cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Conflito de Irlanda do Norte
Disturbios de 1969 e secuelas
O 12 de agosto, os Aprendices de Derry, leais, puideron manifestarse ao longo do bordo de Bogside. Intercambiáronse burlas e mísiles entre os leais e os residentes nacionalistas. Despois de ser bombardeada con pedras e bombas de gasolina por parte dos nacionalistas, a RUC, apoiada polos unionistas, tentou asaltar o Bogside. A RUC empregou gas CS, vehículos blindados e canóns de auga, mais centos de nacionalistas mantivéronos baixo control. A loita continua, que se coñeceu como a batalla de Bogside, durou dous días.
En resposta aos acontecementos en Derry, os nacionalistas realizaron protestas nas bases da RUC en Belfast e noutros lugares. Algúns destes acabaron con enfrontamentos coa RUC e ataques ás bases. En Belfast, os unionistas responderon invadindo distritos nacionalistas e incendiando casas e negocios. Houbo enfrontamentos armados entre nacionalistas e a RUC, e entre nacionalistas e unionistas. Un grupo duns trinta membros do IRA participou nos combates en Belfast. A RUC despregou vehículos blindados Shorland montados con metralladoras pesadas Browning. Os Shorlands abriron fogo dúas veces contra un bloque de pisos nun distrito nacionalista, matando un neno de nove anos, Patrick Rooney. Oficiais da RUC abriron fogo contra os manifestantes en Armagh, Dungannon e Coalisland.
Durante os disturbios, o 13 de agosto, o Taoiseach Jack Lynch deu un discurso televisivo. Condenou a RUC e dixo que o Goberno irlandés "xa non pode esperar e ver persoas inocentes feridas, e quizais algo peor". Pediu que se despregase unha forza de paz das Nacións Unidas e dixo que se estaban a establecer hospitais de campaña do exército irlandés na fronteira no condado de Donegal, preto de Derry. Lynch agregou que a reunificación irlandesa sería a única solución permanente. Algúns interpretaron o discurso como unha ameaza de intervención militar. Despois dos disturbios, Lynch ordenou ao exército irlandés que planificase unha posible intervención humanitaria en Irlanda do Norte. O plan, coñecido como Exercicio Armaggedon, foi rexeitado e permaneceu clasificado durante trinta anos.
O 9 de setembro, o Comité Conxunto de Seguridade de Irlanda do Norte reuniuse no castelo de Stormont e decidiu que
O 10 de setembro, o exército británico comezou a construción do primeiro "muro da paz". Foi o primeiro de moitos deses muros en Irlanda do Norte que aínda se manteñen en pé.
Despois dos disturbios, creouse o "Comité de Caza" para examinar a RUC. Publicou o seu informe o 12 de outubro, recomendando que a RUC se convertese nunha forza desarmada e que se disolvesen os B Specials. Esa noite, os unionistas saíron ás rúas de Belfast en protesta polo informe. Durante a violencia en Shankill, membros da UVF mataron a tiros o oficial da RUC Victor Arbuckle. Foi o primeiro oficial da RUC que foi asasinado durante o conflito. En outubro e decembro de 1969, a UVF levou a cabo unha serie de pequenos bombardeos na República de Irlanda.
Auxe da violencia e colapso de Stormont
miniatura|Noticieiro de 1971 sobre o trasfondo do conflito. miniatura|Pancarta unionista (No surrender, «non hai rendición») e graffiti nun edificio da área de [[Shankill Road|Shankill, Belfast, 1970.]] A pesar do intento do goberno británico de non facer "nada que suxira parcialidade a unha sección da comunidade" e a mellora da relación entre o Exército e a poboación local despois da asistencia do Exército con axuda en caso de inundación en agosto de 1970, a batalla de Falls e unha situación que foi descrita nese momento como "sectaria inflamada, que está a ser explotada deliberadamente polo IRA e outros extremistas", o que significa que as relacións entre a poboación católica e o exército británico se deterioraron rapidamente.
Dende 1970 ata 1972 produciuse unha explosión de violencia política en Irlanda do Norte. A violencia chegou ao seu punto máximo en 1972, cando case cincocentas persoas, algo máis da metade delas civís, perderon a vida, no que foi o peor ano de todo o conflito.
A finais de 1971, había 29 barricadas en Derry, bloqueando o acceso ao que se coñecía como Free Derry; 16 delas eran intransitables mesmo para os vehículos blindados dunha tonelada do exército británico. Moitas das "áreas prohibidas" nacionalistas ou republicanas estaban controladas por unha das dúas faccións do exército republicano irlandés: o IRA Provisional e o IRA Oficial. Existen diferentes versións de por que a violencia se intensificou neses anos.
Os nacionalistas sinalan unha serie de eventos nestes anos para explicar o aumento da violencia. Un deses incidentes foi a batalla de Falls en xullo de 1970, cando 3000 soldados impuxeron un toque de queda na área nacionalista de Lower Falls de Belfast, disparando máis de 1500 roldas de municións en tiroteos co IRA Oficial e matando catro persoas. Outra foi a introdución do internamento sen xuízo en 1971 (de 350 detidos iniciais, ningún era protestante). Ademais, debido á pouca intelixencia, moi poucos dos internos eran en realidade activistas republicanos nese momento; porén, algúns internos radicalizáronse cada vez máis como resultado das súas experiencias.
«Domingo sanguento»
Un terceiro suceso, o «Domingo sanguento», foi a morte a tiros de trece civís desarmados a mans do exército británico nun mitin proscrito contra o internamento en Derry o 30 de xaneiro de 1972 (un décimo cuarto home morreu por mor das súas feridas uns meses despois) mentres outros máis de catorce civís resultaron feridos. A marcha fora organizada pola Asociación polos dereitos civís de Irlanda do Norte (NICRA). Os soldados involucrados eran membros do 1.º Batallón, Rexemento de Paracaidistas, tamén coñecido como «1 Para».
Este foi un dos sucesos máis destacados que aconteceron durante o conflito de Irlanda do Norte, xa que se rexistrou como o maior número de civís asasinados nun só incidente de disparos durante The Troubles, aínda que en xeral morreron máis no atentado de Omagh en 1998.
O «Domingo sanguento» aumentou en gran medida a hostilidade dos católicos e os nacionalistas irlandeses contra o exército e o goberno británico, á vez que aumentou significativamente as tensións durante o conflito norteirlandés. Como resultado, o IRA Provisional obtivo máis apoio, especialmente co aumento do número de recrutas nas áreas locais.
Despois da introdución do internamento, houbo numerosos enfrontamentos armados entre o exército británico e o IRA Provisional e Oficial. Entre 1971 e 1975, 1981 persoas foron internadas; 1874 eran católicos ou republicanos, mientras que 107 eran protestantes/unionistas. Houbo denuncias xeneralizadas de abuso e mesmo tortura de detidos, e en 1972, as «cinco técnicas» empregadas pola policía e o exército para o interrogatorio consideráronse ilegais despois dunha investigación do goberno británico.
O IRA Provisional, coñecido como «Provos», procurou establecerse como o defensor da comunidade nacionalista. O IRA Oficial (OIRA) comezou a súa propia campaña armada en reacción á violencia en curso. A campaña ofensiva do IRA Provisional comezou a principios de 1971 cando o Consello do Exército sancionou os ataques contra o Exército británico.
En 1972, o IRA Provisional matou aproximadamente 100 membros das forzas de seguridade, feriu outros 500 e levou a cabo aproximadamente 1300 bombardeos, principalmente contra obxectivos comerciais que consideraban «economía artificial». A campaña de bombardeos matou moitos civís, especialmente o 21 de xullo («Venres Sanguento»), cando se dispararon 22 bombas no centro de Belfast, que mataron sete civís e dous soldados. O mesmo ano, o IRA Oficial matou ducias de soldados e feriu varios máis, principalmente a través de ataques con armas de fogo, segundo a base de datos Sutton do proxecto CAIN. O IRA Oficial suspendeu a súa campaña en maio de 1972.
As concentracións de tropas británicas alcanzaron o seu punto máximo en 20:1000 da poboación civil, a proporción máis alta atopada na historia da guerra de contrainsurxencia, máis alta que a alcanzada durante a Emerxencia Malaia/Guerra de Liberación Nacional Antibritánica, á cal o conflito é frecuentemente comparada. A Operación Motorman, a operación militar para a ondada, foi a maior operación militar en Irlanda dende a Guerra de Independencia de Irlanda. En total, estiveron involucradas case 22 000 forzas británicas. Nos días previos ao 31 de xullo, ao redor de 4000 tropas adicionais foron levadas a Irlanda do Norte.
Acordo de Sunningdale e folgas de fame
En xuño de 1973, trala publicación dun libro branco británico e un referendo sobre o estado de Irlanda do Norte en marzo, estableceuse un novo órgano parlamentario, a Asemblea de Irlanda do Norte. As eleccións celebráronse o 28 de xuño. En outubro de 1973, os principais partidos nacionalistas e unionistas, xunto cos gobernos británico e irlandés, negociaron o Acordo de Sunningdale, que tiña a intención de producir un acordo político dentro de Irlanda do Norte, mais cunha chamada «dimensión irlandesa» que involucraba a República. O acordo prevía a «repartición do poder», a creación dun executivo que contase tanto con unionistas como con nacionalistas, e un Consello de Irlanda, un órgano composto por ministros de Irlanda do Norte e da República, deseñado para fomentar a cooperación transfronteiriza. As similitudes entre o Acordo de Sunningdale e o Acordo de Belfast de 1998 fixeron que algúns comentaristas caracterizasen este último como «o Sunningdale para estudantes lentos». Esta afirmación foi criticada polos politicólogos, un dos cales declarou que "...hai diferenzas significativas entre eles [Sunningdale e Belfast], tanto en termos de contido como das circunstancias que rodearon a súa negociación, posta en marcha e operación".
Os unionistas dividíronse sobre Sunningdale, ao que tamén se opuxo o IRA, que seguía a ter como obxectivo a fin da existencia de Irlanda do Norte como parte do Reino Unido. Moitos sindicalistas opuxéronse ao concepto de compartir o poder, argumentando que non era factible compartir o poder con aqueles (nacionalistas) que buscaban a destrución do estado. Non obstante, quizais foi máis importante a oposición sindicalista á «dimensión irlandesa» e ao Consello de Irlanda, que se percibiu como un parlamento en espera de toda Irlanda. As declaracións dun novo concelleiro do SDLP, Hugh Logue, ante un público no Trinity College de Dublín de que Sunningdale era a ferramenta "pola cal os unionistas serán enviados a unha Irlanda unida" tamén danaron as posibilidades dun importante apoio sindical ao acordo. En xaneiro de 1974, Brian Faulkner foi deposto por pouco como líder do Partido Unionista do Ulster (UUP) e substituído por Harry West. As eleccións xerais do Reino Unido en febreiro de 1974 deron aos sindicalistas anti-Sunningdale a oportunidade de probar a opinión sindical coa lema "Dublín está a só un Sunningdale de distancia", e o resultado galvanizou o seu apoio: gañaron 11 dos 12 escanos, gañando o 58% da votación coa maioría do resto indo a nacionalistas e sindicalistas a prol de Sunningdale.
Con todo, en última instancia, o Acordo de Sunningdale foi derrubado por unha acción masiva por parte de paramilitares unionistas (principalmente a Asociación de Defensa do Ulster, nese momento con máis de 20 000 membros) e traballadores, que formaron o Consello de Traballadores do Ulster (UWC, Ulster Workers' Council). Organizaron unha folga xeral, a folga do Consello de Traballadores do Ulster. Isto restrinxiu severamente Irlanda do Norte e cortou servizos esenciais como a auga e a electricidade. Os nacionalistas argumentan que o Goberno británico non fixo o suficiente para romper esta folga e defender a iniciativa de Sunningdale. Hai evidencia de que a folga foi alentada polo MI5 como parte da súa campaña para "desorientar" ao goberno do primeiro ministro británico Harold Wilson. Ante tal oposición, o sindicalistas a favor de Sunningdale renunciaron ao goberno de poder compartido e o novo réxime colapsou. Tres días despois da folga do UWC, o 17 de maio de 1974, dous equipos de UVF das brigadas de Belfast e Mid-Ulster detonaron tres coches bomba sen aviso previo no centro da cidade de Dublín durante a hora punta do venres pola noite, resultando en 26 mortos e preto de 300 feridos. Noventa minutos despois, un cuarto coche bomba explotou en Monaghan, matando outras sete persoas. Ninguén foi condenado por estes ataques, que foron o ataque máis mortal na historia de The Troubles.
Proposta de independencia de Irlanda do Norte
As negociacións británicas cunha organización ilegal anoxaron o goberno irlandés. Non coñecía os seus procedementos, mais temía que os británicos estivesen a considerar abandonar Irlanda do Norte. O ministro de Relacións Exteriores, Garret FitzGerald, discutiu nun memorándum de xuño de 1975 as posibilidades dunha retirada e independencia ordenadas, a repartición da illa ou o colapso de Irlanda do Norte na guerra civil e a anarquía. O memorándum prefería unha independencia negociada como o mellor do tres "peores escenarios", mais concluíu que o goberno irlandés podía facer pouco.
O goberno irlandés xa non lograra evitar que o IRA incendiase a embaixada británica en 1972. Cría que non podía ampliar o pequeno exército do país de 12 500 homes sen consecuencias negativas. Unha guerra civil en Irlanda do Norte causaría moitas mortes e graves consecuencias para a República, xa que o público esixiría que interviñese para protexer os nacionalistas. FitzGerald advertiu a Callaghan que o feito de non intervir, a pesar da incapacidade de Irlanda para facelo, "ameazaría o goberno democrático na República", o que á súa vez puxo en perigo a seguridade británica e europea contra os comunistas e outras nacións estranxeiras.
O goberno irlandés temía tanto as consecuencias dunha Irlanda do Norte independente que FitzGerald se negou a pedir aos británicos que non se retirasen —xa que temía que discutir abertamente o tema puidese permitir que os británicos procedesen— e outros membros do goberno opuxéronse ao gabinete irlandés mesmo discutindo o que FitzGerald chamou un "escenario da fin do mundo". Escribiu en 2006 que "nin entón nin dende entón a opinión pública en Irlanda se deu de conta de que preto do desastre estivo a nosa illa durante os últimos dous anos da presidencia de Harold Wilson".
Mediados da década de 1970
Merlyn Rees, Secretaria de Estado para Irlanda do Norte, levantou a prohibición da UVF en abril de 1974. En decembro, un mes despois dos atentados nun pub de Birmingham que mataron 21 persoas, o IRA declarou un alto o fogo; isto teoricamente duraría a maior parte do ano seguinte. A pesar do cesamento do fogo, os asasinatos sectarios intensificáronse en 1975, e xunto coas disputas internas entre grupos paramilitares rivais converteron 1975 nun dos "anos máis sanguentos do conflito".
O 31 de xullo de 1975 en Buskhill, nos arredores de Newry, a popular banda de cabaré irlandés The Miami Showband regresaba á súa casa en Dublín despois dun concerto en Banbridge cando foi emboscada por homes armados da Brigada UVF Mid-Ulster que vestían uniformes do exército británico nun falso posto de control militar na estrada principal A1. Tres dos membros da banda, dous católicos e un protestante, foron asasinados a tiros, mentres que dous dos homes da UVF morreron cando a bomba que cargaran no minibús da banda detonou prematuramente. O seguinte xaneiro, once traballadores protestantes foron asasinados a tiros en Kingsmill, South Armagh, despois de que unha banda republicana armada lles ordenou baixaren do autobús, que se autodenominu Forza de Acción Republicana de South Armagh. Un home sobreviviu a pesar de recibir 18 disparos, mais houbo dez mortos. Segundo os informes, estes asasinatos foron en represalia por un ataque unionista de dobre disparo contra as familias Reavey e O'Dowd a noite anterior.
A violencia continuou durante o resto da década de 1970. O goberno británico restableceu a prohibición contra a UVF en outubro de 1975, converténdoa novamente nunha organización ilegal. Cando o cesamento do fogo provisional do IRA de decembro de 1974 terminou a principios de 1976 e volveu á violencia, perdera a esperanza de sentir a principios da década de 1970 que podería forzar unha rápida retirada británica de Irlanda do Norte, e no seu lugar desenvolveu unha estratexia coñecida como a «Guerra Longa», que involucrou unha campaña de violencia menos intensa pero máis sustentada que podería continuar indefinidamente. Non obstante, o cesamento do fogo oficial da IRA de 1972 converteuse en permanente, e o movemento «oficial» eventualmente converteuse no Partido dos Traballadores, que rexeitou a violencia por completo. Con todo, unha escisión dos «Oficiais», o Exército Irlandés de Liberación Nacional, continuou unha campaña de violencia en 1974.
Final da década de 1970
A finais da década de 1970, o cansazo da guerra era visible en ambas as comunidades. Un sinal disto foi a formación dun grupo coñecido como «Peace People», que gañou o Premio Nobel da Paz en 1976. «Peace People» organizou grandes manifestacións pedindo o fin da violencia paramilitar. Con todo, a súa campaña perdeu impulso despois de apelar á comunidade nacionalista para que proporcionase información sobre o IRA ás forzas de seguridade.
Os sucesivos gobernos británicos, ao non lograren un acordo político, tentaron «normalizar» Irlanda do Norte. Algúns dos aspectos incluían a eliminación da internación sen xuízo e a eliminación do status político dos prisioneiros paramilitares. A partir de 1972, os paramilitares foron xulgados nos Diplock courts sen xurado para evitar a intimidación dos xurados. En caso de condena, tiñan que ser tratados como delincuentes comúns. A resistencia a esta política entre os presos republicanos levou a máis de 500 deles na prisión do Labirinto a iniciar as protestas «xerais» e «sucias». As súas protestas culminaron nas folgas de fame en 1980 e 1981, dirixidas á restauración do status político, así como a outras concesións.
Década de 1980
miniatura|250px|Mural que lembra a Bobby Sands, líder da folga de fame de 1981. Na folga de fame irlandesa de 1981, morreron de fame dez prisioneiros republicanos (sete do IRA Provisional e tres do INLA). O primeiro folguista de fame falecido, Bobby Sands, foi elixido para o Parlamento como un Anti-H-Block, do mesmo xeito que o seu axente electoral Owen Carron despois da morte de Sands. As folgas de fame resoaron entre moitos nacionalistas; máis de 100 000 persoas asistiron á misa fúnebre de Sands no oeste de Belfast e miles asistiron ás dos outros folguistas. Dende unha perspectiva republicana irlandesa, estes eventos serviron para demostrar o potencial dunha estratexia política e electoral.
A partir das folgas de fame, o Sinn Féin, que se converteu no brazo político do IRA Provisional, comezou a participar nas eleccións por primeira vez tanto en Irlanda do Norte (como abstencionistas) como na República. En 1986, o Sinn Féin recoñeceu a lexitimidade do Dáil irlandés, o que provocou que un pequeno grupo de membros se separase e formase o Sinn Féin Republicano. esquerda|miniatura|Soldados británicos en [[Belfast, 1981.]] A «Guerra Longa» do IRA foi impulsada polas grandes doazóns de armas de Libia na década de 1980 debido á ira de Muamar al-Qadafi contra a primeira ministra británica, Margaret Thatcher, por colaborar no bombardeo de Trípoli por parte do goberno estadounidense de Ronald Reagan en que faleceu unha filla de Qadafi. Ademais, recibiu diñeiro de partisanos a prol do IRA nos Estados Unidos e noutras partes da diáspora irlandesa.
En 1982, o IRA bombardeou cerimonias militares en Hyde Park e Regent's Park de Londres, matando catro soldados, sete membros da banda militar e sete cabalos. O INLA foi moi activo a principios e mediados da década de 1980. En 1982, bombardeou unha discoteca en Ballykelly frecuentada por soldados británicos fóra de servizo, matando 11 soldados e seis civís. Unha das accións de máis alto perfil do IRA neste período foi o bombardeo do hotel de Brighton o 12 de outubro de 1984, cando fixo estoupar unha bomba de 100 libras no Grand Brighton Hotel en Brighton, onde políticos, incluída Thatcher, se hospedaban por mor dunha conferencia do Partido Conservador. A bomba, que estoupou nas primeiras horas da mañá, matou cinco persoas, incluído o deputado conservador Sir Anthony Berry e a esposa do xefe de goberno Whip John Wakeham, e outras trinta e catro resultaron feridas, incluído Wakeham, o secretario de Comercio e Industria, Norman Tebbit e a esposa de Tebbit, Margaret. Margaret Tebbit quedou paralizada permanentemente, mentres que as lesións do seu esposo foron menos graves.
O 28 de febreiro de 1985 en Newry, nove oficiais da RUC (sete protestantes e dous católicos) foron asasinados nun ataque con morteiro contra a estación de policía de Corry Square. O atentado planeárono a Brigada do Sur de Armagh do IRA e unha unidade do IRA en Newry. Dispararon nove proxectís dende un morteiro de marca 10 que se aparafusou á parte traseira dunha furgoneta Ford roubada en Crossmaglen. Oito proxectís superaron a estación; o noveno golpeou un Portakabin que estaba a ser empregado como cantina. O 8 de maio de 1987, oito membros do IRA atacaron unha estación da RUC en Loughgall mediante unha bomba e armas de fogo. Todos foron asasinados polo SAS, o maior número de membros do IRA asasinados nun só incidente durante The Troubles. O 8 de novembro de 1987, en Enniskillen, condado de Fermanagh, estoupou unha bomba de tempo do IRA Provisional durante unha cerimonia dominical en recordo polas vítimas da guerra da Commonwealth. A bomba estoupou nun cenotafio que estaba no corazón do desfile. Morreron once persoas (dez civís, incluída unha muller embarazada e un membro en funcións da RUC) e 63 resultaron feridas. O exdirector da escola, Ronnie Hill, resultou gravemente ferido no bombardeo e entrou en coma dous días despois, permanecendo nesa condición durante máis dunha década ata a súa morte en decembro de 2000. O IRA finalmente desculpouse polo que alegou que fora un erro e que o seu obxectivo eran os soldados británicos que desfilaban cara ao monumento. A unidade que levou a cabo o bombardeo disolveuse. Os paramilitares unionistas responderon ao bombardeo con ataques vingativos contra os católicos, na súa maioría civís. Outra bomba fora plantada no próximo Tullyhommon nunha conmemoración paralela do Remembrance Day, mais non estoupou. miniatura|Gasolineira en [[Xibraltar na actualidade, onde os membros do IRA Daniel McCann e Mairéad Farrell foron asasinados polo SAS como parte da Operación Flavius en 1988.]] En marzo de 1988, o SAS asasinou a tiros tres voluntarios do IRA que estaban a planear un bombardeo nunha estación de servizo Shell na avenida Winston Churchill en Xibraltar, no que se coñeceu como a Operación Flavius. O seu funeral no cemiterio de Milltown en Belfast foi atacado por Michael Stone, un membro da UDA, que lanzou granadas mentres baixaban o cadaleito e disparou contra as persoas que o perseguiron. Stone matou tres persoas, incluído o voluntario do IRA Kevin Brady. Stone foi condenado a cadea perpetua o ano seguinte, mais foi liberado once anos despois polo Acordo do Venres Santo. Dous cabos do exército británico, David Howes e Derek Wood, chegaron ao funeral de Brady en Andersonstown nun automóbil e roupa civil, coas súas armas no seu automóbil. Foron secuestrados e asasinados a tiros polo IRA. O caso coñeceuse como os «asasinatos dos cabos».
Na década de 1980, grupos paramilitares unionistas, incluídos a Forza de Voluntarios do Ulster, a Asociación de Defensa do Ulster e a Resistencia do Ulster, importaron armas e explosivos de Suráfrica. As armas obtidas dividíronse entre os grupos, aínda que algunhas (como as granadas propulsadas por foguetes) apenas se empregaron. En 1987, a Organización pola Liberación do Pobo Irlandés (IPLO), unhfa facción separatista do INLA, participou nunha sanguenta disputa contra o INLA que debilitou a súa presenza nalgunhas áreas. En 1992, a IPLO foi destruída polos Provisionais pola súa participación no tráfico de drogas, o que puxo fin á disputa.
Década de 1990
Dende finais da década de 1980, mentres o IRA continuaba a súa campaña armada, o seu brazo político, o Sinn Féin, dirixido dende 1983 por Gerry Adams, buscou un final negociado do conflito, aínda que Adams predixo con precisión que este sería un proceso moi longo, indicando que a guerra duraría outros 20 anos. Dirixiu conversas abertas con John Hume, o líder do SDLP, e conversas secretas con funcionarios do goberno. Os unionistas tamén participaron en conversas fóra de escena para pór fin á violencia, conectándose cos gobernos británico e irlandés a través do clero protestante, en particular o ministro presbiteriano, o reverendo Roy Magee e o arcebispo anglicano Robin Eames.
Cando un equipo de televisión francés filmou o IRA nun campo de adestramento en Donegal, entrevistouse a un representante do Persoal da Sede Xeral do IRA. Dixo que o IRA "acabaría coa vontade política do goberno británico de permanecer en Irlanda".
Escalada no sur de Armagh
O Provisional IRA South Armagh Brigade convertera a aldea rural de Crossmaglen na súa fortaleza dende a década de 1970. As aldeas circundantes de Silverbridge, Cullyhanna, Cullaville, Forkhill, Jonesborough e Creggan tamén foron bastións do IRA. En febreiro de 1978, un helicóptero Gazelle do exército británico foi derrubado preto de Silverbridge, matando o tenente coronel do exército británico Ian Corden-Lloyd. miniatura|Cartel de "Sniper at Work" («francotirador traballando») en Crossmaglen. Na década de 1990, o IRA ideou un novo plan para restrinxir as patrullas a pé do exército británico preto de Crossmaglen. Estableceron dous equipos de francotiradores que atacasen patrullas do exército británico e da RUC. Polo xeral, disparaban dende un vehículo blindado improvisado cun rifle de francotirador M82 calibre .50 BMG. Colocáronse carteis arredor do sur de Armagh que dicían "Sniper at Work" («francotirador traballando»). Os francotiradores mataron un total de nove membros das forzas de seguridade: sete soldados e dous axentes. O último que foi asasinado antes do Acordo do Venres Santo foi un soldado británico, o bombardier Steven Restorick.
O IRA desenvolvera a capacidade de atacar helicópteros no sur de Armagh e noutros lugares dende a década de 1980, incluído o derrubamento doutro Gazelle en 1990 que sobrevoaba a fronteira entre Tyrone e Monaghan; non houbo vítimas mortais nese incidente.
Ataque de morteiro en Downing Street
O 7 de febreiro de 1991, o IRA intentou asasinar o primeiro ministro John Major e o seu gabinete de guerra lanzando un morteiro contra o 10 Downing Street mentres se reunían para discutir sobre a Guerra do Golfo. O atentado causou catro feridos, dous deles policías, mentres que o primeiro ministro e todo o gabinete de guerra resultaron ilesos.
Primeiro cesamento do fogo
Despois dun período prolongado de manobras políticas de fondo, durante o que houbo atentados como o do edificio do Baltic Exchange e do Bishopsgate en Londres, tanto os grupos paramilitares unionistas como os republicanos declararon o alto o fogo en 1994. O ano previo fora particularmente tenso, marcado por atrocidades. A UDA e a UVF intensificaron os seus ataques e o IRA respondeu co atentado de Shankill Road en outubro de 1993, que tiña como obxectivo asasinar os líderes da UDA; porén, matou oito compradores civís protestantes e un membro da UDA de baixo rango, así como un dos perpetradores, que morreu cando a bomba estoupou prematuramente. A UDA tomou represalias con tiroteos masivos en áreas nacionalistas como Greysteel e Castlerock. Doce persoas foron asasinadas en Greysteel e Castlerock, das que dez eran católicas.
O 16 de xuño de 1994, xusto antes do alto o fogo, o Exército de Liberación Nacional irlandés matou un membro da UVF nun ataque con armas de fogo en Shankill Road. En represalia, tres días despois, a UVF matou seis civís nun tiroteo nun pub en Loughinisland, no condado de Down. O IRA, no mes anterior ao alto o fogo, matou catro paramilitares unionistas de alto rango, tres da UDA e un da UVF. O 31 de agosto de 1994, o IRA declarou o cesamento do fogo. Os paramilitares unionistas, unidos temporalmente no "Comando Militar Leal Combinado", corresponderon seis semanas despois. Aínda que os cesamentos da violencia fallaron a curto prazo, marcaron un final efectivo á violencia política a grande escala, xa que achandaron o camiño para o alto o fogo final.
Segundo cesamento do fogo
Ao ataque seguírono outros máis, especialmente o atentado de Manchester de 1996, que destruíu unha grande área do centro da cidade o 15 de xuño. Foi o maior ataque con bomba en Gran Bretaña dende a segunda guerra mundial. Aínda que non houbo vítimas mortais debido a unha advertencia telefónica previa e á rápida resposta dos servizos de emerxencia, máis de 200 persoas resultaron feridas, moitas delas fóra do cordón establecido. O dano causado pola explosión estimouse en 411 millóns de libras. O bombardier Stephen Restorick, o último soldado británico asasinado durante The Troubles, morreu tiroteado nun posto de control en Green Road preto de Bessbrook o 12 de febreiro de 1997 por un francotirador do IRA de South Armagh.
O IRA restableceu o cesamento do fogo en xullo de 1997, xa que as negociacións para o documento que se coñeceu como o «Acordo do Venres Santo» comezaron sen o Sinn Féin. En setembro do mesmo ano, o Sinn Féin asinou os Principios Mitchell e foron admitidos nas conversas. A UVF foi a primeira agrupación paramilitar que se separou como resultado do alto o fogo, xerando a Forza Voluntaria Lealista (LVF) en 1996. En decembro de 1997, o INLA asasinou o líder da LVF Billy Wright, o que provocou unha serie de asasinatos como represalia por parte de grupos unionistas. Un grupo separouse do IRA Provisional e formou o IRA Auténtico (RIRA, Real IRA).
En agosto de 1998, unha bomba do IRA Auténtico matou en Omagh 29 civís. Este atentado para moitos que anteriormente apoiaran as súas campañas desacreditou os "republicanos disidentes". Convertéronse en pequenos grupos con pouca influencia, pero aínda capaces de violencia.
O INLA tamén declarou un alto o fogo despois do Acordo de Belfast de 1998. A partir de entón, a maioría da violencia paramilitar dirixiuse ás súas "propias" comunidades e a outras faccións dentro das súas organizacións. A UDA, por exemplo, enfrontouse cos unionistas da UVF en dúas ocasións dende 2000. Houbo loitas internas polo poder entre os "comandantes de brigada" e a participación no crime organizado.
Verano azul
Verano azul foi unha serie de televisión de Televisión Española producida en 1981 e dirixida por Antonio Mercero. Foi rodada durante 16 meses, entre finais de agosto de 1979 e decembro de 1980, na localidade malagueña de Nerja e nas granadinas Motril e Almuñécar.
Conflito de Irlanda do Norte
Segundo cesamento do fogo
Membros do IRA Provisional foron acusados ou condenados por participar, entre outros, nos asasinatos de Robert McCartney, Matthew Burns, James Curran e Andrew Kearney.
Verano azul
A emisión orixinal tivo lugar na primeira cadea de RTVE entre o 11 de outubro de 1981 e o 14 de febreiro de 1982. O horario de emisión era dende as 16.05 h na tarde do domingo. Consta de 19 episodios de aproximadamente unha hora de duración cada un. Foi unha serie custosa en tempo e diñeiro. Entre escritura do guión, localizacións, rodaxe e montaxe tardou aproximadamente tres anos en estar lista para ser mostrada ao público.
Argumento
A serie relata as aventuras de varios amigos, nenos e adolescentes, en vacacións de verán nunha localidade da Costa do Sol. Aínda que nunca se nomea a devandita localidade na serie, trátase de Nerja, en Málaga, así como Motril e Almuñécar, en Granada.
Conflito de Irlanda do Norte
O proceso político
miniatura|200px|Mural de 1994 que expresa a demanda republicana dunha retirada das tropas británicas, finalmente concretada en 2007 como consecuencia do acordo do Venres Santo. Despois do alto o fogo, comezaron as conversas entre os principais partidos políticos en Irlanda do Norte para establecer un acordo político. Estas conversas conduciron ao «Acordo do Venres Santo» de 1998. Este Acordo restaurou o autogoberno en Irlanda do Norte sobre a base do "poder compartido". En 1999, estableceuse un executivo formado polos catro partidos principais, incluído o Sinn Féin. Outros cambios importantes incluíron a reforma da RUC, rebautizada como o Servizo de Policía de Irlanda do Norte, que debía recrutar polo menos unha cota do 50% de católicos durante dez anos, e a eliminación dos Diplock courts segundo a Acta de Xustiza e Seguridade de Irlanda do Norte de 2007.
Tamén comezou un proceso de normalización de seguridade como parte do tratado, que comprendía o peche progresivo de cuarteis do exército británico, torres de observación da fronteira e a retirada de todas as forzas que participaban na Operación Banner, incluídos os batallóns residentes do Real Rexemento Irlandés, que foi substituído por unha brigada de infantaría, despregada en dez lugares de Irlanda do Norte pero sen ningún papel operativo na provincia.
Verano azul
Argumento
Na súa banda sonora recupéranse cancións como "No nos moverán" de Joan Baez ou "Amor de verano" do Dúo Dinámico que volve adquirir popularidade entre o público máis novo en España.
Conflito de Irlanda do Norte
O proceso político
O Executivo e a Asemblea de poder compartido foron suspendidas en 2002, cando os sindicalistas se retiraron despois do "Stormontgate", unha controversia sobre as acusacións dunha rede de espías do IRA que operaba en Stormont. Houbo tensións sobre o fracaso do IRA Provisional para desarmarse completamente e suficientemente rápido. O desmantelamento do IRA completouse en setembro de 2005 coa satisfacción da maioría das partes.
Verano azul
Premios e candidaturas
Premios TP de Ouro 1981
Conflito de Irlanda do Norte
O proceso político
Unha característica da política de Irlanda do Norte dende o Acordo foi a desaparición en termos electorais de partidos como o Partido Socialdemócrata e Laborista (SDLP) e o Partido Unionista do Ulster (UUP), en favor de partidos rivais como o Sinn Féin e o DUP. Do mesmo xeito, aínda que a violencia política se reduciu en gran medida, non desapareceu a animosidade sectaria. As áreas residenciais están máis segregadas entre os nacionalistas católicos e os unionistas protestantes que nunca. Polo tanto, o progreso cara á restauración das institucións de poder compartido foi lento e tortuoso. O 8 de maio de 2007, o goberno delegado regresou a Irlanda do Norte. O líder do DUP Ian Paisley e Martin McGuinness do Sinn Féin asumiron os cargos de Primeiro Ministro e Viceprimeiro Ministro, respectivamente.
Presente
Dende o final do conflito, varias faccións disidentes do antigo IRA pretenderon facer fracasar o proceso de paz con ataques esporádicos en Irlanda do Norte. En marzo de 2009, dous soldados británicos foron asasinados con armas automáticas nun ataque ao cuartel militar de Massereene, á altura de Antrim. O ataque foi reivindicado polo IRA Auténtico. 48 horas despois, un axente de policía foi abatido a tiros na localidade de Craigavon no condado de Armagh. Nesta ocasión, o ataque foi reivindicado por outro grupo escindido do IRA, o IRA da Continuidade. En xaneiro de 2010, un policía resultou gravemente ferido ao estoupar unha bomba lapa adherida ao seu vehículo. En xullo, mozos republicanos provocaron altercados violentos de importancia nas rúas en distintos barrios de Belfast e noutras localidades da provincia, coincidindo coas celebracións protestantes do 12 de xullo. O 4 de outubro estoupou un coche bomba nos arredores de Derry sen producir danos persoais. En abril de 2011 morreu un policía en Omagh cando estoupou unha bomba lapa encostada ao seu vehículo. En canto ao bando unionista non se produciron actos de violencia terrorista nos últimos anos, aínda que continúan sen desarmarse por completo.
Verano azul
Premios e candidaturas
Fotogramas de Prata 1981
Conflito de Irlanda do Norte
Presente
En 2015 tiveron lugar varios asasinatos aparentemente relacionados co conflito. O 5 de maio foi asasinado o ex dirixente do IRA Gerard Davison, abatido a tiros no sur de Belfast. O 13 de agosto do mesmo ano tamén morreu tiroteado outro antigo dirixente do IRA, Kevin McGuigan, nun barrio católico do leste de Belfast. Ningún grupo armado se atribuíu a autoría destes actos.
Na noite do 18 de abril de 2019 a xornalista Lyra McKee morreu tiroteada por disidentes republicanos en Derry.
Repercusións sociais
O impacto que tivo o conflito na xente común de Irlanda do Norte comparouse co dos Blitz na xente de Londres. A tensión que resultou dos ataques con bombas, dos disturbios nas rúas, dos puntos de control de seguridade e da presenza militar constante tiveron un efecto maior en nenos e adultos novos. Existía ademais o temor de que os paramilitares locais inculcasen nas súas respectivas comunidades coas malleiras de castigo, os "golpes" e enfrontamentos impostos ás persoas por diversas presuntas infraccións.
Ademais da violencia e da intimidación, houbo desemprego crónico e unha grave escaseza de vivenda. Moitas persoas quedaron sen fogar como resultado da intimidación ou da queima das súas casas e a reconstrución urbana tivo un papel na axitación social. As familias de Belfast enfrontáronse a seren transferidas a novas propiedades estatais cando se demoleron distritos máis vellos como Sailortown e Pound Loney. Segundo a traballadora social e escritora Sarah Nelson, este novo problema social de desamparo e desorientación contribuíu ao colapso do tecido normal da sociedade, permitindo que os paramilitares exercesen unha influencia moi forte nalgúns distritos. O vandalismo tamén foi un problema importante. Na década de 1970, só en Belfast había 10 000 casas baleiras esnaquizadas. A maioría dos vándalos tiña entre oito e trece anos.
Vítimas do conflito
En The Politics of Antagonism: Understanding Northern Ireland, Brendan O'Leary e John McGarry sinalan que "case o dous por cento da poboación de Irlanda do Norte foi asasinada ou ferida pola violencia política [...] Se se aplicase unha proporción equivalente en Gran Bretaña, no mesmo período, suporían unhas 100 000 persoas, e se se producise un nivel similar de violencia política, o número de vítimas mortais nos Estados Unidos sería superior ao medio millón". Utilizando esta comparación relativa cos Estados Unidos, o analista John M. Gates suxire que calquera que fose o conflito, "certamente non foi" un "conflito de baixa intensidade".
En 2010 estimouse que 10 000 persoas en Irlanda do Norte sufriron algunha lesión física como resultado do conflito. A partir da base de datos recompilada pola Axencia de Estatísticas e Investigación de Irlanda do Norte, a Comisión de Vítimas estimou que o conflito provocou 500 000 vítimas só en Irlanda do Norte. Define como "vítimas" aquelas que están directamente afectadas polo "dó", a "lesión física" ou o "trauma" como resultado do conflito.
Cornus (homónimos)
Cornus pódese referir a:
Liam O'Flaherty
Liam O'Flaherty, tamén coñecido como Liam Ó Flaithearta (en lingua irlandesa), nado o 28 de agosto de 1896 en Inishmore e finado o 7 de setembro de 1984 en Dublín, foi un escritor de contos e novelista irlandés, e tamén unha das máis importantes figuras do Rexurdimento literario irlandés.
Abrazo de Acatempan
miniatura|Abrazo de Acatempan, pintado por Hesiquio Iriarte O Abrazo de Acatempan é un suceso da Historia de México ocorrido o 10 de febreiro de 1821, no que participaron Agustín de Iturbide, comandante en xefe do exército do Vicerreinado de Nova España, (gobernado entón por Juan Ruiz de Apodaca) e Vicente Guerreiro, xefe das forzas que pelexaban pola Independencia de México. Este abrazo marcou a reconciliación entre as forzas do vicerrei (integradas mayoritariamente por crioulos) e o exército insurxente.
Remigio Hevia Aldir
Remigio Hevia Aldir, finado en Pontevedra o 16 de maio de 1905, foi un banqueiro galego.
Carlos Salem
Carlos Salem Sola, nado en Buenos Aires en 1959, é un escritor arxentino.
Remigio Hevia Aldir
Traxectoria
Apoderado da Banca Riestra. Foi pai de Remigio Hevia Marinas.
Abrazo de Acatempan
Antecedentes
Ao ser substituído Félix María Calleja como vicerrei en setembro de 1816, tomou o cargo o capitán xeneral de Cuba, un mariño: Juan Ruiz de Apodaca. Apodaca aplicou unha política distinta á dos seus predecesores: Venegas e Calleja. Creou o indulto, que lle foi concedido á maioría dos líderes insurxentes, como Nicolás Bravo e Ignacio López Rayón. Só se negaron a acollerse a esta política: Pedro Moreno, Guerrero, Victoria, Andrés Quintana Roo e Leona Vicario. Grazas a esta política, Nova España viviu case tranquilamente ata finais de 1819. O 1 de xaneiro de 1820 en Las Cabezas de San Juan (Andalucía, España) o coronel Rafael de Riego levantouse en armas, proclamando que o rei Fernando VII debía xurar a Constitución de Cádiz, que as Cortes Xerais proclamaron en 1812. O 26 de maio o intendente da provincia de Veracruz, José Dávila proclamou a Constitución de Cádiz. Apodaca fixo o mesmo na capital o 31 de maio, provocando con iso protestas e motíns. En México esta noticia tomou por sorpresa aos novohispanos. Temíase que se suprimisen os privilexios do clero e do exército, e que unha nova época liberal chegase ao país. Os crioulos, acaudillados polo inquisidor Matías de Monteagudo e por Apodaca, reuníronse na Igrexa de la Profesa, e aí conspiraron e resolveron separarse de España. Cando Guerrero se decatou da situación, intentou convencer ao coronel José Gabriel de Armijo, comandante realista no sur, para unirse ao seu movemento. Armijo permaneceu leal ao goberno español. Guerrero intentou novamente persuadilo a través dunha carta datada o 17 de agosto, que lle enviou a Armijo co coronel Carlos Moya. O 9 de novembro renunciou Armijo, comandante das operacións no sur do país, por diferenzas que tivera co vicerrei Apodaca, quen o transferiu a Sevilla de inmediato. Guadalupe Victoria, por outra banda, ocultábase nas covas da serra de Veracruz. Deste xeito, a fronte permanecía tranquila, pero a captura do líder guerrilleiro semellaba case imposible. Apodaca, por consello de Monteagudo, nomeou a Iturbide como substituto de Armijo, e o 16 de novembro Iturbide saíu da Cidade de México e estableceu o seu cuartel xeral en Teloloapan. Levaba consigo doce mil pesos de ouro.
O Abrazo
Iturbide empezou a planificar as súas accións militares, coa intención de destruír ás forzas insurxentes. Os seus primeiros combates resultaron desastrosos, pois foi derrotado en practicamente todas as batallas. Deuse conta que Guerrero e os seus homes coñecían como ninguén as montañas do Sur, e que nese terreo sería case imposible derrotalos. Comprendeu entón que a Independencia "só se lograría si os militares insurgentes aliásense coas forzas que militamos baixo as ordes do Rei", como dixera a un subordinado tras sufrir a súa única derrota, no forte do Cóporo. Iturbide empregou pois, unha nova estratagema: escribiu a Guerreiro pedíndolle que se retirase da loita, que o goberno respectaría o seu cargo militar e concederíalle o indulto. Guerreiro negouse terminantemente. Entón Apodaca enviou ao pai de Guerreiro ao campo de batalla para suplicarlle que aceptase o indulto. Ante esta situación, Guerrero pronunciou a súa frase máis coñecida: "A Patria é primeiro". Iturbide foi derrotado nuevamente en xaneiro de 1821, polo que considerou a posibilidade dunha entrevista con Guerrero. Envioulle unha carta, na que lle solicitaba unha entrevista e expoñíalle os puntos do seu programa político, posteriormente recolleito no Plan de Iguala. O encontro realizouse na poboación de Acatempan, o 10 de xaneiro, ante as tropas de Iturbide e de Guerrero. Segundo o relato de Lorenzo de Zavala, entablouse un breve diálogo entre ambos caudillos, tralo cal produciuse o abrazo. Lorenzo de Zavala Ensaio Histórico das revolucións de México tomo I, páxs. 91 e 92 Lucas Alamán desmente esta versión. Segundo el, Iturbide non logrou inspirar suficiente confianza en Guerrero, e este enviou no seu lugar ao tenente José Figueroa, quen estaba facultado por Guerrero para arranxar todas as condicións.
Consecuencias
dereita|miniatura|200px|Bandeira do Exército Trigarante O 24 de febreiro Iturbide proclamou o seu Plan das Tres Garantías en Iguala, onde xurdiu o Exército Trigarante, que se encargou de marchar por todo o país difundindo o Plan de Iguala. Tamén, nesa data, o alfaiate José Magdaleno Ocampo, entregoulle a Iturbide o pendón trigarante, que fora confeccionado por encargo do coronel. Agora celébrase ese día como o Día da Bandeira, e a Bandeira Trigarante recoñécese como o primeiro pendón da época independente. Pouco despois, Apodaca foi substituído como vicerrei e no seu lugar chegou Juan O'Donojú, quen sería o último vicerrei. Iturbide entrevistouse con el en Córdoba, o 24 de agosto, e fíxolle ver que a causa hispánica xa estaba perdida e que tiñan poucos partidarios (menos da décima parte do exército) do seu lado. O'Donojú comprendeu e subscribíronse os Tratados de Córdoba, que deron fin á Guerra de Independencia e que recoñecían a soberanía de México. Aínda que os Tratados de Córdoba recoñecían a Independencia, España non o fixo ata 1836 co tratado de Santa María Calatrava. Finalmente, o 27 de setembro o Exército Trigarante, con Iturbide á cabeza, fixo a súa entrada triunfal á Cidade de México.
Marí bim Amude Alkatiri
Traxectoria
Viviu no exilio en Angola e Mozambique durante a ocupación indonesia do seu país. É un dos membros fundadores da FRETILIN (Frente Revolucionária de Timor-Leste Independente), movemento de guerrilla que logo se converteu en partido dominante do país. A FRETILIN é membro observador da Internacional Socialista.
Porreira, Nieva, Avión
Porreira é un lugar da parroquia de Nieva no concello ourensán de Avión na comarca do Ribeiro. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 26 habitantes (13 homes e 13 mulleres), un menos ca en 2010 (14 homes e 13 mulleres).
Argon
O argon é un elemento químico de número atómico 18 e símbolo Ar. É o terceiro dos gases nobres, incoloro e inerte coma eles, constitúe en torno ao 1% do aire.