cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kepler-90h
Kepler-90h (tamén coñecido pola súa designación de obxecto de interese Kepler KOI-351.01) é un exoplaneta que orbita ó redor da estrela na secuencia principal tipo-G, Kepler-90, e está situado dentro da zona de habitabilidade da súa estrela. É o planeta máis externo dos oito planetas que se coñecen do sistema planetario de Kepler-90, todos eles descubertos polo telescopio Kepler. Está situado a preto de 2.545 anos luz (780 parsecs), ou case 2,4078 × 1016 km) da Terra, na constelación de Draco. Este exoplaneta é o oitavo no sistema multiplanetario da estrela. A partir de decembro de 2017, Kepler-90 é a estrela que alberga máis exoplanetas coñecidos. Atopouse a Kepler-90h co método de tránsito, no que se mide o efecto atenuante que provoca un planeta mentres cruza por diante da súa estrela.
Masa, raio e temperatura
Kepler-90h é un exoplaneta do tipo xigante gasoso cunha masa de case 1,2 veces á masa de Xúpiter e un raio case igual. Ten unha temperatura de 292 K (19 °C; 66 °F), semellante á temperatura media da Terra. En termos de masa e raio é un planeta moi semellante a Xúpiter.
Estrela nai
O planeta orbita unha estrela (tipo-G) chamada Kepler-90. A estrela ten unha masa de 1,2 masas solares e un raio de 1,2 raios solares. Ten unha temperatura superficial de 6.080 K e ten unha idade estimada do arredor de 2.000 millóns de anos, cunha considerable incerteza. En comparación, o Sol ten uns 4.600 millóns de anos e ten unha temperatura superficial de 5.778 K.
A magnitude aparente da estrela, ou o brillante que aparece dende a perspectiva da Terra, é de 14. É moi feble para ser vista a simple vista.
Características orbitais
Kepler-90h orbita a súa estrela nai cada 331,6 días, a unha distancia de 1,01 UAs, moi semellante á distancia orbital entre a Terra é o Sol (a cal é de 1 UA).
Habitabilidade
Kepler-90h reside na zona habitable da súa estrela nai. O exoplaneta, cun radio de 1,01 Rx, é demasiado grande para ser rochoso, e por iso o planeta en si non pode ser habitable. Hipoteticamente, as lúas suficientemente grandes, con suficiente atmosfera e presión, poden ser capaces de ter auga líquida e potencialmente ter vida. Non obstante, tales lúas non se forman en torno ós planetas, probablemente terían que ser capturadas de lonxe; por exemplo, un protoplaneta que está "fuxindo". Un planeta de tamaño semellante ó de Xúpiter probablemente formaría lúas de tamaños semellantes ás Lúas de Galileo ou á lúa Titán de Saturno. Non obstante, sabemos que incluso as lúas deste tamaño poden conter atmosferas e ter campos magnéticos, xa que Titán ten unha atmosfera máis espesa cá da Terra e ten masas estables de líquidos na súa superficie. Unha lúa de tamaño similar, a lúa Ganímedes de Xúpiter, ten o seu propio campo magnético.
Para unha órbita estable, a relación entre o período orbital dunha Lúa Ps ó redor do seu primario e do primario en torno á súa estrela Pp debe ser < 1/9, por exemplo, se a un planeta lle leva 90 días facer unha órbita ó redor da súa estrela, a órbita máxima estable dunha lúa dese planeta ten que ser de 10 días ou inferior. As simulacións suxiren que unha lúa cun período orbital de menos de 45 a 60 días permanecerá con toda seguridade unida a un planeta xigante masivo ou anana marrón que orbite a 1 UA dende unha estrela parecida ó Sol. No caso de Kepler-90h, isto sería practicamente o mesmo ter unha órbita estable.
Os efectos das marea gravitatorias tamén pódenlle permitir á lúa ter procesos de tectónica de placas, o que faría que a actividade volcánica regulase a temperatura da lúa e tamén permitiríalle crear un efecto xeodinámico que daría ó satélite un campo magnético forte. Para soportar unha atmosfera terrestre de aproximadamente 4.600 millóns de anos (a idade da Terra), a hipotética lúa tería que ter unha densidade semellante a de Marte e polo menos unha masa de 0,07 M ⊕. Unha forma de diminui-las perdas causadas pola pulverización catódica é que a lúa tivese un campo magnético forte que puidese desvía-lo vento estelar e os cintos de radiación. As medicións da sonda Galileo da NASA suxiren cás grandes lúas poden ter campos magnéticos; atopou que a lúa Ganímedes de Xúpiter ten a súa propia magnetosfera, aínda que a súa masa é tan só 0,025 M ⊕.
Descubrimento
No 2009, o telescopio espacial Kepler estaba acabando de observar estrelas no seu fotómetro, o instrumento que utiliza para detectar eventos de tránsito, nos que un planeta pasa por diante da súa estrela nai e fai que o brillo desta diminúa durante un período de tempo breve e relativamente regular. No seu último test, o telescopio Kepler xa levaba observadas unhas 50.000 estrelas no seu catálogo de entradas, incluíndo a Kepler-90; as curvas de luz preliminares foron enviadas ó equipo científico do "Kepler" para a súa análise, que elixiu ás que tiñan obvios compañeiros planetarios para o seu seguimento nos observatorios. As observacións de estrelas con posibles planetas extrasolares tiveron lugar entre o 13 de maio do 2009 e o 17 de marzo do 2012. Despois de observa-los tránsitos respectivos, que para Kepler-90h ocorreron aproximadamente cada 331 días (o seu período orbital), finalmente concluíuse que era un corpo planetario o responsable dos tránsitos periódicos de 331 días. O descubrimento, anunciouse o 12 de novembro de 2013.
miniatura|center|600px| O sistema multiplanetario de Kepler-90 en comparación co noso Sistema Solar.
Spyair
Spyair (estilizado como SPYAIR) é unha banda de rock xaponesa de Nagoya, formada en 2005. Os seus membros son Ike (voz), UZ (programación/guitarra), Momiken (baixo) e Kenta (batería).
Historia
A banda formouse en 2005 e autoproduciu moitos traballos até 2009 cando asinaron co selo discográfico Indie, U-Project. Con U-Project, publicaron "Japanication" e "Kanjou Discord" até que asinaron cunha discográfica maior, Sony Music en 2010. O seu primeiro single importante, "Liar", foi publicado o 11 de agosto de 2010, o seu tema principal utilizouse como a canción do drama Hammer session!. Esta foi precedida por "Last Moment", que se usou como o 25º ending da serie de anime Bleach.
O 8 de xuño de 2011, Spyair sacou o seu cuarto single, "Samurai Heart (Some Like it Hot)", que se usou como o 17º ending do anime Gintama. A principios de 2012, "My World" usouse como o 2º ending de Mobile Suit Gundam AGE. A canción "0 Game (Love Game)" usouse como a banda sonora oficial para a película do 2012 The Amazing Spider-Man. Tamén cantaron o tema da segunda película do anime Gintama.
O seu novo single "Naked" foi publicado o 5 de setembro de 2012. Despois da súa publicación fíxose o anuncio do seu segundo álbum, "Just Do It", que incluía 12 pistas entre as que se atopan "My World", "0 Game" e "Naked"..
Outro single, "Wendy: It's You", usouse como o tema do drama Koi Suru Hae Onna que comezou a emitirse en novembro de 2012. Despois da publicación de "Wendy: It's You", Enzel anunciou que deixaría a banda  despois do seu concerto de Nippon Budokan o 18 de decembro. O 18 de decembro, a banda levou a cabo con éxito o seu primeiro concerto en vivo no Nippon Budokan. Representaron un total de 21 cancións que incluían os seus últimos singles. Este concerto foi a última actuación de Enzel co grupo. Despois do concerto fíxose outro anuncio dun novo single, "Sakura Mitsutsuki", que sería publicado o 13 de marzo de 2013, tamén para ser utilizado como o opening do anime Gintama no mes de xaneiro.
Alicia Díaz Balado
Traxectoria
Cursou estudos na Facultade de Ciencias da Educación na Universidade de Santiago de Compostela, centro no que imparte docencia na actualidade.
Nicanor Rielo Carballo
miniatura|Placa homenaxe a Nicanor Rielo en Castro de [[Carballedo]] Nicanor Rielo Carballo, nado en Arcos de Frades (Pol) o 22 de marzo de 1932 e finado o 13 de marzo de 2000, foi un crego, etnógrafo e escritor galego. Usou o pseudónimo R. Lenza.
Traxectoria
Estudou no Seminario de Lugo, completando os estudos de Ciencias Sociais no Instituto Social León XIII de Madrid. Foi destinado como sacerdote ao Courel e moi pronto comezou a exercer de capelán nos Peares no poboado da industria hidroeléctrica. Axiña se comprometeu coa cultura da contorna e tamén representou o clero da comarca no Concilio Galego.
Ten colaborado con artigos en diversas publicacións, como Cuadernos de Estudios Gallegos, Revista de Dialectología y Tradiciones Populares, Encrucillada, Lucensia, Irimia... con artigos sobre o románico lugués, costumes, ditos, topónimos etc. Formou parte do Instituto de Estudios Gallegos Padre Sarmiento e do Museo do Pobo Galego.
Na Escolma de Carballedo (1976) recolle cantigas, contos, enredos, oracións, panxoliñas, refráns e romances.
Nicanor Rielo Carballo é irmán de Isaac Rielo Carballo, tío de Pedro Rielo e cuñado de Paz Lamela Vilariño.
Spyair
Historia
O 23 de setembro de 2013, o seu terceiro álbum, Million, publicouse no Reino Unido, Europa, e Rusia por JPU Records. A edición en CD incluía tres pistas adicionais; "Last Moment", "Samurai Heart (Some Like It Hot!!)", e "My World".
Un mes despois, o 11 de outubro de 2013, o seu single "Just One Life" usouse como o primeiro opening do anime "Samurai Flamenco" e o seu novo single "Imagination" publicado o 6 de abril de 2014 como o opening do anime Haikyuu!!. "I'm a believer" publicouse e utilizou como o segundo opening do anime Haikyuu!!, na súa segunda tempada.
Alicia Díaz Balado
Traxectoria
Participou en diversos recitais e actos culturais en Santiago de Compostela, colaborando ocasionalmente en Radio Obradoiro.
864
Véxase tamén
Historia ano a ano
Phaseoleae
A tribo Phaseoleae é unha das subdivisións da familia de plantas Fabaceae, que inclúe os legumes.
Esta tribo inclúe moitos dos feixóns cultivados para alimento humano e animal.
Fermión de Majorana
miniatura|Retrato de Ettore Majorana En física de partículas, un fermión de Majorana (tamén coñecido como partícula de Majorana) é un fermión que é a súa propia antipartícula. Estas partículas denomínanse así en homenaxe ao físico Ettore Majorana, que propuxo este modelo establecendo a ecuación que tamén leva o seu nome. Este termo utilízase ás veces en oposición aos fermións de Dirac (ou partículas de Dirac), que teñen unha antipartícula diferente de si mesmos.
Historia
En 1928, Paul Dirac publicou o artigo que contén a ecuación de Dirac. Motivado polo estudo dos electróns, o artigo xeneraliza a ecuación ás partículas de spin 1/2, pero require factores imaxinarios. En 1937, Majorana revisa a ecuación de Dirac e acha unha interpretación con factores reais. Aos traballos de Majorana non se lles prestou moita atención durante case 20 anos, cando a descuberta dos neutrinos en 1956 conduciu a reestudar os seus resultados. Desde entón, os traballos de Majorana están con regularidade no punto de mira da investigación física.
Estudos teóricos e detección
miniatura|Notas á man de Ettore Majorana acerca da ecuación que leva o seu nome Para que unha partícula sexa a súa propia antipartícula debe ter as seguintes propiedades : Non se documentou na natureza ningún fermión de Majorana, segundo os experimentos e as conclusións científicas, ata finais de 2011, aínda que é teoricamente posible observalos en forma de quasipartícula en experimentos de supercondutividade.
En febreiro de 2012, o equipo do físico Leo Kouwenhoven, da Universidade de Tecnoloxía de Delft, nos Países Baixos, realizou un experimento con nanofíos de aliaxe semicondutora indio-antimonio conectados a un circuíto eléctrico por un contacto en ouro nun lado e un superconductor no outro. Créase un débil campo magnético e mídese a condutancia eléctrica dos nanofíos a diferentes intensidades. Kouwenhoven segue a ser cauteloso, pero cre que os resultados do experimento, é dicir, a produción dun par de fermións de Majorana compostos por electróns acoplados a ocos, son moi compatibles coa descuberta de quasipartículas cuxo comportamento reproduce o dos fermións de Majorana reais.
En 2014, un equipo da Universidade de Princeton afirmou ter medido, utilizando un microscopio de efecto túnel a baixa temperatura, estados ligados formando unha quasipartícula de Majorana nos bordos dunha cadea de átomos de ferro na superficie dun cristal de chumbo superconductor.
O 4 de abril de 2016, investigadores da Universidade de Cambridge anunciaron a proba da existencia de fermións Majorana.
Fermións potencialmente de Majorana
O neutrino podería ser tanto un fermión de Majorana como un fermión de Dirac. Se é un fermión de Majorana, a dobre desintegración beta sen neutrino é posible; o experimento do Neutrino Ettore Majorana Observatory (NEMO), entre 2003 e 2011, procurou a verificación desta hipótese. Isto levou á conclusión de que se o neutrino ten unha masa, esta a ser obrigatoriamente inferior a 1 eV. Un experimento posterior chamado Super-NEMO debe permitir sondar masas ontinuación por baixo do electrón-volt.
Fotóns, bosóns Z e gravitons (estes últimos hipotéticos) son a súa propia antipartícula, pero non se poden cualificar de fermións de Majorana. Son bosóns para os cales a distinción entre fermións de Dirac e de Majorana non ten sentido ningún.
Cornas
O topónimo Cornas pode facer referencia a:
Antonio López Carballeira
Antonio López Carballeira, nado en Santiago de Compostela, foi un sacerdote e escritor galego, catedrático da Universidad Pontificia de Santiago.
Traxectoria
Cursou estudos eclesiásticos no seminario de Santiago de Compostela, do que foi profesor cando aínda era estudante. Obtivo unha coenxía en Toledo e despois trasladouse a Valladolid. Sobresaíu dende moi novo polos seus traballos en prosa e verso. Colaborou en Vida Gallega. Usou o pseudónimo L. da Carvalheira. Pronunciou varias conferencias e discursos, algúns dos cales se imprimiron.
Troilo
miniatura|Aquiles agarda emboscado a Troilo. Detalle dunha copa laconia de figuras negras. Ca. 550 – 540 a. C., [[Museo do Louvre).]] miniatura|Troilo e Crésida nos xardíns de Pándaro, por Valentine Walter Bromley. Troilo (en grego antigo Τρωίλος Tróilos, en latín Troilus) é un personaxe lendario que aparece nos relatos da Guerra de Troia polo menos desde a época homérica.
Na mitoloxía clásica é un xove príncipe troiano, fillo de Príamo (ou nalgunhas fontes de Apolo) e Hécuba. O seu destino foi ligado por unha profecía ao da cidade, polo que Aquiles lle tendeu unha emboscada e matouno.
Nas versións medievais e renacentistas da lenda, Troilo é o menor dos cinco fillos lexítimos de Príamo con Hécuba, o suficientemente maior como para ser un dos principais xefes dos troianos na batalla. Nun engadido popular á súa historia orixinario do século XII, Troilo namorábase de Crésida, cuxo pai desertara do bando grego. Crésida prometíalle o seu amor, pero cando é enviada polo seu pai a un intercambio de reféns, os seus sentimentos cambian pronto cara ao heroe grego Diomedes. Tanto Chaucer como Shakespeare atópanse entre os autores que escribiron obras sobre este tema.
A historia de Troilo na antigüidade
Aínda que é só un episodio dun relato que abarca varias décadas, a morte de Troilo ten un papel estrutural dentro do ciclo troiano de oito poemas da época arcaica grega que xuntos narran a lenda da Guerra de Troia. O destino de Troilo presaxia as subseguintes mortes do seu asasino, Aquiles, o seu sobriño Astianacte e a súa irmá Políxena. A importancia simbólica adicional do personaxe queda en evidencia coa análise lingüística do seu nome grego, «Troilo», que pode interpretarse como unha elisión dos nomes «Tros» e «Ilo» (que foron os lendarios fundadores de Troia), como un hipocorístico (‘pequeno Tros’), ou mesmo como procedente de «Troië» (‘Troia’) e do verbo «lyö» (‘destruír’). Sexa cal for a auténtica etimoloxía, os antigos gregos verían estas múltiples posibilidades como acentuadoras do vínculo profético entre os destinos de Troilo e da cidade na que viviu.
O mito estándar: Troilo asasinado
Troilo era un raparigo ou efebo, fillo de Hécuba, raíña de Troia. Debido á súa excepcional beleza críase que era fillo de Apolo en lugar do marido de Hécuba, Príamo, aínda que este o trataba con agarimo.
As profecías ataban o destino de Troilo ao da propia Troia. Así, pouco despois de iniciada a guerra, Aquiles foi animado por Atenea a cazar ao raparigo. O xove príncipe adoitaba montar dacabalo, así que Aquiles emboscou a Troilo e á súa irmá Políxena nunha fonte preto do templo de Apolo en Timbra, unha rexión xusto nos arredores de Troia. Aquiles quedou asombrado pola beleza dos dous mozos troianos, quen fuxiron. Foi Troilo a quen Aquiles o dos pés veloces logrou atrapar, baixándoo do seu cabalo polo pelo.
Dalgunha forma Troilo logrou escapar do acoso sexual de Aquiles e fuxiu ao interior do templo. Pero o guerreiro seguiuno até alí, matándoo coa súa espada e mutilando o corpo antes de que puidese chegar axuda ningunha. A dor dos troianos pola morte de Troilo foi enorme. Máis tarde Apolo vingaríase do asasino.
Homero e os textos perdidos dos períodos arcaico e clásico
A referencia literaria máis antiga conservada referente a Troilo aparece na Ilíada de Homero. Mentres Príamo reprende aos seus fillos sobreviventes compáraos desfavorabelmente cos que morreron, incluíndo a hippiocharmên Troilo.
Crese que o nome de Troilo non foi inventado por Homero e que xa existía unha versión anterior da súa historia. A súa morte era descrita na Cipria, unha parte do ciclo troiano hoxe perdida que cubría os sucesos anteriores á Guerra de Troia e a primeira parte desta. Si se conserva un antigo resumo do seu contido atribuído a Eutiquio Proclo, que no fragmento 1 menciona que Aquiles matou a Troilo, sen dar máis detalles.
Os antigos dramaturgos Frínico e Sófocles escribiron senllas obras tituladas Troilos, atribuíndose ademais ao cómico Estratis a autoría dunha parodia. Do considerados nove poetas líricos dos períodos arcaico e clásico, Estesícoro puido aludir á historia de Troilo na súa Iliupersis, e tamén se supón que Íbico escribiu con detalle sobre o personaxe. Todo o que se conserva destes textos son pequenos fragmentos ou resumos e referencias doutros autores. Isto significa que carecemos dos extensos relatos que narraban a historia de Troilo completa tal como existiron na época prehelénica.
A Alexandra
O primeiro texto conservado que contén máis que unha breve mención a Troilo é un poema helenístico do século -III: a Alexandra de Licofrón, un poema formado polos crípticos desvaríos proféticos de Casandra:Esta pasaxe é explicada no escolio do escritor bizantino Xoán Tzetzes como unha referencia a Troilo buscando evitar o asalto sexual de Aquiles para o que busca refuxio no templo do seu pai Apolo. Cando refusa saír, Aquiles entra e mátao sobre o altar. Así pois, Troilo é mozo, popular e fermoso, ten ascendencia divina e foi decapitado por rexeitar ao seu amante grego (Aquiles) e, para Homero, ten relación cos cabalos. A referencia a el como un «cachorro de león» indica a perda dun gran potencial.
Outras fontes
Non existe outra pasaxe extensa sobre Troilo anterior á época de Augusto, cando xurdiron outras versións da historia do personaxe. As fontes conservadas compatíbeis co mito estándar son as seguintes:
Arte antiga e fontes gráficas
miniatura|Aquiles presto a perseguir a Troilo e Políxena. Kílix ática de figuras negras, c. -570/-565, Museo do Louvre (CA 6113). O outro lado deste vaso mostrando a fuxida dos troianos móstrase máis arriba. Na arte grega antiga presente en pezas cerámicas e outros restos aparecen con frecuencia tres escenas relacionadas con Troilo.
Abra
Abra pódese referir a:
Troilo
Arte antiga e fontes gráficas
Na emboscada, Troilo e Políxena achéganse a unha fonte na que Aquiles está a esperalos. Esta escena era o suficientemente popular na antigüidade como para existir unha parodia de c. -400 mostrando a un gordecho Troilo guiando unha mula cara á fonte. Na maioría das representacións serias da escena Troilo monta un cabalo, normalmente con outro xunto a el. Adoita ser retratado, aínda que non sempre, como un mozo imberbe. A miúdo aparece espido, levando o resto das veces unha túnica. Aquiles sempre está armado e leva armadura. Ocasionalmente, Troilo ou Políxena están ausentes, indicando como a emboscada está relacionada con cada unha das súas historias. Na versión máis antiga definitivamente identificada desta historia (unha vasilla corintia c. -580) tamén está presente Príamo, o que resulta pouco usual. É máis común que apareza un paxaro pousado sobre a fonte, normalmente un corvo, símbolo de Apolo e os seus poderes proféticos. Nalgunhas versións Troilo ten un can correndo xunto a el. Nunha vasilla etrusca aparecen pombas voando de Aquiles a Troilo, o que suxire o agasallo amoroso mencionado por Servio. Pode dicirse que o retrato máis famoso da emboscada é o presente na Tumba dos Touros etrusca.
A versión identificada máis antiga da persecución ou caza está datada no terceiro cuarto do século -VII. A seguinte cronoloxicamente é a famosa versión do Vaso François, obra de Clitias. O número de personaxes mostrado nas escenas de cerámica cambia segundo o espazo dispoñíbel e a forma da vasilla. O Vaso François está decorado con varias escenas en franxas longas, o que significa que o friso de Troilo está moi poboado. No centro aparece Troilo fuxindo, montando un cabalo e coas rendas doutro na man. Baixo el aparece a vasilla que Políxena (parcialmente perdida), que lle leva dianteira, deixou caer. Aquiles está perdido en gran parte pero vese claramente que leva armadura. Aparecen correndo cara a Troia, onde Antenor xesticula cara a Príamo. Héctor e Polites, os irmáns de Troilo, emerxen das murallas da cidade coa esperanza de salvalo. Detrás de Aquiles aparecen varias deidades: Atenea, Tetis (a súa nai), Hermes e Apolo (chegando). Dous troianos tamén están presentes, facendo xestos á muller para chamar a atención dun mozo que enche a súa copa. Como as deidades aparecen só nas versións pictóricas da escena, o seu papel é obxecto de varias interpretacións. O profesor e experto en Troilo Piero Boitani ve a Atenea exhortando a Aquiles, e a Tetis preocupada pola chegada de Apolo que, como protector de Troilo, representa unha futura ameaza para o seu fillo, sen indicar nada sobre o que Hermes pode estar a lle dicir. O historiador Thomas H. Carpenter ve a Hermes como un observador neutral, a Atenea e Tetis exhortando a Aquiles e a chegada de Apolo como a indicación do artista sobre o futuro papel do deus na morte do heroe. miniatura|Aquiles perseguindo a Troilo. Hidria ática de figuras negras, c. -510, Staatliche Antikensammlungen (Inv. 1722). Os elementos estándar da escena da persecución son Troilo, Aquiles, Políxena, os dous cabalos e a vasilla caída. Sobre un trípode, unha ánfora e unha copa, Aquiles xa ten a Troilo suxeito polo pelo. Unha famosa vasilla conservada no Museo Británico, que deu ao Pintor de Troilo o nome co que se coñece na actualidade, mostra a dos troianos mirando atrás asustados, mentres o fermoso mozo azouta ao seu cabalo. A auga derramándose da vasilla rota baixo el simboliza o sangue de Troilo a piques de ser derramado.
A iconografía das oito patas e cascos dos cabalos pode usarse para identificar a Troilo na cerámica onde o seu nome non aparece, por exemplo nunha vasilla corintia onde o mostran disparando aos seus perseguidores, e nunha pacífica escena dunha crátera calcídica na que as parellas de Paris e Helena, e Heitor e Andrómaca están etiquetadas, pero o mozo montando un par de cabalos non.
Na súa investigación da historia de Troilo ao longo do tempo, Boitani considera importante que dúas vasillas de épocas diferentes relacionen as mortes de Troilo e Príamo mostrándoas nas dúas caras do mesmo xerro, coma se fosen o comezo e o final da historia da caída de Troia.
Unha interpretación posterior do sur de Italia da historia móstrase en dúas vasillas: unha na que Troilo aparece cun só cabalo tentando defenderse dunha lanza que lle guindaron, e outra na que Aquiles está a derrubar o cabalo do novo. miniatura|Aquiles a piques de decapitar a Troilo no altar. Kylix de figuras brancas asinada por Eufronio (actualmente en Perugia). Advírtase o uso dos tamaños dos personaxes para salientar a brutalidade do asasinato. As representacións máis antigas coñecidas da morte ou asasinato de Troilo son bandas de escudos de finais do século -VII e principios do -VI achados en Olimpia. Nelas aparece un guerreiro cunha espada disposto a apuñalar a un mozo espido nun altar. Nunha, Troilo aférrase a unha árbore, que Boitani toma polo loureiro consagrado a Apolo. Na última das bandas de escudos un galo, a miúdo un agasallo amoroso, aparece baixo Troilo resistíndose. Unha crátera contemporánea deste último mostra a Aquiles no altar suxeitando ao espido Troilo cabeza abaixo mentres Héctor, Eneas e un descoñecido troiano chamado Deitinos chegan coa esperanza de salvar ao rapaz. Nalgunhas representacións Troilo está a suplicar piedade. Nunha ánfora, Aquiles leva ao combativo Troilo sobre o seu ombreiro mentres vai ao altar.
Algunhas pezas cerámicas mostran a Aquiles, tras matar a Troilo, usando a cabeza cortada deste como arma cando Héctor chega demasiado tarde para salvalo, aparecendo nalgunhas Atenea, ocasionalmente con Hermes.
Ás veces intercámbianse detalles das moi parecidas mortes de Troilo e Astianacte. A idade da vítima é con frecuencia indicativa de que historia se relata, pero é común mesmo para Astianacte aparecer moito máis pequeno que o seu asasino. Outros factores decisivos poden ser a presenza de Príamo (o que suxire a morte de Astianacte), a de Atenea (típico da morte de Troilo) e o que a escena se sitúe fóra das murallas de Troia (de novo, Troilo).
Algunhas pezas de cerámica posteriores mostran outras versións da morte de Troilo. Nunha famosa copa de figuras vermellas obra de Oltos Troilo aparece axeonllado, no proceso de empuñar a súa espada cando Aquiles xa lle lanzou a súa lanza, mentres Eneas loita para salvalo. Troilo leva un casco, pero teno levantado para revelar o seu fermoso rostro.
Unha variante do mito: Troilo, o atafegado raparigo soldado
Esta imaxe de Oltos suxire unha versión diferente da morte de Troilo que tamén era común na época antiga. Nela aparece derrotado na batalla, e case sempre o seguen mostrando como un mozo.
Virxilio
Nunha descrición deseñada para salientar o pathos Troilo é un infelix puer (‘neno infeliz’) que se atopa con Aquiles nun combate «desigual». Os cabalos de Troilo foxen mentres el, suxeitando aínda as rendas, colga do carro, de forma que a súa cabeza e cabelos van deixando un rastro, á vez que a lanza debuxa trazos no po. (O Mitógrafo Vaticano explica isto con maior detalle, explicando que o corpo de Troilo é arrastrado directamente cara ás murallas de Troia ).
No seu comentario sobre a Eneida, Servio considera esta historia como unha diverxencia deliberada da versión «verdadeira», censurada para facela máis adecuada para un poema épico. Interprétaa como unha presentación de Troilo superado nunha loita directa. Gantz, con todo, argumenta que isto pode seguir sendo unha elaboración da historia da emboscada. Para el, Troilo non porta armas porque saíu sen esperar un combate.
Un problema aquí é a ambigüidade da palabra congressus (‘encontro’), que a miúdo alude a enfrontarse en combate pero pode tamén usarse para encontros pacíficos. Unha ambigüidade parecida aparece en Séneca, cando Casandra se lamenta de que Troilo atopase a Aquiles demasiado pronto.
O 19º epitafio de Ausonio, narrado polo propio Troilo, segue a Virxilio. Foi arrastrado polos seus cabalos desbocados tras caer nun combate desigual con Aquiles. Inclúe a mesma ambigüidade de congressus. Unha referencia a Héctor suxire que a súa morte sucede máis tarde que no relato tradicional, algo que Boitani cre que tamén sucede en Virxilio.
Outros escritores
No Diario da Guerra de Troia de Dictis Cretense Troilo volve ser un guerreiro derrotado, pero esta vez capturado xunto co seu irmán Licaón. Aquiles ordena vengativamente que sexan degolados en público, debido ao seu enfado porque Príamo fracase nas negociacións sobre o matrimonio de Políxena. O relato de Dictis está libre de deuses e profecías pero conserva a perda de Troilo como algo moi doloroso:
A historia de Troilo nas épocas medieval e renacentista
Nas fontes consideradas até agora, a única función narrativa de Troilo é a súa morte. Hai dúas desviacións principais do mito clásico nas que a historia de Troilo se desenvolveu durante os períodos medievais e renacentista até o momento en que o personaxe deixa de ser un personaxe literario importante coa obra neoclásica de Dryden. Primeiro, convértese nun importante e activo protagonista na procura da propia Guerra de Troia. Segundo, convértese nun amante heterosexual activo, en lugar da vítima da pederastia de Aquiles. Ao final desta época o trazo que define ao personaxe é a súa historia de amor fracasado con Crésida.
Para os primeiros escritores medievais, as dúas fontes máis influentes sobre a Guerra de Troia foron os relatos supostamente presenciais de Dares Frixio e Dictis Cretense, conservados ambos nas súas versións latinas. Na Europa occidental favorecíase ao bando troiano, e por tanto preferíase a Dares sobre Dictis. Aínda que o relato de Dictis sitúa a súa morte máis tarde, confirma a visión antiga de consideralo un guerreiro menor se é que chegaba a selo. A Historia da caída de Troia de Dares presenta ao personaxe como un heroe que participa en sucesos posteriores á historia tradicional da súa morte.
Autores medievais como Alberte de Estade e Xosé Iscano seguiron reelaborando a lenda da Guerra de Troia en latín nunha versión baseada no relato de Dares, permanecendo Troilo como un dos guerreiros máis importantes do bando troiano. Con todo, foron Benoît de Sainte-Maure no seu romance francés en verso e Guido delle Colonne na súa historia en prosa latina quen definirían a historia de Troilo no período medieval posterior, incluíndo a súa concepción como amante. Os detalles dos seus relatos da guerra foron copiados, por exemplo, nos Libros de Troia de Laud e Lydgate, e no Recueil des histoires de Troie de Raoul Lefèvre, que grazas á tradución de Caxton impresa en 1474 se había converter na versión máis famosa da historia de Troia na Inglaterra renacentista, influíndo a Shakespeare entre outros. Mentres tanto, a historia de Troilo o amante sería retomada independentemente por Boccaccio, Chaucer e outros que tamén influirían en Shakespeare.
Troilo como segundo Héctor, baluarte de Troia
Como se acaba de sinalar, a concepción de Troilo como un importante guerreiro foi transmitida á época medieval grazas ás obras de Dares Frixio. Con todo, algúns autores afirman que a tradición de Troilo como gran guerreiro pode ser anterior. A pasaxe da Ilíada descrito máis arriba é interpretada por Boitani como indicio de que Príamo puña a Troilo ao mesmo nivel dos seus mellores fillos guerreiros. A súa descrición nesa pasaxe como hippiocharmên é traducida por algúns estudiosos como ‘guerreiro auriga’ máis que como alguén a quen lle gustan os cabalos. Poida que moitas das fontes literarias perdidas ou fragmentarias o incluísen como tal heroe, aínda que só se conserva unha vasilla antiga que o retrate como un guerreiro caendo en batalla.
Dares Frixio
A medida que na tradición do Troilo guerreiro avanza no tempo, as armas e formas do combate cambian. Xa en Dares é un guerreiro dacabalo, non en carro ou a pé, algo anacrónico ao relato épico. En versións posteriores será un cabaleiro coa armadura apropiada á época do relato que loita contra outros cabaleiros e duques. A súa conduta esperada, incluíndo os seus amores, estará de acordo á tradición cortesá e outros valores da época.
Descrición de Troilo nos textos medievais
Os textos medievais seguen a estrutura do relato de Dares ao describilo cos seus pais e o seu catro irmáns: Heitor, Paris, Deífobo e Héleno.
A descrición de Benoît de Sainte-Maure no seu Poema de Troia (demasiado longa para citala aquí) influíu sobre as posteriores. Benoît entra en detalles do personaxe e a súa expresión facial obviados por outros escritores. Conta que Troilo era «o máis belo dos mozos de Troia» con:
Cabaleiro e xefe guerreiro
Na tradición medieval e renacentista, Troilo é un dos partidarios da guerra contra os gregos no consello de Príamo. En varios textos, por exemplo O libro de Troia de Laud, di que aqueles que discrepan con el son máis adecuados para sacerdotes. Guido, e os escritores que o seguen, fan que Héctor, sabendo o testán que pode ser o seu irmán, aconselle a Troilo non ser imprudente antes da primeira batalla.
Nos textos medievais, Troilo é un bravo cabaleiro durante toda a guerra, como en Dares, onde tras a morte de Héctor pasa a ocupar o lugar de principal guerreiro do bando troiano. De feito, é chamado «un segundo Héctor» por Chaucer e Lydgate. Estes dous poetas seguen a Boccaccio ao narrar que Troilo matou a un milleiro de gregos.
Para Xosé Iscano, Troilo é máis grande que Alexandre, Héctor, Tideo, Belona e mesmo Marte, e mata a sete gregos cun só golpe da súa porra. Evita golpear as pernas dos seus opoñentes porque iso menosprezaría a súa vitoria. Só loita con cabaleiros e nobres, desdeñando enfrontarse con guerreiros comúns.
Alberte de Stade vía a Troilo tan importante que é o personaxe que titula a súa versión da Guerra de Troia. É «a muralla da súa terra natal, a protección de Troia, a guía do exército...».
A lista de xefes gregos aos que Troilo fere amplíase nas diversas reelaboracións do relato, desde os dous en Dares, para incluír a Agamenón, Diomedes e Menelao. Guido, ao manter a súa promesa do prólogo de narrar todas as valorosas fazañas de Troilo, describe moitos incidentes respecto diso. Troilo adoita vencer pero é capturado nunha das primeiras batallas por Menesteo antes de que os seus amigos o rescaten. Este incidente repítese nos imitadores de Guido, como Lefèvre e os Libros de Troia de Laud e Lydgate.
Morte
Na maioría das versións medievais, Aquiles apártase da guerra porque vai casar con Políxena. Finalmente, morren tantos dos seus seguidores que decide volver á batalla, o que leva á morte de Troilo e, así, a que Hécuba, Políxena e Paris tramen o asasinato de Aquiles.
Alberte de Stade e Xosé Iscano seguen a Dares facendo que Aquiles decapite a Troilo cando este tenta levantarse despois de que o seu cabalo caia. En Guido e os autores aos que influíu, Aquiles busca especificamente a Troilo para vingar un enfrontamento previo no que este o feriu. Por isto ordena aos mirmidóns que o busquen, rodeándoo e evitando que acudan a rescatalo.
Pero para Guido, Lefèvre e Lydgate as cousas son diferentes. Aquiles espera ata que os seus homes mataron o cabalo de Troilo e o desposuíron da súa armadura. Só entón Aquiles o ataca e o decapita.
Nun eco da Ilíada, Aquiles arrastra o cadáver tras o seu cabalo. Así se reforza a comparación co Héctor homérico e ao mesmo tempo lémbranse aspectos do destino do Troilo clásico.
A historia de Troilo e Crésida
Avergoñado de haberse convertido exactamente na clase de persoa da que adoitaba rirse, mantén o seu amor en segredo. Pero suspira por Crésida e vólvese retraído. Finalmente o seu amigo Pándaro persuádeo para que revele o seu amor. Pándaro ofrécese a facer de mensaxeiro, mesmo a pesar de ser parente de Crésida e ter que gardar a súa reputación. Crésida corresponde ao amor de Troilo e durante un tempo os dous están felizmente unidos.
Pero entón Calcante convence a Agamenón para que lle devolva a Crésida como parte dun intercambio de prisioneiros, a cambio de Antenor. Os dous amantes quedan angustiados e mesmo pensan en fuxiren. O intercambio lévase a cabo. A pesar da intención inicial de Crésida de permanecer fiel a Troilo, o guerreiro grego Diomedes gaña o seu corazón. Troilo chega a sabelo e busca vingarse de Diomedes e os gregos, morrendo en batalla. Igual que Crésida traizoou a Troilo, Antenor traizoaría máis tarde a Troia.
Benoît e Guido
Pronto ten lugar unha batalla e Diomedes descabalga a Troilo. Os gregos envían o seu cabalo como agasallo a Briseida coa explicación de que pertencera ao seu antigo amor. En Benoît Briseida quéixase a Diomedes de que busque cortexala humillando a Troilo, pero en Guido todo o que permanece do seu longo discurso é que «non podo seguir odiando a quen me ama con tal pureza de corazón».
Diomedes pronto se gaña o seu corazón. En Benoît lógrao mostrándolle o seu amor, dándolle Briseida a súa luva como peza. Troilo búscao na batalla e derrótao completamente. Salva a vida de Diomedes só para que poida levarlle unha mensaxe do desprezo de Troilo. En Guido, o cambio de parecer de Briseida sucede despois de que Troilo fira gravemente a Diomedes. Briseida cóidao e decide entón tomalo como amante, debido a que non sabe se se volverá atopar con Troilo de novo.
Nos relatos medievais posteriores da guerra, o episodio de Troilo e Briseida/Crésida é recoñecido e a miúdo dado como razón para que Diomedes e Troilo se busquen un ao outro na batalla. Pero a historia de amor tamén se converte nunha que se narra independentemente.
Boccaccio
A primeira obra importante en tomar a historia do amor errado de Troilo como tema central foi o Filostrato de Boccaccio. O título significa ‘o que caeu namorado’. Hai un obxectivo manifesto no texto. No proemio o propio Boccaccio é Filostrato e sinala ao seu propio amor que o rexeitou.
Boccaccio presenta varias das características da historia que haberían de ser tomadas por Chaucer. A máis obvia é que o amor de Troilo chámase agora Criseida ou Crésida. Troilo é caracterizado como un home novo que expresa todos os seus estados de ánimos vehementemente. Choroso cando o seu amor fracasa, xeneroso cando triunfa.
Boccaccio completa a historia anterior ao intercambio de reféns como segue. Troilo búrlase das miradas resentidas doutros homes que confían nas mulleres antes de caer el mesmo namorado cando ve a Crésida, entón unha xove viúva, no Paladio, o templo de Atenea. Troilo mantén o seu amor en segredo e vólvese desgraciado por el. Pándaro, o mellor amigo de Troilo e primo de Crésida nesta versión da historia, fai de intermediario tras convencer a Troilo de que lle explique a súa angustia. De acordo coas convencións do amor cortés, o amor de Troilo permanece en segredo salvo para Pándaro, ata que finalmente Casandra adiviña a razón da súa angustia.
Despois de que se acorde o intercambio de reféns, Troilo suxire fuxir, pero Crésida razoa que el non debe abandonar e que ela debe protexer a súa honra. A cambio, promételle atoparse con el en dez días. Non interveñen cabalos nin tramas no coñecemento de Troilo de que Crésida cambiou de amor. No seu lugar, un soño indícalle o que sucedeu, e entón a verdade vese confirmada cando un broche —orixinalmente un agasallo de Troilo a Crésida— aparece prendido nas roupas de Diomedes. Mentres tanto, Crésida finxiu na súa correspondencia que segue amando a Troilo. Despois de que se confirme a súa traizón, Troilo convértese nun guerreiro aínda máis fero.
Chaucer e os seus seguidores
Case un terzo do texto do Troilo e Crésida de Geoffrey Chaucer está adaptado do moito máis breve Filostrato deixando oco para unha relato moito máis detallado e caracterizado. O poema de Chaucer reflicte unha visión do mundo máis humorística que o de Boccaccio. (Chaucer non tiña un amor ferido propio que mostrar e por tanto permítese un distanciamento irónico dos feitos).
A Crésida de Chaucer é dominada por Diomedes mediante a manipulación do seu medo. Pándaro é agora o tío de Crésida, máis coñecedor do mundo e activo no que sucede, polo que Troilo é menos activo. Unha diferenza na caracterización de Troilo é que non é misóxino ao principio. En lugar de burlarse dos amantes por dar a súa confianza ás mulleres, búrlase deles por como o amor lles afecta.
Pouco cambiou en canto a trama da estrutura de Boccaccio. Os feitos só son máis detallados, con Pándaro, por exemplo, implicando a Deífobo durante as súas manobras para lograr unir a Troilo e Crésida. Faise referencia non só ao broche de Boccaccio senón á luva, ao cabalo capturado e ás batallas dos dous amantes dos relatos anteriores. Unha escena que engade Chaucer e que influíu sobre Shakespeare é cando Pándaro sinala a Crésida as virtudes de Troilo sobre as de Héctor e entón os dous son testemuñas do regreso de Troilo da batalla con moito dano no seu casco. Na palinodia Troilo mira cara abaixo rindo desde o ceo, finalmente consciente do insignificante das emocións mundanas.
As narracións en inglés da Guerra de Troia tenderon a ignorar os engadidos de Boccaccio e Chaucer, aínda que algunha pode recoñecer a este último, como Caxton. Lydgate é unha excepción. No seu relato aparecen elementos de Chaucer como Pándaro, aínda que o marco xeral da historia aínda segue a Guido. A firmeza de Troilo contrasta coa inconstancia de Crésida. No relato da propia guerra, a valentía de Troilo en batalla aumenta cando advirte que Diomedes gañou o corazón de Crésida.
Noutros autores o auténtico Troilo, a falsa Crésida e o compracente Pándaro convértense finalmente en tipos ideais aos que aludir, como en Shakespeare. No poema de Henryson O testamento de Creseida a protagonista é abandonada por Diomedes e logo enferma de lepra, volvéndose irrecoñecíbel para Troilo. Este apiádase da leprosa na que se converteu e móstrase xeneroso con ela porque lle lembra ao ídolo que garda na súa mente, pero segue sendo un virtuoso cabaleiro pagán que non logra alcanzar a redención. A pesar diso, seguindo a Henryson Troilo considérase unha representación da xenerosidade.
Shakespeare e Dryden
miniatura|William Shakespeare, Troilo e Crésida: edición en cuarto de 1609. Outra aproximación á historia de amor de Troilo nos séculos seguintes a Chaucer é tratalo como un parvo, algo que Shakespeare fai nas alusións a el noutras obras anteriores a Troilo e Crésida. Na «obra de tese» de Shakespeare hai elementos de Troilo o parvo. Pero isto pode explicarse porque o presentan como un mozo case imberbe. Mostra unha mestura de idealismo sobre os amantes eternamente fieis e de realismo, condenando o «vicio da piedade» de Héctor. Tamén mostra unha mestura de constancia (no amor e apoiando a continuación da guerra) e inconsistencia (cambiando de opinión dúas veces na primeira escena sobre se entrar en batalla ou non).
Shakespeare escribiu nunha época na que as tradicións do amor cortés estaban mortas. O seu tratamento do tema do amor de Troilo é moito máis cínico que o de Chaucer, e o personaxe de Pándaro é grotesco. As fontes de Shakespeare inclúen a Chaucer, Lydgate, Caxton e Homero, pero hai tamén creacións propias. Ao final da obra, rotas as súas ilusións de amor e morto Héctor, Troilo pode mostrar sinais de madurez ao rexeitar a Pándaro e falar de vinganza polo seu irmán máis que por un corazón roto e un cabalo roubado.
A acción aparece comprimida e truncada, empezando á metade da historia, con Pándaro xa traballando para Troilo e sinalando as súas virtudes a Crésida sobre os outros cabaleiros que ven regresando da batalla. A parella pasa xunta só unha noite antes de que se realice o intercambio de reféns. Intercambian unha luva e unha manga como pezas de amor, pero a seguinte noite Ulises leva a Troilo á tenda de Calcante. Alí é testemuña de como Diomedes logra seducir a Crésida tras quitarlle a manga de Troilo. O mozo troiano loita contra o que os seus ollos e oídos lle din, desexando non crelo. Ao día seguinte Troilo e Diomedes enfróntanse dúas veces, levándose este o cabalo de Troilo para Crésida e vingándose daquela o primeiro. Na batalla definitiva non é Troilo senón Héctor a quen os mirmidóns rodean e axudan a asasinar, sendo o seu corpo o arrastrado tras o cabalo de Aquiles. Troilo conserva a súa vida.
Un setenta anos tras a primeira representación do Troilo de Shakespeare, John Dryden reelaborouno, segundo o seu punto de vista reforzando o personaxe de Troilo e de feito a obra completa ao retirar moitas das ambigüidades. Troilo discute brevemente con Héctor sobre a entrega de Crésida, quen permanece fiel. A súa escena con Diodemes que presencia Troilo é o seu intento «por mentir aos mentireiros». Bótase aos pés dos seus belicosos amantes para protexer a Troilo e suicídase para demostrar a súa lealdade. Incapaz de deixar con vida a Troilo neste momento, como Shakespeare fixo, Dryden recupera a morte do protagonista a mans de Aquiles e os seus mirmidóns pero só despois de que Troilo mate a Diomedes.
Versións modernas
Despois das obras de Shakespeare e Dryden, Troilo é case invisíbel na literatura até o século XX, sendo retratado o amor en formas moi diferentes ás da historia de Troilo e Crésida.
Á parte das reelaboracións da historia de amor, como na ópera de William Walton Troilo e Crésida, Troilo converteuse nun personaxe prescindíbel da historia da Guerra de Troia. Lindsay Clarke e Phillip Parotti, por exemplo, omíteno completamente. Na película Troia non aparece, pero a súa morte nas versións primitivas do mito é repetida por Aquiles ao asasinar os sacerdotes no Templo de Apolo. Hilary Bailey inclúe a Troilo en Casandra, princesa de Troia, pero conserva pouco das versións clásicas e medievais salvo a loita con Diomedes.
Boitani interpreta a repetidamente alterada conclusión da historia de amor, desde a palinodia de Chaucer ao intento de Dryden de atar todos os cabos que Shakespeare deixou deliberadamente soltos, e seguindo coas versións modernas como a da ópera de Walton, como unha loita constante dos autores por atopar unha resolución satisfactoria do triángulo amoroso. Unha dificultade principal é que no relato tradicional Diomedes sobrevive á guerra e Troilo morre a mans de Aquiles, que é alleo ao triángulo amoroso.
Boitani ve as guerras mundiais e o compromiso do século XX «por recuperar todas as clases de mitos antigos» como impulsos do renovado interese por Troilo como ser humano destruído por sucesos fóra do seu control. Tamén sinala a reaparición de Troilo como andropais. Boitani discute estes asuntos nun capítulo titulado «Eros e Tánatos», ‘amor e morte’, sendo o segundo ben unha traxedia en si mesmo ou un símbolo épico da propia destrución de Troia. Para el, estes dous son os elementos fundamentais conservados do mito de Troilo cos que os autores deben xogar, sendo bloqueado o desenvolvemento do personaxe a unha escala heroica polo tratamento que del fixo Shakespeare e pola aparición doutros personaxes como Hamlet e Werther.
The Haunted House (filme de 1929)
Steamboat Willie é unha curtametraxe clásica de animación de 1929 dirixida e producida por Walt Disney. O filme está protagonizado por Mickey Mouse, atrapado nunha casa enmeigada e obrigado a interpretar música. Foi dirixido por Walt Disney, quen tamén lle dá voz a Mickey; Ub Iwerks foi o animador principal e Carl Stalling escribiu a banda sonora.