cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Osmorregulación
Peixes
Os teleósteos mariños son hipoosmóticos, polo que moitas especies teñen riles sen glomérulos (aglomerulares) e sen túbulos distais, o que reduce moito o filtrado glomerular e a perda de auga. No resto dos túbulos dos seus nefróns prodúcese unha secreción activa de solutos, formándose unha urina concentrada e de pouco volume. As branquias destes peixes bombean sales cara a fóra.
Nos mixíns as concentracións de Na+ e Cl- nas células e líquidos corporais é tan elevada que iguala a concentración do medio externo, polo que non teñen que osmorregular. Teñen nefróns reducidos a case só unha cápsula renal e un conduto curto, polo que eliminan pouca urina. Os seus corpúsculos renais están ben desenvolvidos, pero non para eliminar auga, senón ións bivalentes.
Os elasmobranquios (tiburóns, raias) e o celacanto (Latimeria) tampouco osmorregulan, porque manteñen unha concentración de urea moi alta en sangue ata superar a concentración salina do medio externo. Eliminan sales por glándulas especiais, como as glándulas rectais dos tiburóns. Non teñen, pois, problemas co fluxo de auga.
Os peixes que realizan migracións entre o mar e os ríos (anádromos, catádromos) teñen que vivir en distintos momentos da súa vida en medios con diferentes concentracións salinas. Estas especies son eurihalinas, xa que soportan distintas salinidades (as que só soportan unha marxe estreita de salinidade son estenohalinas). Xeralmente necesitan un período de aclimatación para pasar dun medio a outro durante o cal adaptan a súa fisioloxía. Por exemplo, os que pasan do mar aos ríos tenderían a perder sales polas branquias, pero as especies eurihalinas reducen a permeabilidade das súas branquias para evitalo.
Tetrápodos
Nos réptiles e aves mariñas que inxiren moito sal ao alimentarse ou beber auga de mar, os riles por si sós non poderían regular o exceso de sal, polo que teñen glándulas salinas especiais que excretan sal. As aves mariñas teñen glándulas salinas nasais, e os seus riles eliminan unha urina moi concentrada. Nos réptiles atopamos glándulas salinas orbitais nas tartarugas mariñas, sublinguais nas serpes mariñas, na lingua nalgúns crocodilos, e nasais nas iguanas mariñas das Galápagos.
Os anfibios acuáticos teñen riles con glomérulos grandes e producen volumes de urina diluída grandes. Son animais de auga doce e só se coñece un caso de anfibio que poida pasar durante certo tempo á auga do mar, é a Rana cancrivora do sueste asiático, que pode cazar cangrexos nas pozas de auga de mar que deixa a marea, e que para soportar esas condicións de elevada salinidade aumenta a concentración no seu sangue de ións Na+, Cl<sip- e de urea.
Invertebrados
Os platihelmintos presentan protonefridios que conteñen células flamíxeras que están inmersas no líquido interno do corpo e regulan o contido hídrico corporal. O número de protonefridios dunha planaria está axustado á salinidade do ambiente e aumenta ao reducirse a cantidade de sal no medio.
As miñocas (anélidos oligoquetos) teñen uns órganos excretores chamados metanefridios en cada segmento do seu corpo. Por un extremo conectan co celoma, desde onde absorben os residuos do corpo. Ao longo do tubo do metanefridio van reabsorbéndose distintas substancias (glicosa, parte da auga), mentres que os residuos se concentran expulsándose como unha urina diluída e abundante. A miñoca excreta diariamente un peso de urina equivalente ao 60% do seu peso corporal.
Os órganos nefridiais dos moluscos denomínanse ás veces "riles"e neles tamén ten lugar reabsorción selectiva de substancias.
Os crustáceos teñen glándulas verdes (ou glándulas antenais) na cabeza, xeralmente na base das antenas, formadas por un saco celómico, un tubo excretor e un conduto de saída, ás veces cunha vexiga. Hai secreción e reabsorción activas de substancias.
Nos insectos o aparato excretor e osmorregulador consta dos tubos de Malpighi (pode haber de dous a centos) Recollen os residuos da hemolinfa e desembocan no tubo dixestivo. Excretan ácido úrico en forma de cristais esféricos e expulsan moi pouca auga.
Plantas
As plantas, igual que os animais, teñen problemas para obter auga, pero, a diferenza destes, a perda de auga nas plantas é esencial para crear a forza impulsora para transportar o zume bruto desde o solo aos tecidos. En certas plantas evolucionaron métodos de conservación da auga.
As hidrófitas son plantas de hábitats acuáticos. Crecen principalmente na auga ou en zonas húmidas. Nestas plantas a absorción de auga ocorre por toda a superficie da planta, por exemplo, nas Nymphaeaceae.
As halófitas son plantas que viven en áreas pantanosas de marisma. Teñen que absorber auga dun solo que ten unha maior concentración de sales e, por tanto, un menor potencial hídrico (maior presión osmótica). As halófitas enfróntanse a esta situación activando sales nas súas raíces. Como consecuencia, as células das raíces poden desenvolver menores potenciais hídricos que arrastran auga por osmose. O exceso de sales pode almacenarse nas células ou excretarse por glándulas do sal das follas. Así, o sal excretado por algunhas especies axúdalles a atrapar vapor de auga do aire, que é absorbido despois en forma de auga líquida polas células das follas. Por tanto, esta é outra maneira de obter auga adicional a partir do vapor do aire, por exemplo, nas Salicornia e nas Spartina.
As mesófitas son plantas que viven en terras de climas temperados, que crecen en solos ben regados. Poden compensar doadamente a perda de auga por transpiración absorbendo auga do solo. Para impediren unha transpiración excesiva desenvolveron unha cuberta externa impermeable chamada cutícula.
Microorganismos
miniatura|[[Paramecium aurelia no que se ven vacúolos contráctiles.]]
Nos seres unicelulares a auga e os sales pasan por difusión a través da membrana. Algúns teñen mecanismos para expulsar o exceso de auga, como os vacúolos pulsátiles de ciliados como o paramecio e amebas. Unha ATP-ase vacuolar crea un gradiente que fai que o vacúolo se encha de auga, que despois é expulsada ao exterior. . Certos procariotas poden vivir en ambientes hipersalinos grazas a adaptacións especiais. Por exemplo Halobacterium salinarum utiliza para reducir o estrés osmótico solutos como cloruro de potasio; os niveis de potasio non están en equilibrio co medio, polo que ten moitos transportadores activos que bombean potasio cara ao interior da célula. Outras bacterias poden activar xenes que codifican transportadores de osmolitos e encimas que sintetizan osmoprotectores. O sistema de dous compoentes EnvZ/OmpR, que regula a expresión das proteínas porinas, é ben coñecido no organismo modelo Escherichia coli.
Zwolle
miniatura|280px miniatura|esquerda|225px|Zwolle, muíño de vento
miniatura|centro|225px|Zwolle: canal de Thorbeckegracht
Zwolle é unha cidade neerlandesa de 105.801 habitantes, capital da provincia de Overijssel, sita na orilla dereita do río Ijssel, no punto de cruzamento de numerosas canles, por medio das cales está unida ao Zuiderzee e á rexión industrial de Twente. É un importante mercado de gando, de manteiga e de ovos, ademais dun centro industrial.
Historia
A cidade aparece citada por vez primeira sobre o ano 1040. Foi membro da Liga hanseática e durante o Medievo foi un saliente centro cultural.Arredor do ano 1580 inclinouse polo luteranismo. Alcanzou o esplendor no século XVII.
Lugares de interese
Como testemuño do seu notábel pasado conserva varios monumentos importantes como:
Zoë Kravitz
Zoë Isabella Kravitz, nada nos Ánxeles (California) o 1 de decembro de 1988, é unha actriz, cantante e modelo estadounidense.
Traxectoria
É a filla do músico Lenny Kravitz e a actriz Lisa Bonet. Fixo aparicións en filmes como A estraña que hai en ti (2007) con Jodie Foster, e Sen reservas (2007) con Catherine Zeta-Jones. Tamén interpreta a Pearl na cuarta tempada da serie de televisión Californication, e apareceu como Angel Salvadore no filme X-Men: First Class.
Asperxilose
Coñécese como asperxilose todas aquelas doenzas producidas polos fungos do xénero Aspergillus. Aínda que o máis frecuente é Aspergillus fumigatus, existen outros potenciais patóxenos, como Aspergillus flavus, Aspergillus niger, Aspergillus nidulans ou Aspergillus terreus.
Os Aspergillus son fungos saprofitos e ubicuos, de distribución universal. Infeccións por Aspergillus son moi infrecuentes agás en persoas suxeitas a inmunosupresión. A transmisión ocorre por inhalación das esporas, aínda que se describiron casos de infección por autoinoculación. Patoxenicamente, invaden os vasos sanguíneos, producindo trombose e consecuente isquemia, necrose, edema e hemorraxias.
Tratamento
Entre os fármacos antifúnxicos máis empregados atópanse o voriconazol, o itraconazol, a anfotericina B e a caspofungina..Nos casos de asperxilose invasiva, combínanse o voriconazol e a anfotericina B, até a resolución da doenza. Na asperxilose broncopulmonar alérxica, o tratamento de elección combina corticoide con itraconazol.
Popping
O popping é unha danza urbana, pertencente aos chamados "Funk Styles", que se basean na contracción dos músculos ao ritmo da música, combinándoos con diferentes posturas e efectos visuais irreais.
Orixe
A súa orixe está situada na costa oeste dos Estados Unidos nos anos 70. O bailarín Boogaloo Sam (Sam Salomón) é dado como creador desta danza en Fresno, California. Adoitaba bailar outro estilo de baile de funk chamado "Campbellocking" e facer o robot de neno bailando de xeito moi divertido nas festas caseiras do seu pai, facendo boogaloo, unha danza moi común nese momento e que el describe como sacudir o corpo con ondas e desprazamentos. Unha noite, el quería crear unha nova danza mesturando boogaloo con contraccións do corpo que el chamou "popping". A partir desa mestura de boogaloo e popping creou o seu particular estilo de baile que chamou "boogaloo eléctrico". Como bo bailarín, fomentou e gañou fama nas festas da casa e tivo a oportunidade de crear un grupo de baile e facer un show no programa de televisión Soul Train. Ao principio foron chamados "Electric Boogaloos Lockers", como comentou nunha entrevista.
Historia
Foron programas de TV sobre robots no inicio dos anos 60 —como "Perdidos no Espazo" e "Shields e Yarnell"— os que inspiraron a xuventude en Los Angeles para inventar o baile do robot. Obviamente, os mimos foron de gran influencia no desenvolvemento e no perfeccionamento do "baile do robot". Os movementos hidráulicos dos robots bailando coa música volvéronse cada vez máis mecanicamente rítmicos. Curiosamente, o "super-hit" de James Brown "Goodfoot" (1969) foi, como na Costa Leste dos Estados Unidos, de gran inspiración para os mozos e a súa nova forma de danza.
En 1969, un mozo negro chamado Don Campbell tornouse nun bailarín de rúa coñecido en Los Angeles e inventou unha danza chamada "Campbellock". Combinou movementos do "baile do robot" e "Tap Flash Dance" ou sapateado americano e expresións faciais para crear un novo estilo de danza. Ata entón Don Campbell era un estudante de Hight School (ensino medio) tentando gañar a simpatía dos compañeiros intentou bailar con eles na clase recreações. Naquela época era moi común para bailar ou imitar os pasos que o cantante de funk fixo nos seus concertos como "Breakdonw" e "Funky Chicken" Rufus Thomas ou o "Robot Shuffle". Nunha ocasión Don Campbell intentou imitar este paso última danza para un suxeito chamado "Duzzerey" pero Campbell non facelo como correcto como Duzzerey, corte-la e conxelar como un bloqueo, facendo moito máis graza para o resto que o viu, é por iso que dixeron: "¡Ei Campbell, faga o perno!" E Campbell repetir este novo paso para facer a xente rir. Finalmente,  creou movementos máis divertidos, poñendo expresións. Gañou moita fama na danza underground ata que tivo a oportunidade de participar nun programa de danza e presentacións de danza chamada "Soul Train", entón el atopou un socio de danza en "Damita Jo Freeman" outro gran bailarín do funk e promotor de pasos de baile como "Air guitar" ou "Kung fu Robot".
Don Campbell gañou popularidade no programa e coñeceu outras estrelas como Tony Basil, que lle pediu que fose o seu alumno. Pouco despois foi o seu compañeiro e director. Ela axudoulle a desenvolver o seu acto e poñelo en programas como "Saturday Night Live" e publicidade de T.V. como os de Schilitz Malt Beer Licor.
No momento no que se desenvolveu a rotura en Nova York, o bloqueo do baile robot eran moi populares nos Estados Unidos. Durante 1972 e 1973 en Fresno, California, unha pequena cidade entre Os Ánxeles e San Francisco, unha familia negra na que todos eran homes inventaron a súa propia danza chamaron boogaloo Electric. Pistol Pete, que tamén participou na película Partir, estaba envolvido con Toni Basil, armarios e "Soul Train" na súa infancia e os seus irmáns combinaron o "Electric boogaloo" e Locking. O Boogaloo eléctrico é moito máis distinguido ao parecer máis mímica no sentido de que aparenta algo así como un fío vivo. Cando o boogaloo eléctrico preso en Los Angeles (a capital do T.V.), que se introduciu como unha nova danza e iso cambiou a popularidade de bloqueo.
Na versión de Scooby dos que inventaron o popping, mencionou que Popping popularizouse nos Ánxeles porque tiñan os medios (TV, promoción etc.). Aínda hoxe hai moita polémica sobre os auténticos creadores de popping, pero as grabaciones e testemuños da época apuntan a Boogaloo Sam e o seu grupo como pioneiros.
Aínda así popularízase tanto que había moitas escenas con  bailaríns popping nos anos 70. Un exemplo de lendas no poppin son: MASTER MIMES OF THE FUNKIEST KIND, ANDROIDS MECHANICAL, GRANNY & THE ROBOTRONS, MASTERS OF ILLUSIONS, HOCUS POCUS, FRESNO - THE ELECTRIC BOOGALOOS, Bakersfield - BIONIC BOOGALOOS, Compton - POPPERS SPACE COSMICOS, LOS ANGELES - CAPITAN CRUNCH E THE FUCKIEST BUNCH.
Leveious "DOC" Rolando dos "Close Encounters of the Funkiest Kind" xunto con Poppin Pete están traballando nun documental sobre a historia do popping. Un dos datos é que o popping naceu en 1963 dun baile chamado o "Popcorn Dance" e o seu creador é coñecido como "LEGENDARY OLDMAN".
Música
O "Poppin" bailase principalmente coa música Funk. Durante a década de 1980, moitos dos poppers tamén usaron "electro-funk" para as súas rutinas de baile, porque as máquinas de tambor e os sintetizadores eran moi populares e as bandas funk integráronas na súa música e os poppers sentiron que isto deulle un toque máis robótico á música. Algúns destes artistas populares dos que botaron man os poppers son: Kraftwerk, Twighlight 22, Egyptian Lover e Afrika Bambaataa. Na actualidade, algúns dos xéneros máis modernos da música tamén son comúns, como o g-funk, o hip-hop instrumental e certas cancións centradas unicamente en xéneros pop-up e distantes como o dubstep.
Ropa e vestimenta
O vestido que usualmente usaba Boogaloo Sam era o que viu ao seu avó: traxes elegantes dos anos 50 con sombreiros, faixas, sandalias ou zapatillas de derby ou fedora. A segunda xeración das bandas pop de orixe latino introduciron roupas que popularizaron Cab Calloway e chamáronse Zoot Suits (grupos como Chain Reaction, Cool Pockets), que normalmente levaban o chamado "pachuco" das bandas latinas, así como nomea nas súas camisetas con letras góticas, colgando as cadeas de reloxos como os que colgaban en Cab Calloway. No calzado destácanse zapatos chamados hush puppies. Tamén é común que os amantes poidan usar camisas de tacón longas, gorras, pantalóns curtos e as zapatillas Vans e Converse para ter un mellor control de desprazamento e movemento.
Estilos e técnicas relacionadas
Esta técnica utiliza movementos puramente visuais, a fin de crear efectos no espectador, onde o bailarín crea un efecto aplicando pausas fortes en movementos rápidos e movementos lentos. Creado principalmente pola imitación das películas antigas de Stop Motion do tipo de animador creador Ray Harryhausen.
É un estilo moi fluído que usa movementos circulares en varias partes do corpo, como a cintura, os xeonllos e a cabeza. Tamén se adoita combinar con disociaciones. Foi desenvolvido por Boogaloo Sam en 1976 a raíz do estilo de baile Boogaloo da época.
Son movementos circulares co cofre e os brazos, tratando de parecerse aos movementos de serpes.
Consiste en mover rapidamente as pernas, que inclúen mover os xeonllos e os pés.
É unha técnica que consiste en dar un paso e de súpeto parar. Normalmente combínase ao comezo ou ao final de cada un dos outros movementos.
Movementos de pé que dan a sensación de que o bailarín está flotando no chan ou que os pés do bailarín camiñan mentres o bailarín realiza outros movementos. Un dos movementos máis coñecidos son: backslide, Sidewalk, paseo aéreo, paseo flotante e diapositiva do círculo.
Esta técnica é a máis básica de Popping. Consiste en moverse de lado a lado contraendo cada cambio de dirección co brazo e a perna. Foi o primeiro paso de baile creado por Boogaloo Sam.
Este estilo consiste en actuar como un mimo, utilizando principalmente as mans. Normalmente úsase para contar unha historia mentres bailaba.
É outra das técnicas máis básicas de estalar. Os movementos circulares están feitos con todo o corpo mentres avanzan lateralmente. Boogaloo Sam dixo en entrevistas que saíu do erro e viu que un home máis vello fixo.
Esta técnica consiste en mover como un títere, xogando con todas as partes do corpo.
Este estilo consiste en imitar un robot e crear efectos precisos. É inexpresivo e non fai necesariamente contracciones musculares, só para. Sen dúbida o seu maior precursor ou o que lle deu máis fama foi o mimo de San Francisco Robert Shields.
Este estilo consiste en imitar un espantallo, polo que é tomado como modelo para o espantallo de The Wizard of Oz. Foi creado por Boogaloo Sam en 1977.
Esta técnica consiste en desprazar lentamente a sensación de estar en cámara lenta.
Este estilo consiste en dar a impresión de que o bailarín móvese por cadros. Para facer este efecto, o bailarín terá que facer movementos normais e unirse a eles con movementos rápidos, curtos e de parada e de ir.
Esta técnica consiste en facer pops só máis rápido que o normal, con "hits" rápidos e fortes.
Este estilo consiste en se mover como unha boneca a partir da década dos 70 e 80, facendo simples ángulos de 90 graos cos brazos e o corpo.
Este estilo é para caber brazos, mans e dedos. É case como un rompecabezas.
Esta técnica consiste en darlle cambios de dirección ao tempo en que os pés, os brazos e o movemento da cabeza. sempre mantendo unha postura recta.
Esta técnica implica mover o corpo ao tempo, dando a sensación de que o corpo está dobrando.
Os mesmos movementos realízanse como Twist-O-Flex pero flexionan as pernas ao mesmo tempo.
Esta técnica consiste en tensar os músculos forte facéndolles vibrar.
Estados do Brasil
right|160px|Mapa dos Estados do Brasil. A República Federativa do Brasil é a unión de vinte e sete Unidades Federativas: vinte e seis Estados e un Distrito Federal, onde se atopa a capital Brasilia. Os Estados están baseados xeralmente en límites convencionais históricos que se desenvolveron co tempo.
O Distrito Federal non é un Estado en si mesmo, mais comparte algunhas das súas características, así como cos Concellos. O Distrito Federal está rodeado polos Estados de Goiás e Minas Gerais.
Tsuchiura
Tsuchiura (土浦市, つちうらし, Tsuchiura-shi) é un concello da prefectura de Ibaraki no Xapón. Está situado ao leste da rexión de Kantō e no centro-sur da prefectura, na parte leste da illa de Honshū. A súa superficie é de 122,99 km² e a poboación de 144.236 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 1.170 h/km².
O concello de Tsuchiura limita cos concellos de Ami, de Ushiku, de Tsukuba, de Ishioka e de Kasumigaura.
Xan Quinto
Antonio Rodríguez Otero, coñecido como Xan Quinto e ás veces tamén como Xoán Quinto, nado no Araño (Rianxo) o 6 de xuño de 1847 e finado en Portugal, foi un bandoleiro mítico galego.
Traxectoria
A lenda conta que foi procesado por varios xulgados entre 1870 e 1880 e que a súa sona chegou até o sur da Península Ibérica así como incluso até algúns territorios de Suramérica. Ao igual que Robin Hood en Inglaterra ou a mesma Pepa a Loba en Galiza, Xan Quinto representa o prototipo de ladrón sanguinario cos ricos, e xeneroso e nobre cos pobres. Foi trasladado á literatura por figuras do talle de Valle-Inclán, co seu conto en lingua castelá Juan Quinto. Valentín Paz Andrade asinou algúns artigos na prensa co pseudónimo Xan Quinto.
Ledicia Costas
Ledicia Costas Álvarez, nada en Vigo o 19 de setembro de 1979, é unha escritora galega. Gañou o Premio Nacional de Literatura infantil e xuvenil de España en 2015, pola súa obra Escarlatina, a cociñeira defunta e tres veces Premio Lazarillo.
Os Minimortos
miniatura|Presentando Golpes de luz na Libraría Paz de [[Pontevedra (11/12/2021), con María Oruña e Chus Gómez Dorrego]]
Obras colectivas
miniatura|Ledicia Costas conversando con [[Ramón Rozas a noite do Samaín de 2017 en Pontevedra.]]
Obras con Pere Tobaruela
Asinan as súas publicacións como Pereledi.
Premios
miniatura|Ledicia Costas en 2014
En 2023 recibiu a Medalla Castelao.
Bote polbeiro de Bueu
O bote polbeiro de Bueu é unha embarcación tradicional das rías Baixas, característica da vila de Bueu. Destaca pola súa solidez e amplitude: a manga chega a ser a metade da eslora. Caracterízase pola construción a tope. Segundo o antropólogo sueco Staffan Mörling as súas formas están baseadas na lancha de relinga.
Características
As medidas habituais eran de 4 metros de eslora por 2 de manga, chegando a construírse de 5,5 metros de eslora no caso dos máis grandes e 3,5 no dos máis pequenos. Emprégase na súa construción madeiras de carballo (para a quilla, a roda, o codaste e as cadernas); e de piñeiro para o resto dos elementos. Os remos cruzados (ao igual que o das dornas) están construídos en dúas pezas. A vela guaira apareceu a principios do século XX, anteriormente empregábase vela de relinga e a vela latina.
A súa ocupación dominante era a pesca do polbo con raña, ao que se adaptaba moi ben, aínda que tamén se utilizaba para outro tipo de capturas. O feito de ter "dobre proa" fixo que non se adaptara ben a motorización levando a súa desaparición nos anos 60. A Asociación de Embarcacións Tradicionais Os Galos de Bueu (membro da Federación Galega pola Cultura Marítima e Fluvial) está a recuperar esta embarcación e posúe exemplares da mesma. Existe outro en activo no pantalán de embarcacións tradicionais de Bouzas. Así mesmo, hai un exemplar exposto no Museo Massó de Bueu.
Eurocopa de Fútbol de 1980
A Eurocopa da UEFA de 1980 (en italiano: Italia 1980) foi a sexta edición do campionato europeo de seleccións de fútbol absolutas organizado pola UEFA. A fase final do torneo foi celebrada en Italia, por segunda ocasión, entre os días 11 e 22 de xuño. O campionato foi gañado pola selección de Alemaña Occidental, que bateu na final a selección de Bélxica por dous goles a un.
Cumbraos
O topónimo galego Cumbraos ten a súa orixe no asentamento poboacional nos séculos IX e X de grupos de xente chegados desde Coímbra. Pode referirse a:
Liñas de Balmer
En física atómica as liñas de Balmer (tamén chamadas Serie de Balmer) designan un conxunto incluso dentro das seis series diferentes que describen as liñas do espectro de emisión do átomo de hidróxeno. A serie de Balmer calcúlase mediante a fórmula de Balmer, unha ecuación empírica descuberta por Johann Balmer no ano 1885.
O espectro visible da luz do hidróxeno mostra catro lonxitudes de onda, nos 410 nm, 434 nm, 486 nm e 656 nm, que corresponden as emisións de fotóns por electróns en estados excitados de transición do nivel cuántico n ≥ 3 a n = 2 sendo n o nivel cuántico descrito polo número cuántico principal. Existen tamén liñas de Balmer no ultravioleta, con lonxitudes de onda por debaixo dos 400 nm. 750 px|miniatura|centro| O espectro visible das [[espectro do hidróxeno|liñas do espectro de emisión do hidróxeno na serie de Balmer (de dereita a esquerda): H-α (alfa) (de cor vermella), H-β, H-γ, e H-δ. As outras dúas (H-ε e H-ζ) localízanse no ultravioleta cunha lonxitude de onda inferior aos 400 nm.]]
Información xeral
miniatura|esquerda|200px| No [[Modelo atómico de Bohr|modelo Rutherford Bohr simplificado do átomo de hidróxeno, as liñas de Balmer prodúcense cando un electrón salta ao nivel secundario de enerxía preto do núcleo, dende outros niveis máis distantes. Na ilustración móstrase a emisión de fotóns. A transición produce H-α (alfa), a primeira liña da serie de Balmer. Para o hidróxeno (Z = 1) dita transición produce a emisión dun fotón con lonxitude de onda nos 656 nm (vermello).]]
A serie de Balmer caracterízase pola transición dun electrón do nivel n ≥ 3 a n = 2, no que n se refire ao número cuántico radial ou número cuántico principal do electrón -o seu nivel de enerxía-. As transicións noméanse secuencialmente con letras gregas: n = 3 a n = 2 coñécese como H-α ("H-alpha"),o salto 4 a 2 como H-β ("H-beta"), o 5 a 2 como H-γ ("H-gamma"), e do 6 a 2 como H-δ ("H-delta"), sendo H o elemento hidróxeno. A primeira destas liñas espectrais esta localizada na parte visible do espectro electromagnético.
Aínda que os físicos xa coñecian as emisións atómicas de fotóns antes de 1885, carecían de ferramentas para unha predicción segura de onde se produciría unha liña espectral. A fórmula de Balmer predí catro liñas de absorción/emisión do hidróxeno con grande exactitude. A fórmula de Balmer inspirou a Ecuación de Rydberg coma unha xeralización da primeira, e esta á súa vez levou aos físicos a atopar a serie de Lyman, a serie de Paschen e a serie de Brackett, onde se predecian outras liñas de absorción/emisión do hidróxeno situadas máis aló do espectro visible.
Posteriormente, descubriuse que nas liñas espectrais do hidróxeno, cando se observan a moi alta resolución, se atopan dobretes espacialmente pechados. Esta división denomínase estrutura fina. Constatouse tamén que os electróns excitados podían saltar a serie n=2 dende órbitas nas que n e maior que 6, emitindo fotóns de cor ultravioleta na transición.
miniatura|dereita|200px| A Nebulosa de Orión en luz visible.
A fórmula de Balmer
miniatura|dereita|200px|Dúas das liñas de Balmer (α e β) no espectro de emisión dunha [[lámpada de deuterio.]] Balmer sinalaba que un número simple daba a relación de tódalas liñas no espectro do hidróxeno que se atopaba na rexión da luz visible. O número era 364,56 nm. Cóllese un enteiro maior que 2, elévase ao cadrado, e divídese por si mesmo menos 4, o número resultante multiplícase por 364,56, obtendo a lonxitude de onda da liña no espectro visible do hidróxeno. Mediante esta fórmula foi quen de demostrar que certas medicións das liñas que se facían no seu tempo mediante espectroscopia eran lixeiramente inexactas, e a súa fórmula predecía liñas que foron atopadas máis tarde, sen que fosen previamente observadas. Este número tamén demostrou ser o límite da serie.
A ecuación de Balmer pode usarse para atopar a lonxitude de onda das liñas de absorción/emisión e representábase orixinalmente (salvo polo cambio de notación da constante de Balmer como B) deste xeito:
Sendo
En 1888 o físico Johannes Rydberg xeralizou a ecuación de Balmer para tódolos estados de transición do átomo de hidróxeno. A ecuación comunmente usada para o cálculo da serie de Balmer é un exemplo específico da Fórmula de Rydberg e séguese como un simple reaxuste matemático recíproco da fórmula anterior (usando convencionalmente a notación de n por m como constante integral simple necesaria):
onde λ é a lonxitude de onda da luz emitida/absorbida, e RH é a constante de Rydberg para o hidróxeno. Véxase que a constante de Rydberg é igual a 4/B na fórmula de Balmer, e o seu valor, para un núcleo infinitamente pesado, e de metros) = 10,973,731.57 metros−1.
Papel na astronomía
miniatura|100px|[[Corremento ao vermello das liñas espectrais no espectro óptico dun supercúmulo de galaxias distantes (dereita), comparado co espectro do Sol (esquerda).]] A serie de Balmer é particularmente útil en astronomía, dado que as liñas de Balmer aparecen en numerosos obxectos estelares debido á abundancia do hidróxeno no universo e, polo tanto, son relativamente frecuentes e remarcadas en relación ás liñas doutros elementos.
A clasificación espectral das estrelas, que é ante todo a determinación da súa temperatura superficial, está baseada na relativa forza das liñas espectrais, polo que a serie de Balmer en particular é moi importante. Outras características dunha estrela tamén poden ser determinadas mediante unha análise exhaustiva do espectro incluíndo a gravidade superficial (en relación co tamaño físico) e a súa composición.
Debido a que as liñas de Balmer se poden ver de xeito ordinario no espectro de varios obxectos, a serie pode ser usada para determinar velocidades radiais debido ao efecto Doppler nas liñas de Balmer. Isto ten importantes implicacións na astronomía, servindo para a detección de estrelas binarias, exoplanetas, obxectos compactos como estrelas de neutróns e buratos negros (polo movemento do hidróxeno no disco de acreción do seu redor), identificación de grupos de obxectos con movementos e orixes presumiblemente semellantes (grupos en movemento, cúmulos estelares, cúmulos galácticos, e escombreiras de colisións ou supernovas), determinación de distancias (en realidade corrementos ao vermello) de galaxias ou quásares, e identificación de obxectos descoñecidos mediante a análise dos seus espectros.
As liñas de Balmer poden aparecer como liñas de absorción ou liñas de emisión no espectro, dependendo da natureza do obxecto observado. En estrelas, as liñas de Balmer son xeralmente de absorción, resultando "máis fortes" en estrelas con temperatura superficial en torno os 10.000 kelvin (tipo espectral A). No espectro da meirande parte das galaxias espirais e irregulares, AGNs, rexións H II e nebulosas planetarias, as liñas de Balmer son liñas de emisión.
Glendale
Co topónimo de Glendale podemos referirnos a unha serie de topónimos maiores e menores tanto no Reino Unido como en países de colonización británica.
Ademais dunha cincuentena de entidades menores, a maior parte delas nos Estados Unidos.
Suíza nos Xogos Europeos de 2015
Suíza participa nos Xogos Europeos de Bakú 2015 cunha delegación de 130 deportistas. O responsábel do equipo nacional é o Swiss Olympic, así como as federacións deportivas nacionais responsábeis de cada deporte con participación nos xogos.
Medalleiro
O equípo olímpico de Suíza obtivo as seguintes medallas á data de 15 de xuño de 2015:
-557
Outros
Historia ano a ano
Outes (homónimos)
O topónimo galego Outes pode referirse a:
Día dos Fieis Defuntos
miniatura|Día de Defuntos en [[Graba, Silleda|Graba (Silleda).]] miniatura|O Día da Morte, pintura de [[William-Adolphe Bouguereau.]]
O Día dos Fieis Defuntos ou Día de defuntos é o día escollido pola Igrexa Católica para orar polos finados, celébrase o día 2 de novembro. A data escollida relaciónase con festividades pagás europeas coma o Samaín ou o magosto.
Dende o século II, algúns cristiáns pregaban polos falecidos, visitando os túmulos dos mártires para rezar polos que morreran. No século V, a Igrexa dedicaba un día do ano para rezar por todos os mortos, polos cales ninguén rezaba e aos cales ninguén lembraba. Tamén o abade de Cluny, Santo Odilón, en 998 pedía aos monxes que orasen polos mortos. Dende o século XI os Papas Silvestre II (1009), Xoán XVII (1009) e León IX (1015) obrigan á comunidade a dedicar un día aos mortos. No século XIII ese día anual pasa a conmemorarse o 2 de novembro, porque 1º de novembro é a Día de Todos os Santos. A doutrina católica evoca algunhas pasaxes bíblicas para fundamentar a súa posición (cf. Tobías 12,12; Xob 1,18-20; Mt 12,32 e II Macabeos 12,43-46), e apóiase nunha práctica de case dous mil anos.
Na Igrexa católica
Na Igrexa católica, para esta celebración recítase o Oficio de defuntos e as misas son de Réquiem, aínda que o 2 de novembro sexa domingo.
En España, Portugal e as América é tradición que os cregos celebren tres misas ese día. Unha concesión semellante solicitouse para todo o mundo ao Papa León XIII, mais aínda que non a concedeu, si ordenou un Réquiem especial en 1888.
Nas Igrexas orientais
Entre os cristiáns orientais hai varios días dedicados á oración polos finados, moitos deles son sábado, durante o tempo de Coresma ou Pascua. No rito da Igrexa ortodoxa grega, esta festa celébrase de Véspera á sesaxésima, ou de Véspera a Pentecoste, mentres que a Igrexa apostólica armenia celebra a «Pascua dos defuntos» o día a seguir da Pascua de Resurrección.
Os taxis vermellos
Os taxis vermellos (Les Taxis rouges en lingua francesa) é a primeira historia de banda deseñada da serie do personaxe Bieito Fendeferro, creada por Peyo. Apareceu co título de Benoît Brisefer en 1960, entre os números 1183 e 1224 da revista Spirou, e foi publicada como álbum en 1962.
Día dos Fieis Defuntos
Nas Igrexas orientais
Na Igrexa ortodoxa serbia hai tamén unha Conmemoración dos defuntos, celebrada o sábado a seguir da festa da Concepción de San Xoán Bautista (23 de setembro).
Os taxis vermellos
Foi traducido ao galego por Miguel Vázquez Freire, e publicado por Editorial Casals en outubro de 1991.
Trama
Bieito Fendeferro é un rapaz moi educado e estudoso que vive en Vila Ledicia. Na cidade aparece unha nova compañía de taxis, que amolan ao seu amigo o taxista Caetano. Investigando, Bieito descobre que a compañía é unha tapadeira do señor Polónez para roubar os bancos e mais as xoierías da vila.
Día dos Fieis Defuntos
Na fe protestante e na Igrexa anglicana
Entre os protestantes históricos de Europa, a tradición foi mais tenazmente mantida. Mesmo a forte influencia de Martiño Lutero non foi de abondo para abolir a súa celebración na Saxonia durante a súa vida e, malia a sanción oficializada pola Igrexa Luterana, a súa memoria sobrevive fortemente no costume popular.
Os taxis vermellos
Trama
Caetano e Bieito son secuestrados e levados a unha illa deserta, pero Bieito logra escapar nunha barca, e tras desembarcar en Portugal, volve correndo á súa vila para avisar á policía.
Día dos Fieis Defuntos
Na fe protestante e na Igrexa anglicana
En 1816, Prusia introduciu unha nova data para a lembranza dos mortos, día santo, entre os cidadáns luteranos: era o Totensonntag, ou sexa, Domingo dos Mortos, celebrado no último domingo antes do Advento. Este costume foi máis tarde adoptado tamén polos protestantes alemáns, aínda que non se espallou moito alén das rexións de maioría luterana en Alemaña.
Para a Igrexa Metodista, son santos todos os fieis bautizados, de xeito que, no Día de Todos os Santos, a congregación local honra e recorda os seus membros falecidos.
No espiritismo cristián
Para os espíritas, visitar a tumba é a exteriorización da lembranza que se ten do espírito querido, é un xeito de manifestar a saudade, o respecto e o cariño.
Tradicións do Día dos Fieis Defuntos
A tradición de asistir ao cemiterio para pregar polas almas dos que xa abandonaron este mundo, está acompañada dun fondo sentimento de devoción, onde se ten o convencemento de que o ser querido que marchou e pasará a unha mellor vida, sen ningún tipo de doenza, como sucede cos seres terrenais.
En Francia a xente de todos os rangos e credos decora as campas dos sepulcros dos seus mortos na Fête des morts.
Nas zonas andinas de América do Sur, especialmente en Ecuador, Perú e Bolivia, o costume é preparar e intercambiar entre familiares e amigos as guaguas de pan para consumir coa chicha morada que nalgunhas áreas rurais son tamén ofrendas principais nos cemiterios.
Tradición en Galicia
As celebracións de Defuntos mestúranse nun turbio pasado coas celebracións pagás do Samaín, recuperadas dende hai pouco en Galicia, e dos magostos (quizais o vestixio pagán máis propio). As celebracións de Halloween son unha versión americana destas tradicións célticas pagás levadas polos irlandeses aos Estados Unidos de América.
Na literatura galega do Rexurdimento aparecen textos falando do Día de Defuntos, coma neste de Domingo Blanco Pérez de 1867 que aparece na escolma A Poesía Popular en Galicia 1745-1885 (Xerais, 1992) :
Gran Premio dos Estados Unidos de 1979
O Gran Premio dos Estados Unidos de 1979 foi unha carreira de automobilismo de Fórmula Un, celebrada o 7 de outubro de 1979 no circuíto de Watkins Glen de Watkins Glen, Nova York. Foi a 16ª carreira da tempada de Fórmula Un de, e o 29º Gran Premio dos Estados Unidos desde o primeiro Gran Premio de América que se celebrou en 1908 e a 22º desde o primeiro Gran Premio dos Estados Unidos en Riverside de 1958. Esta carreira tamén se coñece como o GP do leste dos Estados Unidos co fin de distinguila do Gran Premio do oeste dos Estados Unidos, celebrada o 8 de abril de 1979 en Long Beach (California).
Esta foi a última carreira de Fórmula Un para o subcampión de e  Jacky Ickx e o expiloto de Brabham Hans-Joachim Stuck.
Resumo da Carreira
Cando os equipos chegaron a Watkins Glen para a última carreira da tempada, Jody Scheckter e Ferrari xa aseguraran os campionatos do pilotos e de construtores. Sería o único título do surafricano. Pero o espectáculo, deuno, o seu compañeiro de equipo canadense, o lendario Gilles Villeneuve. El paseou á vitoria cunha cómoda vantaxe na pista mollada, e levouse o segundo lugar no campionato.
''O venres, a choiva foi o suficientemente forte todo o día para que só uns poucos coches sairon á pista, e ningún fixo un intento serio de marcar un tempo de volta. Dos seis que marcaron tempo, Villeneuve foi o máis rápido por máis de nove segundos. Scheckter, o segundo máis rápido, pensou que estaba tolo, pero tamén quedou bastante asombrado da actuación do canadense nesas condicións''.
O sábado amañeceu brillante e asollado. Alan Jones encabezou os tempos no seu Williams durante toda a sesión, rebaixando os tempos de todos os demais perseguidores. Terminou 1´3 segundos máis rápido que o Brabham do brasileiro Nelson Piquet, quen logrou situarse na primeira fila na súa primeira participación en Watkins Glen. O novo Campión do Mundo, Scheckter, tivo problemas co motor do seu coche de carreiras e co tráfico, terminou décimo sexto, un só lugar por diante do favorito dos estadounidenses e o campión anterior, Mario Andretti.
O prognóstico para o domingo era unha probabilidade dun cincuenta por cento de choiva. Uns vinte minutos antes do inicio, chegou a choiva. O suficiente para deixar a pista bastante mollada e provocar que todos agás dous dos coches empezaran con pneumáticos de choiva. Os dous eran Nelson Piquet, que estrañamente arriscaba a vantaxe da súa excelente posición de partida, e Mario Andretti, quen, no lugar décimo sétimo na grella, non tiña nada que perder.
A pesar das condicións, a saída foi excelente, aínda que Piquet sufriu patinou coas súas rodas slicks e quedou atrás. Scheckter foi ao seguro, e tomou unha traxectoria externa a través da primeira curva, pero foi empuxado cara ao céspede e tivo que esperar a que pasaran todos os participantes antes de volver entrar na pista. Keke Rosberg trompeou e recuperouse, pero forzou a Bruno Giacomelli a ir detrás de el e a retirarse cun brazo de dirección dobrado. Logo dunha volta, a orde era Villeneuve, Jones, Carlos Reutemann, Jacques Laffite, Jean-Pierre Jabouille, Clay Regazzoni, René Arnoux, Didier Pironi, John Watson e Jean-Pierre Jarier. Logo de dúas voltas, Villeneuve ampliara a súa vantaxe a cinco segundos.
Na terceira volta, Jacky Ickx, no seu último Gran Premio, pasou do seu Ligier do posto 24º ao 12º. Cando se acercaba ao Tyrrell de Derek Daly na curva antes da entrada en boxes, chocou con Daly por detrás e saíuse. O seu compañeiro de equipo, Jacques Laffite, marchaba no quinto lugar, pero fixo un trompo na volta seguinte no mesmo lugar! Reutemann se estrelou na sétima volta cando ía terceiro, cando o seu sensor do extintor desprendeuse e bloqueou os seus pedais. O outro Lotus, pilotado por Andretti, decidiu que a súa aposta de empezar con pneumáticos de seco non funcionaba e entrou a poñer pneumáticos de chuvia, xa que seguía chovendo. Regresou no 20º posto, pero retirouse pouco despois, cando a súa caixa de cambios bloqueouse de forma permanente na cuarta velocidade.
''A distancia entre Villeneuve e Jones variaba, con Regazzoni un pouco atrás terceiro. Cando a choiva fíxose máis intensa, os Michelin de Ferrari tiveron un mellor resultado; cando amainou, a superficie intermedia xogou a favor dos Goodyears do Williams. Na 20ª volta, Scheckter, agora no terceiro lugar logo de remontar desde o último lugar, entrou en boxes para poñer slicks, do mesmo xeito que Regazzoni. Mais tarde Scheckter dixo que aínda era demasiado pronto, xa que empezou patinaba nas curvas, pero a comparación dos tempo de volta con Villeneuve axudou ao equipo Ferrari para decidir cando cambiarllas a Gilles!''
Na volta 21, Rosberg atopouse con Pironi e tratou de adiantalo polo interior. Non puido manter a súa traxectoria, e cando el derrapou de lado, levouse o Tyrrell con el. Pironi puido continuar, pero, Rosberg tivo que volver aos boxes, retirándose coa caixa de cambios danada. Comezando na volta 25, a maioría dos coches entraron en boxes, agás os tres primeiros, Villeneuve, Jones e Arnoux. Como o circuíto continuou secándose, Jones recortou o liderado de Villeneuve, agora quitándolle dous segundos por volta. Na volta 31, Jones estaba na súa cola, e pasouno rapidamente. Villeneuve entrou a cambiar pneumáticos na volta 34, e volveu 39´5 segundos detrás de Jones.
''O equipo Williams montou o coche de Jones con slicks cando entrou na volta 37. Logo dalgunhas dificultades para retirar a roda posterior dereita, parecía que todo estaba ben, e o director de equipo, diante do coche, quitou o gato deixando o coche libre. Aínda que o mecánico da parte traseira dereita gritou e avisou de que el non terminara, o coche arrincou desde boxes. Ao comezo da recta de atrás, a roda desprendeuse e Jones detívose, á beira da pista fóra de si de rabia.''
Villeneuve agora lideraba sobre Scheckter en case unha volta. Arnoux perdeu dúas posicións, ata o quinto lugar, cando entrou en boxes para cambiar pneumáticos, pero recuperou o terceiro lugar, por diante de Daly e Pironi, en tan só dúas voltas. Na volta 48, Scheckter sentiu que o seu coche flotaba e pensou que tiña unha picada nunha roda. Decidiu dar unha volta máis, pero non puido. O pneumático quedou triturado e retirouse, deixando só nove coches na pista. Daly trompeou, e Piquet, logo de establecer a volta máis rápida da carreira na procura do McLaren de John Watson, retirouse cun eixe de transmisión roto só cinco voltas antes da bandeira.
Villeneuve continuou tranquilamente ata a meta, permitindo a Elio de Angelis e Hans-Joachim Stuck desdobrarse, terminou cunha de vantaxe de 48 segundos sobre Arnoux. Máis tarde, Villeneuve revelou que estivera coidando o coche cun defecto de presión de aceite durante as últimas 25 voltas. O equipo americano Shadow celebrou o cuarto lugar de Angelis, os seus únicos puntos do ano. A vitoria foi a terceira de Villeneuve, asegurando un dobrete no campionato de pilotos e un digno colofón a un ano glorioso para Ferrari.
Selección de fútbol de Asturias
A Selección de fútbol de Asturias é unha selección de fútbol que representa á comunidade autónoma do Principado de Asturias, España, baixo a organización da Real Federación de Fútbol do Principado de Asturias, sendo integrada por xogadores de devandita comunidade.
A Federación asturiana non é membro nin da FIFA nin da UEFA, polo que a selección non está recoñecida e non pode disputar partidos nin competicións oficiais. No entanto, en categorías inferiores participa nas competicións oficiais que organiza a Real Federación Española de Fútbol e, desde 1999, a selección asturiana de afeccionados disputa a Copa das Rexións da UEFA.
Federación Cantábrica
Baixo a denominación de Selección Cantábrica, o combinado astur-cántabro disputou catro partidos oficiais entre 1917 e 1918 na Copa do Príncipe de Asturias, competición oficial organizada pola Federación Española, que enfrontaba entre si ás seleccións das distintas federacións rexionais. Conseguiu un subcampionato na tempada 1917/18.
Federación Asturiana
O 28 de maio de 1918, tralo retorno dos clubs cántabros á Norte, a asemblea da Federación Española tomou o acordo de cambiar a denominación de Federación Cantábrica pola de Federación Rexional Asturiana de Clubs de Fútbol. Así, a selección de Asturias disputou dez partidos oficiais entre 1922 e 1926 na Copa do Príncipe de Asturias. Proclamouse campioa desta competición na tempada 1922/23 e subcampioa na campaña 1925/26.
Rexurdimento
A selección asturiana enfrontouse a Honduras o 28 de decembro de 2002, no estadio Estadio Román Suárez Puerta de Avilés. Estivo dirixida por José Manuel Díaz Novoa e na lista de convocados destacaron as ausencias de Sergio Fernández e de Luis Enrique, ambos baixa por lesión. Actuou como capitán o defensa Abelardo, quen xogou, ao mesmo tempo, o seu primeiro encontro coa selección asturiana. Asturias dominou o partido desde o principio e, aos quince minutos, vencía por 3-0, con goles do propio Abelardo, de Mario Cotelo e de Oli.
Abdul Hamid
Abdul Hamid (en bengalí: আব্দুল হামিদ), nado en Mithamain Upazila, no Raj Británico o 1 de xaneiro de 1944, é o voceiro do parlamento nacional de Bangladesh dende 2009 e actual Presidente de Bangladesh trala morte de Zillur Rahman en marzo de 2013. Foi elixido por primeira vez en abril de 2013, e foi reelixido para o seu segundo termo en 2018.