cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lingua aquitana
Extensión xeográfica
Esta idea está reforzada pola escaseza de nomes xeográficos antigos que testemuñen esta presenza. Tamén polos descubrimentos de Luigi Luca Cavalli-Sforza que dan unha fronteira xenética bastante abrupta para os vascos cara ao sur, pero difusa cara ao norte, o que podería indicar un desprazamento cara ao sur da poboación.
Los Tamara
Los Tamara foron unha banda de pop formada en Noia que foi enormemente popular nos anos 60 e 70, facendo unha nova forma de música popular galega, incluíndo novas influencias do Soul e o Rock, arranxos audaces e moitas letras en galego, incluíndo poemas dos grandes escritores nesa lingua.
Traxectoria
A banda foi formada en 1958 por Prudencio Romo, seu irmán Alberte, Manolo Paz, Xosé Sarmiento (guitarra e clarinete), Germán Olariaga (Violinista e cantante), e Enrique Paisal, aproveitando unhas vacacións de Semana Santa. En 1961 uníuselles o que sería o seu líder carismático: o cantante coruñés Pucho Boedo, logo da marcha de Germán.
En palabras de Prudencio:
ALICE
alt=Unha das primeiras colisións rexistradas en ALICE.|miniatura|Unha das primeiras colisións rexistradas en ALICE. ALICE (acrónimo de A Large Ion Collider Experiment) é un dos sete experimentos do gran colisor de hadróns nas instalacións da Organización Europea para a Investigación Nuclear en Xenebra.
Los Tamara
Traxectoria
A historia do nome foi desvelada nunha entrevista nos 60:
ALICE
Características
ALICE, é un experimento de física nuclear deseñado para facer chocar ións de chumbo de alta enerxía con outros ións e con protóns, para explorar un estado exótico superquente da materia, coñecido como plasma quark-gluón, que se pensa existía no universo primitivo.
Los Tamara
Traxectoria
E de aí veu o nome, antiga denominación do Tambre, o río que pasa por Noia. O nome recordábao Prudencio Romo de cando cursaba estudos no Instituto de Noia (situado onde hoxe están os xulgados). Alí había un mapa antigo de Galicia. Nel aparecía o río Tambre, pero alí non poñía río Tambre, senón río Tamara. Prudencio preguntoulle a un dos seus profesores a que era debido e este explicoulle que antigamente se chamaba así porque atravesaba territorios dos antigos condes de Trastamara (aínda que é ao revés, o río xa se chamaba Támara en época romana e o condado chamouse Trastámara porque eran as terras "ao outro lado do Támara").
ALICE
Características
En 2019 está a ser mellorado coa participación de cinco laboratorios a nivel mundial, entre eles, Berkeley. constará de 24 000 sensores de silicio e espérase que entre en operación no 2021.
Los Tamara
Traxectoria
Tras uns comezos locais e unha primeira actuación en televisión en 1958, comezaron unha xira que os levou por todo o Magreb: Tocaron no casino de Marrakech, no Negresco e tamén no Casino en Casablanca así como en Tánxer en 1959 e en Orán en 1960. Esta xira tiveron que abandonala repentinamente en Alxeria, cando estoupou a guerra da independencia, de onde tiveron que saír nun avión da Cruz Vermella que ía a Marsella. As viaxes leváronnos até o Olympia de París onde actuaron durante dous meses en 1960, fazaña inédita nun grupo peninsular. O carismático cantante Pucho Boedo entrou no grupo de casualidade no ano 1961. Estando en Francia, o cantante que tiñan ata entón, Germán, que tamén era de Noia (ao igual que Prudencio) namorouse perdidamente e marchou cunha rapaza para Córsega da noite para a mañá, abandonando o grupo. Entón Prudencio chamou o seu amigo Pucho, que se atopaba en Madrid (en concreto no salón de té Casablanca), para ver se el podía axudalos. Foi entón cando Pucho se uniu ao grupo.
Gravaron o seu primeiro EP en 1962 no selo francés Bel-Air. En 1964 cantaron por vez primeira en galego "Galicia, terra nosa", iniciando un estilo popular enraizado na música e, sobre todo, na poesía galega, que lles daría grandes éxitos nos setenta, xunto coas súas versións dos temas máis dispares, desde Aznavour, Mikis Theodorakis e o seu "Zorba el griego", Otis Redding, ata James Brown e o seu "I Got You (I Feel Good)", que eles publicaron como sinxelo co título de "Soy muy feliz" na cara B do famoso tema "A Santiago voy" (1967), e mesmo o clásico popular grego "Misirlou", do que en 1994 Quentin Tarantino incluíu a versión de Dick Dale no seu filme Pulp Fiction.
En 1975 entrou a formar parte da banda Paco Montero, e a partir de 1976 substituíu a Pucho como cantante, continuando co grupo cunha nova formación e gravando varios LPs (un deles acompañado polo propio Pucho).
Os integrantes orixinais xa só se reunirán despois da morte de Pucho para gravar o disco homenaxe Carta a un amigo (1990, EDIGAL), con Sito Sedes na voz. A iniciativa do IGAEM, volveron con esta formación en 2002 co CD Agora é sempre.
Mexilla
miniatura|280px|Mexilla nas rochas da costa do [[O Grove|Grove.]]
O que é a mexilla
As mexillas realmente son crías de mexillóns, exemplares de pequeno tamaño (de entre 15 e 25 mm de lonxitude), que proceden habitualmente das rochas costeiras, nas que se fixan as larvas en condicións naturais e que os mitilicultores recollen nestas, ou compran a mariscadoras que as apañan, e, ás veces, tamén nas cordas das bateas onde se cultivan.
Procesos de extracción e cultivo
miniatura|280px|Batea e barco auxiliar na [[ría de Vigo.]] Nos meses de decembro a abril os bateeiros (ou as mariscadoras) despegan con rasquetas, nas rochas máis batidas do litoral, a mexilla, e nos meses de marzo a xuño (época da desova) colgan das bateas as cordas colectoras para a captación das larvas. A semente do mexillón, dun tamaño de 1 a 2 cm, lévase á batea ou ao barco auxiliar e procédese á confección das cordas de mexilla. A mexilla adhírese á corda coa axuda dunha fina rede biodegradábel de raión, dándolle ao mexillón tempo suficiente para que se adhira co biso á corda. Esta operación faise ben manualmente, ben mediante máquinas encordadoras.
Despois de 4 ou 6 meses, cando o mexillón alcanza os 4,5 ou 5,5 cm, procédese ao izado das cordas de semente. Debido ao considerábel aumento de peso do mexillón, é necesario o desdobre das cordas, isto é, a confección de novas cordas de densidade menor. Con este desdobre facilítase o crecemento do mexillón, e ademais evítase o seu desprendemento.
Por cada corda de mexilla obtéñense entre dúas ou tres cordas de desdobre, duns 30 kg cada unha. Tras aproximadamente un ano, o mexillón de desdobre alcanza o seu talle comercial.
500
América
miniatura|esquerda|250px|Uxmal, segundo Catherwood, 1844
Véxase tamén
Historia ano a ano
Terceira guerra carlista
miniatura|A partida mindoniense de David Cornejo. A terceira guerra carlista desenvolveuse en España entre 1872 e 1876 entre os partidarios de Carlos VII, o pretendente da dinastía carlista, e os gobernos de Amadeu I de Savoia, da I República e de Afonso XII.
O pretendente, que levaba meses preparando a insurrección dende o exilio, estableceu o 21 de abril de 1872 como a data para o comezo da sublevación.
Esta guerra carlista desenvolveuse sobre todo no País Vasco e Navarra. A restauración dos foros polo pretendente en xullo de 1872, abolidos polos decretos de Nova Planta por Filipe V influíu na forza do levantamento en Cataluña e en menor medida en Valencia e Aragón. miniatura|A Batalla de Castellfollit tivo lugar en 1874. Pintura do coruñés [[Víctor Morelli.]] Tras a proclamación da Primeira República Española en febreiro de 1873, moitos monárquicos isabelinos vanse pasar ao bando carlista, aumentando coa insurrección cantonalista. Pola contra o golpe de Pavía en xaneiro de 1874 e o pronunciamento de Serrano o 29 de decembro de 1874 que conduciu a restauración da dinastía caída en 1868 na persoa de Afonso XII contribuíu a restar forzas aos carlistas, así como tamén o recoñecemento de Afonso XII por Ramón Cabrera e o achegamento ao Vaticano do goberno español.
País Vasco e Navarra
miniatura|Batalla de Treviño, 1875. Cadro de Morelli na Academia de Cabalería de Valladolid. O 2 de maio o pretendente cruzou a fronteira francesa en Navarra e púxose á fronte do alzamento, pero o 4 de maio o xeneral Domingo Moriones entrou por sorpresa no campamento carlista en Orokieta e o pretendente tivo que cruzar precipitadamente a fronteira francesa poñendo fin, momentaneamente, a insurrección no País Vasco e Navarra tras a sinatura do Convenio de Amorebieta o 24 de maio entre o presidente do goberno de Amadeu I, Francisco Serrano, e os líderes carlistas de Biscaia, o convenio foi mal recibido polas Cortes e Serrano tivo que dimitir, tampouco se aceptou o convenio dende o bando carlista e o pretendente considerou os asinantes como traidores.
Tras o fracaso do primeiro levantamento no País Vasco e Navarra, o pretendente destituíu á maioría dos xefes militares e estableceu o 18 de decembro como nova data para a sublevación, entre as numerosas partidas que se levantaron destacou a do cura de Santa Cruz. En xullo de 1873 o pretendente volveu entrar en España e en agosto os carlistas conquistaron Estella, que converteron na súa capital, pero fracasaron nas tentativas de conquistar Bilbao. En setembro de 1874 os carlistas mantiñan 24.000 homes armados e ocupaban case todo o País Vasco e Navarra, agás as capitais e no que se estableceu un verdadeiro Estado carlista que tiña nas deputacións forais a súa base e no que Carlos VII era o xefe de Estado e estaba á fronte dun goberno composto por tres secretarías de Estado: Guerra, Negocios Estranxeiros e Estado e Graza, Xustiza e Facenda. Posteriormente o número de carteiras aumentaría ata cinco. Existía tamén un Código Penal, Tribunal Supremo de Xustiza, Alfándegas, servizo de correos e en 1874 estableceuse unha universidade en Oñati.
Tras a fin da guerra en Cataluña en novembro de 1875, o exército gobernamental concentrouse na fronte do norte e en xaneiro de 1876 comezou unha grande ofensiva que levou a conquistar Estella en febreiro e o pretendente cruzou a fronteira o 28 de febreiro de 1876, o día que Afonso XII entraba en Pamplona.
Fronte leste
miniatura| En Cataluña o levantamento realizouse mesmo antes da data que designara o pretendente, Joan Castell á fronte de 70 homes sublevouse en Gracia uns días antes. O pretendente nomeou o seu irmán Afonso Carlos como capitán xeneral de Cataluña, aínda que ata fin de ano non cruzou a fronteira e foi Rafael Tristany quen asumiu transitoriamente o posto, aínda que se formaron partidas guerrilleiras en case todas as comarcas catalás non se chegou a organizar unha estrutura militar común. A revitalización da insurrección na fronte norte e a chegada de Afonso Carlos en decembro de 1872 reactivaron as partidas carlistas en Cataluña, o tempo que a partida de Pascual Cucala conseguía o apoio popular no Maestrazgo e formábanse outras ata totalizar uns 3.000 homes, na provincia de Valencia os carlistas mantiñan 2.000 homes armados en diversas partidas e na provincia de Alacant uns 850.
Noutras zonas a mobilización carlista reduciuse a pequenas partidas illadas, destacaban uns 400 homes en Estremadura e as partidas de Castela a Nova, sobre todo na provincia de Cidade Real.
En marzo de 1874 as forzas carlistas, dirixidas por Francesc Savalls, puxeron sitio a Olot, que tras conquistar converten na súa capital, en xullo establécese en Sant Joan de les Abadesses a Deputación de Cataluña que presidía Tristany e que tentaba dotar dunha organización político-administrativa aos territorios controlados polos carlistas cataláns.
En marzo de 1875 Martínez Campos ocupou Olot, someteuse a sitio a La Seu d'Urgell que as tropas gobernamentais conquistaban en agosto e o 19 de novembro rematou a loita en Cataluña.
Aegerten
miniatura|Aegerten. Aegerten é comuna suíza do Cantón de Berna, situada no distrito administrativo de Biel/Bienne. Limita ao noroeste coa comuna de Brügg, ao nordés coa de Schwadernau, ao sueste con Studen, ao sur con Jens e ao suroeste con Port.
No ano 2013 contaba cunha poboación de 1816 habitantes, repartidos nunha superficie de 2,1 quilómetros cadrados.
Antigamente pertencía ao distrito de Nidau, ata a desaparición deste o 31 de decembro de 2009.
1703
Outros
Historia ano a ano
Harald Høffding
Harald Høffding, nado en Copenhague o 11 de marzo de 1843 e finado ibídem o 2 de xullo de 1931, foi un filósofo danés.
Biografía
Estudou filosofía e teoloxía e obtivo o doutoramento en 1870 coa tese Dean antike Opfattelse af Menneskets Villie (A concepción entre os antigos da vontade do home). En 1880 foi nomeado profesor extraordinario e en 1883 profesor ordinario de filosofía na Universidade de Copenhague, da que foi reitor o curso 1902-03.
Na súa obra foi influído por Søren Kierkegaard pero decantouse despois polo positivismo. Foi un autor moi prolífico con numerosos libros e artigos; tamén sobre ética, psicoloxía, e filosofía da relixión. Entre eles, tamén publicou estudos sobre outros autores como Kierkegaard, Jean-Jacques Rousseau, Henri Bergson (que lle respondeu cunha carta) ou Baruch Spinoza.
A súa obra foi traducida ao alemán e ao inglés, difundíndose por Europa. Entre os libros máis coñecidos está a historia da filosofía Dean nyere Filosofes Historie.
Publicacións
miniatura|Filósofos contemporáneos, de Høffding, en tradución ao castelán de [[Eloy Luís André.]]
1704
Outros
Historia ano a ano
1824
Outros
Historia ano a ano
The Walk (filme de 2015)
The Walk é un filme estadounidense de 2015 dirixido por Robert Zemeckis e escrito por Christopher Browne e Zemeckis. Está baseado na historia real do funambulista Philippe Petit que paseou entre as Torres Xemelgas do World Trade Center e 7 de agosto de 1974. Está protagonizado por Joseph Gordon-Levitt, Ben Kingsley, Charlotte Le Bon, James Badge Dale, Ben Schwartz e Steve Valentine.
1705
Outros
Historia ano a ano
Mundial de Fútbol de 2010 - Fase final
A fase final da Copa do Mundo de Fútbol de 2010 celebrada en Suráfrica enfrontou aos campións e subcampións dos diferentes grupos da primeira fase. Así pois, dous equipos de cada grupo, dun total de dezaseis, enfrontáronse nunha primeira rolda a partido único, pasando os vencedores do mesmo aos cuartos de final. Despois de eliminatorias sucesivas xogouse a final cos dous equipos que pasaron tódalas roldas. Houbo tamén un partido para decidir o terceiro posto entre os eliminados nas semifinais. Os horarios listados corresponden á hora de Suráfrica (UTC+2).
Brasil - Chile
miniatura|180px|Brasil - Chile
España - Portugal
miniatura|España - Portugal
Arxentina - Alemaña
miniatura|185px|Animación do Gol de [[Thomas Müller|Müller]]
Uruguai - Países Baixos
miniatura|200px|Uruguai - Países Baixos
Prudencio Romo
Prudencio Romo, nado en Noia o 10 de outubro de 1927 e finado en Santiago de Compostela o 19 de marzo de 2007, foi un compositor e intérprete de guitarra, baixo e violín principalmente. Foi director musical do mítico grupo Los Tamara.
Familia e comezos
Era fillo dun garda de asalto destinado en Galicia que permaneceu fiel á II República Española durante a Guerra civil española. Por esa razón estivo preso no Castelo de Santo Antón da Coruña.
Comezou como neno de coro na igrexa de San Martiño de Noia. Estudou no Seminario de Compostela, onde formou parte do coro da catedral. Formouse musicalmente en coros relixiosos e en bandas militares.
Los Tamara
Prudencio foi un dos fundadores de Los Tamara na vila de Noia, en 1958. O conxunto formouse para participar nun concurso de Radio Vigo. Aproveitaron a viaxe para dar concertos en Vigo. Alí coñeceunos un empresario francés do espectáculo, de visita na cidade. Este contratounos para unha xira polas colonias francesas do norte de África. Nesa época formaban Los Tamara, amais de Prudencio, o seu irmán Alberte, Manolo Paz, Pepe Sarmiento, Henrique Paisal e Xermán Olariaga.
O ano seguinte trasladáronse a Francia, onde se uniu Pucho Boedo. Realizaron xiras polo país galo, Alemaña e Suíza. Chegaron a tocar no famoso Teatro Olympia de París, no que compartiron cartel con Jacques Brel ou Charles Aznavour. En 1963 gravaron o seu primeiro disco e comezaron a actuar tamén por España e Galicia. A mediados dos 60, Los Tamara gravaron a primeira canción de pop en galego, Galicia, terra nosa. Segundo Prudencio, a discográfica non quería que gravasen esa canción en galego. Xa que logo, para asegurar o éxito de vendas, esixiulles que a cara B fose unha canción en castelán (que foi Gibraltareña). Porén, tal foi o éxito da canción que despois a casa de discos non quería máis que música en galego.
Precisamente, o autor desa composición era Prudencio Romo, igual que Puerto de Compostela, que era unha crítica ás obras do Peirao do Marqués no porto de Noia. As cancións A Santiago voy e Mi Tierra Gallega, quizais as máis coñecidas de Los Tamara, en realidade eran orixinais de Ricardo Ceratto, amigo de Prudencio. Porén, foi Romo quen se encargou dos arranxos que acabaron facéndoas famosas, polo que se lle adoitan atribuír. A partir de aí, musicaron poemas de varios escritores galegos, o que lles provocou problemas coa censura.
Despois de Los Tamara
O grupo disolveuse en 1976 coa enfermidade de Pucho Boedo. Dende entón, Prudencio Romo seguiu relacionado coa música no terreo empresarial, como director do selo Marfer e como arranxador. Tamén compuxo cancións para artistas da época.
A principios dos 80 volveu a Noia, onde seguiu vinculado á música. Formou e dirixiu durante varios anos a Banda da Serra de Outes. Tamén dirixiu os festivais de zarzuela que se fixeron na Sociedade Liceo de Noia. A finais do ano 1994, a corporación municipal de Lousame encargoulle o labor de formar unha banda de música no concello. Foi director desta ata 2006, o ano anterior ao seu falecemento.
En 1996 foi nomeado fillo predilecto da súa vila natal, Noia.
Morte
Faleceu o 19 de marzo de 2007 no Complexo Hospitalario Universitario de Santiago (CHUS), días despois de ser operado do corazón. Está enterrado no cemiterio da Igrexa de Santa María a Nova de Noia. Co motivo do seu pasamento, na súa vila natal decretáronse 3 días de loito oficial.
Barbos, Ortigueira
San Xulián de Barbos é unha parroquia do concello coruñés de Ortigueira, na comarca do Ortegal. Segundo o padrón municipal de 2009 tiña 108 habitantes (62 mulleres e 46 homes) distribuídos en 27 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 124 habitantes.
Etimoloxía
Este topónimo ten a súa orixe nun xentilicio prerromano. Está atestado como Sancti Juliani de Baruaos no 1137, e máis tardiamente como Barboos, o cal apoiaría a hipótese de E. Bascuas de derivar dunha protoforma *Bharwanos, a partir do radical *barw-, derivado da raíz indoeuropea *bher- 'ferver, manancial'. Este xentilicio faría referencia a habitantes oriundos dun lugar chamado Barba ou similar.
Xeografía
Barbos está situada ao sur da enseada de Ladrido nas abas dos montes de Pereira e Seoane. Os límites son polo norte as brañas da enseada de Ladrido, polo sur a parroquia de San Salvador de Couzadoiro, polo oeste a parroquia de Luía e polo leste a parroquia do Mosteiro. A estrada AC-682 atravesa a parroquia pola beiramar, o mesmo que fai o camiño de ferro de FEVE Ferrol-Oviedo, mais non ten apeadoiro.
Patrimonio
A igrexa parroquial que se atopa no lugar da Rúa está construída en planta de cruz latina e ten campanario na fronte e un cemiterio acaroado.
Galería de imaxes
centro|555px|miniatura|A ría de Ortigueira dende Barbos.
Gran Premio de Singapur de 2019
Cambios de pista
Antes da carreira, anunciouse que se engadiría unha terceira zona DRS entre as curvas 13 e 14, no tramo da Esplanade Drive, para axudar aos adiantamentos.
Q2
A principios da sesión Alexander Albon perdeu a á dianteira tras bloquear e golpear o muro na curva 10. Lewis Hamilton gañou vantaxe sobre Verstappen durante a sesión e superouno nos cadros de tempos con 0.184 segundos por diante. Leclerc conseguiu dar unha volta, aínda que quedou a 1.245 segundos de Hamilton. Os dous pilotos de Ferrari estaban frustrados tras atoparse con numerosos incidentes de tráfico. Carlos Sainz logrou a 7ª posición a 1,3 segundos de Hamilton.
Clasificación da carreira
miniatura|center|800px|Resultados da carreira do GP de Singapur de 2019.
Querela dos antigos e os modernos
A frase antigos e modernos ou antigos contra modernos refírese á querela entre dous bandos literarios que apareceron en Francia a fins do século XVII e que tamén se deu en Inglaterra e en menor medida en Alemaña.
Antigos e modernos en Francia
A disputa estableceuse sobre os méritos relativos do francés e do latín como linguas literarias. Xa Joachim du Bellay lidara co tema na súa Deffense et Illustration (Defensa e Ilustración, 1549), mais a influencia cada vez maior da Academia Francesa no século XVII motivou máis discusión. As posturas opostas eran o "progreso" e o espírito racionalista moderno fronte á reverencia polas regras e preceptos dos clásicos. Moitos dos principais autores franceses tomaron partido, como Perrault, Bayle, la Fontaine ou Boileau. O Neoclasicismo instaurouse en Francia no XVII e durou moito máis que en ningún outro país e os "modernos" non gañaron até ben entrado o século XIX.
Antigos e modernos en Inglaterra
A controversia provocouna un ensaio de William Temple publicado en 1690 comparando os méritos relativos da educación antiga sobre a moderna. Temple louvaba o coñecemento dos antigos en detrimento dos modernos. Contestáronlle William Wotton e Richard Bently. A obra de Jonathan Swift A batalla dos libros (The Battle of the Books, 1704) é unha sátira en prosa na que gañan os antigos.
Pucho Boedo
José Boedo Núñez, coñecido como Pucho Boedo, nado na Coruña o 4 de xaneiro de 1929 e finado na mesma cidade o 26 de xaneiro de 1986, foi un cantante e compositor galego, considerado un mito da canción galega.
Traxectoria
Naceu na aldea da Silva en 1929, fillo de José Boedo, membro da CNT asasinado en 1936. Un ano despois, o seu irmán José Antonio foi tamén fusilado. Outro irmán, Manuel, con só dezaseis anos, conseguiu fuxir. Anos despois, lograrían reencontrarse.
A finais da década de 1940 comezou a cantar Radio Juventud no Kiosco Alfonso. Gañou un concurso e foi fichado pola orquestra Los Trovadores de Alfonso Saavedra. Fíxose profesional primeiro con este grupo e despois con Los Satélites. Con eles viaxou a Venezuela, a primeira orquestra galega que cruzaba o Atlántico. Los Satélites trouxeron de América aos campos da festa a música tropical, vinte anos antes de que en Nova York se inventase a palabra salsa. Pucho, porén, ficou en Venezuela.
Popularidade
Pucho volveu para xuntarse de novo con Los Trovadores, quen tocaban en Madrid no inverno. Con eles gravou os primeiros discos. Fíxose popular a partir da súa incorporación a Los Tamara en 1959, chamado por Prudencio Romo. Cantou boleros, rancheiras, xotas, tangos, canción italiana e merengues. Actuou no Teatro Olympia de París, no que compartiu cartaz con Charles Aznavour e Jacques Brel. En Suíza, entre as comunidades de emigrantes, a súa voz protagonizou o renacemento da canción en galego, unha lingua prohibida polo franquismo.
Morte
Faleceu na noite do 26 de xaneiro de 1986 na súa casa da Coruña, por mor dun fallo cardíaco. Está enterrado no cemiterio de San Amaro da Coruña.
Filmografía relacionada
miniatura|dereita|250px|Homenaxe a Pucho Boedo na Cidade Vella da Coruña. Paco Lodeiro produciu un documental, conxuntamente con Xurxo Souto, Pucho Boedo, un crooner na fin do mundo e un disco sobre a súa figura, Sempre Pucho.
Uxmal
Uxmal era unha antiga cidade maia localizada a 78 Km ao sur de Mérida, capital do estado do Iucatán en México. Sobresae pola súa monumentalidade, sendo a segunda máis visitada do estado, despois de Chichén Itzá.
O nome Uxmal ao parecer é o topónimo do maia iucateco ox, que quere dicir "tres veces", facendo referencia a un labor que se repite. Por iso, o significado de Uxmal podería ser "construída ou ocupada tres veces"
Na zona sobresaen:
A ocupación de Uxmal prodúcese no 800 a.C., segundo fragmentos de cerámica atopados na zona, até o ano 1200 cando se produciu unha repentina caída do desenvolvemento económico rexional que desembocou no abandono da cidade.
Laura Bassi
Formación e primeiros anos
Laura María Catharina Bassi naceu en Boloña o 29 de novembro de 1711. Seu pai, natural de Módena, era un avogado de orixe non nobre.
Laura manifestou dende moi nena as súas prodixiosa dotes intelectuais, o que levou a seu pai a proporcionarlle unha temperá instrución na súa casa. Con tan só cinco anos comenzou a recibir clases de latín, francés e matemáticas da man de seu primo, o pai Lorenzo Stegani. A partir dos trece anos pasou a ser tutelada polo médico da familia e erudito local Gaetano Tacconi, tamén profesor de filosofía e anatomía da Universidade de Boloña. quen dirixiu durante os seguintes sete anos a súa formación en filosofía, metafísica, lóxica e historia natural. Tacconi decidiu promocionala nos círculos académicos da cidade e as extraordinarias capacidades intelectuais da nena Bassi foron coñecidas entre a intelectualidade de Boloña, empezando os académicos a visitar a casa Bassi para coñecer de primeira man a brillantez da pequena Laura. Entre eles o cardeal Prospero Lambertini -quen anos máis tarde sería o Papa Benedicto XIV- cando volveu a Boloña como arcebispo, decatouse da capacidade de Laura na arte da oratoria e dende ese momento a animou no seu traballo científico e se converteu no seu principal mentor e mecenas, proporcionándolle o apoio necesario ó longo da súa carreira.
O seu ano de gloria
O 17 de abril, animada pola súa familia e amigos, participa nun debate público sobre filosofía enfrontándose a cinco notables académicos de Boloña. Debido á grande expectación que espertou o evento, este celebrouse no Palacio dos Senadores de Boloña e nel Bassi demostrou ser unha polemista eficaz, impresionando ó público asistente, entre os que estaban personaxes de peso como o legado papal, o cardenal Grimaldi e o cardeal Próspero Lambertini. esquerda|miniatura|209x209px|Laura Bassi ataviada para o seu doutoramento
A súa carreira profesional
Nestes primeiros anos Bassi continuou os seus estudos en diversas áreas: historia natural, grego, mecánica e hidráulica cun dos seus titores da infancia, Tacconi, ata que o abandonou porque necesitaba ser máis independente intelectualmente do que este pretendía. A continuación pasou tres anos estudando matemáticas superiores con Gabriele Manfredi, compaxinando estes estudos cos de poesía, actividade que continuará ó longo de toda a súa vida. Con esta formación en matemáticas superiores Bassi conseguiu unha comprensión máis profunda das áreas máis complexas da física, e empezou a interesarse polas ideas de Newton, algunhas das cales eran moi controvertidas nesa época. Isto permitiulle, en 1735, ter acceso a unha colección especial de libros esenciais no Vaticano, o Indice Liborum Prohibitorium, que ata o momento estivera vetado ás mulleres eruditas.
Co seu matrimonio consegue facilitar a súa carreira profesional -a pesar dos entre oito e doce fillas e fillos que tivo- xa que a partir dese momento era o seu marido, en vez do Senado ou seus colegas, quen debía concederlle os permisos necesarios para impartir conferencias públicas e desenvolver algúns outros aspectos da súa profesión. A parella compartiu non só vida doméstica senón tamén traballo profesional e curiosidade intelectual.
En 1742 –para paliar as dificultades que tiña no desempeño da súa profesión– empeza a dar clases particulares de física experimental na súa casa, e en 1749 inaugura, xunto a seu home, un laboratorio, tamén no seu domicilio, que pronto se fixeron famosos en toda Europa. Alí acolleron tanto a persoas de ciencia de renome como a estudantes con interese sobre todo na física newtoniana, toda unha novidade nese momento e que non era aínda contemplada nos cursos da universidade. Os seus potentes coñecementos de física e matemáticas, xunto coa súa formación pioneira nas teorías de Newton -que contrastaba cos enfoques tradicionais dos seus colegas- fixeron de Bassi unha figura clave na difusión da ciencia newtoniana en Italia. Esta fama que adquiriu coa súa docencia privada valeulle tamén un aumento de soldo, que ela reclamou, na universidade.
En 1745 o xa Papa Benedicto XIV creou unha nova sección no Instituto de Ciencias, a Benedettini, co obxectivo de estimular novas investigacións científicas en Boloña, seguindo o modelo da Academia de Ciencias de París. Vinte e catro académicos foron aceptados entre os Benedettini, cunha recompensa económica de cincuenta liras, a condición de que presentasen ó menos un traballo anual sobre novos fitos científicos. Bassi non estaba entre os vinte e catro nomeados inicialmente, pero ela non se conformou e solicitou, a través dun amigo influente, ser incluída neste selecto grupo. O Papa creou unha nova praza, a vixésimo quinta, entre os Benedettini para que fose ocupada por Bassi. Ela pronto presentou o seu primeiro traballo á Academia e así continuou durante toda a súa vida, tendo no momento da súa morte presentados e publicados 31 traballos.
En 1776, cando Paolo Battista Balbi morreu, deixando unha vacante na Cátedra de Física Experimental do Instituto de Ciencia, ligado á Academia de Ciencia, o marido de Bassi era asistente de Balbi. A pesar de que el fose a opción máis obvia para relevar a Balbi, Bassi presentou a súa candidatura. Finalmente, polas súas destacadas habilidades en matemáticas, foi ela a nomeada para ocupar dita cátedra, con seu marido, Veratti, como o seu asistente; sendo nomeada ademais Presidente do Instituto. Ocupouse da lóxica, a metafísica, a filosofía, a química, a hidráulica, as matemáticas, a mecánica, a álxebra, a xeometría, linguas antigas e modernas.
Cando Bassi morreu, dous anos máis tarde, o seu marido asumiu o cargo de Presidente e posteriormente foi sucedido polo seu fillo Paolo, quen se mantivo no cargo ata 1796.
Legado
O seu extenso epistolario mostra que mantivo contacto cos personaxes máis célebres da súa época como Volta ou Voltaire. Axudando a este último a entrar na Academia de Ciencias de Boloña en 1744-45.
Publicou máis de trinta traballos -unha boa parte foron sobre física newtoniana e cartesiana- sendo das primeiras persoas que explicou física newtoniana en Italia. Algunhas das súas disertacións foron publicadas nos “Comentarios do Instituto de Boloña” -conservadas na Academia das Ciencias de Boloña (unha de química, trece de física, once de hidráulica, dúas de matemática, unha de mecánica e unha de tecnoloxía)- e  mostran o importante papel desenvolvido por Laura Bassi na discusión científica do seu tempo. Foi tamén autora de versos, que foron publicados en varias antoloxías, entre elas a de Agostino Gobbi, "Scelta di sonetti e canzoni dei più eccellenti rimatori d´ogni secolo" (Venezia, 1739).
Con todo, como recolle por exemplo a profesora Carolina Martínez Pulido no seu artigo "Mujeres entre bambalinas y artefactos para desvelar los enigmas de la reproducción", as súas contribucións foron totalmente ignoradas e non só non aparecen referencias súas nas historias oficiais da ciencia, senón que algúns historiadores afirman que só deu leccións privadas na súa casa, pese a estar documentada a súa docencia na Universidade de Boloña durante máis de cuarenta anos.
Laura Bassi constitúe un bo exemplo do esquecemento, desconsideración e invisibilidade sufrida polas mulleres na historia da ciencia. Os logros de Laura Bassi mostraron que as mulleres podían ser educadas en matemáticas e física, ser mestras exitosas e brillantes investigadoras científicas.
Ela conseguiu ter unha larga carreira científica en pe de igualdade cos homes da época, salvando tódalas dificultades que lle foron xurdindo ó longo da mesma pola súa condición de muller, e tamén formou unha extensa familia. Foi, polo tanto, unha pioneira na conciliación da vida familiar e profesional.
Cuíña, Ortigueira
Santiago de Cuíña é unha parroquia do concello coruñés de Ortigueira, na comarca do Ortegal. Segundo o padrón municipal de 2009 tiña 321 habitantes (166 mulleres e 155 homes) distribuídos en 40 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 365 habitantes.
Xeografía
Cuíña está situada na beira leste da ría de Ortigueira, na marxe dereita do río Maior, nas abas dos montes Meixón, Burgo e Penaoseira. Limita ao norte coa parroquia de Ortigueira e coa ría dende a desembocadura do río Maior até o camiño da Lagarea, polo nordeste coas parroquias de Luía e Barbos, polo leste limita coa parroquia de San Salvador de Couzadoiro, polo sur coa parroquia dos Freires e polo oeste co río Maior que a separa da parroquia de Senra.
Como tantas outras parroquias co paso do tempo a poboación foise asentando nas proximidades da estrada AC-862 que a atravesa polos lugares da Clara e A Lagarea ao pé da ribeira do mar.
Patrimonio
A igrexa parroquial, situada no lugar do Igrexario é unha construción moderna de principios de 1900, de cruz latina. O campanario foi rematado non hai pouco ao tempo que se recubría todo o corpo do templo cun lucido de cemento ocultando a estrutura de pedra. O cemiterio está algo afastado, o mesmo que a reitoral, aínda que sen saír do mesmo lugar.
Questione della lingua
A questione della lingua ("problema da lingua" en italiano) foi unha controversia medieval sobre se era apropiado utilizar a lingua vernácula como lingua de literatura en vez do latín. Incluía a discusión sobre que dialecto italiano se debería usar.
Este foi un debate medieval en orixe, no que contribuíu Dante. Na súa De vulgari eloquentia rexeitou todos os dialectos e defendeu unha lingua ecléctica composta dos mellores elementos de todos os dialectos. Na Divina Commedia empregou o dialecto dialecto florentino, que tamén utilizaron Petrarca e Bocaccio. A controversia continuou moito tempo, mesmo se xa o florentino devira a lingua literaria dos italianos. No século XVI Castiglione mostrouse partidario da lingua falada nas cortes, en canto que outros apoiaban a teoría ecléctica de Dante. Desenvolvéronse dúas escolas nun conflito a nível europeo coñecido como "antigos e modernos". Pietro Bembo, por exemplo, insistía no florentino do século XIV na súa Prose della volgar lingua, en canto que Castelvetro e Maquiavelo optaban pola forma contemporánea. Aínda se discutía no XIX: Leopardi defendeu a lingua de Dante.
Hoda Barakat
Hoda Barakat (هدى بركات), nada en 1952, é unha escritora libanesa en lingua árabe. Pasou boa parte da súa mocidade en Beirut e despois foi vivir a París, onde reside. Na súa obra reflicte o trauma da guerra. As súas tres primeiras novelas están narradas por homes que viven nas marxes da sociedade na guerra civil libanesa. A súa obra foi traducida ao inglés, hebreo, francés, italiano, castelán, turco, neerlandés e grego.
Traxectoria
Creceu na vila de Bxari, de poboación maioritaria maronita. Estudou Literatura Francesa na Universidade Libanesa, en Beirut, onde se graduou en 1975. En 1975 e 1976 viviu en París preparando o doutoramento, pero regresou ao seu país ao comezo da guerra civil. Nesa época traballou como profesora, tradutora e xornalista. En 1989 regresou a París, e viviu alí desde entón.
Aínda que viva na Europa dende a fin da guerra civil libanesa, a autora sempre escribiu en árabe, que declara respectar e amar inmensamente. O seu estilo é bastante elevado, caracterizándose pola adhesión total ás regras da gramática clásica do idioma e a utilización dunha linguaxe formal destituída de coloquialismos inclusive nos diálogos entre os personaxes das súas obras (xustamente aló onde outros escritores árabes serían menos refractarios a usa-lo árabe dialectal).
Lingua aramea
O arameo é unha lingua semítica falada orixinariamente polos arameos da zona de Siria Palestina. Pertence xunto co ugarítico, o fenicio e o hebreo ao grupo noroccidental das linguas semíticas. Foi empregado como lingua franca e diplomática durante séculos en Asia occidental.
Arameo moderno: época actual.
Hoxe en día algunha das linguas arameas é falada por máis de catrocentas mil persoas, entre eles xudeus, cristiáns, musulmáns e mandeos que habitan en áreas remotas, preservando as súas tradicións por medio de imprentas e ultimamente por medios electrónicos. As linguas arameas modernas atópanse agora máis separadas entre si que en calquera outro momento na historia, debido á inestabilidade política dos últimos douscentos anos no medio Oriente que afectou aos falantes de arameo moderno, producindo unha diáspora mundial. No ano de 1915, os cristiáns falantes de arameo que habitaban no leste de Turquía foron obxecto de persecucións que marcaron o final do Imperio Otomán. En 1948, o recentemente fundado Estado de Israel atraeu á maioría dos xudeus falantes de arameo. Con todo, esta migración causou que pequenos grupos de xudeu falantes de neoarameo se perdesen literalmente dentro dun mar de falantes de hebreo moderno, o que podería facer inminente a extinción de moitos dialectos de arameo xudeu. Ensinar na escola elemental española na 1ª metade do Século XX.
Arameo occidental moderno
dereita|miniatura|A vila de [[Maalula é unha das poucas vilas sirias onde se conserva o arameo]] Moi pouco queda do arameo occidental. Na actualidade existen 18.000 falantes da lingua en Siria, principalmente na vila cristiá de Maalula e nas vilas musulmás de Bakh'a e Jubb'adin, así como polas persoas que emigraron destes pobos a Damasco e outras cidades de Siria. Todos os falantes destes dialectos falan tamén o árabe, lingua principal nestes pobos. Corre serio perigo por non existiren políticas de normalización e difusión.
Arameo oriental moderno
O arameo oriental moderno existe como unha gran variedade de dialectos e linguas. Existe unha diferenza significativa entre o arameo falado por xudeus, cristiáns e mandeos.
As linguas cristiás son moitas veces chamadas Siríaco Moderno, Siríaco Oriental Moderno ou Neoarameo Oriental (chamadas tamén Sureth ou Suret) e atópanse profundamente influídas pola lingua litúrxica e literaria do sirio medio. Con todo, estes dialectos tamén teñen raíces en numerosos dialectos locais principalmente orais, e non son descendentes directos do sirio medio. Os dialectos deste grupo non son mutuamente intelixibles.
O siríaco occidental moderno, tamén chamado neoarameo central está xeralmente representado polo turoyo, a lingua de Tur Abdin. Unha lingua emparentada, o mlahso extinguiuse recentemente.
As linguas arameas xudías modernas son actualmente faladas principalmente en Israel, e a maioría considéranse en perigo de extinción. Os dialectos xudeus provenientes das comunidades que habitaron entre o lago Urmia e Mosul non son intelixibles. Nalgúns lugares como Urmia, os cristiáns e os xudeus falan dialectos inintelixibles de arameo oriental moderno no mesmo lugar. Noutros como Mosul, os dialectos de ambas as dúas relixións son semellantes e permiten conversación.
Algúns mandeos que habitan na provincia de Khuzestán en Irán falan mandeo moderno, que é moi distinto de calquera outro dialecto arameo.
Go (canción)
"Go" é un sinxelo da banda estadounidense de rock alternativo Pearl Jam, editado en 1993 coma parte do seu segundo álbum Vs.. A pesar de estar acreditada a todos os membros da banda, as letras son obra do vocalista Eddie Vedder e a música principalmente do batería Dave Abbruzzese. A canción acadou o número 3 na lista Billboard Mainstream Rock Tracks e foi incluída no recompilatorio de grandes éxitos rearviewmirror (Greatest Hits 1991-2003).
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Dave Abbruzzese, Jeff Ament, Stone Gossard, Mike McCready e Eddie Vedder.
Domain Name System
O Domain Name System, siglas DNS, en galego Sistema de Nomes de Dominios, é unha base de datos distribuída e xerárquica que almacena información asociada a nome de dominio en redes como Internet. Aínda que como base de datos o DNS é capaz de asociar distintos tipos de información a cada nome, os usos máis comúns son a asignación de nomes de dominio a enderezos IP e a localización dos servidores de correo electrónico de cada dominio.
A asignación de nomes a enderezos IP é a función máis coñecida dos protocolos DNS. Por exemplo, se o enderezo IP do sitio FTP de prox.ve é 200.64.128.4, a maioría das conexións chegarán a este equipo especificando ftp.prox.ve e non o enderezo IP. Ademais de ser máis fácil de recordar, o nome e máis fiable xa que o enderezo numérico pode cambiar por moitas razóns sen que teña que cambiar o nome.
O crecemento explosivo da rede causou que o sistema de nomes centralizado no arquivo HOSTS non resultara práctico e en 1983, Paul Mockapetris publicou os RFCs 882 e 883 definindo o que hoxe en día evolucionou ó DNS moderno. Estes RFCs quedaron obsoletos pola publicación en 1987 dos RFCs 1034 e 1035.
Partes dun nome de dominio
O DNS consiste nun conxunto xerárquico de servidores DNS. Cada dominio ou subdominio ten unha ou máis zonas de autoridade que publican a información acerca do dominio e os nomes de servizos de calquera dominio incluído. A xerarquía das zonas de autoridade coincide coa xerarquía dos dominios.Ao comezo desa xerarquía atópanse os servidores raíz: os servidores que responden cando se busca resolver un dominio de primeiro e segundo nivel.
Tipos de resolución de nomes de dominio
Existen dous tipos de consultas que un cliente pode facer a un servidor DNS:
Nas consultas recursivas o servidor repite o mesmo proceso básico (consultar a un servidor remoto e seguir calquera referencia) ata que obtén a resposta á pregunta.
As consultas iterativas, ou resolución iterativa, consisten na mellor resposta que o servidor de nomes poida dar. O servidor de nomes consulta os seus datos locais (incluíndo a súa caché) buscando os datos solicitados.
Cando existe máis dun servidor autoritario para unha zona, BIND utiliza o menor valor na métrica RTT (round-trip time, "tempo de ida e volta") para seleccionar o servidor. O RTT é unha medida para determinar canto tarda un servidor en responder unha consulta.
O proceso de resolución normal dase da seguinte maneira:
Couzadoiro, Ortigueira
San Cristovo de Couzadoiro é unha parroquia do concello coruñés de Ortigueira, na comarca do Ortegal. Segundo o padrón municipal de 2009 tiña 152 habitantes (82 homes e 70 mulleres) distribuídos en 23 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 229 habitantes.
Xeografía
Couzadoiro está situada na parte oriental do concello no curso medio do río Baleo e na aba occidental da Serra da Faladoira, do coto de Roca e dos montes do Burgo. Limita ao norte con San Salvador de Couzadoiro, dende o Coto polo rego de Montecalvelo até o coto de Vilariño; polo leste os altos da Faladoira son linde co concello de Mañón dende o coto de Vilariño até Xuncos de Mouraz; polo suroeste o rego de Xuncos de Mouraz, afluente do Baleo, sepáraa da parroquia de Devesos, e polo oeste limita coa parroquia de Cuíña no monte da Penouseira.
Dende a estrada AC-682 na Ponte do Baleo, parte outra que leva até Devesos e que atravesa a parroquia polo alto de Corbelle. Tamén atravesa esta parroquia outra estrada que une a mesma Ponte do Baleo con Mañón por Montecalvelo e o alto do Foxo.
O río Baleo duns 14 quilómetros, forma un val ao que van dar gran cantidade de regos e regatos de certa importancia, polo que vai recibindo distintos nomes ao longo do seu curso. Na parte alta chámaselle o río das Mestas, máis abaixo é o río Grande, e xa preto da enseada de Ladrido onde desemboca, coñécese coma Baleo.
Patrimonio
A igrexa parroquial de San Cristovo, á beira do rego de Meixonfrío, é un templo de certa amplitude; de planta de cruz latina con cinco pequenos altares, un dos cales é de estilo churrigueresco. Venérase nesta igrexa unha imaxe da virxe do Loreto, que deu lugar a unha romaría moi popular hoxe xa esquecida.
Seguindo este mesmo rego até a súa unión co Baleo, no lugar da Veiga está o Pazo da Torre. Alí mesmo hai tamén unha ponte pola que pasaba o camiño real de Ortigueira a Viveiro até que se construíu a finais do século XIX a do Barqueiro.
Charles Algernon Parsons
Charles Algernon Parsons, nado en Londres o 13 de xuño de 1854 e finado en Kingston (Xamaica) o 11 de febreiro de 1931, foi un enxeñeiro e inventor anglo-irlandés, máis coñecido pola invención da turbina de vapor e por dar nome á C. A. Parsons and Company. Traballou no proxecto de dínamos e turbinas para a xeración de electricidade, con grande influencia no campo naval e no campo da enxeñaría eléctrica. Tamén desenvolveu equipamentos ópticos, como reflectores e telescopios.
Traxectoria
Cos seus tres irmáns, Parsons foi educado na casa en Irlanda por titores privados (incluído John Purser). Posteriormente estudou no Trinity College (Dublín) e no Saint John's College (Cambridge), graduándose brillantemente en matemáticas neste último en 1877. Logo de graduarse en Cambridge, comezou a fabricación dunha revolucionaria turbina de vapor, capaz de xerar unha alta velocidade (ata 18 000 revolucións por minuto), que rematou en 1884. Con ela equipou un veloz barco de vapor que bautizou co nome de Turbinia (1894), co que demostrou a superioridade da turbina de vapor sobre outro tipo de motores da época.
Nos inicios do século XX todos os barcos comezaron a estaren equipados con ese tipo de motor, especialmente cando en 1912 perfeccionou a turbina de engrenaxe, unha mellora revolucionaria da súa turbina inicial. En 1925, Charles Parsons adquiriu a Grubb Telescope Company e renomeouna Grubb Parsons.
Parsons faleceu o 11 de febreiro de 1931 a bordo do buque Duchess of Richmond durante un cruceiro coa súa esposa a causa dunha neuropatía. O 3 de marzo de 1931, celebrouse un servizo conmemorativo na abadía de Westminster. Parsons foi enterrado na igrexa parroquial de San Bertomeu en Kirkwhelpington en Northumberland.
Vida privada
En 1883 Parsons casou con Katharine Bethell, filla de William F. Bethell. Tiveron dous fillos: Rachel Mary Parsons (nada en 1885) e Algernon George Parsons (nado en 1886), que faleceu en acto de servizo durante a primeira guerra mundial en 1918, aos 31 anos. Katharine morreu na súa casa de Ray Demesne, Kirkwhelpington, Northumberland en 1933. Rachel Parsons morreu en 1956; o mozo de corte Denis James Pratt foi condenado por homicidio imprudente.
En 1919 Katharine e a súa filla cofundaron Women's Engineering Society, que aínda existe.