cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carl Friedrich Gauss
Madurez
miniatura|Distribución normal. En 1807 foi nomeado profesor de astronomía do Observatorio de Gotinga, posto no que permaneceu o resto da súa vida, chegando a ser director da institución. Nese mesmo ano publicou Theoria motus corporum coelestium in sectionibus conicis Solem ambientium, no que describía como calcular a órbita dun planeta e como refinala posteriormente. Afonda sobre ecuacións diferenciais e seccións cónicas.
Dous anos máis tarde faleceu a súa primeira esposa, Johanna Osthoff, ao dar a luz o seu terceiro fillo. Anos máis tarde volveu casar e tivo outros tres fillos.
Destes anos datan os seus estudos sobre xeometría no euclidiana, é dicir, a construción dunha xeometría loxicamente coherente que prescindía do postulado de Euclides das paralelas; a pesar de non publicar as súas conclusións adiantouse máis de trinta anos aos traballos posteriores de Lobachevski e Bolyai.
Arredor do ano 1820, inmerso na correcta determinación matemática da forma e do tamaño do Globo terráqueo, desenvolveu numerosas ferramentas para o tratamento dos datos observacionais. Nesta liña destaca o estudo publicado en 1823, Theoria combinationis observationum erroribus minimis obnoxiae, adicado á distribución normal, na que a súa curva característica, chamada campá de Gauss ou Curva de distribución normal, é moi empregada en disciplinas non matemáticas onde os datos son susceptibles de estar afectados por erros sistemáticos e casuais, como por exemplo a psicoloxía diferencial.
Outros dos resultados asociados ao seu interese pola xeodesia son a invención do heliótropo e, xa no campo da matemática pura, as súas ideas sobre o estudo das características das superficies curvas que, explicitadas na súa obra de 1828 Disquisitiones generales circa superficies curvas, sentaron as bases da xeometría diferencial moderna.
Tamén se fixou no fenómeno do magnetismo, interese que rematou coa instalación do primeiro telégrafo eléctrico en 1833. Estas investigación tamén estiveron intimamente ligadas coa teoría matemática do potencial, que publicou en 1840.
Planta suculenta
miniatura|150px|As plantas suculentas, como esta [[áloe vera, almacenan a auga nas súas follas carnosas]] As plantas suculentas son aquelas plantas que adaptadas a climas áridos ou ás condicións do solo reteñen a auga, almacenándoa nas follas, talos, e mais tamén nas raíces. Algunhas son xeófitas que sobreviven durante os períodos desfavorables mantendo subterráneos os seus órganos (tubérculos, cormos e rizomas).
Características
O almacenamento de auga dálles unha aparencia máis inchada ou carnosa ca outras plantas, unha característica coñecida como suculencia, ademais teñen outras estratexias para reteren a auga
Hábitat
A maioría das plantas suculentas habitan en rexións áridas dos trópicos e subtrópicos, como estepas, semidesertos e desertos. As altas temperaturas e a baixa precipitación forzan ás plantas a recoller e almacenar a auga para sobrevivir durante os longos períodos secos. Noutros hábitats, incluídas as selvas tropicais hai plantas suculentas, como as epífitas, que teñen un contacto limitado ou inexistente co solo. Tamén son suculentas plantas expostas ao sal do mar ou dos lagos salinos.
Evolución
As suculentas máis coñecidas son os cactos (familia: cactáceas). Hai unha diferenza significativa entre os cactos que evolucionarion en África e aqueles que o fixeron no continente americano, estes teñen todos espiñas e non existen plantas suculentas do Vello Mundo que teñan espiñas, non obstante por converxencia evolutiva, hai especies similares no Vello mundo que se asemellan a especies que no Novo Mundo teñen espiñas. A natureza funcional das formas evolucionou indepedentemente en cada hemisferio, aínda que as estruturas específicas puideran diferir. As espiñas dos cactos derivan das estruturas das follas.
Familias e xéneros
miniatura|150px|[[Apocynaceae: Pachypodium lealii, talo suculento]] miniatura|150px|[[Asphodelaceae: Haworthia arachnoidea, folla suculenta]] miniatura|150px|[[Cactus|Cactaceae: Rebutia muscula, talo suculento]] miniatura|150px|[[Crassulaceae: Crassula ovata, talo e folla suculenta]] miniatura|150px|[[Euphorbiaceae: Euphorbia obesa ssp. symmetrica, talo suculento]] miniatura|150px|[[Malvaceae: Adansonia digitata, talo suculento]] miniatura|150px|[[Moringaceae: Moringa ovalifolia, talo suculento]] miniatura|150px|Nolinaceae: [[Beaucarnea recurvata, talo suculento]] miniatura|150px|[[Ruscaceae: Dracaena draco, talo suculento]]
Familias e xéneros con plantas suculentas:
Número de especies suculentas nalgunhas familias:
Milton Doyle
Milton Doyle, nado o 31 de outubro de 1993 en Chicago, Illinois, é un xogador profesional de baloncesto estadounidense que xoga nos Windy City Bulls da NBA G League. Cunha altura de 1,93 metros xoga na posición de escolta.
Traxectoria profesional
O 8 de agosto de 2018, Doyle asinou un contrato dun ano co CB Murcia da Liga ACB.
Segunda división española 1963/64
A tempada 1963–64 da Segunda División de España foi a 32ª edición deste torneo. A categoría estivo composta por 32 equipos, repartidos segundo criterios xeográficos en dous grupos de 16 equipos cada un. Deportivo da Coruña e Las Palmas ascenderon á Primeira División. Salamanca, Alavés, San Fernando e Eldense descenderon á Terceira División.
Punteiro
dereita|miniatura|Punteiro dunha gaita escocesa dereita|miniatura|Punteiro dunha gaita galega O punteiro é o tubo sonoro da gaita onde se executa a melodía.
Eliminador
Eliminador (en Eraser) é un filme estadounidense dirixido por Chuck Russell que foi estreado en 1996. Está protagonizado por Arnold Schwarzenegger, James Caan e Vanessa L. Williams.
Punteiro
Características
As dimensións varían segundo a súa tonalidade: máis longo para tonalidades graves e máis curto para tonalidades agudas. Conta cun número distinto de furados dependendo do tipo de gaita: na gaita galega son oito furados melódicos e tres "ouvidos" sonoros. Sete dos primeiros están por diante e un por detrás; neste vai o dedo polgar da man esquerda e nos de diante os dedos da man esquerda e, máis abaixo, os da dereita. O polgar da man dereita serve de apoio e non se utiliza o meimiño da man esquerda. Os ouvidos melloran o timbre do ponteiro e a estabilidade da súa afinación.
Certas gaitas, como a de Northumbria ou a Uillleann, utilizan teclas para incrementar o rango sonoro. Tamén se probou a introducilas na gaita galega, pero sen éxito.
Eliminador
Estreouse en galego o 24 de xaneiro de 2015 a través da TVG.
Punteiro
Características
Na gaita galega, o anaco cimeiro que se introduce na buxa da gaita denomínase espigo e a parte máis grosa superior cimela. Os punteiros poden ser cónicos (como na gaita galega ou na das Highlands) ou cilíndricos (como na de Northumbria ou na gaida búlgara). No interior levan unha palleta, que produce a vibración no ar que se insufla.
Os punteiros son unha das partes máis delicadas da gaita e hainos que coidar especialmente, tentando que non estean demasiado húmidos nin se expoñan demasiado ao sol; tamén hai que ter coidado ao desmontalos da gaita.
Para aprender a tocar a gaita é habitual que se comece cun punteiro de prácticas, semellante ao punteiro da gaita pero coa palleta protexida.
Filmes propostos ó mellor filme internacional na 89ª edición dos Óscar
200px|miniatura|[[Asghar Farhadi, director do filme gañador]] Esta é unha lista dos filmes propostos na 89ª edición dos Óscar para o mellor filme en lingua non inglesa. A Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas (AMPAS) convidou as industrias cinematográficas de varios países a presentar un filme para o Óscar ó mellor filme internacional cada ano dende que o premio foi creado na edición de 1956. O premio é presentado anualmente pola Academia para un filme producido fóra dos Estados Unidos cun diálogo maioritariamente en lingua non inglesa. O Comité do Premio Internacional de Longametraxes supervisa o proceso e revisa todos os filmes enviados.
Os filmes candidatos debían terse estreado nos cinemas dos seus respectivos países entre o 1 de outubro de 2015 e o 30 de setembro de 2016.
A data límite para presentar as propostas foi o 3 de outubro de 2016. A Academia anunciou a listaxe de filmes elixibles o 11 de outubro. Un récord de 89 países presentaron filmes, dos que 85 foron aceptados. O Iemen presentou un filme por primeira vez.
A lista curta de candidatos foi anunciada 15 de decembro de 2016, e os cinco candidatos (Chile, Hungría, Líbano, Rusia e Suecia) anunciáronse o 24 de xaneiro de 2017. O filme de Irán do director Asghar Farhadi Forušande gañou o premio, segunda vitoria do director tras Jodaí-e Nadér az Simín (2011). Non asistiu á cerimonia de entrega dos Óscar en protesta polas novas políticas migratorias estadounidenses.
Tampa Bay Lightning
O Tampa Bay Lightning é un equipo profesional de hóckey sobre xeo da cidade de Tampa (Estados Unidos) que compite na NHL. Foi fundado en 1992 e nos seus ano de historia proclamouse campión de liga nunha ocasión (na tempada 2003-04), un campionato de conferencia (no mesmo ano que gañou a liga) e dous campionatos de división (tempadas 2002-03 e 2003-04).
Manuel Piñeiro Losada
Manuel Piñeiro Losada, nado en Matanzas (Cuba) o 14 de marzo de 1933 e finado na Habana o 11 de marzo de 1998, máis coñecido como o comandante Barbarroja, foi un político e militar cubano, de orixe galega. Foi unha das principais figuras da Revolución Cubana como responsable da construción dos aparellos de seguridade cubanos e da expansión dos grupos radicais de esquerda en América Latina.
Traxectoria
Fillo de dous emigrantes galegos, a lenda di que «naceu no medio dun furacán no mostrador do bar que tiñan os seus pais na cidade cubana de Matanzas».
Participou nas protestas estudantís en rexeitamento do golpe de estado do 10 de marzo de 1952, que levou o poder ao ditador Fulgencio Batista. En setembro de 1953, o seu pai, un xerente de Bacardí, enviouno a estudar á Universidade de Columbia, en Nova York, para afastalo da política. Mentres estudaba opúxose á discriminación política, racial e social que imperaba neses anos nos Estados Unidos; tamén casou cunha norteamericana, a bailarina Lorna Burdsall, da que despois se separaría.
Regresou a Cuba, á súa cidade natal en 1955, onde se converteu nun dos fundadores do Movemento 26 de xullo. Foi detido polos organismos de seguridade de Batista e fichado polas súas actividades subversivas. Continuou as súas actividades clandestinas na Habana ata que perseguido pola policía, decidiu subir a Sierra Maestra a incorporarse á columna mandada por Fidel Castro.
En marzo de 1958, foi recoñecido polos seus méritos e escollido persoalmente por Fidel como oficial para integrar a creación do II Fronte Oriental Frank País baixo o mando de Raúl Castro. Nesta fronte participou en varios encontros con efectivos do Exército cubano. Posteriormente foi nomeado xefe de persoal e inspección, que incluía o Servizo de Intelixencia e a Policía Rebelde.
Durante os combates pola toma de Santiago de Cuba, foi ascendido a comandante do Exército Rebelde. Logo do triunfo foi nomeado xefe da Praza Militar desa cidade. É nesta época cando foi captado por primeira vez polas cámaras onde se observaba a súa barba vermella, que explica o seu sobrenome.
Barbarroja foi sempre un incondicional de Fidel, quen o alcumaba El Gallego, o que quedou demostrado publicamente por primeira vez durante o caso dos aviadores: un tribunal revolucionario, presidido polo comandante Féliz Pena, xulgou o 2 de marzo de 1959, en Santiago de Cuba, a 43 membros da Forza Aérea de Batista, e absolveunos a todos. Esa mesma noite, Fidel anulou o fallo e nomeou un novo tribunal, presidido por Piñeiro, que si condenou aos aviadores. Pena suicidouse e o comandante Antonio Michel Yabor, outro dos membros do primeiro tribunal, terminou no exilio.
Logo foi trasladado á Habana, onde cumpriu diversas funcións para a creación dos organismos de intelixencia e seguridade do réxime de Castro. O 6 de xuño de 1961, foi nomeado viceministro do Ministerio do Interior e xefe do denominado Viceministerio Técnico, órgano encargado de desenvolver a política de intelixencia e expandir o comunismo en América Latina.
Durante a Invasión de Baía de Cochinos, Piñeiro foi vice de Ramiro Valdés Menéndez, xefe do G-2, a Seguridade do Estado cubana.
En 1965 foi elixido membro do comité central do Partido Comunista Cubano, cargo que desempeñou até 1997. Ese mesmo ano, recibe na Habana a Markus Wolf, director da Stasi, o órgano de intelixencia da República Democrática Alemá que asesorou a formación da Dirección Xeral de Intelixencia de Cuba.
Cortaderia
Cortaderia é un xénero con 25 a 35 especies de plantas herbáceas e perennes pertencentes á familia das poáceas. Distribúense por Suramérica (15-20 especies), Nova Zelandia (4 especies) e Illa de Nova Guinea (unha especie).
Manuel Piñeiro Losada
Traxectoria
Frederick Kempe, que foi correspondente diplomático de The Wall Street Journal, escribiu que Piñeiro sostiña que o problema das drogas é un problema dos Estados Unidos, e que se o narcotráfico lle causa dano e consegue diñeiro para a revolución, ben está.
Cortaderia
Cultivo
As especies de Cortaderia son moi altas, de 1,5-3,5 m de altura, con inflorescencias brancas ou violáceas, en plumeiro. Son moi empregadas como planta ornamental.
O nome común cortadeira, estritamente referido a C. selloana, é xeralmente aplicado a todas as especies do xénero (e ás veces, incorrectamente, para Erianthus e Saccharum ravennae).
Algunhas especies, notablemente C. selloana, C. jubata e C. rudiuscula, fixéronse especies invasoras en áreas de Nova Zelandia, costas de California, Hawai. Nesas áreas, e en calquera lugar con clima mediterráneo, deberíase evitar sementar especies de Cortadeira. En Galicia está catalogada como especie exótica invasora.
O nome do xénero Cortaderia é debido ás follas con bordos aserrados.
Manuel Piñeiro Losada
Traxectoria
O 11 de marzo de 1998, logo de recibir unha homenaxe polos 40 anos da creación da Fronte Oriental, sufriu un accidente mentres conducía á súa casa e estrelouse contra unha árbore, perdendo a vida. Foi soterrado no Cemiterio de Colón, na Habana.
Mauricio Vicent, correspondente do diario español El País, resumía con estas palabras a personalidade de Piñeiro: «Heroe para os seus homes en Cuba, odiado a matar polos seus inimigos ideolóxicos en Miami, Estados Unidos e todo o continente, Piñeiro foi un estratego extremadamente hábil, dun humor e intelixencia fóra do común, calidades que recoñecían e temían até os seus peores adversarios». Revolucionario fervente, «mantivo até o final que o pensamento de Guevara aínda tiña vixencia en América Latina e que a guerrilla de Bolivia puido triunfar».
Obras
Luís Suárez Salazar reuniu textos de Piñeiro que publicou en Ocean Press en colaboración con Edicións Tricontinental en Che Guevara y la revolución latinoamericana.
Vida persoal
Estaba casado coa escritora chilena Marta Harnecker, a quen coñecera en 1972 e con quen tivo unha filla, Camila.
Astrobioloxía
miniatura|dereita|220px|[[Asteroides]] A astrobioloxía é un campo de estudo interdisciplinar que combina aspectos da astronomía, bioloxía e xeoloxía, e que está enfocado principalmente ao estudo da orixe, distribución e evolución da vida en astros diferentes da Terra e no espazo en xeral. Provén das palabras gregas astron = estrela, bios =vida e logos= palabra/ciencia, e é tamén coñecido como exobioloxía (grego: exo = fóra) ou xenobioloxía (grego: xenos = foráneo).
Pouco a pouco, tense comprobado que determinados organismos poden resistir as condicións ambientais no medio interplanetario, facendo máis verosímil a teoría da panspermia.
Exobioloxía e xenobioloxía son termos tamén habituais na ciencia ficción, aínda que tipicamente eses termos refírense á bioloxía especulativa dun extraterrestre.
Antonio García de Diego
Antonio García de Diego, nado en Los Cerralbos (provincia de Toledo) o 31 de agosto de 1949, é un músico, guitarrista, pianista, tocador de harmónica, compositor e produtor discográfico español.
Traxectoria
Durante os anos 70 formou parte de bandas como Los Canarios ou Franklin e participou na obra Jesucristo Superstar. É máis coñecido publicamente como compositor e acompañante de cantantes en discos e xiras, como Joaquín Sabina, Miguel Ríos, Pancho Varona, Víctor Manuel, Ana Belén ou Estopa. Tamén participou na xira "Karaoke y top colcha" onde tocaba a guitarra eléctrica, teclados e a harmónica, xunto a Pancho Varona, José Antonio Romero, Jaime Asúa e Pedro Barceló. No 2007 formou parte da xira de Joaquín Sabina e Joan Manuel Serrat Dos pájaros de un tiro, na que se encargaba de tocar a guitarra, teclados e a harmónica.
Para Pancho Varona
Musicou ademais o poema "Siete corazones" para o seu disco Lorquiana; poemas de Federico García Lorca. No 1998.
Ligazóns externas
www.trovadores.net
Fluorita
A fluorita ou espatoflúor é un mineral da clase dos haluros formado pola combinación do calcio e o flúor, de fórmula CaF2 e que cristaliza no sistema cúbico.
Aspecto
A fluorita é un mineral moi difundido na natureza. Aparece en estruturas de xeodas ou drusas ocupando as fisuras e cavidades. No seu estado puro é incolora e transparente, pero na maioría dos casos presenta diversas coloracións debidas a impurezas orgánicas ou minerais; as máis habituais van do lila ó violeta, pero a fluorita tamén pode ser azul, verde, rosa, alaranxada, amarela ou de tons menos definidos. Moitas variedades mostran tamén fluorescencia.
Adóitanse presentar con forma de cristais de hábito cúbico moi ben formados, na maioría dos casos maclados. As demais formas son raras pero poden obterse octaedros por medio da exfoliación. A fluorita aparece tamén de forma masiva, compacta e granular.
Casdemiro, Melias, O Pereiro de Aguiar
Casdemiro é un lugar da parroquia de Melias no concello ourensán do Pereiro de Aguiar (Comarca de Ourense). Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2008 tiña oito habitantes (tres homes e cinco mulleres).
Fluorita
Localizacións
Este mineral acostuma encontrarse en vetas puras ou asociado con minas de chumbo, prata ou cinc. É común en calcarias e en dolomitas e, nalgunhas ocasións, é un mineral accesorio en pegmatitas e noutras rochas ígneas.
Casdemiro, Melias, O Pereiro de Aguiar
Personaxes
Neste lugar naceu Frei Benito Xerónimo Feijoo e Montenegro, no pazo de Casdemiro.
Fluorita
Usos
Aínda que as variedades cristalinas son utilizadas para esculpir materiais ornamentais e a variedade clorofano utilízase como xema, o uso principal da fluorita foi sempre a produción do ácido fluorhídrico, material esencial na fabricación de fluoruro de aluminio para a industria do aluminio, e noutras moitas aplicacións da industria química. A fluorita é un fluxo común na fundición de aceiro e úsase en grandes cantidades na produción de esmalte e de vidro translúcido; os cristais perfectos utilízanse na fabricación de lentes apocromáticas.
Outros haluros
Outros haluros importantes son a halita, de interese culinario, e a silvina.
José Vázquez Fernández-Pimentel
José Vázquez Fernández-Pimentel, nado en Lugo, foi un político galego.
Traxectoria
Irmán do poeta Luís Pimentel. Estudou na Residencia de Estudiantes. Licenciado en Ciencias químicas. Oficial de telégrafos en Lugo. Bibliotecario da Asociación Instituto de la Cultura Gallega (1931). Militante do Partido Galeguista. Logo das eleccións de febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro de Lugo e a finais de marzo xestor da deputación de Lugo en representación do distrito de Chantada-Sarria logo da dimisión de Armando Abuín Iglesias. Foi director interino da Escola Elemental de Traballo de Lugo. Ao producirse o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído como director da Escola Elemental de Traballo en outubro, e expedientado por responsabilidades políticas en 1940.
Birgisch
miniatura|Granxa preto da aldea de Birgisch Birgisch é un concello suízo do distrito de Brig, no cantón de Valais. A súa poboación é de 239 habitantes (2011).
Amalasunta
Amalasunta, tamén Amalasuntha, Amalasuentha, Amalaswintha ou Amalasuintha (en gótico: Amalaswinþa), nada en Rávena cara o 495 e finada no lago Bolsena o 30 de abril do 535, gobernou os ostrogodos como rexente durante a minoría do seu fillo entre o 526 e o 534 e, como raíña propiamente do 534 ao 535. Era a filla máis nova de Teodorico o Grande e de Andefleda ou Audefleda, unha princesa franca filla de Clodoveo, e cría firmemente na defensa das virtudes e valores romanos. É máis coñecida pola súa relación diplomática con Xustiniano, quen invadiu Italia en resposta ao seu asasinato no na illa Martana do lago Bolsena cara o 535.
Traxectoria
Criada no arianismo, a relixión do seu pai. Procopio e Casiodoro, o seu magister officiorum, descríbena como moi culta e profundamente influenciada pola cultura romana coñecedora, ademais do gótico, da lingua latina e grega. No 515, casou con Eutarico, neto de Beremundo, un nobre ostrogodo da liñaxe dos amalos que, daquela, estaba cos visigodos en Hispania, e que era un curmán afastado destinado a suceder a Teodorico, que non tiña descendencia masculina directa. Este príncipe morreu poucos anos máis tarde, no 522, deixando dous fillos: Atalarico, de cinco anos e a quen Teodorico nomeou herdeiro, e Matasunta.
Segundo Gregorio de Tours, no 526, trala morte de seu pai, Amalasunta, a quen súa nai, Audefleda, quería volver casar cun membro dunha familia real, fuxiu cun dos seus servintes, Traguilan. A nai enfureceuse e enviou un grupo armado en procura da filla e cando a atoparon, estrangularon ao servinte e devolvérona á Corte.
Rexencia
Cando morreu Teodorico no 526, o trono pasou a Atalarico polo que Amalasunta gobernou como rexente deste, quen morreu moi novo, o 2 de outubro do 534. Como rexente, tratou de reconciliar os ostrogodos coa poboación de orixe romana e cos romanos de Oriente. Así, por exemplo, trala adhesión ao trono de seu fillo, enviou unha embaixada a Xustiniano, o emperador de Oriente, buscando a renovación dos poderes outorgados a Teodorico, e devolveu a Septimania ao seu sobriño Amalarico e tamén devolveu os bens confiscados polo seu pais aos fillos de Boecio e de Flavio Símaco. Escolleu persoas moderadas para os altos cargos, como ao godo Tuluin, a quen confiou o mando do exército.
Tamén procurou unha educación clásica romana para o seu fillo, o que provocou os primeiros descontentos entre os godos que comezaron a conspirar para matala. Consciente do perigo, Amalasunta ordenou executar a tres dos principais conspiradores mentres negociaba con Xustiniano, pedíndolle asilo en caso de que tivera que fuxir de Italia co tesouro dos ostrogodos que, segundo Procopio, era de 2.880.000 sólidos de ouro. Os godos temían que Amalasunta volvera casar e apartara ao fillo da sucesión para poder gobernar ela soa en toda Italia e impor a súa fe ariana.
Durante esta época, estableceu tamén embaixadas e apoiou a política de Xustiniano participando na guerra contra os vándalos, na que tomou a fortaleza de Lilibeo (actual Marsala) en Sicilia, que pertencera anteriormente aos godos dende o ano 491. Esta fortaleza foi parte do dote de Amalafrida, a irmá do seu pai Teodorico, e nai, á súa vez, de Teodato, cando casou co vándalo Trasamundo. Porén, a apropiación de Lilibeo non foi recoñecida por Xustiniano, quen a reclamou como parte do botín, ao que se negou Amalasunta.
Ao mesmo tempo, no 533, comezaron complexas negociacións entre os ostrogodos e Xustiniano sobre problemas políticos e cuestións teolóxicas (a controversia teopasquita), durante as cales Amalasunta asegurou ao enviado do emperador que cedería o goberno de Italia ao Imperio Romano de Oriente no caso de que a morte do seu fillo, daquela gravemente enfermo, as súas malas relacións coa nobreza goda impediran que ela gobernase.
Reinado
Ao morrer o fillo no 534, e dadas as malas relacións coa nobreza goda, enviou embaixadas a Xustiniano para saber se lle daría asilo en caso de ter que marchar de Italia, ao que Xustiniano respostou afirmativamente e preparoulle un palacio en Dirraquio. Finalmente, Amalasunta non marchou e escolleu como rei ao seu curmán Teodato, duque de Tuscia e fillo de Amalafreda, irmá de Teodorico, ao que asociou ao trono. A pesar das malas accións e ambicións deste en Tuscia e da opinión desfavorable entre godos e romanos, tratou de utilizar a Teodato como un elemento de equilibrio na súa política, tranquilizando ao bando godo (pois era da liñaxe de Teodorico) e asegurando as boas relacións con imperio oriental. miniatura|[[Illa Martana, no Lago Bolsena; lugar onde fora confinada Amalasunta por Teodato.]] Chamouno a Rávena e fíxoo xurar que ela non tería menoscabo do seu poder cando el se convertera en rei; Teodato botouse aos seus pés e xurou todo o que lle pediu mais, contrariamente aos xuramentos, afastouna do poder despois de ter despedido aos seus servintes. Tamén espallou o rumor de que, Amalasunta, era a responsábel da sospeitosa morte da súa nai Audefleda e tras acusala e perseguila dende Rávena, a recluiu nunha illa do Lago Bolsena.
Ante a crítica e a presión de Xustiniano por tela encarcerada, Teodato, fixo que escribise unha carta indicando que recibía bo trato na prisión e cando, Xustiniano, non contento coas explicacións mandou ao seu embaixador Pedro o Patricio para que se encontrase con Teodato en Rávena para ceibar a Amalasunta, Teodato permitiu que fora esganada no baño polos seus inimigos.
Guerra gótica de Italia
Este crime foi o casus belli alegado por Xustiniano para ordenar a Belisario a invasión de Italia, dando comezo á Guerra gótica de Italia que devastou a península durante case vinte anos. Por outra banda, os príncipes francos, curmáns de Amalasunta, esixiron unha reparación, polo que Teodato houbo pagarlles unha multa (wergeld) de 50.000 sólidos, o que ocasionaría a división entre os irmáns pola repartición do ouro.
Avtomobilist Ekaterimburgo
O Avtomobilist Ekaterinbourg (en ruso Автомобилист Екатеринбург) é un equipo de hóckey sobre xeo da cidade de Ekaterinburgo, Óblast de Sverdlovsk (Rusia). Foi fundado no 2006 e actualmente, e dende o 2009 compite na División Kharlamov da Kontinental Hockey League (KHL).
Historia
O club foi fundado no 2006, substituíndo ao Dynamo-Energiya Ekaterinburg. No 2008 finalizou na segunda posición da Vyschaïa Hokkeïnaïa Liga, a segunda categoría do hóckey sobre xeo ruso. A pesar de ter sido elixido anteriormente para disputar a KHL, foi suspendido en xullo por falla de garantías financeiras. O seu substituto, o Khimik Voskressensk, gañador da Vyschaïa Liga pasou a disputar a KHL no seu lugar na tempada 2008-09. Un ano despois pasou a formar parte da KHL.
Ligazóns externas
Web oficial do Avtomobilist Ekaterinburg
Sitamón
miniatura|150px|dereita|Cadeira de Sitamón Sitamón foi unha princesa real e raíña consorte da dinastía XVIII do Antigo Exipto, que viviu cara ao ano 1350 a.C.. Outras formas de nomeala: "Satamón", "Sitamen", "Satamun"...
Familia
Descoñecemos a xenealoxía exacta de Sitamón, pero adóitana facer como a filla máis vella do faraón Amenhotep III e da súa primeira e máis importante Gran Esposa Real, a raíña Tiy. Outras fontes pensan que no canto de ser filla de Amenhotep III era a súa irmá (sería entón filla de Thutmose IV e da súa Gran Esposa Real Iaret), aínda que a versión máis estendida na actualidade é que fosen pai e filla.
Traxectoria
No ano 30º do reinado de Amenhotep III, cando se celebraba o xubileu do monarca (o soado festival Heb Sede), o monarca decidiu casar con Sitamón, que por entón debería de contar vinte anos, máis ou menos. Isto debeu de ser unha gran sorpresa, sobre todo para o pobo común, pois nunca antes se deran casos de incesto, ou polo menos iso se cría. O certo é que as causas de que Amenhotep III casase a esas alturas con Sitamón, cando a súa descendencia parecía asegurada xa polo futuro Akhenatón son un enigma. En teoría, e como xa se dixo antes, Sitamón estaba destinada a casar co seu irmán, e non co seu pai.
Héptatlon
O héptatlon é unha competición do atletismo actual que consta de sete probas, realizadas en dous días consecutivos e polo mesmo atleta. O nome ven do grego hepta (sete) e athlon (proba).
Existen dous tipos diferentes de héptatlon, dependendo de se se realiza en pista cuberta ou ó aire libre.
Héptatlon en pista cuberta
miniatura|Podio do héptatlon nos Campionatos Europeos de Atletismo en pista cuberta do 2009 en Turín. Proba que se realiza en campionatos de atletismo de pista cuberta. Esta proba realízana os atletas masculinos absolutos.
O primeiro día dispútanse as seguintes probas e nesta orde:
No segundo día:
Héptatlon ó aire libre
Esta proba realízase oficialmente en campionatos e só é unha proba feminina. O primeiro día dispútanse as seguintes probas e nesta orde:
No segundo día:
Actualmente, unha das máximas figuras desta modalidade é a sueca Carolina Klüft, campioa olímpica en 2004 e dobre campioa mundial.
O actual récord do mundo de héptatlon mulleres en pista ó aire libre é:
Anserinos
miniatura|240px|[[Anser albifrons.]] miniatura|240px|[[Branta ruficollis.]] miniatura|240px|[[Cygnus melanocporyphus.]]
A dos anserinos (Anserinae) é unha subfamilia de aves anseriformes pertencente á familia dos anátidos, que inclúe os gansos e os cisnes.
Dúas destas destas especies, o ganso bravo (Anser anser) e o ganso cisnoide ou ganso chinés (Anser cygnoides), foron domesticados e críanse para aproveitar a súa carne, as súas plumas e o seu fígado, este último como materia prima do foie-gras de ganso.
Isabel (obra de teatro)
Isabel. Comédia en tres actos (1945) é unha peza teatral de Ricardo Carballo Calero publicada en Ediciós do Castro en 1982.
Segundo Sindo Villamayor:
Desenvolvemento
A acción desenvólvese nun pazo de Galicia, na época actual. Dona Xulia é a ama, a criada de sempre na familia, vén da cidade onde vivía co señor, dille á nova criada da aldea, Rosalía, que a trate de dona e non de señora. Conversan as dúas sobre o servizo das criadas e a súa disposición. Rego é o criado que vai e vén coa besta levando o correo e os recados.
Falan de que o señor, don Mario, non sae case nunca, está recluído en si mesmo desde que lle morreu a muller, dona Isabel. Mais saíu ver o seu amigo, o fidalgo don Rafael.
Rosalía canta: .
Isabel goberna o pazo coma se o fixese sempre con tino e sabendo de todo.
Encóntranse Mario, Rafael e Quiroga. Conta Mario que o visitante é un antigo compañeiro seu de estudos e grande amigo da cidade, e que se alegra moito da visita. Xulio Quiroga dille que vén velo e tamén coñecer a súa señora.
Quiroga infórmase con Xulia do ben que leva a casa Isabel, a criada coñeceuna cando veu ao pazo. O mesmo acontece co criado Rego, tamén a coñeceu así.
Nunhas intervencións moi longas Quiroga cóntalle a Rafael toda a historia de Mario de cando vivía na cidade. Namorou de Isabel e casaron. A delicada saúde dela decidiunos a vir á aldea dos avós por ver se melloraba. Mais morreu ao chegar e desde entón Mario quedou desfeito, sen superalo, pechado en si mesmo no pazo.
O grupo de amigos de Quiroga na cidade segue coa súa vida e entre alcohol e alcohol deciden contratar a unha actriz secundaria para que faga o papel de Isabel e alegre a Mario. Adéstrana moi ben contándolle todo o que ten que saber e mándana ao pazo para ver en que dá a cousa. Esa é a razón da súa visita, saber como está o experimento.
O espectador coñece a reacción final de Quiroga e de Rafael, observa a Isabel e Mario. Remata a peza cantando Rosalía:
Características
Carballo Calero díxolle a Carmen Blanco :
Eadmund de Anglia Oriental
Ēadmund, en inglés Edmund, nado en Norbury, preto de Croydon, Surrey, en 841 e finado o 20 de novembro de 870, foi un rei de Anglia Oriental de 854 a 870. É venerado como santo polas igrexas católica, ortodoxa e anglicana, como Edmundo Mártir.
Traxectoria
Consérvanse dúas fontes manuscritas contemporáneas que relatan a súa vida: a Crónica anglosaxoa, escrita por un monxe anónimo entre 877 e 899 e unha obra conmemorativa de 890. Outras historias son máis tardías e mestúranse con lendas sobre o martirio e os milagres que lle atribúen cando foi venerado como santo.
A súa orixe familiar é incerta: as fontes máis fiábeis presentan a Eadmund como descendente dos reis de Anglia Oriental da rama de Wuffing. Segundo Abón de Fleury, era ex antiquorum Saxonum nobili prosapia oriundus, que parece indicar que era de orixe estranxeira, posibelmente dos antigos saxóns do continente. Unha tradición di, sen probas, que o seu pai era o rei Alcmund, do cal non se sabe máis nada. A partir de aquí desenvólvese unha lenda que sitúa o seu nacemento en Nürnberg (Alemaña) e que foi adoptado polo rei Æthelweard de Anglia Oriental. Outras fontes fano fillo de Æthelweard.
O que é certo é que Athelweard morreu en 854 e sucedeuno Eadmund, entón de catorce anos de idade. A lenda di que foi elixido por nobres e clérigos de Norfolk. Dise que foi coroado por San Humberto o 25 de decembro de 855 en Burna (posibelmente Bures St Mary, Suffolk), que era a capital do reino. Nada máis se sabe con fiabilidade: Abón de Fleury di que foi un rei modélico pola súa equidade e a xustiza dos seus actos e o exercicio da caridade cos necesitados, especialmente orfos e viúvas. Tamén din as fontes que se retirou durante un ano na torre de Hunstanton e aprendeu os salmos bíblicos.
A partir do 865, os daneses atacaron o reino; expulsados, invadiron Northumbria e Mercia, e volveron atacar Anglia en 869.
Morte
Téndoo encadeado, os seus captadores conducírono a Hinguar, cuxas impías demandas novamente foron rexeitadas por Eadmund, declarando que a súa relixión era máis importante para el que a súa propia vida. O seu martirio tivo lugar en 870 en Hoxne en Suffolk. Logo de ser atado, procederon a abrir desde a columna vertebral, cortando e abrindo as costelas de forma que parecían ás manchadas de sangue, e sacando os pulmóns cara a fóra, isto coñecíase como Aguia de sangue.
No medio desas torturas, Eadmund continuou clamando polo nome de Xesús, ata que os seus inimigos, xa desesperados, empezaron a lanzar frechas contra el. Esta crueldade continuouse practicando, ata que o seu corpo estaba completamente con buracos. Nesas condicións foi decapitado.
Segundo Abón, que di que o escoitou de san Dunstán, que falara con testemuñas do feito, Edmond non quería loitar contra os daneses, preferindo a postura de mártir: seguiría o exemplo de Cristo, que prohibiu a Pedro loitar contra os xudeus que viñan detelo. Foi feito preso no castelo de Framlingham e non quixo someterse ás condicións dos vencedores: a liberdade a cambio do reino. Torturado, ao non querer renunciar á fe, foi secuestrado e decapitado, e o reino pasou a mans danesas.
A data tradicional da súa morte é 870; no entanto, descubrimentos recentes dátano en 869. O lugar da batalla tamén é incerto: propuxéronse Hoxne, preto de Eye, en Suffolk, 20 millas ao leste de Thetford, Dernford (Cambridgeshire) e Bradfield St Clare, preto de Bury St Edmunds.
Veneración
O corpo do rei foi enterrado en Beadoriceworth, actual Bury St Edmunds. O lugar converteuse en meta de peregrinación e fixo que se orixinase unha poboación ao redor. A fama do santo fíxose universal. A data da canonización é descoñecida, pero podería ser durante o reinado de Aethelstan (924–939). A súa popularidade foi grande: estandartes que se dicía que foran do rei eran levados polo exército inglés (na campaña de Irlanda, a Caerlaverock Castle (1300) ou en Agincourt) e moitas igrexas fóronlle dedicadas en Inglaterra.
Sobre a súa tumba erixiuse a abadía de Bury St Edmunds, unha das igrexas máis grandes do reino; pero foi destruída en 1539, durante a Reforma protestante. A súa festividade litúrxica celébrase o 20 de novembro.
Planta vascular
As plantas vasculares son un grupo de plantas que abarca ao taxon das traqueófitas ou tracheobionta. Son organismos formados por células vexetais, que posúen un ciclo de vida no que se alternan as xeracións gametofítica e esporofítica, sendo esta última a fase dominante (sobre quen actúa máis presión de selección natural); cuxa fase esporofítica é fotosintética e independente, e ten tecidos e sistemas de órganos; está organizada nun "cormo" (sistema que posúe vástago aéreo, raíz subterránea e un sistema de condución vascular que os vencella) que é ao que comunmente se refire a xente cando di "planta"; cuxa fase gametofítica é reducida e pode ser desde un "talo" (corpo non organizado en tecidos nin órganos) en fieitos e afíns, até unhas poucas células protexidas e nutridas polo esporófito, en ximnospermas e anxiospermas. A selección natural dirixiu fortemente a evolución das traqueófitas cara a unha menor dependencia das condicións ambientais sobre a terra para a reprodución e a dispersión, característica que entra en evidencia ao comparar as traqueófitas máis antigas (Lycophyta) coas máis modernas (plantas con flores).
Ao longo da historia designouse a este grupo con distintos nomes, como cormófitas (nome científico Cormophyta ou Cormobionta), embriófitas sifonógamas (nome científico Embryophyta sifonogama) etc. O seu nome máis común, Tracheophyta, provén de tracheo (en referencia ás traqueidas, especializadas para o transporte de líquidos dentro da planta) e phyta, raíz de orixe grega que significa "planta".
A evidencia dos análises moleculares de ADN hoxe en día demostrou que as traqueófitas son un grupo monofilético (que comprende a todos os descendentes dun devanceiro común) dentro das embriófitas, mentres que as briófitas son parafiléticas con respecto ás traqueófitas. Isto quere dicir que probablemente as traqueófitas sexan descendentes de plantas moi semellantes aos briófitos, co gametófito sendo a fase dominante, e o esporófito sen ramificar e dependente nutricionalmente do gametófito.
Dentro das traqueófitas hai dúas liñaxes principais, Lycophyta e Euphyllophyta, diferenciadas principalmente pola forma de construción das súas follas (nas licófitas son lycofilos e nas eufilófitas son eufilos, os eufilos correspóndense aproximadamente cos megafilos, aínda que nalgúns grupos poden estar reducidos en forma secundaria á súa adquisición). As eufilofitas á súa vez comprenden dúas grandes liñaxes, Monilophyta (fieitos, equisetáceas e psilotáceas) e Spermatophyta, que se diferencian entre si porque o primeiro ten gametofitos de vida libre e o segundo tenos encerrados na semente e o gran de pole. á súa vez as espermatofitas están formadas por dous grandes grupos monofiléticos viventes, Gymnospermae e Angiospermae ou Magnoliophyta, que se diferencian entre si porque a primeira liñaxe ten as sementes á vista sobre a folla fértil, mentres que o segundo ten as sementes encerradas dentro das paredes da folla fértil ou carpelo.
Aínda se seguen estudando ás Lycophyta e Monilophyta como agrupadas no grupo parafilético dos "fieitos e afíns" ou Pteridophyta.
As traqueófitas son un grupo importante tanto por dominar a maior parte dos ecosistemas terrestres como por ser moi empregadas polo ser humano.
O corpo vexetativo
O corpo vexetativo do esporófito é un "cormo" (vástago raíz sistema de condución vascular, feito grazas ao engrosamiento das paredes celulares de células alargadas), que ademais dos tecidos vasculares posúe tecidos de protección e tecidos de sostén, e que crece grazas á acción das súas meristemas.
O "cormo" está especializado para a vida terrestre. Consta de vástago, raíz e un sistema de condución vascular que os vincula. O vástago é a rexión do cormo que se especializa na fotosíntese, e que emprega para iso a auga e os sales minerais que lle chegan da raíz. A raíz é a rexión do cormo que se especializa na absorción de auga e sales, e que utiliza para iso os azucres proporcionados polo vástago. Esta especialización é posible grazas a que o cormo posúe un sistema de condución vascular formado grazas a que as paredes da célula vexetal poden volverse ricas en lignina, composto que lles outorga dureza.
Meristemas
O cormo medra grazas á actividade das súas meristemas (do grego meros: dividir) que son un grupo de células en estado embrionario permanente, capaces de dividirse indefinidamente, formando tecidos que na súa mocidade son indiferenciados.
Os principais tipos de meristemas son dous:
Sistemas de tecidos
O botánico J. Sachs no século XIX, distinguiu tres sistemas principais de tecidos no cormo do esporófito das cormófitas, clasificados segundo a súa función na planta: tecidos de protección, tecidos fundamentais, e tecidos vasculares.
Tecidos de protección
Os tecidos que cumpren a función de protección forman a capa máis externa do cormo.
Tecidos fundamentais
Os tecidos fundamentais forman un sistema continuo e están conformados principalmente polos diversos tipos de parénquimas (do grego: "carne das vísceras"), aos que se asocian os tecidos de sostén (como colénquima e esclerénquima).
Os tecidos de sostén, como o seu nome o indica, cumpren a función de manter a estrutura da planta, función que cumpren grazas á lignina presente na parede celular. Os tecidos de sostén máis comúns son:
A reprodución nas plantas vasculares
O esporofito adulto desenvolve os chamados esporanxios (estruturas multicelulares do esporófito dentro das cales se forman as esporas), onde se producirá a meiose que dará esporas haploides. As esporas ao dividirse por mitose convértense en "gametófitos" (que serán un talo ou só unhas poucas células) que darán por meiose as gametas masculina e feminina, a gameta feminina sempre será inmóbil e protexida polo menos polo gametófito feminino dando en conxunto o óvulo, a gameta masculina será móbil ou será transportada por axentes externos até o óvulo onde ocorre a fecundación, que dará un cigoto diploide. O novo esporófito dividirase nutrido ao principio polo menos polo gametófito feminino, até dar o embrión formado por plúmula (onde está o meristema apical) e radícula (onde está o meristema radical), que ao medrar forma o novo esporófito adulto recomenzando o ciclo. Nos taxons sen follas (Psilotum) os esporanxios sitúanse directamente sobre o talo, nos taxons con follas, os esporanxios sitúanse nas follas (converténdose estas en "esporófilos").
Dentro dos esporanxios prodúcese a meiose que forma as esporas haploides, que logo serán liberadas ou non, e ao dividirse por mitose darán gametófitos haploides. Nas cormófitas máis antigas (como os fieitos e afíns) a fase gametofítica aínda é de vida libre, pero nas máis recentes volveuse totalmente dependente do corpo vexetativo do esporófito para a súa nutrición e protección. As pteridófitas (fieitos e afíns) poden ser isospóricas (todas as esporas iguais, darán gametófitos hermafroditas) ou heterospóricas (con dúas morfos de esporas, macrósporas que darán gametófito feminino e micrósporas que darán gametófito masculino); mais as espermatófitas (ximnospermas e anxiospermas) son todas heterospóricas. Cando o esporófito é heterospórico, o gametófito desenvólvese por completo dentro da espora, sen ser de vida libre. Os gametófitos producirán as gametas femininas e masculinas (do grego gametes: marido). A gameta feminina inmóbil espera ser fecundada dentro dunha estrutura onde está protexida e será nutrida (fenómeno de oogamia), esa estrutura provén do gametófito (en pteridófitas) ou do gametófito e do esporófito (en espermatófitas). Ao recibir á gameta masculina prodúcese a fecundación que dará o cigoto diploide dun novo esporófito (do grego zigos: parella, xugo). O cigoto empezarase a dividir pasando por unha fase de embrión antes de converterse en adulto, o embrión nútrese das súas cubertas protectoras. Só nas espermatófitas o embrión pode manterse en estado de latencia (en forma de "semente") ata que as condicións sexan adecuadas (e prodúzase o que se coñece como "xerminación"), as pteridófitas, máis primitivas, desenvólvense directamente até adultas sen latencia. No embrión xa se distinguen os meristemas primarios: o meristema apical que dá orixe ao vástago que tamén dá orixe ás follas se as hai, e un meristema radical que dá orixe á raíz primaria. A raíz primaria ou raíz embrionaria pode desenvolverse ou morrer, xa que o vástago tamén pode emitir raíces que neste caso chamaranse raíces adventicias.
Sistemática
As cormófitas poden dividirse en dous grandes grupos segundo o sistema de Engler:
As últimas análises xenéticas determinaron que a fiolxenia das traqueófitas é a seguinte:
En particular é de destacar que unha evidencia molecular moi forte da división basal entre licófitas e eufilófitas é a presenza nas eufilófitas dun investimento dunhas 30 kilobases no ADN do cloroplasto (Raubeson e Jansen 1992), o notable é que investimentos de tantas kilobases son moi raras, e é raro que dean produtos viables, polo que se converte en evidencia moi forte de monofilia.
Evolución de traqueófitas
Moito do que sabemos acerca das primeiras plantas vasculares e a súa transición á vida terrestre atópase no rexistro fósil, xa que esas valiosas liñaxes están todos extintos.
As traqueófitas ancestrais derivaron das primeiras embriófitas, as primeiras plantas que colonizaron a superficie terrestre. Todo indica que as primeiras embriófitas eran pequenas e moi simples na súa estrutura. No caso da liñaxe que derivou nas plantas vasculares, o esporófito era basicamente un talo de ramificación dicotómica, ao principio da altura dun fósforo, co esporanxio (onde ocorre a meiose que dá esporas haploides) producido nas puntas das pólas. Estas plantas non tiñan nin follas nin raíces, nalgúns casos (como Rhynia do "Rhynia Chert" en Escocia) a preservación destas plantas é espectacular, e é posible discernir moitos detalles anatómicos, incluíndo estomas, esporas, e o tecido vascular dentro do talo.
Nas análises baseadas en devanditos fósiles, foi recentemente descuberto que os primeiros polysporanxiófitos (plantas con esporófitos ramificados) en realidade non producían verdadeiras células condutoras de auga (traqueidas) no xilema, e por tanto deben depender por completo da presión de turxescencia para manterse erguidos. As células verdadeiramente condutoras de auga evolucionaron máis tarde e caracterizan ao clado das traqueófitas ou "verdadeiras plantas vasculares" (Kenrick e Crane 1997a, 1997b ).