cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tarraconense
Xeografía
Cunha extensión aproximada de 380.000 km² e unha poboación estimada en 3 ó 3,5 millóns de habitantes (cunha densidade media de 8 ó 9 hab/km²), a Tarraconense foi probablemente, na época da súa creación, a maior provincia do Imperio.
Historia
thumb|Tarraconensis no 27 a.C. Os fenicios e os cartaxineses colonizaron a costa mediterránea nos séculos VIII ao VI a.C. Os gregos posteriormente tamén estableceron colonias ao longo da costa. Os romanos chegaron no século II a.C.
A provincia romana imperial chamada Tarraconensis substituíu á Hispania Citerior, que fora gobernada por un cónsul no final da República pola reorganización de Augusto do 27 a.C.
A súa capital estaba en Tarraco (modeerna Tarragona, Cataluña). As Guerras cántabras (29 - 19 a.C.) deixaron toda Iberia baixo a dominación romana, dentro da Tarraconensis. Os ástures e cántabros, na costa norte de Iberia foron os últimos que se pacificaron. A Tarraconensis era unha provincia imperial e separouse das outras dúas provincias ibéricas. Lusitania (correspondente ao moderno Portugal), agás a rexión norte do país moderno, ademais da Estremadura española) e da provincia senatorial Hispania Baetica, correspondente ao sur de España, ou Andalucía. Servio Sulpicius Galba, que serviu foi emperador brevemente no 68 e 69, gobernou a provincia desde o 61. Plinio o Vello serviu como procurador na Tarraconensis (73). Baixo Diocleciano, no 293, a Hispania Tarraconensis dividiuse en tres provincias menores: Gallaecia, Cataxinense e Tarraconensis. A provincia imperial de Hispania Tarraconensis durou ata as invasións do século V, comezaron no 409, cando Suevos, Vándalos e Alanos cruzaron os Pireneos e terminaron co establecemento dun reino visigodo.
A invasión deu lugar a unha ampla explotación dos metais, especialmente o ouro, o estaño e a prata. As minas de ouro aluviais das Médulas mostran como os enxeñeiros romanos traballaron os depósitos a grande escala usando varios acuedutos de ata 28 quilómetros de lonxitude para aproveitar a auga das montañas circundantes. Ao executar correntes de auga rápidas sobre as rochas brandas, foron capaces de extraer grandes cantidades de ouro por métodos de minería hidráulica (Ruina montium). Cando o ouro se esgotou, seguiron as costuras auríferas subterráneas por túneles utilizando incendio para romper as rochas con máis ouro. Plinio o Vello conta moi ben os métodos empregados en Hispania, probablemente baseados nas súas propias observacións.
Relixión
A deidade máis popular en Hispania era Isis, seguida pola Magna Mater, a gran nai. As deidades cartaxinesas-fenicias Melqart (unha deidade solar e un deus marítimo) e Tanit - Caelestis (unha raíña-nai con posibles conexións luares) tamén eran populares. O panteón romano absorbeu rapidamente deidades nativas a través da identificación (Melqart converteuse en Hércules, por exemplo, tendo sido tomado polos gregos como unha variante do seu Heracles). Ba‘al Hammon foi o principal deus en Cartago e tamén foi importante en Hispania. Os deuses exipcios Bes e Osiris tamén tiveron un seguimento.
Jaime Garzón
O seu ingreso nos medios de difusión nacional faríano un personaxe recoñecido e o pioneiro do humor político na televisión colombiana. Xogou un papel importante nos procesos de paz da década dos 90 en Colombia e na liberación de secuestrados en poder das FARC-EP.
O 13 de agosto de 1999 foi asasinado en Bogotá por dous sicarios preto dos estudos da emisora Radionet onde traballaba. En diferentes ocasións, Garzón expresara que era vítima de ameazas de morte. Durante o proceso xudicial, a defensa argumentou que houbo desviacións na investigación por parte do Departamento Administrativo de Seguridade (DÁS), antigo organismo de seguridade do estado, en conveniencia con recoñecidos políticos e membros das Forzas Militares. A morte de Jaime Garzón é outro caso de crime de Estado en Colombia que segue sen resolverse.
Polo homicidio de Jaime Garzón, até 2017, só foi condenado o comandante paramilitar Carlos Castaño, mentres que o ex-subdirector do DÁS, José Miguel Narváez, foi vinculado á investigación en 2011. En xullo dese mesmo ano, a familia Garzón Forero presentou unha demanda contra o Estado colombiano ante a Comisión Interamericana de Dereitos Humanos–CIDH-, pola participación de funcionarios públicos no homicidio e pola incapacidade da xustiza nacional para perseguir e sancionar a todos os responsables nun período de tempo razoable. En 2016, o crime de Jaime Garzón foi declarado pola Fiscalía de Colombia como delito de lesa humanidade, debido á participación de axentes do estado no homicidio xunto a grupos paramilitares, no marco dun plan executado neses anos para eliminar civís que promovían a defensa dos dereitos humanos e de posicións ideolóxicas de esquerda. Desta maneira, este feito non corre risco de quedar impune por prescrición.
En agosto de 2017, a Universidade Pedagóxica Nacional outorgoulle de maneira póstuma o Doutoramento Honoris Causa en Educación por ser un "formador na paz e nos dereitos humanos". .
O 5 de febreiro de 2021, o tribunal confirmou a condena de 26 anos contra o exdirector de DAS (Departamento Administrativo de Seguridade) José Miguel Narváez polo asasinato de Jaime Garzón despois de máis de 21 anos do crime.
Manolo Prieto
thumb|O [[Touro de Osborne, a obra máis coñecida de Manolo Prieto.]] Manuel Prieto Benítez, nado en El Puerto de Santa María, Cádiz o 16 de xuño de 1912 e finado en Madrid en 1991, foi un deseñador gráfico de publicidade e de libros co que obtivo diversos premios internacionais.
Traxectoria
Formouse profesionalmente con Emeterio Melendreras na revista que este dirixía, Arte comercial. A súa obra gráfica máis coñecida é unha silueta do Touro de Osborne (1956), orixinariamente un anuncio do Grupo Osborne pero cun éxito tal que se converteu en patrimonio cultural e artístico dos pobos de España segundo mesmo sentenza xudicial.
Dì Yǐ
Dì Yǐ (帝乙) foi un rei da dinastía Shang da China de 1101 a 1076 a.C.
Traxectoria
Naceu como Zi Xian (子羡) e segundo os Anais de bambú no terceiro ano do seu reinado, ordenou a Nanzhong loitar cos bárbaros kun e tras gañar unha batalla edificar Shuofang (朔方, a moderna Ordos na Mongolia Interior) en pleno territorio kun. Tamén loitou contra Renfang, capturando ao seu xefe.
Teatro das Irmandades da Fala
Antecedentes
A situación do teatro galego anterior ás Irmandades da Fala viña marcada negativamente nun dobre sentido: en primeiro lugar, a situación de atraso económico e sociocultural impedía o seu desenvolvemento ao xeito das dramaturxias europeas da época; por outro lado a lingua continuaba sendo vítima de prexuízos e atopábase desvalorizada en contextos cultos.
Existía algún tímido precedente tanto nos Séculos Escuros coma no Rexurdimento, mais o xénero enfrontaba graves carencias: formación de actores e de actrices, produción de obras, falta de compañías que representasen en galego etc. Faltaba ademais o xa de seu escaso en Galicia público burgués, presenza natural nos escenarios da época, porque non adoitaba estar interesado nun teatro que non tivese como vehículo a lingua da metrópole. Ao preconcepto lingüístico engadíanse outros acerca do que se supoñía que estaba en condicións de ofrecer unha dramaturxia de ámbito nacional: apenas, desde esa perspectiva, temáticas e diálogos costumistas de ambientación rural ou mariñeira. Contribuían a eses prexuízos as representacións teatrais bilingües que adoitaban celebrarse na cidade, práctica que se mantivo desde o s. XIX ata ben entrado o XX. Nelas ridiculizábase o pobo galego coa estratexia, entre outras, de converter o idioma nun artefacto deforme e risible, en contraste co pulcro castelán.
Durante a vixencia do rexionalismo autores coma Francisco Mª de la Iglesia, Manuel Amor Meilán e sobre todo Galo Salinas tentaron insuflar nova vida ao xénero, tanto nas urbes coma na emigración. A creación en 1902 da Escola Rexional de Declamación foi un síntoma dos tempos que se aveciñaban.
O teatro galego permaneceu practicamente en silencio ata 1915, cando os coros folclóricos e populares incluíron, á marxe da música e da danza, o xénero teatral nos seus espectáculos , pezas costumistas, breves e lixeiras que polo demais continuaban a tradición decimonónica a denunciaren o atraso económico ou a emigración.
O pulo das Irmandades
Os primeiros nacionalistas galegos consideraron, ao xeito dos irlandeses ao fundaren o Abbey Theatre, que o drama debía ser o gran medio de propaganda que permitiría espallar o seu ideario ao longo do país. No entanto, os problemas de índole práctica para realizar ese proxecto non eran moi diferentes aos que xa encontrara o teatro rexionalista. As dificultades para crear unha infraestrutura teatral -comezando por un elenco mínimo de actores e de actrices- remataban por frustrar os dramaturgos ao non existiren vías para representar as obras, que adoitaban acabar como textos "de lectura".
Para as Irmandades o teatro era ademais unha ferramenta de concienciación lingüística. De aí que a primeira estrea do Conservatorio Nazonal do Arte Gallego que finalmente logran fundar en 1919 fose a "fina comedia costumista " de Ramón Cabanillas A man da Santiña. Nela presentaranse situacións sociolingüísticas que se tiñan por inéditas (persoas falando en galego nun ambiente señorial), combatendo desde a escena a concepción estreita de que o teatro galego só podía expresarse a partir de determinados ambientes e grupos sociais.
Ao se avivar o debate acerca do teatro, a intervención dos intelectuais afectos ás Irmandades axudará a asentar a certeza de que unha obra escrita en castelán non forma de facto parte do sistema teatral galego. Algúns defensores da lingua española aducirán que nesta lingua se chegaría a un público máis numeroso; ao argumento replica con retranca Villar Ponte lembrando que Ibsen, nun idioma “tan limitado” coma o noruegués, conseguira unha fama non precisamente local.
Entre o ano 22 e o 26, o CNAG pasa a chamarse Escola Dramática Galega. A entidade, dirixida por Leandro Carré Alvarellos, volve ceder ao tópico ruralista ao tempo que procura chegar a grandes públicos programando obras sen pretensións, algunhas delas procedentes do repertorio da escena portuguesa.
Durante os anos vinte a chegada da Ditadura de Primo de Rivera, hostil ás nacionalidades sen Estado e ás súas manifestacións culturais, reduce outra vez a folclorismo as actividades dramáticas. A isto cómpre sumar a crise do espectáculo teatral provocada pola irrupción do cinema. Haberá que agardar á chegada dos grandes nomes ligados ao grupo Nós e ás vangardas (V. Risco, Castelao, Rafael Dieste...) para unha revitalización da linguaxe teatral e das concepcións dramatúrxicas.
Autores principais
Raros foron os autores máis ou menos coñecidos da época que se situaron á marxe da consigna das Irmandades sobre a necesidade de escribir un teatro moderno, desacomplexado e libre no idioma de Galicia. Adóitanse agrupar en dúas tendencias, unha conservadora (Xavier Prado "Lameiro", Xesús San Luís Romero, Euxenio Charlón Arias e Manuel Sánchez Hermida) e outra modernizadora representada por autores coma Antón Villar Ponte, Ramón Cabanillas, Xaime Quintanilla, Leandro Carré e Armando Cotarelo Valledor. Seleccionamos algúns de entre a ampla nómina:
Antón Villar Ponte (Viveiro, 1881-A Coruña, 1936). Fixera unha primeira incursión no xénero con A patria do labrego (1905), de carácter anticaciquil, pero será coas reivindicativas Entre dous abismos (estreada en 1919), Almas mortas (1922) e O Mariscal, escrita xunto con Cabanillas e editada en 1926, cando a súa escrita corresponderá máis fielmente ao programa inspirado polas Irmandades. Son posteriores Os evanxeos da risa absoluta (1934) Nouturnio de medo e morte (1935) e A festa da malla (1935).
Leandro Carré (A Coruña, 1888-1976). Director da Escola Dramática Galega, actor, escenógrafo, estudoso do teatro e conferenciante, publicou artigos sobre técnica teatral co pseudónimo de Ramón Alvariño e obras coma Rexurdimento (1918), O pecado alleo (1923), Tolerías (1917), Noite de ruada (1918), A venganza (1922) ou Unha noite no muíño (1924), entre moitas outras.
Xaime Quintanilla (A Coruña, 1898-Ferrol, 1936). Publicou Alén (1921), obra que nunca foi representada, con personaxes e ambiente non galegos. Escribiu tamén Donosiña (estreada en Ferrol en 1920), que abordaba temas conflitivos coma o divorcio e o adulterio.
Armando Cotarelo Valledor (A Veiga, 1879- Madrid, 1950). Primeiro presidente do Seminario de Estudos Galegos, produciu pezas de teatro de ambiente labrego (Trebón -1922- e Lubicán -1924-), palaciano (a bilingüe Sinxebra data de 1923), histórico (Hostia, 1926) e mariñeiro (Beiramar, 1931).
Xavier Prado "Lameiro" (Ourense, 1874-Compostela, 1942). Toda a súa dramaturxia está recollida en dous volumes do ano 1928: Monifates e Farsadas. Son diálogos e sainetes costumistas, de ambientación labrega, que tratan temas coma a emigración desde unha visión humorística.
Kunzang Choden
Kunzang Choden, nada no distrito de Bumthang en 1952, é unha escritora de Bután. Foi a primeira muller do seu país en publicar unha novela en lingua inglesa.
Traxectoria
Filla de terratenentes feudais, aos nove anos foi estudar á India, onde aprendeu inglés. Estudou Psicoloxía na Universidade de Delhi (Indraprastha College) e Socioloxía na Universidade de Nebraska-Lincoln. Traballou para o Programa de Desenvolvemento da Organización das Nacións Unidas en Bután.
Casada cun home suízo, vive en Thimphu.
En 2005 publicou a súa primeira novela, The Circle of Karma. Está ambientada na década de 1950, logo da independencia de Bután. A protagonista, traballadora na construción de estradas, debe loitar cos tradicionais e restritivos roles de xénero previos á independencia do país, así como aos novos tipos de sexismo do liberalismo comercial.
Rubén García Martínez
Rubén García Martínez, coñecido como Rubén García nado no Barco de Valdeorras (Valdeorras) o 6 de decembro de 1981, é un futbolista profesional galego.
Benito Rivas Rodríguez
Benito Rivas Rodríguez, nado en Siador (Silleda) en 1863 e finado no mesmo concello o 7 de xaneiro de 1923, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Fillo de Benito Rivas Rivas. Secretario do Xulgado municipal de Silleda dende 1899 e principal cacique do concello, foi asasinado por motivos políticos en xaneiro de 1923. Foi pai do tamén político Benito Rivas Fondevila.
Silva, Pol
Santiago de Silva é unha parroquia do concello de Pol na provincia de Lugo. Segundo o IGE, en 2014 tiña 152 habitantes (73 homes e 79 mulleres).
Teñen especial vinculación con Silva os lugares de Cuenza, O Bento (desaparecido no século XX), A Rigueira, Gargallán, e A Carreira Blanca (Sitieles), que administrativamente pertencen a Castro de Rei (son os chamados Medianeiros). Medianeiros que tamén se poden incluír en Santa Mariña de Ramil-Castro de Rei.
Houbo muíño en Gargallán no lugar de Muíño Albeiro -no río Azúmara- e outros mais antigos dos cales non quedan restos (A Rigueira -no Rego de Doncide-, A casa do Muíño de Gargallán -no río Azúmara-)
No occidente da parroquia de Silva, o monte de Andraíde convoca na parte máis alta (592 metros) os termos municipais de Pol e Castro de Rei, arriba da paraxe das Louseiras.
Hidrografía
O río Azúmara (Congostro ou Pontedá) percorre a parroquia procedente de Mosteiro e o río Pol (Silva ou Ribeiro) con destino ao río Miño. O rego de Doncide desemboca no Azúmara por Cuenza-Pontedá.
Festas
San Brais (3 de febreiro), Santiago (25 de xullo), Nosa Señora do Rosario (7 de outubro -2º domingo de outono-).
Orixe do apelido Silva
Paio Froila, señor de Silva, casou cunha filla de Vermudo II (982-999), dando orixe a catorce casas nobiliarias repartidas por toda a Península.
Unha Filla de Paio Froila, neta do Rei Vermudo II de León, estando próxima a morrer deu testamento en 1058, na cidade de León (capital do reino) nomeando testamenteiro ao bispo galego Alvito de Mondoñedo, bispo da cidade. Este santo Alvito foi restaurador da igrexa de Cirio en Pol, sendo "o presbítero Aloitus". Da "nobilisima señora dona Fronilde" quedou en hebreo un documento de compra que fixo en León a Josef bar Joab Escapat, o xoves día 20 do mes Marhesvan do ano 814 (4 de novembro de 1053).
Catalina González
Catalina González Bea, nada en Portonovo (Sanxenxo) en 1965, é unha política galega
Traxectoria
Foi redeira. Concelleira de Sanxenxo polo PPdeG dende 1995, foi tenente de alcalde e concelleira responsable do Organismo Autónomo Terra Sanxenxo. Cando o alcalde Telmo Martín renunciou ao cargo, foi elixida alcaldesa en decembro de 2006. Nas eleccións municipais de 2007 encabezou a candidatura do PPdeG e foi elixida alcaldesa con maioría absoluta. Volveu ser elixida alcaldesa, pero sen maioría absoluta, nas municipais de 2011. Cesou no seu cargo logo das municipais de 2015, ás que decidiu non presentarse, sendo substituída no cargo por Gonzalo Pita.
En xaneiro de 2019 fundou o partido Xuntos por Sanxenxo, co que se presentou ás eleccións municipais dese ano.
Reino de Sicilia (homónimos)
O termo Reino de Sicilia pode referirse a:
ALBA
miniatura|Membros da ALBA en 2023 A Alianza Bolivariana para os Pobos da Nosa América - Tratado de Comercio dos Pobos ou ALBA-TCP (en ocasións denominada extraoficialmente Alianza Bolivariana para as Américas, pero mais comunmente coñecida como simplemente ALBA), é unha organización internacional de ámbito rexional, enfocada para os países de América Latina e o Caribe que pon énfase na loita contra a pobreza e a exclusión social con base en doutrinas de esquerda.
Concrétase nun proxecto de colaboración e complementación política, social e económica entre países de América Latina e o Caribe, promovida inicialmente por Cuba e Venezuela como contrapartida do ALCA (Área de Libre Comercio das Américas), impulsada por Estados Unidos.
Ignacio Vidales Tomé
Ignacio Vidales Tomé, nado en Ponteareas o 30 de marzo de 1896 e finado no mesmo concello o 11 de agosto de 1963, foi un xornalista, debuxante e caricaturista galego.
Traxectoria
A través do seu humor, sutil e irónico, puxo de relevo os aspectos máis negativos do momento que lle tocou vivir nunha Galicia caracterizada pola fame, a pobreza, a emigración e a falla de igualdade social.
Tribuna Gallega
Tribuna Gallega foi unha revista editada en Madrid entre 1914 e 1915.
Historia e características
Apareceu o 1 de febreiro de 1914. Orientada aos emigrantes galegos, estaba dirixida por Eugenio Elices Gasset e, a partir de novembro dese ano, por Ramón de Artaza Malvárez. Incluíu información sobre actividades das colectividades galegas en América, crónica de actualidade e colaboracións literarias. Cesou a súa publicación o 15 de abril de 1915.
Gaston Leroux
Gaston Leroux, nado en París en 1868 e finado en Niza en 1927, foi un escritor e xornalista francés.
Traxectoria
Pasou a infancia na rexión de Caux, volta a París para estudar dereito e faise avogado, pero exerce a profesión por pouco tempo. En 1892 entra en L'Écho de Paris, e en 1894 exerce de cronista xudicial para Le Matin, onde acada gran sona coas súas crónicas do asunto Dreyfus. Como correspondente de Le Matin viaxa por Italia, Marrocos e entre 1904 e 1906 permanece en Rusia, onde é testemuña da tentativa de revolución de 1905. En 1907 deixa o xornalismo e dedícase a escribir novelas. O misterio do cuarto amarelo (Le Mystère de la chambre jaune) publicado por entregas en 1907 en L'Illustration, a obra é unha novela de detectives, protagonizada por Joseph Rouletabille, que se converte nun grande éxito internacional, Leroux inspirouse na idea do recinto pechado que utilizara Edgar Allan Poe en Os crimes da rúa Morgue (1841).
Leroux escribiu fundamentalmente novelas de misterio, entre elas O misterio do cuarto amarelo ou Le Parfum de la dame en noir, algunhas cun forte toque humorístico como A cadeira tráxica, novelas de fantasía como L'Homme qui revient de loin e novelas de terror entre as que destacan as cinco novelas protagonizadas por Chéri-Bibi. Dende 1908 viviu na Costa Azul.
Obras
Gastón Leroux escribiu 35 novelas, 6 obras de teatro e 3 libros de reportaxes.
Pilar Urbano
Pilar Urbano, nada en Valencia en 1940, é unha escritora valenciana en lingua castelá.
Traxectoria
Tras estudar Filosofía e Letras axiña canalizou a súa carreira profesional cara ao mundo do xornalismo, conseguindo o número un da súa promoción na Escola Oficial de Xornalismo. Traballou, como comentarista política nos diarios ABC (até 1985), Ya (1985-1989) e en 2011 en El Mundo, así como na revista Época.
É ben coñecida polas súas biografías autorizadas dos membros da monarquía española.
Moimenta, Macenda, Boiro
Moimenta é un lugar da parroquia de Macenda no concello coruñés de Boiro, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 161 habitantes (76 homes e 85 mulleres).
Talo (homónimos)
En botánica o termo talo pode ter dous significados:
Carlos de Castro Álvarez
Carlos de Castro Álvarez, nado en 1960 en Castil de Vela (Palencia), é un historiador e escritor residente en Pontedeume.
Traxectoria
Logo de rematar os estudos de Filosofía e Letras na Universidade de Valladolid, enfocou a súa vida laboral cara ao ensino, sendo na actualidade profesor de Xeografía e Historia no IES Breamo de Pontedeume.
Está considerado como un dos máximos expoñentes da nova historiografía galega, centrando as súas investigacións na Comarca do Eume. De entre os seus numerosos traballos o titulado Muíños hidráulicos do concello de Pontedeume foi galardoado co Premio de Investigación Concello de Pontedeume, na edición de 1998.
É cofundador da revista Cátedra, Revista Eumesa de estudios, e membro do seu consello de redacción. Así mesmo forma parte do consello asesor e científico da revista Estudios Mindonienses.
Dentro do seu labor historiográfico leva publicados arredor dun centenar de artigos, principalmente no desaparecido El Comarcal, onde tiña unha sección fixa; na revista Cátedra; en La Voz de Galicia; na revista Estudios Mindonienses; e nos libros das festas de Pontedeume, Ombre e Nogueirosa. Tamén publicou os libros:
No eido do fomento do turismo comarcal colaborou na guía das Fragas do Eume (2002), da que fixo a parte de Historia, e no folleto Rutas da Historia e do Arte (2003). Guías turísticas da súa propia autoría son:
Outra das súas facetas é a de escritor de ficción, tendo publicadas tres novelas nas que a historia xoga un papel destacado. Estas son:
Terras de Tras os Montes
miniatura|250px|Localizacióm da subrexión de Terras de Tras os Montes. As Terras de Tras os Montes (en portugués, Terras de Trás-os-Montes) son unha subrexión (ou comunidade intermunicipal) da Rexión Norte de Portugal —unha rexión estatística de nivel III (NUTS III)— coordinada pola Comisión de Coordinación e Desenvolvemento Rexional da Rexión Norte de Portugal.
Xeografía
As Terras de Tras os Montes comprenden gran parte do distrito de Braganza, cidade na que está situada a sede da comunidade intermunicipal.
A subrexión limita ao oeste coa subrexión do Alto Tâmega, ao norte e ao leste con España (Galicia e Castela e León respectivamente) e ao sur coa subrexión do Douro.
Abarca unha superficier de 5 543,61 km². No ano 2011 a súa poboación era de 117 527 habitantes, polo que a súa densidade de poboación nese ano era de 21,2 hab./km².
Municipios
Os concellos que integran as Terras de Tras os Montes son:
Dalila
miniatura|340x340px|Sansón e Dalila, pintura de 1615 de Gerard van Honthorst.
Dalila (en דְּלִילָה, ‘[a que] debilitou’, ‘desarraigou’ ou ‘empobreceu’, da raíz dal, ‘débil’ ou ‘pobre’) era a «muller no val de Soreq» á que amou Sansón e que foi a súa perdición no bíblico Libro dos Xuíces (capítulo 16).
Algúns consideran que unha das falsas respostas dadas por Sansón (que a súa forza o abandonaría se o seu pelo non estaba entretecido nun tecido) é unha reminiscencia da arcana arte feminina do fiado, que tamén é inherente aos mitos de Penélope, Circe e Aracne.
«Soreq» só está especificamente identificado como un lugar na historia de Sansón. Xerome menciona un «Cafarsoreq» que estaba preto de Saraa. No Israel moderno hai un val de Soreq e mesmo un viñedo de Soreq (desde 1994-5). Con todo, «Soreq» é a vide en Xénese 49:11, Isaías 5:2 e Xerome 2:21. Sansón dedicárase desde o ventre da súa nai como nazireo, polo que tiña prohibido tocar o viño e cortar o pelo. Dalila pode ser unha «muller-vide» (compárese co mítico nome grego Enone), personificando as tentacións femininas da vida que traizoarían a súa dedicación nazirea.
Diérese
A diérese é un signo ortográfico diacrítico consistente en dous puntos que se colocan enriba de certas letras, habitualmente vogais.
Noutras linguas
A diérese existe en numerosas linguas e indica situacións diferentes, como metafonía, o feito desas vogais teren que ser pronunciadas ou sinalar un hiato.
Unhas poucas linguas empregan a diérese sobre consoantes:
Outros usos
É habitual o seu uso por efecto estilístico no nome de grupos musicais, como Motörhead ou Mötley Crüe, chamado en inglés heavy metal umlaut.
Soiuz TM-11
Soiuz TM-11 foi unha misión espacial tripulada soviética lanzada o 2 de decembro de 1990 mediante un foguete Soiuz U2 desde o cosmódromo de Baikonur.
Características
Soiuz TM-11, unha Soiuz modelo TM cos cosmonautas Viktor Afanasiev, Toyohiro Akiyama (un xornalista xaponés) e Musa Manarov a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir e facer experimentos científicos e manter a estación. Akiyama é considerado o primeiro pasaxeiro comercial ao espazo, ao pagar a compañía para a que traballaba, TBS, 28 millóns de dólares polo seu voo ata a Mir. Akiyama volveu a terra na Soiuz TM-10 e durante a súa estancia na Mir fixo varias retransmisións televesivas e radiofónicas.
Durante a súa estancia recibiron a visita da Progress M-7, que estivo a punto de causar un accidente coa estación, e da Soiuz TM-12.
Eugenio Elices Gasset
Eugenio Elices Gasset, nado en Vigo o 27 de setembro de 1889 e finado en maio de 1961, foi un xuíz e xornalista galego.
Traxectoria
Foi xuíz municipal en Madrid. En 1939 abríuselle expediente en base á lei de depuración de funcionariado público.
Dirixiu a revista Tribuna Gallega (1914), editada polos emigrantes galegos en Madrid. En 1922 foi nomeado membro correspondente da Real Academia Galega.
Vida persoal
Fillo do celanovés Eugenio Elices Rodríguez e mais de Obdulia Gasset Artime -irmá de Eduardo Gasset Artime-, foi irmán de María Luisa Elices Gasset (casada con Ramón de Artaza Malvárez) e do médico Álvaro Elices Gasset.
Acetoacetil-CoA
miniatura|dereita|Acetoacetil-CoA. [[Número CAS: 1420-36-6 .]] miniatura|dereita|Acetoacetil-CoA co coencima A simplificado.
O acetoacetil-coencima A ou acetoacetil-CoA é un tioéster formado por un grupo acetoacetilo (derivado do ácido acetoacético) de 4 carbonos unido ao coencima A, con fórmula C25H40N7O18P3S. Como o enlace tioéster entre os dous compoñentes da molécula se fai por un átomo de xofre (S), ás veces aparece indicado este no mone así: acetoacetil-S-CoA.
É unha molécula moi importante no metabolismo lipídico e doutras substancias.
Funcións
miniatura|dereita|Ruta da cetoxénese ou formación de corpos cetónicos. O enlace tioéster do acetoacetil-CoA é un enlace de alta enerxía, polo que a súa rotura facilita as reaccións nas que vai intervir o grupo carbonado unido ao coencima A. O acetoacetil-CoA intervén en moitas reacción do metabolismo lipídico, dos corpos cetónicos e dalgúns aminoácidos.
Síntese de corpos cetónicos
Son corpos cetónicos compostos como o acetoacetato, β-hidroxibutirato ou acetona. O acetoacetil-CoA intervén na síntese destes corpos cetónicos no fígado, para o cal debe orixinar acetoacetato libre. O coencima A pode ser separado do acetoacetil-CoA, rendendo acetoacetato, acetil-CoA e coencima A, e consumindo unha molécula de auga, proceso chamado desacilación, en dous pasos. Primeiro, o acetoacetil-CoA reacciona cunha molécula de acetil-CoA en reacción catalizada pola hidroximetilglutaril-CoA sintetase, orixinando 3-hidroxi-3-metilglutaril-CoA (HMG-CoA). Despois, este último, pola acción da HMG-CoA liase, orixina acetoacetato libre e acetil-CoA. Sumando as dúas reaccións, a reacción global é: acetoacetil-CoA +  H2O  →  acetoacetato + CoA
Seguidamente, o acetoacetato pode reducirse a D-β-hidroxibutirato, ou descarboxilarse orixinando acetona.
A formación de corpos cetónicos é moi importante no metabolismo, porque permite desviar algo do acetil-CoA formado durante a oxidación dos ácidos graxos no fígado e envialo en forma de corpos cetónicos, solubles en auga, a outros tecidos para producir enerxía.
Síntese de esteroides e terpenos
dereita|miniatura|Ruta do [[mevalonato utilizada na síntese de esteroides e terpenos.]]
O acetoacetil-CoA é o precursor do hidroximetilglutaril-CoA (HMG-CoA) na vía do mevalonato, que é esencial para a síntese de colesterol e outros esteroides e terpenos. A reacción é: acetoacetil-CoA +  acetil-CoA  +  H2O  →  3-hidroxi-3-metilglutaril-CoA
Metabolismo de aminoácidos cetoxénicos
No metabolismo degradativo dalgúns aminoácidos orixínase acetoacetil-CoA. Estes son a fenilalanina, tirosina, leucina, lisina e triptófano. Ademais, a isoleucina orixina acetil-CoA, que se pode utilizar para formar acetoacetil-CoA. Estes aminoácidos que poden orixinar acetoacetil-CoA denomínanse aminoácidos cetoxénicos, xa que o acetoacetil-CoA pode utilizarse para sintetizar corpos cetónicos.
Música noise
Música noise é un termo usado para describir distintas variedades da música de vangarda que adoitan a usar elementos coma cacofonía, disonancia, atonalidade, ruído, indeterminación e repetición na súa realización. A música noise pode contar con distorsión, varios tipos de ruídos xerados acustica ou electronicamente, sinais electrónicas producidas ao chou e instrumentos non tradicionais. A música noise tamén incorpora gravacións manipuladas, estática, asubíos e zunidos, retroalimentación, sons de máquinas, software con sons personalizados, instrumentos con circuitería creada a propósito, e elementos vocais non musicais que impulsan o ruído ata o éxtase.
O Futurismo foi un movemento artístico importante para o desenvolvemento da estética noise, ao igual que o Dadaísmo, e posteriormente o Surrealismo e o Fluxus, sobre todo os artistas Fluxus Joe Jones, Yasunao Tone, George Brecht, Robert Watts, Wolf Vostell, Yoko Ono, Walter De Maria, Milan Knížák, LaMonte Young e Takehisa Kosugi.
A música noise contemporánea adoita asociarse ao volume extremos e á distorsión, particularmente no dominio da música popular, con exemplos como o uso do feedback por Jimi Hendrix, Nine Inch Nails, Sonic Youth e o álbum de Lou Reed Metal Machine Music.
Outros exemplos de música con características noise son os traballos de Iannis Xenakis, Karlheinz Stockhausen, Helmut Lachenmann, Cornelius Cardew, Theatre of Eternal Music, Rhys Chatham, Ryoji Ikeda, Survival Research Laboratories, Whitehouse, Cabaret Voltaire, Psychic TV, Blackhouse, as gravación das esculturas sonoras de Jean Tinguely, a música do Orgien Mysterien Theater de Hermann Nitsch, os traballos de finais dos 60 de La Monte Young. Xéneros como a música industrial, o techno industrial e a glitch music empregan elementos baseados no noise.
Lewis Carroll
Charles Lutwidge Dodgson, máis coñecido polo pseudónimo de Lewis Carroll, nado en Daresbury (Cheshire) o 27 de xaneiro de 1832 e finado en Guildford o 14 de xaneiro de 1898, foi un escritor, matemático, fotógrafo e diácono anglicano británico.
Traxectoria
Era fillo do pastor anglicano Charles Carroll. Cando tiña 11 anos a familia trasladouse a Croft-on-Tees, Yorkshire. Educado polo seu pai, non foi á escola ata que tiña 12 anos, cando ingresou na prestixiosa Rugby School ata 1850, ao ano seguinte marcha a estudar a Oxford, ao remate dos seus estudos converteuse en profesor de matemáticas de Christ Church, un dos colexios universitarios de Oxford. En 1854 comeza a enviar relatos a poemas a revistas literarias como The Comic Times e The Train, e en 1856 utiliza por vez primeira o pseudónimo de Lewis Carroll.
Ordenado diácono en 1861, o 4 de xullo de 1862 acompañou nun paseo polo Támese a Alice Liddell e ás súas dúas irmás Lorina e Edith, fillas de Henry Liddell, deán do Christ Church. Acompañábao o tamén reverendo Robinson Duckworth, no decurso dese paseo Carroll contoulles ás rapazas un conto, como facía decote, pero diante o entusiasmo das rapazas e diante a petición de Alice para que o escribise fíxoo e en febreiro de 1863 deulle un manuscrito co título de Alice's Adventures Under Ground (As aventuras de Alicia no sochán), que o propio Carroll destruíu para lle regalar un exemplar máis elaborado no Nadal de 1864, e tamén fixo unha copia para os fillos do seu amigo George MacDonald, e por suxestión del animouse a publicalo nunha edición que pagou pola súa conta, con ilustracións de John Tenniel co título de Alice's Adventures in Wonderland (Alicia no país das marabillas). Os 2.000 exemplares da edición esgotáronse axiña, e o libro converteuse nun éxito internacional (a primeira tradución para o galego data de 1984).
En 1871 publicou Alicia do outro lado do espello (Through the Looking-Glass and what Alice Found There), continuación de Alicia no país das marabillas. En 1876 editou o poema épico A caza do Carbairán (The Hunting of the Snark). Silvia e Bruno a súa última novela,publicouna en dous volumes, en 1889 e 1893.
Julia Huete
Julia Huete Iglesias, nada en 1990 en Ourense, é unha artista galega.
Traxectoria
Formouse na Facultade de Belas Artes de Pontevedra, da Universidade de Vigo, e realizou un mestrado en Dirección de Arte e Publicidade.
Javier Villar Rey
Javier Villar Rey, coñecido como Javi Rey nado en Combarro (Pontevedra) o 20 de febreiro de 1991, é un futbolista galego, que xoga como centrocampista. Milita no Real Avilés, da Segunda Federación.
Julia Huete
Obra
No Pazo de Torrado en Cambados e na galería Nordés de Santiago de Compostela.
Estación de London Victoria
miniatura|280x280px|Fachada da estación. A estación de London Victoria (en London Victoria Station), tamén coñecida simplemente como estación de Victoria, é unha das estacións de ferrocarril máis importantes de Londres. Atópase xunto á rúa Victoria, no borough da Cidade de Westminster.
Con máis de 73 millóns de pasaxeiros ao ano, é a segunda estación máis transitada do Reino Unido despois da de Waterloo. A zona é tamén un importante intercambiador de diversos medios de transporte, ao atoparse alí a estación de autobuses de Victoria Coach Station e a estación de metro Victoria.
Dende a estación saen varias liñas cara ao sueste de Inglaterra, sendo os destinos máis importantes Brighton, Worthing, Eastbourne, Canterbury e Dover.
Droga
miniatura|dereita|250px|Un surtido de drogas. miniatura|300px|Sección de bebidas alcohólicas nun hipermercado, considerada xunto co tabaco unha droga legal.
A droga é o termo xeral polo que se designa así calquera substancia con capacidade de alterar un proceso biolóxico ou químico nun organismo vivo, cun propósito determinado, como por exemplo combater unha enfermidade, aumentar a resistencia física, ou modificar a resposta inmunolóxica. O cerebro é a zona máis sensíbel aos efectos das drogas.
Xeralmente o termo droga utilízase para se referir ás de uso ilegal, en cambio para as de uso médico acostúmase preferir o termo fármaco.
Drogas medicinais (para o tratamento de enfermidades)
O concepto farmacolóxico e médico da palabra droga é calquera substancia química capaz de modificar o funcionamento dun ser vivo. Este concepto refírese a que a modificación pode ser prexudicial ou beneficiosa para o ser vivo, e que depende do tempo de administración e da dose. Paracelso, pai da farmacoloxía, en 1500 dixo que todas as substancias son velenos, a diferenza dun veleno cun medicamento é a dose, é dicir que un medicamento administrado en dose e durante un tempo inadecuado tórnase nun factor prexudicial que pode chegar até a morte. Un medicamento diferénciase dunha droga en que é usada para o diagnóstico, prevención ou tratamento das enfermidades e aseméllase a unha droga en que tamén é unha substancia química capaz de modificar o funcionamento dun ser vivo.
Drogas de uso recreacional ou drogas de abuso
miniatura|A [[cafeína é a substancia psicoactiva máis consumida do mundo.]] As drogas de abuso son substancias de orixe natural ou sintético con efectos sobre o sistema nervioso central, utilizada con fins extraterapéuticos.
O que unha substancia sexa definida como droga decídese por elementos socioculturais máis que polas súas características farmacolóxicas. As substancias clasificadas como drogas sono porque a sociedade as codificou culturalmente como tales entrando, ademais, en contacto con elas e usándoas precisamente para conseguir os efectos que se agardan delas. A investigación farmacolóxica e bioquímica, mostrando as propiedades e os efectos de determinadas substancias sobre o organismo, pode sinalar cales son drogas teóricas ou potenciais. Mais para que as ditas substancias adquiran o status de drogas han de ser codificadas culturalmente como tales.
Para que unha substancia poida ser considerada como droga, é preciso que teña provocado nalgún dos seus usuarios unha síndrome de dependencia, percibido como tal polo propio usuario, polos do seu contorno ou pola sociedade. A aparición dunha síndrome de dependencia depende das propiedades farmacolóxicas da substancia ao interactuar cun organismo vivo.
As drogas de abuso acostuman ser substancias psicótropas e estupefacientes.
Clasificación das drogas de uso recreacional ou drogas de abuso
Podemos clasificar as drogas de abuso en función dos seus efectos sobre o cerebro en dous grandes grupos:
Drogas intelixentes
Hai fármacos, alimentos e suplementos nutricionais que se presentan como axuda para mellorar o rendemento intelectual e a saúde. Ás veces denominadas coa forma inglesa smart drugs, as drogas intelixentes, denominación baixo a que se engloba unha gran cantidade de produtos con certas características comúns: pretenden aumentar o rendemento, non son aditivos, carecen practicamente de efectos adversos e poden adquirirse máis ou menos facilmente en diversos establecementos. Pero hai escasa evidencia que realmente aumenten as capacidades cognitivas en xente san.
Historia das drogas
Os homes da antiga Grecia tamén eran afeccionados a ese tipo de substancias anabolizantes, facíano para saír do mundo. Desde as primeiras civilizacións como a asiria até o século XXI, o ser humano consumiu todo tipo de drogas por diferentes motivos, como relixiosos, rituais, medicinais, hábito ou costume, distracción ou hedonismo.
PO-406
A PO-406 é unha estrada autonómica que une as poboacións da Cañiza e Filgueira (Crecente). É un tramo da antiga C-531 reformada en 2008 con tres vías nalgúns tramos, dous de subida e un de baixada, cun largo medio de entre 7 e 10 m.
FC Laufen
O FC Laufen é un club de fútbol de Laufen, Suíza. Fundouse en 1908 e compite na 1. Liga. O seu campo é o Sportplatz Nau, con capacidade para 3.000 espectadores. O uniforme titular consiste nunha camiseta a raias verticais brancas e negras, pantalón branco e medias brancas.
Lingua lozi
O lozi, tamén coñecido como silozi e rozi, é unha lingua bantú da familia níxer-congo, falada por grupos étnicos específicos de Botsuana, Namibia, Zambia e Zimbabue.
Martin Balsam
Traxectoria
Balsam comezou na interpretación no club de teatro do instituto e estudou arte dramática co director alemán Erwin Piscator antes de servir nas forzas aéreas durante a segunda guerra mundial.
O seu debut profesional foi en 1941 coa obra The Play's the Thing en Locust Valley e en 1948 foi seleccionado por Elia Kazan como membro do Actors Studio. Neses anos Balsam participou en varias series de televisión.
En 1960 interpretou un dos seus papeis máis célebres, o detective Arbogast no clásico de Alfred Hitchcock Psicose e en 1965 gañou o Oscar ao mellor actor secundario por A Thousand Clowns.
Faleceu repentinamente dun infarto en 1996 mentres estaba de vacacións en Italia.
Ozo
Xosé Antón Perozo Porteiro, coñecido como Ozo Perozo ou Ozo, nado en Vigo en 1975, é un traballador audiovisual galego.
Traxectoria
Fixo estudos na Facultade de Historia da Universidade de Santiago de Compostela. Traballa no audiovisual desde 1994. Comezou como cámara de noticias, entrou en 1997 no cine traballando en atrezzo e nos últimos anos fai series e películas como Axudante de Dirección ou como Script.
Roberto González Pastoriza
Roberto González Pastoriza, nado en Moaña o 26 de febreiro de 1898 e finado en Vigo en 1985, foi un avogado e político galego.
Ozo
Traxectoria
Dirixiu varias curtametraxes e pezas para Internet e fixo de director de segunda unidade na teleserie O Faro da Televisión de Galicia.
Roberto González Pastoriza
Traxectoria
miniatura|300px|En Vigo en [[maio de 1932, tras pronunciar unha conferencia no Teatro García Barbón, Federico García Lorca con, entre outros, Roberto González, Manuel Gómez Román, Eugenio Arbones, Eugenio Fadrique e Jerónimo Toledano. ]] Fillo de Dolores Pastoriza e José Benito González Portela, secretario do Xulgado de Moaña. Fixo os estudos primarios na vila natal e trasladouse a Vigo para estudar no Colexio Cívico-Militar de María Auxiliadora entre 1912 e 1915. Despois estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela onde coincidiu con Valentín Paz-Andrade. Ao rematar a carreira incorporouse ao bufete de Adolfo Gregorio Espino en Vigo. Ao acceder este á alcaldía de Vigo deixou o despacho a cargo de Roberto González. Exerceu de letrado externo do Concello de Vigo e da Caixa de Aforros Municipal de Vigo. Colaborou en Galicia e El Pueblo Gallego, usando ás veces o pseudónimo de Gonzal Pastor. En novembro de 1919 asistiu á II Asemblea Nacionalista en Compostela.
No 1930 integrouse no Grupo Autonomista Galego liderado por Valentín Paz-Andrade. Foi membro da súa directiva e bibliotecario, pero un ano despois dimitiu por discrepancias internas. Na Segunda República pertenceu á executiva da Agrupación al Servicio de la República co arquitecto Manuel Gómez Román. Coa constitución das primeiras corporacións democráticas, foi nomeado letrado do Concello de Vigo, cargo que exerceu ata 1936. Xunto con outros avogados promoveu a constitución da Asociación de Avogados de Vigo. Nos anos republicanos trabou amizade con Alfonso Daniel Rodríguez Castelao e foi un dos asesores de Alexandre Bóveda na redacción do Estatuto galego. Apoiou a decisión do Partido Galeguista de se integrar na Frente Popular. Formou parte da delegación galega que entregou en Madrid o Estatuto de autonomía días antes do Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936.
Ozo
Traxectoria
Vive na Coruña desde 1999.
Roberto González Pastoriza
Traxectoria
Tras o golpe de estado foi detido, pero axiña liberado grazas a mediación de Adolfo Gregorio Espino. Pese a iso, exerceu a defensa dos principais cargos políticos da cidade nun consello de guerra sumarísimo que os condenou a morte. Colaborou con La Noche e Faro de Vigo con artigos de temática xudicial e administrativa. En 1947, logo das detencións polas xuntanzas da Unión de Intelectuais Libres, foi xulgado por un tribunal militar e aínda que a causa foi sobresida por falta de probas, foi desterrado a Verín, onde residiu uns anos até que retornou a Vigo e montou o seu propio despacho.
Ozo
Filmografía
Tamén colaborou en:
Roberto González Pastoriza
Traxectoria
En 1948 foi elixido membro correspondente da Real Academia Galega, pero renunciou ao posto en favor de Eugenio Elices Gasset. Nos anos sesenta promoveu a creación do centro de Estudios Comité de Derecho Marítimo de Vigo, participou en actos promovidos pola Fundación Penzol (á que doou parte da súa biblioteca) e da Asociación Cultural de Vigo. Na transición participou na reivindicación do Estatuto de Galicia e en 1978 recibiu a Cruz Distinguida da Orde de San Raimundo de Peñafort.
Vida persoal
Casou coa pianista e compositora María Luisa Sanjurjo de Oza, e foi pai de Roberto e Margot González-Pastoriza Sanjurjo.
Christopher Nusa Ohen
Christopher Nusa Ohenhen, coñecido como Ohen, nado o 14 de outubro de 1970 en Benin City, é un exfutbolista nixeriano. Xogaba de dianteiro e foi internacional coa selección nixeriana.
Traxectoria
Comezou xogando no seu país no Julius Berger e, tras destacar no Mundial Xuvenil de 1989 foi contratado polo Real Madrid, aínda que non chegou a debutar co primeiro equipo. No Real Madrid Castilla estivo adestrado por Vicente del Bosque. En 1991 recalou na SD Compostela, coa que conseguiu o ascenso á primeira división na temporada 1993/94. Xogou no Compostela os catro anos que o equipo permaneceu na máxima categoría do fútbol español, converténdose no máximo goleador da súa historia na primeira división.
Tras unha frouxa temporada e lastrado polas lesións, o equipo descendeu á segunda división e el marchou cedido ao Beşiktaş, onde seguiron os seus problemas musculares, perdendo temporada e media. Volveu xogar na segunda división co Compostela e tras un breve paso polo Leganés, regresou a Nixeria para xogar no seu primeiro club, no que se retirou no ano 2002.
Foi preseleccionado para ir ao Mundial de Fútbol de 1998 coa selección de Nixeria, pero finalmente non foi convocado.
La virgen de los sicarios
La virgen de los sicarios é un filme Colombiano de 1999 dirixido por Barbet Schroeder, adaptación da novela homónima de Fernando Vallejo. É unha coprodución internacional entre Colombia, Francia e España. Conta a historia dun autor colombiano que regresa a Medellín logo de trinta anos de ausencia e que se ve rodeado pola atmosfera de violencia e asasinatos causados polo cartel da droga. Foi candidato de Colombia ó Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 74ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Dialectos gregos
Na Antigüidade, o grego antigo non constituía a lingua única, literaria e normativa que hoxe se estuda cando se len os textos de autores como Platón ou Aristófanes. Esta lingua, o xónico-ático — lingua de Atenas —, só é en efecto un dos numerosos dialectos gregos daquela presentes no mundo helenófono; é, con todo, o máis prestixioso e, sobre todo, o que máis coñecemos. O seu éxito constátase sobre todo polo feito de que o grego moderno xorde del.