cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heinrich Heine
Heine e o marxismo
miniatura|180px|dereita|Karl Marx ó redor de 1840 A comezos dos anos 40 do século XIX, Heine radicalizou as súas posturas. Foi dos primeiros poetas alemáns que mostrou nas súas obras as consecuencias da Revolución industrial e as miserias da nova clase traballadora. Un exemplo é o poema “Os tecedores de Silesia” de xuño de 1844, inspirado pola revolta de tecedores nas localidades silesianas de Peterswaldau de Langenbielau. Que apareceu na revista “Vorwarts!” de Karl Marx, e que foi repartida entre os sublevados e prohibida polo goberno prusiano. Friedrich Engels traduciu o poema o inglés e fíxoo publicar no periódico “The New Moral World“. Malia os seus contactos cos discípulos de Henri de Saint-Simon, con Marx e con Engels a relación do escritor co comunismo foi sempre ambivalente. Dun lado apoiaba as demandas dos traballadores, por outro temía as consecuencias do materialismo e a radicalidade das ideas comunistas sobre os aspectos da cultura europea que el amaba. Un ano antes morrer escribiu no prologo da edición francesa de “Lutetia”: ''“Tocante ó comunismo [...] penso con medo nos tempos no que eses tenebrosos destrutores de imaxes cheguen o poder; coas súas maos cheas de calos han destruír sen piedade tódalas estatuas de mármore da Beleza que tanto ama o meu corazón; triparan tódolos xoguetes e minucias artísticas que tanto amaba o poeta, arrincaran os meus loureiros para sementar patacas (...)e, ai, o meu “Buch der Lieder” ha servir para facer cornetes nos que as pobres vellas do futura gardarán o café e o tabaco. Ai! Véxoo xa por anticipado e apréixame unha indescritíbel tristeza [..] cando penso na destrución dos meus versos que desapareceran co resto do vello mundo romántico. Con todo recoñezo libremente que ese comunismo, inimigo dos meus intereses e das miñas inclinacións, ten un encanto que non podo arrincar da miña alma; dúas voces falan o seu prol no meu peito, dúas voces que non se deixan acalar[...]. Porque a primeira desas voces é a da lóxica. [...] Como non podo refutar a primeira sentenza “Tódolos homes teñen o dereito de alimentarse”, estou obrigado a aceptar tódolos corolarios. [...] A segunda voz ... é a do odio, o odio que sento contra o partido, que ten por opositor o comunismo, e que é polo tanto o noso inimigo común. O partido [...] dos falsos patriotas, que resumen o seu amor por Alemaña nunha repulsa idiota polo estranxeiro e polos veciños.''
A revolución fracasada
Heine recibiu con alegría os movementos revolucionarios de 1848 que se espallaron por Europa, en especial a revolución de marzo na Unión alemá que pretendía conseguir un Estado nacional alemán unido e democrático. O desenvolvemento axiña o decepcionou, debido a que os partidos republicanos e democráticos ían ficar en minoría no novo parlamento alemán. A aparición da figura do Kaiser viuna coma o soño romántico de restablecer o Sacro Imperio Romano-Xermánico. A primeira fase da revolución fracasou cando o rei prusiano Federico Gullerme IV (Friedrich Wilhelm IV) rexeitou en 1849 o nomeamento do Kaiser que lle ofrecera a maioría da Asemblea Nacional. Isto provocou levantamentos democráticos no oeste e sur da Unión Alemá que foron reprimidos polas tropas prusianas.
A cripta da cama
No mes de febreiro 1848, o mes no que empeza en París a revolución de 1848, a saúde de Heine empeora radicalmente. As dores de orixe nerviosa que desde 1845 se foran agravando, non lle permite abandonar o leito. Estaba convencido de ter sífilis, aínda que estudos feitos nos seus cabelos ao ano 2003 probaron que sufría unha intoxicación por chumbo. Os oito últimos anos da súa vida pasounos como el dixo na “cripta da cama”, aínda que mantiña a lucidez mental. O dramático empeoramento da saúde fixo que nunha ocasión o deran por morto. Friedrich Engels, que o visitou en xaneiro de 1848, días antes do empeoramento definitivo, escribiu: “Heine está acabado. Hai dúas semanas estiven cabo del, estaba na cama cun ataque de nervios. Non pode dar tres pasos seguidos, vai do sillón á cama e da cama ó sillón esteándose nas paredes. O ruído da casa entoleao.” Nos seus ultímoa anos cambiou algo os seus de vista sobre a relixión, No seu testamento de 1851 afirma a súa crenza nun Deus persoal, mais nunca volveu a achegarse nin o cristianismo nin o xudaísmo. Nese testamento escribiu: ''“Aínda que son luterana por bautismo, non desexo que sacerdotes desa confesión acudan o meu enterro; da mesma maneira renuncio os servizos de dos sacerdotes de calquera outra comunidade relixiosa. [...] desde hai catro anos renunciei a tódalas ideas filosóficas e volvín a ideas e sentimentos relixiosos, morro crendo nun Deus único, creador do mundo. Tres anos despois escribe: “Rexeito os rumores de que me acheguei a algunha confesión.[...] Non abxurei de nada, nin dos meus vellos deuses páganos, dos que me separei, pero de maneira amigable.”''
A forza creativa de Heine non se debilitou coa doenza. Seguiu dictando as súas obras a un secretario. Así en outubro de 1851 saíu do prelo o “Romanzero” e, no ano 1854 o seu legado político: “ Lutetia”. Morreu o 17 de febreiro de 1856 e foi enterrado tres días despois no cemiterio de Montmartre en París.
Legado e homenaxes
miniatura|180px|esquerda|Busto de Heine na súa tumba no Cemiterio de Montmartre en París. A obra de Heine non se pode clasificar en ningunha corrente artística concreta. Empezou dentro do romanticismo, mais superouno de contado en ton e temática. O biógrafo Joseph A. Kruse ve na súa obra elementos do Aufklärung,dos clásicos de Weimar o realismo e mesmo do simbolismo. Foi sobre todo un autor crítico desde o punto de vista político. Cos autores do grupo da “Xove Alemaña” (Junge Deutschland) uníao o desexo dun cambio democrático que apreixara toda Europa especialmente Alemaña, separábano postulados literarios e estéticos. Persoalmente próximo a Karl Marx e Friedrich Engels non compartiu totalmente a súa filosofía.
A seus contemporáneos estiveron xa moi polarizados nas súas opinións sobre Heine, ó que axudou a actitude sempre polémica do escritor. Sempre respondeu ós ataques que recibía coa mesma dureza coa que foran dirixidos. Trala súa morte os ataques incrementáronse e pódese dicir que a súa figura continua a ser polémica. Estudosos nacionalistas e antisemitas como Adolf Bartels cualificaron a intención de instalar un monumento ó poeta en Düsseldorf durante o seu xubileo en 1897 coma “unha reverencia perante o xudaísmo”. Finalmente erixíronselle monumentos nos anos 1920 en Hamburgo e Frankfurt, que foron retirados anos despois polos nazis, que prohibiron as súas obras e queimaron publicamente libros seus. Mesmo en tempos da República Federal Alemá continuaron as polémicas ó redor da figura de Heine, como amosan as disputas que provocou a decisión de darlle o seu nome á universidade de Düsseldorf. Desde o 1981 hai nesa cidade un monumento a Heine e, en 1972, instaurouse o “Premio Heinrich Heine”. En 2006, despois dunha longa controversia, o goberno de Baviera aceptou a exposición pública dun busto de Heine.
Obras (clasificadas pola súa data de publicación en libro)
miniatura|Reisebilder, 1831 lírico (Tragödien nebst einem lyrischen Intermezzo (William Ratcliff, Almansor und Lyrisches Intermezzo)
Adrienne Rich
miniatura|Rich (dereita), coas escritoras [[Audre Lorde (esquerda) e Meridel Le Sueur (centro) en Austin, Texas, 1980]]
Educación e contexto familiar
Filla de Arnold Rice Rich, xudeu e un reputado patólogo, e Helen Elizabeth (Jones) Rich, sureña e pianista e compositora (antes de casar). Adrienne era a maior de dúas irmás, que foron educadas coma cristiás.
Dende sempre seu pai animouna a ler e escribir os seus propios poemas. Tiña á súa disposición a ampla e variada biblioteca paterna, por medio da que coñeceu a obra de escritores coma Henrik Ibsen, Arnold, Blake, Keats, Rossetti e Tennyson. Seu pai quería "facer un prodixio" dela. Adrienne Rich e súa irmá foron educadas na casa por súa nai ata que, no cuarto grado, asistiu a un colexio. Os poemas Sources e After Dark documentan a relación con seu pai, describindo o duro que tivo que traballar para cumprir as expectativas paternas.
Posteriormente, asistiu ao Roland Park Country School: o "típico colexio feminino pola vella que nos proporcionaba modelos de mulleres solteiras e intelectualmente apaixonadas. " Despois de graduarse diplomouse no Radcliffe College, Harvard, onde se centrou na poesía e na escritura creativa. En 1951, o seu último ano en Radcliffe, A Change of World, o seu primeiro poemario, foi seleccionado por W. H. Auden para o Yale Series of Younger Poets Award. Logo de graduarse recibiu unha bolsa da Fundación Guggenheim para estudar un ano en Oxford, pero despois de visitar Florencia decidiu non volver a Oxford e empregou o tempo restante en Europa, escribindo e explorando Italia.
Primeira etapa: 1953–1975
En 1953 casou con Alfred Haskell Conrad, un profesor de economía da Universidade Harvard: "casei, en parte, porque non coñecía un xeito mellor de desconectar da miña familia ... desexaba o que consideraba a vida plena dunha muller, na medida do posible." Establecéronse en Cambridge, Massachusetts e tiveron tres fillos: David en 1955 (coincidindo coa publicación de The Diamond Cutters, un libro do que se arrepentiu), Paul en 1957 e Jacob en 1959.
Trasladáronse a Nova York en 1966 e Rich empezou a participar en actividades da New Left: protestando contra a Guerra de Vietnam, loitando polos dereitos civís e asociándose ao movemento feminista. En 1968 asinou a “Writers and Editors War Tax Protest”, que rexeitaba pagar taxas se estas servían para sufragar a participación dos Estados Unidos na Guerra de Vietnam. Poemarios desta época son Necessities of Life (1966), Leaflets (1969), e The Will to Change (1971), que reflicten un interese crecente pola forma poética e un contido político cada vez máis radical.
De 1967 a 1969 iniciou actividades coma docente en diversas institucións académicas e seguiu a recibir premios. O seu compromiso político levouna a organizar actividades no seu apartamento para recadar fondos contra a guerra e en favor dos Panteras Negras. As tensións coa súa parella agudízanse cada vez máis (Conrad temía que ela perdera a cabeza), acabando por separarse a mediados da década de 1970. Pouco despois Conrad suicidouse.
Diving into the Wreck, un poemario exploratorio mereceu o National Book Award for Poetry de 1974 xunto coa obra de Allen Ginsberg, The Fall of America. Rexeitou aceptalo invidualmente; só aceptou cando foi acompañada polas outras dúas poetas feministas nomeadas ao premio, Alice Walker e Audre Lorde, que o recibiron en nome de todas as mulleres.
Segunda etapa: 1976–2012
En 1976, Rich iniciou unha relación coa novelista e editora xamaicana Michelle Cliff. No seu controvertido Of Woman Born: Motherhood as Experience and Institution, publicado o mesmo ano, Rich admitiu que, para ela, o lesbianismo era un asunto tanto político como persoal: "a lesbiana reprimida que levaba dentro de min dende a adolescencia comezou a estarricarse." O panfleto Twenty-One Love Poems (1977), incluído en Dream of a Common Language (1978), supuxo a primeira vez que se trataba o desexo e sexualidade lésbicas na súa escrita, temas que percorren o seu traballo posterior, especialmente en A Wild Patience Has Taken Me This Far (1981) e algúns dos seus últimos poemas en The Fact of a Doorframe (2001). En Adrienne Rich: the moment of change, Langdell argumenta que estas obras representan un rito central de pasaxe para a poeta, cando Rich inicious unha "nova relación co universo".
Neste período tamén escribiu algúns ensaios chave dende o punto de vista socio-político, incluíndo "Compulsory Heterosexuality and Lesbian Existence", un dos primeiros en tratar o tema da existencia lésbica. Nesta obra pregúntase "como e por que que unha muller elixa outra muller como compañeira sentimental, parella, colega no traballo, amante, [é un feito que] foi esmagado, invalidado, agochado á forza". Algúns ensaios publicáronse de novo en On Lies, Secrets and Silence: Selected Prose, 1966–1978 (1979). Ao integrar estas pezas na súa obra, Rich reivindicou a súa sexualidade e xogou un papel importante no liderado a prol da igualdade sexual.
En 1990 contribuíu a fundar Bridges: A Journal for Jewish Feminists and Our Friends, unha publicación da que foi editora. Explorou a relación entre as esferas pública e privada da historia, especialmente no caso dos dereitos das mulleres xudías. Sobre o papel das poetas escribiu que "podemos sentir amargor polo pouco que os nosos poemas son quen de facer á vista dun poder tecnolóxico fóra de todo control e unha avaricia corporativa aparentemente sen límites, inda que sempre foi certo que a poesía pode rachar o illamento, mostrarnos a nos mesmas cando se nos proscribe ou se nos fai invisibles, nos lembra a beleza alí onde esta non é posible, nos lembra as afinidades alí onde todo se representa como separación."
En 1997, Rich rexeitou a National Medal of Arts como protesta contra o voto favorable da Casa de Representantes á liquidación do National Endowment for the Arts así coma outras políticas da Administración Clinton ao respecto das artes en xeral e da literatura en particular: "non podía aceptar un recoñecemento do Presidente Clinton ... porque o mesmo significado de arte, tal e como eu o entendo, é incompatible coas políticas cínicas desta administración ... A arte non significa nada se simplemente, á hora da cea, adorna a mesa do poder que a mantén coma refén". O que publicou a continuación foi unha mestura de poesía e ensaio: Midnight Salvage: Poems 1995–1998 (1999), The Art of the Possible: Essays and Conversations (2001) e Fox: Poems 1998–2000 (2001).
A inicios da década de 2000, Rich manifestouse contra a guerra de Iraq, con lecturas públicas e outras actividades. Seguiu a recibir numerosos e prestixiosos premios e formou parte de importantes institucións culturais, como a Academy of American Poets.
Finou á idade de 82 anos. Pablo Conrad, fillo seu, informou que a causa foran as secuelas da artrite reumatoide que levaba tempo padecendo. O seu último poemario publicouse en 2011 e sobrevivíronlle os seus fillos e Michelle Cliff.
Remosende, Samarugo, Vilalba
Remosende é un lugar da parroquia de Samarugo, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 0 habitantes.
Noriega
O topónimo Noriega pode referirse a:
Amais, como apelido Noriega pode referirse a:
Baamonde, O Burgo, Muras
Baamonde é un lugar da parroquia do Burgo no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 0 habitantes.
Xaquina Trillo
Xaquina Trillo Sánchez, nada en Vilagarcía de Arousa en 1916 e finada en 2004, foi unha mestra e escritora galega.
Traxectoria
Filla dun galeguista liberal que foi concelleiro en Vilagarcía de Arousa. Durante a República colaborou como mestra en actividades de extensión cultural. Colaborou na sección "O Recanto da Muller" de A Nosa Terra. Despois da guerra tivo varios destino até que aprobou as oposicións e foi destinada a Marineda. Na década dos oitenta afiliouse ao Partido Galeguista. Publicou poemarios pasados os sesenta anos.
Antonio Crespo Iglesias
Antonio Crespo Iglesias, nado en Lalín o 27 de marzo de 1961, é un veterinario, e político galego do PPdeG.
Traxectoria
Desde 2016 é o Presidente da Academia de Ciencias Veterinarias de Galicia.
Vida familiar
É irmán do alcalde de Lalín Xosé Crespo.
Juan Luis Guerra
miniatura|dereita Juan Luis Guerra Seijas, nado en Santo Domingo (República Dominicana) o 7 de xuño de 1957, é un compositor, cantautor e produtor musical caribeño. As súas 14 producións (10 delas en estudo) acadaron unhas vendas superiores a 20 millóns de discos en todo o mundo.
O seu estilo propio mestura o merengue, bolero e salsa con fusións afroantillanas, xunto coas bases da bachata popular dominicana.
Traxectoria
É fillo do xogador de baloncesto Gilberto Guerra e de Olga Seijas. Ao rematar secundaria iniciou Filosofía e Literatura na Universidade Autónoma de Santo Domingo, deixándoo logo dun ano para ingresar no Conservatorio Nacional de Música. Despois estudou composición e arranxos no Berklee College of Music de Boston (Massachusetts). Alí coñeceu á que sería a súa muller, Aurora Vega, que naquel momento estudaba Deseño.
Regresou a Santo Domingo e traballou compoñendo jingles publicitarios en inglés para a televisión dominicana. Neste período entrou en contacto cos cantantes Maridalia Hernández, Mariela Mercado e Roger Zayas-Bazán, que o acompañaban regularmente nas gravacións, cos que formou o grupo Juan Luis Guerra y 4.40. En 1984 gravaron o seu primeiro álbum conxunto, Soplando, con influencias do jazz e do grupo vogal Manhattan Transfer.
A orixe do nome procede da cifra 440, o número de herzios da frecuencia da nota la, usada como referencia para afinar os instrumentos.
En 1984, coa mediación do empresario dominicano Bienvenido Rodríguez, asinan un contrato coa discográfica Karen Records, o que leva ao grupo a derivar a súa orientación musical cara ao merengue comercial. Editan os álbums Mudanza y acarreo (1985) e Mientras más lo pienso... tú (1986). En 1988 estrénase como compositor para outros artistas. Para o seu compatriota Tati Salas compuxo o tema "De tu boca", co que participou no Festival da OTI, quedando entre os 3 primeiros. Tambn destacan as composicións para os mexicanos Emmanuel ("No he podido verte", 1990) e Luis Miguel ("Hasta que me olvides", 1993 e "Te necesito", 2003). Tamén compuxo para o grupo Miriam y sus Chicas "Te Propongo", popularizado en 1994 polo cantante de salsa Gilberto Santa Rosa.
En 1987, durante a gravación do álbum Ojalá que llueva café, os constantes cambios nos vocalistas da agrupación levárono a converterse na principal figura do grupo. Este álbum representa o inicio da consagración internacional de Guerra, situándose no primeiro posto de vendas en moitos países de América Latina. Os temas máis promocionados foron a canción que dá título ao disco, "Visa para un sueño" e a canción folclórica venezolana "Woman del Callao", dada a coñecer previamente por Julio Delgado acompañado do grupo Un Solo Pueblo.
En 1990, en medio de moitas expectativas, Guerra presentou o álbum Bachata Rosa, o primeiro editado en CD e o máis exitoso da súa carreira desde o punto de vista comercial e que lle valeu un premio Grammy.
En 1991 Polygram Records editou para o mercado brasileiro o álbum Romance Rosa, con 4 temas de Bachata Rosa versionadas por Aloysio Reis e con temas en castelán dos seus discos anteriores.
O seu seguinte álbum foi Areíto (1992). Co tema "El costo de la vida" manifiestouse sobre as pobres condicións de vida na República Dominicana e América Latina. Algúns dos seus compatriotas sentiron que el non era a persoa máis apropiada para opinar, alegando que nunca padeceu a pobreza. Ademais de temas contestatarios como "Si de aquí saliera petróleo" (coa participación do panameño Rubén Blades), experimenta con músicos da Orquestra Filharmónica de Nova York en "Cuando te beso" e coa agrupación American Boy Choir en "Naboria Daca Mayamimacaná", escrito na lingua da desaparecida etnia taína.
En 1994 publicou Fogaraté, destacando nel o tema "La cosquillita", rescatando o merengue rápido folclórico coñecido como perico ripiao xunto ao acordeonista Francisco Ulloa e o seu conxunto. Además fusionou o merengue co soukus de Suráfrica ("Fogaraté", "El beso de la ciguatera"), e colaborando co guitarrista congolés Diblo Dibala. Este disco inclúe o primeiro tema de Guerra cantado completamente en inglés, "July 19th".
En 1998 editou Ni es lo Mismo ni es Igual, co que obtivo no ano 2000 tres premios na primeira emisión de Latin Grammy Awards. Con este álbum Juan Luis colocou consecutivamente os temas "Mi PC" e "Palomita Blanca"á cabeza do Hot Latin Tracks da revista Billboard, se ben o tema máis popular resultou ser "El Niágara en bicicleta".
En agosto de 2004 publicouse Para ti, que inclúe temas de corte relixioso, que recibiu varios premios Billboard e o Grammy Latino nas categorías de Mellor Álbum Cristiano e Mellor Canción Tropical por "Las avispas".
María Rosario García Vázquez
María Rosario García Vázquez, nada en Sarria o 4 de outubro de 1902 e finada na Coruña o 28 de novembro de 1998, foi unha benefactora do concello de Sarria.
Juan Luis Guerra
Traxectoria
En 2007 publicouse La llave de mi corazón, considerado por el mesmo como o disco máis romántico da súa carreira. Inclúe dúas cancións en inglés, unha delas a dúo coa italiana Ciara Civello, titulada "Something good".
En xuño de 2010 publicouse AsondeGuerra, con novas influencias como o mambo, funk, rock, jazz ou reggae. Nel colabora Juanes, e inclúe cancións como "Bachata en Fukuoka".
María Rosario García Vázquez
Traxectoria
Era filla de Francisco García Alvaredo, natural de Viloalle (Mondoñedo), e de Pilar Vázquez López, de Vilar de Sarria. Funcionaria de Facenda na Coruña, xunto coa súa irmá Mercedes, adicou moitos recursos a atencións de obras sociais, asistenciais e de tipo relixioso. Fixo substanciosas apartacións económicas para a construción da Residencia de Anciáns "Nosa Señora do Carme" do Mazadoiro, e para a construción da nova igrexa parroquial de Sarria, dedicada á Nosa Señora do Rosario.
O Concello de Sarria adicoulles ás Irmás García Vázquez a rúa onde está situada a residencia. En 1994 acordou nomear a María Rosario García Vázquez filla predilecta de Sarria.
Marko Babić
Marko Babić, nado en Osijek o 28 de xaneiro de 1981, é un futbolista croata. Xoga de centrocampista e o seu equipo actual é o NK Osijek.
Traxectoria
Babić debutou co NK Osijek, onde estivo 3 temporadas. En 2000 marchou ao Bayer Leverkusen, etapa na que comezou a ser chamado pola selección do seu país. Co equipo alemán chegou á final da Liga de Campións, perdendo ante o Real Madrid. A mediados da temporada 2007-2008 marchou ao Real Betis Balompié, que xogaba na primeira división española. Pero ao non contar para ningún adestrador, decidiu marchar coa carta de liberdade ao Hertha de Berlín. Alí estivo seis meses, nos que xogou dous partidos.
En agosto de 2009 fichou polo Real Zaragoza por dúas temporadas. Debutou o 29 de agosto de 2009 en La Romareda contra o CD Tenerife. O 6 de setembro de 2010 o Real Zaragoza rescindiu unilateralmente o contrato.
O Vilar, Callobre, A Estrada
O Vilar é un lugar da parroquia de Callobre no concello pontevedrés da Estrada na comarca de Tabeirós - Terra de Montes. Tiña 32 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 12 eran homes e 20 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 1999 cando tiña 36 habitantes (17 homes e 19 mulleres).
Pilastra
miniatura|275px|Pilastras no portón do [[Pazo de Cadaval, Nigrán.]] Unha pilastra é un piar ou columna achegado a un muro ou parede. A súa función pode ser estrutural, sostendo teito, tellado, entaboamento, moldura ou arquitrabe, ou simplemente decorativa. A pilastra (palabra derivada de pila) adoita estar composta dos mesmos elementos construtivos que as columnas ou piares, como son base, fuste e capitel, segundo as diferentes ordes arquitectónicas.
Historia
As primeiras pilastras pétreas coñecidas erixíronse no complexo funerario do faraón Zoser, na actual Saqqara, Exipto, como elemento semi-decorativo, sen perder a súa función estrutural, imitando troncos vexetais agrupados -o seu inmediato precedente-, a modo de columnas achegadas ao final dun muro. Na arquitectura grega existe poucos exemplos de pilastras, debido a que os elementos estruturais configuraban a forma dos edificios. Nas construcións da Roma Antiga utilizáronse profusamente.
Un caso singular de uso de pilastra prodúcese na arquitectura gótica, onde os elementos que soportaban as bóvedas de crucería eran os piares cruciformes (é dicir, en forma de cruz vistos en sección). Estes piares teñen esta forma porque é un piar que en cada unha das súas catro caras «adheríuselle» unha pilastra que é continuación do «nervio» do arco correspondente, conformando o conxunto esta forma de elementos nervados tan característicos do Gótico.
Como a finalidade decorativa das pilastras era moi apreciada, foi perdendo a súa función sustentante, achegándose máis ao muro, incluso ata encastarse nel. Este punto de inflexión foi dado, en xeral, na arquitectura renacentista, especialmente no Cinquecento e Manierismo, e foi usada moi amplamente no Barroco, en especial en fachadas e altares. A proliferación destas no Barroco fixo xurdir variantes da simple pilastra como o estípite, pilastra ou piar cuxo tronco ou fuste está en forma de tronco invertido de pirámide, especialmente abundantes no Barroco español.
Coa evolución da arquitectura, o uso de novos materiais, e o mellor coñecemento do pulo e transmisión das forzas para sustentar a edificación, vaise facendo menos necesario o uso de piares, columnas e pilastras.
O Castro, O Val, Narón
O Castro é un lugar da parroquia de Santa María a Maior do Val no concello de Narón na provincia da Coruña. Na zona está o Castro de Quintá.
Gavial
O gavial (Gavialis gangeticus), ás veces chamado na literatura gavial do Ganxes ou indio, é unha especie de crocodiliano da familia Gavialidae, e única especie viva do seu xénero, nativa da parte norte do subcontinente indio. A poboación silvestre global de gaviais estímase en tan só 235 individuos, que están ameazados pola perda dos hábitats de ribeira dos ríos, a diminución dos recursos de peixes e por quedar atrapados nas redes de pesca. Como a súa poboación diminuíu drasticamente nos últimos 70 anos, o gavial está hoxe considerado unha especie en perigo crítico na Lista vermella da IUCN.
O gavial é un dos crocodilianos vivos máis longos, xa que chega a medir ata 6,25 m, aínda que este é o límite extremo superior, e un adulto medio adoita medir de 3,5 a 4,.5 m de lonxitude. Ten 110 dentes afiados e interdixitados no seu longo fociño, e está ben adaptado para capturar peixes, que son a súa dieta principal. O macho ten unha protuberancia distintiva ao final do morro, que lembra un pote de barro coñecido en hindi como ghara.
Os gaviais antes habitaban en todos os sistemas fluviais principais do subcontinente Indio, desde o río Irauadi ao leste ao río Indo ao oeste. As súas áreas de distribución están agora limitadas a só un 2% da súa área anterior. Habitan nos grandes ríos de ribeiras areosas que usan para tomar o sol e construír os niños. Xeralmente aparéanse na estación fría. As crías eclosionan antes do comezo do monzón.
O gavial é un dos tres crocodilianos nativos da India; os outros dous son o crocodilo das marismas (Crocodylus palustris) e o crocodilo de auga salgada (Crocodylus porosus).
Comarca de Cabreira
Cabreira (en leonés: Cabreira, en castelán: Cabrera) é unha comarca situada no suroeste da provincia de León.
Gavial
Características
miniatura|esquerda|Primeiro plano da protuberancia dun macho de gavial miniatura|esquerda|Macho de garvial no [[Madras Crocodile Bank Trust]] miniatura|esquerda|Esqueleto de gavial O gavial caracterízase polas súas mandíbulas extremadamente longas e finas, que se considera son unha adaptación a unha dieta predominantemente piscívora. Os machos chegan aos 6 m de lonxitude cun peso medio duns 160 kg.
Comarca de Cabreira
Localización
É contigua á comarca do Bierzo, á comarca de Valdeorras, na provincia de Ourense, e á comarca de Seabra, na provincia de Zamora. Consta de cinco concellos: A Ponte, Benuza, Encinedo (Encinéu), Castrillo de Cabrera (Castriellu) e Truchas (Trueitas). A efectos administrativos adóitase dividir en Cabreira Baixa (concellos de Encinéu, Castriellu, Benuza e A Ponte) e Cabreira Alta (Trueitas). Porén, consonte as vellas divisións medievais, distínguese entre A Ribeira (concellos da Ponte, Benuza e Castriellu), Llousada (concello de Encinéu) e Cabreira ou Cabreira l'Alta (concello de Trueitas).
Rexión Insular de Colombia
miniatura|dereita|Mapa de Colombia sinalando a rexión insular A Rexión Insular de Colombia non é unha Rexión propiamente dita, senón que se compón de todas aquelas illas de Colombia afastadas das costas continentais, que é o caso do Arquipélago de San Andrés, o de Providencia (Colombia) no Océano Atlántico e mais as illas Malpelo e Gorgona, no Océano Pacífico. Nela non se contan as illas fluviais nin lacustres.
Comarca de Cabreira
Localización
Na parte máis occidental (concello da Ponte) fálase o galego, mentres que no resto da bisbarra a lingua autóctona é o leonés. A superficie da comarca é de 846 km². Segundo o INE, en 2017 tiña 3.290 habitantes, o que supón unha densidade de poboación de 3,89 hab/km², un dos índices máis baixos da Península Ibérica.
Gavial
Características
Son de cor oliva claro ou escuro na parte superior con bandas transversais escuras e manchas na cabeza, corpo e cola. As superficies dorsais fanse máis escuras, case negras agrisadas, a aproximadamente os 20 anos de idade. As superficies ventrais son brancas amareladas. Os xoves son de cor oliva clara, con manchas marróns escuras ou bandas transversais. O pescozo é alongado e groso. As cristas dorsais están máis ou menos restrinxidas ás rexións medias do dorso. Os dedos son extremadamente curtos e cunha ampla membrana interdixital. Os machos desenvolven unha protuberancia nasal oca no extremo do fociño cando chegan á madurez sexual. Esta protuberancia semella un pote de barro local chamado 'ghara'. Os gaviais son os únicos crocodilos existente cun dimorfismo sexual visible. Aínda que a función desta protuberancia nasal non se coñece, aparentemente úsana como indicador visual do sexo, como resoandor de sons emitidos polo animal, ou para producir burbulleos ou outros comportamentos asociados co sexo.
Comarca de Cabreira
Localización
Na comarca atópanse restos dos carrís romanos que servían para levar a auga dalgúns afluentes do río Cabreira e da conca do río Ería ata as minas de ouro das Médulas, situada nas proximidades. Tamén se atopan castros prerromanos (A Ponte, Eres e Corporales).
Gavial
Características
O tamaño medio dos gaviais maduros é de 3,5 a 4,5 m. O récord de lonxitude é de 6,25 m, e o peso maior rexistrado foi de 977 kg. As crías miden aproximadamente 37 cm. Os gaviais poden chegar á lonxitude de 1 m en 18 meses. O peso medio corporal está entre 159 e 250 kg. Os machos alcanzan comunmente unha lonxitude total de 3 a 5 m, mentres que as femias son menores e miden de 2,7 a 3,75 m.
Comarca de Cabreira
Localización
Na actualidade, a principal e case soa actividade económica son as canteiras de lousa, que en contrapartida do benestar económico ocasionan fortes danos á paisaxe e ao medio ambiente.
Gavial
Características
A diminución actual do número de individuos está acompañada dunha diminución do seu tamaño. Os tres espécimes máis longos dos que se informou eran un individuo de 6,5 m matado en 1920 no río Gogra de Faizabad, outro de 6,3-m matado a tiros no río Cheko de Jalpaiguri en 1934, e un exemplar xigante de 7 m cazado no río Koshi no norte de Bihar en 1924. Aínda que os espécimes de máis de 6 m non eran raros no pasado, individuos dese tamaño xa non existen hoxe en día.
Comarca de Cabreira
Clima
O clima da comarca vén determinado por tres compoñentes principais: a altitude (entre os 376 metros da Ponte e os máis de 1200 en Forna), a influencia oceánica do Atlántico xa continentalizada, e a baixa latitude, que fan que se dean na comarca trazos climáticos mediterráneos (seca estival e temperaturas medias no verán elevadas). Conforme a estación meteorolóxica máis próxima, a media anual rolda os 12.7 graos (xaneiro 5 °C, agosto 21 °C, existen de catro a cinco meses de seca, con meses de xullo e agosto que non chegan aos 20 mm mensuais), e cunhas precipitacións totais comprendidas entre os 800 e 1100 mm, e ao redor das 2.100 horas por ano.
Gavial
Características
O estreito e alongado fociño ten 110 dentes agudos e interdixitados, que se fan proporcionalmente máis curtos e grosos a medida que o animal se fai vello. En cada lado ten de 27 a 29 dentes superiores e 25 our 26 inferiores. Estes dentes non encaixan en espazos interdentais; o primeiro, segundo e terceiro dentes mandibulares encaixan en amosegas da mandíbula superior. Os dentes da parte anterior son máis grandes. O fociño é estreito e longo, cunha dilatación no extremo dos ósos nasais, que son comparativamente curtos e están moi separados dos premaxilares. A abertura nasal do gavial é menor que a fosa supratemporal. A marxe antero-inferior da órbita (xugal) está elevada e a súa sínfise mandibular é extremadamente longa, estendéndose ao 23º e 24º dentes. Unha placa dorsal está formada por catro series lonxitudinais de escudos óseos xustapostos carenados. A lonxitue do fociño é de 3,5 (en adultos) a 5,5 veces (nos xoves) a anchura da base do fociño. Os escudos nucal e dorsal forman unha soa placa continua composta de 21 ou 22 series transversas. Os gaviais teñen unha ringleira externa de escamas lisas ou lixeiramente carenadas ademais de escudos dorsais óseos. Tamén teñen dous pequenos escudos pos-occipitais. As dedas exteriores teñen membrana interdixital ata os seus 2/3, mentres que o dedo medio só ata o seu primeiro terzo. Hai unha crista no bordo externo do antebrazo, perna e pé.
Comarca de Cabreira
Clima
miniatura|800px|centro|Serra de Cabreira|alt=
Gavial
Características
A súa ben desenvolvida cola, que está aplanada lateralmente, e os pés posteriores palmados proporciónanlle unha gran manobrabilidade en hábitats de augas profundas. Porén, en terra, un gavial adulto só pode impulsarse cara adiante e deslizarse sobre o seu ventre. A cola comprimida lateralmente serve tanto para propulsarse coma para atacar as presas.
Distribución e hábitat
miniatura|Grupo de gaviais e un [[crocodilo das marismas no río Karnali do Parque Nacional de Bardia]] miniatura|Gavial na herba
O gavial antes prosperaba en todos os sistemas fluviais principais do subcontinente Indio, e podía encontrarse nos ríos da parte setentrional desde o río Indo en Paquistán pasando polo Ganxes e a súa cunca ata o Irawady en Myanmar. Hoxe, está extinto no Indo, no Brahmaputra de Bután e Bangladesh e no Irawady. A súa distribución está agora limitada a só o 2% da área que ocupaba outrora.
O gavial é simpátrico co crocodilo das marismas (Crocodylus palustris) e anteriormente o era co crocodilo de auga salgada (Crocodylus porosus) no delta do Irawady. En 1977, atopáronse catro niños de gavial no río Girwa do Santuario de Vida Silvestre de Katarniaghat, onde se liberaran 909 gaviais ata 2006. En 2006 xa se atoparan 20 niños, polo que hai 16 femias nidificadoras como resultado de 30 anos de reintroducións, o cal é o equivalente ao 2% do total de liberacións previas a 2006. Aparentemente, este non é un gran resultado para o diñeiro e o esforzo considerable dedicado, e como suxeriron vaios investigadores, quizais se alcanzase alí xa a capacidade de carga. En 1978, rexistráronse 12 niños no río Chambal no Santuario Nacional de Chambal, no que foran liberados 3 776 gaviais ata 2006. En 2006, a nidificación incrementárase nun 500% chegando aos 68 niños, pero as femias maduras reprodutoras recrutadas constituían só o 2% da cifra total liberada. As crías que eclosionan son especialmente proclives a ser arrastradas pola corrente río abaixo fóra das áreas protexidas durante as inundacións monzónicas anuais.
Ecoloxía e comportamento
miniatura|Gavial no Parque Zoolóxico Indira Gandhi, [[Visakhapatnam]]
O gavial pode considerarse o máis acuático de todos os crocodilianos existentes. Os adultos aparentemente non teñen a capacidade e camiñar nunha posición semiergueita, como a do "paso alto" doutros crocodilianos, e só avanzan en terra mediante un movemento de "escorregamento" cara adiante. Xeralmente habita en ríos de augas fluentes con pozas profundas que teñen altas ribeiras areosas e unha boa poboación de peixes. As femias utilizan os bancos areosos expostos para nidificar.
Toma de sol
Como outros crocodilianos, o gavial é ectotermo e toma o sol para quecer e métese na auga para refrescarse. Malia a súa capacidade limitada de locomoción terrestre, toma o sol diariamente nos bancos areosos expostos ao sol, raramente sobre rochas, excepto cando chove. Nalgunhas zonas da súa área de distribución a especie toma o sol máis tempo que o Crocodylus palustris. Aínda que os gaviais a miúdo toman o sol en grupos, cada individuo ten un lugar preferido que defende. Durante a estación fría toman o sol todo o día cando a temperatura do aire é normalmente duns 18 °C e a da auga de 17 °C. Durante a estación cálida toman menos o sol e evitan facelo a mediodía cando a temperatura do aire é de 35 °C e a da auga duns 25 °C.
Ecoloxía de alimentación
Os gaviais novos aliméntanse e agóchanse en augas pouco profundas. Cando se incrementa o seu tamaño, aliméntanse en augas máis fondas. Os gaviais de 120 cm prefiren augas de 1 a 3 m de profundidade, os que medraron ata os 180 cm cazan e agóchanse en augas de 2 a 3 m de profundidade. Os gaviais adultos prefiren profundidades de máis de 4 m.
Reprodución
Os machos maduran aos 13 anos aproximadamente. Neste momento empézalles a crecer a protuberancia dos seus fociños. Buscan compañeira facendo bufidos e rumbando cando están patrullando os seus territorios. Son agresivos para formar un harén e defendelo doutros machos no seu territorio. As femias comunican a súa boa disposición para o apareamento elevando os seus fociños. Durante o cortexo, os machos e as femias seguen á posible parella ata que encontran unha parella axeitada. O cortexo tamén inclúe fretarse a cabeza e fociño e montarse enriba tanto os machos coma as femias.
Os gaviais xeralmente aparéanse en decembro e xaneiro. Durante a estación seca en marzo e abril, as femias escavan niños na area das ribeiras ou bancos de limo, a unha distancia de 1 a 5 m da auga. Escavan profundos buratos de 50 a 60 cm de profundidade usando as patas traseiras, e poñen de 20 a 95 ovos. Os ovos son uns dos máis grandes de todas as especies de crocodilianos e pesan como media 160 g. Despois de 71 a 93 días de incubación, eclosionan as crías en xullo, xusto antes do comezo da estación chuviosa monzónica. O sexo das crías está determinado pola temperatura de incubación, como é habitual nos crocodilianos. As femias desenterran as crías no niño en resposta ao píos que estes fan cando van eclosionar, pero non lles axudan a chegar á auga, aínda que si os vixían durante algún tempo.
Ameazas
Estímase que a poboación de gaviais descendeu desde os 5 000 a 10 000 individuos que había en 1946 a tan só 235 individuos en 2006, un declive do 96–98% en tres xeracións. Os animais foron matados polos pescadores, pola sobrecaza para obter a súa pel, trofeos e medicina indíxena e os seus ovos eran recollidos para comelos. Hoxe, os restantes individuos constitúen varias subpoboacións fragmentadas. A caza xa non se considera unha ameaza significativa. Porén, as poboacións silvestres de gavial descenderon nun 58% entre 1997 e 2006 porque:
En decembro de 2007, encontráronse varios gaviais mortos no río Chambal. Inicialmente, sospeitouse que os pescadores estiveran capturando ilegalmente peixes con redes nas cales quedaron atrapados os gaviais e afogaron. Posteriormente as probas patolóxicas de mostras de tecidos deses animais revelaron que tiñan altos niveis de metais pesados como chumbo e cadmio, que xunto coas úlceras de estómago e os protozoos parasitos atopados na maioría das necropsias se cre que foron a causa das mortes, o cal indica que a contaminación das augas é outro factor que ameaza o gavial.
Conservación
miniatura|Gavial O gavial está na lista do Apéndice I de CITES.
En 1976, ante o declive da poboación de gaviais do 96% desde a década de 1940, o goberno da India acordou protexer a especie baixo a Lei de Protección da Vida Silvestre de 1972.
En 1997, a poboación total estimada era de 436 adultos e descendeu a 182 en 2006. Este drástico declive ocorreu en só 9 anos, no decurso dunha xeración, polo que a IUCN clasificou o gavial como en perigo crítico. As estimacións feitas en 2007 indicaron que só quedaban de 200 a 300 adultos reprodutores desta especie no mundo.
Iniciativas in situ
miniatura|Gavial e tartarugas Leváronse a cabo programas de conservación na India e Nepal, baseados no establecemento de áreas protexidas e repoboación con animais nacidos en catividade. Liberáronse gaviais xuvenís en hábitats bastante pouco hospitalarios de ríos da India e Nepal e foron abandonados á súa sorte. A reintrodución non funcionou moi ben, principalmente debido á crecente e incontrolada presión antropoxénica, incluíndo a diminución dos recursos piscícolas. A monitorización das reintroducións non foi levada a cabo consistemente, e fíxose pouca investigación sobre adaptación, migración e outros aspectos clave.
O Proxecto Crocodilo empezou en 1975 baixo os auspicios do goberno da India coa axuda do Fondo para o Desenvolvemento das Nacións Unidas e a FAO. O proxecto comprendía un intenso programa de crianza en catividade para repoboar os hábitats con baixo número de gaviais. Houbo unha grande escaseza de ovos de gavial que foi solucionada coa compra de ovos no Nepal. Un macho de gavial tróuxose en avión desde o Zoo de Frankfurt para que fose un dos animais fundadores do programa de crianza. Establecéronse na India entre 1975 e 1982 dezaseis centros de rehabilitación de crocodilos e cinco santuarios de crocodilos incluíndo o Santruario Nacional de Chambal e o Santuario de Vida Silvestre de Katerniaghat. En 2004, recolléronse 12 000 ovos de gavial da natureza e dos niños da reprodución en catividade, e criáronse uns 5 000 gaviais ata qe medraron ata un metro ou máis de lonxitude e foron liberados na natureza. Pero en 1991, retirouse o financiamento para estes programas. En 1997–1998, uns 1 200 gaviais e uns 75 niños foron situados no Santuario Nacional de Chambal, pero non se realizaron avaliacións entre 1999 e 2003.
En decembro de 2010, o entón ministro indio de Medio ambiente e bosques, Jairam Ramesh, visitou o Banco de crocodilos de Madrás xunto con Romulus Whitaker, e anunciou a formación dun Comité de coordinación e xestión do santuario de Chambal triestatal para a conservación do gavial en 1 60 km2 do Santuario Nacional de Chambal ao longo do río Chambal en Madhya Pradesh, Raxastán e Uttar Pradesh. O comité tiña representantes federais, estatais, e de diversas organizacións e fondos conservacionistas. O comité ten como misión planear estratexias para a protección destes animais e do seu hábitat, incluíndo a investigación sobre a ecoloxía do gavial e a avaliación socioeconómica das comunidades dependentes da agricultura de ribeira, baseadas nun esquema de ‘desenvolvemento integrado de hábitats da vida silvestre’, cun financiamento anual de 50 a 80 millóns de rupias (de 1 a 1,7 millóns de dólares) durante cinco anos.
En catividade
miniatura|Dous gaviais no [[Zoo de San Antonio, Estados Unidos]] miniatura|Gaviais novos no [[Bosque da Reseva de Kukrail, India]]
Mares de tempo
Mares de tempo é o terceiro álbum de estudio da gaiteira Susana Seivane, publicado en 2004.
Gavial
En catividade
Na India, tamén se teñen gaviais no Madras Crocodile Bank Trust, no Parque Zoolóxico Indira Gandhi, no Parque Biolóxico Jawaharlal Nehru en Bokaro Steel City, no Zoo de Bannerghatta de Bangalore, no Zoo de Junagadh, no Zoo de ChattBir en Chandigarh e no Parque Biolóxico de Itanagar. Os Xardíns Zoolóxicos Nacionais de Sri Lanka e o Zoo de Singapur teñen unha parella reprodutora. O Zoo de Nogeyama xaponés ten dúas femias. En Europa, hai individuos no Zoo de Praga e no Krokozoo na República Checa, no Zoo de Berlín en Alemaña, e no Zoo do Crocodilo en Dinamarca. La Ferme aux Crocodiles de Francia recibiu seis individuos novos en 2000 do Centro de Crianza do Gavial do Nepal. Nos Estados Unidos hai gaviais nos Zoo de Honolulu, no Zoo Metroparks de Cleveland, noa zoos de Fort Worth e San Diego, no Parque Zoolóxico Nacional, no Acuario e Zoo de San Antonio e no Parque Zoolóxico da Granxa de Aligátores de St. Augustine. Tamén teñen parellas reprodutoras de gaviais o Zoo de Lahore de Paquistán e o Bosque da Reserva de Kukrail preto de Lucknow.
Mares de tempo
Compoñentes
Os artistas invitados nesta terceira entrega son:
Gavial
Evolución
Os primeiros gaviais que apareceron poden estar directamente relacionados cos tipos modernos. Algúns extinguíronse ao mesmo tempo que os dinosauros ao final do Cretáceo, outros sobreviviron ata o Eoceno inicial. As formas modernas apareceron ao mesmo tempo, evolucionando en estuarios e augas costeiras de África, e cruzando o Atláantico e chegaron a Suramérica. O descubrimento de fósiles do gavial de Porto Rico Aktiogavialis puertorisensis nunha cova, suxiren que o Caribe seviu como enlace entre os dous continentes. Os fósiles e as análises moleculares indican unha relación entre Gavialis e Tomistoma (ver taxonomía).
Os gaviais durante a súa evolución sacrificaron a forza mecánica das mandíbulas (como a dos crocodilos e aligátores) en favor doutras características máis apropiadas para capturar peixes, polo que non poden cazar animais grandes. No Plioceno os Gavialoidea eran numerosos e diversos e vivían en gran parte de Asia e América. Unha especie, Rhamphosuchus crassidens da India, era enorme e crese que medraba ata os 15 metros ou máis.
Taxonomía
O gavial e os seus parentes extintos son agrupados polos taxónomos de diferentes maneiras:
Segundo os estudos de xenética moleclar o gavial e o falso gavial (Tomistoma) son parentes próximos, o que apoiaría clasificalos na mesma familia. Ademais, os estudos moleculares de forma constante e inquívoca mostran que os Gavialidae son un grupo irmán dos Crocodylidae coa exclusión dos Alligatoridae, constituíndo os grupos Brevirostres (parafilético) e Gavialoidea (quizais polifilético). Para o clado que inclúe os crocodilos e gaviais suxeriuse o nome Longirostres.
Cró!
Cró! é unha banda de rock instrumental de Vigo formada no ano 2007. Está composta por Cibrán Rey (batería e coros), David Santos (baixo e coros), Rubén Abad (guitarra e voz) e Xabier Núñez (teclados e voz), acompañados por Borja Bernárdez que aporta visuais en tempo real aos seus concertos. Forman parte do colectivo musical La Metamovida, que aúna grupos das cidades de Pontevedra e Vigo.
Historia
Cró! formouse no ano 2007. Os seus membros xa se coñecían anteriormente de tocar xuntos. David Santos e Rubén Abad tocaran en Tá e Es un árbol, e cos demais coincidiran tocando no instituto ou nalgún bar. Nese ano coincidiron todos nunha jam e decidiron formar a banda. Comezaron a ensaiar xuntos e en seis meses lanzaron a súa primeira maqueta.
En abril de 2011 Cró! publicou Dime que quedó grabado!, un álbum con improvisacións gravados nos seus ensaios entre 2007 e 2011. O 2 de xullo de 2012 apareceu o seu segundo álbum de estudio, ONKALO, financiado a través do micromecenado e publicado por Metamovida. Na súa xira de promoción tocarían en Alemaña, Bélxica, Países Baixos, Francia e Portugal.
No ano 2013 o grupo foi o gañador na categoría pop-rock do XXV concurso Villa de Bilbao. Cos cartos do premio Cró! financiou a gravación do seu seguinte traballo. PERA foi gravado en xaneiro de 2014 no estudio Brazil de Madrid e foi editado o 28 de marzo dese ano a través do selo Metamovida.
Entre o 2014 e o 2015 Cró! realizou unha xira internacional para promocionar PERA. No ano 2014 tamén foron os gañadores do premio ao mellor grupo de rock da Asociación Músicos ao Vivo.