cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eubea
Historia
En 1205 constituíu unha baronía dependente do reino de Tesalónica, repartida en tres señoríos (Caristo, Calcis e Oreos) gobernadas por Xaime de Avesnes, Pegoraro Pegorari e Guimberto e Ravano della Carceri. O primeiro recoñeceu en 1208 a soberanía de Venecia, e os outros o fixeron en 1209; Ravano della Carceri quedou como único barón ata a súa morte en 1216, deixando o poder á súa viúva, de nome descoñecido, e estableceuse unha triarquía con tres señores, pero cos baróns emparentados.
Os señores permaneceron, en xeral, baixo soberanía de Venecia, que designaron á illa co nome de Negroponte, probablemente corrupción das palabras Egripos e ponte (Ponte de Egripos).
En 1255 os señores recoñeceron a soberanía do príncipe de Acaia, pero en 1259 restableceuse o dominio veneciano, ata que en 1317 foi ocupada polos cataláns que conquistaran Atenas, pero que fixeran un tratado con Venecia e devolvéronlle a illa en 1319, o que permitiu mellorar as relacións entre os dous estados.
En 1351 a illa foi atacada polos xenoveses e defendida polos venecianos e cataláns. En 1365 o castelo de Caristo, na primeira triarquía, que estaba baixo a señoría de Bonifaci Frederic, foi comprada polos venecianos que completaron así o seu dominio sobre toda a illa.
Foi conquistada polos otománs en 1470. En 1821 rebelouse e ao final da guerra de independencia de Grecia foi recoñecida parte da Grecia independente.
Economía
A súa economía baséase principalmente na extracción de minerais, fundamentalmente ferro, magnesita e lignito. Na illa se crían vacas, cabras, ovellas e porcos, e prodúcense figos, olivas e trigo.
Elvin Hayes
Elvin Ernest Hayes, nado o 17 de novembro de 1945 en Rayville, Luisiana, é un ex xogador profesional de baloncesto estadounidense da National Basketball Association (NBA). Foi seleccionado no primeiro posto do Draft en 1968 polos San Diego Rockets, onde xogaría até 1972 para retornar nun segundo período de 1981 a 1984. Con todo, a parte máis exitosa da súa carreira foi como xogador dos Washington Bullets (actuais Washington Wizards) con quen gaña o campionato de 1978. Na súa honra o equipo capitalino retirou o seu dorsal 11, que hoxe pendura do Verizon Center.
A nivel individual, foi 12 veces ininterrompidas All-Star e máximo anotador da liga no seu primeiro ano xogando na competición, 1969. Hayes foi votado como uns dos "cincuenta mellores xogadores da historia da NBA" en 1996 e admitido no Basketball Hall of Fame como xogador en 1990. Foi habitualmente alcumado como "The Big E".
Universidade
miniatura|left|150px|Hayes en 1975. Disputou a liga universitaria entre 1966 e 1968 cos Cougars da universidade de Houston. Nese tres tempadas fixo unha considerables medias de 31,0 puntos e 17,2 rebotes por partido. O seu mellor partido disputouno o 20 de xaneiro de 1968. Ese día enfrontábanse aos Bruins de UCLA, liderados por Lew Alcindor, que unha vez convertido ao islamismo cambiou o seu nome polo de Kareem Abdul-Jabbar. Este partido supuxo a primeira vez que se retransmitía un encontro universitario por televisión a todo o país. Disputouse no Houston Astrodome, e bateu o récord de asistencia de público nun partido de baloncesto nese momento, con 52.693 persoas vendo o encontro en directo. Hayes anotou 39 puntos e colleu 15 rebotes, deixando á estrela rival, Alcindor, en 15 puntos. Houston gañou 71-69, e ese partido foi vital para que Hayes conseguise ese ano o título de "Xogador do Ano". Ese partido está considerado por moitos como o "partido do século", xa que ademais, rompía unha serie de 47 partidos sen perder de UCLA. Compre destacar que Hayes foi, xunto a Don Chaney, o primeiro xogador afroamericano da Universidade de Houston.
Palmarés
miniatura|150px|Camiseta retirada pola Universidade de Houston na súa honra.
-73
Outros
Historia ano a ano
Glicósido
miniatura|Salicina, un glicósido relacionado coa [[aspirina.]] miniatura|200px|dereita|Oleandrina, un glicósido cardíaco. miniatura|250px|Molécula de isoquercitina, un glicósido Os glicósidos son moléculas compostas por un glícido e un composto non glicídico. Os glicósidos desempeñan funcións importantes nos seres vivos. Moitas plantas almacenan produtos químicos importantes en forma de glicósidos inactivos; se estes produtos son necesarios, sofren hidrólise encimática na célula, xerando azucres importantes no metabolismo da planta. Moitos glicósidos de orixe vexetal utilízanse como medicamentos.
Na definición exacta de glicósido hai algunha controversia. Formalmente, un glicósido segundo a IUPAC (Unión Internacional de Química Pura e Aplicada) é unha molécula formada por un glícido unido polo seu carbono anomérico a outro composto de diferente natureza química, por medio dun enlace glicosídico, que pode ser O-glicosídico ou S-glicosídico (tioglicósidos). A definición da IUPAC non exclúe que a outra substancia unida ao glícido sexa un derivado dun glícido. Porén, son moitos os autores que para considerar que unha substancia é un glicósido requiren que a molécula enlazada ao glícido non sexa un glícido, senón outro tipo de substancia, e así exclúen os polisacáridos.
As glicosilaminas son consideradas por algúns autores como N-glicósidos, pero a IUPAC considera que se deben clasificar á parte, polo que non se tratará delas aquí. Entre elas estarían os nucleósidos. Tampouco o son os compostos C-glicosilados, con enlaces C-glicosídicos.
Nos glicósidos, a parte formada polo glícido chámase glicona, mentres que a parte formada pola outra molécula chámase aglicona ou xenina. A glicona adoita ser un monosacárido ou ás veces un oligosacárido. A aglicona pode ser unha molécula moi variada de pequeno tamaño.
Propiedades fisicoquímicas
A glicona e a aglicona poden separarse quimicamente por hidrólise ácida. Hai numerosos encimas que poden formar e romper enlaces glicosídicos, como as glicósido hidrolases, e as glicosiltransferases, e foron creadas encimas sintéticas de grande rendemento como as glicosintetases.
Clasificación
Os glicósidos clasifícanse polo tipo de glicona, aglicona e enlace que teñan. A clasificación polo tipo de aglicona é a máis utilizada. Nela distínguense os seguintes grupos:
Glicósidos antraquinónicos
Conteñen unha aglicona derivada da antraquinona. Están presentes no ruibardo (Rheum) e nos xéneros Aloe e Rhamnus; teñen un efecto laxante e purgante.
Glicósidos fenólicos simples
A aglicona ten unha estrutura fenólica simple. Un exemplo é a arbutina, presente na planta ericácea Arctostaphylos uva-ursi. Ten un efecto antiséptico urinario.
Glicósidos alcohólicos
Un exemplo de glicósido alcohólico é a salicina, que se encuentra en plantas do xénero Salix. A salicina ao ser inxerida, convértese en ácido salicílico, relacionado directamente coa aspirina, que ten efecto analxésico, antipirético, antiinflamatorio e anticoagulante (para casos de infartos).
Glicósidos flavónicos
Son moi numerosos. A aglicona é un derivado dos flavonoides. Algúns exemplos son a hesperidina, a narinxina, a rutina e a quercitrina. Estes glicósidos teñen un efecto antioxidante e diminúen a fraxilidade capilar.
Bandeira de Andorra
A bandeira de Andorra (en catalán: Bandera d'Andorra) foi adoptada en 1866 e oficialmente o 27 de agosto de 1971. Está composta por tres franxas verticais de cores azul, amarela e vermella (en razón 8:9:8). No centro sitúase o escudo de Andorra.
Glicósido
Glicósidos cardíacos
A estrutura da aglicona é un núcleo esteroideo. Encóntranse en plantas dos xéneros Digitalis, Scilla e Strophanthus. Utilízanse no tratamento de enfermidades cardíacas como arritmias e fallos cardiacos.
Glicósidos cumarínicos
A aglicona é un derivado da cumarina. Un exemplo é a apterina que se utiliza para dilatar as arterias coronarias, e bloquear as canles de calcio. 200px|miniatura|dereita|A semente do pexego contén glicósidos.
Glicósidos cianoxénicos
A aglicona contén un grupo cianuro e o glicósido pode xerar o velenoso ácido cianhídrico. Un exemplo é a amigdalina, un glicósido específico das améndoas. Os glicósidos cianoxénicos pódense encontrar nas sementes dos froitos (e nas follas murchas) da familia Rosaceae (cereixas, mazás, ameixas, améndoas, pexegos, albaricoques etc.). A mandioca contén glicósidos cianoxénicos, polo que, a planta ten que ser lavada e moída con auga para que se poida consumir.
Saponinas
Estes compostos xeran escuma permanente cando están en contacto coa auga, de aí o seu nome. Causan hemólise debido á destrución dos eritrocitos. As saponinas encóntranse en plantas como o ginseng ou iñames. Teñen un efecto expectorante e estudáronse os seus efectos sobre o control do colesterol no sangue. Un exemplo é a glicirricina, que lle dá sabor doce á regalicia (Glycyrrhiza glabra).
Bandeira de Andorra
Descrición
A bandeira pode considerarse como unha fusión entre as bandeiras de España (franxas amarela e vermella) e Francia (franxas azul e vermella), países que actúan de protectores do Principado. Esta bandeira foi instituída en 1866 agregando a franxa azul á preexistente bicolor creada en 1806 en base ás cores do condado de Foix. Durante o intento de Borís Skósyrev de instaurar unha monarquía persoal en Andorra en 1934, a bandeira foi investida e na franxa central instaurou unha coroa de ouro.
centro|Contrución da bandeira
Glicósido
Glicósidos esteviólidos
A aglicona é o diterpeno esteviol e atópanse na planta Stevia rebaudiana (ver esteviósido). Son glicósidos moi doces, con ata 40-300 veces máis dozura ca a sacarosa.
Tioglicósidos
A aglicona contén xofre. Por exemplo a sinigrina presente na mostaza negra.
Escudo de Andorra
O escudo de Andorra existe dende hai séculos. Na parte inferior ten escrito a lema do país en latín: Virtus Unita Fortior.
Componse de catro cuarteis: O primeiro son a mitra e o báculo do bispado da Sé de Urgell, o segundo son as armas do Condado de Foix ou "tres paus de goles", no terceiro están as armas de Cataluña ou "catro paus de goles", e no cuarto aparecen as armas do Vizcondado de Bearn. A primeira referencia documental deste emblema procede do selo de Ramón Berenguer IV en 1150, sendo o símbolo heráldico máis antigo do mundo en uso e anterior en tres séculos á bandeira de Dinamarca.
Mount Eerie
Mount Eerie é o proxecto musical do compositor e produtor de Anacortes, Washington Phil Elverum. Elverum (anteriormente en The Microphones) é o principal membro do grupo, pero ten colaborado con moitos outros músicos nos seus discos e nos seus concertos. A meirande parte dos traballos de Mount Eerie foron publicados polo selo de Elverum P.W. Elverum & Sun, Ltd., e contan cuns empaquetamentos enxeñosos e altamente detallados coas súas propias pezas de arte.
Igrexa de Santo Tomás de las Ollas
A igrexa de Santo Tomás de las Ollas é un templo relixioso situado na aldea do mesmo nome, no concello de Ponferrada, na provincia de León.
Historia
O nome da igrexa, tomado da aldea Santo Tomás de las Ollas, provén do oficio principal desa localidade: a olaría. Provían de xénero á zona do Val do Oza. A ermida foi doada polo Bispo de Astoga á comunidade do Mosteiro de San Pedro de Montes.
Arquitectura
A súa construción orixinal data do século X, despois da cal se efectuaron diversas modificacións, que remataron coa da sancristía, do século XIX. A ermida consta dunha nave rectangular con só unha ábsida que, a pesar de ter unha planta ovalada, continúa a liña rectangular da nave nos seus muros exteriores. O teitume é a dúas augas, de lousa e aséntase sobre unha armadura de madeira.
Accédese á ábsida dende a nave a través dun dobre arco de ferradura (arco triunfal) sostido por pilastras. A ábsida, que aloxa a Capela Real, é de construción anterior á nave principal e a súa planta é máis estreita que a da nave.
miniatura|Arcos de ferradura na capela maior. No século XII substituíuse a portada pola que existe ata hoxe, de estilo románico e de medio punto. Fixéronse outras modificacións no século XVII, como rebaixar a altura da nave (que anteriormente igualaba á da ábsida), e o engadido de acabados mouriscos e revocadura de cal no interior. Engadiuse tamén unha capela ao muro norte da nave con dous contrafortes diagonais nos vértices que comunican cunha porta de medio punto.
miniatura|Arco triunfal dobrado (dobre arco de ferradura) que separa a capela maior da nave.
Bergantiños
O topónimo Bergantiños pode referirse a:
Como apelido pódese referir a:
Filamento (botánica)
En botánica, denomínase filamento á parte basal estéril dun estame, como norma xeral de forma filamentosa, que se sitúa por baixo da antera e a sostén. Varía moito de forma e tamaño, dependendo da familia: pode ser laminar, como en certas familias primitivas (p. ex. Degeneriaceae), estar dividido (p. ex., en certas especies do xénero Allium ou presentar apéndices de forma variable. O filamento presenta un feixe fibrovascular a todo o longo, rodeado de parénquima e cuberto por epiderme. Se o filamento é imperceptible ou falta, dise que a antera é sésil.
A Casa Nova de Vilariño, Os Vilares, Guitiriz
A Casa Nova de Vilariño é un lugar da parroquia dos Vilares no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2007 tiña 6 habitantes (catro homes e dúas mulleres), un máis ca en 2000.
Fugazi
Fugazi sempre foi coñecido pola súa posición política, percorreron o mundo promovendo un estilo de vida san e a crítica cara ás institucións e corporacións aos seus seguidores durante as súas enérxicas actuacións. Atribúeselles ser os pais do son emocore.
Formación
Despois da disolución da banda seminal de hardcore punk Minor Threat, Ian MacKaye (o seu guitarrista e cantante) estivo nun feixe de bandas de curta vida (entre as que destacou a banda de emocore Embrace) antes de formar un novo trío, Fugazi, co batería Colin Sears e o baixista Joe Lally, comezando a ensaiar xuntos en setembro de 1986. Sears deixou a banda para unirse a Dag Nasty e foi substituído por Brendan Canty, que anteriormente estivera en Rites of Spring.
MacKaye describe esta etapa de Fugazi como The Stooges tocando reggae. O grupo realizou o seu primeiro concerto a comezos do mes de setembro de 1987 cando aínda non tiña nome. MacKaye escolleu a palabra "fugazi" dunha compilación de historias sobre a Guerra de Vietnam, onde era usada co significado de "Fucked Up, Got Ambushed, Zipped In". A banda tocou como trío durante algúns meses ata incorporar a Guy Picciotto. Picciotto orixinalmente só cantaba, pero despois dun tempo comezou a tocar a guitarra tamén.
Fugazi EP e Margin Walker - 13 Songs
Fugazi realizou a súa primeira xira en xaneiro de 1988, e en xuño dese ano gravou o seu EP de estrea, Fugazi co produtor Ted Nicely. Pouco despois iniciaría unha xira por Europa que remataría en decembro. Ese mes a banda gravou temas para o seu álbum de estrea, porén, non quedou contenta coas sesións. A listaxe de cancións reduciuse e finalmente editaron o EP Margin Walker en 1989. Ámbolos dous EPs foron finalmente combinados no álbum 13 Songs, publicado a finais de 1989. Ao seu regreso de Europa, Picciotto, insatisfeito con só cantar, comezou a tocar tamén a guitarra.
Repeater e Steady Diet of Nothing
Con Picciotto agora tamén como guitarrista a tempo completo, Fugazi pasou a compoñer os temas novos como unha banda, xa que antes encargábase Ian MacKaye en solitario. Ademais de traballar en material novo, temas que xa foran interpretados ao vivo como "Merchandise" e "Turnover" foron modificados para incluílos no seu primeiro álbum de estudio.
O seu primeiro álbum, Repeater, foi lanzado o 19 de abril de 1990 a través do selo Dischord Records, e inicialmente non entrou na lista Billboard 200 nin foi un éxito comercial. Porén, a banda pasou gran parte de 1990 e 1991 de xira, realizando uns 250 concertos en 13 meses. Cara o verán de 1991 o disco chegara á cifra das 300 000 copias vendidas, e moitos grandes selos comezaron a realizarlle ofertas a Fugazi, que a banda rexeitou para continuar con Dischord. Repeater finalmente chegaría a vender máis dun millóns de copias só nos Estados Unidos, e máis de 2 millóns en todo o mundo. O álbum foi ben recibido pola crítica e contaba cun son alternativo que precedeu a significativos discos como o Nevermind de Nirvana e o Ten de Pearl Jam, que inesperadamente farían chegar o xénero ao mainstream.
Para o segundo álbum de estudio de Fugazi, Steady Diet of Nothing, editado en xullo de 1991, a banda pediulle novamente ao produtor Ted Niceley traballar con eles. Niceley fixérase cociñeiro e tivo que renunciar á petición, polo que os membros do grupo decidiron producir o disco eles mesmos. Despois do éxito de Repeater e da súa posterior xira mundial, Steady Diet era moi agardado, e seis meses antes do seu lanzamento Dischord xa tiña máis de 160 000 reservas para o álbum.
In On the Kill Taker e Red Medicine
Fugazi gravou o seu terceiro álbum, In on the Kill Taker, no outono de 1992 con Steve Albini en Chicago; porén, os resultados non foron satisfactorios e a banda decidiu regravar o disco con Ted Niceley e Don Zientara. Co estoupido do rock alternativo a comezos dos 90, In on the Kill Taker; editado o 30 de xuño de 1993, converteuse no primeiro disco de Fugazi en entrar nas listas da Billboard, en recibir a aclamación dos críticos de Spin, TIME magazine e Rolling Stone, convertendose así no álbum que lanzou a Fugazi ao estrelato.
Na xira de In on the Kill Taker o grupo comezou a encher grandes auditorios e estadios, ademais de recibir ofertas de grandes selos máis lucrativas. Durante as tres noites coas entradas esgotadas no Roseland Ballroom de Nova York en setembro de 1993, o magnate da música e presidente de Atlantic Records Ahmet Ertegün reuniuse coa banda nos camerinos nun intento de fichala. Ertegün ofreceulles "todo o que queirades", o seu propio selo subsidiario e máis de 10 millóns de dólares só por asinar con Atlantic. Fugazi declinou a oferta. Os organizadores do Lollapalooza tamén intentaron recrutar á banda como cabezas de cartel para a xira de 1993, feito que a banda considerou pero finalmente rexeitou.
Fugazi comezou a compoñer o material para Red Medicine a finais de 1994, despois de xirar promocionando In on the Kill Taker. A banda traballou co enxeñeiro Don Zientara, pero decidiu non traballar novamente co produtor Ted Niceley. Fugazi optou por afastarse dos valores de produción agresivos de In on the Kill Taker e traballar no seu lugar en crear un son ambiental que amosase un maior alcance e profundidade. Para conseguir isto a banda encargouse das tarefas de produción, e ao facelo volveuse máis segura coa experimentación no estudio. Red Medicine levaría a Fugazi un paso máis aló cara o art rock. O grupo comezou unha extensa xira mundial para promocionar o álbum, realizando un total de 172 concertos entre marzo de 1995 e novembro de 1996.
End Hits e The Argument
miniatura|Ian McKaye con Fugazi en 2002 Despois de completar a esgotadora xira mundial para promocionar Red Medicine, Fugazi colleuse un tempo de descanso e comezou a compoñer temas para o seu seguinte lanzamento. En marzo de 1997 Fugazi regresou novamente aos Inner Ear Studios co produtor e enxeñeiro Don Zientara para comezar a gravar o álbum End Hits, coa intención de adoptar un enfoque máis relaxado con respecto á gravación e ter máis tempo para experimentar con distintos sons e técnicas no estudio. O grupo finalmente pasou sete meses gravando. Debido ao título ("end hits" podería traducirse como golpes finais ou como éxitos finais) comezaron a circular rumores dicindo que sería o seu derradeiro lanzamento. Publicado o 28 de abril de 1998, o disco foi un éxito comercial e marcou unha das mellores estreas da banda nas listas da Billboard. Porén, a reacción da crítica a End Hits foi dispar. Moitos críticos loubaron os temas máis pesados do álbum, mentres que outros cuestionaron a inclusión das cancións experimentais máis longas do grupo.
Fugazi comezou a traballar en The Argument en 1999. Este proceso tomoulle ao grupo máis tempo do normal. Cada membro levou as súas propias ideas, a banda improvisou sobre elas e despois comezaron a xuntar as canción en varias configuracións antes de decidir cales serían as versións finais. As sesións de gravación do disco tiveron lugar entre xaneiro e abril de 2001 nos Inner Ear Studios e na Dischord House en Arlington, Virxinia, xusto ás aforas de Washington, D.C. A banda traballou novamente con Don Zientara. Durante o proceso de gravación gastouse unha considerable cantidade de tempo finalizando a produción de cada canción, en particular nas pistas das baterías, nun esforzo de darlle unha sensación única. O batería Brendan Canty explicou á revista Modern Drummer que "Gravámolas de forma moi diferente en canto aos sons de batería. Usamos moitos pratos, caixas e formas de mestura diferentes".
The Argument foi publicado por Dischord Records o 16 de outubro de 2001, xunto co EP Furniture + 2, case catro anos despois do lanzamento de End Hits. Arion Berger de Rolling Stone calificou ao álbum como "vigorizante" e "intelectual", e Chris True de AllMusic referíuse a el como "formigueo na columna e conmoción nos oídos ao mesmo tempo" dicindo que, "a banda levantou o listón unha vez máis para eles e para os outros". Tamén destacou que o álbum "tocara un territorio novo e estraño". Nese momento Fugazi saía de xira con menos frecuencia, debido en gran parte a outros compromisos profesionais e persoais.
Hiato indefinido
Fugazi inciciou o que eñes chamaron un "hiato indefinido" tras rematar a súa xira de 2002 polo Reino Unido, despois de tocar tres noites coas entradas esgotadas no London Forum os días 2, 3 e 4 de novembro. O hiato foi provocado pola insistencia dos membros do grupo en pasar máis tempo coas súas familias e en realizar outros proxectos profesionais.
Dende que Fugazi entrase en hiato en 2003, comezaron a circular rumores sobre unha posible reunión, insinuando algunhas persoas que a banda regresaría para tocar como cabeza de cartel no festival de Coachella. Aínda que a banda confirmou que lle ofreceran grandes sumas de cartos para reunirse e ser cabezas de cartel en festivais ata agora declinaron todos eses ofrecementos.
En marzo de 2011 MacKaye reiterou que a Fugazi "ofrecéranlle cantidades insanas de cartos para reunirse e tocar, pero non van ser os cartos o que nos reuna, só tocaríamos xuntos se queremos tocar música xuntos e o tempo o permite".
En agosto de 2014 Dischord anunciou un lanzamento oficial para First Demo, un álbum con 11 demos gravadas en xaneiro de 1988. O anunciou incluía unha escoita previa da demos do tema "Merchandise". O álbum de once temas foi editado o 18 de novembro de 2014.
MacKaye insistiu nunha entrevista en 2017 que Fugazi non estaba disolta. Aínda que admitiu que calquera actuación en público no futuro tería que lidar con moitos factores, tamén dixo que os membros tiñan tocado ocasionalmente xuntos en privado dende 2003. O 21 de marzo de 2018, nunha entrevista para o podcast Vish Khanna's Kreative Kontrol, Lally confirmou que realizaban ensaiar irregularmente en encontros casuais. Dixo: “Si, cando todos estamos en D.C. xuntámonos, conversamos e pasamos moito tempo ríndonos. Temos un bo tempo xuntos, ceamos, e tocamos". Lally tamén afirmou que eran pouco probables actuacións ou xiras públicas.
Matsudo
Matsudo (松戸市, まつどし, Matsudo-shi) é un concello xaponés da prefectura de Chiba. Está situado ao sur da rexión de Kanto e ao nmoroeste da prefectura, na zona de provincia histórica de Shimōsa, na parte leste da illa de Honshu. A súa superficie é de 61,33 km² e a poboación de 484.278 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 7.900 hab./km².
O concello de Matsudo limita cos concellos de Nagareyama, Kashiwa, Kamagaya, Ichikawa (da prefectura de Chiba); Misato (prefectura de Saitama); e co barrio de Katsushika (da prefectura de Toquio).
António Ferreira
António Ferreira, nado en Lisboa en 1528 e finado na mesma cidade o 29 de novembro de 1569, foi un escritor e humanista portugués. É considerado un dos maiores poetas do clasicismo renacentista de lingua portuguesa, coñecido como "o Horácio portugués".
Traxectoria
Parece terse enamorado, en Coímbra, dunha señora de familia nobre, de apelido Serra, que evoca veladamente nalgunhas das súas poesías. Casou, en 1556, con dona Maria Pimentel, señora de Torres Novas, que veu a falecer no terceiro ano do casamento. Casou, en segundas nupcias, en 1564, con D. Maria Leite, natural de Lamas de Orelhão, no concello de Mirandela, local onde recolleu as informacións para a súa "Historia de Santa Comba dos Valles", sobre a Lenda de Santa Comba dos Vales.
En 1567, foi nomeado desembargador do Tribunal da Relación de Lisboa. Faleceu na mesma cidade, vítima de peste, deixando dous fillos.
Como discípulo máis destacado do poeta Sá de Miranda, destacouse na elexía, na epístola, nas odas e no teatro.
O seu fillo, Miguel Leite Ferreira, publicou postumamente os seus poemas so o título de Poemas lusitanos en Lisboa (1598) e as súas comedias apareceron en 1621 xunto coas de Francisco Sá de Miranda.
A súa obra máis coñecida é unha traxedia, "A Castro" ou "Tragédia de Inês de Castro", de inspiración clásica en cinco actos, na cal aparece un coro grego, sendo escrita en verso polimétrico. O tema, os amores do príncipe Pedro de Portugal pola nobre Inês de Castro e o asasinato desta en 1355 por razón de estado, por orde do pai do príncipe, o rei Afonso IV de Portugal, será, despois, un dos máis tratados polos dramaturgos europeos. Esta traxedia só foi impresa en 1587. A obra xa fora imitada antes en castelán polo frade dominico Jerónimo Bermúdez na súa Nise lastimosa, publicada en Madrid en 1577, se ben Bermúdez reduciu el papel do coro e en conxunto a súa su obra posúe menor forza que o orixinal portugués.
Moita da súa obra está incluída na colección Poemas Lusitanos, especie de colectánea de "obra completa".
Foi, tamén, autor de Historia de Santa Comba dos Vales, primeiro rexistro da lenda de Santa Comba dos Vales.
Ursula von der Leyen
Ursula Gertrud von der Leyen, nada como Ursula Gertrud Albrecht en Ixelles, Bruxelas, o 8 de outubro de 1958, é unha política alemá, presidenta da Comisión Europea dende 2019. Von der Leyen está afiliada á Unión Demócrata Cristiá (CDU), partido de centro-dereita do cal é unha das vicepresidentas. Foi a primeira muller no cargo de ministra de Defensa de Alemaña, entre 2013 e 2019, despois de liderar os ministerios de Traballo e Asuntos Sociais, entre 2009 e 2013, e de Familia, Terceira Idade, Mulleres e Xuventude, entre 2005 e 2009. É luterana e licenciada en economía e doutora en medicina.
En 2 de xullo de 2019, en concorrencia coas eleccións europeas de maio, o Consello Europeo nomeou von der Leyen presidenta da Comisión Europea, decisión que veu ser aprobada polo Parlamento Europeo o 16 de xullo. Von der Leyen, a primeira muller que foi nomeada para o cargo, asumiu as funcións o 1 de novembro de 2019.
Familia, educación e profesión
Ursula von der Leyen naceu o 8 de outubro de 1958, en Ixelles, Bruxelas, onde viviu ata aos 13 anos. É descendente do Barón Ludwig Knoop, fabricante de panos da cidade de Bremen e empresario de éxito do século XIX. É filla de Heidi Adele Albrecht e de Ernst Albrecht. Creceu con cinco irmáns e unha irmá e, entre 1964 a 1971, asistiu á Escola Europea de Bruxelas I, institución en que estudan moitos fillos de funcionarios comunitarios en Bruxelas. O seu pai foi un dos primeiros funcionarios públicos das institucións europeas, a partir de 1958. Entre 1976 e 1990, o seu pai foi ministro-presidente do estado da Baixa Saxonia.
En 1971, a familia mudouse a Lehrte, na rexión alemá de Hannover, cando o seu pai pasou a ser director executivo da empresa alimentaria Bahlsen. En 1976, rematou o ensino secundario en Lehrte, pasando no exame final (Abitur) en matemáticas e ciencias. Proseguiu estudando economía, entre 1977 e 1980, nas universidades de Göttingen e Münster. Entre 1978 e 1979, no auxe da ameaza de grupos terroristas comunistas na Alemaña Occidental e dada a notoriedade do seu pai, este enviouna a Londres, onde se matriculou na London School of Economics. Alí empregou o pseudónimo de Rose Ladson e tivo protección de Scotland Yard.)
A partir de 1980 e durante sete anos, estudou medicina na Facultade de Medicina de Hannover. Presentou a súa tese de doutoramento en 1991. Foi acusada de plaxio na tese. Traballou como médica axudante na maternidade da Universidade de Hannover entre 1988 e 1992. Entre 1992 e 1996, viviu en Stanford, California, onde volveu a estudar economía. Ao regresar a Alemaña, foi investigadora axudante en medicina social, facendo investigacións sobre o sistema de saúde no departamento de epidemioloxía da Facultade de Medicina de Hannover, de 1998 a 2002.
Carreira política
En marzo de 2003, foi elixida para o parlamento estatal da Baixa Saxonia; en novembro de 2005, foi nomeada ministra de Asuntos Sociais, Mulleres, Familia e Saúde dese estado. En decembro de 2004, converteuse en membro do Consello Federal da CDU, o órgano máis alto do partido conservador. O 17 de agosto de 2005, foi nomeada por Angela Merkel para o equipo de competencia da CDU/CSU nas eleccións federais de 2005, nas áreas de familia e saúde. O 22 de novembro do mesmo ano, Ursula von der Leyen foi designada Ministra Federal de Familia, Anciáns, Mulleres e Xuventude pola chanceler Angela Merkel no seu primeiro goberno.
En febreiro de 2007, provocou, debido a algunhas presións de política familiar (como a esixencia dunha enorme expansión de lugares de xardíns de infancia) debates controvertidos sobre a misión da familia. Os ataques viñeron principalmente do seu propio partido e dalgúns representantes do socio de coalición, a CSU. Pola contra, recibiu apoio, no ámbito do debate, do Presidente Federal e dos políticos de partidos da oposición, especialmente da SPD, de parte da economía alemá e dalgúns representantes da igrexa.
Ministra de Familia
Tralas eleccións federais en Alemaña en 2009, cando os partidos concordaran nun acordo de coalición, Ursula von der Leyen foi, o 28 de outubro de 2009, designada unha vez máis ministra de Familia, no segundo goberno de Angela Merkel.
Ministra de Traballo e Solidariedade Social
Mesmo fóra das súas habilidades ministeriais, no medio da crise do euro, en 28 de agosto de 2011, declarou á televisión pública alemá, ARD, que a crise da zona euro só podería superarse fortalecendo a unión política do continente, coa creación dos "Estados Unidos da Europa". A prensa alemá apuntou a Ursula von der Leyen como unha posíbel sucesora de Angela Merkel.
Ministra de Defensa
miniatura|Sede da Comisión Europea en Bruxelas. Despois das eleccións federais o 22 de setembro de 2013, Ursula von der Leyen foi escollida pola chanceler Angela Merkel como a primeira muller na historia da República Federal de Alemaña a liderar o importante Ministerio de Defensa e, con iso, a Bundeswehr, as Forzas Armadas Alemás.
Presidenta da Comisión Europea
O 2 de xullo de 2019 o Consello Europeo nomeou a von der Leyen para o cargo de presidenta da Comisión Europea. O Parlamento Europeo confirmou o seu nome o 16 de xullo de 2019, asumindo as funcións o 1 de novembro de 2019.
Vida privada
Está casada con Heiko von der Leyen, profesor de medicina, director executivo dunha compañía de enxeñaría médica e membro da familia von der Leyen, unha familia aristocrática de industriais da seda. Coñeceu o seu marido no coro da universidade de Göttingen e teñen 7 fillos: David (1987), Sophie (1989), Donata (1992), as xemelgas Victoria e Johanna (1994), Egmont (1998) e Gracia (1999). Ata o ano 2014 a familia viviu nunha casa preto de Hannover.
Valencina de la Concepción
Valencina de la Concepción é unha localidade da provincia de Sevilla, Andalucía, España.
Xeografía
No ano 2005 contaba con 7.431 habitantes. A súa extensión superficial é de 25 km² e ten unha densidade de 297,2 hab/km². As súas coordenadas xeográficas son 37º 25' N, 6º 04' W. Atópase situada a unha altitude de 153 metros e a 8 quilómetros da capital de provincia, Sevilla.
Monumentos
miniatura|[[Dolmen de La Pastora.]] Neste municipio atópanse uns dolmens pertencentes ao período calcolítico ou eneolítico en torno ao ano 3000 a.c. Forma parte da arquitectura megalítica, xurdida ao parecer en oriente a finais do V milenio antes de Xesucristo. Un exemplo destes dolmens é o dolmen de La Pastora.
A súa finalidade está moi discutida, autores como Childe atribúena a un culto solar xa que parecen estar orientadas cara aos sostificios e equinocios; outros autores como Almagro prefiren atribuílas a un culto aos mortos, constituíndo así un monumento funerario.
Empregan sempre un sistema alintelado de pedras ciclópeas, ás veces intercaladas con pedras de moito menor tamaño, isto último require dun maior coñecemento construtivo.
Os Castros, Os Vilares, Guitiriz
Os Castros é un lugar da parroquia dos Vilares no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 16 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 7 homes e 9 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 8 habitantes.
Accidente de Chernóbil
miniatura|250px|Localización da central nuclear
O accidente de Chernóbil foi un accidente nuclear ocorrido o 26 de abril de 1986 na central nuclear de Chernóbil, situada na República Socialista Soviética de Ucraína (actual Ucraína). Un estoupido e un incendio lanzaron grandes cantidades de contaminación radioactiva á atmosfera, que se estendeu sobre gran parte do oeste de Rusia e Europa. Está considerado o peor accidente nunha central nuclear da historia, e foi o primeiro clasificado como de nivel 7 na escala internacional de eventos nucleares (no 2011 chegou a este nivel o accidente nuclear de Fukushima). Na batalla para conter a contaminación e para evitar unha catástrofe maior participaron ao redor de 500 000 traballadores, e esta custou uns 18 billóns de rublos, paralizando a economía soviética.
O desastre comezou durante unha proba do sistema o 26 de abril de 1986 no reactor número 4 da central de Chernóbil, próxima á cidade de Pripyat. Durante a proba houbo unha repentina subida de potencia, e, cando se intentou realizar unha parada de emerxencia, produciuse un pico máis extremo no aumento da potencia, que levou a unha serie de estoupidos. Estes estoupidos expuxeron ao grafito usado como moderador do reactor ao aire, causando que se incendiase. O lume resultante enviou unha columna de fume altamente radioactivo á atmosfera, sobre unha extensa área xeográfica, incluíndo a cidade de Pripyat. A columna percorreu grandes zonas do oeste da Unión Soviética e Europa. Dende 1986 ata o 2000, 350 400 persoas foron evacuadas e desprazadas das zonas máis contaminadas de Belarús, Rusia e Ucraína. Segundo datos oficiais post-Unión Soviética, ao redor do 60 % do po radioactivo caeu sobre Belarús.
miniatura|250px|O sarcófago do reactor 4 na central nuclear de Chernóbil en 2009
O accidente amosou a preocupación sobre a seguridade da industria da enerxía nuclear soviética, ademais da enerxía nuclear en xeral, atrasando a súa expansión durante varios anos e forzando ao goberno soviético a ser menos reservado sobre os seus procedementos.
O accidente
O 26 de abril de 1986, á 1:23 (UTC+3), o reactor catro sufriu un catastrófico aumento de potencia, conducindo a varios estoupidos no seu núcleo. Isto dispersou gran cantidade de combustible radioactivo e material do núcleo á atmosfera, e incendiou o grafito usado de moderador. O grafito en chamas incrementou a emisión de partículas radioactivas, transportadas polo fume, ao non estar o reactor encerrado nun compartimento de contención. O accidente ocorreu durante un experimento programado para aumentar a seguridade do reactor.
O intento de experimento
O reactor que estoupou en Chernóbil estaba formado por unhas 1 600 canles de combustible individuais, e cada canle operativa requiría un fluxo de 28 toneladas métricas (28 000 litros) de auga por hora. Existía a preocupación de que no caso dunha interrupción da rede de enerxía, as fontes de alimentación externa non estarían dispoñibles inmediatamente para encargarse das bombas de auga refrixerante da planta. Os reactores de Chernóbil tiñan tres xeradores diésel de apoio. Cada xerador tardaba 15 segundos en poñerse en marcha, pero precisaban entre 60 e 75 segundos máis en acadar a velocidade máxima e xerar os 5 5 MW que se precisaban para alimentar á bomba principal de refrixeración.
Ese minuto de interrupción de enerxía era considerado inaceptable, e suxeriuse que a enerxía mecánica (cantidade de movemento rotacional) da turbina de vapor e a presión residual do vapor (coas válvulas da turbina pechadas) podería ser usada para xerar electricidade que alimentase as bombas principais de auga mentres o xerador acadaba as revolucións, frecuencia e voltaxe correctas. En teoría, as análises indicaban que esa cantidade de movemento residual e presión do vapor tiñan o potencial de subministrar enerxía durante 45 segundos, que pecharían a brecha de potencia entre a falta da alimentación externa e o momento no que os xeradores diésel puidesen dar a enerxía necesaria. Esta capacidade precisaba confirmarse experimentalmente, e probas anteriores remataron de forma pouco exitosa. Unha primeira proba realizada en 1982 amosou que a voltaxe de excitación da turbina xeradora era insuficiente; esta non mantiña o campo magnético desexado despois da parada da turbina. O sistema foi modificado, e a proba repetiuse en 1984 pero novamente sen éxito. En 1985, intentouse por terceira vez pero outra vez con resultados negativos. O procedemento da proba repetiríase en 1986, e foi programado para realizarse durante unha parada de mantemento do reactor 4 de Chernóbil.
A proba centrouse nas secuencias de conmutación das subministracións eléctricas para o reactor. O procedemento comezaría cunha parada automática de emerxencia. Non se agardaba ningún efecto prexudicial sobre a seguridade do reactor, polo que o programa da proba non foi coordinado formalmente, nin co xefe de deseño do reactor nin co director científico. En vez disto, foi só aprobado polo director da planta (e incluso esta aprobación non era compatible cos procedementos establecidos). Segundo os parámetros da proba, a saída térmica do reactor non podería ser menor de 700 MW ao comezo do experimento. Se as condicións da proba fosen como estaba previsto, o procedemento case seguramente se realizaría de forma segura; o desastre final foi froito dos intentos de aumentar a saída do reactor cando o experimento xa comezara, o que era incompatible co procedemento aprobado.
A central de Chernóbil estivera operando durante dous anos sen a capacidade de funcionar durante os primeiros 60–75 segundos tras unha perda total de electricidade, e polo tanto carecía dunha importante característica na súa seguridade. Os administradores da planta presumiblemente querían corrixir este feito á primeira oportunidade, o que pode explicar porque se continuou coa proba incluso cando comezaron a presentarse problemas serios, e porque a aprobación necesaria para a mesma non se solicitara ao regulador de supervisión nuclear soviético (a pesar de que había un representante no complexo dos catro reactores). miniatura|300px|Esquema dun reactor RBMK. O procedemento experimental organizaríase do seguinte xeito:
Condicións antes do accidente
As condicións para executar a proba establecéronse antes da quenda de día do 25 de abril. Os traballadores da quenda recibiran instrucións por adiantado e estaban familiarizados cos procedementos establecidos. Un equipo especial de enxeñeiros eléctricos estivo presente para probar o novo sistema de regulación de voltaxe. Tal como estaba previsto, comezouse unha redución gradual da potencia da unidade á 1:06 do 25 de abril, e a potencia acadou o 50 % do seu nivel nominal de 3200 MW térmicos no comezo da quenda de día. Nese punto, outra estación eléctrica rexional quedou fóra de liña, e o regulador da rede eléctrica de Kíiv pediu que a redución de potencia en Chernóbil se pospuxese, xa que se precisaba enerxía para satisfacer o pico de demanda da tardiña. O director da central accedeu e pospuxo a proba.
O plan da proba requiría que a potencia do reactor 4 se reducise gradualmente a un nivel térmico de entre 700 e 1000 MW. O nivel establecido no programa (700 MW) acadouse ás 00:05 do 26 de abril; porén, debido á produción natural de xenon-135, un gas moi absorbente de neutróns, no núcleo, a potencia do reactor continuou diminuíndo, sen que ningún operador actuase. Cando a potencia acadou aproximadamente os 500 MW, Toptunov insertou por erro as barras de control demasiado lonxe, co que o reactor pasou a un estado non desexado de case-apagado. As circunstancias exactas son difíciles de coñecer, debido a que tanto Akimov como Toptunov morreron por enfermidades causadas pola radiación.
A potencia caeu ata os 30 MW (ou menos), un nivel de case parada completa, que era aproximadamente o 5 % da potencia mínima inicial establecida como segura para a proba. O persoal da sala de control consecuentemente tomou a decisión de recuperar a potencia e extraeu as barras de control do reactor, e pasaron varios minutos dende a extracción e o momento no que a potencia comezou a aumentar e se estabilizou en 160–200 MW (térmicos). Esta manobra retirou a meirande parte das barras de control, por riba dos límites permitidos, pero a pouca marxe de reacción restrinxiu calquera aumento da potencia do reactor. A rápida redución na potencia durante o apagado inicial, e a posterior operación nun nivel menor aos 200 MW levou á intoxicación do núcleo pola acumulación de xenon-135. Isto fixo necesario a extracción de máis barras de control do núcleo do reactor para contrarrestar a intoxicación.
A operación do reactor ao nivel baixo de potencia con tan pequena marxe de reacción foi acompañada por unha temperatura inestable do núcleo e do fluído refrixerante, e posiblemente pola inestabilidade dun fluxo de neutróns. Varias alarmas comezaron a aparecer neses intres. A sala de control recibiu repetidos sinais de emerxencia con respecto aos niveis dos tambores separadores de vapor/auga, así como das válvulas de alivio abertas para eliminar o exceso de vapor nun condensador da turbina, que daban grandes variacións no caudal de auga, e tamén soaron alarmas do controlador de potencia de neutróns. No período de tempo entre as 00:35 e as 00:45, sinais de alarma relativos aos parámetros termohidráulicos foron ignorados, aparentemente para preservar o nivel do reactor. Os sinais de alarma do sistema de protección de emerxencia do reactor (EPS-5) provocaron o apagado das turbinas-xeradores.
miniatura|250px|A zona da central en 1997. Ao pouco tempo, acadouse un nivel máis ou menos estable de potencia de 200 MW, e os preparativos para o experimento continuaron. Como parte do plan da proba, as bombas extra de auga foron activadas á 01:05 do 26 de abril, incrementando o fluxo de auga. O aumento de fluxo do refrixerante a través do reactor produciu unha subida da temperatura no refrixerante de entrada no núcleo do reactor, achegándose á temperatura de ebulición nucleada da auga e reducindo así a marxe de seguridade. O fluxo excedeu o límite permitido á 01:19. Ao mesmo tempo, o fluxo extra de auga baixou a temperatura xeral do núcleo e reduciu os ocos de vapor existentes nel. Dado que a auga tamén absorbe neutróns (sendo mellor absorbente que o vapor canto máis densidade teña a auga líquida), accionáronse bombas adicionais decrecendo así aínda máis a potencia do reactor. Isto levou aos operadores a retirar as barras de control manualmente para manter a potencia.
Todas estas accións levaron a unha configuración do reactor extremadamente inestable. Case todas as barras de control foran retiradas, o que podería limitar o valor das barras de seguridade cando se inserisen inicialmente en condición de parada de emerxencia. Ademais, o refrixerante do reactor reducira o seu punto de ebulición, pero cunha marxe moi escasa, polo que calquera variación de potencia podería producir a ebulición, reducindo a absorción de neutróns da auga. O situación do reactor era inestable, claramente fóra da marxe de seguridade establecida polos deseñadores.
Experimento e estoupido
Á 1:23:04 AM o experimento comezou. O vapor das turbinas cortouse, e as válvulas da turbina pecháronse para permitir que funcionasen por inercia. Os xeradores diésel acendéronse ata acadar a carga precisa á 01:23:43; durante este período de tempo a potencia das bombas principais apagadas foi subministrada polo xerador da turbina mentres perdía forza. A medida que o impulso do xerador que alimentaba as bombas de auga diminuía, o caudal desta caeu, facendo que aumentase a formación de burbullas de vapor no núcleo. Debido ao coeficiente de baleiro positivo do reactor RBMK a baixos niveis de potencia, foi agora preparado para embarcarse nun bucle de retroalimentación positiva, na cal a formación de burbullas de vapor reducían a capacidade da auga líquida refrixerante de absorber neutróns, o que á súa vez incrementaba a potencia de saída do reactor. Isto causou que aínda máis auga se convertese en vapor, aumentando aínda máis a potencia. Porén, durante case todo o tempo do experimento o sistema de control automático contrarrestou con éxito esta retroalimentación positiva, inserindo continuamente barras de control no núcleo do reactor para limitar o aumento de enerxía.