cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heliosfera
Resultados da Interstellar Boundary Explorer
Os datos iniciais da sonda Interstellar Boundary Explorer (IBEX), lanzada en outubro do 2008, amosou a existencia dunha "estreita capa que é dúas ou tres veces máis brillante que calquera outra cousa no ceo'' que non fora predita con anterioridade." As interpretación iniciais suxiren "que a influencia do medio interestelar na estrutura da heliosfera e maior do que todo o mundo supoñía". "Ninguén coñece que é o que crea a capa de ENA (energetic neutral atoms-átomos enerxizados neutros), pero todo o mundo está de acordo que o modelo da heliosfera (na cal o sistema solar está envolto con partículas cargadas procedentes do vento solar que avanza entre a avalancha do vento galáctico do medio interestelar que lle confire á heliosfera unha forma de cometa) é erróneo."
"Os resultados da IBEX son moi rechamantes! O que estamos vendo nestes mapas non coincide con nada dos modelos teóricos previos desta rexión. É moi excitante para os científicos revisar estes mapas (ENA) co fin de entender como é nosa heliosfera e como interactúa coa nosa galaxia."
En outubro do 2010, foron detectados cambios significativos nesta capa despois de que pasarán 6 meses, cambios detectados nunha segunda serie de observacións feitas pola IBEX.
Resultados da Cassini
Máis cunha forma de cometa, a heliosfera semella ter unha forma de burbulla de acordo cos datos obtidos pola cámara Ion and Neutral Camera (MIMI / INCA) da sonda Cassini. A heliosfera máis que estar dominada polas colisións entre o vento solar e o medio interestelar, o mapa do INCA (ENA - energetic neutral atom, uso da detección dos átomos enerxizados neutros) suxire que esta iteración está máis controlada polas partículas presurizadas e densidade do campo de enerxía magnética.
Galería de modelos obsoletas de heliosfera
Estes modelos están catalogados coma obsoletos dende o ano 2009.
Ligazóns externas previas ó 2009
Atención, estas ligazóns son anteriores ás revisións da Cassini & IBEX do 2009
Angy Fernández
Ángela María Fernández González, coñecida co nome artístico de Angy, nada o 5 de setembro de 1990 en Palma, é unha cantante e actriz española. Saltou á fama grazas a ser finalista do programa de televisión Factor X de Cuatro.
Traxectoria
En febreiro de 2007 presentouse ao cásting do programa musical Factor X da canle española Cuatro, conseguindo chegar á parte final do programa dentro da categoría de entre 16 e 24 anos.
Dende finais do ano 2007 comezou tamén a súa faceta como actriz na serie Física o química, que se emitiu en Antena 3. En 2011 participou no novo talent show de Antena 3 Tu cara me suena, resultando a gañadora desa primeira edición.
Durante o ano 2012 Angy foi colaboradora do programa Avanti ¡que pase el siguiente! de Antena 3 presentado por Carlos Sobera onde realizaba probas musicais.
Ludovico Einaudi
miniatura|Zelt-Musik-Festival 2016 [[Freiburg, Alemaña ]] Ludovico Einaudi, nado en Turín o 23 de novembro de 1955, é un compositor e pianista.
Traxectoria
dereita|senmarco|150x150px Representa un dos grandes éxitos da música clásica contemporánea dos últimos anos, non só polas súas vendas de discos, senón tamén polo número de concertos realizados por todo o mundo.
A súa música é ambiental, para meditar, e a miúdo introspectiva. Aínda que non lle gusta ser etiquetado como pertencente a un estilo ou outro adoita considerarse minimalista, etiqueta coa que o propio Ludovico está de acordo: “En xeral non me gustan as definicións, pero ‘Minimalista’ é un termo que significa elegancia e sinceridade, polo tanto prefiro ser chamado minimalista a calquera outra cousa”.
Durante a súa carreira, Einaudi compuxo música para varias películas, entre elas This is England. En 2020, a súa música utilizouse nas películas Nomadland e The Father.
Goniómetro
miniatura|dereita|Goniómetro Un goniómetro é un instrumento de medición con forma de semicírculo ou círculo graduado en 180º ou 360º, utilizado para medir ou construír ángulos. O termo goniómetro deriva do grego, sendo gonia ángulo e significando metron, meaning medida.
Características
Este instrumento permite medir ángulos entre dous obxectos, tales como dous puntos dunha costa, ou un astro -tradicionalmente o Sol- e o horizonte. Con este instrumento, se o observador coñece a elevación do Sol e a hora do día, pode determinar con bastante precisión a latitude á cal se atopa, mediante cálculos matemáticos sinxelos de efectuar.
Unión monetaria
En economía, unha unión monetaria é a situación na cal dous ou máis países acordan compartir a mesma moeda, aínda que non é necesario que teñan maior integración económica, como no caso dunha unión económica, na cal existe adicionalmente unión aduaneira e mercado común.
Tipos de unión monetaria
miniatura|dereita|350px|Unións monetarias. Existen basicamente tres tipos de unións monetarias:
Pobo baskir
Os baskires (en Башҡорттар, Başqorttar, en Башкиры, Baškiry) son un grupo étnico turco que habita en Bashkortostán, a ámbolos dous lados dos Urais, na área entre Europa Oriental e o norte de Asia. Tamén existen comunidades baskires na República de Tatarstán, Krai de Perm, Chelyabinsk, Orenburg, Tyumen, Sverdlovsk, Kurgan e outras rexións de Rusia, así como en Casaquistán e noutros países.
Unión monetaria
Tipos de unión monetaria
A teoría da zona monetaria óptima trata sobre a cuestión de como determinar que rexións xeográficas deberían compartir unha divisa co obxectivo de maximizar a súa eficiencia económica.
Unións monetarias existentes
Cada unión monetaria e aduaneira e unión económica e monetaria tamén ten unha unión monetaria.
Pobo baskir
A maioría dos baskires falan o baskir, estreitamente relacionada co tártaro e co casaco, que pertence á póla kipchak das linguas turcas. Os baskires teñen moitas afinidades culturais con outros pobos turcos, e a súa relixión é maioritariamente o islam sunnita.
Trece badaladas
Trece badaladas é unha novela en lingua galega de Suso de Toro publicada por Edicións Xerais no ano 2002. No ano 2003 gañou o Premio Nacional de Narrativa de España, e nese mesmo ano foi levado ó cine por Xavier Villaverde baixo o título homónimo de Trece badaladas.
Trama
Celia, escritora compostelá, intenta presentar unha vez máis certo guión a unha produtora de cine, e coñece por fin ao director da mesma, Xacobe. Aínda que inicialmente Celia achégase moi molesta a el, xa que lle custou moito que a recibise, pronto as cousas cambian e iníciase unha estraña relación entre ámbolos dous. Por unha banda Xacobe está pasando algún tipo de grave dificultade que lle ten desesperado, e cre atopar na historia de misterio que lle presenta Celia un certo paralelismo coa situación que lle está tocando vivir. Pola outra banda, Celia, que agardaba atopar a un home de negocios frío e distante, vese atraída por un home sensible e apoucado, que cifra nela as súas últimas espranzas. Un terceiro personaxe forma parte da historia: Miguel Ramírez, prateiro de profesión, e membro da Santa Confraría do Apóstolo Santiago. Neste caso, o seu interese por Xacobe xorde pola solicitude deste para formar parte da confraría, e quere investigalo e xulgar se posúe os méritos necesarios.
O caso é que Xacobe está asustado por algo que unha personaxe misteriosa lle pediu, e así llo conta a Celia, aínda que se resiste a concretar nin o que lle ten pedido, nin a personalidade deste misterioso ser. O único que confesa é que o guión que Celia lle presentou parece ter relación coa situación. O guión, ambientado en Santiago de Compostela, presenta a historia de certos seres inmortais que vagan pola cidade, e dunha antiga lenda que relaciona escuros acontecementos acaecidos co soar de trece badaladas da campá Berenguela da Catedral de Santiago, “a hora do demo”.
Ramírez, home católico, conservador e psicoloxicamente marcado pola morte do seu irmán xemelgo, reloxeiro e campaneiro da Berenguela, trinta anos atrás ao caer dende o alto da torre, empeza a sospeitar que algo maléfico esconde Xacobe cando descobre que naceu o mesmo día da morte do seu irmán. Inicia a investigación entrevistando ao tío de Xacobe, vello compañeiro da confraría. Logo de recibilo amablemente, o tío de Xacobe parece tratalo amigablemente ata que lle pregunta polo seu sobriño. Nese intre, nega calquera relación con el, e entre presignacións despide inmediatamente a Ramírez.
Comendo e falando do guión nun restaurante, Celia comeza a asustarse tras escoitar varias chamadas polo teléfono móbil de Xacobe, apagado por ela mesma, chamadas que o mesmo Xacobe non se atreve a coller. Xa fóra do restaurante, pasean polas rúas da cidade e acaban por entrar na catedral. De novo prodúcense situacións misteriosas: un mendigo que está a pedir na porta queda aterrorizado ao paso de Xacobe; Xacobe fai o aceno de tocar a pía da auga bendita e logo para anoxado; dentro da catedral, diante do Pórtico da Gloria, repara en certas figuras e escapa conmocionado, chorando, seguido de Celia. Esta, vendo o estado de ánimo de Xacobe, invítao a que vaia ao seu apartamento. Todos estes feitos son observados na distancia por Ramírez, que cada vez está máis preocupado e ve sinais máis escuras no comportamento de Xacobe.
Xa no apartamento, Celia e Xacobe comezan a sentir unha atracción mutua. Xacobe ve en Celia un apoio na súa situación de angustia. Celia vese atraída pola desvalida situación dun home sensible. Estando no piso, Xacobe recibe unha nota que lle empraza a ir á Alameda ás doce da noite, mentres que Celia recibe unha chamada anónima polo móbil de Xacobe, que segue apagado, ameazándoa e instándolle a que deixe a Xacobe. Finalmente un cristal rompe no salón, mentres fóra chove e trona sen parar. Asustados, os protagonistas acaban por se deitar xuntos, e finalmente quedan durmidos.
Pola súa banda Ramírez entrevista a un vello confrade, Valentín, fondo coñecedor da historia da cidade. Aínda que non se ven dende fai anos, Valentín parece que lle está agardando e que sabe exactamente o que lle preocupa. Explícalle máis polo miúdo a lenda das trece badaladas, relacionándoa con antigos ritos pagáns e sacrificios humanos.
Ao espertar no apartamento, Celia descobre que Xacobe xa marchou á cita. Rapidamente vai buscalo, pero ao chegar alí, atópao co misterioso home en medio dunha rifa. Ao miralos, xa de lonxe, Celia cae fulminada por un mal agoiro que lle quita as forzas e a vida, sendo auxiliada por Martínez, que a viña seguindo, e que acaba por levala de volta á casa.
Desde entón Celia non volverá a ver a Xacobe. Xunto con Ramírez, inician unha desesperada busca final. Pola súa banda, Ramírez, seguindo o consello que lle dera o seu amigo Valentín, falecido horas despois de falar con el, achégase á comisaría de policía. Alí inicialmente o tratan de tolo, pero cando fala de sacrificios humanos no Pico Sacro, o comisario decide investigar o caso. Ao atoparse efectivamente restos humanos de nenos de moitos anos atrás, reteñen ao pobre de Ramírez namentres non atopan unha explicación.
Pola súa banda Celia trata de saber qué tipo de maldición está a afectar ao seu Xacobe, e para iso achégase ao cóengo Pardiñas, garda dos códices da catedral, e última pista que apuntara Valentín antes de morrer. O cóengo, reticente a axudar a Celia por considerala persoa non grata e fóra da igrexa, acaba indicándolle que cre ver na situación de Xacobe o sinal dunha antiga relixión pagá vencellada ao gremio dos escultores de pedra. Finalmente, o cóengo dálle o nome dun menciñeiro e adiviño, desentendéndose do tema pois como representante da Igrexa non lle pode dar máis creto á historia. O tal adiviño daralle a Celia unha última pista que lle levará á igrexa de San Fiz de Solovio.
Alí Celia atopa ao misterioso ser que tiña ameazado a Xacobe. Alí descobre que Xacobe morreu, matouse para escapar do destino que lle encomendara este ser: levar os restos pagás da súa divindade á catedral e substituílos polos do apóstolo. Pero Xacobe, nun acto final de rebeldía, non fixo tal, senón que se tirou ao mar cos restos, esparexéndoos polo océano, e esvaecéndose así o poder da divindade. E deste xeito vencer ao ser, e sentencialo á morte final. Neste intre descóbrese que o ser realmente se trata do mesmo mestre Mateo, autor do Pórtico da Gloria. En tempos, Mateo, tras pasar a súa vida construíndo o pórtico, sofre a perda do seu fillo primoxénito nun accidente mentres lle axuda a rematar a obra. Ante a negativa do bispo de enterralo na catedral, rebélase contra a igrexa e escapa. Xa no Pico Sacro, morada dunha divindade pagá, alíase con outro deus para ir ao longo dos séculos en procura da ruína da catedral. E deste xeito converterse nun ser inmortal que vai encarnándose sucesivamente en vidas de nenos que son sacrificados ao nacer, facendo coincidir o sacrificio coa “hora do demo” e as súas trece badaladas na Berenguela. Ata que por fin Xacobe é quen de derrotalo a el e a súa divindade.
Explosión da polvoreira de Delft
dereita|miniatura|280x280px|A explosión da polvoeira de Delft- Egbert van der Poel (1621-1664). A explosión da polvoreira de Delft (en neerlandés: Delftse donderslag, traducido ao galego como "o estrondo de Delft "), foi un desastre que ocorreu o 12 de outubro de 1654, na cidade de Delft, na Holanda Meridional, naquel momento pertencente ás Provincias Unidas e actualmente aos Países Baixos.
Ás 10:15 horas da mañá daquel día, produciuse a explosión dun almacén que gardaba 90 toneladas de pólvora feita á base de salitre (nitrato), situado no nordeste do centro de Delft.
O lugar dos feitos
A polvoreira na que se produciu a catástrofe fora instalada en 1637 nos terreos do antigo convento das Clarisas. As poucas persoas que sabían da existencia deste almacén, en gran parte soterrado, coñecíano como "O segredo de Holanda'" (Secreet van Holland ou Geheim van Holland).
Nos anos posteriores á creación deste "segredo", a industria téxtil instalárase nos edificios da contorna da rúa Doelenstraat, que fora prolongada nesas datas. Xa que logo, o maior número de mortos produciuse entre os habitantes desta rúa; entre esles estaba o pintor Carel Fabritius, que tiña alí o seu obradoiro (suponse que un gran número de cadros deste pintor desapareceu con el).
Causa da explosión
Sobre os motivos da explosión, coñécese oficialmente un dato : Cornelis Soetens, o xerente do almacén, entrou na área de almacenamento para buscar unha mostra de explosivo e algunhas faíscas saídas da súa lanterna chegaron a tomar contacto coa pólvora. Un pouco máis tarde, produciuse unha serie de fortes explosións, que cheron a ser escoitadas desde a illa de Texel.
Nas persoas
Nunca se concretou un número oficial de vítimas, pero os historiadores cren que o desastre tería causado varios centenares de mortos.
Na cidade
miniatura|esquerda|Despois da explosión en Delft (outubro de 1654), por Van den Eeckhout Case todos os edificios do centro da cidade resultaron danados, e a área ao leste da canle e da rúa Verwersdijk quedou completamente arrasada.
Durante a explosión da polvoreira de Delft derrubouse completamente polo menos medio milleiro de casas. O coñecido como "xardín dos arqueiros", á beira dos terreos do antigo convento, e que era usado para exercicios polos membros da Schutterij, tamén acabou reducido a cinsas e cascallos. Moitos edificios un pouco máis arredados tamén sufriron graves danos, entre eles as vidreiras da igrexa vella e da igrexa nova, das que non quedou nada.
Repercusión na arte
Ao longo dos séculos, a explosión da polvoreira ten inspirado moitos artistas. En concreto, houbo numerosos pintores que a escolleron como temareproduciron a devastación posterior ao desastre), e o poeta Joost van den Vondel, dedicoulle un lamento ao suceso: Op het Onweder van 's Tales Bussekruit te Delft ("No estrondo de Lants Bussekruit en Delft"). dereita|miniatura|280x280px|"Vista da Paardenmarkt en Delft", por Pieter Wouwerman, 1665.
Reconstrución
Grazas á colecta organizada en diversas cidades dos Países Baixos en beneficio da poboación de Delft damnificada polo desastre, púidose iniciar ben axiña a reconstrución, que levou uns anos. Na maior parte dos terreos erguéronse novos edificios. O lugar onde estaba o xardín de arqueiros quedou libre, e así se mantivo ata os nosos días, co nome de Paardenmarkt ("Mercado dos cabalos"). O novo xardín de arqueiros situouse no lugar onde está agora a Doelenplein e, en lugar do convento, construíuse un almacén de artillaría.
A nova polvoreira de Delft situouse lonxe, fóra dos muros da cidade.
Conmemoración
O 12 de setembro de 2004, conmemorouse o 350 aniversario da explosión da polvoreira de Delft cun concerto de percusión que tivo lugar no patio interior do vello almacén de artillaría da Paardenmarkt, a cargo do grupo Slagerij van Kampen. A continuación, a asociación musical de alumnos Krashna Musika e o grupo de percusión sénior e júnior do coro Showorkesten Excelsior Delft interpretou unha composición de Arend Niks: Delfts Kruit.
16 de decembro
O 16 de decembro é o día número 350 do ano no calendario gregoriano e o número 351 nos anos bisestos. Quedan 15 días para rematar o ano.
Nacementos
miniatura|100px| Julio Camba.
Mortes
miniatura|100px| Camille Saint-Saëns.
Outros
Os 366 días do ano
Aale Tynni
miniaturadaimagem|Aale Tynni en 1948 Aale Tynni, nada o 3 de outubro de 1913 e finada o 21 de outubro de 1997, foi unha poeta e tradutora finlandesa.
Joaquín Núñez de Couto
Joaquín Núñez de Couto, nado en Tenorio (Cotobade) e finado en abril de 1940, foi un profesor e agrarista galego.
Traxectoria
Sobriño de Manuel Ángel Couto e irmán de Rogelio Núñez de Couto. Licenciado en filosofía e letras. Foi profesor no colexio do ex Convento de Beneditinos de Tenorio, director da Academia Figueroa e dos colexios de San Luis Gonzaga de Pontevedra e Lugo (1893) e profesor do Instituto de Lugo. Foi catedrático de Educación Física do Instituto de Ourense e auxiliar de letras dende 1899, e cofundador, co seu irmán Rogelio, e director o colexio León XIII de Ourense e despois de Vilagarcía, ata 1920 en que o substituíu o seu sobriño Xosé Núñez Búa. Fundou a Sociedad de Agricultores de Vilaxoán, foi presidente da Sociedad de Agricultores de Portonovo e da Federación de Agricultores do distrito de Cambados e participou como propagandista na campaña de axitación da Liga Agrario-Redencionista no verán de 1910. Organizou o Congreso Agrario Provincial de Pontevedra, celebrado en Vilagarcía en xullo de 1915, onde se discutiu e aprobou o programa do Partido Agrario, do que era autor. Xubilouse como catedrático do Instituto de Ourense en 1931. Formou parte como vogal do consello local de Acción Republicana de Ourense que se constituíu en novembro de 1931, presidido por Salvador Brugués.
Foi director de El Eco de la Enseñanza de Lugo (1893), Boletín de la Asociación Provincial de Primera Enseñanza de Ourense (1899) e Boletín del Magisterio de Ourense; colaborou en La Idea Moderna e El Regional, foi redactor-xefe de El Heraldo Gallego e colaborou en Galicia Nueva, La Zarpa e Faro de Vigo.
Dafne
miniatura|300px|polo e Dafne (Bernini)|miniatura|300px|Apolo e Dafne (Bernini, 1622-1625)
Na mitoloxía grega, Dafne foi unha ninfa filla do deus fluvial Peneo, se ben nalgunhas tradicións descríbese como filla do río Ladón e a Nai Terra Xea. Dafne resulta especialmente coñecida pola súa relación con Apolo.
Mitoloxía
Destacaba pola súa beleza pero a pesar disto, e da insistencia do pai en lle dera netos, ela prefiriu manter a virxindade. En certa ocasión, o deus Apolo foi alcanzado por unha frecha de Eros para que se namorara de Dafne, pero esta rexeitouno e fuxiu del. En realidade, Eros vingábase así das burlas con que Apolo criticaba a súa falta de destreza no manexo do arco, e por iso disparou contra Apolo unha frecha de ouro, que espertaba o namoramento, á vez que disparaba contra Dafne outra de chumbo, que provocaba o efecto contrario. miniatura|250px|Apolo e Dafne (Piero de Pollaiuolo, c. 1457) Dafne fuxiu de Apolo pero este seguiu incansable tras ela. Apolo pediu axuda ós deuses e estes permitiron que a alcanzara, pero Dafne, cando xa non podía máis, suplicou ó seu pai que a axudara a desfacerse de Apolo e Peleo transformonuna en loureiro. Apolo tivo que consolarse con cortar unhas pólas e coroarse con elas, e esa coroa de loureiro converteuse en símbolo de vitoria na cabeza de heroes, xenerais e emperadores romanos.
Hixino conta outra versión segundo a cal Dafne pediu axuda a Xea, e esta acolleuna no seu seo, transformándoa nun loureiro. Robert Graves recolle esta versión e engade que a Nai Terra transportouna ata Creta, deixando un loureiro no seu lugar.
Variante
Noutra variante do mito Dafne aparece como filla de Amiclas, fillo de Lacedemón e fundador da cidade de Amiclas (no sur do Peloponeso). Namorouse dela Leucipo, fillo do rei da Élide Enómao, e para achegarse a Dafne disfrazouse de muller e integrouse no grupo que seguía a Artemisa, da que Dafne era a favorita. Dafne e Leucipo fixéronse moi amigos e sempre andaban xuntos, o que provocou os celos de Apolo. Este conseguiu que as rapazas fosen bañarse e, aínda que Leucipo, loxicamente, se resistía, obligárono a espirse e así descubriron a argucia. Enfurecidas, botáronse riba del coas súas lanzas coa idea de matalo, pero os deuses salvárono facéndoo invisible. Apolo, unha vez librado do rival, intentou coller a Dafne pero esta logrou fuxir e, antes de ser atrapada, pediu axuda a Zeus e este converteuna en loureiro.
Iconografía
O mito de Apolo e Dafne coñécese desde o século III a.C. pero non se fixa definitivamente ata ás Metamorfoses de Ovidio (no século I a.C.). Por este motivo non aparecerá na arte grega ata o século I a.C. (a primeira representación coñecida é unha talla en esteatita que se atopou en Paquistán ). Tamén quedou reflictido nas pinturas murais de Pompeia.
Na Idade Media, a publicación dos Ovidios moralizados inspiraron unha interpretación moralista do mito, que leva a unha defensa da virtude e pureza de Dafne fronte á lascivia de Apolo. A parella será representada por numerosos artistas a partir deste momento, destacando a escultura de Bernini da Galería Borghese (Roma).
Jorge Sanz Miranda
Jorge Sanz Miranda, nado en Madrid o 26 de agosto de 1969, é un actor español.
Traxectoria
Aínda na adolescencia, destaca en películas como Mambrú se fue a la guerra, de Fernando Fernán Gómez e El año de las luces, de Fernando Trueba, onde coincide por primeira vez con Maribel Verdú, unha das súas parellas artísticas máis adoitas.
Con Vicente Aranda roda algúns dos seus filmes máis relevantes, xa en personaxes adultos, entre elas Si te dicen que caí, Amantes e Libertarias, ademais da serie de televisión Los ginetes del alba. En todas elas comparte protagonismo con Victoria Abril.
O seu traballo en Belle Époque (1992) confírmano como intérprete de proxección internacional. Dende entón encadea traballos de calidade e demostra a súa versatilidade en comedias como Los peores años de nuestra vida, de Emilio Martínez Lázaro, Cha-cha-chá, de Antonio del Real ou Oviedo Express, de Gonzalo Suárez. Con Fernando Trueba e Penélope Cruz repite en La niña des tus ojos (1998). Máis tarde intervén, entre outras, en Tuno negro, El Lobo e Bienvenido a casa.
Harad
miniatura|dereita|250px|Bandeira de Harad No legendarium de J. R. R. Tolkien, Harad (Sindarin: «Sur»; en Quenya: Hyarmen) é o nome dado ás grandes terras ó sur de Gondor e Mordor. Ó leste de Harad está situada a terra de Khand. Os homes de Harad eran chamados Haradrim, «multitude do sur».
As tribos de Harad estaban divididas, polo menos para os homes do noroeste da Terra Media, no Harad próximo e Harad distante, aínda que en realidade había moitas tribo haradrim, moitas veces hostís entre si. Os habitantes do Harad próximo eran de pel morena, con pelo negro e ollos escuros, mentres que os poboadores do Harad distante eran de pel negra.
Durante moitos séculos da Terceira Idade do Sol, moitos dos haradrim aínda estaban gobernados polos númenóreanos negros, ou máis ó norte polos reis de Gondor, pero finalmente Harad caeu baixo a influencia de Mordor durante a maior parte da idade.
A maioría do Harad distante era selva, pero tamén había un deserto. No Harad distante vivían animais xigantescos semellantes ós mamuts, coñecidos como olifantes, os cales eran empregados polos haradrim como torres de combate.
O Harad próximo formou unha alianza cos corsarios de Umbar, e víronse envoltos nunha serie de batallas continuas contra Gondor pola posesión do sur do reino, Harondor. Antigamente a súa fronteira setentrional atopábase no río Harnen, pero na época da Guerra do Anel, toda a terra ó sur do río Poros estaba baixo o dominio dos haradrim.
Melón de Arriba, Rocas, Esgos
Melón de Arriba é un lugar da parroquia de Rocas no concello ourensán de Esgos na comarca de Ourense. Tiña 32 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 15 eran homes e 17 mulleres.
Magnolia de Soulange
A magnolia de Soulange (Magnolia × soulangeana), tamén chamada magnolia chinesa, é unha especie híbrida da familia das magnolias de folla caediza. É común na xardinaxe galega. thumb|240px|Vista da árbore
Descrición
Obtida por cruzamento entre M. denudata e M. lilifolia, é unha árbore de até 6 m de altura ou un arbusto que pode acadar os 5 m de altura, as súas follas caedizas son elípticas e largas con nervadura mediana. De floración temperá, as súas grandes flores abrancazadas posúen tons de cor rosado máis intenso cara a base, aparecen antes que as follas polo que corren o risco de se xear en climas fríos.
Orixe e variedades
Este híbrido, que se obtivo por vez primeira en Francia, leva o nome do cabaleiro que o cultivou, Soulange-Bodin. Existen algunhas variedades del frecuentemente utilizadas en xardinaxe. De entre elas cómpre salientar Alba (ou alba superba), con flores dun branco puro. Alexandrina, con flores precoces, abrancazadas e rosadas na base. Lennei, con flores profundamente carmesís ou rosadas e brancas no interior. Norbertiana, con grandes flores brancas e unha rechamangueira follaxe púrpura. Rubra, flores rosado-avermelladas. Speciosa, de flores brancas interiormente e rosado-purpúreas no exterior, é de floración máis serodia ca o resto de variedades da especie e de flores máis miúdas e duradeiras.
Taxonomía
Magnolia soulangeana foi descrito por Étienne Soulange-Bodin Soulaire e publicado en Mémoires de la Société Linnéenne de Paris, précédés de son histoire 1826: 269. 1827. Magnolia: nome xenérico outorgado en honra de Pierre Magnol, botanista de Montpellier (Francia).
Estación de Tampere
A estación de Tampere (en finés Tampereen rautatieasema) é a principal estación de ferrocarril da cidade de Tampere.
As vodas de Fígaro
As vodas de Fígaro é unha comedia de Pierre-Augustin de Beaumarchais escrita en 1778 en lingua francesa co título de La Folle Journée, ou Le Mariage de Figaro. A primeira representación, logo de varios anos de censura, foi o 27 de abril de 1784 no Théâtre de l'Odéon.
Na obra aparecen os personaxes principais de Le Barbier de Séville ou la Précaution inutile (1775): o barbeiro, Fígaro, o Conde Almaviva e Rosina a Condesa. Bartolo, outro personaxe esencial de Le Barbier, xoga nesta obra un rol máis secundario. Unha terceira obra pechou a triloxía en 1792: L'Autre Tartuffe ou la Mère coupable. Dous anos despois da primeira representación a obra foi adaptada como ópera buffa por Mozart e Lorenzo da Ponte baixo o título de Le nozze di Figaro.
Alexandre de Afrodisias
miniatura|Parágrafo inicial do tratado Sobre o destino (Pros tus Autokratoras) por Alexandre de Afrodisias. Dunha edición anónima publicada en 1658. Alexandre de Afrodisias (en grego antigo Ἀλέξανδρος ὁ Ἀφροδισιεύς) foi o máis soado dos comentaristas gregos das obras de Aristóteles. Foi alcumado, grazas á súa preeminencia, «o exéxeta» (ὁ ἐξηγητής). Foi oriúndo da cidade de Afrodisias, en Caria.
As vodas de Fígaro
Obra destacada do teatro francés e internacional, está considerada como un dos símbolos que precederon a Revolución francesa pola súa denuncia dos privilexios arcaicos da nobreza. Un dos momentos fortes da peza é o monólogo de Fígaro (acto V, escena 3), o máis longo da historia do teatro francés, unha pasaxe que resume as queixas acumuladas contra a nobreza, encarnada polo conde Almaviva:
Alexandre de Afrodisias
Traxectoria
Os seus comentarios serviron de fonte e modelo para autores gregos e bizantinos, e foron traducidos ao siriaco, árabe e latín. Atribúeselle a forma do «gran comentario», que será retomado polo peripatetismo árabe. «A exéxese de Alexandre de Afrodisias inspirábase no principio de que hai que explicar Aristóteles mediante Aristóteles. Alexandre buscaba o que Aristóteles dixo, non o que quixo dicir. Recorrendo a pasaxes paralelas da obra do Estaxirita ou doutras fontes, tentaba comprendelo. Cando non o conseguía, sinalaba as diferentes interpretacións posíbeis e propuña a que lle parecía máis conveniente; cando aquelas eran claras contentábase con emitir breves observacións».
As vodas de Fígaro
Acto I
esquerda|miniatura|200px|O personaxe de Fígaro.
Escena 1
Alexandre de Afrodisias
Vida
Chegou a Atenas cara a finais do século II. Non hai máis datos sobre a datación da súa vida que a dedicación da súa obra De fato a Septimio Severo e a Caracalla, o que indica que foi escrita entre os anos 198 e 209. Chegou a dirixir o Liceo e a dar clases sobre filosofía peripatética.
As vodas de Fígaro
Acto I
É a mañá do día da voda entre Susana e Fígaro, que serven no pazo do Conde. Mentres fan proxectos para axeitar a súa futura habitación, Susana revélalle que o Conde anda detrás dela, nun modo de reclamar o dereito de pernada que xa fora abolido. Fígaro comprende así por que o Conde quere darlle un traballo lonxe do pazo, e cavila sobre como amolar ao Conde e levar adiante a voda esa mesma noite.
Marcelina, que bebe as augas por Fígaro, pídelle axuda a Bartolo para amolar a voda, intentando divulgar a chantaxe do Conde sobre Susana pensando que así esta non poderá rexeitar ceder á presión do Conde e que deste modo se anulará a voda. Susana chega á habitación e mófase da idade de Marcelina.
Alexandre de Afrodisias
Vida
Tivo como mestres a Herminio, a Sosíxenes o Peripatético e a Aristocles de Mesene.
As vodas de Fígaro
Acto I
Querubín anuncia a Susana que o Conde o despediu e que está tolamente namorado da Condesa, mais que agora non a poderá ver, polo que lle pide como recordo unha fita coa que a Condesa recolle o cabelo. Nese momento chega o Conde á habitación, e Susana esconde a Querubín. O Conde insiste en ligar con ela, pero nese momento chega Basilio e debe esconderse tamén. Basilio, pensando que está só con Susana, di que o paxe Querubín anda detrás da Condesa. O Conde indígnase, e ao explicar por que estaba escondido descobre ao Querubín na cama de Susana, polo que o bota de malas maneiras. Entran en escena Fígaro e a Condesa, e esta convence ao Conde para que non bote ao Querubín; o Conde accede a non despedilo, pero dispón que marche de inmediato cun exército seu a Cataluña.
Alexandre de Afrodisias
Pensamento
Os seus comentarios ás obras de Aristóteles gozaron de enorme estima entre os árabes, quen traduciron moitos deles.
As vodas de Fígaro
Acto II
Na habitación da Condesa, Susana informa á súa ama do interese de Querubín por ela. Chega Fígaro e expón un plan para enganar ao Conde: mandoulle unha nota anónima dicíndolle que a Condesa terá unha cita cun galán esa noite, e pídelle a Susana que á súa vez lle propoña unha cita ao Conde.
Fígaro vai entón buscar ao paxe, quen, vestido de oficial e coa cédula na man (non selada, remarca a Condesa), queda coas dúas mulleres. Cántalle un romance de despedida á Condesa, nunha escena inspirada nun cadro de Louis Michel van Loo. Ela, emocionada coma el, e aínda máis ao descubrir no brazo do paxe a fita roubada, manchada de sangue por unha ferida. Ela vólvella coller, finxindo indiferenza; ao mesmo tempo, o Conde peta na porta pechada con chave. Querubín corre a pecharse no cuarto de baño, pero tira unha cadeira. A Condesa, asustada, finxe que se trata de Susana, e o marido celoso ordena a esta, evidentemente sen éxito, que se mostre; despois el marcha furioso coa Condesa para atopar algo con que forzar a pechadura, logo de pechar previamente con dúas voltas a habitación onde Susana puido agocharse.
Alexandre de Afrodisias
Pensamento
Durante o Renacemento a súa doutrina da mortalidade da alma foi adoptada por Pietro Pomponazzi, e polo seu sucesor Cesar Cremonini, (contra os tomistas e os averroístas).
José María Bourio Fernández
José María Bourio Fernández, nado en Lugo o 11 de decembro de 1907 e finado no mesmo concello o 16 de febreiro de 1986, foi un profesor e político galego.
Alexandre de Afrodisias
Obras
Non se conservan os comentarios que escribiu a outras obras de Aristóteles: Physica, Analytica Priora II, Analytica Posteriora, De caelo, De generatione et corruptione, e outras. Coñécese que comentou estas obras por referencias doutros autores.
As vodas de Fígaro
Acto II
Ela abre entón a Querubín, quen salta pola fiestra, e ela ocupa o sitio del. Regresan o Conde e a Condesa, quen remata por confesar todo e por dar ao Conde a chave do cuarto de baño. Estupor: «É Susana!». O Conde, avergoñado, implora o perdón da súa esposa, quen, recuperándose pouco a pouco, finxe querer castigar os seus celos. O Conde carga o seu mal humor sobre Fígaro.
José María Bourio Fernández
Traxectoria
Funcionario da Delegación de Traballo, foi contador do Colexio Pericial Mercantil (1932). En 1936 era profesor de mercantil, caligrafía e debuxo no Instituto Feminino de Lugo. Afiliado á UGT, foi vicesecretario da Federación Provincial Trabajadores de Lugo (1932). Foi secretario das Juventudes Socialistas (1932), secretario de actas das Juventudes Socialistas Unificadas (1936) e membro da Agrupación Socialista lucense. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estivo fuxido e agochado nos montes de Barreiros ata que puido embarcar rumbo a Cuba vestido de cura con identidade falsa. Xulgado polo Tribunal de Responsabilidades Políticas, foi sancinado en ausencia. En Cuba traballou como dependente da Ferretería Celestino Joaristi y Cía. e despois como xefe de vendas da empresa norteamericana Remintong Rand. Adquiriu a nacionalidade cubana. En 1947 regresou a Galicia con permiso de tres meses e dous anos despois con toda a familia con intención de quedar, pero tiveron que volverse por problemas na renovación do permiso de estancia. En Cuba mantivo contacto co Círculo Republicano Español e a Casa de la Cultura. En 1958 regresou definitivamente a Galicia.
Alexandre de Afrodisias
Obras
Consérvanse varios escritos orixinais (non comentarios) de Alexandre. Os máis importantes son De fato (‘sobre o destino’), onde argumenta contra a doutrina estoica da necesidade, e De anima (‘sobre a alma’).
As vodas de Fígaro
Acto II
Daquela chega o xardineiro Antón cun xerro de alelís esmagados na man e a cédula de Querubín, que este perdera no salto. Pero Fígaro salva a situación por pouco: di que foi el quen saltou pola fiestra, e gardou a cédula para poñerlle o selo... De mal xenio, o Conde verifícao e debe dobregar. Unha vez máis, unha multitude invadiu a escena, con Marcelina que vén reclamar os seus dereitos sobre Fígaro. Basilio, intimidado polo Conde, é enviado á aldea para buscar os axentes da xustiza. Ao quedar solas, a Condesa e Susana recapacitan: imposible, a partir de agora, enviar a Querubín á cita. É entón a Condesa, quen, baixo a aparencia de Susana, irá ela mesma, mais non dirán nada a Fígaro.
Alexandre de Afrodisias
Obras
Non hai entre os especialistas unanimidade en canto á cronoloxía das obras de Alexandre.
As vodas de Fígaro
Acto III
A «sala do Trono», que serve de sala de audiencias ao gran correxedor. Consternación do Conde, que se sente burlado por todos lados. Convocou a Fígaro para tratar, polo menos, de saber se está ao tanto da súa maquinación con Susana. Hai un diálogo agridoce entre os dous homes e entre os seus gardas. Fígaro búrlase do Conde (monólogo de rabia, que versa sobre a política) quen cre, non obstante, que descubriu as súas intencións: «Vexo que está todo dito; vai casar coa rapaza». Pero Susana cambia a situación prometendo ao Conde a cita tan esperada, a cambio do cal desestimará a Marcelina.
Alexandre de Afrodisias
Obras
En 2007 atribuíronse a Alexandre pasaxes achadas nunha copia do século XIII dun misal, o Palimpsesto de Arquímedes, escrita por un escriba chamado Ioannes Myronas.
As vodas de Fígaro
Acto III
Pero unha palabra de máis de Susana a Fígaro revela ao Conde toda a manobra, e decide vingarse. Esperando, Marcelina e Fígaro tratan de explicar o seu caso a Picapolos, o xuíz asesor de Almaviva, un home tatexo e serio. O proceso comeza. Bartolo, nomeado avogado de Marcelina, e Fígaro discuten longamente sobre os termos (e/ou, ou/onde...) da promesa de matrimonio; o Conde atalla finalmente o asunto, ordenando a Fígaro pagar a Marcelina ou desposala. Na desesperación, Fígaro, fillo de pais descoñecidos, proclámase xentilhome co obxectivo de librarse do veredicto. Isto resulta ser un golpe de efecto, pois os seus «pais nobres» resultan ser en realidade Marcelina e Bartolo, quen rexeita obstinadamente casar coa nai do seu fillo. Marcelina profire entón unha violenta denuncia da crueldade masculina e cae nos brazos de Fígaro. Susana, que chega co diñeiro doado pola Condesa, cre ser traizoada, pero o malentendido aclárase, o Conde enfurécese e Bartolo dobrega.
Acto IV
Unha galería do castelo. Diálogo con brincadeiras filosóficas e amorosas entre os dous prometidos. A Condesa relanza o xogo ditando a Susana, ás costas de Fígaro, unha tarxeta dándolle unha cita ao Conde. Unha imprudencia do Querubín, que chega disfrazado de muller entre unha tropa de aldeáns, e rapidamente recoñecido, volve á confusión do señor do cal as vistas sobre Fanchette son reveladas a todos. A cerimonia decidida no acto por fin se celebra, pero Fígaro divisa ao Conde coa tarxeta entre as mans; unha indiscreción de Fanchette indícalle a hora e o lugar da cita. Marcelina trata de tranquilizar o seu fillo ebrio de celos, que querería agora romper todo.
Alexandre de Afrodisias
Edicións
Varias das obras de Alexandre foron publicadas na edición de Aldo Manucio de Aristóteles (Venecia, 1495-1498). Os seus De fato e De anima foron impresas xunto ás obras de Temistio en Venecia (1534). Esta obra, que fora traducida ao latín por Grocio, foi editada por J. K. von Orelli (Zúric, 1824), e os seus comentarios sobre a Metafísica por H. Bonitz (Berlín, 1847).
As vodas de Fígaro
Acto V
Axudado polo pouco escrupuloso Basilio, o Conde faille a Susana propostas cada vez máis explícitas. O Conde debe entón facer fronte a unha coalición (a condesa, Fígaro e Susana) que remata triunfando sobre el. Ridiculizado no momento dunha cita galante que era de feito unha trampa, axeónllase diante da súa esposa e pídelle perdón diante de todo o pobo reunido, mentres que Fígaro casa finalmente con Susana.
Adaptacións
En 1786 foi adaptado ao formato de ópera buffa por Wolfgang Amadeus Mozart con libreto en italiano de Lorenzo da Ponte, co título de Le nozze di Figaro.
A tradución ao galego de Eduardo Alonso e Cándido Pazó foi levada a escena por Teatro do Noroeste en concerto co IGAEM, con dirección do propio Eduardo Alonso e representada por Xavier Estévez (Fígaro), Inma António (Susana), Xosé Vilarelle (doutor; Antón), Luma Gómez (Marcelina; Perico), Raúl Varo (Querubín), Ernesto Chao (conde), Diego Varela (Basilio; xuíz) e Belén Constenla (Condesa). Foi estreada o 8 de febreiro de 1994 no Teatro Principal de Santiago de Compostela. Nesta adaptación a peza ten catro actos, en vez dos cinco da obra orixinal.
En Francia a obra foi dirixida por Jean Meyer (1969-1982), Jean-Pierre Vincent (1987), Christophe Rauck (2007), Jean Liermier (2012) e Henri Lazarini (2012). Amais, foi levada ao cinema e televisión por Jean Meyer (1959), Marcel Bluwal (1961), Pierre Badel (1981) e Roger Coggio (1989).
A pesar de que o rei Luís XVI de Francia prohibira a obra, a raíña María Antonieta de Austria organizou unha representación privada no castelo de Genevilliers, con ela mesma no papel de Susana e o seu cuñado o conde de Artois no papel de Fígaro.
Abella albanela
A abella albanela é un insecto himenóptero da familia dos ápidos, Chalicodoma muraria, Chalicodoma parietina ou Megachile parietina, que constrúe o seu niño con barro nos muros.
Día das Escritoras
O Día das Escritoras é unha celebración de carácter anual que se convoca o luns máis próximo á data do 15 de outubro, en conmemoración da data de falecemento de Tareixa de Ávila.
Historia e características
A conmemoración xurdiu por iniciativa da Biblioteca Nacional de España, da Asociación Clásicas e Modernas e da FEDEPE para recuperar o legado das escritoras, visibilizar o seu traballo no ámbito da literatura e combater a discriminación histórica.
A primeira celebración aconteceu o 17 de outubro de 2016 e consistiu na lectura pública en diversas bibliotecas de poemas, pasaxes de novelas e outros textos dunha trintena de escritoras en linguas como a galega, a catalá, a castelá ou a éuscara. As lecturas correron a cargo de personalidades diversas do mundo cultural de toda España.
En 2021 a Xunta de Galicia homenaxeou a Xohana Torres e a Anisia Miranda.
Heilongjiang
Heilongjiang é unha provincia da República Popular da China, situada no nordés do país, cuxa capital é a cidade de Harbin. O seu nome significa literalmente río do dragón negro, que é a forma chinesa de referirse ó río Amur. Este río separa a Heilongjiang de Rusia na fronteira setentrional da provincia.
Fixación do carbono C3
miniatura|dereita|300px|Ciclo de Calvin–Benson.
A fixación do carbono C3 é unha vía metabólica para a fixación do carbono na fotosíntese utilizada pola maioría das plantas, na cal o CO2 atmosférico entra directamente no ciclo de Calvin. É un dos tres modos de fixación do carbono na fotosíntese, xunto coa fixación C4 e a CAM. Este proceso converte o dióxido de carbono e a ribulosa 1,5-bisfosfato (RuBP, un azucre de 5 carbonos xa existente na planta) en dúas moléculas de 3-fosfoglicerato, que levan os carbonos procedentes do CO2. O 3-fosfoglicerato é un composto de 3 carbonos, de onde vén a denominación C3. O proceso realízase segundo a seguinte reacción:
Esta reacción ocorre en todas as plantas como paso inicial do ciclo de Calvin–Benson. Non obstante, as plantas que non son C3 teñen unha fixación do carbono previa independente do ciclo de Calvin e unha segunda fixación posterior igual á C3. Nas plantas C4, o dióxido de carbono que se utiliza no ciclo de Calvin deriva do malato, polo que non o toman directamente do aire; o malato fórmano en reaccións previas nas que si se toma CO2 do aire.
miniatura|esquerda|380px|Sección transversal dunha planta C3, concretamente dunha folla de [[Arabidopsis thaliana. Móstranse os feixes vasculares, que non están rodeados de vaíña vascular. Debuxo baseado en imaxes microscópicas cortesía do Departamento de Ciencias das Plantas da Universidade de Cambridge.]]
As plantas que presentan só fixación C3 (plantas C3) tenden a prosperar en áreas onde a intensidade solar é moderada, as temperaturas non son moi cálidas, as concentracións de dióxido de carbono son de arredor de 200 ppm ou maiores, e a auga no solo é abundante. As plantas C3 orixináronse durante o Paleozoico e Mesozoico, e son anteriores ás plantas C4, que son unha derivación súa. As plantas C3 aínda representan aproximadamente o 95% da biomasa de plantas da Terra. As plantas C3 perden o 97% a auga que captan pola raíces por causa da transpiración. Exemplos e plantas C3 agrícolas son o arroz e a cebada.
As plantas C3 non poden crecer ben en áreas moi cálidas porque nesas condicións o encima RuBisCO, normalmente encargado da carboxilación a partir do CO2, incorpora máis oxíxeno á ribulosa 1,5-bisfosfato a medida que a temperatura aumenta. Isto orixina o fenómeno da fotorrespiración (tamén chamado ciclo do carbono fotosintético oxidativo ou fotosíntese C2), que orixina un malgasto de enerxía na planta, e pode limitar o seu crecemento. As plantas C4 e CAM teñen adaptacións que lles permiten sobrevivir en áreas cálidas e/ou secas, e compiten vantaxosamente coas C3 nesas áreas.
A sinatura isotópica das plantas C3 mostra un alto grao de depleción do 13C en comparación coas plantas C4. As plantas C3 carecen da vaíña vascular de células que rodea os vasos condutores das plantas C4.
Puente la Reina
Puente la Reina (en éuscaro e cooficial Gares) é un municipio español da Comunidade Foral de Navarra, situado na comarca de Puente la Reina, no val de Valdizarbe e a 24 km da capital da comunidade, Pamplona. Esta vila é un punto importante no Camiño de Santiago ao xuntarse nela os dous camiños que veñen desde Francia.
Topónimo
Segundo a tradición o nome de Puente la Reina provén da ponte románica sobre o río Arga, que foi mandada construír no século XI por unha anónima raíña de Navarra. Xeralmente faise referencia a que esta raíña foi Dona Maior, dona de Sancho o Maior ou Dona Estefanía, dona de García Sánchez III de Navarra.
Algúns etimoloxistas disenten da tese tradicional e así José María Jimeno Jurio cría que o nome derivaba dun orixinario Pons Rune, onde Runa sería o nome que antigamente tiña o río Arga, derivado á súa vez de Iruña, o nome en lingua vasca de Pamplona.
O nome que se daba en lingua vasca á localidade, Gares, deixou de empregarse á vez que desaparecía o uso do éuscaro na comarca. Este nome conservouse ata a actualidade principalmente pola testemuña que deixou escrita o cronista navarro José de Moret no século XVII) e por algúns topónimos menores da comarca (p.ex. Garesbidea (camiño de Gares) na vila próxima de Uterga). É posible que o topónimo sobrevivira oralmente ata principios do século XX entre algúns habitantes da zona. Na segunda metade do século XX recuperouse o nome de Gares como nome da localidade en lingua éuscara e actualmente é cooficial xunto co nome en castelán.
Situación
A vila de Puente la Reina está situada na parte central da Comunidade Foral de Navarra, ao sur da serra do Perdón, no Val de Valdizarbe a unha altitude de 344 msnm. O seu termo municipal ten unha superficie 39,7 km² e limita polo norte cos municipios de Belascoáin e Zabalza; polo sur co de Mendigorria; polo oeste cos de Guirguillano, Mañeru e Artazu; e ao leste cos de Obanos e Legarda.
Clima
Puente la Reina ten un clima mediterráneo, cunha media de precipitacións anuais de 593 mm, e unha temperatura media anual que oscila entre os 11 °C e os 14 °C.
Flora e fauna
A paisaxe está fortemente antropizado. Entre as especias arbóreas atopamos: coníferas, queixais, lamigueiros, carrasca, coscoxares e enebrais alternando con monte baixo e terras de labranza.
Dentro da fauna destaca a presenza do xabaril e o corzo ademais de diversas especies de aves rapaces, perdiz vermella, gato montés, xeneta, texón e garduña. Diversas variedades de anfibios e no río Arga, practicamente todas as especies de auga doce de Navarra, exceptuando o salmón.