cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Verdade
Teoría pragmática
As teorías pragmáticas da verdade afirman que unha proposición é verdadeira se resulta útil ou funciona na práctica. Así, a proposición «no verán fai calor» é verdadeira se constitúe unha boa guía para a acción, isto é, se resulta útil para calquera persoa que a considere verdadeira. Hai que entender o criterio de utilidade como unha apelación para comprobar na práctica a verdade das proposicións, sen caricaturizar a premisa básica. Se sucede tal e como a proposición indica, entón é verdadeira. Así pois, segundo a teoría da utilidade, só poderemos establecer a verdade dunha proposición cando a comprobamos na práctica. Esta esixencia non se produce na teoría da correspondencia, na que unha proposición é verdadeira se se corresponde cos feitos, aínda que estes non poidan comprobarse. Como é obvio, a comprobación dunha proposición está suxeita a certas limitacións: primeiro ha de ser verificable, e ademais a verificación non é infalible.
O papel da crenza en representar a realidade é amplamente debatido no pragmatismo. É válida unha crenza cando representa a realidade? Copiar é un (e só un) modo xenuíno de coñecemento. As disposicións de crenzas que cualifican como verdadeiras ou falsas dependen de que tan útiles sexan na investigación e na acción? É só na loita dos organismos intelixentes coa contorna que as crenzas adquiren significado? Unha crenza só vólvese verdadeira cando ten éxito nesta loita? No pragmatismo, nada práctico ou útil considérase necesariamente verdadeiro, nin nada que axude a sobrevivir soamente a curto prazo. Por exemplo, crer que o meu cónxuxe infiel é fiel pode axudarme a sentirme mellor agora, pero certamente non é útil desde unha perspectiva a máis longo prazo porque non concorda cos feitos (e por tanto non é verdade).
Teoría deflacionaria
A teoría deflacionaria da verdade é unha familia de teorías que comparten a afirmación de que as aseveracións que predican a verdade dunha proposición en realidade non lle atribúen unha propiedade chamada verdade á devandita proposición ou enunciado da mesma forma que se atribúe unha propiedade a un obxecto calquera. As teorías que sosteñen que a verdade é unha propiedade dos portadores de verdade, tal como interpretar que «algunhas mazás son vermellas» equivale a afirmar que «o vermello é unha propiedade dalgunhas mazás», chámallas teorías robustas (ou inflacionarias) da verdade.
Para tales teorías, a tarefa é explicar a natureza desa propiedade. Os criterios de verdade definen que se entende por «verdade» e axúdannos a decidir se unha proposición é verdadeira ou falsa. Hai diferentes criterios de verdade, aplicables a distintos tipos de proposicións. Tales foron tradicionalmente as teorías acerca da verdade.
Na actualidade algúns filósofos rexeitan a idea de que a verdade é un concepto robusto neste sentido. Desde este punto de vista, dicir «"2 + 2 = 4" é verdade» é non dicir máis que «2 + 2 = 4», e iso é todo o que hai para dicir acerca da verdade. Estas posicións son chamadas teorías deflacionistas da verdade (porque o concepto perdeu valor) ou tamén teorías desentrecomilladoras (para chamar a atención á mera «desaparición» das comiñas de citación en casos como o do exemplo de arriba). A preocupación máis importante destas visións é aclarar eses casos especiais onde parece que o concepto da verdade ten propiedades peculiares e interesantes.
Desde este punto de vista, a verdade non é o nome dalgunha propiedade das proposicións —algo sobre o que un podería ter unha teoría. A crenza de que a verdade é unha propiedade é só unha ilusión causada polo feito de que temos que predicar «é verdade» na nosa linguaxe. Como a gran parte dos predicados nomean propiedades, nós asumimos de forma natural que «é verdade» tamén o é. Pero, de acordo cos deflacionistas, as declaracións que parecen dicir a verdade realmente non fan máis que indicar estar de acordo coa declaración.
É común entender que a verdade é unha propiedade das proposicións verdadeiras, no mesmo sentido que rojez é unha propiedade das cousas vermellas. As afirmacións como «esa oración é verdadeira» analizaríanse como oracións de suxeito-predicado comúns e a súa verdade dependerían do tipo de concepción particular da verdade que se manexe. Esta postura da verdade denomínase «teoría inflacionaria da verdade»
Outras teorías
O constructivismo sostén que a verdade é construída por procesos individuais e sociais sen correspondencia  biunívoca coas relacións coa contorna.
Partindo da definición kantiana entre fenómeno e noúmeno o coñecemento é unha construción mental. Todos os tipos de experiencia son esencialmente subxectivos, e aínda que se poidan atopar razóns para crer que a experiencia dunha persoa pode ser similar á doutra, non existe forma de saber se en realidade é a mesma.
Alfred Tarski
miniatura|Alfred Tarski. O problema: pódese presentar unha definición satisfactoria que sexa materialmente adecuada e formalmente correcta do termo verdadeiro? Tarski demostrou que a aplicación non paradoxal do concepto de verdade depende da distinción entre linguaxe obxecto e metalinguaxe.
Esta distinción permitiulle formular unha teoría semántica da verdade. Segundo Tarski, a verdade dun enunciado nunha linguaxe obxecto débese declarar sempre desde unha metalinguaxe, ou pola contra cáese en paradoxos semánticos como a paradoxo do mentireiro. Por exemplo, dada unha oración como "a neve é branca", se se quere declarar a súa verdade, débese escribir algo como o seguinte: "A neve é branca" é verdadeira.
Vese así como a oración en cuestión está a ser mencionada, non usada. Mentres a oración está expresada na linguaxe obxecto, a declaración da súa verdade faise desde a metalinguaxe (véxase Distinción entre uso e mención).
A condición de adecuación material de Tarski supón que toda teoría da verdade implica, para cada oració P da linguaxe obxecto X para o que se define a verdade, que 'P' (nome de oración) é verdadeira se e só se P (linguaxe obxecto que fala do contido semántico material de 'P', ben sexa a referencia a algo do mundo, ben sexa á súa vez, referente a outra linguaxe obxecto E).
Establécense desta forma, niveis de linguaxe no que cada nivel establece o seu contido de verdade. Cada nivel de verdade establécese mediante subíndices. Tarski enuncia unha teoría semántica da verdade como teoría formal da mesma:
A definición de "verdadeiro" adopta con referencia á linguaxe obxecto o concepto de "satisfacción". As oracións abertas son elementos da linguaxe para o que se define a verdade. Tales funcións proposicionales non son nin verdadeiras nin falsas en si mesmas, (non son proposicións) senón funcións que son satisfeitas por uns obxectos e non satisfeitas por outros. Tales funcións necesitan da interpretación dunha linguaxe que especifica os obxectos como argumentos da función que satisfán cada elemento. Unha oración pechada, como proposición, é unha función proposicional con nomes de obxectos no lugar das variables ou con variables loxicamente cuantificadas. Como proposición lóxica dita oración pode ser verdadeira ou falsa.
Tarski afirma que unha oración é verdadeira no seu nivel de linguaxe obxecto se e só se é satisfeita por todos os obxectos con que se definiu unha interpretación do seu nivel de linguaxe e falsa se non é satisfeita por ningún. Así, di Tarski: 'A neve é branca' é verdadeiro se só a neve é branca.
Observemos que tal definición de verdade responde o concepto aristotélico de verdade. Non tanto a unha Teoría de “correspondencia” que teña por suposto a identidade entre a verdade “enunciada” e a “realidade obxectiva dos feitos do mundo”, que Aristóteles afirma e que Tarski non nega senón que establece as condicións formais da linguaxe que pode manifestala.Non ten nada que ver con esa cuestión, nin a favor nin en contra, máis ben estaría a favor, na medida en que é ou sexa posible que tal identidade fose coñecida. Por iso esta definición é formal e non depende de ningún contido.
Desta maneira Tarski deu unha solución lóxica o famoso paradoxo do mentireiro: “Epiménides o cretense di que todos os  cretenses son mentireiros”.
Paradoxo que desde a antigüidade non atopaba un posible sentido de verdade, sendo, como é, unha oración plenamente conforme ás regras da gramática. Analizando a frase segundo o esquema proposto por Tarski: O que a lingua escrita, doutra banda, resolve gráficamente expresándoo desta forma: Onde aparecen claramente os dous niveis de linguaxe e o contido de verdade de cada un deles:
Saul Kripke
miniatura|Kripke en 2005.
Kripke considera que a definición de Tarski é moi artificiosa e empobrece enormemente a capacidade veritativa da linguaxe ordinaria na que a xente expresa os seus pensamentos. Pretende devolver á linguaxe obxecto, no seu caso á linguaxe natural, a súa significatividade de verdadeiro.
Kripke considera que a xente no seu falar diario inevitablemente usa a palabra “verdadeiro” cun significado cheo de sentido e que ten pouco que ver coa definición formal tarskiana. Tendo en conta a posibilidade das verdades necesarias a posteriori tal como as concíbe Putnam, considera que se mantén o sentido de verdade na propia linguaxe obxecto sen necesidade de recorrer a niveis diversos de linguaxes. Para iso é suficiente ter un concepto de verdade parcialmente definida, na medida en que a referencia queda fixada pola comunidade de falantes.
O mesmo que o nome propio queda fixado referencialmente polo “bautismo” e as súas sucesivas transmisións referenciais, o nome común pode quedar fixado referencialmente por un conxunto de descriptores establecidos culturalmente pola comunidade xustificando plenamente o sentido de verdade da linguaxe ordinaria.
Deste xeito a significatividade dunha oración ou o carácter de estar ben formada radica no feito de que hai circunstancias especificables baixo as cales se dan condicións de verdade determinada. Para iso só necesitamos un esquema semántico que permita manexar predicados nos que a referencia queda plenamente fixada sen ter que recorrer a predicados de esencia.
Partindo dun P(x) elemental que non ten o predicado de verdadeiro, considérase un dominio D, non baleiro e significativo, no que se establecen as condicións de “verdadeiro”, “falso” ou “indefinido”.
O sentido de verdade ordinario da linguaxe iníciase nun dominio significativo da linguaxe (ser branca) e un conxunto de obxectos que fan verdadeira dita expresión lingüística, (entre eles, a neve). Á súa vez un conxunto de obxectos que a fan falsa (entre eles os corvos).
O significado da expresión “a neve é branca" ten un carácter significativo de verdade na propia linguaxe obxecto.
Da mesma forma, sendo P = ser verdadeiro e x = a neve é branca, ten significado de verdade: "A neve é branca é verdadeiro".
Pois esa expresión como un novo segmento unitario, P(x) constitúese como un novo elemento significativo da mesma linguaxe. De modo que podemos dicir no mesmo nivel da linguaxe obxecto: “a neve branca é verdadeiro, é verdadeiro” e así sucesivamente.
Certamente, como di Kripke, a análise levaría a unha serie infinita de segmentos, pero na linguaxe ordinaria non é necesario E como di el mesmo tampouco o pretende co seu modelo como algo definitivo.
Os críticos de Kripke con todo consideran que o esquema non acaba suprimindo unha xerarquía de niveis aínda cando sexan dentro do mesma linguaxe obxecto.
Outros consideran que xorden diverxencias de contido de verdade; outros que poden aparecer paradoxos cando se produce autorreferencia da linguaxe.
Tomé de Aquino
Definimos a verdade pola conformidade do intelecto e o real. Coñecer esta conformidade significa coñecer a verdade.
Francisco Suárez
A conformidade do coñecemento a que chamamos a súa verdade non consiste nunha semellanza entitativa; tampouco nunha semellanza da imaxe formal, porque esta non se da sen a semellanza nalgunha entidade ou forma real. Consiste, pois, en certa representación intencional, á cal se debe que o entendemento, mediante o acto ou xuízo, perciba a cousa tal como é en si. Dita conformidade é certa proporción e relación debida entre a percepción intelectual e a cousa percibida; proporción que se expresa adecuadamente con estas palabras: "a cousa coñecida é representada ou xulgada tal como é en si", na que non se compara a cousa coñecida consigo mesma tal como é en si senón que se compara o coñecemento ou xuízo do entendemento.
Malebranche
É unha verdade que 2 máis 2 son 4, ou que 2 máis 2 non son 5. E que hai aquí senón unha relación de igualdade entre 2 máis 2 e 4, ou unha relación de desigualdade entre 2 máis 2 e 5? Deste modo, as verdades non son senón relacións.
Leibniz
Hai dúas clases de verdades: as da razón e as de feito. As verdades de razón son necesarias e o seu oposto imposible; e as de feito son continxentes e o seu oposto e posible.
Hume
A verdade é de dúas clases, e consiste, ou ben no descubrimento das relacións de ideas, consideradas en canto tales, ou na conformidade das nosas ideas do obxecto coa real existencia destes.
Kant
Coñécese e presuponse a definición nominal de verdade, a saber, a conformidade do coñecemento co seu obxecto.
Hegel
A verdade e concordancia do concepto coa súa obxectividade. No xuízo comenza esta exposición do concepto e da súa obxectividade, e así o dominio da verdade.
Tipos de verdade
miniatura|A verdade , [[alegoría|abstracción personificada, lenzo de Jules Lefebvre, 1870.]]
Subxectiva e obxectiva
As verdades subxectivas son aquelas coas cales estamos máis intimamente familiarizados, debido a que o seu contido de verdade atopa o seu fundamento no propio suxeito que coñece e formula dita verdade. Son as verdades da propia experiencia. O subxectivismo é a teoría que considera que todas as verdades son subxectivas, é dicir, dependen do suxeito que coñece.
Ás veces considérase impropiamente como condición subxectiva o feito de que o suxeito non sexa o suxeito individual senón o suxeito transcendental  kantiano. Pero nese caso se xustificaría a obxectividade do coñecemento con independencia da formulación dun suxeito individual. Nese caso falariamos dun antropocentrismo  gnoseolóxico.
En contraste, as verdades obxectivas pretenden ser independentes das nosas crenzas subxectivas e gustos e o fundamento das mesmas independente do feito de ser coñecida polo suxeito individual. Tal é a pretensión da verdade científica.
Cando se recoñece que hai ou pode haber outros puntos de vista ou forma de coñecer entón máis que de subxetivismo débese falar de perspectivismo.
Relativa e absoluta
As verdades relativas son aquelas ideas ou proposicións que unicamente son verdade en relación a algunha norma, convención ou punto de vista. Usualmente, a norma mencionada son os principios da propia cultura. Todo o mundo acorda en que a veracidade ou falsidade de algunhas ideas é relativa: Se se di que o garfo se atopa á esquerda da culler, iso depende de desde onde un estea a ver. Con todo, o relativismo é a doutrina que sinala que todas as verdades dun dominio particular (dígase moral ou estética) son desta forma, e o relativismo implica que toda verdade só é en relación á propia cultura. Por exemplo, o relativismo moral é a perspectiva que apunta a que todas as verdades son socialmente inspiradas. Algúns problemas lóxicos sobre o relativismo explícanse no artigo falacia relativista.
As verdades relativas poden ser contrastadas coas verdades absolutas ou obxectivas. Estas últimas son ideas ou proposicións que serían verdadeiras para todas as culturas e tempo. Estas ideas frecuentemente son atribuídas á mesma natureza do universo, de Deus, a natureza humana ou a algunha esencia fundamental ou significación transcendente.
O absoluto nun dominio particular do pensamento é a visión de que todas as proposicións en tal dominio son absolutamente certas ou absolutamente falsas sen restrición ou condición algunha.
O absolutismo moral é a visión de que as normas e principios morais son absolutamente, é dicir incondicionados completamente verdadeiras ou falsas para todas as culturas en todas as eras e en toda situación dada con independencia dos individuos afectados.
Ontolóxica e epistemolóxica
Estas dúas formas de consideración da verdade non sempre aparecen claras no uso vulgar da palabra.
No segundo caso utilízase con referencia ao coñecemento en canto contido dunha crenza, proposición ou enunciado que pode ser “verdadeiro ou falso” segundo correspóndase ou non coa realidade que pretende expresar.
O sentido ontolóxico constitúe o fundamento de calquera concepto de verdade, aínda que na filosofía actual este sentido da verdade valórase baixo un suposto de condicións estruturais do proceso do coñecemento e non como un contido concreto da realidade plenamente coñecida.
Con todo a posibilidade mesma do coñecemento da verdade así entendida é rexeitado polos escépticos considerando que non é posible para o coñecemento humano o coñecemento da realidade.
O máximo expoñente dunha filosofía baseada neste sentido de verdade ontolóxica é Platón. Os cristiáns e escolásticos atoparon a solución situando esa verdade no mesmo coñecemento divino, pois o coñecemento de Deus é un acto creador pois en Deus coñecemento e realidade coinciden; en cambio os conceptos humanos son entes de razón con fundamento na cousa'. Os escolásticos afirmaban que o “ente” posuía a calidade da súa propia verdade. Omne ens est verum, con independencia do seu ser ou non ser coñecido.
Os racionalistas e idealistas, Descartes, Spinoza, Leibniz, Hegel, e Russell ou Ludwig Wittgenstein nun determinado momento do seu pensamento pensaron tamén así: todas as verdades, en último termo, han de ser verdades de razón para Deus onde alcanzan o seu carácter absoluto. Ben se entenda por Deus un Ser transcendente, ben sexa entendido nun sentido panteísta identificado coa natureza ou o espírito ou a humanidade ou a ciencia.
O empirismo puro, pola contra, pensa que todo coñecemento é verdade de feito relativa á realidade “coñecida” pola experiencia, e non é posible o coñecemento metafísico como nos escépticos.
Na actualidade, dada a valoración que se ten da posibilidade dun coñecemento metafísico da “realidade en canto tal” este concepto non adoita ser tido moito en conta.
A verdade lóxica, (hoxe día máis ben denomínase "epistemolóxica"), como coñecemento de verdade obxectiva atopa o seu máximo expoñente na verdade científica. Hoxe é máis propio denominala verdade epistemolóxica, a fin de evitar a confusión co sentido lóxico-formal característico da lóxica formal.
A filosofía na actualidade considera a verdade científica como tendencia que se dirixe a un horizonte aberto de experiencia superior á mera conciencia; nun proceso de achegamento permanente cara ao coñecemento do real.
O que deixa o ámbito da verdade aberto a outros tipos de coñecementos verdadeiros non sometidos estritamente ao ámbito e ao método científico.
Material e formal
A verdade formal establécese entre o contido significativo de verdade dunha expresión lingüística concreta (ou dun discurso ou dunha obra completa) e a estrutura da proposición ou conxunto de proposicións en que se resolve dita expresión lingüística como linguaxe formalizada, analizada segundo un sistema ou cálculo lóxico.
Consideremos o contido de verdade da frase seguinte: «Se todos os elefantes teñen ás e todos os seres alados voan, entón os elefantes voan». O contido da frase como discurso, respecto a a verdade do seu contido significativo no mundo, é claramente falso. Este discurso en canto ao seu contido material, é falso. A súa verdade material é falsa.
Con todo en canto á súa forma ou estrutura lóxica, é unha verdade non só respecto a este discurso concreto senón que todo discurso que manteña a mesma forma ou estrutura lóxica será sempre e necesariamente loxicamente verdadeiro. A súa forma lóxica fai verdadeiro o discurso neste sentido. A súa verdade formal é verdade.
Verdade moral
É a concordancia entre o que se di e manifesta coa palabra ou coa acción respecto a a crenza no que é verdadeiro. O seu contrario non é o falso ou o erro senón a mentira.
A súa manifestación é unha virtude moral, isto é: ser veraz, dicir, usar ou profesar sempre a verdade.
Fonte Cuberta, Barxa, Celanova
Fonte Cuberta é un lugar da parroquia de Barxa no concello ourensán de Celanova na comarca da Terra de Celanova. Tiña 35 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales 20 eran homes e 15 mulleres.
José Manuel Lete del Río
José Manuel Lete del Río, nado en Valladolid en 1938 e finado na provincia de León o 16 de abril de 2007, foi un xurista e catedrático español.
Traxectoria
Licenciado en Dereito pola Universidade de Valladolid, doutorouse en 1965 coa tese La responsabilidad de los órganos tutelares, dirixida por Ignacio Serrano y Serrano. Foi profesor de Dereito Romano e Dereito Civil nesta Universidade, até que en 1973 foi nomeado profesor agregado numerario de Dereito Civil na Universidade de Santiago de Compostela. Tres anos despois acadou a cátedra de Dereito Civil.
Na USC foi Secretario Xeral da Universidade e Vicerreitor de Profesorado co primeiro equipo reitoral da democracia.
Cohesina
A cohesina é un complexo proteico que regula a separación das cromátides irmás durante a división celular, xa sexa mitose ou meiose.
José Manuel Lete del Río
Recoñecementos
En 1991 foi nomeado membro honorario da Academia Galega de Xurisprudencia e Lexislación.
Cohesina
Estrutura
En todos os casos onde se illaron complexos de cohesina ata agora, identificáronse catro subunidades centrais. A topoloxía e estrutura destas subunidades foi caracterizada no lévedo de xemación (Haering et al. 2002, 2004), pero a conservación de secuencia destas proteínas e as observacións bioquímicas e de microscopia electrónica indican que os complexos de cohesina noutras especies son moi similares en estrutura,. A cohesina está constituída por catro subunidades, Scc1, Scc3, Smc1 e Smc3. As subunidades Smc1 e Smc3 son membros da familia de proteínas de mantemento estrutural dos cromosomas ou SMC (Structural Maintenance of Chromosomes). As proteínas SMC teñen dúas características estruturais principais: un dominio de "cabeza" de tipo casete de unión ao ATP con actividade ATPase (formado pola interacción dos extremos N- e C-terminais) e un dominio "bisagra" que permite a dimerización das SMCs. Os dominios de cabeza e bisagra están conectados por medio de hélices superenroladas antiparalelas longas. O dímero aparece con forma de V, conectado polas bisagras. Despois da unión do ATP, os dous dominios de cabeza do dímero únense entre si, formando unha estrutura en anel. A hidrólise do ATP pode desencadear a apertura e o peche do anel.
Función
O anel de cohesina ten moitas funcións:
1. Utilízase para manter conectadas as cromátides irmás durante a metafase, asegurando que durante a mitose (e meiose II), cada cromátide irmá segrega a polos opostos. Sen cohesina, a célula sería incapaz de controlar a segregación das cromátides irmás xa que non habería maneira de asegurar que as fibras do fuso unidas a cada cromátide irmá proceden de diferente polo.
2. Facilita a unión do fuso aos cromosomas.
4. Recentemente, descubríronse moitas funcións novas das cohesinas en moitos procesos celulares. A cohesina participa na regulación da transcrición, reparación de roturas de dobre febra do ADN, condensación dos cromosomas, apareamento de cromosomas homólogos durante a meiose I, mono-orientación de cinetocoros irmáns durante a meiose I, acoplamento de centrómeros non homólogos, arquitectura e rearranxo cromosómico, replicación do ADN etc.
Disociación da cohesión das cromátides irmás
O complexo promotor da anafase asociado a Cdc20 (APC/C-cdc20) cliva a securina (inhibidor da anafase), que mantén as cromátides irmás unidas. A clivaxe da securina na anafase rende separase (un encima protease, que estaba inhibido pola asociación coa securina), que á súa vez cliva a subunidade kleisina. Esta kleisina asociada co complexo cohesina é unha alfa-kleisina, que une a SMC 3 e SMC 1 ente si, e esta kleisina é distinta na mitose e meiose (Scc1 e Rec8, respectivamente), e a súa clivaxe finalmente dá lugar á retirada da cohesina dos cromosomas.
A disociación da cohesión das cromátides irmás define o comezo da anafase, o cal permite a distribución de dous conxuntos idénticos de cromosomas en cada polo da célula (na telofase). Despois, as dúas células fillas sepáranse, e comeza de novo unha nova rolda do ciclo celular en cada unha delas, no estadio G0. Cando as células están listas para dividirse, xa que teñen un tamaño grande dabondo ou porque reciben os impulsos adecuados, activan o mecanismo para entrar no estadio G1 do ciclo celular, e duplican a maioría dos seus orgánulos durante a fase S (de síntese do ADN), incluíndo os seus centrosomas. Por tanto, cando a división celular remata, cada célula filla recibe un conxunto completo de orgánulos. Ao mesmo tempo, durante a fase S todas as células deben duplicar o seu ADN de forma moi precisa, un proceso denominado replicación do ADN. Unha vez que acabou a replicación do ADN, nos eucariotas a molécula de ADN é compactada e condensada, para formar os cromosomas mitóticos, cada un dos cales está constituído por dúas cromátides irmás, as cales se manteñen unidas polo establecemento dunha cohesión entre elas; cada cromátide é unha molécula completa de ADN, que está unida por medio de microtúbulos a un dos centrosomas que están nos polos do fuso mitótico da célula en división. Para evitar unha separación prematura das cromátides irmás, a APC/C é mantida nun estado inactivo unida a diferentes moléculas, que son parte dun complexo mecanismo denominado punto de comprobación da ensamblaxe do fuso.
Mecanismo de acción
Non está claro como o anel de cohesión une as cromátides irmás. Hai dous posibles escenarios:
As probas das que se dispón actualmente suxiren que o segundo escenario é o máis probable. As proteínas que son esenciais para a cohesión das cromátides irmás, como Smc3 e Scc1, non regulan a formación de enlaces covalentes entre a cohesina e o ADN, o que indica que a interacción co ADN non é suficiente para a cohesión. Ademais, se se altera a estrutura anular de cohesina pola clivaxe de Smc3 ou Scc1 iso desencadea unha segregación prematura das cromátides irmás in vivo. Isto indica que a estrutura anular é importante para a función das cohesinas.
Aínda que a hipótese do anel parece ser válida, quedan algunhas cuestións que responder sobre o número de aneis que se requiren para manter as cromátides irmás unidas. Unha posibilidade é que un anel rodee ambas as cromátides. Outra posibilidade implica a creación dun dímero no que cada anel rodea unha cromátide irmá. Os dous aneis están conectados entre si pola formación dunha ponte que une as dúas cromátides irmás, polo que o conxunto tería unha forma parecida a unhas esposas. O complexo de cohesión establécese durante os estadios iniciais da fase S. Os complexos asócianse con cromosomas antes de que ocorra a replicación do ADN. Unha vez que a células empezan a replicar o seu ADN, os aneis de cohesina péchanse e unen as dúas cromátides irmás. Os complexos de cohesina deben estar presentes durante a fase S para que teña lugar a cohesión. Porén, non está claro como se cargan as cohesinas nos cromosomas durante a fase G1. Propuxéronse dúas hipóteses:
Localización dos aneis de cohesina
A unión da cohesina ao longo do ADN cromosómico considérase que é dinámica e a súa localización cambia dependendo da transcrición xénica, secuencia de ADN específica e presenza de proteínas asociadas ao cromosoma. Hai tres posibilidades:
Evolución
A estrutura e función das cohesinas foi conservada na evolución. As proteínas SMC encóntranse nos procariotas e foi conservada no decurso da evolución. As hélices superenroladas da SMC1 e SMC3 están conservadas cunha diverxencia de aminoácidos de menos do 0,5%.
Importancia clínica
O termo "cohesinopatía" utilízase para describir condicións que afectan ao complexo da cohesina.
Entre estas condicións están:
Número real
miniatura|Diferentes clases de números reais. miniatura|[[Número real|Recta real.]]
En matemáticas, o conxunto dos números reais (denotado por \mathbb{R}) inclúe tanto aos números racionais (positivos, negativos e o cero) como aos números irracionais; e noutro enfoque, transcendentes e alxébricos. Os irracionais e os transcendentes (1970) non se poden expresar mediante unha fracción de dous enteiros con denominador non nulo; teñen infinitas cifras decimais aperiódicas, tales como: √ 5 ,
, o número real
2, cuxa transcendencia foi enunciada por Euler no século XVIII.
Os números reais poden ser descritos e construídos de varias formas, algunhas simples aínda que carentes do rigor necesario para os propósitos formais de matemáticas e outras máis complexas pero co rigor necesario para o traballo matemático formal.
Durante os séculos XVI e  XVII o cálculo avanzou moito aínda que carecía dunha base rigorosa, debido a que no momento prescindían do rigor e fundamento lóxico, tan esixente nos enfoques teóricos da  actualidade, e usábanse expresións como «pequeno», «límite», «achégase» sen unha definición precisa. Isto levou a unha serie de paradoxos e problemas lóxicos que fixeron evidente a necesidade de crear unha base rigorosa para a matemática, a cal consistiu de definicións formais e rigorosas (aínda que certamente técnicas) do concepto de número real. Nunha sección posterior describiranse dúas das definicións precisas máis usuais actualmente: clases de equivalencia de sucesións de Cauchy de números racionais e cortaduras de Dedekind.
Neurotransmisor
Os neurotransmisores son substancias químicas endóxenas que transmiten sinais desde unha neurona a unha célula diana por medio dunha sinapse. Os neurotransmisores están no interior de vesículas sinápticas acumuladas no terminal sináptico da neurona presináptica, e son liberados na fenda sináptica (o espazo entre as dúas células), onde se unen a receptores situados na membrana da célula postsináptica. A liberación dos neurotransmisores normalmente está causada pola chegada á membrana do terminal sináptico dun potencial de acción, pero pode tamén ser causado por potenciais eléctricos graduados. Tamén pode haber unha liberación "basal" de baixo nivel sen estimulación eléctrica. Os neurotransmisores sintetízanse a partir de moitos precursores simples, como aminoácidos, que se poden obter facilmente das proteínas da dieta e que requiren só un pequeno número de pasos biosintéticos para orixinar os neurotransmisores.
Tipos de neurotransmisores
Hai moitas maneiras de clasificar os neurotransmisores. Unha forma simple de facelo é clasificalos en aminoácidos, péptidos, e monoaminas, aínda que tamén os hai doutros tipos.
Ademais, lévanse descuberto uns 50 péptidos neuroactivos, e descóbrense máis continuamente. Moitos deles son "co-liberados" xunto con pequenas moléculas transmisoras, pero nalgúns casos o propio péptido é o principal transmisor na sinapse. A β-endorfina é un exemplo relativamente ben coñecido de péptido neurotransmisor; únese nunha interacción moi específica con receptores opioides no sistema nervioso central.
Certos ións simples, como o cinc, liberado nas sinapses, considéranse tamén neurotransmisores por algúns investigadores, igual que algunhas moléculas gasosas como o óxido nítrico (NO) e o monóxido de carbono (CO). Estes non son neurotransmisores clásicos segundo a definición estrita, porque, aínda que se liberan nos terminais sinápticos dun modo dependente da actividade da neurona, non están contidos en vesículas.
Con gran diferenza o transmisor máis común é o glutamato, que é excitatorio nun 90% das sinapses do cerebro humano. O seguinte máis abundante é o GABA, que é inhibitorio en máis do 90% das sinapses que non usan o glutamato. Os demais úsanse en moi poucas sinapses, pero aínda así son importantes funcionalmente, e a gran maioría das drogas psicoactivas exercen os seus efectos alterando as accións de certos sistemas neurotransmisores, con frecuencia actuando sobre os neurotransmisores minoritarios. As drogas adictivas como a cocaína e as anfetaminas exercen os seus efectos principalmente sobre o sistema da dopamina. As adictivas drogas opiáceas exercen os seus efectos principalmente como análogos funcionais de péptidos opioides, os cales, á súa vez, regulan os niveis de dopamina.
Excitatorios e inhibitorios
Algúns neurotransmisores descríbense normalmente como "excitatorios" ou "inhibitorios". Pero debe terse en conta que o único efecto directo dun neurotransmisor é activar un ou máis tipos de receptores. O efecto na célula postsináptica depende, por tanto, enteiramente das propiedades dos receptores. O que sucede é que para algúns neurotransmisores (como o glutamato), os seus principais receptores teñen todos efectos excitatorios: incrementan a probabilidade de que a célula diana desencadee un potencial de acción. Para outros neurotransmisores, como o GABA, os receptores máis importantes teñen todos efectos inhibitorios (aínda que hai evidencias de que o GABA funciona como excitatorio durante o desenvolvemento inicial do cerebro). Porén, hai outros neurotransmisores, como a acetilcolina, para o cal hai tanto receptores excitatorios coma inhibitorios; e algúns tipos de receptores activan complexas vías metabólicas na célula postsináptica, que producen efectos que non se poden apropiadamente cualificar como excitatorios ou inhibitorios. Por conseguinte, é unha simplificación denominar a un neurotransmisor excitatorio ou inhibitorio, aínda que parece conveniente facelo co glutamato (excitatorio) e o GABA (inhibitorio) por ser un uso moi común.
Accións
As neuronas que expresan certos tipos de neurotransmisores forman distintos sistemas que cando se activan afectan a amplas zonas do cerebro. Os principais sistemas neurotransmisores son: o sistema da noradrenalina (norepinefrina), o sistema da dopamina, o sistema da serotonina e o sistema colinérxico. miniatura|dereita|Cocaína. Efecto das drogas. As drogas que afectan aos neurotransmisores de ditos sistemas afectan a todo o sistema; este feito explica a complexidade da acción dalgunhas drogas. A cocaína, por exemplo, bloquea a recaptación de dopamina pola neurona presináptica, deixando ao neurotransmisor durante moito máis tempo no espazo sináptico. Como a dopamina permanece na fenda sináptica por tempo máis prolongado, o neurotransmisor continúa uníndose aos receptores da neurona postsináptica, provocando unha resposta emocional pracenteira. A adicción física á cocaína pode deberse a esta prolongada exposición a un exceso de dopamina nas sinapses, que leva a unha regulación á baixa dalgúns receptores postsinápticos. Despois de que os efectos da droga desaparecen, o individuo adoita sentirse deprimido a causa da menor probabilidade que ten nese momento o neurotransmisor de unirse ao receptor. O Prozac é un inhibidor da recaptación de serotonina, que bloquea a recaptación de serotonina pola célula presináptica. Isto incrementa a cantidade de serotonina presente na sinapse e permite que permaneza alí máis tempo, potenciando os seus efectos. O AMPT impide a conversión de tirosina en L-DOPA, o precursor da dopamina; a reserpina impide o almacenamento de dopamina nas vesículas sinápticas; e o deprenilo inhibe a monoamino oxidase B (MAO-B) e dese modo incrementa os niveis de dopamina.
Certas doenzas poden afectar a sistemas de neurotransmisores específicos. Por exemplo, a enfermidade de Parkinson está polo menos en parte relacionada con fallos no funcionamento das células dopaminérxicas dos núcleos profundos do cerebro, por exemplo a substancia negra. Propuxéronse tratamentos que potencian os efectos dos precursores da dopamina, pero tiveron un éxito moderado.
Na seguinte táboa compáranse brevemente as características dos principais sistemas neurotransmisores:
Precursores dos neurotransmisores
Aínda que a administración de precursores dos neurotransmisores incrementa a síntese dos neurotransmisores, as probas non están tan claras sobre se isto aumenta a liberación do neurotransmisor (descargas) nas sinapses. Mesmo cun aumento na liberación do neurotransmisor, non está claro se isto causa un incremento a longo prazo na forza do sinal enviado polo neurotransmisor, xa que o sistema nervioso pode adaptarse a cambios como o incremento da síntese do neurotransmisor e pode, por tanto, manter constante o ritmo de descargas. Algúns neurotransmisores poden estar implicados na depresión, e hai algunhas evidencias que suxiren que a administración de precursores destes neurotransmisores pode ser útil no tratamento da depresión leve e moderada.
Precursores da dopamina
miniatura|dereita|L-DOPA. A L -DOPA, un precursor da dopamina que pode cruzar a barreira hemato-encefálica, úsase no tratamento da enfermidade de Parkinson.
Precursores da norepinefrina
Nos pacientes deprimidos nos que está implicda unha baixa actividade do neurotransmisor norepinefrina, hai poucas probas que indiquen que se produce unha mellora coa administración de precursores do neurotransmisor. A L-fenilalanina e L-tirosina son dous precursores da dopamina, norepinefrina, e epinefrina. Estas conversións do precursor en neurotransmisor requiren vitamina B6, vitamina C, e S-adenosilmetionina. Algúns estudos suxiren que a L-fenilalanina e a L-tirosina teñen efectos potenciais antidepresivos, pero aínda queda moito que investigar neste eido.
Degradación e eliminación
O neurotransmisor debe ser degradado, recapturado ou eliminado unha vez que chega á célula postsináptica para impedir ulteriores transducións de sinais excitatorias ou inhibitorias. Por exemplo, a acetilcolina (ACh), un neurotransmisor excitatorio, degrádase pola acción da acetilcolinesterase (AChE). A colina é racapturada e reciclada pola neurona presináptica para sintetizar nova acetilcolina. Outros neurotransmisores como a dopamina poden difundir lonxe das células postsinápticas e ao final son eliminados do corpo por vía renal, ou destruídos no fígado. Cada neurotransmisor ten vías de degradación moi específicas en puntos de regulación, o cal pode ser o branco do propio sistema regulatorio do corpo ou de drogas "recreativas".
Descubrimento
Ata principios do século XX os científicos asumían que a maioría da comunicación sináptica no cerebro era eléctrica. Porén, os coidadosos estudos histolóxicos de Santiago Ramón y Cajal (1852–1934), demostraron a existencia dun espazo de 20 a 40 nm que separaba as neuronas, coñecido hoxe como a fenda sináptica. A presenza de tal espazo suxería que a comunicación entre neuronas se podería facer por medio de mensaxeiros químicos que atravesarían o espazo, e en 1921 o farmacéutico alemán Otto Loewi (1873–1961) confirmou que as neuronas se podían comunicar liberando substancias químicas. A través dunha serie de experimentos no nervio vago das ras, Loewi puido controlar manualmente o ritmo cardíaco da ra controlando a cantidade de solución salina presente arredor do nervio vago. Unha vez completados os seus experimentos, Loewi afirmou que a regulación simpática da función cardíaca podía estar mediada por cambios de concentracións químicas de substancias. Ademais, Otto Loewi descubriu a acetilcolina (ACh), o primeiro neurotransmisor coñecido. Outras neuronas comunicábanse por sinapses eléctricas por medio de unións comunicantes, que permiten que ións específicos pasen directamente dunha célula a outra.
Identificación de neurotransmisores
A identificación química dos neurotransmisores ás veces é difícil de determinar. Por exemplo, é doado identificar co microscopio electrónico as vesículas de neurotransmisores na neurona presináptica, pero non é tan simple determinar directamente que substancia química está empaquetada dentro das vesículas. Estas dificultades levaron a controversias históricas para establecer claramente se unha determinada substancia era ou non un neurotransmisor. Nun esforzo por ordenar esas controversias, os investigadores deseñaron unha regras experimentais manexables. De acordo coas ideas que prevalecían na década de 1960, unha substancia podía clasificarse como neurotransmisor se reunía as seguintes condicións:
Os modernos avances en farmacoloxía, xenética, e neuroanatomía química reduciron moito a importancia desas regras. Series de experimentos que levarían varios anos na década de 1960 poden facerse hoxe, e con moita maior precisión, en poucos meses. Así, é raro que hoxe as controversias sobre a identificación de neurotransmisores duren moito.
Acuaporina 2
A acuaporina 2 ou AQP2 é unha proteína que funciona como canle acuosa que se encontra nas membranas apicais das células principais dos condutros colectores dos riles e en vesículas intracelulares localizadas na célula. No ser humano está codificada polo xene AQP2 do cromosoma 12.
Regulación
É a única acuaporina regulada pola vasopresina. A función básica da acuaporina 2 é reabsorber a auga da urina, cando está sendo retirada do sangue polos riles. A acuaporina 2 encóntrase nas células epiteliais do ril e xeralmente está dormente en membranas de vesículas intracelulares. Cando se necesita, a vasopresina únese ao receptor de vasopresina da superfice celular, activando así unha vía de sinalización que causa a fusión de vesículas que conteñen acuaporina 2 coa membrana plasmática, polo que a acuaporina 2 pode ser utilizada pola célula. Esta acuaporina é regulada de dúas maneiras pola hormona peptídica vasopresina:
Esta acuaporina é tamén regulada pola inxestión de comida. O xaxún reduce a expresión desta acuaporina independentemente da vasopresina.
Importancia clínica
As mutacións nesta canle acuosa están asociadas coa diabetes insípida nefroxénica, que pode herdarse como carácter autosómico dominante ou recesivo. As mutacións no receptor da vasopresina causan un fenotipo similar ligado ao cromosoma X.
O litio, que se adoita utilizar para tratar o trastorno bipolar, pode causar diabetes insípida adquirida (caracterizada pola excreción de grandes cantidades de urina diluída) ao diminuír a expresión do xene AQP2.
Pazos, Oirós, Vila de Cruces
Pazos é un lugar da parroquia de Oirós, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 59 habitantes (30 homes e 29 mulleres), o que supón unha diminución de 8 habitantes con respecto ao ano 2000.
Mundial de Fútbol de 2018 - Grupo D
Participantes
O Grupo D está composto polas seguintes seleccións:
Darío Lamazares
Darío Lamazares Pena, nado en Antas de Ulla en 1923 e finado o 7 de decembro de 2007 en Buenos Aires, foi un emigrante dinamizador da diáspora galega na Arxentina.
Traxectoria
Chegou a Arxentina con 14 anos, en 1938, e pouco despois participou na fundación da Sociedad de Antas de Ulla y Monterroso e despois do Centro Lucense de Bos Aires, do que foi presidente durante catro períodos. Cando se fusionaron os centros pontevedrés, lucense, coruñés e ourensán no Centro Galicia de Bos Aires, en 1980, foi escollido o seu primeiro presidente. Tamén participou na creación do Instituto de ensino primario e secundario arxentino-galego Santiago Apóstol da capital bonaerense (1998), e mais da constitución da Fundación Galicia-América en 1996, da que foi escolleito vogal. Así mesmo, foi o voceiro da emigración galega nun acto de homenaxe no Congreso arxentino celebrado en 2005.
Datos persoais
Faleceu no hospital do Centro Galego de Bos Aires. Tivo dous fillos.
Ana María Fernández Martínez
Ana María Fernández Martínez, nada en Palma en 1949, é unha escritora galega.
Traxectoria
Reside na Coruña dende 1967. Xunto ao seu home, Xoán Babarro, preparou os primeiros libros de texto modernos para a aprendizaxe do galego.
Honoré Daumier
miniatura|dereita|250px|Vagón de terceira de Honoré Daumier miniatura|dereita|200px|[[Don Quixote e Sancho Panza (Daumier)|Don Quixote e Sancho Panza (h. 1868)]] Honoré Daumier, nado en Marsella o 26 de febreiro de 1808 e finado en Valmondois o 10 de febreiro de 1879, foi un caricaturista, pintor, debuxante e escultor francés.
Traxectoria
En 1828 comezou as súas primeiras litografías para o diario La Silhouette (A Silueta). En 1830 iniciou o seu labor na revista humorística La Caricature onde adquiriu merecido renome polos seus gravados e debuxos cheos de sátira e crítica social (incluíndo escenas domésticas). En 1832 comezou a traballar en Le Charivari, xornal humorístico-político dirixido por Charles Philipon particularmente crítico co goberno de Luís Filipe I de Orleans, alí tivo como colegas a outros sinalados caricaturistas: Raffet, Devéria e Grandville. Daumier precisamente por realizar unha caricatura na cal ese monarca aparecía retratado como Pantagruel (o larpeiro personaxe de Rabelais), sufriu unha prisión de seis meses.
En 1835 debido á instalación da censura en Francia, Daumier evitou a caricatura política directa e no seu lugar dedicouse a ridiculizar as convencións e costumes entón imperantes.
Retornou á sátira política coa Revolución de 1848. A partir dese mesmo ano 1848 apaixonouse pola pintura, tendo entón un estilo moi influído por Delacroix, Corot, Millet, Rousseau e -nas súas últimas obras- por Fragonard (Estudo do pintor) e os impresionistas (por exemplo: A lavandeira).
Tamén son moi valoradas as súas esculturas e bustos de xeso (escaiola) e bronce que realizaba principalmente para que lle servisen de modelos ao realizar as súas ilustracións.
En 1865 coñecendo a grave situación económica pola cal pasaban Daumier e a súa esposa, o seu amigo o escultor Geoffroy Dechaume convenceulles para que fosen vivir a Valmondois (en Val d'Oise) onde o seu outro amigo, Corot, prestoulles unha pequena casa no centro do pobo; alí faleceu Daumier.
Obra
Daumier realizou preto de 4000 litografías, 300 debuxos e 200 pinturas así como decenas de esculturas. Entre os seus gravados e pinturas destácanse:
As Gruncheiras, Coiro, Cangas
As Gruncheiras é un lugar da parroquia de Coiro no concello pontevedrés de Cangas na comarca do Morrazo. Segundo o IGE, en 2011 tiña 55 habitantes (29 homes e 26 mulleres).
A Igrexa, Caldelas de Tui, Tui
A Igrexa é un lugar da parroquia de Caldelas de Tui, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. No ano 2009 tiña 46 habitantes (22 homes e 24 mulleres), segundo o padrón municipal de habitantes do Instituto Nacional de Estadística. Isto supón un incremento do 15 por cento respecto ao ano 2000, aínda que un descenso en relación ao 2008.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.