cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Concentración (química)
Formas de expresar a concentración
Os termos cuantitativos son aqueles que expresan a concentración cientificamente dunha maneira numérica moi exacta e precisa. Algunhas destas formas cuantitativas de expresar a concentración son as porcentaxes de soluto, a molaridade, a normalidade e as partes por millón, entre outras. Estas formas cuantitativas son as usadas tanto na investigación científica como na industria para a elaboración de produtos.
O alcohol comercial de uso doméstico, por exemplo, xeralmente non vén nunha presentación pura (100 % alcohol), senón que é unha solución de alcohol en agua en certa proporción, onde o alcohol é o soluto (a substancia que se disolve) e a auga é o disolvente (a substancia que disolve o soluto). Cando a etiqueta do envase di que este alcohol está ao 70 % V/V (de concentración) significa que hai un 70 % de alcohol, e o resto, o 30 %, é auga.
O zume de laranxa comercial adoita ter unha concentración do 60 % V/V, o que indica que o 60 %, (o soluto), é zume de laranxa, e o resto, o 40 % (o disolvente), é auga.
A tintura de iodo, que nunha presentación comercial pode ter unha concentración do 5 %, significa que hai un 5 % de iodo, (o soluto), disolvido nun 95 % de alcohol, (o disolvente).
Concentración en termos cualitativos
A concentración das solucións en termos cualitativos, tamén chamados empíricos, non ten en conta, cuantitativamente (numericamente), a cantidade exacta de soluto e disolvente presentes e, dependendo da súa proporción, a concentración clasifícase como:
Diluída ou concentrada
Adoito na linguaxe informal, non técnica, a concentración descríbese dunha maneira cualitativa co uso de adxectivos como "diluída" ou "débil", para as solucións de concentración relativamente baixa, e doutros como "concentrada" ou "forte", para as solucións de concentración relativamente alta.
Insaturada, saturada e sobresaturada
A concentración dunha solución pode clasificarse, en termos da solubilidade. Dependendo de se o soluto está disolvido no disolvente na máxima cantidade posíbel, ou menor ou maior a esta cantidade, para unha temperatura e presión dadas:
Concentración en termos cuantitativos
Para usos científicos ou técnicos, unha apreciación cualitativa da concentración dunha solución case nunca é suficiente, polo tanto as medidas cuantitativas son necesarias para describir a concentración.
A diferenza das concentracións expresadas dunha maneira cualitativa ou empírica, as concentracións expresadas en termos cuantitativos ou valorativos teñen en conta dunha maneira moi precisa as proporcións entre as cantidades de soluto e disolvente que se están utilizando nunha solución. Este tipo de clasificación das concentracións e a que se utiliza adoito na ciencia, na farmacia e na industria, xa que en todas estas actividades necesitan medicións moi precisas das concentracións dos produtos manexados.
Hai diferentes maneiras de expresar a concentración cuantitativamente. As máis comúns relaciónanse máis abaixo. Baséanse na masa, o volume, ou ambas as magnitudes. Dependendo no que se basean non é sempre trivial converter unha medida en outra, xa que o coñecemento da densidade pode ser necesario. Ocasionalmente esta información pode non estar dispoñíbel, particularmente se a temperatura varía.
En termos cuantitativos (ou valorativos), a concentración da disolución pode expresarse como:
No Sistema Internacional de Unidades (SI) emprégase a unidade mol·m−3.
Porcentaxe masa-masa (% m/m)
Defínese como a masa de soluto por cada cen unidades de masa da solución:
Por exemplo, se disolvemos 20 g de azucre en 80 g de auga, a porcentaxe en masa será: 20/(80+20)]x 100=20% ou, para distinguila doutras porcentaxes, 20 % m/m (en inglés, % w/w).
Porcentaxe volume-volume (% V/V)
Expresa o volume de soluto por cada cen unidades de volume da solución. Adoita usarse para mesturas líquidas ou gasosas, nas que o volume é un parámetro importante a ter en conta. É dicir, a porcentaxe que representa o soluto no volume total da solución. Adoita expresarse simplificadamente como "% v/v".
Por exemplo, se temos unha solución do 20 % en volume (20 % v/v) de alcohol en auga quere dicir que hai 20 mL de alcohol por cada 100 mL de solución.
A graduación alcohólica das bebidas exprésase precisamente así: un viño de 12 graos (12°) ten un 12 % (v/v) de alcohol.
Concentración en masa-volume (% m/V)
Pódense usar tamén as mesmas unidades que para medir a densidade aínda que non convén combinar ambos os conceptos. A densidade da mestura é a masa da solución dividida polo volume desta, mentres que a concentración en ditas unidades é a masa de soluto dividida polo volume da disolución por 100. Adoita usarse os gramos por mililitro (g/mL) e ás veces exprésase como "% m/V".
Cálculos con porcentaxes masa-masa e volume-volume
Para cálculos coas porcentaxes masa-masa e volume-volume debemos manexar dous conceptos:
Solución = soluto + disolvente
Cando traballamos con masa-masa e volume-volume hai unha relación sinxela entre a solución, o soluto e o disolvente e, dados dous destes valores, pódese calcular o terceiro.
A solución é a suma do soluto máis o disolvente:
E, despexando,
Isto é válido para cando traballamos con masas, ou volumes, nos casos de porcentaxe masa-masa e porcentaxe volume-volume, pero non para cando traballamos con porcentaxes masa-volume, posto que o soluto e o disolvente están representados con unidades diferentes (de masa e volume, respectivamente).
Se temos un problema no que nos dean dúas das masas, podemos calcular a terceira. Véxase a parte da táboa co fondo amarelo:
Coas porcentaxes ocorre algo similar, excepto que é máis sinxelo porque a porcentaxe da solución é sempre 100 %, basta con ter a porcentaxe do soluto ou a do disolvente para coñecer a outra. Véxase a parte do cadro de arriba co fondo verde:
Regra de tres para calcular proporcións
A regra de tres úsase frecuentemente para calcular concentracións, xa que hai unha relación proporcional entre o soluto, o disolvente e a disolución e entre as porcentaxes de cada un deles.
A regra de tres pódese dar en tres casos:
Reino de Grecia
O Reino de Grecia (en grego: Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος, Vasíleion tīs Elládos) foi un estado establecido en 1832 na Conferencia de Londres de 1832 polos grandes poderes, (o Reino Unido, Francia e o Imperio Ruso). Foi internacionalmente recoñecido no Tratado de Constantinopla 1832, onde se declarou a súa total independencia do Imperio Otomán, marcando o nacemento do primeiro estado grego totalmente independente desde a caída do Imperio Bizantino ante os otománs, a mediados do século XV. Sucedeu a Primeira República Helénica da Guerra de Independencia Grega, e durou ata 1924, cando a monarquía foi abolida, e a Segunda República Helénica foi declarada. O reino foi restaurado en 1935 e sobreviviu ata 1974 cando a xunta militar proclamou a Terceira República Helénica.
Concentración (química)
Regra de tres para calcular proporcións
Hai que ter en conta que a porcentaxe da solución é sempre o 100 %.
Regra de tres entre o soluto e o disolvente
Regra de tres entre o soluto e a solución
Regra de tres entre o disolvente e a solución
Exemplos
Manexando as regras de tres e a fórmula de Solución = disolvente + soluto, pódense resolver unha gran variedade de problemas de concentración con porcentaxes masa-masa e volume-volume.
Os procedementos para os cálculos con porcentaxes volume-volume son exactamente iguais aos de masa-masa, excepto que en lugar de traballar con unidades de masa, como os gramos, úsanse unidades de volume, como o cm3.
Exemplo 1
Datos:
Periferia de Ática
Ática (Αττική, Attikí, é unha rexión administrativa que abarca toda a área metropolitana de Atenas, a capital de Grecia. A rexión ten a mesma extensión que a anterior Prefectura Ática de Grecia central, senón que abarca unha área maior que a rexión histórica de Ática.
Concentración (química)
Exemplo 1
Cálculo da porcentaxe de disolvente:
Periferia de Ática
Información xeral
Situada no extremo leste de Grecia central, Ática cobre ao redor de 3.808 quilómetros cadrados. Ademais de Atenas, que contén dentro da súa área as cidades do Pireo, Eleusis, Megara, Laurium e Maratón, así como unha pequena parte da península do Peloponeso e as illas de Salamina, Exina, Poros, Hidra, Spetses, Citera e Antikythira. Ao redor de 3.750.000 persoas viven na rexión, das cales máis do 95% son habitantes da zona metropolitana de Atenas.
Administración
A rexión de Ática estableceuse na reforma administrativa de 1987 e ata 2010 comprendía as 4 prefecturas de Atenas, Ática Oriental, O Pireo e Ática Occidental.
Concentración (química)
Exemplo 1
Agora temos os gramos de disolvente e tamén a súa concentración, os seus datos están "completos" (hai unha parella "masa-porcentaxe"), así que podemos usalo como base para calcular tanto a masa do soluto como a masa da solución. Coa regra de tres entre o soluto e o disolvente pódese calcular a masa do soluto, e coa regra de tres entre o disolvente e a solución pódese calcular a masa da solución.
Periferia de Ática
Administración
Co plan Kallikratis de 2010, os poderes e autoridade da rexión foron completamente redefinidos e ampliados. Desde o 1 de xaneiro de 2011, a rexión representa a administración local de segundo nivel, supervisada pola Administración Descentralizada da Ática, que agora é un organismo autónomo independente con poderes e un orzamento comparables ás antigas prefecturas.
A rexión subdivídese en oito unidades subordinadas unidades rexionais: lei de reforma Kallikratis texto
Concentración (química)
Exemplo 1
Usaremos a regra de tres entre o soluto e o disolvente para obter os gramos de soluto:
Periferia de Ática
Administración
O gobernador da rexión é Rena Dourou (SYRIZA), que o 1 de setembro de 2014.
Distritos electorais
A rexión de Ática componse de cinco distritos electorais: Atenas A, Atenas B, O Pireo A, O Pireo B e Ática.
Concentración (química)
Exemplo 1
Sumamos o soluto e o disolvente para obter os gramos da solución:
Exemplo 2
Mestúranse dúas solucións de cloruro de sodio. A primeira son 120 gramos de solución ao 10 %, e a segunda son 240 gramos ao 8 %. Cal á a concentración da solución resultante?, cantos gramos de auga e de cloruro de sodio ten?
Neste exemplo temos tres solucións. As dúas primeiras mestúranse para dar unha terceira. A cantidade de auga e de cloruro de sodio da terceira é a suma da auga e do cloruro de sodio das dúas primeiras (lei de conservación da masa). Polo tanto, debemos calcular a cantidade destas substancias nas dúas primeiras solucións para logo sumalas e obter as cantidades que conforman a terceira solución, e por último calcular a porcentaxe de concentración da terceira.
Usamos a regra de tres entre o soluto e a solución para saber a masa do soluto:
Calculamos os gramos de disolvente:
240 gramos de solución ao 8 %
Terceira solución
Por último, usamos unha regra de tres entre o soluto e a solución para saber a concentración:
Se quixeramos saber a porcentaxe de disolvente, poderíamos encontralo de tres maneiras:
Nota: Os tres resultados son lixeiramente diferentes por erros de arredondamento nos cálculos de masa e porcentaxe anteriores.
Molaridade
A molaridade (M), ou concentración molar, é o número de moles de soluto por cada litro de disolución. Por exemplo, se disolvemos 0,5 moles de soluto en 1000 mL de solución, temos unha concentración dese soluto de 0,5 M (0,5 molar). Para preparar unha solución desta concentración habitualmente disólvese primeiro o soluto nun volume menor, por exemplo 300 mL, e trasládase esa solución a un matraz aforado, para despois enrasalo con máis disolvente até os 1000 mL.
É o método máis común de expresar a concentración en química, sobre todo cando se traballa con reaccións químicas e relacións estequiométricas. Porén, este proceso ten o inconveniente de que o volume cambia coa temperatura.
Represéntase tamén como: M = n / V, onde "n" son os moles de soluto e "V" é o volume da solución expresado en litros.
Molalidade
A molalidade (m) é o número de moles de soluto dividido por quilogramo de disolvente (non de solución).
Para preparar solucións dunha determinada molalidade, non se emprega un matraz aforado como no caso da molaridade senón que se pode facer nun vaso de precipitados e pesando cunha balanza analítica, previo peso do vaso baleiro para poderlle restar o correspondente valor.
A principal vantaxe deste método de medida respecto á molaridade é que como o volume dunha disolución depende da temperatura e da presión, cando estas cambian, o volume cambia con elas. Grazas a que a molalidade non está en función do volume, é independente da temperatura e da presión, e pode medirse con maior precisión.
Emprégase menos que a molaridade pero é igual de importante.
Formalidade
A formalidade (F) é o número de peso-fórmula-gramo ou masa molecular por litro de disolución.
O número de peso-fórmula-gramo ten unidade de g / PFG.
Normalidade
A normalidade (N) é o número de equivalentes (eq-g) de soluto (sto) por litro de disolución (Vsc).
O número de equivalentes calcúlase dividindo a masa total pola masa dun equivalente:, ou ben como o produto da masa total e a cantidade de equivalentes por mol, dividido pola masa molar:.
Normalidade ácido-base
É a normalidade dunna solución cando se utiliza para unha reacción como ácido ou como base. Por iso adoitan titularse utilizando indicadores de pH.
Neste caso, os equivalentes poden expresarse da seguinte forma: Onde: Por iso, podemos dicir o seguinte: Onde:
Exemplos:
Normalidade redox
É a normalidade dunha solución cando se utiliza para unha reacción como axente oxidante ou como axente redutor. Como un mesmo composto pode actuar como oxidante ou como redutor, adoita indicarse se se trata da normalidade como oxidante (Nox) ou como redutor (Nrd). Por iso adoitan titularse utilizando indicadores redox.
Neste caso, os equivalentes poden expresarse da seguinte forma: Onde:
Por iso, podemos dicir o seguinte: Onde:
Exemplos:
Concentracións pequenas
Úsanse con relativa frecuencia na medición da composición da atmosfera terrestre. Así, o aumento de dióxido de carbono no aire debido ao quecemento global adoita darse en ditas unidades.
As unidades que se usan con máis frecuencia son as seguintes:
Porén, ás veces empréganse outras unidades.
Por exemplo, 1 ppm de CO2 en aire podería ser, nalgúns contextos, unha molécula de CO2 nun millón de moléculas de compoñentes do aire.
Tamén se fala ás veces de relacións máis pequenas, por exemplo "cuatrillón". Porén, son concentracións excesivamente pequenas e non adoitan empregarse.
A IUPAC desaconsella o uso destas relacións (especialmente no caso de masa entre volume) e recomenda usar as unidades correspondentes.
É particularmente delicado o uso de ppb e ppt, dado o distinto significado de billón e trillón nos contornos estadounidense e europeo.
Conversións útiles
Onde:
Outras formas de indicar a concentración
Para certas disolucións de uso moi frecuente (por ecxemplo ácido sulfúrico, hidróxido de sodio etc.) indícase a concentración doutras formas:
Densidade
Aínda que a densidade non é unha forma de expresar a concentración, é proporcional á concentración (nas mesmas condicións de temperatura e presión). Por iso en ocasións exprésase a densidade da solución en condicións normais en lugar de indicar a concentración; pero úsase máis ben practicamente e con solucións utilizadas moi amplamente. Tamén hai táboas de conversión de densidade a concentración para estas solucións, aínda que o uso da densidade para indicar a concentración é unha práctica que está caendo en desuso.
Nomes propios
Algunhas solucións úsanse nunha concentración determinada para algunhas técnicas específicas. E nestes casos adoita usarse un nome propio.
Ligazóns externas
Концентрация
Frente Andaluz de Liberación
O Frente Andaluz de Liberación (FAL) foi un partido nacionalista e independentista andaluz fundado en 1989 por sectores procedentes da Yama’a Islámica de al-Andalus e independentes. A FAL pretendía recuperar a cultura árabe e islámica da Al-Andalus medieval. O seu símbolo era a estrela de oito puntas. En 1990 foi un dos partidos que crearon Nación Andaluza.
Pere Comte
miniatura|[[Llotja de la Seda en Valencia.]]
Pere Comte ou Pere Compte, nado en Xirona no século XV, foi un arquitecto catalán.
Pielas
O topónimo Pielas correspóndese con tres lugares de Galicia:
Luís Antonio Chao Gómez
Luís Antonio Chao Gómez, nado o 24 de agosto de 1944 en Ribadavia, é un arquitecto e político galego, do PPdeG.
Traxectoria
Licenciado en arquitectura, foi arquitecto municipal do Carballiño e presidente do Colexio de Arquitectos de Ourense entre 1981 e 1987. Politicamente, figurou na lista de Alianza Popular ao Congreso dos Deputados pola provincia de Ourense nas Xerais de 1986, pero non saíu elixido. Si que foi escollido concelleiro en Ourense nas eleccións de 1987, e permaneceu no consistorio unha lexislatura, ata 1991. Ao ano seguinte substituíu a Tomás Pérez Vidal como senador de designación autonómica e revalidaría esa condición logo das Xerais de 1993 e de 1996.
Durante ese tempo foi tamén presidente da Xunta Xestora Local de Ourense do Partido Popular (1991-1993). A partir de 1996 pasou a unha segunda fila, da que a piques estivo de ser repescado en 2011, cando o seu nome se deu erroneamente por definitivo nas listas populares ao Senado, se ben finalmente concorreu como suplente nas listas ao Congreso.
Vida persoal
Patrono da Fundación San Rosendo dende 1992, está casado e ten tres fillos.
Samuel Crompton
Samuel Crompton, nado en Bolton (Lancashire) o 3 de decembro de 1753 e finado na mesma cidade o 26 de xuño de 1827 foi un inventor inglés, pioneiro da industria téxtil. Traballando cos inventos de James Hargreaves e Richard Arkwright creou a spinning mule, unha máquina que revolucionou a industria mundial.
Primeiros anos
Samuel Crompton naceu no 10 Firwood Fold, Bolton, Lancashire, fillo de George e Betty Crompton (de nacemento Elizabeth Holt of Turton). O seu pai era porteiro do próximo Hall i' th' Wood. Samuel tiña dúas irmás máis novas. Cando era novo perdeu o seu pai e tivo que contribuír nos recursos da súa familia fiando, o que aprendeu empregando a spinning jenny de James Hargreaves. As deficiencias desta máquina impulsárono a tratar de mellorar o aparello, traballando en segredo durante cinco ou seis anos.
O 16 de febreiro de 1780 na igrexa parroquial de Bolton, Crompton casou con Mary Pimlott (ou Pimbley). Tiveron oito fillos, incluído George Crompton (nado o 8 de xaneiro de 1781), que continuou co negocio familiar.
Spinning mule
thumb|esquerda|Único exemplo sobrevivente dunha spinning mule construída por Crompton no [[Bolton Museum.]] Arredor de 1779, Samuel Crompton tivo éxito producindo unha mule-jenny, máquina que lograba fíos axeitados para o uso na fabricación de muselina. Coñeceuse como muslin wheel (roda de muslina) ou a Hall i' th' Woodwheel, polo nome da casa en que vivían el e a súa familia. A mule-jenny converteuse máis adiante na spinning mule. Había unha forte demanda para o fío que Crompton estaba a fabricar en Hall i' th' Wood pero faltáronlle os medios para obter unha patente. A espionaxe nos seus métodos forzaron a Crompton a escoller entre destruír a máquina ou facela pública. Decidiuse por esta última alternativa despois de recibir promesas de numerosos fabricantes de pagarlle por usar a súa máquinal. Porén, todo o que recibiu foron unhas 60 libras.
A mule-jenny xiraba as fibras empregando rolos como no marco de Arkwright, mentres que o fuso se movía adiante e atrás 54 polgadas para estricar o fío, e entón recollíao nos fusos como na máquina de Hargreaves. A importancia da mule era que podía xirar o fío mellor que se se fixese a man, o que levaba a obter fibras aínda máis finas. Os fíos grosos (40s) vendíanse por 14 xilins por libra, mentres que o fiado na súa máquina (80s) se vendía a 42 xilins por libra. miniatura|"Esta vista de [[Hall i' th' Wood|The Hall ith' Wood preto de Bolton. (onde Samuel Crompton inventou a primeira Spinning Mule) ...dedicada con respecto aos fiadores de algodón de Lancashire." Litografía de F. Jones (Day & Son, litógrafos da Raíña), a partir de Selim Rothwell.]] Como a mule non foi patentado outros axiña a fabricaron. A máquina foi construída en ferro e aplicouse potencia para axudar ao motor interior en 1790 e contra 1834 estaba totalmente automatizada. Unha enquisa de 1812 amosou que había entre catro e cinco millóns de fusos en uso. Crompton non recibiu compensación económica (royalties) polo seu invento.
En 1800, conseguiuse unha suma de 500 libras para o seu beneficio mediante subscrición e cando en 1809 Edmund Cartwright, inventor do tear mecánico, obtivo 10 000 libras do parlamento, Crompton decidiuse a solicitar unha subvención. En 1811, fixo unha nos distritos produtores de Lancashire e Escocia para recoller probas que amosasen o extensivo uso da súa máquina e en 1812 o parlamento outorgoulle 5000 libras. Con esta axuda monetaria, Crompton comezou un negocio como branqueador e mercador e fiador de algodón, mais sen éxito. En 1824, algúns amigos como Isaac e Benjamin Dobson, Benjamin Hick, John Kennedy e Peter Rothwell, do Bolton's Black Horse "prosecution" Club, conseguíronlle unha anualidade de 63 libras sen o seu coñecemento.
Crompton faleceu na súa casa de King Street, Bolton o 26 de xuño de 1827, e foi enterrado na igrexa parroquial de St Peter's.
Teru
Teru (小橋 照彦, Kobashi Teruhiko, nado o 8 de xuño de 1971 en Hakodate, Hokkaido, Xapón) é o vocalista da banda de rock xaponés chamada Glay. Ten unha amizade moi estreita cos seus compañeiros de banda Takuro e Hisashi. Casou coa cantante Ami Onuki do grupo de J-pop Puffy en abril de 2002, que deu a luz á súa filla en marzo de 2003. El ten outros dous fillos, un neno e unha nena, dun matrimonio anterior.
Ademais de cantar, Teru é tamén un artista. El deseña algún dos produtos de Glay e algunhas campañas non relacionadas co grupo. Tamén traballou como narrador da película animada "Highway Jenny", en 2006. Cando era neno, adoitaba xogar ao fútbol e o béisbol e cría que podería converterse nun atleta. Con todo, na súa adolescencia interesouse pola música e comezou a tocar a batería.
Santá
O topónimo Santá pode facer referencia a dous lugares do concello de Narón:
Afelio
miniatura|Esquema da órbita da Terra, cos puntos de afelio e perihelio. En astronomía o afelio é o punto de máxima separación orbital entre un planeta e o Sol. Procede do grego: apo-, lonxe e helios, Sol.
Le Livre des trois vertus à l'enseignement des dames
Le Livre des trois vertus à l'enseignement des dames, tamén coñecido como Le trésor de la cité des dames (O Tesouro da Cidade das Damas) é un manual de educación da escritora medieval Cristina de Pizán. Acabado en 1405  o igual que A cidade das mulleres e dedicado a Margarida de Borgoña. O fin do libro era educar as mulleres de todos os estamentos, con consellos en diversos temas. Tanto A cidade das mulleres como Le Trésor de la cité des dames son as súas obras máis coñecidas. dereita|miniatura|214x214px|Cristina de Pizán presentando Le trésor de la cité des dames a Margarida de Borgoña
Xénese e descrición
miniatura|A autora é axudada no seu descanso polas Tres Virtudes. Boston Biblioteca Pública, Coleccións Especiais, MS f. Med. 101. No Livre de la cité des dames Cristina de Pizán fai unha defensa apaixonada e ben organizada das mulleres. Faino argumentando (a través de diversas vías e métodos) o valor das mulleres, refutando a visón de autores como Jean de Meun e citando exemplos relevantes de mulleres famosas e virtuosas. Na obra que lle seguiu, Le Trésor de la cité des dames, afirmou que logo de rematar A cidade das mulleres todo o que quería era descansar; mais, acusada de indolencia polas tres damas da Virtude (Razón, Rectitude e Xustiza) que a asistiran na escritura d'A cidade das mulleres, aceptou continuar coa secuela. A miniatura máis antiga do libro que aínda subsiste, supervisada por Pizán e realizada polo mesmo mestre que ilustrara A cidade das mulleres móstraa deitada na cama, tentando descansar, pero coas tres Virtudes de pé á súa esquerda, tirándoa do leito polo brazo. No Trésor de la cité des dames, ofrecía as leccións aprendidas deses avatares femininos ás mulleres de «todos estamentos», incluídas as monxas, as prostitutas, as casadas ou as solteiras.
Títulos e edicións
O primeiro manuscrito, dedicado a Margarida de Borgoña, Delfina de Francia, leva como título inicial Le Livre des trois vertus à l'enseignement des dames. Nos textos impresos publicados a partir de 1497, baixo o padroado de Ana da Bretaña, aparece baixo o título Le Trésor de la cité des dames de degré en degré e de tous estatz.
Varios dos manuscritos aínda dispoñibles a día de hoxe están relacionados con Margarida de Borgoña e as súas irmás (todas elas utilizadas por Xoán sen Medo, para vodas políticas), permitindo unha ampla difusión do texto. O Trésor de la cité des dames áinda sobrevive nuns cantos manuscritos do século XV e tres edicións impresas dos séculos XV e XVI; a última data de 1536 e foi impresa por Jehan André e Denis Janot. Cristina de Pizán, que gañaba a vida escribindo, estaba moi interesada en producir manuscritos suntuosamente ilustrados, e oito dos vinte manuscritos do século XV que chegaron ata nós son ilustrados. Preferiu utilizar o que Laura Rinaldi Dufresne denomina «un estilo italiano sinxelo, e simple en lugar das versións de intricada decoración dos obradoiros franceses». De Pizán supervisou as primeiras miniaturas, que foron feitas por «O mestre da Cidade das  Damas», título que lle fora outorgado a Millard Meiss.
A Beirada, Cantoña, Paderne de Allariz
A Beirada é un lugar da parroquia de Cantoña no concello de Paderne de Allariz, na provincia de Ourense. No ano 2008 tiña unha poboación de 25 habitantes, deles 12 eran homes e 13 eran mulleres, o que supón un aumento en relación ao ano 2007.
Gloucester
Gloucester é unha cidade de Inglaterra, capital do condado de Gloucestershire, situada no suroeste do país, nunha beira do río Severn, preto da fronteira con Gales. A súa poboación estimada é de 125.649 habitantes (en 2014).
A cidade foi fundada polos romanos no ano 97 durante o goberno do emperador Nerva co nome Colonia Glevum Nervensis.
Xosé Caveda y Nava
Xosé Caveda y Nava, nado en Villaviciosa en 1796 e finado en Xixón en 1882, foi un escritor asturiano, un dos iniciadores da escrita en lingua asturiana.
Traxectoria
Fillo de Francisco de Paula Caveda y Solares, amigo de Gaspar Melchor de Jovellanos. Membro da Xunta Xeral do Principado de Asturias en 1834, cando desaparece substituída pola deputación provincial). Militou no Partido Moderado e foi deputado en Cortes en 1837.
Escribiu unha Memoria histórica sobre la Junta General del Principado (1834) e Colección de poesías en dialecto asturiano (1839) que foi o primeiro libro impreso en asturiano, unha escolma de poesía, con algunhas propias que se vai converter no modelo literario para os escritores en asturiano do século XIX, e a imaxe rural que reflectiu nas súas obras converteuse nun tópico, a súa visión do asturiano como unha forma de castelán antigo que non evolucionara.
Pinet
O topónimo Pinet pode referirse a:
Kanpezu
Kanpezu (en castelán: Campezo, oficialmente Campezo/Kanpezu) é un concello de Áraba, no País Vasco. Pertence á cuadrilla de Campezo-Montaña Arabesa e tiña en 2014 unha poboación de 1.048 habitantes.
Atópase no límite da provincia con Navarra e está formado por cinco concejos: Antoñana, Bujanda, Orbiso, Oteo e Santa Cruz de Campezo (oficialmente Santa Cruz de Campezo/Santikurutze Kanpezu), a última capital e principal localidade do municipio.
Sir Breunor
Sir Breunor le Noir, nalgunhas versións tamén coñecido como Brunor, é un cabaleiro alcumado La Cote Mal Taillée por Sir Kay despois da súa chegada á corte do Rei Artur vestido coa armadura deformada do seu pai asasinado. É un personaxe que se menciona nas lendas artúricas e irmán de Dinadan e Daniel.
Recibe o título de cabaleiro despois de salvar á raíña Xenebra dun león que fuxira. A súa historia é contada parcialmente nalgunhas seccións de Le Morte d'Arthur de Thomas Malory e en Prose Tristan a pesar de que de feito é un romance independente.
Lacertilios
A dos lacertilios (Lacertilia) é unha suborde de réptiles escamosos que inclúe a maioría dos réptiles actuais, como varanos, iguanas, lagartos, lagartas, camaleóns e xecos, así como algunhas formas fósiles moi notábleis, como os mosasaurios do Cretáceo superior.
Xunto coas subordes das serpentes (Serpentes) e das cobras cegas (Amphisbaenia), forma a orde dos escamosos (Squamata), que comprende case 5 000 especies.
Descrición
A suborde foi descrita en 1867 polo zoólogo británico de orixe alemá Albert Günther.
Etimoloxía
O nome científico Lacertilia está formado pola adición á raíz do nome do seu xénero tipo, Lacerta, o sufixo do latín científico -ilia, indicando plural.
Variacións taxonómicas
Antes denominábase saurios (Sauria) á suborde formada polos lacertilios e as serpentes, pero dado que este resultou ser parafilético, o nome Sauria aplícase agora a un clado maior de réptiles que inclúe a maioría da subclase dos diápsidos.
Clasificación
A suborde comprende as infraordes seguintes:
Características
Normalmente tenen catro patas, oído con apertura externa e pálpebras móbiles. O rango de lonxitudes vai duns poucos centímetros dalgúns xecos do Caribe até os cerca de tres metros do dragón de Komodo.
Algunhas especies de lacertilios, as chamadas cobras cegas (como Blanus cinereus), non teñen patas funcionais, a pesar de teren vestixios do esqueleto das patas. Distínguense das verdadeiras serpentes pola presenza de aberturas timpánicas e pálpebras. O seu corpo é alongado e teñen unha cola ben desenvolvida.
Os lacertilios da infraorde dos Scincomorpha a miúdo presentan cores brillantes e iridiscentes que parecen húmidos. Pero como o resto dos lagartos, teñen a pel seca, prefirindo xeralmente evitar a auga (aínda que todos os lagartos poden nadar se é necesario).
Todos os lacertilios poden cambiar de cor en resposta á súa contorna ou en momentos de perigo. O exemplo máis típico é o dos camaleóns, pero tamén poden suceder cambios de cor máis sutís noutras especies de lacertilios.
Algunhas especies son capaces de romper e desprender a súa cola cando se ven en perigo ou son capturados por un depredador; esta capacidade, denominada autotomía, débese á presenza de planos especiais de ruptura nas vértebras caudais. Tras a autotomía, a cola rexenérase, pero a nova cola non é idéntica á perdida; en efecto, as vértebras non poden rexenerarse e son substituídas por un tubo cartilaxinoso non segmentado.
Bioloxía e ecoloxía
Os lacertilios aliméntanse xeralmente de invertebrados, como insectos ou arácnidos e, en ocasións (e dependendo da especie), de pequenos vertebrados, incluíndo a outras especies de lacertilios. Unhas poucas especies son omnívoras e poden comer plantas. Soamente un xénero é velenoso, Heloderma, que inclúe as especies Heloderma suspectum (monstro de Gila) e Heloderma horridum. Estas especies habitan no oeste de México e o sur de Texas, e posúen dúas glándulas velenosas na mandíbula. Porén, en 2009 descubriuse que o dragón de Komodo posibelmente tamén sexa velenoso, tras o achado dun par de glándulas de veleno no seu maxilar inferior. De todos os xeitos está en discusión o efecto real que poida ter tras unha trabada.
A maioría dos lacertilios poñen ovos, aínda que as femias dunhas poucas especies retéñenos no seu interior e paren directamente as crías vivas (ovovivíparos).
Mañueta
O municipio limita ao norte con Samaniego e Villabuena de Álava, ao leste con Elciego, ao oeste co municipio rioxano de San Vicente de la Sonsierra e ao sur co curso do río Ebro que o separa tamén do municipio rioxano de Torremontalbo.
Mañueta é un municipio rural, cun dos índices máis altos de poboación activa dedicado á actividade agraria do País Vasco (preto do 80% da poboación). A maior parte da poboación vive da agricultura e máis concretamente do cultivo da vide, que ocupa preto do 75% da área cultivada no municipio.
Unidade astronómica
320px|miniatura|A liña gris indica a distancia terra-sol, que é a media, unha Unidade astronómica (UA) A unidade astronómica (UA) é unha unidade de distancia aproximadamente igual á distancia media (xa que as órbitas son elípticas) entre a Terra e mailo Sol. É bastante utilizada en astronomía para expresar a órbita dos planetas e outros corpos celestes no ámbito da astronomía planetaria, e equivale aproximadamente a 149 597 870 700 metros.
Definición
É o radio da órbita circular dun planeta de masa desprezable e libre de perturbacións cuxo movemento medio é de “K” radiáns por día á volta do Sol, onde “K” é a constante gravitacional de Gauss, coa unidade de tempo do día solar e a unidade de masa, a masa do Sol. Esa unidade está, entón, relacionada coas dimensións do sistema solar e co movemento da Terra.
En termos prácticos, a unidade astronómica pode ser definida como a distancia media entre a Terra e o Sol.
As súas relacións con outras unidades de distancia utilizadas na astronomía son:
Historia
Foi no século II a. C. cando o astrónomo grego Hiparco tentou facer o primeiro cálculo coñecido da distancia entre a Terra e o Sol, aproveitando as eclipses totais da Lúa. O seu método, porén, era bastante impreciso e deu valores equivocados.
No inicio do século XVII, a determinación da distancia da Terra ao Sol era a máis importante da astronomía, e Edmund Halley propuxo un método baseado na paralaxe da observación de dous astrónomos situados distantes un do outro a observar o tránsito de Venus sobre o disco solar para avaliar mellor esta distancia. Non obstante, dada a infrecuencia do fenómeno, só en 1631 e 1639 ocorreu ese fenómeno e, entón, foi posible aplicar o método de Halley para calculala, dando un valor de preto de 150 millóns de quilómetros.
Actualmente, utilízanse modernos métodos de deflexión de ondas de radio para determinación máis precisa desta distancia (utilizase un radiotelescopio, p. ex. o de Arecibo para emitir unha onda de radio cara a estrela, neste caso o Sol, e calcúlase a distancia segundo o tempo de demora na recepción do sinal de rebote).
Aberdeen, Dacota do Sur
Aberdeen é unha cidade do Condado de Brown en Dacota do Sur (Estados Unidos). Tiña 24.658 habitantes en 2000. É o centro financeiro e comercial do norte do estado.
O primeiro asentamento data de 1880 e ten estatuto de cidade de 1883. Hai 11 emisoras de radio, 5 estacións de televisión e 1 diario.
Inocencio III, antipapa
Inocencio III (de nome Lando di Sezze ou Lanzo), nado en Sezze e finado en Cava de' Tirreni sobre 1183 foi un antipapa da Igrexa Católica do 1179 ata a súa morte.
Traxectoria
Nado nunha nobre familia de orixe longobarda, foi nomeado cardeal co título de cardeal diácono de Sant'Angelo polo antipapa Vítor IV; elixírono antipapa o 29 de setembro de 1179 algúns baróns romanos xibelinos opositores ao papa Alexandre III, sendo así o cuarto dos antipapas apoiados por Frederico Barbarroxa. Porén despois Alexandre, ofrecendo os seus favores e prebendas, deu convencido aos seus sostedores a o abandonaren. Inocencio III foi capturado en Palombara Sabina no Castelo Savelli Torlonia, propiedade dun parente de Vítor IV, onde se refuxiara e confinado na abadía de Cava de' Tirreni en xaneiro de 1180 onde permaneceu recluído ata a súa morte.
Contos por palabras
Contos por palabras é un libro de relatos de Agustín Fernández Paz publicado en 1991 por Edicións Xerais de Galicia. A 1ª edición contiña oito relatos, ampliados a dez a partir da 8ª, publicada en maio de 2001. En outubro de 2010 saíu do prelo a 24ª edición.
Trama
Os dez relatos foron construídos a partir de cadanseu anuncio por palabras publicados realmente na prensa, recurso que serve para darlle unidade.
O xornal a diario (Unha confesión)
O autor implícito expón que, farto de ler as novas dos xornais nas que non aparece a vida da xente corrente e aconsellado por unha amiga, agora converteu a sección de anuncios por palabras na súa favorita, pois nela si buliga a vida da xente normal e el pode descubrir as historias agachadas nesas breves mensaxes.
Unha chave non é suficiente
O narrador protagonista le o 29 de maio, cando el cumpre 42 anos, un anuncio que non se repite máis. Leva meses con depresión e pensa que esa é a oportunidade de solucionar os seus problemas, así que despois dalgunhas dúbidas acode ao local do anuncio onde lle din que o seu encargo ten fácil solución e efectivamente a partir de entón séntese con novos ánimos e cunha ilusión na súa vida.
O caso do unicornio azul
O narrador protagonista lembra como cambiou a súa vida a raíz dunha visita. Farto do seu traballo como detective, abriu unha axencia matrimonial que foi prosperando ata o día no que apareceu un estraño cliente que agora o leva a percorrer Galiza na procura dunha parella para el e acaba dirixíndose ao narratario solicitando axuda.
Un artista do neon
O narrador protagonista diríxese a un narratario intradiexético para contarlle as razóns do seu despido “por exceso de sensibilidade artística”.
O caso do estraño empregado
Nunha conversa telefónica na que só se reproducen as intervencións dun dos interlocutores, este cóntalle ao outro o resultado dunha selección de persoal na que o máis idóneo é un moi pálido, ao que lle molesta a luz, con dous dentes longos, vestido de negro e cunha capa de forro vermello…
Ser superheroe non é nada doado
O narrador protagonista, dono dunha empresa de limpeza, conta como medrou o negocio en poucos meses ao contratar ao seu empregado estrela: o Home-Araña.
Un doce emprego
O narrador protagonista leva meses buscando un emprego digno e cre atopalo nun anuncio por palabras. Antes de chamar por teléfono pensa nas diferentes posibilidades que ofrece e, enleado nas súas propias hipóteses, indígnase e rexeita esa “explotación enmascarada, propia dunha mente retorcida”.
Noites de lúa chea
O relato consta de varios fragmentos de cartas que unha manicura lle escribe a unha amiga contándolle a historia dun estraño cliente, un lord inglés, que a chama varios días seguidos para amañar unhas mans que parecen levar toda a vida descoidadas. Hai tamén fragmentos doutros escritos que completan a historia: do propio lord explicando a maldición que afecta aos varóns da súa familia, do informe sobre a desaparición da manicura e unha nova de sociedade do xornal The Guardian na que coñecemos o final dos protagonistas.
Un máxico negocio
Mefisto e Ana teñen un próspero negocio de bruxaría e el párase a ler a entrevista que lle fixeron para Bruxos & Magos, a única revista do seu xénero no mundo, na que fala do seu pasado, como coñeceu a Ana, o novo enfoque que lle deu á súa profesión…
O libro das infinitas historias
A narradora protagonista, que rexenta un negocio de compra-venda de libros, lembra a teima de seu pai por conseguir o Libro das infinitas historias, que se transformaba seguindo os desexos do lector. El conseguira telo nas súas mans e saber que o comprara alguén que o mandou reencadernar como un dos cento cincuenta volumes da colección A novela de sempre. Dedicou o resto da súa vida a buscalo e logo seguiu co labor a protagonista.
Referencias literarias na obra
Como é usual en toda a obra de Agustín Fernández Paz, o libro está inzado de referencias literarias, que neste caso conducen a uns protagonistas tomados da mitoloxía da literatura infantil-xuvenil : o unicornio, o Home-Araña, o Home-Lobo, Drácula…
O Agrande, Castro, Narón
O Agrande é un lugar da parroquia de Castro no concello de Narón na provincia da Coruña. Tiña 106 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 51 homes e 55 mulleres,.
O lugar linda co polígono industrial do Río do Pozo, que é a maior área industrial de Ferrolterra.
Procavia capensis
Procavia capensis (Pallas, 1766), é unha especie de mamífero da orde dos hiracoideos, o tipo da familia dos procavíidos e única especie actual do xénero Procavia.
É un dos damáns máis estendidos por toda África, chegando tamén ao oeste da península Arábiga. Habitante dos rochedos, en aparencia aseméllase a unha marmota común ou a un coello de Indias, coas súas curtas orellas e cola.
Descrición
Procavia capensis é un damán de constitución pesada, de tamaño aproximado ao dunha lebre, xa que mide entre os 43 e os 57 cm; a súa altura na cruz oscila entre os 20 e os 30 cm, e o seu peso, entre os 2,5 e os 5 kg.
Na súa forma corporal parécense á marmota común (Marmota marmota, da familia dos esciúridos, os esquíos), pero coa cola e as patas moi curtas.
Os machos son lixeiramente máis grandes que as femias. miniatura|esquerda|240px|Esqueleto do damán do Cabo. miniatura|esquerda|240px|Cranio de Procavia capensis atopado en Namíbia en 2012.
A súa pelaxe é curta e áspera, de cor que pode variar da parda amarelada á agrisada, con algúns pelos dispersos máis ou menos negros, e os flancos máis claros; as partes inferiores son de cvior amarela apagada.
Ademais das típicas glándulas dispersas pola pel, teñen unha área glandular espida na parte central do lombo, rodeada de pelos eréctiles de cor diferente (que varía desde o negro, en África meridional, até a amarelada, en África oriental e occidental), cuxas secrecións utilizan para marcar o seu territorio.
No seu esqueleto destacan as órbitas pechadas e a mandíbula maciza; no maxilar superior ten un par de longos incisivos (tipo de defensas), e crecen continuamente, como nos roedores. Os inferiores son menores e de crecemento limitado, e están aplanados e serrados nos bordos. Os molares aseméllanse aos dos rinocerontes.
Os membros son mesoanxónicos, e o seu eixe pasa polo terceiro dedo. miniatura|250px|As características almofadas dos pés. O fémur presenta un pequeno terceiro trocánter.
A estrutura do carpo é moi primitiva, cos ósos dispostos en serie.
Son plantígrados, e as plantas dos seus pés están cubertas de almofadas elásticas. Teñen catro dedos nas extremidades anteriores, e tres nas posteriores; os dedos rematan en pequenos pezuños primitivos, e só o dedo interno das patas traseiras ten unha pequena garra afiada, que utilizan para rascárense, e que está fixada nunha falanxe bífida. Carecen de clavícula.
Bioloxía
miniatura|250px|Hábitat típico do damán do Cabo, en [[Mossei Bay, Suráfrica. Ampliado a imaxe, pódense ver varios espécimes .]] miniatura|250px|Kopje no [[Parque Nacional de Serengueti (Tanzania).]] miniatura|250px|Damán do Cabo tomando o sol. miniatura|250px|Damán do Cabo á sombra. miniatura|250px|Femia coa súa cría.
Procavia capensis distribúese por África, agás o Atlas, o Sáhara Occidental, as selvas tropicais do oeste e o centro do continente, o norte de Malaui, Zambia e gran parte de Botsuana. A súa área de dispersión tamén inclúe as illas Dassen e Robben, na baía de Table, no cabo da Boa Esperanza. O chamado damán do Sinaí (subespecie Procavia procavia syriacus, considerada por algúns autores como especie independente), no Sinaí, Palestina e a península Arábiga. (Véxase o mapa de distribución no cadro de clasificación científica, arriba á dereita).
O seu hábitat constitúeno os piares e ladeiras rochosos, os kopjes (palabra que en lingua afrikaans significa "cabezo", e que son altos e arredondados afloramentos rochosos graníticos illados en sabanas e chairas), montañas con abas de pedra, kloofs (en afrikáner "desfiladeiros rochosos"), ás veces en paraxes moi secos, nunca nas delvas densas. No monte Kenya chegan até a zona alpina, entre os 4.000 e os 5.500 m de altitude.