cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Choia de bico amarelo
A choia de bico amarelo, Pyrrhocorax graculus, é unha ave da familia dos córvidos, unha das dúas comprendidas no xénero Pyrrhocorax, de distribución eurasiática.
Mantodeos
Anatomía
miniatura|Disposición das ás dunha barbantesa típica, un macho adulto de [[Raptrix perspicua, coas ás anteriores coriáceas e as posteriores triangulares]]
Choia de bico amarelo
É unha especie moi emparentada coa outra especie do xénero, a choia de bico vermello (Pyrrhocorax pyrrhocorax).
Descrición
As choias de bico amarelo miden entre 36 e 39 cm de lonxitude e teñen unha envergadura de alas de entre 70 e 85 cm. O seu peso vai dos 190 ós 240 gramos. Teñen a plumaxe completamente negra, con zonas con reflexos metálicos. O bico é amarelo (característica fundamental para diferencialas das choias adultas), e as patas vermellas.
Mantodeos
Anatomía
As barbantesas teñen cabezas grandes triangulares cun fociño parecido a un peteiro e mandíbulas. Teñen dous ollos compostos bulbosos, tres ollos simples pequenos, e un par de antenas. A articulación do pescozo é moi flexible; algunhas especies de barbantesas poden rotar a cabeza case 180°. O tórax da barbantesa consta de protórax, mesotórax e metatórax. En todas as especies excepto as do xénero Mantoida, o protórax, que leva a cabeza e as patas anteriores, é moito máis longa que os outros dous segmentos torácicos. O protórax está tamén flexiblemente articulado, e permite unha ampla gama de movementos da cabeza e patas anteriores mentres que o resto do corpo permanece máis ou menos inmóbil.
miniatura|esquerda|As patas anteriores raptoras, presentan coxas moi longas, as cales, xunto co trocánter, dan a impresión de ser un fémur. O fémur propiamente dito é o segmento proximal da parte de agarre da pata.
As barbantesas teñen patas anteriores adaptadas para agarrar e espiñosas ("patas raptoras") nas cales as presas son capturadas e aferradas con seguridade. Na maioría das patas de insectos, incluíndo as restantes catro patas posteriores dunha barbantesa, a coxa e trocánter combínanse formando a base da pata; porén, nas patas raptoras, a coxa e o trocánter combínanse para formar un segmento aproximadamente tan longo coma o fémur, que é unha parte espiñosa do aparato de agarre (ver ilustración). Na base do fémur hai un conxunto de espiñas discoidais, xeralmente catro, pero pode non haber ningunha ou haber cinco dependendo da especie. Antes destas espiñas hai varios tubérculos parecidos a dentes, que, xunto cunha serie similar de tubérculos ao longo da tibia e a garra apical preto do extremo, danlle á pata anterior das barbantesas a súa capacidade de agarre das presas. A pata anterior acaba nun delicado tarso usado como apéndice para camiñar, formado por cinco segmentos e acabado nunha garra de dous dedos sen arolio.
As barbantesas poden ser categorizadas grosso modo como macrópteros (de ás longas), braquípteros (de ás curtas), micrópteros (de ás vestixiais), ou ápteros (sen ás). As especies que non carecen de ás teñen dous pares de ás: o externo ou tegmen, é xeralmente estreito e coriáceo. Funcionan como camuflaxe e como escudo protector das ás posteriores, que son máis claras e delicadas. O abdome de todas as barbanteses consta de 10 terxitos, cun grupo correspondente de nove esternitos visibles nos machos e sete visibles nas femias. O abdome adoita ser máis delgado nos machos que nas femias, pero acaba nun par de cercos en ambos os sexos.
Vista
miniatura|esquerda|Cabeza de [[Archimantis latistyla, mostrando os ollos compostos e o labro.]]
As barbantesas teñen unha visión estereoscópica tridimensional. Localizan as sás presas pola vista; os seus ollos compostos conteñen ata 10.000 omatidios. Unha pequena área da parte frontal chamada a fóvea ten unha maior agudeza visual que o resto do ollos e pode producir a alta resolución necesaria para examinar as presas potenciais. Os omatidios periféricos serven para percibir o movemento; cando se detecta un obxecto, rotan a cabeza rapidamente para poñer o obxecto no campo visual da fóvea. Os seguintes movementos da presa son rastreados polos movementos da cabeza da barbantesa para manter a imaxe centrada na fóvea. Os ollos están moi separados e situados lateralmente, proporcionando un amplo campo de visión binocular e unha precisa visión estereoscópica a curta distancia. A mancha escura que hai en cada ollo que se move a medida que rota a cabeza é unha pseudopupila. Isto orixínase porque os omatidios que ven sobre a parte frontal da cabeza absorben a luz incidente, mentres os dos lados reflíctena.
Como a súa caza depende tanto da vista, as barbantesas son principalmente diúrnas. Porén, moitas especies voan de noite e poden ser atraídas pola luz artificial. Os mantodeos da familia Liturgusidae capturados con luz artificial son predominantemente machos; e isto probablemente é tamén certo para a maioría dos mantodeos. O voo nocturno é especialmente importante para que os machos localicen as menos móbiles femias detectando as súas feromonas. O voo nocturno expón as barbantesas a menos paxaros depredadores que o voo diúrno. Moitas barbantesas teñen tamén un órgano auditivo torácico que lles axuda a evitar os morcegos ao detectar os ultrasóns para a ecolocación que estes emiten e responden con movementos evasivos.
Dieta e predación
miniatura|esquerda|Barbantesa comendo unha bolboreta [[Mycalesis perseus á que lle arrincou as ás.]]
As barbantesas son predadores xeralistas de artrópodos. A maioría das barbantesas son predadores de emboscada que só comen presas vivas dentro do seu alcance. Poden camuflarse e permanecer estacionarias, esperar a que as presas se aproximen ou axexar as súas presas seguíndoas con movementos lentos e silandeiros. As barbantesas máis grandes ás veces comen individuos máis pequenos da súa propia especie, e mesmo pequenos vertebrados como lagartos e ras.
miniatura|[[Tenodera sinensis alimentándose dun grilo.]] A maioría das barbantesas perseguen presas tentadoras se camiñan o suficientemente preto, e máis aínda se están especialmente esfameadas. Unha vez que están dentro do seu alcance, as barbantesas atacan rapidamente para atrapar as presas coas súa patas raptoras espiñosas. Algunhas especies que viven no chan ou na codia das árbores perseguen as súas presas de forma máis activa. Por exemplo, especies duns poucos xéneros como as barbantesas do chan, Entella, Ligaria e Ligariella corren polo chan seco buscando presas, de forma parecida ao que fan os escaravellos tigre (Cicindelinae). miniatura|[[Ligariella, un mántido do chan que corre para atrapar a súa presa.]]
O intestino anterior dalgunhas especies esténdese por toda a lonxitude do insecto e pode usarse para almacenar a presa para facer unha dixestión posterior. Isto pode ser vantaxoso para un insecto que se alimenta intermitentemente. As barbantesas chinesas (Tenodera sinensis) viven máis tempo, crecen máis rápido e producen máis crías cando poden comer pole.
Adaptacións antipredadores
As barbantesas son depredadas por vertebrados como ras, lagartos e aves, e por invertebrados como arañas e formigas. Xeralmente, as barbantesas protéxense camuflándose, a maioría das especie porque son de cores crípticas que se parecen á follaxe ou a outros fondos, e isto serve para evitar os predadores e para atrapar mellor as presas. As que viven en superficies coloreadas uniformemente como a terra espida ou codias de árbores están aplanadas dorsoventralmente para así eliminar as sombras que poderían revelar a súa presenza. As especies de diferentes familias chamadas barbantesas flor son imitadores agresivos: polo seu aspecto lembran flores moi convincentemente para atraer as presas que veñen a recoller pole e néctar. Algunhas especies de África e Australia poden volverse negras despois dunha muda ao final da estación seca; nesta época do ano, ocorren incendios nas matogueiras e esta coloración fai que se confundan coa paisaxe anegrada pola cinza e a carbonización, o que se chama melanismo polo lume ou incendios. miniatura|Mimetismo agresivo: [[Hymenopus coronatus|As barbantesas das orquídeas malaias están camufladas de rosa ou amarelo, imitando a cor das orquídeas locais.]]
Cando están ameazadas directamente, moitas barbantesas érguense e estenden as súas patas anteriores, e abren as ás. Esta extensión das ás fai que as barbantesas parezan máis grandes e ameazadoras, e algunhas especies aumentan este efecto con brillantes cores e patróns nas súas ás posteriores e superficies internas das súas patas frontais. Se o acoso persiste, unha barbantesa pode atacar coas súas patas anteriores e intenta pinchar ou morder. Como parte desta exhibición de ameaza de farol (deimática), algunhas especies poden tamén producir un son asubiante ao expeler aire polos espiráculos do abdome. As barbantesas carecen de protección química, polo que as súas exhibicións son en gran medida un farol. Cando voan pola noite, polo menos algunhas barbantesas poden detectar os sons de ecolocación producidos polos morcegos; cando a frecuencia empeza a incrementarse rapidamente, o que indica que se aproxima un morcego, entón deixan de voar horizontalmente e empezan a descender en espiral cara a seguridade do chan, a miúdo o descenso vai precedido por un bucle ou xiro no aire. Se as capturan poden golpear aos seus captores coas súas patas raptoras.
As barbantesas, igual que os insectos pau, mostran un comportamento de balanceo no que os insectos fan movementos rítmicos e repetitivos de lado a lado. As funcións que se propuxeron para este comportamento inclúen a potenciación da cripse ao imitar o movemento da vexetación causada polo vento. Porén, os movementos de balanceo repetitivos poden ser máis importantes para permitir aque os insectos discriminen obxectos sobre un fondo polo seu movemento relativo, un mecanismo visual típico de animais con sistemas visuais simples. Os movementos de balanceo destes insectos xeralmente sedentarios poden substituír o voo ou correr como fonte de movemento relativo de obxectos no campo visual. Como certas formigas poden ser predadoras das barbantesas, xéneros como Loxomantis, Orthodera e Statilia, como moitos outros artrópodos, evitan atacalas. Aproveitando este comportamento, varios artrópodos, como algunhas barbantesas nos seus ínstares iniciais, imitan estas formigas para evadirse dos seus depredadores.
Reprodución e historia vital
A estación de apareamento en climas temperados é normalmente o outono, mentres que nas áreas tropicais ocorre en calquera momento do ano. Para aparearse despois do cortexo, o macho normalmente salta sobre o dorso da femia, agarrando o seu tórax e bases das ás coas patas anteriores. Despois arquea o abdome e deposita esperma, que queda almacenado nunha cámara especial preto do extremo do abdome da femia. A femia deposita entre 10 e 400 ovos, dependendo da especie. Os ovos deposítanse tipicamente nunha masa escumosa producida por unhas glándulas do seu abdome. Esta escuma endurece, creando unha cápsula protectora, a cal, xunto coa masa de ovos, se denomina ooteca. Dependendo da especie, a ooteca pode ser adherida a unha superficie plana, enroscada arredor dunha planta, ou depositada simplemente no chan. Malia a versatilidae e durabilidade dos ovos, estes son moitas veces saqueados, especialmente por varias especies de avespas parasitoides. Nunhas poucas especies, principalmente barbantesas do chan ou da codia das árbores da familia Tarachodidae, a nai vixía os ovos. A especie críptica Tarachodes maurus sitúase sobre a codia das árbores co seu abdome cubrindo a cápsula dos ovos, emboscando as presas que pasen e movéndose moi pouco ata que eclosionan os ovos. Unha estratexia reprodutora pouco común é a que adopta Brunneria borealis, especie do sur dos Estados Unidos; nesta especie nunca se atoparon machos, e as femias reprodúcense por partenoxénese. A capacidade de reproducirse por partenoxénese foi atopada en polo menos outras dúas especies, Sphodromantis viridis e Miomantis sp., aínda que estas especies se reproducen normalmente de forma sexual. En climas temperados, os adultos non sobreviven ao inverno e os ovos experimentan unha diapausa, eclosionando en primavera.
Igual que noutros grupos de insectos relacionados da superorde Dictyoptera, as barbantesas pasan por tres estadios vitais: ovo, ninfa e adulto (as barbantesas son insectos hemimetábolos). Nas especies máis pequenas, os ovos poden eclosionar en 3 ou 4 semanas e nas grandes en de 4 a 6 semanas. As ninfas poden estar coloreadas de maneira diferente aos adultos, e nos estadios iniciais imitan con frecuencia a formigas. Unha ninfa de barbantesa medra cada vez que realiza unha muda do seu exoesqueleto. Pode haber de 5 a 10 mudas antes de que se chegue ao estadio adulto, dependendo da especie. Despois da última muda, a maioría das especies teñen ás, aínda que tamén hai algunhas especies sen ás ou braquípteras ("de ás curtas"), especialmente nas femias. A duración da vida dunha barbantesa depende da especie; as máis pequenas poden vivir de 4 a 8 semanas, mentres que as máis grandes viven de 4 a 6 meses.
Canibalismo sexual
miniatura|Canibalismo sexual en [[Mantis religiosa]]
Choia de bico amarelo
Distribución e hábitat
As choias de bico amarelo aparecen nos Alpes, os Pireneos, os Abruzos italianos, as montañas da península dos Balcáns, o Cáucaso e Asia central (no Himalaia). Son aves de alta montaña, que viven por riba da fronteira superior do bosque ata os 4000 metros de altura. Malia non seren unha especie rara, nos últimos séculos a súa área de distribución reduciuse, desaparecendo dalgunhas áreas na perifería do seu territorio, coma os montes Tatra en Polonia (Tomek & Bocheński 2005). A facilidade coa que coexisten coa presenza humana, podería relacionar a perda destas poboacións máis cos cambios climáticos que coa perda dos hábitats tradicionais.
O Campo da Taberna, Vilaboa, Valdoviño
O Campo da Taberna é un lugar da parroquia de Vilaboa no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Non ten censados habitantes desde hai máis dunha década segundo datos do Instituto Galego de Estatística.
Choia de bico amarelo
Alimentación e costumes reprodutores
A súa fonte principal de alimentación son os insectos no verán e as bagas e os restos de comida no outono e no inverno, pero son aves adaptables, que non rexweitan practicamente ningún alimento dispoñible.
Fan niños grandes en paredes de rocha moi verticais. Poñen entre 3 e 5 ovos que teñen que chocar entre 18 e 21 días. Despois de saíren do ovo, os polos pasan entre 31 e 38 días no niño.
Mantodeos
Canibalismo sexual
As femias cando se encontran co macho poden empezar alimentándose del mordendo a cabeza do macho (como fan normalmente con outras presas), e se o apareamento xa empezou, os movementos do macho para liberar o esperma poden facerse incluso máis vigorosos. Os primeiros investigadores pensaban que como o movemento copulatorio está controlado por un ganglio abdominal e non polo cerebro, comer a cabeza do macho era unha estratexia reprodutora das femias para aumentar as posibilidades de fertilización á vez que obtiñan un alimento. Posteriormente, este comportamento parecía ser un artefacto de observacións de laboratorio intrusivas. Se o comportamento é natural no campo ou se é alí tamén o resultado de distraccións causadas polo observador humano segue sendo algo discutido. As barbantesas teñen unha alta capacidade visual e perciben calquera alteración no laboratorio ou no campo, como luces brillantes ou científicos movéndose arredor. As barbantesas chinesas Tenodera ás que se lles daba tanto alimento coma elas quixeran (polo que non tiñan fame) realizaban un comportamento de cortexo elaborado cando non eran molestadas ou distraídas. O macho realizaba para a femia unha danza de cortexo, para cambiar o seu interese de alimentarse a aparearse. Nesas circunstancias sábese que a femia respondía cunha exhibición deimática defensiva mostrando os ocelos coloreados da parte interna das patas anteriores.
A razón do canibalismo sexual foi moi debatida; os experimentos mostran que as femias con dietas de baixa calidade é máis probable que realicen o canibalismo sexual en comparación coas femias alimentadas con dietas de alta calidade. Algúns consideran que os machos submisos obteñen unha vantaxe selectiva ao produciren descendencia. Esta teoría está apoiada por un incremento cuantificable na duración da copulación nos machos que son canibalizados, que nalgúns casos duplica tanto a duración coma a probabilidade de fertilización. Isto contrasta cun estudo no que os machos se aproximaban ás femias esfameadas con máis cautela, e permanecían montados ás femias esfameadas durante máis tempo sen que os comesen, o que indica que os machos que evitan activamente o canibalismo poden aparearse con moitas femias. O mesmo estudo atopou tamén que as femias con fame xeralmente atraen a menos machos que as que están ben alimentadas. O acto de desmontar despos da copulación é perigoso para os machos, porque é nese momento cando con máis frecuencia as femias canibalizan as súas parellas. Un incremento na duración da monta parece indicar que os machos esperan o momento oportuno para desmontar dunha femia esfameada, a cal probablemente trataría de comelo.
Na literatura e arte
Unha das referencias máis antigas ás barbantesas faise no antigo dicionario chinés Erya, que lle dá atributos poéticos, representando a coraxe e valentía, e unha breve descrición. Un texto posterior, o Jingshi Zhenglei Daguan Bencao  ("Gran historia do material médico comentado e arranxado por tipos, baseado en traballos históricos e clásicos") de 1108, que dá detalles exactos da formación dos paquetes de ovos, o ciclo vital, anatomía e a función das antenas. Aínda que as barbantesas raramente se mencionan en fontes da Antiga Grecia, nunha serie de moedas de prata do século V a.C. represéntase moi axeitadamente unha barbantesa en postura de ameaza, entre estas moedas están didracmas de Metaponto en Sicilia. No século X d.C., nos Adaxios da era Bizantina, Suidas describe un insecto que lembra a unha lagosta verde de lentos movementos con grandes patas anteriores. Traduce Zenobio 2.94 coas palabras seriphos (que pode significar barbantesa) e graus, unha muller vella, o que implica un corpo delgado como un pau seco.
As descricións en Occidente da bioloxía e morfoloxía das barbantesas eran máis precisas no século XVIII. Roesel von Rosenhof ilustrou e describiu as barbantesas e o seu comportamento caníbal na súa obra Insekten-Belustigungen (Entretementos de insectos).
Un gravado en madeira de M. C. Escher chamado Dream (Soño) representa unha barbantesa de tamaño humano de pé sobre un bispo dormente.
Aeroporto do Cairo
O aeroporto internacional do Cairo é o aeroporto internacional do Cairo e o máis concorrido de Exipto. Serve como principal centro de conexións para EgyptAir, EgyptAir Express e Nile Air entre outras aeroliñas. Está situado en Heliopolis, a uns 15 quilómetros ao nordés do distrito financeiro do Cairo. É o segundo aeroporto máis concorrido de África despois do aeroporto de Xohanesburgo-O.R. Tambo.
Mantodeos
Na literatura e arte
Un tropo cultural imaxina a barbantesa femia como muller fatal. A idea foi propagada en debuxos humorísticos de Cable, Guy e Rodd, LeLievre, T. McCracken, e Mark Parisi, entre outros.
Artes marciais
Dúas artes marciais desenvolvidas por separado na China teñen movementos e estratexias de loita baseadas nas das barbantesas. Unha destas artes foi desenvolvida no norte da China, e a outra no sur do país, e agora estas artes denomínanse "Barbantesa do norte" (Northern Praying Mantis) e "barbantesa do sur" (Southern Praying Mantis). Ambas as dúas son moi populares na China e foron exportadas a Occidente nas últimas décadas.
En mitoloxía e relixión
A barbantesa era considerada un deus na tradición do sur de África dos pobos khoi e san pola súa postura de rezar; a palabra para barbantesa en afrikaans é Hottentotsgot ("deus dos khoi"). Varias civilizacións antigas consideraban que este insecto tiña poderes sobrenaturais; para os gregos tiña a capacidade de mostrar o camiño a casa aos viaxeiros perdidos; o libro do Antigo Exipto Libro dos mortos a "mosca-ave" é un deus menor que guía as almas dos mortos ao inframundo; nunha lista de século IX a.C. de Nínive de saltóns (buru), a barbantesa é denominada nigromante (buru-enmeli) e adiviña (buru-enmeli-ashaga).
Mascotas
miniatura|Femia adulta gris de [[Stagmomantis carolina.]] As barbantesas son uns dos insectos que teñen máis aceptación como mascotas. Como a duración da vida de moitas mantis é de aproximadamente dun ano, a xente que as quere ter como mascotas adoita facer que se reproduzan. Por exemplo, en 2013 eran criadas e reproducidas polos menos 31 especies no Reino Unido, os Países Baixos e os Estados Unidos. En 1996 os membros do Mantis Study Group tiñan en catividade polo menos 50 especies.
Tenochtitlán
miniatura|300px|Maqueta do [[Templo Maior, centro cerimonial, relixioso e civil de México-Tenochtitlán.]] Tenochtitlán era a capital do Imperio Azteca, construída nunha illa no lago Texcoco, no que hoxe é o México central. Era un centro urbano con cerca de 1 millón de habitantes, no período da conquista era maior que calquera cidade europea. Era moi organizada e estruturada, motivo polo que ao chegar os españois admiraron a súa beleza pois percibían ós seus habitantes como un pobo primitivo. A maior parte da cidade foi destruída na década de 1520 polos conquistadores e a Cidade de México foi erixida sobre as súas ruínas.
Mantodeos
Control de pragas
Os xardineiros que prefiren evitar o uso de pesticidas ás veces teñen recomendado o uso de barbantesas no seu lugar coa esperanza de controlar as pragas de insectos. Porén, as barbantesas non teñen os atributos necesarios nun axente para o control biolóxico de pragas; non se especializan nunha soa especie presa, e non se multiplican rapidamente en resposta a un incremento de dita especie presa, senón que son predadores xerais. Comen calquera cousa que poidan capturar, incluíndo insectos inofensivos ou beneficiosos. Por tanto, teñen un "valor desprezable" no control biolóxico.
Tenochtitlán
A ópera Montezuma, do compositor Antonio Vivaldi, está ambientada na cidade de Tenochtitlán.
Mantodeos
Control de pragas
Dúas especies, a barbantesa chinesa (Tenodera sinensis) e a europea (Mantis religiosa), foron introducidas deliberadamente en Norteamérica esperando que servisen para o control das pragas agrícolas; espalláronse amplamente polos Estados Unidos e o Canadá.
Robot similar a unha barbantesa
Un prototipo de robot inspirado polas patas anteriores da Mantis religiosa teñen tamén unhas patas anteriores que permiten que o robot camiñe, suba banzos e agarre obxectos. As patas con moitas articulacións danlle destreza grazas a unha articulación con capacidade de rotar. Os modelos futuros poden incluír unha pata anterior con máis espiñas para mellorar a capacidade de agarrar e de soster máis peso.
Amadeu Aragay
Amadeu Aragay i Davi, nado en Sabadell en 1886 e finado en Cidade de México en 1965, foi un político, empresario e sindicalista catalán.
Traxectoria
Durante a súa mocidade estudou na Escola Pía de Sabadell e no Instituto Xeral e Técnico de Barcelona.
Inicialmente militou nas mocidades do Partido Republicano Radical de Alejandro Lerroux, e foi moi combativo con Solidariedade Catalá desde El Progreso. Tamén foi concelleiro do concello de Sabadell (1911-1914) polo Partido Radical, pero dende o 1915 mantivo posturas críticas co partido e aproximouse ó Bloc Republicà Autonomista.
Por influencia de Lluís Companys e Francesc Layret, en 1922 ingresou en Unió de Rabassaires, da que foi nomeado secretario xeral permanecendo no cargo de 1924 até 1936. Á vez, distanciouse do lerrouxismo. En 1930 asinou o Manifesto de Intelixencia Republicana e en xaneiro de 1931 foi encarcerado catro semanas no castelo de Montjuïc por dar apoio á sublevación de Jaca. En marzo de 1931 participou na Conferencia de Esquerdas e afiliouse a Esquerra Republicana de Catalunya. O 14 de abril participou xunto a Lluís Companys, no Concello de Barcelona, na proclamación da República Catalá.
Arquieparquía católica ucraína de Ivano-Frankivsk
A arquieparquía de Ivano-Frankivsk é unha sé metropolitana da Igrexa católica bizantina ucraína. En 2016 tiña 574.853 bautizados sobre unha poboación total de 765.121 habitantes.
Amadeu Aragay
Traxectoria
Nas eleccións xerais españolas de 1931 e 1933 foi escollido deputado por ERC, e participou na discusión da Lei de Bases da Reforma Agraria (1932). En 1936 foi expulsado da Unión de Rabassaires por oporse á forte influencia do PSUC. Ó rematar a guerra civil española exiliouse en México. Alí traballou en varias actividades comerciais, interveu nos diversos grupos catalanistas e foi membro activo do Orfeó Català de México. Tamén ó longo da súa vida foi un destacado membro da francmasonaría.
Arquieparquía católica ucraína de Ivano-Frankivsk
Territorio
A arquieparquía abrangue oito distritos na parte setentrional da rexión de Ivano-Frankivsk, en Ucraína. A sé arquiepiscopal é a cidade de Ivano-Frankivsk (Stanislaviv até 1962), onde está a catedral da Resurrección. O territorio está dividido en 391 parroquias.
Historia
A eparquía de Stanislaviv foi erixida o 26 de marzo de 1885 en territorios da arquieparquía de Lviv. O seminario diocesano, dedicado a san Xosafat foi creado o 13 de setembro de 1893.
O 5 de xuño de 1930 cedeu parte do seu territorio para o estabelecemento da eparquía de Maramureș. O 20 de abril de 1993 cedeu parte do seu territorio para o estabelecemento da eparquía de Kolomyia-Chernivtsi.
O 27 de xuño de 2001 foron beatificados os seus bispos Hryhorii Khomyshyn, Ivan Sleziuk e Symeon Lukach.
O 21 de novembro de 2011 a eparquía foi elevada ao rango de arquieparquía metropolitana.
A Roda de Espiño
A Roda de Espiño (ou simplemente A Roda), tamén coñecida coma o alto de Espiño, alto da Roda ou castro de Sante, é un castro da parroquia de Grixalba (Sobrado) situado nas inmediacións dos lugares de Sante e As Cruces.
Toponimia
O topónimo «A Roda de Espiño» está formado polo tamén topónimo «Roda» e polo antropónimo «Espiño».
Canto a «Roda», procedería do latín rota (‘roda’), isto é, un espazo arredondado ou circular. No entanto, tamén podería ser un hidrónimo que tería orixe na raíz indoeuropea rod-, da cal proceden diferentes hidrotopónimos de toda Europa.
Pola súa banda, «Espiño» fai referencia á casa a que pertencen as terras do castro.
Morfoloxía
A unha altitude de 585 msnm, o seu recinto ten uns 75 metros de diámetro e consta dun «aparente complexo sistema defensivo», desfigurado polos camiños e os labores agrícolas. A parte sueste está destruída. No interior existen abondosos afloramentos rochosos. O acceso orixinal non se conserva e podería estar ó leste.
Alén disto, cómpre salientar a posíbel existencia dun segundo recinto duns 40 metros de diámetro inmediato ó sur-sueste do principal. A complexa estrutura global do castro permite teorizar sobre un castro primitivo coa súa posterior ampliación.
Arqueoloxía
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas. Porén, téñense atopado tégulas, unha columna (nunha leira do nordeste) e catro muíños de man.
Por outra banda, en 1978 achouse nas proximidades unha machada neolítica, a cal se conserva no Museo da Terra de Melide.
Folclore
É un dos castros do concello de Sobrado con maior número de lendas asociadas. Estes relatos fan referencia sobre todo ós mouros, mais tamén á existencia dunha cova ou mina, ás trabes de ouro e alcatrán etc.
Josep Andreu i Abelló
Josep Andreu i Abelló, nado en Montblanc o 8 de novembro de 1906 e finado en Madrid o 31 de maio de 1993, foi un xurista e político catalán de ideoloxía nacionalista. Foi un dos cofundadores de Esquerra Republicana de Catalunya.
Traxectoria
Abelló estudou dereito na Universidade de Zaragoza e na de Barcelona. Como avogado exerceu en Reus. Militou nas Mocidades Nacionalistas e no Fomento Nacionalista Republicano, do cal foi presidente en Reus en 1930.
En 1931 participou na fundación da ERC.
Durante a transición chegaría a entrevistarse persoalmente con Antonio García-Trevijano, nos momentos preparatorios da Xunta Democrática de España, para que o seu partido se adherise á oposición do réxime de Francisco Franco na clandestinidade.
Segunda República
En 1932 foi deputado en Tarragona e participou na aprobación do estatuto de autonomía de Cataluña (o coñecido como "Estatuto de Núria"). Dende 1934 até 1939 presidiu o Club de Natación Reus Ploms. En 1936 foi nomeado Presidente da Audiencia Territorial de Barcelona e do Tribunal de Casación, durante o cargo sufriu un atentado anarquista o 2 de agosto de 1937.
Exilio
En 1939 Andreu marchou ó exilio, primeiro a París e despois a México vía Nova York. Xunto con Indalecio Prieto manexaba os fondos trasladados alí no iate Vita. Anos despois estabelécese na cidade de Tánxer (Marrocos). Alí fundou e presidiu o BIM (Banco Inmobiliario de Marrocos), despois BIMM (Banco Inmobiliario e Mercantil de Marrocos), e traballou na clandestinidade contra a ditadura franquista.
Retorno do exilio
Volveu a España en 1964 durante a ditadura de Franco e foi detido e multado varias veces. Foi conselleiro en Banca Catalá. A mediados do setenta promoveu a Asemblea de Cataluña. En 1976 abandonou ERC e afiliouse ao PSC-Congrés. En 1977 foi presidente da Asemblea de Parlamentarios e presidiu a Comisión dos 20, que redactou o proxecto do Estatuto, e a dos 21, que negociou a súa aprobación. Foi deputado por Barcelona dende o ano 1977 até 1979, presidente da Comisión de Comercio e Turismo e senador desde 1979 até 1986 (dúas lexislaturas). Morreu o 31 de maio de 1993.
Cardal, Valdoviño, Valdoviño
Cardal é un lugar da parroquia de Valdoviño no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Non ten censados habitantes desde hai máis dunha década segundo datos do Instituto Galego de Estatística.
Hjartasteinn
Hjartasteinn é un filme islandés de 2016 dirixido e escrito por Guðmundur Arnar Guðmundsson. Estreouse na sección Discovery no Festival Internacional de Cinema de Toronto de 2016. O 9 de setembro de 2016, o filme gañou o León Queer no 73º Festival Internacional de Cinema de Venecia. Foi o primeiro filme islandés en ser estreado nunha sección oficial do Festival de Venecia. Foi nomeado ó Nordic Council Film Prize.
Foi rodado en Borgarfjörður eystri.
Jackie Chan
Jackie Chan, nado como Chan Kong-sang (en 陳港生) o 7 de abril de 1954 en Victoria Peak, é un actor, artista marcial, director, produtor e guionista de Hong Kong. Nos seus filmes, é coñecido polo seu acrobático estilo de loita, o Zui Quan, escenas cómicas e empregar armas improvisadas. Jackie Chan actúa dende a década dos 60 e aparece en máis de 150 filmes. É particularmente coñecido en occidente por filmes como Hora punta (1998), Shanghai Knights (2003) ou The Karate Kid (2010).
Chan recibiu estrelas na Avenida das Estrelas de Hong Kong e no Paseo da Fama de Hollywood. Como icona cultural, Chan ten colaborado en cancións pop, debuxos animados e videoxogos. Por outra banda é un cantante operístico capacitado, así como unha estrela do Cantopop e do Mandopop, tendo lanzado varios álbums e cantado nas cancións dos filmes que protagoniza.
Estadio El Candín
O Estadio El Candín é un estadio de fútbol español da parroquia de Tuilla no concello de Langreo (Asturias). Foi renovado en 2007 e ten capacidade para 2.800 espectadores. Serve de localía ao CD Tuilla.
Sebastián Rodríguez Carranza
Sebastián Rodríguez Carranza, nado en Valladolid, foi un fotógrafo, xornalista e político español.
Traxectoria
Militante do PSOE. Foi procesado por inxurias ao gobernador civil Manuel Ínsua Sánchez nun artigo publicado no semanario La Hora do 26 de decembro de 1931. En decembro de 1933 foi detido en Marín con Emilio Pardavila pola participación no movemento revolucionario. Nos anos finais da República era veciño de Guitiriz, onde era secretario da Sociedade de Artes e Oficios Varios. Ao estalar a golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o día 24 e ingresou na prisión de Lugo. Acusado de adhesión á rebelión foi xulgado en consello de guerra en Lugo o 22 de febreiro de 1938, foi condenado a cadea perpetua. En marzo de 1939 foi trasladado á prisión de As Palmas de Gran Canaria.
Condado de Quirós
O condado de Quirós é un título nobiliario español. Na actualidade o conde de Quirós é Isidoro Alejandro Millán Mon.
Creación
O título foi outorgado por Carlos VI de Alemaña o 10 de novembro de 1716 a Lorenzo Bernaldo de Quirós, coronel de infantería nado en Moreda (Aller, Asturias), que loitara en Flandres.
A finais dos anos sesenta iníciase un proceso de recuperación do título nobiliario por parte de tres liñas distintas, Carlos Bernaldo de Quirós y Bustelo, o filólogo Isidoro Millán González-Pardo e Joaquín de Puigdorflla y Zaforteza. O proceso non se remata, e retómase a principios da década dos oitenta por Joaquín Fuster de Puigdorfila y Zaforteza, de novo Isidoro Millán González-Pardo e Francisco Millán Mon. Finalmente, e logo de distintas batallas legais, en 1984 o título foi recuperado polo galego Isidoro Millán González-Pardo, que se converteu así no segundo conde de Quirós.
Herófilo
Herófilo de Calcedonia, nado en Bitinia no ano 335 a. C. e finad no 280 a. C., foi un médico grego da Escola de Alexandría.
Traxectoria
Aínda que ás veces se trasladou o inicio das diseccións de cadáveres humanos ao Renacemento, esta práctica iniciouse na Escola de Alexandría no século III a. C. Herófilo foi o primeiro en facer diseccións anatómicas en público, iniciando esta práctica médica xunto a Erasístrato de Ceos. Tamén practicou viviseccións en criminais e escravos condenados a morte.
Realizou descubrimentos acerca da disposición dos vasos do cerebro, levando actualmente por nome prensa de Herófilo, o confluente venoso posterior do cerebro. Constatou a sincronía do pulso cos latidos do corazón e afirmou que a intelixencia non se encontraba neste, senón no cerebro.
Herófilo estudou o encéfalo mediante diseccións (en cadáveres) e viviseccións (en persoas vivas) e investigacións en animais, describindo as meninxes, os plexos coroides, o cuarto ventrículo e a confluencia dos seos cerebrais.
Obra
A súa obra, así como a do seu contemporáneo Erasístrato de Ceos desapareceu completamente coa destrución de Alexandría por Xulio César. O seu coñecemento obtémolo a través de citas de autores posteriores, en especial, de Galeno.
Fiare Banca Ética
Traxectoria
Naceu da unión de dous proxectos de finanzas éticas, da Banca Popolare Etica de Italia e de Fiare do Estado Español.
Segundo o informe Finanzas Éticas e Sustentábeis en Europa presentado no Parlamento Europeo en 2019 non precisou ningunha axuda na crise económica de 2008-2013.
Georgina Oliva i Peña
Georgina Oliva i Pena, nada en Barcelona o 19 de novembro do 1980, é unha socióloga e política catalá.
Fiare Banca Ética
No Estado español
En 2016 os maiores investimentos no Estado español foran dous proxectos de covivenda para séniors en Madrid e Cuenca. No ano 2019 asinou un acordo de colaboración comercial e financeiro coa Confederación Empresarial Española da Economía Social (CEPES).
En 2019 tiña oficinas en Bilbao e Madrid e unha delegación en Barcelona e na Galiza, grupos de iniciativa territorial e os proxectos que recibiran máis financiamento foran os de inserción social e laboral.
Georgina Oliva i Peña
Traxectoria
É licenciada en Socioloxía pola Universidade de Barcelona. Ten estudos do segundo ciclo de Ciencias Políticas e da Administración na mesma universidade. Foi responsable da secretaría técnica da Fundación Josep Irla e asesora do Instituto Catalán das Mulleres en plans locais de políticas de mulleres. É técnica de Infancia e de mulleres do Consorcio de Servizos Sociais de Barcelona. A nivel político foi militante das JERC onde foi secretaria de formación (2001-2003) e de organización e finanzas (2003-2005) e é membro de Esquerra Republicana de Catalunya onde se ocupou da secretaría das mulleres e da de formación. Do 2006 ao 2008 foi deputada no Congreso dos Deputados (VIII Lexislatura) en substitución de Joan Puigcercós. Está afiliada no Intersindical-CSC e asociada a Dones.cat.
Stewart Springer
Stewart Springer, nado o 5 de xuño de 1906 e finado o 23 de agosto de 1991, foi biólogo, herpetólogo e ictiólogo estadounidense.
Partido Socialista de Estados Unidos
O Partido Socialista de Estados Unidos (en inglés:Socialist Party USA) é un partido político estadounidense, descendente do Partido Socialista de América de Eugene V. Debs e Norman Thomas.
Stewart Springer
Traxectoria
Stewart Springer foi un naturalista de campo, inicialmente autodidacta. En 1964, 35 anos despois de abandonar a Unbiversidade Butle, obtivo unha licenciatura na Universidade George Washington despois de haber logrado o éxito no campo da ictioloxía.
Partido Socialista de Estados Unidos
Este partido avoga polo socialismo democrático e por unha revolución democrática desde abaixo. A súa organización xuvenil é a Liga Socialista dos Novos (Young People's Socialist League).
Stewart Springer
Traxectoria
Moitos colegas e estudantes dirixíanse a el como doutor, supoñendo, erroneamente, que debía ter un doutoramento en bioloxía ou nun campo afín, dado o seu status na comunidade mundial de ictiólogos.
Springer foi un experto de renome mundial no comportamento, taxonomía e na distribución das poboacións dos condrictios.
Abreviatura
A abreviatura Springer emprégase para recoñecer a Stewart Springer como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Voo 574 de Adam Air
O voo 574 de Adam Air era un servizo regular doméstico de pasaxeiros entre as cidades indonesias de Surabaia e Manado. O día 1 de xaneiro de 2007 o Boeing 737-4Q8 que operaba a ruta rompeuse no aire e esnafrouse no estreito de Makassar preto de Polewali, en Sulawesi. As 102 persoas a bordo morreron, sendo o accidente de aviación con máis vítimas dun Boeing 737-400. Tras o accidente iniciouse unha investigación nacional. O informe final, publicado o 25 de marzo de 2008, concluíu que os pilotos perderon o control do avión despois de que se preocupasen por problemas no sistema inercial de navegación e desconectasen sen decatarse o piloto automático. Foi o único accidente con vítimas mortais de Adam Air nos seus cinco anos de historia.
O sinistro foi un dos varios accidentes de transportes, incluído o posterior voo 172, que deron lugar a que os Estados Unidos rebaixasen a súa clasificación de seguridade da aviación indonesia, aí como a grandes reformas na seguridade do transporte en Indonesia. A todas as compañías aéreas indonesias prohibíuselles á vez voar na Unión Europea varios meses despois do accidente. Posteriormente o goberno indonesio prohibiu voar a Adam Air, e a compañía declarouse en bancarrota.
Avión
O aparello implicado era un Boeing 737-4Q8, con número de serie 24070 e rexistro PK-KKW, fabricado en 1989. Antes de voar con Adam Air, o avión, propiedade de ILFC, fora arrendado a sete aeroliñas: Dan-Air, British Airways, GB Airways, Transaero, WFBN, Air One e Jat Airways. Equipado con dous motores CFM56-3C1, o aparello tiña ao redor de 50 000 horas de voo e fora avaliado e declarado en condición de voar por última vez o 25 de decembro de 2005 polo ministerio de transporte de Indonesia. Tiña que ser revisado novamente a finais de xaneiro de 2007.
Negueira, Grandas de Salime
Negueira é unha parroquia do concello asturiano de Grandas de Salime. Segundo o INE, en 2019 tiña 13 habitantes.
Xeografía
Esta parroquia pertence á parroquia eclesiástica de Negueira, dividida entre os concellos de Grandas de Salime e Negueira de Muñiz.
Lugares
A parroquia ten os seguintes lugares  :
Homicidio
O homicidio consiste no feito de matar outra persoa. O termo procede etimoloxicamente do latín homicidĭum, un composto de homo, "home", e caedere, "matar", de modo que literalmente significa "matar un home".
Clasificacións xerais
O homicidio ten cinco clasificacións xerais atendendo ao elemento subxectivo do axente:
Conduta
O homicidio considérase unha conduta, e pódese clasificar como conduta de acción cando o suxeito activo efectúa os movementos corpóreos necesarios para producir o resultado da morte do suxeito pasivo, e conduta de omisión ou omisión impropia, na que o suxeito activo deixa de facer o que de el se esperaba como titor dunha vida e, debido a iso, prodúcese, como resultado, a morte do suxeito pasivo.
Por exemplo, unha nai que deixa de alimentar o seu fillo, co resultado da morte deste, sería un caso de homicidio por omisión, posto que a nai é responsable de manter con vida a un individuo que non pode facelo por si mesmo.
Lev Trotski
Lev Trotski nado en Ianovka (Ucraína) o 7 de novembro de 1879 e finado en Coyacán (México) o 21 de agosto de 1940, foi un intelectual marxista e revolucionario bolxevique.
O seu nome en ucraíno é Лев Давидович Троцький, que pode ser transliterado como Lev Davidóvitch Trótskii. Mais o seu verdadeiro apelido de familia era Bronstein (Бронштейн). Polo calendario xuliano, empregado nos países de tradición ortodoxa, naceu o 26 de outubro de 1879.
Nos primeiros tempos da Unión Soviética desempeñou un importante papel político, primeiro como Comisario do Pobo para os Asuntos Exteriores, posteriormente como creador e comandante do Exército Vermello, e fundador e membro do Politburó do Partido Comunista da Unión Soviética. Afastado por Stalin do control do partido, Trotski foi expulsado deste e da Unión Soviética, refuxiándose en México, onde vai ser asasinado por un axente catalán ás ordes de Stalin. As súas ideas políticas, expostas nunha obra escrita de grande extensión, darán orixe ó trotskismo, corrente aínda hoxe importante no marxismo.
Vairë
Vairë é un personaxe ficticio do legendarium de J. R. R. Tolkien, que aparece na súa obra O Silmarillion. É unha dos Valar, os seres anxelicais que custodian e gobernan Arda (o mundo no universo de Tolkien). O seu nome quere dicir Tecelá en Quenya.
Vairë é a esposa de Mandos, e a encargada de tecer todos os acontecementos que tiveron lugar desde o comezo dos tempos en forma de redes, que cobren as Estancias de Mandos, en Valinor. Malia ter este destacado papel, Vairë apenas intervén na historia que se conta n'O Silmarillion: Tolkien só a menciona no Valaquenta, onde ofrece unha breve descrición.
Noutras versións do legendarium
Nalgúns dos escritos máis temperáns de Tolkien aparece unha  Vairë diferente. En The Book of Lost Tales, era unha Elfa de Tol Eressëa. Ela e máis o seu esposo Lindo cóntanlle ao mariñeiro humano Ælfwine/Eriol as historias que máis tarde se converterían no Quenta Silmarillion.
Valar Valar (Tolkien)
Lev Trotski
Primeiros anos
miniatura|esquerda|120px|Trotski de rapaz no ano [[1897.]] Trotski naceu nunha pequena localidade do óblast de Khersón na actual Ucraína, sendo o quinto fillo de David Bronstein e Anna Bronstein, humildes labregos de orixe xudaica, aínda que non relixiosos, que aproveitaran os esquemas de colonización tsarista na Crimea para abandonaren a área tradicional de residencia autorizada ós xudeus (o "palio") e converterse o pai nun próspero facendeiro. Cando Trotski tiña 9 anos, o seu pai enviouno a Odesa para educarse. Aínda que era bo estudante, xa de mozo mostraba a súa tendencia á rebelión, organizando unha protesta contra unha impopular profesora en 2º curso. Con todo, non expresou un especial interese pola política ou o socialismo até 1896, cando se traslada a Nikolaiev (agora Mykolaiv) onde estudará matemáticas. A súa irmá casaría posteriormente con Lev Kamenev, un dos principais líderes bolxeviques e membro do triunvirato liderado por Stalin que afastaría ó propio Trotski do poder.
O mozo revolucionario
miniatura|150px|Lev Trotski, cara o ano [[1900, no seu exilio siberiano]] Trotski contactou por primeira vez co marxismo en 1896, sendo aínda estudante en Nikolaiev. Participou dende novo na oposición clandestina ó réxime autocrático dos tsares, organizando no ano 1897 a Liga Obreira do Sur de Rusia, polo que foi preso por primeira vez en 1898 e condenado a dous anos de detención. Nese período casou coa súa primeira muller, Alexandra Sokolovskaia. En 1900 foi novamente condenado a catro anos de exilio en Siberia, onde nacerán as súas dúas primeiras fillas, Nina e Zina, a primeira delas morrería de tuberculose no final da década de 1920 e a segunda suicidaríase na emigración forzada por Stalin, en 1933. En 1902, asumindo o nome Trotski dun garda carcerario dos tempos de Odesa, conseguiu fuxir de Siberia rumbo a Londres, onde se aproximou á figura que entón xa destacaba como líder da oposición socialdemócrata no exilio: Vladimir Lenin, cando este era editor do Iskra, xornal do Partido Socialdemócrata dos Traballadores de Rusia (PSDTR).
En 1903 participa no 2º congreso dese partido. Malia discordar da concepción autoritaria que tiña Lenin do partido, a quen censuraba os métodos ditatoriais e o xacobinismo, colaborou con el e procurou en van reconciliar a facción bolxevique de Lenin coa facción menxevique. Acabou por se aliñar cos menxeviques, o que afectou negativamente á súa relación con Lenin durante os 14 anos seguintes, a pesar da fugacidade do aliñamento, pois en 1905 rachou cos menxeviques e tornouse un socialista independente. É no decorrer deste primeiro exilio cando coñece a súa segunda esposa, a revolucionaria Natalia Sedova, quen sería a súa compañeira constante no resto da súa vida e coa que tivo dous fillos.
esquerda|miniatura|200px|Trotski coa súa filla Nina en [[Francia, no ano 1915]] Dous anos despois regresa a Rusia para participar na revolución de 1905, chegando a presidente do primeiro consello revolucionario, o soviet de San Petersburgo. Fracasada a revolución, a súa implicación nunha folga xeral en outubro e o apoio á rebelión armada que dela seguiu supuxeron a condena ó exilio perpetuo, novamente en Siberia. Mais en xaneiro de 1907 consegue novamente escapar e regresar a Londres para participar no 5º congreso do PSDTR. En outubro dese ano múdase para Viena, onde edita o xornal Pravda (A Verdade) até o 23 de abril de 1912. Distribuído clandestinamente en Rusia, este xornal foi unha das publicacións revolucionarias máis populares da época, sendo o seu nome apropiado polos bolxeviques de Lenin, que crearán así o futuro Pravda, xornal oficial do PCUS. Na súa Pravda vienense, Trotski defendeu a unión de tódalas correntes socialdemócratas, o que orixinou na época vivas polémicas con Lenin.