cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Canadá
Subdivisións
O Canadá está constituído por dez provincias e por tres territorios. Cada unha das provincias posúe certo grao de autonomía en relación ao goberno federal. Os territorios posúen un grao de autonomía menor do que as provincias. Cada unha destas subdivisións, á súa vez, posúe os seus símbolos provinciais/territoriais.
Xeografía
miniatura|300px|Mapa político do Canadá.
O Canadá ocupa a metade superior da América do Norte, máis precisamente, 41% de todo o continente. O seu único veciño é os Estados Unidos de América, con quen limita ao sur (EUA continental) e ao noroeste (estado de Alasca). Na costa sur da Terra Nova e Labrador localízase Saint Pierre et Miquelon, un territorio ultramarítimo da Francia. O Canadá esténdese desde o océano Atlántico, ao leste, ata o océano Pacífico, ao oeste - este feito é a orixe do lema do país, "De mar a mar". Ao norte localízase o océano Ártico, con Groenlandia ao noroeste. A comunidade urbana máis setentrional do país (e do mundo) é a Canadian Forces Station Alert, na Illa Ellesmere - a súa latitude é de 82.5° norte, localizada a apenas 834 km do Polo Norte.
O Canadá é o segundo maior país, en área territorial, do mundo. Moito do Canadá localízase en rexións árticas, porén, e así sendo, o Canadá posúe apenas a cuarta maior cantidade de área arable do mundo, perdendo para a Rusia, China e os Estados Unidos. Mentres que o Canadá ocupa unha área maior de que os EUA, posúe apenas un nono da súa poboación. Cerca de metade do país está cuberto por bosques boreais.
Cerca do 60% da poboación do país vive na rexión dos Grandes Lagos/Val do río San Lourenzo. Ao norte desta rexión densamente habitada localízase o Canadian Shield, que se estende ao longo do norte do país, cubrindo preto do 55% do Canadá. O solo da rexión fora pesadamente erosionado por xeeiras e ventos fortes na Idade do xeo. Este solo caracterízase por estar constituído por rochas extremadamente duras, e por ser rico en minerais. Cerca do 60% dos lagos e 40% da auga doce do mundo están contidas dentro dos límites territoriais do país.
A Terra Nova, a illa máis occidental da América do Norte, localízase na foz do golfo do San Lourenzo, o maior estuario do mundo. Xa as provincias de Novo Brunswick e Nova Escocia están divididas pola Baía de Fundy, lugar onde ocorren as maiores variacións de mareas. Na rexión tamén se localiza a Illa do Príncipe Eduardo, a menor provincia do Canadá.
Ao oeste de Ontario, e ao leste das Montañas Rochosas, localízanse os Campos do Canadá (Canadian Prairies), que se caracteriza polo seu terreo pouco accidentado e polo seu solo relativamente fértil.
O extremo norte do Canadá está formado por un vasto arquipélago, que contén varias das maiores illas do mundo.
O sur do Canadá caracterízase polo seu clima temperado, con catro estacións ben definidas, mentres o norte do país se caracteriza polo seu clima polar, con invernos longos e moi fríos, e veráns curtos e fríos. Os invernos do país son fríos, e todo o país está á mercé de tempestades de xeo, aínda que algunhas rexións sofren máis deste problema do que outras. As temperaturas poden chegar facilmente a un mínimo de -50 °C no extremo norte do país. A temperatura máis baixa xa rexistrada, -63 °C, na América do Norte foi rexistrada en Snag, Yukon. Xa os veráns do país tenden a ser quentes no sur do país (máximas de 30-35 °C no leste, de 25-30 °C no oeste do país, e de 35 a 42 °C no interior do país).
Economía
En tempos coloniais, a economía do Canadá estaba dominada polo sector primario - fundamentalmente, a caza, comercio de peles e pesca, que comezaron no século XVII, pola agricultura, que pasou a ser practicada a partir do século XVIII, e pola minería, a partir do século XIX. Estas aínda son relativamente importantes no Canadá, sendo unha fonte de renda importante para unha pequena parcela da poboación do país. Porén, desde a primeira guerra mundial, o gran crecemento dos sectores de manufacturación, minería e de servizos e comercio transformaron o Canadá dunha economía fundamentalmente rural nunha industrial e urbana - facendo do sector terciario - comercio e servizo - a maior fonte de renda do país, seguida polo sector secundario - industria, minería e manufacturación.
O PIB do Canadá é de 1.1 billóns de dólares, un dos dez máis altos do mundo. Como unha sociedade industrial influente e de alta tecnoloxía, o Canadá hoxe lembra os EUA no seu sistema económico orientado ao mercado, modelo de produción, e os altos padróns de vida. Desde 2001, o Canadá non afondou en depresións financeiras, posuíndo a mellor situación económica dos países da G8.
A economía do Canadá basease no capitalismo. O país posúe unha das máis influentes economías mundiais. Favorecido pola proximidade aos Estados Unidos de América, e a través do tratado de FTA (Acordo de Libre Comercio dos Estados Unidos e o Canadá de 1989), posteriomente NAFTA (Acordo de Libre Comercio da América do Norte de 1994, que levou á inclusión do México ao FTA). Este acordo xerou un crecemento dos lazos comerciais, e da integración económica cos EUA.
O sector primario do Canadá - agricultura, pesca e silvicultura - é responsable por 3% do PIB do país, e empregan un total de aproximadamente 675 mil persoas.
O sector secundario - manufacturación, construción e minería - responten por 30% do PIB do Canadá. Soamente xa a manufacturación de produtos industrializados é responsable 18% do PIB canadense, e emprega aproximadamente 2.3 millóns de persoas. Construción é responsable do 5% do PIB, empregando a 820 mil persoas, e as minas do 4%, e emprega preto de 285 mil persoas.
A maior parte do PIB do Canadá provén do seu sector terciario - comercio e servizos, que representan o 67% do PIB do Canadá. Os servizos comerciais de pequena escala son representan o 22% do PIB, e empregan 5.7 millóns de persoas, en canto o sector financeiro representa o 19% do PIB e polo fornecemento de 870 mil empregos. Xa a venda de produtos por parte de grandes empresas representa o 11% do PIB do Canadá e xera aproximadamente 2.3 millóns de empregos. Existen tres bolsas no Canadá, unha en Toronto - a principal do país - outra en Montreal e outra en Vancouver. A capital económica do Canadá é Toronto.
Un gran problema na economía do Canadá é a falta de profesionais recoñecidos, de alta educación, no país - moitos profesionais que estudan no Canadá deixan o país para traballar nos Estados Unidos, atraídos por mellores salarios e menores impostos. Ao mesmo tempo, profesionais cualificados doutros países inmigran para o Canadá, mais os seus diplomas de ensino superior non son moitas veces recoñecidos no Canadá.
Demografía
250px|dereita|miniatura|Crecemento da poboación do Canadá desde [[1961.]]
En 2001, o 66% dos canadenses eran de ascendencia europea (principalmente de orixe británica ou francesa), o 26% eran de ascendencia mixta e o 6% tiñan ascendencia exclusivamente non europea, especialmente os orixinarios da Asia. Apenas o 2% da poboación está formada pola poboación aborixe; desta, o 1% son metis. Os maiores grupos étnicos, non ingleses ou franceses, son italianos, alemáns, chineses e poloneses.
A maior parte dos canadenses é cristiá, sendo preto de 42% católicos romanos e 38% protestantes. A denominación protestante máis numerosa é a Igrexa Unida do Canadá (United Church of Canada).
O Canadá foi clasificado en primeiro lugar durante nove anos consecutivos no Índice de Desenvolvemento Humano, entre 1992 e 2000. Actualmente, o país ocupa a cuarta posición deste índice.
Cultura
Debido ao seu pasado colonial, a cultura do Canadá foi moi influenciada pola cultura e tradicións de Inglaterra e Francia. Dada súa proximidade cos Estados Unidos, a cultura do Canadá tamén foi influenciada pola cultura norteamericana. A pesar disto, a cultura canadense conseguiu desenvolver características propias e únicas. En moitos aspectos, unha cultura nacional máis robusta e distinta desenvolveuse en anos recentes, parcialmente por causa do nacionalismo cívico que se espallou polo país nos anos que antecederan ó Centenario do Canadá, en 1967, e tamén por causa dos incentivos do goberno para estimular programas que difunden a cultura e a arte no país.
Os pobos aborixes que vivían no Canadá antes da chegada dos primeiros europeos construíron os primeiros piares da historia e cultura do Canadá. Cada nación aborixe posuía a súa cultura, idioma e historia. Moitas destas nacións aínda existen no país. Eles pescaban, cultivaban e cazaban en todos os cantos do Canadá, e respectaban moito a natureza, e crian que a súa existencia (dos homes) dependía dela (da natureza). Hábiles costureiros, usaban plantas para facer roupas e outros utensilios. Estes pobos son a base da cultura do Canadá, e tamén os primeiros pobos do país.
Os antigos colonizadores europeos axudaron a formar a base da cultura do Canadá. Ao longo da colonización do Canadá, is colonos inventaron lendas, mitos e folclores sobre a terra que os rodeaba.
A chegada dos medios de comunicacións modernos - xornais, televisión, radio e música-, fixeron que os Estados Unidos, a partir do século XIX, exercera a principal influencia sobre a cultura canadense. Moitos programas, autores, músicos e filmes son tan populares no Canadá como nos Estados Unidos, e a cultura de ambos os países posúe moitas características en común. Canadá e EUA posúen varios acordos comerciais, legais, políticos e militares.
A grande influencia da cultura norteamericana no país xera preocupacións sobre unha asimilación cultural dos canadenses por parte dos norteamericanos. Con isto en mente, o goberno canadense creou varias leis e institutos gobernamentais para a protección da cultura canadense.
Idioma
250px|dereita|miniatura|A [[Quebec (cidade)|cidade do Quebec, centro político e cultural do Canadá francófono.]]
O Canadá posúe dous idiomas oficiais: o inglés e o francés. Ambos son usados no Parlamento do Canadá. O 7 de xullo de 1969, a lingua francesa igualouse coa lingua inglesa, para todo o sistema federal de goberno. Isto iniciou un proceso que levou o Canadá a tornarse unha nación bilingüe e multicultural:
Cada provincia ten o dereito de definir os seus idiomas oficiais. No Quebec, o idioma oficial da provincia é o francés, aínda que cidadáns anglófonos e aboríxenes na provincia posúen certos dereitos que axudan a preservar estes idiomas dentro do Quebec. A provincia proporciona servizos gobernamentais en francés e en inglés, cando o menos nas principais cidades da provincia.
250px|dereita|miniatura|[[Calgary.]]
O francés é maioritariamente falado en Quebec - menores grupos francófonos viven na Novo Brunswick, Ontario e Manitoba. No censo nacional de 2001, 6.864.615 persoas dixeran que o francés era o seu idioma materno. Destes, o 85% vivían en Quebec. Para os efectos de comparación, 17.694.835 habitantes escolleran o inglés como idioma materno. Novo Brunswick é oficialmente a única provincia bilingüe do Canadá.
Grupos aborixes
A Constitución de 1982 recoñece tres grupos principais de aborixes no Canadá: os indíxenas (First Nation), os inuit (esquimós) e os metis. A poboación aborixe creceu a un ritmo dúas veces maior que o resto do Canadá. Actualmente, preto de 790 mil aborixes viven no país. Destes, o 69% son indíxenas, o 26% son metis e o 5% son inuit.
Actualmente, fálanse 50 idiomas diferentes por estes grupos aborixes, a maioría só falados no Canadá. O uso destas linguas decreceu e prevese que a maioría delas se extinguirán en dúas ou tres xeracións. Apenas o inuktitut (idioma oficial nos Territorios do Noroeste e en Nunavut, con 29 mil falantes) e os idiomas objiwe e cree (ambos totalizando 150 mil falantes) son sustentables a longo prazo.
Símbolos nacionais
O uso da folla do pradairo como o símbolo nacional data do comezo do século XIX. Actualmente, a folla de pradairo aparece na bandeira, no brasón de armas, e nas moedas dun centavo de dólar canadense. As cores oficiais do país son branco e vermello. O animal do Canadá é o castor, que simboliza traballo e dedicación.
O deporte nacional de inverno, considerado tamén o deporte nacional do país, é o hóquei sobre xeo. Xa o deporte nacional de verán é o lacrosse, aínda que os deportes máis practicados nesta época do ano sexan o fútbol e o baloncesto.
Transportes
miniatura|Un [[tren da Canadian Pacific Railway.]]
A rede ferroviaria do Canadá posúe máis de 80 mil quilómetros de extensión. É a terceira maior rede ferroviaria do mundo. As dúas principais empresas ferroviarias do país son a Canadian National Railway e a Canadian Pacific Railway. Ambas as dúas son controladas por empresas privadas. A VIA Rail é un servizo ferroviario interurbano de pasaxeiros, administrada polo goberno canadense. Montreal é o maior polo ferroviario do país, seguido por Calgary e Toronto. Toronto e Montreal posúen modernos sistemas de metro.
As autoestradas conectan as principais cidades do Canadá entre si. Destacan a Trans-Canada Highway, que se estende por 8 mil quilómetros desde o Océano Pacífico ata o Océano Atlántico, e a Autovía/Vía Expresa Macdonald-Cartier, a vía rápida con máis movementos do mundo. Montreal é o principal polo viario do Canadá, seguido por Toronto e Calgary. Montreal posúe un extenso sistema de autovías.
Gran Premio de México de 2015
O Gran Premio de México de Fórmula 1 de (oficialmente coñecido como a Fórmula 1 Gran Premio de México 2015) celebrouse en Cidade de México o 1 de novembro de 2015. A carreira, foi a décimo sétima da tempada de Fórmula Un de, e o décimo sétimo Gran Premio de México. é a primeira vez que se celbra a carreira desde.
Antecedentes
thumbnail|250px|right|Recta principal do circuíto Hermanos Rodríguez catro días antes da carreira. thumbnail|right|Red Bull Racing practicando unha parada en boxes antes do Gran Premio.
O Autódromo Hermanos Rodríguez sufriu unha reconfiguración substancial na preparación para a carreira. O trazado da pista conta con dúas zonas de DRS, unha na recta principal e outro entre as curvas tres e catro.
A longa recta principal do Autódromo Hermanos Rodríguez ofrece as velocidades máis rápidas durante a tempada.
Práctica libre
Polo regulamento para a tempada 2015, realizáronse tres sesións de práctica, dúas sesións de 1´5 horas o venres e outra sesión dunha hora antes da cualificación do sábado. A primeira sesión do venres comezou nunha pista mollada, descrita por Sebastian Vettel como "ridículamente resbaladiza", coa primeira media hora de realizadao con pneumáticos intermedios. Valtteri Bottas marcou o mellor tempo cos pneumáticos, antes de que todos os equipos montaran o composto medio. Ata cos pneumáticos de seco, moitos pilotos sufriron polas condicións, saíndose nas curvas 8 e 10, en particular. Nico Rosberg no Mercedes sufriu de sobrequecemento nos seus freos traseiros, o que lle obrigou a entrar en boxes, mentres que logrou o mellor tempo. Carlos Sainz terminou como o oitavo máis rápido, por diante do favorito local Sergio Pérez e Felipe Massa. Jolyon Palmer novamente substituíu a Romain Grosjean ao volante do Lotus, terminou como o décimo quinto máis rápido, dúas décimas de segundo máis lento que o seu compañeiro de equipo Pastor Maldonado. O mellor tempo da sesión foi para Max Verstappen no Toro Rosso, con 1m25.990s, aínda que o mozo holandés saíuse no segundo sector da pista. Foi seguido por Daniil Kvyat e os dous Ferraris de Kimi Räikkönen e Sebastian Vettel. Mentres Rosberg foi sexto, o recentemente coroado campión do mundo Lewis Hamilton foi só undécimo.
Na segunda sesión da tarde do venres, Nico Rosberg foi o máis rápido, marcando un tempo de 1m21.531s. Co asfalto na pista moi novo, a superficie era esvaradiza e foi outra sesión que viu unha gran cantidade de pilotos quedaban fora. O maior accidente da práctica chegou aos cinco minutos, cando Max Verstappen estrelouse na saída do estadio, sacando bandeiras vermellas. Despois renovouse a marcha, Valtteri Bottas perdeu a parte traseira do seu Williams FW37, causado por unha falla no flap do seu DRS, e estrelouse na primeira curva. Non foi o único que tivo problemas na primeira curva, Sergio Pérez, Carlos Sainz e Pastor Maldonado tamén fóronse alí. Lewis Hamilton pola súa banda tivo unha saída de pista na curva catro. Romain Grosjean tivo que poñer fin cedo á súa primeira práctica da fin de semana, cando un fallo de embrague viu aparcar o seu coche no minuto 28 do período de sesión. Jenson Button correu 25 voltas e terminou co noveno mellor tempo, aínda que o pasou a metade da sesión nos boxes, mentres que o equipo equipaba o coche cunha nova unidade de potencia. Detrás de Rosberg, os dous Red Bulls foron segundo e terceiro, por diante de Lewis Hamilton e Sebastian Vettel.
Cualificación
A eliminatoria constou de tres partes de 18, 15 e 12 minutos de duración, respectivamente, con cinco pilotos eliminados da competición logo de cada unha das dúas primeiras quendas. Durante a primeira parte da cualificación (Q1), Kimi Räikkönen foi capaz de competir, despois de que o equipo de Ferrari fora capaz de cambiar a súa caixa de cambios no tempo da sesión. O que non participou foi Jenson Button, despois de que o seu equipo decidiu non saír, xa que unha penalización de 55 posicións en calquera caso deixabao na parte posterior da grella. Marcus Ericsson foi máis de medio segundo máis rápido que o seu compañeiro de equipo Felipe Nasr, que non puido continuar na Q2, do mesmo xeito que os dous Manor Marussias. Con Button fóra da carreira, só foi eliminado un piloto máis, e resultou ser o seu compañeiro en McLaren, Alonso. Na parte dianteira, Rosberg marcou o mellor tempo por diante de Vettel, mentres que Hamilton foi o único piloto que non utilizou os pneumático de composto brando.
Lewis Hamilton saíu cos pneumáticos máis brandos na Q2, marcou o mellor tempo da sesión, a primeiro volta en menos de 1:20 minutos. Detrás del, Vettel foi segundo por diante de Rosberg. Raikkonen saíu cos pneumáticos de composto máis duro, pero abortou tras facer un trompo na primeira curva, quedando décimo quinto e pendente dunha penalización polo seu cambio da caixa de cambios. Max Verstappen logrou a súa volta rápida ao final da quenda, deixando ao seu compañeiro de equipo Sainz fóra dos dez primeiros. Tamén quedaron eliminados os dous Lotus e o segundo Sauber de Ericsson..
Na Q3, os dous pilotos de Mercedes estableceron dúas voltas rápidas consecutivas no inicio da sesión, con Rosberg 0.188s por diante do seu compañeiro de equipo. Todos os pilotos tiveron problemas para mellórar os seus tempos durante a segunda pasada de voltas cronometradas con pneumáticos máis frescos. Mentres Hamilton melloraba cedo na volta, o seu esforzo detívose cando cometeu un erro na curva doce. Isto significou que non puido desafiar a Rosberg pola pole position, que por primeira logrou por cuarta carreira consecutiva. Os dous Mercedes foron seguidos de cerca por Vettel, por diante dos dous Red Bull de Kvyat e Ricciardo, log ambos Williams e Verstappen oitavo. Na quinta fila da grella, o favorito local Sergio Pérez superou ao seu compañeiro de equipo Nico Hülkenberg para a novena posición.
Canal 13 (Chile)
Canal 13 é unha canle chilena de televisión que ofrece programación en castelán.
Difusión
Dispoñible en todo Chile a través da maioría dos operadores de cable e televisión.
Accionistas
Os accionistas de Canal 13 son:
Warwick Brown
Warwick Brown (nado en Sydney, 24 de decembro de 1949) é un expiloto de Australia.
Andaina
Brown participou nun único Gran Premio da Fórmula Un, o 10 de outubro de 1976. Pilotou un coche de Wolf-Williams Racing no Gran Premio dos Estados Unidos de 1976 e terminou 14º, a cinco voltas do gañador James Hunt. Brown sufriu a perda da terceira e quinta marcha durante a carreira, así como problemas cos freos traseiros.
Brown tivo máis éxito nas series Tasman, que gañou en 1975, pilotando un Lola T332 Chevrolet. Tamén gañou a Rothmans International Series en Australia dúas veces, en 1977 pilotando un Lola T430 Chevrolet e en 1978 pilotando un Lola T332 Chevrolet, ambos para o equipo de VDS. No curso de gañar estas series, Brown tamén gañou o Gran Premio de Nova Zelandia de 1975 e o Gran Premio de Australia de 1977.
Logo de competir no Campionato SCCA / USAC de Fórmula 5000 en América do Norte de 1974 a 1976, Brown disputou as Can-Am Series e foi o subcampión detrás do seu compañeiro australiano Alan Jones na Serie de Can-Am de 1978 pilotando un Lola T333CS-Chevrolet para o equipo de VDS.
Tomb Raider (videoxogo de 1996)
Tomb Raider é un videoxogo de aventuras, acción e plataformas, un dos primeiros en 3D aparecidos para a xeración de 32 bits, desenvolvido por Core Design e distribuído por Eidos Interactive. É o primeiro xogo da serie Tomb Raider e narra as aventuras de Lara Croft, unha arqueóloga británica na procura de tesouros e reliquias do mundo antigo ó máis puro estilo de Indiana Jones. Tomb Raider saíu á venda en novembro de 1996 para a Sega Saturn, e foi adaptado pouco despois para PC CD-ROM e mais PlayStation.
Warwick Brown
Resumo da carreira
miniatura|Brown gañou as [[1977 Rothmans International Series pilotando un Lola T430 HU2. O coche móstrase arriba en 2008 coa súa librea de 1977.]]
Club Balonmán Cangas
O BM Cangas do Morrazo ou Frigoríficos do Morrazo por motivos de patrocinio, é un club de balonmán profesional da localidade pontevedresa de Cangas (Galicia). Fundado en 1961, actualmente xoga na División de Honra A, tamén coñecida como Liga ASOBAL logo dunha tempada na que ascendeu por terceira vez da División de Honra B nunha fase de ascenso organizada no seu campo, o pavillón do Gatañal. O BM Cangas está considerado un clásico da Liga ASOBAL. Tralo primeiro ascenso en 1995 estivo ata 2006 ininterrompidamente. O Club Balonmán Cangas chegou disputar dúas veces a segunda competición de clubs a nivel europeo, a Copa EHF.
Warwick Brown
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Club Balonmán Cangas
Os xogadores do equipo visten unha camisola azul escura e amarela, e pantalón coas mesmas cores como primeira equipación, mentres que a segunda equitación é branca e celeste. A súa pista de xogo, despois de trasladarse dende o Polideportivo de Romarigo, é o Pavillón do Gatañal, tamén sede oficial do club, que conta con capacidade para 2 500 espectadores. O seu actual presidente é Manuel Adolfo Camiña Fernández. O club tamén dispón dun filial no Grupo A da Primeira Nacional, o Balonmán Luceros.
Inicios, o Luceros O.J.E.
Se ben coñécese que anos antes das primeiras mencións ao balonmán en Cangas xa se disputara na vila un partido de balonmán a 11 entre o Traviesas de Vigo (Campión de España) e a Escola Naval Militar de Marín no Campo de Massó, os primeiros datos da práctica do balonmán en Cangas datan de comezos de 1960, cando un grupo de amigos comezaron a xogar tendo que desprazarse a Vigo para disputar os primeiros partidos. O primeiro encontro disputado foi en 1961, cando co nome de Luceros gañaron ó "Alerta" de Vigo por 4-5 no colexio Alba da cidade olívica. Máis tarde, ese mesmo ano, inscribiuse como equipo xuvenil, o que supuxo o comezo oficial do club. O primeiro partido oficial do equipo xuvenil disputouse en Vigo, no que os cangueses conseguiron derrotar ao Ponce de León (2-1) no Salón Baile “As Cabanas”. E ese mesmo ano, durante o verán, disputouse o primeiro torneo na Avenida Méndez Núñez de Cangas grazas á doazón de dúas porterías por parte de Luís Hernández.
O primeiro equipo sénior inscribiuse en 1968 na liga de Terceira Provincial. Baixo a denominación de Luceros O.J.E. o equipo pasou a xogar de xeito definitivo nun campo improvisado na Avenida Vicenti, que era curtada ao tráfico e pintada coas liñas do campo, e levando as porterías ás costas para a disputa dos partidos, menores que os árbitros e xogadores empregaban os negocios e distintas dependencias a modo de vestiarios.
Dous feitos importantes salientaron durante o ano 1969. Nesta data o equipo sénior masculino acadou o ascenso a Segunda Provincial. Tamén destacou a creación do primeiro equipo feminino da entidade, que comezou a competir dende entón baixo o nome de Luceros O.J.E., e que disputou o seu primeiro partido ese mesmo ano na Avenida Vicenti durante as Festas do Cristo.
A andaina dos cangueses na segunda categoría provincial durou pouco, xa que na tempada 1970-71 o equipo conseguiu o ascenso a Primeira Provincial logo de derrotar ao equipo do Pino na Avenida de Vicenti. Non foi ata 1972 cando se inaugurou a "Pista do Aterrado", fronte ó mercado do mesmo nome, no centro da vila, logo de acondicionar a fronte marítima. A pista foi inaugurada cun partido fronte ao Galicia Social Cortemans.
Integración no Alondras CF e debut en categoría nacional
En 1974, e co equipo aínda competindo en Primeira Provincial, os equipos masculino e feminino do Luceros pasaron a formar parte da estrutura do Alondras Club de Fútbol, disputando aínda os seus partidos no "Aterrado" ata que en xullo de 1977 se inaugurou cun partido fronte ao Teucro de Pontevedra, o primeiro pavillón acondicionado axeitadamente para a práctica do balonmán, o Polideportivo de Romarigo, no que comezou a xogar ese mesmo ano logo de 16 anos xogando ao aire libre.
Na segunda tempada do equipo no novo pavillón proclamouse campión da Primeira Provincial, disputando xunto co SAR de Redondela a fase de ascenso a Primeira Nacional con equipos de fóra de Galicia, finalizando na segunda posición ás portas do ascenso á categoría nacional. Tan só dous anos despois, na tempada 1980-81, o equipo capitaneado por Juan Abalo repetiu o campionato provincial e disputou unha vez máis a liga de ascenso, que tivo lugar en Cangas entre o 30 de abril e o 3 de mato de 1981. Os cangueses proclamáronse campións da fase de ascenso logo de derrotar na final ao Corrales de Buelna cántabro, e conseguiron ascender á Segunda División Nacional.
O Club Balonmán Cangas
Logo de 10 anos de vinculación, en 1984 o equipo de balonmán separouse do Alondras CF, nacendo nese momento o Club Balonmán Cangas presidido por Pepe Iglesias. A separación motivou que durante dos seguintes dous anos o novo club pasara a xogar os seus partidos como local no Pavillón do Colexio Castrillón de Coiro, ata que o Pavillón de Romarigo pasou a ser de titularidade municipal en 1986.
O equipo feminino, que daquela competía na División Nacional, experimentou o mesmo proceso que o masculino. O ano seguinte da separación renunciou á categoría nacional e pasou a competir na tempada 1985-86 en categoría provincial, rematando esa tempada como campioas de liga e copa, e gañando todos os torneos disputados esa tempada.
Na tempada 1988-89, logo de varios anos de adaptación á Segunda Nacional, o daquela CB Cangas Aralva proclamouse campión do grupo galego da categoría colleitando unha soa derrota ao longo de toda a tempada. O campionato outorgoulle o dereito a disputar a fase de sector que posibilitaba o ascenso á División Nacional B que se disputou en Cangas do 1 ao 4 de xuño de 1989. Esta fase de ascenso converteuse en histórica para o club, xa que conseguiu o ascenso tras vencer a Avilesina e Cultural Frea de Valladolid e malia caer no último partido fronte o Cuatro Caños de Torrelavega.
A tempada 1991-92 pasou a coñecerse como a "tempada dos paraugas". Esta tempada, na que o equipo sénior conseguiu finalizar na sétima posición en Primeira Nacional e o equipo xuvenil o terceiro posto no Campionato de Galicia, estivo marcada polas protestas da afección canguesa polas condicións da pista de xogo, feito que motivou mesmo a suspensión dun partido fronte o Pilotes Posada de Vigo tras disputar tan só oito minutos de partido nunha pista que foi descrita pola prensa como unha "pista de patinaxe". A pesar destas dificultades, o equipo finalizou a tempada seguinte na terceira posición da Primeira Nacional, raiando o ascenso, e recibiu da Federación Galega de Balonmán o Premio ao Mellor Club Galego en 1993, galardón que recolleu Evaristo Gallego.
A tempada 1993-94 comezou coa inauguración do Pavillón Municipal do Gatañal o 18 de setembro, pavillón onde xoga dende ese ano os seus partidos como local. Esa tempada finaliza a liga na segunda posición por detrás do Ademar León, o que lle permitiu disputar a fase de ascenso á máxima categoría do balonmán español, a Liga ASOBAL, que se disputou en dous grupos, un en Pamplona e o outro en Granada. O Cangas quedou encadrado no grupo de Pamplona, mais o equipo non puido conseguir o ascenso logo de perder fronte a Ademar León e Toledo no Pavillón Anaitasuna da capital navarra, ao que se achegaron máis de 200 persoas para animar ao equipo cangués.
Primeira etapa na Liga ASOBAL
miniatura|[[Suso Soliño en 2013. O xogador cangués debutou co equipo en 1994 e mantíñase en activo no mesmo durante a tempada 2019-20.]] Na tempada 1994-95, o equipo reforzouse coas fichaxes de Oleg Prekrostov (porteiro), Zico Petricevic, Rafa Dasilva, Abel González (que se convertería no máximo goleador da tempada) e Adolfo Martínez. Logo de finalizar a liga regular na terceira posición por detrás de Barakaldo e San Antonio cun rexistro de 22 vitorias, 1 empate e 7 derrotas, o equipo consegue clasificarse de novo para unha fase de ascenso á Liga ASOBAL, que debía disputar a dobre partido fronte a Ademar León. No primeiro partido, disputado en terras galegas, os do Morrazo impuxéronse por 26-22 aos leoneses, e no partido de volta aproveitaron a renda de catro goles, caendo por 20-17 en León nun pavillón no que se congregaron máis de 2 000 persoas que se desprazaron en 18 autobuses e coches particulares dende Galicia. Deste xeito o Balonmán Cangas acadaba por primeira vez o ascenso á Liga ASOBAL. Ao seu regreso en Cangas, o equipo foi recibido por máis de 6 000 persoas que se congregaron baixo a choiva para ver o saúdo do equipo dende o balcón da casa do concello. Dende ese ano o equipo permaneceu 11 tempadas na máxima categoría,
Para afrontar a súa primeira tempada na máxima categoría do balonmán español o Cangas fichou o ruso Igor Kustov, o alxeriano Salin Nedjel, a José Carlos Camacho, Fran González e Marcos Fernández. Ao concluír a liga o equipo do Morrazo finalizou na 13ª posición da táboa cun rexistro de 9 vitorias, 5 empates e 16 derrotas para un total de 23 puntos, véndose obrigado a xogar un play-off fronte o BM Ciudad Real, e logo a permanencia fronte o Ivesur Málaga.
A segunda tempada do equipo na Liga ASOBAL estivo marcada pola mudanza na presidencia do club, no que Tito Gallego asumiu a presidencia logo da etapa de Nené Refojos. Do mesmo xeito, durante a tempada o banco cangués tamén cambiou de mans logo do cesamento de Modesto Augusto, que foi substituído por Antonio Plaza. A pesar dos cambios no club, o equipo conseguiu mellorar a súa clasificación respecto do ano do seu debut, ascendendo ata a 10ª posición da táboa cun rexistro moi similar ao do ano anterior 9 vitorias, 6 empates e 15 derrotas para un total de 24 puntos, superando na clasificación a todo un histórico como o Club Balonmano Granollers.
Ns dúas seguintes tempadas (1997-98 e 1998-99) o equipo viuse obrigado a xogar a liguiña pola permanencia. Na 1997-98, logo de finalizar a liga regular na 11ª posición, ficou segundo de catro equipos na liguiña, polo que tivo que disputar a permanencia a dobre partido fronte o Prasa Pozoblanco, conseguindo o obxectivo acompañados por máis de 500 seareiros que se achegaron ata a cidade andaluza. O ano seguinte chegou Goran Dzokic ao banco do Cangas, que finalizou a liga regular na 12ª posición, e quedando primeiro na liguiña de permanencia, o que fixo posible que o equipo non tivera que xogar ningunha outra eliminatoria para manter a categoría.
Na tempada 1999-2000 os play-offs polo título ampliáronse ata os oito primeiros equipos da clasificación. Esta tempada, tamén con Dzokic no banco o Cangas subiu ata a 9ª posición cos mesmos rexistros que o BM Valladolid (10º clasificado), e tan só un punto menos que o Valencia Airtel, último equipo clasificado para disputar o título. Esa tempada chegou ao club Rubén Garabaya, que posteriormente se proclamaría campión do mundo coa selección española en 2005, e que xogaría tamén en Ademar León, Fútbol Club Barcelona e BM Valladolid.
Na tempada seguinte produciuse un troco na presidencia do club, que pasou ás mans de Pepe Penelas. Aínda que ese ano comezou aínda con Dzokic no banco, este foi substituído por Alejandro López, ex-adestrador de Chapela e Octavio, logo de caer en Zaragoza fronte ao colista da ASOBAL na 13ª xornada e deixar ao club galego na penúltima posición (13ª) con tan só dúas vitorias. López estreouse no banco fronte ao 20 de febreiro de 2001, caendo por 25-31. Finalmente os cangueses finalizaron na 13ª posición da táboa con 15 puntos e un rexistro de 7 vitorias, 1 empate e 18 derrotas.
Alejandro López dirixiu tamén ao equipo na tempada 2001-02, na que o número de participantes ampliouse ata os 16. O Cangas comezou a Liga ASOBAL enfrontándose ao Portland San Antonio en Pamplona, caendo por 27-20. O equipo finalizou a tempada novamente na 13ª posición, conseguindo deste xeito a permanencia cun rexistro de 9 vitorias, 2 empates e 19 derrotas para un total de 20 puntos. Os mesmos puntos conseguiron os do Morrazo na tempada seguinte, cun rexistro de 6 vitorias, 8 empates e 16 derrotas, mellorando a súa posición na táboa final da Liga ASOBAL, ao accader a 12ª posición por diante do histórico Club Deportivo Bidasoa de Irún.
Ata o seu descenso á División de Honra Prata na tempada 2005-06, o que significou o primeiro descenso de categoría na historia do club, no ano que se estreou na segunda competición europea en importancia, a Copa EHF, logo de ser finalizado a tempada anterior na 8ª posición da liga. O Cantgas chegou á competición europea logo de que o Ademar León fora invitado pola EHF a disputar a Liga de Campións. Os do Morrazo enfrontáronse na terceira ronda da competición ao Viborg HK dinamarqués, fronte ao que caeu por un marcador total de 59 a 49. O debut europeo do Cangas tivo lugar no Viborg Stadionhal o 5 de novembro de 2005 nun mal momento para o equipo, que en liga acumulaba sete derrotas e tan só unha vitoria. No seu primeiro partido en competición europea os cangueses caeron por 32-20, unha desvantaxe de 12 goles fíxose insalvable para os cangueses, que caeron eliminados malia a vitoria en Cangas por 29 goles a 27 no que foi o primeiro partido dunha competición europea celebrado na localidade e no que 2 500 persoas déronse cita no Gatañal.
Descensos á División de Honra Prata
O descenso de categoría levou consigo unha mudanza no banco cangués coa chegada de Ernesto Visus e o portugués Jorge Paulo Pereira, que permaneceron no cargo ata a tempada 2008-09, na que foron substituídos por Curro Lucena. As tempadas 2006-07 e 2007-08 non foron positivas para o equipo do Morrazo, finalizando a categoría de prata na 6ª e 8ª posición respectivamente, o que lle impediu disputar o ascenso á máxima categoría.
O ascenso de categoría atrasouse ata a tempada 2008-09, na que logo de conseguir finalizar a liga regular na 5ª posición clasificouse para a fase de ascenso que se disputou en Pamplona e na que tamén xogaron o Helvetia Anaitasuna (organizador), Prasa Pozoblanco e Realitas BM Guadalajara, mentres que o Lábaro Toledo Balonmano conseguira o ascenso de xeito automatíco ao proclamarse campión. Ao finalizar a fase de ascenso o conxunto galego conseguiu regresar á máxima competición do balonmán español logo de superar o Realitas BM Guadalajara na final 25-21.
Con todo, a nova etapa na Liga ASOBAL durou só unha tempada, tras quedar na última posición cun pobre rexistro de tres vitorias, un empate e vinte e seis derrotas para un total de sete puntos, once menos que o Lábaro Toledo, que conseguiu a permanencia logo de finalizar na 14ª posición. Deste xeito o equipo de Curro Lucena consumaba o segundo descenso da Liga Asobal do club cangués. Ese mesmo ano a base do club fixo historia ao conseguir o equipo Explotaciones Mineras del Morrazo o ascenso á Primeira División Nacional na fase de ascenso celebrada en Xixón.
Na tempada 2010-11, baixo a dirección de Víctor García Pillo, o Frigoríficos do Morrazo finalizou na quinta posición na clasificación da División de Honra B, o que lle concedeu unha praza para disputar en Huesca a fase de ascenso para tentar regresar un ano despois á máxima categoría do balonmán español xunto co Octavio Pilotes Posada, que conseguira o ascenso como campión da división de prata. A fase de ascenso contou coa presenza tamén do Obearagón BM Huesca, o Helvetia Anaitasuna de Pamplona e a pontevedresa Sociedade Deportiva Teucro. O conxunto do Morrazo enfrontouse nas semifinais ao equipo anfitrión, contra os que caeu derrotado na prórroga por 37-34. Na campaña 2011-12 conseguirían rematar terceiros na clasificación regular, o que lles deu acceso a xogar as eliminatorias polo ascenso, as cales non estiveron exentas de polémica, xa que un día antes da que se disputara a derradeira xornada de liga o Comité Español de Disciplina Deportiva decidiu que se lle devolveran os tres puntos que o Comité de Competición lle quitara ao equipo cangués por aliñamento indebido. Na fase de ascenso disputada en Cangas, os do Morrazo enfrontáronse na primeira rolda ao Gijón Jovellanos, ao que derrotaron por un axustado 21-20 nun partido que o cadro cangués puido ter sentenciado ao acumular unha vantaxe de catro goles no minuto 50. Na final enfrontouse ao BM Villa de Aranda, vencendo novamente (27-25) nun partido no que case sempre levou a dianteira e no que chegou dominar cunha vantaxe de sete goles. Deste xeito o club cangués regresaba á máxima categoría do balonmán español, acompañando ao ARS Palma Naranja cordobés, que ascendera de xeito directo tras finalizar segundo a División de Honra Prata.
Nova etapa na Liga ASOBAL
miniatura|270px Dende o último ascenso, en boa parte pola súa aposta pola canteira, conseguiu pasar de loitar pola permanencia na máxima categoría a loitar por obxectivos máis ambiciosos, obtendo o seu cume na tempada 2014-15, na que asinou a mellor tempada da súa historia ata o momento e converteuse nunha das grandes revelacións da liga. O Cangas contou cun dos orzamentos máis baixos da competición e o seu equipo contaba con tan só dous xogadores estranxeiros e o resto galegos conseguiu finalizar na quinta praza cun total de 32 puntos, superando así a súa mellor clasificación na liga ata o momento (o oitavo posto) e o seu rexistro de puntos (25). Os cangueses conseguiron igualar a súa mellor racha de invatibilidade cun total de once partidos consecutivos sen coñecer a derrota, o mesmo número que conseguira na tempada 2011-12, competindo na División de Honra Prata. Na tempada seguinte volveu xogar en Europa na Copa EHF e obtivo un pase para xogar a Copa Asobal en León, tras acadar o 3º posto a metade da tempada, e obtivo o pase aos cuartos de final da Copa do Rei.
Pavillón
miniatura|Pavillón do Gatañal Nos seus inicios, baixo as denominacións Luceros e a primeira etapa integrado no Alondras, o equipo xogou os seus partidos ao aire libre, primeiro nunha pista improvisada na Avenida Vicenti ata 1972, e logo na Pista do Aterrado, na que xogou os seguintes cinco anos.
Dende 1993 o Club Balonmán Cangas xoga os seus partidos como local no Pavillón do Gatañal, situado na estrada Cangas-Aldán, onde o equipo ten tamén a súa sede. O pavillón conta con capacidade para preto de 2 500 persoas. O Club Balonmán Cangas comparte o uso do Gatañal co seu equipo filial, o Balonmán Luceros, que tamén ten a súa sede no pavillón. Durante a primeira etapa dos cangueses na Liga ASOBAL o Pavillón do Gatañal recibía popularmente o acuame do "Fervedoiro" polo presión e o empurre da afección local, o que se reflectiu frecuentemente nos seus partidos como local.
Filial
En 2013, por iniciativa dun grupo de pais de xogadores naceu o Balonmán Luceros, que absorveu o equipo de Primeira Nacional Explotaciones Mineras Morrazo, pasando a converterse no equipo filial do Club Balonmán Cangas. Na tempada 2019-20 o equipo competirá na Primeira Nacional, terceira categoría do balonmán español, e disputa os seus partidos como local tamén no Pavillón do Gatañal.
Xogadores destacados
miniatura|O porteiro croata [[Venio Losert vestiu unha tempada a camisola do Balonmán Cangas na tempada debut do equipo galego en competición europea.]] En 1977 chegou o primeiro xogador estranxeiro ao club morracense. Tratábase do iugoslavo Bozidar. Outro xogador balcánico destacado do club é Alen Muratović, o xogador montenegrino despuntou en Cangas, axudando ao equipo a clasificarse por primeira vez para unha competición europea (a Copa EHF), posteriormente defendeu as cores do BM Valladolid e do SG Flensburg-Handewitt alemán, tras catro anos lonxe das pistas por unha grave lesión e instalado en Cangas, Muratović volveu ao balonmán en activo.
Entre os xogadores máis destacados pola súa traxectoria internacional que vestiron a camisola do Balonmán Cangas cómpre salientar ao porteiro internacional croata Venio Losert, quen xogou tan só a tempada 2005-06 co equipo galego e que se proclamou campión do mundo nunha ocasión e campión olímpico en dúas ocasións, tengo colleitado tamén un bronce olímpico e tres subcampionatos do mudo. Tamén salientar ao porteiro dinamarqués Kasper Hvidt, que chegou ao club con 18 anos e que coa súa selección gañou unha medalla de bronce mundial, así como dous bronces e un ouro europeos. Outro porteiro destacado que defendeu a portaría do Cangas foi o francés Bruno Martini, que xogou no cadro cangués na tempada 1998-99, logo de proclamarse campión do mundo coa súa selección nacional en 1995, logro que repetiría en 2011.
Amnistía
A amnistía (do grego ἀμνηστία amnestía, esquecemento) é unha causa de extinción da responsabilidade penal. É un acto xurídico, normalmente emanado do poder lexislativo, polo que unha pluralidade de individuos que foran declarados culpables dun delito pasan a considerarse inocentes por desaparición da figura delituosa.
Amnistía e indulto
A diferenza do indulto, que extingue a responsabilidade penal actuando sobre a pena derivada dun delito (a persoa segue sendo culpable, pero se lle perdoou o cumprimento da pena), a amnistía actúa sobre o delito mesmo. Por iso, a amnistía adoita ter efectos retroactivos e, entre outros, extingue toda responsabilidade penal ou civil e anula os antecedentes penais. Polo mesmo motivo, é xeral, dado que actúa sobre todos os que cometeron ese delito, e non sobre individuos concretos.
A amnistía adoita supor un novo xuízo de valor sobre a conveniencia de prohibir ou sancionar unha conduta. Por esa razón, as leis ou actos de amnistía son máis frecuentes en momentos de cambios sociais ou de réximes políticos e, en ocasións, asóciase ao perdón de presos políticos. Con todo, o seu emprego pode ser obxecto de polémica, pois pode provocar a impunidade de quen cometeron graves feitos durante un réxime anterior.
Camelle, Camelle, Camariñas
Camelle é un lugar da parroquia de Camelle no concello coruñés de Camariñas (comarca da Terra de Soneira). Tiña 918 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 430 homes e 488 mulleres.
Por este lugar pasa a 5ª etapa da ruta de sendeirismo do Camiño dos Faros.
Hipoxia (medicina)
A hipoxia é unha condición na cal o corpo ou unha rexión del queda privada dunha subministración suficiente de oxíxeno a nivel dos tecidos. A hipoxia pode clasificarse como xeneralizada, se afecta a todo o corpo, ou local, se afecta só a unha rexión do corpo. Aínda que a hipoxia adoita ser unha condición patolóxica, as variacións nas concentracións de oxíxeno nas arterias poden ser parte da fisioloxía normal; por exemplo, durante o adestramento de hipoventilación ou un exercicio físico extenuante.
A hipoxia é diferente da hipoxemia e anoxemia, xa que a hipoxia é o estado no cal a subministración de oxíxeno é insuficiente nun tecido (ou no corpo), mentres que a hipoxemia e a anoxemia refírense especificamente a estados nos que hai unha subministración de oxíxeno arterial baixa ou cero. Por tanto, hipoxemia refírese a que hai un nivel baixo de oxíxeno no sangue arterial (de aí a terminación emia, de hema=sangue), mentres que hipoxia é un termo máis xeral que significa que hai un contido baixo en oxíxeno en calquera tecido ou órgano ou no corpo enteiro. A hipoxemia pode causar hipoxia (hipoxia hipoxémica), pero a hipoxia pode orixinarse por outros mecanismos tamén, como a anemia. A hipoxia na que hai unha completa deprivación de oxíxeno denomínase anoxia.
A hipoxia xeneralizada dáse en persoas sas cando ascenden a elevadas altitudes sobre o nivel do mar, o que lles causa mal de altura que pode orixinar complicacións letais: edema pulmonar de grande altitude e edema cerebral de grande altitude. A hipoxia en individuos sans tamén se dá cando se respira unha mestura de gases cun baixo contido de oxíxeno, por exemplo cando os mergulladores nadan baixo a auga, especialmente se usan sistemas de circuíto pechado de reciclaxe respiratoria, que controlan a cantidade de oxíxeno no aire subministrado. Utilízase intencionadamente unha hipoxia intermitente suave e non nociva durante os adestramentos en altitude para desenvolver unha adaptación ás prestacións atléticas tanto a nivel celular coma sistémico.
A hipoxia é tamén unha grave consecuencia dun parto prematuro nos neonatos. A principal causa disto é que os pulmóns do feto humano son uns dos últimos órganos que se desenvolven durante o embarazo. Para axudar os pulmóns a distribuír o sangue oxixenado polo corpo, os meniños con risco de hipoxia son a miúdo situados nunha incubadora, onde se lles proporciona oxíxeno por cánulas de alto fluxo cunha presión de aire positiva continua (tamén chamado berce húmido).
Hipoxia xeneralizada
Os síntomas da hipoxia xeneralizada dependen da súa gravidade e aceleración do seu inicio.
No caso do mal de altura, no que a hipoxia se desenvolve gradualmente, os síntomas son mareo/fatiga, adormecemento do corpo/formigo das extremidades, náusea e anoxia. Na hipoxia grave, ou hipoxia de comezo moi rápido, prodúcese ataxia, confusión/desorientación/alucinacións/cambio de comportamento, dor de cabeza grave/nivel de consciencia reducido, papiloedema, dificultade respiratoria, palidez, taquicardia e hipertensión pulmonar que finalmene levan aos signos tardíos como a cianose, frecuencia cardíaca lenta/cor pulmonale e presión sanguínea baixa seguida de morte.