cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Team Lotus
Team Lotus foi o equipo de competición asociado ao fabricante inglés de vehículos deportivos Lotus Cars. O equipo correu en moitas categorías, tales como a Fórmula 1, Fórmula 2, Fórmula Ford, Fórmula Júnior ou as IndyCar Series. Vinte anos despois da súa última carreira, o equipo Lotus é aínda un dos equipos de Fórmula 1 máis exitosos de todos os tempos, gañando sete campionatos de construtores na Fórmula 1, seis campionatos de pilotos, e as 500 millas de Indianápolis nos Estados Unidos en 1962 e 1978. Baixo a guía do seu fundador e deseñador xefe Colin Chapman, Lotus foi responsable de numerosos desenvolvementos innovadores e experimentais nos monoprazas, tanto en canto a aspectos técnicos como comerciais. En total, Lotus gañou 79 grandes premios.
Varios pilotos pereceron en vehículos Lotus, e considérase que a responsabilidade diso estaba na política de Chapman de construír vehículos que só tiñan que durar ata chegar á meta, todo o demais era considerado superfluo.
O nome de Lotus volveu á Fórmula Un en, co nome de Lotus Racing, equipo propiedade de Tony Fernandes. En, as icónicas cores negra e ouro do Team Lotus volveron á F1 como a librea do equipo Lotus Renault GP, patrocinado por Lotus Cars, e en o equipo foi rebautizado por completo, como Lotus F1 Team.
1950 - As orixes de Lotus
Colin Chapman fundou Lotus Engineering Ltd en 1952 en Hornsey, Reino Unido. Lotus logrou un éxito rápido cos Mc 6 en 1953 e os Mk 8 en 1954 nas carreiras de automobilismo deportivo. Team Lotus separouse de Lotus Engineering en 1954. Un novo regulamento da Fórmula Dúas foi anunciado para 1957, e en Gran Bretaña, varios organizadores correron carreiras cos novos regulamento no transcurso de 1956. A maioría dos coches que participaron ese ano eran coches deportivos, incluíndo un gran número de Lotus 11, con motor Coventry Climax, liderados polo equipo Lotus de Chapman e pilotados por Cliff Allison e Reg Bicknell. miniatura|left | Un Lotus MkIX de 1955 miniatura|left | Coches Lotus Eleven para as 24 horas de Le Mans, 1956
O ano seguinte, apareceu o Lotus 12. Pilotando un en 1958, Allison gañou a clase F2 no Trofeo Internacional en Silverstone, superando ao Cooper de Stuart Lewis-Evans. O notable motor Climax Coventry foi utilizado no Tipo 14, unha versión de produción do Lotus Elite, logrou seis vitorias de clase, máis o "Index of Performance" varias veces na carreira das 24 Horas de Le Mans.
Como os motores Coventry Climax ampliáronse en 1952 a 2´2 litros, Chapman decidiu entrar nas carreiras de Gran Premio, presentou un par de Lotus 12 en Mónaco en 1958 para Graham Hill e Cliff Allison. Estes foron substituídos máis tarde ese ano polos Lotus 16.
En 1959, momento no cal os motores de Coventry Climax aumentaron ata 2´5 litros, Chapman continuou cos coches de F1 con motor dianteiro, pero con escasos resultados, polo que en 1960 Chapman trocou para o motor central nos Lotus 18. Para entón, o éxito da empresa causara a necesidade de expandirse ata o punto de que tivo que trasladarse a un novo local en Cheshunt.
Dominio en 1960 e 1970
A primeira vitoria na Fórmula Un para o equipo Lotus chegou cando Innes Ireland gañou o Gran Premio dos Estados Unidos de 1961. Un ano antes, Stirling Moss acadara a primeira vitoria dun coche de Lotus en Mónaco no seu Lotus 18 lograda polo independente Rob Walker Racing Team.
Houbo éxitos en Fórmula 2 e Fórmula Júnior. O negocio de automóbiles de estrada marchaba ben co Lotus Seven e o Lotus Elite e foron seguidos polo Lotus Elan en 1962. Viñeron máis éxitos nas carreiras co 26R, a versión de carreiras do Elan, e en 1963 co Lotus Cortina, que Jack Sears levou a conseguir o título do British Touring Car Championship, unha fazaña repetida por Jim Clark en 1964. left |miniatura| [[Lotus 49]] left |miniatura| [[Lotus 77]] En Clark pilotou o Lotus 25 para conseguir sete vitorias nunha tempada e gañar o Campionato do Mundo. O título de seguía sendo posible na última carreira en México, pero os problemas do Lotus de Clark e do BRM de Hill déronllo a Surtees no seu Ferrari. Pero, en, Clark dominou de novo, seis vitorias no seu Lotus 33 déronlle o campionato.
Aínda que eran moi innovadores, Chapman foi obxecto de críticas pola fraxilidade estrutural dos seus deseños. A cantidade de grandes pilotos gravemente feridos ou mortos nos coches de Lotus foi considerable, Stirling Moss, Alan Stacey, Mike Taylor, Jim Clark, Mike Spence, Bobby Marshman, Graham Hill, Jochen Rindt e Ronnie Peterson. No libro de Dave Friedman "Indianapolis Memories 1961–1969", Dan Gurney é citado dicindo, "Eu creo que o xeito de facer as cousas de Lotus era bo? Non. Tivemos varias fallas estruturais nos coches [Indianápolis Lotus 34 e 38]. Pero nese momento, sentín que era o prezo que pagou por conseguir algo moito mellor".
Cando o tamaño do motor da Fórmula Un aumentou a tres litros en, Lotus estaba preparado en parte debido ao sorprendente fracaso do proxecto Coventry Climax 1.5-Litre FWMW Flat-16, o que impediu a Climax o desenvolvemento dun sucesor de 3 litros. Comezaron a tempada co motor de dous litros Coventry-Climax FWMV V8 apresuradamente preparado e non competitivo, cambiaron á BRM H16 no Gran Premio de Italia, pero o novo motor demostrou sobre peso e pouca fiabilidade. Un novo cambio ao Ford Cosworth DFV, deseñado polo ex empregado de Lotus Keith Duckworth en levou ao equipo de regreso á senda do triunfo.
Malia que non puido gañar o título en 1967, ao final da tempada, o Lotus 49, e o motor DFV eran o suficientemente maduros como para facer que o equipo Lotus dominara de novo. pero, para Lotus perdera o seu dereito exclusivo a utilizar o DFV. O Gran Premio de Suráfrica de 1968 o primeiro da tempada confirmou a superioridade de Lotus, con Jim Clark e Graham Hill terminando 1º e 2º. Sería a última vitoria de Clark. O 7 de abril de 1968, Clark, un dos pilotos máis exitosos e populares de todos os tempos, morreu pilotando un Lotus 48 en Hockenheim nunha carreira de Fórmula 2 fóra de campionato. A tempada viu a introdución das ás como se viu anteriormente en varios coches, incluíndo os automóbiles deportivos Chaparral. Colin Chapman presentou modestas aletas dianteiras e un alerón no Lotus 49B de Hill en Mónaco. Graham Hill gañou o Campionato do Mundo de F1 en 1968 pilotando o Lotus 49.
Case ao mesmo tempo, Chapman trasladou a Lotus dentro de Hethel en Norfolk. Construíron unha nova fábrica no sitio, na antiga base de bombardeiros de RAF Hethel, e as antigas pistas de aterraxe convertéronse nun centro de probas. As oficinas e estudos de deseño instaláronse no achegado Ketteringham Hall, que se converteu na sede dos dous, tanto de Team Lotus como de Lotus Cars. As probas adicionais de automóbiles levábanse a cabo en Snetterton, a poucas millas de Hethel.
En, o equipo pasou moito tempo experimentando cun coche alimentado cunha turbina de gas, e, logo de catro carreiras en mollado, en 1968, con catro rodas motrices. Ambos tiveron éxito, sobre todo porque as carreiras foron en seco. Eles crearon un coche novo e revolucionario en 1970, o Lotus 72 en forma de cuña.
O novo Lotus 72 era un coche moi innovador, ofrecía suspensión con barra de torsión, radiadores montados nos lados, freos dianteiros intraborda e un á en saínte traseiro. O 72 orixinalmente tiñan problemas de suspensión, e Jochen Rindt logrou unha afortunada vitoria en Mónaco no vello 49 cando Jack Brabham estrelouse na última volta cando lideraba. Pero cando arranxaron os problemas da suspensión, o coche mostrou rapidamente a súa superioridade e Rindt dominou o campionato ata que morreu en Monza cando o eixo do freo rompeuse. Rindt comezara só recentemente a levar un arnés de ombreiro, pero negouse a levar correas de entreperna porque sentía que frearían a súa saída do coche en caso de incendio. Cando o auto chocou contra a barreira de fronte, Rindt esbarrou cara a adiante e o cinto de colo inflixiu feridas fatais na cabeza e o pescozo.
O resto da tempada 1970 foi infartante, con Ferrari pechando a vantaxe do indefenso Rindt. Unha brillante vitoria no Gran Premio dos EE.UU. do piloto novato Emerson Fittipaldi, que fixera o seu debut no GP de Gran Bretaña nun 49, selou o campionato para Rindt, que se converteu no único piloto na historia en gañar o campionato do mundo a título póstumo.
En os experimentos de Lotus non trouxeron ningún avance serio na tecnoloxía, pero permitiron a Chapman probar varios pilotos. Para, o equipo centrouse de novo no chasis do tipo 72, Imperial Tobacco continuo o seu patrocinio do equipo baixo a súa nova marca John Player Special. Os coches, que agora son coñecido como 'JPS', presentaron unha nova librea negra e ouro, considerada fermosa por moitos, pero ataúdes por outros. Lotus logrou o campionato por sorpresa en 1972, co piloto brasileiro Emerson Fittipaldi, de 25 anos de idade, que foi no seu momento o campión do mundo máis novo, unha distinción que ocupou ata 2005, cando Fernando Alonso con 24 anos de idade tomou o galardón. Team Lotus tamén gañou o Campionato Mundial de construtores por sexta vez no ano. Logo, o 72 quedou obsoleto, mentres que os modelos sucesores, como o Lotus 76 foron decepcionantes.
O primeiro coche de Fórmula Ford foi construído ao redor dun Fórmula 3 Lotus, o Tipo 51.
Chapman tamén tivo éxito en Indianápolis co Lotus 29, case gaña as 500 Millas no seu primeiro intento en 1963 con Clark ao volante. A carreira marcou o comezo do fin para os vellos roadsters de Indianápolis con motor dianteiro. Clark era líder cando se retirou da carreira de 1964 cun fallo na suspensión, pero en 1965, gañou o premio máis grande nas carreiras dos Estados Unidos ao volante do seu Lotus 38 e gañar por unha volta; foi o primeiro coche con motor central que gañou as 500 Millas de Indianapolis.
Moitos dos éxitos de Chapman viñeron da innovación. O Lotus 25 foi o primeiro chasis monocasco na F1, o 49 foi o primeiro coche da nota a utilizar o motor como membro estrutural, o Lotus 56 Indycar foi impulsado por un motor con turbina de gas e foi equipado con tracción as catro rodas, o Lotus 63 foi o primeiro coche de F1 con motor central para competir con tracción nas catro rodas, e o 72 abriu novos camiños na aerodinámica. Chapman foi tamén un innovador como xefe de equipo. En 1968, a FIA decidiu permitir patrocinio logo da retirada do apoio das empresas relacionados co automóbil, como BP, Shell e Firestone. En abril, o equipo Lotus foi o primeiro dos grandes equipos en tomar vantaxe disto, no Tipo 48 F2 de Clark aparece en Hockenheim cas cores vermello, ouro e branco da marca Gold Leaf de Imperial Tobacco.
Team Lotus foi o primeiro en conseguir 50 vitorias en Grandes Premios. (Ferrari foi o segundo equipo en facelo, logo de gañar a súa primeira carreira de Fórmula Un en 1951, sete anos antes de que o primeiro coche de Lotus F1.)
A mediados da década de 1970, Lotus experimentou un rexurdimento cando Mario Andretti entrou no equipo. Isto produciuse pola mañá despois do Gran Premio de Long Beach de 1976. O VPJ-Parnelli de Andretti demostrara non ser competitivo, e no mesmo evento Chapman sufrira, por primeira vez na historia de Lotus na F1, a ignominia de non poder cualificar un coche para a carreira (pilotado por Bob Evans; Gunnar Nilsson, no outro Lotus 77, cualificou xusto 20º e pelexouse con fallo na suspensión antes de completar unha volta). Chapman e Andretti toparon un co outro nunha cafetería do hotel a mañá logo da carreira, e decidiron unir as súas forzas. A experiencia en desenvolvemento de Andretti axudou a dar nova vida ao entón moribundo Lotus 77. Os enxeñeiros comezaron a investigar o aerodinámico efecto solo. O Lotus 78, e logo o Lotus 79 de 1978 foron un éxito extraordinario, con Mario Andretti gañando o Campionato do Mundo de F1. Lotus intentou mellorar o efectos solo aínda máis cos Lotus 80 e Lotus 88. O equipo desenvolveu un coche todo de fibra de carbono, o Lotus 88, en 1981. O 88 foi prohibido na competición pola súa tecnoloxía de 'chasis dobre' no que o piloto tiña suspensión independente das partes aerodinámicas do coche. O McLaren MP4 / 1 resultou así en ser o primeiro coche todo de fibra de carbono nunha carreira. Chapman estaba empezando a traballar nun programa de desenvolvemento de suspensión activa cando morreu dun ataque ao corazón en decembro de 1982 á idade de 54 anos.
1980 - A caída
miniatura|right| [[Nigel Mansell logrou a súa primeira pole position no Lotus 95T con motor Renault no Gran Premio de Dallas de 1984. ]] Trala morte de Chapman o equipo de carreiras foi dirixido por Peter Warr, pero a serie de deseños de F1 non tivo éxito. A mediados de 1983 Lotus contratou ao deseñador francés Gérard Ducarouge e, en cinco semanas, construír o 94T con motor Renault turbo. O cambio a pneumáticos Goodyear en permitiron a Elio de Angelis terminar terceiro no Campionato do Mundo, malia que o italiano non gañou unha carreira. O Equipo tamén terminou en terceira posición no Campionato de Construtores.
Cando Nigel Mansell marchou ao final do ano o equipo contratou a Ayrton Senna. O Lotus 97T foi outro sólido triunfador con De Angelis gañando en Imola e Senna en Portugal e Bélxica. O equipo, malia que gañara tres carreiras perdeu o terceiro lugar no Campionato de Construtores con Williams (quen os venceu por countback con 4 vitorias). Senna anotou oito poles, con dúas vitorias (España e Detroit) en 1986 pilotando o revolucionario Lotus 98T. Lotus recuperou o terceiro posto no Campionato de Construtores, pasando ao Ferrari. Ao final do ano, o equipo perdeu o patrocinio de John Player & Sons Ltd (John Player Special) e atopou un novo patrocinador con Camel. O rendemento de Senna atraeron a atención da Honda Motor Company e cando Lotus acordou contratar a Satoru Nakajima como o seu segundo piloto firmaron un contrato para o fornecemento de motores. O 99T deseñado por Ducarouge incorporou a suspensión activa, pero Senna só foi capaz de gañar dúas veces: en Mónaco e Detroit, co equipo terminando de novo terceiro no Campionato de Construtores, do mesmo xeito que o ano anterior detrás dos seus rivais británicos Williams e McLaren, pero por diante de Ferrari.
O brasileiro marchou a McLaren en e Lotus contratou ao paisano de Senna e logo campión do mundo Nelson Piquet de Williams. Tanto Piquet como Nakajima non estiveron en condicións de loitar por vitorias. Con todo, o equipo terminou cuarto no Campionato de Construtores. Lotus mostrou en 1988 que se necesitaba máis que un motor Honda para gañar carreiras. 1988 foi o ano no que McLaren (con Senna e Alain Prost) gañou 15 das 16 carreiras da tempada cos mesmos motores e especificacións de Honda que usaba Lotus. O mellor resultado para o equipo, foron tres terceiros lugares, para Piquet en Brasil, San Marino e Australia.
1990 - O fin
O  Lotus-Honda 100T non tivo éxito e Ducarouge decidiu, a mediados de 1989, que ía regresar a Francia. Lotus contratou a Frank Dernie para substituílo. Coa nova normativa de motores de aspiración normal, en 1989 Lotus perdeu os motores Honda turbo e pasouse aos motores Judd V8. A mediados do ano Warr marchou e foi substituído como xefe de equipo por Rupert Manwaring, e o alto executivo de Lotus Tony Rudd foi nomeado presidente. Ao final da tempada Piquet marchou a Benetton e Nakajima a Tyrrell. Chegaron a un acordo con Lamborghini para o fornecemento de motores V12 e Derek Warwick e Martin Donnelly foron contratados para pilotar no ano. O deseño de Dernie foi un fracaso xa que só logrou tres puntos de Warwick cun sexto posto no Gran Premio do Canadá de 1990 e un quinto no Gran Premio de Hungría de 1990 e Donnelly case morre nun violento accidente en Xerez. Ao final do ano Camel retirou o seu patrocinio.
miniatura|right | O Lotus tipo 102B tal como se usou na tempada de F1
Os ex empregados do equipo Lotus Peter Collins e Peter Wright chegaron a un acordo para facerse cargo do equipo da familia Chapman e en decembro o novo Equipo Lotus foi presentado con Mika Häkkinen e Julian Bailey como pilotos para a tempada 1991 no actualizado Lotus 102B, con motores Judd. No Gran Premio de San Marino de 1991, o equipo anotou os seus primeiros puntos dobres xa que no Gran Premio do Brasil de 1988, terminaron Häkkinen quinto e Bailey sexto. Malia isto, Bailey foi substituído pronto por Johnny Herbert para o resto da tempada. Para o ano seguinte, o equipo asinou un acordo para utilizar os motores Ford HB V8 nos seus novos Lotus 107, deseñados por Chris Murphy. O equipo agora estaba curto de diñeiro e esta situación o afectou, non obstante fíxoo ben. Häkkinen anotou 11 puntos, incluíndo dous cuartos postos no Gran Premio de Francia de 1992 (no que non puidera cualificar o ano anterior) e o Gran Premio de Hungría de 1992, mentres que Herbert anotou dous puntos por dous sextos lugares no Gran Premio de Suráfrica de 1992 e Gran Premio de Francia de 1992. O equipo terminou quinto no campionato de construtores. Häkkinen, que terminou oitavo no Campionato de Pilotos de 1992, mudouse a McLaren como piloto de probas en. Foi substituído por Alex Zanardi, que foi substituído polo propio Pedro Lamy logo de estrelarse no Gran Premio de Bélxica de 1993, onde Herbert anotou os dous últimos puntos para o equipo Lotus. Durante o ano, o equipo anotou 12 puntos a pesar do seu limitado orzamento e terminou sexto no Campionato de Construtores de 1993. Herbert terminou noveno no campionato de pilotos con tres cuartos postos: o Gran Premio do Brasil de 1993, onde perdeu o 3º posto co Benetton de Michael Schumacher, pouco antes do final da carreira; o Gran Premio de Europa de 1993, onde fixo unha soa parada en boxes para os pneumáticos; e o Gran Premio do Reino Unido de 1993. Zanardi anotou un sexto lugar no Gran Premio do Brasil de 1993, a última carreira con ambos coches Lotus nos puntos.
As débedas ían en aumento e o equipo foi incapaz de desenvolver o Lotus 107. Para a tempada, o equipo apostou polo éxito cos motores de Mugen Honda. Herbert e Lamy loitaron co vello coche nas primeiras carreiras. O piloto portugués resultou gravemente ferido nun accidente nas probas en Silverstone e Zanardi volveu. O novo coche do equipo, o Lotus 109, presentouse no Gran Premio de España de 1994, a quinta carreira da tempada, pero só dispuxeron dun coche ata o Gran Premio de Francia dúas carreiras máis tarde. Nun esforzo por sobrevivir o equipo aceptou un piloto de pago Philippe Adams no Gran Premio de Bélxica de 1994, pero no Gran Premio de Italia Zanardi estaba de volta no coche. Herbert clasificouse cuarto no Lotus 109, pero na primeira curva foi golpeado polo Jordan de Eddie Irvine. Máis tarde Herbert comentou que sentía que podería gañar a carreira. Ao día seguinte o equipo presentou un concurso de acredores para protexerse dos acredores. Tom Walkinshaw aproveitouse e comprou o contrato de Johnny Herbert, levándoo a Ligier e logo a Benetton.
A orde de liquidación obrigatoria foi ditada pola Corte o 13 de febreiro de 1995. Tiña unha debeda estimada de 12.050.000 £. O equipo foi vendido a David Hunt, irmán do campión do mundo de James e Mika Salo foi contratado para substituír a Herbert para as dúas últimas carreiras da tempada. Pero en decembro, o traballo no deseño dun novo coche (o Lotus 112) detívose e o persoal foi despedido. En febreiro de 1995 Hunt anunciou unha alianza con Pacific Grand Prix e o Team Lotus chegou ao seu fin. Pacific foi inicialmente coñecido como Pacific Team Lotus e o seu coche levaba unha franxa verde co logotipo de Lotus.
Pcific deixou a Fórmula Un logo do Gran Premio de Australia de 1995. A última carreira para Lotus foi o Gran Premio de Australia de 1994.
2010 o nome de Lotus volve á Fórmula Un
O 23 de decembro de 2010, a familia Chapman emitiu un comunicado no que de xeito inequívoco respaldaba ao Grupo Lotus na disputa polo uso do nome de Lotus na Fórmula Un, e deixaban claro que preferirían que o nome de Team Lotus non regresara á F1.
O 27 de maio de 2011, o Xuíz Peter Smith finalmente fixo pública a súa sentenza ante o Tribunal Superior, dando permiso a Tony Fernandes para nomear ao seu equipo de F1 como Team Lotus logo de comprar os dereitos para o nome do anterior propietario David Hunt. Sumado a iso, o Grupo Lotus ten dereito a competir na F1 coa histórica librea negra e ouro e ten o dereito de usar a marca Lotus nos coches para o seu uso en estrada. En resumo, a tempada tiña dous equipos que corrían co nome de Lotus co Grupo Lotus con dereito a utilizar o nome de "Lotus" pola súa conta, mentres que o equipo de Fernandes utilizaba "Team Lotus".
Aínda existen polémicas sobre se realmente a tempada 2011 contou para o historial de Lotus, malia que Fernandes adquira os dereitos sobre o nome "Team Lotus" e o seu respectivo historial.
En 2012, Lotus-Renault GP recibiu os dereitos do nome Lotus e pasou a chamarse Lotus F1, mentres que o equipo de Fernandes pasou a chamarse Caterham F1 logo da súa compra de Caterham Cars.
Monoprazas
A seguinte galería mostra os diferentes modelos que usou Lotus na Fórmula 1.
Aulopiformes
miniatura|300px|Pseudotrichonotus altivelis Os Aulopiformes (Aulopiformes) son unha orde de peixes teleósteos, única orde da superorde Cyclosquamata. Trátase de especies mariñas, moitas delas propias de augas profundas. O nome procede do grego aulopias, que significa tubo, conduto, pola súa forma.
Características
O trazo característico da orde é a estrutura faringobranquial.
Algunhas especies son hermafroditas.
Clasificación
Divídese en catro subordes (unha delas extinguida), con 13 familias actuais:
Glándula
250px|miniatura|Situación da [[hipófise]] Unha glándula é un epitelio especializado na secreción de substancias, que se desenvolve a partir das superficies epiteliais invaxinándose no tecido conectivo subxacente. Estas substancias poden ser excretadas dentro do sistema circulatorio ou fóra del. No primeiro caso a glándula ten unha función endócrina e no segundo unha función exócrina. Unha glándula pode conter os dous tipos de función ao mesmo tempo. O páncreas, por exemplo, posúe as dúas funcións: o páncreas endócrino é responsábel da produción de insulina e o páncreas exócrino é responsábel da produción de enzimas dixestivos (lipase e amilase) responsábeis por axudar na dixestión das proteínas.
Estatuto Real de 1834
alt=Portada do nº 55 da Gaceta de Madrid (16-abril-1834), onde se publicou o Estatuto Real.|miniatura|Portada do nº 55 da [[Gaceta de Madrid (16-abril-1834), onde se publicou o Estatuto Real.]] O Estatuto Real foi promulgado en España o 10 de abril de 1834 pola rexente María Cristina de Borbón a xeito de carta outorgada, como a que rexeu en Francia durante o reinado de Luís XVIII, pola que se creaban unhas novas Cortes a medio camiño entre as Cortes estamentais e as modernas, xa que estaban integradas por un Estamento de Próceres (ou Cámara Alta, a imitación da Cámara dos Lores británica), cuxos membros non eran elixidos senón que eran designados pola Coroa entre a nobreza e os posuidores dunha gran fortuna; e un Estamento de Procuradores (ou Cámara Baixa, a imitación tamén da Cámara dos Comúns británica), cuxos membros eran elixidos mediante un sufraxio moi restrinxido que incluía a pouco máis de 16.000 persoas, sobre unha poboación de 12 millóns de habitantes.
Glándula
O tecido adiposo é a maior glándula endócrina do organismo humano, como quedou probado hai pouco tempo, cando se recoñeceu a liberación de diversas substancias polos adipocitos (células de graxa), no canto do fígado, anteriormente detentor deste título.
Estatuto Real de 1834
Contexto histórico
miniatura|306x306px|[[Pintura ó óleo|Óleo de Francisco Martínez de la Rosa (1787-1862). Se conserva no Ateneo de Madrid.]] Á morte de Fernando VII en setembro de 1833, a súa esposa, María Cristina de Borbón-Dúas Sicilias accedeu ao trono en calidade de Rexente ante a minoría de idade da futura raíña Isabel II. Atopouse enfrontada ao irmán do rei falecido, Carlos María Isidro de Borbón, que non recoñeceu a derrogación da Lei sálica, que impedía ás mulleres acceder ao trono de España pola Pragmática Sanción de 1789 de Carlos IV e ratificada e promulgada polo propio Fernando VII en marzo de 1830 e que levaría ao enfrontamento bélico entre os pretendentes á Coroa, coñecido como a Primeira guerra carlista.
María Cristina de Borbón confirmou no seu posto á fronte do gabinete ao absolutista "reformista" Cea Bermúdez para que continuase coa política de despotismo ilustrado e así evitar os cambios políticos en profundidade que acabasen cos poderes absolutos do rei e coa "orde tradicional".
Con todo, pronto se fixo evidente que con meras reformas administrativas non se podería facer fronte á ameaza do carlismo (e a dos liberais retornados de exilio), a causa, entre outras razóns, do déficit crecente da Facenda e o consecuente aumento da débeda pública. Así, María Cristina, o 15 de xaneiro de 1834, substituíu a Cea Bermúdez polo liberal "moderado" Francisco Martínez de la Rosa, quen mantivo ao absolutista "reformista" Javier de Burgos á fronte do Ministerio de Fomento.
Orixe da norma
O artigo primeiro, que trae razón da norma coa que pretende sustanciarse o Estatuto, non fai mención á Constitución de 1812 senón á Nova Recompilación, evitando así pronunciarse sobre a validez daquela, e efectúa unha convocatoria das Cortes que se constituirán por Próceres da Nación e Procuradores do Reino. Este é o primeiro dos equilibrios cos que se pretende contentar tanto aos partidarios do absolutismo como aos liberais.
Características
Consiste en 50 artigos agrupados en 5 títulos, nos que non hai referencia a unha declaración de dereitos, nin á soberanía nacional nin á división de poderes.
As Cortes
As Cortes establécense por un sistema bicameral formadas polos Estamentos de Próceres, como cámara alta, formado por Grandes de España e electos do Rei, de carácter vitalicio, e o de Procuradores (cámara baixa), elixidos por un número reducido de posuidores de rendas altas.
O Estatuto non contemplaba o sistema electoral e remitíase a leis posteriores de diverso signo: a primeira (de 1834) estableceu o sufraxio indirecto e censitario e a segunda (de 1836) regula un sistema de elección directa e sufraxio censitario e capacitario.
As Cortes estaban a medio camiño entres unha asemblea consultiva e unha lexislativa. Non tiñan capacidade normativa, pois o Regulamento de ámbalas dúas Cámaras debía ser aprobado pola Raíña Gobernadora previo ditame do Consello do Reino e do Consello de Ministros. Ademais, prevíanse constantes interferencias do Rei no funcionamento das Cortes, o que impedía o principio de autonomía parlamentaria.
O Rei
Ao Rei concedíaselle un conxunto desorbitado de facultades:
3) Sancionaba leis con posibilidade última de exercer o dereito de veto.
4) Nomeaba Próceres de modo ilimitado.
5) Elixía Presidente e Vicepresidente do Estamento.
6) Nomeaba e cesaba ao Presidente do Consello de Ministros e aos membros do gabinete.
O goberno
Configúrase o poder executivo delegado polo monarca no Presidente do Consello de Ministros, o Goberno e os Ministros. Aparece un incipiente proto-sistema de parlamentarismo ao necesitar a dobre confianza, do Rei e as Cortes, para gobernar e a aparición da chamada cuestión de confianza.
A conveniencia da norma
O Estatuto Real é considerado por algúns como unha norma necesaria nun período de convulsión e transición onde se precisaba un acordo entre as distintas faccións políticas presentes en España, sobre todo apostólicos e liberais. Pero esas mesmas tensións convertérono nun texto de breve aplicación por mor da chegada da Constitución de 1837 cando, no Palacio da Granxa de San Ildefonso, se produciu a sublevación dos Sarxentos o 13 de agosto de 1836 e a norma foi derrogada e se restaurou a Constitución de 1812.
Tareixa de Xesús Jornet e Ibars
Santa Tareixa de Xesús Jornet, nada como Teresa Jornet e Ibars en Aitona (Lleida) o 9 de xaneiro de 1843 e finada en Liria, Valencia o 26 de agosto de 1897 foi unha relixiosa española. En 1873 fundou a Orde das Irmás dos Anciáns Desamparados en Barbastro. Á súa morte había 103 asilos en España e América.
Traxectoria
Tareixa naceu nunha familia relixiosa. A súa irmá Josefa foi Filla da Caridade no hospital da Habana, a súa irmá María e tres fillas do seu irmán Juan incorporáronse á nova orde, a súa tía Rosa, irmá da súa nai, morreu en olor de santidade e o seu tío avó, o Beato Francisco Palau, foi frade carmelita exclaustrado, orador, escritor e penitente.
Estudou en Lleida para mestra e ingresou no mosteiro das clarisas de Briviesca (Burgos). A situación política da segunda metade do século XIX non permitía a emisión de votos, polo que se fixo carmelita terciaria, dedicándose ao ensino. Posteriormente, xunto cun grupo de sacerdotes en Barbastro, dedicouse á atención dos anciáns abandonados, dende onde viaxou a Valencia, casa nai das Irmás dos Anciáns Desamparados.
Antes de falecer en 1897 deixou dito he escrito que non quería canonizacións na orde se co paso do tempo houbese Irmás canonizables e indicou que non desexaba que se gastase diñeiro e recursos en propoñer a subida aos alteras de ninguén. Por este motivo o seu proceso de beatificación se alongou tanto no tempo. Foi beatificada en 1958 e canonizada en 1974.
Hypositta corallirostris
Hypositta corallirostris, xeralmente chamado vanga gabeador, é unha especie de ave paseriforme da familia Vangidae endémica de Madagascar. Os seus hábitats naturais son as selvas de terras baixas e bosques húmidos.
Descrición
miniatura|150px|esquerda|Un vanga gabeador pousado nunha árbore. É un paxaro pequeno que mide entre 13 e 14 cm. A plumaxe do macho é de cor azul agrisada uniforme, agás o lorum e a base do peteiro, que son negros, en contraste co peteiro vermello intenso. Ao contrario, a femia ten as partes inferiores e a cabeza de tons pardo oliváceos, e as súas partes superiores son máis agrisadas que as dos machos. Os ollos de ambos os sexos son pardos escuros, e as súas patas agrisadas teñen dedas longas con grandes uñas curvadas que usan para agarrarse aos troncos das árbores.
Taxonomía
A especie foi descrita por Alfred Newton en 1863 como Hypherpes corallirostris, e en 1881 foi trasladada ao seu actual xénero, Hypositta, tamén creado por Newton porque Hypherpes fora asignado con anterioridade para clasificar escaravellos. Hypositta é un xénero monotípico clasificado dentro da familia Vangidae.
En 1996 engadiuse unha suposta nova especie ao xénero, Hypositta perdita, pero estudos xenéticos realizados en 2013 demostraron que os exemplares cos que fora definida eran en realidade xuvenís de Oxylabes madagascariensis cun morfo de cor rara, polo que Hypositta corallirostris volveu quedar como único integrante do xénero.
Distrito Abim
Abim District é un distrito da Rexión Setentrional de Uganda. O seu nome provén de Abim, a súa poboación capital.
Limita co Distrito Kotido polo norte e leste, co Distrito Napak polo sueste e sur, co Distrito Otuke polo suroeste e co Distrito Pader polo oeste. Abim, a capital, atópase aproximadamente a 140 km ao noroeste de Moroto, a maior poboación da rexión.
O Distrito Abim entrou en funcionamento o 1 de xullo de 2006. Anteriormente, era coñecido como Labwor County dentro do Distrito Kotido. O distrito componse de (5) sub-condados e un concello, Abim Town Council. Posúe unha área de 2.337 km2. O distrito forma parte da rexión de Karamoja, lar dun millón de karimojong. Esta rexión componse dos seguintes distritos:
Abim posúe unha terra de sabana, caracterizada por unha estación quente (moi quente) que vai de decembro a febreiro.
Segundo o censo do ano 2002 o distrito tería unha poboación estimada de 58.600 habitantes. No ano 2009, a poboación do distrito estimábase en 83.700 habitantes. Usando estes datos, o crecemento anual de poboación no distrito é do 5.2%, o que dá o que segue:
A agricultura de subsistencia, así como a gandaría, son as principais ocupacións da poboación do distrito. Tamén se practica a caza.
Cividade de Terroso
miniatura|250px|Entrada da Cividade no seu aspecto actual.
A Cividade de Terroso foi un importante poboado da cultura castrexa do noroeste da Península Ibérica, localizado na Póvoa de Varzim, en Portugal. A Cividade, coñecida na Idade Media como Montis Teroso, foi erguida no coto do monte da Cividade, na freguesía de Terroso, na Póvoa de Varzim, a menos de 5 quilómetros da costa, no límite oriental da cidade contemporánea.
Situada no extremo sur da rexión da cultura castrexa, a Cividade prosperou grazas a estar fortemente amurallada e pola súa localización próxima ao mar, que posibilitaba o comercio coas civilizacións do mar Mediterráneo. Este comercio atraeu as olladas dos romanos, polo que a cividade pereceu no final da Guerra Lusitana gañada por Roma, ao levar Décimo Xunio Bruto (139-136 a.C.) a guerra cara o norte, onde acharon aliados os restos lusitanos.
Historia
O poboado da Cividade de Terroso foi construído no decurso da Idade de Bronce, entre os anos 900 e 800 a.C., como consecuencia do movemento de poboacións residentes na planicie fértil de Beiriz e na varcia da Póvoa de Varzim. Isto está apoiado no descubrimento de foxas ovoides, escavadas en 1981 por Armando Coelho, tendo sido recollidos fragmentos de catro vasos do período anterior ao inicio do poboamento da cividade. Así, forma parte dos castros máis antigos, tal como os castros de Santa Luzia ou o de Roriz.
O castro mantivo relacións comerciais coas civilizacións do Mediterráneo, principalmente durante o dominio cartaxinés do sueste da Península Ibérica.
Durante as guerras púnicas, os romanos tomaran coñecemento da riqueza da rexión castrexa en ouro e estaño. Viriato, que lideraba as hostes lusitanas, impedía o crecemento do imperio romano entre Texo e Douro. No entanto, o seu asasinato no 139 a.C. abriu camiño para as lexións romanas.
Décimo Xunio Bruto conduciu unha campaña, entre 139 e 136 a.C, para dominar a rexión castrexa, que as fontes romanas personifican nos galaicos, sendo a primeira vez que aparecen co seu nome en Apiano, acabando por destruír a Cividade por completo. Os feitos do comandante romano tiveron eco en Roma, onde pasou a ser coñecido polo cognome Callaicus.
Algún tempo máis tarde, a Cividade foi reconstruída e fortemente romanizada, dando así inicio á última fase urbana do castro.
A rexión castrexa, até o extremo setentrional da Gallaecia, foi incorporada ao Imperio Romano e totalmente pacificada durante o dominio de César Augusto. Na planicie litoral, constrúese unha vila romana, propiedade dunha familia romana, os Euracini á que se xuntaría o pobo castrexo que regresa á vida na planicie, xurdindo así a vila Euracini. A actividade pesqueira desenvolveuse coa cetaria, un complexo fabril romano de salga e transformación de peixe. Así, a partir do século I da nosa Era e durante o período imperial, efectúase o progresivo abandono da Cividade.
Escavacións modernas
miniatura|esquerda|250px|O castro durante as primeiras escavacións en 1906 A citania é citada por diversos autores entre o século XVI e o XIX. No inicio do século XX, Rocha Peixoto incentiva o seu amigo António dos Santos Graça para subsidiar traballos de arqueoloxía na Cividade.
Os traballos comezan o 5 de xuño de 1906 con 25 traballadores e proseguiron até outubro do mesmo ano, interrompidos polo mal tempo. Reanudáronse en maio de 1907 pata rematar nese mesmo ano. Os materiais obtidos consérvanse nos museos na cidade do Porto.
En 2005, grupos de arqueólogos portugueses e galegos comezaron a estudar a hipótese de que esta cividade e outras seis fosen clasificadas como Patrimonio da Humanidade da UNESCO.
Sistema defensivo
miniatura|250px|Ruínas dunha das murallas da Cividade de Terroso.
A Cividade foi erixida a 152 metros de altitude, o que permite unha excelente posición de vixilancia de toda a rexión en roda. Un dos lados, o norte, estaba bloqueado polo monte de São Félix, onde xurdira un castro, o castro de Laundos, que serviría de posto avanzado.
A Cividade de Terroso é un dos castros máis fortemente fortificados, dado que a acrópole estaba circundada por tres cinturas de murallas. Estas murallas terían sido construídas en momentos diferentes, debido ao crecemento do propio poboado.
As murallas estaban compostas de grandes bloques sen argamasa e estaban adaptadas ás características dadas polo relevo do monte. As caras de acceso máis fácil (Sur, Leste e Oeste) posuían murallas altas, anchas e resistentes, mentres que as que se encontraban en terreo con declives abruptos eran menos coidadas, limitándose a reforzar as particularidades locais. miniatura|esquerda|250px|Reforzo da muralla no suroeste Iso pode ser facilmente visíbel nas estruturas descubertas no Leste que presentan un forte sistema defensivo, que atinxe 5,30 metros de espesor, mentres que a Nordeste, a muralla foi construída aproveitando o granito natural que foi apenas coroado por un muro de pedras.
Estrutura urbana
miniatura|250px|dereita|Planta da Cividade segundo as escavacións de [[1906, feita polo arquitecto Arthur Cruz.]]
Nas escavacións realizadas no inicio do século XX, a Cividade parecía ter unha estrutura caótica, mais datos recentes distáncianse cada vez máis desta idea, dado que estes denotan unha organización espacial con características propias cuxa organización provén de niveis de ocupación máis antigos ignorados nas primeiras escavacións.
No seu apoxeo, o castro tería preto de 12 hectáreas e habitaban nel varios centos de persoas.
Fases
miniatura|esquerda|250px|Construcións e chan enlousado A Cividade pasou por varias fases de urbanización: durante os primeiros séculos, as pequenas habitacións eran construídas a base de elementos vexetais mesturados con barro.
As primeiras construcións en pedra só comezaron a tomar forma no século V a.C., grazas ao progreso tecnolóxico, coa fabricación de picos de ferro, unha tecnoloxía que só estaba dispoñíbel na Asia Menor, mais que acabou por ser traída á Península Ibérica coa colonización fenicia no litoral atlántico durante os séculos VIII e VII a.C.
As construcións desta época son, tipicamente, circulares con diámetros entre 4 e 5 metros e con paredes de 30 a 40 cm de espesor. As pedras de granito eran fracturadas ou lascadas, para posteriormente seren colocadas en dúas fiadas, coa face máis lisa para o exterior e interior da casa. O espazo entre as dúas pedras era reenchido con pequenas pedras e argamasa de xabre, dándolle así unha estrutura robusta ás paredes. miniatura|dereita|250px|Interior dunha estrutura con desaugadoiro Na última fase da Cividade, a fase romana (con inicios despois de 138-136 a.C.), logo da destrución en época de Décimo Xunio Bruto, dáse unha reorganización urbana, recorrendo a novas técnicas construtivas e con alteración de formas e dimensións. Aparecen estruturas cuadrangulares, en substitución das circulares tipicamente castrexas. As coberturas deixan de ser de orixe vexetal e pasan a ser feitas con tégula.
As pedras usadas nesta fase para a construción dos habitáculos eran cuadrangulares, escuadradas; manténdose o esquema de dúas fiadas, mais o espazo interior era máis ancho e preenchido con xabre ou barro e pedras de pequeno ou medio tamaño, resultando en paredes máis grosas, con anchos de 45 a 60 cm.
Núcleos familiares
miniatura|dereita|250px|Recreación dunha casa patio ou núcleo familiar Os núcleos familiares, compostos de catro a cinco unidades circulares, envolvían un patio laxeado, onde converxían as portas das diferentes divisións. Estes patios centrais tiñan un papel importante na vida familiar e era onde se desenvolvían as actividades diarias familiares. Estes núcleos serían pechados con chave, revelando preocupación pola privacidade das familias.
O interior das construcións da segunda fase, anterior á romana, posuía solos finos de barro ou xabre. Algúns destes solos eran decorados cunha impresión de cordas, deseños ondeados e impresión de círculos, especialmente nas lareiras. Na fase de influencia romana, estes solos tornáranse máis coidados, densos e espesos.
Rueiros
miniatura|dereita|250px|Cardium do poboado Os núcleos familiares eran divididos por arruamentos, esbozos de rúas, estreitos con espazos algo públicos. Os dous arruamentos principais tiñan a orientación típica romana do Decumanus e Cardium. O Decumanus era un arruamento que seguía a muralla do Nacente para Poñente e curvaba lixeiramente para Suroeste a partir do encontro co Cardium (arruamento Norte-Sur), terminando na entrada da Cividade. O acceso exterior realizábase por un suave descenso até o camiño que aínda hoxe é utilizado para acceder á Cividade.
Estes arruamentos principais dividían o poboado en catro partes. Cada unha desas partes estaba composta por catro ou cinco núcleos familiares.
Nalgúns puntos da Cividade foran descubertos vestixios de esgotos ou caneiros que servirían para encamiñar as augas das chuvias.
Alimentación
miniatura|esquerda|250px|Construción circular A poboación vivía principalmente dos proveitos tirados da agricultura, especialmente o cultivo de cereais como o trigo e a cebada, e de leguminosas (a faba) e a landra.
O cuncheiro encontrado na Cividade mostra que comían lapas, mexillóns e ourizos de mar, crus ou cocidos, especies que son aínda hoxe bastante comúns. A pesca non debeu ter sido regular, dada a falta de evidencias arqueolóxicas, mais o descubrimento de anzois e pesos de rede -poutas-, revela que xa pescaban peixes de tamaño considerábel como o mero, a quenlla e o robalo.
A cebada era cultivada para producir unha especie de cervexa, que as fontes clásica din zythos. A cervexa era desconsiderada por gregos e romanos, que a consideraban bebida de bárbaros, dado que estaban habituados ao requinte dos viños. As landras eran trituradas para elaborar unha sorte de fariña.
A recolección de plantas silvestres, froitos, sementes e raíces era un complemento alimenticio, comendo e recollendo amoras silvestres, leitaregas, trevos e até algas mariñas. Algúns destes vexetais son aínda usados pola poboación local. Os romanos introduciran o hábito do consumo do viño e do aceite.
Os animais usados polos castrexos, conforme documentos clásicos e rexistros arqueolóxicos, confirman a existencia de cabalos, porcos, vacas, e ovellas que serían aproveitados en todas as súas capacidades. Debemos salientar que debido a un estatuto na sociedade, os cabalos, tal como os cans, non eran utilizados para alimentación.
As aves de galiñeiro están pouco documentadas durante o período castrexo, mais tornáranse frecuentes durante o período romano.
Malia estar tamén pouco documentada na Cividade, a caza debe ter sido algo usual, dado que se sabe a partir de fontes clásicas, tales como Estrabón e Plinio que a rexión era bastante rica en fauna, desde cabalos salvaxes, osos, veados, corzos, xabaríns, raposas, castores, coellos, lebres e variadas aves, e que serían unha fonte de alimentación accesíbel e rendíbel.
Artesanía
miniatura|330px|A cerámica da Cividade posuía motivos diversos, conforme ilustrara Arthur Cruz.
As cerámicas encontradas na Cividade de Terroso tiñan, moitas delas, identidade propia. A olaría era vista como un traballo masculino e foron encontradas en gran número e variedade, mostrando que era un produto barato, importante e accesíbel.
Con todo, as formas das cerámicas da Cividade, son practicamente idénticas ás encontradas noutros castros do mesmo período. A decoración dos vasos era de tipo incisivo, aínda que existisen tamén vasos espalutados e estampados. Aparece tamén a aplicación de cordóns de barro, en forma de corda, revestidos ou non de incisións.
Nos vasos estampados son frecuentes os deseños en "S", designados de palmípedes, que podían ser acompañados por outros motivos estampados ou incisos. Outras formas decorativas, que poden aparecer mesturadas e con técnicas diversas, inclúen círculos, triángulos, semicírculos, liñas, en zigzag, cun total de cerca de dúas centenas de motivos diferentes.
A actividade téxtil estaba bastante xeneralizada e era vista como unha actividade feminina e tamén foi progresando, en especial no período romano, tendo sido encontrados algúns pesos de tear e decenas de cosoiros. A descuberta de tesoiras veu reforzar a idea da cría sistemática de ovellas para aproveitar a la.
miniatura|225px|esquerda|[[Metalurxia na Cividade de Terroso.]] Foran detectados numerosos vestixios de actividades metalúrxicas, e descubertas grandes cantidades de escoiras de fundición, fíbulas, fragmentos de obxectos de ferro e residuos doutros metais, sobre todo chumbo, cobre/bronce, estaño e talvez ouro. Foran encontrados "grampas" para reparación de cerámicas, alfinetes, fíbulas, stili e agullas de cobre ou de bronce, revelando que o traballo en bronce e as súas ligas era unha das actividades máis comúns da Cividade. O ferro era usado para moitos obxectos do día a día, sendo encontrados varios cravos, mais tamén anzois ou ganchos e unha punta dunha fouce ou puñal.
Xunto á porta da muralla (no suroeste do poboado) foi identificado un taller, dado que no local foron encontrados varios vestixios desta actividade, tales como pingos e escoiras de fundición de diversos metais, mineiros e outros sinais, principalmente a utilización do lume con altas temperaturas.
A ourivaría contribuíu a dar unha imaxe da Póvoa de Varzim como un dos locais de referencia da arqueoloxía protohistórica do Noroeste peninsular. Especialmente co achado das arracadas de Laundos e do colar articulado e arracadas da Estela. Na Cividade foron recollidos algúns testemuños do traballo en ouro e prata por Rocha Peixoto. En toda a serra de Rates son visíbeis as explotacións mineiras ancestrais: castrexas e romanas, dado que esta serra posuía ouro e prata, esenciais para a fabricación de xoias.
En 1904, un pedreiro que construía un muíño na cima do Monte de São Félix, preto do pequeno e próximo Castro de Laundos, encontrou un púcaro con xoias dentro, estas xoias foran compradas por Rocha Peixoto, que as levou ao Museo do Porto. As xoias revelaron o uso dunha técnica evolucionada, moi semellante á que se utilizaba no Mediterráneo, especialmente co uso de placas e soldaduras, filigranas e granulados.