman materia fósil, utilizan a fisión nuclear, ou outros medios.
As perforacións mais modernas nos sistemas xeotérmicos alcanzan reservas de auga e vapor, quentados por magma moito máis profundo, que se atopa ata os 3.000 metros baixo o nivel do mar. O vapor purificase na boca do pozo antes de ser transportado en tubos grandes e illados cara as turbinas.
Georg Schwarzenbeck
Hans-Georg "Katsche" Schwarzenbeck, nado o 3 de abril de 1948 en Múnic, é un ex-futbolista alemán. Xogou na Bundesliga dende 1966 ata 1979 disputando un total de 416 encontros coma zagueiro do Bayern Múnic. Gañou seis campionatos xermanos, tres Copas de Alemaña, unha Recopa, e tres Ligas de Campións.
Schwarzenbeck xogou 44 veces para a selección de Alemaña Occidental, conseguindo a vitoria no mundial de 1974 e na Eurocopa 1972.
O 15 de maio de 1974 Schwarzenbeck marcou o gol do empate na final da Copa de Europa contra o Atlético de Madrid no derradeiro minuto do período de prolongación. A final repetíuse dous días despois e o Bayern fíxose coa vitoria por 4-0.
Traxectoria:
Palmarés:
Fontao, Bretoña, A Pastoriza
Fontao é un lugar da parroquia de Bretoña, no concello lugués da Pastoriza, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2015 tiña 49 habitantes (23 homes e 26 mulleres).
Vía XVII
miniatura|300px|[[Lista de vías romanas#Vías romanas de Hispania|Vías hispanas no Itinerario de Antonino.]]
Incenso
Este artigo trata sobre a substancia recendente, para a especie botánica "Myrocarpus frondosus" véxase o artigo: cabreúva. miniatura|[[Botafumeiro da Catedral de Santiago.]]
Vía XVII
A Vía XVII era unha calzada romana do itinerario de Antonino. Unía as cidades de Bracara Augusta (Braga) e Asturica Augusta (Astorga) pasando pola cidade de Aquae Flaviae (Chaves).
Consérvanse 80 miliarios.
Incenso
O incenso (do latín: incendere, "queimar") é unha especie de goma extraída de certas árbores que, ao arder, desprende un cheiro agradábel e se emprega normalmente en cerimonias relixiosas
O incenso refírese á substancia en si, mais do que o cheiro que ela produce. Úsase en cerimonias relixiosas, rituais de purificación, aromaterapias, meditación, e para enmascarar un mao cheiro. O incenso está composto por materiais aromáticos chamados bióticos (orixinado por seres vivos - neste caso, plantas aromáticas) moitas veces combinados con óleos esenciais, que liberan unha fumaza perfumada cando son queimados. As formas do incenso teñen mudado cos avances da tecnoloxía, as diferenzas de cultura subxacente, e coa diversidade nas racións para queimalo. Os dous principais tipos xeralmente poden ser divididos en "queima indirecta" e "queima directa". O incenso de queima indirecta, tamén chamado de "incenso non-combustíbel", require unha fonte separada de calor, unha vez que non é capaz de queimarse. O incenso de queima directa, tamén chamado de "incenso combustíbel", é aceso directamente por unha lapa e deposto se espalla, a brasa do incenso irá ardendo e liberando a fragrancia. Exemplos de incenso de queima directa son as varas de incenso, conos ou pirámides usados nos fogares. miniatura|175px|[[Seminarista con turíbulo.]]
Orixe
O uso do incenso orixinouse no Antigo Exipto, onde as resinas de goma e resinas oleosas de árbores aromáticas foron importadas das costas da Arabia e Somalia para seren usadas en cerimonias relixiosas.
Asia
O incenso foi usado por culturas chinesas desde os tempos neolíticos e o seu uso tornouse máis difundido durante as dinastías Xia, Shang e Zhou. O primeiro exemplo documentado formal de utilización de incensos vén de cando se usaba o incenso composto de herbas e produtos vexetais (como Cassia, Styrax, canela, sándalo, entre outros) como un compoñente de ritos cerimoniais. Eventualmente, os hindús adoptan o uso do incenso, adaptando a formulación para abranguer raíces aromáticas e outros compoñentes da flora indiana. Esta é a principal razón pola que os incensos indianos sexan considerados máis perfumados ca os chineses.
Igrexa Católica
O recipiente no que se queima o incenso é chamado incensario ou turíbulo. En Galiza recibe tamén a denominación popular de botafumeiro, sendo de gran sona o botafumeiro da Catedral de Santiago de Compostela.
Du Mu
Du Mu (杜牧, pinyin: Dù Mù; Chang'an 803 - 852) escritor chinés da dinastía Tang. Poeta lírico a miúdo inspirado por cortesás, servíase da Historia para falar da súa época.
Aprobou o exame jinshi en 827 e ocupou varios postos oficiais, pero nunca chegou a ter un alto cargo por mor dos seus inimigos.
Tivo moito éxito como poeta e cultivou a prosa. Escribiu tamén grandes poemas narrativos, un comentario de Arte da guerra e varias cartes oficiais a altos cargos. Estivo moi influenciado por Du Fu, Li Bai, Han Yu e Liu Zongyuan.
Adóitaselle asociar con outro poeta, Li Shangyin como os chamados Pequenos Li Du (小李杜), en contraste cos Grandes Li Du: Li Bai e Du Fu.
Trofeo Villa de Gijón
O Trofeo Villa de Gijón é un torneo futbolístico de verán que ten lugar no estadio do Molinón en Xixón no mes de agosto. Entre 1962 e 1992, o torneo tiña o nome de Trofeo Costa Verde.
Historia
Comezouse a disputar baixo a denominación Trofeo Costa Verde en 1962, mantendo este nome até 1992, cando se disputou a XXVIII edición do torneo. En 1993, déixouse de organizar, volvendo ó ano seguinte co novo nome de Trofeo Villa de Gijón. Houbo varios anos nos que non se disputou polos seguintes motivos:
O trofeo tense xogado en varios formatos, dende a partido único até eliminatorias ou de xeito triangular, dependendo do número de participantes.
Calicata
miniatura|300px|Cata no parapeto do Castro Grande de [[Castros de Punta Neixón|Neixón (Boiro), no verán de 2009.]]
As catas ou calicatas (do latín CALAR (do lat. ) "penetrar, atravesar"; e CATA (do gr. ), "cara a abaixo") son unha das técnicas de prospección empregadas para facilitar o recoñecemento xeotécnico, estudos edafolóxicos ou pedolóxicos dun terreo. Son escavacións de pequena ou mediana profundidade realizadas normalmente con pa retroescavadora. Mais agrúpanse baixo este nome xenérico as escavacións de formas diversas (pozos, gabias, rozas etc.) que permiten unha observación directa do terreo. Este tipo de recoñecemento emprégase en:
As calicatas permiten a inspección directa do solo que se desexa estudar e, polo tanto, é o método de exploración que normalmente entrega a información máis confiable e completa. En solos con grava, a calicata é o único medio de exploración que pode entregar información confiable, e é un medio moi efectivo para exploración e mostraxe dun solo.
É necesario rexistrar a localización e elevación de cada pozo, que son numerados segundo a localización. Se un pozo programado non se executa, é preferible manter o número do pozo no rexistro como "non realizado" en vez de volver usar o número noutro lugar, para eliminar confusións. A profundidade está determinada polas esixencias da investigación, mais é dada, xeralmente, polo nivel freático.
A sección mínima recomendada é de 0,80 m por 1,00 m, co fin de permitir unha correcta inspección das paredes. O material escavado deberá depositarse na superficie en forma ordenada separado de acordo á profundidade e horizonte correspondente. Debe rexeitarse todo o material contaminado con solos de estratos diferentes. Deixaranse plataformas ou chanzos de 0,30 a 0,40 metros ao cambio de estrato, reducíndose a escavación. Isto permite unha superficie para efectuar a determinación da densidade do terreo. Deberase deixar polo menos unha das paredes o menos contaminada posíbel, de xeito que representen fielmente o perfil estratigráfico do pozo. En cada calicata deberase realizar unha descrición visual ou rexistro de estratigrafía comprometida.
As calicatas permiten:
A profundidade deste tipo de recoñecemento non adoita pasar dos 5 metros, aínda que en casos extremos pode alcanzar os 10 metros de profundidade. A dimensión mínima en planta, indicada pola norma N.T.E., é de 75 milímetros.
Aplicacións
Casos, situacións, ou tipos de terreos, nos que se poden realizar calicatas:
Fight Club
Fight Club é un filme estadounidense de 1999 baseado na novela homónima de 1996 escrita por Chuck Palahniuk, dirixido por David Fincher con Brad Pitt, Edward Norton e Helena Bonham Carter coma protagonistas. Norton representa o protagonista sen nome, ó que se fai referencia como Narrador, un home insatisfeito co seu traballo de oficina e con problemas de insomnio que forma un "club da loita" co fabricante de xabón Tyler Durden, representado por Pitt, ó que se unen outros homes que queren loitar entre eles por diversión. O Narrador vese envolto nunha complicada relación con Durden e con Marla Singer, representada por Bonham Carter, mentres que o club evoluciona cara a unha organización anticapitalista que leva a cabo un ataque terrorista.
A produtora de 20th Century Fox Laura Ziskin obtivo os dereitos da novela de Palahniuk e contratou a Jim Uhls para escribir a adaptación cinematográfica. Fincher foi un dos directores que os produtores consideraron para o filme, sendo finalmente o seleccionado polo entusiasmo que amosou en facer a película. Fincher desenvolveu o guión xunto a Uhls e procurou consello para o mesmo no propio elenco de actores e outros membros da industria do cinema. A súa intención era que a violencia de Fight Club servise como metáfora para o conflito entre unha xeración de xente nova e o sistema de valores da publicidade, ademais de copiar as alusións homoeróticas da novela de Palahniuk para incomodar a audiencia e previr que anticipase o xiro argumental da fin do filme.
Ós executivos dos estudios de produción non lles gustou o filme e reestruturaron a campaña de publicidade planeada por Fincher para tentar reducir as perdas que anticipaban. Fight Club non conseguiu acadar as expectacións de recadación nos cinemas das produtoras e tivo unha recepción polarizada por parte da crítica, que eloxiou a actuación, dirección, temática e mensaxe do filme pero criticou a violencia explícita e a ambigüidade moral do mesmo. O filme citouse como un dos máis controvertidos e falados de 1999, obtendo o éxito comercial e de crítica posteriormente trala súa publicación en formato DVD e pasando a estar considerado coma un filme de culto.
Sinopse
O Narrador sen nome (Edward Norton) é un viaxante especialista en devolucións de automóbiles que sofre de insomnio. Tras unha visita ó médico, o doutor suxírelle que debería asistir a unha reunión dun grupo de terapia para enfermos de cancro testicular para darse conta de que o seu sufrimento é relativamente pouco en comparación. O grupo asume que el tamén está afectado coma o resto de asistentes, e tras abrazarse con Robert Paulson (Meat Loaf) comeza a chorar de forma espontánea, sentíndose libre grazas a esta catarse que lle libera do seu insomnio. Tras isto decide participar tamén noutros grupos de terapia de diversa índole, sempre deixando que o grupo asuma que sofre a mesma condición que eles. Tras varias reunións comeza a decatarse de que hai outra impostora nestes grupos, Marla Singer (Helena Bonham Carter), e a súa presenza recórdalle que está asistindo ós grupos de forma deshonesta, facendo que xa non goce das reunións. Os dous negocian entre eles para repartirse os grupos evitando coincidir nos mesmos, e antes de marchar Marla dálle o seu número de teléfono.
Durante un voo de volta a súa casa tras unha viaxe de negocios, o Narrador coñece a Tyler Durden (Brad Pitt), un fabricante de xabón co que comeza a conversar tras decatarse de que os dous teñen un maletín idéntico. Tralo voo o Narrador volve ó seu fogar e atópase con que o seu apartamento quedou destruído por mor dunha explosión. Sen ninguén máis a quen contactar, chama a Tyler e reúnese con el nun bar. Tras unha conversa sobre o consumismo, os dous saen do bar e Tyler reprende o Narrador por non atreverse a dicirlle que precisa un sitio no que quedar. Tyler pídelle ó Narrador que lle golpee, o que dá lugar a unha pelexa entre ambos. O Narrador múdase á casa de Tyler, unha vella casa nunha zona industrial da cidade. En noites seguintes continúan pelexándose fóra do mesmo bar, e comezan a atraer a unha cada vez maior multitude de xente. As loitas trasládanse eventualmente ó soto do bar onde forman un club ("Fight Club", o "club da loita") no que se reúnen de forma rutineira para loitar entre eles por diversión.
Pola súa banda Marla sofre unha sobredose de pastillas e chama por teléfono ó Narrador para pedirlle axuda. El acaba por ignorala, deixando o teléfono descolgado. Tyler recolle o teléfono e tras falar con Marla vai ata o seu apartamento e sálvaa, levándoa ata a súa casa. Tyler e Marla comezan unha relación sexual, e Tyler advírtelle ó Narrador que non lle fale nunca del a Marla. Eventualmente fórmanse máis clubs da loita por todo o país, que baixo o liderado de Tyler e sen que o Narrador saiba nada convértense nunha organización antimaterialista e anticapitalista chamada Project Mayhem, con moitos dos membros do club da loita local trasladándose a vivir na vella casa.
O Narrador discute con Tyler por quedar excluído da nova manifestación da organización que crearan, e ó pouco tempo Tyler marcha da casa sen avisar. Posteriormente Robert Paulson, membro de Project Mayhem, morre a causa dun disparo dun policía tras unha operación de sabotaxe que sae mal, e o Narrador tenta botarlle o peche ó proxecto. Na procura de Tyler segue as probas de varias das súas viaxes por todo o país. Nunha cidade un membro de Project Mayhem saúda o Narrador referíndose a el coma Tyler Durden. O Narrador chama a Marla dende a súa habitación de hotel e descobre que Marla tamén cre que el é Tyler. Tyler aparece de súpeto na súa habitación de hotel, revelándolle que os dous son personalidades disociadas no mesmo corpo: mentres que o Narrador cría estar durmido, Tyler controlaba o seu corpo realizando viaxes a distintos lugares.
O Narrador esvaécese trala conversa, e ó espertar descobre o plan de Tyler para eliminar a débeda económica destruíndo os edificios que conteñen os rexistros das compañías de tarxetas de crédito. O Narrador tenta avisar a policía pero os oficiais cos que fala resultan ser membros da organización. Tras unha pelexa cos policías consegue escapar e tenta desactivar os explosivos colocados nun dos edificios, pero Tyler consegue reducilo e lévao ata o piso máis alto. Mentres que Tyler está apuntándolle cunha pistola, o Narrador cae na conta de que ó compartir o mesmo corpo con Tyler, é el mesmo o que ten o control e ten a pistola de Tyler na súa propia man. O Narrador pégase un tiro na boca, e o disparo sae pola súa meixela sen matalo. Tyler cae o chan cunha ferida de saída de bala na caluga, e o Narrador deixa de proxectalo mentalmente. Tras isto os membros de Project Mayhem levan a Marla canda el crendo que é Tyler e déixanos sós. Agarrándose da man, o Narrador e Marla presencian a detonación dos explosivos e como se derruban varios edificios ó seu arredor.
Temática e interpretacións
Fincher declarou que Fight Club era un filme de transición á madurez adulta, coma o filme de 1967 O graduado pero para persoas nos seus 30. Describiu o Narrador coma un "home calquera" sen nome. Segundo o propio Fincher, o Narrador tenta encaixar no mundo converténdose en algo que non é. Sen poder conseguir a felicidade, viaxa por un camiño de iluminación no que debe "matar" os seus pais, o seu deus e o seu mentor. Ó comezo do filme tiña matado os seus pais. Xunto a Tyler Durden mata o seu deus facendo cousas que se supón non deben facer, e para completar o proceso de madurez ten que matar o seu mentor, o propio Tyler Durden.
O protagonista é unha inversa dos anos 1990 do arquetipo d'O Graduado: "un home que non ten un mundo de posibilidades fronte a el, non ten posibilidades, literalmente non pode imaxinar unha forma de cambiar a súa vida". O Narrador está confundido e anoxado, polo que responde a súa contorna creando na súa mente a Tyler Durden, un Übermensch de Nietzsche. Malia que Tyler representa o que o Narrador quere ser, non é empático con el e non lle axuda a afrontar as decisións complicadas e con implicacións morais e éticas da súa vida. Fincher explicou: "[Tyler] pode tratar cos conceptos das nosas vidas dunha forma idealista, pero non ten que ver cos compromisos da vida real como a coñece o home moderno. Que ven sendo: Non es realmente necesario para moitas das cousas que están a suceder." Mentres que os executivos do estudio amosáronse preocupados por que Fight Club fose a ser un filme "sinistro e sedicioso", Fincher procurou facelo "divertido e sedicioso" incorporando elementos de humor.
O Narrador non cae na conta nun primeiro momento de que Tyler Durden é unha proxección mental súa. Ademais disto fai unha promoción enganada do club da loita coma unha forma de sentirse poderoso, malia que a súa condición física empeora mentres que mellora a aparencia de Tyler. Mentres que Tyler procura "experiencias reais" de pelexas ó igual que o Narrador nun primeiro momento, manifesta unha actitude nihilista de rexeitamento e destrución das institucións e sistemas de valores. A súa natureza impulsiva, que representa o id, transmite unha actitude sedutora e liberadora para o Narrador e para os membros de Project Mayhem. Os métodos e iniciativas de Tyler pasan a ser deshumanizadoras, dándolle ordes ós membros de Project Mayhem cun megáfono evocando a un director de campo de reeducación chinés. O Narrador termina separándose de Tyler e ó final acada un punto medio entre as súas dúas metades en conflito.
Norton afirmou: "Sinto que Fight Club realmente, en certa forma ... sondou na desesperación e parálise que sente a xente ó enfrontarse a ter herdado este sistema de valores saído da publicidade". Pola súa parte Pitt declarou: "Fight Club é unha metáfora da necesidade de atravesar as paredes que nos poñemos ó noso redor e simplemente ir a por iso, de forma que podemos experimentar a dor por vez primeira". Fight Club presenta tamén un paralelismo co filme de 1955 Rebelde Sen Causa, xa que ámbolos dous tratan sobre as frustracións das persoas que viven dentro do sistema. Os personaxes, tras sufrir unha enmasculinización social, quedan reducidos a "unha xeración de espectadores". A cultura da publicidade define no filme o significado da felicidade, provocando unha procura innecesaria de bens materiais que substitúe a procura da felicidade espiritual. O filme inclúe referencias a Gucci, Calvin Klein e ó Volkswagen New Beetle, do que Norton dixo que "[no filme] esmagámolo ... xa que semellaba o exemplo clásico dun plan publicitario por parte dunha xeración de Baby Boomers vendéndonos a súa cultura de novo." Nunha escena o seu personaxe camiña polo seu apartamento mentres que varios efectos visuais identifican as súas posesións de IKEA, descrita por Fincher coma "a idea de vivir nesta idea fraudulenta de felicidade". Pitt explicou a disonancia da seguinte forma: "Coido que hai un mecanismo de autodefensa que mantén afastado á miña xeración de ter calquera conexión real e honesta ou compromiso cos nosos verdadeiros sentimentos. Apoiamos a equipos deportivos, pero non nos metemos aí a xogar. Estamos tan preocupados co fracaso e co éxito, coma se estas dúas cousas fosen todo o que nos definen ó final".
A violencia do club da loita non ten a intención de promover ou glorificar o combate físico, senón que lle serve ós participantes para experimentar sentimentos nunha sociedade na que doutra forma sentiríanse insensibles. As pelexas representan de forma tanxible a resistencia contra o impulso de quedar refuxiados na sociedade. Norton considerou que as loitas entre os homes eliminan o "medo á dor" e a "dependencia nos significados materiais do seu valor propio", provocando que experimenten algo de valor. Cando as loitas evolucionan cara a unha violencia revolucionaria, o filme só acepta en parte a dialéctica revolucionaria de Tyler Durden, xa que o Narrador recúa e rexeita as súas ideas. Fight Club ofrece unha mensaxe ambigua a propósito, deixando a interpretación aberta para a audiencia. Fincher declarou sobre isto último: "Amo esta idea de que podes ter un fascismo sen ofrecer ningunha dirección ou solución. Non é o punto do fascismo dicir, 'Esta é a forma na que deberiamos ir'? Porén, este filme non podía ir máis aló de ser unha oferta de calquera tipo de solución."
Retro-noir
Segundo Jans B. Wager, Fight Club posúe varias características do film noir. O protagonista é un varón branco que fornece unha narración subxectiva, involucrado nun "triángulo erótico" cun "obxecto de desexo feminino" (Marla Singer) e un antagonista masculino (Tyler Durden), todos eles brancos. A masculinidade branca no filme diferénciase doutros filmes de cine negro centrándose na clase media alta no lugar da clase media baixa ou da clase traballadora. Os outros dous personaxes séntense atraídos por el ó mesmo tempo que son perigosos para el, e o argumento desenvólvese nunha "contorna urbana, derruída e criminal". Na súa opinión, con estas características Fight Club faise pasar por un filme neo-noir. Porén, Wagner considera que se clasifica mellor coma retro-noir, xa que a súa presentación dos papeis de xénero é diametralmente oposta á dos filmes neo-noir, que ademais presentan un "emparellamento heterosexual máis orgánico" que Fight Club.
Wager indicou que a personaxe feminina preséntase como unha femme fatale, levando vestido, sombreiro e lentes de sol, fumando un pito e cuns beizos vermellos "voluptuosos". Afirmou que a súa presenza ten o propósito de amosar que "ela é a fonte de tódolos problemas do narrador", e a súa aparencia inicial de femme fatale substitúese pola dunha heroin chic durante o resto do filme. Opinou tamén que o antagonista masculino aparece como resposta directa á "intrusión" deste obxecto feminino de desexo, recordando a como nalgúns filmes de cine negro a aparición da femme fatale é a catálise da entrada do home corrente no "perigoso mundo criminal, aínda que neste filme a personaxe feminina preséntase coma "necesaria pero periférica", xa que ela nunca se decata por completo do que esta a suceder.
Trauma de suburbio
Keith Gandal definiu Fight Club como un "trauma de suburbio", no sentido de que se atopa entre os xéneros do drama sentimental de suburbios e o cine sobre traumas. Indicou que os dramas sentimentais evitan "o sórdido" e as "interaccións sociais e ambientais", con "heroes completos", e contrapartidas con "caras e corpos xoves e fermosos" que non sofren feridas ou recupéranse con rapidez das mesmas. Como exemplos deste tipo de filmes Gandal indicou Titanic, Shakespeare in Love e Forrest Gump. Como contraste, Gandal indicou que os filmes sobre traumas teñen "unha inclinación pola desfiguración e a enfermidade", exhibindo un nihilismo co que os personaxes quedan paralizados co trauma e traumatizan a outros. Como exemplos deste tipo de filmes sinalou a Gummo, Kids e Welcome to the Dollhouse.
Malia que na súa opinión Fight Club expresa nocións radicais por medio de liñas como "Só cando perdiches todo es libre de facer calquera cousa", Gandal indicou que o filme é hostil cara ó sentimentalismo. A maiores escribiu que o personaxe de Tyler Durden avoga por métodos de "autoactualización e autodescobremento", radicais en comparación cos dos "heroes completos". Mentres que os dramas de suburbios adoitan evitar os personaxes con condicións físicas degradadas, Fight Club adopta estas condicións dunha forma que Gandal afirma que "mistifica e romantiza o sórdido", Tamén afirmou que por medio dos clubs da loita "o corpo profanado é unha imaxe central do trauma de suburbio", sendo as lesións un fetiche do xénero. Os obxectos amorosos quedan degradados nos filmes de traumas, pero en Fight Club a degradación non dura ata a conclusión do filme. Gandal resalta esta separación: "O abusivo (e autoabusivo) home e a degradada (e autoabusiva) muller acaban xuntos ó final—algo aparentemente impensable nun filme sobre traumas". Da mesma forma que os heroes "completos", o narrador sen nome ascende dende as "profundidades bohemias", pero non queda sen recibir feridas físicas no proceso. Malia que o protagonista e o obxecto do seu amor rematan xuntos ó final do filme, Gandal considera que se mantén hostil cara ó sentimentalismo por medio das imaxes da ferida de disparo do narrador e do fotograma dun pene, un dos actos de hostilidade de Tyler Durden durante o propio filme.
Cultura do consumismo
Os críticos culturais Henry Giroux e Imre Szeman describiron Fight Club como unha crítica fallada que se centra na cultura do consumismo e como esta dá forma á identidade masculina e ignora como o capitalismo neoliberal domina e explota a sociedade: "Fight Club non ten nada substancial que dicir sobre a violencia estrutural do desemprego, inseguridade laboral, recortes nos gastos públicos, e a destrución das institucións capaces de defender as axudas públicas e o ben público". Para eles o filme é "perigosamente sedutor" xa que ofrece por medio de Project Mayhem "unha posible visión dunha resposta colectiva... sen importar o inquietante que poida ser esa resposta", que se presenta como a única alternativa posible de derrotar o capitalismo contemporáneo. Na súa opinión Fight Club é un filme que "revela de forma poderosa os abraiantes límites da nosa imaxinación política", centrándose na masculinidade e nunha narrativa "á moda e estilisticamente violenta". Os dous críticos sinalaron que o filme asume que o capitalismo e o consumismo son "impenetrables", e que non pode ter lugar unha resistencia ou loita contra eles, ademais de que a violencia do filme é cómplice no sistema de mercantilismo que denuncia xa que emparéllase coa gratificación instantánea, a competitividade e o desexo de dominar e gañar nas pelexas. Tamén comentaron que Fight Club adscríbese a un mundo baixo a filosofía de Thomas Hobbes no que o cinismo substitúe a esperanza: "A supervivencia do máis forte convertese na chamada de atención para lexitimar formas deshumanizadoras de violencia como fonte de pracer e relacións sociais". Como resumo indicaron: "Fight Club semella non entender a súa propia articulación con tódalas forzas do capitalismo que parece estar atacando. Isto e máis evidente na súa ligazón da violencia, masculinidade e xénero. Noutras palabras, a visión de Fight Club sobre a liberación e a política depende de xerarquías sexistas e de xénero que flúen directamente da cultura de consumo que afirma estar a criticar".
Fascismo e masculinidade
Robert von Dassanowsky identificou a Fight Club xunto a The Talented Mr. Ripley e Hannibal como un dos filmes estadounidenses publicados durante o cambio do século XX ó XXI que examina o fascismo europeo a través da metáfora cinemática e explora as políticas sexuais e culturais do mesmo. Para Dassanowsky a súa representación da organización paramilitar Project Mayhem representa unha resposta á feminización dos Estados Unidos, con reminiscencias da creación do Nazismo en resposta á decadencia da República de Weimar, e no filme a contrapartida ó home feminizado é un modelo de home "sen identidade, violento e nihilisticamente destrutivo que intenta disciplinar a un mundo que se fixo demasiado tolerante". Tamén indicou que o procesamento da graxa humana procedente de liposuccións en xabón de deseño é unha referencia ó holocausto, superando a premisa de Soylent Green de procesar a persoas en comida: "Non só é posible e comercializable no mundo real, senón que o simple concepto deste elitismo posmoderno de mellora persoal deriva da inhumanidade máis horrible na historia da humanidade".
Dassanowsky debate sobre como filme encarna a crise de masculinidade no ex-culturista Robert Paulson, representado por Meat Loaf. Como resultado do abuso de esteroides, Paulson perde os seus testículos, desenvólvesellen os peitos e sepárase da súa familia. O seu corpo e espírito quedan incapacitados polos fallos da tecnoloxía e ciencia moderna, e representa como o patriarcado tradicional está a perderse e como a súa xeración teme a feminización:
Outro dos membros de Project Mayhem, Angel Face (representado por Jared Leto), queda desfigurado a mans do narrador no que Dassanowsky cualifica dunha "destrución sádica do normal ou ideal como acto sexual". O propio Narrador é incapaz de recoñecer as súas accións como Tyler Durden, tentando librarse de el, para Dassanowsky unha metáfora "do trauma de posguerra para tratar coa destrución fascista". Da conclusión do filme Dassanowsky escribiu: "O éxtase dun comezo de cero do que non se pode dar marcha atrás... cando se collen das mans o Narrador e Marla Singer mentres que se afunden os edificios, é unha satisfacción dos desexos tan potencial como calquera promesa hipertiroide que Hitler puido ter feito a unha nación esgotada e ferida en 1933".
Giroux e Szeman identifican a Tyler Durden como unha icona fallada da revolución cuxo atractivo público débese máis á súa personalidade que a calquera "fortaleza dunha noción democrática e articulada de reforma política". Durden actúa no lugar de pensar e polo tanto non pode concibir movementos democráticos, describíndoo coma "un remanente do fascismo de comezos do século XX". Para eles, mentres que o narrador representa a crise do capitalismo coma unha crise de masculinidade, Tyler Durden representa a "redención da masculinidade empaquetada como promesa de violencia no interese da anarquía política e social".
Desenvolvemento
Antes da publicación en 1996 da novela Fight Club de Chuck Palahniuk, un empregado da 20th Century Fox envioulle unha mostra do mesmo ó executivo Kevin McCormick, quen asignou un lector do estudio para revisar a mostra e avaliar o libro como candidato para unha adaptación ó cine, cuestión que o lector non recomendou. McCormick pasoulle a mostra ós produtores Lawrence Bender e Art Linson, que tamén a rexeitaron. Os tamén produtores Josh Donen e Ross Bell consideraron que tiña potencial e expresaron o seu interese na adaptación, organizando lecturas de guión non pagadas con varios actores para determinar a lonxitude do posible guión, que inicialmente acadou as seis horas. Os produtores eliminaron varias seccións para reducir a duración e gravaron os diálogos do guión máis curto resultante. Bell envioulle esta gravación a Laura Ziskin, xefa da división Fox 2000, que tras escoitar a cinta adquiriu os dereitos da novela de Palahniuk por uns 10 000 $.
Nun primeiro momento Ziskin pensou en contratar a Buck Henry para escribir a adaptación, considerando Fight Club semellante ó filme de 1967 O graduado, que fora adaptado por Henry. Porén, Jim Uhls contactou a Donen e Bell interesado no traballo e foi finalmente o que contrataron. Bell púxose en contacto con catro directores para o filme. Consideraba a Peter Jackson a mellor elección, pero este estaba ocupado na rodaxe do filme The Frighteners en Nova Zelandia. Bryan Singer recibiu o libro pero non chegou a lelo, e Danny Boyle reuniuse con Bell e leu o libro, pero decantouse finalmente por outro filme. David Fincher, que lera a novela e tratara de adquirir os dereitos da súa adaptación el mesmo, conversou con Ziskin sobre a posibilidade de dirixir o filme. Finalmente en agosto de 1997, 20th Century Fox anunciou de forma oficial que Fincher sería o director da adaptación cinematográfica de Fight Club.
Elenco
miniatura|dereita|300px|De esquerda a dereita, [[Edward Norton|Norton, Pitt e Bonham Carter]] O produtor Ross Bell reuniuse co actor Russell Crowe para debater a posibilidade de que representase o papel de Tyler Durden. Art Linson, produtor en xefe que se uniu máis tarde ó proxecto, reuniuse pola súa parte con Brad Pitt para o mesmo papel, sendo este finalmente o escollido. Naquel momento Pitt procuraba un papel nun novo filme tralo fracaso comercial nos Estados Unidos do seu filme de 1998 Meet Joe Black, e o estudio considerou que Fight Club tería un maior éxito comercial con Pitt, ó que contrataron cun salario de 17,5 millóns de dólares.
Para o papel do Narrador sen nome o estudio quería un "nome de cartel máis atractivo" coma Matt Damon ou Sean Penn para aumentar a proxección de ingresos do filme. Porén, Fincher considerou a Edward Norton coma o candidato para o papel, baseándose na súa actuación no filme de 1996 The People vs. Larry Flynt. Outros estudios estaban en conversas con Norton para outros papeis principais en filmes en desenvolvemento coma The Talented Mr. Ripley e Man on the Moon. 20th Century Fox ofreceulle a Norton un contrato por uns 2,5 millóns de dólares, pero este non puido aceptar a oferta de forma inmediata xa que aínda estaba contractualmente obrigado con Paramount Pictures para un novo filme, obriga que satisfaría posteriormente co seu papel no filme de 2003 The Italian Job. En xaneiro de 1998 20th Century Fox anunciou de forma oficial que Pitt e Norton formarían parte do elenco de actores do filme. Os actores preparáronse para os seus papeis asistindo a clases de boxeo, taekwondo, loita, e fabricación de xabón. Pitt visitou de forma voluntaria a un dentista para que lle rachase os incisivos para que o seu personaxe non tivese os dentes perfectos, pezas que restaurou trala rodaxe do filme.
A primeira elección de Fincher para o papel de Marla Singer era Janeane Garofalo, quen finalmente rexeitou participar no filme por mor do contido sexual, mentres que os produtores consideraron a Courtney Love e Winona Ryder como candidatas. O estudio pola súa banda quería contratar a Reese Witherspoon, pero Fincher opúxose por considerala demasiado nova para o papel. Finalmente seleccionou a Bonham Carter baseándose na súa actuación no filme de 1997 The Wings of the Dove.