cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Júlio Dinis
Biografía
Xa entón sufría da doenza da tuberculose polo que, esperanzado en encontrar cura no ambiente máis saudable da provincia, trasladouse temporalmente para Grijó e posteriormente para Ovar, para a casa dunha súa tía, Rosa Zagalo Gomes Coello, que vivía no Largo dos Campos. E foi aínda esperanzdo cunha cura de aires, que estivo dúas veces na illa da Madeira, alén doutras peregrinacións que terá feito a través do país. Simplemente, o mal de Júlio Dinis non tiña cura. E con case trinta e dous anos só, morría aquel que foi o máis «suave e terno romancista português, cronista de afectos puros, paixões simples, prosa limpa». De resto, esa espantosa doenza, que xa matara a nai e a avoa materna, en 1845, foi a causa da morte de todos os seus oito irmáns.
O ano do seu falecemento, con só 31 anos de idade, publicouse a novela Os Fidalgos da Casa Mourisca. Só despois da súa morte se publicaron Inéditos e Esparsos, en dous volumes, así como as súas Poesias, dadas á estampa entre 1873 e 1874. Encóntrase sepultado nun sartego de familia co número 58, no cemiterio privado da Orde Terceira de S. Francisco, dentro do Cemiterio de Agramonte.
Foi o creador da novela campesiña e as súas personaxes, tiradas, na súa maioría, de persoas con quen viviu ou contactou na vida real, están imbuídas de tanta naturalidade que moitas delas nos son aínda hoxe familiares. É o caso da tía Doroteia, de A Morgadinha dos Canaviais, inspirada pola súa tía, na casa de quen viviu, cando se refuxiou en Ovar, ou de Jenny, para a cal recibiu inspiración da súa prima e madriña Rita de Cássia Pito Coelho.
Júlio Dinis viu sempre o mundo polo prisma da fraternidade, do optimismo, dos sentimentos do amor e da esperanza. Canto á forma, é considerado un escritor de transición entre o romanticismo e o realismo.
Alén deste pseudónimo, Júlio Dinis usou tamén o de Diana de Aveleda, co que asinou pequenas narrativas inxenuas como Os Novelos da Tía Filomena e o Espólio do Senhor Cipriano, publicadas en 1862 e 1863, respectivamente. Foi con este pseudónimo que se iniciou nas andanzas das letras, tendo, con el, asinado tamén pequenas crónicas no Diário do Porto. Ao nivel das publicacións periódicas, tamén se encontran colaboracións súas nas revistas Semana de Lisboa (1893-1895) e Serões (1901-1911).
A casa onde Júlio Dinis naceu, foi demolida coa abertura da Rúa Nova da Alfándega, e aquela onde morreu deu lugar á construción dunha casa de espectáculos cinematográficos.
Canelas, Penafiel
Canelas é unha freguesía portuguesa do concello de Penafiel, cunha área de 11,86 km² e 1649 habitantes (2011). Densidade: 139 hab/km². Situada na marxe dereita do río Douro, Canelas está a 14 km da sede do concello.
Joe Pesci
Joseph Frank Pesci, coñecido como Joe Pesci, nado o 9 de febreiro de 1943, é un actor e cantante estadounidense.
Traxectoria
É coñecido por interpretar gánsteres violentos ou de mal xenio. Pesci actuou en películas como Un dos nosos, Casino, Once Upon a Time in America, JFK ou Só na casa. En 1990 gañou un premio Óscar como mellor actor secundario pola súa interpretación do mafioso Tommy DeVito en Un dos nosos.
Maceira brava
A maceira brava (Malus sylvestris) é unha das especies do xénero Malus orixinario da Europa central. O seu nome científico significa "mazá do bosque". No pasado pensouse que puidese ser un antepasado importante da maceira de cultivo (Malus domestica), con todo agora sábese que realmente a maceira provén da especie Malus sieversii de Asia central.
Isabel I de Castela
Isabel I de Castela, nada en Madrigal de las Altas Torres o 22 de abril de 1451 e finada en Medina del Campo o 26 de novembro de 1504. Foi raíña de Castela desde 1474 ata 1504, raíña consorte de Sicilia desde 1469 e de Aragón desde 1479, polo seu matrimonio con Fernando de Aragón. É chamada «a Católica», título que lles foi outorgado a ela e ao seu marido polo papa Alexandre VI mediante a bula Si convenit, o 19 de decembro de 1496. É polo que se coñece a parella real co nome de Reis Católicos, título que usarían en diante practicamente todos os reis de España.
Casou en 1469 co príncipe Fernando de Aragón. Polo feito de ser primos segundos necesitaban unha bula papal de dispensa que só conseguiron de Sisto IV a través do seu enviado o cardeal Rodrigo Borgia en 1472. Ela e o seu esposo Fernando conquistaron o reino de Granada e participaron nunha rede de alianzas matrimoniais que fixeron que o seu neto, Carlos, herdase as coroas de Castela e de Aragón, outros territorios europeos e se convertese en emperador do Sacro Imperio Romano.
Isabel e Fernando fixéronse co trono tras unha longa loita, primeiro contra o rei Henrique IV e de 1475 a 1479 na Guerra de Sucesión castelá contra os partidarios da outra pretendente ao trono, Xoana. Isabel reorganizou o sistema de goberno e a administración, centralizando competencias que antes ostentaban os nobres; reformou o sistema de seguridade cidadá e levou a cabo unha reforma económica para reducir a débeda que o reino herdara do seu medio irmán, e predecesor no trono, Henrique IV. Tras gañar a guerra de Granada os Reis Católicos expulsaron os xudeus dos seus reinos e, anos máis tarde, tamén os musulmáns.
Primeiros anos
Isabel de Castela, filla de Xoán II de Castela e da súa segunda muller, Isabel de Portugal (1428-1496), naceu en Madrigal de las Altas Torres (Ávila) o 22 de abril, Xoves Santo, de 1451 no palacio que hoxe ocupa o Monasterio da Nosa Señora de Graza. O lugar e a data de nacemento foron historicamente discutidos, tendo en conta que cando nace, ninguén é consciente da importancia que esa nena ía ter no futuro. Madrigal era entón unha pequena vila de reguengo onde circunstancialmente residía a súa nai, Isabel de Avis, e dela recibe o nome que entón non era frecuente en España.
Dous anos despois, en Tordesillas, naceu o seu irmán Afonso. Anteriormente, froito do matrimonio entre Xoán II de Castela e María de Aragón, e polo tanto irmán de Isabel por parte de pai, nacera Henrique, que accedería ao trono en 1454 como Henrique IV.
Á morte do seu pai en 1454, Isabel foi enviada coa súa nai e o seu irmán Afonso á vila de Arévalo, onde vería os ataques de tolemia da súa nai. Esta é unha época de dificultades, ata económicas. Nesta época Isabel dedicouse a ler libros relixiosos. Tamén trabou amizade con Beatriz de Silva (1424-1491), á que logo axudaría na fundación da Orde da Inmaculada Concepción e á que doou os palacios de Galiana na cidade de Toledo. Outros personaxes importantes neste momento e en xeral na súa vida foron no ámbito toledano Gutierre de Cárdenas, a súa esposa Teresa Enríquez e Gonzalo Chacón.
En 1461, Isabel e o seu irmán Afonso son trasladados a Segovia, lugar onde se emprazaba a Corte, por estar próximo o nacemento da filla dos reis, dona Xoana a Beltranexa. Pronto os inimigos do rei alcumárona Xoana «a Beltranexa», espallando o rumor de que o pai era Beltrán de la Cueva.
Unha parte dos nobres enfrontouse co rei Henrique, formou un bando ao redor do seu medio irmán Afonso, de só 12 anos, e chegou a depoñer a Henrique na «farsa de Ávila». Isabel permaneceu á beira de Afonso durante este tempo. Con todo, en 1468, Afonso morreu en Cardeñosa, quizais envelenado.
Malia as presións dos nobres, Isabel rexeitou proclamarse raíña mentres Henrique IV estivese vivo. Pola contra, conseguiu que o seu medio irmán lle outorgase o título de Princesa de Asturias, nunha discutida cerimonia que tivo lugar nos Touros de Guisando, o 19 de setembro de 1468, coñecida como a Concordia de Guisando. Isabel constituír así como herdeira á coroa, por diante de Xoana, a súa sobriña e afillada de bautismo, a quen parte da nobreza non consideraba lexitimada para ocupar o trono polas dúbidas que había sobre a súa paternidade. A partir deste momento, Isabel pasa a residir en Ocaña, vila pertencente a don Juan Pacheco, marqués de Villena. O rei inicia contactos diplomáticos con outras casas reais para lograr un acordo matrimonial que lle reporte beneficios.
Acordos matrimoniais
Xa desde os tres anos, Isabel estivo comprometida con Fernando, fillo de Xoán II de Aragón.
Porén, Henrique IV rompeu este acordo, seis anos máis tarde, para comprometela con Carlos, príncipe de Viana. O matrimonio non chegou a consolidarse, pola férrea oposición de Xoán II de Aragón. Tamén foron infrutuosos os intentos de Henrique IV por desposala co rei Afonso V de Portugal, primo en segundo grao de Isabel e case 20 anos máis vello ca ela. En 1464, logrou reunilos no Mosteiro de Guadalupe, pero ela rexeitoulle, alegando a diferenza de idade entre ambos.
Máis tarde, cando contaba 16 anos, Isabel foi comprometida con don Pedro Girón, de 43 anos, Maestre de Calatrava e irmán de don Juan Pacheco; pero Girón morreu por causas descoñecidas mentres realizaba o traxecto para atoparse coa súa prometida.
O 18 de setembro de 1468, Isabel foi proclamada Princesa de Asturias por medio da Concordia dos Touros de Guisando, revogando Henrique IV deste xeito o anterior nomeamento da súa filla Xoana. Trala cerimonia, Isabel pasou a vivir en Ocaña, en contacto estreito coa Corte. Henrique IV conveu de novo o enlace entre Isabel e o rei Afonso V de Portugal, xa que no Tratado dos Toros de Guisando acordouse que o matrimonio de Isabel debía celebrarse coa aprobación do monarca castelán. A proposta entrañaba tamén o proxecto de casar a súa filla Xoana co príncipe herdeiro Xoán, fillo de Afonso V de Portugal. Deste xeito, Isabel sería trasladada ao reino veciño e, á morte do seu esposo, os tronos de Portugal e de Castilla pasarían a Xoán II de Portugal e a súa esposa, Xoana. Isabel negouse.
Tras isto, o rei tratou de que se desposase co duque de Guyena, irmán de Luís XI de Francia; de novo Isabel negouse. O monarca francés pediu entón a man de Xoana para o seu irmán, o duque de Guyena; Luís XI quería afastar o duque da súa contorna por supoñer unha ameaza para el. Os esponsais realizáronse en Medina del Campo (1470), pero antes de coñecer a noiva.
Persoas da contorna de Isabel falsificaron unha suposta bula emitida en xuño de 1464 polo anterior Papa, Pío II, a favor de Fernando, na que se lle permitía contraer matrimonio con calquera princesa coa que lle unise un lazo de consanguinidade de ata terceiro grao. Isabel aceptou e asináronse as capitulacións matrimoniais de Cervera, o 5 de marzo de 1469. Para os esponsais e ante o temor de que Henrique IV abortase os seus plans, en maio de 1469 e coa escusa de visitar a tumba do seu irmán Afonso, que repousaba en Ávila, Isabel escapou de Ocaña, onde era custodiada estreitamente por don Juan Pacheco. Pola súa banda, Fernando atravesou Castela en segredo, disfrazado de mozo de mula duns comerciantes. Finalmente o 19 de outubro de 1469 contraeron matrimonio no Palacio dos Vivero de Valladolid.
O matrimonio custou a Isabel o enfrontamento co seu medio irmán o rei. En 1471 o papa Sisto IV enviou o cardeal Rodrigo de Borgia a España como legado papal para arranxar diversos asuntos políticos na península, entre eles este enlace. Con el trouxo a Bula de Simancas, que dispensaba de consanguinidade aos príncipes Isabel e Fernando. Borgia negociou con eles: daríalles a bula a cambio de que eles lle concedesen a cidade de Gandia ao seu fillo Pedro Luís. Isabel e Fernando cumprirían a súa parte do trato en 1485.
Reinado
Instruíu aos seus fillos en que tiñan unhas obrigacións pola súa rango de fillos de reis, e que debían sacrificarse moito por ese motivo. Levounos consigo durante as campañas militares, pero tamén velou sempre polo seu benestar, como o proba o seu valor ante o motín que tivo lugar no alcázar de Segovia en 1476. Alí tiñan instalada os reis a corte e alí vivía no alcázar a súa primoxénita Isabel, baixo a protección e coidado da súa amiga Beatriz de Bobadilla e do seu esposo, o alcalde Andrés Cabrera. Este era de orixe xudía, o que naquela época era fonte de tensións raciais, e acusábaselle de querer aproveitarse da confianza que os reis tíñanlle, ademais de acusarlle de malversación de fondos e de tiranía. O tumulto converteuse en motín cando uns provocadores, disfrazados de campesiños e con armas ocultas, arengaron a poboación para destituír o alcaide. Cara ao Alcázar dirixiuse unha masa de xente furiosa, armada con ferramentas de campesiños, paus e pedras. A raíña atopábase co cardeal Pedro González de Mendoza cando se decatou do ocorrido, pero nin un nin outro tiñan tropas suficientes para defender a praza. Medorenta do risco que podía correr a súa filla, a raíña subiu ao seu cabalo e, acompañada por tres gardas, cabalgou 60 quilómetros ata Segovia. Á entrada, o bispo intentou detela polo gran perigo que corría, pero Isabel desoíu o consello e avanzou ata o Alcázar. Entrou e deixou as portas abertas para que entrasen todos os amotinados para expoñerlle as súas queixas. Tras estudar as queixas, mantén no posto a Andrés Cabrera. O pobo de Segovia gardoulle fidelidade a partir dese momento.
Durante as campañas militares de Fernando, a raíña estivo sempre na retagarda, acompañada dos seus fillos e pendente de prover o necesario. A súa axuda foi decisiva para a vitoria castelán-aragonesa na Guerra de Granada, como o demostran os feitos da rendición de Baza. Sucedeu que a cidade levaba cercada bastante tempo pero a poboación non quería renderse e os soldados cristiáns comezaban a desmoralizarse polo longo asedio. O rei Fernando pide á súa muller que se presente no campo de batalla para levantar a moral das tropas. Así o fai Isabel, facéndose acompañar de varias damas e da súa primoxénita Isabel. O impacto da súa presenza foi inmediato, non só para as tropas cristiás, senón para a poboación asediada que iniciou a súa rendición, pero non ante o rei guerreiro, senón ante a valorosa raíña. Ademais, Isabel foi a precursora do hospital de campaña, ao facerse acompañar de persoal médico e axudantes para atender aos feridos no campo de batalla.
miniatura|esquerda|Isabel I de Castela representada no cadro chamado a [[Virxe da mosca, que se encontra na sancristía da Colexiata de Toro, na provincia de Zamora.]]
Creu nos proxectos de Cristovo Colón, malia as moitas críticas e reaccións políticas adversas da Corte e os científicos. É con todo falsa a lenda que di que financiou coas súas xoias a viaxe que levaría ao descubrimento de América. Durante o reinado común con Fernando producíronse feitos de gran transcendencia para o futuro do reino, como o establecemento da Santa Inquisición (1480), a creación da Santa Irmandade, a incorporación do Reino de Granada, así como a unificación relixiosa da Coroa Hispánica, baseada na conversión obrigada dos xudeus, so pena de morte ou expulsión (Edicto de Granada, 1492) e máis tarde dos musulmáns.
miniatura|300px|A rendición de Granada, por [[Francisco Pradilla (1882). Palacio do Senado, Madrid.]]
Para as súas campañas militares contou co servizo de Gonzalo Fernández de Córdoba (O Gran Capitán), que interveu na conquista de Granada (1492), nas dúas primeiras Guerras de Italia e na toma de Cefalonia (1500).
Dada a histórica implicación da Coroa de Aragón en Italia e por outra serie de razóns (as súas virtudes cristiás, a conquista de Granada, a expulsión dos xudeus e a cruzada contra os musulmáns), Fernando e Isabel recibiron o título de Reis Católicos outorgado polo Papa Alexandre VI, mediante a bula Si convenit, de 19 de decembro de 1496. Devandito título foi herdado polos descendentes no trono O papa Alexandre VI concedeulle a distinción honorífica de Rosa de Ouro da Cristiandade en 1500.
Ao final dos seus días, as desgrazas familiares cebáronse con ela. A morte do seu único fillo varón e o aborto da esposa deste, a morte da súa primoxénita e do seu neto Miguel (que ía unificar os Reinos dos Reis Católicos co de Portugal), a presunta «tolemia» da súa filla Xoana (que desafiou abertamente á súa nai en Medina del Campo) e os desaires de Felipe o Fermoso, e a incerteza da súa filla Catarina trala morte do seu esposo inglés, sumírona nunha profunda depresión que fixo que vestise de loito íntegro.
Morte
300px|miniatura|[[Isabel a Católica ditando o seu testamento, por Eduardo Rosales, 1864, Museo do Prado.]] Estaba a corte en Medina del Campo (Valladolid), cando se declarou a grave enfermidade, unha hidropesía, dixo como testemuña Pedro Mártir. Consciente do desenlace, mandou que as misas pola súa saúde se tornasen pola súa alma, pediu a extremaunción e o Santísimo Sacramento. Outorgando testamento o 12 de outubro, faleceu pouco antes do mediodía do 26 de novembro de 1504 no Palacio Real:
Primeiramente foi inhumada no mosteiro de San Francisco da Alhambra, o 18 de decembro de 1504, nunha sinxela sepultura, segundo o seu desexo. Pouco despois, os seus restos mortais, xunto cos do seu esposo Fernando o Católico, foron trasladados á Capela Real de Granada. A súa filla Xoana I e o marido desta, Filipe o Fermoso, tamén repousan alí. Así mesmo foi enterrado neste lugar o seu neto Miguel da Paz, fillo do rei Manuel I de Portugal e a infanta Isabel de Aragón, quen faleceu pouco antes de cumprir os 2 anos.
No museo da Capela Real atópanse a coroa e o cetro da raíña, quen ademais dotou a Capela dun importante grupo de cadros (aínda in situ), de Botticelli, Dirk Bouts, Rogier van der Weyden e Hans Memling, entre outros, e moitas das súas pertenzas persoais.
Testamento e sucesión
miniatura|esquerda|250px|Testamento de Isabel I. No seu testamento a raíña estipulou que, aínda que a herdeira do trono era a súa filla Xoana, o rei Fernando administraría e gobernaría Castela no seu nome polo menos ata que o infante Carlos, primoxénito de Xoana, cumprise vinte anos. Logo dos fillos de Xoana, a liña sucesoria pasaba a María, a filla máis nova de Isabel, e só despois a Catarina.
Porén, a nobreza castelá non apoiou a Fernando e este optou por retirarse a Aragón. O goberno de Castela quedou entón para o rei Filipe I, esposo de Xoana, pero aos poucos meses morreu repentinamente e iso levou a que Fernando fose nomeado de novo rexente. Xoana foi encerrada en Tordesillas polo seu pai, que gobernou Castela ata a súa morte en 1516. Sucedeulle Carlos, fillo de Xoana e neto de Isabel e Fernando.
Por outra banda no seu testamento Isabel pediulles aos seus sucesores que se esforzasen en conquistar para o cristianismo o Norte de África continuando a reconquista peninsular e que se convertese ao cristianismo os habitantes de América («as yslas e Terra Firme do Mar Oçéano») e fosen tratados xustamente.
O testamento orixinal da raíña consérvase no real mosteiro de Santa María de Guadalupe. Unha copia enviouse ao mosteiro de Santa Isabel da Alhambra de Granada. E outra, á catedral de Toledo, aínda que desde 1575 pasou ao Arquivo Xeral de Simancas.
En 1864 Eduardo Rosales representou o momento no que a raíña dita a súa testamento no cadro Doña Isabel la Católica dictando su testamento.
Posteridade
miniatura|Billete de mil [[pesetas de 1957 cos retratos e o escudo dos reis Isabel e Fernando.]] Durante os séculos XVI e XVII a figura de Isabel foi relativamente eclipsada na memoria histórica pola do seu marido, o rei Fernando, ao que os cronistas daqueles tempos pintaban de magnánimo, afable, temperado e disposto a negociar, en contraste co rigor e inflexibilidade que se proxectaba nos retratos de Isabel. A principios do século XIX Diego Clemencín escribiu un Elogio de la Reina Católica que por primeira vez centrouse na figura da raíña, á que colmou de virtudes, relegando o seu marido nun segundo plano. Esta obra influíu en todos os historiadores seguintes ata polo menos mediados do século XX.
En 1815 o rei Fernando VII, tras regresar a España e restaurar o absolutismo, creou a orde de Isabel a Católica, alta condecoración que segue outorgando na actualidade o goberno español. Máis tarde, os liberais e románticos españois do século XIX tenderon a ter unha imaxe positiva dos Reis Católicos, aos que consideraban os últimos monarcas nacionais. A partir de 1938, a ditadura de Francisco Franco utilizou profusamente na súa propaganda a figura e os símbolos de Isabel «a Católica»
En 1952 foi publicado por vez primeira o texto da bula Si convenit que outorgaba a Isabel e Fernando o título de «católicos». miniatura|Isabel I de Castela no [[anverso do cuarto de dólar isabelino de 1893 conmemorativo do IV centenario do Descubrimento de América. Gravador: Charles E. Barber.]] En 1958 José García e Goldaraz, arcebispo de Valladolid, iniciou o proceso para a beatificación de Isabel. Creou un equipo de historiadores españois aos que encargou escribir sobre os puntos máis conflitivos da biografía da raíña. Luís Suárez Fernández encargouse da expulsión dos xudeus e como resultado do seu traballo publicou varios libros. Outros membros do equipo foron Antonio Rumeu de Armas e Miguel Anxo Ladero Quesada. O historiador István Szászdi denunciou que os partidarios da beatificación ou algúns nacionalistas españois fixeron desaparecer documentos históricos dos arquivos que podían comprometer a lexitimidade de Isabel como raíña.
O proceso de beatificación segue o seu curso na actualidade, sostido polo apoio económico dos herdeiros do empresario mexicano Pablo Díaz. Os partidarios de Isabel atribúenque o Vaticano non a beatificase aínda á oposición dun «lobby xudeu».
Filmografía
A vida da raíña Isabel foi levada ao cine e a televisión en numerosas ocasións:
Madagascar nos Xogos Olímpicos
Madagascar participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos en 1964, e dende entón competiu en cada edición dos Xogos de Verán, agás en 1976 e 1988. O equipo de deportistas máis grande que o país enviou a uns Xogos Olímpicos foi de 10 persoas en 2000. O país nunca gañou unha medalla olímpica.
Madagascar competiu por vez primeira nos Xogos de Inverno en 2006 e non volveu competir outra vez até 2018.
Nursultan Nazarbayev
Nursultan Äbişulı Nazarbayev (en casaco cirílico Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев), nado o 6 de xullo de 1940 en Şamalğan, distrito de Qarasaý, RSS de Casaquistán, é un político casaco, que foi Presidente de Casaquistán dende 1990 ata 2019.
Traxectoria
Entre 1984 e 1989 foi primeiro ministro da República Socialista Soviética de Casaquistán, cando esta aínda formaba parte da Unión Soviética. En 1990 foi elixido presidente da RSS de Casaquistán e mantivo o posto tras a caída da URSS e a independencia do país
O 19 de marzo de 2019 anunciou por sorpresa a súa dimisión tras practicamente 30 anos á fronte de Casaquistán. Nazarbáyev, de 78 anos de idade, fixo pública a súa decisión a través dunha alocución televisada polos principais canais do país. «Este ano cumpliránse 30 anos desde que ocupo o cargo más alto. O pobo outorgoume a posibilidade de ser o primeiro presidente do Casaquistán independente», dixo ante as cámaras despois de dar a coñecer a súa renuncia. Foi o político que máis tempo permaneceu no poder en todo o espazo post-soviético.
Tolochenaz
Tolochenaz é unha comuna suíza do cantón de Vaud, localizada no distrito de Morges á beira do lago Lemán. Limita ó norte coa comuna de Chigny, ó nordeste con Morges, ó sueste con Publier, ó suroeste con Saint-Prex, e ó oeste con Lully.
Nursultan Nazarbayev
Traxectoria
Porén, o líder casaco non se apartará demasiado dos centros de poder. Segundo as súas palabras, manterase á fronte do Consello de Seguridade da república, do Consello Constitucional e do seu partido Nur Otan, o maioritario no Parlamento. Até que se celebren unhas novas eleccións para elixir ao seu sucesor, o presidente en funcións é Kassim-Jomart Tokayev, que ocupaba o cargo de presidente do Senado.
Tolochenaz
miniatura|esquerda|Sepultura de [[Audrey Hepburn.]]
Nursultan Nazarbayev
Traxectoria
A primeira medida adoptada polo Parlamento casaco, tras renunciar Nursultán Nazarbáyev ao seu cargo de Xefe do Estado e tras tomar posesión o novo presidente interino, Kasim-Zhomart Tokáyev, foi a de mudar o nome da capital, Astana, cuxo nome é agora o mesmo que o do pai da Nación, Nursultán.
A Costa, O Sexo, Agolada
A Costa é un lugar da parroquia do Sexo, no concello pontevedrés de Agolada, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 10 habitantes (6 homes e 4 mulleres), o que supón unha diminución de 7 habitantes respecto ao ano 2000.
Scott Adsit
Robert Scott Adsit, nado 26 de novembro de 1965 en Northbrook, Illinois, é un actor e humorista estadounidense.
John Newman
John William Peter Newman, nado en Settle o 16 de xuño de 1990 é un cantante e músico inglés. É coñecido polo seu sinxelo "Love Me Again" que acadou o número 1 nas listas musicais do Reino Unido en xullo de 2013. Ademais colaborou nos sinxelos de Rudimental "Feel the Love" e "Not Giving In", que acadaron o número 1 e o número 14 respectivamente. No 2014, colaborou no sinxelo de Calvin Harris "Blame" que copou as listas británicas.
Trofeo Teresa Herrera 1991
A 46º edición do Trofeo Teresa Herrera celebrouse na Coruña entre o 15 e o 17 de agosto de 1991. O campión foi o FC Porto, que logrou o seu primeiro título.
O búlgaro Ilian Kiriakov foi elixido mellor xogador do torneo.
Ahmed Essop
Ahmed Essop, nado na India en 1931 e finado o 9 de xuño de 2019, é un escritor surafricano.
Mwai Kibaki
Emilio Mwai Kibaki, nado en Kerugoya o 15 de novembro de 1931 e finado o 21 de abril de 2022, foi un economista e politicólogo kenyano, presidente do seu país dende o 30 de decembro de 2002 até 2013.
Joan Verdú Fernández
Joan Verdú Fernández, nado en Barcelona o 5 de maio de 1983, é un exfutbolista español, que xogaba de centrocampista.
Traxectoria
Chegou ao Dépor como un dos mozos que formaría o novo Superdépor. Despois de debutar con Joaquín Caparrós xa empezou a mostrar trazos de calidade, pero foi con Miguel Ángel Lotina con quen empezou a ser un xogador importante na primeira volta da tempada 2007/2008, chegando a dicir o técnico "o once son Verdú e 10 máis".
Na tempada 2008–09 volve despuntar facendo xirar ao equipo ao redor del, xogando como mediapunta detrás do dianteiro. Sen dúbida trátase dun xogador dun futuro prometedor do que pode saír un gran xogador, que marcou o seu primeiro gol como deportivista nun partido Vilarreal-Deportivo.
Tras rematar a tempada 2008–09 o RCD Espanyol fíxose cos seus servizos, ao rematar o seu contrato co Deportivo e non renovalo.
Dante e Virxilio
Dante e Virxilio (tamén Dante e Virxilio no inferno) é un cadro do pintor William-Adolphe Bouguereau, realizado en 1850, que se atopa no Museo de Orsay de París, Francia.
O pintor emprega un episodio da Divina Comedia, de Dante, que describe a entrada de Virxilio e o propio poeta no oitavo círculo do inferno, onde se atopan os falsificadores. Alí se lles ve observando dúas almas condenadas: o herexe alquimista Capocchio mentres é mordido no colo por Gianni Schicci, personaxe real que viviu no século XIII en Florencia, famoso pola súa capacidade de suplantación de persoas, e enviado por iso ao inferno.
Bouguereau tomou a Divina Comedia como fonte de inspiración doutra das súas obras, Alma conducida ao Paraíso polos anxos.
Jean-Léon Gérôme ten unha obra homónima.
SACI
SACI (SAtélite CIentífico) foi unha serie de dous satélites artificiais do Brasil lanzados en 1999.
Características
Os satélites SACI foron dous satélites científicos do Brasil duns 60 kg de masa para estudar as burbullas do campo xeomagnético, a luminiscencia atmosférica e os fluxos anómalos de raios cósmicos. Tamén pretendían ser demostradores tecnolóxicos. Alimentábanse mediante catro paneis solares despregables.
SACI 1 foi lanzado o 14 de outubro de 1999 a bordo un foguete CZ-4B e perdeuse contacto con el pouco despois de ser lanzado. SACI 2 foi lanzado o 11 de decembro de 1999 pero non chegou a órbita por problemas co seu foguete lanzador, un VLS-1.
Guerra civil inglesa
Guerra Civil Inglesa (ou Guerras) é o termo co que se fai referencia á serie de conflitos armados e maquinacións políticas que tiveron lugar entre os monárquicos e os parlamentaristas desde 1642 ata 1651, e particularmente á primeira (1642-1645) e á segunda (1648-1649) guerras civís entre os seguidores do rei Carlos I de Inglaterra e os que apoiaban ao Parlamento e a infrutuosa campaña emprendida por Carlos II de Inglaterra, que concluíu coa súa derrota na Batalla de Worcester o 3 de setembro de 1651.
Introdución
As guerras están inextricablemente mesturadas e forman parte dunha serie de conflitos e guerras civís entre 1639 e 1651 nos reinos de Inglaterra, Escocia e Irlanda, que naquela época compartían un monarca pero eran distintos países en canto á súa organización política. Estes conflitos entrelazados foron chamados as Guerras dos tres reinos por recentes historiadores que queren ter unha visión xeral unificada máis que tratar partes doutros conflitos como pano de fondo da guerra civil inglesa. Algúns tamén as describen como "guerras civís británicas", pero isto pode levar a erro posto que os reinos non foron unha mesma entidade política ata o Acta de Unión de 1800.
As guerras levaron ao xuízo e execución de Carlos I, o exilio do seu fillo Carlos II, e a substitución da monarquía inglesa pola Commonwealth de Inglaterra (1649–1653) e logo un protectorado (1653–1659) baixo o goberno persoal de Oliver Cromwell. O monopolio da Igrexa de Inglaterra sobre a relixión cristiá en Inglaterra acaba, e unha nova aristocracia protestante estableceuse en Irlanda. Sentou un precedente respecto ao goberno dun rei, que non pode mandar sen consentimento do Parlamento e do seu pobo.
A diferenza doutras guerras civís en Inglaterra, que se referían a quen mandaba o país, esta tamén era unha disputa sobre como debe gobernarse o país, tamén se refire como a Revolución inglesa e (especialmente en círculos realistas no tempo) como a Gran Rebelión.
Primeira Guerra Civil (1642 -1649)
miniatura|dereita|As posicións realistas están en vermello e as parlamentarias, en amarelo (1642-1645)
A primeira guerra civil inglesa (1642 a 1645) é o primeiro episodio da primeira revolución inglesa. Comprende unha serie de conflitos entre as forzas dos Parlamentarios e os Realistas. Os outros dous episodios son a Segunda guerra civil inglesa (1648-1649) e a Terceira guerra civil inglesa (1649-1651).
O enfrontamento entre o poder parlamentario e o poder real saldouse a favor do primeiro, moderando o rei a súa política absolutista e véndose controlado polo Parlamento. Foi entón cando este aprobou numerosas leis anti-absolutistas. Por exemplo, eliminouse o Corte da Cámara da Estrela, retirouse o poder ao rei de disolver o parlamento e condenouse a morte a William Laud, arcebispo de Canterbury e ao conde de Strafford, grande aliado do rei.
A guerra civil dividiu ás familias, mentres os estratos baixos reaccionaron con apatía. Foi unha guerra de asedios e escaramuzas e non de grandes batallas. O Parlamento contaba con vantaxe a longo prazo ao dispor dos recursos humanos e económicos de Londres e da axuda de 20.000 escoceses. Por iso procuraron esgotar aos realistas, cuxo principal xeneral foi o príncipe Ruperto, sobriño de Carlos.
Foron batallas destacadas neste conflito:
Oliver Cromwell, volvera ao Parlamento tras o seu retiro en 1629. Cando estalou a guerra civil en 1642, reuniu un rexemento de cabalería, os ironsides ou "costelas de ferro", para combater en favor da causa parlamentaria. Con este continxente logrou un gran prestixio como militar durante a primeira fase da guerra.
O 25 de outubro de 1642 tivo lugar a inconclusa batalla de Edgehill. Carlos tivo oportunidade de tomar Londres pero retirouse incomprensibelmente. Na primavera de 1643 os realistas gozaron de varias vitorias, pero esgotada a munición, Carlos retrocedeu. O inverno trouxo consigo un estancamento.
Antes da súa morte a finais de 1643, o líder do Parlamento. Pym, asinou a Solemne Liga e Alianza, pola que os escoceses colaboraron con 20.000 homes a cambio dunha reforma relixiosa en Escocia acorde cos principios presbiterianos.
En xullo de 1644, tivo lugar a maior batalla da guerra en Marston Moor, con vitoria dos parlamentaristas, quen ocuparon despois York e aseguraron o control do norte. As disputas entre os xenerais parlamentaristas impediron rematar entón a guerra. En setembro, os realistas tomaron Cornualla. Tras a batalla de Newbury, os dous exércitos quedaron exhaustos.
Para resolver as loitas internas entre os xenerais parlamentaristas, ditouse a Ordenanza Autoexcluyente, pola que os membros do Parlamento non podían exercer autoridade militar. Só Oliver Cromwell quedou exento. As tropas foron reunidas no Novo Exército Modelo, mandado por Sir Thomas Fairfax. Carlos viuse obrigado a retroceder cara ao norte, pero en xullo de 1645, na batalla de Naseby, a vitoria realista desequilibrou definitivamente a guerra.
En 1644 e 1645 os católicos escoceses, axudados polos irlandeses, conseguiron espectaculares vitorias en Escocia, pero en setembro de 1645 foron esmagados pola Alianza.
Segunda Guerra Civil (1648 - 1649)
A segunda guerra civil inglesa (1648 a 1649) é o segundo episodio da primeira revolución inglesa. Consiste nunha serie de conflitos militares e políticos entre as forzas parlamentarias e os realistas.
As disputas entre os partidarios do rei Carlos I que se atopaba encarcerado polas forzas parlamentarias e os do "Parlamento longo" persistiron. Con todo os escasos apoios monárquicos entre os propios parlamentarios cesaron cando o rei escapou, aliouse cos escoceses e desencadeou de novo a guerra civil en 1648.
Entre abril-xuño de 1648 sucedéronse as sublevacións contra o Parlamento en Inglaterra, pero foron controladas polo Exército. Cromwell reprimiu unha rebelión en Gales. A principal batalla deste conflito foi a batalla de Preston, no verán deste ano. Oliver Cromwell derrotou aos escoceses.
Un pequeno grupo do exército estaba convencido da imposibilidade de chegar a un acordo con Carlos I, pero o Parlamento era partidario de negociar. No mes de decembro, autorizou a expulsión da oposición, deixando só a uns poucos membros que estaban de acordo coa designación dunha comisión que xulgase ao Rei por traizón. Este golpe militar instigado por Cromwell, organizado polo xeneral Ireton e levado a cabo polo coronel Thomas Pride purgou o Parlamento, de xeito que só quedaron algúns membros, no que se coñeceu como Parlamento Residual ou Rump.
Foi unha guerra cabaleiresca, na que Oliver Cromwell terminou vencendo, coa súa Batallón dos Santos (Ironsides), aos promonárquicos.
O fin do enfrontamento supuxo o enxuiciamiento por alta traizón do rei por un tribunal nomeado polo Rump. Foi decapitado o 30 de xaneiro de 1649. En consecuencia, proclamouse a única república na historia inglesa.
Terceira Guerra Civil
miniatura|275px|dereita|Cromwell na [[batalla de Dunbar (1659) por Andrew Carrick Gow]]
A terceira guerra civil inglesa (1649 a 1651) é a denominación que se dá aos enfrontamentos ocorridos en Irlanda e Escocia entre as forzas republicanas dirixidas por Cromwell con forzas realistas que apoiaron ao sucesor lexítimo Carlos II de Inglaterra. Os seus principais obxectivos eran lograr un goberno estable e tolerancia para todas as seitas puritanas. Cromwell esmagou aos partidarios monárquicos en Irlanda e Escocia e controlou Inglaterra.
Situación dramática
A situación dramática é o punto álxido en que converxe todo o desenvolvemento da comunicación dramática, é o clímax; pero é tamén a imaxe global da representación teatral que acadan os espectadores tras conseguiren os personaxes manifestar, de maneira sistematizada, na escena, os comportamentos persoais, as actitudes caracterolóxicas e mesmo a intriga.
Guerra civil inglesa
Terceira Guerra Civil
Os episodios principais en Irlanda foron: En canto a Escocia, foi o escenario das seguintes batallas:
Situación dramática
Características
A situación dramática implica que o espectador asimile ou asuma os cinco momentos interiores da acción dramática (presentación, desenvolvemento, intensificación, clímax, desenlace). A situación dramática presupón que o texto poida converterse en acción asimilable.
Atendendo ó que o autor pode considerar no momento da creación, a acción dramática é o resultado dunha obra en que se proxecta un conxunto de situacións fragmentarias que se intentan sistematizar: a situación do suxeito (con funcións de desexo e busca), a do obxecto (o desexado), a do opoñente (enfrontado ó suxeito), a do axudante, a do destinador (forzas ou personaxes que inflúen sobre o destino), a do destinatario (o que se beneficia do obxecto.
A situación dramática será polo tanto, desde a perspectiva da autoría, a conexión desas seis situacións fragmentarias pensadas no decorrer -en cada un dos cadros- da obra. Para o actor, a situación dramática incorpora os mecanismos de representación escénica por seren o único medio para que o texto acade a súa realización dramática e por se inmiscuíren no establecemento da dialéctica das accións. Para o espectador, a situación dramática permite acada-la comprensión do texto e do espectáculo, permite ordena-las referencias expostas na obra, ata-las funcións explicitadas pola trama dos personaxes.
Xosé Arias Fernández
Traxectoria
Fillo de Manuel Arias e Florentina Fernández. Próximo ao Partido Comunista de España botouse ao monte e participou en accións contra a Garda Civil como lugartenente de Xosé Castro Veiga Piloto. En 1946 foi elixido segundo xefe da III Agrupación Guerrilleira, participou en case todas as súas accións. Procesado na causa 522/47, foi reclamado polo Xulgado Militar Eventual número 1 de Lugo con Adolfo Gregorio Cenitagoya González, Manuel Rodríguez, Xosé Castro Veiga, José Pardo Rodríguez, Francisco López Quinte, Abelardo Gutiérrez Alba e Elías López Armesto en febreiro de 1948. En 1949 dispersáronse os restos da III Agrupación e Xosé volveu ao seu lugar natal, onde se agochou. O 27 de maio de 1954 morreu nun enfrontamento coa Garda Civil mentres se preparaba para marchar ao estranxeiro.
Emblema de Belarús
O Emblema de Belarús (en Дзяржаўны герб Рэспублікі Беларусь, en Государственный герб Республики Беларусь), que substituíu o escudo de armas histórico Pahonia no referendo de 1995, presenta unha cinta coas cores da bandeira nacional, un mapa de Belarús, espigas de trigo e unha estrela vermella. O emblema é unha alusión ó usado pola República Socialista Soviética de Belarús, deseñado por Ivan Ivanovich Dubasov en 1950. Os emblemas que lembran ós tempos da Unión Soviética tamén se usan polas nacións de Macedonia do Norte, Taxiquistán, Uzbekistán e Transnistria.
Historia
A pesar do feito de que os belarusos comparten unha identidade e unha lingua étnicas diferenciadas, nunca antes tiveron soberanía política antes de 1991, excepto durante un breve período en 1918, cando a curta República Popular Belarusa utilizou o cabaleiro como emblema. Os símbolos nacionais belarusos únicos non foron creados como resultado do dominio estranxeiro dos territorios belarusos por Prusia, Polonia, Lituania e Rusia ata o século XX.
Deseño
No centro do emblema atópase un contorno verde de Belarús, sobreposto ós raios dun Sol dourado. O Sol está parcialmente cuberto por un globo, coa masa continental (parte de Eurasia) en morado e a auga en azul. Bordeando os lados esquerdo e dereito do emblema hai tallos de trigo, sobrepostos con flores. Os trevos adornan os tallos de trigo da esquerda; Flores de liño adornan a parte dereita. Envolvendo os tallos de trigo hai unha cinta vermella e verde coas cores da bandeira de Belarús; a cinta sobresae na base do emblema, onde o nome República de Belarús (Рэспублiка Беларусь) está inscrito en dourado en belaruso. Na parte superior do emblema aparece unha estrela vermella de cinco puntas.
Astrofísica
miniatura|300px|Expansión do universo A astrofísica é a parte da astronomía que estuda a a localización, composición, propiedades (luminosidade, densidade, temperatura) e evolución dos obxectos astronómicos dende o punto de vista da física. O seu desenvolvemento foi posible grazas ós avances logrados pola espectrocopía e a fotografía cara finais do século XIX.
Mia Rose
Mia Rose, nome artístico de Maria Antónia Sampaio Rosa, nada en Londres o 26 de xaneiro de 1988, é unha cantora - compositora luso - inglesa que atinxiu o éxito a través do sitio web de vídeos YouTube, onde rapidamente se situou entre os artistas máis vistos.
Desde 2007 até 2011 foi a artista con maior número de seguidores no Reino Unido, e, no mesmo país, ten o segundo canal de YouTube con maior número de subscricións. Os vídeos de Mia Rose xa foron vistos máis de 125 millóns de veces. Rose ten máis asinantes no seu canal YouTube, a nivel mundial, que Beyonce, U2, Justin Timberlake ou os Coldplay. Mia Rose xa foi asunto de artigos na Rolling Stone, The Sun, The Age (publicado tamén no Sydney Morning Herald  ), foi tamén destacada na BBC Radio 5 Live podcast.
En xaneiro de 2007, Mia asinou contrato coa NextSelection/Universal a través de Ryan Leslie. Pasado un mes Rose estabeleceu contrato con Tommy Mottola da Mottola Company para xestión de carreira. Ao longo do seu tempo nos EU, Mia Rose traballou con produtores e compositores como Brent Pashke, Uness e Kara DioGuardi. Mia gravou dous discos, "Hold Me Now" e "Hot Boy" para a editora NextSelection que non chegaron a ser publicados. Debido ás dificultades que as grandes editoras estaban a atravesar a causa da revolución dixital, Mia decidiu regresar a Europa para centrar os seus esforzos en aumentar a súa base de fans e seguir a súa carreira como artista DIY, sentindo que reter o control sobre a súa música sería o o camiño máis acertado.
Música
O día 29 de decembro de 2006, durante o período de vacacións da universidade, Mia abriu unha conta no sitio web de compartir vídeos YouTube baixo o nome "miaarose". No seu canal persoal, Mia comezou a pór un vídeo novo todos os días onde cantaba versións dos seus artistas preferidos. Despois de dúas semanas, colocouse entre os músicos máis vistos do YouTube, suscitou o interese de varias editoras multinacionais e foi asunto de noticia de varias publicacións en papel e en liña.
En maio de 2009, Mia gravou e autopromoveu o seu primeiro disco "Let Go", lanzando o tema no iTunes de Portugal, onde rapidamente se tornou na descarga máis vendida do ano e alcanzando o segundo lugar no cume portugués. Mia Rose foi para Portugal, onde residiu por un tempo, tendo moitos fans portugueses.
Mia Rose ten unha enorme cantidade de fans a nivel mundial. Durante unha videoconferencia cos mesmos, no Kyte.tv, no día 15 de outubro de 2009, recibiu máis de 7 500 mensaxes de 27 países en 90 minutos, incluíndo os Estados Unidos, o Canadá, o Perú, a gran maioría do territorio europeo, Qatar, o Xapón, a India e Malaisia. Durante un evento que tivo lugar en 2008, Rose coñeceu a Rania de Xordania, que confesou ser fan da música de Mia.
O seu éxito como artista DIY, debido á exposición no YouTube, levou a que recibise convites para eventos prestixiosos como a Google Zeitgeist e a SIME na Suecia, para falar da súa carreira. A súa filosofía DIY está presente en todos os pasos que dá, en 2009 Mia lanzou varios pasatempos para os seus fans cuxos premios consistían en pasar un día con Mia Rose en Londres, escoller unha das pistas a ser editada no seu máis recente traballo, e deseñar a capa do seu novo disco.
Rose mudouse para Londres en setembro de 2009 e asinou contrato coa citizensound, axencia que xestiona a súa carreira.
O seu segundo disco de dúas pistas, "What Would Christmas Be Like?/Fallin’ For You" foi lanzado exclusivamente a través do seu sitio web miaroseworld.com no día 2 de decembro de 2009. Foi composto por Mia e estreado no seu canal YouTube no día 1 de decembro de 2009. O vídeo para o novo disco foi gravado no Brasil polo realizador e actor Rafael Almeida.
A segunda pista incluída neste lanzamento, "Fallin' For You" é da autoría de Colbie Caillat e foi escollida polos fans de Mia de entre catro músicas posíbeis. Foi claramente o tema vencedor, co 45% dos votos, máis do dobre da música que ficou en segundo lugar. O vídeo da versión de Mia foi visualizado máis de 200,000 veces en apenas un mes desde que foi posto no YouTube. Mia Rose procura envolver os seus fans en todo o que fai, optando por deixar un dos seus fans (vencedor dun pasatempo) deseñar a capa do disco.
Anote Tong
miniatura|dereita|Anote Tong. Anote Tong, nado en 1952, é presidente de Quiribati dende 2003. É fillo dun emigrante chinés asentado nas Illas Gilbert despois da segunda guerra mundial e dunha muller xilbertesa, graduouse na Escola de Economía de Londres.
Mia Rose
Música
Ambos os temas foron producidos en Londres por Tyrell, que xa traballou con artistas como David Bowie, Simply Red, Lily Allen e P. M. Dawn.
En 2011 Mia Rose estaba incluída na división de celebridades da Models 1 xuntamente con Lois Winstone, Mika, Joely Richardson e Robert Pattinson.
Participou da miniserie brasileira Acampamento de Férias 2 - A Árvore da Vida (Campamento de Vacacións 2 - A Árbore da Vida), interpretando Nanda.
Outras Participacións
No 2011, Mia Rose, foi xurado no programa da RTP1 :"A Voz de Portugal".
Didesoxinucleótido
miniatura|Estrutura molecular da 2',3-didesoxiadenosina trifosfato (ddATP).
Os didesoxinucleótidos son uns nucleótidos especiais que funcionan como inhibidores da elongación da cadea de ADN para a ADN polimerase, que se utilizan no método de Sanger para a secuenciación do ADN. Tamén se coñecen como 2',3' didesoxinucleótidos, e abrévianse como ddNTPs (ddGTP, ddATP, ddTTP e ddCTP).