cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Montería
O sabuxo
Estes cans requiren un preciso e prolongado adestramento individual para conseguir que cacen unicamente xabarís, xa que non deben facer caso de ningún outro animal que non sexa xabaril. O profundo aprecio que sente cada monteiro polos seus sabuxos supuxo que secularmente se seleccionaran sabuxos que non atacan ó xabaril directamente, senón que só lle ladran a curta distancia para evitar feridas, xa que a morte dun bo sabuxo supón para un monteiro varios anos de selección e adestramento para atopar outro do mesmo nivel. Tradicionalmente no norte da península non se utilizaron mandas de sabuxos na caza como acontece en Francia ou Gran Bretaña. En Asturias, Cantabria e norte de Galicia utilízanse poucos cans e ademais cada monteiro normalmente leva os seus, que teñen que cazar independentemente dos demais e non formando estritamente unha manda.
As razas puras máis utilizadas en Galicia para a montería do xabaril son o Sabuxo español e o grifón azul de Gascuña, aínda que é maioritaria a utilización de cans cruzados de varias razas de cans de rastro, xa sexan sabuxos ou grifóns (sabuxos co pelo duro ou longo tales coma o vendeán ou o nivernés. Todos estes cans cazan de xeito moi similar.
Esta caste de cans é a máis completa e axeitada para a caza en montería, ademais de ser a de maior tradición e uso máis xeneralizado en Europa.
A montería “á española”
Este tipo de montería ou máis ben gran batida realízase principalmente no centro e sur da Península Ibérica, e a súa existencia é froito dunha evolución que data duns 300 anos, xa que anteriormente a montería no centro e sur era moi similar á que aínda se practica no norte, tal e como nos transmitiu un monteiro da andaluza Serra de Segura na súa obra “Tratado de la Montería”.
Nela abátense xeralmente xabarís e cervos, aínda que tamén outras especies coma o gamo ou o muflón. Nunha mata ou “mancha” de varios centos de hectáreas dispóñense unha serie de liñas de postos de cazadores, chamados armadas, que rodean e cobren o terreo. Segundo a súa particular localización na mata as armadas reciben diversos nomes (corda é a máis alta; sopé a máis baixa, travesa a que atravesa ou se atopa xeralmente no medio da mata). Dende un extremo determinado, ou dende máis dun, procédese á ceiba das rehalas que, manexadas polos seus respectivos “perreros”, bateran a mata en diversas direccións co obxecto último de que as pezas de caza na súa fuxida tenten de atravesar as liñas de cazadores (chamados no sur “monteiros”) ou sexan avistados por estes. A pesar da aparencia de acción moi planificada, o certo é que a montería é unha modalidade de caza que require dunha máxima observación, atención, silencio e puntería (en branco móbil) por parte do cazador e que ofrece posibilidades reais de fuxida a xabarís e veados.
Cada rehala posúe entre 10 e 12 parellas (chamadas “colleras”) de cans e é manexada por un “perrero” ou “podenquero”. A base da maioría de rehalas adicadas á montería “á española” está composta por cans de tipo podengo, aínda que as que están algo máis especializadas no xabaril utilizan preferentemente cruzados de mastín, can de agarre, podengo e grifón, entre outras. Unha rehala clásica, adicada á caza do cervo e do xabaril, normalmente está composta por unha maioría de parellas de podengos puros, unha minoría de parellas de cruzados de podengo e mastín e unha parella de mastíns puros ou cans de agarre (acotío alao español ou dogo arxentino).
Esta modalidade de caza, que garda xa pouca relación coa montería clásica, consiste na utilización dun elevadísimo número de cans que manexados polos seus condutores, baten o terreo a cazar co obxecto de dirixir cara ós cazadores toda clase de animais (xeralmente cervos, xabarís, gamos e muflóns) para darlles caza.
Os cans utilizados neste tipo de montería xeralmente non serven para cazar ó estilo da montería tradicional.
Non se trata dunha modalidade selectiva.
Jacinto Becerra Romero
Traxectoria
Propietario do balneario de Vilaza. Militante do Partido Conservador despois pasouse ao Partido Liberal, foi deputado provincial e vicepresidente da Deputación de Ourense. Colaborou en La Voz de Verín.
O mundo de Beakman
miniatura|dereita|Paul Zaloom caracterizado como Beakman. O mundo de Beakman (en inglés: Beakman's World) foi un programa de televisión educativo baseado na tira cómica You Can with Beakman and Jax, creado por Jok R. Church e producido por ELP Communications, Columbia Pictures Television e Columbia TriStar Television Distribution.
A primeira aparición tivo lugar en setembro de 1992, na canle The Learning Channel (TLC) e a nivel nacional en 225 emisoras. O 18 de setembro de 1993 trasladouse ó horario infantil matutino da CBS. No cume da súa popularidade, era visto en 90 países arredor do mundo. A serie foi cancelada a mediados de 1998. O mundo de Beakman gañou máis de 25 grandes premios.
O programa protagonizado por Paul Zaloom como Beakman, un científico excéntrico que fai experimentos cómicos e demostracións, ás veces a petición escrita dos televidentes, para ilustrar os conceptos básicos da ciencia, coma a densidade ou a electricidade.
Durante anos, Beakman foi axudado nos seus experimentos por unha muller. De 1993 a 1994, foi Josie (Alanna Ubach); de 1994 a 1995 Liza (Eliza Schneider); de 1995 a 1996 Phoebe (Senta Moses). Beakman tamén estivo acompañado nos seus programas por Lester "a Rata" (Mark Ritts). No episodio piloto, Lester era un monicreque, pero a partir daquela foi un home disfrazado de rata. Algunhas veces Lester resistíase a axudar a Beakman nos experimentos, pero este persuadíao prometéndolle comida. A actriz Jean Stapleton tamén apareceu no show facendo o papel da nai do científico.
Unha das frases características de Beakman era: "¡Bada bing, bada bang, bada imos alá!".
Tanto ao comezo coma ó final do programa, e ás veces antes e despois da publicidade intermedia, inseríanse escenas de dous pingüíns, Don (con voz de Bert Berdis) e Herb (con voz de Alan Barzman), no Polo Sur, vendo O mundo de Beakman pola televisión. Mark Ritts (Lester) tamén foi un dos titiriteros que manexaba ós pingüíns.
Episodios
A serie tivo un total de 5 temporadas, desde 1993 a 1998.
Emisións
En Galicia, foi retransmitido orixinalmente pola TVG (emitiuse dentro do programa infantil Xabarín Club cando este se creou, pero xa fora estrado na canle anteriormente), igual que ocorreu noutras comunidades autónomas, onde se podía ver polas correspondentes autonómicas (TV3, Telemadrid, Canal 9, Canal Sur e ETB). En 2006, Cuatro, recuperou a serie os sábados e domingos a partir das 8 menos cuarto da mañá, dentro do espazo Cuatrosfera.
Jeremy Davies
Jeremy Davies nado o 8 de outubro de 1969 en Míchigan, é un actor estadounidense de cine e televisión. É coñecido por interpretar a Timothy E. Upham no filme Saving Private Ryan e ó físico Daniel Faraday na serie de televisión americana Lost.
Andrónico Asen
Andrónico Asen, finado en 1322, foi o gobernador da provincia bizantina de Morea entre 1316 e 1322.
Traxectoria
Andrónico Asen era o fillo do tsar búlgaro Iván Asen III e Irene Palaeoloxina, irmá do emperador bizantino Andrónico II Paleólogo.
Os seus pais tiveron que fuxir do país en 1280 durante a revolta de Ivaylo e refuxiáronse no territorio bizantino. Tras a morte de Miguel Cantacuzeno, Andrónico II deulle a Andrónico Asen o goberno da pequena provincia bizantina de Morea (parte sur-oriental da península).
Serhii Bubka
Serhii Nazarovych Bubka, (en Сергій Назарович Бубка, en Сергей Назарович Бубка), nado en Voroshilovgrad o 4 de decembro de 1963 é un ex-atleta ucraíno especializado en salto con pértega. Está considerado como o maior deportista na historia da especialidade, destacando as seis vitorias consecutivas no Campionato Mundial de Atletismo, a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de 1988 e os 35 récords mundiais (17 ao aire libre e 18 en recintos pechados).
Andrónico Asen
Traxectoria
Cantacuzeno xa conseguira consolidar a provincia e coñeceu algún éxito contra o principado franco de Acaia no norte. Asen continuou do mesmo xeito, aproveitando a disensión interna en Acaia. Conquistou unha gran parte do territorio no centro da Morea. En 1320, tomou os castelos de Akova, Polifengo, Karitaina e San Xurxo, en Skorta.
Serhii Bubka
Traxectoria
Bubka comezou a destacar nas competicións locais nas mans do adestrador Vitaly Petrov, primeiro cun salto de 2,70 metros aos 11 anos e logo superando os cinco metros con 16 anos. Saltou á fama internacional en 1981 cando foi sétimo no Campionato Europeo Júnior. Nese momento o seu potencial causou admiración e de feito, a pesar de clasificarse oitavo no campionato nacional, o adestrador do equipo soviético, Igor Ter-Ovanessian, incluíuno na selección que ía participar no primeiro Campionato Mundial de Atletismo, en Helsinqui, en 1983.
Andrónico Asen
Familia
Andrónico Asen estaba casado cunha tal Tarchaneiotissa, filla do protostrator Miguel Glabas Tarchaniotes.
Serhii Bubka
Traxectoria
En Helsinqui conseguiu o campionato cun salto de 5,70 m. A partir de aí, empeñouse en demostrar que non lograra o título de casualidade e mellorou ano tras ano. En 1984 logrou o seu primeiro récord mundial, baixo teito, cunha marca de 5,81 metros, que logo superou en tres ocasións. Ao aire libre marcou 5,85 m, e superouno catro veces. Nese ano bateu nove récords mundiais en total.
Andrónico Asen
Familia
Tiveron, polo menos, catro fillos:
Serhii Bubka
Traxectoria
Por mor do boicot do bloque comunista aos Xogos Olímpicos dos Ánxeles tivo que esperar catro anos para gañar a súa primeira medalla olímpica. Asemade, gañou todos os campionatos do mundo ata 1997.
A hexemonía de Bubka parecía inapelable. En competición en recinto pechado, o francés Thierry Vigneron bateu o seu récord en 1984 cunha marca de 5,91 m, superior nun centímetro. Porén, dez minutos despois, Bubka mostrou o seu poderío chegando tres centímetros máis alto e deixando segundo o francés.
As lesións comezaron a prexudicar o saltador e, na súa última competición, o seu principal obstáculo foi o seu tendón de Aquiles. Abandonou o atletismo en 2001, aos 37 anos.
Bubka é vicepresidente sénior da International Association of Athletics Federations (IAAF) dende 2007, e presidente do Comité Olímpico de Ucraína dende 2005. É membro honorario do Comité Olímpico Internacional.
The Fixer
"The Fixer" é un sinxelo da banda estadounidense de rock alternativo Pearl Jam, editado o 24 de agosto do 2009 como parte do seu álbum Backspacer. A canción acadou o número dous da lista Billboard Rock Songs e foi número tres na Billboard Alternative Songs.
A canción foi nomeada aos premios Grammy do 2010, na categoría de mellor canción rock, competindo con "I’ll Go Crazy If I Don’t Go Crazy Tonight" de U2, "21 Guns" de Green Day, "Working On A Dream" de Bruce Springsteen e "Use Somebody" de Kings Of Leon, que foi a gañadora.
Listaxe de cancións
Todas as letras escritas por Eddie Vedder.
Edificio Aurora Polar
O edificio Aurora Polar de Vigo é un inmoble obra do arquitecto vigués Jenaro de la Fuente Álvarez encargado pola compañía de seguros Aurora Polar en 1959, que se atopa no centro da cidade no chafrán que forman as rúas Urzáiz e República Arxentina. É un edificio de feitura moderna con formas dinámicas propias do racionalismo, movemento xa iniciado por Xosé Bar Boo en 1957 co edificio Plastibar. Salientan a disposición recuada dos últimos andares, as terrazas voadas de formas curvas no encontro das rúas que achegan sensación de movemento, a disposición inclinada das cristaleiras do primeiro andar, e tamén os materiais: granito con ferro e vidro nos antepeitos dos balcóns, e as faixas lonxitudinais de peciñas de gres azul que contribúen ao enriquecemento plástico do conxunto. Destacan tamén as esculturas, as laterais en relevo, e a principal no chafrán que representa unha familia protexida polo seguro, obra de Camilo Nogueira. Trátase dun dos edificios máis significativos da arquitectura racionalista en Vigo, e un dos pioneiros da introdución na cidade do movemento moderno.
miniatura|esquerda|130px|Esculturas laterais en relevo.
Historia
No ano 1959 a compañía de seguros Aurora Polar encargou ao arquitecto vigués Jenaro de la Fuente Álvarez erguer a que sería a súa derradeira obra (xunto co Instituto Feminino San Tomé de Freixeiro na Gran Vía). Anteriormente o arquitecto, fillo de Jenaro de la Fuente Domínguez, traballara co eclecticismo galego, coa primeira modernidade e mais cos historicismos da posguerra; agora crea unha obra única e dá un paso máis aló da súa obra precedente e tamén xa racionalista, o edificio Candeira ergueito en 1954 (na rúa Pi i Margall 79 de Vigo). A obra foi executada entre as rúas Urzáiz e República Arxentina, con doce andares e unhas formas que lembran o mundo da máquina e a velocidade, coas cores e materiais de transatlánticos, automóbiles e avións, e coa procura do maior aproveitamento do espazo.
O edificio foi restaurado xa no século XXI. En 2006 foi homenaxeado polo Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia co gallo do día internacional da Arquitectura.
Estilo
No chafrán, por riba da porta principal destacan as esculturas do vigués Camilo Nogueira Martínez, que representan unha familia abeirada polo "seguro". Jenaro de la Fuente separou as formas dinámicas liviás das terrazas do Aurora dos edificios acaroados cunha banda vertical cega na que se incrustan baixorrelevos en granito co nome da compañía de seguros promotora do edificio e unha serie de motivos de inspiración déco. A tipografía empregada e o deseño dos elementos escultóricos confirman a concepción formal da modernidade que caracterizou o derradeiro período da carreira do arquitecto, finado o ano no que os traballos remataron.
O edificio ten planta baixa e entresollado destinados a locais comerciais (hoxe unha xoguetaría), sete andares cunha vivenda-despacho por planta de grandes dimensións e tres áticos destinados a despachos.
O Souto, Ferreiros, A Pobra do Brollón
O Souto é un lugar da parroquia de Ferreiros, no concello lugués da Pobra do Brollón. Está situado a 501 metros de altitude.
Git
Git é un sistema de control de versións (VCS) que traza os cambios en ficheiros e permite a coordinación de traballo en grupos de moitas persoas.
Emprégase máis para o desenvolvemento de software, pero úsase para xestionar traballos sobre calquera tipo de ficheiros. É un sistema de control de versións distribuído orientado á ser rápido, manter a integridade dos datos, e soportar modelos de traballo distribuídos e non lineais.
Git creouno Linus Torvalds en 2005, pensando no desenvolvemento do kernel de Linux, e coa axuda no inicio doutros desenvolvedores do kernel. O actual administrador de git é Junio Hamano.
Como todos os sistemas de control de versións distribuídos, e ao contrario dos sistemas cliente-servidor, cada cartafol de git de cada nó é un repositorio co historial ao completo, cheo de capacidades de trazado de versións e independente do acceso a unha rede ou un servidor central.
Torón, Noal, Porto do Son
Torón é un lugar da parroquia de Xuño no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 1 habitante (1 home e ningunha muller).
San Marino no Festival de Eurovisión Júnior
San Marino ía participar por primeira vez no IX Festival de Eurovisión Júnior que se celebrou o 3 de decembro de 2011 en Iereván, Armenia. Non obstante, o 7 de outubro de 2011, Alessandro Capicchioni, xefe da delegación de San Marino, confirmou que o país se retiraba da competición debido a que non contaba co tempo suficiente para levar a cabo unha candidatura ou preselección nacional.
O 25 de outubro de 2013, San Marino confirmou oficialmente a súa participación no Festival de Eurovisión Júnior 2013, sendo esta a súa primeira aparición no certame.
Participacións
miniatura|right|250px|[[Michele Perniola en Kiev (2013).]]
Heinz Schiller
Heinz Schiller, nado en Frauenfeld o 25 de xaneiro de 1930 e finado en Montana o 26 de marzo de 2007, foi un piloto de carreiras suízo. Participou nun Gran Premio do Campionato do Mundo de Fórmula Un, o 5 de agosto de 1962. Retirouse da carreira sen lograr ningún punto.
Traxectoria
Schiller foi un piloto de motonáutica na súa Suíza natal antes de pasarse ás carreiras deportivas, atopando éxito a mediados da década de 1950. Logo cambiou a monoprazas, comezando en subidas antes de pasar ás carreiras de circuíto.
A súa primeira aparición na Fórmula Un a principios de 1962 foi coa Ecurie Nationale Suisse, pilotando o seu Porsche de tres anos de antigüidade no Gran Premio de Bruxelas, onde rematou oitavo na xeral despois das tres quendas. Posteriormente pilotou o mesmo coche no Gran Premio de Pau de 1962, chegando a meta 9º.
Baixo a bandeira Ecurie Filipinetti pero aínda pilotando o mesmo Porsche, Schiller non conseguiu clasificarse no Gran Premio de Nápoles de 1962, en gran parte porque só se permitía que dez autos puidesen comezar. Presentouse coa Ecurie Maarsbergen para o Gran Premio de Bélxica de 1962, pero retirouse antes da saída, antes de finalizar sétimo no Grosser Preis der Solitude coa Ecurie Filipinetti. Logo cambiou a un Lotus 24 para a súa única carreira no Campionato Mundial, o Gran Premio de Alemaña de 1962 que abandonou con problemas de presión de aceite, así como o seu intento no Gran Premio do Mediterráneo de 1962, agora de novo no Porsche.
Schiller fixo unha aparición na Fórmula Un en 1963, terminando terceiro en Pau pero cinco voltas atrás, de novo no antigo Porsche, antes de regresar aos coches deportivos. Terminou 10º nas 24 Horas de Le Mans de 1964 con Gerhard Koch.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Fóra de campionato
(clave) (Carreiras en italica indican volta rápida)
Os homes explícanme cousas
Os homes explícanme cousas (título orixinal en Men Explain Things to Me) é unha colección de ensaios do 2014 da escritora americana Rebecca Solnit, publicada por Haymarket Books e considerado un dos títulos fundamentais para o feminismo do século XXI. O libro contiña orixinalmente sete ensaios, e segundo a súa editora, "converteuse nunha pedra de toque do movemento feminista". O ensaio principal do libro foi citado en The New Republic como a peza que "lanzou o termo mansplaining". Nos restantes ensaios trátase a violencia contra as mulleres, a figura de Virginia Woolf ou os movementos como Yes, All Woman.
Esta obra, xunto ao ensaio Mulleres e poder de Mary Beard, inaugura a colección Púrpura publicada pola editorial Hércules de Ediciones no ano 2019. Foi traducida ó galego por María Fe González Hernández e considerado como Mellor libro traducido para público adulto no 2019 polos lectores e lectoras de Fervenzas Literarias.
Erkin Vohidov
Erkin Vohidov, nado en Oltiariq o 28 de decembro de 1936 e finado en Tashkent o 30 de maio de 2016, foi un xornalista e escritor uzbeko, poeta nacional da República Socialista Soviética de Uzbekistán en 1987, recibiu en 1999 o título de Heroe de Uzbekistán, o máis alto título honorífico que pode recibir un cidadán de Uzbekistán.
Traxectoria
Naceu no seo dunha familia de profesores, seu pai Chuyanboy Vohidov loitou na guerra guerra soviético-alemá contra da Alemaña nazi e os seus aliados e morreu en Tashkent logo de regresar da guerra. Pouco despois finou tamén súa nai, Roziyahon Vohidova e Erkhin foi vivir en 1945 cun tío, Karimboy Sohiboyev en Tashkent e completou alí a súa educación secundaria. Graduouse en 1960 en filoloxía na Universidade Estatal de Tashkent.
Tras rematar os seus estudos, Vohidov traballou entre 1960 a 1963 como editor en Yosh Gvardiya, a sección uzbeka da editora estatal Molodaya Gvardiya. Foi despois editor-xefe (1963-1970) e director (1985-1987) de Gʻafur Gʻulom, outra editorial en Tashkent, e de 1975 a 1982 volveu a Molodaya Gvardiya como editor xefe. Desde 1982 e ata 1985 foi o editor xefe da revista mensual Yoshlik.
Vohidov comezou a escribir poesía durante os seus anos de estudante. Publicou a súa primeira colección de poemas, Tong nafasi, en 1961 e ao longo da súa vida publicou máis de 30 libros de poesía. Moitos artistas uzbekos cantaron os seus poemas, entre as máis famosas están "Inson qasidasi" e "Oʻzbegim" ámbalas dúas cantados por Sherali Joʻrayev. Traduciu a moitos poetas recoñecidos como Aleksandr Tvardovsky, Johann Wolfgang von Goethe, Muhammad Iqbal, Rasul Gamzatov, e Sergei Esenin ao uzbeko. Vohidov escbribiu tamén tres obras de teatro: Oltin devor, Istambul fojeasi e Ikkinchi tumor. En 1990 entrou na vida pública e foi membro da Asemblea Suprema desde 1995 ata 2005 e do Senado de Uzbekistán desde 2005 ata 2010.
Lingua cherokee
O cherokee (en ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᏗ Tsalagi Gawonihisdi) é unha lingua americana da familia iroquesa, falada polo pobo cherokee. É a única lingua da familia iroquesa do sur e difire significativamente das outras linguas iroquesas. O cherokee é unha lingua polisintética e emprega un sistema de escritura único, o silabario cherokee.
Hoxe en día, o cherokee é unha das linguas indíxenas de Norte América con maior saúde, cunha abondosa documentación da lingua, sendo a lingua nativa americana con maior literatura publicada. Entre estas publicacións están un dicionario e unha gramática así como partes traducidas do Novo Testamento da Biblia entre 1850–1951, e o Cherokee Phoenix (ᏣᎳᎩ ᏧᎴᎯᏌᏅᎯ, Tsalagi Tsulehisanvhi), o primeiro xornal publicado polos nativos americanos nos Estados Unidos de América e o primeiro en publicarse nunha lingua indíxena. Un significante número de falantes de cherokee de tódalas idades viven en Qualla Boundary en Cherokee, Carolina do Norte e en varios condados da Nación cherokee de Oklahoma, salientando Cherokee, Sequoyah, Mayes, Adair e Delaware. Un número crecente de mozos cherokee están a renovar o interese polas tradicións, a historia e a lingua dos seus devanceiros.
Está considerada unha das linguas máis difíciles de aprender entre anglofalantes. Isto é debido por mor da natureza polisintética da lingua, o cal implica que as verbas están formadas por varias partes. As palabras constrúense para transmitir unha afirmación, o seu contexto, e unha serie de connotacións sobre o falante, a acción e o obxecto da acción. A complexidade do cherokee amósase nos verbos, que forman o 75% do corpus da lingua, en contraste do 25% da lingua inglesa. Os verbos poden conter como mínimo cun prefixo pronominal, unha raíz verbal, un sufixo de aspecto e un sufixo modal.
Clasificación
O cherokee é unha lingua iroquesa, e a única da póla iroquesa do sur que aínda se fala. Os lingüistas cren que o pobo cherokee emigrou cara o sueste dende a rexión dos Grandes Lagos contra o século XVIII, levando con eles a súa lingua. Malia a distancia xeográfica e temporal, a lingua aínda amosa algunhas semellanzas con outras linguas dos Grandes Lagos, como o mohawk, o onondaga, o seneca ou o tuscarora.
Historia
miniatura|250px|Cherokee Heritage Center.
Literatura
miniatura|esquerda|Tradución da [[Xénese a lingua cherokee, 1856]]
Antes do desenvolvemento do silabario cherokee na década de 1820, o cherokee só era unha lingua falada. O silabario foi inventado por Sequoyah para escribir a lingua a finais da década de 1810 e comezos da de 1820. A súa creación e particularmente salientable porque previamente Sequoyah non sabía ler nin escribir. Primeiro experimentou con logogramas, pero despois o seu sistema evolucionaría nun silabario. Cada símbolo representa unha sílaba e non un fonema; os 85 (orixinalmente 86) caracteres do silabario cherokee proporcionan unha forma axeitada de escribir cherokee. Algúns símbolos aseméllanse a letras latinas, gregas e mesmo cirílicas, mais os sons son completamente diferentes (por examplo, o son /a/ escríbese coa letra que no alfabeto latino semella un D).
Sequoyah non tivo éxito até que desistiu en representar palabras enteiras e desenvolveu un símbolo para cada sílaba na súa lingua. Após aproximadamente un mes, tiña un sistema con 86 caracteres, algúns dos cales eran letras do alfabeto latino que obtivo dun libro de deletreado. "Na súa forma actual, moitos dos caracteres do silabario semellan letras romanas, gregas, cirílicas ou numerais árabes", declarou Janine Scancarelli, un estudoso da escrita cherokee, "pero non existe relación aparente entre os sons con outras linguas e o cherokee".
Sendo incapaz de atopar adultos que quixeran aprender o seu silabario, ensinoullo á súa filla, Ayokeh (tamén escrito Ayoka). Langguth di que daquela a nena só tiña seis anos. Tamén viaxou até as reservas indias do Territorio de Arcansas onde se asentaran outros cherokees. Cando intentou convencer ós líderes tribais da utlidade do silabario, eles dubidaron del, crendo que os símbolos eran simples recordadores. Sequoyah preguntoulles a cada un por unha verba, que despois escribiu, e chamou pola súa filla para que lese as palabras. Esta demostración convenceu ós líderes, que lle permitiron ensinar o silabario a unhas cantas persoas máis. Isto levoulle uns poucos meses, durante os cales rumoreábase que estaba a usar ós estudantes para facer bruxería. Despois de completar as leccións, Sequoyah escribiu unha carta ditada para cada estudante, e despois leu unha resposta ditada. Esta proba convenceu ós cherokees occidentais de que creara un sistema de escritura práctico.
En 1826, o Consello Nacional cherokee encargoulles a George Lowrey e a David Brown que traduciran e imprimisen oito copias das leis da Nación cherokee usando o sistema de Sequoyah. Unha vez que Albert Gallatin viu unha copia do silabario de Sequoyah, adoptou o silabario superior ó alfabeto inglés. Malia que o estudante debe aprender 85 caracteres no canto de 26, é posible ler moi axiña. Un estudante pode conseguir nunhas poucas semanas o que os estudantes da escritura latina poden aprender en dous anos.
En 1824, o Consello Xeral dos cherokees do leste galardoaron a Sequoyah cunha medalla de prata na honra do seu silabario. Segundo Davis, un lado da medalla levaba a súa imaxe rodeada pola inscrición en inglés, "Presentado a George Gist polo Consello Xeral Cherokee polo seu enxeño na invención do alfabeto Cherokee." O envés amosaba dúas longas pipas e a inscrición escrita en cherokee. Supostamente, Sequoyah levou a medalla polo resto da súa vida e foi enterrada con ela.
No 1825, a Biblia e numerosos himnos e panfletos, materiais educativos, documentos legais e libros foron traducidos ó cherokee. Miles de membros da tribo aprenderon a ler e escribir e a literatura cherokee no silabario e a taxa de alfabetización en silabario era meirande que a dos brancos en alfabeto inglés.
Malia que o uso do silabario diminuíu despois de que moitos cherokee foran recolocados no Territorio indio, actual Oklahoma, sobreviviu en correspondencia privada, representacións da Biblia, e descricións da medicina india e hoxe pode atoparse en libros e páxinas de internet.
Case douscentos anos despois, John Standingdeer Jr. descubriu que os 85 caracteres de Sequoyah podían ser divididos en 16 sons básicos. Tamén desenvolveu un software para axudar á xente a aprender a lingua.
Fonoloxía
O cherokee só ten consonante labial, m–que é relativamente nova para a lingua. O dialecto baixo perdeu este son, que foi substituído por "w" no seu canto. A lingua tamén carece de p e b. No caso de p, qw é empregado a miúdo como substituto (como no caso do nome cherokee da Wikipedia, Wiɣiqwejdiʃ).
Consoantes
O cherokee ten once consoantes fonémicas:
Ditongo
O cherokee posúe un único ditongo nativo: Como excepción atópase o uso moderno en Oklahoma da palabra automóbil, que ten os fonemas ingleses de e.
Ton
O cherokee é unha lingua tonal.
Silabario cherokee
O cherokee escríbese mediante un silabario inventado por Sequoyah (tamén chamado George Guess). Neste sistema, cada símbolo representa unha sílaba e non un fonema. Os 85 caracteres do silabario cherokee ofrecen un método axeitado de escritura para a súa lingua. Aínda que algúns símbolos aseméllanse ás letras do alfabeto latino, os sons son completamente diferentes (a forma da letra cherokee que corresponde ó son da nosa "a" parécese á letra "D" maiúscula latina, por exemplo). Sequoyah tiña visto a lingua inglesa escrita, pero non sabía como escribila. Tódolos casos que se coñece nos que unha persoa ideou un xeito de escritura tras ver escritura fonética que descoñecían, resultaron en silabarios.
En computadoras
O cherokee represéntase en Unicode, nos intervalos de caracteres U+13A0-U+13F4 e U+AB70-U+ABFF.
Vocabulario
miniatura|dereita|150px|Sinal en cherokee, [[Tahlequah, Oklahoma, con "alehwisdiha" (tamén escrito "halehwisda") que significa "stop"]] miniatura|dereita|150px|Sinal de tráfico en [[Tahlequah, Oklahoma, onde se le "tla adi yigi", que significa "non aparcar".]]
Números
O cherokee emprega números arábigos (0–9), xa que o consello votou non adoptar o sistema numérico de Sequoyah. . Sequoyah creou símbolos individuais para 1–20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, 100 así como un símbolo de tres ceros para representar os millares e un símbolo de seis ceros para os millóns.
Halíplidos
Os halíplidos (Haliplidae) son unha familia de escaravellos acuáticos que nadan usando un movemento alternativo das patas. Son torpes na auga (comparados por exemplo cos escaravellos Dytiscidae ou Hydrophilidae), e prefiren moverse arrastrándose entre a vexetación; tamén voan pero raramente o fan. A familia consta dunhas 200 especies en 5 xéneros, distribuídos en todos os hábitats de auga doce; é a única familia existente da superfamilia Haliploidea. Tanto os adultos coma as larvas son estritamente acuáticos. Respiran baixo a auga co aire que almacenan entre os élitros e procesos coxais.
Descrición
Os ollos compostos sobresaen marcadamente da pequena cabeza, que leva as antenas con 11 segmentos sobre un antenóforo cunha base curta (escapo). A extensión do prosterno é ancha, cun extremo truncado, e acaba ao lado do proceso metasternal. O metasterno ten unha crista transversal completa. As patas delgadas teñen longos pelos natatorios sobre as tibias e o tarso, pero non están aplanados tomando forma de "aleta". As tibias das patas anteriores carecen de aparato para limpar as antenas que presentan moitos outros escaravellos. A diferenza doutros Adephaga, as ás anteriores non están pregadas baixo os élitros, senón enroladas xuntas apicalmente.
As larvas de háplidos teñen un corpo longo e delgado cun exoesqueleto duro. Non nadan. Poden ser recoñecidas polas súas pezas bucais especializadas na súa pequena cabeza. As maxilas e o labio están adaptados para manipular as algas que as larvas comen, mentres que as mandíbulas conteñen unha canle a través da cal zugan os fluídos dos alimentos. As patas das larvas son curtas e levan cada unha unha soa garra, pero as patas anteriores teñen varias adaptacións para gabear polas plantas acuáticas. A respiración fana por branquias, que poden ser longas ou filamentosas, ou, en Peltodytes, curtas extensións microtraqueais; encóntranse sobre os terxitos de todos os segmentos esternais e de todos menos o décimo (e último) segmento abdominal. As últimas poden estar ausentes, pero nas larvas dalgúns Haliplidae teñen extremos máis delgados e acaban en dúas puntas (que non son urogonfos). O último (terceiro) ínstar ten espiráculos funcionais no mesotórax do primeiro ao sétimo segmento abdominal.
Ecoloxía
Os halíplidos non foron moi estudados porque a súa interacción cos humanos é mínima. O Brychius hungerfordi é unha especie en perigo que vive só en Míchigan e Ontario.
Sistemática
A clasificación dos halíplidos como grupo propio dentro de Adephaga non se discute, e a maioría dos entomólogos cren que se desenvolveron a partir de escaravellos terrestres de forma independente dos outros tipos de escaravellos acuáticos. Durante moitas décadas, a familia estivo en revisión, o último catálogo xeral publicado por A. Zimmermann en 1920. B. J. van Vondel orixinou un catálogo posto ao día dos taxons de Haliplidae coñecidos.
Igual que os escaravellos mergulladores predadores da familia Dytiscidae, os halíplidos forman unha rama temperán dos Adephaga. Teñen maxilas con fendas e o seu músculo tentoriolacinial non se une á base estipital medial. As súas larvas, como as dos escaravellos mergulladores predadores, non posúen rachadores da cuberta dos ovos na cabeza. Aínda non está resolto se os Haliplidae e Dytiscidae están estreitamente emparentados, ou se se orixinaron independentemente desde os Adephaga basais.
Xéneros
A familia non é moi diversa, e só ten cinco xéneros aceptados. Destes, Peltodytes é probablemente o máis ancestral, aínda que ten varias autapomorfías. Os outros teñen máis sinapomorfías en común; Haliplus é o máis diverso e parece incluír algunhas liñaxes menores antes consideradas xéneros independentes.
Reboredo, Oza-Cesuras
Santiago de Reboredo é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Oza-Cesuras. Segundo o padrón municipal de 2017 tiña 117 habitantes (62 homes e 55 mulleres) distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 131 habitantes.
Topónimo
Reboredo é un fitotopónimo latino que se refire aos carballos. A súa orixe dáse entre o século X e XII.
Gendo Ikari
Gendo Ikari (碇 ゲンドウ) é un personaxe ficticio da franquía Neon Genesis Evangelion creado por Gainax. Na dobraxe orixinal foi interpretado por Fumihiko Tachiki.
Na serie, é o comandante de NERV, unha organización paramilitar ficticia baixo as ordes das Nacións Unidas, e o pai de Shinji Ikari, a personaxe principal da serie. Marcado e aflixido pola repentina morte da súa esposa Yui, abandona ó seu único fillo, Shinji Ikari, dedicándose a un plan chamado "Proxecto de Complementación Humana", co cal quere encontrarse de novo coa súa esposa.
La Voz de Verín
La Voz de Verín foi un periódico que se editou en Verín entre 1889 e 1892.
Historia e características
Apareceu en outubro de 1889. Publicación de tendencia liberal dirixida por Carlos Rangel Ortiz. Entre os seus colaboradores estaban Ricardo Oterino e Jacinto Becerra Romero. Mantivo polémicas con El Clamor.
Aérospatiale Alouette II
O Aérospatiale Alouette II (designación da compañía SA 313 e SA 318) é un helicóptero lixeiro francés fabricado orixinalmente por Sud Aviation e posterioemente por Aérospatiale. Foi o primeiro helicóptero de produción en ser impulsado por un motor de turbina de gas en vez de ter un motor de pistón convencional máis pesado.
O 12 de marzo de 1955 o prototipo do SE 3130 realizou o seu voo de estrea. O Alouette II foi un modelo moi usadoe moi popular entre os operadores, con máis de 1 300 unidades fabricadas entre 1956 e 1975. O tipo foi usado principalmente para os roles militares de observación, fotografía, rescate, enlace e adestramento, pero tamén podía transportar mísiles anti-carro e torpedos. Como helicóptero civil o Alouette II foi usado para evacuación de feridos (con dúas padiolas no exterior), para a fumigación de cultivos e como guindastre, cunha carga externa de 500 kg.
Desenvolveuse unha variante para grande altitude, o SA 315B Lama, que entrou en servizo en xullo de 1971. A partir do Alouette II tamén se desenvolveu o máis grande e potente Alouette III. En 1975 rematou a fabricación do modelo e a comezos do século XXI unha cantidade considerable de Alouette II aínda estaba en servizo.
Desenvolvemento
Aínda que o anterior deseño de Sud-Est, o SE 3120 Alouette, rompera os récords de velocidade e distancia para helicópteros en xullo de 1953, era un aparello demasiado complexo como para comercializalo con éxito. Grazas aos récords o goberno francés comozou a amosar interese, pero coa súa axuda financeira deu un ultimato e en dous anos un helicóptero tería que estar en produción, do contrario cesarían todas as actividades con ás rotatorias. SNCASE realizou sete deseños de helicópteros impulsados por motores turboeixo: X.310A - X.310G. Anteriormente Joseph Szydlowski, o fundador de Turbomeca, conseguira desenvolver con éxito o Artouste, un motor de turbina dun eixo de 190 kW derivado do Turbomeca Orédon. O deseño X.310G foi o elixido e xunto co motor Artouste acelerouse para ser producido como o SE 3130 Alouette II.
O 12 de marzo de 1955 o prototipo do SE 3130 realizou o seu voo de estrea;  aos tres meses, o 6 de xuño, un Alouette II de preprodución, pilotado por Jean Boulet, estableceu un novo récord de altitude para helicópteros de 8 209 m. Segundo o fabricante, esas demostracións temperás do Alouette II serviron para promocionar o rendemento e vantaxes dos helicópteros de turbina sobre os de pistón.
En abril de 1956 completouse o primeiro Alouette II de produción, converténdose no primeiro helicóptero de turbina en produción do mundo. Tras a súa finalización varios dos primeiros exemplares enciáronse aos Alpes para realizar unha serie de voos de avaliación. O 13 de xuño de 1958 un SE 3130, pilotado novamente por Boulet, volveu a bater o récord de altitude, alcanzando desta vez os 10 984 m. En 1975 rematou a produción do Alouette II despois de fabricarse máis de 1 300; en 1969 desenvolveuse unha nova variante para grande altitude, o Aérospatiale SA 315B Lama, co obxectivo de substituír o Alouette II. Un helicóptero un pouco máis grande e máis potente na forma do Aérospatiale Alouette III tamén entrou en produción o que tivo un impacto negativo na demanda do vello modelo.
Deseño
miniatura|250x250px|Alouette II Astazou O Aérospatiale Alouette II é un helicóptero lixeiro francés que incorporou moitas innovacións da súa época. Está impulsado por un único motor turboeixo Turbomeca Artouste II capaz de xerar unha saída máxima de 400 CV. A velocidade do rotor principal está controlada por un gobernador automatizado de subministración de combustible, eliminando a necesidade dun acelerador de agarre xiratorio e dunha ligazón convencional entre o acelerador e o paso colectivo. No seu lugar, o Alouette II usa un simple arranxo de panca de control, que actúa para regular directamente o paso colectivo e actuar sobre o regulador mentres se aplica de forma inmediata e automaticamente a corrección de nivel de potencia para conformarse coa condición de voo. Sen un embrague a transmisión simplifícase considerablemente tanto no deseño como no mantemento.
A pesar de ser un helicóptero lixeiro, o Alouette II ten unha capacidade razoable de levantamento e pode transportar cargas colgadas nunha eslinga exterior; durante unha demostración pública, un helicóptero foi capaz de levantar un camión compacto Citröen que pesaba máis de media tonelada sen moita dificultade. Mentres voa a nivel do mar, o Alouette II usa só 300 dos 400 CV do motor; en consecuencia, o rendemento pode manterse mentres se opera a grande altura e dentro de condicións tropicais onde a potencia extra entraría en xogo. Era capaz de voar a alturas de ata 2 286 metros sobre o nivel do mar mentres tiña un ritmo de trepada medio de 250 metros por minuto e un alcance máximo típico de 563 millas. Podía equiparse con varias configuracións de tren de aterraxe, como patíns, rodas ou pontóns.
O Alouette II era capaz de acomodar ata a cinco persoas, incluído o piloto; o acceso á cabina realizábase a través dun par de portas laterais con bisagras. A compacta cabina de mando tiña un parabrisas con forma de cúpula que lle proporcionaba excelentes niveis de visibilidade externa. O Alouette II tamén fixo un innovador uso do armamento. Foi o primeiro helicóptero do mundo en estar equipado con musición anti-carro na forma do mísil guiado por cable SS.11 MCLOS. Ademais dos mísiles anti-carro, o Exército francés elixiu armar os seus Alouette II con metralladores, mentres que a Armada equipounos con torpedos para realizar tarefas antisubmarinas.
Baixo condicións operacionais o Alouette II a miúdo demostrou ser un helicóptero que precisaba un mantemento relativamente intensivo. Requiría un alto nivel de lubricación regular, a cabeza do rotor necesitaba ser lubricada cada cinco horas de voo, e o eixo do rotor de cola precisaba un mantemento semellante. Debido á súa alta susceptibilidade á inxestión de po, algúns operadores terían que eliminar os filtros de area rectangular do Alouette despois de cada aterraxe para limparlos.
Historial operacional
O 3 de xullo de 1956, antes incluso da súa entrada en servizo civil, o Alouette II foi o responsable de abrir un novo camiño cando se converteu no primeiro helicóptero en realizar un rescate de montaña ao ser despregado para evacuar a un montañeiro cun paro cardíaco a máis de 4 000 m. O 3 de xaneiro de 1957 o Alouette II foi chamado novamentepara rescatar á tripulación dun Sikorsky S-58 esnafrado, que estaba buscando aos alpinistas desaparecidos Jean Vincendon e François Henry no Mont Blanc.
O 2 de maio de 1957, tras unha serie de probas no aire, o Alouette II foi premiado co certificado francés de aeronavegabilidade que permitía ao modelo entrar en servizo con operadores civís. A produción inicial asignouse para cumprir as ordes dos militares franceses, así como as dos clientes civís. Durante o ano 1957 fixéronse as primeiras entregas ao Exército francés. Pouco despois recibíronse pedidos a grande escala dende varios países, incluídos o Reino Unido, a República Federal Alemá e Austria.
Case inmediatamente tras a súa entrada en servizo, as forzas francesas comezaron a realizar operacións de combate activas usando a súa nova frota de Alouette II; o tipo foi moi usado na guerra de independencia de Alxeria, durante a cal fixo valiosas contribucións ás actividades francesas no teatro. Cando era usado como transporte de tropas podía levar ata catro soldados completamente equipados ao mesmo tempo. Ademais, varios Alouette II foron modificados para converterse nun dos primeiros helicópteros de combate do mundo; neste rol estaba normalmente armado con mísiles anti-carro Nord Aviation SS.10 ou SS.11.
A República de Rodesia emerxeu como un prolífico usuario tanto do Alouette II como do seu irmán máis vello, o Alouette III. As primeiras operacións voáronse enfatizando o seu uso polo Exército e a British South Africa Police, incluíndose misións paramilitares e de recoñecemento aéreo. Durante os anos 60 o tipo foi incrementando progresivamente os seus roles, usándose para apoio aéreo, evacuación de baixas, postos de comunicación e transporte de tropas. As operacións aéreas rodesias implicaban normalmente voar e condicións relativamente quentes e a grande altitude, o que reducía a eficiencia do aparello; porén, o Alouette II demostrou ser duro e resistente aos danos e combate. Co obxectivo de aumentar o pouco alcance do tipo despregáronse depósitos de combustible agachados por todo o país para ser usados para a súa repostaxe.
Co obxectivo de mellorar o rendemento, a frota rodesia de Alouette II foi obxecto de grandes modificacións, incluídos cambios no sistema de repostaxe, miras, equipamento de cabina, blindaxe e armamento. Co tempo, as forzas de seguridade rodesias desenvolveron unha innovadora táctica de despregue para rodear rapidamente aos inimigos coñecida como Fireforce, servindo o Alouette II como un compoñente clave. Os batallóns Fireforce de reacción rápida centráronse en Centenary e Mount Darwin; porén, púxose un especial énfase en situar tanto os helicópteros como as tropas o máis preto posible ao teatro de operacións.
En 1975, no momento no que a produción do tipo rematou, máis de 1 300 Alouette II foran fabricados. O helicóptero estaba en uso en máis de 80 países, incluídas 47 forzas armadas. O Alouette II foi producido e vendido baixo licenza no Brasil, Suecia, a India e os Estados Unidos. Aínda que foi substituído en certo grao polo SA 315B Lama, que era un derivado do propio Alouette II, o exército francés substituíu finalmente a súa frota de Alouette II polo Aérospatiale AS350 Écureuil para tarefas de observación e recoñecemento.
No mes de xullo de 2018, un Alouette II estivo involucrado na fuxida do mafioso francés Rédoine Faïd da prisión. O helicóptero, que fora secuestrado por pandilleiros a punta de pistola, voou cara o patio do cárcere de Réau e despois dirixíuse cara Roissy, nos suburbios do nordés de París; dende a engalaxe ata a fuxida todo ocorreu nuns 10 minutos.
Bam Thwok
"Bam Thwok" é un sinxelo da banda de rock alternativo estadounidense Pixies, editado o 15 de xuño do 2004 coma descarga dixital a través da iTunes Store. O tema estreouse no número 1 na Download Chart británica.
As Quintás, Enquerentes, Touro
As Quintás é a única aldea da parroquia de Enquerentes, no concello de Touro.
Stoned & Dethroned
Stoned & Dethroned é o quinto álbum da banda escocesa de rock alternativo The Jesus and Mary Chain, publicado o 15 de agosto de 1994 a través do selo Blanco y Negro Records. Despois de pasar a meirande parte de 1992 de xira, incluído un paso polo Lollapalooza dese ano, o grupo entrou no estudio no mes de xaneiro de 1993 coa intención de gravar un álbum acústico. Por primeira vez dende Psychocandy The Jesus and Mary Chain gravou como unha banda completa con Steve Monti de Curve tocando a batería e Ben Lurie o baixo. A gravación levou máis tempo do planeado, durando a meirande parte do ano. O disco tamén conta con voces de artistas invitados como Shane MacGowan de The Pogues en "God Help Me" e Hope Sandoval de Mazzy Star cantando un dueto con Jim Reid en "Sometimes Always", que foi o primeiro sinxelo do álbum.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Jim Reid e William Reid, agás onde se indique.
Alfabeto catalán
O alfabeto catalán é o alfabeto utilizado na lingua catalá, derivado do alfabeto latino e composto por 26 letras:
Dígrafos
O catalán ten os seguintes dígrafos:
Ortograficamente, o rr, o ss e o ix intervocálicos sepáranse en sílabas diferentes.
A Barxa, A Ferreirúa, A Pobra do Brollón
A Barxa é un lugar da parroquia da Ferreirúa, no concello lugués da Pobra do Brollón. Está situado a 451 metros de altitude, na beira do río Picarrexo.
Nela está a igrexa parroquial de San Martiño da Ferreirúa, o cemiterio e unha pista polideportiva.
Nacionalismo catalán
miniatura|dereita|[[Constitución|Constitucións de Cataluña, compilación das Corts de Montsó do 1585.]]
O catalanismo ou nacionalismo catalán é o movemento que propugna o recoñecemento da personalidade política e cultural da Cataluña ou dos Países Cataláns.
Segundo o valenciano e catalanista Joan Fuster, hai catalanistas porque hai españolistas. De feito, o catalanismo xorde como reacción a políticas centralizadoras no Estado Español (como os Decretos de Nueva Planta), avatares históricos (Tratado dos Pireneos) ou imposicións político-culturais (prohibición do catalán na vida pública).