cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joan Prim i Prats
Intrigas políticas
Pouco despois morre O’Donnell. O 23 de abril de 1868 morría tamén Narváez dunha pulmonía. As desacertadas medidas do seu sucesor Luis González Bravo, favoreceron o paso de numerosos xenerais e militares á Unión Liberal, entre eles Zabala e o almirante Juan Bautista Topete. Este último defendía un cambio dinástico e a candidatura do duque de Montpensier, pero sendo consultado Prim deste cambio, deulle a negativa. Non obstante, Prim obtivo a neutralidade de Napoleón III no conflito interior de España, e puido trasladarse a Vichí, pero pronto volveu a Londres. Os contactos cos xenerais exiliados e os descontentos estaban feitos, e a revolución decidida.
A Gloriosa
O 12 de setembro de 1868 saía Prim de Londres no vapor “Buenaventura”, disfrazado como criado dos Sres. Bark, que eran amigos de Prim. Chegado a Xibraltar embarcou no remolcador inglés “Adelia”, por medio do cal chegaría á fragata “Zaragoza”, amarrada xunto con outros buques do escuadrón en Cádiz. O pronunciamento efectuaríase o 17 de setembro de 1868. Efectivamente, sublevada a escuadra e secundado o movemento en Cádiz e a provincia, Prim desembarcou e foi saudado con efusividade. Formouse unha xunta baixo o mando de Topete, con Unionistas, Progresistas e Demócratas en forma paritaria. Logo Prim avanzou pola costa mediterránea sublevando as súas cidades:
Cerca de alí os xenerais Blas Pierrad, Anselm Clave, José María Orense e Mariano Rosell, proclamaran a república en Figueres, e o día 1 entrara en Barcelona o xeneral progresista Baldrich. Prim levaba unha coroa na súa gorra e comezóuselle a dicir que a quitara, pero Prim dixo en catalán:"Cataláns, queredes correr demasiado; non corrades tanto que podedes caer" Finalmente Prim cedeu ante as presións e sacou a coroa dicindo "Abaixo os Borbóns". De Barcelona pasou a Reus, e de Reus a Madrid, onde o 7 de outubro, fixo unha entrada triunfal convertido nun mito popular.
Ao día seguinte recibiu a carteira de Estado no goberno provisional, do que Prim era árbitro. Nas eleccións de xaneiro de 1869 os progresistas, en alianza cos demócratas moderados, obtiveron 160 deputados; 65 a Unión Liberal e 60 os Republicanos. O nomeamento do Xefe do Goberno tiña que contar coa súa aprobación, e a Constitución foi aprobada aceptando a forma monárquica por decisión de Prim. O nomeamento de Serrano como rexente, sen poder efectivo, eliminou o seu máis directo rival. Serrano nomeou a Prim xefe de goberno e Prim reservouse no gabinete, ademais da presidencia, o Ministerio de Guerra, nomeando ministros unionistas e progresistas por igual. Os progresistas propuñan a candidatura ao trono de Fernando de Coburgo, pai do rei Luís de Portugal, mentres que os unionistas propuñan ao duque de Montpensier. A candidatura de Fernando fracasou polo seu matrimonio cunha bailarina e a oposición do príncipe a unir as coroas de Portugal e España. A candidatura de Montpensier, a proposta de Sérreno e Topete, foi rexeitada enerxicamente por Prim, que ademais propuxo excluír do trono a todas as ramas dos Borbóns. Prim ofreceulle a coroa ao duque de Aosta, fillo do rei de Italia, e a Leopoldo Hoenzollern, que rexeitaron a oferta. Entón Prim ofreceu a coroa a un sobriño do rei de Italia, o duque de Xénova, e contou co apoio de Topete a cambio de prometerlle que o rei casaría cunha das fillas de Montpensier. A candidatura foi votada en Cortes con 128 votos contra 58, pero o duque de Xénova rexeitou finalmente o trono.
Amadeo de Savoia
Prim volveu a ofrecer a coroa a Amadeo, Duque de Aosta, quen puxo como condición a conformidade das potencias europeas, e conseguida esta, aceptou. O 26 de novembro de 1870 Amadeo era elixido por 191 votos como rei Amadeu I. O 27 de decembro saíu Amadeo cara España. Prim tivo ese mesmo día sesión parlamentaria e ao saír ao anoitecer entrou co seu coche de cabalos na rúa do Turco, onde o seu paso foi obstaculizado. Uns homes armados abriron fogo. Morreu das feridas do 30 de decembro de 1870, tras coñecer o desembarco de Amadeo.
Músculo platisma
miniatura|dereita|250px|O platisma é o músculo de cor máis intensa O músculo platisma é un músculo superficial do pescozo, moi fráxil. Ten forma cuadrangular e cobre unha área relativamente extensa. Está moi pegado á pel. De feito, cando se fan disecións do pescozo, a miúdo o músculo é cortado e levantado coa pel.
Río Albariña
O río Albariña é un afluente pola marxe esquerda do río Barcala.
Riocalvo, Negreiros, Silleda
Riocalvo é un lugar da parroquia de Negreiros no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2007 tiña 29 habitantes, 15 homes e 14 mulleres; o que supón unha perda de habitantes con respecto ao ano 2000.
Río Albariña
Curso
Nace na Boca da Braña no monte Silvariño, preto das aldeas de Faxín, Suevos e A Choupana, e discorre principalmente polo concello da Baña para finalmente desembocar no río Barcala en Negreira.
Afluentes
Afluentes do Río Albariña por orde, dende o nacemento ata a desembocadura:
Víctor Moreno
Víctor Moreno Soler, nado en Cuenca en 1984, é un director deportivo de fútbol español.
Sumoto
Sumoto (洲本市, すもとし, Sumoto-shi) é un concello da prefectura de Hyōgo no Xapón. Está situado no centro da rexión de Kinki e ó sur da prefectura, e ao sur da Illa de Awaji. A súa superficie é de 182,48 km² e a poboación de 47.776 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 262 h/km².
O concello de Sumoto limita pola terra co concello de Awaji e de Minamiawaji.
Castro de Moares
O castro de Moares é un poboado castrexo situado na parroquia de Ermedelo, no concello de Rois.
Estado
Todo o que queda do pequeno castro de Moares é un pequeno montículo de terra onde se supón que estaba. É coñecido como Os Castriños polos veciños do lugar. Hoxe está en terreos da concentración parcelaria da aldea de Asneiros. Parte do castro suponse destruído por unha pista da concentración, hoxe en día asfaltada, que percorre dende O Codeso ata Vilachán. Non se realizou ningún tipo de catas, pero suponse que as pedras foron usadas polos veciños para a construción de muros e casas.
Pyrococcus
Pyrococcus é un xénero de arqueas da familia Thermococcaceae. Pyrococcus ten características similares ás doutras arqueas termoautotróficas como Archaeoglobus, e Methanococcus con respecto ao seu carácter termófilo e anaeróbico. Pyrococcus diferénciase na súa temperatura de crecemento óptima, que é próxima aos 100 °C e habita a maiores profundidades no mar que outras arqueas. O estudo de Pyrococcus serve para comprender mellor os posibles mecanismos utilizados para vivr en condicións ambientais extremas de presión e temperatura.
Xenoma
Secuenciáronse tres especies de Pyrococcus. P. furiosus é o que ten o xenoma meirande, de 1,9 Mb, seguido de P. abyssi con 1,8 Mb e P. horikoshii con 1,7 Mb. Os xenomas codifican moitos encimas metabólicos, o que lles dá un amplo espectro de condicións de vida, e poden transportar e metabolizar unha ampla variedade de substancias. Tamén se detectaron variacións entre as especies.
Estrutura celular e metabolismo
As células de Pyrococcus son dun tamaño de 0,8–2 μm e con forma de cocos lixeiramente irregulares. Presentan un grupo polar de flaxelos e están envoltos por unha capa S que encerra un espazo periplásmico arredor da membrana citoplasmática. As especies de Pyrococcus son anaeróbicas pero o seu metabolismo varía lixeiramente. A fermentación de péptidos é a principal vía metabólica, e observouse o crecemento de P. furiosus e P. abyssi con amidón, maltosa, e piruvato pero non no caso de P. horikoshii. Aínda que non precisan xofre elemental para crecer, o crecemento mellora coa adición de xofre.
Ecoloxía
As especies de Pyrococcus viven en ambientes con temperaturas extremadamente altas como as chemineas termais submarinas. As súas condicións óptimas de crecemento son pH de arredor de 7, concentracións salinas de arredor de 2,5%, e temperatura de aproximadamente 98 °C. Como crecen a tan altas temperaturas teñen que ser organismos anaeróbicos, xa que a esas temperaturas de practicamente ebulición non hai oxíxeno dispoñible na auga. No caso das fontes termais submarinas, onde se encontrou a especie P. abyssi, non chega luz solar e a presión é dunhas 200 atm, o que se engade ás elevadas temperaturas.
Halorubrum
Halorubrum é un xénero de microorganismos do dominio Archaea da familia Halobacteriaceae. Neste xénero hai tres especies alcalófilas, e 14 neutrófilas. A especie halófila quimioorganótrofa aerobia H. litoreum foi illada en salinas na China.
Galería de imaxes de Sandiás
Galería de imaxes do concello de Sandiás na provincia de Ourense.
Axe
300px|dereita O axe é a segunda vértebra cervical. Permite movementos de rotación do pescozo e mirar cara ós lados.
Estrutura
Ademais das estruturas características das vértebras, posúe unha apófise denominada apófise odontoide, que é o corpo do atlas. Os procesos transversos contan cun burato para a arteria vertebral. A apófise espiñenta é monotuberculosa, a diferenza das outras vértebras cervicais.
Gobernador Xeral de Antiga e Barbuda
O Gobernador Xeral de Antiga e Barbuda é o representante do Monarca de Antiga e Barbuda, actualmente a Raíña Isabel II. A residencia oficial do Gobernador Xeral é a Casa do Goberno e o actual Gobernador Xeral é Rodney Williams.
A posición do Gobernador Xeral foi estabelecida cando a Antiga e Barbuda lle foi concedida a independencia o 1 de novembro de 1981, antes diso existía o cargo equivalente de Gobernador de Antiga e Barbuda.
Beta-amiloide
Beta-amiloide ou amiloide-beta (Aβ ou Abeta) é o termo con que se designan os péptidos de 36 a 43 aminoácidos que están implicados de forma fundamental na enfermidade de Alzheimer como principais compoñentes das placas amiloides que se encontran nos cerebros dos pacientes de dita doenza. Os péptidos orixínanse a partir da proteína precursora amiloide (APP), a cal é cortada por certos encimas dando lugar aos péptidos Aβ. As moléculas de Aβ poden agregarse para formar oligómeros flexibles solubles, dos que existen varias formas. Crese que certos oligómeros incorrectamente pregados (coñecidos como "sementes") poden inducir a outras moléculas de Aβ a adoptaren a forma oligomérica incorrecta, orixinando unha reacción en cadea similar á producida por unha infección de prións. As sementes ou as placas amiloides resultantes son tóxicas para as células nerviosas. Outra proteína implicada na enfermidade de Alzheimer, a proteína tau, tamén forma este tipo de oligómeros incorrectamente pregados ao estilo dos prións (ver nobelo neurofibrilar), e hai algunhas probas de que o Aβ mal pregado pode inducir o pregamento incorrecto de tau.
Un estudo recente suxeriu que a APP e o seu potencial amiloide ten orixes antigos, que se poden datar ao momento da aparición dos primeiros animais deuteróstomos.
Actividade normal
A función normal do Aβ non se coñece ben. Aínda que algúns estudos animais mostraron que a ausencia de Aβ non produce ningunha perda de funcións fisiolóxicas, descubríronse varias actividades potenciais do Aβ, entre as que están a activación de encimas quinases, a protección contra o estrés oxidativo,  a regulación do transporte do colesterol,  funcionando como un factor de transcrición,  e actividades antimicrobianas (potencialmente asociadas con actividades inflamatorias do Aβ).
O chamado sistema glinfático (non confundir con linfático) encárgase de limpar os refugallos metabólicos do cerebro dos mamíferos, e en especial os beta-amiloides. A taxa de eliminación increméntase significativamente durante o sono.
Asociación con enfermidades
O Aβ é o principal compoñente das placas amiloides (depósitos extracelulares que se encontran no cerebro dos pacientes da enfermidade de Alzheimer). Placas similares aparecen nalgunhas variantes da demencia de corpos de Lewy e na miosite de corpos de inclusión (unha enfermidade muscular), pero o Aβ pode tamén formar agregados que cobren os vasos sanguíneos cerebrais na anxiopatía amiloide cerebral. As placas están compostas por un enguedello de agregados fibrilares regularmente ordenados chamados fibras amiloides, que é un pregamento proteico que se dá tamén noutros péptidos como os prións asociados con enfermidades de pregamento incorrecto de proteínas. Investigacións recentes suxiren que as formas oligoméricas solubles do péptido poden ser os axentes causantes do desenvolvemento da enfermidade de Alzheimer. Crese en xeral que os oligómeros Aβ son os máis tóxicos. Varios estudos xenéticos, de bioloxía celular, bioquímica e animais apoian o concepto de que o Aβ ten un papel central no desenvolvemento da patoloxía da enfermidade de Alzheimer.
Os incrementos nos niveis totais de Aβ ou as concentracións relativas de Aβ40 e Aβ42 (o primeiro está máis concentrado nas placas cerebrovasculares e o último nas placas neuríticas) foron implicados na patoxénese da enfermidadede de Alzheimer esporádica e na familiar. Debido á súa natureza máis hidrofóbica, o Aβ42 é a forma máis amiloidoxénica do péptido. Porén, sábese que a secuencia central KLVFFAE forma amiloides por si mesma, e probablemente forma a parte central das fibrilas.
A "hipótese amiloide", que di que as placas son responsables da patoloxía da enfermidade de Alzheimer, é aceptada pola maioría dos investigadores, pero aínda non está establecida concluintemente. Unha hipótese alternativa é que son os oligómeros amiloides e non as placas as responsables da doenza. Os ratos que foron modificados por enxeñaría xenética para expresar oligómeros pero non placas (APPE693Q) desenvolven tamén a enfermidade. Ademais, os ratos que adicionalmente foron modificados para que convertan os oligómeros en placas (APPE693Q X PS1ΔE9), non están máis afectados que os ratos con só oligómeros. Na doenza tamén se observan depósitos intracelulares de proteína tau, e poden tamén estar implicados, xa que teñen agregación de alfa-sinucleína.
Formación
O Aβ fórmase despois dunha clivaxe (corte) secuencial encimático da proteína precursora amiloide (APP), que é unha glicoproteína transmembrana de función aínda non determinada. A APP pode ser clivada polos encimas proteolíticos α-, β- e γ-secretases; a proteína Aβ xérase pola acción sucesiva das β e γ secretases. A γ secretase, que orixina o extremo C-terminal do péptido Aβ, cliva no interior da rexión transmembrana da APP e pode xerar un número de isoformas con lonxitudes de entre 36 e 43 residuos de aminoácidos. As isoformas máis comúns son Aβ40 e Aβ42; a forma máis longa é producida pola clivaxe que ocorre no retículo endoplasmático, mentres que a forma máis curta é producida por clivaxe na rede trans-Golgi. A forma Aβ40 é a máis común das dúas, pero a Aβ42 é a máis fibriloxénica e é asociada con estados de enfermidade. As mutacións na APP asociados con Alzhéimer de comezo temperán incrementan a produción relativa de Aβ42, e así suxeriuse que unha posible vía de terapias para o Alzhéimer sería a modulación da actividade das β e γ secretases para producir principalmente Aβ40. O Aβ é destruído por varios encimas que degradan o amiloide como a neprilisina.
Xenética
Mutacións autosómicas dominantes na APP causan a enfermidade de Alzheimer familiar de comezo temperán hereditaria. Esta forma de enfermidade de Alzheimer supón non máis do 10% dos casos totais de Alzheimer, polo que a gran maioría dos casos de enfermidade de Alzheimer non están acompañados por ditas mutacións. Porén, a enfermidade de Alzheimer familiar é probablemente o resultado dun procesamento proteolítico alterado.
O xene da proteína precursora amiloide está localizado no cromosoma 21 humano, e en consecuencia os pacientes con trisomía 21 (síndrome de Down) teñen unha incidencia moi alta da enfermidade de Alzheimer.
Estrutura e toxicidade
Crese xeralmente que o amiloide beta é unha proteína non estruturada intrinsecamente, o que significa que en solución non adquire un pregamento terciario único senón que pode formar todo un conxunto de estruturas. Isto implica que non pode ser cristalizada e a maioría do coñecemento estrutural do amiloide beta obtense de resonancia magnética nuclear (RMN) e dinámica molecular. Os modelos iniciais derivados de RMN do polipéptido de 26 aminoácidos do amiloide beta (Aβ 10-35) mostraban unha estrutura colapsada de enrolamento aleatorio desprovista dunha estrutura secundaria significativa, porén, a estrutura RMN máis recente (ano 2012) de Aβ 1-40 presenta unhas estruturas secundaria e terciaria significativas. Os estudos de dinámica molecular de intercambio de réplica (replica exchange) suxeriron que o amiloide beta pode en realidade formar moitos estados estruturais discretos distintos; estudos máis recentes identificaron múltiples clusters conformacionais discretos por análise estatística. Por simulacións guiadas por RMN, o Aβ 1-40 e o Aβ 1-42 tamén parecen formar estados conformacionais moi diferentes, e o C-terminal do Aβ 1-42 está máis estruturado que o do fragmento 1-40.
A información estrutural no estado oligomérico do amiloide beta era aínda escasa en 2010. En condicións de alta concentración salina e alta temperatura illáronse oligómeros con forma de disco pentaméricos sen estrutura beta. Pero os oligómeros solubles preparados en presenza de deterxentes parecen ter un contido substancial de folla beta de tipo paralelo e antiparalelo mesturado, diferente das fibrilas. Polo contrario, os estudos computacionais suxiren un motivo antiparalelo de beta-xiro-beta para os oligómeros incrustados na membrana.
O mecanismo polo cal o amiloide beta pode danar e matar as neuronas é a xeración de especies reactivas do oxíxeno durante o seu proceso de autoagregación. Cando isto ocorre na membrana das neuronas orixínase unha peroxidación de lípidos e a xeración dun aldehido tóxico chamado 4-hidroxinonenal, o cal, á súa vez, altera a función das ATPases iónicas, transportadores de glicosa e transportadores de glutamato. Como resultado o amiloide beta promove a despolarización da membrana sináptica, un fluxo excesivo de calcio e a alteración mitocondrial.
Estratexias de intervención
Os investigadores da enfermidade de Alzheimer identificaron cinco estratexias que poderían utilizarse contra os amiloides, que son:
Esta conexión coa melatonina, a cal regula o sono, está reforzada polas investigacións recentes que indican que a hormona orexina, que induce a vixilia, inflúe no amiloide beta (ver máis abaixo). É interesante indicar que os experimentos animais mostran que a melatonina pode tamén corrixir as elevacións leves dos niveis de colesterol, que son tamén un factor de risco tenmperán para a formación de amiloides.
O canabinoide HU-210 prevén a inflamación promovida polo amiloide beta. Os endocanabinoides anandamida e noladina tamén son neuroprotectores contra o amiloide beta in vitro.
As dietas altas en colesterol tenden a incrementar a patoloxía Aβ en animais. A modulación da homeostase do colesterol deu resultados que indican que o uso crónico de fármacos que reducen o colesterol, como as estatinas, está asociado cunha menor incidencia de enfermidade de Alzheimer. En ratos xeneticamente modificados na APP, os fármacos redutores do colesterol reducen a patoloxía no seu conxunto. Aínda que o mecanismo está mal comprendido parece que os fármacos que reducen o colesterol teñen un efecto directo sobre o procesamento da APP.
A terapia de quelación, que está implicada na eliminación de metais pesados do corpo, tamén é beneficiosa para rebaixar os niveis de placas amiloides. Isto débese a que a agregación Aβ depende en certa medida dos ións metálicos cobre e cinc. O cinc que se encontra nas vesículas sinápticas, que está baixo o control do transportador de cinc ZnT3, xoga un papel principal na formación de Aβ. A expresión de ZnT3 é significativamente máis baixa nos pacientes de Alzheimer comparados cos pacientes sans. Os ratos sen ZnT3 teñen un nivel de formación de placas moito menor. Apoia esta idea o feito de que a deposición Aβ está impedida en ratos transxénicos para APP tratados co antibiótico clioquinol, que é un coñecido quelador de cobre/cinc.
Outro fármaco que se está a investigar actualmente é o victoza, o cal se usa normalmente como fármaco para a diabetes. O tratamento con victoza produciu beneficios cognitivos que incluían unha mellora do recoñecemento espacial e de obxectos. Adicionalmente, o victoza potencia a indución e mantemento da potenciación a longo prazo (LTP) e a facilitación de pulso par (paired-pulse facilitation, PPF) tanto en ratos APP/PS1 coma non alterados xeneticamente. Outros beneficios histolóxicos son unha redución da resposta inflamatoria e un incremento no número de neuronas novas no xiro dentado do encéfalo. O nivel de β-amiloide estaba tamén significativamente reducido.
Ritmo circadiano do amiloide beta
Un informe de 2009 demostrou que a produción de amiloide beta segue un ritmo circadiano, e aumenta cando un animal (rato) ou persoa está esperto e diminúe durante o sono. A neuroproteína que promove a vixilia orexina é necesaria para os ritmos circadianos da produción de amiloide beta. O informe suxería que os períodos excesivos de vixilia (é dicir, cando hai un débito de sono) poderían causar unha acumulación crónica de amiloide beta, o cal podería hipoteticamente orixinar a enfermidade de Alzheimer. Isto é concordante con descubrimentos recentes que indican que a privación crónica do sono está asociada coa enfermidade de Alzheimer de comezo temperán.
Medición do amiloide beta
miniatura|Micrografía que mostra o amiloide beta (castaño) en [[placca senil|placas senís do córtex cerebral (parte superior esquerda da imaxe) e vasos sanguíneos cerebrais (dereita da imaxe) con inmunotinguidura.]] Hai moitos xeitos de medir a cantidade de amiloide beta. Pode medirse semicuantitativamente con inmunotinguidura, o cal tamén permite determinar a súa localización. O amiloide beta pode ser principalmente vascular, como na anxiopatía amiloide cerebral, ou aparecer en placas senís e en vasos sanguíneos.
Un método moi sensible é a ELISA, a cal é un ensaio inmunosorbente que utiliza un par de anticorpos que recoñecen o amiloide beta.
Certos compostos utilizados para obter imaxes, principalmente o composto de Pittsburgh B, (6-OH-BTA-1, unha tioflavina), pode unirse selectivamente ao amiloide beta in vitro e in vivo. Esta técnica, combinada con imaxes de tomografía de emisión de positróns (PET), foi utilizada para obter imaxes de áreas de depósitos de placas en pacientes de Alzheimer.
O micorscopio de forza atómica, que pode visualizar superficies moleculares a nanoescala, pode utilizarse para determinar o estado de agregación do amiloide beta in vitro.
Sachocos, Negreiros, Silleda
Sachocos é un lugar da parroquia de Negreiros no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2007 tiña 24 habitantes, 10 homes e 14 mulleres; o que supón unha perda de habitantes con respecto ao ano 2000.
Neste lugar naceu o alcalde de Silleda José Fernández Viéitez.
Richland Center
Richland Center é unha cidade do Condado de Richland, Wisconsin, nos Estados Unidos, que tamén é a capital do condado. A poboación do censo de 2010 é de 5.184.
Río Tenorio
O río Tenorio é un curso fluvial galego, pertencente á vertente atlántica.
Nace no monte Tenorio (Cerdedo-Cotobade), preto do outeiro da Torre do Castelo, a 520 metros de altitude. Tras un percorrido de 6 quilómetros, no que recibe as augas do rego dos Petos, desemboca no río Lérez.
Rebelión do Banato (1594)
A rebelión do Banato, en 1594, foi unha das tres rebelións máis importantes da historia de Serbia contra a ocupación otomá, poucos anos despois de que o Reino de Serbia caese no poder dos turcos, e a máis importante antes da primeira revolución serbia, conducida por Karagjorgje.
Sharon Kovacs
Sharon Kovacs, nada en Maasbree o 15 de abril de 1990, é unha cantante neerlandesa. En agosto de 2014, lanzou o seu primeiro sinxelo "My Love".
Rebelión do Banato (1594)
Antecedentes
O reino medieval de Serbia alcanzara o seu máximo apoxeo baixo o reinado de Estevo IX Uroš IV Dušan (1331-1355) que, aproveitando as discordias existentes no Imperio bizantino, conquistou Macedonia, Albania, Epiro, Etolia e Tesalia. Estas conquistas permitíronlle atribuirse o título de Tsar dos serbios e dos gregos (1346). Pero co seu fillo Estevo X Uroš V (1355-1371) e os sucesores deste, o imperio que creara Esteban Dušan entrou nunha etapa de desintegración progresiva, fraccionándose nunha serie de pequenos principados feudais, perpetuamente enfrontados, que foron incapaces de conter a invasión dos turcos otománs. Finalmente, na batalla de Kosovo Polje, o 15 de xuño de 1389, os otománs de Murad I venceron ás tropas serbias e búlgaras mandadas por Lázaro Hrebeljanović e Esteban de Bosnia, terminando así a independencia de Serbia, que pasou a formar parte do Imperio otomán até finais do século XVIII.
A finais do século XIV Bulgaria, Tracia, Macedonia e o norte de Grecia foran xa ocupadas polos turcos, e Serbia e Bosnia pagaban tributo ao Sultán. O sucesor de Lázaro, Esteban (1389-1427), proclamouse déspota e, aliado de Hungría, estableceu a súa capital en Belgrado (14l2). Este esforzo efémero contra a presión otomá foi continuado por Xurxo Branković (1427-1456), que trasladou a Semendria a capital da zona serbia por el controlada, e propuxo a unión de Bosnia, Serbia e Hungría contra os turcos. Pero as súas peticións, e os esforzos de Hungría por galvanizar aos cristiáns balcánicos e promover unha cruzada europea contra o islam, foron anulados polo desastre de Varna (1444), que abriu definitivamente aos otománs a posesión dos Balcáns ao derrotar as tropas de Murad II ás de Ladislau III de Polonia e a Janós Hunnyadi de Hungría.
A rebelión
A finais do século XVI, a rexión do Banato, ocupada polos otománs, formaba parte do Vilaiato de Temeşvar. No ano 1594, os serbios rebeláronse contra os turcos, que non só eliminaran a súa organización política, senón que transformaron tamén as relacións sociais e económicas. Como os restantes cristiáns do Imperio, os serbios convertéranse en reaia, súbditos propiedade do Sultán, que dispoñía libremente das súas vidas e facendas. Grandes extensións de terreo foron entregadas en feudo (timar) a soldados otománs que, a cambio do servizo de armas, recibían os beneficios da explotación da terra e do traballo dos campesiños a ela adscritos.
O centro da rebelión foi a rexión de Vršac. Os insurxentes tiñan como xefe ao bispo Teodoro Nestorović, así como ao ban Sava e ao voivoda Velja Mironić. Nun principio os rebeldes tiveron éxito, conquistando varias cidades e vilas do Banato, como a propia Vršac, Bečkerek e Lipova, así como Titel e Bečej, situadas na rexión da Bačka. A importancia desta sublevación testemúñase polos versos dunha canción patriótica serbia: "Sva se butum zemlja pobunila,/ Šest stotina podiglo se sela,/ Svak na cara pušku podigao!" ("O país enteiro rebelouse,/Seiscentas vilas subleváronse,/Cada unha levando a súa arma contra o empardor").
Os rebeldes levaban bandeiras coa efixie de San Sava, o patrón de Serbia, o que daba ao seu combate unha aura de guerra santa. En resposta, Sinan Paşa, que dirixía o exército otomán, fixo traer de Damasco a bandeira verde de Mahoma.
Os serbios tiveron que esperar até principios do século XIX, coas revolucións serbias, a ter a esperanza da restauración do seu Estado, que se pruciría, finalmente, en 1830, cando Serbia se converteu nun principado autónomo dependente de Turquía, co protectorado de Rusia.
No lugar onde se encontraban as reliquias de San Sava, nos tempos modernos construíuse, para recoradar aqueles feitos, o templo ortodoxo máis grande dos Balcáns, a Catedral de San Sava.
Fracción (matemáticas)
En matemáticas, unha fracción (do latín fractus, -a, um, 'roto', adxectivo que é o participio pasado de frango, frēgi, fractum, 'romper', 'quebrar') é a expresión dunha cantidade dividida entre outra.
Diversas fraccións poden ter o mesmo valor (chamadas fraccións equivalentes); o conxunto de todas as fraccións equivalentes denomínase número racional. É a división racional que hai entre o numerador e o denominador.
Vocabulario
Nunha fracción, o numerador é o termo matemático que define ao número dunha fracción que representa o número de partes congruentes que se consideraron despois de dividir a unidade (sempre maior que 0) en tantas partes iguais como indica o denominador.
A fracción quedará claramente definida mediante a parella de termos numerador e denominador. Normalmente, ámbolos dous aparecen xuntos para representar á fracción e son distinguíbeis pola súa localización na fracción: o numerador ocupa unha posición superior e o denominador, inferior. No caso de atoparse ámbolos dous á mesma altura, ocuparán as posicións de esquerda e dereita, respectivamente.
Pódese dicir que o denominador dá nome, denomina, á fracción, e clasifícaa como: medio, terzo, cuarto, quinto, sexto, dezaseisavo, etc. segundo se o seu denominador é 2,3,4,5,6,16, etc.[[Ficheiro:PieChartFraction threeFourths oneFourth-colored differently.svg|miniatura|180px|
tres cuartos máis un cuarto ]]
Representación das fraccións
As fraccións pódense representar de diversas formas; así, a fracción "tres dividido entre catro", "tres entre catro", "tres partido por catro" ou "tres cuartos" pode escribirse de calquera destas formas:
Neste exemplo, o número 3 chámase numerador e o 4 denominador. As fraccións son números racionais, o que significa que o numerador e o denominador son números enteiros. O seu valor, en forma decimal, é 0,75, o mesmo resultado que se obtén ao dividir 3 entre 4.
No caso dunha representación gráfica, pódese trazar un círculo dividido en catro partes iguais, das que se retiraría unha das catro partes: as tres partes sobrantes representan a fracción ¾.
Clasificación das fraccións
Existen diversas formas para clasificar as fraccións, entre as que están as seguintes: miniatura|200px|Exemplo de fracción aparente.
Fracción dunha cantidade
De querermos dividir unha cantidade en varias partes e indicar un número destas partes, podemos facelo mediante fraccións, dividindo a cantidade polo denominador e multiplicando o resultado polo numerador. Así, se queremos indicar ¾ (tres cuartos, ou tres cuartas partes) de 453, hai que dividir 453 entre o denominador (neste caso, 4) e multiplicar o resultado polo numerador (neste caso, 3). O número obtido é a fracción que queremos indicar.
Amplificación e simplificación de fraccións
A amplificación dunha fracción consiste en multiplicar o numerador e o denominador por un mesmo número enteiro. Da mesma maneira, a simplificación dunha fracción consiste en dividir o numerador e o denominador entre un mesmo número enteiro, que xeralmente será un dos seus factores comúns. En ambos os casos, obtense unha fracción equivalente.
Exemplos:
Comparación de fraccións
A comparación de dúas fraccións utilízase para comprobar cal é maior. Existen varios métodos:
Suma e resta de fraccións
Para sumar ou restar fraccións, temos dous casos:
Teñen o mesmo denominador
Entón súmanse ou réstanse os numeradores e deixase o denominador común.
É posíbel que o resultado poida simplificarse.
Teñen distinto denominador
Entón hai que amplificar as fraccións para que teñan o mesmo denominador e despois sumar (ou restar).
Observación: En realidade, non fai falta amplificar as fraccións de modo que o denominador resultante sexa o produto dos denominadores das fraccións iniciais. Basta con tomar o mínimo común múltiplo dos denominadores:
Ao final da operación, pode que sexa preciso realizar outra simplificación.
Produto e cociente de fraccións
Para multiplicar dúas fraccións basta con multiplicar os numeradores por unha parte e os denominadores por outra:
No cociente de fraccións, o numerador da fracción resultante é o produto do numerador da fracción dividindo polo denominador da fracción divisor, mentres que o denominador é igual ao denominador da fracción dividendo multiplicado polo numerador da fracción divisor. Outra maneira de imaxinalo é que dividir entre un número é o mesmo que multiplicar polo inverso dese número, polo que o cociente entre dúas fraccións é igual ao produto da primeira fracción polo inverso da segunda:
San Martiño, Negreiros, Silleda
San Martiño é un lugar da parroquia de Negreiros no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2007 tiña 13 habitantes, 8 homes e 5 mulleres; o que supón unha perda de habitantes con respecto ao ano 2000.
Thomas Malthus
Thomas Robert Malthus, nado en Surrey o 14 de febreiro de 1766 e finado en Bath o 23 de decembro de 1834, foi un economista inglés, pertencente á corrente de pensamento clásica, considerado o pai da demografía. É coñecido principalmente polo seu An Essay on the Principle of Population (Ensaio sobre o principio da poboación) (1798), no que se expón o principio segundo o cal a poboación humana crece en progresión xeométrica, mentres que os medios de subsistencia fano en progresión aritmética. Así, chegará un punto no que a poboación non atopará recursos suficientes para a súa subsistencia (catástrofe maltusiana). Aínda que el non o deixou escrito e non hai constancia de que o pensase, comunmente achácaselle o corolario a esta teoría de que os recursos son limitados e o ser humano está condenado á extinción.
En realidade, o que Malthus rexistrou na súa obra era que a loita entre a capacidade humana de reprodución e a produción de alimentos sería perpetua. A pesar de que a progresión de crecemento da poboación era maior que a dos alimentos (medios de subsistencia), a longo prazo entrarían en xogo poderosos freos. O freo positivo (a poboación podería frearse pola guerra, a fame, as pragas ou as enfermidades), o freo preventivo (a restrición ó crecemento da poboación por "a prudencia e a prevención", isto é, pola abstinencia ou o atraso da idade do matrimonio) ou, en última instancia, o freo final (o crecemento das taxas de mortalidade).
A teoría da poboación de Malthus contribuíu a que a Economía sexa coñecida tamén como a ciencia lúgubre.
Malthus realizou tamén importantes achegas á teoría do valor e a súa medida, e á teoría das crises e o subconsumo, polo que John Maynard Keynes considerábao o seu precursor.
Subdivisións de Lesoto
miniatura|dereita|Mapa do Lesotho mostrando os distritos O Reino do Lesotho divídese en dez distritos (districts), cada un dirixido por cadanseu administrador. Todos os distritos teñen unha capital, coñecida alí como camptown. Os distritos debúllanse en oitenta circunscricións (constituencies), que consisten en cento vinte e nove "concellos" (community councils).
Pazo de Fontefiz
O Pazo de Fontefiz, na parroquia de Ucelle, concello de Coles, é un pazo de estilo barroco que data dos séculos XVI, XVII e XVIII, sendo lugar patrucial dunha das máis ilustres casas nobiliarias de Galicia.
Descrición
miniatura|275px|Fachada principal. O seu derradeiro solariego, Pedro Ventura de Puga (deputado en varias lexislaturas, procurador en cortes en 1835 e vocal e secretario da Xunta Superior do Reino de Galicia), destacou polo seu labor de fomento e renovación da agricultura e gandería galegas, converténdose así nun predecesor da actividade á que máis tarde se adicaría o pazo.
Na actualidade, Fontefiz é un centro de recuperación de gando autóctono, o Centro de Recursos Zooxenéticos de Galicia, dependente da Consellería do Medio Rural e do Mar, no que se levan a cabo experiencias gandeiras de selección coas especies de vacún como a caldelá, limiá, vianesa e cachena.
Nas súas 68 hectáreas de superficie, prodúcense alimentos para o sostemento das cabezas de gando nas distintas fases produtivas.
Kizugawa
Kizugawa (木津川市, きづがわし, Kizugawa-shi) é un concello xaponés da prefectura de Quioto. Está situado ao centro-norte da rexión de Kinki e ao sur da prefectura, na zona da provincia histórica de Yamashiro, no centro-oeste da illa de Honshu. A súa superficie é de 85,12 km² e a poboación de 68.374 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 803 hab./km².
O concello de Kizugawa limita cos concellos de Seika, Ide, Wazuka, Kasagi (da prefectura de Quioto); e Nara (prefectura de Nara).
Historia
A cidade de Kizugawa foi fundada pola fusión de 3 concellos do distrito de Sōraku (Yamashiro, Kizu e Kamo) no ano 2007.
Ríkisútvarpið
Ríkisútvarpið (en galego "Radiodifusión"), tamén coñecido polas súas siglas RÚV, é a organización nacional de radiodifusión pública de Islandia. Foi fundada en 1930 e actualmente xestiona dúas emisoras de radio e unha canle de televisión. É membro activo da Unión Europea de Radiodifusión desde 1956 e tamén forma parte da rede Nordvision.
Historia
miniatura|300px|Sede de Ríkisútvarpið en Reiquiavik. En 1930 o Goberno de Islandia creou Ríkisútvarpið, ente público de radio que puxo en marcha a súa primeira emisora de radio (actual Rás 1) o 20 de decembro do mesmo ano. Nos seus inicios emitía durante unhas poucas horas, ata que en 1932 a programación ampliouse á franxa nocturna. En 1983 creouse unha segunda canle de radio, Rás 2.
O maior impulso ao labor da organización foi grazas ao satélite; desde 1982 podíase acceder a transmisións en vivo de programas e acontecementos do resto de Europa. En 1986 produciuse o debut de Islandia no Festival da Canción de Eurovisión e en 1991 estreouse un servizo de teletexto (Textavarp).
RÚV mantivo o monopolio sobre a radio e televisión ata 1985, cando o Goberno permitiu a entrada de empresas privadas cunha lei de radiodifusión comercial que se puxo en marcha en 1986.
Organización
Ríkisútvarpið é unha empresa pública estatal, con sede en Reiquiavik. Réxese pola Lei de Radiodifusión islandesa de 1985.
A empresa finánciase coa recadación dun imposto específico e a venda de espazos publicitarios. Ao ser independente do estado no económico, os beneficios que obtén só poden servir para labores de radiodifusión. De acordo á Lei de Radiodifusión, o propósito de RÚV é promover a lingua, historia e herdanza cultural islandesa. Ademais, debe garantir os valores democráticos, os dereitos humanos e a liberdade de expresión e opinión.
Radio
As estacións tamén poden escoitarse a través do mundo igual que outras cadeas internacionais, malia estar creadas para ocupar o territorio islandés.
Tamén está presente a emisora dixital Roldó, que emite música clásica e jazz as 24 horas do día.
Glóbulo de Bok
miniatura|250px|Unha imaxe de glóbulos de Bok na [[rexión H II IC 2944, tomada polo instrumento óptico WFPC2 a bordo do Telescopio Espacial Hubble.]]
Un glóbulo de Bok é unha nube escura de gas e po denso no cal ás veces ten lugar a formación de estrelas. Os glóbulos de Bok atópanse nas rexións H II, e teñen usualmente unha masa de entre 2 a 50 masas solares e comprenden rexións do arredor dun ano luz. Conteñen hidróxeno molecular (H2), óxidos carbono e helio, e ó redor do 1% (de masa) de po de silicatos. Os cúmulos de Bok están frecuentemente asociados ó nacemento de sistemas estelares binarios ou triplos.
Os glóbulos de Bok foron observados por primeira vez polo astrónomo Bart Bok nos anos 40. O seu traballo foi publicado no 1947, Bok e E.F. Reilly facían a hipótese de que estas nubes eran semellantes ás "pupas dos insectos" que baixo un colapso gravitacional poden formar novas estrelas. Esta hipótese era moi difícil de verificar debido ás dificultades de observación destas nubes, xa que estas nubes escuras bloquean totalmente o espectro visible da luz que se emite dentro del. Unha análise de observacións preto do infravermello publicadas no 1990 confirmou que poderían existir estrelas nacendo no interior destes glóbulos. Observacións posteriores amosaron que algúns glóbulos de Bok conteñen fontes mornas, algúns conteñen obxectos de Herbig-Haro, e algúns amosan execcións de gas molecular. Estudos das ondas milimétricas da liñas de emisión deron coma resultado a comprobación da evidencia do colapso de material ó redor dunha protoestrela en crecemento.
Os glóbulos de Bok están aínda baixo unha intensa busca. Coñecendo que son uns dos obxectos máis fríos no universo (tan fríos coma 8 kelvin), a súa estrutura e densidade permanecen no misterio.
Hioide
O hioide é un óso do pescozo, único, situado enriba da larinxe, coa que mantén importantes relacións. Únese a este órgano mediante a membrana tirohioide, entre a cartilaxe tiroide e o óso hioide. Na parte superior relaciónase coa parte máis posterior da lingua. A situación do hioide permite distinguir dous grupos distintos de músculos: os suprahioides (superiores ó hiode) e os infrahioides (inferiores ó hioide).
Interese forense
Nos asasinatos por estrangulación este óso adoita romperse.
Interese antropolóxico
A posición do hioide é importante para determinar que homo podía falar e cal non. O primeiro en falar suponse a día de hoxe que é o Homo ergaster, cuxo hioide está máis elevado có dos homo predecesores.
Etanol (combustible)
O termo bioetanol refírese comunmente a un combustíbel líquido que contén etanol (alcohol etílico) producido a partir de biomasa, ben sexa en parte mesturado con gasolina ou en forma pura. As mesturas máis estendidas de gasolina con etanol son as coñecidas coma E10 e E85, co 10% de etanol e a restante parte de gasolina no primeiro caso, e co 85% de etanol e a restante parte de gasolina no segundo. Todos os motores de automóbiles a gasolina poden tolerar mesturas con etanol de até o 10% sen modificación ningunha.
O bioetanol considérase unha fonte de enerxía renovable, xa que é posible obtelo a partir de fontes que se asumen infinitas, coma cultivos e residuos de varios tipos.
Materias primas
O bioetanol, por definición, ha ser producido a partir de biomasa. O proceso de produción implica a utilización das moléculas de glucosa e outros azucres presentes na estrutura da biomasa (ben sexa como monómeros ou polímeros) e a súa conversión en etanol por medio de microorganismos coma o lévedo ou outros.
Nesta categoría atópanse materiais coma a cana de azucre (amplamente empregada no Brasil para este fin), cereais coma o millo (nos Estados Unidos de América), e outras plantas con alto contido en azucre ou amidón. Nos últimos anos a investigación centrouse na utilización de materiais celulósicos coma residuos agrícolas ou forestais.
Produción no mundo
Até este momento, o Brasil e os Estados Unidos coparon aproximadamente un 80% da produción mundial de bioetanol. O Brasil foi o país líder até o ano 2006, cando a súa produción foi superada pola dos Estados Unidos.
En 2011, a produción mundial de bioetanol foi de 22 mil millón de galóns. Os Estados Unidos contribuíron nun 62.2% a esta cifra, polo case 24.9% do Brasil e o 5.23% da Unión Europea. Os seguintes países como grandes produtores foron a China e o Canadá.
En Galicia, existe unha planta de etanol a partir de millo situada no polígono industrial de Teixeiro, en Curtis. A planta, construída en 2001, ten unha capacidade de 196 millóns de litros ao ano, cun consumo de 340.000 toneladas de cereais.
Emisións
Desde un punto de vista medioambiental, as mesturas etanol-gasolina poden reducir a maioría de emisións de contaminantes en comparación coa combustión de gasolina pura. Entre estes, atópanse materiais particulados, dióxido de carbono, monóxido de carbono, hidrocarburos e ozono. Por outra banda, non se aprecia unha redución significativa de óxidos de nitróxeno, e apreciouse un aumento nas emisións de acetaldehidos.
Aínda así, un estudo sobre o ciclo de vida dos combustibles, determinou que as mesturas de gasolina con etanol ocasionan menores índices de emisión de gases de efecto invernadoiro e dióxido de carbono. Esta redución de contaminantes depende da materia prima da que se derive a produción do etanol usado. Neste sentido, o uso de materiais forestais amosan o balance máis positivo.
Aida (ópera)
Aida é unha ópera en catro actos do italiano Giuseppe Verdi. Estreouse na Ópera do Cairo o 24 de decembro de 1871 co gallo da inauguración do Canal de Suez.
Características
O libreto escribiuno Antonio Ghislanzoni partindo da obra de Auguste Mariette. Está ambientada en Menfis e en Tebas na época dos faraóns. Os principais personaxes son: faraón de Exipto (baixo), a súa filla Amneris (mezzosoprano), Aída, a escrava filla do rei etíope Amonastro (soprano), Radamés, xeneral exipcio (tenor), Ramphis, sumo sacerdote (baixo), Amonastro, rei de Etiopía e pai de Aída (barítono). É unha ópera da etapa final de Verdi, na que as diferenzas entre recitativos e arias vanse diluíndo, o que dalgún xeito o aproximará a Wagner.
Alejandro Castro Fernández
Alejandro Castro Fernández, máis coñecido como Jandro, nado o 27 de febreiro de 1979 en Mieres (Asturias), é un futbolista que xoga na demarcación de centrocampista.
Traxectoria
Formouse nas categorías inferiores do Valencia CF. No ano 1999 debuta co primeiro equipo pero é cedido ao Numancia de Soria. No ano 2001 volve ao Valencia co que gana o título de Liga, porén so disputou un encontro.
No ano 2002 ficha polo Celta de Vigo, aínda que sería cedido ao Albacete Balompié de Segunda División, onde faría moi bo ano xogando 21 encontros e marcando 7 goles.
Ao ano seguinte volve ao Celta para xogar en Primeira División cun papel secundario ao compartir posto con Alexander Mostovoi, e en Segunda División ao consumarse o descenso. O ano que xogou co Celta na categoría de prata fixo unha gran tempada, sendo titular despois da retirada de Mostovoi do fútbol, xogando 38 encontros e marcando 12 goles, os que axudaron ao Celta a ascender a Primeira.
Na tempada 2005-06 ficha polo Deportivo Alavés dirixido e presidido por Dimitri Piterman. Tralo descenso do equipo e xogar unha tempada con el en Segunda ficha polo Gimnàstic de Tarragona. Ao final da segunda tempada rescindiu o seu contrato co club por problemas co equipo técnico e fichou polo Elche CF, de onde tamén acabou saíndo por falta de profesionalidade, segundo a versión do club.
En xullo de 2010 ficha polo Girona FC.
Nunca foi internacional coa Selección de fútbol de España absoluta aínda que si xogou nas categorías inferiores, gañando o mundial de fútbol Sub-20 de 1999.