cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia evolutiva da vida
Insectos sociais
O sacrificio das oportunidades de reprodución da maioría dos individuos foi explicado como consecuencia do método haplodiploide de determinación do sexo destas especies, que ten a consecuencia paradoxal de que dúas obreiras estériles da mesma raíña comparten máis xenes entre si que os que compartirían coa súa proxenie se se puidesen reproducir. Porén, E. O. Wilson e Bert Hölldobler argumentan que esta explicación é defectuosa: por exemplo, está baseada na selección de parentesco, pero non hai probas de nepotismo nas colonias que teñen múltiples raíñas. Eles, ao contrario, consideran que a eusocialidade evolucionou só en especies que están baixo forte presión dos seus depredadores e competidores, pero en ambientes onde é posible construír "fortalezas"; unha vez que as colonias estableceron esta medida de seguridade, adquiren outras vantaxes por medio dunha procura da alimentación cooperativa. En apoio desta explicación citan a aparición da eusocialidade en ratas-toupa africanas (Bathyergidae), que non son haplodiploides.
Os fósiles máis antigos de insectos encontráronse en rochas do Devoniano temperán de hai uns 400 Ma, nas que se conservaron só unhas poucas variedades de insectos non voadores. O lagerstätten de Mazon Creek do Carbonífero tardío, de hai 300 Ma, inclúen unhas 200 especies, algunhas xigantes para os estándares modernos, e indican que os insectos ocuparan os seus principais nichos ecolóxicos modernos como herbívoros, detritívoros e insectívoros. As termites e formigas sociais apareceron no Cretáceo temperán, e as abellas sociais avanzadas atopáronse en rochas do Cretáceo tardío mais non se fixeron abondosas ata o Cenozoico medio.
Humanos
Os humanos modernos evolucionaron dunha liñaxe de simios bípedes que se pode rastrear ata o Sahelanthropus que viviu hai 6 Ma. A primeira ferramenta de pedra coñecida elaborouse hai uns 2,5 Ma, aparentemente obra do Australopithecus garhi, e atopouse preto de ósos de animais que tiñan rabuñazos feitos con esas ferramentas. Os primeiros homininos tiñan cerebros do tamaño dos dun chimpancé, pero houbo un incremento do tamaño cerebral do cuádruplo nos últimos 3 Ma; unha análise estatística suxire que os tamaños cerebrais dos homininos dependen case completamente da época de datación do fósil, mentres que a especie á cal están asignados ten só unha lixeira influencia. Debateuse longamente se os humanos modernos evolucionaron en todo o mundo simultaneamente a partir dos homininos avanzados existentes ou son descendentes dunha soa pequena poboación africana, que despois migrou a todo o mundo hai menos de 200.000 anos e substituíu ás especies de homininos previas. Debátese tamén sobre se os humanos anatomicamente modernos deron un "Gran salto adiante" intelectual, cultural e tecnolóxico hai uns 100,000 anos e, de ser así, se isto foi debido a cambios neurolóxicdos que non son visibles nos fósiles.
Extincións en masa
miniatura|dereita|350px|Intensidade de extinción mariña durante o Fanerozoico. Intensidade da extinción en porcentaxe de xéneros mariños que estaban presentes en cada intervalo de tempo pero que xa non estaban presentes no intervalo seguinte, segundo o rexistro fósil. O gráfico non inclúe as [[extinción masiva do Holoceno|extincións do Holoceno.]]
A vida na terra sufriu ocasionais extincións en masa polo menos desde hai 542 Ma. Aínda que as extincións en masa son desastres nese momento, ás veces aceleran a evolución da vida na Terra. Cando a dominancia de determinados nichos ecolóxicos pasa dun grupo de orgnismos a outro, raramente é porque o grupo dominante é "superior" ao antigo senón que máis frecuentemente é porque un evento de extinción eliminou os grupos dominantes vellos e deixou a vía libre para a chegada de novos grupos. O rexistro fósil parece mostrar que os intervalos entre as extincións en masa están facéndose máis longos e as taxas media e de fondo de extinción están decrecendo. Ambos os fenómenos poderían explicarse de varios xeitos:
A biodiversidade no rexistro fósil, que é "...o número de xéneros distintos vivos en calquera época determinada; é dicir, aqueles cuxa primeira aparición precede a esa época e cuxa última aparición é posterior a esa época" mostra unha tendencia diferente: un aumento bastante rápido desde hai 542 a 400 Ma; un declive lixeiro desde hai 400 a 200 Ma, na cal o devastador evento de extinción do Permiano-Triásico é un factor importante; e un rápido incremento desde hai 200 Ma ata hoxe.
Legado da Gran Fame irlandesa
miniatura|dereita|250px|Gráfico comparativo no que se amosa a evolución da poboación de [[Irlanda (verde) e Europa (azul) dende 1750 até 2005. Nótese a espectacular caída de poboación produto da Gran Fame irlandesa.]] O legado da Gran Fame Irlandesa foi a consecuencia do catastrófico período na historia de Irlanda entre 1845 e 1852 no que a poboación do país diminuíu entre un 20 e un 25% por causa da fame.
A fame foi un choque social na historia da Irlanda e os seus efectos alteraron para sempre o plano demográfico, político e cultural irlandés. Chegou mesmo a ficar como parte da memoria popular, sendo dende entón un dos episodios máis lembrados polos movementos nacionalistas irlandeses. A historia de Irlanda divídese xeralmente entre os períodos "pre-fame" e "pos-fame".
Impacto político e cultural
A reacción política resultante pola Gran Fame foi silenciada, sobre todo pola limitación do sufraxio na época. Mentres os políticos irlandeses foran dominados pola Emancipación católica nas décadas de 1820 e 1840, non foi até a década de 1880 (corenta anos despois da fame) que apareceu un movemento político nacionalista irlandés da man de Charles Stewart Parnell, coñecido como Liga da Home Rule. Parnell foi tamén chave para o establecemento da Irish National Land League e acadar unha reforma na propiedade da terra.
No tocante ao ámbito cultural, estímase que de entre o millón e medio de persoas que morreron durante a Fame e o outro millón que emigrou entre 1846 e 1851, unha parte importante eran falantes de irlandés, xa que os distritos máis pobres eran polo xeral gaélicofalantes. A fame non foi a única razón pola que esmoreceu a lingua, xa que a exclusión xeneralizada do irlandés da vida pública e a influencia do clero e a clase media anglófona foron moi relevantes. Isto levou á creación dunha Irlanda que se consideraba a si mesma como anglofalante, malia os esforzos de organizacións como a Liga Gaélica e o crecemento dun movemento urbano de activismo progaélico a finais do século XIX.
Comuna de París
miniatura|Cartel do Comité de Saúde Pública da Comuna de París. miniatura|Guerra civil, litografía de [[Édouard Manet, 1871.]]
Antecedentes
A comuna foi posíbel grazas a un levantamento popular de todas as tendencias revolucionarias dentro de París despois de que a guerra franco-prusiana terminase coa Francia derrotada. A guerra coa Prusia, comezada por Napoleón III («Louis Bonaparte») en xullo de 1870, terminou desastrosamente para a Francia, e en setembro dese ano, París quedou baixo o asedio do exército inimigo. A fenda entre ricos e pobres na capital ampliouse enormemente nos últimos anos e coa escaseza de comida, sumado ó constante bombardeo prusiano, levou a un descontento xeral. Os traballadores estábanse volvendo máis receptivos a ideas máis radicais. Unha demanda específica foi a de que París debía posuír un goberno autónomo, cunha comuna elixida pola propia poboación, algo que xa gozaban a meirande parte das cidades francesas, pero que era negado a París por un goberno medorento da indócil poboación da capital. Un desexo máis vago, pero tamén relacionado, foi o dun sistema de xestión da economía máis xusto, aínda que non necesariamente un sistema socialista, resumido no berro popular de "A Sociale!"
En xaneiro de 1871, cando xa transcorreran 4 meses de asedio, Louis-Adolphe Thiers, futuro xefe executivo (máis tarde presidente) da Terceira República Francesa, buscou un armisticio. Os prusianos incluíron a ocupación de París dentro dos termos da paz. Malia as penalidades do asedio moitos parisienses estaban amargamente resentidos e particularmente anoxados de que permitisen ós prusianos unha breve ocupación cerimonial da súa cidade.
Por aquel tempo varias decenas de miles de parisienses eran membros armados dunha milicia de cidadáns coñecida como a «Garda Nacional», a cal se expandira moito para axudar a defender a cidade. Algúns batallóns nos distritos máis pobres elixían os seus propios oficiais e posuían algúns canóns que foran creados en París e pagados por subscrición pública. A cidade e a súa Garda Nacional resistiron o ataque das tropas prusianas durante seis meses. A poboación de París foi desafiante ao enfrontaren a ocupación e limitaron a presenza prusiana a unha pequena área da cidade, vixiando ademais os límites desta.
Comezaron movementos para formar un «Comité Central» da Garda Nacional. Louis-Adolphe Thiers, presidente do goberno francés, a nova Terceira República, deuse de conta de que naquela inestábel situación cabía a posibilidade de que este comité se constituíse nun centro alternativo de poder ó do goberno. Ademais, estaba preocupado por que os traballadores se armasen coas armas da Garda Nacional e provocasen os prusianos.
Os eventos nesta etapa son confusos, pero o que é certo é que antes de que os prusianos entrasen en París, a Garda Nacional, axudada por civís, arranxouse para afastar do camiño dos prusianos os canóns (que consideraban da súa propiedade) e almacenalos en «distritos seguros». Un dos principais «parques de canóns» estaba nas alturas de Montmartre.
O alzamento e natureza da Comuna
miniatura|Barricadas diante de La Madelaine. Os prusianos entraron en París brevemente e abandonárona de novo sen ningún incidente. Pero París continuou cercada mentres o problema das indemnizacións das guerras seguía afectando.
Ao mesmo tempo que o Comité Central da Garda Nacional estaba adoptando unha posición cada vez máis radical e gañando firmemente autoridade, o goberno non podía permitirlle indefinidamente ter 400 canóns á súa disposición. E así, como primeiro paso, o 18 de marzo Thiers ordenou ás súas tropas coller os canóns almacenados nas cimas do Montmartre. No canto de seguir as instrucións, os soldados, que non tiñan a moral moi alta, fraternizaron coa Garda Nacional e os residentes locais. Cando o seu xeneral, Claude Martin Lecomte, lles ordenou disparar a un xentío desarmado, apeárono do seu cabalo. Máis tarde foi fusilado, xunto co xeneral Thomas, un odiado comandante anterior da Garda que foi recollido por un xentío en «Outer Boulevards».
Outras unidades armadas uníronse á rebelión, que se estendeu tan rapidamente que o presidente Thiers ordenou a evacuación inmediata de París das forzas regulares que aínda lle seguían sendo leais, tales como a policía, e dos funcionarios. El mesmo fuxiu, á cabeza dos seus homes, a Versalles. O Comité Central da Garda Nacional era agora o único goberno efectivo en París: case inmediatamente renunciou á súa autoridade e organizou eleccións para unha comuna, propostas para o 26 de marzo. Os 92 membros da Comuna (ou, mellor dito, do Concilio Comunal) incluía habilidosos traballadores, algúns «profesionais» (tales como doutores e xornalistas), e un gran número de activistas políticos, dende reformistas republicanos, ademais de varios tipos de socialistas, ata xacobinos que tendían a mirar nostalxicamente a Revolución Francesa. O carismático socialista Louis Auguste Blanqui foi elixido presidente do Concilio, pero isto ocorreu na súa ausencia xa que fora arrestado o 17 de marzo e estivo retido nunha prisión secreta durante a duración da Comuna. A Comuna de París foi proclamada o 28 de marzo, aínda que os distritos locais con frecuencia retiveron ás organizacións polo asedio. Malia as diferenzas internas o Concilio, que tiña o poder lexislativo e o executivo, tivo un bo comezo ao manter os servizos públicos esenciais para unha cidade de dous millóns de habitantes; tamén foi capaz de acadar un consenso sobre certas políticas que tendían cara a unha democracia social progresista máis que a unha revolución social. Debido á falta de tempo (a Comuna puido reunirse menos de 60 días en total) só uns poucos decretos foron implantados. Estes incluían: remisión das alugueiros, que foran aumentadas considerabelmente polos alugueiros, ata que se rematase o asedio; a abolición do traballo nocturno nos centos de panadarías de París; a abolición da guillotina; a concesión de pensións para as viúvas dos membros da Garda Nacional mortos en servizo, así tamén como para os seus fillos; a devolución gratuíta, a través das casas de empeño estatais, de todas as ferramentas dos traballadores; pospuxéronse as obrigacións de débedas e abolíronse os intereses nas débedas; e, afastándose dos estritos principios "reformistas", o dereito dos empregados a tomar o control dunha empresa que fose abandonada polo seu dono.
O Concilio terminou co illamento e substituíu o exército convencional cunha Garda Nacional de todos os cidadáns que podían portar armas. A lexislación proposta separaba a igrexa do estado, facía que todas as propiedades da igrexa pasasen a ser propiedade estatal, e excluía a relixión das escolas. Permitíuselles ás igrexas seguir coa súa actividade relixiosa só se mantiñan as súas portas abertas ao público pola tarde para que se realizasen reunións políticas. Isto fixo das igrexas o principal centro político participativo da Comuna. Outra lexislación proxectada trataba de reformas educativas que permitirían que a educación e a práctica técnica fosen dispoñíbeis para todo o mundo. A Comuna adoptou durante a súa breve existencia o anteriormente descartado calendario da I República Francesa, así como a bandeira vermella no canto da tricolor.
No III arrondissement, por exemplo, proporcionouse material escolar gratuitamente, tres escolas transformáronse en entidades laicas e estabeleceuse un orfanato. No XX arrondissement, proporcionouse ós escolares roupa e comida gratuíta. Existiron moitos casos máis deste tipo. Pero un ingrediente vital no relativo éxito da Comuna na súa etapa foi a iniciativa mostrada por traballadores sinxelos no dominio público, que foron capaces de tomaren as responsabilidades dos administradores e especialistas removidos por Thiers. Friedrich Engels, o máis próximo colaborador de Marx, mantería despois que a ausencia dun exército fixo, as políticas autónomas dos "quartiers" e outras características tiveron como consecuencia que a Comuna non fose como un estado no sentido represivo do termo: era unha forma de transición en dirección da abolición do estado como tal. O seu posíbel desenvolvemento futuro, con todo, seguiría sendo unha pregunta teórica: logo de só unha semana foi atacada por elementos do novo exército (que incluía antigos prisioneiros de guerra liberados polos prusianos) creado rapidamente en Versalles.
O Asalto
Pero a comuna non foi quen de estenderse ao resto das cidades francesas e aproveitando este illamento o goberno enviou un exército de 100.000 homes para tomar a capital. A Comuna foi asaltada dende o 2 de abril polo exército que tiña a súa base de operacións en Versalles e a cidade foi bombardeada constantemente. A vantaxe do goberno era tal que dende mediados de abril negaron a posibilidade de negociacións.
A zona exterior de Courbevoie foi capturada, e nun intento atrasado das forzas da Comuna para marcharen sobre Versalles fracasou ignominiosamente. A defensa e a supervivencia transformáronse nas principais consideracións. As mulleres da clase traballadora de París agora tiñan un firme e importante papel. Servían na Garda Nacional e ata formaron o seu propio batallón, co que máis tarde pelexaron heroicamente para defenderen o Palacio Blanche(Pazo Branco), peza fundamental para Montmartre. (É importante tamén sinalar que ata baixo o goberno da Comuna as mulleres aínda non tiñan dereito a voto, nin tampouco existían membros femininos no Concilio.)
Unha grande axuda tamén veu dende a comunidade estranxeira de refuxiados e exiliados políticos en París: un deles, o polaco ex-oficial e nacionalista Jaroslaw Dombrowski, converteuse no mellor xeneral da Comuna. O Concilio estaba fortemente influenciado polo internacionalismo, polo que a Columna Vendôme, que celebraba as vitorias de Napoleón e era considerada pola Comuna coma un monumento ao Chovinismo, foi derrubada. No estranxeiro, había moitas reunións e mensaxes de boa vontade enviadas por sindicatos e organizacións socialistas, incluíndo algúns en Alemaña. Pero as esperanzas de obteren axuda concreta doutras cidades de Francia foron axiña abandonadas. Thiers e os seus ministros en Versalles tentaron evitar que saíse de París case toda a información; e nos sectores provinciais e rurais de Francia existira sempre unha actitude escéptica cara ás actividades da metrópole. Os movementos en Narbona, Limoges e Marsella foron rapidamente esmagados.
Mentres a situación deteriorábase, unha sección do Concilio gañou unha votación (á que se opoñía Eugène Varlin -un correspondente de Karl Marx- e outros moderados) para crear un «Comité de Salvación Pública», modelado á imaxe do órgano xacobino do mesmo nome formado en 1792. Os seus poderes eran extensos e desapiadados. Pero xa case pasara a hora na que unha autoridade central forte podía axudar. O 21 de maio unha porta na parte occidental das murallas de París foi forzada (ou, máis probabelmente, traizoada) e comezou a reconquista da cidade por parte das tropas de Versalles, primeiro ocupando os prósperos distritos occidentais onde foron ben recibidos polos veciños que non deixaran París tralo armisticio. As fortes lealdades locais que foran unha característica positiva da Comuna convertéronse nunha certa desvantaxe: en lugar dunha defensa planeada globalmente, cada quartier(barrio) loitou desesperadamente pola súa supervivencia e foi derrotado cando chegou a súa quenda. As redes de rúas estreitas que fixeron inexpugnábeis distritos enteiros en revolucións anteriores foran en gran parte substituídos por anchos bulevares. Os de Versalles gozaban dun mando central e dispoñían de artillaría moderna. Durante o asalto, as tropas do goberno foron responsábeis da matanza de cidadáns desarmados: disparouse ós prisioneiros que estaban fóra de control e as execucións múltiples foron algo común. O 27 de maio, nun xesto fútil de desafío, unha multitude asediou e asasinou a 50 reféns, varios deles sacerdotes, que foran retidos pola Comuna. En total, as perdas do goberno roldaron os 900 homes. Estas mortes ían ser vingadas varias veces.
A resistencia máis acérrima chegou nos distritos máis de clase traballadora do leste, onde a loita continuou durante oito días de fortes loitas na rúa (A Semaine sanglante, a semana sanguenta). O 27 de maio só quedaban uns poucos focos de resistencia, os máis notábeis os dos máis pobres distritos do leste de Belleville e Ménilmontant. Ás catro da tarde do día seguinte caeu a última barricada, na rue Ramponeau de Belleville, e Marshall MacMahon lanzou unha proclama:.
As represalias comezaron en serio. Declarouse un crime apoiar á Comuna en calquera modo, do que se podía acusar -e acusouse- a miles de persoas. Algúns dos «communards» (persoas que apoiaban a Comuna) foron fusilados no que agora se chama «O muro dos Communards» no cemiterio Père Lachaise mentres que outros miles de persoas foron levados a Versalles para seren xulgados. Poucos communards escaparon, principalmente a través das liñas prusianas cara ó norte. Durante moitos días columnas de homes, mulleres e nenos fixeron, escoltados por militares, un doloroso camiño cara a barrios de Versalles convertidos en cárceres temporais. Máis tarde foron xulgados; uns poucos foron executados; moitos foron condenados a traballos forzados; moitos máis foron deportados por longas tempadas ou para sempre a illas francesas do Pacífico practicamente deshabitadas. Nunca se puido estabelecer de xeito seguro o número de asasinados durante a Semaine Sanglante, estímase en 20.000 execucións sumarias e 10.000 condenados a morte posteriormente polos tribunais, moitos máis feridos; 7.000 persoas foron desterradas a Nova Caledonia. Para os presos houbo unha amnistía xeral en 1889
París estivo so a lei marcial durante cinco anos.
Retrospectiva da Comuna
Na esquerdas, hai quen criticaron á Comuna por amosarse demasiado moderada, especialmente dada a situación na que se atopaban. Karl Marx atopou agravante que os membros da Comuna perdesen valiosísimos momentos organizando eleccións democráticas no canto de terminar dunha vez por todas con Versalles. O banco nacional de Francia, sito en París coa reserva de millóns de francos, foi deixado intacto e desprotexido polos membros da Comuna. Timidamente pediron prestado diñeiro do banco (que, obviamente, obtiveron sen ningunha vacilación). Os membros da Comuna optaron por non colleren os recursos do banco por medo a que o mundo enteiro os condenase. Deste xeito, movéronse grandes sumas de diñeiro dende París a Versalles, cartos que terminou por financiar o exército que deu fin á Comuna.
Algúns comunistas, esquerdistas, anarquistas e outros simpatizantes viron á Comuna como un modelo para, ou como base dunha sociedade liberal, cun sistema político baseado na democracia participativa coma eixo da administración. Marx e Engels, Bakunin e posteriormente Lenin e Trotski intentaron sacar leccións teóricas (en particular no que concirne (á murchación do estado) dende a limitada experiencia vivida pola Comuna. O crítico Edmond de Goncourt obtivo unha lección máis pragmática: tres días após a Semaine sanglante escribiu.
A Comuna de París foi parte das citas de moitos líderes comunistas. Mao referíase a ela con bastante frecuencia. Lenin, xunto a Marx, consideraban a Comuna un exemplo real da ditadura do proletariado. No seu funeral o seu corpo foi envolto nos restos dunha bandeira vermella preservada dende a Comuna. A nave espacial Voskhod 1 portaba parte dun estandarte da Comuna de París. Tamén, os Bolxeviques renomearon a nave de combate Sebastopol a "Parizhskaya Kommuna" en honra á Comuna.
Outras comunas
Simultaneamente coa comuna de París, xurdiron os alzamentos de Lión, Grenoble e outras cidades, as cales do mesmo xeito que a Comuna de París, gozaron dunha breve vida.
Diversidade alfa
A α-diversidade ou diversidade alfa dunha comunidade de especies hai que consideralo en conxunto cos conceptos de β-diversidade (diversidade-beta) e γ-diversidade (diversidade gamma). R. H. Whittaker introduce este concepto definindo que a diversidade de especies total nun ecosistema, ou diversidade-γ, está determinada por dúas variables diferentes: a media da diversidade de especies en lugares ou hábitats a unha escala máis local, a α-diversidade, e a diferenciación entre eses hábitats, a β-diversidade.
Consideracións de escala
Tanto a área como o contorno de interese e os sitios ou hábitats dentro dentro destes poden ser de moi diferentes tamaños en diferentes situacións e non existe consenso asentado sobre da escala espacial que é axeitada para cuantificar a α-diversidade. Por isto, propúxose que a definición de α-diversidade non precise de se axustar a unha escala espacial: a α-diversidade pódese medir para unha base de datos que consista simplemente de subunidades a calquera escala espacial. As subunidades poden ser, por exemplo, unidades de mostraxe que xa foran usadas no campo ao levar a cabo un inventariado ou por grellas que foran delimitadas co propósito dunha análise. Se os resultados son extrapolados por riba das observacións, precísase ter en conta a diversidade de especies nas subunidades é xeralmente unha subestimación da diversidade de especies nunha área maior.
Os diferentes conceptos da α-diversidade
Os ecólogos teñen usado definicións da α-diversidade lixeiramente diferentes. Mesmo Whittaker usou o termo tanto para a diverisidade de especies dunha subunidade única como para a media de diversidade de especies nunha colección de subunidades. Ténse argumentado que considerar a α-diversidade como preferiblemente a media ao longo de todas as subunidades relevantes é o axeitado xa que se axeita mellor á idea de Whittaker de que a diversidade de especies total consiste das compoñentes diversidade -α -β.
As definicións da α-diversidade poden tamén variar en que asumen en que é a diversidade. Polo xeral emprégase o valor que dá un ou máis índices de diversidade, como a riqueza de especies, o índice de Shannon ou o índice de Simpson. Porén, tense debatido que sería mellor empregar o número efectivo de especies como a medida universal de diversidade de especies. Esta medida permite darlle diferente peso ás especies raras e abundantes de diferentes xeitos, como o fan os índices de diversidade de xeito colectivo, mais coa ganancia de que é máis sinxelo de interpretar. O número efectivo de especies é o número de especies igual de abundantes que se precisan para obter a mesma media de abundancia de especies proporcional á que se observa no conxunto de datos de interese (onde todas as especies non teñen porque seren igual de abundantes).
Cálculo da α-diversidade
Supóñase que a diversidade de especies se calcula co número de especies efectivo e que a α-diversidade coa media de diversidade de especies por subunidade. Con iso, a α-diversidade pódese calcular de dous xeitos diferentes que dan o mesmo resultado. A primeira aproximación é calcular un media xeneralizada ponderada da abundancia proporcional de especies dentro de cada subunidade. A segunda aproximación é realizar un cálculo de diversidade de especies para cada unidade por separado e, posteriormente, realizar unha media xeneralizada ponderada desa.
Usando a primeira aproximación, emprégase a ecuación:
Nela temos que N é o número total de subunidades e S o número total de especies (riqueza de especies) no conxunto de datos. A abundancia proporcional das i-avas especies na j-ava subunidade é p_{i|j}. Esas abundancias proporcionais pondéranse pola proporción de datos coa que cada cal contribúe ao conxunto de datos, o cal é igual a p_{ij}. O denominador aquí é igual á media proporcional da abundancia de especies dentro das subunidades (media p_{i|j}) como se calcula coa media xeneralizada podenrada con espoñente q - 1.
Decantándose pola segunda aproximación, emprégase a ecuación:
Esta tamén é igual á media xeneralizada ponderada mais co expoñente 1 - q. Aquí a media obtense dos valores qDαj, e que cada cal representa a densidade efectiva de especies (diversidade de especies por subunidade) nunha subunidade j. A ponderación nominal da j-ava subunidade é w_j, que equivale á proporción de datos cos que a subunidade contribúe ao conxunto de datos.
Os valores amplos de q dan lugar á diversidades alfa máis reducidas que os valores pequenos de q, xa que o aumento de q produce o crecemento do peso efectivo que se lle atribúe á especie coa maior abundancia proporcional e a esas subunidades coas menores diversidade de especies.
Dong Fang Hong 3
Dong Fang Hong 3 foi un tipo de satélite de comunicacións da República Popular da China.
Características
Os dous DFH-3 lanzados eran satélites de comunicacións de capacidade media baseados no bus do mesmo nome, DFH-3, usados posteriormente noutros satélites. Foron lanzados mediante foguetes CZ-3A e a primeira unidade non chegou á súa órbita polo fallo da última etapa do foguete lanzador. Estabilizábanse nos tres eixos e tiñan unha masa de 2200 kg. Levaban a bordo 24 transpondedores en banda C para as comunicacións, con capacidade para seis canais de televisión e 18 canais de transmisión. Os paneis solares proporcionaban ata 2 kW de potencia eléctrica. O segundo DFH-3 foi tamén coñecido como ChinaSat 6.
Eurostat
250px|dereita|miniatura|Edifício do Eurostat en Luxemburgo O Eurostat (Statistical Office of the European Communities, Oficina estatística das Comunidades Europeas) é a oficina estatística da Comisión Europea, que produce datos sobre a Unión Europea e promove a harmonización dos métodos estatísticos dos estados membros.
Dous dos seus papeis particularmente importantes son a produción de datos macroeconómicos que apoian as decisións do Banco Central Europeo na súa política monetaria para o euro, e os seus datos rexionais e a clasificación Nomenclatura das unidades territoriais estatísticas (NUTS), que orientan as políticas estruturais da Unión Europea.
O Eurostat é unha das Direccións Xerais da Unión Europea e ten a súa sede en Luxemburgo.
Desde o 18 de maio de 2006 o seu Director Xeral é o economista francés Hervé Carré, que está asistido por 7 directores, cada un co seu sector de actividade dentro do Eurostat:
Organización temática
Os datos do Eurostat atópanse divididos en 9 áreas temáticas principais e en 30 áreas subtemáticas. As áreas temáticas principais son:
Pomacántidos
miniatura|300px|Pomocanthus imperator Os Pomacántidos (familia Pomacanthidae), coñecidos comunmente como peixes anxo, son unha familia de peixes mariños incluída na orde Perciformes. Distribúense por augas tropicais dos océanos Atlántico, Índico e Pacífico.
Características
Presentan un corpo fortemente comprimido lateralmente, aleta caudal desde arredondada a fortemente semilunar, con 15 radios ramificados; aleta anal con tres espiñas e, en moitas especies, cunha extensión alargada e suave nas marxes traseiras das aletas dorsal e anal. No preopérculo posúen unha forte espiña á que deben o nome (Poma-= opérculo, acanth-= espiña).
Mostran coloracións moi vistosas, marcadamente diferente entre os estados xuvenís e adultos.
Viven en augas pouco profundas, de menos de 20 m de profundidade, cerca dos arrecifes de coral, e excepcionalmente por debaixo dos 50 m.
Son de reprodución peláxica. A maioría aliméntanse de esponxas, invertebrados, algas e ovos de peixes. Son moi apreciados nos acuarios, aínda que difíciles de manter.
Clasificación
miniatura|200px|Holacanthus ciliaris Divídense en 9 xéneros:
Trilobite
Os trilobites (Trilobita, plural do latín científico trilobītēs, e este do grego τρίλοβος trílobos, de τρίς trís 'tres' e λοβός lobós 'lobo, lóbulo', é dicir, 'os de tres lóbulos') son unha clase de artrópodos do subfilo dos trilobitomorfos (Trilobitomorpha) extintos. Son os fósiles máis característicos da era paleozoica (era primaria). Describíronse case 4.000 especies.
Inicialmente consideráronse antepasados dos crustáceos (en especial da cochinilla da humidade terrestre, que comparte certas características comúns) ou ata de todos os artrópodos (xa que foron os primeiros en aparecer no rexistro fósil). Hoxe considéranse unha clase independente.
Morfoloxía
Os trilobites teñen o corpo aplanado e liso, máis ou menos oval e dividido en tres tagmas, céfalon, tórax e pixidio; tórax e pixidio forman o tronco. Presentan dous sucos lonxitudinais que dividen o corpo en tres lóbulos claramente delimitados (de onde deriva o seu nome): un central (chamado glabela no céfalon e raque no tronco) e dous laterais (denominados xenas ou fazulas no céfalon e pleuras no tronco). O tegumento dorsal era unha grosa cutícula impregnada de carbonato cálcico, o que facilitou a súa fosilización. O seu tamaño varía desde uns poucos milímetros a máis 60 cm nalgunhas especies xigantes.
Céfalon
Sobre as xenas hai un par de grandes ollos compostos sorprendentemente evolucionados (nalgunhas especies situados sobre pedúnculos), análogos aos de parentes actuais como os crustáceos e insectos. De feito, os trilobites foron os primeiros animais en desenvolveren ollos complexos, o que probablemente influíu no seu éxito evolutivo. Na parte ventral do céfalon insírense as antenas unirrámeas, longas e multiarticuladas, e ábrese a boca, trala cal hai tres pares de patas moi similares entre si. As antenas son equivalentes, pola súa posición preoral, ás dos insectos e miriápodos e ao primeiro par dos crustáceos.
Tórax
O tórax formábano entre 2 e 40 metámeros ben diferenciados; están articulados entre si permitindo o encabalgamento de segmentos contiguos co que o animal podía enrolarse en forma de bóla. No ventre, cada metámero leva un par de patas unidas entre si e ás do céfalon.
Pixidio
O pixidio forma a parte final do corpo e consta dun número variable de metámeros fusionados que forman unha estrutura compacta. Cada segmento leva un par de patas similares ás do céfalon e do tórax; ás veces, hai un par de cercos apicais multiarticulados.
Apéndices
As patas dos trilobites amosan unha sorprendente uniformidade. Usualmente considéranse apéndices birrámeos, que comezan nunha precoxa, da cal parte un exopodio multiarticulado e con expansións foliáceas e que probablemente tivese función branquial e nadadora, e unha coxa da que parte o endopodio, composto seis artellos e unha uña terminal. As extremidades estaban protexidas por unhas expansións laterais chamadas lóbulos pleurais, que se estendían cara a fóra desde o lóbulo axial central.
Este tipo de apéndices non son homologables cos apéndices doutros grupos de artrópodos. Nos crustáceos que tamén teñen apéndices birrámeos, a rama externa (exopodio) insírese na coxa. Tampouco teñen relación directa cos apéndices dos Merostomados.
Paleobioloxía
O desenvolvemento dos trilobites comportaba unha serie de estadios larvalles. As especies máis primitivas presentaban un desenvolvemento larvario completo mentres que nas posteriores o proceso se simplificaba.
O primeiro estadio larval coñécese como protaspis, formado basicamente polo céfalon. A este seguía o estadio meraspis no que se diferenciaban xa algúns segmentos do tórax e o pixidio. O terceiro período ou holaspis comprende as larvas que xa adquiriron a metamerización completa, pero son aínda moito máis pequenas ca un adulto, ao que se chegaba logo dunha serie de mudas.
Paleoecoloxía
Exclusivamente mariños, estaban totalmente ausentes de ambientes de auga doce e salobre; pola súa forma aplanada, ollos en posición dorsal e dureza da cara dorsal dedúcese que a maioría eran animais bentónicos. Seguramente eran micrófagos, filtrando o barro do fondo en que vivían para obter o alimento, xa que carecían de apéndices escavadores ou prénsiles, así como de pezas bucais trituradoras. Algunhas especies fixéronse secundariamente peláxicas e desenvolveron expansións espiñentas para favorecer a flotabilidade. Estas espiñas tamén estaban presentes nas larvas protaspis, que son, xa que logo, consideradas formas peláxicas cun gran potencial colonizador.
A redución e perda dos ollos experimentada por diversas especies está relacionada seguramente cunha adaptación á zona afótica e a colonización de augas profundas.
Icnofósiles
Cruziana interprétase como pistas fósiles debidas á locomoción de trilobites, e inclúe, dada a gran diversidade de Trilobita, numerosas paraespecies. Son pistas lonxitudinais formadas por dous sucos que deixan unha crista central, en ocasións con outros dous sucos máis pequenos laterais, e con finas estrías oblicuas en forma de "V" -que indican o sentido contrario ao do avance-. Tamén recibiron o nome informal de "Bilobites", actualmente en desuso.
Rusophycus interprétase como pegadas de repouso. Preséntanse como dous sucos, curtos e estriados, e máis profundos que Cruciana.
Mark Garrow
Traxectoria
Despois da súa ordenación sacerdotal o 29 de decembro de 1984, foi mestre superior de novizos en Brookeville, Maryland, e prefecto de formación da provincia de Santo Estanislau Kostka.
Entre os anos 1993 e 1999 foi membro do Consello Xeral da Congregación dos Padres Marianos, e foi o prefecto xeral de formación. Entre os anos 1999 e 2005 foi o xeneral superior da súa congregación. Mentres exercía como xeneral, dirixiu o proceso de fusión das dúas provincias americanas da orde.
En 2006 foi elixido primeiro provincial da Provincia da Santísima Virxe María, Nai da Misericordia, establecida en 2005 nos Estados Unidos de América. Mantivo este cargo ata a súa morte por cancro en 2007.
Avelina Mouzo
Avelina Mouzo Leis, nada o 27 de decembro de 1904 en Vilar de Cereixo (Vimianzo) e finada o 28 de decembro de 2017 na Ponte do Porto foi unha labrega galega supercentenaria, que durante case un lustro foi a muller máis anciá de Galicia.
Traxectoria
Aínda que nada en Vilar, na parroquia vimiancesa de Cereixo, cando casou mudouse a vivir ao Campo do Outeiro, na Ponte do Porto (Camariñas). Toda a súa vida traballou de labrega.
En decembro de 2014 fixo os 110 anos, co que se converteu na décima supercentenaria de Galicia dende que hai rexistros. Naquela altura era xa a galega máis anciá. En xaneiro de 2016 era a cuarta persoa máis vella de España e está entre as 25 persoas máis vellas da historia de España.
En xullo de 2017 deuse a coñecer que era a 34.ª persoa máis lonxeva do mundo. . A finais dese ano apañou unha gripe que coincidiu co seu 113º aniversario. Finou uns días despois.
Vida persoal
Casou e tivo tres fillos.
Golfiño (banda deseñada)
Golfiño (1999-2004) foi unha revista orientada ao público infantil e xuvenil e dedicada á banda deseñada en galego.
Historia
A revista viu a luz en febreiro de 1999 da man de Edicións Xerais e adoptou un ritmo de publicación mensual a partir de xaneiro de 2000. Na dirección da publicación estaban como máximos responsábeis Miguel Vázquez Freire e Fausto Isorna, e con Isabel Soto na redacción e secretaría. Esta primeira etapa da revista durou pouco máis dun ano e chegou aos 14 números. A incapacidade para captar un público máis numeroso que puidese sustentar economicamente o proxecto levou ao fin deste primeiro capítulo na historia da revista.
A segunda etapa da revista iniciouse o 17 de marzo de 2002. A publicación pasaba de estar á venda en quioscos e librarías a ser difundida como suplemento do xornal La Voz de Galicia, feito que lle garantiría unha boa distribución por toda a xeografía galega. Na súa etapa final chegou a acadar unha tiraxe superior aos 160.000 exemplares, que eran distribuídos todos os domingos gratuitamente con La Voz de Galicia.
O final de Golfiño
Tras o número 89, "La Voz de Galicia" deixou de distribuír Golfiño.
Historietistas e ilustradores
Nas súas páxinas colaboraron a maioría dos autores de BD galega, como Miguelanxo Prado, Xaquín Marín, Norberto Fernández, Kiko da Silva ou Jacobo Fernández Serrano, Carmela González Pintos, Antonio Seixas, Álex Moro, Paula Gómez, ou Isabel Briones, Pepe Carreiro, Andrés Meixide, Fran Bueno, Manel Cráneo, Alberto Varela, Juan Carlos Abraldes.
Xestión de proxectos
A Administración de Proxectos,ou xestión de proxectos é a aplicación de coñecementos, habilidades e técnicas na elaboración de actividades relacionadas para atinxir un conxunto de obxectivos predefinidos. O coñecemento e as prácticas da xestión de proxectos quedan mellor descritos en termos dos seus procesos compoñentes.
Eses procesos poden clasificarse en cinco grupos de proceso (arranque, planificación, execución, control e peche) e nove áreas de coñecemento : xestión de integración de proxectos, xestión de alcance de proxectos, xestión de tempo de proxectos, xestión de custo de proxectos, xestión de calidade de proxectos, xestión de recursos humanos de proxectos, xestión de comunicacións de proxectos, xestión de riscos de proxectos e xestión de adquisicións de proxectos.
Na súa forma máis simple, a xestión de proxectos é a disciplina de manter os riscos de fracaso nun nivel tan baixo como sexa necesario durante o ciclo de vida do proxecto. O risco de fracaso aumenta de acordo coa presenza de incerteza durante todas as etapas do proxecto. Un punto de vista alternativo di que xestión de proxectos é a disciplina de definir e alcanzar obxectivos ao mesmo tempo en que se optimiza o uso de recursos (tempo, diñeiro, persoas, espazo etc).
Xaria
A Xaria e o Corán
O Corán é a máis importante fonte da xurisprudencia islámica (fiqh), seguida da Sunna (vida e camiños do profeta). Non é posíbel practicar o islam sen consultar ambos.
Xestión de proxectos
A xestión de proxectos é frecuentemente a responsabilidade dun individuo titulado xerente ou xestor de proxectos. Idealmente, ese individuo apenas participa directamente nas actividades que producen o resultado final. Ao contrario, o xerente de proxecto traballa para manter o progreso e a interacción mutua dos diversos participantes do proxecto, para reducir o risco de fracaso do proxecto.
Xaria
A Xaria e o Corán
Relacionada coa Sunna está a Ahadith. Son narracións acerca da vida do profeta ou o que el aprobaba, mentres que a Sunna é propiamente a súa vida. O ixma, o consenso da comunidade, tamén se acepta como unha fonte menor. O Qiyas, o raciocinio por analoxía, foi usado polos estudosos da lei/relixión islámica (Muxtahidun) en situacións en que as fontes sagradas non establecen regras concretas. As prácticas chamadas Charía teñen tamén algunhas raíces nos costumes locais ou Al-urf.
Xestión de proxectos
Historia da xestión de proxectos
miniatura|170px|[[Henry Gantt (1861–1919), o pai das técnicas de planificación e control]] Como unha disciplina, a xestión de proxectos foi desenvolvida de diversos campos de aplicación diferentes, incluíndo a construción, a enxeñaría mecánica, proxectos militares etc.. Nos Estados Unidos, o ‘pai’ da xestión de proxecto é Henry Gantt, chamado o pai de técnicas da planificación e do control, que se coñece polo uso do gráfico de ‘barra’ como unha ferramenta de xestión do proxecto, asociado ás teorías de Frederick Winslow Taylor da administración científica, e para o seu estudo do traballo e da xestión do edificio do navío da mariña. O seu traballo é o precursor a moitas ferramentas de xestión modernas do proxecto, tales como a WBS (work breakdown structure) ou EAP (estrutura analítica do proxecto). Os anos 50 marcan o comezo da era moderna da xestión de proxectos. Outra vez, nos Estados Unidos, antes dos anos 50, os proxectos controlábanse basicamente utilizando os gráficos de Gantt, técnicas informais e ferramentas. Nese tempo, dous modelos programando do proxecto matemático foron desenvolvidos: (1) de 'Program Evaluation and Review Technique' ou o PERT, desenvolvido como a parte programa do mísil do submarino Polaris da mariña dos Estados Unidos' (conxuntamente con Lockheed Corporation); e o (2) 'Critical Path Method' (CPM) desenvolvido en conxunto por DuPont Corporation e Remington Rand Corporation para proxectos da mantemento de plantas. Estas técnicas matemáticas espalláronse axiña en moitas empresas. En 1969, o Project Management Institute (PMI) foi dando forma para servir ao interese da industria da xestión de proxectos. A premisa de PMI é que as ferramentas e as técnicas da xestión de proxecto son terra común desde a aplicación nos proxectos da industria do software á industria de construción. En 1981, os directores do PMI autorizaron o desenvolvemento do que se transformou nunha guía de proxectos o 'Project Management Body of Knowledge', contendo os padróns e as liñas mestras das prácticas que se usan extensamente na profesión.
Xaria
A Xaria e o Corán
A xurisprudencia islámica está dividida en dúas partes:
Leis de alimentación
Os musulmáns só poden comer carne sacrificada en nome de Deus e que corresponde a requirimentos dietéticos estritos. Esta é chamada carne pura ou halal. A lei islámica prohibe comer carne de porco, macaco, can, gato, calquera carnívoro e outros tipos de animais por seren haram (prohibidos).
Para que a carne sexa considerada halal, ten de proceder dun dos animais aptos, que debe ser abatido por un musulmán. Dito animal non pode ser sacrificado por medios crueis ou prolongados, senón polo corte da vea xugular, o que produce a inconsciencia inmediata. Algúns teólogos musulmáns determinaron que o animal tamén pode ser abatido por un xudeu que respecte as regras alimenticias. Así, algúns musulmáns aceptan a carne kosher (preparada de acordo coa lei xudaica) como halal.
Xestión de proxectos
O xerente de proxecto
Un proxecto desenvólvese polo profesional denominado ”xerente de Proxecto”. Este profesional raramente participa das actividades directas do proxecto que producen os resultados. A súa función é “xestionar” a execución do proxecto e a través das variábeis (calidade, custo, prazo e alcance) verificar os seus desvíos. Desta forma, o seu obxectivo xeral é minimizar os fallos inherentes aos diversos procesos. Un xerente de proxecto ten que determinar e executar as necesidades do cliente, baseado nos seus propios coñecementos. A habilidade de adaptarse aos diversos procedementos pode proporcionarlle unha mellor xestión das variábeis e desta forma unha maior satisfacción do cliente. No campo, un xerente de proxecto exitoso debe poder imaxinar o proxecto enteiro do seu comezo ao seu termo e desta forma asegurar que esta visión se realice. Calquera tipo de produto ou servizo—edificios, vehículos, electrónica, software de computador, servizos financeiros etc. -- pode ter a súa execución supervisada por un xerente de proxecto e as súas operacións por un xerente de produto.
Xaria
O papel da muller no islam
O islam non prohibe traballar ás mulleres, mais pon énfase na importancia da muller en ter conta da casa e da familia. En teoría, a lei islámica permite que unha esposa se divorcie ao dicir "eu divórciome" tres veces en público. Na práctica, o divorcio é máis complicado que iso.
Xestión de proxectos
Enfoque
Na industria de informática, xeralmente hai dous tipos de enfoques comunmente utilizados na xestión de proxectos. Os enfoques de tipo "tradicional" identifican unha secuencia de pasos a seren completados. Eses enfoques contrastan co enfoque coñecido como desenvolvemento áxil de software, no que o proxecto vese como un conxunto de pequenas tarefas, no canto dun proceso completo. O obxectivo deste enfoque é reducir ao mínimo posíbel o overhead. Ese enfoque é bastante controverso, especialmente en proxectos moi complexos. Mesmo así, ten conquistado adeptos en números crecentes.
Xaria
O papel da muller no islam
As mulleres non poden ser sacerdotisas ou sabias relixiosas. Moitas interpretacións da lei islámica sustentan que as mulleres non poden ter empregos importantes, e por iso prohíbese que traballen no goberno. Esta visión ten sido corrente ata hoxe.
Xestión de proxectos
Enfoque
Nas últimas décadas, emerxeron unha serie de enfoques na industria en xeral. De entre eses enfoques destaca o enfoque do PMBOK, que se converteu nun padrón de facto en diversas industrias.
Xaria
O papel da muller no islam
En moitos países musulmáns, as mulleres teñen un estatuto legal inferior ao dos homes. En Arabia Saudita, por exemplo, non están autorizadas a conducir automóbiles.
Xestión de proxectos
Enfoque tradicional
No enfoque tradicional, distinguimos cinco grupos de procesos no desenvolvemento dun proxecto:
Non todos os proxectos van seguir todas estas etapas, xa que poden pecharse antes da súa conclusión. Algúns proxectos talvez non teñan planificación ou monitorización. Algúns proxectos pasarán polos etapas 2, 3 e 4 múltiplas veces.
Xaria
Código de vestimenta
Na práctica, porén, en moitos países islámicos son os homes os que ditan aquilo que ás mulleres se lles permite usar. A violación destas regras nalgunhas nacións musulmás pódese castigar legalmente.