cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aves mariñas
Outras ameazas
Outros factores humanos levaron á diminución ou extinción de poboacións, colonias e especies de aves mariñas. Destes, quizais o máis grave é a introdución de especies. As aves mariñas, que aniñan principalmente en pequenas illas apartadas, perderon moitos dos comportamentos defensivos contra depredadores. Os gatos salvaxes son capaces de atrapar aves dun tamaño similar ós albatros, e moitos roedores introducidos, tales como a rata de Polinesia, poden levar os ovos escondidos en tobeiras. Cabras, vacas, coellos e outros herbívoros introducidos poden ocasionar problemas, sobre todo cando as especies precisan vexetación para protexerse ou sombra para as súas crías.
A perturbación das colonias por obra dos seres humanos tamén é un problema. Os visitantes, incluso os turistas ben intencionados, poden espantar os adultos nos niños, o que deixa ós ovos e polos vulnerables ante os depredadores. Noutros casos, os niños son destruídos polos visitantes. Algúns estudos elaborados sobre pingüíns da Patagonia arxentina e de Nova Zelandia mostran que o turismo afecta as condicións destas aves. Unha análise acerca do impacto do turismo natural en poboacións de Megadyptes antipodes demostrou que a presenza de seres humanos nas praias impide que os adultos consigan suficiente alimento para os polos, o que repercute na súa masa corporal e nas súas posibilidades de sobrevivir. Non obstante, outra investigación suxeriu que o Spheniscus magellanicus, na Patagonia, non abandona o seu niño ante a presenza de seres humanos; isto parece indicar que é posible facer coincidir a reprodución da especie co turismo controlado.
A contaminación provocou unha diminución importante nalgunhas especies. O desenvolvemento de toxinas e substancias contaminantes tamén é motivo de preocupación. As aves mariñas foron vítimas do DDT ata que se prohibiu dito químico polo seu dano ó medio ambiente; de feito, os seus efectos na Larus occidentalis deron como resultado a preeminencia de individuos de sexo feminino, problemas de desenvolvemento embrionario e dificultade para reproducirse. Esta substancia tamén afectou, na década de 1990, ó pingüín de Magallanes e á gaivota cociñeira no mar Arxentino. As aves mariñas tamén son vulnerables ós derrames de petróleo, xa que destrúen a impermeabilidade do plumaxe, o que ocasiona que as aves afoguen ou morran de hipotermia. A contaminación lumínica tamén ten un efecto prexudicial nalgunhas especies, especialmente en aves mariñas nocturnas como os petreis.
Conservación
miniatura|Un [[Sterna hirundo|carrán común molestando a un grupo de carráns rosados. Fotografía tomada na illa Metinic, adquirida polo Servizo de Pesca e Vida Silvestre dos Estados Unidos.]] A protección destas aves é antiga: o século VI, Cuthbert de Lindisfarne xa promulgara o que se considera a primeira lei de conservación das aves nas illas Farne. Aínda que moitas especies desapareceran no século XIX, como o arao xigante, Phalacrocorax perspicillatus ou Camptorhynchus labradorius, a finais do século creáronse as primeiras leis para a protección das aves e regulamentos de cacería que prohibían os perdigóns de chumbo por ter envelenado a moitas aves. O envelenamento por chumbo causa anemia severa e trastornos dos sistemas circulatorio, inmune e nervioso, do mesmo xeito que o fígado, os riles e a súa fertilidade. Poden levar un ave á morte en días ou semanas; ademais, incide na súa capacidade para levar a cabo a migración.
Nos Estados Unidos, as ameazas que enfrontan as aves mariñas non son ignoradas polos científicos do movemento conservacionista. En 1903 o presidente Theodore Roosevelt declarou a illa Pelicano, en Florida, como refuxio nacional de vida silvestre para protexer ás colonias de aves —o pelicano pardo aniña alí—. En 1909 protexeu as illas Farallón. Na actualidade moitas colonias reciben medidas de protección, como as que se forman na illa Heron en Australia ou na illa Triangle na Columbia Británica. As técnicas de restauración ecolóxica, nas que Nova Zelandia é pioneira, permiten a remoción de invasores exóticos de illas cada vez máis grandes. Conseguiuse expulsar os gatos salvaxes da illa Ascensión, ó igual que os raposos árticos das illas Aleutianas e as ratas da illa Campbell. A remoción destas especies introducidas permitiu que aumentase o número de individuos das especies baixo presión e incluso o retorno de especies extirpadas. Despois de que os gatos abandonasen a illa Ascensión, as aves mariñas regresaron a aniñar alí por primeira vez en máis de cen anos.
O estudo das colonias das aves mariñas permite mellorar a súa conservación e protexer os espazos que utilizan para a súa reprodución. No caso do corvo mariño cristado, que habita no Paleártico occidental, as súas migracións están determinadas pola fidelidade de sitio. Un estudo sobre a colonia das illas Cíes argumenta que, dado que a reprodución é máis exitosa cando estas aves conquistan lugares novos, os criterios de protección non só deberían estar baseados no número ou o tamaño das poboacións, senón que deben tomar en conta a etioloxía da especie. No caso da gaivota cociñeira, que aniña no litoral arxentino e a Patagonia, tamén se considera necesario deseñar programas de conservación que teñan en conta os seus hábitos de apareamento. Ademais, certas aves mariñas poden funcionar como «especies sentinela», é dicir que o seu estado de saúde e conservación serve como indicio do resto das poboacións: é o caso do pelicano pardo nas illas do golfo de California, en México. O verdadeiro estado de conservación das aves mariñas en España foi ignorado ata a década de 1980, cando a información comezou a estar dispoñible. Á vez, dende 1954, cando se fundou a Sociedad Española de Ornitología, considerouse que a situación das aves no país mellorou. No 2016 creouse en Pontevedra, Galicia, a Reserva Ornitolóxica do Grove, a primeira da comunidade. Posúe territorios mariños e nela pódese observar especies como a pardela balear e o corvo mariño cristado. Paralelamente, en Latinoamérica tamén existen iniciativas para protexer a fauna e as aves mariñas, como as investigacións na reserva natural da illa Gorgona en Colombia, ou as numerosas áreas protexidas na provincia de Bos Aires, na Arxentina.
miniatura|esquerda|Para garantir a conservación das aves mariñas é necesario considerar a súa [[etoloxía e os seus ciclos de apareamento.]]
É posible reducir a mortaldade das aves mariñas causada pola pesca con palangre con técnicas como colocar liñas de pesca de noite, tinguir os anzois de cor azul ou colocalo debaixo da auga, aumentar o peso das liñas ou empregar espantallos. Cada vez máis frotas de pesca internacionais están obrigadas a empregar estas técnicas. A prohibición internacional da pesca con redes de enmalle reduciu a cantidade de aves e outros animais mariños. De todas formas, as redes que quedan á deriva, un accidente que é consecuencia deste tipo de pesca ilegal, continúan sendo un problema grave para a fauna do mar.
Un dos proxectos do Milenio —un paso previo para alcanzar os Obxectivos de Desenvolvemento do Milenio— no Reino Unido foi o Scottish Seabird Centre, localizado preto de grandes refuxios de aves na Rocha Bass, en Fidra e nas illas dos arredores. Esta área é o hábitat de enormes colonias de mascatos, auks, estercoráridos e outras especies. Este centro posibilita que os visitantes vexan vídeos en vivo dende as illas e aprendan acerca das ameazas que sofren estas aves e como protexelas; ademais, melloraron a imaxe da conservación de aves no país. O turismo enfocado nas aves mariñas xera ingresos ás comunidades da costa e dá maior visibilidade ó seu coidado. Por exemplo, a colonia de Diomedea sanfordi en Taiaroa Head (Nova Zelandia) atrae a corenta mil turistas por ano.
A finais do século XX a protección das aves estivo acompañada pola dos seus hábitats (conservación ou manexo restaurativo de lagoas, estuarios, marismas, sitios de invernada ou descanso) e os seus recursos alimenticios, a través dunha regulación do estado das especies para cacería e que non son obxecto de estudo científico. Entre os acordos e convencións internacionais encóntranse o Acordo sobre a Conservación de Albatros e petreis —ratificado pola Arxentina, Australia, o Brasil, Chile, Ecuador, España, Francia, Noruega, Nova Zelandia, Perú, o Reino Unido, Suráfrica e o Uruguai— o Convenio de Berna e o AEWA.
Na cultura popular
miniatura|Representación en [[vitral dun pelicano cos seus polos na igrexa de San Marcos, en Gillingham (Kent).]] Moitas aves mariñas son pouco estudadas e pouco coñecidas. Porén, algunhas como particularmente os albatros e as gaivotas irromperon na conciencia popular. Os albatros foron descritos como «os paxaros máis lendarios» e son asociados a unha variedade de mitos e lendas. En primeiro lugar, o nome científico da familia á que pertencen os albatros, Diomedeidae, baséanse no mito da derrota do heroe arxivo Diomedes e a súa metamorfose en ave. Outro exemplo é a superstición dos mariñeiros de que é de mala sorte causarlles dano. Trátase dun mito derivado do poema de Samuel Taylor Coleridge «The Rime of the Ancient Mariner», no que un mariñeiro é condenado a portar o cadáver do albatros que matou sobre o pescozo. O segundo poema d'As flores do mal de Charles Baudelaire é «O albatros» (L'albatros), unha composición en tres cuartetos e en verso alexandrino; alí, o eu lírico describe o hábito dos mariñeiros de cazar estas aves e tamén o efecto que iso produce nelas, primeiro tan maxestosas e logo tan torpes. O poeta compárase cun albatros porque «as súas ás de xigante lle impiden camiñar». Na música popular esta ave tamén tivo importancia. A canción de electro house «I'm an Albatraoz» (2014), que tivo un gran recoñecemento comercial e fama, conta a historia dunha muller que se identifica cun albatros, en oposición a outra, chamada Laurie e asociada cun rato.
As gaivotas son das aves mariñas máis coñecidas, dado o seu uso de hábitats feitos polo humano (como cidades e vertedeiros) e a súa natureza frecuentemente intrépida. Polo tanto, tamén xurdiu na conciencia popular: segundo un mito dos indíxenas lilloet, a gaivota era a gardiá da luz do día, ata que o corvo lla roubou; isto é coherente coa simboloxía xeral das aves, que representan un impulso de elevación e espiritualidade. Tamén apareceron na literatura en forma de metáfora —como en Xoán Salvador Gaivota de Richard Bach— ou para denotar proximidade ó mar, como o seu uso n' O Señor dos Aneis de J. R. R. Tolkien, tanto na insignia de Gondor e, por conseguinte, Númenor (utilizada na decoración escénica da adaptación cinematográfica) como na canción que Legolas entoa no bosque de Ithilien, na que revela a súa nostalxia pola terra á que partirá, a morada última dos elfos. Ademais, n'A gaivota de Anton Chekhov, a actriz fracasada que protagoniza a historia, Nina, observa unha gaivota embalsamada e considéraa un símbolo que non remata de entender; este obxecto é unha prolepse do suicidio do seu namorado, o dramaturgo Tréplev. A gaivota nesta obra pode representar a loucura e a liberdade. Outras especies tamén serviron de inspiración ó ser humano: dende hai tempo, os pelicanos asociáronse coa misericordia e o altruísmo debido a un mito cristián occidental temperán que di que abriron os seus peitos para alimentar os seus polos famentos. Esta imaxe é unha alegoría de Cristo.
Aves mariñas en perigo
miniatura|Mergullón real, ave ameazada, con plumaxe invernal. No mundo hai unhas trescentas especies de aves mariñas, uns seiscentos trinta millóns en total, das que hai cento dez especies ameazadas, uns sesenta millóns de individuos, cunha diminución do 70 % dende 1950. As ameazas máis importantes son a alteración do hábitat, a contaminación, o cambio climático e a pesca comercial. Hai nove ordes de aves mariñas: faetontiformes (con tres especies coñecidas como rabixuncos), pelecaniformes (con tres especies de pelicanos, sen ameazas), podicipediformes (catro especies de mergullóns, cunha ameazada, o mergullón real), gaviformes (con cinco especies de mobellas, mergulladores, sen ameazas), esfenisciformes (dezaoito especies de pingüíns, con dez especies ameazadas), anseriformes (cento oitenta especies en tres familias, pero só vinte e unha especies de aves mariñas, entre elas parrulos, mergos e éideres, das que catro están ameazadas), suliformes (corenta  e cinco especies de aves mariñas, entre elas fragatas e corvos mariños, das que quince están ameazadas), caradriformes (cento vinte e unha especies, entre elas gaivotas, carráns e araos papagaios, das que dezaseis están ameazadas) e procelariformes (cento corenta especies, entre elas albatros, pardelas, petreis, das que sesenta e catro están ameazadas).
May I Sing with Me
May I Sing with Me é o quinto álbum da banda estadounidense de indie rock Yo La Tengo, publicado o 28 de febreiro de 1992 a través do selo Alias. Este é o primeiro traballo co grupo do seu baixista James McNew.
Greg Monroe
Gregory Keith Monroe, Jr., nado o 4 de xuño de 1990 en Harvey, Luisiana, é un xogador estadounidense de baloncesto profesional.
Traxectoria profesional
Monroe foi elixido na 7ª posición do Draft da NBA de 2010 polos Detroit Pistons. O 7 de xullo de 2010, Monroe asinou polos Pistons. Fixo o seu debut na NBA o 30 de outubro de 2010 contra os Chicago Bulls. Xogou o seu primeiro partido coma titular o 10 de decembro de 2010 contra os Minnesota Timberwolves. Nese partido, Monroe anotou 8 puntos, capturou 15 rebotes e fixo un tapón en 35 minutos de xogo.
Monroe rematou na sexto posición no galardón ao Rookie do Ano da NBA, moi preto de Gary Neal dos San Antonio Spurs, quinto clasificado.
O 9 de xullo de 2015, Monroe asinou un contrato de tres anos e 50 millóns de dólares cos Milwaukee Bucks.
O 7 de novembro de 2017, Monroe foi traspasado xunto a dúas futuras eleccións do Draft ós Phoenix Suns a cambio de Eric Bledsoe. O 1 de febreiro de 2018, foi cortado polos Suns.
O 8 de febreiro de 2018, Monroe asinou cos Boston Celtics.
O 10 de agosto de 2018, Monroe asinou cos Toronto Raptors. O 7 de febreiro de 2019, Monroe foi traspasado xunto a unha elección da segunda rolda do Draft de 2021 ós Brooklyn Nets, pero foi cortado inmediatamente polos Nets.
Sistema cinina-calicreína
O sistema cinina-calicreína ou simplemente sistema da cinina é un sistema hormonal mal coñecido con pouca investigación dispoñible. Consta de proteínas sanguíneas que xogan un papel na inflamación, control da presión arterial, coagulación do sangue e dor. Os seus importantes mediadores bradicinina e calidina son vasodilatadores e actúan sobre moitos tipos celulares.
Historia
O sistema foi descuberto en 1909 cando se atopou que unha inxección de urina (con alta concentración de cininas) orixinaba hipotensión. Os investigadores Emil Karl Frey, Heinrich Kraut e Eugen Werle descubriron o cininóxeno de alto peso molecular na urina no ano 1930.
Etimoloxía
Cinina vén do grego kīn(eîn), 'moverse, poñer en movemento'. Calicreína vén do grego kalli '~doce' e krein, de kreos, 'carne', nomeada polos extractos pancreáticos onde se descubriu.
Compoñentes do sistema cinina-calicreína
O sistema componse dunha serie de proteínas grandes, algúns pequenos polipéptidos e un grupo de encimas que activan e desactivan as substancias.
Polipéptidos (cininas)
Son a bradicinina e a calidina.
A bradicinina (BK, bradykinin) actúa sobre o receptor B2 e tamén lixeiramente sobre o receptor B1, e orixínase cando a calicreína o libera do cininóxeno de alto peso molecular. É un nonapéptido cuxa secuencia de aminoácidos é Arg–Pro–Pro–Gly–Phe–Ser–Pro–Phe–Arg.
A calidina (KD, kallidin) é un decapéptido, e prodúcese cando a calicreína o libera do cininóxeno de baixo peso molecular. Ten a mesma secuencia de aminoácidos que a bradicinina coa adición dunha lisina no seu N-terminal, polo que ás veces se denomina Lys-bradicinina ou lisilbradicinina.
Esther Gallo Lamas
Esther Gallo Lamas, nada na Pontenova en 1908 e finada en Vigo en 1990, foi unha mestra galega.
Sistema cinina-calicreína
Proteínas (cininóxenos)
Son o cininóxeno de alto peso molecular (HMWK) e o cininóxeno de baixo peso molecular (LMWK), que son precursores dos polipéptidos.
Esther Gallo Lamas
Traxectoria
Diplomouse en Maxisterio en Lugo en 1929. Entre 1933 e 1946 exerceu a docencia en Euskadi, concretamente en Barakaldo. Casou en 1946 con Eliseo Muruais e dende entón, e até a súa xubilación, dirixiu a escola anexa da Normal feminina na cidade de Lugo.
Sistema cinina-calicreína
Proteínas (cininóxenos)
O cininóxeno de alto peso molecular fórmase no fígado xunto coa precalicreína, actúa principalmente como un cofactor para a coagulación e a inflamación e non ten actividade catalítica intrínseca.
Esther Gallo Lamas
Traxectoria
Hoxe é lembrada pola súa obra infantil Galicia por la España Nueva (1937), de corte relixioso e patriótico, escrita en lingua castelá mais na que tamén compila poemas de diversos autores, coma os de corte franquista da autoría de Francisca Herrera Garrido ou outros en lingua galega de Rosalía de Castro ou Valentín Lamas Carvajal.
Organización de Países Exportadores de Petróleo
historia
Foi fundada en Bagdad, nunha conferencia entre o 10 e o 14 de setembro de 1960 coa iniciativa do Goberno de Venezuela e entón ministro de Enerxía e Minas venezolano Juan Pablo Pérez Alfonzo e o ministro de Petróleo e Recursos Minerais de Arabia Saudita, Abdullah al-Tariki. Alfonzo sinalou que era necesario un "instrumento de defensa dos prezos para evitar o malgasto económico do petróleo que se esgota sen posibilidade de renovarse".
A OPEP "pode ter unha grande influencia no mercado de petróleo, especialmente se decide reducir ou aumentar o seu nivel de produción". A OPEP controla aproximadamente o 43% da produción mundial de petróleo e o 75% das reservas de petróleo. O seu dominio nas exportacións de cru sitúase en ao redor do 51%. Ademais, concentra a totalidade da capacidade excedentaria de produción de petróleo do mundo, o que, de facto, converte á OPEP no banco central do mercado petroleiro.
Esther Gallo Lamas
Traxectoria
Por outra banda, a profesora Carmen Blanco sinala:
Sistema cinina-calicreína
Proteínas (cininóxenos)
O cininóxeno de baixo peso molecular fórmase localmente en numerosos tecidos e segrégase xunto coa calicreína dos tecidos.
Organización de Países Exportadores de Petróleo
historia
A cota de mercado da organización aumentará no futuro, xa que a Axencia Internacional da Enerxía prevé que a produción de petróleo convencional dos países que non forman parte da OPEP alcanzará o seu máximo ao redor de 2015.
Sistema cinina-calicreína
Proteínas (cininóxenos)
O HMWK e o LMWK fórmanse por empalme alternativo do mesmo xene.
Organización de Países Exportadores de Petróleo
historia
A OPEP é unha organización recoñecida desde o 6 de novembro de 1962 pola Organización das Nacións Unidas (ONU), grazas á resolución da ONU número 6363. A OPEP tivo a súa sede en Xenebra (Suíza) entre 1960 e 1965, e despois trasladou a súa sede a Viena, grazas ás facilidades que outorgou o goberno austríaco.
Os estatutos da OPEP din que o seu obxectivo é coordinar e unificar as políticas petroleiras entre os países membros, "co fin de garantir uns prezos xustos e estables para os produtores de petróleo, o abastecemento eficiente, económico e regular de petróleo aos países consumidores e un rendemento xusto do capital dos investidores".
Sistema cinina-calicreína
Encimas
204x204px|miniatura Os encimas que interveñen neste sistema actuando sobre as cininas son:
Organización de Países Exportadores de Petróleo
historia
Os países membros lograron un significativo aumento do prezo do petróleo, sobre todo nos anos 1973, 1974 e 1979, e unha maior participación e control sobre a explotación realizada nos seus territorios.
Sistema cinina-calicreína
Farmacoloxía
A inhibición do encima convertedor da anxiotensina (ACE) cos inibidores de ACE orixina un descenso na conversión da anxiotensina I a anxiotensina II (un vasoconstritor) pero ademais un incremento na bradicinina debido a unha diminución da súa degradación. Isto explica por que algúns pacientes que están tomando inhibidores de ACE desenvolven unha tose seca, e algúns reaccionan cun anxioedema, un perigoso inchamento da rexión do pescozo e cabeza.
Organización de Países Exportadores de Petróleo
historia
Os países da OPEP contan cunha poboación de ao redor de 560 millóns de habitantes.
Sistema cinina-calicreína
Farmacoloxía
Presentáronse hipóteses que sinalan que moitos dos efectos beneficiosos dos inhibidores de ACE débense á súa influencia sobre o sistema cinina-calicreina. Isto inclúe os seus efectos en hipertensión arterial, na remodelación ventricular (despois dun infarto de miocardio) e posiblemente nefropatía diabética.
Organización de Países Exportadores de Petróleo
A composición
miniatura|Nova sede da OPEP en [[Viena.]] A OPEP está integrada por cinco países fundadores (Arabia Saudita, Iraq, Irán, Kuwait e Venezuela). Posteriormente, a organización ampliouse con sete membros máis: miniatura|300px|Países da OPEP
Sistema cinina-calicreína
Papel en enfermidades
Os defectos do sistema cinina-calicreína en enfermidades non son xeralmente recoñecidos. O sistema está sendo moi investigado debido ás súas relacións cos sistemas da inflamación e presión arterial. Sábese que as cininas son mediadores inflamatorios que causan a dilatación dos vasos sanguíneos e un incremento da permeabilidade vascular. As cininas son pequenos péptidos producidos a partir do cininóxeno pola calicreina e son degradados por cininases. Actúan sobre fosfolipases e incrementan a liberación de ácido araquidónico e dese modo a produción de prostaglandinaa (PGE2).
Organización de Países Exportadores de Petróleo
A composición
A OPEP viviu a súa primeira ampliación en 30 anos en xaneiro de 2007 cando Angola converteuse de forma oficial no duodécimo socio do grupo, tras pedir o seu ingreso na reunión da OPEP en Abuja (Nixeria) de decembro de 2006 e sondar ao grupo na reunión de Caracas (Venezuela) dese mesmo ano.
Outros países produtores de petróleo, aínda que non son integrantes da OPEP, como Sudán, México, Noruega, Rusia, Casaquistán, Omán e Exipto, participan regularmente como observadores nas reunións ordinarias do grupo.
Cotas de produción
A OPEP inflúe actualmente sobre o prezo do petróleo aumentado ou reducindo a súa produción de petróleo. Desde 1987, fixa unha cota de produción para cada un dos seus socios; a suma de todas elas é a cota de produción do grupo. Arabia Saudita é o membro do grupo cunha maior cota de produción, mentres que Qatar ten a máis pequena.
1960-1970
Estes foron os anos de formación da OPEP, nos que a organización -que iniciou a súa existencia con cinco países produtores de petróleo en vías de desenvolvemento- trataba de reafirmar os dereitos dos países membros nun mercado de petróleo internacional dominado polo grupo das compañías multinacionais, coñecidas como as "Sete Irmás". As actividades xeralmente foron discretas, xa que a OPEP estaba a establecer os seus obxectivos, creando a Secretaría -que se trasladou de Xenebra a Viena en 1965-, adoptando resolucións e negociando coas empresas. O número de membros incrementouse a dez na década dos 70.
1970-1980
A OPEP adquiriu relevancia internacional durante esta década, a medida que os países membros tomaban o control do sector petroleiro e adquirían voz e voto á hora de fixar os prezos do cru do petróleo no mercado mundial. Nesta década houbo dúas crise no prezo do petróleo, motivadas polo embargo do petróleo árabe en 1973 -e a decisión unilateral da OPEP de triplicar os seus prezos de venda do cru- e polo estalido da revolución iraniana en 1979. As dúas crises agudizáronse polos desequilibrios básicos do mercado. Ambos desembocaron nun acusado incremento dos prezos do petróleo. O primeiro cume de xefes de estado da OPEP celebrouse en Alxer en marzo de 1975. A organización admitiu á súa undécimio e último país membro -Nixeria- en 1971.
1980-1990
Os prezos chegaron aos máximos a principios da década debido á revolución iraniana e o arranque da guerra entre Iraq e Irán, na que ambos os bandos bombardearon os seus xacementos e refinarías. Os elevados prezos tamén fomentaron a exploración, co que a demanda do cru da OPEP baixo. Arabia Saudita, que actuaba como produtor "bisagra", reaccionou recortando a súa produción para manter o prezo alto. O papel de bisagra forzou a Riad a baixar máis e máis a súa extracción, que tocou un mínimo de menos de 2 mb/d en 1985. A finais dese ano, tras múltiples advertencias, Arabia Saudita abandonou a posición de bisagra e elevou a súa produción, o que provocou un esborralle dos prezos en 1986 (producíndose así a terceira crise do prezo do petróleo). Cara ao final da década, os prezos aumentaron, pero sen chegar aos elevados niveis de principios do oitenta. Os asuntos relacionados co medio ambiente comezaron a introducirse na axenda internacional
1990-2000
A década comeza coa invasión iraquí de Kuwait, que dispara o prezo do petróleo por encima dos 30 dólares por barril. O resto de membros da OPEP responden elevando a súa produción.
Desde entón, os prezos permaneceron relativamente estables até 1998. Por entón, a crise asiática, que reduciu substancialmente a demanda, sumada a un incremento de produción da OPEP, provocou o colapso dos prezos. Tras caer a 10 dólares por barril, a chegada dun novo goberno a Caracas mellorou as relacións entre Arabia Saudita e Venezuela.
Hugo Chávez fai resucitar a Organización de países exportadores de petróleo OPEP, cuxos principais fundadores foron xustamente a Arabia Saudita e Venezuela en 1960. Aproveitando das mellores relacións diplomáticas entre o Irán e a Arabia Saudita e contando co apoio de México, Chávez chega a convencer aos seus socios de instaurar un mecanismo para axustar o prezo bruto do cru petróleo. A disciplina que impón á Sociedade Nacional Petróleos de Venezuela SA ( PDVSA ) serve de exemplo e reforza a eficiencia do sistema. En 18 meses o prezo do petróleo é multiplicado por tres, provocando a furia dos automobilistas estadounidenses e europeos en xullo de 2000. Ese mesmo ano, en setembro, o cume mundial da OPEP no seu 40 aniversario reúnese en Caracas e felicita ao Gabinete de goberno de Chávez.
Ese novo entendemento, auspiciado por México, permitiu unha acción colectiva da OPEP para recortar drasticamente a produción. Os prezos volveron a 30 dólares a principios do 2000.
2000-2008
Os recortes de produción que a OPEP acordou a partir de 1999 logran o seu obxectivo e a principios de 2000 o prezo do petróleo supera por primeira vez desde 1986 a barreira psicolóxica de 30 dólares por barril. O grupo fíxase en 2000 un obxectivo de prezos en forma de banda entre 22 e 28 dólares por barril.
A OPEP reacciona aos altos prezos con aumentos da súa produción, pero un forte incremento da demanda, debido á emerxencia da China e da India como grandes consumidores, sumado a problemas de produción (unha folga patronal en Venezuela a partir de decembro de 2002 e a invasión de Iraq en marzo de 2003) provocaron novas subidas dos prezos.
O cru alcanzou practicamente os 80 dólares por barril no verán-inverno de 2006. A mediados de xullo de 2007 o valor sitúase por encima dos 72 dólares por barril. Desde outubro deste ano sitúase por encima dos 90 dólares por barril.
En 2008 o Goberno de Indonesia anuncia que se desliga da Organización, até agora era o único país do sueste asiático, con todo seguirá sendo membro até fins de ano. Deixará aberta a alternativa de regresar á OPEP se logra aumentar a súa produción.
Cachufeira, Callobre, Miño
Cachufeira é un lugar da parroquia de Callobre no concello coruñés de Miño na comarca de Betanzos. Tiña 30 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 12 eran homes e 18 eran mulleres.
Stepan Meniok
Stepan Meniok (en Степан Меньок), nado o 19 de agosto de 1949 en Nakonechne (RSS de Ucraína), é un relixioso católico ucraíno, dende 2002 exarca arquiepiscopal de Donetsk.
Traxectoria
Naceu nunha familia grecocatólica o 19 de agosto de 1949 en Nakonechne, no distrito de Yavoriv.
O 8 de novembro de 1975 profesou como membro da Congregación do Santísimo Rendentor, facendo os votos solemnes o 8 de outubro de 1981.
O 8 de xullo de 1984 foi ordenado sacerdote	polo tamén redentorista Volodymyr Sterniuk.
O 11 de xaneiro de 2002 foi nomeado exarca arquiepiscopal do novo exarcado de Donetsk, e bispo titular de Acarassus. Recibiu a consagración episcopal o 15 de febreiro de mans do arcebispo maior de Lviv Liubomyr Huzar.
Novás, Xinzo de Limia
San Nicolao de Novás é unha parroquia do concello ourensán de Xinzo de Limia na comarca da Limia. No ano 2022 tiña 63 habitantes, dos cales 30 eran homes e 33 mulleres, distribuídos en tres entidades de poboación.
Historia
Pertenceu ao concello de Moreiras que foi incorporado en 1927 a Xinzo de Limia.
Callobre, Callobre, Miño
Callobre é un lugar da parroquia de Callobre no concello coruñés de Miño na comarca de Betanzos. Tiña 21 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 10 eran homes e 11 eran mulleres.
G8
miniatura|Manifestación de grupos antiglobalización en Edimburgo pola celebración do 31º Cumio do G8.
O G8 ten a súa orixe na crise do petróleo de 1973 e na posterior recesión mundial, cando a petición do secretario do tesouro nortemaricano, George Shultz, reuníronse os ministros de facenda dos cinco países máis industrializados, aínda que non se formou oficialmente ata 1975 na xuntanza de Rambouillet cando o presidente francés Valéry Giscard d'Estaing convidou a participar nun cumio aos seis países máis industrializados: Francia, Alemaña, Italia, o Xapón, o Reino Unido e os Estados Unidos (G6). En 1976, uníuselles o Canadá (G7) e en 1998, Rusia.
Os representantes destes oitos países xúntanse anualmente para analizar o estado da política e a economía internacionais e coordinar as súas políticas económicas.
Cumios do G8
O cumio anual de líderes do G8 reúne aos xefes de estado ou goberno das oito potencias industrializadas máis importantes. É un evento político internacional de primeira magnitude que ten gran repercusión nos medios de comunicación. O país membro que ostenta a presidencia rotatoria anual é o encargado de organizar o cumio nalgún lugar do seu estado.
Acícula
250px|miniatura|Arume, follas aciculares do piñeiro.
Acícula (do latín vulgar acucula, diminutivo de acus agulla) é o termo empregado en botánica para designar aguillóns magros e febles que non son feridores. Por extensión, os órganos aciculares son aqueles con forma longa e fraca, moi especialmente as follas dos piñeiros e outras coníferas.
Noutras disciplinas como a zooloxía ou a mineraloxía úsase tamén este termo, facendo referencia sempre a órganos ou outros elementos longos, finos e rematados en punta.
Premio Lhotka
O premio Lhotka (en inglés: Lhotka Memorial Price) é un recoñecemento do ámbito da numismática outorgado anualmente pola Royal Numismatic Society, de Londres, ao autor dunha publicación que sexa considerada polo xurado como particularmente útil aos estudantes que se inicien na numismática.
Historia
O premio Lhotka foi establecido e dotado economicamente en 1962 polo profesor J. F. Lhotka, da Universidade de Oklahoma, que era socio honorario da Real Sociedade Numismática, en memoria do seu pai, tamén chamado J. F. Lhotka.
O premio outórgase ao autor dun libro ou dun artigo en inglés considerado como de maior utilidade para os estudantes elementais de numismática, coa condición de que fose publicado durante os dous anos anteriores á concesión do premio.
Galardoados co premio Lhotka
Os numismáticos que foron merecedores do premio desde a súa primeira entrega, en 1963, son os seguintes:
O triángulo inscrito na circunferencia
miniatura|Na [[Casa das Campás, 26-02-2019]] O triángulo inscrito na circunferencia é unha novela en lingua galega de Víctor Freixanes, publicada en decembro de 1982 pola Editorial Galaxia.
Edicións
A primeira edición de Galaxia (ISBN 84-7154-416-4) é de decembro de 1982, con 453 páxs. Tiráronse 5000 exemplares encadernados en rústica e 500 en edición non venal destinados ao Concello de Mugardos. A terceira edición (ISBN 978-84-7154-416-2) é de xaneiro de 1987.
En decembro de 2018 Galaxia publicou unha segunda edición revisada, con 508 páxinas e ISBN 978-84-9151-298-1.
Foi traducida ao castelán por Basilio Losada como El triángulo inscrito en la circunferencia, publicada en 1984 por Argos-Vergara: ISBN 9788471787798.
Proxección
1982: Premio Blanco Amor de novela
1983: Premio da Crítica Galicia na categoría de creación literaria e Premio da Crítica Española.
Gonzalo Torrente Ballester, presidente do xurado do Premio Blanco Amor, escribiu: "Un exemplo de dominio da lingua e da fantasía. Un está sempre agardando e desexando que que estas cousas aparezan en Galicia". E Benito Varla Jácome (membro do mesmo xurado): "Unha conquista da lingua e da literatura galegas, comparable ás grandes novelas do noso tempo".
Segundo Xesús González Gómez é "a mellor novela galega desde Xente ao lonxe. Daniel Asorey definiu O triángulo como un «artefacto literario que petou na literatura galega de maneira contundente».
Trama
Primeira parte.
Aurona
Unha aurona é un composto químico heterocíclico que é un tipo especial de flavonoide. Hai dous isómeros destas moléculas, en configuración (E) ou en configuración (Z). A molécula contén un elemento benzofurano asociado cun bencilideno ligado na posición 2. Na aurona, un grupo similar ás chalconas está dentro dun anel de 5 membros en vez de dentro dun anel de 6 membros como é máis típico nos flavonoides.
Derivados das auronas
miniatura|Estrutura esquelética dunha (Z)-aurona co esquema de numeración usado para a nomenclatura de derivados A aurona constitúe o núcleo estrutural dunha familia de derivados que tamén se coñecen en conxunto como auronas. As auronas son flavonoides vexetais que funcionan como pigmentos que lle dan cor ás flores dalgunhas plantas ornamentais ben coñecidas, como as Antirrhinum e Cosmos. Encóntranse auronas, como a 4'-cloro-2-hidroxiaurona (C15H11O3Cl) e a 4'-cloroaurona (C15H9O2Cl), na alga parda Spatoglossum variabile.
O triángulo inscrito na circunferencia
Trama
14 de agosto de 1829, en Vilanova de Alba sae a procesión de Corpus na capital dos navegantes galegos. Cóntase de don Bartolomé e os seus sucesores. Tamén se lembra a importancia dos portos galegos e os grandes navegantes da mar galega. Don Bartolomé foi quen descubriu o estreito de San Vicente, logo estreito Maire, en 1583, feito que sempre reivindicaron os mariñeiros galegos. Hai unha profecía: don Bartolomé voltará do mar acompañado dos grandes navegantes galegos. Fálase do encontro de Drake con don Bartolomé.
Ten moita importancia a familia Mariño, da que don Gonzalo é o último representante. Quinteiro Malvido investiga a historia da familia e a represión absolutista de 1824. Compostela aparece retratada como a cidade dos cregos e do obscurantismo fronte á revolución e a liberdade de Vilanova.
Aurona
Derivados das auronas
A maioría das auronas están na configuración (Z), que é a máis estable segundo a computación por AM1, pero existen tamén algunhas na configuración (E), como a (E)-3'-O-β-d-glicopiranosil-4,5,6,4'-tetrahidroxi-7,2'-dimetoxiaurona, que se encontra na planta Gomphrena agrestis.
O triángulo inscrito na circunferencia
Trama
Don Gonzalo Mariño olla a procesión de Corpus de Vilanova. Prodúcese un estoupido forte, hai que salvar a cruz, a custodia encargada por don Bartolomé. O licenciado Santos Oliveira xa se ve na Apocalipse. Cóntase a historia da cadeira de madeira descoñecida que lle apareceu aos Mariño na mar. Hai moitos mortos e feridos nos peiraos, hai medo dos dominadores á revolución dos mariñeiros. Cando don Gonzalo volve á casa cóntanlle que a profecía se cumpre, que volve don Bartolomé. Mentres os revolucionarios queiman as industrias catalás de conservas, Quinteiro Malvido e os demais reúnense na bilbioteca da casa de Santa Cruz arredor do Triángulo. Hai ruídos fortes de mar e unha aparición que só di "Oliveira", antes de esvaerse, polo que todos van considerar a Oliveira (ausente no momento) o único médium posible.
Aurona
Biosíntese
As auronas biosintetízanse empezando polo coumaril-CoA. A aureusidina sintase cataliza a creación de auronas a partir de chalconas por medio de hidroxilación e ciclación oxidativa.
O triángulo inscrito na circunferencia
Trama
Segue a acción nunha taberna. Oliveira imaxina a volta de don Bartolomé, lembra a figura do piloto-gaiteiro Xohán de Boimorto que acompañou a don Gonzalo nas descubertas no tempo do rei Filipe. Oliveira traballa na casa de Santa Cruz, dos Mariño. O Cego das Viñas canta os feitos de cando as Naus Aparecidas saíron do nada e derrotaron os franceses. Quique da Gándara dálle un golpe a Oliveira que o deixa entre a vida e a morte
Aurona
Aplicacións
Algúns derivados de auronas posúen propiedades antifúnxicas e a analoxía cos flavonoides suxire que as auronas poderían ter outras propiedades biolóxicas adicionais.
Virxe do peixe
A Sagrada Familia con Rafael, Tobías e San Xerome, coñecida como Virxe do peixe, é unha pintura ó óleo sobre táboa de Rafael Sanzio realizada entre 1513 e 1514. Consérvase no Museo do Prado de Madrid.
O triángulo inscrito na circunferencia
Trama
2ª parte.
Ese 14 de agosto Quique da Gándara bótase ao monte e xuntarase á partida de Baptista para atacaren as factorías de peixe. Cóntase a histora de Baptista: a guerra contra o francés, a volta sen familia, os cataláns, o monte. Hai preocupación no grupo de reunidos na biblioteca do pazo pola saúde de Oliveira e soñan coa volta de don Bartolomé para que lidere a Baptista e os que andan no monte. O tío Evaristo é o último navegante da caste e insístelle a don Gonzalo en que siga a Quinteiro. Os miles de pombas da casa de Santa Cruz presaxian a ruína da familia.
Virxe do peixe
Trátase dunha sacra conversación, é dicir, un cadro en que aparecen a Virxe e o Neno Xesús relacionados con santos. Nel aparece María entronizada sostén a Xesús sentada. Á dereita sitúase San Xerome con roupaxes cardinalicias e botando unha ollada á versión latina da Biblia que este erudito estableceu ou Vulgata. O león ós seus pés é o que, segundo a tradición, curou e domou. Á esquerda figura o arcanxo San Rafael, quen presenta ó Xesús neno a Tobías, que sostén o peixe que lle serviu para curar ó seu pai da cegueira. O peixe é tamén símbolo de Cristo.
O triángulo inscrito na circunferencia
Trama
Cóntase a verdadeira historia do Diluvio (as sete naves) e a importancia das pombas nas historias de navegación. Lémbrase a figura de don Sebastián (descendente de don Bartolomé): foi tratante de escravos e mandou a frota do tesouro das Indias, vencendo os corsarios holandeses. Cando volven os holandeses aparece a nave branca de don Bartolomé, falan os dous e aparecen miles de pombas no barco e os inimigos pendurados nos mastros. Son as mesmas pombas que agora aparecen de novo. Morre don Sebastián e o seu fillo, don Enrique, será quen lle conta a historia ao sobriño don Gonzalo. Oilveira segue doente, ve en soños a Santa Compaña dos navegantes galegos e lembra as súas fazañas.
Aparece o xigante Masma, cóntase dos fuxidos ao monte, do exército rebelde e de como case se constrúe unha relixión. Quinteiro entrevístase cos ingleses para conseguir armas. Medra o culto a don Bartolomé. Xúntanse uns 10000 mil homes armados, mais en Compostela xa estás avisados.
Retrato de cardeal
Retrato de cardeal (en Ritratto di cardinale) ou O cardeal, é unha das obras máis coñecidas do pintor italiano Rafael Sanzio. É un óleo sobre táboa, pintado cara ó ano 1510. Mide 79 cm de alto e 61 cm de ancho. Consérvase no Museo do Prado de Madrid.
O triángulo inscrito na circunferencia
Trama
Cóntase a historia de Vilanova e doutras cidades do mar, da liñaxe dos Mariño: don Bartolomé (froito do amor dun galego cunha serea) funda a liñaxe, renovarase a estirpe, volverá don Bartolomé. O triángulo inscrito na circunferencia é a orixe do saber, da enerxía. Don Xerome, o cura desta cidade que non vén nos mapas, tamén cre na nova fe.
O gobernador de Vilanova da conta dos sucesos do día 14 e da formación dun exército nos montes, pide axuda a Compostela.
Retrato de cardeal
Foi pintado durante o papado de Xulio II, cando Rafael gozaba de grande éxito, realizando retratos dos diversos membros da curia. A identidade exacta do personaxe permanece anónima, aínda que se avanzaron diversas hipóteses.
O triángulo inscrito na circunferencia
Trama
3ª parte.
Eran os días da Revolucion: 6 capítulos.
Retrato de cardeal
É un retrato de composición sobria pero moi meditada. O retratado amósase de medio corpo, coas súas roupas de cardeal representadas polo miúdo, con gran realismo, en particular a seda da muceta, con brillos tornasolados. A posición do brazo, como apoiado no pomo dunha cadeira de brazos que non se ve, dá maior solidez ó deseño: o branco do tecido subliña o vermello da seda, e a man avanza cara ó espectador en escorzo, axudando ó efecto de profundidade. O rostro amosa unha personalidade reflexiva e reservada, cunha gran seguridade en si mesmo; «a mirada resulta un tanto profunda e, a pesar da dureza que tenta transmitir, posúe certos trazos afables». Detéctanse retoques na posición dos ollos; raios X desvelaron que o cabelo era inicialmente máis longo e que Rafael modificouno. A cor predominante é o vermello do vestido que destaca sobre fondo escuro, case negro. Da mesma cor é o birrete do cardeal.
O triángulo inscrito na circunferencia
Trama
Apéndice único.
Onde o autor cerra de vez a curva da circunferencia e a memoria aboia, extraviada, no mar dos espellos.
Espazo
Hai unha clara oposición de Vilanova de Alba, a revolución, con Compostela, a represión e o absolutismo. Para Armando Requeixo: "Sempre entre o real e o imaxinario, o mítico e o lendario, a súa particular mestura entre realidade e ficción ten como epicentro a casa de Santa Cruz, pazo da saga dos Mariño nunha imaxinaria Vilanova de Alba, enfrontada a Compostela e a todo o que esta representa: Vilanova de Alba é ocorazón do Mar, a liberdade, a apertura, a posibilidade de escribir a nosa propia Historia; pola contra, Compostela encarna o poder opresor, a manipulación das nosas vidas, a Historia imposta".
Tempo
A trama desenvólvese principalmente na Década Ominosa, na restauración do absolutismo tralo Trienio liberal. Xorde en Galiza unha oposición ao absolutismo e ao catolicismo, creándose unha rede de guerrillas con orixe na organizada anos antes na guerra da independencia española. Porén, hai numerosas referencias á historia da vila desde a idade media, cando un rei castelán lle dá un foro de vila e se converte na principal poboación mariñeira, até a idade moderna.
Son tres planos, o da Década Ominosa, o da historia de don Bartolomé e aquel no que está situado o narrador dialogando cos personaxes.
Narrador
Segundo Dolores Vilavedra "a omnipresencia da voz narrativa permítelle articular e controlar o amplo abano de rexistros que ocupan o nivel discursivo. Ese constante exercicio das súas funcións narrativas xustifícao aorientando pola diéxese a un lector ó que apela constantemente, obrigándoo a fixarse nun determinado aspecto, avisándoo da relevancia do que vai narrar a continuación". Hai abundantes chiscadelas ao lector: xa falaremos disto, ti comprenderás, xa o vimos.
Personaxes
Dolores Vilavedra engade "O enfoque colectivo que predomina na novela fai que os personaxes carezan de profundidade psicolóxica e que resulten un tanto ensombrecidos pola hiperactividade da voz narrativa, e pola proxección constante da figura mítica de don Bartolomé", descubridor no século XVI dun estreito que une o océano Atlántico co océano Pacífico.
Campionato Mundial de Tríatlon de Velocidade
O Campionato Mundial de Tríatlon de Velocidade foi un campionato de tríatlon celebrado sobre a metade da distancia estándar, isto é, 750 m de natación, 20 km de bicicleta e 5 km a pé.
XRCC1
A proteína de reparación do ADN XRCC1 (X-ray repair cross-complementing protein 1) é unha proteína que nos humanos está codificada no xene XRCC1 do cromosoma 19. A XRCC1 está implicada na reparación do ADN na cal forma un complexo coa ADN ligase III. Non ten actividade encimática, senón que funciona como proteína armazón á que se unen outras proteínas.
Campionato Mundial de Tríatlon de Velocidade
O campionato inaugural celebrouse en 2010, e foi organizado pola Unión Internacional de Tríatlon. En 2011 o campionato celebrouse nunha proba que formaba parte das Series Mundiais de 2011. Con todo, despois de 2011 celebráronse múltiples eventos nesta distancia como parte das Series Mundiais e non se fixo ningunha clasificación con eles nin se entregou ningún título no nivel de elite. Actualmente só se celebra por grupo de idades, o mesmo día que a gran final das Series Mundiais.
Monti Castiñeiras
Ramón Castiñeiras Rodríguez, nado en Santiago de Compostela o 6 de setembro de 1963, é un actor galego, máis coñecido como Monti Castiñeiras.
Formación
Estudou Filoloxía Inglesa e Maxisterio na Universidade de Santiago de Compostela. En canto á súa formación como actor, estudou interpretación, danza, expresión corporal, ortofonía, dicción, canto, voz, narración oral etc. con Arnold Tarraborelli, Begoña Vale, Marta García, Jesús Aladrén, Ramón Bermejo, Vicente Fontes, Assumpta Serna, Scott Cleverdon ou José Campanari.
Actividade laboral
Castiñeiras é un actor de extensa traxectoria profesional. Traballou en cinema, teatro, televisión e publicidade. Gran parte da súa carreira desenvolveuse en Galiza, onde traballou tanto en curtametraxes coma en longametraxes, amais de en diversas series emitidas pola TVG desde finais da década dos 90, ben con personaxes fixos ou a modo de colaboracións.
XRCC1
Función
A proteína XRCC1 non ten actividade encimática, pero actúa como proteína de armazón que interacciona con moitos encimas de reparación. O armazón permite que estes encimas de reparación leven a cabo os seus pasos encimáticos na vía de reparación do ADN. A XRCC1 está implicada na reparación de roturas de febra simple, reparación por escisión de bases e reparación por escisión de nucleótidos.
Monti Castiñeiras
Actividade laboral
Tamén se lle viu en aparicións capitulares dalgunhas series de éxito a nivel estatal como Un paso adelante ou El comisario, entre outras, ademais do seu papel fixo na telenovela Géminis, venganza de amor.