cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Segundo
Sistema sexaxesimal
O día dividiuse sexaxesimalmente, é dicir, por 1⁄60, despois 1⁄60, despois 1⁄60 sucesivamente, ata 6 lugares despois do punto sexaxesimal (unha precisión de máis de 2 microsegundos) polos babilonios despois de 300 a.C. Os babilonios non empregaban a hora, mais usaban a hora-dupla (120 minutos), o minuto grao (4 minutos) e a cevada con duración de 31⁄3 de segundo (equivalente ao helek hebreo, porén non subdividían de maneira sexaxesimal esas unidades menores de tempo.
No ano 1000 o estudoso persa al-Biruni, que escribía en árabe empregou por primeira vez a expresión segundo e definiu a división de tempo entre as lúas novas dalgunhas semanas específicas en días, horas, minutos, segundos, terzos e cuartos despois do mediodía do domingo. En 1267 o científico Roger Bacon definiu a división de tempo entre lúas cheas como o número de horas, minutos, segundos, terzos e cuartos (horae, minuta, secunda, tertia e quarta) tralo mediodía nunhas datas especificadas.
A Mezquita, A Mezquita
San Martiño da Mezquita é unha parroquia do concello da Mezquita na comarca de Viana, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 390 habitantes, deles 203 eran homes e 187 eran mulleres.
Segundo
Fracción do día
miniatura|Péndulo marcando cada segundo coas súas oscilacións Os primeiros reloxos mecánicos que apareceron a partir do século XIV tiñan pantallas que dividían a hora en metades, terzos, cuartos e ás veces ata 12 partes, mais nunca por 60. De feito, a hora non se dividía habitualmente en 60 minutos xa que non era de duración uniforme. Non foi práctico para os cronometradores considerar minutos ata que apareceron os primeiros reloxos mecánicos que amosaban minutos preto de finais do século XVI. Os reloxos mecánicos mantiñan o tempo medio, ao contrario do tempo aparente que mostraban os reloxos de sol.
A Mezquita, A Mezquita
Véxase tamén
Festa dos Reis na Mezquita
Segundo
Fracción do día
Os primeiros reloxos que mostraban segundos apareceron durante a última metade do século XVI. O segundo fíxose medible con exactitude co desenvolvemento de reloxos mecánicos. O primeiro reloxo de resorte con segundeiro foi un reloxo de autor descoñecido cunha representación de Orfeo na colección Fremersdorf, datado entre 1560 e 1570. Durante o terceiro cuarto do século XVI, Taqi al-Din construíu un reloxo con marcas cada 1/5 de minuto. En 1579, Jost Bürgi construíu para Guillerme de Hesse un reloxo que marcaba os segundos. En 1581, Tycho Brahe redeseñou reloxos que amosaban só os minutos no seu observatorio para que tamén amosasen os segundos, aínda que eses segundos non eran precisos. En 1587, Brahe queixouse de que os seus catro reloxos discordaban en máis ou menos catro segundos.
En 1644, Marin Mersenne calculou que un péndulo cunha lonxitude de 0,994 metros tería un período de dous segundos, permitindo a medida dun segundo mediante un péndulo. En 1656, o científico neerlandés Christiaan Huygens inventou o primeiro reloxo de péndulo. Tiña unha lonxitude de péndulo de pouco menos dun metro, o que lle daba un balance dun segundo e un escape que marcaba cada segundo. Era o primeiro reloxo que podia manter o tempo con precisión en segundos. Na década de 1730, 80 anos despois, os cronómetros marítimos de John Harrison podían manter a hora exacta preciso por un segundo en 100 días.
En 1832, Gauss propuxou empregar o segundo como unidade fundamental de tempo no seu sistema milímetro-miligramo-segundo. A British Association for the Advancement of Science (BAAS) declarou en 1862 que "todos os homes de ciencia estaban de acordo en empregar o segundo de tempo medio solar como unidade de tempo". BAAS propuxo formalmente o sistema CGS en 1874, aínda que foi substituído gradualmente polo MKS durante os seguintes anos. En ambos os sistemas a definición de segundo era do día solar medio.
Fracción do ano
O movemento da Terra foi descrito nas Tables of the Sun de Newcomb (1895), que proporcionaban unha fórmula para estimar o movemento do Sol en relación coa ][época (astronomía)|época]] de 1900 baseándose nas observacións astronómicas feitas entre 1750 e 1892. Isto deu lugar á adopción dunha escala de tempo de efemérides expresada en unidades do ano sideral nesa época pola IAU en 1952. Esta escala de tempo extrapolada proporciona as posicións observadas dos corpos celestes de acordo coas teorías dinámicas newtonianas do seu movemento. En 1955, o ano tropical, considerado máis fundamental que o ano sideral, foi elixido pola IAU como a unidade de tempo. O ano tropical por definición non é unha medida senón que se calcula a partir dunha fórmula que describe un ano tropical medio que diminúe linearmente co paso do tempo.
En 1956, o segundo redefiniuse en termos do ano en relación a esa época como:
Esta definición foi adoptada como parte do Sistema Internacional de Unidades en 1960.
Segundo atómico
Porén, os mellores reloxos mecánicos, eléctricos e baseados en cristais de cuarzo sofren discrepancias polas condicións ambientais. Para medir o tempo é moito mellor a "vibración" natural e exacta dun átomo enerxizado. A frecuencia da vibración (é dicir, a radiación) é moi específica dependendo do tipo de átomo e como é excitado. Co desenvolvemento dos reloxos atómicos tornouse máis fácil medir a duración da transición entre dous niveis de enerxía dun átomo ou molécula. Isto tornou tamén posíbel medir o tempo con maior precisión que utilizando a definición corrente. A principios da década de 1960 decidiuse empregar o tempo atómico como base para a definición do segundo e na 13.ª Conferencia Xeral de Pesos e Medidas, en 1967, substituíuse a definición do segundo:
En 1997 modificouse a definición para incluír a aclaración "esta definición refírese ao átomo de cesio estable a unha temperatura de 0 K".
Múltiplos e submúltiplos do segundo no SI
Os prefixos do SI empréganse habitualmente para medidas de tempo inferiores ao segundo, pero apenas aparecen para múltiplos do segundo (o coñecido como "tempo métrico"). Pola contra, adoitan usarse unidades que non forman parte do sistema como o minuto, a hora o día ou o ano.
Unidades de tempo
1 segundo internacional é igual a:
A Covecha, Santiago do Deán, A Pobra do Caramiñal
A Covecha é un lugar da parroquia do Santiago do Deán no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza.
O Pereiro, A Mezquita
San Pedro do Pereiro é unha parroquia do concello da Mezquita na comarca de Viana, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 152 habitantes, deles 78 eran homes e 74 eran mulleres.
Guerra de Sucesión Española
A guerra de Sucesión española foi un conflito armado que se desenvolveu entre 1701 e 1713. A guerra orixinouse trala morte sen descendencia de Carlos II, rei de España. A coroa era disputada por Filipe de Anjou, neto de Luís XIV de Francia, e o arquiduque Carlos de Austria, quen logo se convertería en emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico co título de Carlos VI.
Secasí, a guerra tiña outras motivacións. Xogábase, por un lado, o control do comercio coa América española. Tratábase tamén dunha disputa sobre o modelo político: a subida de Filipe V ao trono auguraba o desenvolvemento dunha monarquía absoluta como a francesa, mentres que o arquiduque Carlos representaba a defensa dunha monarquía composta e, sobre todo, das institucións de goberno da Coroa de Aragón. Así mesmo, a sucesión ao trono hispánico implicaba o repartimento de poder en Europa: se Filipe V de Borbón conservaba o trono a alianza entre España e Francia tería a hexemonía en Europa.
Na guerra participaron case todos os estados de Europa occidental e central. Atendendo ao número de falecidos (un millón duascentas mil persoas, contando as baixas civís) foi a maior guerra europea entre a Guerra dos Trinta Anos e as Guerras napoleónicas. En 1710, no momento de maior actividade, un millón trescentos mil soldados estaban mobilizados. As operacións de guerra estendéronse ás colonias dos países participantes. A guerra activou outros conflitos, como a causa do pretendente Xacobe III Estuardo ao trono inglés, a guerra de independencia húngara, a revolta dos camisards en Francia ou as hostilidades entre Suecia e Rusia.
A sucesión de Carlos II
O pacto quedou anulado coa morte en febreiro de 1699 de Xosé Fernando. A inicios de outubro de 1700, menos dun mes antes da súa morte, Carlos II asinou un testamento en que nomeaba sucesor a Filipe de Anjou, neto de Luís XIV.
Causas da guerra
Que o herdeiro de Carlos II fose un membro da casa real francesa non foi visto con bos ollos polas restantes potencias europeas. O lexítimo herdeiro francés do trono español chegou a Madrid o 18 de febreiro de 1701. Paralelamente, o rei de Francia Luís XIV, prevendo a colaboración lóxica que ía ter co seu neto, mandou o seu exército ás prazas españolas en Flandres. Esta foi a faísca que prendeu a mecha das inquedanzas europeas contra o predominio francés.
A agresiva política francesa tivo como resposta a sinatura do Tratado da Haia, que constituíu a Grande Alianza entre Inglaterra, Países Baixos, Savoia, Portugal, Dinamarca, Austria e varios estados alemáns.
Guerra europea
Malia o nome desta guerra, é considerada basicamente unha guerra continental na que se buscará o impedimento do xurdimento dunha gran potencia en Europa e por tanto o equilibrio de poder que se mantiña nos decenios anteriores. A gran potencia era Francia, que viu rodeadas as súas fronteiras polos integrantes da Grande Alianza. As batallas centráronse nas súas fronteiras e apenas entraron no seu territorio. Non foi así no caso de España, xa que un dos pretextos da guerra era impedir o fortalecemento de Francia evitando un rei da casa de Borbón no trono español.
A Grande Alianza apoiou por tanto a candidatura do Arquiduque Carlos de Austria á coroa española, aínda que o anterior rei español -Carlos II- deixara nomeado no seu testamento a Filipe de Anjou como lexítimo herdeiro.
Os austríacos comezaron en 1702 atacando a Lombardía italiana, Filipe de Anjou foi defende-las posesións españolas en Nápoles e pacificou o chamado Reino das Dúas Sicilias. Volveu a España en 1703 recibindo a noticia de que a Grande Alianza tamén lle declarara a guerra a España. As primeiras vitorias dos aliados en Alsacia e Borgoña contrastaron coas bávaras (Baviera apoiaba a causa francoespañola) en Ulm e Memmingem.
Nesta situación comezaron a desembarcar nas costas españolas tropas austríacas e inglesas, que obtiveron o favor das Cortes de Aragón, pois Carlos prometéralles manter privilexios comerciais e alfándegas no sentido Castela-Aragón. A postura de Filipe de Anjou foi totalmente oposta: el quería imita-lo modelo francés de estado centralizado e elimina-las barreiras comerciais interiores en España e obtivo polo tanto o apoio das cortes de Castela.
O primeiro desembarco en Cádiz foi repelido, pero o segundo intento en Vigo non. Amais, os aliados fixeron presa de parte dun tesouro que acababa de chegar de América na batalla de Rande.
En 1703, Portugal e Savoia (ducado do sogro de Filipe de Anjou. De feito, a esposa de Filipe era coñecida en España como a savoiana) puxéronse de parte dos aliados. Diversas batallas na Península Ibérica rematan coa vitoria dos españois, exceptuando Xibraltar, que malia ser tomada en nome dun suposto rei español, izou o pavillón británico e ata hoxe ondea. Pero non todas foron boas noticias para a causa borbónica: en Baviera, Luís XIV perdeu 40.000 homes.
Apoio aragonés á causa do arquiduque
miniatura|230px|Mapa dos movementos de tropas na guerra de sucesión española. En 1705, o arquiduque Carlos, Inglaterra e Portugal asinaron un pacto (Pacto de Xénova), con representantes de Aragón polo que se comprometían a restaura-los foros nos territorios da Coroa de Aragón e enviar un exército de 8.000 soldados a apoia-la Generalitat que se alzaba contra o gobernador de Filipe nos condados cataláns. Efectivamente, un exército de 20.000 homes decantou a balanza a favor da causa austríaca, e o 9 de outubro de 1705 o arquiduque Carlos de Austria, co título de Carlos III de España, establecía a súa capital en Barcelona. O 16 de decembro as cortes valencianas tamén xuraron lealdade ó novo rei Carlos III de España. Nos territorios peninsulares de Aragón, só as cidades de Alacant e Rosas permaneceron fieis á causa filipista.
1706 sería o annus horribilis de Filipe. Reuniu un exército e unha escuadra e foi tomar Barcelona, pero ó mesmo tempo, os aliados atacaban dende Portugal, tomando Badaxoz. O Borbón deu marcha atrás e deixou o sitio de Barcelona para axudar a protexer Madrid. Pero as vitorias aliadas en Salamanca, Plasencia e Ciudad Rodrigo, obrigaron á corte a trasladarse de Madrid a Burgos. Zaragoza caeu nas mans de Carlos e o 29 de xuño o propio Carlos entrou en Madrid e fíxose ser coroado como Carlos III.
En Flandres, o duque de Malborough facía 15.000 prisioneiros na decisiva batalla de Ramillies e os Países Baixos cambiaron de mans españolas para mans inglesas. En Italia, o duque de Savoia tomaba Milán e Nápoles. Era o momento máis baixo para a causa borbónica. Pero semella que o pobo castelán quería a Filipe como rei, e partidas de voluntarios conformaron pequenos exércitos que, xunto coa axuda do batallón francés do duque de Berwick e a continua revolta popular en Madrid, conseguiron que o arquiduque abandonase a capital e se refuxiase en Valencia. Sucesivamente caeron Elx, Orihuela e Cartaxena.
Vitorias de Filipe V
O 25 de abril de 1707, a batalla de Almansa supuxo o cambio do equilibrio de poder na guerra. A vitoria borbónica abriu o camiño á toma de Valencia, Dénia e ata Zaragoza. No inverno, Xàtiva e Lleida tamén foron reconquistadas. Filipe V, en represalia polo apoio de Aragón á causa austríaca, promulgou os Decretos de Nueva Planta nos territorios da Coroa de Aragón, agás no Val de Arán. En 1708 Filipe perdeu Orán, na costa alxerina, Sardeña e Menorca.
miniatura|dereita|Filipe V de España.
Paradoxalmente, Filipe descubriu unha intriga francesa para sacalo do trono español. Filipe, ademais, cortou relacións co papado por recoñecer a Carlos como rei de España. Filipe V xa estaba completamente decidido a non unir Francia e España senón a gobernar en solitario esta última.
As batallas continuaron en España. Carlos tomou unha vez máis Madrid e unha vez máis esta foi recuperada por Filipe. Ó contrario do exército de Carlos, o de Filipe formábano principalmente voluntarios, polo tanto sempre estaba preparado para suplir as baixas, mentres que a Carlos e aliados lles custaban unha fortuna en tempo e cartos.
O exército carlista (nada que ver coas guerras carlistas) dividiuse en dous corpos. Ó mando dun deles estaba Stanhope, que se estableceu en Brihuega no profundo dun val da Alcarria, para refuxiarse do xélido inverno. Os borbónicos, conscientes da situación, rodearon o pobo dende cotas superiores e o destruíron coa artillaría: vitoria completa e 4.000 prisioneiros. O outro corpo do exército austríaco dirixíao Starhemberg, quen acudiu alertado a socorrer ós de Stanhope en Villaviciosa de Tajuña foi detido polos borbónicos. As vitorias na Alcarria propiciaron as tomas sen batalla de Zaragoza e Xirona en 1714.
Causas da paz
A morte en 1711 do emperador austríaco cambiou as regras políticas europeas. Moitos países viron na posibilidade dun Carlos emperador austríaco e rei de España algo moito peor ós seus intereses que un Filipe rei de España e Francia. Pola súa parte Luís XIV, quen xa non podía cos gastos da guerra, asinou un pacto con Inglaterra, comprometéronse á paz (é dicir, apoiar a Filipe como rei español) se Inglaterra ficaba con Xibraltar e Menorca. Ademais, despois pediron que non se puidesen unir as coroas de Francia e España, que había que atopar certo "equilibrio de poder" (esta política, en liñas xerais, ficaría en Europa ata a primeira guerra mundial).
O 9 de novembro de 1712, Filipe V de España renunciou ós seus dereitos ó trono de Francia. Pola súa banda, príncipes franceses xuraban renunciar ó trono español. O 27 de marzo de 1713 España e Inglaterra asinaron a paz.
Paz de Utrecht
dereita|miniatura|Retrato de Carlos VI de Alemaña (posterior á Guerra de Sucesión Española)
España asinou a paz con Inglaterra, pero non con Holanda, Portugal e o Sacro Imperio Romano Xermánico mentres Carlos seguise a reclamar o trono español. A esposa do arquiduque Carlos seguía en Barcelona (a "capital" da España de Carlos). O 11 de abril de 1713 acordouse unha nova repartición europea:
É difícil asegurar un claro vencedor desta longa contenda. Sen dúbida as perdas territoriais de España poderían verse coma unha derrota, pero eses territorios funcionaban de xeito autónomo e nos máis dos casos custaban máis cartos para manter gornicións leais que o recadado por impostos. Ademais, España asegurou en gran medida a protección dos territorios de ultramar coa paz con holandeses e ingleses. A partir de Filipe V, a época Ilustrada en España viu como melloraba a situación económica e política. O país, con novas institucións e sumido na corrente do pensamento ilustrado, con funcionarios capaces e un contido poder eclesiástico, mellorou substancialmente as condicións de vida.
Inglaterra aseguraría as súas posicións no que hoxe é Canadá, territorio que mantería ata mediados do século XX. Tras esta guerra xurdirán novos estados: Piemonte en Savoia e Prusia no Imperio Alemán, que serían as sementes das futuras Italia e Alemaña.
Unha cláusula do Tratado de Utrecht recoñecía a soberanía castelá sobre os condados cataláns e convertía o Pacto de Xénova en papel mollado. Pouco a pouco os funcionarios e a gornición austríaca en Barcelona abandonaron o territorio á súa sorte.
O 6 de maio de 1714 asinouse o Tratado de Ratstadt, polo que Carlos renunciaba ó trono español e á defensa dos foros cataláns. O problema español deixou de ser un problema europeo. Pero os representantes da Generalitat catalá descoñecían que Carlos xa non os axudaría, así que, para render Barcelona a Filipe, esixiron unha cantidade desorbitada de cartos e a promesa de mante-los foros.
O 11 de setembro de 1714 o duque de Berwick comezou o asalto á cidade (nesta data celebran os cataláns a Diada ou Día Nacional). O día seguinte Barcelona capitulou. Filipe V, de acordo co Decreto de Nova Planta, anulou as institucións forais e estableceu unha Real Xunta Superior de Xustiza e Goberno, á cabeza da cal nomeou a Xosé Patiño. Este é o derradeiro acontecemento que se engloba na guerra de sucesión española.
Bréixome de Arriba, Parada de Outeiro, Vilar de Santos
Bréixome de Arriba é un lugar da parroquia de Parada de Outeiro, no concello ourensán de Vilar de Santos na comarca da Limia. Tiña 10 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 5 eran homes e 5 eran mulleres.
O Lagar, Santiago do Deán, A Pobra do Caramiñal
O Lagar é un lugar da parroquia de Santiago do Deán no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza.
Else Lasker-Schüler
Orixe e infancia
A Elisabeth Schüler, coñecida como Else Schüler, naceu no seo dunha familia xudía o 11 de febreiro de 1869 en Elberfeld, que hoxe en día forma parte de Wuppertal, e creceu no barrio de Brill en Elberfeld. Era a menor dos seis fillos de Jeanette Schüler, con apelido de solteira Kissing (1828-1890), unha das figuras centrais na súa poesía. O seu pai foi Aaron Schüler (1825-1869), un banqueiro privado que máis tarde se convertería no modelo do personaxe principal do drama Die Wupper (O río Wupper). Tras a morte dos seus pais, Jeanette Kissing foi acollida pola familia do editor e político Leopold Sonnemann en Frankfurt.
O pai de Else, Aaron Schüler, e o banqueiro berlinés, Julius Israel Schüler (1827-1908), eran irmáns de Rosa Sonnemann, muller de Leopold Sonnemann. Jeanette coñeceu o seu marido Aaron Schüler grazas ao seu irmán Julius.
Else foi considerada un prodixio familiar, xa que sabía ler e escribir aos catro anos. A partir de 1880 asistiu ao colexio Lyceum West an der Aue. Logo de abandonar a escola, recibiu clases particulares na casa de seus pais.
Cando tiña 13 anos, faleceu o seu irmán predilecto, Paul. A súa nai morreu o 27 de xullo de 1890, o que para ela significou a «expulsión do paraíso».
Matrimonio e primeiros poemas
En 1894, Else Schüler casou e trasladouse a Berlín; o seu marido foi o médico Jonathan Berthold Lasker, o irmán máis vello de Emanuel Lasker, campión mundial de xadrez durante moitos anos.
En 1897 sofre a perda do seu pai. O 24 de agosto de 1899 naceu o seu fillo Paul (1899-1927). Este mesmo ano publicáronse os seus primeiros poemas; o seu primeiro volume de poemas, titulado Styx (Estix), publicouse en 1901.
O 11 de abril de 1903 divorciouse de Berthold Lasker. O 30 de novembro dese mesmo ano casou co escritor Georg Lewin, coñecido polo pseudónimo Herwarth Walden que inventou Else Lasker-Schüler.
Outras publicacións
En 1906, Lasker-Schüler publicou a súa primeira obra en prosa, Das Peter Hille-Buch (O libro de Peter Hille), tras a morte de Hille, un dos seus mellores amigos. En 1907 publicou a súa primeira colección de prosa Die Nächte der Tino von Bagdad (As noites de Tino de Bagdad). En 1909 publicou a peza teatral Die Wupper, que non se chegou a representar ata 1919. Co libro de poemas Meine Wunder (Os meus milagres; 1911), Lasker-Schüler converteuse na principal representante do expresionismo literario alemá.
En 1910, separouse de Herwarth Walden e, dous anos máis tarde, divorciouse deste segundo matrimonio. Ese mesmo ano Walden casou en Londres coa sueca Nell Roslund. Sen ingresos propios, Else Lasker-Schüler vivía das axudas dos seus amigos, en particular de Karl Kraus, editor de Die Fackel. No verán de 1912, Else Lasker-Schüler coñeceu a Gottfried Benn, co que trazou unha intensa amizade, plasmada nun gran número de poemas de amor dedicados a este. Gottfried Benn, no seu Discurso sobre Else Lasker-Schüler en 1952, eloxiouna como «a máis grande poeta que Alemaña tivo» e loou a súa lingua como «un alemán exuberante, suntuoso e delicado [...]». Na súa lingua era capaz de expresar os seus sentimentos, pero sen descubrir «o misterio» do seu ser.
A correspondencia con Franz Marc
En setembro de 1912, a xilografía Versöhnung (Reconciliación), creada por Franz Marc e homónima ao poema de Else Lasker-Schüler, foi portada do número dobre da revista artística Der Sturm, editada por Herwarth Walden. En decembro dese mesmo ano, Franz e Maria Marc coñeceron en Berlín a poeta, xa divorciada de Herwarth Walden. Entre Marc e Lasker desenrolouse unha estreita amizade e, mesmo antes dese primeiro encontro, xa mantiñan correspondencia. O príncipe Jussuf de Tebas (Else Lasker-Schüler) e o Xinete Azul (Franz Marc) carteábanse con certa intensidade ata o verán de 1914. Da totalidade de postais e cartas pintadas a man, 66 son de Else Lasker-Schüler e 28 de Franz Marc. Nelas, Lasker-Schüler conxugaba o debuxo coa escritura, mentres que Marc plasmaba na parte frontal un debuxo en acuarela ou con tinta chinesa e titulábao no dorso, onde tamén escribía.
A primeira postal de Marc, titulada de forma reveladora como O xinete azul presenta a súa Maxestade o seu cabalo azul, veu seguida da acuarela A torre dos cabalos azuis, onde lle felicita o Aninovo de 1913. Marc creou a devandita postal a partir dun esbozo a lapis. Trátase do único bosquexo coloreado que se conserva do homónimo óleo perdido.
De acordo co historiador Peter Klaus Schuster, a singularidade desta amizade artística radicou en que Franz Marc se amosou como un «pintor poético» nas súas cartas, ás que Else Lasker-Schüler respondeu acompañando as súas palabras con debuxos.
Na última postal, Marc enviou a ilustración dun escenario idílico prealpino de Baviera. A acuarela Schloss Ried (Castelo de Ried) representa unha paisaxe bucólica, na que un xinete azul, montado nun cabalo da mesma cor, caza un cervo cunha lanza. Estaba ideada para o fillo enfermo da poeta, Paul. Esta imaxe serviu como frontispicio para a súa novela Der Malik. Die Briefe an den blauen Reiter Franz Marc (O malik. Serie de cartas ao xinete azul Franz Marc), a cal apareceu entre 1913 e 1915 nas revistas literarias Die Aktion e Der Brenner. En 1915, Else Lasker-Schüler revisouna e corrixiuna para publicala máis tarde, en 1919, como primeira parte da novela „Der Malik.“ Eine Kaisergeschichte mit selbstgezeichneten Bildern und Zeichnungen («O malik». A historia dun káiser con ilustracións e debuxos propios). Nela figura a dedicatoria: «Para o meu inesquecible amigo Franz Marc/ O XINETE AZUL/ para a posteridade».
Emigración e exilio
A morte prematura do seu fillo Paul (1899-1927) debido á tuberculose precipitou a poeta nunha profunda crise. Por todo isto, publicou unha necroloxía titulada Mein Sohn (O meu fillo).
Xunto con Richard Billinger a poeta recibiu no ano 1932 o último Premio Kleist concedido antes da toma do poder do Partido Nacionalsocialista. Tras varias agresións físicas por parte dos nazis e ante o perigo que corría a súa vida, decidiu emigrar cara a Zúric o 19 de abril de 1933, pero alí prohibíronlle traballar. A policía de estranxeiría cantonal e municipal, que contaba con detectives de control, só expedía permisos de residencia temporais, polo que se viu obrigada a cambiar de domicilio constantemente. En 1934 e 1937 emprendeu  desde Zúric  dúas viaxes cara a Palestina, «a súa terra hebrea».
No ano 1938, desposuírona da nacionalidade alemá e converteuse nunha «sen papeis». En 1939, viaxou por terceira vez cara Palestina. Non obstante, o comezo da Segunda Guerra Mundial impediulle volver a Suíza. Alén disto, as autoridades suízas denegaron o seu visado de retorno.
Lasker-Schüler sentiuse desesperada en Palestina. Imaxinouse outro tipo de vida en Xerusalén e acabou decepcionada por ese motivo. Ademais, a todo isto sumouse a dor pola perda da súa terra natal e das súas innumerables amizades de Alemaña; a situación de guerra; os asasinatos de xudeus nos campos de concentración que se foron coñecendo; os disturbios e numerosos levantamentos que se produciron entre xudeus e árabes en Palestina baixo o Mandato británico e, por último, as disposicións recollidas no Libro Branco de 1939 polas que se impuxo a drástica restrición da entrada de barcos de refuxiados xudeus nos portos marítimos. Simultaneamente, Lasker-Schüler preocupábase por conseguir un acordo pacífico entre xudeus e árabes e, segundo fontes da súa época, foi moi coñecida nas famosas rúas de Xerusalén por ser unha anciá poeta incansable.
Lasker-Schüler, con máis de 70 anos e empobrecida, sen poder volver a Europa pero aínda vestida de «príncipe Jussuf», converteuse no albo das risas dos colonos e dos intelectuais de Xerusalén. Fundou o «Kraal», un salón literario que o filósofo Martin Buber inaugurou no Centro Cultural Francés o 10 de xaneiro de 1942.
Algunhas destacadas autorías xudías e poetas prometedores asistiron aos seus programas literarios, pero a Lasker-Schüler acabaron por prohibirlle as súas lecturas e conferencias, xa que as impartía en alemán. Desesperada ante a situación, pediulle ao rabino da sinagoga alemá de Xerusalén que lle permitise utilizar o seu lugar de culto unha vez máis.
Nos seus últimos anos de vida, Lasker-Schüler traballou na súa obra dramática IchundIch (EueEu), inacabada, da que só quedou un fragmento. O seu volume de poemas Mein Blaues Klavier (O meu piano azul) do ano 1943 foi unha edición limitada da que se crearon 330 exemplares completos.
No ano 1944, caeu gravemente enferma. O 16 de xaneiro Else Lasker-Schüler sufriu un infarto de miocardio e, tras varios días, o 22 de xaneiro de 1945 faleceu. Foi enterrada no monte das Oliveiras en Xerusalén.
A súa despedida literaria foi un símil do seu último alento por superar a soidade do exilio. A dedicatoria estaba dirixida aos seus inesquecibles amigos de Alemaña e a todos os exiliados. Alén disto, pediu nunha das súas últimas aparicións en público que «non bombardeasen a súa cidade natal, Wuppertal, nin os seus arredores».
Obra
Else Lasker-Schüler deixou un extenso traballo lírico, tres obras dramáticas, así como bosquexos curtos e relatos como traballos en prosa, ademais de cartas, documentos e numerosos debuxos. Estableceuse como a precursora da vangarda, principalmente a través da súa poesía salmódica e do seu drama poético de ambiente Die Wupper.
Poesía
Na súa obra, a poesía amorosa ocupa un espazo importante, pero tamén había oracións ou poemas cunha tematica profundamente relixiosa; as transicións entre eles adoitan ser fluídas. Especialmente na obra dos seus últimos anos abundan os motivos bíblicos ou, de forma máis xeral, orientáis. Lasker-Schüler non adoitaba seguir ás regras formais da poesía, á vez lograba crear obras dunha gran concentración interior, e non tiña reparos ofrecendo expresións léxicas propias.
Drama
En 1908 escribiu Die Wupper, a súa primeira obra dramática, considerada de maior importancia. Publicouse en 1909 e estreouse o 27 de abril de 1919 no Deutsches Theater de Berlín. En 1958, despois da Segunda Guerra Mundial, tivo lugar en Düsseldorf a representación desta peza, dirixida polo director teatral Hans Bauer e con escenografía do suízo Teo Otto.
En 1933, estaba prevista a estrea de Arthur Aronymus und seine Väter (Arthur Aronymus e os seus pais) no Schillertheater de Berlín, obra que predicía a persecución dos xudeus. Porén, os nazis retirárona de maneira inmediata do programa pouco antes de que esta se producira.
A referencia á actualidade política daquel momento é aínda máis explícita en IchundIch, a última obra dramática inacabada da poeta, na que traballou no exilio en Xerusalén ata pouco antes da súa morte. É unha complexa secuela de Fausto, a obra de Goethe. Nela, Mefistófeles e Fausto observan desde o inferno como Hitler vai conquistando o mundo. Ante tales atrocidades, mesmo Mefistófeles acaba por decatarse de que non se debe apoiar a vileza e, xunto a Fausto, implóralle redención a Deus. Logo prodúcese a ascensión de ambos ao ceo, mentres o Terceiro Reich arde nun mar de chamas.
IchundIch causou controversia entre os expertos nas obras da poeta. Para algúns é unha peza case profética, ao describir antes de 1944 a caída do réxime nazi, como no caso do escritor e poeta Armin Juhre e do actor Ernst Ginsberg, mentres outros só ven nela signos de decadencia espiritual. Por todo isto, durante moitos anos só foi accesible para fins científicos. Nun principio non estaba nin publicada e en 1961 só se publicaron uns fragmentos da obra. Non foi ata 1969 cando saíu a luz unha edición crítica e completa no Jahrbuch der Deutschen Schillergesellschaft. Finalmente, a estrea mundial tivo lugar o 10 de novembro de 1979 no teatro Schauspielhaus Düsseldorf. Do mesmo modo, o 8 de decembro de 1979, representouse no Schauspielhaus Wuppertal. Con motivo do 150 aniversario do nacemento da poeta, a compañía de teatro Wuppertaler Bühnen do Schauspielhaus Wuppertal, baixo a dirección da israelí Dedi Baron, representou IchundIch nunha instalación artística nos espazos da empresa Riedel Communications.
Morriña por Xerusalén
A poesía de Else Lasker-Schüler, que trataba sobre Xerusalén e a Terra Prometida, reflicte dous polos opostos: as imaxes idealizadas e as súas circunstancias políticas e persoais daquel tempo. Xerusalén, a cidade á que dirixía o seu sentimento de morriña, podía estar no corazón, podía ser un soño da infancia ou podía ser un lugar dun mundo de fantasía protexido da nenez e dos contos de fadas, pero sobre todo era a imaxe prometida do máis alá. Así, a súa prosa e poesía entrelazábanse coas imaxes bíblicas, coa historia do pobo xudeu, coas experiencias persoais sobre o exilio e, ao mesmo tempo, coas vivencias no país e na cidade de Xerusalén.
Recepción contemporánea
Else Lasker-Schüler foi unha persoa moi coñecida na súa época, razón pola que a poeta e as súas obras espertaron distintos sentimentos entre varias persoas contemporáneas. Algunhas autorías criticaron tanto a súa figura como a poesía pola que foi tan renomeada. Este é o caso de Franz Kafka que argumentou: «non soporto os seus poemas e non sinto máis que aburrimento polo seu baleiro e desgana polo esforzo artificial [...]». En cambio, outros como Franz Werfel ou Werner Kraft só teñen palabras de admiración e agarimo cara á poeta.
Filatelia
Con motivo do 150 aniversario do seu nacemento, a Deutsche Post AG emitiu un selo cun valor facial de 70 céntimos. O primeiro día de emisión foi o 7 de febreiro de 2019. Foi deseñado pola berlinesa Julia Warbanow.
Stanley Schachter
Emoción
Schachter, xunto con Jerome Singer, destacou coa teoría dos dous factores da emoción. Esta teoría porpón que a emoción se basea en dous factores, etiquetas cognitivas e excitación fisiolóxica. Tamén propoñen dúas condicións que poden ocorrer cando unha persoa está nun estado de excitación: cando hai unha explicación e cando o individuo non ten explicación para o seu estado. Baixo a primeira condición, un individuo empregará dita explicación, e todo estará ben. Na segunda condición, o individuo etiquetará a súa excitación baseada en estímulos externos e internos. Unha importante parte desta teoría é a misattribution of arousal. Se o cerebro non está seguro de por que sente unha emoción, empregará estímulos externos como pista para etiquetar as emocións que está a sentir.
Obesidade
Schachter propón que os individuos obesos son hipersensíbeis aos estímulos externos, tanto relacionados como non coa comida. Schachter descubriu que numerosos factores levan a diferentes respostas entre individuos obesos e os que non o son. Os individuos obesos comerán máis que os non obesos cando a comida é fácil de conseguir, mais comerán menos que os non obesos cando é máis complicada obtela.
Torneiros, O Porriño
San Salvador de Torneiros é unha parroquia do concello do Porriño. Segundo o IGE en 2014 tiña 3889 habitantes (1925 homes e 1964 mulleres), 130 menos ca en 2004 (2048 mulleres e 1971 homes) e 123 máis ca en 1999. Ten 8 entidades de poboación.
Actualmente o arcebispado distingue, e só con carácter eclesiástico, entre San Salvador de Torneiros e San Rosendo de Torneiros. Esta última foi creada en 1995 e está formada polos polígonos residenciais presentes na parroquia, construídos no lugar da Relva.
Haas F1 Team
Haas Formula LLC, que compite como Haas F1 Team, é un equipo de carreiras de Fórmula Un fundado polo copropietario do equipo Sprint Cup Series da NASCAR Gene Haas en abril de 2014. O equipo tiña a intención de facer a súa debut no inicio da tempada, pero máis tarde optaron por pospoñer a súa entrada ata a tempada. O actual director do equipo Haas F1 é Guenther Steiner.
Torneiros, O Porriño
Historia
O nome de Torneiros provén da profesión aferrada aos tornos, abundantes na zona ao longo do río que percorre a parroquia. Indicios da tradición oral dan lugar á existencia de asentamentos de antigos precursores na parroquia, así como alteracións no terreo como é no caso do coto da Mota (barrio da Mota). A Mota consta no PXOM do Porriño (aprobado o 26/6/2003 e publicado no BOP o 21/10/2003) como zona de protección integral e xeral debido a existencia de elementos arqueolóxicos da época medieval.
Cultura
Torneiros goza de festas emblemáticas, como é a Xuntanza de Torneiros, de máis de 30 anos, organizada dende os seus comezos pola Asociación de Veciños de Torneiros e con grande interese no municipio e arredores.
Haas F1 Team
O equipo terá a súa sede en Kannapolis Carolina do Norte, a 50 km. de Charlotte, xunto co seu equipo irmá e participante da Copa Sprint de NASCAR Stewart-Haas Racing, pero os dous equipos trataranse como entes separados por motivos legais. O equipo tamén estableceu unha segunda base en Banbury, Oxfordshire para a parte europea do calendario.
Preparativos (2015)
O equipo é o primeiro construtor americano que presenta un equipo desde o errado proxecto de US F1 en, e será o primeiro equipo estadounidense en competir desde que Haas Lola participara nas tempadas e. O equipo Haas Lola era propiedade do ex xefe de McLaren Teddy Mayer e Carl Haas, que non ten ningunha relación a Gene Haas.
Torneiros, O Porriño
Cultura
Nos seus comezos a festa dos callos do Porriño foi levada a cabo no recinto da asociación de veciños da parroquia, instalacións que soportaban a gusto a presenza de toda a xente asistente. Por motivos políticos esta festa desvinculouse da parroquia para celebrarse no centro da vila.
Haas F1 Team
Preparativos (2015)
Tralo colapso de Marussia F1 durante a tempada e a poxa dos seus bens, Haas comprou a sede en Banbury do equipo para servir de base avanzada para as súas operacións.
Sen restrición nas probas por parte dos regulamentos ata a tempada na que o equipo entra no deporte, Haas decidiu avanzar sen presa no seu novo coche en decembro de 2015 antes do inicio das probas de pretempada do ano seguinte. Haas achegouse ao fabricante Dallara para deseñar e construír o seu chasis, cunha unidade de enerxía fornecida por Ferrari. O ex director técnico de Jaguar e Red Bull Racing Günther Steiner será o director do equipo.
O equipo anunciou o 29 de setembro de 2015 que Romain Grosjean será un dos seus pilotos para o 2016.. O 30 de outubro de 2015, durante a fin de semana do Gran Premio de México, anunciouse oficialmente que o piloto de probas de Ferrari Esteban Gutiérrez se unira ao equipo para a tempada 2016.
La Antorcha de Vigo
Historia e características
Semanario ilustrado que apareceu en novembro de 1898. Dirixido por Vicente Fuster. Só saíron catro ou cinco números.
Torneiros, O Porriño
Educación
Esta parroquia posúe dous colexios de educación primaria, o CEIP Antonio Palacios (primeiro colexio de ensinanza mixta implantado na comarca) e o CEIP Ribeira (que tamén imparte clases de ESO). Para o ensino secundario, tanto obrigatorio como para adultos, en Torneiros está o IES Ribeira do Louro, segundo instituto creado no concello despois do IES Pino Manso. Nun primeiro momento funcionou como instituto de formación profesional pero coa implantación da LOXSE pasou a ter tanto ESO, Bacharelato tecnolóxico, de humanidades e de letras como ciclos medio e superior de comercio internacional, ciclo medio de electrónica de consumo e superior de informática e telecomunicacións.
Haas F1 Team
Controversia
O enfoque de Haas de establecer unha asociación a longo prazo con Ferrari atopouse cunha resposta diversa do paddock. O equipo foi aplaudido por ser pionero nun modelo de baixo custo que permitiría a novos equipos participar no deporte e ser competitivos, o que era motivo de preocupación para o deporte despois do colapso de HRT F1 Team e Caterham, e os problemas financeiros que ameazaban a Marussia e Lotus. Pola contra, o enfoque de Haas foi criticado polos equipos máis pequenos e privados que investiran na súa propia infraestrutura e expresaron a súa preocupación pola estreita relación entre fabricantes e equipos satelites que entregan máis poder político aos equipos máis grandes do deporte.
Illa dos Estados
A illa dos Estados está situada no océano Atlántico Sur, ao leste da península Mitre da illa Grande da Terra do Fogo, da cal está separada polos 24 km do estreito de Le Maire.
Haas F1 Team
Tempada 2016
miniatura|220px| Romain Grosjean pilotando para Haas no [[Gran Premio de Malaisia de 2016.]]
Illa dos Estados
Pertence ao departamento de Ushuaia da provincia de Terra do Fogo, Antártida e Illas do Atlántico Sur, na Arxentina.
Dado que foi declarada reserva provincial ecolóxica, histórica e turística, o acceso está restrinxido a determinados continxentes turísticos que parten desde Ushuaia, que deben pernoctar na embarcación que os traslada.
Haas F1 Team
Tempada de 2017
thumb | 220px | [[Kevin Magnussen pilotando para Haas no Gran Premio de Malaisia de 2017.]]
Illa dos Estados
Todo o arquipélago é administrado pola Armada Arxentina.
Haas F1 Team
Tempada de 2017
O 11 de novembro de 2016, o equipo anunciou que Kevin Magnussen pilotaría xunto a Grosjean en, en substitución de Gutiérrez.
Torneiros, O Porriño
Investigación
Esta parroquia dispón do único instituto tecnolóxico da zona, o Centro Tecnolóxico Armando Priegue - AIMEN (Asociación de Investigación Metalúrgica del Noroeste), institución sen ánimo de lucro coa finalidade de investigación en materiais e novas técnicas de fabricación.
Pietro Tagliavia d'Aragonia
Pietro Tagliavia d'Aragonia, nado c. 1500 en Palermo (Italia) e finado o 5 de agosto de 1558 en Palermo, foi un cardeal da Igrexa católica.
Illa dos Estados
Xeografía
miniatura|290px|Localización da illa (á dereita do mapa). 290px|miniatura|Montañas na illa dos Estados.
A illa en dirección norte-sur chega a ter só 500 m de longo, alcanzando no seu punto máximo os 16 km. Ten 65 km de lonxitude e elévase até uns 800 msnm, representando a última manifestación no continente americano da cordilleira dos Andes, antes de afundirse no mar.
Abarca 534 km². A orografía é sumamente accidentada, ao igual que a súa costa recortada por fiordes e baías, e o seu clima é hiperhúmido, con 2000 mm de chuvia anuais. A costa recortada da illa orixinouse pola acción dos glaciares no plistoceno. O monte Bove, de 823 m, é o pico máis alto das illas.
Na costa norte da illa de oeste a leste están as baías Crossley, Balmaceda (separadas polo cabo Galeano), Flinders (separada polo Beaulieu), San Antonio (separada polo cabo San Antonio) e Colnett (separada polo cabo Colnett). Ao sur da illa destacan as baías Franklin, Capitán Cánepa, York, Grant e Blossom.
Ectoderma
miniatura|dereita|Ectoderma nas fases de blástula e gástrula. miniatura|dereita|Sección do disco embrionario dun [[espertello.]] miniatura|dereita|Sección dun embrión humano implantado no [[útero.]] O ectoderma é unha das tres capas xerminais primarias que se forman nas fases iniciais do desenvolvemento do embrión. As outras dúas capas son o endoderma (capa interna) e o mesoderma (capa media), en tanto que o ectoderma é a capa máis externa. É a capa que primeiro se forma a partir das capas externas do embrión en desenvolvemento durante a fase de blástula, e del xurdirán o endoderma e o mesoderma durante a gastrulación.
Illa dos Estados
Xeografía
A costa sur esténdese desde o cabo San Bartolomé, no extremo sur do estreito de Le Maire, até o cabo San Juan, no extremo oriental da península Aguirre.
Illotes
A illa está acompañada por outras illas menores e illotes que conforman o arquipélago do Ano Novo, sendo a maior a illa Observatorio, a 6,5 km ao norte da illa dos Estados, cunha superficie de 4 km², formando parte do grupo as illas Elizalde, Zeballos e Alférez Goffre. Outro grupo está ao sur da illa, as illas Dampier, das que a maior é a illa Barrionuevo e as menores os illotes Azar, Gazal, Gianotti e de Chiara. Ao sur da baía York áchanse as illas Menzier, grupo formado polas illas Ruiz, Sánchez, Vargas, Velázquez e, máis afastado, o illote Gatica. O grupo dos illotes fronte á punta Soria está conformado polos illotes Villegas, Peña, Rojas, Méndez e Maragliano. Forman tamén parte do arquipélago os illotes os Tres García, Trípode, illa Mendieta, illote Gemma, illote Montegrosso, rocha Ibáñez, illote Colnett, illote Pellares, os illotes os Tres Fernández, illote Pleamar, illote San Juan, rocha Sapo, rocha Tévez, rochas Miretti, rochas Bordón, illotes Fabián, illotes Gilbert, rochas Laporte, rochas Amesgaray, illotes Siri, rochas Amarilla, illote Martino, rochas Duks, illote Zurbriggen, illote Alexander, illotes os Cáceres, illotes Zalazar, illotes Cinco Romero, illotes Los Chaile, illote Muñoz (todos na baía Capitán Cánepa), illotes los Bordón (na baía Franklin).
Ectoderma
En xeral, pódese dicir que o ectoderma se diferencia formando o sistema nervioso (medula espiñal, encéfalo e nervios periféricos), o esmalte dentario e a epiderme (capa externa da pel ou integumento). Tamén forma o revestimento interno da boca, ano, fosas nasais, as glándulas sudoríparas, pelos e uñas.
Illa dos Estados
Medio ambiente
miniatura|200px|Nothofagus betuloides. miniatura|200px|Lontra mariña suramericana ([[Lontra felina).]]
Ectoderma
Nos vertebrados, o ectoderma ten tres partes: ectoderma externo ou superficial, crista neural, e tubo neural. Os dous últimos forman o neuroectoderma.
Pietro Tagliavia d'Aragonia
Traxectoria
Proviña dunha familia nobre, a dos condes de Castelvetrano e Terranova.
Illa dos Estados
Flora e fauna
A vexetación da illa componse de bosques de Nothofagus betuloides, árbore da familia das notofagáceas, ou das fagáceas, para algúns autores, e Drimys winteri, da familia das winteráceas; ambas as especies son árbores moi resistentes ao frío, e foron introducidas como cultivo nas illas Feroe,
Debaixo do estrato arbóreo hai un sotobosque de fentos, liques, musgos e arbustos espiñentos, como Berberis buxifolia.
Dentro da fauna destacan en especial as aves e os mamíferos mariños que habitan nas augas e costas da illa, como pingüíns de varias especies, cetáceos, lobos mariños, como Otaria flavescens e Arctocephalus australis, a lontra mariña (Lontra felina), e varias especies de gaivotas, corvos mariños e petreis. Nas lagoas interiores destacan unha londra de auga doce (Lutra provocax) e o peixe Galaxias maculatus.
Ademais introducíronse cabras en 1868 e cervos comúns (Cervus elaphus) en 1976. Tamén foron introducidos coellos e vacas, pero estas últimas non prosperaron.
Así mesmo, escondidas nos barcos, lograron arribar e colonizar esta illa as daniñas ratas comúns (Rattus norvegicus) que, co tempo, evolucionaron alí, sendo máis peludas e grandes que noutras rexións.
Reserva provincial
En 1991 sancionouse a Constitución da nova Provincia arxentina da Terra do Fogo, Antártida e Illas do Atlántico Sur, establecendo no artigo 54, inciso 7: O 19 de setembro de 1991 foi promulgada a lei provincial N° 469 que estableceu:
miniatura|200px|Faro San Juan del Salvamento en 1898. En 1997 os restos do Faro de San Juan de Salvamento foron trasladados ao Museo Marítimo de Ushuaia mediante unha operación de rescate realizada polo Museo e a Armada Arxentina. Nesa oportunidade o enxeñeiro Mirón Gonik elaborou os planos cando se levantou o faro que se derrubara sobre si mesmo. No Museo Marítimo de Ushuaia construíuse unha maqueta a escala 1/1 do Faro que contén os restos do orixinal. En 1998 instalouse unha réplica do faro no seu lugar orixinal de punta Lasserre, en base á única fotografía existente tomada en 1898. O Faro da illa Observatorio foi declarado Monumento Histórico Nacional en 1999.