cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historiografía grega
Crónicas locais
Tanto autores antigos (Dionisio de Halicarnaso) como modernos (Wilamowitz) defenderon que os cronistas locais precederon aos primeiros historiadores, como sucedeu na historiografía romana. En calquera caso, a partir do século -V atópanse crónicas de cidades e santuarios. Sen apenas rigor histórico, concíbense, en xeral, como forma de exacerbar o orgullo local, proxectando en ocasións o presente sobre o pasado, distorsionándoo. Existindo ata a decadencia final, os máis coñecidos foron os atidógrafos, no século -IV.
Teorías cíclicas
Algunhas obras presentan ideas cíclicas ou de sucesión de imperios, como Heródoto ao expresar que os imperios se introducen sempre nunha dinámica de expansión insaciábel. Pese a que en ocasións se considerou que os historiadores gregos tiñan concepcións cíclicas do tempo histórico, especialmente Polibio, Tucídides e Heródoto, Momigliano négao rotundamente. Para ese autor, que Tucídides expresase que a súa historia servía como modelo para o futuro non implica ningunha idea de eterno retorno. Acepta que Polibio é máis ambiguo, pero tampouco presenta ningunha teoría cíclica na súa obra.
Era máis común unha visión orgánica da historia, unha periodización mediante sucesión de ciclos exemplificada nunha sucesión vital: infancia, madurez e vellez. Esta era a visión que daba, por exemplo, Lucio Anneo Floro. Outras visións cíclicas son as das idades (prata, bronce, heroica e de ferro) de Hecateo de Mileto, baseadas na progresiva degradación, salvo a paréntese heroica, e finalmente un esquema de progreso cultural e tecnolóxico que abarcaba desde a barbarie á civilización. Estes esquemas naceron antes que a propia historiografía sendo logo adaptados e perfeccionados a grande escala polos historiadores. O primeiro autor grego en plasmar este marco foi o poeta Hesíodo en Traballos e días.
Torres Petronas
As torres Petronas, en Kuala Lumpur, capital de Malaisia, foron os edificios máis altos do mundo entre 1998 e 2003, superados o 17 de outubro de 2003 polo edificio Taipei 101 en Taiwán. Estas torres contan cunha altura de 452 metros. As torres con 88 pisos de formigón armado e unha fachada feita de aceiro e vidro, sendo un símbolo de Kuala Lumpur e por extensión tamén da propia Malaisia.
Historiografía grega
Estilo e fontes
Schrader determina tres elementos típicos principais. En primeiro lugar, a existencia dun proemio autobiográfico onde se destaca a importancia do feito a tratar. Este proemio aparece xa en Hecateo de Mileto. En segundo lugar, establécese a metodoloxía histórica, explicando o autor as súas fontes e que pasos seguirá para contar a súa historia. En terceiro lugar, a articulación da obra en partes narrativas e discursivas. Estes discursos son en xeral invención dos autores, aínda que aténdose ao sentido orixinal. Para rematar, hai outros elementos típicos menos comúns e máis variábeis, tales como as escenas tipificadas na narración de batallas ou os excursos típicos de Heródoto.
Sobre as fontes, en xeral, houbo un predominio das orais sobre as escritas, o cal determinou en parte a preeminencia da historia contemporánea, pola dificultade de recoller información oral, que non consistise en mitos, sobre tempos remotos. Ademais, historiadores como Tucídides ou Xenofonte baseáronse na súa memoria ao describir feitos nos que participaron. Pola súa banda, o uso de fontes escritas aumentou en función do incremento do material dispoñíbel.
A elección das fontes, cando había máis dunha con contidos contraditorios, facíase segundo a máis probábel. Esa elección non ten por que significar unha crenza de que esa versión é a certa e así o sinalaba Heródoto, quen en ocasións se limitaba a dar varias versións sen preocuparse na validez de cada unha.
Situación do historiador
Os historiadores gregos non obtiñan beneficio social ningún do seu labor. A maioría eran expatriados ou exiliados, por exemplo Tucídides de Atenas ou Heródoto de Halicarnaso, o cal contrasta coa posición dos historiadores romanos, que formaban parte da elite dominante. Con todo, esta situación daba maior liberdade de crítica aos autores gregos, dándose poucos casos de persecucións. O máis coñecido é o de Calístenes, que foi mandado executar por conxurar contra Alexandre Magno. Dentro da propia historiografía considerábase de menor importancia a antiquaria, que facía referencia ao estudo dos tempos remotos.
En canto á transmisión da súa obra, ata o século -V atraíase ao público mediante recitais de lectura. Este costume decaeu tras Tucídides, quen consideraba que a súa obra estaba feita para permanecer no futuro. As lecturas volveron facerse moi comúns no período helenístico como unha forma de presentación da obra. Ademais, eran unha forma de conseguir un sustento económico polo labor historiográfico. Nesa época non existían libros como na actualidade, escribíndose sobre papiro que se almacenaba en rolos. A lectura era difícil xa que non se marcaban nin os comezos de capítulo nin parágrafos e, en xeral, non había separación entre as palabras. Como cada obra se copiaba a man non existía unha gran dispoñibilidade dos textos historiográficos. Hai constancia da existencia dalgunhas tendas de libros, pero tratábase de pequenos negocios familiares sen circulación a escala comercial.
Orixes
miniatura|Busto de Heródoto, en [[Atenas.]] A historiografía grega nace no século -V da man de Heródoto. Para algúns autores, trátase dun nacemento tardío polo maior peso do mito e a falta de interese por descubrir unhas orixes máis racionais. Antes xa había textos de carácter histórico pero segundo Bravo, entre outros, non son fontes historiográficas ao carecer de espírito crítico. Para Burrow, estas primeiras descricións históricas centrábanse en historias locais sobre as súas supostas orixes. Schrader determina tres elementos básicos e definitorios da historiografía grega:
Outros autores sinalan como fundamental para o nacemento da historiografía grega a influencia oriental. O contacto co imperio persa volve conscientes aos gregos do que lles rodea e da súa herdanza cultural, sendo un estímulo para contar a súa historia. Xa que logo, déixase nun segundo grado a importancia dunha conciencia nacional para o xurdimento da historiografía.
Heródoto
miniatura|Posíbel visión do mundo segundo a Historia de Heródoto.
Foi considerado polos seus sucesores tanto o "pai da historia" como o "maior embusteiro". Na actualidade está mellor considerado e, aínda que con reservas, considéraselle fiáble. Os seus críticos na antigüidade críano amigo dos bárbaros, considerando as súas escritos historias interesantes pero alleas á verdade.
Heródoto naceu entre os anos -490 e -480, nunha familia de notábeis de Halicarnaso. Implicado nunha conxura, debeu exiliarse marchando primeiro á illa de Samos e posteriormente a percorrer o mundo coñecido, quedando reflectido esa peregrinación na súa obra. O lugar da súa morte, acaecida en -425, non é seguro, aínda que na Suda se fixa en Turios.
Hai unha serie de características que converten a Heródoto en algo novo, diferente a todo o anterior: trátase dun autor persoal claramente definido e non conta ningunha historia narrada por musas, senón o resultado dunha investigación. Ademais a súa obra narra os sucesos do home; os deuses deixan de ter cabida na historiografía, polo menos de forma directa ou persoal. Para Schrader, a obra de Heródoto está integrada por unha Historia de Lidia, unha Historia de Persia e unha Historia das Guerras Médicas. A súa Historia, dividida en nove libros na biblioteca de Alexandría, articulábase segundo un criterio ternario. Así mesmo, cada pasaxe articúlase en tres partes: unha introdución, unha digresión e a narración do episodio de que se trate podendo haber digresións adicionais nalgunhas partes. A propia investigación de Heródoto tiña un criterio ternario.
A Historia baséase principalmente nas fontes orais e en caso de obter distintas versións, expoñía as que máis fundamento tiñan para que cada un elixise. En canto ás fontes escritas, destacaron polo seu uso tres grupos: os datos achegados por poetas; inscricións, listas oficiais e administrativas, así como oráculos; as informacións de logógrafos e literatura da súa época. O descoñecemento do idioma dalgunhas inscricións e listas oficiais facía que en ocasións Heródoto cometese erros na súa interpretación por unha mala tradución. En canto a influencias de autores anteriores, a crítica distingue unhas trinta pasaxes baseadas en Hecateo de Mileto. Na súa obra destacan tamén as súas descricións xeográficas e etnográficas, en maior parte froito da súa propia experiencia como viaxeiro.
Outros historiadores menores
As únicas obras que poden ser consideradas históricas no principio e mediados do século -V proveñen dos logógrafos. Coñécense grazas ao labor compilador de Dionisio de Halicarnaso e a outros autores como Plutarco nos que se atopan fragmentos das obras dos logógrafos. Neste século destaca entre eles Helánico de Lesbos. A súa importancia obsérvase tamén no feito de que é mencionado por Tucídides e aínda que sexa unha mención crítica, só a el e a Heródoto ten a consideración de mencionalos. Tucídides destaca que Helánico é o único que trata a historia de Ática recente, aínda que sen exactitude cronográfica e de forma demasiado breve. Helánico, quen escribiu sobre a historia de Atenas, foi un precursor das crónicas locais de historia contemporánea, superando ademais a Heródoto en cuestións de cronoloxía. O seu labor continuárono no século seguinte os atidógrafos. O último logógrafo coñecido foi Ferécides de Leros, que morreu no ano -400, sendo máis mitógrafo que historiador. É súa a versión máis antiga que se coñece do mito de Procris.
Tucídides
miniatura|Tucídides de Atenas. Tucídides naceu en torno ao -460 - -455 en Atenas, nunha familia nobre con concesións de minas. É posíbel que ao iniciarse a guerra contra Esparta, Tucídides prestase servizo na súa cidade. No ano -424 foi elixido estratego e ante unha derrota militar foi considerado o culpábel, tendo que exiliarse. A súa morte acaeceu probabelmente no -398. Esa data está en consonancia coa afirmación de Marcelino (Vita, 34) de que Tucídides morreu na cincuentena. Algúns investigadores modernos negan a súa condición de exiliado, véndoo como unha mostra da intromisión posterior de Xenofonte na obra de Tucídides.
O seu traballo chegou á actualidade sen nome definido e dividido en oito libros, pero adóitase coñecer como a Historia da Guerra do Peloponeso. A obra quedou inacabada, ao sorprender a morte a Tucídides. O momento no que se realizou a obra xerou un intenso debate historiográfico, denominado a "cuestión tucidídea". A discusión céntrase en dúas teorías: analítica e unitaria. A primeira propón que a obra se escribiu en diversas fases, mentres que a segunda, que se impuxo na actualidade, expón que toda a obra se escribiu de xeito continuado, debaténdose entón en que momento empezou Tucídides a escribir a obra.
A súa obra supón un avance ao diferenciar as causas políticas da guerra en causas "superficiais" e "verdadeiras ou a razón profunda". Ademais, rexeita calquera intervención divina, distanciándose así de Heródoto. Tucídides quixo mostrar a guerra como inevitábel sendo para el a razón profunda o temor de Esparta ao poderío ateniense. Algúns investigadores consideran que o estudo das causas de Tucídides era aínda pouco elaborado e limitábase a sinalar os sentimentos profundos das poboacións. Tucídides apenas influíu nos historiadores inmediatamente posteriores, pero co paso dos séculos converteuse nun modelo e con el iniciarase a linguaxe histórica, coa súa xerga particular, que logo imitarán historiadores romanos como Suetonio ou Tácito.
En canto ás fontes, do mesmo xeito que Heródoto usa principalmente fontes orais, aínda que tamén fai uso de inscricións para coñecer cifras exactas, que no caso de que non coñecese non se inventaba. El mesmo asegura facer unha selección crítica dos informes orais, aproveitándose ademais de vivir moitos dos acontecementos como testemuña directa.
Historiadores do século -IV
Pese a que neste século se contan máis dun centenar de historiadores, apenas se conservaron fragmentos ou algunhas citas da maioría deles. Só de Xenofonte se conservou a súa obra completa, pola alta consideración que tiñan os seus escritos na antigüidade, o que contrasta co pouco recoñecemento dos investigadores actuais. Neste século tivo maior éxito a filosofía, que non prestou interese polos traballos históricos nin metodoloxías rigorosas. Neste contexto quedan os traballos históricos de Platón nos que esvaece a separación entre realidade e mito, inventando incluso toda unha rexión como a Atlántida. Outros historiadores deste século son Teopompo, Éforo de Cumas, Ctesias e os atidógrafos.
Xenofonte e a Helénicas de Oxirrinco
miniatura|Xenofonte, busto en [[Berlín.]]
Naceu o -431 en Atenas, no seo dunha familia acomodada. De entre as súas obras destaca a continuación da obra inacabada de Tucídides, as Helénicas. Tamén fixo unha biografía de Ciro II o Grande, a Ciropedia e diversas obras sobre o proceso que se instruíu contra Sócrates. Ademais escribiu a Anábase onde narra a expedición militar de Ciro o Mozo contra Artaxerxes II. O propio Xenofonte participou nesa expedición. A Anábase contrasta coas obras anteriores sobre a historia grega ao centrarse nun período curto e nun só personaxe, o propio Xenofonte.
As súas diferenzas con Tucídides son notábeis; por exemplo, recupera as influencias divinas nas Helénicas. O estilo de Xenofonte é decadente e pesimista, con moita influencia retórica e pouca metodoloxía histórica. Aínda que se lle considera un historiador menor, o seu estudo é fundamental pola conservación de todas as súas obras, sendo a base de moitas teorías historiográficas sobre esa época.
Xenofonte non foi o único continuador da obra de Tucídides. Ademais dunhas Helénicas pouco coñecidas de Teopompo, destacan as denominadas Helénicas de Oxirrinco. Ao longo do século XX fóronse descubrindo en Oxirrinco uns papiros que contiñan esta historia. Segundo Lérida, a súa principal característica é a falta de estilo, pero conxúgase cunha correcta obxectividade e presentación dos feitos, que os fan unha fonte máis fiábel que Xenofonte. A identidade do autor destes papiros non está clara, aínda que para moitos investigadores podería tratarse dun tal Cratipo de Atenas. Tamén se pensa en Teopompo, á parte doutras opcións menos plausíbeis como Éforo de Cime, Androción, Anaxímenes ou Démaco.
Teopompo
Nacido en Quíos en -380, considérano o mellor historiador deste século. Aínda que se perdeu toda a súa obra, quedan moitos fragmentos copiados por outros autores. Da súa obra máis temperá, as Helénicas, apenas quedan fragmentos. É unha continuación da obra de Tucídides, considerada de pouca importancia e propia da maduración como autor de Teopompo. Desde os seus inicios, apréciase a influencia de Heródoto, Isócrates e Antístenes.
A súa obra máis importante son as Filípicas, coñecida polos numerosos fragmentos en obras doutros autores. Teopompo foi o primeiro historiador que apreciou o esgotamento das teses de Tucídides e o cambio de escenario polo acceso ao poder de Filipo de Macedonia, desaparecendo a principal loita entre Esparta e Atenas. Nas súas Filípicas combina a crítica moral a Filipo polo seu comportamento, que lle levou ao seu asasinato, con loanzas ás súas accións políticas como defensor do panhelenismo. Así mesmo mostra o seu odio pola democracia e as institucións atenienses, considerándoas culpábeis da dexeneración das sociedades.
Outros historiadores
miniatura|Grazas a [[Estrabón, aquí segundo un gravado do século XVI, coñécese a varios autores como Éforo ou Posidonio.]] Entre o resto de historiadores destaca Éforo que, aínda que a súa obra estea perdida, foi citado e plaxiado por Diodoro e Estrabón entre outros. Escribiu unha Historia en trinta libros, unha historia xeral do mundo grego, desde o século -XI ata o -340, que mereceu o eloxio de Polibio como primeira historia universal. A súa obra estivo moi influída polos conceptos retóricos de Isócrates, do que foi discípulo. Isto reflíctese nos seus discursos, completamente inventados. Ademais a súa obra ten un prexuízo patriótico que o levaba a acusar a Heródoto de "filobarbarismo" por contar a historia de rexións alleas a Grecia.
Outros autores foron Filisto de Siracusa e Ctesias. O primeiro escribiu unha Historia de Sicilia desde as orixes ata o final da guerra do Peloponeso, ademais dun estudo sobre Dionisio o Vello e un apéndice sobre o seu fillo o Novo. Da súa obra só quedan pequenos fragmentos en citas doutros autores, sendo na antigüidade moi recoñecido. Pola súa banda, Ctesias escribiu Persica e Indica. Destacou polas súas furibundas críticas a Heródoto, acusándoo de mentireiro, o que non impediu que o plaxiase cando escribiu sobre períodos remotos. Gustou polo seu exotismo entre os seus contemporáneos, pero é alleo a calquera metodoloxía histórica. A lista de autores é extensa (Artemón de Casandrea...).
Ademais, neste século destacan os atidógrafos, que contaban a historia da Ática. Ao perder Atenas o seu poderío, renaceu un interese polos tempos pasados que se reflectiu en autores como Clidemo que escribiu Atthis en catro libros ou Androción que publicou outra obra co mesmo nome. A súa característica principal era un patriotismo moi tradicionalista. Para rematar, quedan os historiadores que seguiron a Alexandre Magno, transmitindo o seu periplo. Ese séquito de historiadores arquivou todo o que sucedía nunhas Efemérides dirixidas por Eumenes de Cardia e Diodoto de Eritrea. Varios historiadores contaron a biografía de Alexandre: Calístenes de Olinto, que foi condenado a morte acusado de conxura; Tolomeo trala súa coroación en Exipto; e Aristóbulo. Estes dous últimos autores foron considerados na antigüidade como a fonte máis fiábel.
Para rematar, hai que mencionar a influencia dunha filosofía en auxe sobre a historiografía. A historia considérase un medio máis para mostrar a filosofía. Así por exemplo o fai Platón, dividindo a historia nunha era anterior ao diluvio e unha etapa poscataclismo. Deste xeito pode "inventar" toda unha historia do mundo anterior, do que non quedarían probas físicas, mostrándoo como o seu modelo político. Sobre o mundo poscataclismo tamén fai unha historia Platón, aproveitándoa para as súas motivacións filosóficas, presentando un cadro pesimista e decadente.
Período helenístico
Desde o comezo deste período, a historiografía perdeu o seu carácter político, orientándose cara á superficialidade e a ficción novelesca. O número de historiadores é moi alto, pero destacan pola súa metodoloxía e transcendencia Polibio, Posidonio e Timeo. Ademais do seu é o período da "historiografía tráxica", representada por exemplo por Filarco. Este tipo de historiografía é o máis representativo do momento, ao realzarse máis o valor literario que a historiografía en si. Estes historiadores foron duramente criticados por Polibio, pois pensaba que os recursos tráxicos obstruían a procura de precisión e veracidade. Doutra banda tamén destaca pola magnitude da súa obra Diodoro Sículo, que realiza unha antoloxía da historiografía anterior na Bibliotheca Historica, formada por 40 libros e que trata desde o remoto universo mítico ata as campañas de César na Galia. Ao ser un resumo, a súa obra é, segundo Grant, superficial e pouco orixinal, aínda que destaca polo seu rexeitamento á introdución de discursos na trama.
Timeo
A obra de Timeo está perdida. Pese ás súas críticas coñécese na súa maior parte por Polibio. Así, na Historia Siciliana, primeiro había unha introdución de cinco libros e antes da parte narrativa un libro dedicado á natureza da historia. O resto do libro trataba da historia siciliana propiamente dita, con alusións á Magna Grecia. Segundo Momigliano, as liñas principais da historia eran a loita contra as tiranías e o conflito entre gregos e cartaxineses.
Doutra banda, Timeo introduce un tema inédito na súa obra: a historia de Roma. Crese que, brevemente na Historia Siciliana e de forma máis ampla na súa monografía sobre Pirro, estudou as orixes da incipiente civilización romana. Timeo foi o primeiro historiador en comprender o ascenso dunha nova potencia. Tamén é destacábel por ser o primeiro en establecer unha cronoloxía co cómputo das Olimpiadas.
Polibio
A principal crítica a Polibio é a súa excesiva loanza da política romana. Como moito chega a ver inxusta a invasión de Sardeña, pero considérao como algo puntual e non como unha mostra da política xeral romana. Igualmente fai críticas individuais como a Marco Claudio Marcelo, ao que acusa de pouco prudente, pero non hai crítica xeral como pode habela contra a política dos estados gregos. Para Momigliano isto pode deberse a unha identificación, en parte, de Polibio co éxito romano, aínda que non a unha capitulación completa.
Por outra banda, a Polibio recoñéceselle un avance no estudo das causas dos sucesos históricos. Polibio tiña en conta tres conceptos:
Con este esquema teórico gañan importancia os individuos e as decisións que toman. En todo caso, este esquema non era totalmente sólido nin era válido en calquera circunstancia. Polibio destaca ademais polas súas constantes alusións ao seu método e á súa elección pola historia contemporánea, xustificada segundo el pola constante renovación da materia e pola súa utilidade.
Posidonio
Viviu entre o século -II e o século -I e dedicouse a múltiples materias como a xeografía e a filosofía. Do seu labor histórico non se conserva nada, pero foi utilizado por moitos autores posteriores como Estrabón, Tito Livio, Diodoro ou Apiano. Continuou a obra de Polibio narrando un período comprendido entre o -135 ou o -145 e os comezos da ditadura de Sila. Destaca nel a súa crítica á escravitude, chegando a celebrar que os cidadáns de Quíos sexan convertidos en escravos por habela introducido previamente no mundo helénico.
Para algúns investigadores, Posidonio cometeu o mesmo erro que Polibio ao tratar aos romanos con pouca profundidade, obviar as diferenzas culturais entre romanos e gregos. Tampouco fixo demasiadas críticas á política imperialista romana, pero si é máis duro que Polibio, criticando por exemplo o espolio comercial.
Historiografía na época imperial
A historiografía grega non desapareceu pola dominación romana. Segundo Momigliano, foi o ascenso e consolidación do cristianismo o que levou á decadencia do mundo grego e, xa que logo, da súa historiografía. Entón xurdiu un novo tipo historiográfico, a historiografía cristiá. En todo caso, outros autores, como Roussel, consideran que a historiografía grega non tiña máis que contar e a súa esgotamento era patente tras demostrarse o poderío romano.
En calquera caso, no período comprendido entre o século -I e o século V d. C. a historiografía grega mantivo aínda mostras de viveza con autores como Dionisio de Halicarnaso (aínda no século -I), Apiano, Dión Casio ou Flavio Arriano. Como signo de decadencia historiográfica multiplicáronse as obras pseudohistóricas, entre cuxos autores destaca Pausanias.
Historia de Roma
A partir do século -I Roma convértese no imperio máis potente do mundo coñecido grazas a unha agresiva política de expansión. A historiografía do momento non é allea ao poderío romano e a maior parte dos historiadores gregos viaxan a Roma para contar a historia do novo imperio. Ademais, nunha clara diferenciación cos autores helenísticos, os historiadores deste período introdúcense máis no modo de vida romano, coñecendo o latín por exemplo, aínda que nun principio aínda non se considera unha realidade allea ao mundo grego. En todo caso, Dionisio de Halicarnaso, ao coñecer o idioma, puido consultar con maior facilidade as fontes orixinarias, realizando unha Historia antiga de Roma, composta por vinte e dous libros, dos que se conservan dez. A súa obra carecía de espírito crítico e abusaba da retórica, pero en calquera caso era aínda allea a calquera forma de pseudohistoria.
Apiano e Dión Casio tamén se dedicaron á historia romana. O primeiro escribiu no século II unha Historia romana en vinte e catro libros que se inicia coa chegada de Eneas a Italia. Pola súa banda, Dión Casio, xa no século III, volveu escribir outra Historia romana, demostrando a falta de temas e a repetición na que caía a historiografía grega. Neste caso, contaba con oitenta libros, desde a época mítica de Eneas ata o segundo consulado. Na obra de Dión Casio é cada vez máis patente a falta de crítica historiográfica, sendo unha obra ideada para contentar máis que con fins históricos.
O único autor destacábel alleo ao tema da historia de Roma foi Flavio Arriano. Procedente da asiática Bitinia, escribiu unha historia oriental no século II, a Anábase de Alexandre. Con sete libros ten influencias de Heródoto, Tucídides e, en menor medida, de Xenofonte. Pese á súa orixinal elección de tema, Arriano tamén mostra signos da decadencia do xénero, sendo a súa obra pobre desde o punto de vista científico e caendo con frecuencia no encomio.
Decadencia
Houbo outros autores menos destacábeis que son unicamente mostras da progresiva dexeneración do xénero e da derivación á pseudohistoria e á literatura. Algúns destes foron Herodiano, que escribiu unha historia de Roma moi específica, trala morte de Marco Aurelio; Publio Herenio Dexipo, que se centrou máis nos prólogos que na obra en si mesma; Eunapio de Sardes autor de Vida de filósofos e sofistas e unha Crónica continuadora de Dexipo.
O último historiador grego recoñecido foi Zósimo, que viviu durante o reinado de Anastasio I. Escribiu unha Historia Nova contemporánea en seis libros, centrada nas sucesións imperiais. Atribuíu a decadencia romana ao rexeitamento dos deuses pagáns e é comparábel en canto á súa metodoloxía a Polibio.
Limitacións
A principal problemática da historiografía grega é a perda da maior parte das obras. Da maioría dos historiadores só se conservan fragmentos noutros autores, en ocasións sen sinalar claramente a súa orixe. Perdeuse a obra de autores como Hecateo de Mileto, Ctesias, Éforo, Teopompo e un longo etcétera. Outro tipo de limitacións son as estritamente historiográficas, referentes ao uso dos historiadores gregos como fonte para os autores modernos. Grant sinala diversos problemas, entre eles: preferencia pola calidade literaria sobre a historiográfica, xustificación persoal do feito no pasado, influencias familiares e políticas, presenza de anacronismos, chauvinismo ou o gusto moralizante. O mesmo autor conclúe en calquera caso que non hai que rexeitar o seu uso como fonte, senón simplemente ser cautelosos coa información que fornecen, sen deixar por iso de poder ser, así mesmo, apreciábeis desde o punto de vista artístico.
Sobre as limitacións dos autores gregos, o filósofo francés Châtelet sinala ademais a súa deficiente cronoloxía e o rexeitamento dos feitos obxectivos cando estes non permiten restaurar unha orde clara. Sinala, por exemplo, que en Heródoto hai máis preocupación por mostrar a magnitude do que se conta que de determinar os sucesos dunha época determinada. O francés atribúe así mesmo as diferenzas científicas entre a historiografía actual e a grega á diferente concepción do pasado e a temporalidade, pois os gregos non consideraban ao home como suxeito da historia, senón que tiñan a idea dun "devir cósmico" prefixado.
Nesgos persoais
A obra dos historiadores gregos non foi allea ás súas vidas. Así, na obra da maioría pódense apreciar xustificacións de erros cometidos, lagoas nese sentido ou mesmo invencións. Esta tendencia será a tónica xeral nas autobiografías. Así mesmo, son constantes as difamacións persoais de inimigos do autor. Deste xeito Tucídides atacou a Cleón, quen contribuíu ao seu exilio, ou Xenofonte a Menón. Do mesmo xeito hai que entender o ataque de Polibio a Timeo, a fin de consolidarse como o principal historiador de Grecia e Roma. Polo lado contrario, tamén existían nesgos persoais favorábeis, como Polibio cos Escipión. Estas deformacións históricas foron xa visíbeis na antigüidade, e o mesmo Cicerón chamou a atención sobre elas.
Luís Calvo
Luís Calvo Sanz, nado en Carballo o 19 de xullo de 1897 e finado no mesmo concello o 7 de xullo de 1980, foi un empresario galego.
Traxectoria
Fillo de José Calvo Pérez, que rexentaba un almacén de coloniais en Carballo. Cando morreu o pai en 1902, herdou xunto á súa nai o negocio familiar. Estudou nos Escolapios de Monforte de Lemos e fixo o bacharelato na Coruña no Colexio Dequidt, despois estudou a carreira de profesor mercantil. En 1928 coñeceu a Emilio González López, co que estableceu unha fonda amizade, e afiliouse á ORGA. Coa proclamación da Segunda República foi elixido concelleiro de Carballo. Militante de Izquierda Republicana, formou parte da Comisión Xestora da Deputación da Coruña constituída en marzo de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi xulgado na Coruña por rebelión, resultou absolto, pero foi sancionado por "Responsabilidades Políticas". Na posguerra montou unha fábrica de carne en latas. Cando un decreto prohibiu a conserva de carnes decidiu transformala en fábrica de fabada en conserva, orixe do Grupo Calvo. Despois pasou ao escabeche. Nos anos sesenta introduciuse no bonito co invento dunha empacadora de atún.
Recoñecementos
En 1996 recibiu a Medalla de Prata de Galicia.
Vida persoal
Casou en 1934 con María Dolores Pumpido Esperante e foi pai de Manuel e José Luis Calvo Pumpido.
Figueira (homónimos)
Unha figueira (Ficus carica) é unha árbore froiteira que dá os figos. Por extensión, coñécese como figueira outras especies:
Amais, como topónimo galego e portugués, Figueira pode referirse a:
Juan Valdivia Navarro
Biografía
Desde moi pequeno, Juan viuse atraído pola música. Nada máis saír do berce, seu pai, de profesión médico, ensínalle a tocar a batería, pero pronto se decantou pola guitarra, que aprendeu a tocar grazas á súa irmá, que lle deu as primeiras nocións. Estando aínda a súa familia en Segovia, comprou a súa primeira guitarra. Xa en Zaragoza, cambiou esta por unha Stagg Stratocaster eléctrica.
En 1976, tendo Juan once anos, fixo a súa primeira adquisición discográfica. Esta foi un disco de Bob Dylan. Outro disco que o marcou foi un dobre LP que tiña un dos seus irmáns, titulado Echoes of a Rock Era, unha recompilación de éxitos dos anos cincuenta.
O primeiro grupo onde militou Juan foi en Autoservicio, onde versionaban a Tequila, Peter Frampton e Ilegales. Máis tarde pasou a formar Zumo de Vidrio co seu irmán máis vello Pedro. Este grupo pódese dicir que foi o precursor da futura banda Héroes del Silencio, xa que Zumo de Vidrio foi cambiando de formación e de filosofía e estilo musical, ata que cambiou definitivamente de nome pasándose a chamar en 1985 Héroes del Silencio.
Con Héroes del Silencio Juan Valdivia alcanzou a fama primeiro a nivel nacional e máis tarde a nivel internacional, chegando a ser a banda española de máis proxección internacional durante os noventa. Durante a carreira de Héroes del Silencio desde 1985 ata 1996, o grupo zaragozano gravou nove traballos discográficos, algún deles xa considerado como histórico no panorama musical español; fixeron infinidade de actuacións en decenas de países do mundo e venderon millóns de discos, converténdose Juan Valdivia nun dos guitarristas españois de máis prestixio e consideración polo seu estilo persoal, con característicos arpexos e acordes, que formarían a sonoridade identificativa do grupo.
Trala desaparición do grupo, Juan Valdivia deixou por un tempo a música e só fixo unha colaboración no primeiro disco de seu irmán Gonzalo Valdivia e a súa banda El Alquimista (El Alquimista, 1996), tocando nun tema que leva por título Guitar session yeah!.
Durante eses anos de ausencia e pouco despois da desaparición de Héroes del Silencio puidéronse ler noticias acerca dunha exitosa operación nunha das súas mans e dunha posterior recuperación, despois dun problema que se fora desenvolvendo durante a última xira de 1996.
Durante ese tempo non deixou en absoluto a música, senón que seguiu progresando como músico en silencio, alcanzando o dominio de diferentes instrumentos entre os que está o piano. Na súa etapa en Héroes del Silencio, Juan Valdivia non estudou solfexo. Juan quedaba con calquera cousa dos grupos que lle gustaban e íao transformando ata que o convertía en seu. Con todo, despois da súa operación superou con notable o primeiro curso de grao medio da carreira de solfexo, o cal lle daba moitas máis posibilidades á hora de compoñer.
Marcial Peralba Fontáns
Marcial Peralba Fontáns, nado no Porriño e finado no mesmo concello o 25 de novembro de 1965, foi un empresario e político galego.
Juan Valdivia Navarro
Biografía
En 2001 regresou tras un longo silencio cun disco en solitario: Trigonometralla, na súa maior parte instrumental e con cinco cancións con voz.
Marcial Peralba Fontáns
Traxectoria
Contratista de obras. Concelleiro do Porriño en 1930, foi elixido primeiro tenente de alcalde na corporación presidida por José Carrera Domínguez. Na Segunda República fundou con Manuel Cabaleiro Comesaña a Agrupación Republicana do Porriño. Logo da repetición das eleccións municipais o 31 de maio, que foron anuladas polo gobernador civil nun dos distritos electorais e houbo que repetirlas o 12 de xullo, obtendo finalmente a vitoria a conxunción republicano-socialista que logrou 10 concelleiros fronte aos 6 dos antigos upetistas, foi elixido alcalde do Porriño en agosto de 1931. Foi cesado en agosto de 1932 por incompatibilidade. Foi elixido presidente do Casino do Porriño en xaneiro de 1934. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado concelleiro do Porriño en 1937 e elixido segundo tenente de alcalde. O 15 de maio de 1939 tomou posesión como alcalde, permanecendo no cargo até novembro dese ano.
Juan Valdivia Navarro
Biografía
En 2007 participou na xira de reunión de Héroes del Silencio, o Tour 2007, con motivo da celebración do 20 aniversario da publicación das súas primeiras gravacións.
Ettore Chimeri
Ettore Muro Chimeri nado en Lodi, Lombardía, preto de Milán, Italia o 4 de xuño de 1921 e finado en La Habana o 27 de febreiro de 1960 foi un piloto de carreiras de Venezuela.
Historia
Naceu en Lodi, cidade lombarda do entón Reino de Italia. Ao parecer, serviu no Escuadrón 73 da Aeronáutica Real Italiana durante a campaña de África do Norte na segunda guerra mundial. Aínda moi novo, migra coa familia a Venezuela, país onde se formou deportivamente e ao cal, logo de obtida a cidadanía, representou en competencias internacionais. Converteuse así no primeiro piloto venezolano en competir na Fórmula 1.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Eduardo García
O nome de Eduardo García pode referirse a:
Metanofurano
miniatura|400px|Esrutura dos metanofuranos.
Os metanofuranos son unha familia de compostos químicos que se encontran nas arqueas metanóxenas, nas que funcionan como coencimas. Estes microorganismos teñen un 2-aminometilfurano enlazado a un grupo fenoxi. Nestas moléculas recoñécense polo menos tres grupos R diferentes: R = tricarboxiheptanoíl (metanofurano), glutamil-glutamil (metanofurano b), tricarboxi-2-hidroxiheptanoíl (metanofurano c, ver imaxe).
Formilación do metanofurano
O metanofurano convértese en formilmetanofurano nunha etapa inicial da metanoxénese. O encima formilmetanofurano deshidroxenase formila o metanofurano utilizando CO2, a fonte dun carbono (C1) primaria na metanoxénese.
Desformilación do metanofurano
O encima formilmetanofurano:tetrahidrometanopterina formiltransferase cataliza a transferencia dun grupo formilo desde o formilmetanofurano ao N5 da tetrahidrometanopterina, H4MPT. Este encima foi cristalizado e non contén ningún grupo prostético.
Mitoloxía bretoa
A mitoloxía bretoa refírese ós mitos e lendas da Bretaña. Moitos deles son contos heroicos e narracións explicativas con orixe na mitoloxía celta e nas crenzas relixiosas anteriores á conversión dos bretóns ó cristianismo.
Algúns dos principais personaxes, lendas ou lugares da mitoloxía bretoa son os seguintes:
Río Anllo
O río Anllo é un pequeno curso fluvial galego da provincia de Lugo, afluente do Miño, no seu curso alto e pola súa marxe dereita.
Étimo
O nome pode corresponder a un étimo latino *rivu angulu, "río en ángulo", posibelmente respondendo ao seu curso sinuoso, como está ben demostrado para Riaño, na provincia de León.
Descrición
miniatura|220px|dereita|Sinal do río Anllo. O Anllo nace ó pé do Cordal de Neda, na xunta dos regos da Ponte Vella e de Lousas, na ponte dos Currás, no concello lugués de Abadín, co nome de rego da Xesta. Nos seus primeiros quilómetros de percorrido recolle as augas de numerosos regos que baixan dende o Xistral e o Cordal de Neda, e recibe os nomes de rego de Gontán, e río Abadín. Logo de atravesar a parroquia das Goás recibe definitivamente o nome de Anllo. Penetra no concello de Cospeito e divídese en dous brazos: o dereito coñécese como río Guisande e desemboca no Támoga tras bañar a lagoa de Cospeito, mentres que o Anllo continúa polo brazo esquerdo. Máis adiante volve dividirse en dous, formando unha grande insua na parroquía de Roás. Despois de atravesar as parroquias de Momán e Xermar desauga no Miño no muíño do Toural, entre os lugares de Amorín (parroquia de Triabá, Castro de Rei) e Vilaguisada (parroquia de Xermar, Cospeito). O seu percorrido total é de 42 km.
A Cabra
O topónimo galego A Cabra pode referirse a:
Savukoski
Savukoski (en Suovâkuoškâ; en Suovvaguoika) é unha cidade e concello de Laponia. Ten unha área de 6 496,04 km2, e unha densidade de poboación de 0,17 hab./km², cunha poboación de 1 090 persoas.
Comité Olímpico Montenegrino
O Comité Olímpico Montenegrino (en montenegrino: Црногорски олимпијски комитет / Crnogorski olimpijski komitet) é o Comité Olímpico Nacional que representa a Montenegro. É o organismo responsable de promover os ideais olímpicos e xestionar a representacións dos deportistas montenegrinos nos Xogos Olímpicos e noutros eventos deportivos internacionais.
Durante a disolución do estado de Serbia e Montenegro, logo do referendo de independencia de Montenegro en 2006, o Comité Olímpico de Serbia e Montenegro foi restaurado no Comité Olímpico de Serbia como sucesor legal do SCG CON.
Ixavara, Santa Cruz de Parga, Guitiriz
Ixavara é un lugar da parroquia de Santa Cruz de Parga no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 20 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 10 homes e 10 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 22 habitantes.
Barrio, Leiro, Abegondo
Barrio é un lugar da parroquia de Leiro no concello coruñés de Abegondo na comarca da Coruña. Tiña 10 habitantes no ano 2016 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 3 eran homes e 7 mulleres.
Cortes de Navarra
dereita|200px|miniatura|Estandarte dos [[Reino de Navarra|reis de Navarra desde 1212.]] dereita|200px|miniatura|Bandeira de [[Navarra na actualidade.]]
As Cortes de Navarra ou tamén denominadas os Tres Estados, foron unha institución do Reino de Navarra que se xestou con Sancho VII o Forte e que se mantería ata 1841, en que Navarra deixou de ser reino coa Lei de Modificación de Foros de Navarra, desaparecendo xunto á maior parte das súas institucións.
En 1979 durante a transición española estableceuse o Parlamento de Navarra como ente de representación electa previa á autonomía, que en 1982 coa Lei Orgánica de Reintegración e Amelloramento do Réxime Foral de Navarra se regulamentou a súa composición e as súas atribucións actuais. O Parlamento ten como segunda denominación Cortes de Navarra.
Tres Estados
A aparición desta institución na Baixa Idade Media en Navarra non era un organismo completamente orixinal. En Europa, na mesma época, xurdían estruturas similares. Foi unha evolución da Curia ou Corte do rei, convocada polo monarca, con interaccións das asembleas, xuntas e irmandades con intencións máis ou menos sediciosas.
Non tiñan unha sede fixa, pero predominaban Pamplona e Olite como lugares onde se realizaban as reunións, en menor medida Tafalla e ocasionalmente en Estella, Sangüesa e Tudela. Aínda así existiron outros puntos de reunión esporádicos.
A denominación de Tres Estados é de orixe francesa. Está recollida no ano 1319, pero se xeneralizaría para o século XV. Refírese aos tres estamentos que, tras o rei, estaban presentes nas Cortes Xerais, segundo a súa influencia de poder.
Manderlay
Manderlay é a segunda película da triloxía USA - Land of Opportunities, do director danés Lars von Trier. Nela trátase de profundar sobre as raíces do racismo.
Cortes de Navarra
Tres Estados
Ademais, na sociedade navarra e seguindo de arriba a abaixo existían outros estamentos, non presentes nas Cortes:
Manderlay
Sinopse
A acción arranca poucos días despois do final de Dogville. Grace (desta vez interpretada por Bryce Dallas Howard en vez de por Nicole Kidman), viaxa a Alabama, no sur dos Estados Unidos, onde atopa unha prantación de algodón, Manderlay, onde aínda rixe a escravitude. Grace consegue liberar aos escravos, e decide quedar para establecer unha comunidade democrática... con moi malos resultados.
Tras comprobar as condicións de traballo na prantación, abandona ao seu pai, gángster, para tomar o control da mesma, abolindo a situación escravista e "castigando" aos antigos opresores. Antes de morrer, a ama da prantación entrégalle un libro, o libro da Ama, no que se explican as normas que os escravos deben cumprir.
Cortes de Navarra
Tres Estados
Cada estamento deliberaba por separado e logo expuñan as súas decisións ao resto dos estamentos.
Manderlay
Sinopse
Tras decatarse, Grace é obrigada, polos propios escravos de Manderlay, a tomar o control volvendo a oprimilos, tralo que decidindo escapar.
Análise
Ao igual que a súa predecesora Dogville, esta rodada sen apenas decorado, usando sinxelamente aqueles obxectos imprescindibles para o argumento e substituíndo paredes e portas por marcas no chan similares ás de xiz nunha lousa.
Cortes de Navarra
O estado da nobreza ou brazo Militar
Dentro da nobreza navarra do século XIII existían tres chanzos:
Manderlay
Críticas
A fita foi criticada principalmente polo feito de que na gravación asasinouse a un asno. Se ben a escena foi finalmente eliminada debido ás críticas, von Trier seguiu defendendo que importa máis a liberdade de expresión das persoas que a vida ou morte dun animal, algo que desgustou a moita xente.
Curiosamente, o movemento Dogma 95, do que é fundador, di nun dos seus mandamentos que non se pode incluír mortos (se ben esta película non está enmarcada dentro de dito movemento).
Cortes de Navarra
O estado da nobreza ou brazo Militar
Ao principio a presenza era a título persoal, pero posteriormente eran representativos. Os infanzóns foron especialmente activos no século XII, formando unha Xunta, con autorización real, para defender os seus intereses. Con Teobaldo I creouse unha comisión para fixar por escrito os deberes e dereitos da nobreza. Dada a actitude levantisca dos infanzóns, frecuentemente non eran convocados, sendo ao final prohibidos por Xoana I de Navarra e Filipe de Evreux. Nas reunións solemnes eran entre vinte e trinta e cinco membros, pero noutras convocatorias acudían un menor número.
O estado das Universidades ou boas vilas
Este estamento estaba formado por núcleos de poboación cun estatuto particular por medio de foros. Inicialmente agrupáronse en irmandades das boas vilas.
Parece ser que as primeiras foron o burgo de San Cernin, Estella, Sangüesa, Olite, Os Arcos e Ponte a Raíña que son as seis vilas que o monarca agrupa no momento de nomear xuíces. Con todo a primeira Irmandade coñecida é en 1274 que ademais dos seis anteriores agrupáronse ó Poboación de San Nicolás que estaba unida ao burgo de San Cernin, Viana, Laguardia, San Juan de pé de Porto e Burguete que eran ?francos? e non dependían de ningún señor, sen cargas señoriais, con liberdade de comprar e vender heredades, con normativas propias e autoridades como alcalde, preboste ou almirante e xurados.
Posteriormente fóronse incorporando outros como Tudela en 1283; Villafranca en 1294; Larrasoaina, Villava e Monreal en 1297; San Vicente, Lumbier, e un efémero desdobramento de Ponte a Raíña, Zubiurrutia en 1298; tras a morte da raíña Juana de Navarra sumáronse Corella e Aguilar, mentres que non participaban San Juan e Zubiurrutia.
Sucesivamente en 1328 para a sucesión de Carlos I de Navarra descolgábase algunha das previas e fóronse engadindo outras nas que se había dependencia dun señor e pago de pechas ata houbo representantes de núcleos de labradores. Isto provocou tensións que levou á exclusión dos núcleos dos labradores durante o reinado de Carlos II. A modificación das vilas participantes era habitual en cada período, exceptuando o núcleo principal.
As boas vilas participaban nas Cortes a través de representantes chamados procuradores, mandadeiros, mensaxeiros e en ocasións embaixadores, ao que se lles outorgaban plenos poderes para acordar.
Xurdimento
A presenza de elementos burgueses nos estamentos de poder é moi antiga. Xa con Afonso o Batallador, había presenza de esporádica e a título persoal dalgúns membros de comunidades urbanas na corte rexia.
Ao primeira intervención coñecida de representantes das boas vilas nun asunto político foi no reinado de Sancho VII o Forte, cando o rei lles fixo xurar o pacto de mutuo porfillamento (recoñecemento de descendencia) con Xaime I de Aragón, que supuña decidir sobre a sucesión na coroa.
Os distintos grupos sociais formaran diversas xuntas, irmandades ou unidades co fin de defender o seu status xurídico e incrementar a súa acción política. As primeiras xuntas deberon de ser a que agrupaban aos infanzóns, para defenderse dos ricos-homes. Coa dinastía Champaña estas xuntas evolucionaron e reivindicaban as súas dereitos fronte ao monarca, descoñecedor dos costumes do reino. Nesta conxuntura, tamén as comunidades burguesas comezaron a agruparse. Probablemente con Teobaldo I agrupáronse as seis principais boas vilas.
Tras a morte de Teobaldo I en 1253 as boas vilas uníronse cos diversos xunto a infanzóns, ricos-homes e o alto clero, para esixir ao monarca un xuramento que garantise os seus privilexios. Facéndoo nunha magna asemblea similar a unha Curia Xeral, é dicir unha corte ampliada. Aínda que esta denominación de Curia Xeral non aparecerá na documentación ata 1274. Dando lugar a un pacto entre o rei e o reino.