cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John B. Watson
Vida privada
John B. Watson casou con Mary Ickes, irmá de Harold L. Ickes, mentres estaba na escola de grao. Tiveron dous fillos, tamén chamados John e Mary Ickes Watson. O marido de Mary foi Paul Hartley, e a súa filla é a actriz, activista pola desorde bipolar e fundadora da American Foundation for Suicide Prevention, Mariette Hartley. Mariette atribuíu os seus problemas psicolóxicos a que foi criada coas teorías do seu avó.
A esposa de Watson posteriormente solicitou o divorcio debido ás relacións del coa súa alumna Rosalie Rayner (1898–1935). O asunto estivera nas portadas dos xornais de Baltimore durante o proceso de divorcio. Mary buscou o cuarto de Rayner e atopou cartas de amor que el lle escribira. en outubro de 1920, a Universidade Johns Hopkins pediu a Watson que abandonase o seu posto no claustro a causa desta publicidade.
Despois do divorcio, Watson e Rayner casaron en New Jersey en 1920 e permaneceron xuntos ata a morte dela en 1935. John e Rosalie tiveron dous fillos, William Rayner Watson (1921) e James Broadus Watson (1924), e criáronos segundo os principios condutistas nos que cría John. Como a súa media irmá Mary, ambos os fillos tiveron intentos de suicidio. William suicidouse en 1954.
Gaivota patiamarela
Descrición
300px|esquerda|miniatura|Subespecie L. m. michahellis, [[Illa de Elba]] Os adultos son semellantes á gaivota arxéntea (Larus argentatus), pero teñen as patas amarelas. Teñen o lombo gris, máis escuro que a gaivota arxéntea. Os adultos teñen unha penca vermella no bico. En outono a cabeza é moito máis branca que a da gaivota arxéntea e o negro das puntas das alas, máis extenso. Ó redor de cada ollo teñen un anel vermello.
Os exemplares de primeiro ano teñen a cabeza e a zona inferior máis pálidos que os da Larus argentatus. O bico e os ollos son máis escuros, as patas son de cor gris rosada e teñen unha banda negra ben definida na cola. No segundo inverno son semellantes ós adultos, aínda que manteñen algunhas diferenzas no deseño das plumas exteriores das alas.
A chamada e unha especie de gargallada máis forte e nasal cá da gaivota arxéntea.
Clasificación
A taxonomía da especie é complexa. O grupo Larus está distribuído ó redor do hemisferio norte e as diferenzas entre especies adxacentes son moi pequenas. Actualmente acéptase que a gaivota patiamarela é unha especie independente, pero ata non hai moito as discrepancias eran importantes. Algunhas clasificacións considerábana unha subespecie da gaivota arxéntea (Larus argentatus), mentres que outras a separaban desta para incluíla, coa gaivota do Caspio, noutra especie. Estudos recentes sobre o seu ADN amosan que a gaivota do Caspio non pertence ó mesmo grupo que a patiamarela.
Hai dúas subespecies: Os exemplares que crían en Portugal e Galicia son ás veces considerados unha terceira subespecie (Larus m. lusitanus).
As formas atlánticas teñen as alas e o lombo máis escuros cás mediterráneas.
Distribución
Moitos exemplares son sedentarios, pero outros emigran en inverno cara ás áreas máis mornas do oeste de Europa ou cara a África, onde chegan ó Senegal, Gambia e ó mar Vermello. Exemplares errantes foron detectados en Norteamérica e Nixeria.
Alimentación
Son omnívoras como as demais gaivotas do xénero Larus e buscan alimento nas moreas de lixo, presas pequenas na costa ou nos campos e mesmo rouban as súas presas a outras aves.
Reprodución
Crían en colonias. Os niños son a miúdo unhas poucas plantas que poñen no chan ou nun cantil. Nalgunhas áreas están a afacerse a criar nos tellados dos edificios, constituíndo unha praga urbana. Poñen os ovos, uns 3, entre mediados de marzo e primeiros de maio e deféndenos con forza de calquera inimigo. Chocan os ovos entre 27 e 31 días e os polos poden voar despois de 35 ou 40 días de naceren.
Manuel Blanco Bueno
Manuel Blanco Bueno, coñecido como Diego Romero, nado en Ferrol cara a 1914, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Edelmiro Lorenzo
Edelmiro Lorenzo Codesido, nado en Pontevedra o 20 de xullo de 1910 e finado o 22 de outubro de 1997, foi un futbolista e adestrador de fútbol galego que xogaba na demarcación de dianteiro centro.
Traxectoria
Tras volver a Galiza en 1930 fichou polo RCD Espanyol, equipo que xa se interesara por el uns anos antes. No equipo catalán compartiu equipo durante dúas tempadas co seu irmán O'Donell. Nas seis tempadas que xogou en Barcelona disputou 133 encontros entre Liga e Copa e marcou 58 goles. Gañou o Campionato de Catalunya en 1933 e rematou o campionato ligueiro na terceira posición, a mellor posición histórica do club. Tamén foi internacional coa Selección de fútbol de Cataluña en 1931.
Durante a Guerra Civil xogou de novo no Eiriña, e en outubro de 1938 fichou polo Racing de Ferrol, equipo co que disputou a Copa do Xeneralísimo 1939. No partido de volta das semifinais, marcou contra o Baracaldo Oriamendi o gol da vitoria que lle deu o pase aos ferroláns á primeira e única final de Copa da súa historia. Foi titular na final, celebrada en Montjuïc, e na que o vencedor foi o Sevilla FC, por 6-2.
En 1947, xa vivindo en Pontevedra comprometeuse coa reactivación do deporte na cidade, polo que ante a falta de xogadores fichou polo Pontevedra CF como xogador e adestrador. Nas tres tempadas que xogou no equipo clasificouse en varias ocasións para ascender a Segunda División.
Palmarés
Real Iberia
RCD Espanyol
Eredivisie 2012-2013
A tempada 2012–13 da Eredivisie foi a 57ª edición da máxima competición ligueira de fútbol dos Países Baixos. O torneo comezou o 10 de agosto de 2012 e finalizou o 26 de maio de 2013. O defensor do título era o AFC Ajax, que resultou novamente campión, logrando o seu 32º título.
Segunda división española 1957/58
A tempada 1957–58 da Segunda División de España de fútbol foi a 26ª edición desta competición. A categoría estivo composta por 36 equipos, repartidos segundo criterios xeográficos en dous grupos de 18 equipos cada un. Real Oviedo e Real Betis ascenderon a Primeira División.
Tosashimizu
Tosashimizu (土佐清水市, とさしみずし, Tosashimizu-shi) é un concello da prefectura de Kōchi no Xapón. Está situada ao suroeste da rexión de Shikoku e ao extremo sur da prefectura, na illa de Shikoku. A súa superficie é de 266,56 km² e a poboación de 16.889 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 63,4 h/km².
Segunda división española 1957/58
Grupo 1
X = Partidos xogados; G = Partidos gañados; E = Partidos empatados; P = Partidos perdidos; GF = Goles a favor ; GC = Goles en contra; DG = Diferenza de goles; Pts = Puntos (C) = Campión; (D) = Descendido; (P) = Promocionado; (O) = Campión do play-off; (A) = Avanza de rolda.
Tosashimizu
O concello de Tosashimizu limita cos concellos de Ōtsuki, de Sukumo, de Mihara e de Shimanto.
Segunda división española 1957/58
Grupo 2
X = Partidos xogados; G = Partidos gañados; E = Partidos empatados; P = Partidos perdidos; GF = Goles a favor ; GC = Goles en contra; DG = Diferenza de goles; Pts = Puntos (C) = Campión; (D) = Descendido; (P) = Promocionado; (O) = Campión do play-off; (A) = Avanza de rolda.
Arma
miniatura|Armas da [[Idade de Bronce.]] Unha arma é unha ferramenta de agresión útil para a caza e a autodefensa, cando se usa contra animais, e pode ser utilizada contra seres humanos en tarefas de ataque, defensa e destrución de forzas ou instalacións inimigas, ou simplemente como unha efectiva ameaza. Unha arma é xa que logo un dispositivo que amplía a dirección e a magnitude dunha forza. Segundo outra interpretación, poderían definirse como os dispositivos máis sinxelos que utilizan vantaxes mecánicas para multiplicar unha forza. En ataque, as armas poden ser utilizadas como un instrumento de coacción, por contacto directo ou mediante uso de proxectís. Estas ferramentas, xa que logo, van desde algo tan sinxelo como un pau afiado a un complexo aglomerado de tecnoloxías, como un mísil balístico intercontinental. En sentido metafórico, calquera cousa capaz de causar un dano pode ser entendido como arma, e neste sentido interprétase o desenvolvemento da guerra psicolóxica durante as guerras do século. Máis recentemente, deseñáronse armas non letais, deseñadas para ser utilizadas por grupos paramilitares, forzas de seguridade ou ata tropas en combate, e cuxo obxectivo é provocar danos suficientes para neutralizar a un adversario sen causarlle a morte e minimizando o seu impacto sobre o medio ambiente. Na práctica, enténdese que calquera elemento capaz de danar podería ser considerado arma, (aínda cando se esta non fora a súa principal función), dependendo das circunstancias e fins con que se utilicen. Criterio similar é utilizado na Ciencia do Dereito, onde o puño, pese a non ser a súa función inmediata a de danar, pode mesmo xulgarse como arma Con todo, segundo o dereito penal vixente en moitos países, un obxecto non pode ser considerado como arma se non foi creado coas funcións específicas de ataque ou defensa. Por exemplo, a lexislación española establece que:
miniatura|[[Daga, espada e arma de fogo.]]
Concepto teórico
A función básica das armas non cambiou desde a antigüidade. As armas fan unha ou máis cousas de entre as seguintes:
As armas poden ser ofensivas -adecuadas para que a transformación de enerxía recaia sobre un obxectivo-, ou defensivas, dirixidas a neutralizar, evitar ou polo menos absorber parte da enerxía que un inimigo poida concentrar sobre nós. Máis adiante analízanse con maior detalle segundo criterios máis específicos.
Armas prehistóricas
miniatura|Un conxunto de artefactos [[neolíticos, composto por brazaletes, hachas, formóns, e ferramentas para puír.]]
A observación doutras especies de mamíferos superiores, como os chimpancés, ofrece a posibilidade de observar o uso rudimentario de ferramentas, e as armas non escapan a esta definición. Craig Stanford, experto en primates e profesor de antropoloxía na Universidade do Sur de California suxeriu que o descubrimento de "lanzas" rudimentarias -isto é, paus máis ou menos afiados- por parte dos grandes simios pódese evidenciar, por analoxía, o descubrimento das primeiras armas utilizadas pola humanidade, hai ao redor de cinco millóns de anos. Dun modo natural, xa que logo, os paus e as estacas afiadas compuxeron o primeiro arsenal da humanidade, e é máis que probable que se utilizasen tamén como proxectís, xunto a pedras pequenas. Estas ferramentas puideron ser moi útiles para o ser humano cando a súa propia evolución biolóxica o facía máis lento, máis torpe, máis pequeno ou máis débil que outras criaturas coas que competía polos recursos. Efectivamente, na competencia contra animais provistos de cornos, garras, caíños afiados ou unha pel impenetrable, as armas deben considerarse como unha ferramenta moi beneficiosa para a supervivencia da especie humana, quen por outra banda pronto recorreu a esas defensas naturais para perfeccionar o seu propio armamento. De calquera modo, as machadas de pedra son as primeiras armas humanas desenvolvidas especificamente para causar un dano mediante un contacto directo, utilizadas como un amplificador sinxelo de enerxía. Os primeiros proxectís dos que se ten unha datación fiable son oito lanzas de madeira, chamadas Schöninger Speere, que se estima foron construídas hai 400.000 anos. Hai aproximadamente uns 250.000 anos empezouse a utilizar o lume para endurecer as puntas, e as primeiras pedras talladas manualmente como punta de lanza hanse datado ao redor do 80.000 a. C. Vinte milenios máis tarde, o arco e as frechas supuxeron unha revolución na tecnoloxía de armas, ao multiplicar a forza exercida reducindo ademais o esforzo muscular do usuario. A primeira xavelina conservada debeu utilizarse cara ao 42.000 a. C. Durante a etapa Paleolítico, empezáronse a utilizar dardos, máis precisos que as frechas, e o átlatl -unha arma utilizada como propulsor de lanzas- máis antigo achado rolda os 27.000 anos.
Armas da antigüidade
Así aparecen as armas de corte, dunha face (coitelo) e bifaciais (espada); as armas de impacto ou de esmagamento (maza, garrote) ou as de dano mixto (corte/esmagamento), como a machada. miniatura|Unha [[balista montada nun carro, tirado por catafractas acoirazadas (circa 400 d.C).]] As armas da antigüidade ofrecían numerosas vantaxes sobre os seus precedentes prehistóricos, con melloras significativas en canto aos seus materiais e técnicas de uso, así como porque se conservaba durante máis tempo. A aprendizaxe da fusión dos metales converteu aos ferreiros en figuras moi importantes en todas as comunidades humanas, e parte dos seus atributos máxicos debíanse á revolución tecnolóxica que representaban as espadas de ferro, os escudos e a armadura persoal. Deste refinamento técnico seguiuse un maior refinamento táctico, de modo que empezaron a deseñarse armas para fins específicos, como a alabarda ou o casco. A difusión da roda e a equitación, paralelas ao desenvolvemento metalúrxico, forxaron a primeira unidade militar composta, o carro de guerra, cuxa invención se data ao redor do século XX a. C. e cuxo uso tivo o seu clímax en torno ao século XIII a. C. (véxase a Batalla de Qadesh). A formación de unidades montadas nesta época supuxo a creación dun paradigma militar, a cabalería, que perduraría ata ben entrado o século XX..
Armas da Idade Media
150px|miniatura|Un [[cabaleiro con armadura; ilustración dun libro alemán, publicado en 1483.]]
O fin da antigüidade en Europa, definido polo Gran Cisma e a difusión da sociedade feudal, veu aparellado a unha nova revolución nos armamentos: Por un lado, mediante a edificación de grandes edificacións defensivas, e por outro, co perfeccionamento de armas de asedio. A cabalaría adquire un valor de status social. A nobreza identifícase coa forza militar -o Cabaleiro feudal-, e ocupa xunto á monarquía e o clero a posición dominante na estrita xerarquía feudal. Este modelo sociocultural, que perdurou durante séculos, vai cambiar ata propiciar o chamado Renacemento, definido tamén pola aparición da pólvora, que formulou un paradigma completamente novo na estratexia militar.
Armas da Idade Moderna
A pólvora, foi introducida en Europa dende oriente preto do ano 1200, marcou o inicio dunha nova revolución bélica. Durante o Renacemento vanse perfeccionando armas como a bombarda, a culebrina ou a espingarda. A guerra adquire un carácter completamente novo, xurdindo en consecuencia novos tipos de barcos, como o galeón ou o bergantín. O progresivo refinamento desas armas de asedio redundaron na aparición de armas de fogo de uso persoal, un elemento clave, para os conquistadores españois cara á era dos descubrimentos. Esta tecnoloxía afectou decisivamente a historia do mundo a nivel intercontinental.
miniatura|320px|[[desastres da guerra|Os desastres da guerra n.º 33: «Que hai que facer máis?». Francisco de Goya reflicte na súa obra gráfica a brutalidade e barbarie a que se chegou na guerra da independencia española.]] As armas de fogo supoñían un salto cualitativo, posto que a enerxía era almacenada nun material explosivo, denominado propelente, como a pólvora, en lugar de depender dun peso ou un movemento provocado polo usuario. Esa enerxía libérase a maior velocidade, e o dispositivo pode ser reempregado sen fatiga do material nin do portador, nun lapso de tempo relativamente breve. As armas de fogo convertéronse nun factor imprescindible para a formación dos grandes imperios do século, e foron obxecto de numerosos estudos destinados a mellorar tanto o seu alcance coma a súa potencia, precisión ou velocidade de recarga. Dende a guerra da Independencia dos Estados Unidos ata os principios do século xx, as armas de combate corpo a corpo foron finalmente desbotadas do campo de combate, debido ao pouco alcance destas e o seu difícil uso dentro do devandito alcance. Ás veces mencionada como a era do fusil, este período caracterizouse polo desenvolvemento de armas de fogo para a infantaría e de canóns para o soporte das tropas, así como o inicio da automatización das armas. En América do Norte, a poboación india viuse desprazada dos seus asentamentos ancestrais tras ser convencidos, primeiro polas armas e despois pola diplomacia, da conveniencia de trasladarse a unha reserva india. Máis adiante, durante a guerra civil, nace o primeiro acoirazado e a primeira metralladora nos Estados Unidos. Por outra parte, o uso da máquina de vapor substituíu á navegación a vela que fora, dende a antigüidade, a forza motora por excelencia de calquera embarcación. A grandes liñas, este contexto é o dominante -con notables variacións segundo o país- na maioría de exércitos modernos do século.
Armas do século xx
200px|miniatura|A [[metralladora Vickers (foto), derivada da Maxim, permaneceu durante 79 anos en servizo no exército británico.]] O ritmo de mellóralas en tecnoloxía bélica multiplicouse durante os grandes conflitos bélicos do século XX. Durante a primeira guerra mundial vai producirse o fin de éraa das armas de filo, e a consagración da infantería e a artillería como armas esenciais. Novos tipos de arma, como o obús, eran capaces de destruír calquera tipo de construción. O avión, cunha década de vida, tamén pasou a formar parte dos exércitos modernos, e foi protagonista de moitos campos de batalla, xunto ás recentemente deseñadas unidades blindadas que substituíron á cabalería como unidade autopropulsada. No mar, aparecen submarinos. Como característica do conflito entre sociedades industrializadas, a escalada de armamento -que consiste en reproducir e contrarrestar calquera avanzada do inimigo- levou á industrialización da máquina de guerra, provocando unha cantidade de baixas antes impensables.
150px|esquerda|miniatura|Un [[Avro Lancaster baixo fogo inimigo durante un ataque nocturno a Hamburgo, 30, 31 de xaneiro de 1943.]]
A segunda guerra mundial extraeu da experiencia da guerra de trincheiras a súa aprendizaxe: ás novas armas corresponden novas tácticas bélicas, como a Blitzkrieg, que causarán a eventual derrota de potencias militares como Francia, aferradas a unha concepción da guerra trasnoitada. Durante os 6 anos de guerra seguintes vaise a producir unha vertixinosa competición tecnolóxica, que non só afectará ás tres armas do exército senón que terá como obxectivo á poboación civil: Dun lado, mediante propaganda -e a correspondente contrapropaganda do inimigo-; doutro, organizando bombardeos masivos sobre grandes concentracións urbanas, destinados non tanto a causar un dano ao exército inimigo como a paralizar por saturación as vías de transporte. As altas temperaturas alcanzadas, e o desprazamento de masas de aire desprazado en consecuencia, provocaba as chamadas "tormentas de fogo", que borraron cidades enteiras do mapa en cuestión de poucos días. O avión diversifícase en tarefas de caza e bombardeo, e equípase de novas tecnoloxías (Hispano-Suiza HS.404, napalm, radar e propulsión jet) que multiplican o seu valor como arma bélica. A Mariña de guerra de todos os países inclúe submarinos. O conflito conclúe co uso das armas máis poderosas xamais utilizadas nunha guerra: Fat Man e Little Boy.
Armamento logo da segunda guerra mundial
miniatura|220px|O [[Agni (misil)|Agni, un mísil balístico.]]
O fin da guerra fría e hoxe en día
miniatura|Manobras realizadas no [[Lugar de Probas de Nevada. O obxectivo da operación era poñer a proba novas teorías, utilizando tanto dispositivos de fusión nuclear como de fisión nuclear.]] miniatura|220px|Raios láser proxectados pola reentrada dun mísil balístico intercontinental de oxivas múltiples. Desde os anos 1960 as potencias nucleares han ter suficientes armas como para destruír o planeta en cuestión de minutos. Na década dos anos 1970, as relacións políticas relaxáronse, "como demostraron os Acordos SALT [sigla en inglés das Conversacións para a Limitación de Armas Estratéxicas], nos cales as dúas superpotencias estableceron un límite á cantidade de mísiles ICBM (Inter-Continental Ballistic Missile polas súa siglas en inglés) e mísiles estratéxicos con capacidade nuclear", indica The Encyclopædia Britannica. A finais dos anos 1980, a guerra fría foi aos poucos chegando ao seu fin.
“O fin da guerra fría alimentou as esperanzas de ver o cesamento da carreira de armamento nuclear que xa que por tanto tempo enfrontara aos Estados Unidos e á Unión Soviética“, sinala un informe da Carnegie Endowment for International Peace (Fondo Carnegie para a Paz Internacional). As negociacións sobre o desarme e control nuclear conduciron ao desmantelamento de centos de arsenais nucleares nos últimos anos. En 1991, a Unión Soviética e Estados Unidos asinaron o Tratado de Reducións Estratéxicas Ofensivas (Strategic Arms Reduction Treaty), que obrigou a estas dúas superpotencias nucleares non tan só a limitar, senón a reducir por primeira vez na historia o número de oxivas estratéxicas listas para o seu lanzamento ata quedar con 6.000 unidades por bando. A finais de 2001, ambos países aseguraron cumprir os termos do acordo. Ademais, en 2002 asinouse o Tratado de Moscova, que obriga a seguir coa redución do arsenal durante os seguintes dez anos ata chegar a unha cantidade de entre 1.700 e 2.200 unidades.
Con todo, pese a tales acordos, ”non debemos confiarnos, pensando que a ameaza dunha guerra nuclear desapareceu -apuntou Kofi Annan, secretario xeral da ONU-. Ao comezo do século XXI, este tipo de conflito aínda segue sendo unha posibilidade moi real e aterradora”.
A capacidade de prepararse, manobrar e atacar antes de que o inimigo poida responder á ameaza probouse como unha vantaxe decisiva, e o seu uso difundiuse entre todas as ramas do exército. Así, ao uso de tecnoloxía furtiva (Stealth technology) xa mencionada, engádese o equipamento de visión nocturna desenvolvido para unidades operativas en condicións de pouca ou ningunha visibilidade. As tarefas de vixilancia, de especial risco, encomendáronse a vehículos non tripulados, que poden destruírse automaticamente en caso dunha eventual detección. A coordinación das forzas foi outro dos eixes da doutrina de guerra contemporánea, e así se reflectiu coa introdución de sistemas de criptoloxía e novos dispositivos de comunicacións, así como sistemas de interceptación de información inimiga. A disxunción da infraestrutura inimiga, a súa rede de intelixencia e as súas comunicacións debe pasar polo carácter altamente informatizado dos seus equipos, polo que xa comezou a falarse da guerra dixital como unha nova arma capaz de paralizar equipos, enviar ordes confusas ou simplemente sabotar estruturas do inimigo. A carreira espacial, xurdida como un episodio dentro da carreira de armamento, deu pé a suscitar unha hipotética guerra espacial que utilizaría satélites non só como medio de comunicación ou satélite espías, senón como armas efectivas contra a superficie.
En xaneiro de 2009, oito Estados posuían un total de máis de 23.300 armas nucleares, segundo o Instituto Internacional de Estocolmo de Investigación para a Paz, de Suecia.
Tipos
A distinción básica dáse, por unha banda, entre armas non convencionais (químicas, nucleares e bacteriolóxicas), que por decisión das Nacións Unidas desde 1991 tamén se coñecen como armas de destrución masiva, e, por outra, armas convencionais (todas as demais).
As armas convencionais poden ser:
Outro xeito de clasificar o armamento é tendo presente:
Ángela Figuera Aymerich
Ángela Figuera, nada en Bilbao o 30 de outubro de 1902 e finada en Madrid o 2 de abril de 1984, foi unha escritora española, considerada unha das principais figuras da denominada poesía desarraigada da Primeira Xeración de Posguerra española.
Arma
Novos proxectos para a destrución en masa
A organización SIPRI declara no libro Weapons of Mass Destruction and the Environment (Armas de destrución en masa e o ambiente): "Estase prestando cada vez máis atención á manipulación das forzas xeofísicas ou ambientais con propósitos hostís."
Ángela Figuera Aymerich
Moitas das persoas que estudaron a súa obra falan da súa función de bisagra, dado que a súa obra conmoveu conciencias de diferente signo dende os seus primeiros poemas. Foi considerada vasca en Madrid e madrileña no País Vasco. Pero sobre todo foi viaxeira vocacional e cidadá do mundo, internacionalista, aberta a un humanismo e existencialismo que acollía a tódolos pobos por igual.
Arma
Novos proxectos para a destrución en masa
O informe desta investigación di que se suxeriu a manipulación das condicións atmosféricas con propósitos militares. Isto inclúe o cambiar as propiedades eléctricas da ionosfera ou troposfera para causar perturbacións nas comunicacións, sistemas de radar, navegación e de dirección dos mísiles do inimigo. Igualmente, o informe do SIPRI tamén suxire técnicas de "guerra climatolóxica", que permitirían iniciar furacáns ou ciclóns, ou cambiar a dirección dos formados dun modo natural.
Outro obxectivo militar é aprender a controlar, para ataques, os raios producidos durante unha tormenta. A capa de ozono dentro da estratosfera inferior, unha capa que nos protexe de cantidades prexudiciais de radiación ultravioleta, tamén se pode considerar unha arma potencial. Un artigo do The New York Times cita palabras do Dr. Michael B. McElroy, da Universidade Harvard, no sentido de que parece que o elemento químico bromo pode ser tan eficaz en reducir a cantidade do ozono que se lle puidese usar como arma. Se o bromo se inxectase na estratosfera, desfaríase do ozono, o cal permitiría que a radiación ultravioleta chegase a terra con suficiente intensidade como para destruír colleitas e incapacitar aos habitantes.
Ángela Figuera Aymerich
Traxectoria
Foi unha das primeiras mulleres que estudaron Bacharelato, non só no País Vasco senón en toda España. Fervente lectora e brillante estudante, obtivo o título de Bacharel en 1924 no Instituto Provincial.
En 1925 comeza os estudos de Filosofía e Letras como alumna libre -examinándose en Valladolid- e remátaos en Madrid, vivindo en casa dos seus tíos.
Arma
Novos proxectos para a destrución en masa
Na guerra de Indochina utilizaron cazabombardeiros que sementaron sobre as nubes axentes como o ioduro de prata ou ioduro de plomo. As chuvias producidas como resultado arruinaron as liñas de comunicación do inimigo, impedíndolle organizar a súa contraofensivas, facilitando a execución de misións de bombardeo e creando eventuais inundacións destrutivas. Cando os exércitos soviéticos invadiron Afganistán, o entusiasmo espertado pola firma dos Acordos SALT (SALT II) terminou abruptamente sen unha ratificación oficial do mesmo.
Ángela Figuera Aymerich
Traxectoria
Cando acaba os seus estudos entra a traballar nunha empresa de importación italiana, Aceiros Poldi. Posteriormente, en 1931, empeza a traballar no colexio privado Decroly de Madrid e posteriormente no ano 1932 tamén no colexio Montessori. En 1933 supera as oposicións de catedrática de Lingua e Literatura para Institutos de Segundo Ensino. E ese mesmo ano contrae matrimonio co enxeñeiro Julio Figuera Andú e é destinada ao Instituto de Educación Secundaria de Huelva, cidade onde o seu primeiro fillo morre ao nacer.
Arma
Tráfico de armas
Aínda que algunhas transaccións públicas de armas lévanse a cabo entre gobernos lícitamente, en moitas ocasións (e en contravención a normativas máis ou menos rigorosas de orde interna ou internacional) canalizanse por medio de particulares, grupos ou Estados involucrados no tráfico ilegal de armamento. A adopción de acordos para suprimir certos tipos de arma consideradas inaceptabeis (como as bombas de acio ou certas mina antipersoa) suscita inevitablemente reticencias por parte dos países produtores, que adoitan ser nacións industrializadas afastadas dos conflitos nos que estas armas se empregan.
Ángela Figuera Aymerich
Traxectoria
Ao finalizar a guerra, como represalia por permanecer fiel á república, perdeu a súa praza e título universitario; do mesmo xeito que o resto da familia, quedou literalmente na rúa, sen traballo nin bens.
En 1948, animada polo seu marido, publicou o seu primeiro libro, Mujer de barro; un ano máis tarde apareceu Soria pura. Trátase dunha poesía simbolista que pronto deixa paso ao que ela chamaría "etapa preocupada", na que a escritora conecta cos grandes problemas da sociedade contemporánea: o absurdo da existencia, a falta de liberdade, a miseria, a guerra.
En 1952 empezou a traballar na Biblioteca Nacional de Madrid, e en 1954 incorporouse ao servizo de “bibliobuses” desta, que trataba de achegar a cultura aos barrios marxinais e periféricos de Madrid. Ao longo de todos eses anos Ángela actuou como intelectual disidente, crítica co franquismo, e mesmo chegou a publicar no estranxeiro cando considerou que a censura ía recortar o seu traballo. Así se publicou en 1958 en México Belleza cruel, libro que mereceu un prólogo do poeta exiliado León Felipe. En 1961 reuniuse co seu esposo en Avilés, onde Julio Figuera lograra un posto como enxeñeiro da empresa Ensidesa. Este feito afastouna definitivamente dos círculos literarios madrileños. Durante estes anos destaca o seu labor como tradutora.
En 1966 visitou a Unión Soviética e en 1969 México, convidada polo libreiro exiliado Alfredo Graza. Coa xubilación do marido en 1971 o matrimonio trasladouse de novo a Madrid, pero atopou que alí o ambiente cultural tiña cambiado por completo. Neses anos a escritora sentiuse cansada; consideraba que non era capaz senón de reiterar unha e outra vez as súas mensaxes. Ao mesmo tempo, mostrouse moi crítica coa forma na que se estaba levando o proceso da chamada transición política. Finalmente, tras varios meses de enfermidade, morreu o 2 de abril de 1984. As súas Obras completas publicáronse póstumas en 1986.
Julio Figuera, o seu marido, dedicou os dez anos que lle sobreviviu á súa memoria.
En 1993 un instituto de Sestao (Biscaia) pasa a chamarse "Ángela Figuera". Así, a poeta e profesora de instituto pasa a ser a segunda muller, despois de Dores Ibárruri, que dá nome a un instituto de ensino medio biscaíño.
Estilo
Aínda que nos seus comezos percíbese o influxo de Antonio Machado e, sobre todo, de Juan Ramón Jiménez, no seu apego ao cotián e paisaxístico, pronto toma relevo na súa obra unha visión do mundo marcada pola súa perspectiva de nai e muller, que se contempla dunha forma non idealizada e con rebeldía tipicamente feminista, aspecto no que tamén cabe buscar a súa orixinalidade, ademais da súa calidade poética sen "xénero". A muller é vista como esposa e nai de familia, pero á vez como suxeito activo do cambio social. Despois dunha etapa na poesía desarraigada, claramente existencialista, desenvolveu a súa etapa de poesía social xunto a escritores como Gabriel Celaya e Blas de Otero, escritores vascos como ela.
O vínculo entre Blas de Otero, Gabriel Celaya e Ángela Figuera Aymerich foi profundo máis aló do ámbito poético, no persoal. De aí o coñecido cualificativo que Emilio Mirou dedicoulles ao denominarlles "O triunvirato vasco da poesía de posguerra", a pesar de que os triunviratos romanos estaban formados por tres homes.
Os seus poemas foron traducidos ao francés, inglés, árabe, holandés, sueco, romanés, checo, alemán, ruso, turco e ucraíno.
O seu poema San poeta labrador foi incluído en Las mil mejores poesías de la lengua castellana.
Fernão Lopes
Fernão Lopes, nado posiblemente na década de 1380 e finado en 1459 ou 1460, foi un historiador portugués, funcionario do Pazo e notario no Reino de Portugal que destacou polo seu traballo de cronista.
Biografía
Os datos que chegan a nós sobre a vida de Fernão Lopes non son moitos. De orixe humilde, foi o encargado do Arquivo da Torre do Tombo desde 1418 e o escribán particular dos infantes Don Fernando e Don Duarte, quen lle mandou escribir unha Historia de Portugal.
Coñeceu a persoeiros importantes da súa época, coma Don João I ou Nuno Álvares Pereira, ligados á chamada Revolução de Setembro de 1383.
Obras conservadas
É a máis breve das súas crónicas. É a máis extensa e tamén a de maior calidade. A obra comeza co asasinato de João Fernández de Andeiro, amante galego da raíña Leonor Teles. Isto leva ao Mestre de Avís (D. João I) ao poder, mais non é este o protagonista da crónica, senón Nuno Álvares Pereira (símbolo do pobo).
Podemos dividir a obra en dúas partes:
É posíbel que escribise as crónicas dos reis Portugal desde Afonso I, xa que foi o que lle encargaran. Como mínimo tería escrito as de Sancho II, Afonso III e Afonso IV (hoxe perdidas). Hai teorías segundo as cales Rui de Pina tería redinfudido algunhas crónicas de Fernão Lopes, asinándoas como propias.
A súa concepción da Historia e como esta se reflicte na súa obra
Describe cuestións coma os aspectos contraditorios da Historia, a economía e o comportamento dos habitantes da cidade (Lisboa represéntase coma unha dama asediada polos casteláns). Tamén fai unha descrición diferente das guerras, dándolles grandeza cando o pobo loita pola liberdade (Nuno Álvares Pereira e criticándoas cando só son pretextos para que o rei gañe títulos). Inclúe tamén personaxes que falan en nome de todo o pobo.
Dise que Fernão Lopes supón o paso da crónica á Historia, xa que usa unha metodoloxía que a Historiografía non coñecerá de novo até o século XIX.
Os continuadores de Fernão Lopes
Se ben non se considera que acadasen a calidade de Fernão Lopes, téñense sinalado como continuadores seus a Gomes Eanes de Zurara e Rui de Pina.
Dulce Chacón Gutiérrez
Para a artista e ilustradora mexicana ver Dulce Chacón (ilustradora). Dulce Chacón Gutiérrez, nada en Zafra, Badaxoz, o 3 de xuño de 1954 e finada en Burlete, Madrid, o 3 de decembro de 2003, foi unha escritora e poeta española. O tema central da súa obra é a represión franquista, e de maneira especial a situación das mulleres durante ese período. Comprometida socialmente, pertenceu a varias asociacións, entre outras: á Asociación de Mujeres contra la Violencia de Género, á Asociación de Mujeres Contra la Guerra, á Plataforma de Cultura contra la Guerra, estas dúas últimas en relación coa Invasión de Iraq no 2003. Diversos colexios e institutos, así como premios literarios levan o seu nome como homenaxe á súa figura. Era irmá xemelga da tamén escritora Inma Chacón.
Traxectoria vital e literaria
Nada en Zafra, no seo dunha familia podente e conservadora "aristócrata, de dereitas e do bando nacional", nas súas propias palabras. O seu pai, Antonio Chacón, foi alcalde de Zafra durante a ditadura de Franco e tamén unha persoa ilustrada con inquietudes literarias, posto que escribía (co pseudónimo "Hache") e lía poesía á súa familia, o que espertou a vocación literaria da moza Dulce Chacón.
Cando contaba só 11 anos de idade, o seu pai morreu. Un ano máis tarde, a súa nai, María Gutiérrez, foise a vivir con toda a familia a Madrid, onde viviría dende entón. Dulce e Inma, a súa irmá xemelga, foron estudar a un internado. Foi alí onde Chacón comezou a escribir poesía, nun esforzo por evadirse das difíciles circunstancias persoais que estaba a vivir. Das lecturas da súa adolescencia, foron os poetas Celan, Rilke, César Vallejo e José Anxo Valente os que deixaron maior pegada no seu estilo poético. Outras influencias posteriores foron Félix Grande, na poesía, e Julio Llamazares, Luís Landero e José Saramago na narrativa (a estes dous últimos, así como á muller de Saramago, Pilar del Río, uníalle unha grande amizade).
Aínda que comezou a escribir moi pronto, non publicou o seu primeiro libro, o poemario Querrán ponerle nombre, até 1992. Seguiríanlle outras dúas obras poéticas, Las palabras de la piedra (1993) e Contra el desprestigio de la altura (1995). Por esta última gañou o seu primeiro premio, o Ciudad de Irún. A continuación internouse no terreo da novela. En 1996 publicou Algún amor que no mate, sobre unha muller maltratada polo seu marido. José Saramago cualificouna de "dura pero necesaria". Un ano despois publicou a súa segunda novela, Blanca vuela mañana. 1998 foi un ano de moita intensidade: publicou Matadora, unha biografía de Cristina Sánchez, a primeira muller toureiro española; tamén estreou a súa primeira obra teatral, Segunda mano; e publicou a súa terceira novela, Háblame, musa, de aquel varón. Nesta, retoma algún dos temas de Algún amor que no mate, como é a violencia doméstica, abordando tamén outras formas de intolerancia, como a xenofobia. Con Háblame, Chacón pechaba unha triloxía sobre a incomunicación na parella. A continuación veu un novo poemario, Matar al ángel (1999) e ese mesmo ano Cielos de barro, unha novela coral ambientada na Estremadura da posguerra que Chacón presentou á edición de 2000 do premio Azorín baixo o pseudónimo "Hache". A novela, que obtivo o galardón, estaba dedicada a Antonio Chacón, o pai de Dulce. O título foi un "agasallo" do escritor Julio Llamazares.
A súa seguinte novela foi La voz dormida, publicada en 2002. Chacón tardou catro anos en completala, comezando a reunir material incluso antes da publicación de Matar al ángel e Cielos de barro. Nela, Dulce Chacón continuou abordando os difíciles anos da posguerra, novelando os testemuños, recollidos en entrevistas por toda España, de mulleres vítimas da represión franquista durante os anos corenta. A novela obtivo o premio Libro do Ano 2003, outorgado polo Gremio de Libreiros de Madrid. En 2002, estreouse a adaptación teatral de Algún amor que no mate, realizada pola propia Chacón. Dirixiu a adaptación Eduardo Vasco. En 2003 publicou outro poemario, Cuatro gotas.
A carreira de Dulce Chacón truncouna a súa prematura morte. Faleceu o 3 de decembro de 2003, vítima dun cancro de páncreas que lle diagnosticaron un mes antes e que se estendeu ao fígado. As súas cinzas foron depositadas na súa localidade natal, xunto aos restos mortais do seu pai, Antonio Chacón. Parte das súas cinzas foron esparexidas nas montañas del Torno, un pequeno pobo do Valle del Jerte (Cáceres). Deixaba marido, dúas fillas e un fillo.
Compromiso social e político
miniatura|Castiñeiro na serra del Torno, [[Cáceres, en memoria de Dulce Chacón, onde repousan parte das súas cinzas.]] A pesar da súa pertenza a unha familia conservadora, Dulce Chacón converteuse moi pronto nunha persoa de esquerdas. Segundo declarou, unha das razóns que a levou a súa posición política foi o silencio familiar acerca da represión franquista, particularmente cruenta en Zafra, onde nos primeiros meses da guerra, tras a toma da cidade polos sublevados, o 8 de agosto de 1936, unhas duascentas cincuenta persoas foron asasinadas polas novas autoridades. A localidade tiña 7.000 habitantes e, tralo estalido da guerra, ningún dereitista foi asasinado antes da entrada das tropas sublevadas. A causa das vítimas do franquismo foi unha das súas prioridades, e sempre mantivo que o rancor derivado da violencia política durante a guerra civil e o franquismo segue enquistado, ao non ser exposto á luz pública. O seu lema respecto diso era "nin rancor nin esquecemento". Tamén declarou que "a reconciliación real aínda non chegou, porque aínda non se produciu esa conversación. Ouvimos a versión dos vencedores, agora temos que ouvir aos vencidos".
Desta forma, involucrouse en numerosas actividades sociais e políticas de carácter progresista. Escribiu La voz dormida, obra na que recollen e novelan testemuños de mulleres do bando perdedor da Guerra Civil de toda España. En relación coa invasión de Iraq, formou parte da plataforma "Cultura contra la guerra" e leu, xunto co premio Nobel José Saramago, o manifesto antibélico que pechou a gran manifestación contra a guerra do 15 de marzo de 2003 en Madrid. Como parte dunha delegación da plataforma "Mujeres contra la Guerra" tamén acudiu a Bagdad en marzo do mesmo ano para coñecer a situación do pobo iraquí e a súa oposición ao conflito. Ademais, pertenceu á asociación Mujeres contra la Violencia de Género. Tamén formou parte do Colectivo Hermanos, Amigos y Compañeros de José Couso, o cámara asasinado por tropas estadounidenses en Bagdad durante a invasión.
O seu marido, Miguel Ángel Alcántara, definiuna como "unha loitadora, de esquerdas, agnóstica e peleona, e a súa mellor arma era a palabra e a escritura".
Recoñecementos
miniatura|196x196px|Rúa na cidade de Sevilla.
En 2009, Barricada publicou o libro-CD La tierra está sorda con 18 cancións relacionadas coa represión franquista. Segundo declarou Enrique Vilarreal «El Drogas», líder do grupo, foi a lectura de La voz dormida o que lle impulsou a crear o libro-CD. Algunhas das cancións inspíranse directamente nos testemuños recollidos e novelados por Chacón. Barricada presentou o traballo en Zafra o 19 de marzo de 2010.
Santiago Morán
Santiago Morán "el Viejo", nado en Viana do Bolo, Ourense, circa de 1571 e finado en Madrid en 1626, foi un pintor de cámara.
Traxectoria
miniatura|255px|La infanta Margarita Francisca, cara a [[1610, óleo sobre lenzo (100 x 72 cm.), Museo do Prado.]] Discípulo e colaborador de Juan Pantoja de la Cruz, ocupou a praza de pintor de cámara de Filipe III ao quedar esta vacante á morte de Pantoja en 1609. Como pintor de cámara están documentados algúns retratos que fixo do rei e dos membros da familia real, inda que asemella que so se conservou o retrato da infanta Margarida Francisca, filla de Filipe III, atribuído a el no Museo do Prado. Tamén, segundo os documentos, destacou como pintor de aves. En 1612 recibiu o encargo de copiar algunhas das pinturas que a raíña Margarida de Austria encargara traer de Florencia para o retablo maior e colaterais do convento das Descalzas Reais de Valladolid, pinturas que sufriran graves danos na viaxe. Segundo investigacións recentes parece probable, con todo, que Morán se limitase a restaurar, e quizais non pola súa propia man, estas pinturas conservadas in situ. Da súa produción, descontados estes cadros, queda unicamente unha Imposición da casula a San Ildefonso en colección particular ata que foi adquirido polo Estado en 2016 con destino ao Museo do Prado.
É pai do pintor Santiago Morán Cisneros.
Xustiza
miniatura|300px|Alegoría da Xustiza (detalle), do escultor francés Claude Laprade (1702), do Museo Nacional Machado de Castro (Coímbra, Portugal). A xustiza é o conxunto de regras e normas que establecen un marco axeitado para as relacións entre persoas e institucións, autorizando, prohibindo e permitindo accións específicas na interacción de individuos e institucións.
O concepto de cultura difire en cada cultura. As primeiras teorías sobre a xustiza foron elaboradas polos filósofos da Antiga Grecia, Platón na súa obra A República, e Aristóteles en Ética a Nicómaco. Ao longo da historia diversas teorías ao respecto foron establecidas. Os defensores da teoría da orde divina argumentan que a xustiza provén de Deus. No século XVII, teóricos como John Locke argumentaron en favor da teoría da lei natural. Pensadores da tradición do contrato social defenden que a xustiza se deriva do mutuo acordo de todas as partes involucradas. No século XVIII, pensadores utilitaristas como John Stuart Mill argumentaron que a xustiza é aquilo que trae as mellores consecuencias. As teorías da xustiza distributiva teñen que ver con que se distribúe, entre quen se distribúe, e como é a distribución correcta. Os igualitaristas argumentan que só pode existir xustiza dentro do marco da igualdade. John Rawls empregou o argumento do contrato social para amosar que a xustiza, especialmente a distributiva, é unha forma de xustiza. Os teóricos dos dereitos de propiedade (como Nozick) tamén toman un punto de vista consecuencialista da xustiza distributiva e argumentan que a xustiza baseada nos dereitos de propiedade maximiza a riqueza xeral dun sistema económico. As teorías da xustiza retributiva teñen que ver co castigo polas malas accións. A xustiza restitutiva (tamén chamada ás veces “xustiza reparativa”) é un enfoque á xustiza que se centra na necesidade das vítimas e os ofendidos.
Este conxunto de regras ten un fundamento cultural e na maioría de sociedades modernas un fundamento formal:
Dentro do marco da filosofía política e moral, a xustiza pode ser entendida dende un punto de vista normativo (é dicir, como dar a cada quen o que lle debe corresponder), mais tamén se pode considerar a xustiza como algo con valor en si mesmo, sen determinar o propio contido do termo, estipulando a xustiza como un algo a ser repartido entre as distintas partes que conforman un grupo segundo distintos criterios. Existen, ademais, diferentes tipos de distincións que se fan da xustiza. Un tipo de diferenciación respecto ao concepto de xustiza faise en termos da nosa situación en referencia a aquelas circunstancias consideradas coma relevantes. Desta maneira, diferenciamos:
Outro tipo de diferenciación, de corte máis clásico, distingue entre a xustiza distributiva, retributiva e correctiva:
Teorización sobre a xustiza
miniatura|dereita|200px|A xustiza represéntase por unha muller cos ollos vendados, cunha balanza nunha man e unha espada na outra A Xustiza non é o dar ou repartir cousas á humanidade, senón o saber decidir a quen lle pertence esa cousa por dereito. A Xustiza é ética, equidade e honradez. É a vontade constante de dar a cada un o que é seu. É aquel sentimento de rectitude que goberna a conduta e fai acatar debidamente todo os dereitos dos demais. Hans Kelsen defínea así: "A Xustiza é para min aquilo cuxa protección pode florecer a ciencia, e xunto coa ciencia, a verdade e a sinceridade. É a Xustiza da liberdade, a xustiza da paz, a xustiza da democracia, a xustiza da tolerancia."
Outro nivel de análise é entender a xustiza como valor e fin do Dereito (máis que como virtude subxectiva) ao que podemos conceptuar xuntamente con Norberto Bobbio como "aquel conxunto de valores, bens ou intereses para cuxa protección ou incremento os homes recorren a esa técnica de convivencia á que chamamos Dereito". Agora ben, en canto o "ideal de xustiza" ou sexa, ese conxunto de condicións protexidas polo dereito, pódese considerar desde unha perspectiva absoluta iusnaturalista dentro do cal todo dereito é xusto e se non é xusto é dereito. Pero desde unha perspectiva iuspositivista o dereito é condición da xustiza e á vez esta é unha medida de valoración do dereito, polo que podemos dicir que un dereito positivo determinado é xusto ou é inxusto de acordo cun ideal de xustiza subxectivo.
O Dixesto, un dos compoñentes da obra de recompilación do dereito romano realizada por Xustiniano (o Corpus Iuris Civilis), comeza así (D.1.1.1):
Todas as virtudes están comprendidas na xustiza. En definitiva, a verdadeira xustiza é a arte de dar o xusto ou facer dar o xusto a un individuo, baseándose nos principios da arte do dereito, sen ter ningún tipo de discriminación ou preferencia cara a ningunha persoa, xa que todas as persoas deben ser tratadas sen ningunha discriminación ou preferencia pois así estaríase dando unha xustiza falsa, e non sería "dar a cada un o seu", senón "dar a el o que lle toque", dependendo da súa clase social ou raza.