cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Michelangelo
Bóveda da capela Sistina
O artista tamén estivo baixo a tensión das continuas discusións co papa, as présas por acabar a pintura e os pagos que non recibía. Finalmente, a grande obra da pintura da bóveda presentouse publicamente o 31 de outubro de 1512.
Xuízo final
Por encargo do papa Clemente VII, confirmado máis tarde por Paulo III, Michelangelo aceptou pintar na parede do altar da capela Sistina o Xuízo final, ou Xuízo universal, iniciado en 1536 e finalizado en 1541.
O tema baséase na Apocalipse de San Xoán. A parte central está ocupada por un Cristo con xesto enérxico, que separa aos xustos dos pecadores, e a carón del ten á súa nai María, medorenta polo xesto tan violento do seu fillo. Ao redor seu están os santos, facilmente recoñecibles, xa que a maioría mostran os atributos do seu martirio. Entre eles atópase o apóstolo San Bertomeu, que no seu martirio foi esfolado; este santo leva colgada na man a súa propia pel, onde se recoñece o autorretrato de Michelangelo. Xusto debaixo hai un grupo de anxos con trompetas, anunciadores do Xuízo. Todas as escenas están rodeadas por unha multitude de personaxes, uns á beira dereita de Cristo, os que ascenden ao ceo, e outros á esquerda, os condenados que baixan ás tebras, algúns dos cales atópanse enriba da barca de Caronte, presente na Divina Comedia de Dante. Nos semicírculos da parte superior do mural aparecen uns anxos cos símbolos da Paixón de Cristo, nun lado a cruz onde morreu e no outro a columna onde foi flaxelado.
Malia a admiración que espertou esta obra, tamén foron importantes as protestas polos espidos e polas actitudes dos personaxes, xa que foron considerados inmorais. O mestre de cerimonias papal, Biagio da Cesena, dixo que a pintura era deshonesta, pero un dos que máis críticas contrarias lanzou contra os espidos, argumentando que se debería «facer unha fogueira coa obra», foi Pietro Aretino. En 1559, conseguiuse que Daniele da Volterra, por orde do papa Paulo IV, cubrise as "vergoñas" das figuras espidas, polo que sería coñecido co sobrenome de "il Braghettone"; o pintor morreu ao cabo de dous anos, sen poder completar o traballo.
Logo da restauración empezada no ano 1980, as pinturas volven lucir tal e coma as realizou Michelangelo.
Capela Paulina
Rematado o Xuízo final, o papa Paulo III encargoulle para a capela Paulina (en italiano cappella Paolina), que fora construída por Antonio da Sangallo o Mozo, a pintura de dous grandes frescos nos que Michelangelo traballou dende 1542 a 1550: A conversión de San Paulo e O martirio de San Pedro. Foron diversos os motivos que alongaron a execución destas obras, entre eles o incendio do ano 1544, unha enfermidade do artista que atrasou o segundo fresco ata 1546, así como os falecementos dos seus amigos Luigi del Riccio en 1546 e máis tarde o de Vittoria Colonna en 1549.
Parece que o primeiro fresco que rematou foi A conversión de San Paulo, que é o que máis se parece en estilo ao Xuízo final sobre todo pola imaxe do San Paulo, cabeza abaixo cos brazos que apuntan un á terra e outro cara ás nubes, que recordan o remuíño dos escollidos e os condenados arredor de Xesús no Xuízo. Neste fresco tamén se aprecia a partición entre o mundo celestial e o terreal, co contraste entre o obxecto principal da parte inferior, o cabalo que mira cara á dereita, e a parte superior, Xesucristo mirando cara ao lado contrario.
Este gran dinamismo encóntrase moito máis contido noutro fresco O martirio de San Pedro en fronte da desorde existente na Conversión de San Paulo. A liña principal, en diagonal, represéntaa a cruz aínda non ergueita, e as figuras que describen un grande arco de medio punto preto do centro. Grazas ao movemento da cabeza de San Pedro, Michelangelo consegue situar nel o punto de atención principal da escena.
Crucifixión
miniatura|A Crucifixión de [[Logroño, copia dunha pintura para Vittoria Colonna.]] En 1540 Vittoria Colonna pediulle un pequeno cadro da Crucifixión que a axudase nas súas oracións privadas. Tras presentarlle varios bosquexos, que se conservan no Museo Británico e no Louvre, o artista gustoso pintoulle un pequeno Calvario quedando Vittoria moi compracida pola espiritualidade das figuras. Nese momento só aparecían Cristo, a Virxe, San Xoán e uns anxiños. Vasari descríbeo así: Aínda que fala dun debuxo, o artista acabou facendo unha pintura.
Tense noticia desta pintura tamén por unha carta de Vittoria a Michelangelo: En 1547 faleceu Vittoria e tal era o afecto que Michelangelo lle profesaba que recuperou o cadro e a incluíu a ela como María Magdalena abrazada á cruz de Cristo e cun pano sobre os ombros como símbolo da súa viudez.
Aínda que o cadro orixinal se perdeu, consérvanse moitos debuxos e copias feitas por discípulos de Michelangelo, entre elas a que se garda na Concatedral de Santa María de la Redonda de Logroño.
A fachada de San Lourenzo
miniatura|esquerda|Reconstrución dun deseño de Michelangelo sobre a [[fachada da basílica de San Lourenzo de Florencia, por medio dunha proxección luminosa, o ano 2007.]]
A familia Medici financiara a construción da basílica de San Lourenzo de Florencia, segundo deseño de Brunelleschi. Empezada en 1420, durante a visita en 1515 do papa León X a fachada estaba aínda sen realizar con tan só un cerramento de obra vista de cantaría, e para a ocasión, recubriuse a inacabada fachada da igrexa cunha construción efémera realizada por Jacopo Sansovino e Andrea del Sarto. O pontífice decidiu entón realizar un concurso para a fachada, patrocinado sempre polos Medici. Michelangelo gañou o concurso fronte os deseños de Raffaello Sanzio, Jacopo Sansovino e Giuliano da Sangallo. Proxectou realizar unha fachada na que se representase toda a arquitectura e toda a escultura de Italia, ideando unha fachada semellante a un retablo contrarreformista pero que en realidade estaba inspirado polos modelos da arquitectura profana, realzada con numerosas estatuas de mármore, bronce e relevos. Realizou unha maqueta en madeira feita por Baccio d'Agnolo; como non foi do seu gusto, realizouse unha segunda maqueta con vinte e catro figuras de cera, en base á cal asinouse o contrato para a súa construción o 19 de xaneiro de 1518.
Segundo escribiu Michelangelo, cheo de entusiasmo: «Propúxenme facer desta fachada de San Lourenzo unha obra que sexa o espello da arquitectura e da escultura para toda Italia...» Entre os anos 1518 e 1519 Michelangelo revisou os mármores en Carrara, un traballo inútil, xa que o papa propuxo que o mármore fose do territorio florentino, das canteiras de Pietrasanta e Serravezza. Con data 10 de marzo de 1520, o papa deu por finalizado o contrato, cando o artista non facía moito se queixara de que o mármore destinado para a fachada estábase utilizando noutras obras. A segunda maqueta de madeira presentada e realizada polo seu axudante Urbano, consérvase na Casa Buonarroti.
miniatura|Fiestras inginocchiate no [[Palacio Medici Riccardi, nunha fotografía de 1908.]]
Melloras do Palacio Medici Riccardi
Cara ao ano 1517, efectuou unhas obras de mellora na planta baixa do Palacio Medici Riccardi, onde se pecharon os arcos da loggia (galería) que se construíron na esquina da Via Longa e a Via de'Gori, co que resultaba a arquitectura máis pechada e máis compacta do edificio. Colocáronse tamén unhas fiestras que Vasari denominaba inginocchiate (arrodilladas). Na Casa Buonarroti consérvase un debuxo que debeu servir para a maqueta deste palacio.
Sancristía Nova
Empezada por encarga de León X en 1520, foi baixo o mandato de Clemente VII cando se deu un novo impulso á construción da Sancristía Nova en 1523, situada na basílica de San Lourenzo de Florencia, destinada a acoller as tumbas dos capitáns Xuliano, duque de Nemours e Lourenzo, duque de Urbino, mortos había pouco, e a dos Magníficos, Lourenzo e o seu irmán Xuliano de Medici, no lado contrario do cruceiro onde se encontraba a antiga sancristía construída por Brunelleschi e decorada por Donatello. A nova construción habíase de adecuar á planta da precedente, que consistía en dous cadrados de diferente anchura comunicados a través dun arco e cunha cúpula; os paramentos eran lisos, enmarcados por pilastras e molduras feitas en pietra serena a pedra gris da rexión. Michelangelo agrandou a parte central, para poder dar máis espazo aos sepulcros e o altar.
No deseño vertical cambiou a arquitectura do Quattrocento e colocou fiestras cegas sobre as portas; as fiestras xunto á cúpula fíxoas en forma de trapecio para conseguir unha óptica de ascensión máis grande. A cúpula está realizada cun artesoado ou casetóns radiais. Estes casetóns distribúense en cinco fileiras de medida decrecente, que imitan, mesmo no número, as do Panteón de Roma; rematan nunha coroa radiada, onde se inicia a lanterna, de delicada forma e perfecta beleza; é a contribución máis importante no exterior da capela. Vista dende o exterior, a reforma da sancristía de San Lourenzo realizada por Michelangelo presenta unha gran cúpula con cuberta de tellas, un conxunto de molduras e de grandes ventanais que favorecen os xogos de luz e sombra no interior. Descartado o primeiro proxecto, onde o artista destinaba o espazo central para os monumentos funerarios, estes remataron, nos seguintes deseños, desprazados aos muros, onde quedaron completamente integrados na arquitectura.
Biblioteca Laurenciana
Tamén de Clemente VII foi a idea de construír en Florencia unha biblioteca para conservar toda a colección de còdex da familia Medici, e contou para este proxecto con Buonarroti; o edificio acabaría sendo coñecido como a Biblioteca Laurenciana, xa que había ter unha grande ampliación do seu fondo bibliográfico por parte de Lourenzo o Magnífico a fins do século XV. A partir de 1523, unha vez escollida a localización dentro do convento da basílica de San Lourenzo, no piso superior ao lado oriental do claustro, empezaron os proxectos que sufrirían un gran número de variacións. Facía falta organizar espazos diferentes para separar os libros latinos dos gregos, e tamén se querían repartir os libros raros en pequenas salas, pero ao final acabouse optando para organizalo todo nunha gran sala. Centráronse os esforzos en resolver o soporte da nova estrutura sobre os muros antigos: na biblioteca baixouse o nivel do teito e situáronse fiestras moi próximas unhas das outras, co que se conseguía ampliar a luminosidade; o vestíbulo deseñouse como lugar de circulación, cunha altura superior, e engadíronse fiestras de iluminación. En 1533, o papa deu permiso a Michelangelo para que se trasladase a Roma, coa condición de que deixase solucionado a terminación da decoración e a escaleira de acceso do vestíbulo. O artesoado da biblioteca está realizado con motivos elípticos e romboidais; Buonarroti tamén deseñou os grandes pupitres de lectura. Da escaleira fixo numerosos deseños, e por fin, en 1558, enviou desde Roma o proxecto, xunto cunha maqueta, a Bartolomeo Ammannati, que foi o encargado por Cosme I de Medici para construír definitivamente a escaleira. Consérvanse máis de trinta follas de debuxos da Biblioteca Laurenciana, aínda que pola correspondencia mantida durante a súa elaboración, sábese que deberon de ser moitos máis.
Praza do Campidoglio
miniatura|[[Gravado do ano 1568 de Étienne Dupérac segundo o proxecto de Michelangelo.]]
Logo de Florencia, en Roma tamén desenvolveu unha etapa arquitectónica durante as súas dúas últimas décadas de vida; así en 1546 encargóuselle a urbanización da praza do Campidoglio ou Campidoglio. Durante a visita do emperador Carlos I, o papa Paulo III, entre as diversas realizacións para o ornamento da cidade con ocasión deste recibimento, fixera trasladar algunhas esculturas ao monte do Capitolio: en 1537 colocouse a estatua ecuestre de bronce de Marco Aurelio, símbolo da autoridade imperial e por extensión da continuidade entre a Roma imperial e a papal; esta escultura debía de ser o centro de partida de toda a urbanización. Michelangelo, para que houbese unha visión unitaria, dispuxo o Palacio dos Senadores (sede do concello) no fondo da praza, cunhas escalinatas tanxentes á fachada; e delimitada aos lados por dous palacios: o Palazzo dei Conservatorio e o chamado Palazzo Novo construído ex-novo, ambos converxentes cara á escaleira de acceso ao Capitolio. Os edificios, actualmente Museos Capitolinos, foron dotados dunha orde xigante con pilastras corintias na fachada, cornixas e arquitrabes, e proxectadas diverxentes, non paralelas, de maneira que a praza quedaba en forma de trapecio, para conseguir a ilusión óptica de máis profundidade.
O motivo empregado no pavimento da praza, deseñouse cunha retícula curvilínea inscrita nunha elipse centrada no basamento da estatua de Marco Aurelio, e dividida en doce seccións, que recorda o símbolo usado na antigüidade para os doce signos do zodíaco, en alusión á cúpula celestial. Tamén é unha referencia á arquitectura cristiá, co símbolo dos doce apóstolos. O tratamento que fixo Michelangelo parecíase ao tipo de schemata medieval para coordinar o ciclo lunar con outras interpretacións como as horas e o zodíaco, tomando como exemplo para estas claves simbólicas as do manuscrito do século X do De Rerum Natura de Santo Isidoro de Sevilla (que trata sobre astronomía e xeografía).
Michelangelo conferiu á praza unha plástica extraordinaria, encargada de fusionar todo o ambiente arquitectónico. Resulta un espazo aberto, sobre todo entre os dous palacios simétricos, coma se fora un salón ao cal chégase mediante a gran rampla central de subida, a Cordonata Capitolina, cunhas balaustradas tamén diverxentes para provocar o efecto visual unitario coa praza. A unidade total non se conseguiu ata bastante máis tarde coa construción do Palazzo Novo, proxectado por Michelangelo para separar a praza da igrexa de Aracoeli. As fachadas foron construídas, na súa maior parte, unha vez morto o artista, e aínda que non son unha fiel realización dos seus proxectos si que constitúen unha magnífica composición.
Palacio Farnese
miniatura|Fachada do [[Palacio Farnese, en Roma.]]
Na construción do Palacio Farnesio, Michelangelo substituíu a Antonio da Sangallo o Mozo, que era o que dirixía as obras no momento que se produciu o seu falecemento en 1546. O edificio atopábase en construción ao nivel da segunda planta. Buonarroti acabou a fachada antes de realizar os corpos laterais e o posterior, e fixo elevar a altura do segundo piso para unificalos coa mesma medida que os inferiores. A cornixa do edificio, que Sangallo previra máis estreita, substituíuna por outra máis grande e con elementos ornamentais, onde se mesturan as ordes dórica, xónica, e corintia. Cambiou tamén o ritmo da fachada coa revisión da fiestra central, que dotou dun lintel máis grande coa prolongación do entaboamento, encima do cal colocou un escudo xigante de máis de tres metros de altura.
A parte posterior da obra foi acabada anos máis tarde por Giacomo della Porta.
Santa Maria degli Angeli e dei Martiri
miniatura| Gravado de [[Étienne Dupérac que representa as Termas de Diocleciano antes da transformación en igrexa.]]
Por concesión mediante unha bula do 27 de xullo de 1561, Pío IV decidiu instalar aos cartuxos nas Termas de Diocleciano, previa a súa transformación en igrexa. Xa no ano 1541 un sacerdote siciliano, Antonio del Duca, solicitara ao papa a creación dunha igrexa consagrada ao culto dos anxos, e en 1550 conseguiu a autorización de edificar catorce altares provisionais, sete dedicados aos anxos e outros sete aos mártires. O 5 de agosto de 1561 colocouse a primeira pedra da igrexa e encargouse do proxecto Michelangelo, que, segundo Vasari, propuxo:
As obras empezaron inmediatamente, pero tiveron que deterse no ano 1563 por falta de fondos económicos. Cando en 1565 se converteu en igrexa titular (parroquial) co nome de Santa Maria degli Angeli e dei Martiri, encargouse a realización dun baldaquino de bronce para o altar maior, segundo deseño de Michelangelo, que se atopa hoxe en día no museo de Nápoles. Durante os séculos posteriores foise transformando, facéndose case imperceptible o deseño orixinal.
Porta Pía
A porta edificouse durante o proceso de remodelación urbanística realizada polo papa Pío IV. A nova rúa que viña desde o monte Quirinal, nomeouse Via Pia en honor do papa; a partir de entón proseguiu en liña recta a través da Porta Pia, que atravesa as murallas da cidade; Michelangelo realizouna naquel tramo en substitución doutra que había moi próxima ao lugar chamada Nomentana. Realizouse como unha grande escenografía, no punto topográfico máis elevado da muralla, coa fachada cara ao interior da cidade, co que se apartaba da antiga tradición de orientar as portas cara ao campo, como presentación da cidade ao visitante. As medallas que se acuñaron con motivo da construción da Porta, obra de Giovanni Federico Bonzagni, mostran como foi deseñada orixinariamente. O proxecto para a parte externa non se puido levar a termo polo falecemento de Michelangelo en 1564 e a elección dun novo papa, Pío V (1566), co que as obras quedaron paralizadas e a parte exterior solucionouse cun sinxelo muro e unha porta.
Debuxos
miniatura|Copia da parte central do debuxo de Michelangelo A batalla de Cascina, obra de Bastiano da Sangallo Os debuxos de Michelangelo forman un conxunto dabondo numeroso e importante, malia as fogueiras que se sabe que fixo algunhas veces para queimar, segundo Vasari, «deseños, apuntamentos e cartóns feitos da súa man, co fin de que ninguén vise as coitas que tivera e as diversas probas polas que pasara o seu enxeño ata aparecer perfecto». Os primeiros debuxos atribuídos ao artista son as copias realizadas na basílica florentina da Santa Croce do Tributo e a Consagración de Masaccio e mailo debuxo do Alquimista, de invención propia, hoxe no Museo Británico, así como unha copia de Giotto conservada no Louvre, todos eles do tempo dos seus estudos no pazo de Lourenzo o Magnífico, contra o ano 1490.
A batalla de Cascina
miniatura|Copia da parte central do debuxo de Leonardo da Vinci A batalla de Anghiari, feita por Rubens. A técnica de Michelangelo móstrase en toda a súa "terribilitá" na encarga para a decoración da sala do Gran Consello do Palazzo Vecchio. No ano 1503, o novo goberno republicano logo de escoller como "gonfaloniere" a Piero Soderini, decidiu pintar ao fresco esta sala, e con tal motivo encargoulle a Leonardo da Vinci a representación d'A batalla d'Anghiari e, na parede de en fronte, a Michelangelo A batalla de Cascina, contrapoñendo así os dous artistas máis grandes da época. Michelangelo comezou a elaboración do cartón co debuxo, e consta que en 1504 recibira por el dous pagamentos. O tema está inspirado na crónica de Filippo Villani, segundo a cal en 1364 as tropas de Florencia atacaron ás de Pisa preto de Cascina e, a causa da forte calor, os soldados espíronse para tomar un baño no río Arno e, aínda que os pisanos aproveitaron o momento para atacar, a vitoria foi para os florentinos. Aquí Michelangelo amosa o seu gran dominio do nu, xunto co movemento dinámico e de creación, ata esgotar todas as posibilidades expresivas, cunha gran variedade de técnicas: algunhas figuras están contornadas con carbón, outras, con trazos fortes, están esfumadas e iluminadas con xeso; por exemplo, no Nu de costas da Casa Buonarroti de Florencia, márcanse os perfís con trazos grosos e os trazos das sombras en retícula.
Como houbo de partir cara a Roma chamado polo papa Xulio II, o artista non pasou da execución do cartón. O fresco realizado por Leonardo na sala do Gran Consello, A batalla d'Anghiari, foi destruído pouco despois e só é coñecido por unha copia da parte central realizada por Rubens. Curiosamente, existe tamén unha copia da parte central d'A batalla de Cascina feita por Bastiano da Sangallo.
No ano 1515, durante unha visita do papa León X a Florencia, realizáronse decoracións por toda a cidade baseadas n'A batalla de Cascina segundo o proxecto de Michelangelo; é probable que o cartón fose partido e entregado a diferentes artistas para que o copiasen e así adornar a cidade para o recibimento do papa. No Museo Británico e na colección da Galería Uffizi consérvanse estudos sobre figuras individuais deste bosquexo de Michelangelo. Vasari describiu o bosquexo completo:
As fortificacións de Florencia
miniatura|Estudo de fortificación para a Porta no Prato di Ognissanti. Despois da expulsión dos Medici no 1527 e do establecemento da nova república en Florencia, o 6 de abril de 1529, Michelangelo foi nomeado «gobernador e procurador xeral da fabricación e fortificación das murallas» e, agás unha pequena estadía en Venecia, dedicoulle todos os seus esforzos á mellora das fortificaciós florentinas. Todos os debuxos conservados na Casa Buonarroti son estudos para os bastións das portas e os ángulos da muralla medieval. Cómpre resaltar, pola súa elaboración, o debuxo correspondente ao ángulo da Porta al Prato di Ognissanti, na zona occidental de Florencia.
Michelangelo centrou a súa preocupación na acción defensiva e amosou a súa meirande orixinalidade neste tipo de debuxos, que son os únicos deseños militares, xunto con algún outro debuxo de Leonardo, nos que se establecen as traxectorias de tiro dos canóns e o seu raio de acción. A gran cantidade de elementos saíntes agudos dos seus debuxos proporciona un máximo alcance, xa que os bastións eran máis defensivos ca ofensivos. As ideas do autor estaban destinadas a non ser aceptadas, e nalgúns dos seus debuxos da última época xa se aprecia a eliminación de puntos cegos, que non se podían protexer, seguramente por algunha crítica recibida por parte de expertos militares; estes últimos deseños, os máis próximos aos que se utilizarían posteriormente na época do barroco, son moi similares aos propostos polo enxeñeiro militar o Marqués de Vauban na súa obra Manière de fortifier, do ano 1689.
Outros debuxos
miniatura|A Resurrección (1520-1525). Na Colección do Castelo de Windsor.miniatura|[[Epifanía (Michelangelo)|Epifanía, debuxo de Michelangelo conservado no Museo Británico de Londres]]Para a bóveda da capela Sistina o artista realizou unha serie de debuxos a xeito de esbozos onde se advirten os trazos dun premanierismo que xa era patente na obra de Michelangelo. Neste conxunto inclúense os estudos sobre os nus conservados no Museo Británico de Londres, os estudos para a Sibila Líbica, con diferentes variantes, do Metropolitan de Nova York, diversos estudos de figuras, unha sanguina do Cristo no limbo e uns poucos debuxos máis sobre o tema da Resurrección.
A comezos do século XV xurdiu en Italia un tipo de debuxos perfectamente acabados, para seren dados como agasallo. Leonardo da Vinci, no 1500, fixo unha serie para llos ofrecer a un mecenas. Michelangelo tamén realizou algunhas series, que regalou a mozos polos que sentía algún afecto especial, pero a gran maioría foron para llos regalar ao seu amado Tommaso Cavalieri, que Vasari xustifica como exercicios de aprendizaxe:
Consérvanse numerosos debuxos, sobre todo ao xiz vermello:
Obra poética
miniatura|[[Retrato de Michelangelo por Sebastiano del Piombo, ca. 1525.]] Na opinión da investigadora Alma B. Altizer, Michelangelo foi un poeta extraordinario e nos seus mellores poemas foi capaz de expresar unha poderosa unidade de visión que os fai a un tempo rústicos e sofisticados, arcaicos e contemporáneos, escuros e cristalinamente claros. Buscaba con eles poder expresar «os movementos internos da súa alma». Segundo Altizer a súa forza deriva da súa capacidade de condensar nos poucos versos das súas formas favoritas, o soneto e mailo madrigal, unha ampla gama de significados e unha rica plétora de imaxes poéticas, penetrando fondamente na dialéctica inherente á vida humana. Para Sigmund Méndez as Rime de Michelangelo Buonarroti, recoñecidas tanto pola súa forza verbal coma polo seu valor testemuñal, revelan o seu máis íntimo pensamento e as súas reflexións supoñen unha expresión peculiar e quizais a máis suxestiva do idealismo estético de inspiración neoplatónica na literatura artística da Renacenza italiana.
Edicións
Malia a súa alta calidade, a meirande parte da obra poética de Michelangelo foi escrita só para el mesmo ou para un reducido círculo de amigos. Varios poemas rexistrounos en fragmentos de papel, ou no medio doutros escritos, coma se fosen pensamentos paralelos captados de paso. Nunha ocasión estivo a piques de publicar preto dun centenar de poemas, mais o seu editor faleceu antes de rematar o traballo e el xa non tornou ao proxecto, aínda que algúns dos poemas apareceron publicados sen o seu consentimento e foron considerados obras moi valiosas. O poeta e historiador florentino Benedetto Varchi, nas honras fúnebres de Michelangelo, igualou a súa obra poética coas súas realizacións nos outros campos da arte, mais esta apreciación non era xeneralizada. Ata 1623 non apareceu unha primeira edición, compilada polo seu sobriño-neto Michelangelo o Mozo, moi amplamente corrixida, actualizando a linguaxe, cambiando o xénero dos pronomes masculinos a feminino, e expurgándoa de alusións homoeróticas e declaracións consideradas inaceptábeis para a moral e a relixión. Esta edición foi a única dispoñíbel ata o século XIX, cando as adulteracións do editor foron en gran parte eliminadas e os poemas restaurados a unha forma moi próxima á orixinal. Nese momento xa existía un interese significativo pola poesía de Michelangelo, pero a súa tradución a outras linguas era considerada moi difícil. A primeira edición completa foi a de Cesare Guasti en 1863 que, partindo dos textos orixinais e aínda que padecía serios problemas editoriais, aclarou definitivamente o sentido da poesía dirixida a Tommaso Cavalieri.
En 1897 Carl Frey presentou o primeiro traballo de edición realmente erudito que levou a produción poética de Michelangelo a un nivel moito máis elevado de atención do público, converténdose na edición canónica por uns sesenta anos, malia que aínda presentase algunhas deficiencias. En 1960 Enzo Girardi publicou outra edición completa, moi superior, ofrecendo unha versión en italiano moderno canda unha versión restaurada dos orixinais que se fixo referencial, e provendo unha ordenación cronolóxica baseada na evolución da caligrafía do autor, o que posibilitou estudar a súa poesía en relación á súa evolución artística como un todo e en relación cos acontecementos da súa vida persoal.
Despois da de Girardi as edicións e traducións multiplicáronse e ata o final do século XX apareceron só en inglés cinco edicións completas. Malia todo, na propia Italia non hai unanimidade entre os críticos e nomes importantes como Benedetto Croce e Giuseppe Toffanin consideraron a súa poesía pobre, pouco orixinal e seriamente defectuosa, aínda que a crítica foi modificando este concepto e hoxe é a cada vez maior o espazo dedicado a Michelangelo nas compilacións de poesía italiana. Curiosamente o propio autor escribiu comentarios á beira de varios poemas rebaixando o seu mérito, mais non estendía esa opinión a todo o conxunto da súa obra poética e escribiu a Jacob Arcadelt agradecéndolle que musicase un dos seus poemas, e a Varchi por unha disertación altamente laudatoria que pronunciara en Florencia sobre esta faceta da súa carreira. Os seus poemas foron musicados varias veces ao longo da historia, por compositores como os seus contemporáneos Costanzo Festa, Jean de Conseil (compositor da corte papal), Bartolomeo Tromboncino, o mesmo Jacob Arcadelt, e nos séculos dezanove e vinte por Hugo Wolf, Richard Strauss, Dmitrii Shostakovich, Luigi Dallapiccola ou Benjamin Britten.
Estilo
Segundo Condivi, contra 1503 Michelangelo dedicouse á lectura: «(...) estivo algún tempo sen facer cousa ningunha na arte da escultura, para se entregar á lectura dos poetas e oradores en lingua vulgar e facer sonetos para o seu deleite». En total consérvanse 302 poemas, contando fragmentos e pezas inacabadas, na meirande parte sonetos e madrigais, aínda que hai tamén tercetos, oitavas e sextinas, amais de corenta e oito epitafios dedicados ao seu pupilo Cecchino Bracci, finado con dezaseis anos. A primeira peza que se conserva é un soneto inconcluso do ano 1503 e a última, outro soneto tamén sen rematar de 1560. miniatura|Soneto sobre os traballos da capela Sistina copiado en limpo e cun bosquexo autógrafo. O cadro formado a partir do estudo cronolóxico de Girardi revela que Michelangelo só comezou a escribir poesía despois de 1503, producindo catorce poemas ata 1520. Dende esta data ata 1531, trinta ou corenta máis, e entre 1532 e 1547, preto de douscentos, que se poden dividir en tres grupos: o primeiro cos poemas dirixidos a Tommaso dei Cavalieri, expresando unha intensidade de amor que facía ao seu destinatario o epítome de todo o que de bo podería haber no mundo, unindo de forma sen igual a beleza do corpo e a do espírito; o segundo, cos dirixidos a Vittoria Colonna, igualmente intensos afectivamente pero máis inclinados á relixiosidade; e un grupo para unha destinataria descoñecida, a “dama fermosa e cruel”, posibelmente unha figura simbólica e non unha persoa real, tratando de temas variados non relacionados co amor. A última fase é a máis ecléctica e só se pode agrupar por cronoloxía, pero un tema común é a relixión, expresando o desexo de paz e perdón polos seus pecados.
Na poesía de Michelangelo é recorrente a explotación de antíteses: imaxinación e realidade, creación e destrución, suxeito o obxecto, espírito e materia, amante e amado, dor e pracer, vida interior e exterior, beleza e fealdade, ou vida e morte. As súas primeiras obras están moitas veces inacabadas e son convencionais e derivativas de Dante e Petrarca, e tamén da filosofía escolástica no seu xeito de manexar os paradoxos morais e relixiosos, pero co paso dos anos Michelangelo desenvolveu unha técnica de síntese orixinal que lle posibilitou manexar as antíteses en varios plans simultáneos. Girardi apuntou como outras características da súa poesía a tendencia a abstraer e interiorizar as imaxes e expresións formais que herdou dos seus modelos, o rexeitamento a utilizar conceptos de maneira simplemente ornamental como un fin en si mesmos, e a capacidade de evitar circunloquios e ir directamente ao punto desexado, o que lle presta unha gran forza persuasiva e a anima como imaxe dunha experiencia verdadeira.
A súa formación, recibida no pazo de Lourenzo o Magnífico en Florencia e baseada no pensamento neoplatónico dos humanistas Pico della Mirandola e Ficino, deixa entender mellor a poesía de Michelangelo, pola grande insatisfacción que sempre tivo con el mesmo e con todo o do seu ámbito, pola idea da «presenza da espiritualidade no feito material», polo seu entusiasmo coa estética e a beleza. Coa poesía, o artista conseguiu expresar todos os seus afectos amorosos e as súas dúbidas relixiosas. Os primeiros poemas eran sobre temas relacionados cos seus traballos artísticos, como o dedicado á escultura a Noite das tumbas dos Medici, que di: «Grato éme o sono, e máis ser de pedra, / mentres o mal e a vergoña dura; / non ver, non sentir, éme gran ventura, / mais non me espertes, non: fala quedo».
Pola contra, utiliza un ton humorístico e burlesco nos sonetos escritos cando traballaba na bóveda da capela Sistina, contra 1510, como un dirixido ao seu amigo Giovanni da Pistoia, en cuxo manuscrito aparece un debuxo do autor caéndolle pintura sobre o rostro; neste soneto, considerado sempre como un testemuño dos seus enormes esforzos riba da estada da capela, compara o seu rostro cun "rico pavimento": «E o pincel sobre o rostro aínda / faime, pingando, un rico pavimento. / Os riles chegáronme ata o bandullo / e do cu fago por contrapeso anca / e pasos sen ollos dou en balde.» E describe a súa obra como "pintura morta" e prégalle ao seu amigo que o redima: «A miña pintura morta / deféndea ti agora, Giovanni, e maila miña honra, / pois non está en bo lugar, nin son eu pintor».
A poesía dedicada a Tommaso Cavalieri e Vittoria Colonna
Logo de morta Vittoria, Buonarroti atopábase nun estado, segundo Condivi, «que durante bastante tempo parece tolo», entrou nunha especie de deriva e viuse arrastrado polas súas obsesións relixiosas. Todo isto levouno a compoñer unha serie de poemas pesimistas onde xa dun xeito radical expón a súa absoluta decepción polo valor da arte, e nun dos seus derradeiros sonetos afirma que nin a pintura nin a escultura han lle dar xa acougo á súa alma, “volta ao amor divino”: «Chegado é xa o curso da miña vida, / por mar tempestuoso en fráxil barca, / ao peirao común, onde a render vénse / xusta razón de cada obra torta ou pía: / Aquela apaixonada fantasía / que da arte fixo o seu ídolo e monarca, / ben sei canto de erros estaba chea, / e o que ao pesar seu cada home desexa. / Os amorosos pensamentos, xa vans e ledos, / que fan, cando a dúas mortes me achego? / Unha éme certa, e a outra ameázame. / Nin pintar nin esculpir tráenlle acougo / a alma, volta a ese amor divino / que abriu, para nos levar, en cruz os brazos.»
Filgueiras, Pedrouzos, Castro Caldelas
Filgueiras é un lugar da parroquia de Pedrouzos no concello ourensán de Castro Caldelas na comarca da Terra de Caldelas. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña tres habitantes (dous homes e unha muller), a mesma cantidade ca en 2010.
Michelangelo
Valoración
A obra de Michelangelo, celebrada polos seus contemporáneos coma o punto culminante da arte renacentista, foi tamén a súa dramática conclusión. As súas esculturas, as súas pinturas e a súa arquitectura, foron admiradas máis alá de todo límite, consideradas como creacións superiores ás dos antigos e por enriba da natureza mesma. Pero Michelangelo estaba aínda vivo cando se iniciou a polémica, entre os apaixonados exaltadores da súa arte e os seus detractores, que condenaban a falta de medida e de naturalidade, contrapoñendo a súa forza á graza e a elegancia da arte de Rafael. Lodovico Dolce no ano 1557, acusaba de monótonos os nus de Michelangelo en comparación coa beleza das obras de Rafael. Foi criticado tamén pola igrexa italiana, durante a segunda metade do seiscentos, xa que as súas obras non eran afíns ás novas normas do Concilio de Trento. Dende a metade do século XVIII, foron cambiando as críticas até chegar á total adoración pola súa arte.
Filgueiras, Pedrouzos, Castro Caldelas
Toponimia
O fitónimo galego Filgueiras provén do latín filicariam, derivado de filicem, e refírese a un lugar abondoso en fentos.
Michelangelo
Valoración
O carácter profundamente relixioso de Michelangelo, a súa xenial cabeza leváronlle a ser considerado coma un mito o que lle carrexou, como antes se apuntou, algunhas críticas xa que o seu dominio das técnicas clásicas levaron a que, en certa medida, xogase con elas e as superase. O seu modo de ser impulsivo levoulle a dedicarse na súa mocidadee a manifestacións artísticas principalmente escultóricas onde o artista ten unha maior proximidade coa súa obra, lévaa a cabo el mesmo, cousa que se perde coa arquitectura que por encarga papal acepta en moitas ocasións principalmente no segundo tramo da súa vida. A súa concepción anuncia a próxima arquitectura barroca.
Os frescos da bóveda da capela Sistina representan a visión máis perfecta da súa crenza neoplatónica, que afirmaba que a beleza da figura humana ten un carácter divino; tamén nesta mesma crenza se atopa o significado das tumbas dos Medici, onde a zona inferior simboliza o mundo material en contraposición da arquitectura iluminada pola cúpula da sancristía Nova, que representa o mundo espiritual.
Coma pintor, tivo fonda influencia na xeración posterior manierista. Tintoretto vese influído polo seu debuxo, as formas anatómicas dos corpos e as súas torsións, escorzos e posturas forzadas.
O seu proxecto da basílica vaticana na que traballou durante case vinte anos da súa vida simplifica o proxecto que ideou para esta Bramante, se ben mantén a estrutura en cruz grega e a gran cúpula. Michelangelo creaba espazos, funcións envolventes dos elementos principais sobre todo a cúpula, elemento director do conxunto.
Polo que se refire á escultura, o seu David representou non xa unha volta a modelos da Antigüidade grecolatina senón que, por primeira vez, se realizaba unha obra que os superaba. Moitas das súas obras están inacabadas (non finito, en italiano), pero debe diferenciarse entre aquelas nas que o autor, intencionadamente, deixaba partes sen facer, coma os tondi Taddei e Pitti, daquelas outras que non chegou a rematar a causa de factores externos.
Noutras artes
A figura de Michelangelo foi levada ao cine en varias ocasións, sendo o máis famoso, o filme The Agony and the Ecstasy (O tormento e a éxtase, 1965), dirixido por Carol Reed sobre unha novela de Irving Stone e protagonizado por Charlton Heston coma Michelangelo e Rex Harrison coma o papa Xulio II.
En 1982 deuse o nome de 3001 Michelangelo a un asteroide descuberto por Edward Bowell. Tamén hai un cráter no planeta Mercurio co nome de Michelangelo.
Moitos dos seus poemas foron musicados en forma de lied, sendo os máis coñecidos os de Dmitrii Shostakovich, gravados por Dietrich Fischer-Dieskau.
Primeira División Nacional de Balonmán
A Primeira División Nacional de Balonmán é a terceira categoría do balonmán de España e a segunda competición en importancia organizada pola Federación Española de Balonmán.
Sistema de competición
O sistema de competición está baseado na proximidade xeográfica, repartindo aos 56 equipos participantes en 4 grupos de 14 equipos cada un, xogando en cada grupo todos contra todos a dobre volta (un partido na casa e outro fóra con cada un dos rivais), o que significan 26 partidos a xogar por cada equipo. O gañador de cada partido suma dous puntos, e se se produce un empate cada equipo suma un punto. Os dous primeiros equipos de cada grupo ao cabo desas 26 xornadas conseguen o dereito a participar na fase de ascenso á División de Prata, da que ascenden os tres mellores equipos. Os dous últimos de cada grupo perden a categoría automaticamente.
Alosa (xénero)
Alosa é un xénero de peixes teleósteos eurihalinos da familia Clupeidae. Trátase dun taxon —que é o tipo da subfamilia dos alosinos (Alosinae, Svetovidov, 1953 )— cuxos representantes son peixes mariños, pero que son capaces de remontaren os ríos, coñecidos como zamborcas.
Distribúense polas costas do océano Atlántico e o mar Mediterráneo, con algunha especie presente no golfo Pérsico.
Etimoloxía
Alosa deriva do latín tardío alosa ou alausa certo peixe citado por Ausonio, quizais influído polo grego ἅλς, ἅλός háls, halós "sal", é dicir, do sal, aludindo á presenza destes peixes en augas salobres.
Taxonomía
A súa morfoloxía é variada, estando moi relacionada coa adaptación aos hábitats nos que o taxon vive. Asúmese que algúns taxa son de evolución recente, o que se deduce mediante modernas técnicas de datación molecular. Ademais, parece que o fenómeno da hibridación foi moi común na evolución do grupo durante a súa filoxenia.
Porén, logrouse definir unha taxonomía tentativa. As especies norteamericanas, excepto A. sapidissima poden escindirse nun subxénero, ou mesmo nun xénero, denominado Pomolobus. Por outra parte, outro xénero ou subgénero proposto Caspaliosa, que agruparía ás especies do mar Caspio, resultou ser parafilético e, por tanto, rexeitado.
Especies
(Nota: os nomes vulgares galegos son os propostos por Lahuerta e Vázquez).
miniatura|[[Alosa aestivalis.]] miniatura|[[Alosa alosa.]] miniatura|[[Alosa pseudoharengus.]] miniatura|[[Alosa sapidissima.]]
Rego de Duomes
O rego de Duomes é un afluente pola marxe esquerda do río Barcala.
Curso
Nace na Pedra do Posadoiro, preto das aldeas de Buchaín e Vilar da Torre, e discorre polos concellos da Baña e de Negreira onde desemboca no río Barcala preto do Pazo do Cotón.
Lista de presidentes de Corea do Sur
Desde a creación do estado surcoreano en 1948, trece persoas ocuparon o cargo de presidente de Corea do Sur en vinte mandatos. Segundo a Constitución de Corea do Sur, o presidente é o xefe de Estado do país e tamén o seu xefe de goberno. O presidente tamén é o comandante en xefe das Forzas Armadas.
O mandato presidencial fixouse en cinco anos en 1988. Anteriormente estivo en catro anos entre 1948 e 1972, seis anos entre 1972 e 1981 e sete anos entre 1981 e 1988. Desde 1981, o presidente non pode presentarse á reelección. O presidente debe ser un cidadán surcoreano, de polo menos 40 anos de idade, que viviu en Corea do Sur durante 5 anos.
Lista de presidentes da República de Corea
{| class="wikitable" width="90%"
Presidente da Primeira República
! width="20" |№ ! width="100" |Foto ! width="200" |Nome ! colspan="2" width="300" |Lexislatura ! width="50" |Duración ! width="200" |Partido político ! width="100" |Eleccións ! rowspan="4" |1 이승만
(1875–1965) ! rowspan="4" width="50" | Partido Liberal
Presidente da Segunda República
! width="20" |№ ! width="100" |Foto ! width="200" |Nome ! colspan="2" width="300" |Lexislatura ! width="50" |Duración ! width="200" |Partido político ! width="100" |Eleccións !2 윤보선
(1897–1990) ! width="50" | Novo Partido Democrático
Presidente do Consello Supremo para a Reconstrución Nacional
! width="20" |№ ! width="100" |Foto ! width="200" |Nome ! colspan="2" width="300" |Lexislatura ! width="50" |Duración ! width="200" |Partido político ! width="100" |Eleccións !— 박정희
(1917–1979) ! width="50" |
Presidente da Terceira República
! width="20" |№ ! width="100" |Foto ! width="200" |Nome ! colspan="2" width="300" |Lexislatura ! width="50" |Duración ! width="200" |Partido político ! width="100" |Eleccións ! rowspan="3" |3
박정희
(1917–1979) ! rowspan="3" width="50" |
Presidentes da Cuarta República
! width="20" |№ ! width="100" |Foto ! width="200" |Nome ! colspan="2" width="300" |Lexislatura ! width="50" |Duración ! width="200" |Partido político ! width="100" |Eleccións ! rowspan="2" |(3)
박정희
최규하
(1919–2006) ! width="50" | !5 전두환
(1931-) ! width="50" |
Presidente da Quinta República
!№ ! width="100" |Foto ! width="200" |Nome ! colspan="2" width="300" |Lexislatura ! width="50" |Duración ! width="200" |Partido político ! width="100" |Eleccións !(5)
전두환
Presidentes da Sexta República
! width="20" |№ ! width="100" |Foto ! width="200" |Nome ! colspan="2" width="300" |Lexislatura ! width="50" |Duración ! width="200" |Partido político ! width="100" |Eleccións !6 노태우
(1932–2021) ! width="50" | Partido Democrático Liberal
Independente !7 김영삼
(1927–2015) ! width="50" | Nova Corea
Independente !8 김대중
(1924–2009) ! width="50" | Partido Democrático do Milenio
Independente ! rowspan="2" |9 노무현
Uri
Independente !10 이명박
(1941) ! width="50" | Saenuri ! rowspan="2" |11 박근혜
(1952-) ! width="50" | Partido da Liberdade de Corea !12 문재인
(1953-) ! width="50" | !13 윤석열
(1960-) !
Eleuterio
O antropónimo masculino Eleuterio pode referirse a:
Outros artigos
Parroquias de Galicia baixo a advocación de santo Eleuterio
Xosé Luís Laredo Verdejo
Xosé Luís Laredo Verdejo, nado na Coruña o 1 de xaneiro de 1931 e finado en Salamanca o 31 de agosto de 2016, foi un sacerdote e escritor galego.
Traxectoria
Estudou Filosofía e Teoloxía, Humanidades e Pedagoxía na Universidade de Comillas. Foi o autor de folletos turísticos e libros descritivos de xeografía, historia e rotas turísticas, entre os que sobresaen os 12 volumes de Galicia enteira
Tampere-talo
O Tampere-talo é o centro de concertos e congresos máis grande dos países nórdicos, situado en Sorsapuisto, na cidade de Tampere, Finlandia. O edificio foi encargado en 1990 e deseñado polos arquitectos Sakari Aartelo e Esa Piironen, mentres que Alpo Halme foi o responsable do deseño acústico das salas. En 2016 completouse unha nova ampliación do edificio.
O Tampere-talo é a sede da Tampere Filharmonia e do Muumimuseo.
Galadriel
Galadriel é un personaxe ficticio creado por J. R. R. Tolkien e que figura no seu legendarium. Aparece n'O Señor dos Aneis, O Silmarillion e mais en Unfinished Tales of Númenor and Middle-earth.
Era unha elfa da realeza de tanto os Noldor como os Teleri, ao ser neta dos reis Finwë e Olwë, e mantiña tamén un estreito parentesco co rei Ingwë dos Vanyar por medio da súa avoa Indis. Cara á fin da súa estadía na Terra Media foi a co-gobernante de Lothlórien xunto co seu esposo, o Señor Celeborn, e era coñecida polos diversos nomes de A Dama de Lórien, A Dama dos Galadhrim, Dama da Luz e A Dama do Bosque.
Literatura
En Unfinished Tales recóllense relatos da vida de Galadriel anterior a O Señor dos Aneis. Foi a única filla e a máis nova dos vástagos de Finarfin, príncipe dos Noldor, e Eärwen, que era curmá de Lúthien. Os seus irmáns máis vellos eran Finrod Felagund, Orodreth, Angrod, e máis Aegnor. Naceu en Valinor durante os Anos das Árbores.
Segundo a versión máis antiga, utilizada n'O Silmarillion publicado, Galadriel foi unha líder e participante entusiasta da rebelión dos Noldor e da súa fuxida de Valinor. Porén, separouse completamente de Fëanor e os seus familiares, e non tomou parte na Matanza de Alqualondë. Unha vez en Beleriand, viviu en teoría cun dos seus irmáns, Finrod Felagund de Nargothrond principalmente, mais pasou moito tempo na corte de Thingol e Melian en Menegroth. Coñeceu a Celeborn, un parente de Thingol, en Doriath.
Tanto n' O Silmarillion coma nos filmes, dise que Galadriel ten o poder da telepatía. De feito, n' O Silmarillion, descríbese como foi "bendicida co poder de esculcar as mentes dos demais, aos que xulgaba con imparcialidade. Mais en Fëanor só ve escuridade". Como un dos membros da casa real de Finwë e tendo o sangue dos Vanyar por parte da súa avoa paterna, Indis, a miúdo recibía cualificativos como "a máis bela entre os Elfos", tanto nas beiras de Aman coma na Terra Media.