cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hipocótilo
Monocotiledóneas
O desenvolvemento temperán da plántula das plantas monocotiledóneas, como os cerais e outras gramíneas é algo diferente. Unha estrutura chamada coleóptilo, esencialmente unha parte do cotiledón, protexe o caule novo e a plúmula en crecermento empuxa cara a arriba a través do solo. Un mesocótilo —que é unha parte das plantas novas que se encontra entre a semente (que segue enterrada) e a plúmula— esténdese até a superficie do solo, onde se desenvolven raíces secundarias xusto debaixo da plúmula. Logo pode non desenvolverse máis a raíz principal. O mesocótilo considérase que é parcialmente hipocótilo e parcialmente cotiledón.
Non todas as monocotiledóneas se desenvolven como as gramíneas. A cebola, por exemplo, desenvólvese de maneira similar á primeira secuencia descrita anteriormente, a testa (cuberta) e o endospermo (órgano de reserva de alimentos), empuxa cara a arriba estendendo o cotiledón. Máis tarde, a primeira folla verdadeira crece desde o nó entre a radícula e o cotiledón rompendo o cotiledón que semella unha vaíña.
Órganos de reserva
Nalgunhas plantas, o hipocótilo medra como un órgano de almacenamiento de alimentos (órgano de reserva). Exemplos son os casos do ciclame, as Gloxinia ssp e o apio.
No ciclame, este órgano de reserva é un tubérculo. Outros órganos de reserva son os bulbos, rizomas, raíces tuberosas etc.
Arquitectura romana en Galicia
A arquitectura romana en Galicia correspóndese coas infraestruturas e construcións erixidas polos romanos durante a súa estadía en Galicia, aproximadamente dende as primeiras incursións e posterior asentamento dos romanos na Gallaecia durante o século I a.C., ata o establecemento do Reino Suevo no século V, unha vez desaparecido o Imperio Romano.
Historia
Xenio romano de Ponte Puñide, [[O Pino.|miniatura|esquerda]] O territorio galego actual foi conquerido polos romanos definitivamente entre o 26 e o 19 a.C. no contexto das guerras cántabras e da man do emperador Augusto. Xa antes, os romanos amosaran o seu interese polo territorio noroccidental da península. Levando a cabo campañas que non tiveron unha grande importancia e limitáronse a unha zona xeográfica moi concreta: o sur da Gallaecia, con especial incidencia na zona costeira.
O mesmo xuízo histórico merecen unha serie de expedicións posteriores coma as do procónsul da Ulterior, Publio Craso, do 96 — 94 a.C., que realizou unha expedición na pescuda das illas Casitérides e as súas minas de estaño, abrindo as rutas de comercio deste mineral. No 62 a.C. é o propio Xulio César quen visita Gallaecia movido polo seu desexo de obter riquezas, chegando ata o golfo Ártabro e abandonando esta terra por Brigantium.
Trala conquista, Augusto inclúe o territorio da actual Galicia na Lusitania, pero xa no 13 a.C. pasa á Hispania Citerior. O mesmo Augusto, reforma a división provincial de Hispania no 27 a.C, asignando a Gallaecia á provincia Tarraconense. Con Caracalla quizais formou parte, xa con Asturias e Cantabria, da Hispania Nova Citerior Antoniana, (214), pero non foi ata a reforma de Diocleciano -quen dividiu Hispania no 298 en sete provincias- que se constitúa a Provincia da Gallaecia.
Durante a época Flavia prodúcense unha serie de decisións que tiveron un profundo calado político. A concesión do Ius Latii trouxo consigo un profundo cambio tanto no ámbito urbano, co incremento da poboación nos núcleos urbanos xa existentes e a creación de novos, como no rural. Isto traería consigo un aumento xeneralizado da riqueza da poboación, que na práctica na Gallaecia non se ten constatado a través dos achados arqueolóxicos. O atraso económico sería maior no convento Lucense ca no Bracarense se comparamos estes territorios cos máis desenvolvidos da Península Ibérica e agravouse máis cos Antoninos.
Deste xeito, hoxe en día, non se pode falar para Gallaecia da existencia dunha economía baseada no uso cotián da moeda. Gallaecia viviu fundamentalmente sobre a base dunha economía natural baseada no troco, ata mediados do século III e, máis claramente, ata o século IV.
Desenvolvemento urbano
miniatura|[[Muralla de Lugo.]] Trala conquista de Galicia, os pobos que a habitaban axiña asimilaron a cultura do imperio, producíndose deste xeito a romanización de Galicia que se prolongaría durante os seguintes catro séculos. Esta política de asimilación comezou oficialmente entre os anos 64 e 70 cando Vespasiano converte en pobo romano aos 451.000 gallaicoi. Coa chegada dos romanos os castros transformaríanse nas villae, como por exemplo a Vila romana de Cambre. Por outra banda a poboación incorporaría as novas tecnoloxías, como a arquitectura, a agricultura baseada no arado, o Dereito romano ou a minería. Neste senso cabe destacar o sistema de extracción de metais denominado ruina montium, que consistía en escavar túneles nos outeiros, polos que se introducía de súpeto a auga de encoros preparados, estoupando o monte e rescatando augas abaixo os minerais valiosos (especificamente, o ouro).
Construcións
[[Castro de Viladonga, Castro de Rei.|miniatura]] A enxeñería civil está representada en impoñentes construcións como a muralla de Lugo, a torre de Hércules na Coruña, e pontes como a de Ourense sobre o río Miño. As construcións civís víronse impulsadas sobre todo baixo o emperador Traxano (117 a.C.- 98 a.C.).
Outras obras importantes a destacar espalladas ao longo da xeografía galaica son as vilas romanas, as mansións, os castros romanizados, os campamentos romanos, as termas e os santuarios.
As vilas romanas eran empregadas con funcións produtivas e residenciais; destacan as vilas romanas atopadas na Illa de Toralla (Vigo) e en Cambre, exemplos de vilas costeiras e rurais respectivamente. As mansións empregábanse como paradas obrigatorias nunha calzada romana, estas estaba dotadas de baño, cociña, habitación e cortes. Como exemplo deste tipo de construción destaca a mansión de Aquis Originis en Lobios. Entre os castros romanizados destacan o de Viladonga en Castro de Rei, o de San Cibrao de Lás pertencente aos concellos de Punxín e San Amaro, o de San Tomé en Ourense e mailo de Elviña na Coruña. Os castros romanizados conservan trazos típicos da arquitectura romana, como son as casas con tellado e planta cadrada. Entre os campamentos romanos destacan o de Aquis Querquennis en Bande e A Ciadella en Sobrado.
Situadas á beira do río Miño, debaixo do actual balneario, entre as termas destacan as Termas de Lugo. Para rematar, destacan os santuarios adicados ao deus Berobreo en Cangas do Morrazo e o de Santalla de Bóveda na provincia de Lugo.
Estación de Rábade
Rábade é unha estación de tren de Adif, situada na vila de Rábade, na provincia de Lugo. Ten servizos de media distancia operados por Renfe.
Situación ferroviaria
A estación atópase no punto quilométrico 447,1 da liña férrea de ancho ibérico que une León e A Coruña, entre as estacións de Lugo e Begonte. O tramo é de vía única e está sen electrificar.
Historia
A estación foi inaugurada o 10 de outubro de 1875 coa o apertura do tramo A Coruña-Lugo da liña férrea que pretendía unir Palencia coa Coruña. A Compañía dos Ferrocarrís de Asturias, Galicia e León foi a encargada das obras. Dita compañía creouse para continuar coas obras iniciadas por Noroeste e xestionar as súas liñas ante a quebra da mesma. Con todo, a situación financeira desta última tamén se volveu rapidamente delicada sendo absorbida por Norte en 1885. En 1941, a nacionalización do ferrocarril en España supón a desaparición desta última e a súa integración na Renfe, acabada de crear.
Desde o 31 de decembro de 2004 Renfe Operadora explota a liña mentres que Adif é a titular das instalacións ferroviarias.
Media distancia
Actualizado a 18 de xuño de 2016.
Rosetta (sonda espacial)
Rosetta foi unha nave espacial robótica deseñada, construída e lanzada pola ESA, o seu obxectivo principal foi o cometa 67P/Churyumov-Gerasimenko.
O nome da sonda é unha homenaxe á Pedra Rosetta que permitiu a Jean-François Champollion descifrar os xeroglíficos exipcios, fai alusión ao obxectivo científico da misión de coñecer mellor os elementos mais antigos do sistema solar (asteroides e cometas). O nome do lander, Philae, fai referencia á illa do río Nilo onde se atopou o obelisco de Philae que permitiu coñecer as consoantes do exipcio.
A misión foi aprobada pola ESA no ano 1993. A data de lanzamento foi programada para xaneiro do 2003 e tiña coma obxectivo ir ao encontro do cometa 46P/Wirtanen no ano 2011. Atrasos no lanzamento da nave, co conseguinte peche da ventá de oportunidade, fixeron mudar o obxectivo ao cometa 67P/Churyumov–Gerasimenko.
O control da misión estivo a cargo da DLR.
Cronoloxía da misión
miniatura|Explicación da Misión Rosetta realizada por Manuel Andrade, profesor da USC.
Andrés Freire Conde
Andrés Freire Conde, nado en Ferrol o 22 de novembro de 1927, é un militar e pintor galego.
Traxectoria
Andrés Freire Conde naceu na Base Naval da Graña, fillo do oficial da armada Joaquín Freire de Arana e María do Carmen Conde Pumpido, filla do notario Cándido Conde Fernández. Iniciou os seus estudos no colexio dos Pais Mercedarios en Ferrol, continuando no de Orfos da Armada en Madrid. Despois ingresou na Academia de Artillaría e desenvolveu a carreira militar.
Ingresou na Academia Xeral Militar en 1946, incorporándose á Arma de Artillaría, O seu primeiro destino de Tenente foi no Rexemento de Artillaría número 28 de Santiago de Compostela, no cuartel que hoxe é o Parlamento de Galicia. Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, licenciándose en 1958. En 1961 aprobou as oposicións a Estado Maior, diplomándose como oficial de E.M. en 1965.
Na súa condición de militar e como Xeneral de Brigada ocupou o cargo de Xeneral, xefe da V División Estado Maior do Exército. Como Xeneral de División, foi Xefe da División de Montaña Urgell IV e Gobernador Militar de Lleida. En 1988 chega a Tenente Xeneral, nomeado Capitán Xeneral de Levante, até o 22 de novembro de 1991 que cesa no cargo ao cumprir a idade regulamentaria.
Vida persoal
En 1958 contrae matrimonio con Esclavitud García Cidón. Son pais de seis fillos.
Pintor
É un destacado pintor e acuarelista, realizando as súas obras sempre ao natural. Durante a súa carreira militar fixo numerosas exposicións en Ronda (1959), Hostal dos Reis Católicos (1971), Marbella (1972), Vigo (1976), Betanzos (1978), A Coruña (1978), Ferrol (1984), Valencia (1992), A Coruña (2003) e Caldas de Reis (2005).
Filgueira Valverde, na súa crítica á exposición de Andrés Freire sobre "Compostela Monumental" escribiu que a súa obra é "a obra dun artista que fai vibrar, sorrir, conversar esas vellas pedras que esperan sempre a man que lles dea nova vida", engadindo que "Nunca foron un obstáculo para as súas actividades artísticas, a súa vocación castrense ou o faxín azul do Estado Maior nin os cordóns de Capitán Xeral. Ao contrario, constituíron un verdadeiro estímulo, aproveitando as súas múltiples viaxes para captar os belos recunchos da nosa xeografía".
Río Uma
O río Uma é un afluente do río Tea pola súa dereita, á súa vez afluente do río Miño, duns 40 quilómetros de longo, que atravesa a bisbarra do Condado, no sur da provincia de Pontevedra nos concellos de Ponteareas e Salvaterra de Miño.
Etimoloxía
Uma < *u̯h1-m-a, viría da raíz hidronímica prelatina galaica indoeuropea *u̯h1-m (auga)̯̯ cfr. lat. ūmeō <*u̯h1-m-o, de recoñecida presenza na hidronimia galega (Río Umia, Río Mao, Acea de Ama etc).
Curso
Latitude: 42.15 Lonxitude: -8.5
Berrande, Vilardevós
San Bartolomeu de Berrande é unha parroquia do concello de Vilardevós na comarca de Verín, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 279 habitantes, deles 143 eran homes e 136 eran mulleres, o que supón unha diminución de 4 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Calabria
Calabria (en calabrés Calàbbria, en grecánico (o dialecto grego falado na Calabria) Calavrìa e en grego Καλαβρία) é unha rexión da Italia meridional de dous millóns de habitantes, con capital en Catanzaro. Limita ao norte coa Basilicata. É a rexión máis ao sur da península itálica, ao suroeste un brazo de mar sepáraa de Sicilia. A rexión forma a punta da "bota" que forma a península. Está bañada ao oeste polo mar Tirreno, ao leste polo mar Xónico, ao nordeste polo golfo de Taranto e ao suroeste está separada de Sicilia polo estreito de Messina. A distancia entre o cabo Peloro en Sicilia e punta Pezzo en Calabria é só de 3,2 km.
Orografía
miniatura|esquerda|Igrexa en Reggio Calabria (Calabria) Na superficie calabresa dominan os outeiros, que se estenden polo 49,2% do seu territorio. Tamén ten amplas zonas montañosas que cobren o 41,7% da rexión. No norte está a parte meridional do macizo do Pollino na fronteira coa Basilicata. No nordeste a cadea costeira que se estende entre a costa tirrénica e os profundos vales dos ríos Crati e Savuto que a separan do altiplano da Sila. No centro-norte está a Sila, un amplo altiplano boscoso que se estende cara o sur até a Marcellinara. Baixo o istmo de Marcellinara, comezan as serras calabresas, que se estenden cun duplo aliñamento montañoso até xuntarse directamente co Astromonte. O cumio máis elevado destas serras, o Monte Pecorar chega aos 1420 m. Entre as chairas de Santa Eufemia de Gioia Tauro érguese o monte Poro (710 m). Ao sur érguese o Aspromonte, cuxo cumio máis elevado, o Montalto acada os 1955 m. As chairas cobren o 9% do seu territorio e son todas de escasa extensión. miniatura|esquerda|Centro histórico de Scilla en punta d'Italia (Calabria)
Os golfos calabreses son:
Clima
O clima calabrés é xeralmente de tipo mediterráneo. O litoral xónico é máis seco e árido que o tirrénico, que presenta un tempo máis temperado. As temperaturas en xeral non baixan dos 10 °C na costa e non superan os 40 °C. Ao longo dos Apeninos o clima é case de tipo alpino. Os invernos son fríos e neva, sendo os veráns frescos.
División administrativa
A rexión divídese en cinco provincias:
As cidades máis poboadas da Calabria son:
Lingua
A poboación calabresa fala o dialecto calabrés, pero carece de oficialidade, sendo unicamente oficial o italiano. Por causa das variadas raíces históricas da rexión, existen zonas da Calabria onde aínda se falan dialectos doutros idiomas. No norte fálase un dialecto do napolitano, mentres que no sur da rexión hai numerosas semellanzas do dialecto local co siciliano. Até o século XVI o grecánico era falado en toda a Calabria meridional, pero hoxe só perdura nos concellos de Bova, Roghudi e Gallicianò (na provincia de Reggio Calabria) e nalgúns barrios de Reggio, histórico bastión do grego en Italia. As estradas das cidades da área grecánica aínda teñen a dobre nomenclatura en italiano e grecánico. Noutras zonas, máis restrinxidas, tamén se falan dialectos do albanés e no concello de Guardia Piemontese fálase o occitano.
Oración (gramática)
300px|miniatura|[[Sintaxe|Árbore sintáctica, para unha oración composta (el niño que me saludó me odia) na que a oración subordinada é unha oración de relativo.]] A oración é a mínima unidade comunicacional, con significado completo. Isto significa que é o fragmento máis pequeno do enunciado que comunica unha idea total, e posúe independencia (é dicir, podería sacarse do contexto e seguir comunicando, non o mesmo, pero algo). As oracións están delimitadas prosodicamente por pausas e graficamente por comas ou puntos. Nas escolas formalistas, é a unidade de análise fundamental.
Categorización estrutural
Estruturalmente, pode separarse segundo a cantidade de sintagmas que posúa:
Oración unimembre
As oracións unimembres son tamén chamados "predicados directos" e están compostas por unha palabra ou un grupo reducido de palabras. Estas considéranse oracións en virtude da definición dada antes: satisfán as necesidades comunicativas do falante, é dicir, comunican.
As oracións unimembres poden entón ser:
Como calquera se pode dar conta, as categorías das unimembres son a miúdo contraditorias e confunden os seis límites con facilidade. Isto probablemente reflicte o pouco coidado co que foron tratadas dende a perspectiva funcional, e coa imposibilidade de darlles un trato máis coidadoso dende unha estrutural. Cabe dicir ademais que son extremadamente dependentes do contexto para a súa correcta interpretación (sobre todo as condensacións).
Oración bimembre
As oracións bimembres son aquelas que posúen dous ou máis membros (ou sintagmas) e poden, polo tanto, ser analizadas estruturalmente segundo as súas partes. Recoñécense dous grandes grupos: as averbais e as verbais.
Oración bimembre averbal
As oracións bimembres averbais non posúen verbos conxugados (os verboides, ou "tempos non persoais do verbo" - xerundio, participio e infinitivo - non son parte do paradigma de conxugación) e compóñense de dúas partes: o soporte e a achega. A relación entre estas dúas achegas é de interdependencia. Son extremadamente comúns en titulares de diarios e contextos polo estilo.
O soporte é a parte da oración de carácter nominal que senta o tópico da oración, sobre o que esta versará.
A achega, pola contra, pode ser tanto nominal, como adxectivo, adverbial ou ata estar formado por un complemento. Hai ata algúns que se compoñen de palabras ou frases soltas. Constitúe o versado sobre o tema que presenta o soporte. Algúns exemplos:
Nos exemplos vense achegas de carácter nominal, adxectivo, adverbial e constituído por un complemento respectivamente. O cuarto exemplo serve para ilustrar que a orde soporte-achega non é estática e ten que ver máis co matiz que o enunciante lle quere dar á oración.
Oración bimembre verbal
A oración bimembre verbal é a oración "típica", por así dicilo, que se forma con dous sintagmas (un de carácter nominal que constitúe o suxeito e outro de carácter verbal que forma o predicado). A principal diferenza que ten coa oración averbal antes vista é que naquela considérase que a información que outorga o verbo é omitible, pois o importante é o que se quere dicir do tema que sexa, mentres que nesta considérase esencial. Isto xeralmente porque os verbos omitidos nas averbais son verbos copulativos (como "ser", ou "estar"), mentres que os das verbais son verbos que comunican accións máis específicas (como "prometer", "asasinar", ou "derrogar"). Por isto, a oración bimembre verbal é a que menos depende do contexto no que se encontra, e polo mesmo, a máis autónoma.
A oración bimembre verbal pode, ademais, ser clasificada segundo as propiedades dos seus sintagmas, é dicir, analizando as propiedades do sintagma nominal (separando entre oracións persoais e oracións impersoais e as súas clasificacións) e as do sintagma verbal (separando entre oracións complexas e oracións simples).
Yankee Hotel Foxtrot
Yankee Hotel Foxtrot é un álbum da banda estadounidense de rock alternativo Wilco, publicado o 23 de abril do 2002 a través do selo Nonesuch Records. O disco completouse no ano 2001, pero Reprise Records, un selo do Warner Music Group, negouse a editalo. Wilco conseguiu os dereitos do traballo cando abandonou Reprise e no mes de setembro puxo o álbum en streaming na súa páxina web. Wilco asiou con Nonesuch Records (outro seo de Warner) en novembro, e o disco publicouse oficilmente en abril do ano seguinte.
Listaxe de cancións
Todas as letras por Jeff Tweedy; toda a música por Tweedy e Jay Bennett agás onde se indique.
Dorna
miniatura|dereita|300px|Dorna portando [[nasas.]] A dorna é unha embarcación de pesca típica das Rías Baixas de aproximadamente 4,50 metros de eslora e 1,60 metros de manga, para unha dorna de 9 cuartas de quilla, coa proa redonda que sobresae da cuberta, a popa lanzada, chata e pequena, e quilla pronunciada. Evoluciona cunha única vela de relinga (ás veces ponselle un pequeno foque a modo de tormentín usado para capear os temporais), os vellos poñían a vela a "crus" eliminando superficie vélica, e leva dous remos de apoio para cando vai "calma podre". Xeralmente leva dous tripulantes, o patrón á cana e o mariñeiro ás drizas, que é quen se ocupa do izado da vela e axuda nas manobras de cambio, aínda que poden ir tres persoas abordo con relativa comodidade ou incluso ser patroneada por un único tripulante.
Procedencia
miniatura|dereita|Dorna navegando a vela. Segundo diversos estudos, realizados entre outros polo sueco Staffan Mörling sobre as dornas do Mar de Ons ou polo galego Xaquín Lorenzo na ría de Arousa, este tipo de embarcación podería ter unha procedencia viquinga, debido ás similitudes formais e de construción cos drakkar dos viquingos. Segundo esta teoría a dorna toma recursos formais e construtivos dos navíos viquingos, que poderían ter chegado nas frecuentes invasións dos pobos do norte de Europa que pretendían asediar Santiago de Compostela durante a Alta Idade Media, con características de pouco calado, evolución a vela (con aparellos moi sinxelos), roda de proa sobre a cuberta, bañeira aberta etc.
Características formais
A dorna é unha embarcación totalmente fabricada de madeira, construída en calime coas táboas da obra viva xustapostas, montando unhas sobre outras, reducindo o risco de vías de auga e simplificando a construción, o que lle confire maior estabilidade á costa dunha perda de hidrodinámica (este tipo de construción denomínase "de escarva ou calime"). A quilla da dorna non abrangue toda a eslora, xa que pola parte de popa hai un terzo de lanzamento do casco que a quilla non soporta. As cadernas sobresaen da cuberta, formando toletes ou apoios dos remos nuns casos (tres toletes para dous remos, un a popa e dous na liña media, para o avance normal a remo, e dous toletes de menor tamaño a proa usados con remos pequenos para a pesca con espello), e noutros casos puntos que serven de guía para a disposición de liñas ou de paso da escota. Leva un temón de grande tamaño que se prolonga por debaixo do lanzado de popa ata a quilla, actuando como orza ademais de como temón, gobernado mediante unha cana de madeira, xeralmente dunha soa peza. Coa aparición do motor mariño de explosión, a dorna sufriu un redeseño da estampa de popa, introducíndoselle unhas pezas de madeira que permiten o acoplamento dun pequeno motor foraborda.
Medidas
As dornas medíronse tradicionalmente en cuartas de quilla (aproximadamente 21 cm cada cuarta) e polgadas, e segundo o tamaño da quilla, podíase sabe-lo tamaño da dorna. Pr exemplo: unha dorna de nove cuartas de quilla menos dúas polgadas ven tendo unha eslora entre perpendiculares de 4,60 m aproximandmente.
Variantes
miniatura|200px|Dorna navegando a vela (con aparello de vela diferente ao tradicional de relinga) na ría de Pontevedra. Existen moitas variantes segundo o uso ou a forma de construción:
María Campos
María Campos, nada no ano 1960 en San Xurxo de Sacos, Cerdedo-Cotobade, é unha humorista, contacontos e actriz galega de teatro e televisión.
Traxectoria
Ademais, forma parte parte da compañía pontevedresa Migallas Teatro, que foi constituída como compañía profesional no ano 1996. Nela editou un libro-disco, un libro e dous discos xunto con Carlos Yus.
Barreira Uzbekistán-Kirguizistán
A Barreria de Uzbekistán e Kirguizistán é unha barreira fronteiriza feita para previr a infiltración terrorista. A construción comezou en 1999 após ataques bomba en Tashkent, capital uzbeka, feita por organizacións Islámicas procendentes de Kirguizistán. O valado, unilateralmente erguido en territorio disputado causou dificultades económicas nas áreas agrícolas do val do Fergana e separou moitas familias nesta rexión tradicionalmente integrada.
Consecuencias económicas
Sucesos coma a eliminación dunha sección de 2 metros de valado na estrada entre Osh e a pequena cidade provincial de Aravon en xaneiro do 2000, provocou frustración na poboación local da rexión fronteiriza e cidadáns uzbekos aproveitaron para facer contrabando e enviar bens a Kirguizistán para alí vendelos.
O 14 de maio de 2005, un día despois do masacre de Andijan, uzbekos locais tomaron o control en Qorasuv cidade fronteiriza con Kirguizistán, tomando edificios do goberno e atacando ao alcalde. Centos de uzbekos tentaron saír do país pola situación política e dous pontes foron reconstruídas cun esforzo para revivir o comercio con Kirguizistán.
Chalana
miniatura|Tres chalanas na [[A Pobra do Caramiñal|Pobra do Caramiñal.]]
A chalana é unha pequena embarcación, coa popa rectangular (en espello), a proa triangular e o fondo plano, sen quilla; ten capacidade para unha ou dúas persoas. Outra característica é a ausencia de temón. Adoita manexarse a remo, cos que se dirixe sen maior problema sempre que as condicións meteorolóxicas sexan boas (a falta de quilla fai que sexan pouco manobrables nun mar revolto).
Barreira Uzbekistán-Kirguizistán
Conflitos entre comunidades
O sur de Kirguizistán é fogar dunha visíbel minoría uzbeka. Nos anos 90, ao comezo da construción da barreira, provocouse unha tensión entre uzbekos e a maioría kirguiz, levando a altercados que provocaron 170 mortos. As seguidas disputas de territorio entre Kirguizistán e Uzbekistán en 1999 foron engadidas nas tensións.
Chalana
A función da chalana é, principalmente, a de servir de embarcación auxiliar para acceder ó peirao desde o barco de pesca, ou a este desde o peirao. Permite o transporte da pesca, dos aparellos e dos propios mariñeiros nun e noutro sentido. Este recurso é necesario especialmente cando o calado do porto non permite achegarse directamente ós barcos de maior tamaño ou cando este debe permanecer, pola razón que sexa, a certa distancia do molle.
Pero tamén serven para auxiliar nas propias operacións de pesca, sobre todo no caso do cerco real. O barco de pesca transporta a chalana sobre a cuberta ata o punto onde se atopa o peixe. Localizado este, o barco queda ó pairo e arríase a chalana cun ou dous mariñeiros, suxeitando un dos extremos da rede. Agora, o barco comeza a estender o cerco mentres avanza en círculo ata volver a coincidir coa chalana, momento no que se pecha a rede se se iza a bordo. Como partir dese momento a chalana xa non é precisa para a pesca, ízase de novo a bordo.
Noutras ocasións, os mariñeiros utilizan a chalana para determinadas actividades pesqueiras, como a pesca con liña, con espello ou a recollida de nasas (se son poucas, claro), ou ben cando se pesca sobre fondos areosos e pouco profundos.
Excepcionalmente, cando se dedican a mover carga entre barco e porto, poden contar con motor.
Adoitan ser nomeadas co mesmo nome có barco ó que auxilian.
Constantino García recolle en Ares, Sada, Razo, Laxe, O Grove e Marín esta denominación para designar un tipo de embarcación similar pero coa proa e a popa chatas, cortadas verticalmente, que noutras localidades costeiras se denomina gamela.
Eleccións municipais en Palas de Rei
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Palas de Rei dende 1979.
miniatura|250px|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Palas de Rei]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Palas de Rei desde a aprobación da Constitución de 1978.
Albert Marth
Albert Marth, nado en Kolobrzeg o 5 de maio de 1828 e finado en Heidelberg o 5 de agosto de 1897, foi un astrónomo alemán que traballou en Inglaterra e en Irlanda.
Traxectoria
Inmigrou para Inglaterra no 1853 coa finalidade de traballar con George Bishop, un adiñeirado comerciante de viños, e un grande afeccionado á astronomía tamén. Pouco despois, no 1855, Albert Marth aceptaría un posto no Durham Observatory, sucedendo a Georg Rümker como asistente de Tempel Chevallier; unha ocupación laboral moi pouco común naqueles tempos.
Despois de traballar como asistente uns anos co prestixioso astrónomo inglés William Lassell, en 1862 aceptou un posto que este lle ofreceu en Malta, onde estivo até o 1865. No 1868 entrou como observador no Newall Observatory, localizado este preto de Newcastle, en Gatesheadn. Finalmente acabou como director do Cooper Observatory en Markree Castle, Irlanda.
O 1 de marzo de 1853 descubriu o asteroide (29) Amphirite e cando moraba en Malta, entre 1963 e 1865 descubriu 600 nebulosas. Realizou densas efemérides dos corpos do Sistema Solar, e completos estudos sobre o tránsito dos planetas, predecindo moitos destes tránsitos.
Un cráter na Lúa e outro en Marte levan hoxe en día o seu nome.
Piñeiro de Australia
O piñeiro de Australia (Casuarina equisetifolia) é unha especie de árbore semiperenne, das costas tropicais, moi útil como pantalla forestal contra os ventos. É endémico de Australia, Malaisia e a Polinesia. Non é en realidade un piñeiro, nin sequera unha conífera. En Galiza hai algún exemplar ornamental, por exemplo na Alameda de Vigo. miniatura|250px|Vista da árbore miniatura|250px|Follas miniatura|250px|Flores femininas e froitos dun exemplar en Portugal. thumb|250px|''Casuarina equisetifolia”
Distribución e hábitat
Nas illas hawaianas onde fora unha especie introducida, medra tanto en costas areentas xéricas, salitrosas, calcarias, como nas montañas sobre áreas de pesada pluviosidade de solos volcánicos. As plantas fíxanse moi ben no chan e teñen propiedades alelopáticas, evidenciada pola ausencia achegada á copa doutros vexetais, e unha cuberta dos seus detritos.
Ecoloxía
Moi útil para a reforestación rural e urbana nos trópicos, subtrópicos e rexións temperadas; fixa azote atmosférico en simbiose coa bacteria Frankia. É unha árbore de crecemento rápido. Ademais as micorrizas (en coinoculación co fungo micorrícico arbuscular Glomus intraradices e co fungo ectomicorrícico Pisolithus tinctorius) na súas raíces incrementan o crecemento desta planta, así como a súa capacidade de fixación do azote, contribuíndo á súa supervivencia no transplante en solos marxinais.
Descrición
O fuste acada 25-30 m, ten unha casca que se divide en fitas lonxitudinais; a casca ten moitos taninos, de aí a súa utilidade para diarreas.
Multiplicase moi ben por semente. A xerminación, sen tratamentos previos, adoita ser alta.
Usos
A súa madeira úsase para taboleiros, valados e leña e carbón de boa calidade. Tamén se emprega coma árbore ornamental.
Árbores senlleiras de Galiza
A casuarina da Alameda da Praza de Compostela en Vigo (Pontevedra) recóllese no Catálogo de Árbores Senlleiras de Galicia.
Propiedades
Indicacións: é adstrinxente. As raíces téñense usado para tratar grans na faciana.
Taxonomía
Casuarina equisetifolia foi descrita por (L.) J.R.Forst. & G.Forst. e publicado en Amoenitates Academici. . . 4: 143. no ano 1759.
Secuela
Unha secuela é unha obra artística (narrativa, cinematográfica, teatral, musical…) que continúa ou expande a historia comezada nunha obra anterior.
Cronoloxía
Hai moitos xeitos de continuar obras anteriores con respecto á cronoloxía do orixinal. Para describilos creáronse varios neoloxismos, como precuela e “reboot”.
Leborín
O topónimo galego Leborín pode referirse a:
Secuela
Historia
É imposible dicir con seguridade cal foi a primeira secuela que fixo a humanidade. Pódese por exemplo considerar a Odisea, de Homero como secuela da Ilíada, no sentido de que expande unha situación e unha personaxe do texto anterior.
O crecemento do mercado literario a principios do século XVIII deu lugar a unha cultura baseada nos autores que levou á súa profesionalización. A edición de secuelas era produto da busca do éxito baseado nos traballos que xa obtiveran recoñecemento comercial.
Dinastía de Avis
A Dinastía de Avis (ou Avís), ou Dinastía Xoanina, foi a segunda dinastía a reinar en Portugal, entre 1385 e 1581-1582. Tivo inicio a finais da crise de 1383-1385, cando o mestre da Orde de Avis, Xoán, fillo natural de el-rei Pedro I, foi aclamado rei nas Cortes de Coimbra.
Antes disto, e para permitir isto, dérase a derrota do partido favorable á raíña destronada, Beatriz, muller de Xoán I de Castela, definitivamente vencida na batalla de Aljubarrota o 14 de agosto de 1385.
A Casa de Avis, sucesora familiar da anterior dinastía Afonsina, reinou no territorio peninsular de Portugal entre 1385 e 1581, cando Antonio é vencido e destronado na batalla de Alcántara, sendo aclamado no seu lugar o estranxeiro Filipe I nas Cortes de Tomar dese ano, baixo a ameaza do seu exército que xa ocupara Lisboa. Pero reina aínda nos Azores ata 1582, coa caída de Angra do Heroísmo, cando a Illa Terceira e as restantes illas azorianas réndense á armada invasora do Marqués de Santa Cruz.
A Dinastía de Avis é substituída pola unión entre as coroas de Portugal e de todos os demais reinos de Filipe II, que deu comezo á dinastía dos Habsburgo ou Dinastía de Austria.
Reis da Dinastía de Avis
miniatura|esquerda|180px|Bandeira da Casa de Avis
Leborís
O topónimo galego Leborís pode referirse a:
Rally San Froilán de 1994
O Rally San Froilán de 1994 foi a 16ª edición de dito rally. Foi puntuable para a tempada 1994 do Campionato de Galicia de Rally, así como para o Campionato de España de Rallys. Celebrouse entre o 9 e o 10 de xullo de 1994 e o vencedor foi o piloto catalán Oriol Gómez, con Marc Martí como copiloto.
Henrique II de Bar
miniatura| Armas dos condes de Bar Henrique II de Bar, nado c. 1190 e finado en Gaza o 13 de novembro de 1239, foi conde de Bar de 1214 a 1239.
Traxectoria
Era fillo de Teobaldo I, conde de Bar, e de Isabel de Bar-sur-Seine. Casou en 1219 con Filipa de Dreux (1192 -1242), filla de Roberto II, conde de Dreux e Iolanda de Coucy, e tiveron a:
Aparece en documentos desde o 1202 e estivo asociado ao goberno do condado de Bar desde 1210. Participou en 1211 na cruzada albixense, sucedendo ao seu pai en 1214. De inmediato combateu polo rei de Francia Filipe II Augusto na batalla de Bouvines.
Cando a guerra de sucesión de Champaña (1216 - 1221), apoiou activamente ao conde de Champaña Teobaldo IV. Mantívose unha boa amizade durante anos entre os dous condes.
Teobaldo e Henrique pelexaron finalmente arredor de 1229. O conde de Champaña aliouse co duque de Lorena e Henrique, aliado co conde de Vaudemont Hugo II e co bispo de Toul, asolou Lorena en xaneiro de 1230. Teobaldo IV e Simón de Joinville invadiron e devastaron o Barrois, e logo Hugo IV, duque de Borgoña, invadiu Champaña. Branca de Castela tivo que intervir para restablecer a paz, que foi asinada en 1232.
Aliado cos habitantes de Metz e co duque de Lorena Mateo II, opúxose a Xoán I de Apremont no momento da Guerra dos Amigos de 1231 a 1234.
Henrique fundou varias abadías e fixo importantes doazóns a outras.
Tomou a cruz en 1239 e acompañou a Teobaldo IV de Champaña e Hugo IV desde Borgoña ata Terra Santa. Morreu na batalla de Gaza en 1239.
Teófilo
O antropónimo masculino Teófilo pode referirse a:
Trebišov
miniatura|Igrexa Católica Romana de Trebišov Trebišov (Tőketerebes en húngaro) é unha cidade industrial no leste de Eslovaquia. Ten 70 km² e 22.934 habitantes. O 86.6% da poboación é de nacionalidade eslovaca, 8.87% cíngara, 1.75% húngara e 0.64% checa. O 52.6% católicos romanos, 24.93% grecocatólicos, 2.11% ortodoxos e 1.55% evanxélicos.
As Seixas, Duarría, Castro de Rei
As Seixas é un lugar da parroquia de Duarría no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 21 habitantes (10 homes e 11 mulleres).
Lebruxo
O topónimo galego Lebruxo pode referirse a:
Sura
miniatura|Parte da sura Al-Fath nun Corán do [[século VIII ou IX. ]] Unha sura (سُورَة sūrah, plural سُوَر suwar) é o nome que recibe cada unha das unidades nas que se divide o Corán e que adoita traducirse como capítulo en moitas linguas. Hai 114 suras no Corán, que se dividen en 6236 āyāt (singular āyah, versículos) As suras son de duración moi diferente; a menor (Al-Kawthar) conta con só tres versículos, mentres que a máis longa (Al-Baqara) contén 286. Segundo a tradición islámica, 86 das 114 suras clasifícanse como mecanas, reveladas a Mahoma na Meca, mentres que 28 son medinenses, reveladas despois da migración de Mahoma a Medina (Hijrah). As suras mecanas adoitan trata da fe e mais de escenas do alén mentres que as que medinesas tratan máis na organización da vida social da nacente comunidade islámica e o liderado dos musulmáns co obxectivo de acadar o Dar al-Islam, o territorio gobernado polos musulmáns, amosando forza fronte aos incrédulos. Agás na sura At-Tawba, todos as suras comezan coa mesma fórmula: "En Nome de Alá, Ar-Rahman (o Misericordioso), Ar-Rahim (o Clemente)", que se coñece como basmala e indica os límites entre as suras. No Corán as suras dispóñense aproximadamente en orde decrecente de tamaño e, xa que logo, a disposición do Corán non é nin cronolóxica nin temática. As suras recítanse na posición qiyam (en pé) das oracións islámicas e a primeira, Al-Fatiha, recítase en cada rezo.
Etimoloxía
miniatura|Al-Kawthar, con tres versículos é unha das suras máis curtas do Corán A etimoloxía do termo é controvertida, algúns autores considérano unha derivación do hebreo šūrā (ringleira) mentres outros derívano do siríaco surtā (escrita). Na época de Mahoma empregábase sura co significado de parte ou para designar un conxunto de versículos do Corán. O que se evidencia na aparición da palabra sura en múltiples lugares do Corán como no versículo 24:1:
e tamén en plural en 11:13:
Orde cronolóxica das suras
Os capítulos no Corán non se organizan na orde cronolóxica da revelación, e os investigadores afanáronse na procura desa orde. Segundo a tradición, Mahoma indicoulles aos que o acompañaban, sahaba, a colocación de cada revelación (wahy) como lla ordenou Deus e así, o proceso final de recollida e codificación do Corán guiouse polo principio principal de non distorsionar as palabras de Deus coa intervención humana, e xa que logo, non houbo tentantiva ningunha para editar as revelacións nin para as organizar en unidades temáticas nin para as presentar en orde cronolóxica. miniatura|Primeiras liñas da sura al-Alaq, segundo a tradición islámica contén os primeiros textos revelados.
Primeiros intentos
Varios escritores medievais musulmáns intentaron compilar unha lista ordenada cronoloxicamente das suras, con diferentes resultados e houbo listas contraditorias ata o século XVI. A máis antiga data do primeiro cuarto do século VIII, e entre as máis coñecidas están a de Ibn Nadim no século X, a que se incluíu na obra al-Kafi e atribuída a Jafar al-Sadiq utilizouse para orde cronolóxica da edición estándar do Corán en Exipto (1924) e Abu Salih realizou outra lista que se preserva no libro Kitab Mabani.
Traballos modernos
A cronoloxía de Theodor Nöldeke asume que o estilo do Corán cambia nunha dirección sen reversións. Nöldeke estudou o estilo e contido das suras e considerou que as suras máis tardías, as medinenese, eran máis curtas que as máis temperás, as mecanas e que estas tiñan un estilo de rima distinto, máis poético, mentres as medinenses eran máis prosaicas. Segundo Nöldeke, as suras máis antigas teñen algunhas feituras en común: moitas delas abren con xuramentos nos que Deus xura por fenómenos cósmicos, teñen en común temas, como escatoloxía, creación, piedade, autenticación da misión de Mahoma e rebatemento dos cargos contra el, e algunhas suras mecanas teñen unha clara estrutura 'tripartita', como por exemmplo as suras 45, 37, 26, 15 ou 21. As suras tripartitas abren cun curto aviso ao que segue por un ou máis relatos sobre infieis para se dirixir, finalmente, aos contemporáneos de Mahoma e convidalos a se unir ao islam. Os versículos medinenses son máis longos con máis interese en ofrecer lexislación e guía para a comunidade musulmá.
Richard Bell tomou a cronoloxía de Nöldeke como punto de partida para a súa investigación aínda que non cría que o criterio de estilo tivese importancia. Observou unha mudanza progresiva na misión de Mahoma, dende un predicador do monoteísmo ata se converter nun líder independente dunha relixión principal e para Bell esta transformación era decisiva e así considerou que se revelaran máis tarde as pasaxes que mencionan islam e musulmáns ou implican que os seguidores de Mahoma constitúen unha comunidade distinta. Bell clasificou o Corán en tres períodos principais: o período antigo, o período coránico e o período do libro e traballou na cronoloxía dos versículos no canto de facelo das suras, subxacía neste método a consideración de ser a unidade normal de revelación a pasaxe curta, que se editaran e reorganizaran amplamente.
Mehdi Bazargan dividiu o Corán en 194 pasaxes independentes preservando algunhas suras intactas como bloques mentres dividía outras en dous ou máis bloques e procedeu a reorganizar eses bloques ordenándoos aproximdamente segundo a lonxitude media do verso ao asumir que a lonxitude do verso tendía a aumentar co tempo
Nome das suras
miniatura|Al-Fatiha, primeira sura do CoránOs versículos e capítulos non tiñan en orixe un nome asociado. Mahoma, segundo algúns relatos recollidos en hadith, referíase os capítulos máis curtos polo seu primeiro versículo, e Abu Hurairah cita que Mahoma dixo "Al-ḥamdu l-illāhi rabbi l-ʿālamīn é a nai do Corán, a nai do Libro, e os sete versículos repetidos do Glorioso Corán". Tamén atopamos informacións que amosan que Mahoma adoitaba referirse a elas polo seu nome, así Abdullah bin Buraydah conta que seu pai afirmaba: "Estaba eu sentado co Profeta e sentino dicir: aprende a sura Al-Baqarah, porque na súa aprendizaxe hai beizón, e no seu descoñecemento tristura, e as feiticeiras non son quen de lembralo".
A tradición árabe, semellante a outras culturas tribais dese tempo, dálle nome as cousas segundo as súas características únicas, e así é como foi para as suras tamén, a maioría deses nomes atópanse en hadith. Algúns recibiron o seu nome polo seu tema central, como al-Fatiha (a apertura) ou Yusuf (Xosé), outros pola primeira palabra do comezo do capítulo, tales como qaf, ya-sin, e ar-Rahman. Algunhas suras recibiron o nome por unha palabra única presente no seu corpo: al-Baqarah (a vaca), un-Nur (a luz), al-Nahl (a abella), az-Zukhruf (os adobíos de ouro), al-Hadid (o ferro), e al-Ma'un (a pequena bondade).
Un total de 6 suras reciben o nome por un dos 25 profetas que se mencionan no Corán: Hud, Ibrahim, Yunus, Yusuf, Mahoma e Nuh. Malia non recibir o nome de ningunha surata, o profeta que máis veces se menciona é Musa, cun total de 136 veces. Outras seis suratas teñen nomes referentes a animais: al-Baqarah, al-An'am (o gando), an-Naml (as formigas), al-Fil (o elefante), an-Nahl (as abellas) e al-Ankabut (a araña).
Fukuoka Dome
O Fukuoka Yahuoku! Dome (福岡 ヤフオク! ドーム), oficialmente Chiba Marine Stadium (千葉マリンスタジアム), é un parque de béisbol situado na cidade de Fukuoka, Xapón. Inaugurado o 2 de abril de 1993, o estadio foi coñecido orixinalmente como Fukuoka Dome (福岡ドーム). É o estadio local dos Fukuoka SoftBank Hawks, equipo da Liga do Pacífico da Nippon Professional Baseball (NPB), principal competición do béisbol nipón. O estadio conta cunha cúpula xeodésica de 216 metros de diámetro, o que a converte na máis grande do mundo. Desde o ano 2013 o estadio leva o nome de Yahuoku! debido ao patrocinio de Yahoo! Auctions Xapón.
Tailandia do Oeste
dereita|200 px|miniatura|Situación en Tailandia. Tailandia Occidental é un dos seis grandes grupos rexionais de Tailandia. Fai fronteira ao oeste con Myanmar e ao leste con Tailandia Central. Comprende cinco provincias:
Historia dos eslavos do sur
300px|miniatura|Mapa físico do [[Reino de Iugoslavia (1929-1941).]] 300px|miniatura|Banovine (provincias) do [[Reino de Iugoslavia en 1929.]] miniatura|300px|Mapa das Repúblicas integrantes da [[República Federal Socialista de Iugoslavia (1963-1992). 1. República Socialista de Bosnia e Hercegovina, capital Saraxevo; 2. República Socialista de Croacia, capital Zagreb; 3. República Socialista de Macedonia, capital Skopje; 4. República Socialista de Montenegro, capital Titograd; 5. República Socialista de Serbia, capital Belgrado, que incluía: 5a. Provincia Autónoma Socialista de Kosovo, capital Priština 5b. Provincia Autónoma Socialista de Vojvodina, capital Novi Sad; 6. República Socialista de Eslovenia, capital Liubliana. ]] [[Ficheiro:Breakup of Yugoslavia-TRY2.gif|dereita|miniatura|300px|A desintegración de Iugoslavia. Serie animada de mapas na que se mostra a desintegración de Iugoslavia; as diferentes cores representan as áreas de control.
]] miniatura|300px|[[Iugoslavia durante a guerra (situación en 1993).]] miniatura|300px|A antiga [[Iugoslavia en 2006.]]
A rápida e dramática desaparición do estado iugoslavo a finais do século XX -e da que aínda perduran flocos no XXI- causou unha fonda conmoción en todo o mundo, pero especialmente en Europa, onde moitas persoas non se explicaban como tales atrocidades podían producirse no culto e civilizado continente de finais de século.
Comprender estes feitos non é doado, porque na maioría do material dispoñíbel fálase de Iugoslavia unicamente como o estado europeo que existiu desde os tratados que puxeron fin á primeira guerra mundial até a súa desaparición, o ano 2003, en que pasou a denominarse Serbia e Montenegro.
Para poder interpretar o sucedido hai que rastrexar na historia de Europa, xa que o termo Iugoslavia non se refire só ao estado citado, senón que é unha denominación de carácter cultural e xeográfica (a parte occidental da península Balcánica onde viviron, e viven, os eslavos do sur, que iso é o que significa o termo (Iugoslavia, en croata, serbio latino e esloveno Jugoslavija, en macedonio e serbio cirílico Југославија, tradúcese literalmente como Eslavia do sur ou país dos eslavos do sur).
Despois da morte do mariscal Tito en 1980, e no medio dunha grave crise económica, as tensións entre os pobos do país medraron. Despois do ascenso de partidos nacionalistas ao poder en Serbia, dúas das súas repúblicas constituíntes (Eslovenia e Croacia) declararon a súa independencia en 1991, ás que seguirían a República de Macedonia e Bosnia e Hercegovina o ano seguinte, non sen resistencia por parte de Serbia. En 1991 a tensión entre as diferentes repúblicas derivou no sanguento conflito coñecido como guerra de Iugoslavia (ou guerras iugoslavas).
As repúblicas que decidiron permanecer na federación substituíron en 1992 a República Federativa Socialista de Iugoslavia pola nova República Federal de Iugoslavia, integrada xa só por Montenegro e Serbia, que abandonou tamén o sistema socialista, como antes fixeran as xa independizadas.