cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ducado (moeda)
Ducados de Venecia
Os seguintes dux de Venecia continuaron cuñando ducados, cambiando só o seu nome nos anversos. Durante o século XV, o valor do ducado en relación á moeda de prata estaba estabilizado en 124 soldos venecianos. Porén, o conflito entre Inglaterra e España en 1567 fixo aumentar o prezo do ouro e alterou esta equivalencia. O dux Leonardo Loredano introduciu no sistema moedas de medio ducado e os seus sucesores engadiron a dun cuarto, así como diversos múltiplos; todas estas moedas continuaron a basearse nos deseños e no padrón ponderal dos ducados orixinais de 1284. Como caso particular, mesmo cando a aparición da data de cuñaxe se converteu nalgo ordinario nas moedas occidentais, Venecia continuou a emitilos sen indicación da data, ata que Napoleón acabou coa República Veneciana en 1797.
Imitacións dos ducados de Venecia
Cando a cidade de Roma introduciu a súa moeda de ouro, tanto o florín como o ducado poderían ter suposto un bo modelo, dado o seu prestixio, mais os florentinos, que controlaban as finanzas de Roma, aseguráronse de que a moeda da súa cidade non fose copiada. Pola contra, as moedas romanas amosaban nos seus anversos a figura dun senador de xeonllos ante San Pedro, e nos reversos a Cristo entre estrelas nun marco ovalado, como imitación directa dos ducados venecianos. Posteriormente, os papas mudaron estes deseños, aínda que continuaron coa emisión de ducados do mesmo peso e tamaño durante todo o século XVI.
A maioría das imitacións do ducado veneciano foron feitas nas zonas do leste do Mediterráneo, onde Venecia gastaba máis diñeiro do que recibía. Os Cabaleiros de San Xoán de Xerusalén bateron ducados baixo o grande mestre Dieudonné de Gozon (1346-1353), que aparece nos anversos axeonllado ante San Xoán, en tanto que nos reversos se amosa un anxo sentado sepulcro de Cristo. Porén, os grandes mestres subseguintes acharon conveniente copiar os tipos venecianos dun xeito máis preciso, primeiro en Rodas e despois en Malta.
Os comerciantes xenoveses foron aínda máis lonxe, ao cuñaren ducados en Quíos, no mar Exeo, que apenas podían distinguirse dos orixinais. Este feito resultaba problemático para Venecia, que baseaba a reputación internacional dos seus ducados na pureza do seu metal. A rareza actual dos ducados cuñados polos comerciantes xenoveses en Mitilene, Focea e Pera suxire que os venecianos fundiron os exemplares que ían atopando.
Ducados do Sacro Imperio
miniatura|300x300px|[[Fernando III de Absburgo|Fernando III no anverso nunha moeda húngara de 100 ducados (1629)]] Na Europa Occidental, Venecia era unha nación eminentemente comerciante, e vendía máis do que compraba, o que ocasionaba que a súa moeda se utilizase internacionalmente menos que o florín.
Logo do asasinato de Amadeo Aba a mans de Henckels en 1311, Carlos I de Hungría comezou as súas cuñaxes en ouro aproveitando o metal das antigas minas de Aba. O seu fillo, Luís I de Hungría, mantivo a pureza do ouro, aínda que cambiou os deseños ao substituír a figura de San Xoán en pé dos floríns por outra de San Ladislau, e máis tarde mudando a flor de lis de Florencia polo seu escudo de armas.
No século XV produciuse unha distinción entre as denominacións dos floríns de ouro puro e as imitacións desvalorizadas desta moeda, segundo a cal as máis puras pasaron a chamarse ducados e as de peor calidade floríns (en alemán: gulden; en húngaro: forint). O emperador Carlos V recoñeceu esta distinción en 1524 ao emitir ducados baixo o padrón veneciano, cun valor o 39 % máis alto que o do florín. O seu irmán máis novo, Fernando I, levou este sistema a Hungría en 1526, cando herdou o seu trono. A súa pureza fixo que o ducado húngaro fose aceptado en toda Europa. Mesmo o alto tesoureiro de Escocia deixou rexistrados os ducados que o seu rei utilizaba para o xogo.
Hungría continuou a bater ducados de 3.53133 gramos e cunha pureza do 98,6 % de ouro fino. De xeito diferente aos deseños invariables dos ducados de Venecia, o escudo de armas dos reversos dos ducados húngaros modificábase con frecuencia para reflectir diversas circunstancias. En 1470, Matías Corvino substituíu o escudo de armas por unha representación da Virxe María.
As reformas monetarias do emperador Maximiliano deron lugar ao inicio da cuñaxe de ducados de ouro en Austria a partir de 1511. Hungría bateu ducados ata 1915, mesmo baixo administración austríaca. Estas moedas foron utilizadas como moeda de comercio e recuñáronse posteriormente en varias ocasións, mantendo a data inalterada.
Ducados dos Países Baixos
A Revolta dos Países Baixos trouxo consigo que as sete provincias do norte tivesen o control da cuñaxe de moeda. No entanto, o derrubamento do goberno de Francisco de Anjou en 1583 deixounas sen un gobernante constitucional baixo o cal emitir esas moedas. Neste contexto, as provincias optaron polo recurso de imitar moedas estranxeiras de grande aceptación. Para evitaren complicacións políticas, copiaron moedas xa obsoletas na época, como as de ouro dos Reis Católicos, que estaban cuñadas baixo o padrón do ducado e que, así mesmo, recibiron esa mesma denominación. Copiaron tamén os ducados húngaros, e estas últimas imitacións tiveron máis influencia nas posteriores amoedacións das Provincias Unidas. Desde que os Países Baixos se converteron nun país internacionalmente dominante no comercio, a influencia destes ducados pasou a ser global. dereita|miniatura|Ducado [[Países Baixos|neerlandés de 1724, da ceca de Utrecht]] Ao principio, os ducados do tipo húngaro cuñados nos Países Baixos amosaban nos seus anversos unha figura en pé coa coroa e a machada de batalla que San Ladislau levaba nos exemplares húngaros, mais cunha lenda diferente, e, do mesmo xeito que nos ducados húngaros orixinais (non dos contemporáneos), nos reversos portaban o escudo de armas da provincia emisora.
No período napoleónico, tanto a República Bátava como Luís Bonaparte continuaron a cuñaxe de ducados con estes deseños, aínda que a súa produción cesou durante a anexión dos Países Baixos ao Imperio Francés. Logo da derrota de Napoleón, o Reino dos Países Baixos continuou a emitir ducados, a modo de moeda de comercio ou de investimento.
Ducados españois
Os Reis Católicos asumiron tamén o ducado, baixo a denominación de Excelente de la Granada, cun peso de 3,6 gramos e unha lei de 23,75 quilates. Segundo a Real Pragmática de Medina del Campo do 13 de xuño de 1497, equivalía a 11 reais casteláns e un marabedí, ou ben a 375 marabedís. Con esta equivalencia mantívose unicamente como moeda de conta nos séculos XVI e XVII, xa que o escudo substituíu o ducado como moeda efectiva de ouro en 1536.
Extensión dos ducados
miniatura|Recuñaxe oficial da [[moeda austríaca de catro ducados de 1915 |alt=]] Durante o século XV, os comerciantes internacionais de Europa Occidental pasaron do florín ao ducado como as súas moedas preferidas e, á medida en que os gobernantes foron reformando as súas moedas, o ducado foi a que máis se tomou como modelo (o ashrafi mameluco, o altum otomán e o ducado de Castela son algúns exemplos). Porén, a abundancia de metais preciosos procedentes das colonias americanas de España provocaron que o real de oito se convertese en sucesor do ducado como moeda dominante do comercio mundial.
Danyil Zelinskyi
Danyil Zelinskyi (en Даниїл Зелінський), nado como Volodymyr Olehovych Zelinskyi (en Володимир Олегович Зелінський) o 28 de setembro de 1972 en Buchach (R.S.S. de Ucraína), é un eclesiástico ortodoxo ucraíno, dende 2008 bispo de Panfilia e dos Estados Unidos occidentais.
Traxectoria
Comezou os seus estudos no seminario de Ivano-Frankivsk e en 1996 emigrou aos Estados Unidos de América, completando os seus estudos na Universidade Católica de América e na Pontificia Facultade da Inmaculada Concepción en Washington, D.C.
No ano 2000 entrou na Igrexa ortodoxa ucraína nos Estados Unidos de América e completou os seus estudos no seminario ortodoxo ucraíno de Santa Sofía, en Nova Jersey. En 2001 foi ordenado sacerdote, e en 2002 cursou un mestrado en Teoloxía ortodoxa aplicada na Universidade de Balamand. O 9 de xaneiro de 2008 foi elixido bispo de Panfilia e dos Estados Unidos occidentais. Recibiu a consagración episcopal o 10 de maio do mesmo ano.
O 7 de setembro de 2018, no contexto da preparación da concesión de autocefalia á Igrexa ortodoxa ucraína, foi nomeado como exarca do patriarca Bartolomeu I en Kíiv.
Cristillón, Mañufe, Gondomar
Cristillón é un lugar da parroquia de Mañufe, no concello de Gondomar na comarca do Val Miñor. Segundo o INE en 2019 tiña 59 persoas empadroadas (31 homes e 28 mulleres). Esta pequena entidade de poboación sitúase a 1,4 km do centro da vila de Gondomar e 20 metros de altitude sobre o nivel do mar.
Descrición
O lugar ou barrio de Cristillón sitúase a carón do cemiterio de Mañufe ao sur da Moreira. Comunica polo Camiño de Piquetes coa aldea do mesmo nome en dirección sueste. Ao seu paso destacan grupos de casas dos séculos XVIII e XIX, “de clara presenza vernácula, construídas en granito e dotadas de forte cromatismo en portas e ventás de madeira, acompañadas de diversas edificacións complementarias e correspondentes leiras cultivadas”, segundo descrición do arquitecto Antonio Soliño Troncoso.
Patrimonio
esquerda|miniatura|Casa de Dona María. Casa de Dona María ou Casa Inquisicional de Cristillón .O edificio levántase a base de perpiaño granítico irregular, de dous andares e cuberta a dúas augas. Inicialmente era de planta rectangular con orientación norte-sur. Máis tarde engadíuselle un anexo que funcionaba como patín. Co paso do tempo foise transformando.
A súa fundación remóntase á primeira metade do século XVII, segundo Soliño Troncoso. Engade que sobre ela fundouse morgado, sendo propietario o capitán Jerónimo de Seya Mariño, de San Pedro de Filgueiras (San Pedro da Ramallosa na actualidade). O mesmo estudo engade que posteriormente o morgado foi adquirido por Pedro de Puga Novoa, de Bembrive (Vigo). No século XVIII xa era o seu propietario un "de la Sierpe", Manuel Antonio de la Sierpe Troncoso y Lira. A súa herdeira María Jesús de la Sierpe foi quen deu nome popular á casa. A familia "de la Serpe" tivo outra casa en Mañufe, aos pés da ermida de San Sebastián, aínda parcialmente conservada”.
O traballo citado sinala que a casa foi residencia dun inquisidor do Santo Oficio “cuxas armas se mostran sobre o brasón pétreo que coroa o lintel do portalón de entrada ao patio aberto ante a casa”. A edificación presenta “planta en forma de T como consecuencia da ampliación dun corpo, no vento nacente, á inicial tipoloxía rectangular. Toda a obra está moi transformada. Ao outro lado do camiño mantense, aínda modificada, a fonte do Romaio ”.
esquerda|miniatura|Cemiterio parroquial.
Cemiterio de Mañufe. Construído no ano 1929 é un dos máis recentes cemiterios hixienistas do municipio. Atribúeselle boa parte do financiamento ao indiano e benfeitor da parroquia, Leopoldo Pérez Alonso. A capela do cemiterio foi construída en 1931. Salientan os “bos traballos de cantería en panteóns que, non obstante, mostran sempre formas e estilos eclécticos. Algúns presentan esculturas de certa calidade se ben, en xeral, de carácter decimonónico; só o mural rectangular dun frontón dunha edificación central escapa a esta máxima. A obra arquitectónica e escultórica está sen catalogar. Tamén presenta traballos de forxa de interese” describe no libro Percorrido polo patrimonio cultural da vila e concello de Gondomar de Miñor, o arquitecto Soliño Troncoso. Entre outros ten sepultura neste cemiterio o político e xornalista galego Manuel Villar Cimadevila.
Herzog & de Meuron
Herzog & de Meuron Architekten é unha firma de arquitectura Suíza de reputación internacional, fundada no 1978 por Jacques Herzog (nado o 19 de abril en Basilea) e Pierre de Meuron (nado o 8 de maio en Basilea), os cales seguen sendo os dos principais socios do estudo. Os seus primeiros traballos foron pezas reconstruvistas de modernidade, cualificadas ó mesmo nivel co minimalismo de Donald Judd. Porén, os seus traballos máis recentes, coma o Prada Epicenter de Toquio, o Edificio do Forum das Culturas de Barcelona e o Estadio Olímpico de Pequín, suxiren un troco de aptitude. A pesar do seu compromiso coa primacía da materialidade amosada en tódolos seu proxectos, a manipulación da forma foi dende o modernismo cúbico ata os prismas volumétricos de maior, ou polo menos, igual presenza. Ámbolos dous arquitectos acostuman facer referencia a Joseph Beuys coma unha fonte duradeira da súa inspiración e é moi usual a colaboración con outros artistas nos seus proxectos arquitectónicos. O seu éxito pode ser atribuído á creación de relacións descoñecidas, ou pouco usuais, a través de materiais de moita familiaridade e moi comúns.
Afropavo congensis
O Afropavo congensis, é unha especie de ave da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos fasianinos, a única do xénero Afropavo.
Características
miniatura|esquerda|240px|Cabeza do macho. miniatura|240px|esquerda|Cabeza da femia.
Orixinario da conca do Congo, é unha das tres especies existentes de pavóns, sendo as outras dúas o pavón común (orixinario da India e Sri Lanka) e o Pavo muticus (nativo de Myanmar e Indochina), ambas pertencentes, porén, ao xénero Pavo, e das que se diferencia, sobre todo, por careceren os machos da ampla cola característica que locen as especies asiáticas.
Hábitat e distribución
É unha especie endémica das terras baixas dos bosques congoleses centrais da República Democrática do Congo (da que á a súa "ave nacional"). Encóntrase nos bosques primarios e secundarios do Parque Nacional de Salonga. Os signos secundarios da súa presenza, como excrementos e plumas, atopáronse máis frecuentemente na rexeneración do bosque secundario que no bosque primario. No bosque secundario os seus excrementos acháronse preto dos cursos de auga, onde as árbores eran de menor tamaño e a diversidade vexetal inferior á dos bosques primarios. A súa área de distribución é escasa e irregular, seguramente ou, en parte, debido á limitada dispoñibilidade deste tipo de hábitats.
Alimentación
Non parece ter unha dieta especializada, e a especie foi rexistrada comendo froitos de especies de árbores comúns de toda a rexión, así como insectos e outros invertebrados.
Reprodución
A estación de reprodución pode depender das condicións locais de chuvia.
Ameazas
O Afropavo congensis está ameazado pola perda do seu hábitat causada pola caza, a minaría, os cambios dos cultivos e a corta e transporte de madeira.
Status
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) cualifica o status desta especie como VU (vulnerábel) porque s supón que ten unha pequena poboación que, ademais, se sospeita que está en declive debido á perda continua de espécimes pola caza e pola destrución do seu hábitat, aumentada esta polos impactos da guerra e dos refuxiados. As enquisas suxiren que amplas zonas da súa área de dispersión están desocupadas, o que implica que a poboación está dividida en pequenas subpoboacións.
Taxonomía
miniatura|260px|Macho no [[zoo de Oklahoma City.]]
Descrición
Xénero e especie foron descritos en 1936 polo ornitólogo estadounidense James Chapin, na súa obra Birds of the Belgian Congo.
Xénero
O nome do xénero, Afropavo, está formado polos elementos afro- e -pavo, e alude a que é un pavón africano.
Especie
O epíteto específico, congensis, refírese á rexión onde se atopa.
Väinö Junus
Väinö Junus (Вейно Иванович Юнус) nado en Puutosti en 1905 e finado en Leningrado o 15 de novembro de 1937, foi un lingüista, escritor e profesor da minoría finlandesa de Ingria que en 1930 desenvolveu a efémera lingua literaria ingria.
Traxectoria
En 1932 Junus preparou con Dubovi e Lensun unha cartilla escolar ingria, e no ano seguinte realizou dous libros con lecturas para as escolas ingrias. En 1936 apareceu  a súa gramática, Izhoran keelen grammatikka. Nos primeiros libros empregou como base o dialecto de Soikkola pero a gramática de 1936 incluía tamén moitas características do dialecto do baixo Luga, variedade máis achegada ao vótico. Os seus libros de textos tamén amosan moita influencia da norma finlandesa.
Ademais da lingüísicta, Junus tiña interese nas artes visuais. Ilustrou entre outros traballos a edición finlandesa de Kiimasjärven valtaus publicada en Leningrado en 1934 da obra de Gennadi Fish Padenije Kimasozera (1933) mais a edición finlandesa tamén publicada en Leningrado de Osudy dobrého vojáka Švejka za světové války de Jaroslav Hašek.
Durante a represión stalinista as autoridades soviéticas detivérono en setembro de 1937 acusado de actividades contrarrevolucionarias e condenárono a morte, sentenza executada por fusilamento .
Robert Ouko
Robert John Ouko, nado en Nyahera o 31 de marzo de 1931 e asasinado en Koru o 12 de febreiro de 1990, foi un político kenyano, ministro varias veces nos gobernos de Daniel arap Moi entre 1979 e 1990.
Primeiros anos
Robert Ouko naceu no seo da tribo luo, e recibiu a súa educación primaria na na escola de Ogada Primary School e na de Nyang’ori. Estudou logo na Siriba Teachers Training College converténdose en mestre de primaria.
En 1955 logrou o posto de inspector de finanzas públicas de Kisii no distrito de Nyanza Sur, asemade estudaba por correspondencia para obter o certificado en educación na Cambridge School, o que lle permitu estudar entre 1958 e 1962 na Universidade de Adís Abeba en Etiopía un mestrado en administración pública, ciencias económicas e ciencia política. En 1962 obtivo un diploma en relacións internacionais e diplomacia na Universidade Makerere de Uganda.
Vida política
Pouco antes da independencia de Kenya en 1963, traballou como secretario adxunto do gobernador británico Patrick Muir Renison e en decembro converteuse en secretario permanente no novo ministerio de traballo kenyano. En 1969 accedeu ao posto de ministro de finanzas e da administración da Comunidade da África Oriental e despois e ata a disolución desta última en 1977 o de economía e mercado común. En 1978 converteuse en membro designado do parlamento kenyano e ministro de economía e asuntos sociais no goberno de Daniel Arap Moi
Elixido como deputado nas eleccións de 1979, converteuse no novo ministro de asuntos exteriores. Reelixido en 1983 e designado ministro de traballo. Tras dunha viaxe oficial a Washington, Ouko entón ministro de exteriores, desapareceu a noite do 12 de febreiro de 1990 na súa propiedade de Koru, preto de Muhoroni. Atopouse o seu corpo sen vida no outeiro próximo de Got Alila o 16 de febreiro. O seu corpo estaba mutilado con signos de tortura. O seu asasinato nunca se resolveu.
Xosé Manuel Budiño
Xosé Manuel Budiño, nado en Moaña en 1969, é un músico e gaiteiro galego.
Traxectoria
A comezo dos 80 vai á escola de gaitas "Semente Nova" de Moaña. Participa na banda de gaitas Xarabal e en 1991 funda o grupo Fol de Niu, colaborando posteriormente con bandas como Altan (Irlanda), Capercaillie (Escocia), Oskorri (Euskadi) ou artistas como Kepa Junkera e Uxía Senlle.
En 1996 presenta o seu proxecto en solitario Paralaia. Para as actuacións contou con Leandro Deltell (Batería, percusións), Xan Hernández (baixo), Pedro Pascual (bouzouki, mandola), Xabier Díaz (acordeón) e Pablo Alonso (clarinete baixo).
No seu álbum Fulgor (2019), Budiño interpreta por primeira vez coa súa voz as melodías das cancións. Neste álbum mestura elementos da música tradicional galega coa electrónica ou o pop.
A carreira musical de Budiño permitiulle levar a música galega polo mundo, con actuación en cidades como Shanghai, Damasco, Beirut, Casablanca, Frankfurt, Milán, Glasgow ou Cidade de México.
Elnosa
Elnosa (acrónimo de Electroquímica del Noroeste, SAU) é unha empresa química galega adicada á produción de cloro e os seus derivados.
Historia
A orixe da empresa está na instalación de Ence na papeleira de Pontevedra para producir pasta de papel e o seu branqueo con cloro. A química produce cloro empregando sal (NaCl) con tecnoloxía baseada en mercurio. A nova tecnoloxía esixida pola UE para este sector denominada de membrana impide empregar mercurio dende xaneiro de 2018. A empresa anunciou o seu peche para o 29 de xullo de 2018 ao caducar a súa licenza na ría de Pontevedra.
Proceso independentista catalán
miniatura|Imaxe dunha [[estelada. ]]
O proceso independentista catalán, en lingua catalá procés, é unha das denominacións para o conxunto de eventos vinculados ás aspiracións do pobo catalán en canto á conversión da comunidade autónoma nunha república independente.
Carballido, Cea, Vilagarcía de Arousa
Carballido é un lugar da parroquia de Cea no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 71 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 38 eran mulleres e 33 homes, o que representa un ascenso respecto ós anos 2010, cando eran 66 veciños, para alcanzar a poboación que tiña en 2005, cando xa eran 71.
Vertixe Sonora Ensemble
Vertixe Sonora  é un conxunto de cámara galego fundado no 2010. Trátase dunha agrupación especializada en música clásica contemporánea que funciona como plataforma cultural e como grupo instrumental. O seu labor recolleuse no documental Correspondencias Sonoras (2013) do cineasta Manuel del Río.
Traxectoria
A agrupación creouse no 2010, por iniciativa do compositor vigués Ramón Souto. Vertixe Sonora Ensemble concibiuse como un colectivo flexible formado por un grupo de solistas especializados en música contemporánea que foran capaces de tocar en combinacións de instrumentos variadas, con maior versatilidade que formacións tradicionais e maior implicación por parte dos instrumentistas. Toma forma en torno ao núcleo instrumental do saxofonista Pablo Coello, o percusionista Diego Ventoso e o pianista David Durán, tres músicos galegos de ampla traxectoria no campo da música de vangarda, para aglutinar a artistas sonoros experimentais, artistas plásticos, músicos de jazz, intérpretes clásicos e artistas do teatro e a danza.
Vertixe Sonora desenvolve unha programación propia e diversificada. Destaca desde os seus comezos o ciclo Música y Arte: Correspondencias Sonoras no Centro Galego de Arte Contemporánea (CGAC) de Santiago de Compostela, encontros entre música e arte onde teñen cabida todas as expresións creativas actuais co o obxectivo de dar a coñecer as estéticas máis avanzadas, os compositores máis relevantes e as perspectivas de desenvolvemento máis interesantes da nova música. Se en edicións anteriores o CGAC acolleu ata trinta estreas absolutas ligadas directamente ás súas exposicións, durante o 2014 sumáronse once novas obras comisionadas por Vertixe Sonora Ensemble. Do 2014 destaca tamén a participación nas Xornadas de Música Contemporánea, onde estrearon catro obras novas de compositores españois baixo a dirección de Baldur Brönnimann así como a súa intervención no Festival Carmelo Bernaola de Vitoria.Festival Carmelo Bernaola
Desenvolven o Instituto Galego de Sonoloxía, unha plataforma para investigar a experimentación sonora cos novos medios, e organizan os cursos de divulgación musical Aguzar o oído (MARCO, Vigo). Comparte o mesmo carácter divulgativo e renovador del público de música clásica o ciclo Do Audible en diferentes localidades, que procura tender pontes entre a música contemporánea e outros campos de expresión como a ciencia, a arte ou o pensamento.
Repertorio
O repertorio de Vertixe Sonora Ensemble fórmase esencialmente de obras creadas especialmente para o grupo. Compositores como Víctor Ibarra, Germán Alonso, Joan Arnau Pàmies, Esaias Järnegard, Alexander Khubeev, Lula Romero, Alireza Farhang, Stefan Prins, Santiago Díez Fischer, Henrik Denerin, Hugo Morales Murguía, Malin Bang, Fran MM Cabeza de Vaca, Diana Rotaru, Mauricio Pauly, Bernardo Barros, Simone Movio, Daniel Figols, Matthias Kranebitter, Dmitri Kourliandski, Nadir Vassena, González Compeán, George Dousis, Hernández Ramos, Zesses Seglias, Sergio Blardony, Charles-Antoine Frèchette, Martín Herraiz, Fernando Garnero, Marek Poliks, Sabrina Schroeder, Takuto Fukuda, Benjamin Scheuer, Lou Michelle, Stefan Beyer,  Fusum Koksal, Santiago Quintáns, Miguel Matamoro, Xoán Xil, Jacobo Gaspar ou o propio Ramón Souto son algúns dos que teñen colaborado e traballado directamente co ensemble.
ISCM - España
Vertixe Sonora recupera en 2021 a sección española na ISCM (International Society for Contemporary Music). Dende entón representa anualmente a España nas asembleas xerais, comisións e calquera das diferentes iniciativas que se organizan no eido da ISCM, contribuíndo activamente á promoción dos compositores españois e dos seus traballos.
Galicia Social Agraria
Galicia Social Agraria foi unha publicación periódica editada en Mondoñedo entre 1930 e 1936 como órgano da Unión Regional de Federaciones de Sindicatos Agrícolas, esta nova cabeceira formouse da unión de Acción Social de Mondoñedo e Galicia Agraria da Coruña. O primeiro número apareceu en xullo de 1930, a publicación tiña periodicidade mensual e contaba con 28 páxinas. Antonio Maseda Bouso era o seu director.
O Celeirote, Fanoi, Abadín
O Celeirote é un lugar da parroquia de Fanoi no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 21 habitantes, dos cales 9 eran homes e 12 eran mulleres. Iso supón un aumento da poboación respecto a 2011 cando tiña 16 habitantes (7 homes e 9 mulleres).
Espiral de Ekman
dereita|miniatura|200px|O efecto da espiral de Ekman: 1) Vento; 2) Forza aplicada dende enriba; 3) Dirección efectiva da corrente; 4) [[Forza de Coriolis|Efecto Coriolis.]]
A espiral de Ekman é un perfil de velocidades vertical que xeralmente aparece onde o vento (lonxe do ecuador terrestre) sopra continuamente sobre unha superficie de auga extensa. No rango de profundidades da espiral de Ekman, e medido en conxunto, ten lugar un transporte de auga na dirección transversal ao vento. Isto é fundamental para a comprensión da circulación impulsada polo vento.
Descrición
Onde
Tras dar media volta o valor |v| da velocidade diminúe dunha fracción.
A extensión en profundidade da espiral depende da viscosidade, da densidade da auga e da compoñente vertical da velocidade de rotación. A unha profundidade chamada profundidade de Ekman (en latitudes medias correspondendo a uns 50 metros) a auga flúe en sentido contrario ao vento. Esta profundidade é considerada o límite de influencia da fricción do vento na auga.
A dirección da corrente de auga superficial desviase de 45° con respecto á dirección do vento e ten unha velocidade de aproximadamente un 3% da velocidade do vento.
Igual que acontece na auga superficial, tamén se forman espirais de Ekman no aire enriba das superficies de auga ou terrestres, ou na auga en contacto co leito oceánico en presenza de fluxos mariños. Esta última ten un sentido de rotación oposto: a velocidade resultante rota cara a esquerda en dirección ao leito oceánico (oposto á regra da man dereita, no hemisferio norte). En augas pouco profundas ambas espirais sobrepóñense. Se a auga é dabondo pouco profunda a corrente superficial resultante segue a dirección do vento.
The Da Vinci Code
The Da Vinci Code é un filme estadounidense dirixido por Ron Howard que foi estreado no 2006. Guión escrito por Akiva Goldsman baseado na novela O código Da Vinci de Dan Brown, está protagonizado por Tom Hanks como Robert Langdon, Audrey Tautou como Sophie Neveu, e Sir Ian McKellen como Leigh Teabing.
Sinopse
O catedrático e afamado simboloxista Robert Langdon (Tom Hanks) vese obrigado a acudir unha noite ó Museo do Louvre, cando o asasinato dun restaurador de arte deixa tras de si un misterioso rastro de símbolos e pistas. Coa axuda da criptógrafa da policía Sophie Neveu (Audrey Tautou) e poñendo en xogo a súa propia vida, Langdon descobre que a obra de Leonardo da Vinci agocha unha serie de segredos que apuntan a unha sociedade relixiosa encargada de custodiar un antigo misterio que permaneceu oculto durante dous mil anos.
Neon Genesis Evangelion
Neon Genesis Evangelion (en 新世紀エヴァンゲリオン; Shin Seiki Evangerion; que quere dicir literalmente "O Evanxeo do Novo Século") tamén coñecida sinxelamente como Evangelion ou Eva, é unha serie de animación xaponesa, ou anime, producida por Gainax e Tatsunoko Production, dirixida por Hideaki Anno e emitida orixinalmente pola canle TV Tokyo dende outubro de 1995 até marzo de 1996. O anime conta con 26 episodios e o elenco de voces xaponesas orixinais inclúe a Megumi Ogata como Shinji Ikari, Megumi Hayashibara como Rei Ayanami e Yūko Miyamura como Asuka Langley Soryu. A música da serie foi composta por Shirō Sagisu.
Evangelion está ambientado quince anos despois dun cataclismo mundial, e a acción ten lugar especialmente na cidade futurística e fortificada de Toquio-3. O protagonista é Shinji, un mozo adolescente que é recrutado polo seu pai na misteriosa organización Nerv para pilotar unha máquina xigante (mecha) e biomecánica chamada "Evangelion" co obxectivo de combater os aliens chamados "Anxos". A serie explora as experiencias e emocións dos pilotos dos Evangelion, así como as dos membros de Nerv no seu intento de previr que ningún dos Anxos cause outro cataclismo, ó tempo que lidan cos movementos estratéxicos da organización e coa busca da verdade que se agocha detrás destes eventos. A serie contén conceptos e imaxes derivados da cábala, do cristianismo e do xudaísmo.
En Galiza, estreouse en galego no ano 2005 a través da TVG, dentro do espazo infantil e xuvenil Xabarín Club. Neon Genesis Evangelion recibiu a aclamación da crítica mais tamén xerou certa controversia. Particularmente controvertidos foron os dous últimos episodios, o cal levou ó equipo da serie a producir un final alternativo no filme de 1997 Evangelion: O final de Evangelion. Considerada como unha deconstrución do xénero mecha, a serie de televisión orixinal provocou o renacemento da industria do anime e converteuse nunha icona cultural. Filmes, manga, vídeos e outros produtos da franquía Evangelion conseguiron récords de vendas nos mercados xaponeses e un grande éxito internacionalmente, con 150 billóns de iens de ganancias nos produtos relacionados no ano 2007 e as máquinas pachinko de Evangelion xerando máis de 700 billóns de iens no ano 2015.
Sinopse
Despois da hospitalización, Shinji instálase na casa de Misato e comeza a vivir en Toquio-3. Na súa segunda batalla, Shinji destrúe o Anxo mais despois foxe, apesarado. Misato enfróntase a Shinji e el decide seguir sendo piloto. O equipo de Nerv e Shinji deberán loitar e derrotar os restantes 14 Anxos para evitar o Terceiro Impacto, un novo cataclismo global que destruiría o mundo. O Evangelion Unidade-00 é reparado pouco despois. Shinji tenta facer amizade coa súa piloto, Rei Ayanami, unha adolescente misteriosa e illada socialmente. Coa axuda de Rei, Shinji derrota outro Anxo. A eles úneselles a piloto do Evangelion Unidade-02, a talentosa mais insufrible adolescente Asuka Langley Sōryu, que é de ascendencia xermano-xaponesa-estadounidense. Xuntos, os tres conseguen derrotar varios Anxos. Mentres Shinji se adapta ó seu novo papel como piloto, pouco a pouco vólvese máis confiado e seguro de si mesmo. Asuka múdase con Shinji e comezan a desenvolver sentimentos confusos entre eles, chegando a bicarse por provocación dela.
Despois de ser absorbido por un Anxo, Shinji libérase grazas a que o seu Evangelion actuou por si mesmo. Despois vese obrigado a loitar contra o Evangelion-03, que está infectado por un Anxo, e ve como o seu piloto, o seu amigo e compañeiro de clase Toji Suzuhara, queda incapacitado e presuntamente paralizado de xeito permanente. Asuka perde a confianza en si mesma tras unha derrota e cae nunha espiral de depresión. Isto empeora na súa seguinte batalla, onde un Anxo ataca a súa mente e a obriga a revivir os seus peores medos e traumas infantís, o que resulta nunha ruptura mental. Na seguinte batalla, Rei autodestrúe a Unidade-00 e morre para salvar a vida de Shinji. Misato e Shinji visitan o hospital onde atopan a Rei viva mais alegando que é "a terceira Rei". Misato obriga á científica Ritsuko Akagi a que lle revele os escuros segredos de Nerv, descubrindo un cemiterio de ósos de Evangelion desbotados e un sistema de conexión artificial que funciona con clons de Rei, quen foi creada co ADN da nai de Shinji, Yui Ikari. Esta sucesión de eventos deixa a Shinji emocionalmente tocado e arredado do resto dos personaxes. Kaworu Nagisa substitúe a unha catatónica Asuka como piloto da Unidade-02. Kaworu, que nun principio traba amizade con Shinji e gaña a súa confianza, é en realidade o derradeiro Anxo anunciado, Tabris. Kaworu loita contra Shinji, mais despois decátase de que debe morrer para que a humanidade sobreviva, e polo tanto pídelle a Shinji que o mate. Shinji dubida, mais finalmente mátao. Este feito fai que a culpa o sobrepase.
Despois de que o Anxo final é derrotado, Seele, un misterioso grupo que supervisa os eventos da serie, lanza o "Proxecto de Complementación Humana", unha forma de evolución forzada da humanidade na que as almas de tódalas persoas se fusionan con fins benévolos, crendo que se se unifica, a humanidade podería finalmente vencer a soidade e a alienación. A alma de Shinji lida coa razón da súa existencia e chega a unha epifanía de que precisa que os outros prosperen, o cal lle permite destruír o muro de emocións negativas que o atormentaban e reunirse cos demais, que o felicitan.
Personaxes
miniatura|esquerda|O uniforme escolar de Rei e Asuka.
Hideaki Anno tentou crear personaxes que reflectisen partes da súa propia personalidade. Os personaxes de Evangelion lidan coas relacións interpersonais, os seus problemas persoais e con eventos traumáticos do seu pasado. As calidades humanas dos personaxes permitiron que algúns espectadores da serie se identificasen cos personaxes a nivel persoal, mentres que outros os interpretan como símbolos históricos, relixiosos ou filosóficos. Shinji Ikari é o protagonista da serie e o piloto designado do Evangelion Unidade-01. Logo de presenciar a morte da súa nai Yui Ikari cando era neno, Shinji foi abandonado polo seu pai, Gendo Ikari. É emocionalmente hipersensible e, ás veces, fai o que se espera del por medo ó rexeitamento, mais rebelouse a miúdo e chegou a negarse a pilotar o Eva polo dano insoportable que lle fixeron a el e ós seus amigos. Ó longo da serie repítese a si mesmo "Non debo fuxir" como un medio para animarse a enfrontar as ameazas do día, e isto dálle valentía na batalla, mais ten o hábito persistente de retirarse en resposta a eventos traumáticos. Anno describiu a Shinji como un neno que "se encolle ante o contacto humano" e que se "convenceu de que é unha persoa completamente innecesaria".
A misteriosa piloto do Evangelion Unidade-00, Rei Ayanami, é un clon creado a partir dos restos recuperados de Yui e caracterízase por ter unha autoestima negativa produto da comprensión de que ela é un activo prescindible. Durante un tempo, despreciou a Shinji pola súa falta de confianza no seu pai Gendo, a quen ela é moi achegada. Porén, despois de que Shinji e Rei derrotasen xuntos ó Anxo Ramiel, ela desenvolve unha relación amigábel con el. Contra o final da serie, revélase que ela é un de moitos clons, cuxo uso é o de substituír a Rei existente se é asasinada.
Asuka Langley Soryu é unha rapaza prodixio que pilota o Evangelion Unidade-02, quen posúe un temperamento ardente e un exceso de orgullo e confianza en si mesma que a miúdo a meten en problemas e dificultades, especialmente durante as batallas. Cando era pequena, Asuka descubriu o corpo da súa nai pouco despois de que ela cometese suicidio, o cal provocou que reprimise as súas emocións e xurase non volver chorar. Asuka e Shinji desenvolven sentimentos intensos mais ambiguos o un cara ó outro e teñen dificultades para achegarse ós demais, xa que a súa relación foi concibida orixinalmente como unha reprodución da que teñen os personaxes principais de Nadia: The Secret of Blue Water. En comparanza con Shinji, Asuka e Rei preséntanse cos seus propios defectos e dificultades relacionadas con outras persoas. Misato Katsuragi é a coidadora e oficial ó mando de Shinji e Asuka. O seu comportamento profesional en Nerv contrasta dramaticamente co seu comportamento despreocupado e irresponsable no fogar. O deseñador dos personaxes Yoshiyuki Sadamoto concibiuna como unha "rapaza do lado" e unha perdedora promíscua que errou á hora de tomar a vida en serio. Hideaki Anno describiu a Shinji e a Misato como "temerosos de saír feridos" e "inadecuados, ou carentes da actitude positiva, respecto do que a xente considera como os heroes dunha aventura".
Os pilotos adolescentes dos Evangelion son enviados á batalla polo frío Gendo Ikari, o pai de Shinji e o comandante de Nerv. Abandonou a Shinji e chamou por el só para que servise como piloto dun Evangelion rescatou os restos do corpo da súa muller morta para crear a Rei, a quen vía como unha simple ferramenta á súa disposición para derrotar os Anxos e promulgar a Complementaridade Humana. Ó igual que Shinji, el é algo asocial e ten medo de ser insultado por outros, fuxindo deles a miúdo e comentendo inmoralidades no proceso. Este medo é o que o levou a abandonar a Shinji. É representado como un home implacable no seu afán por gañar, un home que "toma medidas drásticas e extremas, por medios xustos ou sucios, polas boas ou polas malas, para cumprir o seu propio propósito". Segundo Yoshiyuki Sadamoto, os personaxes de Gendo e Fuyutsuki están baseados en Ed Straker e Alec Freeman da serie de televisión UFO. Sadamoto deseñou a aparencia dos personaxes co obxectivo de que as súas personalidades "puideran entenderse máis ou menos dunha ollada". A estética atractiva e distintiva das personaxes femininas principais contribuíu ás grandes vendas de produtos da franquía Neon Genesis Evangelion. O deseño de Rei en particular fíxose tan popular que os medios de comunicación referíanse a ela como a "Rapaza Premium" debido ás altas vendas dos libros con Rei na cuberta.
Produción
O director Hideaki Anno caeu nunha profunda depresión logo de rematar o seu traballo en Nadia: The Secret of Blue Water e do fracaso en 1992 do proxecto para facer unha secuela do filme Royal Space Force: The Wings of Honnêamise. Segundo Yasuhiro Takeda, Anno accedeu a unha colaboración entre King Records e Gainax mentres bebía co representante de King, Toshimichi Ōtsuki; King Records garantiu a Anno un intervalo de tempo para "algo, calquera cousa". Anno comezou o desenvolvemento da nova serie no ano 1993 arredor do tema de "non escapar", unha idea que xa fora o tema subxacente de Aoki Uru, un proxecto anterior de Anno que non conseguira pasar á fase de produción. Ó comezo da produción da serie, Anno declarou a súa intención de que Evangelion fixese medrar o número de otakus (seareiros de anime) espertando o interese neste medio. Segundo el, o argumento da serie reflicte a súa depresión de catro anos. Na primeira fase de deseño do proxecto Evangelion consideráronse varios formatos, incluíndo un filme, unha serie de televisión e unha serie de OVAs. Os produtores finalmente optaron pola serie de televisión xa que era o medio máis accesible no Xapón daquela época. O título proposto Alcion, foi rexeitado pola falta de sons con consoantes fortes.
Evangelion tomou prestados certos escenarios e o uso da introspección como fórmula narrativa dun proxecto anterior de Anno titulado Gunbuster. Incorporou a estrutura narrativa de Nadia e múltiples marcos de referencia para deixar a historia aberta a interpretacións. No transcurso do proceso de escrita, os elementos da historia de "Evangelion" evolucionaron dende o concepto orixinal. Orixinalmente, a principal protagonista era feminina, mais a idea foi finalmente desbotada. Estaba previsto que o primeiro episodio representase a loita entre un Anxo e Rei, mentres que o personaxe de Shinji só era introducido despois de que o Anxo fose derrotado. Máis cambios foron introducidos no argumento despois do ataque de gas sarín no metro de Toquio da seita Aum Shinrikyo en marzo de 1995. O crítico Azuma Hiroki dixo que a historia orixinal de "Evangelion" estaba "demasiado preto da realidade" dende o punto de vista de Anno. Basicamente, Anno pennsou que o escenario orixinal non era axeitado para a transmisión, e temía a censura. Porén, tamén criticou a Aum Shinrikyo, porque "perderon calquera contacto coa realidade". Por esta razón, Azuma declarou que "Evangelion" "é unha crítica intrínseca de Aum". A versión final da historia reflicte a inspiración extraída de moitos outros animes e obras de ficción, entre eles Space Battleship Yamato, Mobile Suit Gundam, Devilman e Space Runaway Ideon. A serie tamén incorpora homenaxes a Childhood's End, as novelas de Ryū Murakami, The Andromeda Strain, The Divine Invasion, o poema Pippa Passes, The Hitcher, e varias series de televisión como The Prisoner, Thunderbirds, Ultraman e Ultra Seven.
miniatura|dereita|O estudio Gainax en [[Koganei, Toquio.]] O desenvolvemento da serie Neon Genesis Evangelion seguiu os prazos estabelecidos ó longo da súa produción. Os cortes iniciais dos dous primeiros episodios foron proxectados no segundo festival Gainax en xullo de 1995, só tres meses antes de seren emitidos na televisión. No episodio 13 a serie comezou a desviarse significativamente da historia orixinal, e o guión inicial foi abandonado. O número de Anxos reduciuse a 17 no canto dos 28 orixinais, e os guionistas cambiaron o final da historia, que orixinalmente describía o fracaso do Proxecto de Complementación Humana tras un ataque dun Anxo dende a Lúa.
A partir do episodio 16 a narrativa da serie cambiou drasticamente, relegando a historia sobre a salvación pola narración centrada nos personaxes individuais. Este cambio coincidiu co repentino interese de Anno na psicoloxía, que espertou logo de que un amigo lle emprestase un libro sobre doenzas mentais. Este enfoque culminou nunha psicanálise dos personaxes nos dous episodios finais. A produción estivo tan preto da data límite de emisión que as escenas completas empregadas na vista previa do vixésimo quinto episodio tiveron que ser redeseñadas para traballar no novo final. Estes episodios amosan un uso intensivo da animación abstracta, flashbacks, debuxos lineais sinxelos, fotografías e escenas de imaxe fixa con diálogo de voz en off. Algúns críticos especularon que estas opcións de animación non convencionais foron produto de recortes orzamentarios, mais Toshio Okada declarou que se ben non era só un problema de horario ou orzamento, Anno "non puido decidir o final até que chegou o momento, ese é o seu estilo". Estes dous episodios xeraron controversia e condena entre os seguidores e a crítica da serie, incluíndo comentarios envelenados dirixidos ó propio Anno. En 1997, Hideaki Anno e Studio Gainax estrearon dous filmes animados para dar un final alternativo á serie Evangelion: Morte e renacemento e Evangelion: O final de Evangelion.
Temas
miniatura|O [[Sefirot aparece nesta serie como a Árbore da Vida, xunto con outras referencias á cábala.]] miniatura|Título dun episodio de Evangelion, no que salienta o uso do texto branco sobre fondo negro.
A serie conta con constantes referencias á cábala, ó cristianismo e ó xudaísmo, o que complica os intentos dos espectadores de artellar unha interpretación inequívoca da serie. A serie semella estar influenciada polo Midrash, o Zohar e outros textos cabalísticos do libro da Xénese, que aparentemente se reelaboran dentro da serie para crear un novo Evanxeo ou mitoloxía específica, sen deixar de manter unha conexión cos textos orixinais. O asistente de director Kazuya Tsurumaki dixo que as referencias visuais relixiosas tiñan a intención de facer a serie máis "interesante" e "exótica", e negou a existencia dun "significado cristián" para o uso de símbolos visuais na serie. Porén, de acordo con Anno: "A medida que os símbolos se mesturan, por primeira vez xorde algo como unha interrelación ou un significado". O argumento mestura elementos de esoterismo e misticismo da cábala xudía, como os Anxos, que teñen moitas características comúns cos anxos da tradición relixiosa, como Sachiel, Sandalfon e Ramiel.
Segundo Patrick Drazen, a serie contén numerosas alusións ó Kojiki e ó Nihon Shoki a visión xintoísta do cosmos primordial e as lanzas míticas das deidades xintoístas Izanagi e Izanami. Os elementos da tradición xudeocristiá tamén ocupan un lugar salientado en toda a serie, incluíndo referencias a Adán, Lilit, Eva, a Lanza de Lonxinus, os Manuscritos do Mar Morto, o concepto cabalístico de Adam Kadmon, a Árbore da Vida, entre outros. A fusión de tódalas almas humanas nunha soa a través do Proxecto de Complementación Humana ó final da serie é semellante ó concepto cabalístico de tikkun olam. Os Evangelion foron comparados cos golem do folclore xudeu, e o seu deseño aseméllase ás representacións tradicionais de oni (ogros ou demos xaponeses).
"Evangelion" foi interpretado como unha expresión profundamente persoal das loitas emocionais de Hideaki Anno coa depresión. Durante a produción da serie, interesouse cada vez máis na psicoloxía e nas doenzas mentais. Segundo el mesmo, Rei é unha personaxe esquizofrénica e ela representa o inconsciente de Shinji. Shinji ten un complexo de Edipo, e caracterízase por un conflito de libido e destrudo. De forma semellante, Ritsuko ten un complexo de Electra e segundo o cal ama a Gendo, unha especie de substituto da figura do pai. Anno declarou que se identifica con Shinji, Asuka e Misato no plano consciente, mentres que Rei e Kaworu representan o inconsciente, sendo Kaworu como a súa sombra arquetípica. Tamén se suxeriu que a entrada de Shinji na Unidade-01 é un "retorno ó útero" freudiano, e que a súa loita por liberarse de Eva é o seu "rito de iniciación" na virilidade. A serie contén moitas referencias a conceptos filosóficos e psicanalíticos, como a fase oral, a introxección, a personalidade oral, a ambivalencia, e a pulsión de morte, incluíndo algúns elementos das obras de Sigmund Freud, Arthur Schopenhauer, Søren Kierkegaard e outros.