cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paisaxe do Val do Arno (Leonardo)
Descrición e estilo
A paisaxe é o val do Arno, preto de Florencia, "como se describe na parte inferior das pinturas florentinas de moitos artistas, incluíndo as de Antonio Pollaiolo". Deste traballo xorde o interese do novo artista polos fenómenos naturais: ríos, lagos, plantas e o seu dominio dun estilo sinxelo. A necesidade da perspectiva é moi sensible, a simulación como unha rede nos campos, alcanzan a distancia dentro da chaira cunha reixa perceptible, o primeiro plano dáo a altura rochosa e un pobo fortificado.
Este deseño consérvase na Galería Uffizi en Florencia
Teatro do Atlántico
Historia
A compañía expresaba a vontade de centrar a súa actividade en Galiza e na lingua galega co obxectivo de seren punto de referencia para unha cidadanía, un contorno xeográfico e político preciso, recoñecíbel nas súas circunstancias e abarcábel para a acción desta pequena compañía. Unha compañía que non pretendía triunfar nin conquistar o mercado, senón relacionarse cun público concreto, ser parte desa sociedade dun xeito máis profundo e que sente a necesidade que cambiar a realidade, sobre todo a realidade política e social de Galiza.
Co Teatro do Atlántico iníciase unha etapa na que se pon especial atención á palabra como vehículo de expresión e comunicación dramática, mais non un realismo tradicional. A compañía céntrase na creación de escenografías, espazos e ritmos afastados do naturalismo convencional, en traballos interpretativos arriscados etc. sempre ao servizo de textos e de autores de contrastada calidade literaria e interese dramático, encarnados á súa vez por actores e actrices.
As circunstancias do universo feminino na sociedade contemporánea foi un dos temas máis frecuentes da compañía, presente en moitas producións. A muller foi en gran medida protagonista do repertorio, transitando entre a paixón amorosa, heterosexual u homosexual, a opresión, a loita polas liberdades e os dereitos da muller, a rebelión dunha muller contra a violencia de xénero.
Helmet
A banda Helmet formouse en 1989 por Page Hamilton como vocalista e primeira guitarra, John Stanier na batería, o australiano Peter Mengede na guitarra rítmica e Henry Bogdan (Helmet) no baixo.
Teatro do Atlántico
Historia
Na súa última etapa, segundo recolle a revista ADE teatro: Revista de la Asociación de Directores de Escena de España', Teatro do Atlántico''' veu apostando por montaxes baseadas case sempre en pezas dramáticas que profundan na natureza humana desde unha perspectiva galega que non esquece o universal. Así pois, esta compañía desenvolveu unha traxectoria que a converteu nunha das máis estábeis, diferenciadas e importantes do panorama escénico galego.
A compañía leva realizadas máis de trinta producións entre as que podemos subliñar Casa de Bonecas, de Ibsen; A noite das Tríbades de Per Olov Enquist; Amor de don Perlimplin con Belisa no Xardín, de García Lorca; O cerco de Leningrado, de Sanchis Sinisterra; O encoro, de Conor McPherson; A raíña da beleza de Leenane, de Martin McDonagh; Unha primavera para Aldara, de Teresa Moure ou Memoria de Helena e María, de Roberto Salgueiro.
Helmet
Os 90
O grupo debutou con "Strap It On" en 1990 co selo Amphetamine Reptile, prodúceno eles mesmos, e o resultado: riffs repetitivos, voces rabiosas e melódicas á vez e o manexo dos tempos é o que identifica a Helmet como unha banda única e inclasificable estilo. A discográfica Interscope ofrécelle un contrato ao grupo, o cal consistía en millóns de dólares e un control artístico. En 1992 publícase "Meantime", o mellor disco para moitos fanáticos da banda, máis pesado e elaborado que o anterior, o álbum convértese nun éxito en vendas e é disco de ouro, os seus singles foron "Unsung" e "In The Meantime". Peter Mengede abandona a banda e é reeemplazado por Rob Echeverria, ex Rest In Pieces. Debido á reputación do grupo, entran ao estudo para gravar o tema "Just Another Vicitm" con House Of Pain para a banda sonora de Judgement Night. En 1994 sae á venda "Betty" o disco máis variado que ten a banda, con influencias do funk e ata do hip hop como na canción "The Silver Hawaian", e ata un cover jazzero, a metade do disco eran as típicas caniones do disco e as outra metade, experimentais como o afirmo Page Hamilton. A banda colabora con temas a bandas sonoras como "Complete" en Johnny Mnemonic, "Disagreeable" en Feeling Minnesota, e un cover de Black Sabbath, "Symptom of the Universe", para a película Jerky Boys. Logo da xira de "Betty" (1994-1995), Rob Echeverria únese a Biohazard. "Aftertaste" é lanzado en 1997, Chris Traynor, ex Orange 9mm, é o novo guitarrista rítmico da banda, nese tempo empézanse a circular rumores sobre tensións internas na banda. En 1999 sepáranse.
Teatro do Atlántico
Historia
As producións de Teatro do Atlántico participaron en varios festivais nacionais e internacionais de teatro: Palencia, Festival Iberoamericano de Cádiz, F.I.T.E.I. (Porto), Festival Latinoamericano de Córdoba (Arxentina), Muestra Internacional de Teatro de Caracas (Venezuela), Muestra de Teatro de las Autonomías "Villa de Madrid", Festeixo (Viana do Castelo), Mostra Internacional de teatro (MIT) de Ribadavia, Festival Galaico-Portugués de Cariño, Festival de Teatro Cómico e Festivo de Cangas do Morrazo, Mostra de Teatro de Cee, Festival de Carballo etc.
Premios da Crítica de Galicia
No 2016, Teatro do Atlántico, recibe o Premio da Crítica de Galicia no apartado de Artes Escénicas.
Helmet
Post-Helmet
Durante ese tempo Page Hamilton foi guitarrista de David Bowie para despois formar Gandhi, John Stanier únese a con os australianos The Mark Of Cain e é membro de Tomahawk, Chris Traynor encárgase da guitarra líder de Bush para a xira do disco Golden State e Henry Bogdan, como guitarrista da banda de jazz The Moonlighters e actualmente esta en Midnight Serenaders que tocan música da década dos 20 e 30.
Teatro do Atlántico
Premios María Casares
Os Premios de Teatro María Casares, de periodicidade anual, foron creados en 1997 pola AAAG a fin de servir de estímulo e recoñecemento ao labor desenvolvido pola profesión teatral. O Teatro do Atlántico levou, ao longo de diferentes anos, varios premios de distinta categoría; mellor actor ou actriz protagonista ou secundario, mellor dirección, mellor escenografía e mellor vestiario.
Helmet
Regreso e cambios de formación
En 2004 Page Hamilton convoca unha reunión a John Stanier e Henry Bogdan na cal ningún presentar, así que reúne a novamente a Chris Traynor, convoca ao baixista Frank Belo (Anthrax) e ao batería John Tempesta (Testament, Rob Zombie) e así quedaría a nova formación de Helmet para a xira do disco "Size Matters" que foi lanzado o 14 de setembro. A mediados de 2005 Frank Belo vólvese a Anthrax e substitúeo Jeremy Chatelain (Jets To Brazil, Handsome). Ao ano seguinte John Tempesta se une a The Cult e é substituído por Mike Jost. A metade de ano sae á venda "Monochrome", que se denominaba como volta ás raíces da banda ("Strap It On" e "Meantime"). Completan o Vans Warped Tour 2006 como cabezas de cartel. Chris Trayor sae da banda logo de traballar 10 anos con Hamilton, que en outubro anuncio unha nova aliñación con John Fuller (baixo) e Kyle Stevenson (batería), mais a recente inclusión do novo guitarrista Jimmy Thompson. Tamén son parte do banda sonora da película Saw
Teatro do Atlántico
I Edición - 1997
Mellor actor protagonista→ Gonzalo Uriarte na obra A Noite das Tríbades.
Mellor actriz protagonista→ Casilda Alfara na obra A Noite das Tríbades.
Alfredo Tella
miniatura|299px|Exposición no [[Palacio de María Pita, en 1917. De esq. a der., de pé: Tella, Abelenda, Barreiro, Sobrino, Palacios, Seijo, Sotomayor, Lloréns, Castelao, Concheiro, Francés, Madariaga (co chapeu nas mans), González del Villar e dúas persoas sen identificar. Sentados: a muller de Francés, a Pardo Bazán e Picadillo.]] Alfredo Tella Comas, nado na Coruña en 1873 e finado en Madrid o 12 de outubro de 1927, foi un xornalista galego.
Teatro do Atlántico
I Edición - 1997
Mellor dirección→ Xúlio Lago na obra A Noite das Tríbades.
Mellor espectáculo→ A Noite das Tríbades.
IX Edición - 2005
Mellor actor secundario→ Toño Casais en O Encoro.
Alfredo Tella
Traxectoria
O 17 de febreiro de 1903 na súa crónica de El Noroeste fixo un comentario sarcástico sobre os mozos que se vestían de "madamas" no Entroido, solicitando que o alcalde tomase medidas para evitar equívocos. Ao día seguinte, o alcalde Argudín Bolívar publicou o bando de entroido, cun artigo no que prohibía que os homes se disfrazasen de muller. La Voz de Galicia ironizou con que a medida prexudicara aos homes, e non ao revés. Ao ano seguinte, Francisco Mariño, o sucesor no cargo de Argudín Bolívar prohibiu tamén que as mulleres se disfrazasen de home.
Teatro do Atlántico
IX Edición - 2005
Mellor dirección→ Xúlio Lago na obra O Encoro.
XI Edición - 2007
Mellor adaptación/tradución→ Avelino González e Olga F. Nogueira na obra A raíña da beleza de Leenane.
Alfredo Tella
Recoñecementos
O Concello da Coruña dedicoulle unha rúa en 1966.
Teatro do Atlántico
XI Edición - 2007
Mellor dirección→ Xúlio Lago na obra A raíña da beleza de Leenane.
Mellor espectáculo→ pola obra A raíña da beleza de Leenane.
XIII Edición -  2009
Mellor dirección→ Xúlio Lago na obra Unha primavera para Aldara.
Mellor actriz protagonista→ María Bouzas na obra Unha primavera para Aldara.
Mellor escenografía e mellor vestiario→ Carlos Alonso na obra Unha primavera para Aldara.
Mellor texto orixinal→ Teresa Moure na obra Unha primavera para Aldara.
Mellor espectáculo→ pola obra Unha primavera para Aldara.
XIV Edición - 2010
María Barcala foi nomeada a mellor vestiario na obra O xogo de Yalta, Afterplay.
XV Edición - 2011
María Barcala foi nomeada á mellor interpretación no papel protagonista pola obra Memoria de Helena e María.
XVIII Edición - 2014
Mellor adaptación/tradución→ Xosé Manuel Pazos Varela na obra A Charca Inútil.
XX Edición - 2016
Mellor espectáculo→ pola obra O Principio de Arquímedes.
Mellor actor secundario→ Alberto Roldán na obra O Principio de Arquímedes.
Mellor actor protagonista→ Toni Salgado obra O Principio de Arquímedes.
Mellor adaptación/tradución→ Afonso Becerra na obra O Principio de Arquímedes.
Mellor dirección→ Xúlio Lago na obra O Principio de Arquímedes.
Premios Compostela de Teatro
Creados no ano 1889 polo xornal compostelán El correo gallego. Estes premios, simbolizados a través dunha escultura deseñada por Carme Breixo, non teñen dotación económica senón que gardan o seu valor no prestixio profesional.
Pertencentes ao Teatro do Atlántico foron agasallados con este premio Xúlio Lago no 1991 pola mellor dirección en Historia de Neerea e María Barcala, no 1992, como mellor interpretación feminina en papel protagonista por Climenestra ou o Crime, Ocasos.
Premios Maruxa Villanueva
No ano 2015, María Barcala Porto foi nomeada mellor actriz protagonista grazas á súa participación na obra O Principio de Arquímedes.
Xeografía de España
miniatura|270px|O [[Teide, na illa de Tenerife, é o punto máis alto de España.]]
España localízase no suroeste de Europa e comprende o 84 % da Península Ibérica. A súa superficie total é de 504 782 km², deles 499 542 km² é terra e 5240 km² auga.
Das fronteiras de España, 4964 km (88 %) é costa e 1917,8 km terra (12 %). Comparte con Portugal unha fronteira de 1214 km, con Francia 623 km, con Andorra 63 km, con Marrocos 16 km e con Xibraltar 1,2 km. A costa mediterránea abrangue 1660 km, a atlántica 710 km. Os Pireneos esténdense ao longo de 435 km entre o Golfo de Biscaia e o Mediterráneo. O estreito de Xibraltar separa España e Europa de Marrocos, no norte de África.
Fóra do territorio peninsular, España exerce a soberanía sobre as illas Baleares, as Canarias, Ceuta, Melilla, as illas Chafarinas, Peñón de Alhucemas e Peñón de Vélez de la Gomera.
A Gafa, Miñortos, Porto do Son
A Gafa é un lugar da parroquia de Miñortos no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2022) ten 31 habitantes (18 homes e 13 mulleres).
Erro aleatorio
En enxeñería e física, o erro aleatorio é aquel erro inevitable que se produce por eventos únicos imposibles de controlar durante o proceso de medición. Contrapónse ao concepto de erro sistemático.
Nun estudo de investigación, o erro aleatorio vén determinado polo feito de tomar só unha mostra dunha poboación para realizar inferencias. Pode diminuírse aumentando o tamaño da mostra. Cuantificación:
A ausencia de erro aleatorio denomínase precisión.
Estadio Romano
O estadio Romano é un estadio de fútbol de propiedade municipal localizado en Mérida, España. Construíuse en 1954 e reconstruíuse na súa totalidade en 1995, con motivo do ascenso do Club Polideportivo Mérida a Primeira División. En setembro de 1997 bautizouse como Estadio Romano José Fouto, en homenaxe a José Fouto Carvajal, presidente que levou ao club de Terceira a Primeira División. Tras a desaparición deste equipo, a finais do ano 2000, recuperou o seu nome orixinal. Ten capacidade para 14 600 espectadores.
Historia
Reinaugurouse nun partido oficial entre o CP Mérida e o Real Betis, na primeira xornada da Primeira División de España 1995/96. Antigamente neste terreo atopábase o estadio Municipal de Mérida, inaugurado en 1954, que contaba cunha pista de atletismo e unha capacidade para 8.000 espectadores. A Xunta de Estremadura foi quen levou a cabo a remodelación, construíndo uns novos fondos e remodelando ambas tribunas, eliminando a pista de atletismo e mellorando os accesos, iluminación, son, céspede natural, seguridade, dotando de cubertas ás dúas tribunas e adoptando a actual denominación.
O estadio acolle os partidos como local do Mérida UD e do Imperio CP, os dous conxuntos locais máis destacados. Anteriormente acolleu os partidos como local do CP Mérida nos que pasou pola Copa do Rei, Primeira División, Segunda División, Segunda División B e Terceira División de España.
O recinto, ademais, acolleu un partido internacional valedeiro para a Clasificación para o Mundial 2010 entre España e Estonia, disputado o 9 de setembro de 2009, con resultado de España 3-0 Estonia, que lle sirviu a España para conseguir a clasificación.
Foi subsede de fútbol na candidatura olímpica de Madrid 2016.
Monterrey (periódico)
Monterrey foi un semanario editado en Verín entre 1934 e 1935.
Historia e características
Semanario dedicado á defensa dos intereses locais, apareceu en 1934. Dirixido por Arturo Benito Silva. Mantivo polémicas con Nuevo Támega. Cesou a súa publicación pero reapareceu en decembro de 1935.
Marley & Me (filme)
Marley & Me é un filme estadounidense de 2008 do xénero da comedia dramática, sobre o can Marley. Dirixida por David Frankel e con guión de Scott Frank e Non Roos está baseada no libro do mesmo nome de John Grogan. Owen Wilson e Jennifer Aniston son os protagonistas do filme, e interpretan a parella dona do can. A súa estrea foi o 25 de decembro de 2008 nos Estados Unidos e o Canadá e estableceu unha nova mellor marca de recadación no día de Nadal con 14.750.000 dólares. En  2011 saíu directamente para o mercado de vídeo, unha precuela, Marley & Me: The Puppy Years.
Argumento
Logo da súa voda, John e Jenny Grogan (Owen Wilson e Jennifer Aniston) deixan os duros invernos de Míchigan por unha casa no sur de Florida, onde atopan traballo como reporteiros para dous xornais rivais. En The Palm Beach Post, Jenny axiña logra chegar á primeira páxina mentres no South Florida Sun-Sentinel, John só consegue escribir obituarios e pequenos artigos sobre novas banais, como un lume no depósito local de lixo. John aínda inseguro da necesidade de engadir outro membro á femilia confésalle ao seu amigo Sebastian que non está preparado aínda para ter un bebé, e o amigo aconséllalle que adopten un can para ver se realmente están preparados para ter un petís. Dunha camada de labradores amarelos, John e Jenny escollen adoptar a Marley (nome escollido en homenaxe a Bob Marley), que imediatamente aparece como un can  incorrixible. A parella leva o can a clases de adestramento coa señora Kornblut (Kathleen Turner), que pensa que se pode adestrar calquera can. Pero Marley rexeita obedecer calquera orde e sobe enriba da señora Kornblut, polo que o expulsa da clase.
Elenco
miniatura|Jennifer Aniston, unha das protagonistas do filme, fai de dona de Marley
Produción
miniatura|David Frankel, o director de Marley & Me Ao abranguer a película 14 anos na vida dun can, empregáronse 22 labradores amarelos diferentes para dar vida a Marley. A película rodouse en diferentes lugares de Florida: West Palm Beach, Fort Lauderdale, Hollywood, Miami e mais no Dolphin Stadium, ademais tamén se gravou en Filadelfia e West Chester en Pensilvania. As escenas da lúa de mel filmáronse nas proximidades do castelo Ballynahinch en Connemara, no condado de Galway (Irlanda).
Theodore Shapiro, que xa traballara con Frankel en The Devil Wears Prada, compuxo a música do filme, e gravouna coa Hollywood Studio Symphony.
Recadación
A estrea da película realizouse en 3.480 salas nos Estados Unidos e no Canadá o 25 de decembro de 2008. Recadou 14.750.000 dólares no seu primeiro día, establecendo unha nova mellor marca para un día de Nadal superando a anterior de 10.200.000 alcanzado por Ali en 2001 ( Sherlock Holmes superou a marca o ano seguinte). O filme gañou un total de 51.700.000 dólares no cuarto día chegando ao primeiro lugar na recadación, posición que mantivo durante dúas semanas. Rematou cunha recadación de 143.153.751 nos Estados Unidos e 99.563.362 no resto do munto, cun total de 242.717.113.
Castro de San Millao
O castro de San Millao é un poboado castrexo situado na parroquia de San Millao, no concello ourensán de Cualedro. É coñecido tamén coma Cidá do Castro ou Cidá de Grou.
Morfoloxía
O Castro de San Millao está sobre un pequeno outeiro a 730 m de altitude, ó pé do río dos Muíños. Está orientado en dirección norte-sur, cun eixo maior na súa dirección leste-oeste. Atópase encaixado no medio de pequenos outeiros, o que dificultaría a visibilidade dos seus habitantes, así como a dos seus posibles atacantes. É de doado acceso se se compara con outros, dado que a zona ten un relevo pouco pronunciado. Canto ao terreo, é pouco fértil na altura dos estratos desa época.
É un castro de tipo chairego, de grandes defensas e de trazos gandeiros. Atópase circundado por un pequeno regato de montaña. Ten certas similitudes en canto a distribución co castro de Elviña: presenta tres barrios superpostos a distinto nivel, todos eles amurallados e independentes os uns dos outros. A súa planta é de forma ovoide.
Alberto Korda
Alberto Díaz Gutiérrez, máis coñecido baixo o nome de Alberto Korda, nado na Habana o 14 de setembro de 1928 e finado en París o 25 de maio de 2001, foi un fotógrafo cubano, mundialmente coñecido pola súa fotografía do Che Guevara. A famosa fotografía foi tomada a Ernesto Guevara mirando o cortexo fúnebre dos caídos na sabotaxe do barco La Coubre por parte da CIA, o 5 de marzo de 1960.
Biografía
Alberto Korda, fillo dun ferroviario, naceu na Habana. Tivo numerosos pequenos empregos antes de facerse asistente fotógrafo por razóns pouco habituais. En efecto, confiou que a súa "principal motivación era atopar a mulleres". Alcanzou doutra banda o seu obxectivo na medida en que a súa primeira muller, Natalia Menendex, foi a primeira top-model cubana. Faise chamar "Korda" porque isto fai pensar en Kodak.
Castro de San Millao
Morfoloxía
O sistema defensivo é a particularidade mais salientábel do conxunto. Na cara norte ábrese un gran foxo que chega a acadar unha profundidade de 8 m de alto e ten entre 6 e 12 m de ancho. Nas caras sur e oeste atópase un regato encaixado no substrato do chan que fai de barreira natural inaccesíbel. Na cara leste está a área de terreo mais chá, cuberta cunha barreira de pedras fincadas de 70 cm. nunha zona que abarca 130 metros de longo por 30 de ancho. O conxunto conta cunha muralla ciclópea de cachotería de granito, que nalgunhas zonas acada mais de metro e medio.
Alberto Korda
Biografía
Logo da revolución cubana, Korda foi o fotógrafo persoal de Fidel Castro durante dez anos. Dende 1968 ata 1978, dedicouse á fotografía submarina ata unha exposición xaponesa en 1978 que estimulou o interese mundial para o seu traballo. Aparece brevemente en Boa Vista Social Club de Wim Wenders, en 1999, aínda que non estea presente nos créditos. Alberto Korda cede a un ataque cardíaco en París, en 2001, mentres que presentaba unha exposición da súa obra. Esta enterrado no Colon Cemetery da Habana. En 2005, catro anos logo da súa morte, un documental titulado Kordavision, realizado por Héctor Cruz Sandoval estalle totalmente dedicado.
Castro de San Millao
Historia
A aparición do castro de San Millao remóntase o século II d.C e a fin da súa ocupación data do século IV d.C. Enmárcase dentro do período de ocupación romana da Gallaecia, mais dentro del non se atopou material arqueolóxico romano ningún. Está situado na zona ocupada polos bibalos ou Bebaloi, os cales participaban do Forum Bibalorum, dentro do Conventus Bracarensis, o que antes viría a ser o Oinaikos Growion. Os seus habitantes adicábanse principalmente á gandaría ovina, olería e comercio con outros castros ou aldeas da zona, aproveitando a vía romana que percorría a zona próxima á Xironda.
Alberto Korda
A foto do Che
miniatura|200 px|A foto Guerillero Heroico Era fotógrafo para o xornal cubano Revolución o 5 de marzo 1960 cando tomou a famosa fotografía. Korda contou así o instante histórico:
Xamais recibiu ningún diñeiro por esta fotografía, aínda que perseguiu no 2000 á marca Smirnoff por empregar a foto con motivos publicitarios. Comentando a utilización ilícita da súa fotografía, o artista declarou: Gañou o xuízo e tivo unha indemnización de 50.000 dólares que reverteu ao sistema médico cubano. Di: "se o Che estivese aínda vivo, faría o mesmo".
Castro de San Millao
Achados arqueolóxicos
Tanto os traballos de Florentino López Cuevillas e Xesús Taboada Chivite coma os de Rodríguez González e Francisco Fariña Busto deron luz a numerosos achados. Entre os máis importantes atópanse :
Linteiros, Miñortos, Porto do Son
Linteiros é un lugar da parroquia de Miñortos no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2022) ten 82 habitantes (41 homes e 41 mulleres).
Thomas Kuhn
Thomas Samuel Kuhn, nado o 18 de xullo de 1922 e finado o 17 de xuño de 1996, foi un físico e filósofo natural dos Estados Unidos de América cuxo traballo incidiu sobre a historia e filosofía da ciencia, tornándose un marco importante no estudo do proceso que leva ao desenvolvemento científico.
Traxectoria
Thomas Kuhn naceu en Cincinnati, Ohio, o 18 de xullo de 1922. Estudou a carreira de física na Universidade Harvard, e obtivo o doutoramento en 1949. Ata entón, tivera pouco contacto coa filosofía, xa que a súa carreira era a física e, segundo el, a segunda guerra mundial exercía unha enorme presión para iniciar carreiras científicas, e un gran desprezo en relación ás materias humanísticas. Pero a partir do seu doutoramento o seu interese orientouse cara ao estudo da Historia da Ciencia, ao que se dedicou por completo.
Permaneceu en Harvard coma profesor axudante de Historia da Ciencia, e foi aquí onde preparou un curso de ciencias para non científicos, no que por primeira vez, utilizou exemplos históricos de progresos científicos. Desa experiencia, Kuhn puido percibir que a ciencia, nunha perspectiva histórica, era moi diferente da presentada nos textos de física ou mesmo de filosofía da ciencia.
En 1956, aceptou unha oferta da Universidade de Berkeley, California, onde pasou a ocupar a Cátedra de Historia da Ciencia a partir de 1961. En Berkeley, escribiu e publicou o libro Estrutura das Revolucións Científicas, e aínda que xa publicara un primeiro libro en 1957, A Revolución Copernicana, e un segundo en 1961, A función da medida na física moderna, foi o terceiro libro o que o tornou recoñecido, máis coma un intelectual volvendo cara a Historia e Filosofía da Ciencia, ca coma o físico que era.
Fractura mecánica
miniatura|300px|Fractura dúctil despois de esforzos axiais. Na ciencia dos materiais a fractura é a separación dun corpo en dous ou máis baixo a acción dunha forza.
Thomas Kuhn
O pensamento de Kuhn
Thomas S. Kuhn ocupouse principalmente do estudo da historia da ciencia, no que mostra un contraste entre dúas concepcións da ciencia:
Este contraste plásmase na obra A Estrutura das Revolucións Científicas,que ocasionou o chamado xiro histórico-sociolóxico da ciencia, unha revolución na reflexión acerca da ciencia ao considerar propios desta os aspectos históricos e sociolóxicos que rodean a actividade científica, e non só os lóxicos e empíricos, como defendía o modelo formalista.
Fractura mecánica
Os procesos de fractura comezan coa creación de gretas e continúan co seu crecemento até que se alcanza esta.
Thomas Kuhn
Enfoque historicista
Segundo o enfoque historicista de Kuhn, a ciencia desenvólvese seguindo determinadas fases:
Castelo do Príncipe
Historia
O Castelo do Príncipe comezouse a construír en 1740 xunto co Castelo do Cardeal, situado á outra beira da ría de Corcubión. O enxeñeiro encargado da obra sería Francisco Llobet, sendo substituído por Carlos Lemaur (de procedencia francesa, algo moi habitual durante o reinado dos Borbóns) no 1744, ano no que comezan os traballos definitivos. As obras rematan en 1755. O nome do Príncipe déuselle en honra ao fillo de Carlos III de España, o futuro rei Carlos IV.
Fractura mecánica
Fractura fráxil
miniatura|300px|Fractura fráxil nun vidro. miniatura|300px|Fractura dunha manivela de Aluminio. Zona clara: fractura dúctil. Zona escura: fractura por fatiga.
Castelo do Príncipe
Historia
O papel estratéxico da Costa da Morte vai perdendo relevancia durante o século XIX, polo que a finais dese século o castelo, ao igual ca outras tantas fortalezas, deixaría de pertencer ao Estado tras poxa pública. O primeiro propietario foi o empresario, banqueiro e político fisterrán residente en Corcubión Plácido Castro Rivas, o cal compra tamén en 1892 o Castelo de San Carlos de Fisterra. No ano 1928, despois de abandonar a vila de Corcubión, Plácido Castro fai unha doazón de varios bens inmobles (entre os que se atopa o Castelo do Príncipe) á Asociación de Periodistas de Madrid, que o acaba hipotecando e, posteriormente, queda en mans do banco. Durante moitos anos o edificio queda abandonado até que en 1985 o empresario galego Xosé Ramón Oreiro se fai con el por 30 millóns de pesetas. Oreiro fai a maior reforma que se fixo nesta fortaleza, converténdoa nunha luxosa vivenda.
Thomas Kuhn
Enfoque historicista
Desta maneira, o enfoque historicista dá importancia a factores subxectivos que anteriormente foran pasados por alto á hora de explicar o proceso de investigación científica. Kuhn mostra que a ciencia non é só un contraste entre teorías e realidade, senón que hai diálogo, debate, tensións e ata loitas entre os defensores de distintos paradigmas. E é precisamente nese debate ou loita onde se demostra que os científicos non son absolutamente racionais, non poden ser obxectivos, pois non lles é posible afastarse de todos os paradigmas e comparalos de forma obxectiva, senón que sempre están inmersos nun e interpretan o mundo conforme ao mesmo paradigma. Isto demostra que na actividade científica inflúen tanto intereses científicos (ex: a aplicación práctica dunha teoría), coma subxectivos, como por exemplo, a existencia de colectividades ou grupos sociais a favor ou en contra dunha teoría concreta, ou a existencia de problemas éticos, de tal maneira que a actividade científica vese influenciada polo contexto histórico-sociolóxico no que se desenvolve. Así, os historicistas, ao contrario que os formalistas, dan máis importancia tanto ao suxeito que leva a cabo a investigación, coma ao contexto histórico e sociolóxico no que está inmerso.
Fractura mecánica
Fractura fráxil
Na fractura fráxil non se produce unha deformación plástica sensíbel antes da fractura.
Castelo do Príncipe
Historia
No ano 2006, o castelo foi comprado por un empresario da Rioxa por unha cifra en torno aos 3 millóns de euros e actualmente atópase á venda por 6 millóns de euros.
Arquitectura
Ao igual que o castelo do Cardeal, montaba 12 pezas de artillería noutras tantas troneiras dirixidas cara ao mar. Ao amplo adarve que ten ascendíase por unha rampla ou por dúas escaleiras de pedra, existindo tamén espaldóns resoltos con arcos rebaixados. Un grande edificio que dirixe as súas ás cara os semibaluartes do hornabeque contiña os servizos loxísticos (dependencias para a gornición que acadaba os 88 soldados, almacéns e polvoreira). O aparello é de cantería ben labrada no seu perímetro exterior e gran parte da súas fábricas interiores, o que lle dá gran realce visto dende o mar ou dende terra, onde tiña o foxo e a ponte para entrar ao centro da cortina.
Fractura mecánica
Fractura fráxil
Cando se crea unha greta producese unha concentración de tensións: onde:
Castelo do Príncipe
Polémica
Dado o seu carácter de Ben de Interese Cultural, adquirido no ano 1994, está sometido á LEI 5/2016 do 4 de maio, do Patrimonio cultural de Galicia. No seu artigo 48 especifícase que os propietarios destes bens permitirán a súa visita pública un número mínimo de catro días ao mes durante, polo menos, catro horas diarias, sendo estes definidos previamente. Por este motivo veciños do concello de Cee comezaron a demandar ao actual dono a apertura inmediata das súas portas, xa que esta fortaleza atópase pechada ao público.
Fractura mecánica
Fractura fráxil
Unindo estas ecuacións:
Vese que as gretas agudas (\rho pequena) e os defectos grandes (aelevada) diminúen a resistencia do material.
Fractura dúctil
Na fractura dúctil o material defórmase antes de romper, chegando a deformacións do 50–100%. No proceso de deformación plástica disípase moita enerxía, o que ralentiza o crecemento das gretas.
Ligazóns externas
انهيار (خواص المواد) 断口 Przełam
País Vasco
O País Vasco ou Euskadi (en éuscaro tamén: Euskal Herria), tamén coñecido como Comunidade Autónoma Vasca (en éuscaro: Euskal Autonomia Erkidegoa, en castelán: Comunidad Autónoma Vasca), é unha comunidade autónoma española situada no extremo nororiental da costa cantábrica. Limita con Cantabria e Castela e León (provincia de Burgos) ao oeste, con Navarra ao leste, coa Rioxa ao sur, e co Golfo de Biscaia (mar Cantábrico) e Francia ao norte.
Está formado por tres provincias, tamén coñecidas como territorios históricos, que son Guipúscoa, Biscaia e Áraba. As súas respectivas capitais son Donostia, Bilbao e Vitoria. A capital e sede do Parlamento e Goberno autonómicos é Vitoria, mentres que a cidade máis poboada é Bilbao.
Ten unha historia milenaria de orixes incertas e a súa lingua propia, o éuscaro, é a lingua máis antiga de Europa falada hoxe en día e a única illada do continente. É considerado unha nacionalidade histórica recoñecida na Constitución española con estatuto de comunidade autónoma. A constitución tamén recoñece os seus foros históricos, de orixe medieval. Hai unha forte forza do nacionalismo e independentismo, tanto politicamente de esquerdas (chamado abertzale) como de dereitas.
Xeografía
miniatura|esquerda|230px|O Aitxuri, xunto cos picos do macizo de [[Aizkorri.]] A orografía do País Vasco é principalmente montañosa, está conformada polos Montes Vascos e a impoñente Serra de Cantabria no sur, co Toloño como máxima altitude, os contrafortes dos Pireneos chegan de Navarra. O punto máis alto do País Vasco é o monte Aitxuri, cunha altitude de 1.551 metros, está situado no Parque Natural de Aizkorri.
En Euskadi pódense distinguir a grandes liñas catro zonas climáticas: a vertente atlántica ao norte, unha zona de clima subatlántico (Vales occidentais de Áraba e a Chaira arabesa), unha zona de clima submediterráneo e, o extremo sur, entrando na depresión do Ebro e Rioxa Arabesa, onde se pasa xa a un clima con verán claramente seco e caloroso de tipo continental.
Esta rexión participou no Programa Mundial de Avaliación dos Recursos Hídricos (WWAP) da Unesco, razón pola cal instaláronse máis de 300 centros de información que serviron para elaborar un informe sobre a situación actual da rexión.
L'Ametlla de Mar
L'Ametlla de Mar é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Baix Ebre.
País Vasco
Organización territorial
miniatura|250px|Mapa comarcal de Euskadi. A Comunidade Autónoma Vasca comprende tres provincias, as cales reciben a denominación de territorios históricos no ordenamento autonómico:
Divídese, á súa vez, en 251 municipios (udalerriak), 51 en Áraba, 88 en Guipúscoa e 112 en Biscaia, que se agrupan en 20 comarcas. O territorio de Áraba divídese en sete cuadrillas (eskualdeak). As comarcas de Guipúscoa e Biscaia, con todo, non conforman divisións administrativas.
Doutra banda, segundo as Directrices de Ordenación do Territorio do Goberno Vasco existen 15 áreas de funcionais no País Vasco que constitúen a base de referencia para o desenvolvemento harmónico e coordinado da Comunidade e fundaméntanse en criterios de interconexión e integración, de tal xeito que os plans territoriais e sectoriais, así como a achaiadura municipal, non sexan elaborados de forma independente entre si, senón que todos persigan obxectivos coherentes.
Demografía
Grazas a ser un dos focos iniciais da revolución industrial en España, a poboación do País Vasco tivo un gran crecemento desde mediados do século XIX ata principios dos anos 1970, recibindo unha grande inmigración doutras rexións españolas. Con todo, a reconversión industrial derivada da crise industrial da década de 1980 e o descenso da natalidade provocaron que o País Vasco retrocedese demograficamente e fose unha rexión con crecemento negativo desde a Transición, manténdose esta tendencia a pesar da bonanza económica experimentada desde mediados da década de 1990 con indicadores de PIB superiores á media europea.
Así, mentres no período 1981-2006 a poboación española crecía nun 18,46%, o País Vasco presentaba unha recesión demográfica do -0,05%. Áraba, a provincia que menos creceu en termos demográficos coa revolución industrial, é a única que non perdeu poboación desde 1970, mentres que a que porcentualmente máis perdeu foi Biscaia, que foi a que máis creceu nesa época. A taxa de crecemento poboacional actualmente é do 0,54%, e a esperanza de vida é de 76,4 anos para os homes e 83,7 anos para as mulleres.
Segundo o censo do INE de 2007, Euskadi conta cun 4,6% de estranxeiros, o que representa unha das porcentaxes máis baixas do Estado español e constitúe menos da metade da media nacional (10,0%). Entre estes, son predominantes os iberoamericanos, os marroquís, os romaneses e os portugueses.
Economía
miniatura|200px|Edificio da Bolsa de [[Bilbao.]] Importantísimo centro industrial da península, basea a súa produción na siderurxia, nos bens de equipo como automóbiles, electrodomésticos (Fagor ou cooperativa Mondragón) ou industria pesada, no viño e a súa denominación de orixe "Rioxa arabesa", e na banca, con importantes entidades como BBVA ou a Kutxa. Por isto foi un importante centro de recepción da emigración galega na segunda metade do século XX.
O País Vasco alcanzou á media europea en gasto I+D+I/PIB en innovación (1,85% do PIB en 2007), superando a media atópase o territorio histórico de Guipúscoa con 2.27% do PIB en 2008. Grazas ao impulso da sociedade vasca, as súas institucións e organismos públicos e privados (empresas, universidades) o País Vasco será líder da innovación en Europa en 2020, grazas ás accións impulsadas pola fundación Innobasque.
O País Vasco concentra un gran volume de industrias, é unha das rexións máis ricas de Europa e pasou do 89,6% en 1990, ao 117,1% da media europea de PIB per cápita no ano 2002, a un 125,6% no 2005 e a 137,2% en 2008 (industria e construción supón o 38,18% do PIB), segundo datos do Eustat, crecemiento só superado na Unión Europea por Luxemburgo e Irlanda. A pesar da súa extensión relativamente pequena e unha poboación do 4,9% respecto de España, o País Vasco achega o 6,2% do PIB, o 10,45% do PIB industrial e o 9,2% das exportacións.
A mediados dos anos oitenta, en plena crise económica, produciuse a reconversión industrial e a reindustrialización, o cal produciu un importante receso e, xa recuperada desta situación desde hai anos, é na actualidade unha das rexións máis desenvolvidas de España atopándose á cabeza desta en renda per cápita con 32.133 euros, un 33,8% superior á media nacional e 1.023 euros por encima da seguinte comunidade, Madrid. Segundo un estudo do Instituto Vasco de Estatística seguindo metodoloxía da ONU a rexión alcanzou en 2004 un dos Índices de Desenvolvemento Humano máis altos do mundo. O País Vasco tiña unha taxa de paro do 3,5%, que seguiu mantendo ata outubro de 2008 a pesar da desaceleración da economía. A taxa de paro segundo a Enquisa de Poboación Activa no segundo trimestre de 2010 era do 10,40%.
Política
miniatura|Sede do [[Parlamento Vasco en Vitoria.]] miniatura|Palacio de [[Ajuria Enea, residencia do Lehendakari do Goberno Vasco.]] O País Vasco accedeu á súa autonomía coa aprobación do Estatuto de Autonomía en 1979. Este Estatuto distínguese da maioría dos estatutos das autonomías españolas non no número das competencias transferidas ou transferibles antes no feito de que a autonomía vasca constitúa unha actualización do réxime foral das tres provincias vascas no marco da Constitución Española (segundo a disposición adicional primeira desta). Así, o País Vasco, ademais de recibir as competencias sobre a educación, obtén un procedemento de financiamento exclusivo baseado na actualización dos concertos económicos das Provincias Vascongadas establecidos na abolición dos foros de 1876 e que se conservaron en Áraba, pero foron derrogados en Guipúscoa e Biscaia polo réxime franquista ao finalizar a Guerra Civil. O Estatuto permite, ademais, unha policía propia, a Ertzaintza, un corpo de policía integral e despregado en todo o territorio. Ao tratarse dunha actualización dos réximes forais, as deputacións forais de cada unha das provincias que integran o País Vasco conservan unhas atribucións e competencias moi amplas con respecto ao propio Goberno Vasco.
Os poderes do País Vasco exércense pola vía do Parlamento, o Goberno e o seu Lehendakari:
Partidos políticos
O Parlamento Vasco vén celabrando sesións desde 1980, téndose celebrado dez comicios, sendo os últimos os de 2012.
Non está representado no Parlamento Vasco o partido Batasuna, ilegalizado xudicialmente por mor da súa relación coa organización terrorista ETA, por infrinxir a Lei de Partidos (Lei Orgánica 6/2002) e considerarse probado que a creación deste partido político foi un feito instrumental por parte de ETA e que forma parte dela. Pediu o voto para o Partido Comunista das Terras Vascas nas eleccións ao Parlamento Vasco de 2005, para Eusko Abertzale Ekintza/Acción Nacionalista Vasca (EAE/ANV), nas municipais e eleccións a Xuntas Xenerais do 2007. Nas eleccións vascas de 2009 intentou presentarse baixo as siglas Askatasuna e Demokrazia Hiru Milioi (D3M); sendo estas anuladas pola xustiza. En 2009 o Tribunal Europeo de Dereitos Humanos sentenciou que a ilegalización de Batasuna axustábase a dereito, sentenza que ratificou o Tribunal de Estrasburgo.
Lingua
miniatura|230px|esquerda|Sede da [[Euskaltzaindia en Bilbao.]] No País Vasco faláronse dúas linguas desde hai séculos, o castelán e o éuscaro, sendo as dúas orixinarias da rexión, pois o primeiro xurdiu nunha zona ampla que abarcaba tamén territorios do occidente das actuais Áraba e Biscaia. O éuscaro, a diferenza do resto de linguas españolas modernas, non procede do latín nin pertence á familia indoeuropea.
O castelán é a lingua maioritaria nos fogares do País Vasco: no ano 2001, e era a lingua falada no fogar polo 83,0% da poboación, mentres que o éuscaro era a lingua falada polo 11,8% e un 5,2% usaba ambas as linguas por igual no fogar. Estas porcentaxes varían dunha provincia a outra, sendo Guipúscoa onde máis se fala éuscaro e Áraba onde menos.
As poboacións gasconas asentadas en Guipúscoa trouxeron consigo a súa lingua, o gascón (xa desaparecido do País Vasco, aínda que se conservaron algunhas comunidades ata o século XX).
Deporte
O deporte por excelencia dos vascos é o fútbol no que destacan: o Athletic Club de Bilbao, a Real Sociedad de Fútbol e o Deportivo Alavés. Outros importantes son o histórico Real Unión de Irún, a Sociedad Deportiva Eibar ou o Barakaldo Club de Fútbol. Destacan como instalacións deportivas o Estadio de San Mamés, coñecido como A Catedral, así como o Estadio Municipal de Anoeta en Donostia e o de Mendizorroza en Vitoria. miniatura|esquerda|200px|[[Fernando Buesa Arena en Vitoria.]] O pavillón Fernando Buesa Arena é outra importante instalación deportiva porque acolle os partidos do Saski Baskonia de Vitoria de baloncesto, o cal move unha importante afección e nos últimos anos consolidouse como un dos principais equipos da ACB e de Europa. O Bilbao Basket de Bilbao e o Gipuzkoa Basket Club de Donostia son máis novos pero xogan ambos tamén na liga ACB.
O ciclismo acapara unha gran tradición entre os vascos, achegando importantes ciclistas ao pelotón profesional e con competicións propias de importancia como a Volta ao País Vasco, a Euskal Bizikleta, ademais dunha proba do UCI ProTour, a Clásica de San Sebastián.
O remo de traiñeiras podería considerarse un deporte tradicional pola súa orixe baleeira, pero coa competición da Bandeira da Concha fíxose amplamente coñecido máis aló da Comunidade converténdose nun torneo amplamente seguido.
Tamén hai que destacar a achega de numerosos deportistas vascos nos Xogos Olímpicos como o atleta Martín Fiz ou a ximnasta Almudena Cid.
Dentro do deporte rural hai que destacar a Pelota vasca, un xogo con diferentes modalidades que alcanzou seguimento e importancia en varias rexións de España e países de América Latina, sendo o Frontón Astelena de Éibar un dos seus verdadeiros santuarios.
Tamén hai outros deportes tradicionais como o arrastre de pedra, en diferentes modalidades e tamén practicado máis aló dos lindes da Comunidade de Euskadi. Igualmente hai que destacar aos cortadores de troncos, chamado aizkolari o que o practica, ou o acto do levantamento de pedras de grandes pesos por homes forzudos, chamado harri-jasotze. É fácil ver exhibicións ou competicións destes deportes nas festas das vilas de Euskadi.
Folclore
200px|miniatura|esquerda|Danzas vascas en [[Lekeitio.]] A baixada de Celedón nas festas da Virxe Branca de Vitoria|180px|miniaturaA etnografía vasca foi estudada esencialmente por José Miguel de Barandiarán, Telesforo Aranzadi, Koldo Mitxelena e Julio Caro Baroja.
Actualmente de entre as festas populares máis importantes caben destacar a celebración da Semana Grande de Bilbao, as festas da Virxe Branca en Vitoria co seu Celedón, así como a festividade da Tamborrada de Donostia, o Alarde de Irún e o de Hondarribia. Ademais, Donostia é candidata a ser Capital Europea da Cultura en 2016.
As danzas vascas son unha parte importante da cultura e folclore da rexión. Cada pobo ten a súa danza que se afai a bailar nas súas festas maiores. Algunhas delas son moi antigas perdéndose a súa orixe nos tempos, outras son recreacións máis ou menos modernas de vellas danzas e algunhas son novas coreográfias con base popular.
Transporte
miniatura|230px|O Tranvía de [[Euskotran en Vitoria.]] Dentro do sector do transporte marítimo destaca o porto de Bilbao, con 37,2 millóns de toneladas en 2006, sendo o Reino Unido, resto de España e a China os principais lugares de orixe ou destino; o porto contribúe con 419 millóns de euros ao PIB vasco e xera 9.500 postos de traballo. Despois está o porto de Pasaia en Guipúscoa.
Os aeroportos vascos de Vitoria, Bilbao, e Donostia sitúanse nun escaso raio de 60 quilómetros e desprazaron en 2006 a 4,41 millóns de viaxeiros. O transporte ferroviario da CAV está composto por varias operadoras.
Ademais, estase construíndo unha liña ferroviaria de alta velocidade que unirá ás tres capitais provinciais entre si e co resto de España, e que conectarán coa rede europea. Denominouse Y vasco debido á forma que adopta o seu percorrido.
Seguridade
230px|miniatura|Coche patrulla da [[Ertzaintza en Bilbao.]] O País Vasco dispón dunha policía propia, a Ertzaintza, despregada en todo o territorio. Actualmente ten transferidas todas as competencias de seguridade cidadá, orde pública e tráfico, compartindo a loita antiterrorista coas Forzas de Seguridade do Estado.
Na Comunidade seguen estando presentes os dous corpos policiais do Estado (Corpo Nacional de Policía e Garda Civil) en labores antiterroristas e servizos policiais de carácter extracomunitario e supracomunitario.
A Garda Civil ten encomendados os labores de prevención e persecución do contrabando (tráfico ilícito de mercancías) e o resto de infraccións de carácter fiscal, a xestión sobre armas e explosivos, a vixilancia de portos, aeroportos, costas e fronteiras, sendo o corpo policial que ostenta as competencias de seguridade cidadá no mar territorial.
Ácido fórmico
O ácido fórmico ou ácido metanoico é o ácido carboxílico máis simple, coa fórmula química HCOOH. É un importante intermediario na síntese química e aparece de forma natural nalgúns seres vivos, como no veleno das formigas, animais de onde foi inicialmente illado e de onde lle vén o nome. Os ésteres, sales, e anións derivados do ácido fórmico denomínanse formiatos ou formatos.
Trofeo Cidade de Vigo 2003
A XXXIII edición do Trofeo Cidade de Vigo celebrouse en Vigo o 21 de agosto de 2003 a partido único. O campión foi o Sevilla FC na quenda de penaltis.
Ácido fórmico
Propiedades
miniatura|esquerda|Dímero cíclico do ácido fórmico; as liñas verdes descontinuas representan enlaces de hidróxeno. O ácido fórmico é un líquido incoloro cun cheiro picante, penetrante a temperatura moderada. É miscible en auga e na maioría dos solventes orgánicos, e é algo soluble en hidrocarburos. Nos hidrocarburos e na fase de vapor, consiste en dímeros unidos por enlaces de hidróxeno en vez de moléculas individuais. Debido á súa tendencia a formar enlaces de hidróxeno, o ácido fórmico gasoso non obedece a lei dos gases ideais. O ácido fórmico sólido (dous polimorfos) consiste nunha interminable rede de moléculas de ácido fórmico unidas por enlaces de hidróxeno. Este composto relativamente complicado tamén forma un azeótropo de baixo punto de ebulición con auga (ao 22,4%) e o ácido fórmico líquido tamén tende a superarefriarse.
País Vasco
Seguridade
O Corpo Nacional de Policía ten encomendado a expedición do Documento Nacional de Identidade e dos pasaportes, o control de entrada e saída do territorio nacional español e as previstas na lexislación sobre estranxeiría, refuxio e asilo, extradición, expulsión, emigración e inmigración.