cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Almanaque
Almanaques contemporáneos
Os almanaques contemporáneos adoitan incluír unha presentación accesible de datos estatísticos e descritivos que poden cubrir todo o mundo. O contido tamén inclúe discusións de desenvolvementos temáticos e un sumario de acontecementos históricos recentes, e están presentes temas de xeografía, goberno, demografía, agricultura, economía e negocios, saúde e medicina, relixión, medios de comunicación, transporte, ciencia e tecnoloxía, deporte e premios. Entre os máis coñecidos figuran Whitaker's Almanack, TIME Almanac with Information Please ou World Almanac and Book of Facts.
Almanaques galegos
miniatura|Calendario Gallego para 1892 Os primeiros almanaques galegos eran calendarios astrolóxicos que agromaron na primeira década do século XIX, un dos primeiros foi o Calendario para el Reino de Galicia y Principado de Asturias que se publicou entre 1811 e 1828 entre Santiago e A Coruña. A partir de 1850 comenzaron a aparecer almanaques propiamente ditos, con máis contido e mellor papel. Fundamental foi o labor de Manuel Soto Freire quen publicou varios almanaques na súa imprenta de Lugo: Almanaque de Galicia (subtitulado: para uso de la juventud elegante y de buen tono, dedicado a todas las bellas hijas del país (1864-1869), El Reino de Galicia (1866 e 1867) que era unha edición especial para as colonias de emigrantes en América do Almanaque de Galicia, Almanaque histórico de Galicia (1859), Las Dos Asturias (1864 e 1865) e por riba de todos o que tivo máis transcendencia foi o Calendario Gallego que publicou desde 1857 e que en 1927 pasou a chamarse O Gaiteiro de Lugo. Entre os almanaques galegos que apareceron en América o máis coñecido foi o Almanaque Gallego que publicou Manuel Castro López en Buenos Aires de 1898 a 1927. En 1953 tivo a súa primeira edición o Almanaque Agrícola ZZ que empezou editando Zeltia que se reparte de balde entre os seus distribuídores e en 1963 xurdiu O Mintireiro Verdadeiro promovido por José María Regadío Vázquez.
Resonet
Resonet é unha agrupación galega adicada á interpretación de música antiga dende a súa creación en 1990 na cidade de Santiago de Compostela, Galiza.
Traxectoria
Resonet formouse en 1990 en Santiago de Compostela (Galiza), baixo o impulso do laudista Fernando Reyes, quen actualmente dirixe o grupo, e a soprano Mercedes Hernández, tomando o seu nome dunha peza do Códice Calixtino.
O fin de contribuír á reprodución das obras musicais coa maior fidelidade posible, levounos a empregar instrumentos orixinais ou copias, e técnicas vocais axeitadas aos diferentes períodos estéticos, buscando que estas obras afastadas no tempo adquiran significación musical e cultural na actualidade e poidan ser gozadas con toda a súa mensaxe e emoción. Isto levounos a realizar os seus propios proxectos de investigación. Os seus concertos comportan ademais un gran compoñente dramatúrxico.
Ten realizado numerosos concertos en toda Europa, cun repertorio que vai desde a música medieval galega á ópera veneciana do século XVII, pasando pola polifonía renacentista, a música barroca e a música do Século de Ouro español, adicando grande atención á música relacionada con Galiza e co Camiño de Santiago, á que ten adicado cinco discos: “La Grande Chanson” con música de peregrinos franceses do século XVII, “Les Pellerines” con música francesa do século XVII, “¡Santiago!, música de peregrinación a Santiago no Renacemento”, “Il Pellegrino” con músicas relacionadas coa viaxe de Cosme III de Médici en 1668 e “Canto de Ultreia” con músicas do Códice Calixtino e cantos de peregrinos do século XII. Gravaron tamén “Cantares Galegos” desenvolvendo os poemas de Rosalía de Castro sobre os cantos populares que inspiraron á poeta, e “Canto de Nadal” con músicas tradicionais galegas do Nadal.
Os seus compoñentes, procedentes de distintos puntos de Galiza, España e doutros países europeos, están especializados na interpretación da música antiga nos máis prestixiosos centros de formación de Europa, como o Conservatorio de Tolosa (Francia), Musikhochschule de Trossingen (Alemaña) e Schola Cantorum Basiliensis (Basilea, Suíza), e na actualidade colaboran na realización de discos e concertos con moitos outros grupos e directores de toda Europa.
Resonet ten colaborado con institucións como o Departamento de Educación do Concello de Santiago de Compostela e o Museo das Peregrinacións e de Santiago, na realización de proxectos de investigación, concertos, concertos didácticos, discos, guías didácticas e exposicións.
1488
Outros
Historia ano a ano
Gorillaz
Gorillaz é unha banda de rock virtual inglesa, composta por catro personaxes de animación ficticios: 2D, Murdoc, Noodle e Russel. A banda foi creada por Damon Albarn, líder da banda de britpop Blur, e Jamie Hewlett, un dos creadores do cómic Tank Girl.
O seu primeiro álbum, Gorillaz (2001), vendeu máis de 6 millóns de copias en todo o mundo e valeulles unha entrada no libro Guinnes dos récords como a banda virtual máis exitosa. O segundo álbum de estudio, Demon Days, foi lanzado no 2005. O seu terceiro traballo, Plastic Beach, editouse en marzo do ano 2010.
Sinxelos
de Gorillaz:
G-sides
de Laika Come Home:
de Demon Days:
D-Sides
Tranvía de Tenerife
250px|thumb|Tranvías na parada de Gracia, en [[San Cristóbal de La Laguna.]] O Tranvía de Tenerife é a única rede de tranvía existente nas Illas Canarias. Inaugurouse o 2 de xuño de 2007 na illa de Tenerife. A empresa que explota o servizo é Metropolitano de Tenerife, Sociedad Anónima (MTSA).
Historia
En Tenerife xa existiu un tranvía durante a primeira metade do século XX. Foi inaugurado o 7 de abril de 1901, cun trazado que comezaba na praza de España de Santa Cruz de Tenerife e finalizaba na praza de la Concepción de La Laguna. Foi deseñado polo enxeñeiro e militar segorbino Julio Cervera Baviera. O 27 de xullo de 1904 a liña é ampliada ata Tacoronte. En 1927 o Cabido de Tenerife faise coa compañía explotadora polos problemas económicos desta. O tranvía segue funcionando ata 1951, cando, por unha serie de problemas e accidentes mortais, ademais da falta de competitividade fronte ao coche, os taxis e a guagua, cesan os seus servizos.
A finais do século XX formúlase, por parte do Cabido, a construción dun novo tranvía que unha os dous centros urbanos da zona metropolitana Santa Cruz-La Laguna. Amplos sectores cidadáns e en menor medida, políticos da oposición, denuncian a falta de debate na elaboración deste proxecto. Argumentan que se trata dun gasto innecesario ao non se ter explotado axeitadamente os servizos de guaguas que existen actualmente, non se realizar políticas sobre transporte público e nin sequera se ter formulado medidas como os carrís exclusivos. Tamén hai queixas con respecto a que o percorrido previsto da liña 1, entre terminais, será máis longo e máis caro que o mesmo percorrido en guagua. Tamén se denuncia un encarecemento do prezo do traxecto das guaguas e unha diminución do servizo destas. Outra das queixas está en relación co gasto que supón este proxecto, correspondendo unha parte deste gasto coas campañas publicitarias do tranvía. Por outro lado, a maior parte das queixas xorden en relación ás molestias causadas polas obras. O custo foi duns 306 millóns de euros.
As obras iniciáronse en 2004 e xa a finais de decembro de 2005 realizáronse as primeiras probas nun tramo de 600 metros entre as cocheiras (en Taco) e o Hospital Universitario de Canarias (en La Cuesta). A empresa encargada da fabricación dos vehículos (Alstom) fixo paulatinamente entrega das 20 unidades dos tranvías, sendo a última traída en agosto de 2006. As obras remataron oficialmente o 2 de xuño de 2007 coa entrada en funcionamento da liña 1. Durante o día de inauguración, así como a fin de semana seguinte, realizouse un servizo de tranvía de balde, así como diferentes xornadas de portas abertas e habilitáronse carpas en distintas paradas para degustar produtos típicos das Canarias.
En xaneiro de 2011 a parada de Padre Anchieta foi trasladada dende a súa situación inicial, na avenida Trinidad, á súa localización actual xunto ao Intercambiador de Transportes de La Laguna, cun custo de 900.000 euros.
Material móbil
200px|thumb|Interior dun tranvía da liña 1. O material móbil compóñeno os trens lixeiros (tranvías) modelo Citadis de Alstom (o mesmo que utiliza o Metro Lixeiro de Madrid, o Tranvía de Parla e as liñas Trambaix e Trambesòs de Barcelona), entre cuxas características se pode destacar o seu piso baixo 100%, unha velocidade máxima de 70 km/h e a alimentación por catenaria aérea a 750 V a corrente continua. Circulan pola dereita en composicións de cinco módulos, sendo nos carnavais de 2010 a primeira vez que se utilizou o sistema de dobre tranvía na liña 1 para satisfacer a demanda de viaxeiros.
Liña 1
A liña 1 (Intercambiador - Trinidad) consta de 21 paradas ao longo dun trazado de 12,5 km e dá cobertura a unhas 46.000 persoas ao día na área metropolitana. Cada unidade dos 20 tranvías está capacitada para trasladar a 200 pasaxeiros (60 sentados) a unha velocidade máxima de 70 km/h (aínda que, por seguridade, só alcanza os 50 km/h en tramos rectos ou con lixeiras curvas.
Metropolitano de Tenerife ten previsto aumentar o percorrido da liña facendo unha ampliación con catro paradas máis, incluída unha última no Aeroporto de Tenerife Norte, co que ao percorrido actual se lle engadirían as paradas de San Antonio, San Lázaro, Park and ride e Los Rodeos-TFN.
Liña 2
Dende o 30 de maio de 2009, tamén está en servizo a liña 2, que vai de La Cuesta ata Tíncer. Está previsto tamén levar a liña ata La Gallega (barrio de Santa Cruz) para dar cobertura a maior poboación.
Primeira guerra mundial
A primeira guerra mundial foi o segundo maior conflito bélico do século XX. Durou do 1914 ó 1918 e puxo os primeiros cravos no ataúde da hexemonía de Europa no mundo. Durante catro anos, millóns de persoas morreron nun conflito que destacou pola súa dureza, polas longas e inamovibles trincheira s e polo uso de gas mostaza para acabar coa resistencia do inimigo.
Enfrontou inicialmente a Francia, Reino Unido e mais Rusia (os aliados) contra Alemaña (gobernada por Guillerme II de Alemaña), Austria-Hungría, Bulgaria e mais Turquía (as Potencias Centrais). O causante da guerra foi o asasinato do arquiduque de Austria en Saraxevo, pero xa houbera tensións durante os anos anteriores, especialmente na construción naval entre o Reino Unido e Alemaña. Máis tarde uniríanse á guerra outros países como os Estados Unidos, Italia ou o Xapón.
Durante a primeira guerra mundial ocorreu tamén a Revolución Rusa, que fixo que Rusia pactase por separado a paz (Tratado de Brest-Litovsk) coas potencias centrais e non estivese representada no Tratado de Versalles ó atoparse en guerra civil.
As consecuencias da paz terían moito que ver nun futuro coas causas da Segunda guerra mundial.
A orixe da guerra
miniatura|350px|Alianzas militares europeas en [[1914. A Tripla Alianza está representada en castaño, a Tripla Entente en verde e as nacións neutrais en beixe.]] No século XIX, as grandes potencias europeas mantiñan un equilibrio de poder pero en constante tensión, a este período chamaríanlle posteriormente a "Paz armada", debido ao imperialismo dos estados europeos tecéranse diversas redes de alianza político militar na que un país veciño buscaba aliarse co país veciño do seu inimigo de tal forma que para a primeira década do século XX se formaran dous bloques, por un lado o capitaneado por Alemaña xunto cos imperios Austrohúngaro e Otomán e do outro lado a tradicional rival Francia xunto con Inglaterra e Rusia.
Todo estoupou debido a un conflito de intereses imperialistas na zona dos Balcáns, o reino de Serbia quería expandirse polos territorios veciños, primeiro tentouno na Primeira guerra balcánica e logo mediante campañas de propaganda onde afirmaba que era a nación que debía liderar os pobos eslavos do sur, para iso aliouse con Rusia fronte ao seu veciño o Imperio Austrohúngaro, que dominaba a rexión de Bosnia-Herzegovina. Esta rexión habitada por eslavos pero pertencente ao Imperio Otomán aínda que administrada polo Imperio Austrohúngaro, era continuamente obxectivo de axitación nacionalista paneslava por parte dos serbios. Unha sociedade secreta militar serbia, a Man Negra, que desde había cinco anos manexaba os resortes de poder no reino Serbio aproveitou a visita do príncipe austríaco Francisco Fernando a Bosnia para asasinalo, xa que vían nel e na súa política de reforma para dar maior autonomía aos diversos pobos do imperio, un perigo de perder o protagonismo paneslavo. Os militares ultranacionalistas de Serbia utilizaron unha asociación de mozos serbios moi activos para que desen o golpe, que ao principio saíu mal, pero Gravilo Princip tivo sorte e matou o seu obxectivo sendo detido, mais os seus cómplices fuxiron para Serbia. Isto foi descuberto polas autoridades austríacas que comezaron a facer presión sobre Serbia para que permitise unha investigación austríaca en chan serbio ao que se negou o seu goberno en reiteradas ocasións ata que Austria enviou un ultimato negociando 15 puntos, que non foron aceptados polo que Austria declarou a guerra a Serbia, a partir de aquí as declaracións de guerra entre os diversos imperios europeos seguiu en efecto dominó.
Bandos
miniatura|esquerda|Portada do [[Faro de Vigo do 7 de agosto de 1914.]]
A formación de dous bloques opostos foise constituíndo durante as décadas anteriores ao inicio da guerra. A finais do século XIX, tras a guerra franco-prusiana, Otto von Bismarck, chanceler prusiano, conseguiu establecer unha serie de alianzas cuxo fin era o de illar Francia. Trala guerra entre Francia e Prusia, rematou a unificación de Alemaña e o establecemento do II Reich. Ademais da perda territorial, Francia foi humillada no tratado de paz, iniciando un espírito de vinganza semellante ao que ocorreu en Alemaña en 1918. Por outra banda, Alemaña firmou varios tratados militares e comerciais co Imperio Austro-Húngaro, para tratar de consolidar un bloque central conxunto que fixese fronte a Rusia, que pretendía conseguir unha saída ao Mediterráneo. Conseguiu acordos semellantes con Italia, formándose así a Tripla Alianza. Deste xeito, Bismarck conseguiu manter ao seu país en paz. Posteriormente, o káiser Guillerme II rexeitaría a política do chanceler e este dimite por falta de apoios. A partir de entón, o káiser amósase ávido de expansión territorial pola forza. En 1902 iníciase un ambicioso proxecto de modernización da mariña militar. Amplíase o exército de terra e mércanse novos equipos. Constitúense os corpos de reservistas. No caso da política exterior, deixa a Francia ceibe, quen rapidamente firma acordos militares co Imperio Ruso, dirixido polo tsar Nicolao II.
Na primeira década do século XX consolídanse dous bandos: un central, formado por Italia, o Imperio Alemán e o Imperio Austro-Húngaro; e o outro, a Entente Cordiale, formado polo Imperio Ruso e por Francia. Posteriormente, únese ao segundo grupo o Imperio Británico, que vía no crecemento naval alemán unha ameaza seria. Ata 1914, todos os países organizan as tropas, mercan equipos e trazan diversos plans bélicos durante un período coñecido como Paz Armada, en especial o Imperio Ruso, que fora derrotado polo Xapón en 1905 sufrindo unha dura derrota.
En agosto de 1914 estoupa a que sería a Primeira guerra mundial. Austria-Hungría invade Serbia, o Imperio Ruso declara a guerra aos austríacos. O Imperio Alemán declara a guerra a Francia e ao Imperio Ruso. Francia declara a guerra a Austria-Hungría. Os alemáns invaden Bélxica para chegar a Francia e o Imperio Británico, que garantira a independencia belga, declara a guerra ao II Reich.
Italia decide non intervir en 1914, rompendo os acordos coas outras potencias centrais. En 1915, a cambio de promesas de conquista territorial á custa de Austria-Hungría, Italia involúcrase na guerra a favor dos aliados. En outubro de 1914, o Imperio Otomán, axudado polos alemáns, ataca Rusia e entra na guerra no bando das potencias centrais.
Debido a que a guerra precisaba de máis e máis homes, as potencias recorreron ás súas colonias. O Imperio Británico recibiu tropas canadenses, indias, australianas e neozelandesas. Francia obtivo soldados das súas colonias africanas. Alemaña e Austria apenas tiñan colonias relevantes das que obter novos soldados.
Cronoloxía da guerra
A guerra pasou por diferentes fases:
Frontes da guerra
A primeira guerra mundial implicou a numerosos estados en distintos continentes: Europa, Asia e África.
Fronte occidental
A fronte occidental foi iniciada en 1914 cando o Imperio Alemán atravesou Bélxica para invadir Francia. O máximo avance produciuse no outono do mesmo ano, cando foron repelidos tras a Primeira Batalla do Marne. A partir dese momento, a fronte estabilizouse ata 1918, construíndose unha serie de trincheiras dende a fronteira suíza ata a costa francesa. Desde ese período a guerra en occidente quedará determinada polos ataques de infantería de trincheira a trincheira, os continuos bombardeos da artillería e aviación, os aramados, as minas, metralladoras e francotiradores. A maior parte das batallas limítase a un ataque masivo da artillería, podendo ser axudada pola aviación, e despois un asalto coa baioneta. Ningún dos dous bandos conseguiu avanzar de forma significativa ata 1918. As trincheiras carecen da hixiene básica e son unha fonte de infeccións e diversas patoloxías. Os sucesivos intentos, tanto alemáns coma aliados, non conseguen abrir unha fenda en catro anos.
Fronte oriental
A fronte oriental ábrese en 1914 cando o Imperio Alemán e Austria-Hungría mobilizan os seus exércitos contra o Imperio Ruso. Ao longo das fronteiras dispóñense 1.500.000 de austríacos e 1.000.000 de alemáns. A diferenza doutras frontes, a oriental é moito máis móbil e as liñas defensivas varían moito ao longo da guerra. O primeiro en atacar foi o Imperio Ruso que bombardeou Prusia oriental e o leste de Austria. O I e II Exércitos rusos invadiron o leste austríaco e prusiano con bastante sorpresa por parte das potencias centrais. O avance ruso foi detido polos xermanos en Polonia, na batalla de Tannenberg, tras a que ambos os exércitos rusos foron esmagados. En 1915, Bulgaria declara a guerra aos aliados e destina os seus exércitos a dúas frontes: unha parte á fronte rusa e outra á fronte dos Balcáns. Ese mesmo ano, axudará a expulsar os serbios do seu propio territorio. O Imperio Otomán ataca o ruso en Armenia e entra na guerra en favor de Alemaña. En xuño de 1916, o xeneral ruso Brusilov organiza un ataque e consegue tomar parte de Austria, pero os alemáns contraatacan e recuperan os territorios no inverno do mesmo ano. En xuño de 1917, os rusos volven á carga, tras asumir o poder Kerenskii pero as potencias centrais volven contraatacar e conquistan Riga. Despois desta derrota, Rusia perde a iniciativa e en novembro estoupa a revolución bolxevique. En 1918, Rusia réndese e a fronte oriental desaparece. Os soldados destinados nela son trasladados á occidental e á fronteira italiana.
Fronte italiana
A fronte italiana instaurouse en 1915 coa entrada de Italia na guerra en favor dos aliados. Antes da guerra, Italia formaba parte da Tripla Alianza, xunto con Austria-Hungría e o Imperio Alemán. A pesar da existencia destes acordos, Italia decidiu non axudar aos seus aliados cando se iniciou a guerra en 1914, considerando que os pactos acadados eran tan só defensivos e o conflito serbio-austríaco non era xustificación para involucrarse na contenda. En abril de 1915 deu por non válido este compromiso e en maio declaroulle a guerra a Austria-Hungría, ao Imperio Alemán e ao Imperio Otomán, coa promesa aliada de que obtería territorios austríacos. A fronte estabilizouse axiña en Gorizia e no río Isonzo, onde Austria estableceu unha liña densa de trincheiras e diversos fortes. As tropas italianas pretendían realizar unha ofensiva rápida e profundar en Austria pronto, pero os transportes eran escasos e o terreo a percorrer, angosto. Despois de numerosos ataques apenas se movera a liña. Durante dous anos, Italia lanzou diversos ataques contra as defensas austríacas, sen resultado agás pequenas vitorias parciais. En 1917 produciuse o avance aliado máis importante, debido á necesidade austríaca de enviar efectivos cara a fronte oriental durante a ofensiva de Brusilov. En 1918, os alemáns enviaron reforzos tras vencer os rusos. Reforzaron as liñas defensivas e emprenderon novos ataques empregando tácticas distintas. As defensas italianas estiveron a punto de colapsarse pero aguantaron ata o final da guerra.
Fronte africana
En 1914, case toda África estaba colonizada por un ou outro país. As maiores potencias coloniais africanas eran Francia e o Imperio Británico. O Imperio Alemán posuía certos territorios de menor importancia, que foron atacados xa en 1914. Togolandia e o Camerún foron capturadas ese mesmo ano, mentres que a África do Suroeste alemá foi conquistada en 1915 por soldados surafricanos. Non obstante, Tanganica permaneceu nas mans alemás ata o final da contenda.
Fronte asiática
En agosto de 1914, o Xapón envía un ultimato ao Imperio Alemán para que lle ceda as súas posesións asiáticas. Alemaña negouse e o Xapón declarou a guerra. Ese mesmo ano, atacou Qingdao, un porto chinés que empregaba a mariña alemá. Ocuparon as illas Marianas e as Carolinas. Nova Zelandia, aliada, ocupou a Nova Guinea alemá.
Guerra naval
A gran guerra foi unha contenda que se iniciou e finalizou en terra, sendo protagonista a infantería e os equipos blindados. Non obstante, a mariña interveu ao longo de toda a guerra en distintas áreas.
Desenvolvemento tecnolóxico
A partir de 1914 e ata a fin da guerra, ambos os bandos investiron inxentes recursos na fabricación e evolución de todos os materiais bélicos. Os fusís foron mellorados no seu alcance e precisión. O fusil de francotirador popularizouse, acadando unha potencia e fiabilidade maior. A metralladora converteuse nunha arma estándar. Reduciuse o seu tamaño, aumentou a precisión e a potencia. Empregouse nas trincheiras, nos búnkeres e nos vehículos. Requiría dous homes, un que a manexase e un auxiliar de munición. A artillería foi tamén obxecto de mellora. Fabricáronse novos canóns, cuxo alcance era moi superior aos antecesores. Ao mesmo tempo, apareceron pezas de artillería pequenas, moi precisas, capaces de disparar un elevado número de proxectís en pouco tempo. Apareceron tamén pezas sen retroceso, polo que tras cada disparo non era preciso modificar a súa posición.
A guerra química experimentou un crecemento espectacular. O uso de gas iniciouse en Ypres polas tropas alemás. A partir de entón volvéronse habituais os ataques con gases asfixiantes por ambos os bandos.
Un dos inventos máis salientables da guerra foi o tanque, unha unidade mecanizada blindada, capaz de resistir os disparos das metralladoras e de atravesar os terreos enlamados e irregulares. Serían os británicos os primeiros en empregalos en Cambrai. Os aliados confiaron neles e fabricaron varios milleiros de unidades. En cambio, os alemáns desconfiaron del e optaron por non fabricar máis que unhas decenas.
Outra nova arma foi o lanzachamas, que consistía nun depósito de combustible unido a unha mangueira cun chisqueiro. Cando se premía unha panca, o combustible saía pola manga e o chisqueiro incendiábaa. O primeiro bando en fabricalo foi o Imperio Alemán.
Personaxes salientables
Os tratados de paz impuxeron fortes condicións á Alemaña e os imperios coloniais redistribuíronse. A organización da paz foi difícil. Os países vencedores (EE.UU., Francia, Italia e a Gran Bretaña) impuxeron condicións excesivas nos tratados, xa que non permitiron que os vencidos estivesen na mesa de negociacións.
As negociacións de paz
As negociacións de paz tiveron lugar en París, onde acudiron representantes duns 30 países. O presidente Wilson (EE.UU.) propuxo catorce puntos básicos para a paz, pero caben destacar o establecemento do principio das nacionalidades e a creación da Sociedade de Nacións. O francés Clemenceau tiña como obsesión debilitar a Alemaña.
A principios do 1919 reuniuse a conferencia de París, nela creouse a Sociedade de Nacións (misión: salvagardar a paz e solucionar conflitos mediante a negociación) pero o grave foi que ningunha das tres grandes potencias dos anos anteriores participaron.
No tratado de Versalles establecíanse as duras condicións impostas á Alemaña: amputacións territoriais, desmilitarización, pagos para compensar as perdas aliadas etc. Esta paz foi a orixe de numerosos conflitos (como a 2ª guerra mundial), xa que non resultou satisfactoria nin para vencedores nin para vencidos.
Consecuencias demográficas
En 1919 as estatísticas amosaron aproximadamente o número de falecidos e feridos pola gran guerra, contándose máis de 14 millóns de mortos entre civís e militares. As xeracións máis novas foron as máis afectadas debido ao recrutamento obrigatorio en case todos os países que interviñeron. Ata ese momento, a gran guerra fora a contenda que máis vidas arrebatara. O modelo de batallas, a nova artillería precisa, os aramados, as metralladoras, as minas, o gas e os disparos incrementaron enormemente a mortalidade dos militares. Ata entón, a artillería non fora usada de forma masificada, nin as minas nin se empregara o gas. Os francotiradores tampouco foran tan usados e as metralladoras inda non foran estandarizadas. A trincheira converteuse no fogar de millóns de soldados. O déficit hixiénico que nelas reinaba provocou o espallamento de diversas enfermidades. A escaseza de auga e alimentos, sobre todo nas trincheiras das potencias centrais, incrementaba o número de mortes pouco a pouco. En 1915 a guerra converteuse nunha batalla de demografías. Nas grandes ofensivas coma a da Somme ou na batalla de Verdún, cada metro conquistado custou milleiros de vidas. Cara 1919 unha pandemia, a mal chamada gripe española produciría unha elevada mortalidade que acabaría con varios millóns de persoas. Parte dos falecidos eran soldados que volvían da fronte á casa e serviron de vectores para transmisión do virus responsable. Suxírese que a agresividade do patóxeno se debía en parte á inmunodepresión que afectaba aos militares en combate. A denominación de gripe española débese a que foi en España onde máis publicacións falaron da enfermidade. Nos países que participaran na contenda, a censura impediu a impresión de numerosa información sobre a pandemia.
Consecuencias económicas
Catro anos de guerra necesitaron unha inxente cantidade de fondos. O Imperio Alemán, Austria-Hungría, o Imperio Otomán, Francia e o Imperio Británico acabaron con case todas as reservas económicas, mercando equipamento, municións, aviación, alimentos e investigación de novas armas. Francia e o Imperio Británico recorreron a préstamos estadounidenses, o que supuxo un grande estímulo económico. Ademais, a produción norteamericana incrementouse para satisfacer a demanda europea de material de diversa clase. Outros países coma Arxentina ou España tamén subministraron alimentos, armas e uniformes. Tras a guerra, as potencias europeas quedaron severamente endebedadas. A produción industrial quebrou, xa que de 1914 ao 1918 adicárase tan só a fabricar armamento e outro material bélico. Todas estas circunstancias produciron a perda da hexemonía económica de Europa, en favor dos Estados Unidos e do Xapón. A partir de 1919, os créditos estadounidenses axudarían á recuperación dos contendentes, restablecendo pouco a pouco a normalidade económica ata a crise de 1929. No caso de España, produciuse un aumento das exportacións de 1914 ata 1917. Non obstante, conforme se incrementaban as vendas, aumentaba espectacularmente a inflación, o que propiciou unha grave crise.
Consecuencias territoriais
[[Ficheiro:German losses after WWI.svg|miniatura|Alemaña tras a paz de Versalles
{{legend|#ffffcf|Perdido por Alemaña tras a Primeira Guerra Mundial; Perdidos en favor doutros países}} {{legend|#ddefd0|Perdido por Alemaña tras a Primeira Guerra Mundial; Administrado pola Liga de Nacións}} {{legend|#f6d3a9|Alemaña (1919–1935)}}]] As consecuencias máis graves sufríronas os perdedores da contenda, o Imperio Austro-Húngaro, o Imperio Alemán e o Imperio Otomán. Os tres imperios desapareceron dando lugar a cadansúa república: Alemaña, Austria, Hungría e Turquía. Tamén desapareceu o Imperio Ruso e xurdiu a Rusia revolucionaria. A diferenza reside en que a desaparición dos tres primeiros imperios foi parte dos acordos de paz asinados coas potencias aliadas. En cambio, o Imperio Ruso desapareceu debido á revolución interna iniciada durante a guerra, en 1917.
O Imperio Alemán deu lugar á república de Weimar, perdendo Alsacia e Lorena en favor de Francia. Ambas as rexións xa sufriran cambios de nacionalidade. O último ocorrera tras a vitoria prusiana na guerra franco-prusiana. Tamén perdeu territorios en favor de Polonia (Polonia desaparecera coma estado no ano 1795, repartíndose o seu territorio entre Prusia e o Imperio Ruso) e en favor do novo estado de Checoslovaquia. A perda do acceso á cidade de Danzig para os alemáns sería un dos eixes da política expansionista de Adolf Hitler. A segunda guerra mundial iniciouse nesta rexión, cando as tropas nazis invadiron Polonia. Outros territorios menores foron perdidos en favor de Lituania, Bélxica e Dinamarca.
O Imperio Austro-Húngaro tamén desapareceu, formándose os estados independentes de Austria, Hungría, Iugoslavia, Checoslovaquia, Eslovenia, Ucraína e Croacia. Tamén se redistribuíron rexións en favor de Italia e Polonia.
O Imperio Otomán desapareceu e os seus territorios reducíronse á actual Turquía.
O Imperio Ruso desapareceu no contexto dunha revolución comunista, que despois dará lugar á Unión Soviética. Parte dos territorios perdéronse dando lugar ás repúblicas de Estonia, Letonia e Lituania. Outras zonas pasaron ás mans polacas, ucraínas e bielorrusas.
Polonia reapareceu coma estado independente tras máis de 120 anos desaparecido. Parte do país compúxose con territorios historicamente polacos, alemáns, rusos e ucraínos. Francia recuperou Alsacia e Lorena e Bélxica conseguiu parte de Alemaña.
Manuel Seoane Rodríguez
Manuel Seoane Rodríguez, nado na Peroxa en 1954, é un empresario e político galego do PPdeG.
Primeira guerra mundial
Consecuencias territoriais
No caso das colonias, Alemaña perdeunas todas, que pasaron a ser administradas por Francia, polo Imperio Británico e polo Xapón.
Manuel Seoane Rodríguez
Traxectoria
Nas primeiras eleccións democráticas foi elixido alcalde da Peroxa polo PSOE. Volveu ser elixido nas sucesivas convocatorias electorais, nas municipais de 1987 presentouse por Alianza Popular, despois por Centristas de Galicia e logo polo PPdeG, sempre con maioría absoluta.
Primeira guerra mundial
Consecuencias sociais
A primeira guerra mundial supuxo un cambio fundamental na sociedade do inicio do século XX. A gran guerra foi a primeira contenda que requiriu a mobilización masiva social. Todos os homes entre 18 e 50 anos foron recrutados nun momento ou outro, sempre que non desenvolvesen un traballo esencial. A contribución de homes de xeito continuado provocou a necesidade de buscar outra man de obra para a industria bélica. Recorreuse ás mulleres, que se incorporaron rapidamente ao mercado laboral. Tradicionalmente, as mulleres estaban ocupadas das tarefas domésticas e carecían de dereito ao voto. A partir de 1914, moitas delas comezaron a traballar e polo tanto agora posuían un salario e independencia. Isto ía ser un grande estímulo ao movemento feminista, que despois da guerra conseguiría o voto feminino en Gran Bretaña, Alemaña, Estados Unidos, Turquía e Rusia. En Francia inda terían que pasar varios anos para o seu establecemento. Outra das consecuencias foi o aumento das diferenzas sociais e un incremento da inflación. As persoas ligadas á industria do armamento elevaron os seus ingresos de xeito exponencial, mentres que a elevada inflación prexudicaba as clases asalariadas. Ademais, milleiros de soldados quedaron irremediablemente mutilados pola guerra, sendo incapacitados para calquera actividade laboral.
Consecuencias políticas
Tras a fin da contenda desapareceron os imperios centrais, tanto o alemán, coma austro-húngaro e o otomán. A derrota supuxo a fin das distintas dinastías que rexían os tres imperios, establecéndose as sucesoras repúblicas. Parte dos antigos estados herdárona os estados posteriores e outra foi redistribuída nos novos estados: Polonia, Ucraína, Estonia, Letonia, Lituania e Iugoslavia. Pero o maior problema foi a idea de que a guerra era útil para acadar obxectivos políticos. A guerra serviu para moitos estados dos anteriores de acadar a súa independencia pola forza.
Manuel Seoane Rodríguez
Vida persoal
É pai do xogador de fútbol Xavi Seoane.
Departamento Capital
Departamento Capital é o nome de varios departamentos de provincias arxentinas, chamados así por se encontraren nelas as capitais provinciais:
Outra forma semellante é Departamento La Capital.
Terceira Idade (Tolkien)
A Terceira Idade é un período temporal do legendarium de J. R. R. Tolkien sobre o mundo ficticio de Arda. A historia de Arda debe interpretarse en sentido ficticio como a historia da Terra real.
A Terceira Idade comezou após a primeira derrota de Sauron, cando foi vencido pola Última Alianza de Elfos e Homes despois da Caída de Númenor.
Esta idade caracterizouse polo declive dos Elfos. Ao comezo da Terceira Idade, moitos deles partiron cara a Valinor, perturbados pola recente guerra. Porén, algúns reinos Élficos sobreviviron en Lindon, Lothlórien, e o Bosque Escuro. A cidade de Valfendido tamén se converteu nun prominente refuxio para os Elfos e outras razas. Durante toda esta Idade, os Elfos decidiron non involucrarse moito nos asuntos doutras terras, e só acudiron á axuda doutras razas en tempos de guerra. Optaron por dedicarse a praceres artísticos, e a coidar das terras que ocupaban. O gradual declive das poboacións de Elfos tivo lugar ao longo de toda a Idade, a medida que o ascenso de Sauron dominaba a Terra Media. Á fin da Terceira Idade, na Terra Media só ficaban meros fragmentos da antano grande civilización Élfica.
A Terceira Idade tamén se distinguiu polo auxe e posterior declive dos reinos Númenorianos de Arnor e Gondor. Concibidos no inicio como un só reino, os dous países dividíronse ao comezo da Terceira Idade, e cada un deles correu unha sorte diferente.
Esta Idade durou 3021 anos, até que Sauron volveu ser derrotado, desta volta definitivamente, ao ser destruído o Anel Único. A Cuarta Idade comezou cando Elrond, Señor de Imladris, Bilbo e Frodo Bulseiro (os dous derradeiros portadores Anel Único, deixando de lado a súa breve posesión por parte de Samsagaz Gamllí), Gandalf o Branco e a Dama Galadriel de Lothlórien abandonaron a Terra Media en dirección a Valinor.
Outros artigos
Chronologie de la Terre du Milieu
Sucker Punch
Sucker Punch é un filme de acción, fantasía, drama e steampunk, do director Zack Snyder, a ser estreado o 25 de marzo de 2011.
Sinopse
Ambientando na década de 1950, unha rapaza é internada nun sanatorio polo seu padrastro ganancioso, o cal pretende ser o único herdeiro da fortuna deixada por súa nai. De alí en diante, ela pasa por dolorosas terapias, alén da ameaza de que en 5 días terá unha sesión de lobotomía. Diante do medo, a súa única saída será refuxiarse na súa propia mente, onde creará unha realidade alternativa na que o sanatorio é un bordel e as súas amigas e ela necesitan pasar por mundos diferentes e repletos de dragóns, robots, samurais, nazis e armamento pesado a fin de poderen escapar.
Monólogo
miniatura|O actor [[Christopher Walken interpretando un monólogo na obra de teatro de 1984, Hurlyburly.]] Un monólogo (do grego monos "só" e logos "discurso") é un sistema de elocución e modalidade técnica xa antiga en literatura que consiste en reproducir, en estilo directo, e polo tanto en primeira persoa, dende o eu, o pensamento lóxico, coherente e non sempre exaltado dunha personaxe. Na novela, calquera clase de monólogo supón unha modalización do eu protagonista. No teatro repróchaselle ao monólogo a súa inverosimilitude, xa que o pensamento non se adoita expresar en voz alta. Isto, porén, resulta imprescindible dende un escenario, se se quere chegar aos espectadores, a miúdo únicos receptores deste xogo teatral que o monólogo constitúe, xa que, con frecuencia, ocorre que ninguén máis que eles escoita á personaxe.
Non obstante, algúns estudosos fan distinción entre o monólogo e o soliloquio, entendendo que o primeiro é pronunciado diante doutras personaxes sen agardar delas resposta e como vehículo de evocacións, exhortacións, relato de algo que os demais ignoran, lamentos..., mentres que no segundo o falante está só. O monólogo no teatro -ao igual que na novela- pode ter unha función narrativa, intimista ou lírica, reflexivo-argumentativa... e adoita ser moi estimado polos actores como medio de lucimento dos seus dotes. En poesía, o monólogo lírico supón o cume da subxectividade.
David X. Cohen
David Samuel Cohen, nado o 13 de xullo de 1966 en Nova York, e máis coñecido como David X. Cohen, é un escritor, guionista e produtor estadounidense.
Traxectoria
É principalmente coñecido por traballar de guionista e produtor nas series de televisión Futurama e The Simpsons. Tamén ten participado na serie de animación Beavis and Butt-head.
Víctor Martínez Rodríguez
Víctor Martínez Rodríguez, nado en Lugo en 1900 e finado na mesma cidade o 22 de maio de 1937, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela en 1931, foi secretario xeral da FUE. Avogado establecido en Monforte de Lemos, militou na ORGA e despois integrouse en Izquierda Republicana da que foi elixido presidente da agrupación local en 1935. En marzo de 1936 foi nomeado concelleiro e elixido tenente alcalde de Monforte. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 3 de agosto e xulgado en Lugo por rebelión militar. Condenado á pena de morte, foi fusilado o 22 de maio de 1937.
Virak Dara
Virak Dara, nada como Kim Hiek en Kampot en 1947, é unha actriz camboxana con devanceiros camboxanos e chineses de Hai Nam. É principalmente coñecida polos seus papeis en filmes dos anos 1960s e mediados dos 1970s. En 1967 interpretou a "Kong Rey" en Puthisean Neang Kong Rey. O seu filme máis famoso é An Euil Srey An, feito en 1971.
Alfredo Álvarez Paredes
Alfredo Álvarez Paredes, coñecido como Fredi, nado en Moaña o 27 de febreiro de 1976, é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol galego. Actualmente adestra ao CD Boiro.
Traxectoria
Iniciada a tempada 2012/13 foi contratado pola SD Compostela, substituíndo a Anxo Casalderrey en outubro de 2012. . Tras ascender ao equipo á Segunda B na tempada 2012/2013 e conseguir a permanencia na categoría na Segunda B 2013/14, a directiva da SD Compostela decidiu non renovalo no verán de 2014.
Ese mesmo verán fichou polo Celta de Vigo B de Segunda B. Na tempada 2015/16 ficha de novo pola SD Compostela, en Segunda B, nun intento de salvar ao equipo do descenso. Actualmente adestra ao CD Boiro, equipo de Segunda B.
Contactor
dereita|miniatura|Contactor AC
O contactor é un dos equipos máis empregados en sistemas de automatización industrial e doméstica, e un dos máis importantes de todo sistema automático. Definirémolo como un interruptor que pode ser accionado a distancia mediante un dispositivo electromagnético (un electroimán) que ten incorporado interiormente. O contactor forma parte tanto do circuíto de mando como do circuíto de forza dun sistema de control automático. Ten unha única posición de traballo, xa que permanece accionado unicamente mentres recibe enerxía eléctrica. Cando deixa de recibila, retorna á súa posición orixinal.
Composición
O contactor está composto por diversos elementos, tales como os contactos principais, os contactos auxiliares e o circuíto electromagnético.
Os contactos auxiliares son os que se utilizan para o sistema de control ou mando. Poden ser normalmente abertos, NA (manteñen ausencia de contacto entre os seus extremos ou bornes cando o contactor está en repouso), ou cerrados, NC, que funcionan de forma inversa aos anteriores. Tanto uns como outros, permiten o paso de correntes de baixa intensidade, que son as empregadas no circuíto de mando. Intégranse no circuíto de mando.
O circuíto electromagnético está composto dun electroimán, que acciona, simultaneamente, os contactos principais e os auxiliares.
Dito electroimán, á súa vez, está formado por unha bobina, un circuíto magnético.
O circuíto magnético está composto dunha culata ou parte fixa e dun martelo ou parte móbil, que será o elemento atraído pola bobina cando esta recibe enerxía eléctrica.
Outros compoñentes do contactor son a carcasa, que serve de envolvente exterior, e o resorte, que ten a función de facer retornar o martelo á súa posición de repouso cando se desconecta a alimentación eléctrica na bobina.
Endurancia eléctrica
Defínese como o número medio de manobras en carga que os contactos de forza poden efectuar sen mantemento. A endurancia eléctrica depende da categoría de emprego, da corrente e da tensión asignada de emprego.
Endurancia mecánica
Defínese como o número medio de ciclos de manobras en baleiro, (é dicir, sen corrente nos contactos principais) que o contactor pode efectuar sen fallos mecánicos.
Potencia consumida
A potencia dependerá do electroimán que se utilice. É un dato importante que cómpre ter en conta no deseño do sistema automático cando a cantidade de contactores é elevada.
Alimentación eléctrica
Un contactor pode ser alimentado con CC ou en CA, dependendo das súas características construtivas.
Tensión de alimentación
En función das características do sistema, poderase elixir un contactor con diferentes tensións de alimentación. As máis habituais son 24V, 48V, 110V e 230V.
Contactores electrónicos
Os contactores electrónicos son equipos que xorden como resultado da evolución da tecnoloxía electrónica. Son equipos nos que o accionamento non se fai de forma electromecánica senón electrónica. De aí que neles desaparezan compoñentes como o circuíto electromagnético e non haxa partes móbiles para a conexión e desconexión dos circuítos de mando e potencia. Os contactores electrónicos son tamén denominados contactores de estado sólido. Empréganse en aplicacións especiais, como regulacións, alta frecuencia de manobras etc.
1975
Outros
Historia ano a ano
Carmelo Carmet
Carmelo Félix Camet, nado o 29 de outubro de 1904 e finado o 22 de xullo de 2007, foi un tirador de esgrima arxentino, gañador dunha medalla olímpica.
Traxectoria
Fillo do tirador Francisco Carmelo Camet, que competira nos Xogos Olímpicos de 1900, comezou a practicar esgrima de neno guiado por seu pai. Estudante de dereito, en 1922 representou a Arxentina nas denominadas Olimpiadas Latinoamericanas, celebradas con motivo do centenario da declaración da independencia do Brasil, e a Arxentina foi a primeira en espada, florete e sabre. En 1926 gañou o campionato arxentino, e estivera a piques de ir ás Olimpiadas de 1924 pero si fixo parte da delegación arxentina nos Xogos Olímpicos de 1928, como suplente no equipo de florete composto por Roberto Larraz, Luis Lucchetti, Raúl Anganuzzi e Héctor Lucchetti. Non participou nas dúas primeiras roldas, pero substituíu a Héctor Lucchetti no enfrontamento con Bélxica e en todos os seguintes. O equipo gañou a medalla de bronce.
Agrupación Cultural O Facho
A Agrupación Cultural O Facho é unha asociación cultural creada na Coruña o 23 de decembro de 1963.
Traxectoria
Xurdiu como un colectivo cultural que agrupaba aos defensores da lingua galega e que permitiu un primeiro desenvolvemento político organizado contra a ditadura. Entre os seus promotores estaban Henrique Harguindey, Andrés Salgueiro, Xosé Luís Carneiro e Xosé Luís Rodríguez Pardo.
A Agrupación organizou cursos de lingua galega, creou un grupo de teatro do que foi responsábel Manuel Lourenzo, organizou o primeiro certame de banda deseñada de Galicia e realizou en 1975 unha mostra de banda deseñada que recollía os traballos do "Grupo do Castro". Estableceu un premio para a literatura infantil e xuvenil, galardón que recaeu na primeira edición de 1968 no libro de Carlos Casares A galiña azul. Tamén organizou excursións para coñecer a cultura do país, a celebración do Día das Letras ou dun programa de radio en galego en 1973.
En xaneiro de 2012, a asociación doou á Real Academia Galega a súa biblioteca, cadros, carteis e o seu arquivo documental.
Pedro González de Ulloa
Pedro González de Ulloa, nado en Xocín (Porqueira) en 1714 e finado en Covelas (Os Blancos), en 1790, foi un relixioso ilustrado galego do século XVIII.
Traxectoria
Foi abade das parroquias de Perrelos, Chamosiños e finalmente de Covelas (concello dos Blancos), todas elas na Comarca da Limia.
Relacionouse epistolar e presencialmente con moitos dos grandes intelectuais do momento, como os Padres Flórez e Frei Martín Sarmiento ou cos ilustrados José Andrés Cornide Saavedra, Campomanes e Montiano. É o autor do libro Descripción de los Estados de la Casa de Monterrey (1777), un libro imprescindible para coñecer a historia e a vida no século XVIII na maior parte do sur da provincia de Ourense, daquela posesión da poderosa Casa de Monterrei.
Ciclo económico
Os ciclos económicos poden definirse como as oscilacións da expansión á contracción da Economía.
Dende o século XIX os estudosos dos negocios impresionáronse polas dramáticas caídas que cada 7 a 10 anos rexistraba a actividade económica. En 1863, o francés Clement Juglar demostrou con probas estatísticas, que as crises non eran fenómenos illados, senón parte dunha flutuación cíclica da actividade comercial, bolsista e industrial e que os períodos de prosperidade e crise seguíanse uns aos outros. Karl Marx avanzou sobre o estudo das causas estruturais do ciclo económico e as crises.
Fases
Cada ciclo económico ten catro fases:
O período máis alto do ascenso denomínase auxe. Todo ascenso culmina nun descenso. Unha crise prodúcese nalgún momento do descenso, posteriormente chega recesión, que finalmente é revertida pola reactivación. Non hai unha duración fixa para cada fase nin para o ciclo no seu conxunto, pero a investigación a longo prazo permitiu estabelecer duracións medias para os ciclos.