cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Day the Earth Stood Still (filme de 2008)
Sinopse
Un día a Doutora Helen Benson (Jennifer Connelly) é sacada repentinamente da súa casa pola Axencia de Seguridade Nacional, e levada xunto a outros científicos para investigar un misterioso obxecto do espazo que vai a chocar de forma inminente contra a illa de Manhattan. Pero a colisión non se produce, pois o OVNI, que resulta ser unha nave espacial de orixe descoñecida, aterra no medio de Central Park. As extraordinarias circunstancias que seguen a tan prodixioso acontecemento, co planeta enteiro en estado de shock, levarán a Helen a coñecer a Klaatu (Keanu Reeves), un extraterrestre humanoide que di chegar á Terra para advertir á poboación.
Francesco Gnecchi
Francesco Gnecchi, nado o 8 de setembro de 1847 en Milán e finado o 15 de xuño de 1919 en Roma, foi un numismático e pintor italiano.
O seu traballo máis salientable é Medaglioni romani ("Medallóns romanos"), publicado en tres volumes en 1912.
Traxectoria
Gnecchi procedía dunha familia adiñeirada de comerciantes de seda, fillo de Giuseppe Gnecchi e de Giuseppina Turati. Ata os 18 anos estudou nun colexio relixioso da orde dos Barnabitas en Monza e posteriormente comezou os seus estudos de Xurisprudencia na Universidade de Pavía.
En 1866 alistouse no exército como voluntario na guerra contra Austria.
Ata 1875 compaxinou a súa dedicación á pintura co traballo coa empresa familiar e, ese ano pasou a formar parte da sociedade Figli di Giuseppe Antonio Gnecchi, dedicada ao sector téxtil. Porén, en 1878 a familia vendeu o negocio e Francesco comezou a ocupar postos directivos en diversas compañías lombardas.
Pintor
miniatura|261x261px| Il Sempione dal Lago Maggiore ([[1884), de Francesco Gnecchi (Fundación Caprilo, Milán). ]] Gnecchi iniciouse nos estudos artísticos da man de Mosè Bianchi e de Achille Formis, e dedicouse principalmente ás pinturas de paisaxes, nas que aplicou trazos característicos do naturalismo lombardo da súa época. A maioría das súas paisaxes corresponden á zona do Lago Maior, na Engiadina.
A presenza constante nas principais exposicións milanesas e en toda Italia na década entre 1881 e 1891 contribuíu a definir unha concepción profesional da súa actividade. A súa amizade con Luigi Scrosati favoreceu o seu interese pola pintura de flores.
Numismático
miniatura|287x287px|Lámina de [[fotografías dun artigo de Francesco Gnecchi na Rivista italiana di numismatica]] A partir de 1870 comezou a dedicarse ao coleccionismo e ao estudo de moedas da Antiga Roma, e publicou, xunto co seu irmán Ercole (1850-1931) algúns opúsculos dedicados á clasificación da súa colección, seguindo o criterio de ordenación alfabética das lendas do reverso, característico de Henry Cohen. Os irmáns Gnecchi acabaron por repartirse, cara a 1870, os seus centros de interese: a moeda romana para Francesco e a moeda medieval Italiana para Ercole.
Xunto con outros numismáticos, fundaron en 1888 a Rivista italiana di numismatica, dirixida inicialmente por Solone Ambrosoli e a continuación por ambos os irmáns. En 1892, Francesco participou tamén na fundación da Società numismatica italiana, xunto a outros estudosos desta disciplina.
Á súa morte, en 1919, a súa colección numismática abranguía 20.000 pezas, e en 1923 foi adquirida polo Estado italiano para o Museo Nacional Romano, con sede no Palazzo Massimo alle Terme.
Vida familiar
O 11 de febreiro de 1873 casou con Isabella Bozzotti, con quen tivo dous fillos, Cesare e Vittorio, e unha filla, Carla.
Pandalus
Pandalus é un xénero de crustáceos decápodos carideos, o tipo da familia dos pandálidos, que comprende numerosas especies de camaróns.
As especies deste xénero son de tamaño mediano e algunhas, de alto valor económico, son obxecto de pesca comercial, capturándose con artes de arrastre. Unha especie, Pandalus montagui, vive en asociación simbiótica co verme poliqueto, Sabellaria spinulosa.
Bioloxía
Viven de 3 a 5 anos, e alcanzan a madurez sexual a idade temperá. Son hermafroditas protoándricos, é dicir, que comezan a súa vida adulta sendo machos para convertérense despois en femias.
A reprodución lévase a cabo na primavera, sendo a fecundación interna. As femias producen até 3 000 ovos, que leva a nai debaixo do abdome durante 6 días antes de que comecen a desenvolvérense as larvas.
As larvas permanecen no plancto entre 4 e 6 meses. Durante este tempo van á deriva nas correntes e teñen un potencial de dispersión de polo menos 10 km.
Teñen unha taxa de crecemento alta, o que significa que as poboacións poden recuperarse rapidamente despois dunha destrución ou dunha perturbación do hábitat. .
Taxonomía
O xénero foi descrito en 1814 polo zoólogo e biólogo mariño William Elford Leach no capítulo "Crustaceology" na obra dirixida por D. Brewster The Edinburgh Encyclopædia. Edinburgh: A. Balfour, na que tamén describe a familia dos pandálidos.
Especies
O World Register of Marine Species (WoRMS) recoñece na actualidade (29 de outubro de 2013) as seguintes vinte especies:
Ademais, coñécense algunhas outras fósiles.
Pescarías comerciais
miniatura|[[Pandalus platyceros.]]
As seguintes especies son pescadas comercialmente:
Pontiña, Albarellos, Lalín
Pontiña (tamén denominado A Corredoira) é un lugar da parroquia de Albarellos, no concello dezao de Lalín. Segundo o IGE a súa poboación no ano 2011 era de 5 persoas (3 homes e 2 mulleres).
Batedor
miniatura|100px|Batedor.
Un batedor eléctrico é un electrodoméstico de cociña que permite moer ingredientes no mesmo recipiente no que se preparan. Pódese utilizar para facer diferentes tipos de purés, mollos e sopas. É a evolución do batedor de globo ou manual.
Descrición
O batedor eléctrico foi inventado en Suíza por Roger Perrinjaquet, quen patentou a idea en 1950 e chamou á súa creación bamix, unha contracción de "bat et mixe" (bate e mestura). O 24 de abril de 1955 presentouse por vez primeira o novo batedor Bamix na Feira de Hannover.
Mais a versión máis popular foi a inventada polo enxeñeiro Gabriel Lluelles (Barcelona, 1923) para a empresa española Pimer (acrónimo de Pequenas Industrias Mecánico Eléctricas Reunidas ), e que foi chamada de Minipimer, comercializada en 1959. A empresa foi posteriormente comprada pola alemá Braun GmbH, que mantivo o nome orixinal do aparello, que se converteu no nome común deste tipo de batedor.
Diferénciase dos batedores de vaso e dos robots de cociña en que non require que os alimentos sexan colocados nun recipiente especial para procesalos. Á súa vez, diferénciase do batedor mesturador (manual ou eléctrico) en que este último non tritura os ingredientes e dos liquidificadores en que estes teñen as fibras dos ingredientes na cesta centrífuga separándoas da parte líquida.
Contén o motor, prolongado por un accesorio no que se aloxan as coitelas dispostas en cruz. O accesorio triturador/mesturador pode ser de plástico ou de metal, e en moitos modelos pódese desmontar para limpalo sen risco de mollar o motor. Úsase mergullando as coitelas na preparación que se quere mesturar ou triturar e algúns modelos poden empregarse directamente nas tixolas, potas e olas, mentres están no lume. Poden dispor de 15 velocidades e accesorios para montar nata, a xeito do batedor mesturador.
Como curiosidade en portugués recibe o nome de varinha mágica. En castelán de España coñécese como batidora de brazo, mais en Latinoamérica coma Licuadora de brazo.
Goura scheepmakeri
Goura scheepmakeri, coñecida na bibliografía internacional como pomba coroada de Scheepmaker, é unha especie de ave pertencente á subclase das neornites, infraclase dos neognatos, superorde das neoaves, granorde dos columbimorfos, orde das columbiformes, subfamilia dos gurinos, unha das catro integradas no xénero Goura. .
É unha gran pomba terrestre confinada nos bosques das terras baixas do sur e o sueste de Nova Guinea.
Características
A principais características de Goura scheepmakeri son:
Variacións taxonomicas
Goura scheepmakeri foi en principio considerada como conespecífica con Goura sclaterii.
Porén, un estudo filoxenético molecular publicado en 2018 encontrou que a pomba coroada de Scheepmaker estaba máis estreitamente relacionada con Goura victoria.
miniatura|150px|[[Goura sclaterii.]]
Etimoloxía
Para a do xénero, véxase Goura.
O epíteto específico, scheepmakeri, foi unha homenaxe que Finsch lle fixo a C. Scheepmaker.
Subespecies
En Goura scheepmakeri moitos autores recoñcen dúas subespecies:
Porén, na actualidade, segundo o Congreso Ornitolóxico Internacional (autoridade de referencia para a clasificación das aves), considérase a Goura sclateri como especie separada.
Ameazas
Os bosques das terras baixas, particularmente no terreos chas favoráveis pare esta especie, están ameazados pola corta e o desenvolemento de plantacións de palmeira aceiteira. As estradas para o transporte de troncos e as construídas para as infraestruturas do petróleo e o gas natural permiten o acceso aos cazadores, pero a densidade de poboación humana é moi baixa en gran parte de zona occidental da súa área de distribución.
Goura scheepmakeri cázase para aproveitar a súa carne e, en menor medida, para as súas plumas. . Cazouse até a súa extinción en gran parte da súa área de distribución no sueste, rexión amplamente poboada polo home. Porén, a especie é bastante difícil de cazar sen unha escopeta (que esencialmente xa no está dispoñíbel en Nova Guinea) xa que escapa a unha distancia considerábel (uns 40 m) e pousa nas árbores, fóra do alcance dos cazadores con arcos, aínda que ás veces constrúense redes de caza na base de árbores froiteiras adecuadas.
Status
Sendo unha ave dócil e frecuentemente cazada para aproveitar a súa carne e o seu penacho, a pomba coroada de Scheepmaker está considerada como VU (vulnerábel) na Lista vermella de especies amenazadas da UICN. Así mesmo, figura no Apéndice II do CITES.
Gravity Recovery and Interior Laboratory
GRAIL (acrónimo de Gravity Recovery And Interior Laboratory) foi unha misión composta por dous satélites artificiais da NASA, lanzados o 10 de setembro de 2011 mediante un foguete Delta 7920H desde o Centro Espacial de Cabo Cañaveral.
Características
GRAIL estaba composto por dous satélites, denominados GRAIL A e GRAIL B e máis tarde bautizados como Ebb e Flow. A súa misión era determinar, por medio da medición precisa da distancia entre as dúas naves mentres estaban en órbita e por tanto das variacións do campo gravitatorio, a estrutura do interior lunar, investigar evolución térmica da Lúa, cartografar a estrutura da codia e a litosfera, estudar a estrutura das cuncas de impacto e a orixe dos mascons, determinar a evolución temporal da codia e o vulcanismo luares e determinar os límites do núcleo lunar. GRAIL é herdeira da misión GRACE, que estudou as variacións do campo gravitatorio terrestre.
Mostaza (condimento)
miniatura|Sementes para elaborar mostaza. miniatura|Po de [[mostaza branca.]] miniatura|Mostaza coloreada con [[Curcuma longa|cúrcuma.]] miniatura|Mostaza doce ao estilo de [[Baviera.]] miniatura|Mostaza do tipo Dijon. miniatura|Mostaza ao estilo francés, mesturada con mostaza escura. miniatura|Cultivo de mostaza.
Gravity Recovery and Interior Laboratory
Desenvolvemente da misión
Ámbalas dúas naves engalaron no mesmo foguete o 10 de setembro de 2011 e inxectadas nunha órbita de baixa enerxía a través do punto de Lagrange Terra-Sol L1 que as levou á Lúa en 3,5 meses. Ao final da súa viaxe, as naves aproximáronse á Lúa polo polo sur cun día de diferenza, acendendo os seus motores durante unha hora para entrar nunha órbita lunar elíptica, de 8 horas de período. Tras varias manobras as naves quedaron na súa órbita de traballo, de 50 km de altura, cun período de 113 minutos e cunha distancia entre naves variable entre 175 e 225 km.
Mostaza (condimento)
A mostaza refírese ao condimento elaborado a partir da semente moída e macerada de diferentes especies de plantas da mostaza (do xénero Sinapsis, familia das crucíferas, que tamén inclúe as coias e mailos nabos), que se emprega coma condimento picante.
Gravity Recovery and Interior Laboratory
Desenvolvemente da misión
Durante a misión principal, que se completou o 29 de maio de 2012, as naves foron baixando a súa órbita ata unha distancia mínima de 25 x 86 km. Ao final da misión principal se lles ordenou apagar os seus instrumentos. Tras decidir estender a misión, o control de terra ordenou acender os instrumentos de novo o 30 de agosto, baixando a órbita ata só 23 km sobre a superficie lunar. Ao final da misión estendida, e debido á imposibilidade dunha segunda extensión polo esgotamento do propelente, as naves foron dirixidas para impactar sobre a superficie o 17 de decembro de 2012.
Alberht de Anglia Oriental
Alberht (tamén escrito Ethælbert, Albert ou Æthelberht I), foi rei de Anglia Oriental de 749 ata o 760, xunto con Beonna, e quizais un terceiro rei chamado Hun. Non todos os expertos están de acordo coa datación do seu reinado, nin en se foi un reinado compartido ou consecutivo.
Mostaza (condimento)
En Galiza non é frecuente o uso de mostaza, nin coma especie nin coma mollo, en ningún prato tradicional. Con todo, o seu uso estase a espallar coa penetración da chamada comida rápida (xunto co ketchup e a maionesa) e receitas de orixe francesa.
Alberht de Anglia Oriental
Traxectoria
Dado que non hai moita información sobre os eventos despois da morte do seu predecesor no trono Ælfwald, algúns historiadores teñen proposto varias teorías de como sucedeu todo.
Goberno con Beonna
Alberht foi un punto escuro na historia da Anglia Oriental, xa que o seu estudo escapa das posibilidades de investigación e durante séculos a única fonte documental onde se mencionaba era unha crónica medieval, posterior á súa época. Na Historia Regum, escrita no século XII, dise que, tras a morte de Ælfwald, o reino foi dividido entre Hunbeanna e Alberht. A redacción deste libro foi atribuída a Simeón de Durham, pero actualmente crese máis probábel que a súa autoría é de Byrhtferth de Ramsey, que a tería feito a finais do século X. Por outros escritos e varias moedas atopadas sóubose que con quen compartira o goberno fora con Beonna. Outra fonte de información foi a lista dos reis do mesmo libro, onde se di que: "Durante o reinado de Offa, rei de Mercia, Beonna reinaba na Anglia Oriental, e tras el Æthelred ..." . Isto fixo xurdir as dúbidas sobre se o goberno foi compartido ou un despois do outro. Na sección do ano 749 de Flores Historiarum, escrito polo cronista Mateo París no século XIII, tamén se relata que: "Aethelwold, rei da Anglia Oriental morreu, e Beonna e Aethelberht dividiron ese dominio entre eles." Os historiadores H. M. Chadwick e Dorothy Whitelock suxeriron que a palabra Hunbeanna foi a unión de dous nomes, Hun e Beanna, e que, en realidade, a división do reino foi en tres partes; Steven Plunkett explicou que a palabra Hunbeanna tiña que ser un erro de copista, que tería xuntado as palabras Hun e Beonna nunha soa e tamén deu soporte á teoría dun país gobernado por tres reis. O problema é que non se deu demostrado a existencia de rei ningún chamado Hun, nin tan sequera se atopou ningunha moeda co seu nome, pero si co nome dos outros dous.
Mostaza (condimento)
Mundo clásico
Crese que foron os romanos quen desenvolveron o preparado de mostaza que coñecemos hoxe en día. Mesturaban zume de uva sen fermentar, coñecido como mosto con sementes de mostaza, chamadas sinapis para formar o mustum ardens ou "mosto ardente" (de aí o termo mostarda). Empregábana coma condimento gastronómico, Plinio menciónaa coma un aditamento nos viños especiados e tamén para confeitar en vinagre as súas follas, era empregado na elaboración do moretum (queixo especiado). Tamén se empregaba como planta medicinal aplicada coma menciña contra as dores de cabeza ou simplemente coma dixestivo. Os gregos empregábana como condimento e Pitágoras recomendaba o seu consumo xa que tiña o convencemento que aumentaba a memoria e lle daba ledicia ao ánimo, sábese tamén que o botanista Teofrasto cultivábaa nas hortas.
Alberht de Anglia Oriental
Goberno con Beonna
Beonna non é un nome característico da dinastía de reis que gobernaron Anglia Oriental, os Wuffingas, máis ben parece típico da dinastía dos reis de Mercia. Por outra banda, a palabra Alberht encaixa coas aliteracions propias dos Wuffingas, podería incluso ser unha forma abreviada do nome Æthelberht. Polo tanto, é posíbel que cando Ælfwald morreu, Alberht fose o que continuaba a liña dinástica, pero aceptou a presenza dun representante do poder de Mercia no seu país.
Crese que dos dous, Beonna era o rei de máis idade, unha idea baseada no gran número de moedas que levan o seu nome e pola cooperación entre Anglia Oriental e Mercia na batalla de Burford Bridge contra Cuthred de Wessex no ano 752. Beonna tamén podería estar relacionado co Beornred, que por uns meses gobernou Mercia tras o asasinato de Æthelbald no ano 757.
Mostaza (condimento)
Idade Media
Pódese considerar este período como o primeiro pulo desta especia. De feito, comézase a empregar como condimento de carnes (especialmente vacún) e talvez para ocultar o sabor da carne en mal estado. É no século XIII cando aparece en case todos os pratos da gastronomía europea, e o seu cultivo intensificouse, así se pode comprobar nas cidades de Cremona en Italia e Dijon en Francia; nesta última a produción continúa hoxe en día, e se considera unha das primeiras do mundo (unha gran parte da produción mundial provén desta rexión da Borgoña e, a outra, do Canadá).
Alberht de Anglia Oriental
Moedas
A cuñaxe de moedas en Anglia Oriental probabelmente comezou durante o reinado de Beonna. Houbo unha ceca en Suffolk, que continuou a producir moedas durante o período de hexemonía de Mercia en Anglia Oriental e ata a invasión dos viquingos na segunda metade do século IX.
Mostaza (condimento)
Época moderna
Xa na época moderna atopamos numerosas receitas de elaboración diversas por país, en España no século XVII, por exemplo, o cociñeiro dos reis da Casa de Austria, Francisco Martínez Motiño, menciona unha receita española de elaboración da mostaza.
Alberht de Anglia Oriental
Moedas
A confirmación da existencia de Alberht como figura histórica xurdiu do descubrimento dunha única moeda co seu nome nunha escavación arqueolóxica. Non hai dúbida sobre a autenticidade da moeda, que atopou Valerie Fenwick en Burrow Hill, un outeiro da poboación de Butley, no condado de Suffolk. No mesmo estrato atopáronse diversas variedades dunha moeda chamada sceatta, co nome de Beonna. O lugar está situado nunha illa do esteiro do Wash, unha posición estratéxica preto da capital, Rendlesham.
Usando grafías do alfabeto rúnico nesta moeda está tamén o nome do cuñador: Tiælred (que podería ser unha versión do nome Coeldred) e no anverso está o nome do rei Ethælbert. A moeda, cun contido de prata de aproximadamente do 42%, foi feito cun molde grande como o que e foi usado nas últimas moedas de Beonna, feita por un cuñador chamado Efe, e o estilo de deseño é tamén similar. Foi exposta no Museo Británico en 1992.
Mostaza (condimento)
Época moderna
No século XIX Juan Cuveiro Piñol noméaa no seu Diccionario Gallego, Barcelona (1876), fala da planta que medra que Galiza e que dá unha sementes que mesturadas con vinagre fan un mollo con propiedades medicinais. Tamén Marcial Valladares Núñez en 1884, no seu Diccionario gallego-castellano, Santiago de Compostela, fala das distintas especies botánicas de mostaza: tres especies, a mostaza negra (Sinapis nigra); a mostaza branca (Sinapis alba); e a mostaza dos campos (Sinapis arvensis''); as sementes de todas elas conteñen, entre outras substancias, un óleo fixo e outro volátil: o seu po, ou fariña, é oleoso, de cor amarela viva, cheiro estimulante, volátil e fugaz: o seu sabor, picante. Son estimulantes, rubefacientes, derivativas, e empréganse, asociadas con auga, para pediluvios e sinapismos: por veces, para o último uso, asócianse con vinagre: repútanse tamén como antiescorbúticas''.
Posteriormente no século XX faise sonada por unha simple semellanza de cheiro coa iperita que ten o gas mostaza (non ten ningunha outra cousa en común). Hoxe en día emprégase como mollo acompañante de salchichas (especialmente os hotdogs) e é un ingrediente importante das hamburguesas xunta o ketchup. Tamén se emprega nalgúns sándwichs.
Propiedades
A mostaza é un mollo baixo en calorías e colesterol. A súa semente ten un alto contido proteico e de minerais. Ademais posúe propiedades antisépticas e dixestivas.
Especies
Das corenta especies distintas de mostaza, só tres teñen interese culinario e médico:
Usos
Emprégase fundamentalmente en gastronomía coma condimento dalgúns pratos, e na elaboración dalgúns mollos coma o cumberland (elaborada con viño do Porto) na cociña portuguesa e o mollo Robert inventado por Robert Vinot na gastronomía francesa. En países de Europa Oriental aparece unha mostaza agridoce feita a base de dúas partes de mostaza por cada unha de maionesa e especiada con condimentos e adozada con azucre.
A mostaza é un ingrediente que polo xeral, está presente en numerosos alimentos, e debido á súa capacidade de inducir procesos de alerxia, de acordo coas directivas da Unión Europea é de obriga a súa identificación nos alimentos que puidesen contela.
A mostaza, tanto coma especia coma mollo, non forma parte da cociña galega. Nos últimos anos aparece o mollo amarelo coma acompañamento de comida rápida, véndese en botes de plástico ou sobres monodose. Tamén atopamos á venda tarros de cristal con mostazafrancesa, principalmente do tipo Dijon e a chamada "mostaza á antiga" (moutarde à l'ancienne), para preparar pratos franceses.
Carlos Mugica
Nacemento
Mugica naceu en Buenos Aires o 7 de outubro de 1930. Fillo dun político conservador e dunha muller de familia adiñeirada, en 1954 comezou a traballar ferventemente na asistencia de familias empobrecidas desde a parroquia de Santa Rosa de Lima, na cidade de Buenos Aires, sentíndose pouco a pouco próximo ao movemento político denominado peronismo e ao accionar revolucionario de Ernesto Che Guevara e de Mao Zedong.
Crítica a Montoneros
Xa entrada a década do 70, e por manter profundas diferenzas coa política de guerrilla armada e as accións violentas da organización Montoneros, Mugica toma unha postura crítica cara a estes, marcando un crecente distanciamento coa súa cúpula dirixente. O 7 de decembro de 1973, o pai Carlos Mugica expresou publicamente respecto diso:
George Andrew Olah
George Andrew Olah (en húngaro: György András Oláh), nado en Budapest o 22 de maio de 1927 e finado en Beverly Hills o 8 de marzo de 2017, foi un químico estadounidense de orixe húngara, galardoado co Premio Nobel de Química do ano 1994.
Traxectoria
Estudou química na Universidade de Tecnoloxía e Economía de Budapest, onde se doutorou en 1949. Tras a Revolución Húngara de 1956 fuxiu, inicialmente a Inglaterra e posteriormente ao Canadá, onde traballou na Dow Chemical Company. En 1965 aceptou o seu nomeamento como profesor de química na Case Western Reserve University e en 1977 na Universidade do Sur de California dos Ánxeles. En 1971 conseguiu a nacionalidade estadounidense.
Carlos Mugica
O seu asasinato
Debido á súa activa militancia social e política padeceu varias ameazas de morte e diversos ataques e intentos de asasinato. O 11 de maio de 1974 foi emboscado cando se dispuña a subirse ao seu automóbil Renault 4-L azul estacionado na porta da igrexa de San Francisco Solano no Partido de Quilmes, suburbio do sueste de Buenos Aires, onde acababa de celebrar misa.
George Andrew Olah
Investigacións científicas
Interesado en química orgánica desenvolveu as súas investigacións sobre os catións de carbono, denominados carbocatións, fragmentos cargados positivamente que proceden de moléculas de hidrocarburos e que aparecen en fraccións de segundos nos estadios intermedios das reaccións químicas.
Carlos Mugica
O seu asasinato
Segundo algunhas versións de ocasionais testemuñas, achegóuselle un individuo con bigotes, quen se cre que era Rodolfo Eduardo Almirón, xefe da Alianza Anticomunista Arxentina (Triple A), tiroteándoo con varios disparos cunha metralladora Ingram M-10 que lle afectaron seriamente o abdome e o tórax, falecendo aos poucos minutos ao ser trasladado a un hospital próximo. Xa moribundo, as últimas palabras que se lle escoitaron dicir foron:
George Andrew Olah
Investigacións científicas
En 1994 foi galardoado co Premio Nobel de Química polas súas investigacións sobre os carbocatións, fundamentais na produción de materiais sintéticos.
Carlos Mugica
O seu asasinato
Como era habitual naquel período de gran violencia política vivido na Arxentina, organizacións armadas tanto de ultradereita (a Triple A) e da esquerda peronista (Montoneros), acusáronse mutuamente por este asasinato, aínda que pola modalidade con que se executou o atentado e os testemuños subseguintes, todas as presuncións indican que efectivamente a acción homicida foi obra da Triple A.
Anel de Einstein
miniatura|250px|Aneis de Einstein vistos polo [[Telescopio Espacial Hubble|Hubble.]]
Wolfgang Amadeus Mozart
Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart máis coñecido co nome de Wolfgang Amadeus Mozart, nado en Salzburgo o 27 de xaneiro de 1756 e finado en Viena o 5 de decembro de 1791, é considerado un dos máis grandes compositores de música clásica europea.
A obra mozartiana abarca todos os xéneros musicais da súa época e alcanza máis de seiscentas creacións, na súa maioría recoñecidas como obras mestras da música sinfónica, concertante, de cámara, para piano, operística e coral, logrando unha popularidade e difusión universal.
Anel de Einstein
Na astronomía observacional un anel de Khvolson ou anel de Einstein é unha deformación da luz dunha fonte lumínica (coma unha galaxia ou unha estrela) en anel producida pola desviación gravitacional da luz por unha lente (coma outra galaxia, ou buraco negro, ou materia escura que forman a masa da lente). Isto acontece cando a fonte emisora, a lente gravitacional e o observador están perfectamente aliñados; de non ser así, o anel só é parcial.
Wolfgang Amadeus Mozart
En palabras de críticos de música como Nicholas Till, Mozart sempre aprendía vorazmente doutros músicos e desenvolveu un esplendor e unha madureza de estilo que abarcou desde a luz e a elegancia, á escuridade e a paixón -todo ben fundado por unha visión da humanidade «redimida pola arte, perdoada e reconciliada coa natureza e o absoluto»-. A súa influencia en toda a música occidental posterior é profunda; Ludwig van Beethoven escribiu as súas primeiras composicións á sombra de Mozart, de quen Joseph Haydn escribiu que «a posteridade non verá tal talento outra vez en cen anos».
Anel de Einstein
Introdución
miniatura|Xeometría da lente gravitatoria A desviación gravitacional da luz é un resultado da Teoría da Relatividade Xeral de Albert Einstein. A luz da fonte emisora viaxa, en lugar de facelo en liña recta (tridimensional), desviada (dobrada) pola presenza dun corpo masivo, que deforma o espazo-tempo. Un anel de Einstein é un caso especial dentro dos diferentes tipos de desviación gravitacional da luz, causado pola exacta aliñación da fonte emisora, a lente gravitacional e o observador; producíndose entón unha simetría arredor da lente, e resultando así unha estrutura semellante a un anel de luz.
Wolfgang Amadeus Mozart
Familia e infancia
miniatura|esquerda|170px|Casa natal de Mozart, na rúa Getreidegasse núm. 9, [[Salzburgo.]] Wolfgang Amadeus Mozart naceu o 27 de xaneiro de 1756 en Salzburgo, na actual Austria, que nesa época era un arcebispado independente do Sacro Imperio Romano Xermánico. Foi o último fillo de Leopold Mozart (1719-1787), músico ao servizo do príncipe arcebispo de Salzburgo. Leopold era o segundo mestre de capela na corte do arcebispo de Salzburgo e un compositor con pouca relevancia, aínda que foi un experimentado profesor. A súa nai chamábase Anna Maria, nada Pertl (1720-1778). Debido á alta mortalidade infantil na Europa da época, dos sete fillos que tivo o matrimonio só sobreviviron Maria Anna (1751-1829), alcumada cariñosamente Nannerl, e Wolfgang Amadeus. Foi bautizado na catedral de San Ruperto o día despois do seu nacemento, figurando no rexistro bautismal cos nomes latinizados de Joannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart; ao longo da súa vida asinaría con diversas variacións sobre o seu nome orixinal, sendo unha das máis recorrentes «Wolfgang Amadè Mozart».
A casa natal de Mozart atópase na rúa Getreidegasse núm. 9 da cidade de Salzburgo. Trátase dunha casa que actualmente conta cunha gran cantidade de obxectos da época e instrumentos que pertenceron a Mozart durante a súa nenez. É un dos lugares máis visitados de Salzburgo e unha especie de santuario para músicos e afeccionados á música de todo o mundo.
Anel de Einstein
Introdución
O tamaño do anel de Einstein ven dado polo radio de Einstein. En radiáns,isto é:
Wolfgang Amadeus Mozart
Familia e infancia
O seu pai Leopold era violinista, compositor, e daba clases de música. En 1743 Leopold fora nomeado cuarto violinista do conde Leopold Anton von Firmian, o Príncipe-Arcebispo de Salzburgo. Castro anos despois casou con Anna Maria en Salzburgo. Leopold converteuse en Kapellmeister adxunto da orquestra en 1763. Durante o ano do nacemento de Wolfgang publicou un tratado con éxito, para a interpretación do violín, titulado Versuch einer gründlichen Violinschule (en galego: Tratado completo sobre a técnica do violín). Despois do nacemento de Wolfgang abandonou todo, salvo as tarefas propias do seu cargo, para se dedicar de xeito exclusivo á formación do seu fillo e da súa irmá Nannerl, que tamén cedo manifestou extraordinarios dotes musicais. Parece correcto que boa parte do profesionalismo que Wolfgang veu a exhibir na súa madureza se debeu á rigorosa disciplina imposta polo seu pai. Aos catro anos recibe leccións de música do seu pai. En 1759 Leopold compilara un volume de composicións elementais para a aprendizaxe da súa filla, coñecido como Nannerl Notenbuch, que tamén serviu como manual didáctico para o seu irmán. Neste volume Leopold anotou as primeiras composicións de Mozart, datadas de 1761, o Andante para teclado en dó maior, Köchel Verzeichnis (KV 1a), e o Allegro para teclado en dó maior (KV 1b), mais é imposible determinar ata que punto son obras integras de Mozart ou se contan con achegas paternas. Tamén existe debate sobre se Wolfgang tiña catro ou cinco anos cando compuxo estas primeiras obras, K. 1–5, aínda que hai poucas dúbidas respecto a que compuxo as súas tres primeiras pezas con poucas semanas de diferenza entre elas: K. 1a, 1b, e 1c.
Anel de Einstein
Introdución
ou alternativamente,
onde: Nótese que, sobre distancias cosmolóxicas, en xeral:.
Wolfgang Amadeus Mozart
Familia e infancia
Nannerl e Wolfgang Amadeus mostraron desde moi pequenos facultades para a música. Nannerl comezou a recibir clases de teclado co seu pai cando tiña sete anos e o seu irmán, catro anos e medio máis novo que ela, mirábaa evidentemente fascinado. Anos logo da morte do seu irmán ela rememorou:
miniatura|Retrato de Wolfgang Amadeus Mozart pintado por encargo de [[Leopold Mozart en 1763. O autor é descoñecido, aínda que posiblemente fose Pietro Antonio Lorenzoni.]]
Anel de Einstein
Historia
O pregamento da luz por un corpo gravitacional foi previsto por Einstein no 1912, uns anos antes da publicación da Relatividade Xeral no 1916. O efecto da desviación en forma de anel foi mencionado por primeira vez na literatura académica polo físico ruso Orest Danilovich Khvolson no ano 1924. Albert Einstein comentou sobor deste efecto, no ano 1936, que:
Wolfgang Amadeus Mozart
Familia e infancia
Definitivamente W. A. Mozart foi un neno prodixio por excelencia, como compositor e como intérprete. O seu proxenitor era un home intelixente, orgulloso e relixioso. Cría que os dons musicais do seu fillo eran un milagre divino que el, como pai, tiña a obriga de cultivar. Cando o neno ía cumprir 6 anos, Leopold decidiu exhibir os dotes musicais dos seus fillos diante as principais cortes de Europa. Segundo os primeiros biógrafos de Wolfgang, o seu pai «quixo compartir co mundo o milagroso talento do seu fillo...». Leopold creu que proclamar este milagre ao mundo era un deber para co seu país, o seu príncipe e o seu Deus, polo que tiña que mostralo á alta sociedade europea, xa que doutro xeito el sería a criatura máis ingrata.
O biógrafo Maynard Solomon afirma que, mentres Leopold era un profesor fiel aos seus fillos, existen probas de que Wolfgang traballaba duramente para avanzar máis aló do que lle ensinaban. A súa primeira composición impresa e os seus esforzos precoces co violín foron por iniciativa propia e Leopold viuse fortemente sorprendido. Pai e fillo tiñan unha relación moi estreita e estes logros de nenez fixeron chorar de alegría a Leopold máis dunha vez.
Anel de Einstein
Historia
''Por suposto, non hai esperanza de observar este fenómeno directamente. En primeiro lugar, dificilmente imos ter unha visión o suficiente de preto para unha liña (de visión) tan central. En segundo lugar, o ángulo β ha desafiar o poder de resolución dos nosos instrumentos.''
Wolfgang Amadeus Mozart
Familia e infancia
Finalmente, Leopold deixou de compoñer cando o excepcional talento musical do seu fillo se volveu evidente. El era o único profesor de Wolfgang nos seus primeiros anos e ensinoulle música, así como o resto de disciplinas académicas.
Anos de viaxes
miniatura|esquerda|A familia Mozart durante a súa viaxe: [[Leopold Mozart|Leopold, interpretando o violín; Wolfgang Amadeus, ao clavicémbalo e Nannerl, cantando. Acuarela de Louis Carrogis Carmontelle arredor de 1763. ]] O seu pai exhibiuno polas principais cortes europeas, e nestas viaxes coñecerá a Haydn e os músicos de Mannheim. Durante os anos en que Mozart se estaba formando, a súa familia realizou varias viaxes por Europa, nas cales foron mostrados el e súa irmá Nannerl como nenos prodixio. O 12 de xaneiro de 1762 a familia enteira partiu para Múnic, comezando cunha exhibición na corte do príncipe elector de Baviera Maximiliano III e máis tarde no mesmo ano na corte imperial de Xosé II de Habsburgo en Viena e Praga. A permanencia na cidade de Viena, un dos principais centros da música nesa época, culminou en dous recitais diante a familia imperial no palacio de Schönbrunn. O pequeno Wolfgang causaba sensación en cada concerto, aínda que o diñeiro gañado nesta viaxe non foi tanto como os eloxios recibidos. Podería dicirse que esta foi unha viaxe de proba para Leopold. O 5 de xaneiro de 1763 a familia Mozart retornou para Salzburgo; a viaxe durara pouco menos dun ano.
O 9 de xuño de 1763 iniciaron unha longa xira de concertos que durou tres anos e medio, na que a familia se desprazou ata as cortes de Múnic, Mannheim, París, Londres, A Haia, outra vez para París e volveron para a casa pasando por Zürich, Donaueschingen e Múnic, colleitando grandes éxitos. Durante esta viaxe Mozart coñeceu un gran número de músicos e as obras doutros compositores, en particular a Johann Christian Bach, a quen Mozart visitou en Londres en 1764 e 1765. Bach foi unha influencia importante para o mozo compositor. A familia regresou para Viena no final de 1767 e permaneceu na cidade ata decembro do ano seguinte. En Viena foron chamados ao palacio pola nai do emperador, María Tareixa, quen quedou encantada co neno Wolfgang Amadeus ata o punto de que ata o sentou no seu colo e bicouno.
Anel de Einstein
Historia
Nesta declaración β é o Radio de Einstein, modernamente denotado θE. Einstein consideraba que a posibilidade de observar un anel producido por estrelas, son baixas (serían microlentes gravitatorias); porén, a posibilidade de observar aneis producidos por lentes mais grandes coma galaxias ou buratos negros é máis alta dado que o tamaño angular dos aneis de Einstein aumenta coa masa da lente.
Wolfgang Amadeus Mozart
Anos de viaxes
En Versalles os Mozart tocaron diante o monarca Luís XV. A anécdota conta que nesa ocasión a amante do rei, a altiva Madame de Pompadour, non permitiu que o neno Wolfgang a abrazase por temor a que se lle estragase o traxe. En Londres causaron a admiración do rei Xurxo III e durante esta viaxe o mozo músico compuxo a súa Primeira Sinfonía (en mi bemol maior, KV 16). Nos Países Baixos asombrou tocando o órgano e compuxo o seu primeiro oratorio (Die Schuldigkeit des ersten Gebotes, KV 35) aos 9 anos.
A miúdo estas viaxes eran duras debido ás primitivas condicións das viaxes naquel tempo, a necesidade de esperar pacientemente as invitacións e o pago das actuacións por parte da nobreza e as longas enfermidades, algunhas case mortais, padecidas lonxe do seu fogar: en primeiro lugar enfermou Leopold, no verán de 1764 durante a súa estadía en Londres, e logo enfermaron ambos os nenos na Haia durante o outono de 1765.
Anel de Einstein
Aneis coñecidos
Na actualidade coñécense centos de aneis de Einstein. Preto de media ducia deles son aneis parciais, con diámetros de ata un arcosegundo, na maioría, ou a distribución de masa é irregular, ou non existe unha aliñación perfecta, polo que non se ten observado un anel perfecto.
O primeiro anel de Einstein practicamente completo, designado B1938+666, foi descuberto nun traballo de colaboración entre a Universidade de Manchester e o Telescopio espacial Hubble da NASA no ano 1998.
Wolfgang Amadeus Mozart
Anos de viaxes
A familia regresou a Salzburgo o 30 de novembro de 1766 e neste tempo Mozart escribiu diversas novas pezas, incluíndo un grupo de importantes serenatas orquestrais, varias pezas sacras menores e diversas danzas, e foi indicado Konzertmeister honorario da corte o 27 de outubro, logo dun ano na cidade Leopold e Wolfgang viaxaron a Italia, deixando na casa á nai de Wolfgang e á súa irmá. Estas viaxes duraron de decembro de 1769 a marzo de 1771 e, do mesmo xeito que as primeiras viaxes que realizaron, tiñan como obxectivo mostrar as capacidades do mozo como intérprete e como compositor que maduraba axiña. Mozart coñeceu en Boloña a Josef Mysliveček que era membro da Academia Filharmónica, e a Giovanni Battista Martini, importante teórico da música naquel tempo e por quen Mozart sempre gardou un grande afecto, así mesmo foi aceptado como membro da Academia Filharmónica de Boloña, considerada o centro de erudición musical da época. O ingreso de Mozart na Academia o 9 de outubro de 1770 foi extraordinario, xa que aínda lle faltaba moito para os vinte anos, idade mínima esixida polo regulamento.
En 1769 entrou ao servizo do arcebispo de Salzburgo, pero a personalidade de Mozart non estaba feita para servir a unha persoa en concreto. O seu espírito liberal chocou cunha sociedade que se resistía a abandonar o Antigo Réxime. miniatura|Wolfgang tocando o [[clavicordio e Thomas Linley (da mesma idade) o violín, durante a súa estadía en Florencia en 1770.]] Chegaron a Roma o 11 de abril de 1770, onde escoitou o Miserere de Gregorio Allegri unha vez durante unha representación na Capela Sistina. Esta obra tiña carácter secreto, pois só se podía interpretar no devandito lugar e a súa publicación estaba prohibida baixo pena de excomuñón. Con todo, o mozo compositor apenas chegou á pousada onde se aloxaba, escribiu de memoria unha versión moi aproximada da partitura completa. O papa Clemente XIV, admirado do talento do músico de 14 anos, non só non o excomungou, senón que o nomeou Cabaleiro da Orde da Espora de Ouro.
Anel de Einstein
Unha simulación
miniatura|Simulación de aneis de Einstein preto dun [[burato negro.]] A imaxe da dereita é unha simulación que describe un zoom nun burato negro (ou o que é o mesmo, unha singularidade de Schwarzschild) fronte á Vía Láctea. O primeiro anel de Einstein corresponde á rexión máis distorsionada da imaxe e está claramente representado polo disco galáctico. O zoom revela unha serie de catro aneis extra, cada vez máis finos e máis preto da sombra do burato negro. Son facilmente visíbeis a través das varias imaxes do disco galáctico. Uns aneis corresponden aos puntos que están detrás do burato negro (o punto de vista do observador) e corresponden aquí á rexión amarela brillante do disco galáctico (preto do centro da galaxia), mentres que outros aneis corresponden a imaxes de rexións que están detrás do observador, que aparecen máis azuis dende a parte correspondente do disco galáctico.
Wolfgang Amadeus Mozart
Anos de viaxes
Cada representación do mozo Wolfgang Amadeus era unha exhibición do seu virtuosismo co clavecín e o violín (cóntase que xa nesa época podía tocar o teclado cos ollos vendados), e marabillaba os espectadores improvisando sobre calquera tema que lle propoñían.
A corte de Salzburgo
miniatura|A relación de Mozart co seu patrón o [[Arcebispado de Salzburgo|arcebispo de Salzburgo, Hieronymus von Colloredo, foi bastante turbulenta polas súas continuas discusións e desembocou na renuncia do compositor e a súa marcha para a cidade de Viena.]]
Mozart e o seu pai volveron definitivamente a Salzburgo o 13 de marzo de 1773. Alí decatáronse da morte do príncipe-arcebispo Schrattenbach, quen sempre os apoiou. Comezou entón unha nova etapa, moito máis difícil, na que Hieronymus von Colloredo, o novo príncipe-arcebispo de Salzburgo, mostrouse autoritario e inflexible co cumprimento das obrigacións impostas aos seus subordinados. Mozart era fillo predilecto da cidade, na que tiña moitos amigos e admiradores, e tivo a oportunidade de traballar en numerosos xéneros musicais, incluíndo sinfonías, sonatas, cuartetos de cordo, serenatas, divertimentos, moita música sacra e algunhas óperas menores. Varias destas primeiras obras aínda son interpretadas. Entre abril e decembro de 1775, Mozart desenvolveu un entusiasmo polos concertos para violín, producindo unha serie de cinco concertos (os únicos que escribiría na súa vida), incrementando constantemente a súa sofisticación musical. Os últimos tres (KV 216, KV 218 e KV 219) son agora básicos no repertorio deste instrumento. En 1776 centrou os seus esforzos nos concertos para piano e orquestra (dos cales compoñería un total de 27), culminando no Concerto para piano e orquestra n.º 9 en mi bemol maior  (KV 271, chamado Jeunehomme'') a principios de 1777, considerado polos críticos o punto de inflexión da súa obra.
Malia estes éxitos musicais e de ser confirmado no seu posto de mestre de concertos (Konzertmeister), Mozart estaba cada vez máis descontento coa súa situación en Salzburgo e redobrou os seus esforzos para establecerse en calquera outro sitio. Un dos motivos de devandito descontento foi o seu baixo salario, 150 floríns por ano, pero tamén necesitaba moito tempo para compoñer as súas óperas e a cidade en raras ocasións llo permitía. A situación empeorou en 1775 cando o teatro da corte foi clausurado, especialmente desde que o outro teatro de Salzburgo foi reservado principalmente para as compañías visitantes.
Leopold e Wolfgang realizaron dúas longas expedicións á busca de traballo durante a súa longa estancia en Salzburgo. Visitaron Viena desde o 14 de xullo ao 26 de setembro de 1773 e Múnic desde o 6 de decembro de 1774 ata marzo de 1775. Estas visitas non tiveron éxito, aínda que a viaxe a Múnic tivo unha grande acolleita popular coa estrea da ópera La finta giardiniera (KV 196) e a viaxe a Viena foi positiva para a súa arte, xa que coñeceu o novo estilo vienés a través da música de Joseph Haydn.
A viaxe a París
En agosto de 1777, Mozart dimitiu do seu posto en Salzburgo e o 23 de setembro aventurouse de novo nunha viaxe á busca de emprego, visitando as cidades de Augsburgo, Mannheim, París e Múnic. Debido a que o arcebispo Colloredo non permitiu a Leopold viaxar co seu fillo, a nai de Wolfgang, Anna Maria foi o seu acompañante.
Mozart trabou relacións cos membros da famosa orquestra de Mannheim, a mellor de Europa nesa época. Esta orquestra era coñecida porque, por primeira vez na historia da música, esaxeraban a diferenza entre as pasaxes suaves e as fortes. Este estilo coñeceuse como «estilo de Mannheim» e poucas décadas despois sería unha característica principal da música do Romanticismo. Tamén se namorou de Aloysia Weber, unha das catro fillas da familia Weber, á que coñeceu durante unha escala en Múnic. En Mannheim había algunhas perspectivas de conseguir emprego, pero non atoparon nada e os Mozart marcharón para París o 14 de marzo de 1778 para continuar a súa procura. Alí a súa sorte apenas mellorou. Nunha das súas cartas á casa insinúa a posibilidade de se establecer como organista en Versalles, pero Mozart non estaba demasiado interesado con este nomeamento. A súa situación económica era delicada, ata o punto de que debido ás débedas tivo que empeñar obxectos de valor. O peor momento da súa viaxe foi cando a nai de Mozart enfermou e faleceu o 3 de xullo de 1778. Probablemente demoráronse demasiado en chamar un doutor, segundo Halliwell, pola falta de fondos.
Marcha para Viena
miniatura|Mozart acudiu ás celebracións do acceso ao trono austríaco de [[Xosé II de Habsburgo como emperador que tiveron lugar en Viena.]]
En xaneiro de 1781, estreouse en Múnic a ópera Idomeneo, re di Creta (KV 366) de Mozart cun «considerable éxito» e en marzo, o compositor foi chamado a Viena, onde o seu patrón o arcebispo Colloredo acudiu ás celebracións do acceso ao trono austríaco de Xosé II de Habsburgo como emperador. Mozart, fortalecido polos eloxios recibidos en Múnic, sentiuse ofendido cando Colloredo tratouno como a un mero servente e particularmente cando o arcebispo lle prohibiu tocar diante o emperador na casa da condesa Maria Wilhelmine Thun, actuación pola que recibiría uns honorarios iguais á metade do salario anual que cobraba en Salzburgo.
O enfrontamento chegou en maio, cando Mozart rexeitou levar un paquete enviado por Colloredo para Salzburgo. Perante a súa negativa de converterse en mensaxeiro, Mozart é insultado polo seu patrón, e o compositor, de forma audaz, interrompeuno no medio da súa ira: «A súa Graza non está conforme comigo?». A resposta de Colloredo foron máis improperios e pechouse cun «vaite xa!». Mozart intentou dimitir do seu posto presentando a súa dimisión ao auxiliar do arcebispo, o conde Arco, pero o arcebispo rexeitouna. Concedéronlle un permiso o mes seguinte, pero de forma insultante. Días despois, cando Mozart intentaba entregar persoalmente a Colloredo un último «memorial», o conde Arco pechoulle o paso na antecámara do arcebispo, producíndose outra escena violenta, e o compositor foi expulsado literalmente «cunha patada no cu».