cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Métodos alternativos na investigación da toxicidade
Os métodos alternativos na investigación da toxicidade son un conxunto de técnicas que teñen como obxectivo fundamental recadar información acerca das características toxicolóxicas dunha substancia química limitando ou substituíndo a realización de estudos in vivo (experimentación animal). No libro Of mice, Models & Men, o doutor Rowan define o termo métodos alternativos para referirse a “aquelas técnicas ou métodos que substitúen o uso de animais de laboratorio en conxunto, reducen o número de animais requiridos ou refinan un procedemento ou técnica existente para minimizar o nivel de estrés sufrido polo animal”
Cada ano máis de 1.000 produtos químicos novos teñen que ser avaliados toxicoloxicamente para garantir a súa seguridade, de modo que se posibilite a súa utilización pública sen riscos para a saúde humana. Clasicamente, esta avaliación realízase mediante a utilización de animais. Non obstante, ultimamente estanse a desenvolver diversos métodos alternativos de experimentación, entre os que destacan os estudos toxicolóxicos in vitro.
Os estudos de avaliación da toxicidade serven para predicir o que ocorre cando unha substancia química entra en contacto co organismo, habitualmente a través da boca pero tamén a través do pelo ou dos pulmóns. O seu obxectivo é pescudar se a substancia ten efectos tóxicos. Os tests máis empregados son os ensaios de toxicidade aguda, subaguda e crónica, que se usan na avaliación toxicolóxica dos fármacos, produtos agrícolas, pesticidas e mesmo cosméticos. Teoricamente, o perfil toxicolóxico da substancia en animais pode permitir coñecer a resposta en humanos.
Xustificación dos métodos alternativos
As principais motivacións para a utilización dos métodos alternativos á experimentación animal son de natureza ética e moral. Marshal Hall, a mediados do século XIX, foi o primeiro científico que se preocupou de establecer unha serie de normas que evitaban o sufrimento e o estrés animal innecesario, así como a duplicación de certos experimentos. A mediados e finais do século XX, a crítica social xa existente endureceuse, especialmente por certos colectivos en defensa dos dereitos dos animais como The United Action for Animals (1967) ou People for the Ethical Treatment of Animals (1980), máis coñecida como PETA. A concienciación profesional de moitos experimentadores posibilitou non soamente o desenvolvemento e a utilización destes métodos alternativos para a substitución da experimentación con animais, senón tamén a redución e o refinamento destes métodos.
Ademais das razóns éticas existen outros motivos adicionais para a substitución dos estudos in vivo e para o desenvolvemento mais intenso dos métodos alternativos:
Clasificación dos métodos alternativos
A substitución, a redución e o refinamento constitúen o principio fundamental dende o que se desenvolven os métodos alternativos na experimentación toxicolóxica. Este principio apareceu por vez primeira (como "regra dos tres R", polas primeiras letras en inglés de replacement, reduction e refinement), en The Principles of Humane Experimental Technique, escrito por Russell e Burch e publicado en 1959: "replacement significa a substitución dos animais vivos por material insensible; reducction significa a diminución no número de animais usados para obter determinada cantidade de información cunha determinada precisión; refinement significa diminución na incidencia ou severidade dos procedementos inhumanos aplicados a estes animais que non poden ser substituídos".
Clasificación dos métodos alternativos en función desta regra:
Español FC
O Español FC foi un equipo de fútbol da cidade de Vigo fundado en 1905 e absorbido en 1910 polo Vigo FC, que tras varias fusións remataría chamándose Real Vigo Sporting Club. O seu uniforme era camisola e pantalón negros.
Traxectoria
Nos seus cinco anos de historia chegou a participar nas edicións de 1907/08, 1908/09 e 1909/10 do Campionato de Galicia. Pero onde destacou foi en torneos inferiores como a Copa Pontevedra ou a Copa Compostela de 1907 ante o Fortuna Foot-ball Club, Vigo FC, Pontevedra Sport Club, Máuse FC de Pontevedra, Ferrol FC e María Pita FC. No ano 1909 xogou a Copa Conde de Torrecedeira de Vigo ante o Vigo FC e a SG Española de Madrid.
Finalmente foi absorbido polo Vigo FC o 6 de maio de 1910.
Cervo dos pantanos
O cervo dos pantanos (Blastocerus dichotomus) é a meirande especie de cervo de América do Sur, chegando a medir 2 metros de longo e unha altura até a cernella de 1,2 metros. Habita na Arxentina, Bolivia, o Perú, o Brasil, o Uruguai e Paraguai. Antigamente habitaba na maioría das rexións tropicais e subtropicais do continente, chegando ata os Andes, o sur da selva amazónica e o norte da pampa arxentina. No presente, o seu hábitat está reducido a poboacións illadas en marismas e zonas húmmidas das concas dos ríos Paraná, Paraguai, Araguaia e Guapore. Tamén hai pequenas poboacións ao sur do Amazonas, incluíndo no Perú onde está protexido no Parque Nacional Bahuaja-Sonene. Está clasificado como unha especie vulnerable pola Unión Internacional para a Conservación da Natureza e polo CITES Appendix I.
Orde dos Freires Menores Descalzos
miniatura|[[Vitral que representa a san Pedro de Alcántara.]] A Orde dos Freires Menores Descalzos ou Orde dos Freires Menores Descalzos da estrita observancia (en Ordo Fratrum Minorum Discalceatorum ou Ordo Fratrum Minorum Strictioris Observantiae Discalceatorum), tamén coñecidos como franciscanos descalzos ou conventuais reformados, foi unha reforma observante da orde franciscana, nada no seo da Orde dos Freires Menores Conventuais e de xeito paralelo co nacemento en Italia da Orde dos Freires Menores Reformados, coa intención de aumentar o rigor e malia austeridade da vida conventual da orde. Tivo a súa orixe en Granada (Coroa de Castela) en 1495, por obra de Juan de Guadalupe, polo que foron tamén coñecidos como guadalupanos, seguindo os pasos da reforma de Juan de la Puebla de 1487. Os seus membros empregaban as siglas O.F.M. Disc. e, máis adiante, cando foron chamados alcantarinos pola reforma de san Pedro de Alcántara, tamén utilizaron as siglas O.F.M. Alc.
Luns Santo
250px|miniatura|A Virxe da Piedade de [[Cartagena, Murcia|Cartagena.]]
O Luns Santo é o segundo dos días da Semana Santa, cuxo comezo ten lugar o Domingo de Ramos, e durante a cal os cristiáns conmemoran a Paixón, Morte e Resurrección de Xesús de Nazaret. Así se pon de manifesto na liturxia das distintas cerimonias que teñen lugar en Semana Santa nas distintas confesións cristiás.
Ademais dos actos celebrados nos templos, diversas manifestacións populares teñen lugar durante a Semana Santa en todo o mundo, destacando as procesións que se organizan en moitos pobos e cidades, como Cartagena, Cuenca, León, Málaga, Salamanca, Sevilla, Valladolid, Ferrol e Viveiro.
Liturxia
A diferenza doutros días da Semana Santa que contan con cerimonias singulares, o Luns Santo a Igrexa católica continúa a celebración normal da misa. Durante esta, o Evanxeo que é proclamado reflicte a pasaxe da Unción en Betania, en casa de Lázaro, no que unha das irmás deste, María unxe a Xesús con custosos perfumes. A lectura corresponde ao Evanxeo de San Xoán:
Adsorción
miniatura|Adsorción. A adsorción é o proceso que consiste en atraer átomos, ións ou moléculas á superficie dun material en contraposición á absorción, que é un fenómeno de volume. O grao de absorción depende da temperatura, da presión e da área da superficie
A adsorción química dunha substancia é a súa acumulación nunha determinada superficie, unidos mediante ligazóns químicas. O resultado é a formación dunha película líquida ou gasosa na superficie dun corpo sólido ou líquido.
A adsorción física débese a febles forzas atractivas, xeralmente forzas de Van der Waals, o que implica que calquera superficie limpa exposta ó ambiente amorea unha capa de material fisisorbido.
Falcon Heavy
O Falcon Heavy (FH) ("Falcón Pesado"), anteriormente coñecido como Falcon 9 Heavy, é un vehículo de lanzamento espacial pesado parcialmente reutilizable, deseñado e fabricado por SpaceX. O Falcon Heavy é unha variante do lanzador Falcon 9 e consiste nun núcleo de foguete Falcon 9 reforzado, con outros dous núcleos de Falcon 9 como foguetes aceleradores adicionais. Isto aumenta a carga útil da órbita terrestre baixa (OTB) a 64 toneladas, comparado coas 22,8 toneladas dun Falcon 9. O Falcon Heavy foi deseñado dende o principio para levar ós seres humanos ó espazo, permitindo misións con tripulación á Lúa ou Marte.
Despois da investigación do fracaso de Falcon 9 CRS-7 en 2015,  e dos repetidos atrasos no desenvolvemento de foguetes, o lanzamento do primeiro Falcon Heavy tivo lugar o 6 de febreiro de 2018. Despois do primeiro lanzamento a capacidade do Falcon Heavy ampliouse usando a tecnoloxía utilizada no desenvolvemento dos Falcon 9 Block 5.
Martes Santo
miniatura|dereita|230px|Procesión en [[Santiago de Compostela o Martes Santo.]]
O Martes Santo é o terceiro dos días da Semana Santa, cuxo comezo ten lugar o Domingo de Ramos, e que conforme se vai achegando os días dos principais cultos (Xoves e Venres Santo) segue a súa reflexión acerca de diversas pasaxes da Paixón, Morte e Resurrección de Xesús de Nazaret.
Liturxia
No Evanxeo do Martes Santo, Xesús anticipa aos seus discípulos a traizón de Xudas e as negacións de San Pedro. O texto é de San Xoán:
Animal Crossing (saga)
miniatura|dereita|Logo da saga do Animal Crossing Animal Crossing (どうぶつの森 Dōbutsu no Mori, lit. "Bosque dos animais") é unha saga de videoxogos de simulador de vida desenvolvida e distribuída pola empresa xaponesa Nintendo no que o personaxe vive nunha aldea habitado por antropomorfos levando acabo actividades do día a día como: regar, mercar, pescar ou ir a praia, entre outras. A saga destaca pola súa liberdade de xogo e o seu amplo uso do reloxo e o calendario interno para dar un tempo real ao xogo, é dicir, cada segundo na vida real é un segundo no xogo.
Aínda que dous deles só vendéronse no Xapón, hai un total de seis xogos para diversas consolas: Nintendo 64, GameCube, Nintendo DS, Wii e por último Nintendo 3DS. Todos os xogos foron para consolas de sobremesa, tan só o Animal Crossing: Wild World e Animal Crossing: New Leaf saíron para consola portátil.
O xogo foi á vez un éxito comercial e para a crítica, e vendeu máis de 16,49 millóns de copias en todo o mundo.
Animal Crossing. Poboación: en aumento!
O primeiro xogo da saga foi Dōbutsu no Mori (どうぶつの森 lit. "Bosque dos animais"), para Nintendo 64, publicado só no Xapón, onde saíu á venda o 14 de abril de 2001.
En decembro do mesmo ano, Nintendo publicou no Xapón unha versión mellorada do xogo para GameCube, Dōbutsu no Mori+ (どうぶつの森+ lit. "Bosque dos animais +), que tamén foi publicado nos Estados Unidos e Europa baixo o nome de Animal Crossing Poboación: en aumento!" (en inglés Animal Crossing. Population: Growing!). O xogo usaba o reloxo interno da consola GameCube para crear un mundo persistente. Debido a súa complexidade, o xogo ocupaba unha tarxeta de memoria de 59 bloques enteira. Cando saíu á venda, o xogo incluía de agasallo unha tarxeta de memoria.
Como o xogo na versión americana tiña máis festas e máis obxectos, traduciuse a versión americana ao xaponés, co nome de Dōbutsu no Mori+ (どうぶつの森+ lit. "Bosque dos animais +), pero incluíndo novos temas de conversación, máis festas e moitas máis opcións, incluso podías suxeitar unha flor na man ou poñer mobles fóra dunha casa. Os americanos pensaban que había tan pouca diferenza entre Dōbutsu no Mori + e Animal Crossing, que non se molestaron en traducilo.
Animal Crossing: Wild World
A segunda versión do xogo foi Animal Crossing: Wild World (en galego: Animal Crossing: Mundo Salvaxe), para Nintendo DS, que ademais funcionaba coa conexión Wi-Fi de Nintendo, o cal permite aos xogadores establecer contacto con outros xogadores de calquera parte do mundo.
Sendeiro das Greas
O sendeiro das Greas é unha ruta de sendeirismo de gran percorrido homologada e rexistrada pola Federación Galega de Montañismo como GR 58. Cumpre coa normativa da Federación Española de Deportes de Montaña y Escalada (FEDME).
Animal Crossing (saga)
Animal Crossing: New Leaf
É a última entrega da saga Animal Crossing (ata agora), coñecido como Animal Crossing: New Leaf (とびだせどうぶつの森 Tobidase Dōubutsu no Mori, lit. "Bosque Animal: Salta á vista"), saíu á venda o 8 de novembro de 2012 no Xapón e o 9 e 14 de xuño de 2013 en América e Europa. A principal novidade da entrega é que por primeira vez o personaxe é o alcalde ou a alcaldesa da vila, o que permite influír na vida e decoración do mesmo. Ademais inclúe unha maior capacidade para personalizar tanto mobles como roupa. Unha das súas principais características para varios xogadores é a utilización de StreetPass, que fai que poidas coñecer tanto a casa como a aldea dos xogadores que te cruces na vida real (coa Nintendo 3DS acendida).
Ferramentas
En todas as entregas do xogo, existen unha serie de utensilios coñecidos no xogo como ferramentas. Serven ao xogador para interactuar con máis naturalidade na aldea. Estes artefactos non se poden utilizar na cidade nin dentro de casas ou tendas e mércanse na tenda Tom Nook por 500 bagas. As ferramentas son: Todas as ferramentas teñen unha versión de ouro a excepción do megáfono. Son difíciles de conseguir e non se encontran na tenda. Basicamente son unha versión mellorada das normais. Nalgunhas entregas do xogo existen tamén as de prata; máis doadas de obter, pero de menor calidade.
Sendeiro das Greas
Características
O percorrido atravesa os municipios de Vigo, Redondela, Soutomaior, Fornelos de Montes, Pazos de Borbén, Mos, Ponteareas, O Porriño, Salceda de Caselas, Tui, Gondomar, Baiona e Nigrán.
Animal Crossing (saga)
Texturas
En todas as versións do xogo hai dispoñibles diferentes deseños que se poden editar, borrar ou utilizar para crear pezas de roupa, gorros, baldosas, paraugas, cadros, a bandeira da aldea, etc. En total pódense almacenar oito texturas, excepto no Animal Crossing: New Leaf, onde hai un caixón máis amplo para gardar máis texturas, á parte das oito do inventario propio. Pódense crear e editar na tenda de roupa Irmás Manitas. Na actualidade, existen páxinas web nas que se poden crear estas texturas para utilizalas no xogo.
Insectos
Existen 64 na versión de Wii, 56 na da Nintendo DS e 40 na de GameCube e Nintendo 64. Ao conseguir unha rede de caza, é posible capturalos para doalos ao museo, decorar a casa ou vendelos, pero os insectos non adoitan valer moito, agás algunhas excepcións. Os insectos pódense presentar aleatoriamente en diferentes espazos: algúns voan, outros posan en árbores ou flores, baixo terra, nunha rocha, na auga etc. Cando son doados ao museo, o director deste, Sócrates, aceptaraos sen moito ánimo debido a que lle desagradan moito. Os insectos máis raros no xogo son a tarántula e o escorpión. A título informativo cabe dicir que, se ben todo animal que é capturado coa rede se engloba no xogo na categoría de "insectos", algúns destes animais non o son realmente (como a araña e o escorpión, que son arácnidos ou o caracol, que é un molusco).
Peixes
Existen 64 na versión para Wii, 56 na de Nintendo DS e 40 nas versións de GameCube e Nintendo 64. Cunha cana de pescar, poden ser pescados en pozas, cascadas, ríos ou no mar. Igual que os insectos, poden ser vendidos, colocados a modo decorativo nunha casa ou doalos ao museo. Os peixes máis raros no xogo son o celacanto e a quenlla. A título informativo cabe dicir que, se ben todo animal que é capturado mediante a cana de pescar se engloba na categoría de "peixes" neste videoxogo, algúns destes animais non o son realmente (a augamar, que pertence ás cnidarios, a rá, que é un anfibio ou o cangrexo, pertencente á familia dos crustáceos).
Fósiles
Na aldea pódense encontrar fósiles, é dicir, restos de organismos pasados en rochas sedimentarias. Estes encóntranse baixo a terra en distintos puntos da aldea de forma aleatoria. Se se desenterra un coa pá, pódese vender, ou ben, levalo ao museo local para que alí o investiguen e identifiquen, ao identificalos alcanzan un alto prezo. Unha vez feito isto, ten as mesmas funcións que calquera outro moble: pódese vender, ou deixar na casa como decoración etc. Así mesmo pódese doar ao museo se este non dispón do espécime.
Froitas
Cada aldea posúe tres tipos de árbores: árbore estándar, piñeiro e árbore froiteira. Existen 6 árbores froiteiras: maceiras, cerdeiras, pereiras, laranxeiras, cocos e melocotoeiros. Cada aldea posúe unha única especie de froita, a froita natal da aldea. Para conseguir o resto de froitas débese de visitar outra aldea cunha froita natal distinta. As mazás son a froita natal máis común e os melocotóns son os máis estraños. O coco non aparece como froita natal; esta froita chega á praia un día aleatorio polas ondas do mar. Se se planta, aparecerá un coco (árbore). As froitas serven para alimentarse, plantar novas árbores, vendelas na tenda ou envialas por correo a veciños (coa posibilidade de que estes che dean unha froita diferente), as froitas que conseguiches noutras aldeas son bastante valiosas ao vendelas na tenda. Para que os veciños che manden froita, envíalles algo de regalo nunha carta que poña "Veciño, dáme froita". Non sempre a mandan, pero ao final algunha conséguese.
Flores
200px|miniatura|dereita|Os Vilanos de Diente de Animal Crossing xeraron no seu momento confusión, dado que ningunha planta respondía a ese nome. Posteriormente aclarouse que era un Dente de león en reprodución. En inglés, en cambio non xeran confusión ("Dandelions" e "Dandelions Puffs") Para dotar de realidade a aldea, existen flores de distintos tipos e cores. Aparecen cada día de 3 a 5 flores na aldea e morren de 1 a 3. Tamén se poden comprar na tenda, agás algunhas flores que son as chamadas híbridas. A diferenza entre as flores normais e as flores híbridas é que as últimas atraen insectos exóticos, son máis valiosas e teñen diferente cor. As flores:
Festas
Hai todo tipo de festas, dende o día da landra, día «lalalá», último día do ano, o festival das flores (que ten lugar na segunda semana de abril) etc. En todas elas está o alcalde Tórtimer, agás no mercado, e o día das landras que está Córnimer.
Correo
Tamén se pode enviar cartas a veciños da aldea (ou doutras aldeas). Pódense achegar regalos, entón o remitente enviarache un regalo parecido. Normalmente, o veciño devolverá unha resposta á carta que se lle enviou.
Personaxes
Todos son animais antropomorfos, é dicir, representan a un animal pero actúan como seres humanos. Estes falan en «Animalés», idioma inventado polo propio xogo e que se basea na alteración do son no seu fala. Tamén existe o «Bebebés».
Personaxes eventuales
Son aqueles personaxes que aparecen só algúns días ou están na cidade e varían dependendo da entrega.
Filme
No Xapón saíu unha película de animación xaponesa chamada Animal Crossing: O filme baseada no videoxogo Animal Crossing: Wild World. A película dura 87 minutos, animada por Oriental Light and Magic, distribuída por Toho e producida por Nintendo.
Acoso escolar
O acoso escolar ou bullying é un tipo de acoso psicolóxico que realiza un neno sobre outro neno no ámbito escolar.
Hai dous tipos de acoso escolar, o directo que é a forma máis común entre os rapaces e o indirecto que é máis común entre as rapazas e en xeral na preadolescencia e caracterízase por levar o individuo cara a un illamento social que se consegue por técnicas variadas como difundir rumores, rexeitar o contacto social coa vítima, ameazar a outros nenos que se leven ben coa vítima, criticar a forma de vestir, a relixión, a lingua, a orientación sexual, a discapacidade...
تنمر arz:التنمر Šikana Bwlio Schikane Νταηλίκι Bullying Ĉikanado fa:قلدری Kiusaaminen בריונות Megfélemlítés Bullismo いじめ 집단 따돌림 Patyčios Buli Znęcanie się Bullying Задирание Bullying Šikanovanie Paghahari-harian Цькування (психологія) Bắt nạt 欺凌
428
Outros
Historia ano a ano
Jesús Muruais
Traxectoria
Fillo de Juan Muruais, pontevedrés, e Soledad Rodríguez, do Carril, Jesús foi o segundo de tres irmáns. Estudou na Universidade de Santiago de Compostela e licenciouse en Filosofía e Letras na Universidade Central en 1875. Foi catedrático de instituto en Cáceres, Ourense e Pontevedra, onde ensinou latín. Co seu irmán Andrés frecuentou as reunións da sociedade La Galicia Literaria, que tiñan lugar en Madrid en 1875, na casa da poetisa Emilia Calé. Destacou polo seu labor de crítico literario, sobre todo pola polémica que mantivo con Leopoldo Alas, Clarín. Colaborou en El Deber, El Porvenir, La Ilustración Gallega y Asturiana, El Independiente, El Heraldo Gallego, El Lérez, El Zorongo, El Eco de Orense, O Tio Marcos d'a Portela, Revista Contemporánea, El Heraldo, Galicia Moderna e Barcelona Cómica. Foi propietario dunha gran biblioteca e no seu domicilio celebrábanse parladoiros literarios aos que asistían Ramón María del Valle-Inclán, Víctor Said Armesto e Xerardo Álvarez Limeses.
O personaxe de Jesús Muruais aparece na novela La saga/fuga de J. B. (1972), de Gonzalo Torrente Ballester.
Vida persoal
Casou con Carmen Carrillo Falcón-Ribadeneira e foi pai de Andrés, Jesús e Soledad Muruais Carrillo.
Outros artigos
* Exposición Rexional de 1880
Xherdan Shaqiri
Xherdan Shaqiri, nado en Gjilan o 10 de outubro de 1991, é un futbolista suízo que xoga como centrocampista no Olympique de Lión da Ligue 1 francesa e mais na selección suíza.
Traxectoria
Naceu en Kosovo, na época parte de Iugoslavia, de pais albanokosovares, e emigrou a Suíza cos seus pais e tres irmáns en 1992.
En 2001 principiou a xogar cos equipos xuvenís do FC Basel chegando ao primeiro equipo na tempada 2009/10 con só 18 anos. Suplente nos inicios, logrou un posto no once titular logo da marcha de Eren Derdiyok ao Bayer Leverkusen, e conseguiu tres títulos da liga suíza. En febreiro de 2012 foi traspasado ao Bayern München, onde xogou durante tres anos, antes de ser fichado en xaneiro de 2015 polo Inter de Milán por 15 millóns de euros. Xogou só sete meses no club italiano, sendo traspasado ese mesmo ano ao Stoke City por 12 millóns de libras.
Galería de imaxes de Marín
Galería de imaxes do concello de Marín na provincia de Pontevedra.
Xherdan Shaqiri
Traxectoria
É internacional absoluto coa selección suíza dende 2010. Participou co seu país nas Copas do Mundo de 2010, 2014 e 2018, e tamén nas Eurocopas de 2016 e 2020.
Francis Pegahmagabow
Francis Pegahmagabow, nado o 9 de marzo de 1891 e finado o 5 de agosto de 1952, foi un soldado, político e activista canadense de orixe ojibwa. Foi o miliar máis condecorado pola súa valentía na historia militar canadense, sendo o francotirador máis efectivo da primeira guerra mundial. Foi galardoado tres veces coa Medalla Militar e foi gravemente ferido en combate. Era un experto tirador e explorador, con 378 mortes alemás acreditadas e máis de 300 capturados. Posteriormente, serviu como xefe e como conselleiro da Primeira Nación Wasauksing, e foi un activista e líder de diferentes organizacións das Primeiras Nacións. Mantivo correspondencia e coñeceu a outras figuras nativas americanas como Fred Loft, Jules Sioui, Andrew Paull e John Tootoosis.
San Pedro de Rocas, Rocas, Esgos
San Pedro de Rocas é un lugar da parroquia de Rocas no concello ourensán de Esgos na comarca de Ourense. Estaba deshabitado no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE.
Patrimonio
Neste lugar atópase o Mosteiro de San Pedro de Rocas, o máis antigo de Galiza.
Cristina Fernández de Kirchner
Cristina Elisabet Fernández de Kirchner, nada en La Plata (Provincia de Buenos Aires) o 19 de febreiro de 1953, é unha política e avogada arxentina. Foi presidenta da Arxentina dende o 10 de decembro de 2007 até o 9 de decembro de 2015, sendo a única dos presidentes arxentinos que completou oito anos, co mandato continuado máis prolongado despois de Carlos Menem e Juan Domingo Perón.
Foi senadora nacional pola provincia de Buenos Aires con mandato 2017-2023, elixida a través da fronte Unidade Cidadá, e integra o bloque da Fronte para a Vitoria na cámara alta, que preside o senador por Neuquén Marcelo Jorge Fuentes.
Nas eleccións presidenciais de 2019 presentouse xunto co avogado Alberto Fernández como presidente. O 27 de outubro derrotaron ao presidente Mauricio Macri nas eleccións e actualmente é a vicepresidenta da Nación Arxentina dende o 10 de decembro de 2019.
Orixe
Os bisavós de Cristina Fernández de Kirchner, Francisco Fernández de O Campo e Isabel Gómez Díaz, eran oriúndos do concello da Fonsagrada, o primeiro da aldea de Arquide e a segunda da aldea de Vilarxubín, ámbalas dúas situadas na parroquia fonsagradina de Santa María de Trobo.
Como consecuencia desta unión, nace Pascasio Fernández Gómez o 27 de febreiro do ano 1862 na aldea de Vilarxubín, o que sería o avó paterno da presidenta da Arxentina.
Máis tarde e para evitar o servizo militar, Pascasio decide emigrar cara á Arxentina e instálase no barrio bonaerense de Villa Urquiza, alí aprenderá o oficio de xastre, mentres espera a súa moza, Amparo Fernández, que chegaría á Arxentina no ano 1923.
Traxectoria
Realizou os seus estudos de avogacía na Universidade Nacional de La Plata, onde coñeceu a Néstor Kirchner en 1974, quen foi o seu compañeiro de militancia e, dende 1975, o seu esposo. O ano seguinte, mudáronse a Río Gallegos onde fundaron o "Estudio Jurídico Kirchner". O matrimonio tivo dous fillos: Máximo (1977), e Florencia (1990).
Mentres exercían a súa profesión, fundaron en 1981 o Ateneo Juan Domingo Perón, unha das varias correntes peronistas da provincia. O seu primeiro cargo electivo obtívoo en 1989 como deputada provincial de Santa Cruz. En 1995, Cristina Fernández foi elixida senadora nacional pola mesma provincia, mentres Néstor Kirchner era gobernador. Neste período, se ben pertencía á bancada oficialista, opúxose a varios proxectos do goberno de Carlos Menem, entre eles o proxecto presentado durante o litixio do campo de xeo Patagónico Sur, a privatización de Aerolíneas Argentinas, o Pacto Federal para o emprego, a produción e o crecemento, a Reforma Laboral e a Lei de Hidrocarburos. Ademais, pediu a renuncia do daquela ministro de Defensa Oscar Camilión, involucrado no escándalo pola venda de armas a Ecuador e Croacia.
WordNet
WordNet é un léxico semántico para a lingua inglesa. Agrupa palabras inglesas en grupos de sinónimos chamados synsets, prové de definicións curtas e almacena as distintas relacións semánticas entre estes grupos de sinónimos. O propósito é dobre: producir unha combinación de dicionario e tesauro que se puidese empregar dunha forma máis intuitiva, e co obxectivo de soporta-la análise automática de textos e as apliacións da intelixencia artificial. A base de datos e ferramentas software son públicas baixo unha licenza tipo BSD e poden ser descargadas e empregadas libremente. A base de datos tamén pode ser consultada en liña.
Cristina Fernández de Kirchner
Traxectoria
Permaneceu no cargo até o 3 de decembro de 1997 en que, xa electa deputada nacional pola provincia Santa Cruz, renunciou polas súas diferenzas co bloque do PJ, e o día 10 asumiu o seu novo cargo. O ano seguinte, as súas diferenzas co Goberno nacional valéronlle que fose desafectada das comisións que integraba. Volveu ó Senado en 2001 e asumiu a presidencia da Comisión de Asuntos Constitucionais. Algúns temas sobre os que se ocupou foron a modificación das leis que trataban a conformación do Consello da Maxistratura e a Corte Suprema. Tamén se ocupou da investigación sobre a queima de urnas en 2003 na provincia de Catamarca.
WordNet
WordNet foi creado e mantido polo Laboratorio de Ciencias Cognitivas da Universidade de Princeton baixo a dirección do profesor de psicoloxía George A. Miller. O seu densenvolvemento comezou en 1985. Ao longo dos anos, o proxecto recibiu preto de 3 millóns de dólares en doazóns, principalmente de axencias gobernamentais interesadas na tradución automática.
Contidos da base de datos
No ano 2005, a base de datos contiña 150.000 palabras organizadas en 115.000 synsets para un total de 203.000 pares con significados; comprimidos ocupan arredor de 12 megabytes de tamaño.
Cristina Fernández de Kirchner
Traxectoria
Mantívose no cargo até 2005, cando foi elixida tamén senadora nacional pero pola provincia de Buenos Aires, cargo que desempeñou até asumir a primeira maxistratura dende 2007. Cristina Kirchner foi a primeira muller arxentina elixida para o cargo de presidenta e a segunda en exercelo.
WordNet
Contidos da base de datos
WordNet distingue entre nomes, verbos, adxectivos e adverbios, asumindo que estes son aloxados no cerebro humano dunha forma distinta. Cada synset contén un grupo de palabras sinónimas ou collocations (unha colocación é unha secuencia de palabras que van xuntas para formar un significado específico, tal como "préstamo de coche"); normalmente as palabras forman parte de varios synsets. O significado de cada synset é explicado en profundidade a través de glosas curtas. Un synset tipico de exemplo con glosa e:
Cristina Fernández de Kirchner
Traxectoria
Entre as principais medidas do goberno de Cristina Fernández salientan a Asignación Universal por Fillo, a reestatización dos fondos xubilatorios, o programa "Conectar Igualdad", o aumento nos orzamentos para ciencia e investigación, a lei de Servizos de Comunicación Audiovisual, a lei de matrimonio igualitario, a reestatización da empresa Yacimientos Petrolíferos Fiscales (YPF), a reforma do Banco Central e a sanción do Código Civil e Comercial, entre outras.
WordNet
Contidos da base de datos
Cada synset esta conectado a outros synsets a través de varias relacións. Estas relacións poden variar dependendo do tipo de palabra:
WordNet tamén proporciona o polysemy count (contador polisémico) dunha palabra: o número de synsets que contén a palabra. Se unha palabra está presente en varios synsets (p.ex. ten varios significados), entón tipicamente algúns significados son máis comúns ca outros. WordNet contabiliza isto a través da frequency score (puntuación de frecuencia): nalgúns textos de exemplo todas as palabras foron semanticamente anotadas co synset correspondente, ademais de contabilizado con que frecuencia unha palabra aparecía cun sentido.
Cristina Fernández de Kirchner
Traxectoria
Nas eleccións presidenciais de 2011 obtivo o 54,11 % dos votos, accedendo así a un segundo mandato. En devandita elección, Cristina Fernández logrou a maior porcentaxe alcanzada nunha elección presidencial dende 1983, sendo tamén en termos porcentuais o cuarto resultado máis amplo da historia electoral arxentina despois da de Hipólito Yrigoyen en 1928, e os de Juan Domingo Perón en 1951 e 1973. Ademais, obtivo unha diferenza do 37,3 % respecto da segunda lista, a segunda maior da historia arxentina.
WordNet
Contidos da base de datos
A interface da base de datos é quen de deducir a forma raíz dunha palabra a partir da entrada do usuario; soamente a forma principal se almacena na base de datos.
Cristina Fernández de Kirchner
Traxectoria
A finais do seu mandato en 2015, a revista Forbes clasificouna como unha das «100 mulleres máis poderosas do mundo».
WordNet
Limitacións
O contrario que outros dicionarios, WordNet non inclúe información acerca da etimoloxía, pronuncia e as formas dos verbos irregulares e contén soamente información limitada acerca do uso.
Cristina Fernández de Kirchner
Traxectoria
En 2017, presentou a súa nova coalición electoral, Unidade Cidadá, coa que busca renovar o kirchnerismo, e foi elixida senadora nacional pola minoría baixo esta nova coalición.
WordNet
Proxectos relacionados
O proxecto EuroWordNet ten producidas WordNets para varias linguas europeas relacionándoas entre elas; estas non son libremente accesibles a pesar de todo. O proxecto Wordnet Global intenta coordinar a produción e relación das WorNets en todas as linguas. Oxford University Press, que publica o Dicionario Oxford de Inglés ten anunciado plans para producir a súa propia WordNet.
O proxecto GCIDE produce un dicionario combinando o dicionario de dominio publico Webster de 1913 con varias definicións de WordNet e material proporcionado por voluntarios. Ofrécese baixo a licenza copyleft GPL.
A WordNet en galego
A Galnet é a WordNet da lingua galega http://sli.uvigo.gal/galnet/ e está desenvolvida polo Seminario de Lingüística Informática.
Juan Gabriel
Alberto Aguilera Valadez, máis coñecido como Juan Gabriel, nado en Parácuaro, Michoacán o 7 de xaneiro de 1950, e finado en Santa Monica (California, Estados Unidos) o 28 de agosto de 2016, foi un cantautor, actor, compositor, intérprete, músico, produtor discográfico e filántropo mexicano, coñecido tamén polo alcume de «el divo de Juárez». Son notables as súas contribucións á música popular en América Latina en diferentes xéneros como balada, ranchera, bolero, pop, música norteña, rumba flamenca, huapango, música chicana, salsa, son de mariachi, banda sinaloense, disco, big band e até cancións de berce que escribiu a cada un dos seus fillos.
Gianni Amelio
Gianni Amelio, nado en San Pietro di Magisano (Calabria) o 20 de xaneiro de 1945 é un director de cinema italiano.
Traxectoria
Amelio naceu en Calabria e o seu pai marchou a Arxentina pouco despois do seu nacemento. Pasou a súa infancia e mocidade coa súa nai e a súa avoa. A ausencia da figura paternal é unha constante na obra de Amelio.
Estudou filosofía en Messina, onde se interesou polo cinema, escribindo críticas para a revista local. En 1965 mudouse a Roma, traballando como operador e axudante de director para Liliana Cavani e Vittorio De Seta. Tamén dirixiu documentais e anuncios para a televisión.
Debutou no cinema en 1982 con Colpire al cuore, sobre o terrorismo en Italia. Porte aperte (1989), con Gian Maria Volonté, confirmou o status de Amelio como un dos mellores directores do cinema italiano.
Triunfou novamente cos seus filmes Il ladro di bambini (1992), Lamerica (1994) e Le chiavi di casa (2004).
Casa Mülder
Historia
Foi construída por Manuel Gómez Román, pero asinada por Manuel Felipe Quintana. O arquitecto levantou un edificio para Enrique Mülder Palmer en estilo modernista, con influencias vienesas e belgas.
Construción e estilo
Vista do edificio dende a rúa Montero Ríos.|miniatura O seu estilo modernista é ben visible, na liña dos primeiros edificios do arquitecto, como o Edificio Simeón, moi próximo. Consta de tres andares con baixo, cun corpo circular na esquina rematado por unha cúpula con forma de ovo e revestida de placas cerámicas brillantes. Os vans que abarcan dous andares e os áticos por riba das cornixas danlle unha acentuada verticalidade á construción, efecto ao que contribúen tamén os pináculos por riba da cuberta. Hai que destacar a esteronomía do edificio, onde as superficies chás transfórmanse en corpos saíntes curvos mediante arcos abucinados de superficie alabeada. Na planta baixa destaca o arco carpanel, e sobre ela hai un balcón corrido con aberturas curvas no petril, pechado con ferro forxado. Nos laterais da fachada principal hai dous corpos laterais que sobresaen, dándolle gran mobilidade ao edificio. Destaca na decoración o excepcional traballo de cantaría e o uso de cerámica.
Na fachada hai unha placa de granito cun relevo de bronce do busto de Manuel Gómez Román.
Arturo Uslar Pietri
Arturo Uslar Pietri, nado en Caracas o 16 de maio de 1906 e finado na mesma cidade o 26 de febreiro de 2001, foi un político e escritor venezolano.
Traxectoria
Foi Delegado na Sociedade de Nacións (1930-1933), ministro de Educación (1939-1941), secretario da presidencia do goberno (1941-1943) e de Interior (1945). Membro dun grupo literario de corte impresionista e renovador. En 1990 recibiu o Premio Príncipe de Asturias das Letras.
Conflito en Macedonia de 2001
miniatura|280px|Zonas de conflito en Macedonia en [[2001.]]
O conflito en Macedonia de 2001, tamén coñecido como a insurxencia na República de Macedonia, foi un conflito armado iniciado en xaneiro de 2001 cando o Exército de Liberación Nacional (ELN) albanés empezou a atacar ás forzas de seguridade macedonias. O conflito prolongouse até novembro do mesmo ano.
Desenvolvemento
A principios de 2001, e principalmente na fronteira de Macedonia co Kosovo administrado pola ONU, os insurxentes actuaron cun patrón similar ao observado en Kosovo a finais de 1997 e até 1998, segundo o cal pouco a pouco fóronse facendo cargo dunha aldea tras outra.
Estas accións foron inicialmente pacíficas, aínda que a poboación non albanesa foi obrigada a abandonar esas zonas. Porén, en xaneiro e febreiro de 2001 comenzaron as accións de combate contra as autoridades lexítimas. miniatura|280px|Mapa étnico da Macedonia, onde se representa en cor laranxa as rexións con poboación maioritariamente albanesa.
O goberno, nun primeiro momento, non fixo nada en contra da situación, porque se lle asegurou que o que estaba a pasar non ía dirixido contra Macedonia. Satisfeitas coa explicación, as autoridades esperaron durante case dous meses, e daquela a situación estaba xa case fóra de control, tanto que o goberno, soprendido, foi incapaz de prever as consecuencias.
En xaneiro de 2001 xurdiu un grupo autodenominado Exército de Liberación Nacional (ELN), atribuíndose a responsabilidade polos ataques contra as forzas de policía. Os líderes deste ELN, incluíndo a Ali Ahmeti e a seu tío, Fazli Veliu, eran todos da Macedonia Occidental. Afirmaron que as súas forzas contaban con "entre varios centos e millleiros" de combatentes armados.
Porén, non recibiron o apoio de ningún dos dous principais partidos políticos albaneses. O goberno macedonio afirmou que os rebeldes eran en realidade membros da Exército de Liberación de Kosovo (UÇK), que se infiltraran no país. De feito, os combatentes do ELN consideraban a Kosovo como un "refuxio" onde poderían retirarse no caso de grandes accións de Macedonia na súa contra.
Cando oito membros das forzas armadas de Macedonia foron asasinados en Vejce, os macedonios tomaron as rúas dalgunhas cidades, atacando e prendendo lume ás tendas propiedade de albaneses e ás mesquitas. Estes ataques tiveron lugar principalmente en Prilep, Skopje e Bitola. Ciudadáns macedonios en Prilep exixiron armas para atacar ás vilas veciñas poboadas por albaneses despois de que dez macedonios e xitanos foran asasinados nunha emboscada.
Alto ao fogo e desarmamento
Despois do acordo de Ohrid, os rebeldes acordaron o cesamento das accións armadas, en xuño, aínda que houbo outros acordos en agosto, antes de concluír nun definitivo en xaneiro de 2002. No marco do acordo de Ohrid, o goberno macedonio comprometeuse a mellorar os dereitos da poboación albanesa.
Estes dereitos inclúen facer da lingua albanesa a segunda lingua oficial, e o aumento da participación dos albaneses nas institucións gobernamentais, a policía e o exército.
A parte albanesa acordou renunciar a calquera demanda separatista e recoñecer plenamente todas as institucións de Macedonia. Ademais, segundo este acordo, o Exército de Liberación Nacional debía desarmarse e entregar as súas armas a unha forza da OTAN.
A operación Essential Harvest comezou o 27 de agosto. Nesta misión, de 30 días, participaron aproximadamente 3 500 soldados de Macedonia e da OTAN para desarmar ao Exército de Liberación Nacional e destruír as súas armas.
Apenas unhas horas despois de que a OTAN concluíra a operación, Ali Ahmeti, dixo nunha rolda de prensa que no bastión rebelde de Sipkovica estaba disolvéndose o Exército de Liberación Nacional e que era o momento da reconciliación étnica.
Pero varios meses despois do conflito, aínda persistían algunhas provocacións armadas. A máis grave ocorreu cando tres policías macedonios foron asasinados nunha emboscada tendida por homes armados de etnia albanesa o 12 de novembro de 2001.
Os Feás, San Sadurniño, San Sadurniño
Os Feás é un lugar da parroquia de San Sadurniño no concello coruñés de San Sadurniño, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 contaba cun habitante (un home).
Ehrenfried Schenkel
Ehrenfried Schenkel, tamén coñecido como Ehrenfried Schenkel-Haas, nado en Basilea o 10 de maio de 1869 e finado en 1953, foi un zoólogo suízo especializado en aracnoloxía.
Así mesmo, tamén fixo importantes achegas á herpetoloxía.
Traxectoria
Nado en Basilea o 10 de maio de 1869, obtivo a cátedra de Historia Natural na Universidade desta cidade en 1892.
Entre 1890 e 1902 foi conservador no Museo de Historia Natual de Basilea. Alí relacionose co herpetólogo Fritz Müller, e tivo a oportunidade de estudar réptiles, e tamén peixes e crustáceos, pero principalmente centrou a súa atención nos arácnidos aos que posteriormente dedicou todo o seu tempo libre.
Fómeque
Fómeque é un concello do departamento de Cundinamarca (Colombia), que se atopa na provincia de Oriente, a 56 km de Bogotá. Fómeque en lingua muisca quere dicir «Bosque dos Raposos».
Segundo o último censo xeral de poboación de Colombia, conta con 12.157 habitantes, da cal arredor do 64% é rural. Sitúase entre 1.400 e 4.000 msnm; o centro urbano áchase a 1.895 msnm.
Toponimia
O topónimo «Fómeque» significa en muysc cubun (lingua muisca) «O Bosque de Raposos». No libro Historia de Fómeque (Romeu, 1960) atópase unha interpretación para o nome do municipio. Até os primeiros anos da colonia dicíase Fúmeque.
Ehrenfried Schenkel
Traxectoria
En 1902 abandonou o seu cargo de conservador para estudar Química, pero a química non lle acabou de satisfacer e dedicouse ao ensino nunha escola secundaria de Basilea desde 1909 a 1935.
Os seus estudos centráronse na fauna aracnolóxica de Suíza, o Tesino, de Alemaña, do Ártico (Illas Feroe, Laponia, Escandinavia), da China, da península Ibérica, e das illas Canarias, Madeira e Azores.
Ogma
miniatura|dereita|upright|Representación moderna, baixorrelevo en bronce, de Ogma; obra de [[Lee Lawrie (1939). Biblioteca do Congreso Edificio John Adams, Washington, D.C.]] Ogma ou Oghma é unha figura da mitoloxía irlandesa, membro dos Tuatha Dé Danann, frecuentemente considerado unha divindade relacionada co deus galo Ogmios.
Ehrenfried Schenkel
Taxóns descritos
(Ver a lista completa das especies descitas por este autor).
Ogma
Mitoloxía
Fillo de Elatha, loitou na primeira batalla de Mag Tuired, cando os Tuatha Dé chegados a Irlanda derrotaron os Fir Bolg. Baixo o reinado de Bres, cando os Tuatha Dé quedaron reducidos á servidume, Ogma viuse obrigado a, aínda así é o único dos Tuatha Dé que proba a súa forza atlética e marcial en contendas diante o rei. Logo da derrota de Bres e a restauración de Nuadu, Ogma convértese no seu campión. A súa posición vese en perigo pola chegada de Lug á corte, así que Ogma desafíao a levantar e arrebolar unha gran laxe, para a que normalmente se precisan oitenta bois para movela, Lug acepta o desafío e gaña.
Fatou Jallow
Fatou "Toufah" Jallow (Fatou A. Jallow),  nada en Soma o 19 de abril de 1996 é unha raíña de beleza de Gambia. Fíxose coñecida polas súas acusacións en 2014 contra o Presidente de Gambia, Yahya Jammeh.
Ogma
Mitoloxía
Na segunda batalla de Mag Tuired, Ogma convértese no campión de Lug e promete rexeitar o rei dos fomoire, durante a botalla Ogma morre pero reaparece de novo e conquista a espada de Tethra, o rei dos fomoire, denominada Orna, perseguindo os fomoire canda Lug e Dagda. Ogma forma unha tríade xunto con Lug e Dagda. Ogma é o inventor mítico da escrita ogham.
Ehrenfried Schenkel
Algunhas publicacións
(Ver relación comleta das súas poblicacións na biografía do GIA).
Fatou Jallow
Traxectoria
Jallow pertence á etnia Fula. Os seus pais son Alfa Jallow e Awa Saho. Asistiu á Escola Secundaria Superior de Nusrat ata o 12.º grao.
Ehrenfried Schenkel
Abreviatura
A abreviatura Schenkel emprégase para recoñecer a como autoridade na decrcición e taxonomía en zooloxía.
Río Bush
miniatura|260px|Río Bush
Fatou Jallow
Traxectoria
En 2014, gañou o título de Miss o 22 de xullo no certame de beleza nacional organizado polo ditador de Gambia Yahya Jammeh. Nese momento tiña 18 anos.
En setembro de 2014 comezou un curso de formación de profesores en The Gambia College en Brikama.
Segundo unha nova en Kibaroo News en xuño de 2015, desapareceu durante varias semanas despois de ser invitada á Casa do Estado en Banjul. No período após a competición, Jammeh foi acusado de acosala sexualmente repetidamente e de ofrecerlle agasallos. Segundo o informe, foi levada a Jammeh varias veces contra a súa vontade. El anunciara publicamente varias veces que quería casar con Jallow, unha proposta que ela rexeitou.
Como explicou Jallow en 2019, en xullo de 2015 fuxiu pola fronteira a Dakar (Senegal). O 6 de agosto de 2015, recibiu asilo no Canadá e desde entón viviu en Toronto. Alí completou unha terapia e estudou traballo social. No de 2019 traballou como representante de servizo ao cliente para unha empresa de telecomunicacións e participou nun refuxio de mulleres.
Acusacións de violación
A finais de xuño de 2019, denunciou diante das organizacións de dereitos humanos Human Rights Watch e TRIAL que Jammeh a violara. O nome de Jallow foi mencionado a petición súa para animar a outras mulleres a informar sobre tales experiencias.
Despois de gañar o concurso de beleza, o 6 de decembro de 2014, dixo que a invitaron a visitar a Jammeh varias veces nos meses seguintes. Segundo a súa declaración, recibiu 50,000 Dalasi, e máis tarde outros 200,000 Dalasi del.
Reaccións
O propio Jammeh non comentou as acusacións. Ousman Rambo Jatta, funcionario do partido da Alianza para a Reorientación Patriótica e a Construción, fundado por Jammeh, cualificou as acusacións de mentira, afirmando que Jammeh "é un líder moi respectábel, temeroso de Deus e piadoso, que non ten nada máis que respecto polas nosas mulleres gambianas." Un condutor nese momento tamén negou as acusacións de violación de Jallow.
O Ministro de Xustiza e Fiscal Xeral de Gambia, Abubacarr Tambadou, e Salieu Taal, Presidente do Colexio de Avogados de Gambia (GBA), eloxiaron a Jallow pola súa valentía ó romper o seu silencio e alentaron a outras vítimas de violación a falar, coa esperanza de que proporcionarían a base para que se presenten máis cargos contra Jammeh. A organización de dereitos das mulleres Asociación de Avogadas de Gambia (FLAG) uniuse a eles nesta opinión. Nos días seguintes informouse de novas acusacións contra políticos de alto rango.