cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Johann Wolfgang von Goethe
ültimos anos
En 1821, o amigo de Goethe Carl Friedrich Zelter presentoulle ao neno de 12 anos Felix Mendelssohn. Goethe, xa septuaxenario, quedou moi impresionado polo neno, o que levou á que quizais sexa a primeira comparación confirmada con Mozart na seguinte conversación entre Goethe e Zelter:
Mendelssohn foi invitado a coñecer a Goethe en varias ocasións posteriores, e musicalizou varios poemas de Goethe. Outras das súas composicións inspiradas en Goethe inclúen a abertura Meeresstille und glückliche Fahrt (Mar en calma e feliz navegación) (Op. 27, 1828), e a cantata Die erste Walpurgisnacht (A primeira noite de Walpurgis, Op. 60, 1832).
Morte
miniatura|upright=.75|Cadaleitos de Goethe e [[Friedrich Schiller|Schiller, bóveda de Weimar]]
Goethe morreu en 1832 en Weimar aparentemente dunha insuficiencia cardíaca. As súas últimas palabras, segundo o seu médico Carl Vogel, foron, Mehr Licht! (Máis luz!), pero isto é discutido xa que Vogel non estaba na habitación no momento en que morreu Goethe. Está enterrado na Bóveda Ducal do Cemiterio Histórico de Weimar.
Fausto
miniatura|Fausto. A mellor obra dramática de Goethe é sen dúbida o Fausto, que pasou a ser unha obra clásica da Literatura Universal. A primeira versión, o Urfaust ou Fausto orixinal, estaba acabada en 1773. Pero o autor seguiuna retocando até 1790; xa en abril de 1806 estaba completo, pero as guerras napoleónicas demoraron dous anos a publicación até 1808; a segunda parte só sería publicada en 1833, un ano despois do falecemento do autor. A primeira parte desta complexa traxedia articúlase ao redor de dous centros fundamentais; o primeiro é a historia de como Fausto, fatigado da vida e decepcionado da ciencia, fai un pacto co diaño que lle devolve a mocidade a cambio da súa alma; o segundo é a historia de amor entre Fausto e Gretchen, que Mefistófeles manipula de forma que Fausto chegue ao homicidio - mata ao irmán da súa amada - e Gretchen teña un embarazo indesexado, que lle conduce primeiro ao infanticidio e logo a ser executada por asasinar o seu fillo.
A historia de Fausto inspírase, como moitas lendas, en feitos certos. Existiu un tal Johann Faust que naceu cara a 1490 no sur de Alemaña e se doutorou na Universidade de Heidelberg en 1509. Tras deixar a universidade, emprendeu unha vida de aventuras marcada por unha fuxida constante por mor das múltiples acusacións de bruxaría que se lle fixeron. Deixou unha biblioteca que incluía libros de medicamentos, matemáticas e maxia negra. Esta pintoresca vida deu orixe á lenda popular, aproveitada por autores de pezas de monicreques e marionetas, e servira ademais para inspirar lendas populares. O primeiro libro sobre este mito editouse en 1587 por parte de Johannes Spiess, quen, no seu prólogo, advertiu que omitira referir fórmulas máxicas para evitar que quen tivese o libro fose acusado de bruxaría. Outros libros e libretos teatrais trataron o tema do pacto co diaño para lograr o dominio sobre a natureza: no teatro de monicreques dos séculos XVI e XVII, a historia pechábase sempre cos demos levándose a Fausto, pero Goethe alterou este argumento facendo que se salvase Gretchen ao final da primeira parte, anticipando a salvación de Fausto ao termo da segunda, cando os demos que queren levar a súa alma teñen que retirarse ante a chegada dunha lexión de anxos. Ademais Goethe cambia o impulso que move a Fausto: o desexo que o achegaba á bruxaría non é cobiza, maldade ou vagancia, senón a ansia de saber, o desexo de grandeza, de plenitude, de totalidade. O carácter moralizante que pode ter a obra será que ese desexo de coñecemento leva á miseria moral.
A obra foi interpretada en época moderna por Walter Benjamin, por Thomas Mann na súa novela Doktor Faustus e polo fillo deste, Klaus Mann en Mephisto, na que concibe o pacto co diaño como unha metáfora do pacto de Alemaña con Hitler.
Drama
miniatura|dereita|Selo do servizo alemán de [[1961.]]
Commercial Titan III
Commercial Titan III foi o nome dun foguete espacial derivado do foguete militar Titan 34D.
Lingua alekano
O alekano ou gahuku é unha lingua papúa que se fala en Papúa Nova Guinea.
Distribución xeográfica
Fálase no distrito de Goroka na provincia de Highlands Orientais.
Usos sociais
A maioría dos falantes son bilingües co tok pisin, arredor dun terzo dos país fálanlle tok pinsin aos fillos. En 1974 traduciuse o Novo Testamento e hai algún material didáctico publicado na lingua.
Starkaðr
Starkaðr ou Starkad é un heroe da mitoloxía nórdica. Aparece en tratado con profusión na Gesta Danorum pero tamén aparece en fontes islandesas. Descendente dunha liñaxe de xigantes, Aparece como un gran guerreiro que realiza unha manchea de feitos heroicos mais tamén moitos crimes. Odín xa predicira a súa existencia e outorgáralle tres vidas de home dándolle valentía, proporcións xigantescas e talento poético. Porén, o deus Thor éralle hostil, e destinouno a cometer un crime en cada vida que vivira.
San Mariño
San Mariño ou San Marino pode referirse a:
Moeda de 5 céntimos de euro
miniatura|[[Reverso (moedas)|Reverso común da moeda de 5 céntimos de euro, deseñado por Luc Luycx]] A moeda de 5 céntimos de euro é de aceiro recuberto de cobre. Ten un diámetro de 21,25 mm, un grosor de 1,67 mm e un peso de 3,92 gramos. O seu bordo é liso.
Todas as moedas teñen un anverso específico de cada Estado e un reverso común para toda a eurozona, deseñado por Luc Luycx, gañador dun concurso convocado para ese efecto polo Consello Europeo e resolto na súa reunión de Ámsterdam do 13 de xuño de 1997.
Andrew Macdonald
Andrew Macdonald nado en Glasgow en 1966, é un produtor de cine escocés, coñecido polas súas colaboracións co guionista John Hodge e o director Danny Boyle en filmes como Shallow Grave (1994), Trainspotting (1996) e 28 Days Later (2002).
Traxectoria
É co-fundador xunto con Duncan Kenworthy da DNA Films, produtora responsable The Parole Officer (2001), 28 Days Later (2002), Sunshine (2007), 28 Weeks Later (2007) e 28 Months Later. Dous dos cales Danny Boyle dirixiu e Alex Garland escribiu.
Macdonald é irmán do documentalista galardoado cun Oscar Kevin Macdonald e neto do tamén oscarizado cineasta Emeric Pressburger.
Ermide, Acevedo do Río, Celanova
Ermide é un lugar da parroquia de Acevedo do Río no concello ourensán de Celanova na comarca da Terra de Celanova. Tiña 28 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales 11 eran homes e 17 mulleres.
Poesía escáldica
A poesía escáldica era a poesía cortesá norueguesa, tamén cultivada en Islandia composta por skalds (trobadores) e que se opuña á poesía dos Edda, anónima. Cultivouse ata o século XI. Era unha poesía refinada, retórica, complicada; os versos seguían unha normas moi estritas cunha sintaxe complicada que producían un efecto brillante ao seren recitados. Dividíanse en drápur (panexírico), flokkar (poemas de varias estrofas) e lausavísur (poema dunha estrofa). Os temas eran históricos, relatando batallas e outros grandes acontecementos, en menor medida versaban sobre temas mitolóxicos.
Stalk of the Celery Monster
Stalk of the Celery Monster é unha curta de animación escrita, dirixida e animada por Tim Burton durante a súa época como estudante no California Institute of the Arts. É un filme de 8 mm e durante moito tempo considerouse perdida, ata que fragmentos do mesmo foron emitidos no 2006 na televisión española. Actualmente, os anacos do filme está arquivados na Biblioteca do Congreso''.
Odontocetos
Os odontocetos (Odontoceti, Flower, 1867 ) constitúen unha suborde dos cetáceos caracterizados por posuíren dentes, a diferenza das baleas e especies similares (misticetos) que posúen unhas formacións quitinosas chamadas barbas, con función filtradora.
Etimoloxía
O nome Odontoceti provén do grego antigo ὀδόντο- odónto-, "dente" e κῆτος kêtos, "gran monstro mariño".
Características
A característica definitoria do taxon é a presenza de dentes, polo que as especies de gran tamaño, reciben o nome (impropio) de baleas dentadas ou baleas con dentes. Os dentes son cónicos, ocos e indiferenciados (homodontes) e poden presentarse en número moi variable, desde os 160-240 do golfiño común ata o dente único do narval. Así mesmo varía a súa disposición, presente nas dúas mandíbulas ou só na inferior (como nos cachalotes ou algúns zifios) ou na superior (narval), e o seu tamaño, que oscila entre uns milímetros na toniña e os dous metros no narval.
Os dentes non teñen función mastigatoria senón que serven para capturar as presas, que engolen enteiras. Aínda así, non sempre cumpren esa función e nalgunhas especies convértense en caracteres de diferenciación sexual, como acontece tipicamente no narval.
Presentan un único espiráculo (orificio respiratorio) na parte superior da cabeza e unha fronte avultada debida ás modificacións anatómicas producidas pola presenza do melón, denominación popular do órgano da ecolocación.
Todos os odontocetos son carnívoros.
Galería de imaxes
<Gallery> Ficheiro:Delphinus delphis teeth.jpg|Dentadura do golfiño común Ficheiro:Killerwhales jumping.jpg|Candorcas saltando no aire Ficheiro:Orca-Schädel.jpg|Cranio de candorca P1000852.jpg|Arroaz Ficheiro:Sperm whale from above.jpg|Cachalote Ficheiro:Cachalote Montalvo 01-11.JPG|Maxilar inferior do cachalote Ficheiro:Kogia breviceps.jpg|Cachalote pigmeo </Gallery>
Xornada Mundial da Xuventude 2016
miniatura|dereita|280px|Mozos coas bandeiras da XMX de 2016 (ŚDM, nas súas iniciais en polaco). A XXXI edición da Xornada Mundial da Xuventude da Igrexa católica realizouse en Cracovia no ano 2016. Foi a segunda que acolleu Polonia tras a realizada no ano 1991 en Częstochowa, co papa Xoán Paulo II.
A sede foi anunciada polo papa Francisco ao finalizar o acto da Xornada Mundial da Xuventude de Río de Xaneiro o 28 de xullo de 2013. Posteriormente anunciouse que se realizaría do 26 ao 31 de xullo de 2016.
Legado de Xoán Paulo II
Karol Wojtyła (papa san Xoán Paulo II) naceu na localidade polaca de Wadowice o 18 de maio de 1920, pero identificou a Cracovia como a súa terra natal: ”Aquí, nesta terra nacín. Aquí, en Cracovia, pasei gran parte da miña vida (...) Aquí tamén sentín a vocación ao sacerdocio (...) Aquí, na Catedral de Wawel, fun consagrado bispo”.
A Xornada Mundial da Xuventude iniciouse como unha invitación do papa san Xoán Paulo II aos mozos a reunirse en Roma para o Domingo de Ramos de 1984. Máis de 300 milleiros de persoas asistiron á celebración. En 1985 coincidiu co Ano Internacional da Xuventude das Nacións Unidas. O 20 de decembro dese mesmo ano, o Papa anunciou a primeira Xornada Mundial da Mocidade, de 1986. A Xornada Mundial da Xuventude 2016, en Cracovia, foi a trixésima primeira celebrada.
As Xornadas Mundiais da Xuventude desempeñaron un papel especial no papado de Xoán Paulo II, e tanto o papa Bieito XVI como o papa Francisco levaron a cabo as Xornadas Mundiais da Xuventude instituídas por san Xoán Paulo II, como un símbolo de esperanza para os mozos.
Presenza en liña
A arquidiocese de Cracovia puxo en marcha unha páxina web oficial da Xornada Mundial da Xuventude 2016: www.krakow2016.com
Ademais, o evento contou cunha forte presenza nos medios sociais, coas páxinas lanzadas en Facebook, Twitter, Tumblr, Instagram, Google+, Ask, Weebly, Flickr e YouTube.
Peso colombiano
O peso colombiano é a unidade monetaria de curso legal na República de Colombia. A súa abreviación formal é COP (ISO 4217), e informalmente é abreviada COL$. Localmente úsase o signo peso. A súa circulación é controlada polo Banco da República de Colombia. En 2017, a moeda emitida de menor valor é a de cincuenta pesos ($50) e o billete de maior valor é o de cen mil pesos ($100 000).
Historia da moeda colombiana
O peso foi a moeda colombiana dende 1810. En 1837, o peso substituíu ó real a unha taxa de cambio de 1 peso = 8 reais, estando dividido inicialmente en 8 reais. En 1847, Colombia decimalizou a súa moeda, dividindo o peso en 10 reais, cada un dos cales se dividía en 10 décimos de reais. O real foi renomeado décimo en 1853, aínda que as últimas moedas de real foron cuñadas en 1880. O sistema actual de 100 centavos para o peso utilizouse por primeira vez en 1819 aparecendo nos billetes, pero non reaparece até principios de 1860 sobre os billetes e non se utilizou na moeda até o ano de 1872.
En 1871, Colombia adoptou o padrón ouro, ligando o peso ó franco francés nunha taxa de cambio de 1 peso = 5 francos. Esta taxa só se mantivo até 1886. En 1880, o presidente Rafael Núñez crea o Banco Nacional da República de Colombia, o cal tiña entre as súas múltiples funcións a de imprimir o papel moeda (denominado peso moeda corrente), que a partir de 1888 sufriu unha acelerada inflación. esquerda|miniatura|350x350px|Taxa de cambio do peso colombiano fronte ó dólar dende 1998. Para arranxar esta situación o goberno de José Manuel Marroquín estabelece en 1903 a Xunta de Amortización, que debe converter todo o papel moeda circulante en ouro, a unha taxa de conversión de 100 pesos papel moeda = 1 peso ouro. Logo, baixo o goberno do xeneral Rafael Reyes creouse o Banco Central, o cal continuou con moitas das funcións da Xunta de Amortización e estabeleceu unha taxa de cambio fixa respecto da libra esterlina, segundo a cal 5 pesos equivalían a 1 libra.
Tamén durante o goberno do xeneral Rafael Reyes Prieto créase unha ampla controversia sobre o funcionamento do Banco Central, o que leva ó goberno a cancelar o seu contrato co Banco Central e expedir a Lei 69 de 1909, segundo a cal se crea a Xunta de Conversión, encargada de retomar o traballo deixado pola xa extinta Xunta de Amortización. Durante este período o papel moeda comeza a imprimirse con valores nominais expresados en pesos ouro.
Logo da primeira guerra mundial, o país sofre algúns problemas monetarios, que levaron a que o presidente Pedro Nel Ospina solicitase en 1922 ós Estados Unidos a asesoría de especialistas en materia económica, os cales emprenderon unha misión coñecida como a misión Kemmerer, liderada por Edwin Walter Kemmerer, baixo cuxas recomendacións se crea en 1923 o actual emisor: o Banco da República.
En 1931, cando o Reino Unido abandonou o padrón ouro, Colombia cambiou a súa vinculación ó dólar estadounidense, a razón de 1,05 pesos = 1 dólar, unha leve desvalorización da súa anterior vinculación. Esta vinculación existiu até 1949, cando a inflación da moeda colombiana acabou con esta taxa de cambio.
Figueiras
Figueiras é un fitónimo galego e portugués aplicado a lugares con abundante número de figueiras. Amais, figueiras son tamén as tumoracións que lles saen ás vacas, xeralmente no ubre. Como topónimo pode referirse a:
Peso colombiano
Historia da moeda colombiana
A convertibilidade do peso colombiano por ouro remata en 1931, grazas ó decreto 1638 de 1931.
Malia o anterior, os billetes emitidos polo Banco da República continuaron levando as súas denominacións en pesos ouro até 1993, cando unha demanda interposta polo exsenador Pablo Victoria perante o Consello de Estado fixo que a palabra «ouro» e o termo «pagará ao portador» fosen eliminados dos billetes.
Moedas
No presente circulan moedas de 50, 100, 200, 500 e 1000 pesos ($). Entre 1996 e 2002 estivo en circulación activa a moeda de $1000, que perdendo popularidade debido á súa falsificación masiva, polo cal se deixou de cuñalas, sendo substituídas pola emisión dun billete de 1000 pesos. Aínda que tecnicamente esta moeda aínda non saíu de circulación, e aínda conserva o seu valor cambiario, era moi difícil atopala en circulación corrente ata que se introduciu a nova familia de moedas onde o Banco da República decidiu volver cuñar unha moeda desta contía, posta ó público a partir do segundo semestre de 2012.
Figueiras
Amais, o apelido Figueiras pode referirse a:
Peso colombiano
Moedas
En 1998, en conmemoración dos 50 anos da OEA, o Banco da República puxo en circulación unha edición especial de 5000 moedas únicas de $5000. Pero pola súa presentación nun estoxo, o seu alto valor facial e a baixa cuñaxe, estas moedas practicamente non circularon.
Posteriormente, en 2007, cambiouse a composición das moedas de $50 de alpaca a aceiro revestido de níquel, polos gastos que representaba a súa produción. Logo en 2008, a composición das moedas de $50 retornou a ser de alpaca.
Teshub
Teshub (tamén escrito Teshup, Teššup ou Tešup; en cuneiforme dIM; xeróglifo luvita ( DEUS ) TONITRUS, lido como Tarhunzas; ugarítico 𐎚𐎘𐎁, TṮB ) foi o deus hurrita do ceo, o trono e as tormentas. Taru era o nome dun deus da tormenta hatti semellante, cuxa mitoloxía e culto como divindade primaria continuaron e evolucionaron a través das culturas hititas e luvianas descendentes. Nestes dous casos, Taru era coñecido como Tarhun / Tarhunt- / Tarhuwant- / Tarhunta, nomes derivados da raíz anatólica *tarh "derrotar, conquistar". Taru/Tarhun/Tarhunt foi finalmente asimilado e identificado co hurrita Teshub ao redor da época das reformas relixiosas de Muwatallis II, gobernante do Novo Reino Hitita a comezos do século XIII a.C. En xeral, estas reformas pódense clasificar como unha incorporación oficial de divindades hurritas ao panteón hitita, sendo un número menor de deuses hurritas importantes (como Teshub) que se identifican explicitamente con grandes divindades hititas preexistentes (como Taru). Teshub reaparece no reino sucesor cultural post-hurrita de Urartu como Tesheba, un dos seus principais deuses; na arte urartiana represéntase de pé sobre un touro.
LTE
miniatura|300px|alt=Países con cobertura LTE (3GPP Long Term Evolution) dispoñible | Implantación da tecnoloxía LTE a 8 de maio de 2012. {{legend|#ff0000|Países con servizo comercial LTE}} {{legend|#3F6395|Países con redes comercias LTE planexadas ou en desenvolvemento}} {{legend|#A5BDDB|Países con sistemas LTE en proba}}
LTE (en inglés:  long-term evolution) é un estándar de telefonía móbil 4G baseada en tecnoloxía GSM/EDGE e UMTS/HSPA.
Historia
miniatura|esquerda|Comparativa entre as distintas tecnoloxías de transferencia de dados. O primeiro servizo público LTE no mundo foi lanzado polo operador TeliaSonera en Oslo e Estocolmo o 14 de decembro de 2009.
Corrente alterna
dereita|miniatura|300px|Figura 1: Onda senoidal.
A corrente alterna, ou CA (en inglés AC alternating current) é unha corrente eléctrica cuxa dirección varía, ao contrario da corrente continua que ten dirección constante. A forma de onda usual nun circuíto de potencia CA é senoidal por ser a forma de transmisión de enerxía máis eficiente. Porén, en certas aplicacións, utilízanse diferentes formas de ondas tales como ondas triangulares ou cadradas.
Historia
A corrente alterna aplicouse por primeira vez cando Nikola Tesla foi contratado por George Westinghouse para construír unha liña de transmisión no estado de Nova York, entre Niagara Falls e Buffalo. Thomas Edison fixo o posíbel para desacreditar a Tesla, e defender o seu sistema de corrente continua (do que tiña moitas patentes) mais adoptouse o sistema trifásico de Tesla debido á facilidade relativa que a corrente alternada presenta para ter a súa voltaxe alterada por intermedio de transformadores. A corrente alterna era unha forma máis eficaz de transmitir unha corrente eléctrica a longas distancias aumentando moito a tensión de transporte (co que se precisa menos intensidade de corrente, e se teñen menos perdas -proporcionais ao cadrado da intensidade) e diminuíndoa por medio do transformadores ao chegar ao usuario final.
Frecuencias
Na primeira metade do século XX había sistemas de corrente alterna de 25 Hz no Canadá (Ontario) e no norte dos Estados Unidos de América. Nalgúns casos algúns destes sistemas (por exemplo, nas cataratas do Niágara) perduran ata hoxe por conveniencia das plantas industriais que non tiñan interese en trocar o equipamento para que operase a 60 Hz. As baixas frecuencias facilitan a confección de motores de baixa rotación.
Hai tamén sistemas de 16,67 Hz en ferrovías da Europa (Suíza e Suecia). Nuns países a frecuencia é de 60 Hz, e noutros úsase a frecuencia de 50 Hz.
Sistemas AC de 400 Hz úsanse na industria téxtil, avións, navíos, aeronaves e en grandes computadores.
Matemática das tensións CA
miniatura|200px|Figura 2: Parámetros característicos dunha onda senoidal.
onde
Como a frecuencia angular é máis interesante para os matemáticos que para os enxeñeiros, esta fórmula é comunmente reescrita así:
Xeralmente a tensión CA dáse case sempre no seu valor eficaz, que é o valor cuadrático medio dese sinal eléctrico (en inglés chámase de root mean square, ou rms), sendo escrita como Vef (ou Vrms). Para unha tensión senoidal:
Vef é útil no cálculo da potencia consumida por unha carga. Se a tensión de CC de VCC transfire certa potencia P para a carga dada, entón unha tensión de CA Vef entregará a mesma potencia media P para a mesma carga se Vef = VCC. Por este motivo, rms é o modo normal de medición de tensión en sistemas de potencia.
Para ilustrar estes conceptos, considere a tensión de 220 V CA. Chámase así porque o seu valor eficaz (rms) é, en condicións normais, de 220 V. Isto quer dicir que ten o mesmo efecto joule, para unha carga resistiva, que unha tensión de 220V CC. Para atopar a tensión de pico (amplitude), podemos modificar a ecuación de riba para:
Para 220 V CA, a tensión de pico VP ou A é, polo tanto, 220 V × √2 = 311 V (aprox.). O valor de pico a pico VP-P de 220V CA é aínda máis alta: 2 × 220 V × √2 = 622V (aprox.)
Note que para tensións non senoidais, temos diferentes relacións entre o seu pico de magnitude e o valor eficaz. Isto é de fundamental importancia ao traballar con elementos do circuíto non lineares que producen correntes harmónicas, como rectificadores.
Largo internacional
300px|miniatura|En azul os países que utilizan o largo internacional. Denomínase largo ou ancho internacional, normal ou UIC, ao ancho de 1.435 mm que utilizan as vías férreas da maioría de países do mundo.
Utilizado nas vías da Alta Velocidade Española, tamén é utilizado no norte de África, Alasca, Arxentina, Australia, Canadá, Chile, Colombia, China, Corea do Norte, Corea do Sur, os Estados Unidos, en gran parte de Europa, Irán, Iraq, Israel, México, Paraguai, o Perú, o Uruguai, Venezuela e o Xapón. Varias liñas do Metro de Barcelona tamén usan o largo internacional.
Noli me tangere
miniatura|Noli me Tangere por [[Antonio Allegri da Correggio, c. 1534.]] Noli me tangere é unha locución latina que significa literalmente 'non me toques' ou 'non me queiras tocar'. Estas palabras díxollas Xesucristo a María Madalena despois da súa resurrección. A cita corresponde ao versículo 17 do capítulo 20 do Evanxeo de Xoán. A expresión orixinal en grego (Μή μου ἅπτου) suxire unha acción que continúa no tempo, por iso a tradución máis axeitada sería: "non me reteñas".
Winston E. Scott
Winston Elliott Scott, nado en Miami, Florida, o 6 de agosto de 1950, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte das misións STS-72 e STS-87.
Traxectoria
Scott graduouse en enxeñaría aeronáutica pola Escola Naval de Posgraduados da Armada dos Estados Unidos. Foi seleccionado como astronauta pola NASA en marzo de 1992. Participou nas misións STS-72 e STS-87, pasando un total de 24,61 días no espazo.
Nanunanu-i-Ra
Nananu-i-Ra é unha illa en Fidxi a uns 3 quilómetros da costa norte da illa principal de Viti Levu, preto da cidade de Rakiraki na provincia de Ra. A illa ten 3´5 quilómetros cadrados e ten unha elevación máxima de 180 metros. O nome "Nananu-I-Ra" significa "Ensoño do oeste" en Fidxiano. A Mitoloxía fidxiana sostén que Nananú-I-Ra é o punto de partida para os espíritos incorpóreos que deixan este mundo para o máis aló.
O pico máis alto e o miradoiro do lado oriental conten os restos dun antigo asentamento con cerámica fracturada e decorada na parte baixa con lendas de criaturas míticas.
As trampas para peixes da era tribal foron a fonte principal de comida e aínda existen nalgúns lugares de Nananu-i-Ra.
No seu tempo foi un próspero destino turístico, en gran parte esquecido, ten unha inmensa importancia xeopolítica, xa que está situado entre os portos e puntos de aterraxe entre Viti Levu e Vanua Levu.
Nananu-i-Ra é propiedade privada con numerosas subdivisións dispoñibles para a venda a partir de 2018 e é principalmente unha zona residencial.
Ten fama como lugar de praias virxes con magníficos arrecifes e está situada a pouca distancia de Ellington Wharf ou Wananavu Resort con conexións dispoñibles en calquera momento por operadores de barcos locais.
O concello máis próximo é Raki Raki que atenderá e servirá todas as necesidades dun residente ou turista.
Vodafone Fidxi ofrece un servizo de internet prepago con cobertura total en Nananu-i-Ra.
As turbinas eólicas son a fonte de enerxía que alimentan a maioría dos fogares dos residentes.
As illas veciñas inclúen a illa Dolphin e a illa de Nanan-i-Cake.
Fosforilación oxidativa
miniatura|400px|Funcionamento conxunto da cadea de transporte de electróns e a fosforilación oxidativa na ATP sintase.
A fosforilación oxidativa (ou oxidante) é a produción de ATP no encima ATP sintase da membrana mitocondrial interna e as membranas bacterianas, que aproveita a enerxía liberada na cadea de transporte electrónico procedente dos nutrientes oxidados na célula. Outros procesos celulares de produción de ATP, como a fosforilación a nivel de substrato producen cantidades de ATP moito menores. Calcúlase que ata o 90% da enerxía celular en forma de ATP se obtén por medio da fosforilación oxidativa. . A fotofosforilación da fase luminosa da fotosíntese funciona dun xeito moi similar á fosforilación oxidativa.
Unha fase previa á fosforilación oxidativa é a xeración dun gradiente de protóns: a enerxía libre xerada en reaccións químicas redox en varios complexos multiproteicos, chamados en conxunto cadea de transporte electrónico, emprégase para producir, por diversos procedementos, como bombeo de protóns, ciclos quinona/quinol ou bucles redox, un gradiente electroquímico de protóns a través dunha membrana celular (membrana mitocondrial interna ou membrana bacteriana) asociada a un proceso chamado quimiosmose. A cadea respiratoria está formada por tres complexos de proteínas principais (NADH deshidroxenase ou complexo I, coencima Q-citocromo c redutase ou complexo III, citocromo c oxidase ou complexo IV), e varios complexos "auxiliares", utilizando unha variedade de doantes e aceptores de electróns.
A enerxía potencial deste gradiente, chamada forza protón-motriz, libérase durante a fosforilación oxidativa cando se translocan os protóns a través dunha canle pasiva, o encima ATP sintase, e utilízase na adición dun grupo fosfato a unha molécula de ADP para almacenar parte desa enerxía potencial nos enlaces anhidro "de alta enerxía" da molécula de adenosín trifosfato (ATP) por medio dun cambio conformacional do encima no que se produce a rotación dunha parte do encima a medida que flúen os protóns a través dela. En vertebrados, e posiblemente en todo o reino animal, o encima xera un ATP por cada 2,7 protóns translocados aproximadamente. Algúns organismos teñen ATP sintases cun rendemento menor.
Aínda que as diversas formas de vida utilizan unha gran variedade de nutrientes, case todas realizan a fosforilación oxidativa para producir ATP, a molécula que fornece de enerxía ao metabolismo. Esta vía está tan estendida entre os seres vivos debido a que é unha forma moi eficaz de liberación de enerxía, en comparación cos procesos alternativos de fermentación, como a glicólise anaeróbica, moito menos rendible.
A pesar de que a fosforilación oxidativa é unha parte vital do metabolismo, produce unha pequena proporción de especies reactivas do osíxeno tales como superóxido e peróxido de hidróxeno, o que leva á proliferación de radicais libres, provocando danos celulares, contribuíndo a enfermidades e, posiblemente, ao envellecemento. Porén, os radicais teñen un importante papel na transdución de sinais na célula, e posiblemente na formación de enlaces disulfuro nas propias proteínas da membrana mitocondrial interna. Os encimas que levan a cabo esta vía metabólica son branco de moitas drogas e produtos tóxicos que inhiben a súa actividade.
Transferencia de enerxía por quimiosmose
A fosforilación oxidativa funciona con dous tipos de reaccións que están combinadas, unha utiliza reaccións químicas que liberan enerxía, mentres que a outra utiliza esa enerxía para levar a cabo as súas reaccións. O fluxo de electróns a través da cadea de transporte electrónico, desde doantes de electróns como NADH a aceptores de electróns como o osíxeno, é un proceso exergónico (libera enerxía), mentres que a síntese de ATP é un proceso endergónico (require enerxía). Tanto a cadea de transporte electrónico coma a ATP sintase, están inseridos na membrana, e a enerxía transfírese da cadea de transporte electrónico á ATP sintase polo movemento de protóns a través da membrana, nun proceso chamado quimiosmose. Na práctica compórtase de maneira similar a un simple circuíto eléctrico, cunha corrente de protóns que están sendo transportados desde o lado negativo (lado N) da membrana cara ao lado positivo (lado P) polos encimas da cadea de transporte de electróns que bombean protóns. Estes encimas son como unha batería eléctrica, xa que realizan traballo para levar corrente a través do circuíto. O movemento de protóns crea un gradiente electroquímico a través da membrana, o cal se denomina xeralmente forza protón-motriz. Este gradiente ten dous compoñentes: unha diferenza na concentración de protóns (un gradiente de pH) e unha diferenza no potencial eléctrico, cun lado N, que posúe carga negativa. A enerxía almacénase maiormente como a diferenza de potenciais eléctricos na mitocondria, pero tamén como un gradiente de pH nos cloroplastos durante a fotofosforilación.
A ATP sintase libera esta enerxía almacenada completando o circuíto e permitindo aos protóns fluír a través do gradiente electroquímico, de novo cara ao lado N da membrana. Este encima compórtase de maneira similar a un motor eléctrico, xa que utiliza a forza protón-motriz para levar a cabo a rotación de parte da súa estrutura e axustar este movemento coa síntesis de ATP.
A cantidade de enerxía liberada pola fosforilación oxidativa é elevada, comparada coa cantidade producida pola fermentación anaeróbica. A glicólise produce só dúas moléculas de ATP, pero na fosforilación oxidativa prodúcense entre 30 e 36 ATPs a partir dos 10 NADH e 2 succinatos obtidos a través da conversión dunha molécula de glicosa en dióxido de carbono e auga (e habería que engadir 2 ATP máis producidos directamente na propia glicólise). Este resultado de obtención de ATP é o máximo teórico, xa que na práctica algúns protóns se filtran a través da membrana, diminuíndo así a produción de ATP.
centro|700px
ATP sintase
Esta reacción de fosforilación é un equilibrio químico, que pode cambiarse alterando a forza protón motriz. En ausencia dunha forza protón-motriz, a reacción da ATP sintase desplazarase cara a esquerda, hidrolizando ATP e bombeando protóns fóra da matriz a través da membrana. Porén, cando a forza protón-motriz é alta, a reacción é forzada a desprazarse na dirección oposta; de esquerda a dereita, permitindo o fluxo de protóns no sentido do seu gradiente de concentración producindo ADP a partir do ATP. Ademais, na proteína moi relacionada H+-ATPase tipo vacuolar, úsase a mesma reacción para acidificar os compartimentos celulares, bombeando protóns e hidrolizando ATP.
A ATP sintase é un complexo masivo de proteínas con forma de cogomelo. O complexo de encimas en mamíferos contén 16 subunidades e posúe unha masa de aproximadamente 600 kilodaltons. A porción incluída na membrana chámase FO e contén un anel de subunidades c e a canle de protóns. O pedúnculo e a parte superior esférica chámase F1 e é o sitio onde ocorre a síntese de ATP. A porción esférica do extremo de F1 contén seis proteínas de dous tipos diferentes (tres subunidades α e tres subunidades β), mentres que o "pedúnculo" consiste só nunha proteína: a subunidade γ, cun extremo que se estende na esfera de subunidades α e β. Ambas as subunidades, α e β únense a nucleótidos, pero só a subunidade β cataliza a síntese de ATP. Acadando pola base unha porción de F1 e introducíndose na membrana encóntrase unha longa subunidade en forma de bastón que ancora as subunidades α e β na base do encima.
Conforme os protóns atravesan a membrana a través da canle na base da ATP sintase, FO entra en rotación. Esta rotación pode ser provocada por cambios na ionización de aminoácidos no anel de subunidades c provocando interaccións electrostáticas que impulsan o anel de subunidades c a través da canle de protóns. Este anel de rotación provoca a rotación do eixe central (o pedúnculo da subunidade γ) dentro das subunidades α e β. Estas subunidades son incapaces de rotar debido ao brazo lateral que actúa como un estator. Este movemento do extremo da subunidade γ no interior da esfera de subunidades α e β prové de enerxía para os sitios activos nas subunidades β para levar a cabo un ciclo de movementos que xeran e logo liberan ATP. miniatura|220px|dereita|Mecanismo da [[ATP sintase. O ATP en vermello, o ADP e o fosfato en rosa e a subunidade γ rotando, en negro.]] A reacción de síntese de ATP denomínase "mecanismo de cambio de unión" (binding change mechanism) e involucra o sitio activo dunha subunidade β que segue un ciclo de tres estados. No estado "aberto", o ADP e o fosfato entran no sitio activo (mostrado en ton castaño ou granate no diagrama). A proteína logo captura as moléculas e únese a elas lixeiramente (mostrado en vermello). O encima logo cambia a súa conformación novamente e achega as moléculas, co sitio activo no estado final (mostrado en rosa) unindo a recentemente formada molécula de ATP cunha elevada afinidade. Finalmente, o sitio activo cicla de novo ao seu estado orixinal aberto, liberando ATP e uníndose a máis ADP e fosfato, preparándose así para o próximo ciclo.
Nalgunhas bacterias e arqueas, a síntese de ATP lévase a cabo polo movemento de ións sodio a través da membrana celular, en lugar do movemento de protóns. Arqueas como Methanococcus posúen a sintase A1Ao, unha forma do encima que contén proteínas adicionais con moi pouca semellanza en canto á súa secuencia con outras subunidades de ATP sintase de bacterias ou eucariotas. É posible que nalgunhas especies, a forma A1Ao do encima sexa unha ATP sintase especializada no transporte de sodio, pero isto pode que non sexa así en todos os casos.
Inhibidores
Existen varias drogas e toxinas que inhiben a fosforilación oxidativa. Aínda que estas toxinas inhiben só un encima na cadea de transporte electrónico, a inhibición de calquera paso detén o resto do proceso. Por exemplo, cando a oligomicina inhibe a ATP sintase, os protóns non poden ser devoltos á mitocondria. Como resultado, as bombas de protóns son incapaces de operar, e o gradiente faise demasiado forte como para ser superado, o NADH deixa de ser oxidado, e o ciclo do ácido cítrico deixa de operar porque a concentración de NAD+ cae por debaixo da concentración que estes encimas poden utilizar.
Non todos os inhibidores da fosforilación oxidativa son toxinas. No tecido adiposo castaño ou graxa parda, as canles de protóns reguladas chamadas UCP (Uncoupling Proteins) teñen a capacidade de desaxustar a respiración da síntese de ATP. Esta respiración rápida produce calor, e é particularmente importante como unha vía para manter a temperatura corporal durante a hibernación dos animais, aínda que estas proteínas poden tamén ter unha función máis xeral na resposta das células ao estrés.
Historia
O estudo da fosforilación oxidativa principiou en 1906 co informe de Arthur Harden sobre o papel vital do fosfato na fermentación celular, aínda que inicialmente se pensaba que só os azucre-fosfatos estaban implicados. Porén, a principios da década de 1940, a relación entre a oxidación dos azucres e a xeración de ATP foi establecida de forma definitiva por Herman Kalckar, confirmando o papel central do ATP na transferencia de enerxía, que fora proposto por Fritz Albert Lipmann en 1941. Máis tarde, en 1949, Friedkin e Morris Albert L. Lehninger demostraron que o coencima NADH está relacionado con vías metabólicas tales como o ciclo do ácido cítrico e a síntese de ATP.
Durante outros vinte anos, o mecanismo polo cal se xeraba o ATP seguiu sendo un misterio, con moitos científicos procurando un elusivo "intermediario de alta enerxía", que enlazara as reaccións de oxidación e fosforilación. O misterio foi resolto por Peter D. Mitchell coa publicación da teoría quimiosmótica en 1961. En principio a proposta foi moi controvertida, pero foi aceptada lentamente e finalmente Mitchell recibiu o Premio Nobel de Química en 1978 pola súa teoría. A investigación posterior centrouse na purificación e caracterización dos encimas implicados, con importantes contribucións realizadas por David E. Green sobre os complexos da cadea de transporte electrónico, e de Efraim Racker sobre a ATP sintase. Un paso fundamental cara á solución dos mecanismos da ATP sintase foi proporcionada por Paul D. Boyer, co seu desenvolvemento en 1973 do mecanismo de "cambio de unión", seguido pola súa radical proposta dun sistema de catálise rotacional en 1982. Os traballos máis recentes inclúen estudos estruturais con cristalografía de raios X dos encimas que interveñen na fosforilación oxidativa, levados a cabo por John E. Walker, que lles valeron a Walker e Boyer para obter o Premio Nobel en 1997.
Os Muíños, Moraime, Muxía
Por este lugar pasa a 6ª etapa da ruta de sendeirismo do Camiño dos Faros
Kebbi
356px|miniatura|Localización de Kebbi dentro de Nixeria. Kebbi é un Estado do noroeste da República Federal de Nixeria, con capital en Birnin Kebbi. O estado foi formado de parte de Sokoto en 1991.
Limita cos estados de Sokoto e Níxer, como tamén coas repúblicas de Níxer e Benín a oeste. Ten unha área total de 36.800 km² e no 2005 tiña unha poboación estimada de 3 630 931 habitantes.
Está poboado principalmente por hausas, con algúns membros tamén de comunidades étnicas tales como bussawas, dukawas, kambaris e kamukus.
Áreas de goberno local
Kebbi esta dividido en 21 Áreas de goberno local (LGAs), catro emiratos (Gwandu, Argungu, Yauri e Zuru), e 35 distritos. Os gobernos locais son os seguintes:
Illa Santa Cruz, Galápagos
miniatura|300px|Un dos cráteres, "Los Gemelos" (os Xemelgos), nas terras altas Illa Santa Cruz é unha das Illas Galápagos cunha superficie de 986 km² e unha altitude máxima de 864 m.  Situado no centro do arquipélago, Santa Cruz é a segunda illa máis grande logo da illa Isabela. A súa capital é Porto Ayora, o centro urbano máis poboado das illas. En Santa Cruz hai algunhas pequenas vilas, cuxos habitantes traballan na agricultura e a gandaría. Esta illa é un gran volcán inactivo. Estímase que as últimas erupcións ocorreron ao redor dun millón e medio de anos atrás. Hai un túnel de lava xigantesca que ten máis de 2000 metros de longo na illa que moitos turistas visitan e atravesan camiñando. Como testemuño da súa historia volcánica hai dous grandes buracos formados polo colapso dunha cámara de magma: Los Gemelos. Bautizada como Santa Cruz, o seu nome inglés (infatigable) foille dado despois de que a visitara o barco británico HMS Indefatigable. Santa Cruz alberga a maior poboación humana do arquipélago na cidade de Porto Ayora, cun total de 12.000 habitantes na illa.
Baía Tortuga atópase na illa de Santa Cruz, a un curto paseo do centro de Porto Ayora onde se poden ver iguanas mariñas, aves, cangrexos das Galápagos e un mangleiral natural onde poden verse tiburóns e galápagos.
Historia
O arquipélago foi descuberto por Frei Tomás de Berlanga en 1535, e nos seguintes séculos piratas, bucaneiros e baleeiros usaron as illas para aprovisionarse e reparar os seus botes. Desde 1832 forma parte do Ecuador.
Santa Cruz foi colonizada a finais de 1920 por un grupo de noruegueses, o seu soño de enlatar peixe non foi consumado e algúns deles establecéronse na parte alta e cambiaron a súa actividade pesqueira pola agricultura para vivir.
Prehistoria: Atopáronse restos arqueolóxicos que demostran que os primeiros visitantes procedentes da costa do Ecuador chegaron en "Balsas ou en artefactos flotantes con técnica de vela creados por eles mesmos e iso permitiulles viaxar moi lonxe dentro do mar. Ao parecer non se atoparon rastros de asentamentos permanentes na illa. Logo de moito tempo en 1535, Frei Tomás de Berlanga o bispo de Panamá descubriu as illas Galápagos e xunto con elas á illa Santa Cruz debido a que na viaxe que estaban realizando desde Panamá ata Perú extraviáronse e atoparon cinco illas, entre elas á illa Isabela. Chamaron ás illas "Galápagos" porque a coiraza da tartaruga que vivía alí parecíase moito a unha cadeira de montar española que se chamaba "galápago". A escaseza de auga e a abundancia de rochas deron unha mala primeira impresión.
Poboación
A Poboación da Illa Santa Cruz ascende a 15 mil habitantes aproximadamente.
Bones (canción de The Killers)
"Bones" é unha canción do grupo musical estadounidense The Killers, e foi escrita polo vocalista Brandon Flowers, o baixo Mark Stoermer e o batería Ronnie Vannucci. É a oitava canción do segundo álbum, Sam's Town, estreado en outubro de 2006. Foi orixinalmente titulada "It's Only Natural" nas primeiras etapas de creación. Eventualmente, a canción foi estreada como segundo sinxelo de Sam's Town a finais de novembro de 2006.
Illa Santa Cruz, Galápagos
Poboación
A cabeciera da Illa Santa Cruz é Puerto Ayora e consta tamén de parroquias que agrupan á poboación como: Bellavista, Santa Rosa, El Carmen e El Cascajo.
Actividade económica
Os habitantes da illa, viven do turismo, da pesca e da agricultura para autoconsumo e para o consumo local. O turismo atre unhas 60.000 ou 70.000 persoas por ano, danando progresivamente o ecosistema da illa. Chegouse á práctica de pesca excesiva de cogombros de mar e lagostas por parte dos pescadores.
Bones (canción de The Killers)
O vídeo musical da canción foi o primeiro dirixido por Tim Burton.
O Castro de Morgade, Carballedo, Carballedo
O Castro de Morgade é un lugar da parroquia de Santa María de Carballedo, no concello lugués de Carballedo na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 tiña 8 habitantes, 4 mulleres e 4 homes.
Toponimia
O topónimo deriva do latín, fortaleza + un nome relativo ao antropónimo.
Patrimonio
O castro dá nome ao lugar e nel durante as labras agrícolas levantáronse pedras de muíños e algunha outra pedra labrada parecida a unha cola de cabalo cunha inscrición. Presenta na parte N-NO monte baixo moi mesto e pódese apreciar, aínda que con dificultades un foso de 1m de fondo por 1,5 de ancho, aproximadamente. Existen lendas sobre mouros e unha delas fai referencia á existencia neste lugar dun gran tesouro, gardado por un xigante.
Carol Reed
Carol Reed, nado en Londres o 30 de decembro de 1906 e finado na mesma cidade o 25 de abril de 1976 foi un director de cinema inglés.
Traxectoria
Fillo ilexítimo dun actor e produtor, comezou unha carreira na interpretación sendo un adolescente, para logo traballar como axudante de director.
Comezou a ser recoñecido como director a partir de The Stars Look Down e durante a segunda guerra mundial traballou como cineasta ao servizo do exército británico.
Ao remate da guerra dirixiu tres das súas películas máis célebres: Odd Man Out, The Fallen Idol e The Third Man, Palma de Ouro en Cannes. As dúas últimas foron realizadas a partir de guións de Graham Greene.
Nos Estados Unidos dirixiu películas como Trapeze e O tormento e a éxtase. En 1968 dirixiu o filme Oliver!, co que recibiu o oscar ó mellor director.
Proteína de Bence Jones
miniatura|Cristal de proteína de Bence Jones. Unha proteína de Bence Jones é unha proteína globulina monoclonal formada por unha cadea lixeira de inmunoglobulina que se encontra na urina en certas circunstancias, e ten un peso molecular de 22 a 24 kDa. A deteción da proteína de Bence Jones pode indicar a existencia dun mieloma múltiple ou dunha macroglobulinemia de Waldenström.
As proteínas de Bence Jones son diagnósticas especialmente do mieloma múltiple no contexto das manifestacións no órgano diana como insuficiencia renal, lesións óseas líticas, anemia, ou gran número de células plasmáticas na medula ósea dos pacientes. As proteínas de Bence Jones están presentes en 2/3 dos casos de mieloma múltiple.
Estas proteínas son cadeas lixeiras de inmunoglobulinas (paraproteínas) e son producidas por células plasmáticas neoplásticas. Poden ser kappa (a maior parte das veces) ou lambda. Estas cadeas lixeiras de inmunoglobulina poden estar fragmentadas ou non. Encóntranse na urina como resultado da diminución das capacidades de filtración renal debido á insuficiencia renal, ás veces producida pola hipercalcemia causada polo calcio liberado dos ósos a medida que estes son destruídos ou tamén polas propias cadeas lixeiras, xa que son nefrotóxicas. As cadeas lixeiras foron historicamente detectadas quentando a urina (o que causa a precipitación das proteínas) e agora por electroforese de urina concentrada. Máis recentemente, están utilizándose os ensaios de cadea lixeira libre no soro en varios estudos publicados que indicaron que é un método mellor que a das análises de urina, especialmente para pacientes que producen baixos niveis de cadeas lixeiras libres monoclonais, como se observa no mieloma múltiple non secretor e na amiloidose de cadea lixeira amiloide (amiloidose AL).
Historia
As proteínas de Bence Jones foron moi importantes no estudo dos anticorpos, xa que no sangue existen millóns de anticorpos distintos (cada un cun sitio de unión do antíxeno e secuencia de aminoácidos diferente), polo que un determinado anticorpo era moi difícil de illar e de obter en cantidade suficiente para o seu estudo. O problema solucionouse usando as proteínas de Bence Jones de pacientes de mieloma múltiple (ou de ratos nos que se induciu o tumor), que producen grandes cantidades dun mesmo anticorpo monoclonal, xa que este tumor xeralmente se produce a partir dunha soa célula que se descontrola.
Torres de San Marino
miniatura|Guaita miniatura|Cesta