cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taylor Swift
Carreira
Traballa coa discográfica independente Big Machine Records Segundo Nielsen SoundScan, Swift foi a artista que máis vendeu nos Estados Unidos en 2008, cunha venda combinada de máis de catro millóns de discos dos seus álbums, Fearless e Taylor Swift, que se situaron no número tres e seis respectivamente, con vendas de 2,1 e 1,5 millóns no ano. Taylor Swift está catalogada como triplo platino pola RIAA con 4 millóns de discos vendidos ata maio de 2009.
En 2018 traballou con Live Nation e Ticketmaster na súa xira para tratar de limitar as vendas de billetes a revendedores e bots. Na súa xira de 2023, unha controversia coa fusión de Live Nation e Ticketmaster polas vendas das entradas fixo que se pronunciasen varios congresistas.
Filantropía
Taylor Swift é amplamente recoñecida polas súas accións benéficas. Foi galardoada por iso con distintos premios, incluíndo o "Star of Compassion" de Tennessee Disaster Services e o Big Help Award dos Nickelodeon Kids' Choice Awards. Entre as súas numerosas doazóns, destacan os 100.000 dólares que donou á Cruz Vermella para axudar ás vítimas das inundacións de Iowa en 2008, os 500.000 dólares que donou para as vítimas das inundacións de Tennessee en 2010, e 1 millón de dólares que donou para as vítimas das inundacións de Louisiana en 2016. En 2020, Swift doou 1 millón de dólares para o alivio dos tornados en Tennessee.
Tamén contribuíu significativamente a iniciativas de socorro após catástrofes naturais, como o furacán Harvey en 2017, e doou grandes cantidades a bancos de alimentos durante a súa xira Eras Tour en 2023. Ademais, empregou a negocios locais durante a súa xira e distribuíu 55 millóns de dólares en bonificacións ao seu equipo.
Swift é unha gran defensora das artes e da educación. Doou significativamente a varias institucións musicais e escolares, promove a alfabetización infantil, doando fondos e libros a escolas por todo EUA. Traballou coa Policía de Tennessee para fomentar a protección contra predadores en liña e tamén doou artigos a varias organizacións benéficas para subastas. Participou en diversas campañas de caridade relacionadas coa saúde, incluíndo Stand Up to Cancer e doou a hospitais infantís e organizacións de investigación do cancro. Ademais, Swift anima aos mozos a participar no servizo comunitario.
Swift tamén axudou a outros artistas, como Kesha, nas súas loitas legais e doou á organización Joyful Heart Foundation de Mariska Hargitay. É unha activista polos dereitos LGBT, e fixo doacións ao movemento Black Lives Matter. Durante a pandemia da COVID-19, fixo doacións á Organización Mundial da Saúde e a Feeding America, ademais de apoiar tendas de discos independentes. Tamén doou a RAINN para a Prevención do Asalto Sexual e axudou varias veces aos seus seguidores con gastos médicos ou académicos.
Mosteiro de San Clodio de Leiro
San Clodio é un mosteiro medieval situado na parroquia de San Clodio, no concello de Leiro (Comarca do Ribeiro). En 1931 foi declarado Monumento Histórico Nacional.
Historia
As súas orixes posiblemente se remonten ao século VI, cara ao ano 554 (segundo recolle o padre Yepes na súa Crónica da orde de san Bieito), relacionándose cos feitos ocorridos durante a persecución ariana en tempos de Requila, concretamente o martirio e morte do abade de san Claudio de León e varios monxes. O resto da comunidade fuxiu e buscou refuxio no val do río Avia, onde fundaron un novo mosteiro. Aínda todo isto, á vista das fontes, resulta difícil manter a existencia dunha fundación anterior ao século X. miniatura|Entrada actual á recepción do hotel. A tradición data a súa fundación no ano 928 por parte de don Álvaro e dona Sabita como mosteiro patrimonial e dúplice, dedicándose aos santos Clodio, Lupercio e Vitoria.
A mediados do século XII, 1151 ou 1158, acolleuse á orde de San Bieito a través da importante figura do abade Pelaxio, dentro da beneditinización promovida durante o reinado de Afonso VI o dominio da zona por Raimundo de Borgoña e a presidencia do bispo Dalmacio, monxe cluniacense, na Iria Flavia entre 1094 e 1095. No Capítulo Xeral de 1225 adscribiuse, a través do mosteiro de Melón, á orde cisterciense.
Coa desamortización destinouse a cuartel da Milicia Nacional, sendo na práctica abandonado. A vida monacal recomezouse en 1891 por parte de monxes beneditinos ata a súa conversión actual en hotel de luxo.
Descrición
No mosteiro non fican restos anteriores ao século XVI, en que foi totalmente reconstruído, a excepción da fachada da igrexa primitiva, que é unha das únicas tres cistercienses que se conservan en Galiza (as outras son as da Armenteira e Meira), e as trabes románicas.
miniatura|esquerda|Ábsidas románicas da igrexa. miniatura|Fachada da igrexa. miniatura|[[Contrafortes do exterior da nave da igrexa.]] miniatura|esquerda|Porta de aceso ao templo. miniatura|esquerda|Seteira románica da ábsida do templo. Capiteis con animais e motivos vexetais.
Igrexa
A Igrexa é unha das poucas igrexas conservadas do Císter. Construída entre 1220 a 1250, é de planta basilical, de tres naves de catro tramos cada unha e cun cruceiro que non se marca nin en planta nin en alzado, e cabeceira composta por tres ábsidas semicirculares de distintas alturas, das cales a central está máis destacada.
Nun principio cubríanse as naves con cubertas de madeira a dúas augas (consérvanse as antigas vigas románicas), substituíndose coa incorporación á Congregación de Castela por bóvedas nervadas que alteraron os piares e a iluminación proveniente das ventás e rosetóns. Na actualidade o primeiro tramo recto da ábsida central cóbrese con bóvedas nervadas de crucería cuadripartita e o resto con bóvedas de canón apuntado e forno. Os arcos triunfais, igual que os forneiros e os faixóns das naves laterais, son apuntados.
Os capiteis do templo e as resolucións decorativas enlázano cos mosteiros de Melón ou Oseira e outros galegos, e falan de mestres errantes.
No exterior a cabeceira mantén os seus volumes, destacando a capela central. As ventás desta capela presentan arcos moldurados, e nas laterais redúcense a un simple arco liso sobre as xambas. Os beirados amosan canzorros moi sinxelos con motivos xeométricos.
A fachada do século XIII presenta tres rúas separadas mediante contrafortes, e en dous corpos mediante unha sinxela imposta, e tres arquivoltas aboceladas e un arco escarzano do século XVI sobre o que pende a moldura dun antigo rosetón (hoxe transformada en ventá rectangular) e outros dous nas naves laterais, transformados en óculos sen trazaría. O conxunto remata no suroeste cunha torre rectangular dun só piso.
Os claustros
miniatura|Claustro reglar ou procesional. miniatura|Claustro reglar ou procesional, planta baixa detalle das bóvedas de cruceria. miniatura|esquerda|Claustro oriental ou doméstico.
Conserva dous claustros, o occidental mestura dos estilos gótico e clasicista, e o oriental de claro estilo renacentista, obra da escola de Rodrigo Gil de Hontañón.
Ao occidental ou procesional chégase a través dun vestíbulo, á esquerda do cal se abre a actual recepción do hotel. É de planta cadrada, con vinte e oito arcos de medio punto e bóveda de crucería de estrela, de nervios profusamente moldurados, con claves colgantes. O piso superior mostra similares arcos de medio punto sobre impostas lisas con ventá rectangular e un óculo ovalado. Construíuno no século XVII o mestre Pedro de la Sierra, discípulo de Simón Monasterio. Adórnase cun camelio, un adelfo e un reloxo de sol.
O oriental ou doméstico estrutúrase nun primeiro piso con trinta e dous arcos de medio punto sobre esveltas columnas, ás veces con medallóns nas enxutas, e un segundo piso as máis das veces con linteis sobre zapatas apoiadas en columnas.
A fachada
Na fachada renacentista do mosteiro sitúanse tres escudos na parte superior do balcón: o escudo da Abadía, o de España, coa aguia bicéfala, e o da Congregación cisterciense de Castela á que pertencía o mosteiro cando se construíu a fachada.
Situación actual
Na actualidade atópase completamente restaurado e alberga un hotel monumento de catro estrelas, sendo visitables gran parte das súas estancias. A restauración foi financiada pola Xunta de Galicia nas súas tres cuartas partes e pola cadea hoteleira Hotusa, que ofrece 25 cuartos e diversas salas. Ademais, estanse a recuperar as vides e terras do seu redor.
Os claustros pódense visitar practicamente todo o día; a igrexa abre os domingos para a misa, aínda que se pode visitar se se solicita na recepción.
República Checa nos Xogos Olímpicos
A República Checa participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos como unha nación independente en 1994, e competiu en cada edición dos Xogos de Verán e Inverno dende entón. Antes da disolución de Checoslovaquia en 1993, os atletas checos competiron nas Olimpíadas dende 1920 a 1992 como Checoslovaquia, e dende 1900 a 1912 como Bohemia.
Os deportistas da República Checa gañaron un total de 67 medallas nos Xogos de Verán, sendo piragüismo, atletismo e tiro os deportes que máis medallas reportaron ao país. Tamén gañaron 31 medallas nos Xogos de Inverno, a maioría en esquí de fondo, patinaxe de velocidade e o popular hóckey sobre xeo.
O Comité Olímpico Nacional da República Checa é o Comité Olímpico Checo, que foi fundado en 1899 e recoñecido na súa forma actual polo Comité Olímpico Internacional en 1993.
Santiso, Lalín
San Román de Santiso é unha parroquia que se localiza no concello de Lalín. Segundo o IGE en 2011 tiña 256 habitantes (128 mulleres e 128 homes), distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 290 habitantes.
Santiso foi a primeira parroquia do concello de Lalín en realizar a concentración parcelaria en 1989 e na que naceron o último alcalde republicano de Lalín, Xesús Golmar, e o actor e director Juan Orol.
Patrimonio
O castro de Santiso está no lugar de Eirexe. Pódense distinguir pequenas elevacións do terreo que parecen delimitar o trazado do recinto, do sector norte do xacemento. A estimación das medidas do xacemento sería duns 100 m de diámetro.
A igrexa de San Román de Santiso é barroca, coroada con balaústre sen pináculos. Conserva un anaco de baldaquino.
A Casa de Velón é unha casa grande, con patio central, capela e pombal.
Théodore Géricault
Jean-Louis André Théodore Géricault, coñecido como Théodore Géricault, nado en Ruán o 26 de setembro de 1791 e finado en París o 26 de xaneiro de 1824, foi un pintor francés do Romanticismo.
Traxectoria
Géricault mudouse para París co seu pai, un coñecido xurista, despois da morte da súa nai, e aos 10 anos ingresou no Liceo Imperial. Terminados os estudos, tivo aulas co pintor Vernet e anos máis tarde xa traballaba no taller de Pierre-Narcise Guérin, xunto con Delacroix.
Despois de facer o servizo militar como mosqueteiro imperial na armada real, Géricault viaxou a Italia, onde estudou profundamente as obras de Michelangelo e Rafael. Na volta, en 1817, o pintor iniciou aquela que sería a súa obra prima, A Balsa da Medusa. Aínda que o tema do naufraxio sexa coherente coa desesperación romántica, o certo é que con este lenzo Géricault faise eco da crítica ao réxime, compadecéndose dos sobreviventes e dos mortos no naufraxio ocorrido por culpa do goberno. Sábese que a súa obsesión chegou a levalo a falar cos sobreviventes nos hospitais e inclusive a facer esbozos dos mortos no cemiterio.
A doenza, a loucura e o desespero pasaran entón a ser unha constante nos seus lenzos. O efecto do claro-escuro, que o pintor tanto admiraba en Caravaggio, inspirárano a crear ambientes patéticos e de intenso sufrimento. Anos despois, en Londres, Géricault retomou súa paixón polos cabalos, pintando o O Derby de Epson, que de certa forma anticipou a súa preocupación en captar o movemento. Tamén fixo lenzos de doentes mentais nun hospital. Logo dunha tentativa de suicidio, o pintor volveu a París, onde poucos meses despois, vítima dun accidente, acabou morrendo.
Comité Olímpico Checo
O Comité Olímpico Checo (en Český olympijský výbor) é o Comité Olímpico Nacional (CON) que representa a República Checa nos Xogos Olímpicos.
Historia
O Comité Olímpico Checo é un dos máis antigos comité olímpicos do mundo, sendo fundado orixinalmente en 1899. Foi transformado no Comité Olímpico Checoslovaco en 1919 e reconstituíuse co seu nome orixinal en 1992, sendo formalmente recoñecido de novo polo Comité Olímpico Internacional en 1993.
Viuvez
miniatura|Valentina de Milán gardando loito polo seu marido o Duque de Orleáns (Fleury François Richard).
A Viuvez é o estado de perder ao cónxuxe por falecemento. Viúvo/a é unha muller/home cuxo marido ou dona morreu.
A viuvez foi unha importante problemática social, particularmente no pasado. Nas familias nas que o marido era o único provedor, a viuvez podía afundir aos parentes na pobreza, e moitas obras benéficas tiñan como obxectivo axudar a viúvas e orfos. Isto empeoraba pola longa vida das mulleres, xa que os homes xeralmente contraían matrimonio con mulleres máis novas cá eles.
Con todo, nalgunhas sociedades patriarcais, as viúvas achábanse entre as mulleres máis independentes. Unha viúva ás veces continuaba os negocios do seu marido e consecuentemente concedíanselle certos dereitos, tales como a admisión a cooperativas.
Adicionalmente existían implicacións de liberdade sexual; malia que algúns testamentos incluían cláusulas de castidade (que requirían que as viúvas quedasen célibes para poder recibir a herdanza), en sociedades onde se vetaba o divorcio, a viuvez permitíalle ás mulleres volver casar. A "Dona de Baño" nos Contos de Canterbury de Geoffrey Chaucer, refírese á que quedou viúva cinco veces, permitíndose grandiosas experiencias sexuais.
Noutras culturas, as viúvas eran tratadas de diferente xeito. Verbigracia, na India facíase unha elaborada cerimonia durante o funeral do marido da viúva, que incluía o romper os brazaletes, remoción das decoracións feitas con bindi, así como tamén calquera atavío colorido, facendo que a muller vestise de branco.
Historia
O estado de viuvez mereceu o máximo respecto en todos os tempos tanto así que Marcial nos seus epigramas chega a dicir que é adúltera a muller que casa moitas veces. Os Pais da Igrexa, sen condenar as segundas nupcias, aconsellaban absterse delas.
Entre os hebreos, a viúva que non tivera fillos do seu esposo debía casar co irmán do seu marido. Tiña por obxecto esta lei:
Non se contraía a lei a que a viúva casase co seu cuñado senón que, a falta deste entraban os parentes máis próximos con tal de que fosen da mesma liña. Este matrimonio facíase sen solemnidade e só en virtude da lei. Con todo, o costume era que se verificase a unión en presenza de polo menos dúas testemuñas e que o esposo dese unha moeda á esposa. Despois engadiuse a bendición nupcial e un escrito para asegurar a dote da muller.
Parece que os xudeus logo da catividade de Babilonia ou segundo outros logo da destrución do segundo templo, non practicaron máis esta lei.
División de Honra da LNFS 1998-99
A liga estivo composta por dúas partes, a tempada regular e as eliminatorias polo título. A tempada regular contou con 18 equipos que se enfrontaron todos entre si na casa e fora ó longo de 34 xornadas. Ó remate da tempada regular os 8 primeiros da táboa decidiron o título nas eliminatorias finais. As eliminatorias de cuartos de final e semifinais foron ó mellor de 3 encontros, mentres que a final foi ó mellor de 5 encontros.
Tempada regular
Pts = Puntos; Xog = Encontros xogados; G = Encontros gañados; E = Encontros empatados; P = Encontros perdidos; G+ = Goles a prol; G- = Goles encaixados; Dif = Diferenza de goles
Eliminatorias polo título
O Caja Segovia FS proclamouse campión desta edición 1998-99 da División de Honra da LNFS.
Antonio Muñoz Molina
Antonio Muñoz Molina, nado en Úbeda (Xaén) o 10 de xaneiro de 1956, é un escritor español e académico de número da Real Academia Española (1995). Actualmente reside en Nova York, onde dirixiu o Instituto Cervantes ata mediados de 2006.
Traxectoria
Estuda Historia del Arte na Universidade de Granada e Xornalismo na Universidade de Madrid. Nos anos oitenta establécese en Granada, onde traballa como funcionario e colabora como columnista no diario Ideal. O seu primeiro libro á unha recompilación deses artigos e aparece en 1984 baixo o título El Robinsón urbano.
A súa primeira novela, Beatus ille, aparece en 1986. Nela figura a cidade imaxinaria de Mágina, trasunto da súa natal Úbeda que reaparecerá noutras obras súas.
En 1987 gaña o Premio da Crítica de narrativa castellana e o Premio Nacional de Narrativa por El invierno en Lisboa e en 1991 o premio Planeta por El jinete polaco, pola que volve a ser Premio Nacional de Narrativa en 1992.
Outras obras destacadas son Beltenebros (1989) unha novela de amor e intriga no Madrid da posguerra con implicacións políticas; Los misterios de Madrid (1992 -publicada inicialmente como serial a capítulos no diario El País -o título fai referencia ó folletín do século XIX Los misterios de París, de Eugène Sue-); e El dueño del secreto (1994).
Está casado coa tamén escritora Elvira Lindo, coa que ten un fillo.
José Óscar Flores
José Óscar "Turu" Flores, nado en Buenos Aires o 16 de maio de 1971, é un exfutbolista arxentino. Xogaba de dianteiro. Foi internacional coa selección arxentina.
Traxectoria
Comezou a súa carreira profesional en Vélez Sársfield en 1990 e alí foi un dos grandes protagonistas da etapa máis exitosa da institución grazas á súa potencia e goles. Un de eles, o segundo ante Belgrano de Córdoba, asegurou practicamente o Torneo Apertura 1995. Dito gol recórdase como un dos mellores da década no fútbol arxentino. Defendendo a camisola do "Fortín" disputou 181 partidos convertendo 9 tantos en torneos internacionais e 47 goles en campionatos locais. Consagrouse campión dos Torneos Clausura 1993, Apertura 1995, Clausura 1996, Copa Libertadores 1994, Copa Intercontinental 1994 e Copa Interamericana 1996. Á súa vez, foi o máximo artilleiro do Torneo Clausura 1995 con 14 goles.
En 1996 foi contratado pola Unión Deportiva Las Palmas, club que por entón xogaba na Segunda División, por uns 550 millóns de pesetas (máis de tres millóns de euros), no que supuxo o maior desembolso económico feito por un club desta categoría até a data. Dous anos máis tarde foi traspasado ao Deportivo da Coruña por 800 millóns de pesetas (case cinco millóns de euros), co que conseguiu o título de Liga na tempada 1999–00. Tras uns anos noutros equipos de menor entidade da Primeira División española, regresou en 2004 a Arxentina para xogar en Independiente. Xa no ocaso da súa carreira actuou para Aldosivi da Primeira "B" Nacional e anunciou o seu retiro.
Porén, en marzo de 2007 o FK Lyn noruegués anunciou a súa contratación xunto coa de Matías Almeyda, outro futbolista arxentino que anunciara a súa despedida do fútbol, aínda que finalmente ningún dos dous participou co club noruegués.
Gran Premio de Italia de 1966
O Gran Premio de Italia de Fórmula 1 de (formalmente o XXXVII Gran Premio d'Italia) celebrouse en Monza o 4 de setembro de 1966.
Foi a sétima rolda da tempada de Fórmula Un de. A carreira foi a 37º Gran Premio de Italia e o 32º, que se celebraba en Monza. A carreira levouse a cabo sobre 68 voltas ao circuíto de cinco quilómetros cunha distancia de carreira de 391 quilómetros.
A carreira foi gañada polo piloto italiano Ludovico Scarfiotti pilotando un Ferrari 312 na súa única vitoria nun Gran Premio. Scarfiotti gañou ao seu compañeiro de equipo, o británico Mike Parkes por cinco segundos. Parkes bateu ao piloto neozelandés Denny Hulme no seu Brabham BT20, por menos de medio segundo.
O líder por puntos no campionato Jack Brabham detívose cunha fuga de aceite no seu Brabham BT19 na sétima volta, conseguiu o seu terceiro campionato mundial, sendo o único piloto en converterse en campión do mundo nun coche da súa propia marca, cando o seu único posible rival John Surtees detívose cunha fuga de combustible no seu Cooper T81 24 voltas máis tarde.
Informe da carreira
Jack Brabham era o favorito con máis probabilidades para gañar o campionato, só John Surtees podía superalo, e só gañando as tres últimas carreiras. Non puido facelo por unha impresionante actuación dos pilotos de Ferrari no seu circuíto de casa. Honda trouxera un novo motor V12 de 3 litros e 370 CV para Richie Ginther, mentres que Dan Gurney tiña o seu motor Weslake e Graham Hill tiña o BRM H16. Lorenzo Bandini e Mike Parkes lideraron desde o inicio, o motor de Hill rompeu na primeira volta, seguido do abandono de Jackie Stewart na volta 5 cunha fuga de combustible, e logo de Brabham na volta 8 cun fallo de motor que recubriu o coche en aceite. Jim Clark no Lotus H16 movíase con forza a través da pista. Na volta 17, Richie Ginther tivo un terrible accidente, estrelándose fortemente contra as árbores e foi moi afortunado de saír con vida. Cando Clark entrou en boxes, Ludovico Scarfiotti, Parkes, Surtees disputaron o liderado ata que Surtees se retirou co tanque de gasolina roto que derramaba gasolina sobre os seus pneumáticos e poñía fin ás súas posibilidades no campionato. Denny Hulme avanzaba a través da pista no terceiro lugar. Pero a carreira foi para Scarfiotti, convertendose no primeiro italiano en gañar cun Ferrari en Monza desde Alberto Ascari en. Parkes completou a ledicia de Ferrari, xa que superou a Hulme en 0´3 segundos, acadando o segundo lugar. No medio de todas as celebracións, Jack Brabham coroouse campión.
O Castro, Sancovade, Vilalba
O Castro é un lugar da parroquia de Sancovade, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Corveira, San Xoán de Moeche, Moeche
Corveira é un lugar da parroquia de San Xoán de Moeche no concello Coruñés de Moeche na comarca de Ferrol. Tiña 17 habitantes no ano 2008 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 6 homes e 11 mulleres, o que non supón ningún cambio con relación ao ano 1999 cando contaba cos mesmos habitantes.
Sanxenxo
Sanxenxo é un concello da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca do Salnés. Segundo o IGE, en 2018 contaba con 17.212 habitantes (8.487 mulleres e 8.725 homes), cifra que segundo o concello se multiplica por seis en época estival. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é ou  e, popularmente, lilaino, -a.
Etimoloxía do topónimo
miniatura|esquerda|Casa consistorial O topónimo Sanxenxo é a evolución do nome latino de, Xenxo de Roma, un mártir cristián, santo patrón da vila xunto con santa Rosalía, cunha evolución fónica normal dentro do galego (perda de nasal intervocálica nasalizando a vogal resultante da amálgama, recuperación posterior da nasal como coda -habitual no occidente galego-, palatalización de oclusiva velar sonora inicial e posterior enxordecemento, e palatalización de fricativa alveolar xorda en contacto con iode)
Xeografía
O municipio, de 44,1 km2, está situado no oeste da costa de Pontevedra e de Galicia no seu conxunto. Linda ó norte coa ría de Arousa, ó sur coa de Pontevedra e o Atlántico, ó oeste co concello do Grove e o mesmo océano, e ó leste cos concellos de Meaño e Poio.
Os seus ríos son todos regos de pequeno tamaño, como os de Dorrón, Sear, Bordóns, Carabuxeira, Baltar, Fabaíños, Besadoiros ou Souto, que desembocan na costa atlántica (sur ou oeste); ou os regos Carballo, dos Balleneiros, das Besadas, dos Mouros, Lagares, Barbosa ou Trilleiro, que van desembocar na ría de Arousa (costa norte) ou no Río da Chanca, en terras de Dena (Meaño). Existen outros regos cuxo caudal é aínda menor.
Na costa norte (A Arnosa, Rouxique, A Revolta, das parroquias de Noalla e Vilalonga) existe unha decena de lagoas artificiais, abertas ó longo do século XX co obxectivo de extraer arxila coa que alimentar as numerosas telleiras que existiron na zona e que foron pechando co paso do tempo ata quedar hoxe unha única explotación industrial activa, de fabricación de tellas e ladrillos, no norte de Vilalonga, Nueva Cerámica Campo S.L. Ó irse abandonando estas escavacións a ceo aberto, fóronse enchendo de auga de chuvia para converterse hoxe en pequenas lagoas de auga doce onde repousan e aniñan numerosas aves acuáticas.
A orografía do concello non ofrece ningunha particularidade. Predomina a planicie, con escasos montes de pouca entidade na metade leste do concello: Lagueiros (262 m), Chan da Gorita (257 m) ou Con do Laraño (254 m). Na zona central do concello elévase o Monte Faro, con 158 m.
Climatoloxía
A temperatura media anual ronda os 15 °C, con oscilacións comprendidas entre os 10-11 °C en xaneiro e temperaturas pouco superiores a 20 °C, en xullo. As precipitacións anuais rondan os 1.500 mm de media.
Praias
É o concello galego con maior número de bandeiras azuis europeas (datos de 2016), con 12 praias galardoadas, ás que hai que sumar as concedidas ós dous portos deportivos do concello: o Porto Deportivo Juan Carlos I (en Sanxenxo) e o Club Náutico de Portonovo.
A praia de Silgar é un areal de 800 m de lonxitude, resgardado dos ventos fríos do norte. Entre o núcleo urbano de Sanxenxo e o de Portonovo, tras pasar Punta Vicaño, está a praia de Baltar, duns 600 m e características similares a Silgar.
Demografía
A poboación do concello de Sanxenxo experimenta un continuo incremento desde que se posúen datos estatísticos: en 1981 contaba con 14.358 habitantes; en 2004, 16.424; en 2014 xa contaba con 17.543 habitantes, cifra que descendeu lixeiramente nos anos seguintes: 17.391 en 2015 e 17.314 en 2016.
No termo municipal destacan dous núcleos urbanos: a capital, Sanxenxo, e Portonovo (na parroquia da Adina), situados na costa, con 2.275 e 2.161 habitantes, respectivamente. Tamén na parroquia de Vilalonga, no interior, concéntrase un elevado número de habitantes, aínda que máis diseminados.
Evolución da poboación de Sanxenxo dende 1857.
Historia
O concello estaba habitado xa no 4000 a.C, tempos dos que quedan restos arqueolóxicos nas necrópoles de Monte Faro e do Castro da Lanzada, monumentos funerarios no Chan da Gorita, o Castro de Dorrón, etc. A relevancia histórica e económica das salinas de Noalla -que deron nome á comarca do Salnés- representou a súa explotación desde tempos dos fenicios e ata a Idade Media. Conta López Ferreiro que "alí os fenicios tiñan gran facilidade para establecer grandes depósitos de sal, naquelas deliciosas mariñas salgaban peixe e exportábano".
Conta tamén que un tal Conde don Pedro, veciño do Grove, era o propietario das dez salinas de Noalla, e que o seu fillo, Hermenexildo, rebelouse contra o rei Afonso III o Magno (848-910) pola posesión e explotación das salinas, pero foi derrotado. O Rei, o 24 de xuño do 886 cedeunas á igrexa de Compostela e, posteriormente, o bispo Sisnando II (m. 968) repartiunas entre quen as reacondicionaran e diversos conventos galegos. A defensa das salinas -entre outras razóns- contra os ataques de viquingos e sarracenos moveu ó bispo a construír a Torre da Lanzada.
Cos Reis Católicos, Sanxenxo foi designada capital da xurisfición da Lanzada baixo o goberno dun alcalde, dous rexedores e un síndico nomeado polo arcebispo de Santiago (que tamén se reservaba o nomeamento de xuíces e escribáns). Sendo como era unha vila mariñeira -especialmente Portonovo-, para os asuntos relacionados co mar e a pesca dependían do que lles autorizara o gremio de mareantes da Moureira de Pontevedra, que esixía, por exemplo, que tódalas capturas da localidade, como a das outras da ría de Pontevedra, se fosen vender a Pontevedra. Esta relación de dependencia motivou continuos preitos, algúns dos cales se prolongou durante máis de 20 anos.
No Antigo Réxime, Sanxenxo e as que hoxe son as súas nove parroquias seguía integrado na xurisdición da Lanzada, provincia de Santiago (unha das sete en que se dividía Galicia), pero trala Constitución de 1812 intégrase na próvincia única de Galicia. No primeiro terzo do século XIX, o territorio dividíase en tres concellos constitucionais: Dorrón, Sanxenxo e Portonovo, pertencentes ó partido xudicial de Cambados. Cando en 1822 Galicia se divide en catro provincias, pasan a integrarse na nova provincia de Vigo, pero esta adscrición só dura ata 1823, cando se derroga aquela división territorial para recuperar a existente anteriormente.
Desde os primeiros proxectos de 1835, Sanxenxo xa aparece como concello unificado, coas súas nove parroquias, trala fusión daqueles tres concellos sen que o seu territorio resultase afectado polas diferentes modificacións que se foron introducindo no proxecto de nova distribución territorial do Reino de España (como a creación de Vilanova e a desaparición da Illa de Arousa). E así quedou establecido na resolución definitiva de decembro de 1836 na que se crean as catro provincias actuais, con Sanxenxo dentro da de Pontevedra.
Aínda se presentaron novos proxectos de redistribución territorial e, en 1868, proponse reducir á metade o número de concellos, co que se crea un formado polos actuais Sanxenxo, O Grove e Meaño, con capital en Dena (Meaño), pero o proxecto nunca se levou adiante.
A Idade Contemporánea trouxo consigo importantes cambios no eido económico. Por unha banda, a chegada dos fomentadores cataláns coas súas novas técnicas de pesca e de salgado de peixe, especialmente sardiña, o que prexudicou gravemente nos mariñeiros tradicionais da zona e de Galicia enteira. Por outra banda, o lento pero progresivo desenvolvemento turístico do concello, anunciado xa por Celso García de la Riega en 1882: "O pobo veraniego de Sanxenxo é o único da beira dereita da ría de Pontevedra chamado a obter un próximo desenvolvemento, principalmente como punto de baños", e comparábao con distintas localidades da Bretaña e Normandía "transformados hoxe en elegantes estacións de verán". Para conseguir ese obxectivo, comezaron a construírse infraestruturas turísticas e estradas de acceso desde Santiago e Pontevedra, melloras que conseguiron converter a vila nun centro de veraneo ou visita esporádica de buen número de persoeiros das elites políticas e culturais galegas ou foráneas do momento: Augusto González Besada (deputado provincial por Cambados en 1890), Eugenio Montero Ríos, Gabino Bugallal Araújo, Luis Espada Guntín, Julio e Francisco Camba, José Piñeiro González, José Luis Sáenz de Heredia. O mesmo Francisco Franco visitaba Sanxenxo con frecuencia a bordo do seu iate Azor.
Na primeira metade do século XX construíronse numerosos establecementos hostaleiros e de lecer para dinamizar o ocio dos meses de verán, tendencia que se mantén nos comezos do século XXI. Estes establecementos hostaleiros abertos no concello -de carácter estacional na súa maioría, concéntranse especialmente en Sanxenxo, Portonovo e ó longo de toda a costa atlántica ata chegar á praia da Lanzada, Sanxenxo. O tirón turístico da localidade pode explicar que ´nela se rodaran pelóculas como Sonatas, de Juan Antonio Bardem; Flor de Santidad, de Adolfo Marsillach; ou La alegre casada, de Miguel Zacarías.
A vila de Sanxenxo é de orixe mariñeira, e figura como capital do concello xa desde os tempos do Dicionario de Madoz (1845), sen haber o menor cambio desde aquela. Recibe o título de vila desde o século XVIII, como mínimo, pois así se denomina no Censo de Floridablanca de 1789 e na descrición do Reino de Galicia de José Cornide de 1786; en todo caso, cómpre indicar que tamén Portonovo recibia o tratamento de vila.
Escudo e bandeira
O escudo de Sanxenxo reflicte un brazo de guerreiro, protexido con coiraza e armado cunha lanza. Este motivo xa figuraba nos selos que se utilizaban no concello en 1840, sen que conste explicación histórica do que poida representar. Segundo a páxina web do concello, inspírase na fortaleza e xurisdición da Lanzada, con capital na vila de Sanxenxo.
A bandeira incorpora á esquerda unha franxa vertical, de cor azul, na que aparece o brazo de guerreiro armado. No resto do pano distribúense nove franxas azuis separadas por outras tantas amarelas, todas elas onduladas. As nove franxas amarelas representan as nove parroquias que conforman o concello, e as nove azuis serían as nove ondas que se deben toman no baño ritual na Lanzada.
Patrimonio histórico-artístico
No territorio municipal atópanse numerosas construcións, obras u outros elementos que conforman o seu patrimonio histórico-artístico.
Canto ás telleiras, sábese da existencia de cinco no termo municipal, todas elas no norte do concello e na beira da ría de Arousa. Algunhas delas foron evolucionando e mecanizándose, como a da Fianteira, da que se conservan os dous longos fornos e a cheminea. Esta telleira foi reconvertida en 2008 no Centro de Interpretación da Natureza As Telleiras, que pronto pechou como consecuencia da crise económica, tralo que o concello dedicou as naves a almacén municipal e cedeu parte das instalacións ó Banco de Alimentos Rías Baixas, que as ocupou desde 2012 ata 2023.
Turismo
200px|miniatura|esquerda|Porto deportivo Sanxenxo está considerado entre os operadores turísticos como a capital turística de Galicia  ou das Rías Baixas. Isto explica que nos meses de verán, os turistas presentes no concello incrementen a poboación ata cifras superiores ós 100.000 habitantes.
Pero tamén foi ese atractivo turístico e esa aglomeración de persoas o que puxo a Sanxenxo no obxectivo de ETA nas campañas de terrorismo de verán que de cando en vez desenvolvía en diferentes localidades costeiras do territorio español. En agosto de 1996 colocou en Galicia varios artefactos explosivos de pouca potencia, concretamente en Santiago de Compostela, Baiona e Sanxenxo, sen provocar danos persoais porque sempre se advertiu con suficiente antelación da colocación dos explosivos. No caso de Sanxenxo, as bombas colocáronse no paseo de madeira da praia de Baltar (o 24 de agosto) e xunto a un hotel da praia de Silgar (o 25 de agosto); tamén houbo, coincidindo con estes feitos, falsas ameazas de bomba noutros lugares do concello.
Porto deportivo
No verán do 2005 inaugurouse o porto deportivo de Sanxenxo, bautizado como Juan Carlos I, e ampliouse o club náutico, con case 700 prazas de amarre, obra da arquitecta Marta Chaves. Sobre o aparcadoiro do porto deportivo colocouse unha grande estatua de Paco Leiro denominada El Atlante.
Outras ofertas turísticas
Toda a costa norte (cara á ría de Arousa) e a costa oeste ata o promontorio da ermida da Lanzada (inclusive) está integrada dentro do Complexo Intermareal Umia-O Grove, para os interesados no turismo ornitolóxico.
As rutas de sendeirismo tamén están presentes. A ruta do Padre Sarmiento, que ven desde Poio, discorre por toda a beira sur e oeste de Sanxenxo, máis ou menos paralela á estrada PO-308 (coa que coindide nalgunhas ocasións) ata entrar no termo municipal do Grove. Tras circunvalar este, volve a penetrar en Sanxenxo para seguir por estradas secundarias e camiños de terra polo norte das parroquias de Noalla e Vilalonga ata cruzar o río da Chanca e entrar en terras de Meaño.
Comunicacións
O concello está cruzado polas seguintes estradas:
Ademais destas estradas hai unha rede de estradas locais que unen as diferentes localidades do concello.
Festas
Ademais das diferentes festas que se celebran ó longo do ano, como as de Reis, Carnavais, Semana Santa ou San Xoán, no concello celébranse numerosas festas na honra do seu santo patrón, gastronómicas ou doutro tipo, de carácter local, nas parroquias e mesmo nalgún lugar.
As dúas festas locais oficiais, festivos en todo o concello, son Santa Rosalía (4 de setembro) e Luns de Pascua. Aínda así, Portonovo celebra tamén as súas propias festas locais o 15 a 17 de agosto, celebrando o día 16 o día de San Roque e o 17 o día do Carme.
Lugares de Sanxenxo
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Sanxenxo vexa: Lugares de Sanxenxo.
Club Atlético Vélez Sársfield
O Club Atlético Vélez Sarsfield é un club deportivo arxentino do barrio de Liniers, na cidade de Buenos Aires. Foi fundado o 1 de xaneiro de 1910 e compite na Primeira División da Arxentina.
Xogadores
miniatura|275px| Este é un retrato do equipo 1942 Velez Sarsfield, que xogou na segunda división. O porteiro é Miguel Rugilo "León de Wembley". José M. Nogueira tamén xogou neste equipo.
Abd al-Rahman III
Abd al-Rahman III ou Abderramán III, nado en Córdoba en 889 e finado en 961, foi o oitavo emir de Córdoba e, despois, o primeiro califa de al-Ándalus (de 912 a 961). É considerado o maior e máis exitoso dos príncipes da dinastía Omeia na Península Ibérica.
Traxectoria
Ascendeu ó trono apenas con vinte e dous anos e reinou cerca de medio século. A súa vida está de tal forma identificada co goberno do seu estado que acabamos por ter máis material biográfico sobre o seu antecesor Abderramán I, que sobre si, innegablemente máis importante no plano histórico. Era neto de Abdallah ibn Muhammad, outro gran líder hispánico dos Omeias, a quen sucedeu. Estableceu o paso do emirato o califato de Córdoba no ano 929. O emir Abd-al-Rahman III decidiu proclamarse Califa, cargo no que que confluían o poder político e o relixioso. Al-Ándalus xa era completamente independente de Bagdad.
Chegou ao trono nunha época en que toda a península estaba inzada por máis dunha xeración de conflitos tribais entre árabes e de escaramuzas entre musulmáns e descendentes hispánicos. A maior parte da poboación, de orixe hispánica, composta por renegados e cristiáns, asumidos ou non, era favorábel á ascensión ao poder dun gobernante poderoso que os protexese contra a aristocracia árabe. Esta última, composta por nobres musulmáns, compuña o principal núcleo de oposición a Abderramán. Logo a seguir, viñan os fatímidas do Exipto e Norte de África, que reclamaban o Califado, xustificando a pretensión coa súa descendencia do profeta Mahoma, procurando estender o seu poder a todo o mundo musulmán. Abderramán conseguiu facer face a todos estes adversarios grazas ao apoio dun exército mercenario, tamén constituído por cristiáns. De feito, foi coñecido pola súa tolerancia para coa comunidade cristiá e xudaica.
Fíxolles fronte aos fatímidas, por un lado ao apoiar os seus inimigos, en África e, por outro lado, reclamando o Califato para el mesmo. Ao declarar o Califato de Córdoba, estaba a quebrar, efectivamente, todos os lazos que o unían aos califas exipcios e sirios. Os seus ascendentes contentáranse apenas co título de emir (príncipe). Na altura, aceptábase que apenas o gobernante das cidades santas de Meca e Medina podía reclamar tal título. A forza da tradición estaba, con todo, moi esbatida, de modo que Abd-ar-Rahman se fixo proclamar sucesor do Profeta (califa) e príncipe dos crentes (amir al-Mu'minin) a 16 de xaneiro de 929, gañando un prestixio sen precedentes para un líder musulmán en Europa, tanto entre os seus súbditos hispánicos como en África. Foi nesa data que asumiu a súa al-kunya an-Nasir li-Din Allah (vencedor en nome de Allah).
A súa principal misión, foi a unificación de al-Andalus, tendo para iso sometido os rebeldes andaluces, no sur e centro da península. Un ano após proclamarse califa, emprendeu a súa maior campaña militar, contra Ibn Hafsūn, a quen tomou Sevilla e Alxeciras. Conquistou Bobastro (onde pontificaba ibn Hafsūn), Badaxoz (o dominio dos banu Marwan), onde se centraba a maior parte dos seus opositores, en 928; en 933 conquistou o último reduto deste, en Toledo. Loitou contra os reis cristiáns do norte, apoderouse de Osma, de San Esteban de Gormaz. En resposta aos ataques do rei de León Ordoño II, venceu os reis de León e Navarra, na Batalla de Valdejunquerra, a 26 de xullo de 920 e saqueou Pamplona.
O Califado de Córdoba entrou nunha época de gran prosperidade económica e prestixio mundial. É diso exemplo a cantidade de moedas de ouro e de prata cuñadas por Abderramán. O conxunto de obras públicas e medidas administrativas foron tamén moi eloxiadas ao longo da historia. Os pobos máis distantes da época fixéronlle homenaxe por diversas veces. Foi o fundador da escola de medicina de Córdoba.
Foi derrotado en 939 polo rei cristián Ramiro II en Simancas (ou Allandega, segundo as crónicas musulmás), dada á traizón dos nobres árabes do seu propio exército. Aínda que esta derrota tivera consecuencias definitivas na carreira militar de Abderramán, os cristiáns non se aproveitaron moito dela. De feito, ante as divisións subsecuentes entre estes, non se demorou moito até que os cristiáns lle volvesen a prestar homenaxe en Córdoba.
Nintendo
Nintendo (任天堂, にんてんどう) é unha compañía de videoxogos, fundada no século XIX en Kyoto no Xapón. Comezou facendo xogos de cartas, de entre elas as chamadas Hanafuda (carta de flor) que tiveron grande éxito. Máis tarde entraría no mercado dos xoguetes electrónicos, para ser unha das pioneiras do videoxogo a finais dos anos setenta. Tivo grande éxito nos oitenta coa súa consola NES e xogos como Super Mario, Zelda ou Donkey Kong, con Game Boy inventou o videoxogo portátil, e coa Super Nintendo tentou repetir éxitos. Logo chegarían Nintendo 64, GameCube e Wii como consolas domésticas, e Game Boy Color, Game Boy Advance e Nintendo DS como portátiles.
Captain America
Captain America (en galego, Capitán América) é un personaxe de cómic creado en setembro de 1940 por Joe Simon, Jack Kirby e Martin Goodman para a revista Timely. Sendo os tres xudeus, pensaron na creación dun superheroe que combatese a Adolf Hitler no bando dos aliados (os EUA aínda non entraran na contenda).
Primeira época
No nº1 de Captain America Comics, aparecían tamén o seu compañeiro Bucky e o malvado Cranio Vermello. Ese primeiro número saíu á venda o 20 de decembro de 1940. A boa acollida do público fixo que Kirby e Simon contrataran outro guionista: Stanley Martin Lieber, quen co tempo sería o inspirador e verdadeira álma máter do Universo Marvel. O derradeiro número desta saga apareceu en 1950 (era o número 75).
A mediados dos anos 50, aparecerían tres números máis de Captain America Comics (do nº76 ó nº78).
Na Era Marvel dos cómics
O verdadeiro Capitán América volvería definitivamente ós quioscos no número 4 USA dos Vingadores (novembro de 1964). Kirby e Lee decidiron darlle unha colección propia dentro dos Tales of Suspense. Nesa colección de historias curtas, compartía aventuras co Home de Ferro.
Srđan Bajčetić
Srđan Bajčetić (en serbio cirílico: Cpђaн Бajчeтић) nado en Zrenjanin (na República Federal Socialista de Iugoslavia, actual Serbia) o 7 de novembro de 1971, é un exfutbolista que xogaba na demarcación de centrocampista e actual adestrador.
Traxectoria
Comezou a xogar no FK Vojvodina, de onde o fichou para o Celta de Vigo o adestrador Carlos Aimar que xa o tentara fichar o ano anterior para o CD Logroñés. O primeiro ano foi cedido no mercado de inverno ao Estrela Vermella de Belgrado.
Xa de volta en Vigo tivo a súa oportunidade, sendo un fixo no once inicial co adestrador Fernando Castro Santos, porén unha grave lesión rompeu a súa progresión. Unha vez recuperado e finalizado o contrato co Celta fichou polo SC Braga, onde militou solo un ano.
No ano 1998 fichou polo Estrela Vermella de Belgrado serbio, tras tres tempadas chegoulle unha oferta do fútbol chinés e fichou polo Dalian Shide e despois polo Hunan Xiangjun, durante a súa experiencia na China proclamouse campión da primeira divisón dúas veces, tamén en dúas ocasión da Copa e chegou a semifinais da Copa de Campións de Asia.
Emilia Hazelip
Emilia Hazelip, nada en 1938 e finada o 2 de febreiro de 2003, foi unha agricultora ecolóxica catalá, ex-Merry Prankster e pioneira no concepto de agricultura sinérxica. Os seus métodos de cultivo foron inspirados por Masanobu Fukuoka despois de ler o seu libro The One-Straw Revolution: An Introduction to Natural Farming (hai tradución ao castelán: La revolución de una brizna de paja) en 1977, tras ser traducido ao inglés.
Costeira, San Xoán de Moeche, Moeche
Costeira é un lugar da parroquia de San Xoán de Moeche no concello Coruñés de Moeche na comarca de Ferrol. Non ten habitantes desde hai máis dunha década segundo datos do Instituto Galego de Estatística.
Srđan Bajčetić
Traxectoria
Foi o segundo adestrador do Rápido de Bouzas, dirixido por Xurxo Otero. Na actualidade, é adestrador do Gran Peña, o equipo C do Celta de Vigo. É o pai dos xogadores Stefan Bajčetić e Jovan Bajčetić.
L'asturianu muévese
L'asturianu muévese é un álbum musical editado por Discos L'Aguañaz en 1997. O principal obxectivo da súa publicación é a reivindicación en Asturias de converter o asturiano en lingua oficial, mediante a música principalmente rock, con músicos de todo o estado cantando en asturiano. Sae ao mercado coincidindo co Día das Letras Asturianas.
Historia
A idea de xuntar a músicos de todo o estado para que cantasen os seus temas en asturiano parte do vocalista do grupo Dixebra, Xune Elipe. L'Aguañaz, selo discográfico do que el é responsable, corre coa produción. E Xune vai viaxando por toda España para gravar cos grupos que van aparecer no álbum.
The Adventures of Ichabod and Mr. Toad
The Adventures of Ichabod and Mr. Toad é un filme de animación de Disney que foi estreado en 1949. O filme conponse de dous segmentos, o primeiro baseado na novela infantil The Wind in the Willows do escritor británico Kenneth Grahame, e o segundo está baseado na historia curta de 1820 "The Legend of Sleepy Hollow," chamada Ichabod Crane no filme, do escritor estadounidense Washington Irving.
Amélie Mauresmo
Amélie Simone Mauresmo, nada o 5 de xullo de 1979 en Saint-Germain-en-Laye, Yvelines, é unha ex tenista profesional francesa.
Mauresmo xa gañou 22 títulos en singles, incluíndo o Aberto de Australia e o Campionato de Wimbledon en 2006, e o WTA Tour Championships en Os Ánxeles, en 2005. Mauresmo foi a número 1 da clasificación da WTA no ano 2006 por 34 semanas.
Fontenla, Lantaño, Portas
Fontenla é un lugar da parroquia de Lantaño no concello pontevedrés de Portas na comarca de Caldas. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña xunto co lugar das Cachadas, 130 habitantes (64 homes e 66 mulleres).
The Voice Portugal
The Voice Portugal ou A Voz de Portugal é un talent show portugués cuxa estrea foi o 29 de outubro de 2011. O programa está baseado no formato orixinal holandés The Voice of Holland, creado polo produtor televisivo John de Mol. A produción da versión portuguesa está a cargo de Pedro Curto e Piet-Hein Bakker.