cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gran Premio do Canadá de 1991
Informe
Entre os Grandes Premios de Mónaco e o Canadá, Cesar Fiorio fora despedido como xefe de equipo de Ferrari e fora substituído por Piero Ferrari. Mentres tanto, John Barnard marchara como director técnico de Benetton; foi substituído por Gordon Kimball (pai do futuro piloto de IndyCar Charlie Kimball). O circuíto Gilles Villeneuve modificárase desde o ano anterior: a secuencia dereita-esquerda xusto antes da recta de inicio e final ralentizárase.
o primeiro piloto, Julian Bailey fora despedido por Lotus e substituído por Johnny Herbert, que non cualificaría para a carreira, mentres que Alex Caffi estaba fóra de acción por Footwork como resultado das lesións sufridas nun accidente de estrada. O seu lugar foi ocupado por Stefan Johansson.
Na práctica, Riccardo Patrese tivo un grande accidente e saíu ileso. Na fase de clasificación, Patrese logrou a pole position diante do seu compañeiro Mansell, clasificándoo por quinta vez consecutiva. Senna foi terceiro seguido por Prost, Moreno, Berger, Alesi, Piquet, Modena e Pirro.
Ao principio, Mansell escapouse e liderou sobre Patrese, Senna, Prost, Berger e Moreno. Berger abandonou na volta 4 con problemas de electrónica, mentres que Aguri Suzuki retirouse cando o seu Lola incendiouse. Moreno abandonou na volta 10 cando se saíu, mentres que Prost sufría problemas coa caixa de cambios. O francés lograra aguantar mentres se enfrontaba nunha batalla co seu compañeiro de equipo Alesi e o Benetton de Piquet.
Mansell lideraba diante de Patrese e Senna na volta 25 cando Senna retirouse, deixando a Mansell e Patrese un longo camiño por diante da batalla de Alesi-Prost-Piquet. Isto terminou a tempada perfecta de Senna. Prost retirouse pouco despois cunha falla na caixa de cambios na volta 27 e a miseria de Ferrari agravouse na volta 34 cando o motor de Alesi estalou.
Os pilotos de Williams estaban agora moi por diante do pelotón, pero Piquet achegouse a Patrese, o italiano sufría de problemas coa caixa de cambios. Nas últimas voltas Patrese foi adiantado por Stefano Modena no Tyrrell. Na última volta, Mansell lideraba diante de Piquet, Modena, Patrese, de Cesaris e Gachot cando de súpeto detívose na forquita. Houbo rumores de que Mansell non cambiara de marcha na forquita e detivera o automóbil, ou que apagara o motor accidentalmente mentres saudaba á multitude durante a última volta. Mansell negou isto, dicindo que a caixa de cambios púxose en neutral cando baixaba, e Williams dixo que o automóbil sufrira unha falla eléctrica. Isto é tecnicamente certo, pero Mansell induciuno a non manter as revolucións o suficientemente altas no motor para impulsar os sistemas eléctricos e hidráulicos, o que provocou que o cilindro da caixa de engrenaxes atascásese. Cando o automóbil foi devolto aos boxes, o motor volveu a arrincar e a caixa de cambios funcionou perfectamente. Piquet obtivo así unha vitoria inesperada para Benetton a expensas do seu vello rival Mansell, que clasificou sexto. Os cinco puntos de Jordan, os primeiros na Fórmula Un, significaron que xa non terían que precalificar cando o sorteo reorganizouse á metade da tempada.
986
Mortes
Historia ano a ano
Escudo de Bolivia
O escudo de Bolivia é o símbolo nacional de Bolivia, empregado polo Estado boliviano e as demais institucións públicas do país. A súa actual versión, foi aprobada o 19 de xullo de 2004.
Modificacións de 2004
O actual Escudo Nacional de Bolivia foi regulamentado oficialmente polo decreto 27630 aprobado polo Presidente Carlos Mesa e os ministros de goberno o día 19 de xullo de 2004. No mesmo detállanse con maior rigor proporcións e cores do escudo xa existente pero tamén se definiron algúns cambios nos elementos que o compoñen.
Ó escudo agregáronselle os seguintes elementos:
Aquila heliaca
thumb| Aquila heliaca A Aquila heliaca é unha ave rapaz, semellante á aguia real, pero un pouco máis pequena (80 cm de longo e 200 cm de envergadura).
miniatura|esquerda|Distribución xeográfica Atópase no sueste de Europa e Oeste e Centro de Asia. No inverno migra a África, a India e a China.
Na Europa a aguia está en serio perigo de extinción, e xa desapareceu da Hungría e da Austria. En España quedan 170 parellas, nos últimos anos detéctase unha pequena recuperación, sobre todo no parque de Doñana.
Habita en campo aberto con pequenos bosques e aniña en árbores solitarias.
Historia da Cidade de México
Tenochtitlan
Os mexicas ou aztecas, pobo do altiplán mexicano, arribaron na súa pelegrinaxe ata o val onde se atopaba o lago de Texcoco, os pes do gran volcán Popocatépetl, en torno o que xa había asentamentos doutros pobos. Coma no medio do lago existían algunhas illas decidiron asentarse na maior. Corría o ano 1325. Mediante o aporte de barro e raíces de plantas (chinampas) foron unindo as illas ata crear unha soa onde foi configurándose a súa capital, á que chamaron Tenochtitlán, na honra do seu sacerdote Tenoch quen lles profetizara o sitio pola visión dunha aguia sobor dun nopal. En 1377, un grupo de descontentos fundan Tlatelolco, centro secundario ao noroeste.
Tenochtitlán vai crecer pola actividade comercial primeiro e despois coa expansión do imperio azteca polo territorio circundante (1434). Construíronse diques (albarradas) para prevenir inundacións e acuedutos (1445-66). A cidade organízase en torno ao centro cerimonial (1487) coa gran pirámide templo maior do deus Huitzilopocht, outros templos e os palacios do emperador. Dende alí partían catro calzadas segundo os puntos cardinais das que tres levaban a terra firme e dividían a capital en catro barrios atravesados por canais.
Cando Hernán Cortés chega en 1519 a Tenochtitlán, esta era a máis esplendorosa cidade de América e podía rivalizar coas contemporáneas europeas : templos, palacios, prazas, escolas, zoolóxicos, rúas pavimentadas con beirarúas e pontes levadizos sobor dos innumerables canais... .
En 1521, durante o asedio e conquista, a gran capital é destruída.
Época colonial : capital de Nova España
En 1523, en contra dos consellos, Cortés decide fundar a capital da Nova Espanha no mesmo lugar, polo prestixio e poder que representaba. Faise a traza renacentista en damero típica das fundacións coloniais hispanas pero sobor dos eixos maiores de Tenochtitlán : o centro, palacio de Cortés e futura catedral no que foran palacios de Montezuma e templo do sol respectivamente, no sur do anterior gran recinto cerimonial ; e as catro vías máis importantes segundo as antigas aztecas. Utilízanse os cascallos da cidade destruída para as novas construcións e tamén para cegar moitos dos canais que existían. En todo caso a traza da nova capital, a Cidade de México, ocupa só o centro da anterior, deixándose os barrios para os indios ( 1555).
Nos séculos XVII e XVIII, a cidade vaise configurando : o palacio virreinal e a catedral arredor da Praza Maior, o futuro Zócalo, centro da actual metrópole; edificios das ordes relixiosas, universidade, hospital, tribunal da inquisición..., sempre a beira das rúas principais. Na de saída de poñente cara a terra firme vaise desecando a lagoa para dar lugar ao que será a Alameda, ademais de reconstruirse o acueduto de Chapultepec. A capital, ao través das fachadas dos seus edificios, adquire o seu aspecto barroco colonial característico,.
En todo caso, a cidade sofre de frecuentes inundacións froito da ruptura do delicado equilibrio hidrolóxico do lago trala conquista. Novos diques e obras de desaugadoiro do val no rematan de solucionar o problema.
Independencia : distrito federal
Trala independencia en 1821, se constitúe o distrito federal coma sede do goberno republicano. Despois, a metade de século, coa desamortización das propiedades eclesiásticas e o imperio, a cidade busca a súa expansión mediante a apertura de novas rúas e o trazado de amplas avenidas seguindo o exemplo dos bulevares parisienses. A máis representativa ata hoxe é o Paseo da Reforma, deseñada para conectar o centro co Castelo de Chapultepec e ampliada ata Tlatelolco ; é o verdadeiro corazón en diagonal da metrópole actual, ,.
Agadín de Arriba, Oleiros, Vilalba
Agadín de Arriba é un lugar da parroquia de Oleiros, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Escribenta das neves
A escribenta das neves, Plectrophenax nivalis é unha ave paseriforme da familia Calcariidae (antes clasificada en Emberizidae). É un especialista na vida no Ártico, cunha área de cría circumpolar ártica ao longo do hemisferio norte. Hai pequenas poboacións illadas nos cumes dunhas poucas montañas no sur da rexión ártica, como as Cairngorms do centro de Escocia e as Montañas Saint Elias do sur da fronteira de Alasca-Yukon, e tamén nas terras altas de Cabo Bretón. É o paseriforme que foi rexistrado vivindo máis ao norte. Algúns exemplares chegan a Galicia como invernantes regulares escasos.
Nome
En galego ténselle dado a esta ave na literatura zoolóxica o nome de escribenta das neves, pero o dicionario da Academia non acepta a palabra escribenta como nome de paxaro, senón escribente (feminino) ou escribidora. No dicionario DiGalego só se acepta escribente (masculino). Estes nomes aplícanse a todos os emberícidos (familia á que antes pertencía esta especie).
O nome do xénero Plectrophenax procede das palabras do grego antigo plektron, 'esporón de galo' e phenax, 'impostor', e o nome específico nivalis é unha plabra latina que significa 'branco como a neve'.
Características
miniatura|esquerda|Femia invernando no cume do Mount [[Agamenticus en York, ME.]]
Hipocrene
right|300x300px right|miniatura|420x420px|  Joos de Momper: Helicón ou Visita de Minerva ás Musas (Bezoek van [[Minerva aan de Muzen, primeira metade do s. XVII).  Museo Real de Belas Artes de Antuerpen.  ]] Hipocrene («a fonte do cabalo») é unha fonte de auga que nacía na aba do monte Helicón, en Beocia (Grecia). Na mitoloxía grega este manancial estaba consagrado ás Musas. Segundo nos conta o mito grego, cando as Piérides se enfrontaron coas Musas nun concurso de canto ao pé do monte Helicón, este estaba tan compracido pola beleza das voces que empezou a crecer de maneira desmesurada ameazando con chegar ao ceo. Ao ver o perigo, Poseidón mandou ao cabalo alado Pegaso que fose e golpease á montaña cun dos seus cascos para ordenarlle que volvese ao seu tamaño normal, ao que a montaña obedeceu docilmente, pero no lugar onde Pegaso a golpeara brotou a fonte de Hipocrene.
Con todo, algúns autores non identificaban a Pegaso co cabalo que fixo brotar a fonte Hipocrene, senón que a atribúen a un cabalo que vivía no Helicón e do que non mencionan o seu nome.
Escribenta das neves
Características
Esta especie confúndese ás veces co Plectrophenax hyperboreus debido á similar coloración da plumaxe. As dificultades para identificalos fanse maiores cando estas dúas especies se hibridan nas fronteiras dos seus territorios. Outra especie similar é a Eremophila alpestris, aínda que ten unha cola negra máis grande e unha mancha branca menor nas ás.
Taxonomía
Esta especie estaba antes clasificada na familia Emberizidae. Esta familia formouse despois dunha ampla radiación recente de aves paseriformes. Porén, agora está incluído na familia Calcariidae, que contén o xénero Calcarius. Malia a ampla distribución desta especie non hai diferenzas moi significativas entre os diferentes fenotipos.
Existen catro subespecies, que se dieferencian lixeiramente no padrón de plumaxe dos machos reprodutores: Está moi estreitamente relacionado co Plectrophenax hyperboreus da zona de Berinxia, do que difire en que ten aínda máis cor branca na plumaxe. Poden producirse híbridos entre os dous en Alasca, e son considerados conespecíficos por algúns autores, aínda que xeralmente son tratados como especies separadas.
A especie tamén se cruza coa escribenta lapona creando un híbrido. As primeiras fotografías deste híbrido foron tomadas en abril de 2011, durante a súa migración primaveral.
Hábitat e distribución
Durante o período reprodutor busca hábitats rochosos no Ártico. Como a vexetación na tundra crece lentamente, este paxaro e as súas crías están expostas aos predadores e para asegurar a supervivencia dos seus fillos, aniña en cavidades para protexelos de calquera ameaza. Durante este período, tamén buscan un hábitat con moita vexetación como os prados húmidos con xuncos e áreas con moitas Dryas e liques. En inverno, buscan hábitats abertos como granxas e campos nos que se poden alimentar de sementes no chan.
Migración
Pasa o inverno en zonas temperadas do norte en campos abertos formando bandadas móbiles. Abandona o Ártico a metade e final de setembro, aínda que algúns empezan a migración a principios de novembro. A femia parte primeiro e adoita invernar en territorios máis ao sur que o macho, mentres que os xoves parten do Artico incluso máis tarde que os adultos.
A migración desta ave é nocturna e poden detectar o campo xeomagnético para guiarse cara aos seus territorios de reprodución e invernada. A orientación durante a migración é independente de calquera tipo de pista visual. Ademais, algúns estudos mostraron que só os individuos que fixeron un almacenamento de enerxía axeitado poden seleccionar as direccións estacionalmente adecuadas durante a súa migración.
Dieta
Desde o outono á primavera come diversas plantas como poligonáceas, amarantáceas e asteráceas e tamén varios tipos de sementes de herbas. Durante esta estación aliméntase na neve recollendo sementes das ramas baixas. Durante o verán a súa dieta inclúe sementes de Empetrum nigrum, Vaccinium, Bistorta, Rumex, papoula, saxifragáceas e invertebrados como bolboretas, hemípteros, moscas, avespas e arañas. As crías son alimentadas exclusivamente con invertebrados. Algúns exemplares tamén depredan nas arañas e menos regularmente tratan de capturar invertebrados en voo.
Vocalizacións
A chamada desta especie é un distintivo asubío, per,r,r,rit e o típico trilo de Plectrophenax hudidi fit fit fiu hudidi.
Usan as vocalizacións para comunicarse e os machos teñen unha canción para atraer a femia. As chamadas de comunicación fanas tanto machos coma femias e adoitan emitirse en voo ou no chan, mentres que os machos a miúdo emiten a canción desde un pousadeiro ou nunha exhibición en voo. Os machos empezan a cantar en canto chegan aos terreos de reprodución e cesan unha vez que encontran parella. A calidade e a velocidade coa que se emite a canción afecta ao éxito reprodutor dun macho. A velocidade dunha cancións medida polo número de estrofas por minuto está limitada polas necesidades de alimentación do macho; por tanto, un macho que pode cantar máis frecuentemente demostra que el ten máis éxito e é máis efectivo no seu comportamento de busca de alimento. A canción convértese nun indicador das cualidades dos coidados parentais do macho, xa que ter un comportamento de obtención de alimento efectivo proporciona mellores probabilidades de supervivencia para as crías. As femias escollen entón as súas parellas baseándose na velocidade da canción.
As vocalizacións son únicas en cada individuo nos machos, aínda que hai certas sílabas compartidas. A singularidade de cada canción revela unha capacidade de recoñecemento entre individuos e ten un efecto na fitness individual e éxito reprodutor. As cancións teñen unha duración de 2 segundos e unha frecuencia de 2 a 6 kHz. Cada canción está composta por figuras similares e diferentes que crean diferentes motivos que alternan e repiten, resultando nun padrón único para cada individuo macho.
Reprodución
Teñen un comportamento reprodutor monógamo no cal os machos teñen un impacto positivo no éxitro reprodutor da femia, aínda que non son esenciais para a supervivencia das crías. O macho segue a femia durante o seu período fértil para estar seguro que non se apareará con calquera outro macho. Os sitios de nidación proporcionan seguridade pero supoñen outros retos para estas aves, porque nos ocos e fisuras das rochas o microclima pode ser duro, o tempo de incubación pode ser longo nesa especie e existe un risco de que as baixas temperaturas maten os embrións. Para superar estas dificultades, o macho trae comida á femia durante a incubación, e deste modo ela pode controlar constantemente a temperatura do microclima do niño mellorando o éxito da eclosión e reducindo o tempo de incubación.
Este paxaro pon ovos en canto a temperatura ambiente está por riba dos 0 graos Celsius Os ovos son verdeazulados, con manchas marróns e fan eclosión en 12 ou 13 días e os xoves están xa listos para voaren pasados de 12 a 14 días.
Comportamento de cortexo
O seu comportamento de cortexo varía en diferentes partes do mundo. En Groenlandia, o macho fai unha exhibición de ameaza para asegurar o seu territorio. Esta exhibición consiste en chamadas moi altas, baixar a cabeza e xírarse completamente para enfrontarse ao macho acabado de chegar. Os machos tamén fan un voo cerimonial para atraer a femia, no cal acadan unha altura de 9 a 1,5 m, despois planan, cantan unha canción moi alta e despois seguen cantando pousados.
A Pereira, Noicela, Carballo
A Pereira é un lugar da parroquia de Noicela no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 3 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 2 homes e 1 muller.
Escribenta das neves
Efectos do cambio climático nas poboacións desta especie
Varios índices suxiren que o cambio climático podería ter un importante impacto sobre as poboacións deste paxaro. O índice de oscilación ártica (AO) é un índice climático rexional que axuda a predicir os procesos ecolóxicos. No Ártico, cando o índice AO está nunha fase positiva hai maiores temperaturas invernais e precipitacións, hai primaveras máis temperás e cálidas e no verán hai máis días nubrados, húmidos e as temperaturas son máis baixas. Xeralmente o índice AO tende a oscilar desde unha fase positiva a unha negativa, pero durante os últimos 40 anos, o índice AO permaneceu en fase positiva. Os estudos mostraron que as primaveras máis cálidas desencadean un comportamento reprodutor temperán nesta especie que non concorda co pico nas súas fontes de alimento, o que causa unha menor taxa de éxito na cría dos polos. Ademais, as altas temperaturas traen ao Ártico outras especies que compiten coa escribenta das neves, tamén se cre que as temperaturas máis altas poderían permitir unha mellor supervivencia da segunda niñada nesta especie.
Léaz
Léaz é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Guillamil
O topónimo galego Guillamil pode referirse a:
Tranvía de Zaragoza
250px|miniatura|Mapa da rede O Tranvía de Zaragoza é unha rede de tranvías que percorre a cidade de Zaragoza, en Aragón, España.
Liñas
Actualmente ten unha liña en funcionamento, a liña 1, cunha lonxitude de 12,8 km entre Valdespartero e Parque Goya, que se percorren a unha velocidade comercial de 21 km/h sobre unha vía de 1.435 mm de largo. Foi inaugurada o 4 de abril de 2011.
Hai outras dúas liñas previstas, que unan os barrios de Las Fuentes e San José con Delicias (liña 2) e La Jota con Torrero (liña 3).
Queizán, O Corgo
Santa María de Queizán é unha parroquia do concello do Corgo na comarca de Lugo. Tiña 69 habitantes en 2016, segundo datos do Instituto Galego de Estatística, 38 homes e 31 mulleres. O que supón unha diminución de 21 habitantes respecto ao ano 2007 cando tiña 90 habitantes (45 homes e 45 mulleres) e 36 menos que en 2000.
A Pena, Cenlle
San Lourenzo da Pena é unha parroquia do concello de Cenlle, provincia de Ourense. Segundo o IGE en 2013 tiña 119 habitantes (64 mulleres e 55 homes), 73 menos ca en 1999.
Limita coas parroquias de Esposende ao sur, a de Cenlle ao leste, as de Osmo e San Clodio ao norte e a de Bieite ao oeste. A igrexa de San Lourenzo está situada a medio camiño entre as aldeas da parroquia con estradas cara a Lentille, onde está a Casa Grande de Lentille, Roucos e Cuñas, onde está situado o santuario na honra de San Bieito. O curado é de entrada e ten por anexo o de Esposende.
Igrexa do Sacramento de Madrid
A Igrexa do Sacramento de Madrid, (en Iglesia del Sacramento) tamén coñecida como Igrexa Catedral das Forzas Armadas e Catedral Castrense é un templo católico de Madrid, España. Atópase na rúa do Sacramento, moi preto do Palacio Real e a carón do Palacio de los Consejos.
Historia
miniatura|esquerda|190px|A igrexa e a súa cúpula, baixo unha nube en forma de corazón. Foi o templo do antigo mosteiro das monxas bernardas de Madrid, fundado en 1615 por Cristóbal de Sandoval y Rojas, duque de Uceda, fillo do I Duque de Lerma e valido do rei Filipe III.
A Pena, Cenlle
Patrimonio
Houbo nesta freguesía un castelo do Conde de Ribadavia.
Igrexa do Sacramento de Madrid
Historia
Foi proxectada en forma de cruz latina polo arquitecto Juan Gómez de Mora no ano 1615, pero as obras comezaron en 1671, medio século despois de fundado o convento, por mor da caída en desgraza do valido, e remataron en 1744.
A Pena, Cenlle, Cenlle
A Pena é un lugar da parroquia de Cenlle no concello ourensán de Cenlle na Comarca do Ribeiro. Tiña 15 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 6 eran homes e 9 eran mulleres.
Igrexa do Sacramento de Madrid
Historia
Ademais de Gómez de Mora, interviñeron os arquitectos Francisco Bautista, Manuel del Olmo e Bartolomé Hurtado García, que foi o director principal da obra. A decoración interior fíxoa Andrés Esteban en 1744. A fachada de granito é obra de Pedro de Ribera, cara o ano 1744.
A Pena, Cenlle
Patrimonio
A Casa Grande de Lentille é un pazo situado no lugar de Lentille.
A Pena, Cenlle, Cenlle
Dende este lugar podemos ver unha das imaxes máis fermosas do descorrer do río Miño formando os seus meandros dende Ourense.
Igrexa do Sacramento de Madrid
Historia
miniatura|190px|Interior da igrexa. A igrexa é o único que resta do antigo mosteiro, xa que o edificio do convento foi derrubado en 1972. Está considerada unha das mellores obras do barroco relixioso madrileño, e malia os avatares do tempo (foi danada durante a Guerra Civil Española e restaurada posteriormente por Fernando Chueca Goitia) conserva case intacta a súa estrutura e decoración. Entre as obras de arte que atesoura o edificio, destacan varios cadros de Luca Giordano, un conxunto de retablos de estilo Rococó, o ciclo de pinturas ó fresco de bóvedas e muros, obra dos irmáns González Velázquez, e o retablo maior, cunha pintura de San Bernardo y san Benito adorando la Eucaristía, obra de Gregorio Ferro.
A Pena, Cenlle, Cenlle
Por riba do actual lugar de poboamento atopamos os restos dun castro sen escavar, onde destaca un gran penedo cun "lagar" furado na súa superficie.
A Pena, Cenlle
Patrimonio
Hai tres cruceiros na parroquia: un xusto ao lado da parroquia, outro na estrada de Lentille e outro en Cuñas.
A casa reitoral de San Lorenzo, tamén de fábrica románica, atópase en ruínas.
Lugares e parroquias
miniatura|As dez parroquias que conforman o concello de Cenlle.
Queizán
O topónimo Queizán pode referirse a:
Amais, como apelido pode referirse a:
Provincia de Maguindanao
150px|miniatura|Mapa político de Maguindanao en [[2011.]]
Maguindanao (en tagalo: Maguindanaw) é unha provincia na Rexión Autónoma do Mindanao Musulmán, en Filipinas. A súa capital é Shariff Aguak. Esta provincia rodea, sen incluíla, a cidade de Cotabato.
Ten unha superficie de 4 900,1 km² e unha poboación de 1 532 868 habitantes (censo de 2007), cunha densidade de poboación, por tanto, de 163 hab/km².
O maguindanaón é o idioma máis falado nesta provincia.
Politicamente a provincia de Maguindanao, de primeira categoría, divídese en 36 municipios que comprenden 506 barrios. Consta de 2 distritos para as eleccións ao Congreso.
Hay alguien ahí
Hay alguien ahí (en galego, Hai alguén aí) é unha serie española de terror e misterio producida por Plural Entertainment para a canle de televisión Cuatro.
A serie estreouse o 16 de marzo de 2009 e emítese os luns ás 22:15. A primeira tempada finalizou o 8 de xuño de 2009 coa emisión do episodio 13. A serie rematou coa súa segunda temapada, estreada o 19 de xaneiro de 2010.
Argumento
A serie esta ambientada nunha tenebrosa casa á que se muda a vivir unha familia que axiña se verá afectada polos inexplicables fenómenos paranormais que ocorren nela.
Linguas zhuang
As linguas zhuang (autónimo: vahcuengh (sawndip: 話僮), en chinés simplificado: 壮语; chinés tradicional: 壯語; pinyin: Zhuàngyǔ) son un grupo de linguas tai faladas polo pobo zhuang que habita no sur da China, na provincia de Guangxi e en partes de Yunnan e Guangdong. As linguas zhuang non forman unha unidade monofilética lingüística, xa que as linguas zhuang do norte e do sur están máis relacionadas con outras linguas tai que entre elas. As linguas zhuang do norte forman un continuo dialectal con diversas variedades tai na froteira da provincia Guizhou, que son chamadas bouyei, mentres que as linguas zhuang do sur forman outro continuo dialectarl co nung, co tay e co caolan, en Vietnam. O zhuang estándar está baseado no dialecto zhuang do norte do condado de Wuming.
Efecto invernadoiro
miniatura|400px|dereita|Diagrama dos fluxos de enerxía entre o espazo, a atmosfera e a superficie da Terra mostrando como se crea o efecto invernadorio.
Denomínase efecto invernadoiro á absorción por parte da atmosfera das radiacións térmicas (emisións infravermellas) que desprende a Terra, impedindo que escapen ao espazo exterior, aumentando polo tanto as temperaturas medias do planeta.
Unha vez que a Terra foi quentada polo Sol, arrefría posteriomente pola noite emitindo radiación calorífica. O efecto invernadoiro evita que a calor que emite a Terra ao arrefriar deixe a atmosfera e volva ao espazo. Isto quenta a superficie da Terra. Unha serie de gases presentes na atmosfera, chamados "gases de invernadoiro", como o dióxido de carbono (CO2), provocan este efecto. Actividades como a queima de combustibles fósiles emiten grandes cantidades de CO2 e son especialmente importantes para o efecto invernadoiro. Outros gases que contribúen ao problema inclúen o vapor de auga, metano, os óxidos nitrosos e o ozono troposférico, entre outros. Unha cantidade moderada de efecto invernadoiro é beneficiosa, porque suaviza a temperatura media da Terra, que doutro modo sería demasiado fría, pero un exceso é malo, xa que o consenso científico é que como consecuencia se está producindo o quecemento global, de efectos negativos.
Fundamentos
A radiación electromagnética é capaz de elevar o estado térmico de calquera corpo a un nivel superior (maior temperatura), incluso a través do baleiro. Todos os corpos, polo mero feito de estaren a unha certa temperatura superior ao cero absoluto, emiten unha determinada cantidade de radiación electromagnética (véxase corpo negro) arrefriándose e quentando outros corpos. Tamén son capaces de absorber esa radiación, quentándose.
Cando a radiación solar chega á superficie da Terra, esta quéntase. A enerxía absorbida é remitida como radiación infravermella. Porén, non toda esta radiación pode escapar de volta ó espazo, xa que unha parte é absorbida de novo pola atmosfera (ao redor dun 90%), sendo un fenómeno similar ao que mantén a temperatura cálida no interior dun invernadoiro, fenómeno do cal recibe o seu nome. Deste xeito, o equilibrio térmico establécese a unha temperatura superior á que se obtería sen este efecto. En zonas da Terra cuxa atmosfera ten pouca proporción de gases de efecto invernadoiro (especialmente de vapor de auga), como nos grandes desertos, as flutuacións de temperatura entre o día (absorción de radiación solar) e a noite (emisión cara ao ceo nocturno) son moi grandes.
A importancia dos efectos de absorción e reemisión de radiación na atmosfera son fundamentais para o desenvolvemento da vida tal e como a coñecemos. De feito, se non existise este efecto, a temperatura media da Terra sería entre 30 °C e 40 °C menor, situándose a case 20 °C baixo cero. (Ver: Balance radiativo terrestre)
Gases de efecto invernadoiro e actividade industrial
Os denominados gases de efecto invernadoiro ou gases invernadoiro, responsables do efecto descrito son:
Se ben moitos deles son naturais, en tanto que xa existían na atmosfera antes da aparición do home, desde a Revolución Industrial e debido principalmente ao uso intensivo dos combustibles fósiles nas actividades industriais e o transporte, producíronse sensibles incrementos nas cantidades de óxidos de nitróxeno e dióxido de carbono emitidas á atmosfera, co agravante de que outros problemas como a deforestación limitaron a capacidade rexenerativa da atmosfera para eliminar o CO2 (principal responsable do efecto invernadoiro). O feito de que en setembro de 2020 o fume dos incendios na costa oeste dos EUA cheguase a Europa dá unha imaxe do impacto ambiental que poden ter os incendios forestais, amais doutra morea de causas produtoras de CO2 e outros gases de efecto invernadoiro derivadas das actividades humanas.
Os gases invernadoiro poden ter un efecto directo (absorben eles directamente a radiación calorífica) ou indirecto (non a absorben significativamente, pero orixinan outros gases invernadoiro). Entre os de efecto directo están o vapor de auga, o dióxido de carbono e o ozono troposférico. Entre os indirectos están, por exemplo, o metano, que intervén na produción de ozono troposférico e de dióxido de carbono, e o NOx e o CO, que poden producir tamén ozono troposférico e dióxido de carbono por procesos fotoquímicos.
O potencial de quecemento global (ou GWP, do inglés global warming potential) dun gas de invernadoiro calcúlase cuantificando a súa vida media na atmosfera e a súa eficiencia na produción de efecto invernadoiro. Por exemplo, o óxido nitroso ten unha vida media duns 121 anos, e un potencial de quecemento global 270 veces maior que o dióxido de carbono nun período de 20 anos. O hexafluoruro de xofre ten unha vida duns 3000 anos e un potencial 25000 veces maior que o dióxido de carbono, segundo o Sesto Informe de Avaliación do IPCC.
Os cambios que orixinan causan un paulatino incremento da temperatura terrestre, o chamado cambio climático ou quecemento global, que á súa vez é orixe doutros problemas medioambientais:
Protocolo de Quioto
Trátase dun convenio internacional que intenta limitar globalmente as emisións de gases de efecto invernadoiro. O protocolo xorde da preocupación internacional polo quentamento global, provocado polo aumento das emisións destes gases.
Efecto invernadoiro na atmosfera de Venus
De tódolos planetas do sistema solar, Venus é o que ten un efecto invernadoiro máis intenso debido á densidade e composición da súa atmosfera, xa que contén un 96% de CO2 e ten unha presión superficial de 90 bar. Nestas condicións a superficie acada temperaturas de ata 460 °C. Cando comezou o estudo da atmosfera de Venus nas décadas de 1960-70, xurdiron os primeiros sinais de alarma sobre un posible efecto invernadoiro na Terra provocado polo aumento da concentración de dióxido de carbono na atmosfera. Sendo ambos os planetas xeoloxicamente moi similares a súa principal diferenza áchase no enorme efecto invernadoiro en Venus.
987
Outros
Historia ano a ano
Pedra de afiar
miniatura|Pedra de afiar A pedra de afiar ou afiadoira é unha ferramenta que se usa para retirar o material da lámina dos obxectos cortantes que permita formar o ángulo axeitado para realizaren correctamente a súa función. O afiadoiro ten que ser de material duro, o material máis habitual nas pedras de afiar artificiais é o carburo de silicio
Cividás, Serantes, Oleiros
Cividás é un lugar da parroquia de Serantes no concello coruñés de Oleiros.
A Perucha, Noicela, Carballo
A Perucha é un lugar da parroquia de Noicela no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 3 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 1 home e 1 muller.
Bandeira de Nicaragua
A bandeira de Nicaragua foi adoptada o 5 de setembro de 1908 e na súa forma actual, foi establecida o 27 de agosto de 1971. A súa composición é de tres franxas horizontais do mesmo tamaño, de ton azul as exteriores, e de cor branco a central, en cuxo centro, figura o Escudo Nacional.
Ilitía
miniatura|300px|O parto de Alcmena. Ó fondo vese a Ilitía castigando a Galantis (gravado para unha Metamorfose de 1581)
Ilitía, na mitoloxía grega, era a deusa dos partos (e, por conseguinte, das comadroas). Era filla de Zeus e Hera, e irmá de Ares, Hefesto e Hebe. Por veces aparece o nome en plural, Ilitías, que se entenden como unha multitude de xenios femininos. O equivalente romano é Lucina.
Asistiu ó nacemento de Atenea da cabeza de Zeus. Sobre Zeus pesaba unha profecía semellante á que Xea anunciara a Cronos: que sería destronado polo fillo da súa filla. Por iso, cando soubo que a súa esposa Metis estaba embarazada, abreu a boca e comeuna. Pero cando chegou o momento do parto, comezou a sufrir fortes dores de cabeza, e Hefesto (ou Prometeo, segundo outras fontes) abriulle a cabeza cun machado, e así puido nacer Atenea, adulta, armada de lanza, coiraza e casco, e exclamando alaridos de guerra.
Pausanias, citando a Olén, un poeta da antiga Grecia que compuxo himnos a Ilitía, Hera e Delos, pero que xa non se conservan, di que Ilitía era máis antiga que Cronos.
Ó servizo de Hera
miniatura|300px|Nacemento de Atenea da cabeza de Zeus, ante Ilitía (ánfora 550-525 aC, Louvre)
Ilitía é coñecida por poñerse ó mandado da súa nai, Hera, na persecución das amantes e fillos bastardos de Zeus. Foi o caso do nacemento de Apolo e o de Heracles.
Cando Leto, unha das amantes de Zeus, preñada de Apolo e Artemisa, ía parir, Hera quixo impedilo e pediu a Ilitía que non fose atendela; para algúns, retívoa na terra dos hiperbóreos. Ademais, persiguiu a Leto para que ningunha terra a acollese, aínda que Leto puido refuxiarse na illa flotante de Ortiguia, hoxe Delos, onde estivo de parto durante sete días. Ó final, os deuses, conmovidos, mandaron a Iris, mensaxeira dos deuses, a buscala e, en canto puxo o pé na illa, naceu Artemisa. Artemisa, acabada de nacer, axudou á nai e naceu Apolo
Noutro momento, Zeus uniuse con Alcmena e esta quedou embarazada de Heracles. Simultaneamente, Esténelo (tamén fillo de Perseo e tío de Heracles) e Nícipe esperaban o seu fillo. Durante estes embarazos, Zeus prometeu o trono de Micenas ó primoxénito da estirpe de Perseo, dando por suposto que sería o seu fillo, Heracles. Pero Hera, a celosa esposa de Zeus, atrasou o momento do parto ordenando á súa filla Ilitía que o detivese e adiantara o de Esténelo, e Ilitía obedeceu, sentando no limiar da porta de Alcmena (do pazo ou da súa habitación) coas pernas pechadas e as mans entrelazadas diante dos xeonllos ; á vez que aceleraba o parto de Nícipe. A serva de Alcmena, Galantis (ou Galántide), frustrou o intento e díxolle a Ilitía que Alcmena xa parira, polo que a deusa soltou as mans e se levantou, e así puido por fin producirse o parto. Irritada polo engano, Ilitía converteu a Galantis en donicela e condenouna a parir pola boca, por ter unha boca mentireira.
Pero mentres tanto, Euristeo, o fillo que esperaba Esténelo, xa nacera, setemesiño, e puido facerse co trono de Micenas.
Elemento PYLIS
Propúxose que este motivo estrutural causaba que o codón de terminación UAG (ámbar), que serve normalmente para finalizar a síntese de proteínas, codificase para o aminoácido especial pirrolisina, que se incorporaría á secuencia de aminoácidos dalgúns encimas que interveñen no metabolismo do metano (monometilaminas metiltransferases). De todos modos, parece que o esencial para este cambio de función do codón UAG é que a bacteria teña os xenes PylT e PylS que codifican un ARNt especial e unha aminoacil ARNt sintetase especial, de modo que este elemento non funcionaría exactamente igual ca o elemento parecido SECIS para a selenocisteína.
Campionato Galego de Automobilismo
O Campionato Galego de Automobilismo foi un campionato celebrado en Galicia dende 1975, que combinaba probas de rally con carreiras de montaña.
Historia
Creouse en 1975 por iniciativa de Estanislao Reverter, Javier García Sánchez e Gonzalo Belay, que levaban tempo tentando crear un campionato galego que combinase rallys con subidas. Entre os tres crearon o regulamento e deron forma ao campionato e este foi aprobado posteriormente pola Federación Galega e a Federación Española. A primeira edición constou de oito rallys e 16 subidas e comezou co Rally dos Pazos, na Coruña. Para puntuar na clasificación final, cada piloto debía ter conseguido polo menos dous resultados en rallys e tres en subidas, contándose finalmente os resultados dos tres mellores rallys e as cinco mellores subidas.
Estación de Portela, Portela, Barro
Estación de Portela é un lugar da parroquia de Portela, do concello de Barro, da provincia de Pontevedra. Pertencente tamén a comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, no ano 2017 tiña 294 habitantes (156 homes e 138 mulleres). Recibe o seu nome da estación de Portela, no Eixe atlántico de alta velocidade.
George o Solitario
miniatura|dereita|250px|George o Solitario. George o Solitario foi o nome dado ao último espécime coñecido da subespecie Geochelone nigra abingdonii (ou Chelonoidis nigra abingdonii ou, co status de especie, Chelonoidis abingdonii), unha das once subespecies da tartaruga das Galápagos, nativa das Illas Galápagos. Finou o 24 de xuño de 2012, extinguíndose así a subespecie.
Historia e características
Xurxo foi atopado na illa Pinta en 1971 por uns cazadores de cabras. O seu nome deriva de que se cre que é o último da súa subespecie, e posibelmente en honra do actor cómico estadounidense George Gobel (Lonesome George en inglés). Foi acollido no Centro de Investigación Charles Darwin das illas. Calculábase que tiña sobre 100 anos de vida, nunhas especies que poden vivir ata entre 120 e 200 anos.
Monte Urgull
250px|miniatura|Monte Urgull O monte Urgull é unha montaña situada en Donostia, no País Vasco, entre a parte vella da cidade e o paseo novo, xunto ao mar Cantábrico.
Etimoloxía
O nome Urgull é de orixe gascón ou bearnés e o seu significado é "orgullo". Así mesmo son de orixe gascoa varios topónimos donostiarras (Polloe, Ayete, Miramon, Ulia, Mompás, Morláns...). Isto débese a que no momento da fundación de Donostia (1180) o lugar xa contaba cun asentamento de poboación maioritariamente gascoa.
Fortificacións
Neste promontorio consérvanse fortificacións que no seu día abrazaban por completo a antiga cidade. Empregadas militarmente no pasado, onde foi o último bastión da resistencia francesa na cidade durante o asedio de Donostia en 1813, hoxe albergan exposicións, ademais de compor un atractivo parque urbano con espectaculares vistas das praias que adornan a fisionomía da localidade. Urgull tamén ten vexetación natural e exótica.
Na parte alta está o Castelo da Mota, con tres capelas, unha delas dedicada ao Cristo da Mota. Unha destas capelas (de 16 metros de altura) serve de peaña á emblemática imaxe do Sacro Corazón de Xesús, de 12,5 metros de estatura. No século XIX situouse neste castelo unha torre do telégrafo óptico, en concreto a número 50 da liña de Castela, que comunicaba Madrid con Irún.
Na saia do monte teñen asento unha serie de fortificacións que se modernizaron co paso dos séculos: as baterías das Damas, de Bardocas, do Miradoiro, do Príncipe, da Raíña, Alta de Santa Clara, Baixa de Santa Clara etc., así como un cuartel a proba de bomba (s. XIX), a polvoreira de Santiago, a galería de tiro, a gruta-almacén etc. O monte foi vendido polo Estado ao Concello de Donostia no ano 1915, comezando a destrución das fortificacións, que se conservaron en gran parte grazas a un accidente ocorrido na voadura dun cuartel. No ano 1965 gran parte destas construcións foron rehabilitadas.
Josefa Sabor
Josefa Emilia Sabor, nada en Vilanova de Arousa o 23 de novembro de 1916 e finada en Buenos Aires o 11 de xaneiro de 2012, foi unha bibliotecaria e docente arxentina de ascendencia galega.
Traxectoria
Josefa Sabor era filla de Francisco Sabor e Carmen Riera. A súa familia trasladouse a Buenos Aires en 1918. Nacionalizouse arxentina en 1937. Foi irmá de Celina Sabor de Cortazar e de María Ángeles Sabor Riera e cuñada de Augusto Raúl Cortázar.
Fixo os seus estudos na Facultade de Filosofía e Letras da Universidade de Buenos Aires, onde se converteu en profesora de Historia e bibliotecaria. Por medio dunha bolsa da UNESCO, realizou viaxes de estudo por España, Francia, Italia, Alemaña e o Brasil entre os anos 1958 e 1959. Posteriormente, en 1963, recibiu unha bolsa do Departamento de Educación e Cultura dos Estados Unidos para estudar as técnicas de ensino en dez universidades dese país.
Publicou diversos artigos en revistas especializadas da área da Biblioteconomía.
J.D. Salinger
Jerome David Salinger, nado en Nova York o 1 de xaneiro de 1919 e finado o 27 de xaneiro de 2010, foi un escritor norteamericano.
Traxectoria
De pai xudeu e nai católica irlandesa. Estudou na Academia Militar de Valley Forge, e posteriormente nas Universidades de Nova York e Columbia, mobilizado durante a segunda guerra mundial serviu na mariña, e entrou en combate coa 4ª División de Infantería, a participación nalgunhas das campañas máis feroces da guerra afectoulle emocionalmente, contou as súas experiencias da guerra en moitos relatos como For Esmé with Love and Squalor.
Comezou a escribir relatos para revistas locais logo de licenciarse do exército en 1945, que foron ben recibidas. A Perfect Day for Bananafish (1949) é o relato máis popular desa época, tamén publicou dous episodios que posterioremente incluíra en The Catcher in the Rye: I'm Crazy e Slight Rebellion.
Posteriormente Salinger publicou as coleccións de relatos Nove contos (en inglés Nine Stories) en 1953; Franny e Zooey, en 1961; e Erguede, carpinteiros, a viga do tellado e Seymour: unha introdución, que apareceron xuntos en 1963, estes últimos protagonizados pola disfuncional familia Glass.
Despois de conseguir fama e notoriedade con O vixía no centeo, Salinger converteuse nun eremita, apartándose do mundo e protexendo ao máximo a súa privacidade. Mudouse de Nova York a Cornish (Nova Hampshire), onde continuou escribindo historias que nunca publicou.
989
Mortes
Historia ano a ano
Táboas de barro de Astorga
As Táboas de barro de Astorga, tamén denominadas Itinerario de Astorga ou, simplemente, Itinerario de barro, son catro placas de barro cocido, conservadas actualmente no Museo Arqueológico de Asturias, que conteñen itinerarios de vías romanas de Hispania, nas que se sinalan mansións de diversas etapas das mesmas. A súa datación é insegura; mentres Antonio García Bellido as asigna ao século I, Tranoy indica unha posíbel redacción no século II.
Controversia sobre a súa autenticidade
As táboas deunas a coñecer por vez primeira Antonio Blázquez en 1920, no Boletín da Real Academia da Historia, e xa entón mostrou dúbidas sobre a autenticidade das placas. A mesma postura mantívoa, seguidamente, o francés Besnier. Porén, José Manuel Roldán Hervás, en 1971, foi máis preciso, pois sostivo que só unha das táboas, a IIª, sería auténtica.
Os argumentos utilizados polos que reputaban a súa falsidade, son de dous tipos: paleográficos (certas rarezas no trazado dalgunhas letras) e erros groseiros nas asignación de distancias nalgunhas etapas.
Estes argumentos foron combatidos por Claudio Sánchez Albornoz, primeiro, e máis demoradamente, por Antonio García Bellido, nun artigo de 1975. Este autor mostrou que as variantes paleográficas eran correntes e normais. A respecto dos erros en distancias, indicou que, a única un tanto chocante, proviña da identificación gratuíta, por parte dos investigadores, de Legio, con León, cando na súa opinión, na altura que el supón que foran redactados os documentos, debe ser reducido a Segisamo (hoxe Sasamón), onde estivera acampada a Lexión IV. Uns anos despois Joaquín González Echegaray negou tamén que fosen falsas.
En anos posteriores o investigador francés Alain Tranoy defendeu, con argumentos similares, a autenticidade das Táboas astorganas. Porén Tranoy discrepa un tanto na datación das mesmas.
Outros artigos
Vía romana
Gran Premio da Arxentina de 1998
O Gran Premio Marlboro da Arxentina de 1998 foi unha carreira de automobilismo de Fórmula Un celebrada o 12 de abril de 1998 no Autódromo Oscar Alfredo Gálvez de Bos Aires, Arxentina. A carreira é (ata a data) o último Gran Premio da Arxentina. Foi a terceira carreira do Campionato Mundial de Fórmula 1 de. A carreira de 72 voltas gañouna Michael Schumacher para o equipo Ferrari, desde o a segunda posición de inicio. Mika Häkkinen terminou segundo nun McLaren, Eddie Irvine terceiro no outro Ferrari.
Resumo
Ao comezo da carreira, Michael Schumacher foi alcanzado por Mika Häkkinen, mentres que David Coulthard mantivo o seu primeiro lugar. Schumacher pasou a Häkkinen ao comezo da segunda volta. Na mesma volta, Eddie Irvine superou Heinz-Harald Frentzen. Na volta 4, Schumacher atrapou a Coulthard, e na seguinte volta o escocés tomou a trazada equivocada e Schumacher pasouno. Os dous coches tocáronse, e Coulthard saíuse fóra da pista e volveu entrar no sexto lugar. A carreira entón converteuse nunha batalla entre Schumacher, que parou dúas veces e Häkkinen, nunha estratexia de parada única. O plan de Schumacher demostrou ser correcto, xa que saíu diante logo da súa segunda parada, despois de que Häkkinen perdera tempo detrás de Heinz-Harald Frentzen. Detrás de Häkkinen e os dous Ferraris, Jacques Villeneuve foi atacado por Jean Alesi e Coulthard. Cando Esteban Tuero entrou nos boxes, faltáballe un dos seus pneumáticos. Finalmente, unha dos mecánicos atopouno no garaxe. Coulthard viuse freado por problemas na caixa de cambios e perdeu máis terreo cando se enganchou con Jacques Villeneuve, deixando ao canadense fóra, mentres que o escocés logrou un único punto no sexto lugar detrás de Häkkinen, Eddie Irvine, Alexander Wurz e o Sauber de Jean Alesi. No liderado, Schumacher logrou a vitoria.
Fanta
Fanta é unha marca e empresa de bebidas refrescantes propiedade de Coca-Cola. Os sabores máis coñecidos son os de limón e laranxa aínda que hai máis de 70 sabores, con variantes para mercados locais. Véndese en formato botella de plástico e lata. Existe o formato botella de vidro para hostalería e o xarope concentrado para surtidor ao que se engade auga e gas.
Historia
O nome da empresa veu dun concurso interno no que se pedía aos traballadores que propuxeran un novo nome deixando voar a súa fantasía (en alemán fantasie) do cal xurdiu Fanta.