cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hórreo galego
O hórreo na cultura popular galega
E engadía logo: «Cando Castelao llo entregou a Casal comentoulle "fartura de corpo e de espíritu, ese ten que ser o noso país"».
Véxase tamén
125px|dereita
Río Ardèche
miniatura| 260px|miniatura|O río en Vallon-Pont-d'Arc O Ardèche (en occitano Ardecha) é un río do sur de Francia, afluente pola dereita do Ródano, e cunha lonxitude de 120 km. Dá o seu nome ao departamento que baña: Ardèche; mais a súa conca abrangue tamén os departamentos de Lozère e do Gard.
Xeografía
Nasce no Vivarais, preto do Col de la Chavade (Macizo Central), no bosque de Mazan no concello de Astet, a uns 1.200 m de altitude. Logo de Aubenas e Ruoms, recibe as augas do Chassezac; despois afúndese, a partir de Vallon-Pont-d'Arc, na célebre garganta homónima durante algúns quilómetros. Xúntase ao Ródano en Pont-Saint-Esprit.
Afluentes e conca
Entre os tributarios maiores do Ardèche cómpre citarmos:
A conca do Ardèche cobre 2.430 km2.
Réxime
O Ardèche está suxeito a un réxime extremadamente torrencial. Con 65 m3/s de caudal na desembocadura, é o principal tributario pola beira dereita do baixo Ródano. As súas augas corren moi baixas no verán estate e impoñentes durante o outono, cando polas grandes chuvias da estación pode atinxir valores de case 8.000 m3/sec, influenciando de modo notorio as cheas do mesmo Ródano.
Álvaro Cunqueiro
Álvaro Patricio Cunqueiro Mora (máis coñecido simplemente como Álvaro Cunqueiro ) nado en Mondoñedo o 22 de decembro de 1911 e finado en Vigo o 28 de febreiro de 1981, foi un novelista, poeta, dramaturgo, xornalista e gastrónomo galego, considerado un dos grandes autores da literatura galega e da literatura española do século XX. Foi director do xornal Faro de Vigo. Ingresou na Real Academia Galega en 1963. Foi nomeado fillo predilecto de Mondoñedo en 1965. Investírono doutor honoris causa pola Universidade de Santiago de Compostela en 1980 e recibiu o Pedrón de Ouro no mesmo ano. Tamén en 1980 apareceu o I volume da súa Obra completa, e postumamente os volumes II (1982) e III (1983). En 1991 dedicóuselle o Día das Letras Galegas.
Ao longo da súa vida chegou a usar os seguintes pseudónimos: Al Farish ibn Iaquim Al Galizi, Álvaro Labrada, Ariel García, Benito Moirón, Carlos Sobrado, Cristóbal Xordán, M. Mª Seoane, Manuel da Fonte, Mark Tapley, Patricio Mindonio, Patricio Mor, X. Berenguer, Xusto Cabarcos, Filón o Mozo.
Traxectoria
O seu pai era Joaquín Cunqueiro Montenegro, nado en Cambados, de profesión boticario, e a nai Josefa (Pepita) Mora Moirón, filla dun militar de Cachán (Riotorto). O matrimonio tivo cinco fillos, dous deles morreron precozmente. Vivían na rúa Méndez Núñez, nº 1 de Mondoñedo, e a botica estaba instalada nos mesmos baixos do pazo episcopal mindoniense. Os pais souberon transmitirlle ao seu fillo un rico legado de coñecementos sobre botánica, zooloxía, farmacoloxía e natureza. Ademais a nai era recordada pola súa capacidade para a invención de contos para engaiolar os fillos. miniatura|esquerda|Placa da casa onde naceu. Xa de pícaro lle gustaba ler, en especial lecturas populares da época, como noveliñas sobre Buffalo Bill e de FitzRoy, e el mesmo conta como escribiu a súa primeira novela ao xeito das do oeste na que os brancos falaban o castelán e os indios o galego (os indios vencían os brancos). Xa un pouco máis grandiño dedicaba tempo para ler poesía que lle aconsellaba o seu amigo José Ramón Santeiro.
Estudou o bacharelato no Instituto Xeral e Técnico de Lugo (1921), e na capital luguesa fixo boa amizade con Evaristo Correa Calderón e Ánxel Fole. Matriculouse na facultade de Filosofía e Letras (sección de Historia ) da Universidade de Santiago de Compostela en 1927, á que tivo escasa dedicación nos seis cursos nos que estivo matriculado entre o 1927-1928 e 1935-1936, para dedicarse ao seu labor como xornalista e como escritor. Na súa etapa compostelá acudía regularmente aos faladoiros do café Español e entre os seus mellores amigos figuraban Francisco Fernández del Riego, Domingo García-Sabell, Gonzalo Torrente Ballester, Ricardo Carballo Calero, Carlos Maside e Xosé Eiroa. Descubriu así a obra de autores como William Butler Yeats, Rainer Maria Rilke, André Breton, Paul Verlaine e outros vangardistas que deixarán pegada nos seus primeiros poemarios. miniatura|Carta de identidade de alumno da Facultade de Filosofía e Letras. Durante a Segunda República falou en Ribadeo nun mitin da Organización Republicana Gallega Autónoma (ORGA) e afiliouse ao Partido Galeguista. En 1932 coñeceu a Federico García Lorca e librou do servizo militar por estreito de peito. A sublevación dos militares en 1936 sorprendeu a Cunqueiro en Mondoñedo, e por influencia da súa familia, moi conservadora, non foi obxecto de represalias, pero mudouse a vivir a Ortigueira, onde o crego de Abadin, Daniel Pernas Nieto, amigo de seu pai, era capelán do Hospital-Asilo daquela vila. Pernas conseguíulle unha praza de profesor na Academia de bacharelato Santa Marta, que estaba dirixida polo crego vilalbés Jesús Márquez Cortiñas. Na capital do Ortegal, á que chega en outubro de 1936, faríase amigo de Feliciano Crespo Bello, xefe comarcal da Falanxe, que o protexería, e nomearía xefe comarcal de Prensa e Propaganda. En Ortigueira sería redactor dun semanario falanxista local de nova creación, Era Azul. pois se afiliaría á Falange Española. Os artigos en Era Azul chamaron a atención de Jesús Suevos, xefe territorial da Falanxe en Galicia e director de El Pueblo Gallego, que lle pediu en maio de 1937 que entrase na redacción do xornal, no que xa colaborara antes da guerra. Aceptou e marchou para Vigo. Durante esa estadía en Vigo tamén ensinou, durante un curto período de tempo, lingua portuguesa no instituto da cidade.
En novembro de 1938 fixou a residencia en Donostia e cando a ocupación de Madrid polo exército franquista, Cunqueiro estableceuse alí o 29 de marzo. Un desagradábel incidente co embaixador francés truncou a súa carreira de xornalista. O escritor incumpriu o seu compromiso de escribir uns artigos sobre o Camiño de Santiago, logo de percibir por iso unha cantidade. A retirada do carné profesional en 1944, imposta como sanción, limitou o que viña sendo desde algúns anos o seu medio de vida. Volveu a Mondoñedo en 1947 e produciuse un afastamento do pensamento franquista. Nesta década estivo no cárcere. A partir de 1960 exerceu como cronista oficial de Mondoñedo e no ano seguinte estableceuse en Vigo, traballando para Faro de Vigo. O 23 de abril de 1961 a Real Academia Galega elixiuno como académico de número por 23 votos a favor, 6 abstencións e 1 en contra, proposto por Ricardo Carballo Calero, Domingo García-Sabell Rivas, Aquilino Iglesia Alvariño e Ramón Otero Pedrayo. Dous anos despois leu o seu discurso de ingreso, Algunhas imaxinaciós sober tesouros, respondido por Francisco Fernández del Riego.
miniatura|esquerda|Cunqueiro, [[Francisco Fernández del Riego|Fernández del Riego e Carballo Calero en Compostela nos anos trinta.]] O primeiro Cunqueiro foi fundamentalmente poeta e despois da guerra civil española dedicouse sobre todo á narrativa e ao xornalismo. Foi un escritor polifacético e a súa extensa obra literaria abrangue os eidos xornalístico, poético, narrativo e teatral, sen esquecer os seus traballos de tradución. Segundo o Diccionario da literatura galega:
Segundo o portal da Lingua Galega:
miniatura|300px|1933, Ourense. Banquete galeguista homenaxe a [[Emilia Docet e a Manuel Luís Acuña. Na foto, entre outros: Risco, Ramiro Isla, Leuter González, Cunqueiro, Otero Pedrayo, María Luz Morales, Blanco Amor, Xoán L. Ramos Colemán e Manuel Peña Rey.]] Cunqueiro mantivo unha actitude crítica e escéptica co pasado celta de Galicia, cualificando o celtismo galego coma un mito. Foi o autor da famosa cita Mil primaveras máis para a lingua galega, que figura na súa sepultura "Eiqui xaz alguén, que coa súa obra, fixo que Galicia durase mil primaveras máis", xunto con outra que reza "Loubado seña Deus que me permitiu facerme home neste grande Reino que chamamos Galicia".
Xornalismo
Na súa primeira estadía compostelá foi redactor e colaborador de diversos xornais e revistas coma El Pueblo Gallego. De volta en Mondoñedo, participou no movemento editorial dos anos trinta promovendo a aparición de varias publicacións (inseridas no ambiente vangardista da época) como Papel de color, Editorial Un, e Galiza, da que editou o primeiro número o 25 de xullo de 1930.
Anos máis tarde colaborou en Ortigueira na publicación local falanxista Era Azul. En 1937 entrou na redacción de El Pueblo Gallego como encargado da parte literaria e colaborador de asuntos actuais. En novembro de 1938 fixou a residencia en Donostia e entrou na redacción de La Voz de España. Tamén foi subdirector de Vértice, publicación da Delegación Nacional de Prensa e Propaganda, revista na que publica La historia del caballero Rafael (1939), a súa primeira narración en castelán. Xa en Madrid o 29 de marzo e incorporouse á redacción do ABC. miniatura|esquerda|Placa na casa da rúa Marqués de Valladares de Vigo na que viviu. Desde 1961 traballou no Faro de Vigo como colaborador fixo. Desde novembro de 1964 exerceu como director de Faro de Vigo e Faro Deportivo, dirección que abandonou voluntariamente en 1970. Deixou innumerábeis artigos en xornais como Vallibria, La Voz de Galicia, El Progreso e Faro de Vigo e revistas como El Escorial ou Fantasía.
Poesía
Cunqueiro sempre se definiu como poeta, con todo, a obra poética foi descoñecida ou considerada menor ata a publicación conxunta en Obra en galego completa, I (1980), que posibilitou o acceso a uns libros non reeditados ou esquecidos perante a importancia da súa prosa. Apenas lida, a súa poesía viña sendo identificada co neotrobadorismo, nunha lectura sim­plista e fragmentaria.
Mar ao norde (1932) é a súa primeira obra cun sincretismo vangardista con algo de cubismo ou creacionismo. Son poemas breves nos que se opoñen o mar e a terra, e a illa é o centro na última parte. Segundo Xosé Ramón Pena: [[Ficheiro:Lugo, Álvaro Cunqueiro.jpg|miniatura|300px|Díxenlle á rula: Pase, miña señora! E foise polo medio e medio do outono por entre as bidueiras, sobre o río.
—  Cunqueiro. Herba aquí ou acolá. ]]
Poemas do si e non (1933) está na liña do surrealismo e semella un especial conto erótico, unha historia de amor (desamor, elexía do amor) que ten lugar nunha verdadeira irrealidade espazo-temporal (engade Xosé Ramón Pena). Cantiga nova que se chama Riveira (1933) achégase á tradición, converténdose no máis importante libro de poemas do neotrobadorismo galego e recuperando a forma das cantigas medievais inzada de imaxes novas. As orixes do libro están na lectura das cantigas de amigo e nas cantigas de amor de José Joaquim Nunes. Dona do corpo delgado (1950) contén poemas confidenciais, nostálxicos, herméticos e tamén neotrobadorescos. Herba aquí e acolá (1980) recolle poemas das últimas décadas. Está dividido en dúas partes: "As historias" e "Vellas sombras e novos cantos". Está considerado como un verdadeiro testamento literario do autor.
O primeiro Cunqueiro foi fundamentalmente poeta, de xeito vangardista, neotrobadoresco e culturalista.
Amancio Prada puxo música a varios poemas de Álvaro Cunqueiro en A dama e o cabaleiro (1987).
Narrativa
Nos anos 40 e 50 comezou a dedicarse principalmente á narrativa, publicando:
Na súa Historia da Literatura Galega IV Xosé Ramón Pena estuda amplamente as diferentes visións dos críticos literarios sobre a obra do escritor de Mondoñedo: a literatura de evasión, a reinvención dos mitos, o posible realismo máxico...
Teatro
De 1932 é a breve Rúa 26 (Diálogo limiar), na que dous homes, en posición perfectamente verosímil, ollan cun anteollo de longa vista dentro dun vaso de auga. Segue Xan o bó conspirador (1933), que ofrece a confrontación, no fondo dun espello, entre o home tradicionalista, cálido e fino, e o espírito revolucionario dun home, calculador e materialista, que non ten historias que contar. En Función de Romeo e Xulieta, famosos namorados (1956), que aparece entre as historias que lle acontecen ao Sochantre de Pontivy, alúdese á obra de Shakespeare e intégrase o texto na novela As Crónicas do Sochantre. A anécdota fabulada e relatada nas crónicas desenvólvese por medio dunha representación teatral all’improviso de acordo coas normas de representación da Commedia dell’ Arte. Ofrécese unha visión absurda que se adianta aos principais representantes do absurdo europeo como E. Ionescu.
A máis salientábel é O incerto señor don Hamlet, príncipe de Dinamarca (1958), na que Cunqueiro presenta unha versión persoal do mito de William Shakespeare. A novidade que Cunqueiro achega é o feito de considerar a Hamlet fillo do usurpador, co que as súas relacións coa nai se converten en edípicas e tócase o tema da culpa. A noite vai coma un río (1965) está protagonizada polo personaxe de dona Inés de Valverde e segundo Laura Tato Fontaíña: miniatura|Praza do Humor (antigamente praza dos Ovos), [[A Coruña.]]
Palabras de víspera (1974) está protagonizada polo rei Afonso VI de León antes da Xura de Santa Gadea, coa súa irmá Urraca polo medio. Autor dalgunhas pezas máis, aínda que no seu tempo o seu teatro non foi ben comprendido, si ten mérito pola actualización de mitos e a súa vocación intemporal e universal.
Gastronomía e viaxes
Ademais da súa actividade como xornalista e como literato, hai que destacar a súa dedicación ao mundo da cultura, con múltiples conferencias, relatorios etc. Foi tamén un destacado gastrónomo con fama en toda Galicia de bo coñecedor de comidas e bebidas. O seu libro A cociña galega (1973) foi un fito na normalización do galego ao entrar en centos de fogares que non lían nada en galego. Cunqueiro foi un adiantado na consideración positiva dos escritos gastronómicos e leva o seu nome un premio de xornalismo gastronómico que, organizado polo Concello de Lalín —en colaboración coa Facultade de Ciencias da Comunicación da Universidade de Santiago de Compostela, a Facultade de Ciencias Sociais e da Comunicación da Universidade de Vigo, a Facultade de Ciencias da Comunicación da Universidade da Coruña—, celebrou en 2019 a edición XXV.
O seu coñecemento de Galicia permitiulle elaborar unha morea de artigos e guías turísticas das cidades e rías galegas, en castelán a maioría, dando a coñecer os puntos de interese para os viaxeiros españois en Galicia.
Vida persoal
miniatura|Estatua sedente, contemplando a [[Catedral de Mondoñedo.]] Casou en 1940 con Elvira González-Seco Seoane, filla de César González-Seco Romero e da mestra Josefa Seoane. Álvaro e Elvira terían dous fillos: César (1941, notario) e Álvaro (1944). Elvira finaría anos despois de Álvaro, en 1995.
Álvaro Cunqueiro morreu ás catro da madrugada do 28 de febreiro de 1981 no Hospital Xeral de Vigo, despois dunha longa enfermidade.
Narrativa
miniatura|[[Escola de menciñeiros na Biblioteca Básica da Cultura Galega.]]
Teatro
dereita|miniatura|Casa museo de Álvaro Cunqueiro en Mondoñedo.
Ensaio
miniatura|[[A cociña galega na edición da Biblioteca Básica da Cultura Galega.]]
Poesía
miniatura|A Cunqueiro en [[Barcelona.]]
Narrativa
miniatura|Inscricións na tumba, no antigo [[Cemiterio vello de Mondoñedo|cemiterio de Mondoñedo.]]
Obras colectivas
miniatura|A Cunqueiro en [[Bouzas, Vigo|Bouzas, por Buciños.]] Ademais é autor de:
Premios
miniatura|Hospital Álvaro Cunqueiro, 2015.
Euphorbia austriaca
Euphorbia austriaca é unha especie fanerógama pertencente á familia Euphorbiaceae.
Distribución
É endémica dos Alpes austríacos.
Descrición
É unha planta herbácea perennifolia que acada os 50–80 cm de altura. Ten os talos peludos e dispersos. Os máis poboados redondéanselles as follas estreitamente de elípticas a ovadas. Miden entre sete e dez centímetros de longo e de 2 a 3,5 cm de ancho. As inflorescencias en umbelas terminais. A froita é en forma de cápsula. O período de floración esténdese de maio a xullo.
Taxonomía
Euphorbia austriaca foi descrito por Anton Kerner von Marilaun e publicado en Oesterreichische Botanische Zeitschrift 25: 397. 1875.
Etimoloxía
Euphorbia: nome xenérico que deriva do médico grego do rei Xuba II de Mauritania (52 a 50 a. C. - 23), Euphorbus, no seu honor – ou ben en alusión o seu gran abdome – xa que usaba médicamente Euphorbia resinifera. En 1753 Carlos Linneo púxolle o nome a todo o xénero.
Austriaca: epíteto xeográfico que indica a súa localización en Austria.
Motor (máquina)
Un motor é un tipo de máquina que transforma calquera forma de enerxía en enerxía mecánica (isto é, en movemento). Os motores clasifícanse segundo a fonte de enerxía que utilizan e estúdanse na rama da ciencia correspondente a ese tipo de máquinas:
Presidencia da Xunta
miniatura|250px|Residencia oficial do presidente da Xunta de Galicia, no lugar de Casas Novas, en [[Santiago de Compostela|Compostela.]] A presidencia da Xunta é ostentada pola persoa encargada de liderar a Xunta de Galicia, o máximo órgano executivo do ámbito competencial galego, e de representar a Galicia no exterior. É elixida polo Parlamento de Galicia, entre os seus deputados (artigo 15.2, do Estatuto de Autonomía) escollidos á súa vez por sufraxio universal.
Dende 2022, a presidencia da Xunta de Galicia está rexida polo pontevedrés Alfonso Rueda Valenzuela.
Dereitos
O presidente da Xunta, posúe tamén uns dereitos conferidos, sobre todo, no artigo 11 na mesma Ley de Galicia 1/1983, entre os que están:
Estrutura interna
A presidencia da Xunta, ademais das competencias de representación e de liderado do poder executivo, presenta uns órganos dependentes. Baixo o goberno de Alfonso Rueda Valenzuela, trala súa elección en maio de 2022, as competencias reservadas son:
A Directora da Axencia de Turismo María Nava foi cesada en xuño de 2023, por mor da súa presentación á alcaldía de Ponteareas.
Lista de presidentes
Ata o de agora, houbo seis presidentes da Xunta autonómica e dous da preautonómica.
Foxacos, Abeledo, Abadín
Foxacos é un lugar da parroquia de Abeledo, no concello lucense de Abadín. Tiña 8 habitantes en 2015 (5 homes e 3 mulleres) segundo datos do IGE. Iso supón un aumento dun habitante respecto a 2013 canto tiña 7 habitantes (4 homes e 3 mulleres) e seis menos que en 2003.
Tuatha Dé Danann
miniatura|300px|Os Tuatha Dé Danann representados na pintura "Xinetes de Sidhe" de [[John Duncan (pintor)|John Duncan (1911).]]
Os Tuath Dé habitan no Outro Mundo mais interactúan cos humanos e o mundo humano. Están asociados con antigas tumbas de andadeiro, como Brú na Bóinne, que eran considerados portais para o Outro Mundo. Os seus rivais tradicionais eran os Fomorians (Fomoire), quen representaban os poderes daninos ou destrutivos da natureza, e que os Tuath Dé derrotaron na Batalla de Mag Tuired. Cada membro dos Tuath Dé tiña asociacións cunha característica particular da vida ou da natureza, mais algúns tiñan máis dun atributo asociado. Moitos teñen alcumes, que representan os diferentes aspectos da deidades, e outros teñen nomes rexionais e epítetos.
Os Tuath Dé convertéronse posteriormente nos Aos Sí ou "fadas" dos contos populares.
Xertelo
Xertelo é unha aldea portuguesa, localizada na freguesía de Cabril, concello de Montalegre (distrito de Vila Real). Constitúe o inicio de numerosas rutas de sendeirismo a carón do río Cabril, na serra do Gerês. Ten arredor de 40 habitantes.
Burocracia
A burocracia, en socioloxía, é unha estrutura organizativa caracterizada por procedementos regularizados, división de responsabilidades, xerarquía e relacións impersoais; aplícase a toda forma de organización, aínda que se asocia sobre todo ao público. O termo vulgarizouno Max Weber, e moitos aspectos da administración pública débense a el.
Características xerais
Unha burocracia, hipoteticamente e en forma ideal, constaría de varias capas de dirección ou acción, organizadas xerarquicamente, ao nivel adecuado ou apropiado das cales se dirixiría a toma de calquera decisión. Unha segunda característica das burocracias, particularmente das de goberno, é a contratación e alocación ou remoción de persoal (funcionarios) de acordo a criterios explícitos e relevante ao desempeño de funcións (é dicir, non está relacionada con asuntos persoais).
Entre os exemplos das burocracias cotiás pódense contar as de hospitais, tribunais, igrexas, escolas, exército e as empresas, tanto públicas como privadas. Por exemplo, nun hospital correspóndelle ao director ou supervisor tomar decisións acerca da distribución xeral de recursos entre os departamentos. A cada médico xefe de departamento corresponden as decisións acerca de como alocar os recursos que lle foron designados polo director ou supervisor en relación á atención que o seu departamento ofrece ao público (número de empregados —médicos, enfermeiros...— e materiais —camas, quirófanos...—). A cada doutor ou enfermeiro dentro deses departamentos corresponden as decisións acerca da atención aos pacientes que asistan, cos recursos dispoñibles no seu departamento tal e como foron organizados polo xefe do departamento etc. Eses funcionarios (doutores, enfermeiros etc.) son contratados, promovidos ou despedidos en relación á súa capacitación técnica e funcionamento en relación ás súas tarefas, e non porque sexan simpáticos, amigos ou parentes do director ou descendentes dalgunha familia especial. Por exemplo, un médico ou un enfermeiro xefe acceden aos seus cargos en relación aos cursos de especialización que fixeron e terminaron exitosamente e en relación á súa experiencia.
Na época moderna a burocracia asume o seu rol e importancia non só no desenvolvemento das funcións do Estado, senón tamén nas corporacións e grandes empresas, capitalistas ou non, debido ao desenvolvemento e especialización do traballo que experimentaron estas; adóitase denominar a este tipo de burocracia nas empresas privadas burocracia corporativa, termo que xeralmente se entende como referíndose ao conxunto dos empregados privados de maior xerarquía e especialistas en áreas como mercadotecnia, publicidade, vendas, departamentos legais, administración, relacións públicas etc. que detentan algún tipo de monopolio en certos coñecementos. Este sector "administrativo" é ademais un dos segmentos da sociedade de maior crecemento en poder económico e de decisión en moitos dos países do Primeiro mundo.
Orixe e evolución do termo
A palabra foi introducida no vocabulario político-económico —cunha connotación negativa— por Jean-Claude Marie Vicent de Gournay, quen escribiu —con anterioridade á Revolución francesa e en relación ás políticas practicadas pola monarquía absoluta—: "Temos unha enfermidade en Francia que seriamente intenta obstaculizar os nosos esforzos; esta enfermidade é chamada buromanía". Noutras ocasións refírese á "burocracia" como forma de goberno.
Nunha carta —datada o 15 de xullo de 1765— un enciclopedista alemán, o barón Von Grimm, escribe: "O verdadeiro espírito das leis en Francia é o daquela burocracia da cal o falecido Sr. De Gournay se queixaba tanto; aquí as oficinas, os funcionarios, secretarios, inspectores e intendentes non son nomeados nos seus postos para beneficiar o interese público, en realidade parecería que o interese público foi instaurado para que as oficinas poidan existir"
Con todo, a burocracia, entendida como a tentativa de establecer mecanismos e institucións coa intención de obter, centralizar e procesar información a fin de poder tomar decisións efectivas acerca do futuro, é quizais tan antiga como a historia da civilización mesma. Exemplo diso é o escriba, quen primeiro fixo a súa aparición e ascenso á prominencia en Sumeria —que moitos consideran a primeira civilización como tal, cun sistema de escritura tan complexo que se necesitaba un adestramento de longo prazo para poder empregalo—. Tanto entre os sumerios como os antigos exipcios os escribas chegaron a exercer un gran poder, dado que eran os únicos capaces de efectuar, acceder e controlar tanto os documentos como os cálculos necesarios para determinar colleitas esperadas, impostos etc.
Con todo, considérase xeralmente que o sistema de burocracia antiga máis eficiente foi o sistema chinés, no cal, por máis de mil anos, os mandaríns estableceron e mantiveron un sistema sumamente efectivo e estable baseado no nomeamento ou contratación e promoción dos funcionarios ou administradores públicos en relación a estudos rigorosos e exames competitivos xerais ou impersoais (é dicir, baseados nas capacidades necesarias para executar as funcións correspondentes á posición).
A extensión do sistema burocrático moderno empeza coa expansión do poder do Estado durante as monarquías absolutas e continúa coa Revolución Industrial, que marca o termo da asociación exclusiva e tradicional entre a burocracia e o Estado e esténdea a empresas e organizacións non estatais.
Características da burocracia
De acordo a Weber, un sistema burocrático é regulado polos principios seguintes:
a) As tarefas de cada funcionario están delineadas de acordo a criterios impersoais.
b) O funcionario ten a autoridade para desempeñar as súas tarefas.
c) Os medios de coerción a disposición dese funcionario son estritamente limitados e as condicións do seu uso claramente definidas.
Adicionalmente, existen os seguintes considerandos en relación aos funcionarios:
O funcionario debe exercer o seu bo xuízo e habilidades, pero o seu deber é exercelos no servizo da autoridade superior (incluíndo, especialmente no caso de altos funcionarios, a autoridade da lei). Ultimamente, o funcionario é responsable polo desempeño imparcial das súas funcións tal como están establecidas na lei ou regulacións relevantes e debe sacrificar as súas opinións persoais —ou renunciar ao seu cargo— se é que ese deber lle chega a ser contrario.
Percepcións da burocracia
Como vimos, e a pesar da efectividade e vantaxes administrativas que o sistema conferiu historicamente aos Estados, a reacción fronte á súa aplicación ou extensión non foi universalmemte aprobatoria. Moitos, seguindo a De Gournay (quen neste sentido pode verse como antecedendo ao Liberalismo clásico), considerábano como esencialmente negativo.
Con todo, autores como Adam Smith e John Stuart Mill excederon esas visións temperás, buscando proporcionar un fondo teórico á asignación racional dos recursos, á produción, e á fixación de prezos, teorías moitas veces baseadas na organización burocrática das actividades económicas e as empresas.
Quizais os primeiros que intentaron realizar un exame académico xeral do fenómeno e as súas consecuenicias foron Karl Marx e Friedrich Engels, para quen a burocracia se orixina e desenvolve a partir de catro fontes: a relixión, o estado, o comercio e a tecnoloxía.
En xeral, para eses pensadores a burocracia tamén ten un rol negativo (por exemplo, Marx escribe: "En realidade, a burocracia como a organización civil do Estado oponse ao Estado social dos civís" . Marx tamén describe a burocracia como "a república petrificada". Con todo, introducen unha diferenza interesante: a burocracia como instrumento do Estado e a burocracia como intrumento da sociedade civil (que tanto Marx como Engels conceptualizan —nas "corporacións" ou guildas e gremios— como a sociedade burguesa).
Así pois, Marx suxire a burocracia como un dos elementos que posibilitaron, neste caso, a urxencia das institucións políticas da sociedade burguesa (a través do desenvolvemento das corporacións) e, máis en xeral, a posibilidade de que a burocracia sexa un instrumento non estatal senón ao servizo dos actores da produción e a "sociedade civil" en xeral. Na concepción marxista a burocracia non contribúe á creación de riqueza, pero goberna (controla e organiza) tal produción apropiándose dunha porción dela a través de leis (impostos, licenzas, tributos etc.). É entón, un custo social (ou custo aos produtores) pero é un custo que pode ser aceptable, na medida que fai posible manter a orde social e posibilita a expansión do produto común. O problema en relación á burocracia é entón, desde este punto de vista, non tanto se a burocracia pode ter un papel lexítimo na sociedade, senón cal é o custo dese papel, particularmente dado que as clases sociais (propietarios dos factores de produción: proletariado, capitalistas, terratenentes etc.) están constantemente en disputa sobre a distribución do produto do proceso de produción (ver, por exemplo, «Explotación social»). Suxeriuse que Marx non profundou o estudo en relación ao papel xeral da burocracia, especialmente acerca da posibilidade de que desprace do poder as clases produtoras propiamente tales.
Con todo, e con posterioridade (1851), Auguste Comte propón unha suxestión precisamente nese sentido (no seu "Système de Politique Positive" ) asignando ao goberno o rol de conducir a acción individual ao obxectivo común. Para Comte ese goberno —alégase— sería necesariamente autoritario, dado que a acción dese Estado baséase no descubrimento e aplicación de "leis naturais" polos administradores científico-técnicos. Para Comte os "sabios positivistas" teñen o papel principal de educar nun proceso que "dará a cada un o coñecemento necesario para comprender o seu lugar, o seu papel como "órgano da humanidade" a través dun sistema que debe ser "preciso tanto acerca dos programas como acerca dos "cadros institucionais"; tendendo a limitar absolutamente a intervención da individualidade... (poñendo en funcionamento de xeito rutineiro) a investigación administrativa, centralización uniformante, reasignacion regular do persoal a fin de evitar relacións persoais, cursos de contido preciso e programas estritos, todo é planificado e anunciado por adiantado. Ese desprazamento de dirección política por unha elite técnico-burocrática chegou a ser, para algúns (ver, por exemplo, «Trotski»), de maior importancia en tentativas posteriores de poñer en funcionamento a concepción marxista. (ver «Capitalismo de Estado»). Mais xeralmente, a proposta de Comte percíbese como estando nas bases dos sistemas de administración en Europa continental na segunda metade do século XIX.
Max Weber introduciu, de acordo a moitos, o concepto ao vocabulario académico moderno, baseándose no estudo dos sistemas de administración pública europeos continentais da súa época. Para Weber a burocracia ten unha connotación positiva en que é un sistema máis racional que as alternativas anteriores, sistemas de administración que basean a autoridade nas tradicións ou o carisma.
De acordo a Weber, a burocracia é un sistema de goberno ou control legal (no sentido de estar sometido a regras explícitas e xerais). É impersoal (é dicir, a autoridade vai a quen ten a capacidade de executar certas funcións, determinado por criterios establecidos en relación ao desempeño da tarefa e non en base a persoas determinadas xa sexa por tradición ou carisma; ver tamén «Meritocracia»), eficiente, eficaz e perdurable (na medida que distribúe e coloca funcións e poderes aos niveis adecuados de xeito racional) e tende a diminuír as desigualdades sociais (na medida en que por unha banda distribúe autoridade e polo outro o acceso a esa autoridade e os seus posibles privilexios non se transmiten de xeración a xeración).
Con todo, Weber tamén salientou que a burocracia pode anquilosarse, dado que quen teñen poder buscan preservalo; e/ou carecer de flexibilidade, por exemplo, cando confrontan casos individuais ou especiais.
Críticas
O propio Max Weber percibiu que realmente non pode existir un tipo de organización ideal. Xa que logo, a burocracia real será menos óptima e efectiva que o seu modelo ideal. Segundo Weber, pode dexenerar dos seguintes xeitos:
En exemplos extremos a burocracia pode dirixir ao trato dos seres humanos como obxectos impersoais. Este proceso foi criticado por numerosos filósofos e escritores (Aldous Huxley, George Orwell e Hannah Arendt) e satirizado no cómic Dilbert. Mafalda, un personaxe de historieta creado por Quino, púxolle Burocracia como nome á súa tartaruga.
Na concepción do marxista Lev Trotski, o réxime da antiga URSS tras o triunfo de Stalin correspondía ao dominio político dunha caste privilexiada, a burocracia.
Para principios da década do terceiro milenio, sostense que os netos da xeración nova xa non coñecerán un sistema burocrático, substituído ou eliminado polas tecnoloxías informáticas e a finalidade de axilizar procesos humanos.
Holyrood (homónimos)
Holyrood é unha barrio da cidade de Edimburgo. Grazas a iso, ademais do seu significado Holyrood como área urbana, ten outros:
Ken Wyatt
Kenneth George Wyatt, nado o 4 de agosto de 1952, é un membro Cámara de Representantes de Australia pola división de Hasluck en Australia Occidental polo Partido Liberal de Australia. Wyatt serviu como Ministro da Terceira Idade e de Asuntos Indíxenas dende xaneiro de 2017. Anteriormente serviu como Ministro asistente da terceira idade entre setembro de 2015 e xaneiro de 2017. É de ascendencia aborixe australiana (noongar, yamatji e wongi), india, inglesa e irlandesa, e en 2010 converteuse no primeiro membro aborixe da Casa de Representantes así como o primeiro ministro federal indíxena en 2017.
Eduardo Dato
Eduardo Dato Iradier, nado na Coruña o 12 de agosto de 1856 e finado en Madrid o 8 de marzo de 1921, foi un político e xurista de orixe galega. Foi ministro en 1899, 1902 e 1918 e xefe de goberno entre 1913 e 1915 e entre 1917 e 1920. A nota fundamental da súa carreira política foi a lealdade ó edificio político da Restauración borbónica.
Traxectoria
Nado na Coruña, trasladouse a Madrid de moi novo coa súa familia. Estudou Leis na Universidade Central de Madrid e en 1875, ós 19 anos remataba a súa licenciatura en Dereito Civil e Canónico.
Viaxou polo estranxeiro, o que lle proporcionou unha ampla cultura e coñecementos doutras linguas. Non tardaría en adquirir prestixio como avogado e en darse a coñecer polos seus dotes oratorios, decidindo dedicarse á política.
A reputación profesional do seu bufete madrileño de avogados para o que conseguiu renome internacional abriulle as portas da alta política. Desde moi novo estivo afiliado ó Partido Liberal Conservador de Cánovas sendo elixido membro das Cortes na última lexislatura de Afonso XII. Chegaría a gozar ata a súa morte dunha longa carreira parlamentaria.
Seguiu a Romero Robledo na súa crítica a Cánovas del Castillo, o fundador do partido, cando este lles cedeu o poder ós liberais, inaugurando o sistema de “quendas”.
Foi subsecretario de Gobernación en 1892. Pouco tempo despois, nunha inspección do concello de Madrid, non dubidou en denunciar as irregularidades administrativas que detectou. Sería a discusión deste asunto nas cortes o que ocasionaría a ruptura de Cánovas con Francisco Silvela e a disidencia de Dato e dun importante sector do partido.
Morto Cánovas e liquidado o goberno de Sagasta que precedera o “Desastre de 1898”, Dato ocupouse da carteira de Gobernación no gabinete “rexeneracionista” dirixido por Silvela (1899, 1900). Desde o seu ministerio comezaría a dar forma á primeira lexislación laboral programada pola Restauración.
En 1902 figurou como ministro de Graza e Xustiza no gabinete Silvela que levou ás Cortes a Lei de Bases da Administración Local.
Con Maura como líder do partido, durante o seu goberno de 1907-1909, Dato non ocupou carteiras ministeriais pero desempeñou certos postos de relevancia coma a alcaldía de Madrid e a presidencia das Cortes.
Tras o asasinato de Canalejas e esgotado o mandato liberal do Conde de Romanones (1912), Dato aceptou o encargo do Rei de formar goberno fronte a Maura que puxera condicións. Desde entón o partido dividiuse entre os “idóneos” (o grupo maioritario do partido) e os “mauristas”, máis radicais nas súas formulacións.
Durante o seu mandato como presidente do goberno, Dato soubo manter España nunha posición de neutralidade durante os anos que durou a primeira guerra mundial a pesar da división que se formou no país entre os denominados xermanófilos e os partidarios dos aliados. En política interior, aceptou o “goberno autonomista” da Mancomunidade Catalá.
Despois do bienio liberal de 1915 a 1917, volveu ó poder cando se comezaron a notar os primeiros signos de recesión tras a bonanza dos anos da guerra. Dato legalizou as Xuntas Militares que se formaron como reflexo do sindicalismo que estaba impregnando a sociedade da época e tivo que facer fronte á grave axitación política e sindical da inmediata posguerra. En Barcelona ó tempo que se xuntaba a Asemblea de Parlamentarios convocada por Cambó estalaba a folga xeral revolucionaria co apoio dos dous grandes sindicatos. Ante unha crise social desta magnitude, Dato non dubidou en utilizar o exército, que tiña da súa man, para sufocar a folga.
Foi abatido por máis de 20 disparos o 8 de marzo de 1921 nun atentado perpetrado por dous anarquistas cataláns desde un sidecar en marcha na Praza da Independencia de Madrid. Era o segundo magnicidio dun presidente de goberno español en pouco máis dunha década. En 1912 fora asasinado Canalejas.
Familia
miniatura|María del Carmen Barrenechea, esposa de Eduardo Dato. Casou con María del Carmen Barrenechea Montegui, 1.ª duquesa de Dato, con quen tivo tres fillas:
Distincións
Recibiu as seguintes condecoracións: o colar da Orde de Carlos III, que lle foi imposto polo rei Afonso XIII, e a medalla penitenciaira de ouro. En Portugal, recibiu a Cruz de San Gregorio Magno e a Cruz da Orde de Cristo. El-Rei concedeulle a título póstumo o Ducado de Dato á súa filla e herdeira.
Nomeárono fillo adoptivo de Vitoria, onde se lle dedicou, tamén, o nome da rúa princioal. Tamén ten adicadas rúas na súa honra en Zaragoza, Calatayud, Córdoba, Madrid, Palencia, Palma, Sevilla e Alacant.
Ideoloxía
Encadrado dentro do denominado rexenariocinismo conservador, Feliciano Montero destacou a súa posición «social-reformista».​ Nun discurso de 1910, na Real Academia de Ciencias Morais e Políticas,  titulado Justicia Social, criticou o solidarismo proveniente de Francia; porén, opinaba que eran compatibles a caridade cristiá e a xustiza social.​
Lugares de Becerreá
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Becerreá.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Becerreá
Birdy (álbum)
Birdy é o álbum de estudio da cantante inglesa de música folk Birdy. Foi publicado o 4 de novembro de 2011 pola discográfica 14thFloor Records/Atlantic Records. O álbum inclúe os singles "Skinny Love", "Shelter" e "People Help the People".
Kick Off
Kick Off é un videoxogo desenvolvido por Anco para Atari ST en 1989, deseguida apareceu a versión para Amiga seguida das versións para Amstrad CPC, Atari 8-bit, Commodore 64, NES, SNES e ZX Spectrum.
A diferenza dos simuladores de fútbol anteriores a pelota non se pega ós xogadores senón que os xogadores teñen que ir empuxando a bóla na dirección que desexen que vaia, o que dá realismo ó xogo e contribuíu ó grande éxito do xogo, ó que seguiron varias secuelas. Ademais incorpora numerosas accións que poden suceder ó longo do xogo como faltas, penaltis, mostra de cartóns amarelos e vermellos, tácticas, cornes etc. Poden participar de 1 a 4 xogadores elixindo entre diferentes categorías desde a internacional á liga xuvenil.
Colindres
Colindres é un municipio situado na parte oriental de Cantabria (España). O municipio é un cruzamento de camiños importante entre Santander, Bilbao e Burgos grazas a que por el pasan a Autovía do Cantábrico unindo Santander e Bilbao, a estrada N-629 que une Burgos con Colindres, e tamén a estrada N-634 que discorre por toda a costa cantábrica.
Colindres está formado por un único núcleo de poboación homónimo, con todo a poboación de Colindres divídese en dúas zonas diferenciadas coñecidas popularmente como Colindres de arriba (casco antigo) e Colindres de abaixo (parte moderna). Actualmente estas dúas partes están separadas pola Autovía do Cantábrico, xa que o seu trazado discorre entre as dúas.
Ten unha poboación de 7.677 habitantes.
miniatura|centro|1000px|Vista panorámica de Colindres. miniatura|centro|750px|Vista de Colindres na actualidade, coas dúas pontes.
Baños, A Veiga
San Fiz de Baños é unha parroquia que se localiza no concello da Veiga. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 83 habitantes (44 homes e 39 mulleres), distribuídos en 1 entidade de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 92 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 60 habitantes, sendo 28 homes e 32 mulleres.
Sedaví
Sedaví é un concello do País Valenciano que se atopa na bisbarra da Horta Sud.
Xeografía
Situado no sector meridional da comarca. O seu termo, estreito e alargado e o seu relevo é totalmente chairo e cuberto por sedimentos da época cuaternaria, aínda en proceso de colmatación no extremo oriental do termo, ocupado hoxe por arrozais. O termo municipal de Sedaví limita coas localidades de Alfafar, Llocnou de la Corona e Valencia todas elas da Horta Sud.
A súa altitude media mantense por baixo dos 10 m. O clima é tipicamente mediterráneo, con medias térmicas que oscilan entre os 10 °C e os 25 °C de xullo.
Historia
A súa orixe histórica parece estar na alquería musulmá denominada Beni-Cedaví que, tras a conquista cristiá, foi doada polo rei Xaime I ao cabaleiro Octavià no ano 1239. Dende o século XVI até 1814 formou parte da familia Barradas.
Demografía
Sedaví conta cunha poboación de 9.750 habitantes (2008).
Economía
A súa economía, baseada tradicionalmente nos cultivos hortícolas e o arroz, sufriu no presente século unha profunda transformación até converterse eminentemente en industrial, centrada en torno ao ramo do moble e a madeira. Non existen cultivos de secaño e os cultivos de regadío repártense entre o arroz, a laranxeira, o millo e as hortalizas, que son os que maior extensión ocupan. A gandaría apenas está representada por algunhas cabezas de vacún estabulado, para a produción de leite.
A industria é o sector económico máis importante e factor clave para o aumento da poboación baseado na inmigración de man de obra. O moble é a especialidade que lle dá renome e nel traballa máis dun terzo da poboación activa. A produción realízase en pequenos talleres de orixe artesanal e familiar, ampliados a empresas medianas nos últimos anos. Expórtase a países europeos.
Experiencia
Experiencia (do latín experiri = comprobar) é unha forma de coñecemento ou habilidade derivados da observación, da vivencia dun evento ou proveniente das cousas que suceden na vida. A historia desta palabra alíñase co concepto de experimento.
Tanto o ser humano coma tamén moitos animais poden obter esta forma de coñecemento chamada experiencia ó longo das súas vidas.
Desde o punto de vista da hermenéutica filosófica (Gadamer), soamente son posibles as experiencias se se teñen expectativas, por iso unha persoa de experiencia non é a que acumulou máis vivencias (Erlebnis), senón a que está capacitada para permitirllas.
Unha persoa con considerable coñecemento nunha área determinada pode gañar reputación coma un experto.
Referido ós xogos de rol, a experiencia é unha puntuación que permite ó personaxe adquirir características novas ou mellorar as que xa posúe.
O cardeal
O cardeal (en The Cardinal) é un filme estadounidense de 1963 dirixido por Otto Preminger, e distribuído por Columbia Pictures. O guión foi escrito por Robert Dozier, e está baseado na novela homónima (1950) de Henry Morton Robinson. Está protagonizado por Tom Tryon, Romy Schneider e John Huston, e estivo nomeado a seis Premios Oscar na 36ª edición dos premios.
Estreouse en galego o 24 de decembro de 1989 a través da TVG.
Procesador de dinámica
Un procesador de dinámica é un dispositivo capaz de controlar o volume ou a dinámica dun sinal de xeito automático. Isto emprégase a miúdo para, por exemplo, evitar que o exceso de volume sature o amplificador de potencia, manter a voz dun cantante que tanto berra coma susurra ou evitar o molesto ruído que se da na ausencia de sinal.
Ao falar de procesadores de dinámica, principalmente atopamos compresores/limitadores e portas de ruído/expansores
Todos estes dispositivos constan dos seguintes controles comúns:
Compresor
Unha importante función do compresor é a de variar o nivel dun determinado sinal cun exceso de volume. Aínda que as súas aplicacións son múltiples. Unha das principais funcións é a de controlar a enerxía dun sinal, controlando as variacións de enerxía poderemos ter o sinal a un nivel máis ou menos constante evitando os picos e vales. Outra das funcións do compresor é a de recortar os picos de sinal reducindo así a súa marxe dinámica.
Limitador
A limitación non é máis que unha compresión exaerada. Considérase limitación a partir dunha proporción de 20:1 en diante, xa que o que fai o limitador non é recortar os picos de sinal, senón que os elimina directamente sen ningún tipo de marxe.
Francisco Cea Bermúdez
Francisco de Paula de Cea Bermúdez y Buzo, nado en Málaga o 28 de outubro de 1779 e morto en París o 6 de xullo de 1850, foi un político andaluz, conde de Colombi.
Procesador de dinámica
Porta de ruído
A función deste dispositivo é a de atenuar todo aquel sinal que non chegue ó nivel do límite prefixado.
Galiciencia
alt=Momento de celebración na Galiciencia 2018|miniatura|Momento de celebración na Galiciencia 2018
Galiciencia é unha feira anual sobre ciencia orientada para o estudantado galego. Naceu en 2007, e conta co padroado da Dirección Xeral de I+D+I da Consellería de Economía e Industria da Xunta de Galicia. Nun principio celebrouse en Ourense, en desde 2010 celébrase en San Cibrao das Viñas, nas instalacións de Tecnópole.
Características
O obxectivo principal desta iniciativa é servir de punto de encontro para estudantes da ESO e Bacharelato (a partir de 2015, tamén primaria) con ideas innovadoras, para amosarllas ó público nos cubículos que o Parque Tecnolóxico de Galicia pon á súa disposición tres días na época da Semana da Ciencia.
Ademais de facilitar o desprazamento e estancia dos estudantes en Ourense e montar a infrastrutura da feira, hai actividades paralelas para público e expositores.
Edicións
A edición de 2008 tivo lugar o 18 e 20 de novembro no Auditorio de Ourense.
A terceira edición como Galiciencia, celebrada en 2009, incluíu 34 proxectos (18 orixinados en Galicia e 16 de Barcelona). Houbo 2700 visitas, 2150 de escolares de toda Galicia que se achegaron ó Auditorio de Ourense en grupos organizados e máis de 600 visitantes libres.