cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Meriadoc Brandigamo
Meriadoc Brandigamo, normalmente coñecido como Merri, é un personaxe de ficción do legendarium de J. R. R. Tolkien, que aparece na súa obra máis famosa, O Señor dos Aneis.
Merri, un Hobbit, naceu no ano 2982 da Terceira Idade, e era o único fillo (e xa que logo o herdeiro aparente) de Saradoc Brandigamo (2940–11 C.I.), Señor de Gamoedo, e Esmeralda Tuc (2936–?), irmá máis nova de Paladin Tuc, o que o convertía en curmán do fillo de Paladin, Pipin, quen tamén era o seu amigo.
Literatura
N' O Señor dos Aneis, Merri é considerado, e descrito por Tolkien, como o máis perceptivo e intelixente dos Hobbits: por exemplo, mesmo antes de que Bilbo Bulseiro abandonase a Comarca, el xa sabía da existencia do Anel Único e dos seus poderes de invisibilidade. Custodiou Vila Bulsa despois da festa de aniversario de Bilbo, protexendo a Frodo dos diversos e a miúdo indesexados convidados. Tiña un ar astuto e un sentido do humor burlón tan inocente e ben intencionado que resultaba ímposíbel tomalo a mal (nunha ocasión, cando Lobelia Sacovila-Bulseiro acusa a Frodo de ser un Brandigamo e non un verdadeiro Bulseiro, Merri asegúralle de que "Foi un cumprido e por iso mesmo, xaora, falso").
Merri tamén foi un dos artífices detrás da "Conspiración" xunto con Sam, Pipin, Fredegar Bocho (máis coñecido como "Gordiño") para axudar a Frodo. Así, no comezo d' A Irmandade do Anel, Merri estaba ben preparado e organizado —fixo os fardos do grupo e trouxo ponis. O seu atallo a través do Bosque Vello afastounos dos Xinetes Negros durante un tempo, mais tiveron que ser rescatados das poutas de Vello Home Salgueiro polo enigmático Tom Bombadil. Nas Lombas das Antas conseguiu a súa espada, que en realidade se trataba dunha daga longa forxada no reino de Arthedain.
180px|miniatura|En [[Valfendido (na imaxe) Merri estuda os mapas]] Ao chegaren a Prebe, Merri non estaba na troula d'O Poni Rampante cando Frodo puxo o Anel; estaba fóra dando unha volta el só, e case cae baixo o influxo dun Nazgûl. En Valfendido, descríbese como estuda mapas e traza o seu rumbo. Elrond admite con reticencia a Merri e a Pipin na Irmandade do Anel.
Na entrada de Moria preguntoulle a Gandalf o significado da inscrición da porta, que rezaba "Di, amigo e entra". Cando Gandalf descubriu o seu verdadeiro sentido, díxolle a Merri "Merri, de todos nós, era o único que ía polo bo camiño".
En Amon Hen foi capturado xunto con Pipin por unha banda dos Uruk-hai de Saruman, malia facerlles fronte, e foi defendido con valentía por Boromir. Após escapar xunto a Pipin cara ao interior da fraga de Fangorn, Merri foi atopado por Bárbore. El e mais Pipin beberon unha considerábel cantidade da brebaxe dos Ents, e medraron malia teren xa a altura dun hobbit adulto. Ambos acompañaron a Bárbore á Asemblent e máis tarde a Isengarda, onde se asentaron nunha garita da muralla. Foi aquí onde coñeceu ao Rei Théoden de Rohan, e onde se reuniu con catro dos membros restantes da Irmandade.
Separouse de Pipin cando este ollou no palantír e foi levado a Gondor por Gandalf. Merri xurou lealdade a Théoden e converteuse no seu escudeiro. Sen o permiso do seu señor, cabalgou cara a Gondor xunto cunha disfrazada Éowyn. Na Batalla dos Campos de Pelennor, mentres o Rei Bruxo pelexaba con Éowyn, Merri apuñalou o Nazgûl nunha sofraxe. A súa espada fora forxada polos Dúnedain de Arnor especialmente para combater os Nazgûl, polo que fixo que o espectro fose vulnerábel ás armas normais, permitindo a Éowyn rematalo. Isto fixo que se cumprise a antiga profecía (proferida por Glorfindel) de que o Rei Bruxo non morrería a mans dun Home (destruírono unha muller e mais un hobbit). Merri ouviu as derradeiras palabras de Théoden, mais, como adoitaba acontecer cos hobbits, a súa presenza non foi advertida pola escolta de honra dos Rohirrim, e foi atopado por Pipin vagando na cidade. Grazas ás habilidades curativas de Aragorn, salvouse e recuperouse por completo, antes que Éowyn.
Pola súa valentía na batalla, Merri foi nomeado polo Rei Éomer Cabaleiro da Marca. Ao seu regreso á Comarca, liderou os hobbits na Batalla de Ribadauga, e matou persoalmente o xefe das forzas inimigas.
Trala Guerra do Anel, Merri e Pipin volveron para casa como os hobbits máis altos, e descubriron que Saruman se apoderara da Comarca. Merri e Pipin encabezaron a revolta que acontence durante a Limpeza da Comarca. Merry comandou as forzas dos hobbits e matou o líder dos "rufiáns" de Saruman na Batalla de Ribadauga. . Máis tarde Merri casou con Estella Bocho, nalgún momento posterior á fin da Terceira Idade. Herdou o título de Señor de Gamoedo no ano 11 da Cuarta Idade e converteuse en historiador da Comarca. Á idade de 102 anos, volveu para Rohan e Gondor con Pipin, e morreu neste último reino ao redor do ano 64 C.I.. El e mais Pipin foron soterrados xunto cos Reis de Gondor en Rath Dínen, e máis tarde movéronse as súas tumbas para xaceren ao carón de Aragorn. O fillo de Merri sucedeuno como Señor de Gamoedo.
Armas e vestimenta
Merri non levaba armas (agás por un pequeno coitelo de peto) até o seu encontro cos espectros das Lombas das Antas. Alí os Hobbits atoparon varias dagas longas Dúnedain entre o tesouro da aparición, que lles servían de espadas curtas. Merri usou a súa para apuñalar o Rei Bruxo na sofraxe na Batalla dos Campos de Pelennor. Ao facelo a daga ficou destruída, como lle ocorría a todo gume que tocaba a carne do líder dos Nazgûl. A folla fora enfeitizada polo un armeiro anónimo de Arnor que a forxou de maneira que resultase mortal para o Rei Bruxo. Disque foi este poder o que destruíu ao Nazgûl. Ao comezo d'A Irmandade do Anel, Merri vestía como o típico Hobbit: pantalón curto até o xeonllo, chaqueta, chaleco e capa. Após o asalto sufrido nas Lombas das Antas, perdeu as súas lixeiras roupas de verán e viuse obrigado a levar pesadas roupas de la até chegar a Valfendido. En Lórien, recibiu unha capa élfica que outorgaba ao seu portador a capacidade de se camuflar coa súa contorna. Merri ofreceu os seus servizos a Théoden, Rei de Rohan, e foi equipado cunha cota de malla, un helmo de coiro lixeiro e un pequeno escudo verde co emblema do cabalo branco. Ao volver para a Comarca, dise que Merri levaba capa, cota de malla e un escudo cun fermoso emblema. Máis tarde el e o seu amigo Peregrin Tuc adoitaban levar esta vestimenta máis formal, á diferenza de Frodo e Sam, que "volveron vestir de xeito normal".
Adaptacións
miniatura|Dominic Monaghan, o actor que interpretou a Merri nos filmes de Peter Jackon No filme animado de Ralph Bakshi de 1978 d' O Señor dos Aneis, a voz de Merri pertencía a Simon Chandler.
Na versión animada d' O Regreso do Rei de 1980 producida para televisión, a voz foi prestada pola personalidade radiofónica Casey Kasem, tamén coñecido por achegar a voz do personaxe Shaggy en Scooby-Doo.
Sergey Shelgunov actuou no papel de Merri para a obra teatral rusa televisada de 1991 titulada Khraniteli, e Jarmo Hyttinen foi o intérprete elixido para a miniserie finesa de 1993 Hobitit.
Na triloxía cinematográfica de Peter Jackson o papel de Merri recaeu en Dominic Monaghan.
No musical teatral de tres horas de duración d' O Señor dos Aneis estreado en Toronto en 2006, Dylan Roberts foi o encargado de lle dar vida. Na produción teatral londiniense de 2007/2008 Merri foi interpretado por Richard Henders, substituído por Ben Evans o 23 de xuño de 2008.
David Hyden interpretou a Merri na produción de Cincinnati d' O Regreso do Rei (2003) como parte de Clear Stage Cincinnati. No Lifeline Theatre de Chicago, Merri foi interpretado por Heath Corson n' As Dúas Torres (1998).
Ecser
Ecser é unha cidade de Hungría e localízase no condado de Pest próxima a Budapest, capital de Hungría. Posúe 3.252 (en 2001) en 13,1 km2, cunha densidad de 248,05 h/km2.
Pietro Mennea
Pietro Paolo Mennea, nado en Barletta (Bari) o 28 de xuño de 1952 e finado o 21 de marzo de 2013, foi un velocista italiano, medalla olímpica en 1980 e posuidor do récord do mundo dos 200 metros lisos desde 1979 a 1996 (cunha marca de 19" 72).
Traxectoria
Mennea comezou a súa dilatada carreira atlética internacional no 1971, cando debuta nos Campionatos europeos cun terceiro posto nos relevos de 4x100 m. Fixo a súa estrea olímpica en Múnic, nos Xogos Olímpicos de 1972, na que acadou a final dos 200 m, especialidade na cal era moi forte. Logrou o terceiro posto, detrás do soviético Valery Borzov e o norteamericano Larry Black. Logo conseguiría estar noutras tres finais olímpicas na mesma especialidade.
Nos Campionatos europeos do 1974, Mennea obtén o ouro nos 200 m. diante do público paisano de Roma, e colocase segundo nos 100 m. (detrás de Borzov, un dos seus rivais históricos) e nos relevos de velocidade. Despois dalgunhas exhibicións desilusionantes, no 1976 Mennea decide renunciar aos Xogos Olímpicos, mais o público italiano protestou, e Mennea acudiu a Montreal. Foi quen de clasificarse para a final, porén veu como o ouro acababa nas mans do xamaicano Don Quarrie, mentres el acabou obtendo un algo inútil cuarto posto. O mesmo resultado acada nos relevos de 4x100, fallando por pouco para o bronce. No 1978, en Praga, defende con éxito o seu título europeo dos 200, pero mostrou os seus dotes para a distancia máis curta, na que esta vez vence.
No ano 1979, Mennea, estudante de Ciencias Políticas, participa nas competicións da Universíada, que se disputaban en México, cidade sita a grande altura sobre o nivel do mar. O tempo con que vence nos 200 m., 19"72, era o novo récord do mundo. Aínda que este récord durou 17 anos, estivo un tanto devaliado polo feito de ser obtido en altura elevada (máis debese notar que Mennea ostentou tamén o récord mundial a nivel do mar entre 1980 e 1983 con 19"96, tempo estabelecido na súa cidade natal, Barletta). O récord foi batido por Michael Johnson nos US Trials para os Xogos Olímpicos de 1996.
Como recorman mundial, Mennea era sen dúbida un dos favoritos para o ouro olímpico en Moscova, entre outras cousas polo boicot estadounidense aos Xogos Olímpicos de 1980. Na final dos 200, Mennea enfrontouse ao campión saínte Don Quarrie e máis ao campión dos 100 Allan Wells. Wells parecía dirixirse cara a unha vitoria nidia mais Mennea achegóuselle na recta e foi quen de sobrepasalo nos últimos metros, levando o ouro por 2 centésimas de segundo.
O 22 de marzo de 1983, na pista do Comunale de Cassino estabeleceu o récord mundial dos 150 metros lisos, con 14.8 segundos. Este récord, aínda con toma manual, continúa sen ser batido.
Mennea, alcumado a Frecha do Sur, anunciou a súa retirada, para ter máis tempo para estudar. Con todo tivo un trasacordo e obtivo a medalla de bronce nos 200 e máis a de prata nos relevos 4X100 na primeira edición dos Campionatos do mundo de atletismo en Helsinqui 1983. Un ano despois, competía na súa cuarta final olímpica consecutiva dos 200 m., sendo o primeiro atleta no mundo que lograba tal fazaña. Nesta ocasión, aínda que era o campión saínte, terminou no sétimo posto e, á fin, retirouse das competicións por segunda vez. Porén Mennea retornou e compareceu nos Xogos Olímpicos de 1988, a súa quinta Olimpíada, sempre nos 200 m.
Logo de graduarse en Dereito, Ciencias Políticas e Ciencias da Educación, exerceu a profesión de avogado e máis de profesor universitario de Dereito do Deporte. Foi elixido para o Parlamento Europeo en 1999.
No 2006 xunto a súa muller, Manuela Olivieri, creou a entidade Fondazione Pietro Mennea Onlus per la Ricerca e lo Sport, con obxectivos primeiramente de carácter filantrópico (doazóns de asistencia social e de investigación médico-científica); como obxectivo secundario, de carácter cultural, difundir o deporte e os seus valores. Pietro Mennea é citado na canción de Samuele Bersani "Che vita".
Pedrosa, Vilantime, Arzúa
Pedrosa é un lugar da parroquia de Vilantime no concello coruñés de Arzúa, na comarca homónima. Tiña 26 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 11 eran homes e 15 eran mulleres.
Roger Loyer
Roger Loyer nado o 5 de agosto de 1907 e finado o 24 de marzo de 1988 foi un corredor de motos e piloto de Francia. Gañou o Gran Premio de Francia de motociclismo de 250 cc de 1937 e o Gran Premio de Francia de motociclismo de 350cc de 1938.
Participou nun Gran Premio de Campionato Mundial de Fórmula 1, o Gran Premio da Arxentina de 1954 o 17 de xaneiro de 1954. O seu Gordini Tipo 16 quedou sen aceite, e no anotou ningún punto de campionato. Pouco despois, este coche volveu fallar durante o Gran Premio de Bos Aires, pero Loyer puido compartir o auto de Élie Bayol para terminar 10º.
Correlo
O topónimo galego Correlo pode referirse a:
Illa de Providencia
Pertence a Colombia, e pola súa extensión en quilómetros cadrados é a segunda en tamaño do departamento; ten 7 km de longo e 4 km de ancho. Localízase a 90 km ao norte da illa de San Andrés. A illa foi por moito tempo un lugar tranquilo e non tivo os efectos do turismo. Con todo o incremento do turismo e en particular do turismo ecolóxico puxérona na mira do interese dos visitantes. Tanto o mergullo como o esnórquel son moi practicados debido aos arrecifes de coral, a riqueza de fauna e flora mariña e as augas transparentes.
Xeografía
miniatura|dereita|300px|Vista da Baía de Aguamansa
Descrición
Providencia é unha pequena illa do Caribe, situada a uns 80 km ao noroeste da súa irmá San Andrés e a uns 220 de Nicaragua. Xunto a ela atópase outro illote chamado Santa Catalina separada por unha canle natural de 150 m de amplitude.
Algúns accidentes naturais da illa son:
Ecosistemas
Providencia contén mostras dos diferentes ecosistemas do arquipélago, como son os mangleirais, as formacións coralinas, as praderías de pastos mariños e unha pequena extensión de bosque seco tropical.
Xeoloxía
Chan rochoso de orixe volcánico. A illa está cruzada por un cordal orientado de norte a sur, cuxa altura máxima alcanza os 360 metros e é denominado O Pico (The Peak) onde nacen a maioría de fontes de auga doce, vitais para o municipio.
Hidroloxía
Providencia é a única illa dentro do Arquipélago que posúe fontes de auga permanentes ou intermitentes, dependendo da época do ano. Moitas destas correntes nacen na chamada Serranía Central e a súa lonxitude non supera o quilómetro e medio.
Parque nacional natural
O parque Old Providence McBean Lagoon sitúase ao nordés da illa, ten unha extensión de 995 hectáreas, das cales 905 son área mariña. Consta dun arrecife coralino protexido, unha zona de mangleiral, a lagoa de McBean e os caios dos Tres Irmáns e Cangrexo.
O parque é na actualidade a única zona protexida a nivel nacional no Caribe oceánico colombiano. Posúe o arrecife de coral máis extenso de Colombia, cun total de 32 km de longo. Debido ao carácter especial de McBean Lagoon e do arrecife adxacente, foi declarado parque en 1995 e pasou a formar parte da Reserva de Biósfera "Seaflower" desde 2000 e das Áreas Protexidas do Arquipélago desde 2004. Old Providence ademais foi creado co propósito de deter a urbanización acelerada que plneaba destruír gran parte do mangleiral.
Vexetación e flora
Os mangleiros son árbores de diferentes especies que se adaptaron a vivir en zonas costeiras con influencia mariña e xogan un papel importante como lugares de reprodución e cría de numerosas especies de peixes, crustáceos e moluscos. En Providencia abundan as seguintes especies de mangleiros: Rhizophora brevistyla, Laguncularia racemosa e Pelliciera rhizophorae.
En Providencia a vexetación dominante é o bosque seco tropical, onde abunda o Cock-spur (Acacia collinsii e acacia cornigera), o chaparro (Byrsonima crassifolia), o resbalamano (Bursera simaruba) e a oliveira (Capparis), ademais de contar con algunhas árbores de manga. Tamén se encontran diversas palmas, entre elas a pactá (Coccothrinax jamaicensis), endémica da zona.
Nos caios predominan as palmeiras cocoteiras, ficus e as matogueiras de icaco, que serven de niño para as aves fragata. A vexetación mariña ao redor dos caios é variada, e conta con tres especies de algas e dúas de pastos mariños.
Fauna
Debido ao carácter insular e oceánico, a fauna terrestre é limitada e presenta un alto grao de endemismo. Atopáronse unha soa especie de ra (Leptodactylus insularis) así como unha de tartaruga terrestre (Geochelone carbonaria). Reportáronse ademais 2 especies de serpes (Boa constrictor imperator e Leptotyphlops magnamaculata), 6 de saurios, 10 de aves, 4 de tartarugas mariñas e algunhas poucas de mamíferos.
Historia
Os primeiros desembarcos puideron ser entre 1498 e 1502 por parte de corsarios holandeses, ingleses, españois e posteriormente de xamaicanos. Os primeiros africanos foron traídos á illa a mediados do século XVII para traballar en cultivos de tabaco e algodón que serían a principal economía da illa nos tempos sucesivos. En 1629 construíuse o primeiro asentamento da illa á que chamaron New Westminster ou Nova Westminster no que hoxe é Old Town que se localiza ao Sur da Capital Santa Isabel.
Municipio de Providencia e Santa Catalina
miniatura|dereita|300px|Localización dos centros poboados de San Andrés e Providencia, Colombia
Fundado durante o século XVIII alcanza o seu status como municipio só en 1952. Este atópase formado polas Illas de Providencia e Santa Catalina a unha altura de 12 metros sobre o nivel do mar, cunha temperatura media de 26 graos centígrados, con aprox. 5.000 habitantes e 18 km² de extensión en total.
Demografía
Cambios radicais a través de toda a súa historia precolombiana: Segundo estudos do Instituto de Xenética Humana da Universidade Javeriana Aspectos demográficos; MENDOZA, Roberto, Ignacio M. Zarante e Gustavo Valbuena, Instituto de Xenética Humana, Universidade Javeriana, Bogotá, (data por definir), o seguinte é o censo segundo o Departamento Administrativo Nacional de Estatística, DANE (Cabrera, 1980, DANE 1993): a idade media é de 30 anos, nunha poboación total de 3.836 persoas en todo o municipio. A raza predominante é a afroantillana.
Constitución urbana
A cabeceira municipal atópase no sector de Santa Isabel. Outros sectores son Puebloviejo, Buenavista, Aguadulce, Aguamansa, Sur Oeste, Casa Baja, Punta Rocosa, A Montaña, Pueblo Libre, San Felipe. As comunicacións entre os diferentes sectores dáse a través da estrada única (circunvalar) que bordea todo o litoral da illa.
Economía
Agricultura, gandería, pesca e ecoturismo (este último requirido por visitantes nacionais, especialmente do interior do país, de Centroamérica e o Caribe). A produción municipal é levada á capital do departamento (San Andrés).
Festas
Entroido da Vella Providencia e Festas de Nadal.
Pela, Vilantime, Arzúa
Pela é un lugar da parroquia de Vilantime no concello coruñés de Arzúa, na comarca homónima. Tiña 19 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 9 eran homes e 10 eran mulleres.
Pilar Vázquez Cuesta
Pilar Vázquez Cuesta, nada en Chantada o 25 de abril de 1926 e finada en Santiago de Compostela o 6 de marzo de 2019, foi unha escritora e filóloga galega.
Un amor de choiva
Un amor de choiva (en Un amour de pluie) é un filme francés de Jean-Claude Brialy que foi estreado en 1974.
Pilar Vázquez Cuesta
Traxectoria
Filla de Daniel Vázquez Campo, deputado nas constituíntes de 1931 pola ORGA, dedicou a súa vida ao ensino. A súa tía Luisa Cuesta Gutiérrez xa fora profesora da Universidade de Santiago antes da guerra e a súa nai, Modesta Cuesta, foi a primeira muller Licenciada en Farmacia pola Universidade de Santiago de Compostela. Criouse en Chantada ata os cinco anos en que a familia marchou a Madrid.
Despois de terminado o Bacharelato, matriculouse na Facultade de Filosofía e Letras na Universidade Complutense de Madrid e licenciouse en 1946. En 1976 acadou, por oposición, a praza de agregada de Lingua e Literatura Portuguesas na Universidade de Salamanca da que foi catedrática até 1988. En 1988 volveu a Galiza cando se creou a Cátedra de Portugués na Facultade de Filoloxía de Santiago de Compostela que detentou ata a súa xubilación en 1991, momento en que foi nomeada Profesora Emérita de Filoloxía Galega e Portuguesa na Universidade de Santiago de Compostela.
Un amor de choiva
Estreouse en galego o 13 de febreiro de 1989 a través da TVG.
Pilar Vázquez Cuesta
Traxectoria
Estudosa da cultura portuguesa e brasileira e á súa difusión en España, elaborou numerosos estudos, traballos de investigación e traducións ao castelán de autores portugueses e brasileiros, destacando a súa gramática portuguesa en español con Maria Albertina Mendes da Lus.
Publicou estudos sobre Eduardo Pondal, Rosalía de Castro, M. Curros Enríquez, Ramón Cabanillas, Castelao, Otero Pedrayo, Blanco Amor, Luís Seoane, Álvaro Cunqueiro, Lamas Carvajal...
Obras colectivas
miniatura|Problemática das línguas sen normalizar. Situación do galego e alternativas, 1980.
Marica Campo
María Pilar Campo Domínguez, coñecida como Marica Campo, nada no Val do Mao (O Incio) o 24 de febreiro de 1948, é unha escritora galega.
Foi Premio da Cultura Galega, modalidade Letras en 2022. Segundo o xurado: "Pola súa prolífica traxectoria na literatura infantil e xuvenil. Cunha singular e contundente voz literaria, destaca pola seu compromiso para achegar a lingua galega ás xeracións máis novas, o seu labor pola defensa da cultura galega e polo seu activo traballo para fomentar valores como o feminismo, o ecoloxismo ou a solidariedade".
Traxectoria
É a quinta de oito irmáns. Pasou os primeiros anos no Incio, pero foi á escola a Lugo. Cando tiña oito anos a familia trasladouse a Lugo para facilitar os estudos dos fillos. Aos quince anos ingresou nunha orde relixiosa coa intención de ser misioneira, e alí permaneceu cinco anos. Acudiu á Universidade Pontificia de Salamanca onde realizou estudos de Teoloxía. Obtivo o título de mestra e iniciou estudos de Filosofía e Letras.
Exerceu como mestra en varias escolas da provincia de Lugo; entre outros: Muimenta, e Castro de Rei, así como en Canarias, e despois na Mariña de Lugo, onde residiu varios anos. Posteriormente desenvolveu o seu labor profesional no IES Poeta Díaz Castro de Guitiriz, lugar onde se xubilou en 2008 e pasou a residir en Lugo.
Publicou os seus primeiros relatos, en castelán, na revista de maxisterio Contacto y acción. Comezou a escribir en galego durante a súa estadía no Colexio Público de Castro de Rei. Participou en concursos de poesía, prosa e teatro obtendo algúns premios. Tamén escribiu letras para o grupo musical Fuxan os ventos. Foi nomeada Chairega de Honra pola Asociación Cultural Xermolos e a Fundación Manuel María da Terra Chá en novembro de 2007.
En 2018 foi elixida protagonista da quinta edición do Día das Galegas nas Letras, pola plataforma literaria A Sega, premio que fora outorgado xa a Patricia Janeiro, María Xosé Queizán, María Victoria Moreno e Dorothé Schubarth.
Prologou varios libros. e foi pregoeira en diversos eventos culturais e festivos, como por exemplo nas festas do San Froilán de Lugo en 2017, para as que elaborou un pregón en verso.
En 2022, mantiña semanalmente unha columna de opinión nos xornais El Progreso e Diario de Pontevedra: A tecelá en outono e recibiu o premio da Cultura Galega na categoría de letras polo seu compromiso coa lingua e a cultura galegas, co feminismo e co ecoloxismo.
Obras
miniatura|200px
Reino Unido no Festival de Eurovisión
O Reino Unido é un dos países con máis participacións no Festival da Canción de Eurovisión. Gañaron en 5 ocasións (1967, 1969, 1976, 1981 e 1997) e quedaron un total de 15 veces en segunda posición, sendo o país que máis segundos lugares obtivo.
A 2014, Reino Unido é segundo país que leva máis anos participando ininterrompidamente no certame, facéndoo desde 1959. Debutou en 1957 e unicamente ausentouse en 1956 e 1958.
Votacións
O Reino Unido deu máis puntos a... (Semifinal)
Festivais celebrados no Reino Unido
O Reino Unido organizou o festival en oito ocasións. Ademais das ocasións nas que lle correspondía celebrar o festival por gañar o ano anterior (salvo 1970 que se celebrou nos Países Baixos), o Reino Unido foi o encargado de organizar os festivais de 1960, 1963, 1972 e 1974
Intentos de participación por separado
O Partido Nacional Escocés fixo campaña por un posto no Festival de Eurovisión para Escocia, pero foi rexeitado en numerosas ocasións porque Escocia xa está representado como parte do Reino Unido pola BBC. O 11 de febreiro de 2008, a UER declarou que un organismo de radiodifusión escocés podería solicitar a membresía da UER, pero non podería entrar no Festival de Eurovisión xa que a BBC ten os dereitos exclusivos para representar a todo o Reino Unido.
O 25 de novembro de 2013, o goberno escocés publicou un anteproxecto de referendo que detallaba os plans para a transferencia da BBC de Escocia ao Servizo de Radiodifusión escocés (SBS) e unirse á UER, para participar nas competicións, incluída a entrada de Escocia no Festival de Eurovisión. Aínda así o seu debut tería que ser mínimo no 2017. Porén, no referendo do 18 de setembro de 2014 de independencia non gañou o independentismo, polo que Escocia segue formando parte do Reino Unido, e con el, os dereitos da BBC de representar todo o Reino Unido, incluíndo Escocia.
A Xunqueira, A Ramallosa, Nigrán
A Xunqueira é un lugar da parroquia da Ramallosa, no concello pontevedrés de Nigrán, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 127 habitantes (65 homes e 72 mulleres).
Hiram Stevens Maxim
Hiram Stevens Maxim, nado en Sangerville, Maine, o 5 de febreiro de 1840 e finado en Londres o 24 de novembro de 1916, foi un inventor estadounidense coñecido sobre todo pola invención da metralladora Maxim en 1884, a primeira metralladora portátil e totalmente automática. Tamén realizou algúns intentos de realizar máquinas voantes, pero os seus deseños nunca chegaron a voar. Non obstante, a súa atracción de feira "Máquina voante cativa" foi moi popular nas feiras británicas.
Club Baloncesto Breogán
O Club Baloncesto Breogán S.A.D., coñecido por motivos de patrocinio como Río Breogán, é un club de baloncesto profesional da cidade de Lugo (Galicia). Fundado en 1966 polos irmáns Juan e José Ramón Varela Portas, ascendeu por primeira vez á máxima categoría en 1970, converténdose nun dos equipos máis importantes da historia do baloncesto estatal, ocupando a novena posición na clasificación histórica de clubs. Con participacións en competicións europeas, actualmente compite na Liga ACB, competición da que é un dos equipos fundadores, tras ascender en 2021 desde a Liga LEB.
Ascenso meteórico
miniatura|[[Juan Varela-Portas y Pardo|Juan Varela Portas.]] En 1965 a cidade de Lugo contaba cun equipo de baloncesto na por daquela aínda existente segunda división mais, por mor dunha serie de reestruturacións nas categorías, o equipo perdeu a praza, deixando o baloncesto lucense sen ningún referente claro. Por este motivo, por iniciativa dos irmáns José Ramón e Juan Varela-Portas y Pardo, fúndase o Club Baloncesto Breogán, que bota a andar por vez primeira tan só uns meses despois, en 1966, competindo ese ano na categoría coñecida como Terceira Provincial. O nome do club foi proposto aos fundadores polo escritor Celestino Fernández de la Vega. Ese primeiro ano foi moi bo en canto a resultados, e o equipo acabou ascendendo ao final da tempada sen atopar ningunha oposición, rematando mesmo a tempada invicto nas fases semifinais e finais. A seguinte tempada a historia repetiuse e o club ascendeu á segunda división estatal ocupando o primeiro posto na liga.
Chegados á segunda división, na tempada 1968-69, os dirixentes do club puxéronse coma obxectivo ao chegar á primeira división, e ese mesmo ano o club volveu rematar en primeira posición, como xa fixera tódolos anos dende a súa fundación, fose na que fose a categoría que xogase. Con todo, as cousas non haberían saír tan ben: o club acudiría ás semifinais polo ascenso celebradas en Zaragoza, onde acabou invicto sen maiores problemas mais, unha serie de circunstancias que se sucederon durante os seguintes días, fixeron que o equipo renunciase voluntariamente ao ascenso, acudindo a xogar a final sen posibilidades de promocionar de categoría. Ao seguinte ano o club non se deixou afectar polas circunstancias e volveu conseguir ocupar a primeira praza, ascendendo por fin á primeira división, feito meritorio xa que nesa época tan só competían doce equipos na categoría, entre os que destacaban o Real Madrid, o Joventut ou o Estudiantes.
Primeira división
A chegada do Breogán á elite do baloncesto acapararía especialmente a atención dos medios de comunicación debido á súa recente fundación e rápido ascenso. Na temporada 1970-1971, o club debutaría na máxima categoría estatal o 11 de outubro de 1970 nun partido xogado no Palacio dos Deportes de Lugo, que enfrontou aos locais, coñecidos por motivos de patrocinio como "Breogán Fontecelta", contra o R.C. Náutico de Tenerife, cun resultado final de 88-68 a favor dos lucenses. Así e todo, a primeira derrota non tardaría en chegar, e xa na segunda xornada o Breogán perde en Madrid fronte ao Real Madrid por 111 a 57. Finalmente remata a tempada nun meritorio noveno posto. Cabe destacar, nesa primeira tempada na máxima categoría, que o máximo anotador da competición foi Alfredo Pérez, xogador do Breogán, con 595 puntos, máximo rexistro de puntos conseguido na historia da liga por un xogador nese momento.
O seguinte ano, na tempada 1971-1972, o Breogán fai unha mala campaña e só consegue catro vitorias, fronte ao Náutico de Tenerife (61-50), o Vallehermoso de Madrid (77-60), ao Kas vasco (65-62) e ao Pineda catalán (57-56), e un empate, fronte ao San José (59-59), rematando a tempada no posto número 11. Ao ano seguinte a liga ampliaríase a 16 e os resultados mellorarían bastante, chegando a conseguir 11 vitorias durante a tempada, nun ano no que Alfredo Pérez volvería ser o máximo anotador, sendo o último xogador español (naceu en Madrid) en ser máximo anotador da máxima categoría do baloncesto estatal até o ano 2007. Porén, ao ano seguinte, o Breogán volve facer unha mala tempada, conseguindo tan só seis vitorias, e descende á segunda división. O Breogán despedíase cunha vitoria en Lugo fronte ao Manresa La Casera por 64 a 52.
Equipo ascensor
miniatura|O [[Pavillón dos Deportes de Lugo|Palacio Municipal, vello pavillón do Breogán.]] Dende a temporada 1974-1975, até a fundación da Asociación de Clubs de Baloncesto, o Breogán converterase nun equipo ascensor, chegando mesmo a descender até a terceira división. Así, 1974 comezaría co club en segunda división. Con todo, o Breogán conseguiu varrer os rivais, acabando na primeira posición da liga e volvendo á primeira división tan só un ano despois da perda da categoría. Ao ano seguinte, na tempada 1975-1976, o Breogán consegue en Primeira o seu mellor rexistro de vitorias, con 14, chegando a ocupar ao final da tempada a décima posición. Esa tempada o club conseguiu ademais unha vitoria histórica, ao gañarlle o 21 de decembro ao Joventut, un dos mellores equipos europeos da época, por 86 a 75 en Lugo.
Moianès
250px|miniatura|Localización da comarca en [[Cataluña.]] O Moianès é unha comarca da provincia de Barcelona, situada no centro de Cataluña. A súa capital é Moià. Era unha comarca histórica e o Parlamento de Cataluña aprobou a súa creación como comarca administrativa o 15 de abril de 2015.
Club Baloncesto Breogán
Equipo ascensor
A ledicia duraría pouco, e ao ano seguinte o "Breogán La Casera" tan só acadaría dúas vitorias, ocupando o último lugar na liga e descendendo de novo á segunda división. As vitorias ese ano sucederon na primeira xornada contra o Estudiantes Monteverde (73-65) e na décimo primeira fronte ao C.B. Valladolid por (78-75), ambas xogando como local. Con este mal ano comezaría a peor época da historia do club, que por mor de moitos problemas e estando a piques da desaparición, acaba xogando en 1979 na terceira división. Con todo, o club non se deu por vencido, e noutro meteórico ascenso chega en 1983, só tres anos despois, a conseguir o primeiro posto na primeira división B, conseguindo o ascenso á recentemente creada Liga ACB.
Chegada a Europa
Tras subir de forma meteórica dende a terceira división á ACB, o "Breogán Caixa Galicia" debuta na competición o 23 de setembro de 1984 gañando fóra da casa fronte ao Caja Álava de Vitoria por 80-85. Este triunfo sería un presaxio do que acontecería ao resto da tempada, conseguindo algunhas vitorias memorables como á da segunda xornada fronte ao Estudiantes (108-105), que se repetiría na novena xornada esta vez en Madrid (70-72). Así, tras unha xenial tempada, con xogadores coma Manel Sánchez, Tito Díaz, Juanfra Garrido, Sam Pellom, Jeff Allen ou Jim Wright e adestrados por José Antonio Figueroa, o Breogán xoga os playoffs polo título. En primeira rolda o Breogán enfrontouse ao OAR Ferrol, gañando a eliminatoria pola vía rápida con dous triunfos consecutivos (86-81 e 78-77). Xa en cuartos de final agardaría o potente FC Barcelona, que eliminaría aos de Lugo en dous partidos (105-87 e 90-82). Pese á eliminación, o equipo acaba en sexto lugar e consegue clasificarse para a Copa Korać.
Descenso e retorno
En plena tempada de éxitos, o Breogán perdera o ano anterior a un dos ídolos da afección, Jim Wright. A saída do club do americano foi motivada por unha serie de ameazas debidas a unhas débedas contraídas polo consumo de cocaína, droga á que estaba enganchado. Na seguinte campaña, tamén deixaron o club Jeff Allen e Winfred King, polo que o club contratou dous novos xogadores foráneos, Art Housey, procedente do Ron Negrita Joventut e a Victor Anger, que tan só xogou trece encontros. Así, cun cadro moi renovado, o Breogán encadea un pésimo inicio de tempada, perdendo de xeito consecutivo os sete primeiros encontros da liga.
Coa marcha de Anger e a chegada de Rudy Woods o Breogán melloraría, aínda que sen poder evitar chegar aos playoffs pola permanencia. Neles tívose que enfrontar ao Gin MG-Sarriá de Barcelona, co que perdeu en catro encontros tras gañar o primeiro en Lugo e perder logo os tres seguintes con marcadores moi axustados. Despois duns anos nos que o Breogán se convertera nun dos equipos máis destacados do baloncesto estatal, perdía a categoría tras gañar 13 encontros e perder 19. Ao ano seguinte, en primeira división B, o equipo volvía protagonizar un ascenso fulgurante, ocupando sen problemas a primeira posición e retornando en tan só un ano á ACB.
A campaña 1988-1989 comezaría o Breogán de novo na máxima categoría do baloncesto estatal, nun equipo onde, á parte de Manel Sánchez e Tito Díaz, destacaban Ken Orange, Óscar Peña, Calvin Roberts e Antonio Sacedo. Ese ano os de Lugo conseguen 20 vitorias e 25 derrotas, salvando a categoría no playoff pola permanencia ante o Valvi Girona, nunha serie que chegou ao quinto encontro, no cal venceu o Breogán por 78-61. Na seguinte campaña chegarían ao equipo, entre outros, José Manuel Cabezudo, Juanmi Alonso e George Singleton. Ese ano, pese a rematar a tempada con máis vitorias que derrotas (22-18), o equipo ten que xogar o playoff pola permanencia, enfrontándose na primeira rolda do mesmo ao Caixa Ourense, ao cal venceu tras gañar a serie por 4-1, incluíndo os dous encontros xogados na cidade das Burgas.
Asentándose na ACB
miniatura|250px|[[Velimir Perasović.]] Na tempada 1990-91 chegaría a Lugo un dos americanos máis prestixiosos da liga, Claude Riley, que permanecería no equipo tres anos con magníficos resultados, converténdose nun dos ídolos da afección lucense. No primeiro ano de Riley o club consegue xogar os playoffs polo título, aínda que perdendo en primeira rolda contundentemente fronte ao Montigalà Joventut. Ao seguinte ano o equipo remataría na zona media da táboa, xogando o "playout", unha eliminatoria que decidía os postos do 9 ao 12 nunha competición con 24 equipos. Nesta rolda enfrontouse ao TDK Manresa e ao Pamesa Valencia, gañando dous encontros e perdendo outros dous.
En 1992 chegaría ao club un dos mellores xogadores que pasaron pola historia do mesmo, o escolta procedente da Jugoplastika (que viña de ser campioa da Euroliga durante tres anos consecutivos) Velimir Perasović. O croata tan só xogaría un ano en Lugo, conseguindo 24,5 puntos por encontro, o que o converterían no máximo anotador da competición. Esta tempada semellaba comezar ben para o equipo, perdendo por tan só catro puntos ante o FC Barcelona no Palau Sant Jordi (95-91) e tan só dous fronte ao Real Madrid de Arvydas Sabonis e Fernando Romay no Pazo de Deportes da Comunidade de Madrid (105-103), con 29 puntos de Perasović e 27 de Cabezudo. Con todo, o Breogán non conseguiría gañar até a 9 xornada, a partir da cal o equipo mellorou e conseguiu rematar outra tempada na zona media da táboa.
Ao ano seguinte chegaría a Lugo outro xogador que destacaría ao longo dos anos no baloncesto europeo, Tanoka Beard. Porén, este xogador, que aínda mantén folgadamente o récord de valoración nun só partido da Euroliga (63), tan só xogaría oito partidos no club. No que respecta á tempada, o Breogán volveu quedar na zona media tras un ano con múltiples cambios no seu cadro de xogadores. Así o club chegaría á tempada 1994-95, na que incorporaría o escolta Tharon Mayes. Este ex xogador da NBA, cunhas medias de case 23 puntos por encontro, non puido evitar as 10 derrotas consecutivas ao comezo da tempada e o final descenso do club.
Volta a comezar
miniatura|esquerda|200px|[[James Donaldson.]] Despois do descenso de 1995 o Breogán ocupa ao ano seguinte ao primeiro posto na segunda categoría, a liga EBA, mais por mor dun reaxuste da ACB o equipo non ascende, pasando a formar parte da primeira tempada da Liga LEB. O club non consegue ascender os dous anos seguintes tras perder na última eliminatoria e acabando nos dous casos en terceiro lugar. Por fin, en 1998-99, con xogadores como Santi Abad, Kenny Green, Rod Mason ou James Donaldson (All-Star da NBA) e adestrados por Paco García, o club proclámase campión da liga conseguindo a ansiada volta á máxima categoría.
Ao ano seguinte na ACB, o equipo decide manter á parella de estranxeiros, Green e Mason, e incorporar xogadores como o histórico José Miguel Antúnez, Sergio Luyk, César Sanmartín ou Jacobo Odriozola. Con todo, os resultados non foron bos e tras catro xornadas o Breogán non gaña ningún partido. O club decide tomar medidas e despide a Kenny Green, substituíndoo para o partido ante o FC Barcelona polo pivote de Miami Devin Davis. Ninguén esperaba tras este troco o que sucedería, o Breogán conseguía varrer ao Barça infrinxindo aos cataláns unha das maiores derrotas da súa historia, 90-66, con 33 puntos de César Sanmartín, 22 deles en oito minutos (2/2 en tiros de dous, 2/2 en tiros libres e 5/5 en triplas). Pese a vitoria, o Breogán seguiu coa súa serie de derrotas, así que o club toma medidas de novo e bota a Rod Mason na décima xornada para contratar a Anthony Bonner. O cambio non puido ser máis radical e o equipo entrou nunha serie de vitorias que o puido levar a xogar os playoffs polo título, acabando finalmente no décimo terceiro lugar.
Na seguinte campaña, debido á boa marcha tralas incorporacións de Davis e Bonner o ano anterior, o equipo decide manter a columna vertebral dos anos anteriores, incorporando ademais a Nacho Biota e a Ricardo González. A tempada comezaría ben, mesmo chegando a gañar na complicada cancha do Adecco Estudiantes. Os bos resultados continuaban chegando, mais o club entra nunha mala serie e xorde un problema no vestiario por mor do comportamento de Anthony Bonner, polo que o club decide cortalo e fichar ao aleiro Nikola Lončar. Finalmente o equipo consegue rematar de novo na zona media da clasificación. Na tempada 2001-02 o equipo mantén o equipo do ano pasado, incorporando o veterano base Joaquín Ruiz Lorente e o pivote estadounidense Bobby Martin. O equipo comezaría a campaña de xeito espectacular, ocupando os primeiros postos da clasificación, mais algunhas malas series levarían ao equipo a quedar finalmente undécimo.
Revolución polos playoffs
miniatura|esquerda|140px|[[Joseph Gomis.]] Na tempada 2002-03 volven os cambios a Lugo, un novo presidente chega en substitución de Raúl López, Francisco Moure Bourio, e ao banco regresa o catalán Andreu Casadevall. Con estes cambios o club tenta dar un paso máis, tendo como obxectivo asentarse na parte alta da táboa, e para conseguir este obxectivo chegan novos reforzos, Bobby Martin é substituído polo panameño Rubén Garcés, renóvase a parella de bases cos internacionais Javi Rodríguez e Joseph Gomis, como reforzo interior chega Alfonso Albert, e para a posición de escolta contrátase unha das estrelas do baloncesto arxentino, Jorge Racca. Ao comezo da tempada o Breogán perde tres partidos consecutivos, máis recupérase e consegue gañarlles ao DKV Joventut, ao Fórum Valladolid e mesmo ao Real Madrid no pavillón Raimundo Saporta. Con todo, a contribución de Racca é moi pequena e o club parece condenado a encadear outra tempada mediocre, mais todo cambiaría cara ao final da liga, xa que o Breogán consegue gañar 9 de 11 encontros, destacando vitorias ante o Real Madrid, Tau Cerámica, Auna Canarias ou Pamesa Valencia. Finalmente, perde na última xornada ante o Ricoh Manresa por dez puntos, acabando de novo na zona media da táboa.
Ao ano seguinte o club decide manter o bloque do ano pasado que tan bos resultados dera ao final da anterior tempada, cambiando ao base Javi Rodríguez polo británico Danny Lewis, agardando que este ano o Breogán poida entrar nos ansiados playoffs polo título. Con todo, o Breogán volve encadear un comezo de tempada pésimo, mais o equipo comeza a render e remata a tempada no noveno posto, moi preto de entrar en playoffs e quedando por riba de clubs como o Real Madrid. Esta posición supoñía para o Breogán volver xogar de novo en Europa, mais incomprensiblemente a ULEB decide invitar a xogar o Real Madrid (décimo na liga) na ULEB Cup antes que aos de Lugo. Esta decisión da Unión de Ligas Europeas de Baloncesto senta mal ao club e mesmo na Federación Española de Baloncesto, polo que días antes de rematar o prazo de inscrición nesa competición decídese invitar tamén ao Breogán, que rexeita a invitación por mor da imposibilidade de prepararse en tan pouco tempo para ela.
miniatura|275px|[[Charlie Bell na NBA cos Milwaukee Bucks.]] Pese á frustración, a tempada 2004-05 chega cos reforzos do histórico internacional Alfonso Reyes e de Alfons Alzamora, mais esta campaña suporía unha das máis lembradas pola afección lucense por outro motivo, xa que chegaría ao equipo un escolta estadounidense chamado Charlie Bell. Pese a xogar tan só un ano en Lugo, converteríase nun ídolo na cidade e nun dos xogadores máis lembrados da historia do club. A tempada comezaría coa lesión do propio Bell, o cal facía complicada a súa continuidade no equipo, mais pese a todo decide xogar aínda lesionado e aínda coxo realizaría verdadeiras fazañas, anotándolle 37 puntos ao Real Madrid ou 30 ao Tau Cerámica. Unha vez recuperado, o seu nivel de xogo sobe aínda máis, logrando anotacións de 40 puntos fronte ao Pamesa Valencia ou 41 puntos fronte ao Fórum Valladolid, sendo o seu tope de anotación de 43 puntos fronte ao Caja San Fernando. Tal foi a revolución que Bell mesmo comezou a aparecer habitualmente en programas e reportaxes dos medios de comunicación estatais.
Volta ao pozo
miniatura|esquerda|200px|[[Pete Mickeal.]] Ao ano seguinte "o Xenio de Flint" (como é lembrado Bell en Lugo) marchou aos Milwaukee Bucks da NBA e o club fixo un dos cambios máis radicais dos últimos anos. Marcharon, á parte de Charlie Bell, Joseph Gomis, Giffa, Hadley, Castiñeira e Esteban López e chegarían Pete Mickeal, máximo anotador da ULEB Cup procedente do Makedonikos, Nebojša Bogavac do Hemofarm, Tyrone Grant, McNaull, Sartorelli e Urtasun, que se unían a Javi Rodríguez, Đuro Ostojić, Marco Carraretto, Alfonso Reyes e Alzamora. A tempada comezaría ben por fin, con tres vitorias en catro xornadas, e o equipo continuaría cunha boa marcha que se foi perdendo pouco a pouco até perder nove partidos nas últimas dez xornadas (gran parte dos cales por resultados axustados), o que os condenaba a loitar na última xornada pola permanencia ante o Fórum Valladolid no Polideportivo Pisuerga. O Breogán perdeu e descendía na última xornada á Liga LEB, pese ás contribucións de Pete Mickeal, segundo máximo anotador e segundo en valoración da liga, seis veces nomeado xogador da xornada, e tres veces xogador do mes.
Lista de vales lunares
A superficie lunar atópase cuberta por moitas características interesantes. Dentro delas atópase un número de vales aos que se distingue cun nome da listaxe máis abaixo. Varios destes vales foron nomeados como cráteres de impacto próximos. A listaxe de vales é a seguinte:
Club Baloncesto Breogán
Novo comezo
miniatura|220px|[[James Feldeine.]] A nivel deportivo para a campaña 2010-11 o cadro de xogadores foi completamente renovado, chegando como extracomunitarios Eric Hayes e Cliff Brown, continuando no posto de adestrador Rubén Domínguez. A temporada comezou cunha vitoria na cancha do Baloncesto Murcia, principal favorito ao ascenso e que ao final da tempada ocupou o primeiro posto con tan só dúas derrotas, para comezar cunha serie de malos resultados que situaron ao club ao bordo dos postos de descenso. Finalmente o 12 de decembro o adestrador foi destituído chegando ao club o xerundense Pepe Rodríguez. A partir desa data o club comezaría a mellorar notablemente, incorporando ademais aos xogadores Mickaël Mokongo e a Eric Hicks, o que propiciou a marcha de Hayes. Ao final da tempada o Breogán acabaría cunha serie de oito vitorias consecutivas, a mellor serie de vitorias até o final da liga dun equipo na historia de LEB. Nos playoffs polo ascenso os de Lugo enfrontaríanse ao Baloncesto León, ao que conseguiron eliminar por 3 a 1 aínda non sendo cabeza de serie. Na seguinte rolda o club sería eliminado polo Obradoiro. A nivel económico os gastos da campaña foron de 1 229 000 euros, mentres que os ingresos ascenderon a 1 410 895 euros. Polo tanto, un superávit de 181.482 euros.
Consello de Forzas Políticas Galegas
O Consello de Forzas Políticas Galegas foi unha plataforma política creada en xaneiro de 1976.