cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
O Pombal, O Allo, Zas
O Pombal é un lugar da parroquia do Allo no concello coruñés de Zas na comarca da Terra de Soneira. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña 7 habitantes (3 homes e 4 mulleres).
Trabazos, Placín, Manzaneda
Trabazos é un lugar da parroquia de Placín, no concello ourensán de Manzaneda na comarca de Trives. Tiña 18 habitantes no ano 2012 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 10 eran homes e 8 eran mulleres.
Mihály Babits
Mihály Babits, nado en Szekszárd o 26 de novembro de 1883 e finado en Budapest o 4 de agosto de 1941, foi un poeta e tradutor nobre húngaro, pertencente ao grupo literario vinculado coa revista Nyugat.
Deolinda da Conceição
Deolinda do Carmo Salvado da Conceição,, foi unha xornalista e escritora portuguesa, que marcou o panorama cultural lusófono do seu país na década de 1950.
Traxectoria
De nacionalidade portuguesa, foi a cuarta filla de António Manuel Salvado, comerciante orixinario de Medelim (Castelo Branco) e radicado en Macau, e de Áurea Angelina da Cunha Salvado, natural de Macau. Estudou no Liceu de Macau.
O 29 de maio de 1948 casou con António Maria da Conceição, compañeiro de traballo e posteriormente director do Notícias de Macau. Ela escribía no xornal crónicas, artigos de crítica literaria e artística, ensaios, contos e unha "páxina feminina" que foi moi apreciada. En 1956 visitou Portugal por vez primeira xunto co seu marido e o seu fillo António Maria da Conceição Júnior, que nacera en 1951. Permaneceu seis meses en Lisboa, onde conseguiu convencer a prestixiosa libraría Francisco Franco para publicar o seu único libro, Cheong Sam - a Cabaia. Mais por entón foi diagnosticada cunha doenza incurable. Logo de coñecer Portugal refresou a Hong Kong a comezos de 1957. Foi hospitalizada, e faleceu no mes de maio.
Obra
Cheong-Sam - a Cabaia foi o único libro que publicou. Está composto por 27 contos, a maioría xa publicados anteriormente no Notícias de Macau. Todos eles falan principalmente da posición e condición da muller na China e en Macau.
Phil Cohran
Kelan Phil Cohran, nado en Oxford (Mississippi) o 8 de maio de 1927 e finado o 28 de xuño de 2017, foi un músico estadounidense de jazz. É coñecido pola súa contribución á trompeta na Sun Ra Arkestra en Chicago dende 1959 ao 1961 e pola súa participación na fundación da Association for the Advancement of Creative Musicians (AACM).
Traxectoria
Cohran creceu en St. Louis, Missouri e tocou a trompeta en bandas dirixidas por Jay McShann nos temperáns anos cincuenta, e despois na banda da Mariña dos EEUU.
A súa obra na Sun Ra Arkestra está documentada en gravacións coma  Fate In A Pleasant Mood e  Angels and Demons at Play. Tamén aparece na importante nova documentación descuberta das actuacións da Chicago Arkestra en  Music for Tomorrow's World. Mentres a maior parte das contribucións de Cohran foron na trompeta, tamén mostra o seu interese en instrumentos de corda como a cítola.
Cando a Arkestra foise de Chicago en 1961, Cohran declinou acompañalos. En 1965 tomou parte na formación do AACM. Cohran formou o Artistic Heritage Ensemble con Pete Cosey, futuros membros da sección de vento de Earth, Wind and Fire e "Master" Henry Gibson (o percusionista de casa Motown) entre outros. Por aquel tempo, el tocaba o arpa así como a corneta, así como outros instrumentos de vento, como a trompa, saxofón barítono e a percusión.
Alberto Sánchez Pérez
miniatura|200px|El pueblo español tiene un camino que conduce a una estrella, copia da escultura de 1937, no Museo Raíña Sofía miniatura|200px|Touros ibéricos, escultura no Museo de Escultura ó Aire Libre, no Paseo da Castellana, Madrid Alberto Sánchez Pérez, nado en Toledo en 1895 e morto en Moscova, en 1962, foi un pintor e escultor español que seguiu os estilos cubista e surrealista.
Traxectoria
Naceu en Toledo en 1895, fillo dun panadeiro. En 1927 fundou con Benjamín Palencia a chamada Escola de Vallecas, que buscaba a súa inspiración en Castela. Deseñou os decorados da compañía teatral La Barraca, de Federico García Lorca. A partir de 1938 exiliuse a Moscova, a onde foi enviado polo Goberno da República para dar clases de debuxo ós meniños españois enviados a Rusia.
Despois de anos de inactividade artística, colaborou co ruso Grigori Kózintsev nos decorados da película Don Quijote (1957), cunha recreación espléndida dos pobos de A Mancha en plena Ucraína. Morreu en Moscova no ano 1962.
En 2002 foi homenaxeado no museo de Santa Cruz de Toledo, cunha exposición monográfica.
Obra
Unha das súas obras máis coñecidas é a escultura chamada El pueblo español tiene un camino que conduce a una estrella, de doce metros de altura, construída en 1937 para a Exposición Internacional de París e que protagonizou, xunto ó Guernica de Picasso, o pavillón da República Española. A escultura destruíuse cando se desmantelou a Exposición, pero fíxose unha reprodución que hoxe está colocada ante a fachada principal do Museo Raíña Sofía, que conserva tamén as dúas maquetas que presentou para a Exposición de París. Existe outra copia, a escala reducida, na Praza de Barrionuevo, de Toledo.
Nos anos 1931-1932, Alberto Sánchez deseñou unha maqueta para o que tiña que ser unha grande escultura que pensaba colocar no outeiro de Almodóvar, en Vallecas (nos arredores de Madrid), como un símbolo da liberdade. A maqueta, en xeso, perdeuse durante a Guerra Civil, xunto a moitas outras obras do artista, e só se conservan algunhas fotografías que lle fixera o arquitecto Enrique Segarra. En 1957 recuperou ese proxecto e creou unha nova versión do monumento, pero tampouco conseguiu converter a maqueta en realidade:
A maqueta, dividida en pezas soltas, quedou perdida entre caixas e maletas ata que a descubriu o fillo no fallado da súa casa de Moscova, despois da morte do escultor. Nesta ocasión puido ser reconstruída en bronce polo fundidor Eduardo Capa, e foi exposta ó público nunha exposición que na súa honra celebrou en 2010 a Comunidade de Madrid no Centro de Arte Dous de Maio, baixo o título "Monumento a los pájaros. Hito y mito".
Thomas Kyd
Thomas Kyd, nado o 3 de novembro de 1558 e finado o 16 de xullo de 1594, foi un dramaturgo inglés, autor de The Spanish Tragedie, unha sanguenta peza (considerada antecedente de Hamlet) que tivo grande éxito e influencia na súa época. Thomas Kyd é unha das figuras máis importantes do teatro isabelino.
Malia que era moi coñecido na súa propia época, a obra de Kyd permaneceu enterrada ata 1773, ano en que Thomas Hawkins, un dos primeiros editores de The Spanish Tragedie, descubriu que Kyd era nomeado como autor da obra na Apologie for Actors (1612) de Thomas Heywood. Cen anos despois, académicos ingleses e alemáns comezaron a investigar a súa vida e obras, incluíndo o controvertido achado de que podería ser o autor dunha versión de Hamlet anterior a Shakespeare.
Primeiros anos
Thomas Kyd era fillo de Francis e Anna Kyd. Foi bautizado na igrexa de St Mary Woolnoth, en Lombard Street, Londres o 6 de novembro de 1558. Como os bautismos nesa época efectuábanse tres días despois do nacemento, é de supoñer que Kyd naceu o 3 de novembro. O rexistro de bautizos da igrexa de St Mary Woolnoth mostra esta inscrición: "Thomas, son of Francis Kyd, Citizen and Writer of the Courte Letter of London". Francis Kyd era escribiente e a partir de 1580, gardián ou administrador da Scriveners' Company de Londres.
Calor latente
Esta cualidade utilízase na cociña, en refrixeración, en bombas de calor e é o principio polo que a suor arrefría o corpo.
Thomas Kyd
Primeiros anos
En outubro de 1565 o mozo Kyd foi inscrito na recentemente fundada Merchant Taylors' School, cuxo director era Richard Mulcaster. Entre os seus compañeiros atopábanse Edmund Spenser e Thomas Lodge. Nesta escola Kyd recibiu unha educación moi completa, grazas ás ideas progresistas de Mulcaster. Ademais de latín e grego, o currículum incluía música, drama, educación física e bos modos. Non existe evidencia de que Kyd asistise a ningunha das universidades. Poida que durante un tempo seguise o oficio do seu pai, pois existen dúas cartas escritas por el vinculadas ao oficio, e a grafía da súa escritura suxire que foi adestrado como escribente.
Carreira literaria
A evidencia suxire que Kyd converteuse nun dramaturgo importante para finais do século XVI, pero pouco se coñece da súa actividade. Francis Meres, quen escribiu sobre os dramaturgos da época isabelina e cuxa obra empregar como fonte de información deses autores, situoulle entre "os mellores dos noso para a traxedia", e Heywood adoita nomealo como "o famoso Kyd". Ben Jonson menciona a Kyd no mesmo parágrafo que a Christopher Marlowe e a John Lyly no First Folio de Shakespeare.
Calor latente
Cálculo
Para calcular a calor latente dunha substancia L, basta dividir a cantidade de calor Q que a substancia precisa gañar ou perder para mudar de fase pola masa m da mesma. No Sistema Internacional de Unidades (SI), a unidade é kJ/kg (quilojoule por quilogramo). Outra unidade usual é caloría por gramo (cal/g). A calor latente pode asumir tanto valores positivos como negativos. Se for positivo quere dicir que a substancia está recibindo calor, se é negativo, está cedendo calor.
Thomas Kyd
Carreira literaria
The Spanish Tragedie foi escrita probablemente nos últimos anos da década dos 80 do século XVI. A primeira edición que sobreviviu ata os nosos días imprimiuse en 1592, sendo o título completo: The Spanish Tragedie, Containing the lamentable end of Don Horatio, and Bel-imperia: with the pittifull death of olde Hieronimo. É curioso que a obra se coñecese polo xeral polo nome do protagonista, "Hieronimo". Crese que era a obra máis popular da época de Shakespeare e que creou novos criterios que afectaban á construción da trama e dos personaxes. En 1602 publicouse unha nova versión da obra, con engadidos de Ben Jonson.
Outras obras de Kyd son as súas traducións da obra de Torquato Tasso Pai dei Famiglia, publicada como The Householder's Philosophy (1588); e da Cornelia (1594) de Robert Garnier. Entre as obras que se atribúen a Kyd, tanto enteiras como en parte, inclúense: Soliman and Perseda, King Leir e Arden of Feversham. Unha versión burlesca de The Spanish Tragedie, The First Part of Jeronimo non é, case con seguridade, obra súa. Doutra banda é amplamente aceptado que Kyd é o autor do Hamlet previo á de Shakespeare (véxase: Ur-Hamlet). Kyd tamén escribiu algúns poemas, pero a maior parte do seu traballo perdeuse ou non pode identificarse como seu.
O éxito das obras de Kyd estendeuse por Europa; versións de The Spanish Tragedie e Hamlet popularizáronse en Alemaña e nos Países Baixos durante xeracións. A influencia destas obras no teatro europeo é a fonte do interese académico pola obra de Kyd na Alemaña do século XIX.
Últimos anos
Cara de 1587 Kyd entrou ao servizo dun nobre, posiblemente Ferdinando Stanley, Lord Strange, o cal patrocinaba unha compañía de actores. É posible que Kyd traballase como o seu secretario, e que escribise tamén obras para a compañía. Preto de 1591 Christopher Marlowe comezou a traballar tamén para o mesmo patrón, e durante un tempo Marlowe e Kyd viviron e quizais escribiron xuntos.
O 11 de maio de 1593 o Consello Privado do Reino Unido ordenou o arresto dos autores de "varios libelos lascivos e amotinantes" ("divers lewd and mutinous libels"), cuxo cartel podía verse por todo Londres. Ao día seguinte Kyd atopábase entre os arrestados, polo que creu que alguén lle delatou. Rexistraron o seu aloxamento, pero no canto da evidencia que esperaban atopar o que acharon foi un texto arianista que un dos investigadores describiu como "viles mentiras heréticas negando a eterna deidade de Xesucristo o noso Señor e Salvador, atopados entre os papeis de Thos. Kydd (sic.), prisioneiro... o cal afirma que os obtivo de C. Marley (sic)''" ("vile heretical conceits denying the eternal deity of Jesus Christ our LORD and Saviour found amongst the papers of Thos. Kydd (sic), prisoner ... which hei affirmeth hei had from C. Marley (sic)"). Crese que Kyd foi brutalmente torturado para obter esta información. Marlowe foi citado polo Consello privado pouco logo disto e mentres esperaba a decisión deste, foi asasinado (existen varias versións sobre como ocorreu isto).
Aínda que Kyd foi liberado posteriormente, non foi admitido de novo no servizo do seu patrón. Créndose tamén baixo sospeita de ateísmo escribiu ao Lord Keeper, Sir John Puck, promulgándose inocente, pero isto non lle serviu para nada. O último que sabemos do dramaturgo é que publicou a súa obra Cornelia a principios de 1594, en cuxa dedicatoria á condesas de Sussex fai referencia aos "amargos tempos e paixóns rotas" que sufriu. Morreu ese mesmo ano, á idade de 35 anos, posiblemente o 16 de xullo sendo enterrado o 15 de agosto en Londres. En decembro dese ano a súa nai renunciou a administrar as súas propiedades, probablemente porque estas estaban endebedadas.
Rexión Norte, Portugal
miniatura|dereita|220px|Rexión Norte A Rexión Norte de Portugal é unha rexión que comprende os distritos de Viana do Castelo, Braga, Porto, Vila Real e Braganza, así como parte dos distritos de Aveiro, Viseu e Guarda.
Limita ao norte con Galiza, ao sur coa Rexión Centro de Portugal, ao leste con Castela e León e ao oeste co Atlántico. Ten unha extensión de 21.278 km² (un 24 % do Portugal Continental) e no 2007, na rexión habitaban 4.196.354 persoas (un 37 % do Portugal continental).
Historicamente formaba parte da Gallaecia sur, constituíndo gran parte do Convento Bracarense con sé na vila de Braga. Formou tamén parte do Antigo Reino de Galiza. Cultura, costumes e paisaxe son aínda comúns con Galicia.
Composición territorial
A Rexión Norte comprende 86 concellos, un 27,8 % da totalidade do estado.
Moural
O topónimo galego Moural indica un terreo poboado de uces, unha uceira. Pode referise a:
Matanza de los Oteros
Matanza de los Oteros é un concello español da provincia de León (Castela e León). A súa poboación é de 231 habitantes (INE 2011).
Bandeira da República Centroafricana
A bandeira da República Centroafricana foi adoptada o 1 de decembro de 1958 e deseñada por Barthélemy Boganda, o primeiro presidente do territorio autónomo de Ubangui-Chari, que pensaba que "Francia e África deben andar xuntas". Así combinou as cores vermella, branca e azul da bandeira de Francia coas cores panafricanas: vermello, verde e amarelo.
A cor vermella simboliza o sangue do pobo centroafricano, que foi derramada para darlle a independencia e que verquiron para defender o seu país, a cor azul representa o ceo e a liberdade, a cor branca representa a paz e a dignidade, a cor verde representa a esperanza e a fe, a cor amarela representa a tolerancia e a estrela amarela da independencia simboliza un futuro brillante.
Lista de catástrofes naturais en 2020
Esta é unha lista sobre as catástrofes naturais que aconteceron durante o ano 2020.
Diego Salas Pombo
Diego Salas Pombo, nado en Barcelona o 26 de setembro de 1918 e finado en Madrid o 24 de abril de 1997, foi un avogado, falanxista e político español.
Traxectoria
Estudou Dereito nas Universidades de Santiago, Oviedo e Madrid e foi mestre. Instalouse na Coruña onde fundou Falange Española e foi o seu Secretario provincial entre 1936 e 1937. Detido na primavera de 1936, cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 alistouse como voluntario e loitou como Alférez de Enxeñeiros no Exército franquista, destinado na Compañía de Radiodifusión e Propaganda. Ao rematar a guerra foi nomeado Inspector Nacional (1939) e despois Secretario Nacional do SEU. En 1941 foi nomeado Xefe Provincial de FET y de las JONS da Coruña, desempeñando o cargo até marzo de 1945, cando foi nomeado Gobernador civil e Xefe Provincial do Movemento de Salamanca (1945-1950) e despois de Valencia (1950-1956). Foi Vicesecretario Xeral do Movemento, Conselleiro Nacional do Movemento e procurador en Cortes (1943-1977). Foi un dos 59 procuradores que votaron en contra da Lei para a Reforma Política o 18 de novembro de 1976. Na transición militou en Falange Española de las JONS ás ordes de Raimundo Fernández Cuesta.
A comezos de agosto de 1954 acompañou como Gobernador civil a unha peregrinación valenciana de máis de cento cincuenta persoas a Santiago de Compostela, con motivo do Ano Santo, presentando unha Ofrenda ao Apóstolo e pronunciando a correspondente invocación.
Vida persoal
Casou coa ferrolá Fuensanta Bruquetas Saurín (1913-2000), irmá do Gobernador civil e Xefe provincial do Movemento de Huelva Carlos Bruquetas Saurín.
Blas Agra Mancebo
Blas Agra Mancebo, finado en Vigo o 31 de maio de 1957, foi un xornalista galego.
Semana Catalá de Ciclismo
A Semana Catalá de ciclismo (Setmana Catalana de Ciclisme en catalán) foi unha competición ciclista por etapas que se disputou entre 1963 e 2005.
O Esport Ciclista Barcelona, era o organizador desta proba, entidade que tamén organiza a Escalada Internacional ao Castelo de Montjuïc.
José Pérez-Francés (primeiro vencedor da proba), Luis Ocaña, Eddy Merckx, Alex Zülle, Laurent Jalabert e Michael Boogerd son os ciclistas que máis veces gañaron a proba, todos en dúas ocasións.
(308635) 2005 YU55
, tamén escrito como 2005 YU55, é un asteroide potencialmente perigoso, que ten 400 metros de diámetro. Foi descuberto o 28 de decembro de 2005 por Robert S. McMillan no Observatorio Steward, Kitt Peak.
O 8 de novembro de 2011, ás 23:28 UT, o asteroide pasou a unha distancia lunar de 0.85 da Terra (325 000 km). O 9 de novembro de 2011, ás 07:13 UT, o asteroide pasou a 0.00160 AU (239 000 km) da Lúa Durante o achegamento, o asteroide chegou a unha magnitude aparente de 11, sendo visible con binoculares de alta calidade cunha lente de obxectivo de 70 mm ou maior.
O 19 de xaneiro de 2029, o asteroide pasou a 0.0019 AU (280 000 km) de Venus.
Universidade Eötvös Loránd
miniatura|dereita A Universidade Eötvös Loránd, tamén coñecida polas súas siglas ELTE, é unha universidade fundada en 1635 en Hungría, e ten a súa sede en Budapest. Recibe o seu nome do físico Loránd Eötvös. Nela estudaron grandes personalidades húngaras como Mihály Babits ou László Sólyom.
Manel Navarro
Manel Navarro Quesada, nado en Sabadell o 7 de marzo de 1996, é un cantante, guitarrista e compositor catalán. Foi elixido en Objetivo Eurovisión, para representar a España no Festival da Canción de Eurovisión 2017 que tivo lugar na cidade de Kíiv (Ucraína). O tema escollido foi "Do It for Your Lover", que obtivo o último posto no festival, obtendo soamente 5 puntos do televoto outorgados por Portugal.
Comezos e debut profesional
Dende neno interesouse pola música. Os seus referentes musicais son Ed Sheeran, The Rolling Stones e o DJ Kygo entre outros. Foi o seu pai quen lle regalou a súa primeira guitarra ós 14 anos de idade.
Como xéneros musicais referentes son o pop e o tropical house. Tamén se inspira na música de James Bay, Ben Howard, Hozier ou Passenger, todos eles de tradición británica con cancións en inglés. Iniciou a súa carreira en solitario como afeccionado subindo versións ás súas redes sociais.
No 2014 deuse a coñecer despois de gañar a segunda edición do concurso autonómico para novos talentos musicais Teen Star coa súa versión acústica de "Hold on, we're going home", do canadense Drake, que lle permitiu asinar o seu primeiro contrato discográfico con TeenStarRecords e, uns meses despois, fichar pola mesma axencia que impulsou aos grupos Auryn e Sweet California, banda á que acompañou na súa anterior xira "Wonder Tour" encargándose de abrir os seus concertos. Asemade, gravou o primeiro tema da súa autoría debutando como compositor, titulado "Brand new day".
No 2016, asinou coa súa actual discográfica, Sony Music Entertainment (SME), e lanzou o seu primeiro sinxelo, "Candle". En xaneiro de 2017, lanzou o seu segundo sinxelo, "Do it for your lover", un tema pop composto tamén por el mesmo, entrando na lista dos 40 Principais, acadando o posto número 19, sendo considerado como unha das figuras emerxentes para 2017. O día da celebración do festival atopábase no último posto na lista dos 40.
Objetivo Eurovisión 2017
O día 12 de xaneiro foi seleccionado en Eurocasting, como finalista de Objetivo Eurovisión, para representar a España no Festival de Eurovisión 2017 na cidade de Kíiv (Ucraína) xunto a Paula Rojo, Mario Jefferson, Maika Barbero, Mirela Cabero e Leklein.
O 11 de febreiro foi seleccionado para representar a España no Festival de Eurovisión 2017 ao imporse no programa Objetivo Eurovisión aos outros cinco participantes co seu tema "Do It for Your Lover". "Gañou" con 34 puntos do xurado profesional e 23 do televoto (terceira posición), que sumaron un total de 58 puntos. Tras un empate con Mirela Cabero, o xurado volveu votar e optou por Manel como representante de España no festival. Cando rematou a votación, unha parte do público apupou a Manel Navarro. Virginia Díaz, a membro do xurado que elixiu co seu voto a Manel Navarro como representante de España, lamentou a reacción dos partidarios da outra finalista presentes na gala, e asegurou que o procedemento foi xusto. Sobre ela recaeu o "peso" de desempatar aos dous candidatos. A súa decisión estaba clara desde o principio pois, indicou, o pop latino de Mirela "quédalle moi lonxe". Por outra banda, un membro do público levantouse e pegou ao membro do xurado Xavi Martínez, por considerar a súa decisión imparcial ao ser a súa cadea patrocinadora de Manel Navarro desde que se presentou a canción.
Eurovisión 2017
O 13 de maio tivo lugar a final do Festival de Eurovisión saíndo a cantar en 16° lugar. Ó final da canción deu unha nota falsa que puido ser a causante da súa mala puntuación. O seu desafino infestou as redes sociais de brincadeiras, memes e parodias.
A súa participación en Eurovisión considerouse un dos peores resultados de España na historia do concurso, non conseguindo ningún punto dos 42 xurados, que o deixa detrás de Alemaña con 3, e só cinco puntos por parte do televoto.
Regalados, O Allo, Zas
Regalados é un lugar da parroquia do Allo no concello coruñés de Zas na comarca da Terra de Soneira. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña 11 habitantes (5 homes e 6 mulleres).
Rioseco de Tapia
Rioseco de Tapia é un concello español da provincia de León (Castela e León). A súa poboación é de 415 habitantes (INE 2011).
Premio Fulkerson
O premio Fulkerson é un premio outorgado pola Sociedade de Programación Matemática (MPS) e a American Mathematical Society (AMS), para os autores de artigos científicos destacados na área da matemática discreta. Cada tres anos, son premiados até tres artigos no Simposium Internacional da MPS.
Orixinalmente, os premios (que ascenden a $1500) cargábanse a un fondo conmemorativo administrado pola AMS, creado por amigos do matemático Delbert Ray Fulkerson para fomentar a excelencia nos ámbitos da investigación. Os premios están actualmente financiados por un fondo administrado pola MPS.
Palleirós, Reigada, Manzaneda
Palleirós é un lugar da parroquia de Reigada, no concello ourensán de Manzaneda na comarca de Trives. Tiña 31 habitantes no ano 2012 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 20 eran homes e 11 eran mulleres.
Retrato de Niccolò da Uzzano
Historia
O busto estaba no palacio de Niccolò da Uzzano (naquela época en Capponi), e foi vendido pola familia ao Estado en 1881, que é cando trasladouse ao Museo do Bargello. Os documentos antigos lembran como o retrato do estadista florentino, durante o século XVI foi empregado coma modelo por Cristofano dell'Altissimo para a serie de retratos de grandes personaxes da «serie gioviana» colocada no corredoiro da Galería Uffizi de Florencia.
A atribución a Donatello é moi controvertida, a obra estivo atribuída a Desiderio de Settignano por Janson (1957). Ponse en dúbida o tema do retrato, que só se coñece dende o século XVI e que pertencera ás obras do palacio de Capponi. Niccolò da Uzzano, foi un dos executores do testamento do antipapa Xoán XXIII, polo que entrou en contacto con Donatello para levar a cabo a execución do desexo de Xoán XXIII para a realización da súa tumba e é moi probábel que o encargara el mesmo ao escultor.
Descrición
O traballo é da máis alta calidade e é un dos máis antigos retratos de busto do Renacemento. As liñas da faciana de carácter moi naturalista están moi marcadas, segundo parece e confirmado por unha restauración realizada, crese que veñen dun molde feito da máscara mortuoria do personaxe.
A pesar diso, a calidade da modelaxe relaciónase con algunhas obras de Donatello, coma as dos dous profetas Habacuc e Xeremías, realizadas entre os anos 1423 e 1435.
Christian Panucci
Christian Panucci, nado en Savona o 12 de abril de 1973, é un exfutbolista e actual adestrador italiano. Xogaba de lateral dereito e foi internacional coa selección italiana.
Palmarés
A.C. Milan
Real Madrid
Chelsea
A.S. Roma
Reigada, Reigada, Manzaneda
Reigada é un lugar da parroquia de Reigada, no concello ourensán de Manzaneda na comarca de Trives. Tiña 78 habitantes no ano 2012 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 38 eran homes e 40 eran mulleres.
A Igrexa, Covas, Ames
A Igrexa é un lugar da parroquia de Covas no concello coruñés de Ames na Comarca de Santiago. Tiña 127 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 64 eran homes e 63 mulleres.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Carmen Mondragón
María del Carmen Mondragón Valseca, nada en Tacubaya (hoxe Cidade de México) o 8 de xullo de 1893 e finada na mesma cidade o 23 de xaneiro de 1978, foi unha pintora, modelo de artistas e poeta mexicana, tamén coñecida como Nahui Olin.
Rubí de María Gómez sinala que puido achegarse ás ideas feministas e mesmo se menciona a influencia da ideoloxía de Mary Wollstonecraft. A filósofa María Cecilia Rosales mesmo sinala que o feito de que se autorrepresentase na súa pintura corresponde co seu coñecemento do feminismo mexicano e anglosaxón que a impulsou a explorar a súa creatividade.
Infancia e mocidade
Quinta filla do xeneral porfiriano Manuel Mondragón e de Mercedes Valseca, pertenceu á burguesía de fins do século XIX. A súa nai ensinoulle a tocar o piano e a escribir dende moi curta idade. Por comisión do seu pai, quen deseñaba armas, toda a familia mudouse a París cando ela tiña catro anos e aí habitou durante oito anos. Nesa cidade estudou nun internado onde tamén aprendeu sobre diversas artes, como a danza clásica, a pintura, a literatura e o teatro.
Ao pasar á adolescencia, Carmen Mondragón regresou á Cidade de México e aos poucos anos coñeceu a Manuel Rodríguez Lozano, quen era cadete nese momento, e con quen contraeu matrimonio en 1913. Xuntos foron vivir a París onde conviviron con artistas como Diego Rivera, Georges Braque, Henri Matisse e Pablo Picasso. Ao iniciarse a primeira guerra mundial, a familia Mondragón refuxiouse en Donostia, onde a parella comezou a pintar. Foi nese mesmo lugar onde se cre naceu o seu único fillo, que ao parecer morreu por asfixia ou morte de berce. A relación non prosperou cando regresaron a México en 1921. Separáronse despois de que ela coñecese a Doctor Atl e a homosexualidade do seu esposo (quen despois mantivo unha relación con Antonieta Rivas Mercado), de quen se divorciou en 1922.
Retorno a México
En 1921 volveu á Cidade de México e mergullouse na vida artística do país, onde resaltou polas súas ideas avanzadas e pola súa actitude provocadora. Conviviu con personaxes como José Vasconcelos, Frida Kahlo, Xavier Villaurrutia, Dolores del Río, Guadalupe Marín, Tereza Montoya, Tina Modotti, María Izquierdo, José Clemente Orozco, David Alfaro Siqueiros, Lupe Vélez e Salvador Novo. Tamén fixo de modelo para pinturas de Rosario Cabrera, para o mural "A creación" de Diego Rivera, onde aparece como Erato, a musa da poesía erótica; tamén posou para Jean Charlot e realizou espidos para os fotógrafos Edward Weston e Antonio Garduño. Mondragón formou parte do grupo de mulleres que durante as décadas de 1920 e 1930 produciron un dos períodos máis activos da cultura e a arte en México, e ás que Elena Poniatowska bautizou como "Las siete cabritas" (as sete cabriñas).
Ese mesmo ano iniciou unha relación de cinco anos co artista plástico Gerardo Murillo, máis coñecido como Doctor Atl, con quen viviu no ex convento da Mercé. Consérvanse máis de duascentas cartas escritas por ela e múltiples retratos que el lle fixo. Foi nesa etapa cando ela tomou o nome de Nahui Olin (cuarto movemento ou perpetuo movemento en náhuatl), en relación á renovación cíclica do calendario mexica. Ese período foi o máis prolífico na produción poética e pictórica na vida da artista.
No filme La fabulosa vida de Diego Rivera menciónase a Carmen Mondragón como unha das dúas únicas mulleres integrantes da Unión Revolucionaria de Obreiros, Técnicos, Pintores, Escultores e Similares difundida en 1924 por “El Machete”, xunto con Carmen Foncerrada. En 1935 tamén fundou a Liga Feminista de Loita contra as Toxicomanías, que buscaba erradicar os vicios que, ao seu xuízo, non permitían o progreso do país; con ela uníronse axiña outros grupos que buscaban o voto feminino, a igualdade de dereitos fronte aos homes, acceso ao traballo con apoios á maternidade, dereito a posuír terras, a integración das mulleres indíxenas e o acceso á educación para todas as mulleres.
Tras rematar coa súa relación con Doctor Atl, Mondragón coñeceu o caricaturista Matías Santoyo, con quen viaxou a Hollywood. Aí o director Rex Ingram ofreceulle aparecer nun filme, mais ela non aceptou porque considera que quería explotar a súa imaxe como símbolo sexual, argumentando que co espido ela buscaba máis unha existencia estética que rompese tabús en canto ao espido na arte.
Ao corenta anos coñeceu o capitán Eugenio Agacino, quen apareceu nalgúns dos seus cadros. Con el viaxou a Cuba, España e Francia, onde participou nunha exposición e deu concertos de piano. Cando el morreu, ao parecer de inxesta de marisco en mal estado ou de choque anafiláctico (non está claro), Carmen Mondragón retirouse da vida pública, dedicando máis tempo á escritura que á pintura. Foi entón cando compuxo a súa diatriba contra a teoría da relatividade de Einstein que titulou Energía Cósmica, un libro onde mestura poemas, reflexións e asertos científicos.
Últimos anos
Durante os últimos anos da súa vida, Carmen Mondragón viviu no centro da Cidade de México. Mantíñase traballando como mestra de pintura nunha escola primaria e cunha bolsa proporcionada por Belas Artes.
Morreu na súa casa da infancia en Tacubaya o 23 de xaneiro de 1978.
Os restos mortais de Carmen Mondragón descansan no Panteón Español na Cidade de México. No cuartel "E" fosa 503, xunto co seu irmán e a súa sobriña.
Pintura
A súa obra pictórica inscríbese dentro do naíf, que se distingue pola espontaneidade e a inxenuidade. Ademais de facer múltiples autorretratos, cos seus característicos ollos verdes, Carmen Mondragón recreou imaxes típicas de México, como os seus parques, os seus mercados ou as pulquerías. Outras das súas obras caracterízanse polo seu erotismo e a súa exploración da sexualidade.
Participou nunha exposición colectiva en Belas Artes en 1945, xunto con pintores como Pablo O’Higgins e José Clemente Orozco. Con todo, aos poucos desapareceu da escena artística.
En 1993, con motivo do centenario do seu nacemento, organizouse a exposición "Nahui Olin, una mujer de los tiempos modernos" no Museo-Estudio Diego Rivera na Cidade de México. A súa seguinte exposición individual exhibiuse de xuño a setembro do 2018 no Museo Nacional de Arte (Munal) na Cidade de México, e titulouse "Nahui Olin. La mirada infinita", onde se mostrou pintura, fotografía, caricaturas e publicacións da artista.
Poesía
No ano 2012 a Universidade Autónoma de Nuevo León fixo unha compilación das súas obras baixo o título Nahui Olin: sin principio ni fin. Vida, obra y varia invención, en que non obstante non se publicaron as obras inéditas: Una molécula de amor e Totalidad sexual del cosmos, ademais dun poemario derivado da morte de Eugenio Agacino.
Na cultura popular
No ano 2017 rodouse o filme Nahui, La musa olvidada sobre a vida de Carmen Mondragón, dirixida por Gerardo Tort cun guión escrito por el mesmo e Marina Stavenhagen. O filme rodouse no porto de Veracruz e na Cidade de México. A personaxe de Carmen Mondragón está interpretada por Tessa Ia, Irene Azuela e Delia Casanova e o de Doctor Atl polo actor Julio Bracho. En 2019 a editorial Seix Barral publicou a novela Totalidad sexual del Cosmos de Juan Bonilla, relato que segue de preto a vida de Nahui Olin dende a súa infancia ata o seu redescubrimento en 1978.
En 2019 Sandra Frid publicou co editorial Planeta a novela La mujer que nació tres veces, que narra a vida da artista.
Robert Michels
Robert Michels, nado en Colonia o 9 de xaneiro de 1876 e finado en Roma o 3 de maio de 1936, foi un sociólogo alemán especializado no comportamento político das elites intelectuais. Foi alumno de Max Weber.
Dorothy Malone
Dorothy Eloise Malone, nada en Chicago (Illinois) o 30 de xaneiro de 1925 e finada en Dallas (Texas) o 19 de xaneiro de 2018 foi unha actriz norteamericana.
Invictus
Invictus é un filme dirixido por Clint Eastwood que foi estreado no 2009. Está protagonizado por Morgan Freeman e Matt Damon. A historia está baseada no libro do xornalista John Carlin Playing the Enemy: Nelson Mandela and the Game That Made a Nation sobre os eventos ocorridos en Suráfrica antes e durante a Copa do Mundo de Rugby 1995, que foi celebrado no país pouco despois do desmantelamento do apartheid. Freeman e Damon intepretan, respectivamente, ó Presidente Nelson Mandela e a François Pienaar, o capitán do equipo nacional surafricano, os Springboks.
Tetrapirrol
miniatura|dereita|150px|Algunhas formas pirrólicas: [[pirrol, porfina, porfirina, porfirinóxeno.]]
Un tetrapirrol é un composto que contén catro aneis pirrol. Coa excepción da corrina, os catro aneis pirrólicos están interconectados por medio de pontes dun carbono, que poden ser metino ou metileno (tamén chamado meteno), tanto con disposición linear coma cíclica. Debido á súa capacidade de formaren complexos metálicos e aos seus dobres enlaces conxugados que absorben luz, estes compostos son moi importantes nos sistemas biolóxicos.
Tipos
Poden ser de dous tipos: lineares e cíclicos.
Os tetrapirrois lineares (bilanos) presentan tres pontes dun carbono. Entre eles están: miniatura|esquerda|Un exemplo de tetrapirrol linear é a [[ficocianobilina.]]
Os tetrapirrois cíclicos presentan catro pontes dun carbono. Entre eles están:
El Capricho (Gaudí)
A Vila Quijano, popularmente coñecida como El Capricho, é un edificio modernista situado na localidade cántabra de Comillas. Foi proxectado por Antoni Gaudí e construído entre 1883 e 1885 baixo a dirección de Cristóbal Cascante, axudante do arquitecto reusense, por encargo do indiano Máximo Díaz de Quijano. É unha das poucas obras que Gaudí proxectou fóra de Cataluña.
Esta obra pertence á etapa orientalista de Gaudí (1883-1888), período en que o arquitecto realizou unha serie de obras de marcado gusto oriental, inspiradas na arte do Próximo e Extremo Oriente (India, Persia, Xapón), así como na arte islámica hispánica, principalmente o mudéxar e nazarí. Gaudí empregou con gran profusión a decoración en azulexo cerámico así como os arcos mitrais, cartelas de ladrillo visto e remates en forma de templete ou cúpula.
Txuma Murugarren
Txuma Murugarren, nado en Errenteria en 1964, é un cantante e compositor vasco.
El Capricho (Gaudí)
O edificio caeu no abandono trala Guerra Civil, estado no que seguiu a pesar da súa declaración como Ben de Interese Cultural en 1969. En 1977 a última descendente dos López-Díaz de Quijano, Pilar Güell Martos, vendeu a propiedade ao empresario Antonio Díaz quen o restaurou en 1988 e converteu nun restaurante. En 1992 foi comprado polo grupo xaponés Mido Development. Por último, en 2009, o edificio converteuse en museo.
Historia
alt=|esquerda|miniatura|250x250px|Maqueta do edificio, en [[Cataluña en Miniatura.]] Máximo Díaz de Quijano y Fernández de San Juan (1838-1885) era un indiano enriquecido en Cuba, avogado de profesión, de ideoloxía carlista e afeccionado á música e á botánica. Era concuñado do tamén indiano Antonio López y López, marqués de Comillas, sogro do empresario catalán Eusebi Güell, o principal mecenas de Gaudí, motivo polo que entraron en contacto promotor e arquitecto. Gaudí fora axudante de Joan Martorell no palacio de Sobrellano do marqués de Comillas, onde proxectara o mobiliario da capela de palacio. Tamén construíu en Comillas en 1881 un quiosco en forma de templete de aire oriental para celebrar a visita do rei Afonso XII á localidade cántabra. Por iso recibiu o encargo de construír un chalé anexo ao palacio, que debía servir de residencia de verán. O edificio recibiu o nome de Vila Quijano, que pronto foi coñecido como «El Capricho», debido ao seu aspecto exuberante e orixinal.
Txuma Murugarren
Traxectoria
Foi vocalista, guitarrista e autor das letras das cancións de Sasoi Ilunak, grupo de pop-rock que gravou tres discos na década dos noventa do século XX. Posteriormente iniciou unha carreira en solitario, e sacou ao mercado cinco discos.
El Capricho (Gaudí)
Historia
Gaudí realizou un proxecto de estilo orientalizante, en paralelo á súa obra contemporánea na casa Vicens de Barcelona, con reminiscencias das artes gótico, oriental, mudéxar e nazarí. Posiblemente Gaudí inspirouse nun proxecto para un embarcadoiro que fixera durante os seus estudos universitarios, en 1876.
As obras foron executadas por Cristóbal Cascante, compañeiro de carreira de Gaudí, quen se baseou nunha maqueta realizada polo arquitecto modernista. Os traballos realizáronse entre 1883 e 1885 aínda que, lamentablemente, o seu propietario non puido gozalo moito tempo, xa que morreu uns meses máis tarde de rematarse as obras. Xa que era solteiro, a vila pasou á súa irmá, Benita Díaz de Quijano. O seu fillo, Santiago López y Díaz de Quijano, emprendeu en 1914 unha primeira reforma da casa en que se substituíu o invernadoiro por un bloque de obra de fábrica e cambiáronse tellas cerámicas por placas de fibrocemento.
Txuma Murugarren
Traxectoria
Publicou un libro, Larrialdietako irteera (Saída de emerxencias), na editorial Paper Hotsak, no 2006, que recompila parte dos seus artigos publicado no xornal Berria.
El Capricho (Gaudí)
Historia
O edificio caeu no abandono trala Guerra civil estado no que seguiu a pesar da súa declaración como Ben de Interese Cultural en 1969. En 1975 o concello de Reus, localidade natal de Gaudí, suxeriu trasladar o edificio a esa poboación, aínda que o proxecto foi desestimado. Pouco máis tarde, en 1977, a última descendente dos López-Díaz de Quijano, Pilar Güell Martos, vendeu a propiedade ao empresario Antonio Díaz por 16 millóns de pesetas. Os seus fillos, Antonio e Ernesto, fixéronse cargo do inmoble que foi inaugurado como restaurante co nome de «El Capricho de Gaudí» en 1988 tras unhas obras de rehabilitación que custaron 300 millóns de pesetas. En 1992 foi comprado polo grupo xaponés «Mido Development» por 800 millóns de pesetas. Debido á crise económica, o restaurante viuse obrigado a pechar. Por último, o edificio converteuse en museo e abriu as súas portas ao público en xullo de 2010; desde entón recibiu preto de 500 000 visitantes.
Txuma Murugarren
Discografía
Con Sasoi Ilunak:
En solitario:
El Capricho (Gaudí)
Exterior
miniatura|Torre-minarete. A casa atópase nun terreo en pendente, que antigamente albergaba un bosque de castiñeiros, nun val cuxas ladeiras descenden cara ao mar, exposto ao norte. O arquitecto debeu ter en conta todos estes aspectos, que resolveu cun proxecto de volumetría horizontal, orientando a fachada das zonas destinadas ao día cara ao norte. A nivelación do terreo obtívoa mediante un baleirado parcial das terras da leira contendo a pendente cun muro no xardín traseiro. Gaudí incorporou á súa obra dúas construcións anteriores que había no terreo, un invernadoiro e un templete, que transformou no corpo central do edificio e na base da torre-minarete, respectivamente. Doutra banda, xunto ao edificio deseñou tamén os xardíns da leira, nos que incluíu unha gruta artificial.
O edificio ten planta alargada en forma de «U», cunha superficie de 720 m² e unha planta de 15 x 36 metros. Contén semisoto, planta nobre e faiado, comunicados por dúas escaleiras de caracol, e cunha torre cilíndrica en forma de minarete persa, revestida completamente de cerámica. Na súa construción empregáronse diversos materiais, como a pedra, o ladrillo, o azulexo, o ferro e a tella, combinados en diferentes tonalidades, o que outorga unha gran riqueza cromática ao conxunto. esquerda|miniatura|250x250px|Fachada principal. A fachada principal está estruturada sobre a base dunha serie de franxas horizontais de perpiaños de ton amarelo-ocre con franxas de verde decoradas con flores amarelas de xirasol. Os muros son de ladrillo visto sobre un zócolo de pedra de forma almofadillada, e rematados por unha cornixa de cartelas de cores; o tellado, de dúas augas, está revestido de tellas cerámicas. Na súa planimetría destaca a liña curva, con diversos corpos semicirculares superpostos que destacan do conxunto, e mesmo as esquinas teñen forma de curvas cóncavas. Os balcóns presentan un orixinal deseño, xa que a varanda de ferro forxado convértese na súa parte central nun asento, mentres que na súa parte superior presentan un deseño a modo de pérgola.
O acceso principal da casa atópase no lado norte, nun monumental pórtico sobre o que se ergue a torre-minarete, con catro columnas e arcos a nivel, con capiteis decorados con paxaros e follas de palmito, como na casa Vicens. A xanela da porta principal presenta unha forma con chanzos, e está revestida de azulexos de cor verde no intradorso e en forma de xirasois na imposta. miniatura|Fachada de poñente. A horizontalidade do corpo central do edificio queda contrastada pola verticalidade da torre, de 20 metros de altura, semellante a un minarete islámico, que actúa de miradoiro, xa que desde a súa altura pódese ver o mar Cantábrico. Ten planta cilíndrica e está formada por tres partes: unha terraza situada sobre o pórtico de entrada, ao nivel da cornixa do edificio; o corpo central, revestido de azulexos verdes e de xirasois, dispostos en forma axadrezada; e o miradoiro, cunha plataforma con varanda de ferro forxado con motivos musicais —concretamente claves de sol—, rematada cun templete de formas xeométricas sustentado sobre catro columnas de ferro. esquerda|miniatura|250x250px|Fachada de levante. As fachadas laterais do edificio presentan unha planimetría distinta: a de poñente é a que contén, xunto á fachada principal, o pórtico e a torre, e estaba pensada para recibir ás visitas xa que se atopa fronte ao camiño de acceso e manobra das carruaxes. Está na parte máis alta do terreo polo que o zócolo do edificio ten aquí tan só unha altura de 80 cm. Pola súa banda, a fachada de levante atópase sobre a parte máis baixa do terreo, polo que o zócolo ten neste lado unha altura de 3,5 metros. Nesta parte atópase o dormitorio principal así como unha sala de xogos, que servía en ocasións como dormitorio auxiliar. Baixo a terraza do dormitorio principal áchase a cocheira que, debido á inclinación do terreo, queda situada no semisoto.
En canto á fachada posterior, situada ao mediodía, correspóndese co pórtico acristalado do anterior invernadoiro, derrubado en 1914 e reconstruído en 1988. Esta fachada, na cara interna da U que forma o edificio, supuña a área privada da casa, destinada ás principais afeccións do propietario, a música e a botánica, actividade esta última que cumpriría o invernadoiro, que actuaba tamén como regulador térmico e como eixo distribuidor da casa. Detrás do invernadoiro áchase un patio situado entre a fachada posterior e o xardín, de 130 m², pechado na parte do xardín por un muro de ladrillo cun banco corrido de azulexos brancos.
Os xardíns da leira teñen unha superficie de 2500 m², e foron deseñados polo propio Gaudí. Esta zona non sufriu apenas modificacións, polo que conservan practicamente o seu deseño orixinal. O arquitecto mostrou como noutras das súas obras un gran respecto pola contorna, utilizando para o seu proxecto materiais autóctonos. A principal modificación do terreo foi debida ao seu desnivel, o que lle levou a extraer pedras da zona máis elevada, que utilizou para construír camiños, muros e escaleiras. Do xardín destaca a gruta, situada no extremo occidental, elaborada con bloques de pedra sen desbastar, cunha porta de entrada e unha xanela a nivel, e no interior un banco corrido de pedra. Doutra banda, nun banco situado fronte á fachada traseira áchase unha estatua sedente en bronce de Gaudí, obra de Marco Ferreiros (1989).
Interior
miniatura|250x250px|Salón principal. O deseño interior da casa responde principalmente ao feito de estar proxectada para unha persoa solteira e cunha finalidade recreativa xa que se trataba dun edificio pensado para o descanso e as vacacións. O interior está distribuído en tres plantas: no semisoto atopábanse a cociña, as despensas e os rochos, na planta nobre a residencia, e o faiado estaba destinado ao servizo. A planta principal ten cinco estancias, o vestíbulo e o cuarto de baño, unidos por un amplo distribuidor paralelo ao invernadoiro. Gaudí distribuíu o espazo en base ao percorrido do sol, situando as dependencias de actividades matutinas cara ao sur, e as vespertinas a poñente, mentres que as estivais quedaban cara ao norte.
A decoración da vivenda levouse a cabo con toda clase de luxos ornamentais e os mellores materiais como vidreiras, cerámicas e madeiras talladas. A maioría dos motivos decorativos son de carácter xeométrico e vexetal como flores e follas, pero tamén algún animal, principalmente ornitolóxico.
O vestíbulo, que está situado tralo pórtico de entrada ao pé da torre-minarete, ten 12 m², planta hexagonal e actúa de distribuidor entre as tres plantas. O pavimento está composto por laxas de mármore de forma circular mentres que o teito presenta un artesoado de madeira cunha franxa de cinco vigas no centro e dous grupos de sete vigas que percorren transversalmente a estancia. Esta sala ten unha vidreira con reberetes de formas xeométricas e motivos ornamentais vexetais. esquerda|miniatura|Cuarto de baño. Entre o vestíbulo e o salón principal áchase a sala de visitas, de 16 m². Esta estancia cumpría unha dobre función: a de recibidor nun contexto máis formal e a de acceso ao resto da vivenda nun plano máis informal xa que conecta coa galería de distribución que comunica todas as estancias a través do invernadoiro, onde en principio só accedían familiares e amigos. O principal material empregado nesta estancia é a madeira que recobre chan, teito, zócolos, portas e xanelas así como a cheminea. A maioría de motivos ornamentais son de carácter xeométrico.