cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Castelo de Soutomaior
Baixa Idade Media
miniatura|dereita|Torre da homenaxe do castelo Desde entón os Soutomaior participaron como personaxes protagonistas na maioría de acontecementos políticos e sociais da época en Galicia (como a guerra civil entre Pedro I de Castela e Henrique de Trastámara, as guerras con Portugal, as revoltas irmandiñas, ou os múltiples enfrontamentos entre os bispados de Tui e Santiago de Compostela e casas nobres galegas entre si).
Entre todos os membros desta familia destacou a figura de Pedro Álvarez de Soutomaior, máis coñecido polo alcume de Pedro Madruga.
Trala morte do Madruga, no ano 1486, as disputas sucesorias polo seu legado fan que o protagonismo desta familia se esvaeza.
Séculos XIX e XX
Os problemas sucesorios non se resolveron ata que no ano 1795 a Chancelería de Valladolid resolveu o conflito fallando a favor de Benito Fernando Correa de Soutomaior, IV marqués de Mos, pero o castelo proseguiu o seu decadente camiño cara á ruína. miniatura|Castelo de Soutomaior (1877) Non parou ata o ano 1870 cando Antonio Aguilar y Correa, marqués de la Vega Armijo, fixou nel a súa residencia de verán e procedeu á súa restauración, remodelación e ampliación, actuacións que o converteron nunha palaciana residencia estival, imaxe esta que é a que conserva na actualidade.
No seu interior, nestes tempos, desenvolveuse unha activa vida social e política, sendo incluso visitado polo rei Afonso XII. Esta actividade, así como a realización de máis reformas (convertendo o lugar nunha granxa modelo e incluso construíndo un sanatorio), continuou coa nova propietaria (a partir de 1902), sobriña dos anteriores, a marquesa de Ayerbe María Vinyals e Correa, coñecida popularmente como a Dama vermella (precursora do movemento feminista en España), e o seu marido o doutor Lluría (promotor da militancia marxista en Cuba), ata que estes, acusados de intrigas políticas, perderon a súa propiedade en pública poxa en outubro de 1917, comezando un novo período de decadencia e abandono para o enclave.
Finalmente foi adquirido pola Deputación Provincial de Pontevedra no ano 1982, que realizou novas tarefas de restauración rematadas no ano 1987.
Descrición
miniatura|dereita|Galería das Damas Descoñécese se se construíu sobre un edificio anterior, pero existen indicios que levan a pensar nisto, xa que o tipo de labra no paramento da torre principal, onde se atopan moi erosionados e irregulares pequenos perpiaños, superpostos a soga e tizón, a mesma técnica que se empregou nas torres fronteirizas portuguesas de comezos e finais do século XII.
As murallas
Trátase dun dobre perímetro amurallado de planta oval e irregular adaptándose ao terreo no que se asenta.
A Revolta Irmandiña danou gravemente o castelo, polo que tivo que ser reformado. Foi nestes tempos cando se traza o segundo cinto amurallado (non se sabe se substituíndo a outro anterior), que sería construído ex novo, posto que non aparece ningún resto anterior. Presenta novidades construtivas como as troneiras, testemuñas da comunicación do paso da garda, hoxe en día tapiadas.
Nas reformas de finais do século XIX constrúense a maior parte do parapeto e ameas do recinto exterior, así como seteiras e gárgolas que rematan os muros exteriores.
A torre da homenaxe
miniatura|dereita|200px|Torre da homenaxe O edificio principal conserva a primitiva torre da homenaxe. De estrutura rectangular con case 150 metros cadrados de planta e 15 metros de altura e uns muros cun espesor, nalgúns lugares, de máis de 3 metros e medio. Componse de varias plantas tendo a entrada na primeira planta onde se atopaba a ponte levadiza orixinaria.
O palacio
O palacio unido á torre da homenaxe esténdese cara o norte ata unha segunda torre do século XV da que se conservan os seus primitivos perpiaños.
Tiberio
Tiberio Claudio Nerón (en latín: Tiberius Claudius Nero), nado en Roma o 16 de novembro de 42 a. C. e finado o 16 de marzo de 37 d. C. na súa vila de Lúculo, foi un emperador romano da Dinastía Xulio-Claudia.
Castelo de Soutomaior
O palacio
É froito da reconstrución e obras realizadas polos marqueses de la Vega de Armijo, obras que seguiron o estilo historicista en voga na época, configurándose como un palacio neogótico.
Ábrense galerías, portas e vans con arcos oxivais cara o exterior; no interior constrúense novas escaleiras, unha capela, salóns con artesoado de madeira e chemineas.
Tiberio
Traxectoria
Era fillo de Livia Drusila e fillo adoptivo de Octavio Augusto. Sucedeu o seu pai adoptivo e gobernou o Imperio Romano do 14 d. C. ó 37 d. C., co nome de Tiberio Xulio César Augusto. Foi militar de carreira, destacando as súas campañas contra os panonios e os dálmatas. Tamén foi importante a súa expedición punitiva contra os xermanos que derrotaran as lexións de Quintilio Varo na fraga de Teotoburgo.
Castelo de Soutomaior
O palacio
De todo o conxunto destaca, polo encanto romántico que a envolve, a coñecida como galería das damas, delicada obra neogótica que mira cara ao patio de armas. miniatura|Castiñeiro, duns 800 anos, no xardín.
O xardín
Duns 15.700 m2, é froito dos labores do marqués de la Vega e Armijo e posteriores propietarios. Nel pódense atopar preto de 200 especies botánicas (algunhas con máis de oitocentos anos de antigüidade), coma cedros do Líbano, eucaliptos, abetos e piceas, palmeiras, camelias (entre elas o exemplar de japonica máis voluminoso de Galicia), castiñeiros, laranxeiras, magnolias, plátanos, acivros, alciprestes (Cupressus spp.), abetos de douglas (Pseudotsuga menziesii), criptomeria ou cedro xaponés (Cryptomeria japonica), alciprestes de Lawson (Chamaecyparis lawsoniana), cedros do incenso de California (Calocedrus recurrens), carballos, araucarias, e sequoias, inclusive doce exemplares do Catálogo de Árbores Senlleiras de Galicia, e multitude de especies de fentos ou plantas florais como a hortensia.
En 2012, no transcurso do Congreso Internacional da Camelia celebrado en Chuxiong, China, foi declarado Xardín de Excelencia Internacional, o único de España. En Europa so hai seis máis.
Tiberio
Traxectoria
Pertencente á gens Claudia por parte de nai, emparentou coa gens Iulia ao divorciarse súa nai de Tiberio Claudio Nerón e contraer matrimonio con Octavio Augusto. Esta unión fortaleceuse co matrimonio do propio Tiberio coa filla do Emperador, Xulia a Maior, e quedou patente cando foi adoptado formalmente por Octavio, outorgándoselle poderes tribunicios.
Castelo de Soutomaior
Situación actual
Consérvase en excelente estado e, pese ás numerosas reformas sufridas, conserva o seu carácter medieval.
Dedícase a actividades culturais e é visitable.
Tiberio
Traxectoria
Como Tribuno reorganizou o exército, modificando as leis marciais, creando novas lexións e aumentando os anos de servizo de todo cidadán romano a 20.
Co paso do tempo Octavio Augusto fíxose inimigo de Tiberio, chegando a exilialo na Illa de Rodas, de onde volveu e foi nomeado sucesor imperial trala morte de dous dos netos de Octavio, Caio César e Lucio Xulio César, e o desterro por traizón do terceiro neto, Póstumo César, e ante a falta de herdeiro.
Trala morte do seu fillo Xulio César Druso no ano 23 adoptou o seu neto Calígula como sucesor e o seu goberno comezou a derivar, rematando en terror. O 26 d. C. autoexiliouse deixando a administración nas mans dos prefectos pretorianos Lucio Elio Sejano e Quinto Nevio Cordo Sutorio Macro.
Pazo das Torres do Comareiro
O pazo das Torres do Comareiro é un conxunto palaciano da parroquia de Serramo, Vimianzo.
Descrición
Distínguense dúas partes ben diferenciadas polo tipo de materiais de construción: a primeira de perpiaños de granito de cantería e outra con cachotería de granito. A cuberta por un lado é tellado, pois ten tella, pero polo outro está cuberto de fibrocemento. Malia isto, aínda conserva elementos propios da arquitectura palaciana: cornixas molduradas, unha fiestra en arco de medio punto e unha porta -no lado leste- rematada en arco de medio punto de grandes doelas.
Tamén conserva unha sinxela cheminea de cantería sen elementos decorativos. Na recuperación do lugar atopouse o escudo de armas onde se representan lobos e unha árbore sobre unha ponte de tres arcos.
Historia
O fundador do vínculo de Comareiro (1580) foi Gonzalo de Pazos e Señoráns. Logo sucedeuno Gómez de Rioboo Vilardefrancos, capitán e meiriño dos condes de Altamira en Vimianzo. Os seus descendentes tiveron relación coa casa de Trasariz e co pazo de Xora.
Lucía Regueiro
Lucía Regueiro, nada na Coruña o 18 de xuño de 1982, é unha actriz e xornalista galega. É licenciada en xornalismo, na especialidade de Comunicación Audiovisual, pola Universidade de Santiago de Compostela. Estudou violín e danza e practica equitación.
Galardóns e nomeamentos
miniatura|250px|Lucía Regueiro nos [[Premios Mestre Mateo 2017.]]
Maruxa das Cortellas
María Grande Sobral, nada en Soutomaior en 1931 e finada no mesmo concello en 2013, máis coñecida como Maruxa das Cortellas ou Maruxa da Crega, foi tocadora de pandeiro cadrado tradicional galego e unha figura informante esencial para o rexurdimento deste instrumento de percusión.
Malemo Caná
Malemo Caná, que viviría entre os séculos XV e XVI, é o nome dun suposto navegante musulmán que axudou a Vasco da Gama a chegar á India, partindo desde Melinde, cidade hoxe sita en Kenya. É o nome utilizado na crónica de João de Barros, Décadas da Ásia (1552-1613); outra variante de lectura é Melemo Cana; en Damião de Góis e Fernão Lopes de Castanheda figura como Canaqua.
Maruxa das Cortellas
Traxectoria
A música vocal de tradición oral de Galiza escríbese en feminino, aínda que o recoñecemento adoite recaer en exclusiva nas tradicionais figuras dos instrumentistas masculinos, foron as mulleres as grandes transmisoras do patrimonio oral.
Malemo Caná
O relato de João de Barros
Logo de entrar no Océano Índico, Vasco da Gama chegou á illa de Mozambique. O xeque desta illa promételle un piloto que o guíe para a India, e cúmpreo. O piloto leva a frota portuguesa ata Mombasa, e foxe, mentres que os musulmáns que gobernaban na cidade téndenlle unha emboscada a Da Gama, da que logra liscar. De aí consegue arribar a Melinde. O rei de Melinde recíbeo de bo talante e promételle un piloto experto que o conduza á India; este piloto é Malemo Caná. Barros narra así o encontro de Vasco da Gama e Malemo Caná en Melinde:
Caná acompañou e guiou a frota portuguesa ata Calcuta, a actual Kozhikode, na costa de Malabar, na India, e axudou nas primeiras negociacións de Vasco da Gama coas autoridades desa cidade.
Maruxa das Cortellas
Traxectoria
Maruxa é un deses nomes femininos que sobresaen do anonimato colectivo grazas ás investigacións de recollida de campo. Grande Sobral foi a primeira muller homenaxeada no Memorial Ricardo Portela en Pontevedra no ano 2018. Carmela Silva Rego salientou nesta homenaxe que foi a única muller da súa xeración que se interesou polo xeito de tocar das persoas maiores nas aldeas e que axudou a visibilizar as mulleres nun eido no que só tiñan recoñecemento coma cantareiras. Foi a última gran tocadora de pandeiro do sur de Galicia, xunto con Concha do Canizo (A Gudiña), converteuse nunha pedra angular da recuperación dos estilos interpretativos arcaicos: Romances de Reis, valses, ribeiranas, xotas e muiñeiras... O recoñecemento chegoulle na madurez, a partir da década dos noventa, cando se converteu en asidua convidada da TVG en programas como Luar e Alalá.
Vida privada
Viviu nunha parroquia do concello de Soutomaior. Casada con Marcelino, tiveron tres fillos. Maruxa adicouse ao agro, o coidado da casa e da familia. Herdeira da tradición oral musical, de xeito autodidacta aprendeu nas fiadas de nena e nas tarefas comunitarias da aldea. Cantaba no coro da igrexa de San Salvador de Soutomaior. Sobre o seu espazo de tocar e aprendizaxe musical dixo textualmente:
Malemo Caná
Interpretación
Malemo Caná, segundo certos investigadores, é identificado co explorador árabe Ahmed ibn Majid, o que non é doado de probar. Esta identificación faise a partir de fontes árabes nas que se di que a Ibn Majid o emborracharan os portugueses. A historia é coñecida en Occidente de tempo atrás, e crese no seu momento que non é máis ca unha fantasía pola que os musulmáns explicaban o éxito portugués, sendo conscientes da importancia que a fazaña de Vasco da Gama tiña para os seus intereses.
Sport Lisboa e Benfica (balonmán)
A sección de balonmán do Sport Lisboa e Benfica compite na LPA, a máxima competición deste deporte en Portugal. A pesar de ser unha das seccións máis antigas do club lisboeta, tivo altos e baixos, retomando a competición no mandato do presidente Presidente Luís Filipe Vieira.
Receptor da transferrina
miniatura|dereita|Regulación do metabolismo do ferro polas IRE-BP.
O receptor da transferrina (TfR) é unha proteína transportadora da superficie celular, que transporta transferrina. É necesario para a importación de ferro ao interior da célula e está regulado en resposta á concentración intracelular de ferro. Cando a transferrina do plasma sanguíneo, que transporta ferro, se une a este receptor, o complexo transferrina-ferro é introducido na célula por medio de endocitose mediada por receptor, o que permite á célula obter ferro.
Tipos
Hai dous tipos de receptores da transferrina, chamados TFR1 (ou TFRC ou CD71) e TFR2.
Regulación
As concentracións baixas de ferro promoven un incremento dos niveis do receptor de transferrina, para que se incremente así a captación de ferro e se manteña a homeostase do ferro.
A produción de TfR na célula está regulada de acordo cos niveis de ferro por medio das proteínas de unión ao elemento de resposta ao ferro (IRE-BP), tamén chamadas Proteínas Reguladoras do Ferro (IRP). Estas proteínas únense á estrutura en forquita chamada IRE, que se encontra na rexión 3' UTR do ARNm do receptor da transferrina. Unha vez que estas proteínas se unen ao receptor, inhíbese a degradación do ARNm do receptor, polo que se produce máis receptor. Cando hai moito ferro, estas proteínas non están unidas ao ARNm, que se degrada e non se produce receptor.
Yunque
Yunque foi unha revista editada en Lugo entre 1931 e 1932.
Historia e características
Subtitulado Periódico de vanguardia política, apareceu o 14 de maio de 1931, despois de escindirse do semanario Guión. Dirixida por Ánxel Fole, aínda que tamén participaba nestas tarefas de dirección Francisco Lamas López e Arturo Cuadrado, e confeccionada por Ánxel Johán, continuou a liña do grupo Ronsel. Nela colaboraron Luis Manteiga, Francisco Lamas López, Carlos Martínez-Barbeito, Luís Pimentel, Xulio Sigüenza, Álvaro Cunqueiro, Luís Seoane e Santiago Montero Díaz. As ilustracións estaban asinadas por Luís Seoane, Manuel Colmeiro Guimarás, Carlos Maside, Xosé Eiroa, Romero Boelle, Ánxel Johán e a arxentina Norah Borges. Incluíu artigos de temas socio-políticos de tendencia progresista próxima ao comunismo, ademais de ilustracións dos grandes creadores galegos. Publicou por vez primeira o "Madrigal â cibdá de Santiago" de Federico García Lorca. Cesou co número 6 en outubro de 1932.
Saxóns
miniatura|225px|A [[Inglaterra saxoa de acordo coa crónica saxoa]] Os saxóns (en latín: Saxones, en inglés antigo: Seaxe, en saxón antigo: Sahson, en baixo alemán: Sassen, en alemán: Sachsen, en danés: Saksen) foron o pobo xermánico que invadiu e emigrou á illa de Gran Bretaña no século V xunto cos anglos e os xutos. Fortemente emparentados cos anglos, debían ó seu nome ás armas que usaban, unhas espadas curvas chamadas sax. Estaban fortemente relacionados cos anglos e os frisios.
Os saxóns vivían daquela nunha área que comprendía dende o leste dos actuais Países Baixos ata o itsmo da península de Xutlandia, abranguendo o que hoxe en día é o estado alemán de Baixa Saxonia. Do saxón antigo derivan o actual baixo saxón e o inglés.
Os saxóns que ficaron en Alemaña foron sometidos por Carlomagno séculos despois, para logo ser un dos estados importantes do Sacro Imperio Romano-Xermánico, xa ocupando o ducado de Saxonia, que abranguía o actual estado de Saxonia.
Göran Therborn
Göran Therborn, nado o 23 de setembro de 1941 en Kalmar (Suecia), é un sociólogo marxista.
Traxectoria
Formado na Universidade de Lund (Suecia), é profesor da Universidade de Cambridge, ten publicado varias obras sobre a dominación dunha clase sobre outra a través das estruturas estatais, así como diversos artigos na New Left Review.
Pensamento
O Estado expresa un determinado conxunto de relacións de clase tanto na súa organización administrativa como na súa forma de representación gobernamental. O Estado manifesta as relacións sociais e contribúe a súa reprodución. A mecánica da reprodución está constituída por mecanismos económicos, políticos e ideolóxicos, como poden ser a coacción económica, a violencia e a excomuñón ideolóxica. Existen ademais nesa dirección formatos de representación como as institucións e os partidos e procesos de mediación que non se reducen á represión e entre os que cabe mencionar a cooptación, a través da lexitimación ideolóxica ou a configuración de obxectivos atractivos como o pleno emprego e o desenvolvemento económico.
Therborn afástase de Lenin pois non comparte que o Estado socialista sexa a sociedade comunista sen clases. Na sociedade socialista o proletariado segue subordinado aos coñecementos burocráticos e tecnolóxicos que son necesarios para a defensa contra o inimigo burgués do interior e do exterior. Isto esixe unha organización de cadros no Estado e na economía que pode chegar a bloquear a chegada do comunismo e da igualdade e a democracia reais. Así reprodúcese a distinción entre cadros e traballadores, entre vangarda e masas. Esta é a causa do avellentamento dos países socialistas que están avocados ao desxeo ou ao estoupido. De todos maneiras, para Therborn a superación do capitalismo era irreversible.
Copa CERS 2012
A trixésimo segunda edición da Copa CERS iniciouse o 19 de novembro do 2011 e finalizou o 13 de maio coa disputa da final. Nesta edición participaron 28 equipos, dos cales 24 se enfrontaron nunha rolda previa (dezaseisavos de final) e catro se clasificaron de xeito directo para os oitavos de final. Tódalas roldas se disputaron a dobre volta agás as semifinais e a final, que se xogaron no formano de final a catro ou final four, que se disputou en Bassano del Grappa (Véneto, Italia). O campión desta edición da segunda competición a nivel de clubs en Europa foi o club italiano do Bassano Hockey 54, que venceu na final ao equipo portugués do H.C. Braga, conseguindo así o seu primeiro título da competición.
Tarzán de goma
Tarzán de goma (en Gummi-Tarzan) é un libro infantil de 1975 escrito por Ole Lund Kirkegaard. Conta a historia de Iván, un neno que é obxecto de tódalas burlas no seu colexio. Un día recibe a oportunidade de cumprir todos os seus desexos un día enteiro, dándolle "o día máis estraño da súa vida". A novela foi adaptada a un filme homónimo estreado no ano 1981.
Foi traducida ó galego por Laura Sáez Fernández e publicada por Edicións Xerais en 2007, con ilustracións de Andrés Meixide. Foi traducida de novo por Moisés Barcia Rodríguez e publicada por Sushi Books, selo editorial de Rinoceronte Editora, no ano 2014.
Hospital Universitario Lucus Augusti
220px|dereita thumb|200px|dereita|Cartel na porta do hospital HULA. O Hospital Universitario Lucus Augusti tamén coñecido polas súas siglas como HULA é un centro asitencial do Sergas da cidade de Lugo situado en San Cibrao, preto da A-6.
Historia
thumb|esquerda|Porta de acceso ao HULA. Proxectado en 1998 e cunha data prevista de inuguración de 2002 o hospital foi inaugurado en 2010 cun custe superior aos 220 millóns de euros. Ten unha superficie de 166.000m2, ten 869 camas, 19 quirófanos e un heliporto.
O edificio foi construído por San José e Dragados, é unha edificación moderna e funcional cun máximo de seis andares, máis sotos para servizos e maquinaria baixo as cubertas. O exterior está cuberto de lousa e madeira. Unha galería de máis de 600 metros, non accesa aos doentes, comunica todo o hospital dun extremo a outro.
Tirán, Moaña
San Xoán de Tirán é unha parroquia que se localiza no concello de Moaña. Segundo o IGE, en 2022 tiña 4 466 habitantes (2 149 homes e 2 317 mulleres), distribuídos en 5 entidades de poboación.
Xeografía
Ten varios quilómetros de praias, que bañan as súas areas na ría de Vigo, destacando O Con (bandeira azul), Niño do Corvo e O Canabal.
Shango Patera
Shango Patera é un patera (un cráter irregular), ou un cráter complexo con ladeiras escaleiradas, na lúa de Xúpiter, Ío. Ten aproximadamente 90 kms de diámetro e está situado a 32,35° N 100,52° O. O nome de Shango provén da mitoloxía yoruba, onde Shango era o deus do trono, este nome foi aprobado pola Unión Astronómica Internacional no 2000. Shango está situado ó norte de Skythia Mons. Cara ao suroeste está o centro eruptivo de Amirani, e o sueste están Gish Bar Patera, Gish Bar Mons, e Estan Patera.
Tirán, Moaña
Historia
Os primeiros intentos en Galicia do cultivo de mexillón en bateas fixéronse nesta parroquia en 1932, ó instalar Manuel Otero Moratinos un caixón de madeira seguindo o modelo que vira nunha viaxe a Cataluña. A experiencia durou só uns meses e foi un fracaso. Houbo que esperar ata 1946 para que se desenvolvese, xa con éxito, un novo proxecto neste mesmo sentido, no porto de Vilagarcía de Arousa.
Deporte
O club de remo de Tirán acadou en varias ocasións o campionato de España de traíñas.
Shango Patera
Shango foi un lugar de grandes cambios na súa superficie entre os anos 2001 a 2007. O chan de Shango Patera e os regueiros de material que corren cara ao suroeste de Shango escurecéronse considerablemente dende o final da misión da sonda Galileo e a chegada da misión New Horizons en febreiro do 2007.
Selección de fútbol sub-19 de España
É unha das categorías inferiores da selección de fútbol de España e naceu en substitución da selección sub-18, previamente creada en 1952, xa que en competicións oficiais, esa categoría pasou a sub-19 en 2002 para a UEFA. É a vixente campioa do Europeo sub-19 e a selección máis laureada do campionato con seis títulos continentais conquistados desde o inicio do torneo para categoría sub-19 en 2002.
Xogadores
220px|miniatura|A selección de fútbol sub-19 nun partido fronte a [[Selección de fútbol sub-19 de Portugal|Portugal no Europeo sub-19 de Estonia.]]
Cadro actual
Os seguintes xogadores foron convocados para os encontros de clasificación para a Eurocopa sub-19 de 2016, disputados entre os días 24 e 29 de marzo de 2016.
Balsa (embarcación)
miniatura|300px|Balsa no río Isar. Unha balsa, ou almadía , é unha embarcación pequena, de forma predominantemente plana, feita con canas, madeiros, toros ou táboas fortemente unidas unhas con outras. Tamén existen balsas construídas con materiais sintéticos como o PVC. É común a madeira chamada precisamente de balsa.
Al-Mugrib fī ḥulā al-Magrib
Al-Mugrib fī ḥulā al-Magrib (en árabe المغرب في حلى المغرب) é unha obra do granadino Ibn Sa'īd al Magribī escrita no século XIII. O seu título significa O extraordinario sobre as xoias de Occidente. Está a metade de camiño entre unha antoloxía poética e unha obra xeográfica, xa que reúne información sobre os poetas do Magrebe organizados segundo a súa orixe xeográfica: os de Córdoba, os toledanos, os valencianos etc.
Cada capítulo rexional está ademais divido en sub-seccións, primeiro a capital provincial, logo as localidades máis importantes. Esta clasificación é moi interesante desde o punto de vista xeográfico, xa que dá fe de cales eran as divisións, como estaban subdivididas, cales eran as principais localidades e a categoría das mesmas. O seu método, sistemático, divide os núcleos de poboación en tres categorías principais: medina (cidade), hisn (fortificación) e qarya (aldea ou alquería). Esta terminoloxía foi a habitual durante os séculos XII e XIII en al-Ándalus.
Atmen
Atmen é un filme austríaco de 2011 escrito e dirixido por Karl Markovics. O filme conta a historia dun recluso de 19 anos nun centro de detención para menores, cunha solicitude de liberdade condicional pendente, que é desafiado a reconsiderar a súa identidade por un traballo nun depósito de cadáveres. Está protagonizado por Thomas Schubert, Karin Lischka e Gerhard Liebmann, e estreouse no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 2011. Schubert gañou o premio ó mellor actor na 17ª edición do Festival de Cinema de Saraxevo pola súa interpretación, outorgado por Angelina Jolie.
O filme foi escollido por Austria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 84ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Espérance-François Bulayumi
Traxectoria
Estudou na súa cidade natal e realizou historia da arte no Instituto Nacional das Artes e logo foi a Austria para estudar filosofía na Universidade de Viena (1983-1988), doutorándose en filosofía. Formouse tamén en teoloxía no Centro Metodista de Formación Teolóxica de Lausana. Deu clases na Universidade de Viene e no Instituto Pedagóxico Superior de Viena. Autor de varios libros en lingua, alemán e francés. A súa obra máis emblemática é Mosuni, unha novela monumental e épica sobre a identidade congolesa e o seu encontro cos europeos, novela complexa inclúe poesía, contos populares, notas de arquivos, cartas, cancións de igrexa, oracións ou conceptos teoréticos para alén da propia prosa narrativa.
Edificio Simeón
O edificio Simeón tamén chamado Almacenes Simeón, é un inmoble de estilo Modernista de comezos do século XX situado no centro da cidade de Vigo, Galicia. O edificio constitúe un dos mellores exemplos deste estilo arquitectónico na cidade olívica.
Historia
O inmoble naceu como proxecto para os Almacenes de Simeón García, encargado a Benito Gómez Román en 1906 sendo solicitada a licenza de construción en 1907.
O proxecto do edificio tiña a intención de aloxar no seu baixo a casa comercial Viúda e Hijos de Simeón García, e vivendas no resto do edificio con entrada nas fachadas laterais.
Pouco despois de aceptar o proxecto, o arquitecto caeu enfermo, polo que a responsabilidade de levar a cabo o proxecto caeu nas mans de Manuel Gómez Román, irmán de Benito. Xa que este non tiña o título de arquitecto a sinatura do proxecto sería a do seu irmán Benito.
Os traballos de construción do inmoble duraron catro anos, sendo rematadas as obras en 1911, ano no que o inmoble inaugurouse.
O inmoble
A fachada principal presenta unha composición ecléctica de carácter francés organizada a través dun corpo central acabado cunha cúpula. Como curiosidade destaca o galo esculpido na parte alta da fachada central do inmoble, influencia quizais da cultura francesa omnipresente no edificio.
Nela atópase a entrada ao centro comercial a través dun fermoso soportal; é a que presenta unha maior profusión decorativa, sobre todo nos balcóns avultados no remate do corpo central, cun arco de medio punto peraltado e onde destaca o emprego do ferro con formas curvilíneas que lembran ao estilo Art Nouveau. As fachadas laterais presentan tamén unha composición ecléctica cunha alternancia de vans.
A decoración, elaborada en granito, é de estilo modernista cunha variada representación de flora e fauna. Os elementos decorativos sitúanse sobre todo nos sobredinteis, claves, ménsulas, remates das pilastras, balcóns etc. Cabe destacar o tratamento do rostro dunha muller cun pano na cabeza que aparece enmarcado na decoración vexetal, na clave do van central inferior; o remate das pilastras, no que aparecen pombas e formas vexetais; e as gárgolas de formas monstruosas. Segundo a tradición popular, a cara da anciá do pano esculpida na clave do lintel, é a nai do arquitecto e foi esculpida por el mesmo.
Albert (libro)
Albert é unha novela infantil escrita por Ole Lund Kirkegaard que foi orixinalmente publicada en 1968. A novela foi adaptada a un filme homónimo estreado no ano 1998.
Foi traducida ó galego por Moisés Barcia Rodríguez e publicada por Sushi Books, selo editorial de Rinoceronte Editora, no ano 2015.
Max Josef Metzger
miniatura|Placa en memoria de Josef Metzger en [[Berlin-Wedding.]] Max Josef Metzger nado en Schopfheim (Estado de Baden) o 3 de febreiro de 1887 e finado en Brandenburg an der Havel o 17 de abril de 1944 foi un sacerdote pacifista católico alemán, executado polo nazismo.
Traxectoria
Ordenado como sacerdote en 1911, a súa experiencia como capelán de división na primeira guerra mundial converteuno nun pacifista convencido. Isto levouno a organizar un movemento pacifista de inspiración católica que tivo escaso eco nun momento de exaltación prebélica nas capas católicas medias dos países europeos. Fundou tamén a irmandade Una Sancta, pioneira no traballo pola unidade das Igrexas que encontrou acedas oposicións no catolicismo preconciliar. É finalmente o fundador da Sociedade de Cristo Rei da Cruz Branca, fomentadora dunha espiritualidade baseada na oración, o espírito eclesial universalista e o amor ao inimigo. A súa actividade e ideas estaban en expresa contradición co nacionalsocialismo o que provocou que fora detido en varias ocasións. Un memorando pacifista foi interceptado pola Gestapo, o que foi ocasión para detelo, torturalo e finalmente executalo mediante a súa decapitación na guillotina. Foi encontrado culpable de traizón ao Estado e encubrimento do inimigo por un Tribunal presidido por Roland Freisler.
Está en marcha o proceso de beatificación.
Ecosia
Ecosia é un motor de busca de Internet que traballa xunto ao buscador Bing, e que doa o 80% das súas ganancias a organizacións ecoloxistas sen ánimo de lucro, cun obxectivo actual de plantar árbores. Definido como un "negocio social", Ecosia é unha compañía sen emisións de CO2 que apoia a transparencia financeira, e está certificada por B-labs como unha Benefit Corporation. A súa sede atópase en Berlín, e conta cun equipo que varía entre sete e trece membros.
As Cabras, Santaballa, Vilalba
As Cabras é un lugar da parroquia de Santaballa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
As Redondas, Cesullas, Cabana de Bergantiños
As Redondas é un lugar da parroquia de Cesullas no concello coruñés de Cabana de Bergantiños na comarca de Bergantiños. Tiña 27 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 16 eran homes e 11 mulleres,
Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega
A Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG) constituíse a partir dunha xuntanza celebrada o 3 de maio de 1980 en Santiago de Compostela por un grupo de escritores, entre os que se contaban Alfredo Conde, Paco Martín, Xosé Manuel Martínez Oca, Xosé Luís Méndez Ferrín, Alfonso Pexegueiro, Manuel Rivas, Uxío Novoneyra, Xavier Rodríguez Barrio, Bernardino Graña e Xoán Ignacio Taibo que acordan formar unha asociación que defendese os intereses da práctica escrita en galego seguindo o facho da Asociación de Escritores de Galicia que non puido desenvolver o seu labor polo estoupido da Guerra Civil española pouco despois da súa constitución.
A AELG celebrou o I Congreso de Escritores Galegos en 1981 e participou na organización dos encontros Galeusca con escritores cataláns e vascos. Durante anos estivo enfrontada á Real Academia Galega por considerala unha institución inmobilista que non traballaba a prol da cultura galega. A revista Escrita Contemporánea foi o seu voceiro oficial. Está recoñecida pola Academia Sueca para presentar candidatos oficiais ao Premio Nobel de Literatura e forma parte do Congreso de Escritores Europeos.
Ten a súa sede no Edificio de Sindicatos da cidade da Coruña. A 1 de xaneiro de 2019 a asociación contaba con 459 socios, nese ano convocou un Parlamento de Escritoras.
En 2022 foi Premio Rosalía de Castro de Lingua.
Presidentes
Sucesivamente:
Composición do consello directivo
miniatura|Cesáreo Sánchez, presidente da AELG.
Escritor galego universal
Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega destaca aquelas autoras e autores que unen á excelencia literaria o compromiso ético que os converte en referentes na defensa da dignidade nacional e humana, honrando cada ano unha escritora ou escritor.
Fucoxantina
A fucoxantina é unha xantofila ou pigmento carotenoide amarelo, cuxa fórmula é C42H58O6. Atópase como pigmento accesorio nos cloroplastos das algas pardas e da maioría dos restantes heterocontas, dándolles a súa cor castaña ou verde oliveira. A fucoxantina absorbe a luz principalmente na parte do espectro visible que vai do azul-verde ao amarelo-verde, tendo un pico arredor dos 510-525 nm e absorbendo significativamente no rango dos 450 a 540 nm.
Algúns estudos metabólicos e nutricionais levados a cabo en ratas e ratos na Universidade de Hokkaido indican que a fucoxantina promove a queima de graxa dentro das células do tecido adiposo, polo incremento da expresión da proteína de desacoplamento UCP1 ou termoxenina.
Proponse polo tanto como produto contra a obesidade. Hai asemade un estudo publicado con fucoxantina sobre humanos, con método dobre-cego e placebo controlado.
Non é un estimulante, ao contrario doutros compostos ás veces propostos contra a obesidade, como a efedrina ou a ioimbina
Tamén se propón como indutor da apoptose (morte celular) na loita contra o cancro por acción prooxidante.
Frades, Mondariz
San Martiño de Frades, do latín Fratres "irmáns", seguramente monxes dunha congregación relixiosa, é unha parroquia que se localiza no concello de Mondariz. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 329 habitantes (155 mulleres e 174 homes), distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 409 habitantes.
Lugares e parroquias
miniatura|esquerda|Cruceiro.
Lingua tongana
O tongano (en tongano lea fakatonga) é unha lingua austranesia da póla polinesia falada en Tonga. Ten arredor de 200 000 falantes e é a lingua nacional de Tonga.
Antonio Pérez Prado
Antonio Pérez Prado, nado o 19 de novembro de 1926 no barco da emigración e finado en Buenos Aires o 7 de setembro de 2009, foi un médico e intelectual galego.
Traxectoria
Fillo de pais orixinarios de Begonte (Terra Chá), naceu no barco que os levaba a Buenos Aires. Nos anos 50 foi soldador nos Estados Unidos. Ao regreso estudou medicina na Arxentina, e logo traballou no Hospital Municipal de Buenos Aires e no sanatorio do Centro Galego.
Sen participar activamente en ningunha organización galeguista, a finais dos anos 50 entrou en contacto coa colonia galega e recuperou os lazos con Galicia da man de intelectuais como Neira Vilas e Luís Seoane. Participou activamente na creación da Asociación Argentina de Hijos de Gallegos, entidade conformada polos fillos de emigrantes galegos que compartían inquietudes nacionalistas.
Articulista na prensa arxentina e autor de varios tratados de divulgación científica, en 1973 publicou un clásico da literatura da emigración: Los Gallegos y Buenos Aires. Foi guionista do documental Castelao. Biografía de un ilustre gallego (1980), do arxentino Jorge Prelorán.
Os seus restos foron enterrados no Panteón do Centro Galego.
La Pivellina
La Pivellina é un filme austríaco de 2009 dirixido por Tizza Covi e Rainer Frimmel. Estreouse no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 2009, onde foi galardoado como mellor filme europeo. Foi escollido como candidato de Austria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 83ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
PYMAR
PYMAR (Pequeños y Medianos Astilleros en Reconversión) é unha Sociedade Anónima constituída en 1985 por estaleiros privados españois para defender os intereses da construción naval privada en España e en Europa, ten sede en Madrid.
A asociación está constituída por 19 estaleiros privados e traballa en coordinación co Estado Español e as comunidades autónomas con industria naval. En 2017 os estaleiros asociados a PYMAR asinaron 35 contratos para a construción de buques por un total de 832 millóns de euros, o 60% dos cartos en estaleiros galegos.
Historia
miniatura|Campaña a prol do Tax Lease de PYMAR. A asociación xurdiu como un Fondo Patrimonial de Garantías. Os estaleiros e algunhas administracións, podían facilitar avais por un valor sete veces superior aos fondos reais que tiñan depositados nas contas. O fondo foi disolto en 2011 cunhas perdas de 320 millóns de euros. Naval Gijón e Astilleros de Huelva, con máis de 150 millóns, Astilleros de Sevilla 60 millóns, Construcciones Navales Juliana 100 millóns, Vulcano 62 millóns, Factoría Naval de Marín 57 millóns e o desaparecido estaleiro vigués M. Cíes.
En 2016 conseguiron gañar os recursos contra o tax lease.
Mellor buque construído en España
Dende 2009 a Asociación de Ingenieros Navales y Oceánicos de España (AINE) entrega o premio ao mellor buque construído en España.
O Cadavello, Santaballa, Vilalba
O Cadavello é un lugar da parroquia de Santaballa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
A Ponte Campaña, O Mato, Palas de Rei
A Ponte Campaña é un lugar da parroquia do Mato, no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2021 tiña 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres). Por esta aldea discorre o Camiño Francés.
Planeta exterior
Os planetas exteriores, xigantes ou gasosos son aqueles que están situados máis aló do cinto de asteroides, é dicir, Xúpiter, Saturno, Urano e Neptuno.
Fágase notar que, dende a redefinición de planeta do 2006, Plutón xa non é considerado un planeta, senón un planeta anano.
Os planetas xigantes do noso sistema solar están formados por profundas atmosferas de hidróxeno e helio que chegan a constitui-la maior parte da masa de Xúpiter e Saturno, e que ocupan un terzo dos planetas Urano e Neptuno. A meirande parte dos planetas extrasolares descubertos ata o día de hoxe encaixan dentro das características principais de masa e composición dos planetas exteriores do noso sistema solar, se ben as súas órbitas son moito máis próximas á súa estrela principal, dándolles moitas veces o nome de xovianos quentes.
José María Madrigal
José María Madrigal Agulla, finado en Pontevedra en xaneiro de 1884, foi un impresor e xornalista galego.
Planeta exterior
Características
As súas características máis importantes son:
José María Madrigal
Traxectoria
Fillo de Santiago Madrigal e Josefa Agulla Mariño. Dono dunha imprenta na rúa Michelena de Pontevedra, foi fundador e propietario de El Anunciador, do que foi director até 1879.
Tabanera de Cerrato
Tabanera de Cerrato é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 119 habitantes (INE 2012).
Arte románica en Asturias
miniatura|[[Cámara Santa da Catedral de Oviedo.]] miniatura|A [[Arca Santa, conservada na mesma Cámara. Século XI.]] miniatura|[[San Salvador de Valdediós, de época e estilo "prerrománico" ou "asturiano" (adóitase atribuír ó reinado de Afonso III de Asturias -ca. 900-, con engadidos posteriores), non contradí as convencións estilísticas do Románico.]] miniatura|[[Igrexa de Santa María de Valdediós, moi preto da anterior.]] miniatura|[[Canzorros da cornixa da ábsida de San Pedro de Villanueva.]]
A arte románica en Asturias é a subdivisión local da arte románica no Reino de Asturias. Na época (séculos XI e XII) o primitivo reino cristián que nun comezo se restrinxía a unha zona da cordilleira Cantábrica xa se estendera até o Douro, e levaba a denominación de reino de León, pero a especificidade xeográfica e a pervivencia na zona asturiana do potente Prerrománico local (a chamada arte asturiana -expresión que Jovellanos empregou para designar xenericamente a todo o que hoxe coñecemos como Románico e que posteriormente a historiografía restrinxiu ós séculos IX e X), permiten distinguir o Románico asturiano do Románico leonés, do Románico en Cantabria ou o Románico galego).
A Enciclopedia del Románico en la Península Ibérica do Centro de Estudios del Románico identifica unhas douscentas mostras de Románico no territorio do actual Principado de Asturias; fronte ás sesenta e tres que recolle do Prerrománico (dezanove edificios, trinta e sete elementos arquitectónicos e escultóricos e sete pezas de ourivaría).
A obra da Catedral de Oviedo conserva partes destacadas de época románica, aínda que as máis visibles son góticas. O período románico prolóngase no século XIII cun Tardorrománico arcaizante e popular, diferenciable das grandes fundacións patrocinadas pola monarquía en épocas anteriores.
Igrexas e mosteiros, caracterizados polas súas pequenas dimensións e a súa integración no espazo natural, atópanse dispersos por todo o medio rural, como o conxunto de igrexas na zona de Villaviciosa: Santa María Magdalena de los Pandos, San Salvador de Fuentes, Igrexa de San Andrés de Valdebárzana, Santa María de la Oliva, Santa María de Valdediós e San Juan de Amandi. Outros exemplos, distribuídos por todo o territorio, son: a Colexiata de San Pedro de Teverga, San Julián de Viñón (Cabranes), Igrexa de Santa María de Narzana (Sariegu), San Pedro de Villanueva (Cangas de Onís), San Antolín de Bedón (Llanes) ou Santa María de Obona (Tinéu).
Os Chaos, Cortegada, Silleda
Os Chaos é un lugar dentro da parroquia de Cortegada no concello de Silleda, provincia de Pontevedra. No ano 2011 estaba deshabitado. Nesta aldea hai unha fábrica de pensos que abastece á comarca.
As Salgueiras, Cesullas, Cabana de Bergantiños
As Salgueiras é un lugar da parroquia de Cesullas no concello coruñés de Cabana de Bergantiños na comarca de Bergantiños. Tiña 11 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 9 eran homes e 2 mulleres.
Trevor Ariza
Trevor Anthony Ariza, nado o 30 de xuño de 1985 en Miami, Florida, é un xogador profesional de baloncesto estadounidense. Cunha altura de 2,03 m, xoga na posición de ala. Antes de ser elixido no Draft da NBA de 2004 polos New York Knicks, Ariza formou parte dos UCLA Bruins da NCAA.
Instituto e Universidade
Nado en Miami, Florida, Trevor Ariza formouse no instituto Westchester dos Ánxeles. No equipo de baloncesto do centro, os Comets, coincidiu na súa tempada júnior co tamén profesional Hassan Adams. Como xogador, liderou ao equipo ao campionato estatal de California nas súas tempadas júnior e sénior. No seu último ano fixo unha media de 21 puntos, 14 rebotes, 9 asistencias e 3 tapóns. O xornal Los Angeles Times concedeulle o galardón de Xogador do Ano e Mellor Xogador dos Ánxeles. Nas súas catro tempadas xogou en todas as posicións. Na súa honra, o seu dorsal co número 4 foi retirado polo instituto.
Carballeira Moura, Santaballa, Vilalba
Carballeira Moura é un lugar da parroquia de Santaballa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Trevor Ariza
Instituto e Universidade
Tras acabar o instituto, Ariza acudiu á Universidade de UCLA, aínda que só pasou alí unha temporada antes de presentarse ao Draft da NBA. As súas cifras foron de 11,6 puntos, 6,5 rebotes e 1,7 roubos en 25 partidos (23 deles como titular). O seu tope anotador ficou en 24 puntos, os cales conseguiu dúas veces, unha ante Oregon State e outra ante Southern California. Por outra banda, o seu récord rebotes quedou en 14 ante Michigan. Nesa temporada 2003-04 foi incluído no Quinteto Freshman da Pacific Ten Conference (Pac-10).
Ciclo bioxeoquímico
lang=gl|miniatura|300px|Diagrama do [[ciclo do carbono como exemplo de ciclo bioxeoquímico.]] Nas ciencias da Terra, un ciclo bioxeoquímico é unha vía mediante a cal unha substancia química circula entre os compartimentos bióticos (biosfera) e abióticos (litosfera, atmosfera, e hidrosfera) da Terra. Nestes ciclos prodúcense unha serie de cambios que ao final volven ao punto inicial e todo o proceso pode repetirse de novo. A auga, por exemplo, está a reciclarse decote por medio do ciclo da auga, como o que se mostra no diagrama. A auga sofre evaporación, condensación, e precipitación, caendo de novo á Terra, e pasa aos seres vivos que a absorben ou incorporan coa bebida ou alimentos. Os elementos e compostos químicos pasan dun organismo a outro e aos compartimentos non bióticos nun ciclo continuo. ' Por exemplo, no ciclo do carbono este almacénase principalmente no CO2 atmosférico, que os seres fotosintéticos toman e incorporan ás súas substancias orgánicas, e volve á atmosfera cando respiran, ou se descompoñen ao morreren, ou parte queda enterrado converténdose en combustibles fósiles, e pasa duns a outros na depredación. As combustións (incendios, uso de combustibles fósiles) e as emisións volcánicas e descomposición de rochas calcarias liberan CO2. Parte do CO2 disólvese no mar ou precipita como rochas calcarias. Deste modo o C está circulando continuamente na Terra.
Trevor Ariza
NBA
Ariza foi escollido no posto 43 da segunda rolda do Draft da NBA polos New York Knicks. Ariza comezou desde o banco, e con 19 anos converteuse no segundo rookie máis novo en disputar 80 partidos cos Knicks. Pronto se gañou a titularidade da man de Larry Brown. En febreiro de 2006, Ariza foi traspasado a Orlando Magic xunto a Penny Hardaway por Steve Francis. Tras o traspaso, fixo unha media de 4,7 puntos por partido, mentres que o ano seguinte aumentou a súa contribución até os 8,9 puntos e 4,4 rebotes.
Ciclo bioxeoquímico
O termo "bioxeoquímico" indica que están implicados factores biolóxicos, xeolóxicos e químicos. A circulación de nutrientes como o carbono, oxíxeno, nitróxeno, fósforo, calcio, e auga etc. a través dos mundos físico e biolóxico constitúen estes ciclos, por medio dos cales os elementos son reciclados. Nalgúns elementos hai lugares, chamados reservorios, onde se acumulan os elementos ou son mantidos durante longo tempo (por exemplo o océano no caso da auga, ou a atmosfera, onde se acumula o N2, no caso do nitróxeno).
Trevor Ariza
NBA
En novembro de 2007, Ariza recalou en Los Angeles Lakers en troques de Brian Cook e Maurice Evans. Con todo, uns meses despois, en xaneiro de 2008, lesionouse o pé dereito, non podendo facer o seu retorno até segundo partido das Finais de Conferencia ante os San Antonio Spurs. En marzo de 2009, Ariza foi expulsado dun partido tras unha durísima falta sobre Rudy Fernández, xogador dos Portland Trail Blazers, que acabou co xogador español hospitalizado. O 15 dese mes, Ariza logrou a súa mellor marca ao anotar 26 puntos ante Dallas Mavericks. Nos playoffs de 2009, Ariza anotou 21 puntos ante os Utah Jazz no primeiro partido e, nas Finais de Conferencia ante os Denver Nuggets, foi decisivo para a vitoria do seu equipo. Nas Finais da NBA, os Lakers venceron aos Orlando Magic, conseguindo Ariza o seu primeiro título da NBA. Na serie final achegou unha media de 11,3 puntos e 4,2 rebotes, ademais dun 50% desde a liña de tres puntos.
Ciclo bioxeoquímico
Ciclos importantes
Os ciclos bioxeoquímicos máis coñecidos e importantes son: