cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fotocopiadora
Historia
Chester Carlson, inventor da fotocopiadora, era orixinalmente un avogado de patentes, ademais de inventor a tempo parcial. O seu traballo na oficina de patentes de Nova York requiría que fixese un gran número de copias de papeis importantes. Carlson, que tiña artrite, atopaba a tarefa dolorosa e tediosa. Isto motivouno a realizar experimentos con fotocondución. Empregou a súa cociña para os experimentos de "electrofotografía" e en 1938 solicitou unha patente para o proceso. Realizou a súa primeira fotocopia cunha placa de zinc cuberta con sulfuro. Nesa época as copias múltiples facíanse mediante pael carbón ou máquinas de duplicación manuais, polo que a xente non viu a necesidade dunha máquina electrónica. Entre 1939 e 1944, Carlson foi rexeitado por máis de vinte empresas, incluídas IBM e General Electric, que non pensaron que existise mercado para o invento.
En 1944, o Battelle Memorial Institute, organización sen ánimo de lucro de Columbus, Ohio, contratou a Carlson para refinar o proceso. Nos seguintes cinco anos, o instituto realizou experimentos para mellorar o proceso da electrofotografía. En 1947, a pequena empresa neoiorquina Haloid Corporation aproximouse a Battelle para obter unha licenza para desenvolver e vender unha máquina baseada nesa tecnoloxía.
Haloid coidou que a palabra "electrofotografía" era demasiado complicada, polo que tras consultar cun profesor de linguas clásicas na Universidade Estatal de Ohio, Haloid e Carlson cambiaron o nome do proceso a "xerografía", derivada da palabra grega que significa "escritura seca". Haloid denominou as novas máquinas "Xerox Machines" e, en 1948, a palabra "Xerox" foi rexistrada. Haloid cambiou despois o nome a Xerox Corporation.
En 1949, Xerox Corporation presentou a primeira fotocopiadora, chamada Model A.
O tóner en cor apareceu na década de 1950, aínda que as fotocopiadores en cor non estiveron dispoñíbeis comercialmente ata que 3M presentou a copiadora Color-in-Color en 1968.
Funcionamento mediante xerografía
Este exemplo é dun tambor e papel con carga negativa e un tóner con carga positiva como é habitual nas copiadoras dixitais na actualidade. Algunhas fotocopiadoras, principalmente copiadoras analóxicas grandes, empregan papel e tambor con carga positiva e tóner con carga negativa.
Luisa Cuesta Gutiérrez
Luisa Cuesta Gutiérrez, nada en Medina de Rioseco (provincia de Valladolid) o 19 de agosto de 1892 e finada en Madrid o 1 de setembro de 1962, foi unha mestra e bibliotecaria española, membro do Seminario de Estudos Galegos.
Traxectoria
En 1910 conseguiu a nota de sobresaínte no exame de grao de bacharelato no Instituto de Valladolid. Nese mesmo ano foi cando se promulgou a Real Orde que permitiu o acceso das mulleres españolas á universidade, sendo Emilia Pardo Bazán conselleira de Instrución pública.
Acadou o título de mestra na Escola Normal de Valladolid cun expediente tamén de sobresaínte. No ano 1914 aprobou unhas oposicións de mestra nacional, ocupando un posto na escola de Población de Campos (provincia de Palencia). Ao tempo que traballaba matriculouse na chamada Universidade Literaria de Valladolid, cursando o primeiro ano (1914-1915) e conseguindo matrícula de honra en todas as materias. Posteriormente continuou os tres cursos seguintes na Universidade Central de Madrid, logo de solicitar o traslado e renunciar ao seu posto de mestra.
Pasou unha breve estancia na Residencia de Señoritas e hai constancia epistolar de que mantiña unha boa relación con María de Maeztu. Finalmente rematou os seus estudos en 1918 en Valladolid, acadando o premio extraordinario de licenciatura. Posteriormente realizou os cursos de doutoramento na Universidade Central.
Entre 1918 e 1921 exerceu como profesora na Facultade de Filosofía e Letras de Valladolid, na sección Historia, impartindo as materias Xeografía política e descritiva e Paleografía que compaxinou coa súa tese. Foi a primeira profesora universitaria española se exceptuamos o nomeamento de Emilia Pardo Bazán como catedrática de linguas non-latinas dos estudos doutoramento de Filosofía e Letras.
A súa tese de doutoramento levaba por título La Gasca en América: contribución al estudio de la política colonizadora de España en América durante el siglo XVI e foi lida en 1927 na Universidade Central. En 1921 accedeu, por oposición, e co número 16, ao Corpo Facultativo de Archiveros, Bibliotecarios y Arqueólogos, tendo como primeiro destino a Biblioteca da Universidade de Santiago de Compostela onde permaneceu ata 1930.
No mesmo ano en que chegou a Santiago matriculouse na Facultade de Dereito, sendo a primeira muller en facelo. Ata 1923, cursou 15 materias, das que sacou 11 coa cualificación de sobresaínte. A pesar deste extraordinario currículo, naquel tempo, o mundo xurídico non era para mulleres. Os seus pasos profesionais ficaron vinculados ao mundo das bibliotecas, no que realizou un importante traballo na conformación da Biblioteca América da USC. Na súa estadía en Galicia, colaborou co Seminario de Estudos Galegos, e foi autora de numerosos traballos sobre a historia da emigración en América e a imprenta en Galicia.
Exerceu de profesora auxiliar de 1924 a 1930, ano en que se traslada a Madrid. En outubro de 1930 pasou a traballar na Biblioteca Nacional de España sendo director Miguel Artigas. Compatibilizou este traballo coa súa faceta investigadora, publicando as diversas obras entre 1930 e 1935 sobre emigración, a imprenta e fondo antigo. Lerá unha segunda tese doutoral na Universidade Central, nesta ocasión en Dereito, titulada La colonización de la Patagonia en el siglo XVIII (1930). En 1931 afiliouse á FETE (Federación Española de Trabajadores de la Enseñanza, de UGT). Máis tarde, en 1935, ao Partido Comunista e foi membro da Asociación de Amigos de la Unión Soviética. Durante a guerra formou parte do Frente Popular de Funcionarios e máis tarde do Sindicato de Trabajadores de Archivos, Bibliotecas y Museos (STABYM), desde a súa fundación en 1937.
Chegou a ser a directora da Biblioteca Nacional durante a etapa da guerra civil, desenvolvendo un importante labor na protección do patrimonio bibliográfico ante os bombardeos sufridos na capital por parte do exército sublevado.
En novembro de 1937, logo do peche dos arquivos, bibliotecas e museos de Madrid, foi trasladada, consonte á Orde circular de 9 de setembro ao Arquivo da Delegación de Facenda de Cidade Real. Rematada a guerra civil sufriu exilio interior traballando en distintas bibliotecas ata que en 1945 foi readmitida na Biblioteca Nacional á fronte da Sección de Hispanoamérica, cargo que exerceu ata a súa xubilación en 1962
Premios e recoñecementos
A súa obra El feminismo y sus orientaciones actuales recibiu o premio Duquesa de Alba na Feira da Muller de Pontevedra (1929)
Premio Bibliográfico Nacional do Ministerio de Educación en dúas ocasións.
A aula nº 19 da Facultade de Filosofía e Letras da Universidade de Valladolid leva o seu nome dende 2015.
Amdusias
miniatura|Representación de Amduscias no Dictionnaire Infernal de [[Collin de Plancy (1863).]]
En demonoloxía, Amdusias (tamén Amduscias, Amdukias ou Ambduscias) é un demo que posúe trinta lexións baixo o seu mando (29 segundo outros autores) e ten o título de Gran Duque. É representado coma un humano con garras en lugar de mans e pés, a cabeza dun unicornio e unha trompeta para simbolizar a súa poderosa voz. De acordo con outras fontes, este demo é representado coma un unicornio que cambia a un home baixo a petición do conxurador.
Amdusias é asociado co trono e dise que a súa voz se oe durante as tormentas. Noutras fontes, está acompañado polo son de trompetas cando vén e daría concertos se se lle ordenase, pero mentres todo tipo de instrumentos musicais pode ser escoitado, non pode ser visto. Pode curvar as árbores a vontade.
É mencionado coma un Duque en Pseudomonarchia Daemonum de Johann Weyer (1583)
Javiera Ramos
Javiera Valentina Ramos Mejía é unha actriz chilena de cine, teatro e televisión.
The Notebook
The Notebook é unha novela en lingua inglesa de Nicholas Sparks, publicada en 1996. A novela foi adaptado ao cinema no 2004 nunha película que ten o mesmo nome, aínda que a película e o libro teñen uns finais diferentes.
É a primeira novela que se publicou de Nicholas Sparks, e na súa primeira semana á venda colocouse na lista dos máis vendidos do New York Times.
The Notebook é unha novela romántica que está inspirada na historia dos avós da dona do autor, que cando os coñecera levaban sesenta anos casados e levándose ben, por iso decidiu facer un libro con esta temática.
A Pena, Saldanxe, A Pastoriza
A Pena é un lugar da parroquia de Saldanxe no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 estaba deshabitado.
Klaus Nomi
Traxectoria
A principio da década de 1970 trasladouse a Nova York, onde comezou a relacionarse con artistas do East Village neoiorquino. David Bowie descubriuno en 1978 e axudouno a asinar un contrato con RCA Records en 1980.
Morreu á idade de 39 anos, vítima do sida.
Nomi combinaba ópera e música new wave. As súas montaxes escénicas eran moi elaboradas e nelas prestábase especial atención ó vestiario, ó penteado e á maquillaxe, que remitían á estética das primeira películas de ciencia ficción.
Gwenddoleu ap Ceidio
Gwenddoleu ap Ceidio, finado contra o ano 573, foi un rei britano que reinou en Arfderydd (hoxe Arthuret). Isto está no que hoxe é o suroeste da Escocia e noroeste da Inglaterra na zona do muro de Hadrián e Carlisle durante o período posromano de Britania. Pénsase que Carwinley preto de Longtown ao norte de Carlisle representa Caer Wenddolau ou Forte de Gwenddolau.
Traxectoria
Coñécese ben pouco do seu reinado, pero rematou cando, como o describen os Annales Cambriae, os fillos de Eliffer, Peredur e Gwrgi, os dous reis de Efrog, o mataron na Batalla de Arfderydd en 573. É posíbel que o sucedese algún dos seus irmáns. Esta foi unha das moitas batallas nas que se enfrontaron os reis britóns que gobernaban os varios estados fracturados que ocuparon a provincia romana de Britania cando os romanos se retiraron dela.
Malia que Gwenddoleu non desempeñou papel ningún na lenda artúrica, o seu conselleiro Myrddin formaba parte da base das posteriores lendas sobre o mago Merlín. Cóntase que Myrddin toleou pola pena debido á morte de Gwenddoleu e que fuxiu cara ao bosque de Caledonia. A memoria de ámbolos dous, Gwenddoleu e Myrddin, foi preservada na literatura galesa.
Cances Grande, Cances, Carballo
Cances Grande é unha aldea da parroquia de Cances no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños). Tiña 282 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 138 homes e 144 mulleres.
Cea ás oito
Cea ás oito (en Dinner at Eight) é un filme estadounidense de 1933 dirixido por George Cukor. Adaptado á gran pantalla por Frances Marion e Herman J. Mankiewicz a partir da obra homónima de George S. Kaufman e Edna Ferber. Está protagonizado por Marie Dressler, John Barrymore, Wallace Beery, Jean Harlow, Lionel Barrymore, Lee Tracy, Edmund Lowe e Billie Burke.
Cea ás oito foi aclamada pola crítica; e en Rotten Tomatoes ten un 100% de aprobación segundo 17 críticos, cunha puntuación media de 8,6/10.
Estreouse en galego o 13 de agosto de 1988 a través da TVG.
Personaxes
miniatura|right|[[Jean Harlow como Kitty Packard en Cea ás oito.]]
Sitta canadensis
Sitta canadensis é unha especie de pequeno paxaro da familia dos sítidos. O adulto ten a parte superior gris azulada e partes inferiores cor canela, gorxa branca e cara cunha banda negra que cruza os ollos; o peteiro é recto e gris e a parte superior da cabeza é negra. A súa chamada, que foi comparada co son dunha trompeta, é estridente e nasal. Reprodúcese en bosques de coníferas do Canadá, Alasca e o nordés e oeste dos Estados Unidos. Aínda que xeralmente permanecen sedentarios, realizan incursións regulares máis ao sur se escasea a comida. Hai rexistros de individuos errantes que chegaron ao golfo de México e norte de México. Aliméntase nos troncos e grandes pólas das árbores, a miúdo descendendo cabeza abaixo, e ás veces capturan insectos en voo. Comen principalmente insectos e sementes, especialmente de coníferas. Escavan un niño en madeira morta, a miúdo preto do chan.
Taxonomía
Como todos os gabeadores, esta especie está asignada ao xénero Sitta (Linnaeus, 1758), do antigo grego sittē (σίττη), que era a denominación que lle daban a este paxaro ou outros similares. O nome específico canadensis indica que é propio do Canadá e zonas limítrofes, de onde procedía o espécime que se usou para describilo. miniatura|Os gabeadores teñen o costume de incrustar sementes nas gretas para que queden suxeitas e poidan abrilas peteirándoas.
No pasado o S. canadensis, xunto con outras catro especies, o S. whiteheadi corso, o S. villosa chinés, o S. ledanti de Alxeria e o S. krueperi ou gabeador de Krüper, pensábase que eran unha soa especie. Estas cinco especies constituían un grupo de especies ben definido chamado "grupo de Sitta canadensis", que ás veces era considerado unha superespecie. Os estudos de ADN neste grupo de especies mostraron que as especies canadense, corsa e chinesa constituían un clado, mentres que a especie de Alxeria e a de Krüper formaban un clado irmán. S. canadensis é monotípico na súa extensa área de distribución.
Descrición
S. canadensis é un paseriforme pequeno, que mide uns 11 cm en lonxitude, e ten unha envergadura alar de 22 cm e un peso de 9,9 g. O seu dorso e parte superior da cola son azulados e as partes ventrais son de cor tella. Ten a parte superior da cabeza unha liña que atravesa os ollos negras e unha liña superciliar branca. Os sexos teñen plumaxe similar, aínda que as femias e os individuos novos teñen cabezas e partes ventrais máis pálidas.
Vocalizacións
A súa chamada é estridente, nasal e débil. Transcríbese como un ienk ou ink, e foi comparado co son dunha trompetiña de lata de xoguete. O seu canto é unha serie lentamente repetida de notas claras, nasais ascendentes, transcritas como iin iin iin.
Alimentación
Como todos os gabeadores, esta especie é acrobática, camiñando arriba e abaixo polos troncos das árbores e pólas procurando comida. Pode camiñar coa cabeza por diante cando baixa polos troncos. Pode "camiñar" pola parte inferior das pólas. A diferenza dos petos e cértidos, non usa a súa cola para impulsarse cando gabea. Adoita buscar comida en solitario ou en parellas.
A súa dieta cambia dependendo da estación. No verán, come principalmente insectos, ocasionalmente incluso ao voo, mentres que en inverno, cambia a súa dieta e como sementes de coníferas. Nos alimentadores de aves comen pipas de xirasol, manteiga de cacahuete e sebo. A miúdo incrusta cachos de comida nas gretas da codia das árbores para que queden suxeitas e poida abrilas peteirándoas (en vez de agarrar o alimento cos seus pés, como fan outras aves).
Reprodución
Como todos os gabeadores esta especie é monógama. O macho cortexa a femia cunha exhibición peculiar, elevando a súa cabeza e cola mentres que xira poñéndose de costas ante ela, inclina as ás e balancéase de lado a lado.
Esta ave escava o seu niño, que sitúa a uns 1,53–37 m por riba do chan (xeralmente a uns 4,6 m). A escavación fana ambos os sexos e lévalles dunha a oito semanas. A parella unta arredor da entrada do niño zume elaborado que segrega a árbore, presumiblemente para axudar a disuadir os predadores. O niño está forrado con herbas, musgos, cachos de codia e raiciñas. Aínda que na construción de niños colaboran os dous sexos, quen máis traballa é a femia.
Status de conservación e ameazas
Debido á súa ampla área de distribución global e crecente poboación, esta especie está clasificada como en situación Menos preocupante pola Unión Internacional para a Conservación da Natureza. Nas Américas, está protexido polo Tratado de Aves Migratorias de 1918.
San Miguel, Pesqueiras, Chantada
San Miguel é un lugar na parroquia de Pesqueiras, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo.
Zuleikha Robinson
Zuleikha Robinson nada en Londres o 29 de xuño de 1977, é unha actriz e cantante inglesa con ascendencia tailandesa e malaia por parte da súa nai e inglesa por parte de pai. Coñecida polo seu papel de Ilana na serie de televisión estadounidense Lost.
Flamengo rosa
O flamengo rosa, flamengo vulgar ou flamengo grande (Phoenicopterus roseus) é a especie de flamengo cunha distribución xeográfica máis ampla. O seu territorio abrangue partes de África, Asia e do sur de Europa.
Descrición
É un dos flamengos meirandes, de entre 120 e 140 cm de altura media, dos que 40 ou 50 cm corresponden ás patas. Está sistematicamente moi preto do flamengo de Chile e do flamengo de Cuba, cos que en ocasións se considera que forma unha especie única.
A súa plumaxe é case toda de cor branca rosada, coas plumas cobertoiras das ás vermellas. As plumas rémixes primarias e secundarias son negras. Ten o bico rosa coa punta negra. As patas son completamente rosadas. O seu berro característico é algo semellante ó dos gansos Coma tódolos flamengos aliméntanse de crustáceos e plancto que obteñen filtrando a auga.
Distribución
Aprecen en partes de África, suroeste de Asia (incluída Anatolia), nas rexións costeiras da India e no sur de Europa ( España, Portugal e na Camarga francesa. Algunhas poboacións son migratorias.
Reprodución
Crían en colonias en zonas planas e lamacentas á beira do mar ou lagos salgados. Poñen, coma tódolos flamengos, un único ovo, de cor branca, nun niño feito nunha pila de lama. Non crían cada ano e a incubación dura uns 30 días.
O Lombo de Arriba, Barbos, Ortigueira
O Lombo de Arriba é un lugar da parroquia da Barbos no concello coruñés de Ortigueira na comarca do Ortegal. Non tiña habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística.
Louis Sullivan
Louis Henry (Henri) Sullivan, nado o 3 de setembro de 1856 en Boston e finado o 14 de abril de 1924, foi un arquitecto estadounidense, considerado un dos pais da Arquitectura Moderna. É considerado por moitos como o creador do moderno rañaceos. Foi un influente arquitecto e crítico pertencente á Escola de Chicago. Considérase ademais o mentor de Frank Lloyd Wright.
Lionel Walter Rothschild
Lionel Walter Rothschild, 2º barón Rothschild, nado en Londres, Inglaterra, o 8 de febreiro de 1868, e finado na mesma cidade o 27 de agosto de 1937, foi un banqueiro, político e zoólogo británico, membro da prominente familia Rothschild.
Louis Sullivan
Traxectoria
Estudou arquitectura no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts, estabelecéndose logo en Chicago no ano 1873. Asóciase coa construción da primeira xeración de rañaceos americanos. Nesa época os avances na tecnoloxía do aceiro, permitían construír edificios máis altos e espazosos do que era posíbel con anterioridade, ao mesmo tempo o desenvolvemento de novos ascensores e montacargas levados a cabo por Otis permitiu o movemento vertical con maior fluidez.
Traballou con moitos outros arquitectos como Frank Furness, William LeBaron Jenney e Dankmar Adler; foi mestre de Frank Lloyd Wright, que sempre se referiu a el como o seu 'lieber meister'.
Lionel Walter Rothschild
Traxectoria
miniatura|180px|Rothschild na súa carruaxe. Estudou no Magdalene College da Universidade de Cambridge. Coñecido pola súa excentricidade, tiña canguros no xardín da súa casa, e chegou a adestrar a un grupo de cebras para que tiraran da súa carruaxe. Entre 1889 e 1908 traballou na empresa familiar N. M. Rothschild and Sons de Londres.
Zooloxía
A súa gran paixón foi a zooloxía, especialmente a disecar a aves e coleccionar bolboretas. Neste sentido foi patrocinador e membro de varias expedicións zoolóxicas a numerosas partes do mundo, así como autor de numerosos escritos sobre a materia.
Louis Sullivan
Obras destacadas
dereita|miniatura|200px|Edifício Wainwright, Saint-Louis.
A partir dos anos 1890, lánzase á construción de rañaceos con estrutura de aceiro e cuberta plana, que gardan unha división tripartita:
Ademais publicou dous libros que difunden as súas ideas: « Kindergarten Chats » (Charlas de xardín de infancia) e « Autobiography of an Idea » (Autobiografía dunha idea).
Lionel Walter Rothschild
Zooloxía
Construíu un zoolóxico particular na localidade de Tring, cerca da súa residencia de Hertfordshire, que se abriu ao público en 1892. En 1932, para poder facer fronte a problemas económicos, cedeu a maior parte da súa gran colección de aves ao Museo Americano de Historia Natural. O resto da colección iría a parar ao Museo Británico un pouco máis tarde, en 1936. O "Museo Zoolóxico Walter Rothschild" é hoxe unha sección do Museo de Historia Natural de Londres.
Merlin (banda)
Merlin é un conxunto musical que xurdiu en Belo Horizonte en 1994, que compón e interpreta cancións en Esperanto.
O traballo do grupo tivo boas repercusións no estranxeiro e contou coa produción de dous discos, un deles da discográfica francesa Vinilkosmo, con difusión en máis de 60 países.
Historia
O grupo naceu en 1994 a partir da disolución doutra banda, Flagrante Delito, que actuou con cancións en portugués. Merlín comezou a tocar en lugares públicos e privados da capital de Minas Gerais.
Lionel Walter Rothschild
Actividade política
Foi deputado conservador por Aylesbury entre 1899 e 1910. De ideas sionistas e amigo próximo do líder sionista británico Chaim Weizmann, é coñecido por ter sido o destinatario da Declaración Balfour, unha carta enviada polo ministro de Asuntos Exteriores Arthur Balfour, do partido conservador, o 2 de novembro de 1917, na que se lle informaba da decisión do Goberno británico de apoiar a construción dun «fogar nacional xudeu» no Mandato Británico de Palestina, e se lle pedía que puxera esta decisión en coñecemento da Organización Sionista Mundial. Cómpre aclarar, porén, que finalmente, trinta anos máis tarde, no momento decisivo en 1948, xa morto Rothschild, foi o partido laborista o que pediu o recoñecemento por parte do Reino Unido do estado de Israel que se estaba creando, con Chaim Weizmann, íntimo amigo de Walter e un gran liberal, como primeiro presidente de Israel.
Merlin (banda)
Historia
En 1998, o grupo comezou a desenvolver un traballo paralelo Merlin Esperante, interpretando portadas e cancións propias na lingua esperanto. Todo este esforzo na divulgación cultural comezou a xerar beneficios positivos para a banda: o selo discográfico francés Vinilkosmo, especializado en títulos en esperanto, asinou un acordo con Merlín para producir o CD Por la Mondo (que significa para o mundo), previsto para o seu lanzamento en xullo 80 países. A proposta de Por la Mondo, que revela nas súas letras temas de interese mundial como a fraternidade, a igualdade e o amor, é espertar o mellor de cada un para que todos poidan acadar unha maior dignidade no noso paso polo mundo.
A banda está composta por Marcone Froes (voz e guitarra), Guilherme Lima (batería), Aldrin Gandra (guitarra), Sérgio Ribeiro (baixo) e Sérgio Vieira (teclados).
Por la Mondo
O primeiro álbum da banda chamouse Por la Mondo ("Para o mundo"), cando aínda actuaban baixo o nome "Merlín Esperante" (Merlín en esperanto).
Lionel Walter Rothschild
Abreviatura
A abreviatura Rothschild emprégase para recoñecer a Lionel Walter Rothschild como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
L'Alguer
L'Alguer (en italiano: Alghero; en catalán: l'Alguer; en sardo: S'Alighera) é unha cidade italiana da provincia de Sassari, na illa de Sardeña, de lingua tradicional catalá. Residen na comuna 39.372 habitantes.
Historia
En 1372 os cataláns expulsan á poboación sarda autóctona e repoboan a cidade con cataláns de Barcelona, despois de se produciren varias revoltas. No século XVII o castelán substitúe o catalán como lingua oficial e dende o século XVIII é o italiano a lingua oficial. Hoxe a variedade algueresa do catalán fálana os maiores de 30 anos, pero poucos son os nenos que a empregan, aínda que o goberno municipal promociona a súa aprendizaxe segundo a lei rexional do 11 de setembro de 1997 de promoción e valorización das lingua minoritarias de Sardeña.
Titanfall
Titanfall é un videoxogo multixogador de tirador en primeira persoa desenvolvido por Respawn Entertainment e publicado por Electronic Arts. Foi lanzado para Microsoft Windows e Xbox One o 11 de marzo de 2014. Unha versión para Xbox 360 foi adaptada por Bluepoint Games e foi estreado o 8 de abril de 2014. Titanfall creou moita expectativa e volveuse un dos xogos máis agardados do ano, xa que era o primeiro título creado por algúns dos ex-produtores da exitosa serie Call of Duty.
En Titanfall, os xogadores controlan “pilotos” e os seus Titáns de estilo-"robot", nun escenario de guerra de colonias espaciais en xogos de seis contra seis. O xogo foi optimizado para ter unha fluidez rápida, axudando ó xogador con varias habilidades como a posibilidade de correr polas paredes e as poboacións de soldados controlados pola intelixencia artificial (IA). Nun único xogo poden estar até cincuenta personaxes, e a actividade que non é dada polo xogador é cargada polos servizos de computación na nube de Microsoft, mellorando así o desempeño gráfico local. O equipo de produción comezou a traballar no título no 2011, e o concepto Titán medrou dende un tamaño humano até o exoesqueleto do tamaño du tanque de batalla. O equipo quería con iso levar os elementos de "escala, verticalidade e historia" para o xénero multixogador, algo tradicionalmente reservado ás campañas para un xogador. O procecto de 65 persoas sacou inspiración de Blade Runner, Star Wars, Abrams Battle Tank e Masamune Shirow de Ghost in the Shell.
O 12 de marzo de 2015 foi anunciada unha secuela, Titanfall 2, que será producida para PC, Xbox One e PlayStation 4.
Recepción
Gañou máis de 60 galardóns durante a súa estrea oficial durante a E3 de 2013, incluíndo o récord de seis Premios E3 Critics e ‘Mellor do Evento’ por varias xornais especializados. Tamén gañou varios na Gamescom e no Tokyo Game Show. De acordo coa páxina de críticas agregadas Metacritic, Titanfall recibiu análises "xeralmente favorables". Os críticos eloxiaron o equilíbrio no deseño, a arma ‘Smart Pistol’, a mobilidade, e a acessibilidade doada para os xogadores de todos os tipos de habilidades neste xénero. As críticas foron máis dirixidas á campaña, á IA e á falta de modos de xogo para o multixogador. Os críticos consideran que o xogo evoluciounou con éxito o xénero tirador en primeira persoa,  ó mesmo tempo que afirmaron que non deu aquilo que debía tendo en conta a expectativa que xerara. Un éxito comercial, en outubro de 2015 Titanfall xa superara a marca das 10 milllóns de unidades vendidas.
Tarsy Carballas
María Tarsy Carballas Fernández, nada en Taboada o 2 de xuño de 1934, é unha científica galega, pioneira no estudo da xénese, clasificación e cartografía dos solos da zona temperada–húmida de España. Vencellada ao CSIC desde 1965, foi Vocal da Comisión da Área de Ciencias Agrarias e da Xunta de Goberno. Desenvolve actividades académicas no Instituto de Investigacións Agrobiolóxicas de Galicia, en Santiago de Compostela.
Traxectoria
Filla de Segunda Fernández Porto e Modesto Carballas Cadahía (1906-1975), que foi oficial maior do concello de Taboada e correspondente de El Progreso nesta vila.
Licenciouse en Farmacia na Universidade de Santiago de Compostela en 1958 e en 1963 foi Premio Extraordinario de Licenciatura en Ciencias Químicas. Doutorouse en Farmacia, pero especializouse en Bioquímica e Edafoloxía.
Estudou primeiro na Universidade de Santiago, e logo na de Nancy (Francia). Foi a primeira muller académica de Farmacia no Estado Español; tamén ingresou na Real Academia Galega de Farmacia (2003), e foi a primeira en formar parte da xunta de goberno da Sociedade Internacional de Ciencias do Solo (1980-84). É Socia de Honra da Sociedad Española de la Ciencia del Suelo.
Comezou a traballar na década de 1960 no CSIC, investigando en edafoloxía. Ocupou a cátedra de Edafoloxía na Universidade de Santiago. Fundou en 1980 o Instituto de Investigacións Agrobiolóxicas de Galicia (IIAG), no que exerceu a dirección entre 1994 e 2004.
Mantén un campo de investigación sobre solucións para recuperar o solo das áreas afectadas por incendios. Ten máis de duascentas publicacións e unha ducia de libros.
En 2023 a revista Gciencia considerouna unha das 20 mulleres de ciencia en Galicia que había que coñecer.
Liñeiro
O topónimo galego Liñeiro pode referirse a:
Segunda República
II República pódese referir a estas repúblicas:
Gallia Aquitania
A Gallia Aquitania (Galia Aquitania ou Galia Aquitana) foi unha das tres provincias (Aquitania, Bélxica e Lionesa) creadas na Galia por Octavio Augusto no ano 27. O seu territorio, inicialmente limitado ao triángulo Pireneos - Océano Atlántico - Garona, foi aumentado cunha parte da Galia central, até o río Loira.
Historia
Foi conquistada por Crassus, tenente de Xulio César en 54 ane. A Galia Aquitana era unha provincia imperial. A súa capital foi sucesivamente:
Ignórase que cidade foi capital da Galia Aquitania durante o século II: foi quizais en primeiro lugar Saintes e despois Bordeos. É tamén posíbel que Lemonum (Poitiers) fose capital nesa época.
Os romanos desenvolveron en Aquitania numerosas cidades: Burdigala (restos dun anfiteatro chamado Palacio Galiano), Vesuna (Périgueux, restos dun anfiteatro e dun templo galorrománico), Mediolanum Santonum (Saintes, vestixios dun anfiteatro e dun arco de triunfo), Limonum (Poitiers), Avaricum (Bourges), Augustonemetum (Clermont-Ferrand), Aginnum (Agen), Augustoritum (Limoges) etc.
Aquitania prosperou durante o Império romano. Unha das vías do estaño de Cornualla pasaba, tras atravesar a Armórica, por Bordeos, Tolosa e Narbona. Os romanos trouxeron a viña á provincia, e artesáns vidos do Arezzo lanzaron a produción de cerámica sigillata en Condatomagos (o Gaufresenque, preto de Millau) e Lusonum (Lezoux, preto de Thiers), atinxindo un nivel case industrial. A súa produción de calidade estendeuse amplamente en toda a Galia, Italia e Xermania.
Baixo a tetrarquía, a Galia Aquitania divídese en tres provincias:
A provincia de Aquitania é o berce de varios galorromanos famosos: Tetricus, emperador na Galia de 268 a 273, o poeta Ausonio, Avitus, emperador de 456 457, Sidonio Apolinar etc.
Devastadas como o resto da Galia polas invasións xermánicas desde 406, a Aquitania Segunda e a Novempopulania foron ocupadas polos visigodos co estatuto de federados a partir de 418. Finalmente, estes se apoderan tamén da Aquitania Primeira en 475. Con todo, a presenza xermánica, pouco numerosa e dispersa, non lles impide conservar o poder aos patricios galorromanos locais. Neste contexto, a Aquitania manterá estreitas relacións co reino dos visigodos da Hispania. Finalmente, a Aquitania visigoda será anexionada ao Reino dos Francos no século VI.
Eclesiastés
O libro do Eclesiastés, (grego ἐκκλησιαστής, Ekklesiastés, hebreo קֹהֶלֶת, Qohéleth), que pode entenderse como o orador ou o que fala na asemblea, forma parte, na Biblia cristiá, dos chamados libros Libros sapienciais, colocado normalmente entre os Proverbios e o Cantar dos Cantares.
O libro recolle as reflexións que un sabio de Israel fai sobre o sentido da vida: o poder, a riqueza, a amizade, a vellez, a morte... Sempre deixando unha pegada moi persoal e incluso un chisco heterodoxa, que o converten nun dos libros máis orixinais da Biblia. miniatura|"Máis amarga ca morte é a muller" Eclesiastés 7: 26. Miscelánea Rothschild (século XV)
Autor e data de composición
O autor preséntase como o "Qohelet", o orador, tamén como fillo do Rei David, é dicir, o Rei Salomón. Esta atribución a Salomón é moi común na Biblia e non ten ningún valor histórico: a Salomón, o rei sabio, atribuíanselles os libros sapienciais igual que a David, o rei poeta, se lle atribuían os Salmos.
De calquera xeito, estamos ante un "libro de autor", unha soa man é responsable de todo ou case todo o libro.
Deste autor podemos dicir:
Aínda que tamén hai que dicir que na fin do libro hai dous pequenos engadidos obra de autores posteriores:
En canto á data de composición, tendo en conta á linguaxe e o dito sobre a influencia persa e helenista, habería que situalo no postexilio, na época de dominación persa, antes da expansión do imperio de Alexandre Magno. É dicir, entre a fin do século V e os inicios do século IV antes de Cristo.
Foxaca, Saldanxe, A Pastoriza
Foxaca é un lugar da parroquia de Saldanxe no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 25 habitantes (14 homes e 11 mulleres).
Xabier Díaz
Xabier Díaz, nado na Coruña o 22 de agosto de 1969, é un músico galego. Cantante, compositor, investigador e compilador de música tradicional, fixo parte da Asociación Cultural Xacarandaina, Rumbadeira, Nova Galega de Danza, aCadaCanto e Berrogüetto.
Traxectoria
Criado en Fene, trasladouse á Coruña na adolescencia. Alí comezou a tocar a gaita na asociación veciñal IAR, no barrio dos castros. Con 18 anos ingresou na A. C. Xacarandaina, onde participou como como bailador, gaiteiro, pandeireteiro e se iniciou nas recollas etnográficas. Froito dos seus traballos de campo polas aldeas galegas, actividade que desenvolveu durante dúas décadas, publicou o Coplas para Icía (2007). Neste disco contou coa participación de Pedro Lamas e Suso Iglesias.
Foi cantante titular da compañía Nova Galega de Danza coa que levou a escena os espectáculos Alento, Engado e Tradicción entre os anos 2005 e 2009.
Participou xunto a Guadi Galego, Guillerme Fernández e Xosé Lois Romero no proxecto aCadaCanto co que editaron aCadaCanto (2012) e A Rosa D`Adina (2014).
Colaborou en discos e concertos de diferentes artistas, como Kepa Junkera, Xosé Manuel Budiño, Carmen París, Amancio Prada, Luar na lubre, Uxía ou Os Cempés. Así mesmo, a súa presenza nos escenarios non só se circunscribe ao ámbito galego senón a lugares como México, Zimbawe, Alemaña, Uruguai, Italia, Perú, Dinamarca, Francia, Suíza, Arxentina ou Bélxica.
No ano 2015 editou The tambourine man xunto ás Adufeiras de Salitre, que obtivo o galardón ao mellor disco galego nos Premios de la Música Independente (2016) e ao mellor álbum na categoría de música tradicional dos Premios Martín Codax da Música (2016). Alén diso, The tambourine man, permitiulle manterse no top ten da World Music Charts Europe nos meses de febreiro e marzo de 2016. Publicou canda as Adufeiras de Salitre outros dous discos: Noró, en 2018, e As catedrais silenciadas, en 2020. En 2021 foi Premio Rebulir da Cultura Galega.
No 2022 presentou un novo traballo discográfico, esta vez en solitario, titulado Levantarse e caer.
Traballos publicados
miniatura|240x240px|Xabier Díaz e as Adufeiras do Salitre no festival [[Womex|WOMEX do ano 2016.]]
Con Guillerme Fernández
miniatura|240x240px|[[Carmen París, Guillerme Fernández e Xabier Díaz (der.) tras un concerto nas Bodegas Martín Códax o 9 de xullo de 2015.]]
Estragón
O estragón (Artemisia dracunculus) é unha planta da familia das asteráceas, atopando certa familiaridade co asente (Artemisia absinthium). No sur de Europa atópase brava, mais nos países do norte de Europa cultívase dándoselle ás diferentes variedades os nomes dos diferentes países. Deste xeito tense a variedade xermánica, francesa, rusa etc (difiren só no recendo e no sabor). A planta chega a acadar os 60 ou 120 cm. A orixe da planta non está moi clara, mais apúntase a Asia central e probabelmente Siberia, descoñecéndose a introdución desta planta en Europa. thumb|240px|Estragol thumb|240px|Ilustración thumb|240px|Inflorescencia
Historia
Na Idade Media coñecíase esta planta nalgúns coma tragonia e tarchon (posibelmente pola súa orixe grego: ταρχων, targhón), sendo a crenza xeral que proviña da lingua árabe cuxo nome é tarkhun (طرخون). Esta pode ser a orixe etimolóxica da verba en galego estragón (estragão en portugués). No edicto de Carlomagno Capitulare de villis aparece mencionada unha herba denominada dragantea mais non queda claro que sexa o estragón.
Usos
O estragón emprégase en case todas as cociñas europeas, usándose só as follas, que deben ser frescas, acabadas de cortar, xa que as secas teñen un recendo moi feble. Cómpre non confundir este estragón co estragón mexicano moi empregado na elaboración do mole verde.
O auténtico recendo do estragón é lixeiramente anisado e aparece frecuentemente nas gastronomías do norte e leste de Europa. Na cociña francesa aparece coma un dos condimentos das mesturas de herbas: É un dos condimentos máis importantes do sonado mollo béarnaise.
Na cociña alemá aparece como acompañamento de mollos, como por exemplo a maionesa e nos vinagres aromatizados (neste caso engádense alcaparras).
Ten accións eupépticas, carminativas e emenagogas. Úsase en dixestións pesadas, regulación dos períodos menstruais, en meteorismo, hipo, anorexia e inapetencia alimentaria.
A raíz tamén foi utilizada de forma tópica en trabadelas de cans e serpes. E as follas frescas teñen uso en dores artríticas e prevención de accidentes vasculares. Atópase en forma de diferentes preparados para a administración como cataplasmas, baños para pés e mans en dores artríticas, arrodeado de gasas para a dor de moas e infusións.
Taxonomía
Artemisia dracunculus foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 2: 849. 1753.
Hai dúas teorías na etimoloxía de Artemisia: segundo a primeira, debe o seu nome a Artemisa, irmá xemelga de Apolo e deusa grega da caza e das virtudes curativas, especialmente da gravidezs e os paristallos. Segundo a segunda teoría, o xénero foi outorgado en honra a Artemisia II, irmá e dona de Mausolo, rei da Caria, 353-352 a. C., que reinou logo da muerte do soberán. Na súa homenaxe erixiuse o Mausoleo de Halicarnaso, unha das sete marabillas do mundo. Era experta en botánica e en medicina.
dracunculus: epíteto latino que significa "pequeno dragón".
Aeroporto de Rostock-Laage
O aeroporto de Rostock-Laage, coñecido tamén só como aeroporto de Rostock, é o aeroporto de Rostock, a cidade máis grande do estado alemán de Mecklemburgo-Antepomerania, e tamén recibe o seu nome da vila de Laage, no distrito de Rostock. Opera voos ás principais cidades de Alemaña e a algúns destinos de vacacións. Ademais da súa actividade civil, a Jagdgeschwader 73 da Luftwaffe está estacionada na parte militar do aeroporto.
Decapitación
miniatura|dereita|250px|Execución por decapitación no Xapón de 1860. A decapitación (do latín caput, capitis, que significa testa) é un xeito de execución que consiste en separar a cabeza do corpo. O resultado é a morte instantánea, xa que cercenar a testa priva a tódolos órganos das súas funcións involuntarias que son esenciais para o corpo, mentres que o cerebro é privado de sangue osixenado.
A decapitación realízase xeralmente cun coitelo, espada, sabre, machado ou guillotina e durante moito tempo foi unha forma normal de aplicala pena de morte. A decapitación accidental pode ser o resultado dunha explosión, accidente de coche ou industrial, a execución errada por enforcamento ou outra ferida violenta. O suicidio por decapitación é raro pero non descoñecido. É unha pena de morte legal en Arabia Saudita, Qatar e o Iemen, pero só se aplica no primeiro país.
Galería de imaxes
<Gallery> Ficheiro:Odilienberg-Kreuzgang3.jpg|Decapitación de san Xoán Bautista Ficheiro:Ourense Museo Catedral 01-10.JPG|San Xoán Bautista decapitado Ficheiro:Albrecht Altdorfer 008.jpg|Decapitación de Kathraina, Albrecht Altdorfer </Gallery>
Ames
Ames é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Santiago. Segundo o IGE, o 1 de xaneiro de 2018 tiña 31.278 habitantes (15.015 homes e 16.263 mulleres) (en 2012 29.331 habitantes, 27.900 no 2010, 24.553 no 2007, 23.219 no 2006, 22.228 no 2005, 20.840 no 2004) .O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».
Xeografía
Ten unha superficie de 80 km². Limita cos concellos de Santiago de Compostela, Teo, Brión, Negreira, A Baña e Val do Dubra. As poboacións principais son O Milladoiro e Bertamiráns.
Historia
O val da Amaía estivo moi vinculado, desde a Baixa Idade Media, ás principais e máis influentes liñaxes nobres. Situado no Camiño Xacobeo a Fisterra, destaca a ponte Maceira sobre o río Tambre en Agrón. No Milladoiro situábase o fito onde os peregrinos divisaban por primeira vez as torres da catedral compostelá. En 1812, constituíuse o concello de Biduído, adscrito ó partido xudicial de Santiago e á provincia única de Galicia. En 1821 o concello de Biduído pasou a integrarse na provincia da Coruña e, en 1835 a capital pasou á ser a parroquia de Ames, cambiando o nome do concello. Destacan os Santuarios de Barouta e da Madalena e os pazos de Lens e Leboráns.
Lugares de Ames
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Ames vexa: Lugares de Ames.
A Igrexa, Verís, Irixoa
A Igrexa é un lugar da parroquia de Verís no concello coruñés de Irixoa, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 22 habitantes (13 homes e 9 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
460
Outros
Historia ano a ano
The Denial Twist
"The Denial Twist" é unha canción da banda estadounidense de garage rock The White Stripes, editada como terceiro sinxelo do seu álbum Get Behind Me Satan o 7 de novembro do 2005.
Abáboro
O termo Abáboro pode referirse a:
As Casas Novas, Saldanxe, A Pastoriza
As Casas Novas é un lugar da parroquia de Saldanxe no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 19 habitantes (7 homes e 12 mulleres).
Liñeiro, Cances, Carballo
Liñeiro é unha aldea da parroquia de Cances no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 73 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 39 homes e 34 mulleres.
A casa dos Lucarios
A casa dos Lucarios é unha novela da escritora Teresa Moure, publicada en 2007 por Edicións Xerais de Galicia na Colección Fóra de Xogo.
Descrición
Narra a transformación do mundo rural galego.
Regueiro
Un regueiro é un curso de auga moi pouco abundante, menor có río e maior có regato. Como topónimo pode referirse a
Amais, como apelido pode referirse a:
ReiserFS
O ResiserFS é un sistema de ficheiros de ordenador de propósito xeral deseñado e realizado por un equipo liderado por Hans Reiser. Actualmente úsase en Linux pero prevese a súa inclusión noutros sistemas operativos no futuro. Introduciuse na versión 2.4.1 do kernel de Linux e foi o primeiro sistema de ficheiros de tipo journaling, ou sexa, "con axenda", que se incluíu no kernel.
Características
A vantaxe máis publicitada sobre o que daquela era o sistema de ficheiros de Linux por excelencia, o ext2 era que usa unha axenda (journal, en inglés) de transaccións para gravar as modificacións feitas nas estruturas do sistema de ficheiros. A axenda permite que o sistema de ficheiros retorne rapidamente a un estado consistente após un apagón imprevisto do sistema debido a un reinicio físico do sistema ou a unha caída do sistema. Esta funcionalidade reduce o risco de corrupción do sistema de ficheiros (e a necesidade de longas comprobacións). ReiserFS tamén resulta eficiente na xestión de directorios que conteñan unha gran cantidade de ficheiros pequenos en termos de velocidade e uso de espazo no disco. En comparación con ext2 e ext3, ReiserFS é máis rápido (de 10 a 15 veces) cos ficheiros menores de 4k. Resulta útil especialmente coas noticias de Usenet.
A conversión desde ext2 require formatear os discos, o que non lle fai falta ao seu maior competidor, ext3. Coa introdución de Reiser4, ReiserFS tamén recibe o nome ás veces de Reiser3.
John Terry (actor)
John Terry nado o 25 de xaneiro de 1950 en Vero Beach, Florida, é un actor estadounidense de cine, televisión e teatro. Coñecido polo seu papel de Christian Shephard, o pai de Jack Shephard e Claire Littleton na serie de televisión estadounidense Lost.
Bob Beamon
dereita|miniatura|Bob Beamon en 1968.
Robert "Bob" Beamon, nado en Jamaica (Nova York) o 29 de agosto de 1946, é un atleta norteamericano retirado, especialista en salto de lonxitude. É famoso polo seu extraordinario salto nos Xogos Olímpicos de 1968, polo que obtivo a medalla olímpica e o récord do mundo de salto de lonxitude.
Traxectoria
miniatura|dereita|Sand pit onde Bob Beamon marcou o récord de 8.90, Cidade de México, México. Nos Xogos Olímpicos de 1968 estabeleceu un novo récord mundial en Cidade de México cun marabilloso salto de 8,90 m, marca que se mantivo imbatida durante 23 anos, sendo declarado pola revista Sports Illustrated como unha das grandes fazañas deportivas do século XX. O seu salto superaba en 55 cm a mellor marca mundial anterior. Entre os factores que favoreceran un salto tan extraordinario contara sen dúbida a altura elevada a que se sitúa México, pois no mesmo ano, en Lake Tahoe, tamén a considerábel altitude, Beamon atinxira 8,39 m.
A marca atinxida por Beamon foi superada no Campionato mundial de atletismo, celebrado en Toquio no ano 1991, por Carl Lewis (8,91 m) e Mike Powell (8,95 m). Este estabeleceu o novo récord mundial, mais o salto de Bob segue a ser o récord olímpico.
Desenvolvemento persoal
As mellores marcas de Beamon por anos foran:
O muíño na cultura popular galega
Refraneiro
300px|dereita|Andando gana a acea, e non estando queda 300px|dereita|Nin muíño sin rodicio, nin home sin oficio.
Cantigueiro
miniatura|300px|Fun unha noite ao muíño cun fato de nenas novas...
Crómlech dos Almendres
miniatura|250px|Crómlech dos Almendres. O Crómlech dos Almendres é un monumento megalítico situado nunha costa cara a leste, na freguesía de Nossa Senhora de Guadalupe, concello de Évora, Portugal.
Trátase do monumento megalítico máis importante de toda a Península Ibérica, non só debido á súa dimensión, mais tamén, debido ao seu estado de conservación. É tamén considerado un dos máis importantes de Europa.
Cronoloxía
miniatura|250px|Esquema amosando a evolución do cromlech de Almendres (Évora, Portugal) dende o neolitico ata hoxe A formación deste crómlech, comezou a fins do Sexto milenio a.C. e rematou no Terceiro milenio a.C..
Estrutura
Os monólitos, algúns de tres metros de altura, foron colocados sobre cavidades previamente preparadas. Actualmente existe plano da disposición de todos estes monólitos, estando todos eles numerados, podéndose identificar as características individuais de cada un.
Os dous recintos contiguos presentan unha orientación leste - oeste.
Constituído por tres círculos concéntricos, presenta en total vinte e catro monólitos.
O círculo exterior ten de diámetro, aproximadamente 18,8 metros e o círculo interior cerca de 11,4 metros.