cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pedro Fernández, Elviña, A Coruña
miniatura|Situación de Pedro Fernández no concello da Coruña. Pedro Fernández é un lugar da parroquia de Elviña no concello coruñés da Coruña na comarca da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 204 habitantes, dos cales 95 eran homes e 109 eran mulleres.
É un núcleo posterior a 1950 formado por vivendas unifamiliares.
Tempo narrativo
O tempo narrativo é inherente á narración, entendida esta como proceso creativo.
A narración é unha arte temporal, organízase mediante unha sucesión de liñas ou páxinas que ocupan un espazo físico. Nesta sucesión lingüística implícanse dúas temporalidades xerais: o tempo histórico ou exterior (tempo real ó que se refire a narración, ou tempo da historia) e o tempo interior ou textual (tempo do relato ou tempo do discurso).
A categoría de tempo do verbo é a forma máis importante de expresa-la temporalidade. Existe unha distinción fundamental entre dous grupos de tempos: por unha banda o presente, o Pretérito de indicativo e o futuro; pola outra, o Copretérito de indicativoe o pospretérito. Benveniste chama ós primeiros tempo da narración (para nós, do discurso ou do relato), ós demais, tempos da historia.
Pode acontecer que os dous tempos sigan unha mesma dirección, cando os acontecementos se suceden da mesma maneira que se suceden as frases. Esta analoxía é bastante rara, e normalmente se rompe de dúas formas:
As roturas do paralelismo crean no lector un efecto de suspensión.
Interesante é tamén observa-la distancia que pode haber entre as dous tempos. Segundo Todorov, os textos en que máis afastadas poden estar é nos mitos, lendas etc. Aqueles en que máis próximas implican que o relato sexa o monólogo do heroe en versión taquigráfica. Entre estas dúas posibilidades existen numerosos casos intermedios, por exemplo, cando o narrador aprecia o tempo que pasou entre os feitos e o momento en que el os evoca.
Por outra banda, falaremos de
Finalmente Genette expresa un terceiro aspecto relativo ó tratamento do tempo no relato, a frecuencia. A frecuencia refírese ó número de veces en que un acontecemento da historia é mencionado no relato. Caben tres posibilidades:
De la grammatologie
De la grammatologie é un ensaio en lingua francesa do filósofo Jacques Derrida, publicado en 1967 por Les Éditions de Minuit. É unha das obras máis importantes respecto á deconstrución. Foi traducido ao inglés pola filósofa Gayatri Spivak, sendo publicada en 1976.
Contexto e relevancia
De la grammatologie inclúe unha extensa discusión sobre o pensamento e obra de Claude Lévi-Strauss, Ferdinand de Saussure e Jean-Jacques Rousseau, ao tempo que analiza a obra de Étienne Condillac, Louis Hjelmslev, Edmund Husserl, Roman Jakobson, Gottfried Wilhelm Leibniz, André Leroi-Gourhan e William Warburton. Xa nesta obra o autor inclúe boa parte dos conceptos que desenvolveu na súa obra posterior, especialmente en relación á lingüística e o fenómeno da escritura. Considérase o texto fundacional da crítica deconstrutivista.
Trátase dun dos tres libros que Derrida publicou en 1967 e que serviron para establecer a súa reputación como pensador. Os outros dous foron La voix et le phénomène (Presses Universitaires de France, París, 1967) e L'écriture et la différence (Seuil, París, 1967).
Ponte do Rei Fahd
Historia
O 8 de xullo de 1981 foi asinado o acordo para o inicio da construción destas pontes entre Bahrain e Arabia Saudita.
O seu custo foi de 1.200 millóns de dólares, que foron financiados polo estado de Arabia Saudita.
Construción
Os traballos iniciáronse o 11 de novembro de 1982 coa presenza do rei Fahad da Arabia Saudita e do xeque Isa bin Salman al-Khalifa do Bahrain.
Desta estrutura fan parte cinco pontes, chamadas Ponte I, Ponte II, Ponte III, Ponte IV e Ponte V, de 5194 m, 3334 m, 2034 m, 934 m e 934 m respectivamente e varias estradas de, na súa totalidade, 12430 metros.
Na construción, que durou catro anos, foron usados 350.000 m³ de formigón e 147.000 toneladas de aceiro reforzado.
A estrada, cun ancho de 23 metros e con catro vías foi inaugurada o 25 de novembro de 1986.
Transito
En 2001 o tráfico da estrada foi de 2,7 millóns de vehículos, transportando un total de máis de 10 millóns de pasaxeiros.
Paquistán Oriental
Paquistán Oriental (en bengalí: পূর্ব পাকিস্তান Purbo Pakistan, e en urdu: مشرقی پاکستان Mashriqi Pakistan) foi unha provincia oriental de Paquistán que existíu entre 1955 e 1971. Paquistán Oriental creouse a partir da provincia de Bengala por un plebiscito no que foi a India británica en 1947. Bengala Oriental elixiu unirse a Paquistán e converterse nunha provincia de Paquistán denominada Bengala Oriental. Bengala Oriental renomeouse como Paquistán Oriental en 1955 e máis tarde converteuse nunha nación independente, coñecida agora como Bangladés, trala sanguenta Guerra de Liberación de Bangladés en 1971.
As súas fronteiras terrestres eran coa India e Birmania, e coa costa na baía de Bengala. Os paquistanís orientais coñecíanse popularmente como "bengalís paquistanís", para distinguir esta rexión do estado da India Bengala Occidental (que tamén se coñece como "Bengala India"), Paquistán Oriental coñeceuse como a "Bengala Paquistaní".
Paquistán Oriental pasou a chamarse Bengala Oriental polo plan Unha unidade do primeiro ministro paquistaní Mohammad Ali de Bogra. A Constitución do Paquistán de 1956 substituíu á monarquía británica por unha república islámica. O político bengalí H. S. Suhrawardy foi o primeiro ministro de Paquistán entre 1956 e 1957 e un burócrata bengalí Iskandar Mirza converteuse no primeiro presidente de Paquistán. O golpe de estado paquistaní de 1958 levou ao poder ao xeneral Ayub Khan. Khan substituíu a Mirza como presidente e lanzou unha represión contra os líderes pro-democracia. Khan promulgou a Constitución de Paquistán de 1962 que puxo fin ao sufraxio universal. En 1966, o xeque Mujibur Rahman xurdiu como o líder da oposición en Paquistán e lanzou o movemento dos seis puntos para a autonomía e a democracia. A sublevación de 1969 en Paquistán Oriental contribuíu ao derrocamento de Ayub Khan. Outro xeneral, Yahya Khan, usurpou a presidencia e promulgou a lei marcial. en 1970, Yahya Khan organizou as primeiras eleccións xerais federais de Paquistán. A Liga Awami xurdiu como o partido máis grande, seguido do Pakistan Peoples Party. A xunta militar buscou evasivas para aceptar os resultados, provocando a desobediencia civil, a Guerra de Liberación de Bangladesh e o xenocidio de Bangladesh de 1971. Paquistán Oriental independizouse coa axuda da India.
A Asemblea Provincial do Paquistán Oriental era o órgano lexislativo do territorio.
Debido á importancia estratéxica de Paquistán Oriental, a unión paquistaní era membro da Organización do Tratado do Sueste Asiático. A economía de Paquistán Oriental medrou nun 2,6% de media entre 1960 e 1965. O goberno federal investiu máis fondos e axuda estranxeira en Paquistán Occidental, a pesar de que Paquistán Oriental xeraba unha gran parte das exportacións. Non obstante, o presidente Ayub Khan puxo en marcha unha importante industrialización no Paquistán Oriental. Construíuse a presa Kaptai en 1965. A refinaría oriental estableceuse en Chittagong. Dacca foi declarada como a "segunda capital" de Paquistán e planificada como a sede do parlamento nacional. O goberno contratou ao arquitecto estadounidense Louis Kahn para deseñar o complexo das asembleas nacionais en Dacca.
Historia
A India británica dividiuse en 1947 nos estados independentes de Paquistán e a India. A provincia de Bengala dividiuse entre ambas. A parte occidental da provincia converteuse no estado da India de Bengala Occidental e a parte oriental converteuse na provincia de Bengala Oriental de Paquistán, cunha abafadora maioría musulmá, unha gran minoría hindú e pequenas minorías de Budistas e animistas. Bengala Oriental formou unha das cinco provincias do Paquistán unificado. As outras catro provincias paquistanís ( Punjab occidental, Sind, Baluchistán e a fronteira noroeste) estaban situadas no outro lado da India, formando o Paquistán Occidental.
Despois da independencia do dominio británico, Bengala Oriental foi desatendida polo goberno central baseado no lado occidental que ás veces estaba baixo a lei militar ou marcial. Unha das principais causas de resentimento entre os bengalís foi a explotación económica. O aumento das tensións levou á política de unha unidade, implementada en 1955, que aboliu as provincias. Segundo esta política, Punjab Occidental, Baluchistán, Sindh e a fronteira noroeste uníronse baixo a designación nominal de Paquistán Occidental, mentres que Bengala Oriental converteuse en Paquistán Oriental.
As tensións alcanzaron o seu punto máximo en 1971, trala cancelación por parte do presidente paquistaní Yahya Khan dos resultados electorais que deron á Liga Awami a maioría no parlamento. A Liga Awami gañou case todos os escanos en Paquistán Oriental, pero ningún en Paquistán Occidental. Paquistán Oriental tiña máis da metade dos escanos parlamentarios porque vivía máis da metade da poboación. Aínda que a Liga Awami estaba en condicións de formar un goberno sen ningunha coalición, viuse obrigada a iniciar negociacións co Partido Popular Paquistaní que gañara a maioría dos escanos en Paquistán Occidental. As negociacións fracasaron e un goberno militar cancelou os resultados das eleccións en Paquistán Oriental. Baixo o liderado de Sheikh Mujibur Rahman, Bangladesh iniciou a súa loita pola independencia que foi seguida por unha dura represión do exército paquistaní contra civís bengalíes o 25 de marzo de 1971. O goberno de Sheikh Mujibur Rahman informou de que aproximadamente 1-3 millóns de bengalís morreron durante a guerra entre marzo e decembro de 1971, Estatísticas de guerra < / ref> mentres fontes paquistanís informaron de que o número total de persoas asasinadas en Paquistán Occidental e Oriental foi inferior a 100.000.
Independencia de Paquistán Oriental (Bangladesh)
A tensión entre Paquistán Oriental e Occidental alcanzou o seu punto álxido cando en 1970 a Liga Awami, o partido político máis importante de Paquistán Oriental, liderado por Sheikh Mujibur Rahman, gañou por unha rotunda vitoria nas eleccións nacionais en Paquistán Oriental. O partido gañou 167 dos 168 escanos asignados a Paquistán Oriental e, polo tanto, a maioría na Asemblea Nacional de 300 escanos. Esta situación deulle á Liga Awami o dereito constitucional de formar goberno. Non obstante, Yahyah Kahn, o líder de Paquistán, rexeitou permitir a Rahman converterse en primeiro ministro de Paquistán. Esta decisión aumentou a axitación para unha maior autonomía no leste.
O 26 de marzo de 1971, ao día seguinte do ataque militar contra civís en Paquistán Oriental, o maior Ziaur Rahman declarou a independencia de Bangladesh en nome do xeque Mujibur Rahman. Con isto, comezou a Guerra de Liberación de Bangladesh, na que o Mukti Bahini ou Exército Unido de Liberación en decembro de 1971 con 400.000 soldados indios enfrontáronse ao exército paquistaní con 65.000 soldados incluíndo as forzas paramilitares. Outros 25.000 voluntarios civís e forzas policiais mal equipados adicionais tamén se uniron ao exército paquistaní.
O 16 de decembro de 1971, o exército paquistaní foi desbordado polos indios e case non tiña forza aérea que o respaldase. As forzas paquistanís entregáronse ás forzas armadas indias comandadas polo tenente xeneral Jagjit Singh Aurora. Bangladesh foi rapidamente recoñecido por moitos países e coa sinatura do Acordo de Shimla, a maioría dos países aceptaron este novo estado. Bangladesh uniuse á Organización das Nacións Unidas en 1974.
Fragmento de Okazaki
miniatura|350px|[[Replicación do ADN.]]
Características
Os fragmentos de Okazaki teñen entre 1.000 e 2.000 nucleótidos en Escherichia coli e entre 100 a 200 en eucariotas. Foron orixinalmente descubertos por Reiji Okazaki, Tsuneko Okazaki e o seu equipo, cando estudaban a replicación do ADN de bacteriófagos en Escherichia coli.
Gil Gerard
Gilbert Vincent Gerard, máis coñecido como Gil Gerard, nado en Little Rock (Arcansas) o 23 de xaneiro de 1943, é un actor estadounidense. É famoso polo seu papel de Capitán William "Buck" Rogers na serie de televisión Buck Rogers no século XXV (1979-1981).
Traxectoria
Gil Gerard actuou no seu instituto (Little Rock Catholic High School for Boys) ao tempo que traballaba nun establecemento da cadena Kroger. Estudou no Arkansas State Teachers College pero abandonouno antes de se graduar.
Lingua alago
O alago é unha lingua níxer-congo do grupo benue-congo que se fala en Nixeria.
Distribución xeográfica
Fálase nas rexións de Awe e Lafia do estado de Nasarawa
Falantes
35.052 (2000)
Usos sociais
En 1929 misioneiros cristiáns traduciron textos da Biblia ao alago. Os alago empregan o hausa como lingua comercial e de relación con outros pobos.
Josep Maria Llompart
Josep Maria Llompart de la Peña, nado en Palma o 23 de maio de 1925 e finado na mesma cidade o 28 de xaneiro de 1993, foi un poeta, ensaísta, activista cultural, crítico literario, editor e tradutor mallorquino. Estivo casado con Encarnació Viñas Olivella.
Foi membro fundador de Obra Cultural Balear, que presidiu entre 1978 e 1986. De 1983 a 1987 presidiu tamén a Associació d'Escriptors en Llengua Catalana. En 1985 foi nomeado membro da Sección Filolóxica do Institut d'Estudis Catalans e en 1990 presidente da Federació Llull d'Entitats Culturals dels Països Catalans.
Bacillus (insecto)
Bacillus é un xénero de insectos pau (fásmidos).
Construtivismo
Co nome de construtivismo denomínanse distintas correntes xurdidas na arte, a filosofía, a psicoloxía, a pedagoxía e as ciencias sociais en xeral:
Bacillus (insecto)
Bacillus atticus atticus é unha especie endémica europea, que se encontra en Grecia. Outra especie europea é Bacillus rossius.
Construtivismo
A súa denominación procede dun crítico que a utilizou en 1913 para referirse a uns relevos de Vladimir Tatlin, pero como movemento non xurdiu ata 1920, apoiado polo Manifesto realista dos irmáns Pevsner e Gabo.
Bacillus (insecto)
Taxonomía
Comprende as seguintes especies:
Lista de días internacionais segundo a Organización das Nacións Unidas
A seguinte lista, inevitablemente incompleta, tenta recolle-las datas nas que se celebran diferentes efemérides convocadas pola Organización das Nacións Unidas e as súas axencias e organismos, co obxectivo de promover actividades reivindicativas, de información ou concienciación social sobre o tema que se celebre en cada caso.
Outubro
Primeiro luns de outubro: Día Mundial do Hábitat
Tandil
miniatura|250px|Vista do panorama da cidade de Tandil. Tandil é unha cidade localizada na provincia de Bos Aires, Arxentina. Dista duns 350 quilómetros da cidade capital de Buenos Aires, 330 quilómetros das cidades de La Plata e Bahía Blanca e 160 quilómetros da cidade de Mar del Plata.
Brial
miniatura|Dama con brial O brial era un vestido de seda ou tea rica que empregaban as damas nobres da Idade Media. O brial cubría dos ombreiros aos pés, tiña mangas anchas e cinguíase polo van, deixando entrever, por unhas aberturas laterais, parte da camisa, a peza interior feminina da época.
Diocese de Vladivostok
O nome de diocese de Vladivostok pode facer referencia a algunha das seguintes divisións territoriais eclesiásticas:
Congregación
Unha Igrexa ou congregación é unha asociación de persoas que comparten un mesmo sistema de crenzas. O termo igrexa provén do kyriake grego do κυριακή, co significando “do señor”. Co correr do tempo o termo substituíu o de ekklesia e o de basilica gregos entre os cristiáns, cara ao ano 300 da nosa era, porén xa fora utilizado con anterioridade por esta comunidade.
Coruña Risueña
Coruña Risueña foi un semanario editado na Coruña en 1905.
Traxectoria
Apareceu o 22 de abril de 1903. Dirixido por Jenaro Mariñas González, publicábase os sábados.
Budismo
miniatura|dereita|Buda Lantau O budismo é unha das grandes filosofías e relixións orientais, considerada ás veces como unha relixión non teística. O budismo engloba unha gran variedade de tradicións, crenzas e prácticas baseadas en gran medida nas ensinanzas atribuídas a Siddhartha Gautama, que é comunmente coñecido como Buda, que significa "o iluminado". De acordo coa tradición budista, Buda viviu e ensinou na parte oriental do subcontinente indio nalgún momento entre os séculos VI a.C. e IV a.C.. El é recoñecido polos budistas como un mestre esperto ou iluminado que compartiu as súas revelacións para axudar aos seres sensibles a poñer fin ao seu sufrimento a través da eliminación do desexo e a ignorancia por medio do coñecemento e a visión da orixinación dependente, coa meta final de acadar o estado sublime do nirvana. O budismo está fundado sobre as chamadas Tres Xoias : os budistas declaran tomar refuxio no Buda (o fundador do budismo), no Dharma (a doutrina do Buda) e na Saṅgha (a comunidade dos crentes).
Xeralmente son recoñecidas dúas grandes ramas do budismo: Theravada ("A Escola dos Anciáns") e Mahayana ("O Gran Vehículo"). O Theravada ten un seguimento extenso en Sri Lanka e Sueste asiático (Camboxa, Laos, Tailandia, Myanmar etc). O Mahayana encóntrase pola Asia oriental (a China, Corea, o Xapón, Vietnam, Singapur, Taiwán etc) e inclúe as tradicións de Terra Pura, Zen, Budismo Nichiren, Budismo tibetano, Budismo Shingon, e Tiantai (Tendai). Nalgunhas clasificacións, o Vajrayana —practicado principalmente no Tíbet e Mongolia, e as partes adxacentes da China e Rusia— é recoñecido como unha terceira rama, mentres que outras o clasifican como unha parte do Mahayana.
Historia
O budismo desenvolveuse a partir das ensinanzas difundidas polo seu fundador Siddhartha Gautama, entre os séculos VI a.C. e IV a.C. no nordés da India.
Iniciou unha rápida expansión ata chegar a ser a relixión predominante na India no século III a.C. Nese século, o emperador indio Aśoka o fixo a relixión oficial do seu enorme imperio, mandando embaixadas de monxes budistas a todo o mundo coñecido daquela. Non foi ata o século VII cando iniciou o seu declive na súa terra de orixe, aínda que daquela xa se expandira a moitos territorios. No século XIII chegara a case a súa completa desaparición na India, mais se propagara con éxito pola maior parte do continente asiático.
O Buda
<b>दिसो दिसं यं तं कयिरा वेरीवा पन वेरिनम् ।
मिच्छापनिहितं चित्तं पापियो नं ततो करे ॥</b>
Diso disaṃ yaṃ taṃ kayirā verī vā pana verinam,
El Maestro Gallego
El Maestro Gallego foi un semanario editado en Ourense en 1900.
Historia e características
Apareceu o 1 de xaneiro de 1900. Dirixido por Gerardo Álvarez Limeses. Cesou a súa publicación en outubro de 1900.
Budismo
O Buda
Michāpanihitaṃ citaṃ pāpiyo naṃ taṃ kare.
<i>Sexa o que sexa o dano que un inimigo faga a outro,
Un corazón mal dirixido fai un dano aínda maior.</i>
(Dhamapada, « Citavaggo tatiyo » [Versos sobre o corazón], verso 42)
Inspirada polos ensinos do « Buda histórico », un xefe espiritual que viviu no sec. V A.C. O seu verdadeiro nome era Siddhārta Gautama da familia Śākya nado en Kapilavastido (Utar Pradesh), da raíña Māyā e do rei Śuddhodana, dentro dunha familia de kṣatriya (casta dos nobres-guerreiros).
A vida do Buda é rica en lendas. O mundo hinduísta, nesa época, tiña importantes disensións filosóficas e especulativas ; e deste momento cando o xainismo fixo a súa aparición. Por ser significante ao seo do seu medio sociocultural, o budismo impregnase de hinduísmo, do cal adoptou numerosos conceptos como o ciclo das reencarnacións, saṃsāra, ou aínda a lei de retribución dos méritos e faltas cometidas no ciclo, o karma. O Buda subliña que non hai nin un deus, nin mensaxeiro dun deus, e que o seu sistema de pensamento non ten orixe divina, senón que trata sobre a comprensión da natureza do espírito humano, o cal podería ser redescuberto por calquera persoa cos seus propios medios e pola experiencia; o budismo dos orixes nin tiña mesmo a creación do mundo polos deuses, a noción de alma, a redención ou a revelación.
As tres sementes do mal, ou « tres velenos »
Os tres velenos do espírito pódense denominar así :
O Buda estimaba que as causas do sufrimento humano proveñen da incapacidade de percibir correctamente a realidade. Esta ignorancia é unha emoción, un factor mental perturbador e as ilusións que ela provoca conducen á avidez dos homes, ao seu desexo de posuír vantaxes sobre os demais, ao apego ou ao odio ás persoas ou cousas.
As tres características da existencia
Estas tres características son universais, e coñecidas unha vez desenvolvida a visión directa da realidade (vipassana). Por isto, fai falla seguir un adestramento no desenvolvemento da nosa vixilancia (satipatana). O ser humano non é por tanto unha cousa en si, unha entidade indestrutible (a pesar da ilusión que temos diso), senón a composición impermanente dos cinco agregados que son a forma, as sensacións, as percepcións, as formacións mentais e a conciencia. Estes agregados (skandhas) son impermanentes xa que tamén eles están sometidos á « produción condicionada » (pratîtya-samutpasda), teoría segundo a cal todo ten unha causa e unha consecuencia. Para os budistas, o ego non e máis que vacuo (shûnyatas). Co Nibbana (en sánscrito Nirvana) escápase as características de sufrimento e de impermanencia.
Os renacementos
Debido aos tres velenos por unha parte, e á produción condicionada por outra, os homes son ameazados con renacer no samsasra (o ciclo das renacementos). O plano da existencia dentro do cal renacerán dependerá do seu karma, é dicir, das súas accións. Este renacemento non fai pois máis que prolongar indefinidamente o sufrimento. Conforme ao non-ego, este non é nin o mesmo, nin outro quen renace (este non é, como noutras relixións, unha alma inmortal quen se « reencarna »). O Buda propón de se espertar deste pesadelo, de romper as nubes de confusión e ilusión e ser iluminado pola realidade. Así se romperán o sufrimento e mailo ciclo kármico. El definiu o cumio do seu ensino como « a liberación do sufrimento » ou nirvāṇa.
O nobre camiño óctuplo
miniatura|dereita|200px|O [[Dharmachakra representando o Nobre Camiño Óctuplo.]] O Nobre Camiño Óctuplo (en sánscrito āryāṣṭāṅgamārga e en pali ariyo aṭṭhaṅgiko maggo) -a cuarta das Nobres Verdades de Buda- é vía que leva á cesación do sufrimento (dukkha), e consiste nun conxunto de oito factores ou condicións interconectados, que cando se desenvolven xuntos, levan á dukkha. Estes oito factores son: a Visión Correcta (ou Entendemento Correcto), Intención Correcta (ou Pensamento Correcto), a Palabra Correcta, a Acción Correcta, o Sustento Correcto, a Obra Correcta, a Atención Correcta, e a Concentración Correcta. Tamén chamado O Camiño do Medio, xa que evita os dous extremos que son a busca do benestar dentro da dependencia do pracer dos sensos e a busca do benestar dentro da practica ascética e de mortificación.
O Buda, tendo experimentado estes dous extremos, descubriu por experiencia o nobre camiño que doa visión e coñecemento, que conduce á calma, à visión profunda, ao nirvāṇa.
O camiño comporta oito categorías reagrupadas en tres disciplinas :
2) a moralidade, ou a disciplina (shîla)
A última etapa do camiño é a sabedoría, consiste nunha visión directa da realidade (vipassana) obtida por un adestramento intensivo ao desenvolvemento da nosa vixilancia, a nosa atención, a nosa presenza de espírito (satipatana). Non se trata dunha practica, dunha crenza ou dun esforzo, mais do esforzo mínimo e natural: levar a nosa atención sobre os fenómenos físicas e mentais desde que aparecen, mentres que duran e ata que cesan.
O nome de 'Camiño óctuplo' foi recollido como nome para o esquema da moderna teoría de partículas en Física.
A ética búdica e os cinco preceptos
miniatura|dereita|220px|Debate entre monxes do [[:en:Sera Monastery|Sera Monastery, no Tíbet]] Dentro do budismo, a ética baséase no feito de que as accións do corpo, da palabra e do espírito teñen consecuencias para nós-mesmos e para os que nos arrodean. Hai dúas clases de accións, as accións kusala (nome pali significando hábil, favorable, positivo) e accións akusala (inane, desfavorable, negativa).
Dentro do budismo, unha acción non é por tanto nin boa nin mala nela mesma, senón que é favorable ou desfavorable segundo a motivación e mailo estado de espírito que a sosteñen.
A ética búdica invítanos polo tanto a tomar conciencia dos estados de espírito dentro dos que nos atopamos e a partir dos que nós actuamos, falamos ou pensamos.
Estes principios son declinados dentro dos cinco preceptos, quen non son regras de prohibicións, senón guías de comportamento ético cara aos que nós podemos progresar. Pódense ver como o modo de funcionamento natural dunha persoa esperta.
Os cinco preceptos preséntanse xeralmente baixo a súa forma negativa :
Teñen tamén unha forma positiva, moi útil, aquí na primeira persoa:
O espertar (bodhi)
miniatura|O [[Nelumbo nucifera|loto é o símbolo do Espertar]] Para os Budismo theravada, o espertar é a comprensión perfecta e mais a realización das catro verdades. Porén, para os adeptos do Budismo mahayana, o espertar ten máis que ver coa sabedoría e a toma de conciencia da súa propia natureza de Buda. O espertar permite ao home entrar no nirvāṇa. O ciclo kármico é roto para sempre.
A Saṅgha
Segundo as estatísticas de Adherentes.com, as avaliacións do número de budistas oscilan entre 230 e 500 millóns, xeralmente arredor de 350 millóns.
Despois da morte do Buda, a Saṅgha dividiuse en múltiples correntes e escolas. O budismo estendeuse desde a rexión de Bengala e de Sri Lanka cara Indochina e Indonesia, a onde chegou no século I a.C.. Cara o noroeste, estendeuse por Caxemira e o leste de Persia até chegar a China no século I. Da China pasou a Corea (372) e de aquí ao Xapón no século VI. No Tíbet introduciuse durante o século VII. A partir do século IX o budismo foi retrocedendo a causa da expansión musulmá e polos movementos dos pobos das estepas da Asia Central.
Hai dúas ramas principais de budismo : o Hinayana ("Pequeno Vínculo" ou "Pequeno Grupo", termo ás veces pexorativo ; ver tamén Theravada) e o Mahayana ("Gran Grupo" ou "Gran Vínculo"). O Theravada, única rama do "Pequeno Vínculo" que ten sobrevivido, corresponde ao budismo das orixes. É o máis común en Camboxa, Sri Lanka, Myanmar, Tailandia e Indochina, mentres que o Mahayana, forma posterior e máis popular, esténdese pola China, o Xapón, Corea e o Tíbet. O Zen e unha das subdivisións mais coñecidas do Mahayana. O budismo tibetano e o budismo Shingon no Xapón, son formas de budismo vaghrayana, recoñecidas tanto como un novo vínculo como subdivisións do Mahayana. O budismo tibetano atópase no Tíbet, Nepal, Bután, Mongolia e no estado ruso de Kalmikia.
Orgères, Ille e Vilaine
Orgères (en An Heizeg, e en galó: Orjèrr) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Budismo
Difusión
De acordo coa maioría de estudos de demografía relixiosa, hai entre 200 e 600 millóns de budistas, con 350 a 550 millóns a estimación máis amplamente aceptada. Isto fai do budismo a cuarta relixión con máis fieis por detrás do cristianismo, o hinduísmo, e o islam. Debido á natureza altamente sincrética das crenzas relixiosas no Leste de Asia, con todo, algúns cren que a poboación budista supera o billón. De acordo cos demógrafos Todd M. Johnson e Brian J. Grim,
As estimacións son incertas por varias razóns:
O budismo foi a terceira relixión organizada máis antiga do mundo, e a maior do mundo durante boa parte da historia. En 1951, era a maior relixión do mundo con 520 millóns de adeptos, en comparación co cristianismo con 500 millóns de adeptos.
O budismo en Galiza
miniatura|250px|Mosteiro budista de Ventoselo. Aínda que a práctica do budismo é reducida en Galiza, porén no lugar de Ventoselo (Beariz), no concello ourensán de San Amaro encóntrase o maior centro budista de Europa, creado por iniciativa do lama Gueshe Tenzing Tamding.
Jorge Llorca
Jorge Llorca Freire, nado en Ferrol en 1952, é un pintor e escritor galego.
Traxectoria
Licenciado en Belas Artes pola Real Academia de Bellas Artes de San Fernando. Comezou a expoñer en 1973 en Madrid e despois na Trienal de Compostela, centenario Caixavigo (1980), Mostra Unión Fenosa da Coruña e outras. Acadou premios de pintura, ilustrou libros e publicacións e a súa obra figura en museos e coleccións. Como escritor publicou relatos e artigos, foi finalista do Premio de Cuentos Estafeta Literaria, e gañador do Premio de Narracións Curtas Ateneo Ferrolán e do Premio Blanco Amor (2013) coa novela O violín de Rembrandt. É profesor da Escola de Arte e Superior de Deseño Pablo Picasso da Coruña. Tamén gañou o Premio Vicente Risco de Creación Literaria 2019 con O anxo de Durero.
Quincy Jones
Quincy Delight Jones, Jr., nado en Chicago, Illinois o 14 de marzo de 1933, é un músico, produtor musical, director, compositor e produtor de televisión estadounidense. A súa carreira abrangue seis décadas na industria do entretemento e 79 nomeamentos ós Premios Grammy, 27 Grammys e un Grammy Legend en 1991.
Jones foi o produtor, xunto con Michael Jackson, dos álbums do artista Off the Wall (1979), Thriller (1982) e Bad (1987), así como o produtor e director da canción humanitaria "We Are the World".
Pero de Armea
Pero de Armea foi un poeta galego da metade do século XIII. Sábese que mantivo relacións con Pero Garcia de Ambroa. É autor de 18 textos: 13 cantigas de amor, 1 cantiga de escarnio e 4 cantigas de amigo.
Pasaxe ao Burgo, Elviña, A Coruña
miniatura|Situación da Pasaxe no concello da Coruña. Pasaxe ao Burgo, A Pasaxe ou Ponte da Pasaxe é un lugar da parroquia de Elviña no concello coruñés da Coruña na comarca da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 131 habitantes, dos cales 59 eran homes e 72 eran mulleres.
Plastoquinona
miniatura|dereita|Plastoquinona (PQ-9 ou PQA). [[Número CAS: 4299-57-4. Fórmula: C53H80O2.]] miniatura|dereita|350px|Redución da plastoquinona a plastoquinol. A plastoquinona (PQ) é unha molécula do grupo das quinonas que intervén no transporte de electróns que ten lugar na fase luminosa da fotosíntese. O prefixo plasto do seu nome alude á súa localización nos plastos (fundamentalmente cloroplastos). A plastoquinona redúcese a plastoquinol (PQH2) ao captar dous protóns (H+) procedentes do estroma do cloroplasto e recibir dous electróns (e-) procedentes do fotosistema II fotosintético. Transporta os protóns cara á luz dos tilacoides (ao reaccionar co citocromo b6f), e os electróns pasan ao seguinte transportador de electróns da cadea fotosintética, que é o complexo citocromo b6f. É unha molécula moi móbil na membrana tilacoidal.
Tipos
En 1946, M. Kofler descubriu a plastoquinona, que será reedescuberta por F. L. Crane en 1959. A plastoquinona (PQ) orixinouse evolutivamente nas cianobacterias. É unha quinona de orixe isoprenoide clave na fotosíntese oxixénica das cianobacterias e de todas as plantas, polo seu papel na transferencia de electróns e protóns.
A plastoquinona atópase nos cloroplastos, basicamente en dous lugares: nos tilacoides e na membrana interna dos cloroplastos, que é onde se sintetiza. Porén, non é exclusiva dos órganos fotosintetizadores, porque se atopa en pequenas cantidades en todos os órganos vexetais (raíz, bulbos, flores, froitos etc.). Habitualmente, a plastoquinona contén unha cadea lateral nonaprenil isoprenoide (PQ-9, PQA), aínda que nalgunhas especies de plantas se encontraron outras cadeas laterais homólogas en menor proporción, como por exemplo: a PQ-8 no trigo e na ficus elástica, o PQ-4 no castiñeiro de Indias e o PQ-3 nas espinacas. Tamén se informou da presenza de dimetilplastoquinonas, como a 3-dimetilplastoquinona-8 e a 3-dimetilplastoquinona-9 nos bulbos de Iris hollandica. Outras formas de plastoquinona identificadas son a PQ-C e a PQ-B. Estas dúas formas derivan da PQ-9 e cada unha delas representa un grupo de como mínimo 6 isómeros. A PQ-C contén un grupo hidroxilo na cadea lateral prenil e a PQ-B é o éster de ácido graxo da PQ-C. Porén, a estrutura exacta de cada isómero da plastoquinona aínda non está determinada. Tampouco se coñece se estes compostos se sintetizan de novo ou son produtos da degradación da PQ-A, nin se ambos os isómeros teñen algunha función específica. Porén, o que si sabemos é que a PQ-C se acumula nas follas máis vellas e que os compostos semellantes á PQ-C se forman a partir da PQ-9, durante a reacción de eliminación do oxíxeno singulete. Esta trátase dunha molécula de oxíxeno moi reactiva, xa que contén electróns excitados; conséguese neutralizar oxidando á PQ-9. Este feito podería indicar que a PQ-C é un produto non encimático da oxidación da PQ-9, sen ningunha función especial. Ademais, demostrouse que tanto a PQ-C coma a PQ-B poden substituír a PQ-9 e actuar como aceptores de electróns do fotosistema II.
Biosíntese
Na molécula de plastoquinona podemos diferenciar dúas partes: unha cabeza (unha estrutura cíclica) e unha cadea lateral formada por un grupo prenil (derivado do isopreno). O precursor do grupo funcional que constitúe a cabeza (homoxentisato, abreviado como HGA) deriva da tirosina e a cadea lateral prenil fórmase nunha vía metabólica denominada DXP. A condensación do grupo funcional da cabeza é catalizada por un encima denominado homoxentisato solanesil transferase. A prenilación do HGA é tamén un paso importante na biosíntese de vitamina E. Despois da condensación, ten lugar a reacción de metilación que orixina o produto final: a plastoquinona. A reacción de condensación suponse que ten lugar na membrana interna dos cloroplastos, malia que nas espinacas tamén se suxeriu que ten lugar no retículo endoplasmático e no aparato de Golgi.
A vía biosintética da plastoquinona que se acaba de describir é a que se produce nas plantas e algas, mais hai indicios de que nas cianobacterias o camiño seguido é diferente. A Synechocystis sp. PCC 6803 mutante non pode formar vitamina E, pero si que pode sintetizar plastoquinona. Isto suxire que nas cianobacterias non se require HGA para a biosíntese de plastoquinona, entanto que nas plantas superiores é un intermediario necesario. Por outra parte, nos xenomas de cianobacterias non se atoparon homólogos da HGA feniltransferase (un encima que participa nas reaccións de síntese da plastoquinona a partir do HGA), o cal indica que, neses organismos, a plastoquinona segue outra ruta de biosíntese. Para aclarar totalmente a cuestión requiriranse máis estudos.
Funcións
A súa principal misión é fotosintética. É un dos transportadores de electróns fotosintéticos. Contribúe á acumular protóns dentro dos tilacoides, polo que axuda a crear o gradiente de protóns necesario para activar a fotofosforilación. Outras funcións son intervir na chamada clororrespiración, funcionar como antioxidante, controlar a expresión de xenes fotosintéticos, e outras.
A plastoquinona forma parte da cadea transportadora de electróns dependente da luz da fase luminosa acíclica da fotosíntese. A súa función principal é recibir electróns da feofitina, un tipo de clorofila sen magnesio do fotosistema II, e transportalos ao citocromo b6f, onde terá lugar o bombeo de dous protóns ao interior do tilacoide. Estes dous protóns, xunto cos producidos durante a fotólise da auga, crearán unha diferenza de potencial electroquímico que permitirá a saída dos protóns pola ATP sintetase, e a produción de ATP. Este proceso denomínase fotofosforilación do ADP.
miniatura|dereita|Cadea de transporte electrónico da fase luminosa da fotosíntese coa plastoquinona (PQH2, de cor violeta) na [[bicapa lipídica entre o fotosistema II e o citocromo b6f.]]
Para realizar esta función séguese un complexo proceso. Inicialmente, hai unha molécula de plastoquinona que está fortemente agregada ás proteínas do fotosistema II, concretamente nun lugar de unión denominado QA. Esta molécula recibe un electrón da feofitina e transfíreo a outra molécula de plastoquinona, que está debilmente fixada noutro punto de unión: o QB. Cando a plastoquinona captou dous electróns e un protón, redúcese a PQH2 e disóciase do centro QB e, desta maneira, entra a formar parte do conxunto móbil de PQH2 da membrana do tilacoide. Posteriormente, a reoxidación da PQH2, que ten lugar no complexo do citocromo b6f, orixina a translocación dun protón a través da membrana. O modo en que a PQ transporta os protóns é interaccionando co citocromo b6f.
Os resultados das reaccións redox do citocromo b559 en presenza de plastoquinona indican que existe un terceiro sitio de unión de PQ ao fotosistema II, que se denomina QC. Este punto identificouse recentemente na estrutura cristalizada do fotosistema II de cianobacterias. Á parte da súa contribución na fase acíclica, a plastoquinona tamén está involucrada no ciclo Q que depende do citocromo b6f e que é similar ao que se produce na mitocondria, xa que a PQH2 se oxida completamente a PQ e así se transfiren dous protóns ao interior do tilacoide (non ao espazo intermembrana). De feito, nas cianobacterias a plastoquinona, ademais de participar na cadea transportadora de electróns da fotosíntese, tamén contribúe á respiración celular, xa que nestas bacterias ambos os dous procesos teñen lugar nas membranas do tilacoide (a respiración nas cianobacterias ten lugar tanto na membrana plasmática coma nos tilacoides). Por outra parte, no caso dos tilacoides das plantas superiores e das algas tamén se identificaron outras proteínas que interaccionan coa PQ.
Papel na clororrespiración
Recentemente, definiuse o proceso da clororrespiración como unha cadea transportadora de electróns que interacciona co transporte electrónico e que ten lugar durante a fotosíntese nas membranas dos tilacoides. Neste proceso interveñen por un lado un complexo NADPH deshidroxenase (NDH), un encima redutor codificado polos xenes ndh do plasto, homólogo ao complexo I bacteriano, e, por outro, unha oxidase terminal de plastos (PTOX) codificada por ADN nuclear, homóloga da oxidase alternativa da mitocondria da planta. A oxidase da clororrespiración oxida a PQH2 utilizando peróxido de hidróxeno e a forma de potencial baixa do citocromo b559 do fotosistema II. Durante a clororrespiración independente da luz, a PQ oxida o NAD(P)H encimaticamente por medio dos encimas NDH e seguidamente transfire electróns ao oxíxeno, coa colaboración das oxidases. A función destas proteínas na redución e oxidación de plastoquinonas independente da luz demostrouse nos últimos anos.
Nos tilacoides dos cloroplastos maduros, a clororrespiración parece ser ser unha vía relativamente menor, comparada coa da cadea transportadora de electróns fotosintética, desde a H2O deica o NADP+. Porén, a clororrespiración probablemente ten un papel na regulación da fotosíntese, xa que modularía a actividade do transporte de electróns cíclico no fotosistema I. Nos plastos non fotosintéticos, os transportadores de electróns da clororrespiración son máis abundantes e terían un importante papel bioenerxético. As moléculas de plastoquinona presentan unha gran mobilidade, tanto transversal coma lateral, cousa que lles permite transferir electróns a grandes distancias entre o fotosistema II e os complexos citocromo b6f ás membranas do tilacoide e tamén bombear protóns a través da membrana. Como a lonxitude da secuencia liñal da molécula de PQ é case da mesma medida que o grosor da membrana, a difusión de PQ é máis eficiente entre a rexión fluída e hidrofóbica da membrana, coa cadea lateral hidrofóbica disposta de forma paralela á superficie da membrana. Porén, o grupo funcional da cabeza da PQ ten tendencia a penetrar na rexión interfásica onde están os complexos proteicos que conteñen os sitios de unión da PQ. A cabeza da PQH2, formada despois de que o fotosistema II reducise á PQ é máis polar ca o da PQ e, por tanto, ocupa máis rexións polares da membrana. Esta PQH2 debe cruzar a membrana ata chegar ao complexo do citocromo b6f para oxidarse.
En diversos experimentos modelo os resultados obtidos suxiren que as moléculas de PQ tanto reducidas coma oxidadas forman un complexo de transferencia que facilita a penetración da PQH2 ao interior das membranas hidrofóbicas. Nestes estudos demóstrase que a formación do complexo de transferencia incrementa a solubilidade da PQH2 en solventes hidrofóbicos, da mesma maneira que diminúe o contido de PQH2 á rexión interfásica da monocapa de monogalactosildiacilglicerol. Polo contrario, en estudos de anisotropía de difenilhexatrieno, unha sonda fluorescente que controla a orde da membrana lipídica, encontrouse que algunhas formas da PQ teñen unha tendencia a ocupar diferentes rexións da membrana.
Outras funcións
Ademais da súa función principal, a PQ ten outras. A PQH2 ten unha actividade antioxidante pronunciada, similar á dos tocoferois e á da ubiquinona reducida. Tamén se probou en numerosos experimentos, feitos tanto in vitro coma in vivo, que PQH2 inhibe a peroxidación dos lípidos da membrana e que elimina de forma eficiente os radicais superóxido e oxíxeno singulete. Observacións feitas en vexetais do xénero Arabidopsis permitiron constatar que, en condicións de estrés oxidativo, a plastoquinona se acumula no seu estado reducido (PQH2), polo que parece ser que, nesas condicións, esta molécula tamén desenvolve funcións que son un mecanismo de defensa. Recentemente tamén se demostrou a función da plastoquinona na reacción ao estrés térmico. Observouse nas follas máis vellas das plántulas de cebada que, baixo tratamento térmico, se producía unha diminución na cantidade de plastoquinonas fotoactivas e un cambio nas proporcións de oxidación e redución de plastoquinona. Suxeriuse que un cambio termoinducido do estado redox da plastoquinona e unha redistribución das súas moléculas entre estados fotoactivos e non fotoactivos son os mecanismos que reflicten e regulan a resposta do aparato fotosintético baixo condicións de estrés por calor.
A plastoquinona identificouse tamén como un cofactor que participa na biosíntese de carotenoides. Ademais, o seu estado redox exerce o papel de sensor redox máis importante dos cloroplastos, xa que inicia moitas das respostas fisiolóxicas aos cambios no medio ambiente, especialmente aqueles que están relacionados coa calidade e a intensidade daa luz. O estado redox da plastoquinona regula tamén a fosforilación dos complexos antena por medio da activación do complexo do citocromo b6f.
Tamén se sabe que a plastoquinona (segundo o seu estado redox) desenvolve un papel na regulación da expresión de xenes fotosintéticos. Nestes experimentos, os fotosistemas eran excitados selectivamente con luz de diferentes lonxitudes de onda ou aplicábanse inhibidores específicos da cadea fotosintética de transporte de electróns. A utilización da luz para excitar selectivamente o fotosistema II producía unha redución da plastoquinona, entanto que a luz que excitaba preferentmente o fotosistema I potenciaba a súa oxidación. Os inhibidores específicos tamén cambian a relación PQ/PQH2: a 3-(3',4'-diclorofenil)-1,1-dimetilurea (DCMU) bloquea a redución da PQ no fotosistema II, e a 2,5-dibromo-3-metil-6-isopropil-p-benzoquinona (DBMIB) bloquea a oxidación da PQH2 por parte do complexo citocromo b6f. Este tipo de experimentos demostran que a oxidación da plastoquinona induce a expresión do xene psbA que codifica a síntese de péptidos presentes no núcleo do fotosistema II e reprimen a expresión do xene psaAB, que codifica a síntese dos péptidos presentes no núcleo do fotosistema I, o cal potencia a síntese de fotosistema II. Por outra parte, a redución da plastoquinona induce a expresión do xene psaAB, que incrementa o nivel de fotosistema I. Estes datos levaron aos autores dos experimentos á conclusión de que se reteñen algúns xenes no xenoma do cloroplasto, porque son regulados directamente polo estado redox da parella PQ/PQH2.
Derivados de uso terapéutico
Algúns derivados da plastoquinona deseñados para penetrar nas membranas celulares, como o SkQ1 (plastoquinonil-decil-trifenilfosfonio), o SkQR1 (o análogo do SkQ que contén rhodamina), e o SkQ3, teñen actividade antioxidante e protonófora. O SkQ1 propúxose como molécula para tratar o envellecemento. Co SkQ1 están facéndose ensaios clínicos en Rusia para tratar o glaucoma.
Juião Bolseiro
Juião Bolseiro foi un xograr galego, activo no terceiro cuartel do século XIII nas cortes de Castela e Portugal.
Traxectoria
O profesor Xosé António Souto Cabo achou un documento na Catedral de Santiago de 1240 onde figura como testemuña Iulianu s Arie, bulsarius. Sostén que o alcume Bolseiro pode ter relación coas bolsas nas que se gardaban as doazóns dos fieis.
Obra
É autor de 18 textos: 1 cantiga de amor, 15 cantigas de amigo e 2 tenzóns, unha delas con Johan Soarez Coelho sobre o escándalo de amas e tecedeiras, e outra con Men Rodriguiz Tenoiro.
Biston betularia
A Biston betularia ou avelaíña dos bidueiros é unha especie de avelaíña ou bolboreta nocturna de climas temperados e voo nocturno. A evolución desta especie é un exemplo de xenética de poboacións e de selección natural.
Ecoloxía e ciclo vital
miniatura|esquerda|Eirugas de Biston betularia sobre [[bidueiro (esquerda) e salgueiro (dereita), mostrando un mimetismo coas pólas e unha efectiva contracoloración. ]] Pode ter unha xeración por ano (univolitina), como en partes de Europa, como Irlanda, ou dúas (bivolitina), como en Norteamérica. O seu ciclo vital consta de catro etapas: ovos, varios ínstares larvarios (eirugas), pupa, que pasa o inverno vivindo no solo, e imago (adulto). Durante o día, descansa nas árbores, onde pode ser depredada por paxaros.
Vai vivir ao solo ao final da estación, onde pupa para pasar o inverno. Os imagos emerxen das pupas entre finais de maio e agosto, os machos lixeiramente antes que as femias (como é común e esperado por selección sexual). Emerxen das pupas ao final do día e secan as ás antes de botarse a voar pola noite.
Os machos voan todas as noites na procura de femias, mentres que as femias só voan na súa primeira noite. As femias liberan feromonas para atraer aos machos. Como a feromona a leva o vento, os machos tenden a viaxar cara á fonte segundo o gradiente de concentración. Durante o voo, poden ser depredados por morcegos. Os machos gardan a femia do acoso doutros machos ata que esta pon os ovos. A femia pon uns 2.000 ovos ovoides de cor verde clara de 1 mm de lonxitude en gretas na codia das árbores co seu ovipositor.
Comportamento de descanso
miniatura|230px|dereita|Figura 2a. Número total de avelaíñas observadas = 59: troncos expostos = 7; troncos non expostos = 7; unión da póla co tronco = 23; ramas = 22. miniatura|230px|dereita|Figura 2b. Número total de avelaíñas observadas = 23: tronco exposto =1; tronco non exposto =1; unión da póla co tronco = 3; pólas de máis de 5 cm de diámetro = 10; pólas de menos de 5 cm de diámetro = 8