cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia do Deportivo da Coruña
O Eurodépor (1998-2004)
O título de liga conseguido na tempada 1999-00 supuxo a clasificación directa por primeira vez na historia do club para disputar a Liga de Campións da UEFA. Para este novo reto europeo, o club reforzouse con importantes fichaxes, destacando entre elas as de Molina, Diego Tristán, Valerón, Pandiani, Capdevila ou Duscher. A tempada comezou coa chegada dun novo título, a segunda Supercopa de España, conquistada despois de derrotar ó Espanyol por 2 goles a 0 (0-0 no partido de ida, e 2-0 na volta disputada en Riazor, con tantos de Djalminha e Tristán).
Na estrea dos branquiazuis na Liga de Campións o equipo quedou encadrado no grupo E, xunto co Hamburgo alemán, o Panathinaikos grego, e a Juventus de Turín. Debutou na máxima competición europea o 13 de setembro do ano 2000, no Estadio Spyros Louis de Atenas contra o Panathinaikos. Formou con Molina, Manuel Pablo, Naybet, Romero, Donato, Víctor, Emerson, Fran, Mauro Silva, Pandiani e Diego Tristán. O polaco Krzysztof Warzycha adiantou ao equipo grego na primeira parte, ata que Naybet puxo o empate preto do final do partido, que rematou 1-1. A súa primeira vitoria na Champions chegou só seis días despois no estadio de Riazor contra o Hamburgo. O Deportivo adiantouse no primeiro tempo cun gol de Pandiani que foi empatado na segunda parte por Barbarez. Xa no tempo de desconto, Lionel Scaloni fixo o 2-1 definitivo. O equipo coruñés mantívose invicto durante toda a primeira fase de grupos e, aínda que só logrou gañar outro partido (contra o Panathinaikos en Riazor), acabou como líder do grupo, conseguindo así o pase á segunda fase de grupos.
Nesta, quedou encadrado no grupo B, xunto a Paris Saint-Germain, Milan e Galatasaray. Na primeira xornada derrotou ao equipo francés no Parque dos Príncipes, e a pesar das dúas derrotas nos seguintes dous partidos, obtivo sete dos nove últimos puntos, subindo ata a primeira praza do grupo e logrando unha histórica clasificación para os cuartos de final. Especialmente lembrado é o encontro da quinta xornada contra o PSG en Riazor, no que o equipo de Luis Fernández se puxo 0-3 tras dous goles de Leroy e un de Jay-Jay Okocha, antes de que o Deportivo protagonizase unha histórica remontada con catro goles de cabeza: un triplete de Pandiani (que saíra dende o banco) e o outro de Tristán. O seu rival en cuartos foi o Leeds United, adestrado polo irlandés David O'Leary. O equipo inglés deixou encamiñada a eliminatoria no partido de ida en Elland Road, con tres goles de Harte, Smith e Ferdinand, contra un Deportivo que notou as ausencias de Donato e Mauro Silva. No partido de volta na Coruña, os braquiazuis realizaron un gran partido e estiveron a piques de empatar a eliminatoria, gañando por 2-0 con tantos de Djalminha e Tristán, pero foi insuficiente para continuar na competición. miniatura|O brasileiro [[Djalminha é un dos futbolistas máis emblemáticos da época dourada do Deportivo.]]Na liga, o Deportivo ocupou a segunda posición durante toda a segunda volta, acabando a sete puntos do Real Madrid de Vicente del Bosque. Peor lle foi na Copa do Rei, onde caeu eliminado nos dezaseisavos de final fronte ó Tenerife, equipo da Segunda División adestrado por Rafa Benítez. Na súa segunda participación na Liga de Campións, na 2001/02, o equipo volveu quedar invicto na fase de grupos e acadou de novo o primeiro posto, por diante de Manchester United, Lille e Olympiacos. Obtivo catro empates e dúas vitorias, ambas contra o Manchester de Ferguson, campión da última Premier League, ao que derrotou por 2-1 en Riazor e por 2-3 en Old Trafford. Na segunda fase os seus rivais foron o Arsenal, o Bayer Leverkusen e a Juventus. Dous goles de Tristán e Makaay serviron para derrotar ao equipo inglés en Riazor na primeira xornada. A continuación, o equipo sufriu unha derrota por 0-3 contra o Leverkusen no BayArena e empatou a cero goles contra a Juventus no Stadio delle Alpi. Cos catro equipos empatados a catro puntos, chegouse á cuarta xornada, na que o Deportivo derrotou á Juve en Riazor con tantos de Tristán e Djalminha (2-0), mentres que o Arsenal goleou por 4-1 ao Bayer Leverkusen.
Na penúltima xornada enfrontouse ao Arsenal no antigo estadio de Highbury. Nese encontro, considerado un dos mellores da súa historia, o Deportivo foi moi superior a un Arsenal que acabaría gañando ese ano a Premier, e no que xogaban entre outros estrelas como Seaman, Campbell, Vieira, Pires, Bergkamp ou Henry. O resultado foi de 0-2, sendo Valerón e Naybet os autores dos tantos, e significou o pase matemático aos cuartos de final, por segundo ano consecutivo. O seu rival nos cuartos foi o Manchester, ao que xa se enfrontara na primeira fase, pero nesta ocasión os resultados foron opostos. O Manchester gañou na ida en Riazor por 0-2, cun gran gol de David Beckham e outro de Van Nistelrooy, e conseguiu tamén a vitoria en Old Trafford, esta vez por 3-2, con dous tantos de Solskjær e un de Giggs. miniatura|A [[Cidade Deportiva de Abegondo foi inaugurada no 2003.|esquerda]]
Por outra banda, na liga o equipo moveuse toda a tempada pola zona alta da táboa, chegando a liderala en nove xornadas. Na xornada 35 enfrontouse en Mestalla ao Valencia de Rafa Benítez, que lideraba a clasificación, cun punto de vantaxe sobre o Real Madrid e dous sobre o Deportivo. O equipo coruñés caeu derrotado pola mínima, reducíndose entón a loita polo título a valencianos e madrileños. O Valencia proclamouse campión na penúltima xornada, e na última o Deportivo derrotou por 3-0 ao Real Madrid en Riazor, con goles de Fran, Makaay e Pandiani, superando así ao equpo branco na táboa e facéndose co quinto, e ata a data último, subcampionato de liga da súa historia. Diego Tristán gañou ese ano o Trofeo Pichichi, logo de anotar 21 goles na liga, tres máis que Kluivert e Morientes.
Con todo, o maior éxito da tempada chegou coa consecución da segunda Copa do Rei para o club. O Deportivo foi eliminando a Marino de Luanco, Cultural Leonesa, L'Hospitalet, Valladolid e Figueres, meténdose por segunda vez na súa historia nunha final. Por petición do Real Madrid, a RFEF elixiu como sede da final o Estadio Santiago Bernabéu e como data o 6 de marzo, o día no que o club branco cumpría 100 anos de historia. O Deportivo dominou o partido dende o inicio e adiantouse con dous goles de Sergio e Tristán na primeira parte. Aínda que na segunda o Real Madrid recortou distancias por medio de Raúl o partido rematou con 1-2 para os coruñeses e Fran levantou a Copa, estragando a festa do centenario que o club branco pretendía culminar con ese título. O partido pasou á historia co alcume de Centenariazo, dado o seu parecido coa final do Mundial de 1950, que historicamente foi coñecida como Maracanazo. miniatura|[[Juan Carlos Valerón disputou 422 partidos oficiais coa camiseta do Deportivo en 13 tempadas.]] A tempada 2002/03 comezou coa conquista da terceira Supercopa de España da historia do Deportivo, despois de derrotar ao Valencia, campión de liga. No encontro de ida en Riazor, o resultado foi de 3-0 para os coruñeses, con goles de Valerón, Víctor e Naybet, mentres que na volta en Mestalla gañou de novo o Deportivo, cun solitario gol de Víctor. Finalizou na terceira posición no campionato de liga, por detrás de Real Madrid e Real Sociedad, e Roy Makaay fíxose co Trofeo Pichichi e a Bota de Ouro, despois de sumar 29 goles. O equipo conseguiu chegar ás semifinais da Copa do Rei, onde foi eliminado polo Mallorca de Gregorio Manzano, que logo se proclamou campión.
Iniciou a Liga de Campións 2002/03 xogando contra o Bayern de Múnic no Estadio Olímpico de Múnic, vencendo por 2-3 cun triplete de Roy Makaay, e entrando na historia como o primeiro equipo español en derrotar ao club alemán no seu estadio. Gañou tamén ao Lens en Riazor, ao Bayern tamén en Riazor e ao Milan en San Siro, clasificándose para a seguinte fase na segunda posición, empatado a puntos co primeiro, o Milan. Na segunda fase quedou encadrado no Grupo D, xunto coa Juventus, o Manchester United e o FC Basel. Logrou sete puntos de nove posibles en Riazor, cun empate contra a Juve e vitorias contra Manchester e Basel, pero non puido sumar ningún punto fóra da casa. O equipo inglés ocupou a primeira praza final, con 13 puntos, mentres que os outros tres remataron nun triplo empate a sete puntos, ocupando o Deportivo o último posto.
Na tempada 2003/04 o equipo finalizou de novo na terceira posición na liga, mentres que na Copa do Rei caeu eliminado nos oitavos de final contra o Atlético de Madrid. Con todo, a grande actuación do club esa tempada chegaría na Liga de Campións. e fixo historia ó chegar ás semifinais da Liga de Campións. Despois de eliminar ao Rosenborg na rolda previa, quedou encadrado no grupo C, con AEK, PSV e Monaco. Empatou co equipo grego no Apostolos Nikolaidis de Atenas, antes de afrontar dous partidos seguidos en Riazor, logrando dúas vitorias: 2-0 contra o PSV de Guus Hiddink, e 1-0 contra o Monaco de Didier Deschamps. miniatura|O portugués [[Jorge Andrade foi un dos protagonistas nas semifinais da Liga de Campións 2003/04.|esquerda]]O 5 de novembro de 2003, no estadio Luís II de Mónaco, o Deportivo sufriu a súa maior derrota en competición europea e unha das maiores da súa historia en calquera competición, encaixando un 8-3 contra o Monaco, con catro goles de Dado Pršo, que celebraba ese día o seu 29º aniversario. Con todo, o equipo repúxose e no seguinte encontro venceu ao AEK por 3-0. O derradeiro partido da primeira fase foi contra o PSV no Philips Stadion de Eindhoven. O Deportivo chegou ao encontro con 10 puntos, empatado co Monaco e con tres puntos de vantaxe sobre o PSV. Adiantouse o PSV con dous goles de De Jong e Robben, que deixaban ao Deportivo virtualmente eliminado da competición. Irureta introduciu entón un cambio ofensivo, substituíndo a Sergio por Luque, e no primeiro balón que tocou, o catalán anotou un gol dende 35 metros que obrigaba ao equipo neerlandés a anotar tres goles máis. O partido rematou despois de que Pandiani e De Jong marcasen un gol máis para cada equipo, e o Deportivo clasificouse segundo por detrás do Monaco. Nos oitavos de final o Deportivo quedou emparellado coa Juventus de Lippi, á que eliminou con dúas vitorias pola mínima, con goles de Luque e Pandiani. O seguinte rival foi outro equipo italiano, o Milan de Carlo Ancelotti, vixente campión de Europa. A ida en San Siro acabou 4-1 para os italianos, a pesar do gol de Pandiani no minuto 11, que foi remontado con dous tantos de Kaká, un de Shevchenko e outro de Pirlo. Dúas semanas despois, o 7 de abril de 2004, o partido de volta en Riazor converteuse nun dos encontros máis lembrados da historia do club e da Liga de Campións, pois o Deportivo logrou unha remontada que parecía case imposible, eliminando ao Milan cun 4-0, tralos goles conseguidos por Pandiani, Valerón, Luque e o capitán Fran.
O Deportivo acadou así por primeira e única vez na súa historia as semifinais da Liga de Campións, onde se enfrontou ao FC Porto, adestrado por José Mourinho. O partido de ida no Estádio do Dragão acabou con empate a cero, e co polémico cartón vermello amosado polo árbitro Markus Merk ao defensa deportivista Jorge Andrade, por dar un suave golpe co pé ao seu compañeiro da selección portuguesa e amigo Deco. Deste xeito o Deportivo non puido contar co portugués para o partido de volta en Riazor, e tampouco con Mauro Silva, este último sancionado por acumulación de cartóns amarelos. O partido de volta decidiuse no minuto 60, despois de que César derribase a Deco na área e Pierluigi Collina asubiase penalti. Molina non puido deter por pouco o lanzamento do brasileiro Derlei, que cruzou a portería e deixou ao Deportivo ás portas da súa primeira final continental.
Centenario e decaemento (2004-2007)
A partir da tempada 2004/05 o Deportivo padeceu un empeoramento dos seus resultados. Disputou por última vez a Liga de Campións, caendo eliminado sen conseguir ningunha vitoria, mentres que acabou oitavo na liga. Ao remate da competición deixaron o club os históricos Fran e Mauro Silva, aos que se sumou o adestrador Javier Irureta, este último despois de sete anos á fronte do equipo. Joaquín Caparrós converteuse no novo adestrador do equipo, repetindo o oitavo posto en liga. En canto á competición europea, participou na Copa Intertoto, na que foi eliminado na final contra o Olympique de Marsella. miniatura|Deportivo da Coruña no [[2008.]]No verán de 2006 celebrouse o centenario do club, cun partido que enfrontou en Riazor aos antigos membros do Superdépor cun equipo de veteranos do club, e con Arsenio e Amancio nos respectivos bancos. Disputaron o partido entre outros Liaño, Buyo, Nando, Fran, José Ramón, Mauro Silva, Donato, Claudio, Bebeto, Naybet, Djalminha, Vicente Celeiro, Pardo ou Cholo, este último xa con 62 anos.
A tempada 2006/07 supuxo unha auténtica revolución no cadro de xogadores. Moitos dos pesos pesados do vestiario, como Molina, Scaloni, Víctor ou Diego Tristán abandonaron a entidade, que investiu 9,3 millóns de euros na fichaxe de máis dunha ducia de xogadores, a maioría novos e con proxección, entre os que destacaban Riki, Filipe Luis, Lopo, Juan Rodríguez ou Arbeloa. Produciuse tamén unha reformulación dos obxectivos deportivos, fixándose estes na permanencia. O Deportivo acabou na posición 13º, a peor dos últimos 15 anos, e o mal xogo e o desencontro coa bancada propiciaron a saída do técnico andaluz despois de dúas temporadas.
A etapa de Lotina e fin dun ciclo (2007–2011)
150px|miniatura|[[Andrés Guardado foi un referente do proxecto deportivista entre 2007 e 2012.|esquerda]]
A pretempada 2008–09 estivo marcada polas fichaxes de Aranzubia, Zé Castro e o mexicano Omar Bravo. Na primeira rolda da Copa da UEFA 2008/09 precisou da quenda de penaltis e dun inspirado Aranzubía, que parou tres lanzamentos, para eliminar ao Brann noruegués. Na fase de grupos, con partidos a unha soa volta, o Deportivo gañou ao Feyenoord de Roy Makaay e ao Nancy francés, empatou contra o Lech Poznań en Polonia e perdeu co CSKA de Moscova, logrando o pase a dezaoitavos como segundo clasificado do grupo. Alí foi finalmente eliminado polo Aalborg BK danés, despois de perder por un resultado global de 6-1. No campionato doméstico o Deportivo rematou sétimo e sumou os puntos suficientes para superar o seu eterno rival histórico, o Celta de Vigo, na clasificación histórica da Liga, grazas á continuada permanencia do conxunto olívico na segunda división.
Na tempada 2009–10, o equipo realizou unha gran primeira volta, ocupando postos europeos durante máis de 20 xornadas (3 delas en prazas de Liga de Campións). Namentres, as lesións levárono a realizar unha mala segunda volta na que asinou unha xeira de 11 partidos consecutivos sen gañar. Finalmente o equipo terminou na 10ª posición. Nesta tempada debutaron co primeiro equipo varios xogadores do Fabril: Juan Domínguez, Rochela, Dani Rodríguez, Seoane, Añón e Raúl.
Na tempada 2010–11 ocupou postos de descenso durante varias xornadas e chegou ao derradeiro partido no 17º lugar, un punto por riba do equipo que marcaba o descenso, o Zaragoza de Javier Aguirre. Con todo, na última xornada o equipo aragonés gañou no Ciutat de Valencia, mentres que o Valencia derrotou por 0-2 ao Deportivo en Riazor, con dous goles de Aduriz e Soldado que devolveron o equipo galego á Segunda División, tras 20 anos seguidos na categoría de elite. O Deportivo converteuse no primeiro e único equipo que perdía categoría con 43 puntos.
Novos ascensos e descensos (2011-2014)
miniatura|Na tempada [[Segunda división española 2011/12|2011/12 o Deportivo proclamouse campión da Segunda División con récord de puntos (91).]] Tras un inicio irregular en segunda división e con José Luis Oltra no banquiño, a tempada 2011–12 rematou co equipo como campión da categoría, producíndose o ascenso o 27 de maio de 2012, ao derrotar por 2-1 ao Huesca a falta dunha xornada para rematar o campionato, con goles de Riki e Xisco. O 3 de xuño de 2012, na derradeira xornada, o Deportivo venceu ao Villarreal B e conseguiu alcanzar a cota de 91 puntos, récord na categoría (a anterior marca estaba en 88 puntos, conseguidos polo Real Valladolid na tempada 2006–07).
Porén, ó comezo da tempada en 1ª División, o 30 de decembro de 2012, Oltra foi despedido tras sumar soamente 12 puntos nos primeiros 17 partidos e ocupar o equipo a última posición da táboa. Foi substituído no banco do conxunto herculino polo adestrador portugués Domingos Paciência. Mais os resultados non melloraron a situación do club, que continuaba no último lugar da táboa, conseguindo sumar só 4 puntos en 6 partidos, e ó cabo de mes e medio tamén Paciência foi cesado.
O 11 de febreiro de 2013, Augusto César Lendoiro firmou o contrato que vinculaba ó adestrador Fernando Vázquez á entidade branquiazul. Debutou en Riazor contra ó Real Madrid, conseguindo poñer contra as cordas ao equipo branco cun gol de Riki, aínda que os madrileños acabaron remontando nos minutos finais, con goles de Kaká e Higuaín. Pese a comezar bastante mal (3 derrotas e 1 empate) o conxunto coruñés enlazou 4 vitorias seguidas, entre elas o derbi galego contra o Celta de Vigo. O Dépor, que semellaba desafiuzado, volvía á loita pola permanencia, pero unha soa vitoria nos últimos sete partidos, impediron ao equipo de Vázquez acadar ese obxectivo, volvendo descender por segunda vez en tres anos. O descenso consumouse ao perder pola mínima na derradeira xornada contra a Real Sociedad en Riazor, sendo Griezmann o autor do gol que condenaba aos coruñeses.
Pese ó descenso, Vázquez seguiu á fronte do banco deportivista e, cunha primeira volta case perfecta fóra de Riazor (pese a complicacións en casa), rematou como campión de inverno. Fóra do plano deportivo, o 10 de xaneiro foi un día clave para o futuro do club, pois presentouse ante o xuíz concursal unha proposta de convenio na Audiencia Provincial da Coruña que obtivo o apoio do 59,44% dos acredores, pero non do acredor principal, a Axencia Tributaria. Por outra banda, na xunta de accionistas celebrada o 21 de xaneiro a candidatura encabezada por Tino Fernández acadou un 72,09% dos votos, alzándose como novo presidente do club. Finalmente, o 31 de maio de 2014 o Dépor volveu á categoría raíña trala vitoria contra o Real Jaén por 1 a 0.
Catro anos na máxima categoría (2014-2018)
Pese a que Vázquez firmara un ano máis de contrato, o Deportivo decidiu prescindir dos servizos do de Castrofeito, so pretexto dunhas declaracións polémicas deste. Ese mesmo verán o Deportivo contratou como adestrador a Víctor Fernández, mais os resultados non acompañaron e o Dépor vía perigar a salvación. Con todo a directiva deulle varias oportunidades, pero o equipo non remataba de funcionar. Todo isto fixo que, tralo empate co Córdoba, último na clasificación, Fernández fose cesado como adestrador do Deportivo.
miniatura|esquerda|O estadio de Riazor momentos despois da vitoria do Deportivo sobre o [[Real Jaén Club de Fútbol|Real Jaén o 31 de maio de 2014 (1-0), coa que acadou o ascenso a Primeira División.]]
O 9 de abril de 2015 chegou como adestrador o antigo xogador do club, Víctor Sánchez del Amo, que transformou o xogo do equipo, pese a que os resultados non melloraron demasiado. Chegou á última xornada contra o FC Barcelona dependendo de si mesmo para manterse en Primeira. O 2-0 inicial a favor dos culés fixo pensar na perda da categoría, pero dous goles, de Lucas Pérez e Diogo Salomão, e varias intervencións chaves de Fabricio mantiveron o club en primeira división ó rematar o partido con empate a dous. A salvación do equipo propiciou a continuidade do técnico madrileño unha tempada máis, na que o cadro herculino se reforzou con xogadores como Fernando Navarro, Cani, Alejandro Arribas, Pedro Mosquera, Fayçal Fajr, Luis Alberto ou Fede Cartabia, e logrou o traspaso de Lucas Pérez. O 1 de setembro de 2015 o club anunciou que pagara toda a débeda prevista para a tempada 2015–16, unha cantidade que ascendía a 3.169.861,80 euros máis 99.177,59 de xuros. Esa temporada o Deportivo realizou unha gran primeira volta na que finalizou 9º, chegando a ocupar postos de Europa League durante nove xornadas. Con todo, o equipo realizou unha mala segunda volta na que gañou unicamente dous partidos, o segundo deles na penúltima xornada fronte ó Villarreal CF por 0-2, co que asegurou matematicamente a permanencia na máxima categoría do fútbol español. A pesar da salvación, o 30 de maio de 2016 Víctor Sánchez foi destituído debido á mala relación con algúns xogadores e á mala segunda volta do equipo. O 10 de xuño o Deportivo anunciou que o substituto de Víctor Sánchez para a tempada 2016-17 sería o bilbaíno Gaizka Garitano.
A tempada 2016-17 comezou con altos e baixos. Xa en 2017 e despois de dúas derrotas contra Alavés (0-1) e Leganés (4-0), o equipo decidiu rescindir o contrato de Garitano, que foi substituído por Pepe Mel o 28 de febreiro. O adestrador madrileño conseguiu o obxectivo da permanencia, destacando a vitoria por 2-1 en Riazor contra un FC Barcelona que levaba 19 partidos consecutivos sen perder en liga.miniatura|Deportivo da Coruña no [[2015.]]
Na tempada 2017-18, o equipo só conseguiu dúas vitorias nos primeiros nove partidos, sendo un dos equipos máis goleados do campionato. O 24 de outubro de 2017, o Deportivo destituíu a Pepe Mel e o seu cargo foi ocupado por Cristóbal Parralo, ata entón adestrador do Fabril. Porén, o cambio de adestrador non fixo que mellorasen os resultados do equipo e Parralo foi destituído o 4 de febreiro de 2018, co equipo na 17ª posición e despois de 3 vitorias, 3 empates e 9 derrotas entre Liga e Copa. Ó día seguinte anunciouse a chegada do neerlandés Clarence Seedorf para dirixir ao equipo. A falta de 3 xornadas para finalizar o campionato, o 29 de abril de 2018, o equipo caeu derrotado contra o FC Barcelona por 2-4, nun partido no que Leo Messi asinou un triplete en Riazor. A derrota deixaba o equipo no 18º posto, a 12 puntos do 17º, o Levante, e certificaba o descenso dos coruñeses á Segunda División.
Afundimento (2018-actualidade)
esquerda|miniatura|[[Fernando Vázquez adestrou o Deportivo en dúas etapas, logrando o ascenso a Primeira na campaña 2013/14.]] A tempada 2018-19 comezou con novo adestrador, Natxo González, tras o despido de Seedorf. Aínda que durante os primeiros meses de competición, o equipo estivo entre os postos altos da clasificación, unha mala xeira de resultados levou ao seu despido en abril e á chegada de Pep Martí. Finalmente o Deportivo acabou sexto, o que lle daba dereito a xogar os playoffs de ascenso a Primeira. Na primeira eliminatoria eliminou o Málaga tras gañar en Riazor 4-2, con dous goles de Carlos Fernández, outro de Pedro e outro de Borja Valle, e na Rosaleda 0-1, con gol do capitán Álex Bergantiños. Na final enfrontouse ao Mallorca, e no partido de ida en Riazor o Deportivo logrou unha vantaxe de 2-0, con goles de Fede Cartabia e Quique González, nun encontro no que Bergantiños sufriu unha dura patada na cara por parte de Marc Pedraza, sendo sometido logo a unha intervención cirúrxica e recibindo 70 puntos de sutura. O capitán coruñés non puido disputar o partido de volta Son Moix, no que o Mallorca remontou a eliminatoria e fíxose co ascenso, ao gañar por 3-0 con goles de Budimir, Salva Sevilla e Abdón Prats.
Para a tempada 2019-20 chegou ao banco Juan Antonio Anquela, mais foi destituído o 7 de outubro tras os malos resultados acadados nas 10 primeiras xornadas de competición (1 vitoria, 5 empates e 4 derrotas), co equipo ocupando postos de descenso a Segunda B. Foi substituído polo arousán Luis César Sampedro, que foi cesado pouco despois, cuns números aínda peores que os de Anquela (1 vitoria, 4 empates e 6 derrotas). O equipo chegou a encadear 19 xornadas sen gañar e ocupaba a derradeira posición, a 7 puntos da salvación, no momento no que chegou ao banco Fernando Vázquez.
A segunda etapa do técnico de Castrofeito no Deportivo comezou de xeito inmellorable, con seis vitorias nos seis primeiros partidos, que serviron para saír dos postos de descenso e subir ata a 14ª praza. A competición viuse interrompida durante uns meses por mor da irrupción da pandemia de COVID-19, e trala volta aos terreos de xogo o Deportivo colocouse con catro puntos sobre o descenso a falta de catro xornadas para o remate. A continuación o equipo perdeu en Málaga pola mínima e recibiu en Riazor ao Extremadura, que se impuxo por 2-3 grazas a dous goles nos minutos finais do coruñés e exdeportivista Pinchi. No penúltimo partido o Deportivo viaxou a Anduva, onde apañou a terceira derrota consecutiva a mans do Mirandés, cun solitario gol do irundarra Martín Merquelanz. Na mesma xornada producíronse as vitorias do Lugo e o Albacete, que adiantaron na clasificación aos coruñeses, agora no posto 19º. O Deportivo recibía na derradeira xornada ao Fuenlabrada, pero o mesmo día do partido detectáronse varios casos de COVID-19 no cadro de xogadores, polo que o partido foi aprazado. Pola súa banda o Lugo e o Albacete gañaron os seus respectivos encontros, consumando así o descenso do Deportivo, que aínda gañando o partido pendente non tería posibilidades de permanencia. A directiva do club (presidido dende xaneiro por Fernando Vidal, trala dimisión de Paco Zas) realizou varias reclamacións, entendendo que a competición quedara adulterada ao non se disputar todos os encontros con horario unificado, e levou os asuntos aos tribunais, pero non puido evitar o descenso á Segunda DIvisión B catro décadas despois.
No plano institucional, pouco antes do remate da tempada celebrouse no PALEXCO unha xunta extraordinaria de accionistas, onde se votaron tres ampliacións de capital, as dúas primeiras para converter en accións a favor de Abanca 35 millóns de euros que se lle debían a dito banco, e unha terceira aberta aos socios e outros afeccionados por valor doutros 35 millóns de euros (e que finalmente só ascendeu a 300.000 euros). A proposta precisaba do voto favorable de dous terzos do capital social representado, e obtivo finalmente o 96%. Deste xeito Abanca pasou a ser o accionista maioritario do Deportivo, cun 78% das accións, que finalmente quedaron nun 75% tralo peche da ampliación aberta ao público.
Para a tempada 2020/21 o club realizou unha ampla remodelación no seu cadro de xogadores, con numerosas fichaxes, entre elas a do internacional costarriqueño Celso Borges, que regresaba ao equipo no que mlitara tres tempadas e media uns anos antes, e a do venezolano Miku. Ademais subiron ao primeiro equipo varios xogadores do Fabril, como Villares, Valín e Gandoy. A pandemia condicionou a disputa da liga, que mudou o seu sistema de competición, quedando o Deportivo encadrado nun subgrupo xunto con outros nove equipos galegos e castelán-leoneses. Mantívose invicto durante as sete primeiras xornadas, ocupando a primeira posición da táboa, pero dúas derrotas nos dous seguintes partidos, contra Celta B e Zamora, así como o pobre xogo do equipo provocaron a destitución de Fernando Vázquez trala novena xornada. Foi substituído polo coruñés Rubén de la Barrera e catro meses despois o Deportivo remataba a primeira fase na cuarta posición, un punto menos que os tres primeiros clasificados (Celta de Vigo B, Unionistas de Salamanca e Zamora), perdendo toda opción de ascenso a Segunda. Finalmente na segunda fase clasificouse para a nova Primeira RFEF, xunto co Racing de Ferrol. Durante o transcurso da tempada, Abanca forzou a dimisión da directiva presidida por Fernando Vidal, e colocou a Antonio Couceiro como novo presidente do club.
Para a estrea na Primeira División RFEF contratouse ao adestrador abulense Borja Jiménez e o cadro de xogadores viviu unha nova renovación, sendo o capitán Álex Bergantiños o único supervivente da época de Segunda División. O equipo comezou a tempada cunha goleada por 5-0 sobre o Celta B e ocupou a primeira praza durante case a metade da competición. Con todo, unha xeira de malos resultados a partir da xornada 22 fixeron que fose superado polo Racing de Santander, polo que tivo que se conformar coa segunda praza e coa disputa da promoción de ascenso, que tivo como sede a propia Galicia. A gran masa de afeccionados do Deportivo fixo que se lle asignase o estadio de Riazor, por ser o de maior capacidade da comunidade. Nas semifinais enfrontouse ao Linares Deportivo, ao que derrotou por 4-0, con dous tantos de Quiles, un de Mario Soriano e outro de Bergantiños. O seu rival na final foi o Albacete, adestrado polo anterior técnico do Deportivo, Rubén de la Barrera. Con tódalas entradas vendidas, o público de Riazor viu ao Deportivo adiantarse no marcador por medio de Soriano, antes de que Alberto colocase o empate no marcador, forzando a prórroga. Ao club coruñés bastáballe con manter o empate no tempo suplementario para lograr o ascenso, debido á súa mellor clasificación na tempada regular, pero un gol de Jordi Sánchez no minuto 113 culminou a remontada do club manchego e condenou ao Deportivo a outro ano na terceira categoría do fútbol español.
Paranoid
Paranoid é o segundo álbum da banda británica de heavy metal Black Sabbath. Nun principio o seu nome ía ser War Pigs, pero debido a presións da discográfica púxoselle Paranoid. Foi gravado e publicado no ano 1970, constituíndo o primeiro éxito do grupo, e considerado a día de hoxe un disco de culto. Chegou a ser número un no Reino Unido, e é o LP máis vendido de Black Sabbath.
Kurr
Kurr é o primeiro álbum de estudio da banda islandesa de Amiina, publicado o 21 de marzo de 2007 a través do seu propio selo, Bláskjár Records. O disco foi precedido polo sinxelo "Seoul" a finais de 2006. O álbum foi parcialmente gravado no estudio Sundlaugin de Sigur Rós.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Amiina.
Isodecágono
200px|miniatura|dereita|Isodecágono regular. En xeometría, un isodecágono é un polígono de vinte lados. Cada ángulo interior dun isodecágono regular mide 162º, e a área dun isodecágono regular de lado a é:
Alemparte, Céltigos, Frades
Alemparte é un lugar da parroquia de Céltigos no concello coruñés de Frades da comarca de Ordes. Tiña 31 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE, dos cales 14 eran homes e 17 eran mulleres.
Jesús Suevos
Jesús Suevos Fernández-Jove, nado en Ferrol o 12 de decembro de 1907 e finado en Madrid o 19 de maio de 2001, foi un político e xornalista galego. En 1955 foi nomeado presidente do Atlético de Madrid.
Traxectoria
Jesús Suevos licenciouse en Dereito e Filosofía e Letras. En marzo de 1935 foi un dos fundadores da Falange en Galiza, sendo nomeado presidente territorial directamente por José Antonio Primo de Rivera, do que era amigo persoal, e foi membro do I Consello Nacional de Falange.
Trala sublevación do 18 de xullo de 1936 sumouse ao pronunciamento contra a República. Durante a Guerra Civil actuou como xefe de Centuria das Milicias de Falange nos combates da serra de Guadarrama. Foi nomeado director do xornal El Pueblo Gallego, que fora incautado polas autoridades franquistas, e en xaneiro de 1937, Xefe de Falange da provincia de Pontevedra, para substituír o defenestrado Manuel Castro Pena.
Foi representante de Falange en Portugal, agregado de Prensa en 1943 e durante a segunda guerra mundial foi correspondente, no París ocupado polos nazis, da prensa do Movemento. Tamén ocupou importantes postos no Servicio de Información e Investigación e no Servicio Exterior de Falange.
En 1957 foille concedido o Premio Nacional de Xornalismo Francisco Franco. Foi nomeado Director Xeral de Radiodifusión en 1960 e Director Xeral de Cinematografía en 1961. Foi o primeiro Director de Televisión Española. Tamén foi xefe do Sindicato Nacional do Espectáculo, como substituto de David Jato, e procurador en Cortes (1943-1977). Durante varios anos foi Tenente de Alcalde de Madrid, ocupando provisionalmente a alcaldía entre os mandatos de Carlos Arias Navarro e Miguel Ángel García-Lomas.
Agrupación Nacionalista Independente
miniatura|[[Luís Seoane, secretario de actas da Agrupación Nacionalista Independente]] A Agrupación Nacionalista Independente foi unha organización política de carácter galeguista fundada en 1931 e que se integrou no Partido Galeguista.
Jesús Suevos
Traxectoria
En maio de 1955, tras cesar como presidente do Atlético de Madrid Luis Benítez de Lugo, Marqués de la Florida, Suevos foi nomeado presidente, cargo que ostentou até decembro dese mesmo ano, cando foi substituído por Javier Barroso. En xuño de 1975 integrouse no Frente Nacional Español, xunto a outros falanxistas «históricos» como Manuel Valdés Larrañaga, José Antonio Elola, Agustín Aznar e Raimundo Fernández-Cuesta.
Agrupación Nacionalista Independente
Traxectoria
A Agrupación Nacionalista Independente fundouse por iniciativa de Xoán Xesús González en Santiago de Compostela en 1931, o seu presidente era Lois Tobío Fernández, o vicepresidente Ricardo Carballo Calero, o secretario xeral o propio Xoán Xesús e o secretario de actas Luís Seoane.
A principal actividade do grupo consistiu na organización do primeiro gran mitin galeguista que se celebrou tras a constitución da II República e que se celebrou en Compostela o 10 de maio e no que interviron Castelao, Valentín Paz Andrade, Álvaro das Casas e Ramón Otero Pedrayo entre outros. O grupo integrouse no Partido Galeguista, o que levou ao abandono de Xoán Xesús González.
Jesús Suevos
Traxectoria
Segundo publicou o xornal Público, na década dos setenta, Suevos organizou en Ferrol unhas patrullas de inspiración paramilitar, coñecidos como "cadeneros" que se dedicaban a amedrentar sindicalistas e demócratas con paus, cadeas e pistolas. Deses grupos formou parte o despois deputado e director da Garda Civil, Arsenio Fernández de Mesa, tras ser adoptado intelectual e ideoloxicamente por Suevos.
Bona de Borbón
Bona de Borbón (en Bonne de Bourbon), nada en 1341 e finada en Château de Mâcon o 19 de xaneiro de 1402, foi filla de Pedro I de Borbón, duque de Borbón e polo tanto irmá de Xoana de Borbón.
Traxectoria
Casou con Amadeu VI de Savoia en 1355 en París. Tiveron dous fillos:
Harlan Ellison
miniatura|dereita|Ellison en 1986. Harlan Jay Ellison, nado o 27 de maio de 1934 en Cleveland (Ohio), é un prolífico e destacado escritor de novelas e historias curtas especializado en literatura fantástica, de terror e, sobre todo, de ciencia ficción. Os libros libros abranguen os xéneros tanto da ficción como do ensaio.
Antonio Núñez
Antonio Núñez Tena, nado en Madrid o 15 de xaneiro de 1979, é un exfutbolista español. Xogaba de interior dereito.
Traxectoria
Pechado o mercado de verán da tempada 2013–14 fichou polo Deportivo da Coruña cun contrato de 4 meses. O seu debut co Dépor produciuse o 16 de outubro de 2013, nun partido de Copa do Rei fronte ao Real Jaén a domicilio que rematou en derrota (2–0). Catro días máis tarde faría o seu debut en liga, nun empate en Riazor fronte ao Real Zaragoza (1–1). En ambos partidos entrou de suplente. En decembro renovou o seu contrato até o final da tempada.
Tareixa, condesa de Portugal
alt=Tereixa de León (centro) xunto da súa filla Urraca Henriques (dereita) e Bermudo Peres de Trava (esquerda), segundo o manuscrito gótico do mosteiro de Toxosoutos.|miniatura|Tereixa de León (centro) xunto da súa filla Urraca Henriques (dereita) e Bermudo Peres de Trava (esquerda), segundo o manuscrito gótico do mosteiro de Toxosoutos. Tareixa de León (tamén chamada Teresa ou Tharesia, nas fontes latinas), foi a primeira condesa de Portugal.
Tareixa naceu cara ao 1080 e finou o 1 de novembro de 1130. Entre o 1096 e o 1112 exerceu o goberno do condado á par do seu marido, Henrique de Borgoña. Desde a morte deste en 1112 até 1128 gobernou o condado en solitario. O fillo de ambos, Afonso Henriques, converteríase no primeiro rei de Portugal.
Ascendencia e infancia
Tareixa foi a segunda filla do rei Afonso VI de León. Tanto ela como a súa irmá Elvira eran fillas ilexítimas, nacidas da relación entre o rei e a aristócrata berciana Ximena Muñiz. Descoñécese o lugar e a data do seu nacemento, aínda que este debeu producirse entre 1078 (cando Afonso enviuvou da súa primeira muller) e 1080 (en que Afonso casou con Constanza de Borgoña).
Non existe documentación que probe onde se criou Teresa, aínda que é de supoñer que residiría na corte de León xunto do seu pai, acompañándoo ás veces nos seus desprazamentos. Así mesmo, é de supoñer que tamén visitaría con frecuencia as posesións no Bierzo da familia da súa nai.
Casamento e goberno no condado de Portugal (1095/96-1112)
Tareixa foi prometida por decisión paterna con Henrique de Borgoña. O matrimonio celebrouse nunha data anterior a finais de 1095, data do primeiro documento en que aparecen mencionados como esposos.
Henrique, nacido arredor do 1069, pertencía á familia dos duques de Borgoña. Aparece documentado por primeira vez na Península contra o 1086, acompañando ao seu irmán Eudes, duque de Borgoña. Formaba parte dunha expedición de cabaleiros borgoñóns que participou na conquista de Tudela baixo o patrocinio da súa tía, a raíña Constanza.
Como dote, o rei entregou aos esposos o condado de Portugal, que na altura se consideraba parte do Reino de Galicia. Desde finais do reinado de Fernando I, pai de Afonso VI, o condado abranguía as terras entre o río Miño e o Vouga. A principios da década dos noventa, Afonso VI conseguiu estender estes dominios ao río Texo. O rei confiou o goberno destas terras a Raimundo de Borgoña e Urraca, a súa primeira filla lexítima. Non se sabe a razón de que Afonso decidise retirarlles o goberno do condado. A historiografía portuguesa insiste no pobre desempeño militar de Raimundo, que non foi capaz a asegurar o dominio de prazas como Lisboa ou Santarém. Outros historiadores, porén, encontran outros motivos como que Afonso temía a ameaza que Raimundo supuña para o seu poder ou a complexa relación entre a monarquía e as elites locais propia da sociedade feudal.
Do matrimonio naceron cinco fillos: Urraca, Sancho, Teresa, Henrique e Afonso. Henrique morreu moi novo, antes de 1110. Afonso, nacido no 1109, remataría por se converter no primeiro rei de Portugal.
Todo isto non significou que o matrimonio se apartase da corte leonesa. Henrique e Teresa permanecerían bastante tempo afastados do condado, pois figuran a miúdo entre as testemuñas dos diplomas emitidos pola chancelaria de Afonso. O seu goberno sobre o condado debíase a unha concesión persoal de Afonso, polo que o matrimonio tiña que asegurar a súa posición para cando se producise a morte do rei.
Afonso morreu o 1 de xullo de 1109, deixando como sucesora a súa filla Urraca. É posíbel que o matrimonio se opuxese á sucesión, o que explicaría que ambos os cónxuxes estivesen ausentes das súas exequias e que tampouco aparezan como testemuñas do primeiro documento que Urraca asina como raíña. Seguindo á Primeira Crónica de Sahagún, un dos documentos primarios máis relevantes sobre a época, Henrique dirixiuse a Borgoña pouco antes da morte do rei, para buscar apoios con que “toviese el reino de Espanna”. Porén, tamén hai quen opina que a súa ausencia se puido deber á necesidade de defender a fronteira, pois está documentado que a finais de xullo o matrimonio estaba en Coímbra.
A finais de 1109 concretáronse as capitulacións matrimoniais entre Urraca e Afonso I de Aragón. O enlace tivo o apoio da burguesía do reino, especialmente forte nas cidades ao longo do Camiño de Santiago, pero atopou un rexeitamento xeneralizado entre a nobreza. Á luz da Historia Compostelá, outro texto fundamental para entender a política leonesa do período, parece que os condes de Portugal se posicionaron nun primeiro momento a favor do casamento. O seu apoio resultou decisivo para que o bando aragonés puidese vencer na batalla de Candespina (26 de outubro de 1110). Con todo, Henrique de Borgoña cambiouse de bando a pouco da batalla, o que permitiu sitiar Afonso no castelo de Peñafiel.
Este é o contexto en que ha de entenderse un dos documentos máis controversos entre os asinados por Teresa. Trátase do chamado Pacto da Amizade, subscrito entre a condesa e a raíña Urraca en novembro ou decembro de 1110. Ese acordo concede á condesa numerosas prazas no territorio leonés e castelán (Zamora, Salamanca, Ávila, Talavera...) en troques de protección militar. Non hai consenso sobre a veracidade do documento, pois só se coñece unha copia, conservada no Liber Fidei da catedral de Braga. Ademais, carece de mencións a Henrique de Borgoña. Sexa ou non un documento verídico, o pacto ilustra os obxectivos que perseguían Teresa e Henrique: tirar o máximo proveito da debilidade de Urraca.
Viuvez e primeiros anos de goberno en solitario (1112-1121)
Trala morte de Henrique de Borgoña na primavera de 1112, a súa viúva asumiu o mando en solitario do condado. A súa política foi en boa medida unha continuación da que emprendera en conxunto co seu marido. Unha das súas principais preocupacións foi a defensa da fronteira sur. En 1116 e 1117 os almorábides asediaron Coímbra, ocupándose Tareixa de capitanear a defensa da praza.
A partir de 1117 a documentación emitida pola chancelaría de Teresa comezou a usar para ela o título de raíña. O titulo revela que, nesa altura, Teresa estaba moi segura do seu poder sobre o territorio de Portugal. Con todo, a súa autoridade estivo sempre supeditada á monarquía leonesa, primeiro nas mans de Urraca e despois nas de Afonso VII.
Teresa tratou de ampliar os seus dominios. Así por exemplo, actuou a miúdo na marxe esquerda do Miño, tentando colocar baixo o seu poder toda a diocese de Tui. Segundo a Historia Compostelá, esa sería a razón do ataque que sufriu en 1121 por parte de Urraca e Diego Xelmírez, sendo cercada no Castelo de Lanhoso tras sufrir unha derrota naval no Miño. Aínda que en posición de inferioridade, a condesa conseguiu negociar o Tratado de Lanhoso, polo cal conseguiu salvar o seu goberno do Condado Portucalense.
Últimos anos de goberno en solitario: a alianza coa casa de Traba (1121-1128)
Aínda que moi seguramente as relacións entre Teresa e a casa de Traba eran xa estreitas con anterioridade, a presenza no condado portugués de dous dos fillos de Pedro Fróilaz, conde de Traba, non está confirmada documentalmente até 1121. Bermudo, que casaría coa filla máis vella de Teresa, Urraca, ocupou cargos como a tenencia de Viseu, ao mínimo entre 1125 e 1128. Fernando, pola súa parte, será tenente de Coímbra, entre outras doazóns. Da relación entre Teresa e Fernando Pérez de Traba nacerían catro fillos. miniatura|Castelo de Guimarães Esta relación alleou a Teresa das principais casas nobiliarias portucalenses. A nobreza portuguesa sufría mal que os Traba e os seus achegados tomasen para si cargos tan relevantes como a defensa da fronteira fronte aos musulmáns. En opinión da historiografía portuguesa, Tareixa tiña "clara a sua vontade de restaurar o antigo reino da Galiza", namentres a nobreza do condado optaba xa pola creación dun Portugal independente.
Desde 1121 desaparecen como testemuñas dos documentos de Teresa algunhas das familias máis prominentes da nobreza portuguesa, como os membros da casa de Ribadouro ou os da casa da Maia. O enfrontamento entre os partidarios de Teresa e a nobreza do condado, unida arredor do seu fillo Afonso Henriques, precipitáronse trala morte de Urraca en 1126. O fillo desta, Afonso VII tivo primeiro que asegurar a paz na fronteira aragonesa. Unha vez logrado este obxectivo, decidiuse a someter a nobreza galega e portuguesa. A finais de setembro de 1127, vitorioso en Galiza, o seu exército atravesou o Miño. Teresa e Fernando fuxiron cara o sur, refuxiándose en Viseu ou Coímbra, en tanto Afonso Henriques defendía con éxito Guimarães, acuartelado no castelo da cidade. O empeño de Afonso Henriques deulle aínda máis apoios. O 24 de xuño de 1128 enfrontáronse as tropas de Henrique e as da súa nai no Campo de São Mamede, coa vitoria de Henrique.
Ao que parece, Teresa e Fernando abandonaron Portugal após a derrota. Se ben Fernando viviría aínda vinte anos, sendo unha figura relevante da política leonesa, Teresa morreu o 1 de novembro de 1130 retirada en Galiza. Descoñécese o lugar exacto onde morreu, así como o lugar onde foi soterrada. Pénsase que puideron recibir unha primeira sepultura en Santa María de Montederramo (na altura baixo a advocación de San Xoán) para logo seren reclamados polo seu fillo, quen se encargaría de que os levasen xunto aos do seu pai, na Sé de Braga.
Interese da súa figura e valoración historiográfica
A figura de Teresa ten un gran valor para a historiografía portuguesa como nai de Afonso Henriques, que se converterá no primeiro rei de Portugal. Con todo, fronte á acción de Afonso, claramente decidida á creación dun estado propio ao sur do Miño, o goberno de Teresa funcionou dentro do marco territorial da corte leonesa, o que ao cabo motivou a defección da alta nobreza de Portugal.
Teresa, como a súa medio irmá Urraca ou a súa avoa Sancha, concitou a atención da historiografía polo seu interese no estudo da situación da muller nos inicios da sociedade feudal.
En liñas xerais, existe consenso en sinalar que as nobres desta época desempeñaban un papel que non se reducía á reprodución e transmisión da liñaxe. Como demostra o caso de Teresa, podían ocupar perfectamente un papel de primeiro rango na escena política, sobre todo en ausencia dun varón que puidese reclamar un status igual ou superior.