cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taxonomía dos mamíferos
Propostas recentes
Os sucesivos descubrimentos paleontolóxicos fixeron que se foran creando novos clados, modificando á vez as relacións entre os existentes. Un exemplo do anterior en referencia á estrutura troncal da xerarquía, sendo as seguintes tres das propostas que se publicaron ao respecto a finais do século XX e principios do XXI:
Proposta 1: McKenna-Bell, 1997
---o MAMMALIA Linnaeus, 1758 |-- Prototheria Gill, 1872 `-o Theriiformes Rowe, 1988 |-- Allotheria Marsh, 1880 (†) |-- Triconodonta Osborn, 1988 (†) `-- Holotheria Wible & al., 1995
Proposta 2: Wang-Hu-Meng-Li, 2001
---o MAMMALIA Linnaeus, 1758 |-- Gondwanatheria Mones, 1987 |-- Triconodonta Osborn, 1988 (†) |-+-- Prototheria Gill, 1872 | `-- Allotheria Marsh, 1880 (†) `-- Holotheria Wible & al., 1995
Proposta 3: Kielan-Jaworowska-Cifelli-Luo, 2004
---o MAMMALIA Linnaeus, 1758 |-o Yinotheria Chow & Rich, 1982 | |-- Shuotherida Chow & Rich, 1982 (†) | `-- Australosphenida Luo & al., 2001 |-- Volaticotheria Meng & al., 2006 (†) `-o Theriimorpha Rowe, 1993 |-- Triconodonta Osborn, 1988 (†) `--o Theriiformes Rowe, 1988 |-- Allotheria Marsh, 1880 (†) `-- Holotheria Wible & al., 1995
Por outra parte, os cada día máis numerosos avances en xenética molecular precisan con maior exactitude a distancia filoxenética das especies, cunha clara tendencia á aparición de grupos monofiléticos nos niveis de menor rango.
Os mamíferos na "árbore da vida"
Os mamíferos son animais vertebrados tetrápodos amniotas, pero a tradución destes termos a grupos taxonómicos no referente á composición e xerarquización dos clados que representan cada un deles supón un continuo debate.
O seguinte cladograma revela o papel que representan os mamíferos dentro da clasificación dos seres vivos: —o Eukaryota - Eucariotas `-o Metazoa Haeckel, 1874 - Metazoos `-o Animalia Linnaeus, 1758 - Animais `-o Bilateria - Bilaterais `-o Coelomata - Celomados `-o Deuterostomia - Deuteróstomos `-o Chordata - Cordados `-o Craniata - Craniados `-o Vertebrata - Vertebrados `-o Gnathostomata - Gnatóstomos (Mandibulados) |-- Chondrichthyes Huxley, 1880 - Condrictios (tiburóns, raias e quimeras) `-o Teleostomi - Teleóstomos |-- Osteichthyes Huxley, 1880 - Osteíctios (peixes óseos) `-o Sarcopterygii Romer, 1955 - Sarcopterixios `-o Tetrapoda Haworth, 1825 - Tetrápodos |-- Amphibia Gray, 1825 - Anfibios `-o Amniota Haeckel, 1866 - Amniotas |-- Reptilia Laurenti, 1768 - Réptiles, aves e dinosauros `-o Synapsida Osborn, 1903 - Sinápsidos `-o Therapsida Broom, 1905 - Terápsidos `-o Cynodontia Owen, 1861 - Cinodontes `-o Mammaliaformes Rowe, 1988 - Mamiferiformes `-o MAMMALIA Linnaeus, 1758 - Mamíferos
Clasificación dos mamíferos
Resulta difícil establecer unha versión oficial da xerarquización taxonómica dos mamíferos.
Existen algunhas publicacións que conteñen árbores filoxenéticas completas e detalladas que son empregadas de forma xeneralizada neste campo.
Clasificación de Simpson (1945)
George Gaylord Simpson publicou en 1945 a súa obra "Principios de Clasificación e Clasificación dos Mamíferos", fonte de moitos dos traballos que neste campo se publicaron na segunda metade do século XX.
Porén, os estudos paleontolóxicos e biomoleculares realizados con posterioridade a ela converteron en obsoletos moitos dos termos nela tratados.
Clasificación de McKenna e Bell (1997)
Malcom C. McKenna e Susan K. Bell revisaron a xerarquización taxonómica dos mamíferos de onde resultou a clasificación que leva os seus apelidos.
Esta clasificación trata detalladamente os distintos clados de mamíferos tanto extintos como vivos até o rango de xénero.
O tratado crea o rango cladístico lexión, entre clase e orde, categorizándolo en superlexión, lexión, sublexión e infralexión, ademais de moitos novos clados que, nalgúns casos, invalidan nomes e grupos empregados nas clasificacións clásicas.
Clasificación "Systema Naturae 2000"
Outra das estruturas xerárquicas dos mamíferos publicadas é esta, aloxada na páxina web "The Taxonomicon" e que se resume no cladograma seguinte: —o Mammalia |- Adelobasileus - Lucas & A. Hunt, 1990 (†) |- Sinoconodon - Patterson & Olson, 1961 (†) |- Morganucodontidae - Kühne, 1958 (†) `-o Holotheria |- Kuehneotherium - Kermack et al., 1968 (†) |- Docodonta (†) |-o Australosphenida | |- Ausktribosphenida (†) | `- Monotremata - Ornitorrinco e equidnas `-o Theriimorpha |- Triconodonta (†) `-o Theriiformes |- Multituberculata (†) `-o Trechnotheria |- Symmetrodonta (†) `-o Cladotheria |- Dryolestoidea (†) `-o Prototribosphenida |- Vincelestes - Bonaparte, 1986 (†) `-o Boreosphenida |- Deltatheroida (†) `-o Theria |- Marsupialia - Marsupiais `-o Placentalia |-o Afrotheria | |- Macroscelidea - Ratas de trompa | |-o Paenungulata | | |- Proboscidea - Elefantes | | `-o Tethytheria | |  |- Hyracoidea - Damáns | |  `- Sirenia - Manatís | |- Tenrecoidea - Tenrecs | `- Tubulidentata - Orictéropo |-o Boreoeutheria | |-o Euarchontoglires | | |-o Archonta | | | |- Dermoptera - Colugos | | | |- Primates - Primates | | | `- Scandentia - Tupaias | | `-o Glires | |  |- Lagomorpha - Coellos, lebres e picas | |  `- Rodentia - Roedores | `-o Laurasiatheria |  |- Chiroptera - Morcegos |  |-o Ferungulata |  | |-o Cetartiodactyla |  | | |- Artiodactyla - Artiodáctilos: suídos, tilópodos e ruminantes |  | | `- Cetacea - Baleas e golfiños |  | |- Carnivora - Carnívoros |  | |- Perissodactyla - Perisodáctilos: équidos, rinocerontes e tapires |  | |- Pholidota - Pangolíns |  `- Lipotyphla - Insectívoros `- Xenarthra - Armadillos, preguiceiros e osos formigueiros
Actualizacións da clasificación de McKenna-Bell
Desde que McKenna e Bell publicaron a súa obra, foron considerábeis os achados de fósiles de mamíferos e os datos achegados polos estudos realizados fixeron necesaria a modificación da estrutura establecida até o momento.
O seguinte cladograma resume algunhas destas incidencias. Pode consultarse unha versión máis completa en Mikoo's Phylogeny Archive:
---o Mammaliaformes Rowe, 1988 `-o-o Morgunacodonta Kermack, Mussett & Rigney, 1973 `-o Docodonta Kretzoi, 1958 |-o Kuehneotheria Kermack, Kermack & Musset, 1968 `-o Mammalia Linnaeus, 1758 |-o Yinotheria Chow & Rich, 1982 | |-o Shuotheridia Chow & Rich, 1982 | `-o Australosphenida Luo, Cifelli & Kielan-Jaworowska, 2001 |  |-o Ausktribosphenida Luo, Cifelli & Kielan-Jaworowska, 2001 |  `-o Monotremata Bonaparte, 1837 |-o Volaticotheria Meng, Hu, Y. Wang, X. Wang, & Li, 2006 `-o Theriimorpha Rowe, 1993 |-o Eutriconodonta Kermack, Musset & Rigney, 1973 `-o Theriiformes Rowe, 1988 |-o Allotheria Marsh, 1880 `-o Holotheria Wible, Rougier, Novacek, McKenna & Dashzeveg, 1995 |-o Patriotheria Simpson, 1971 |-o Orthotheria Vandebroek, 1964 `-o Theria Parker & Haswell, 1897
Clasificación de Wilson e Reeder (2005)
A publicación da terceira edición da obra Mammal Species of the World - A Taxonomic and Geographic Reference é unha referencia básica para catalogar as especies de mamíferos vivas ou recentemente extinguidas, con referencias á súa historia taxonómica e distribución xeográfica.
Nela simplifícase a estrutura dendrítica, catalogando as distintas ordes da clase Mammalia até o nivel de subespecie.
Mamíferos de difícil xerarquización
Cómpre notar que no que respecta a datos fósiles, moitos dos achados presentan grandes dificultades para seren clasificados con precisión. En todos os rangos e na práctica totalidade dos grupos, algúns clados escapan á xerarquía establecida e catalóganse como incertae sedis dentro do taxon inmediatamente superior ao que se asignan. No caso da clase Mammalia, cítanse entre outros:
Taxonomía dos mamíferos vivos
Foi a causa destes novos coñecementos como se puideron sentar de maneira convincente as bases que establecen a árbore filoxenética para os mamíferos.
Para ilustrar as controversias existentes na clasificación taxonómica segundo se empreguen os datos fósiles ou os biomoleculares, basta ver os seguintes cladogramas:
--Eutheria |    +--Xenarthra (paleoceno) - Armadillos, osos formigueiros e preguiceiros |    `--+--Pholidota (eoceno temperán) - Pangolíns |       `--Epitheria (cretáceo tardío) |           `--+--Insectivora (cretáceo tardío) - Ourizos, musarañas, toupas, tenrecs... |             `--+--+--Anagalida | |  |                 |  |  +--Zalambdalestidae (†) (cretáceo tardío) | |  |                 |  |  `--+--Macroscelidea (eoceno tardío) - musarañas elefante | |     |                 |  |     `--+--Anagaloidea (†) | |        |                 |  |        `--Glires (paleoceno temperán) | |             |                  |  |             +--Lagomorpha (eoceno) - Coellos, lebres e picas | |             |                 |  |             `--Rodentia (paleoceno tardío) - Roedores | |                            |  `--Archonta |      |                 |       |--+--Scandentia (eoceno medio) - Musarañas arborícolas |      |  |                 |       |  `--Primatomorpha |      |       |                 |       |       +--Plesiadapiformes (†) |      |       |                 |       |       `--Primates (paleocento temperán) - Primates |      |                 |       `--+--Dermoptera (eoceno tardío) - Colugos |         |                 |          `--Chiroptera (paleoceno tardío) - Morcegos |                `--+--Ferae (paleoceno temperán) - Carnívoros |                   `--Ungulatomorpha (cretáceo tardío) |                        +--Eparctocyona (cretáceo tardío) |   |                         |    `--+--Arctostylopida (†) (paleoceno tardío) |      |                         |       `--+--Mesonychia (†) (paleoceno medio) |         |                         |          `--Cetartiodactyla |              |                         |               +--Cetacea (eoceno temperán) - Cetáceos |              |                         |               `--Artiodactyla (eoceno temperán) - Artiodáctilos |                        `--Altungulata |                             +--Hilalia (†) |                             `--+--+--Perissodactyla (paleoceno tardío) - Perisodáctilos | |                                 |  `--Tubulidentata (mioceno temperán) - Orictéropo |                                `--Paenungulata |                                     +--Hyracoidea (eoceno temperán) - Damáns |                                     `--+--Sirenia (eoceno temperán) - Sirenios |                                        `--Proboscidea (eoceno temperán) - Elefantes
--Eutheria |   +--Atlantogenata |   |    |    +--Xenarthra - Armadillos, preguiceiros e osos formigueiros |   |    |    `--Afrotheria |      |    |       +--Afroinsectiphilia - Toupas douradas, tenrecs e musarañas londra |      |    |       +--Pseudungulata - Falsos ungulados |      |    |    |       |    +--Macroscelidea - Musarañas elefante |      |    |    |       |    `--Tubulidentata - Orictéropo |      |    |       `--Paenungulata |           |    |            +--Hyracoidea - Damáns |           |    |            +--Proboscidea - Elefantes |           |    |            `--Sirenia - Sirenios |   `--Boreoeutheria |        +--Laurasiatheria |   |         |    +--Erinaceomorpha - Ourizos e ximnuros |   |         |    +--Soricomorpha - Toupas, musarañas e solenodontes |   |         |    +--Cetartiodactyla - Cetáceos e artiodáctilos |   |         |    `--Pegasoferae |        |         |         +--Pholidota - Pangolíns |        |         |         +--Chiroptera - Morcegos |        |         |         +--Carnivora - Carnívoros |        |         |         `--Perissodactyla - Perisodáctilos |        `--Euarchontoglires |             +--Glires |   |               |    +--Lagomorpha - Coellos, lebres e picas |   |              |    `--Rodentia - Roedores |                         `--Euarchonta |                  |--Scandentia - Musarañas arborícolas |                  |--Dermoptera - Colugos |                  `--Primates - Primates
Non cabe ningunha dúbida de que a classe Mammalia ten a identidade filoxenética necesaria para que a súa existencia sexa indiscutíbel como tal, pero a historia taxonómica deste grupo animal está chea de controversias acerca das relacións existentes, tanto entre os distintos grupos de mamíferos, como entre as especies que os integran.
Aínda que a clasificación máis aceptada dos grandes grupos de mamíferos é a tradicional, que apoia a teoría da proximidade entre os mamíferos placentarios (Eutheria) e os marsupiais (Metatheria), existen algúns estudos baseados na secuencia molecular do ADN de distintas especies de mamíferos que suxiren que os monotremas (Prototheria)) e os marsupiais poden estar máis próximos entre eles, formando un macrogrupo que diverxeu dos placentarios hai aproximadamente 130 millóns de anos. Aínda así, os últimos datos confirman a visión clásica.
Estes son algúns exemplos de como evolucionou a clasificación taxonómica dos mamíferos ao longo do tempo:
A nivel inferior na escala filoxenética tamén existen numerosas contradicións entre uns e outros autores.
Canto máis descendemos de nivel na escala filoxenética, a dinámica é aínda máis frenética, pois o descubrimento de novas especies, unido aos constantes descubrimentos no campo da paleontoloxía e a bioloxía molecular, dá lugar á creación de novos xéneros, recolocación de novas ou antigas especies nos existentes, e destes dentro de cada familia, facendo das táboas de clasificación taxonómica documentos dinámicos en constante evolución.
Clasificación dos mamíferos segundo estudos de ADN
thumb|199px|Chirogaleus furcifer thumb|199px|Aye aye thumb|199px|Capuchin thumb|199px|[[Lepus Arcticus]] thumb|199px|Aplodontia O estudo dos mamíferos a partir de análises moleculares de ADN revelou nos últimos anos novas interrelacións entre os diferentes mamíferos. Un sistema de clasificación baseado nestas análises revela catro liñaxes de mamíferos placentarios que se diversificaron a partir dun antepasado común durante o período cretáceo.
Esta liñaxe foi a dos Afrotheria que hai 110–100 millóns de anos procederon a evolucionar e diversificarse illadamente en África e Arabia. Os Xenarthra, illados en América do Sur, separáronse dos Boreoeutheria hai aproximadamente 100–95 millóns de anos. Os Boreoeutheria dividíronse nos Laurasiatheria e Euarchontoglires hai entre 95 e 85 millóns de anos; estes dous grupos evolucionaron en Laurasia.
Porén, estes resultados actualmente son fonte de controversia, por non estar reflectidos, principalmente, os aspectos morfolóxicos. Tamén é importante notar que na maioría dos casos os taxons extintos non están incluídos.
A seguinte táboa de clasificación só inclúe placentados existentes (infraclase Eutheria):
Clado Atlantogenata Grupo I: Afrotheria Grupo II: Xenarthra Clado Boreoeutheria Grupo III: Euarchontoglires Grupo IV: Laurasiatheria
Plementería
miniatura|dereita|Bóveda da Catedral de Angers, na que se observa a plementería de [[ladrillo, que enche o espazo entre arcos.]]
Unha plementería é o conxunto de panos de pedras ou doelas que, a modo de cerramento, cobren o espazo entre os nervios dunha bóveda nervada, como unha bóveda de crucería. Cada un dos panos denomínase plemento. Son elementos pasivos que non teñen función estrutural e que se apoian sobre os arcos da bóveda, que son os elementos activos.
Usos
300px|miniatura|A plementería da [[Lonxa da Seda, en Valencia é de gran tamaño, resultando a sensación dunha bóveda completamente feita de pedra.]]
Pobo korowai
Os korowai, tamén chamados kolufo, son un grupo étnico papúa que vive no sueste de Papúa Occidental, na provincia indonesia de Papúa, preto da fronteira con Papúa Nova Guinea. O seu número rolda as 3 000 persoas.
É posible que os korowai descoñecesen a existencia doutros pobos ademais de eles antes de que os forasteiros se puxeran en contacto con eles na década de 1970.
miniatura|esquerda|250px|Casa árbore korowai.
Lingua
Falan a lingua korowai que pertence á familia awyu–dumut (no sueste de Papúa) e forma parte do filo de linguas trans-neoguineanas. Un misioneiro e lingüista neerlandés elaborou un dicionario e unha gramática da súa lingua.
Damaliscus lunatus
Damaliscus lunatus, coñecido vulgarmente como antílope sasabi ou, simplemente, sasabi, é unha especie de mamífero artiodáctilo ruminante da familia dos bóvidos, subfamilia dos alcelafinos e tribo dos alcelafininos.
É un antílope de tamaño grande estreitamente relacionado co topi e co damalisco de fronte branca ou bontebok, cos que comparte xénero.
Habita nas sabanas e planicies inundábeis de varias rexións da África central, oriental e meridional.
Taxonomía
A especie foi descrita por primeira vez en 1824 polo naturalista e explorador británico William John Burchell, na súa obra Travels in Interior of Southern Africa, 2: 334.
Subespecies
Dentro da especie Damaliscus linatus, a UICN recoñece as seguintes seis subespecies: (Véxase a súa distribución á dereita, no mapa da caixa da clasificación científica)
Antigamente tamén se incluía Damaliscus lunatus hunteri, hoxe clasificada como especie independente, e noutro xénero, Beatragus hunteri, o antílope de Hunter ou damalisco de Hunter.
Características
As principais características físicas do antílope sasabi son:
Hábitat e distribución
O seu hábitat son as sabanas, chairas inundábeis e paraxes abertas con manchas dispersas de matogueiras; ás veces pode penetrar nos bosques.
Antigamente o sasabi estendíase ao longo dun amplo terriorio da África subsahariana, desde o Senegal oriental até o sur de Etiopía, polo norte, até o norte de Suráfrica.
Hoxe en día encóntrase principalmente en Angola, Zambia, Namibia, Botswana, Cimbabue, Eswatini e Suráfrica.
Costumes
Non é tan gregario como as outras especies de damaliscos. Vive en pequenos grupos familiares ou en pequenos rabaños de 8 a 10 cabezas, que se poden reunir en mandas maiores, de até os 200 individuos, durante a estación seca. Son exclusivamente herbívoros.
O sasabi é un dos antílopes africanos máis rápidos, e pode alcanzar velocidades de até os 80 km/h.
Poboación e estado de conservación
A presenza de Damaliscus lunartus segue a ser xeneralizada en toda a África subsahariana, pero a súa poboación diminuíu substancialmente durante os últimos 100 anos, e está ameazada pola caza para aproveitar a súa carne e pola competencia polos pastos polo gando doméstico. A súa poboación total estímase nuns 300.000 individuos. Ao redor do 25% deles viven en áreas con boa protección e xestión. Porén, os recontos no Sudán do Sur indican que esta estimación debería aumentarse nuns 100.000 máis. As poboaciones noutras zonas parece que están declinando. Porén, non hai evidencias na actualidade que demostren que a diminución global alcanzou o nivel do 20-30% durante tres xeracións (20 anos), o que xustificaría o estado de especie vulnerábel ou algo ameazada, polo que a UICN cualifica ao seu estado como LC (pouco preocupante), aínda que de seguiren os descensos é só unha cuestión de tempo que se alcance un destes niveis.
Praza de España (Vigo)
A praza de España é unha praza situada na cidade galega de Vigo.
Monumento aos cabalos
O monumento Os cabalos é unha estatua de bronce situada no centro da praza. Foi deseñado por Juan Oliveira Viéitez e ergueito en 1991. A súa construción veu substituír a antiga fonte circular con chafarices de diferentes cores. Anteriormente a esta fonte, no centro da glorieta erguíase o pétreo Monumento aos heroes da Reconquista, obra do escultor Julio González Pola, que hoxe preside a peonil Praza da Independencia da mesma cidade.
Arquitectura
A praza de España apenas ten edificios malia ser unha das prazas máis extensas da cidade. Entre as contrucións destacadas, atópase unha das sedes administrativas do Celta de Vigo.
La Agricultura Gallega
La Agricultura Gallega foi un periódico editado en Lugo en 1900.
Historia e características
Subtitulado ''Revista mensual. Órgano de la Camara Agrícola Oficial de Lugo'', apareceu en febreiro de 1900.
Perneiral, Cabeiras, Arbo
Perneiral é un lugar da parroquia de Cabeiras, no concello pontevedrés de Arbo, na comarca da Paradanta. Segundo o IGE, en 2022 tiña 25 habitantes (11 homes e 14 mulleres).
1649
Europa
miniatura|esquerda|300px| Decapitación de Carlos I de Inglaterra, gravado alemán do s. XVII
Outros
Historia ano a ano
Licenciado Molina
Juan de Molina, Francisco de Molina, Luis de Molina, Bartolomé Francisco de Molina ou Bartolomé Sagrario de Molina, máis coñecido como Licenciado Molina, nado en Málaga, foi un escritor español do século XVI.
Traxectoria
Sábese que estudou dereito e de aí o título de licenciado, e crese que estudou na Universidade de Santiago de Compostela, creada pouco tempo atrás, ou que cando menos, que despois estivera practicando a avogacía en Santiago de Compostela. En 1549 redactou a súa obra máis coñecida, a Descripcion del Reyno de Galizia y de las cosas notables del, que publicou ao ano seguinte, 1550, en Mondoñedo. Consta tamén que foi nomeado cóengo polo bispo de Mondoñedo, Diego de Soto.
Obra conservada
dereita|miniatura|200px|Descripcion del Reyno de Galizia. dereita|miniatura|200px|Placa na rúa do seu nome en [[Mollavao, Campolongo, Pontevedra|Mollavao (Campolongo, Pontevedra).]]
Iria Aboi
Traxectoria
Milita no BNG dende os 14 anos. Ocupou postos de responsabilidade nos Comités Abertos de Estudantes (CAE) e nos Comités Abertos de Faculdade (CAF). É membro do Consello Nacional do Bloque Nacionalista Galego desde 2006. Foi parte da Dirección Nacional de Galiza Nova e pertence á Unión da Mocidade Galega.
Na XI Asemblea Nacional, que tivo lugar do 24 ao 25 de outubro de 2009, resultou reelixida no cargo con 184 votos a favor (57,5 % dos emitidos), sendo a primeira muller en acceder a este posto. Non se presentou para unha segunda reelección, e o 18 de novembro de 2012, no marco da XII Asemblea Nacional, foi substituída no cargo por Alberte Mera García.
Antía Jácome
Antía Jácome Couto, nada en Pontevedra o 22 de novembro de 1999, é unha piragüista galega. Foi subcampioa do mundo de C1 200 metros en 2021 e competiu nos Xogos Olímpicos de 2020 en Toquio, onde conseguiu un diploma olímpico.
Traxectoria
Comezou a practicar piragüismo aos 12 anos na Escola de Piragüismo Cidade de Pontevedra, da súa cidade natal, e pouco despois xa destacaba nas diferentes competicións nas que participaba. No 2017 foi subcampioa do mundo júnior no campionato celebrado na cidade romanesa de Pitești, na que competiu xunto a María Pérez no C2 200 metros.
En 2018 competiu no Campionato Europeo de Piragüismo en Augas Tranquilas, celebrado en Belgrado, no C2 nas distancias 200 e 500 metros, finalizando en sexto e noveno lugar, respectivamente. Formou parella en ambas probas con Patricia Coco. Ese mesmo ano participou tamén no Campionato Mundial de Piragüismo en Augas Tranquilas, en Montemor-o-Velho, quedando sétima con María Pérez no C2 200 m e non logrando meterse na final do C1 200.
En 2019 gañou tres medallas de ouro e unha de prata na Copa de España de Piragüismo. No Campionato Mundial, en Szeged competiu con Patricia Coco no C2 500, buscando un pase aos Xogos Olímpicos de 2020, pero non o lograron, quedando fóra da final. Con todo, tralo adiamento dos Xogos ao 2021, logrou unha praza para a cita olímpica do C1 200m, ao superar á madrileña María Corbera no selectivo celebrado en Verducido.
Xa en Toquio, logrou meterse na final despois de conseguir un terceiro posto na primeira serie, o primeiro lugar nos cuartos de final e un cuarto nas semifinais. Na final acadou o quinto posto, quedando a dúas décimas das medallas e regresando cun diploma olímpico. Un mes e medio despois proclamouse subcampioa do mundo de C1 200 m, no certame celebrado en Copenhague, onde quedou segunda por detraś da canadense Katie Vincent e por diante da polaca Dorota Borowska.
Píllara real
A píllara real    (Charadrius hiaticula) é unha ave limícola de pequeno tamaño da familia Charadriidae.
Descrición
A coloración de machos e femias e semellante, pero os exemplares novos son de cores máis escuras, coa banda peitoral a miúdo incompleta, o bico uniformemente escuro e patas grises amareladas.
Hábitat e distribución
Crían preferentemente en zonas costeiras abertas e sen vexetación. Algúns exemplares crían terra adentro, en zonas de augas interiores.
A súa área de reprodución abrangue o norte de Eurasia, chegando en Europa ata o norte de Francia, e a zona ártica do Canadá. Son aves migratorias e pasan o inverno nas costas mediterráneas, africanas e do suroeste de Asia, por ben que moitos exemplares de Francia e África. esquerda|miniatura|240px|Aproximación do macho
Subespecies
A especie divídese en tres subespecies, diferenciadas por pequenos cambios de tamaño e cor: C. h. hiaticula e C. h. tundrae están incluídas entre as aves protexidas polo acordo do AEWA.
Alimentación
Aliméntanse de vermes, caracois, crustáceos, insectos e arácnidos. A caza faise coma no caso doutras píllaras con carreiras seguidas de paradas bruscas para cacha-las presas co bico. miniatura|240px|Niño con ovos
Reprodución
Son aves moi territoriais durante a época de cría. En marzo comezan a ocupar un territorio de cría. Crían entre maio e agosto. O niño é unha pequena depresión no chan, acondicionada con pedriñas e materiais deixados pola marea, por ben que, ás veces, é un simple burato sen máis. Poñen uns catro ovos da cor da area con manchas escuras, que chocan ámbolos dous membros da parella entre 23 e 25 días. Os polos poden voar cando teñen tres ou catro semanas e son capaces de reproducirse antes de cumprir o primeiro ano de vida. Se un depredador potencial se achega ós polos os adultos afástanse deles mirando de atraer ó intruso e finxindo que teñen unha ala rota. Cando conseguen afastar ó inimigo dos polos botan a voar.
O Outonil, Noia, Noia
O Outonil é un lugar da parroquia de Noia no concello coruñés de Noia, na comarca de Noia.
Leptospirose
A leptospirose é unha infección causada por espiroquetas do grupo Leptospira, transmitida por animais roedores, especialmente ratos. A transmisión pode ocorrer por contacto directo cos ouriños, sangue ou tecidos do animal infectado. Tamén por fluídos ou ambientes contaminados polos ouriños destas criaturas. Veterinarios, agricultores, empregados da industria cárnica e das actividades pesqueiras son os profesionais con maior risco de contraer leptospirose. O período de incubación habitual sitúase entre dous e vinte días.
Leptospirose anictérica
É a forma máis leve da enfermidade; consistente nun síndrome pseudogripal, con febre, cefalea e intensas dores articulares. Nalgúns casos poden aparecer hemorraxias oculares (sufusión conxuntival). Nun pequeno grupo de pacientes pódese desenvolver unha meninxite aséptica, nos quince días posteriores ao contaxio.
Leptospirose grave ou síndrome de Weil
É unha forma máis grave pero menos frecuente, na que se produce unha sepse, con afectación renal (insuficiencia renal aguda), ictericia e sangrados, xunto con danos no pulmón (distrés respiratorio) e posible hemorraxia pulmonar. A mortalidade oscila entre o dez e o quince por cento.
Diagnóstico
Coma noutras moitas enfermidades, adoita apreciarse unha gran elevación nas células do sistema inmune, con desviación esquerda e aparición de precursores hematopoéticos (caiados). Isto pode estar ausente en nenos, anciáns e inmunodeprimidos. Na maioría dos casos aprécianse alteracións renais con presenza de leucocitos, hemacias ou restos inflamatorios nos ouriños. Nas formas graves da enfermidade, pode apreciarse deterioración da función renal, que pode ser mortal. É frecuente atopar un número descendido de plaquetas (trombopenia). No tocante ao fígado, pódese apreciar aumento no nivel sanguíneo de bilirrubina, fosfatase alcalina e transaminases. É común apreciar elevados niveis de creatinin quinase (CPK), o que pode contribuír á deterioración renal.
Nas probas microbiolóxicas, a seroloxía non é útil inicialmente polo retardo da produción de anticorpos detectables. A leptospira pode crecer en frascos de hemocultivos, de líquido cefalorraquídeo ou ouriños.
Tratamento
Nas formas leves, pódese empregar ampicilina, amoxicilina ou doxiciclina, por vía oral. En formas graves, requírese tratamento de soporte (soros, transfusións, plaquetas, etc.), xunto con antibioterapia endovenosa (amoxicilina, ampicilina e eritromicina). A duración estimada do tratamento antibiótico e duns sete a dez días.
Nalgúns casos pódese apreciar unha gran reacción inflamatoria co tratamento (reacción de Jarisch-Herxheimer).
Búa
Búa pode referirse a:
Arazúa
miniatura|Arazúa. Boletín de la Asociación Protectora de la Cultura Gallega. Arazúa foi unha revista bilingüe, con preponderancia do castelán, que se editou en Montevideo entre 1929 e 1930.
Historia e características
Subtitulada Boletín de la Asociación Protectora de la Cultura Gallega, apareceu en 1929. Só apareceron dous números cesando a súa publicación en 1930.
No número 2 publicou en galego o "Manifesto nacionalista", asinado en Buenos Aires o 1 de setembro de 1930 por Ramón Suárez Picallo, Francisco Regueira, Lino Pérez, Eduardo Blanco Amor, Pedro Campos Couceiro e Antón Alonso Ríos.
Creep
Creep ou reptación defínese como movemento lento e continuo, está relacionado cos movementos gravitacionais de ladeira, da capa superficial do terreo. Este movemento prodúcese pola ascensión-caída do terreo debido a humidade e desecamento. Cando hai humidade o terreo incha elevándose e cando seca cae. este movemento apréciase na vexetación, observamos os troncos das árbores torcidos polo desvío do terreo.
1648
Outros
Historia ano a ano
Catherine Fulop
Catherine Amanda Fulop García, máis coñecida como Catherine Fulop, nada en Caracas o 11 de marzo de 1965, é unha actriz, vedette, presentadora, fotógrafa e modelo venezolana. Desenvolveu gran parte da súa carreira na Arxentina, de onde son as súas fillas e o seu marido. Fulop é a nai da tamén modelo e actriz Oriana Sabatini.
Bua
Bua pode referirse a:
El Álbum
El Álbum foi un semanario editado en Viveiro en 1900.
Historia e características
Editado en Viveiro, pero impreso en Mondoñedo, apareceu en febreiro de 1900.
Scott Grimes
Scott Richard Grimes, nado o 9 de xullo de 1971 en Lowell, Massachusetts, é un actor e cantante estadounidense. Algúns dos seus papeis máis importantes son as súas aparicións en series de televisión como ER interpretando a Archie Morris, Party of Five como Will McCorkle e Band of Brothers como Donald Malarkey. Na serie de animación American Dad! é a voz de Steve Smith.
Universidade de Cantabria
A Universidade de Cantabria (UC), fundada como Universidade de Santander, é unha universidade pública situada na comunidade autónoma de Cantabria (España). Ten quince centros distribuídos en tres campus, un localizado en Santander, outro situado en Torrelavega e un terceiro en Comillas. No curso 2015-2016 contaba con 13 454 alumnos, 1 273 profesores e 1 088 persoas en administración e servizos. O seu orzamento para o ano 2016 ascendía a 105 974 462 €. A Universidade de Cantabria obtivo a cualificación definitiva como Campus de Excelencia Internacional polo Goberno de España en decembro de 2014.
Forma parte como membro fundador do Grupo 9 de Universidades (G9) españolas, creado en 1997 co obxectivo de promover a colaboración entre as institucións universitarias que o integran, tanto no que respecta ás actividades docentes e investigadoras como ás de xestión e servizos.
Anualmente a UC publica a súa memoria de actividades.
Historia
miniatura|260px|Pavillón de Goberno da Universidade. miniatura|260px|Hospital Universitario Marqués de Valdecilla, en Santander (Cantabria). A institución creouse como tal o 18 de agosto de 1972 por decreto do Consello de Ministros co nome de Universidade de Santander. Trece anos despois pasaría a denominarse Universidade de Cantabria.
Con anterioridade a esta data xa existían diversas escolas independentes que posteriormente conformarían ou se irían integrando no que sería a Universidade de Cantabria:
En anos sucesivos iríanse integrando na Universidade as antigas Escolas da Mariña Civil e de Enfermaría, comezándose a impartir novas titulacións e a construción de modernos edificios.
Posteriormente, en decembro de 1999, adscríbese a Escola Universitaria de Turismo Altamira á UC, impartíndose desde o 2000 a diplomatura de Turismo e, xa desde 2009, o grao de Turismo.
En 2005 créase o segundo centro adscrito á Universidade, a Escola de Fisioterapia Gimbernat-Cantabria impartindo a diplomatura en Fisioterapia e, desde 2009 o grao. En 2011 incorpora á súa oferta o grado de Logopedia. Esta Escuoa encóntras situada en Torrelavega, primeiro compartindo edificio coa Politécnica de Minas, e desde 2010 cun propio.
Tamén en 2011 ponse en marcha un novo centro adscrito, o Centro Internacional de Estudos Superiores do Español de Comillas, no que se imparte o grao de Estudos Hispánicos e o máster de Ensinanza de Español para Estranxeiros.
Na actualidade un dos sinais de identidade máis importantes da Universidade de Cantabria é o seu potencial en actividades de investigación, desenvolvemento e innovación. A pesar do seu reducido tamaño en comparación con outras universidades, encóntrase entre os primeiros postos do ránking das universidades españolas, tanto por calidade como por capacidade investigadora, cunha alta produción científica por profesor.
Tamén é destácabel que a Biblioteca da Universidade de Cantabria (BUC) é unha das doce mellores bibliotecas universitarias de España.
Cómpre engadir que a UC elaborou proxectos e estudos demandados por institucións e a administración pública, como exemplo pódese citar o Atlas Dixital da España Universitaria.
En 2007 a Universidade entrou a formar parte da Rede Española de Supercomputación. Froito desta relación, instalouse o supercomputador Altamira.
En novembro de 2009 a UC recibiu a cualificación Campus de Excelencia Internacional CEI 2009 de ámbito rexional na Estratexia Universidade 2015 do Ministerio de Educación de España.
En 2013 a Universidade de Cantabria aparecur por primeira vez no Ránking de Shanghai, situada no intervalo das 151-200 mellores universidades do mundo na área de Física.
Emblemas
Os emblemas da Universidade de Cantabria veñen descritos no Título I, artigo 6, dos seus estatutos.
Centros docentes
miniatura|Edificio Interfacultativo. miniatura|Escola Técnica Superior de Enxeñeiros de Camiños, Canais e Portos. miniatura|E.T.S.I. de Industriais e Telecomunicacións vista desde o Parque Atlántico de Las Llamas. miniatura|Facultade de Ciencias. miniatura|Facultade de Ciencias Empresariais e Dereito. A Universidade de Cantabria conta cos seguintes centros docentes:
Irving Berlin
Israel Isidore Baline, nado en Tyumen, Rusia (ou probablemente Mogilev, actualmente en Belarús) o11 de maio de 1888 e finado en Nova York o 22 de setembro de 1989 foi un compositor e letrista estadounidense, coñecido como Irving Berlin, un dos máis prolíficos e famosos da historia contemporánea de América.
Berlin, xudeu, foi un dos poucos compositores de Tin Pan Alley/Broadway que escribiron tanto as letras como a música das súas cancións. Aínda que non chegou a aprender nunca a ler música máis aló dun nivel elemental, compuxo ao redor de 3000 cancións, moitas das cales se converteron en cancións populares e estándares, como "Cheek to Cheek", "Puttin' on the Ritz", "Alexander's Ragtime Band", "There's Non Business Like Show Business", as cancións festivas "White Christmas" (Branco Nadal) ou "Eastern Parade" (Desfile de Pascua) e himnos patrióticos como "God Bless America". Todas elas deixaron unha pegada indeleble na música e cultura estadounidense. Produciu dezasete filmes e vinte e un espectáculos de Broadway, ademais das súas cancións individuais.
Primeiros anos
A familia de Irving Berlin emigrou aos Estados Unidos en 1891. Os seus pais eran Leah (Lena) Jarchin e Moses Baline; o seu pai foi un rabino que conseguiu traballo como certificador de carne seguindo a lei kosher. Trala morte do seu pai en 1896, Irving houbo de buscar traballo para sobrevivir; estivo empregado como vendedor de xornais e tamén realizou actuacións na rúa para conseguir diñeiro. A dura realidade de ter que traballar aínda en traballos ínfimos para non morrer de fame deixou unha pegada profunda na valoración do diñeiro por parte de Berlin.
Cando estaba a traballar como camareiro cantante no Pelham's Cafe en Chinatown, Berlin foi requirido polo propietario para escribir unha canción orixinal para o café, debido a que un negocio rival tiña a súa propia canción publicada. "Marie from Sunny Italy" foi o resultado editándose pronto. Aínda que só gañou 37 centavos, abriulle as portas dunha nova carreira e un novo nome: Israel Baline foi erroneamente impreso como "I. Berlin" na partitura.
A Corredoura, Pexegueiro, Tui
A Corredoura é un lugar da parroquia de Pexegueiro, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. Segundo o padrón municipal de habitantes do Instituto Galego de Estatística no ano 2019 tiña cinco habitantes (dous homes e tres mulleres), oito menos ca en 1999.
Patrimonio
Neste barrio atópanse varios elementos patrimoniais.
Irving Berlin
Obras para o ámbito musical
Tralo éxito de "Alexander", rumoreouse que Berlin estaba a escribir unha ópera ragtime; non obstante, produciu a súa primeira obra extensa para os escenarios musicais, "Watch Your Step" (1914), protagonizada por Irene e Vernon Castle, a primeira comedia musical en facer un uso penetrante dos ritmos sincopados. Un espectáculo similar titulado "Stop! Look! Listen!" seguiu a aquel en 1915.
En 1917, durante a primeira guerra mundial, entrou no exército estadounidense e levou ao escenario unha revista musical Yip Yip Yaphank mentres estivo en Camp Upton en Yaphank, Nova York. Presentada como "unha lea militar cociñada polos mozos de Camp Upton", o elenco do espectáculo formouse con 350 membros das forzas armadas. A revista foi un tributo patriótico ao exército estadounidense, e Berlin compuxo unha canción titulada "God Bless America" para o espectáculo, aínda que finalmente non fixo uso dela. Cando foi estreada anos despois, "God Bless America" fíxose tan popular que se suxeriu que podería chegar a ser o himno nacional. Permaneceu dende entón como unha das cancións de maior éxito e máis coñecidas en todos os Estados Unidos. É particularmente lembrada a interpretación da mesma que se realizou tralo ataque terrorista do 11 de setembro de 2001, cando membros do congreso a cantaron nas escaleiras do capitolio. Algunhas cancións da revista Yaphank foron máis tarde incluídas no filme de 1943 This Is the Army, no que tamén aparecían outras cancións de Berlin, tanto a canción que dá título ao filme como unha versión de "God Bless America" por Kate Smith.
Face the music
Face the music (1932) era unha sátira política cun libreto de Moss Hart, e Louisiana Purchase (1940) era unha sátira dun político sureño, obviamente baseada nas proezas de Huey Long. As Thousands Cheer (1933) era unha revista cun tema: cada número era presentado como unha sección dun xornal, algún deles tocando asuntos do momento. O espectáculo presentaba unha sucesión de cancións de éxito, como "Easter Parade", "Heat Wave" (presentada como o prognóstico do tempo), "Harlem on My Mind" e a que quizais é a súa balada máis poderosa, "Supper Time", unha atormentada canción sobre o fanatismo racial, cun peso infrecuente nunha revista musical e que foi cantada por Ethel Waters nunha desgarradora interpretación.
Annie get your gun 1946
O musical de Broadway máis exitoso de Berlin foi Annie Get Your Gun (1946), producido por Richard Rodgers e Oscar Hammerstein II. Baseado libremente na vida da tiradora Annie Oakley, a música e as letras foron escritas por Berlin, cun libreto dos irmáns Herbert e Dorothy Fields. Berlin fora contratado tras falecer Jerome Kern. En principio, rexeitou o ofrecemento, afirmando que non sabía nada de música hillbilly, mais o espectáculo terminou por cumprir as 1147 representacións. Sábese que a canción da tiradora, "There's No Business Like Show Business", estivo a piques de non ser incluída no espectáculo porque Berlin tiña a impresión equivocada de que non lle gustaba a Rodgers e Hammerstein. Annie Get Your Gun está considerado o mellor musical de Berlin non só pola cantidade de éxitos musicais que contén senón porque as súas cancións combinan acertadamente a descrición dos personaxes coa axuda ao desenvolvemento da historia.
Outros
O seguinte espectáculo de Berlin, Miss Liberty (1949), foi un relativo fracaso. Call Me Madam (1950), con Ethel Minguan interpretando a Perle Mesta, funcionou algo mellor, pero o seu último espectáculo Mr. President (1962) foi un fracaso tan enorme que levou a Berlin a retirarse da escena pública.
Berlin e Hollywood
En 1927, unha das cancións de Berlin, "Blue Skies", un éxito dende 1926, foi interpretada na primeira película falada, The Jazz Singer, cantada pola o Jolson. Top Hat (1935) foi o primeiro dunha serie de filmes musicais fomentadas por Berlin que contou coa presenza de intérpretes populares e atractivos (como Bing Crosby, Fred Astaire, Judy Garland e Ginger Rogers), con argumentos románticos e unha banda sonora a base das súas novas e vellas cancións. Outros filmes deste tipo foron On the Avenue (1937), Holiday Inn (1942), Blue Skies (1946) e Easter Parade (1948). A versión fílmica de This Is the Army (1943), que contou coa presenza do mesmo Berlin cantando "Oh, How I Hate to Get Up in the Morning", foi un éxito, pero outras versións dos seus musicais, como Annie Get Your Gun (1950) e Call Me Madam (1953), foron menos exitosas que os seus espectáculos explicitamente escritos para Hollywood.
White Christmas
O filme Holiday Inn contiña "White Christmas", unha das cancións máis gravadas da historia. Nese filme, cantábaa Bing Crosby por primeira vez, e vendeu unhas 30 millóns de copias unha vez que se gravou independentemente. A canción foi reutilizada como o título do musical White Christmas, no que participaban Crosby, Danny Kaye, Rosemary Clooney e Vera-Ellen. O sinxelo de Crosby foi recoñecido como o máis vendido en calquera categoría durante máis de 50 anos, ata que o seuperou en 1997 a canción de Elton John en homenaxe a Diana de Gales, "Candle In the Wind". No entanto, o tema cantado por Crosby vendeu millóns de copias adicionais a través das súas múltiples aparicións en recompilatorios, entre os que se inclúen o propio Merry Christmas de Crosby, editado en 1949.
A versión máis familiar de "White Christmas" non é, con todo, a de Holiday Inn. Crosby foi chamado outra vez aos estudos de Decca o 19 de marzo de 1947 para volver gravar o tema, debido a que a toma principal de 1942 quedou estragada debido ao seu uso frecuente. As condicións de gravación incluíron a presenza, igual que no orixinal da John Scott Trotter Orchestra e das Ken Darby Singers. A gravación resultante é a máis coñecida para o público.
"White Christmas" gañou o Óscar á mellor canción orixinal, unha das sete candidaturas que recibiu o compositor ao longo da súa carreira. É o único gañador na historia dos premios que leu o seu propio nome como gañador nunha categoría na noite de entrega dos mesmos.
O seu amigo e colega Jule Styne dixo del que "É sinxelo ser listo. Pero a cousa realmente intelixente é ser simple". Preguntado sobre o lugar de Berlin na música americana, Jerome Kern dixo que non o tiña pois "Irving Berlin é a música americana".
Vida privada
miniatura|274x274px|Berlin coa súa esposa Ellin Mackay contra 1920. Berlin casou en dúas ocasións. A súa primeira muller, a cantante Dorothy Goetz, irmá do compositor E. Ray Goetz, contraeu a pneumonía e a febre tifoide na súa viaxe de noivos a Cuba, e morreu cinco meses despois tras a súa voda en 1912 á idade de vinte anos. A súa morte inspirou a canción de Berlin "When I Lost You", que se converteu nun dos seus primeiros éxitos. Curiosamente, un ano antes da morte de Dorothy Berlin, Irving Berlin, E. Ray Goetz e Ted Snyder coescribiron unha canción chamada "There's a Girl in Havana" (Hai unha moza na Habana).
A súa segunda muller foi Ellin Mackay, unha católica irlandesa-americana e herdeira da fortuna mineira de Comstock Lode, así como escritora vangardista que publicara en The New Yorker casaron en 1926, coa oposición das súas respectivas familias, que obxectaron motivos relixiosos, chegando o pai dela, Clarence Mackay, fervente católico, a desherdala. Sen a dispensa da Igrexa, tiveron que casar nunha cerimonia civil o 4 de xaneiro de 1926 e foron inmediatamente rexeitados por sectores antisemitas da sociedade: a Ellin, por exemplo, anulóuselle a invitación para a voda da súa amiga Consuelo Vanderbilt, aínda non sendo esta católica. Economicamente non tiveron problemas, mais Berlin asignou á súa muller os dereitos da súa canción "Always", que lle rendería constantemente grandes beneficios.
A parella tivo tres fillas, Mary Ellin Barrett, Linda Emmett e Elizabeth Peters, e un fillo, Irving Berlin, Jr., que morreu de neno un día de Nadal.