cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Martiño de Porres
A súa morte
Na actualidade os seus restos descansan na Basílica e Convento de Santo Domingo en Lima (Perú), xunto ós restos de Santa Rosa de Lima e San Xoán Masías no denominado "Altar dos Santos Peruanos".
Beatificación e canonización
En 1660 o arcebispo de Lima, Pedro de Villagómez, iniciou a recolección de declaracións das virtudes e milagres de Martiño de Porres para promover a súa beatificación, pero a pesar da súa biografía exemplar e de terse convertido en devoción fundamental de mulatos, indios e negros, a sociedade colonial non o levaría ós altares. O seu proceso de beatificación durou ata 1837 cando o beatificou o Papa Gregorio XVI, franqueando as barreiras dunha anticuada e prexuizosa mentalidade.
O Papa Xoán XXIII que sentía unha verdadeira devoción por Martiño de Porres, canonízao na Cidade do Vaticano o 6 de maio de 1962 ante unha multitude de corenta mil persoas procedentes de varias partes do mundo nomeándoo "Santo Patrón da Xustiza Social", exaltando as súas virtudes coas seguintes palabras: "Martiño escusaba as faltas doutro. Perdoou as máis amargas inxurias, convencido de que el merecía maiores castigos polos seus pecados. Procurou de todo corazón animar ós cohibidos polas propias culpas, confortou ós enfermos, provía de roupa, alimentos e medicinas ós pobres, axudou a campesiños, a negros e mulatos tidos naquel entón como escravos. A xente chámalle Martiño, o bo".
Olimpíada popular
A Olimpíada Popular foi un evento multideportivo que ía ser celebrado en Barcelona (Cataluña) entre o 19 e 26 de xullo de 1936, e que non se puido levar finalmente a cabo, dado que o 18 de xullo tivo lugar o levantamento militar que daría inicio á Guerra Civil española.
Subrexión de Kajaani
miniatura|200px|Localización da subrexión de Kajaani en Finlandia. A subrexión de Kajaani (en finés Kajaanin seutukunta) é unha das dúas subdivisións da rexión de Kainuu. En 2017 tiña unha poboación de 52 606 habitantes.
Poboación
A seguinte táboa amosa a tendencia demográfica da subrexión cada cinco anos dende 1980.
Peregrinación a Santiago de Compostela
miniatura|250px|Bota dun peregrino. [[Fisterra]] Os peregrinos que fixeron o Camiño de Santiago, dende o século IX en diante, tiveron diversas motivacións, fundamentalmente relixiosas, nun primeiro momento, e doutros tipos ó longo dos séculos.
Motivacións
miniatura|250px|Dous peregrinos camiñan por terras castelás. Pódense agrupar as posibles motivacións nas seguintes posibilidades:
Organización da viaxe
miniatura|dereita|200px|Estatua en Pontevedra. Por razóns obvias (climatoloxía, horas de luz), a peregrinación era unha actividade máis propia dos meses estivais á que se daba comezo entre marzo e abril.
Os peregrinos franceses e alemáns era habitual que fixesen o camiño agrupados en confrarías. Os ingleses, escandinavos e flamengos facían a viaxe en expedicións marítimas ata os portos de Ribadeo, Ferrol ou A Coruña, ou mesmo desembarcaban en Normandía ou Bretaña para seguir dende alí o camiño a pé.
Reuníanse en grupos máis ou menos numerosos, buscando así a axuda mutua e a protección fronte animais salvaxes ou bandoleiros, non infrecuentes na Idade Media, e que xustifican as accións de relixiosos e nobres para mellorar as condicións de seguridade do peregrino creando camiños, levantando pontes e construíndo albergues e hospitais, e mesmo cemiterios, cuxa presenza é constante ó longo do Camiño.
Atributos do peregrino
Rematada a viaxe, os peregrinos cosían no manto e na esclavina cunchas de vieiras, que se converteron no símbolo do Camiño.
O mesmo Picaud, cando describe na súa Guía do Peregrino (Libro V do Códice Calixtino) a cidade de Santiago, di que diante da porta Francíxena (hoxe, da Acibechería) "... está o paraíso, asoallado de pedra, onde se venden ós peregrinos cónchegas, ou sexa, símbolos de Santiago".
Melide, Camporramiro, Chantada
Melide é un lugar na parroquia de Camporramiro, no concello de Chantada, na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2015 tiña 7 habitantes, dos que 3 eran homes, e 4 eran mulleres; o que supón unha perda de habitantes en relación ao ano 2006.
Liaoning
Liaoning no mapa.|miniatura
Liaoning (chinés simplificado: 辽宁, chinés tradicional: 遼寧, pinyin: Liáoníng) é unha provincia situada ao nordeste da República Popular Chinesa. A súa capital é Shenyang.
«Liao» é o nome antigo da rexión, adoptado pola dinastía Liao que gobernou a área entre o ano 907 e o 1125. «Ning» significa «pacífico». Outros nomes históricos de Liaoning inclúen Fengtian (奉天 Fèngtiān; sistema postal antigo: Fengtien) e Shengjing (盛京 Shèngjīng).
Liaoning limita co mar Amarelo e o golfo de Bohai ao sur, Corea do Norte ao sueste, a provincia de Jilin ao nordeste, Hebei ao oeste e Mongolia Interior ao noroeste.
O río Yalu marca a fronteira entre Corea do Norte e as provincias chinesas de Jilin e Liaoning e desemboca na Baía de Corea entre Dandong (Liaoning) e Sinŭiju (Corea do Norte)
Jonathan Sexton
Jonathan Sexton, nado o 11 de xullo de 1985 en Dublín, é un xogador irlandés de rugby que xoga na posición de apertura para a selección irlandesa e o equipo de Leinster Rugby, malia que na súa licenza consta como xogador do equipo afeccionado St Mary's College RFC, no cal comezou a súa carreira deportiva antes de chegar a ser profesional.
A súa chegada ó profesionalismo en 2006 da man do equipo provincial de Leinster Rugby supuxo un impacto no rugby europeo a nivel de clubs, xa que dende entón o equipo de Dublín gañou en 3 ocasión a máxima competición continental, a Heineken Cup, nas tempadas 2008-09, 2010-11 e 2011-12. Na competición de liga axudou a que Leinster Rugby rematase entre os 2 primeiros en 5 das 7 últimas edicións, acadando o campionato na tempada 2007-08.
Na selección irlandesa, coa que debutou en 2009, disputa a posición de apertura co veterán Ronan O'Gara. Malia que cada ano son candidatos a gañar o Torneo das Seis Nacións, en 2010, 2011 e 2012 non foron quen de acadar a vitoria. Na Copa do Mundo de Rugby 2011 quedaron eliminados na rolda de cuartos de final ó seren eliminados pola selección galesa.
5ª edición dos Óscar
miniatura|Wallace Beery, con Lionel Barrymore e Conrad Nagel A 5.ª entrega dos premios Óscar tivo lugar o día 18 de novembro de 1932 en The Ambassador Hotel dos Ánxeles (Estados Unidos). O mestre de cerimonias foi Conrad Nagel.
Os filmes elixibles foron os estreados entre o 1 de agosto de 1931 e o 31 de xullo de 1932.
Neste ano incluíronse os premios ás curtametraxes e Walt Disney creou unha curta de animación especial só para o banquete de entrega de premios, Parade of the Award Nominees.
Premios
miniatura|150px|[[Irving Thalberg, mellor filme]] miniatura|150px|[[Frank Borzage, mellor dirección]] miniatura|150px|[[Fredric March, mellor actor]] miniatura|150px|[[Wallace Beery, mellor actor]] miniatura|150px|[[Helen Hayes, mellor actriz]] miniatura|150px|[[Frances Marion, mellor argumento orixinal]] miniatura|150px|[[Walt Disney, mellor curtametraxe de animación e premio honorífico]] miniatura|150px|[[Hal Roach, mellor curtametraxe de acción en vivo]] miniatura|150px|[[Mack Sennett, mellor curtametraxe de acción en vivo]] Os gañadores aparecen en primeiro lugar e en grosas.
Ceide, Sísamo, Carballo
Ceide é un lugar da parroquia de Sísamo no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 6 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 2 homes e 4 mulleres.
Análise da regresión
Existen moitas técnicas para levar a cabo a análise da regresión. Os métodos familiares tales como a regresión linear e a ordinaria dos mínimos cadrados da regresión son paramétricos, nos que a función da regresión se define en termos dun número finito de parámetros descoñecidos que se estiman a partir dos datos. A regresión non paramétrica refírese ás técnicas que permiten que a función da regresión se explique nun conxunto específico de funcións, que pode ser de dimensión infinita.
A aplicación dos métodos de análise da regresión na práctica depende da forma do proceso de xeración de datos, e como se relaciona co método da regresión que se emprega. Dado que a forma verdadeira do proceso de xeración de datos en xeral non se coñece, habitualmente a análise da regresión depende ata certo punto de facer suposicións sobre este proceso. Estes supostos son ás veces comprobables se se dispón dunha cantidade suficiente de datos. Os modelos da regresión para a predición, aínda que poden non funcionar de maneira óptima, en moitas aplicacións, sobre todo con pequenos efectos ou por mor da causalidade sobre a base dos datos de observación, poden dar resultados enganosos.
Historia
A primeira forma da regresión foi o método de mínimos cadrados, que foi publicado por Legendre en 1805, e por Gauss en 1809. Legendre e Gauss aplicaron o método para o problema de determinar, a partir de observacións astronómicas, a órbitas dos corpos arredor do Sol (a maioría dos cometas e os recentemente descubertos planetas menores). Gauss publicou un desenvolvemento posterior da teoría dos mínimos cadrados en 1821, incluíndo unha versión do teorema de Gauss-Markov.
O termo "regresión" foi cuñado por Francis Galton no século XIX para describir un fenómeno biolóxico. O fenómeno era que as alturas dos descendentes de antergos altos tenden a regresar cara abaixo, cara a un media normal (un fenómeno coñecido como regresión cara á media). Para Galton, a regresión só tiña este significado biolóxico, pero o seu traballo estendeuse máis tarde por Udny Yule e Karl Pearson a un contexto estatístico máis xeral. na obra de Yule e Pearson, a distribución conxunta da resposta e as variables explicativas suponse que é normal. Esta suposición viuse debilitada por Ronald Fisher nas súas obras de 1922 e 1925. Fisher supón que a distribución condicional da variable de resposta é normal, mais a distribución conxunta non o é necesariamente. A este respecto, a asunción de Fisher está máis preto da formulación de Gauss de 1821.
Nas décadas de 1950 e 1960, os economistas utilizaron calculadoras electromecánicas para calcular regresións. Antes de 1970, ás veces tardábase ata 24 horas para recibir o resultado dunha regresión.
Os métodos da regresión continúan a ser unha área de investigación activa. Nas últimas décadas, desenvolvéronse novos métodos para a regresión robusta, a regresión que implica respostas correlacionadas, tales como as series de tempo e as curvas de crecemento, regresión na que os preditores ou variables de resposta son curvas, imaxes, gráficos e outros obxectos de datos complexos.
Reconquista
miniatura|Escena dunha batalla do libro de cantigas de [[Afonso X o Sabio]]
Segundo a historiografía recente o termo reconquista é historicamente inexacto e inapropiado, dado que os reinos cristiáns que van conquistar o territorio andalusí constituíronse como sociedades despois da ocupación islámica da península, a pesar dos esforzos dalgúns monarcas peninsulares para presentarse como herdeiros directos do antigo reino visigodo de Toledo. Ademais, segundo esta interpretación actual, reconquista é un concepto parcial, xa que só presenta a visión cristiá deste complexo proceso histórico, obviando o punto de vista dos andalusís. Por tanto tense suxerido como denominacións alternativas Conquista cristiá, Conquista feudal de al-Ándalus, ou directamente Colonización feudal da Península Ibérica, entre outros nomes.
Fai falla ter presente tamén que a colonización de al-Ándalus non é un feito exclusivo hispánico, xa que se explica nun contexto europeo caracterizado pola expansión da sociedade feudal dende o núcleo orixinal do Feudalismo, ó centre de Europa occidental, cara a periferia, sendo así un proceso histórico que responde ós mesmos parámetros que outros procesos contemporáneos como a conquista e colonización inglesa de Irlanda, a expansión alemá ó leste do río Elba (proceso coñecido co termo ideolóxico de Drang nach Osten ou “Marcha ó leste”), e a expansión franca a Terra Santa mediante as Cruzadas e a creación do Reino de Xerusalén, entre outros.
O período tardorromano
No século V o Imperio Romano de Occidente vai demandar ós visigodos, un pobo bárbaro fortemente romanizado e que estaba federado ó imperio, que expulsasen ós vándalos e alanos de Hispania. Como pago pola súa lealdade, os visigodos recibiron esta provincia romana e o sur da Galia como foedus. Coa deposición do derradeiro emperador romano por Odoacro no 476 os visigodos gobernaron estes territorios como reino independente, primeiro como Reino de Tolosa e, despois da derrota a mans dos francos no 507 na Batalla de Vouillé, unicamente a Hispania como Reino de Toledo. Aínda así a achega de poboación dos visigodos á península foi moi reducida.
A ocupación musulmá da península
miniatura|Guerreiros cristiáns e musulmáns
Ó pasamento do rei visigodo Vitiza, no 710, vaise producir un conflito entre os partidarios da monarquía hereditaria cos fillos do rei morto á fronte, e os partidarios da monarquía electiva a favor do novo rei Don Rodrigo, un conflito que tiña, así mesmo, un fondo relixioso entre católicos e arianos.
No 711 o conde de Ceuta, Xulián, que estaba refuxiando á familia e partidarios de Witiza e que mantiña relacións co gobernador de Tánxer, Tariq ibn Ziyad, e o seu emir Musa ibn Nusayr, vai demandar axuda ás poboacións árabes e bérberes do norte de África para intervir no conflito e doarlle axuda na súa loita contra Rodrigo. Os historiadores difiren na intención de Mussa neste momento da historia; sexa que planeaba unha conquista completa, unha invasión limitada para confirmar unha alianza, ou só un ataque para debilitar as forzas visigodas.
As forzas musulmás, comandadas por Táriq, atravesan entón o Estreito de Xibraltar e van derrotar a Rodrigo que segundo as lendas morrería na batalla de Guadalete no ano 711, a causa en parte pola deserción das tropas baixo o seu comando a petición do bispo Oppas (o sobriño do cal, Akhila, era fillo de Vitiza). Despois da batalla, o dominio visigodo vaise desmembrar, e Aquila rendeu as súas terras no 712.
Durante os tres anos seguintes os musulmáns van ocupar o resto da antiga Hispania mediante pactos coa nobreza visigoda. No 713 caeu Toledo e no 714 Zaragoza. O exército árabe-bérber continuou cara o norte até ser derrotado por Eudes de Aquitania preto de Tolosa en 721, e finalmente por Carlos Martel no 732 na batalla de Tours, abandonando aí os seus plans de conquista de Europa. Os musulmáns, entón, asentáronse na Península Ibérica, establecendo un emirato subordinado ó califa de Damasco. A meirande parte dos nobres visigodos mantiveron as súas propiedades e o seu status social converténdose ó islam, xa que que o troco de goberno non afectaba seriamente as actividades cotiás. As divisións como tal vanse manter, mais a administración local mudou; os musulmáns ocuparon os lugares chave dado que ningún non-musulmán podía gobernar a un musulmán. A poboación de cristiáns e xudeus tiñan que someterse ó código de Umar, que aseguraba a supremacía do islam sobre as outras relixións. Dende entón coñeceuse ó territorio musulmán da península como al-Ándalus.
Capital (economía)
Na economía clásica, o capital é un dos tres factores de produción, os outros son terra (materias primas) e man de obra (traballo). Os bens son capital se cumpren as seguintes características:
Reconquista
A ocupación musulmá da península
A rexión norte de Hispania, atravesada pola cordilleira Cantábrica, era habitada durante o primeiro milenio a. C. por grupos tribais que os estranxeiros nomeaban galaicos, ástures, cántabros e vascóns. Non van poder ser conquistados polos romanos e no século I Augusto illounos rodeándoos con campamentos romanos, onde despois xurdirían cidades como León e Pamplona. Estas poboacións montañosas non romanizadas resistiron tamén a ocupación musulmá, creándose así os primeiros grupos de resistencia ó norte da península.
Monosacárido
Os monosacáridos son os hidratos de carbono máis simples, constituídos por unha cadea de átomos de carbono na que está presente un grupo funcional aldehido (-COH) ou cetona (-CO). No primeiro caso denomínanse aldosas; no segundo, cetosas.
Capital (economía)
A terceira característica non sempre a utilizan os economistas. O economista clásico David Ricardo utilizaba esta definición para referirse ao termo de capital fixo, mentres que incluía a materia prima e os produtos intermedios como parte do que chamou o capital en circulación.
Reconquista
A ocupación musulmá da península
Nun primeiro momento o maior pulo da reconquista será polo oeste, onde o Reino de Asturias faise con relativa velocidade, se se compara co resto da reconquista, co control do antigo Reino de Galicia, e coas terras ata o río Douro, formando así o núcleo do futuro Reino de León. Pola falta de poboación para repoboar, é imposible avanzar máis na Reconquista. Mentres tanto, os reinos do leste manteñen unha dura loita cos musulmáns na marxe do río Ebro, ata o que non chegarán ata varios séculos despois, seguindo dentro da órbita de influencia francesa, especialmente no caso dos condados cataláns, vasalos en teoría do rei de Francia pero sempre nun permanente estado de semi independencia pola debilidade dos monarcas de París.
Disacárido
Os disacáridos son hidratos de carbono formados pola combinación de dous monosacáridos unidos por enlace O-glicosídico. Interésannos especialmente os presentes nos alimentos:
Reconquista
A ocupación musulmá da península
O pulo inicial da Reconquista verase freado polas rivalidades entre os diferentes reinos cristiáns e pola forza do Califato de Córdoba, que se independiza e que chega a ameazar seriamente os reinos cristiáns na figura do seu caudillo militar Almanzor, chegando este a saquear Santiago de Compostela e a roubar as campás de ouro da catedral. Destaca tamén a constitución, na marxe oriental do Reino de Aragón, do condado de Castela, un territorio fronteirizo co Reino de Navarra, os musulmáns do val do río Ebro e os musulmáns do sur, que polas súas condicións especiais atrae a moitos repoboadores vascóns.
Monosacárido
Segundo o número de átomos de carbono, de 3 a 8, os monosacáridos poden ser triosas, tetrosas, pentosas, hexosas etc. Desde o punto de vista nutritivo, as que máis nos interesan son as hexosas: glicosa, galactosa e frutosa.
Castelo de Balmoral
miniatura|dereita O Castelo de Balmoral é unha gran mansión situada en Aberdeenshire, Escocia. Durante o reinado de raíña Vitoria I converteuse nunha residencia real, sendo empregada como morada de verán do monarca do Reino Unido. O actual castelo é unha obra arquitectónica de estilo neogótico construído entre 1852 e 1856, a propiedade conta con máis de 20 000 hectáreas de extensión. Balmoral é unha propiedade privada do rei, non pertence do Estado. Está catalogada para a súa protección polo goberno de Escocia.
Reconquista
O Reino de Asturias
miniatura|Monumento a [[Don Paio.]]
Monosacárido
Estrutura química
<Gallery> Imaxe:Beta-D-Glucose.svg|Glicosa Ficheiro:Galaktoza.svg|Galactosa Imaxe:Fructose.svg|Frutosa </Gallery>
Disacárido
Outros disacáridos menos comúns son: isomaltosa, celobiosa, turanosa, xentiobiosa, alolactosa etc.
Capital (economía)
Karl Marx engade unha diferenza, na súa teoría o capital variable refírese ao investimento dun capitalista no poder do traballo, que se considera a única fonte de valor excedente. É "variable" dado que a cantidade do valor que pode producir difire da cantidade que consome (é dicir, crea novo valor). Por outra banda, o capital constante refírese ao investimento en factores non humanos da produción, en plantas e maquinaria, que para Marx só contribuía co seu valor de substitución no que produce. É "constante" dado que a cantidade de valor que se utiliza no investimento orixinal, e a cantidade de valor que se recupera nos produtos finais, permanece constante.
Reconquista
O Reino de Asturias
No ano 718 un nobre chamado Paio sublevouse. Fracasou, foi feito prisioneiro e enviado a Córdoba (os escritos usan a palabra Córdoba, pero isto non implica que fose a capital, xa que os árabes chamaban Córdoba a todo o califato).
Paloma Acuña Fernández
Paloma Acuña Fernández, nada en 1946 en Vigo, é unha arqueóloga galega.
Traxectoria
Doutorouse en Filosofía e Letras pola Universidade de Valladolid en 1973. Desenvolveu traballos de investigación arqueolóxica. Foi directora do Museo Arqueolóxico de Valladolid e do Museo das Peregrinacións de Santiago de Compostela. Desde 1983 foi directora dos Museos Estatais.
Capital (economía)
O seu movemento foi estudado por teóricos coma Adam Smith (v. lei do mercado e da acumulación de capitais).
Disacárido
Estrutura química
<Gallery> Ficheiro:Maltose2.png|Maltosa Ficheiro:Saccharose.png|Sacarosa Ficheiro:Lactose(lac).png|Lactosa </Gallery>
Capital (economía)
Definición clásica
Na economía política clásica, o capital é a cantidade de recursos, bens e valores dispoñibles para satisfacer unha necesidade ou levar a cabo unha actividade definida e xerar un beneficio económico ou ganancia particular. A miúdo considérase á forza de traballo parte do capital. Tamén o crédito, dado que implica un beneficio económico na forma de xuro, é considerado unha forma de capital (capital financeiro).
Castelo de Balmoral
Historia
O castelo comezou a construírse baixo as ordes de William Drummond en 1390. Pertenceu a Roberto II de Escocia, quen tiña un casarío de caza na zona. Foi vendido a Alexander Gordon, fillo do segundo marqués de Huntly, en 1451 que edificou unha casa maior cunha torre, para entón, o lugar xa era coñecido como "Bouchmorale". Pertenceu á familia até 1662, cando foi vendido á familia Farquarson. En 1798 James Duff, conde de Fife, mercou a propiedade, de quen pasou ao diplomático sir Robert Gordon, quen fixo varias ampliacións no pazo.
Reconquista
O Reino de Asturias
Con todo, conseguiu escapar e organizou unha segunda revolta nos montes de Asturias, que empezou coa batalla de Covadonga do 722. Esta batalla considérase o comezo da Reconquista e do primeiro reino cristián, que foi o reino de Asturias. A interpretación é discutida: mentres que nas crónicas cristiás aparece como unha gran vitoria fronte ós infieis, grazas á axuda de Deus, os cronistas árabes describen un enfrontamento cun reducido grupo de cristiáns, aos que tras vencer desístese de perseguir ó consideralos inofensivos. A realidade é que esta vitoria de Covadonga, por pequenas que fosen as forzas contendentes, tivo unha importancia tal que polarizou en torno a Don Paio un foco de independencia do poder musulmán, que lle permitiu manterse independente e ir incorporando novas terras aos seus dominios.
Castelo de Balmoral
Historia
Foi adquirido polo príncipe consorte Alberte para a súa dona Vitoria do Reino Unido en 1852. Naquela altura considerouse que o vello castelo era inapropiado para a familia real, polo que foi demolido e un novo edificio, deseñado por William Smith, construído. O príncipe Alberto involucrouse persoalmente na decoración dos interiores dotándoa dun estilo historicista que se inspirou en motivos típicos de Escocia. Deste xeito, os tartáns empregáronse para alfombras, moquetas e manteis, e perdomina a cor verde nas paredes.
Reconquista
O Reino de Asturias
O reino de Asturias recibiu dende o principio o apoio do Ducado de Cantabria, que estaba nunha situación de relativa independencia respecto dos musulmáns. En calquera caso, os árabes desistiron de controlar a zona máis setentrional da península, dado que na súa opinión, dominar unha rexión montañosa de limitados recursos e invernos extremos, non pagaba a pena. Os cristiáns da zona non supoñían perigo, e controlar o extremo máis afastado supoñería máis custos que beneficios. De todos os xeitos, a sorprendente expansión do minúsculo estado pronto preocupou ás autoridades califais. Houbo sucesivas incursións (en tempos de Afonso II, fíxose unha cada ano en territorio asturiano), pero o reino sobreviviu e seguiuse expandindo, con sonoras vitorias, como a batalla de Lutos, Polvoraria e a toma de Lisboa no 798.
O reino de Asturias era inicialmente de carácter indíxena e foi sometido nas súas últimas décadas a unha sucesiva gotificación debida ós inmigrantes de cultura hispanogoda fuxidos ao reino cristián do norte. Así mesmo, foi un referente para parte do espazo cultural europeo coa batalla contra o adopcionismo. O reino estivo por épocas moi vinculado ao dos francos, sobre todo a raíz do "descubrimento" do sepulcro do apóstolo Santiago. Esta idea "propagandista" conseguiu vincular á Europa cristiá co pequeno reino do norte, fronte a un Sur islamizado.
O Reino de Asturias tivo varias escisións. A primeira á morte do rei Afonso III o Magno, que repartiu os seus dominios entre tres dos seus cinco fillos, García, Ordoño e Froila. Estes dominios incluían, ademais de Asturias, o condado de León, o de Castela, o de Galicia, a marca de Áraba e a de Portugal (que entón era só a fronteira sur de Galicia). García quedou con León, Áraba e Castela fundando o Reino de León. Ordoño quedou con Galicia e Portugal, e Froila quedou con Asturias.
As campañas francas e a Marca Hispánica
O territorio situado entre o oriente de Navarra e o mar dividiuse en condados sometidos aos francos. Os condados cataláns foron divisións da zona occidental Marca Hispánica e os condados de Aragón, Sobrarbe e Ribagorza ocupaban a zona intermedia. Foi unha zona de contención militar que tomaron os francos para frear as incursións sarracenas. Aínda que a intención inicial destes era levar as fronteiras ata o Ebro, a Marca quedou delimitada polos Pireneos no norte e polo Llobregat no Sur. Co tempo independizouse do dominio franco con condes como Wifredo o Velloso e Aznar Galindo.
Castelo de Balmoral
Residencia real
Para Isabel II, Balmoral foi un dos seus espazos favoritos. Pasou a maioría dos veráns nesta propiedade, alí o protocolo é máis informal e nela organizou pícnis e paseos coa súa familia así como cos visitantes internacionais. Era típico que a raíña invitase a pasar uns días aos primeiros ministros durante a súa estadía. Foi en Balmoral onde estaba cando faleceu a princesa Diana de Gales e foi alí onde, canda o seu esposo, o príncipe Filipe, pasou boa parte da pandemia de covid-19. A fins de agosto de 2022, informouse que a raíña recibiría ao sucesor de Boris Johnson en Balmoral. O 6 de setembro deu audiencia a Liz Truss no tradicional beixamán, unha reunión na que a raíña ofrece ao primeiro ministro formar un goberno, e foi a primeira vez en que esta cerimonia tiña lugar en Balmoral. Uns días máis tarde, o 9 de setembro, Isabel II faleceu en Balmoral, instalándose o seu cadaleito no salón de baile para ser velada pola familia. Na mañá do 11 de setembro de 2022, o cadaleito de Isabel II abandonou Balmoral en coche fúnebre para desprazarse a Edimburgo.
Ademais, baixo o patrocinio real, Balmoral tamén acolle celebracións folclóricas escocesas, como o evento dos "Ghillies" de danzas tradicionais e os xogos tradicionais de "Braemar Gathering".
Reconquista
As campañas francas e a Marca Hispánica
O Reino de Aragón ten a súa orixe nun condado tamén dependente desta marca, que sería anexionado por unións dinásticas por Navarra. Trala morte de Sancho III de Navarra, o seu reino foi dividido, nomeándose ao seu fillo Ramiro rei de Aragón. A morte dun irmán seu, Gonzalo, fixo que Ramiro I unise aos condados de Aragón, Sobrarbe e Ribagorza no novo reino. Pouco despois, chegou a anexionarse Navarra, aínda que trala morte de Afonso I o Conquistador a unión desfíxose. Por esa época, tras unha dura loita coas taifas de Zaragoza, o Reino aragonés chegou ó Ebro, conquistando a capital en 1118.
A Coroa acabaría por unificar co tempo o que hoxe é Cataluña, arrebatando ós árabes o resto de Cataluña, a Cataluña Nova, e anexionándose os restantes territorios, aínda que hai que destacar que os diversos condados seguiron gozando de certa autonomía.
O proceso de Colonización
Despois de que os francos venceran ós musulmáns, a necesidade de defender os pasos ou portos dos Pireneos convertéranse nunha situación importante da política de Carlomagno. Construíronse fortificacións e deuse protección ós habitantes das antigas cidades romanas como por exemplo Jaca e Xirona. Os pasos principais eran Orreaga/Roncesvalles, Somport e Junquera. Carlomagno poboou os condados de Pamplona, Aragón e Barcelona.
O asentamento da poboación cristiá na conca do río Douro tivo lugar en dúas fases. Ó norte do río, entre os séculos IX e X, vaise empregar o sistema da presa. Ó sur do Douro, durante os séculos X e XI van desenvolverse cidades mediante a doazón de foros, os cales estenderíanse despois cara a outras rexións, e fundamentalmente coa formación de mercados. Os foros eran estatutos que establecían os privilexios e a forma de rexer a unha comunidade, outorgados normalmente polo monarca, aínda que non só por el, á xente que poboaba un pobo. Como resultado, o consello do pobo era dependente do seu señor, converténdose así os foros no sistema máis empregado para poboar Navarra e máis tarde Aragón. O primeiro foro vai ser entregado ó conde Ferrán González de Castrojeriz durante a década de 940.
Nunha primeira vaga de colonización, a refírese a un grupo de campesiños que cruzaban as montañas e se asentaban nas terras despoboadas da conca do Douro para practica-la agricultura. A monarquía asturiana promovía este sistema de outorgar ao campesiñado toda a terra que puidera traballar e defender como propiedade del. Máis adiante tamén os grandes señores asturianos e galegos, así como tamén o clero, e sobre todo os mosteiros beneditinos enviarían as súas propias expedicións con campesiños aos que dominaban mediante relacións feudais, o que creará toda unha rede na fronteira. Co tempo so primeiros campesiños libres irán desaparecendo e tódolos campesiños devirán en vasalos feudais.
Foi precisamente coa aparición do feudalismo, a principios do século X, cando a conquista acelerouse polo desexo dos señores feudais, incluídos os reis, de conseguir novas terras. A partir deste momento as cidades e os pobos gañaron maior importancia co rexurdimento do comercio e a expansión monetaria á baixa Idade Media. Tamén a fortaleza da monarquía permitiu controlar en meirande parte o proceso de colonización e regular a emigración cara o sur das poboacións feudalizadas. Así fai falla diferenciar entre as terras directamente poboadas polos reis, basicamente as cidades e vilas aínda que non unicamente, e as doazóns en feudo a señores feudais laicos, mosteiros e ordes militares que atraían poboación concedéndolles rendas menos fortes cás que tiñan os seus lugares de orixe, onde o feudalismo facía séculos que estaba consolidado
A partir do século XIII, cando a monarquía xa dominaba o proceso, a colonización organizouse mediante as coñecidas reparticións, polas que os monarcas repartían o territorio conquistado a al-Ándalus. As doazóns podían ser directamente a labregos en pequenas proporcións, ou ben a señores feudais que posteriormente repartirían a outros labregos. Con este método vaise colonizar os reinos de Mallorca, Valencia, Murcia, Sevilla e Xaén, e máis tarde o de Granada.
Al-Ándalus ante a conquista cristiá
miniatura|Mesquita de [[Córdoba, España|Córdoba]] miniatura|Expansión dos reinos cristiáns miniatura|Os reinos peninsulares no ano [[1360]]
No ano 923 o emir de Córdoba Abd ar-Rahman III, líder da dinastía Umayyad, declarouse califa independente da dinastía Abásida, de Bagdad. Tomou todo o poder relixioso e político, e reorganizou o exército e a burocracia. Despois de gañar o control dos gobernadores disidentes, o califa quixo rematar co liderado cristián da península atacándoos varias veces. Abd-ar-Rahman tornouse en monicreque so as mans do gran visir Almanzor (al-Mansur, o vitorioso). Almanzor iniciou unha forte campaña contra os reinos cristiáns, atacando e saqueando Burgos, León, Pamplona, Barcelona e Santiago de Compostela até a súa morte en 1002.
Á morte de Almanzor I en 1031 al-Ándalus padeceu guerras civís que acabaron co xurdimento das taifas. As taifas eran pequenos reinos establecidos polos gobernadores das cidades que conseguiron lograr a súa independencia. Como resultado van emerxer ata 34 reinos que loitaron entre si por anexionar novos territorios baixo a súa influencia. Cando Afonso VI de Castela (1040-1109) conquistou en 1085 Toledo os dirixentes de al-Ándalus, non sen grandes temores, decidiron pedir auxilio ós guerreiros almorábides, bérberes neoconversos que tiñan unha visión estrita e pouco cultivada do islam. Yusuf Ibn Tasufin entrou co seu exército á Península Ibérica en varias ocasións (1086, 1088 e 1093) e atopouse cunha terra fértil e próspera, mais tamén observou o que para el era unha flexibilización dos preceptos doutrinais do islam e unha excesiva tolerancia cos xudeus e os cristiáns. Isto provocoulle a determinación de apoderarse destes reinos, animado pola división entre as diferentes taifas. Completou a conquista de Al-Ándalus en 1090, a excepción da taifa de Valencia, que foi conquistada en 1094 polo mercenario castelán denominado O Cid, que a mantivo ata 1102.
Os merinides foron a dinastía bérber que sucedeu os almohades en Marrocos, dende mediados do século XIII a principios do XV. Os merinides interviron de xeito decisivo na política do reino nazarí de Granada, onde tiñan un exército permanente. O seu obxectivo estratéxico, nun principio, foi o de dominar o estreito de Xibraltar por tal de ter o control do comercio entre o Mediterráneo e o Atlántico. Deste xeito, os merinides entraron no sur de al-Ándalus en 1224, para apoiar ós reis granadinos, enfrontándose directamente cos cristiáns. O enfrontamento polo dominio do estreito de Xibraltar coñécese como a batalla do Estreito, entre Castela, en ocasións co apoio naval da Coroa de Aragón, e a alianza nazarí-merinida, entre 1263 e 1350.
Xaime I de Aragón conquistou boa parte do oriente peninsular, primeiro coa conquista de Mallorca (1229) e máis serodiamente coa conquista de Valencia (1238). Mentres tanto os casteláns obtiveron vitorias importantes, como a conquista de Tarifa (1292) e a de Xibraltar (1308), pero as incursións granadinas, a frustrada croada castelán-aragonesa de 1309 e o desastre de la Vega (1319), igualaron as forzas cristiás e musulmás.
Así pois a crecente ameaza nazarí-merinida relanzou a conquista feudal entre 1327 e 1344. Cara 1330 Granada decantouse por outra alianza co sultán merinido Abul-Hasan (1331-1351), disposto a unha guerra aberta contra os cristiáns. Deste xeito, os merinidos chegaron a recuperar os portos de Tarifa, Alxeciras, Xibraltar (1333) e Rota.
Afonso XI de Castela fortaleceu Castela durante as treguas, e en 1339 xuntou as súas tropas coas de Pedro IV de Aragón e Afonso IV de Portugal. En agosto de 1340 un grande exército merinido desembarcou nas costas peninsulares e asediou Tarifa (agora en poder dos casteláns). O enfrontamento definitivo tivo lugar na batalla do río Salgado (30 de outubro de 1340), onde as tropas castelás e os seus aliados, derrotaron ó exército nazarí-merinido de Abul-Hasan e o nazarí Iusuf I (1333-1354), quen tiñan un exército moito máis numeroso, mais peor armado e de inferior táctica. Coa moral recuperada Afonso XI conquistou Alcalá la Real (1341), derrotou ós nazarís na Batalla do río Palmones (1343) e despois de dous anos de sitio tomou Alxeciras (marzo de 1344). En 1349 intentou conquistar Xibraltar, pero morreu de peste durante o sitio (marzo de 1350). Coas súas vitorias, Afonso XI destruíu o derradeiro apoio norteafricano de al-Ándalus. Dende mediados do século XIV, Granada quedou illada do Magreb. O imperio merinido foi desintegrándose lentamente á morte de Abul-Hasan, aínda que permaneceron na Península ata 1374.
A evolución política dos Reinos Cristiáns
Fernando, rei de León e Castela, salientou na loita contra os musulmáns recuperando moitas terras, entre as que se atopaba Coímbra (1064), alargando así definitivamente os límites da reconquista até o Mondego. Este monarca desenvolveu o territorio entre o Douro e Mondego, o cal aparece designado por Portucale, separadamente dos outros territorios de Galiza, con dous distritos ou condados – Portugal e Coímbra – gozando de autonomía administrativa, con maxistrados propios. Fernando I, ao falecer (1065), repartiu os seus dominios polos fillos: Sancho ficou con Castela, Afonso con León e Asturias, e García con Galiza (e por tanto co condado de Portugal), transformado en reino independente. Despois de varias loitas entre os irmáns, morto Sancho e destronado García, Afonso VI de Castela reúne novamente todos os estados de seu pai, tornándose así rei de León, de Castela e de Galiza.
Capital (economía)
Definición clásica
Os bens de capital (Capital Goods en inglés), en contraste cos bens de consumo, son utilizados na produción de capital físico. Refírense a bens de capital real dos produtos que se utilizan na produción doutros produtos, pero non se incorporan aos demais produtos. Nos bens de capital inclúense fábricas, maquinaria, ferramentas, e diversos edificios. Son diferentes das materias primas que se utilizan na produción de bens. Moitos produtos poden ser clasificados como bens de capital ou bens de consumo de acordo co uso, por exemplo os automóbiles e ordenadores persoais, e a maioría destes bens de capital son tamén bens duradeiros (Consumer Durables).
Os bens de capital son tamén diferentes do capital financeiro. Os bens de capital son obxectos reais da propiedade de entidades (persoas, gobernos e outras organizacións), a fin de obter un rendemento positivo dalgún tipo de produción.
A actividade que se realiza pode ser a produción, o consumo, o investimento, a constitución dunha empresa etc. Cando este capital destínase á produción, convértese nun factor de produción. O capital pódese acumular co tempo, e os seus retornos (renda) poden ser utilizados ou reutilizados para aumentar o capital orixinal.
O valor e a conceptualización do capital
A conceptualización do capital está ligada á conceptualización do traballo xa que ambas codependen coa teoría adoptada sobre o valor económico dos bens e, xa que logo, cos medios para crealos.
Nos economistas chamados clásicos (Smith e Ricardo) atopábase unha posición ambivalente sobre o determinante do valor de cambio dun ben, oscilando ao longo das súas obras entre dúas opcións: a cantidade de traballo e os custos de produción (que son valores de cambio á súa vez que quedarían sen explicar: o interese do capital, o salario do traballo e a renda da terra). Os problemas da primeira opción levaríanos a adoptar a segunda como "solución": a teoría do custo sería sistematizada por John Stuart Mill en conxunto co resto das cuestións tratadas polos clásicos é un esquema integral de economía política, mentres que Karl Marx insistiría na teoría do valor traballo pero esta vez como base para unha crítica ao concepto mesmo de economía política.
A revolución marxinalista en todas as súas variantes (Jevons, Walras e Menger) substituíu o aparello conceptual dos clásicos sobre o valor, e con este o seu propio concepto económico de traballo e capital, referíndoo agora á utilidade marxinal, movendo así a determinación da produción e a distribución á circulación, ou sexa, ao consumo. A diferenza dos clásicos que, ou ben deducían o valor do capital físico do traballo investido nel, ou ben do capital en si mesmo, os marxinalistas atopábano na utilidade mesma do préstamo do capital.
Reconquista
Asturias e León
Afonso III de Asturias vai facer de León a súa nova capital e vai repoboar esta rexión estratéxica. Dende esta cidade o rei vai comezar unha serie de campañas para controlar as terras ó norte do Douro. Reorganiza os seus territorios en ducados maiores (Galiza e Portugal) e condados maiores (Saldaña e Castela) e fortifica as fronteiras con abundantes castelos. No ano da súa morte nacera xa o Reino de León. Con esta nova situación de poder, o seu herdeiro Ordoño I de Oviedo ataca Toledo e Sevilla. O califato de Córdoba, que ata arestora non estaba dividido, ataca León. Navarra alíase con Ordoño contra Abd-al-Rahman, mais vai ser derrotado na Batalla de Valdejunquera en 920. Durante os seguintes 80 anos o reino de León sofre diversas guerras civís, ataques dos andalusís, disputas internas e asasinatos, o cal vai resultar na independencia parcial de Galicia e Castela enfeblecendo as forzas cristiás.
Capital (economía)
O valor e a conceptualización do capital
A posición de Böhm-Bawerk segundo a cal o tipo de xuro depende da preferencia temporal foi criticada por Knut Wicksell que defendeu o paradigma neoclásico respecto de que este depende da produtividade do capital. Paradoxalmente, a interpretación austríaca do capital terminaría sendo, a través das obras de John Hicks sobre o particular, a máis adoptada polo resto da academia de orientación neoclásica, aínda que nunha forma simplificada e con importantes diferenzas respecto á orixe do interese (Hicks, 1973), e viceversa a visión austríaca do capital tomou maior sofisticación grazas a parte da crítica de Wicksell (Rallo, 2013a). Do mesmo xeito, a crítica de Böhm-Bawerk ás inconsistencias lóxicas das teorías da explotación neoricardiana e marxiana (Böhm-Bawerk, 1884 e 1896), sería a que finalmente converteríase en practicamente clásica debido, entre outras razóns, a que é facilmente conciliable con case todas as posicións tomadas no espectro do pensamento económico. Por isto mesmo, a defensa do marxismo contra esta sosteríase na obxección neorricardiana de Piero Sraffa e cuxa base está na crítica de Wicksell (Rallo, 2013b).
A precisa definición de Bohm-Bawerk do capital como se utiliza nos tres tomos de Capital e xuro, preséntase do seguinte xeito como solución ao caos de definicións que enfrontaba a economía política:
Logo distinguirase conceptualmente ao capital en dous elementos económicos cualitativamente distintos: o "capital-medio de produción" entendido como os bens de produción, e o "capital privado" como dereitos de propiedade sobre o capital en función dunha forma de adquisición (a privada e independente) que dependa directamente e internalice como xuro a utilidade do mesmo (Böhm-Bawerk, 1889).
O xuro e a produtividade do capital
O xuro do capital, é explicado polo autor, nunha forma distinta que a clásica (Böhm-Bawerk, 1884), pero con todo extrapolable xa que se basea no préstamo do capital ou ben no adianto por parte do seu propietario, sexa este o seu creador directo ou indirecto (Böhm-Bawerk, 1896). Pero máis aló da súa propia definición, resume adecuadamente os significados posibles da produtividade do capital desde a cal podería explicarse o interese:
Sobre estas definicións, separadas ou combinadas, diferentes autores intentaron dar as súas propias explicacións do xuro: a produtividade simple (Smith, criticada por Say), a concepción complexa da produtividade (Malthus, Strasburger etc.), as teorías do uso (Hermann, Menger), a teoría da abstinencia (Senior, Bastiat), as teorías do traballo, as teorías da explotación (Sismondi, Rodbertus e Marx), e outras concepcións eclécticas (Molinari, Jevons e Mill). Contra todas estas teorías Böhm-Bawerk presenta a propia, que logo sería puída, criticada e corrixida polos seus sucesores austríacos: Friedrich von Wieser, Frank Fetter, Ludwig von Mises, Ulrich Fehl, e particularmente por Friedrich August von Hayek, quen desenvolvería unha completa teoría do capital, logrando por primeira vez que se tratase a cuestión máis aló da súa relación coa taxa do xuro ata o coñecemento interior da estrutura produtiva do capital, integrándoa finalmente coa teoría do ciclo económico (Ravier, 2011).
A explicación de Böhm-Bawerk do tempo como a orixe do xuro do capital enlaza o marxinalismo mengeriano co resto da Escola Austríaca, e trátase da visión oposta á teoría da explotación marxiana:
A propiedade e a estruturación do capital
A comprensión hayekiana do capital, aínda que técnica e dirixida a entender primeiro a estrutura da produción desde cada capital particular (Hayek, 1931), entronca pola orixe da súa análise (ver orde espontánea) coa do economista peruano Hernando de Soto, para o cal a cuestión da necesidade da dispersión da información subxectiva transfórmase na produtividade mesma da evolución en que as delimitacións obxectivas da asignación da información se concretizan a través da propiedade no mercado, explicando así ao capital nun sentido social global, reeditando a interpretación marxiana. Aínda que partindo de sistemas distintos ao de austríacos e neoclásicos, o autor reelaboraría como produtiva a función da propiedade en relación co capital, que Marx só vía como útil e ata "produtiva" por ser necesaria para forzar ao traballo a modificarse a si mesmo a través de e para a creación compulsiva de plusvalía, polo menos ata atopar un límite no capital mesmo (Marx, 1857, pp. 266–267). A revisión crítica do concepto marxiano de valor (como traballo incorporado), implica entender a propiedade como unha institución creadora en si mesma de plusvalía, explicando así por que é vital a súa existencia para o capital:
A comprensión do fenómeno investigado por De Soto, implica que o diñeiro como capital expresa en termos monetarios moito máis que unha cuantía de traballo abstracto ou a eficiencia dun negocio determinado, senón que o prezo é unha destilación cuantitativa do nivel de corrección na distribución cualitativa de toda a produción concreta (Hayek, 1941) nun mercado (división social do traballo), cuxa medida só se preserva como información real do valor dun ben determinado en tanto exprese unha asignación de recursos que sexa establecida mediante relacións baseadas nesa mesma forma de adquisición (ver debate sobre o cálculo económico no socialismo). En consecuencia, o "misterio" tralo capital debe buscarse máis aló do tempo de traballo, das enxeñarías de produción, da xestión técnica ou da capacidade empresarial, senón na propiedade que fai a estes factores posibles (De Soto, 2000, pp. 88–91), e cuxos efectos inmediatos son que os bens materiais transfórmense en activos cun potencial económico, e que, como corolario necesario, esa información dispersa intégrese nun só sistema logo de ser xerada (De Soto, 2000, pp. 77–79).
Máis aló do camiño aberto por De Soto para a comprensión do capital, a problemática do mesmo e a súa importancia reflíctese, para case todos os historiadores do pensamento económico, na cantidade de estudos, apoloxéticos ou críticos, clásicos ou marxistas, que se fixeron sobre o mesmo sen chegar ata o momento a unha resolución definitiva, ao momento que nin sequera os representantes destas diferentes correntes interpretativas chegan internamente a un acordo sobre o tópico.