cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Niigata
División administrativa
O concello de Niigata divídese en 7 barrios (ku 区):
Implementacións do TCP
Historia
O 4.1aBSD, publicado en xuño de 1981, xa tiña unha versión preliminar do TCP/IP, baseada no traballo de Bolt, Beranek e Newman (BBN) mais algo modificado. A versión 4.1cBSD (1982) tivo unha implementación mellor, e incluíuse no 4.2BSD (1983), que foi a primeira versión que se distribuíu a grande escala. O DARPA decidiu que sería esta versión a que ficaría no 4.3BSD (xuño de 1986); alén diso, nesta versión mellorouse o seu rendemento.
Unha listaxe do nivel de implementación do TCP en cada unha destas versións é:
Existe pouca documentación técnica que recolla as mudanzas entre as versións. Nos libros de Karels e McKusick de 1986 descríbense as mudanzas de 4.2BSD para 4.3BSD, e Jacobson describe en 1990 as mudanzas de 4.3BSD-Tahoe para 4.3BSD-Reno. (, páx. 5)
Implementacións base
Durante o inicio do TCP houbo tres implementacións base:
É especialmente importante a implementación do TCP do 4.4BSD-Lite, que saíu en xuño de 1994, pois é a que se toma como referencia por ser a base de moitos sistemas actuais. Nos días de hoxe séguese a utilizar para ensinar como funciona un sistema TCP.
Moitas implementacións actuais baseáronse nalgunha destas tres nalgún momento. Con todo, se hoxe se crear unha nova, probabelmente basearíase nunha das modernas (como a do FreeBSD, OpenBSD, NetBSD ou o BSD/VOS) antes que na orixinal do 4.4BSD-Lite.
A reutilización do código fonte do BSD foi posíbel debido á súa licenza (licenza BSD), que permite que sexa usado noutros sistemas, tanto software libre como propietario. Por exemplo, o Microsoft Windows usa código derivado do BSD na súa implementación do TCP, e inclúe ferramentas de rede para consola orixinais do BSD (detalles). Tamén o Darwin BSD, o sistema base do Mac OS X, parcialmente deriva do FreeBSD 5. Outros UNIX comerciais, como o Solaris, tamén inclúen código do BSD.
Derivadas
Fixéronse varias versións que melloran á Tahoe, á Reno e á Vegas. Por exemplo, segundo , as máis populares son:
Ademais da Vegas, Peach, ATCP, e outras (Westwood, Hybla, ...).
No mesmo artigo descríbense as súas características, e, de entre as 6 desta lista, conclúese que New-Reno é a implementación máis fiábel.
Outro estudo si que ten en conta á Vegas, e conclúe que a Vegas é mellor que o resto das implementacións probadas (Tahoe, Reno, New-Reno e SACK).
Implementacións segundo o sistema operativo
Cada sistema operativo mostra un comportamento distinto canto ao TCP, mais algúns parécense entre eles porque compartiron código (principalmente, o de BSD). Ás veces clasifícanse os sistemas segundo a implementación base á que se parece (Tahoe, Reno, New-Reno, Vegas etc.). Os que usan un código escrito desde cero son os que máis se diferencian do resto.
BSD
O 4.4BSD orixinal (implementación base) permite catro familias de protocolos: TCP/IP, Xerox Network Services (XNS), OSI, sockets IPC (UNIX domain sockets). En, páx. 9, explícase como está organizado o código dentro do kernel, e no resto do libro explícanse as funcións de rede.
Outro estudo, modelización, e análise de rendemento do BSD orixinal é , que ademais cita estudos anteriores feitos sobre este código. Explícase tamén o funcionamento de implementacións derivadas, como a do FreeBSD, á hora de montar un router por software.
FreeBSD, NetBSD e OpenBSD son todos derivados do BSD, e por iso herdaron algúns dos seus protocolos de rede. Á parte destas, existen moitas máis distribucións BSD.
Verificación e probas
Xa que unha mala implementación do TCP pode causar conxestións, dedícase moito esforzo a estudar os problemas das implementacións existentes. Algúns dos parámetros que se evalúan son:
O IETF explica no RFC 2398 algunhas ferramentas que se poden usar para comprobar unha implementación do TCP. Inclúense programas como simuladores de rede, servidores, bibliotecas, e modificacións ao núcleo dalgúns sistemas UNIX.
Un dos métodos dispoñíbeis para facer estas probas é tratar a implementación como unha caixa negra e estudala desde fóra, de forma activa: primeiro execútase un procedemento que modifica o estado da rede, e logo mírase como reacciona. A partir desta información, pódense deducir bastantes cousas, como erros de implementación, violacións do protocolo, e decisións de deseño tomadas polos implementadores.
Outra forma de verificar unha implementación de TCP é analizar trazas de paquetes, ou sexa, capturas do tráfico que se xera ao facer unha conexión. Isto permite estudar unha implementación da que non se ten dispoñíbel o código fonte, mais precísanse moitas capturas para poder ter unha mostra representativa de todas as situacións posíbeis.
Consecuencias
O feito de usar unha implementación do TCP ou outra muda algunhas cousas. Ademais de teren cadanseus erros distintos, as versións expoñen cadanseus detalles internos que poden servir para deducir información sobre o computador.
Identificación do SO segundo a pila TCP/IP
Debido á evolución do TCP, actualmente hai moitas versións distintas; unhas escritas desde cero e outras baseadas en implementacións anteriores mais con algunhas mudanzas. Estas variacións entre versións fan que cada unha se comporte de xeito distinto, e isto permite poder intuír a versión que está a utilizar un computador a partir do comportamento TCP que amosa. Aínda é posíbel facer identificación remota do sistema operativo (fingerprinting).
Programas como o escáner de portos nmap teñen unha base de datos coa pegada que deixa cada sistema, e poden facer a identificación automaticamente de forma activa. Hai moita documentación sobre este tema escrita polo autor do nmap.
miniatura|300px|dereita|[[nmap identificando o sistema operativo dun Linux e un router.]]
Segundo estes documentos, as técnicas usadas para descubrir información inclúen:
En realidade, calquera comportamento que sexa distinto entre sistemas operativos serve para poder diferencialos. TCP é un dos campos onde hai moitas diferenzas. Pódese encontrar moitas máis técnicas e comparativas entre ferramentas no artigo que acompaña ao programa synscan.
Traxedia
miniatura|Representación teatral nunha cerámica, 350-340 a.C.
A traxedia é un xénero dramático no que as personaxes que interveñen acaban enfrontadas e na que a trama remata nun desenlace fatal.
Historia
A orixe da traxedia é escura, mais pódese albiscar nos ditirambos, cantos e bailes en honra do deus Dioniso. Segundo a tradición foi Tespis o autor da primeira traxedia, non se conserva e tan só se sabe que o coro estaba formado por sátiros.
A traxedia naceu na Antiga Grecia nas obras de Tespis e Frínico, consolidándose máis adiante con Esquilo, Sófocles e Eurípides. Outros autores da época foron Querilo, autor de 170 traxedias e Prátinas, autor de 32.
Frínico inventou a traxedia con argumento histórico n'A conquista de Mileto, introduciu o verso iámbico e inaugurou a segunda parte nas traxedias. Con Esquilo fíxanse as regras fundamentais do drama tráxico, introduciu as máscaras e os coturnos e un segundo actor en escena que fixo posible a dramatización do conflito. A traxedia representábase cunha duración definida, tanto na ficción como na realidade: da alborada ao solpor. Os seus personaxes son heroes e deuses. Sófocles introduciu un terceiro actor, complicou as tramas, desenvolveu caracteres máis humanos, máis identificados co público. A rivalidade entre Esquilo e Sófocles contribuíu á evolución da traxedia.
A tradición da traxedia continuou en Roma. O primeiro autor foi Livio Andrónico e o máis coñecido Séneca. Non obstante, os romanos preferiron a comedia, de modo que a traxedia clásica permaneceu esquecida durante a Idade Media e non volveu aparecer ata o Renacemento por mor da influencia humanista e a súa procura das fontes clásicas, a comezos do século XVI fanse versións das traxedias dos autores clásicos e aparecen autores como Étienne Jodelle, Lope de Vega, Calderón de la Barca, Jean Racine, Pierre Corneille ou William Shakespeare.
Características
Respecto ó contido, na traxedia plásmase un conflito tráxico -por medio dun heroísmo que reflicte pateticamente valores relixiosos ou morais- que camiña cara a unha solución dolorosa ou funesta. Respecto ás funcións, a traxedia cumpre a función teatral de ser unha institución moral presentadora de xuízos sobre o comportamento humano, que oscila entre deleitar e ensinar. Na traxedia preténdese demostrar as veleidades do destino rexido de forma inexorable pola divindade, facilitando a comprensión da condición humana (ineludible e imprevisible.
Annie Oakley
Phoebe Anne Oakley Moses, nada no condado de Darke (Ohio) o 13 de agosto de 1860 e finada en Greenville (Ohio) o 3 de novembro de 1926, foi unha famosa tiradora que participou durante dezasete anos no espectáculo de Buffalo Bill que recreaba escenas do vello oeste.
Infancia e mocidade
Dende moi nova dedicouse á cazaría para axudar a sustentar a súa familia, unha nai viúva e sete irmáns, vendendo carne a hoteis e restaurantes en Cincinnati.
Á idade de 15 anos gañou a Frank Buttler (1847-1926), un tirador e adestrador de cans, os 100 dólares que este apostaba a calquera que o vencese nunha competición de tiro. Annie aceptou o reto e o resultado foi que, de 25 tiros posibles, ela non fallou ningún, mentres Butler errou nun. Ambos contraeron matrimonio en 1876 e xuntos participaron en diversos espectáculos a través do país xunto ao seu can George. Annie incluía nas súas presentacións rozar a trinta pasos de distancia unha carta de baralla, darlle a un centavo no aire ou a un cigarro na boca do seu esposo.
Carreira
dereita|miniatura|200x200px| Annie Oakley ou The Little Sure Shot of the Wild West (1894). En 1884 coñeceu a Touro Sentado, quen arranxou unha entrevista coa tiradora a pesar de ser un prisioneiro político en Fort Yates; el foi quen lle puxo o sobrenome de Little Sure Shot (algo así como "pequena tiro fixo", pois só medía metro e medio). En 1885 pasou a formar parte do "Espectáculo do Salvaxe Oeste" de Buffalo Bill (Buffalo Bill's Wild West Show) sendo ela a atracción principal, mentres que Frank traballou como o seu representante. En 1887 presentouse en Inglaterra. Dous anos despois o espectáculo volveu a Europa visitando Francia, Italia e España, actuando ante numerosos xefes de estado como a raíña Vitoria do Reino Unido, o rei Humberto I de Italia e o káiser alemán Guillerme II con quen supostamente a petición propia realizou a proba do cigarro na boca do soberano.
En 1901 o seu corpo quedou parcialmente paralizado ao resultar ferida nun choque de trens, pero recuperouse e continuou ofrecendo espectáculos. En 1913 a parella retirouse momentaneamente. Na volta ao escenario compartiron a area cun can de nome Dave, e unha das súas fazañas consistía en tirarlle a unha mazá colocada na cabeza do animal. En 1917, ao acontecer a morte de Buffalo Bill, Annie dedicoulle un sentido discurso. Con sesenta anos seguía batendo marcas en concursos de tiro. A súa saúde declinou en 1925 e morreu o 3 de novembro de 1926 de anemia perniciosa en Greenville, Ohio. O seu corpo foi cremado. O viúvo quedou tan aflixido que, segundo B. Haugen, deixou de comer e morreu dezaoito días máis tarde, sendo enterrado xunto ás cinzas da súa esposa. Non tiveron fillos. Un rumor afirma que as cinzas de Oakley foron colocadas nun dos seus prezados trofeos e postas xunto ao corpo no cadaleito. Tanto o corpo como as cinzas foron colocados no cemiterio de Brock, preto de Greenville, o Día de Acción de Grazas, o 25 de novembro de 1926.
Despois da súa morte descubriuse que gastara toda a súa fortuna na súa familia e en obras de caridade. Numerosos obxectos persoais, recordos, carteis, fotografías e armas de fogo de Annie Oakley atópanse expostos no Museo Garst e no Centro Nacional Annie Oakley en Greenville, Ohio. esquerda|miniatura|Cartel anunciando a Annie Oakley no espectáculo de Buffalo Bill
J. G. Ballard
Traxectoria
Nace en Shangai. Durante a segunda guerra mundial foi encerrado nun campo de concentración xaponés, experiencia que relataría na súa obra Empire of the Sun e que máis tarde levaría ao cine Steven Spielberg no filme O imperio do sol.
En 1946 a súa familia trasládase a Gran Bretaña e inicia estudos de medicina na Universidade de Cambridge, aínda que non os completará. Traballa como redactor nun xornal técnico e como porteiro do Covent Garden antes de incorporarse á RAF no Canadá, como piloto. Máis tarde traballaría como adxunto á dirección dunha revista científica.
The little Wizard. O mago Dubidoso
'The Little Wizard. O mago Dubidoso' é unha longametraxe de debuxos animados producida por Deboura Cinema estreada no ano 2011. Elaborada segundo o sistema tradicional de animación 2D (debuxo a debuxo) está escrita e dirixida por Roque Cameselle. Rodada en galego, o seu argumento está baseado na novela de inspiración histórica Bieito Dubidoso, escrita tamén por Roque Cameselle, e publicada por Edicións Xerais no 2003. Gañou o premio a Mellor Banda Sonora de Longametraxe nos Premios Jerry Goldsmith. Presentouse no 61 Festival Internacional de Cine de San Sebastián, no Festival de Cine Europeo de Sevilla 2013 (incluída na sección competitiva Europa Junior) e na Semana de Cine Fantástico e Terror de San Sebastián e no 33º Festival Internacional do Novo Cinema Latinoamericano da Habana que se celebra na Habana (Cuba).
A produción contou co apoio da CRTVG, emon ou IGAPE. Foi estreada nos cines de España, con versión en galego en Galicia, o 15 de novembro de 2013. A versión orixinal é en castelán, que foi realizada case na súa totalidade por actores de Galicia no estudio Soundub de Santiago de Compostela (quitando a Nacho Aramburu e Catherina Martínez, que gravaron os seus personaxes en Madrid), e dirixidos por Alicia Taboada. O repartimento da dobraxe galega é maiormente distinto. A versión en galego correu a cargo de SDI Media.
Foi candidata á "Mellor Película de Animación" nos Premios Goya 2012.
Sinopse
Este enfrontamento entre o poderoso clérigo e o neno mago é o tronco de onde nacerán todas as historias contadas na película.
Bieito Dubidoso
A súa vida, a cabalo entre o século XI e XII, transcorre durante o período de florecemento político e cultural máis sobresaínte de Galicia. Ao mesmo tempo, coincide co auxe das grandes peregrinacións a Santiago de Compostela.
Destreza
É a mellor amiga de Dubidoso. O mago libéraa dos piratas normandos que a tiñan secuestrada. Desde ese momento, Destreza convértese na súa compañeira inseparable de xogos e aventuras, de desgrazas e felicidades.
Pedro Cabaledo
É o pai de Bieito Dubidoso. Comerciante en xílgaros e viños, posuidor de riquezas, posúe os privilexios da nobreza malia non pertencer a ela. Ve a súa vida turbada ao caer nas redes tendidas polo inimigo do seu fillo, o bispo Xoán, señor e amo omnipotente da vila.
A nai de Bieito Dubidoso
A esposa de Pedro Cabaledo dedícase á administración da casa grande que posúen xunto ao río Miño. O que a diferenza da común das mulleres non é a riqueza, se non que é capaz de ler en arameo. Descóbreo un día por azar, cando follea un libro que lle obsequia un mercador cliente do seu home.
Señor Xoán
Personaxe histórico, aínda que non fielmente retratado, de beleza extraordinaria, tan extraordinaria como a súa ambición. O malo da película, ve en Dubidoso o espello onde se reflicte unha conduta que prefire ignorar, pois lle recorda o que non é, nin nunca vai poder ser. Intelixente, arteiro e sen escrúpulos, non dubidará en utilizar calquera medio para defender os seus intereses, calquera arma para prexudicar a Dubidoso.
Sara Homedouro
Sara Homedouro, filla única dun xudeu viúvo, comerciante en cartos, prestamista do Bispo, e que foi educada polo pai como un home: na sabedoría das linguas e o coñecemento dos libros en árabe, latín e grego. Desas lecturas conseguiu unha cultura que salienta entre a dos seus veciños. Isto facilítalle que cando Pedro Cabaledo procure un preceptor para o seu fillo, ela sexa admítida para o traballo.
Perdiz
O fiel criado da casa de Cabaledo. É un home de tan poucas palabras que ata parece mudo. As penas e as alegrías da familia son as súas propias, e nunca dubida de parte de quen ten que estar.
Jaztabel
O frade Jaztabel vive en Tui desde a invasión dos normandos. Parece que a súa conversión tivo que ver máis coa conveniencia que coa convicción. Intérprete de linguas estranxeiras e norteñas; no encontro cos seus paisanos demostra a súa covardía e a súa lealdade rotatoria como a dun catavento.
Xogos
Para publicitar o filme fixéronse xogos para teléfonos intelixentes de Apple e Android gratuítos como: "El pequeño mago" (plataformas) e versións de xogos como "Conecta 3", "Mahjong" ou "Memoriza".
Sobrepiñeiro, Tabeaio, Carral
Sobrepiñeiro é un lugar da parroquia de Tabeaio no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña. Tiña 35 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 17 eran homes e 18 eran mulleres.
Los Serrano
Los Serrano foi unha serie de televisión producida por Globomedia e emitida orixinalmente pola canle española Telecinco entre o 22 de abril de 2003 e o 17 de xullo de 2008, durante oito tempadas. Relata os enredos da familia Serrano, que vive na Rolda de Santa Justa nº 133, situado no ficticio barrio de Santa Justa, na Ribeira do Manzanares, en Madrid. A familia rexenta a taberna Hermanos Serrano.
Desde a súa estrea, foi un dos espazos con maior audiencia da canle, sendo o programa máis visto en España en 2004 e mantendo de forma regular o liderado de audiencia na súa franxa horaria.
Ademais do apoio do público, a serie recibiu tamén múltiples premios, entre os que destacan o Ondas á Mellor serie española, o Micrófono de ouro, o Fotogramas de Prata, o Premio Zapping ou o da Academia da Televisión, entre outros.
Personaxes
O elenco da serie estaba formado nun principio pola familia Serrano, propietaria da Taberna Serrano, e a familia Martínez, que posuía un taller e estaba fortemente vinculada ó colexio Garcilaso de la Vega.
Trama
Os bastos Serranos deben afrontar a convivencia coas mulleres, xurdindo grandes conflitos tanto na casa como no colexio e a taberna. Á parte de seguir a trama xeral en cada capítulo, o toque de humor é aportado fundamentalmente por Diego, Santi e Fiti. Polo xeral, en cada capítulo dos deles intentan axudar ó terceiro nalgún problema, provocando o efecto contrario.
Audiencias
A media das audiencias por cada temporada foi a seguinte:
Subprodutos da serie
O fenómeno mediático da serie fixo lanzar ó mundo da música a Fran Perea, que canta a sintonía da serie, converténdose nun ídolo do público feminino xuvenil.
O grupo xuvenil SJK (Santa Justa Klan), formado por Boliche, DVD, Guille e Teté, naceu no 2005 con certa repercusión mediática.
El Sueño de Morfeo tamén foi promocionado na serie, sendo a súa cantante, Raquel del Rosario, no papel de Rachel, moza de Marcos durante algún tempo.
No estranxeiro
O orixinal foi emitido en Uruguai, Francia, Chile, Eslovenia, Croacia, Bosnia-Hercegovina, Montenegro, Serbia (Серанови/Seranovi), Macedonia do Norte, Romanía, Rusia, México e Finlandia (Serranon Perhe), onde alcanzou gran popularidade.
Foi adaptada en Italia (I Cesaroni), Grecia (Ευτυχισμένοι Μαζί/Eutixismenoi Mazi), Portugal (Os Serranos), Serbia (Серанови/Seranovi), Turquía e na República Checa (Horákovi). A cadena americana NBC comprou os dereitos para adaptar a serie.
Alberta
Alberta [] é unha das dez provincias do Canadá, parte das Pradarías canadenses e das Provincias Occidentais. Alberta foi creada o 1 de setembro de 1905, cando se separou dos Territorios do Noroeste. O 1 de setembro de 2005, Alberta celebrou o seu centenario como provincia canadense.
A capital da provincia é Edmonton, sendo o centro urbano máis poboado Calgary, cidade na que se celebraron os Xogos Olímpicos de Inverno en 1988. Outras localidades de importancia son Banff, Camrose, Fort McMurray, Grande Prairie, Lethbridge, Medine Hat ou Rede Deer.
Alberta posúe unha das economías máis fortes e influentes do Canadá. A provincia é unha gran produtora de petróleo e de gas natural. Alberta produce cerca do 70% do petróleo e do gas natural do Canadá. Boa parte destes recursos naturais son exportados a Estados Unidos. Ademais diso, a agropecuaria, a industria manufactureira, as finanzas e o turismo teñen tamén unha grande importancia na economía da provincia.
A rexión onde se atopa actualmente Alberta, anteriormente pertencía á Compañía da Baía de Hudson. En 1870, a Compañía cedeu os seus territorios ao goberno do Canadá. Estes territorios pasaron a chamarse Territorios do Noroeste, e ocupaban a rexión onde actualmente se atopan, ademais de Alberta, Manitoba, Nunavut e Saskatchewan. En 1882, o goberno canadense bautizou á rexión co nome de Alberta, en homenaxe á princesa Luisa Carolina Alberta, cuarta filla da raíña Vitoria. Especificamente, o distrito de Alberta foi nomeado polo Marqués de Lorne, esposo da princesa quen lle escribiu este verso en honra da ocasión. "Como mostra do amor que demostraches, Por esta gran terra de liberdade, nomeei Unha vasta provincia, famosa pola súa beleza, Que como o teu querido nome, de agora en diante coñézase. Será Alberta!"
O 1 de setembro de 1905, o goberno do Canadá creou as provincias de Alberta e de Saskatchewan, a través da división das terras do sur dos Territorios do Noroeste.
Ata 1905
Os nativos indíxenas vivían na rexión onde actualmente se localiza a provincia de Alberta moito tempo antes da chegada dos primeiros europeos. Diversas tribos indíxenas vivían na rexión, a maioría parte da familia amerindia dos assiniboines, os pés negros ou os cree.
En 1670, a Compañía da Baía de Hudson obtivo permiso para iniciar o comercio de peles con indíxenas e a caza de animais na rexión onde actualmente se localiza Alberta. Alberta, entón, formaba parte dunha inmensa rexión chamada Terra de Rupert. Con todo, a rexión continuaría inexplorada polos europeos ata 1754. Este ano, Anthony Henday foi enviado pola Compañía da Baía de Hudson á rexión, co obxectivo de iniciar relacións amigables cos nativos indíxenas da rexión e trocos comerciais. Henday pasou o inverno de 1754-1755 cos indios pés negros. O primeiro posto comercial e o primeiro forte construídos na rexión foron inaugurados en 1778, en Lac La Biche, por Peter Pond, un empresario estadounidense que traballaba para a Compañía do Noroeste, unha competidora da Compañía da Baía de Hudson. A Compañía do Noroeste abandonaría a rexión en 1821. O primeiro asentamento permanente que aínda está habitado actualmente é Edmonton, fundada en 1795 pola Compañía da Baía de Hudson.
A partir da década de 1800, os métis comezaron a instalarse na rexión. Con todo, a rexión aínda estaba escasamente poboada, e os habitantes de orixe europeo da época reducíanse a poucas decenas de comerciantes e cazadores. A partir da década de 1840, os misioneiros católicos foron a explorar a rexión. O primeiro en facelo foi Robert Rundle, que explorou a rexión entre 1840 e 1848. En 1843, os misioneiros católicos fundaron unha misión católica en Lac Claire. En 1868, fundaron a cidade de St. Albert.
En 1870, a Compañía da Baía de Hudson decidiu transferir o control das Terras de Rupert ao goberno británico. Este cedeu inmediatamente estas terras ao recentemente fundado Canadá. O goberno canadense renomeou estas terras como Territorios do Noroeste. Durante a década de 1870, o goberno do Canadá creou e desenvolveu a Policía Montada do Canadá, unha forza policial canadense, que foi creada orixinalmente co obxectivo de protexer os escasamente poboados Territorios do Noroeste dos comerciantes americanos que distribuían ilegalmente no Canadá bebidas alcohólicas, sobre todo.
O goberno canadense pasou a tomar medidas para incentivar o poboamento do interior do país. En 1882, o goberno do Canadá dividiu o sur dos Territorios do Noroeste en catro distritos: Alberta, Saskatchewan, Assiniboia e Athabasca. Posteriormente, na década de 1890, o goberno canadense fusionaría Athabasca e unha pequena parte de Assiniboia con Alberta e o restante do distrito de Assiniboia co distrito de Saskatchewan. En 1883, a Canadian Pacific Railway, unha vía ferroviaria que estaba entón construíndose, de Montreal a Vancouver, chegou a Calgary. Entón, a poboación branca de Alberta era de 500 habitantes, a maioría gandeiros. A partir de entón, grazas ó ferrocarril, miles de inmigrantes e persoas doutras partes do país instaláronse na rexión, baixo a promesa do goberno canadense de ofrecer terras a quen quixesen instalarse na rexión.
O 1 de setembro de 1905, foi fundada a provincia como tal.
1905 - actualidade
Ao longo das primeiras décadas do século XX, miles de persoas continuaron instalándose en Alberta, atraídas pola promesa de terras gratis para cultivar. A economía da provincia, ata o fin da primeira guerra mundial, dependía principalmente da agricultura. O descubrimento de reservas de petróleo en 1914 e a entrada do Canadá na guerra pouco industrializaron e diversificaron a economía da provincia.
Tras o fin da guerra, entrou nunha gran depresión económica. Os baixos prezos cobrados polos bens producidos polas granxas e grandes períodos de seca destruíron a economía agropecuaria da provincia entre 1918 e 1921. Neste ano, a maioría da poboación da provincia votou aos representantes dun partido político recentemente fundado, e practicamente descoñecido, a United Farmers of Alberta, de tendencias conservadoras. Ata entón, a provincia estaba gobernada polo Partido Liberal de Alberta. Desde 1921, todos os gobernadores de Alberta serían líderes de partidos políticos conservadores. A United Farmers instituiría escolas públicas ao longo da provincia e construiría diversas estradas e vías ferroviarias.
A súa economía pasou a recuperarse a partir de 1922. Con todo, a provincia entraría novamente en recesión, moito maior que a ocorrida en 1920, co inicio da Gran Depresión, en 1929. Grandes períodos de seca estendéronse ao longo dos anos 1930 e grandes pragas de saltóns devoraron moito do que os agricultores da época conseguían cultivar. Os poucos agricultores que conseguían cultivar con éxito algunha colleita tiñan que cobrar prezos incriblemente baixos. Como consecuencia, a gran maioría dos granxeiros endebedáronse. Moitos fuxiron do campo en dirección ás cidades - que tamén foron alcanzadas pola depresión, coa suspensión de pagos de tendas e empresas, e altas taxas de desemprego. En 1934, novamente a poboación de Alberta votaría aos representantes dun partido político fundado recentemente, e case descoñecido, o Social Credit. O seu líder, William Aberhert, fíxose gobernador de Alberta en 1935. Prometera á poboación resolver os problemas da Depresión, pero as poucas medidas que Aberhert tomou en intentar solucionar os problemas da Depresión foron anuladas polo Parlamento do Canadá, que xulgou que tales medidas eran inconstitucionais.
Os efectos da Gran Depresión estenderíanse ata 1939, cando o Canadá entrou na segunda guerra mundial. A partir de entón, a economía de Alberta prosperaría. As cidades de Calgary e Edmonton se industrializaron, atraendo a miles de persoas. Os períodos de choiva regulares volverían en 1938, permitindo aos agricultores o cultivo de grandes cantidades de alimentos. Armas, abastecementos e moitos alimentos eran enviados a Montreal e de alí ao Reino Unido.
En 1947, descubríronse grandes reservas de petróleo en Leduc, unha pequena cidade próxima a Edmonton. A provincia, desde entón, industrializouse rapidamente. En 1954, a industria manufactureira superara á agricultura como a maior fonte de renda de Alberta. Miles de persoas, moitas delas inmigrantes, instaláronse na provincia. Os dereitos comerciais que o goberno de Alberta recibía pola extracción de petróleo na provincia permitiron a construción de estradas, hospitais, escolas e melloras en diversos servizos públicos. A provincia urbanizouse rapidamente. En 1945, só un 25% da poboación de Alberta vivían nas dúas maiores cidades da provincia, Calgary ou Edmonton. En 1966, esta porcentaxe subira a un 50%, e actualmente esta porcentaxe é de aproximadamente un 70%.
Durante as décadas de 1960 e 1970, atopáronse na provincia extensas reservas de gas natural e petróleo. Ata a década de 1950, Alberta tamén era unha gran produtora de carbón, pero o uso cada vez menor do carbón como combustible en América do Norte diminuíu gradualmente a produción anual de carbón en Alberta. Esta produción estabilizouse só en 1967, cando o Xapón pasou a importar carbón dos Estados Unidos e do Canadá.
Ademais, descubríronse grandes reservas de betume na década de 1960 - actualmente, a provincia posúe as maiores reservas deste recurso natural do mundo, máis que todas as demais reservas de betume do mundo xuntas. Construíronse dous centros de procesamiento e un grupo de fábricas e refinarías para extraer combustible destas reservas de betume, a primeira delas en 1967 e a segunda en 1978.
A partir da década de 1970, a economía de Alberta pasou a diversificarse. Calgary converteuse no maior centro financeiro do oeste canadense, e o turismo pasou a gañar unha crecente importancia na economía da provincia. En 1988, Calgary acolleu os Xogos Olímpicos de Inverno. Recentemente, en 2001, a provincia aprobou que as empresas privadas entrasen no mercado de produción e distribución de electricidade. Ata entón, só as empresas provinciais podían xerar e distribuír electricidade na provincia. A falta de regulamentación deste mercado causou maiores aumentos nos prezos da electricidade xerada en Alberta os últimos anos, en comparación aos anos onde a xeración e distribución de electricidade era responsabilidade única do goberno da provincia.
Goberno e administración
300px|miniatura|Vista da Asemblea Lexislativa de Alberta, en Edmonton, a capital política de Alberta. O goberno da provincia responde ao esquema dunha monarquía parlamentaria. O xefe do estado é a monarca do Reino Unido Sabela II, pero, dado que vive en Londres, o Tenente Gobernador toma o seu lugar en tódalas súas responsabilidades. O xefe do goberno, na práctica, e tamén o maior oficial do Poder Executivo da provincia é o Premier, ou primeiro ministro, a persoa que lidera o partido político con máis escanos na Asemblea Lexislativa. O Premier de Alberta preside un Consello Executivo, que é o Gabinete da provincia. O gabinete está formado por preto de 25 ministros, que administran diferentes departamentos (economía, educación etc). Tanto o Premier como os membros do gabinete renuncian se perden o soporte da maioría dos membros do poder lexislativo de Alberta.
O Poder Lexislativo de Alberta é a Asemblea Lexislativa, que está composta por 83 membros. Alberta está dividida en 83 distritos electorais diferentes. A poboación de cada un destes distritos elixe un membro que actuará como representante do distrito na Asemblea, para mandatos de ata cinco anos de duración. Se o Tenente Gobernador disolve a Asemblea antes destes cinco anos, a petición do primeiro ministro, todos necesitan presentarse ás eleccións novamente. Non hai límite en canto á duración dos mandatos dunha mesma persoa.
O máis alto Tribunal do Poder Xudicial de Alberta é o Court of Appeal of Alberta. Está composto dun xuíz-xefe (Chief Justice) e doutros 12 xuíces. O Court of Queens's Bench of Alberta é o segundo maior tribunal da provincia, e está composto por 61 xuíces diferentes. O Provincial Court of Alberta é o terceiro maior tribunal da provincia, e está composto por 109 xuíces. Todos os xuíces do Court of Appeal e do Court of Queen's Bench son escollidos polo primeiro ministro de Alberta e aprobados simbolicamente polo Tenente Gobernador. Os xuíces exercen as súas funcións ata os 75 anos de idade.
Alberta está dividido en 64 municipalidades rurais, 15 cidades principais, 110 cidades secundarias e 157 vilas. As cidades son gobernadas por un alcalde e por un consello de sete membros, elixido pola poboación para mandatos de ata tres anos de duración. Nas vilas, os electores elixen tres ou cinco membros para mandatos de ata tres anos de duración. Todo os anos, un dos membros do consello é escollido polos membros de cada consello para ser alcalde da vila. O sistema de goberno das 64 municipalidades rurais é semellante ao sistema de goberno das vilas.
Os impostos son responsables de cerca do 92% do orzamento do goberno de Alberta. O resto provén de orzamentos recibidos do goberno federal e de préstamos. Alberta é a única provincia canadense que non posúe imposto sobre a renda, grazas aos royalties que recibe pola extracción de petróleo, gas natural e outros recursos naturais.
Política
A política da provincia caracterízase por ser moito máis conservadora que no resto das provincias canadenses. Alberta tivo tradicionalmente tres grupos políticos: os conservadores progresistas (conservadores ou tories), os liberais de centro (o Partido Liberal dominou a provincia entre 1905 e 1921) e os socialdemócratas. Os baixos prezos do trigo fixeron con que a poboación elixise ao United Farmers of Alberta en 1921, que permaneceron no poder ata 1935. Coa Gran Depresión da década de 1930, o Partido de Crédito Social subiu ao poder en 1935, controlando o goberno da provincia ata 1971. Desde entón, os conservadores progresistas ocuparon o goberno provincial.
O Partido Progresista Conservador (actual Partido Conservador do Canadá) domina politicamente a provincia desde 1971. Alberta é actualmente o maior electorado do Partido Conservador. Os 28 escanos aos que que a provincia ten dereito na Cámara dos Comúns do Canadá son actualmente ocupadas por conservadores. Un deles, Stephen Harper, o actual Primeiro Ministro do Canadá, naceu en Calgary.
Xeografía
250px|dereita|miniatura|Mapa de Alberta. As rexións en vermello son áreas urbanas, das cales as dúas maiores son [[Calgary (ao sur) e Edmonton (ao norte).]] 250px|dereita|miniatura|Jasper e as Montañas Rochosas. miniatura|250px|dereita|Parque Nacional Banff A xeografía de Alberta é moi diversa. Limita ao norte cos Territorios do Noroeste, ao leste con Saskatchewan, ao oeste coa Columbia Británica e ao sur co estado americano de Montana. Alberta presenta na súa maioría unha forma rectangular, con excepción da rexión suroeste.
Alberta posúe varios ríos e lagos, especialmente no norte da provincia. A provincia posúe varios lagos con menos de 260 km², e tres grandes lagos. Estes tres lagos son o lago Athabasca, con 7.898 km², o lago Claire, con 1.436 km², e o Lago Escravo Inferior, con 1.168 km². Preto de dous terzos do lago Athabasca están localizados en Alberta, o resto está situado en Saskatchewan.
Os bosques cobren máis da metade de Alberta. A maior parte dos bosques localízanse no oeste e no centro-norte da provincia.
Rexións xeográficas
Alberta pode dividirse en catro rexións xeográficas ben diferenciadas:
Clima
Alberta ten un clima amornado, con veráns cálidos e invernos fríos. A temperatura media diminúe á medida que aumenta a latitude. O norte de Alberta posúe veráns significativamente máis curtos e suaves e invernos máis longos e rigorosos que no sur da provincia. A provincia é famosa polos seus rigorosos invernos; con todo, o tempo na rexión é altamente inestable, sendo a cidade de Calgary famosa por isto, onde poden producirse variacións de temperatura de ata 10°C nun espazo de poucas horas, e repentinamente poden producirse choivas e tempestades de neve, para despois dar espazo a un día soleado.
Durante o inverno, a rexión norte de Alberta rexistra mínimas de entre -55 °C e -10 °C, e máximas de -40 °C e 5 °C. A temperatura media na rexión é de -22 °C. A temperatura media invernal en Edmonton é de -16 °C, e de -9 °C en Calgary. A media das mínimas en Edmonton é de -18 °C, e de -15 °C en Calgary, mentres que a media das máximas é de -8 °C en Edmonton e de -3 °C en Calgary. As temperaturas varían entre -55 °C e 18 °C en ambas as cidades. O extremo sur do Alberta ten unha temperatura media de -5 °C, con mínimas e máximas lixeiramente máis altas que as rexistradas en Calgary. A temperatura máis baixa xamais rexistrada en Alberta foi de -61 °C, en Fort Vermilion, o 11 de xaneiro de 1911. A temperatura media invernal en Alberta é de -14 °C.
Durante o verán, as temperaturas máis altas rexístranse no sueste de Alberta. O suroeste, o centro-leste e algunhas áreas da rexión central da provincia posúen temperaturas máis baixas por mor da súa elevada altitude. As temperaturas máis baixas rexístranse no suroeste. A temperatura media estival nas rexións de maior altitude varía entre 10 °C e 12 °C. A temperatura media en Calgary e en Edmonton é semellante no verán (debido á maior altitude de Calgary), e é de 16 °C. Medicine Hat rexistra as maiores temperaturas medias anuais, de máis de 20 °C no verán. As mínimas varían entre -10 °C e 18 °C, e as máximas varían entre 6 °C e 35 °C en toda a provincia. A media das mínimas en Edmonton e en Calgary é de 7 °C e das máximas, de 23 °C. A temperatura máis alta xamais rexistrada en Alberta foi de 42 °C, o 12 de xullo de 1886. A temperatura media estival en Alberta é de 14 °C.
As taxas medias de precipitación media anual de choiva varía bastante de rexión en rexión. A maior parte da provincia posúe un clima relativamente seco. O norte e o suroeste rexistran as menores taxas de precipitación anual da provincia, de menos de 40 centímetros anuais. A precipitación media anual aumenta a medida en que aumenta a altitude da rexión. As maiores taxas de precipitación danse no suroeste da provincia, onde poden chegar ata a 110 centímetros anuais. A precipitación media anual de neve aumenta á medida en que aumenta a latitude, sendo menos de 75 centímetros no sur e de máis de 180 centímetros no norte de Alberta.
Fauna
miniatura|200px|Muflón das Rochosas As tres rexións climáticas (alpina, bosque, e pradería) de Alberta acubillan a moitas especies diferentes de animais. A pradería meridional e central é o hábitat principal do bisonte, proporcionándolles as súas herbas un excelente pasto e un bo lugar de reprodución para millóns destes bisontes. A poboación de bisontes diminuíu considerablemente durante os principios da colonización da provincia, pero desde entón a poboación de bisontes parece haberse rexenerado fortemente, prosperando en granxas e parques nacionais por toda Alberta.
Alberta é tamén un importante hábitat para moitos grandes carnívoros. Entre eles están o oso negro e o grizzly, que se poden atopar en ambientes montañosos e rexións boscosas. Os pequenos carnívoros, como cánidos e felinos, inclúen coiotes, lobos, raposos, linces, gatos monteses e pumas.
Os herbívoros son moi comúns por toda a provincia. Podemos atopar alces e cervos nas rexións boscosas, e berrendos nas praderías do sur de Alberta. O muflón das Rochosas e as cabras montesas áchanse nas Montañas Rochosas. Os coellos, porco espiño, mofetas, esquíos, e moitas especies de roedores e réptiles habitan por toda a provincia. En Alberta vive soamente unha variedade de serpe velenosas, a cascabel das praderías.
Razas e etnias
Etnicamente e racialmente, a poboación de Alberta é predominantemente caucásica. Un 83,9% da poboación de Alberta é branca, a maioría descendente de alemáns (o maior grupo étnico de Alberta), ingleses, escoceses, irlandeses, franceses, ucraínos e polacos. Un 16% da poboación de Alberta naceu fóra do Canadá (residen na provincia 527.030 inmigrantes, segundo o censo de 2006). Ademais diso, a provincia posuía preto de 156.220 habitantes nativoamericanos en 2001, dos cales 66.060 eran métis. Calcúlase que un 3,4% da poboación de Alberta é descendente de dúas ou máis etnias.
Principais minorías étnicas:
Relixións
Afiliación relixiosa da poboación de Alberta:
Linguas
Segundo o censo de 2006, a lingua maioritaria de Alberta é o inglés. Do total da poboación, 2 893 240 persoas falan habitualmente inglés, 19.315 francés e 297.955 outros idiomas. Tamén segundo o censo de 2006, 222.885 persoas saben falar en inglés e francés.
Centros urbanos
250px|dereita|miniatura|Calgary. 250px|dereita|miniatura|Edmonton. Antes predominantemente agraria, Alberta creceu debido ao petróleo, e a poboación, antes rural, comezou a emigrar ás cidades. A participación de Alberta na poboación nacional total é do 10,4%, contra un 1,5% na época en que a provincia foi creada formalmente.
As maiores cidades de Alberta son:
Economía
O Produto Interior Bruto de Alberta é de 125 billóns de dólares canadenses, o cuarto maior do Canadá, soamente por detrás de Ontario, Quebec e da Columbia Británica. A renda per cápita do estado é de aproximadamente 42.030 dólares canadenses, a máis alta do país.
Repartición por sectores
250px|dereita|miniatura|Monumento en homenaxe ao [[petróleo.]]
Educación
Os centros educativos de todas as cidades - ou, no caso de áreas illadas, de diversas vilas ao mesmo tempo, que constitúen un distrito educativo - están administrados por un distrito escolar. A Igrexa Católica tamén administra algúns distritos escolares en diversas cidades da provincia. Tanto os sistemas de educación pública como os de educación católica reciben axudas monetarias do municipio/distrito. A escolarización en Alberta é obrigatoria para tódolos nenos e adolescentes con máis de 6 anos de idade, ata a finalización do educación secundaria ou ata os 16 anos de idade.
Alberta posúe dúas grandes universidades: a Universidade de Alberta, localizada en Edmonton, e a Universidade de Calgary, localizada en Calgary. A provincia tamén conta con outras 6 universidades e 15 facultades públicas. A maioría das cidades de Alberta administra polo menos unha biblioteca pública.
Cultura
miniatura|200px|dereita|A Casa do Concello de Edmonton 200px|dereita|miniatura|Vaqueiro no rodeo de Calgary Alberta é coñecida polo seu espírito alegre e amable e a hospitalidade e extraversión das súas xentes.
O verán trae moitos festivais á provincia. O Edmonton's Fringe Festival é o segundo maior do mundo despois do de Edimburgo. Alberta ofrece algúns dos maiores festivais folclóricos do Canadá e varios festivais multiculturais. Calgary é a sede do Carifest, o segundo maior festival caribeño da nación (inmediatamente despois do Caribana de Toronto). Estes acontecementos destacan a diversidade cultural da provincia e o seu amor polo espectáculo. A maior parte das cidades importantes acollen varias compañías de teatro que actúan en lugares tan inverosímiis como os Edmonton's Arts Barns ou o Centro Francis Winspear.
Alberta posúe unha poboación de gran diversidade étnica. As comunidades indias e chinesas son significativas. Segundo Statistics Canada, Alberta acolle a segunda proporción máis alta (dous por cento) de francófonos no Canadá Occidental (logo de Manitoba). Moitos dos residentes de Alberta que falan francés viven nas rexións centrais e do noroeste da provincia. Así como sinalou o censo de 2006, os chineses representaban un 1,3 por cento da poboación de Alberta, mentres que os indios representaban un 1,1 por cento. Tanto Edmonton como Calgary contan con importantes barrios chineses (Chinatowns), tanto é así, que o de Calgary é o terceiro maior de todo Canadá. Os aborixes albertanos representan aproximadamente o tres por cento da poboación.
Os contribuíntes principais á diversidade étnica de Alberta foron as nacións europeas. O corenta e catro por cento dos albertanos é de ascendencia británica e irlandesa, e hai tamén grandes cantidades de alemáns, ucraínos e escandinavos.
Ambas as cidades apoian fortemente aos equipos da Liga Canadense de Fútbol Americano e da Liga Nacional de Hockey. En Alberta practícanse a nivel profesional deportes como fútbol, rugby e lacrosse.
O sector turístico é moi importante para a economía albertana. Calcúlase que un millón de turistas visitan Alberta cada ano unicamente para contemplar a mundialmente famosa Calgary Stampede e os Klondike Days de Edmonton. Edmonton era a entrada á única ruta completamente canadense cara aos xacementos de ouro do Yukon, e a única ruta que non esixía aos buscadores de ouro cruzar polo esgotador e perigoso Chilkoot Pass.
Transportes
250px|esquerda|miniatura|A autoestrada transcanadense, preto das Montañas Rochosas, Alberta Alberta ten máis de 180 mil quilómetros de vías públicas. Delas, preto de 50 mil quilómetros están pavimentadas. Calgary é un gran nó de comunicacións. Calgary, Edmonton, Lethbridge, Medicine Hat e Red Deer posúen extensos sistemas de transporte público. Calgary e Edmonton tamén contan cun sistema de light rail.
Alberta é un gran nó ferroviario. A provincia posúe preto de 9 mil quilómetros de vías de tren. En Alberta operan dúas compañías ferroviarias de prestixio, a Canadian National Railway e a Canadian Pacific Railway. Esta última ten a súa sede en Calgary. Calgary é o segundo maior nó ferroviario do Canadá, soamente detrás de Montreal. A VIA Rail conecta as maiores cidades da provincia co resto do Canadá, e o Rocky Mountain Railtours transporta aos turistas ao longo das principais atraccións turísticas naturais de Alberta.
Calgary e Edmonton dispoñen de aeroportos internacionais, que atenden a voos comerciais de pasaxeiros regulares de diversas aerolíneas, conectando ambas as cidades co resto do Canadá e con outros destinos internacionais. O Aeroporto Internacional de Calgary é o cuarto aeroporto máis dinámico do país, e é a base de operacións da WestJet, unha compañía aérea con sede en Calgary.
Medios de comunicación
O primeiro xornal publicado en Alberta foi o Edmonton Bulletin, publicado por primeira vez en 1880 en Edmonton, sendo publicado ata 1951. Actualmente, publícanse en Alberta preto de 125 xornais. Deles, 9 son diarios. A primeira cadea de radio de Alberta foi inaugurada en 1922, e a primeira de televisión foi inaugurada en 1954, ambas en Calgary. Calgary é tamén un gran nó de telecomunicacións. Nesta cidade atópase a base de operacións occidental da CBC, a maior compañía de televisión do Canadá. Alberta conta actualmente con 61 cadeas de radio - das cales 36 son AM e 25 FM - e 11 canles de televisión.
Agricultura ecolóxica
upright|miniatura|Plantación de patacas orgánicas. miniatura|A preservación da biodiversidade é fundamental na agricultura ecolóxica. miniatura