cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amusco
Amusco é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 442 habitantes (INE 2011).
Mosteiro de Santa María da Armenteira
Historia
Castelao utilizou este motivo para o ex libris que debuxou para Filgueira.
Fundado, segundo a documentación do Císter en 1162, mantivo unha comunidade cisterciense ata que foi exclaustrado en 1837 no marco da Desamortización de Mendizábal. Logo de máis dun século de abandono, na década de 1960, Carlos del Valle-Inclán, fillo do escritor Ramón del Valle-Inclán, promoveu a asociación "Amigos de Armenteira" que comezou a reconstrución. En 1989, instaláronse nel monxas trapistas procedentes do Mosteiro de Allotz (Navarra). En 2020 contaba con nove relixiosas. Ademais da contemplación, manteñen unha hospedaxe e elaboran produtos de cosmética natural.
Descrición
miniatura|Maqueta do mosteiro, exposta no [[Museo do Viño (Cambados).]] A este estilo corresponden as bóvedas de canón apuntado, as bóvedas de crucería, as distintas alturas das naves. Con eles tamén se mestura un compoñente rexional, a rica tradición e personalidade do románico local convive co racional e austero estilo da orde. O engadido máis importante desta tradición local é un ciborio cuberto con cúpula nervada de arcos cruzados mudéxares sobre trompas, relacionada coa arquitectura hispano-musulmá.
O rosetón e a portada son de trazaría xeométrica.
Recoñécense na súa estrutura distintas campañas construtivas:
Crenzas e supersticións
No primeiro terzo do século XIV, o abade do mosteiro foi Domingos III. Ó morrer foi enterrado nun sartego no mesmo mosteiro e colleu sona de Corpo Santo.
A tradición conta que aquel que estivera enfermo debía deitarse sobre a lápida e así curaba das súas doenzas. Un frade que escribiu a crónica do mosteiro no século XVII explicou que todo comezou cando un escribán de Raxó (Poio), Gonzalo Pérez, que tiña fortes dores de barriga, deitouse sobre o sartego e quedou dormido. Cando acordou, notou que a dor desaparecera por completo e sentiu un recendo que saía da sepultura.
Cóntase tamén que o sartego tiña un burato á altura da cabeza e que a través del podía sacarse terra. Colocada esta terra sobre a cara ou nunha bolsiña pendurada do pescozo, curaba certas enfermidades.
Taking Back Sunday
Taking Back Sunday é unha banda estadounidense de rock alternativo procedente de Long Island, Nova York, e formada en 1999 polo guitarrista Eddie Reyes. Os membros actuais da banda son Adam Lazzara (voces), John Nolan (guitarra e voces), Eddie Reyes (guitarra), Shaun Cooper (baixo) e Mark O'Connell (batería).
Louder Now (2006), é o álbum que os lanzou á fama, destacando del o seu sinxelo "MakeDamnSure". O disco vendeu ao redor das 900.000 copias e chegou o número 2 da lista Billboard 200 estadounidense, seguido moi de preto polo anterior Where You Want to Be, que acadou o número 3 en 2004.
Parque nacional de Simien
Xeografía
Durante millóns de anos, debido á gran erosión da meseta etíope, creáronse picos montañosos en forma de serra, vales profundos e 1.500 metros de cantíls, converténdose nun dos escenarios máis espectaculares do mundo.
A área de patrimonio está no lado occidental das Montañas Semien e atópase a 120 km da provincia de Begemder de Gondar na parte noroeste de Etiopía. A área de Simien é rica en basalto perforado e serve como unha cunca de captación ideal. A auga é recollida polo río Mayshasha, que percorre, na época de chuvias, o parque nacional de norte a sur. Como resultado, os parques nacionais son abundantes coa fauna e as plantas.
Clima e vexetación
O parque está situado nunha rexión de clima semiárido, con precipitacións anuais de menos de 600 mm, distribuídos de outubro a abril.
Hai tres tipos de vexetación baseadas na altitude. No nivel máis baixo, entre 3000 e 3300 metros, a vexetación orixinal de cedros e Podocarpus substituíuse por cultivos agrícolas, agás nas áreas máis inaccesibles. O nivel intermedio, ata 4000 metros, tamén está moi degradado e só en poucos enclaves atópanse os bosques orixinais de erica e salvia. O nivel superior está dominado por prados semialpinos, salpicados de afloramentos rochosos e bosques de ericas xigantes, que alcanzan ata sete metros de altura.
Conservación
Foi un dos primeiros sitios en ser declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO (1978). Non obstante, debido ao grave descenso da poboación dalgunhas das súas especies autóctonas características, en 1996 tamén se engadiu á Lista do Patrimonio Mundial en Perigo e retirouse en 2017 grazas aos avances observados na súa xestión e os esforzos realizados para controlar o exceso de pastoreo e o impacto negativo do turismo.
O Parque Natural está moi degradado; O 80% da súa superficie modificouse e está ocupado polas actividades agrícolas e, sobre todo, gandeiras.
Alex Solowitz
Alexzander Joshua Solowitz, nado no condado dos Ánxeles (California) o 15 de decembro de 1979, é un actor estadounidense de cinema e televisión.
Traxectoria
É principalmente coñecido polo seu traballo en series de televisión como Just Shoot Me! e ER, e filmes como Alpha Dog.
Manuel Ramos Escariz
Manuel Ramos Escariz, nado en Santiago de Compostela o 28 de marzo de 1912 e finado en Grandas de Salime o 29 de outubro de 1937, foi un sindicalista e militar galego.
Traxectoria
Veciño de Cariño, foi militante do Sindicato de Industria Pesquera da CNT de Cariño en 1936. Participou na resistencia en Cariño ata o 23 de xullo, cando escapou no vapor Arkale con dirección a Francia, xunto aos cadros máis destacados da CNT de Cariño. En Asturias participou na fundación da Agrupación Confederal Galaica e enrolouse no Batallón Galicia, do que foi elixido Comisario político da 4º Compañía. Foi fusilado en Grandas (Grandas de Salime) o 29 de outubro de 1937.
Célula beta
miniatura|250px|Diagrama que mostra as diferenzas estruturais entre os illotes de [[rata (arriba) e os humanos (abaixo) e a parte ventral (esquerda) e dorsal (dereita) do páncreas. As células beta en azul.]]
As células beta (células β) ou células B (non confundir cos linfocitos B) son un tipo de células do páncreas endócrino situadas nos illotes de Langerhans, encargadas de producir as hormonas insulina e amilina. Supoñen do 65 ao 80% das células dos illotes.
Funcións
As células beta producen, almacenan e liberan insulina, unha hormona que controla o nivel de glicosa no sangue cando este aumenta. O fígado mantén o nivel basal de glicosa, e as células beta do páncreas poden responder rapidamente aos picos que se produzan na concentración de glicosa sanguínea, liberando parte da insulina que almacenan e producindo á vez máis insulina. O tempo de resposta é moi rápido.
Ademais da insulina, as células beta liberan á circulación sanguínea (en cantidades equimoleculares coa insulina) o chamado péptido C, que é un subproduto da síntese de insulina. O precursor proinsulina é cortado, orixinando dous fragmentos, a insulina e o péptido C. O péptido C axuda a impedir a neuropatía e outros síntomas da diabete relacionados coa deterioración vascular. Medindo os niveis de péptido C os médicos poden facerse unha idea da masa de células beta viables nun paciente.
As células beta tamén producen a hormona amilina, tamén chamada IAPP (polipéptido amiloide dos illotes). A amilina contribúe ao control da glicemia. A función metabólica da amilina considérase que é inhibir a aparición no sangue de nutrientes, especialmente glicosa, funcionando de modo sinérxico coa insulina.
Zur Genealogie der Moral
'Zur Genealogie der Moral. Eine Streitschrift (A xenealoxía da moral, unha polémica') é unha obra filosófica de Friedrich Nietzsche publicada en 1887. Critica a moral vixente a partir do estudo da orixe dos principios morais que rexen en occidente desde Sócrates.
Nietzsche é contrario a todo tipo de razón lóxica e científica e, por iso, leva a cabo unha crítica feroz da razón especulativa e de toda a cultura occidental en todas as súas manifestacións: relixión, moral, filosofía, ciencia, arte...
A obra
É notable nesta obra o seu carácter sistemático, xa que Nietzsche adoita escribir en forma de aforismos breves, poéticos, metafóricos e nada organizados, dado o seu rexeitamento do pensamento conceptual, incapaz de captar a realidade que é incesante devir.
Nietzsche distingue dúas clases: a dos señores e a dos escravos. A clase dos señores á súa vez está composta de dúas castes: a guerreira e a sacerdotal, as cales valoran aristocrática ou sacerdotalmente. Así, a segunda deriva da primeira e convértese na súa antítese, pois ambas parten de orzamentos distintos: a caste dos guerreiros practica as virtudes do corpo; a caste sacerdotal defínese pola impotencia ou inventa o espírito.
Gori vatra
Gori vatra é un filme bosníaco de 2003 dirixido por Pjer Žalica. Foi escollido como candidato de Bosnia e Hercegovina para o Óscar ó mellor filme internacional na 76ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Zur Genealogie der Moral
Tres tratados
O '''Primeiro. Bo e Malo. Bo e malvado''', é unha psicoloxía do cristianismo, onde fai unha análise do xurdir do espírito do resentimento contra os valores naturais ou nobres. Esta análise é un primeiro paso para chegar á transvaloración de todos os valores.
Gori vatra
Banda sonora
O cantante folk bosníaco Emina Zečaj gravou a música do filme.
Zur Genealogie der Moral
Tres tratados
O Terceiro tratado é unha psicoloxía do sacerdote: Que significan os ideais ascéticos? O ascetismo é unha crueldade consigo mesmo e cos demais. Ata agora non houbo na terra máis que un ideal ascético. Pero agora hai un novo ideal: O Superhome.
Nestes tres tratados atopamos parte das claves que percorren toda a súa filosofía: Valoración, crítica e xenealoxía dos valores. É un mergullo no ser do home como ser histórico. Investiga a evolución dos conceptos morais facendo un desenmascaramento de todo o existente, descubrindo que o home non é máis que un ser instintivo sendo negado o significado do transcendente. A esencia do método é explicar todo polo seu contrario, mostrando así a súa verdadeira realidade.
Nietzscbe recorre á xenealoxía, á etimoloxía das palabras: saber que significan as palabras e coñecer a historia da súa evolución é a única forma de penetrar na fonte de onde brota a moral, os valores.
Dous conceptos de "valoración" diferentes
A valoración aristocrática: Bo e Malo.
A valoración sacerdotal: cuxos máximos representantes son os xudeus levan a cabo, desde a súa impotencia e resentimento, unha transvaloración: Bo (o que antes era malo) e malvado (o que antes era bo).
Vontade e poder non poden separarse
A Vontade de poder é un querer dominar, un querer afarmarse e superarse. Fortaleza e exteriorización da fortaleza son unha e a mesma cousa, pero a moral do resentimento di que o forte é libre de exteriorizar a súa forza ou non. E cando a exterioriza é un "malvado". Tamén afirma que os débiles elixiron a súa debilidade: así ocultan a súa impotencia coa máscara do mérito. Deste xeito, culminan a falsificación, a vinganza dos impotentes contra os nobres. Cambia a impotencia en bondade, a baixeza en humildade, a covardía en paciencia. Din que a súa miseria é unha proba, unha benaventuranza, unha elección. Teñen idea de culpabilidade, pero para eles son inocentes.
A obra mestra é a súa idea de xustiza: eles son os xustos e odian a inxustiza. Á súa esperanza de vinganza chámana vitoria do deus xusto sobre os ateos. Esperan unha xustiza doutro mundo no xuízo final.
Nietzsche é un verdadeiro mestre criticando á moral. Critica a toda moral como contranatureza, que é a tradición cristiá e socrática. Critica a moral platonico-socrática que vai en contra dos instintos da vida. Critica a idea dunha orde moral do mundo. A moral que nega a vida xustifícase en Deus, e isto veo Friedrich como un gran paso atrás da humanidade.
Nietzsche é un vitalista, un home que quere afirmar a vida, que a acepta tal cal é, sen enmascarala, que está disposto a experimentar a alegría de vivir a vida. É esa comprensión de vida a que lle leva a reflexionar sobre a moral que, frecuentemente, non fixo senón enmascarar, dexenerar e negar a vida.
Marta Lucio
Marta Lucio Gómez, nada en Meis en 1974, é unha política galega do PPdeG. miniatura|Papeleta dos candidatos ao [[Senado de España|Senado por Pontevedra nas Eleccións Xerais de 2016.]]
Traxectoria
Licenciada en Xeografía e Historia pola Universidade de Santiago de Compostela. Funcionaria do servizo de Cultura da Deputación de Pontevedra, en 2011 foi nomeada directora do Museo do Mar en substitución de Pablo Carrera. Nas eleccións xerais de 2015 presentouse ao Senado pola provincia de Pontevedra e foi elixida senadora.
Gouren
Existe na Bretaña unha federación de gouren que depende da Federación Francesa de Loita.
A loita bretoa ou gouren, é unha loita de pé. Ademais, se un dos loitadores toca o chan con calquera outra parte do corpo que non sexa os pés, a loita detense, os loitadores érguense de novo e retoman a loita.
A vitoria, ou lamm, proclámase cando un loitador consegue derrubar o seu opoñente nas costas, co chan en contacto cos dous ombreiros.
Margarida Leijonhufvud
Margarida Leijonhufvud, nada en Närke o 1 de xaneiro de 1516 e finada en Södermanland o 26 de agosto de 1551, tamén coñecida como Margarida Eriksdotter foi a segunda esposa do rei Gustavo I e raíña consorte de Suecia até a súa morte. Era filla de Éric Abrahamsson Leijonhufvud e súa esposa Ebba Eriksdotter Vasa. Entre os seus fillos, están Xoán III e Carlos IX.
Currás, Parada, Silleda
Currás é un lugar da parroquia de Parada, no concello pontevedrés de Silleda.
Miguel Anxo Bastos
Miguel Anxo Bastos Boubeta, nado en Vigo o 12 de agosto de 1967, é un politicólogo galego.
Traxectoria
esquerda|miniatura|171x171px Licenciado en Ciencias Económicas e doutor en Ciencias Económicas e Empresariais pola Universidade de Santiago de Compostela, e licenciado en Ciencias Políticas pola UNED. É profesor titular do Departamento de Ciencias Políticas e da Administración da Universidade de Santiago de Compostela e imparte aulas na Facultade de Ciencias Políticas e na Facultade de Ciencias da Comunicación da USC. É membro do claustro de profesores da Universidade de Verán do Instituto Juan de Mariana e profesor visitante da Universidade Francisco Marroquín.
Foi colaborador no programa de V Televisión de política Vía V presentado por Fernanda Tabarés. Tamén colabora no programa A Crónica da Radio Galega.
Antigo militante do BNG, no ano 2017 participou no grupo promotor que puxo en andamento o xornal galeguista Nós diario, e nel mantén unha columna semanal de opinión.
Aragón Sat
Aragón Sat foi entre 2007 e 2010 a canle internacional de Televisión Autonómica de Aragón, S.A., que pertence ao ente público Corporación Aragonesa de Radio y Televisión.
Historia
A canle naceu co obxectivo de achegar a televisión autonómica aos aragoneses residentes no exterior (tanto en España como en Europa), así como o de difundir e mostrar ao resto do continente a cultura, tradición e patrimonio da comunidade autónoma. Aragón SAT foi o escaparate perfecto para dar a coñecer todo o relativo á Exposición Internacional de Zaragoza de 2008, evento que contou cun despregamento sen precedentes por parte da cadea.
A grella da canle estaba composta polos contidos de produción propia da canle matriza, Aragón TV. En xullo de 2009, do mesmo xeito que a súa canle irmá, a cadea migrou a súa continuidade ao formato 16:9.
Tras case tres anos de emisión a través de Astra e Hispasat, a mediados de marzo de 2010 a Corporación Aragonesa de Radio y Televisión anunciou que a finais de mes Aragón SAT cesaría as súas emisións en ambos os satélites, apostando desde entón polas emisións a través de internet. A emisión dos contidos de Aragón TV para residentes no exterior quedou dispoñible desde ese instante vía internet a través da web da cadea, ofrecendo esta unicamente os espazos de produción propia e inserindo un bucle cando se atopaban en emisión contidos con dereitos só dispoñibles para Aragón.
Clima oceánico
O clima atlántico ou oceánico é propio das zonas temperadas con gran dinamismo de correntes mariñas e ventos.
Caracterízase por unhas temperaturas suaves e abundantes chuvias por mor da proximidade ao Océano, nas costas occidentais dos continentes. Os invernos son suaves e os veráns frescos cunha oscilación térmica anual pequena (10 °C de media). As precipitacións son abundantes e están ben distribuídas aínda que cun máximo hibernal.
Rexións con clima oceánico
miniatura|dereita|Rexións con clima oceánico.
En Europa pódese atopar nas comunidades españolas de Asturias, Cantabria, País Vasco, zona norte de Navarra e algunhas zonas dos Pireneos occidentais. Así mesmo como en Francia e os países do noroeste europeo.
Débese lembrar que, contrariamente á crenza popular, Galicia non forma parte das rexións con clima oceánico, senón que pertence ó clima Csb.
O clima áchase ademais no sur de Chile, na costa central da Arxentina, en Nova Zelandia, Tasmania, Canadá, e Estados Unidos.
Top-16 de xogadores de snooker
Está é unha lista de todos os xogadores de snooker que algunha vez estiveron entre os primeiros dezaseis do mundo dende 1976 ata 2009. Os dezaseis primeiros do mundo clasifícanse automaticamente para a disputa do campionato mundial de snooker, que se celebra anualmente en Sheffield.
Á dereita móstrase canto tempo permaneceron na súa posición.
Mediodaldea, Parada, Silleda
Mediodaldea é un lugar da parroquia de Parada, no concello pontevedrés de Silleda.
Selección de fútbol de Eslovaquia
A Selección de fútbol de Eslovaquia (en eslovaco: Slovenské národné futbalové mužstvo), dependente da Asociación Eslovaca de Fútbol (Slovenský futbalový zväz), é a selección de fútbol que representa internacionalmente a Eslovaquia. Nunca conseguiu ningún título de relevancia, sendo os seus mellores resultado na Copa de Mundo e na Eurocopa os oitavos de final.
Daneiro, San Cremenzo de Pazos, Zas
Daneiro é un lugar da parroquia de San Cremenzo de Pazos no concello coruñés de Zas da Comarca da Terra de Soneira. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).
Eva Isanta
Traxectoria
Sendo moi pequena os seus pais trasladáronse á localidade de Xetafe, en Madrid. Realizou os seus primeiros estudos no colexio San José Nazareno de Xetafe. Os seus primeiros pasos no mundo da interpretación foron con 15 anos na compañía Ático Teatro en Xetafe baixo a dirección de Eusebio Luna. Logo de recibir un premio nun certame, decidiu que quería estudar Arte Dramática. Compaxinou os estudos de Imaxe e Son coa interpretación na Escola de Cristina Rota.
Margarida de Austria, duquesa de Savoia
Margarida de Austria, nada en Bruxelas, Bélxica o 10 de xaneiro de 1480 e finada en Malinas, Bélxica o 1 de decembro de 1530, foi arquiduquesa de Austria, princesa consorte de Asturias e de Xirona e duquesa consorte de Savoia.
Traxectoria
Filla do arquiduque Maximiliano de Austria (daquela Maximiliano I do Sacro Imperio Romano Germánico) e de María de Borgoña, duquesa de Borgoña.
Casou con Xoán de Aragón e Castela, o fillo dos Reis Católicos, herdeiro ó trono de Castela e Aragón co título de Príncipe de Asturias. Irmá máis nova do arquiduque Filipe o Fermoso, casado con Xoana I de Castela, tamén filla dos Reis Católicos, e desta maneira tía paterna dos fillos destes: Carlos I de España e V do Sacro Imperio Romano Germánico, Fernando I de Habsburgo, que tamén chegaría a ser emperador dos xermanos; Leonor de Austria, raíña de Portugal e logo de Francia; Sabela de Austria, raíña de Dinamarca; María de Austria, raíña de Hungría; e Catarina de Austria, raíña de Portugal.
Rima
A rima, en poesía, é o feito da concordancia total ou parcial dos fonemas dunha ou máis palabras a partir da última vogal acentuada. Isto produce unha igualdade total ou parcial de certos sons entre dous ou máis versos.
Hai dúas clases de rimas:
A rima consonante ou total dáse cando a partir da última vogal tónica de cada verso son iguais os sons vocálicos e consonánticos.
A rima asonante ou parcial dáse cando a partir da última vogal tónica son iguais soamente os sons vocálicos.
Manuel Graña González
Manuel Graña González, nado en Cangas o 13 de decembro de 1878 e finado en Madrid o 28 de novembro de 1963, foi un sacerdote e xornalista galego.
Traxectoria
Sacerdote e doutor en Teoloxía. Dirixiu unha revista católica en Italia. Despois regresou para estudar ciencias na Universidade de Madrid. Ingresou no consello de redacción de El Debate en 1918. O director, Ángel Herrera Oria tiña o proxecto de crear unha escola de xornalismo, e para a formación dos profesores, enviou aos Estados Unidos en 1925 a Manuel Graña e dous dos seus colaboradores, Francisco de Luis e Ricardo Oreja Elósegui, co obxectivo de estudar o funcionamiento, métodos e programas das escolas de xornalismo máis avanzadas e a organización empresarial do xornalismo moderno. Foron enviados á Escola de Xornalismo da Universidade de Columbia (Nova York), onde Graña estivo dous anos. A Escola de Xornalismo de El Debate foi inaugurada o 10 de marzo de 1926 e Manuel Graña impartiu o cursiño de redacción previo á celebración do primeiro curso en outubro. Espuxo as técnicas documentais en xornalismo na su obra ''La Escuela de Periodismo. Programas y Métodos''. A súa formación estadounidense tamén se reflectiu nos seus artigos de El Debate, como “Los días de Chicago”.
Tamén foi redactor de Ya, da revista España Pesquera e de El Ideal Gallego. Foi correspondente en España da axencia católica New’s Service, para a que redactou crónicas sobre a campaña do Norte da Guerra Civil. Traduciu a obra do cardeal Newman, Mi conversión al Catolicismo en 1940 e publicou un libro sobre fauna mariña, Mares y peces (1953).
Xavier Valiño
Xavier Valiño, nado en Cospeito, na Terra Chá o 4 de novembro, é un xornalista galego e crítico musical de rock e pop que colabora en distintos medios de comunicación españois cubrindo temas musicais, cinematográficos e de viaxes. No seu papel de investigador e arqueólogo musical publicou diversos libros e participou en distintos congresos e conferencias.
Radio
Ós 13 anos, en 1978, Xavier Valiño realizaba o seu primeiro programa radiofónico en Radio Popular de Lugo, baixo a denominación de paso a la juventud, xunto a Baldo Cortón, Siso García e José Manuel Lagüela. De aí pasou a realizar xunto a Miguel Baz o programa Revolution en Radio Mercurio de Madrid durante catro anos a partir de 1984. Posteriormente dirixiría e presentaría os seus propios programas en Radio Oleiros da Coruña, Radio Medellín de Santiago (galordoado como o Mellor Programa da Emisora), a Radio Galega (como colaborador en Estudo 3 e realizador do seu programa Ultrasónica) e Xtraradio en As Palmas de Gran Canaria (co programa Praceres ocultos).
Televisión
Xavier Valiño participou en programas de televisión como Miraxes, Zigzag ou Planeta Cine da Televisión de Galicia e como guionista e presentador de Banda Curta no mesmo canle.
Edelmira Barreira
Edelmira Barreira Diz, coñecida como Miri Barreira, nada en Verín en 1978, é unha política galega do PPdeG.
Antíxeno leucocitario humano
miniatura|dereita|Rexión HLA do [[cromosoma 6.]] Sistema do antíxeno leucocitario humano (HLA) (siglas do inglés Human Leukocyte Antigen) é o nome que se lle dá ao complexo maior de histocompatibilidade (MHC) en humanos. Este superlocus contén un gran número de xenes relacionados co funcionamento do sistema inmunitario humano. Este grupo de xenes está situada no cromosoma 6, e codifica as proteínas presentadoras de antíxenos da superficie celular e ten moitas outras funcións. Os xenes HLA son a versión humana dos xenes do MHC que se encontran en moitos vertebrados (e son os máis estudados entre eles). As proteínas codificadas por certos xenes tamén se coñecen como antíxenos, como resultado da historia do seu descubrimento como factores que eran importantes no transplante de órganos. Os antíxenos HLA maiores son elementos esenciais para a función inmune. Hainos de diferentes clases con diferentes funcións, que son:
Os HLAs teñen outros papeis. Son importantes na defensa contra enfermidades. Son a principal causa do rexeitamento dos transplantes de órganos. Poden protexer contra o cancro ou fallar nesa protección se están regulados á baixa por causa dunha infección. As mutacións no HLA poden estar ligadas a enfermidades autoinmunes (exemplos: diabetes tipo I, enfermidade celíaca). O HLA pode tamén estar relacionado coa percepción do olor das outras persoas, e poden estar implicados na selección de parella.
Tito Ramallo
Rogelio "Tito" Ramallo Peña, nado na Coruña o 29 de abril de 1969, é un exfutbolista, preparador físico e adestrador de fútbol galego. A súa traxectoria está estreitamente vencellada ao Deportivo da Coruña, e especialmente ao seu filial, o Fabril, no que exerceu varios funcións ao longo de catro décadas diferentes. É o adestrador que máis partidos dirixiu na historia do Fabril, cun total de 445.
Antíxeno leucocitario humano
No complexo HLA, á parte dos xenes que codifican as 6 principais proteínas presentadoras de antíxenos, están localizados tamén un gran número doutros xenes, moitos implicados na función inmune. A diversidade dos HLAs na poboación humana é un aspecto da defensa contra as enfermidades, e, como resultado desta diversidade, a probabilidade de que dous individuos teñan idénticas moléculas HLA en todos os loci é moi baixa. Os xenes HLA foron identificados historicamente polo rexeitamento de transplantes entre individuos con distinto HLA.
Tito Ramallo
Como xogador
Comezou a xogar ao fútbol nas rúas coruñesas e aos 11 anos ingresou no Victoria, club do que fora un dos seus fundadores en 1943 o seu avó Tito Ramallo Riveiro. Pasou un ano xogando no Club Deportivo As Moas, e tras regresar á canteira do Victoria, debutou co primeiro equipo aos 15 anos.
Antíxeno leucocitario humano
Funcións
As proteínas codificadas polos HLAs encóntranse na superficie das células do corpo, e son únicas para cada persoa. O sistema inmunitario utiliza as HLAs para diferenciar as células propias das non propias. Todas as células mostran o tipo de HLA de cada persoa, indicando que non son unha célula invasora.
miniatura|esquerda|Proteína DR (produtos xénicos DRA:DRB1*0101) unida á [[enterotoxina estafilocócica (subunidade I-C), vista de arriba a abaixo mostrando todos os residuos de aminoácidos DR en 5 Å do péptido SEI. PDB 2G9H.]]
Tito Ramallo
Como adestrador
No ano 1993 recibiu unha chamada de José Ángel Franganillo, preparador físico do Deportivo da Coruña, ofrecéndolle ser o seu axudante. Despois de varios anos no corpo técnico do Fabril, en 1999 púxose á fronte do Deportivo Xuvenil, equipo da División de Honra, ao que adestrou durante dúas tempadas.
Justin Timberlake
Justin Randall Timberlake, nado o 31 de xaneiro de 1981 en Memphis, Tennessee, é un actor, cantante, compositor, bailarín e empresario estadounidense. É un dos artistas musicais con maior número de vendas a nivel mundial, con arredor de 88 millóns de copias en todo o mundo. Timberlake foi candidato a numerosos premios e recoñecementos, entre os que se inclúen dez Premios Grammy, catro Premios Emmy, tres Brit Awards e nove Billboard Music Awards. De acordo coa revista Billboard, é o mellor artista solista masculino na historia do Mainstream Top 40.
Traxectoria
Sendo neno apareceu nos programas de televisión Star Search e The All-New Mickey Mouse Club. A finais da década de 1990, Timberlake acadou recoñecemento como un dos vocalistas principais e membro máis novo do grupo musical de NSYNC, que acabou por se converter nunha das boy bands con mellores números de vendas de tódolos tempos. Timberlake gañou dos Premios Grammy polo seu álbum en solitario Justified (2002) e o seu sinxelo "Cry Me a River". Outro sinxelo do álbum, "Rock Your Body", tamén tivo éxito.
O seu segundo álbum FutureSex/LoveSounds (2006) tivo moi boa acollida pola crítica e caracterizouse pola súa diversidade de estilos musicais. Estreouse colocándose nos primeiros postos da lista Billboard 200 e tamén no número un da Hot 100 cos sinxelos "SexyBack" (con Timbaland), "My Love" (con T.I.) e "What Goes Around... Comes Around". Consolidado como artista solista a nivel mundial, os seus dous primeiros álbums superaron os 10 millóns de copias vendidas. Entre 2008 e 2012 Timberlake centrouse na súa carreira como actor, apartando durante uns anos a música. Tivo papeis protagonistas nos filmes The Social Network, Bad Teacher, Friends with Benefits e In Time.
Tito Ramallo
Como adestrador
En 2001 converteuse no novo adestrador do Fabril, ao que dirixiu durante as seguintes 11 tempadas. Co filial deportivista foi tres veces campión de Terceira División, logrou dous ascensos a Segunda B e xogou nunha ocasión a fase de ascenso á Segunda División. Ao remate da tempada 2011/12 anunciouse que non seguiría como adestrador do equipo, despedíndose como o adestrador con máis partidos na historia do filial (436). O seu substituto foi José Luis Devesa.
Justin Timberlake
Traxectoria
Timberlake retomou a súa carreira musical en 2013 con dous álbums máis, The 20/20 Experience e The 20/20 Experience – 2 of 2, nos que explora o estilo neo soul, inspirado parcialmente polas estruturas musicais do rock dos anos 1960 e 1970. O terceiro álbum foi o máis vendido do ano e dous dos seus sinxelos estiveron nos primeiros postos: "Suit & Tie" (con Jay-Z) e "Mirrors". Timberlake tamén fixo a dobraxe de Branch no filme de DreamWorks Animation Trolls (2016), cuxa banda sonora inclúe a súa canción "Can't Stop the Feeling!". O seu quinto álbum Man of the Woods (2018) converteuse no seu cuarto número un nos Estados Unidos. Con dous sinxelos nos primeiros postos, "Filthy" e "Say Something" (con Chris Stapleton), acabou o 2018 como o sexto álbum máis vendido do ano.
Tito Ramallo
Como adestrador
O 11 de xullo de 2017 anunciouse a súa fichaxe como adestrador do Cerceda, acabado de ascender a Segunda División B. Dirixiu o equipo ata xaneiro de 2018, cando foi destituído por mor dos pobres resultados obtidos, non conseguindo ningunha vitoria nas anteriores 18 xornadas.
Antíxeno leucocitario humano
En doenzas infecciosas
Cando un patóxeno externo entra no corpo, unhas células específicas chamadas células presentadoras de antíxenos fagocitan o patóxeno. As proteínas do patóxeno son dixeridas en pequenos fragmentos (péptidos) e cargadas nos antíxenos HLA (especificamente nos MHC de clase II). Así unidos son mostrados na superficie celular das células presentadoras aos linfocitos T, que despois producen diversos efectos para eliminar o patóxeno.
Tito Ramallo
Como adestrador
O 15 de xuño de 2018 o Deportivo da Coruña anunciou a súa contratación para o Deportivo Fabril, substituíndo a Gustavo Munúa. No seu regreso ao filial contou con Manuel Pablo como segundo adestrador. O 22 de outubro de 2018 foi cesado, logo dunha vitoria, un empate e sete derrotas. Foi substituído polo castellonenco Sergio Pellicer.
Adestrador
Banants
Antíxeno leucocitario humano
En doenzas infecciosas
Por medio dun proceso similar, as proteínas propias e algunhas alleas (como as víricas) producidas dentro das células son exhibidas unidas ao HLA (especificamente nos MHC de clase I) na superficie das células. As células infectadas por virus poden ser así recoñecidas e destruídas polas células T CD8+.
A figura anterior mostra un fragmento dunha proteína bacteriana velenosa (o péptido SEI) unido no suco de unión da molécula HLA-DR1. Na ilustración de máis abaixo, que é unha vista diferente, pode verse un HLA-DQ completo cun péptido unido nun suco de unión similar. Os péptidos que están relacionados con enfermidades encaixan nestes sucos como unha man nunha luva. Cando se unen, os péptidos son presentados ás células T. As células T requiren que lles presenten os antíxenos unidos a moléculas MHC para o seu recoñecemento, o que se denomina restrición MHC. Estas células teñen receptores que son similares aos receptores das células B, e cada célula recoñece só unhas poucas combinacións de péptido-MHC II. Unha vez que unha célula T recoñece un péptido unido a unha molécula do MHC de clase II, pode estimular ás células B que tamén recoñecerán á mesma molécula nos seus receptores BCR de superficie. Deste modo, as células T axudan ás B a activarse para producir anticorpos contra ese mesmo antíxeno alleo. Cada HLA pode unirse a moitos péptidos, e cada persoa ten 3 tipos de HLA e pode ter 4 isoformas de DP (ou HLA-DP), 4 isoformas de DQ e 4 isoformas de DR (2 de DRB1, e 2 de DRB3, DRB4, ou DRB5) o que fan un total de 12 isoformas. Con ese nivel de heterocigose é difícil que as proteínas relacionadas con enfermidades escapen á detección.
No rexeitamento de enxertos
As células que mostren un tipo de HLA "non propio" e sexan vistas como invasoras polo sistema inmunitario do corpo, orixinarán o rexeitamento do tecido que as conteña. Isto é particularmente importante no caso dos tecidos transplantados, porque pode causar o rexeitamento do transplante. Debido á importancia do HLA nos transplantes, os loci HLA están entre os máis frecuentemente tipificados (tipados) por seroloxía e PCR.
En autoinmunidade
Os tipos de HLA hérdanse, e algúns deles están asociados a trastornos inmunes e outras enfermidades. As persoas que posúen certos antíxenos HLA é máis probable que desenvolvan certas enfermidades autoinmunes, como a diabetes tipo I, espondilite anquilosante, enfermidade celíaca, lupus eritematoso sistémico, miastenia gravis, miosite de corpo de inclusión, e síndrome de Sjögren. A realización da tipificación (tipado) do HLA levou a mellorar algo e acelerar a diagnose da enfermidade celíaca e a diabetes tipo 1; porén, para que sexa útil a tipificación DQ2, requírese unha tipificación de alta resolución B1* (resolución: *02:01-*02:02), tipificación DQA1*, ou serotipificación DR. A serotipificación (serotipado) actual pode resolver, nun só paso, o DQ8. A tipificación de HLA en autoinmunidade está usándose cada vez máis como ferramenta de diagnose. Na enfermidade celíaca é o único medio efectivo para discriminar entre familiares de primeiro grao que están en risco dos que non o están, antes de que aparezan os síntomas, ás veces irreversibles, como as alerxias e enfermidades autoinmunes secundarias.
No cancro
Algunhas enfermidades mediadas por HLA están directamente implicadas na promoción do cancro. A enteropatía sensible ao glute está asociada a un incremento da prevalencia de linfoma de células T asociado a enteropatía, e os homocigotos DR3-DQ2 están entre o grupo de maior risco, e neles danse o 80% dos casos desta doenza. Porén, o máis frecuente é que as moléculas HLA teñan un papel protector, ao recoñeceren o incremento de antíxenos que non son tolerados debido aos baixos niveis que teñen no estado normal. As células anormais poderían ser marcadas para a apoptose, o cal se pensa que media moitos cancros antes da diagnose.
Clasificación
miniatura|150px|dereita|Representación esquemática dun MHC de clase I. miniatura|300px|dereita|Ilustración dunha molécula de HLA-DQ (en maxenta e azul) cun [[ligando unido (en amarelo) asomando na membrana plasmática da célula.]]
As proteínas MHC de clase I forman un receptor funcional na maioría das células nucleadas do corpo.
Hai 3 xenes maiores e 2 menores das proteínas do MHC de clase II codificadas polo HLA. Os xenes da clase II combínanse para formar receptores proteicos heterodímeros (αβ) que se expresan na superficie das células presentadoras de antíxenos.
MHC de clase II maior:
As outras proteínas do MHC de clase II, DM e DO, utilízanse no procesamento interno de antíxenos, cargando os péptidos antixénicos xerados a partir de moléculas dos patóxenos nas moléculas HLA das células presentadoras de antíxenos.
Nomenclatura
Os alelos HLA modernos denótanse xeralmente con varios niveis de detalle. A maioría das designacións empezan con HLA- e o nome do locus, despois o signo * e algúns díxitos que especifican o alelo. Os primeiros dous díxitos especifican un grupo de alelos. Os métodos antigos de tipificación a miúdo non podían distinguir completamente os alelos e acababan a este nivel. Os díxitos terceiro e cuarto especifican un alelo sinónimo. Os díxitos quinto e sexto denotan calquera das mutacións sinónimas dentro do marco codificante do xene. O sétimo e oitavo números distinguen as mutacións situadas fóra da rexión codificante. A designación dos alelos pode ir seguida de letras como L, N, Q, ou S para especificar un nivel de expresión ou outros datos non xenómicos coñecidos. Así, un alelo completamente descrito pode ter ata nove números, sen incluír o prefixo HLA e a notación do locus.
Variabilidade
miniatura|dereita|300px|Expresión codominante dos xenes HLA. Os loci MHC son uns dos máis variables xeneticamente nos mamíferos, e os loci HLA humanos non son unha excepción. A pesar de que a poboación humana sufriu unha forte restrición ("pescozo de botella") hai algo máis de 150.000 anos na que puideron quedar fixados moitos loci, os loci HLA parecen que superaron esa época de constrición mantendo unha gran cantidade de variabilidade. Dos 9 loci mencionados anteriormente, a maioría retiveron unha ducia ou máis de grupos alélicos en cada locus, o que é unha variación preservada moito maior que para a gran maioría dos loci humanos. Isto é consistente cun coeficiente de selección balanceada ou heterocigótico para estes loci. Ademais, algúns loci HLA están entre as rexións codificantes cunha evolución máis rápida no xenoma humano. Detectouse un mecanismo de diversificación no estudo das tribos amazónicas de América do Sur, as cales parece que sufriron unha intensa conversión xénica entre alelos variables e loci dentro de cada clase xénica HLA. Detectáronse menos frecuentemente recombinacións produtivas de maior rango entre os xenes HLA que produciron xenes quiméricos.
Seis loci teñen uns 100 alelos detectados na poboación humana. Destes, os máis variables son o HLA B e o HLA DRB1. En 2012, o número de alelos que foran determinados son os indicados na táboa de máis abaixo. Para interpretar esta táboa, é necesario considerar que un alelo é unha variante da secuencia de nucleótidos do ADN nun locus, de modo que cada alelo difire de todos os outros alelos en polo menos unha posición (polimorfismo dun só nucleótido, SNP). A maioría destes cambios orixinan un cambio nas secuencias de aminoácidos, o que dá lugar a diferenzas funcionais lixeiras ou grandes nas proteínas.
Hai factores que limitan esta variación. Certos alelos como DQA1*05:01 e DQA1*05:05 codifican proteínas con produtos procesados idénticos. Outros alelos como DQB1*0201 e DQB1*0202 producen proteínas que son funcionalmente similares. Para a clase II (DR, DP e DQ), as variantes de aminoácidos dentro do suco de unión ao péptido do receptor tenden a producir moléculas con diferentes capacidades de unión.
Táboas de variantes de alelos
Número de variantes de alelos nos loci da clase I (en xuño de 2012) segundo a base de datos IMGT-HLA:
Número de variantes de alelos nos loci da clase II loci (DM, DO, DP, DQ e DR):
Tipos Variantes de Característica de Secuencia (SFVT)
A gran variabilidade que presentan os xenes HLA supón un grande reto á hora de investigar o papel exercido polas distintas variacións xenéticas do HLA nas enfermidades. Os estudos de asociación en enfermidades xeralmente tratan cada alelo HLA como unha única unidade completa, o cal non aclara que partes da molécula están asociadas coa enfermidade. Karp D. R. et al. describiron un novo enfoque baseado no Tipo Variante de Caracterísitca de Secuencia (Sequence Feature Variant Type, SFVT) para a análise xenética do HLA que categoriza as proteínas HLA en características de secuencia (sequence features, SFs) máis pequenas bioloxicamente relevantes, e os seus tipos variantes (VTs). As características de secuencia son combinacións de sitios de aminoácidos definidos baseándose en información estrutural (por exemplo, a presenza de folla-beta 1), información funcional (por exemplo, a unión do antíxeno péptido), e o polimorfismo. Estas características de secuencia poden superpoñerse e ser continuas ou descontinuas na secuencia liñal. Os tipos variantes de cada característica de secuencia defínense baseándose en todos os polimorfismos coñecidos no locus HLA que se describa. A categorización SFVT do HLA aplícase en análises de asociación xenética para que se poidan identificar os efectos e papeis dos epitopos compartidos por varios alelos HLA. As características de secuencia e os seus tipos variantes foron descritos para todas as proteínas HLA clásicas; o repositorio internacional de SFVTs do HLA está na base de datos IMGT/HLA. Existe unha ferramenta que converte os alelos HLA nos seus compoñentes SFVTs, que se pode encontrar na páxina web do Immunology Database and Analysis Portal (ImmPort).
Serotipos e nomes de alelos
Hai dous sistemas paralelos de nomenclatura que se aplican ao HLA. O primeiro e máis antigo deses sistemas está baseado no recoñecemento serolóxico (baseado en anticorpos). Neste sistema, aos antíxenos se lles asignaron letras e números (por exemplo, HLA-B27 ou, abreviadamente, B27). Desenvolveuse despois un sistema paralelo que permite unha definición máis refinada dos alelos. Neste novo sistema para designar un alelo específico nun determinado locus HLA úsase "HLA" xunto cunha letra, o signo * e catro ou máis números (por exemplo, HLA-B*08:01, A*68:01, A*24:02:01N N=Null). Os loci HLA poden ser clasificados ademais como MHC de clase I e MHC de clase II (ou máis raramente, locus D). Cada dous anos, proponse unha nomenclatura para axudar aos investigadores a interpretar os serotipos e alelos.
Serotipificación
Para crear un reactivo de tipificación, debe extraerse sangue de animais e humanos, sepáranse as células sanguíneas do soro, e o soro dilúese ata atinguir a súa sensibilidade óptima e úsase para tipar células doutros individuos ou animais. Así, a serotipificación (serotipado) converteuse nun modo de identificar de forma basta os receptores HLA e as isoformas dos receptores. Co paso dos anos, os anticorpos de serotipificación fixéronse máis refinados a medida que melloraban as técnicas para incrementar a sensibilidade e continúan aparecendo novos anticorpos de serotipificación. Un dos obxectivos da análise de serotipos é encher os ocos que sempre aparecen na análise. É posible facer predicións baseándose no método da "raíz cadrada"-"máxima verosimilitude", ou na análise de haplotipos familiares para representar adecuadamente os alelos tipificados. Estes estudos que usan técnicas de serotipificación revelan con frecuencia, especialmente para poboacións non europeas ou do norte de Asia oriental unha gran cantidade de serotipos cero (null) ou en branco. Isto era particularmente problemático para o locus Cw ata tempos recentes, e case a metade dos serotipos Cw quedaron sen tipar no exame de 1991 da poboación humana.
Hai varios tipos de serotipos. O serotipo dun antíxeno amplo é unha medida basta da identidade das células. Por exemplo, o serotipo HLA A9 recoñece tamén as células dos individuos que levan o A23 e A24. Pode tamén recoñecer células que perderon o A23 e A24 debido a pequenas variacións. A23 e A24 son antíxenos divididos, pero os anticorpos específicos para ambos os dous utilízanse normalmente con máis frecuencia que os anticorpos para os antíxenos amplos.
Secuenciación de xenes
Para os produtos xénicos dos alelos dun grupo serotípico poden observarse reaccións menores a subrexións que mostran semellanza con outros tipos. A secuencia de antíxenos determina as reactividades dos anticorpos, e así se teñen unha boa capacidade de secuenciación (ou tipificación baseado na secuencia) isto obvia a necesidade de facer probas serolóxicas. Por tanto, cando hai diferentes reaccións serotípicas isto pode indicar a necesidade de secuenciar o HLA dunha persoa para determinar unha nova secuencia xénica. Os tipos antixénicos amplos seguen a ser útiles para tipar poboacións moi diversas con moitos alelos HLA non identificados (África, Arabia, sueste de Irán e Paquistán, India ). Zonas como África, Irán meridional, e Arabia son exemplos da dificultade de tipar áreas que se estableceron antes. A diversidade alélica fai necesaria facer unha tipificación de antíxeno amplo seguido da secuenciación de xenes porque hai un maior risco de facer identificacións incorrectas utilizando as técnicas de serotipificación.
Finalmente un obradoiro, baseado na secuencia, serve para decidir que alelo novo se asigna a cada serotipo ou ben por secuencia ou ben por reactividade. Unha vez que se verifica a secuencia, asígnaselle un número. Por exemplo, un novo alelo de B44 pode ter un serotipo B*44:65, xa que foi o 65º alelo B44 descuberto. O libro de nomenclatura para os factores do sistema HLA de Marsh et al. (2005) pode considerarse un libro de código para os serotipos e xenotipos HLA, e hai un novo libro bianual con actualizacións mensuais en Tissue Antigens.
Fenotipificación
A tipificación de xenes é distinto da secuenciación de xenes e a serotipificación. Nesta estratexia utilízanse cebadores de PCR específicos dunha rexiónn variante do ADN (chamados SSP-PCR). Se se atopa un produto do tamaño adecuado, asúmese que se identificou o alelo HLA. As novas secuencias xénicas a miúdo orixinan un aumento da aparencia de ambigüidade. Como a tipificación de xenes está baseado no SSP-PCR, é posible que pasen desapercibidas novas variantes, especialmente nos loci da clase I e DRB1.
Justin Timberlake
Discografía en solitario
Álbums de estudio
Antíxeno leucocitario humano
Fenotipificación
Por exemplo, o SSP-PCR úsase a miúdo nunha situación clínica para identificar os fenotipos HLA. Un exemplo dun fenotipo estendido dunha persoa pode ser:
A *01:01 / *03:01, C *07:01 / *07:02 , B *07:02 / *08:01 , DRB1 *03:01 / *15:01 , DQA1 *05:01 / *01:02, DQB1 *02:01 / *06:02
Justin Timberlake
Filmografía
Como protagonista
Antíxeno leucocitario humano
Fenotipificación
En xeral, isto é idéntico para o serotipo estendido: A1,A3,B7,B8,DR3,DR15(2), DQ2,DQ6(1)
Justin Timberlake
Xiras
Como artista principal