cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diérese do metal
Historia
O primeiro uso gratuíto da diérese do metal ocorreu en 1970, coa banda Blue Öyster Cult. A páxina da banda informa de que o diacrítico foi engadido polo guitarrista e teclista Allen Lanier, pero o crítico de rock Richard Meltzer di que el mesmo llo suxerira ao produtor e representante do grupo Sandy Pearlman despois de que Pearlman viñese co nome: "Eu dixen, 'que tal uha diérese sobre o O?' De calquera forma, iso daba unaa aparencia wagneriana".
No seu segundo álbum, In Search of Space (1971), Hawkwind escribiu na contraportada: "TECHNICIÄNS ÖF SPÅCE SHIP EÅRTH THIS IS YÖÜR CÄPTÅIN SPEÄKING YÖÜR ØÅPTÅIN IS DEA̋D". A banda engade, ademais das diéreses, a letra dinamarquesa, norueguesa e feroesa Ø e a letra dinamarquesa, norueguesa e sueca Å. O diacrítico no último "A̋" é o umlaut húngaro ou acento agudo duplo (˝), que, como o propio nome di, consiste de dous acentos agudos no lugar dun. Porén, a lingua húngara non usa o acento duplo ( ˝ ) nin o umlaut alemán ("Ä") sobre a letra "A", só sobre "Ő" e "Ű").
No ano 1975 a banda inglesa Motörhead uniuse á tendencia. A idea foi de Lemmy Kilmister, vocalista e baixista do grupo e ex-membro de Hawkwind, que dixo: "Eu só coloquei [a diérese] para parecer malvado". Lemmy tamén lle dixo a Würzel, o guitarrista da banda, que engadise un umlaut ao seu nome pela mesma razón.
A banda Hüsker Dü formouse en xaneiro de 1979 e o seu nome foi tirado dun xogo de mesa de memoria moi popular nos anos 70, Hūsker Dū?, que en dinamarqués significa "lémbrase vostede?" (as barras sobre os "u" son macrons, non umlauts), aínda que eses diacríticos non sejam usados nesa lingua.
Mötley Crüe naceu en 1980 e segundo contou o vocalista Vince Neil no programa Behind the Music a inspiración chegoulles pola cervexa alemá Löwenbräu. Cando decidiron o nome puxéronlle as diéreses para facelos parecer máis europeos. A banda tamén decidiu usar diéreses do metal no nome da súa primeira discográfica, Leathür Records.
Outra das primeiras bandas en usar a diéreses do metal foi o grupo estadounidense de heavy metal Queensrÿche. A banda bromeou posteriormente sobre o seu nome dicindo: "O umlaut sobre o 'y' perseguíunos durante anos. Pasamos once anos tentando explicar como pronuncialo". Unha das razóns para usar a diérese do metal foi a de suavizar a pronunciación de "Queensreich" para evitar a súa asociación co nazismo.
A banda de parodia Spın̈al Tap foi aínda máis aló en 1984 ao usar a diérese sobre unha consoante, na letra "n", aínda que tal construción exista, por exemplo, na lingua jacalteca de Guatemala e nalgunhas ortografias da lingua malgaxe falada en Madagascar.
A partir de entón multitude de bandas, sobre todo de xéneros relacionados co heavy metal ou co hard rock, utilizaron as diéreses do metal nos seus nomes e nos seus lanzamentos, converténdose nun elemento moi característico destes estilos. O uso do umlaut chegou en anos recentes a saltar tamén a outros estilos e foi adoptado por artistas de xéneros tan afastados como o pop ou a electrónica.
Pioneiras 2. Galegas que abriron camiño
'Pioneiras 2. Galegas que abriron camiño' é o segundo volume do álbum Pioneiras de Anair Rodríguez e ilustrado nesta ocasión por Abi Castillo da Editorial Xerais.
Neste segundo volume dan a coñecer as biografías de 11 mulleres galegas (fotógrafas, científicas...) que "foron capaces de desviarse do vieiro que a sociedade do momento lles reservaba e faceren grandes contribucións sociais e conquistas de dereitos que legan as novas xeracións".
Villarino de los Aires
Villarino de los Aires, tamén escrito Vilarino de los Aires e Vilariño de Aires (en portugués Vilarinho de Aires,  en asturleonés Villarino ou Vilarino, e antigamente Villarino de Arias), é un concello e vila da provincia de Salamanca, na comunidade autónoma de Castela e León. Está integrado na comarca do Vitigudino e na subrexión da Ribera (Las Arribes). Pertence ao partido xudicial de Vitigudino.
Xeografía
miniatura| Travesía|esquerda O concello está situado no noroeste da provincia de Salamanca, no límite con Portugal. Está a 85 km da capital, Salamanca. Está integrado na comarca da Ribera. Pertence á Mancomunidade de Arribes del Duero e ao partido xudicial de Vitigudino.
Nalgunhas ocasións chámase «la puerta de Las Arribes». Ademais do propio Villarino, o seu termo municipal está formado polos núcleos de poboación de Cabeza de Framontanos, Las Cañadas, La Zarza de Don Beltrán e os barrios de La Rachita e Santa Catalina, ocupando unha superficie total de 102,64 km² e segundo o padrón municipal elaborado polo INE en 2017, ten unha poboación de 843 habitantes. Parte do seu territorio atópase dentro do Parque Natural de Arribas do Douro, un espazo natural protexido de gran valor ambiental e turístico.
Símbolos
O escudo heráldico que representa o concello foi aprobado o 18 de febreiro de 1994 co seguinte escudo: O concello aínda non adoptou bandeira municipal.
Historia
Nos séculos XIV e XV estaban os de "Quadrilleros" (en Corporario de la Ribera), o de "Alcornocal" (a carón do Teso Alcornoque de Aldeadávila) e o de "La Revilla de Aldeadávila" con parroquia propia. que foron abandonados arredor dos séculos XVII e XVIII. Finalmente, os de “La Verde” (ou “Santa Mariña”) e o de “Robredo de Santo Domingo” perduraron até o século XIX. Grazas ao esforzo de veciños de localidades como Aldeadávila de la Ribera e La Zarza de Pumareda, comezan a recuperarse restos medievais de túmulos e ermidas.
A historia dinos que Villarino, como o resto das vilas de Salamanca na fronteira con Portugal e na beira do Duero, pertenceu ao concello de Ledesma durante a Idade Media, sendo representado polos seus señores medievais ou reais nas Cortes do Reino de León de 1188, considerado o berce do parlamentarismo mundial. miniatura| Detalle do mapa A new & accurate map of Spain and Portugal,, feito en [[1780 por Eman Bowen, no que se pode ler "Villarino".]] miniatura| Detalle do mapa A new map of the kingdoms of Spain and Portugal with their principal divisions, publicado en [[1794 por Laurie e Whittle, no que se pode ver "Villarino".]] Coa morte de Afonso VIII de León e Galiza en 1230, o seu fillo Fernando III o Santo, que xa era Rei de Castela, herdou o Reino de León, pero mantivo as súas propias estruturas durante a Idade Moderna, conservando as súas institucións e características organizativas territoriais, que se plasmará na cartografía dos XVI, XVII e XVIII. Concidindo co Tratado de Alcañices (1297), indícase que o concello de Ledesma pertencía ao Señorío do infante Pedro. Posteriormente, en documentos da celebración das Cortes de Castela e León o 22 de xullo de 1315 en Burgos, cóntase que os procuradores de Ledesma solicitan que as aldeas de Dieza - Mieza sexan restituídas ao seu concello, con todos os seus dereitos. la Ribera -, Aldea d'Avila - Aldeadávila de la Ribera -, Darios - Corporario -, Cabeza de Furamontanos - Cabeza de Framontanos -, Penna - Pereña de la Ribera - e Villarino de Arias - Villarino de los Aires-, algo ao que a rexencia do futuro rei Afonso XI está de acordo. As Cortes de Valladolid en 1322, após a morte do infante Pedro, confirmaron o traslado da comarca da Ribera de novo ao concello de Ledesma. Estes vellos textos fan pensar que as aldeas da zona foron fortificadas nesa época, para evitar novas ocupacións portuguesas como as realizadas en 1296 polo rei D. Dinís de Portugal, que entrou até Simancas (Valladolid) e posteriormente se anexionou a toda a comarca de Riba-Coa, até entón pertencente ao Reino de León.
Durante os reinados de Afonso XI, Pedro I e Enrique II, o territorio dos Arribes del Duero volveu ser señorial e tivo un significado militar. É doado a unha sucesión de infantes bastardos e futuras raíñas e reis, entre eles o infante Fernando Alfonso e a raíña Leonor de Alburquerque que casa con Fernando I de Aragón en 1393, unindo o seu señorío ao das "cinco cidades".
Ao redor de 1476 Villarino comprou a metade da vila de Trabanca a don Gonzalo de Mercado, co que inicia o seu engalaxe económico. A segunda metade do XV contou cunha gran prosperidade na zona e unha importante redistribución da poboación, sendo Ledesma, Aldeadávila, Villarino, Pereña, Masueco de la Ribera e Mieza os núcleos máis poboados.
Ao redor de 1500 creáronse seis 'Rodas', na comarca da Ribera as de Villarino e Mieza, aínda que pouco antes de 1534 a de Villarino subdividíuse, creando a de Mazuecos - Masueco -. Cada roda tiña dereito a un escribán de número para celebrar actos públicos. A exención de impostos ditada por Enrique IV en 1465 e o retorno dos xudeus conversos portugueses a partir de 1530, que fomentaron e desenvolveron o comercio de téxtiles e de estancos de venda de determinados produtos, tiveron moito que ver co desenvolvemento económico deste período. Ao redor de 1600 estableceuse na zona un Señorío, en poder de Alfonso Fernández de Villarino por doazón real, quen llo transmitiu ao seu fillo Gonzalo e posteriormente ao explorador do Perú Martín de Ledesma Valderrama. Entre os seus lugares e os seus termos estaban Mazuelos - Masueco -, Aldea Dávila - Aldeadávila -, Corpario - Corporario -, La Vídola, Fuentes, Villasbonas - Villasbuenas -, La Badina, Villamuerto - Villarmuerto -, Grandes, Grandenos e Herbalejos, entre outros. A intervención urbanística de Martín de Ledesma en Villarino foi moi importante en torno a 1624 «e lo que compré de Gonzalo Fernández, fijo de Alfonso Fernández de Villarino, en el dicho lugar de Villarino, la mitad del lugar que yo fice nuevo dentro en el corral de las mismas casas del dicho lugar de Villarino». esquerda|miniatura| Arquitectura tradicional de ribeira en Villarino de los Aires (1959) Coa división territorial de España en 1833 na que se crean as actuais provincias, Villarino enmárcase dentro da Rexión Leonesa, formada polas provincias de León, Zamora e Salamanca, de carácter soamente clasificatorio, sen operación administrativa, que a grandes liñas viría recoller a parte da antiga demarcación do Reino de León, sen Galiza nin Asturias.
A praga da filoxera que atacou os viñedos de Villarino ao redor de 1890 produciu un importante movemento de emigración da vila á illa de Cuba, fundando en 1919 o "Club Villarino" da Habana como lugar de encontro dos inmigrantes desta localidade, no que gardaban os seus vínculo e a súa cultura viva, un centro que pervive até hoxe.
Finalmente, en 1974 ampliouse o concello de Villarino, ao integrarse nel a vila de Cabeza de Framontanos.
As armas
Ao redor do ano 1896 está documentada en Villarino a posesión de armas por parte dos mozos locais, tanto brancas como de fogo. Todas as noites ao pór do sol realizábase a "descarga de armas", un rito no que os mozos se reunían nun ambiente de desquite para axustar contas, o que, ante a pasividade das autoridades, implicaba o morte de varios mozos a mans doutros da mesma localidade ou doutros como Aldeadávila de la Ribera, cos que había rivalidade. Os xesuítas intermediaron para cesar esas prácticas. Os mozos deixaron na ermida de Humilladero, as pistolas, coitelos, revólveres, puñais, navallas e outras armas. Como lembranza deste acto, colocouse na igrexa da vila un gran corazón de 2 metros de altura, cuberto na súa totalidade coas armas que entregaron os mozos e aos seus pés pódese ler un cartel que di «Los mozos de Villarino entregan sus armas al Sagrado Corazón de Jesús».
Demografía
Segundo o INE, Villarino tiña, a 31 de decembro de 2018, unha poboación de 805 habitantes, dos cales 417 eran homes e 388 mulleres. Respecto ao ano 2000, o censo reflicte 1067 habitantes, dos cales 540 eran homes e 527 mulleres. Polo tanto, a perda de poboación no municipio no período 2000-2018 foi de 262 habitantes, o que supón un descenso do 25%.
O concello está dividido en catro núcleos de poboación. Dos 308 habitantes que tiña o municipio en 2018, Villarino tiña 734 e Cabeza de Framontanos 71. Nas Cañadas e na Zarza de Don Beltrán non hai habitantes empadroados.
Economía
A localidade é coñecida por albergar unha das centrais hidroeléctricas máis grandes da conca do Douro e de toda España (segunda en potencia). Construída en 1970, obtén a súa auga do río Tormes no encoro de Almendra situado na localidade do mesmo nome, a 15 km. A auga é conducida por un conduto subterráneo que chega a Villarino. Unha vez utilizada, a auga devólvese ao río Douro.
Ademais da central hidroeléctrica, e grazas ao microclima da comarca da Ribera, as cooperativas de aceite e viño son as outras dúas ocupacións importantes da vila. Nos últimos tempos o turismo comeza a moverse grazas ás casas rurais e ás paisaxe que se contemplan dende a vila, con distintos miradoiros como Ambasaguas, lugar de encontro do río Tormes e do Douro.
Administración e política
miniatura| subestación hidroeléctrica
Alcaldes
miniatura| Vistas dos [[Arribas (xeografía)|arribes no verán, dende o miradoiro da Rachita]]
Cultura
Las Arribes constitúe unha comarcas con forte personalidade cultural, distinguida pola súa paisaxe, folclore, arquitectura e pola fala con trazos lingüísticos derivados da lingua asturiana.
Fala
En toda a comarca da Ribera existía antigamente unha profunda e arraigada influencia do leonés, en concreto utilizábase unha variedade local chamada fala riberana.
O canto do "burro do tío Silguero", coñecido fóra da vila como o do "burro villarino", é unha reminiscencia destacada da lingua tradicional da zona, traducida posteriormente ao castelán. Hoxe aínda é moi coñecido e o famoso burro, que ten unha escultura de granito diante dos colexios, converteuse nun emblema.
Arquitectura
As vilas da Ribera teñen unha arquitectura tradicional propia, froito da súa xeografía, microclima e xentes. Un dos factores polos que se conservou mellor que noutras zonas puido ser a súa situación fronteiriza, illada das principais cidades da meseta. Entre as localidades limítrofes, Villarino é unha das mellor conservadas.
A típica casa de ribeira de residencia habitual adoita presentar unha soa fachada xa que está situada xunto a outras edificacións lindeiras. Son moi características dúas formas estéticas, pintadas de branco (antes con cal) ou con cachotería de pedra vista. Do segundo andar sobresae un gran balcón adornado de forma característica con macetas que protexe da choiva a porta de entrada inmediatamente debaixo. Ao seu carón adoita haber un "poyo" ou asento. Nalgúns casos, en lugar do balcón, atópase unha fiestra adornada con dous "andróns" (morillo)ou pedras a modo de peitoril (alféizar). Entre os exemplos das moitas casas representativas que aínda se conservan en Villarino de los Aires destacan, por exemplo, o nº 2 da praza Mayor, ou o número 11, que alberga unha oficina de Caja Duero, así como o número 23 da rúa Aceras, que a Deputación de Salamanca sinala como exemplo da arquitectura tradicional da comarca no artigo que a revista turística Emociones dedica a este tema.
Dentro do patrón común da comarca, en Villarino era habitual dedicar a primeira planta ao uso exclusivo de cuadras, palleiras e/ou almacéns. Por iso, as vivendas que se organizaron dese xeito presentaban un exterior diferente. En lugar do impoñente balcón, tiñan dúas portas na fachada, unha para o primeiro andar e outra para a segunda, a zona de estar, á que se accedeu por unha escaleira exterior dende a rúa. Nestes casos, a planta alta, ademais de albergar a estancia con vistas á rúa e a escaleira de acceso ao "sobrao", tamén albergaba a cociña e a súa despensa. Co paso dos anos, o interior das vivendas foi evolucionando cara a un trazado máis moderno, pero no aspecto exterior, as vilas con arquitectura tradicional definitoria tenden a manter a estética de antano.
As portas e fiestras están cubertas xeralmente por perpiaño de granito con estrutura redondeada na parte superior.
Tamén son moi característicos os cruceiros así como os chozos e as cortinas do campo. As cabanas son edificios abovedados, circulares ou cadrados, que serven para resgardar da choiva aos pastores que se sorprenderon no medio do campo. As cortinas, moi representativas da paisaxe, son leiras de uso agrícola e/ou gandeiro delimitadas por muros de pedra.
Lendas
miniatura|esquerda|Magydaris panacifolia En Villarino existía unha crenza arraigada nas meigas, da que aínda hoxe hai reminiscencias, sobre todo no que se refire ao uso ritual da botánica para previr e loitar contra o mal de ollo. Hai unha gran riqueza patrimonial neste sentido, sobre todo no uso da cana de San Xoán (Magydaris panacifolia) como remedio preventivo ou curativo, xa que aínda se recolle, sobre todo na zona do Teso de San Cristóbal, para secar e manter en portas e xanelas. Nalgunhas chemineas colocábanse botellas de auga bendita. Tamén se emprega a oliveira, o loureiro e o romeu, un simbolismo pagán que a relixión cristiá asimilou, sobre todo no que rodea o Domingo de Ramos, o Corpus Christi e a noite de San Xoán. En Villarino a fogueira celébrase o 11 de xuño en vez do 23 de xuño para honrar a San Xoán de Sahagún, atribuíndo a ese santo a desaparición da peste. Na fogueira quéimase o tomiño de San Xoán, a cana de San Xoán e a herba do mal de ollo. Tamén se saltan as fogueiras e algunhas señoras recollen cinzas para pór debaixo da almofada nun escapulario para protexerse durante todo o ano.
Cóntase que as meigas de Villarino celebraban aquelarres no val de Zarapayas, debaixo das nogueiras, onde se reunían todas as meigas da comarca daRibera, ademais das da veciña zamorana de Sayago. "Zarapayar" en asturleonés e mais en galego significa enlear. Villarino foi declarado oficialmente «pueblo de brujas» pola Inquisición. En 1591 celebrouse alí un proceso contra dúas meigas que foron queimadas no lume.
En 1952 o párroco de Villarino, Juan Manuel Hernández, escribiu que «''hay en este pueblo una creencia tan aferrada a la existencia de las brujas, que por mucho que trabaje, es difícil desarraigarla. Y cuidado que en el catecismo de adultos lo combato con todas mis fuerzas. Procuraremos trabajar todo lo posible para que desaparezca''».
As meigas da Ribera chamábanse “las urgas” e así o recolle Antonio Llorente Maldonado de Guevara no seu libro sobre xornadas dialectais do norte da comarca:
As Engrobias, Galdo, Viveiro
As Engrobias é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Punt
miniatura|Relevo que describe a chegada da expedición exipcia ao país de Punt na época de [[Hatshepsut. Templo de Deir el-Bahari, Exipto]] miniatura|Baixorrelevo que mostra un poboado do país de Punt. Expedición exipcia da época de Hatshepsut. Templo de Deir el-Bahari, Exipto miniatura|Posibles localizacións de Punt A terra de Punt (en exipcio: 40px pwnt, interpretacións exipcias alternativas: Pwene (t) /pu:nt/), tamén chamada Ta Nétjer que significa "terra do deus", foi un antigo territorio descrito polos textos en xeroglíficos do Antigo Exipto, cunha localización aínda incerta, aínda que posiblemente puido estar situado na costa africana do océano Índico. Unha investigación de 2015 do Dartmouth College que rastrexaba as orixes xeográficas dalgúns babuínos momificados achados en Exipto e provenientes do comercio con Punt sinala que estes animais proveñen dunha ampla rexión que comprende os actuais territorios de Etiopía, Eritrea, Djibuti, Somalia e o Iemen.
Imperio Antigo
A expedición máis antiga a Punt que se pode rastrexar remóntase ao rei Sahura da V dinastía, arredor do século 25 a.C., como se menciona no reverso da Pedra de Palermo, así como en bloques atopados por arqueólogos exipcios no lugar do funeral do rei en Abousir. As escenas publicadas por Tarek el Hawady mostran o rei Sahura sentado diante de árbores de incenso visiblemente replantados en Exipto (bloque SC/south/2003/06), ou de pé equipado cunha á e preparándose para cortar a cortiza (bloque SC/sur/2003/07). Finalmente, un último bloque presenta unha escena de navegación con persoas de Punt (e animais exóticos), persoas que teñen características similares aos tips representados atados con libios na estrada do mesmo complexo funerario de Sahura.
Ao final do Reino Antigo (VI dinastía), os misioneiros, todos enterrados en Elephantina (tumbas de Qoubbet el Hawwa, Asuán) informaron da súa actividade directa ou indirectamente vinculada a este país: Khnoumhotep acompañando a Khoui e Tjetji, Pépinakht (que foi o encargado de devolverlle ao rei o corpo dun xefe de expedición, masacrado cos seus homes polos beduínos, durante a montaxe do barco para ir a Punt). En canto a Herkhouf, reproduciu na entrada da súa tumba a carta do rei Néferkarê en que se menciona un anano (ou un pigmeo) traído de Punt a Exipto baixo o reinado de Djedkarê Isési (V dinastía) polo dignatario Ourdjededba.
Reino Medio
Ao redor de 1950 a.C., baixo o reinado de Montouhotep III (XI dinastía), un oficial chamado Henou supervisou o envío dunha frota a Punt, segundo unha inscrición descuberta en Wadi Hammamat. Baixo a XII dinastía, o porto de Saww, o punto de partida deste país, podería estar situado na desembocadura do Wadi Gaouasis, en Mersa Gaouasis, segundo os primeiros frutíferos resultados da misión italoamericana de Kathryn Bard e Rodolfo Fattovich. Alí atopáronse abrigos, cerámica típica do Reino Medio, remos e elementos de barcos de madeira de cedro, mentres que o exiptólogo Abd El Moneim Sayed xa descubrira en 1976 inscricións datadas do reinado de Sesostris I, que mencionaban as expedicións, unha de Antefoqer (visir de Amenemhat I e despois de Sesostris I) e o seu subordinado Ameny, o outro de Ankhu. Finalmente, está a estela do emisario Nebsou que conmemora unha viaxe a Punt durante o reinado de Amenemhat III. A caixa 21, que leva unha breve inscrición que menciona os "produtos de Punt", está datada no ano oitavo do reinado de Amenemhat IV. En 1836, foi descuberta no wadi Gasus (ao sur de Safaga) a sete quilómetros do mar Vermello, reutilizado nunha construción da época romana, a estela que relata a viaxe a Punt realizada polo emisario Khenty-ghéty-our, o ano vixésimo oitavo do reinado de Amenemhat II.
O xacemento de Ayn Sukhna, escavado entre outros por Pierre Tallet no golfo de Suez, tamén revelou pezas de madeira de barcos e áncoras, nunha das galerías escavadas na rocha (a actividade marítima deste xacemento está testemuñada dende a IV dinastía, en dirección ao Sinaí, mais os descubrimentos permiten unilos aos de Mersa Gaouasis, en canto a canto frecuentaban o mar Vermello).
Imperio Novo
Unha expedición famosa foi a que o alto funcionario Nehesy supervisou para a raíña Hatshepsut, arredor do século XV a.C., para buscar mirra, incenso, ouro, peles de leopardo, armas de lanzamento e árbores de incenso (que foron replantados no camiño que conduce ao tramo de escaleiras ao templo mortuorio desta raíña, en Deir el-Bahari). Esta viaxe foi tan importante que se conservou nos muros do pórtico norte da segunda terraza do templo.
Varios dos seus sucesores, incluído Thutmose III, tiveron relacións con Punt. As escenas das tumbas tebanas de Pouyemrê (TT39), Amenmosé (TT89), Rekhmirê (TT100) e unha persoa descoñecida (TT143) amosan a presentación da homenaxe do pobo de Punt. A ausencia de escenas de navegación marítima débese quizais ao feito de que a fronteira sur de Exipto se atopase entre a cuarta e a quinta cataratas baixo Tuthmose I, como se indica na inscrición de Agar a Meroua en Kurgus. Os contactos terrestres faríanse entón na XVIII dinastía.
O relato de viaxes realizado na XX dinastía, baixo o reinado de Ramsés III (antes do ano 22 segundo Pierre Grandet) rexistrado no papiro Harris I (liñas 77.8 a 78.1) menciona "marabillas misteriosas" traídas deste país, como a mirra. Este rei considerou os produtos de Punt ofrecidos a Amón os máis salientables no seu templo de Medinet Habu: goma, mirra, pigmento vermello e "toda boa herba aromática".
Primeira división española 2022/23
A tempada 2022-23 da Primeira División Española é a 92ª edición do campionato de fútbol organizado en España pola Liga de Fútbol Profesional. Comezou o 12 de agosto de 2022 (a segunda fin de semana de agosto) e finalizará o 4 de xuño de 2023. Por mor da celebración do Mundial de Catar, celebrado excepcionalmente en decembro por causa das altas temperaturas estivais no país asiático, haberá unha interrupción do campionato ligueiro entre novembro e decembro de 2022, de xeito que as dúas competicións non coincidan.
Ascensos e descensos
Un total de 20 equipos disputan a liga: os participantes da Primeira División de España 2021-22, os dous primeiros clasificados da Segunda División de España 2021-22 e o vencedor dunha promoción disputada a tal efecto entre o 3.°, 4.º, 5.º e 6.º clasificado da Segunda División de España 2021-22.
Geococcyx velox
O Geococcyx velox é, probabelmente, a especie de Geococcyx menos coñecida. esquerda|miniatura|Visión frontal do Geococcyx velox.
Descrición e hábitat
O Geococcyx velox é semellante ao Geococcyx californianus, mais lixeiramente de menor tamaño, coa gorxa e o peito menos estriado e a parte inferior máis beixe. Adoita medir uns 46 cm.
Proteína fluorescente vermella
miniatura|A resposta bioluminescencia ao Ca2+ local despois da inxección intraperitoneal de tdTA recombinante nun rato anestesiado. Móstrase unha transparencia da imaxe de reflexión do rato (escala gris) e a bioluminescencia inducida polo Ca2+ (pseudocor vermella).
Geococcyx velox
Descrición e hábitat
Vive en zonas áridas de até 3000 metros de altitude e pode habitar tanto en áreas abertas de mato e de arbustos espiñentos como en terras cultivadas. Pode albiscarse no oeste de México, entre Sonora e Chiapas, e desde o Iucatán até Guatemala, O Salvador, Honduras e o noroeste de Nicaragua.
Comportamento e alimentación
Aliméntase principalmente de insectos que caza ao sol do mesmo xeito que o Geococcyx velox.
Adoita construír os niños en árbores de baixa altura, en arbustos ou en cactos do xénero Opuntia. As súas niñadas adoitan ser de entre tres e catro ovos brancos que miden uns 35 x 26 mm.
Proteína fluorescente vermella
A RFP é dunha masa molecular de aproximadamente 25,9 kDa. O máximo de excitación é de 558 nm e o máximo de emisión é de 583 nm.
A primeira proteína fluorescente vermella que se descubriu, a proteína fluorescente verde (GFP), foi adaptada para identificar e desenvolver marcadores fluorescentes noutras cores. Variantes como a proteína fluorescente amarela (YFP) e a proteína fluorescente ciano (CFP) descubríronse en antozoos.
Un aspecto importante das proteínas fluorescentes é o tempo que hai que agardar entre a síntese de proteínas e a expresión da fluorescencia. DsRed ten un tempo de maduración de arredor de 24 horas, o cal fai que sexa inutilizable en moitos experimentos que teñen lugar nun intervalo de tempo máis curto. Ademais, DsRed ten forma tetramérica, o cal pode afectar o funcionamento das proteínas ás cales é ligada. Por medio da enxeñaría xenética mellorouse a utilidade da RFP ao incrementar a súa velocidade de desenvolvemento da fluorescencia e creando variantes monoméricas. Entre as variantes melloradas da RFP están as seguintes: mFruits (mCherry, mOrange, mRaspberry), mKO, TagRFP, mKate, mRuby, FusionRed, mScarlet e DsRed-Express.
Ermosende, Galdo, Viveiro
Ermosende é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Beauden Barrett
Beauden John Barrett, nado o 27 de maio de 1991 en New Plymouth (Nova Zelandia), é un xogador de rugby que xoga nas posicións de apertura e zagueiro na selección neozelandesa, os All Blacks, cos que foi campión do mundo en 2015.
Traxectoria
Natural de New Plymouth, na rexión de Taranaki, Barrett creceu cos seus sete irmáns nunha granxa de Pungarehu e comezou a xogar ao rugby desde a infancia, favorecido tamén polo feito de que o seu pai Kevin fora un xogador profesional nos Hurricanes entre 1997 e 1998; xunto con el, os seus dous irmáns, Kane e Scott Barrett, foron enviados aos equipos xuvenís da provincia de rugby de Taranaki.
En 2010 Beauden fixo o seu debut na liga de Nova Zelandia co equipo da rexión de Taranaki aos 19 anos e, ao final da tempada, a franquía profesional dos Hurricanes asegurou a súa incorporación despois de que o seu pai e o adestrador de Taranaki, Colin Cooper, convencérono de preferir a opción de Wellington a unha oferta dos Blues, que é a franquía profesional de Auckland.
En 2011 formou parte da selección nacional sub-20 que gañou o campionato do mundo xuvenil celebrado en Italia e, un ano despois, durante a xira irlandesa de 2012 en Nova Zelandia, debutou nos All Blacks. Desde entón sempre foi seleccionado en varios torneos e xiras de Nova Zelandia, sendo a miúdo usado como segunda opción detrás de Dan Carter ou Aaron Cruden.
En 2016 Barrett acadou o título de campión do Super Rugby cos Hurricanes, sendo o máximo anotador do torneo con 223 puntos incluídos os obtidos cun ensaio na final gañada contra os Lions.
Polas súas actuacións cos All Blacks en 2016 e 2017, Barrett foi galardoado dous anos seguidos co título de mellor xogador de rugby do mundo.
Kreuzlingen
miniatura|Unha das rúas da localidade, cunha típica casa de armazón de madeiras e a igrexa evanxélica ao fondo. miniatura|Torre da igrexa católica de Santo Estevo. Kreuzlingen é unha cidade e comuna suíza do cantón de Turgovia, capital do distrito de Kreuzlingen.
Situación
Kreuzlingen atópase nas beiras do lago Constanza. Limita ao norte coa comuna de Constanza (DE-BW), ao leste con Bottighofen, ao sueste con Lengwil, ao suroeste con Kemmental e ao oeste con Tägerwilen.
Cidade transfronteiriza
Realmente esta cidade e a veciña alemá de Constanza forman un único núcleo urbano, compartindo as súas rúas e conformando unha cidade real que supera os 100.000 habitantes, a maior concentración urbana deste gran lago.
Historia
A orixe da cidade está no antigo mosteiro agostiño de "Crucelin", fundado no ano 1125 polo bispo Ulrich I (Santo Ulrico). Unha das rutas do Camiño de Santiago comeza en Kreuzlingen-Constanza.
Monumentos e turismo
A cidade de Kreuzlingen conta con numerosos monumentos e lugares de lecer. Anexo ao seu porto atópase o Seeburgpark, un parque á beira do lago cunha importante zona de xogos infantís, amplos recintos de animais en perigo da zona e acceso directo ao Seemuseum, ou Museo do Lago, cuxo contido xira ao redor da historia do transporte fluvial e a pesca no mesmo.
Rehana Maryam Noor
Rehana Maryam Noor (en রেহানা মরিয়ম নূর) é un filme de Bangladesh de 2021 dirixido por Abdullah Mohammad Saad e producido por Jeremy Chua baixo o selo Metro Video e coproducido por Sensemakers Productions. O filme trata sobre as dificultades dunha profesora asistente de 37 anos dunha facultade de medicina. En 2021, foi escollido para competir na sección Un Certain Regard do Festival Internacional de Cinema de Cannes de 2021. É o terceiro filme de Bangladesh en competir nesta categoría. Foi escollido como candidato de Bangladeshi para o Óscar ó mellor filme internacional na 93ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Guistilán, Galdo, Viveiro
Guistilán é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Fornela, Galdo, Viveiro
Fornela é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Silvester Nauli
Silvester Nauli, nado en Tomils, Grisóns, en 1922 e finado en 1988, foi un numismático suízo.
Primeiros anos e formación
Silvester Nauli naceu no antigo municipio de Tomils, actualmente Domleschg, no cantón dos Grisóns, e aínda sendo un neno traballou como pastor e mozo de hotel. Na súa xuventude foi tamén condutor e maquinista da compañía de ferrocarrís de Suíza.
O seu interese pola historia manifestouse axiña. Aínda que non chegou a completar o ensino secundario, frecuentou as conferencias e os seminarios do profesor Emil Vogt sobre prehistoria e historia antiga na Universidade de Zürich.
Carreira profesional
En 1964 comezou a traballar como técnico de escavación no Departamento de Conservación de Mionumentos de Zürich e en 1967 regresou á súa terra natal ao se crear o Servizo Arqueolóxico dos Grisóns.
En 1976 trasladouse ao Museo Rético de Coira como axudante científico e alí encargouse da colección numismática e do Departamento de Prehistoria e Historia Antiga durante once anos, ata a súa xubilación en 1987. Neste período investigou sobre as moedas dos Grisóns presentes en coleccións estranxeiras, así como sobre os antecedentes históricos destas emisións.
Publicacións
Silvester Nauli non foi un autor prolífico, esta é unha escolma das súas escasas publicacións:
Un monde
Un monde é un filme belga de 2021 dirixido por Laura Wandel. En xuño de 2021, o filme foi escollido para competir na sección Un Certain Regard do Festival Internacional de Cinema de Cannes de 2021. En Cannes, gañou o Premio FIPRESCI. Un monde recibiu o premio André Cavens ao mellor filme pola Asociación Belga de Críticos de Cinema. Foi escollido como candidato de Bélxica para o Óscar ó mellor filme internacional na 93ª edición dos premios, clasificándose na lista curta de decembro.
Sinopse
Unha nena de sete anos é testemuña de que como o seu irmán máis vello é acosado. Aínda que xura que manterá o segredo, cóntallo ao seu pai e axiña tamén ela é vítima do acoso.
Pioneiras de Ciencias de Lugo
Pioneiras de Ciencias de Lugo é un ensaio de María Isabel Fernández García publicado en 2021 editado polo Colectivo Egeria.
Este libro amosa as traxectorias de 62 mulleres pioneiras na ciencia na provincia de Lugo, entre elas: Manuela Barreiro, primeira alumna na USC e primeira licenciada de Galicia; Ángela  Pardo Celada, primeira xinecóloga e primeira doutora en Medicina; Rosa Manuela Torviso Monje, primeira profesora de Ciencias do Instituto de Lugo; Mª Paz Gasalla, primeira Oftalmóloga; e  María Teresa Fernández Rodríguez, primeira investigadora e profesora auxiliar de universidade.
O libro pretende "Rescatar e poñer en valor a estas pioneiras é contar esa metade da historia que está por contar, así como sentar as bases sobre as que se basearon e desenvolveron os estudos e profesións das mulleres actuais, que nun número pequeno pero importante xa van formando parte do mundo científico e tecnolóxico"
A Insua, Galdo, Viveiro
A Insua é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Mercedes Mariño
Mercedes Mariño, nada en Monforte de Lemos en 1909 e finada en Conxo, Santiago de Compostela, en 1995, foi unha pioneira actriz de teatro, cinema e televisión, cantante de jazz e directora teatral galega.
Sabina von Steinbach
Sabina von Steinbach foi unha mestra escultora do século XIII á que se atribúen un grupo de estatuas da porta sur da catedral de Estrasburgo, algunhas da catedral de Magdeburgo e da catedral de Notre-Dame de París. Porén, a súa existencia non está confirmada e arredor dela existe toda unha lenda.
Traxectoria
miniatura|Sabina sería a autora destas estatuas na [[Catedral de Estrasburgo|catedral de Notre-Dame de Estrasburgo.]] De acordo con algunhas fontes, a primeira mención escrita sobre a súa persoa remóntase a 1617 e foi realizada por Schadeus ao describir a catedral de Estrasburgo, da que en 1275 finalizara a construción. A torre comezárase en 1277 polo arquitecto e mestre construtor Erwin de Steinbach, que contou coa axuda da súa filla Sabina, que era unha hábil escultora.
As mulleres estaban admitidas na maioría dos gremios de oficios durante a idade media, mais a adhesión a un gremio non daba automaticamente o dereito a ser aprendiz. Non obstante, iso implicaba que as mulleres puidesen compartir todas as vantaxes relixiosas e financeiras dos adheridos aos gremios. Se un mestre-artesán falecía, o seu cargo pasaba á súa esposa, que podía retomar o oficio. Isto realizábase facilmente coa axuda doutro artesán que moitas veces adquiría o cargo casando coa viúva.
Liga Galega de Wáter-polo 2021/22
A tempada 2021/22 da Liga Galega de Wáter-polo foi a competición territorial galega de wáter-polo masculino que se disputou entre o ano 2021 e o 2022. O equipo campión foi o Club Waterpolo Santiago.
Participantes
Na tempada 2021/22 participaron sete clubs :
Sabina von Steinbach
Traxectoria
Os tallistas en pedra viaxaban lonxe con frecuencia; os traballos de construción podían durar decenios e levaban con eles a súa familia. O emprego por Steinbach da súa filla Sabina entre os escultores de Estrasburgo era unha irregularidade que se cometera dentro dunha loxa provincial, descoidada na observación das regras do gremio. Ata a anexión da cidade por Francia en 1681, a sede do gremios dos escultores alemáns situábase en Estrasburgo e mesmo ata 1760 as loxas alemás rendían tributo á loxa desa cidade. Albert Mackey, en Enciclopédie de la Franc-maçonnerie, expón a teoría de que a construción da catedral de Estrasburgo en 1275 é o acontecemento fundador da francmasonaría.
Segundo certas fontes, Sabina proseguiu o traballo do seu pai en Estrasburgo despois da morte do mestre e finalizouno. Outras sosteñen que simplemente axudou o seu pai. Non obstante, admítese comunmente que Sabina foi a autora das estatuas que personifican a igrexa e a sinagoga (as dúas do século XIII), que están situadas nas portas sur da catedral. Tamén en Estrasburgo deixaría a súa sinatura nunha estatua de Xoán o Evanxelista que sostén un pergamiño que di en latín: «Grazias á gran piedade desta muller, Sabina, que me deu forma nesta pedra dura.»
Steinbach casaría con Bernard de Sûnder, tamén masón e construtor, co que traballou na catedral de Magdeburgo. Trala morte do seu pai en 1318 continuaría a traballar na catedral de Estrasburgo xunto a un irmán, aínda que existen dúbidas sobre o seu verdadeiro papel dentro do gremio.
Segundo a tradición que forma parte da lenda sobre ela, o mestre Erwin antes de morrer pediu á súa filla que finalizase a obra que el iniciara. Ela xúrao e esa noite aparéceselle en soños unha traza marabillosa do que queda por executar na catedral: a fachada principal. Ao espertar, cre que o seu soño é froito da inspiración divina, desenvolve o deseño e preséntao aos responsables da construción, que aceptan o proxecto. Os traballos reanúdanse e culmínase con éxito. Segundo esa mesma tradición, Steinbach chegou a autorretratarse nas figuras da igrexa e da sinagoga.
Anos despois parece situada en París, onde viviría nos poboados construídos arredor de Notre Dame, onde convivían os masóns que traballaban na construción.
Controversias sobre a súa existencia
A pesar de que era notorio que Sabina traballara nas esculturas da catedral de Estrasburgo a principios do século XIV, as primeiras referencias ao seu traballo non están constatadas ata 300 anos despois, e estas presentan controversias se se atende á datación das obras.
Esta teoría é discutida igualmente por dúas historiadoras da arte. Leslie Ross, no seu traballo Artists of the Middle Ages, afirma que a historia de Sabina foi creada co fin de novelar a existencia de Erwin von Steinbach. Non hai efectivamente ningunha dúbida de que realmente existiu, mais sábese tan pouco sobre o que fixo que é preciso «descubrilo», dixo Ross:
Outra historiadora da arte, Natalie Harris Bluestone, no seu libro Double Vision: Perspectives on Gender and the Visual Arts, achega datos complementarios:
Máis adiante engade no mesmo libro:
En calquera caso, Sabina von Steinbach converteuse nun símbolo das mulleres que de xeito anónimo traballaron como artesás na idade media. Ferrer Valero pecha o capítulo dedicado a ela con estas palabras:
A Lagoa, Galdo, Viveiro
A Lagoa é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Zenit-4MK (satélite)
Zenit-4MK ou Germes (índice GRAU 11F692) foi unha serie de satélites de recoñecemento militares da Unión Soviética.
Características
Os satélites Zenit-4MK eran unha versión mellorada dos Zenit 4M e que debían substituílos. Estaban baseados nas cápsulas Vostok e, con 6300 kg de masa, consistían nun módulo de servizo e outro de reentrada de forma esférica contendo as cámaras e a película fotográfica que debía ser devolta a terra e revelada. Os satélites estaban alimentados por batería que lles daban unha autonomía de ata 14 días. As órbitas típicas dos Zenit-4MK estaban entre os 200 e os 300 km de altura. Ao igual que os Zenit-4M, tiñan un módulo motor reacendible para manobrar en órbita. Lanzáronse 80 Zenit-4MK mediante foguetes Voskhod e Soiuz U, con dous fallos.
Malló, Galdo, Viveiro
Malló é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Alma María Pérez Parrado
Alma María Pérez Parrado, nada o 21 de decembro de 2001 en Boiro, é unha taekwondoista galega. É vicecampioa do mundo de taekwondo en 2021.
Traxectoria
Alma María Pérez Parrado é medallista de prata na categoría de menos de 53 kg no Campionato do Mundo Feminino de Taekwondo celebrado en Riad en 2021, perdendo na final ante a turca Merve Dinçel
Montecelo, Galdo, Viveiro
Montecelo é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Ed Asner
Eddie Asner, nado en Kansas City o 15 de novembro de 1929 e finado nos Ánxeles o 29 de agosto de 2021, foi un actor estadounidense.
Traxectoria
Faleceu nos Ánxeles, California, o 29 de agosto de 2021, aos noventa e un anos.
George Oppen
George Oppen nado en New Rochelle, Nova York, o 24 de abril de 1908 e finado en California o 7 de xullo de 1984, foi un poeta estadounidense.
Traxectoria
Nado nunha familia xudía en New Rochelle, George Oppen estableceuse como membro da corrente poética obxectivista, só para abandonar a poesía na década de 1930 para dedicarse ao activismo político.
Marxista fervoroso, Oppen trasladouse a México en 1950 para evitar problemas coa Comisión de Actividades Antiamericanas. En 1958 volve aos Estados Unidos e comeza a dedicarse de novo á poesía; publicou sete coleccións de poemas nos anos 60 e 70, e en 1969 gañou o Premio Pulitzer de poesía por Of Being Numerous.
Geococcyx
Geococcyx é un xénero de aves cuculiformes da familia Cuculidae. Habitan en América do Norte e América Central, normalmente en zonas desérticas. Adoitan correr até os 32 km/h aínda que algúns poden atinxir os 43 km/h.
Especies
A subfamilia Neomorphinae, inclúe once especies de aves, das cales pertencen ao xénero Geococcyx as seguintes especies:
Morfoloxía
O Geococcyx californianus adoita medir entre 56 e 61 cm desde a cola até o bico e o seu peso medio é de entre 230 e 430 g. É grande, magro, de cor marrón e negra, con raias brancas e cunha crista distintiva na cabeza. Ten patas longas, pés fortes, un pico escuro de grandes dimensións e unha cola ancha con puntas brancas nas tres plumas externas da cola. Ten un parche de pel espido detrás de cada ollo; este parche ten unha sombra azul anterior ao vermello posterior.
O Geococcyx velox é lixeiramente máis pequeno, non é tan raiado e ten un bico máis pequeno. Tanto Geococcyx velox como Geococcyx californianus deixan atrás marcas con forma de X que semellan que se moven en ambas as direccións.
Alimentación
miniatura|Geococcyx californianus común cun lagarto.|186x186px Teñen unha dieta omnívora e moi variada. Poden alimentarse de caracois, de insectos (como saltóns, grilos, milpés e escaravellos), de arácnidos (como arañas, tarántulas e alacráns), de pequenos réptiles (como lagartos e cobras) de pequenos roedores e outros mamíferos, de aves, así como dos seus ovos, e mesmo de froitas e sementes como as dos cactos. No entanto, tamén son capaces de comer especies máis grandes como a cobra cascabel.
O Geococcyx californianus busca alimento no chan e, cando cazan, adoitan correr detrás das súas presas após se agochar. Pode saltar para capturar insectos e normalmente bate certas presas contra o chan. Debido á súa rapidez, é un dos poucos animais capaces de derrotar á cobra cascabel, así como o único depredador real das avespas falcón tarántula.
Comportamento
miniatura|Geococcyx californianus camiñando devagar pola herba.|esquerda|175x175px Os Geococcyx californianus adoitan vivir sós ou en parella. De feito, os pares reprodutores son monógamos e están xuntos durante toda a vida, e poden marcar territorio durante todo o ano. No cortexo, os machos inclínanse, erguendo e baixando as súas ás e estendendo o seu rabo, desfilan fronte a femia coa cabeza alta e as ás e o rabo caídos e, en ocasións, levan comida como ofrenda. A estación de reprodución pode abranguer desde a primavera até mediados do verán, xa que depende da localización xeográfica e das especies.
O niño dos Geococcyx californianus adoita estar formado por paus e pode incluír follas, plumas, peles de cobra ou estrume; adoita localizarse entre 1 e 3 metros de altura nunha árbore baixa, nun arbusto ou nun cacto. Como o resto das aves, os Geococcyx californianus son ovíparos, de forma que se reproducen por ovos, os cales adoitan ser brancos. As niñadas dos Geococcyx californianus adoitan ser de entre dous e seis ovos, mentres que a dos pequenos Geococcyx californianus é máis pequena. miniatura|Geococcyx californianus quecendo ao sol. A responsabilidade dos proxenitores é compartida, xa que ambos chocan os ovos (as femias durante o día e os machos durante a noite) e alimentan as crías. A eclosión dos ovos é asíncrona e, durante a primeira ou as dúas primeiras semanas desde que un ovo eclosiona, un dos proxenitores fica no niño coidando da cría até que pasan dúas ou tres semanas e a cría xa pode saír do niño cos pais na procura de alimento.
Termorregulación
Durante a fría noite desértica, os Geococcyx californianus baixan lixeiramente a súa temperatura corporal e entran nun estado de leve torpor para conservar enerxía. Para quecer durante o día, poñen ao sol os parches de pel escuros do seu lombo.
Etimoloxía
O seu nome científico, Geococcyx, provén do grego clásico γῆ (terra) e κόκκυξ (cuco), por ser parente do cuco que adoita desprazarse pola terra.
Haematobia exigua
Haematobia exigua é unha especie de díptero da familia Muscidae. A especie está presente e é abondosa en Australia, vivindo en Australia Occidental, Territorio do Norte, Queensland e Nova Gales do Sur. É considerada unha praga e causa moitos danos ao gando vacún. Como pertence ao xénero Haematobia, debe alimentarse do sangue do gando para sobrevivir, cortando a súa pel coas súas pezas bucais.
Geococcyx
Cultura popular
O Geococcyx californianus foi popularizado pola Warner Bros. grazas á personaxe Road Runner, creada en 1948, protagonista dunha serie de debuxos animados de longo percorrido. En cada episodio, o astuto e pérfido Wile E. Coyote (baseado nun coiote) intenta, de maneira repetida, atrapar o Road Runner para comelo, malia non conseguilo nunca.