cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Golpe de Estado en Tailandia en 2006
Situación do Goberno deposto
A cúpula militar ordenou que Newin Chidchob, exviceministro de Agricultura, e Yongyuth Tipairat, exministro de Recursos Naturais, se presentasen ante as autoridades militares o día 21, e foron retidos no Alto Mando. No caso de Chidchob, a Xunta Militar sospeitaba a posibilidade de que organizara unha marcha cara Bangkok desde as zonas rurais do nordeste, partidarias de Thaksin.
O 1 de outubro, coa aprobación da nova Constitución e o nomeamento do Primeiro Ministro interino, o Consello para a Reforma Democrática liberou a Chitchai Wannasathit, Newin Chidchob, Yongyuth Tipairat e Prommin Lertsuridej, sen que se tiveran noticias sobre o destino do único ministro que quedaba arrestado, Thamarak Isarangura.
As sedes do Partido Thai Rak Thai foron cerradas e informouse de que algúns membros da súa executiva fuxiran para Alemaña. Outros solicitaron autorización ao Xeneral Sonthi para poder visitar ao deposto Chitchai Wannasathit mentres se encontraba detido en instalacións militares.
Limitacións políticas, censura de prensa e comunicacións
miniatura|250px|Estudio da BBC Asian Networks. As emisións da BBC en inglés para Asia foron intervidas en varias ocasións desde a madrugada do 19 ao 20 de setembro. O 21 de setembro o Consello para a Reforma Democrática prohibiu todas as actividades políticas, incluídas as reunións dos partidos legalmente constituídos. O Consello informou que «os grupos políticos actuais non serán disoltos, pero non poden levar a cabo ningunha actividade até novas instrucións». Tamén lle ordenou aos medios de comunicación local cumprir coas novas directrices para a restrición da información. Entre estas incluíase a censura de comentarios e opinións.
A xunta ampliou despois as limitacións das actividades políticas ditadas os primeiros días a todas as provincias e municipios.
As autoridades militares deberon reiterar «aos responsables dos medios de comunicación a súa obrigación de cumprir as novas normas, a infracción pode ser o peche». Anunciouse o día 21 que a Xunta Militar bloquearía a emisión dos canais de televisión e cortaría o sinal das radios que «difundan mala información e rumores». A censura estivo centrada nos medios audiovisuais tailandeses e internacionais, como BBC e CNN, cuxas imaxes foron bloqueadas en varias ocasións desde o día 19.
Os servizos técnicos do Ministerio de Información comunicaron que as restricións alcanzaban á difusión de mensaxes SMS en televisión ou chamadas en directo á radio. Os webmaster foron obrigados a pechar as páxinas de Internet de contido político durante doce días baixo ameaza de clausura permanente. Tras o bloqueo militar dos medios de comunicación, blogs como Bangkok Pundit narraron con detalle os acontecementos que afectaban a todo o país. En Flickr, varios usuarios colocaron fotografías con escenas das horas anteriores e posteriores ao golpe, e en YouTube apareceron algúns vídeos onde se vían as rúas de Bangkok tomadas polos militares.
Palanggoon Klaharn, portavoz dos golpistas, manifestou que se «actuará preventivamente» contra a prensa estranxeira que cobre a situación en Tailandia pola desinformación dos xornalistas non tailandeses que insultan á monarquía do país», sen especificar cales eran eses insultos.
Depuración do Exército
Os sublevados iniciaron desde os primeiros momentos un proceso de depuración de membros do Exército vinculados ao anterior Primeiro Ministro. A medida afectoulle a varios Tenentes Xerais e Xenerais e altos xefes da policía, incluídos todos aqueles que foran compañeiros de armas de Thaksin. Os traslados afectaron á xefatura de dúas divisións e á case totalidade da organización da Policía de Bangkok. Oficialmente, a disposición que legalizou o proceso entrou en vigor o día 1 de outubro e afectou a un total de 612 Xefes e Oficiais.<
Tailandia baixo goberno da Xunta Militar
A Xunta Militar foi nomeada de maneira oficial e mediante decreto real como goberno provisional a partir do 22 de setembro. Nese momento, o Consello para a Reforma Democrática anunciou que mantiña o propósito de redactar unha nova Constitución que eliminase os baleiros legais que, ao seu xuízo, era imprescindible amañar para que os futuros gobernantes fosen máis responsables; sostivo o carácter democrático do país, a suspensión das eleccións previstas para outubro de 2006 que serían celebradas en outubro de 2007 así como que en dúas semanas se nomearía un Primeiro Ministro civil interino.
O nomeamento oficial e a composición do Consello para a Reforma Democrática en calidade de goberno interino foi transmitido por todos os medios de comunicación do país mentres que se ofrecía na televisión a imaxe do xeneral Sonthi ante un retrato do monarca, acompañado de todos os integrantes do Consello en traxe de gala. O 1 de outubro fíxose público o nomeamento do Primeiro Ministro interino, Surayud Chulanont, e o texto constitucional que rexería até a redacción dun definitivo. No articulado estableceuse unha amnistía ante calquera acusación posterior contra os militares golpistas e que alcanzaba a todas as accións, medidas e ordes ditadas desde o 19 de setembro. Esta protección fronte a futuras accións xudiciais foi denunciada como ilegal pola Comisión Asiática de Dereitos Humanos, instando ao Colexio de Avogados e aos xuíces, en especial á Corte Suprema, a perseguir aos implicados polas súas accións e a declarar como non válida -e non aplicar- a nova Constitución interina, salvagardando o principio de independencia e separación de poderes.
Futuro goberno
Sobre o futuro da Xunta Militar, o xeneral Sonthi declarou o 26 de setembro que «é necesario conservar o Consello [Militar] co fin de que non haxan carencias no Executivo» aínda que se elixa un novo Primeiro Ministro, e a súa función sería a dun Consello Nacional de Seguridade.
O 1 de outubro o Consello para a Reforma Democrática comunicou oficialmente a elección do xeneral retirado, Surayud Chulanont, como novo Primeiro Ministro interino durante un ano até que se celebrasen eleccións no outubro de 2007. O xeneral Sonthi, declarou «que o pasado día 28 fun á súa casa e tardei media hora en convencelo de que acepte o cargo mentres o país está en crise». Co novo texto constitucional aprobado, a Xunta Militar converteuse en Consello de Seguridade Nacional, con amplas facultades de control sobre o poder executivo, lexislativo e xudicial.
Investigación por corrupción
A Xunta Militar resolveu a creación dun comité especial anticorrupción formado por nove membros que investigaría os posibles delitos financeiros do anterior Primeiro Ministro Thaksin. O que foi o primeiro Presidente da nova Comisión Contra a Corrupción Nacional, Parnthep Klanarongran, manifestou que ''«calquera grave dano que se cometera contra o país deberá ser investigado. Se alguén cometeu un delito, deberá ser xulgado»''. Outras fontes próximas á Xunta sinalaron que ''«hai probas suficientes para crer que (os membros do anterior goberno) abusaron do seu poder para o seu beneficio persoal, e causaron un serio dano para o país. O Consello, polo tanto, ordena que (a comisión) investigue o desempeño e os proxectos que foron aprobados ou atribuídos polo gabinete», sendo emitida parte da nota nun comunicado televisado a todo o país. A Comisión foi investida con potestade para confiscar as propiedades das que fosen titulares os membros do anterior goberno e os seus familiares e que puideran ser adquiridas de forma ilícita. Antes do relevo ao goberno interino fixouse de maneira definitiva como Presidente ao xuíz retirado da Corte Suprema de Tailandia, Nam Yimyaem.
O mesmo día, deuse a coñecer por Europa Press, que, segundo fontes anónimas da compañía aérea Thai Airways, Thaksin, cando organizou a súa xira internacional que empezaba cunha visita a Finlandia días antes do golpe, puido ter levado parte da súa fortuna ao estranxeiro en dous avións que partiron de Bangkok os días 9 e 10 de setembro.
Atentados en Bangkok
Na noitevella de 2006 e o 1 de xaneiro de 2007 producíronse unha serie de atentados en Bangkok. Catro explosións case simultáneas en diferentes partes da cidade ás 6:00 p.m. hora local (11:00 UTC), seguidas de moitas máis explosións no intervalo de 90 minutos. Tras a medianoite producíronse outras dúas explosións. Na mañá de aninovo certifícase a morte de 3 persoas e de 38 feridos.
Reaccións internacionais
O Secretario Xeral de Nacións Unidas, Kofi Annan manifestou nas primeiras horas que ''«como dixo a Unión Africana, por exemplo, non apoiamos a aqueles que chegan ao poder a punta de pistola. Non teño todos os detalles, pero o que pasou non é unha práctica que teñamos que alentar»''. Nun comunicado oficial o 24 de setembro, indicouse que «o secretario xeral está seguindo os acontecementos de Tailandia con preocupación despois do derrocamento do Goberno electo ... (e esixía) un retorno inmediato á normalidade civil e democrática». O 25 de setembro a Alta Comisionada das Nacións Unidas para os Dereitos Humanos, Louise Arbour, considerou que «varios decretos presentados polo Consello para a Reforma Democrática baixo a Monarquía Constitucional restrinxen os dereitos humanos básicos, como os da liberdade de reunión, opinión e expresión, así como os relacionados coas detencións e arrestos arbitrarios», e instou ás autoridades militares a garantir ditos dereitos.
América
Canadá. Un comunicado de prensa do Ministro de Relacións Exteriores canadense, Peter McKay, afirmou que ''«Canadá está moi preocupada por este episodio. Exhortamos a achar unha solución pacífica a esta crise, conforme á Constitución Tailandesa. O país fixera significativos progresos en termos de respecto polos dereitos humanos e do imperio da Lei, e Canadá invita a todos os partidos a seguir mantendo estes valores»''.
Comunidade Andina. Os chanceleres dos países membros da Comunidade Andina, reunidos na sede das Nacións Unidas en Nova York, condenaron o golpe de estado e fixeron un chamamento para o rápido restablecemento da democracia. «Os Gobernos de Bolivia, Colombia, Ecuador e Perú, Membros da Comunidade Andina, expresan a súa condena pola interrupción da institucionalidade democrática no Reino de Tailandia... Os países membros da Comunidade Andina fan unha chamada para que no máis breve prazo posíbel se acuda á vía constitucional para o pronto restablecemento da democracia no Reino de Tailandia».
Costa Rica. O Ministro de Economía de Costa Rica, Guillermo Zúñiga, deplorou que houbese xente que crese que «este tipo de métodos (os golpes de Estado) sexan a solución aos problemas».
Estados Unidos. O Departamento de Estado dos Estados Unidos comunicou que estaban observando a evolución da situación e que agardaban que o pobo tailandés resolvera de forma pacífica a crise institucional e as diferenzas políticas conforme aos métodos democráticos e o respecto ao Estado de Dereito. Posteriormente a condena foi máis dura ao manifestar que «non hai xustificación para un golpe militar en Tailandia ou en calquera outro lugar», ao tempo que se pedía rapidez na celebración de eleccións democráticas. Pola súa parte, o Secretario de Prensa da Casa Branca, Tony Snow, manifestou o desacordo do Goberno dos Estados Unidos co golpe e poñía en dúbida a viabilidade dun Tratado de Libre Comercio de non restablecerse a democracia. Sobre as restricións dos dereitos políticos dixo que «mentres avanzamos e contemplamos novas eleccións en Tailandia, iso quere dicir tamén que ten que haber unha participación sen restrición de todos os partidos políticos e dos medios na vida democrática do país». O 28 de setembro o Goberno estadounidense adoptou a decisión de conxelar as axudas militares —24 millóns de dólares— que recibía Tailandia «até que non haxa un goberno democraticamente elixido». O portavoz do Departamento de Estado afirmou que tan pronto asumira o poder un goberno escolleito democraticamente, o goberno dos Estados Unidos levantaría as sancións.
Asia
Corea do Sur. Un portavoz surcoreano dixo que esperaba que Tailandia restaurase a paz rapidamente acudindo aos procedementos legais.
Hong Kong. Ambrose Lee, Secretario de Seguridade de Hong Kong, seguindo as liñas do Goberno chinés, manifestou o 20 de setembro que os residentes de Hong Kong en Tailandia debían adoptar precaucións respecto dos súas propiedades e a súa seguridade persoal. O Departamento de Seguridade advertiulle aos que viaxasen a Tailandia que debían manterse informados dos últimos acontecementos, e dixo que o seu goberno se mantería en alerta acerca da situación.
India. Nova Delhi publicou unha declaración ordenando a todos os cidadáns indios que se presentasen ante a Embaixada india en Bangkok. O Ministro de Asuntos Exteriores condenou todo acto que ameazase á democracia e expresou a súa esperanza de que houbese unha transición pacífica do poder desde os militares aos representantes electos no último comicio.
Indonesia. O Goberno de Indonesia comunicou —a través do seu portavoz ministerial Desra Percaya—, que o país «espera que os principios da democracia se manteñan, e espera ademais que a crise política tailandesa se poida resolver de maneira amigable e democrática en interese do pobo tailandés».
Filipinas. Gloria Macapagal-Arroyo, Presidenta de Filipinas, afirmou, xunto con numerosos lexisladores, que estaban moi preocupados. Ademais, dixo, confiaban na lealdade das Forzas Armadas Filipinas. A Presidenta encontrábase nese momento na sede de Nacións Unidas en Nova York.
Xapón. O Ministerio de Relacións Exteriores nipón dixo que o golpe militar era algo lamentable e esixiu os máximos esforzos para restaurar o antes posible o sistema democrático.
Malaisia. O Primeiro Ministro, Abdullah Ahmad Badawi, expresou que «este [golpe] non era o camiño para un cambio de goberno». O Ministro de Asuntos Exteriores, Syed Hamid Albar, engadiu que «un cambio de goberno a través dun golpe militar non é unha solución aceptable».
Singapur. O Ministro de Relacións Exteriores declarou que o seu país «desexa que as partes involucradas cheguen a unha solución positiva, esperando que a situación volva á normalidade o antes posíbel».
Europa
Unión Europea. A Unión Europea, a través do Primeiro Ministro finlandés, presidente de quenda da Unión, Matti Vanhanen, pediu a restitución da orde democrática «sen demora». O día 21, nun comunicado, a Unión expresaba que ''«Tailandia viviu varios anos sen ningún conflito político importante. A Presidencia desexa que poida volver pronto a orde democrática»''. O 24 de setembro reuníronse en Bangkok os embaixadores dos 25 membros da Unión acreditados en Tailandia para avaliar a situación e efectuar as recomendacións que considerasen oportunas aos seus respectivos gobernos.
Dinamarca. O Chanceler de Dinamarca, Per Stig Møller, denunciou o golpe, denominándoo «episodio de república bananeira», no cal os militares asaltan o poder mentres o Primeiro Ministro se encontra ausente do país. O Goberno ten moito apoio fóra de Bangkok, polo que esperamos ver o que pasa cando o gobernante regrese. Só espero que isto non acabe en violencia, e que se restableza a democracia»''.
Noruega. O Ministro Jonas Gahr Støre expresou que «as Forzas Armadas deben dar un paso para ao lado para permitir que regrese o goberno electo democraticamente». Esperaba «que a situación se resolva pola vía da paz e que o país retorne á orde democrática o máis pronto posíbel».
Países Baixos. O portavoz do Ministerio de Asuntos Exteriores neerlandés, Herman van Gelderen, dixo que estaba moi preocupado pero que non podía opinar con autoridade debido a falta de información.
Reino Unido. A Ministra británica, Margaret Beckett, dixo que ''«nunca estamos contentos cos intentos militares de avasalar aos gobernos, se é iso o que está sucedendo. Pero esperamos con ansiedade que haxa paz e que a situación se amañe de forma pacífica»''. Unha portavoz da chancelería agregou que había eleccións previstas para outubro e novembro, e ''«estamos intentando descubrir se se realizarán ou non. Obviamente, esperamos que si»''.
Rusia. Sergéi Lavrov, titular do Ministerio Exterior ruso, fixo notar que «a miña opinión é que todos deberan traballar para fortalecer o réxime constitucional nese país».
Aberdeen, Escocia
Aberdeen (Obar Dheathain en gaélico escocés, Aiberdeen en escocés) é unha cidade de Escocia, un dos principais portos do Reino Unido e a terceira cidade escocesa por poboación: 212.125 habitantes (2001). Polas súas canteiras de granito coñécese como a cidade do granito.
Golpe de Estado en Tailandia en 2006
Europa
Suecia. O Ministro de Asuntos Exteriores de Suecia, Jan Eliasson, —que foi Presidente da Asemblea Xeral da Nacións Unidas—, declarou ''«que estaba moi preocupado polas noticias que lle chegaban desde Bangkok. A situación aínda non está clara, pero é imperativo que as diferenzas políticas se resolvan dentro do marco constitucional, pacificamente e de acordo cos principios democráticos e o respecto polos dereitos humanos»''.
Aberdeen, Escocia
Historia
A primeira referencia que temos é o itinerario da incursión feita por Severo no norte de Escocia no século III, no que Aberdeen recibe o nome de Devana, isto é cidade ás beiras do Deva (ou Dee). Aínda que o lugar non adquirirá importancia ata 1179 cando Guillerme o León concédelle un foro, confirmado posteriormente por David I.
Golpe de Estado en Tailandia en 2006
Oceanía
Nova Zelandia. Helen Clark, Primeira Ministra de Nova Zelandia sumouse á condena contra á asonada, «como calquera outro proceso que intente derrocar a un goberno mediante actos antidemocráticos e inconstitucionais». Dixo ademais que Nova Zelandia esixía ás partes políticas e militares involucradas que resolveran as súas diferenzas pola vía da paz e de acordo coa constitución tailandesa e os principios democráticos.
Aberdeen, Escocia
Historia
En 1336 Eduardo III de Inglaterra queima a cidade, axiña reconstruída e ampliada, co nome de Nova Aberdeen. Os arquivos municipais son os máis antigos de Escocia, datan de 1398.
Golpe de Estado en Tailandia en 2006
Reaccións de organizacións defensoras de dereitos humanos
Contrarios ao golpe mostráronse distintos grupos e activistas defensores dos dereitos humanos, e en concreto a Comisión Asiática de Dereitos Humanos, argumentando que a suspensión da vixencia da Constitución e os seus dereitos non era xeito de resolver a situación creada polo anterior Primeiro Ministro. En termos parellos se expresou desde Nova York Human Rights Watch: ''«suspender os dereitos constitucionais non é a resposta. Tailandia necesita resolver os seus problemas a través do respecto á lei e do exercicio dos cidadáns do dereito a cambiar os seus propios líderes» ''dixo o delegado para Asia da organización.
Aberdeen, Escocia
Lingua
A lingua tradicional da cidade é a lingua escocesa (unha lingua xermánica), aínda que hoxe a lingua máis falada é o inglés. O gaélico escocés é falado por un 0,66% da poboación, á que lle hai que engadir un 0,54% que o entende (2001).
Golpe de Estado en Tailandia en 2006
Reaccións de organizacións defensoras de dereitos humanos
Amnistía Internacional comunicou o día 21 de setembro a súa «especial preocupación» pola adopción de medidas como a lei marcial, a prohibición de reunións políticas, a anulación da Constitución e as restricións de acceso a Internet como a censura de prensa, reclamando que as autoridades militares cumpriran cos tratados internacionais que Tailandia tiña asinados sobre dereitos humanos e as normas de dereito internacional sobre a materia.
Aberdeen, Escocia
Relixión
O 42,4% dos habitantes da cidade non profesa ningunha relixión, o 37,4 % pertence á Igrexa de Escocia, o 5,6% á Igrexa católica, o 7,5% a outras igrexas cristiás e o 0,8% ao islam.
Economía
miniatura|300px|Estación de tren de Aberdeen As industrias relacionadas co petróleo e o gas son as maiores fontes de riqueza da cidade.
Golpe de Estado en Tailandia en 2006
Axencias de risco
As axencias de medición de riscos, que fixan as cualificacións dos Estados, e as compañías internacionais, adoptaron diversas medidas. As tres entidades de maior prestixio posicionáronse publicamente nas 24 horas seguintes ao golpe.
Aberdeen, Escocia
Economía
As tradicionais industrias pesqueiras e agrícolas completan a súa economía.
Golpe de Estado en Tailandia en 2006
Axencias de risco
Fitch colocou no que se denomina baixo observación negativa o risco do país para a emisión de non pagamentos BBB+ de divisa estranxeira e A da divisa nacional de Tailandia a causa do golpe de estado.
Aberdeen, Escocia
Universidades
45.000 estudantes realizan os seus estudos nas tres universidades da cidade: Universidade de Aberdeen, Universidade Robert Gordon e o Aberdeen College.
Golpe de Estado en Tailandia en 2006
Axencias de risco
Standard & Poor's Rating Service notou baixo observación os valores BBB+, A, A1 e A2, o que indicaba a posibilidade dunha substancial deterioración da situación política. Non obstante, os analistas da empresa dixeron que unha rápida volta á normalidade e estabilidade permitiría manter a avaliación previa do 19 de setembro.
Aberdeen, Escocia
Cidades irmás
Aberdeen está irmandada con:
Golpe de Estado en Tailandia en 2006
Axencias de risco
Moody's Investors Service, pola súa parte, manifestou que a situación financeira do país e a súa posición para afrontar os pagos ao exterior podían estar provisionalmente afectados, pero non modificou ningún dos cocientes para Tailandia.
Mercados de valores e divisas estranxeiros
O baht, a moeda local, caeu nos mercados de divisas durante o día 20 no que supuxo a maior caída en tres anos, a pesar de que non houbo cambio de moeda en Tailandia debido á declaración de día festivo polas novas autoridades.
A Bolsa de Toquio, seguindo a outros mercados financeiros asiáticos, caeu un 0,98% no índice Nikkei e un 1,37% no indicador Topix, os niveis máis baixos desde a segunda semana de agosto, debido á incerteza tras o golpe de estado, refuxiándose o diñeiro en bonos públicos.
A Bolsa de Nova York sufriu un forte impacto as primeiras horas, aínda que finalmente cerrou con perdas do 0,60% no índice NASDAQ, menores das previstas nas primeiras horas. O día 21 recuperou as cotizacións.
O conxunto dos mercados financeiros asiáticos finalizaron a primeira semana tras o golpe de estado con perdas nas prazas máis importantes: Toquio, Seúl, Singapur e Bangkok. Entre aquelas que operaban un maior volume de accións, só Hong Kong non tivo perdas, aínda que a situación non só se atribuíu á inestabilidade política en Tailandia, senón tamén á posible desaceleración do mercado estadounidense.
Evolución xeral da economía tailandesa
miniatura|180px|[[Rodrigo Rato, Director do Fondo Monetario Internacional, declarou desde Singapur unha moderada preocupación sobre o impacto do golpe de estado na economía da zona.]] A Bolsa de valores de Tailandia abriu a sesión do día 21 de setembro con fortes perdas que alcanzaron o 4,2%, aínda que pouco despois reducíanse á metade. No peche da xornada a baixada só supuxo un 1,4%. O indicador SET da bolsa tailandesa descendeu de novo un 0,29% ao inicio da sesión do luns, 25 de setembro, para pechar ao final do día cunha subida dun 0,74%, o que constituíu a primeira repunta da bolsa tailandesa desde o golpe de estado. Durante o golpe de estado de febreiro de 1991, o índice da bolsa tailandesa baixou un 7,3% o primeiro día, chegando ao 24% dous meses máis tarde.
Segundo as previsións anunciadas polo Banco Central de Tailandia o día 24 de setembro, a economía do país diminuiría o seu crecemento no cuarto trimestre do ano a causa da incerteza provocada polo golpe de estado. Tamén se prevía un alto grao de volatilidade da moeda local a curto prazo. Non obstante, os distintos informes públicos e privados consideraron que no 2007 se produciría unha recuperación. A Comisión Económica e Social para Asia Pacífico (UNESCAP), axencia da ONU, fixo unha estimación de crecemento do 4,7% para o país no 2007 se se mantiña a estabilidade política, segundo informe feito público o 29 de setembro.
O Goberno dos Estados Unidos ameazou con non proseguir co Tratado de Libre Comercio con Tailandia, que fora froito dun acordo entre o Presidente dos Estados Unidos, George W. Bush e o primeiro Ministro Thaksin durante unha visita do primeiro ao país o 19 de outubro de 2003.
Organismos internacionais
O FMI, a través do seu Director, Rodrigo Rato, manifestou o día do golpe que «certamente de momento non observamos ningunha consecuencia financeira» durante a reunión a que asistía en Singapur con motivo da asemblea xeral anual conxunta que celebraban este órgano e o Banco Mundial. O día 20 reiterou «que as economías de Asia son resistentes aos impactos externos, pois nos últimos anos fortaleceron os seus marcos macroeconómicos, aumentando a flexibilidade do seu tipo de cambio e reducindo a vulnerabilidade externa» e que a economía tailandesa ten unha «base robusta». Na mesma reunión, Daniel Kaufman, do Banco Mundial, si que sinalou que o último informe da entidade sobre as prácticas de bon goberno da semana anterior alertaba sobre un elevado risco político en Tailandia, país que aparecía á cola en canto a estabilidade política con 29 puntos nunha escala de 100 fronte a outros competidores da zona asiática como Singapur, que tiña 84 puntos, ou Malaisia, con 62.
O Pecouzo, Arcos, Outeiro de Rei
O Pecouzo é un lugar da parroquia de Arcos no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 6 habitantes (5 homes e 1 muller).
Donato Rossetti
Donato Rossetti, nado en Livorno en 1633 e finado en Turín en 1686, foi un relixioso, científico e profesor universitario italiano.
Traxectoria
Rossetti naceu el Livorno, Gran Ducado de Toscana, e estudou na Universidade de Pisa onde foi alumno de distinguidos científicos. Comezou a ensinar en Livorno, onde era cóengo, e a súa fama fixo que o cardeal Leopoldo de Médici, fillo do Gran Duque, o enviara en 1666 á illa de Gorgona para estudar os eclipses deLúa. Obtivo a cátedra Lóxica, e logo a de Filosofía, na Universidade de Pisa. Á parte da docencia, ocupouse en moitos asuntos doutros campos; hai novas da súa contribución no proxecto de mellora do porto de Livorno, e participou en moitos proxectos para construír máquinas e edificios.
Foi moi activo no debate sobre diveras cuestións científicas da época como a estrutura da Terra, o fenómeno das mareas, o Cosmos, o movemento perpetuo, ou o atomismo, e foi convidado varias veces a admitir que os seus escritos e teorías eran obras de ficción, ou místicas como as cualificaron Galileo Galilei e Geminiano Montanari na súa controversia.
Precisamente, debido ás súas ideas viuse obrigado a abandonar o Gran Ducado de Toscana, trasladándose a Turín, capital do Ducado de Savoia, onde faleceu.
Mestre Mateo
O Mestre Mateo ou Mestre Mateu (c. 1150 - c. 1200 ou c. 1217) foi un arquitecto e escultor galego, artífice da cripta e do Pórtico da Gloria da catedral de Santiago de Compostela, que estivo activo entre o 1161 e o 1217. Dise que está autoesculpido no propio pórtico. Tamén é autor do antigo coro pétreo da mesma catedral. Este coro desfíxose, pero agora estase tentando rematar de reconstruír.
Biografía
Posibelmente nado en Lugo, do seu paso por Compostela fai referencia o Tombo I, folio 67 onde se inclúen as rendas que pagaban certas casas coñecidas como as casas que pertenceran ao Mestre Mateo. O autor Antonio López Ferreiro sitúa estas casas na zona da Acibechería preto do mosteiro de San Martiño Pinario. miniatura|[[Pórtico da Gloria na catedral de Santiago de Compostela]] Mateo foi o mestre de obras da catedral de Santiago de Compostela dende 1168, nomeado polo rei Fernando II para rematar a construción da catedral. Un documento do ano 1168 relata que o 23 de febreiro dese ano o rei doou ao Mestre Mateo dous marcos de prata semanais, o que facía un total de 100 marabedís ao ano, para toda a vida.
Nos linteis do Pórtico da Gloria gravou o mestre unha epígrafe que, traducida para o galego, di: «No ano da Encarnación do Señor de 1188, era 1226, no día das calendas de abril, os linteis dos pórticos principais da igrexa do benaventurado Santiago foron colocados polo Mestre Mateo, que dirixiu a obra dende os alicerces dos mesmos portais».
A importancia da súa obra fai que se fale da Escola do Mestre Mateo, creadora dun estilo que influíu en todo o territorio galego e en moitos outros lugares. Un bo exemplo é a capela real da catedral de León.
Obra
miniatura|215px|Reconstrución do coro do Mestre Mateo, no Museo da catedral de Santiago. Entre 1168 e 1211 o mestre e o seu obradoiro levantaron os tres tramos finais das naves maiores da catedral compostelá, os seis derradeiros tramos das tribunas e crearon todo o frontis occidental do edificio: a cripta, o Pórtico da Gloria, a súa tribuna, a fachada -desaparecida- e as dúas torres que a flanqueaban e que, en boa medida, aínda seguen en pé.
Para lograr o supremo obxectivo de concluír a basílica apostólica de Occidente, o mestre Mateo gozou de abondosos medios humanos e técnicos derivados da rica tradición artística compostelá, procedente en boa medida dos obradoiros catedralicios, activos dende 1075 e de gran creatividade nos inicios do século XII. Algúns dos artífices que deron vida ao Pórtico -posibelmente el tamén- serían fillos, netos, bisnetos ou tataranetos dos canteiros e escultores que traballaron ás ordes dos mestres Bernaldino o Vello e Estevo. Mateo formouse, sen a menor dúbida, en tan fecunda tradición, aínda que soubo transcendela, achegando ao rico matraz compostelán as innovacións e matices que revelan a súa obra e o seu legado.
Discípulos
Á sombra do gran mestre foise formando, dende 1168 até algo máis alá de 1200, un grupo de artistas que traballaron durante décadas baixo a súa dirección. Hai no Pórtico un estilo naturalista tradicionalmente atribuído á man do mestre principal e que se exemplifica nas imaxes pétreas do profeta Daniel e o Santiago do parteluz; dúas pezas que mostran unha posíbel influencia directa da arte francesa de vangarda, sobre todo da escultura da fachada da basílica de Saint-Denis de París (1140), edificio que puido recibir a visita do mestre compostelán, posto que a igrexa de Santiago mantiña dende fins do século XI fortes relacións coas igrexas francesas. Non sería impensábel, polo tanto, que o mozo Mateo, se se ten en conta a súa posíbel orixe compostelá, formase parte dalgunha delegación eclesiástica en viaxe a Francia. Neste periplo tería oportunidade de coñecer directamente, ou a través de debuxos e bosquexo, a nova arte auspiciada polo abade Suger de Saint-Denis.
Chao
O topónimo galego Chao é un orónimo que indica unha superficie plana. Pode referirse a:
Amais, como apelido pode referirse a:
Voo 1737 de Qantas
O voo 1737 de Qantas era un servizo doméstico entre o aeroporto de Melbourne e o aeroporto de Launceston que foi obxecto dun intento de secuestro o día 29 de maio de 2003.
Intento de secuestro
O voo 1737 deixou o aeroporto de Melbourne ás 2.50 pm do 29 de maio. Uns dez minutos despois da engalaxe, cando a tripulación se preparaba para servir a comida, David Mark Robinson, un pasaxeiros sentado na fila 7, axitouse, púxose en pé e comezou a abrirse camiño polo corredor. Robinson, que sacou dúas estacas de madeira afiadas do seu peto, apuñalou á asistente de voo Denise Hickson e ao sobrecargo Greg Khan de camiño á cociña do avión. Khan abordou a Robinson para desequilibralo, tendo éxito finalmente a pesar dos golpes de Robinson na parte de atrás da cabeza coas estacas. Varios pasaxeiros axudaron a conter a Robinson, agarrándoo e at´nadoo con materiais atopados a bordo.
O avión regresou inmediatamente a Melbourne, onde Robinson foi arrestado pola Policía Federal Australiana. Tamén se lle atoparon un aerosol e varios chisqueiros, supostamente para usar como un lanzachamas.
Khan e Hickson foron levados ao Royal Melbourne Hospital para ser tratados, e un pasaxeiro que resultou ferido leve foi tratado no mesmo aeroporto.
Preocupacións sobre a seguridade
A pesar das numerosas melloras nas medidas de seguridade tras os atentados do 11 de setembro de 2001, o voo 1737 carecía de certas medidas. A porta da cabina de mando non fora adptada para bloquear completamente o acceso dende fóra, e non había un sky marshal a bordo.
Qantas realizou unha revisión de seguridade completa tras o incidente e prometeu asegurar as portas das cabinas de mando de todos os seus avións para o 1 de novembro. A compañía desestimou a suxestión de levar sky marshals armados en cada voo porque era moi caro, e un rexistro completo do corpo dos pasaxeiros para detectar obxectos de madeira por ser inviable.
Xosé Manuel Sánchez Rei
Xosé Manuel Sánchez Rei, nado na Coruña en 1973, é un filólogo e escritor galego.
Traxectoria
Licenciouse en Filoloxía Galego-Portuguesa na Universidade de Santiago de Compostela en 1997 e doutorouse na Universidade da Coruña en 2001, onde actualmente exerce a docencia como Profesor Titular na Área de Filoloxía Galega e Portuguesa. É secretario da Revista Galega de Filoloxía e membro do seu Consello de Redacción desde o seu aparecemento no ano 2000, colaborando tamén con artigos en Terra e Tempo. Foi presidente da Agrupación Cultural Alexandre Bóveda ata 2017 e actualmente é vicepresidente.
Premios
Gañador do Certame Ricardo Carvalho Calero na modalidade de Investigación Lingüística en 1998 coa obra Sintaxe do pronome átono en galego: a interpolación, posteriormente modificada e publicada baixo o título de ''Se o vós por ben teverdes. A interpolación pronominal en galego''.
Lingua qʼeqchiʼ
O qʼeqchiʼ (tamén escrito kekchi, k'ekchi' ou kekchí) é unha lingua maia falada polo pobo qʼeqchiʼ de Guatemala e Belize.
Distribución
A área onde viven os falantes de qʼeqchiʼ esténdese dende o norte de Guatemala até o sur de Belize. Tamén hai algunhas comunidades falantes de qʼeqchiʼ en México.
Raúl Gómez Pato
miniatura|Portada de Sal auga vinagre, 2020. Raúl Gómez Pato, nado en Ourense en 1966, é un poeta e tradutor galego. Dende finais de 2020 ocupa a presidencia da Asociación de Tradutores Galegos.
Lingua qʼeqchiʼ
Distribución
Terrence Kaufman describe o qʼeqchiʼ en dous grupos dialectais principais: o oriental e o occidental. O oriental inclúe as variedades faladas en Lanquín, Chahal, Chahabón e Senahú, mentres que o occidental é falado no resto de lugares.
Porto de Aubisca
miniatura|upright=1.2|Porto de Aubisca upright|miniatura|Hotel des Crètes Blanches, na estrada que sobre ao porto de Aubisca. O porto de Aubisca, en occitano còth d'Aubisca e en francés col d'Aubisque, é un porto de montaña dos Pireneos, en territorio francés.
Raúl Gómez Pato
Traxectoria
Licenciado en Filoloxía Clásica pola Universidade de Santiago de Compostela, imparte clase de Latín e Grego. Realizou varias exposicións como pintor e gravador, e ilustrou libros e revistas. Como poeta publicou cinco libros. Traduciu ao galego un bestiario medieval, a obra completa de Safo, unha antoloxía do poeta escocés Robert Burns, e a primeira parte da obra de Nicolás Chamfort, Produtos da civilización perfeccionada.
Porto de Aubisca
Xeografía
O porto de Aubisca é un paso de montaña situado a 1.709 m de altitude, a uns 30 km ao sur de Tarbas e Pau. Administrativamente pertence ao concello de Aigas Bonas, no departamento de Pireneos Atlánticos, localizado na rexión de Aquitania.
Raúl Gómez Pato
Traxectoria
Desde 2015 dirixe a colección Vetera da Editorial Rinoceronte, destinada á tradución á lingua galega de textos anteriores ao ano 1900.
Porto de Aubisca
Xeografía
O paso atópase na aba setentrional do pico de Ger (2.613 m) e conecta Laruntz, no val de Aussau con Argelèrs ao leste, no val de Pau, a través do porto de Soulor. A estrada cruza polo circo glaciar do Litor, na parte superior do val de Ouzom. Normalmente permanece pechado ao tráfico entre decembro e xuño.
Dende Laruntz hai 16,6 km de estrada ata o porto. Esta aba oeste cobre un desnivel total de 1.190 m cunha pendente media de 7,2%. As primeiras ramplas, que pasan por Aigas Bonas, son cómodas, pero despois da fervenza de Valentín a pendente acada unha sección do 13%. Despois quedan uns 8 km cun 8% de costa que cruzan pola estación de esquí de Goreta, a 1.400 m. A subida do porto dende o leste comeza no porto de Soulor. Dende este pico, a subida é de 10,6 km onde se gañan uns 235 m netos, atravesando o circo glaciar de Litor.
Tour de Francia
A primeira vez que o Tour de Francia cruzou este porto foi en 1910, e fíxoo o ciclista François Lafourcade. É o segundo porto máis cruzado do Tour, se ben só tres tiradas remataron nel.
Pasos do Tour polo porto de Aubisca
Producíronse 42 pasos do Tour polo porto de Aubisca dende 1947, o que a converte no segundo porto máis cruzado da rolda gala.
The Stone Roses
The Stone Roses é unha banda orixinaria de Manchester (Inglaterra), representativa do movemento Madchester de finais dos anos 80. É un dos grupos que máis influíu a bandas da escena Britpop nos anos 90. O grupo separouse no ano 1996, pero no mes de outubro de 2011 anunciaron a súa reunión para realizar dous concertos en Manchester seguidos dunha xira mundial.
Historia
Formouse en 1984, con Ian Brown na voz, John Squire á guitarra, Gary Mounfield (de alcume "Mani") co baixo, e Alan Wren, (de alcume "Reni") á batería. A súa música caracterízase por ter atractivas melodías ó estilo dos Beatles combinadas co son dance-beat da época. Con apenas un par de sinxelos obtiveron unha auréola de culto, e a prensa especializada tratábaos con reverencia. A banda só chegou a editar dous discos (un homónimo ("Stone Roses") en 1989 e un segundo disco, "Second Coming" en 1994, longamente demorado por problemas legais coa discográfica Silvertone) antes de separarse por problemas entre os seus integrantes. O primeiro disco obtivo categoría de clásico case antes do seu lanzamento. O segundo é máis irregular pero cunha produción brillante e esmerada (ten, por exemplo, ducias de pistas en branco) con refachos de solidez esmagante.
Asasinato de Robert F. Kennedy
miniatura|Kennedy en 1964. O asasinato de Robert F. Kennedy, senador dos Estados Unidos e irmán do presidente dos Estados Unidos John F. Kennedy, ocorreu pouco despois da medianoite do 5 de xuño de 1968 nos Ánxeles, no estado de California. Pouco antes do atentado, Kennedy estaba cos seus seguidores celebrando a vitoria nas eleccións primarias do estado de California, realizadas en plena carreira electoral para decidir quen sería o candidato demócrata nas eleccións presidenciais do mes de novembro daquel mesmo ano. Kennedy foi tiroteado mentres camiñaba pola cociña do Hotel Ambassador, onde se atopaba seguindo os resultados. As lesións producidas polo atentado foron graves abondo para provocar a súa morte, que se produciu no Hospital The Good Samaritan vinte e seis horas máis tarde. Sirhan Sirhan, un inmigrante de orixe palestina de 24 anos, foi declarado culpable do asasinato de Kennedy e condenado a morte, sentenza que foi posteriormente conmutada pola cadea perpetua.
A capela ardente do corpo de Kennedy instalouse en Nova York, concretamente na catedral St. Patrick, o cal permitiu que fose visitada por un gran número de persoas durante os dous días que precederon a un multitudinario funeral. O seu corpo atópase soterrado preto do seu irmán John no Cemitirio Nacional de Arlington. A súa morte supoxo un aumento da protección dos candidatos presidenciais por parte do Servizo Secreto dos Estados Unidos. Hubert Humphrey, vicepresidente saínte, foi nomeado candidato demócrata á presidencia, pero finalmente foi derrotado por Richard Nixon.
Do mesmo xeito que a morte do seu irmán, o asasinato de Robert Kennedy e as circunstancias que o envolven deron pé a un gran número de hipóteses e teorías conspiratorias. É un dos dous únicos senadores estadounidenses asasinados (o outro foi Huey Long).
Adolfina Mesa
Adolfina Mesa Goyo, nada en Cagua (Venezuela) o 13 de novembro de 1970, é unha poeta e pintora residente en Galicia.
Traxectoria
Filla de nai venezolana e pai español, estudou Diplomado en Ciencias Empresariais e traballou durante anos na industria metalúrxica e petroleira. En 2004 trasladou a súa residencia a Galicia, estando moi ligada á terra de Monterroso.
Desenvolve a súa pintura e as artes decorativas a nivel artístico e docente. Participou en exposicións de pintura individual e colectiva en España e Portugal. Tamén participou en exposicións colectivas e en recitais poéticos no Roteiro das Artes 2015 e 2016. Participou coa súa poesía no libro colectivo homenaxe a Manuel María, na Antoloxía do Roteiro das Artes e do libro colectivo Roteiro das Artes Internacional Galicia-Mozambique, Galicia-Nicaragua, Galicia-Cabo Verde, Galicia-Ucraína e Galicia-Perú. Tamén colaborou na revista lucense Xistral. En 2018 participa na Colectânea de Poesia Luso-Galaica :
A súa poesía, tanto en castelán como en galego, é intimista, romántica, tráxica, entre outros matices crítica e explosiva no seu versar, tendo como referentes os poetas Benedetti, Pablo Neruda e Alejandra Pizarnik.
Publicacións colectivas
Publicacións colectivas internacionais:
Antolín López Peláez
Antolín López Peláez, nado en Manzanal del Puerto (Villagatón, provincia de León) o 31 de agosto de 1866 e finado en Madrid o 22 de decembro de 1918, foi un bispo e escritor español.
The Darkest Hour
The Darkest Hour é un filme ruso-estadounidense dirixido por Chris Gorak e producido por Timur Bekmambetov que foi estreado no 2011. O filme está protagonizado por Emile Hirsch, Max Minghella, Olivia Thirlby, Joel Kinnaman e Rachael Taylor, que interpretan a un grupo de mozos que intentan sobrevivir en Moscova tras unha invasión extraterrestre.
Antolín López Peláez
Traxectoria
Investigador e historiador da igrexa de Lugo, pertenceu ás Reais Academias da Lingua, da Historia, de Belas Artes, e das Ciencias Morais e Políticas, ademais de ser membro correspondente da Real Academia Galega.
Obras
miniatura|dereita|El Monasterio de Samos,1894.
miniatura|Museo Diocesano de [[Tarragona.]]
Antonio Leira Carpente
Antonio Leira Carpente, nado en Pontedeume en 1911 e finado en Ferrol o 15 de xullo de 2000, foi un militar galego.
Traxectoria
Militante anarcosindicalista, Participou na guerra civil como cabo da mariña nun buque da armada republicana. Despois marchou á URSS, foi capturado xunto a 46 compañeiros en Odesa e trasladado ao campo de Krasnoiars en Siberia, para acabar recluído nun gulag en Casaquistán. O 2 de abril de 1954 foi repatriado no Semiramis dende o porto de Odesa. Finou en Ferrol o 15 de xullo de 2000.
Vida persoal
Casou con María Otero Cernadas e foi pai de Beatriz Leira Otero.
Lagarta
O grupo das lagartas pertence á familia de réptiles escamosos dos lagartos. As lagartas son orixinarias da África, e encóntranse espalladas en todas as zonas temperadas e quentes do mundo. Son importantes nos ecosistemas porque, como insectívoros, funcionan como "controladores" de pragas domésticas.
As lagartas poden subir paredes, mesmo de vidro, e até andar sobre teitos grazas ás forzas de van der Waals estabelecidas polas cerdas existentes nas súas patas. Algunhas especies presentan capacidade de camuflaxe similar á do camaleón. Outras especies de lagartas comunícanse entre si a través de ruídos -o que non é moi común entre lagartos-.
A lagarta posúe respiración estritamente pulmonar, a súa circulación é fechada, dupla e completa, posúe pel seca e recuberta por escamas. É pecilotérmico e o sistema dixestivo é completo.
Unha característica interesante nas lagartas é a capacidade de rexenerar o seu rabo. Cando se sente en perigo, a lagarta desprende a cauda, que non perde o movemento durante algúns minutos, o que eventualmente desorienta os seus predadores. A rexeneración completa do rabo ocorre en dúas semanas.
Concentración (química)
En química, física e físico-química, a concentración dunha solución ou disolución é a proporción ou relación que hai entre a cantidade de soluto e a cantidade de disolvente, onde o soluto é a substancia que se disolve, o disolvente a substancia que disolve ao soluto, e a solución é o resultado da mestura homoxénea das dúas substancias anteriores. A menor proporción de soluto disolvido no disolvente, menos concentrada está a solución e, a maior proporción, máis concentrada está. miniatura|400px|Estes vasos, que conteñen unha solución dunha tinguidura parda avermellada, mostran cambios cualitativos na concentración. As solucións á esquerda están máis diluídas, comparadas coas solucións máis concentradas da dereita.
Solubilidade
Cada substancia ten unha solubilidade para un disolvente determinado. A solubilidade é a cantidade máxima de soluto que pode manterse disolvido nunha disolución, e depende de condicións como a temperatura, a presión e a presenza doutras substancias disolvidas ou en suspensión. Cando se alcanza a máxima cantidade de soluto nunha solución dise que a solución está saturada, e xa non admitirá máis soluto disolvido nela. Se agregamos un pouco de sulfato de cobre a un vaso con auga, por exemplo, e axitamos cunha cullerriña, o sal disolverase. Se continuamos agregando sal, haberá cada vez máis concentración deste até que a auga xa non poida disolver máis sal por moito que a axitemos. Entón, a solución estará saturada, e o sal que lle agreguemos, en vez de disolverse, precipitará ao fondo do vaso. Se quentamos a solución, a auga poderá disolver máis sal (aumentará a solubilidade do sulfato na auga), e se a arrefriamos, a auga terá menos capacidade para reter disolvido o sal, e o exceso precipitará.
Formas de expresar a concentración
A concentración dunha solución pode expresarse en termos cualitativos ou en termos cuantitativos.
Os termos cualitativos ou empíricos son os que aparecen cando se usan expresións como, por exemplo, a limoada está "moi diluída" ou "moi concentrada".