cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estranxeirismo
Un estranxeirismo é aquela palabra que existe nun idioma e que procede doutro. segundo o grao de adaptación do lexema dentro da lingua de destino, adoitan dividirse en préstamos e calcos. Esta adaptación á lingua final pode facerse mediante unha modificación da estrutura fonética, escrita ou mesmo semántica. Os estranxeirismos están presentes en tódalas linguas e considéranse normais e mesmo necesarios para a súa obrigada evolución. O máis habitual é que se utilicen para denominar novos elementos, técnicas, conceptos que non existían anteriormente. Considéranse innecesarios cando pretenden suplantar outra verba patrimonial preexistente. Outra estratexia para evitar o uso dun estranxeirismo innecesario é a recuperación léxica dunha palabra cun uso tradicional moi semellante pero nun contexto distinto (v. zorra ou lamia).
Lingua galega
En galego, os principais estranxeirismos son dos seguintes tipos: Existe unha certa variación da influencia e da orixe dos estranxeirismos en función da época e da lingua de destino. No caso do galego, os galicismos entraron sobre todo co esplendor da cultura gala e trala guerra civil española debido ó simbolismo de liberdade de Francia durante a represión franquista, os castelanismos durante todo o século XX e os anglicismos dende os últimos vinte ou dez anos deste século ata a actualidade. Canto ós xermanismos e arabismos, levan tanto tempo instalados na lingua que xa case ninguén os considera estranxeirismos. Pensar que un lexema pode ser un xenismo tamén pode ter connotacións subxectivas e os distintos individuos poden ter opinións diferentes.
Primeira división española 1971/72
A tempada 1971/72 da Primeira división española de fútbol, que foi a 41ª edición do campionato, comezou o 4 de setembro de 1971 e rematou o 15 de maio de 1972.
O Real Madrid logrou a súa 15ª liga.
Participantes e estadios
Tomaron parte na competición 18 equipos, un número superior ao que había antes. O Burgos CF estreouse nesta tempada na Primeira División.
Máximos goleadores (Trofeo Pichichi)
Enrique Porta converteuse nunha das sorpresas do campionato ao gañar o Trofeo Pichichi do Diario Marca como máximo anotador do campionato. Porta é o único xogador do Granada CF que obtivo este galardón.
Formiche Alto
miniatura|350px|Escudo do concello. Formiche Alto é un concello da provincia de Teruel, na comunidade autónoma de Aragón.
Xeografía física
Situado a unha altura de 1.115 metros sobre o nivel do mar, encóntrase na Serra de Camarena, xunto ao río Mijares.
Poboación
No ano 2008 a vila turolense tiña censados 195 habitantes.
Bos Aires, Soutolobre, Salvaterra de Miño
Bos Aires é un lugar da parroquia de Soutolobre, no concello pontevedrés de Salvaterra de Miño, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2015 tiña 39 habitantes (17 homes e 22 mulleres).
O mar nunha flor
miniatura|dereita|200px|Alvariza no Con do Moucho, xullo de 2015.
O mar nunha flor é un evento cultural desenvolvido durante o mes de xullo na Illa de Arousa, no que están presentes expresións artísticas de todo tipo: concertos, obradoiros, contos, proxeccións, exposicións etc. A Illa convértese nun centro de intercambio cultural con artistas da zona e de todo o mundo.
Edición 2019
Eventos e artistas participantes:
Edición 2017
Organizado por Uxía Senlle e Faber Cores, coa participación de:
Edición 2016
Organizado por Uxía Senlle e Faber Cores, coa participación de:
Edición 2015
Organizado por Uxía Senlle e Lidia Luna, coa participación de:
Frédéric Passy
Frédéric Passy, nado en París o 20 de maio de 1822 e finado en Neuilly-sur-Seine o 12 de xuño de 1912, foi un economista francés que recibiu o Premio Nobel da Paz en 1901 xunto con Henri Dunant.
Traxectoria
Consagrou a súa vida ó ideal pacifista. Despois de estudar dereito foi auditor do Consello de Estado, antes de emprender unha carreira como xornalista.
En 1867 accedeu ó cargo de secretario xeral da Sociedade Francesa da Paz, e posteriormente da Liga Internacional para a Paz Permanente.
En 1877 foi elixido como membro da Academia de Ciencias Morais e Políticas. Foi elixido para a Cámara de Deputados nas eleccións de 1881 e 1885, perdendo nas de 1889. Opúxose á política colonialista de Jules Ferry, e permanece na memoria como o deputado que quixo prohibir as guerras. Por outra parte, fixo unha lei sobre os accidentes de traballo favorable ós obreiros.
En 1888, á cabeza dunha delegación de deputados franceses, reuniuse co británico sir William Randal Cremer (premio Nobel da Paz en 1903), que dirixía unha delegación de deputados británicos. Como consecuencia desta reunión, un grupo de parlamentarios franceses, británicos, italianos, españois, daneses, húngaros, belgas e americanos fundaron a Unión Interparlamentaria, da que Passy foi un dos seus primeiros presidentes.
Apaixonado pola pedagoxía, non abandonou a súa vocación docente ata os 81 anos, escribindo obras sobre este tema. A pedagoxía non foi o único obxecto dos seus numerosos escritos. Feminista anticipado, favorable á abolición da pena de morte, en materia de economía foi partidario do libre mercado.
Escribiu Les causes économiques des guerres (1905) e Historique du mouvement de la paix (1905).
En 1901 compartiu o premio Nobel da Paz con Jean Henri Dunant.
SA (álbum)
SA é o álbum debut da cantante xaponesa Ami Suzuki, lanzado o mercado o 25 de marzo do ano 1999 baixo o selo Sony Music e producido por Tetsuya Komuro.
Información
Pódese dicir que o álbum completo (a excepción da voz de Ami) foi obra do recoñecido produtor Tetsuya Komuro, quen tamén é membro da banda Globe, sendo tódalas letras, composicións e arranxos obras del. O álbum logrou alcanzar vendas boas para unha artista que comeza a súa carreira – aínda que xa lanzara cinco singles promocionais-, case alcanzando o límite dos dous millóns de copias vendidas só no Xapón – mundialmente vendeu uns cantos máis, pero se descoñecen cifras exactas. Un mes despois o álbum foi relanzado nunha edición mini CD. O nome do álbum provén do propio nome de Ami (Suzuki Ami).
Os singles deste álbum, que en total foron cinco, sen dúbida axudaron enormemente a que este álbum fora un completo éxito. Todos eles – dende o seu single debut "Love the island" ata o single de dobre cara A, "Don't leave me behind/Silent Stream" -, estiveron dentro do Top 5 de vendas nas listas de Oricon, con vendas que rondaron dende as 270 mil copias ata o medio millón de copias. A única cara B anteriormente incluída nun single é "Asu, Atsuku, Motto, Tsuyoku", tema que acompañou a "Love the island". Tódolos singles tamén estiveron adheridos a promocións doutros produtos, dende cámaras fotográficas a vídeoxogos.
Werder Bremen
O Sportverein Werder Bremen von 1899 e. V., coñecido como Werder Bremen é un club de fútbol xermano da cidade de Bremen, na zona noroeste do estado do mesmo nome. Foi fundado en 1899 coma o FV Werder por un grupo de dezaseis estudantes.
Historia
Nos seus comezos, o club obtivo bastantes éxitos, gañando un bo feixe de campionatos locais. Foron o primeiro equipo en cobrarlles ós espectadores por acudir aos encontros e tamén os primeiros en vaiar o seu campo. É no ano 1920 cando adoptan o nome actual SV Werder Bremen. Pouco despois, en 1922 convértense no primeiro equipo de Alemaña en contratar un adestrador profesional.
Coma outras organizacións de Alemaña, o club disolveuse por orde das forzas de ocupación aliadas despois da segunda guerra mundial. Puideron reconstituílo a finais de 1945 coma Gymnastics and Sport Club Werder of 1945, que axiña trocou Sport Club Green White of 1899. Por fin, a comezos de 1946 puideron reclama-lo nome SV Werder. Neses intres ós xogadores profesionais non se lles permitía xogar en Alemaña.
Entre of remate da Guerra e a formación da Bundesliga en 1963 o club era recoñecido coma o segundo máis importante do norte, tralo Hamburger SV. En 1961 gañaron o seu primeiro título da Copa de Alemaña. Así, conseguiron unha praza na primeira división da Bundesliga cando esta se formou, e ao ano seguinte xa gañaran o título de liga.
Os anos 70 foi unha época de vacas fracas para o club que culminou co descenso na tempada 1980-81. Non tardarían en volver á división de honra.
A escuadra recuperaríase baixo a dirección do adestrador Otto Rehhagel, que levou ao club o recupera-lo seu lugar coma un dos mellores clubs alemáns: Foron campións de liga en 1988 e 1993, subcampións en 1983, 1985, 1986 e 1995; na Copa foron campións en 1991 e 1994 e subcampións 1989 e 1990. En Europa fixéronse coa Recopa de Europa de Fútbol en 1992. En 1995 Rehhagel abandona o club tras unha impresionante traxectoria chea de éxitos.
Aínda que a marcha do técnico supúxolle ao club unha perda considerable, a escuadra seguiu a estar na parte alta da táboa. Gañaron a Copa en 1999 e quedaron subcampións no 2000. No ano 2004 fixeron un "dobrete" ao gaña-la liga amais da Copa.
Nestes últimos anos é un habitual da Liga de Campións.
Club Culture
O Werder Bremen ten unha grande amizade co Rot-Weiss Essen, club que agora milita na 2ª división. Por outra banda, ocorre todo o contrario co Bayern Munich, co que manteñen unha forte rivalidade dende hai moitos anos. Nos últimos tempos tamén hai un forte rexeitamento ao FC Schalke 04, debido á súa política de levarse a algúns dos mellores xogadores do Werder facéndolles lucrativos contratos: Ailton, Mladen Krstajic, Frank Rost, Oliver Reck, e Fabian Ernst.
Cadro actual
Actualizado a 31 de xaneiro de 2020.
Aeroporto de Kuressaare
O aeroporto de Kuressaare é un aeroporto estoniano situado a 2,8 quilómetros ao sur da cidade de Kuressaare, na illa de Saaremaa.
A súa primeira pista de aterraxe foi construída na segunda metade dos anos 30 e o aeroporto inaugurouse oficialmente o 6 de marzo de 1945. O tráfico incrementouse durante os anos seguintes e entre 1949 e 1953 había entre 10 e 14 voos diarios entre Kuressaare e Talín. Durante ese tempo ao redor de 400 pasaxeiros voaba directamente a través do aeroporto. As súas instalacións non tiveron electricidade ata o ano 1958. A terminal actual foi construída en 1962 e a segunda pista, a 05/23, en 1976. En 1999 alongouse a pista principal e en 2007 modernizouse a terminal.
A Carabuxeira, Padriñán, Sanxenxo
Está integrado dentro do casco urbano de Sanxenxo.
Guerra de Troia
miniatura|300px|Mapa da Grecia homérica. A guerra de Troia é un acontecemento lendario, elemento esencial da cultura grega antiga. Deu lugar a numerosas obras artísticas, literarias en particular. Unha parte esta contada na Ilíada de Homero; o poema leva este nome xa que o nome grego da cidade de Troia é Ilion: trátase da primeira epopea escrita en grego e ten un valor fundador.
A guerra de Troia foi unha guerra contra a cidade de Troia en Asia Menor polos exércitos gregos, tras o rapto de Helena de Esparta por Paris de Troia. Esta guerra é a figura central da épica grecolatina e foi narrada nun ciclo de poemas épicos dos que só dous nos chegaron intactos, A Ilíada e A Odisea de Homero. A Ilíada describe un episodio desta guerra, e A Odisea narra a viaxe de volta á casa dun dos líderes gregos, Ulises. Outras partes da historia e versións diferentes foron elaboradas por poetas gregos e romanos posteriores.
Os antigos gregos crían que os feitos que Homero relatou eran certos. Crían que esta guerra tivera lugar no século -XIII ou -XII, e que Troia estaba situada cerca do estreito dos Dardanelos no noroeste da península de Anatolia (actual Turquía). En tempos modernos, tanto a guerra como a cidade eran consideradas mitolóxicas.
En 1870 o arqueólogo alemán Heinrich Schliemann escavou o outeiro de Hisarlik, onde cría que estaba a cidade de Troia, achando os restos da antiga cidade de Nova Ilión, que existiu ata o século século -I e baixo a cal achou outras ruínas, e debaixo destas, outras máis. Parecía unha inmensa cebola cuxas capas habería que ir esfollando unha tras outra e cada unha destas capas parecía ser habitada en épocas distintas. Schliemann fora para achar a Troia homérica; pero no curso dos anos, el e os seus colaboradores acharon sete cidades sepultas, e máis tarde outras dúas. Pero, cal destas dez cidades era a Troia de Homero? Estaba claro que a capa máis profunda, Troia I, era a prehistórica, a máis antiga, tan antiga que os seus habitantes aínda non coñecían o emprego do metal, e que a capa máis a flor de terra, Troia IX, tiña que ser a máis recente, gardando os restos da Nova Ilión, onde Xerxes e Alexandre Magno sacrificaran aos deuses. Algúns historiadores cren que a Troia VI ou a VII foron a cidade homérica, porque as anteriores son pequenas e as posteriores son asentamentos gregos. Outros historiadores cren que os relatos de Homero son unha fusión de historias de sitios e expedicións dos gregos da Idade de Bronce ou do período micénico, e non describe feitos reais. Os que pensan que as historias da guerra de Troia derivan dalgún conflito real, dátano entre -1100 e -1300 a.c. miniatura|200px|[[Helena e Menelao nunha Hidria ática de figuras vermellas do 480 a.C.]]
O Xuízo de Paris
Zeus convértese en rei dos deuses tras destronar ao seu pai Crono; Crono á súa vez destronara ao seu pai Urano. Zeus escoita unha profecía en que el á súa vez será destronado por un dos seus fillos. Outra profecía di que un fillo da ninfa Tetis, coa que Zeus tivo unha relación, sería máis grande que o seu pai. Posiblemente por algunha destas razóns, Tetis casou por orde de Zeus cun mortal, o rei Peleo. Peleo e Tetis tiveron un fillo chamado Aquiles quen segundo outra profecía, morrería nova en Troia. Coa esperanza de protexerlle, cando era un neno a súa nai bañouno na lagoa Estixia, facéndoo invulnerable excepto no talón por onde o suxeitou. Creceu para ser o maior guerreiro de todos os mortais.
O rapto de Helena
miniatura|esquerda|200px|"Os amores de Paris e Helena" polo pintor francés [[Jacques-Louis David]] A muller máis bela do mundo era Helena, filla de Leda, a cal estaba casada con Tíndaro, rei de Esparta, e foi seducida por Zeus en forma de cisne; os informes difiren sobre cal dos catro fillos de Leda o eran de Zeus e cales de Tíndaro, pero Homero fai a Helena filla de Zeus.
Helena tiña moitos pretendentes, e Tíndaro estaba pouco disposto a elixir un por medo a que os outros tomasen represalias. Finalmente, un dos pretendentes, Odiseo de Ítaca (Ulises na mitoloxía romana) propuxo un plan. Fixo prometer a todos defender o matrimonio de Helena con quen ela elixise. Ela elixiu a Menelao, quen humildemente non fixo a petición en por si, senón enviando ao seu irmán Agamenón no seu lugar. Os dous irmáns vivían na corte de Tíndaro desde que foran desterrados de Argos, tras que o seu pai, Atreo, fose asasinado e o seu trono usurpado polo seu irmán Tiestes e o seu fillo Existo. Menelao herdou o trono de Esparta de Tíndaro, con Helena como a súa raíña e Agamenón, casado coa irmá de Helena, Clitemnestra, recuperou o trono de Argos.
Enviado a facer tratos diplomáticos a Esparta, Paris namorouse de Helena e, coa axuda de Afrodita, raptouna ou seduciuna, e levouna de regreso a Troia como esposa. Todos os reis e príncipes de Grecia foron chamados a cumprir o seu xuramento e recuperala.
A xefatura das tropas
Odiseo estaba casado con Penélope e tiña un fillo, Telémaco. Para evitar ir á guerra, finxiuse tolo e sementou os seus campos con sal. Palamedes foi máis listo que el e puxo o seu fillo diante do arado, e Odiseo incorporouse ao non estar disposto a matar o seu fillo, revelando a súa cordura e véndose obrigado a ir á guerra.
O adiviño Calcas augurou que nunca podería ser conquistada a cidade de Troia sen que Aquiles participase na batalla. A súa nai Tetis, sabendo que Aquiles morrería se ía a Troia, disfrazouno de muller na corte do rei Licomedes en Esciro. Alí tivo unha relación amorosa coa filla do rei Deidamia, da que tiveron un fillo, Neoptólemo. Odiseo descubriu a Aquiles entre as mulleres e conseguiu así que participase na expedición. Os gregos tamén levaron os ósos de Pélope, pai de Atreo e avó de Agamenón e Menelao para que os axudase a gañar a guerra. Outro oráculo augurou que sería necesario para conseguir a vitoria.
A guerra
Ao pouco de partiren os ventos cesaron. O adiviño Calcas augurou que a deusa Artemisa estaba castigando a Agamenón por matar un cervo sacro (ou matar un cervo nun bosque sacro) e alardear que era mellor cazador ca ela. A única forma de tranquilizar a Artemisa, era sacrificar a filla de Agamenón, Ifixenia. No último momento Artemisa substituíu a moza por un cervo e levouna a Taurida onde foi sacerdotisa do seu culto, sacrificando a todo estranxeiro que alí chegaba para facer sacrificios na súa honra. Hesíodo di que se converteu na deusa Hécate.
Filoctetes era un amigo de Heracles (Hércules na mitoloxía romana) e, xa que acendeu a pira funeraria de Heracles cando ninguén máis quixo facelo, recibiu o seu arco e as súas frechas. Navegou con sete barcos repletos de homes á guerra de Troia, onde planeaba loitar no bando dos gregos. Detivéronse nunha illa para conseguiren subministracións e alí Filoctetes foi mordido por unha serpe. A ferida infectouse e desprendía un gran fedor; e os Atridas, por consello de Odiseo, ordenaron a Filoctetes permanecer en Lemnos.
Medonte tomou o mando dos homes de Filoctetes, quen permaneceu só en Lemnos durante dez anos.
A chegada
O oráculo profetizou que o primeiro grego que pisase terra na guerra de Troia sería o primeiro en morrer. Protesilao, líder dos filaceos, satisfixo esta profecía, e a súa muller, Laodamía, seguiuno á morte: Protesilao resultou morto nada máis desembarcar (algúns din que por Heitor) e Laodamía suicidouse a causa da dor. Tras a morte de Protesilao, o seu irmán máis novo, Podarces, asumiu o mando no seu lugar. Pouco despois Aquiles matou a un dos principais heroes aliados de Troia, Cicno, fillo de Poseidón, e invulnerable ás armas, estrangulándoo. Os gregos cercaron Troia durante nove anos. Houbo algunhas escaramuzas con Troia e os seus aliados. As tropas gregas saquearon varias cidades próximas e, na repartición do botín, Agamenón tomou como escrava a Criseida, filla de Crises, sacerdote de Apolo. Cando Crises intentou pagar o seu rescate foi maltratado, así que pediu a Apolo que castigase aos gregos, e a armada foi azoutada por unha praga (epidemia).
Feitos da Ilíada
O adiviño Calcante dixo a Agamenón que entregase a Criseida. Anoxado por isto, e con Aquiles que garantiu a protección do adiviño, Agamenón tomou á concubina de Aquiles, Briseida. Aquiles e Agamenón discutiron e Aquiles negouse a loitar. Aínda que os gregos estaban destinados a gañar a guerra, Aquiles pediu á súa nai Tetis que intercedese ante Zeus para asegurarse que aos gregos lles fose mal ata que Agamenón se desculpase ante el. Os seguintes días os gregos foron duramente castigados na batalla e os principais guerreiros salvo Áiax foron feridos gravemente. Os troianos, liderados por Heitor, avanzaban sen parar sobre as posicións gregas.
Morte de Aquiles
Pouco despois da morte de Heitor, Aquiles venceu a Memnón de Etiopía e á amazona Pentesilea (con quen Aquiles tivo unha aventura segundo algunhas versións). Foi morto por Paris ben dunha frecha no seu talón dirixida por Apolo durante unha tregua ou, noutra versión, directamente polo deus Apolo. Os seus ósos foron mesturados cos de Patroclo, e houbo xogos funerarios. Como Áiax, represéntase vivindo tras a súa morte na illa de Leuce na desembocadura do Danubio.
Noutra versión bastante diferente das anteriores, Aquiles prometera a Príamo que se consentía o casamento coa súa filla Políxena pasaría a abandonar aos seus e defender Troia, pero tras concertar unha cita no templo de Apolo Timbreo, foi asasinado por Paris cunha daga nas costas (ou unha frecha no calcaño).
A armadura de Aquiles/a morte de Áiax
A armadura de Aquiles era motivo de disputa entre Odiseo e Áiax. Competiron por ela, resultando vencedor Odiseo. Áiax, encolerizado, xurou matar os seus compañeiros; comezou a matar gando (pensando que eran soldados gregos), e posteriormente a si mesmo. Os gregos capturaron a Héleno, fillo do rei Príamo, e adiviño e torturárono ata que dixo baixo que circunstancias poderían tomar Troia. Héleno dixo que gañarían se recuperaban as frechas de Heracles (que estaban en poder de Filoctetes); roubaron a estatua troiana de Palas Atenea (chamada Paladio) e convenceron ao fillo de Aquiles (Neoptólemo) de que fose á guerra. Neoptólemo estaba oculto da guerra en Esciro pero os gregos localizárono. Odiseo e Neoptólemo trouxeron a Filoctetes de Lemnos. A súa ferida foi curada por Macaón ou Asclepio. Filoctetes mataría a Paris e Diomedes case matou a Eneas na batalla, pero a súa nai Afrodita, salvouno. Diomedes feriu a Afrodita e ela deixou caer ao seu fillo fuxindo ao Monte Olimpo. Eneas foi ocultado nunha nube por Apolo, que o levou a Pérgamo, un lugar sacro en Troia. Artemisa curou a Eneas alí. Diomedes loitou con Heitor e viu a Ares, o deus da guerra, loitando ao lado dos troianos. Diomedes mandou aos seus soldados retirarse lentamente. Hera, a nai de Ares, viuno interferir e pediu permiso a Zeus, pai de Ares, para conducilo lonxe da batalla. Hera alentou a Diomedes a atacar a Ares e guindou a súa lanza ao deus. Atenea dirixiu a lanza cara ao corpo de Ares que gritou de dor e regresou ao Monte Olimpo obrigando aos troianos a retrocederen.
Consecuencias
A pantasma de Aquiles apareceuse aos sobreviventes da guerra, pedindo que Políxena, a princesa troiana, fose sacrificada antes de que ningún deles puidese partir. Neoptólemo fíxoo.
Segundo a Odisea, a frota de Menelao foi empurrada por tormentas cara a Creta e Exipto de onde non puideron continuar a navegación pola ausencia de ventos. Menelao tivo que atrapar a Proteo, unha deidade mariña, para pescudar que sacrificios aos deuses debían facer para garantírense unha travesía segura. Proteo tamén dixo a Menelao que estaba destinado ao Elisio (ceo) tras a súa morte. Menelao regresou a Esparta con Helena. Tiveron unha filla, Hermione.
Tras a guerra, o barco de Idomeneo foi alcanzado por unha terrible tormenta. Idomeneo prometeu a Poseidón que sacrificaría o primeiro ser vivente que vise cando volvese a casa se salvaba o seu barco e a súa tripulación. O primeiro ser vivo ao que viu foi o seu fillo, así que o sacrificou. Os deuses estaban enfadados co asasinato do seu fillo e enviárono ao exilio a Calabria en Italia (Virxilio III, 400). Segundo outra versión, os seus propios súbditos en Creta enviárono ao exilio porque levou consigo unha praga desde Troia. Fuxiu a Calabria, e posteriormente a Colofón, en Asia Menor, onde morreu. Noutra versión, a praga azouta Creta como castigo polo acto de Idomeneo. Casandra foi raptada por Áiax o Menor, e levada como concubina de Agamenón. Agamenón regresou ao seu fogar en Argos. A súa esposa Clitemnestra (irmá de Helena) tivo unha relación con Existo, fillo de Tiestes, primo de Agamenón que conquistou Argos antes que Agamenón o retomase. Posiblemente como vinganza pola morte de Ifixenia, Clitemnestra conxurouse co seu amante para matar a Agamenón. Casandra prognosticou este asasinato e avisou a Agamenón, pero ignorouna. Foi asasinado nun banquete ou no seu baño, segundo diferentes versións. Casandra tamén foi asasinada. O fillo de Agamenón, Orestes, que estivera lonxe, regresou e conspirou coa súa irmá Electra para vingar o seu pai. Mataron a Clitemnestra e a Existo. Orestes casou con Hermione e retomou Argos, converténdose en rei de todo o Peloponeso.
Neoptólemo tomou a Andrómaca e Héleno como escravos, casando con Andrómaca. Inimizouse con Orestes porque Menelao lle prometera a súa filla Hermione a el, pero despois quixo que casase con Neoptólemo. Loitaron, e Neoptólemo morreu. Héleno casou con Andrómaca e reinaron sobre unha colonia de troianos exiliados no que unha vez fora o reino de Aquiles. Alí atopouno Eneas na súa viaxe a Italia.
A raíña Hécuba de Troia foi escravizada polos Aqueos.
Licaón foi escravizado por Aquiles e vendido por este en Lemnos, pero conseguiu volver a Troia e morreu no campo de batalla, a mans de Aquiles.
Posto que Antenor, cuñado de Príamo, axudara a devolver a Helena aos gregos, perdoóuselle a vida. Eneas liderou un grupo de sobreviventes lonxe da cidade, incluíndo ao seu fillo Ascanio, a súa trompeta Miseno, o seu pai Anquises e o médico Lápixe. A súa muller Creúsa desapareceu durante o saqueo da cidade. Fuxiron de Troia en varios barcos, buscando establecérense nun novo fogar. Arribaron a varios países próximos que non se mostraron hospitalarios, finalmente foilles profetizado que debían volver á terra dos seus antepasados. Primeiro intentárono en Creta, que Dárdano colonizara, pero atopárono arrasado pola mesma praga que expulsara a Idomeneo. Atoparon a colonia dirixida por Heleno e Andrómaca, pero rexeitaron permanecer aí. Tras sete anos chegaron a Cartago, onde Eneas tivo un romance con Dido. Finalmente os deuses ordenáronlles continuar (Dido suicidouse), e chegaron a Italia.
Aquí unha profetisa levouno ao inframundo e predixo a grandeza de Roma, que sería fundada pola súa xente. Negociou un asentamento co rei local Latino e casou coa súa filla Lavinia. Isto desencadeou unha guerra con outras tribos locais, pero finalmente fundouse o asentamento de Alba Longa, rexido por Eneas e o fillo de Lavinia, Silvio. Trescentos anos despois, segundo o mito romano, os seus descendentes Rómulo e Remo fundaron Roma.
Xeneta
A xeneta, rabilongo, algaria, gato algario, gato de algalia ou rabisaco  (Genetta genetta) é unha das dúas especies de vivérridos que se poden atopar actualmente en Europa xunto coa mangosta.
Características
A xeneta está presente en España (incluídas as Illas Baleares), Portugal e Francia e semella estar en expansión cara ao norte e o leste do continente. Tamén se atopa en Oriente Medio e todo o continente africano, coa excepción das zonas desérticas. Crese que a súa presenza en Europa é recente e que foi introducida polo ser humano de xeito talvez involuntario, como mascota que se asilvestrou ou coma simple polisón nalgún dos barcos que sempre cruzaron o Estreito de Xibraltar. Algúns autores apuntaron a que a palabra xeneta podería proceder da palabra de orixe árabe (zenete), pois os musulmáns que guerreaban a cabalo durante a Reconquista adornaban a súa cadeira coas peles deste animal, e que por iso chegaría coa conquista árabe de España no século VIII. Con todo, esta teoría goza de pouco prestixio na actualidade e crese que a súa introdución sería máis temperá. Tense constancia de que os romanos tiñan xenetas como mascotas nas súas domus, antes de que os gatos domésticos fosen importados desde Exipto, e que en tempos de Augusto introduciuse nas Baleares un misterioso animal baixo o nome de ictis para que acabase coa praga de coellos cimarróns que entón infestaban as illas. Dado que o gato non era coñecido por este nome e nas Baleares non existen indicios do meloncillo ou outras mangostas, tal animal só puido ser a xeneta ou, algunha especie de marta.
Polo seu aspecto externo, a xeneta aseméllase a un gato alongado de pelo amarelado a agrisado salpicado de pintas negras no corpo e raias na cola, que ten o pelo máis longo. O corpo pode chegar aos 55-60 centímetros, lonxitude que iguala ou supera a cola. A altura na cruz é de 20 centímetros, e o peso oscila entre 1'2 e 2'5 quilos.
As xenetas son depredadores nocturnos que viven e cazan de forma solitaria, aínda que toleran a presenza doutros individuos da súa mesma especie nas proximidades. Ocasionalmente, as femias adoitan cooperar na caza coas súas crías subadultas ou algún macho. Aliméntanse de insectos, mamíferos pequenos, lagartos e aves; ás veces inxeren tamén froitos, en especial figos. As femias paren 2 ou 3 crías por camada no oco dunha árbore, que maduran ao ano de idade. En liberdade viven ao redor de 10 anos, pero en catividade chegan aos 20. Non teñen auténticos depredadores, aínda que ás veces poden ser cazadas por algunhas aves de presa. No norte de África son domesticadas con certa regularidade nas zonas rurais, onde, do mesmo xeito que os gatos, libran as granxas de pequenos animais.
Viven tanto en bosques como en praderías, e ruben bastante ben. Adáptanse con facilidade a todo tipo de medios grazas á súa escasa especialización (de feito, resultan bastante parecidas aos miácidos, os primeiros carnívoros que apareceron no Eoceno e deron lugar a todos os grupos actuais). As poboacións europeas parecen estar desenvolvendo unha resistencia cada vez maior ao frío.
(Vexa a distribución da Algaria en Galicia abaixo)
Aldehido
Os aldehidos son compostos orgánicos caracterizados por posuír o grupo funcional -CHO. En xeral, denomínanse igual cós alcohois correspondentes, cambiando a terminación -ol por -al:
David Gutiérrez de Coz
David Gutiérrez de Coz, nado en Sevilla o 6 de febreiro de 1980, é un exfutbolista español que xogaba de lateral dereito.
Aldehido
125px No grupo aldehido (H-C=O) o grupo carbonilo (C=O) está unido a un só radical orgánico. Nunca se encontra no interior de cadeas carbonadas (enlazado a dous carbonos), como pasa coas cetonas.
David Gutiérrez de Coz
Traxectoria
Nado en Sevilla, formouse na canteira do Betis. Na tempada 1999/00 debutou co Betis B na Segunda División B, onde xogou tres tempadas antes de asinar coa Asociación Deportiva Ceuta da mesma categoría. No equipo ceutí permaneceu dous anos, e as súas destacadas actuacións levárono a ser fichado polo Xerez Club Deportivo da Segunda División. Alí xogou 30 partidos no seu primeiro ano, marcando dous goles, e 18 no segundo.
Tras comezar a tempada 2007/08 co club xerezano, asinou coa tempada comezada e o período de traspasos fechado polo Real Murcia da Primeira División, grazas a un permiso especial outorgado pola Real Federación Española de Fútbol debido a que o Murcia perdera por unha grave lesión ao veterano Curro Torres. Debutou en Primeira o 24 de novembro de 2007 no empate 1-1 ante o Real Madrid no estadio Nueva Condomina, xogando o partido enteiro, e mantivo a titularidade durante toda a tempada. Porén, o equipo acabou descendendo finalmente á segunda categoría. De Coz continuou no Real Murcia dous ano máis, até 2010, cando o equipo sufriu un novo descenso, desta vez á Segunda B.
Aldehido
Os aldehidos son olorosos, polo que moitos deles son fragrancias, como a vanilina (aldehido fenólico da vainilla). centro|700 px|miniatura|Principais aldehidos e compostos relacionados co grupo aldehido en vermello. (1) [[formaldehido e (2) o seu trímero 1,3,5-trioxano, (3) acetaldehido e (4) o seu enol alcohol vinílico, (5) glicosa (α-D-glicopiranosa, unha aldosa cun hemiacetal formado a partir dun grupo aldehido), (6) o saborizante cinnamaldehido, (7) o pigmento visual terpénico retinal, e (8) a vitamina piridoxal.]]
David Gutiérrez de Coz
Traxectoria
Fichou entón polo Córdoba da Segunda División, onde foi un xogador fundamental nos plans do adestrador Lucas Alcaraz. En agosto de 2011 asinou por dous anos co Granada da Primeira División, sendo inmediatamente cedido ao Cádiz, de Segunda B. Tras un destacábel ano no club gaditano, que conseguiu o ascenso, asinou polo Lugo, de Segunda. Xogou catro anos no club lucense, sendo unha das pezas importantes no equipo adestrado por Quique Setién nas súas dúas primeiras tempadas, pero perdendo protagonismo nas dúas últimas por mor das lesións.
Aldehido
Poden obterse a partir da oxidación suave dos alcohois primarios. Isto pódese levar a cabo quentando o alcohol nunha disolución ácida de dicromato de potasio (tamén hai outros métodos nos que se emprega Cr en estado de oxidación +6). O dicromato redúcese a Cr3+ (de cor verde). Tamén por medio da oxidación de Swern, na que se emprega sulfóxido de dimetilo, (Me)2SO, dicloruro de oxalilo, (CO)2Cl2, e unha base. Esquematicamente o proceso de oxidación é o seguinte:
Ficheiro:Obtención_de_aldehido_con_alcohol.png
Etimoloxicamente, a palabra aldehido procede do latín científico alcohol dehydrogenatum (alcohol deshidroxenado), e o termo foi acuñado por Justus von Liebig.
Estrutura e enlaces
Os grupos aldehido caracterízanse por ter un carbono planar con hibridación sp2, que está unido con dobre enlace ao osíxeno e por enlace simple ao hidróxeno. O enlace C-H non é ácido. Aínda así, debido á estabilización por resonancia da base conxugada, o hidróxeno en posición alfa dun aldehido ten características moito máis ácidas (pKa de case 17), có enlace C-H dun alcano típico (pKa de arredor de 50). Esta acidificación atribúese a (1º) a propiedade de retirar electróns do centro formilo e (2º) ao feito de que a base conxugada, un anión enolato, deslocaliza a súa carga negativa. En relación co punto 1º, o grupo aldehido é algo polar.
Os aldehidos, excepto os que non teñen protóns no carbono alfa, como o formaldehido e o benzaldehido, poden existir tanto en forma ceto coma na súa forma tautómera enol. O tautomerismo ceto-enol está catalizado por ácidos ou bases. Normalmente a forma enol é o tautómero minoritario, pero é o máis reactivo dos dous.
It (filme de 2017)
It (tamén coñecido como It: Chapter One) é un filme estadounidense de terror sobrenatural dirixido por Andy Muschietti que foi estreado no 2017. Está baseado na novela homónima de Stephen King publicada en 1986. O guión é obra de Chase Palmer, Cary Fukunaga e Gary Dauberman. O filme conta a historia de sete nenos da vila ficticia de Derry, Maine, que son aterrorizados pola personaxe epónima, que se lles aparece representando os seus medos máis profundos. A novela xa fora adaptada nunha miniserie de 1990.
Aldehido
Propiedades químicas
A reacción típica dos aldehidos e as cetonas é a adición nucleofílica.
It (filme de 2017)
Está protagonizado por Jaeden Lieberher e Bill Skarsgård, que interpretan a Bill Denbrough e a Pennywise the Dancing Clown respectivamente. Tamén aparecen os actores Jeremy Ray Taylor, Sophia Lillis, Finn Wolfhard, Wyatt Oleff, Chosen Jacobs, Jack Dylan Grazer, Nicholas Hamilton e Jackson Robert Scott nos papeis secundarios. A fotografía principal do filme fíxose en Riverdale, Toronto o 27 de xuño de 2016 e rematou o 21 de setembro de 2016. Outras localizacións de Ontario inclúen Port Hope e Oshawa. A súa secuela, It Chapter Two, estreouse o 6 de setembro de 2019.
Aldehido
Nomenclatura
En xeral, noméanse engadindo a terminación -al ao nome do hidrocarburo do que proceden. Os aldehidos máis simples (metanal e etanal) teñen outros nomes que non seguen o estándar da IUPAC pero son máis utilizados (formaldehido e acetaldehido, respectivamente).
It (filme de 2017)
Estreouse en galego o 1 de xuño de 2020 a través da TVG.
Aldehido
Nomenclatura
A IUPAC prescribe a seguinte nomenclatura para os aldehidos:
Fórmula xeral: CnH2n+1CHO (n = 0, 1, 2, 3, 4, ...)
Reaccións
Os aldehidos aromáticos como o benzaldehido dismutan en presenza dunha base dando o alcohol e o ácido carboxílico correspondente:
2 C6H5C(=O)H → C6H5C(=O)OH + C6H5CH2OH
Con aminas primarias dan as iminas correspondentes nunha reacción exotérmica, que adoita ser espontánea:
R-CH=O + H2N-R' → R-CH=N-R'
En presenza de substancias redutoras como algúns hidruros ou mesmo outros aldehidos poden ser reducidos ao alcohol correspondente, entanto que os oxidantes fortes transfórmanos no correspondente ácido carboxílico.
Con cetonas que levan un hidróxeno sobre un carbono sp³ en presenza de catalizadores ácidos ou básicos orixínanse condensacións aldólicas.
Con alcohois ou tioles en presenza de substancias higroscópicas pódense obter acetais por condensación. Como a reacción é reversible e os aldehidos se reconstitúen en medio ácido e en presenza de auga, esta reacción utilízase para a protección do grupo funcional.
Usos
Os usos principais dos aldehidos son a fabricación dos seguintes produtos: resinas, plásticos, solventes, pinturas, perfumes e esencias.
Os aldehidos están presentes en numerosos produtos naturais e en moitos produtos de uso cotián. A glicosa, por exemplo, existe nunha forma aberta que presenta un grupo aldehido, que se pode ciclar formando un hemiacetal. O acetaldehido formado como intermediario na metabolización do etanol é o responsable de parte dos síntomas da resaca que se experimenta despois da inxestión excesiva de bebidas alcohólicas.
O formaldehido é un conservante que se encontra nalgunhas composicións de produtos cosméticos. Porén, esta aplicación debe verse con cautela, xa que en experimentos con animais o composto demostrou un poder canceríxeno. Tamén se utiliza na fabricación de numerosos compostos químicos como a baquelita, a melamina etc.
A Ermida, Borraxeiros, Agolada
A Ermida é un lugar da parroquia de Borraxeiros, no concello pontevedrés de Agolada, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 18 habitantes (10 homes e 8 mulleres), o que supón unha diminución de 3 habitantes con respecto ao ano 2000.
Toponimia
O topónimo deriva do latín, que é unha igrexa pequena, polo xeral lonxe ou fóra dun núcleo de poboación, ou tamén pode facer referencia a un sitio ermo ou sen traballar.
Dryopteridaceae
Dryopteridaceae é unha familia de fieitos que forma parte da orde Polypodiales. Unha das especies máis representativas da familia é o fento macho.
Caracteres
Os rizomas son rastreiros, ascendentes, ou erectos, e ás veces trepadores. Teñen escamas non clatradas nos ápices.
Os pecíolos teñen numerosos feixes vasculares redondos que nun corte transversal forman un anel.
As láminas son monomórficas, ás veces dimórficas, outras veces teñen escamas ou glándulas, moi pouco comunmente con pelos. Veas pinnuladas ou bifurcadas, poden variar de ser libres até varias veces anastomosadas.
Os soros xeralmente son redondos. O indusio é redondo, con forma de ril ou peltado (perdido en moitas ramas), ou soros dispostos de forma acrosticoide e sen indusio nalgunhas ramas.
Os esporanxios teñen un pé curto que pode variar e ser longo.
Número de cromosomas: x = 41 (case todos os xéneros nos que foron contados), raramente x = 40 (presumiblemente un carácter secundario).
Clasificación sensu Smith et al. 2006
1.700 especies, 70 % das cales están nos 4 primeiros xéneros da lista:
Filoxenia
Esta familia sería case con seguridade monofilética se se excluísen dela os xéneros Didymochlaena, Hypodematium e Leucostegia incluídos aquí (Hasebe et al. 1995, Tsutsumi e Kato 2006). A inclusión destes tres xéneros pode converter á familia en parafilética, pero tentativamente son incluídos nela por Smith et al. (2006) ata que as relacións filoxenéticas deses xéneros sexan determinadas por análises vindeiras.
Ecoloxía
Terrestres, epipétricas, hemiepífitas, ou epífitas.
Pantropicais, pero tamén teñen moitos representantes de climas tépedos.
Serra do Hospital
miniatura|A Fonsagrada e ó fondo a serra do Hospital. A serra do Hospital é a formación montañosa máis salientable dos denominados montes da Fonsagrada. As súas máximas alturas son o Pico do Hospital e o alto de Lagoaseca, ámbolos dous de 1.108 metros.
Características
Nela nacen correntes da auga que alimentan o Rodil na vertente norte e o Navia nas do Sur. Dunha importante riqueza biolóxica, cabe mencionar o Val do río de Baos que separa esta serra da serra do Muradal. Aquí se atopan formacións herbáceas higro-turfófilas e o río devandito flúe emboscado en carballais, soutos e bosques de ribeira. Moi preto están os carballais, faiais e bidueiros do Val de Piñeira. Son de interese as vistas dende o Alto de Cerredo de 960 metros ao pé da estrada C-630.
Existen exemplos de megalitismo. A acción do home ocupouna tradicionalmente mediante prados e en datas relativamente recentes mediante o monocultivo de piñeiros.
Abondan as lousas, os xistos e as cristas de cuarcita.
Está afectada por parques eólicos que danaron a súa calidade natural. É atravesada polo Camiño primitivo de Santiago, e encóntrase na reserva da biosfera do Río Eo, Ozcos e Terras de Burón. Pese aos seus valores, nada diso está servindo para que se lle aplique ningunha figura de conservación da natureza.
Numismática
A Numismática (do grego antigo: νομισματική, e do hebreo: Numii: moeda e Amastik: Reunión, "reunión de moedas") é unha ciencia auxiliar da historia que estuda as moedas e as medallas. Tamén se lle chama así ao coleccionismo destas pezas.
Numismática clásica
miniatura|Os [[Ás|ases foron das pezas que máis circularon en Galicia durante o Imperio Romano]] miniatura|[[Papel moeda|Billete de peseta (1951)]] No concepto clásico, a numismática é unha ciencia auxiliar da Arqueoloxía que trata do estudo das moedas e medallas. Esta ciencia pode dar testemuño inestimable dos intercambios e da economía dos pobos, así como da súa historia política, xeográfica, relixiosa etc.
Poucos monumentos arqueolóxicos revisten a importancia dos que estuda a numismática xa que neles gravou o home as súas ideas dominantes e polo mesmo revelan o carácter, os costumes e as vicisitudes históricas que tales monumentos deixáronnos. Intimamente ligadas á numismática atópase a epigrafía, paleografía, simboloxía, iconoloxía e historia da arte, achegando a todas elas a numismática nocións esenciais.
A numismática clásica divídese en dùas partes moi diferentes por máis que frecuentemente vaian unidas nos libros que dela tratan:
Numismática moderna
Na acepción moderna do termo, a numismática é o estudo científico do diñeiro en todas as súas variadas formas. Aínda que aos numismáticos se lles caracteriza adoito como estudosos das moedas, a disciplina actual inclúe tamén o estudo doutras formas modernas do diñeiro e moitos aspectos con el relacionados, incluíndo o seu uso, a historia, a xeografía, a arte, a economía, a metalurxia, o procesos de manufactura etc.
Entre outras formas modernas do diñeiro que estuda a numismática estarían o cheque, o papel moeda ou billete, a acción e o bono (escripofilia), a cartón de crédito e a ficha monetaria (monetiformes).
Aínda que en xeral os estudos económicos e históricos do uso e o desenvolvemento do diñeiro están separados do estudo do diñeiro físico que fai a numismática, existe no entanto relación entre ambos; as teorías da orixe do diñeiro dependen da numismática, por exemplo. Neste sentido a numismática xoga un papel importante, xa que a través das moedas (tiradas especiais, cambios de material etc) conseguen descifrarse e comprenderse asedios, motivos reais e imperiais, fluxos económicos etc.
Numismáticos e coleccionistas
Os numismáticos son ás veces diferenciados dos coleccionistas en tanto que os últimos basicamente derivan o seu pracer da simple posesión de obxectos monetarios, mentres que a atención dos primeiros céntrase na adquisición de coñecementos sobre eles. De feito, moitos numismáticos son tamén coleccionistas e algúns coleccionistas mostran interese polo coñecemento dos seus obxectos de colección.
El Ángel del Hogar
El Ángel del Hogar foi unha revista editada en Pontevedra e Vigo entre 1894 e 1897.
Historia e características
Subtitulada Revista enciclopédica destinada exclusivamente a la mujer, ciencias, literatura, higiene, modas, labores y conocimientos útiles, apareceu en xuño de 1894. De periodicidade quincenal, estaba dirixida por Sarah Lorenzana Couto e editábase na imprenta de La Unión Republicana de Pontevedra. Entre os colaboradores figuraban Rogelio Lois Estévez, Joaquín Olmedilla, a baronesa de Olivares, María Concepción Jimeno e Javier Valcarce Ocampo. Incluía informacións que contribuían á educación da muller. Empregaba o castelán pero publicou algún poema en galego. En 1896 recibiu a Medalla de Prata e un diploma na Exposición Rexional de Lugo.
En 1896, con motivo do traslado da directora a Vigo, a revista continuou publicándose nesta localidade. Desapareceu probablemente en 1897.
Gregorio VIII, antipapa
Gregorio VIII, nado no Lemosín e finado en Salerno en agosto de 1137, foi antipapa durante un breve período de tempo na primeira metade do século XII, do 10 de marzo de 1118 ao 22 de abril de 1121.
Traxectoria
Debido á súa conexión coa Orde de Cluny, fíxose un legado papal perfecto para a Península Ibérica, que recentemente adoptara o rito romano como versión oficial do catolicismo, en vez do vello rito mozárabe, que foi considerado como herético. Así, fíxose bispo de Coímbra en 1099, aínda que a súa actividade non o deixara permanecer moito tempo na súa diocese, vello foco da cultura mozárabe.
Foi en peregrinación a Terra Santa durante catro anos, e foi nomeado arcebispo de Braga no seu regreso (1109). Nesa situación, próximo ao conde Henrique de Borgoña, foi un dos principais axentes da reorganización eclesiástica do Condado Portucalense.
En 1114, Maurice envolveuse nunha disputa co arcebispo primado de Toledo, Bernardo (que era ao mesmo tempo legado papal igual que el), clamando ambos pola primacía entre as dioceses de Hispania, polo que foi chamado á Santa Sé onde foi reprendido polo Papa Pascual II.
Pero a súa posición tivo algúns partidarios entre a Curia Romana, e en 1116, cando o emperador Henrique V do Sacro Imperio Romano Xermánico invadiu Italia para opoñerse ao Papa na Querela das Investiduras, o Papa enviou a Maurice á fronte dunha delegación dirixida ao emperador, mentres Pascual e a Curia desprazábanse para Benevento, no Sur de Italia.
Maurice acabaría por traizoar a súa posición e abrazar a causa do emperador. Henrique entrou en Roma un domingo de Pascua (23 de marzo de 1117) facéndose coroar solemnemente por Maurice. Con isto, o Papa Pascual II excomungou a Henrique e quitou a Maurice dos cargos que ocupaba, incluíndo o de arcebispo de Braga.
Pascual II morreu o 24 de xaneiro de 1118, sendo sucedido despois da reunión do conclave, polo Papa Xelasio II, en marzo dese mesmo ano. Henrique, sabendo que o novo papa estaba tamén contra a súa política, dirixiuse a Roma, pero Xelasio, avisado, fuxiu cara Gaeta e rexeitou atoparse co emperador para discutir calquera asunto relacionado coa reforma gregoriana.
Como reacción, os cardeais afectos ao emperador (os xibelinos) declararon nula a elección de Xelasio, e proclamaron ao contrario Maurice como Papa, co nome de Gregorio VIII (10 de marzo). Celasio, en Capua, excomungou tanto a Henrique como ao antipapa Gregorio o 7 de abril.
Despois da morte de Xelasio, Calisto III foi elixido Papa o 8 de maio de 1118, o novo Papa tentou facer un acordo co emperador, o chamado Concordato de Worms ou Pacto Calixtino (1122).
Calisto regresou a Roma e Gregorio fuxiu, refuxiándose en Sutri; aí fórono buscar as tropas papais, tendo cercada a cidade durante oito días, ata que os seus cidadáns entregaron ao Antipapa (abril de 1121). Este foi despois levado a Roma e feito prisioneiro e encadeado en sucesivos mosteiros. Nesa situación morrería nun mosteiro en Salerno, en agosto de 1137.