cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Portugal
Gastronomía
Outros pratos típicos a destacar son as espetadas de Madeira, o cozido vulcânico dos Azores (São Miguel), o leitón asado à moda da Bairrada, os roxóns de Aveiro e do Miño, a chanfana da Beira, os peixes grellados, moi consumidos no litoral, as tripas (da rexión do Porto), as pataniscas (da rexión de Lisboa) ou o gazpacho (do Alentexo e o Algarve). A cociña portuguesa influenciou tamén outras gastronomías, tales como a xaponesa, coa introdución da tempura. Entre os queixos sobresaen, entre moitos outros, os da Serra da Estrela, o de Azeitão ou o de São Jorge. Entre os pratos de comida rápida son característicos a francesinha do Porto, e as bifanas (porco grelado), prego (carne de vaca grelada) ou o leitão (sándwichs de leitón).
Os viños portugueses teñen soa mundial, sendo coñecidos xa dende o tempo dos romanos, quen asociaban o seu deus Baco. Hoxe en día, os viños portugueses son ben coñecidos internacionalmente, tendo recibido diversos recoñecementos pola súa calidade. Algúns dos mellores viños portugueses son: Vinho Verde, Vinho Alvarinho, Vinho do Douro, Vinho do Alentejo, Vinho do Dão e o Vinho da Bairrada e os doces viño do Porto, viño de Madeira, Moscatel de Setúbal e o Favaios. O viño do Porto é o viño portugués máis coñecido no estranxeiro e a súa rexión vitivinícola é unha das máis antigas do mundo. Entre os pratos máis típicos da pastelería portuguesa, destacan os pastéis de Belém (ou pastéis de nata) orixinarios de Lisboa, os ovos moles de Aveiro, o pastel de Tentúgal e a sericaia ou o pão-de-ló de Ovar, entre outros. Moitos dos doces hoxe estendidos por todo o territorio proceden dos antigos conventos. Entre os portugueses existe un culto pola boa comida, existindo, ao longo do país, milleiros de restaurantes e tascas.
Deporte
miniatura|dereita|Cerimonia de apertura da [[Eurocopa de Fútbol Portugal 2004|Eurocopa 2004 no Estádio do Dragão do Porto.]] O fútbol é o deporte máis coñecido e practicado en Portugal, á vista o dato de que no ano 2009 que entre o medio millón de deportistas federados que había no país, case un terzo (144.557) era futbolistas, contando o fútbol profesional e non profesional, distribuídos en distintos, o que supón a existencia de tres veces máis practicantes deste deporte que do segundo máis practicado, o baloncesto (40.250 atletas federados). Ademais, na década de 2000, o número de xogadores non parou de medrar en parte ao pulo que supuxo a organización da Eurocopa de 2004. Nese torneo a chegou á final, xogada no Estádio da Luz de Lisboa onde perdeu ante. No ano 2016, a selección consegue gañar o seu primeiro gran torneo, a Eurocopa, tras vencer na final á anfitrioa. O futbolista Eusébio foi un gran símbolo do fútbol portugués, sendo considerado un dos xogadores máis importantes da historia do fútbol, gañador do Balón de Ouro e da Bota de Ouro en dúas ocasións. Con Eusébio Portugal conseguiu a súa mellor clasificación nun Mundial, o terceiro posto na edición de Inglaterra 1966. Despois de Eusébio chegaron ao fútbol do país outros destacados futbolistas como é o caso de Paulo Futre, Luís Figo, Vítor Baía, Fernando Couto, Rui Costa, João Pinto, Deco, Pauleta, João Moutinho ou Cristiano Ronaldo, gañador do Balón de Ouro en 2013 e 2014.
A nivel de clubs, destacan sobre todo o Sport Lisboa e Benfica (que xoga no Estádio da Luz), o Sporting Clube de Portugal (que xoga no José Alvalade) e o Futebol Clube do Porto (que xoga no Dragão). Estes tres clubs son coñecidos en Portugal como "Os Três Grandes", Outros clubs destacados son Os Belenenses, a Académica de Coimbra e o Vitória de Guimarães, grupo ao que se uniron posteriormente o Sporting Clube de Braga e o Boavista. A nivel europeo destacan os títulos da Copa de Europa ou UEFA Champions League do Benfica (1961 e 1962) e do Porto (1987 e 2004), tamén os dous trofeos da Copa da UEFA ou UEFA Europa League do Porto (2003 e 2011), así como unha Supercopa de Europa (1987). O Sporting tamén posúa un título europeo ao gañar a Recopa en 1964. A nivel internacional tanto o Porto proclamouse campión da Copa Intercontinental en dúas ocasións: 1987, 2004, mentres que o Benfica foi finalista outras dúas veces (1961 e 1962). A nivel de adestradores cómpre destacar a popularidade de José Mourinho e de André Villas-Boas.
Alén do fútbol, algunhas das modalidades deportivas nas que o país máis destaca a nivel internacional son o rugby, a vela, a equitación, o judo, o ciclismo, a esgrima, o piragüismo, o hóckey a patíns (onde é unha gran potencia), o atletismo, o tiro, o surf e o tenis. Portugal participou en todos os Xogos Olímpicos desde as Olimpíadas de Estocolmo de 1912, tendo gañado catro medallas de ouro en atletismo: Carlos Lopes campión do maratón nas Olimpíadas dos Ánxeles 1984; Rosa Mota, tamén no maratón, nas Olimpíadas de Seúl 1988; Fernanda Ribeiro nos 10.000 m nas Olimpíadas de Atlanta 1996; e Nelson Évora nas Olimpíadas de Pequín 2008, así como numerosas medallas de prata e bronce nos restantes deportes.
Cine
O cine portugués xurdiu a finais do século XIX. Introduciuse no país en 1896 coa proxección de filmes estranxeiros e coa rodaxe ese mesmo ano do primeiro filme luso, Saída do Pessoal Operário da Fábrica Confiança. A primeira sala de cine abriu en 1904 e o primeiro filme guionizado foi O Rapto de Uma Actriz (1907). Non foi ata o ano 1931 cando se rodou primeiro filme sonoro A Severa. A era dourada do cine portugués comezaría en 1933 con A Canção de Lisboa, e esta duraría dúas décadas, con filmes como O Pátio das Cantigas (1942) e A Menina da Rádio (1944). Aniki-Bóbó (1942), a primeira obra de Manoel de Oliveira, marcou un fito co seu estilo realista herdeiro do Neorrealismo italiano. Na década de 1950, a industria estancouse. A comezos dos ano 1960 aparece o movemento do Cinema Novo, que seguía o estilo da Nouvelle Vague francesa, con filmes como Dom Roberto (1962) e Os Verdes Anos (1963). Este movemento fíxose particularmente relevante despois da Revolución dos caraveis de 1974. En 1989, Recordações da Casa Amarela de João César Monteiro gañou o León de Prata no Festival Internacional de Cine de Venecia, e no 2009, Arena de João Salaviza gañou a Palma de Ouro á mellor curtametraxe no Festival Internacional de Cine de Cannes. O cine portugués é apoiado polo Instituto do Cinema e do Audiovisual, unha institución do goberno que lle dá o financiamento.
Festividades
miniatura|Estatua adicada a [[Luís de Camões en Lisboa.]] A seguinte é unha lista das festividades nacionais de Portugal. Con todo, cómpre destacar que no ano 2013 foron suprimidos o Corpo de Deus, a Implantación da República, Todos os Santos e a Restauración da Independencia durante un período de cinco anos por mor da crise económica do 2008.
Véxase tamén
125px|dereita
Heroes Den Bosch
O Heroes Den Bosch é un equipo profesional de baloncesto neerlandés con sede na cidade de Den Bosch, capital da provincia de Brabante do Norte. Actualmente xoga na BNXT League (DBL), a máxima categoría do baloncesto dos Países Baixos e Bélxica.
Estado de Palestina
Palestina (Árabe: فلسطين, Filasṭīn, Falasṭīn ou Filisṭīn), oficialmente declarado como o Estado de Palestina (Árabe: دولة فلسطين, Dawlat Filasṭin), é un Estado con recoñecemento limitado situado no Oriente Medio, máis concretamente no Levante mediterráneo, e que limita con Israel, Xordania, Exipto e a ribeira sudoriental do mar Mediterráneo. Tamén é considerado un protoestado. Foi proclamado no exilio en Alxer o 15 de novembro de 1988, cando o Consello Nacional da Organización para a Liberación de Palestina (OLP) adoptou a declaración de independencia de Palestina de forma unilateral. Nese tempo a OLP non exercía control sobre territorio ningún, e era un goberno no exilio. Aínda hoxe parte do territorio reclamado mantense baixo ocupación israelí. Reivindica os territorios palestinos definidos antes da guerra de 1967, e designou a Xerusalén Leste como a súa capital. En 1994, conforme aos acordos de Oslo entre a OLP e o Goberno de Israel, foi establecida a Autoridade Nacional Palestina como unha entidade administrativa transitoria. O 31 de outubro de 2011, foi admitida como membro número 195 da UNESCO, como estado membro de pleno dereito.
O 29 de novembro de 2012 a Asemblea Xeral das Nacións Unidas adoptou a Resolución 67/19 (proxecto de resolución A/67/L.28) en virtude da cal concedeu a Palestina a condición de «Estado observador non membro» da organización, reafirmando ademais o dereito do pobo palestino a un territorio baixo as fronteiras definidas antes da Guerra de 1967. Esta resolución non implica aínda a admisión de Palestina como membro pleno da organización, pois para iso necesitaríase da aprobación do Consello de Seguridade das Nacións Unidas no cal Estados Unidos se opón. O 17 de decembro de 2014 o Parlamento Europeo apoiou publicamente o recoñecemento do Estado de Palestina, tras facelo os parlamentos de varios países membros como Reino Unido, España, Francia, Irlanda e Italia. O recoñecemento do Parlamento Europeo e dos parlamentos nacionais é puramente simbólico, xa que o recoñecemento efectivo débeno realizar cada un dos gobernos dos estados membros. Na actualidade, o único país da UE que o recoñeceu sendo xa membro da Unión foi Suecia, en maio de 2015 tamén foi recoñecido oficialmente pola Santa Sé.
Orixe do topónimo
O termo "Palestina" provén do antigo pobo dos filisteos, mencionados na Biblia e outros textos antigos, como ocupantes da franxa costeira ao sur de Siria e Fenicia. Esta etnia, integrada por emigrantes vinculados aos Pobos do Mar (quizais de procedencia exea, aínda que non é seguro) asentouse no territorio coñecido como Canaán durante a transición entre a Idade de Bronce e do Hierro; aproximadamente no século XII a. C. Formaron unha confederación de cinco cidades (Pentápolis filistea) entre Jope e Gaza, adoptaron costumes cananeos e convertéronse na potencia dominante da rexión durante o século X a. C., substituíndo a hexemonía exipcia na rexión. Grazas ao seu uso do ferro, dominaron ás poboacións do interior, as tribos hebreas, coas cales libraron cruentas batallas. Esta inimizade quedou reflectida na Biblia e transformou o termo filisteo nunha designación pexorativa.
Palestina no Califato
Os musulmáns, encabezados por Umar, apoderaríanse definitivamente do país en 636. En 661 o califa Muawiya I foi coroado en Xerusalén, onde, en 691, construiríase a Cúpula da Roca, síntese de elementos bizantinos, persas e árabes.
Durante os primeiros séculos do Califato, Palestina foi unha rexión próspera, na cal se toleraban as diferentes relixións "do Libro" e onde se mesturaban distintas influencias culturais. O árabe converteuse na lingua predominante, desprazando tanto ao grego como ao arameo. O nome árabe do país foi tomado da administración bizantina; Falastin.
Desde 878 o país foi gobernado desde Exipto e no século seguinte quedou baixo a influencia dos Fatimitas. En 1073 foi capturada polo Imperio Selxúcida e reconquistada polos exipcios en 1098, un ano antes da chegada dos Cruzados.
Palestina baixo os cruzados
Palestina era a Terra Santa para os cruzados, quen estableceron diversos señoríos feudais na rexión baixo o mando do Reino de Xerusalén. Menos dun século despois este reino desaparecería ante a ofensiva de Saladino (1187); o país pasou a depender dos aiúbidas, a pesar da existencia, durante outro século, dun enclave cruzado en Acre.
Reconquista musulmá
O Sultanato Mameluco de Exipto foi o resultado indirecto destas guerras e pronto incorporou ao seu dominio o territorio de Palestina, afectado en 1260, pola invasión mongol.
No século XVI, os otománs arrebataron o país aos mamelucos exipcios. Salvo breves intervalos, o país permaneceu baixo dominio turco até a partición do Imperio Otomán, despois da primeira guerra mundial. Durante este período o termo Palestina fíxose popular en Occidente para designar ao territorio, tal como aparece nos textos e mapas da época.
Vilariño, O Monte, Xove
Vilariño é un lugar da parroquia do Monte, no concello de Xove, na comarca da Mariña Occidental. Segundo o IGE, en 2015 tiña 15 habitantes (9 homes e 6 mulleres).
Estado de Palestina
A Palestina otomá
Palestina foi parte do Imperio otomán desde 1517 até 1918, fóra dun interludio de 1832 a 1840, cando foi conquistada por Mehmet Alí, o gobernador otomán de Exipto, que se rebelou contra o sultán de Constantinopla. Administrativamente, Palestina era parte do País de Sham (nome pre-islámico de Siria).
En 1887 o Sanjak de Xerusalén converteuse en sede dos Santos Lugares, creando un mutasarrif independente que se opón directamente ao goberno central en Constantinopla, os seus ministerios e departamentos do Estado.
En 1888, cando se creou a vilaia de Beirut, outros dous territorios palestinos incluíronse no seu territorio.
A Palestina mandataria
miniatura|150x150px|Moeda palestina durante o mandato británico No medio da primeira guerra mundial, 16 de maio de 1916, coa firma dos Acordos Sykes-Picot, Francia e Gran Bretaña acordaron que a Palestina otomá asignásese, ao final da guerra, como zona de influencia do Reino Unido.
O 9 de decembro de 1917, Xerusalén foi ocupada polo exército británico, que ocupa a totalidade de Palestina. O Mandato Británico de Palestina estivo baixo o control da Sociedade de Nacións, que se iniciou formalmente en 1920. O mandato terminaría formalmente en 1947. Durante o seu mandato, houbo varios disturbios polos palestinos contra a política británica en relación coa autorización da inmigración xudía do Reino Unido (Declaración Balfour de 1917) e contra a venda de terras árabes aos inmigrantes xudeus: os movementos de abril de 1920 e maio de 1921, así como os disturbios de agosto de 1929 desembocarían na Gran Revolta árabe de Palestina (1936-1939).
En consecuencia, o Libro Branco de 1939 sobre Palestina aprobado polo goberno británico limitou a inmigración xudía a Palestina e perfilou a creación dun Estado gobernado conxuntamente por xudeus e palestinos. En resposta, as organizacións sionistas paramilitares como o Irgún, e posteriormente Lehi, lanzaron campañas de atentados contra as autoridades británicas e os civís palestinos, mentres se organizaba a inmigración ilegal de xudeus europeos, fuxindo a maioría do holocausto.
Recoñecemento internacional
miniatura|400x400px|En verde: os países que recoñeceron o Estado Palestino. En gris: os que non o recoñecen. O Estado de Palestina carece de independencia de facto. A súa extensión xeográfica identifícase xeralmente cos Territorios Palestinos, cuxos límites son motivo de disputa con Israel, aínda que a Organización de Nacións Unidas recoñece as fronteiras de 1967 previas á Guerra do Seis Días.
En 1974 a Asemblea Xeral da ONU recoñeceu a OLP como representante do pobo palestino, outorgándolle a condición de observadora. Puido desde entón participar en todos os traballos da Asemblea e nas conferencias internacionais convocadas pola ONU, e desde 1976, foi convidada regularmente polo Consello de Seguridade a participar nas súas deliberacións sobre a situación no Oriente medio, a cuestión de Palestina e asuntos conexos. Desde o 15 de decembro de 1988, a ONU utiliza o termo «Palestina» en lugar de «Organización para a Liberación de Palestina» (OLP) na súa organización, as súas axencias e os seus organismos afiliados.
O Estado palestino foi recoñecido como tal por 94 países tras a súa proclamación en 1988, e para xaneiro de 2012, 130 países membros da ONU recoñecérano formalmente. Existen con todo diversos status de recoñecemento que a nación palestina foi alcanzando ao longo dos anos.
A Unión Europea manifestou, en 2010, que recoñecería o Estado Palestino cando chegase «o momento oportuno», adoptando nun primeiro tempo unha posición similar á estadounidense, pero en decembro de 2014 aprobou apoiar o seu recoñecemento e animou á xefa da diplomacia europea a promover devandito recoñecemento en todos os Estados da Unión.
Á marxe destas posicións intermedias, a maior parte de nacións do orbe si recoñeceron oficialmente a Palestina como un Estado independente, como ocorre con gran parte dos países árabes e africanos, así como algúns de Europa do leste e de Asia.
miniatura|left|300px|Votación da Asemblea Xeral das Nacións Unidas para recoñecer a Palestina como estado observador non membro:
O 31 de outubro de 2011, a Asemblea Xeral da Unesco admitiu no seu seo a Palestina como Estado membro. 107 dos 194 Estados membros da organización da ONU votaron a favor, 14 en contra e 52 abstivéronse. Votaron en contra, entre outros, Israel e os Estados Unidos, ademais do Canadá e a República Checa. Os Estados Unidos, o maior contribuínte da Unesco, anunciaron que deixaban de contribuír ao orzamento da organización, dado que unha lei federal prohibe financiar as axencias da ONU que recoñezan a Palestina como Estado. Este feito equivale á redución do orzamento da organización nun 22 %. En xaneiro de 2015 o Secretario Xeral da ONU, Ban Ki-moon, confirmou que Palestina se unirá á Corte Penal Internacional (CPI) o 1 de abril de devandito ano como Estado membro pleno.
O 29 de novembro de 2012 a Asemblea Xeral da ONU aprobou a Resolución 67/19 mediante a cal se acordaba o ingreso de Palestina como «Estado observador non membro» coas fronteiras definidas antes de 1967 con 138 votos a favor, 41 abstencións e 9 en contra. Os 9 votantes en contra foron os Estados Unidos, o Canadá, Israel, República Checa, Panamá, Palau, Estados Federados de Micronesia, Nauru e as illas Marshall. Case a totalidade de América Latina votou a favor, excepto Panamá que votou en contra e Colombia, Guatemala e Paraguai que se abstiveron de votar, África, Asia, ademais da maioría dos países europeos como España, Francia, Italia e Rusia votaron a favor. O Reino Unido, Australia e Alemaña abstivéronse na votación. O seu goberno afirmou apoiar a solución de dous estados. O Parlamento británico aprobou o 13 de outubro de 2014 unha resolución non vinculante –apoiada por 274 deputados fronte a 12 votos en contra— que pedía por primeira vez ao Goberno que recoñeza o Estado palestino. A resolución 67/19 da ONU, copatrocinada por 60 países, instou a renovar as negociacións pola paz e pronunciouse «a favor dos dereitos inalienables do pobo palestino e pugna polo fin da ocupación iniciada en 1967 e por un Estado palestino independente, soberano, democrático e contiguo coas fronteiras definidas antes de 1967». A resolución tamén expresou a súa esperanza por unha solución de dous Estados convivindo en condicións de paz e seguridade e a «esperanza de que o Consello de Seguridade considere favorable a solicitude presentada o 23 de setembro de 2011 por Palestina para a súa admisión á ONU como Estado de pleno dereito». O presidente, Ban Ki-moon, reclamou o dereito lexítimo dos palestinos a ter un Estado independente e o de Israel a vivir en paz e seguridade.
Ao mes seguinte, en decembro de 2012, a ONU substituíu o nome de «Palestina» polo de «Estado de Palestina», recoñecendo implicitamente a Mahmud Abbas como presidente do novo Estado. En consonancia coa terminología adoptada polas Nacións Unidas, un decreto promulgado o 5 de xaneiro de 2013 polo presidente palestino substituíu oficialmente o nome de «Autoridade Nacional Palestina» por «Estado de Palestina».
O 29 de outubro de 2014, Suecia recoñeceu a Palestina como Estado, pouco despois de que o Parlamento británico e o Senado irlandés pedisen aos seus Executivos que a recoñecesen oficialmente. Suecia foi o terceiro país da UE en recoñecer oficialmente o Estado de Palestina, despois de Malta e Chipre. O 18 de novembro de 2014, as Cortes Xerais de España aprobaron con 319 a favor, unha abstención e dúas en contra, unha proposición non de lei pola que se instaba ao Goberno a recoñecer a Palestina como Estado independente e soberano. O 2 de decembro de 2014 a Asemblea Nacional Francesa aprobou, con 339 votos a favor, 131 en contra e 16 abstencións, unha resolución que convida ao seu goberno a recoñecer o Estado Palestino. O 13 de maio de 2015, a Santa Sé recoñeceu o Estado de Palestina e expresou o seu apoio á política dos dous Estados, Israel e Palestina, convivindo en paz e seguridade.en decembro de 2015 o Parlamento grego aprobou unha resolución que insta o Goberno ao recoñecemento de Palestina como Estado.
Goberno e política
miniatura|dereita|[[Yasser Arafat xunto ao Presidente dos Estados Unidos Bill Clinton e o primeiro ministro de Israel Isaac Rabin durante os Acordos de Oslo de 1993.]] A Lei Básica palestina de 2003, emendada en 2005, define o marco legal e constitucional do sistema gobernativo palestino á espera de que se constitúa o Estado de Palestina. Foi elaborada a partir dun borrador redactado polo Consello Lexislativo Palestino en 1997 e promulgado en 2002 tras a súa aprobación por Yasser Arafat, entón Presidente da ANP. Define o goberno de Palestina como unha democracia parlamentaria baseada no pluralismo político, a primacía do dereito e a separación de poderes.
Organización para a Liberación de Palestina
Desde a súa creación en 1964, a Organización para a Liberación de Palestina (OLP) foi o organismo representativo do pobo palestino dos Territorios Ocupados, dos campos de refuxiados nos países árabes e da diáspora. É unha ampla fronte nacional composto de numerosas organizacións políticas, de organizacións cíviles e de personalidades independentes de todos os sectores da sociedade palestina. Os grupos islámicos non participan na OLP que sempre mantivo as actividades políticas separadas das relixiosas. Desde 1974, a OLP desempeña un papel diplomático fundamental: é o representante lexítimo de Palestina ante as Nacións Unidas, o Movemento de Países Non Aliñados, a Organización da Conferencia Islámica e moitos outros foros internacionais.
Os órganos directivos da OLP son: A OLP actuou de goberno no exilio dos palestinos até a constitución da Autoridade Nacional Palestina en 1994, o primeiro órgano gobernativo de Palestina. Tras as primeiras eleccións xerais celebradas en xaneiro de 1996 nos territorios palestinos, Xerusalén incluída, a OLP obrou a favor do establecemento e reforzamento da ANP, e por tanto vai cedéndolle paulatinamente responsabilidades. Estas estruturas gobernativas atópanse en remodelación para adaptarse á creación dun verdadeiro Estado.
Autoridade Nacional Palestina
A creación da Autoridade Nacional Palestina (ANP) no marco dos Acordos de Oslo en 1993 marcou o inicio do desenvolvemento institucional de Palestina. A ANP foi establecida entón como o representante executivo da OLP, e as súas normas de funcionamento e o ámbito da súa autoridade foron definidos na Declaración de Principios sobre o Autogoberno Interino (Declaration of Principles on Interim Self-Government, ou DOP), asinada en Washington en setembro de 1993, ata que o seu status final definísese nun acordo de paz definitivo con Israel. Esta declaración define o dominio xeográfico da ANP e a súa organización administrativa, estruturada en dous corpos: o Consello Lexislativo Palestino (Palestinian Legislative Council, ou PLC) e o Consello de Ministros. A ANP adoptou por decreto o nome de Estado de Palestina a principios de xaneiro de 2013.
Consello Lexislativo Palestino
O Consello Lexislativo Palestino é o órgano lexislativo de Palestina. É un parlamento unicameral de 132 representantes elixidos para catro anos. A metade son elixidos a nivel nacional por listas e por votación proporcional, e a outra metade a nivel rexional por votación maioritaria uninominal. Para a elección dos deputados rexionais, o territorio palestino está dividido en 16 circunscricións electorais, 5 na Franxa de Gaza e 11 en Cisxordania. O Consello Lexislativo ten que aprobar por maioría o orzamento do Estado e vixía as accións do poder executivo. Desde 2006, o presidente do parlamento palestino é Mahmoud Abbas, que asume tamén os cargos de Presidente do Estado de Palestina (até xaneiro de 2013 Presidente da Autoridade Nacional Palestina), e Presidente do Comité Executivo da OLP. Pertence ao partido socialista e nacionalista Al Fatah.
Presidencia e Consello de Ministros
dereita|miniatura|[[Mahmoud Abbas.]] O poder executivo componse do Presidente de Palestina e do seu goberno, o Consello de Ministros. O presidente é elixido por sufraxio universal directo para un mandato de catro anos. Preside o Consello de Ministros, promulga as leis e nomea ao Primeiro Ministro a proposta do partido que obtivo o maior número de escanos no Parlamento. De 2007 a abril de 2013, o Primeiro Ministro palestino foi Salam Fayyad, líder do partido Terceira Vía. Tras a súa dimisión, Mahmoud Abbas elixiu en xuño de 2013 a Rami Hamdallah, un académico independente, para sucederlle no cargo.
Conflito entre Hamás e Al Fatah
Tras o cesamento do fogo da Intifada de Al-Aqsa logrado no cume de Sharm Al-Sheij de 2005, organizáronse en xaneiro de 2006 as primeiras eleccións xerais palestinas desde 1996. Hamás, que boicoteara as eleccións anteriores, conseguiu a maioría absoluta con 74 escanos fronte aos 45 de Fatah. Ante a derrota, o primeiro ministro Ahmed Qurei dimitiu e Hamas escolleu a Ismail Haniya para sucederlle. Fatah rexeitou participar no goberno que se constituíu no mes de marzo, pero tras meses de bloqueo político anunciouse en setembro a formación dun goberno de unión nacional entre os dous partidos. As negociacións fracasaron e empezaron violentos enfrontamentos entre os militantes de Hamas e Fatah. Hamas acabou tomando o control militar e político da Franxa de Gaza en xuño de 2007, e Mahmud Abbas nomeou, co apoio da comunidade internacional, un novo goberno cuxa autoridade real se estende só a Cisxordania. Desde 2007 o partido islámico Hamás, vinculado aos Irmáns Musulmáns, goberna o territorio da Franxa de Gaza.
O 4 de maio de 2011 alcanzouse un acordo político de reconciliación nacional entre Fatah e Hamas, que implicaba a formación dun goberno conxunto e a preparación de eleccións parlamentarias e presidenciais en oito meses, pero non se puido levar a cabo por desacordos sobre o forte liderado de Abbas. Un novo intento de reconciliación formalizouse en Doha en 2012, sen que chegase a aplicarse.
O Departamento de Estado dos Estados Unidos asegurou que estaba «disposto a traballar co novo Goberno, sempre que respecte os principios reiterados por Abbas». En resposta ao acordo con Hamás e antes de que acabase o prazo de nove meses que as partes fixaran para redactar un borrador de acordo de paz, o xefe do executivo israelí, Benjamin Netanyahu, interrompeu as negociacións de paz que se mantiñan cos palestinos baixo os auspicios dos Estados Unidos.
Organización territorial
A organización territorial actual do Estado de Palestina foi implantada debido aos acordos de Oslo de 1994. Naquel ano a ANP creou o Ministerio de Goberno Local (Ministry of Local Government), que en 1995 estruturou o primeiro nivel da administración territorial do país en 16 gobernacións, 9 en Cisxordania e 5 na Franxa de Gaza.
Posteriormente, a Lei sobre o Goberno Local (Law on Local Government) de 1997 reorganizou as administracións municipais que aínda funcionaban segundo antigas leis inspiradas nas administracións otomás, exipcias, británicas e xordanas. En función do seu peso demográfico, creáronse dous tipos de administracións locais, os municipios (municipalities) e as aldeas (village councils), que contan menos de 1000 habitantes. Os municipios clasifícanse á súa vez en municipios de tipo A, B, C ou D segundo a súa poboación. No século XXI, a Oficina Central de Estatísticas de Palestina (PCBS) contabiliza 121 municipios (96 en Cisxordania e 25 na Franxa de Gaza) e 335 aldeas. Case todas as aldeas están situados en Cisxordania, onde a poboación é atomizada en localidades relativamente pequenas, e case ningún na Franxa de Gaza debido á súa alta densidade de poboación.
Cisxordania
miniatura|Gobernacións do Estado de Palestina.
Franxa de Gaza
miniatura|Mapa mostrando o territorio controlado de facto por autoridades palestinas en vermello.
Xeografía
miniatura|Mapa de Palestina. Arriba, Cisxordania; abaixo, a franxa de Gaza. O Estado de Palestina divídese en dúas grandes rexións: Cisxordania e a Franxa de Gaza. En xeral, ambas as rexións atópanse nunha zona desértica entre Asia, África e o Mar Mediterráneo, esa situación favorece a variedade de climas en tan reducido espazo. As zonas costeiras teñen un típico clima mediterráneo con invernos tépedos e húmidos e veráns moi calorosos e secos. En boa parte de Cisxordania o clima mediterráneo está máis continentalizado, con escasas precipitacións e moita diferenza térmica entre as estacións.
Cisxordania
É a parte do país de maior tamaño e nela atópase a capital e o goberno. Os seus límites serían polo leste o río Jordán e o Mar Morto e polo oeste a chamada Liña Verde que a separaba do estado de Israel. A capital da rexión é Ramala. A súa maior fronteira é con Israel con 307 quilómetros terrestres.
O seu punto máis baixo é o Mar Morto con -408 metros, constitúe unha das áreas máis deprimidas de Oriente Próximo. Pola contra, o seu punto máis alto é o monte Tall Asur, con 1.022 metros de altitude sobre o nivel do mar. En canto ao aproveitamento do medio en Cisxordania a maioría é terreo desértico improdutivo, despois séguelle un 18,97% de terreo de campos e, aproximadamente ten a mesma proporción de campo arable e cultivable (16,9%).
Franxa de Gaza
É unha estreita franxa de terra situada no Oriente Próximo, ao suroeste de Israel e ao nordés da península do Sinaí de Exipto. Ten 11 km de fronteira con Exipto, na cidade de Rafah, e 51 km de fronteira con Israel; tamén ten 40 km de costa no Mediterráneo. A Franxa de Gaza está formada por cinco provincias: do Norte, Gaza, Deir Al-Balah, Khan Younes e Rafah.
Este pequeno territorio goza dun clima tépedo debido á influencia marítima do Mar Mediterráneo, que lle confire o clima mediterráneo como único do territorio. Presenta un terreo plano con dunas preto da costa, sendo o seu punto máis alto Abu 'Awdah (Joz Abu 'Auda), con 105 metros sobre o nivel do mar.
Economía
dereita|miniatura|250x250px|Banco de Palestina en [[Ramala]] O PIB per cápita nos territorios palestinos aumentou un 7 % ao ano en media de 1968 a 1980, pero reduciuse durante a década de 1980. As condicións económicas en Cisxordania e Gaza, na que a actividade económica réxese polo "Protocolo Económico de París" de abril de 1994 entre Israel e a Autoridade Palestina, deterioráronse a principios de 1990. Despois das eleccións lexislativas de xaneiro de 2006, gañadas por Hamas, o Cuarteto (exceptuando Rusia) cortou todos os fondos á Autoridade Palestina dirixida polo primeiro ministro Ismail Haniyah (de Hamas). Segundo o Banco Mundial, no primeiro semestre do ano 2010, a economía palestina creceu un 7 % pero dependendo aínda moito da axuda estranxeira. O desemprego descendeu en Gaza do 45 % en 2008 ao 39 % en 2009, e en Cisxordania descendeu do 20 % en 2008 a 18 % en 2009.
Demografía
miniatura|250x250px|Exemplos de palestinos notables: Tawfiq Canaan, Edward Said, Mahmoud Darwish, Leila Khaled, Yassir Arafat, Mohammad Bakri, Hanan Ashrawi, Raíña Rania de Xordania. Segundo estimacións do CIA World Factbook de xullo de 2013, a poboación de Palestina é de 4.440.000 habitantes dos que 2.676.740 viven en Cisxordania (incluíndo Xerusalén Leste), e 1.763.387 na Franxa de Gaza. En Cisxordania, uns 325.500 colonos israelís viven en asentamentos, aos que hai que sumar os aproximadamente 186.929 establecidos en Xerusalén Leste.
De acordo a The Guardian (2008) Palestina ten unha das poboacións de maior crecemento demográfico no mundo, cunha cifra maior ao 30% na década de 2000. Hai 3,76 millóns de palestinos no Estado de Palestina, en comparación aos 2,89 millóns que había en 1998.
De acordo á Oficina do Censo dos Estados Unidos, o crecemento demográfico entre 1995 e 2008 en Gaza e Cisxordania foi de 106%, é dicir, a poboación pasou de 1,9 millóns (1990) a 3,9 millóns de habitantes.
Segundo a Oficina Central de Estatísticas de Palestina (PCBS) a densidade de poboación en 2009 era de 654 h/km2; para Cisxordania eran 433 h/km2 e para a franxa de Gaza 4073 h/km2. A mediados de 2009 a porcentaxe da poboación menor de 15 anos era de 41,9%, e para os maiores de 65 anos foi de só 3%.
Diáspora palestina
Aínda que a maior comunidade de palestinos atópase en territorios que formaron parte do Mandato Británico de Palestina, máis da metade dos palestinos vive noutros lugares como refuxiados ou emigrantes. A ausencia de censos fai moi difícil establecer datos de poboación. Porén, segundo as estimacións da Sociedade Académica Palestina para o Estudo de Asuntos Internacionais, a distribución mundial dos palestinos en 2001 era a seguinte: É posible que a poboación palestina de Xerusalén Leste, estimada en 200.000, sexa contada tanto como parte de "Cisxordania e a Franxa de Gaza" como de "Israel", creando (por tanto) unha duplicación. En Xordania, actualmente non hai datos de censos oficiais sobre cantos dos seus habitantes son palestinos. As estimacións varían entre o 50 % e o 80 %. Algúns investigadores políticos atribúen isto á política xordana de non aumentar a brecha entre os dous grupos principais de poboación do país: os beduínos orixinais (que ostentan a maioría dos cargos da administración) e os palestinos (que son predominantes na economía). A Oficina Central de Estatísticas de Palestina anunciou o 20 de outubro de 2004 que o número de palestinos en todo o mundo a fins de 2003 era de 9,6 millóns, o que representa un incremento de 800.000 desde 2001.
Principais cidades
miniatura|250x250px|Skyline de Gaza próximo á costa, a cidade máis poboada de Palestina. Para as cidades de Gaza, Jan Yunis, Jabalya, Rafah, Dayr al-Balah, Nuseirat e Tulkarem, inclúense os habitantes dos campos de refuxiados. As cifras corresponden a estimacións realizadas pola Oficina Central de Estatísticas de Palestina (PCBS) en 2011.
Lingua
O árabe é o idioma oficial establecido pola Lei Básica Palestina. O árabe palestino é a lingua vernácula. O hebreo e o inglés tamén son falados amplamente. Os colonos establecidos nos asentamentos israelís, 16,1% da poboación de Palestina, teñen o hebreo como a súa lingua materna, ademais de que é o segundo ou terceiro idioma para moitos palestinos.
Relixión
A relixión maioritaria é o islam sunnita, seguida polo 93% dos palestinos; os cristiáns son o segundo maior grupo, representando preto do 6%, maiormente católicos e ortodoxos. A diferenza doutros países do Medio Oriente, cristiáns e musulmáns teñen moi boas relacións de respecto e fraternidade baseadas no seu orgullo nacional e cultura. A situación de conflito con Israel fomentou a unidade nacional neste sentido. Ademais, hai unha pequena porcentaxe de practicantes do xudaísmo, particularmente os samaritanos de Naplusa e algunhas pequenas comunidades de xudeus árabes ultraortodoxos vinculados ao movemento Neturei Karta que aínda prefiren identificarse como palestinos. Outras comunidades relixiosas máis pequenas existentes entre os palestinos son os drusos, os ahmadíes, os bahá'is e algúns ateos ou agnósticos.
Festas nacionais
En Palestina, o día de descanso semanal é o venres. Os días festivos oficiais son:
Ramón Magariños
Ramón Magariños Duro, nado na Estrada o 16 de febreiro de 1948, é un ex-atleta galego.
Traxectoria
miniatura|A cidade de Vigo ós seus atletas. Pertencía á sección de atletismo do Celta de Vigo. Foi 35 veces internacional con España, participando nos Xogos Olímpicos de México 1968.
Trala súa retirada fíxose adestrador. No 2011 era responsable da Federación Galega de Atletismo do programa de atletismo no Centro Galego de Tecnificación Deportiva de Pontevedra.
Guy Hamilton
Traxectoria
Naceu en París onde vivían seus pais de orixe inglesa. Permaneceu en Francia durante a ocupación nazi, pertencendo á Resistencia francesa. Despois da guerra, traballou como axudante para Carol Reed nos filmes The Fallen Idol (1948) e The Third Man (1949), dirixindo a súa primeira película, The Ringer, en 1952. Fixo 22 filmes entre os cincuenta e os oitenta, incluíndo catro do James Bond de Ian Fleming. Casou coa actriz Naomi Chance.
IDCSP
miniatura|Oito satélites IDCSP na preparación previa ao lanzamento a bordo dun foguete [[Titan 3C.]] IDCSP (acrónimo de Initial Defense Communication Satellite Program ou Interim Defense Communication Satellite Program) foi un programa da Forza Aérea dos Estados Unidos de mediados e finais da década de 1960 para establecer o primeiro sistema de comunicacións por satélites en órbita xeoestacionaria. IDCSP considérase a primeira fase do máis amplo programa DSCS (Defense Satellite Communications System) e foi o sucesor do cancelado programa ADVENT.
Os IDCSP eran lanzados mediante foguetes Titan 3C en quendas de ata oito satélites á vez en órbitas lixeiramente por debaixo da xeoestacionaria para permitirlles derivar ata 30 graos ao día co fin de que o fallo dun deles puidera verse compensado polo movemento dos demais. Tiveron uso, por exemplo, durante a guerra de Vietnam, para retransmitir fotos e outros datos.
Historial de lanzamentos
Tódolos satélites IDCSP foron lanzados mediante foguetes Titan 3C desde a rampla de lanzamento 41 do Centro Espacial de Cabo Cañaveral.
John Ford (homónimos)
John Ford pode referirse a:
Carlos I de Austria
Carlos I de Habsburgo-Lorena ou Carlos IV de Hungría (en húngaro: IV Károly). Nado en Persenburg (Baixa Austria) o 17 de agosto de 1887 - e finado en Funchal o 1 de abril de 1922), último Emperador de Austria, Rei apostólico de Hungría e Bohemia, entre 1916 e 1919. Foi coñecido como Carlos I de Austria, IV de Hungría e III de Bohemia. A Igrexa católica desígnao como Beato Carlos de Austria, Emperador e Rei.
Xuventude
Primoxénito do arquiduque Otto e da princesa María Xosefa Luísa de Saxonia. A súa nenez foi feliz e os traslados dunha gornición a outra do seu pai fixeron que viaxase por gran parte do imperio. Aprendeu alemán (lingua materna), inglés, francés e húngaro. Estaba versado en dereito constitucional e ciencias políticas. En 1901 visitou gran parte da Transleitania. En 1905 serviu en Bohemia como tenente dunha pequena gornición e recibiu a orde do Vélaro de Ouro.
O 21 de outubro de 1911 casou coa princesa Zita de Borbón-Parma, impetuosa, moi relixiosa e de ideoloxía máis reaccionaria que a de Carlos. O matrimoño tivo 9 fillos. Desde xaneiro dese ano, Carlos traballou no Estado Maior austrohúngaro, en Viena.
Sucedeu ao seu tío avó Francisco Xosé I. Antes de acceder ao trono prestou servizos no Exército. Converteuse en sucesor en 1914 tras o asasinato do seu tío o arquiduque Francisco Fernando de Habsburgo-Lorena en Saraxevo, Bosnia, causa inmediata do estalido da I Guerra Mundial (véxase Atentado de Saraxevo).
O reinado de Carlos
Carlos accedeu ao trono con 29 anos despois de que falecese o seu ancián tío, o emperador Francisco Xosé a noite do 21 de novembro de 1916, no medio da primeira guerra mundial. A súa coroación era urxente e tivo lugar o 29 de decembro de 1916, corenta días despois de morrer o anterior monarca, evitando as cerimonias dilatorias que tivesen sido usuais nos Habsburgo en tempo de paz, o que puxo de manifesto o declive final do Imperio.
Dende este momento, o novo emperador tratou de sacar ao Imperio Austrohúngaro da guerra europea. A razón principal que lle levou a iso foi a situación económica do país, que non paraba de empeorar, cunha inflación severa, descontento masivo entre os campesiños polas requisicións de guerra, e forte rexeitamento dos sindicatos obreiros á militarización da industria. Ao esvaecerse a fins de 1916 a posibilidade que Rusia puidese invadir Austria-Hungría fíxose evidente que Alemaña era a forza dominante dos Imperios Centrais no político e o militar, provocando unha nova causa de descontento entre a poboación eslava de Austria-Hungría. O propio emperador desexaba a paz pola convicción persoal de que a sangría humana do conflito podería continuar durante moito tempo máis.
Sen suficiente capacidade de manobra, durante a primavera de 1917 Carlos I mantivo, ás costas de Alemaña, uns polémicos contactos co goberno francés, que fracasaron, para tratar de alcanzar unha paz por separado cos aliados a través do seu cuñado, o Príncipe Sixto de Borbón-Parma, quen era oficial do exército belga. Nas conversacións secretas realizadas entre Sixto e Carlos en Viena, o emperador comprometeuse a defender a devolución de Alsacia e Lorena a Francia e o mantemento dunha Bélxica independente, a cambio de lograr a paz, mentres a Tripla Alianza aceptaría a preservación de Austria-Hungría e Alemaña na súa integridade territorial.
O estalido da Revolución de Outubro en Rusia causou que Carlos I intensificase os seus esforzos para unha paz negociada, en tanto a derruba rusa reafirmaba a subordinación de Austria-Hungría respecto a Alemaña e tamén podería servir de exemplo para unha revolución social extrema nos Imperios Centrais. En abril de 1918, o ministro de asuntos exteriores de Carlos I, o conde checo Ottokar von Czernin, decatado das negociacións de Carlos, presumiu ante a prensa internacional que Francia estaba a mendigar a paz aos Imperios Centrais, ao que o primeiro ministro francés Clemenceau respondeu facendo públicas as negociacións do emperador austríaco con Sixto de Borbón-Parma, causando un gran prexuízo á credibilidade de Carlos e minando a súa posición internacional, pois se ben Carlos informara anticipadamente ao kaiser alemán Guillerme II sobre as conversacións de paz, non lle mencionou as concesións que Carlos propoñía aos franceses.
Mentres tanto, como resultado do escándalo, a Entente recoñecía pouco despois ao goberno checoslovaco independente en París, abandonando a súa anterior postura de mantemento dun imperio reformado, Carlos tivo que viaxar urxentemente a Alemaña para asegurar a Guillerme II a súa lealdade como aliado, en tanto o propio Estado maior do Reichsheer alemán, ao saber as concesións que Carlos ofrecía aos Aliados, planificaba inclusive unha "invasión preventiva" de Austria para depoñer a Carlos I ao considerar a súa conduta como unha traizón.
Carlos visitando [[Cortina d'Ampezzo, liberada tras a vitoria de Isonzo.|miniatura|left]]
No interior, declarou con motivo do aniversario do seu herdeiro (2 de xullo de 1917) unha amnistía dos prisioneiros políticos, xesto co que tratou, con escasos resultados, de mostrar a súa disposición a unha nova orde política no imperio. De igual xeito, ao longo do ano 1917 e a primeira metade de 1918, Carlos promulgou diversas normas destinadas a mitigar o descontento social da clase obreira do seu Imperio, suavizando as severas leis marciais aprobadas ao inicio da guerra. Non obstante, a contenda proseguía e polo tanto as medidas tomadas polo emperador apenas eran paliativos dunha grave situación interna.
Tras o afundimento da fronte búlgara en setembro de 1918, Carlos decidiu levar a cabo drásticas medidas reformistas para convencer á Tripla Alianza que o Imperio Austrohúngaro debía salvarse, ou polo menos manterse como unha federación de estados independentes. Con axuda dos seus asesores e do consello de ministros, Carlos I definiu un plan de federalización do país, que se fixo público en outubro de 1918. Nel o imperio convertíase nunha confederación onde os seus membros mantiñan plena autonomía política, económica e militar, compartindo unicamente a xefatura do Estado. Estes intentos chegaron demasiado tarde e os 'consellos nacionais ''que Carlos fomentou entre as distintas nacionalidades optaron por abandonar ao goberno de Viena en vez de adaptar o plan do emperador. ''
Iniciada a disolución do Imperio tras a derrota fronte aos italianos na Batalla de Vittorio Veneto, e tras resistirse a abandonar o que el consideraba as súas obrigas, Carlos I renunciou á xefatura do Estado o 11 de novembro de 1918 e a formar parte de calquera futuro goberno austríaco, pero non aos seus dereitos como xefe da dinastía. Trataba así de manter a posibilidade de que pervivise a monarquía Habsburgo con outro membro da familia imperial. Partiu de inmediato cara ao exilio en Suíza.
Breve exilio
O goberno suízo acolleu o exemperador coa condición de que residise lonxe da fronteira austríaca e se abstivese de calquera actividade que puidese comprometer ao país. Tras unhas semanas de buscar aloxamento, a familia instalouse en maio xunto ao Lago de Xenebra, nunha vila onde a exemperatriz deu a luz o seu sexto fillo.
En abril formárase en Hungría un goberno contrarrevolucionario baixo protección francesa en Szeged e outro grupo de similar orientación formouse en Viena. Carlos mantivo contactos cos dous grupos. O grupo vienés, que logrou facerse con fondos da embaixada húngara, financiou con eles un grupo militar (a división Lehar) que apoiou a restauración de Carlos en Hungría occidental, ocupando certo territorio durante 15 meses.
Durante a primavera Carlos mostrárase disposto a recuperar o trono, non considerando a súa abdicación en Hungría como válida ao non ter sido confirmada polo primeiro ministro e o Parlamento. Pola súa parte, o goberno húngaro comunicara a Suíza que consideraba a Carlos como o seu monarca e esperaba un trato correspondente.
Os seus tratos co rexente Horthy, non obstante, eran ambiguos: as súas proclamas non eran publicadas e as súas ordes eran desoídas ou aplicadas de xeito ambiguo. O rexente esixiu aos oficiais un xuramento de lealdade persoal, o que indignou a Carlos, que perdeu a súa confianza nel.
Intentos de restauración
O 24 de marzo de 1921 o ex-emperador Carlos abandonou secretamente Suíza e dende alí viaxou secretamente a Hungría cun pasaporte español falso para restaurar a monarquía húngara e ser proclamado rei, alegando que podería contar con apoio do goberno francés para iso. Tras desprazarse a Estrasburgo en automóbil tomou un tren para Viena como diplomático español, pasando noite na casa dun conde húngaro e viaxando o Sábado Santo á fronteira húngara en taxi como funcionario da cruz vermella británica.