cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alabandina
Lugares onde se atopa
Recibe o seu nome do lugar onde se descubriu, a antiga cidade de Alabanda, na rexión de Caria, hoxe pertencente a Turquía, aínda que tamén se encontra en Sri Lanka, no sur de Australia e en varias rexións europeas.
Usos da alabandina
Debido á súa condición de pedra preciosa a alabandina é usada na xoiería.
Outros sulfuros
Outros sulfuros son:
A pirita, a galena, a calcopirita, a arsenopirita, a pirrotina e a marcasita.
Agüeiro, Sanguiñeda, Mos
Agüeiro é un lugar da parroquia de Sanguiñeda no concello pontevedrés de Mos, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2011 tiña 196 habitantes (108 homes e 88 mulleres).
Apódidos
A dos apódidos (Apodidae) é unha familia de aves da subclase das neornites, infraclase dos neognatos (clado dos cipselomorfos), e da orde dos apodiformes.
Descrición
A familia foi descrita en 1897 polo ornitólogo alemán Ernst Hartert.
Etimoloxía
O nome científico Apodidae está formado, como é a norma, pola raíz do nome do seu xénero tipo, Apus coa adición do sufixo do latín científico -idae, propio dos nomes das familias de animais. (Ver a etimoloxía de apodiformes).
Clasificación
Na actualidade recoñécense dentro da familia dúas subfamilias, con catro tribos:
Variacións taxonómicas
A taxonomía dos cirrios e especies relacionadas é complicda, e os límites entre os xéneros e especies foron moi discutidas, especialmente entre os da tribo Collocaliini. A análise do comportamento e vocalizacións é complicada porque houbo unha evolución paralela, mentres que as análises de diferentes trazos morfolóxicos e de varias secuencias de ADN deron resultados equívocos e parcialmente contraditorios.
Tradicionalmente na orde dos apodiformes considerábanse tres familias: as dos egotelos, cirrios e salanganas (familia apódidos), os chamados cirrios arborícolas (familia hemiprócnidos) e os colibrís (familia troquílidos).
Na denominada taxonomía de Sibley-Ahlquist, proposta por Charles Sibley e Jon E. Ahlquist, baseada en estudos de hibridación ADN-ADN realizados a fins dos anos 1960 e durante os 1980, os colibrís foron separados dos apodiformes para formaren unha nova orde, a dos troquiliformes (Trochiliformes), cunha única familia, a dos troquílidos. Porén, colibrís, cirrios e salanganas teñen entre si moitas semellanzas anatómicas, e diversos autores non aceptaron dita separación.
Esta clasificación non é recoñecida pola maioría dos taxónomos actuais, que utilizan estudos de filoxenia molecular máis recentes.
Os apódidos (Apodidae) son unha familia de aves da que forman parte os cirrios, ou birrios, e as salanganas asiáticas, dos cales en Galicia se poden atopar cinco especies, todas no xénero Apus. Son superficialmente similares ás andoriñas, pero non están estreitamente emparentados con elas nin con ningún paseriforme, e as semellanzas coas andoriñas son só o resultado dunha converxencia evolutiva. Os apódidos están clasificados na orde Apodiformes, xunto cos troquílidos (colibrís). Os Hemiprocne están moi emparentados cos verdadeiros cirrios, pero constitúen unha familia separada chamada Hemiprocnidae.
O nome da familia, Apodidae, deriva do grego ἄπους (ápous), 'sen patas', facendo referencia ao pequeno tamaño e debilidade das patas destas aves, que son eminentemente aéreas. A tradición antiga de representar os cirrios sen patas continuou na Idade Media, como se pode ver nas marletas da heráldica.
Son veloces voadores e algunhas especies de apódidos están entre os animais máis rápidos do planeta
Taxonomía
upright|miniatura |dereita| O fósil Scaniacypselus Os taxónomos clasificaron desde hai moito tempo os cirrios e o xénero Hemiprocne como parentes dos troquílidos (colibrís), o que foi corroborado polo descubrimento dos Jungornithidae (aparentemente parentes dos troquílidos similares a cirrios) e de troquílidos primitivos como Eurotrochilus. Os taxónomos tradicionais sitúan a familia Trochilidae na mesma orde que os cirrios e Hemiprocne (e ningunha ave máis); a taxonomía de Sibley-Ahlquist tratou este grupo como unha superorde na cal a orde dos cirrios era denominada Trochiliformes.
A taxonomía dos cirrios é complicda, e os límites entre os xéneros e especies foron moi discutidas, especialmente entre os da tribo Collocaliini. A análise do comportamento e vocalizacións é complicada porque houbo unha evolución paralela, mentres que as análises de diferentes trazos morfolóxicos e de varias secuencias de ADN deron resultados equívocos e parcialmente contraditorios.
As Apodiformes diversificáronse durante o Eoceno, ao final do cal apareceron as familias existentes; coñécense xéneros fósiles en toda a Europa temperada, na zona entre as actuais Dinamarca e Francia, como a especie primitiva Scaniacypselus, similar a un cirrio (Eoceno temperán-medio) e o máis moderno Procypseloides (Eoceno tardío-Oligoceno temperán–Mioceno temperán). Un xénero prehistórico ás veces asignado aos cirrios é Primapus (Eoceno temperán de Inglaterra), podería tamén ser un antepasado máis distante.
Descrición
Comparados coas aves típicas, as ás das especies da tribo Collocaliini teñen uns ósos da punta da á proporcionalmente máis grandes. Ao cambiaren o ángulo entre os ósos do extremo da á e os ósos do antebrazo, poden alterar a forma e a área das ás, maximizando a súa eficiencia e manobrabilidade a distintas velocidades. Como os seus parentes troquílidos (colibrís), e a diferenza doutras aves, poden rotar as ás desde a base, unha característica que lles permite que a á permaneza ríxida e totalmente estendida derivando potencia tanto no batido descendente da á coma na posterior retirada ascendente da á. O movemento ascendente da á durante o batido produce tanto forza de sustentación coma impulso, mentres que o batido ascendente produce un impulso negativo (arrastre) que é o 60% do xerado durante o batido descendente, pero simultaneamente contribúe cunha forza de sustentación que é tamén do 60% da producida durante o batido descendente. Esta característica do voo podería tamén ser beneficiosa para o control e manobrabilidade do voo no aire.
Os apódidos que viven en covas desenvolveron unha forma de ecolocalización para voar nos sistemas de covas escuros onde repousan. Observouse recentemente que a especie Aerodramus papuensis usa tamén este sistema de navegación pola noite fóra das covas.
Distribución e hábitat
Os apódidos viven en todos os continentes menos na Antártida, e tampouco viven en latitudes moi ao norte, nin en grandes desertos nin en moitas illas oceánicas. Os apódidos das rexións temperadas son moi migratorios e invernan nos trópicos. Algunhas especies poden vivir durante curtos períodos de tempo con temperaturas frías entrando nun estado de torpor, un estado similar á hibernación.
Moitos teñen unha forma característica, cunha cola curta bifurcada e ás longas en frecha que lembran unha lúa crecente ou un búmerang. O voo dalgunhas especies está caracterizado por unha distintiva acción de movementos rápidos bastante diferente da que fan as andoriñas. O tamaño dos apódidos vai dos 9 cm de longo e 5,4 g do Collocalia troglodytes aos 25 cm e 184 g do Hirundapus celebensis.
Reprodución
O niño de moitas especies está adherido a unha superficie vertical con saliva, e o xénero Aerodramus usa só esa substancia. Estes niños son o ingrediente básico necesario para dar textura á sopa de niño de ave (ás veces mal chamada de niño "de andoriña"). Os ovos tardan en eclosionar de 19 a 23 días, e as crías abandonan o niño despois de seis ou oito semanas. Ambos os pais axudan a criar aos fillos.
Os apódidos teñen postas de ovos máis pequenas, períodos de incubación máis longos e variables e tempos que tardan en emplumar maiores que os dos paseriformes que poñen ovos de tamaño similar, e lembran máis nestes aspectos aos procelariformes. As aves novas chegan a ter un peso máximo maior que o dos seus pais; poden aguantar non ser alimentdos durante longos períodos de tempo, e retardan o crecemento das plumas cando están malnutridos. Os apódidios e as aves mariñas elixen xeralmente sitios para aniñar seguros, pero as súas fontes de comida non son fiables, mentres que os paseriformes son máis vulnerables no niño pero adoitan dispoñer de abundancia de comida.
Alimentación
Todos os apódidos comen insectos e outros artrópodos, como arañas aéreas, libélulas, moscas, formigas, áfidos, avespas e abellas. Algunhas especies, como os Chaetura pelagica, cazan xunto con outras especies de aves.
Status
Ningunha especie de apódido se extinguiu desde o ano 1600, pero BirdLife International considerou o Aerodramus bartschi de Guam como especie en perigo e incluíu a Aerodramus sawtelli da illa Atiu (illas Cook), Apus acuticauda de Asia, Schoutedenapus schoutedeni de África, Aerodramus elaphrus das Seychelles e Aerodramus leucophaeus de Tahití na lista das especies vulnerables; outras doce especies están case ameazadas ou carécese de datos suficientes para asignarlles un status.
Explotación humana
Os niños de saliva endurecida das salanganas Aerodramus fuciphagus e Aerodramus maximus úsanse na cociña da China desde hai polo menos 400 anos, xeralmente para facer sopa de niño de ave. A sobreexplotación deste caro manxar causou un declive nas poboacións destas aves, especialmente porque tamén se cre que os niños teñen beneficios para a saúde e propiedades afrodisíacas. A maioría dos niños constrúenos os machos durante a época reprodutora e tardan en facelo uns 35 días. Teñen forma de cunca pouco profunda pegada á parede dunha cova. Os niños están compostos de filamentos entretecidos de cemento salivar e conteñen altos niveis de calcio, ferro, potasio e magnesio.
Genaro da Silva
Genaro da Silva Méndez, nado en Mourente (Pontevedra) en 1980, é un biólogo e poeta galego.
Traxectoria
Licenciado en Bioloxía pola Universidade de Santiago de Compostela e enxeñeiro técnico forestal pola Universidade de Vigo, é doutor en Biodiversidade e Ecosistemas e realizou estudos musicais no conservatorio de Pontevedra. Traballa en proxectos de ecoloxía e conservación, principalmente con libélulas e bolboretas en Portugal. É editor da revista e da páxina tr3sreinos.com non concello de Vinhais.
Baixo Vouga
Baixo Vouga Localización de Baixo Vouga
Antonio Román Iglesias
Antonio Román Iglesias foi un político galego.
Baixo Vouga
Baixo Vouga é unha subrexión estatística portuguesa que forma parte da Rexión Centro. Os municipios que a forman pertencen ao Distrito de Aveiro. Limita ao norte coas subrexións do Grande Porto e Entre Douro e Vouga, ao leste coa de Dão-Lafões, ao sur coa de Baixo Mondego, e ao oeste co Océano Atlántico. Abrangue unha área de 1 802,3 km² e conta cunha poboación de 390 840 habitantes (2011 ). A súa capital é Aveiro.
Antonio Román Iglesias
Traxectoria
Agrarista, foi elixido concelleiro agrario de Lavadores en novembro de 1913. Foi elixido alcalde de Lavadores en 1922, permanecendo no cargo ata a ditadura de Primo de Rivera.
Baixo Vouga
Concellos
Comprende 11 concellos:
No Baixo Vouga localízanse 10 cidades: Albergaria-a-Velha, Águeda, Anadia, Aveiro, Esmoriz (municipio de Ovar), Estarreja, Gafanha da Nazaré (municipio de Ílhavo), Ílhavo, Oliveira do Bairro e Ovar. Comprende a parte correspondente á boca da conca do Río Vouga.
Antonio Román Iglesias
Vida persoal
Casou con Pilar Vega.
Abanante, Lobios, Sober
Abanante é un lugar da parroquia de Lobios no concello lugués de Sober na comarca da Terra de Lemos. No ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística tiña un habitante, o cal era un home.
Este lugar atópase a 10 quilómetros da capital do concello.
Alfredo Marceneiro
miniatura|dereita|Nicho de Alfredo Marceneiro. Alfredo Rodrigues Duarte, máis coñecido como Alfredo Marceneiro por mor da súa profesión, nado o 25 de febreiro de 1891 en Lisboa e finado o 26 de xuño de 1982 na mesma cidade, foi un fadista portugués que marcou unha época. Posuidor dunha voz inconfundíbel, deveu un referente deste xénero musical de Portugal.
Alberto Nepomuceno
Alberto Nepomuceno, nado o 6 de xullo de 1864 en Fortaleza e finado o 16 de outubro de 1920 no Río de Xaneiro, foi un compositor e director de orquestra brasileiro. Está considerado o "pai" do nacionalismo na música erudita brasileira, deixou inacabada a ópera O Garatuja, baseada na obra homónima de José de Alencar.
Ugia Pedreira
Traxectoria
Recibiu clases de canto con Ramón Bermejo, de pandeireta con Felisa Segade, achegouse á danza contemporánea da man de Mercé de Rande, e ao teatro con Cristina Domínguez e Alfredo Rodriguez. Impartiu aulas de pandeireta, canto tradicional e pedagoxía musical.
Comezou sendo coñecida na música galega polos tres discos editados co seu grupo de folk, Chouteira (voz solista desde 1993) co que conseguiu varios premios, e polas súas constantes colaboracións e heteroxéneas creacións.
Desde os anos 90 tivo presenza constante na música rock galega da man de tres grandes bandas: Xenreira, Nen@s da Revolta, a Matraca Perversa, e despois volveu aparecer co novo proxecto de Marcos Payno, Galegoz.
Creou no ano 2000 o Conservatorio de Música Tradicional e Folque de Lalín (CMTF) e, desde aquela dirixiu este centro referencia do folk en Galiza xunto á asociación paralela do CMTF que realizou encontros internacionais entre creadores, intercambios, intensivos, e monográficos. Tamén deseñou innovadores proxectos curriculares de centro e aula para a música feita en Galiza, escritos pedagóxicos e filosóficos en relación co ensino para nenos e adultos. No ano 2008, o CMTF de Lalín transformouse en aCentral Folque, no Centro Galego de Música Popular e instaláronse en Santiago de Compostela. Posteriormente, aCentral Folque tanto como asociación e empresa chegou a estar formada por 22 traballadores da cultura musical galega. Neste centro naceron proxectos como Nordestinas, Marful, Ecléctica Ensemble e despois un dúo musical con Óscar Fernández (os Cempés, Bonovo). Traballos: zanfona electroacústica e voz, romances tradicionais e composicións actuais.
No verán de 2010 saíu a súa primeira obra asinada en solitario: un libro-cd de poemas e cancións Noente Paradise (Através Editora, 2010).
En 2014 deixou temporalmente os escenarios.
O tema Tris tras, composto en 2000 e gravado en 2006 por Ugia Pedreira con Marful, foi elixido pola cantante Sabela para interpretar no concurso Operación triunfo de TVE en 2018.
En abril de 2022 publicou o seu primeiro disco en solitario: Segmento Cantábrico. Un traballo que trata de sinalar a relación histórica entre os pobos e tribos da beira do mar Cantábrico.
Fidel Vidal Pérez
Fidel Vidal Pérez, nado en Ribeira o 19 de xaneiro de 1942, é un psiquiatra, pintor e escritor galego.
Traxectoria
Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela. Reside na Coruña desde 1972, onde exerce como a súa profesión. Foi profesor de Ciencias Psicosociais e de Enfermería Psiquiátrica na Universidade da Coruña. Pertence á Asociación Galega de Saúde Mental e á Asociación de Escritores en Lingua Galega. Entre outras publicacións, ten colaborado en Luzes de Galiza e Casahamlet (A Coruña), así como en Mani Art (Francia), Art-Life (Estados Unidos), De Segni di Sogni (Italia), Copy-Left (Suíza), ou Leopold Bloom (Hungría).
Como pintor expuxo, ademais de Galicia en Madrid, Barcelona, Huelva, Utrecht, Seattle, Florianópolis, Milán, Oslo e Ontario.
Paratexto
dereita|miniatura|200px|Capa do libro [[Espiñas, follas e flores (Valentín Lamas Carvajal, 1875).]]
O termo paratexto designa o conxunto de enunciados que acompañan o texto principal dunha obra literaria, como o título, subtítulos, prólogo ou o índice de materias. O paratexto está destinado a facer presente o texto, asegurar a súa presenza no mundo, a súa recepción e consumo. O paratexto establece o marco en que se presenta o texto como forma de comunicación.
Distínguense os paratextos escritos pola persoa autora da obra (o seu nome, epígrafe, prefacio, dedicatoria, notas ao pé de páxina...) dos paratextos editoriais (tapa, catálogo, copyright...). Mais esta distinción está permanentemente amenazada, especialmente no caso dos textos (literarios, filosóficos) que se consomen en períodos moi amplos e que, polo tanto, son reciclados de forma constante.
Outra división é entre o peritexto (parte do paratexto inseparable do texto, como o título ou o índice de materias) e o epitexto (parte que circula fóra do texto, xa sexa editorial como publicidade ou aparición en catálogos). Tamén se distingue entre os paratextos públicos e privados: unha entrevista radiofónica é un epitexto de autoría pública, mais un borrador ou un diario íntimo son un epitexto privado.
Felpós, Palas de Rei
San Tomé de Felpós é unha parroquia do concello de Palas de Rei na comarca da Ulloa, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 25 habitantes (14 homes e 11 mulleres), dous menos ca no ano anterior.
Paratexto
Título
É o elemento máis externo e visible do informe. Debe referirse ao contido e resumilo, debe ser facilmente visible, e representar tanto o seu contido como a persoa autora.
Resumo
É unha representación abreviada e precisa do contido do documento sen agregados de interpretación oo crítica e sen distinción de quen o escribiu. Este resumo debería ser preferentemente dun só parágrafo, aínda que resulte extenso, ou de até tres parágrafos cunha extensión máxima de media páxina.
Dedicatoria
A súa función é sinalar especialmente unha ou varias persoas a quen se ofrece o esforzo e logros da persoa autora. Sitúanse na páxina que segue ao título e debe ser breve, preferentemente con liñas curtas e estar cara á dereita. As dedicatorias adoitan estar dirixidas a persoas, institucións ou a quen se estime oportuno. Non se usan nos informes de investigación, pero si se poden usar nos informes de investigación de teses ou seminarios de tese.
Unha dedicatoria famosa é a feita por Rosalía de Castro na súa obra Cantares Gallegos, dedicada a Fernán Caballero e datada no 17 de maio de 1863, o que deu pé á celebración ese día do Día das Letras Galegas.
Epígrafe
É unha cita real, atribuída falsamente a unha persoa ou atribuída a unha autoría imaxinaria ou anónima. Xeralmente están na páxina seguinte á dedicatoria e anterior ao prólogo. Tamén pode haber unha epígrafe no inicio dos capítulos.
Ten varias funcións: como comentario ou anexo xustificativo do título; como comentario do texto, precisando indirectamente a significación do mesmo, ou de padrinazgo indirecto, cando o importante non é o que di a cita, senón a identidade de quen o di.
A epígrafe, xunto co título (e a tapa se existe e está ben deseñada), estimulan o lectorado para elaborar hipóteses sobre o contido do texto.
Prólogo ou prefacio
O prólogo ou prefacio é un discurso escrito pola persoa autora ou por alguén en quen delega, que fala sobre o texto que precede.
A maioría dos prólogos cumpren dúas funcións básicas: por unha banda, unha función informativa ou aclarativa, consignando datos do libro, a importancia do tema, os seus aspectos temáticos, as seccións que o compoñen ou os agradecementos a quen colaborou na súa preparación. Por outra banda, unha función persuasiva ou argumentativa, destinada a captar o lectorado e retelo, informando sobre a orixe da obra e as circunstancias da súa redacción (dificultades, facilidades...).
Un exemplo de prólogo feito por outra persoa é o que fixo Eduardo Blanco Amor no libro de Valentín Paz-Andrade La anunciación de Valle-Inclán, escrito por el logo de percorrer co autor as rutas vitais de Valle para preparar a obra.
Epílogo
Adoita ser usado pola persoa autora para facer comentarios á obra, pero que requiren coñecela xa de forma íntegra, ou para indicar eventos, sucesos ou ideas que xurdiron despois de estar xa rematada a redacción da obra.
Índice
O grao de detalle depende exclusivamente do interese do autor por aclarar os contidos en profundidade desde o inicio. Hai diversos estilos, e a súa numeración pode facerse con números romanos, arábigos ou letras do alfabeto. Antigamente ían ao final da obra, mais na actualidade adoitan poñerse a continuación do prólogo.
Citas
As citas adoitan complementarse coas notas a pé de páxina ou ao final do texto. Xeralmente van destacadas entre aspas ou en cursiva. Teñen varios obxectivos: probar un feito ou recoñecer unha idea que contribuíu ao traballo de investigación, remitir á fonte onde se confirma o feito ou se expón a idea, ou recoñecer un antecedente de traballo.
Notas
As notas son advertencias, explicacións ou comentarios. Teñen por obxecto proporcionar información adicional sen interromper a secuencia lóxica, e adoita quedar a pé de páxina, ou ao final do texto. Tamén poden ser usados para incluír algún tipo de información sobre o texto que rompería a lóxica do informe se fose incluído no texto principal.
Cando se fai referencia a un autor ou texto en xeral, pero non se está indicando unha cita en particular, a nota adoita iniciarse cos termos Confrontar... ou Ver..., seguido do título dun texto determinado, indicando que o parágrafo ou parágrafos de onde procede a nota son un resumo feito pola persoa autora da obra indicada.
Bibliografía
É a lista ordenada de autores e obras referenciadas, postas en orde alfabética segundo o apelido das persoas. O modo de consignar a obra depende de se é un libro, un artigo, un capítulo dunha obra de diversas autorías... As bibliografías inclúen o nome da persoa, o título da obra (e o capítulo ou páxinas concretas, se procede), a casa editorial e o ano de publicación.
Glosario
O glosario é unha lista ordenada alfabeticamente de termos técnicos ou que, por algún motivo, poden presentar dificultades á persoa que os le, acompañados da súa definición. Son termos difíciles, pouco coñecidos, ou que poden ter varias acepcións mais son usados no texto con algunha en concreto. Adoitan ir ao final do texto.
Apéndices ou anexos
Neste apartado, situado ao final do texto, inclúense textos, cadros, documentos, testemuñas diversas, entrevistas en detalle, facsímiles, enquisas etc. Son un complemento do texto que, por mor da súa extensión, non poden incluírse en forma de notas, ou ben que son incluídas á parte porque no medio do texto rompería coa lóxica da explicación que se está desenvolvendo.
Médio Tejo
Médio Tejo é unha subrexión estatística portuguesa que forma parte da Rexión Centro. Tódolos concellos que a conforman pertencen ao Distrito de Santarém. Limita ao norte coa subrexión de Pinhal Interior Norte, ao leste coas de Pinhal Interior Sul e Alto Alentejo, ao sur coa de Lezíria do Tejo, e ao oeste coa de Pinhal Litoral. Ten unha superficie total de 2.283 km² e unha poboación de 220.660 habitantes (2011 ).
Concellos
Comprende 11 concellos:
Tempada 2012/13 do Club Deportivo Lugo
Durante a tempada 2012–13 o Club Deportivo Lugo competiu na Segunda División, logrando manter a categoría por segunda vez na súa historia, acadando o 11º posto ao remate do campionato.
Material deportivo
''' Deseño dos equipamentos do CD Lugo antes de romper con Kappa. Tempada 2012-13 '''
Xogadores
miniatura|[[Óscar Díaz González|Óscar Díaz.]] miniatura|[[Yoel Rodríguez Oterino|Yoel.]]
Mareas en Común
O proceso iniciouse o 16 de xaneiro do 2016, na Estrada, onde se congregaron ata 38 candidaturas de diferentes denominacións e formatos (agrupacións de electores, partidos instrumentais, partidos locais) que se autoreferenciaban como espazos cidadáns abertos diferentes ás alternativas políticas clásicas ata o momento. Durante os meses de xaneiro a xuño do 2016 os encontros das "mareas" sucedéronse ao longo do país (Ourense, Lugo, Marín, Pobra do Caramiñal, Pontevedra, etc.) tentando artellar unha rede de movementos locais que facilitase o nacemento dun espazo común onde tivesen cabida tamén as organizacións políticas que apoiaban en moitos concellos estas candidaturas (Anova, Esquerda Unida e Podemos, principalmente).
O 5 de xullo os alcaldes da Coruña (Xulio Ferreiro), Compostela (Martiño Noriega) e Ferrol (Jorge Suárez) lanzaban un manifesto chamando á confluencia das partes implicadas. Como resultado, o 30 de xullo, no auditorio Mar de Vigo celebrábase o primeiro plenario do que se daría en chamar En Marea, que se constituía desde ese momento como partido instrumental.
Logo da ruptura de En Marea con Podemos e Esquerda Unida, Mareas en Común é unha marca que emprega a coalición En Común nas súas candidaturas. En Marea pretendeu impedir o emprego desa denominación alegando posible confusión, mais a Xunta Electoral denegou esa pretensión.
Libro de los juegos
miniatura|Afonso X O Libro de los juegos ou Libro de axedrez, dados e tablas é un manuscrito encargado por Afonso X o Sabio e completado en 1283 en Sevilla.
O manuscrito consta de 98 follas de pergameo, encadernado en pel de ovella, e escritas por ambas as caras, con 150 miniaturas a cor. O único orixinal coñecido atópase na biblioteca do Mosteiro do Escorial, ten unhas dimensións de 40×28 cm. Unha copia de 1334 consérvase na biblioteca da Real Academia da Historia.
Trata sobre xadrez (inclúe os problemas de xadrez máis antigos que se coñecen en Europa), dados e táboas. Basicamente é un tratado con compilacións de textos árabes sobre diferentes xogos de mesa. Divídese en sete partes ou libros separados por follas en branco.
Libro do xadrez
miniatura|Problemas 35, folio 27v A primeira parte (do folio 1 ao 64) dedícase ao xadrez, considerado máis nobre e de maior mestría ca outros xogos, xa que non está rexido pola sorte, senón polo esforzo. Contén 103 problemas de xadrez tomados de fontes árabes, agás 12 que son absolutamente novos, os problemas aparecen ordenados en forma decrecente segundo o número de pezas que hai na posición.
Libro dos dados
miniatura|Dous homes xogando aos dados O Libro dos dados abrangue do folio 65 ao 71 e describe as regras de xogos medievais de dados: maiores, triga, aznar, marlota, par con as, guirguiesca...
Libro das táboas
miniatura|El seys e dos e as O Libro das táboas abrangue do folio 72 ao 80 e describe quince variedades de xogos de táboas, incluído o emperador coa súa variante o medioemperador, inventadas ex profeso para o libro; outros xogos son: los doze canes, doblet, fallas, el seys e dos e as, laquet e todas tablas (o backgammon actual).
Libro cuarto
Abrangue do folio 81 ao 86 e describe variedades do xadrez e táboas xogadas con taboleiros grandes: el Grande Acedrex e xadrez decimal.
Libro quinto
Desde o folio 87 ao 90, describe unha modalidade de xadrez para catro xogadores, o acedrex de los quatro tiempos e outra de táboas tamén para catro xogadores, el mundo.
Libro do alquerque
miniatura|Xogo do Alquerque Desde o folio 91 ao 93 describe diversos xogos denominados alquerque, entre eles o coñecidísimo alquerque de tres, hoxe coñecido por tres en raia.
Libro sétimo
miniatura|Xadrez astronómico O último libro abrague do folio 94 ao 98 e describe variantes do xadrez e as táboas relacionadas cos xogos astrolóxicos. Unha variante do xadrez descrita é o xadrez astronómico, xogado nun taboleiro de sete círculos concéntricos, dividido radialmente en doce áreas, cada unha asociada cunha constelación do zodíaco.
UCLA Bruins
Os UCLA Bruins son o equipo deportivo da Universidade de California, Os Ánxeles. Os Bruins en categoría masculina e feminina participan na División I da NCAA como parte da Pacific Ten Conference.
UCLA dispón de excelentes instalacións. O equipo de fútbol americano xoga os seus encontros no Rose Bowl dende 1982, mentres que o de baloncesto o fai no Pauley Pavilion, un pavillón con capacidade para 12.829 espectadores que foi inaugurado en 1965. Deportistas de elite coma Cade McNown, Kareem Abdul-Jabbar, Reggie Miller, Jimmy Connors, Bill Walton ou Jackie Robinson proceden de UCLA.
O equipo feminino de wáter-polo deulle á universidade, en 2007, o seu título nacional número 100, un récord absoluto na NCAA.
Deportes
Os Bruins participan nas seguintes modalidades deportivas:
Baloncesto
Os Bruins, cuxas orixes se remontan a 1920, posúen o récord de 11 campionatos da NCAA gañados. O equipo de UCLA adestrado por John Wooden gañou 10 títulos en 12 tempadas, entre 1964 e 1975, incluídos 7 consecutivos entre 1967 e 1973. O actual adestrador dos Bruins, Ben Howland, semella devolver ao equipo á elite nacional, presentándose na Final Four nas tempadas de 2006 e 2007.
Un total de 70 xogadores dos Bruins chegaron á NBA
Récords da NCAA
O equipo de baloncesto de UCLA posúe varios récords da NCAA:
Stuart Lewis-Evans
Stuart Nigel Lewis-Evans nado en Luton, Bedfordshire o 20 de abril de 1930 e finado en East Grinstead, Sussex o 25 de outubro de 1958, foi un piloto de carreiras británico de Inglaterra. Participou en 14 Grandes Premios do Campionato Mundial de Fórmula 1, debutou o 19 de maio de 1957. Logrou dous podios e anotou un total de 16 puntos de campionato. Tamén logrou dúas pole position.
Carreira
Lewis-Evans comezou a competir en 1951 cun coche Cooper 500 de Fórmula 3, alentado e algunhas veces competindo contra o seu pai, Lewis "Pop" Evans. Logrou moitas vitorias e podios e seguiu correndo en 500s ata 1956.
A tempada de Fórmula 1 de sería un ano moito mellor, polo menos inicialmente, para todo o equipo de Vanwall. Os pilotos principais Stirling Moss e Tony Brooks lograron tres vitorias cada un, e Lewis-Evans sumou puntos ao equipo con podios no Gran Premio de Bélxica de 1958 e no Gran Premio de Portugal de 1958. Tamén acadou a pole position no Gran Premio dos Países Baixos de 1958, pero non puido terminar a carreira. Esta non foi a súa única retirada do ano, de feito soamente logrou outro final, aínda que non anotou puntos, foi un cuarto lugar no Gran Premio do Reino Unido de 1958.
Lewis-Evans estrelouse fortemente no polvoriento circuíto de Ain-Diab durante a carreira final da tempada de no Gran Premio de Marrocos. O motor do seu Vanwall gripou e o lanzou contra as barreiras a gran velocidade, o seu coche incendiouse. Foi trasladado en avión ao Reino Unido, pero morreu no hospital a causa das queimaduras seis días despois do accidente. A súamorte ensombreceu a vitoria de Vanwall no Clasificación do Mundial de Construtores de 1958, un logro ao cal Lewis-Evans contribuíu significativamente. Vandervell nunca se recuperou completamente da morte de Lewis-Evans e retirouse do automobilismo a finais de 1958.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Resultados na Fórmula 1 fora do campionato
(Clave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
H. P. Lovecraft
Howard Phillips Lovecraft, nado en Providence, Rhode Island, o 20 de agosto de 1890 e finado no mesmo lugar o 15 de marzo de 1937, é un escritor en lingua inglesa ao que se considera herdeiro da narrativa de Edgar Allan Poe.
Traxectoria
Unha das constantes da vida de Lovecraft é a enfermidade, que o acompaña dende moi neno. Tamén de neno sufriu constantemente os insultos da súa nai, que o chamaba feo. Isto, engadido ós seus constantes pesadelos, prefiguran a parte principal dos ingredientes da súa obra.
As súas primeiras historias ven a luz en 1905 cando comeza a escribir para gañar a vida. Tamén comeza a manter correspondencia con multitude de escritores, entre os cales, e baixo a súa supervisión, configuraran os Mitos de Cthulhu.
Etapas narrativas
A súa obra distingue dúas partes principais: a chamada época dunsaniana e a época de apoxeo dos mitos.
A época dunsaniana de Lovecraft componse de relatos moi oníricos. Exemplo deles son as aventuras oníricas de Randolf Carter: A declaración de Randolf Carter e outras.
A grandes trazos, os Mitos de Cthulhu son unha mitoloxía novelesca, sustentada por referencias a libros canónicos, piares dun suposto coñecemento esquecido e horrible. O principal libro é o Necronomicon. Os libros tratarían de varias supostas civilizacións perdidas e esquecidas, moi anteriores á presenza do ser humano no planeta.
Manuela Barreiro
alt=Placa na casa onde tivo farmacia Manuela Barreiro en Ribadeo|miniatura|Placa na casa onde tivo farmacia Manuela Barreiro en Ribadeo Manuela Antonia Barreiro Pico, nada en Viveiro o 5 de xullo de 1877 e finada en Madrid o 29 de xaneiro de 1953, foi unha farmacéutica galega, a primeira muller licenciada na Universidade de Santiago de Compostela e na súa Facultade de Farmacia no ano 1900.
Traxectoria
Era filla de Facundo Manuel Barreiro Arias, natural de Lugo, mestre en Viveiro, e de María del Carmen Inés Pico Álvarez, natural de Vilanova de Lourenzá (Lugo), ama de casa. Tivo tres irmáns: Justo, Inés e Emilia. O seu avó foi Justo Pico de Coaña, mestre en Viveiro e importante pedagogo galego do século XIX.
Ó pouco de nacer foi vivir coa súa familia a Ribadeo onde fixo a primaria. En 1896 converteuse na primeira muller en acadar o bacharel en Galicia e en estar matriculada na Universidade de Santiago, así como en ser licenciada en Farmacia pola USC (1900; título datado en 1901). Debido ás limitacións impostas ás mulleres na época, tivo que solicitar permiso (que finalmente lle foi concedido) para matricularse e para exercer a súa profesión. No escrito dirixido ao ministro de Instrución Pública e Belas Artes, indicaba que os estudos realizados debían habilitala “para o exercicio dunha profesión que sempre creu propia do seu sexo e na que pretende atopar ocupación útil para si e para a sociedade”. Aínda así, a idea dunha muller adicándose a calquera disciplina científica tiña moitas reticencias:
"Nunca quixemos intervir no debate xeral sobre se as mulleres deberían ou non dedicarse preferentemente ás tarefas domésticas, deixando aos homes o arduo e sempre mal recompensado traballo de estudar ciencias naturais, pero dado que a ocasión se presenta por mor da autorización da Dirección Xeral de Instrución Pública á señorita Manuela Barreiro para asistir á Facultade de Farmacia da Universidade de Santiago, non podemos deixar de constatar o noso xuízo sobre un punto de tal interese."
“Perden o tempo, os cartos e algo máis, que sempre constituíu a mellor auréola das damas, as familias que teñen o mal gusto de destinar ás súas fillas ao manexo do bisturí e os traballos de laboratorio. A figura da muller ten outro cadro e debe respirar outro ambiente".
Logo de licenciarse, en 1903 abriu a súa farmacia en Ribadeo na rúa de San Roque (actual rúa Rodríguez Murias), que permaneceu aberta até 1931 (ano en que se xubilou), en que a traspasou a Claudio Pérez Prieto.
Unha rúa de Ribadeo leva o seu nome.
En 2023 a revista Gciencia considerouna unha das 20 mulleres de ciencia en Galicia que había que coñecer.
Jioji Konrote
Jioji Konousi "George" Konrote, nado en Rotuma o 26 de decembro de 1947, é un militar retirado e político fidxiano, que foi presidente de Fidxi entre 2015 e 2021.
Despois de mandar unha misión de mantemento da paz no Líbano, Konrote exerceu como alto comisario de Fidxi en Australia de 2001 a 2006, como ministro de Estado para a Inmigración brevemente en 2006 e como ministro de Oportunidades de Emprego, Produtividade e Relacións Industriais entre 2014 e 2015. Foi o primeiro presidente que non é iTaukei, o primeiro adventista do sétimo día e o primeiro presidente elixido polo parlamento, xa que os anteriores foran seleccionados polo Gran Consello de Xefes.
Traxectoria
Konrote é natural da illa de Rotuma. Os seus días como alumno na Escola Natabua de Lautoka, están descritos no premiado libro Kava in the Blood de Peter Thomson.
Soldado de carreira, Konrote alistouse nas Forzas Armadas de Fidxi en 1966 e adestrouse coas forzas armadas de Nova Zelandia e Australia, estudando en institucións como o Colexio Australiano de Estudos de Defensa e Estratexia, a Academia das Forzas Armadas Australianas en Canberra, (onde se converteu en Fellow en 1996), e a Kennedy School of Government da Universidade de Harvard no ano 2000.
Ascendendo de rangos no exército de Fidxi, comandou a batallóns de soldados fidxianos durante a campaña da UNIFIL e, posteriormente, foi nomeado vicecomandante na operación UNIFIL, e finalmente comandante e subsecretario xeral das Nacións Unidas no Líbano. En recoñecemento ás súas contribucións nestes campos, Konrote foi galardoado coa Medalla da Paz da UNIFIL (1978), a Cruz Militar do Reino Unido (1982), a Orde do Mérito de Italia (1997), a Orde do Cedro (Líbano, 1999) e a Orde de Fidxi (1997).
Carreira diplomática e política
Entre 2001 e 2006, Konrote exerceu como Alto Comisionado de Fidxi en Australia. Despois do seu nomeamento, equivalente ao de embaixador, que expirou a finais de marzo de 2006, foi elixido para representar a Constitución Comunal Rotuma nas eleccións de 2006, e posteriormente foi nomeado Ministro de Estado de Inmigración e Veteranos no goberno de Laisenia Qarase. O seu papel neste posto terminou bruscamente cando o goberno foi deposto nun golpe militar dirixido polo comodoro Frank Bainimarama o 5 de decembro de 2006.
A pesar de servir no goberno de Qarase, Konrote converteuse en candidato no partido de Bainimarama, FijiFirst, nas eleccións de 2014, obtendo 1.585 votos. Foi nomeado Ministro de Oportunidades de Emprego, Produtividade e Relacións Industriais en setembro de 2014.
O 12 de outubro de 2015, Konrote dimitiu do parlamento tras ser elixido presidente de Fidxi. Xurou como presidente o 12 de novembro de 2015. O príncipe Harry e Meghan Markle cearon co voceiro do parlamento Jiko Luveni, o presidente Jioji Konrote e a primeira dama Sarote, o 23 de outubro de 2018.
Pota
A pota, choupa ou voador é un molusco cefalópodo mariño, da orde das Teuthidas, suborde Oegopsina. O nome procede da palabra catalá pota, que quer dicir pouta.
Características
Como os demais cefalópodos, as potas teñen cabeza diferenciada, simetría bilateral, manto, oito brazos con función alimenticia e dous tentáculos máis longos con función reprodutiva.
Perderon a cuncha dos seus devanceiros na evolución, conservando só unha pluma no interior do manto que serve para lles dar rixidez e apoio dos músculos. Malia teren dúas aletas, estas xeralmente non son o seu medio de propulsión, senón que a conseguen exectando auga a presión a través dun sifón.
Son grandes nadadoras, e algunhas especies poden 'voar' en distancias curtas fora da auga.
A pel está cuberta de cromatóforos, o que lles permite camuflar a súa cor cos seus arredores.
Especies da familia
miniatura|250px|Voador
Os nomes comúns de potas, voadores e choupas úsanse de xeito colectivo para unha ampla familia de cefalópodos, entre os que se atopan os Todarodes sagittatus, os Illex coindetti e os Todaropsis eblanae.
Pesca e comercialización
A pesca das potas é por arrastre en altura, e usando poteiras cando se fai en baixura. Son especies con valor comercial polo seu uso gastronómico, similar ao das luras pero de menor calidade. Son obxecto de gran comercialización e consumo en forma de aneis conxelados, para o seu cociñado á romana.
Curros
O topónimo galego Curros pode referirse a:
Amais, como apelido Curros pode referirse a:
Matar por Matar NON
Matar por Matar NON é un colectivo xurdido no ano 2007 como reacción en contra da celebración do IV campionato nacional de caza de raposos celebrado na localidade do Carballiño o 18 de febreiro de 2007.
Nesa ocasión conseguiron xuntar máis de 200 voluntarios, procedentes de todo o Estado, apoiados por outros colectivos ecoloxistas, sociais e científicos, como ADEGA, ACTYMA, Amigos da Terra, ASCEL, CES, Ecologistas Extremadura, Equanimal, Fundación ALTARRIBA, Libera, Outeiro, PACMA, Asociación Cultural e Ecolóxica Ridimoas, SEO, Verdegaia etc.
As súas actividades consisten principalmente en ocupar os camiños dos montes polos que transcorre o campionato e facer ruído para alertar os raposos do perigo que lles axexa, co que queren reducir o número de baixas na poboación.
Rexión de Odesa
miniatura|300px|Situación da rexión de Odesa en [[Ucraína.]] A rexión de Odesa (en ucraíno Одеська область, "Odeska oblast"; nome informal: Одещина, "Odeshyna") é unha rexión (oblast) do suroeste de Ucraína, con capital na cidade de Odesa.
Matar por Matar NON
Así mesmo pretenden unha regulación da caza axeitada e compatíbel coa conservación da natureza e coa utilización pacífica do monte, sen que constitúa o que cualifican de "depredación de especies".
Con posterioridade, e con motivo da celebración de novas ligas e campionatos provinciais e galegos da caza de raposos, o colectivo, xunto con outras asociacións ecoloxistas, ten actuado noutras localidades galegas para evitar as batidas de raposos.
Rexión de Odesa
Ten unha superficie de 33.000 km², abarcando o 5,5% do territorio do país. A súa poboación alcanzaba en 2013 os 2.395.358 habitantes, cerca do 5% da poboación do país.
Os principais ríos que a atravesan son o Danubio e o Dniéster.
Divisións administrativas
miniatura|130px|[[Distritos de Ucraína|Distritos da rexión.]] A rexión de Odesa está dividida en 26 distritos (s. район, "raion", pl. райони, raiony, subdivisión administrativa similar ás comarcas galegas) e 7 cidades que non dependen de ningún distrito, senón directamente da rexión.
Estas últimas son as cidades de:
Composición da poboación
Demograficamente a rexión é considerada un enclave multiétnico:
Historia
A rexión uniuse ao Reino de Romanía en 1918 e foi novamente ocupada pola Unión Soviética en 1940 en virtude do pacto Ribbentrop-Molotov.
Caso gramatical
En gramática, o caso gramatical é a forma que adquire unha palabra (substantivos, adxectivos, pronomes ou determinantes) dependendo da función sintáctica que desempeñe. Este concepto é aplicábel en principio ás linguas flexivas e ás linguas aglutinantes. Ao conxunto de casos que ten unha palabra dada chámaselle declinación. Así, por exemplo, en latín existían seis casos (nominativo, vocativo, acusativo, xenitivo, dativo e ablativo), en grego clásico cinco (nominativo, vocativo, acusativo, xenitivo e dativo). Nas dúas linguas existen tamén trazas dos antigos locativo e instrumental.
Os casos poderían clasificarse nos seguintes subtipos:
Existen linguas cun sistema de casos posicionais moi desenvolvido, como o tabasarano, que posúe cincuenta e dous: entre eles o inlativo, o elativo, o ablativo, o adlativo, o sublativo, o delativo, o supralativo, o postlativo, o interlativo, o inesivo, o adesivo, o subesivo, o interesivo, o postesivo, ou o superesivo.
No grupo dos casos relacionais existen dous grandes sistemas nas linguas do mundo. Aquí do que se trata é de ver quen leva as marcas formais entre o suxeito dos verbos transitivos e intransitivos e o complemento directo dos verbos transitivos:
Listaxe de casos
Esta é unha listaxe de casos tal e como se usan en varias linguas flexivas que teñen declinación.
Nivel morfosintáctico
Para os significados dos termos axente, paciente, experimentador, e instrumento, ver papeis theta.
Esporocarpo (fentos)
miniatura|250px|Órganos e ciclo de vida dun fento típico En botánica reciben o nome de esporocarpo certos receptáculos globosos ou reniformes que presentan os fentos da orde das salviniais ou hidropteridais.
Etimoloxía
O termo está formado pola unión dos elementos esporo- e -carpo, ambos tirados do grego antigo. O primeiro deriva de σπόρος sopóros, "semente", e o segundo de καρπός karpós, "froito". O termo fai alusión a un "froito esporóforo" (que procede dunha  espora, non seminífero, é dicir, non dunha semente).
Estrutura
O esporocarpo está constituído por unha cuberta que, nuns casos, representa un lóbulo foliar transformado e, noutros, é homóloga a un indusio dentro da cal contén un ou varios soros. Nas marsileáceas, que presentan esporocarpos do primeiro tipo, cada un destes contén dous ou máis soros e macro e microsporanxios; está divididoen compartimentos e sustentado por un pedículo máis ou menoss longo que xorde da base dunha folla (fronde). Nas salviniáceas o esporocarpo non encerra máis que un soro, e este componse só de macro e micosporanxios; neste caso, como é natural, é unilocular. Os escporocarpos ábrense ao maduraren.
Lagarto arnal
O lagarto arnal, ou lagarto ferreño, Timon lepidus (antes Lacerta lepida), é unha especie de réptil orde dos escamosos, suborde dos lacertilios, infraorde dos escincomorfos, familia dos lacértidos e subfamilia dos lacertinos, unha das que na actualidade integran o xénero Timon.
É un lagarto endémico da Europa suroccidental. Vive tamén en Galicia, onde é un dos lagartos de maior tamaño, xunto co lagarto das silvas. Pode chegar aos 70 cm ou máis de lonxitude total incluíndo a cola. A coloración de fondo no dorso adoita ser verde, pero ás veces pode ser gris o apardazada, especialmente na cabeza e na cola, e presenta dúas bandas de pintas ( ocelos) azuis interconectadas.
Durante décadas, e até hai pouco foi considerado como pertencente ao xénero Lacerta, sendo denominado daquela Lacerta lepida.
Características
O lagarto arnal é un dos principais membros da familia Lacertidae, e o lacértido máis grande de Europa. O adulto mide de 30 a 60 cm de longo contando o rabo e pode alcanzar ata 90 cm (cabeza e corpo de 24 cm como media), cun peso máximo de máis de 0,5 kg (de 130 a 350 g xeralmente ). Os neonatos miden de 4 a 5 cm de longo, excluído o rabo. miniatura|esquerda|Parella de Timon lepidus en [[Serra Nevada.]] É un lagarto robusto. O macho ten a cabeza larga, meirande que a das femias, con placas cefálicas grosas e duras, con patas grosas e fortes, e uñas longas e curvadas. A cor dorsal é xeralmente verde, pero ás veces pode ser gris ou marrón, especialmente na cabeza e o rabo. A isto superponse un punteado negro. A parte inferior é de cor amarelada ou verdosa. O macho é máis brillante que a femia e ten manchas azuis nos seus flancos. Os individuos novos son de cor verde, gris ou marrón, con partes amareladas ou brancas con manchas por todas partes.
Bioloxía
O lagarto arnal é unha especie característica do suroeste de Europa, asociada aos ecosistemas mediterráneos. Encontrámolo distribuído na península Ibérica, sur de Francia, noroeste de Italia e noroeste de África. Na Península só está ausente na parte máis ao norte de Galicia e algunha comarca fría do interor (pero si aparece no resto de Galicia, incluídas as illas atlánticas), na vertente norte da Cornixa Cantábrica, País Vasco e norte de Navarra. Dentro do hábitat mediterráneo parece non depender demasiado dos factores climáticos e pódese encontrar en condicións moi diferentes, pero non se atopou en zonas por debaixo dos 6 °C de temperatura media anual. miniatura|dereita|Detalle da testa.