cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marcha Real
Versión de Eduardo Marquina
Esta letra foi escrita por Eduardo Marquina en 1927 con motivo das vodas de prata no trono de Afonso XIII. Foi publicada no xornal ABC o 17 de maio de 1927.
Gloria, gloria, corona de la Patria, soberana luz que es oro en tu color. Vida, vida, futuro de la Patria, que en tus ojos es abierto corazón. Púrpura y oro: bandera inmortal; en tus colores, juntas, carne y alma están. Púrpura y oro: querer y lograr; Tú eres, bandera, el signo del humano afán. Gloria, gloria, corona de la Patria, soberana luz que es oro en tu color. Púrpura y oro: bandera inmortal; en tus colores, juntas, carne y alma están.
Versión carlista
Viva España, gloria de tradiciones, con la sola ley que puede prosperar. Viva España, que es madre de Naciones, con Dios, Patria, Rey con que supo imperar. Guerra al perjuro traidor y masón, que con su aliento impuro hunde la nación. Es su bandera la historia de su gloria; por ella dará su vida el español Fe verdadera que en rojo de amor aprisiona briosa un rayo de sol.
Versión coa letra de José María Pemán
Esta letra foi confeccionada en 1928 por encarga de Miguel Primo de Rivera. Nunca chegou a ter carácter oficial.
¡Viva España! alzad la frente hijos del pueblo español que vuelve a resurgir. Gloria a la Patria que supo seguir sobre el azul del mar el caminar del sol. Triunfa España los yunques y las ruedas cantan al compás del himno de la fe. Juntos con ellos cantemos de pie la vida nueva y fuerte del trabajo y paz. Durante o franquismo, alterouse a letra de Pemán, cambiando «alzad la frente» por «alzad los brazos», e «los yunques y las ruedas» por «los yunques y las flechas».
Versión con letra de Juaristi, De Cuenca, Linares e Fonte
Os escritores e poetas Jon Juaristi, Luis Alberto de Cuenca, Abelardo Linares e Ramiro Fonte compuxeron unha letra para a Marcha Real despois de que o polo entón Presidente do Goberno, José María Aznar, lles manifestase o seu desexo de pór letra ao himno español. A elección destes autores foi debida non só á súa pertenza ao mundo literario, senón tamén a que entre eles existía, supostamente, suficiente pluralidade ideolóxica e xeográfica que os achegaba á realidade da sociedade española. A letra foi presentada ao Goberno, pero ante a tensión política vivida no momento e aos roces existentes coa oposición, o que dificultaba o consenso necesario para un tema tan delicado, fixeron que o proxecto quedara definitivamente aparcado.
Canta, España, Y al viento de los pueblos lanza tu cantar: Hora es de recordar Que alas de lino Te abrieron camino De un confín al otro del inmenso mar. Patria mía Que guardas la alegría de la antigua edad: Florezca en tu heredad, Al sol de Europa Alzada la copa, El árbol sagrado de la Libertad.
Segundo explica o propio Juaristi, os autores decidiron que «o texto debía ser breve, fácil de memorizar e traducir, cun léxico sinxelo, sen acentos bélicos e con tres ideas básicas: a proxección universal de España, o seu destino europeo e a exaltación da Liberdade. (...)
Versión escollida polo Comité Olímpico Español
En xuño de 2007, o presidente do Comité Olímpico Español, Alejandro Blanco, propuxo a composición dunha nova letra que puidese ser interpretada naquelas ocasións onde a vitoria de deportistas españois levase á representación do himno oficial durante a entrega de trofeos. Esta nova letra é unha máis das múltiples versións non oficiais que existen actualmente. Fixéronse chegar numerosas propostas de españois anónimos para que un xurado creado ao efecto escollese unha.
A letra escollida, obra de Paulino Cubero, filtrouse o día 11 de xaneiro de 2008 á prensa, días antes da súa presentación oficial, que debía de se producir o 21 de xaneiro. A devandita letra produciu certo rexeitamento e polémica entre boa parte da sociedade e clase política. Unha vez presentada, o COE previra recoller as sinaturas, polo menos medio millón, que lle permitisen presentar unha iniciativa lexislativa popular ante o Congreso para que fose este o que a aceptase definitivamente como a letra do himno oficial. O COE, porén, decidiu cancelar a presentación oficial e retirar a proposta pola controversia e o rexeitamento xerados, sen especificar se volverá presentar outra ou renunciará definitivamente.
¡Viva España! Cantemos todos juntos con distinta voz y un solo corazón ¡Viva España! desde los verdes valles al inmenso mar, un himno de hermandad Ama a la patria pues sabe abrazar, bajo su cielo azul, pueblos en libertad Gloria a los hijos que a la Historia dan justicia y grandeza democracia y paz
Versión de Joaquín Sabina
En 2007, co gallo do proxecto de letra para himno que encargara o Comité Olímpico Español, Joaquín Sabina publica na súa columna da revista Inteviú un artigo titulado "Anteproyectos para la letra del himno nacional (con perdón)".
A letra foi utilizada, con permiso do autor, polo partido político Ciutadans, na campaña das eleccións catalás de 2012.
Xurxo (emperador de Trebisonda)
Xurxo Comneno (en grego: Γεώργιος Μέγας Κομνηνός, Geōrgios Mégas Komnēnós), nado c. 1255 e finado despois de 1284, foi emperador de Trebisonda de 1266 a 1280. Foi o fillo máis vello do emperador Manuel I e a súa terceira esposa, Irene Siricaina, unha nobre trapisondesa.
Traxectoria
Xurxo sucedeu ao seu medio irmán máis vello Andrónico II en 1266. Xurxo seguiu unha política anti-aristocrática e aliouse con Carlos de Anjou e os anti-unionistas contra o emperador bizantino Miguel VIII Paleólogo. Isto, e a súa aparente incapacidade de proporcionar un apoio eficaz contra os mamelucos de Exipto, provocaron a ira do seu señor, o ilkán mongol Abaqa. Abaqa foi un aliado bizantino e ao parecer chamou a Xurxo a comparecer ante a súa presenza. Xurxo foi entregado aos mongois polos seus cortesáns no camiño á residencia do ilkán en Tabriz en 1280 e perdeu o seu trono. O seu irmán máis novo Xoán II substituíuno.
Aínda que algunhas crónicas armenias informan que Xurxo foi executado polo ilkán, están equivocadas, xa que Xurxo sobreviviu e foi posto en liberdade despois da morte de Abaqa en 1282. En 1284 Xurxo invadiu Trebisonda, nun intento de recuperar o seu trono. Con todo, as súas forzas foron derrotadas novamente, pero Xurxo deu feito a escapar e pasou un tempo vagando polas montañas antes de ser capturado. O exilio e as aventuras de Xurxo valéronlle o alcume de «o errante» ou «o vagabundo» (Πλάνος, Plános) na Crónica de Miguel Panaretos.
Cun matrimonio descoñecido ou coa súa amante, Xurxo tivo unha filla de nome descoñecido, que casou cun nobre xeorxiano. Outra posíbel filla (ou irmá) casou co rei Demetrio II de Xeorxia.
Yuncos
Yuncos é unha poboación española da provincia de Toledo en Castela-A Mancha.
Toponimia
O termo "Yuncos" deriva do latín ivucos, xunco. Segundo informacións de 1788 chamouse anteriormente "Las Ventas de Unco", por ser unha zona onde se daban moitos xuncos.
Xeografía
O municipio áchase na comarca de La Sagra e linda coas poboacións de Illescas polo norte, Numancia de la Sagra polo leste, Yuncler polo sur, e Cedillo del Condado polo oeste, todas de Toledo. É un dos 122 municipios toledanos que forman parte da Denominación de Orixe queixo manchego, como tamén da de cordeiro manchego.
Historia
A fundación de Yuncos é posterior á da de "Palomeque" ou "Palomequejo", un territorio adxacente a Yuncos onde se asentou o primeiro núcleo de poboación que acabou desaparecendo. Aparece citada por primeira vez a alquería de Yuncos nun documento mozárabe de venda de 1181, onde residía un home chamado Martín Raimundo, que tiña unha viña en Cobisa.
Polo ano 1488, os Reis Católicos venderon unhas terras de Yuncos e Palomequejo a Pedro de Castela e á súa dona Isabel Laso. En Yuncos por privilexio real non pagaban alcabala á Coroa. En 1634, Yuncos separouse de Toledo.
En 1789 o académico José Carnide, cita nunha das súas obras a Yuncos, referíndose así: "Se duerme en el lugar de Yuncos cuyo mesón parece que sólo se hizo para Bestias y Caleseros mas carece de toda provisión y sus camas son infelices, por esto aconsejo al que quiera hacer este viaje que procure no dormir en el camino".
Demografía
Evolución da poboación de Yuncos desde 1900.
Monumentos
Destacan a Casa de Ciriaco e a igrexa parroquial de San Xoán Bautista, as Casas da Fidalguía do século XVIII e unha necrópole da Idade de Bronce. A igrexa de San Xoán é do século XVI. De estilo renacentista, alberga un retablo tras o altar maior que representa a degolación do santo.
Rukwangali
O RuKwangali (que significa "lingua dos kwangali"), ou Kwangali, é un idioma do subgrupo bantú das linguas níxer-congo, falado como lingua tradiconal polos ponos a ambos os lados das beiras do río Okavango, en Namibia e Angola.
Historia
De todas as linguas usadas polos kavango, esta é a única que ten escritura (en caracteres latinos), o que permitiu a tradución de diversos libros a este idioma, proxectos que son principalmente financiados por algunhas das embaixadas na capital, Windhoek.
Aínda que se estima que máis de 200 000 persoas o falan con fluidez, en 2018 uns 152 000 o tiñan como a súa lingua materna.
Desde que os kavango foron evanxelizados, tardiamente, as primeiras partes dunha tradución bíblica en RuKwangali apareceron só en 1960, por sacerdotes da Igrexa Católica Romana en Namibia, en 1974, todo o Novo Testamento en 1987, e a Biblia enteira (incluído o Antigo Testamento).
miniatura|200px|Distribución de falantes de linguas kavango en Namibia, por rexións.
O RuKwangali foi a lingua oficial en Kavangolandia desde 1973 até 1989, e desde a independencia de Namibia en 1990, foi unha lingua nacional con traducións oficiais de importantes textos legais estatais. Tamén é a lingua cultural dos reis de Kavango.
Segundo as directrices para a educación en Namibia, danse leccións de RuKwangali até o 3º curso a todos os estudantes na súa lingua nativa, con libros de texto axeitados (prosa, obras dramáticas e poesía), como lingua escrita. (En termos modernos, as palabras son importadas a miúdo de idiomas europeos).
Nas clases de ensino superior ofrécese RuKwangali, inglés e afrikaans como linguas de instrución, e no Departamento de Idiomas Africanos da Universidade de Namibia pódese escoller a lingua e literatura RuKwangali como materia de estudo.
Características
É unha das varias linguas bantús da rexión do río Okavango que teñen consoantes de "chasquido de lingua"; trátase das dentais c e gc, xunto con prenasalización e aspiración.
Provincias ilirias
As Provincias Ilirias creáronse o 14 de outubro de 1809 a raíz do Tratado de Schönbrunn, polo cal, entre outras disposicións, o Imperio austríaco cedía ao Imperio napoleónico Trieste e Dalmacia. A estes territorios sumouse a República de Ragusa, anexionada por Francia un ano antes.
A autoridade francesa levábaa a cabo un Gobernador Xeral, o primeiro dos cales foi Auguste Marmont. Entre as novidades que se implantaron destaca a instauración dun código civil (copia do francés) na rexión, e a utilización dos idiomas eslavos (esloveno e croata) no ensino.
En agosto de 1813, Austria declarou de novo a guerra a Napoleón e invadiu as Provincias Ilirias, apoiada polas tropas croatas que desertaban dos exércitos franceses. Pouco despois, en Dubrovnik, estalaba unha insurrección contra os franceses que os expulsou coa esperanza de restaurar a República de Ragusa. Porén, tras a ocupación austríaca, isto nunca chegou a consumarse.
Coa derrota definitiva de Napoleón en 1815, o Congreso de Viena ratificaba a soberanía austríaca na rexión e formáronse os Reinos de Iliria e de Dalmacia, como partes do Imperio austríaco.
Lacio
260px|dereita|miniatura|[[Coliseo de Roma (Lacio).]] O Lacio (en Lazio) é unha rexión administrativa da Italia central de case 5,5 millóns de habitantes, con capital en Roma. Limita ao noroeste coa Toscana, ao norte coa Umbría, ao nordeste coas Marcas, ao leste cos Abruzos e Molise, ao sueste coa Campania e ao suroeste co mar Tirreno. No seu interior encóntrase a Cidade do Vaticano.
Etimoloxía do nome
Antigamente o territorio do Lacio abranguía o curso baixo do río Tíber polo norte, e os montes Ausonios, nas proximidades de Terracina, polo sur; tendo os Apeninos pola banda oriental.
Xeografía
O Lacio, rexión do centro de Italia, colócase na zona central do mar tirrénico e ocupa 17.203 km² de territorio italiano, estendéndose dos Apeninos ao mar Tirreno.
O seu territorio non presenta características físicas homoxéneas e poderíase dicir que se caracteriza por unha forte heteroxeneidade. É un territorio prevalentemente montañoso e con zonas de outeiros, con algunhas chairas próximas á zona costeira. Os outeiros ocupan o 54% do seu territorio e as montañas o 26,1%, ocupando as chairas o restante 19,9% desta rexión. Partindo do noroeste da rexión, encontramos tes grupos montañosos de modestas dimensións: os Montes Volsini, os Montes Cimini e os Montes Sabatini. Estes grupos montañosos comparten a súa orixe volcánica, testemuñada, ademais de polos elementos xeolóxicos da zona, pola presenza en cada un dun lago: o Lago de Bolsena nos Volsini, o lago de Vico nos Cimini e o Lago de Bracciano nos Sabatini. Estas montañan descenden cara a chaira mariña ao oeste e cara o val do Tíber ao leste, as dúas chairas laciais máis setentrionais. 350px|esquerda|miniatura|Golfo di Gaeta (Lacio) Na parte oriental do Lacio, encóntranse os cumios máis altos da rexión, que acadan cos Montes da Laga nos 2458 m do Gorzano o seu punto máis alto. Trátase, esta, dunha pequena parte dos Apeninos, que corre diagonalmente de norte a sur. Aquí tamén atopamos os grupos montañosos dos Montes Reatin, os Montes Sabini, os Montes Simbruini e os Montes Ernici. No Lacio meridional central, partindo dos altos de Albani, atopamos toda unha serie de grupos montañosos, que corren paralelos aos Apeninos, dos que están separados polo Val Latino, onde están os ríos Sacco e Liri, e que terminan no Tirreno preto da fronteira coa Campania; trátase dos Montes Lepini, os Montes Ausoni e os Montes Aurunci. Os altos de Albani tamén teñen orixe volcánica e teñen lagos da mesma orixe. Este lagos son numerosos e entre outros están o Lago de Albano e o de Nemi. A costa lacial é moi regular, baixa e areosa, aínda que hai algunhas excepcións como o Cabo Linaro ao sur de Civitavecchia, a foz do Tíber entre os concellos de Roma e Fiumicino; ao sur do río encontramos sucesivamente o promontorio dos concellos de Anzio e Nettuno, o monte Circeo, que se ergue illado entre mar e terra, e o promontorio de Gaeta, xa chegando ao límite coa Campania. Mesmo diante de Gaeta encóntrase o arquipélago de Pontino, composto por seis pequenas illas, todas de orixe volcánica. O Tíber é o maior río da rexión, onde chega procedente da Umbría, primeiro cun percorrido cara o sueste, que posteriormente tornará en sentido suroeste, para atravesar toda a área romana cara o mar. Os principais afluentes de Tíber son o Paglia e o Treia, na ribeira esquerda, e o Nera e o Aniene na faixa dereita. Máis ao sur, cun andamento que recorda ao Tíber encontramos o Sacco e o Liri, mentres na parte setentrional da rexión encontramos outros ríos menores como o Fiora, o Marta e o Arreone, que baixan directamente ao mar cun percorrido relativamente breve.
Clima
O clima da rexión presenta unha importante variabilidade dependendo da zona. En xeral, ao longo da faixa costeira, os valores da temperatura varían entre os 9º-10 °C de xaneiro e os 24º-25 °C de xullo. As precipitacións escasean no treito costeiro setentrionais. Conforme se vai entrando cara o interior da rexión, vanse acentuando as características de continentalidade con maiores diferenzas térmicas. Os invernos son máis fríos que na costa, podendo acadar temperaturas próximas a 0 °C nas noites de inverno. Mesmo algunha vez nevou na propia cidade de Roma.
División administrativa
350px|dereita|miniatura|Provincias do Lacio.
A rexión do Lacio divídese en 5 provincias:
As principais cidades da rexión son:
Turismo
200px|esquerda|miniatura|Igrexa de Santa Maria Maggiore en Alatri (Lacio) O Lacio é importante na cultura italiana e europea polos seu contidos históricos, artísticos, arqueolóxicos, arquitectónicos, relixiosos e culturais. O inmenso patrimonio que contén a cidade de romo é só un entre unha inmensidade de puntos de interese, vilas, igrexas, mosteiros, monumentos e sitos variados da rexión.
Os sitios de interese turístico en Roma espállanse no tempo e nas formas. Das áreas arqueolóxicas, a primeira de todas o Foro Romano, aos monumentos, como o Coliseo que identifica a cidade, ás igrexas, que coa Basílica de San Pedro no Vaticano son o epicentro do catolicismo, os arcos, as pontes, as fontanas, as murallas e as súas portas, os obeliscos, as prazas e as rúas. Todo isto, sen esquecer a amplísima riqueza museística que ofrece a cidade eterna.
Ademais de Roma, hai moitos sitios de interese arqueolóxico que hai que visitar no Lacio. Desde os presentes na veciña Ostia Antica, á Vila Adriana en Tivoli, o Templo de Giove Anxur en Terracina ou os restos do Forum Apii preto de Sezze, de Lavinium en Pomezia, os restos etruscos da necrópole da Banditaccia preto de Cerveteri, a Necrópole de Tuscania ou a de Colle dei Monterozzi en Tarquinia.
Sitios importantes tamén son as cidades fortificadas prerromanas: a acrópole de Alatri, moi ben conservada, a de Ferentino co mercado romano ou as de Atina e Arpino.
Tamén son ben coñecidas as abadías de Montecassino, Subiaco, Casamari, Trisulti e Fossanova. Un grande fluxo turístico é atraído polas fontes termais de Fiuggi e as localidades costeiras de Spergola, Sabaudia e Terracina.
Deportes
As principais entidades deportivas da rexión son os clubs de fútbol AS Roma e SS Lazio. Roma foi sede dos XVII Xogos Olímpicos no ano 1960.
Cancioneiro de Berkeley
O Cancioneiro de Berkeley, tamén coñecido como Cancioneiro da Bancroft Library, Cancioneiro de um Grande d'Hespanha ou K, é unha colección do século XVI de 1157 cantigas de escarnio e maldizer, de amor e de amigo.
Historia
O Cancioneiro de Berkeley é unha copia do Cancioneiro da Vaticana composta entre 1592 e 1612 ; este cancioneiro, ao mesmo tempo, é unha copia doutro composto a finais do século XV ou a principios do XVI. A elaboración destas copias era parte da tradición manuscrita dos cancioneiros. Nalgúns casos engadíanse detalles e, alén disto, o cancioneiro resultante non era idéntico ao orixinal. O destinatario era Juan Fernández de Velasco, gobernador español de Milán e embaixador en Roma.
Descubrimento e localizacións
Foi descuberto en 1857 en Madrid, na biblioteca "de um Grande d'Hespanha" (Fernán Núñez) por Francisco Adolfo de Varnhagen, un militar, diplomático e historiador brasileiro que publicou en 1870 unha selección de cincuenta textos. Esta selección foi moi duramente criticada despois, tanto por Ernesto Monaci como por Carolina Michaëlis de Vasconcelos, xa que se di que é unha versión distinta á copia que manexaba Colocci do Cancioneiro da Vaticana. Varnhagen estudou o Cancioneiro de Berkeley na súa obra Cancioneirinho de Trovas Antigas.
A partir de 1870, o cancioneiro parece ter desaparecido da circulación até 1983, ano en que os profesores norteamericanos Arthur L.F. Askins (quen tamén coordinou unha recompilación de cancioneiros feita por Antonio Rodríguez-Moñino) e Benjamin M. Woodbridge Jr. deron conta do seu redescubrimento no medio dun conxunto de varios códices adquiridos pola Biblioteca Bancroft, na Universidade de California en Berkeley. Todos estes códices procedían do antigo arquivo español dos condes e duques de Fernán Núñez: a Fernán Núñez Collection, colección que consta de 225 volumes e chegou a formar parte da Biblioteca Bancroft en 1985, procedente da firma H. P. Kraus de Nova York. Aquí chegara desde Quadritch, en Londres. Foi nesa colección, actualmente situada en Berkeley, onde Varnaghen atopou o cancioneiro. De aquí nace, ademais, a súa denominación como Cancioneiro de Berkeley; por isto último é coñecido tamén como o cancioneiro K (igual que, por exemplo, o da Vaticana é o V). Na actualidade existe un catálogo parcial da mencionada Colección Fernán Núñez que inclúe os primeiros 160 volumes; este labor foi realizado por Anthony Bilss, bibliotecario, a partir das notas manuscritas do profesor Charles B. Faulhaber, quen informou en 1985 da presenza do manuscrito entre os adquiridos pola Biblioteca Bancroft da Universidade de California en 1983.
Descrición
O Cancioneiro de Berkeley consta de 276 follas, as tres últimas en branco. O seu texto está disposto en dúas columnas en letra cursiva e foi escrito por tres copistas diferentes. Pénsase que o compositor das cantigas orixinais é Afonso Sanches (infante e trobador portugués, bastardo de don Dinís); con todo, a primeira é atribuída a Pero d’Ornelas.
Aínda que lle faltan 43 composicións (de forma salteada e na parte final da colección) é unha copia fiábel do da Vaticana; é máis, pode ser empregado como axuda para estabelecer lecturas do primeiro. Todas as notas á marxe (nomes de autores e comentarios) foron escritas por Angelo Colocci, humanista e relixioso italiano que realizou unha copia do Cancioneiro da Vaticana e cuxo nome é asociado á historia da transmisión da poesía trobadoresca galego-portuguesa. Estas notas foron incorporadas na copia do Cancioneiro da Vaticana como se fosen elementos integrais do cancioneiro copiado, proceso que, en varios momentos, desligounas do texto orixinal ou conduciu a outras confusións.
Mara
O topónimo Mara pode referirse a:
Ademais, como antropónimo feminino pode referirse a:
FC Wangen bei Olten
O FC Wangen bei Olten é un club de fútbol de Wangen bei Olten, Suíza. Fundouse en 1930 e actualmente compite na 1. Liga. O seu campo é o Sportplatz Chrüzmatt, con capacidade para 3.000 espectadores.
Orlando Bloom
Orlando Jonathan Blanchard Bloom é un actor nado o 13 de xaneiro do ano 1977 na vila de Canterbury.
Biografía
miniatura|200px|Orlando Bloom no 2005 Orlando Jonathan Blanchard Bloom naceu en Canterbury, Inglaterra. Podería dicirse que Orlando Bloom é actor grazas á súa nai: foi ela quen lles inculcou a el e á súa irmá a paixón polas artes cando eran pequenos. Animado por ela, Orlando empezou recitando poesía en festivais da súa localidade. E pouco despois, estando aínda no colexio, decidiu que quería dedicarse á interpretación.
Ós 16 anos trasladouse a Londres e uniuse ao National Youth Theatre, onde actuou durante dúas tempadas. Máis tarde conseguiu unha bolsa para estudar na British American Drama Academy. Durante aquel tempo acudiu a multitude de castings; iso permitiulle facerse con pequenos traballos na televisión británica e cun breve papel secundario en Wilde, película sobre a vida de Oscar Wilde coa que debutou na gran pantalla en 1997.
A súa carreira cinematográfica xa comezara, pero aínda así Bloom preferiu tomarse un tempo para ampliar a súa educación. Así que se inscribiu na Guildhall School of Music and Drama de Londres, unha prestixiosa escola pola que tamén pasou xente como Ewan McGregor ou Ben Chaplin.
Aínda estaba na escola cando lle xurdiu a posibilidade de presentarse ó casting de The lord of the rings, a triloxía que preparaba Peter Jackson sobre a obra de Tolkien. Bloom presentouse nun principio para o papel de Faramir, pero Jackson decidiu ficharlle finalmente para interpretar a Legolas.
Tras participar no Señor dos Aneis, Orlando Bloom traballou noutros tres proxectos destacados: o aclamado filme bélico Black Hawk Down, de Ridley Scott; a película de aventuras Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl, un éxito de portelo que protagonizou xunto a Johnny Depp; e a superprodución épica Troia, xunto a Brad Pitt e Eric Bana.
Recentemente estreou Kingdom of Heaven, un filme épico que protagonizaba xunto a Liam Neeson e Eva Green, e Elizabethtown, unha comedia romántica na que compartiu cartel con Kirsten Dunst. Tras iso volveu envorcarse no proxecto de Piratas do Caribe, e nas súas dúas secuelas: Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest e a recentemente estreada Pirates of the Caribbean: At World's End.
Actualmente lígaselle amorosamente coa cantante estadounidense Katy Perry.
Tony Bettenhausen
Melvin Eugene "Tony" Bettenhausen, nado en Tinley Park (Illinois) o 12 de setembro de 1916 e finado en Indianápolis o 12 de maio de 1961, foi un piloto de automobilismo estadounidense. Gañou o Campionato Nacional de Carreiras en 1951 e 1958.
Traxectoria
Bettenhausen foi alcumado o Tinley Park Express en homenaxe á súa cidade natal. Foi alcumado "Tunney" polo campión de boxeo dos pesos pesados Gene Tunney. "Tunney" máis tarde converteuse en "Tony".
Bettenhausen foi parte do "Chicago Gang" de coches Midget con Emil Andres, Cowboy O'Rourke, Paul Russo, Jimmy Snyder, e Wally Zale. percorreron pistas no medio oeste e oeste dos Estados Unidos.
Coches Midget
Gañou o campionato de pista na Milwaukee Mile en 1942, 1946 e 1947. Foi o campión de Raceway Park en 1941, 1942 e 1947. En outubro de 1950 participaba nunha carreira en Sacramento (California), cando o seu coche bloqueou as rodas con outro coche de carreiras provocando un accidente a través do gardarraíl, provocando lesións mortais ao espectador Peter Bernard Stuberak e lesións a outros dous espectadores.
Coches Indy
Pilotou na AAA e na serie de USAC Championship Car, competindo nas tempadas 1941 e 1946-1961 con 121 saídas, incluíndo 14 nas 500 Millas de Indianápolis. Terminou 71 veces no Top Ten, con 21 vitorias.
Gañou o Campionato Nacional en 1951 logo de lograr oito vitorias e dous acabados no segundo lugar en catorce carreiras. Anunciou a súa retirada de todas as carreiras logo das 500 Millas de Indianápolis da tempada. Decidiu regresar a tempo completo para a tempada de 1954. Viuse involucrado nun accidente cun coche Midget en Chicago, sufrindo lesións na cabeza tras golpear un muro de formigón. Estivo en estado crítico por varios días.
Preparouse de antemán para co-pilotar co seu amigo da Chicago Gang Paul Russo nas 500 Millas de Indianápolis de 1955. Terminaron segundos.
En 1958 converteuse no primeiro piloto en gañar o campionato nacional sen unha vitoria. Asegurouse o título cun segundo posto en Phoenix. Terminou segundo no campionato nacional detrás de Rodger Ward en 1959.
Morte
Bettenhausen morreu en 1961 nun accidente no Indianapolis Motor Speedway mentres probaba un vehículo Stearly Motor Freight Special para Paul Russo. O coche estrelouse contra o muro exterior da pista e logo rodou 10 metros ao longo da barreira. O coche detívose nunha zona de herba entre o muro e a Tribuna A, coa cola do coche en chamas. As investigación mostraron que o accidente foi causado por un parafuso da ancoraxe que caeu do soporte da barra do radio dianteiro, permitindo que o eixe dianteiro virase e desaliñase as rodas dianteiras cando freou, o que levou o coche contra o muro.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Ambroa, Irixoa
San Tirso de Ambroa é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Irixoa. Segundo o IGE en 2017 tiña 325 habitantes (171 mulleres e 154 homes) distribuídos en 20 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 403 habitantes.
Penela Garceira, Vilapoupre, Antas de Ulla
Penela Garceira é un lugar da parroquia de Vilapoupre no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa.
Toponimia
O topónimo é un diminutivo de pena (latín medieval derivado de ) co sufixo do latín vulgar -ella, unha "peneda pequena".
Muel
O topónimo Muel pode referirse a:
Angra dos Reis
Angra dos Reis é unha cidade brasileira do estado do Río de Xaneiro situada na costa sur do estado. O seu litoral ten 365 illas, sendo a máis importante a Ilha Grande (Illa Grande). Ten unha área de 816,3 km2 (3,6 veces o tamaño de Santiago de Compostela) e unha poboación de 136.525 habitantes (40% máis poboada).
As dúas centrais atómicas brasileiras están instaladas no municipio. É tamén un porto pesqueiro e ten algunhas industrias. Mais a actividade económica que a fai coñecida no Brasil é o turismo nas súas illas e praias, nas áreas de Mata Atlántica preservadas no continente e na Ilha Grande e o mergullo nas súas augas.
esquerda|miniatura|O porto de Angra dos Reis.
El faro de las orcas
El faro de las orcas é un filme dramático hispano-arxentino de 2016 dirixido por Gerardo Olivares. Está ambientado e foi filmado na Península Valdés da Provincia de Chubut, no norte da Patagonia arxentina.
Integramente rodada en 2016, El faro de las orcas foi estreado por primeira vez en España o 16 de decembro dese mesmo ano.
Xunto cos dous filmes anteriores de Olivares, Entrelobos (2010) e Hermanos del viento (2015), El faro de las orcas forma unha triloxía na que o fío condutor é a relación home-animal.
Sinopse
Lola (Maribel Verdú) ten un fillo con autismo chamado Tristán (Joaquín Rapalini Olivella) para quen a vista das candorcas, aparentemente, supón un estímulo. Coa intención de mellorar o estado do seu fillo, Lola decide levar a Tristán a Arxentina, ante a presenza de Beto (Joaquín Furriel), un garda que traballa nas costas da Patagonia arxentina e que tamén, á súa maneira, mantén unha relación especial con estes animais.
Gran Canal da China
O Gran canal da China, tamén denominado Gran canal Pequín-Hangzhou (en transcrición pinyin Jīng Háng Dà Yùnhé) é a maior canle ou río artificial do mundo. Os tramos máis antigos remontan ao século V a.C.
Historia
O proxecto dunha vía de auga a través da China foi iniciado a fins do período das Primaveras e dos Outonos (722-481 a.C.), cando Fu Chai, soberano do Estado de Wu (identificábel co actual Suzhou), efectuou unha serie de expedicións de conquista aos reinos do Norte. Ordenou a construción dun canal, denominado Han Gou, para facilitar os transportes militares. O canal foi escavado a partir de Yangzhou ata Jiangsu, desviando a augas do Chang Jiang para o norte. miniatura|Mapa actual co trazado do Gran Canal. A canle foi alongada baixo a dinastía Sui (581-618) e máis tarde baixo a dinastía Yuan (1206-1368), acabando por ser coñecida como o Gran Canal. No ano 604, o emperador Sui Yangdi da dinastía Sui abandonou a cidade de Dacheng (actual Xi'an), a capital, para instalarse en Luoyang. En 605, o emperador dou ordes para realizar dous proxectos de construción: transferir a capital de Chang'an a Luoyang e executar o enlace entre Pequín e Hangzhou por medio dun Gran Canal. Precisáronse cinco ou seis anos para realizar esas ligazóns co Gran Canal, conectando os cinco ríos seguintes: Hai He, Huang He, Huai He, Qiantang Jiang e Chang Jiang.
O Gran Canal comeza ao norte, en Pequín e termina no sur en Hangzhou, en Zhejiang, cunha lonxitude total de 1.794 km. Pasa, entre outras, polas cidades de Pequín e Tianjin, e atravesa as provincias de Hebei, Shandong, Jiangsu e mais Zhejiang.
Durante as dinastías Yuan, Ming (1368-1644) e Qing (1644-1911), o Gran Canal foi a arteria principal entre o norte e o sur da China. Era esencial para o abastecemento de cereais para Pequín. Aínda que o Gran Canal foi concibido esencialmente para tal tipo de transporte, foi utilizado para outros usos. As diferentes zonas drenadas pola canle beneficiáronse da súa importancia económica. Documentos, conservados en arquivos, mencionan que cada ano máis de oito mil naves transportaban entre catro e seis millóns de dans (entre 200.000 e 300.000 toneladas) de cereais para Pequín. O canal permitía tamén que os dirixentes chineses percorresen de xeito regular o imperio de norte a sur. Baixo a dinastía Qing, os emperadores Kangxi e Qianlong efectuaron doce viaxes ao sur, en xeral até Hangzhou.
O Gran Canal facilitou así mesmo os intercambios culturais entre o norte e o sur da China. O canal deixou moi forte impresión nos primeiros visitantes occidentais do celeste imperio. Marco Polo mencionou as pontes con arcos do Gran Canal, os seus importantes almacéns nas beiras e o comercio que enxendraba a canle (século XIII). O misioneiro católico Matteo Ricci viaxou dede Nanjin ata Pequín polo canal, a finais do século XVI.
Arredor de mediados do século XIX, porén, o desenvolvemento do transporte marítimo e a apertura das vías de ferrocarril Tianjin-Pukou e Pequín-Hankou reduciron grandemente o papel do canal como arteria maior do transporte chinés. Importantes tramos cesaron de ser revisados, cegándose rapidamente. Coa chegada da República Popular da China en 1949, foron realizados importantes traballos de rehabilitación no Gran Canal, tentando que recobrase a súa importancia económica primitiva. miniatura|Barcaza no Gran Canal.
Dimensións
Segundo documentos publicados polo padre Gandar, a lonxitude total do canal é de arredor de 1.930 km. Unha medida aproximada, só tomando como referente o curso principal do canal, outórgalle unha lonxitude de 850 millas. Medicións modernas, tendo conta do seus brazos ou ramais, danlle unha lonxitude de polo menos uns 2.700 km, e un ancho de 30 a 70 m.
Descrición do curso sur-norte
Logo de deixar Hangzhou, o canal pasa polos arredores do límite oriental do Tai Hu, pasa preto da cidade de Suzhou e toma un sentido xeral norte-oeste en dirección para o fértil distrito de Jiangsu e ata Jingjiang sobre o Yangtzé. Nesta parte meridional, a corrente é suave e o leito relativamente profundo (2,1 m se as augas van baixas; 3,4 m con augas altas, e até 4 m con cheas). Entre Suzhou e Jingjiang, o canal supera regularmente os trinta metros de anchura, e ten beiras empedradas en numerosos lugares. O canal está cruzado por numerosas pontes de pedras esculpidas, mostrando nas orelas moitos templos e pagodes delicadas. miniatura|O Gran Canal en [[Wuxi.]] Na parte central do Gran Canal, situada entre Jingjiang e Qingjiangpu, a corrente é puxante e a remontada cara o norte faise difícil. Este tramo do canal atravesa diferentes lagos e está alimentado polo Huai He, emisario do lago Xingzuo. O terreo sito ó oeste do canal é máis alto que o leito, mentres a parte do lado do leste é máis baixa. Estas terras son coñecidas, respectivamente, como Shanghe (literalmente "encima do río") e Xiahe ("debaixo do río"). As canles de rego para Xiahe (unha das grandes rexións produtoras de arroz na China) permiten evacuar a auga sobexa en períodos de enchentes.
A sección norte, que é tamén a máis longa, parte desde o antigo curso do Huang He até Tianjin. O seu trazado aproveita en boa parte o leito de antigos cursos de auga preexistentes. Entre Xingjiangpu e o curso actual do río Amarelo, o canal toma unha dirección norte-noroeste nas proximidades das terras altas de Shandong. Nesta rexión, pasa a través dunha serie de lagoas, que forma un único lago, o Zhouyang, en verán, na época do monzón. Ao norte deste lago, na beira oriental, álzase a cidade de Ziningzhou. A uns 40 km ao norte desta cidade, o canal acada o seu nivel máis alto na cidade de Nanwang. O río Hen penetra neste lugar no canal, e sobre 50 km máis ao norte, o Huang He está a espera. A oeste do canal, na altura da confluencia co Huang He, atópase un leito seco, que segundo mapas do século XVIII, tería sido tomado polo río Huang He antes do seu abandono en 1851-1853.
O paso desde o Huang He cara a sección norte non é doado, e non pode realizarse máis que en certos períodos do ano, cando a corrente do Huang He é aceptábel, e o nivel das augas nin alto de abondo nin demasiado baixo. Máis aló, o canal pasa por unha rexión de vales e bosques, a oeste de Dongpingzhou e a leste de Dongchangfu. En Linjingzhou, o canal atravesa o Wei He no centro da mesma cidade. A partir de aquí, desde Qingjiangbu ata Linjingzhou, nunha distancia de case 500 km, a navegación é difícil e o canal está escasamente alimentado de auga. As diferenzas de nivel entre tramos (de sete a dez metros), están marcadas por presas, que os barcos remontan, en ocasións logo de baleirar as súas cargas. Na confluencia co Wei He, o canal segue polo río mesmo, polo que a navegación tórnase doada. En movéndose cara oeste cara Hebei, entre Dezhou e Zangzhou, o canal cruza o Hai He en Tianjin, despois de recibir as augas do río Geduo nas proximidades de Qingxian.
A parte máis antiga do canal é a situada entre o río Yangtzé e o Huai He. Cóidase que data, consonte unha pasaxe dun libro de Confucio, do ano -486. O tramo foi reparado e ancheado no século III. A súa parte sur, entre o Yangtzé e Hangzhou, foi construída nos comezos do século VII (inicialmente chamouse Jiang Nan He, 江南河). A parte setentrional foi construída entre 1280 e 1283. O canal foi reconstruído por enteiro entre 1411 e 1415, durante a dinastía Ming, polo emperador Yongle. A sección norte do canal actualmente é menos utilizada. É de mala feitura, descoidada e cargada da auga lamacenta do Huang He. As seccións sur e central son moito máis utilizadas.
Monster (filme de 2003)
Monster é un filme estadounidense dirixido por Patty Jenkins que foi estreado no 2003. Está baseado na vida da asasina en serie Aileen Wuornos, unha prostituta que foi executada en Florida no 2002 por matar seis homes (ela non foi acusada por un sexto asasinato) a finais da década de 1980 e principios dos noventa. Wuornos foi interpretada por Charlize Theron e a súa amante ficticia, Selby Wall (baseada na amante real de Wuornos, Tyria Moore), foi interpretada por Christina Ricci.
Sinopse
O filme narra a historia de Aileen Wuornos (Charlize Theron), unha prostituta autora de seis asasinatos, incluído un policía. Aileen sempre declarou que matou en defensa propia, en resposta a violentos ataques mentres traballaba. Ó bordo da desesperación e do suicidio, coñece un día nun bar de Florida a Selby Wall (Christina Ricci), unha xove lesbiana, que fora enviada polos seus pais a vivir coa súa tía para "curar a súa homosexualidade". Wuornos, vítima dunha tráxica infancia chea de abusos, rapidamente se namora de Selby, atopando nela unha razón para vivir. Incapaz de encontrar un traballo digno e desesperada por manter a súa nova relación, Wuornos continúa traballando como prostituta. Cando un dos seus clientes estaba a piques de matala brutalmente, ela dispáralle en defensa propia, comezando así unha tráxica cadea de asasinatos.
Portocarreiro, Vilapoupre, Antas de Ulla
Portocarreiro é un lugar da parroquia de Vilapoupre no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 5 habitantes (3 homes e 2 mulleres).
San (letra grega)
miniatura|150px|dereita|Maiúscula e minúscula da letra san.
A letra san (trazada Ϻ ; a minúscula ϻ é de nova creación, pois os antigos textos gregos estaban escritos en maiúsculas) é unha antiga letra do alfabeto grego. Non hai que confundila con mi, outra letra grega.
Nome dunha antiga letra do alfabeto grego, non pertencente ao alfabeto clásico, que tiña o valor fonético de /s/, en concorrencia coa forma do sigma. Provén da letra do alfabeto fenicio şādē.
Pode ser que san inspirase a letra sigma (Σ), que a foi substituíndo nos textos.
Podocito
Os podocitos son células situadas nos riles, que rodean os capilares dos glomérulos das cápsulas de Bowman, onde se realiza a filtración do sangue. A cápsula de Bowman filtra o sangue, conservando as células e macromoléculas como as proteínas no sangue, e deixando pasar a auga e as pequenas moléculas que leva en disolución, como sales, azucres, urea e outras, o que é o primeiro paso para a formación da urina.
Os podocitos presentan longos procesos celulares ou pedicelos que se estenden envolvendo os capilares, e deixan entre eles uns espazos chamados fisuras de filtración. O sangue fíltrase por entre esas fisuras. Requírense varias proteínas, como a nefrina, a CD2AP e outras para que os pedicelos rodeen os capilares e funcionen. Os riles dos recentemente nados con certos defectos nesas proteínas non poden funcionar, e existen variacións individuais nesas proteínas, que nalgúns casos predispoñen a desenvolver unha insuficiencia renal co paso dos anos. A nefrina é unha proteína que funciona como unha cremalleira que forma o diafragma de filtración (que cobre a fisura de filtración), deixando pequenos espazos entre os dentes da cremalleira, grandes dabondo como para permitir o paso de auga, azucres e moléculas pequenas, pero demasiado pequenos para que pasen as proteínas. O CD2AP regula o citoesqueleto do podocito e estabiliza a fisura de filtración.
Funcións
miniatura|dereita|250 px|Barreira de filtración do glomérulo renal. A- Células endoteliais dos capilares do glomérulo. 1- Poros (fenestras) do endotelio. B- Membrana basal do glomérulo con tres capas (1, 2 e 3). C- Podocitos. 1- Proteínas encimáticas e estruturais. 2- Fisura de filtración. 3- Diafragmas de filtración. Os podocitos interdixítanse uns con outros para cubrir a lámina basal, que está intimamente asociada cos capilares glomerulares, pero sempre deixando as pequenas fisuras de filtración.
As pequenas moléculas que poden atravesar estes diafragmas forman o ultrafiltrado, que despois sufrirá un maior procesamento ao longo do nefrón para orixinar a urina definitiva.
Os podocitos están tamén implicados na regulación da taxa de filtración glomerular. Cando os podocitos se contraen, causan o peche das fisuras de filtración. Isto fai descender a taxa de filtración glomerular ao reducir a superficie de filtración.
Características
A célula ten forma estrelada con prolongacións primarias grosas das que saen outras prolongacións menores chamadas pedicelos, que se interdixitan coas dos podocitos veciños. O corpo celular arquéase sobre os capilares e os pedicelos subxacentes doutros podocitos e as prolongacións descansan sobre a membrana basal que cobre os capilares do glomérulo. Os pedicelos esténdense desde o podocito e incrementan a súa área superficial o cal é crucial para a eficiencia da ultrafiltración. O glicocálix da membrana plasmática dos pedicelos é groso e con moitos ácidos siálicos. As características estruturais dos podocitos indican un intenso tráfico vesicular na célula. Presentan moitas vesículas revestidas e depresións revestidas da membrana ao longo da zona basolateral do podocito.
No seu citoplasma os podocitos posúen un retículo endoplasmático ben desenvolvido e un gran aparato de Golgi, o que indica unha gran capacidade de síntese proteica e de modificacións postraducionais.
Hai cada vez máis evidencias de que teñen un gran número de corpos multivesiculares e outros compoñentes lisosómicos, o que indica unha intensa actividade de endocitose.
Patoloxía
A distorsión dos diafragmas de filtración ou a destrución dos podocitos pode orixinar unha masiva proteinuria na cal se perden grandes cantidades de proteínas sanguíneas pola urina.
Un exemplo disto acontece no trastorno conxénito chamado nefrose de tipo finés, que se caracteriza por unha proteinuria neonatal, que orixina na súa fase final insuficiencia renal. Esta doenza está causada por unha mutación no xene da nefrina.
Grande exército de verán
O grande exército de verán foi unha segunda arremetida dos viquingos daneses que tivo lugar no verán de 871 seguindo ao grande exército pagán na conquista de Inglaterra, esta vez encabezados polo caudillo Bagsecg, sumando as súas forzas ás xa existentes de Halfdan Ragnarsson que combatía aos pictos no norte, e Guthrum, acompañado de dous lugartenentes chamados Oskytel e Anwend polo sur. En 876 sumáronse máis forzas que serviron para gañar a batalla de Wareham. Alfredo o Grande devolveu o golpe e finalmente conseguiu a vitoria sobre o exército nórdico na Batalla de Ethandun en 878, forzando o Tratado de Wedmore; no entanto, considérase unha vitoria pírrica, pois non serviu para evitar que os escandinavos se asentasen e lograsen crear o Danelaw, enclave viquingo que durante décadas (até 954) había dominar o nordés das Illas Británicas.
Hedda Hopper
Hedda Hopper, nada en Hollidaysburg (Pensilvania) o 2 de maio de 1890 e finada en Hollywood (California) o 1 de febreiro de 1966, foi unha actriz e xornalista estadounidense, rival xornalística de Louella Parsons.
Traxectoria
O seu verdadeiro nome era Elda Furry. Os seus pais eran David e Margaret Furry, ambos os dous cuáqueros. Os seus irmáns eran Dora Furry (nada en marzo de 1880); Sherman Furry (nado en xuño de 1882); Cameron Furry (setembro de 1887); Edgar Furry (20 de abril de 1889-novembro de 1975); Frank M. Furry (agosto de 1891); e Margaret Furry (xullo de 1897).
A familia mudouse á próxima Altoona, Pensilvania, cando Elda tiña tres anos de idade. O seu pai posuía unha carnizaría. Ela finalmente viaxou a Nova York e empezou a súa carreira actuando en coros teatrais de Broadway. Hopper non tivo éxito nesta aventura, chegando a ser despedida polos famosos irmáns Shubert. Así mesmo, Florenz Ziegfeld criticou a aspirante a artista. Tras uns anos conseguiu entrar na compañía teatral de DeWolf Hopper. Así, permaneceu no coro e viaxou coa compañía por todo o país. Co tempo quixo actuar no canto de participar unicamente como membro do coro. Tivo coñecemento de que Edgar Selwyn buscaba actores para facer unha xira coa súa obra The Country Boy, polo que se presentou ás probas. Conseguiu un papel e ela viaxou coa compañía durante 35 semanas.
Durante o verán estudou canto e no outono viaxou con The Quaker Girl no segundo papel. O show finalizou en Albany, Nova York.
Carreira
miniatura|200x200px|Con [[Carole Lombard en The Racketeer (1929).]] Hopper empezou a actuar no cine mudo en 1915. O seu debut foi co filme Battle of Hearts (1916). Traballou en máis de 120 títulos nos seguintes 23 anos, habitualmente interpretando distinguidas damas da alta sociedade.
Cando a súa carreira cinematográfica declinou a mediados da década de 1930, Hopper buscou outras fontes de ingresos. En 1937 recibiu unha oferta para redactar unha columna xornalística de crónica de sociedade. A súa columna, chamada "Hedda Hopper's Hollywood", debutou en Los Angeles Times o 14 de febreiro de 1938. Tras anos de loitar como actriz, finalmente atopou o seu posto. Bautizou a casa que adquiriu en Beverly Hills (California), como "The House That Fear Built (A casa que edificou o medo)." Nesta ocupación tivo unha contenda notoria con Louella Parsons, xornalista de longa traxectoria na especialidade. Hopper e Parsons rivalizaron polo título de "Raíña de Hollywood", aínda que quen as coñeceron afirmaban que Hopper era a máis sádica.
As actividades de Hopper foron moi controvertidas, son rechamantes as relacionadas con Charlie Chaplin, Katharine Hepburn e Spencer Tracy ou Joseph Cotten e Deanna Durbin. Tamén foron albo dos seus comentarios Cary Grant e Randolph Scott, ademais de Michael Wilding e Stewart Granger. Hopper recibiu a crítica das actrices ZaSu Pitts e Joan Fontaine.