cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paz de Alfredo e de Guthrum
O Texto
dereita|miniatura|290x290px|Estatua do Rei Alfredo en Wantage. O documento comeza cun prólogo, resumindo que se trata dun tratado entre "o rei Alfredo e o rei Guthrum e todos os conselleiros ("Witenagemot" ou "witan") das razas inglesas e todas as xentes de Anglia Oriental".
O primeiro punto é o máis famoso: "Primeiro en relación coas nosas fronteiras: ao norte do Támesis e ao norte do río Lea e, até o nacemento deste, continuando en liña recta até Bedford e entón ao norte do río Ouse até Watling Street." Esta parte do documento fixo pensar a moitos que esas fronteiras eran as de Danelaw. Con todo, non se menciona nada acerca diso e parece tratarse dunha fronteira principalmente política xurdida, quizais, por mor da conquista de Londres por parte de Alfredo.
Na segunda parte aumentábase o valor do wergeld a cantidades que non eran de esperar en condicións normais: "Isto é o próximo, se un home é asasinado, todos nós, ingleses e daneses, deberemos pagar a mesma cantidade: oito medio-marcos de ouro refinado, agás se se trata dun home libre ("ceorl") que ocupa terras suxeitas a unha renda, e as súas (dos daneses) homes libres; a suma de ambos está estimada en 200 xilins". No Tratado, como notaron Simon Keynes e Michael Lapidge, un home libre que vive nas súas propias terras é tratado esencialmente como un nobre. Simon e Michael argumentan que o prezo da compensación é moi alto. De acordo con Paul Kershaw, isto presenta dous problemas: primeiro, que asume premeditación; segundo, que ao facer o valor da compensación demasiado alto, o Tratado puido en realidade actuar como disuasorio para lograr acordos pacíficos. Kershaw argumenta en cambio que isto non foi máis que unha mera simplificación da estrutura social existente ao longo da fronteira: as estruturas sociais anglosaxoas e as de Danelaw non tiñan que ser necesariamente similares. Por tanto, esta simplificación puido ser a única vía que atoparon para avanzar no acordo.
A cuarta estipula que un home debe coñecer á persoa que o avala cando compra escravos, cabalos ou bois.
A quinta expón as maneiras nas que ingleses e daneses podían interactuar. "E todos nós acordamos neste día tras os xuramentos realizados, que ningún escravo nin ningún home libre poderá unirse, sen permiso, ao exército dos daneses, do mesmo xeito que ningún danés ao noso. Pero, se ocorrese que, debido á necesidade, algún deles quixese comerciar connosco, ou nós con eles, xa sexa con gando ou mercadorías, está permitido facelo pero coa condición da entrega de reféns como promesa de paz e como evidencia de que non se espera ningunha fraude".
Illa Stirling
A Illa Stirling é a illa máis pequena das Illas Treasury, nas Illas Salomón. Está separada da máis grande Illa Mono polo estreito Blanche Harbor. Illa Stirling componse de coral, e foi unha vez parte da barreira de coral que rodea a illa Mono.
Illa Stirling non ten poboación permanente. Con todo, un campo de aviación e outros restos da base dos aliados da segunda guerra mundial aínda permanecen aquí.
En maio de 2011 o primeiro ministro das Illas Salomón Danny Phillip fixo unha oferta ao goberno australiano para que a base aérea abandonada na illa de Stirling acollera a tramitación dos solicitantes de asilo. Crese que as negociacións chegaron a un estado razoablemente avanzado antes de ser interrompidas.
Epidat
Epidat é un proxecto non lucrativo iniciado a principios dos anos 90, na Dirección Xeral de Saúde Pública da Xunta de Galicia. Consiste no desenvolvemento e difusión dun programa de libre distribución para a análise estatística e epidemiolóxica de datos. Por ofrecer posibilidades en ocasiones novidosas, pola súa amigabilidade e a pola calidade das súas axudas, a aplicación conseguiu unha grande aceptación nos países de Iberoamérica.
O desenvolvemento das primeiras versións de Epidat integrouse no marco dun convenio de colaboración firmado pola Organización Panamericana de la Salud (OPS) e a Consellería de Sanidade da Xunta de Galicia; na actualidade a OPS presta o seu apoio institucional ao proxecto e a Universidade CES de Colombia sumouse dende 2012 como organismo auspiciador.
Características do programa
Na actualidade están dispoñibles para o seu uso as versións 3.1 e 4.2. A coexistencia de ambas versións débese a que, de momento, no foi incorporado todo o contido da versión 3.1 á 4.2.
Epidat 4.2
Entre as características da versión 4 cabe destacar tres das máis relevantes:
O resto de características desta nova versión concéntranse nos tres elementos distintivos do programa, que son o contorno, o contido e a axuda.
O contido de Epidat 4 estruturouse nos 19 módulos seguintes:
Descargar
Epidat é un programa de libre distribución e unha copia do mesmo pode obterse gratuitamente nos seguintes enlaces:
Descargar Epidat 3.1
Eminem
Marshall Bruce Mathers III, nado en St. Joseph, Missouri o 17 de outubro de 1972, coñecido profesionalmente coma Eminem (estilizado EMINƎM), é un cantante de hip hop estadounidense, ademais de produtor musical e actor. Durante a súa carreira musical 10 dos seus álbums acadaron o número un na lista Billboard 200 e cinco dos seus sinxelos estiveron no primeiro posto da lista Billboard Hot 100. Cun total de 45,1 millóns de álbums vendidos e 42 millóns de cancións vendidas nos Estados Unidos a data de xuño de 2014, Eminem é o segundo artista varón con máis vendas da era Nielsen SoundScan, o sexto artista co maior número de vendas nos Estados Unidos e artista con maior número de vendas do hip hop. Globalmente vendeu máis de 172 millóns de álbms, sendo un dos artistas con maior número de vendas en todo o mundo. A revista Rolling Stone situouno na posición número 83 na súa lista dos 100 Mellores Artistas de Tódolos Tempos.
Tralo seu álbum de estrea Infinite (1996) e o Slim Shady EP (1997), Eminem asinou co selo de Dr. Dre, Aftermath Entertainment, e acadou a popularidade no ano 1999 co álbum The Slim Shady LP, polo que obtivo o seu primeiro Grammy ó Mellor Álbum de Rap. Os seus dous álbums seguintes, The Marshall Mathers LP (2000) e The Eminem Show (2002), acadaron un grande éxito en todo o mundo, conseguindo a certificación de diamante da RIAA e obtendo un novo Grammy ó Mellor Álbum de Rap por cada un deles. A estes seguiulle Encore (2004), que foi outro éxito comercial e da crítica. Tras unha pausa no 2005, publicou Relapse no ano 2009 e Recovery en 2010, gañando de novo un Grammy por cada un deles, con Recovery posicionándose coma o álbum máis vendido do mundo no 2010. O seu oitavo álbum de estudio, The Marshall Mathers LP 2 (2013), gañou dous premios Grammy.
Unseen University
A Unseen University (Universidade Invisible) (UI) é unha institución ficticia creada polo escritor británico Terry Pratchett para o seu Mundodisco. A Universidade Invisible é o centro de estudo de maxia máis grande do Discworld. A súa sede principal está na cidade de Ankh-Morpork, aínda que hai outras sedes en lugares tan afastados como XXXX.
O lema da institución, que aparece no escudo da UI, é "Nunc id Vides, Nunc ne Vides" ("agora vela, agora non a ves").
A universidade ten no seu centro a Torre da Arte, arredor da cal creceu. Debido ós altos niveis de maxia residual na veciñanza, un plano da UI parécese vagamente a un crisantemo explotando e só é válido durante un día, aínda que se considera normalmente que o interior da UI é máis grande do que os muros exteriores poderían conter en circunstancias normais.
Bergantiños, Moraime, Muxía
Bergantiños é un lugar da parroquia de Moraime no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Tiña 4 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 2 eran homes e 2 eran mulleres.
Siarnaq (lúa)
Siarnaq ou Saturno XXIX é unha pequena lúa irregular de movemento directo do planeta Saturno. Foi descuberta por Brett J. Gladman no 2000, e déuselle a designación temporal de S/2000 S 3. En agosto do 2003 recibiría o seu nome oficial, procedente da mitoloxía inuit, onde Siarnaq (tamén coñecido coma Sedna) é un xigante.
Órbita e características físicas
miniatura|esquerda|300px|Os grupos de lúas irregulares de movemento directo de Saturno: Gallic (vermello) e Inuit (azul) Esta lúa é o membro máis grande do Grupo Inuit de satélites irregulares de Saturno. Siarnaq ten ó redor de 40 kms de diámetro, e orbita Saturno a unha distancia media de 17,531 millóns de kms en 895 días. No diagrama da esquerda pódese ver graficamente a órbita desta lúa en relación coas outras lúas de movemento directo de Saturno, a excentricidade da órbita está representado polos segmentos amarelos que van dende o pericentro ó apocentro.
Siarnaq amosa un vermello claro e o seu espectro infravermello é moi semellante ó de Kiviuq e ó de Paaliaq, o cal soporta a tese dunha posible orixe común do Grupo Inuit a partir do esnaquizamento dun corpo máis grande.
Siarnaq semella estar nunha resonancia secular con Saturno, que incluiría a precesión da súa periapse e a do planeta. [1] Os estudos sobre estas resonancias son a chave para entende-los mecanismos para a capturas destas lúas irregulares, e asumindo unha orixe en común a partir dun corpo proxenitor, explicarían a actual dispersión dos elementos orbitais.
1 A lonxitude da periapse da eclíptica do satélite e do planeta son fixas.
Estudos Migratorios
'Estudos Migratorios. Revista galega de análise das migracións, anteriormente Estudios Migratorios', é unha revista científica de publicación semestral do Consello da Cultura Galega e a Universidade de Santiago de Compostela.
Descrición
Botou a andar en 1995 co nome de Estudios Migratorios, cesando en 2003. Reapareceu en 2008 co nome de ''Estudos Migratorios. Revista galega de análise das migracións'', rematando en 2011.
Autores
Na nova xeira publicou textos de José Antonio Aldrey Vázquez, Francisco José Armas Quintá, Andreu Bibiloni Amengual, Ana Cabana Iglesia, Luis M. Calvo Salgado, Antón Costa Rico, Nadia Andrea de Cristóforis, María Liliana Da Orden, Fernando J. Devoto, Ruy Farías, María José Fernández Vicente, Alejandro Fernández, Belén Fernández Suárez, Emilio Franzina, Isabel Gómez Rivas, Pilar González Bernaldo de Quirós, Marianne Helfer Herrera Erazo, Gustavo Hervella García, Carmen Lamela, Raúl Lardiés Bosque, Natacha Lillo, Marcela Susana Lippi, Antonio Luis López Martínez, Raquel Martínez Buján, Alberte Martínez-López, Lená Medeiros de Menezes, Pilar Montero Vilar, Fernando Carlos Moura, José C. Moya, Laura Oso, Julio Rafael Pereira Bernárdez, Nancy Pérez Rey, Antía Pérez-Caramés, Herminia Pernas Oroza, María Presas Beneyto, Franco Ramella, Jon Ander Ramos Martínez, Perfecto Ramos Rodríguez, María del Pilar Rojo Otero, Nydia Sarabia Ivars, Erica Sarmiento da Silva, María Seijas Montero, Ana Varela Lago, Alejandro P. Vázquez González, Iria Vázquez Silva, Rosa María Verdugo Matés, Manuel Vilar Álvarez, Joaquín Miguel Villa Álvarez, Miro Villar e María Villares Varela.
Ortoá, Sarria
Santa María de Ortoá é unha parroquia rural do concello de Sarria na provincia de Lugo na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2007 tiña 80 habitantes (46 homes e 34 mulleres), dous máis ca en 2003. Ten dez entidades de poboación.
Python sebae
Python sebae é unha grande cobra non velenosa orixinaria da África subsahariana. É unha das 11 especies existentes do xénero Python. Ten dúas subespecies; unha atópase na África Central e Occidental, a outra na África austral.
Ja Morant
Traxectoria profesional
O 20 de xuño de 2019, Morant foi seleccionado polos Memphis Grizzlies na segunda posición do Draft da NBA de 2019. O 2 de xullo de 2019, asinou cos Grizzlies un contrato por dous anos. Morant debutou na NBA o 23 de outubro de 2019, facendo 14 puntos, 4 rebotes e 4 asistencias na derrota dos Grizzlies por 101-120 contra os Miami Heat. Na súa primeira tempada na liga foi nomeado Rookie do Ano da NBA de 2020, e incluído no mellor quinteto de rookies da tempada.
Stargate (filme)
Stargate (en Stargate, la porte des étoiles) é un filme franco-estadounidense de ciencia ficción dirixido por Roland Emmerich e escrito por Dean Devlin e Emmerich, que foi estreado en 1994.
Sinopse
No ano 1928, o profesor Langford descobre en Gizeh (Exipto) un artefacto metálico con forma de anel. Anos máis tarde, en 1994, o Doutor Jackson (James Spader), lingüista que daba unha conferencia sobre os xeroglíficos exipcios, recibe a visita da Dra. Langford, que lle propón traballar na tradución dunhas táboas do Antigo Exipto.
O Outeiro, Merza, Vila de Cruces
O Outeiro é un lugar da parroquia de Merza, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 130 habitantes (66 homes e 64 mulleres), o que supón unha diminución de 5 habitantes con respecto ao ano 2000.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Stargate (filme)
Sinopse
O Dr. Jackson tense que trasladar ata unhas instalacións militares na Montaña Creek, Colorado, onde lle ensinan unhas enormes lousas de protección. Nunha lousa contigua existía unha tradución de parte dos símbolos, que non dubida en corrixir. A tradución dos outros símbolos lévalle dúas semanas, ata que se da conta que non son símbolos senón constelacións que sinalan un punto no Universo.
Lamissio
Traxectoria
Alumno e sucesor de Axelmundo, subiu ao trono na difícil circunstancia dun duro choque cos hunos: os longobardos opúñanse a que se instalasen nunha zona do curso medio do Danubio, parte da provincia romana do Nórico. O mesmo Axilmundo perdera a vida en combate e a súa filla convertérase en escrava. Lamissio soubo darlle a volta ao conflito e, segundo di a tradición longobarda, conseguiu unha vitoria que lles permitiu aos longobardos conservar a súa independencia e identidade.
Segundo a lenda, o mesmo Axelmundo salvara a Lamissio cando o atopara no estanque no que o botara a nai, xunto aos seus seis irmáns xemelgos
Peter Rufai
Traxectoria
Tras xogar de 1980 a 1984 cos Stationary Stores e en 1985 cos Femo Scorpions (ambos clubs de Nixeria), en 1986 fichou polo equipo beninés Dragons de l'Ouéme. En 1989 fichou polo KSC Lokeren belga e polo KSK Beveren (tamén belga) en 1992, para irse en 1993 aos Go Ahead Eagles holandeses, onde xogou 12 partidos e ao Sporting Farense portugués en 1994.
En xaneiro de 1997 fichou polo Hércules CF, onde se foi alternando con José Miguel Mari e Gaëtan Huard na portería alacantina. No verán de 1997 ficha polo Deportivo da Coruña, onde sempre foi o porteiro suplente, estando á sombra de Jacques Songo'o. Trala súa etapa en Galicia, en 1999 volveu a Portugal no Gil Vicente FC, onde se retirou.
Actualmente vive en España e dirixe unha escola para adestrar a novos porteiros.
Selección nacional
Rufai xogou 65 partidos coa Selección de fútbol de Nixeria e marcou 1 gol ademais de xogar o Mundial de fútbol de 1994 e o Mundial de fútbol de 1998 e gañar a Copa Africana de Nacións de 1994.
Bouzas, Moraime, Muxía
Bouzas é un lugar da parroquia do Moraime no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Tiña 34 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 17 eran homes e 17 eran mulleres.
SOLAS (convenio)
miniatura|O convenio SOLAS regula a seguridade no mar. SOLAS son as siglas en inglés de Safety Of Life At Sea, en galego Seguridade da vida no mar. SOLAS é un convenio e normativa internacional da OMI asinado por 162 países que representan o 99% da frota mundial.
Historia e protocolos
A primeira versión foi aprobada en 1914, en resposta á catástrofe do Titanic; a segunda, en 1929; a terceira, en 1948; a cuarta, en 1960; e a quinta, en 1974. Esta última, actualmente en vigor, inclúe o procedemento de aceptación tácita, que estabelece que unha emenda entrará en vigor nunha data determinada a menos que, iñantes desa data, as obxeccións á emenda se reciban dun número convido de partes.
O Convenio internacional para a seguridade da vida humana no mar (SOLAS) actualmente vixente foi adoptado o 1 de novembro de 1974 pola Conferencia internacional sobre seguridade da vida humana no mar, convocada pola Organización Marítima Internacional (OMI), e entrou en vigor o 25 de maio de 1980. Dende entón emendouse dúas veces por medio de protocolos:
O protocolo adoptado o 17 de febreiro de 1978 pola Conferencia internacional sobre seguridade dos buques tanque e prevención da contaminación (protocolo de 1978 relativo ao SOLAS), o cal entrou en vigor o 1 de maio de 1981. O protocolo adoptado o 11 de novembro de 1988 pola Conferencia internacional sobre o sistema harmonizado de recoñecementos e certificación (protocolo de 1988 relativo ao SOLAS), que entrou en vigor o 3 de febreiro de 2000 e substituíu e deixou sen efecto o protocolo de 1978, entre as partes no protocolo de 1988. Ademais, o convenio é obxecto de continuas emendas, ben mediante resolucións aprobadas nas reunións do Comité de Seguridade Marítima (CSM) da OMI, ou en conferencias de gobernos contratantes. Até a data de publicación da súa versión refundida de 2009, o convenio fora obxecto de 36 emendas.
O protocolo de 1988 tamén foi emendado en varias ocasións; unha das últimas emendas entrou en vigor en xaneiro de 2017.
Capítulos
O convenio ten 14 capítulos:
Jutte
O termo jutte (十手, dez mans) pode referirse a:
Lugares de Pedrafita do Cebreiro
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Pedrafita do Cebreiro.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Pedrafita do Cebreiro
Hemostase
A hemostase ou hemostasia é o proceso que fai que as hemorraxias cesen e deixe de perderse sangue polos vasos sanguíneos lesionados. É o primeiro paso para a curación das feridas. Implica a coagulación, o cambio que experimenta o sangue de ser un líquido a ser un xel. En condicións normais, as células endoteliais dos vasos sanguíneos intactos impiden a coagulación do sangue segregando substancias coagulantes con efectos similares á heparina, así como trombomodulina e impiden a agregación das plaquetas segregando óxido nítrico e prostaciclina. Porén, cando ocorre unha lesión nun vaso, as células endoteliiais paran a súa secreción de inhibidores da agregación e coagulación e no seu lugar segregan factor de von Willebrand, que inicia o establecemento e mantemento da hemostase despois da lesión. A hemostase comprende tres etapas: 1) vasoconstrición, 2) bloqueo temporal da rotura no vaso por medio dun tapón plaquetario, e 3) coagulación do sangue coa formación dun coágulo de fibrina. Estes procesos selan o orificio ata que se reparen os tecidos.
Etimoloxía
A palabra hemostase é unha combinación dos termos gregos αἱμο- haimo- (tamén αἷμα haîma), 'sangue', e στάσις stásis, 'inmóbil' (~detención da hemorraxia).
Etapas
miniatura|Agregación de [[trombocitos (plaquetas). O plasma humano rico en plaquetas (vial esquerdo) é un líquido túrbido. Coa adición de ADP, as plaquetas son activadas e empezan a agregarse, formando unha especie de folerpas brancas (vial da dereita)]] A hemostase ocorre cando o sangue sae fóra dos vasos sanguíneos. É unha resposta do corpo para deter a perda de sangue. Durante a hemostase sucédense rapidamente tres etapas. A primeira resposta é o espasmo muscular na que os vasos se constrinxen para diminuír o fluxo de sangue. No segundo paso prodúcese a formación do tapón, no cal as plaquetas se pegan uns a outras para formar un selo temporal para cubrir a rotura da parede do vaso. O terceiro e último paso denomínase coagulación. A coagulación reforza o tapón plaquetario con febras de fibrina que actúa como "pegamento molecular". As plaquetas son fundamentais no proceso da hemostase. Permiten a creación do "tapón plaquetario" que se forma case inmediatamente despois da rotura do vaso. Poucos segundos despois de que se produce dita rotura as plaquetas comezan a adherirse á superficie do subendotelio. As primeiras febras de fibrina tardan aproximadamente sesenta segundos en empezar a entretecerse na ferida. Pasados varios minutos o tapón plaquetario está completamente formado por fibrina. A hemostase mantense no corpo por tres mecanismos:
Fibrinólise
Despois da coagulación, restablécese a situación normal por medio da desintegración do coágulo sanguíneo. Despois de que o coágulo se estableceu, comeza a reparación dos tecidos afectados co proceso de cicatrización. Para facer posible isto o coágulo é colonizado por células que formarán novos tecidos e no proceso vai sendo degradado.
A fibrinólise é a degradación da fibrina. A fibrina é o compoñente encargado de manter adherido o coágulo á parede vascular, así como manter ben unidas as plaquetas do tapón plaquetario entre si. A fibrinólise é catalizada polo encima plasmina, unha serina protease que ataca os enlaces peptídicos na rexión de tripla hélice dos monómeros de fibrina. A plasmina xérase a partir do plasminóxeno, un precursor inactivo, que se activa tanto pola acción de factores intrínsecos (propios da fervenza de coagulación) coma extrínsecos, o máis importante dos cales é producido polo endotelio vascular e denomínase "activador tisular do plasminóxeno" (t-PA).
En medicina de urxencias
En medicina pode conseguirse a hemostase, se o corpo non pode orixinala por si só de forma natural, de varias maneiras durante tratamentos médicos ou cirúrxicos. Cando o corpo está en condicións de shock e estrés, a hemostase é difícil de conseguir, aínda que o seu establecemento é vital para a supervivencia do paciente en medicina de urxencia. A hemostase pode conseguirse con axentes químicos e mecánicos ou físicos, e o procedemento concreto elíxese segundo a situación.
Se un individuo padeceu unha lesión importante que causou unha hemorraxia extrema, entón aplicar só un axente hemostático non sería efectivo. Os médicos seguen debatendo sobre cales son os mellores modos para axudar a un paciente en estado crónico, pero acéptase universalmente que os axentes hemostáticos son a principal ferramenta para tratar as lesións hemorráxicas máis pequenas.
Os principais tipos de hemostase utilizados en medicina de urxencia son:
Trastornos
Os trastornos da hemostase poden ser conxénitos, de orixe xenética, debido a unha deficiencia ou defecto nas plaquetas ou factores de coagulación dun individuo, ou poden ser adquiridos, como, por exemplo, na síndrome HELLP, que é unha variedade da preeclampsia que pode presentarse no embarazo, ou na síndrome hemolítica-urémica, que se debe ás toxinas da bacteria E. coli.
Historia da hemostase artificial
O coñecemento dos procedementos hemostáticos datan polo menos da antiga Grecia; e son mencionados nos relatos da guerra de Troia. Os antigos gregos e romanos aplicaban estípticos vexetais e minerais nas feridas grandes ata a conquista de Exipto arredor do ano 332 a.C. polos gregos. Nesa época apareceron máis avances médicos descubertos no proceso de momificación, que aumentaron o coñecemento sobre a hemostase. Descubríronse moitas das arterias e veas do corpo e sabíase que taponándoas podía deterse a perda de sangue. Non obstante, ata a invención da imprenta moitos destes coñecementos non se espallaron por occidente.
Cordero (barco)
O barco Cordero foi unha embarcación arrastreira galega que afundiu nas costas de cabo Prior o 15 de xaneiro de 2008.
Naufraxio
O barco estaba rexistrado en Ribeira. Tiña 28 metros de eslora, casco de aceiro e un rexistro bruto de 104 toneladas. A súa tripulación era de oito mariñeiros.
Cando se produciu o accidente, o barco estaba situado a 30 millas ao norte da Coruña e a unhas seis ao noroeste de cabo Prior. O accidente sucedeu cando se estaban rexistrando moi malas condicións meteorolóxicas e produciuse ao abrirse unha vía de auga na sala de máquinas, probablemente como consecuencia do impacto dunha onda. No informe do Ministerio de Fomento conclúese que a causa non puido ser establecida:
1987
Outros
Historia ano a ano
Pico de Meda
O Pico de Meda é a maior altura do concello de Zas, entre as parroquias de Gándara e Carreira. Ten 566 m de altitude sobre o nivel do mar. Atópase na chamada Serra de Santiaguiño, que vai dende Corcoesto ata Brandomil. Esta serra é debida a unha falla que formou o val de Soneira.
Dende alí pódese ver toda a costa dende Fisterra ata Arteixo. Despois de chover, debido a que o ceo está limpo, e estando solleiro pódese ver A Coruña, pero moi poucas veces. Atópase.
Atopáronse varias mámoas na zona, a maioría desfeitas.
Woody Guthrie
Traxectoria
Identificado co home corrente, cos pobres e oprimidos en xeral, contrario ó fascismo e ós políticos en xeral e á explotación económica. A súa canción máis coñecida é "This Land Is Your Land". Pai da música country moderna, o músico Arlo Guthrie é seu fillo.
Letrista e compositor prolífico, escribiu máis de 1.000 cancións, percorreu os Estados Unidos en tren actuando en centos de lugares, aínda que nunca cantou para audiencias superiores ás 1.000 persoas pero si deixou unha fonda pegada na América rural e en cantautores posteriores como Bob Dylan.
Saint-Marcan
Saint-Marcan (en Sant-Marc'han) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Hunduwa
Hunduwa foi unha cidade da rexión de Lukka (Licia), próxima á costa sur, que aparece rebelada contra os hititas antes do -1400, xunto con Dalawa. Madduwattas rei de Zippasla suxeriu que o exército hitita (dirixido por Kisbapili) atacase Hunduwa e el mesmo Dalawa. En realidade Madduwattas aliouse con Dalawa e, coa súa axuda, fixo caer a Kisnapili nunha trampa e exterminou o exército hitita.
Reggae
miniatura|[[Bob Marley, máximo expoñente da música reggae.]] O reggae é un estilo de música orixinario da Xamaica. Bob Marley, cantante, compositor e icona deste estilo musical. En sentido mais amplo, Reggae pode referirse a outros ritmos como ska, rocksteady, dub, dancehall e ragga.
Etimoloxía
O artista reggae Derrick Morgan expresou nese sentido: Non nos gustaba o nome rocksteady, así que probei diferentes versións de "Fat Man". Cambiou o ritmo, o órgano utilizouse para sorprender. A Byron lee, o produtor, gustáballe. El creou o son co órgano e a guitarra rítmica. Sonaba como 'reggae, reggae' e ese nome simplemente triunfou. Byron Lee comezou a empregar a palabra (sic) e axiña todos os músicos estaban dicindo 'reggae, reggae, reggae'.
O historiador do reggae Steve Barrow atribúe a Clancy Eccles a alteración do termo patois streggae ("muller fácil"), converténdoo en reggae. Con todo, segundo Toots Hibbert: Hai unha palabra que adoitábamos empregar en Xamaica chamada "streggae". Se unha rapaza pasa e os rapacen mírana e din "nacho, ela é streggae", iso significa que non viste ben, que se ve reggay (galdrapeira). As rapazas dirían o mesmo dun home tamén. Esta mañá eu e mais uns amigos estabamos xogando e eu dixen, "ben, nahco, fagamos o reggay". Foi só algo que me veu á cabeza. Así que comezamos a cantar do the reggay, do the reggay ("fai o reggay, fai o reggay") e creamos un ritmot. A xente díxome despois que deramos ao son ese nome. Antes diso a xente chamábao blue-beat e todo tipo de nomes. Acora está no Libro Guinness dos Récords.
Cartel, Moraime, Muxía
Cartel é un lugar da parroquia do Moraime no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Tiña 50 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 24 eran homes e 26 eran mulleres.
Reggae
Etimoloxía
Dise que Bob Marley atribuía como orixe da palabra reggae un vocábulo da lingua castelá para referirse á "música do rei".
Precursores
Aínda que poderosamente influenciado polo mento e o calipso tradicionais, o jazz estadounidense e o primeiro rhythm and blues, o reggae é deudor directo na súa orixe dos diferentes desenvolvementos que tiveron lugar no ska e o rocksteady durante os anos 1960 en Xamaica. Un dos individuos que máis contribuíron a este desenvolvemento foi Count Ossie.
Os rude boys comezaron a pór deliberadamente os discos de ska á metade de velocidade, xa que preferían bailar máis amodo como parte da súa imaxe de tipos duros. Contra mediados da década de 1960, moitos músicos comezaron a tocar ska con ese tempo lento, ao tiempo que puñan énfase no walking bass e os offbeats. O son máis lento foi denominado rocksteady como consecuencia dun sinxelo de Alton Ellis. Esta fase da música xamaicana durou ata 1968, cando os músicos comezaron a aumentar a velocidade da música de novo, engadindo tamén outros efectos. Isto levou á creación do reggae.
Historia do reggae
O cambio do rocksteady ao reggae ilústrase polo uso do shuffle no órgano, que tivo de pioneiro a Byron Lee. Este trazo aparecía xa nalgúns sinxelos de transición como "Say What You're Saying" (1967) de Clancy Eccles ou "People Funny Boy" (1968) de Lee "Scratch" Perry. O tema "Long Shot Bus' Me Bet" publicado polo grupo The Pioneers en 1967 está considerado como o exemplo gravado máis temperán do novo son.
Nos comezos de 1968 publicáronse os primeiros discos de ''reggae' xenuíno: "Nanny Goat" de Larry Marshall e "No More Heartaches" de The Beltones. O éxito "Hold Me Tight" do artista estadounidense Johnny Nash de 1968 está recoñecido como o primeiro en colocar o reggae nas listas de éxitos dos Estados Unidos.
Outros pioneros do reggae son Prince Buster, Desmond Dekker e Jackie Mittoo e The Wailers, unha banda formada por Bob Marley, Peter Tosh e Bunny Wailer.
No desenvolvemento que levou o ska cara ao rocksteady e posteriormente ao reggae, foi fundamental a contribución de varios produtores xamaicanos. Entre os máis importantes están Coxsone Dodd, Lee "Scratch" Perry, Leslie Kong, Duke Reid, Joe Gibbs e King Tubby. Chris Blackwell, que fundou a discográfica Island Records en Xamaica en 1960, mudouse a Inglaterra en 1962, onde continuou promocionando a música xamaicana. Aliouse con Trojan Records, fundado por Lee Gopthal en 1968. Trojan publicou discos de artistas reggae no Reino Unido ata 1974, cando Saga comprou o selo.
En 1972, o filme The Harder They Come, no que actuaba Jimmy Cliff, xerou un considerable interese e popularidade para o reggae nos Estados Unidos, e a versión de Eric Clapton en 1974 do tema de Bob Marley "I Shot the Sheriff" axudou a levar o reggae ao mainstream. Contra mediados da década de 1970, o reggae recibía un considerable espazo na radio inglesa, especialmente grazas ao programa de John Peel. O que se coñeceu posteriormente como a "idade dourada do reggae" corresponde aproximadamente ao apoxeo do roots reggae.
Na segunda metade dos anos 70, comezaba a formarse a escena de punk rock de Gran Bretaña e o reggae foi unha importante influencia para iso. Algúns DJs de punk puñan cancións de reggae durante as súas sesións e numerosas bandas de punk incorporaron estas influencias reggae en su música. Ao mesmo tempo, o reggae comezou unha certa recuperación en Inglaterra na década de 1980, con grupos como Steel Pulse, Aswad, UB40 e Musical Youth. Outros grupos que recibiron interese internacional a comenzos desa década foron Third World, Black Uhuru e Sugar Minott.
Subxéneros
O reggae divídese en dous subxéneros, o roots reggae (o reggae orixinal) e o dancehall reggea, que é orixinario da década de 70.
Cultura
O reggae é constantemente asociado ao movemento rastafari, que, de feito, influenciou moitos dos músicos apoloxistas do estilo reggae nas décadas de 70 e 80. De calquera maneira, o reggae trata de varios asuntos relacionados coa cultura Rastafari, como o amor, o sexo e principalmente a crítica social.
O reggae débelle o seu éxito en Inglaterra ao movemento skinhead que o adoptou como a súa música propia e que fixo xurdir a "Gran guerra do reggae".
Dalawa
Dalawa ou Talawa foi o nome hitita da cidade de Tlos que máis tarde foi unha das seis que formaron a confederación licia.
Aparece rebelada contra os hititas en tempo de Tudhaliyas II, xunto con Hinduwa ou Hunduwa. Madduwattas rei de Zippasla, suxeriu que o exército hitita (dirixido por Kisbapili) atacase Hunduwa e el mesmo Dalawa. En realidade Madduwattas aliouse con Dalawa e, coa súa axuda, fixo caer a Kisbapili nunha trampa e exterminou o exército hitita.
Trofeo Cidade de Vigo 1991
A XXI edición do Trofeo Cidade de Vigo celebrouse en Vigo o 25 de agosto de 1991 a partido único, por primeira vez na súa historia. O campión foi o Celta de Vigo na quenda de penaltis.
San Miguel de Vilapedre, Sarria
San Miguel de Vilapedre é unha parroquia rural do concello de Sarria na provincia de Lugo. Segundo o Instituto Galego de Estatística no ano 2007 tiña 140 habitantes (72 homes e 68 mulleres) distribuídos en 11 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2003 cando tiña 153 habitantes.
Hórreo tipo San Pedro de Visma
miniatura|dereita|200px|Hórreo en [[Pastoriza, Arteixo|Pastoriza, Arteixo.]]
O hórreo tipo San Pedro de Visma é un tipo de hórreo galego que se presenta no norte da provincia da Coruña, ao longo dunha reducida área que abrangue parte dos concellos da Coruña, Arteixo, Carballo e A Laracha. Ten especial presenza na parroquia coruñesa de Visma, pero aínda así non chega a ser exclusivo nela e convive co hórreo mariñán.
Características
miniatura|dereita|200px|Hórreo en [[Pastoriza, Arteixo|Pastoriza, Arteixo.]]
Morfoloxía
É ancho e baixo, de planta rectangular. A cámara vai sostida sobre un celeiro de igual tamaño. A cámara é totalmente de pedra, de paredes formadas por fieiras horizontais de perpiaños, normalmente en número de cinco. A primeira e a última fieiras adoitan ter máis altura que as restantes. Nalgún caso os costais divídense en tramos por peóns de pedra verticais.
As fendas de ventilación son horizontais, pero ás veces se deixan sen tomar as xuntas verticais. Hainas de dous tipos:
O acceso é exterior, a través dunha porta situada no penal, sobre a correspondente de acceso ao celeiro. Non adoita haber escaleira de fábrica, e cando a hai é de pouca altura e mantense separada do hórreo.
O tellado é a dúas augas con beiril pouco prominente. Os penais forman pinches que recollen os faldróns da cuberta baixo sobrepenas grosas. Non sempre hai elementos terminais, pero cando os hai adoitan ser cruces e pirámides.
Construción
A pedra empregada é o granito, única rocha que se atopa no subsolo na zona. Os tornarratos son unha cornixa de pedra ben voada que normalmente é prolongación do chan da cámara, igualmente de pedra. As paredes de fábrica non van recebadas nin pintadas.
A cuberta é de tella cerámica a dúas augas.
Lingua cantonesa
A lingua ou dialecto cantonés ou yuè (chinés simplificado: 粵语, chinés tradicional: 粤語, Pinyin: yuèyǔ, Jyutping:Jyut6jyu5) é un dos principais dialectos do chinés.
O nome yuè corresponde ao nome dun reino antigo situado na actual provincia de Guangdong. Por iso, o carácter 粵 utilízase hoxe en día como abreviatura do nome desta provincia.
Aínda que os chineses prefiren falar de dialectos (方言, fāngyán) ao referirse ás variedades do chinés falado, a intelixibilidade mutua entre estes é practicamente nula polo que moitos lingüistas consideran o chinés unha familia de linguas, e non unha lingua única.
O cantonés é o terceiro dialecto (dialecto neste sentido amplo) máis falado do chinés despois do mandarín e da wu. Ten ao redor de 70 millóns de falantes, principalmente na provincia de Guangdong e nas rexións administrativas especiais de Hong Kong e Macau. As primeiras comunidades chinesas que se estabeleceron en países como Perú, Estados Unidos, Australia ou o Reino Unido procedían desta zona do sur da China. Isto fixo que o cantonés fóra durante moito tempo o idioma principal nos chinatowns das grandes cidades destes países.
O cantonés é un dialecto chinés bastante conservador, máis próximo ás formas antigas da lingua do que outros dialectos. Isto reflíctese, por exemplo, no feito curioso de que a poesía antiga chinesa, cuxa pronunciación orixinal descoñecemos, rima mellor lida en cantonés do que en mandarín.
Dos diferentes dialectos chineses, o cantonés é o único, á parte do mandarín, que ten unha forma escrita. Esta utiliza algúns caracteres chineses que non existen en mandarín, e reutiliza outros con significados diferentes. O cantonés escrito utilízase, no entanto, só en situacións informais, como cartas entre amigos, foros de Internet ou nalgunhas formas de literatura popular. En situacións formais o chinés escrito segue as normas do mandarín estándar.
En Hong Kong e Macau o cantonés falado utilízase tamén en situacións formais como discursos políticos, e en emisoras de radio e televisión. Nestes casos, a lingua utilizada non é auténtico cantonés, senón mandarín cunha lectura cantonesa dos caracteres.
Linguas arauacas
As linguas arauacas son unha familia de linguas indíxenas de América, estendida por América do Sur e as Antillas. Recibe o seu nome da lingua arauaca. É unha das máis diversas e estendidas de América, no senso de que inclúe máis variedades coñecidas e alcanza unha dispersión territorial maior. Algúns autores postulan que as linguas arauacas propiamente ditas (maipureanas) poderían estar emparentadas coas linguas guahibanas e as arauanas, e para elas emprégase o termo macroarauaco.
A denominación «linguas maipureanas» é equivalente, aínda que ten un uso máis limitado e foi acuñado por Filippo Salvatore Gilii en 1772, provén da lingua maipure, falada no século XVIII en Colombia e Venezuela.
Dobraxe
A dobraxe é unha técnica audiovisual aplicada a produtos cinematográficos e televisivos, consistente en substituí-los diálogos ditos polos actores nun idioma por outros diálogos idénticos (de aí que sexa precisa unha boa tradución e un bo "axuste" para a sincronía) noutro idioma. Os actores de dobraxe tratan de axusta-lo máis posible a súa interpretación á orixinal.
Tamén utilízase a dobraxe, malia non ser noutro idioma, polos mesmos actores ou outros que interpretasen a peza, para substituír pasaxes do diálogo en que o son gravado é defectuoso, por un deficiente rexistro de voz, en cancións, etc., dobrándose a si mesmo ou substituíndo a voz por outra máis axeitada.
Para proporcionar naturalidade ós diálogos dobrados, utilízase unha técnica denominada axuste, que procura manter a lonxitude das frases e facer coincidir determinados fonemas, especialmente os correspondentes ás letras labiais e oclusivas, cos do texto orixinal.
A primeira dobraxe ao galego realizouse no ano 1981 a xeito de demostración, sen chegar a emitirse comercialmente en ningunha televisión nin cinema e foi o primeiro capítulo da serie española Os gozos e as sombras.
Francisco Porto Mella
Francisco Porto Mella, nado o 18 de decembro de 1925 en Santiago de Compostela, e finado o 26 de xullo de 2012 na mesma cidade, foi un avogado galego.
Traxectoria
Porto Mella licenciouse en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela.
Ademais de exercer a avogacía en Santiago, no seu despacho Porto Abogados, foi profesor de Dereito mercantil na USC, asesor xurídico do Concello de Santiago de Compostela e presidente da Alianza Francesa de Santiago. Até 1997 foi cónsul honorario de Francia en Santiago, cargo que exerceu durante 30 anos.
Vida persoal
Casou coa catedrática de Historia da Arte María do Socorro Ortega Romero e foi pai da avogada Rosario Porto, famosa por asasinar en 2013 xunto ao seu marido Alfonso Basterra á súa filla Asunta nun dos crimes con máis sona nos medios da historia de Galicia.
Bombardeo intenso tardío
dereita|miniatura|251x251px|Obra artística de como puido ser o posible bombardeo.
O bombardeo intenso tardío (coñecido tamén como cataclismo lunar, último bombardeo intenso ou LHB polas súas siglas en inglés) é un período, ao redor de hai entre 3800 e 4100 millóns de anos, no que a Lúa e outros corpos do sistema solar interior sufriron frecuentes impactos moi violentos de grandes asteroides. Este período é o causante da maior parte dos cráteres que actualmente se observan tanto na Lúa coma en Mercurio. Esta teoría é unha explicación tanto do lento arrefriamento terrestre coma da idade dos impactos lunares.
Lanzarote
Lanzarote é unha illa española que fai parte do arquipélago das Illas Canarias, situado no Océano Atlántico fronte das costas africanas. Pertence á provincia das Palmas. A capital da illa e a cidade máis poboada é Arrecife.
Nitrosopumilales
A das nitrosopumilales (Nitrosopumilales) é unha orde de arqueas do reino dos Crenarchaeota, filo dos Thaumarchaeota e clase das Thermoprotei.
Lanzarote
O nome Lanzarote pode vir do mariño xenovés Lanceloto Malocello, quen visitou a illa no século XIV.
Actor de dobraxe
Finalidades
En tódolos casos nos que exista unha dobraxe, os actores encargados de o realizar deben tratar de axustar a súa interpretación ó orixinal.
Attarimma
Attarimma foi un reino da rexión de Licia (Lukka) que foi sometido polo rei hitita Mursilis II sobre o -1343. O seu rei refuxiouse no reino de Arzawa.
Lanzarote
Descrición
miniatura|dereita|250px|Charco Verde, [[Yaiza.]] É a máis setentrional e oriental das illas do arquipélago canario. É coñecida habitualmente como "illa dos volcáns" e identifícase co manto volcánico que se estende ao longo de toda a superficie debido á grande actividade volcánica de principios do século XVIII.
Atópanse a unha distancia de 1000 km da Península Ibérica e a 140 da costa africana. Ten unha superficie de 845,93 km² e unha poboación de 147.023 habitantes (2017), sendo os nativos da illa case a metade dos chegados desde outros lugares. Xunto á illa atópanse os illotes ou illas menores de Alegranza, La Graciosa, Montaña Clara, Roque del Este e Roque del Oeste, que forman o arquipélago Chinijo, administrativamente dependente de Lanzarote.
O pico máis elevado da illa é Peñas del Chache, no concello de Haría, con 671 m de altitude.
Etimoloxía
A explicación do nome da illa de Lanzarote é das máis claras e aceptadas de todos os topónimos do arquipélago canario. Existe consenso entre os historiadores en que o nome procede do navegante xenovés Lanceloto Malocello, quen a visitou por primeira vez no primeiro terzo do século XIV e de cuxa presenza, aparentemente, atoparon algunha pegada os primeiros conquistadores normandos: o castelo de Guanapay, o máis antigo de Lanzarote, construído sobre unha antiga torre edificada en 1312 por Malocello. A illa denomínase "Insula de Lançarotus Marocelus" no primeiro portulano que recolle ás Illas Canarias máis ou menos na súa forma actual, o do mallorquino Angelino Dulcert, de 1339. Noutras cartas e mapas posteriores esta denominación sofre alteracións fonéticas, pero non cabe dúbida de que o nome actual deriva do ilustre visitante italiano que no seu día se detivo nela.
O vocábulo aborixe Titerogakaet parece que foi o empregado polos maxos para se referir á illa antes da súa conquista. Trátase dun termo de orixe bérber que foi emparentado co tuareg tetergaget, "a que está queimada", ou ben cos vocábulos titerok e akaet, que significarían "Montaña Colorada". Do mesmo xeito, a toponimia insular está infestada de voces de orixe indíxena, como Yaiza, Tinajo, Teguise, Timanfaya ou Guatiza, que comparten protagonismo con lugares de nome hispánico como San Bartolomé ou Puerto del Carmen.
Clima
miniatura|dereita|[[Climograma de Lanzarote.]] As temperaturas máximas en Lanzarote oscilan entre 22º e 25º, as mínimas non descenden de 12º no inverno e a media de precipitacións é duns 200 mm anuais. As precipitacións varían dos 250 mm en Famara a tan só 50 mm na zona da Costa do Rubicón. O clima é moito máis amornado do que correspondería pola súa latitude xeográfica. Hai dous elementos climáticos que determinan a benignidade atmosférica: os alisios e a corrente fría das Canarias. O vento é practicamente permanente na illa. Nos meses de verán poden presentarse tormentas de vento con area procedentes do deserto ou siroco (tamén chamado calixe), con temperaturas de ata 46º (2004) e visibilidade moi reducida.
Lanzarote está inmersa na zona climática cálida e seca que se corresponde coa súa latitude, incluída no cinto de altas presións subtropicais. O seu clima é subdesértico, caracterízase por ter un réxime pluviométrico escaso (pluviosidade <200 mm anuais), atribuíble fundamentalmente á especial orografía da illa, xa que a súa escasa altura impide a retención da humidade que conteñen os ventos alisios, exceptuando as zonas máis altas (Os Ajaches e os Riscos de Famara). Esta característica impide a existencia de choivas orográficas, tan abundantes nas illas occidentais, xa que non existen obstáculos montañosos de envergadura que poidan deter o chamado «mar de nubes».
Poboación aborixe de Lanzarote
miniatura|300px|A chamada "quesera de Zonzamas", conxunto de canles elaboradas polos maxos. A illa de Lanzarote era coñecida xa na antigüidade polos fenicios e os romanos. Calcúlase que a illa está poboada desde hai polo menos dous milenios. Antes da conquista castelá, a illa estivo poboada por un grupo aborixe denominada maxos (en castelán majos ou mahos), un pobo bérber que vivía do pastoreo, a pesca e dunha agricultura moi limitada. A hipótese máis probable sobre o poboamento da illa apunta a ondas migratorias sucesivas desde o norte de África. O nome orixinal da illa é Tyterogakat ou "Tytheroygatra", que se traduciu como a queimada empregando un topónimo xeográfico bérber tuareg de Alxeria central.
Fontes
Pouco se coñece dos primeiros poboadores da illa debido á escaseza de achados arqueolóxicos e de enterramentos prehistóricos. Esta case ausencia de restos arqueolóxicos pode deberse á propia natureza volcánica da illa, sepultando as erupcións volcánicas vivendas, utensilios etc dos primeiros poboadores. Outra causa pode ser tamén o saqueo a que foi sometida a illa por parte dos primeiros conquistadores.
As descricións que fixeron os primeiros europeos que visitaron a illa na Baixa Idade Media falan de homes de raza branca, altos, musculosos, de gran beleza, e había moitos louros entre eles...., nunha visión bastante idealizada dos habitantes da illa. Os datos que se coñecen dos aborixes da illa son indirectos e pouco fiables. A fonte documental máis importante é -Le Canarien-, un relato escrito polos capeláns domésticos dos franconormandos Jean de Béthencourt e Gadifer de la Salle durante a invasión da illa en 1402. Malia existiren algunhas inscricións aborixes nunha escrita tifinagh, non se puideron traducir, polo que as fontes arqueolóxicas son imprescindibles para lograr un maior coñecemento a respecto destas sociedades.
Economía e sociedade
Os antigos maxos vivían do pastoreo, o marisqueo de ribeira, a recolección de froitos e tiñan unha agricultura moi limitada, que se centraba principalmente cultivo do trigo mourisco. Non coñecían os metais e perderan os coñecementos sobre a navegación oceánica. Vivían en covas ou chozas de pedra semienterradas (casas fondas), vestían peles de cabra sen curtir e alimentábanse de gofio, carne de cabra e peixe. Case todas as crónicas recollen o seu carácter apracible e hospitalario e a súa afección á música e o baile.