cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taramancos, Boa, Noia
Taramancos é un lugar da parroquia de Boa no concello coruñés de Noia, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 55 habitantes (23 homes e 32 mulleres).
Deste lugar era o poeta Antón Avilés Vinagre, máis coñecido como Avilés de Taramancos.
Etolin
A illa Etolin (Inglés:Etolin Island) é unha illa dos Estados Unidos localizada no arquipélago Alexander, no sueste do estado de Alasca Atópase entre a illa do Príncipe de Gales, ao oeste e o territorio continental de Alasca, ao leste, e a illa Wrangell, ao sueste. Cartografouse por primeira vez en 1793 por James Johnstone, un dos oficiais de George Vancouver durante a a súa expedición 1791-95. Trazou soamente as súas costas do suroeste e do leste, sen decatarse de que era unha illa. Orixinalmente chamouse illa do Duque de York (Duke of York Island), pasou a chamarse Etolin cando os Estados Unidos realizaron a compra de Alasca a Rusia. Etolin leva o seu nome en recoñecemento a Adolf Etolin, administrador colonial na América rusa entre 1840 e ata 1845.
A illa ten 48 km de longo e entre 16 e 35 km de largo, cunha superficie de 878´08 km², polo que é a 24ª illa máis grande dos Estados Unidos. Segundo o censo de 2000, Etolin tiña unha poboación de tan só 15 persoas.
Na illa hai unha poboación introducida de alces. Toda a illa atópase dentro dos límites do Bosque nacional Tongass (Tongass National Forest). a parte sur da illa designouse oficialmente como Área Salvaxe Etolin Sur (South Etolin Wilderness).
Dentículo
O termo dentículo, derivado do latín denticŭlus, diminutivo de dens, dentis, "dente", pode referirse a:
Gerald M. Edelman
Gerald Maurice Edelman, nado en Nova York o 1 de xullo de 1929 e finado en California o 17 de maio de 2014, foi un biólogo estadounidense que obtivo o Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina polo seu traballo con Rodney Robert Porter sobre o sistema inmunitario.
Premio Nobel
Edelman, tras ler un libro que espertou o seu interese polos anticorpos e decidir investigalos en profundidade, estudou fisicoquímica para o seu doutoramento de 1960. A investigación levada a cabo por Edelman, os seus compañeiros e Rodney Robert Porter a principios da década de 1960, produciu avances fundamentais na comprensión da estrutura química dos anticorpos, abrindo a porta para un maior estudo. Por este traballo, Edelman e Porter compartiron o Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina en 1972.
Amedo
O topónimo Amedo pode referirse a:
Gerald M. Edelman
Enlaces disulfuro
As primeiras investigacións de Edelman na estrutura das proteínas dos anticorpos revelaron que pontes disulfuro enlazan as subunidades da proteína. As subunidades de proteína dos anticorpos son de dous tipos: as cadeas grandes e pesadas e as cadeas máis pequenas e lixeiras. Dúas cadeas lixeiras e dúas pesadas son enlazadas por pontes disulfuro para formar un anticorpo funcional.
Modelos moleculares da estrutura do anticorpo
miniatura|dereita|272px|Diagrama dunha molécula de anticorpo ou [[inmunoglobulina no que se ven os enlaces ou pontes disulfuro (en vermello) que unen as cadeas lixeiras (verde) e pesadas (azul) do anticorpo. Tamén se ven os dominios constantes (C) e variables (V). A molécula ten forma de Y, e nos extremos dos dous brazos do Y está o extremo Fab de unión do antíxeno. O extremo da base do Y chámase extremo Fc.]] Usando datos experimentais das súas propias investigacións e doutros científicos, Edelman elaborou modelos moleculares de anticorpos. Unha característica clave destes modelos era que os dominios de unión ao antíxeno dos anticorpos (os fragmentos Fab) incluían tanto aminoácidos da cadea lixeira coma da pesada que formaban o anticorpo. Os enlaces disulfuro entre as dúas cadeas contribuían a manter xuntas as dúas partes do dominio de unión ao antíxeno.
Amedo
En Portugal
Amais, como apelido pode referirse a:
Gerald M. Edelman
Secuencia anticorpo
Edelman e os seus compañeiros usaron bromuro de cianóxeno e proteases para fragmentar as subunidades de proteína do anticorpo en pezas máis pequenas que poderían ser analizadas para a determinación da súa secuencia de aminoácidos. No momento no que foi determinada a primeira secuencia completa de anticorpo (1969), era a secuencia completa máis grande xamais determinada dunha proteína. A dispoñibilidade de secuencias de aminoácidos das proteínas de anticorpos permitiu recoñecer o feito de que o corpo pode producir moitas proteínas de anticorpo distintas con rexións constantes de anticorpos similares e rexións variables de anticorpos diverxentes.
Topobioloxía
Topobioloxía é a teoría de Edelman que afirma que a morfoxénese é impulsada por interaccións adhesivas diferenciais entre as poboacións celulares heteroxéneas, e que explica como unha soa célula pode dar lugar a un organismo multicelular complexo. Segundo o proposto por Edelman en 1988, topobioloxía é o proceso que esculpe e mantén tecidos diferenciados e é adquirido pola segregación enerxicamente favorecida das células a través de interaccións celulares heterólogas.
Delta do Llobregat
250px|miniatura|Campos do delta, en [[El Prat de Llobregat.]] O delta do Llobregat é unha chaira aluvial situada na desembocadura do río Llobregat, na provincia de Barcelona, en Cataluña. O río, ao chegar ao mar, conforma un delta de 97 km² de forma redondeada, o segundo delta máis extenso de Cataluña, logo do delta do Ebro. Está considerado de importancia internacional pola Unión Europea.
Características
A situación xeográfica e o contexto xeolóxico do delta do Llobregat condicionan o tipo de paisaxe vexetal que atopamos.
A natureza xistosa da Cordilleira Litoral, á esquerda do río, contrasta fortemente coas calcarias e dolomías do macizo do Garraf. Isto fai que, salvada a zona do delta, o litoral cambie notamblemente de aspecto. Aínda que non existen diferenzas significativas de precipitación, pásase dunha paisaxe litoral mediterránea setentrional (dominio de aciñeiras litorais) a unha meridional (dominio de ), debido á seca edáfica imposta polo carst.
Degradación e protección
A proximidade de Barcelona ao delta fixo que gran parte da súa superficie que antes eran zonas húmidas, piñeiras ou terras dedicadas ao cultivo de hortalizas e froitas, entre as que destacaban as alcachofas de El Prat, estea cuberta con urbanizacións, asfalto e cemento desde a segunda metade do século XX. Moitas autoestradas, zonas industriais, instalacións portuarias, o aeroporto de El Prat e zonas urbanas e comerciais que continúan estendéndose atópanse encima dos terreos do delta. A superficie non urbanizada está en regresión e vai diminuíndo ano tras ano.
Aínda que a zona está moi degradada, dentro dos límites do delta do llobregat aínda se conserva unha pequena fracción dunha das tres zonas húmidas máis importantes de Cataluña, la Murtra, considerada de importancia internacional pola Unión Europea.
A Mota, Guntín
Santo Estevo da Mota é unha parroquia do concello de Guntín na comarca de Lugo, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 105 habitantes, deles 48 eran homes e 57 eran mulleres, o que supón un aumento de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Patrimonio
Destaca a fortaleza da Mota, construída no século IX polo conde de Lugo Ero Ordóñez. No século XVII figura como propietario o bispado de Lugo. O conxunto defensivo foi destruído durante a revolta irmandiña, pero consérvase gran parte do recinto amurallado.
Tatneft Arena
O Tatneft Arena (en Татнефть-Арена) é un pavillón deportivo da cidade de Kazán, Rusia. Foi inaugurado o 29 de agosto do 2005 cun concerto de Scorpions. Neste pavillón xoga os seus partidos como local o Ak Bars Kazan da Kontinental Hockey League e ten capacidade para 10.000 espectadores.
Can sen Dono
Can sen dono foi unha revista de humor gráfico en galego, editada en Vigo e fundada por Pepe Carreiro. A publicación constou de 23 números editados entre os anos 1983 e 1991. Xunto a outras publicacións semellantes como Xo! -máis satírica e tendenciosa- (desde 1993 a 2000) ou Sapoconcho -cunha perspectiva máis universal- (de 1994 até 2000) continuaron o labor humorístico dos seus antecesores, os chamados Primeira xeración de ouro do humor galego e onde atopamos ﬁguras tan relevantes como Maside ou Castelao. Así a segunda xeración vai comprender dende o 1982 até o 2000. Durante o Franquismo partiuse desa época dourada, e a pesar da censura chegaron a publicar debuxos humoristas recoñecidos como o propio Carreiro.
Historia
Can sen dono naceu como un proxecto de Gogue e Pepe Carreiro que posteriormente presentarán no I Seminario Galego do Humor e que se vai materializar meses despois por influencia de diversos acontecementos:
1. I Seminario Galego do Humor, celebrado en Sada os días 26 e 27 de xuño do 1982. Reuniu a maior parte dos humoristas galegos da época. Alí acordaron formar unha secretaría permanente que recollese ideas cara á constitución dunha revista de humor gráfica galega
Con todo os froitos foron bos: abríronselle as portas dos xornais a humoristas galegos comprometidos con Galicia; propiciou o encontro de Humoristas Galegos; aparecen as primeiras revistas como Can sen dono ou Sapoconcho e a inauguración do Museo do Humor de Fene. Este feito tivo gran relevancia xa que, amais de ser o primeiro museo de humor en Galicia tamén o era na Península Ibérica e un dos poucos en todo o mundo. Ademais sobresaía o seu papel dinamizador do humor gráfico en toda Galicia
Dirección e coordinación
Na primeira etapa de vida da revista (de 1983 a 1989) a dirección corre da man de Pepe Carreiro, a coordinación a Gogue e a edición a Antón Mascato. Este equipo directivo sofre algunha variación nas designacións de fotocomposición e imprenta (Edigraf, Valcograf ou Linotipias Marín; e de Gráficas Alfer a Gráficas Pontevedra, por exemplo).
No CSD14 non figura dato algún nin da dirección e coordinación nin do depósito legal ou da impresión.
Na segunda etapa X. A. Suárez substitúe a Pepe Carreiro na función de dirección. Constitúese un “consello de dirección” formado por Gustavo Luca de Tena, Antón Mascato, Zacarías Castro e Pepe Carreiro. No Extra Eleccións Xerais 1989 súmase Xesús Campos.
Periodicidade
Can sen dono tivo dúas etapas na súa evolución que se diferencian só pola periodicidade das súas publicacións.
O número 0 apareceu en xaneiro de 1983, valéndonos de fonte de información o horóscopo que contén (Acuario, do 22 de xaneiro ao 21 de febreiro). Os exemplares posteriores carecerán igualmente de datación algunha. O depósito legal, o horóscopo e a firma nalgúns debuxos serán os únicos indicios temporais. Carece así mesmo, dun texto editorial que trace os obxectivos da revista.
Seccións habituais
Os Pensamentos de Mi-Au, de Iglesias Viqueira, aparece no CSD1 e continúa na maioría dos números posteriores. O humor de Viqueira mestura ideas críticas con xogos de palabras.
O conto da boa pipa, de Vial, comeza no número 0 e continúa en números posteriores, adicado ao envurullo interminable deste tipo de contos.
Os contos de meu abó, de Blanco Rivas, empeza no CSD0 cun relato de segadores e segue con outras moitas historias.
“Falando en slips”, xa dende o CSD0, aparece primeiro sen firma e logo asinado por Turula Areses e por Antón Mascato. É un espazo de entrevistas que se inicia con “Laxeiro”
Os principais de Galicia, asinado por Cachadiña (pseudónimo utilizado por Xosé A. Perozo), aparece no número 0 e alcanza o 9, que analiza os personaxes do momento.
Curriculum vitae é unha sección na que se dan algúns datos biográficos dos colaboradores: Forxán (CSD0), Xesús Campos (CSD1), Manoel Gulín (CSD2), Xaquín Marín (CSD3), Iglesias Viqueira (CSD4), Rocamadour (CSD5), Siro (CSD5), Rocamadour (CSD7), Gogue (CSD8) e Fragoso (CSD9).
Can danado é o título dunha serie que comeza no CSD2 e ven asinado por Pasteur (pseudónimo de Gustavo Luca de Tena).
Humor popular fai a súa primeira aparición no CSD3. Posteriormente Clodio González Pérez retomará o apartado incluíndo contos populares. Os colaboradores Xosé Fernández Ferreiro e Xoán Tapias participarán con textos de carácter fantástico e humor negro, respectivamente.
Arroutadas é unha sección asinada por X. R. García nos exemplares CSD4 (“Arroutadas. Cacolas” e “O Sol Sostido”), CSD5 (“Uxía”), CSD8 (“Mexos de anxo”) e CSD9 (“A felicidade”) que desenvolve diversos asuntos.
Polo ollo da agulla tan só aparece no CSD6 e leva a firma de Guerrero. Nel expóñense comentarios enxeñosos sobre distintas fotografías.
Na segunda etapa da revista (a que vai desde o número 17 ao 23, entre 1989 e 1991) continúan colaborando Iglesias Viqueira (Pensamentos de Mi-Au) e Antón Mascato (Falando en slips). Nesta nova andaina incorpóranse sen título fixo nomes como os de Margarita Ledo Andión, X. A. Suárez, Xesús Campos ou Claudio López Garrido.
Dióxenes é a sección coa que se inicia a colaboración de Chacón.
Sobre poetas levará a firma de Darío Xohán Cabana dende o CSD17 e “Made in Papan ou que grande es, pequeña” por Claudio López Garrido.
Bestiario nacional e Bestiario internacional levarán a firma de Xesús Campos que reaparecerá na revista no CSD-Extra Eleccións 1989.
Portada e contraportada
Na primeira etapa a portada semella encabezada por unha estreita banda horizontal co título da revista en tinta vermella e tipografía New Times Roman. Debaixo do título, á esquerda, a indicación do número e do ano (“Número 0 ano 1”) e á dereita o prezo (100 pesetas). A partir do número 1 invértese a referencia de número e ano, mais desaparecerá a partir do número 10.
Na segunda etapa repítese a estrutura mantida na primeira co engadido de levar unha referencia temporal na parte central baixo o título (por exemplo: Inverno 1989). O resto da portada fai uso de cores (azul, rosa, amarelo, etc.) que se estenden á contraportada mesturando texto e debuxo.
As contraportadas da primeira etapa estaban dominadas pola publicidade dunha empresa de recreativos, a excepción dos exemplares do tipo xornal nos que se incluía na metade superior a colaboración de Clodio González Pérez Humor Popular. Nas contraportadas da segunda etapa desaparecerá a publicidade de empresas de recreativos para ser substituída con algún texto ou varios debuxos sobre o fondo da cor que dominaba na portada.
Debuxantes acreditados
Outros debuxantes crearán un “boneco” propio que irá aparecendo en números posteriores como San Pirolampio de Kukas, o Pelouro de Xosé Guillermo ou as Cousas do Gorechiño de Lalo.
En ámbalas etapas aparecen pequenos debuxos sen firmar que complementan algúns textos. Todo parece indicar, polas similitudes estilísticas que amosan, que tras ese anonimato se escondera o nome de Pepe Carreiro.
Espazos e colaboracións eventuais
Na segunda andaina da revista colaboran eventualmente nomes como os de Alberto Avendaño (A milanesa, CSD17 e 18), Manuel Rivas (Os políticos galegos non son de pedra, CSD17), Pasteur (Cantos crimes se cometeron en nome da lei seca, CSD17) ou Antón Reixa (“A cabra”, CSD17 e “Gas-oil”, CSD18).
Nos números 17, 18 e 19 aparecen anonimamente breves textos baixo o titular de Xulgado da Garda (Civil). Foron aparecendo tamén textos curtos de carácter humorístico baixo títulos como Aparece un poeta morto na Fonsagrada (CSD20), A medalla Castelao en coidados intensivos (CSD21) ou Empresarios galegos invirten no golfo (CSD22).
Xorden illadamente colaboracións de X. L. Méndez Ferrín (O segredo do humor CSD17), Delmiro ‘O Cunchas’ (Cartas a Brais. Noticias do fin do mundo, CSD17), Charito Campos (Crónica mundana, CSD18) ou Senén Beodo Lagarto (Bananas, CSD Extra Nadal 1989).
Publicidade
Na maioría de números publicados está presente a publicidade relacionada co eido cultural e artesanal galego como pode ser a cerámica de Sargadelos.
A partir do número 18 incorpórase publicidade institucional como a da Consellería da Presidencia, a da Cooperativa Vitivinícola do Ribeiro ou de Graal (Revista Galega de Cultura da Deputación de Pontevedra).
No Extra Eleccións 1989 tan só figura publicidade institucional: a do concello de Vigo e a da Consellería da Presidencia.
No número 20 retírase a publicidade comercial e tan só se recupera no número 21 e no Especial de Arcade.
Prezo
Até o número 11 o prezo da revista é de 100 pesetas. A partir deste número, será de 125 pesetas a excepción dalgún número especial que sobe até as 150 pesetas como é o caso do número 2, dedicado ao Humor Histórico. O número especial Luis Seoane terá carácter non venal e contará co patrocinio do concello de Soutomaior. Nos números da segunda etapa o prezo verase disminuido a 100 pesetas, mais no CSD 20 alcanza as 200 pesetas. No Especial Carballeira de San Xusto, de novembro de 1990, de 4 páxinas numeradas, terá un carácter non venal.
Espazo editorial
Distribúense textos e debuxos (cun predominio destes últimos nunha proporción 35/65). Os textos preséntanse en tres ou catro columnas e subcolumnas.
Formato
Can sen dono presenta un formato tipo de revista (21 x 29 centímetros) en papel semigroso e con 24 páxinas orixinariamente sen numerar.
O número 1 edítase en branco e negro, agás a cabeceira en tinta granate. Nos seguintes números van aparecendo cores lisas tanto nos debuxos como nos fondos de páxina da portada e contraportada.
O número 3 contén 48 páxinas, mais no 5 redúcese a 40 e os seguintes con 36 ou 34, sen numerar. A partir do número 11, Can sen dono adopta o formato típico dun xornal (31 x 42 cm; nalgún exemplar alcanza os 31 x 52 cm). A paxinación redúcese até as 16 páxinas, desta volta numeradas na parte superior dereita.
Na segunda etapa da revista, entre o inverno de 1989 (número 17) e abril de 1991 (número 23), vólvese ao formato dos primeiros números cunhas dimensións de 21 x 28 en branco e negro. A paxinación é variable: 32 páxinas numeradas na maioría dos números, mais tamén 40 no CSD18 e 19, 16 en CSD20 ou reducidas a 4 e 12 páxinas.
No Extra Eleccións Xerais 1989 e no extra do Nadal dese mesmo ano vólvese ao formato de xornal que se iniciara na primeira etapa a partir do número 11 cunhas dimensións de 29 x 40 centímetros.
Liña editorial
Can sen dono preséntase dende o número 0 sen ningunha liña editorial que poña en coñecemento os seus obxectivos ou propostas conformando desta maneira unha identidade aberta e plural na procura do humor. Na segunda etapa, no número 17, preséntase por primeira vez unha liña editorial na que destaca a vocación de independencia satirizando a situación cunha comparación cos cans.
Boa, Boa, Noia
Boa é un lugar da parroquia de Boa no concello coruñés de Noia, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 55 habitantes (29 homes e 26 mulleres).
Álvaro Rengifo
Álvaro Rengifo Calderón, nado en Madrid o 5 de xullo de 1932, é un político español.
Traxectoria
Estudou dereito pola Universidade de Madrid. Técnico comercial do Estado. Agregado comercial nas embaixadas españolas en Colombia e Ecuador (1961). Director xeral do Instituto Español de Emigración do Ministerio de Traballo. Director xeral de Promoción Social (1966-69). Director xeral de Comercio Exterior (1969-74). Subsecretario do Ministerio de comercio (1974-75).
O 7 de xullo de 1976 foi nomeado Ministro de Traballo no primeiro goberno de Adolfo Suárez, cargo que desempeñou ata o 4 de xullo de 1977.
Vida persoal
Casou con María Victoria Abbad Bordiú, é pai do empresario Alvaro Rengifo Abbad.
Hormona luteinizante
A hormona luteinizante (LH) ou lutropina é unha hormona peptídica producida pola adenohipófise ou pituitaria anterior. Nas mulleres un aumento agudo da concentración de LH desencadea a ovulación e o desenvolvemento do corpo lúteo. Nos homes, nos que a hormona recibiu tamén o nome de hormona estimulante das células intersticiais (ICSH), estimula a produción de testosterona nas células de Leydig. A LH actúa sinerxicamente coa hormona estimulante dos folículos (FSH).
A liberación de LH na hipófise ou pituitaria está controlada por pulsos de hormona liberadora da gonadotropina (GnRH) segregada no hipotálamo. Eses pulsos, á súa vez, están suxeitos á retroalimentación dos estróxenos producidos polas gónadas.
Estrutura
A LH é unha glicoproteína heterodimérica. Cada unidade monomérica é unha molécula glicoproteica. As subunidades denomínanse alfa e beta, e únense entre elas por medio de enlaces non covalentes, é dicir, non forman pontes disulfuro. A súa estrutura é similar á doutras hormonas glicoproteicas, como a hormona estimulante dos folículos (FSH), a hormona estimulante da tiroide (TSH), e a gonadotropina coriónica humana (hCG).
A secuencia de 92 aminoácidos da subunidade alfa da LH nos humanos é a seguinte (o residuo de carbohidratos da molécula está unido á asparaxina nas posicións 52 e 78):
NH2 – Ala – Pro – Asp – Val – Gln – Asp – Cys – Pro – Glu – Cys – Thr – Leu – Gln – Glu – Asn – Pro – Phe – Phe – Ser – Gln – Pro – Gly – Ala – Pro – Ile – Leu – Gln – Cys – Met – Gly – Cys – Cys – Phe – Ser – Arg – Ala – Tyr – Pro – Thr – Pro – Leu – Arg – Ser – Lys – Lys – Thr – Met – Leu – Val – Gln – Lys – Asn – Val – Thr – Ser – Glu – Ser – Thr – Cys – Cys – Val – Ala – Lys – Ser – Tyr – Asn – Arg – Val – Thr – Val – Met – Gly – Gly – Phe – Lys – Val – Glu – Asn – His – Thr – Ala – Cys – His – Cys – Ser – Thr – Cys – Tyr – Tyr – His – Lys – Ser – OH
A secuencia de aminoácidos da subunidade beta da LH é a seguinte:
miniatura|450px|[[Rangos de referencia para análises de sangue do contido en sangue de LH durante o ciclo mesntrual. - Os rangos denominados na figura By biological stage (por fase biolóxica) poden ser usados en ciclos menstruais estritamente monitorizados en relación con outros marcadores da súa progresión biolóxica, coa escala de tempo comprimida ou estirada segundo o rapidamente ou lentamente que, respectivamente, progrese o ciclo comparado cun ciclo medio. - Os rangos denominados na figura Inter-cycle variability (variabilidade entre ciclos) son máis apropiados para usalos en ciclos non monitorizados nos que só se coñece o inicio da menstruación, pero nos que a muller sabe con precisión a duración do seu ciclo medio e o momento da ovulación, e que son máis ben regulares como media, coa escala de tempo comprimida ou estirada segundo o ciclo medio da muller sexa máis curto ou máis longo, respectivamente, ca o ciclo medio da poboación.  - Os rangos denominados na figura Inter-woman variability (variabilidade entre mulleres) son máis apropiados para utilizalos cando a duración do ciclo medio e o momento da ovulación non se coñecen, e só se sabe o comezo da menstruación.]]
Xenes
O xene da subunidade alfa está situado no cromosoma 6 (locus 6q12.21).
A subunidade beta da hormona luteinizante está localizada na agrupación de xenes LHB/CGB do cromosoma 19 (locus 19q13.32). A diferenza do que ocorre coa actividade do xene alfa, a actividade do xene da subunidade beta está restrinxida ás células gonodotrópicas da hipófise ou pituitaria. Está regulada pola hormona liberadora da gonadotropina do hipotálamo. A inhibina, a activina, e as hormonas sexuais non afectan á actividade xenética da produción da subunidade beta da LH.
Funcións
Tanto en homes coma en mulleres a LH é unha gonadotropina esencial para a reprodución.
Niveis normais
Os niveis de LH son normalmente baixos durante a nenez e, nas mulleres, son altos despois da menopausa. Como a LH se segrega en pulsos, é necesario medir a súa concentración nun período de tempo suficientemente longo para obter unha información axeitada dos seus niveis sanguíneos.
Durante os anos reprodutivos, os niveis típicos están entre 1-20 IU/L. Os niveis de LH fisioloxicamente altos que aparecen durante a ondada de LH previa á ovulación duran xeralmente unhas 48 horas.
miniatura|Kit para a predición da ovulación.
Predición da ovulación
A detección da ondada de hormona luteinizante indica que a ovulación é inminente. A LH pode detectarse na urina utilizando unha proba para a predición da ovulación (kit de LH), que se realiza xeralmente cada día durante o período do ciclo menstrual próximo ao que se espera a ovulación. Unha lectura positiva na proba indica que a ovulación se vai producir en 24-48 horas, período no que é máis probable a fecundación se se teñen relacións sexuais ou se produce inseminación artificial.
Estas probas de hormona luteinizante poden combinarse con probas para o estradiol.
Como o esperma pode permanecer viable na muller durante varios días, as probas de LH non se recomendan nas prácticas anticonceptivas, xa que a ondada de LH ocorre tipicamente despois do comezo do período fértil.
Elevacións relativas
Durante os anos reprodutivos, un nivel de LH relativamente alto é frecuente en pacientes de síndrome de ovario poliquístico; porén, a pesar disto, xeralmente o seu nivel se mantén dentro do rango reprodutivo.
Niveis altos de LH
Os niveis de LH persistentemente altos son indicativos de situacións onde está ausente a retroalimentación negativa normal exercida desde as gónadas, o que orixina unha produción hipofisaria de LH e FSH. Aínda que isto é típico na menopausa, non é normal nos anos reprodutivos. Isto pode indicar os seguintes trastornos:
Actividade deficiente da LH
A diminución da secreción de LH pode orixinarse en casos de insuficiencia gonadal (hipogonadismo). Esta condición é unha manifestación típica en homes que non producen un número normal de espermatozoides. Nas femias, nestes casos obsérvase xeralmente amenorrea. Condicións con moi pouca secreción de LH son:
Dispoñibilidade
A LH está dispoñible mesturada coa FSH en forma de Pergonal, e outras formas de gonadotropinas urinarias. Formas máis purificadas de gonadotropinas urinarias poden reducir a porción de LH en relación á FSH. A LH recombinante está dispoñible como lutropina alfa (Luveris). Todas estas medicacións deben ser administradas por vía parenteral. Úsanse normalmente para tratar a infertilidade estimulando o desenvolvemento folicular. O principal uso é na terapia de fertilización in vitro.
A miúdo, a hCG, extraída da urina de mulleres preñadas, utilízase como un substituto da LH porque activa o mesmo receptor, é menos cara e ten unha vida media maior ca a LH.
Poecilolepis
Poecilolepis é un xénero de plantas con flores pertencente á familia Asteraceae. Comprende dúas especies descritas e aceptadas. É orixinario de Suráfrica.
Taxonomía
O xénero foi descrito por Jürke Grau e publicado en Mitteilungen der Botanischen Staatssammlung München 13: 244. 1977. A especie tipo é: Poecilolepis ficoidea (DC.) Grau
Especies
A continuación dáse unha lista das especies do xénero  aceptadas até xuño de 2012, ordenadas alfabeticamente. Para cada unha indícase o nome binomial seguido do autor, abreviado segundo as convencións e usos.
Historia da informática
Da prehistoria ao século XX
Posteriormente, no ano 1800 adC, un matemático babilónico inventou os algoritmos que permitiron resolver problemas de cálculo numérico.
miniatura|Un ábaco
No século XVII, John Napier, matemático escocés famoso polo seu descubrimento dos logaritmos, inventou un dispositivo de palillos con números impresos que, mercé a un enxeñoso e complicado mecanismo, permitíalle realizar operacións de multiplicación e división.
miniatura|Unha Pascalina firmada por Pascal do ano 1652
En 1642 o físico e matemático francés Blaise Pascal inventou o primeiro calculador mecánico, a pascalina. Aos 18 anos de idade, desexando reducir o traballo de cálculo do seu pai, funcionario de impostos, fabricou un dispositivo de 8 rodas dentadas no que cada unha facía avanzar un paso á seguinte cando completaba unha volta. Estaban marcadas con números do 0 ao 9 e había dous para os decimales, co que podía manexar números entre 000000,01 e 999999,99. Viraban mediante unha manivela, co que para sumar ou restar había que darlle o número de voltas correspondente nun sentido ou noutro.
Trinta anos despois o filósofo e matemático alemán Leibnitz inventou unha máquina de calcular que podía multiplicar, dividir e obter raíces cadradas en sistema binario. Aos 26 anos aprendeu matemáticas de xeito autodidáctica e procedeu a inventar o cálculo infinitesimal, honra que comparte con Newton.
En 1801 o francés Joseph Marie Jacquard, utilizou un mecanismo de tarxetas perforadas para controlar o debuxo formado polos fíos das teas confeccionadas por unha máquina de tecer. Estes persoais ou moldes metálicos perforados permitían programar as puntadas do telar, logrando obter unha diversidad de tramas e figuras.
Charles Babbage creou un motor analítico que permitía sumar, subtraer, multiplicar e dividir a unha velocidade de 60 sumas por minuto. En 1843 Lady Ada Augusta Lovelace suxeriu a idea de que as tarxetas perforadas se adaptasen de maneira tal que causasen que o motor de Babbage repetise certas operacións. Debido a esta suxestión algúns consideran a Lady Lovelace a primeira programadora.
En 1879, aos 19 anos de idade, Herman Hollerith foi contratado como asistente nas oficinas do censo estadounidense e desenvolveu un sistema de cómputo mediante tarxetas perforadas nas que os buracos representaban o sexo, a idade, raza, entre outros. Grazas á máquina tabuladora de Hollerith o censo de 1890 realizouse en dous anos e medio, cinco menos que o censo de 1880.
Hollerith deixou as oficinas do censo en 1896 para fundar a súa propia Compañía: a Tabulating Machine Company. En 1900 desenvolveu unha máquina que podía clasificar 300 tarxetas por minuto (no canto das 80 cando o censo), unha perforadora de tarxetas e unha máquina de cómputo semiautomática. En 1924 Hollerith fusionou a súa compañía con outras dúas para formar a International Business Machines hoxe mundialmente coñecida como IBM.
Calculador dixital (Século XX)
A comezos dos anos 30, John Vincent Atanasoff, un estadounidense doutorado en física teórica, fillo dun enxeñeiro eléctrico emigrado de Bulgaria e dunha mestra de escola, atopouse con que os problemas que tiña que resolver requirían unha excesiva cantidade de cálculo. Afeccionado á electrónica e coñecedor da máquina de Pascal e as teorías de Babbage, empezou a considerar a posibilidade de construír un calculador dixital. Decidiu que a máquina habería de operar en sistema binario, e facer os cálculos de modo distinto a como os realizaban as calculadoras mecánicas.
miniatura|dereita|200px|[[Atanasoff Berry Computer]]
Con 650 dólares doados polo Consello de Investigación do Estado de Iowa, contratou a cooperación de Clifford Berry, estudante de enxeñaría, e os materiais para un modelo experimental. Posteriormente recibiu outras doazóns que sumaron 6460 dólares. Este primeiro aparello foi coñecido como Atanasoff–Berry computer
Practicamente ao mesmo tempo que Atanasoff, o enxeñeiro John Mauchly, atopouse cos mesmos problemas en canto a velocidade de cálculo, e estaba convencido de que habería unha forma de acelerar o proceso por medios electrónicos. Ao carecer de medios económicos, construíu un pequeno calculador dixital e presentouse ao congreso da Asociación Americana para o Avance da Ciencia para presentar un informe sobre o mesmo. Alí, en decembro de 1940, atopouse con Atanasoff, e o intercambio de ideas que tiveron orixinou unha disputa sobre a paternidade do calculador dixital.
ENIAC
miniatura|[[ENIAC]] miniatura|[[Mark I]]
Mauchly publicou un artigo coas súas ideas e as de Atanasoff, o cal espertou o interese de Herman Goldstine, un oficial da reserva que facía de intermediario entre a universidade e o exército, o cal conseguiu interesar ao Departamento de Ordenación no financiamento dun computador electrónico dixital. O 9 de abril de 1943 autorizouse a Mauchly e Eckert iniciar o desenvolvemento do proxecto. Chamouselle Electronic Numerical integrator and Computer (ENIAC) e comezou a funcionar nas instalacións militares norteamericanas do campo Aberdeen Proving Ground en agosto de 1947. A construción tardou 4 anos e custou 486.804,22 dólares.
O ENIAC tiña 19.000 tubos sen carga, 1500 relés, 7500 interruptores, centos de miles de resistencias, condensadores e inductores e 800 quilómetros de arames, funcionando todo a unha frecuencia de reloxo de 100.000 ciclos por segundo. Tiña 20 acumuladores de 10 díxitos, era capaz de sumar, restar, multiplicar e dividir, e tiña tres táboas de funcións. A entrada e a saída de datos realizábase mediante tarxetas perforadas. Podía realizar unhas 5000 sumas por segundo. Pesaba unhas 30 toneladas e tiña un tamaño equivalente ao dun salón de clases. Consumía 200 quilovatios de potencia eléctrica e necesitaba un equipo de aire acondicionado para disipar a gran calor que producía. De media, cada tres horas de uso fallaba unha das válvulas.
Mark 1
miniatura|[[Enigma (máquina)|Enigma]] miniatura|[[Konrad Zuse]]
Entre 1939 e 1944, Howard H. Aiken da Universidade Harvard, en colaboración con IBM, desenvolveu o Mark 1, coñecido como Calculador Automático de Secuencia Controlada. Foi un computador electromecánico de 16 metros de longo e uns 2 de alto. Tiña 700.000 elementos móbiles e varios centenares de quilómetros de cables. Podía realizar as catro operacións básicas e traballar con información almacenada en forma de táboas. Operaba con números de ata 23 díxitos e podía multiplicar tres números de 8 díxitos en 1 segundo.
O Mark 1, e as versións que posteriormente se realizáron do mesmo, tiñan o mérito de asemellarse ao tipo de máquina ideado por Babbage, aínda que traballaban en código decimal e non en binario.
O avance que deron estas máquinas electromecánicas á informática foi rapidamente ensombrecido polo ENIAC cos seus circuítos electrónicos.
Alan Turing, matemático inglés, descifrou os códigos secretos Enigma usados pola Alemaña nazi para as súas comunicacións. Turing foi un pionero no desenvolvemento da lóxica dos computadores modernos, e un dos primeiros en tratar o tema da intelixencia artificial con máquinas.
Norbert Wiener, traballou coa defensa antiaérea estadounidense e estudou a base matemática da comunicación da información e do control dun sistema para derribar avións. En 1948 publicou os seus resultados nun libro que titulou CYBERNETICS (Cibernética), palabra que proviña do grego "piloto", e que se usou amplamente para indicar automatización de procesos.
Computador Z3
O computador Z3 creado por Konrad Zuse, foi a primeira máquina programable e completamente automática, características usadas para definir a un computador. Estaba construído con 2200 relés, tiña unha frecuencia de reloxo de 5 Hz, e unha lonxitude de palabra de 22 bits. Os cálculos eran realizados con aritmética en coma flotante puramente binaria. A máquina foi completada en 1941 (o 12 de maio dese mesmo ano foi presentada a unha audiencia de científicos en Berlín). O Z3 orixinal foi destruído en 1944 durante un bombardeo aliado de Berlín. Unha réplica completamente funcional foi construída durante os anos 60 pola compañía do creador Zuse KG e está en exposición permanente no Deutsches Museum.
Posguerra
1946 miniatura|150px|[[John von Neumann]] John Von Neumann propuxo unha versión modificada do ENIAC; o EDVAC, que se construíu en 1952. Esta máquina presentaba dúas importantes diferenzas respecto ao ENIAC: En primeiro lugar empregaba aritmética binaria, o que simplificaba enormemente os circuítos electrónicos de cálculo. En segundo lugar, permitía traballar cun programa almacenado.
Von Neumann propuxo cablear unha serie de instrucións e facer que estas se executasen baixo un control central. Ademais propuxo que os códigos de operación que habían de controlar as operacións almacenásense de modo similar aos datos en forma binaria. Deste xeito o EDVAC non necesitaba unha modificación da cablaxe para cada novo programa, podendo procesar instrucións tan rápido como os datos. Ademais, o programa podía modificarse a si mesmo, xa que as instrucións almacenadas, como datos, podían ser manipuladas aritmeticamente.
1951
Eckert e Mauchly entregan á Oficina do Censo o seu primeiro computador: o UNIVAC I. Posteriormente aparecería o UNIVAC-II con memoria de núcleos magnéticos, o que lle faría superior ao seu antecesor, pero, por diversos problemas, esta máquina non viu a luz ata 1957, data na que perdera o seu liderado no mercado fronte ao 705 de IBM.
1953
IBM fabrica o seu primeiro computador a grande escala, o IBM 650.
1958
Anos 60
1962
O mundo estivo ao bordo dunha guerra nuclear entre a Unión Soviética e os Estados Unidos, no que se denominou a Crise dos mísiles de Cuba. Por mor disto, unha das preocupacións do exército dos Estados Unidos era conseguir un xeito de que as comunicacións fosen máis seguras en caso dun eventual ataque militar con armas nucleares. Como solución entrou en consideración soamente o proceso de datos en forma electrónica. Os mesmos datos deberíanse dispoñer en diferentes computadores afastados uns doutros. Todos os computadores entrelazados deberían poder enviarse nun lapso curto de tempo o estado actual dos datos novos ou modificados, e cada un debería poder comunicarse de varios xeitos con cada outro. Devandita rede tamén debería funcionar se un computador individual ou certa liña fose destruída por un ataque do inimigo.
Joseph Carl Robnett Lickider escribiu un ensaio sobre o concepto de Rede Intergaláctica, onde todo o mundo estaba interconectado para acceder a programas e datos desde calquera lugar do planeta. En outubro dese ano, Lickider converteuse o primeiro director da ARPA (Advanced Research Projects Agency ou Axencia de Proxectos de Investigación Avanzada), unha organización científica creada en 1958 como contestación á posta en orbita por parte dos rusos do primeiro satélite, o Sputnik 1.
1963 miniatura|Caracteres ASCII imprimibles, do 32 ao 126. Un comité Industria-Goberno desenvolveu o código de caracteres ASCII, o primeiro estándar universal para intercambio de información (American Standard Code for Information Interchange), o cal permitiu que máquinas de todo tipo e marca puidesen intercambiar datos.
1964
A aparición do IBM 360 marcou o comezo da terceira xeración de ordenadores. As placas de circuíto impreso con múltiples compoñentes pasan a ser substituídas polos circuítos integrados. Estes elementos son unhas placas de silicio chamadas chips, sobre cuxa superficie deposítanse por medios especiais unhas impurezas que fan as funcións de diversos compoñentes electrónicos. Isto representa un grande avance en canto a velocidade e, en especial, en canto a redución de tamaño. Nun chip de silicio non maior que un centímetro cadrado caben 64.000 bits de información. En núcleos de ferrita esa capacidade de memoria pode requirir preto dun litro en volume.
Investigadores do Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT), da Corporación RAND e do Laboratorio Nacional de Física da Gran Bretaña, presentaron simultaneamente solucións ao proposto polas Forzas Armadas norteamericanas. E ese mesmo ano a Forza Aérea asignoulle un contrato á Corporación RAND para a chamada "rede descentralizada". Ese proxecto fracasou logo de moitos intentos e nunca foi realizado, pero a idea dunha rede que non dependese dun só punto central e coa transferencia de datos por paquete quedou ancorada na cabeza de moitas persoas.
Paul Baran, quen por ese entón traballaba coa corporación RAND, foi un dos primeiros en publicar en Data Communications Networks as súas conclusións en forma case simultánea coa publicación da tese de Kleinrock sobre a teoría de liñas de espera. Deseñou unha rede de comunicacións que utilizaba ordenadores e non tiña núcleo nin goberno central. Ademais, asumía que todas as unións que conectaban as redes eran altamente desconfiables.
O sistema de Baran traballaba cun esquema que partía as mensaxes en pequenos pedazos e os metía en sobres electrónicos, chamados "paquetes", cada un coa dirección do remitente e do destinatario. Os paquetes lanzábanse ao seo dunha rede de computadores interconectados, onde rebotaban dun a outro ata chegar ao seu punto de destino, no cal xuntábanse novamente para recompoñer a mensaxe total. Se algún dos paquetes perdíase ou alterabase (e supoñíase que algúns se haberían de dislocar), non era problema, pois se poderían volver a enviar.
1966
miniatura|Ken Thompson e Dennis Ritchie A organización científica ARPA decidiuse a conectar os seus propios computadores á rede proposta por Baran, tomando nuevamente a idea da rede descentralizada. A finais de 1969 xa estaban conectados á rede ARPA os primeiros catro computadores, e tres anos máis tarde xa eran 40. Naqueles tempos era, con todo, a rede propia de ARPA. Nos anos seguintes a rede foi chamada ARPANET (rede ARPA), e o seu uso era netamente militar.
Un grupo de investigadores dos Laboratorios Bell (hoxe AT and T) desenvolveu un sistema operativo experimental chamado Multics (Información multiplexada e Sistema de Computación) para usar cun computador General Electric. Os laboratorios Bell abandonaron o proxecto, pero en 1969, Ken Thompson, un dos investigadores do Multics, deseñou un xogo para devandito computador, que simulaba o sistema solar e unha nave espacial. Coa axuda de Dennis Ritchie, Thompson volveu escribilo, agora para un computador DEC (Digital Equipment Corporation), aproveitando que, xunto con Ritchie creara tamén un sistema operativo multitarefa, con sistema de arquivos, intérprete de ordes e algunhas utilidades para o computador DEC. Chamárono UNICS (Información Uniplexada e Sistema de Computación) e podía soportar dous usuarios simultaneamente. En 1970 renomeouse Unix. A súa licenza de uso era moi custosa, o cal o poñía fóra do alcance de moitas persoas. Isto motivaría logo a creación do Proxecto GNU para o desenvolvemento de software libre.
1969
A organización ARPA xunto coa compañía Rand Corporation desenvolveu unha rede sen nodos centrais baseada en conmutación de paquetes tal e como propuxera Paul Baran. A información dividíase en paquetes e cada paquete contiña a dirección de orixe, a de destino, o número de secuencia e unha certa información. Os paquetes ao chegar ao destino ordenábanse segundo o número de secuencia e xuntábanse para dar lugar á información. Ao viaxar paquetes pola rede, era máis difícil perder datos xa que, se un paquete concreto non chegaba ao destino ou chegaba defectuoso, o computador que debía recibir a información só tiña que solicitar ao computador emisor o paquete que lle faltaba. O protocolo de comunicacións chamouse NCP. Esta rede tamén incluíu un gran nivel de redundancia (repetición) para facela máis confiable.
Anos 70
1971
miniatura|100px|A [[arroba, símbolo do correo electrónico]] Ray Tomlinson crea o primeiro programa para enviar correo electrónico. Combinaba un programa interno de correo electrónico e un programa de transferencia de ficheros. Tamén neste ano un grupo de investigadores do MIT presentaron a proposta do primeiro Protocolo para a transmisión de arquivos en Internet. Era un protocolo moi sinxelo baseado no sistema de correo electrónico pero sentou as bases para o futuro protocolo de transmisión de ficheros (FTP).
1973
Lawrence Roberts proponse interconectar a DARPA con outras redes, PRNET e SATNET, con diferentes interfaces, tamaños de paquetes, rotulados, convencións e velocidades de transmisión.
Vinton Cerf, coñecido como o pai de Internet, xunto con Bob Kahn, publican Protocolo para Intercomunicación de Redes por paquetes, onde especifican en detalle o deseño dun novo protocolo, o Protocolo de control de transmisión (TCP, Transmission Control Protocol), que se converteu no estándar aceptado. A posta en funcionamento de TCP permitiu ás diversas redes conectarse nunha verdadeira rede de redes ao redor do mundo.
Créase o sistema Ethernet para enlazar a través dun cable único ás computadoras dunha rede local (LAN).
1976
miniatura|150px|[[Apple II]] Fúndase Apple. Steve Wozniak desenvolve o Apple I para uso persoal e Steve Jobs decide comercializalo.
Faise popular o ordenador Apple II, desenvolvido por Steve Jobs e Steve Wozniak, e ao ano seguinte ofrécese a primeira versión do procesador de texto WordStar.
1979
Dan Bricklin crea a primeira folla de cálculo, máis tarde denominada VisiCalc, a cal deu orixe a Multiplan de Microsoft, Lotus 1-2-3 (en 1982), Quattro Prol, e Excel.
Anos 80
En outubro deste ano, IBM comezou a buscar un sistema operativo para a súa nova computadora persoal que ía lanzar ao mercado, cousa da cal decatáronse Bill Gates e o seu amigo Paul Allen, autores da linguaxe de programación Microsoft BASIC, baseado no xa existente linguaxe BASIC. Mercaron os dereitos de QDOS, un sistema operativo desenvolvido por Tim Paterson e baseado en CP/M, sistema escrito por Gary Kildall, e negociárono con IBM como Microsoft DOUS.
1981 miniatura|150px|IBM PC 5150
O 12 de agosto IBM presenta o primeiro ordenador persoal, o IBM PC recoñecido popularmente como tal, con sistema operativo PC DOS e procesador Intel 8088. IBM e Microsoft son coautores do sistema operativo PC-DOS/MS-DOS, xa que IBM axudou a Microsoft a puír os moitos erros que o MS-DOS tiña orixinalmente.