cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tino rangatiratanga
Tino rangatiratanga é unha palabra maorí que quere dicir "soberanía absoluta". Tamén é o nome dunha bandeira coa que se identifica o pobo maorí en actos públicos e manifestacións. Aparece na versión maorí do Tratado de Waitangi, asinado pola Coroa Inglesa e os xefes Maories (rangatira) en 1840. Converteuse nunha das frases máis polémicas na análise retrospectiva do Tratado, no medio do debate en torno ás obrigacións acordadas por cada un dos máis de 500 signatarios. A frase dispón no discurso histórico e político actual sobre as relacións raciais en Nova Zelandia, e é moi usada polos grupos en defensa dos maorís. En 1990 deseñouse unha bandeira baseada no tino rangatiratanga, que foi aceptada como bandeira nacional para os grupos maorís ó longo de Nova Zelandia.
O Castriño, A Illa de Arousa, A Illa de Arousa
O Castriño é un lugar na parroquia da A Illa de Arousa do concello do mesmo nome, na comarca do Salnés, provincia de Pontevedra. No ano 2007 tiña 102 habitantes (46 homes e 56 mulleres), un menos ca en 2006.
¡Tango!
¡Tango! é unha película musical arxentina de 1933 dirixida por Luis Moglia Barth. É a primeira produción da empresa que logo sería Argentina Sono Film e é o primeiro filme arxentino en utilizar o sistema Movietone de son óptico.
Argumento
Un cantor de tango é rexeitado por unha rapaza do arrabalde, que se fuga co guapo do barrio. El viaxa a París, pensando que alí a encontrará, pero ela segue en Buenos Aires.
El-Biar
miniatura|dereita|250px|El-Biar El-Biar é un concello de Alxeria, nos arrabaldes de Alxer, na daira de Bouzareah. Contaba con 52.582 habitantes no 1998. Foi o berce do filósofo Jacques Derrida.
Ramón Iglesias Camino
Ramón Iglesias Camino, nado en 1840 e finado en Lugo en agosto de 1933, foi un profesor, xornalista e político galego.
Traxectoria
Catedrático de Matemáticas do Instituto de Lugo, foi secretario do Instituto de 1887 a 1918. Colaborou na prensa lucense e foi director de El Eco de Galicia. Concelleiro en Lugo, foi alcalde da cidade entre 1895 e 1897. Xubilouse como catedrático en 1918.
Vida persoal
Casou con Presentación López López.
Ranúnculo
miniatura|320x320px|Ranunculus glacialis, unha das especies con flores brancas miniatura|240x240px|ranunculus acris Ranúnculo é o nome común que designa as plantas do xénero  Ranunculus, un xénero de preto de 400 especies de plantas da familia das ranunculáceas.
Son as máis das veces plantas herbáceas perennes con flores amarelas ou brancas (ou brancas co centro amarelo), algunhas son anuais e outras bienais. Outras teñen flores vermellas ou alaranxadas ou como a R. auricomus que non ten pétalos.
Todas as especies son velenosas polo seu contido en protoanemonina cando son comidas polo gando, mais o seu gusto acre fai que as desprecen.
Meiga
miniatura|Meiga, interpretación dunha [[Modelo de texto a imaxe|intelixencia artificial de texto a imaxe.]] miniatura|Meiga vedoira, interpretación dunha [[intelixencia artificial (Midjourney).]] miniatura|Graffiti en [[Ordes (A Coruña)]] miniatura|[[Hand Baldung Grien: Meigas]] Segundo a tradición popular, unha meiga é a muller con coñecementos de maxia e bruxaría, ademais de menciñeira. Entre as súas cualidades figuran a capacidade para facer feitizos e meigallos, males de ollo e adiviñación.
Terminoloxía
Segundo o antropólogo Carmelo Lisón Tolosana a meiga non debe confundirse coa bruxa, que fai o ben e é capaz de desfacer os conxuros maléficos e o mal de ollo das meigas. Porén, en galego emprégase o termo meiga ás veces como sinónimo perfecto de bruxa, e outras con matices distintos e diversos, ás veces sendo o termo meiga usado como curandeira e bruxa como muller maligna, e outras ao contrario. Nos documentos históricos (Véxase tamén o apartado Historia neste artigo) mestúranse os significados, e ambas as dúas acepcións, tanto de meiga como de bruxa, están recollidas no DRAG.
Etimoloxía de meiga
Existen varias teses sobre a súa etimoloxía. A máis común deriva o termo actual do latín medica. Para outros autores o termo é homónimo de maga, que procedería do persa antigo maguš -sabio- por mediación do grego μάγος e finalmente do latín magus, do que sería o seu feminino, ou da mesma raíz persa maguš vía latín (mag-ister), mestre, polo que as meigas serían as posuidoras e transmisoras da sabedoría popular, feito polo que serían perseguidas na época cristiá cando a Igrexa loitaba por monopolizar o coñecemento.
Etimoloxía de bruxa
O termo bruxa en galego e portugués ten equivalentes noutras linguas peninsulares (o catalán bruixa, rexistrado no século XIII, o castelán bruja, o aragonés broiksa etc.); porén, a etimoloxía da palabra non está clara, e hai diversas teorías, desde a que a vinculan á cidade belga de Brugis (en galego Bruxas/Bruxes, aínda que o topónimo ten que ver con ponte, da mesma raíz que Brücke e Bridge), o éuscaro buru-utza (cabeza oca), o protocéltico brixta (feitizo), a raíz indoeuropea *bru- (queimar, brillar, alumear), ou de variantes do latín vulgar relacionadas con súcubo, con roupas ou con voar. Hoxe, as seguidoras da Wicca practican a bruxería e adoran a natureza, e algunhas chámanse bruxas a si mesmas, pero non están vinculadas ao sentido histórico do termo.
Historia
A referencia máis antiga da existencia de persoas no Reino de Galiza que recorren a algún tipo de maxia é de finais do século XIII: un sínodo en Santiago de Compostela en 1289 prohibe aos cregos, baixo determinadas penas, ser adiviños, augures, sortílegos e encantadores. A prohibición esténdese a todo tipo de persoas no século seguinte baixo pena de excomuñón.
No XVI menciónase a existencia de "mulleres feiticeiras" que lanzan feitizos e maldicións aos homes. O sínodo do bispado de Ourense celebrado en 1543-1544 proclamou a excomuñón de todas aquelas «persoas, tanto masculinas como femininas, [que] querendo saber o que non saben, ou o que debe ser. ... van a adiviños e feiticeiras». O sínodo denuncia que cando o «óleo santo... está na pía bautismal, feiticeiras con imprudencia sacrílega e ousadía diabólica roubárono para mesturalo cos seus feitizos e supersticións erradas». Por outra banda, nin a palabra bruxa nin a palabra meiga aparecen na documentación da época.
A corte da Inquisición de Compostela, que comezou a actuar na segunda metade do XVI, tratou de "feiticeiros" e "feiticeiras", tratados de bruxos e bruxas por outros tribunais. Durante o resto do século denomínaselles "bruxas" e "bruxas" ás acusadas de practicar a maxia, pero algunhas delas serían consideradas bruxas e meigas por outros tribunais debido aos "tratos" que tiñan co demo. En 1579 unha feiticeira é interrogada e torturada por "ter invocacións, tratos e cópula co demo"; en 1582 outra "meiga e invocadora de demos" "confesou o pacto que mantivo co diaño e como ás veces... tivera acceso carnal con el, ás veces de día e outras de noite e se ofreceu [en] corpo e alma a o demo, ofrecéndolle tamén o sangue do dedo». Ou máis claramente no caso dun "feiticeiro... [que] ía onde ían as meigas... pola noite".
A partir de 1612, a actividade da corte da Inquisición de Santiago dirixiuse máis contra as “bruxas” que contra as “feiticeiras”. E é precisamente nesa segunda década do XVII cando aparece a palabra meiga para referirse á bruxa malvada que ten como finalidade enmeigar, é dicir, facer o mal ás persoas e aos animais.
Dese século en diante, o estereotipo de bruxa-meiga reproduce a idea das mesmas que predomina daquela en Europa Occidental e chega a Galiza a través da bruxería vasca. Deste xeito, nas actas do tribunal de Santiago aparecen as fantasías atribuídas en Logroño ás bruxas de Zugarramurdi: "respeitan unha xerarquía entre elas, úntanse para saíren de casa e voar, renegan da fe e cumpren co ósculo infame e, asi mesmo, despois da apostasía teñen relación carnal co demo (en figura de macho cabrío) polas suas partes traseiras"; casan co diabo que as marca coa unlla por súas, destrúen os frutos dos campos en saídas nocturnas, matan a meniños, entran en apousentos para pór feitizos aos que dormen e para consumirlles a vida". Reúnense xunto a unha fonte de Cangas na noite de San Xoán.
Tradición
A figura da meiga está moi arraigada na tradición popular, e diferénciase da bruxa en que esta actúa sempre con maldade, podendo tratar e mesmo pactar co demo. A figura da bruxa correspóndese en gran medida co arquetipo clásico da bruxa vestida de negro, con sombreiro cónico e a súa vasoira, mentres que a figura da meiga achégase moito máis a unha muller de aldea, con certa idade, mais con maior heteroxeneidade no demais.miniatura|[[Gravado do século XIV con meigas botando ingredientes nun caldeiro.]]
A meiga rivaliza en popularidade coa propia Santa Compaña, e achégase bastante á figura da curandeira dos druídas. Expresión típica pola que se recoñece a cultura galega en gran parte de España e Portugal é aquela de eu non creo nas meigas, mais habelas hainas.
Tipos de meigas
Dise que hai un gran número delas, cada unha con diferentes poderes:
A meiga en América
En Chiloé, Chile, coñecida nos primeros tempos da colonia como "Nueva Galicia", a crenza en meigas foi posibelmente introducida por conquistadores de orixe galego nos séculos XVI e XVII. Nesta rexión reciben a denominación de meicas, asociadas a curandeiras benignas asimilables ás machis do pobo huilliche. Nesa zona hai múltiples similitudes coas tradicións galegas, como a crenza na herba de namorar, sereas, trasnos etc.
Framia
O topónimo galego Framia pode referirse a:
912
Mortes
Historia ano a ano
Montecarmelo
miniatura|400x400px|Montecarmelo, panorámica
Xetafe
Xetafe é un municipio situado na zona sur da Comunidade de Madrid, España. É unha das cidades máis poboadas e industrializadas da área metropolitana da capital. A importancia de Xetafe provén tamén da súa base aérea militar, unha das máis antigas de España, do Cerro de los Ángeles, considerado o centro xeográfico da Península Ibérica, e da Universidade Carlos III, cuxo reitorado se acha na cidade.
Montecarmelo
Montecarmelo é un barrio da cidade de Madrid que forma parte do distrito de Fuencarral-El Pardo. Está situado ao oeste da autovía M-607 e ao sur da autovía de circunvalación M-40. Montecarmelo linda ao sur coa Colonia de Mirasierra e co PAU de Tres Olivos de Fuencarral, e ao leste co PAU de Las Tablas. Foi construído a a comezos do século XXI, e xurdiu como un Programa de Actuación Urbanística (PAU) por mor da elaboración do Plan Xeral de Ordenación Urbana de 1997 do Municipio de Madrid.
Xetafe
A proximidade de Xetafe a Madrid propiciou un gran desenvolvemento industrial ao longo do século XX, aumentando así a poboación ata os 170.115 habitantes (2011) e converténdose nunha cidade dormitorio. O incremento de poboación obrigou a construír numerosas vías de acceso, fixo ampliar a oferta de servizos públicos e impulsou a creación de novos barrios ao longo do século XX. O club de fútbol local, Getafe CF xoga na primeira división de fútbol española.
Montecarmelo
O barrio ten forma de ril, con avenidas lonxitudinais e rúas transversais que fan referencia a diferentes mosteiros de España.
Nome
O nome deste barrio deriva dun rego próximo denominado Monte Carmelo. Este rego nace nas proximidades da Ermida da Nosa Señora de Valverde (patroa de Fuencarral) e discorre polo outro lado da veciña autovía M-40; a partir de Pitis únenselle outras correntes de auga menores e é coñecido como rego do Fresno, desembocando finalmente no Manzanares xunto ao nó que une a autovía M-30 coa M-40 e a Estrada de El Pardo.
Xetafe
Etimoloxía
Na Idade Media, no actual concello de Xetafe convivían varias aldeas, e unha das máis importantes era Alarnes, situada moi preto do actual centro urbano. No 1326, os poboadores destas aldeas uníronse nunha vila situada ao longo do camiño real que unía Madrid con Toledo. A este nova vila chamóuselle Xatafi. Este nome viña da palabra árabe Jata, que significa "algo longo". De aí deduciuse que Xatafi referíase á longa rúa principal da vila, que non era outra que o camiño real. Por tanto, Xetafe significa "rúa longa". A partir de aí, o nome evolucionou pasando por Xetafi, Jetafee, Jetaphe, Jetafe e, finalmente, Getafe.
Montecarmelo
Autobuses urbanos
As liñas 134 e 178 atravesan o barrio. Tamén dá servizo a liña N23, que circula polas noites; pasando por Praza de Castela, e indo por La Castellana até Cibeles.
Xetafe
Historia
miniatura|222px|Restos da vila romana da Torrecilla. miniatura|220px|Mapa de Xetafe no [[século XVII.]] miniatura|180px|Gran Teatro de Xetafe (finais do [[Século XIX).]]
Montecarmelo
Metro
Estación de Montecarmelo: Liña 10. A estación atópase no centro do barrio e implica un cambio de plataforma na estación previa (Tres Olivos). Estación de Paco de Lucía: Liña 9. Situada na conexión entre Montecarmelo e Mirasierra, na rúa Costa Brava con Monasterio de Las Hulgas.
Xetafe
Historia
A historia de Xetafe pódese dividir en tres fases claramente derregadas. Na primeira etapa, que vai desde a Prehistoria ata o 1326, distintas civilizacións e aldeas habitaron o termo municipal, aínda que Xetafe non existía como vila. Na segunda, que empeza no século XIV e acaba no século XX, Xetafe fórmase como vila e vaise desenvolvendo lentamente con diversas construcións. Na terceira fase, que comeza no século XX, Xetafe pasou de ser unha vila agrícola a converterse nunha gran cidade industrial, cun grande aumento da actividade comercial e industrial, da poboación, e da superficie urbana. A continuación desenvólvense estas tres fases.
Orixes
A presenza humana en Xetafe remóntase ao Paleolítico Inferior (antes do 100.000 aC), nun socalco do río Manzanares, onde se atoparon varios útiles de pedra, vasos e brazais. Do século II ao III produciuse a chegada dos romanos ao termo municipal construíndo a vila romana da Torrecilla, localizada na ribeira do Manzanares. Os visigodos (s. VI - VII) deixaron a súa pegada cunha necrópole próxima á Torrecilla.
Montecarmelo
Proximidades
Proximamente abrirá a Estación de Paco de Lucía de proximidade, permitirá a conexión coas liñas C-3, C-7 e C-8.
Xetafe
Orixes
No século VIII, a zona onde actualmente se acha Xetafe foi invadida polos musulmáns, e en 1085, Afonso VI conquistou as aldeas entón situadas no actual concello. En 1326, os habitantes de Alarnes e doutras aldeas trasladáronse á contorna do camiño real Madrid-Toledo, creándose unha concentración de vivendas e nacendo así Xetafe. Para estruturar a nova vila, nese mesmo século construíuse a primitiva ermida da Madalena, que máis tarde sería derrubada.
Idade Moderna
En 1492 a fame e a peste asolaron Xetafe e en 1529 creouse o Hospitalillo de San José. En 1549 Alonso de Covarrubias comezou a construír a igrexa da nosa Señora da Madalena (actual catedral) sobre o predio da antiga ermida e en 1610 construíuse a ermida da nosa Señora dos Anxos no Cerro de los Ángeles. En 1737 fundouse o colexio das Escolas Pías en Xetafe, e en 1763, baixo o reinado de Carlos III, construíuse o novo camiño de Aranjuez (cuxo último destino era Cádiz) que pasaba ao pé das abas do Cerro de los Ángeles. Entre 1808 e 1812 as tropas napoleónicas ocuparon Xetafe e en 1851 inaugurouse o treito ferroviario Madrid-Aranjuez, pasando este polo concello.
Século XX e actualidade
O 22 de decembro de 1897 inaugurouse o alumeado público en Xetafe. En 1911 estableceuse con carácter permanente a base aérea, e dous anos despois, creouse a Escola de Aviación Civil. O 30 de maio de 1919 Afonso XIII inaugurou o primeiro monumento ao Sagrado Corazón no Cerro de los Ángeles e en 1924 a empresa C.A.S.A. instalou a súa factoría no municipio. Nese mesmo ano, na base aérea, realizábase o primeiro voo no autoxiro, creado por Juan de la Cierva.
A proximidade de Xetafe a Madrid proporcionou un forte desenvolvemento industrial a principios do século XX, convertendo o municipio en cidade dormitorio e provocando un rápido crecemento da poboación a partir da década de 1950. En 1956 instalouse no municipio a fábrica de John Deere e un ano despois facía o mesmo Siemens. A partir dos 1970 creáronse novos barrios como San Isidro, El Bercial, Juan de la Cierva e Las Margaritas con motivo do forte aumento da poboación que experimentaba a cidade.
En 1961 a canle de Isabel II abasteceu de auga o concello e en 1979 celebráronse as primeiras eleccións democráticas municipais, logo da Constitución de 1978. En 1988 comezaron as obras da Universidade Carlos III. Entre 1979 e 1988 construíuse o barrio do Sector III, a finais dos anos 1990 fíxose o mesmo co barrio de Xetafe Norte e o Arroyo Culebro. Actualmente estase ampliando o barrio de El Bercial. En abril de 2003 inaugurouse a liña 12 do Metro de Madrid, unindo así as cidades do sur coa capital.
Historia heráldica
O escudo de Xetafe está dividido verticalmente en dúas partes iguais que representan as dúas características máis importantes do concello. Na metade esquerda hai un corazón no centro dunha cruz latina que representa o Sagrado Corazón de Xesús, e que fai referencia ao Cerro de los Ángeles. A metade dereita ten varios avións pequenos e brancos que representan a tradición aeronáutica do concello e fan referencia á súa base aérea. Na parte superior, a coroa real española preside o escudo, como símbolo da lealdade do concello á monarquía española.
Política e goberno
miniatura|220px|Concello de Xetafe.
Nas eleccións municipais do 2011, o PP obtivo doce concelleiros, o PSOE nove, IU catro e UPyD, dous. O alcalde do concello é Juan Soler Espiauba-Gallo, do Partido Popular, quen ocupa o cargo desde entón. Porén, Xetafe caracterizouse tradicionalmente por posuír unha poboación maioritariamente obreira; así mesmo, ao longo da súa historia, os partidos políticos máis influentes foron os da esquerda: sobre todo, o PSOE, quen ostentou ininterrompidamente a alcaldía dende 1983 ata 2011 na persoa de Pedro Castro Vázquez. Xetafe é unha das cidades máis destacadas na loita obreira debido á gran cantidade de poboación que traballaba na industria local. Os sindicatos máis importantes que hai no municipio son Comisións Obreiras e UGT. Ambas formacións teñen unha sucursal en Getafe e contan cun gran número de afiliados.
Localización
miniatura|220px|Cerro Buenavista, a maior elevación do termo municipal, con 704 metros. No seu cumio hai un depósito de auga da [[canle de Isabel II.]]
Xetafe está situado na zona sur da Comunidade de Madrid, España, no suroeste de Europa, no centro da Península Ibérica, ao norte da Submeseta Sur (división da Meseta Central), na cunca do río Manzanares, e entre os 610 e 640 metros sobre o nivel do mar. As súas coordenadas son 40º 18' N 3º 43' O. O termo municipal de Xetafe ten unha superficie de 78,74 km², un perímetro de 46,5 km e unha forma alongada de oeste a leste, cunha distancia máxima nesta dirección de 16 km, e 7 km de norte a sur. A parte máis oriental do concello está dentro do Parque Rexional do Sueste, abarcando os socalcos do río Manzanares, parte do regato Culebro e os cerros da Marañosa.
Distancias
A céntrica situación de Xetafe na Península Ibérica fai que non diste máis de 725,6 km de ningunha capital de provincia da España peninsular. Estas son as distancias a algunhas cidades, aos mares que bañan a costa española e ás fronteiras con Portugal e Francia:
Relevo
miniatura|220px|Parte xetafense da veiga do Manzanares. É a zona máis baixa do termo municipal (540 m).
Hidrografía
miniatura|220px|Lagoas de Perales. Estas catro pequenas lagoas están protexidas.
Pola parte máis oriental do concello pasan 9,5 km do río Manzanares, por toda a zona sur transcorren 16,5 km do regato Culebro, e no sueste descenden 2 km do barranco de Filipinas desde os Cerros de la Marañosa. Hai dúas canles artificiais que transcorren por ambos os lados do río Manzanares e paralelos a este, cuxa función é regar os cultivos próximos ao río. A 2 km ao leste do Cerro de los Ángeles están as lagoas de Perales, unhas das poucas que quedan na zona. O regato Culebro e o barranco de Filipinas levan un caudal escaso e nulo na estación estival, mentres que o río Manzanares leva auga todo o ano. Por tanto, o concello de Xetafe áchase dentro da cunca do río Manzanares, agás unha pequena parte do sueste, que pertence á do Jarama.
Límites
O concello municipal de Xetafe limita cos seguintes concellos: ao norte con Villaverde e Vallecas (distritos de Madrid), ao leste con Rivas-Vaciamadrid, ao sueste con San Martín de la Vega, ao sur con Pinto, ao suroeste con Fuenlabrada, e ao oeste con Leganés.
Clima
miniatura|Un parque de Xetafe nun día de neve.
As precipitacións, aínda que escasas, están regularmente distribuídas ao longo do ano se exceptuamos os meses de verán, que son os máis secos. O mes máis chuvioso é novembro con 56,48 mm, e o máis seco xullo con 8,21 mm. A media de precipitacións anuais é de 445 mm. Un dos problemas do clima de Xetafe é a contaminación, que se ve incrementada cando o vento sopra de compoñente sur ou sueste, aínda que esta polución mingua notablemente cando o vento sopra do norte. A temperatura media anual é de 14 °C, a máxima histórica é de 41,6 °C (24 de xullo de 1994), e a mínima absoluta de -12 °C (5 de febreiro de 1963). A humidade relativa media é do 71%, a presión media é de 1.015,8 Mb, a media de horas de sol ao ano é de 2.811, e o réxime de ventos máis predominante é do NE, aínda que este non adoita ser intenso.
Os fenómenos adversos, como furacáns, inundacións, tremores de terra e tornados, non se dan nunca en Xetafe grazas ás súas condicións climáticas e xeográficas. Un problema do clima do interior da Península Ibérica é a seca, que asexa cada vez que as precipitacións escasean durante varios meses.
Flora e fauna
A vexetación autóctona de Xetafe é a característica do bosque mediterráneo, composto por aciñeiras e, en menor medida, sobreiras. En canto ás formacións arbustivas, as especies autóctonas, pero non abondosas, son a esteva e a xesta. Este bosque e sotobosque autóctono só ocupa o 16 % da superficie do termo municipal, localizado nos Cerros de la Marañosa e na zona leste. Nas ribeiras do río Manzanares e do regato Culebro podemos atopar árbores de folla caduca e canaveiras.
A maior parte do solo non urbanizado corresponde a cultivos cerealísticos (trigo na súa maioría), e en menor medida de regadío, con hortas na veiga do Manzanares. Algunhas zonas están reforestadas con piñeiros mansos e piñeiros de Alepo, como é o caso do Cerro de los Ángeles, o Prado Acedinos, parte dos Cerros de la Marañosa e parte do Parque do Sector III. Nos parques e rúas da cidade, as árbores máis abondosas son o pradairo, a acacia de tres puntas, o olmo e o piñeiro manso. Con menor presenza pódense atopar cedros, cipreses, piñeiros de Alepo, ameixeiras, chopos, abetos e palmeiras.
Respecto da fauna local, debe destacarse a importante poboación de certas aves pequenas que viven na propia cidade como os pardais e as pombas. Na zona leste do concello pódense atopar aves de maior tamaño, coellos, raposos, xabaríns e donicelas. En Perales del Río hai unha importante comunidade de lagarteiro buxarelo, unha ave da familia do falcón.
Urbanismo
miniatura|220px|Chalés encostados no Sector III. miniatura|220px|Moderno edificio de Xetafe Norte. miniatura|220px|Igrexa de Perales del Río; un dos edificios máis antigos da cidade.
O espazo urbano organízase dun xeito case lonxitudinal, de nordeste a suroeste. Así, a forma alongada que ten hoxe débese principalmente á proximidade da base aérea, que impide o seu crecemento cara ao sueste. As rúas máis importantes da cidade son as rúas Madrid e Toledo. Esas dúas vías, peonís na súa parte máis céntrica, son hoxe o que foi na Idade Media o camiño real de Madrid-Toledo. Xetafe ten outras rúas e avenidas importantes que estruturan os seus barrios, como a avenida de España, a avenida de las Ciudades, a avenida Juan Carlos I e a rúa Ferrocarril.
Bridei VI
Bridei, fillo de Uurad foi rei dos pictos dende 842 até 843. Dous dos seus irmáns, Ciniod e Drest, que tamén aparecen na lista de reis da crónica picta, reinaron despois del durante un breve período.
Xetafe
Urbanismo
Os edificios da arquitectura popular de Xetafe caracterízanse por ter, xeralmente, dous andares, un tellado a tella, varios pequenos balcóns no segundo andar e fachada de ladrillo descuberto e de cor suave, características propias da arquitectura castelá. Este tipo de casas atópanse no barrio do centro, pero cada vez hai menos, porque cando quedan deshabitadas a miúdo son derrubadas para construír no seu predio un novo bloque de vivendas. Unha característica especial do urbanismo de Xetafe é que a altura media dos seus edificios é de cinco andares, ou o que é o mesmo, uns 17 metros. Esta peculiaridade é debida á proximidade da base aérea, e fai que Xetafe sexa unha cidade de edificios baixos, algo pouco común nas cidades da zona sur de Madrid. Desta forma, as edificacións de Xetafe que superan os 8 andares son escasas.
Pese aos límites urbanísticos impostos pola base aérea e os propios límites do concello, a cidade ten unha serie de espazos verdes cunha superficie importante. Dous dos parques máis grandes son os do Sector III e o de La Alhóndiga, ambos unidos. Estas zonas verdes teñen un lago e un río artificiais, dous piñeirais e numerosos camiños. Ocupan unha superficie semellante á do barrio centro e están situados ao oeste do centro urbano, separado deste pola autovía de Toledo (A-42). Dentro da cidade hai unha serie de parques de diversos tamaños e características: o de Castilla-La Mancha, o de San Isidro, o de Las Escuelas Pías e o El Casar. Fóra da cidade hai dous piñeirais con merendeiros, fontes e quioscos: o do Cerro de los Ángeles e o de Prado Acedinos.
Actualmente estanse levando a cabo varias ampliacións do solo urbano. Unha delas é a do barrio El Bercial. Esta ampliación fará cuadriplicar a superficie do barrio e fará medrar a cidade cara ao noroeste, unindo El Bercial co centro urbano. Así mesmo, estase ampliando cara ao leste o polígono industrial Los Olivos, e Perales del Río medra cara ao oeste, quedando estes dous barrios cada vez máis preto. Na zona sur, xunto á autovía M-50, estase construíndo a área Tecnolóxica do Sur, unha zona na que se crearán salóns de exposicións e espazos para novas industrias.
O concello de Xetafe ten varios proxectos para ampliar o solo urbano da cidade co fin de agrandar barrios. Un destes proxectos é a ampliación do Sector III, onde se pretende construír vivendas nas inmediacións do depósito do Cerro Buenavista. Outro proxecto é a creación do barrio residencial de San Marcos, situado ao leste de Xetafe Norte e ao norte do polígono Los Ángeles. Tamén se está proxectando a construción da Universidade Politécnica de Xetafe, que constará de tres facultades e dun edificio central.
División administrativa
miniatura|220px|Avenida de España, coa estación de metro de Juan de la Cierva. dereita|miniatura|220px|Céntrica praza da Cibelina situada no barrio centro. miniatura|220px|Rúa Madrid, unha das máis céntricas, comerciais e importantes da cidade. Antes do século XX, a cidade tiña só un barrio, que corresponde ao barrio centro e La Alhóndiga. Perales del Río é tamén un dos barrios máis antigos do concello, xa que data de, aproximadamente, o século XVII. A partir da década dos 1960 o rápido aumento da poboación obrigou a creación de novos barrios como os de San Isidro no sur, Juan de la Cierva no leste, Las Margaritas no norte e El Bercial no oeste. Nos anos 1980, construíuse Sector III no suroeste, ampliouse Perales del Río, e na década seguinte creouse Xetafe Norte. Hoxe en día, Xetafe está dividido en nove barrios e cinco polígonos industriais:
Infraestruturas
miniatura|220px|Avións na Base Aérea de Xetafe. miniatura|220px|Estadio do [[Getafe CF.]]
Medios de comunicación
O concello ten varios xornais locais como El Buzón, medio que conta cunha edición digital, El Buzón de Getafe, Observador, Acción Getafense, Vivir en Getafe, Getafe Ahora, o semanario deportivo Zona Sur, tamén con edición dixital Zona Sur Deportivo, Boletín del Ayuntamiento, Getafe al Día, Getafe Capital e Mercado, entre outros. A emisora local Radio Getafe desapareceu absorbida por Cadea COPE (101.8 FM). A cidade contou nos anos 1990 cunha emisora de televisión chamada Tele Getafe. Existen outros medios só dixitais como Capital del Sur, Getafe Digital.
Medios de transporte
miniatura|220px|Estación de tren e metro de Xetafe Central.
Xetafe ten uns medios de transporte propios dunha gran cidade, como son as autoestradas e autovías, paradas de taxi, autobuses, trens e metro.
Estradas
Catro autoestradas e autovías pasan por Xetafe, dúas radiais (A-42 e A-4), e dúas de circunvalación a Madrid (M-45 e M-50). Outra estrada de dous carrís por sentido comunica Xetafe con Leganés, e dúas estradas provinciais comunican con Perales del Río.
Demografía
miniatura|300px|Gráfico da evolución demográfia de Xetafe durante o século XX e XXI. miniatura|220px|Zona peonil da rúa Madrid, unha das rúas máis comerciais e céntricas da cidade.
A poboación de Xetafe, cifrada en 156.320 habitantes en 2006 segundo o INE, está distribuída de xeito desigual nos distintos barrios que a conforman: Sector III, San Isidro, Perales del Río, Las Margaritas, La Alhóndiga, Juan de la Cierva, Xetafe Norte, El Bercial e Centro.
O barrio que máis vivendas ten é Centro, con 12.574; seguido de Juan de la Cierva, con 12.072. En tanto que Perales del Río, con 1.815 e, El Bercial, con 1.820, son os que menos; aínda que estes últimos verán incrementado o seu número considerablemente cos desenvolvementos urbanísticos programados. Os barrios máis poboados son Juan de la Cierva, Centro e Sector III, con 32.925, 32.160 e 24.217 habitantes respectivamente. No concello viven 30.000 persoas entre os 20 e os 40 anos, e 24 persoas de 100 ou máis anos (das que 21 son mulleres e 3 son homes); en termos agregados, predominan as mulleres sobre os homes, sendo estas 79.514 e os homes, 78.849.
A poboación estranxeira aumenta ano tras ano en Xetafe, e actualmente sitúase en torno ao 9% respecto ao total. Os inmigrantes que chegan á cidade proceden principalmente de Hispanoamérica, Europa do Leste e Europa Occidental. A taxa de crecemento anual constante sitúase entre 0,01 e 3,00%, a taxa de natalidade está entre o 0,01 e o 8%, a taxa de mortalidade entre o 4 e o 8‰, e o crecemento vexetativo do período que vai de 1996 ao 2002 é de entre o 5 e o 10‰. O índice de mocidade é do 13%, o índice de avellentamento do 12%, e a idade media dos habitantes é menor de 22 anos. En canto á relixión, máis do 85% dos habitantes considéranse católicos, pero só preto do 20% deles son practicantes que acoden semanalmente a un templo católico.
Domus
A palabra latina domus 'casa' pode facer referencia a:
Xetafe
Demografía
A poboación de Xetafe experimentou un forte crecemento ao longo da segunda metade do século XX. Durante toda a Idade Media e ata 1900, a poboación roldaba entre os 2.500 e os 6.000 habitantes. En 1950 a poboación era de 12.254, en 1970 de 69.424, en 1977 de 124.601, e en 1988 de 136.162 habitantes. Os datos demostran o forte incremento de poboación ocorrido a partir de 1960 ata a actualidade. Hoxe en día, a poboación da cidade crece de xeito continuo e moderado, a razón dunha media de 1.700 persoas por ano. Con todo, 2006 foi o primeiro ano desde o século XVII en que a poboación descendeu, concretamente 2.043 persoas respecto do ano anterior. Actualmente, Xetafe é un claro exemplo de cidade dormitorio onde preto da metade da súa poboación traballa en Madrid.
Xetafe ocupa o posto 41 na orde de cidades máis poboadas de España, detrás de Salamanca e por diante de Logroño. Na Comunidade de Madrid é a sétima cidade máis poboada, detrás de Alcorcón e por diante de Torrejón de Ardoz. Os códigos postais da cidade son: 28901 - 28902 - 28903 - 28904 - 28905 - 28909.
Economía
miniatura|220px|Contorna natural do concello de Xetafe. Cerros de la Marañosa ao fondo. miniatura|220px|Céntrico edificio cheo de comercios.
A economía de Xetafe comezou sendo principalmente agrícola: o sector primario foi o máis importante durante gran parte da súa historia. A principios do século XX apareceron no concello as primeiras fábricas, pero non foi ata a segunda metade dese século que a industria comezou a cobrar protagonismo. Na década dos 1960 esta xa era o principal sector da economía local.
O sector de servizos comezou a despuntar a finais dos anos noventa coa creación de novos centros comerciais e de lecer, e as novas oficinas instaladas no centro urbano. Actualmente este sector está en constante crecemento. Os sábados á mañá hai un mercado ambulante no aparcadoiro da estación de proximidade Las Margaritas. O peso da agricultura na economía local vese xa moi reducido, aínda que a zona leste do termo municipal conserva boas extensións de cultivo de secaño e regadío. O cultivo predominante é o trigo, e existen pequenas extensións de oliveira, vide e hortas. A gandería, cada vez menos presente, aínda se conserva na proximidade do Cerro Buenavista e, sobre todo, nos pastos próximos ao río Manzanares.
A renda per cápita media dos habitantes de Xetafe é de 10.000 €, por baixo da media da Comunidade de Madrid, que é de 12.500 €. Os barrios máis "ricos" son o Sector III e Xetafe Norte con 13.000 € de media, e os máis "pobres" La Alhóndiga, Centro e San Isidro con 9.000 €. No mes de xaneiro de 2006, a taxa de desemprego era do 8,4%, e ten unha suave tendencia a baixar.
Turismo
miniatura|Vista aérea do [[Cerro de los Ángeles.]] miniatura|160px|[[Catedral de Nuestra Señora de La Magdalena coa súa torre mudéjar.]] miniatura|160px|Fachada do [[Hospitalillo de San José.]] miniatura|Escuelas Pías, un centro de educación relixiosa fundado en [[1609.]] O turismo está pouco desenvolvido na cidade, pese a que o patrimonio histórico de Xetafe é importante. Curiosamente, as prazas hoteleiras da cidade son numerosas e a miúdo son moi solicitadas, debido a que os turistas que visitan Madrid e o centro de España, atopan en Xetafe unha variada oferta hostaleira moi próxima á capital.
Monumentos e lugares de interese
Xetafe ten unha serie de monumentos e lugares de interese que representan un fiel reflexo da súa historia. O lugar máis famoso e visitado de Xetafe é o Cerro de los Ángeles, pero hai outros lugares importantes como é a Catedral de Nosa Señora da Magdalena e o Hospitalillo de San José.
Hostalaría
Os dous hoteis máis céntricos son:
Na Autovía do Sur (A-4) están os seguintes establecementos:
Preto da Autovía de Toledo (A-42) están os seguintes hoteis:
Cultura
miniatura|250px|Praza de touros de Xetafe.
A cultura en Xetafe vese representada en institucións como a Universidade Carlos III, cuxo reitorado e tres facultades de humanidades e ciencias xurídicas atópanse en Xetafe. Esta universidade ten un coro e unha orquestra galardoados e recoñecidos en numerosas ocasións en todo o territorio español. O Conservatorio Profesional de Música de Xetafe, que foi inaugurado no 2000, resulta ser o conservatorio público de toda a zona sur da comunidade. O Teatro Auditorio Federico García Lorca, un dos máis grandes e importantes da zona sur de Madrid, foi inaugurado a finais dos 1990 e nel fanse multitude de obras de teatro e concertos. Ademais, oito centros cívicos e unha serie de bibliotecas públicas repártense polos diferentes barrios de Xetafe. Xunto á biblioteca do Sector III atópase o Centro de Poesía José Hierro, un lugar de creación e de estudo onde se poden realizar consultas, reunións e actividades formativas, cuxo obxectivo é recompilar documentos e crear un patrimonio literario. Neste centro hai un gran legado do poeta José Hierro, revistas históricas, unha fototeca e unha videoteca. En 2005 púxose en marcha un proxecto para construír o Museo da Aviación de Xetafe, que será deseñado polo prestixioso arquitecto Norman Foster.
Preto do 40% dos habitantes de Xetafe proceden de comunidades autónomas distintas á madrileña. Parte destes colectivos crearon as Casas Rexionais, lugares de encontro onde se fan actividades e actos culturais. Algunhas destas Casas Rexionais son as de Estremadura, Castela-A Mancha, Rexión de Murcia, Andalucía e Castela e León.
Tradicións
As festas da nosa señora dos Anxos (Señora de los Ángeles) son 40 días despois do Domingo de resurrección, é dicir, a finais de maio. Ao principio destas festas faise unha cerimonia relixiosa na que se baixa a virxe do Cerro de los Ángeles e lévase en forma de procesión, desde o Cerro de los Ángeles á catedral de Xetafe. Durante estes días, móntase un feirón no recinto feiral, fanse numerosas actividades culturais, algúns concertos, unhas pequenas fallas, e varias touradas.
Durante os días de Nadal realízanse varias actividades culturais, como concertos especiais de Nadal, a montaxe dun gran belén murciano no patio interior do Hospitalillo de San José e a cabalgata dos Reis Magos do 5 de xaneiro. Tamén é tradición celebrar o Entroido con cabalgatas de disfraces e actos culturais. Durante a Semana Santa realízanse entre dúas e catro procesións relixiosas que saen de diversas igrexas e percorren as rúas da cidade.
Educación
miniatura|220px|Universidade Carlos III.
Gastronomía
A gastronomía típica de Xetafe é moi similar, por non dicir igual, á de Madrid. O clima, os produtos do campo e a historia configuraron esta variada gastronomía. Os pratos máis representativos son o cocido madrileño, os callos á madrileña, o caldo de garavanzos, a tortilla de pataca, o ollomol á madrileña, a lombarda e as rosquillas tontas y listas, entre outros. En canto aos viños, destácanse os da Comunidade de Madrid, entre os cales, os máis famosos son os de San Martín de Valdeiglesias, Arganda del Rey e Navalcarnero. Tanto nos grandes centros comerciais como nas rúas céntricas de Xetafe podemos atopar unha variada oferta de restaurantes. Un dos máis luxosos e recoñecidos é Las Moreras, situado entre a estación de tren Las Margaritas Universidad e a residencia de estudantes.
Compras e lecer
Xetafe é unha cidade para as compras e o lecer; ten moitas tendas situadas no centro urbano e varios grandes centros comerciais e de lecer en zonas máis periféricas. No centro de Xetafe, a zona con máis tendas e comercios é o eixe da rúa Toledo e a Rúa Madrid, que atravesa o municipio de norte a sur. Gran parte deste bulevar é peonil, o que fai máis cómodo o ir de compras a pé. Outra zona céntrica moi comercial é a avenida de Juan de la Cierva.
Conforme nos afastamos do centro, atopamos o centro comercial Getafe 3, situado no barrio do Sector III, e conta cun Alcampo, varios restaurantes e un gran número de tendas de roupa e calzado. No barrio de Xetafe Norte, está o Bulevar, que conta cun Carrefour, varios restaurantes, sete salas de cine e tendas de roupa. O maior centro comercial e de lecer de Xetafe, é Nassica, situado na Área Tecnolóxica do Sur, ao que se chega pola M-50, a 5 km do centro urbano. O centro ten tendas de informática, de mobles, un Factory, 25 restaurantes, unha boleira, xogos recreativos, un feirón permanente e 20 salas de cine. No barrio do El Bercial está o centro comercial máis novo da cidade, que tamén se chama El Bercial. Alberga un El Corte Inglés, un Hipercor e dous cafeterías-restaurante. A zona con máis ambiente nocturno está no Barrio Centro, que é onde están a maioría de bares de tapas e discotecas da cidade.
Malia a proximidade a Madrid, o concello ten dous bos piñeirais con mesas, merendeiros, grellas, campos de fútbol e parques infantís. Estas instalacións están preparadas para pasar unha xornada en contacto coa natureza. Un deles é o Prado Acedinos, situado ao sur do casco urbano, ao que se chega pola saída 16 da autovía A-42. O outro é o Cerro de los Ángeles, ao que se chega pola autovía A-4.
Deporte
miniatura|220px|Piscina municipal de Xetafe Norte. O Cerro de los Ángeles ao fondo.
O deporte estrela en Xetafe, así como no resto de España, é o fútbol. O equipo local de fútbol é o Getafe Club de Fútbol. O 19 de xuño do 2004 o equipo logra o ascenso á primeira división española, feito que mobilizou á localidade. Tamén son populares o baloncesto, o tenis, o ciclismo e os deportes de motor, contando cunha grande afección entre os seus cidadáns. Cada mes de xuño, nas festas locais, celébrase o día da bicicleta, xornada na que ducias de miles de xetafenses sacan as bicicletas á rúa para facer unha rota pola cidade sen fins competitivos. Outro evento deportivo importante é o medio maratón Villa de Getafe, que se celebra cada xaneiro e que conta cunha grande afluencia de atletas.
A cidade ten oito polideportivos repartidos nos distintos barrios, pero os máis grandes e importantes son os de San Isidro e Las Margaritas. Xetafe conta, ademais, con tres piscinas municipais, que son a do Sector III, a de Xetafe Norte e a de Perales del Río. Tamén se destaca o estadio de fútbol Coliseum Alfonso Pérez, cunha capacidade para 14.400 espectadores. Con motivo do ascenso á primeira división do equipo local de fútbol, construíuse unha cidade deportiva situada xunto á piscina municipal de Xetafe Norte.
Sanidade
miniatura|220px|Lago artificial do Parque do Sector III.
Diocese
miniatura|dereita|250px|Localización e extensión da diocese de Xetafe.
A diocese de Xetafe é unha das máis novas de España. Foi erixida canonicamente polo papa Xoán Paulo II o día 23 de xullo de 1991, o mesmo día da creación da nova diocese de Alcalá de Henares. Ambas foron desmembradas da arquidiocese de Madrid-Alcalá, da que son dioceses sufragáneas. A creación destas dúas novas dioceses debeuse ao gran crecemento demográfico da arquidiocese de Madrid que, a principios dos anos 1990 chegaba xa aos 5 millóns de habitantes, dos cales ao redor do 90% son considerados católicos.
O territorio diocesano de Xetafe abarca toda a zona sur da Comunidade de Madrid, ocupando unha extensión de 2.295 km², cunha poboación de 1.122.601 habitantes, distribuídos en 115 parroquias. A Catedral de Xetafe é a igrexa da Magdalena, que fose consagrada catedral o 23 de xullo de 1995. A patroa da diocese é Nosa Señora dos Anxos, cuxa devoción está unida, segundo di a tradición, ao santuario no Cerro de los Ángeles, xunto ao camiño que se dirixe desde Madrid ao sur da península. A diocese conta cun Seminario Diocesano, denominado "Nosa Señora dos Apóstolos", que está situado no Cerro de los Ángeles, sobre a autovía do Sur, no quilómetro 13.
O primeiro bispo de Xetafe foi monseñor Francisco-José Pérez e Fernández Golfín, quen foi nomeado no seu cargo o 23 de xullo de 1991 e faleceu o 24 de febreiro de 2004. O actual bispo é monseñor Joaquín María López de Andújar y Cánovas del Castillo, nomeado no cargo o 29 de outubro de 2004, e como bispo auxiliar, desde o 13 de decembro de 2005, oficia monseñor Rafael Zornoza Boy.
Cidades irmandadas
A cidade de Xetafe participa activamente na iniciativa de irmandamento de cidades promovida, entre outras institucións, pola Unión Europea.
Vistas panorámicas
miniatura|650px|centro|Os barrios centrais de Xetafe co Cerro de los Ángeles como pano de fondo. De esquerda a dereita, vese a torre do concello (unha torre branca), a [[catedral de Xetafe e vivendas unifamiliares do Sector III. Fotografía tomada desde o Cerro Buenavista.]] miniatura|centre|650px|O Sector III visto desde o Cerro Buenavista. En primeiro plano aprézanse os xulgados, o edificio de Correos e o colexio privado Aristos.
Beacons of Ancestorship
Beacons of Ancestorship é o sexto álbum de estudio da banda estadounidense de post-rock Tortoise, publicado o 23 de xuño de 2009 a través do selo Thrill Jockey.
Eragrostis tef
Eragrostis tef (Zucc.) Trotter, coñecida polos nomes comúns de teff (ጤፍ ṭēff; tigriño: ጣፍ ṭaff) ou xaafii (en oromo), é unha planta anual nativa das terras altas do Etiopía e Eritrea no Corno de África. É un cereal común en Etiopía e na Eritrea, mais pouco coñecido noutras partes do mundo, constituíndo a base da injera, o prato nacional etíope. A etimoloxía popular liga a palabra "teff" á raíz etio-semítica "ṭff", que significa "perdido" (aparentemente debido ao pequeno tamaño do gran).
Orixes
Crese que o seu cultivo tivo inicio en Etiopía entre 4.000 e 1.000 a.C.. Estudos xenéticos apuntan a especie Eragrostis pilosa como o seu antepasado salvaxe máis probábel.
Características
É resistente a climas rigorosos quentes e secos. Cultívase tamén en solos alagados.
Presenta maior produtividade en altitudes de 1800 a 2000 metros con 450 a 550 milímetros de choiva e temperaturas entre 10 e 27 °C.
É unha semente pequena con coloracións variadas (do branco pasando polo vermello até o marrón escuro). As variedades máis claras posúen un sabor máis suave pero todos son igualmente nutritivos.
Grazas ao seu pequeno tamaño (preto de 1 milímetro de diámetro) e a súa facilidade de cultivo favoreceu un estilo de vida semi-nómade.
Valor nutricional
O gran ten unha concentración elevada e variada de nutrientes: calcio, ferro, cobre, aluminio, bario, fósforo e tiamina. É rico en carbohidratos. O ferro contido no teff é facilmente absorbido polo organismo.
Xeocrítica
A xeocrítica é un método de análise literaria e mais tamén unha teoría literaria que concentra o seu interese no estudo do espazo xeográfico. O nome débese a Bertrand Westphal quen no ano 2000 publicou o libro La géocritique mode d'emploi onde se insire o texto Pour une approche géocritique des textes que constitúe o manifesto fundacional da xeocrítica, aínda que estudos que abordaban temáticas relacionadas existen desde moito antes. No ano 2007 Westphal afondou no tema no libro ''La Géocritique. Réel, fiction, espace'' dándolle carta de natureza e como director do equipo de investigación da Universidade de Limoges, Espaces Humains et Interactions Culturelles (EHIC) constituído no ano 2000, colaborou na publicación de diversos proxectos xeocríticos.
Eragrostis tef
Valor nutricional
Estimula a flora intestinal. Non contén glute, polo que é apropiado para aqueles con intolerancia ao glute (doenza celíaca).
Xeocrítica
Teoría
A xeocrítica susténtase en tres premisas teóricas: a espazo-temporalidade, a transgresividade e a referencialidade. A idea que o espazo e o tempo forman un conxunto continuo débese á física moderna, o seu transplante ao dominio da teoría literaria permite propoñer un método de análise literaria interdisciplinaria. A análise non se centra xa que logo só en datos temporais, como a vida do autor, a historia do texto, que constitúe a crítica textual, ou da trama, que estuda a narrotoloxía, senón tamén sobre os datos espaciais, de aí a súa afinidade coa xeografía e con certos conceptos filosóficos como a deterritorialización. Na liña dos traballos de Michel Foucault, Henri Lefebvre e Mikhail Bakhtin recoñécese que as representacións do espazo  caracterízanse pola transgresión xeral e consciente das normas establecidas, establecendo novas relacións entre as xentes, os lugares e os obxectos, e polo tanto xeocrítica ha ser multifocal, diferenciándose así da imagoloxía, xeralmente centrada na visión que o autor ten sobre un ou varios territorios procurando pola contra as intereacións entre os espazos humanos e a literatura. A xeocrítica asume a referencialidade literaria entre o mundo e o texto, isto é entre o referente e a súa representación. Cuestionar a súa natureza e espazo permite á xeocrítica propoñer un estudo da ficción en literatura que reflicte tamén a teoría dos mundos posibles. A teoría do terceiro espazo, creado polo xeógrafo norteamericano Edward Soja permite postular un termo medio entre o espazo xeográfico e as súas diversas representacións.
Eragrostis tef
Consumo
Tradicionalmente, o teff úsase na cociña de Etiopía e de Eritrea para a preparación dun tipo de pan plano, o injera.
Xeocrítica
Teoría
Ademais de textos literarios a xeocrítica pódese aplicar a textos non literarios, como folletos turísticos, guías de viaxes ou mesmo publicidade