cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pallarega, Cabanas, O Vicedo
Toponimia
O topónimo Pallarega fai referencia a un pallar, o lugar no que se garda a herba seca e a palla, xunto cos apeiros e o carro, ou tamén o terreo que logo da sega fica cuberto das canas do cereal.
This Is the Life
This Is the Life é o álbum de debut da cantante e compositora escocesa Amy Macdonald, editado o 30 de xullo de 2007.
Listaxe de cancións
Todos os temas escritos por Amy Macdonald, agás as indicadas.
A Azoreira, Seixosmil, Meira
A Azoreira é un lugar da parroquia de Seixosmil, no concello de Meira, na comarca de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 12 habitantes (7 homes e 5 mulleres).
Lista de concellos de Córdoba
Lista dos 75 concellos da provincia de Córdoba, en Andalucía (España):
miniatura|400px|Mapa de concellos da provincia de Córdoba.
Arco do Triunfo de París
miniatura|upright=1.3|O Arco do Triunfo de París O Arco do Triunfo de París (Arc de Triomphe, en francés) é un dos arcos do triunfo máis famosos do mundo. Atópase na praza Charles de Gaulle, no extremo oeste da avenida dos Campos Elisios. Antigamente, o nome da praza era Place de l'Étoile.
Historia
Napoleón Bonaparte decidiu construír este arco trala súa vitoria na batalla de Austerlitz (1805), tras prometer aos seus homes: «Volveredes a casa baixo arcos triunfais». Comezouse o día do aniversario de Napolén en 1807, o 15 de agosto. Foi deseñado por Jean Chalgrin, inspirado na arquitectura romana, e acada unha altura de 49 metros e 45 de ancho. Posúe unha estatua en cada un dos seus catro alicerces:
miniatura|dereita|Interior do Arco do Triunfo
Sobre as caras exteriores do Arco están gravados os nomes de grandes revolucionarios e as vitorias militares de Napoleón I. Sobre os muros interiores do monumento están inscritos os nomes dos 558 xenerais do Imperio Francés. Os nomes daqueles que morreron en combate están subliñados.
O arco foi construído no centro de 12 amplas avenidas. Napoleón mudou de idea no último intre á hora de realizares un monumento na praza da Estrela (Place de l'Étoile), xa que nun principio o monumento que se ía construír era un elefante de máis de 50 metros que botase un chorro de auga pola trompa. Esta construción sería quizais máis impresionante có actual Arco do Triunfo erixido pola vitoria na batalla de Austerlitz.
Dentro do Arco atópase un museo que explica a súa historia e construción. É posible ascender ao teito desde onde se pode gozar dunha vista panorámica dalgúns dos lugares turísticos máis famosos de París.
miniatura|A tumba do soldado descoñecido
O Arco do Triunfo forma parte dos monumentos nacionais que posúen unha forte carga histórica. Aos seus pés atópase a Tumba ao Soldado Descoñecido da primeira guerra mundial, en cuxa superficie hai unha inscrición: ICI REPOUSE UN SOLDAT FRANÇAIS MORT POUR A PATRIE 1914-1918 («Aquí xace un soldado francés morto pola Patria 1914-1918») e unha chama continuamente acesa que as asociacións de antigos combatentes ou de vítimas de guerras reavivan todos os días ás seis e media da tarde, conmemorando a súa lembranza que é revivida cada 11 de novembro, aniversario do armisticio asinado en 1918 entre Francia e Alemaña que puxo fin á primeira guerra mundial.
Anna Gavalda
Anna Gavalda, nada o 9 de decembro de 1970, é unha escritora en lingua francesa.
Traxectoria
Anna Gavalda naceu o 9 de decembro de 1970 en Boulogne-Billancourt, na rexión da Illa de Francia. É nai de dous rapaces.
En 1992 gaña o premio France Inter por La Plus Belle Lettre d’amour (A carta de amor máis fermosa). Profesora de francés na universidade Nazareth en Voisenon (Seine-et-Marne), Anna Gavalda obtén no 2000 o Gran Premio RTL-Lire pola súa primeira colección de novelas curtas Je voudrais que quelqu'un m'attende quelque part [Encantaríame que alguén me esperase nalgún sitio]. Actualmente está escribindo na revista Elle artigos sobre literatura infantil e xuvenil.
The Others
The Others é un filme español do ano 2001 dirixido por Alejandro Amenábar. Inspirado na obra The Turn of the Screw de Henry James dentro do xénero do suspense, está protagonizado pola australiana Nicole Kidman. É unha coprodución hispano-franco-estadounidense.
Sinopse
miniatura|250px|Palacio de Los Hornillos en [[Las Fraguas (Cantabria), mansión onde se rodaron os exteriores do filme.]] Ó final da segunda guerra mundial Grace (Nicole Kidman) retírase cos seus dous fillos a unha gran mansión en Jersey, onde espera que regrese o seu marido da fronte. Os seus fillos padecen de fotofobia, unha enfermidade que lles impide estar expostos á luz do sol, polo que tódalas fiestras da casa deben permanecer pechadas. Grace contrata tres serventes, que se comportan dun xeito cada vez máis estraño, ata que Grace fai un descubrimento totalmente inesperado.
Esporte Clube Vitória
O Esporte Clube Vitória é un club brasileiro de fútbol, da cidade de Salvador, Baía.
The Others
Galardóns e nomeamentos
Os outros obtivo 15 candidaturas na XVI edición dos Premios Goya, dos que gañou 8. Estas foron as súas candidaturas (en letra grosa os premios gañados):
Tiol
miniatura|150px|Tiol co seu grupo sulfhidrilo en azul. miniatura|dereita|150px|O metanotiol é o tiol máis simple. En química orgánica, un tiol é un composto que contén un grupo funcional formado por un átomo de xofre e un átomo de hidróxeno (-SH), chamado grupo tiol ou grupo sulfhidrilo. Este grupo con xofre é análogo a un grupo alcohol (-OH) e o seu nome vén precisamente do grego thion (xofre) e da terminación -ol dos alcohois. Tradicionalmente os tioles denomínanse mercaptanos (do latín mercurius captans, que significa "capturado por mercurio", debido a que o grupo –SH se une fortemente ao elemento mercurio).
Nomenclatura
Cando un grupo tiol é un substituínte dun alcano, hai varias formas de nomear o tiol resultante:
Olor
miniatura|dereita|100 px|Tioles cheirentos presentes na secreción da [[mofeta.]] Moitos tioles son líquidos incoloros que teñen un olor parecido ao do allo. O cheiro dos tioles é a miúdo forte e repulsivo, en particular os de baixo peso molecular. Os tioles únense fortemente ás proteínas da pel e son responsables da intolerable persistencia dos cheiros producidos polas mofetas. Os distribuidores de gas natural comezaron a engadir diversas formas de tioles acres, polo xeral etanotiol ou tert-butiltiol, ao gas natural que é inodoro, despois da mortífera explosión de 1937 na escola de New London, Texas, para que se detecten mellor as fugas. Os tioles son tamén responsables dunha clase de defectos na produción de viños causados pola reacción non desexada entre o xofre e o lévedo ou do cheiro da cervexa exposta á luz ultravioleta. Na industria do petróleo utilízanse catalizadores oxidantes para neutralizar o cheiro dos tioles. Porén, non todos os tioles teñen cheiros desagradables. Por exemplo, os mercaptanos do pomelo son tioles monoterpenoides responsables do aroma característico deste cando están presentes en pequena proporción (puros son tamén desagradables).
Puntos de ebulición e solubilidade
Debido á pequena diferenza de electronegatividade entre o xofre e o hidróxeno, un enlace S-H é practicamente apolar covalente. Polo tanto, o enlace S-H nos tioles ten menor momento dipolar en comparación co enlace O-H do alcohol. Os tioles mostran pouca asociación por enlaces de hidróxeno coa auga ou as moléculas entre si. Polo tanto, teñen puntos de ebulición inferiores e son menos solubles en auga e outros disolventes polares cós alcohois de similar peso molecular, pero son tan solubles e con similares puntos de ebulición coma os sulfuros isoméricos.
Síntese
Para a súa produción industrial, os tioles obtéñense principalmente por reacción do sulfuro de hidróxeno co alcohol requirido. Este é o método utilizado para a síntese industrial de metanotiol e etanotiol: Estas reaccións realízanse en presenza de catalizadores ácidos.
Outro método importante para producir tioles industrialmente implica a adición de sulfuro de hidróxeno a alquenos, xeralmente en presenza dun metal que funciona como catalizador.
Para a síntese no laboratorio a pequena escala os métodos utilizados para sintetizar tioles son análogos aos utilizados para a síntese de alcohois e éteres. As reaccións son máis rápidas e de maior rendemento porque os anións de xofre son mellores nucleófilos cós átomos de osíxeno.
En vez disto, poden converterse haluros de alquilo en tioles por medio dunha S-alquilación da tiourea, que é unha reacción en múltiples pasos:
A ruta da tiourea funciona ben con haluros primarios, especialmente os activados. Os tioles secundarios e terciarios son máis difíciles de preparar. Os tioles secundarios poden obterse de cetonas por intermedio dos correspondentes ditiocetais.
Compostos de organolitio e o reactivo de Grignard reaccionan co xofre dando tiolatos, que se hidrolizan rapidamente:
Os fenois poden transformarse en tiofenois por rearranxo dos seus O-aril dialquiltiocarbamatos.
Moitos tioles obtéñense por desalquilación redutiva de tioéteres, especialmente derivados bencílicos e tioacetais.
miniatura|420px|Síntese dun tiofenolato a partir do tiofenol.
Reaccións
O grupo tiol é un análogo con xofre do grupo hidroxilo (-OH) que se encontra nos alcohois. Debido a que o xofre e o osíxeno pertencen ao mesmo grupo da táboa periódica, comparten algunhas propiedades de enlace semellantes. Igual que o alcohol, en xeral a forma desprotonada RS− (chamada tiolato) é quimicamente máis reactiva cá forma tiol protonada RSH.
A química de tioles está relacionada coa dos alcohois: os tioles forman tioéteres, tioacetais e tioésteres, que son análogos aos éteres, acetais e ésteres. Por outra parte, un grupo tiol pode reaccionar cun alqueno para formar un tioéter. (De feito, bioquimicamente, os grupos tiol poden reaccionar con grupos vinilo para formar un enlace tioéter.)
Acidez
O átomo de xofre dun tiol é moi nucleofílico, bastante máis có átomo de osíxeno do alcohol. O grupo tiol é bastante ácido, cun pKa habitualmente entre 10 e 11. En presenza dunha base fórmase un anión tiolato, que é un nucleófilo moi potente. O grupo e o seu correspondente anión son facilmente oxidados por reactivos como o bromo para daren disulfuro orgánico (R-S-S-R).
A oxidación por reactivos máis potentes como o hipoclorito de sodio ou o peróxido de hidróxeno orixina ácidos sulfónicos (RSO3H).
Importancia biolóxica
Dado que é o grupo funcional do aminoácido cisteína, o grupo tiol desempeña un papel importante nos sistemas biolóxicos. Cando os grupos tiol de dous residuos de cisteína se achegan un ao outro durante o pregamento de proteínas, unha reacción de oxidación pode crear unha unidade de cistina cun enlace disulfuro (-S-S-). Estes poden contribuír á estrutura terciaria duna proteína se as císteinas forman parte dunha mesma cadea polipeptídica ou contribuíren á estrutura cuaternaria de proteínas multiméricas formando fortes enlaces covalentes entre diferentes cadeas de polipéptidos. Por exemplo, as cadeas pesadas e lixeiras dos anticorpos mantéñense unidas por pontes disulfuro e os pregamentos no pelo rizo son produto da formación de cistina. Os produtos químicos utilizados no alisamento do cabelo son redutores de pontes disulfuro de cistina a cisteína con grupos sulfhidrilo libres, entanto que os produtos químicos utilizados para o rizado son oxidantes que oxidan os grupos sulfhidrilo da cisteína e forman pontes disulfuro de cistina. Os grupos sulfhidrilo no sitio activo dun encima poden formar enlaces non covalentes co encima e o substrato, o que contribúe á actividade catalítica. Os residuos de cisteína do sitio activo son a unidade funcional nas proteases de cisteína.
Exemplos de tioles
Son tamén tioles:
A Pena, Cabanas, O Vicedo
A Pena é un lugar da parroquia de Cabanas, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental. Segundo o IGE, en 2015 estaba deshabitado.
Lago salgado
Un lago salgado ou lago salino é un corpo illado de auga que posúe unha concentración de sales (principalmente cloruro sódico) e outros minerais significativamente maior ca outros lagos (a condición de lago salino adoita establecerse en 3.000 miligramos de sal por litro). Nalgúns casos, os lagos salgados poden chegar a ter unha concentración de sal superior á auga de mar.
Características
Os lagos salgados fórmanse cando as augas que flúen cara ao lago, que conteñen sales ou outros minerais, non poden abandonalo debido a que o lago é unha conca endorreica terminal. Ao evaporarse, a auga deixa detrás calquera sal que ficase disolto, aumentando así a súa salinidade, razón pola que os lagos salgados son lugares axeitados para a produción de sal. A alta salinidade condiciona así mesmo a flora e a fauna do lago en cuestión; de feito, en ocasións o resultado pode chegar a ser a ausencia case total ou total de vida no devandito lago.
Se a auga que flúe cara ao lago é menor cá cantidade de auga evaporada, o lago pode chegar a desaparecer e deixar unha chaira salgada ou salgar, tamén chamada praia.
Lagos destacados
300px|miniatura|Pilas de sal no [[salgar de Uyuni, Bolivia]] Por tamaño, o tres maiores lagos salgados no mundo son o mar Caspio, o mar de Aral e o lago Baljash. O maior lago salgado no hemisferio occidental é o Gran Lago Salgado, o cuarto en tamaño do mundo tras o tres anteriores.
O lago salgado coa maior altitude é o lago Namtso, mentres que o lago de menor altitude é o mar Morto, que é así mesmo o punto máis baixo de todas as terras emerxidas.
Dende o século VIII, o sal do lago Baskunchak de Rusia foi explotado e distribuído a través da Ruta da Seda. Na actualidade, a industria do sal deste lago (que posúe un 99,8% de pureza de cloruro sódico) supón o 80% da produción total de sal de Rusia. Dependendo das necesidades, xera entre 1,5 e 5 millóns de toneladas de sal cada ano.
O Espido, Seixosmil, Meira
O Espido é un lugar da parroquia de Seixosmil, no concello de Meira, na comarca de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña nove habitantes (tres homes e seis mulleres).
Banu Qasi
miniatura|dereita|250px|Mapa político do noroeste da Península Ibérica tras a islamización da Spania visigoda. Os Banu Qasi exerceron o seu goberno na zona comprendida entre Pamplona e Zaragoza aproximadamente.
Os Banu Qasi ou ibn-Qási (en árabe:بنو قاسي, "fillos ou herdeiros de Casius") foron unha importante familia vascoa-muladí, cuxos dominios se situaron no val do río Ebro entre os séculos VIII até o primeiro cuartel do X, durante a ocupación musulmá.
Descendían do conde Casius ou Casio, un nobre visigodo que, á época da conquista musulmá do reino visigodo, gobernaba a rexión comprendida aproximadamente entre Tudela, Tarazona, Ejea e Nájera e que como a maior parte dos visigodos en Spania se converteu ao islam, tornándose vasalo dos Omíadas para conservar os seus dominios (até o ano 713). De aí o nome da familia, Banu Qasi ou ibn-Qási - "fillos de Casio".
O clan aumentou o seu poder durante o século VIII, grazas ao apoio prestado aos emires de Córdoba nas loitas internas entre árabes e berberes, que foron frecuentes durante os anos que se seguiron á islamización de Spania. Destácase, nesta época, Musa ibn Furtun, neto do conde visigodo, cuxos dominios se estendían polo val do Ebro (Ejea, Tudela, Tarazona, Borja, Arnedo...). Apoiou o emir Hisham I contra a insurrección de Said ibn al-Husayn (na zona de Tortosa) a quen deu combate e derrotou. Máis tarde, marchou sobre a taifa de Zaragoza, da que se apoderou, aínda que fose morto por un liberto de Al-Husayn.
Os Banu Qasi souberon manter as boas relacións cos seus veciños, os vascos cristiáns de Navarra, para o que axudou o matrimonio en segundas núpcias de Oneca (casada anteriormente co vasco Íñigo -ou Eneko- Ximénez, e nai de Íñigo Íñiguez, que máis tarde sería o primeiro rei de Pamplona, coñecido posteriormente como Íñigo Arista) con Musa ibn Fortun, o ano de 784. Desta unión naceu Musa ibn Musa (Musa II), que sería, por tanto, irmán de Íñigo Íñiguez, por parte da nai. Os vínculos familiares mantivéronse reforzados máis adiante, polo matrimonio de Assona (irmá de Íñigo Arista) con Musa ibn Musa.
Helen Lundeberg/Eyeliner
"Helen Lundeberg/Eyeliner" é o segundo dos tres sinxelos do álbum da banda estadounidense de rock alternativo Sonic Youth Rather Ripped, editado no ano 2006. O sinxelo contén dúas cancións extra do álbum. Ámbalas dúas aparecen na edición británica do mesmo e "Helen Lundeberg" tamén está na edición europea de iTunes.
Shamsuddin Amiri
Shamsuddin Amiri, nado o 12 de febreiro de 1985 en Cabul é un futbolista afgán que xoga na demarcación de dianteiro. Na actualidade é o xogador con máis encontros disputados coa Selección de fútbol de Afganistán.
Traxectoria
Futbolisticamente debutou na liga de Paquistán en 2002 no PTV Islāmabād, para ao cabo dun ano volver a Afganistan a xogar primeiro no Maiwand FC e despois no Kabul Bank Football Club, onde xoga na actualidade. Debutou coa selección de fútbol de Afganistán no ano 2005.
Coalición Canaria
Coalición Canaria (CC) é un partido político canario formado en 1993 como coalición de partidos nacionalistas tanto de esquerda como de dereitas: Agrupación de Independientes de Canarias (AIC), Iniciativa Canaria Nacionalista (ICAN), Asamblea Majorera (AM), Partido Nacionalista Canario (PNC) e Centro Canario Nacionalista. Nas eleccións autonómicas de 1995 CC converteuse na primeira forza do parlamento canario con 21 dos 65 escanos e mantense no goberno desde entón. En 1998 o PNC abandonou CC, aínda que no 2006 asinou un acordo electoral con CC. No ano 2005, ano no que CC se converteu en partido político, produciuse unha escisión na illa de Gran Canaria ó fundar Román Rodríguez, expresidente das Canarias, o partido Nueva Canarias.
Ricardo Atanes Castro
Traxectoria
Naceu en Cualedro o 5 de agosto de 1875, fillo dos campesiños Antonio e Magdalena. O parto foi difícil, e Ricardo foi bautizado no mesmo día do seu nacemento. Cursou os estudos básicos na escola rural, e posteriormente entrou no colexio dos lazaristas xunto ao santuario da Nosa Señora dos Milagres do Medo. Posteriormente, o 11 de maio de 1891 ingresou no noviciado da Congregación da Misión, e emitiu os votos o 6 de agosto de 1893.
Continuou os seus estudos de Filosofía e Teoloxía na casa central da congregación en Madrid, e o 27 de maio de 1899 foi ordenado sacerdote. En outubro do mesmo ano foi enviado á misión de Mérida (Iucatán) onde ademais da labor misioneira foi profesor no seminario diocesano até 1909, cando deixou a docencia para dedicarse por enteiro á catequese aos maias de Xkanhá.
En 1914 foi enviado a Fort Worth (Texas), onde permaneceu até 1924 atendendo á poboación de lingua castelá. En 1924 foi enviado de volta a España, residindo inicialmente na casa de Ourense, da que foi nomeado superior en 1928.
En 1935 foi destinado a Xixón, onde estaban aínda abertas as feridas da folga xeral revolucionaria de 1934 e había un ambiente hostil aos relixiosos. O 27 de maio de 1936 escribiu á súa sobriña, que lle pedía que volvese a Ourense pola súa seguridade:
O 19 de xullo refuxiouse en casa dunha familia amiga, na que permaneceu por un mes. Mudouse entón a casa duns amigos, onde foi recoñecido un día asomado á xanela e denunciado. Foi detido e levado a unha checa próxima, onde recibiu unha forte malleira. De alí foi trasladado á igrexa do Sagrado Corazón, e desta á de San Xosé. O 14 de agosto foi trasladado xunto co resto de presos da igrexa (arredor de 100) ao lugar de Llantones, na parroquia de Llorio de Xixón, onde foi fusilado xunto ao resto de presos.
Culto
Está aberta a súa causa de canonización pola vía do martirio como parte do grupo de Fortunato Velasco Tobar e 13 compañeiros da Congregación da Misión. Xunto a Ricardo Atanes, a causa inclúe a Tomás Pallarés Ibáñez, Salustiano González Crespo, Luis Aguirre Bilbao, Leoncio Pérez Nebreda, Andrés Avelino Gutiérrez Moral, Antoni Carmaniú Mercader, Fortunato Velasco Tobar, Pelayo José Granado Prieto, Amado García Sánchez, Gregorio Cermeño Barceló, Ireneo Rodríguez González, Vicente Vilumbrales Fuente e Narciso Pascual Pascual.
Os foros competentes da causa (as dioceses onde foron martirizados) son as dioceses de Teruel e Albarracín, Urgell, Sigüenza-Guadalajara, e a aquidiocese de Oviedo.
A causa de canonización de Ricardo Atanes comezou coa apertura do proceso informativo o 1 de decembro de 1960. Dito proceso informativo finalizou o 30 de marzo de 1970. O solicitante da causa é a súa sociedade, a Congregación da Misión. A súa causa foi unificada coa do resto de compañeiros o 23 de xaneiro de 1986 e enviada á Congregación para as Causas dos Santos.
O 5 de xullo de 2013 o papa Francisco promulgou o decreto que recoñecía o martirio de Ricardo Atanes e compañeiros, e a cerimonia de beatificación tivo lugar o 13 de outubro do mesmo ano en Tarragona, e foi presidida polo cardeal Angelo Amato. A súa festividade é o 6 de novembro. No martiroloxio romano os beatos son lembrados deste xeito:
Penicilina
As penicilinas son antibióticos do grupo dos betalactámicos empregados profusamente no tratamento de infeccións provocadas por bacterias sensibles. A maioría das penicilinas son derivados do ácido 6-aminopenicilánico, diferindo entre si segundo a substitución na cadea lateral do seu grupo amino. A bencilpenicilina ou penicilina G foi o primeiro antibiótico empregado amplamente en medicina; o seu descubrimento foi atribuído a Alexander Fleming en 1928, quen xunto cos científicos Ernst Boris Chain e Howard Walter Florey -que crearon un método para producir en masa o fármaco- obtivo o Premio Nobel de Medicina en 1945.
Non se coñece por completo o mecanismo de acción das penicilinas, aínda que a súa analoxía á D-alanil-D-alanina terminal, situada na cadea lateral peptídica da subunidade do peptidoglicano (constituínte principal da parede bacteriana), suxire que o seu carácter bactericida deriva da súa intervención como inhibidor do proceso de transpeptidación durante a síntese daquel. Deste xeito, a penicilina actúa debilitando a parede bacteriana e favorecendo a lise osmótica da bacteria durante o proceso de multiplicación.
Existe unha gran diversidade de penicilinas. Algunhas especies de fungos do xénero Penicillium sintetizan de forma natural penicilinas, como o primeiro tipo illado, a penicilina G. Porén, debido á aparición de resistencias, desenvolvéronse outras familias seguindo basicamente dúas estratexias: a adición de precursores para a cadea lateral no medio de cultivo do fungo produtor, o que se traduce na produción de penicilinas biosintéticas; e a modificación química da penicilina obtida pola fermentación biotecnolóxica, o que dá lugar ás penicilinas semisintéticas.
As penicilinas difiren entre si segundo o seu espectro de acción. Por exemplo, a bencilpenicilina é eficaz contra bacterias grampositivas como estreptococos e estafilococos, así como gonococos e meningococos, pero debe administrarse por vía parenteral (por inxección) debido á súa sensibilidade ao pH ácido do estómago. A fenoximetil penicilina é, en cambio, resistente a este pH e pode administrarse por vía oral. A ampicilina, ademais de manter esta resistencia, é eficaz contra bacterias gramnegativas como Haemophilus, Salmonella e Shigella.
Aínda que as penicilinas son os antibióticos menos tóxicos, é común que produzan alerxias. Ata o 10% dos pacientes que reciben tratamentos de betalactámicos desenvólvenas. Posto que un choque anafiláctico pode conducir á morte do paciente, é necesario interrogalo antes de iniciar o tratamento.
Ademais das súas propiedades antibacterianas, a penicilina é un efectivo antídoto contra os efectos do envelenamento por α-amanitina, un dos aminoácidos tóxicos dos fungos do xénero Amanita.
Historia das penicilinas
dereita|miniatura|Hospital St. Mary de [[Londres, en cuxa famosa á Clarence estaba situada o departamento de inoculación de Almroth Wright e Alexander Fleming onde tivo lugar o descubrimento da penicilina. ]]
A finais do século XIX, Henle (un dos grandes científicos da chamada "xeración intermedia") suscita no seu discípulo Robert Koch, na Universidade de Gotinga, o interese polos traballos de Agostino Bassi e Casimir Davaine, que o levaría a investigar os microorganismos como axentes causais das enfermidades. Isto conduciríao en 1876 a descubrir que Bacillus anthracis era o axente causal específico do carbuncho, na liña da teoría microbiana da enfermidade, e a enunciar os seus sonados postulados. Máis tarde, Paul Ehrlich, que traballou con Koch en Berlín, desenvolveu o concepto de "Magischen Kuger" ou balas máxicas, denominando así aqueles compoñentes químicos que puidesen eliminar selectivamente os xermes. Finalmente, en 1909 conseguiu sintetizar un composto, o Nº 606, máis tarde coñecido como salvarsán, que se mostrou eficaz contra a sífilis. Este descubrimento influíu posteriormente en Alexander Fleming, ata o punto de que existen caricaturas do novo Fleming caracterizado e alcumado como "recruta 606".
Ao mesmo tempo ou pouco despois, coñecido o feito de que as bacterias podían provocar enfermidades, sucedéronse multitude de observacións, tanto in vivo coma in vitro, de que os mofos exercían unha acción bactericida. Por só citar algúns nomes, sirvan de exemplo os traballos de John Scott Burdon-Sanderson, Joseph Lister, William Roberts, John Tyndall, Louis Pasteur e Jules Francois Joubert, Carl Garré, Vincenzo Tiberio, Ernest Duchesne, Andre Gratia e Sara Dath.
En marzo de 2000, médicos do hospital San Xoán de Deus de San Xosé (Costa Rica) publicaron os escritos do científico e médico costarriqueño Clodomiro Clorito Picado Twight (1887-1944). Na reportaxe explican as experiencias que adquiriu Picado entre 1915 e 1927 sobre a acción inhibitoria dos fungos do xénero Penicillium sobre o crecemento de estafilococos e estreptococos. Aparentemente, Clorito Picado informou do seu descubrimento á Academia das Ciencias de París, pero non o patentou, a pesar de que a súa investigación fora iniciada uns poucos anos antes que a de Fleming.
Alexander Fleming
esquerda|miniatura|Selo das [[Illas Feroe en honra de Alexander Fleming.]]
George Wong, ao considerar a versión dun descubrimento casual, fai notar os seguintes antecedentes:
O descubrimento da penicilina segundo Fleming ocorreu a mañá do venres 28 de setembro de 1928, cando estaba estudando cultivos bacterianos de Staphylococcus aureus no soto do laboratorio do Hospital St. Mary en Londres, situado na Á Clarence, agora parte do Imperial College. Tras regresar dun mes de vacacións, observou que moitos cultivos estaban contaminados, e tirounos a unha bandexa de lysol. Afortunadamente recibiu unha visita dun antigo compañeiro, e ao ensinarlle o que estaba facendo con algunha das placas que aínda non foran lavadas, deuse conta de que nunha delas, ao redor do fungo contaminante, creouse un halo de transparencia, o que indicaba destrución celular. A observación inmediata é que se trataba dunha substancia difusible procedente do contaminante. Posteriormente illou e cultivou o fungo nunha placa na que dispuña radialmente varios microorganismos comprobando cales eran sensibles. A identificación do espécime como Penicillium notatum realizouna Charles Thom. Publicou o seu descubrimento sen que recibise demasiada atención e, segundo os compañeiros de Fleming, tampouco el mesmo se deu de conta inicialmente do potencial da substancia, senón progresivamente, en especial pola súa baixa estabilidade. No seu traballo obtén un filtrado libre de células que inxectou a coellos comprobando así que carecía de toxicidade. Tamén apreciou a súa utilidade para illar a bacteria Haemophilus influenzae a partir de esputos.
Primeiras aplicacións en medicina e illamento
miniatura|Aspecto ao [[microscopio óptico das hifas e conidióforos de Penicillium, fungo do cal se illou a penicilina.]]
esquerda|miniatura|[[Howard Walter Florey en 1945.]]
Fleming, debido ao seu carácter tímido, non conseguía transmitir entusiasmo sobre o seu descubrimento, aínda que continuou durante moito tempo traballando nel, ata 1934 en que o abandonou para dedicarse ás sulfamidas. A primeira demostración de que a penicilina era útil para a medicina levouna a cabo en 1930 o patólogo inglés Cecil George Paine, antigo alumno de Fleming, que intentou tratar a sicose, pero sen éxito, probablemente porque o medicamento non era administrado con suficiente profundidade. Con todo, logrou ter éxito aplicando o filtrado en neonatos para o tratamento da oftalmía neonatal, logrando a súa primeira cura o 25 de novembro de 1930, nun adulto e tres bebés. Aínda que estes resultados non foron publicados, influíron en Howard Walter Florey, que foi compañeiro de Paine na Universidade de Sheffield.
Entre 1928 e 1938 Florey interesouse en primeiro lugar pola lisozima, e posteriormente polo segundo descubrimento de Fleming. A diferenza deste último, que case non contaba con persoal, formou un grande equipo con personalidades do talle de Chain, Leslie Falk, Norman Heatley e ata outros 22 colaboradores entre investigadores e técnicos con gran cantidade de medios na escola de patoloxía Sir William Dunn de Oxford, aínda que curiosamente, segundo Florey, non polo seu potencial farmacéutico, senón por un puro interese científico. A súa capacidade de procesado superaba os 500 litros de cultivo semanais.
esquerda|miniatura|[[Ernst Boris Chain en 1945, ano no que recibiu o Premio Nobel xunto con Florey e Fleming.]] A purificación da penicilina produciuse en 1939, a cargo do bioquímico Heatley, utilizando grandes volumes de filtrado mediante un sistema a contracorrente e extracción por amil acetato. Edward Abraham terminou de eliminar o resto de impurezas por cromatografía en columna de alumina. Posteriormente probouse a substancia en ratos infectados con Streptococcus. O primeiro ser humano tratado con penicilina purificada foi o axente de policía Albert Alexander no Hospital John Radcliffe, o 12 de febreiro de 1941. O paciente faleceu porque non se lle puido administrar suficiente fármaco.
Desenvolvemento da produción industrial e outras penicilinas
A partir das investigacións de Florey en 1939 e de Heatley en 1941, a produción industrial da penicilina en Europa viuse en apertos económicos debido ao comezo da Segunda guerra mundial. Os científicos británicos buscaron axuda nos Estados Unidos, especificamente nos laboratorios de Peoria (Illinois), onde os seus científicos estaban traballando en métodos de fermentación para acelerar o crecemento de cultivos de fungos. Florey e Heatley partiron da Universidade de Oxford cunha pequena cantidade de penicilina cara aos Estados Unidos. Bombearon aire dentro de enormes cubas cheas de millo fermentado con outros ingredientes e aditivos chaves o que demostrou poder producir rapidamente grandes cantidades de penicilina en comparación cos antigos métodos de crecemento sobre superficies planas. A cepa de Penicillium que tivo o mellor rendemento non foi a importada polos científicos británicos senón unha cepa que crecía sobre un melón nun dos mercados de Peoria, mellorando a cantidade de produción nas condicións inmersas da nova técnica do laboratorio estadounidense, aproximadamente 70-80 unidades de penicilina por mililitro de cultivo.
O 26 de novembro de 1941, Heatley e Andrew J. Moyer, o experto do laboratorio en Peoria, lograron multiplicar por 10 a produción de penicilina. Co aumento da cantidade de penicilina tamén baixou o custo dunha dose. Desde o prezo incalculable en 1940, o prezo da penicilina baixou a 20 dólares norteamericanos por dose en xullo de 1943 e máis aínda a 0,55 dólares por dose en 1946. Como consecuencia, os laboratorios de Gran Bretaña en 1999 e de Peoria en 2001 foron designados como Monumento Químico Histórico Internacional (International Historic Chemical Landmark).
Penicilinas sintéticas
miniatura|200px|Pendello de [[fermentación, similar aos caldeiros onde se preparou por primeira vez a produción masiva de penicilina mergullada, en Illinois, Estados Unidos.]] Unha das varias presentacións da penicilina producida de modo natural é a bencilpenicilina ou penicilina G, a única que se usa clinicamente. A ela asociáronse a procaína e a benzatina para prolongar a súa presenza no organismo, obténdose as respectivas suspensións de penicilina G + procaína e penicilina G benzatina, que só se poden administrar por vía intramuscular.
Máis tarde, modificouse a molécula de penicilina G para elaborar penicilinas sintéticas, como a penicilina V, que se poden administrar por vía oral ao resistir a hidrólise ácida do estómago. Con todo, o relativamente estreito espectro de acción da actividade da penicilina V fixo que se sintetizasen derivados con acción sobre unha máis ampla gama de axentes infecciosos. O primeiro paso foi o desenvolvemento da ampicilina, efectiva fronte a patóxenos grampositivos e gramnegativos, que ademais resultou considerablemente económica de adquirir. Outro avance foi o desenvolvemento da flucloxacilina, usada contra bacterias produtoras de β-lactamase como os Staphylococcus. Hoxe en día existen múltiples derivados sintéticos da penicilina, como a cloxacilina e a amoxicilina, que se administran por vía oral e das que existe un abuso de consumo pola sociedade en xeral para autotratamento de infeccións leves víricas que non precisan terapia antibiótica. Esta situación provocou unha alta porcentaxe de resistencia bacteriana fronte ás penicilinas e levou á ineficacia dos betalactámicos nalgunhas infeccións graves.
As penicilinas foron amplamente utilizadas no campo da veterinaria desde 1950, en que comezaron a engadirse como aditivos no penso, debido á súa efectividade reducindo a mortalidade e a morbilidade fronte a infeccións clínicas, así como o incremento da taxa de engorde. De feito, a amoxicilina foi descrita en 1976 como unha penicilina para uso veterinario. Suxeriuse a relación entre este uso e a selección de cepas resistentes con capacidade de infectar a humanos. Con todo, aínda que algúns antibióticos se aplican en ambos os campos, a maioría das resistencias en humanos desenvolvéronse por un mal uso en medicina.
Estrutura química
miniatura|200px|Estrutura molecular do núcleo das penicilinas. Móstrase o anel 6-aminopenicilánico consistente nun [[anel beta-lactámico|anel β-lactámico (á esquerda, cun N) e outro tiazolidínico (á dereita, cun S).]] As penicilinas pertencen a unha familia de compostos químicos cunha estrutura química peculiar que lle confire unha actividade característica contra un grupo determinado de bacterias. A pesar de que existen diferentes variantes, a estrutura química esencial da penicilina foi descuberta por Dorothy Crowfoot Hodgkin entre 1942 e 1945. A maioría das penicilinas posúen como núcleo químico o anel 6-aminopenicilánico e difiren entre si segundo a cadea lateral ancorada ao seu grupo amino. Este núcleo 6-aminopenicilánico ou núcleo penam consta, á súa vez, dun anel tiazolidínico (un anel iminofenílico dos tiazoles) enlazado a un anel β-lactámico; este último, aparentemente esencial para a actividade antimicrobiana do composto, é hidrolizado mediante penicilinases (enzimas tipo β-lactamases) polas bacterias resistentes a penicilinas.
Challengers
Challengers é o cuarto álbum da banda canadense de indie rock The New Pornographers, publicado o 21 de agosto de 2007 a través dos selos Last Gang Records e Matador Records. O listaxe de cancións do disco foi revelado o día 1 de xuño de 2007. Un box set con tres CDs regravables en branco, chamado "Executive Edition", foi editado o 7 de agosto de 2007, dúas semanas antes do álbum, coa promesa de futuras descargas multimedia dende a web do grupo para que os seguidores compilasen e gravasen os seus propios CDs. O primeiro disco incluía caras B, demos e versións alternativas; o segundo, titulado "Live from the Future", tiña interpretacións ao vivo de temas relacionados co álbum; e o terceiro traía vídeos, fotos e traballos de arte dos discos. O material extra estivo dispoñible para descarga cos pedidos anticipados de Challengers. "Failsafe" é unha canción de A.C. Newman gravada inicialmente pola banda de indie pop canadense The Choir Practice, e aparecida no seu álbum de estrea varios meses antes da edición de Challengers.
Challengers estreouse no número 34 da lista estadounidense Billboard 200, vendendo unhas 20 000 copias na súa primeira semana. "Myriad Harbour" foi número 79 na lista da Rolling Stone das 100 mellores cancións de 2007.
Penicilina
Clasificación
As penicilinas clasifícanse en dous grupos, naturais e semisintéticas, e en cada un deles hai compostos relativamente resistentes ao zume gástrico e polo tanto pódense administrar por vía oral, por exemplo, a penicilina V, a dicloxacilina e a amoxicilina.
Challengers
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por A. C. Newman, agás onde se indique.
Penicilina
Clasificación
O termo penicilina úsase a miúdo, en sentido xenérico, para referirse a calquera das variantes que derivan da penicilina mesma. As bencilpenicilinas teñen a maior actividade contra organismos grampositivos, cocos gramnegativos e organismos anaerobios que non producen β-lactamase. Con todo, presentan unha baixa actividade contra bacilos gramnegativos. A penicilamina, un metabolito da penicilina e análogo do aminoácido cisteína, é efectivo para o alivio da artrite reumatoide reducindo a velocidade de aparición de novos danos a articulacións, aínda que non se adoita receitar debido á súa elevada toxicidade. Tamén existen no mercado penicilinas sintéticas, como a ticarcilina, a mezlocilina e a piperacilina.
Penicilinas naturais e biosintéticas
As penicilinas naturais son aquelas xeradas sen intervención biotecnolóxica. Entre elas destacan a bencilpenicilina, como produto final de interese terapéutico, e os intermediarios illables como a isopenicilina N ou a penicilina N. As biosintéticas, en cambio, prodúcense mediante adición de determinados compostos no medio de cultivo do biorreactor empregado durante a súa produción, é dicir, sen que teña lugar un illamento e unha modificación química ex vivo. Entre as biosintéticas destacan: a fenoximetilpenicilina, a alilmercaptometilpenicilina e, de novo, a bencilpenicilina (pois é posible inducir a súa síntese aplicando certos precursores no fermentador).
Bencilpenicilina ou penicilina G
miniatura|Estrutura química da [[bencilpenicilina.]] A bencilpenicilina, comunmente coñecida como penicilina G, é o estándar das penicilinas. Polo xeral adminístrase por vía parenteral (intravenosa, intratecal ou intramuscular), porque tende a perder estabilidade co zume gástrico do estómago. Debido a que se administra inxectada, libérase lentamente no corpo e así mantén o seu efecto durante moito tempo.
As vantaxes da penicilina G son o seu baixo custo, a súa fácil administración, a súa excelente penetración nos tecidos e o seu índice terapéutico favorable. En contraste, as desvantaxes son a súa degradación polo ácido gástrico, a súa destrución polas β-lactamases bacterianas e a súa asociación co desenvolvemento de reacción adversa en cerca do 10% dos pacientes.
Challengers
Edición en vinilo
A edición en vinilo adjusta as cancións lixeiramente, cambiando a posición de dous temas polo que "Unguided" pecha a cara 1 e "Failsafe" abre a cara 2.
Penicilina
Bencilpenicilina ou penicilina G
As indicacións específicas da penicilina G inclúen: celulite, endocardite bacteriana, gonorrea, meninxite, pneumonía por aspiración, absceso pulmonar, pneumonía adquirida na comunidade, sífilis e sepse en nenos.
Bencilpenicilina procaína
A bencilpenicilina procaína (DCI), coñecida tamén como penicilina G procaína, é unha combinación da penicilina G cun anestésico local, a procaína. Esta combinación ten como fin reducir a dor e a incomodidade asociada coa voluminosa inxección intramuscular de penicilina. Tras a administración dunha inxección intramuscular, o fármaco absórbese lentamente na circulación e hidrolízase a bencilpenicilina. Por iso, é administrada cando se desexa que as súas concentracións sexan baixas pero prolongadas. Este antibiótico é moi utilizado en veterinaria.
A penicilina procaínica indícase para todas as infeccións locais graves por estreptococos, bacterias anaerobias, pneumococos e gonococos, sífilis, ántrax (como coadxuvante), otite media aguda purulenta, mastoidite aguda, amigdalite aguda por estreptococo hemolítico do grupo A, pneumonía pneumocócica, absceso peritonsilar e submandibular e gonorrea. As indicacións específicas da bencilpenicilina procaína inclúen: sífilis, infeccións do aparello respiratorio onde o paciente non cumpre o seu tratamento oral, celulite e erisipela.
No pasado usábase para o tratamento da gonorrea xenitourinaria. Con todo, a bacteria Neisseria gonorrhoeae frecuentemente produce β-lactamases e chegou a desenvolver resistencia á penicilina, polo que se substituíu por ceftriaxone. Tamén se usaba para o tratamento da pneumonía pneumocócica non complicada, pero a aparición do S. neumoniae penicilino-resistente nalgúns países limitou o seu uso.
Bencilpenicilina benzatínica
A bencilpenicilina benzatínica ou penicilina G benzatínica (DCI), é unha combinación con benzatina que se absorbe lentamente na circulación sanguínea logo dunha inxección intramuscular e logo hidrolízase a bencilpenicilina. É a primeira opción cando se require unha concentración baixa de bencilpenicilina, permitindo unha acción prolongada do antibiótico durante máis de 2-4 semanas por cada inxección. A penicilina G benzatínica é administrada en casos de difteria, de infeccións do aparello respiratorio ou do aparello xenital e en certas infeccións producidas por gramnegativos, como a meninxite e a endocardite. Pode causar urticaria, prurito e, moi de cando en cando, choque anafiláctico.
As indicacións específicas da bencilpenicilina benzatínica inclúen: profilaxe da febre reumática e sífilis en fase temperá ou latente.
Fenoximetilpenicilina ou penicilina V
miniatura|Estrutura química da [[fenoximetilpenicilina.]] A fenoximetilpenicilina, comunmente chamada penicilina V, é a única penicilina activa por vía oral. Ten unha actividade menor que a bencilpenicilina, polo que se administra cando non se require alcanzar concentracións elevadas nos tecidos.
Coa penicilina oral V, o espectro é practicamente igual ao da penicilina G: estreptococos, pneumococos e Neisseria, algúns anaerobios e estafilococos non produtores de penicilinase. Non é inactivada polo zume gástrico, alcanzándose en pouco tempo concentracións adecuadas de penicilina en tecidos e plasma sanguíneo. A absorción non está influída polas comidas, pero alcánzanse maiores concentracións plasmáticas cando se toma co estómago baleiro. As indicacións específicas para a penicilina V inclúen: infeccións causadas por Streptococcus pyogenes (como a amigdalite, a farinxite e infeccións da pel), profilaxe da febre reumática e xenxivite moderada ou severa (xunto con metronidazol).
A penicilina V é a primeira opción no tratamento de infeccións odontolóxicas. Ocasionalmente pode causar diarreas que non adoitan requirir suspensión da terapia. De cando en cando produce reaccións alérxicas severas e adoitan ser máis leves que con penicilina parenteral.
Penicilinas semisintéticas
As penicilinas semisintéticas son aquelas xeradas mediante o illamento dun intermediario estable durante unha produción microbiolóxica industrial (fermentación en biorreactores) continuada pola modificación química ou encimática do composto illado. Divídense segundo a súa acción antibacteriana en cinco grupos: resistentes a β-lactamases, aminopenicilinas, antipseudomonas, amidinopenicilinas e resistentes a β-lactamases (gramnegativas).
Resistentes a β-lactamases
miniatura|Estrutura química da [[meticilina.]] O seu uso é principalmente en infeccións por estafilococos produtores de β-lactamases, como o Staphylococcus aureus. Tamén presentan actividade, aínda que reducida, fronte a estreptococos, pero carecen dela fronte a enterococos.
Aminopenicilinas
O seu espectro de acción é moi grande, pero son sensibles ás β-lactamases. Adminístranse en casos de infeccións respiratorias das vías altas por estreptococos (sobre todo, S. pyogenes e S. pneumoniae) e por cepas de Haemophilus influenzae, infeccións urinarias por certas enterobacterias (como Escherichia coli e diversas infeccións xeradas por Enterococcus faecalis, Salmonella spp., Shigella spp. e Listeria monocytogenes. miniatura|Estrutura química da [[ampicilina.]]
Antipseudomónicas
Estas penicilinas son de amplo espectro porque a súa cobertura de acción comprende grampositivos, gramnegativos e anaerobios. Dentro deste grupo existen dous subgrupos, as carboxipenicilinas e as ureidopenicilinas, atendendo á súa eficacia fronte a pseudomonas.
Carboxipenicilinas
miniatura|Estrutura química da [[ticarcilina.]] As carboxipenicilinas foron desenvolvidas para ampliar o espectro de bacterias gramnegativas cubertas por penicilinas, tales como infeccións nosocomiales causadas por Pseudomonas aeruginosa. Inicialmente produciuse a carbenicilina por substitución do grupo amino por un grupo carboxilo na ampicilina e posteriormente algunhas substitucións na carbenicilina permitiron desenvolver a ticarcilina.
Presentan o mesmo espectro de acción que as aminopenicilinas, pero ampliado con Pseudomonas e B. fragilis.
Ureidopenicilinas
As ureidopenicilinas creáronse derivadas da molécula de ampicilina para ampliar aínda máis o espectro contra as bacterias gramnegativas e as Pseudomonas. As ureidopenicilinas penetran ben nos tecidos e teñen excelentes concentracións tisulares, incluíndo o líquido cefalorraquídeo en pacientes con meninxes inflamadas, e niveis adecuados en óso para o tratamento de osteomielite. Do mesmo xeito que as carboxipenicilinas, están asociadas a hipopotasemia, hipernatremia e disfunción plaquetaria. Neste grupo de penicilinas están a mezlocilina, azlocilina e a piperacilina.
Amidinopenicilinas
As amidinopenicilinas presentan grande eficacia fronte a gramnegativos, pero escasa ante cocos grampositivos, debido á súa estrutura química, a 6-amidinopenicilina.
Mecanismo de acción
A penicilina, como o resto dos β-lactámicos, exerce unha acción bactericida ao alterar a parede celular bacteriana, estrutura que non existe nas células humanas. A parede bacteriana atópase por fóra da membrana plasmática e confire ás bacterias a resistencia necesaria para soportar, sen romper, a elevada presión osmótica que existe no seu interior. Ademais, a parede bacteriana é indispensable para: miniatura|200px|Penicilina (en branco) unida a unha transpeptidase bacteriana. A penicilina é tan similar á enzima bacteriana que se ensambla nela de maneira que impide que o encima conecte todos os seus compoñentes estruturais.
Hai importantes diferenzas na estrutura da parede entre as bacterias grampositivas e gramnegativas, das que cabe destacar a maior complexidade e contido en lípidos nas gramnegativas.