cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mariano Fragueiro
Traxectoria
Estendeu os seus negocios mineiros en Córdoba, A Rioxa e Bolivia, asociado co millonario Braulio Costa, a través do cal entrou en contacto con Facundo Quiroga. En 1834 pasou a Tucumán acompañando os mozos Juan Bautista Alberdi e Marco Avellaneda. Fixo negocios mineiros en Copiapó, Valparaíso e Santiago de Chile, e foi o autor do proxecto de ferrocarril entre Copiapó e Caldera, que poucos anos máis tarde sería o primeiro ferrocarril de América Latina. Entrou en contacto cos emigrados unitarios, pero tamén con Rosas, de quen era o representante secreto en Chile. Tamén publicou varias notas xornalísticas sobre a reforma do Banco Nacional de Chile.
Obras sobre finanzas e economía
Durante unha estadía en Córdoba, baixo a protección do gobernador Manuel "Quebracho" López, publicou un xornal oficialista, e pasou a Buenos Aires en 1847. Alí comezou a escribir a súa obra capital, "Organización do Crédito", na que mostraba ser un admirador de Saint-Simon, e do seu socialismo utópico. Segundo el, cando particulares fan un uso exclusivo do dereito de propiedade e administran o crédito bancario, usurpan dereitos da comunidade. Cría que, aínda que o capital particular era capaz de xerar fortunas, o capital estatal era aínda mellor, e que o seu progreso non tería límites. Desa reforma do crédito derivaría a reforma social que o país esperaba.
Foi o primeiro pensador arxentino que tivo en conta a diferenza entre o que hoxe chamariamos macro e microeconomía. Sostiña que ao estado non lle conviña vender rapidamente todos os seus bens, senón facelos producir, gañar diñeiro e aumentar o seu valor. Só despois, desprenderse deles a cambio de altos prezos. Opúñase ao socialismo comunista pero apoiaba a intervención estatal na economía, especialmente na regulación e control do crédito. Tamén propuxo conseguir unha verdadeira liberdade de imprenta, en que non se publicase só o que escribía o que podía pagar.
Viaxou novamente a Chile en 1849, onde escribiu a súa outra grande obra, "Cuestións Arxentinas", en que se estendía en cuestións monetarias e de finanzas públicas.
De regreso en Buenos Aires, o presidente Urquiza nomeouno ministro de Facenda da Confederación Arxentina. Fundou o Banco Nacional da Confederación Arxentina, que por un tempo emitiu papel moeda. Sancionou o Estatuto para a Organización da Facenda Pública. Planeou unha grande expedición ao deserto, incorporando terras á Confederación sen exterminar os indios. Renunciou ao ministerio ao fracasar o Banco, en setembro de 1854.
En 1856 foi electo senador nacional e opúxose á lei de dereitos diferenciais á importación, coa que a Confederación tentaba competir co porto de Buenos Aires.
O goberno de Córdoba
En 1858 fundou o partido liberal de Córdoba, como unha coalición de ex unitarios, e foi electo gobernador de Córdoba, derrotando o ministro nacional Santiago Derqui. Tivo boas relacións co goberno de Buenos Aires, pero axudou o presidente Urquiza a gañar a batalla de Cepeda.
O seu goberno en Córdoba centrouse nas medidas económicas, suprimindo vellos impostos, consolidando a débeda provincial, e organizando a Caixa de Depósitos, un antecedente do Banco da Provincia de Córdoba que outorgaba créditos e descontos a papeis. Tamén organizou o correo, creou un colexio militar para a Garda Cívica, creou a Academia de Práctica Forense, o rexistro de bens raíces, etc.
En 1860 enfrontou novamente a Derqui, esta vez como candidato a presidente, e durante a campaña, os partidarios de Derqui en Córdoba foron perseguidos e encarcerados. Foi derrotado por presión de Urquiza, e a violencia que exercera volveuse en contra súa: a principios de 1860, cando viaxaba polo norte da provincia, foi capturado polos opositores. Estes contaban co triunfo dunha revolución na capital da provincia, pero esta fracasou, de modo que, tras cinco días de prisión, foi liberado. Moralmente abatido, encerrouse na súa casa, delegando o goberno durante meses, ata que en xullo de 1860 renunciou. Meses máis tarde, presidiu a convención que reformou a Constitución Nacional.
Trasladouse a Buenos Aires e apoiou a campaña de Bartolomé Mitre para impor a súa candidatura á presidencia e o dominio porteño sobre o resto do país. Foi senador nacional por Córdoba, e máis tarde membro da Convención Constituínte de 1865.
O Pesco
Co topónimo O Pesco podemos referirnos a dous lugares de Galicia:
Đỗ Mười
Đỗ Mười, nado en Thanh Tri, Hanoi o 2 de febreiro de 1917, é un político e ex-Primeiro Ministro do Vietnam.
Traxectoria
Foi Secretario Xeral do Partido Comunista de Vietnam entre 1991 e 1997, substituíndo a Nguyen Van Linh. Foi Primeiro Ministro de Vietnam desde o 22 de xuño de 1988 até o 8 de agosto de 1991.
Dialectoloxía
miniatura|dereita|250px|Mapa dialectal da [[lingua maorí.]]
A dialectoloxía é a rama da lingüística que se encarga do estudo dos dialectos, isto é, do estudo da variación xeográfica e sociolingüística da lingua.
Debido á ambigüidade e inconsistencia dos termos lingua e dialecto, en dialectoloxía adóitase empregar o termo variedade lingüística para designar a forma de comunicación verbal humana de trazos razoabelmente homoxéneos empregada por unha comunidade lingüística. A dialectoloxía sería o estudo desas variedades, principalmente dos xeolectos, e a forma sistemática no que difiren unhas doutras.
Dialecto, xeolecto e sociolecto
O estudo sistemático da xeografía lingüística iniciada no século XIX e a sociolingüística iniciada no século XX, revelou que toda variedade da linguaxe amosa variacións de catro tipos principais:
Civitas Limicorum
Civitas Limicorum foi un probábel asentamento romano que abarcaba a vila actual de Xinzo de Limia. Os poboadores da cidade denomináronse historicamente coma límicos.
Draisienne
miniatura|dereita|200px|Draisienne construída contra [[1820.]]
Unha draisienne é un vehículo de dúas rodas aliñadas sobre un bastidor, movido polo ser humano e que é considerado o precursor máis directo da actual bicicleta. Foi inventada en 1813 polo barón alemán Karl von Drais e perfeccionada en modelos sucesivos por outros inventores como Pierre Michaux e Pierre Lallement, que a fabricaron en serie e posibilitaron a súa popularización.
Antecedentes
En 1813 Karl von Drais construíu un vehículo mecánico de catro rodas para dous pasaxeiros movido coas pernas. Drais pertencía a unha distinguida familia de Karlsruhe e estivo ao servizo do Gran Duque de Baden na supervisión das súas propiedades forestais. Convencido de que atopara a solución para o desprazamento sen cabalos, Drais buscou financiamento e conseguiu a protección dalgúns interesados, entre eles o tsar Alexandre I de Rusia.
Porén as oficinas de patentes de Baden e Austria rexeitaron a súa solicitude. Drais intentou facer uso das súas influencias na administración, e para iso en 1814 acudiu co seu invento ao Congreso de Viena, que trataba a repartición de Europa despois da caída de Napoleón Bonaparte.
A primitiva draisienne
miniatura|dereita|175px|O barón Karl von Drais contra [[1820.]] miniatura|dereita|200px|Carreiras de draisiennes en París, [[1818.]]
Tras o seu fracaso, en 1816 Drais creou a laufmaschine ou máquina de correr, que pronto foi coñecida como draisienne ou velocípede. A draisienne supuxo unha mellora con respecto do velocifére de Sivrac porque resolvía os cambios de dirección facéndolle orientable a roda dianteira. A draisienne estaba feita de madeira case totalmente e tiña dúas rodas de carro ensambladas nun bastidor sobre o que se sostiña a sela. A draisienne levaba unha pequena almofada mulida na parte anterior do cadro para que o usuario puidese pousar os cóbados, botando o corpo cara a adiante e mellorando a súa capacidade de impulsarse. A draisienne non tiña ningún sistema de freado. A draisienne foi o primeiro vehículo de tracción humana que recibiu unha notable aceptación por parte do público.
Nunha primeira demostración no verán de 1817 Drais recorreu nove millas nunha hora por estrada, menos da metade que un home a pé, pero un mes máis tarde foi quen de subir un empinado outeiro entre Gernsbach e Baden. Tras este éxito a prensa alemá mostrouse favorable ao invento de Drais, e el mesmo aproveitou este bo clima para imprimir panfletos de promoción cunha listaxe de prezos e un formulario de pedido. Describíanse nel varios modelos, entre eles un tándem e un triciclo de dúas prazas. En 1818 o estado de Baden concedeulle a Drais a súa primeira patente, e un mes máis tarde obtivo a patente francesa. A draisienne adquiriu unha gran popularidade entre as elites europeas, a pesar de que recibiu moitas críticas da prensa, que o acusaba de non ser axeitado ao mal estado xeral do pavimento das estradas. Drais encargábase de compensar estas críticas facendo frecuentes demostracións, entre elas unha viaxe en 1818 entre Mannheim e Frankfurt e volta, e unha posterior viaxe a París pasando por Nancy. No verán de 1818 Drais, a través dos seus axentes, estableceu postos de alugueiro de draisiennes en diferentes capitais de Europa, que tiveron un notable éxito.
O hobby horse de Johnson
miniatura|esquerda|200px|Hobby Horse de Johnson, [[1818.]] miniatura|esquerda|150px|Folla de instrucións do Hobby Horse.
A draisienne foi obxecto de innovación para emprendedores. O londiniense Denis Johnson, de case sesenta anos de idade, comezou en 1818 a construír velocípedes cun modelo que el chamou hobby-horse. Como a draisienne, o hobbyhorse contaba con dúas rodas aliñadas sobre un bastidor de madeira, pero o corpo do usuario ía acomodado no centro deste para dar cabida a rodas máis grandes que facían posible acadar maior velocidade. Para unir as rodas co bastidor Johnson empregou unha forcada de ferro diante e dous tirantes tamén de ferro atrás. O mecanismo de dirección constaba dunha barra de ferro perpendicular ao bastidor. Algúns modelos tiñan estribos nos que pousar os pés. O resultado era un vehículo máis elegante que a draisienne e máis lixeiro tamén.
En 1819 Johnson abriu unha escola de velocipedistas, á que acudían os curiosos a observar os novos modelos e que lle serviu como publicidade para as súas vendas. Para afacer ao público ao novo vehículo Johnson organizou unha serie de exhibicións que pouco a pouco foron proporcionándolle popularidade, e ese mesmo ano catro homes sobre hobbyhorses recorreron a distancia entre Brighton e Londres en doce horas. Éxitos así crearon na prensa un clima de opinión favorable ao invento, aínda que non faltaron as críticas.
Johnson deu por rematada a construción de draisiennes e retomou a de carruaxes cando o Colexio de Cirurxiáns de Londres emitiu un informe no que advertía do perigo que supuña o uso deste vehículo, que podía provocar lesións tales como fracturas, cambras e hernias.
A tracena e o criterion
En 1818 o norteamericano J. Stewart, de Baltimore, baseándose en deseños europeos, construíu un vehículo que chamou tracena, corrupción de draisienne. Meses despois presentouno no Concert Hall como máquina de recreo. As poucas referencias recollidas en prensa desestimaban a súa utilidade dado o pobre estado das estradas. Na mesma época Ambrose Salisbury, de Boston, un fabricante de carros e rodas, presentou un modelo de fabricación propia na súa cidade, pero a súa actividade cesou pronto.
O primeiro mercado receptivo foi o de Filadelfia, grazas á actividade do afamado pintor Charles Willson Peale, que aos case 80 anos de idade decidiu crear un modelo propio de draisienne a partir dun deseño dun xornal británico. A súa creación pesaba cinco libras máis que o orixinal, o cal lle obrigou a crear unha serie de prototipos en busca da lixeireza. Xa en 1819 un descoñecido cabaleiro inglés presentou nunha carreira en Nova York un vehículo análogo ao que chamou criterion. Este mesmo cabaleiro abriu unha pista de carreiras en Manhattan, cunha circunferencia de preto de 200 pés, na que alugaba criterions para uso do público. A municipalidade declarou un perigo este tipo de carreiras e prohibiu o uso dos criterions nas rúas. Sábese da aparición de vehículos similares en Savannah (Xeorxia) e New Haven (Connecticut) nesas mesmas datas e con máis ou menos éxito.
A draisienne de Macmillan
miniatura|dereita|200px|Draisienne con pedais de Macmillan, [[réplica dun modelo de 1842.]] miniatura|dereita|200px|Draisienne tipo Macmillan, de ferro, [[1850.]]
Durante o seguinte medio século seguiu desenvolvéndose o cabalo mecánico, agora baixo o nome xenérico de velocípede, sobre todo en talleres de mecánica británicos. Os esforzos centrábanse en crear tipos de tres e mesmo catro rodas, polo que a draisienne mesma quedou totalmente obsoleta, a pesar dalgúns intentos de resucitala. O máis efectivo foi o do científico Lewis Gompertz, de Londres, que en 1821 engadiu unhas pancas sobre a forcada dianteira para permitir aproveitar na carreira a forza impresa polos brazos, co conseguinte incremento na velocidade. Tamén en 1819 o inglés Krnught construíu un modelo de draisienne de ferro.
Contra 1838 o escocés Macmillan engadiulle un sistema de freo e dous pedais curtos fixados ao cubo da roda posterior e conectados por barras de pancas longas que se encaixaban no cadro na parte frontal. Realizou con ela unha viaxe de ida e volta a Glasgow de 226 km cubrindo un tramo de 65 km a unha velocidade media de 13 km/h. .
A byciclette de Michaux
miniatura|esquerda|200px|Velocípede de Michaux, con pedais, freo e suspensión.
Tras un período de decadencia, o velocípede reapareceu en 1867, cando Pierre Michaux, mecánico parisiense, sacou á venda unha draisienne con bastidor de ferro modificada coa instalación de dous pedais directamente sobre o cubo dianteiro, rodas máis xuntas e de maior tamaño a frontal (unhas 34 polgadas), freo e suspensión baixo a sela. Desta innovación resultou o grave inconveniente de que a forza do pedaleo provocaba a perda do equilibrio, porén supuxo un adianto decisivo na posterior evolución do velocípede cara á actual bicicleta.
Michaux fundou a primeira compañía adicada á fabricación de byciclettes, como pronto foron coñecidas, na que el supervisaba a produción. Os irmáns Marius, Aime e René Olivier, fillos dun industrial de Lión que amasara a súa fortuna coa industria química, eran os seus socios capitalistas que contribuíron cos cincocentos francos de capital inicial, recibían o 70% dos beneficios e controlaban a dirección técnica e comercial da empresa. Antes da fundación desta, Michaux levaba anos investindo en introducir novas melloras na máquina e someténdoas a proba. Tras presentala nas rúas de París e conseguir familiarizar ao público con ela, tivo entre os mozos das clases acomodadas aos seus primeiros e máis activos clientes.
A byciclette foi exhibida na Exposición Universal de París de 1867 e a empresa ofrecía clases aos seus clientes, de modo que o seu uso se estendeu rapidamente por Francia, en especial pola corte.
A bycicle de Lallement
miniatura|dereita|150px|Patente de Pierre Lallement nos Estados Unidos. miniatura|dereita|150px|Lallement co seu invento, París, [[1870.]]
En xullo de 1865 o mecánico Pierre Lallement vaixou aos Estados Unidos cun deseño propio moi semellante á byciclette de Michaux e estableceuse en Ansonia, Connecticut. A primavera seguinte fixo unha viaxe de proba de vinte millas ata New Haven na compaña dun xornalista que fixo a primeira reportaxe coñecida dunha bicicleta en acción. Ese mesmo ano asociouse con James Carroll, con quen pretendeu sen éxito comercializar o seu produto.
En 1868 Lallement regresou a Francia, pero enseguida comezaron a aparecer patentes americanas de melloras do seu deseño. Thomas R. Pickering creou un cadro feito con tubos de ferro no canto de barras macizas e que empregaba compoñentes intercambiables. Aínda así, o elevado prezo dos vehículos retraía aos investidores: os entre 75 e 150 dólares que custaba non gardaba proporción cos 10 dólares á semana dun bo salario. A pesar diso en 1868 a bycicle, adaptación do francés byciclette, púxose de moda en Nova York, onde os irmáns Pearsall abriron a primeira escola de ciclismo. A moda estendeuse polo país e proliferaron as competicións. O fabricante de coches George C. Eliot, de Providence, alcanzou as 250 unidades producidas á semana. O antedito Thomas Pickering comezou a publicar unha revista especializada, The Velocipedist, e as pistas de ciclismo proliferaron pola costa leste.
Carroll e Lallement vendéronlle a súa patente a un empresario chamado Witty, que pretendeu cobrar royalties por cada bicicleta vendida. Este ingresou 40.000 dólares polas licenzas de explotación que repartiu, e baixo as que se fabricaron 16.000 bicicletas, arredor dunha cuarta parte delas na cidade de Nova York. Witty mantivo preitos por causa das patentes con outros fabricantes, entre eles os irmáns Hanlon, e un certo Stephen W. Smith reclamou o seu dereito sobre a patente orixinal. Mentres esta disputa se resolvía no xulgado, os vendedores asociáronse e decidiron pagar royalties só aos irmáns Hanlon. Durante xaneiro e febreiro de 1869 a oficina de patentes dos Estados Unidos recibiu máis dun cento de solicitudes relacionadas coa bicicleta, e en marzo un cento máis.
John Charles Polanyi
John Charles Polanyi (en húngaro: Polányi János), nado en Berlín o 23 de xaneiro de 1929, é un químico canadense de orixe húngara, galardoado co Premio Nobel de Química do ano 1986.
Traxectoría
Naceu en Berlín, fillo do químico húngaro Michael Polanyi e Magda Elizabeth, e sobriño do famoso economista Karl Polanyi. En 1933 a súa familia trasladouse a Inglaterra, onde estudou química na Universidade de Cambridge onde se doutorou en 1952. Aquel mesmo ano emigrou ao Canadá, onde traballou no National Research Council of Canada de Otava, e posteriormente nas universidades de Princeton e Toronto, de onde é profesor de química desde 1956.
Investigacións científicas
Tras realizar investigacións en quimioluminiscencia infravermella, radiación que emiten as moléculas cando as súas rotacións e vibracións internas retárdanse pasando de estados vibracionais de moi alta frecuencia a outros estados vibracionais de baixa frecuencia. A análise destas radiacións fornece información detallada da distribución de enerxía nos elementos químicos, e a relación desta distribución cos detalles das secuencias de fenómenos que ocorren durante as reaccións.
Premios e distincións
En 1989 recibiu un doutoramento honoris causa polo Instituto Weizmann de Ciencias.
Río Caquetá
Características
No seu curso alto flúe en dirección sueste e marca a fronteira entre os departamentos colombianos de Putumayo e Caquetá. Preto de Tres Esquinas conflúe co río Orteguaza, e antes de penetrar no departamento colombiano de Amazonas recibe as augas do caudaloso río Caguán.
O río marca tamén a fronteira entre os departamentos de Caquetá e Amazonas, salvando numerosas cachoeiras.
Cerca dos cerros de Munoir recibe ao seu afluente Yarí.
Tras penetrar na Amazonia conflúe co río Apaporis, preto de La pedrera e entra no Brasil co nome de Jarupá. No seu curso baixo recibe ao Auati Paraná e ao Mirim Pirajuana
Posúe unha gran fauna, entre a que destacan os peixes, ademais de réptiles.
Fondevila, Bascuas, Vila de Cruces
Fondevila é un lugar da parroquia de Bascuas, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza.
Volcano Suns
Volcano Suns foi unha banda estadounidense de rock alternativo procedente de Boston, Massachusetts, e formada polo batería de Mission of Burma, Peter Prescott, no ano 1984.
Historia
A banda formouna na primavera de 1984 o antigo batería de Mission of Burma e Molls Peter Prescott, sendo o único membro orixinal de Volcano Suns que quedaba cando o grupo separouse en 1991. Os outros membros orixinais eran Gary Waleik e Steve Michener, que marcharían despois duns poucos meses, antes do lanzamento do primeiro álbum do grupo, para formar Big Dipper. Prescott incorporou entón a Jeff Weigand ao baixo e a Jon Williams á guitarra. Esta segunda formación creou o álbum de estrea da banda, The Bright Orange Years (1985), ademais do segundo, All-Night Lotus Party (1986), ámbolos dous editados a través do desaparecido selo Homestead Records. En 1987 Bob Weston e Chuck Hahn substituíron a Weigand e Williams respectivamente para gravar Bumper Crop, o seu derradeiro álbum con Homestead. No traballo tamén colaboraron Roger Miller tocando o piano e Gary Waleik o sitar.
En 1988 a banda asinou co selo de Greg Ginn SST Records para publicar o seu cuarto álbum, Farced. A formación foi a mesma que no seu anterior traballo, incluíndo a Miller no piano e a Waleik no sitar. No ano 1989 chegou o seu lanzamento máis experimental, Thing of Beauty, tamén a través de SST, no cal David Kleiler (anteriormente na banda Sorry) substituíu a Chuck Hahn na guitarra. Esta sería a derradeiros formación de Volcano Suns. A bands moveuse ao selo independente baseado en Chicago Quarterstick Records para editar o seu derradeiro álbum en 1991, Career in Rock. O disco foi gravado por Steve Albini, que posteriormente traballaría con Bob Weston en Shellac.
T-35
O T-35 foi un carro de combate pesado soviético con múltiples torretas do período de estreguerras e de principios da segunda guerra mundial. Tivo unha produción moi limitada co Exército Vermello, fabricándose unicamente 61 exemplares. Foi o único carro de combate pesado con cinco torretas en acadar a fase de produción no mundo, pero demostrou ser lento e pouco fiable mecanicamente. A meirande parte dos T-35 aínda operativos durante a Operación Barbarossa perdéronse debido a fallos mecánicos en ve de pola acción do inimigo. Exteriormente era grande, pero os espazos do interior eran estreitos e cos compartimentos de combate separados, e algunhas da torretas tapaban os zapóns de acceso.
As Laxes, Corvillón, Cambados
As Laxes é un lugar da parroquia de Corvillón no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Tiña 178 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 95 eran mulleres e 83 homes, o que representa un descenso continuado respecto ós anos 2010, cando eran 195 veciños, e 2005, cando eran 200.
Karbo Deportivo
O Karbo Deportivo foi un club de fútbol feminino galego da cidade da Coruña. Foi fundado en 1968 como Karbo Club de Fútbol, sendo inicialmente un club independente, ata que na metade da tempada 1983/84 o Deportivo da Coruña se fixo cargo del e mudou o seu nome polo de Karbo Deportivo, constituíndo historicamente a primeira sección de fútbol feminino da entidade branquiazul. Durante a década de 1980 foi o equipo referente do fútbol feminino en España. Desapareceu en 1988 por problemas económicos.
Historia
O Karbo Club de Fútbol naceu en 1968 no seo da Academia Karbo, un colexio do barrio dos Mallos na cidade da Coruña. Durante a súa primeira etapa o equipo xogou torneos amigables e oficiosos, xa que a Real Federación Española de Fútbol non incorporou o fútbol feminino ata 1980.
En 1983, a Real Federación Española de Fútbol organizou a primeira edición oficial da Copa da Raíña de fútbol, da que o Karbo C.F. resultou campión tras gañar na final disputada en Xetafe o 22 de maio de 1983 ao Porvenir por 4-1.
En novembro 1983 producironse conversas entre o entón presidente do Deportivo da Coruña, Jesús Corzo Sierra, e os propietarios do colexio Karbo, Ramón Carrasco e Mary Carmen Borrego, que desembocarían nun acordo polo cal o Deportivo se faría cargo do Karbo. Así mesmo, o club branquiazul decidiu respectar o nome Karbo e engadíulle o de Deportivo, ficando así o nome como Karbo Deportivo. A partir de entón o equipo comezaría a empregar a camisola branquiazul co escudo do Deportivo, e disputaría os encontros como local alternativamente entre o campo de Elviña, o de Vilaboa e o estadio de Riazor —no que chegou a rexistrar entradas de 4.000 espectadores—.
O Karbo Deportivo foi a base da selección galega que gañou o campionato de España en 1985.
Entre as tempadas 1982/83 e 1986/87, o Karbo gañou con facilidade o campionato de Galicia organizado pola Federación Galega de Fútbol, disputado en forma de liga e que daba a clasificación para a Copa da Raíña. Na tempada 1984/85 mesmo o chegou a gañar sen recibir un só gol en contra. En 1987 tamén gañaría a Copa Federación Galega de Fútbol ao vencer 5-0 ao Celta.
O Karbo Deportivo deixou de existir en 1988 por problemas económicos, deixando o Deportivo da Coruña sen equipo feminino ata o ano 2016, cando volveu contar cunha sección de fútbol feminino, chamada oficialmente Real Club Deportivo ABANCA  por razóns de patrocinio.
Robert Angus Smith
Robert Angus Smith, nado o 15 de febreiro de 1817 e finado o 12 de maio de 1884, foi un químico escocés.
Traxectoria
En 1852 identificou a correlación entre a choiva ácida -expresión empregada por el en 1872- e a contaminación atmosférica, e observou que esa choiva ácida podía levar á destrución da natureza. Aínda que a choiva ácida xa se descubriu no 1852, non foi ata a década de 1970 cando os científicos comezaron a observala.
Igrexa de San Tomé de Maside
Igrexa de San Tomé de Maside pode referirse a:
Fumaces e A Trepa, Vilardevós
Formaba parte da parroquia eclesiástica de Fumaces e A Trepa que estaba formada polo lugar desta parroquia civil (a aldea de Feilas) e mais os tres lugares da parroquia homónima do concello de Riós. Desde 1951 pertence á parroquia eclesiástica da Trepa, resultado da división da anterior parroquia eclesiástica en dúas.
Encoro de Asuán
miniatura|180px|Mapa de Exipto no que se mostran [[Asuán e o Lago Nasser.]]
Normalmente o Nilo desbórdase anualmente, cando as augas procedentes de Etiopía flúen para o baixo Nilo no verán. Desde a antigüidade, estes desbordamentos ao deixar un sedimento de nutrientes e minerais no chan, foron os que converteron as terras do arredor do río nunha fértil veiga ideal para a agricultura. Porén, esta impredecíbel alternancia entre períodos de crecidas supoñía a perda de colleitas enteiras polo alagamento ou seca e a conseguinte escaseza de alimentos na poboación, polo que se considerou necesaria a construción dun encoro que regulase estas inundacións para protexer as terras de labor e os campos de algodón.
Historia da construción
miniatura|esquerda|Presa Baixa. A construción foi iniciada polos británicos en 1899 e concluíuse en 1902. O deseño inicial tiña 1.900 m de longo por 54 m de alto e descubriuse axiña que era inadecuado, polo que se procedeu a aumentar a súa altura en dúas fases: de 1907 a 1912 e de 1929 a 1933. Esta é a que se coñece como Presa Baixa.
Cando o encoro case se desbordou en 1946, decidiuse que, en lugar de aumentar a súa altura por terceira vez, se construíse un segundo encoro 6 km río arriba. O proxecto comezou en 1952, exactamente tras a revolución de Nasser e, en principio, os Estados Unidos axudarían a financiar a construción cun empréstito de 270 millóns de dólares. A oferta de axuda foi retirada a mediados de 1956 e o goberno exipcio propúxose continuar o proxecto en solitario, utilizando os ingresos que proporcionaba o Canal de Suez como axuda na construción. Porén, en 1958 interveu a Unión Soviética (en plena Guerra fría polo dominio de África) pagando, posibelmente, un terzo do custo da inmensa presa de pedra e arxila como regalo. Á parte desta axuda monetaria, proporcionaron técnicos e maquinaria pesada e o deseño correu a cargo do instituto ruso Zuk Hydroproject.
A construción comezou en 1960. O Encoro Alto, as-Sad al-'Aali, foi concluído na súa totalidade o 21 de xullo de 1970; mentres que a primeira etapa, o encoro, se concluíu en 1964 e se comezou a encher coa presa aínda en construción, atinxindo a súa capacidade total en 1976. Este encoro causou inquietude entre os arqueólogos debido a que o complexo de Abu Simbel, así como outras decenas de templos, quedarían somerxidos baixo as augas. En 1960, unha operación de rescate patrocinada pola UNESCO localizou, escavou e trasladou vinte e catro destes monumentos a situacións máis seguras ou foron doados aos países que colaboraron no rescate, como o templo de Debod, actualmente en Madrid (España).
Beneficios
miniatura|Encoro Alto de Asuán.
O Encoro Alto ten 3.600 m de longo e 980 m de largo na base, por 40 m de ancho na cúspide e 111 m de alto, cun volume de material de 43 millóns de m³. En condicións de máxima capacidade pode dar saída a 11.000 m³ de auga por segundo. Posúe desaugadoiros de emerxencia adicionais para un volume de 5.000 m³ extra e o canal Toshka, que liga o encoro coa depresión Toshka. Este encoro, denominado Lago Nasser, ten 480 km de longo e 16 km na súa parte máis larga, a súa área na superficie é de 6.000 km² e contén entre 150 e 165 km³ de auga. Inundou gran parte da baixa Nubia e tivéronse que trasladar máis de 90.000 persoas. Os efectos das perigosas inundacións de 1964 e 1973 e as terríbeis secas como as de 1972-73 e 1983-84 quedaron mitigados. Creouse unha nova industria pesqueira ao redor do lago Nasser que continúa na súa pugna por prosperar debido á distancia á que se encontra calquera mercado significativo.
Cunha produción hidroeléctrica de 2,1 xigavatios, a presa alberga 12 xeradores de 175 megavatios cada un. A subministración eléctrica comezou en 1967, cando a presa alcanzou o seu cénit de produción, xerando aproximadamente a metade da electricidade necesaria para o consumo de todo Exipto (ao redor do 15% en 1998) e permitindo, por primeira vez, a conexión eléctrica na maioría dos pobos exipcios.
Cuestións medioambientais
A realización do grande encoro de Asuán, hoxe Sadd al-Alí, situado no Alto Exipto e destinado a modificar o contorno físico para controlar as crecidas do Nilo e producir enerxía, tivo graves consecuencias no fráxil equilibrio do milenario ecosistema, sobre todo porque os enxeñeiros que o deseñaron non tiveron en conta o impacto ecolóxico que a súa construción tería sobre a fauna, a flora, e tamén sobre a economía dos pobos que habitaban as marxes do río Nilo. As consecuencias medioambientais foron numerosas: sedimentación excesiva augas arriba, erosión augas abaixo, desaparición de especies animais que efectuaban migracións ao longo do río, destrución e salinización dos deltas (ao reducirse o caudal do Nilo, motivou que as augas salgadas do Mediterráneo penetren no terreo ao longo da costa próxima á desembocadura do Nilo), diminución da produtividade nas pesquerías, emigración de animais mariños ao suprimirse a barreira da salinidade, subida do nivel das augas freáticas nas veigas próximas, contaminación do río provocada polos fertilizantes, herbicidas e pesticidas. Outra das consecuencias negativas para a poboación foi o aumento de risco sanitario xa que os canais de rega agrícola e as marxes do lago Nasser son o hábitat perfecto para animais que transmiten enfermidades, tales como o mosquito da malaria (Anopheis) e os caracois que propagan o parasito da bilharziase (Schistosoma sp.).
Winston-Salem
Winston-Salem é unha cidade dos Estados Unidos, no estado de Carolina do Norte, con 229 617 habitantes censados no 2010. Winston-Salem é a sede do condado de Forsyth, a cidade máis grande deste e a cuarta máis grande do estado (aínda que unha estimación do censo de 2011 estimando a poboación en 232 385 habitantes fai que Winston-Salem sexa a quinta).
Descrición
O distrito de Old Salem (1766), Historic Bethabara (1753) e os lugares de Bethania (1759) son os lugares máis antigos da cidade, de interese histórico. Tamén é de interese histórico Vila Reynolda (que inclúe os xardíns Reynolda e a Casa Reynolda, Museo de Arte Americana). Outros sitios de interese son o Horne Creek Historic Farm, Parque Tanglewood, o centro educativo SciWorks, e SECCA, o Centro de Arte Contemporánea do Sueste. Os deportes máis importantes da cidade e os lugares de ocio están organizados nun grupo coñecido como o Winston-Salem Entertainment-Sports Complex.
A área metropolitana de Winston-Salem ( MSA ) ten unha poboación de 468 124 habitants segundo as estimacións do 2008 da Oficina do Censo dos EAU. A partir do 2008, a área estatística combinada (CSA) de Greensboro / Winston-Salem / High Point, a tríade de Piedmont, ten unha poboación de 1 603 101 habitantes, polo que é a 30ª área metropolitana máis grande nos EAU. No 2012, a cidade foi incluída entre os 10 mellores lugares para xubilarse nos EAU pola Money Watch CBS.
Salem
A orixe da cidade de Salem remóntase a xaneiro do 1753, cando o bispo August Gottlieb Spangenberg, no nome da Igrexa Morava, seleccionou un lugar de asentamento en Muddy Creek. Chamoulle a esta zona "die Wachau" ( Latín: Wachovia ) o nome da propiedade ancestral do Conde Nicolaus Ludwig von Zinzendorf. A terra, pouco menos 400 km2, foi mercada posteriormente a John Carteret, 2º Earl Granville. O 17 de novembro de 1753 chegaron os primeiros colonos ao que máis tarde se convertería na cidade de Bethabara, que non estaba concibida para ser o asentamento primario, e algúns residentes desprazáronse a un asentamento próximo chamado Bethania no 1759. Por último, houbo un sorteo para seleccionar entre os lugares adecuados a situación dunha nova cidade.
Craniometría
miniatura|300px|Un cranio humano nun dispositivo de medida de 1902.
Winston-Salem
Salem
Á cidade establecida no lugar elixido déuselle o nome de Salem (da palabra hebrea Shalom para "paz") ​​elixido polo último patrón moravo, o conde Zinzendorf. O 6 de xaneiro de 1766, tirouse a primeira árbore para a construción de Salem. Salem era un asentamento típico de congregación morava cos edificios públicos agrupados en torno a unha praza central, hoxe Salem Square. Estes inclúen a igrexa, a Casa dos Irmáns e maila Casa das Irmás dos membros solteiros da Congregación, que era propietaria de todos os bens da cidade. Durante moitos anos, só aos membros da Igrexa Morava se lles permitiu vivir no asentamento. Esta práctica terminara antes da guerra civil americana. Moitos dos edificios orixinais foron restaurados ou reconstruídos e agora forman parte de Old Salem Museos e Xardíns. Salem foi incorporada como cidade no 1854. Salem Square e "God's Acre", Cemiterio Moravo, dende 1772 son sitios mundialmente coñecidos polo servizo relixioso da saída do sol nas mañás da Pascua. Este servizo, promovido por todas as parroquias moravas da cidade, atrae a milleiros de fieis cada ano e gañaron o nome de "A Cidade da Pascua" de Winston-Salem.
Winston
No 1849, a congregación Salem vendeu as súas terras do norte ao formado Condado de Forsyth para ser a sede do condado. A nova cidade chamouse "a capital do condado" ou Salem ata 1852, cando foi nomeada Winston na honra dun heroe local da Guerra da Independencia, Joseph Winston. Durante as súas dúas primeiras décadas, Winston era a soñada cidade do condado. No 1872 iniciáronse as obras para conectar a cidade co ferrocarril de Carolina do Norte. Ese mesmo ano, Thomas Jethro Brown, do condado de Davie arrendou unha corte de cabalos antiga e estableceu o primeiro almacén de tabaco Winston. Tamén nese ano, Pleasant Henderson Hanes, tamén de Davie, construíu a súa primeira fábrica de tabaco a poucos metros do almacén de Brown. No 1875, Richard Joshua Reynolds, do condado de Patrick, Virxinia, construíu a súa primeira fábrica de tabaco a uns centos de metros da fábrica Hanes. Na década de 1880, había cerca de 40 fábricas de tabaco na cidade de Winston. Hanes e Reynolds competirían ferozmente os seguintes 25 anos para absorber algúns dos fabricantes máis pequenos, ata que Hanes lle vendeu a súa fábrica a Reynolds no 1900 para comezar unha segunda carreira na industria téxtil.
Craniometría
Chámase craniometría á disciplina que estuda as diferentes medidas que son posíbeis obter nun cranio.
Winston-Salem
Winston-Salem
Na década de 1880, a Oficina de Correos dos EAU comezou a referirse ás cidades como Winston-Salem. No 1899, despois de case unha década de discordia, o Departamento de Correos dos Estados Unidos estableceu a oficina de correos da cidade en Winston, coa antiga oficina de Salem servindo coma auxiliar. Despois dun referendo, as cidades incorporáronse oficialmente como "Winston-Salem" no 1913.
Craniometría
É distinta da frenoloxía (o estudo da personalidade e o carácter) e da fisionomía (o estudo das características faciais), pero ten con elas en común o ter reclamado a capacidade de predicir pseudocientificamente trazos da personalidade ou a intelixencia. Hai un tempo foron intensivamente practicadas dentro da antropoloxía, especialmente na antropoloxía física do século XIX.
Ramón Sijé
José Ramón Marín Gutiérrez, máis coñecido polo pseudónimo Ramón Sijé, nado en Orihuela, Alacant, o 16 de novembro de 1913 e finado tamén en Orihuela o 24 de decembro de 1935, foi un escritor español.
Craniometría
Darwinismo
A craniometría e o estudo dos esqueletos usáronse como bases argumentativas da teoría da evolución no libro A orixe das especies de Charles Darwin (1859). Coa consolidación do darwinismo social tratouse de xustificar cientificamente a segregación social segundo a raza, baseándose na suposta superioridade intelectual dunha raza humana sobre outra inferior, pola súa capacidade cranial. Dita ideoloxía fíxose moi popular durante a primeira metade do século XX e contribuíu á propagación do movemento da euxenesia, sendo unha das súas figuras prominentes Georges Vacher de Lapouge, quen clasificou á humanidade en varias "razas" diferentes e xerarquizadas, desde a «raza aria branca, dolicocéfala» (cabeza longa e delgada) á «braquicéfala» (cabeza curta e ancha).
Winston-Salem
Winston-Salem
No 1929, o edificio Reynolds completouse en Winston-Salem. Deseñado por William F. Lamb, da firma de arquitectos Shreve, Lamb y Harmon, mide uns 96m e consta de 21 pisos. Cando se completou a sede da compañía de RJ Reynolds, era o edificio máis alto dos Estados Unidos, no sur en Baltimore, Maryland, e foi nomeado o mellor edificio do ano polo Instituto Americano de Arquitectos. O edificio é moi coñecido por ser o precursor e prototipo para o moito máis grande Empire State, construído no 1931 na cidade de Nova York. Cada ano, o persoal do Empire State envía unha tarxeta no Día do Pai ao persoal do Edificio Reynolds en Winston-Salem para renderlle homenaxe ao seu papel como precursor.
Ramón Sijé
Traxectoria
Estudou bacharelato nos xesuítas e Dereito en Murcia. Amigo dende a infancia do poeta Miguel Hernández, cofundou as revistas Voluntad e El Gallo Crisis. Tamén escribiu un ensaio de carácter antirromántico, La decadencia de la flauta y el reinado de los fantasmas.
Craniometría
Darwinismo
No seu libro A orixe do home, Darwin falou frecuentemente de "razas humanas", divididas en dúas clases principais: apelando a unha suposta relación entre as facultades intelectuais e o tamaño do cerebro. Darwin cita unha clasificación craniométrica na que se describe aos europeos coa maior capacidade intelectual, mentres que describe aos asiáticos e aos aborixes australianos coa menor capacidade, en base ao tamaño dos seus cerebros:
O índice cefálico
O profesor de anatomía sueco Anders Retzius (1796–1860) usou por primeira vez o índice cefálico na antropoloxía física para clasificar os restos humanos antigos achados en Europa. Retzius clasificou os cerebros en tres categorías principais:
Jesús Lázare
Jesús Armando Lázare Rincón, nado en Soria de pais de orixe lucense, tamén coñecido como Suso Lázare, foi o vixésimo presidente do Club Baloncesto Breogán, así como presidente do Club Estudiantes de Lugo.
Craniometría
O índice cefálico
Estes termos foron empregados por Georges Vacher de Lapouge (1854–1936), un dos pioneiros das teorías científicas nesta área e un teórico da euxenesia quen, en L'Aryen et son rôle social (Os arios e o seu papel social, 1899) dividiu a humanidade en varias "razas" diferentes e xerarquizadas, desde a "raza aria" branca, dolicocéfala, á "braquicéfala", mediocre e inerte, mellor representada polos "xudeus" (sic). Entre estas dúas, a máis alta e a máis baixa, Vacher de Lapouge identificaba ao "Homo europaeus" (teutónico, protestante etc.), ao "Homo alpinus" (auvernios, turcos etc.) e, finalmente, ao "Homo mediterraneus" (napolitanos, andaluces etc.). Vacher de Lapouge converteuse nun dos principais inspiradores do antisemitismo e da ideoloxía nazi. A súa clasificación foi reflectida por William Z. Ripley en As razas de Europa (1899).
Ramón Sijé
Traxectoria
O seu falecemento, a causa dunha septicemia, inspirou a Miguel Hernández un dos seus poemas máis coñecidos, Elegía, publicado no seu libro El rayo que no cesa, musicado posteriormente por Joan Manuel Serrat.
Craniometría
Craniometría e antropoloxía
miniatura|280px|Neste frontispicio do seu Evidence as to Man's Place in Nature (1863), [[Thomas Henry Huxley|T. H. Huxley publicou por primeira vez a súa famosa imaxe comparando o esqueleto dos simios ao dos humanos.]] miniatura|280px|Selección de cranios de [[primates.]]
Joseba Apaolaza
miniatura|[[Eneko Olasagasti, Joseba Apaolaza, Paco Mir, Mireia Gabilondo e Fernando Bernues durante a presentación de Ez da hain erraza no ano 2000]] Joseba Apaolaza, nado en Urretxu (Guipúscoa), o 29 de decembro de 1960, é un actor español coñecido polos seus papeis no cine e en series de televisión como Aquí no hay quien viva.
Craniometría
Craniometría e antropoloxía
En 1784, Louis-Jean-Marie Daubenton, que escribiu numerosas memorias de anatomía comparada para a Academia francesa, publicou a Mémoire sur les différences de la situation du grand trou occipital dans l’homme et dans les animaux (Memoria sobre as diferentes posicións do forame occipital en homes e animais). Seis anos despois, Pieter Camper (1722–1789), distinguido artista e anatomista, publicou algunhas conferencias incluíndo unha descrición dos seus métodos craniométricos, das que pode afirmarse con xustiza que sentaron as bases de todos os traballos subseguintes.
Ramón Sijé
Notas
.
Craniometría
Craniometría e antropoloxía
Pieter Camper descubriu o "ángulo facial", unha medida deseñada para determinar a intelixencia animal entre especies diferentes. Segundo esta técnica, o ángulo facial fórmase trazando dúas liñas: unha horizontalmente desde o nariz ao oído e outra perpendicular, desde a parte sobresaínte do maxilar superior até a parte máis prominente da fronte. Camper comprobou que as estatuas antigas gregas presentaban un ángulo de 90°, os europeos de 80°, os negros de 70° e o orangután de 58°. Descubriu que o ángulo facial é directamente proporcional ao tamaño do cerebro, e que o tamaño deste é directamente proporcional ao grao de intelixencia.
No século XIX foron numerosos os notábeis contribuíntes á bibliografía sobre craniometrías. Aínda que é imposíbel analizar cada traballo ou incluso rexistrar todos os nomes do seus autores, debe engadirse que para o propósito de amplas comparacións de humanos con outros animais os métodos craniométricos foron usados por Paul Broca (1824–1880), fundador da Sociedade Antropolóxica de Francia en 1859, e por T. H. Huxley (1825–1895) en Inglaterra. Ao comparar esqueletos de simios e humanos, Huxley apoiou a teoría da evolución de Charles Darwin, desenvolvendo o "principio pitecométrico", que afirmaba que o home e os monos descendían dun antepasado común.
Xunto co traballo de Ernst Haeckel (1834–1919), que se fixo famoso coa actualmente obsoleta "teoría da recapitulación" (segundo a cal cada individuo seguía a evolución da especie completa durante a súa vida), estas investigacións sobre cranios e esqueletos axudaron a liberar á Europa do século XIX dos seus trazos etnocéntricos. En particular, o descubrimento en 1891 por Eugène Dubois (1858–1940) do Home de Xava (Trinil, Illa de Xava, Indonesia), que sería o primeiro espécime de Homo erectus descuberto, demostrando a ascendencia da humanidade fóra de Europa (aínda que, máis dun século despois, sabemos que nin Asia foi o berce da humanidade nin o Homo erectus un antepasado do Homo sapiens).
Capacidade cranial, razas e ideas científicas dos séculos XIX-XX
Samuel George Morton (1799–1851), un dos inspiradores da antropoloxía física, recolleu centos de cranios humanos de todo o mundo e empezou a intentar achar unha forma de clasificalos segundo algún criterio lóxico. Influído polas teorías comúns da súa época, afirmou que podía xulgar a capacidade intelectual dunha raza grazas á capacidade cranial (a medida do volume do interior do cranio). Un cranio grande significaba un gran cerebro e unha maior capacidade intelectual, e un cranio pequeno indicaba un cerebro pequeno e unha menor capacidade intelectual. Mediante o estudo destes cranios, Morton decidiu en que punto os caucásicos deixaban de selo, e en que punto empezaban os negros. Morton tiña moitos cranios do antigo Exipto e concluíu que os antigos exipcios non eran africanos, senón brancos. As súas principais monografías foron: Crania Americana (1839), An Inquiry into the Distinctive Characteristics of the Aboriginal Race of America (1844), e Crania Aegyptiaca (1844). En Crania Americana afirmou que a capacidade cranial media dos brancos era de 1425 cm³, mentres que a dos negros era de 1278 cm³.
miniatura|280px|Un "craniómetro" deseñado circa 1910 para a investigación antropolóxica.
Os seguidores de Morton, especialmente Josiah C. Nott (1804–1873) e George Gliddon (1809–1857), no seu monumental tributo ao traballo de Morton, Types of Mankind (1854), levaron as súas ideas máis alá, e afirmaron que os seus achados apoiaban de feito a noción de polixenismo, que afirma que a humanidade se orixinou de diferentes liñaxes e é a antecesora da hipótese multirrexional. O propio Morton mostrárase reticente a propugnar explicitamente o polixenismo porque supoñía un importante desafío á versión bíblica da creación. Charles Darwin opúxose a Nott e Glidon en The Descent of Man (1871), argumentando en pro dun monoxenismo da especie humana. Darwin concibía a orixe común de todos os humanos (a hipótese da orixe única) como esencial para a teoría da evolución.
miniatura|250px|Mapa do "índice cefálico" en Europa de William Z. Ripley, publicado en As razas de Europa (1899).
En 1873, Paul Broca achou o mesmo patrón descrito no Crania Americana de Samuel Morton pesando cerebros en autopsias. Outros estudos históricos propugnando unha diferenza entre negros e brancos en canto ao tamaño do cerebro inclúen os de Bean (1906), Mall (1909), Pearl (1934) e Vint (1934).