cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Á beira do abismo
Estreouse en galego o 18 de maio de 2022 a través da TVG.
Tennin
dereita|miniatura| Unha representación dun Tennin. Tennin (天人), pode incluír os Tenshi (天使), Ten no-Tsukai (天の使い), Hiten (飛天) e as versións femininas, Tennyo (天女), son un tipo de seres espirituais do budismo xaponés similares en certo sentido aos occidentais valquirias, anxos ou fadas. Parecen ter sido importados do budismo chinés á súa vez influenciado polos conceptos celestiais do budismo na India e o taoismo chinés.
Historia
Os tennin son mencionados nos sutras budistas, e estas descricións forman a base para as representacións dos seres na arte, a escultura e o teatro xaponeses. Adoitan ser representadas como mulleres de fermosas naturais vestidas con quimonos adornados e coloridos (tradicionalmente en cinco cores), xoias exquisitas e bufandas fluídas que envolven os seus corpos. Normalmente levan flores de loto como símbolo da iluminación ou tocan instrumentos musicais como o biwa ou a frauta.
Relixión
Crese que os Tennin viven no ceo budista como compañeiros dos Budas e dos Bodhisattvas. Algunhas lendas presentan os tennin como criaturas solitarias que viven nas montañas. Ás veces, os peregrinos escalan estas montañas para atoparse cos espíritos santos.
Poderes
Os Tennin pode voar, feito xeralmente indicado na arte polo seu quimono de cores ou plumas, chamado hagoromo (羽衣, lit. vestido de plumas). Nalgunhas lendas, os tennin son incapaces de voar sen estes quimonos (e polo tanto non poden volver ao ceo). Máis raramente, móstranse con ás emplumadas. Nunha obra de teatro Noh Hagoromo, que ten varias semellanzas coas lendas da doncela cisne occidentais tennyo chegan á terra e quitan o seu hagoromo. Un pescador espíaos e esconde as súas roupas para obrigar a un a casar con el. Despois duns anos cóntalle á súa muller o que fixo, ela atopa a súa roupa e volve ao ceo. A lenda di que ocorreu na praia de Miho no Matsubara, agora parte da cidade de Shizuoka.
Éichegas, Luneda, A Cañiza
Éichegas é un lugar da parroquia de Luneda, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Michael D. Jones
Michael Daniel Jones nado en Llanuwchllyn, Merioneth (condado de Gwynedd) o 2 de marzo de 1822 e finado en Bala (Gwynedd) o 2 de decembro de 1898 foi un ministro congregacionalista galés e director dun colexio teolóxico, pero é lembrado especialmente como fundador do asentamento galés na Patagonia coñecido como Y Wladfa e como un dos pais do nacionalismo galés moderno.
Traxectoria
Despois de adestrarse para o ministerio no Presbyterian College de Carmarthen e despois no Highbury College de Londres, pasou uns dezaoito meses en Cincinnati, Ohio, onde foi ordenado para o ministerio cristián. Regresou a Gales e en 1850 foi nomeado ministro en Bwlchnewydd e Gibeon en Carmarthenshire, antes de suceder ao seu pai como director do Bala Independent College en 1855. esquerda|miniatura|213x213px| O Rev. Michael D. Jones (1822-98) O seu nome está intimamente ligado ao intento de establecer un asentamento galés na Patagonia, Arxentina, na década de 1860 onde o galés sería a lingua de relixión, goberno, comercio e educación. O 150 aniversario (28 de xullo de 1865) deste asentamento galés-arxentino en Rawson, Chubut celebrouse en 2015.
En 1889, Jones converteuse en membro do primeiro Consello do Condado de Merionethshire, aínda que tiña unha maioría de só oito votos sobre o seu opoñente conservador.
Jones é recoñecido como o primeiro en defender unha solución política para defender a identidade galesa e, polo tanto, é visto como un dos precursores máis significativos do nacionalismo galés.
A Escrita, Vilaxuste, Portomarín
A Escrita é un lugar da parroquia de Vilaxuste no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
Xestión do cambio
A xestión do cambio (por veces abreviada como XC, ou como CM polas súas siglas en inglés, change management) é un termo de xestión das organizacións que procura preparar, apoiar e axudar as persoas, os equipos e as organizacións para levaren a termo mudanzas organizacionais. A xestión do cambio abrangue metodoloxías para redirixir ou redefinir o uso de recursos, os procesos de negocio, as distribucións de orzamento e mais outros procedementos operativos que inflúen de xeito significativo nunha empresa ou nunha organización. Os causantes do cambio organizacional poden ser a mellora e evolución tecnolóxica, as análises internas de procesos, a resposta a crises, as demandas da clientela, a presión das competidoras, as compras e fusións e reestruturacións.
Definición
A xestión do cambio é un termo difuso que se resiste a unha definición moi concreta, pero que en todo caso reúne todas as estratexias, plans e medidas que se toman para facer que as persoas muden o seu comportamento, os seus procesos ou as súas actitudes dentro das organizacións. Polo tanto, ten relación con outras disciplinas como a psicoloxía e a socioloxía, polo que respecta á reacción individual e grupal aos cambios, pero tamén con disciplinas tecnolóxicas, como enxeñerías, informática, etc., ou con administración de empresas e economía.
Normalmente, enténdese que a xestión do cambio se centra nas persoas e nos equipos dentro dun proceso de transformación das organizacións, mentres que á análise das organizacións desde o punto de vista de qué se necesita mudar e nelas como se debe facer este cambio chámaselle habitualmente xestión do cambio das organizacións. Por outra parte, o desenvolvemento destas metodoloxías en ámbitos de programación e tecnoloxía leva a que tamén se fale de xestión do cambio tecnolóxico desde unha perspectiva con variables, valores e características de seu.
No contexto da xestión de proxectos, a locución xestión do cambio ou xestión dos cambios pode referirse tamén aos procesos de incorporación e resolución de alternativas (incidencias, erros, melloras, etc.).
As universidades comezaron a incorporar estudos, materia, especializacións e mesmo títulos de xestión do cambio, a medida que as metodoloxías se foron facendo máis complexas e eficaces.
Historia da disciplina
A xestión do cambio como disciplina empezou a desenvolverse no último cuarto do século XX, como hibridación de dous procesos de análise académica: por unha banda, os estudos sobre o dó e a mudanza no eido da psicoloxía, e por outra, a análise de modelos e procesos empresariais, que foron evoluíndo desde o "cal é o modelo de organización correcto" a "como chegamos a ese modelo".
Pioneiros
Entre os estudos que serviron de prólogo ao desenvolvemento da xestión do cambio pódense mencionar os traballos do sociólogo Kurt Lewin, da corrente psicoterapéutica da Gestalt, que no período de entreguerras comezou a traballar nas relacións entre o comportamento humano e o ambiente. Outros estudos que tiveron importancia foron os traballos sobre o dó, que arrincaron na década de 1940 coas publicacións do psiquiatra Erich Lindemann, sobre os procesos psicolóxicos vividos logo dunha catástrofe, e que continuaron con Elisabeth Kübler-Ross coas súas cinco fases do dó, dado que segundo algúns autores as reaccións postraumáticas da perda eran equivalentes á asimilación de procesos de mudanza.
Tamén Everett Rogers contribuíu ao contexto coa súa obra sobre o espallamento da innovación (The Diffusion of Innovations), onde incorpora a dimensión do tempo, dos canais de comunicación dentro dun grupo humano e as diferentes aceoptacións ao mesmo evento: o modelo de Rogers é a coñecida clasificación das persoas pola súa aceptación da innovación en innovadores, pioneiros, adoptadores iniciais, adoptadores posteriores e serodios.
O concepto de xestión do cambio
En 1983, Julien Philips, un consultor que traballaba para a multinacional da consultoría con orixe en Chicago, McKinsey & Company, publicou o primeiro modelo de xestión do cambio na revista Human Resource Management. A partir dese momento, e grazas ao guieiro de, entre outros, Daryl Conner e Don Harrison, a actividade das principais consultoras mundiais conseguiu que o termo xestión do cambio fose callando e que se abandonasen vocábulos como "reenxeñaría" para describir as estratexias de adaptación a un contorno cambiante por parte das empresas e outras organizacións. Tamén a primeiros da década dos noventa empezaron a xurdir consultoras especializadas en xestión do cambio, como Conner Partners (fundada polo ementado Daryl Conner), así como estudos sectoriais que analizaban, desde unha perspectiva occidental ou estadounidense, os traballos de transformación das organizacións. Por outra parte, segundo a consultora Linda Ackerman Anderson (Beyond Change Management) neses anos os líderes empresariais, confrontados co feito de que os cambios que impulsaban nas súas organizacións a miúdo fracasaban, empezaran a crear postos nelas co nome de "líder de cambio", para que esas persoas se ocupasen da xestión humana dos procesos de cambio.
En paralelo, Carol Weiss, estudosa e avaliadora de modelos educativos, ao abeiro do Aspen Institute, impulsou nos anos noventa o que se denominou "teoría do cambio", unha metodoloxía que procuraba que as organizacións fosen capaces de ter un efecto na sociedade, de causar un cambio social. Na súa opinión, as hipóteses de actuación social non estaban suficientemente apoiadas en evidencias científicas e en traballos de avaliación, polo que conducían frecuentemente a fracasos. Weiss desenvolveu un modelo racionalizador que tentaba organizar os distintos pasos a dar para asegurar a efectividade dese cambio social. O seu marco comprende a análise do ecosistema e das condicións do cambio, a planificación das actuacións, a identificación dos actores, a elaboración de supostos de cambio e a definición duns indicadores de avaliación para poder medir ao final se esa mudanza prevista se produciu.
Causantes do cambio
Os procesos de cambio poden ser voluntarios ou involuntarios, é dicir, se son dirixidos polas persoas responsables da organización ou non, e loxicamente iso ten consecuencias nos procesos de xestión do cambio. En xeral, os cambios voluntarios poden estar mellor organizados e planificados, e responder a unha estratexia que contemple todas ou boa parte das consecuencias. Exemplos de cambios voluntarios poden ser a reestruturación da organización, a incorporación de novos procesos ou tecnoloxías, as expansións e os cambios de mercado, as fusións e as divisións, ou mesmo a desaparición da organización.
Noutras ocasións, porén, os cambios son imprevistos ou accidentais, e normalmente son provocados por acontecementos que suceden fóra da compañía: unha crise económica, un andazo, unha decisión política de calado, votacións e referendos, catástrofes climáticas, etc.
Resistencias ao cambio
Existen distintos factores de resistencia aos procesos de cambio. Aquí menciónanse e agrúpanse uns cantos :
Os oito pasos de Kotter
thumb|[[John Kotter|John P. Kotter, un dos pioneiros da xestión do cambio, desenvolveu un modelo coñecido como os "oito pasos cara ao cambio"]] John P. Kotter, catedrático emérito da Escola de Negocios de Harvard, e un dos líderes intelectuais en xestión do cambio, desenvolveu un modelo teórico de oito pasos de impulso dos procesos de transformación. Velaí os están : Estes pasos vanlle ao ronsel ao modelo de Lewin e constrúense a partir do proceso simplificado de Lewin de creación do cambio, cos seus tres estados: desconxelar, mudar e conxelar de novo.
As cinco fases do cambio
Coa analoxía sobre os procesos de dó, segundo foron definidos por Elizabeth Kübler-Ross, pódense identificar cinco fases nos procesos de cambio e polo tanto nas súas resistencias.
Anchusa undulata
Descrición
Planta bienal ou perenne de até 60 cm de altura, plumosa e de vellosidade áspera densamente pubescente ou case gabra. Follas alternas, oblongo-lanceoladas de até 15 cm de lonxitude escasamente dentadas e coa marxe fortemente ondulada ou rizadas, as inferiores estreitadas en pecíolo e as superiores sentadas. Talos de 30 a 60 cm de altura foliosos e ramificados na base. Flores hermafroditas con corola púrpura-negruzca que pasa a unha cor azul intensa, dispostas en inflorescencias unilaterais que se alongan, cáliz de 5-10 mm en flor e até 20 mm no froito, dividido até preto da metade. Tubo corolino de 1 a 1,5 cm que excede en lonxitude aos pétalos e ao cáliz, escamas da garganta redondeadas con marxe ciliado, máis curtas que este último e cos estames insertos no alto do tubo. Florece na primavera.
Hábitat
En campos areosos e rochosos, malezas, cultivos e baldíos.
Taxonomía
dereita|miniatura|330x330px|Vista da planta Anchusa undulata foi descrita por Carl von Linné e publicada en Species Plantarum 1: 131. 1753.
Número de cromosomas de Anchusa undulata (Fam. Boraginaceae) e taxóns infraespecíficos: 2n=16
Anchusa: nome xenérico do latín anchusa para unha planta utilizada como cosmético ou como emoliente para calmar e suavizar a pel.
Sinonimia
esquerda|miniatura|240x240px|Detalle das follas. Nota: Os nomes que presentan ligazóns son sinónimos noutras especies:
Buglossoides purpurocaerulea
A Buglossoides purpurocaerulea é unha planta da familia das Boraginaceae. miniatura|240x240px|Vista da planta.
Descrición
Herba vivaz rizomatosa e peluda, de baixa a mediana; talos erectos, non ramificados. Follas de lanceoladas a elípticas estreitas, cunha punta longa, verdes escuras. Flores púrpura avermelladas que viran a azul escuro, en forma de funil, de 14-19 mm de longo e agrupadas en cimas terminais con follas que se alargan ao frutificar. Núculas brancas e brillantes. Florece na primavera.
Hábitat
Lindeiros forestais e zonas de matogueira, sebes vivos.
Distribución
Mediterráneo desde España cara ao leste até Turquía. Centro de Europa, Illas Británicas, sur de Rusia.
Taxonomía
Buglossoides purpurocaerulea foi descrita por (L.) I.M.Johnst. e publicada en J. Arnold Arbor. 35(1): 44. 1954
Mutaxénese
A mutaxénese é o proceso polo cal a información xenética dun organismo cambia debido a que se orixinou unha mutación. Pode ocorrer espontaneamente na natureza ou como resultado da exposición a mutáxenos. Pode conseguirse experimentalmente usando procedementos de laboratorio. Un mutáxeno é un axente causante de mutacións (axente mutaxénico), que pode ser químico ou físico, que dá lugar a un incremento na taxa de mutación na información xenética dun organismo. Na natureza a mutaxénese pode conducir á formación dun cancro e a diversas doenzas herdables, pero é tamén unha forza que pula a evolución. A mutaxénese como ciencia desenvolveuse baseándose nos traballos que fixeron Hermann Muller, Charlotte Auerbach e J. M. Robson na primeira metade do século XX.
Historia
O ADN pode ser modificado de forma natural ou artificialmente por diversos axentes físicos, químicos e biolóxicos, orixinándose mutacións. Hermann Muller atopou a inicios da década de 1920 que as "altas temperaturas" teñen a capacidade de facer mutar xenes, e en 1927 demostrou a existencia dunha ligazón causal da irradiación con raios X coa mutación experimentando cunha máquina de raios X, notando cambios xenéticos cando irradiaba moscas do vinagre cunha dose relativamente alta. Muller observou varios rearranxos cromosómicos neste experimento e suxeriu que as mutacións poden ser causa do cancro. A asociación da exposición á radiación co cancro fora observada xa en 1902, seis anos despois do descubrimento dos raios X por Wilhelm Röntgen, e o descubrimento da radioactividade por Henri Becquerel. Lewis Stadler, contemporáneo de Muller, tamén mostrou o efecto dos raios X sobre as mutacións na cebada en 1928, e da radiación ultravioleta (UV) no millo en 1936. Na década de 1940, Charlotte Auerbach e J. M. Robson descubriron que o gas mostaza pode tamén causar mutacións nas moscas do vinagre.
Aínda que os cambios nos cromosomas causados polos raios X e o gas mostaza eran doadamente observables polos primeiros investigadores, outros cambios no ADN inducidos por outros mutáxenos non eran tan fáciles de observar; o mecanismo polo cal ocorren pode ser complexo e levar moito tempo descubrilo. Por exemplo, suxeriuse que o feluxe causa cancro xa en 1775, e demostrouse que o alcatrán de hulla causa tamén cancro en 1915. Os compostos químicos implicados en ambos os casos foron despois identificados como hidrocarburos aromáticos policíclcicos (HAPs). Os HAPs por si sós non son carcinoxénicos e propúxose en 1950 que as formas carcinoxénicas dos HAPs son os óxidos producidos como metabolitos nos procesos celulares. O proceso metabólico identificouse na década de 1960 como unha catálise do citocromo P450, que produce especies reactivas, que poden interaccionar co ADN para formar adutos, ou moléculas produto resultantes da reacción; o mecanismo polo cal os adutos HAPs dan lugar a mutacións está aínda investigándose.
Distinción entre mutación e danos no ADN
Os danos no ADN son alteracións anormais na estrutura do ADN que non poden, por si sós, ser replicados cando se produce a replicación do ADN. En contraste, unha mutación é un cambio na secuencia dun ácido nucleico que pode ser replicada; por tanto, unha mutación pode herdarse dunha xeración á seguinte. Os danos poden ocorrer pola adición dun axente químico (aduto), ou pola alteración estrutural dunha base do ADN (creando un nucleótido anormal ou fragmento de nucleótido) ou unha rotura nunha das febras do ADN ou en ambas. Ditos danos no ADN poden ter como resultado unha mutación. Cando se replica un ADN que contén danos, pode inserirse unha base incorrecta na nova febra complementaria a medida que se sintetiza (ver reparación do ADN § Síntese translesión). A inserción incorrecta na nova febra ocorre en fronte do sitio danado na febra molde e esta inserción incorrecta pode converterse nunha mutación (é dicir, un par de bases cambiado) na seguinte rolda de replicación. Ademais, as roturas de dobre febra no ADN poden ser reparadas por un proceso de reparación inexacto, como é a unión de extremos non homólogos, que produce mutacións. As mutacións poden normalmente evitarse se sistemas precisos de reparación do ADN recoñecen o dano no ADN e repárano antes de que se complete a seguinte rolda de replicación. Empréganse directa ou indirectamente polo menos 169 encimas na reparación do ADN oun inflúen nos procesos de reparación do ADN. Deles, 83 son empregados directamente nos cinco tipos de procesos de reparación (ver reparación do ADN).
O ADN nuclear de mamífero pode sufrir máiss de 60.000 episodios de danos por célula e día (ver danos no ADN (por causas naturais)). Se se deixan sen corrixir, estes adutos, despois dunha replicación incorrecta dos sitios danados, pode orixinarse unha mutación. Na natureza as mutacións que se orixinan poden ser beneficiosas ou deletéreas e isto é unha forza que pula a evolución. Un organismo pode adquirir novas características por medio de mutacións xenéticas, mais as mutacións poden tamén ter como resultado a alteración ou perda de función dun xene e, en casos graves, causan a morte do organismo. A mutación é tamén unha fonte principal para a adquisición de resistencia a antibióticos en bacterias, e a axentes antifúnxicos en lévedos e mofos. Nun laboratorio, a mutaxénese é unha técnica útil para xerar mutacións que permitan examinar a función dos xenes e produtos xénicos en detalle, producindo proteínas ou cepas con funcións e propiedades útiles melloradas ou novas. Inicialmente a capacidade das radiacións e os mutáxenos químicos de causar mutacións foi aproveitada para xerar mutacións ao chou, pero técnicas posteriores permitiron crear mutacións específicas.
Mecanismos
A mutaxénese pode ser de orixe endóxena (por exemplo, hidrólise espontánea), por medio de procesos celulares que poden xerar especies reactivas do oxíxeno e adutos do ADN ou por erros na replicación e reparación do ADN. A mutaxénese pode tamén ocorrer como resultado da presenza de mutáxenos ambientais que inducen cambios no ADN dun organismo. O mecanismo polo cal ocorre a mutación varía de acordo co mutáxeno ou o axente causal implicado. A maioría dos mutáxenos actúan directa ou indirectamente por medio de metabolitos mutaxénicos sobre o ADN dun organismo, producindo lesións. Porén, algúns mutáxenos poden afectar a replicación ou o mecanismo de repartición cromosómica e outros procesos celulares.
Budismo no Xapón
miniatura| Pagoda Ichijō-ji na [[prefectura de Hyōgo.]] O budismo xaponés é o budismo practicado no Xapón desde a súa introdución oficial no ano 552, segundo o Nihon Shoki, por monxes coreanos de Baekje.
Judith Estrin
Judith L. Estrin, nada en 1954 ou 1955, é unha pioneira de Internet, enxeñeira, empresaria e escritora. Foi acreditada como unha das persoas clave no desenvolvemento de Internet cando traballaba no proxecto TCP inicial en Stanford. Actualmente é a CEO de JLabs, unha empresa privada centrada en impulsar a innovación en empresas, gobernos e organizacións sen ánimo de lucro. Estrin é unha emprendedora que cofundou oito empresas tecnolóxicas. Foi directora de tecnoloxía de Cisco Systems desde 1998 ata 2000.
Traxectoria
Estrin creceu nun ámbito científico, tecnolóxico e de enxeñería, o que lle permitiu acceder a desenvolver con comodidade os seus coñecementos dende pequena, tendo dous modelos a seguir na súa nai e no seu pai. É a irmá media de tres irmás que tamén son persoas exitosas nas súas respectivas carreiras. Dende pequena centrou a súa vida na aprendizaxe e na investigación sobre como achegar as novas tecnoloxías á xente. A Estrin tamén lle apaixonaba o baile popular dende que entrou no instituto.
Mentres estaba en Stanford, Estrin traballou cun grupo de investigación pioneiro en informática, ás veces chamado informalmente o "Pai de Internet". Nese equipo desenvolveu a especificación TCP/IP que forma a tecnoloxía subxacente de Internet, dedicándose ás probas iniciais de TCP. Tamén investigou a tecnoloxía Ethernet, unha tecnoloxía que se desenvolveu en paralelo ao seu desenvolvemento sobre TCP/IP e que permitía interconectar ordenadores no ámbito local.
Carreira
Despois de Stanford, e de entrevistas con grandes xigantes como HP, Intel e Xerox, traballou na súa primeira startup, Zilog Corporation (unha empresa de semicondutores que se separara e competiu con Intel), onde axudou a deseñar microprocesadores Z8 e Z8000 primeiro, e máis tarde liderou o equipo que desenvolveu un dos primeiros sistemas comerciais de rede de área local chamado Z-net. Os intereses polos que decidiu traballar en Zilog foron intelectuais e formativos.
Aberta a aproveitar novas oportunidades, en 1981, Estrin cofundou Bridge Communications co seu ex marido, unha empresa de enrutadores de rede, pontes e servidores de comunicacións que saíu a bolsa en 1985 e fusionouse con 3Com en 1987.
En 2000, Estrin cofundou Packet Design, LLC, unha empresa de tecnoloxía de rede, co seu marido Bill Carrico. Baixo Packet Design, o seu traballo centrouse na tecnoloxía de rede avanzada. Foi CEO de Packet Design, LLC ata que foi disolta, distribuíndo os seus activos aos investimentos a finais de 2007. Despois de traballar e dirixir en Packet Design, creou JLabs-Judy's Lab, que ela define como un vehículo para as moitas cousas que fai, con foco principal na innovación e o liderado.
Mutaxénese
Mecanismos
A mutaxénese pode tamén ser autoinducida por organismos unicelulares cando as condicións ambientais son restritivas para o crecemento do organismo, como o crecemento bacteriano en presenza de antibióticos, o crecemento de lévedos en presenza de axentes antifúnxicos ou o crecemento doutros organismos unicelulares nun ambiente que carece dun nutriente esencial.
Moitos mutáxenos químicos necesitan activación biolóxica para ser mutaxénicos. Un grupo importante de encimas que interveñen na xeración de metabolitos mutaxénicos é o citocromo P450. Outros encimas que poden tamén producir metabolitos mutaxénicos son a glutatión S-transferase e a epóxido hidrolase microsomal. Os mutáxenos que non son mutaxénicos de seu senón que necesitan activación biolóxica denomínanse promutáxenos.
Aínda que a maioría dos mutáxenos producen efectos que finalmente dan lugar a erros na replicación, por exemplo creando adutos que interfiren coa replicación, algúns mutáxenos poden afectar directamente o proceso de replicación ou reducen a súa fidelidade. Análogos de bases como o 5-bromouracilo poden substituír a timina na replicación. Os metais como o cadmio, cromo e níquel poden incrementar a mutaxénese de diversas maneiras ademais do dano directo ao ADN, por exemplo reducindo a capacidade de reparar erros, así como producindo cambios epixenéticos.
As mutacións orixínanse como resultado de problemas causados por lesións do ADN durante a replicación, o que ten como resultado erros na replicación. Nas bacterias, os grandes danos no ADN debidos a mutáxenos causan ocos nunha das febras do ADN durante a replicación. Isto induce a resposta SOS, un proceso de reparación de emerxencia que é tamén tendente ao erro, xerando así mutacións. En células de mamíferos a detención da replicación nos sitios danados induce varios mecanismos de rescate que axudan a sortear a zona das lesións no ADN; porén, isto pode tamén causar erros. A familia Y das ADN polimerases está especializada en sortear a zona da lesión no ADN por un proceso denominado síntese translesión, no que estas polimerases de bypass da lesión substitúen as ADN polimerases replicativas de alta fidelidade que quedaron detidas, transitando pola lesión e alongando o ADN ata que se pasa da zona da lesión para que a replicación normal poida recomezar; estes procesos poden ser tendentes ao erro ou libres de erro.
Danos no ADN e mutación espontánea
O número de episodios de danos no ADN que ocorren nunha célula de mamíferos por día é alto (máis de 60.000 por día) e supón un problema para os organismos vivos que deben minimizar.
A maioría das mutacións espontáneas orixínanse xeralmente por síntese translesión tendente ao erro ao pasar por un sitio con danos na febra molde durante a replicación do ADN. Este proceso pode potencialmente superar os bloqueos letais no ADN, pero co custo de introducir inexactitudes no ADN fillo. As relacións causais dos danos no ADN coa mutación espontánea ilústrase polo crecemento aeróbico da bacteria Escherichia coli, na cal o 89% das mutacións de substitución de bases que ocorren espontaneamente son causadas por efecto de especies reactivas do oxíxeno. Nos lévedos máis do 60% de substitucións dun só par de bases espontáneas e as delecións son probablemente causadas por síntese translesión.
Unha fonte adicional significativa de mutacións en eucariotas é a inexactitude do proceso de reparación do ADN da unión de extremos non homólogos, que se emprega a miúdo na reparación de roturas de dobre febra.
En xeral parece que a principal causa subxacente de mutacións espontáneas é a síntese translesión tendente ao erro durante a replicación do ADN e que a reparación por unión de extremos non homólogos pode ser un importante contribuínte en eucariotas.
Hidrólise espontánea
O ADN non é completamente estable en solución acuosa e pode ocorrer a despurinación do ADN. En condicións fisiolóxicas o enlace glicosídico pode ser hidrolizado espontaneamente e estímase que 10.000 sitios de purina no ADN son despurinados cada día nunha célula. Existen numerosas vías de reparación do ADN; porén, se o siio apurínico non é reparado, pode ocorrer unha incorporación incorrecta de nucleótidos durante a replicación. A adenina incorpórase preferentemente polas ADN polimerases nun sitio apurínico.
Budismo no Xapón
O budismo tivo unha grande influencia no desenvolvemento da sociedade xaponesa e segue a ser un aspecto influente da cultura ata hoxe.
Mutaxénese
Hidrólise espontánea
A citidina pode tamén ser desaminada a uridina a unha taxa que é un 5% da taxa de despurinación e pode orixinar unha transición de G a A. As células eucariotas poden tamén conter 5-metilcitosina, que se cre está implicada no control da transcrición xénica, a cal pode ser desaminada a timina.
Budismo no Xapón
Hoxe en día, as escolas budistas xaponesas máis populares son Terra Pura (浄土真宗, Jodo Shinshu) e Zen.
Mutaxénese
Tautomería
A tautomerización é o proceso polo cal os compostos se rearranxan espontaneamente para adoptar as súas formas de isómero estrutural. Por exemplo, as formas ceto (C=O) da guanina e timina poden rearranxarse nas súas raras formas enol (-OH), mentres que as formas amino (-NH2 ) da adenina e citosina poden orixinar as máis raras formas imino (=NH). Na replicación do ADN, a tautomerización altera os sitios de emparellamento de bases e pode causar o emparellamento impropio das bases dos ácidos nucleicos.
Budismo no Xapón
Budismo e xintoísmo
O xintoísmo ten hoxe ao redor de 119 millóns de seguidores no Xapón, aínda que se conta como tal a quen practique calquera forma de ritual do xinto. En 2008, arredor dun terzo dos xaponeses identificáronse como "budistas" e o número foi crecendo desde a década de 1980. Algunhas fontes indican unha porcentaxe moito maior, superando os dous terzos da poboación e outros mesturan ambas as crenzas ou tradicións, xa que moitos non as identifican como excluíntes.
Mutaxénese
Modificación de bases
As bases dos ácidos nucleicos poden ser modificadas endoxenamente por moléculas celulares normais. Por exemplo, o ADN pode ser metilado pola S-adenosilmetionina, que así altera a expresión do xene marcado pola metilación sen causar ningunha mutación na secuencia do ADN. A modificación de histonas é un proceso relacionado no cal as proteínas histonas arredor das cales se enrosca o ADN poden ser tamén modificadas por metilación, fosforilación, ou acetilación; estas modificacións poden actuar para alterar a expresión xénica do ADN local e poden tamén actuar para sinalar localizacións onde hai ADN danado que se debe reparar. O ADN pode tamén ser glicosilado por azucres redutores. Todos estes cambios son de tipo epixenético, xa que non afectan a secuencia de bases.
Budismo no Xapón
Budismo e xintoísmo
En xeral, acéptase que a gran maioría dos xaponeses participan nalgunha forma do ritual xintoísta, mentres que a maioría tamén practica o culto budista aos antepasados. Non obstante, a diferenza de moitas prácticas relixiosas monoteístas, o xintoísmo e o budismo normalmente non requiren que aqueles que os profesan sexan crentes ou practicantes, o que dificulta a obtención de cifras baseadas na autoidentificación.
Debido á natureza sincrética das dúas relixións, a maioría dos eventos da "vida" son xestionados por rituais xintoístas, mentres que os eventos da "morte" ou "máis aló" son xestionados por rituais budistas (aínda que isto non é unha regra); así, é costume, por exemplo, no Xapón, rexistrar un neno ou celebrar o seu nacemento nun santuario xintoísta, mentres que os arranxos funerarios adoitan ser ditados pola tradición budista.
Mutaxénese
Modificación de bases
A alquilación e arilación de bases poden causar erros na replicación. Algúns axentes alquilantes, como as N-nitrosaminas poden requirir a reacción catalítica do citocromo P450 para a formación dun catión alquílico reactivo. O N7 e o O6 da guanina e o N3 e o N7 da adenina son máis susceptibles ao ataque. Os aduntos no N7 da guanina forman a maioría dos adutos do ADN, pero parece que non son mutaxénicos. Porén, a alquilación en O6 da guanina é daniña porque a reparación por escisión do aduto en O6 da guanina pode ser deficiente nalgúns tecidos como o do cerebro. A metilación en O6 da guanina pode ter como resultado unha transición de G a A, mentres que a metilamina en O4 pode ser emparellada incorrectamente coa guanina. O tipo de mutación xerada pode, non obstante, depender do tamaño e tipo de aduto así como da secuencia do ADN.
As radiacións ionizantes e as especies reactivas do oxíxeno oxidan con frecuencia a guanina producindo 8-oxoguanina.
miniatura|180px|As frechas indican roturas cromosómicas debidas a [[danos no ADN.]]
Danos no esqueleto molecular do ADN
A radiación ionizante pode producir radicais libres moi reactivos que poden romper os enlaces no ADN. As roturas de dobre febra son especialmente nocivas e difíciles de reparar, producindo translocacións e delecións de partes dun cromosoma. Os axentes alquilantes como o gas mostaza poden tamén causar roturas no esqueleto do ADN. O estrés oxidativo pode tamén xerar potentes especies reactivas do oxíxeno que poden danar o ADN. A reparación incorrecta doutros danos inducidos polas especies do oxíxeno altamente reactivas pode orixinar mutacións.
Enlaces cruzados
Os enlaces covalentes entre as bases dos nucleótidos do ADN da mesma febra ou de febras opostas denomínanse enlaces cruzados no ADN; o estableceento de enlaces cruzados pode afectar tanto a replicación coma a transcrición do ADN e pode ser causado pola exposición a diversos axentes. Algúns son compostos químicos que aparecen na natureza e que tamén promoven os enlaces cruzados, como os psoralenos despois da activación pola radiación UV e o ácido nitroso. Os enlaces cruzados entre febras opostas causan máis danos, xa que bloquean a replicación e transcrición e poden causar roturas cromosómicas e rearranxos. Algúns compostos que facilitan os enlaces cruzados, como a ciclofosfamida, a mitomicina C e o cisplatino utilízanse na quimioterapia anticancro debido ao seu alto grao de toxicidade para as células proliferantes.
Dimerización
A dimerización consiste na unión de dous monómeros para formar un oligómero, como a formación de dímeros de pirimidinas como resultado da exposición a radiación UV, o cal promove a formación dun anel ciclobutilo entre timinas adxacentes no ADN. En células humanas poden formarse miles de dímeros ao día debido á exposición normal á luz solar. A ADN polimerase η pode tamén axudar a sortear estas lesións pero dun modo tendente ao erro; porén, os individuos cunha función de reparación do ADN derfectuosa, como os que sofren xeroderma pigmentosum, son sensibles á luz do sol e teñen máis risco de ter cancro de pel. miniatura|250px|Etidio intercalado entre dous pares de bases adenina-timina. Clinicamente pode distinguirse se se formou un tumor como consecuencia directa da radiación UV por análise de secuenciación do ADN para o padrón de dimerización específico de contexto caracteístico que aparece debido á excesiva exposición ao sol.
Intercalación entre bases
A estrutura planar de compostos químicos como o bromuro de etidio e a proflavina permítelles inserirse entre as bases do ADN. Esta inserción causa que o esqueleto da molécula de ADN se estire e fai que ocurra con maior probabilidade o deslizamente (slippage) no ADN durante a replicación, xa que os enlaces entre as cadeas se fan menos estables. O slippage cara adiante orixinará unha mutación por deleción, mentes que en dirección inversa causará unha mutación por inserción. Ademais, a intercalación no ADN de antraciclinas como a daunorrubicina e a doxorrubicina interfire co funcionamento do encima topoisomerase II, bloqueando a replicación e causando recombinación homóloga mitótica.
Mutaxénese insercional
Os transposóns e os virus ou retrotransposóns poden inserir secuencias de ADN en rexións codificantes ou elementos funcionais dun xene e teñen como resultado a inactivación do xene. Isto denomínase mutaxénese insercional.
Mecanismos da mutaxénese adaptativa
A mutaxénese adaptativa comprende os mecanismos de mutaxénese que permiten que un organismo se adapte a un estrés ambiental. Como a variedade de estreses ambientais é moi ampla, os mecanismos que a permiten son tamén bastante diversos, como demostran as investigacións realizadas neste eido. Por exemplo, en bacterias, a modulación da resposta SOS e a síntese de ADN de profago endóxeno incrementa a resistencia de Acinetobacter baumannii á ciprofloxacina. Os mecanismos de resistencia presúmese que están ligados a mutacións cromosómicas intransferibles por transferencia horizontal de xenes nalgúns membros da familia Enterobacteriaceae, como Escherichia coli, Salmonella spp., Klebsiella spp. e Enterobacter spp. Os eventos cromosómicos, especialmente a amplificación xénica, parecen ser relevantes nesta mutaxénese adaptativa en bacterias.
Aplicacións de laboratorio
No laboratorio a mutaxénese é unha técnica pola cal se xeran deliberadamente por enxeñaría mutacións no ADN para producir xenes mutantes, proteínas ou cepas de organismos. Poden mutarse varios constituíntes dun xene, como os seus elementos de control e os seus produtos xénicos, isto permite que a función dun xene ou proteína poida ser examinada en detalle. A mutación pode tamén producir proteínas mutantes con propiedades alteradas interesantes ou mellorar ou crear unha nova función que poida ser útil comercialmente. Poden xerarse tamén cepas mutantes de organismos que teñen aplicacións prácticas ou que permiten investigar as bases moleculares dunha determinada función da célula.
Os primeiros métodos de mutaxénese producían mutacións completamente ao chou; porén, os métodos modernos de mutaxénese poden producir mutacións específicas de sitio. Entre as modernas técnicas de laboratorio usadas para xerar estas mutacións están:
Mary Eleanor Spear
Mary Eleanor Caza Spear, nada en Jonesboro (Indiana)  o 4 de marzo de 1897 e finada o 22 de  xaneiro de 1986, era unha especialista de visualización dos datos estadounidense, autora e analista gráfica, quen iniciou o desenvolvemento do gráfico de barras e do  diagrama de caixa.
Traxectoria
Spear foi filla de Amos Zophar Hunt e Mabel Elizabeth Ewry Hunt. Asistiu á escola primaria Peabody, en Washington D. C., e logo á Eastern High School. Despois estudou no Strayer's Business College e na Universidade George Washington. Casou con Albert Austin  Spear en setembro de 1921.
Carreira
Spear traballou como analista gráfica para moitos organismos do Goberno Federal dos Estados Unidos entre os anos 20 e os 60, entre eles para o Servizo de Impostos Internos e a Oficina de Estatísticas Laborais. Tamén dirixiu o seu propio estudo durante 22 anos e ensinou Representación Gráfica de Estatísticas na American University. Escribiu dous libros: Charting Statistics, en 1952, e Practical Charting Techniques, en 1969, que describen técnicas detalladas para deseñar e crear diversos tipos de cadros e gráficos estatísticos. Tamén explicaba as funcións necesarias para desenvolver e presentar con éxito os gráficos. O mesmo enfoque baseado no equipo é o que recomenda a autora e experta en presentacións do século XXI  Nancy Duarte. .
Os estatísticos Edward Tufte e Hadley Wickham, entre outros, recoñecen a Spear por presentar a primeira formulación do gráfico de caixa. Isto mostrouse en Charting Statistics,  que na páxina 166 mostra un diagrama de barras de rangos cunha caixa de rango intercuartil. O gráfico de caixa foi desenvolvido dezasete anos máis tarde polo matemático estadounidense John Tukey. miniatura|Nomenclatura do diagrama de caixa Os críticos do seu primeiro libro sinalaron con aprobación a inclusión de consellos de Spear sobre a presentación de datos en forma de gráfico na televisión. Varios críticos opinaron que o libro podería ser máis longo, que serían útiles máis instrucións sobre o equipo e as ferramentas, que as explicacións eran demasiado breves e, aínda que estaban "agradecidos por un libro que contén moitas ilustracións excelentes, [lamentaban] que a autora Spear non impartise máis do seu fondo de coñecementos". Un revisor italiano considerou que tería moito éxito na popularización dos tipos básicos de visualización de datos gráficos, mentres que un revisor francés pensou que os profesores de economía, os administradores e os empresarios beneficiaríanse da súa lectura. Unha recensión en Journal of Marketing destacou tres regras: "Manteña as presentacións sinxelas... coñeza ao seu público, coñeza o seu material". O Analysts Journal sinalou que, ademais de ser útil para quen necesite crear as súas propias presentacións de información estatística, sería valioso para avaliar as realizadas por outros.
O segundo libro de Spear era unha versión actualizada do primeiro. Tamén era máis longo, aínda que polo menos un crítico seguía pensando que algunhas partes eran demasiado curtas. Contiña un capítulo titulado "Cheating by Charting", sobre como non enganar a audiencia, pero non facía referencia ao crecente campo do trazado de datos por computador.
A Frocela, Vilaxuste, Portomarín
A Frocela é un lugar da parroquia de Vilaxuste no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
Cf.
As expresións ''cf. supra ou cf. infra'' recomendan consultar as liñas e páxinas de arriba ou debaixo respectivamente.
A Ermida, Luneda, A Cañiza
A Ermida é un lugar da parroquia de Luneda, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
A viaxe de Fanny
Estreouse en galego o 20 de xullo de 2023 a través da TVG.
Sinopse
na Francia de Vichy de 1943, un grupo de nenos xudeus franceses (que foran protexidos por Œuvre de secours aux enfants durante tres anos) agora deben fuxir á Suíza neutral, separados de calquera adulto no que confiar.
JSSW
JSSW (Ji Shu Shiyan Weixing), tamén coñecidos como CK (Chang Kong) e como Proxecto 701, foi unha serie de satélites experimentais chineses.
Características
A finalidade exacta dos satélites JSSW non se coñece, pero eran probablemente demostradores tecnolóxicos. A ausencia de emisións de radio desde os satélites cando sobrevoaban territorios non chineses levou a especular con que tivesen unha finalidade militar, cos satélites só emitindo datos ás estacións chinesas. Ningún dos satélites manobrou mentres estivo en órbita. Lanzáronse seis satélites JSSW, todos mediante foguetes Feng Bao 1, dos cales so tres chegaron a órbita.
True Spirit (filme)
True Spirit é un filme australiano de 2023 dirixido por Sarah Spillane e escrito por Spillane, Cathy Randall e Rebecca Banner. O filme baseáse nas memorias homónimas de 2010 de Jessica Watson, interpretada por Teagan Croft. Ela é unha mariñeira australiana que foi galardoada coa medalla da Orde de Australia logo de tentar circunnavegar o globo con 16 anos. Estreouse o 3 de febreiro de 2023 a través de Netflix, onde conta cunha versión subtitulada en galego.
Gai, Vilaxuste, Portomarín
Gai é un lugar da parroquia de Vilaxuste no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
O Mazo, Vilaxuste, Portomarín
O Mazo é un lugar da parroquia de Vilaxuste no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
Home lagarto
miniatura|dereita|Home Lagarto, ser mitolóxico O home lagarto é un ser mitolóxico da cultura galega. É un lagarto xigante con esqueleto humano pero con pel de réptil. Posúe moitas riquezas na súas covas e vive nas montañas de Lugo e Ourense. Recóllese da tradición oral por Laureano Prieto.
A historia
O conto fala dun lagarto xigantesco que adoitaba tomalo sol diante da súa cova. Deuse conta de que un cazador estáballe apuntándo cunha escopeta e mirouno e ofreceulle un trato, el daríalle todas as riquezas que el quixera a cambio de ofrecerlle unha das súas fillas. Só a pequena estivo disposta a ir, aínda que sospeitaba que sería o almorzo do lagarto sacrificouse a costa da familia. O lagarto non a comeu, e propuxolle unha serie de probas ao logo dun ano.
Manuel Marulanda Vélez
Pedro Antonio Marín Marín, coñecido polos seus alias de Manuel Marulanda Vélez e Tirofijo, nado en Génova, Quindío o 13 de maio de 1930, e finado en Meta o 26 de marzo de 2008, foi un campesiño e guerrilleiro comunista colombiano, considerado como o máis veterano do mundo e do seu tempo.
O seu primeiro alias, Tirofijo, provén da súa habilidade para acertar no branco ao disparar con armas de fogo durante os seus días de combatente,  mentres que o de 'Manuel Marulanda Vélez' provén dun antigo líder comunista asasinado durante La Violencia e que adoptou como homenaxe.
Fundou co alias Jacobo Areas a guerrilla Forzas Armadas Revolucionarias de Colombia - Exército do Pobo (FARC-EP) e pertenceu ao seu órgano directivo (Secretariado das FARC-EP) dende a súa fundación en 1964 até a súa morte no ano 2008.
Pedrouzos, Vilaxuste, Portomarín
Pedrouzos é un lugar da parroquia de Vilaxuste no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
O Lagarto, Luneda, A Cañiza
O Lagarto é un lugar da parroquia de Luneda, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Gonda, Luneda, A Cañiza
Gonda é un lugar da parroquia de Luneda, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Samocela, Vilaxuste, Portomarín
Samocela é un lugar da parroquia de Vilaxuste no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
Luneda, Luneda, A Cañiza
Luneda é un lugar da parroquia de Luneda, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Povodyr
Povodyr (en Поводир) é un filme ucraíno de 2014 dirixido por Oles Sanin. Foi escollido como candidato de Ucraína para o Óscar ó mellor filme internacional na 87ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado. Houbo certa polémica sobre a selección do filme en Ucraína en relación ao proceso de votación. Hai unha versión especial audiodescrita para persoas cegas.
Sinopse
Ambientado na Ucraína soviética en 1930, conta a historia do enxeñeiro estadounidense Michael Shamrock, que chega a Khárkiv co seu fillo de dez anos, Peter para axudar a "construír o socialismo". Namórase dunha actriz Olga que ten outro admirador, o comisario Vladimir.
En tráxicas circunstancias, o americano é asasinado e o seu fillo é salvado dos seus perseguidores por un bardo cego (kobzar). Sen outra oportunidade de sobrevivir nunha terra estranxeira, o neno convértese no seu guía.
O Penedo, Vilaxuste, Portomarín
O Penedo é un lugar da parroquia de Vilaxuste no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
Val de Porrás, Vilaxuste, Portomarín
Val de Porrás é un lugar da parroquia de Vilaxuste no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
Día da Hixiene Menstrual
O Día da Hixiene Menstrual é unha iniciativa que se celebra o 28 de maio co obxectivo de acabar coa pobreza menstrual, concienciar sobre a hixiene e a mala xestión menstrual, así como cambiar as percepcións negativas ou estigmas arredor da menstruación. O proxecto foi iniciado pola ONG alemá WASH United en 2013. A data refírese á duración media do ciclo menstrual (28 días) e do sangrado (5 días) e comezou a celebrarse en 2014. Nesta data évanse a cabo actividades conxuntas con asociacións e empresas membros da coalición WASH United e celébrase a nivel mundial con obradoiros, seminarios, discursos, campañas nos medios, proxeccións audiovisuais, marchas e exposicións. En 2018, catrocentas organizacións participaron na xornada a nivel mundial e en 2019 houbo 726 eventos en 74 países.
As mozas do radio
miniatura|300px|As mozas do radio traballando nunha fábrica de United States Radium Corporation ca. 1922. As mozas do radio (en inglés: Radium Girls) foi o nome outorgado a un grupo de traballadoras que sufriron envelenamento por radiación ao recubrir as esferas dos reloxos que fabricaban cunha pintura baseada no radio utilizada na fábrica United States Radium Corporation en Orange, Nova Jersey, no ano 1917.
As rapazas, ás que se lles dixo que a pintura era inofensiva e descoñecedoras do risco que corrían, tiñan como costume chupar as porcas dos pinceis que usaban para afinalos e así pintar con maior precisión, ademais á parte disto tamén se adoitaban pintar as uñas ou os dentes a modo de pequena broma para posteriormente apagar a luz e deixar sorprendida á xente coa luminiscencia que emanaba das súas bocas.