cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alicia xa non vive aquí
Ellen Burstyn gañou o Oscar á mellor actriz e o BAFTA á mellor actriz pola súa interpretación, e o filme conseguiu o BAFTA ó mellor filme.
Estreouse en galego o 10 de abril de 1989 a través da TVG.
Saint-Martin-de-Bavel
Saint-Martin-de-Bavel é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Kufra
Historia
O lugar xogou un certo papel na campaña do Norte de África durante a Seconda Guerra Mundial, na que foi teatro de operacións na batalla de Kufra. O lugar que tornárase un punto estratéxico como escala de avións, unha vez que Suez foi pechado. En febreiro de 1941, despois de dez días de ataques, tropas da Francia Libre e un destacamento británico conseguiron que se rendise a súa gornición de 400 italianos e 800 autóctones.
Etapa sahariana
Actualmente Kufra é un lugar de paso na ruta dos inmigrantes subsaharianos que atravesan o grande deserto pola súa zona central.
Agricultura en Cufra
A inicios dos anos 1970, o estado libio impulsou en Kufra un vasto proxecto agrícola, tentando desenvolver a agricultura no deserto. A auga de irrigación obtense de acuíferos do subsolo, non renovábeles e que son a única fonte de auga na zona. O regadío efectúase por un sistema radial, alcanzando así rego nun diámetro de cerca dun quilómetro. Tal logro pode observase desde o espazo.
Himilcón
Himilcón (en púnico Chimilkât, en grego antigo ) viviu polo 450 a. C.) e foi un navegante e explorador cartaxinés. Realizou unha viaxe polas costas occidentais de Europa, chegando posiblemente até Inglaterra, para dirixir cara a Gades (actual Cádiz) o comercio de chumbo, cuxo monopolio tendía a afianzarse en Marsella. Esta viaxe converteuno no primeiro viaxeiro coñecido proveniente do Mar Mediterráneo que alcanzou as costas noroccidentais de Europa. A súa historia é coñecida por un relato do propio Himilcón no que conta a súa viaxe, citado en obras posteriores de autores romanos como Rufo Festo Avieno, quen cita a viaxe de Himilcón tres veces na súa Ora maritima (114-29, 375-89 e 402-415). A referencia máis antiga á viaxe de Himilcón é unha breve mención realizada por Plinio o Vello na súa Historia Natural (2.169a). A través destes informes púidose reconstruír a ruta que seguiu o cartaxinés, a pesar dos elementos fantásticos que incluíu.
Non se sabe practicamente nada do propio Himilcón. Navegou cara ao norte ao longo da costa atlántica das actuais Portugal, España e Francia. Alcanzou o territorio dos oestrumnides, unha tribo que habitaba na Bretaña, probablemente para comerciar estaño co que facer bronce e outros metais preciosos. Segundo Avieno, Himilcón non foi o primeiro en navegar polo Atlántico norte, senón que seguiu as rutas comerciais usadas polos tartesios do sur da Península Ibérica. Cerca de Tartessos, os cartaxineses gobernaban o porto comercial de Gadir (en fenicio 𐤂‏𐤃‏𐤓‏ «fortificación») polo que é lóxico que Himilcón explorase as costas próximas.
Himilcón describiu as súas viaxes como travesías aterradoras, informando repetidamente da presenza de monstros mariños e algas que impedían a viaxe, probablemente para desalentar os navegantes gregos que trataban de competir nas súas rotas comerciais.
Bolois, O Mosteiro, Cervantes
Bolois é un lugar da parroquia do Mosteiro no concello lugués de Cervantes na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2013 tiña 9 habitantes (6 homes e 3 mulleres).
Illa REM
miniatura|dereita|A illa REM en 2006.
A illa REM, en neerlandés REM-eiland, foi unha plataforma petrolífera construída en Irlanda e trasladada á costa neerlandesa en 1964 co propósito de transmitir ilegalmente radio e televisión, sendo ambas as estacións finalmente desmanteladas polas forzas armadas dos Países Baixos. Situábase a seis millas da costa de Noordwijk.
Celidonia
A celidonia, ceruda ou herba da andoriña (Chelidonium majus) , tamén coñecida como herba das espullas, herba leiteira, ciridonia ou ciridoña é unha planta herbácea perenne da familia das papoulas (Papaveraceae) de trinta a oitenta centímetros de altura, follas alternas de cor verde clara pola face e azulada polo revés, flores amarelas e froito en cápsula., que contén un zume cáustico usado en medicina  Proposta de definición do Servizo de Normalización Lingüística da USC e DRAGÉ a única especie do xénero Chelidonium.
Descrición
É unha herbácea perenne con rizoma carnoso do que xorden varios talos aéreos de até 80 cm de altura, moi ramificados e fráxiles. As follas, moi divididas, de 30 cm de longo, son alternas, pinnatisectas, con tres a cinco lobos irregularmente crenados, pinnatífidos e obtusos, glaucos polo envés e con numerosos pelos.
As flores aparecen en inflorescencias umbeliformes terminais, desde maio até outubro. O cáliz está formado por dous sépalos averdados, caedizos na antese. A corola, de 1,5 a 2,5 cm de diámetro, ten catro pétalos amarelos, cada un dun centímetro aproximadamente, e estames numerosos. O xineceo é bicarpelar, con ovario súpero que frutifica nunha cápsula alongada de tres a cinco centímetros de lonxitude con dehiscencia valvar. Toda a planta produce un característico látex alaranxado ao que se lle atribúen propiedades curativas das espullas.
As cápsulas do froito lembran a unha sílicua (ao abrírense caen as dúas valvas, ficando a zona das placentas coas sementes). As sementes son pequenas e negras, con arilo e eleosoma; este atrae as formigas, que espallan as sementes (zocoria).
Marko Paasikoski
Marko Juhani Paasikoski, nado en Kemi o 10 de xuño de 1978, é o baixista da banda finlandesa de power metal Sonata Arctica.
Celidonia
Hábitat e distribución
Atópase en herbais, nitrófilos, en lugares sombrizos e frescos, especialmente en tapias, vertedoiros e muros vellos. miniatura|240x240px|Flor Planta orixinaria de Europa e da conca mediterránea. Tamén é común en Norteamérica, xa que foi introducida por colonos europeos, quen a usaban para curar as espullas xa en 1672. Toda a planta é tóxica, e contén varios alcaloides; pode causar dermatite, especialmente o zume. miniatura|240x240px|Detalle das follas
Marko Paasikoski
Traxectoria
Estivo nos inicios de Sonata Arctica, cando se chamaba Tricky beans e Tricky means, onde primeiro tocou a guitarra e logo o baixo. Uniuse á banda durante o ano 2000. Adoita empregar baixos da marca Warwick, e toca usando unha puga de baixo, non como a maioría dos baixistas de power metal, que tocan cos dedos.
Celidonia
Propiedades
Utilízase en uso interno en disquinesias de vías biliares, bronquites, asma, tose irritativa, etc.
Marko Paasikoski
Traxectoria
Entre as súas principais influencias musicais atópanse Frank Zappa, Steve Vai, Freak Kitchen, e Helloween. Gústanlle bandas como Steve Vai, Paul Gilbert, Mattias IA Eklund, Billy Sheehan, Mike Portnoy e Terry Bozzio, ademais dos xa mencionados.
Celidonia
Propiedades
O seu zume é cáustico e utilízase en uso externo para axudar a pechar feridas e contra espullas, calos e tumores.
A grandes doses, a inxestión da planta fresca e do látex, provoca somnolencia, parálise das terminacións nerviosas sensitivas e bradicardia. Recoméndase administrala mesturada con outras plantas, nunca soa pola súa toxicidade e non administrala en doses elevadas durante moito tempo (citotóxico a grandes dose debido á coptisina).
Taxonomía
Chelidonium majus  foi descrita por Carl  von Linné e publicado en Species Plantarum 1: 505–506. 1753.
majus: epíteto latino que significa "o máis grande".
Busto, Buxantes, Dumbría
Busto é un lugar da parroquia de Buxantes no concello coruñés de Dumbría na Comarca de Fisterra. Tiña 18 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 13 homes e 5 mulleres.
Anfiarao
Anfiarao, na mitoloxía grega, era fillo de Oícles e de Hipermestra, reis de Argos. Home de Erifila e pai de Alcmeón.
Como adiviño de Argos predixo a derrota dos gregos, aínda así Erifila convénceo para participar na expedición Os sete contra Tebas. Anfiarao, antes de partir manda aos seus fillos Alcmeón e Anfiloco que vinguen a súa morte. Pero durante a batalla Zeus, para salvar da morte, afundiuno baixo terra. Nese lugar construíuse un templo na súa memoria chamado Anfiareon.
Pobo xudeu
Os xudeus (en hebreo: יְהוּדִי,  Yehuda ; e en yiddish: ייִד,  YID ), tamén coñecidos como pobo xudeu  son unha nación e un grupo etnorelixioso que descenden dos hebreos e antigos israelitas do próximo oriente. A relixión constitúe un posible aspecto de pertenza ao pobo xudeu así como tamén as tradicións, prácticas culturais, sociais e lingüísticas. E, aínda que poden presentar características comúns, tales como o idioma ou a crenza, os xudeus non constitúen un grupo étnico homoxéneo, por iso a definición precisa de xudeu é controvertida e pode variar dependendo da énfase que se faga na observancia relixiosa ou na identidade secular.
Os xudeus sufriron unha longa historia de persecución en diferentes lugares e a súa poboación foi variando ao longo dos séculos. Hoxe en día, a maioría das autoridades estiman que a actual poboación xudía mundial oscila entre os 12 e os 15 millóns, representando ao redor dun 0,2 por cento da poboación mundial. A maioría deles reside en Estados Unidos e Israel. Segundo investigacións levadas a cabo na Universidade Hebrea de Xerusalén, o 96 por cento dos xudeus que residen fóra de Israel tende a concentrarse en dez países, todos hoxe en día, países democráticos.
Etimoloxía
Como adxectivo xentilicio hebreo que deriva do nome propio Xudá, o termo xudeu aparentemente non foi aplicado para designar a os membros da tribo, pero si o emprega Xeremías no texto bíblico, dándolle un sentido nacional, en referencia a aqueles habitantes do sureño Reino de Xudá que permanecen fieis a Yahveh,
Cuxo texto orixinal na Biblia hebrea é:
Os habitantes do Reino de Xudá serán desde entón coñecidos como xudeus, termo que logo se ampliou ata abarcar a todos os "fillos de Israel" (בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל), incluíndo aqueles que habían emigrado cara a outras rexións e aplicandoo tamén, do mesmo xeito, os seus descendentes.
O termo xudeu garda tamén unha estreita relación con aqueles habitantes e membros do Reino de Xudá que foron forzados ao exilio e cativerio en Babilonia, pero foron leais a Yahveh e obtiveron logo dos persas a permisión de regresar o seu territorio natal, aplicándose por iso o termo xudeu tanto ao hebreo que retornou a el como a aquel que permaneceu en Mesopotamia.
La Roche-sur-Yon
La Roche-sur-Yon é unha cidade e concello do departamento de Vendée, nos Países do Loira, Francia. A cidade é capital do departamento de Vendée e conta cunha poboación de 52.808 habitantes. O xentilicio da localidade é Yonnais. La Roche-sur-Yon significa A rocha no Yon traducido ao galego. O Yon é o río que atravesa a cidade.
Pobo xudeu
Etimoloxía
En galego, o termo xudeu procede do latín Iudaeus, que á súa vez é préstamo da antiga lingua xudeu-aramea Y'hūdāi, correspondéndose co hebreo Yehudi (יְהוּדִי). Existe ademais unha correspondencia etimolóxica entre varias linguas; así, por exemplo, Jude en alemán, juif en francés, jueu en catalán, Jew en inglés, judio en castelán, chodigo en aragonés, jøde en danés, e zsidó en húngaro. Con todo, existen tamén linguas nos que os xudeus son denominados hebreos, tal como sucede en persa e en grego (Εβραίοι), así como en italiano, romanés, ruso e demais linguas eslavas.
Un posible significado do termo xudeu é 'Loa o Eterno'. A palabra xudeu non aparece na primeira sección da Biblia hebrea (Pentateuco ou Os Cinco Libros de Moisés), pero si nas outras seccións xa indicadas, así como tamén no Libro de Ester (que no xudaísmo constitúe un texto separadamente e que é lido en Purim). Iso con todo non significa que o termo Iehudi/Xudeu teña sentido pexorativo ningún en caso de ser comparado co seu predecesor, Ivri/Hebreo.
Xudeus e xudaísmo
Ata o século XVIII, os vocábulos xudeus e xudaísmo eran practicamente sinónimos. Con todo, a chegada da Haskalá (ilustración xudía) supuxo un cambio radical na mentalidade de moitos xudeus que se viron a se mesmos como membros dun mesmo pobo, pero separados da tradicional adhesión á fe xudaica.
Identidade xudía
O pobo xudeu considérase a se mesmo descendente de Xudá, fillo de Xacob, á súa vez fillo de Isaac, quen era fillo de Abraham. Segundo a tradición monoteísta, o pobo xudeu ten a súa orixe en Abraham, proveniente de Ur, sendo Abraham o primeiro patriarca e a quen se lle revelou o Deus único.
Pertencer ao pobo hebreo non dependía de ningunha orixe étnica ou racial, senón da adhesión de determinada(s) persoa(s) á Alianza con Yahveh, a cal non era un privilexio senón que implicaba o cumprimento de deberes para con Deus, cuxa característica orixinal e distintiva era o ser único.
Cando Moisés conduciu ao pobo hebreo desde Exipto ata a Terra de Israel, unha multitude de homes e mulleres de diversas orixes uníronse a eles e acompañáronos durante o Éxodo. Unha vez liberados da escravitude, os descendentes de Xacobe mesturáronse con eles. É dicir, os hebreos casábanse con calquera persoa que abrazase a fe no Deus único e aceptase a Alianza.
Xeralmente, o uso do termo xudeu utilízase para referirse a tres grupos: aqueles que teñen orixes étnicas xudías, aqueles que practican o xudaísmo e aqueles que se identifican como tales pola súa identificación cultural e histórica. A halajá, a lei xudía, dá outra definición da identidade xudía. De acordo coa lexislación xudía, xudeu é aquel que: a) é fillo de nai xudía (lei que deriva do pasaxe de Deuteronomio 7:1-5) ou b) aquela persoa que se converte formalmente ao xudaísmo baixo a supervisión halájica dun recoñecido Bet Din (corte xudía) presidida por tres dayanim (xuíces). Este proceso de conversión está desenvolvido en textos legais xudeus, tales como o Talmud, o Shulján Aruj e as interpretacións da ortodoxia rabínica.
Pero ademais desa definición ortodoxa existen outras definicións, como as das correntes reformistas, reconstruccionistas e liberais, que afirman que é xudeu aquel que ten un pai xudeu (no sentido xenérico, é dicir, un pai ou unha nai). O humanismo xudeu afirma que é xudeu "quen se sente xudeu" sen importar se ten ascendencia xudía ou se fai unha conversión relixiosa.
Por conversión
miniatura|120px|[[Marilyn Monroe converteuse ao xudaísmo en 1956. ]]
Aínda que o xudaísmo non fomenta a conversión e ao longo da historia non se coñecen casos onde o pobo xudeu someta a outro a converterse, a mesma está contemplada. Para facelo é necesario ter un estudo amplo sobre a Tora, capacitado por un Moré (Mestre). Os filtros para a conversión ao xudaísmo, aínda que varían segundo as distintas correntes, adoitan ser moi esixentes, posto que se busca por parte dos rabinos que a conversión sexa sincera e sen motivacións ulteriores.
No pasado houbo exemplos de conversiones en masa ao xudaísmo, como é o caso do pobo de Samaria, que sen ser descendentes de Xacob nun sentido físico abrazaron o xudaísmo aínda que nunca perderon totalmente as súas crenzas e costumes, polo cal os xudeus ortodoxos de Xerusalén nunca os viron con total agrado. Outro caso de conversión en masa é a dos xázaros.
Perda da condición de xudeu
miniatura|120px|Baruj Spinoza: excomungado por [[Panteísmo|panteísta.]] En canto á perda do xudaísmo, acorde coa lei xudía (Halajá), non existe modo de perder o xudaísmo. Quen nace xudeu ou se converte, non perde a súa condición de xudeu ata logo de cometer un dos tres peores pecados: paganismo, asasinato ou aberracións sexuais. Malia isto a lei xudía utilizou outra arma contra pecadores de maior escala: o expulsar da comunidade (“O Herem“ ou “O Nidui“). O poder de separar da comunidade remóntase ás primeiras épocas bíblicas, pero empezouse a usar en forma sistemática durante a época talmúdica no segundo Templo de Xerusalén; o seu uso continuou eventualmente durante a era moderna. Baruch de Spinoza e Uriel da Costa son algúns dos xudeus máis importantes que foron excomulgados da comunidade. Pero, de acordo coa lei xudía, existen camiños para ser aceptado novamente na comunidade (dado que, segundo a mencionada lei, a xudeidade é en principio algo para sempre)
Ashkenazim
Ashkenaz é o nome dado a Alemaña polos xudeus e ashkenazí («alemán») é o nome que recibían os xudeus de Alemaña. Usouse logo para describir aos xudeus provenientes de Europa de modo xeral. O seu idioma é o yiddish, que é un dialecto xermano con influencia hebrea e eslava. Habitaron principalmente en Alemaña, Polonia, Ucraína e Rusia. Non son xudeus ashkenazim os que teñen raíces nos seguintes países de Europa: a península Ibérica e rexións de Italia, Grecia, Turquía, os Balcáns, Inglaterra, Países Baixos e parte de Francia (os xudeus alsacianos si o son).
Sefaradim
Sefarad é o nome hebreo dado a España, empregándose a palabra sefardí para designar aos xudeus de Península Ibérica (tanto de España como de Portugal). A historia dos sefardís na Península Ibérica remóntase á Antigüidade. Os sefardís fixeron grandes contribucións á cultura ibérica, onde residiron non menos de quince séculos. Por motivos relixiosos deberon emigrar de España en 1492. Aos descendentes deses xudeus ségueselles chamando sefardís, sefaraditas ou sefarditas, sen importar en que parte do mundo nazan. Pese á expulsión da península ibérica, os exiliados sefardís atoparon refuxio en sitios tan diversos como o Magreb, Exipto e Italia, Grecia e Turquía, Siria e Terra Santa, Holanda e o Novo Mundo.
Unha das linguas faladas polos sefardís é xudeoespañol ou ladino, que é un dialecto castelán. Os sefaradís posúen costumes ancestrais e un rito relixioso hebraico que lles é propio. En 1924, o xeneral Primo de Rivera concedeu a cidadanía española aos xudeus sefardís por "razóns históricas", o cal salvou moitas vidas durante a segunda guerra mundial. Así, en plena segunda guerra mundial, o cónsul Ángel Sanz Briz (1910-1980) (chamado O Anxo de Budapest) puido salvar en Hungría a miles de xudeus do Holocausto, declarando que os xudeus sefardís eran cidadáns españois e xa que logo tiñan apoio total do seu goberno. Para salvar aínda máis vidas, Sanz Briz fixo pasar a moitos non sefardís por sefardís.
En 1991, Yad Vashem (Museo do Holocausto en Israel) distinguiu as accións de Sanz Briz, concedéndolle a través dos seus herdeiros o título de Xusto entre as Nacións e inscribindo o nome do cónsul español no memorial da Shoá. En 1994 o goberno húngaro concedeulle a título póstumo a Cruz da Orde do Mérito da República Húngara. Sanz Briz foi o primeiro diplomático español que apareceu nun selo de correos de España.
Mizrajim ou edot hamizraj
Mizrají (mizrajim en plural) é o nome dado ás comunidades xudías que inmigraron dos países do Oriente Medio, notablemente do Iemen, Iraq e Irán. Moitos os denominan erróneamente sefaradim dentro do mesmo Israel, aínda que nada teñen que ver coa Península Ibérica.
O termo correcto para denominalos en hebreo é edot hamizraj (comunidades do Oriente). Toman a súa interpretación dos preceptos das escolas rabínicas de Babilonia. Son os xudeus do mundo árabe e iranio.
Linguas xudías
miniatura|150px|esquerda|[[Eliezer Ben-Yehuda.]] miniatura|280px| Lingua e desterro Exemplar da Gazeta de Ámsterdam publicado en Holanda o 12 de setembro de 1672. Os hebreos de Ámsterdam imprimían un xornal que mostra, en primeira plana, o interese da comunidade xudía polo que sucedía nese entón en Madrid e, lía ademais as noticias en castelán logo de 180 anos de ser expulsada do seu chan ancestral (1492). [[Beth Hatefutsoth|Museo Casa das Diásporas, Tel Aviv. ]] Tradicionalmente, coñécese como lingua hebrea á lingua litúrxica do xudaísmo (tamén coñecido como lashon ha-kodesh, 'lingua santa'), a linguaxe no que o Tanakh foi escrito, a fala dos xudeus durante séculos e, xunto co árabe, unha das dúas linguas oficiais do Estado de Israel.
Tal e como o coñecemos hoxe, o hebreo (ou hebreo moderno) é froito da obra do lingüista Eliezer Ben-Yehuda que chegou a Palestina en 1881 e reviviu unha lingua que unicamente se utilizaba nos servizos relixiosos xudeus e que en termos de fala quedara en desuso durante máis de dezaseis séculos.
Por outra banda, os xudeus que inicialmente se asentarón en diversas localidades diaspóricas desenvolveron ás veces modos de comunicación propios e incorporaron vocábulos hebreos nas linguas vernáculas. Iso dáse no ladino dos xudeus da península ibérica e o yiddish dos xudeus da Europa Central.
Poboación
Antes da segunda guerra mundial a poboación xudía do mundo era de aproximadamente 18 millóns. Logo da Shoáh a poboación xudía mundial reduciuse a 12 millóns. A Jewish Virtual Library indica que existen aproximadamente 15 millóns de persoas xudías no mundo e que elas habitan en non menos de 134 países.
Poboación xudea no mundo
A cifras provistas a continuación representan os estimativos mínimos da poboación xudía mundial e que equivalen ao 0,2 por cento da poboación mundial total. miniatura|140px| Policía xudeu ucraíno. miniatura|140px| Deportista [[sefardí .]] miniatura|140px| Familia xudía de [[Cochin .]] miniatura|140px| Comediante xudía honoluluense. miniatura|140px| Cativo etíope xudeu. miniatura|140px| Xudeus chineses. miniatura|140px| Steven Spielberg, director e produtor [[asquenací .]] miniatura|140px| Rapazas xudeas caucásicas. miniatura|140px| Estudantes xudeus de [[Samarcanda .]] miniatura|140px| Soldado israelí, Asael Lubotzky.
Israel
Israel é o único país no que os xudeus constitúen a maioría da poboación. Israel independizouse do mandato británico de Palestina o 14 de maio de 1948. Desde entón, a poboación xudía en Israel aumentou en preto dun millón de persoas por década, entre inmigrantes e nados israelís, no que supuxo un dos cambios poboacionais máis importantes do pobo xudeu durante 2.000 anos.
Durante os sesenta anos de existencia de Israel, inmigraron xudeus de diferentes países: superviventes do Holocausto, xudeus sefardís, xudeus mizrahims, xudeus persas, xudeus do Iemen, da India, xudeus etíopes, xudeus de Suráfrica etc. Na década 1990 preto dun millón e medio de xudeus chegaron a Israel procedentes da extinta Unión Soviética.
Comunidades xudías no mundo
miniatura|Voda xudía en [[Alepo, 1914.]] miniatura|Relevo de [[Beth Hatefutsoth cos Expolios de Xerusalén, século I E.C. Esta imaxe foi frecuentemente empregada como marca emblemática do inicio da Diáspora xudía, resultando ela supostamente do castigo enviado aos xudeus polo Creador encolerizado a raíz dos pecados do seu pobo. Con todo, a presenza de comunidades xudías noutros contextos xeográficos debeuse nalgúns casos á propia vontade dalgúns xudeus de permanecer fóra de Israel, datando iso polo menos sete séculos antes do episodio aquí ilustrado. Máis aló da destrución do Templo, o certo é que historicamente os xudeus obtiveron dereitos de cidadanía dentro do Imperio romano, onde mantiveron as súas tradicións e ademais prosperaron. ]] Hoxe en día a maior comunidade xudía da diáspora atópase nos Estados Unidos, con preto de 5,2 millóns de xudeus. En toda América hai grandes comunidades xudías, sendo extensas as da Arxentina, Brasil, Canadá, México e máis pequenas en Chile, Panamá, Uruguai, Venezuela e outros países.
En Europa Occidental a maior comunidade xudía atópase en Francia cuns 500.000 xudeus aproximadamente, a maioría deles ou os seus descendentes procedentes de países árabes de África do Norte, como Alxeria, Marrocos ou Tunisia. No Reino Unido viven preto de 265.000 xudeus. Na Europa do leste, habitan ao redor de 400.000 xudeus en Rusia (aínda que existen datos estimativos máis altos) e decenas de miles en países do antigo Bloque soviético.
Os países árabes de África do Norte e de Oriente Medio tiñan en 1945 unha poboación xudía de preto de 900.000 habitantes. Trala independencia de Israel, a maioría dos xudeus destes países, como consecuencia da persecución á que se viron sometidos e debido a factores económicos e culturais, emigraron a Israel, Norteamérica e Europa na década dos '50 (véxase Éxodo xudeu de países árabes). Hoxe en día, preto de 8.000 xudeus seguen vivindo nestes países, a maioría en Marrocos e Tunisia. Caso especial é o de Irán, país non árabe pero musulmán, que ten unha poboación de pouco máis de 10.000 xudeus fronte aos 100.000 que posuía antes da revolución islámica de 1979.
Fóra de Europa, Asia e América existen comunidades xudías considerables en Australia e Suráfrica.´
O fin da "Diáspora". A noción de pobo xudeu no exilio (a miúdo denominada "a Diáspora" con maiúscula) puido haber ter sentido só antes da creación do moderno Estado de Israel. A partir da creación do mesmo en 1948, o uso do termo "Diáspora" en certo sentido volveuse obsoleto: Santiago Kovadloff explica que a súa orixe é de orde relixiosa e o mesmo foi a miúdo empregado para xustificar a condición de exilio no caso dos israelitas, quen en varias oportunidades víronse obrigados a deixar a Terra de Israel para subsecuentemente asentarse en territorios estranxeiros. Iso deu notoriedade á descrición do pobo xudeu como unha "nación apátrida" durante case dous mil anos. Con todo, demostra Kovadloff, o pobo xudeu de feito coñeceu numerosas ondas emigratorias antes, durante e logo da existencia do calquera dos Estados hebreos autónomos da Antigüidade. É a raíz diso que, a partir de 1948, segundo Kovadloff, resulta inadecuado denominar "Diáspora" á condición de todos aqueles xudeus que viven fóra de Israel: israelitas ou israelís, o certo é que na gran maioría dos casos eles non son forzados a vivir fóra de Israel; e, de desexalo, moitos deles poderían establecerse alí; mais -afirma Kovadloff desmitificando a tradición relixiosa- se non o fan, iso non se debe a que hoxe en día tal proceder lles sexa impedido, senón porque parte considerable deles opta por vivir fóra de Israel.
Cambios poboacionais
miniatura|[[Moses Mendelssohn, fundador da Haskalá ou Ilustración xudía.]]
Condición paradoxal
Segundo o demógrafo Sergio Della Pergola a condición do pobo xudeu en tempos modernos "é un paradoxo, por unha banda o antisemitismo é un mal que crea un mecanismo de defensa colectivo, e por outro, a emancipación arrastra o prezo da asimilación".
Teoría e investigación recentes
O historiador Shlomo Sand sostivo que a diáspora xudía non foi un éxodo masivo, senón de só uns poucos miles de xudeus (como máximo). Explicou a existencia de xudeus en diversas partes de Europa, África e Asia como o froito de conversións ao xudaísmo. As poboacións de Europa oriental, segundo Sand, terían orixe nos xázaros, un pobo turco procedente da Asia central que se converteu ao xudaísmo cara ao século VIII.
Con todo, foi demostrado que as poboacións xudías asquenacís, sefardís e de oriente medio atópanse máis relacionadas xeneticamente entre si que para cos seus concidadanos, existindo relativamente poucas mesturas nas poboacións xudías, pero presentando estas considerable parentesco xenético cos demais pobos do levante mediterráneo.
Xudeus galardonados co Premio Nobel
[[Ficheiro:PikiWiki Israel 9696 jewish laureates promenade in rishon lezion.jpg|miniatura| Bulevar dos Laureados co Premio Nobel.
«Rishon LeZion homenaxea os xudeus laureados que trouxeron progreso á humanidade e honor á nosa Nación.»
Rishon LeZion, Israel, 2004.]] O Premio Nobel é un evento anual internacional outorgado por primeira vez en 1901 por logros en Física, Química, Fisioloxía ou Medicina, Literatura e Paz. Un premio asociado de Economía entrégase desde 1969.
O Premio Nobel foi concedido a máis de 850 persoas, das cales 194 son xudías. Aínda que o pobo xudeu representa tan só un 0,2% da poboación mundial (1 persoa por cada 500 habitantes do planeta), os xudeus constitúen o 20% do total dos premiados. David Brooks indicou nun artigo publicado no New York Times en xaneiro do 2010 que:
Ólafur Arnalds
Ólafur Arnalds, nado en Mosfellsbær o 3 de novembro de 1986, é un músico e compositor islandés gañador dun premio BAFTA. A música de Ólafur Arnalds mestura os xéneros ambient, electrónica e pop. Ólafur foi batería dos grupos de hardcore / metal Fighting Shit e Celestine, alén doutros.
No 2009, Ólafur tamén creou un proxecto de techno experimental chamado Kiasmos xunto con Janus Rasmussen, procedente do grupo islandés de electro-pop Bloodgroup.
Queirugal, O Mosteiro, Cervantes
Queirugal é un lugar da parroquia do Mosteiro no concello lugués de Cervantes na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2013 tiña 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres).
No Logo
No Logo: Taking Aim at the Brand Bullies é un libro da canadense Naomi Klein, publicado en inglés en 2000 por Knopf Canada.
Contido
Máis coñecido como No logo, é un ensaio que trata de analizar a influencia das marcas na sociedade actual. Comeza narrando a orixe e crecemento das grandes empresas que basean o seu negocio na imaxe de marca, e prosegue analizando os efectos en todo o mundo, desde o mercado de traballo, tanto no primeiro como no terceiro mundo, como o mercado de consumo. Explica as tácticas que as marcas seguen para expandirse e relata moitos actos de rebeldía xurdidos como resposta.
No primeiro mundo analiza fundamentalmente a situación en Estados Unidose Canadá e, en menor medida, en Europa occidental.
O enfoque é de crítica feroz ó comportamento das empresas.
Bandeira da Rexión de Murcia
250px|thumb|Bandeira da Rexión de Murcia A bandeira da Rexión de Murcia foi definida no artigo 4.1 do Estatuto de Autonomía da Rexión de Murcia que establece:
Os catro castelos fan alusión ao carácter fronteirizo do vello Reino de Murcia, encrucillada entre as coroas de Aragón e Castela, ademais do Reino nazarí de Granada e o mar Mediterráneo: catro territorios de terra e de mar, cristiáns e musulmáns, emprendedores e guerreiros, dos que Murcia soubo destilar ao longo da súa historia unha idiosincrasia única, propia e sintetizadora de culturas. Tamén se considera que son os catro señoríos en que se dividiu o reino inicialmente, tras a súa conquista por Afonso X de Castela.
As sete coroas simbolizan os sucesivos privilexios outorgados pola coroa castelá ao antigo Reino de Murcia, debido aos distintos favores á causa real. As cinco primeiras coroas son outorgadas polo rei Afonso X, no seu privilexio do 14 de maio do ano 1281, cando concedía a insignia e o selo do concello á capital. A sexta coroa débese ao rei Pedro I, outorgada o 4 de maio do ano 1361, tamén pola fidelidade das terras murcianas á súa causa sucesoria. A sétima coroa foi outorgada por Filipe V o 16 de setembro de 1709, por permanecer o Reino de Murcia fiel á súa causa contra o arquiduque Carlos durante a Guerra de Sucesión.
Javier Valcarce García
Javier Valcarce García, nado en Mugardos e finado en Madrid o 23 de agosto de 1918, foi un escritor galego en lingua castelá.
Traxectoria
Fillo de Javier Valcarce Ocampo. Colaborou en varios periódicos e revistas. O seu conto "Romanace" foi premiado no concurso de El Liberal de 1908. Publicou Romances prosaicos e Poemas de la prosa, ademais de varias obras de teatro como Los nidos de antaño e Yermo.
Obsidiana
miniatura|Obsidiana A obsidiana é unha rocha ígnea cunha composición química de silicatos alumínicos e unha grande porcentaxe (máis do 70%) de óxidos silicios. A súa composición é parella ao do granito e á da riolita. A obsidiana non é cristalina, senón un vidro, un vidro volcánico, e aínda que non é un mineral, ás veces clasifícase como un mineraloide. A súa dureza na escala de Mohs é de 5-5'5 e a súa densidade é de aproximadamente 2'6.
A súa cor é negra, podendo variar segundo a composición das impurezas da verde moi escura á clara, á arrubiada, e posuír vetas en branco, negro e vermello. O ferro e o magnesio coloréana de verde escuro a marrón escuro. Como todos os vidros e algúns outros tipos de rochas, a obsidiana creba con fractura concoidal.
A obsidiana é usada como ornamento. En certas culturas da Idade de Pedra, era moi valorada, porque con ela se podían facer coitelas moi afiadas. Pode golpearse con pedras máis duras para modificar a súa forma. A obsidiana tamén se pode puír para crear espellos rústicos.
As culturas mesoamericanas usaron amplamente a obsidiana para crear ferramentas e adornos. Tamén a usaron para crear armas, como o maqualhuitl ou macana e puntas de lanzas e frechas; porque ao ser moi filosa perforaba e cortaba a pel e a carne con facilidade. Incluso se descubriron instrumentos cirúrxicos precolombianos feitos deste material. Actualmente, utilízanse coitelas de obsidiana nas cirurxías cardíacas e oculares, pois o seu fío é moito máis delgado que o dos escalpelos de aceiro.
Lingua tuva
O tuva (tyva dyl), (en cirílico тыва дыл), é unha lingua turca falada na República de Tuva no sur de Siberia, en Rusia. A lingua contén gran número de raíces provenientes da lingua mongol, do tibetano e da lingua rusa. Hai unha pequena diáspora do pobo tuva que fala distintos dialectos de tuva na República Popular da China e en Mongolia.
miniatura|Unha falante de tuva.
Jesús Iglesias Surribas
Jesús Iglesias Surribas, nado en Anseán (Lalín) en 1891 e finado na Habana en 1978, foi un xornalista e editor galego.
Traxectoria
Retorna de novo a Lalín en 1933 para crear o xornal Razón. En febreiro de 1934 afíliase ao Partido Galeguista. En maio de 1935 embarca en Vigo cara Cuba. Na Habana convértese en administrador da revista Cultura Gallega.
Morre en 1978 na Habana.
566
Outros
Historia ano a ano
Javier Valcarce
O nome de Javier Valcarce pode referirse a:
Tombo (libro)
Estes manuscritos, dependendo da riqueza da entidade e da importancia política que os emitía, adoitaban inserir decoración de folio ou nas marxes do texto. Neste caso, era frecuente o elemento figurativo para representar a un santo, nobre ou rei coas súas insignias características de poder. esquerda|miniatura|Tombo Menor de Castela con miniaturas de [[Afonso VIII de Castela|Afonso VIII e Leonor Plantagenet entregando o castelo e vila de Uclés ao maestre da Orde de Santiago Ferrand. Aparece tamén o estandarte da Orde e dous cabaleiros.]] En Galicia existen por exemplo o Tombo de Toxos Outos ou o Tombo de Caaveiro, pero son especialmente significativos do poder da Igrexa os tombos da Catedral de Santiago de Compostela. No denominado Tombo A, cuxo contido comeza no século IX aparecen, entre outras, miniaturas románicas producidas polo scriptorium compostelán a partir de 1129, por mandato do arcebispo Diego Xelmírez. Este tombo contén rexistros que chegan até o século XVII.
A Carballa, Buxantes, Dumbría
A Carballa é un lugar da parroquia de Buxantes no concello coruñés de Dumbría na Comarca de Fisterra. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 16 habitantes (7 homes e 9 mulleres).
Alguén detrás da porta
Alguén detrás da porta (en Quelqu'un derrière la porte) é un filme francés de crime e drama dirixido por Nicolas Gessner que foi estreado en 1971. O filme foi rodado en Folkestone, Inglaterra.
Estreouse en galego o 3 de abril de 1989 a través da TVG.
Pepe Carvalho
Pepe Carvalho é o protagonista dunha serie de novelas de ficción escritas por Manuel Vázquez Montalbán.
Características
De orixe galega, Carvalho é un atípico detective privado de personalidade rica, complexa e contraditoria. As súas aventuras serviron ó autor para retratar, e decotío criticar, a situación política e cultural da mudante sociedade española da última metade do século XX. Por exemplo, o proceso autodestrutivo do Partido Comunista nos primeiros tempos da transición descríbese en Asesinato en el comité central, a caída do felipismo nos anos 90 é o pano de fondo de El Premio, ou o discutido proceso de transformación de Barcelona con motivo das Olimpíadas de 1992 está presente en Sabotaje Olímpico
A saga de Carvalho tivo o seu punto final coa publicación póstuma de Milenio Carvalho, onde o protagonista, acompañado do seu inseparable Biscuter, autoimponse unha última aventura en forma de volta ó mundo que acaba converténdose nunha mirada amarga e melancólica sobre a situación sociopolítica mundial e o paso do tempo.
Carvalho foi na súa mocidade (durante os anos 50) militante do Partido Comunista. O seu activismo contra o réxime franquista levouno ó cárcere. Desenganado do comunismo, cada vez máis desencantado e sempre contraditorio, acabou exercendo durante catro anos como axente da CIA.
A paixón gastronómica de Carvalho e Biscuter é a mesma que sentía o autor, polo que non faltan nas novelas apaixonadas descricións culinarias dos pratos máis diversos.
Home de vasta cultura, outro chocante trazo da súa personalidade é a súa cínica afección por condenar á fogueira libros da súa nutrida biblioteca desde comezos dos anos '70.
Malia a súa orixe galega, Barcelona é a súa cidade. Se ben é un gran viaxeiro e moitas das súas aventuras transcorren noutros lugares, a importancia do personaxe deu á capital catalá un aire de cidade literaria mítica que tanto apreciaba o propio Carvalho noutras cidades, como o Singapur de William Somerset Maugham.
Adaptacións para a pantalla
Diversas novelas protagonizadas por Carvalho foron adaptadas para a televisión, sen excesivo éxito nin de crítica nin de público. Primeiro, nunha serie de TVE protagonizada por Eusebio Poncela nos anos 80. Posteriormente nunha serie hispano-arxentina cancelada logo do primeiro episodio, con Juan Diego no papel de Carvalho. Máis recentemente, nunha serie italo-española de 10 episodios protagonizada por Juanjo Puigcorbé.
Realizáronse catro adaptacións ó cine:
Ademais, en 1985. realizouse a película Olímpicamente mort directamente para o mercado televisivo onde Constantino Romero interpretaba ó detective e o propio Vázquez Montalbán era o narrador. A película tamén contou coa dirección de Manuel Esteban e coa aparición estelar do escritor español de novela negra Andreu Martín.
José Fandiño Pidre
José Fandiño Pidre, nado en Moaña o 14 de xaneiro de 1902 e finado en Vigo o 31 de decembro de 1936, foi un industrial e político galego.
Traxectoria
Emigrou a Nova York co seu pai. En 1935 e cos aforros da emigración decidiu quedar definitivamente, para montar un café económico na súa casa da Seara. Logo das eleccións de febreiro de 1936 que supuxeron a vitoria da Frente Popular foi restituída a corporación de elección popular de Moaña, pero foi destituída ao pouco tempo e nomeada unha xestora para a que foi nomeado concelleiro e elixido alcalde o 22 de marzo de 1936.
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído o 22 de xullo. Nun intento de salvar a vida, chegou a contribuír economicamente coa Falanxe de Moaña, pero finalmente foi detido e procesado por auxilio á rebelión. Foi condenado a pena de morte e fusilado en Vigo o 31 de decembro con Jesús Fervenza Pena, Jesús Vilariño Santomé e Fernando Lago Lago; a súa casa foi embargada.
Ansemil, Ansemil, Silleda
miniatura|300px|Canzorro, San Pedro de Ansemil Ansemil é un lugar da parroquia de Ansemil no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2011 tiña 42 habitantes, 18 homes e 24 mulleres. Neste lugar está a igrexa parroquial de gran beleza artística.
Morse
O morse é un método de transmisión de información, que emprega secuencias estándar de pulsos curtos e longos (coñecidos como puntos e raias para a representación de letras, números e caracteres especiais.
Descrición
Foi desenvolto orixinalmente por Alfred Vail mentres colaboraba en 1835 con Samuel Morse na invención no telégrafo eléctrico. Vail creou un método consistente en raias e puntos, é dicir, sinais telegráficos que se diferencian no tempo de duración do sinal activo. Morse recoñeceu a idoneidade do sistema e patentouno xunto co telégrafo eléctrico. Foi coñecido como American Morse Code e empregouse na primeira transmisión por telégrafo.
O Código Morse pode ser transmitido a través de moitos medios: nos seus comezos, transmitíanse pulsos eléctricos a través dos cables telegráficos; tamén se pode enviar como un ton de son, como un sinal de radio composto por pulsos curtos e longos, ou como un sinal eléctrico ou visual. Debido a que o código Morse tan só emprega dous estados (activo e inactivo) supuxo unha forma primaria do código dixital.
O código Morse internacional consta de seis elementos:
Con todo, a lonxitude variable dos caracteres Morse fai difícil a transmisión automática deste código, o que fixo que fose substituído por formatos máis estándares, como o código Baudot e o ASCII.
O que hoxe en día se coñece como código Morse, non é o código Morse orixinal. En 1848 realizáronse en Alemaña diversos cambios neste código, ata chegar ao agora coñecido como International Morse. O uso do código Morse orixinal estivo durante moito tempo limitado aos Estados Unidos, agora se coñece como American Morse code pero non é moi empregado.
Historia
A mediados da década de 1830, Samuel Morse e Alfred Vail desenvolveron o telégrafo eléctrico, que empregaba corrente eléctrica para controlar un electroimán situado no receptor, o outro lado do medio de transmisión. Os límites tecnolóxicos da época fixeron imposíbel imprimir caracteres individuais de forma lexíbel, de forma que os inventores tiveron que atopar outra forma de comunicarse. A comezos de 1837, William Cooke e Charles Wheatstone traballaron con telégrafos eléctricos en Inglaterra, que tamén controlaban electroimáns nos receptores,
Na metade dos 1830, Samuel Morse e Alfred Vail desenvolveron un telégrafo eléctrico que empregaba corrente eléctrica para controlar un electroimán sito no extremo receptor dun cable de transmisión. As limitacións tecnolóxicas da época fixeron imposíbel imprimir os caracteres individuais dunha forma lexíbel, polo que tiveron que deseñar un método alternativo de comunicación.
A comezos de 1837, William Cooke e Charles Wheatstone introduciron telégrafos eléctricos na Inglaterra, que tamén controlaban electroimáns nos receptores, pero no seu sistema as agullas xiráronse para indicaren que caracteres se enviaban. Pola contra, o sistema inicial de telégrafos de Morse e Vail que entrou en operación en 1844, marcaba unha cinta de papel.
Nos telégrafos orixinais, o armazón no receptor facía un clic cada vez que se movía dentro e fóra da posición de marcaxe da cinta. Os operadores axiña aprenderon a ler directamente os clics ao comezo e final dos puntos e raias, significando que xa non se necesitaba máis o uso da cinta. Cando se adoptou o código Morse á radio, os puntos e raias enviáronse en forma de tons curtos e largos.
As compañías de telégrafos cobraban baseándose na lonxitude das mensaxes enviadas. Elaborados códigos comerciais desenvolvéronse para codificaren frases comúns en grupos de cinco letras que se enviaban coma palabras simples.
O código Morse tivo un ciclo de vida que aínda non foi superado por ningún outro código electrónico. Empregouse na comunicación marítima ata 1999, cando foi substituído polo Sistema Global de Sinais de Seguranza Marítima.
Signos ortográficos
O símbolo @ foi engadido no 2004, e combina unha A e unha C nun mesmo carácter.
Códigos de erro
Un erro pode ser indicado como unha serie de s:
Henrik Klingenberg
Henrik "Henkka" Klingenberg, nado en Mariehamn (Åland) o 21 de outubro de 1978, é un músico finés, teclista da banda de power metal Sonata Arctica.
Traxectoria
Uniuse á banda a finais do 2002, xusto para unirse á xira que seguiu logo da gravación de Winterheart's Guild, o cal foi lanzado en 2003; e actualmente reside en Kokkola, Finlandia, cando a banda non está de xira. Entre as súas máis grandes influencias atópanse Pantera, Diablo, Graham Central Station e Billie Holiday, mentres que algúns dos seus teclistas favoritos son Kevin Moore, Jon Lord, Jens Johansson e Matt Guillory. Asemade afirma que consegue a súa inspiración musical a través da vida mesma.
Tocou o teclado para a Banda de Power Metal Melódico Requiem, de Finlandia no 2003.
No seu último concerto en vivo, For the sake of Revenge (2006), utilizou un teclado Kurzweil K2500 e outro tipo keytar Roland AX-7.
Joan Clarke
Joan Elisabeth Lowther Clarke (tamén coñecida polo seu apelido de casada Joan Elisabeth Lowther Murray), nada en Londres o 24 de xuño de 1917 e finada en Headington, Oxfordshire, o 4 de setembro de 1996, foi unha criptoanalista e numismática inglesa que traballou nas instalacións militares británicas Bletchley Park durante a II guerra mundial.
Clarke foi a única muller que traballou no equipo do matemático Alan Turing no proxecto Enigma, que desencriptou as comunicacións secretas da Alemaña nazi. O seu papel neste proceso valeulle premios e recoñecementos, como o nomeamento como membro da Orde do Imperio Británico, en 1946.
Primeiros anos
Joan Elisabeth naceu en 1917 na zona residencial londiniense de West Norwood, a máis pequena dos cinco fillos de Dorothy Elisabeth Fulford e o crego William Kemp Lowther Clarke (tivo tres irmáns e unha irmá).
Estudou na escola feminina de ensino secundario Dulwich High School, no sur de Londres, e en 1936 acadou unha bolsa para estudar no Newnham College, da Universidade de Cambridge, onde obtivo un título de pregrao en matemáticas, con cualificacións de honra; negóuselle a titulación completa de grao, xa que Cambridge só lles concedía este nivel aos homes ata 1948. Como resultado da súa excelencia académica concedéuselle o premio Philippa Fawcett en 1939.
As habelencias matemáticas de Clarke foron descubertas polo matemático anglo-estadounidense Gordon Welchman, nunha clase de Xeometría en Cambridge. Welchman foi un dos catro mellores matemáticos recrutados en 1939 para supervisar as operacións de descodificación en Bletchley Park. Logo de decatarse da potencialidade de Clarke, chamouna para que se unise a el e formase parte da Government Code and Cypher School (GCCS).
A GCCS comezou a funcionar en 1939 co propósito de romper o código Enigma alemán, baseado nunha máquina que os alemáns inventaron para encriptaren as súas mensaxes, coa crenza de que estas eran indescifrables. Clarke chegou por primeira vez a Bletchley Park o 17 de xuño de 1940 e inicialmente foi encadrada nun grupo só de mulleres coñecido como "as cativas", que se dedicaba principalmente ao traballo rutineiro de oficina. Naquel momento a criptoloxía non se consideraba un traballo para as mulleres e, segundo Clarke, el só coñecía outra criptóloga que traballaba en Bletchley Park.
Descifradora de códigos en Bletchley Park
miniatura|Mulleres traballando en Bletchley Park En Bletchley Park, Clarke pasou a formar parte da sección Hut 8, dirixida por Alan Turing, e axiña se converteu na única muller en involucrarse no proceso criptoanalítico coñecido como "Banburismus", desenvolvido polo propio Turing, que reducía a necesidade de dispositivos electromecánicos para descifrar as mensaxes encriptadas alemás. Aínda que Clarke tiña o mesmo posto que os seus compañeiros varóns, pagábanlle menos polo feito de ser muller. O seu primeiro ascenso foi ao grao de lingüista (malia non falar máis idioma que o inglés), que foi concibido para lle proporcionar uns ingresos extra, como recoñecemento á súa carga de traballo e ás súas achegas ao equipo.