cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nudez na arte
Historia
miniatura|[[Venus de Willendorf, Museo de Historia Natural de Viena (circa 20000 a. C.)]]
Prehistoria
A arte prehistórica é a desenvolvida dende a Idade de Pedra (paleolítico superior, mesolítico e neolítico) até a Idade dos Metais, períodos onde xurdiron as primeiras manifestacións que se poden considerar como artísticas por parte do ser humano}}. Na [[arte paleolítica o espido estaba fortemente ligado ó culto á fertilidade, como se pode apreciar na representación do corpo humano feminino -as chamadas «venus»-, xeralmente de formas algo obesas, con peitos xenerosos e avultadas cadeiras. Destacan as venus de Willendorf, Lespugue, Menton e Laussel. A nivel masculino, a representación do falo -xeralmente erecto-, en forma illada ou en corpo completo, era igualmente signo de fertilidade, como no chamado Xigante de Cerne Abbas (Dorset, Inglaterra). Tamén existen casos de representación da figura humana espida na pintura rupestre, reducida a trazos esquemáticos, destacando os órganos sexuais.
Arte Antiga
Pode chamarse así ás creacións artísticas da primeira etapa da historia, destacando as grandes civilizacións do Próximo Oriente: Exipto e Mesopotamia. No Antigo Exipto a nudez era vista con naturalidade, e abunda en representacións de escenas cortesás, especialmente en danzas e escenas de festas e celebracións. Pero tamén está presente nos temas relixiosos, e moitos dos seus deuses representados en forma antropomórfica aparecen espidos ou semiespidos en estatuas e pinturas murais. Igualmente aparece na representación do propio ser humano, sexa faraón ou escravo, militar ou funcionario, como o famoso Escriba sentado do Louvre. Por contrapartida, na Mesopotamia, próxima xeográfica e cronoloxicamente ó Antigo Exipto, o espido é practicamente descoñecido, agás algún relevo asirio como Asurbanípal cazando leóns (British Museum), ou algunhas escenas de tortura de prisioneiros, mentres que na vertente feminina ta só achouse os peitos espidos dun bronce caldeo representando unha moza canéfora, presente no Louvre. Tampouco atopáronse espidos na arte fenicia ou xudía, onde a lei mosaica prohibía a representación humana.
Arte clásica
miniatura|200px|O [[Diadumeno (430 a. C.), de Policleto, Museo Arqueolóxico Nacional de Atenas.]]
Denomínase arte clásica á desenvolvida nas antigas Grecia e Roma, cuxos adiantos tanto científicos como materiais e de orde estética achegaron á historia da arte un estilo baseado na natureza e no ser humano, onde preponderaba a harmonía e o equilibrio, a racionalidade das formas e os volumes, e un sentido de imitación («mímese») da natureza que sentaron as bases da arte occidental, de tal forma que a recorrencia ás formas clásicas foi constante ó longo da historia na civilización occidental.
Grecia
En Grecia desenvolvéronse as principais manifestacións artísticas que marcaron a evolución da arte occidental. Tras uns inicios onde destacaron as culturas minoica e micénica, a arte grega desenvolveuse en tres períodos: arcaico, clásico e helenístico. Grecia foi o primeiro lugar onde se representou o corpo humano dunha forma naturalista, lonxe do hieratismo e a esquematización das culturas precedentes. Para os gregos, o ideal de beleza era o corpo masculino espido, que simbolizaba a mocidade e a virilidade, como os atletas dos Xogos Olímpicos, que competían espidos. O espido grego era á vez naturalista e idealizado: naturalista en canto á representación fidedigna das partes do corpo, pero idealizado en canto á procura dunhas proporcións harmoniosas e equilibradas, rexeitando un tipo de representación máis real que amosase as imperfeccións do corpo ou as engurras da idade.
O primeiro expoñente do espido masculino constitúeno un tipo de figuras que representan a atletas, deuses ou heroes mitolóxicos, chamadas kouros (kouroi en plural), pertencentesóperíodo arcaico (séculos século VII a. C.-século V a. C.) -a súa variante feminina é a koré (korai en plural), que con todo adoitaban representar vestida-. Posteriormente, o espido tivo un lenta pero constante evolución dende as formas ríxidas e xeométricas dos kouroi até as liñas suaves e naturalistas do período clásico, cun novo concepto á hora de deseñar a escultura, pasando da idealización á imitación. Nesta época xurdiron as principais figuras da escultura clásica grega: Mirón, Fidias, Policleto, Praxíteles, Escopas, Lisipo etc. Durante o período helenístico -iniciado co reinado de Alexandre Magno, na que a cultura grega espallouse por todo o Mediterráneo oriental-, as figuras adquiriron un maior dinamismo e torsión do movemento, que denotaban sentimentos exacerbados e expresións tráxicas, rachando co sereno equilibrio da época clásica, como na súa obra cume, o Laocoonte e os seus fillos (século II a. C.).
Roma
Cun claro precedente na arte etrusca, a arte romana recibiu unha grande influencia da arte grega. Grazas á expansión do Imperio Romano, a arte clásica grecorromana chegou a case todos os recunchos de Europa, norte de África e Próximo Oriente, sentando a base evolutiva da futura arte desenvolvida nestas zonas. A maior parte de estatuas romanas son copias de obras gregas, ou están inspiradas nelas, como o Torso do Belvedere (50 a. C.), a Venus de Médici (século I a. C.) ou o Grupo de San Ildefonso (10 a. C.). Máis orixinal foi a súa pintura, da que nos chegaron numerosas mostras grazas sobre todo ás escavacións en Pompeia e Herculano, onde existen numerosas escenas nas que abunda o espido, con clara tendenciaóerotismo, amosando sen andrómenas, como unha faceta máis da vida.
Arte medieval
miniatura|200px|O Pecado e a Expulsión do Paraíso, de [[As moi ricas horas do Duque de Berry (1416), Irmáns Limbourg, Museo Condé, Chantilly.]]
A caída do Imperio Romano de Occidente marcou o inicio en Europa da Idade Media, etapa de certa decadencia política e social, pois a fragmentación do imperio en pequenos estados e a dominación social da nova aristocracia militar supuxo a feudalización de todos os territorios do antigo Imperio. O cristianismo impregnou a maior parte da produción artística medieval, na que se sucederon diversas fases: dende a arte paleocristiá, pasando polo prerrománico, até o románico e o gótico, incluíndo o bizantino e o dos pobos xermánicos.
Lista de libros sobre o rei Artur
miniatura|200px|Llyfr Taliesin (Libro de Taliesin), folio 13 (facsímile 1868). Os libros e obras literarias sobre o rei Artur e personaxes relacionados son moi numerosos. A continuación exponse unha lista dos máis importantes ordenados cronoloxicamente e por linguas.
Nudez na arte
Arte medieval
Coa desaparición das relixións pagás perdeuse a maior parte do contido iconográfico relacionado co espido, que quedou circunscrito ás escasas pasaxes das Sacras Escrituras que o xustificaban, como Adán e Eva no Paraíso ou o martirio e crucifixión de Xesucristo. Nos poucos casos de representación do espido son figuras angulosas e deformadas, afastadas do harmonioso equilibrio do espido clásico, cando non son formas deliberadamente feas e maltreitas, como sinal do desprezo que sentía polo corpo, que era considerado un simple apéndice da alma. O período gótico supuxo un tímido intento de refacer a figura humana, máis elaborada e partindo dunhas premisas máis naturalistas, pero baixo un certo convencionalismo que suxeitaba as formas a unha rixidez e unha estrutura xeometrizante que supeditaba o corpoóaspecto simbólico da imaxe, sempre baixo premisas da iconografía cristiá. O espido máis ou menos naturalista comezou a aparecer con timidez na Italia prerrenacentista, especialmente na obra de Nicola Pisano, Giovanni Pisano e Giotto.
Arte da Idade Moderna
miniatura|300px|[[A Creación de Adán (Capela Sistina)|A Creación de Adán (1508-1512), de Michelangelo, Capela Sistina, Vaticano.]]
A arte da Idade Moderna -non confundir con arte moderna, que se adoita empregar como sinónimo de arte contemporánea- desenvolveuse entre os séculos XV e XVIII. A Idade Moderna supuxo cambios radicais a nivel político, económico, social e cultural: a consolidación dos estados centralizados supuxo a instauración do absolutismo; os novos descubrimentos xeográficos -especialmente o continente americano- abriron unha época de expansión territorial e comercial, supondo o inicio do colonialismo; a invención da imprenta levou unha maior difusión da cultura, que se abriu a todo tipo de público; a relixión perdeu a preponderancia que tiña na época medieval,óque contribuíuóxurdimento do protestantismo; á vez, o humanismo xurdiu como nova tendencia cultural, deixando paso a unha concepción máis científica do home e do universo.
Renacemento
miniatura|200px|esquerda|[[David (escultura de Donatello)|David (circa 1440), de Donatello, Museo Nazionale del Bargello, Florencia.]] Xurdido en Italia no século XV (Quattrocento), espallouse polo resto de Europa dende finais dese século e comezos do XVI. Os artistas inspiráronse na arte clásica grecorromana, polo que se falou de «renacemento» artístico tras o escurantismo medieval. Estilo inspirado na natureza, xurdiron novos modelos de representación, como o uso da perspectiva. Sen renunciar á temática relixiosa, cobrou maior relevancia a representación do ser humano e a súa contorna, aparecendo novas temáticas como a mitolóxica ou a histórica, ou novos xéneros como a paisaxe ou o bodegón, o que influíu na revitalización do espido.
O espido renacentista inspirouse en modelos clásicos grecorromanos, aínda que cunha función diferente da que tiña na antigüidade: se en Grecia o espido masculino exemplificaba a figura do heroe, na Italia renacentista o espido ten un carácter máis estético, máis ligado a unha nova forma de entender o mundo afastada de preceptos relixiosos, o ser humano novamente como centro do universo. Destacou entón principalmente o espido feminino, debidoómecenado de nobres e ricos comerciantes que demostraban desa forma a súa posición privilexiada na sociedade.
Unha das primeiras obras que rompían co pasado e supuñan un retorno ós canons clásicos foi o David de Donatello (circa 1440), obra de grande orixinalidade que se adiantouóseu tempo, xa que durante o seguintes cincuenta anos non houbo realizacións coas que se lle puidese comparar. Con posterioridade a Donatello, o espido foi practicado por artistas como Antonio Pollaiuolo, Botticelli e Luca Signorelli, con obras de gran dinamismo. Un clasicismo máis sereno percíbese na Italia central, como en Piero della Francesca, Perugino ou Rafael. En cambio, Leonardo da Vinci afastouse dos canons clásicos, con figuras naturalistas deseñadas segundo os seus amplos estudos de anatomía. A culminación do espido renacentista produciuse na obra de Miguel Anxo, para o que o corpo humano espido tiña un carácter divino que lle outorgaba unha dignidade inigualable en calquera outro espido contemporáneo, en obras como o David (1501-1504), o Escravo moribundo (1513), A creación de Adán (1508-1512) ou o Xuízo Final (1536-1541).
No século XVI o espido tivo unha ampla difusión grazas ós gravados publicados sobre obras clásicas grecorromanas, especialmente os producidos por Marcantonio Raimondi. Xurdiu entón a escola veneciana, que realizou importantes contribuciónsóespido, non só na continuidade de certas formulacións clasicistas, senón tamén na innovación e experimentación de novas vías técnicas e estilísticas, con artistas como Giovanni Bellini, Giorgione, Tiziano, Tintoretto e Paolo Veronese. No segundo cuarto do século XVI xurdiu o manierismo, co que en certa forma comeza a arte moderna: as cousas xa non se representan tal como son, senón tal como as ve o artista. O espido manierista é de formas alongadas, esaxeradas, esveltas, dunha elegancia case amaneirada. Destacan Parmigianino, Bronzino, Baccio Bandinelli, Bartolomeo Ammannati, Benvenuto Cellini, Giambologna, Pontormo e Rosso Fiorentino.
Durante o século XVI, a aceptación do espido como tema artístico, que se trasladou de Italiaóresto de Europa, xerou unha gran demanda destas obras, especialmente en Alemaña e os Países Baixos, con artistas como Lucas Cranach o Vello, Alberto Durero, Hans Baldung, O Bosco, Jan Brueghel de Velours e Jan Gossaert. En Francia desenvolveuse a Escola de Fontainebleau, caracterizada por un gusto cortesán e sensualista, decorativo, voluptuoso, dunha elegancia lánguida. En España o influxo renacentista chegou tarde, subsistindo até case mediados do século XVI as formas góticas. O Greco foi un dos principais innovadores da pintura española da época, con figuras longas e desproporcionadas onde non deixa de expor figuras espidas máis ou menos xustificadas polo tema.
Barroco
miniatura|300px|[[Venus do espello (1647-1651), de Diego Velázquez, National Gallery, Londres.]]
O barroco desenvolveuse entre o século XVII e comezos do XVIII. A arte volveuse máis refinada e ornamentada, con pervivencia dun certo racionalismo clasicista pero con formas máis dinámicas e efectistas, con gusto polo sorprendente e anecdótico, polas ilusións ópticas e os golpes de efecto. Durante o barroco seguiu predominando o espido feminino, como obxecto de pracer do mecenas aristocrático, que se recreaba neste tipo de composicións, onde xeralmente a muller tiña un papel subordinadoóhome.
O barroco tivo como principal heraldo do espido a Peter Paul Rubens, cuxas figuras femininas robustas e dunha carnal sensualidade marcaron época no concepto estético de beleza do seu tempo, con obras como As tres Grazas (1636-1639) ou o Xuízo de Paris (1639). Autor de máis de dous mil cadros, quizais sexa o artista que máis espidos representou na historia. No lado opostoóidealismo de Rubens sitúase a obra de Rembrandt, herdeiro das formas redondeadas do espido nórdico de orixe gótica, con figuras tratadas de forma realista, igual de exuberantes cás de Rubens pero máis mundanas, sen disimular os pregues da carne ou as engurras da pel, cun patetismo que acentúa a crúa materialidade do corpo, no seu aspecto máis humillante e lastimoso. En Italia destacou a obra de Gian Lorenzo Bernini, arquitecto e escultor que escenificou o boato da Roma papal dunha forma suntuosa e grandilocuente, e cuxas obras expresan o movemento dinámico e sinuoso tan propio do barroco, como no seu David lanzando a súa fonda (1623-1624) ou Apolo e Dafne (1622-1625). Outro gran creador foi Caravaggio, que iniciou un estilo coñecido como naturalismo ou caravaggismo, baseado na estrita realidade natural e caracterizado pola utilización do claroescuro (tenebrismo) en prol de conseguir efectos dramáticos e sorprendentes grazas á interacción entre luces e sombras.
Entre Italia e Francia orixinouse outra corrente denominada clasicismo, igualmente realista pero cun concepto da realidade máis intelectual e idealizado, e onde a temática mitolóxica era evocadora dun mundo de perfección e harmonía, parangonable á Arcadia romana. Iniciouse na Escola Boloñesa, da man de Annibale Carracci, destacando igualmente Guido Reni, Francesco Albani e Nicolas Poussin. España seguiu sendo nesta época un país artisticamente casto e recatado, onde o espido víase con ollos pudorosos, sendo predominantemente de tema relixioso, como se percibe na obra de Francisco Ribalta, José de Ribera, Francisco Zurbarán, Gregorio Fernández e Pedro de Mena. Algo máis de liberdade tivo Diego Velázquez, sen dúbida polo seu posto como pintor real, polo que puido efectuar máis espidos ca calquera outro artista español do seu tempo, destacando a Venus do espello (1647-1651), un dos espidos máis magníficos e afamados da historia.
Rococó
Jean-Antoine Watteau foi un dos iniciadores do estilo, coas súas escenas de festas galantes e idílicos paisaxes plenas de personaxes míticos ou, cando non, persoas anónimas que gozan da vida. Un dos seus mellores expoñentes foi François Boucher, con imaxes que teñen un aire bucólico e pastoral, inspiradas a miúdo na mitoloxía ovidiana, cun sentido galante e cortesán. Discípulo seu foi Jean-Honoré Fragonard, que continuou o estilo cortesán onde o amor galante desprega todos os seus encantos, cun fino erotismo de corte grácil e elegante. No campo da escultura tamén se realizaron notables espidos, nos que se conxuga o ton pícaro e galante do rococó cun certo aire clasicista e o interese polo retrato, con figuras como: Jean-Baptiste Lemoyne, Edmé Bouchardon, Jean-Baptiste Pigalle, Étienne-Maurice Falconet, Jean-Antoine Houdon, Augustin Pajou e Clodion.
Fóra de Francia, en moitos lugares de Europa perviviu até mediados do século XVIII o barroco, substituído ou mesturado pola crecente exuberancia do rococó. Destacaron artistas como: Giambattista Tiepolo, Corrado Giaquinto e Anton Raphael Mengs. En España descolló Francisco de Goya, artista de difícil clasificación, que evolucionou dende o rococó até un expresionismo de espírito romántico, pero cunha personalidade que confire á súa obra un carácter único, sen parangón na historia da arte. A súa obra mestra no xénero do espido é La maja desnuda (1797-1800), que pintou en paralelo a La maja vestida (1802-1805), e que é un dos primeiros espidos onde se aprecia con nitidez a lanuxe púbico.
Neoclasicismo
miniatura|200px|Perseo coa cabeza de Medusa (1800), de [[Antonio Canova, Museos Vaticanos.]]
O auxe da burguesía tras a Revolución Francesa favoreceu o rexurdimento das formas clásicas, máis puras e austeras, en contraposición ós excesos ornamentais do barroco e rococó, identificados coa aristocracia. O espido neoclásico recuperou as formas da antigüidade grecorromana, pero desprovistas do seu espírito, do seu carácter ideal, do seu ethos exemplarizante, para recrearse unicamente na forma pura, desprendida de vida, polo que na derradeira instancia resultou unha arte fría e desapaixonada.
Jacques-Louis David foi o principal factótum deste estilo, que o converteu na corrente estética da Francia revolucionaria e napoleónica, cun estilo severo e equilibrado de gran pureza técnica. Os seus discípulos seguiron o seu ideal clásico, pero afastándose da súa rigorosa severidade e derivando cara a un certo manieirismo sensualista, cunha certa graza erótica elegante e refinada, destacando: François Gérard, Pierre-Narcisse Guérin, Jean-Baptiste Regnault, Anne-Louis Girodet de Roussy-Trioson e Pierre-Paul Prud'hon.
Se David foi o gran pintor neoclásico por excelencia, en escultura o seu equivalente foi Antonio Canova, cuxa obra ten a serenidade e harmonía do máis puro clasicismo, aínda que non deixa de translucir unha sensibilidade humana e un aire decorativista propios da súa ascendencia itálica. Outro destacado escultor foi o danés Bertel Thorvaldsen, que malia o seu clasicismo nobre e sereno, a súa execución fría e calculada restoulle mérito para algúns críticos, que tachan a súa obra de insípida e baleira, aínda que en vida tivo un enorme éxito, e deixou unha abondosa produción onde prolifera o espido. Outro notable expoñente foi o inglés John Flaxman, autor tamén de numerosos espidos.
Arte contemporánea
miniatura|150px|A fonte (1856), de [[Jean Auguste Dominique Ingres, Musée d'Orsay, París.]]
Século XIX
Entre finais do século XVIII e comezos do XIX sentáronse as bases da sociedade contemporánea, marcada no terreo político polo fin do absolutismo e a instauración de gobernos democráticos -impulso iniciado coa Revolución Francesa-; e, no económico, pola Revolución Industrial e o afianzamento do capitalismo. No terreo da arte, comeza unha dinámica evolutiva de estilos que se suceden cronoloxicamente cada vez con maior celeridade, que culminará no século XX cunha atomización de estilos e correntes que conviven e contraponse, influéncianse e enfróntanse. No século XIX abunda máis que nunca o espido feminino -especialmente na segunda metade do século-, máis que en calquera outro período da historia da arte. Con todo, o rol feminino varía para converterse nun mero obxecto de desexo sexual, nun proceso de deshumanización da figura da muller, sometidaóditado dunha sociedade preponderantemente machista.
Romanticismo
Movemento de profunda renovación en todos os xéneros artísticos, os románticos puxeron especial fincapé no terreo da espiritualidade, da imaxinación, a fantasía, o sentimento, a evocación ensoñadora, o amor á natureza, xunto a un elemento máis escuro de irracionalidade, de atracción polo ocultismo, a tolemia, o soño. O espido romántico é máis expresivo, outórgase máis importancia á cor que á liña da figura -ao contrario ca no neoclasicismo-, cun sentido máis dramático, en temáticas que varían desde o exótico e o gusto polo orientalismo até os temas máis puramente románticos: dramas, traxedias, actos heroicos e apaixonados, sentimentos exacerbados, cantos á liberdade, á pura expresión do interior do ser humano. Dacabalo entre o neoclasicismo e o romanticismo sitúase a obra de Jean Auguste Dominique Ingres, cuxas figuras atópanse a medio camiño entre a sensualidade e a preocupación pola forma pura, cun certo aire gótico (peitos pequenos, estómagos prominentes). A súa obra máis famosa é O baño turco (1862), que supuxo a culminación dos estudos que durante toda a súa vida dedicouóespido. Eugène Delacroix foi un prolífico artista que realizou numerosas obras de espido, de temática moi diversa, dende a relixiosa, mitolóxica, histórica e literaria, até as escenas de xénero ou o espido en por si; para Delacroix calquera pretexto era bo para mostrar a beleza física, como na alegoría de A Liberdade guiando o pobo (1830). En escultura, François Rude evolucionou do neoclasicismoóromanticismo, en obras de gran forza expresiva onde xogaba un papel protagonista o espido, con figuras colosais que traducen na súa anatomía o dinamismo da acción, como na súa principal obra, A Marsellesa (1833). Igual proceso estilístico denotou Jean-Baptiste Carpeaux, con figuras de intenso dinamismo, como O conde Ugolino e os seus fillos (1863).
Academicismo
A arte académica é a fomentada dende o século XVI polas academias de belas artes, que regulaban a formación pedagóxica dos artistas. Aínda que en principio as academias estaban en sintonía coa arte producida na súa época, polo que non se pode falar dun estilo diferenciado, no século XIX, cando a dinámica evolutiva dos estilos empezou a afastarse dos canons clásicos, a arte académica ficou encorsetada nun estilo clasicista baseado en regras estritas, polo que hoxe en día enténdese máis como un período propio do século XIX, recibindo paralelamente diversas denominacións, como a de art pompier en Francia. No academicismo tivo unha especial relevancia o espido, considerado a expresión por excelencia da nobreza da natureza, estandarizado nunhas premisas clásicas suxeitas a estritas regras tanto temáticas como formais, supeditadasóambiente xeralmente puritano da sociedade decimonónica, onde o espido só se aceptaba como expresión da beleza ideal, baseado estritamente no estudo anatómico.
Un dos principais representantes do academicismo foi William-Adolphe Bouguereau, que realizou unha gran cantidade de obras de espido, xeralmente de tema mitolóxico, con figuras de gran perfección anatómica, como O nacemento de Venus (1879). Outro expoñente foi Alexandre Cabanel, autor de espidos mitolóxicos e alegóricos que son un pretexto para representar mulleres de beleza voluptuosa e sensual, como outro Nacemento de Venus (1863). Jean-Léon Gérôme foi un dos principais representantes do orientalismo académico, con obras ambientadas en haréns e baños turcosómáis puro estilo ingresiano, ademais de temas mitolóxicos e históricos. En Gran Bretaña, a sociedade vitoriana estimulou o academicismo como arte oficial que expresaba de forma óptima a moral puritana preponderante nos círculos da burguesía e a nobreza, con autores como Joseph Noel Paton, Charles William Mitchell, Frederic Leighton, John Collier, Edward Poynter, Lawrence Alma-Tadema, John William Godward, Herbert James Draper etc. En España destacou Luís Ricardo Falero.
Realismo
miniatura|300px|[[O soño (Courbet)|O soño (1866), de Gustave Courbet, Museo do Petit-Palais, París.]]
Dende mediados de século xurdiu unha tendencia que puxo énfase na realidade, a descrición do mundo circundante, especialmente de obreiros e campesiños no novo marco da era industrial, cun certo compoñente de denuncia social, ligado a movementos políticos como o socialismo utópico e filosóficos como o positivismo. O seu principal expoñente foi Gustave Courbet, que foi o primeiro en retratar o corpo tal como percibíao, sen idealizar, sen contextualizar, sen enmarcalo nun tema iconográfico, transcribindo as formas que captaba do natural, como en O soño (1866) ou A orixe do mundo (1866). Outro expoñente foi Camille Corot, que foi principalmente paisaxista, engadindo ocasionalmente figuras humanas ás súas paisaxes, algunhas delas espidos, nun tipo de paisaxes de aire arcádico, con atmosferas vaporosas e tons delicados. O equivalente escultórico do realismo foi Constantin Meunier, que retratou preferentemente a obreiros e traballadores da nova era industrial, substituíndoóheroe clásico polo proletario moderno, en obras onde se outorga especial relevanciaósentido volumétrico da figura, como en O Pudelador (1885). En España destacou Marià Fortuny, que realizou varias obras de temática oriental (A odalisca, 1861), xunto a escenas de xénero ou espidos situados en paisaxes (Vello espidoósol, 1871).
Masacre de Trelew
Coñécese como o masacre ou fusilamentos de Trelew ao asasinato de varios membros de distintas organizacións armadas de esquerda, presos no penal de Rawson, capturados tras un intento de fuga e metrallados posteriormente por unha partida dirixida polo capitán de corveta Luis Emilio Sosa. Os sucesos tiveron lugar na madrugada do 22 de agosto de 1972, na Base Aeronaval Almirante Zar, unha dependencia da Armada Arxentina próxima á cidade de Trelew, provincia do Chubut, na Patagonia austral.
I'm Thinking of Ending Things (filme)
I'm Thinking of Ending Things é un filme estadounidense de 2020 escrito e dirixido por Charlie Kaufman. O filme está baseado na novela homónima escrita por Iain Reid. Está protagonizado por Jesse Plemons, Jessie Buckley, Toni Collette e David Thewlis. I'm Thinking of Ending Things estreouse en cinemas escollidos dos Estados Unidos o 28 de agosto de 2020, e en Netflix o 4 de setembro de 2020. Recibiu valoracións positivas por parte da crítica.
Masacre de Trelew
Evasión
O 15 de agosto ás 18:30 horas iniciouse un masivo intento de fuga do cárcere de Rawson, cidade capital de Chubut, no cal lograron o seu propósito soamente 6 dos 110 reclusos membros das organizacións armadas irregulares Ejército Revolucionario del Pueblo (ERP), Fuerzas Armadas Revolucionarias (FAR) e Montoneros que pensaban escapar.
O planificador e xefe do operativo era Mario Roberto Santucho, líder do Partido Revolucionario dos Traballadores, aínda que algúns testemuños afirman que Marcos Osatinsky (das FAR) comezara a planificar a fuga aínda antes da chegada de Santucho ao penal.
Estes dous dirixentes xunto a Fernando Vaca Narvaja, Roberto Quieto, Enrique Gorriarán Merlo e Domingo Menna integraban o denominado Comité de fuga, e foron os únicos que puideron fuxir rapidamente nun automóbil Ford "Falcon" que os esperaba, e trasladarse ao aeroporto de Trelew para abordar unha aeronave comercial BAC 1-11 da empresa Austral, previamente secuestrada por un comando guerrilleiro de apoio, cuxos integrantes viaxaban como pasaxeiros.
Os demais vehículos de transporte que debían esperar ao resto de fuxidos non se fixeron presentes na porta do cárcere debido a unha confusa interpretación dos sinais preestablecidas. Con todo, un segundo grupo de 19 evadidos logrou arribar polos seus propios medios en tres taxis ao aeroporto, pero chegaron tarde, xusto no momento en que a aeronave engalaba rumbo ao veciño país de Chile, gobernado entón polo socialista Salvador Allende.
Recaptura
Ao ver frustradas as súas posibilidades, logo de ofrecer unha conferencia de prensa este continxente depuxo as súas armas sen opor resistencia ante os efectivos militares da Armada que mantiñan rodeada a zona, solicitando e recibindo públicas garantías para as súas vidas en presenza de xornalistas e autoridades xudiciais.
Nudez na arte
Impresionismo
miniatura|150px|[[A idade de bronce (escultura)|A idade de bronce (1877), de Auguste Rodin, Tanyo Museum, Asago, Prefectura de Hyōgo.]]
Masacre de Trelew
Recaptura
Unha patrulla militar baixo as ordes do capitán de corveta Luis Emilio Sosa, segundo xefe da Base Aeronaval Almirante Zar, conduciu aos prisioneiros recapturados dentro dunha unidade de transporte colectivo cara a devandita dependencia militar. Ante a oposición destes e o pedido de ser trasladados de regreso novamente ao cárcere de Rawson, o capitán Eslamiada aduciu que o novo sitio de reclusión era transitorio, pois dentro do penal continuaba o motín e non había as condicións mínimas de seguridade.
Nudez na arte
Impresionismo
O impresionismo foi un movemento profundamente innovador, que supuxo unha ruptura coa arte académica e unha transformación da linguaxe artística, iniciando o camiño cara ós movementos de vangarda. Os impresionistas inspirábanse na natureza, da que pretendían captar unha «impresión» visual, a plasmación dun instante no lenzo -por influxo da fotografía-, cunha técnica de pincelada solta e tons claros e luminosos, valorando especialmente a luz. Un dos seus iniciadores foi Édouard Manet, autor de dúas obras que, sendo precisamente espidos, provocaron un grande escándalo, pero foron obras rupturistas que abriron o camiño a unha arte nova: O almorzo sobre a herba (1863) e Olympia (1863).
Outros autores continuaron o camiño iniciado por Manet, como Edgar Degas, quen despois duns primeiros espidos de influencia ingresiana evolucionou a un estilo persoal baseado no deseño de debuxo, preocupado esencialmente pola transcrición do movemento, en escenas cheas de vida e espontaneidade. Degas iniciou un subxénero dentro do espido, o da toilette, as mulleres no baño, realizando o seu aseo persoal, que tería gran desenvolvemento a finais do século XIX e principios do XX. Pierre-Auguste Renoir foi un dos máis grandes intérpretes do corpo feminino, que transcribiu dunha forma realista pero con certo grao de adoración que lle confería un aire de idealizada perfección, cunha visión serena e plácida da nudez, nun ideal de comuñón coa natureza.
Masacre de Trelew
Recaptura
O espectacular intento de fuga e o éxito parcial dos seis máximos xefes guerrilleiros, que máis tarde lograron un salvoconduto para fuxiren desde Chile cara a Cuba, tiveron ao goberno militar da autoproclamada Revolución Arxentina e á opinión pública en tensión durante días. O sentimento xeneralizado era que se tomarían cruentas represalias a xeito de escarmento contra os demais protagonistas da fuga, en caso de non lograrse a repatriación dos seis xefes guerrilleiros evadidos.
Nudez na arte
Impresionismo
Posteriormente, os chamados postimpresionistas foron unha serie de artistas que, partindo dos novos achados técnicos efectuados polos impresionistas, os reinterpretaron de maneira persoal, abrindo distintas vías de desenvolvemento de suma importancia para a evolución da arte no século XX. Paul Cézanne tratou o espido como expresión da relación entre volumes de cor inmersos na luz, como nos seus Bañistas (1879-1882). Paul Gauguin recreou un mundo de primitiva placidez onde a nudez era contemplada con naturalidade, como nas súas obras realizadas en Tahití. Henri de Toulouse-Lautrec, en contraposición ós estilizados espidos dos salóns académicos, estudou a figura feminina na súa máis cruenta carnalidade, sen agochar as imperfeccións propias do corpo, con preferencia por escenas de circo e music-hall, ou ben de ambientes bohemios e de prostíbulos.
Masacre de Trelew
Recaptura
Debido a esta percepción, na mañá do 17 de agosto o Partido Justicialista enviou un telegrama ao ministro do interior Arturo Mor Roig co seguinte texto: "Reclamamos respecto dereitos humanos presos políticos unidade carceraria Rawson responsabilizándoo pola súa integridade física ameazada por medidas de represión".
Fusilamento
Mentres o goberno de Alejandro Agustín Lanusse intentaba premer por todos os medios ao presidente de Chile Salvador Allende para que deportara aos fuxidos en calidade de prisioneiros, toda a zona de Rawson e Trelew era virtualmente ocupada por forzas militares do exército e xendarmería, que patrullaban continuamente e facían practicamente imposible calquera novo intento de fuga. A propia Base Aeronaval de Trelew mantiña unha numerosa dotación de tres mil efectivos da Armada. Rexía en toda a zona un estado de máxima alerta, todo o cal facía impensable reintentar outra operación de evasión.
Nudez na arte
Impresionismo
No terreo escultórico, Auguste Rodin foi un grande anovador, tratando o corpo humano de forma intimista, cun forte compoñente de introspección psicolóxica, e achegando novas tipoloxíasótema do espido: O pensador (1880-1900), O Bico (1886-1890), A idade de bronce (1877) etc. En España, Joaquín Sorolla interpretou o impresionismo dunha forma persoal, cunha técnica solta e pincelada vigorosa, cun colorido rechamante e sensitivo, onde cobra especial importancia a luz, o ambiente lumínico que envolve as súas escenas de temática mediterránea, en praias e paisaxes mariñas: Triste Herdanza (1899), Nenos na praia (1910).
Simbolismo
miniatura|250px|Auga axitada (1898), de [[Gustav Klimt, Colección privada, Nova York.]] O simbolismo foi un estilo de corte fantástico e onírico, que xurdiu como reacción ó naturalismo da corrente realista e impresionista, pondo especial énfase no mundo dos soños, así como en aspectos satánicos e terroríficos, o sexo e a perversión. Desenvolveuse especialmente en Francia, sendo un dos seus iniciadores Gustave Moreau, artista de corte fantástico e estilo ornamental, cun erotismo suxestivo que reflite os seus medos e obsesións, cun prototipo de muller ambigua, entre a inocencia e a perversidade. Seguiron os seus pasos artistas como Pierre Puvis de Chavannes, Odilon Redon, Aristide Maillol, ou os Nabis, grupo de artistas influídos por Gauguin e preocupados polo uso expresivo da cor (Félix Vallotton, Pierre Bonnard). En Bélxica, Félicien Rops tamén se inspirou no mundo do fantástico e o sobrenatural, con inclinación caraósatánico e as referencias á morte, cun erotismo que reflicte o aspecto escuro e pervertido do amor.
Masacre de Trelew
Fusilamento
Nun clima de absoluta hermeticidade e gran tensión, a noite do 21 de agosto permanecían reunidos na Casa de Goberno os membros da Xunta de Comandantes en Xefe das tres forzas armadas, colaboradores e ministros. Non se brindou ningunha información aos xornalistas que agardaban noticias.
Esa mesma noite, ás 03:30 horas do 22 de agosto, na Base Naval Almirante Zar, os 19 detidos foron espertados e sacados das súas celas. Segundo testemuños dos tres únicos reclusos sobreviventes, mentres estaban formados e obrigados a mirar cara ao piso foron metrallados indefensos por unha patrulla a cargo do capitán de corveta Luis Emilio Sosa e do tenente Roberto Bravo, falecendo a maioría no acto, e algúns feridos foron rematados no chan.
Nudez na arte
Simbolismo
En Gran Bretaña xurdiu a escola dos prerrafaelitas, que se inspiraban nos pintores italianos anteriores a Rafael, así como na recentemente xurdida fotografía. Malia ser a súa temática de preferencias líricas e relixiosas, tamén abordaron o espido, como Dante Gabriel Rossetti, Edward Burne-Jones, John Everett Millais e John William Waterhouse. O alemán Franz von Stuck expresou un erotismo de tórrida sensualidade que reflicte un concepto da muller como personificación da perversidade (O pecado, 1893). En Austria, Gustav Klimt recreou un mundo de fantasía de forte compoñente erótico, cunha composición clasicista de estilo ornamental, onde se entrelazan o sexo e a morte, tratando sen tabús a sexualidade.
Masacre de Trelew
Fusilamento
A versión oficial do suceso indicaba que se produciu un novo intento de fuga, con 16 mortos e tres feridos entre os prisioneiros, pero sen baixas nas filas da Mariña.
Suzanne Batra
Suzanne Wellington Tubby Batra, nada o 15 de decembro de 1937 en Nova York, é unha entomóloga estadounidense especializada no estudo das abellas. Propuxo o termo en inglés eusociality, traducido ao galego como eusocialidade.
Masacre de Trelew
Fusilamento
A mesma noite do 22 o goberno sancionou a lei 19.797 que prohibía toda difusión de informacións sobre organizacións guerrilleiras. Nos días sucesivos, houbo manifestacións nas principais cidades da Arxentina, e numerosas bombas foron colocadas en dependencias oficiais como protesta pola matanza.
Os falecidos foron:
Nudez na arte
Vangardismo
O fauvismo prescinde da perspectiva, a modelaxe e o claroescuro, experimentando coa cor, que é concibida de xeito subxectivo e persoal, aplicándolle valores emotivos e expresivos, independentes respecto da natureza. O seu principal representante foi Henri Matisse, que abriu as portas á independencia da cor respectoótema, organizando o espazo en base a planos de cor e buscando novas sensacións mediante o efecto impactante das violentas zonas de cores rechamantes. Malia o seu afán modernizador, Matisse conservou elementos clásicos como o espido: co Espido azul (1906-1907) iniciou unha simplificación da forma humana en busca dunha síntese perfecta da estrutura do corpo, proceso que lle obsesionaría por moitos anos e que culminaría co Espido rosa (1935). Seguiron o ronsel de Matisse artistas como: André Derain, que na súa obra denota influénciaa da arte primitivo (A idade de ouro, 1905); Maurice de Vlaminck, que sentía predilección polas cores puras, cun volume de orixe cézanniano (Espido reclinado, 1905); Albert Marquet, de estilo máis naturalista (Espido a contraluz, 1909-1911); e Kees van Dongen, apaixonado do espido, moi de moda na alta sociedade parisiense (A muller das xoias, 1905).
Masacre de Trelew
Fusilamento
Feridos que lograron sobrevivir:
Nudez na arte
Vangardismo
miniatura|300px|Espido deitado (1917), de [[Amedeo Modigliani, Colección Gianni Mattioli, Milán.]] Xurdido como reacción ó impresionismo, os expresionistas defendían unha arte máis persoal e intuitivo, onde predominase a visión interior do artista, reflectindo nas súas obras unha temática persoal e intimista con gusto polo fantástico, deformando a realidade para acentuar o carácter expresivo da obra. Organizado inicialmente en tornoógrupo Die Brücke (fundado en 1905), ós seus membros interesáballes un tipo de temática centrada na vida e a natureza, reflectida de forma espontánea e instintiva, por un dos seus principais temas foi o espido. Dos membros de Die Brücke destacou Ernst Ludwig Kirchner: que utilizaba cores primarias, como os fauvistas, pero con liñas crebadas, violentas, en ángulos pechados, agudos, con figuras estilizadas, cun alongamento de influencia gótica. Outros membros do grupo foron: Erich Heckel, Karl Schmidt-Rottluff, Max Pechstein e Otto Mueller.
En Viena destacou Egon Schiele, cuxa obra virouóredor dunha temática baseada na sexualidade, a soidade e a incomunicación, con obras moi explícitas polas que mesmo estivo preso, acusado de pornografía. En Francia formouse a denominada Escola de París, un grupo heterodoxo de artistas que traballaron no período de entreguerras, un de cuxos principais expoñentes foi Amedeo Modigliani, artista de vida bohemia autor de numerosos espidos. Outros membros da escola foron: Marc Chagall, Georges Rouault e Jules Pascin.
Masacre de Trelew
Fusilamento
O parco comunicado oficial do goberno respecto diso foi brindado á prensa polo contraalmirante Hermes Quijada, xefe do Estado Maior conxunto, quen aos poucos meses, o 30 de abril de 1973 foi cribado a balazos no céntrico barrio do Congreso (cidade de Bos Aires) por Víctor José Fernández Palmeiro do ERP (alias "o galego") desde unha motocicleta, quen á súa vez caeu morto polos disparos do chofer do militar.
Nudez na arte
Vangardismo
miniatura|200px|Muller peiteándose (1914), de [[Alexander Archipenko, Museo de Israel, Xerusalén.]] Este movemento baseouse na deformación da realidade mediante a destrución da perspectiva espacial de orixe renacentista, organizando o espazo en base a unha trama xeométrica, con visión simultánea dos obxectos, unha gama de cores frías e apagadas, e unha nova concepción da obra de arte, coa introdución do collage. O seu principal expoñente foi Pablo Picasso, que pasou por diversas fases antes de desembocar no cubismo, do que foi punto de partida As señoritas de Avignon (1907), un espido que supuxo unha ruptura total coa arte tradicional, facendo unha alegación contra a beleza convencional, a beleza baseada en regras e proporcións. Durante os primeiros anos 1920 realizou espidos de concepción máis clásica, pero dunha voluntaria obxectividade que lles privaba de vitalidade, a cal se reafirmaría cando posteriormente volveu á deformación das súas figuras, como na súa Muller espida nunha cadeira de brazos vermella de 1929. En obras posteriores desmitificó non só o espido clásico, senón tamén o contemporáneo, cun sentido iconoclasta e rebelde, sempre en busca de camiños novos e en contra de todo convencionalismo, sexa do pasado ou do presente, cun concepto cada vez máis abstrayente da figura humana.
O Castro, O Castro de Laza, Laza
O Castro é un lugar da parroquia do Castro de Laza, no concello ourensán de Laza, na comarca de Verín. Tiña 55 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 30 eran homes e 25 mulleres. Segundo o Instituto Galego de Estadística, no 2010 tiña 55 habitantes (29 homes e 26 mulleres), o que supón unha diminución de habitantes con respecto ao ano 2009 cando tiña 59 habitantes.
Nudez na arte
Vangardismo
Outros representantes do cubismo foron: Georges Braque, iniciador do estilo con Picasso, cuxo Grande espido (1908) garda un gran paralelismo con As señoritas de Aviñón; Fernand Léger, que recreou nas súas obras unha estrutura volumétrica da forma en base a tubos (Figuras espidas nun bosque, 1910); e Robert Delaunay, que realizou en A cidade de París (1910) unha curiosa mestura entre a figuración e a abstracción xeométrica. En escultura, Alexander Archipenko introduciu unha nova análise da figura humana, descomposta en formas xeométricas e horadada en certos puntos con buracos que crean un contraste entre o sólido e o oco, nunha nova forma de entender a materia: Torso no espazo (1935).
Movemento italianon que exaltou os valores do progreso técnico e industrial do século XX, destacando aspectos da realidade como o movemento, a velocidade e a simultaneidade da acción, o futurismo aspiraba a transformar o mundo, a cambiar a vida, mostrando un concepto idealista e algo utópico da arte como motor da sociedade. Aínda que os futuristas non se dedicaron especialmenteóespido, convén lembrar a Umberto Boccioni e o seu Formas únicas de continuidade no espazo (1913), unha versión moderna do «espido heroico» clásico.
Masacre de Trelew
Fusilamento
En liñas xerais, a explicación do goberno mencionaba que ao realizar o xefe de quenda (capitán Luis Sosa) un percorrido de control no aloxamento dos presos, mentres estes se atopábanse nun corredor foi atacado por detrás por Mariano Pujadas, quen lograría subtraerlle a súa pistola metralladora. Escudándose no oficial os presos intentaron evadirse, pero o mariño logrou liberarse e foi atacado a tiros, resultando ferido. En tal circunstancia -e sempre segundo o almirante- a garda contestou o fogo contra os reclusos e iníciase así un intenso tiroteo, cos resultados coñecidos: dos 19 reclusos, 16 foron mortos e 3 feridos graves. As obvias preguntas respecto diso que realizaron os xornalistas ante esta inverosímil declaración non foron respondidas. Inclusive cando se lle preguntou se o capitán Sosa estaba realmente ferido, o almirante Quijada respondeu: "Non podo contestar. É secreto de sumario".
Nudez na arte
Vangardismo
Movemento de reacción ós desastres da guerra, o dadaísmo supuxo unha formulación radical do concepto de arte, que perde calquera compoñente baseado na lóxica e a razón, reivindicando a dúbida, o azar, o absurdo da existencia. O seu principal factótum foi Marcel Duchamp, que realizou en Espido baixando unha escaleira (1911) unha síntese entre cubismo e futurismo, onde o corpo foi descomposto en volumes xeométricos e serializado en diversos movementos superpuestos. O espido foi tamén un tema propicio para a experimentación noutras obras súas como O gran vidro (ou A noiva espida polos seus solteiros, mesmo, 1915-1923) e ''Dándose: 1. A caída de auga, 2. O gas de iluminación'' (1944-1966).
Masacre de Trelew
Responsabilidades e consecuencias
As versións máis documentadas dos confusos episodios que derivaron nesta traxedia coinciden en que a decisión de executar aos prisioneiros foi tomada polas autoridades da Armada, sen o consentimento expreso do goberno do presidente Lanusse, quen logo non tivo máis alternativa que asumir a responsabilidade polos feitos.
Nudez na arte
Vangardismo
miniatura|200px|Homenaxe a Newton (1985), de [[Salvador Dalí, Singapur.]] O surrealismo puxo especial énfase na imaxinación, a fantasía, o mundo dos soños, cunha forte influencia do psicanálise. Un dos seus principais representantes foi Salvador Dalí, cunha obra figurativa pero intensamente onírica, cunha grande obsesión polo sexo, tema recorrente na súa obra: O gran masturbador (1929), A tentación de San Antonio (1946), Leda atómica (1949), Crucifixión (Corpus hypercubus) (1954), Dalí espido (1954) etc. Paul Delvaux encadrouse nun tipo de pintura figurativa pero estrañamente inquietante, onde as mulleres espidas conviven con homes que as miran con ávido voyeurismo, conseguindo recrear un ambiente dun erotismo de pesadelo. René Magritte desenvolveu unha obra onde o corrente e o banal convive co fantástico e estraño, a miúdo con fortes connotacións eróticas, en atmosferas perturbadoras cunha iconografía recorrente, destacando a ambigüidade dos obxectos que retrata. Óscar Domínguez mostra en A máquina de coser electrosexual (1935) un delirio onírico onde o compoñente sexual combínase coa mecanicidad da era industrial.
En escultura, Constantin Brâncu?i efectuou un proceso de redución da figura humana cara á máis estrita simplicidade, próxima á abstracción (Musa durmida, 1911). Seguiu o seu ronsel Alberto Giacometti, con figuras reducidas a simples filamentos, moi alargadas e consumidas, mostrando o illamento do home (Espido de pé, 1953). Henry Moore inspirouse no corpo humano en moitas das súas obras, que supoñen unha abstracción da forma onde o corpo queda esbozado nunhas liñas simples e dinámicas, ondulantes, que suxiren máis que describen a forma básica do corpo (Figura reclinada, 1951).
Masacre de Trelew
Responsabilidades e consecuencias
Por parte das organizacións guerrilleiras, existiu desde o primeiro momento o convencemento de que a matanza foi un feito planificado e decidido polos máximos expoñentes do goberno, é dicir, a Xunta Militar. A consigna que inmediatamente adoptaron as forzas insurxentes logo de coñecido o fusilamento foi: O sangue derramado non será negociado. En tal sentido, durante os meses seguintes producíronse gran cantidade de feitos de violencia en vinganza polos caídos de Trelew.
Nudez na arte
Vangardismo
A Art déco foi un movemento xurdido en Francia a mediados dos anos 1920 que supuxo unha revolución para o interiorismo e as artes gráficas e industriais. En pintura destacou a obra de Tamara de Lempicka, cuxos espidos presentan mulleres que son un produto da súa época, elegantes e sofisticadas, con luxo e glamour, unha muller moderna que asume sen trabas a súa sexualidade, e que é admirada e respectada polos homes, unha muller de alta sociedade que segue os ditados da moda.
Masacre de Trelew
Responsabilidades e consecuencias
Anos máis tarde, nunha interesante versión alternativa comentada polo brigadier Juan Carlos Rey (integrante da mencionada Xunta) ao historiador Robert Potash, o entón comandante en xefe da Forza Aérea asegura que o lamentable suceso foi "...un atroz accidente motivado pola tensión, o medo e o exceso de celo na seguridade".