cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wolfenstein 3D
Wolfenstein 3D foi o segundo título importante de id Software, tras a serie de episodios de Commander Keen. A mediados de 1991 o programador John Carmack comezou a experimentar elaborando un motor de xogo rápido en 3D restrinxindo a mecánica de xogo e o punto de vista a un único plano, producindo os prototipos Hovertank 3D e Catacomb 3-D. Tras unha sesión de deseño na que a compañía decidiu mudar a temática dos seus xogos próximos xogos cara a unha máis violenta, o deseñador e programador John Romero suxeríu facer unha nova versión do shooter de 1981 Castle Wolfenstein en forma de videoxogo de acción cun ritmo acelerado. Romero traballou no xogo xunto ó tamén deseñador Tom Hall, construíndoo sobre o motor desenvolvido por Carmack. O seu deseño foi un xogo rápido e violento, diferente da maioría de videoxogos para ordenador que existían naquela época. Wolfenstein 3D incluíu deseños artísticos de Adrian Carmack e efectos de son e música de Bobby Prince. O xogo publicouse por medio da distribuidora Apogee en dous conxuntos de tres episodios seguindo un modelo shareware, liberando gratuitamente o primeiro episodio para conseguir un maior interese en que a xente mercase o resto do xogo. Posteriormente publicouse un terceiro episodio adicional, Spear of Destiny, en formato de título independente por medio da distribuidora FormGen.
Wolfenstein 3D foi un éxito comercial e de crítica, obtendo numerosos premios e superando as 200 000 copias vendidas a finais do ano 1993. Está considerado coma un dos impulsores da popularidade do xénero de shooters en primeira persoa e por establecer o estándar de acción rápida e poderío técnico para moitos xogos posteriores do xénero, ademais de ser unha mosta da viabilidade do modelo de publicación shareware naquel entón. FormGen desenvolveu outros dous episodios adicionais para o xogo, mentres que Apogee publicou un paquete de máis de 800 niveis creados por afeccionados. Id Software nunca retomou a serie, pero si licenciou o motor do xogo para varios outros títulos antes de publicar o código fonte gratuitamente no ano 1995. A propia serie temática de xogos sobre Wolfenstein continou con varios títulos novos desenvolvidos por outras compañías dende o ano 2001.
Panca analóxica
miniatura|dereita|Panca analóxica do [[gamepad da Nintendo GameCube]]
A panca analóxica ou stick analóxico (frecuentemente confundida co joystick, mais é erróneo denominala así) é un dispositivo de entrada para un gamepad para dúas dimensións. Diferénciase do joystick pois, mentres que un joystick se basea en conexións eléctricas simples para o movemento, a panca analóxica consiste en actividade eléctrica continua obtida por potenciómetros. Aplicado a xogos, tal diferenza permite que unha panca analóxica indique non soamente que o xogador está a moverse para certo sentido, así como os joysticks, senón tamén a intensidade do movemento.
En videoxogos, as pancas analóxicas son xeralmente utilizadas para mover un obxecto do xogo, como o protagonista. Tamén pode ser utilizada para mover ou rotar a cámara de visualización da escena. O seu uso é común en xogos 3D, nos cales son necesarias máis de oito direccións.
Escala media
miniatura|dereita|Corte da cóclea na que se ve a posición da scala media. A escala media ou rampla media (scala media) ou conduto coclear é unha cavidade da cóclea que contén endolinfa, localízase entre a escala timpánica e a escala vestibular separada pola membrana basilar e a membrana de Reissner respectivamente. Na escala media está o órgano de Corti.
José Luis Trashorras Méndez
José Luis Trashorras Méndez, nado en Meira en 1944 e finado en Ribadeo o 28 de decembro de 2008, foi un mestre con especialidade en lingua castelá e político galego.
Traxectoria
Logo de dar clase en diversas localidades, tivo como últimos destinos o CP Gregorio Sanz, do que saíu no 1987 para dirixir en Comisión de servizos o daquela acabado de crear Centro de Adultos, e o IES Porta da Auga. Xubilado no ano 2004, ese mesmo ano publicou El Camino de Santiago, obra en verso e en castelán sobre o tema da título.
Foi alcalde de Ribadeo parte dun mandato (dende marzo do 1985 ata as eleccións do 1987). Á fronte da alcaldía promoveu o premio literario Diadema de Ribadeo, que leva homenaxeado a varias xeracións de estudantes e visto nacer e medrar o interese de estudantes pola literatura.
Foi [//gl.wikisource.org/wiki/Pregón_ano_1998/Antroido_Ribadeo pregoeiro] do entroido de Ribadeo en 1998, así como das festas patronais do 2000. No 2001, e xa como fillo predilecto de Meira, foi o pregoeiro na súa parroquia.
Participou no Consello da Caixa Rural Provincial de Lugo, e nos últimos anos, foi Secretario da Caixa Rural Galega.
Castro de Pousada
O Couto de Pousada é un poboado castrexo situado no lugar de Pousada na parroquia de Castro, (Mesía).
Morfoloxía
A presenza do castro está descrita mais foi imposible determinar a estrutura do xacemento. O elemento que se observou é un foxo cortado na rocha. .
Arqueoloxía
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas. Na actualidade non se pode visitar.
Murallas Reais de Ceuta
250px|miniatura|Vista das murallas. As Murallas Reais de Ceuta son un conxunto momumental da cidade autónoma de Ceuta, que data do ano 962 na súa parte máis antiga e a máis moderna do século XVIII.
Esta fortificación construíuse para defender o istmo que separa a península de Almina, onde se asentaba a antiga cidade, do continente africano.
Exiptoloxía
dereita|miniatura|[[Gran Pirámide de Gizeh|Pirámide de Queops.]]
A exiptoloxía é o estudo do Antigo Exipto e das antigüidades exipcias. A exiptoloxía estuda a lingua, historia, relixión, arte e economía da cultura exipcia antiga desde o V milenio a. C. até o fin do goberno romano no século IV. O descoñecemento desta cultura fomentou no pasado un culto a supostos coñecementos ocultos e máxicos que caen dentro do terreo do esotérico.
O primeiro coñecemento de Exipto
A primeira publicación sobre Exipto foi obra de Hecateo de Mileto, no século VI a.C. pero esta obra está perdida. Unha vez extinguida a antiga civilización exipcia perdeuse o coñecemento sobre ela e só ficaron visíbeis as súas grandes creacións arquitectónicas. Para os gregos e romanos, Exipto era unha terra de sabios na que se gardaban segredos ancestrais, e lugar ao que había que acudir para formarse. Moitos dos grandes personaxes do mundo grego visitáronno e estudaron alí, como Licurgo, Solón, Esopo, Anaxágoras, Demócrito, Tales de Mileto, Pitágoras e Platón. Os capítulos máis extensos dos xeógrafos clásicos, como Herodoto (século V a.C. e Diodoro Sículo ou Estrabón (século I) dedicábanselle a Exipto.
Occidente perdeu esta relación cando Exipto entrou no mundo islámico. Os peregrinos medievais que viaxaban á Terra Santa, ou os cruzados, visitaban ás veces Exipto e os lugares asociados coa vida de Xesús Cristo; pero as pirámides, por exemplo, eran consideradas graneiros, como os descritos na historia de Xosé.
Viaxes de investigación
O astrónomo inglés John Greaves (1602-1652) publicou unha obra seria que contiña medicións exhaustivas das pirámides, análise de escritos sobre elas e incorporando fontes árabes. O xesuíta francés Claude Sicard (1677-1726), que foi comisionado para investigar monumentos antigos e identificar a localización exacta de Tebas, atribuíu correctamente os colosos de Memmon e o Val dos Reis. Outros estudosos contribuíron con debuxos, compilacións e a obtención de numerosos obxectos para as coleccións. As obras de Georg Zoëga (1755-1809), un tratado sobre obeliscos e un catálogo de manuscritos coptos, marcan a culminación dos estudos exipcios antes da expedición napoleónica de 1798.
Desciframento da escrita xeroglífica
Foi precisamente con esta expedición cando se pode considerar que naceu a exiptoloxía. A campaña napoleónica foi acompañada dun equipo de eruditos que atoparon, por exemplo, a Pedra de Rosetta e, sobre todo, publicaron a Descrición de Exipto, unha obra fundamental que chegou aos vinte e catro volumes en gran formato e se publicou por vez primeira entre 1809 e 1913. Jean-François Champollion (1790-1832) viaxou con Ippolito Rosellini a Exipto na década de 1820; a el débese o desciframento da escrita xeroglífica, que logrou axudándose da versión trilíngüe do texto da Pedra de Rosetta.
Durante esta época numerosos viaxeiros recorreron Exipto e a Baixa Nubia saqueando as antigüidades fundamentalmente, e contribuíndo ao mellor coñecemento da civilización exipcia. As súas coleccións serviron para crear seccións específicas no Museo Británico, no Museo do Louvre, no Rijksmuseum van Oudheden ou o Museo Exipcio de Turín. Porén, no Cairo non houbo museo expicio até finais da década de 1850.
Desenvolvemento da exiptoloxía
Na década de 1840 xa desaparecera a primeira xeración de exiptólogos. En 1837 publicáronse os volumes coas copias de numerosísimas inscricións exipcias realizadas por J. G. Wilkinson, que hoxe en día son o único rexistro de como eran un bo número de relevos que hoxe en día se atopan irreparabelmente danados. Outra obra capital foi Denkmäler aus Äegypten und Äthyiopien (1849-1859), de Carl Richard Lepsius, que contiña unha ampla selección dos monumentos exipcios. Outros exiptólogos notábeis foron Lepsius, Heinrich Brugsch e Auguste Mariette (1821-1881), que fundou o Museo Exipcio do Cairo, actualmente o máis rico do mundo, e o Servizo de Antigüidades de Exipto. Até a revolución exipcia de 1952, todos os directores deste foron europeos e deles o máis afamado foi Gaston Maspero (1846-1916), sucesor de Mariette.
O escocés Alexander Rhind (1833-1863) estableceu os principios que habían de guiar as escavacións científicas. Nelas destaca W. M. F. Petrie (1853-1942), que publicou practicamente un volume cada ano cos resultados obtidos na campaña do inverno anterior. A súa obra estableceu o marco xeral das áreas e períodos históricos de Exipto.
A partir de 1880
As escavacións científicas foron moi intensas a partir das dúas últimas décadas do século XIX: escavouse moito en Nubia ao construírse e logo ampliarse o encoro de Asuán, por exemplo, e en moitas outras ocasións nas que o obxectivo foi o salvamento; o Val dos Reis, en Tebas e as momias dos reis do Imperio Novo en Deir el-Bahri; a tumba de Tutankhamón (1922, Howard Carter, ao servizo de Lord Carnavon), ou a tumba de Heteferes (1925, G. A. Reisner, en Gizeh); El-Amarna,...
Fundáronse numerosas institucións estranxeiras dedicadas aos estudos exiptolóxicos, como o Fondo para a Exploración de Exipto, o Instituto Francés de Arqueoloxía Oriental de Cairo ou o Instituto Arqueolóxico Alemán, así como centros de estudo específicos en Bruxelas, Chicago, Turín etc.
Asociación de Mariscadoras de Moaña
A Asociación de Mariscadoras de Moaña foi creada en 1978. Ten a súa sede no local da Confraría de Pescadores de Moaña. A asociación foi creada cos propósitos de conseguir un soldo digno para as mariscadoras, que se recoñecese o seu traballo como mulleres, mellorar os seus dereitos salariais e ter dereito a unha atención médica entre outros.
A Xunta de Galicia estableceu unha serie de criterios para as persoas que queiran formar parte da asociación, como ser maior de idade, ter completada a ESO e contar co permiso de explotación para o marisqueo de a pé. No caso de haber moitas solicitudes teñen preferencia as persoas de Moaña. No ano 2016 a asociación estaba composta por 73 mulleres e de momento non contan aumentar o número porque os recursos non dan para máis persoas, se queren obter un salario digno.
Historia
A primeira presidenta foi Francisca Cañedo, a quen sucedeu Alicia Rodríguez Pérez, que exerceu a presidencia durante 30 anos. Neses anos as poucas asociacións que había en Galicia e en España estaban nunha fase inicial na súa organización, igual cá de Moaña. Naqueles comezos formaban parte da asociación 1600 persoas aproximadamente. Por parte da administración non tiveron impedimentos para crear a súa asociación.
Cada 4 anos elíxese presidenta e o proceso para escollela é o mesmo que en calquera proceso electoral: convocatoria de eleccións, presentación de candidaturas, celebración de eleccións, período de reclamacións e proclamación da presidenta.
A directiva está formada por 9 persoas: presidenta, vicepresidenta, secretaria, tesoureiro e 5 vogais.
As funcións da presidenta son organizar o traballo das compañeiras e a venda das especies recollidas, levar o marisco á lonxa e recoller mostras do marisco cando son requiridas pola administración…
En 2017, a presidenta é María Dolores Álvarez Cancelas.
O traballo
Os aspectos máis duros desta profesión son as posturas e a climatoloxía. Dóelles moito o lombo porque están moito tempo agachadas xa que para recoller varios quilos de marisco teñen que traballar arredor de dúas horas. En canto ás condicións climatolóxicas, son duras en moitas ocasións, xa que no verán o sol quenta moito a determinadas horas e no inverno vai moito frío na auga.
As mariscadoras traballan para que se lles recoñeza a profesión, as enfermidades profesionais, unha pensión de xubilación, o dereito ás vacacións e que se lles aporte un soldo digno. Os seus horarios e quendas dependen das mareas, pero non poden mariscar despois das seis da tarde e tampouco dúas horas antes do amencer.
Para levar a cabo o seu traballo a administración obrígalles a usar luvas. En canto ao resto da vestimenta levan botas, chuvasqueiro, traxes de neopreno, quentadores, gorras e camisetas de manga larga. En canto aos apeiros necesitan sachos, salabardos e angazos.
Recollen berberecho, ameixa babosa, fina e xaponesa, navallas e longueiróns. Dependendo de como vaian os prezos en lonxa recollen máis quilos cando o marisco vale máis e menos cando vale menos. Unha vez que o marisco é recollido teñen que levalo á lonxa de Meira. Alí separan o grande do pequeno, lávase ben e lévase á lonxa de Vigo onde o mercan os depuradores. Unha vez depurado vai ao mercado.
O furtivismo é un problema importante para elas, sobre todo no verán, polo que para protexer o seu, as mariscadoras teñen que facer quendas de vixilancia ademais de contratar gardas marítimos.
Plaqueta
miniatura|250px|Células sanguíneas: de esquerda a dereita, un [[eritrocito ou glóbulo vermello, unha plaqueta activada e un leucocito ou glóbulo branco.]]
miniatura|dereita|Imaxe de microscopio óptico (40×) dun frotis de sangue periférico no que se ve unha plaqueta de tamaño normal na esquina superior esquerda e dúas plaquetas xigantes claras no centro, en medio de moitos glóblos vermellos.
As plaquetas, ou trombocitos (do grego θρόμβος, "coagulo" e κύτος, "vaso, célula"), son pequenos fragmentos de células de forma discoidal que carecen de núcleo, de 2–3 µm de diámetro, que derivan da fragmentación dos seus precursores os megacariocitos da medula ósea. A vida media dunha plaqueta é normalmente de 5 a 9 días. As plaquetas producen factores de crecemento. Circulan no sangue dos mamíferos e están implicadas na hemostase, intervindo na coagulación do sangue. Poden agregarse unhas con outras en resposta a diversos estímulos formando coágulos no sangue, e liberan substancias activadoras da coagulación.
Se o número de plaquetas é demasiado baixo, poden producirse hemorraxias excesivas. Porén, se o número de plaquetas é demasiado alto, poden orixinarse coágulos de sangue (trombose), que pode obstruír os vasos sanguíneos e causar un accidente cerebrovascular, un infarto de miocardio, unha embolia pulmonar ou o bloqueo de vasos sanguíneos noutras partes do corpo, como brazos ou pernas. As anormalidades ou doenzas das plaquetas denomínanse trombocitopatías, que poden deberse a ter un número baixo de plaquetas (trombocitopenia), unha diminución no funcionamento das plaquetas (trombastenia), ou un incremento no número de plaquetas (trombocitose). Hai trastornos que reducen o número de plaquetas, como a trombocitopenia inducida pola heparina ou púrpura trombocitopénica trombótica, que xeralmente causa tromboses, ou coágulos en vez e hemorraxias.
As plaquetas segregan moitos factores de crecemento, como o factor de crecemento derivado das plaquetas (PDGF), que é un potente axente quimiotáctico, e o TGF beta, que estimula a deposición da matriz extracelular. Estes dous factores de crecemento xogan un papel significativo na reparación e rexeneración do tecido conectivo. Outros factores de crecemento asociados coa curación de lesións producidos polas plaquetas son o factor de crecemento de fibroblastos, factor de crecemento de tipo insulina 1, o factor de crecemento epidérmico derivado das plaquetas, e o factor de crecemento endotelial vascular. Leva utilizándose décadas a aplicación local destes factores en concentracións incrementadas por medio da administración de plasma rico en plaquetas para favorecer a curación de feridas.
Características histolóxicas
As plaquetas teñen xeralmente forma de discos planos biconvexos redondos ou ovoides de 2 a 3 μm de diámetro de perfil fusiforme, e carecen de núcleo. A célula presenta unha zona periférica pálida chamada hialómero, e unha parte central máis grande e máis coloreada chamada cromómero ou granuolómero, que contén gránulos azurófilos (alfa), moitas vesículas claras e unha ou dúas mitocondrias. A membrana plasmática forma unhas invaxinacións tubuliformes que penetran na plaqueta e que tamén se atopaban nos megacariocitos dos cales proceden as plaquetas. No hialómero non hai orgánulos membranosos pero ten un feixe de 10-15 microtúbulos que discorren circularmente preto da membrana, que serven para que manteña a súa forma de disco. As plaquetas conteñen filamentos contráctiles de actina e miosina, que interveñen na contracción do coágulo. Cando as plaquetas se activan e empezan a agregarse sofren cambios morfolóxicos importantes: emiten numerosos pseudópodos ou expansións, liberan os seus gránulos e fusiónanse nunha masa viscosa.
Toulouse FC
O Toulouse Football Club é un club de fútbol francés da cidade de Tolosa. Fundouse en 1970 e compite na Ligue 2.
Plaqueta
Cinética
miniatura|420px|HSC=[[célula nai hematopoética, Progenitor=célula proxenitora, L-blast=linfoblasto, linfocito, Mo-blast=monoblasto, monocito, mieloblasto, Pro-M=promielocito, mielocito, Meta-M=metamielocito, neutrófilo, eosinófilo, basófilo, Pro-E=proeritroblasto, Baso-E=eritroblasto basófilo, Poly-E=eritroblasto policromático, Ortho-E=eritroblasto ortocromático, eritrocito, promegacariocito, megacariocito, plaqueta. ]]
Formación de trombos
miniatura|Agregación de plaquetas. O plasma sanguíneo humano rico en plaquetas (vial da esquerda) é un líquido avolto. Despois de engadir [[Adenosina difosfato|ADP, as plaquetas actívanse e empezan a agregarse, formando escamas brancas (vial da dereita).]] A función das plaquetas é o mantemento da hemostase. Isto faise principalmente pola formación de trombos, cando se produce algún dano do endotelio dos vasos sanguíneos. Inversamente, a formación de trombos debe ser inhibida por veces cando non hai danos no endotelio. Estes procesos están regulados por medio da tromborregulación.
Activación
A superficie interna dos vasos sanguíneos está tapizada por unha delgada capa de células endoteliais que, nunha hemostase normal, actúan inhibindo a activación das plaquetas ao produciren óxido nítrico, ADPase endotelial, e PGI2. A ADPase endotelial elimina o activador das plaquetas, o ADP.
As células endoteliais producen unha proteína chamada factor de von Willebrand (vWF), un ligando de adhesión celular, que axuda a que as células endoteliais se adhiran ao coláxeno na membrana basal. En condicións fisiolóxicas, o coláxeno non está exposto á corrente sanguínea. As células endoteliais segregan o vWF constitutivamente ao plasma sanguíneo, e este almacénase en gránulos dentro das células endoteliais e das plaquetas.
Cando a capa endotelial sofre danos, o coláxeno, o vWF e o factor tisular do subendotelio expóñense á corrente sanguínea. Cando as plaquetas contactan co coláxeno ou o vWF, actívanse (por exemplo, agréganse). Tamén se activan pola trombina (formada coa axuda do factor tisular). Poden tamén activarse por unha superficie cargada negativamente, como un vidro. Condicións de fluxo non fisiolóxicas (especialmente valores altos de estrés de cizalla) causados pola estenose arterial ou dispositivos artificiais (válvulas cardíacas mecánicas, bombas de sangue etc.) poden tamén causar a activación das plaquetas.
A activación das plaquetas ademais dá lugar ao transporte mediado pola scramblase de fosfolípidos cargados negativamente cara á superficie da plaqueta. Estes fosfolípidos proporcionan unha superficie catalítica (coa carga proporcionada pola fosfatidilserina e fosfatidiletanolamina) para os complexos da tenase e protrombinase. Os ións de calcio son esenciais para a unión destes factores de coagulación.
Secreción de gránulos
As plaquetas conteñen gránulos alfa e gránulos densos. As plaquetas activadas excretan os contidos destes gránulos no seu sistema canalicular e no sangue que as rodea. Hai tres tipos de gránulos nas plaquetas:
Síntese de tromboxano A2
A activación das plaquetas inicia a vía do ácido araquidónico para producir TXA2. O TXA2 está implicado na activación doutras plaquetas e a súa formación é inhibida polos inhibidores da ciclooxixenase, como a aspirina.
Adhesión e agregación
miniatura|Plaquetas aglutinándose nun frotis sanguíneo. Tinguidura May Grunwald-Giemsa, vistas con microscopio óptico con aceite de inmersión, 100x. As plaquetas agréganse utilizando o fibrinóxeno e o factor de von Willebrand (vWF) como axentes de conexión. O receptor para a agregación das plaquetas máis abondoso é a glicoproteína IIb/IIIa (gpIIb/IIIa); esta é un receptor dependente do calcio do fibrinóxeno, fibronectina, vitronectina, trombospondina, e vWF. Outros receptores son o complexo GPIb-V-IX (vWF) e o GPVI (coláxeno).
A agregación das plaquetas é estimulada pola ADP, tromboxano, e a activación do receptor α2, pero inhibida por outros produtos inflamatorios como PGI2 e PGD2. A agregación das plaquetas é potenciada pola administración exóxena de esteroides anabólicos.
Curación de feridas
O coágulo de sangue é só unha solución temporal para parar a hemorraxia; despois ten que producirse a reparación do vaso. As plaquetas agregadas axudan neste proceso ao segregaren compostos químicos que promoven a invasión de fibroblastos desde os tecidos conectivos de arredor da área lesionada para que se complete a curación da ferida e se forme unha cicatriz. O coágulo disólvese lentamente pola acción do encima fibrinolítico plasmina, e as plaquetas son retiradas por fagocitose.
Receptores de ADP (purinérxicos/P2)
As plaquetas humanas teñen tres tipos de receptores P2: P2X(1), P2Y(1) e P2Y(12). Aínda que se documentaron anormalidades nos tres xenes, só se dispón de correlación clínica para P2Y(12). Os pacientes con defectos en P2Y(12) presentan unha predisposición hemorráxica moderada ou leve, caracterizada por hemorraxias microcutáneas e perdas de sangue excesivas post-cirúrxicas e post-traumáticas. Debería de sospeitarse que existe un defecto no P2Y(12) cando a ADP, mesmo a concentracións de ≥10 micro molar, non pode inducir unha agregación plaquetaria ireversible e completa. A confirmación do diagnóstico faise con probas que avalían o grao de inhibición da adenilato ciclase pola ADP.
Sinalización por citocinas
Ademais de seren o principal efector da hemostase, as plaquetas despréganse rapidamente nos sitios onde hai lesións ou infeccións, e potencialmente modulan procesos inflamatorios ao interaccionaren con leucocitos e segregando citocinas, quimiocinas, e outros mediadores inflamatorios. As plaquetas tamén segregan o factor de crecemento derivado das plaquetas (PDGF).
Papel en enfermidades
miniatura|dereita|Esquema da estrutura interna dunha plaqueta.
Recontos altos e baixos
Un reconto de plaquetas normal nun individuo san está entre 150.000 e 450.000 por μL (microlitro) de sangue ((150–450)×109/L). O 95% das persoas sas teñen os seus recontos de plaquetas dentro deses valores. Algunhas teñen recontos estatisticamente anormais de plaquetas pero non mostran ningún síntoma de mala saúde. Porén, se o reconto é moi baixo ou moi alto, a probabilidade de que aparezan síntomas anormais é elevada.
Poden aparecer tanto trombocitopenia coma trombocitose e problemas de coagulación. En xeral, os recontos baixos de plaquetas incrementan os riscos de hemorraxia; pero hai excepcións (como na trombocitopenia inducida por heparina mediada inmunitariamente ou a hemoglobulinemia nocturna paroxística). Altos recontos poden levar a unha trombose, aínda que isto ocorre principalmente cando o reconto elevado se debe a un trastorno mieloproliferativo.
Medicamentos
Os axentes de administración oral que xeralmente se usan para alterar ou suprimir a función plaquetaria son: aspirina, clopidogrel, cilostazol, ticlopidina, ticagrelor e prasugrel.
Iria Fernández Crespo
Iria Fernández Crespo, nada en Barcelona en 1982, é unha poeta galega.
Plaqueta
Medicamentos
Os axentes intravenosos que se adoitan usar para alterar ou suprimir a función plaquetaria son: abciximab, eptifibatide ou tirofiban.
Iria Fernández Crespo
Traxectoria
Cursou estudos de Socioloxía e Ciencia Política na Universidade Autónoma de Barcelona e de Filoloxía Inglesa na UNED. Colaboradora desde moi nova coa Asociación Rosalía de Castro de Cornellà de Llobregat, ten participado en recitais de poesía en Barcelona e noutras cidades. En 2010 publicou o seu primeiro poemario Flores da Galvana.
Plaqueta
Medicamentos
Ademais da transfusión plaquetaria, utilízanse axentes hematopoéticos para incrementar o reconto das plaquetas, como Oprelvekin, Romiplostim, e Eltrombopag.
Enfermidades
Trastornos aloinmunes
Trastornos que orixinan a disfunción plaquetaria ou recontos plaquetarios reducidos:
Trastornos que orixinan recontos plaquetarios elevados:
Trastornos da adhesión ou agregación plaquetaria:
Trastornos da cantidade ou liberación dos gránulos das plaquetas:
Trastornos do metabolismo das plaquetas:
Trastornos nos cales as plaquetas xogan un papel:
Descubrimento
Aínda que os glóbulos vermellos do sangue se coñecen desde os tempos de Antoni van Leeuwenhoek (1632–1723), ata o século XIX non se describiron as plaquetas grazas aos traballos do anatomista alemán Max Johann Sigismund Schultze (1825–1874). Schultze describiu "esférulas" que eran moito menores que os glóbulos vermellos e que ocasionalmente se agregaban e se encontraban en mostras de material fibroso (fibrina).
Mauna Kea
miniatura|dereita|Mauna Kea visto da montaña Kohala. Mauna Kea é un dos cinco volcáns que forman a illa de Hawai (ou Illa Grande), Hawai, Estados Unidos de América. En hawaiano, Mauna Kea significa "montaña branca", porque fica coberto pola xeada e neve regularmente en inverno. O punto máis elevado de Mauna Kea é Pu'u Wēkiu, que posúe 4208 m. Mauna Kea é un volcán adormecido.
Plaqueta
Descubrimento
Giulio Bizzozero (1846–1901), baseándose nos descubrimentos de Schultze, utilizou a "circulación viva" para estudar as células sanguíneas de anfibios microscopicamente in vivo. Descubriu que as plaquetas se agregaban nos lugares onde había lesión vascular, un proceso que precede á formación de coágulos. Esta observación confirmou o papel das plaquetas na coagulación do sangue.
En transfusións de sangue
miniatura|Concentrado de plaquetas. As plaquetas poden illarse de unidades de "sangue completo" e ser acumuladas para obter unha dose terapéutica ou recollidas polo procedemento da aférese (aparello que as separa do resto do sangue). O procedemento común é comprobar se as plaquetas teñen bacterias antes da transfusión para evitar reaccións sépticas, que poderían ser fatais, e recentemente apareceron tecnoloxías alternativas de redución de patóxenos.
As plaquetas acumuladas de sangue completo prepáranse principalmente por dous métodos. O máis común é centrifugar e recoller a chamada "capa leuco-plaquetaria" (buffy coat), onde quedan as plaquetas e os leucocitos xunto con plasma, e despois sepáranse, suspéndense nunha pequena cantidade de plasma e glóbulos vermellos e centrifúgase outra vez para separar as plaquetas dos glóbulos vermellos e brancos; outro procedemento menos xeneralizado é utilizar unha grande centrífuga aplicando o procedemento "soft spin" (xiro suave), para que as plaquetas queden suspendidas no plasma, despois sepáranse dos glóbulos vermellos, e volven a ser centrifugadas outra vez para separalas do plasma.
Na aférese as plaquetas recóllense utilizando un aparello que extrae o sangue do doante e o centrifuga para separar as plaquetas e outros compoñentes. O sangue que queda devólvese despois ao doante. A vantaxe deste método é que unha soa doazón proporciona polo menos unha dose terapéutica, a diferenza das doazóns múltiples de plaquetas de sangue completo. Isto significa que o receptor da transfusión non ten que ser exposto a moitos doantes diferentes e ten menos risco de enfermidades transmitidas pola transfusión e outras complicacións.
Para as transfusións de plaquetas non é fundamental procurar un grupo sanguíneo compatible entre o doante e o receptor a non ser que a transfusión conteña unha cantidade significativa de glóbulos vermellos. A presenza de glóbulos vermellos dálle unha cor avermellada ao produto, e xeralmente está asociada con plaquetas obtidas de sangue completo. Os métodos de aférese son máis eficientes que a centrifigación “soft spin” para illar os compoñentes específicos do sangue que se precisan.
As plaquetas obtidas por calquera dos dous métodos teñen unha vida moi curta, xeralmente cinco días, e non hai unha solución conservante efectiva para as plaquetas, polo que perden potencia rapidamente.
As plaquetas almacénanse en constante axitación a 20–24 °C. A esa temperatura as bacterias poderían proliferar se dalgunha maneira se introducen no preparado de plaquetas, polo que deben tomarse precaucións e facer probas para detectar a presenza de bacterias.
Reducion de volume das plaquetas
As plaquetas, procedentes de aféreses (o sangue pasa por un aparello que separa algúns dos seus compoñentes) ou de doantes, poden ser procesadas por un procedemento de redución de volume. Neste proceso, as plaquetas centrifúganse e elimínase o exceso de plasma, obtendo un concentrado de 10 a 100 mL de plaquetas. Despois, normalmente só son transfundidas a pacientes neonatais e pediátricos, cando un grande volume de plasma podería sobrecargar o sistema circulatorio do neno. O menor volume do plasma tamén reduce as posibilidades de que se produza unha reacción adversa ás proteínas do plasma. Estas plaquetas sometidas a redución de volume só teñen unha vida útil de catro horas.
Outras especies
Os trombocitos de vertebrados non mamíferos son distintos dos de mamíferos non só porque teñen núcleo e semellan linfocitos B, senón tamén porque estes trombocitos nucleados non se agregan en resposta a ADP, serotonina e adrenalina (pero si con trombina).
José María Silva Fernández
José María Silva Fernández, nado no Montillón de Arriba (A Estrada) o 29 de setembro de 1897 e finado en Montevideo o 2 de xaneiro de 2000, foi un fotógrafo galego-uruguaio.
Traxectoria
Nace na Estrada o mesmo ano que morre o seu pai na Guerra hispano-estadounidense. Seis anos despois, a súa nai decide emigrar ao Río de la Plata e marchan ao Uruguai. Aos 14 anos empregouse na casa de fotografía El Indio e aprendeu o oficio.
Tamén foi reporteiro gráfico durante o partido final do Mundial de Fútbol de 1930.
Presidiu a Asociación de Fotógrafos Profesionales do Uruguai durante 28 anos, retirándose en 1994.
Traballou ata os 96 anos, axudado polo seu fillo Julio César. Cando fixo 100 anos foi homenaxeado e entrevistado por axencias de prensa internacionais como a BBC e a DPA. Tamén recibiu a distinción de "Uruguayo inmigrante del año" en 1998, do Ministro de Educación y Cultura.
Morreu aos 102 anos, vítima dunha pneumonía.
Marian Suski
Marian Suski, nado en Kielce o 2 de novembro de 1905 e finado en Wrocław o 25 de decembro de 1993, foi un militar, enxeñeiro de comunicacións, profesor e tirador de esgrima polaco, gañador dunha medalla olímpica.
Traxectoria
Estudou na Academia de Cadetes de Modlin (1920-1924) e despois na Academia Militar de Enxeñería de Varsovia, promovido a subtenente en 1926 do corpo de oficiais de transmisións. Ascendido a tenente en 1928, tras graduarse serviu no Rexemento de Radiotelegrafía de Varsovia. En 1929-1930 estudou na École Supérieure d'Electricité de París. En 1932 serviu no Instituto Militar de Investigación Técnica e desde 1934 levou o rango de capitán. No curso 1937/1938 pediu a dispensa no exército para completar os seus estudos en enxeñería eléctrica na Universidade Politécnica de Varsovia e realizar a súa tese baixo dirección do profesor Janusz Groszkowski sobre a modulación UHF.
Durante a defensa de Polonia que deu inicio á segunda guerra mundial estivo ao mando das comunicacións no durante o Sitio de Varsovia, polo que foi condecorado coa Cruz ao Valor. Despois da capituación foi enviado a un campo de prisioneiros de guerra, primeiro en Polonia e despois en Alemaña, realizando entre os oficiais prisioneiros cursos básicos de radiotelecomunicación, logrando construír clandestinamente un aparello de radio. Tras a súa liberación polos aliados serviu como xefe do obradoiro de reparación de radio en Italia no 2º Corpo do exército polaco leal ao goberno no exilio. Despois da guerra estableceuse en Dzierżoniów traballando na Fábrica Nacional de Radios, chegando a ser por algún tempo o seu director. En 1947 comezou a dar clases en Wrocław como profesor asociado no departamento de física na Universidade e na Politécnica e ao ano seguinte no departamento de radiotecnoloxía da Facultade de Enxeñería Mecánica e desde 1951 no recentemente creado departamento de comunicacións e desde 1954 foi catedrático de telecomunicacións. Durante as protestas de marzo de 1968 participou canda outros compañeiros como Zbigniew Żyszkowski nas manifestacións dos estudantes. Recibiu a medalla Pro Ecclesia et Pontifice de Xoán Paulo II.
Carreira deportiva
Na década de 1930 foi un grandes tiradores polacos de espada e sabre. Participou nos Xogos Olímpicos de 1932 logrando a medalla de bronce en sabre por equipos, foi campión nacional de sabre en 1934 e espada 1938 e medallista de bronce nos Campionatos de Europa de 1934. Nos Xogos Olímpicos de 1936 estivo co equipo de sabre, quedando en cuarto lugar. Tras a guerra volveu á competición, logrando o campionato nacional en sabre en 1950 e foi xuíz internacional.
Bandeira de Vigo
A bandeira de Vigo é a bandeira oficial da cidade e do concello de Vigo. Atópase regulada por un acordo do seu Concello aprobado o 7 de abril de 1987. A descrición da bandeira tal e como aparece na norma que o regula é a seguinte:
No vórtice da bandeira adoita ficar o escudo da cidade.
Historia
dereita|miniatura|220px|Bandeira do concello de Vigo Unha das hipóteses da súa orixe é que fora usada na Reconquista de Vigo durante a Guerra da Independencia, porén xa nos anos 30 do século XX se estaba a usar a bandeira da matrícula marítima coma símbolo da cidade, un sautor (cruz de Santo André) coas súas cores branca e vermella. As cores teñen un referendo nacional declarado en 1914 polo que as cores nacionais mesturaranse coas da matrícula de Vigo.
Significado
A cor vermella significa calor, lume, loita; a cor branca pureza. A disposición das cores indica o vórtice onde se acrisolan os vigueses.
A Escobia, Corme Aldea, Ponteceso
A Escobia é un lugar da parroquia de Corme Aldea no concello coruñés de Ponteceso na comarca de Bergantiños. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2018 tiña 34 habitantes (14 homes e 20 mulleres).
Maynard James Keenan
James Herbert Keenan, coñecido como Maynard James Keenan, nado en Ravenna (Ohio) o 17 de abril de 1964, é un músico, compositor, produtor, actor e vinicultor estadounidense. É o vocalista de Tool dende 1990 e de A Perfect Circle dende 1999. Ademais participa en Puscifer e foi membro do proxecto paralelo de Nine Inch Nails Tapeworm.
Despois de medrar en Ohio e Míchigan, Keenan uniuse ao Exército estadounidense despois de graduarse no instituto. Tras deixar o Exército estudou no Kendall College of Art and Design en Grand Rapids, Míchigan. En 1988 mudouse aos Ánxeles para traballar no deseño de interiores e na construción de escenarios, e alí acabou formando Tool con Adam Jones pouco despois.
Infancia e formación
Keenan naceu en Ravenna, Ohio, nunha familia baptista. Seu pai, Michael Loren Keenan, era de ascendencia italiana e irlandesa. Tras o divorcio dos seus pais en 1968, o seupai mudouse a Scottville, Míchigan, e Keenan só o vería unha vez por ano durante os seguintes 12 anos. A súa nai volveu casar, levando a Keenan a un "fogar intolerante e pouco mundano" onde a súa intelixencia e expresión creativa serían sufocadas. A nai tivo unha hemorraxia subaracnoidea paralizante debido á ruptura dun aneurisma cerebral en 1976 cando Keenan tiña 11 anos, e este incidente serviría posteriormente de inspiración para cancións como "Jimmy" e "Wings for Marie" de Tool, e "Judith" de A Perfect Circle. Poucos anos despois a nai persuadiu a Keenan para que vivise co pai en Scottville, considerándoo "a mellor mudanza que nunca fixo". En 1982 graduouse no instituto Mason County Central High School de Scottville, onde era membro do equipo de loita libre. O pai era un dos adestradores do equipo e deixou de adestrar cando Keenan se graduou en 1982.
Inspirado pola interpretación de Bill Murray na comedia de 1981 Stripes, Keenan uniuse ao Exército dos Estados Unidos, coa intención de que a G.I. Bill (a lei de reaxuste de militares) financiase o seu soño de estudar nunha escola de arte. Ata ese momento xa vivira en Ohio, Míchigan, Nova Jersey, Nova York, Oklahoma, Kansas e Texas. Inicialmente serviu como observador de artillería, antes de estudar na academia de West Point de 1983 a 1984.
Deixou o exército para estudar arte na escola de arte e deseño Kendall College en Grand Rapids, Míchigan, a cal conseguíulle un traballo eventual nos Ánxeles "aplicando conceptos de deseño espacial" en tendas de mascotas. Antes dos seus tempos con Tool, Keenan cantou con Children of the Anachronistic Dynasty, e tocou o baixo para TexAns.
Tool
Finalmente mudouse aos Ánxeles, aparentemente para traballar como deseñador de interiores. Alí formou Tool co guitarrista Adam Jones e o baixista Paul D'Amour (posteriormente substituído por Justin Chancellor). A formación non estivo completa ata que o veciño de Keenan, o batería Danny Carey, accedeu a unirse á banda.
Eles editaron o EP Opiate en 1992 e estiveron de xira coas bandas amigas Fishbone e Rage Against the Machine. Pouco despois chegou o álbum de debut da banda, Undertow, editado en 1993, o cal lanzou á banda ao éxito. As letras e voces de Keenan soaban melódicas, severas e cheas de angustia. Coa evolución da música de Tool, obsérvase nas súas letras unha incrementada introspección, e estas amósanse coma espirituais pezas de arte que non só se centran na carraxe e a ira, senón que ademais o fan nos aspectos positivos e beneficiadores que xorden ao transcender delo.
A Perfect Circle
Despois da edición de Ænima a banda viuse envolta nunha longa batalla legal con Volcano Records (anteriormente Zoo Records). Despois desa batalla, que rematou cun contrato por tres discos máis, os compoñentes de Tool decidiron tomarse un tempo de descanso. Durante este tempo, Keenan fundou, xunto con Billy Howerdel, a banda A Perfect Circle. Este novo proxecto comezou as súas actuacións en 1999 e editou o seu primeiro traballo, Mer de Noms, no ano 2000. O segundo traballo de A Perfect Circle, Thirteenth Step saíu en 2003, e, un anos despois, editaron un disco de versións titulado eMOTIVe.
Outras colaboracións
En 1997 fixo un concerto para a asociación RAINN (asociación anti-abusos sexuais) de Tori Amos. En febreiro de 2005, Keenan apareceu por sopresa para cantar nun concerto en Seattle en prol das vítimas do tsunami ocorrido no sueste asiático semanas antes. Interpretou, coa retornada Alice in Chains, en substitución do seu falecido vocalista Layne Staley, as cancións "Them Bones" e "Man in the Box."
Vida persoal
Keenan está solteiro e ten un fillo chamado Devo (nado o 5 de agosto de 1995). Estivo prometido con Jennifer Ferguson, pero romperon a relación pouco despois de casar.
O novo proxecto de Keenan é a produción de viño. Posúe os viñedos Merkin e as bodegas Caduceus, con base na área de Page Springs/Cornville, en Arizona. No mes de marzo do ano 2010 estreouse Blood Into Wine, un documental que fala sobre a industria do viño en Arizona e que se centra en Keenan e Eric Glomski e na súa marca Caduceus.
Barco
dereita|miniatura|250px|Partes dun buque: 1- [[Proa 2- Bulbo de proa 3- Áncora 4- Costado de babor 5- Hélice 6- Popa 7- Cheminea 8- Ponte 9- Cuberta principal]]
Un barco ou embarcación é calquera construción destinada a desprazarse sobre a auga, impulsada polo vento, por remos ou por rodas ou hélices movidas por un motor. Xeralmente de construción cóncava a base de madeira, metal, plástico ou outro material; debido á súa forma e ao principio de Arquimedes, aboia na auga, e é utilizado tanto no mar, coma en lagos e ríos para o transporte de bens ou persoas. Dedicado á navegación marítima ou a funcións militares.
Introdución
miniatura|Barcos pesqueiros. miniatura|Petroleiro. 200px|miniatura|Unha goleta de dous paus. miniatura|Vista da popa do cruceiro Saga Ruby no porto da Coruña. miniatura|Fragata Fridtjof Nansen, construída en Ferrol para a Armada Noreguesa. miniatura|USS Merrimack (1856-1861).
O mar sempre causou fascinación no ser humano dende o comezo dos tempos; sempre o forneceu de alimento. A costa sur central do Perú na provincia de Pisco, no distrito de Paracas cara ao 10 000 a.C., grazas ó alimento existente nas súas praias, acubillou os primeiros homes que se volveron sedentarios. Primeiro foi a recolección de mariscos e moluscos, logo a pesca e finalmente o home se aventurou a penetrar nese mar que xenerosamente o fornecía de alimento. A tecnoloxía foi progresando e o home construíu plataformas para aboiar na auga; probablemente usou troncos de árbores ou outros materiais abundantes na súa contorna que tiñan flotabilidade. Para impulsarse e non quedar á deriva, botou man do remo ata que descubriu que a forza eólica podía impulsalo con menor esforzo e maior efectividade; logo, achou o xeito de levar a embarcación cara a onde quería e inventou o temón. É a partir de entón cando o home, introducindo melloras na impulsión e goberno, abriu decididamente o proceso que o levaría a construír as modernas naves que sucan hoxe en día os océanos do mundo.
Tipos de propulsión
Segundo o combustible e o sistema de propulsión empregada os buques poden ser:
Títulos náuticos
Para o manexo de buques requírese unha titulación e experiencia específica máis esixente segundo a responsabilidade. Así o máximo responsable do manexo dos buques son os capitáns, só por riba da súa autoridade está a do armador ou propietario do buque. Esta xerarquización do mando leva á especialización segundo o tamaño do buque e a súa complexidade. Así despois do capitán están os oficiais. Un primeiro oficial de máquinas e outro primeiro oficial da ponte chegando ao chanzo máis baixo que sería o posto de mariñeiro.
Mauro
dereita|thumb|200px|San Cristovo con San Mauro e Santo Exidio Mauro é un antropónimo masculino de posíbel orixe celta, relacionado con Amaro (quizais do gaélico latinizado amaruos: inmortal), na súa variante galega. A outra posíbel orixe é latina Maurus, nacido na Mauritania (noutrora Marrocos); mouro, escuro.
Batalla de Bannockburn
A Batalla de Bannockburn foi un conflito bélico entre Escocia e Inglaterra que supuxo unha transcendental vitoria escocesa no marco das Guerras de independencia de Escocia.
As tropas de Robert the Bruce preparáranse en Bannockburn para presenciar o acordo de paz entre o entón Rei inglés e o seu Soberano escocés. Dado que a negociación fallou, os escoceses cargaron sobre os campos contra os ingleses. Nesa batalla, os ingleses saíron derrotados con numerosas baixas, dando unha enorme vitoria a Escocia, grazas á cal lograron a súa independencia.
Primeiro día
miniatura|250px|esquerda|Interpretación do primeiro día de batalla. O comezo da batalla tivo lugar o día 23 cando a cabalería inglesa se lanzou contra o flanco esquerdo escocés. No fragor deste primeiro contacto entre os exércitos, Henry de Bohun viu a Robert the Bruce e dirixiuse cara el lanza en man, o que provocou unha loita entre os dous na que saíu vencedor o escocés. Logo veu un segundo ataque de 700 cabaleiros ingleses contra o centro do exército escocés. Bruce ó ver o perigo que corría a súa infantería, mandou ó seu flanco esquerdo contra os cabaleiros. Despois de momentos de confusión os ingleses retiráronse ó seu campamento e os escoceses celebraron o seu primeiro día de vitoria. Entre os capturados ingleses estaba Sir Thomas Gray, cuxo fillo escribiu Scalacronica, libro no que conta as memorias do seu pai na batalla.
Segundo día
miniatura|dereita|250px|Interpretación do segundo día de batalla. Na mañá do día 24 de xuño, Eduardo II ordenou ó conde de Gloucester que realizara unha carga xeral contra os escoceses. Porén, a carga de cabalería estrelouse contra a formación escocesa de picas comandada por Bruce. O mesmo conde de Gloucester morreu empalado polas lanzas. Ante o fracaso da carga, os cabaleiros fuxiron cara os seus postos mentres eran perseguidos pola infantería escocesa. Mentres, o rei inglés nun esforzo desesperado, mandou ós seus arqueiros que dispararan contra os escoceses, pero foron dispersados axiña pola providencial aparición da cabalería escocesa de Robert Keith. A intervención final da retagarda escocesa provocou a retirada total do exército inglés. Eduardo II tivo que fuxir a galope do campo de batalla sobre as tres da tarde do día 24. Chegou ó castelo de Dunbar, dende onde tomou un barco de volta a Inglaterra.
Consecuencias
miniatura|dereita|200px|O monumento moderno que conmemora a batalla na chaira de Bannockburn. Os ingleses perderon arredor da metade dos seus homes mentres que as baixas escocesas foron moitas menos. As formacións de piqueiros provocaron o principio da fin da cabalería nesta batalla.
Froxán, Corme Aldea, Ponteceso
Froxán é un lugar da parroquia de Corme Aldea no concello coruñés de Ponteceso na Comarca de Bergantiños. Tiña 14 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 7 eran homes e 7 mulleres.