cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maxina ou a filla espúrea
Lingua
A obra alterna a lingua castelá dos personaxes da sociedade urbana co galego da narración e dos personaxes aldeáns. Con todo, son numerosos os castelanismos no texto en galego e os galeguismos no castelán. Amais, distínguese entre un galego 'culto' na narración, e un galego 'popular' na voz dos personaxes, con gheada, seseo, vulgarismos, dialectalismos e hipergaleguismos.
Respecto á grafía, aparecen frecuentemente a letra y, e vacílase no uso de j, g e x. Amais do acento gráfico agudo, aparece o grave para marcar a abertura vocálica, e nun caso mesmo o til circunflexo. É común o uso do guión e mais do apóstrofo.
Publicación e edicións
O manuscrito máis antigo da novela, doado á Real Academia Galega polo Centro Gallego de Buenos Aires, é de 1870. A novela saíu publicada a partir do 28 de xullo de 1880 en 11 números da revista La Ilustración Gallega y Asturiana, dirixida por Manuel Murguía.
En 2021 Galaxia reeditouna co apoio da Consellería de Cultura, Educación e Universidade por medio da Secretaría Xeral de Política Lingüística e coa colaboración da Real Academia Galega (Dixitalización do manuscrito realizada por Unayta). Nesta edición ofrécese un texto actualizado, acompañado coa reprodución facsimilar caligráfica do manuscrito orixinal realizado en 1870 e depositado nos arquivos da Real Academia Galega.
Porto dos Frades, Goente, As Pontes de García Rodríguez
Porto dos Frades é un lugar da parroquia de Goente no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Tiña 9 habitantes no ano 2014 segundo datos do IGE, dos cales 6 eran homes e 3 eran mulleres.
Gillette Stadium
Gillette Stadium é un estadio situado na cidade de Foxborough, Massachusetts (Estados Unidos), 39 km ao suroeste do centro da capital do estado, Boston, e 32 km ao nordés de Providence, Rhode Island. Inaugurado en 2002 co nome de CMGI Field, serve como estadio e sede administrativa dos New England Patriots da National Football League (NFL) de fútbol americano e dos New England Revolution da Major League Soccer (MLS) de fútbol.
Historia
O estadio ten capacidade para albergar a 66.829 espectadores, incluíndo 87 palcos de luxo. O estadio é propiedade e está operado por Robert Kraft, dono tanto dos Patriots como do Revolution, a través Kraft Sports Group. Kraft xa era o dono do antigo estadio de Foxborough de 1988, antes incluso de adquirir os Patriots en 1994. Cando a finais desa década se precisou dun novo recinto, pois o antigo, con máis de vinte anos de uso, xa non atendía as necesidades, pensouse en trasladar ao equipo a Hartford, Connecticut. Con todo, a idea foi abandonada e decidiuse construír Gillette Stadium ao lado do antigo Foxboro Stadium.
A construción comezou o 24 de marzo de 2000, sendo dous anos despois, o 11 de maio de 2002, o primeiro evento oficial celebrado no estadio: un partido de fútbol dos Revolution. Porén, a gran cerimonia de inauguración sería o 9 de setembro co partido de fútbol americano entre os Patriots e os Pittsburgh Steelers, reeditando a Super Bowl daquel ano. No ano 2003 foi sede dalgún partido do Mundial de Fútbol feminino.
Foxborough, Massachusetts
Green Bay é unha cidade que se atopa no Condado de Norfolk no estado de Massachusetts, Estados Unidos. Está situada a 34 km ao suroeste da capital do estado, Boston, e a 32 km ao nordés de Providence, Rhode Island. No censo de 2010 a poboación era de 16.865 habitantes. Aínda que "Foxborough" é o nome oficial da cidade, é habitual velo escrito como "Foxboro". De feito, esta escrita é utilizada polo servizo de correos dos Estados Unidos. A cidade é principalmente coñecida por albergar o Gillette Stadium, onde xogan como locais os New England Patriots da National Football League (NFL) de fútbol americano e os New England Revolution da Major League Soccer (MLS) de fútbol.
Kan Bahlam I
Kan Bahlam I ou Kan Balam I, nado o 18 ou 20 de setembro de 524  e finado o 1 ou 3 de febreiro de 583, foi un ahau maia que gobernou a cidade estado de Palenque do ano 572 ao ano 583. É coñecido tamén como Chan Bahlum I en maia iucateco.
Traxectoria
O seu nome en lingua maia clásico significa Serpe Xaguar ó cal nalgúns glifos maias se lle engade o apelativo de k'inich que significa radiante como un elemento honorífico con referencia ó Deus Sol, é dicir K'inich Kan Bahlam I ou Radiante Serpe Xaguar. De acordo á conta longa do calendario maia naceu o 9.4.10.1.5 11 chickchan 13 chen, ascendeu ó trono o 9.6.18.5.12 10 eb 0 wo, equivalente ó 6 de abril de 572, cando tiña 47 anos de idade.
É moi probable que sexa fillo de K'an Joy Chitam I e irmán máis novo do seu antecesor no trono Ahkal Mo' Naab' II, quen morreu inesperadamente o 21 de xullo de 570. Antes de que Kan B'alam I ascendese ó trono rexístrase un período de 624 días de interregnum. O seu reinado atópase descrito na parede oriental do Templo das Inscricións. É tamén referido no lado occidental do sarcófago de Pakal "o Grande", onde se pode ver a súa representación iconográfica en altorrelevo, distíndose polo seu glifo e polo seu tocado, o cal é parte serpe e parte xaguar. Tras gobernar once anos, Kan B'alam morreu o 9.7.9.5.5 11 chikchan 3 kayab.
Crese que a súa sucesora, Yohl Ik'nal, era a súa filla, aínda que tamén é posible que sexa a súa irmá.
San Salvador, San Salvador de Búbal, Carballedo
San Salvador é un lugar da parroquia de San Salvador de Búbal, no concello lugués de Carballedo, na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 tiña 4 habitantes, 2 mulleres e 2 homes.
Toponimia
O topónimo (haxiotopónimo) ten a base no latín.
Rafaela Herrera
Rafaela de Herrera y Torreynosa, nada en Cartaxena de Indias, Vicerreinado de Nova Granada, (na actual Colombia) o 6 de agosto de 1742 e finada en Granada, Intendencia de León, (na actual Nicaragua), o 30 de maio de 1805, foi unha crioula española considerada como Heroína Nacional de Nicaragua, xa que segundo as fontes históricas defendeu e repeleu con éxito o ataque dos ingleses ao castelo da Inmaculada Concepción en xullo de 1762.
Traxectoria
Nada o 6 de agosto de 1742 en Cartaxena de Indias no seo familiar conformado polo comandante castelán José de Herrera y Sotomayor, tenente e capitán do batallón da praza de Cartaxena, que destacou como artilleiro en accións contra os ingleses en 1740 e 1741; e en 1753 fora nomeado comandante do Castelo do Río San Juan. Daquela, a súa filla tiña dez anos, e permaneceu nove xunto a el en devandita fortaleza, de maneira que este tivo tempo para instruíla no manexo do canón, “e con algunha propiedade e acerto montábao, cargaba, apuntaba e disparaba”, segundo consta nun dos memoriais da defensa do castelo, o 29 de xullo de 1762 e filla de María Felipa Torreynosa y Udiarte que vivían nese tempo en Cartaxena de Indias. Foi educada segundo as regras e obrigacións do seu tempo, como unha moza con ardente amor á patria e servizo ao rei.
Foi descendente de importantes representantes españois como o seu avó don Juan de Herrera y Sotomayor, ilustre enxeñeiro militar e do seu bisavó José Antonio Herrera y Sotomayor, capitán xeneral e gobernador do Río da Prata. Estudou no colexio franciscano.
Acto de heroísmo
alt=Fotografía a color de la Fortaleza de La Inmaculada y Purísima Concepción en Nicaragua, tomada en febreiro de 2011|miniatura|Fortaleza da Inmaculada e Purísima Concepción en Nicaragua Exploradores, navegantes, gobernantes, enxeñeiros e científicos españois, portugueses, ingleses, franceses e holandeses (Países Baixos) da época, coincidían en que Nicaragua (do mesmo xeito que o istmo de Panamá e o istmo de Tehuantepec), presentaban as características idóneas para a construción dunha canle interoceánico; a expedición que atacou o Castelo-Fortaleza, foi enviada polo Gobernador inglés William Henry Littleton, devandito ataque ten o seu punto de partida no Río San Juan no momento en que o comandante Herrera sufría unha grave enfermidade e debatíase na morte.
Segundo as fontes, no leito de morte do seu pai, Rafaela fai xuramento de defender a fortaleza, aínda que lle custe a vida. Tras a morte, toma o control Don Juan Aguilar y Santa Cruz nomeado en devandito cargo. Os ingleses, ao decatarse que a fortaleza perdera ao seu comandante, mandaron pedir a chave do castelo, coa promesa de "non facerlle dano a ninguén". O tenente contestou que non podía entregala e que resistiría cantos ataques tentasen.
O 29 de xullo de 1762, os ingleses estaban situados fronte ao castelo. Tras ouvirse ás 4 da mañá “un tiro de pedrero, río abaixo”, presentouse o inimigo. Ás once do día apareceron sete grandes piraguas que desembarcaron algunhas tropas na beira sur do río. Ás tres da tarde, a filla do defunto comandante, co permiso do novo, disparou un certeiro canonazo dispersando ao inimigo, que dá morte ao comandante da gornición inglesa, o ataque da nova causáralles moitos danos até o punto que segundo testemuñas do barco onde viñan os altos oficiais, despois do impacto do canón, case ningún estaba vivo e os demais terminaron moi mal feridos como para seguir loitando.
O día 30, os invasores retiráronse a certa distancia dos canonazos do castelo e pediron parlamentar. 31 romperon os lumes. O 1 de agosto, “seguiuse no lume co mesmo ardor que no antecedente e pola noite non deixou de ser bastante vivo dunha e outra parte”. O 2 cesou a artillaría de ambas as partes e o 3 os ingleses e aliados abandonaron as súas posicións, retirándose. miniatura|Bandeira usada nas fortificaciones españolas costeiras desde 1701 a 1785 Dada a magnitude deste acto heroico algúns historiadores como Gámez tentaron exaltar aínda máis á moza inventándose que esta disporía dunha especie de “lume grego” ao impregnar sabas de alcol que navegarían río abaixo, e supostamente serían deslizadas en dirección cara á gornición inglesa.
O ataque a lume cruzado, mantívose por varios días, a vitoria da gornición exaltou o heroísmo da moza. Despois do seu acto heroico, Rafaela contraeu matrimonio co granadino Pablo Mora con quen tivo cinco fillos. Enviudou e a familia viviu na pobreza nunha veciñanza pobre da cidade de Granada até 1781.
O 11 de novembro de 1781 o rei Carlos III asinou un decreto real por medio do cal se concedeu unha pensión vitalicia pola súa heroica acción. Tamén o 28 de outubro expediuse outra real orde coa cal se lle concedían “terras realengas” (propiedade da coroa) á recoñecida heroína.
O Pereiral
Co topónimo O Pereiral podemos referirnos a varios lugares de Galicia:
Atypical
Atypical é unha serie de televisión estadounidense creada por Robia Rashid para Netflix. A historia céntrase na vida dun rapaz chamado Sam Gardner (Keir Gilchrist), que ten trastorno do espectro autista. A primeira tempada estreouse o 11 de agosto de 2017, e consta de oito episodios. A segunda tempada, que consta de 10 episodios, estreouse o 7 de setembro de 2018. En outubro de 2018, a serie foi renovada para unha terceira tempada, que se estreou o 1 de novembro de 2019. En febreiro de 2020, a serie foi renovada para unha cuarta e derradeira tempada.
Provincia de Tajima
300px|miniatura|Antiga provincia de Tajima Tajima (但馬国, たじまのくに, Tajima-no-kuni ou 但馬, たじま) foi unha provincia histórica do Xapón, nunha zona que hoxe forma norte da prefectura de Hyōgo, na parte San'yō na rexión de Kinki, na illa de Honshū.
Harima limitaba coas provincias de Inaba (因幡), Harima (播磨), Tanba (丹波) e Tango (丹後).
A Cruz, As Enchousas, As Somozas
A Cruz é un lugar da parroquia das Enchousas no concello coruñés das Somozas, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).
Club Esportiu INEF Barcelona
O Club Esportiu INEF Barcelona é unha entidade polideportiva con sede en Barcelona adicada ó rugby, á ximnasia e ó esgrima. No pasado tamén tivo seccións de baloncesto, voleibol e iudo. O club naceu a finais dos anos 70 cando se creou un equipo feminino de rugby dentro do INEF de Barcelona. Esta sección segue a ser a principal representante do club, e a de máis éxito, ocupando o primeiro posto no palmarés do rugby feminino español a nivel de clubs.
Forza Aérea de Suecia
A Forza Aérea de Suecia (sueco: Svenska flygvapnet), anteriormente coñecida como Real Forza Aérea de Suecia (Kungliga Svenska Flygvapnet), é a rama de aire das das Forzas Armadas de Suecia.
Historia
A Forza Aérea de Suecia creouse o 1 de xullo de 1926 cando se fusionaron as unidades de avións do Exército e da Armada. Debido a escalada de tensións internacionais durante os anos 30, a Forza Aérea reorganizouse e ampliouse de catro a sete escuadróns. Cando estoupou a segunda guerra mundial en 1939, iniciouse unha nova expansión que non remataría ata o final do conflito. Aínda que Suecia nunha entrou na guerra, considerouse necesaria unha gran forza aérea para evitar a invasión e para resistir a presión das ameazas por parte das grandes potencias. En 1945 a Forza Aérea de Suecia tiña máis de 800 avións listos para o combate, incluídas 15 divisións de cazas.
Un gran problema para a Forza Aérea de Suecia durante a segunda guerra mundial foi a escaseza de combustible. Suecia estaba rodeada por países en guerra e non podía contar con combustible importado. No seu lugar os xistos bituminosos doméstico eran quentados para producir o necesiado petróleo.
Expansión durante a guerra fría
A Forza Aérea de Suecia pasou por unha rápida modernización a partir de 1945. Xa non era politicamente aceptable equipala con equipos de segunda categoría. No seu lugar, o Mando Aéreo mercou o mellor que puido atopar no estranxeiro, como por exemplo os P-51D Mustang, de Havilland Mosquito NF.19 e de Havilland Vampire, e apoiou o desenvolvemento de modelos domésticos de alto rendemento. Cando o caza Saab 29 Tunnan foi introducido ao redor de 1950, Suecia pasou a ter de súpeto aparellos que eran iguais aos mellores da Royal Air Force, the Soviet Union's VVS, e a USAF.
A finais dos 50 a Forza Aérea introduciu o sistema de bases Bas 60, que xiraba en tordo á dispersión das forzas en múltiples bases no caso de guerra para facer máis difícil a un oponente destruír os seus efectivos no chan. Tamén se introduciron pistas de aterraxe en estradas. O Bas 60 foi desenvolvido máis adiante no Bas 90 durante as décadas dos 70 e 80.
En xuño de 1952 a Forza Aérea de Suecia perdeu dous avións en operacións da guerra fría, no que foi coñecido como o Incidente Catalina. Un Douglas DC-3 de intelixencia de sinais foi interceptado por MiG-15 soviéticos sobre o mar Báltico e foi derrubado morrendo os seus tres tripulantes e cinco técnicos civís. Un hidroavión PBY Catalina de rescate tamén foi derrubado, sendo rescatados os seus cinco tripulantes por un cargueiro no mar.
Servizo de guerra
A Forza Aérea de Suecia participou nalgún nivel en tres guerras, a Guerra de Inverno fino-soviética en 1939-1940, a Crise do Congo entre 1961 e 1964, e a guerra civil libia de 2011.
Finlandia 1940
Cando a Unión Soviética atacou Finlandia en novembro de 1939 Suecia acudiu en axuda dos seus veciños de varias formas, pero sen chegar a unirse á guerra. Unha brigada de infantería e un escuadrón do aire suecos, ámbolos dous formados por voluntarios, loitaron no norte de Finlandia dende xaneiro ata marzo de 1940. O escuadrón foi designado F 19 e estaba formado por 12 cazas Gloster Gladiator e 4 bombardeiros en picado Hawker Hart.
Congo 1961-1964
A Forza Aérea de Suecia combateu como parte da misión de pacificación das Nacións Unidas ONUC durante a Crise do Congo de 1961 a 1964. Estableceu unha á aérea separada, a F 22, equipada cunha ducia de semi-obsoletos Saab 29 Tunnan, que funcionaron ben baixo as duras condicións do centro de África. Os adversarios secesionistas só tiñan un pequeno número de avións con pobres capacidades de combate, como os adestradores Fouga Magister.
Libia 2011
O 29 de marzo de 2011 o primeiro ministro sueco anunciou que oito Saab JAS 39 Gripen apoiarían a zona de exclusión aérea ordenada pola ONU sobre Libia. O anuncio respostou a unha petición de axuda da OTAN. Os cazas suecos limitáronse a apoiar a zona de exclusión e non estaban autorizados a realizar ataques. O despregue foi aprobado polo Riksdag o 1 de abril e os primeiros cazas partiron cara Libia no día seguinte. Un C-130 Hercules acompañóu aos Gripen para tarefas de reabastecemento en voo.
Rykodisc Records
Rykodisc Records é un selo discográfico estadounidense. Pertence ao Warner Music Group, opera como parte do Independent Label Group de WMG, e está distribuído pola Alternative Distribution Alliance.
Historia
Pretendendo ser o primeiro selo só de CDs independente dos Estados Unidos, Rykodisc foi fundada en 1983 en Salem, Massachusetts por Arthur Mann, Rob Simonds, Doug Lexa e Don Rose. A finais dos anos 80 o selo tamén comezou a publicar versións en casete e vinilo de gran calidade de moitas edicións baixo o nome Ryko Analogue.
Rykodisc tivo algúns éxitos notables na industria das reedicións en CD, con artistas como Elvis Costello, David Bowie, Yoko Ono, Frank Zappa, Nick Drake, Nine Inch Nails, Sugar, Robert Wyatt e Mission of Burma permitindo ao selo publicar os seus catálogos en CD. Rykodisc aínda mantén os dereitos do catálogo de Zappa. A etiqueta tamén reeditou as gravación de Meat Puppets na súa época con SST Records.
Co paso dos anos o selo adquiríu Hannibal Records, Tradition Records, Gramavision Records, Emperor Norton Records, Restless Records e, máis recentemente, Cordless Recordings. Rykodisc tamén fundou unha compañía de distribución, Ryko Distribution, e unha editorial de música, Rykomusic. O seu catálogo na actualidade ten máis de 1.200 títulos.
En 1998 Chris Blackwell deixou Island Records e mercou Rykodisc por 35 millóns de dólares, como unha forma de conseguir experiencia na mercadotecnia e distribución de música para a súa nova empresa, unha compañía chamada Palm Pictures. En 1999, un ano despois da compra de Blackwell, a oficina de Salem estaba pechada, e moitos dos veteranos da empresa foran despedidos. No ano 2001 Blackwell deixou Rykodisc e o selo entón trasladouse a Nova York, con oficinas nos Ánxeles e en Beverly, Massachusetts.
Rykodisc distingue os seus CDs coas súas características caixas de plástico transparente verde, que a compañía leva usando dende 1988 O selo comezou a limitar o uso das caixas verdes nas novas edicións en 2002.
O 23 de marzo do 2006 anunciouse que Warner Music Group adquirira a Ryko Corporation por 67,5 millóns de dólares. Cando Warner mercou Ryko, adquiriu as cintas mestras que o selo tiña de Frank Zappa, dándolle dereitos a Warner a calquera tipo de reedición; algo irónico debido ao odio que tiña Zappa contra Warner, de quen se separou con acritude en 1979. Tamén no ano 2006, a editora independente EverGreen Copyrights mercou o catálogo de Rykomusic.
No ano 2009 Ryko Distribution pasou a formar parte de Alternative Distribution Alliance. Na actualidade, ADA actúa como distribuidora para todos os lanzamentos de Rykodisc nos Estados Unidos.
Ácido aldárico
Os ácidos aldáricos son azucres ácidos derivados de monosacáridos aldosas nos que o grupo hidroxilo dun extremo da molécula e o aldehido do outro extremo son oxidados orixinando dous grupos carboxilo, polo que teñen un grupo ácido en cada extremo da molécula. A súa fórmula xeral é HOOC-(CHOH)n-COOH.
Os ácidos aldáricos sintetízanse xeralmente por medio da oxidación dunha aldosa con ácido nítrico. Nesta reacción é a forma aberta ou liñal do azucre (forma de polihidroxialdehido) a que reacciona.
Os ácidos aldáricos non poden orixinar formas cíclicas hemiacetais como as que forman os azucres reducidos, pero nalgúns casos poden formar lactonas.
A nomenclatura dos ácidos aldáricos está baseada na dos azucres dos que derivan. Por exemplo, a glicosa oxídase a ácido glicárico (ou ácido sacárico), a xilosa orixina ácido xilárico, e a galactosa o ácido galactárico. Utilízase a terminación árico.
A diferenza dos azucres dos que derivan, os ácidos aldáricos teñen o mesmo grupo fncional (COOH) en cada extremo, o que fai que dous azucres diferentes poden orixinar o mesmo ácido aldárico. Isto débese que pode suceder que o ácido aldárico poida poñerse "boca arriba"" ou "boca abaixo" orixinando exactamente a mesma molécula, xa que o feito de ter os dous extremos iguais lle dá unha simetría. Por exemplo, o ácido D-glicárico e o ácido L-gulárico son o mesmo composto. Como consecuencia algúns ácidos aldáricos son formas meso sen actividade óptica a pesar de teren varios centros quirais. Isto ocorre cando un azucre e o seu enantiómero se oxidan dando o mesmo ácido aldárico. Un exemplo é a D-manosa, que ten 4 cabonos quirais, pero os ácidos D-manárico e L-manárico, que aparentemente teñen configuracións opostas, son en realidade o mesmo composto; é dicir, o ácido manárico é unha forma meso sen actividade óptica. Ficheiro:Aldaric.png
O ácido adípico (HOOC-(CH2)4-COOH) non é un ácido aldárico, malia a súa semellanza estrutural. De feito, os ácidos aldáricos de seis carbonos poden ser considerados tetrahidroxil derivados do ácido adípico.
The Vertigo of Bliss
The Vertigo of Bliss é o segundo álbum da banda escocesa de rock alternativo Biffy Clyro, editado o 16 de xuño do 2003 a través do selo Beggars Banquet Records.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Simon Neil, James Johnston e Ben Johnston.
'Masechele Caroline Ntseliseng Khaketla
'Masechele Caroline Ntseliseng Khaketla, nada no distrito de Berea en 1918 e finada o 13 de agosto de 2012, foi unha escritora e profesora de Lesoto.
Traxectoria
Fixo os estudos primarios en Liphiring e Siloe, no distrito de Mohale's Hoek, rematando cun pase excepcional de primeira clase. Entre 1933 e 1935 estudou en Morija, converténdose na primeira rapaza do pobo sotho en rematar secundaria. En 1941 graduouse en Artes, na especialidade de Educación, pola Universidade de Fort Hare.
Despois, cun colega, sacou adiante unha escola experimental de primaria, Iketsetseng ("facédeo vós mesmos/as"), que en 1988 tiña máis de cen alumnos e alumnas. Nese centro estudaron a futura raíña 'Mamohato de Lesoto e o seu fillo, Letsie III. Khaketla perdeu o control do centro en 1992, e abriu outra escola na súa propia casa.
Khaketla escribiu once libros, incluíndo poemarios, en lingua sotho. En 1979 converteuse na primeira muller sotho en ser nomeada asesora na Corte Suprema do seu país. Formou parte do consello da Universidade Nacional de Lesoto e traballou para o goberno no comité especial do estado da muller para a Comisión de Reforma Lexislativa. Foi membro activo da Comuñón Anglicana e da súa Mothers' Union.
En 1983 foi a primeira persoa sotho en doutorarse en literatura pola Universidade Nacional. En 1997 recibiu o premio Gold Record of Achievement do American Biographical Institute. Khaketla tivo seis fillos e fillas, entre elas 'Mamphono Khaketla. Despois da súa morte o seu funeral celebrouse na Catedral de Santa María e Santiago de Maseru, e foi enterrada no cemiterio de Kokobela.
San Quintín, Baixa California
miniatura San Quintín, é unha cidade do concello de Ensenada, en México, situada no estado de Baixa California; no ano 2010, a súa poboación era de 4.777 habitantes.
Portela do Home
dereita|miniatura|[[Alfándega na Portela do Home.]] dereita|miniatura|Construción na Portela do Home co [[Escudo de España coa aguia de San Xoán.]]
Portela do Home (Portela do Homem) é un porto de montaña da serra do Xurés (en portugués Serra do Gerês) que forma parte da Raia, a estrema entre Galicia e Portugal.
Xeografía
É o punto máis ao sur da xeografía de Galicia. Do lado portugués fica o concello de Terras de Bouro e do lado galego a parroquia de Río Caldo, do concello de Lobios. É tamén punto límite entre o Parque Natural de Baixa Limia - Serra do Xurés (Galiza) e do Parque Nacional de Peneda-Gerês (Portugal). Sitúase a 822 m de altitude, nunha foz ou ozca que descende para Galiza. Recibe o seu nome do río Home (rio Homem en portugués), que ten unha fervenza a 800 m da portela.
Historia
Este paso era xa usado antigamente, e por aquí pasaba a vía romana Vía Nova do Itinerario de Antonino, que ligaba Bracara Augusta con Astorga, e da cal se conservan varios miliarios. Na actualidade comunícase con Lobios a través da estrada OU-312. Este paso de montaña foi atravesado en 1384 pola hoste invasora de Henrique de Trastámara, obrigada a retroceder acosada polos pastores e polos frades guerrilleiros comandados polo abade de Santa María do Bouro. O 6 de xuño de 1828 foi cruzada polas tropas liberais so o comando do futuro marqués de Sá da Bandeira após o fracaso da revolución liberal de 1828.
Como punto fronteirizo entre España e Portugal, houbo unha alfándega aberta até adoptaren os dous estados en 1992 o Acordo de Schengen.
Föglö
Föglö é un municipio de Finlandia situado na rexión de Åland. En 2018 a súa poboación era de 530 habitantes. A superficie do termo municipal é de 1 869,07 km2, dos cales 1 734,34nbsp;km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 3,93 hab./km².
Limita cos cancellos de Kökar, Lemland, Lumparland, Sottunga e Vårdö todos eles no arquipélago das Åland.
O concello é unilingüe en sueco.
Festival de Eurovisión 2011
miniatura|dereita|200px|Vista aérea da cidade de [[Düsseldorf, sede do festival.]] O Festival da Canción de Eurovisión 2011 celebrouse os días 10, 12 e 14 de maio en Alemaña, trala vitoria en 2010 de Lena Meyer-Landrut co tema Satellite, o cal obtivo un total de 246 puntos.
Nesta edición, a canción Running scared, de Acerbaixán, interpretada polo dúo Ell & Nikki, foi a gañadora con 221 puntos, seguida de Italia con 189 puntos e Suecia con 185 puntos.
Foi a primeira vez que Alemaña organizou o festival como un país unificado, e a terceira ocasión na que a ARD/NDR se ocupou da súa realización. En anteriores edicións, Frankfurt (1957) e Múnic (1983) acolleron edicións do Festival sendo ambas cidades da República Federal Alemá. Tamén foi a primeira vez que o Festival se celebrou nun país do denominado Big Four (Alemaña, España, Francia e Reino Unido, que son os máximos contribuíntes do festival a nivel económico) desde a creación do grupo no ano 2000.
Despois de anos sen participar, Italia, membro do extinto Big Five, volveu ao festival tras 13 anos sen concorrer, quedando en segunda posición. Xunto a Italia, Austria, Hungría e San Marino volveron formar parte do Festival de Eurovisión.
España foi representada no festival pola cantante galega Lucía Pérez, que acabou en 23ª posición, con 50 puntos.
A cidade anfitrioa
miniatura|dereita|250px|Situación de Düsseldorf en Alemaña Hai trece anos que o Festival se celebra na capital do país anfitrión (salvo no Festival de 2004 que foi celebrado en Istambul, antiga capital de Turquía). Este ano volveuse romper o esquema sendo elixida a cidade de Düsseldorf como sede do Festival, fronte as sete cidades candidatas: Berlín, Colonia, Frankfurt, Gelsenkirchen, Hannover, Hamburgo e Múnic. .
Deseño gráfico e visual
O 13 de xaneiro de 2011, a televisión alemá NDR revelou o tema artístico e o eslogan para o festival de Düsseldorf, "Feel your heart beat!" (en galego: Sinte o latexo do teu corazón!), concepto desenvolto pola empresa inglesa Turquoise.
O símbolo principal é un corazón palpitando realizado con raios de luz multicolor, que quere expresar as grandes emocións que a música pode evocar, as cales son aplicables ao Festival de Eurovisión: entusiasmo, corazóns palpitantes, emoción, amor e paixón. Non hai límites nestas emocións, nin barreiras idiomáticas. O logo tamén fai referencia a que cada canción ten o seu particular ritmo individual.
A idea do símbolo xurdiu da propia gañadora do Festival de Oslo, Lena Meyer-Landrut, que durante a súa conversa co presentador Erik Solbakken formou un corazón cos seus dedos para agradecer ós telespectadores que votaran por ela.
Presentadores
miniatura|250px|Presentadores desta edición: [[Anke Engelke, Judith Rakers e Stefan Raab.]] A ARD/NDR revelou os nomes dos presentadores desta edición o 16 de decembro de 2010: Anke Engelke, Judith Rakers e Stefan Raab. É a terceira vez na historia do Festival de Eurovisión que tres presentadores conducen o Festival. Isto xa ocorreu no Festival de Eurovisión de 1999 e no Festival de Eurovisión 2010. Stefan Raab representou a Alemaña no ano 2000 e apareceu noutras edicións do Festival.
Sorteo das semifinais
O 17 de xaneiro de 2011 celebrouse o sorteo para decidir os países participantes en cada unha das semifinais do festival. Baseándose no mesmo sistema empregado no Festival de Eurovisión 2010, mais co cambio de 5 bombos a 6. Todos os países foron separados en seis bombos individuais en función do seu historial de voto nos festivais anteriores e da súa localización xeográfica. O sorteo levouse a cabo para garantir que os países dispostos a dar as súas puntuacións altas un ao outro non participen na mesma semifinal. Un sétimo bombo, no cal só participaron os membros do Big Five: Alemaña, España, Italia, Francia e o Reino Unido, sorteouse co fin de designar que país votará e retransmitirá polo menos unha semifinal.
Tras o sorteo celebrado o 17 de xaneiro en Düsseldorf, ambas semifinais quedaron establecidas do seguinte xeito: miniatura|300px|{{legend|#D40000|Países participantes na Primeira semifinal.}} {{legend|#FFAAAA|Países votantes na Primeira semifinal.}} {{legend|#000080|Países participantes na Segunda semifinal.}} {{legend|#5599FF|Países votantes na Segunda semifinal.}}
Tras unha reunión sobre a participación israelí decidiuse que participase na 2ª semifinal porque a 1ª semifinal e o primeiro ensaio coincidían con festividades cívico-relixiosas (o Yom Ha'atzmaut e o Yom Hazikarón respectivamente).
Incluíuse a Eslovaquia no sorteo, no bombo 6, e foi elixida para participar na segunda semifinal, a pesar de que a propia cadena anunciara que non tomaría parte no festival. Posteriormente confirmouse a súa participación para evitar a sanción imposta por abandonar o Festival tras a data límite.
Final
miniatura|220px|{{legend|#22B14C|Países participantes}} {{legend|#d40000|Países que non se clasificaron para a final}} {{legend|#ffc20e|Países que participaron outros anos pero non en 2011}} A final celebrase o día 14 de maio de 2011.
Zur Kritik der politischen Ökonomie
A Zur Kritik der politischen Ökonomie (contribución á crítica da economía política), de Karl Marx, constitúe o antecedente inmediato directo da súa obra máis famosa, O Capital. Unha parte desta última obra atópase xa escrita na Contribución. É por iso que calquera análise avaliadora d' O Capital é aplicable á Contribución, tanto no que ó seu contido e metodoloxía se refire, como ás conclusións que poidan desprenderse da súa lectura.
Estrutura da obra
A obra propiamente dita consta dun prólogo e dous capítulos: no primeiro, baixo o título da mercadoría, Marx estuda de forma densa os valores de uso e de cambio, e un segundo dedicado á análise do diñeiro ou a circulación sinxela. Todo o seu vasto e ambicioso plan, que expón na súa carta a Engels do 2 de abril de 1858, habería de quedar reducido a dimensións moito máis modestas. E así, noutra carta, cara ó 13 de xaneiro de 1859, comunícalle ó mesmo Engels que «a pesar do seu título: O Capital en xeral, esteos fascículos aínda non teñen nada sobre o capital, senón só os dous primeiros capítulos: 1. A mercadoría, 2. O diñeiro, ou a circulación sinxela... Se a cousa gusta -continúa Marx-, poderá seguir rapidamente o terceiro capítulo sobre o capital». Aínda que en realidade transcorrerían oito anos antes de que se imprimira o libro primeiro do Capital.
Contido
Para chegar a unha comprensión máis exacta e comprensiva do mundo capitalista e burgués, Marx considera necesario o estudo da economía. Un coñecemento máis profundo deste campo do saber permitirá, segundo el, chegar á anatomía da sociedade. Tras vicisitudes persoais de todo tipo e no medio de privacións angustiosas, Marx establece un plan de traballo que lentamente e a duras penas vai sacando adiante. Para examinar o sistema da economía burguesa fixa a seguinte orde: Capital, Propiedade, Traballo asalariado; Estado, Comercio exterior, Mercado Mundial. Baixo os tres primeiros títulos, afirma, estudará as condicións económicas de existencia das tres grandes clases na que se divide a sociedade burguesa moderna. Á súa vez, a sección adicada ó capital comprende os seguintes capítulos: 1º. A mercadoría. 2º. A moeda ou a circulación sinxela. 3º. O capital en xeral. Soamente os dous primeiros capítulos forman o contido da Contribución. A obra sería completada no Capital.
O interese que para un economista poidan ter hoxe estes dous capítulos ―a mercadoría e o diñeiro ou a circulación sinxela― é moi limitado, por non dicir irrelevante. En primeiro lugar, porque no Capital pode atoparse un tratamento máis amplo e ligado a outros aspectos máis relevantes. En segundo lugar, porque a análise, verdadeiramente densa e reiterativa, da mercadoría e do diñeiro non reviste hoxe interese para o cultivador da ciencia económica. Especialmente a teoría e política monetaria no seu estado actual non precisan para nada do tratamento marxista do diñeiro. Existen algúns problemas, afirma un autor ―nada sospeitoso neste sentido― como O. Lange, ante os cales a economía de Marx se mostra impotente... que pode dicirnos sobre os problemas esenciais da teoría monetaria e do crédito? E máis adiante engade, «a ciencia económica de Marx constitúe unha base moi pouco sólida para dirixir un banco nacional ou para prever as consecuencias dun cambio do tipo de desconto».
En calquera caso, a teoría do valor‑traballo, en canto cimento da plusvalía, e a do beneficio constitúen dous pivotes fundamentais da análise marxista. No primeiro capítulo -sobre a mercadoría-, Marx detense coa extensión no dobre aspecto baixo o que se manifesta a mercadoría: o valor de uso e o valor de cambio, que estudaran xa outros economistas, especialmente Adam Smith e David Ricardo. O tratamento analítico deste último especialmente supera con moito ó de Marx e non se atopa motivado por unha carga ideolóxica previa tan forte como en Marx.
Un punto inicial na elaboración da ciencia económica fora chegar á determinación do valor das mercadorías. Marx considera que os valores de uso constitúen sempre o seu contido, calquera que sexa a forma social da riqueza. «Ó probar o trigo non se coñece quen o cultivou: servo ruso, modesto aldeán francés ou capitalista inglés». Esta indiferenza fai que o valor de uso como tal se atope para Marx fóra da esfera de investigación da economía política.
Polo contrario, si é interesante para Marx o valor de cambio que aparece primeiramente como unha relación cuantitativa na que os valores de uso son intercambiables. O intercambio efectúase en función do tempo de traballo, que Marx chama consumado ou obxectivado: «todos os valores de cambio son equivalentes nas proporcións en que conteñen o mesmo tempo de traballo consumado».
Para comprender mellor o feito de que o valor de cambio está determinado polo tempo de traballo, Marx establece os seguintes puntos: 1) a redución do traballo ó traballo sinxelo, sen calidade, por así dicilo; 2) o modo específico polo que o traballo creador do valor de cambio, e por conseguinte produtor de mercadorías, é traballo social, e 3) a diferenza entre o traballo en canto que produce valores de uso e o traballo en canto que produce valores de cambio.
Esta división leva a Marx a efectuar cavilacións de todo tipo e esquiva así, aínda que non de todo, o mecanismo que a economía estableceu para medir o valor das mercadorías: o custo. O interese de Marx en ligar o traballo ó valor das mercadorías é lóxico se se ten en conta a concepción materialista que orienta o seu estudo, pero non posúe máis relevancia ―«non posúe ningunha virtude -afirma O. Lange-, que a que faga superior á moderna teoría do equilibrio económico»― para a análise económico que a puramente erudita de ter deixado ós autores marxistas a solución do chamado problema da transformación de valores e custosos. Chegaron estes -nun esforzo por rehabilitar unha teoría que fora sometida a duros golpes por parte dun Böhm‑Bawerk, dun Pareto o un Marshall, por exemplo, e recentemente por Samuelson e Weizsacker e tendo sido mesmamente abandonada por algúns marxistas-, a niveis elevados de sofisticación matemática e ó despregue de controversias moi matizadas co fin de lograr unha construción lóxico‑matemática, pero practicamente inútiles dende o punto de vista da explicación da realidade económica, tanto capitalista como socialista.
No capítulo segundo, Marx estuda as medidas dos valores, as teorías sobre a unidade de medida do diñeiro e as teorías sobre os instrumentos de circulación e sobre a moeda. Como diciamos antes, para un economista actual cunha teoría monetaria en pleno apoxeo, repleta de problemas sen resolver e con amplas repercusións naa política económica, a lectura deste capítulo de Marx, que por outra parte esixe un auténtico sacrificio, resulta superflua a non ser que a erudición sexa unha preocupación dominante e se trate de estudar a Marx nos seus últimos detalles, aínda que estes non constitúan unha contribución minimamente interesante ―como é o caso do seu tratamento do diñeiro― para o pensamento actual.
Doutra parte, a forma é un obstáculo case insalvable na exposición de Marx. O seu estilo denso atormentado fan que o «custo de oportunidade» da lectura sexa case prohibitivo. O propio Marx atopábase moi preocupado por este aspecto do seu traballo. Así o afirma nunha das súas cartas a Lasalle e Engels: «se tivese tempo, calma e medios para elaboralo todo antes de entregalo ó público, faríao moito máis conciso».
Chlorobium
Chlorobium (tamén chamado Chlorochromatium) é un xénero de bacterias verdes do xofre (Chlorobi). Son bacterias fotolitótrofas que oxidan o xofre e utilizan unha cadea de transporte de electróns non cíclica para reducir o NAD+. A súa fotosíntese realízase utilizando un centro de reacción de tipo 2 que usa a bacterioclorofila (BChl) a e tamén clorosomas que empregan as bacterioclorofilas c, d, ou e; ademais tamén posúen clorofila a. Utilizan o sulfuro de hidfróxeno como fonte de electróns e a súa fonte de carbono é o dióxido de carbono.
Chlorobium aggregatum é unha especie que establece unha relación simbiótica cunha bacteria incolora non fotosintética. Estas especies teñen en conxunto o aspecto dun feixe de bacterias verdes, unidas a unha célula central con forma bacilar, que pode moverse usando o seu flaxelo. As bacterias verdes do exterior utilizan a luz para oxidar sulfuros a sulfato. A célula do interior, que non pode realizar a fotosíntese, reduce o sulfato a sulfuro. Estas bacterias divídense ao unísono, dándolle á estrutura unha aparencia multicelular, que é moi infrecuente entre as bacterias.
As especies de Chlorobium crese que xogaron unha parte importante en episodios de extinción masiva na Terra. Se os océanos se volven anóxicos (debido a un corte da circulación oceánica) entón os Chlorobium poden competir con outros seres vivos fotosintéticos. Deste modo, producen enormes cantidads de metano e sulfuro de hidróxeno, que causan un quecemento global e chuvia ácida. Isto ten graves consecuencias para outros organismos oceánicos e tamén para os organismos terrestres. Hai probas abondosas de que as poboacións de Chlorobium proporcionadas por fósiles químicos, que se encontran en sedimentos depositados no extinción en masa do Cretáceo.
O xenoma completo de C. tepidum consta de 2,15 megabases (Mb), e foi secuenciado e publicado en 2002. Sintetiza clorofila a e bacterioclorofilas a e c, e utilizose como organismo modelo para dilucidar a biosíntese de bacterioclorofilas c. Varias das súas vías metabólicas dos carotenoides (que inclúen unha nova licopeno ciclase) son similares a outras que se encontran en cianobacterias.
Os Enxertados, As Enchousas, As Somozas
Os Enxertados é un lugar da parroquia das Enchousas no concello coruñés das Somozas, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 estaba despoboado.
O deserto vermello
O deserto vermello (en Il deserto rosso) é un filme italiano dirixido por Michelangelo Antonioni e protagonizado por Monica Vitti e Richard Harris. Escrito por Antonioni e Tonino Guerra, o filme trata sobre unha muller que tenta sobrevivir no mundo moderno da neurose cultural e a dúbida existencial. O primeiro filme a cor de Antonioni, O deserto vermello salienta polo seu deseño escénico; o traballo ten lugar en gran medida en paisaxes industriais que foron interpretadas como correlativas do malestar, alienación e percepcións vivas da personaxe principal. O seu título inicial foi Celeste e verde.
Estreouse en galego o 25 de novembro de 2001 a través da TVG.
Número pi
miniatura|360px|dereita|Cando o diámetro dun círculo é 1, a lonxitude da circunferencia é pi. Pi ou π é unha constante matemática cuxo valor é a razón aritmética de calquera circunferencia dun círculo co seu diámetro; este é o mesmo valor có da razón da área dun círculo co cadrado do seu raio. É aproximadamente igual a 3,14159 na notación decimal habitual. π é unha das constantes matemáticas e físicas máis importantes: moitas fórmulas das matemáticas, ciencias e enxeñaría están moi relacionadas con π.
π é un número irracional, o que significa que o seu valor non pode ser expresado exactamente como fracción m/n, onde m e n son enteiros. Por conseguinte, a súa representación decimal nunca acaba ou se repite. É tamén un número transcendente, o que quere dicir que non existen secuencias finitas de operacións alxébricas con números enteiros (multiplicacións, raíces, sumas etc.) que poidan ser igual ao seu valor; demostrar isto foi un logro recente na historia das matemáticas e un resultado significativo das matemáticas alemás do século XIX. Ao longo da historia matemática, teñen habido moitos esforzos por determinar π máis exactamente e entender a súa natureza; a fascinación co número mesmo pasou á cultura non-matemática. A letra grega π, frecuentemente enunciada pi, foi adoptada para o número a partir da palabra grega para perímetro "περίμετρος", por vez primeira por William Jones en 1707, e popularizada por Leonhard Euler en 1737. A constante tamén é ocasionalmente referida coma a "constante circular", a "constante de Arquímedes" (para non ser confundida co número de Arquimedes) ou "número de Ludolph" (na honra dun matemático alemán cuxos esforzos para calcular os máis dos seus díxitos fixérono coñecido).
A probabilidade e o número π
onde μ é a media e σ a desviación típica da distribución.
A distribución normal aparece ligada a multitude de situacións reais, entre elas á esperanza de vida do problema do vendedor de seguros. A gráfica desta distribución coñécese como campá de Gauss pola súa forma característica de campá e polo matemático alemán Gauss, quen en 1809 publicou un monográfico no que introducía algúns conceptos estatísticos, entre eles o de distribución normal; porén algúns autores atribúenlle o descubrimento en 1733 ao matemático francés De Moivre, estudando os coeficientes do binomio (a + b)n. É por este nome que Alexander Pope dicía que cada vez que alguén morre, as campás (de Gauss) soan por π.
Xeometría
Ademais, o ángulo 180° en graos equivale a π radiáns (unha volta enteira, 360 graos, son equivalentes a 2π radiáns).
Análise
Moitas fórmulas de análise matemática conteñen π, incluíndo series infinitas, integrais, e as chamadas funcións especiais.
Antigüidade
As aproximacións máis coñecidas a π datan de antes da nosa era e tiñan unha precisión de dúas cifras decimais; esta precisión mellorouse, sobre todo nas matemáticas chinesas en particular a mediados do primeiro milenio, ata unha precisión de sete cifras decimais. A partir de entón, non se produciron máis avances ata finais da Idade Media.
As primeiras aproximacións escritas de π atópanse en Babilonia e Exipto, ambas dentro do un por cento do valor verdadeiro. En Babilonia, unha tableta de arxila datada entre 1900 e 1600 a.C. ten un enunciado xeométrico que, implicitamente, trata a π como 25⁄8 = 3.125. En Exipto, o papiro de Rhind, datado ao redor de 1650 AC pero copiado dun documento datado en 1850 AC, ten unha fórmula para a área dun círculo que trata a π como (16⁄9)2 ≈ 3.16. Aínda que algúns piramidólogos como Flinders Petrie han teorizado que a Gran Pirámide de Gizeh foi construída con proporcións relacionadas con π, esta teoría non é amplamente aceptada polos estudosos. Nos textos Shulba Sutras das matemáticas indias, que datan dunha tradición oral do primeiro ou segundo milenio a.C., danse aproximacións que foron interpretadas de diversas maneiras como aproximadamente 3.08831, 3.08833, 3.004, 3, ou 3.125.
Era de aproximación de polígonos
upright=1.59|esquerda|miniatura|alt=diagrama dun hexágono e un pentágono circunscritos fóra dun círculo|π pódese estimar calculando os perímetros de polígonos circunscritos e inscritos. esquerda|alt=Unha pintura dun home estudando|miniatura|upright|[[Arquímedes desenvolveu o enfoque poligonal para aproximar π.]] O primeiro algoritmo rexistrado para calcular rigorosamente o valor de π foi un enfoque xeométrico mediante polígonos, ideado ao redor do 250 a.C. polo matemático grego Arquímedes. Este algoritmo poligonal dominou durante máis de 1.000 anos, e como resultado π coñécese ás veces como a constante de Arquímedes. Arquímedes calculou os límites superior e inferior de π debuxando un hexágono regular dentro e fóra dun círculo, e duplicando sucesivamente o número de lados ata chegar a un polígono regular de 96 lados. Ao calcular os perímetros destes polígonos, demostrou que
(é dicir
3.1408 < π < 3.1429
). O límite superior de Arquímedes de
22⁄7
puido levar a unha crenza popular estendida de que π é igual a
. Ao redor do 150 d. C., o científico grego-romano Tolomeo, no seu Almaxesto, deu un valor para π de 3,1416, que puido ter obtido de Arquímedes ou de Apolonio de Perge. Os matemáticos que usaban algoritmos poligonais alcanzaron os 39 díxitos de π en 1630, un récord que só se bateu en 1699 cando se usaron series infinitas para acadar os 71 díxitos.
Na China antiga, os valores de π eran 3,1547 (ao redor do ano 1 d. C.), √10 (aproximadamente 3.1623 no 100 d.C.), e
142⁄45