cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Christiane Nüsslein-Volhard
Traxectoria
A bioloxía molecular é tradicionalmente feudo de pequenos laboratorios e experimentos que amosan principios ou exemplos de posible significación xeral. A norma son experimentos que mostran a actividade dun xene ou a acción dunha proteína. Por outra parte, a vixilancia de complexos biolóxicos son relativamente raros. Pero xenetistas como Nüsslein-Volhard foron máis ambiciosos, desenvolvendo coleccións de organismos mutantes que serven para fundamentar a investigación de procesos completos e ás veces, o traballo de moitos investigadores.
As moscas da froita foron longo tempo o cabalo de batalla da xenética polo seu pequeno tamaño, pequeno tempo de crecemento e complexidade vital. O rico conxunto de ferramentas e coñecemento preexistente continúa a fertilizar traballos posteriores. O que Nüsslein-Volhard e Wieschaus fixeron foi xerar mutacións aleatorias en xenes individuais e coller os representativos con descendentes amosando efectos letais durante o desenvolvemento embriónico (por exemplo, defectos de nacemento en moscas).
Desenvolveron unha vasta colección mutantes malformados, moitos con nomes descritivos como ourizo, aleixado e cogombro. O estudo deses mutantes e as súas interaccións levou a importantes novas percepcións do desenvolvemento temperá da Drosophila, de xeito especial os mecanismos que subxacen ós segmentos corporais, o que influenciou directamente estudos sobre segmentación en mamíferos, o que (de xeito menos obvio) é central no noso desenvolvemento e é aínda evidente na nosa columna vertebral.
En 1995 recibiuo o Nobel de Fisioloxía ou Medicina xunto a Edward B. Lewis e Eric Wieschaus.
La Vanguardia
La Vanguardia, coñecido como La Vanguardia Española entre 1939 e 1978, é un diario matinal de información xeral editado en Barcelona para toda España. É publicado en dúas edicións paralelas: castelán e catalán.
Historia e características
Segundo os datos do estudo da Oficina de Xustificación da Difusión (OXD), entre xullo de 2007 e xuño de 2008 tivo unha tirada media de 246.170 exemplares diarios, e unha difusión media de 205.504 exemplares diarios.
Pertence ao Grupo Godó e ideoloxicamente está considerado un xornal de centro político catalanista e monárquico. Conta con correspondentes propios nas principais cidades de todo o mundo.
Malén Ruiz de Elvira
Magdalena Ruiz de Elvira Zubizarreta é unha xornalista dedicada ao ámbito da ciencia.
Traxectoria
Despois de estudar Enxeñería Superior de Telecomunicacións e Xornalismo, profesionalmente dedicouse ó xornalismo de tipo científico, difundindo en importante diarios de España artigos sobre ciencia e tecnoloxía en xeral, medio ambiente ou medicina, e escribindo sobre temas concretos como a catástrofe de Chernóbil, a SIDA, ou a clonación da ovella Dolly.
Ten obtido diversos premios no seu labor.
Shigenobu Okuma
Shigenobu Okuma (大隈 重信, おおくま しげのぶ 11 de marzo de 1838 en Saga - 10 de xaneiro de 1922 en Toquio)  foi un político xaponés da era Meiji  que se desempeñou dúas veces como Primeiro Ministro.
A súa primeiro contribución ao novo goberno xunto con Ito foi o supervisor da reorganización do sistema fiscal do Xapón (1871-1872). Máis tarde, logo de facer propostas radicais para unha nova constitución xaponesa e deixar exposta a corrupción nas vendas de propiedades do goberno, foi forzado a saír da administración.
En 1882 formou o Rikken Kaishinto ("Partido Progresista"), o cal favoreceu ao goberno parlamentario inglés. Xunto a Taisuke Itagaki creou un novo partido en 1898, o Kenseito ("Partido Constitucional"). Estableceron un goberno efémero con Okuma no posto de primeiro ministro.
Papaventos
miniatura|Papaventos. miniatura|"Empinando" un papaventos. Un papaventos é un aparello voante que se move coa forza do vento, dirixido desde terra por medio de cables que o suxeitan e transmiten a forza de quen o está guiando, forza que se opón a unha compoñente do vento que trata de arrastralo.
Ceca de Soho
A ceca de Soho (en inglés: Soho Mint) foi unha fábrica dedicada á cuñaxe de moeda instituída polo industrial británico Matthew Boulton en 1788, nos albores da Revolución Industrial, no seo da súa empresa Soho Manufactory, na contorna de Birmingham, en Inglaterra.
Casablanca
Casablanca (en amazigh: ⴰⵏⴼⴰ "Anfa" ou "Taddart Tamellalt", e en الدار البيضاء, ad-Dar al-Baïdaa, en darija: Casa, كازا) é a maior cidade do Marrocos, o seu principal porto e centro económico e comercial do país. A súa poboación segundo o censo do 2004 é de 3 111 977 de habitantes. Sitúase na beira do Océano Atlántico, a 80 quilómetros ao suroeste de Rabat.
Papaventos
Historia
miniatura|esquerda|Deseño en madeira dun papaventos, do libro de John Bate [[The Mysteryes of Nature and Art (1635) na sección 'Como facer un dragón de fogo' (ver pé de ilustración).]] Foron inventados na China, onde os materiais ideais para a súa construción eran doados conseguir: seda para a vela e para facer fío fino e soporte de alta tensión, e bambú para unha estrutura resistente e lixeira.
Casablanca
Historia
esquerda|miniatura|Anfa nun gravado do século XVI; a enseada portuguesa no centro. miniatura|dereita|Casablanca dende satélite. A historia de Casablanca comeza coa cidade chamada Anfa creada entre o século X e o século XI sobre un territorio ocupado polo ser humano dende seguramente a prehistoria. Durante a primeira metade do século XX, Casablanca foi considerada como unha cidade de modernidade, en particular a causa da súa arquitectura.
Papaventos
Historia
A súa invención é reclamada polos filósofos chineses do s. V Mozi (Mo Di) e Lu Ban (Gongshu Ban). Cara a 549, é seguro que se facían papaventos de papel, pois en dito ano un deles foi empregado nunha mensaxe para unha misión de rescate. fontes antigas e medievais chinesas describen papaventos usados para medir distancias, vento, elevar xente, sinalización e comunicación para operacións militares. Os papaventos chineses máis antigos eran planos e correntemente rectangulares. Despois incorporouse a cola de estabilización. Os papaventos eran decorados con motivos mitolóxicos e figuras de lenda; algúns foron dotados de cordas e canas ocas para producir sons mentres voaban. Da China pasaron a Camboxa, Tailandia, India, Xapón, Corea e o mundo occidental.
Ceca de Soho
A ceca, instalada nas mesmas instalacións da factoría de Boulton, contaba con oito máquinas de deseño propio, movidas por un motor de vapor, capaces de cuñar entre 70 e 84 moedas por minuto.
Casablanca
Antigüidade e alta Idade Media
Entre os séculos VII e VIII, xa islamizados, pertencían ao emirato Berghouata da rexión de Tamesna que entre 744 e 1068 profesaba unha versión heterodoxa do islam.
Papaventos
Historia
miniatura|Papaventos voando, de [[Suzuki Harunobu, 1766 (Metropolitan Museum of Art)]] miniatura|Construtor de papaventos indio, imaxe de 'Travels in India, including Sinde and the Punjab ' de H. E. Lloyd, 1845 Trala súa introdución na India, evolucionou a papaventos de loita, coñecido como patang. Alí vóase por milleiros en festivais como o Makar Sankranti.
Ceca de Soho
Historia
esquerda|miniatura|120px|[[Retrato de Matthew Boulton (ca.1775), propietario da ceca de Soho. ]]
Papaventos
Historia
miniatura|upright=1.4|Nenos voando un papaventos. Gravado publicado en Alemaña no 1828 por [[Johann Michael Voltz]]
Casablanca
Anfa
O que semella máis probable é que no século XI alí fora fundada polos bérberes Zenatas unha vila co nome de Anfa. Dende o 1068 en poder dos almorábides e despois dos almohades, foi converténdose (séculos XII e XIII) en porto comercial cada vez máis activo con importantes relacións coa Península Ibérica. O declinar do poder merínida de Fez no século XIV levou a cidade a unha economía de seu baseada na piratería.
Papaventos
Historia
Os papaventos arribaron tarde a Europa, aínda que xa os romanos usaban bandeiríns voantes. O coñecemento da existencia dos papaventos chegou a Europa a traverso de Marco Polo cara a finais do século XIII, e mariñeiros trouxeron papaventos do Xapón e Malaisia nos séculos XVI e XVII. Aínda que de xeito inicial foron contemplados como curiosidade, nos sécuolos XVII e XVIII foron usadas para a investigación científica.
Casablanca
Anfa
En 1468 a monarquía portuguesa organizou unha expedición de castigo que culminou co incendio e destrución de Anfa. Algúns autores falan dun novo ataque en 1515 e dunha posible reconstrución en 1575. Os portugueses tamén a fortificarían dándolle o nome de Casa Branca. O continuo hostigamento da poboación indíxena veciña e o gran terremoto do 1755 rematarían co abandono portugués do lugar. Porén, xa no 1515 o intento de construír unha fortaleza fracasa polos ataques bérberes. E así as ruínas dominaron o terreo de Anfa por tres séculos. De feito, a enseada central que servía de porto entre as rochas chamábase portuguesa e será o arranque do porto moderno.
Ceca de Soho
Historia
Matthew Boulton introduciu en 1788 na cuñaxe de moeda as novas técnicas industriais e a maquinaria movida por vapor desenvolvidas en virtude da súa asociación co enxeñeiro escocés James Watt.
Papaventos
Historia
No 1750, Benjamin Franklin publicou a proposta dun experimento para probar que os raios eran causados pola electricidade, facendo voar un papaventos capaz de atraer un raio nunha tormenta. É descoñecido se Franklin chegou a levar a cabo o experimento, pero o 10 de maio de 1752, o francés Thomas-François Dalibard levou a cabo unha experiencia semellante usando unha barra de ferro de 12 m e obtendo chispas dunha nube.
Ceca de Soho
Historia
En 1786, dous terzos das moedas en circulación en Gran Bretaña eran falsificacións, e a Royal Mint respondeu a esta crise cesando as súas emisións, o que agravou aínda máis a situación. Ante esta situación, Boulton focalizou o seu interese na moeda miúda a mediados da década de 1780, como extensión dos pequenos produtos metálicos que xa estaba a fabricar na súa factoría de Soho. Isto levouno á instalación da súa ceca privada en 1788, dentro da súa planta industrial. Inventou entón unha prensa de torno impulsada por vapor, que funcionaba pola presión aplicada a un pistón.
Papaventos
Historia
Os papaventos foron tamén instrumentos de investigación dos irmáns Wright no desenvolvemento do seu aeroplano a finais dos 1800. Os 70 anos seguintes viron o desenvolvemento de moitos novos deseños de papaventos, con frecuencia patentados. Inclúene aquí o papaventos de diamante sen cola de Eddy, o papaventos tetraédrico, o papaventos flexible, o papaventos zorra e os precursores das modernas ás delta e parapente. De feito, entre 1860 e 1910 houbo unha idade de ouro dos papaventos. Foron usados como medio científico, en meteoroloxía, aeronáutica, comunicacións sen fíos e fotografía, así como para elevación de xente ou con fins enerxéticos.
O desenvolvemento dos aeroplanos mecánicos diminuíu o interese polos papaventos. Xa na II Guerra mundial o seu uso foi limitado. Dende entón, son usados sobre todo como recreo.
Ceca de Soho
Historia
miniatura|[[Marca de ceca ( SOHO abaixo e á dereita do escudo) nunha moeda de dous peniques]]
A empresa tivo un escaso éxito inmediato, aínda que conseguiu asinar un contrato coa Royal Mint o 3 de marzo de 1797 para a cuñaxe de moeda oficial británica. Ao pouco tempo conseguiu ampliar o contrato ás moedas da Compañía Británica das Indias Orientais, de Serra Leoa e mesmo de Rusia, e tamén comezou a producir discos en branco de moi alta calidade destinados a seren cuñados noutras casas de moeda. A Soho Mint enviou máis de 20 millóns destes discos a Filadelfia para seren cuñados con valores dun centavo e de medio centavo de dólar na casa de moeda dos EEUU (United States Mint), cuxo director, Elias Boudinot, os consideraba "perfecta e fermosamente puídos".
A produción masiva de moedas con máquinas impulsadas con vapor supuxo o logro dunhas dimensións estandarizadas e dun peso e unha redondez uniformes, algo que os falsificadores poderían conseguir moi dificilmente.
Logo do cesamento de actividade da ceca de Soho a súa maquinaria foi vendida en poxa pública en 1850, e parte dela foi adquirida polo industrial Ralph Heaton II para a súa nova ceca Birmingham Mint, a maior ceca privada do mundo do século XIX.
Casablanca
Refundación
En 1786 o sultán alauita Mohamed Ben Abdallah, por medo de ataques portugueses, reconstrúea co nome de Dar el-Beida. Erixe unha mesquita, madrasa, hamán e a fortifica cunha muralla (4 km, 50Ha, conforme ao tipo tradicional de medina árabe), repoboándoa con bérberes doutras rexións (e unha xudería, Mellah). O monopolio do comercio é concedido aos españois (posible razón de que rematara impoñéndose a tradución ao castelán, Casablanca, do seu nome árabe). Xa en 1794 era residencia do gobernador da provincia de Chaouia.
Ceca de Soho
Cuñaxes privadas (tokens)
miniatura|120px|[[Anverso dunha moeda privada (token) de 1793 co busto de John Wilkinson, cuñada na Soho Mint.]]
Casablanca
Refundación
A metade do século XIX unha crise de aprovisionamento de la e gran en Europa fan da cidade a principal exportadora, experimentando así un primeiro desenvolvemento comercial. O tráfico portuario comeza a creceres en detrimento do de Tánxer e pronto faise necesaria a decisión de dotárese dun porto axeitado.
Ceca de Soho
Cuñaxes privadas (tokens)
As primeiras moedas cuñadas na ceca de Soho, antes das emisións regulares británicas, eran cuñaxes privadas, coñecidas no mundo numismático como tokens, normalmente con valores dun e de medio penique. Porén, a factoría de Boulton non foi a primeira en levar a cabo estas cuñaxes, nin tampouco a máis prolífica. Durante a idade de ouro das cuñaxes de tokens británicos, a ceca de Soho encargouse das cuñaxes destas moedas privadas para setenta empresas, particulares e institucións das Illas británicas, para o que se utilizaron arredor de 70 toneladas de cobre, cantidade que se pode comparar coas 300 toneladas cuñadas por Thomas Williams nos tokens da compañía mineira de Anglesey. Pero, á marxe da súa cantidade, estas primeiras cuñaxes da Soho Mint foron as máis significativas, xa que desencadearon o desenvolvemento das novas técnicas de cuñaxe industrial.
Casablanca
Protectorado francés
A axuda francesa para a construción do porto trouxo conflitos (1907, paso do ferrocarril do porto por un cemiterio musulmán) que remataron coa intervención militar francesa e a sinatura do Protectorado (1912). O resultado para a cidade foi a construción dun dos maiores portos de África e a explosión urbana subseguinte organizada no Plan Prost (1915 ). Tratábase dun deseño semirradioconcéntrico que evitaba a cuadrícula apostando pola zonificación: as actividades comerciais e industriais, barrios de obreiros inmigrantes marroquinos do rural, ao leste entre o porto e a estación; as residenciais, maiormente dos europeos e as elites, no oeste. No medio a vella medina conxestionada (unida a cidade pola Praza de Francia e o Boulevar da Gare) e unha nova medina ao sur rentes do pazo real. Foi o tempo da Casablanca art déco, con numerosos exemplos de arquitectura cosmopolita.
No período de entreguerras o éxodo rural non fixo máis que acrecentarse tendo por consecuencia a aparición dunha coroa de bidonvilles. As secas entre 1936 e 1952 dispararon o problema. En 1947 as autoridades encomendaron ao urbanista Michel Ecochard un novo plan de extensión de Casablanca. Amparado nas ideas do movemento moderno proxectou unha cidade lineal costeira seguindo o porto entre a urbe e a veciña Fedala (Mohammedia) con infraestruturas axeitadas, zonificación de usos e unha especial énfase na vivenda e equipamentos sociais. Os especuladores inmobiliarios, que xa fixeran diluír a incidencia do plan Prost, deixaron pouco espazo as intervencións de Ecochard.
Independencia e futuro
En 1956 Marrocos conseguiu a independencia. Inda coa marcha da poboación europea e xudía, Casablanca seguiu a representar o papel de centro económico do país, ampliando mesmo a súa compoñente industrial.
As dinámicas antes expostas continuaron a acentuarse (inmigración do rural, especulación e certa anarquía urbanística, bidonvilles). Tamén actuacións excepcionais tentando dar unha icona representativa á vila (vg. a Gran Mesquita Hassan II, ao noroeste da medina, a segunda maior do mundo ).
Ceca de Soho
Cuñaxes privadas (tokens)
As primeiras destas moedas privadas cuñadas na factoría de Boulton foron unha modesta cantidade de pezas dun penique para Charles Mordaunt, propietario dun muíño, establecido nunha pequena vila de Lancashire, segundo consta en documentos datados en 1783, data previa ao establecemento da ceca, o que fai pensar que Boulton comezou as súas cuñaxes noutros lugares. A estas primeiras emisións seguíronas outras moitas, entre as que cabe salientar as cuñadas para o industrial do aceiro John Wilkinson, para a Parys Mine Company, de Anglesey, para a Cornish Metal Company ou para a compañía Gilbert Shearer & Company, de Glasgow, entre outras moitas.
Casablanca
Independencia e futuro
A toma de conciencia da metrópole cara o seu futuro semella querer retomar o mellor dos plans do pasado (rede de metro) xunto as inevitables intervencións das cidades globais (un centro de negocios no porto con rañaceos e unha mariña tamén con edificios en altura ).
Ceca de Soho
Cuñaxes privadas (tokens)
miniatura|[[Monneron de 1791, cuñado na ceca de Soho.]]
Na ceca de Soho cuñáronse tamén en 1791 e 1792 as moedas de necesidade privadas francesas coñecidas como monneron, emitidas pola compañía Monneron Frères Negociants, propiedade dos irmáns Monneron. Estas moedas tiñan valores de dous e de cinco soldos (sols). O deseño das de cinco soldos e o gravado dos seus cuños correu a cargo de Augustin Dupré, e o das de dous soldos a cargo de Ponton, en tanto que do proceso de cuñaxe se ocupou Jean Pierre Droz, vinculado a outras cuñaxes da ceca de Boulton.
Moeda de cobre oficial británica
Desde 1754, A Royal Mint non realizara máis cuñaxes das moedas de cobre máis comúns, con valor en peniques, que as emisións de cuartos e medios peniques de 1770-1775.
miniatura|Moeda de dous peniques da ceca de Soho a nome de [[Xurxo III do Reino Unido|Xurxo III.]]
Canto ao seu diámetro, estableceuse que as de dous peniques medisen exactamente unha polgada e media, en tanto que 16 peniques aliñados debían medir dous pés.
Con deseños de Heinrich Küchler, as primeiras moedas con valores dun penique e de dous peniques saíron da ceca de Soho en 1797, en tanto que as denominacións máis baixas non se cuñaron ata anos máis tarde. Tratábase de moedas dun gran tamaño e cun listel moi elevado. En dous anos cuñáronse arredor de 45 millóns de pezas.
miniatura|120px|[[Anverso da medalla de Seringapatam, cuñada na Soho Mint]]
Medallas
Ademais de moedas de cobre para uso interior en Inglaterra, nesta ceca labráronse tamén algunhas medallas. Entre as máis senlleiras fabricadas en Soho cómpre salientar a coñecida como "medalla Seringapatam" feita para a Compañía Británica das Indias Orientais en 1801 e 1802 para premiar os participantes na batalla de Seringapatam (5 de abril a 4 de maio de 1799) na India.
Tamén é moi significativa unha medalla sobre a Batalla de Trafalgar, iniciativa do propio Matthew Boulton e sufragada por el mesmo para lles entregar a todos os participantes na batalla de 1805.
Galería de imaxes
Estas son algunhas das moedas e medallas producidas na ceca de Soho.
Lise Meitner
Lise Meitner, nada en Viena o 7 de novembro de 1878 e finada en Cambridge o 27 de outubro de 1968, foi unha física austríaca que investigou a radioactividade e física nuclear. .
Traxectoria
Foi a terceira de oito fillos dunha familia xudía. Estudou física na Universidade de Viena (na que entrou no 1901) con Ludwig Boltzmann. Despois de doutorarse, mudouse a Berlín en 1907 para estudar con Max Planck e Otto Hahn na Universidade Friederich Wilhelm. Nesta institución traballou durante 30 anos liderando unha sección no Instituto Kaiser Wilhem (na actualide, Max Planck Institut). Ambos investigaron a radioactividade, un dende a perspectiva química e a outra dende a física. No ano 1918 descubriu o Protactinio. No 1923 descubriu a transición non radioactiva denominada Efecto Auger.
Ó ser anexionada Austria por Alemaña no 1938, pola súa condición de xudea, Lise viuse forzada a trasladarse a Suecia, pasando a traballar en malas condicións no Instituto Manne Siegbahn de Estocolmo. Reuniuse de xeito clandestino con Otto Hahn en Copenhaguen (Dinamarca) para programar unha nova rolda de experiencias, que proporcionaron a evidencia da fisión nuclear e foron publicados en xaneiro de 1939, dando Lise a explicación física das observacións e ao proceso de fisión nuclear o mes seguinte.
Ó longo da súa vida publicou numerosos artigos en revistas científicas, recibiu cinco doutorados e outros recoñecementos, coma a medalla de Ouro Max Planck no 1949. No 1944, Meitner foi ignorada mentres Hahn recibía o Nobel, o que foi corrixido en parte no 1966, ó seren galardoados xunto a Fritz Straßmann co Premio Enrico Fermi. O elemento número 109 chámase Meitnerio na súa honra.
No 1960 vaise retirar a Cambridge, Inglaterra. Sendo soterrada en Bramley. O seu sobriño Otto Frisch inscribu na súa tumba o epitafio Lise Meitner: unha física que nunca perdeu a humanidade.
Eponimia
O cráter lunar Meitner leva este nome na súa memoria. ​ O cráter de Venus  Meitner tamén conmemora o seu nome. Así mesmo, o asteroide (6999) Meitner recibiu este nome na súa honra.
La Tribuna
La Tribuna pode referirse a:
Pantalla de proxección
miniatura|350x350px|Pantalla de proxección nunha [[sala de cinema.]] Unha pantalla de proxección é unha instalación que consiste nunha superficie e unha estrutura de apoio utilizada para mostrar unha imaxe proxectada para que se sexa vista pola audiencia. As pantalla de proxección poden estar instaladas permanentemente, como nunha sala de cinema, pintadas nun muro; ou ser portátiles con modelos de trípode o de chan, como nunha sala de conferencias ou noutros espazos orixinalmente non pensados para a proxección. Outro tipo popular de pantallas portátiles son as pantallas inflables para a proxección de filmes ó ar libre.
Filme cinematográfico
miniatura|200px|dereita|Un anaco de filme. Un filme cinematográfico ou película cinematográfica (por veces abreviado como película ou filme), é calquera filme fotográfico que é empregado para a realización de filmes para cinema ou televisión. A súa principal característica específica, que o distingue dos filmes fotográficos comúns, é ser fabricado en rolos maiores, permitindo rodaxes máis longas.
Hai diversos formatos de filme, en xeral definidos pola súa bitola (longo). Os formatos máis coñecidos para cinema son 35 mm, 16 mm e Super 8. Hai tamén distintos filmes para a rodaxe en branco e negro e en cores.
Elementos do filme
Independentemente da bitola e do formato, o filme cinematográfico posúe catro elementos básicos:
Caterina Scarpellini
Caterina Scarpellini Fabri, nada en Foligno o 29 de outubro de 1808 e finada no mesmo lugar o 28 de novembro de 1873, foi unha meteoróloga, astrónoma e matemática italiana.
Traxectoria
Fundou co seu marido a revista ''La Corrispondenza scientifica in Roma. Bullettino universale'' na que publicou algúns dos seus traballos. Estudou o ozono, mediu as concentracións de ozono no aire e determinou unha relación inversamente proporcional entre a concentración deste gas no aire e a propagación da epidemia de cólera en Roma en 1867. Estudou as eclipses solares, os terremotos, as choivas de meteoros. Documentou a observación dun gran cometa (C/1854 F1). Mediu condicións hidrométricas e hidrotermais do Tíber da súa época. Entre outros.
Organizou a estación meteorolóxica ozonométrica en Roma e descubriu un cometa no ano 1854.
Recoñecementos
En 1872, Italia concedeulle unha medalla de ouro polo traballo que realizou en estatística.
Un cráter venusiano leva o seu apelido.
Xoana de Évreux
Xoana de Évreux, nada en Évreux en 1310 e finada en Brie o 4 de marzo de 1371, foi raíña consorte de Francia e Navarra (1325 - 1328).
Traxectoria
En 1326 deu a luz a unha filla, que viviu só un ano. Ao ano seguinte, trouxo ao mundo unha nova filla. De novo embarazada á morte do rei, 1 de febreiro de 1328, continuou a incerteza sobre a sucesión masculina do reino. Por fin deu a luz unha nova filla. Coa Lei sálica prevalecendo no Reino, estes nacementos provocarán o fin da rama principal e directa da dinastía Capeto para iniciar a dinastía Valois.
Xoana de Évreux morreu en Brie en 1371 e foi enterrada xunto ao seu marido na catedral de Saint Denis en París.
O Libro de horas de Xoana de Évreux, de Jean Pucelle que se conserva no museo The Cloisters de Nova York, é unha das obras mestras da miniatura medieval.
Zewditu
Zewditu (en ge'ez: ዘውዲቱ), nada en Werreyimenu o 29 de abril de 1876 e finada en Adís Abeba o 2 de abril de 1930, foi emperatriz de Etiopía entre o 27 de setembro de 1916 e o 2 de abril de 1930. Foi a primeira muller de África cabeza dun estado recoñecido internacionalmente nos séculos XIX e XX. Filla de Menelik II, foi moi coñecida pola súa devoción relixiosa e por oporse ás medidas reformistas de Tafari Makonnen, quen despois da súa morte foi o emperador Haile Selassie.
Mocidade
Bautizada como Askala Maryam ("Askal de María", un tipo de flor), Zewditu foi a filla máis vella do negus Menelik de Shewa, o futuro emperador Menelik II de Etiopía. A súa nai, Weyziro Abechi, foi unha nobre de Shewa que foi por pouco tempo compañeira de Menelik. A nai de Zewditu faleceu cando ela era moi nova, e o futuro imperio foi elevado polo seu pai e a súa consorte Baffana. O negus Menelik contraeu despois matrimonio con Taytu Betul, mais sen ter descendencia con ela. Menelik tiña tres fillos recoñecidos: Zewditu, Asfaw Wossen, que morreu a idade temperá, e outra filla chamada Shewa Regga, nai de Lij Iyasu, o eventual herdeiro de Melenik. A pesar diso, o emperador mantívose achegado a Zewditu, quen, a súa vez tamén tiña bo trato coas súa madrasta, a emperatriz Taytu, e viviu a maior parte da súa vida con ela.
En 1886, con só 10 anos de idade, Zewditu foi casada con Ras Araya Selassie Yohannes, fillo e herdeiro do emperador Yohannes IV. A voda foi política, concertada cando Menelik accedeu a obedecer os ditados de Yohannes. Eventualmente, Yohannes e Menelik volveron entrar en conflito. O matrimonio, mentres os pais dos contraentes estaban en disputa, non tivo fillos, sendo ela demasiado nova ao comezo do matrimonio, e mentres tanto, Araya Selassie Yohannes tivo un fillo con outra muller. Cando Araya Selassie finou en 1888, Zewditu deixou Mekele e volveu á corte do seu pai en Shewa. A pesar da hostilidade entre Menelik e Yohannes, Zewditu mantivo durante todo ese tempo boas relacións con ambos.
Zewditu tivo despois outros dous matrimonios, ambos breves, antes de contraer matrimonio con Ras Gugsa Welle, que era sobriño da emperadora Taytu. Zewditu estaba xa en bos termos con Taytu, mais o establecemento dun vínculo directo con ambos acabou por cimentar a relación. Considérase que, ao contrario que os seus matrimonios anteriores, o casamento de Zewditu con Gugsa Welle foi feliz.
Reinado
esquerda|miniatura|Zewditu cun dos seus sacerdotes favoritos Trala morte do emperador Yohannes IV na batalla de Metemma, Negus Menelik de Shewa asumiu o poder e converteuse en emperador en 1889. Menelik faleceu en 1913, e Lij Iyazu, fillo da media irmá de Zewditu, Shewa Regga, que fora publicamente declarado herdeiro aparente en 1909, asumiu o trono. Iyasu consideraba a Zewditu unha ameaza potencial contra o seu poder, e exiliouna a ela e o seu marido ao campo. Debido ao medo á inestabilidade que podía causar, o gabinete de ministros decidiu non proclamar publicamente a morte de Menelik II. Como resultado, Iyasu nunca foi proclameado oficialmente como emperador Iyasu V. Porén, tanto a morte de Menelik como o ascenso de facto de Iyasu ao trono eran amplamente coñecidos e aceptados. As autoridades eclesiásticas, o rexente Ras Tessema e os ministros acordaron que a coroación de Iyasu debería ser posposta ata que fose un pouco máis vello e tomase a comuñón coa súa esposa, o que faría o matrimonio indisoluble para a Igrexa Ortodoxa. Non obstante, Iyasu axiña atopou problemas no poder e non foi coroado. Á nobreza non lle gustaba polo seu comportamento inestable e a igrexa tiña a sospeita de que tiña simpatías musulmás. Tras varios anos de problemas, Iyasu foi apartado do poder. Zewditu foi chamada á capital, e o 27 de setembro de 1916, o Consello de Estado e a Igrexa Ortodoxa Etíope Tewahedo anunciaron oficialmente a morte do emperador Menelik II e depuxeron a Iyasu en favor de Zewditu. O título oficial de Zewditu foi "Raíña de Reis" (Negiste Negest), modificación do título tradicional "Rei de Reis" (Nəgusä Nägäst).
Mentres a aristocracia conservadora etíope en xeral apoiou a Zewditu, moitos dos seus parentes non tiveron o mesmo apoio. A madrasta de Zewditu e a tía do seu marido, Taytu Betul, que fora esposa de Melenek II, fuxiran da capital despois da morte de Menelik II, mais desconfiaba aínda debido ao evidente favoritismo que exercera durante o reindado do seu último esposo. Nun intento de limitar a súa influencia, a aristocracia amañou para o seu sobriño, o marido de Zewditu Ras Gugsa Welle, adxunto ao goberno remoto, quitándoo da corte. Este movemento, mentres se intentaba unha folga contra Taytu máis que contra Zewditu, crese que molestou considerablemente a Zewditu. Esta sufriu a culpa de tomar o trono de Lij Iyasu, a quen Melenek II quería como sucesor, pois aínda que ela consideraba que o derrocamento de Iyasu era necesario, tamén admirara o seu pai, e non quería desouvir os seus desexos. A separación do seu marido e a culpa por tomar o trono de Iyasu converteron o seu imperio en non moi feliz. Pero aínda que Iyasu a tratara con inxuria, ela tivo moito máis afecto cara ao seu sobriño Iyasu, e crese que chorou amargamente cando o seu sobriño foi excomungado por apostasía. A emperatriz foi progresivamente retirándose dos asuntos de Estado cara ao retiro, o xexún e a oración, mentres que quen a rodeaba, como Tafari Makonen, foron gañando poder e influencia na corte.
Morte e sucesión
O 2 de abril de 1930, dous días despois de que Ras Gugsa Welle fose asasinado nunha batalla, a emperatriz Zewditu faleceu. Sábese que Zewditu sufría de diabetes, e estaba gravemente enferma de febre tifoide, aínda que non hai acordo xeral sobre se esa foi a causa do seu pasamento. Segundo algunhas historias populares, morreu de conmoción e aflición ao saber da morte do seu marido, mais outras fontes contradino, indicando que non foi informada do resultado da batalla antes da morte repentina. Algunhas fontes diplomáticas de Adís Abeba informaron nesa época que a emperatriz foi mergullada nun gran colector con auga fría para curala da súa doenza, mais o seu corpo entrou en shock e faleceu pouco despois.
Zewditu foi sucedida no trono por Negus Tafari, que tomou o nome de emperador Haile Selassie.
Gary Kildall
Gary Arlen Kildall, nado en Seattle o 19 de maio de 1942 e finado en Monterey o 11 de xullo de 1994, foi o creador do sistema operativo CP/M (posteriormente DR-DOS e da interface gráfica de usuario GEM Desktop, e fundador de Digital Research).
Traxectoria
Gary Kildall naceu e creceu en Seattle, Washington, onde a súa familia levaba unha escola de náutica. O seu pai, Joseph Kildall, era un capitán de ascendencia norueguesa. A súa nai, Emma, era en parte de orixe sueca, xa que a avoa de Gray nacera en Långbäck, Suecia, mais emigrara ao Canadá aos vinte e tres anos.
Kildall casou con Dorothy McEwen en 1963 mentres ambos estaban a cursar estudos de secundaria. Ao nacer o primeiro fillo de ambos, Scott, mudáronse a Monterey Peninsula en 1969. En 1971 tiveron a súa primeira filla, Kristin. Kildall graduouse como profesor de matemáticas na Universidade de Washington en Seattle a principios da década de 1970.
Mentres traballaba como profesor na Escola Naval de Posgraduado (NPS) en Monterey, California, implementou a linguaxe de programación PL/I para os microprocesadores 4004 e 8008 ao mesmo tempo que traballaba como consultor para Intel. Despois de obter o doutoramento ciencias da Computación, dedicouse en 1973 a crear un sistema operativo para as intel Intellec 8. Referíase a esas versións como PL/M, M por microcomputadora e de alí xurdiu CP/M.
Despois de ofrecer a súa obra CP/M a Intel, esta empresa non amosou interese ningún niso, así que xunto coa súa esposa Dorothy fundou a compañía Intergalactic Digital Research en 1974, e a súa sede estaba situada na 801 Lighthouse Avenue, Pacific Grove, California. Logo de renunciar ao seu traballo en 1976 en NPS foi renomeada como Digital Research Incorporated. Continuou a traballar en CP/M e ao principio vendíao en anuncios clasificados nas últimas páxinas de revistas de computación.
Libro de Xob
miniatura|300px|Xob e os tres amigos
Gary Kildall
Traxectoria
Co lanzamento da Altair 8800 en xaneiro de 1975 finalmente había un sistema comercial capaz de executar CP/M, e antes da fin dese ano xurdiron varios computadores clónicos con sistemas de discos que o requirían. Contra 1977, era o máis popular dos sistemas operativos de microcomputadora en existencia, executando en case todas as computadoras baseadas nun procesador Intel 8080 ou Zilog Z80. Para esa época os ingresos de Digital Research acadaron os 25 millóns de dólares (equivalentes a máis de cen millóns do ano 2018).
En 1980, IBM achegouse acercó a Digital Research buscando unha versión do CP/M para a súa próxima computadora persoal. Kildall deixou esperando os representantes de IBM varias horas para voar na súa avioneta xunto coa súa esposa, que estaba de aniversario e era quen manexaba as relacións comerciais da empresa. Outra historia di que IBM quería que Dorothy asinase o seu acordo de non divulgación estándar, que ela consideraba moi limitador. Esencialmente, Digital Research esixía un pagamento por cada copia vendida mentres que IBM quería un gran pagamento polos dereitos de uso, sen limitacións. IBM volveu para falar con Microsoft e Bill Gates viu a oportunidade comercial da súa vida. Obtivo os dereitos para un clon de CP/M chamado QDOS (Quick and Dirty Operating System) escrito por Tim Paterson de Seattle Computer, foi licenciado a IBM, e así naceu o MS-DOS/PC-DOS.
Libro de Xob
O Libro de Xob (en hebreo אִיּוֹב, Iyov) é un libro da Biblia que forma parte dos chamados sapienciais. É unha reflexión, en forma de diálogo, sobre o sentido do sufrimento. Nas Biblias cristiás adoita situarse no primeiro lugar dos sapienciais.
Gary Kildall
Traxectoria
Máis tarde, IBM descubriu que o sistema operativo de Gates podería infrinxir o copyright de CP/M, púxose en contacto con Kildall, e acordaron que este non os levaría a xuízo a cambio de que xunto co PC-DOS se vendese o CP/M. O prezo fixado era de 250 dólares para o CP/M e 40 para o PC-DOS.
A decisión de empregar o sistema operativo de Microsoft foi o principio da fin de Digital Research como o maior produtor mundial de software para microcomputadoras.
Libro de Xob
Sinopse
Xob, un home piadoso e bendicido por Deus con riquezas e fillos, ve probada a súa fe coa enfermidade a perda da súa familia e a pobreza. No medio do sufrimento, uns amigos, Elifaz, Bildad e Sofar, veñen consolalo e comezan a dialogar sobre o sentido do mal e do sufrimento humano, que é o eixo do libro. Este diálogo complétase coa intervención dun quinto personaxe, Elihú, e culmina coa intervención do propio Iavé. O libro remata coa restitución a Xob da saúde e o patrimonio.
Gary Kildall
DR-DOS
Digital Research perdeu a longa batalla por promover o seu CPM-86 así que o modificaron para empregar as mesmas aplicacións que MS-DOS e PC-DOS, volvéndoo lanzar en maio de 1988 como DR-DOS. A primeira versión pública foi o DR-DOS 3.41 que ofrecía mellores características que o entón MS-DOS 3.3.
Esta foi outra perdida: aínda que o produto con cada versión presentou innovacións que sempre o compararon favorablemente contra o MS-DOS, Digital Research non puido sustentar a desleal competencia de Microsoft e Kildall acabou por vender a súa compañía a Novell, non obstante, o produto aínda existe en diferentes encarnacións.
Libro de Xob
Estrutura
O libro consta dun corpo central en forma de diálogo, que se divide en varias seccións, máis un prólogo e un epílogo narrativos:
Gary Kildall
GEM Desktop
Outro importante produto de Gary foi a primeira interface gráfica de usuarios para o procesador 8086, GEM Desktop, lanzado en febreiro de 1985. A pesar das súas prestacións, o produto non tivo moito éxito como sistema independente e a súa última versión pública saíu en novembro de 1988. Porén, continuou a venderse a empresas como interface gráfica para os seus produtos, salientando o Atari ST e o Ventura Publisher. Tamén se empregou en Digital Research para produtos derivados como ViewMax. A súa liña de desenvolvementeo sobreviviu ata a adquisición de Digital Research por Novell.
Outros proxectos
Despois do CP/M, preocupado pola proliferación de BASIC nas microcomputadoras, Kildall creou PL/I-80, un subconxunto da linguaxe de programación PL/I que funcionaba en computadoras con CP/M. Tamén desenvolveu varios proxectos experimentais, incluíndo unha posta en marcha da linguaxe de programación educativa LOGO, interfaces entre computadoras e lectoras de CD-ROM, e reprodutores de videodiscos. Ademais, creou unha versión para CD-ROM da Grolier's Encyclopedia en 1985, sendo o primeiro en logralo (o seu prototipo foi gravado en videodisco, xa que o CD-ROM aínda non saíra ao mercado).
Libro de Xob
Autor e data de composición
Para poder falar da autoría do libro, hai que facer primeiro unhas observacións sobre o contido:
Gary Kildall
Retiro
Kildall abandonou Digital Research en 1991 cando a compañía foi vendida a Novell, e mudouse á área suburbana de Austin, Texas, mantendo un segundo fogar en California e axudando os nenos vítimas do VIH. Amigos e coñecidos recoñecen o desenganado que estaba por como o MS-DOS, cun deseño baseado case por completo nas súas ideas para CP/M, fixeron famosos a Bill Gates e Microsoft, mentres que el languidecía na escuridade. Nunca máis apareceu en espectáculos televisivos como "The Computer Chronicle" onde actuaba como coanfitrión.
Morte
O 8 de xullo de 1994, Kildall sufriu unha caída nun bar de moteiro de Monterey, California e golpeou a cabeza. A circunstancias exactas da lesión non están claras. Nos últimos anos fora alcohólico. Varias fontes afirman que caeu dunha cadeira, que tropezou ou que foi atacado porque entrara no Franklin Street Bar & Grill levando roupa de Harley-Davidson. Ingresou e saíu do hospital dúas veces, e faleceu tres días despois no Hospital Comunitario de Monterey Peninsula. Unha autopsia realizada o día seguinte non determinou de xeito conclusivo unha causa da morte. Está enterrado no Evergreen Washelli Memorial Park ao norte de Seattle.
Libro de Xob
Autor e data de composición
Con estes datos os expertos falan de tres fases compositivas:
En canto á data de composición, dáse como máis probable o século IV.
O tema da retribución
O xudaísmo veterotestamentario non cría nunha vida máis alá da morte. Os mortos baixaban ao Xeol unha morada dos mortos similar ao Hades grego. Non había un ceo ou inferno no que os homes poidesen ser premiados ou castigados polas súas acións na terra.
Pero si crían que Deus premiaba e castigaba as boas ou malas accións, só que este premio ou castigo cumpríase nesta vida. Boa saúde e longa vida, fillos e bens materiais eran os medios polos que Deus premiaba as boas accións. Consecuentemente, o pobre, enfermo ou estéril era, en realidade, un pecador castigado por Deus.
Esta crenza víase reforzada polo forte sentido comunitario e de pertenza á famila ou a tribo propio da cultura xudía. Podía ser que a desgraza dunha persoa boa e xusta fora causada polo pecado dalgún dos seus antergos. Do mesmo xeito, o malvado ao que todo lle ía ben podería ter descendentes moi desafortunados que cargarían coas consecuencias dos pecados del.
Críticas
Esta postura ortodoxa e maioritaria vai recibir fortes críticas:
A retribución en Xob
O libro enfronta as dúas posturas ante o tema, a ortodoxa, representada polos tres amigos e máis por Elihú e a crítica, representada por Xob.
As argumentacións dos tres amigos baséanse nunha exposición da postura ortodoxa, botando man dos argumentos propios dos mestres da lei. Pola contra, Xob fai unha reflexión máis experiencial, unha defensa da coherencia e xustiza da súa propia vida.
O autor do libro pecha a reflexión coa intervención do propio Deus. Aínda que dun xeito que tampouco pecha o tema. Deus e tan omnipotente e tan superior ao home, que este só pode acatar a súa vontade, pero non pode aspirar a entender o porqué dela.
Tuna
miniatura|dereita|Unha tuna do Perú. Unha tuna é un grupo musical polo xeral de ambiente estudantil orixinario das distintas culturas de España, Portugal, distintos estados de América Central e América do Sur. Os universitarios que conforman o grupo portan unha combinación de vestimentas antigas e interpretan temas musicais do folclore tradicional, acompañados musicalmente de instrumentos cordófonos.
Real Casa da Moeda de Australia
A Real Casa da Moeda de Australia (en inglés: Royal Australian Mint) é unha fábrica de moeda establecida en Camberra, Australia, en 1965, dependente do Goberno australiano, encargada da cuñaxe das moedas de curso legal no país, do sistema do dólar australiano.
A ceca ten a condición de Axencia de Servizo Público, xestionada polo Ministerio de Facenda australiano.
Os billetes australianos imprímense na entidade pública Note Printing Australia, en Melbourne, dependente do Banco da Reserva de Australia.
Con anterioridade á instalación desta ceca pública, as moedas australianas cuñábanse nas ramas da Royal Mint británica establecidas no país (Sydney Mint, Melbourne Mint e Perth Mint). Destas tres, a ceca de Perth é a única que mantén a súa actividade, xa non como rama da matriz londiniense senón dependente do Goberno de Australia Occidental, e encárgase da cuñaxe de moedas de investimento.
Historia
esquerda|miniatura|Primeira serie de [[moedas cuñadas na Real Casa da Moeda de Australia (1966)]] A idea de fundar esta casa de moeda xurdiu en 1959, cando se propuxo o traslado á capital do país, Camberra, da rama que a Royal Mint británica tiña en Melbourne. As obras comezaron en febreiro de 1963 e a súa inauguración oficial tivo lugar o 22 de febreiro de 1965, presidida polo Duque de Edimburgo, coincidindo co inicio da fabricación das moedas do novo sistema decimal do dólar australiano, postas en circulación o 14 de febreiro de 1966. O establecemento da Real Casa da Moeda de Australia tivo un custo de cinco millóns de dólares para a construción do edificio e outros catro millóns para o seu equipamento.
A nova ceca e a de Melbourne operaron simultaneamente en tanto que non se chegara a producir o volume suficiente das moedas do novo sistema para abastecer convenientemente o mercado. Tras ese período, en 1967 acabou por clausurarse a Melbourne Mint, e parte do persoal foi trasladado a Camberra para completar o cadro da nova casa de moeda. Con todo, ata principios da década de 1980 a Royal Austrtalian Mint non foi quen de asumir en solitario toda a produción de moeda circulante do país, e en varias ocasións, nas dúas décadas anteriores, recorreu á subcontratación de parte da produción á Casa da Moeda de Perth, á Royal Mint de Londres e á Real Casa da Moeda do Canadá.
Instalacións e funcionamento
esquerda|miniatura|120px|[[Reverso (moedas)|Reverso do medio dólar de 1966]] miniatura|Prensas de [[cuñaxe na Real Casa da Moeda de Australia]] dereita|miniatura|Un [[robot na ceca real australiana.]]
Demografía de Angola
Segundo os do censo de 2014, Angola tiña unha poboación de 25 789 024 habitantes.
Real Casa da Moeda de Australia
Instalacións e funcionamento
A Real Casa da Moeda de Australia consta de dous edificios, un que alberga a parte administrativa e outro destinado ás actividades de cuñaxe. O edificio administrativo abrangue os obradoiros de gravado, un laboratorio e as instalacións de pesaxe e medida de precisión.
Entre 1984 e 1986 leváronse a cabo obras de reacondicionamento para atender a crecente demanda de moedas por parte dos coleccionistas. Nesas obras melloráronse tamén as instalacións para o acollemento dos visitantes, que no transcurso das súas visitas poden cuñar as súas propias moedas de curso legal nunhas prensas dispostas para o efecto. Á parte das moedas de curso legal, a Real Casa da Moeda de Australia tamén produce medallas para uso tanto civil como militar, entre as que destacan as da Orde de Australia, establecida en 1975 pola raíña Isabal II. Tamén se encargou de fabricar, en conxunto coa Casa da Moeda de Perth, as medallas entregadas aos deportistas para os Xogos Olímpicos de verán do ano 2000. Outros dos seus produtos son as fichas e pseudomoedas para organizacións e establecementos comerciais como casinos, máquinas expendedoras, etc.
Demografía de Angola
miniatura|280px|Mapa étnico de Angola en 1970.
A poboación angolana presenta unha composición bastante complexa. Cerca do 95 % dos angolanos son negros africanos bantús, pertencentes a unha diversidade de etnias. Entre estas, a máis importante é a dos ovimbundu, que representan máis dun terzo da poboación, seguidos dos ambundus con cerca dun cuarto, e os bakongo, con máis do 10 %. Menor peso demográfico teñen os lunda-chócue, os ovambo, os nyaneka-nkhumbi, os ganguela e os xindonga. Existen aínda pequenos grupos residuais de khoisans (ocasionalmente designados como bosquímanos ou hotentotes), habitantes originais do territorio da Angola de hoxe (e, polo tanto pre-bantús). O habitat destas etnias, tal como existía ao final da época colonial, continúa esencialmente inalterado. Porén, durante a segunda metade do século XX houbo un fluxo permanente de habitantes das zonas rurais para as cidades. Despois de independencia, a guerra civil angolana provocou un verdadeiro éxodo rural, de modo que, contra 2015, pouco máis de metade da poboación total de Angola vive en áreas urbanas. Neste contexto, moitos bakongo e ovimbundu (e continxentes máis limitados doutros grupos) establecéronse en cidades fora do habitat tradicional da súa respectiva etnia. Como resultado deste movemento, existe hoxe unha diversidade étnica moi acentuada en Luanda (e rexións adxacentes), pero tamén en Lubango, mentres que é relativamente máis limitada, por exemplo, en Benguela e en Huambo.