cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Polaridade química
Polaridade dunha molécula
Serán tamén apolares as moléculas simétricas polo mesmo motivo. A auga, por exemplo, é unha molécula fortemente polar, xa que os momentos dipolares dos enlaces dispostos en "V" súmanse ofrecendo unha densidade de carga negativa no oxíxeno e deixando aos átomos de hidróxenos case sen electróns.
Importancia da polaridade das moléculas
A polaridade é unha característica moi importante, xa que pode axudarnos a recoñecer moléculas (por exemplo, a diferenciar o trans-1,2-dicloroetano, que é apolar e o cis-1,2-dicloroetano, que é fortemente polar). Tamén é importante en solucións, xa que un disolvente polar só disolve outras substancias polares, e un disolvente apolar só disolve substancias apolares ("o semellante disolve aao semellante", di o antigo aforismo). Aínda que a polaridade dun disolvente depende de moitos factores, pode definirse como a súa capacidade para solvatar e estabilizar cargas. Por último, a polaridade inflúe no estado de agregación das substancias, así como en termodinámica, xa que as moléculas polares ofrecen forzas intermoleculares (chamadas forzas de atracción dipolo-dipolo) ademais das forzas de dispersión ou forza de London.
Aegaeon (xénero)
Aegaeon é un xénero de crustáceos malacostráceos decápodos carideos da familia dos crangónidos.
Taxonomía e etimoloxía
A especie foi descrita en 1846 polo naturalista estadounidense de orixe suíza L. Agassiz na súa monumental obra:
Nomenclatoris Zoologici Index Universalis, continens nomina systematica classium, ordinum, familiarum et generum animalium omnium, tam viventium quam fossilium, secundum ordinem alphabeticum unicum disposita, adjectis homonymus plantarum nec non variis adnotationibus et emendationibus: i-x, 1-1135. Soloduri.: Sumptibus Jent et Gassman. (Ver en liña en Biodiversity Heritage Library).
Especies
Recoñécense na actualidade (WoRMS, 26/10/2013) as seguintes especies:
Esqueleto
En bioloxía, o esqueleto é unha carcasa ríxida que proporciona protección e estrutura en moitos tipos de animais, en particular os dos cordados e os dos ecdisozoos. Os exoesqueletos son externos, e son típicos de moitos invertebrados; conteñen os tecidos brandos e órganos do corpo, e, dado que non crecen, a medida que o animal o fai poden desprenderse periodicamente para volver formarse. Os endoesqueletos son internos, e son típicos de moitos vertebrados; adoitan estar rodeados pola pel e a musculatura, a pesar de que a miúdo inclúen dentro seu os órganos vitais. Os endoesqueletos son puntos de fixación da musculatura; actúan como panca para o movemento, e, en moitos animais, conteñen medula ósea, a cal produce células sanguíneas. Os esqueletos poden estar mineralizados ou non: así, os esqueletos humanos están calcificados, mentres que os das quenllas son cartilaxinosos, e poden estar articulados para dar flexibilidade e mobilidade, ou ben ríxidos para dar resistencia estrutural.
Tipos e clasificación
300px|miniatura|dereita|Esqueleto humano nas Covas de [[Nerja (Málaga).]] Os sistemas esqueléticos clasifícanse comunmente en tres tipos:
Estes últimos non posúen a capacidade de soportar estruturas importantes.
Esqueleto externo
Os principais exemplos de exoesqueleto atópanse entre os artrópodos, algúns invertebrados, nos que o exoesqueleto forma unha casca ou estrutura externa que protexe ós órganos internos.
O exoesqueleto dun artrópodo presenta frecuentemente extensións internas, que se coñecen como endoesqueléticas, aínda que non constitúan verdadeiramente un endoesqueleto.
Off the Wall (canción)
"Off the Wall" é unha canción do artista estadounidense Michael Jackson, que figura no seu quinto álbum do mesmo nome (1979). Foi escrita por Rod Temperton e producida por Quincy Jones. Lanzouse como terceiro sinxelo do álbum o 2 de febreiro de 1980 por Epic Records. A letra da canción trata sobre pasar por riba dos problemas. Foi ben recibida polos críticos musicais, e converteuse no terceiro sinxelo top ten do artista.
Esqueleto
Esqueleto externo
Moitos taxóns producen exoesqueletos, os cales están compostos por unha gran gama de materiais. Ósos, cartilaxes, ou a dentina, son empregados polos peixes ostracodermos e tartarugas. A quitina forma o exoesqueleto dos artrópodos (insectos, arácnidos, crustáceos, como os cangrexos e saltóns) así mesmo esta substancia está presente nalgúns fungos e bacterias, aínda que non forman estruturas típicas de esqueleto. O carbonato de calcio constitúe as cascas dos moluscos, braquiópodos, e algúns tubos creados polos vermes poliquetos. O sílice (dióxido de silicio) forma o exoesqueleto nas diatomeas microscópicas e radiolarios.
Algúns organismos, como algúns dos foraminíferos, forman exoesqueletos aglutinando grans de area e cunchas cara ó exterior. Contrariamente á crenza popular, os equinodermos non posúen un exoesqueleto, posto que este está sempre contido dentro dunha capa de tecido vivo.
Os exoesqueletos evolucionaron de forma independente en moitas ocasións, dezaoito liñaxes diferentes evolucionaron producindo un exoesqueleto calcificado de forma independente. Ademais, outras liñaxes produciron recubrimentos duros externos análogos a un exoesqueleto, como algúns mamíferos (construído a partir de óso no armadillo, e de pelo nos pangolíns) e en réptiles (como as tartarugas e as armaduras dos anquilosauros constrúense de óso, os crocodilos, que teñen escamas óseas e escamas córneas).
Esqueleto interno
Un esqueleto interno consiste en estruturas ríxidas ou semirríxidas dentro do corpo, que se moven grazas ó sistema muscular.
Se tales estruturas están mineralizadas ou osificadas, coma nos humanos e outros mamíferos, chámaselles ósos. Outro compoñente do sistema esquelético son as cartilaxes, que complementan a súa estrutura. Nos seres humanos, por exemplo, o nariz e as orellas están sustentadas por cartilaxe. Algúns organismos teñen un esqueleto interno composto enteiramente de cartilaxe, sen ósos calcificados, coma no caso das quenllas. Os ósos e outras estruturas ríxidas están conectadas por ligamentos e unidas ó sistema muscular a través de tendóns.
O esqueleto do home é interno, polo tanto chámase endoesqueleto, é unha estrutura unida por ósos que forman unha carcasa resistente e á vez permite a súa articulación.
Atópanse endoesqueletos en tres filos e unha subclase de animais: Chordata, Echinodermata, Porifera e Coleoidea.
O verdadeiro endoesqueleto deriva do tecido mesoderma, e é característico dos equinodermos e cordados.
Os endoesqueletos do filo Porifera consisten en espículas microscópicas de calcita ou silicio ou tamén poden consistir nunha rede de esponxas. Pola súa banda os Coleoidea non teñen o que se pode considerar un verdadeiro endoesqueleto; consiste máis ben nun exoesqueleto dun molusco que evolucionou en estruturas internas, sendo a cuncha da sepia un claro exemplo.
O endoesqueleto permite ó corpo moverse, ademais de ter a función de dar forma ó animal, permite a fixación de músculos e tendóns e protexe o sistema nervioso. Nos vertebrados superiores, tamén protexe a maioría dos órganos vitais.
Unha das vantaxes do endoesqueleto sobre o exoesqueleto é o maior apoio estrutural que outorga.
Esqueleto fluído
O hidroesqueleto consiste nunha cavidade chea de fluído, celómico ou pseudocelómico, rodeada de músculos. A presión do fluído e a acción dos músculos que o rodean, serven para cambiar a forma do corpo e producir un movemento por exemplo cavar ou nadar. A sucesiva contracción de varios metámeros, que están provistos de grupos de fibras musculares circulares e lonxitudinais, estirando e engrosando partes do corpo, permítenlle desprazarse en horizontal. Os esqueletos hidrostáticos teñen un rol na locomoción dos equinodermos (estrelas de mar, ourizos de mar), anélidos, nematodos e outros invertebrados. O hidroesqueleto ten similitudes cos músculos hidrostáticos.
É característico de organismos celomados como os anélidos. Estes animais poden moverse contraendo os músculos que rodean a bolsa de fluídos, creando unha presión dentro da mesma que xera movemento. Algúns vermes de terra usan o seu esqueleto hidrostático para cambiar de forma mentres avanzan, contraendo e dilatando o seu corpo.
Esqueleto axial
O esqueleto interno dos osteíctios está calcificado, coa excepción dos esturións, que é cartilaxinoso. Está composto polo esqueleto axial (columna vertebral), o esqueleto cefálico (cabeza), o esqueleto zonal (as dúas cinturas que se ancoran ás aletas pelvianas e torácicas respectivamente) e o esqueleto apendicular (aletas). miniatura|Esqueleto xeneralizado dun [[osteíctios|osteíctio.]]
Esqueleto ríxido
Os esqueletos ríxidos non son capaces de movementos con tensión, creando un sistema de apoio forte máis común nos animais terrestres. Este tipo de esqueletos é o usado por animais que viven na auga, máis para protección (percebes e conchas dos caracois) ou para movementos rápidos nos animais que requiren apoio adicional da musculatura para nadar. Os esqueletos ríxidos están formados por materiais que inclúen a quitina (artrópodos), compoñentes do calcio (corais e moluscos) e silicatos (diatomeas e radiolarios).
Citoesqueleto
O citoesqueleto emprégase para estabilizar e preservara a forma das células. É unha estrutura dinámica que mantén a forma das células, protéxeas e permite o movemento celular, usando estruturas como flaxelos, cilios e lamelipodios, tendo un importante papel no transporte intracelular e na división celular.
Invertebrados
Os endoesqueletos dos equinodermos e algúns outros invertebrados de corpo brando como a medusa e a miñoca) tamén se denominan hidroesqueletos; na cavidade corporal o celoma está chea de líquido celomático e a presión deste fluído actúa xunto cos músculos circundantes para cambiar a forma do organismo e producir movementos.
Esponxas
O esqueleto da esponxa consiste en espículas microscópicas calcaria ou sílice. As desmosponxas inclúe o 90% de todas as especies de esponxas. Os seus "esqueletos" están feitos de espículas que consisten en fibras da proteína esponxina, o mineral sílice, ou ambos. No caso de que estean presentes espículas de sílice, teñen unha forma diferente ás da hyalospongiae aínda que teñen un xeito similar.
Vertebrados
Os ósos, ademais de apoiar ó corpo, tamén serven, a nivel celular, como almacenamento de calcio e fosfato.
Peixes
O esqueleto, que forma a estrutura de soporte dentro do peixe, está feito de cartilaxe como en Condrictios, ou ósos como en Osteíctios. O elemento esquelético principal é a columna vertebral, composta por vértebras articuladas que son lixeiras pero fortes. As costelas adhírense á columna vertebral e non hai extremidades. Están apoiados só polos músculos. As principais características externas do peixe, as aletas, compóñense de espiñas óseas ou brandas chamadas raios, que coa excepción da aleta caudal (aleta da cola), non teñen conexión directa coa espiña dorsal. Están soportadas polos músculos que compoñen a parte principal do tronco.
Aves
O esqueleto das aves está altamente adaptado para o voo. É extremadamente livián, pero aínda o suficientemente forte como para soportar a tensión de engalar, voar e aterrar. Unha adaptación chave é a fusión dos ósos nunha soa osificación, como o pigóstilo. Debido a isto, as aves adoitan ter un número menor de ósos que outros vertebrados terrestres. As aves tamén carecen de dentes ou mesmo dunha verdadeira mandíbula, pola contra evolucionando un bico, que é moito máis lixeiro. Os bicos de moitos paxaros teñen unha proxección chamada dente de ovo, que facilita a súa saída do ovo amniótico.
Mamíferos mariños
miniatura|esquerda| [[Zalophus californianus.]] Para facilitar o movemento dos mamíferos mariños na auga, as patas traseiras perdéronse por completo, como nas baleas e manatís, ou uníronse nunha soa aleta de cola como nos pinnípedes (focas). Na balea, as vértebras cervicais adoitan estar fusionadas, unha adaptación para ter maior estabilidade durante a natación.
Humanos
miniatura | Estudo de esqueletos, c. 1510, por [[Leonardo da Vinci.]]
O esqueleto humano está formado por ósos fusionados e individuais apoiados e complementados por ligamentos, tendóns, músculos e cartilaxes. Serve como unha estada que soporta órganos, ancora músculos e protexe órganos como o cerebro, pulmón, corazón e medula espiñal. Aínda que os dentes non están formados por tecido que se atopa comunmente nos ósos, os dentes xeralmente considéranse membros do sistema esquelético. O óso máis grande do corpo é o fémur na perna, e o máis pequeno é o estribo no oído medio. Nun adulto, o esqueleto comprende ó redor do 14% do peso corporal total, e a metade deste peso é auga.
Os ósos fusionados inclúen os da pelve e cranio. Non todos os ósos están interconectados directamente: hai tres ósos en cada oído medio chamados osículos que se articulan só entre si. O óso hioide, que se atopa no pescozo e serve como punto de unión para a lingua, non se articula con ningún outro óso do corpo, xa que está apoiado en músculos e ligamentos.
Hai 206 ósos no esqueleto humano adulto, aínda que este número depende de se os ósos da pelve (o óso da cadeira de cada lado) se contan como un ou tres ósos (ilion, ischium e pube), se o cóccix se conta como un ou catro ósos separados, e non se contan os ósos wormianos, de número variable, entre as suturas do cranio. De maneira similar, o sacro xeralmente cóntase como un só óso, en lugar de cinco vértebras fusionadas. Tamén hai un número variable de ósos sesamoideos pequenos, que se atopan comunmente nos tendóns. As rótulas son un exemplo de ósos sesamoideos máis grandes. As rótulas cóntanse no total, xa que son constantes. O número de ósos varía segundo as persoas e coa idade: os bebés acabados de nacer teñen máis de 270 ósos  algúns dos cales se fusionan. Estes ósos están organizados nun eixo lonxitudinal, o esqueleto axial, ó cal se achega o esqueleto apendicular.
Óso
Os ósos son ríxidos órganos que forman parte do endoesqueleto dos vertebrados. Funcionan para mover, apoiar e protexer os diversos órganos do corpo, producen glóbulos vermellos e glóbulos brancos e almacenan minerais. O tecido óseo é un tipo de tecido conxuntivo denso. Os ósos teñen unha variedade de formas cunha estrutura interna e externa complexa, tamén son lixeiros, pero fortes e duros. Un dos tipos de tecido que forma o tecido óseo é tecido mineralizado e que é o que lle proporciona rixidez e unha estrutura interna tridimensional en forma de cela de abella. Outros tipos de tecidos que se atopan nos ósos inclúen medula ósea, endostio e periósteo, nervios, vaso sanguíneos e cartilaxe.
Cartilaxe
Durante a embrioxénese o precursor do desenvolvemento óseo é a cartilaxe. Gran parte desta substancia é substituída por óso durante o segundo e terceiro trimestre, despois de que a carne, como o músculo, se forme ó seu redor; formando o esqueleto. A cartilaxe é un tecido conectivo ríxido e inflexible que se atopa en moitas áreas do corpo dos humano e doutros animais, incluídas as articulacións entre os ósos, a caixa torácica, a orella, o nariz, o cóbado e o xeonllo, o nocello, os bronquios e discos intervertebrais. Non é tan duro e ríxido como o óso, pero é máis ríxido e menos flexible que os músculos.
A cartilaxe está composto por células especializadas chamadas condrocitos que producen unha gran cantidade de matriz extracelular composta por fibras de coláxeno Tipo II (excepto a fibrocartilaxe que tamén contén coláxeno de tipo I), abundantes substancias fundamentais ricas en proteoglicano, e fibras de elastina. A cartilaxe clasifícase en tres tipos, cartilaxe elástica, cartilaxe hialina e fibrocartilaxe, que difiren nas cantidades relativas destes tres compoñentes principais.
A diferenza doutros tecidos conectivos, a cartilaxe non contén vasos sanguíneos. Os condrocitos mantéñense por difusión, axudados pola acción de bombeo xerada pola compresión da cartilaxe articular ou a flexión da cartilaxe elástica. Por tanto, en comparación con outros tecidos conectivos, a cartilaxe crece e repárase máis lentamente.
Ortopedia
A ortopedia e a traumatología é a especialidade médica que se ocupa do estudo, desenvolvemento, conservación e restablecemento da forma e da función das extremidades, a columna vertebral e as súas estruturas asociadas, por medios médicos, cirúrxicos e físicos.
Existen evidencias de que as enfermidades óseas e accidentes relacionados con estes están presentes desde os albores da humanidade, así, por exemplo, no fémur do home de Xava (Pithecanthropus erectus), durante moito tempo considerado como o fósil de espécime humano máis antigo, ten un osteocondroma benigno implantado na súa extremidade inferior e no cúbito do esqueleto do home de Neanderthal pode observarse unha fractura consolidada con moi boa posición dos fragmentos.
O home paleolítico cando tiña un membro fracturado, inmobilizábao dunha maneira instintiva. Moi pronto se concibiu a posibilidade de obter unha inmobilización mellor e con ela un alivio máis completo, utilizando unha férula rudimentaria cos elementos que estaban ó seu alcance. O uso da inmobilización así obtida, proxectouse na historia como un procedemento xeral. Na Idade de Ferro xa se atopan as primeiras evidencias de cirurxía ósea. Un procedemento cirúrxico practicado case universalmente entre as razas primitivas, foi a trepanación, inspirada na crenza da posesión dos espíritos malignos, para a expulsión era necesario perforar o lateral do cranio. En moitos países atopáronse cranios neolíticos con orificios de trepanación nos que a formación de óso novo demostra que os pacientes sobrevivían á operación. En Suíza, en Polonia, en Dinamarca, en Suecia, en Francia e na América precolombiana, entre os incas, os maias etc.
Nalgúns murais do Antigo Exipto, obsérvanse figuras de ananos acondroplásicos nos que a proporción entre o tronco e os membros permite distinguilos facilmente das outras formas de ananismo. No papiro de Ewing Smith (escrito no 1600 aC, e baseado, segundo parece, en obras aínda máis antigas) describe 48 casos, todos típicos e ordenados, empezando polas lesións da cabeza. Indicando como se reducían as luxacións da mandíbula, exactamente do mesmo xeito que o fai a medicina moderna. As fracturas de clavícula, brazo e pescozo, descríbense minuciosamente. O primeiro dato que se ten da existencia das muletas atopouse no portal da tumba de Kirkouf, construída no 2800 aC.
En Grecia, a actividade cirúrxica remóntase cronoloxicamente até os mitos homéricos, e é en Grecia onde o médico empezou a pensar en termos médicos, contrariamente a outros países onde a medicina confundíase coa relixión. No século III antes de Cristo, os anatomistas de Alexandría, entre os cales hai que lembrar a Herófilo, contribuíron por primeira vez ó mellor coñecemento da anatomía a través das diseccións. Pero o máis importante de tódolos textos gregos, é un grupo extraordinario de libros escritos en varios intervalos, entre o século IV aC C., e o século I, e coñecido na historia co home do médico ó cal foron atribuídos: Corpus Hipocraticus. É o primeiro tratado de medicina que ten base científica sólida. O diagnóstico e o tratamento das fracturas atopouse en dous dos libros mencionados: Das fracturas e as articulacións. Con moi poucas excepcións, os métodos de tratamento chegaban a un nivel superior. Recoñecíase o significado dos síntomas cunha notable agudeza, prescribíanse métodos de tracción para reducir a fractura dos ósos longos, describíanse vendaxes e férulas cos seus diferentes usos, mesturas de substancias xelatinosas que se usaban para reforzar as vendaxes.
En Roma a través dos traballos de Galeno e Hipócrates, Sorano, de Éfeso, describiu no século I, por primeira vez, o raquitismo e Heliodoro neste mesmo período, describiu a primeira amputación de colgallo.
A introdución da bala de canón na batalla de Crécy, en 1346, marcou o comezo dun novo tipo de lesións do sistema esquelético, non só máis extensas e máis graves, senón tamén máis numerosas. Isto trouxo como consecuencia o nacemento dunha preocupación máis grande nos exércitos por unha asistencia médica axeitada.
No Renacemento séntanse as bases polo impulso da ciencia médica, o século XVII caracterízase polo auxe das investigacións anatómicas e o século XVIII o progreso logra niveis singulares: é neste período no que en realidade a cirurxía ortopédica estableceuse como unha rama da medicina, requirindo para si unha actividade especializada e independente, a aparición do primeiro libro no cal algúns dos problemas básicos da ortopedia foron agrupados nun capítulo especial e considerados con especial atención por un profesor de medicina, e o segundo, a creación da primeira clínica destinada exclusivamente ó tratamento de mutilados (o hospital de Orbe, Suíza, inaugurado o 1790 por Juan André Venel).
No século XIX os adiantos técnicos propician un auxe nos coñecementos da medicina, a experiencia clínica fíxose máis numerosa grazas ó establecemento de organizacións de asistencia especializada, cada vez máis numerosas, e acentúanse as súas intencións de independencia. Pasteur (1822-1895) e Koch (1843-1910) fundaron a bacterioloxía. Lister, baixo a influencia dos traballos de Pasteur, inicia a era moderna da antisepsia na sala de operacións. Schaudinn descobre o axente da sífilis. Wassermann a reacción diagnóstica e Ehrlich os arsénicos, e estes tres descubrimentos dominaron rapidamente unha enfermidade a localización no aparello locomotor era moi frecuente. A fisioloxía contribúe tamén cun aspecto de gran valor: Cushing (1836), Flourens (1842) e Paget (1847), estableceron por primeira vez as secuencias fundamentais do proceso de reparación dunha fractura. Goods, en 1845, descubriu o "callo" e o osteoblasto ó cal denominou construtor de óso. Virchow (1851) estableceu a identidade ou analoxía que existe entre os diferentes tecidos: óseo, cartilaxinoso e conxuntivo. E Müller (1858) descubriu a calcificación en relación co crecemento. O osteoclasto foi descuberto por Kölliker en 1873, que lle asignou unha función importante na osteoreabsorción. A arquitectura do óso foi obxecto de estudos importantes por Meier (1867), Culman e Wolff, que publicou unha monografía sobre este tema en 1892. A natureza celular da cartilaxe foi descrita por Müller e a súa fisioloxía por Schwann. Vonn, en 1763, estudara a estrutura da sinovial e en 1800, Bichat e Huete en 1866, completaron este estudo. Hall, neurólogo inglés, en 1833 describiu o mecanismo do arco reflicto espiñal e propuxo a hipótese máis adiante desenvolvida por Pavlov como teoría dos reflexos condicionados. Bell describiu o sentido muscular e Sherrington publica os seus conceptos sobre innervación recíproca nunha serie de traballos (1893-1909), que foron importantes contribucións no campo do equilibrio e da posición ergueita.
O século XX asiste ó apoxeo desta rama da cirurxía: O número de hospitais especializados e de centros de ortopedia aumenta en tódolos continentes. Fúndanse sociedades científicas que agrupan os cirurxiáns dedicados a esta disciplina. Progresa o coñecemento en canto ó metabolismo, ás influencias hormonais, descóbrense as vitaminas e os antibióticos, progresa o coñecemento sobre a fisioloxía e a fisiopatoloxía do óso, desenvólvese en maior escala o tratamento cirúrxico grazas a un mellor coñecemento da enfermidade e da técnica, e o tratamento das fracturas en particular chega a un desenvolvemento notable.
Na cultura popular
Na cultura occidental o esqueleto adoita verse como símbolo da morte e do paranormal. É un adorno popular nas festividades como o Halloween ou o día dos mortos.
Pocholo Martínez-Bordiú
Traxectoria
É o primoxénito do matrimonio formado por José María Martínez-Bordiú, XVII barón de Gotor, e por Clotilde Bassó e Roviralta. O seu padriño de bautismo foi o toureiro Luís Miguel Dominguín. A súa irmá máis nova Esperanza Martínez-Bordiú é unha famosa deseñadora española coñecida polo nome de Kucca Gotor. Os estudos básicos realizounos no Colexio Alameda de Osuna (Madrid). Na súa mocidade estudou mercadotecnia e finanzas en Suíza e en Estados Unidos e traballou no Intercontinental Bank of Miami. Compaxinouno con traballos esporádicos como modelo e actor, chegando a intervir en dous capítulos de Miami Vice. En 1990 tamén tivo un pequeno papel en La grieta, película de serie B dirixida por Juan Piquer Simón. Foi entón cando abandonou definitivamente a súa carreira como economista e, segundo as súas propias palabras: "Decidín vir a España. Estar encerrado nun despacho non era o meu. Fun a Eivisa e adiqueime á noite".
Ten catro irmáns menores:  Alfonso, Afasto, Clotilde e Esperanza "Kucca". Descende do antipapa Bieito XIII, alcumado "Papa Luna".
En España traballou como disc jockey e animador da discoteca Pachá, en Eivisa e Madrid. Logo trasladouse ao Uruguai, onde se fixo cargo da discoteca Harem, en Punta do Leste, onde veranea a alta sociedade do país. Durante a súa estancia no Uruguai foi encarcerado por catro meses en Las Rosas por posesión de drogas. En 1992 contraeu matrimonio con Sonsoles Suárez, aínda que se divorciaron dous anos despois. Iso converteuno en obxectivo da prensa do corazón, especialmente tras o seu regreso a España a finais dos anos noventa.
A súa popularidade disparouse a partir de 2003, ao concursar nos reality shows Hotel Glam de Telecinco e Aventura en África de Antena 3. Posteriormente realizou colaboracións puntuais noutros programas e series como El inquilino, Crónicas Marcianas, Latrelevisión e Planeta Finito.
En xullo de 2006 estreou o seu propio programa na Sexta, Pocholo Eivissa 06, un docu-soap protagonizado por el mesmo e ambientado en Eivisa. En xullo de 2007 estreou outro programa na Sexta, Pocholo 007, SDF (sen domicilio fixo), outro docu-soap con el e unha playmate española Arancha Bonete como protagonistas. O 25 de marzo de 2011 participou no programa de Telecinco, El reencuentro, para visitar os concursantes de devandito reality.
Na súa mocidade, mantivo unha relación coa actriz costarriqueña Giannina Facio.
Planificación de proxectos
A planificación do proxecto, dentro da xestión de proxectos, é o proceso para cuantificar o tempo e orzamento que un proxecto custará. A finalidade da planificación do proxecto é criar un plano do proxecto que un xestor de proxecto poida usar para acompañar o progreso do seu equipo.
Como Planear un Proxecto
A planificación do proxecto non é algo para ser feito soamente unha vez no comezo do proxecto. Observar o progreso do seu equipo e actualizar adecuadamente o plano do proxecto debe ser unha tarefa constante do xerente de proxecto. Un programa informático de xestión de proxecto pode ser útil usado correctamente. Hai diversos padróns de xestión de proxecto que describen en detalle como planificar e controlar un proxecto.
Quenya
dereita|miniatura|280px|Texto en quenya, escrito nos alfabetos [[tengwar e latino.]] O quenya (pronunciado [ˈkʷɛn.ja]), é unha das linguas ficticias inventadas por J. R. R. Tolkien e a usada polos elfos na súa saga literaria da Terra Media. Tolkien comezou a desenvolver a lingua dende 1910 e reestruturou a gramática varias veces até que o quenya alcanzou o seu estado final. O vocabulario permaneceu relativamente estable ó longo do proceso de creación. Ademais, o nome da lingua foi cambiado repetidamente por Tolkien, de elfin e qenya a quenya. A lingua finesa foi a principal fonte de inspiración, mais Tolkien tamén estaba familiarizado latín, co grego e coas linguas xermánicas antigas cando comezou a construír o quenya.
O corpus de textos que constitúen as fontes de coñecemento actual sobre o quenya inclúen o poema Namárië, coñecido como O lamento de Galadriel, o texto orixinal máis extenso nesta lingua, extraído da obra capital de Tolkien: O Señor dos Aneis.
Coñécese a existencia do quenya polo menos desde a primeira guerra mundial, cando Tolkien tiña pouco máis de vinte anos. A lingua foi desenvolvida ó longo da vida de Tolkien, acadando unha etapa que algúns estudosos cualifican como "madura" a partir de O Señor dos Aneis. Tolkien quixo dar unha aparencia de lingua clásica ó quenya, de xeito que intentou que tivese unha semellanza visual co latín, o que conseguiu en certo modo usando unha forma característica de transcribir o quenya ó noso alfabeto. Os dous inspiradores do quenya son pois, o latín, e o finés, sendo posible tamén algunha influencia do galés e do grego, como no caso do xenitivo plural -on e o nexo "nai" (que), posiblemente do grego "na". Todas estas influencias non foron directas de ningún modo, pois non xeraron vocabulario. Máis ben trátase dunha inspiración estética moi forte en Tolkien, - "fonoestética" segundo el mesmo.
Estrutura
"Átaremma i ëa han ëa na aire esselya aranielya na tuluva na care indómelya cemende tambe Erumande ámen anta síra ilaurëa massamma ar ámen apsene úcaremmar sív' emme apsenet tien i úcarer emmen. Álame tulya úsahtienna mal áme etelehta ulcullo násie."
Vogais
O quenya ten 10 vogais básicas, diferenciadas tanto como en lonxitude como en calidade. Estas vogais son:
Acentuación
As palabras en negra son termos en quenya
A sílaba tónica non se marca de forma gráfica (o til indica o alongamento da vogal na transcrición en alfabeto latino), senón que obedece ás regras de prosodia:
Considéranse longas as sílabas con:
Elisión
Cando unha palabra quenya termina en -a e a seguinte empeza por vogal, o -a pode desaparecer, e ambas palabras pronúncianse como unha. En caracteres latinos represéntase mediante un apóstrofo. Elen síla lumenn'omentielvo (Unha estrela brilla na hora do noso encontro; A Irmandade do Anel).
Gramática
O quenya é un idioma flexivo, o que significa que a función da palabra na frase ou caso gramatical está determinada por unha serie de afixos. As seguintes táboas amosan as inflexións.
Conxugacións
O quenya conta con tres tipos de verbos, de acordo á súa terminación: en -a, en -u ou en consoantes, os así chamados "verbos primitivos"; tamén se poden distinguir cinco tempos (presente, aoristo, pasado, futuro e perfecto). A conxugación fórmase por aglutinación, cunha orde de VSO; o suxeito pode ir implícito se xa está explicitado cun pronome separado ou se é expreso. O obxecto vai separado se o pronome tamén o está.
hautanyel (eu detéñote)= hauta (deter) + -nye (eu) + -l (te)
Abdalá I de Xordania
Abdala bin Husain (en عبد الله بن حسين), rei como Abdalá I, nado na Meca en 1882 e finado en Xerusalén o 20 de xullo de 1951, foi o primeiro rei de Xordania.
Traxectoria
Abdullah era fillo do xerife da Meca, cabeza da dinastía dos haxemís, a quen o Reino Unido prometerá recoñecer a independencia dos territorios árabes de Asia nun único estado a cambio da súa axuda na loita contra o Imperio Otomán.
Antes da primeira guerra mundial Abdullah foi vicepresidente do parlamento de Istambul. O seu irmán, Faysal, deputado na mesma cámara, dirixiu a rebelión árabe que combateu os turcos dende Hiyaz ata tomar Damasco en 1918, dous anos despois de que o xerife Husayn se proclamara rei. Unha vez acabada a guerra os aliados desfixeron o embrión de Estado que se creara dende Damasco e a cambio colocaron a Faysal e a Abdullah á cabeza de dous países creados artificialmente, Iraq e Transxordania.
Abdullah recibiu Transxordania como feudo en 1921. Tratábase en realidade dun corredor a través do deserto que comunicaba as dúas zonas de influencia británicas, Iraq e Palestina. O 25 de maio de 1923 Transxordania obtivo a independencia coa denominación de emirato.
O rei foi unha personaxe pouco popular entre os árabes de Oriente Medio debido á súa política clientelar respecto dos Estados Unidos e o Reino Unido, á súa proximidade a Israel e á represión que desatou contra os seus detractores. Por outra banda, nunca abandonou a ambición haxemí de ser rei dun reino árabe unificado, o que lle provocou a inimizade das capas dirixentes doutros estados, especialmente os sauditas. En setembro de 1949 converteuse no primeiro sefe de estado estranxeiro que visitou a España franquista, pasando tres días na cidade da Coruña.
O 20 de xullo de 1951 Abdullah morreu nun atentado na mesquita de Al-Aqsa de Xerusalén. Catro días antes fora asasinado en Amán o primeiro ministro líbanés Riad Bey al-Solh, e Abdullah atopábase na cidade para participar nunha cerimonia fúnebre na súa honra. Estaba a agardar a que dese comezo a oración do venres co seu neto Hussein bin Talal (futuro rei) cando un activista palestino, Mustafa Shukri, abriu fogo contra el alcanzándoo na cabeza. Abdullah e al-Solh morreron baixo a acusación de estar levando a cabo negociacións secretas con Israel para firmar unha paz á marxe dos acordos acadados na Liga Árabe. A investigación xordana sinalou dous dirixentes palestinos como cerebros do complot, o doutor Abd Allah Husayni e o coronel Abd Allah Tell, antigo gobernador militar de Xerusalén.
Syacium
Scyacium é un xénero de peixes teleósteos da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos e familia dos paralictíidos.
Catacterísticas
Trátase dun xénero de peixes planos que comprende varias especies que presentan unha boca dotada de grandes dentes e que habitan nas costas dos océanos Atlántico e Pacífico.
A especie máis grande do xénero alcanza os 40 cm de lonxitude.
Algunhas das súas especies son de interese pesqueiro.
Taxonomía
O xénero foi descrito en 1842 polo naturalista italiano Camillo Ranzani.
Sinónimos
Ademais de polo nome Syacium que lle deu Ranzani, o xénero coñécese polos sinónimos:
Especies
Na actualidade dentro do xénero Syacium a FishBase recoñece as seguintes 8 especies: miniatura|250px|Syacium papillosum.
Gotinga
Gotinga (en alemán Göttingen) é un municipio e unha cidade alemá, capital do distrito homónimo e situada no estado federado de Baixa Saxonia. Está situada ao sur de dito estado, lindeira cos estados de Hesse e Turinxia. O río Leine atravesa o municipio; este río nace no lago Kiessee, situado ao sur da cidade.
É unha cidade histórica, fundada durante a Idade Media e cuxa importancia creceu tras a fundación da Universidade de Gotinga en 1734. A cidade formou parte do Sacro Imperio Romano Xermánico, o Reino de Westfalia, o Reino de Hannover, o Reino de Prusia e despois foi integrada no Imperio alemán. Durante a segunda guerra mundial foi atacada desde o aire, aínda que non se veu moi afectada polos bombardeos angloamericanos. Actualmente a cidade mantén a súa importancia debido á universidade, que recibe numerosos estudantes internacionais e erasmus.
A cidade conta cunha estación ferroviaria que ofrece servizos a algunhas das grandes cidades alemás como Berlín, Hamburgo, Hannover ou Frankfurt am Main. A través das conexións ferroviarias tamén se pode enlazar cos aeroportos de Frankfurt e de Hannover.
Historia
O embrión da cidade de Gotinga foi creado no século X. Menciónase por primeira vez o ano 953 como Gutingi, nun documento do emperador Otón I do Sacro Imperio Romano.
Palacio Imperial de Grona
Nos seus primeiros días Gutingi viuse ensombrecida por Grona, historicamente documentada desde o ano 915 d.C. como unha fortaleza de nova construción, situada enfronte de Gotinga, nun outeiro ao oeste do río Leine, e que posteriormente foi utilizada como palacio imperial otoniano, con 18 visitas de reis e emperadores documentadas entre 941 e 1025. O último emperador que utilizou a fortaleza de Grona foi Henrique II (1002-1024). Tamén tiña unha igrexa construída na Gotinga veciña, dedicada a santo Albano. O edificio actual da igrexa que ocupa este lugar, a Igrexa de Saini Albani, construíuse en 1423.
A fortaleza perdeu a súa función como palacio á morte de Henrique II en 1025, despois de que se retirara a ela pola súa mala saúde. Posteriormente foi utilizada polos señores de Grone, posteriormente destruída polos ciudádans de Gotinga entre 1323 e 1329 e, finalmente, arrasada en 1387 polo duque Otón I nas súas disputas coa cidade.
De cidade independente á Universidade
Entre 1150 e 1200 fundouse a actual cidade de Gotinga ao noroeste da vila Gutingi, da cal tomou seu nome. A data exacta non se coñece con certeza. O fundador foi probabelmente Enrique o León, duque de Saxonia e de Baviera. A comezos do século XIII, Gotinga xa posuía os dereitos dunha cidade. A vila anterior, a partir de entón denominada "A vila vella", integrouse por completo co paso do tempo na nova cidade. Entre 1351 e 1572 a cidade formou parte da Liga Hanseática. A partir de 1584 Gotinga pertenceu ao principado de Brunswick-Wolfenbüttel; desde 1635 ao principado de Calenberg e en 1692, finalmente, ao Principado electoral de Hannover.
En 1734 fundouse a Universidade de Gotinga, chamada "Georg-August-Universität Göttingen".
Época contemporánea
miniatura|200px|Estatua da fonte da Gänseliessel (a moza do ganso), no centro histórico. Durante as guerras Napoleónicas, en 1806, Gotinga pasou brevemente a control prusiano e, en 1807 ao reino napoleónico de Westfalia. Estas disposicións territoriais anuláronse despois da derrota de Napoleón I e, en 1813 volveu ao dominio de Hannover, que sería elevado a Reino en 1814. En 1854 incluíuse a Gotinga na rede de ferrocarrís.
Durante o Terceiro Reich houbo cerca de Gotinga un campo de concentración para adolescentes (o Jugendkonzentrationslager Moringen), que foi liberado en 1945. Gotinga apenas sufriu baixo os bombardeos aliados da segunda guerra mundial, que destruíron tantas outras cidades alemás (a pesar do cal se destruíu o 2,1 % da cidade). Esta é a razón de que se conservaran moitos edificios históricos no centro que ofrecen un aloxamento atractivo para vivir, con moitas tendas, cafés e bares. Por iso moitos dos estudantes da Universidade viven no centro antigo e proporcionan á cidade unha imaxe dinámica. No ano 2003, o 45 % da poboación do centro contaba entre 18 e 30 anos de idade.
Educación
miniatura|Universidade de Gotinga. miniatura|Escultura na Praza da Sinagoga.
Eventos culturais
miniatura|250px|O Festival Händel. miniatura|250px|Arquidioceses da Europa Central en 1500 Despois da [[Paz de Westfalia, a arquidiocese de Maguncia (Mainz) aínda se mantiña como a maior de Alemaña, con 10 dioceses subalternas. O territorio das dioceses e arquidioceses (espiritual) era moito maior que o propio Estado de goberno do príncipe-bispo ou arcrebispo-elector.]]
Gotinga é o fogar da "Akademische Orchestervereinigung", unha orquestra composta por voluntarios que toca catro concertos ao longo do ano para audiencias locais.
Oganizado pola Göttinger Händel-Gesellschaft desde 1920, celébrase anualmente o Festival Händel dedicado a este compositor é á música barroca, sendo o festival máis antigo no seu xénero en actividade.
Relixión
Nun principio a zona de Gotinga pertenía ao Arcebispado de Maguncia. En 1528 as doutrinas do reformador Martiño Lutero fixéronse populares na cidade, e en 1529 escoitouse por primeira vez un sermón protestante na igrexa de San Pedro e San Paulo (Paulinerkirche). Desde entón e durante varios séculos, Gotinga foi unha cidade case exclusivamente protestante. Hoxe en día a zona de Gotinga forma parte da Igrexa luterana estatal de Hannover. Á parte dos luteranos hai varias congregacións protestantes independentes, as Freikirchen.
A partir de 1746 volveron a celebrarse misas católicas para os estudantes e, ao ano seguinte, para todos os habitantes da cidade interesados nesa confesión. Pero até 1787 non se construíu a primeira igrexa católica, a de San Miguel, despois da Reforma protestante do século XVI. En 1929 edificouse unha segunda igrexa católica, dedicada a San Paulo. Á parte das confesións luterana e católica existen varias igrexas independentes como a dos baptistas (establecidos en 1894), os mennonitas (establecidos en 1946) e outras.
Desde o século XVI hai documentos sobre a existencia dunha parroquia xudía. A sinagoga, como tantas outras en toda Alemaña, foi destruída o 9 de novembro de 1938 por simpatizantes dos nacionalsocialistas, nunha acción concertada chamada Reichsprogromnacht. A parroquia xudía sufriu baixo os nacionalsocialistas, e moitos dos seus membros foron asasinados nos campos de concentración. O culto xudeu en Gotinga restableceuse recentemente con vigor por inmigrantes procedentes da ex Unión Soviética.
O culto musulmán estableceuse en Gotinga, como en moitas outras cidades alemás, a través da inmigración de obreiros turcos nos anos 1970, que compoñen o maior grupo de musulmáns en Gotinga, aínda que tamén os hai procedentes de países árabes ou de Paquistán e a India. Existe unha mesquita no barrio Grone.
Cidades irmás
Están irmandadas con Gotinga as seguintes cidades:
Centro Hípico Casas Novas
280px|miniatura|dereita|[[CSI A Coruña 2009 celebrado no Centro Hípico Casas Novas.]]
O Centro Hípico Casas Novas é un recinto adicado á práctica de deportes ecuestres e ó coidado de cabalos, situado na parroquia de Larín (Arteixo). Comezou as súas actividades en agosto de 2000, por iniciativa do empresario local Amancio Ortega.
Características
Casas Novas é unha entidade que está homologada pola Federación Hípica Española cunha categoría de 4 estribos (a máxima posible, nun rango que vai de 1 a 4), sendo o único centro ecuestre en Galicia que acada ese recoñecemento.
O centro ten unha superficie duns 71.000 m, cunhas modernas instalacións que inclúen 60 cortes, 180 boxes para cabalos de competición, unha pista exterior de concurso, unha pista exterior de quentamento, o picadeiro principal cuberto, con cafetería e salón, un picadeiro cuberto mais pequeno para ponis, outro picadeiro cuberto para a escola de equitación, un campo exterior de galope de 500 metros, ximnasio, almacén e celeiro.
Concurso de Saltos Internacional (CSI)
O centro organizou o seu primeiro CSI no mes de decembro do ano 2000. A sona e o prestixio do centro e do concurso medraron rapidamente, e Casas Novas converteuse nun referente internacional, de xeito que no ano 2004 o evento se converteu nun concurso de 5 estrelas, a máxima categoría que outorga a Federación Ecuestre Internacional. O concurso abrangue 3 xornadas de saltos, celébrase na pista principal cuberta ante centos de espectadores e retransmitido por varias televisións de todo o mundo.
Polémica por discriminación lingüística
miniatura|Concentración contra a discriminación dunha nena de 10 anos por falar en galego en Casas Novas, Arteixo. En xullo de 2015 o centro foi denunciado perante a Mesa pola Normalización Lingüística por discriminación, debido a ataques recibidos por unha nena de 10 anos e a vulneración dos dereitos lingüísticos da mesma por falar en galego durante a celebración dun campamento hípico.
Pousada, Pousada, Baralla
Pousada é un lugar da parroquia de Pousada no concello lugués de Baralla na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 88 habitantes (45 homes e 43 mulleres).
Wajdi Mouawad
Wajdi Mouawad, nado en Beirut o 16 de outubro de 1968, é un escritor, actor e director de teatro canadense.
Traxectoria
Alcanzou renome internacional tralo éxito da súa tetraloxía Le sang des promesses (Forêts, Littoral, Incendies, Ciels), escrita e dirixida por el.
En 2009, foi o artista asociado do Festival de Avignon e recibiu o Gran premio do teatro da Academia francesa polo conxunto da súa obra dramática. De 2007 a 2012 foi director artístico do Teatro Francés do National Arts Center (NAC) (en inglés) ou Centre National deas Arts (CNA) (en francés) de Otava. Naqueles anos, foi asociado do Espace Malraux de Chambéry (Francia) coa súa compañía francesa, Au carré de l’hypoténuse, creada en 2005 á vez que a súa compañía quebequesa, Abé Carré Cé Carré. Foi artista asociado do teatro Le Grand T de Nantes (Francia) a partir de 2012, e dende abril de 2016 é o director do teatro nacional da Colline, en París.
Pepe Sales
Josep Sales i Coderch, nado en Barcelona o 4 de xullo de 1954 e finado en Vallclara o 11 de xuño de 1994, foi un poeta, compositor e pintor catalán, máis coñecido co nome artístico de Pepe Sales.
Traxectoria
Sobriño do escritor Joan Sales e do pintor Gaietà Sales, foi o oitavo de once irmáns dunha familia de fortes conviccións cristiás. En 1973 foi arrestado por posesión de haxix, permanecendo un ano na prisión Modelo de Barcelona. En 1975 fixo pública a súa orientación sexual gai no ámbito familiar e social. A súa vida e obra estiveron marcadas pola adicción ás drogas, a súa homosexualidade, a prisión franquista e a utopía revolucionaria.
Influído polo ambiente familiar, comezou a pintar sendo novo. Posteriormente coñeceu a Peter Sinfield, o letrista do grupo inglés King Crimson, co que chegou a establecer unha forte amizade. En 1984 fundou o grupo de rock Bocanegra xunto con Víctor Obiols. Durante catro anos Sales foi o ideólogo, letrista e representante doo grupo. A súa música está influenciada pola estética de Rimbaud, Pasolini, Keith Richards e William Burroughs. Entre 1989 e 1991 foi director artístico do programa cultural Glasnost, emitido no circuíto catalán de TVE.
En 1988 diagnosticóuselle sida, enfermidade que provocou a súa morte en 1994. Deixou escrito o poemario ''Quadern 50. Cançons d'amor i droga''.
En 2003 o músico Albert Pla fixo o disco Cançons d'amor i droga a partir dese poemario. O 7 de xuño de 2007 rendéuselle unha homenaxe no Teatre-Auditori de Granollers, co título de Nit d'amor i droga - Una nit amb Pepe Sales. Nel participaron Albert Pla, Nacho Vegas, Víctor Bocanegra, Mazoni e Jordi Busquets, sendo dirixido por Rafael Moll. Tamén en 2007 realizouse o documental Pepe Sales: Pobres, pobres que els donguin pel cul, dirixido por Albert Pla e Lulú Martorell.
Antonio Martín Escudero
Antonio Martín Escudero, nado en Belvis de Monroy (provincia de Cáceres) o 17 de xaneiro de 1895 e finado en Bellver de Cerdanya (provincia de Lleida) o 27 de abril de 1937, máis coñecido como El Cojo de Málaga pola coxeira causada por unha osteíte na súa perna dereita, foi un anarcosindicalista e militante anarquista da Federación Anarquista Ibérica.
Traxectoria
Fillo de emigrantes a Cataluña, ante a loita que levan a cabo o gobernador civil de Barcelona, Martínez Anido, e os pistoleiros da patronal contra o movemento obreiro e os seus líderes sindicais, entra en contacto co grupo Los Solidarios en Barcelona (1922). En 1923, ó producirse o golpe de estado de Primo de Rivera en España, establécese en Puigcerdà (capital da Baixa Cerdaña) delegado pola Confederación Nacional do Traballo para colaborar no contrabando de armas destinadas á loita contra a ditadura. En 1924, a causa da súa enfermidade, pasa ó exilio residindo en Francia ata 1934, mantendo o contacto con outros membros de "Los Solidarios", como Durruti. Volve a España instalándose na Cerdaña e traballando como albanel á par que mantén a súa militancia na CNT; en 1936 asiste ó congreso da CNT de Zaragoza como delegado.
Durante a guerra civil española asume funcións de alcaldía de Puigcerdà, sendo coñecido pola súa indiscriminada ferocidade, represalias pola comarca e enfrontamentos con outros grupos republicanos da zona, como as milicias pirenaicas, pero con apoio de grupos do Partido Obrero de Unificación Marxista (POUM).