cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jānis Pujats
Traxectoria
O 8 de maio de 1991 foi nomeado arcebispo de Riga. Recibiu a consagración episcopal o 1 de xuño de mans de Francesco Colasuonno, delegado apostólico para a Federación Rusa, e tivo como co-consagradores principais a Jānis Cakuls, auxiliar de Riga e administrador apostólico até entón, e ao auxiliar de Riga Vilhelms Ņukšs.
No consistorio do 21 de febreiro de 1998 o papa Xoán Paulo II creouno cardeal in pectore. Dous anos despois, foi feito público o seu cardealado, ao recibir no consistorio do 21 de febreiro de 2001 o título de Cardeal-Presbítero Santa Silvia.
Retirouse do goberno da arquidiocese de Riga o 19 de xuño de 2010, con case 80 anos de idade.
Miguel Anxo Murado García
Miguel Anxo Murado García, nado en Lugo o 1 de maio 1945, é un biólogo galego.
Traxectoria
Traballou como profesor do Departamento de Enxeñería Química da Universidade de Santiago de Compostela, é profesor de investigación do CSIC en Madrid.
Pouco despois de 1978, retorna a Vigo para traballar no Instituto de Investigacións Mariñas. Este organismo, creado en 1951, como un laboratorio costeiro dependía do Instituto de Investigaciones Pesqueras de Barcelona, pero en 1978, se independiza e adopta o mesmo nome e foi o seu director entre 1983 e 1987. En 1986, baixo o seu mandato, mudou ó nome actual de Instituto de Investigacións Mariñas, do cal foi o seu vicedirector de 1990 a 1994.
E membro do consello editorial da revista Investigaciones Marinas e os seus artigos adoitan ser citados en Science Citation Index (SCI).
Vida persoal
Casou con Blanca Nieves Lorenzo Royo.
Kamilla Ismailova
Kamilla Ismailova é unha cantante e presentadora rusa nada en Moscova o 22 de xullo de 2004. O 29 de outubro de 2015 foi anunciada como representante de San Marino no Festival de Eurovisión Júnior 2015, país que visita e coñece dende pequerrecha. Acadou a 14ª posición (de 17) con 36 puntos coa canción "Mirror", escrita nun 75% en italiano e 25% en inglés.
Outros artigos
Festival de Eurovisión Júnior 2015
Sancovade, Vilalba
Santiago de Sancovade é unha parroquia do concello de Vilalba (Lugo). Segundo o IGE, en 2022 tiña 1 298 habitantes (624 homes e 674 mulleres) repartidos en 31 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación a 1991 cando tiña 846 habitantes.
Xeografía
Terra de labradíos e arborado, destacando os bidueiros nas ribeiras do río Fabilos, onde hai fermosos prados e veigas.
Economía
Son famosas as cebadoras de capóns.
Festas
Celebra os días do Apóstolo Santiago, a Guadalupe, na capela de Nosa Señora de Guadalupe e Santo Antón.
Sebastián
dereita|miniatura|280px|Martirio de [[Sebastián (santo)|San Sebastián, na igrexa de San Pedro de Xurenzás, en Boborás (Ourense).]]
Sebastián ou Sebaschán (forma familiar como Bastián ) é un nome de varón na súa variante en galego. Deriva do nome latino Sebastianus co significado 'o que vén de Sebaste'. Sebaste é o nome dunha vila de Asia Menor (hoxe en día Anatolia), que á súa vez deriva da verba grega σεβαστός (sebastos), "venerábel", que vén de σέβας (sebas), "temor, reverencia", á súa vez do verbo σέβομαι (sebomai), "sentir temor, escrúpulo, avergoñarse". Sebastos foi a tradución grega do título Augusto, que usaban os emperadores romanos. Sebastián volveuse un nome moi común, moi especialmente en Galiza, por mor de que era o nome de San Sebastián, un mártir cristián do século III.
A forma feminina en galego é Sebastiana ou de forma familiar: Bastiana. Os hipocorísticos galegos son: Tián e Bastián.
Aínda que 13 parroquias teñen a San Sebastián coma padroeiro, o nome non é dos máis populares en Galiza (véxase: Categoría:Parroquias de Galicia baixo a advocación de san Sebastián); só 776 varóns levan o nome no país; porén é popular no sur de España. Nalgúns países o nome incrementou a súa popularidade. Nos Estados Unidos foi o 98 nome máis popular dos nenos nados en 2008; o 86 en Inglaterra e Gales en 2007, o 38 no mesmo ano en Suecia, o 13 en Noruega, o quinto en Chile en 2006.
Variantes masculinas
dereita|miniatura|200px
Fineo (homónimos)
O nome de Fineo designa diversos personaxes da mitoloxía grega:
Ataque a Pearl Harbor
O ataque a Pearl Harbor foi unha ofensiva militar sorpresa efectuada pola Armada Imperial Xaponesa contra a base naval dos Estados Unidos en Pearl Harbor, Oahu, Hawai, na mañá do 7 de decembro de 1941. O ataque foi executado contra a frota do Pacífico da mariña dos Estados Unidos de América e as súas forzas de defensa, o corpo aéreo do exército, e a forza aérea da Mariña. O ataque damnificou ou destruíu 11 navíos de guerra, 188 avións, e matou 2.403 militares estadounidenses e 68 civís. O Almirante Yamamoto Isoroku planeou o ataque, comandado polo vicealmirante Chuichi Nagumo, que perdeu 64 pilotos, como o inicio da campaña do Pacífico na segunda guerra mundial. Tres portaavións da frota do Pacífico non se encontraban no porto, por tanto non foron danados, así como os depósitos de combustíbel e outras instalacións. Utilizando estes recursos a Mariña foi capaz de reconstruír a frota nun tempo de 6 meses a 1 ano. O ataque quedou na memoria como bombardeo de Pearl Harbor e batalla de Pearl Harbor, mais o nome máis común é ataque a Pearl Harbor ou simplemente Pearl Harbor.
Antecedentes diplomáticos
A guerra entre o Xapón e os Estados Unidos era unha posibilidade certa para as autoridades dos dous países dende a década de 1920. Non obstante, as relacións mutuas eran o suficientemente cordiais como para que seguisen a ser socios comerciais. As tensións xa existentes aumentaron coa invasión xaponesa de Manchuria en 1931 e ao longo da década seguiu unha política expansionista na China o que levou á segunda guerra sino-xaponesa en 1937. Xapón realizou enormes esforzos para illar a China, e esforzouse para asegurar suficientes recursos para lograr a vitoria no continente. A doutrina de expansión cara ao sur oficializouse para axudar neses esforzos.
A partir de decembro de 1937 sucesos como o ataque xaponés ao USS Panay, o incidente Allison ou o masacre de Nanking viraron a opinión pública occidental en contra do Xapón.
In 1940 o Xapón invadiu a Indochina Francesa nun intento por bloquear o fluxo de subministracións que chegaban á China. Os Estados Unidos paralizaron o envío ao Xapón de navíos con avións, pezas, máquinas ferramenta e combustible de aviación que os xaponeses percibiron como un acto hostil, pero non se prohibiu a exportación de petróleo, xa que pola dependencia do petróleo norteamericano que tiñan os xaponeses o goberno norteamericano consideraba que iso poderíase considerar unha provocación extrema.
A mediados de 1940 o presidente Franklin D. Roosevelt trasladou a frota do Pacífico de San Diego a Hawaii e tamén ordenou o fortalecemento militar nas Filipinas para desalentar unha posible agresión xaponesa. Ao estar o alto mando xaponés certo, erroneamente, que calquera ataque contra as colonias británicas en Asia podería levar aos Estados Unidos á guerra, un ataque preventivo devastador semellaba ser o único xeito de evitar a interferencia naval norteamericana. O alto mando xaponés tamén consideraba precisa a invasión de Filipinas. O plan de guerra laranxa prevía defender as Filipinas cunha forza de elite composta por 40.000 membros; opción que non se implementou pola oposición de Douglas MacArthur, que pensaba que era precisa unha forza meirande. En 1941 o alto mando estadounidense esperaba abandonar as Filipinas se estoupaba a guerra, e a finais de ano o almirante Thomas C. Hart, comandante da frota asiática deu ordes nese sentido.
Os Estados Unidos cesaron finalmente as exportacións de petróleo ao Xapón en xullo de 1941, logo da toma da Indochina Francesa ao caer Francia, en parte polas novas restriccións ao consumo de petróleo dentro das propias fronteiras norteamericanas. Por este cesamento, o Xapón continuou cos seus plans de conquistar as Indias Orientais Neerlandesas, ricas en petróleo. O 17 de agosto Roosevelt avisoulle ao Xapón que América estaba preparada para tomar medidas se había un ataque a países veciños.
O 20 de novembro o Xapón ofreceu a súa proposta final, ofrecía a retirada do sur de Indochina e gardarse de ataques no sueste de Asia coa condición que os Estados Unidos, Reino Unido e os Países Baixos lle subministrasen un millón de galóns de combustible de aviación, levantasen as súas sancións contra o Xapón e cesasen a súa axuda á China. Os norteamericanos responderon con outra proposta o 26 de novembro, a nota Hull, na que demandaban a retirada completa do Xapón da China sen condicións e asinar pactos de non agresión coas potencias do Pacífico.
Os xaponeses concibiron o ataque como unha acción preventiva para impedir a interferencia da frota norteamericana do Pacífico nas previstas accións militares xaponesas no sueste asiático contra territorios baixo soberanía británica, neerlandesa e norteamericana. Durante sete horas houbo ataques xaponeses coordinados sobre as Filipinas, Guam e Illa Wake e as posesións británicas de Malaia, Singapur e Hong Kong. .
Preparación xaponesa
miniatura|esquerda|150px|O portaavións xaponés Shokaku prepárase para atacar Pearl Harbor O 26 de novembro de 1941 unha frota, que incluía seis portaavións comandados polo vicealmirante Chuichi Nagumo, deixou a baía de Hitokappu, nas Illas Kuril, e seguiron para Pearl Harbor baixo un silencio estrito, no que todas as comunicacións vía radio entre as embarcacións da propia frota e o Xapón estaban prohibidas.
Os portaavións xaponeses utilizados no ataque eran: Akag, Hiryu, Kaga, Shokaku, Soryu, Zuikaku. Todos xuntos tiñan un total de 441 avións, incluíndo bombardeiros-torpedo, bombardeiros de mergullo e bombardeiros-caza.
Preparación americana
As forzas de intelixencia americanas e rusas, tanto civís como militares, xa tiñan entre si información suficiente para anticipar o ataque xaponés algunhas semanas antes. Inclusive as forzas armadas en Pearl Harbor recibiran varias alertas no día do ataque. Tales informacións poderían haber colocado Pearl Harbor nunha alerta máxima e haber diminuído as perdas, e mesmo haber preparado a frota americana para un contraataque aos portaavións xaponeses. miniatura|esquerda|250px|[[Metralladora de calibre 30 protexida por sacos de area, montada após a primeira vaga de avións.]] Tendo descifrado o código Púrpura e interceptado mensaxes xaponesas, os expertos americanos en claves cifradas puideron prever o ataque, aínda que non puidesen indicar o lugar e a hora. Os espías Richard Sorge e Dusko Popov avisaran os diplomáticos americanos sobre un posíbel ataque.
Xa en Pearl Harbor, os comandantes americanos foran alertados de probas que mostraban que o lanzamento de torpedos en augas pouco profundas era posíbel. Na expectativa de que Pearl Harbor tería defensas naturais contra ataques torpedo, a mariña dos Estados Unidos decidiu non montar redes contra torpedos, e tal feito facilitou así a utilización dos mesmos contra os acoirazados americanos ancorados.
O ataque
miniatura|As dúas vagas aproximáronse desde dúas direccións diferentes. Os primeiros disparos e as primeiras baixas en Pearl Harbor ocorreron cando o USS Ward atacou e afundiu un minisubmarino xaponés ás 06:37 (hora local). Existían cinco minisubmarinos clase Ko-hyoteki, co obxectivo de entrar no porto e destruír os navíos dos Estados Unidos utilizando torpedos. Ningún dos submarinos conseguiu volver a salvo e só 4 dos 5 foron encontrados despois do ataque. Dos 10 mariñeiros a bordo dos 5 submarinos, 9 morreron e o único sobrevivente, Kazuo Sakamaki, foi capturado, converténdose no primeiro prisioneiro de guerra capturado polos americanos na Segunda Guerra Mundial.
Na mañá do ataque, un novo radar instalado apenas uns días antes do ataque indicou a presenza dos avións xaponeses, mais o aviso foi confundido coa chegada prevista dun grupo de avións dos Estados Unidos. Varios avións norteamericanos foron abatidos a medida que a forza de ataque se aproximaba, mais todos os avisos se encontraban á espera de confirmación cando comezou o ataque.
O ataque comezou ás 07:53 (hora local) do 7 de decembro, que no horario xaponés eran as 03:23 do 8 de decembro. Os avións xaponeses atacaron en dúas vagas, nas que 353 avións chegaron a Oahu. A primeira vaga foi liderada por 186 torpedeiros-bombardeiros vulnerábeis, aproveitando os primeiros momentos de sorpresa atacando os navíos no porto mentres bombardeiros de mergullo atacaban as bases aéreas ao longo de Oahu, comezando polo campo aéreo Hickam, o maior, e o campo aéreo Wheeler, a principal base de cazas. A segunda vaga de 168 avións atacou o campo Bellows e a illa Ford, unha base aérea naval e mariña no medio de Pearl Harbor. A única forza de oposición veu dalgúns P-36 e P-40, e de fogo antiaéreo naval.
Dos 441 avións das dúas vagas, 29 (nove na primeira vaga e outros 20 na segunda vaga) foron destruídos durante a batalla, e outros 74 avións foron danados por fogo antiaéreo. Máis de 20 dos que aterraron en seguranza nos seus portaavións encontrábanse irreparábeis.
Decisión de Nagumo da retirada despois das dúas vagas
miniatura|Base de submarinos de Pearl Harbor, xunto aos depósitos de combustíbel, 13 de outubro de 1941. Algúns oficiais e líderes de voo tentaron convencer a Nagumo para atacar cunha terceira vaga para destruír os depósitos de combustíbel, fábricas e diques secos en Pearl Harbor. A destrución destas instalacións aumentaría as dificultades da mariña americana, pois as instalacións utilizábeis máis próximas encontrábanse a millares de quilómetros de Hawai, na costa dos Estados Unidos. Varios historiadores suxiren que a perda destas instalacións sería máis grave que a perda de todos os navíos de guerra durante as dúas primeiras vagas. Nagumo decidiu cancelar a terceira vaga a favor dunha retirada, por varios motivos:
Resposta americana
Apenas algunhas horas despois do inicio do ataque a Pearl Harbor (o día seguinte, 8 de decembro de 1941 segundo o horario internacional), as tropas xaponesas atacaron o territorio de Hong Kong, seguido dalgúns ataques ás Filipinas, Wake Island, Malaisia, e Tailandia, e o afundimento do HMS Prince of Wales e Repulse.
miniatura|[[Franklin Delano Roosevelt asinando a declaración de guerra no día seguinte ao ataque. Ficheiro:Ltspkr.png Discurso de Delano Roosevelt.]] O 8 de decembro de 1941 o congreso americano declaroulle a guerra ao Xapón, cun único voto en contra - voto de Jeannette Rankin. O presidente Roosevelt asinou a declaración de guerra, só algúns minutos despois. O goberno dos Estados Unidos continuou e aumentou a intensidade da mobilización militar, e iniciou unha economía de guerra no país.
Como resposta, o presidente Roosevelt ordenou un ataque a Toquio, corazón do Xapón, o cal era practicamente imposíbel, orixinando así o ataque Doolittle lanzado o 18 de abril de 1942.
En termos de obxectivos, o ataque a Pearl Harbor foi un tremendo éxito táctico. Até mesmo o ataque sorpresa dos portaavións británicos á base naval italiana de Taranto, en 1940, non foi tan devastador en termos de danos causados, aínda que fora un éxito ao neutralizar a Mariña italiana. Debido ás súas graves perdas en Pearl Harbor e a invasión subseguinte de Filipinas, a mariña americana ficou imposibilitada polos 6 meses seguintes ao ataque, de ter calquera papel significante na guerra do Pacífico. Coa frota americana fóra de combate, o Xapón podía, temporalmente e sen preocupacións, conquistar o Pacífico e expandirse para o suroeste asiático, o suroeste do Pacífico e até o océano Índico.
Aínda que o ataque a Pearl Harbor teña sido o ataque máis notábel en territorio americano durante a segunda guerra mundial, producíronse máis ataques.
Significado histórico
O ataque a Pearl Harbor tivo só un pequeno impacto militar debido á que a Mariña imperial xaponesa fallou en afundir os portaavións, mais mesmo se estes chegasen a ser afundidos, podería non ter axudado na mesma o Xapón a longo termo. O ataque firmemente apuntou os Estados Unidos e a súa economía masiva industrial para a segunda guerra mundial, conducindo á derrota mundial das forzas do Eixo. O primeiro ministro Winston Churchill, do Reino Unido, ao ter coñecemento de que o ataque a Pearl Harbor fixera finalmente que os EUA entraran na guerra, escribiu "Estando saturado e satisfeito de emoción e sensación, fun para a cama e durmín o sono dos salvos e agradecidos" (Winston Churchill, The Second World War, vol. 3, p. 539). A vitoria aliada nesta guerra conduciu a que os EUA emerxesen como unha potencia mundial.
En termos de historia militar, o ataque marcou os portaavións como o centro do poder naval, substituíndo o navío de guerra como o navío máis poderoso da frota naval. Con todo, non foi até máis tarde, noutras batallas na guerra, que o portaavións se tornou nese centro de poder.
Dramatizacións
O ataque foi representado en moitos filmes. Algúns son:
Toubes, A Peroxa
Santiago de Toubes é unha parroquia do concello da Peroxa na provincia de Ourense. No ano 2005 tiña 123	habitantes (58 homes e 65 mulleres) segundo o padrón municipal.
Bruc-sur-Aff
Bruc-sur-Aff (Brug, galó: Bruc) é unha vila francesa do departamento de Ille e Vilaine, na rexión da Bretaña, en Francia.
Carminho
miniatura|Carminho 	Zelt-Musik-Festival 2018 [[Freiburg, Alemaña.]] Maria do Carmo de Carvalho Rebelo de Andrade, coñecida como Carminho, nada en Lisboa o 20 de agosto de 1984, é unha fadista portuguesa.
Traxectoria
Naceu nunha familia de músicos, sendo a súa nai, Teresa Siqueira, e o seu irmán, Francisco Andrade, tamén cantores.
Malia que comezou a cantar dende cativa, só aos 22 anos decidiu facer carreira musical despois dunha longa viaxe polo mundo que demorou 11 meses que a axudou a tomar esa decisión. Di que non precisou de coraxe e explica simplemente que é feliz a cantar o fado. Pasou por varias casas de fado como A Taverna do Embuçado, Petisqueira de Alcântara e Mesa de Frades. Participou nos espectáculos da feira do toiro realizados en 2003 e 2004 en Santarém. En 2005 cantou nun espectáculo, que tivo lugar no Teatro Camões, ofrecido polo presidente de Turquía ao presidente Jorge Sampaio. En 2005 recibiu o premio Amália, na categoría de Revelación Feminina. Carminho participou no filme Fados de Carlos Saura de 2007. O disco coa banda sonora inclúe a faixa "Casa de Fados" coa participación de Vicente da Câmara, Maria da Nazaré, Ana Sofia Varela, Ricardo Ribeiro e Pedro Moutinho. En maio de 2008 participou nun concerto de Tiago Bettencourt, tamén actuou na Casa da Música, na Expo Zaragoza 2008 e foi convidada para o espectáculo conmemorativo dos 45 anos de carreira de Carlos do Carmo, no Pavilhão Atlântico.
O disco Fado, producido por Diogo Clemente e foi editado o 1 de xuño de 2009. En marzo de 2012 lanzou o seu segundo disco titulado Alma.
Saúde (videoxogos)
alt=A light red bar, 39% of which is filled with a darker shade of red|miniatura|Unha barra de saúde, unha posíbel representación da saúde dun personaxe. Saúde ou puntos de dano (xeralmente abreviado como HP, do inglés hit points) é un atributo dos xogos de rol e dos videoxogos que determina a cantidade máxima de dano que un personaxe ou obxecto poden ter. Se a cantidade de saúde chega a cero, o personaxe morre ou perde a consciencia. Tal personaxe pode ser o personaxe xogador, un mob ou un xefe. A saúde tamén pode ser atribuíble a elementos destruíbles do universo do xogo ou obxectos inanimados como vehículos e as partes inanimadas. Nos videoxogos, a saúde é representada a miúdo por elementos visuais como fraccións numerais, unha barra de saúde ou unha serie de pequenas iconas, aínda que tamén pode ser representada acusticamente, como cos latexos do corazón do personaxe.
Eleccións municipais en Hernani
Corporacións democráticas en Hernani desde a aprobación da Constitución de 1978.
Luis Blanco López
Luis Blanco López, nado en Xixón en 1918 e finado en Pontevedra o 3 de setembro de 1946, foi un guerrilleiro antifranquista.
Manuel González-Añón Carou
Manuel González-Añón Carou, nado en Outes o 7 de novembro de 1968, é un exfutbolista galego, que xogaba na posición de porteiro.
Traxectoria
Comezou a súa carreira deportiva no Orillamar da Coruña. Despois pasou a xogar na terceira división co Sporting Sada e o Bergantiños FC, e en segunda B co CD As Pontes.
Debutou en primeira división tras fichar polo Rayo Vallecano, que adestraba David Vidal, malia que foi suplente do nixeriano Wilfred Agbonavbare. Xogou só seis partidos, destacando a súa actuación nun deles contra o FC Barcelona no Camp Nou, malia perder 1-0. A tempada seguinte fichou polo Real Valladolid, no que xogou un só partido ao ser titular César Sánchez. Ante a falta de oportunidades en primeira división, foi cedido ao Carabanchel.
Posteriormente probou sorte na Major League Soccer dos Estados Unidos, fichando primeiro polo MetroStars de Nova York e despois polo Long Island Rough Riders, cos que aínda xogou dous anos máis na A-League. Logo de tres anos nos Estados Unidos xogou catro tempadas na Segunda Liga de Portugal logo de fichar polo GD Chaves. Antes de retirarse xogou tres tempadas no Atlético Arteixo, co que acadou o ascenso a 2ªB logo de eliminar o Real Oviedo. Despois de xogar en 2ªB, estiveron unha tempada en Rexional preferente por mor dun descenso adinistrativo.
Comezou a súa carreira como adestrador cos xuvenís do Sporting Coruñés de Monte Alto, e despois pasou a adestrar os porteiros do Montañeros Club de Fútbol na súa etapa en 2ªB (2009-2012).
Traballa como xestor automatista en Zara Loxística, e xoga no equipo de veteranos do Deportivo da Coruña.
A Aveeira, Coucieiro, Muxía
A Aveeira é un lugar da parroquia do Coucieiro no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Tiña 3 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 2 eran homes e 1 era muller.
Museo Nacional do Bargello
O Museo nacional do Bargello é o museo italiano de escultura máis importante, así coma o máis importante do mundo na escultura renacentista.
Está situado na rúa do Proconsolo 4 en Florencia e conserva obras de Michelangelo, Donatello, Ghiberti, Cellini, Giambologna, Ammannati e outros escultores importantes. O nome deriva do palazzo do Bargello, coñecido denantes coma o palazzo do Popolo.
No 2013 foi o trixésimo sitio estatal italiano máis visitado, con 207 240 visitantes e cunha recadación total de 473 902 euros.
Florderrei
O topónimo galego Florderrei pode referirse a:
Hywel Foel ap Griffri ap Pwyll Wyddel
Hywel Foel ap Griffri ap Pwyll Wyddel (fl. c. 1240-1300) foi un poeta cortesán galés. Foi un dos derradeiros representantes dos Beirdd y Tywysogion.
A única obra que nos resta de Hywel Foel son dúas awdlau onde se laia da captura e encarceramento de Owain ap Gruffudd en Dolbadarn Castle. O texto destas awdl consérvase no manuscrito Hendregadredd e ten a característica de que é unha das máis antigas referencias directas a Snowdonia (en galés: Eryri) na poesía galesa.
Punto de experiencia
Nos xogos de rol e nos videoxogos, a experiencia é un valor que os personaxes xogadores van acumulando a medida que participan en partidas e sesións de xogo, e representan o seu progreso no xogo. A razón de ser da representación da experiencia nos xogos de rol é bastante sinxela: cantas máis partidas xoga un xogador cun personaxe determinado, máis experiencia suponse que acumula ese personaxe. O personaxe adquire entón habilidades novas ou perfecciona as que xa posúe. Cada sistema de xogo ten diferentes maneiras de representar o aumento de experiencia dos personaxes. Os dous métodos máis habituais son:
Onda sísmica
miniatura|dereita|[[Sismógrafo, aparello empregado para medir as ondas]] As ondas sísmicas son un tipo de ondas mecánicas lonxitudinais ou transversais que constitúen a propagación temporal de perturbacións no campo de esforzos, xerando vibracións ou movementos polo medio que atravesan. Son as causantes dos terremotos, debido á brusca liberación da enerxía de ditas ondas acumulada nas rochas sometidas a esforzo, cando as ondas colisionan con elas. A ciencia que se ocupa do estudo deste tipo de ondas chámase sismoloxía. O sismógrafo, inventado por John Milne, é o aparello que rexistra ditas ondas.
Ondas P
miniatura|dereita|Onda P Son tamén chamadas ondas primarias, lonxitudinais ou de compresión, e débese a que ao seu paso as partículas só vibran na mesma dirección que o raio sísmico. Polo tanto, o solo comprímese e dilátase tamén na mesma dirección que a onda. Neste sentido semellan ás ondas sonoras. Son as ondas que se propagan con maior velocidade, case o dobre de rápido que as ondas S, e as primeiras en detectarse polos sismógrafos. Desprázanse en calquera tipo de medio, tanto sólido coma fluído, xa que dependen da comprensibilidade do medio. A velocidade de propagación das ondas P ten a seguinte ecuación:
miniatura|dereita|Onda P en medio sólido e líquido
onde:
Ondas S
miniatura|dereita|Ondas P, S e superficiais Son tamén chamadas ondas secundarias, transversais ou de cizalla, é isto débese a que, ao seu paso, fan vibrar as partículas oscilando nun plano perpendicular á dirección de propagación das ondas. A súa velocidade de propagación é menor ca das ondas P, e dependen para desprazarse da elasticidade do medio, polo que non se desprazarán en medios fluídos. Esta característica das ondas S será vital para coñecer a estrutura interna de calquera planeta. A ecuación que determina a velocidade das ondas S é a seguinte:
onde:
Ondas superficiais
As ondas superficiais, ou de superficie son varios tipos de ondas que son as verdadeiras responsables das catástrofes naturais, é dicir, dos danos na superficie da codia terrestre. Polo tanto, non se empregan para o estudo do interior da Terra.
Love
Foron descubertas polo científico e investigador inglés A. Love no ano 1911. O seu movemento descríbese horizontalmente ou en zigzag sobre a superficie terrestre, nun movemento parecido á reptación dunha serpe. Son lixeiramente máis lentas cas ondas P e as ondas S.
Rayleing
O nome destas ondas provén do investigador británico John William Strutt, coñecido coma Lord Rayleigh, barón da familia dos Rayleigh, no ano 1885. O seu movemento e parecido ao dunha onda mariña, producindo un movemento elíptico. Tamén son chamadas ground roll.
Estudo das ondas
O estudo das ondas sísmicas pode ter innumerables vantaxes para predicir terremotos, danos, ou simplemente para o estudo do interior da Terra.
Método sísmico
Mediante o estudo das ondas sísmicas e as súas propiedades podemos determinar a composición dos materias que forman o interior da Terra, xa que determinadas ondas só atravesan medios sólidos e outras atravesan ambos. As ondas S e P permítenos determinar o tipo de capas do que está feito o noso planeta e ata que profundidade.
Gran Premio de Detroit de 1987
O Gran Premio de Detroit de 1987 foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 21 de xuño de 1987 en Detroit, Míchigan. Foi a quinta carreira da tempada de Fórmula Un de e o sexto Gran Premio de Detroit. A carreira disputouse sobre 63 voltas ao circuíto de catro quilómetros para unha distancia total da carreira de 253 quilómetros.
A carreira foi gañada por Ayrton Senna no Lotus 99T con suspensión activa controlada por ordenador. Foi a segunda vitoria seguida de Senna logo da súa vitoria en Mónaco. O Lotus rodou no circuíto urbano cheo de fochancas moito mellor que a competencia, permitindo a Senna coidar os seus pneumáticos e lograr a vitoria 33 segundos por diante do Williams FW11B de Nelson Piquet co actual campión do mundo Alain Prost terminando terceiro no seu McLaren MP4 / 3.
O pole Nigel Mansell, o único piloto en facer a volta dos 4.023 km circuíto de Detroit en menos de 1:40 durante a cualificación, liderou a carreira ata a súa parada para cambiar os pneumáticos, pero pouco despois comezou a perder posicións debido a unha cambra na perna dereita polo que apenas podía pisar o pedal do freo. Máis tarde dixo que case se retirou debido á dor, pero logrou terminar en quinto lugar, cunha volta menos que Senna.
Prost tratou de convencer a McLaren a través da radio que os seus pneumáticos estaban ben e que non necesitaba deterse, pero finalmente acatou ás ordes e entrou en boxes para poñer pneumáticos novos. Foi alí onde os técnicos de Goodyear descubriron que o diagnóstico de Prost era correcto e que non tiña necesidade de parar, aínda que isto non alterou a chamada a Piquet para deterse, xa que Prost tiña fama de ser máis coidadoso cos seus pneumáticos que a maioría.
As vitorias consecutivas de Senna déronlle unha vantaxe de dous puntos no campionato sobre Prost, pero foi momentánea. Senna non ía gañar de novo este ano. Tamén sería a última vitoria na longa historia de Team Lotus, que logrou a súa primeira vitoria no Gran Premio dos Estados Unidos de 1961. A seguinte ocasión na que un coche co nome de Lotus gañaría un Gran Premio foi o Gran Premio de Abu Dabi de 2012, gañado por Kimi Räikkönen pilotando para o equipo Lotus F1.
Clasificación
Ayrton Senna repetiu a súa vitoria en Detroit de 1986 e gañou a súa segunda carreira de 1987 seguida, as primeiras vitorias para un coche con suspensión activa. A vitoria en Mónaco tres semanas antes demostrou que o novo sistema de Lotus funcionaba, e no circuíto de Detroit cheo de fochancas, a vantaxe aínda foi maior. O desgaste dos pneumáticos permitiu a Senna correr toda a carreira sen parar, e chegou a meta máis de medio minuto por diante do Williams FW11B do eventual Campión de pilotos Nelson Piquet.
Normalmente, a carreira de Detroit era inmediatamente precedida ou seguida polo Gran Premio do Canadá. Pero en 1987, a FISA esixira melloras ao circuíto de Montreal, incluíndo novos boxes. Cando se determinou que estes cambios non se puideran completar a tempo, a carreira foi cancelada, e non houbo ningunha carreira no Canadá por segunda vez desde.
O venres, o Williams de Nigel Mansell foi o máis rápido nas dúas sesións de cualificación, por diante dos Lotus de Senna e de Piquet no segundo Williams. Choveu a noite do venres, pero a pista estaba seca para a sesión da tarde do sábado. Na sesión final, Senna tomou brevemente o primeiro lugar, pero Mansell recuperouno de novo e terminou máis dun segundo máis rápido para lograr a súa cuarta pole nas cinco primeiras carreiras da tempada. O americano Eddie Cheever foi sexto para Arrows, xusto detrás de Alain Prost no McLaren MP4/3.
Carreira
Choveu outra vez na noite do sábado e o domingo pola mañá, pero, logo dun chuvioso quecemento na mañá da carreira, a saída foi en seco. Os tres primeiros saíron da grella en orde, mentres que Cheever saltou ao cuarto e Teo Fabi foi do oitavo ao quinto lugar no Benetton B187, seguido de Michele Alboreto (Ferrari F1 / 87), Prost, Thierry Boutsen (Benetton B187) e Stefan Johansson (McLaren MP4/3). Na terceira volta, Piquet saíuse nunha curva e colleu residuos que provocáronlle unha pequena picada. Cheever e Fabi pasaron a Piquet antes de que verase obrigado a entrar en boxes. Tres voltas máis tarde, logo de repetidos intentos de pasar a Cheever, Fabi tocou co seu alerón dianteiro no pneumático traseiro de Cheever, perforando e rompendo o morro do seu Benetton B187. Fabi volveu a boxes, pilotando sen morro, pero retirouse. Fabi confirmou que o único problema era que faltaba un á. Cheever chegou aos pits no mesmo momento, perdendo unha volta e volvendo na 19ª posición.
Na décima volta, Mansell estaba cinco segundos por diante de Senna, con Alboreto outros 23 segundos atrás no terceiro. De súpeto, Senna sentiu que o seu pedal de freo ir suave ao entrar nunha curva e evitou chocar contra o muro. Decidiu perder posicións e permitir que os freos arrefriaran, perdendo tres segundos por volta dos seus tempos. Preocupado principalmente por manterse diante de Alboreto, Senna tivo un respiro cando a caixa de cambios do Ferrari F1/do 87 rompeu na volta 25, entregando o terceiro lugar para Prost. Na seguinte volta, Senna comezou a perseguir a Mansell.
Na volta 26, a vantaxe de Mansell era de 18,8 segundos sobre Senna, pero empezaba a experimentar cambras na perna dereita. Fixo unha parada de pneumáticos na volta 34, tardou 18 segundos cando a porca da roda traseira dereita negouse a asentar correctamente. O uso dos freos moito máis tempo do normal fixo que as cambras do inglés foran a peor. Prost, agora en segundo lugar, loitaba con problemas nos freos e na caixa de cambios cando se detivo para cambiar pneumáticos.
Senna fixo a volta rápida da carreira na volta 39 en 1:40.464, máis rápido que o seu tempo de cualificación. Ao darse conta de que era máis rápido cos seus pneumáticos vellos que os demais cos novos, decidiu terminar a carreira sen deterse a cambiar pneumáticos. Os mecánicos de Lotus saíron no pit lane durante un tempo coma se prepararanse para unha parada, pero era evidente que o brasileiro, de feito, non entraría. Nese momento, tiña case un minuto de vantaxe.
Senna relaxouse cara ao final, e con tres voltas para o final os ceos ameazaban choiva. Nunca chegou a ser un problema, xa que a choiva comezou a caer logo da chegada, Senna cruzou a meta trinta e tres segundos por diante. Foi a sexta vitoria da súa carreira, pero a súa última no ano 1987 e a última para o equipo Lotus, que finalmente pechou en. Senna dixo que os seus pneumáticos duraran toda a carreira por dúas razóns: as voltas que que fixo máis lentas para arrefriar os freos, e o correcto funcionamento da suspensión activa.
Empédocles
miniatura|Empédocles Empédocles, nado en Agrigento arredor de 483 a.C. e finado no Peloponeso arredor de 430 a.C., foi un filósofo presocrático, médico, lexislador, profesor e místico, alén de profeta. Defendeu a democracia e sustentou a idea de que o mundo está constituído por catro principios: auga, ar, lume e terra.
Todo sería unha determinada mestura deses catro elementos, en maior ou menor grao, e serían o que de inmutábel e indestrutíbel existiría no mundo. Regulando todo isto está a continua loita de dúas forzas: amor e odio.
Traxectoria
Non se coñecen as datas exactas do seu nacemento e da súa morte. É probable que nacese arredor do 490 a.C. e falecese cara ao 430 a.C., aproximadamente aos sesenta anos. Empédocles proviña dunha familia brillante e acomodada, polo que recibiu unha educación acorde a iso. O seu pai foi Metón, que interveu no derrocamento do tirano Trasideo, fillo de Terón no ano 470 a.C. O seu avó, tamén chamado Empédocles, foi criador de cabalos (segundo conta Dióxenes Laercio) e venceu nas carreiras de cabalos de Olimpia durante a LXXI Olimpíada.
Durante a infancia do filósofo, Agrigento, a súa cidade natal, gozaba do seu máximo poder e sona baixo o goberno do tirano Terón (488-472). Este foi recoñecido por ser un gobernante interesado polas artes e a relixión, encarnando así as preocupacións do pobo, que conformaron o medio espiritual do que se nutriu Empédocles. Logo da morte de Terón, a tiranía pasou a mans do seu fillo Trasideo. Posteriormente esta foi derrocada e estableceuse unha democracia en Agrigento. Nesta transformación política o filósofo desempeñou un importante papel, e a súa defensa da democracia instaurada levouno a disolver unha organización oligárquica coñecida como asemblea dos mil. Ademais, persuadiu os habitantes de Agrigento para abandonaren as loitas entre partidos e cultivar a igualdade política, e rexeitou calquera cargo que lle quixeron outorgar. Polos seus ideais democráticos e quizais pola súa extravagancia e os seus métodos, Empédocles fíxose moitos inimigos. Nunha das súas ausencias de Agrigento conspiraron contra el e impediron o seu regreso.
Foi un orador e médico excelente, quizais foi fundador da escola siciliana de medicina, aínda que outros atribúen este título ao seu amigo Acrón. Diversos autores falan do seu talento para curar doenzas e dan fe de fazañas incribles. Heráclides conta que chegou ao punto de resucitar unha muller que levaba trinta días sen respirar.
Hai varias lendas sobre a súa morte. Unha delas di que despois de celebrar un sacrificio nun campo de Pisianacte, todos os convidados, mesmo o seu discípulo Pausanias, se retiraron do lugar. Porén, Empédocles ficou aló. O día seguinte, o filósofo non se atopaba por ningures e algún servente dixo que escoitara unha voz que o chamaba e logo viu unha luz celestial. Despois diso, Pausanias determinou que era hora de louvalo como un deus.
QDOS
O QDOS (siglas en inglés de "Quick and Dirty Operating System") é o que se traduce en galego como "Sistema Operativo Rápido e Sucio". Escrito e comercializado por Tim Paterson, era un sistema de 16 bits que pertencía á compañía estadounidense Seattle Computer Products. Estaba baseado no Control Program/Monitor (CP/M) de Gary Kildall para o seu kit de computador, que á súa vez se baseaba no procesador Intel 8086. O QDOS tiña unha estrutura de comandos e unha interface de programación de aplicacións que imitaba ao sistema operativo CP/M, propiedade de Digital Research, o que facilitou a portabilidade de programas desde este último. Paterson comprou un manual de CP/M e programou o seu sistema operativo, tomando CP/M como base, nun mes e medio. A empresa comercializouno logo baixo o nome de 86-DOS.
O devandito sistema operativo sería adquirido despois por Bill Gates para Microsoft por 50 000 dólares e chegaría a ser a base do seu imperio. Foi coñecido como PC-DOS para os produtos de IBM, nos que viña preinstalado. Con todo, sería MS-DOS o nome máis popular co que se coñecería en todo o mundo.
Orixes
QDOS foi creado porque as vendas do kit para computadores 8086 de Seattle Computer Products (SCP), presentado en xuño de 1979 e distribuído en novembro, foron decaendo debido á ausencia dun sistema operativo. O único software que SCP podía vender coa placa era o autónomo Microsoft BASIC-86, que Microsoft desenvolvera nun prototipo do hardware de SCP. SCP quería ofrecer a versión de CP/M para 8086 que Digital Research (DRI) anunciara, pero a súa data de lanzamento era incerta. Esta non era a primeira vez que DRI se atrasara máis que o desenvolvemento do hardware; dous anos antes atrasouse en adaptar CP/M para os novos formatos de disquetes e discos duros. En abril de 1980 SCP asignou, aos seus 22 anos, a Tim Paterson para desenvolver QDOS como un substituto para CP/M-86.
miniatura|esquerda|Tarxeta de empresa de Seattle Computer Products. Paterson deseñou QDOS coa mesma API interna e a maioría dos comandos de usuario de CP/M. Non reproduciu o sistema de ficheiros de CP/M, senón que utilizou o sistema de ficheiros FAT soportado por algunhas versións de Microsoft BASIC. Paterson elixiu non manter a información do sistema de ficheiros en memoria (caché) senón actualizala no disco con cada operación. Aínda que esta opción era máis lenta, este enfoque evitou a necesidade de forzar unha actualización a un disco antes de quitalo. Paterson tamén introduciu un conxunto de comandos máis parecidos ao inglés, tales como a utilidade "COPY", en lugar de PIP, que é máis xeral, pero menos intuitivo.
Interese de IBM
A finais de 1980, IBM estaba a desenvolver o que acabaría sendo o IBM PC. CP/M era o sistema operativo máis popular da época e IBM creuno necesario para ter un sistema competitivo. Representantes de IBM visitaron Digital Research e discutiron os termos da licenza con Dorothy McEwen Kildall, representante de licenzas de Digital, quen dubidou en asinar o contrato de IBM pois contiña unha cláusula de non divulgación. Aínda que finalmente aceptaron a cláusula, Digital rexeitou a proposta de IBM que ofrecía pagarlle 250 000 dólares a cambio da autorización para vender todas as copias que fosen necesarias, insistindo no modelo de retribución baseada en regalías por copia. En conversacións posteriores entre IBM e Bill Gates, este mencionou a existencia de QDOS e o representante de IBM, Jack Sams, pediulle que conseguise unha licenza para este sistema operativo.
Creación de PC-DOS
Microsoft comprou unha licenza non exclusiva para 86-DOS a Seattle Computer Products en decembro de 1980 por 25 000 dólares. En maio de 1981, contratouse a Tim Paterson para portar QDOS ao IBM-PC, que utilizaba o procesador Intel 8088 que era máis lento e menos custoso, e que tiña a súa propia familia específica de periféricos. IBM observou os progresos diariamente e presentou máis de 300 peticións de cambio antes de aceptar o produto e escribir o manual de usuario para el.
En xullo de 1981, un mes antes de que lanzasen o PC, Microsoft comprou todos os dereitos de 86-DOS de SCP por 50 000 dólares. Isto cumpriu os criterios principais de IBM: Parecía CP/M e era fácil adaptar os programas de 8 bits existentes de CP/M para funcionar baixo este, sobre todo grazas ao comando TRANS de QDOS, que permitía traducir código fonte do Intel 8080 á linguaxe de máquina do 8086.
Microsoft licenciou QDOS a IBM, e converteuse en PC-DOS 1.0. Esta licenza tamén permitiu que Microsoft vendese o DOS a outras compañías, o cal fixo. O acordo foi espectacularmente exitoso, e SCP demandou posteriormente nos xulgados que Microsoft encubrira a súa relación con IBM para comprar o sistema operativo barato (mesmo aínda que Microsoft aínda estaba baixo os termos dun acordo de non revelación e o grao de éxito do PC non estaba previsto amplamente). SCP recibiu en última instancia un millón de dólares como acordo de pago.
Disputa de propiedade intelectual
miniatura|Pantalla de CP/M 2.2: lista de directorios e ficheiros. Cando o fundador de DRI Gary Kildall examinou PC-DOS e atopou que duplicaba a interface de programación de CP/M, tentou demandar a IBM, que nese momento afirmou que PC-DOS era o seu propio produto. Con todo, o avogado de Digital Research non creu que a lei pertinente estivese o bastante clara como para realizar a demanda. Non obstante, Kildall enfrontouse a IBM e convenceunos de que ofrecesen CP/M-86 co PC a cambio dunha liberación de responsabilidades.
A controversia continuou por mor da similitude entre os dous sistemas. Quizais a afirmación máis sensacionalista vén de Jerry Pournelle, que dicía que Kildall demostroulle a el persoalmente que o DOS contiña código de CP/M (introducindo un comando no DOS este mostraba o nome de Kildall)
Até o 2006 Pournelle non revelou o comando e ninguén seguiu adiante para corroborar a súa historia. Un libro do 2004 acerca de Kildall di que el utilizou unha mensaxe cifrada para demostrar que outros fabricantes copiaran o CP/M, pero non di que atopase a mensaxe no MS-DOS; en lugar diso, a súa memoria (unha fonte para o libro) sinalaba a similitude ben coñecida da interface. Paterson insiste en que o software de QDOS era un traballo orixinal seu, e negou referirse ou usar doutra maneira o código de CP/M mentres o escribía. Despois da publicación do libro no 2004, el demandou aos autores e editores por difamación. O caso remóntase a unha demanda presentada por Paterson contra Evans en 2004, logo de que este último escribise no seu libro They made America (Eles construíron América) que o suposto inventor do DOS –quen logo o vendera a Bill Gates e lle servira de base para o seu sistema operativo Windows– en realidade tomara a idea do CP/M.
Antes de 1982, cando IBM pediu que Microsoft lanzase unha versión do DOS que fose compatible cun disco duro, PC-DOS 2.0 era unha reescritura case completa do DOS, así que antes de marzo de 1983, xa quedaba moi pouco de QDOS. O elemento máis resistente de QDOS era o seu primitivo editor de liña de comandos, EDLIN, que seguía sendo o único editor proporcionado nas versións do DOS de Microsoft ata que en xuño de 1991 lanzouse a versión de MS-DOS 5.0, que incluía un editor a pantalla completa (coñecido como edit) baseado en QBasic.
No 2012, a revista IEEE Spectrum fixo probas que demostraron que QDOS non é unha copia de CP/M. Segundo a revista chegouse á conclusión de que eran sistemas diferentes e por tanto Microsoft non mentiu no que dixo no seu día. Con todo, un tempo despois, a mesma revista mediante unha nota do seu editor recoñeceu que o autor foi contratado por Microsoft como asesor experto polo que había unha vinculación directa entre este e a empresa que podería influenciar o contido do seu artigo e as súas conclusións.
Características técnicas
Paterson deseñouno coa mesma interface de programación de aplicacións (API) e a maioría dos comandos de usuario do sistema CP/M. Modificou a forma de gravación dos disquetes utilizando unha memoria caché, o que aceleraba o uso pero obrigaba ao usuario a actualizar (desmontar) o disquete antes de retiralo, isto facíase mediante un comando específico. Modificou o nome do comando de copiado a Copy, máis intuitivo para o usuario, e incorporou os nomes dos dispositivos e os portos de comunicación ao sistema de ficheiros, desta maneira, podíase facer unha "copia" á impresora, ou á pantalla, facilitando ao usuario as súas tarefas. Esta característica mantívose no MS-DOS. O sistema era monotarefa, monousuario, e utilizaba o sistema de ficheiros FAT para manter a compatibilidade.
Bléruais
Bléruais (Blerwaz en bretón, Bleruaz en galó) é unha vila francesa do departamento de Ille e Vilaine, na rexión da Bretaña, en Francia.
Ignacio Vilar
Xosé Ignacio Vilar Díaz, coñecido como Ignacio Vilar, nado en Petín en 1951, é un director galego de cinema.
Traxectoria
Produtor, director, guionista, aos dezaoito anos trasladouse a Barcelona, onde estudou cine, montaxe, dirección de actores, rodaxe de documentais e curtas. Alí comezou un proxecto de difusión de cinema polos barrios de Barcelona, e tamén polas vilas de Cataluña. Tamén foi profesor de cine a primeiros dos 80, na obra social da Caixa de Pensións de Cataluña.
Super 14 2008
A tempada 2008 do Super 14 (actual Super Rugby) foi a 13ª edición da máxima competición mundial de rugby entre franquías, organizada no hemisferio Sur pola SANZAR, entre equipos de Nova Zelandia, Australia e Suráfrica. Esta edición do torneo contou con 14 equipos, que disputaron unha tempada regular con 13 xornadas, seguida duns playoffs entre os 4 mellores equipos. O campionato foi gañado polos Crusaders, o equipo neozelandés que acadou así o seu 7º título, vencendo na final ós Waratahs.
A primeira xornada disputouse nos días 15 e 16 de febreiro de 2008, mentres que a final tivo lugar en Christchurch o día 31 de maio de 2008.
Eliminatorias polo título
350px|miniatura|dereita|O [[AMI Stadium de Christchurch acolleu a final.]]
Estatísticas
O máximo anotador de puntos do torneo foi Stephen Donald, con 150 puntos. O máximo anotador de ensaios foi Lelia Masaga con 8.
Diego Valero González
Diego Valero González, nado en Cambil (provincia de Xaén) en 1921 e finado en Pontevedra o 3 de setembro de 1946, foi un guerrilleiro antifranquista.