cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carboxipeptidase A
Tipos
Ademais da CPA1 e CPA2 pancreáticas, hai outros catro encimas de mamíferos que se denominan con números desde CPA-3 a CPA-6, pero ningún deles se expresa no páncreas. Estes outros encimas de tipo CPA teñen diversas funcións.
Función
A CPA1 e a CPA2 (e presumiblemente todas as outras CPAs) empegan un ión cinc (Zn) no sitio activo da proteína para a hidrólise do enlace peptídico do residuo de aminoácido do extremo C-terminal. A perda do Zn orixina a perda de actividade, que pode ser recuperada reintegrando o Zn ou substituíndoo por outros metais divalentes como cobalto ou níquel. A carboxipeptidase A prodúcese no páncreas e é fundamental en moitos procesos do corpo humano como a dixestión, modificación postraducional de proteínas, coagulación do sangue e reprodución.
Aplicacións
A ampla gama de funcionalidades que ten esta proteína faina un modelo ideal para a investigación en relación con outras proteases de cinc de estrutura descoñecida. Recentes investigacións biomédicas sobre colaxenases, encefalinases e o encima convertedor da anxiotensina utilizaron a carboxipeptidase A para inhibir as sínteses e facer probas cinéticas. Por exemplo, un fármaco co que se trata a presión arterial alta chamado Captopril, foi deseñado baseándose nun inhibidor da carboxipeptidase A. A carboxipeptidase A e o encima diana de Captopril, o encima convertedor da anxiotensina, teñen estruturas moi similares, xa que conteñen un ión cinc no sitio activo. Isto permitiu utilizar un potente inhibidor da carboxipeptidase A para inhibir o encima e así baixar a presión arterial por medio do sistema renina-anxiotensina-aldosterona.
Estrutura
A carboxipeptidase A (CPA) contén un centro metálico de cinc (Zn2+) en xeometría tetraédrica con residuos de aminoácidos próximos para facilitar a catálise e a unión. Dos 307 aminoácidos que forman a súa cadea peptídica, os seguintes residuos de aminoácidos son importantes para a catálise e a unión; Glu-270, Arg-71, Arg-127, Asn-144, Arg-145 e Tyr-248. A figura 1 ilustra o sitio activo co complexo de cinc tetraédrico cos residuos de aminoácidos importantes que rodean o complexo. miniatura|Figura 1. [[Sitio activo da CPA]]
O metal cinc funciona como un catalizador ácido de Lewis fortemente electrofilico que estabiliza unha molécula de auga coordinada, así como estabiliza os intermediarios negativos que ocorren por medio dunha reacción hidrolítica. A estabilización da molécula de auga coordinada e dos intermediarios negativos está asistida por residuos polares do sitio activo que están en estreita proximidade para facilitar a formación de pontes de hidróxeno. O sitio activo pode describirse como dividido en dous subsitios denominados S1’ e S1. O subsitio S1’ é o peto hidrofóbico do encima e Tyr-248 actúa cubrindo o peto hidrofóbico unha vez que o substrato ou o inhibidor están unidos (SITE). A formación de pontes de hidróxeno entre o grupo hidroxilo da Tyr-248 facilita esta conformación debido á interacción cos carboxilatos terminais dos substratos unidos. Cómpre que se produza un movemento substancial para que o modelo de axuste inducido deste encima explique como se produce a interacción.
Unha tríade de residuos interacciona co carboxilato C-terminal por medio de pontes de hidróxeno:
Mecanismo
A carboxipeptidase A clasifícase como metaloexopeptidase e consta dunha soa cadea polipeptídica unida a un ión cinc. Este caracterísitco ión metálico está localizado no sitio activo do encima, xunto con cinco residuos de aminoácidos que están implicados na unión ao substrato: Arg-71, Arg-127, Asn-144, Arg-145, Tyr-248 e Glu-270. Os estudos de cristalografía de raios X revelaron cinco subsitios na proteína. Estes sitios alostéricos interveñen na creación de especificidade encima-ligando observada na maioría dos encimas. Un destes subsitios induce un cambio conformacional na Tyr-248 despois da unión da molécula de substrato no sitio activo primario. O hidroxilo fenólico da tirosina forma unha ponte de hidróxeno co carboxilato terminal do ligando. Ademais, fórmase unha segunda ponte de hidróxeno entre a tirosina e un enlace peptídico de substratos péptidos máis longos. Estes cambios fan que o enlace entre o encima e o ligando, sexa este un substrato ou un inhibidor, sexa máis forte. Esta propiedade da carboxipeptidase A leva a cumprir a primeira cláusula da hipótese do "axuste inducido" de Daniel E. Koshland.
O subsitio S1 é onde ocorre a catálise, e o ión cinc está coordinado polos residuos Glu-72, His-69 e His-196 do encima. Existe un plano que corta en dous a fenda do sitio activo, onde os residuos Glu-270 e Arg-127 están en lados opostos do complexo cinc-auga acoplado. O cinc é rico en electróns debido aos ligandos de glutamina que o coordinan porque antes de que se una o substrato, o Glu-72 coordina como bidentado pero cambia a monodentado despois da unión do substrato. Como resultado, o metal cinc non pode desprotonar a molécula de auga coordinada para formar o nucleófilo hidroxilo. O Glu-270 e a Arg-127 xogan un importante papel na catálise mostrada na Figura 2. A Arg-127 actúa estabilizando o carbonilo do substrato que está unido ao grupo amino da fenilalanina. Simultaneamente, a molécula de auga coordinada co cinc é desprotonada polo Glu-270 e interacciona co carbonilo estabilizado pola Arg-127. Isto crea un intermediario, mostrado na Figura 2, no cal o oxíxeno cargado negativamente está coordinado co cinc, e por medio de interaccións electrostáticas desfavorables entre o Glu-270 e o produto ionizado facilita a liberación do produto ao final da catálise.
En recentes estudos computacionais, o mecanismo da catálise é similar mais coa diferenza de que a molécula de auga desprotonada se une ao carbono do carbonilo, mentres que na Figura 2 se mostra que o grupo hidroxilo se mantén coordinado ao cinc. Entón ocorre a proteólise e a molécula de auga é despois introducida de novo no sitio activo para coordinarse co cinc.
Realizáronse varios estudos para explorar os detalles do enlace entre a carboxipeptidase A e o substrato e ver como isto afecta a velocidade da hidrólise. En 1934 descubriuse por medio de experimentos cinéticos que, para que o substrato se una, o péptido que vai ser hidrolizado debe estar a carón do grupo hidroxilo libre terminal. Ademais, a velocidade da hidrólise pode ser acelerada se o residuo C-terminal é alifático ramificado ou aromático. Porén, se o substrato é un dipéptido cun grupo amino libre, este sofre a hidrólise lentamente; non obstante, isto pode evitarse se o grupo amino é bloqueado por N-acilación.
Está bastante claro que a estrutura do encima, ou máis en concreto o sitio activo, é moi importante para comprender o mecanismo da reacción. Por esta razón, Rees e coegas estudaron o complexo encima-ligando para buscar unha resposta clara sobre o papel exercido polo ión cinc. Estes estudos encontraron que no encima libre o número de coordinación do cinc é 5; o centro metal está coordinado con dous nitróxenos Nδ1 imidazol, os dous oxíxenos do carboxilato do glutamato-72 e unha molécula de auga para formar un tetraedro distorsionado. Porén, unha vez que se une o ligando no sitio activo da carboxipeptidase A, este número de coordinación pode variar de 5 a 6. Cando o dipéptido glicil-L-tirosina está unido, o nitróxeno amino do dipéptido e o oxíxeno carbonilo substituíron o ligando da auga. Isto dará un número de coordinación de 6 para o cinc no complexo carboxipeptidase A-dipéptido glicil-L-tirosina. Os mapas de densidade electrónica proporcionaron evidencias de que o nitróxeno amino ocupa unha segunda posición preto do glutamato-270. A proximidade destes dous residuos tería como resultado un impedimento estérico que impediría que o ligando auga se coordinase co cinc. Isto causaría un número de coordinación de 5. Os datos para ambos os casos son substanciais, o que indica que ambas as situación ocorren naturalmente.
Propuxéronse dous mecanismos para a función catalítica da carboxipeptidase A. O primeiro é unha vía nucleofílica que implica un intermediario acilo encima covalente que contén a base do sitio activo Glu-270. As probas da existencia deste intermediario anhidro non son definitivas; Suh e colegas illaron o que se supón é o intermediario acilo. Porén, a confirmación do acilo encima fíxose sen experimentos de atrapamento, facendo que a conclusión sexa débil.
O segundo mecanismo proposto é unha vía de auga promovida. Este mecanismo implica o ataque da molécula de auga no enlace peptídico escindible do substrato. Este proceso é promovido polo ión cinc e axudado polo residuo Glu-270.
Pazo de Mugartegui
O Pazo de Mugartegui, ou Pazo dos Condes de Fefiñáns en Pontevedra, é un pazo barroco que data do século XVIII. Actualmente alberga a sede do Consello Regulador da Denominación de Orixe Rías Baixas.
Localización
Está situado na Praza da Pedreira, no corazón do casco antigo de Pontevedra, moi preto da ponte medieval do Burgo. A gran cantidade de pedras que se acumularon fronte ao pazo de Mugartegui para construír tanto o pazo como a igrexa de San Bartolomeu e o Colexio da Compañía de Xesús fixo que este espazo recibise o nome de Praza da Pedreira.
Historia
O pazo foi construído para José Manuel Valladares e Figueroa, Conde de Fefiñáns, sobre as ruínas dunha casa do século XVII. Foi realizado polo mestre canteiro Pedro Antonio Ferreiro, que terminou a construción en 1771, excepto o frontón do escudo finalizado en 1773. O edificio pertencía entón á familia Fernández de Mugartegui, emparentada cos Valladares, de quen toma o seu nome actual.
Carrasquedo de Arriba, Vilaza, Gondomar
Carrasquedo de Arriba é un lugar da parroquia de Vilaza, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Pazo de Mugartegui
Historia
Durante o século XIX, o pazo converteuse nun centro educativo, xa que albergaba a Escola Normal Masculina. No século XX dividiuse en varias vivendas e, a partir de 1955, foi sede da Academia de Estudos Jovellanos.
Xoán Manuel Tubío Fernández
Xoán Manuel Tubío Fernández, coñecido como Xaneco, é un luthier de instrumentos musicais galegos nado en Outeiro de Rei o 8 de agosto de 1967. Desde o ano 2015 ocupa a presidencia da Asociación de Gaiteiros Galegos.
Pazo de Mugartegui
Historia
Hoxe en día pertence ao Concello de Pontevedra, que o comprou o 20 de novembro de 1998. O arquitecto Jesús Aser Fole foi o encargado de reformalo. Desde 2003 atópase alí a sede do Consello Regulador da Denominación de Orixe Rías Baixas, cun museo do viño na planta baixa, mentres que as súas salas son utilizadas polo Concello para actos protocolarios, culturais e sociais. Inaugurouse para estas novas funcións o 24 de marzo de 2001. miniatura|210x210px|Escudo de armas do Pazo coroado por un reloxo de sol de pedra
Descrición
O pazo ten unha fachada cun arco de entrada, un balcón central con varanda curva e un gablete. A planta baixa ten soportais que daban acceso ás antigas cortes e adegas e ás habitacións da servidume, con sete arcos de medio punto sostidos por pequenas columnas de orde toscana. Por encima destes arcos, o segundo andar ten sete portas francesas. Diante da porta central do primeiro piso hai un pequeno balcón con varanda de ferro.
O corpo central está enmarcado por pilastras coroadas con pináculos. Na parte superior, hai un frontispicio no frontón semicircular partido cun escudo rococó coroado por un helmo, e sobre el, un reloxo de sol e un sol de pedra cuxos raios emanan dun rostro de fazulas riseiras. O escudo mostra as armas das liñaxes de Figueroa, Arango, Quirós e Omaña.
Xoán Manuel Tubío Fernández
Traxectoria
Fillo dun carpinteiro, aprendeu desde moi cativo as técnicas e o manexo das ferramentas para traballar a madeira. A idade de 15 anos entrou en contacto coa música tradicional galega na Asociación cultural de Outeiro de Rei, onde comezou como percusionista. Nos anos noventa fabricou o seu primeiro tambor, continuando desde aquela a fabricación de instrumentos tradicionais. O aumento na súa listaxe de encomendas fixo que abrise o seu propio obradoiro en San Fiz de Paz no ano 1996: Xaneco, obradoiro de instrumentos musicais.
Pazo de Mugartegui
Descrición
Na fachada traseira pódese ver a terraza que no seu día se abriu como miradoiro sobre o Lérez.
Cultura
O salón principal do pazo é utilizado polo Concello de Pontevedra para actividades culturais e para a celebración de vodas. Ademais, desde o seu balcón, un personaxe famoso dá cada ano o pregón para inaugurar as festas de agosto da Virxe Peregrina de Pontevedra.
Xoán Manuel Tubío Fernández
Traxectoria
No ano 1995 entrou en contacto coa zanfona, grazas a un curso organizado pola AGG, comezando a interesares e acumular información arredor do instrumento. Posteriormente realizou un curso no obradoiro-escola de instrumentos galegos da deputación de Lugo e, coa axuda do luthier de Sarria Xermán Arias, fabricou a súa primeira zanfona, sendo actualmente un dos poucos luthiers que as fabrican en Galiza. Un destes instrumentos, a "zanfona carneifona", valeulle o primeiro premio no X Certame de Artesanía Antón Fraguas Fraguas da Deputación da Coruña.
Como músico participou en diferentes grupos como Aloia ou Caldaloba, sendo na actualidade membro dos Minhotos.
Desde o ano 2015 é presidente da Asociación de Gaiteiros Galegos.
Carrasquedo de Abaixo, Vilaza, Gondomar
Carrasquedo de Abaixo é un lugar da parroquia de Vilaza, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
22 vs. Earth
22 vs. Earth é unha curtametraxe de 2021 producida por Pixar Animation Studios. Dirixida por Kevin Nolting e escrita por Josh Cooley, a curtametraxe está protagonizada por 22, un personaxe do filme de 2020 Soul, que crea unha efémera alianza rebelde para deter as almas con destino a Terra. Estreouse en Disney+ o 30 de abril de 2021.
Race (filme de 2016)
Race é un filme biográfico de 2016 dirixido por Stephen Hopkins sobre o atleta afroamericano Jesse Owens, quen gañou catro medallas de ouro nos Xogos Olímpicos de 1936 en Berlín. O guión foi escrito por Joe Shrapnel e Anna Waterhouse, e está protagonizado por Stephan James como Owens, xunto con Jason Sudeikis, Jeremy Irons, William Hurt e Carice van Houten. É unha coprodución entre o Canadá, Alemaña e Francia.
Fontela, Vilaza, Gondomar
Fontela é un lugar da parroquia de Vilaza, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Perdida (serie de televisión)
Perdida é unha serie de televisión española producida por Atresmedia xunto con Big Bang Media para a súa emisión en Antena 3. Foi creada por Natxo López e está protagonizada por Daniel Grao, Carolina Lapausa, Melani Olivares, Ana María Orozco e Adriana Paz, entre outros. Preestreouse en Atresplayer Premium o 10 de xaneiro de 2020 e en Antena 3 o 14 de xaneiro de 2020. O 5 de xuño de 2020 foi estreada por Netflix en España, Portugal e Latinoamérica, entrando axiña na clasificación das series máis vistas da plataforma.
Pampillón, Vilaza, Gondomar
Pampillón é un lugar da parroquia de Vilaza, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Lourido, Vilaza, Gondomar
Lourido é un lugar da parroquia de Vilaza, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Observatorio espacial
miniatura|O [[telescopio Hubble, un dos Grandes Observatorios.]] Un observatorio espacial ou telescopio espacial é un telescopio no espazo exterior usado para observar obxectos astronómicos. Os primeiros telescopios espaciais operativos foron o estadounidense OAO 2 en 1968 e o soviético Orion a bordo da estación espacial Saliut 1 en 1971. Os telescopios espaciais evitan o filtrado e distorsión da radiación electromagnética causada pola atmosfera e a contaminación luminosa que afectan aos observatorios terrestres. Divídense en dous tipos: satélites que cartografían o ceo completo e satélites que estudan obxectos ou partes concretas do ceo.
Historia
Wilhelm Beer e Johann Heinrich Mädler discutiron xa en 1837 as vantaxes dun observatorio na Lúa. En 1946 o astrofísico teórico Lyman Spitzer propuxo poñer un telescopio no espazo. A proposta de Spitzer consistía nun gran telescopio que non estivese limitado pola atmosfera terrestre. Despois de meter presión durante os anos 1960 e 1970 para que fose construído, a visión de Spitzer materializouse finalmente no telescopio Hubble, lanzado o 24 de abril de 1990 durante a misión STS-31.
Vantaxes
A astronomía desde observatorios terrestres está limitada polo filtrado e a distorsión da radiación electromagnética causada pola atmosfera. Un telescopio en órbita evita tanto a distorsión como a contaminación das fontes lumínicas terrestres, co que a súa resolución angular é normalmente moi superior á dos observatorios terrestres cunha apertura similar. De tódolos xeitos esta vantaxe redúcese en observatorios terrestres que usan óptica adaptativa.
A astronomía baseada no espazo é máis importante nos rangos de frecuencia que están fora da fiestra óptica e da fiestra de radio, os dous únicos rangos do espectro electromagnético que non están atenuados en exceso pola atmosfera. Por exemplo, a astronomía de raios X é practicamente imposible desde a superficie terrestre e só pode practicarse desde o espazo con telescopios como o Chandra da NASA e o XMM-Newton da ESA. A luz infravermella e ultravioleta tamén son bloqueadas en gran parte pola atmosfera.
Desvantaxes
Os telescopios espaciais son moito máis caros de construír que os telescopios terrestres e debido á súa localización son moi difíciles de manter. O telescopio espacial Hubble podía ser mantido polos transbordadores espaciais, pero é a excepció ná regra.
A Igrexa, Vilaza, Gondomar
A Igrexa é un lugar da parroquia de Vilaza, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Spread (filme)
Spread é un filme estadounidense de 2009 dirixido por David Mackenzie e protagonizado por Ashton Kutcher e Anne Heche. O filme estreouse no Festival de Cinema de Sundance o 17 de xaneiro de 2009, e estreouse en América do Norte a través de Anchor Bay Films o 14 de agosto de 2009.
Movemento Democrático de Mulleres
O Movemento Democrático de Mulleres (MDM), foi un movemento clandestino que xurdiu en 1964 en Madrid vencellado ao Partido Comunista. Tiña un carácter plural e interclasista e aínda que, orixinalmente o propósito era apoiar aos presos e as súas familias na loita antifranquista, foi evolucionando dende a práctica solidaria, a reivindicación política e o activismo veciñal ata chegar a ser unha organización feminista espallada polo territorio español.
Primeiros anos
Trala vaga de solidariedade que seguiu as torturas a varias mulleres represaliadas durante as folgas de Asturias de 1962, o 15 de maio celebrouse en Madrid unha manifestación que rematou coa intervención da policía e a detención de varios participantes. Tras a súa posta en liberdade, o PCE convocou unha reunión para impulsar unha asociación que aglutine ás mulleres de presos, militantes e simpatizantes dese partido e disidentes dos círculos intelectuais. Pero non avanzou.3
En 1964, Dulcinea Bellido e Carmen Rodríguez participaron en tertulias organizadas por Eva Forest quen, xunto a mozas universitarias como Cristina Almeida ou Manuela Carmena, realizaron lecturas colectivas de O segundo sexo de Simone de Beauvoir e debateron sobre a situación da muller. Noutros encontros de militantes comunistas viuse a necesidade de politizar as mulleres e mobilizalas contra a ditadura. Así naceu formalmente o Movemento Democrático de Mulleres, baixo a tutela do PCE, coa intención de reflexionar sobre a discriminación que sufriron por ser mulleres, propoñer alternativas e trasladar as conclusións daqueles debates ao seo do partido.
Creáronse celas de apoio e traballo solidario en barrios como Carabanchel, Villaverde, Vallecas, Prosperidade, San Cristóbal de los Ángeles, Xetafe ou Ventas. Púxose en contacto con colectivos de mulleres de organizacións católicas e con mulleres que participaban en asociacións como o Club de Amigos da Unesco, onde as mulleres do PCE xa tiñan infiltradas. Tamén se fixo contacto coas Asociacións de Amas de Casa que estaban legalizadas. Os dirixentes do MDM reivindicaban a construción de parques, escolas ou garderías, xa que non só loitaban contra a ditadura e defendeban os intereses xerais, senón tamén melloraban as condicións de vida das mulleres contribuíndo á súa emancipación.
Dende xaneiro de 1968, publicouse un boletín titulado La mujer y la lucha no que se reflexionaba sobre a necesidade de crear organizacións onde as mulleres puidesen loitar para superar a súa discriminación específica. La mujer y la lucha e Mundo Femenino foron boletíns publicados polos grupos MDM de Vigo e Oviedo.
Nos anos 68, 69 e 70 formaron parte individualmente do MDM as socialistas Carlota Bustelo, Helga Soto e Graciela Uñá.
Anos finais do Franquismo
Na Segunda Xunta Xeral do Movemento Democrático das Mulleres celebrada en 1971 xurdiron novos grupos, con delegacións de Galicia, Murcia, Córdoba, Sevilla, Asturias, Valencia, Madrid e Zaragoza.
En 1970, o MDM mobilizou mulleres na campaña para conseguir o indulto dos militantes etarras condenados a morte no Consello de Guerra celebrado en agosto dese ano.4 En 1971 convocouse o primeiro boicot aos mercados madrileños debido á subida dos prezos, o que se puxo de manifesto en 1970. repetindo outros ao longo de 1973 e 1974.2​7
Participou nas Xornadas Nacionais de Liberación da Muller, celebradas no Ano Internacional da Muller en Madrid entre o 6 e o ​​8 de decembro de 1975, onde se estableceu a nivel nacional unha Coordinadora de Organizacións Feministas, e onde se excluíu ás mulleres. Sección.1
Trala morte de Franco
En 1976, o Movemento Democrático das Mulleres uniu as súas iniciais ás do Movemento de Liberación das Mulleres, constituíndo o MDM/MLM. Así se manifestaron en rolda de prensa o 12 de maio de 1976 cunha serie de reivindicacións encamiñadas a establecer unha situación social que permita o seu desenvolvemento integral. Para transformar a situación da familia propuxeron un matrimonio civil, deixando libremente á parella a posibilidade dun eclesiástico; unha lei de divorcio, que faría necesaria a eliminación da dependencia económica das mulleres; anticonceptivos gratuítos e asumidos pola Seguridade Social e despenalización do aborto. Entre outras, as asistentes foron Mercedes Comabella, María Teresa Gómez, Rosa Pardo, Paloma Fernández Quintanilla, Carmen Méndez Buschell, Dulcinea Bellido e Mary Luz Boyero.
A partir de 1982, o MDM foi desintegrándose paulatinamente até desaparecer, mais rexurdiu en xuño de 2013 promovido pola Secretaría Federal da Muller do PCE.
Inicios
En Galicia, os primeiros grupos do MDM naceron en Ferrol e A Coruña no ano 1969, impulsados por militantes do PCG. O máis importante foi o de Ferrol, onde chegou a ter unha publicación chamada Alborada, consistente nun pequeno boletín de catro follas. Notábase a linguaxe da prensa comunista e a mobilización feminina no marco da loita contra a ditadura e a represión, a solidariedade obreira e a reivindicación dun sistema democrático.
Na súa orixe non se considerou un movemento feminista para abordar as problemáticas das mulleres, senón un colectivo máis de apoio á clase obreira, formado por mulleres novas moi diversas: traballadoras do téxtil, das artes gráficas, oficinistas, mestras, médicas e profesionais liberais vinculadas ás CCOO.
Igual que os militantes do PC, as militantes do MDM tamén practicaron o entrismo e decidiron integrarse nas asociacións de amas de casa de diferentes cidades. Josefa Varela foi a primeira muller en facelo, inscribíndose na asociación Amas de Casa Teresa de Jesús e máis adiante foi vogal na directiva. Xunto a outra militante do MDM, Josefa Piñón Seoane, organizaron as mulleres para asinar cartas de protesta, dirixidas ao alcalde, nas que se queixaban pola subida dos prezos da luz, da auga e os servizos de limpeza e a recollida do lixo. Ademais participaron nas manifestacións e peches en apoio as loitas obreiras.
Despois de 1972
Despois de marzo do 72 moitas mulleres foron perseguidas, detidas e présas ou marcharon ao exilio. O MDM comezou a ter novas militantes, organizándose para recoller sinaturas e facer cartas reivindicativas en apoio aos xuízos e facer visitas as autoridades. Precisamente, o 12 de marzo tiñan convocada a primeira reunión xeral do MDM de Galicia, pero debido aos acontecementos de día 10 non se celebrou. Mentres en Madrid, as compañeiras do MDM protestaron polos feitos ocorridos portando crespóns negros e candeas nunha manifestación polas rúas e tamén recibiron apoios desde outros grupos de mulleres de fóra de Galicia.
Facían xuntanzas en casas, clandestinamente, moitas veces na casa de Hortensia Landeira onde falaban das problemáticas e as accións a realizar. As máis activas foron Fina Varela, Rosario Alabau, Mari Carmen García, Rosa López Oliver, Hortensia Landeira, Encarna Puentes, Fina Piñón e Divina García. Escollían algunha igrexa para facer accións de masas, no barrio de Caranza ou en Santa Mariña.
Anos despois algunhas seguiron activas na Asociación de Amas de Casa, reivindicando unha cidade máis limpa e saudable, melloras na carestía da vida e tamén opoñéndose ás expropiacións no barrio de Esteiro. Os anos 1974 e 1975 foron os máis belixerantes, coa presidencia de Mercedes Permuy e sendo vogais catro miltantes do MDM: Josefa Varela, Carmela Amor, Encarna Puentes e Josefa Piñón. De cara ás eleccións formáronse dous bandos moi antagónicos: as mulleres progresistas do MDM e as conservadoras da Xefatura Local do Movemento. Houbo polémica no sistema de votación que se cambiou no último momento, deixando sen validez os votos delegados e finalmente gañou Caridad Núñez con 71 votos e perdeu a representante do MDM, Rosario Alabau con 70 votos.
Participación nos congresos estatais
Era importante a nivel local presidir a Asociación de Amas de Casa, máis a nivel estatal o MDM tivo un novo enfoque debido a declaración da ONU do ano 1975 como Ano Internacional da Muller. O MDM creou a Plataforma de Organizacións de Mulleres de Madrid para o Ano Internacional, integrando asociacións de amas de casa, agrupacións veciñais e comisións dalgún teleclub. O MDM seguía sendo ilegal e fixo esta plataforma en oposición á Sección Femenina que tiña a representación oficial do goberno español. Conseguiron facer encontros e xuntanzas nas que participaron todas as organización feministas do Estado español en diferentes provincias.
En Madrid estiveron máis de 70 organizacións, de xeito clandestino, e contaron coa participación da delegación de Ferrol con Rosario Alabau e Josefa Varela. Tamén acudiron diferentes grupos como as católicas da HOAC, as comunistas do MDM, as radicais feministas como o liderado por Lidia Falcón, etc. Celebraron coloquios e debates onde expuxeron as diferentes visións sobre a liberación das mulleres e acordaron o compromiso de oganizar un congreso. En Galicia, foi o MDM de Ferrol quen organizou o evento para ir a Madrid. Alí, xuntáronse cincocentas mulleres "pola liberación da Muller".
A pesar dos impedimentos políticos, das dificultades e de ser un encontro ilegal, estiveron tamén varias xornalistas que atenderon os debates e despois publicaron as súas crónicas informando do acontecido. A revista Posible fixo unha nota salientando a celabración do congreso feminista despois de corenta anos para reivindicar a definición dos intereses das mulleres e participar activamente na súa defensa asemade no cambio democrático no país.
Meses despois, xa no ano 1976 organizáronse as Jornadas Catalanas de la Dona en Barcelona, e tamén alí, estiveron presentes as mulleres do 72 de Ferrol, Josefa Varela e Rosario Alabau. Como resultado destes encontros e debates noutras comunidades, o MDM comezou a introducir no seu programa as reivindicacións de xénero sen esquecer a loita pola democracia.
En Galicia, tardaron dous anos en celebrar as primeiras xornadas feministas galegas. En Ferrol, no ano 1975 comezaron pouco a pouco xestos públicos coas demandas das mulleres. Jorge Llorca fixo un cartel reivindicativo por encargo do MDM e tamén fixeron adhesivos para visibilizar a presenza do movemento feminista, que seguía a ser ilegal. Entón, engadiron no seu nome a letra G, identificándose como o MDM de Galicia, e o incluíron tanto no cartel como nas adhesivos. Organizaron mesas redondas ou charlas como: Situación laboral de la mujer, por Concepción García Muro e Manuela Paredes Pérez; Problemática de la mujer, por Concepción García Muro, Mari Sol Novás Lorenzo, Josefa Rey Freira, Mª Dolores Miramontes Piñón e Rosario Alabau Albors.
O 8 de marzo de 1977 solicitaron de novo a legalización de MDM e dos seus estatutos mais foi denegada. Porén, a partir da legalización do PC o nove de abril dese ano, a maioría das mulleres centraron a súa militancia no partido e na preparación da campaña electoral.
Jack Lowden
Jack Andrew Lowden, nado o 2 de xuño de 1990 en Chelmsford, é un actor escocés.
Traxectoria
Despois de catro anos dunha exitosa carreira, o seu primeiro grande éxito internacional na pantalla foi na miniserie da BBC War and Peace, en 2016, que lle deu papeis protagonistas en longametraxes. En 2017, interpretou a un piloto de caza da Royal Air Force na película Dunkirk, dirixida por Christopher Nolan.
O seu papel máis recente (2021) é outro rol de temática bélica, interpretando ao poeta de guerra Sigfried Sassoon no filme Benediction, estreado en 2022 nas salas galegas.
O Portelo, Vilaza, Gondomar
O Portelo é un lugar da parroquia de Vilaza, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Ibn Taymiyyah
Taqī ad-Dīn Aḥmad ibn Taymiyyah (en تقي الدين أحمد ابن تيمية), nado en Harran (Sultanato de Rum) o 22 de xaneiro de 1263 e finado en Damasco o 26 de setembro de 1328, coñecido simplemente como Ibn Taymiyyah (en ابن تيمية), foi un estudoso sunnita, muhaddith, teóloxo, xuíz, xurisconsulto, lóxico e filósofo,  recoñecido por algúns como o mujaddid do século VII do calendario islámico. É célebre por involucrarse diplomaticamente co gobernante mongol Ghazan Khan e pola súa participación vitoriosa na batalla de Marj al-Saffar (1303) que acabou coa invasión mongol de Siria. Membro da escola Hanbali, as opinións iconoclastas de Ibn Taymiyyah sobre as doutrinas sunnitas aceptadas amplamente no seu tempo como a veneración dos santos e a visita aos santuarios fixérono pouco popular entre os estudosos e os gobernantes do seu tempo, polos que foi encarcerado varias veces.
Figura polarizadora na súa época e nos séculos seguintes, Ibn Taymiyyah converteuse nun dos escritores medievais máis influentes do islam, e as súas interpretacións particulares do corán e a Sunna e o seu rexeitamento dalgúns aspectos da tradición clásica islámica pénsase que tiveron unha influencia considerábel en ideoloxías ultraconservadoras contemporáneas como o wahhabismo, o salafismo e o xihadismo. De feito, algúns aspectos particulares da súa ensinanza tiveron unha influencia profunda en Muhammad ibn Abd al-Wahhab, fundador do movemento de reforma hanbali que se practica en Arabia Saudita e noutros membros posteiores da escola wahabi. Ademais, a controvertida fatwa de Ibn Taymiyyah permitindo a xihad contra outros musulmáns foi citada por al-Qaeda e outros grupos xihadistas.
Obras
Ibn Taymiyyah deixou unha obra considerábel, de entre 350 obras segundo o seu alumno Ibn Qayyim Al-Jawziyya ás 500 segundo o seu alumno al-Dhahabi. Oliver Leaman di que Ibn Taymiyyah produciu uns 700 traballos no campo das ciencias islámicas. Non todas as obras de Ibn Taymiyyah se conservan, e os trinta e cinco volumes sobreviventes están incompletos.
Carissa Véliz
Carissa del Carmen Véliz Perales , nada en México en 1986 , coñecida como Carissa Véliz, é unha filósofa hispano-mexicana. É profesora asociada de filosofía e ética na Universidade de Oxford desde 2020.
Traxectoria
Carissa del Carmen Véliz Perales é filla de María Perales, ten familia española e nacionalidade mexicana e española.
Estudou o Grao en Filosofía na Universidade de Salamanca (2006-2010). Despois cursou un máster en filosofía aplicada na CUNY Graduate Center. Doutorouse en filosofía na Universidade de Oxford en 2017.
Desde de 2020 é profesora asociada de filosofía e ética na Universidade de Oxford (Facultade de Filosofía) e investigadora en investigadora de ética e filosofía. O seu traballo desenvólvese especialmente en privacidade, ética da intelixencia artificial, filosofía aplicada, ética e filosofía política. Tamén colabora con El País.
É autora do libro Privacidad es poder.
O Río, Vilaza, Gondomar
O Río é un lugar da parroquia de Vilaza, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
A Rochela, Vilaza, Gondomar
A Rochela é un lugar da parroquia de Vilaza, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Elisabetta Dami
Elisabetta Dami, nada en Milán en 1958 é unha escritora italiana de literatura infantil célebre pola creación da personaxe Geronimo Stilton.
Traxectoria
Dami é filla do editor Piero Dami, que fundou Dami Editore en 1972. Aos trece anos comezou no mundo das publicacións como correctora no negocio familiar e aos trece anos escribiu os seus primeiros relatos curtos.
A súa experiencia como voluntaria con nenos enfermos deulle a idea de escribir historias de aventuras cun rato chamado Geronimo Stilton como protagonista. Estas historias convertéronse nunha sensación editorial en Italia e internacionalmente.
Dende entón, as historias de Geronimo Stilton foron traducidas a 49 linguas e venderon máis de 161 millóns de exemplares en todo o mundo.
Activismo
Dami apoia organizacións non gobernamentais e asociacións con doazóns e proxectos creativos para dar a coñecer as súas actividades e os asuntos nos que están involucradas.
Elisabetta Dami forma parte da dirección nacional de WWF Italia, é embaixadora de Antoniano Onlus e Zecchino d'Oro, e está no consello permanente de Terre des hommes.
Vida persoal
Amante da aventura, obtivo as licenzas de piloto e paracaidista aos vinte anos, e con vinte e tres viaxou arredor do mundo pola súa conta e completou un célebre curso de supervivencia na Outward Bound School de Maine, nos Estados Unidos. Outras aventuras de Dami inclúen tomar parte nun rally polo deserto do Sáhara e cruzar África de norte a sur en todo terreo, participou nun ultramaratón de 100 km polo Sáhara e correu tres veces o maratón de Nova York (2002, 2003 e 2017).
Nicolás de Castro Bolaño
Nicolás de Castro Bolaño, nado en Vilalba foi un tenente coronel galego que participou na insurrección xacobita de 1719 en Escocia, liderando o Rexemento Galicia composto por 300 galegos.
Letters to Juliet
Letters to Juliet é un filme estadounidense de 2010 dirixido por Gary Winick, o seu derradeiro filme antes da súa morte o 27 de febreiro de 2011. Está protagonizado por Amanda Seyfried, Christopher Egan, Gael García Bernal, Vanessa Redgrave e Franco Nero. O filme estreouse nos cinemas dos Estados Unidos e noutros países o 14 de maio de 2010. A idea do filme está inspirado no libro de Letters to Juliet, escrito por Lise Friedman e Ceil Friedman, que narra o fenómeno da escritura de cartas ao personaxe romántico máis famoso de Shakespeare.
Nicolás de Castro Bolaño
Traxectoria
O tenente Castro Bolaño participou no apoio militar á insurrección xacobita de 1719 en Escocia. Os levantamentos xacobitas foron unha serie de insurreccións nas illas británicas entre 1688 e 1746. Tiveron como finalidade devolver o trono a Xacobe II de Inglaterra e, con iso, aos seus descendentes da Casa de Estuardo. As potencias europeas que rivalizaban con Inglaterra apoiairon estes levantamentos, incluíndo o rei Filipe V de Borbón. En 1719, organizouse unha expedición militar supervisada polo cardeal Alberoni, conselleiro militar de Filipe V, composta de dous grandes continxentes militares enviados dende a península. O maior deles, foi unha frota que partiu de Cádiz con 7000 soldados españois e 27 navíos que se dirixía a Gales ou Cornualla para tomar Londres, aínda que naufragou fronte Fisterra. O outro continxente, composto por 300 galegos, era o Rexemento Galicia, cuxo obxectivo era mobilizar as tropas do pretendente en Escocia. O Rexemento Galicia foi liderado polo tenente coronel Nicolás de Castro Bolaño e partiu dende o porto guipuscoano de Pasaia con destino as Hébridas.
O 10 de maio, unha frota británica desembarcou fronte ao castelo, mais foi rexeitada polo continxente de soldados galegos que o gardaban. Os soldados ingleses abriron fogo cos seus canóns contra o castelo provocando a rendición. Cando menos un soldado galego morreu ese día no lugar, e os demais foron capturados xunto a un irlandés e un escocés. Os galegos foron levados prisioneiros ao castelo de Leith, mentres que o escocés e o irlandés foron condenados a morte.
As tropas de Castro Bolaño sumaron 1600 homes logo de lograr o apoio de varios clans escoceses, como os Mackenzie, os Mackintosh de Borlum, os Cameron, os Mackinnon, os Murray, os Keith e os MacGregor, liderados por Rob Roy MacGregor. Logo dun mes de movementos na zona, os galegos enteráronse os primeiros de xuño que os reforzos nunca chegarían.
Batalla de Glen Shiel
miniatura|250px|A [[batalla de Glen Shiel, por Peter Tillemans.]] O día 5 partiu de Inverness un exército inglés co fin de bloquear a marcha galego-xacobita cara á cidade e acabar coa insurrección escocesa na zona na batalla de Glen Shiel. Estaba ao mando do general Joseph Wightman e compoñíase de 850 infantes, 120 dragóns de cabalaría e catro baterías de morteiros. Despois de que o exército cruzase o río polo chamado dende entón «Paso dos hipanos» (Bealach-na-Spainnteach), ambos exércitos atopáronse en Glenshiel, a carón dos outeiros Cinco irmás. Os galego-xacobitas contaban inicialmente con vantaxe, xa que os galego ocuparon o cumio dun dos outeiros (chamada hoxe no día “Sgurr nan Spainteach”, o outeiro dos hispanos), mentres que os seus aliados escoceses se apostaban aos lados e montaban algunhas barricadas.
O primeiro choque foi relativamente adverso para Wightman, mais serviu para comprobar que os escoceses, malia que formaban máis de dous terzos do exército galego-xacobita, eran o inimigo máis débil pola súa peor organización. Por iso, ordenou á maior parte das súas tropas que atacasen os flancos do inimigo, mentres os morteiros disparaban contra todo o grupo e mantiñan aos galegos nas súas posicións. Nese momento, Rob Roy resultou gravemente ferido e o clan McGregor abandonou a batalla para salvalo. Pouco despois, varios clans máis seguiron o exemplo, deixando aos seus aliados estranxeiros en gran parte sós, que se retiraron costa arriba. Ás 21.00 horas rendéronse, tres horas despois do inicio dos combates, mentres os poucos escoceses que aínda os acompañaban aproveitaban a néboa para fuxir e así escapar da execución. Descoñécese o número exacto de vítimas mortais, mais non puido ser de grande importancia. Segundo os historiadores británicos, estes non superarían os 100 homes mortos entre ambos bandos.
Os 274 soldados galegos que sobreviviron tiveron unha saída honorable, permitíndoselle conservar o seu estandarte coas armas do Graal galego e baixar en formación ao son das caixas. Foron levados a Edimburgo, onde se reuniron cos que foran prisioneiros en Eilean Donan. En outubro as negociacións entre España e Gran Bretaña permitiron o seu regreso ao seu país natal. miniatura|250px|Monumento da batalla de Glen Shiel.
Igrexa de San Bartolomeu de Pontevedra
A Igrexa de San Bartolomeu é un edificio relixioso católico da cidade de Pontevedra. A igrexa foi construída a finais do século XVII en estilo barroco como lugar de culto e actividades pastorais para o colexio xesuíta contiguo. A igrexa foi dedicada a San Bartolomeu cando se converteu en parroquia en 1836.
Nicolás de Castro Bolaño
Batalla de Glen Shiel
Tempo despois, Benito Xerónimo Feijoo velou polo tenente coronel Nicolás de Castro Bolaño para a súa restitución á fronte do rexemento de infantaría de Compostela, lembrando o seu valor anos na insurrección escocesa.
Igrexa de San Bartolomeu de Pontevedra
Localización
O edificio está situado na rúa Sarmiento, preto da antiga Porta de Santa Clara - ou Rocheforte - das antigas murallas da cidade. O colexio da Compañía de Xesús contiguo forma parte hoxe do complexo museístico da cidade, o Museo de Pontevedra.
Historia
A igrexa foi construída entre 1695 e 1714 polos xesuítas segundo os planos da súa igrexa do Gesù en Roma. Como parte do complexo do colexio dos xesuítas, utilizouse para as actividades pastorais e espirituais dos estudantes do colexio que os xesuítas dirixiron na cidade entre 1650 e 1767, ano da súa expulsión de España. Foi consagrada e aberta ao culto o 14 de xullo de 1714.
O lugar para a construción da igrexa foi elixido en 1685. Pedro Monteagudo deseñouna, baseándose no modelo da igrexa do Gesù (Roma). A igrexa sobreviviu ao terremoto de Lisboa de 1755, pero engadíronse contrafortes no lado esquerdo para asegurala e reforzar os cimentos.
A igrexa foi convertida en parroquia en 1836, substituíndo e tomando o nome da antiga igrexa de San Bartolomeu o Vello, que ocupaba o lugar onde hoxe se atopa o Teatro Principal de Pontevedra.
Descrición
Esta nova igrexa de San Bartolomé é un edificio grande e solemne e un dos poucos exemplos existentes en Galicia de arquitectura barroca italiana, moi diferente do barroco galego. Con esta igrexa introduciuse en Galicia o chamado Barroco Internacional.
A igrexa ten planta de cruz latina disposta nun rectángulo. Consta de tres naves de tres tramos e un transepto cunha capela principal entre dúas sancristías. Lembra ás igrexas italianas dedicadas ao "Nome de Xesús", como o Gesù de Ferrara, o Gesù de Lecce ou a Igrexa dos Gesuiti de Venecia, entre outras. As naves laterais están cubertas con bóvedas de aresta por tramos e a nave principal con bóveda de canón. A cúpula levántase sobre pendentes. No interior hai importantes esculturas da escola valisoletana, como a Madalena Penitente, da escola barroca de Santiago de Compostela (de Silveira e Gambino) e esculturas de Pedro de Mena.
Nun altar do interior da igrexa hai unha escultura da Virxe do O (Virxe da Expectación), patroa da cidade de Pontevedra.
Na fachada, as seis grandes columnas dóricas, os campanarios e o frontón superior son característicos do barroco xesuítico. Tamén se atopa nela o escudo de armas da familia Pimentel, na parte superior da porta de entrada do colexio un grande escudo de pedra de España e no centro, unha escultura da Virxe María nun nicho.
Vilarés, Vilaza, Gondomar
Vilarés é un lugar da parroquia de Vilaza, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
As Vendas, Vilaza, Gondomar
As Vendas é un lugar da parroquia de Vilaza, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
As Tercias, Vilaza, Gondomar
As Tercias é un lugar da parroquia de Vilaza, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Nellie Tayloe Ross
Nellie Davis Tayloe Ros, nada en St. Joseph, Missouri, o 29 de novembro de 1876 e finada en Washington o 19 de decembro de 1977, foi unha política e alta funcionaria estadounidense, a 14ª gobernadora do Estado de Wyoming e a 28ª directora da Casa da Moeda dos Estados Unidos. Foi a primeira gobernadora dun Estado na historia dos Estados Unidos e a única de Wyoming.
Ross viviu en Missouri e en Kansas ata os seus dezaseis anos, cando se trasladou a Omaha, Nebrasca, onde estudou nunha escola de formación de profesores. Durante unha visita a uns familiares en Tennessee en 1900, coñeceu o avogado William Bradford Ros, con quen casou en 1902, e ambos pasaron a residir en Cheyenne, onde tiveron catro fillos.
William Ross converteuse en líder do Partido Demócrata do Estado e en 1922 foi elixido gobernador. Logo do falecemento de William en outubro de 1924, Nellie decidiu concorrer para o substituír e acabou sendo elixida tamén como gobernadora, cargo no que continuou as políticas progresistas de seu marido.
No seu intento de reelección de 1926 foi derrotada, mais permaneceu activa no Partido Demócrata. En 1933 foi nomeada polo presidente Franklin D. Roosevelt como directora da Casa da Moeda dos Estados Unidos, cargo que ocupou durante catro mandatos, entre 1933 e 1953. Durante os anos posteriores, publicou colaboracións en varias revistas femininas, viaxou e mantivo unha vida social activa, ata o seu falecemento aos 101 anos
Primeiros anos e formación
miniatura|300x300px|Nellie cos seus irmáns Albert e George, e co seu pai, James, arredor de [[1900.]]
Nellie Davis Tayloe naceu o 29 de novembro de 1876 en St. Joseph, unha cidade de Missouri fronteiriza con Kansas. Era a sexta dos fillos —e a primeira nena— de Elizabeth Blair Green e James Wynn Tayloe. A familia materna posuía unha gran plantación ao noroeste de Missouri, próxima ao río Missouri, e era dona dun cento de escravos antes da Guerra de Secesión. Durante este conflito, a mansión familiar resultou queimada e a familia nunca chegou a recuperarse.
En 1883, Nellie iniciou a súa educación primaria na escola Marxwell, á que acudía con dous dos seus irmáns. A súa familia frecuentaba a igrexa Metodista e a súa nai, devota cristiá, educou os fillos para "obedeceren todas as regras da Igrexa". En marzo de 1884 o pai viuse na obriga de vender a casa para pagar unha hipoteca e a familia mudouse a Miltonvale, no norte de Kansas, un Estado que estaba a vivir un rápido crecemento de poboación. Alí, o pai abriu unha tenda de comestibles e construíu unha nova casa para a súa familia, que comezou a frecuentar a igrexa Presbiteriana Unida, ao non haber en Miltonvale ningunha igrexa metodista. En febreiro de 1886, Nellie e os seus pais ingresaron conxuntamente na igrexa Presbiteriana.