cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Psicoloxía educativa
Desenvolvemento social, moral e cognoscitivo
Para entender as características da aprendizaxe na infancia, adolescencia, adultez e vellez, os psicólogos educativos elaboran e aplican teorías acerca do desenvolvemento humano. Vistas decotío como etapas polas que as persoas pasan a medida que maduran, as teorías de desenvolvemento describen cambios nas habilidades mentais (cognición), roles sociais, razoamento moral e crenzas acerca da natureza do coñecemento.
Os psicólogos abocados a esta área investigaron a posibilidade de aplicar a teoría do desenvolvemento de Jean Piaget na educación. De acordo con esta teoría, os nenos pasan por catro etapas diferentes de capacidade cognitiva durante o seu crecemento, atinxindo o pensamento abstracto lóxico cara aos once anos, e debendo antes, durante o denominado pensamento concreto, utilizar obxectos específicos e exemplos para poder adquirir novos coñecementos. Os investigadores encontraron que as transicións entre o pensamento concreto e o pensamento abstracto lóxico, ao igual que o resto das transicións deste tipo, non ocorren ao mesmo tempo en tódolos dominios: un neno pode pensar de xeito abstracto en matemáticas, pero seguir limitado ao pensamento concreto en canto ao seu razoamento acerca das relacións humanas. Probablemente a contribución máis notoria de Piaget fose a súa idea de que as persoas constrúen activamente a súa comprensión a través dunha autorregulación do proceso de aprendizaxe.
Piaget propuxo unha teoría do desenvolvemento do razoamento moral, na cal os nenos progresan desde unha comprensión inxenua da moralidade baseada en comportamento e resultados, ata unha comprensión máis avanzada baseada en intencións. Lawrence Kohlberg tomou as ideas de Piaget para elaborar a súa teoría do desenvolvemento moral, segundo a cal dito desenvolvemento se produce en etapas. O modelo de desenvolvemento infantil proposto por Rudolf Steiner relaciona factores físicos, emocionais, cognitivos e de desenvolvemento moral, en etapas similares ás posteriormente propostas por Piaget.
As teorías do desenvolvemento son presentadas ás veces como incrementos graduais que se producen en dimensións separadas e non como un cambio entre estados cualitativamente diferentes. O desenvolvemento do coñecemento epistemolóxico foi descrito en termos de cambios graduais nas crenzas da xente en canto á certeza e permanencia do coñecemento, persistencia das capacidades e credibilidade das figuras de autoridade, tales como mestres e expertos. A xente desenvolve crenzas cada vez máis sofisticadas acerca do coñecemento que obteñen por medio da educación e a madurez.
Diferenzas e incapacidades individuais
dereita|miniatura|250px|Exemplo dun ítem pertencente a unha proba cognoscitiva de capacidades.
Cada persoa ten un conxunto de características e capacidades que sumadas o fan diferente a outros seres. Estas diferenzas individuais, que xorden da constante aprendizaxe e desenvolvemento, maniféstanse en factores como a intelixencia, a creatividade, o estilo cognoscitivo, a motivación e a capacidade de procesar información, comunicarse e relacionarse con outros suxeitos. As discapacidades máis comúns encontradas en nenos de idade escolar son o trastorno por déficit de atención con hiperactividade (TDAH), a incapacidade para aprender, a dislexia e a desorde de aprendizaxe comunicacional. Menos comúns son discapacidades como o retardo mental, a xordeira, a parálise cerebral, a epilepsia e a cegueira.
Se ben as teorías da intelixencia foron discutidas polos filósofos desde Platón, a medición da intelixencia é unha invención da psicoloxía educativa, desenvolvéndose á par desta disciplina. Os continuos debates acerca da natureza da intelixencia centráronse en como debía ser caracterizada: como algo simple, por medio dun factor escalar obtido por análise factorial (de acordo coa teoría da intelixencia xeral de Charles Spearman), con múltiples factores (como na teoría triárquica da intelixencia de Robert J. Sternberg ou na teoría das intelixencias múltiples de Howard Gardner), ou incluso se pode ou non ser medida na súa totalidade. Na práctica adóitanse utilizar instrumentos estandarizados, como o test de coeficiente intelectual Stanford-Binet e a escala de intelixencia Wechsler para nenos (Wechsler Intelligence Scale for Children), que permiten identificar a aqueles rapaces que necesitan un tratamento educativo individualizado, xa sexa con programas acelerados ou enriquecidos para nenos superdotados, ou con tratamentos que fagan énfase en habilidades específicas para fomentar a aprendizaxe en nenos con algún déficit identificado.
Aprendizaxe e cognición
Hai dúas hipóteses fundamentais que sentan as bases dos sistemas educativos formais: que o estudantado retén os coñecementos e habilidades que adquiren na escola, e que poden aplicar fóra das aulas en situacións que o requiran. Pero son exactas estas hipóteses? As investigacións mostran que, incluso cando os alumnos e as alumnas din non estar utilizando coñecementos adquiridos nos centros educativos, unha porción considerable destes é retida por moitos anos, e a retención a longo prazo depende en gran parte do grao de fixación ou a calidade que esa aprendizaxe tivo ao momento de producirse. Un estudo encontrou que aqueles estudantes universitarios que tiveran un curso de desenvolvemento infantil obtendo boas cualificacións nas avaliacións, dez anos despois retiñan unha media do 30% do aprendido, mentres que aqueles que obtiveran notas moderadas ou baixas presentaban unha media de retención de arredor do 20%. Hai menos consenso acerca de canto coñecemento adquirido na escola se transfire a tarefas que se encontran fóra do ámbito da educación formal e como se produce esa transferencia. Algúns psicólogos sosteñen que a evidencia obtida por medio de investigacións para este tipo de transferencia distante é escasa, mentres que outros sosteñen que hai suficiente evidencia deste tipo de transferencia distante en dominios específicos. Hai distintas perspectivas establecidas coas que as teorías da aprendizaxe usadas dentro da psicoloxía educativa son formuladas e discutidas. Nesta sección resúmese como a psicoloxía educativa investigou e aplicou estas teorías dentro das perspectivas formuladas polo condutismo, o cognitivismo, o cognitivismo social e o construtivismo.
Perspectiva condutista
A análise condutual aplicada (ABA, en inglés) consiste nun conxunto de técnicas baseadas nos principios condutuais do condicionamento operante, e é eficaz nunha ampla gama de contornos educativos. Por exemplo, os mestres poden mellorar o comportamento dos estudantes por medio de recompensas sistemáticas a aqueles que sigan as normas da aula, podendo ser estes premios gabanzas, fichas intercambiables por diversos artigos ou outros elementos que sirvan como motivación. A pesar da eficacia que demostraron ter as recompensas nos cambios de conduta, o seu uso na educación foi criticado polos defensores da teoría da autodeterminación, que sostén que os premios debilitan a motivación intrínseca dos aprendices. Respecto a isto existe evidencia de que as recompensas tanxibles diminúen a motivación intrínseca en situacións específicas, como cando o estudante xa posúe un alto nivel de motivación intrínseca para acadar a conduta que se ten como meta. Pero os resultados que sinalan os efectos prexudiciais son compensados por aquela evidencia que demostra que noutras situacións se realza a motivación intrínseca, como cando as recompensas son outorgadas para lograr un incremento gradual dun desempeño estándar. Moitas terapias efectivas están baseadas nos principios da análise condutual aplicada, unha das cales é o adestramento en respostas centrais (PRT, do inglés Pivotal Response Training), usado en trastornos do espectro autista.
Perspectiva cognoscitiva
Actualmente a perspectiva cognitiva ou cognoscitiva é utilizada con maior frecuencia do que a condutista, quizais porque a cognitiva admite construtos mentais coma os trazos, as crenzas, os recordos, as motivacións e as emocións. As teorías cognoscitivas sosteñen que a memoria ten estruturas capaces de determinar como a información é percibida, procesada, almacenada, recordada e esquecida. Entre estas teorías da memoria encóntrase a teoría da dobre codificación ou da codificación dual, de Allan Paivio, que propón unha división entre os sistemas verbais e visuais, relacionados entre si malia estaren separados. Dentro da psicoloxía educativa, a teoría de Paivio foi usada xunto á teoría da carga cognitiva para explicar o xeito de aprender por medio das presentacións multimedia.
dereita|miniatura|250px|Tres experimentos divulgados por Drug, Davis e Glover demostraron as vantaxes que ten atrasar unha semana a relectura dunha pasaxe dun texto (distribuída) respecto a reler o texto inmediatamente.
A aprendizaxe espazada ou distribuída, un fenómeno cognitivo fortemente avalado pola investigación no campo da psicoloxía, é altamente aplicable na educación. Mostrouse que os estudantes que realizaban unha segunda lectura dun texto algún tempo despois da primeira, ao seren avaliados obtiñan mellores cualificacións que quen o relían inmediatamente (véxase a figura). A investigación realizada dentro da área da psicoloxía educativa mostrou que outros descubrimentos da psicoloxía cognoscitiva son tamén aplicables á educación, como os beneficios de usar técnicas mnemónicas para reter información a curto e longo prazo.
A resolución de problemas, sinalada por moitos psicólogos cognitivistas como fundamental para a aprendizaxe, ocupa un importante lugar como tema de investigación na psicoloxía educativa. Un estudante é quen de interpretar un problema por medio da asignación dun esquema que se encontra almacenado na memoria a longo prazo. Ao asignarlle a ese problema un esquema incorrecto, subsecuentemente a atención do estudante afástase daquelas características do problema que son incompatibles co dito esquema asignado.
Perspectiva sociocognitivista
A teoría social cognitiva recibe unha grande influencia da fusión de elementos que foron inicialmente desenvoltos por Albert Bandura e que pertencen ás teorías comportamental, cognitiva e social. Na súa teoría da aprendizaxe social, Bandura enfatiza o proceso de aprendizaxe por observación, no cal o comportamento do educando cambia como resultado da observación da actuación doutros e das súas consecuencias. Esta teoría identifica diversos factores que determinan se a observación dun modelo pode producir o cambio da conduta ou o cambio cognitivo. Estes factores inclúen o estado de desenvolvemento dos aprendices, o prestixio e capacidade que se percibe no modelo, as consecuencias que o modelo recibe tralo seu accionar, a relevancia do comportamento do modelo, os efectos que esta conduta ten nas metas dos alumnos e a autoeficacia dos estudantes. O concepto de autoeficacia, que xogou un importante rol nas teorías do desenvolvemento posteriores, fai referencia ás crenzas que a persoa ten respecto ás súas propias habilidades e á capacidade para realizar o comportamento observado.
Un exemplo do tipo de investigación alentada pola teoría da aprendizaxe social é o caso do experimento de Schunk e Hanson. Nesta proba traballaron cunha mostra composta por estudantes de segundo ano que experimentaran dificultades para aprender a realizar restas. Dita mostra foi dividida en dous grupos: mentres que nun deles era un profesor quen ensinaba o procedemento por medio dun exercicio matemático, no outro a explicación era levada a cabo co mesmo método por estudantes de segundo grao e, tras esa primeira etapa, ámbolos dous grupos participaban nun mesmo programa educativo. Unha vez culminado o programa avaliáronse os coñecementos adquiridos, resultando que os estudantes que recibiran a explicación dun semellante obtiveron mellores cualificacións e mostraban máis confianza na súa capacidade ca aqueles que recibiran a demostración por parte dun profesor. Estes resultados foron interpretados como favorables á hipótese que percibiu a relación entre o modelo de aprendizaxe social e o incremento da autoeficacia dos estudantes, permitindo unha aprendizaxe máis efectiva, o que supuxo que a ensinanza provista por semellantes é particularmente efectiva naqueles alumnos que posúen unha autoeficacia baixa.
Durante a última década do século XX parte da investigación realizada na área da psicoloxía educativa centrouse no desenvolvemento de teorías de aprendizaxe autorregulada (SRL en inglés) e metacognición. Estas teorías parten da premisa central que afirma que os educandos máis eficaces son aqueles axentes activos que constrúen o seu coñecemento por medio de fixación de metas, de tarefas de análise, de estratexias de planeamento e polo monitoreo da súa comprensión sobre os temas aprendidos. A investigación indicou que aqueles estudantes que posúen unha meta definida e que automonitorean o aprendido tenden a posuír un maior interese polas tarefas intrínsecas do tema estudado e unha maior eficacia. Ademais estas estratexias de aprendizaxe poden incrementar o rendemento académico.
Perspectiva do construtivismo
O construtivismo é unha categoría da teoría de aprendizaxe na cal se pon énfase na axencia e o coñecemento anterior do principiante, e decotío nos determinantes sociais e culturais do proceso de aprendizaxe. Os psicólogos educativos distinguen o construtivismo individual (ou psicolóxico), identificado coa teoría do desenvolvemento cognitivo de Jean Piaget, do construtivismo social. Unha influencia dominante no último tipo é o traballo de Lev Vygotski sobre a aprendizaxe sociocultural, describindo como as interaccións con adultos, con semellantes máis capaces e con ferramentas cognoscitivas se interiorizan para formar construcións mentais. Elaborando a teoría de Vygotski, Jerome Bruner e outros psicólogos educativos desenvolveron o concepto importante da estada educativa, no que o ambiente social ou da información ofrece as axudas para aprender.
A teoría construtivista de Vygotski levou a pensar que o comportamento, as habilidades, as aptitudes e as crenzas están inherentemente relacionados coa configuración sociocultural específica na que se atopa o individuo. De acordo con este punto de vista, o aprendiz é culturizado a través da interacción social que mantén dentro dunha determinada comunidade de práctica. A visión adquirida polo construtivismo social produciu novos enfoques de ensino e aprendizaxe, tales como a aprendizaxe cognitiva, na cal os compoñentes tácitos dunha tarefa complexa son explicitados a un novato a través de interaccións conversacionais que ocorren entre un experto e el.
Motivación
A motivación é un estado interno que activa, dirixe e sostén o comportamento. A investigación educativa da psicoloxía sobre a motivación refírese á evolución ou á vontade que os estudantes traen ante unha tarefa, o seu nivel de interese e de motivación intrínseca, as metas persoais que dirixen o seu comportamento e ás súas crenzas sobre as causas do seu éxito ou fracaso.
Unha forma da teoría da atribución foi revisada por Bernard Weiner, que describe como as crenzas dos estudantes sobre as causas do éxito académico ou do fracaso afectan ás súas emocións e ás súas motivacións. Por exemplo, cando os estudantes atribúen o fracaso á carencia de capacidade, e a capacidade é percibida como incontrolable, experimentan a emoción da vergoña e polo tanto diminúen o esforzo e demostran un descenso do rendemento. En cambio, cando os estudantes atribúen o fracaso á falta de esforzo, e o esforzo é percibido como controlable, experimentan a emoción da culpabilidade, e polo tanto aumentan o esforzo e mostran un rendemento mellorado.
As teorías de motivación tamén explican como as metas dos principiantes afectan ao seu modo de acometer tarefas académicas. Os que teñen como meta a mestría esfórzanse por aumentar a súa capacidade e o seu coñecemento. Os que teñen como meta o achegamento do funcionamento esfórzanse en buscar oportunidades de demostraren a súa capacidade. O medo ao fracaso conduce aos que teñen metas da evitación do funcionamento a evitar as situacións nas que se expoñen as súas capacidades. A investigación demostrou que as metas da mestría están asociadas a moitos resultados positivos, como a persistencia fronte ao fracaso, a preferencia por tarefas desafiantes, a creatividade e a motivación intrínseca. As metas da evitación do funcionamento asócianse a resultados negativos, como a pobre concentración e a desorganización no estudo, unha menor autorregulación, un baixo tratamento da información e a ansiedade da proba. As metas do achegamento do funcionamento asócianse a resultados positivos, e a algúns resultados negativos, como a negativa a buscar axuda e o baixo tratamento da información.
Metodoloxía de investigación
Os métodos de investigación usados en psicoloxía educativa tenden a ser tomados da psicoloxía e doutras ciencias sociais. Hai tamén unha historia da innovación metodolóxica significativa polos psicólogos educativos, e os psicólogos que investigan problemas educativos, problemas da dirección dos métodos da investigación en deseño da investigación e análise de datos. O deseño da investigación informa das formulacións, os experimentos e os estudos de observación para asegurarse de que os seus resultados teñen validez interna, externa e ecolóxica. A análise de datos abrangue os métodos para os datos (non numéricos) cuantitativos (numérico) e cualitativos do proceso da investigación. Aínda que historicamente o uso de métodos cuantitativos era acotío considerado unha marca esencial do estudo, a investigación educativa moderna da psicoloxía utiliza métodos cuantitativos e cualitativos.
Métodos cuantitativos
dereita|miniatura|250px|Probar as contas e outras variables educativas aproximan acotío a unha [[distribución normal.]]
Quizais ao comezo, entre as innovacións metodolóxicas importantes da psicoloxía educativa, estaban o desenvolvemento e o uso da análise factorial de Charles Spearman. A análise factorial é un dos moitos métodos estatísticos multivariante usados polos psicólogos educativos. Utilízase para resumir relacións entre un sistema grande de variables ou de preguntas da proba, para desenvolver teorías sobre construcións mentais, como a ansiedade, e para determinar a confiabilidade e a validez dos resultados da proba. Tempo despois da súa introdución por Spearman, a análise factorial converteuse nunha base da investigación, aparecendo acotío en diarios educativos da psicoloxía.
A metaanálise, a combinación dos resultados de investigación individuais para producir unha revisión cuantitativa da literatura, é outra innovación metodolóxica asociada de cerca á psicoloxía educativa. Nunha metaanálise os tamaños do efecto que representan, por exemplo, as diferenzas entre tratamentos, agrupados nun sistema de experimentos similares, fanse unha media para obter un só valor agregado que representa a mellor estimulación do efecto do tratamento. Varias décadas despois dos traballos de Karl Pearson coas primeiras versións da metaanálise, Gene V. Glass publicou o primeiro uso de técnicas metaanalíticas modernas e estimulouse o seu amplo uso a través das ciencias sociais e biomédicas. Na actualidade, a metaanálise está entre os tipos máis comúns de revisión da literatura encontrados na investigación educativa da psicoloxía.
Métodos cualitativos
Os métodos cualitativos utilízanse nos estudos educativos que teñen por propósito describir acontecementos, procesos e situacións da significación teórica. Os métodos cualitativos usados en psicoloxía educativa derivan acotío da antropoloxía, da socioloxía ou da sociolingüística. Por exemplo, o método antropolóxico de etnografía utilizouse para describir o ensino e a aprendizaxe en salas de clase. En estudos deste tipo, o investigador pode recolectar notas detalladas do campo como un observador participante ou observador pasivo. Máis adiante, as notas e outros datos pódense categorizar e interpretar por métodos como a mostraxe teórica. A triangulación, a práctica dos resultados da comprobación con fontes de datos múltiples, valórase altamente na investigación cualitativa.
Os casos de estudo son formas de investigación cualitativa centradas nunha soa persoa, organización, acontecemento, ou outra entidade. Nun estudo dun caso, os investigadores fixeron unha entrevista semiestruturada de dúas horas e media a unha rapaza de 20 anos, que tivera unha historia de pensamento suicida adolescente entre os 14 e os 18 anos. Analizaban unha gravación sonora da entrevista para entender o papel do desenvolvemento cognoscitivo, da formación da identidad e do acceso social no seu pensamento suicida.
A análise cualitativa intenta ser aplicada coa maior frecuencia posible aos datos verbais de fontes como conversacións, entrevistas, grupos principais e diarios persoais. Os métodos cualitativos son así, tipicamente, achegamentos a recompilar, a procesar e a divulgar datos verbais. Un dos métodos de uso máis xeral para a investigación cualitativa en psicoloxía educativa é a análise do protocolo. Neste método piden ao participante da investigación que pense en voz alta mentres realiza unha tarefa, como solucionar un problema de matemáticas. Na análise do protocolo pénsase que os datos verbais indican a qué información está atendendo o suxeito, pero non se interpretan explicitamente como unha explicación ou xustificación para o comportamento. En cambio, o método da análise verbal admite as explicacións dos principiantes como xeito de revelar o seu modelo mental ou ideas falsas (ex., das leis do movemento). As operacións máis fundamentais do protocolo e da análise verbal están dividindo (illando) e categorizando as seccións en segmentos de datos verbais. A análise da conversa e a análise do discurso, os métodos sociolingüísticos que se centran máis especificamente na estrutura do intercambio conversacional (ex., entre un profesor e un estudante), utilizáronse para determinar o proceso do cambio conceptual na aprendizaxe da ciencia. Os métodos cualitativos utilízanse tamén para analizar a información nunha variedade de medios, tales como debuxos dos estudantes e os mapas conceptuais, interaccións gravadas visualmente e rexistros informáticos.
Utilización do deseño educativo e educativo tecnolóxico
dereita|miniatura|250px|Taxonomía de obxectivos da educación: categorías no dominio cognoscitivo. As teorías e a investigación educativa da psicoloxía empréganse para o [[deseño educativo, o deseño sistemático de materiais, as actividades e os ambientes interactivos para aprender. Por exemplo, para definir obxectivos educativos os deseñadores educativos empregan a miudo unha taxonomía dos obxectivos educativos creada por Benjamin Bloom e os seus compañeiros. ]] Bloom tamén investigou a habilidade de aprender cunha estratexia educativa na que os principiantes avanzan soamente a un novo obxectivo de aprendizaxe despois de que dominen os seus obxectivos previos. Bloom descobre que unha combinación da aprendizaxe do mestre con curso particular é altamente eficaz, producindo resultados de aprendizaxe que exceden de lonxe os alcanzados normalmente na instrución de sala de clase. Gagné, outro psicólogo, desenvolveu anteriormente un influente método de análise de tarefa, no que unha meta final de aprendizaxe se amplía segundo unha xerarquía de obxectivos estruturada segundo unha relación de pre-requisitos necesarios.
Utilización da ensinanza
A investigación sobre a xestión e a pedagoxía da aula condúcese para dirixir a práctica do ensino e para servir de base aos programas de formación do profesorado. Os obxectivos de xestión da aula son crear un ambiente conducente a aprender e desenvolver as habilidades de autoxestión dos estudantes. Máis especificamente, a xestión da aula esfórzase en crear relacions positivas entre mestre e estudante, manexar grupos de estudantes para favorecer comportamentos de traballo, asesorar sobre os usos e outros métodos psicolóxicos de axuda aos estudantes que presentan problemas psicosociais persistentes.
Formato de 35 mm
miniatura|Rolo de película de 35 mm fabricado por [[Kodak.]] O formato de 35 mm, ou simplemente 35 mm, é o nome común para o formatos de película ou de sensor de 24×36 mm usados na fotografía. Ten unha relación de aspecto de 3:2, e un tamaño na diagonal de aproximadamente 43 mm. Emprégase en innumerábeis aplicacións fotográficas, que inclúen cámaras telemétricas (analóxicas e dixitais), cámaras dixitais sen espello, cámaras reflex dixitais, cámaras compactas e cámaras de película desbotables.
Psicoloxía educativa
Historia da educación
A psicoloxía educativa non pode demandar prioridade na análisise sistemática de procesos educativos. Filósofos da educación tales como Demócrito, Quintiliano, Vives e Comenio examinaron, clasificaron e xulgaron os métodos de educación séculos antes dos inicios da psicoloxía, nos derradeiros anos dos 1800. As aspiracións da nova disciplina baseáronse no emprego do método científico para a observación e a experimentación dos problemas educativos. Incluso nos anos da disciplina, os psicólogos educativos recoñeceron as limitacións deste novo achegamento. Na serie famosa de Negociacións cos profesores na psicoloxía, publicada en 1899 e agora vista como o primeiro libro de textos educativos da psicoloxía, o psicólogo americano pioneiro William James comentou isto:
Formato de 35 mm
Na fotografía dixital é máis coñecido como formato completo, full frame, FF ou FX, sendo esta última forma unha marca rexistrada de Nikon.
Psicoloxía educativa
Historia da educación
Segundo teóricos da psicoloxía educativa de David Berliner a actitude da práctica educativa respecto ao mundo trocou o seu interese inicial polo desdén.
Formato de 35 mm
Historia
Foi creado por Oskar Barnack coa introdución da súa cámara Leica na década de 1920, polo que tamén é coñecido como formato Leica ou formato Barnack. O nome 35 mm fai referencia ao ancho total da película no formato 135, un cartucho de película perforada, o máis usado en fotografía ata a invención das DSLR de formato completo.
Psicoloxía educativa
Psicólogos e teóricos educativos influentes
Nunha historia biográfica recente da psicoloxía educativa foron escolmadas as persoas seguintes polas súas contribucións significativas ao campo:
Maryam Mirzakhani
Maryam Mirzakhani (en ) nada en Teherán o 12 de maio de 1977 e finada en Palo Alto (California) o 15 de xullo de 2017 foi unha matemática iraniana, profesora de matemáticas na Universidade Stanford. Os seus campos de traballo incluíron a teoría de Teichmüller, a xeometría hiperbólica, a teoría ergódica e a xeometría simpléctica.
O 13 de agosto de 2014, Mirzakhani converteuse na primeira muller e a primeira persoa iraniana en recibir a medalla Fields, o premio máis prestixioso das matemáticas. O comité do premio citou o seu traballo na "dinámica e a xeometría das superficies de Riemann e os seus espazos módulo".
Traxectoria
Mirzakhani asistiu en Teherán á escola Farzanegan, que formaba parte da Organización Nacional para o Desenvolvemento de Talentos Excepcionais.
En 1994 gañou a medalla de ouro na Olimpíada Matemática Internacional, primeira estudante iraniana en conseguilo. Na seguinte edición converteuse na primeira iraniana en conseguir unha puntuación perfecta e en gañar dúas medallas de ouro.
Obtivo o seu grao en matemáticas en 1999 na Universidade Sharif de Tecnoloxía de Teherán. Marchou aos Estados Unidos para continuar o seu traballo, logrando o doutoramento na Universidade Harvard en 2004, traballando baixo a supervisión do gañador da medalla Fields Curtis McMullen. En 2004 acadou unha colaboración no Instituto Clay de Matemáticas e como profesora na Universidade de Princeton.
Mirzakhani fixo varias contribucións á teoría de espazos módulo sobre superficies de Riemann. Nos primeiros traballos, Mirzakhani descubriu unha fórmula para expresar o volume dun espazo módulo cun genus dado como polinomio en función do número de compoñentes de fronteira. Isto levouna a obter unha nova demostración para a fórmula descuberta por Edward Witten e Maxim Kontsevich sobre os números de intersección das clases tautolóxicas sobre espazos módulo, ademais dunha fórmula asintótica para o crecemtne do número de xeodésicas pechadas sobre unha superficie hiperbólica compacta, xeneralizando o teorema das tres xeodésicas para superficies esféricas. O seu traballo seguinte centrouse na dinámica de Teichmüller sobre espazos módulo. En particular, probou a conxectura de William Thurston.
A Mirzakhani foille concedida a medalla Fields en 2014 pola "súa extraordinaria contribución á dinámica e á xeometría das superficies de Riemann e os seus espazos módulo", converténdose na única muller que a posúe até hoxe. O premio foi recibido en Seúl durante o Congreso Internacional de Matemáticas. O presidente Hassan Rouhani felicitouna.
Dende 2019, o 12 de maio celébrase o Día das Mulleres Matemáticas, para conmemorar o nacemento de Maryam Mirzakhani.
Vida privada
En 2013, a Mirzakhani diagnosticáronlle cancro de mama. Tras catro anos estendéuselle á medula ósea e faleceu o 15 de xullo de 2017.
Aeroporto de Belo Horizonte
O aeroporto internacional de Belo Horizonte-Tancredo Neves, anteriormente chamado aeroporto internacional de Confins, é o principal aeroporto que serve á cidade brasileira de Belo Horizonte. O 2 de setembro de 1986 bautizouse na honra de Tancredo de Almeida Neves, preseidente electo do país. Está situado no municipio de Confins, en Minas Gerais. Está operado por BH Airport S.A.
Megapodius
Megapodius é un xénero de aves da orde dos galiformes, que é o tipo da familia dos megapodíidos.
Características
Son aves de tamaño mediano e corpo repoludo, con cabezas pequenas e patas grandes (ao que alude o nome do xénero). Unha das súas características máis salientábeis é que non incuban os ovos coa calor do seu corpo, como é habitual nas aves, se non que os enterran, laboir na que colaboran os machos, construíndo un enorme montículo de vexetación en descomposición para regular a calor interno meentrs que os ovos non eclosionan, polo que se coñecen en inglés como mound-builders (construtores de montículos).
Distribución
Encóntranse na rexión Indo-Pacifica, desde o sueste asiático (illas Nicobar, Filipinas, Indonesia), o norte de Australia até moitas illas do oeste do océano Pacífico (Nova Guinea, Bismarck, Vanuatu, Salomón, Palau, Guam, Marianas do Norte).
Taxonomía
miniatura|240px|Megapodius cumingi en [[Palawan, Filipinas.]] miniatura|240px|Megapodius forsteni. miniatura|240px|Megapodius laperouse.
Manuel Arias Rodríguez
Manuel Arias Rodríguez, finado en Monforte de Lemos o 17 de xullo de 1907, foi un político galego.
Megapodius
Descrición
O xénero foi descrito en 1823 polo naturalista francés Joseph Paul Gaimard. no seu traballo ''Ferussac's Bull. General Universel Annonces Nouvelles Sci. Paris'' 2: 450.
Manuel Arias Rodríguez
Traxectoria
Home de Guillermo de Osma Scull en Monforte, era coñecido como "o cacique de Fiolleda". Foi elixido alcalde de Monforte de Lemos o 1 de xaneiro de 1890. Cesou no cargo en marzo dese ano. Volveu ser alcalde en setembro de 1890, cesando en xuño de 1891. Foi deputado provincial polo distrito de Monforte-Quiroga e vicepresidente da Deputación de Lugo.
Megapodius
Taxonomía
O nome Megapodius está formado polos elementos do latín científico mega- e -podius. O primeiro deriva do grego antigo μέγας mégas, 'grande'; e o segundo é unha latinización do grego antigo πούς, ποδός poús, podós, 'pata de animal'.
Manuel Arias Rodríguez
Vida persoal
Casou con Amalia Méndez Gayoso e foi pai de Asunción (que casou con Alfredo Paradela Martínez), Aurora e Julio Arias Méndez.
Megapodius
Especies
No xénero recoñécense trece especies viventes:
Ademais coñecense dúas especies fósiles:
Coenred de Northumbria
Coenred (ou Cenred) foi rei de Northumbria de 716 a 718.
Traxectoria
Xoán de Fordun afirma que asasinou o seu predecesor Osred. Descríbeselle como membro dos Leodwaldingas, unha liñaxe descendente de Ida de Bernicia, e foi o primeiro da súa dinastía en gobernar Northumbria. Os Anais de Ulster rexistran a morte do fillo de Cuidine (Cuthwine), rei dos saxóns, en 718, e isto case certamente se refire a Coenred.
Thomas Pynchon
Traxectoria
Procedente de Long Island, Pynchon pasou dous anos na mariña e posteriormente graduouse na Universidade de Cornell. Despois de publicar historias curtas a finais dos anos 50 e principios dos 60, empezou a traballar nas novelas polas que é mudialmente coñecido: V. (1963), The Crying of Lot 49 (1966), Gravity's Rainbow (1973), Vineland (1990), Mason & Dixon (1997), Against the Day (2006) e Inherent Vice (2009).
Palacio Finlayson
O Palacio Finlayson en finés Finlaysonin palatsi) é un inmoble situado no barrio de Finlayson, na cidade de Tampere (Finlandia). O deseño do edificio foi obra do arquitecto finlandés Lambert Petterson por encargo de Alexander von Nottbeck.
Historia
Logo da morte do industrial Wilhelm von Nottbeck en 1890 un dos seus fillos, Alexander, decidiu demoler a vella casa de madeira que construíra seu pai a finais da década de 1840 e onde pasara a súa infancia. A antiga vivenda familiar foi substituída por un palacio de estilo neorrenacentista deseñada polo daquela arquitecto municipal de Tampere, Lambert Petterson.
HC Lev Praha
O Hockey Club Lev Praha, máis coñecido como Lev Praha, é un equipo profesional de hóckey sobre xeo da cidade de Praga (República Checa). Foi fundado en 2012 e dende ese ano compite na Kontinental Hockey League (KHL). Non ten nada que ver co HC Lev Poprad, un club desaparecido da localidade eslovaca de Poprad, que competiu na KHL durante a tempada 2011-12.
HC Lev en Hradec Králové e Poprad
En 2010 fundouse na localidade de Hradec Králové (República Checa) un equipo chamado HC Lev Hradec Králové, coa intención de ingresar na KHL. Porén a Federación Checa de Hóckey sobre Xeo non lle concedeu permiso ao club. A causa diso, o equipo trasladouse á localidade de Poprad (Eslovaquia), e finalmente se lle concedeu permiso para competir na tempada 2011-12. Así a todo tras tan só unha tempada na KHL o club disolveuse.
Novo equipo en Praga (2012)
O Lev Praha ten un acordo de cooperación co equipo local do Sparta Praha, club da Extraliga Checa e os dous equipos xogan no Tipsport Arena. Lev tamén ten pensado xogar catro partidos como local no O2 Arena, un estadio máis grande e moderno.
Tempada 2012–13
O Lev fichou ao adestrador checo Josef Jandač como adestrador xefe para a primeira tempada do equipo na KHL, onde Jiří Novotný foi o seu primeiro capitán. O equipo comezou a tempada o 6 de setembro de 2012 coa vitoria na casa por 2 goles a 1 fronte ao Dinamo Riga.
18 de marzo
O 18 de marzo é o 77º día do ano do calendario gregoriano e o 78º nos anos bisestos. Quedan 288 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|150px|Roberto Blanco Torres.
Mortes
miniatura|150px|José Rodríguez Martínez.
Festas e celebracións
Aruba - Día da Bandeira
Outros
Os 366 días do ano
Remesal
O topónimo Remesal pode referirse a:
Pobo cree
200px|esquerda|miniatura|Indio cree, Old Nemaska 2006 (Foto:André Perron). Os cree forman un grupo nativo norteamericano de máis de 200.000 individuos, o que o converte nun dos maiores grupos do Canadá. Viven no Quebec, Ontario, Manitoba, Saskatchewan e Alberta. A maioría dos cree eran indios dos bosques orientais, mentres que os que viven en Saskatchewan e o sur de Alberta, eran indios das pradeiras.
miniatura|220px|Rapaza cree (1928).
Historia
No Quebec, tras unha longa loita contra os gobernos provinciais e federais, os cree que viven na área da baía de James aceptaron unha compensación financeira pola confiscación da parte da illa que quedou inundada polo magno proxecto hidroeléctrico do norte do Quebec. Utilizaron parte dos fondos para mercar unha compañía aérea, sendo os cree o único pobo indio que posúa liñas aéreas propias. En 1980 opuxéronse con éxito á construción da segunda fase do proxecto hidroeléctrico da baía de James.
Debido ao gran número de falantes da lingua cree, esta ten actualmente un certo uso. En cree publícanse revistas, libros e xornais e incluso utilízase en programas informáticos.
Silo (rei)
Silo (Silo Silonis), finado en Pravia (Asturias) no 783, cítase como rei de Galicia nas fontes documentais árabes e cristiáns. Gobernou gran parte da Galicia altomedieval desde 774 a 783. Accedeu ao trono polo seu casamento con Adosinda, filla do rei Afonso I e mudou a corte de Cangas de Onís a Pravia (Asturias). O seu reinado está marcado pola paz con Al-Andalus, sendo coetáneo do rei franco Carlomagno e do emir Omeia de Córdoba Abderramán I.
Lodeira
O topónimo galego Lodeira pode referirse a:
Silo (rei)
Orixe
A orixe de Silo é totalmente descoñecida, datos básicos como o seu nacemento, o seu lugar de procedencia ou incluso os nomes dos seus pais son un enigma. Os escasos datos históricos do seu curto reinado -de apenas 9 anos- están baseados case unicamente en tres crónicas escritas máis de cen anos despois do reinado de Silo, nas chamadas Crónicas de Afonso III, redactadas pouco antes do ano 900 por orde do rei Afonso III o Magno.
Á xa diferenza temporal entre os supostos feitos de Silo (774-783) e a descrición destas Crónicas (ano 888-900), hai que sumar o feito de que estas foron redactadas co obxectivo político de presentar a Afonso III como lexítimo e indiscutible monarca dunha suposta liñaxe real que pretendía facelo herdeiro dos visigodos. Debido a isto, a veracidade destas crónicas é seriamente discutida entre os académicos, e os datos deben ser interpretados en clave histórica.
Acceso ao trono
A documentación ao respecto non só é escasa senón incluso contraditoria. Para a versión Rotense da Crónica de Afonso III, tras a morte de Aurelio, Silo tomou en matrimonio á filla de Afonso I, -de nome Adosinda- o que lle tería propiciado o acceso ao trono. Porén, a Crónica Albeldense fai fincapé no feito de que "no tempo de Aurelio, Silo tomou por esposa a Adosinda, irmá do rei Froila, coa que máis tarde alcanzaría o trono". Se ben as crónicas difiren se o casamento con Adosinda foi previo ou posterior á morte de Aurelio, o certo é que ambas coinciden en sinalar que Silo accedeu ao trono grazas a Adosinda.
Con todo, numerosos autores apuntan que a verdadeira razón do acceso de Silo ao poder fose debido ao apoio da mesma facción nobiliaria que apoiou o goberno de Aurelio, e posteriormente de Mauregato e Vermudo I, sendo posiblemente.
Traslado da Corte a Pravia
Ao acceder Silo ao trono trasladou a capital de Cangas de Onís a Pravia, xa que formaba parte da aristocracia local e posuía terras neses territorios. Ademais, o traslado da corte obedecía a motivos estratéxicos, xa que Pravia, antigo asentamento romano, estaba no fondo do Val do Nalón e preto dunha vía romana terminal de Asturica Augusta. Por último, ao terse ampliado o reino até Galicia, Cangas de Onís quedaba nun lugar demasiado excéntrico.
A súa tumba, e a da súa esposa Adosinda, encóntranse na igrexa de San Xoán (Santianes de Pravia) de estilo prerrománico na localidade de Santianes (Pravia, Asturias).
Política
Segundo as redaccións Rotense e Sebastianense da Crónica de Afonso III, tamén o monarca Silo tivo que enfrontarse no seu reinado a unha revolta daqueles que se opoñían ao seu poder na Galicia altomedieval, continuación sen dúbida das habidas contra os reis Froila I e Aurelio, con todo a Crónica Albeldense non fai mención algunha a este suposto feito. A confrontación das tropas de Silo contra os rebeldes foi a batalla de Montecubeiro, con todo é moi posible que a natureza desta revolta fose, como as anteriores, a oposición á integración forzosa nunha estrutura estatal superior. .
Ao no ter descendencia, todo parecía indicar que Afonso, fillo de Froila I e polo tanto sobriño de Adosinda (o futuro Afonso II), sería o seu inmediato sucesor, pero unha revolta deu o trono ao seu tío Mauregato, fillo natural de Afonso I cunha serva de orixe musulmán. Esta relación que dificultou o ascenso ao trono de Afonso II levou a unha posterior difamación sobre el e o seu reinado:
O diploma do rei Silo
O máis antigo pergameo do estado trata dunha doazón privada do rei a un monxes de Trabada para construír un templo, do ano 775, chamado Diploma do rei Silo ou Celeiro. centro|miniatura|440x440px|O [[Celeiro (documento)|Celeiro ou o diploma de Silo, princeps ou rei de Galiza, é o documento considerado máis antigo conservado na Península Ibérica no cal o monarca fai unha doazón a uns monxes para construíren un templo entre Eo/Xove e Masma. Está confirmado polos tamén reis de Galiza Afonso II, Ramiro I, Ordoño I e Afonso III.]]
Regovide, Árbol, Vilalba
Regovide é un lugar da parroquia de Árbol no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá. Tiña 5 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales 2 eran homes e 3 eran mulleres.
Lepe
miniatura|300px|Flecha de Nueva Umbría, vista desde o litoral.Lepe é unha cidade da provincia de Huelva, Andalucía, España. No ano 2008 tiña 25.041 habitantes. A súa extensión superficial é de 129 km² e ten unha densidade de 178,0 hab. /km². É o municipio máis poboado da provincia tras a capital.
As súas coordenadas xeográficas son 37º 15' N, 7º 12' Ou. Atópase situada a unha altitude de 18 msnm e a 41 km de Huelva, a capital provincial. Situada a 4 km do litoral atlántico e a 20 de Portugal.
Fundada polos fenicios nun pequeno val da terra chaira da actual provincia de Huelva, Lepe foi poboada por numerosos moradores, dos que garda vestixios (fenicios, romanos, árabes etc.)
A cidade caracterízase actualmente por ser unha localidade punteira en canto á solidez da súa economía, baseada principalmente no sector primario. A renda por habitante é bastante alta, e segue sendo unha das cidades con maior crecemento tanto económico, como demográfico. É por iso que nos últimos anos inténtase promover a capitalidade de Lepe na comarca da Costa Occidental de Huelva.
Debido á próspera economía, Lepe atraeu a moitos inmigrantes de nacionalidades distintas, isto leva a que a cidade sexa unha das localidades andaluzas con maior poboación inmigrante legal e ilegal, respecto da súa poboación nativa.
Do seu termo cabe mencionar os seus 24 km de praia (La Antilla, Nueva Umbría e a parte oriental de Islantilla), así como o porto pesqueiro de El Terrón, a Ermida da Nosa Señora da Bela o a Torre do Catalán.
Compañía Británica das Indias Orientais
Consolidación
miniatura|250px|A [[East India House, sede da compañía, nun debuxo de 1817]] A compañía pronto eclipsou ós portugueses que estableceran as súas bases en Goa e Bombai (que posteriormente foi cedida ós británicos). En 1647, a compañía británica tiña 23 fábricas e 90 empregados na India. En 1634, o emperador mogol ampliou a súa hospitalidade e permitiu ós británicos comerciar na rexión de Bengala.
O negocios da compañía centrábanse no algodón, a seda, o índigo e o té. Ademais, iniciaron algunhas incursións no negocio das especias, ata entón monopolizado polos holandeses. En 1711 estableceron un punto de comercio en Cantón, China, para comerciar con té e prata.
En 1670, o rei Carlos II concedeulle o dereito de capitanear os exércitos e formar alianzas, declarar a guerra ou establecer a paz e exercer a xurisdición tanto civil como criminal nas zonas nas que operaba. A Compañía tiña como principais militares ós «Casacas vermellas». Ao sufrir constantes ataques por parte dos nativos e doutros competidores comerciais, desenvolveu un importante despregue militar. En 1689, a Compañía era case un «estado» dentro da India continental, que administraba de forma independente as zonas de Bombai, Madrás e Bengala e que posuía unha forza militar tremendamente intimidatoria.
A Guerra dos Sete Anos marcou o comezo da fin da presenza colonial francesa na India. A desaparición deste potente rival comercial permitiu á Compañía Británica das Indias Orientais consolidar o monopolio do comercio na zona. O emperador mogol concedeulles o comercio na zona de Bengala, a provincia máis poboada e máis rendible de todo o pais. Porén a Compañía tivo problemas coa resistencia local. Os esforzos da Compañía para administrar a India convertéronse nun modelo de sistema de servizos civís en Gran Bretaña, especialmente durante o século XIX.
Fin da compañía
A mediados do século XIX, o control da Compañía estendíase pola maior parte da India, Birmania, Singapur e Hong Kong; unha quinta parte da poboación mundial estaba baixo a súa autoridade. A Compañía ocupou as Filipinas e conquistou Xava. Solucionou algúns problemas de liquidez para mercar o té na China, exportando o opio indio.
En 1813 quedou privada do monopolio comercial e en 1833 quedou sen o comercio do té na China. Finalmente, en 1858, a compañía perdeu as súas funcións administrativas, que lle foron retiradas polo goberno despois da Revolta dos sipaios en 1857; a India converteuse formalmente nunha colonia británica. A principios de 1860, todas as posesións da Compañía pasaron a mans da coroa. A Compañía seguiu controlando o comercio do té. Finalmente, disolveuse 1 de xaneiro de 1874.
Santaia, Probaos, Oza-Cesuras
Santaia é un lugar da parroquia de Probaos no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 53 habitantes (23 homes e 30 mulleres).
Catedral de San Paulo de Londres
A catedral de San Paulo (en Saint Paul's Cathedral) é unha catedral anglicana de Londres, en Inglaterra, que pertence á Igrexa de Inglaterra, sendo a sé da diocese e do bispo de Londres. Foi construída entre 1676 e 1710, baixo a dirección do arquitecto Christopher Wren, sobre as ruínas da antiga catedral medieval destruída polas lapas durante o Grande incendio de 1666.
Ocupa un lugar especial na identidade nacional da poboación de Inglaterra e foi escenario de importantes acontecementos da historia británica como, por exemplo, os funerais de Horatio Nelson, o duque de Wellington, Winston Churchill e Margaret Thatcher; o xubileu das raíñas Vitoria e Isabel II de Inglaterra ou a voda do príncipe Carlos con Diana Spencer.
Historia
miniatura|left|Fachada principal. No local que hoxe ocupa construíuse a primeira igrexa de Inglaterra, en madeira, contra o ano 604 grazas a Melito de Canterbury, un seguidor de santo Agostiño, cuxa misión era converter os anglosaxóns. Esta construción orixinal foi renovada nos anos 675, 962 e 1087.
Tralo establecemento da acta de Supremacía (1534), a catedral caeu no esquecemento até que Inigo Jones comezou a súa restauración en 1633, engadindo o pórtico neoclasicista.Porén, a antiga catedral de San Paulo queimouse no Grande incendio de Londres e tivo que ser reconstruída. A cargo desta tarefa estivo Wren, que a reconsiderou en estilo barroco.