cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lingua sánscrita
Historia
O termo sánscrito designa máis un conxunto de linguas saídas dunha lingua nai estendida no tempo e no espazo ca unha lingua única. O seu nome, saṃskr̥tam, que significa "rematado" (ver máis abaixo), é bastante recente; a lingua durante séculos foi chamada simplemente vāc ou śabda, « a palabra, a lingua », pois o sánscrito era sentido como a única lingua posíbel; algunhas designacións metafóricas, como gīrvāṇabhāṣā, «lingua dos deuses », remarcan ben o seu carácter relixioso.
O primeiro senso de sánscrito é o de "indoario antigo", lingua nai que está na orixe de multitude de dialectos, e lingua irmá do iranio antigo (ou avéstico) co que está moi relacionado. De acordo con documentos atopados no país dos hititas e redactados nesta outra lingua indoeuropea, que incluían algúns nomes indoiranios, é posíbel determinar que unha forma do indoiranio era falada no século XIV a.C.. A forma máis antiga de sánscrito testemuñada de maneira máis tanxíbel é chamado védico: é a lingua na que están redactados os Vedas, entre os cales está o R̥g Veda ou « Veda dos himnos (r̥g-) », o máis antigo conxunto de textos do hinduísmo. Porén é moi difícil datar o R̥g Veda en si, e, xa que logo, o comezo da historia real da lingua védica: os textos sagrados, en efecto, eran ante todo recitados e aprendidos de memoria (aínda o son agora) e a súa fixación por escrito é relativamente recente. Ademais, a súa composición prolóngase varios séculos. Algúns supoñen que os textos máis antigos remontan a mediados do século II. Esta lingua arcaica e pouco normativizada é unha das máis próximas ao indoeuropeo e móstrase preciosa para a lingüística comparada. A título indicativo, pódese indicar as principais diferenzas entre o sánscrito védico e o sánscrito clásico (ver máis abaixo esta noción de clásico):
Unha forma tardía do védico, que xa evolucionou (nótase a desaparición do subxuntivo, por exemplo), conforma o sánscrito preclásico, usado nos arredores do século V ou IV a.C. É este sánscrito o que Pāṇini, sen dúbida o primeiro gramático da antigüidade (aínda que a súa visión estruturalista só pode ser o froito dunha herdanza máis antiga), describe fonolóxica e gramaticalmente nunha obra dunha precisión e dun rigor formal sen igual ata o desenvolvemento da lingüística moderna, ben máis tarde. Este dedícase a describir no seu tratado, o Aṣṭādhyāyī, a lingua que el fala e subliña as fórmulas que considera propias dos himnos védicos, sen dicir realmente que son arcaicas. A lingua comeza a se normalizar.
No século III d.C., os primeiros prácritos (ou prākr̥ta, «[ingua] ordinaria ») aparecen testemuñados, en especial grazas ás inscricións de Ashoka. Estas linguas así designadas correspóndense a dialectos menos "nobres" que o sánscrito, é dicir, linguas vulgares e vernáculas de uso cotián que, rapidamente, se separan unha das outras e dan orixe á multitude de linguas indoarias presentes no subcontinente indio. Todas saídas do antigo indoario, elas coñecen cada unha unha evolución e un destino diferentes. É de tales prácritos de onde proveñen, entre outras, as linguas modernas como o hindī, o pañjābī, ou mesmo o bangālī. Estas linguas son «vulgares» do mesmo xeito que o latín vulgar, é dicir « faladas polo pobo »; o seu estatuto de idiomas vernáculos vivos, de linguas consideradas inferiores polo tanto, explica por que hai que esperar cando menos ao século XIX para que a literatura en linguas modernas suplante finalmente á escrita en sánscrito.
Ademais das inscricións de Ashoka, numerosas citas en prácritos están tamén testemuñadas en textos sánscritos, especialmente no teatro, onde as personaxes de rango inferior se expresan xeralmente en lingua vernácula. Estes testemuños, porén, son esencialmente literarios, e non poden ser tomados como totalmente reais. Pódese establecer unha analoxía co «patois» usado en certas obras de Molière, como Dom Juan, que serven para representar unha fala popular; o que aí aparece non pode ser tomado como unha atestación real das linguas vernáculas francesas da súa época, pero son susceptíbeis, mutatis mutandis, de nos aprender algo acerca destas linguas. A literatura prácrita está porén representada de maneira independente, pero a miúdo enmascarada polo sánscrito clásico. Un dos prácritos, o pāḷi, coñece un destino diferente: volto el tamén lingua sagrada, a do budismo teravada, non evoluciona case nada e emprégase tal cal na liturxia e nas exéxeses ata os nosos días. Finalmente, o canon jain, redactado nun prácrito chamado ardhamāgadhī, ofrece numerosos testemuños, aínda que outra volta literarios, dunha das linguas vulgares realmente faladas na antigüidade india.
É nos comentarios que Patañjali fai da gramática de Pāṇini (na súa obra chamada Mahābhāṣya), no século II a.C., onde aparecen as primeiras críticas: o comentarista proba que o sánscrito é aínda unha lingua viva, pero salpicada de formas dialectais; é recoñecida, pois, a existencia dos prácritos e rexeitada a utilización de formas vulgares; a noción de norma gramatical aparece máis fortemente, e é a partir deste momento que o sánscrito vai ser fixado para devir o sánscrito clásico, por fin designado nos textos por medio do vocábulo saṃskr̥ta (o cal non é porén empregado por Patañjali), propiamente « rematado », « perfectamente preparado » (dise tamén da comida). A lingua, tras a era cristiana, deixa de ser falada de forma natural: está perfectamente descrita pola gramática e xa non evoluciona máis. É unha lingua cultural e relixiosa, sen vínculo directo coas linguas vivas, usada a miúdo como lingua franca e como lingua literaria (mesmo polos pobos que non falaban unha lingua saída do antigo indio, como os falantes de linguas dravídicas, ata que as linguas neoindias xurdidas dos prácritos, ao redor do século XIV d.C., comezan realmente a se impoñer na escrita para, no século XIX d.C., suplantar ao sánscrito na produción literaria. É notábel que o tamiḻ, lingua dravídica sen relación de filiación co sánscrito, fóra dunha cultura tamén moi antiga, estivo en competencia co sánscrito moito antes, desde os primeiros séculos da nosa era.
José López Armesto
José López Armesto, nado en Paradela en 1903 e finado en Monforte de Lemos o 16 de decembro de 1982, foi un político galego.
Traxectoria
Irmán de Elías López Armesto. Emigrou moi novo a Cuba e despois a Nova York, onde traballou nun hotel e na firma de ascensores Otis. Nunha viaxe a Paradela decidiu casar e instalou un comercio. Na II República foi elixido alcalde de Paradela en abril de 1933, militando no Partido Republicano Gallego. Integrado en Izquierda Republicana, logo do triunfo do Frente Popular en febreiro de 1936, foi reposto no cargo. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estivo fuxido e agochado en Reiriz xunto ao alcalde de Sarria Antonio Páramo Sánchez. Ao rematar a guerra entregouse e ingresou no cárcere de Lugo o 8 de marzo de 1940. Foi xulgado en Lugo por auxilio á rebelión, resultando a súa causa con sobresemento provisional. Instalouse en Monforte de Lemos, onde montou un bar e ultramarinos, a foritería Bóveda. Alí morreu en decembro de 1982, ao ser atropelado nun paso de peóns.
Lingua sánscrita
Historia
De tal sorte que todas as linguas neo-indias derivan do sánscrito.
As escrituras do sánscrito
Tendo unha tradición oral como a que ten, o hinduísmo non precisou fixar os seus textos. Só tardiamente se xeraliza o emprego do brāhmī nun primeiro momento (alfasilabario usado para os editos de Ashoka) e despois da multitude de escrituras que del derivan, primeiro para os textos profanos, logo para os sagrados. Cada rexión da India utiliza a escritura que lle serve para notar a súa propia lingua para escribir textos sánscritos; de tal sorte, o sánscrito non ten escritura propia e, sobre todo, pode ser notado por diferentes alfasilabarios, que deben, polo tanto, ser capaces de representaren certos fonemas que normalmente non empregarían. Pódese dar un exemplo desta flexibilidade de uso das escrituras indias cunha mesma frase sánscrita notada en varias grafías:
700px|centro
Que Śiva abenzoe aos amantes da lingua dos deuses. (Kālidāsa)
Son os colonos ingleses os que, durante o seu dominio, impuxeron unha destas escrituras, a devanágari, que tamén xurdiu da brāhmī. Hoxe en día o sánscrito é escrito maioritariamente en devanágari tanto na India como nas edicións occidentais.
Ademais, ao se transmitiren polo budismo, termos sánscritos foron adaptados ao chinés e logo ao xaponés, cuxas escrituras logográficas reclaman a creación de caracteres fonéticos destinados a este uso ou a utulización de caracteres independentemente do seu sentido; así, o termo sánscrito bodhisattva é notado 菩提薩埵, que se lía probabelmentebu-dej-sat-thwa en chinés medio (hoxe pútísàduǒ, abreviado en 菩薩 púsà). Destes caracteres so 提 tí, « tirar », e 埵 duǒ, « terra compacta », teñen significado, que é deixado de lado no composto en beneficio do son, mentres que 菩 e 薩 nunca aparecen fóra desta transcrición e non teñen ningún significado á parte.
Finalmente, o X Congreso dos Orientalistas fixa, en 1894 en Xenebra, unha transcrición latina que, hoxe, é a única utilizada nas obras didácticas occidentais. É esta mesma transcrición a que, lixeiramente aumentada, permite tamén transcribir todas as outras linguas indias, sexan ou non indoarias,, por medio dos mesmos símbolos. Esta transcrición descríbese en detalle en trascrición das linguas indias.
Traducións ao galego
O Pañcatantra foi a primeira tradución directa do sánscrito ao galego.
Fonoloxía
Ver Sánscrito (fonoloxía)
Morfoloxía
Ver Sánscrito (morfoloxía)
Drest III
Drest III fillo de Uudrost (ou Uudrossig) foi o rei dos pictos dende o ano 522 até o 530.
Bouzos, Santa Cristina da Ramallosa, Baiona
Bouzos é un lugar da parroquia de Santa Cristina da Ramallosa no concello pontevedrés de Baiona. Segundo o IGE, no ano 2013, tiña 81 habitantes (38 homes e 43 mulleres).
Drest III
A lista de reis da Crónica picta asocia o seu reinado co de Drest IV. Varios reinados, separados e xuntos están asignados ós dous Drests, variando dende un a quince anos.
Mide, Goá, Cospeito
Mide é un lugar da parroquia de Goá, no concello de Cospeito, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 21 habitantes (11 homes e 10 mulleres).
Abeledo, Insua, Vilalba
Abeledo é un lugar da parroquia de Insua, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 27 habitantes (13 homes e 14 mulleres).
Cimadevila, O Pao, Gomesende
Cimadevila é un lugar da parroquia do Pao no concello ourensán de Gomesende na comarca da Terra de Celanova. Tiña 7 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 3 eran homes e 4 mulleres.
Two-Timing Touch and Broken Bones
"Two-Timing Touch and Broken Bones" é o segundo sinxelo da álbum da banda sueca The Hives Tyrannosaurus Hives, editado o 18 de outubro do 2004. A canción aparece no videoxogo Madden 2005.
Sobrado, León
Sobrado é un concello da provincia de León que cobre unha superficie de 36,03 km², na que vivían 363 habitantes no ano 2012, cunha densidade de poboación de 10,07 h/km². É considerado tradicionalmente como un dos 48 concellos da Galicia estremeira.
Kaiō do norte
Kaiō do norte (北の界王) é un personaxe de Dragon Ball. Tamén chamado Kaiō-sama ou Kaito, é o encargado do goberno da parte norte da Galaxia, onde se atopa a Terra. É un ser azul, con antenas, que vive xunto co seu mono (Bubbles) e o seu lucecú (Gregory) no Planeta Kaiō. Adestra a calquera que chegue ó seu planeta tras atravesar o Camiño da Serpe.
Ó comezo do adestramento Goku debe atrapar a Bubbles e golpear a Gregory para que se acostume á gravidade do planeta, aproximadamente 97.8 m/s², 10 veces a gravidade da Terra. Foi o creador das técnicas Genkidama e Kaiō Ken, aínda que nunca as puido poñer en práctica ensinoullas a Son Goku no tempo que estivo adestrando con el, quen si logrou dominalas.
Kaiō Sama morreu, xunto a Bubbles, Goku e Gregory cando Goku levou a Célula ó seu planeta usando un transportación instantánea. Ó chegar alí Célula explotou destruíndo o planeta.
Gumersindo Rodríguez Costas
Gumersindo Rodríguez Costas, coñecido como Santiaguiño, nado en Tui e finado en Pontevedra o 11 de agosto de 1936, foi un industrial e sindicalista galego.
Traxectoria
Panadeiro de profesión, era o líder da CNT en Tui. Cando as tropas nacionais entraron en Tui, os seus compañeiros tiñan preparada unha lancha para fuxir en Baiona, pero Gumersindo decidiu quedar. Fusilárono no Monte Aloia xunto a outros republicanos e guindárono nunha fosa. Ferido de bala na cabeza, o crego don Basilio, descubrindo que seguía vivo antes de soterralo, mandou que o enviasen ao Hospital Provincial de Pontevedra. Quedou cego e estábase recuperando, pero envelenárono e morreu días despois.
Lemi
Lemi é un municipio de Finlandia situado na rexión de Carelia do Sur. En 2018 a súa poboación era de 3 059 habitantes. A superficie do termo municipal é de 262,48 km2, dos cales 44,61nbsp;km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 14,04 hab./km².
Limita cos concellos de Lappeenranta, Luumäki, Savitaipale e Taipalsaari, todos eles na súa mesma Rexión.
Velocidade de fase
A velocidade de fase dunha onda é a taxa á cal a fase da mesma se propaga no espazo. Esta é a velocidade á cal a fase de calquera compoñente en frecuencia dunha onda se propaga (que pode ser diferente para cada frecuencia). Se tomamos unha fase en particular da onda (por exemplo un máximo), esta parecerá estar viaxando a dita velocidade. A velocidade de fase está dada en termos da velocidade angular da onda ω e do vector de onda k pola relación:
Hai que ter en conta que a velocidade de fase non é necesariamente igual á velocidade de grupo dunha onda, que é a taxa á cal viaxa a enerxía almacenada na onda.
A velocidade de fase da radiación electromagnética pode en certas circunstancias ser superior á velocidade da luz no baleiro, pero isto non implica que haxa transmisión de enerxía por encima de dita velocidade.
Jean-Claude Killy
Jean-Claude Killy nado en Saint-Cloud o 30 de agosto de 1943 é un esquiador francés retirado que gañou tres medallas de ouro olímpicas, seis campionatos do mundo, dúas Xerais da Copa do Mundo e quince vitorias na Copa do Mundo de Esquí Alpino (cun total de 21 podios).
Traxectoria
Killy naceu en Saint-Cloud, suburbio de París durante a ocupación alemá na segunda guerra mundial, mais creceu en Val-d'Isère nos Alpes, onde foi vivir a súa familia en 1945 despois da guerra. O seu pai, Robert, era un antigo piloto de Spitfire para a Francia libre que abriu unha tenda de esquí na vila savoiana e que máis adiante dirixiu un hotel. En 1950, a súa nai Madeline abandonou a familia por outro home, deixando a Robert ao cargo de Jean-Claude, de sete anos, a súa irmá máis vella (France) e o seu irmán máis novo (Mic). Jean-Claude foi enviado a un internado a Chambéry, 130 km abaixo do val, mais el non soportaba estar calado na clase.
Killy volveu a súa atención ao esquí máis que na escola. O seu pai permitiulle deixar os estudos aos quince anos e entrou no equipo nacional francés júnior o anos seguinte. Como corredor, Killy era rápido, mais non adoitaba completar as súas carreiras, e os primeiros anos da década de 1960 non foi un éxito completo para el.
En decembro de 1961, con dezaoito anos, Killy gañou a súa primeira carreira internacional, un slálom xigante. O evento tivo lugar na súa vila de Val-d'Isere. Killy comezou no posto 39, posición que debería supor unha gran desvantaxe.
Tamén protagonizou o filme de 1972 Snow Job en que tiña un papel de profesor de esquí. As estacións de esquí de Val d'Isère e Tignes foron renomeadas como l'Espace Killy na súa honra.
Jean-Claude Killy tivo tamén unha curta carreira como piloto de carreiras entre 1967 e 1970 participando no Rally París-Dakar. Killy serviu como presidente da sociedade do Tour de Francia entre 1992 e 2001, e tamén foi copresidente dos Xogos Olímpicos de Inverno de 1992 en Albertville. Dende 1995 é membro do Comité Olímpico Internacional.
No ano 2000 foille outorgada a Lexión de Honra, a condecoración máis importante de Francia.
Vida persoal
Entre 1973 e 1987, estivo casado coa actriz francesa Danielle Gaubert, ata a morte dela a causa do cancro. Xuntos tiveron unha filla, Emilie, e ademais adoptou os dous fillos que tiña do primeiro matrimonio dela con Rhadamés Trujillo, fillo do asasinado ditador dominicano Rafael Trujillo. Gaubert e Trujillo divorciáranse en 1968 e ese mesmo ano coñeceu a Killy.
Killy era coñecido por ser amigo do presidente de Rusia, Vladimir Putin.
Romeo e Xulieta (Chaikovskii)
miniatura|dereita|Chaikovskii no tempo que compuxo Romeo e Xulieta, contra o 1868. dereita|miniatura|Interpretado pola Skidmore College Orchestra. Romeo e Xulieta é unha obra musical de Petr Ilich Chaikovskii, subtitulada Abertura-Fantasía, baseada na obra homónima de Shakespeare escrita (na súa primeira versión) en 1869. A diferenza doutras obras maiores de Chaikovskii, o compositor non lle adxudicou un número a Romeo e Xulieta, aínda que figura noutros catálogos alternativos numerada como TH 42 e ČW 39.
A idea de compoñer esta Abertura-Fantasía con tema shakesperiano foi inicialmente de Mili Balákirev, o líder do Grupo dos Cinco, e aínda que a obra estaba rematada en 1869, a versión que coñecemos hoxe en día data do ano 1880. O feito de que a tonalidade do "tema do amor" na súa primeira aparición (compás 183) sexa a de Re bemol Maior, que en alemán se abrevia como "Des", pode estar relacionado coa decepción amorosa que sufriu Chaikovskii coa cantante belga Désirée Artôt.
O Caeiro, Santa Cristina da Ramallosa, Baiona
O Caeiro é un lugar da parroquia de Santa Cristina da Ramallosa, no concello pontevedrés de Baiona. Segundo o IGE, no ano 2013 tiña 141 habitantes (68 homes e 73 mulleres).
Partido Comunista Surafricano
O Partido Comunista Surafricano (SACP, en inglés: South African Communist Party) é un partido político de Suráfrica fundado en 1921 e que, xunto ó Congreso Nacional Africano (ANC) e a central sindical COSATU, forma a alianza política tripartita que goberna o país dende a caída do réxime do apartheid en 1994. O SACP nunca concorreu en solitario a ningunha das eleccións democráticas na historia de Suráfrica.
Historia
O SACP ten as súas orixes en 1921 e foi creado por activistas traballadores brancos, sendo entón o primeiro partido de orientación marxista-leninista creado en África. Anteriormente, o Congreso Nacional Africano (ANC) fora fundado en 1912, mentres que a Internacional Comunista comezou a súa historia en 1919 ó ser convocada por Lenin.
O ano seguinte da súa creación, en 1922, o CPSA tomou parte nunha folga contra os mandos e os traballadores de cor da minería que terminaría converténdose nunha rebelión armada. Rapidamente, tras o fracaso da revolta e baixo as instrucións da Internacional Comunista, a africanización e a entrada de activistas de cor tería lugar dende 1924 e xa en 1928 o 90% dos seus membros eran de cor. Novamente, tras o VI Congreso da Internacional Comunista, o CPSA sufriu na década de 1930 loitas internas que provocaron a expulsión de membros veteranos e a súa división.
Tralo final da segunda guerra mundial e no contexto da guerra fría, o CPSA sería ilegalizado en 1950, o que provocaría a súa refundación na clandestinidade coa denominación de SACP (South African Communist Party) en 1953 e a adopción dun novo programa en 1962.
Durante a segunda metade da década de 1960, centos de membros e destacados activistas comunistas surafricanos sufriron pena de cárcere por parte das autoridades do Goberno surafricano. En 1989, celebrouse o VII Congreso do SACP que adoptou, á sombra da perestroika, un novo programa. En 1990, o SACP foi legalizado e celebrou unha masiva concentración en Soweto. Cando se celebraron as primeiras eleccións democráticas en 1994, o SACP concorreu dentro das listas do Congreso Nacional Africano, co que mantivo a alianza até as eleccións de 2009, participando nos sucesivos gobernos desde entón.
Velocidade angular
A velocidade angular é unha medida da velocidade de rotación. Defínese como o ángulo xirado por unha unidade de tempo e desígnase mediante a letra grega ω. A súa unidade no Sistema Internacional é o radián por segundo (rad/s).
Aínda que se define para o movemento de rotación do sólido ríxido, tamén se emprega na cinemática da partícula ou punto material, especialmente cando esta se move sobre unha traxectoria cerrada (circular, elíptica etc).
Velocidade angular
miniatura|200px|dereita|Movemento de rotación. Traxectoria circular dun punto do sólido arredor do eixe de rotación.
de forma que o seu valor instantáneo fica definido por:
Nun movemento circular uniforme, dado que unha revolución completa representa 2π radiáns, temos:
onde T é o período (tempo en dar unha volta completa) e f é a frecuencia (número de revolucións ou voltas por unidade de tempo).
Se v é a velocidade e r é a a distancia ao eixe de rotación (radio), o período tamén se pode obter a partir da velocidade:
Vector velocidade angular
dereita|frame|O vector velocidade angular obedece a [[regra da man dereita.]]
Pacio, Goá, Cospeito
Pacio é un lugar da parroquia de Goá, no concello de Cospeito, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 41 habitantes (20 homes e 21 mulleres).
Velocidade angular
Vector velocidade angular
Defínese o vector velocidade angular ω, como un vector situado sobre o eixe de rotación, cuxo módulo é a celeridade angular anteriormente definida, ou sexa
e cuxa dirección coincide co do avance dun parafuso que xirase no sentido no que o fai o sólido (regra da man dereita). Se designamos por e ao vector que indica a dirección do eixe, temos
onde consideramos o elemento de ángulo dθ como un vector dθ, de módulo dθ, cuxa dirección está definida pola regra do parafuso. Chamando et e en aos vectores tanxencial e normal, respectivamente, da traxectoria do punto xenérico P, a velocidade dese punto pode expresarse na forma
de modo que podemos afirmar:
Así pois, coñecida a velocidade angular ω queda determinada a distribución de velocidades en todos os puntos do sólido ríxido en rotación. A expresión [3] pode escribirse na forma
onde é o vector de posición do punto xenérico P con respecto a un punto calquera do eixe de rotación.
As definicións anteriores esixen que o vector velocidade angular ω teña carácter escorregadizo sobre o eixe de rotación.
O Cruceiro Novo, Santa Cristina da Ramallosa, Baiona
O Cruceiro Novo é un lugar da parroquia de Santa Cristina da Ramallosa no concello pontevedrés de Baiona. No ano 2008 tiña 55 habitantes.
José Novás Soto
José Novás Soto, nado en Mañón cara a 1907 e finado no mesmo concello o 27 de agosto de 1936, foi un mestre e político galego.
Traxectoria
Estudou Maxisterio na Escola Normal de Santiago de Compostela, rematando a carreira en 1927. Foi nomeado mestre interino das Pontes de García Rodríguez en 1927, da escola de Mañón en 1929, e da de Santaballa (Ortigueira) en 1932. Militante da UGT. En 1936 era mestre de San Claudio (Ortigueira). Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Foi destituído como mestre en agosto. Foi asasinado polos franquistas o 27 de agosto de 1936 e a súa morte foi rexistrada a mans da "Fuerza Pública".
Indira Gāndhi
Indira Priyadarshini Gandhi, nada co apelido Nehru en Allahabad o 17 de novembro de 1917 e finada en Delhi o 31 de outubro de 1984, foi unha política india e figura central do Congreso Nacional Indio. Foi a primeira e, polo momento, única muller que exerceu como Primeira Ministra da India. Indira Gandhi era a filla de Jawaharlal Nehru, o primeiro Primeiro Ministro da India. Ela exerceu o poder no seu país entre o 19 de xaneiro de 1966 até o 24 de marzo de 1977, e novamente dende o 14 de xaneiro de 1980 até o seu asasinato en 1984, levado a cabo por extremistas sikhs. É a segunda Primeira Ministra da India que máis tempo ocupou o seu cargo, só por detrás do seu pai.
Traxectoria
Durante a época de goberno de Nehru como Primeiro Ministro da India dende 1947 até 1964, Gandhi foi considerada unha asistente chave que o acompañou nas súas numerosos viaxes ó estranxeiro. Foi elixida como Presidenta do Congreso Nacional Indio en 1959. Logo da morte do seu pai en 1964, foi nomeada membro da Rajya Sabha (cámara alta) e membro do gabinete de Lal Bahadur Shastri como Ministra de Información e Radiodifusión. Na elección de liderado parlamentario do Partido do Congreso celebrada a comezos de 1966 (logo da morte de Shastri), ela derrotou ó seu rival Morarji Desai para se converter en líder, e así sucedeu a Shastri como Primeira Ministra da India.
Como Primeira Ministra, Gandhi foi coñecida pola súa política intransixente e pola centralización de poder sen precedentes. Entrou en guerra con Paquistán en apoio do movemento de independencia de Paquistán Oriental e nunha guerra de independencia, a cal deu como resultado unha vitoria india e a creación do estado de Bangladesh. Ademais isto provocou o incremento da influencia da India, que se converteu nunha potencia rexional de Asia Meridional. Citando tendencias separatistas, e en respota dunha chamada pola revolución, Gandhi instituíu o estado de emerxencia no país entre 1975 e 1977, onde as liberdades civís básicas foron suspendidas e a prensa foi censurada. Durante a emerxencia leváronse a cabo atrocidades xeneralizadas. Na década de 1980, regresou ó poder logo de eleccións libres. Logo de que Gandhi ordenase unha acción militar no Templo Dourado como parte da Operación Blue Star, os seus propios gardacostas e nacionalistas sikh asasinárona o 31 de outubro de 1984.
En 1999, Indira Gandhi foi nomeada "Muller do Milenio" nunha enquisa en liña organizada pola BBC. En 2020, Gandhi foi nomeada pola revista Time como unha das 100 mulleres máis poderosas do mundo que definiron o século pasado.
Quintela, Cis, Oza-Cesuras
Quintela é un lugar da parroquia de Cis no concello coruñés de Oza-Cesuras na comarca de Betanzos. Tiña 41 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 21 homes e 20 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 42 habitantes.
Blue
"Blue" é un sinxelo da banda estadounidense de rock alternativo A Perfect Circle, editado o 27 de xullo do 2004 como parte do seu álbum Thirteenth Step. A canción foi posteriormente remesturada co título "Blue (Bird Shake Mix)" por James Iha e Geoff Sanoff para o CD/DVD de 2004 aMOTION.
A Espiñeira, Probaos, Oza-Cesuras
A Espiñeira é un lugar da parroquia de Probaos no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 6 habitantes (2 homes e 4 mulleres).
Trabadelo
Trabadelo é un concello da provincia de León que cobre unha superficie de 64,73 km², na que vivían 430 habitantes no ano 2012, cunha densidade de poboación de 6,64 h/km². É considerado tradicionalmente como un dos 48 concellos da Galicia estremeira. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».
1 de maio
O 1 de maio é o 121º día do ano do calendario gregoriano e o 122º nos anos bisestos. Quedan 244 días para finalizar o ano.
Acontecementos
dereita|250px|miniatura|Manifestación en [[París o Día do Traballo]]
Outros
Os 366 días do ano
Congreso do Pobo (1955)
O Congreso do Pobo estivo formado por arredor de 3000 persoas, que se reuniron en Kliptown, fóra de Xohanesburgo, o 26 de xuño de 1955. A reunión non foi evitada nin prohibida polo goberno surafricano. Os delegados chegaron dende todas as partes do país até Xohanesburgo en coche, autobús, bicicleta, a pé e a cabalo. A maioría das persoas na reunión eran negros, máis algúns centos de persoas eran de ascendencia india e uns cen brancos. O obxectivo do congreso era escribir unha Carta da Liberdade que representase as aspiracións dos negros e brancos surafricanos. A finalidade era ter un voceiro que representase cada sección e despois abrir a sección a debate e discusión xeral pola reunión. Isto non sucedeu debido á intervención do goberno e cada sección foi acordada, mais non por discusión xeral.
O congreso rematou o 27 de xuño, cando foi rodeado e disolto pola policía de Suráfrica. Realizáronse numerosos arrestos, confiscáronse documentos e fotografáronse os delegados. O obxectivo final do congreso era recoller un millón de sinaturas o 26 de xuño de 1956 que recoñecese a creación da Carta da Liberdade.
A finais de 1955, 156 activistas do Congreso Alianza foron arrestados por traizón e a mesma carta foi empregada como proba e declarada eventualmente ilegal. Estes arrestos derivaron no Xuízo por Traizón de 1956.
Hokusai Katsushika
Katsushika Hokusai (葛飾 北斎), nado no distrito de Honjō o 12 de outubro de 1760 e finado en Toquio o 10 de maio de 1849, coñecido simplemente co nome de Hokusai (北斎), foi un pintor, debuxante especialista de ’ukiyo-e, gravador e autor de escritos populares xaponeses do período Edo. É un dos principais artistas desta escola coñecida como «pinturas do mundo flotante». . A súa obra influíu en numerosos artistas europeos, especialmente en Gauguin e Van Gogh. Asinou ás veces os seus traballos, a partir de 1800, como Gakyōjin, « O louco do debuxo », así como cunha manchea de nomes: Shunro, Sori, Kako, Taito, Iitsu e Manji.
Foi autor dunha obra inmensa e variada. Por exemplo, no Hokusai Manga (北斎まんが, Hokusai Manga) (1814-1849), mostra a vida diaria da súa poboación, cunha grande exactitude e sentido do humor. Realizou gravados de paisaxes, as Trinta e seis vistas do monte Fuji (富嶽三十六景, Fugaku Sanjūroku-kei)(ca. 1830-1833) e as Cen vistas do monte Fuji (1834), que reflicten en parte unha fixación persoal co Monte Fuji. Foron obras desta serie, A grande onda de Kanagawa (神奈川沖浪裏, Kanagawa Oki Nami Ura) e Fuji en días claros (凱風快晴, gai kaze kaisei), as que aseguraron a fama de Hokusai, tanto dentro do Xapón como no estranxeiro.
Traxectoria
miniatura|esquerda|[[A grande onda de Kanagawa, é a obra máis coñecida de Hokusai e a primeira da súa famosa serie Trinta e seis vistas do monte Fuji. Esta estampa representa unha tempestade en mar a fóra no momento en que a crista dunha onda está a piques de romper sobre a barca duns mariñeiros, xusto no centro e ao fondo vese o monte Fuji.]] Naceu co nome de Tokitaro ao leste de Toquio. Non se sabe quen foron seus pais. Foi adoptado, desde moi cativo, por un prestixioso artesán de Edo, familiarmente coñecido co nome de Nakajima Ise, —fabricante de espellos para a corte do shōgun—, co que traballou como aprendiz e do que posteriormente foi lexítimo herdeiro, feito que fai pensar que, posiblemente, sexa certa a historia que explica que Hokusai era verdadeiramente fillo de Nakajima, fillo dunha concubina.
Primeiros anos
miniatura|O dragón de fume escapando do monte Fuji. miniatura|Ilustración para Leccións rápidas ao debuxo simplificado. miniatura|[[O soño da muller do pescador, xilografía do xénero shunga de contido erótico, deseñada por Hokusai arredor do ano 1820.]] De novo, Hokusai decidiu traballar como vendedor nunha prestixiosa libraría, e a partir dos 15 até os 18 anos, entrou como aprendiz de gravador nun taller. Esta aprendizaxe do mundo do libro e do comercio da impresión contribuíu ao desenvolvemento de Hokusai como impresor. No ano 1778, con 18 anos de idade, converteuse en discípulo do mestre da escola ukiyo-e, Katsukawa Shunsho, co que aprendeu a técnica do gravado con pranchas de madeira (xilografía), especializándose en retratar actores de kabuki, (Yakusha-e 役者絵 «cadros de actores»). Hokusai publicou os seus primeiros traballos ao ano seguinte, co nome de Shunro (勝川 春朗). Este traballo consistiu nunhas invitacións impresas para o teatro kabuki, nas que o xénero da escola de Katsukawa aparece xa totalmente dominado polo seu alumno.
A xulgar polas idades dos seus fillos, Hokusai debeu contraer matrimonio aos 20 anos. Posiblemente, debido á influencia da vida familiar, neste período os seus deseños tenden a centrarse en retratos de actores e mulleres situados en ambientes históricos e en xardíns. Utilizaba a técnica «uki-e» —paisaxes semi-históricas nos que se utiliza a técnica occidental da perspectiva—, así como estampas de nenos. Os libros de ilustracións do artista e os seus textos trataban temas históricos e didácticos, ao tempo que o traballo de Hokusai no xénero surimono durante toda a década seguinte marcou un dos puntos culminantes da súa carreira.
O xénero surimono utilizábase, principalmente, para publicar tarxetas para as ocasións especiais como aninovo, para presentar programas musicais, avisos e outras felicitacións. Sempre adoitaban ser en edicións limitadas que ofrecían unha impresión perfecta e da máis alta calidade. Na maioría dos casos, os surimono encargábanos as sociedades de poetas coa finalidade de ilustrar o poema ganador dun concurso literario. Normalmente estes gravados eran dun formato pequeno e o feito de ter que tallar en relevo os caracteres kanji requiría unha grande habilidade técnica.
Etapa principal
A partir do século XIX, Hokusai comezou na ilustración do yomihon, un tipo de novelas históricas de alto nivel intelectual. Baixo a súa influencia, o seu estilo empezou a sufrir cambios importantes e claramente visibles entre 1806 e 1807. A súa figura e o seu traballo cada vez tiñan un recoñecemento maior, aínda que perdeu en delicadeza e tendeu a prestar maior atención aos temas clásicos tradicionais, especialmente a representación de samurais, guerreiros ou temas chineses, e neste período empezou a afastarse do mundo de ukiyo-e.
Arredor do ano 1812, o fillo máis vello de Hokusai morreu. Esta traxedia non foi só un duro golpe emocional senón tamén económico, porque, como herdeiro da acomodada familia Nakajima, o seu fillo supoñía o medio de obter unha importante renda, de maneira que Hokusai non tiña que preocuparse pola irregularidade con que lle chegaban os cobros pola venda das súas pinturas, deseños e ilustracións. Fose por razóns económicas ou por outra cuestión descoñecida, a partir deste momento a atención de Hosaki centrouse na ilustración de libros e particularmente nos libros que eran copias de gravados deseñados para artistas aficionados, como Leccións rápidas ao debuxo simplificado. Esta iniciativa serviu para atraer máis alumnos ao seu taller.
Xunto á fama das súas detalladas impresións e ilustracións, Hokusai colleitou tamén grande éxito nas exposicións públicas da súa pintura; fixo, por exemplo, unha enorme pintura duns 200 m2 con figuras mitolóxicas para un multitudinario festival. Incluso unha vez foi convocado para mostrar as súas habilidades artísticas ante o shogun, teoricamente un axudante do emperador que na práctica era o gobernador do Xapón.
No verán de 1828, a súa segunda esposa faleceu. Hokusai tiña entón 68 anos, e atopábase aflixido, cunha parálise intermitente no brazo esquerdo, só e cun neto conflitivo, que demostrara ser un delincuente incorrixible. Ante esta situación, a súa filla favorita e alumna, O-ei, rompeu o seu matrimonio cun artista menor e volveu á casa do pai onde permaneceu o resto da súa vida.
Últimos anos
miniatura|esquerda|Sinatura de Katsushika Hokusai. Hokusai traballou até o último día da súa existencia. Era un artista enérxico que se levantaba cedo e pintaba até a noite. Esta fora a súa forma de actuar durante toda a súa longa e produtiva vida, e foi tamén a dos seus anos finais. Dos milleiros de libros e de impresións de Hokusai, as súas Trinta e seis vistas do Monte Fuji son particularmente notables. Publicada entre 1826 e 1833, esta famosa serie, que cos suplementos incluía un total de 46 impresións a cor, marcou un fito na impresión xaponesa de paisaxes. A grandeza do deseño e a habilidade da execución non fora acadada até ese momento, incluso no traballo de seu contemporáneo Utagawa Hiroshige. En conxunto, Hokusai tivo unha gran produción artística integrada por unhas trinta mil obras.
Os continuos cambios de domicilio de Hokusai -residiu en máis de 90 vivendas-, e incluso os cambios de nome, son elementos significativos do carácter do artista. Ademais do seu nome principal, Hokusai utilizaba outros dous pseudónimos ocasionais, e arredor dunha vintena de nomes que, indistintamente, engadía ao seu nome principal. Pese aos seus desexos por seguir vivindo unha década máis, o día 18 do cuarto mes —do calendario xaponés— de 1849, «o vello tolo pola pintura», como el mesmo se definía, morreu aos 89 anos, sen ter satisfeito a procura da última verdade sobre a pintura.
Anos antes, no prefacio da publicación de Cen vistas do Monte Fuji escribiu:
O monte Fuji
O monte Fuji é un símbolo do Xapón, é unha montaña sagrada dende o século VII. Existe unha lenda xintoísta que explica que o emperador ordenou destruír a parte superior da montaña para conseguir o elixir da inmortalidade; o fume que escapa ás veces explicábase pola bebida que se consome. O fume é unha consecuencia da súa actividade volcánica. Por outra banda, segundo a tradición, é o fogar dos deuses xintoístas Fuji-hime e Sakuya-hime. Tamén a morte de Jikigyō Miroku (1671-1733), un monxe budista que morreu de xaxún na montaña, potencia a veneración desta montaña e transforma a súa visita nun ritual cheo de significados.
A montaña serviu de inspiración a moitos poetas e apareceu en infinidade de representacións pictóricas. A obra máis antiga que se coñece é un debuxo en papel que hai nunha porta corredía do século XI. Foi obxecto dun tratamento especial polos pintores xaponeses do século XIX e, alén da obra de Hokusai, foi a fonte de inspiración doutro grande artista, Hiroshige (1797-1858), que presenta as Cincuenta e tres estacións de Tokaido (1833-1834) publicadas en diversas edicións orixinais ata 1857; tamén pintou dúas series persoais co nome de Trinta e seis vistas do monte Fuji. No mesmo período, Utagawa Kuniyoshi (1798-1861) realizou algunhas representacións do Fuji. Máis recentemente, destacan dúas obras: Fuji, de Kokei Kobayashi (1883-1957), e Aka-Fuji (Fuji vermell), de Yokoyama Misao (1920-1973).
A representación tan adoita do monte Fuji por parte de Hokusai tamén ten un compoñente relacionado coas súas crenzas relixiosas. Hokusai foi membro da orde budista de Nichiren. No Xapón, esta montaña estivo tradicionalmente ligada á vida eterna, e esta crenza remóntase ó Conto do leñador de bambú. Trata a historia de Kaguya (かぐや ou 輝夜, Luz brillante), unha princesa filla da Lúa nada no toro do bambú para compracer a dous anciáns que xa non podían ter fillos, que depositaron o elixir da vida eterna no cumio da montaña. Así, dende a antigüidade, o monte Fuji foi visto como unha fonte do segredo da inmortalidade, unha tradición que formaba parte da mesma obsesión de Hokusai pola montaña.
Lista de goh
Esta é unha lista de tódolos nomes profesionais (goh) empregados por Hokusai:
Pinturas e ilustracións
miniatura|dereita|Título e sinatura de Hokusai en Trinta e seis vistas do Monte Fuji. No cartucho, o título na parte superior esquerda: «冨嶽三十六景 / 神奈川沖 / 浪裏» que significa «Fugaku sanju-rokkei / Kanagawa-oki / nami-ura», «Trinta e seis vistas do monte Fuji / dende Kanagawa / sobre a onda». A sinatura da parte superior esquerda da letra na esquerda da caixa hai escrito: «北斎改為一筆», que significa «Hokusai aratame Iitsu hitsu». A seguinte é unha selección de obras de Hokusai, listadas en orde cronolóxica. Algunhas destas obras citáronse ou empregáronse como ilustracións nalgunhas das biografías de Hokusai, e son representativas dos mellores traballos de Hokusai ou de determinados períodos do desenvolvemento da súa arte.
Análise
Hokusai estudou e experimentou durante a súa vida novas correntes artísticas, entre as que destacan as das escolas Kano, Tosa e Korin. Revélase como un grande especialista da pintura tradicional chinesa, e tamén como un bo coñecedor da pintura occidental, sobre todo dos gravados holandeses. Na época que máis recibiu a influencia da pintura chinesa, unha característica relevante do seu estilo foi a utilización de elementos da paisaxe chinesa e as facianas das personaxes moi amplas, propias dos habitantes daquel país. Estas semellanzas pódense ollar no seu cadro Tametomo e os demos de 1811 que se atopa no Museo Británico de Londres.
Hokusai Manga
A meirande das obras de Hokusai é a colección de 15 volumes chamada Hokusai Manga (北斎漫画). É unha colección cuns 4.000 debuxos moi diversos que inclúen paisaxes, flora, fauna, e escenas da vida cotiá. É unha obra impresa en tres cores: negro, gris e rosa claro. O primeiro debuxo publicouse no ano 1814, cando o artista tiña 55 anos; os tres últimos volumes publicáronse postumamente, e o derradeiro deles é considerada unha obra apócrifa. Erroneamente, crese que estes bosquexos son o precedente dos modernos manga. O nome de manga, na obra de Hokusai, fai referencia a unha colección de bosquexos non conectados entre si por ningunha historia; polo tanto, teñen unha concepción diferente da banda deseñada na que se fundamenta o manga moderno. Cabe dicir que a forma de traballar, sobre papel transparente e levándoo a cabo en diversas fases, si que ten unha semellanza no xeito de elaborar o moderno manga.
Estes debuxos realizados cando o artista tiña entre 60 e 70 anos, son recoñecidos como o mellor da súa obra. Hokusai foi un dos pintores que máis contribuíu a facer que a pintura de paisaxes e sobre a natureza –paxaros e flores– chegase a ser unha icona da cultura do Xapón.
Influencia
Yanagawa Shigenobu foi o seu primeiro discípulo e logo converteuse no seu xenro. Como Hokusai, fixo moitos traballos de ilustración, gran cantidade de surimono e, seguindo os pasos do seu mestre, tamén dedicouse á arte shunga. Entre os seus alumnos destacaron Shotei Hokuju; como tódolos discípulos de Hokusai, tentou imitar ó seu mestre na técnica e na expresión, aínda que se decantou máis cara a pintura occidental, cun colorido máis sinxelo e brillante, e as súas composicións caracterízanse polas formas xeométricas. Uoya Hokkei, pasou pola escola de Hokusai e decantouse por facer paisaxes do estilo chinés, como algunhas das primeiras obras do mestre; tamén se conservan numerosas ilustracións humorísticas moi semellantes ós poemas de Hokusai.
Luís Pérez Amil
Luís Pérez Amil, nado en Ferrol e finado na Coruña, foi un mestre e político galego.
Traxectoria
Mestre dunha Escola Racionalista na rúa do Socorro do barrio de Santa Lucía da Coruña, coñecida pola escola do ferrolán. Militante da CNT. Logo do triunfo do Frente Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro de Cambre. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e paseado.
Pravind Jugnauth
Pravind Kumar Jugnauth, nado en Vacoas-Phoenix o 25 de decembro de 1961, é un político mauriciano que exerce como primeiro ministro de Mauricio dende o 23 de xaneiro de 2017.
Traxectoria
Naceu no lugar de La Caverne no seo dunha familia hinduísta de orixe yadav e de clase alta, fillo de Anerood Jugnauth, avogado e político e de Sarojini Ballah, mestra de escola procedente dunha familia acomodada. Logo de estudar nunha escola primaria local foi a unha das institucións de ensino máis antigas da illa, o Royal College Curepipe e tras rematar a secundaria marchou ao Reino Unido para estudar dereito na Universidade de Buckingham e tras graduarse realizou o mestrado na Universidade de Aix-Marseille.
En 1987 ingresou no Movemento Socialista Militante e foi concelleiro en Vacoas-Phoenix (1996-2000). En setembro de 2000 entrou na Asemblea Nacional e en outubro asumiu o ministerio de Agricultura. O seu partido elixiuno o seu líder en abril de 2003 e en setembro converteuse no novo viceprimeiro ministro e asemade ministro de finanzas, posición que ocupou ata xullo de 2005. En maio de 2010 ocupou de novo o posto de viceprimeiro ministro e ministro de finanzas ata o mes de xullo do ano seguinte.
En setembro de 2014, Jugnauth converteuse en xefe da oposición, substituíndo a Paul Bérenger, e en decembro dese ano, no goberno de seu pai Anerood Jugnauth ocupou o ministerio de tecnoloxía ata xullo de 2015 cando un tribunal emitiu unha condena de prisión por un ano por mor de conflito de intereses acontecido en 2010 mais gañou a apelación diante o Tribunal Supremo o 25 de maio de 2016 e o día seguinte tomou posesión como ministro de Finanzas.
Ao dimitir seu pai o 23 de xaneiro de 2017 xurou diante o presidente da República como o novo primeiro ministro.
Drest IV
Drest IV, fillo de Girom, foi o rei dos pictos dende o ano 522 até o 531.
Devesa, Santa Cristina da Ramallosa, Baiona
Devesa é un lugar da parroquia de Santa Cristina da Ramallosa no concello pontevedrés de Baiona. No ano 2008 tiña 52 habitantes.
Drest IV
A lista de reis da Crónica picta asocia o seu reinado co de Drest III. Varios reinados, separados e xuntos están asignados ós dous Drests, variando dende un a quince anos.
Cotoriña, Insua, Vilalba
Cotoriña é un lugar da parroquia de Insua, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 26 habitantes (14 homes e 12 mulleres).
Virxe do Pilar
A Virxe do Pilar é unha advocación mariana católica, patroa da Hispanidade, venerada na Basílica de Zaragoza (España) á que dá nome. miniatura|Virxe do Pilar sen manto.
Historia
Segundo a tradición, descrita por vez primeira no século XIII nun códice das Moralia in Job de Gregorio Magno, a aparición da Virxe María en Zaragoza produciuse o 2 de xaneiro do ano 39 ou 40, cando esta vivía xunto ao Apóstolo San Xoán en Éfeso. Neste códice, que se conserva no arquivo pilarista, noméase por vez primeira á Virxe co apelativo «do Pilar». O protagonista do suceso foi o Apóstolo Santiago o Maior, de predicación na Hispania Citerior, quen decidiría o seu retorno ante o fracaso do seu predicación entre os pagáns. Levantada sobre unha columna, que se di é a que hoxe sustenta a talla da Virxe, esta pediu ao Apóstolo a erección dun templo polo que se concederían diversas grazas, asegurando a súa permanencia ata o fin do mundo.
Escot
miniatura|right|Casa do concello de Escot.
Escot é un concello da comarca francesa de Bearn, sito no val de Aspe, administrado polo departamento dos Pireneos Atlánticos, na rexión da Aquitania. En 1999 tiña 105 habitantes, cunha superficie de 22,6 km².
Escot está ao pé da Vía Tolosana, un dos ramais do Camiño de Santiago.
Xeografía
Escot linda cos municipios de Lurbe Sant Cristau, Asasp Arròs, Sarrança e Bilhèra. Está cerca do coll de Maria Blanca, porto de montaña, que frecuentemente é atravesado polo Tour de Francia.
Couto, O Pao, Gomesende
Couto é un lugar da parroquia do Pao no concello ourensán de Gomesende na comarca da Terra de Celanova. Tiña 24 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 12 eran homes e 12 mulleres.
Giorgio Gallaro
Giorgio Demetrio Gallaro, nado o 16 de xaneiro de 1948 en Pozzallo (Italia), é un eclesiástico greco-católico italiano, bispo de Piana degli Albanesi dende o 31 de marzo de 2015.