cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
McDonnell Douglas F-15 Eagle
Operadores
A Forza Aérea Xaponesa adquiriu 203 F-15J e 20 F-15DJ en 1981, dos cales 2 F-15J e 12 F-15DJ foron fabricados en Estados Unidos e o resto por Mitsubishi baixo licenza. A Forza Aérea Real Saudita ten catro escuadróns de F-15C/D (55 e 19 unidades de cada modelo respectivamente) dende 1981. A Forza Aérea Surcoreana opera con tres F-15K á espera de completar un total de 36 unidades a comezos de 2008.
Récord de baixas
A 2005, os F-15 de todas as forzas aéreas teñen unha marca combinada de 104 derribos sen ningunha perda en combate aéreo (excluíndo o caso onde un F-15J xaponés derrubou a outro F-15J en 1995 debido ao mal funcionamento dun AIM-9 Sidewinder durante un adestramento con fogo real). Os Estados Unidos e Israel sosteñen que ata a data, as versións de superioridade aérea do F-15 (modelos A, B, C e D) nunca foron derrubados por un inimigo.
Máis da metade das baixas realizadas polos F-15 foron producidas por pilotos da Forza Aérea Israelí. Durante os conflitos na fronteira co Líbano entre 1979 e 1981, os F-15A derrubaron trece MiG-21 e dous MiG-25 sirios. Na guerra do Líbano de 1982, os pilotos israelís derrubaron 40 cazas sirios, 23 MiG-21 e 17 MiG-23 e un helicóptero sirio Gazelle SA.342L. Durante as escaramuzas israelí-sirias de 1985, Israel informou que derribara dous MiG-23.
Os pilotos da Forza Aérea Real Saudita derrubaron dous F-4E Phantom II da Forza Aérea Iraniana nunha escaramuza na fronteira en 1984, e derrubaron dous Mirage F1 iraquís na Guerra do Golfo.
Consonte a USAF, os seus F-15C tiveron 34 baixas confirmadas de aeronaves iraquís durante a Guerra do Golfo de 1991, principalmente por acción de mísiles: cinco MiG-29, dous MiG-25, oito MiG-21, dous Su-25, catro Su-22, un Su-7, seis Mirage F1, un avión de carga Il-76, un avión de adestramento Pilatus PC-9 e dous helicópteros Mil Mi-8. Tras conseguir a superioridade aérea nos primeiros tres días do conflito, moitas das baixas posteriores eran de avións iraquís que voaban a Irán, en lugar de intentos de enfrontárense aos avións estadounidenses. O F-15C monopraza foi utilizado para a superioridade aérea mentres que o F-15E foi usado para bombardeos terrestres. Un F-15E conseguiu derrubar un helicóptero Mi-8 iraquí utilizando unha bomba guiada por láser. Os F-15E tiveron dúas baixas por fogo terrestre na Guerra do Golfo.
En 1994, un F-15C da USAF derrubou por accidente dous UH-60 Black Hawk do Exército estadounidense na zona de exclusión norte de Iraq. En 1999, na intervención da OTAN en Kosovo, os F-15C da USAF derrubaron catro MiG-29 iugoslavos.
Variantes
miniatura|250px|Dous F-15J
Distrito de Rochford
O Distrito de Rochford é un distrito non metropolitano en Essex, Inglaterra. Chamado así por un dos seus principais asentamentos, Rochford, malia que o principal núcleo de poboación do distrito é a cidade de Rayleigh. Outros núcleos importantes son Hockley, Ashingdon, Great Wakering, Canewdon e Hullbridge.
Foi creado o 1 de abril de 1974 pola unión do Distrito Urbano de Rayleigh e o Distrito Rural de Rochford.
O Distrito de Rochford está irmandado coa cidade alemá de Haltern.
Juan Alberto Fernández Argüelles
Juan Alberto Fernández Argüelles, nado o 26 de marzo de 1969 en Oviedo, é un exfutbolista español. Xogaba de defensa central.
Traxectoria
Chegou a xogar en Primeira División co Real Oviedo durante dúas tempadas, entre os anos 1989 e 1991, formando despois parte do equipo do CD Lugo que xogou en Segunda División na tempada 1992–93, descendendo ao final da mesma. Nesa tempada disputaría 9 partidos.
Cacofonía
Cacofonía chámaselle á repetición ou encontro de sons que produce un efecto desagradábel. A palabra, como tal, provén do grego κακοφωνία (kakophonía), que se compón das raíces κακός (kakós), que significa ‘mao’ ou ‘desagradábel’, e φωνή (phoné) que significa ‘son’.
A cacofonía pode producirse como consecuencia da repetición innecesaria, exaxerada ou próxima dun son nunha mesma frase. Así, exemplos de cacofonías poderían ser:
As cacofonías son consideradas un vicio da linguaxe que afecta o discurso, por tanto, o aconsellábel é evitalas á hora de redactar un texto.
Sinónimo de cacofonía, doutra banda, sería disonante. Mentres que o seu antónimo sería eufonía.
Castromao
O topónimo Castromao pode referirse a:
Este topónimo dá nome a dous poboados castrexos:
Atún xudeu liso
O atún xudeu liso ou zurdo liso, de nome científico Auxis thazard thazard, é unha subespecie de atún pertencente á familia Scombridae. Atópase en augas tropicais e nos océanos temperados.
Corexido
O topónimo galego Corexido pode referirse a:
Lehmen
miniatura|Escudo de Lehmen Lehmen é unha comuna do distrito de Mayen-Koblenz, en Renania-Palatinado, Alemaña. A súa superficie é de 10.24 km², a poboación de 1429 habitantes (2006) e a súa densidade de poboación é 140 h/km². Situada a 19 quilómetros de Coblenza no curso baixo do río Mosela. Poboada xa en tempos dos romanos a primeira mención da localidade data de 1067 baixo o nome de Liemona. miniatura|Encoro de Lehmen
Jaime Vidal Rey
Jaime Vidal Rey, nado en Carballedo (concello de Cotobade) en 1915 e finado en Hinojosa del Duque (Córdoba) o 2 de febreiro de 1939, foi un estudoso e xornalista galego.
Traxectoria
miniatura|300px|O [[SEG en 1936: Xesús Carro, Vicente Risco, Ramón Otero Pedrayo, Luís Iglesias Iglesias, Sebastián González García-Paz, Felipe Cordero Carrete, Salustiano Portela Pazos, Paulino Pedret, Jaime Vidal Rey, Antón Iglesias Vilarelle, Manuel Díaz Rozas, Alfonso Vázquez Martínez, Xosé Filgueira Valverde, Xulio Francisco Ogando, Ramón Sobrino Buhigas, Anxelo Ramos Colemán, Isidro Parga Pondal, Florentino López Cuevillas e Xoán López Durá]] Fixo o bacharelato no Instituto de Pontevedra, onde ingresou en 1926. Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. Membro do Seminario de Estudos Galegos, ingresou en 1934 co traballo "Papeletas pra o estudo da Real Audiencia de Galicia", e foi elixido contador da Comisión Directora en 1935. Publicou en Raza Celta de Montevideo o manifesto "Aos mozos galegos". Foi redactor-xefe de La Voz de Cotobad. Participou na campaña a prol do SI ao Estatuto de Autonomía cunha conferencia en Unión Radio en xuño de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 escondeuse no monte. Para escapar á represión ingresou como voluntario no Terzo de Requetés de Pontevedra. Estivo na fronte de Guadarrama. Foi tenente provisional de Infantería do Batallón de Cazadores de Ceuta, núm. 7. Morreu en acción de guerra en Sierra Patuda, no termo de Hinojosa del Duque, o 2 de febreiro de 1939. Coa súa morte, o franquismo manipulou e apropiouse da súa figura como un "mártir da Cruzada".
Boudhanath
Boudhanath (en devanágari: बौद्धनाथ), tamén chamado Boudha, Bouddhanath ou Baudhanath ou o Khāsa Caitya, é un dos lugares máis sagrados do budismo en Katmandú, Nepal. É coñecido como Khāsti en lingua newari, Jyarung Khasyor en lingua tamang ou como Bauddha polos modernos falantes de nepalés. Está situado a 11 km do centro, na periferia ao noroeste de Katmandú. Trátase dunha das estupas esféricas máis grandes do Nepal, representando o mandala.
A estupa budista de Boudhanath domina o horizonte. A antiga estupa é unha das maiores do mundo. A afluencia de grandes poboacións de refuxiados do Tíbet propiciou a construción de 50 gompas tibetanas (mosteiros) arredor do Boudhanath. Dende 1979, o Boudhanath é Patrimonio da Humanidade da UNESCO. Xunto co Swayambhunath, é un dos lugares máis populares para os turistas na área de Katmandú.
Gran Premio de Bahrain de 2018
O Gran Premio de Bahrain de 2018 (oficialmente coñecido como 2018 Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix) foi unha carreira de Fórmula Un que se celebrou o 8 de abril de 2018 no Circuíto Internacional de Bahrain en Sakhir, Bahrain. A carreira foi a segunda rolda da tempada de Fórmula Un e marca a décimo cuarta vez que se celebra o Gran Premio de Bahrain como parte do Campionato Mundial de Fórmula Un.
Informes
Daniel Ricciardo foi o máis rápido na primeira práctica e Kimi Räikkönen o máis rápido na segunda e terceira práctica.
O tempo da pole position de Sebastian Vettel é o novo récord do circuíto.
Cualificación
Ferrari dominou na primeira quenda da cualificación desde os primeiros minutos. A pesar de usar pneumáticos brandos (banda amarela), Raikkonen e Vettel fixeron os mellores tempos, cunha boa vantaxe para os demais pilotos, a maioría con compostos superbrandos (banda vermella), que eran máis adherentes.
Foi neste instante que Max Verstappen cometeu un erro na entrada da curva 2, perdeu o coche e foi parar na barreira de pneumáticos. Resultado, a bandeira vermella xa con case cinco minutos para o fin. Un problema para a Red Bull. E moitos pilotos perderon a oportunidade de boas voltas, entre eles Alonso, que non escondeu a súa irritación.
Despois da bandeira vermella polo accidente de Verstappen, comezou nos minutos finais unha gran batalla polas últimas prazas na Q2 e Fernando Alonso pasou un enorme apuro. No último minuto, o bicampión estaba en 15º lugar e moi ameazado por [Romain Grosjean]], que aínda facía súa última volta. Mais o francés da Haas errou na última curva e ficou 16º. Chamou a atención o pésimo desempeño de Lance Stroll, último cualificado co Wililiams.
Pradolongo
Pradolongo pode referirse a:
Gran Premio de Bahrain de 2018
Cualificación
Eliminados: Romain Grosjean (Haas-Ferrari), Marcus Ericsson (Sauber), Sergey Sirotkin (Williams), Charles Leclerc (Sauber) e Lance Stroll (Williams)
Ferrari volveu a comezar mellor na segunda quenda do adestramento, con Vettel facendo o mellor tempo da fin de semana na primeira tentativa (1m28s341), mentres Raikkonen ficou 0s174 atrás. Mais Lewis Hamilton, que ficara só en quinto lugar na Q1, se meteu entre os dous Ferraris para ficar en segundo tras a primeira rolda de voltas lanzadas. Hamilton, usou estratexicamente pneumáticos brandos (banda amarela) na súa mellor volta e volveu utilizalos na saída, ou sexa, fixo seu primeiro pit stop despois dos adversarios.
As primeiras posicións se mantiveron ata o fin da Q2, con Bottas e Ricciardo completando o top 5. Na disputa polas demais prazas decepcionou McLaren]. Tanto Fernando Alonso como [[Stoffel Vandoorne tiveron dificultades co equilibrio dos coches, e o español ficou só coa 13ª posición, un posto por diante do belga. Force India evolucionou claramente en relación á Australia: Esteban Ocon avanzou á Q3 en décimo lugar, dous postos por diante de Sergio Pérez, que tivo fallos na recuperación de enerxía. A gran sorpresa foi Pierre Gasly, clasificado por primeira vez na carreira na Q3, noveno.
Eliminados: Brendon Hartley (Toro Rosso),Sergio Pérez (Force India), Fernando Alonso (McLaren), Stoffel Vandoorne (McLaren) e Max Verstappen (Red Bull-TAG Heuer)
A primeira rolda de tentativas na Q3 volveu a ter dominio de Ferrari, con Raikkonen superando Vettel en 0s095. Hamilton ficou 0s096 á cabeza de Bottas na primeira volta lanzada, mentres Ricciardo ficou quinto, diante do sorprendente Gasly.
Na última tentativa, Vettel logrou a primeira pole position de Ferrari na tempada 2018. O Home de Xeo chegou a ser superado por Bottas, mais acabou por diante do seu compatriota na última volta lanzada.
Carreira
No inicio, Vettel conseguiu saír ben, liderando na 1ª curva. Bottas superou a Raikkonen para acadar a segunda posición, e Gasly tamén superou a Ricciardo ao 4º posto. Con todo, Ricciardo recuperou o cuarto posto na curva 4, na primeira volta. Max Verstappen recuperou terreo na primeira volta polo que quedou detrás de Lewis Hamilton, que caerá ao décimo lugar. A parella loitou na curva 1 na volta 2, con Verstappen picando o seu pneumático traseiro esquerdo. O seu compañeiro de equipo, Daniel Ricciardo, experimentou unha parada eléctrica ao mesmo tempo, obrigándoo a retirarse. Brendon Hartley recibiu unha penalización de 10 segundos por causar unha colisión con Sergio Pérez. Verstappen entón perdeu potencia que o obrigou a retirarse do Gran Premio. Esta foi a primeira vez en 8 anos que os dous pilotos de Red Bull Racing se retiraron dun Gran Premio, e por primeira vez desde o Gran Premio de Rusia de 2016 que ningún dos pilotos de Red Bull anotou puntos. Hamilton superou a Fernando Alonso, Esteban Ocon e Nico Hülkenberg nunha curva para subir ao sexto lugar. Logo pasou a Kevin Magnussen e Pierre Gasly nas seguintes voltas para subir ao cuarto lugar.
Durante a súa segunda parada en boxes na volta 35, Kimi Räikkönen golpeou ao cambiador de pneumáticos de Ferrari Francesco Cigarini co seu pneumático traseiro esquerdo cando o seu coche saíu da caixa de boxes, rompendo a tibia e peroné de Cigarini. O incidente foi causado polo semaforo de boxes de Ferrari que cambiou incorrectamente a verde a pesar do feito de que o pneumático traseiro esquerdo non se cambiara. Räikkönen detívose inmediatamente no pit lane e retirou o coche. A retirada de Räikkönen ascendeu a Lewis Hamilton ao podio e Ferrari foi posteriormente multado con 50.000 € por unha saída de boxes insegura.
Cualificación
800px|thumb|centro|Grella de saída
Carreira
800px|thumb|centro|Resultado da carreira
San Marcos, Guatemala
San Marcos é unha cidade e municipio de Guatemala. É a cabeceira do departamento de San Marcos. Segundo o censo oficial de 2002, tiña unha poboación de 36.325 habitantes.
Historia
O poboado foi fundado por un continxente ao mando do Capitán Juan de León Cardona o 25 de abril de 1533. En 1752 os veciños da localidade solicitaron a instalación dun Ayuntamiento Municipal, sendo presidido ao ano seguinte por Sebastián de Barrios.
Brian Grampon
Brian Herman Grampon, nado o 10 de xaneiro de 1967 no Suriname, pero con pasaporte neederlandés, é un exfutbolista que xogaba na demarcación de dianteiro.
Traxectoria
Formou parte do equipo do CD Lugo que disputou unha tempada en Segunda División entre os anos 1992 e 1993. Ao igual que o tamén con pasaporte holandés, Junas Naciri, chegou ao equipo en febreiro de 1993 procedente dos equipos de base do Ajax Amsterdam e disputou 14 encontros e marcou 1 gol. Brian permanecería no equipo na Segunda División B.
Infesta
O topónimo galego Infesta é un orónimo que indica un terreo irregular con bastante pendente. Pode referirse a:
O futuro é muller
O futuro é muller (en Il futuro è donna) é un filme dirixido e escrito por Marco Ferreri, estreado en 1984. O filme participou na competición da 41ª edición do Festival Internacional de Cine de Venecia.
Estreouse en galego na TVG o 24 de setembro de 2017.
Huế
Huế é a capital da provincia de Thừa Thiên-Huế, Vietnam. Entre 1802 e 1945, foi a capital imperial do Imperio do Vietnam.
Historia
Huế orixinalmente era coñecida por ser capital da dinastía de Nguyễn, unha dinastía feudal que dominou gran parte do sur do Vietnam dende o século XVII ao século XIX. En 1775, cando Trịnh Sâm foi capturado, a cidade era coñecida como Phú Xuân. En 1802, Nguyễn Phúc Ánh (máis tarde emperador Gia Long) conseguiu estabelecer o seu control sobre todo o Vietnam, sendo esta capital nacional.
Xeografía
A citi atópase no centro de Vietnam á beira do río Perfume, a poucos quilómetros do interior do Mar da China Meridional. Está a aproximadamente a 700 km do sur de Hanoi e a sobre 1,100 km ao norte da Cidade Hồ Chí Minh.
Coordinación muscular
miniatura| A coordinación muscular defínese como a capacidade que teñen os músculos de sincronizarse dependendo da traxectoria e do movemento e é esencial para poder realizar un movemento coa correcta execución técnica.
Tipos de coordinación muscular
A coordinación está presente en todas as habilidades motrices, dunha maneira ou doutra e, polo tanto, pódese clasificar da seguinte maneira:
A importancia da coordinación na educación física
A coordinación é unha aptitude esencial para realizar calquera tipo de movementos, por iso ten unha maior importancia na educación física. Nela tense que ir exercitando etapa por etapa ata conseguir unha correcta execución motriz de tódolos movementos de forma conxunta, por exemplo, a execución dalgunha técnica específica para un deporte ou actividade, que se produce a partir dunha cadea sucesiva de movementos ordenados e estruturados.
Para acadar unha boa coordinación, interveñen varios factores: ter unha condición física óptima, que nos permita realizar os movementos; ter un bo desenvolvemento cognitivo, xa que todo movemento executado de forma consciente e intencional se realiza por un sinal emitido previamente polo cerebro.
Desta maneira, a coordinación é un mecanismo no que interveñen de forma simultánea o cerebro e a motricidade, pero o cerebelo tamén intervén, de forma que coordina e organiza os estímulos emitidos polo cerebro e tamén regula a información sensitiva.
Un movemento coordinado pódese definir como o axuste duns criterios esenciais para realizar devandita acción, son a harmonía, a economía, a precisión e tamén a eficacia.
Blois
Xeografía
Atravesado polo río Loire, Blois está a medio camiño entre Tours e Orleáns, a 170 km de París.
Nissan Patrol
O Nissan Patrol é un automóbil todo terreo de serie, producido polo fabricante xaponés Nissan no Xapón dende 1951. Véndese especialmente nos mercados de Australia, Nova Zelandia, América Latina, Europa e Oriente Medio. No Xapón é coñecido como Nissan Safari dende 1980.
Fabrícase en versións de dúas portas, cinco portas ou pickup. Varias versións do Patrol son moi empregadas pola ONU. O vehículo é recoñecido pola súa potencia e durabilidade.
Primeira xeración (serie 4W60, 1951 a 1960)
O 4W60 foi introducido en setembro de 1951, cunha aparencia similar ao Willys MB, aínda que con maiores dimensións. O 4W60 usou o motor NAK de Nissan, de 75 CV de potencia e 3.7 litros, procedente do autobús Nissan 290, pero con tracción ás catro rodas e transmisión manual de catro velocidades. O 4W60 foi substituído polo 4W61 en agosto de 1955.
James Fenimore Cooper
James Fenimore Cooper, nado en Burlington (Nova Jersey) o 15 de setembro de 1789 e finado en Cooperstown (Estado de Nova York) o 14 de setembro de 1851, foi un popular e prolífico escritor norteamericano.
Traxectoria
Particularmente recordado como novelista, Cooper escribiu 34 novelas de aventuras, moitas tratan o tema dos pioneiros.
O derradeiro dos mohicanos considérase por moitos como a súa obra mestra. Esta novela ten lugar na América colonial, durante a Guerra dos Sete Anos (1757-1763), que enfrontou a ingleses e franceses e supuxo a expulsión destes últimos de Norteamérica. Na guerra víronse involucradas as tribos indias locais. De feito, na novela, un grupo de indios huróns aliados dos franceses raptan a Cora e Alice Munro, fillas dun oficial británico. As rapazas serán rescatadas por Ollo-de-Aguia, un leñador branco e os seus compañeiros Chingachgook e Uncas, últimos superviventes da tribo dos mohicanos.
Cooper é un dos autores americanos máis famosos do dezanove, as súas obras traducíronse a case todas as linguas europeas. Balzac admirábao, Victor Hugo definíao como o máis grande do máis grande da novela moderna.
Traducións ao galego
Na actualidade só está traducida ao galego a novela O derradeiro dos mohicanos, editada por Xerais en 1993, con tradución de Xela Arias.
Every Country's Sun
Every Country's Sun é o noveno álbum da banda escocesa de post-rock Mogwai, publicado o 1 de setembro de 2017 a través do selo Rock Action Records no Reino Unido e Europa, de Temporary Residence Limited nos Estados Unidos, e de Spunk Records en Australia.
Listaxe de cancións
A versión deluxe contén o álbum en CD e vinilo, xunto cun vinilo de 12" extra con seis demos non editadas anteriormente.
Mechanical Bull
Mechanical Bull é o sexto álbum de estudio da banda estadounidense de rock alternativo Kings of Leon, publicado o 20 de setembro de 2013 en Irlanda, Alemaña, Suecia e Australia, o 23 no Reino Unido e o 24 nos Estados Unidos a través do selo RCA Records. A finais do ano 2013 o disco recibiu unha nomeación ao premio ao Mellor disco de rock nos Grammy.
Almiscre
Fontes naturais
Así pois, o cheiro tamén se atopa no boi almiscreiro (Ovibos moschatus), na rata de almiscre da India e Europa (Ondatra zibethicus, coñecida dende o século XVII por segregar unha substancia con cheiro a almiscre e cun método extractivo ideado contra 1940, pero que comercialmente non compensaba ), na civeta africana (Civettictis civetta), no pato de almiscre do sur de Australia (Biziura lobata), no muraño de almiscre (Crocidura, do xénero do furaño común e o furaño de xardín), no escaravello de almiscre ou dos olmos (Aromia moschata e Calichroma moschata), na tartaruga de almiscre (Sternotherus), no caimán de América Central (Alligator mississippiensis) e noutros animais. No reino vexetal está presente principalmente nas sementes de sementes dalgúns abelmoscos (Abelmoschus moschatus), aínda que tamén na anxélica (Angelica archangelica), na flor de almiscre común (Mimulus moschatus) ou na madeira de almiscre de Australia (Olearia argophylla).
Ata o século XIX usábase o almiscre natural en perfumaría ata que motivos econónimos, éticos e ecolóxicos levaron á adopción actualmente case universal de almiscre sintético, pois para obtelo sacrifícase un animal que está en perigo de extinción para só quitarlle unha glándula (comercio que está regulado polo convenio CITES). O composto orgánico que lle dá principalmente ó cheiro é a muscona. O almiscre natural úsase aínda na medicina tradicional chinesa. Este almiscre puro ten un cheiro moi intenso, insoportable para o nariz humano, razón pola cal só se usa se se deixa secar ben e en concentracións moi diluídas. Tras este proceso é roxo escuro, seco, suave e oleoso ó tacto e amargo ó gusto. Ningunha outra substancia natural ten un aroma tan complexo asociado con tantas descricións contraditorias, aínda que xeralmente se describe abstractamente como animalesco, terroso, amadeirado ou algo parecido ó cheiro do bebé. Ademais dos seus principios odoríferos, contén amoníaco, colesterol, graxa animal e outros principios.
Compostos artificiais
Dado que obter almiscre require matar o animais en extinción, case toda a fragrancia usada en perfumaría actualmente é sintética. Chamada ás veces "almiscre branco", poden dividirse en tres clases principais: nitroaromáticos, policíclicos e macrocíclicos. Os primeiros dous grupos teñen usos xerais na industria que varían dende cosméticos a deterxentes. Por exemplo, o galaxólido úsase para enmascarar o cheiro dos produtos químicos dos deterxentes. Tamén é o composto aromático responsable de darlle á roupa lavada o "aroma limpo" que os consumidores esperan e demandan. Con todo, a súa detección en mostras humanas e ambientais, así como as súas propiedades carcinóxenas iniciou un debate público sobre a utilización destes compostos así como a prohibición ou redución da súa utilización en moitas rexións do mundo. Espérase que os substitutos sexan os almiscres macrocíclicos, xa que parecen ser máis seguros.
Cartas de Amarna
miniatura|200px|Unha das cartas de Amarna As taboíñas de Amarna son catro centenares de taboíñas con inscricións cuneiformes, coñecidas tamén como as cartas de Amarna, que forman a correspondencia diplomática do tempo do faraón Akhenatón.
O 1887 unha muller da rexión de Tell al-Amarna atopou as primeiras cen taboíñas, nun lugar da rexión. Estaban gravadas con inscricións cuneiformes e contiñan a correspondencia diplomática internacional do faraón. En total atopáronse 382 taboíñas, que se revelaron como un instrumento de primeira liña para o estudo do século XIV. Flinders Petrie atopou o edificio no cal se atoparan as taboíñas e engadiu algunhas máis (22) ás atopadas inicialmente ata chegar ás 382. A maioría estaban escritas en lingua acadia, e algunhas (poucas) noutras linguas (asirio, hurrita, hitita). Das 382, 350 son cartas e 32 son outros textos (mitos, poemas épicos, léxicos...). 203 atópanse en Berlín no Vorderasiatisches Museum; 49 ou 50 están no Museo Arqueolóxico do Cairo; 95 están no Museo Británico; 22 están no Ashmolean Museum de Oxford (as atopadas por Petrie); 7 están no Museo do Louvre; 9 están en coleccións privadas; e 2 no Museo Metropolitano de Nova York. Unhas 40 cartas proveñen de estados cos que Exipto tiña unha relación de igual a igual (Babilonia, Asiria, Mittani, Arzawa, Alashiya ou Alashia e Hatti; o resto son dos príncipes vasalos en Siria e Palestina.
Hubble
Hubble pode referirse a:
Departamento de Zacapa
Zacapa é un dos 22 departamentos da Guatemala. A súa capital é a cidade de Zacapa.
Voo 5022 de Spanair
O voo JK 5022 da compañía Spanair (voo en código compartido con Lufthansa LH255), un McDonnell Douglas MD-82, con orixe no Aeroporto de Barajas en Madrid e destino o aeroporto das Palmas de Gran Canaria (España) tivo un accidente durante o proceso de engalaxe o día 20 de agosto de 2008 ás 14:45 hora local (12:45 UTC). A aeronave caeu inmediatamente despois de engalar da pista 36L do Aeroporto de Barajas, converténdose no primeiro accidente con mortes na historia da compañía Spanair. Houbo 154 mortos e 18 feridos. Este foi o accidente máis grave aéreo de España desde 1985.
Accidente
miniatura|esquerda|150px|Localización do accidente. As primeiras informacións afirmaban que a aeronave, que transportaba 172 persoas, das cales 162 eran pasaxeiros e 10, tripulantes, sufrira un aborto no primeiro intento por engalar dado que o piloto notara que un sensor daba unha temperatura excesiva nunha das tomas de aire, segundo informou Spanair, provocando un retardo de máis dunha hora na saída. No momento do segundo intento por elevarse, a nave sufriu un incendio no motor dereito. Incapaz de gañar altitude, caeu nunha estrada paralela á pista, quebrándose en dúas partes.
Vítimas
De acordo co comunicado oficial, encontráronse 26 sobreviventes entre os restos do aparello , os cales foron levados a distintos hospitais da rexión; desgraciadamente, seis morreron antes de chegar ao hospital e, outro máis, morreu esa noite no hospital. Moitos dos dezanove sobreviventes estaban en estado crítico. Especúlase que o resto dos pasaxeiros morreron inmediatamente tralo accidente, no incendio posterior.
As primeiras reportaxes indicaron un número variado de vítimas, que foron variando continuamente ao longo do día.
O Valado, Salgueiros, Vila de Cruces
O Valado é un lugar da parroquia de Salgueiros, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 49 habitantes (20 homes e 29 mulleres), o que supón unha diminución de 13 habitantes con respecto ao ano 2000.
Corazón Aquino
María Corazón Sumulong Cojuangco-Aquino, nada en Paniqui o 25 de xaneiro de 1933 e finada en Makati o 1 de agosto de 2009, foi unha política filipina, que foi presidenta de Filipinas entre 1986 e 1992, despois da caída do ditador Ferdinand Marcos.
Foi unha das primeiras mulleres de Asia en ocupar a máxima representación do seu Estado ou goberno, logo de Golda Meir e Indira Gāndhi. Casada co popular senador da oposición Ninoy Aquino, cando este foi asasinado no daquela chamado Aeroporto Internacional de Manila ó regresar do exilio o 21 de agosto de 1983, "Cory" converteuse no núcleo da oposición ao goberno autocrático do Presidente Ferdinand Marcos.
Traxectoria
Corazón Cojuañgco naceu en Manila nunha das familias máis adiñeiradas en Filipinas, os poderosos Cojuañgcos da provincia de Tarlac. A familia da súa nai, os Sumulongs, tamén pertencían a unha familia política da provincia de Rizal.
Medrou dentro dunha familia privilexiada, sendo enviada ó estranxeiro para estudar na Ravenhill Academy de Filadelfia, no Notre Dame Convent School de Nova York e no College of Mount Saint Vincent, tamén de Nova York. Estudou matemáticas e graduouse cun título en francés en 1953.
Regresou a Filipinas para estudar Dereito na Far Eastern University, pero en 1955 casou con Benigno Aquino, que acababa de ser elixido alcalde de Concepción na provincia de Tarlac á idade de 22 anos. Tiveron cinco fillos: un fillo, Benigno III (posteriormente elixido Presidente de Filipinas), e catro fillas, María Elena, Aurora Corazón, Victoria Eliza e Kristina Bernadette. Benigno Aquino foi elixido gobernador e senador, pero foi arrestado, sentenciado a morte e exiliado polo réxime de Marcos. Corazón acompañouno no exilio en 1980. Benigno foi asasinado o 21 de agosto de 1983 á súa chegada dende un exilio de 3 anos nos Estados Unidos no mesmo asfalto do Aeroporto Internacional de Manila, que foi posteriormente renomeado na súa honra. Trala súa morte, ela entrou en política como xefa da coalición Laban.
Foi tamén a primeira filipina nomeada para o Premio Nobel da Paz despois de liderar a revolución pacífica EDSA durante a época de Marcos.
Riomao
O topónimo galego Riomao pode referirse a:
Matthijs de Ligt
Matthijs de Ligt, nado o 12 de agosto de 1999 en Leiderdorp, é un futbolista neerlandés. Xoga de defensa central e o seu actual club é o Juventus FC da Serie A italiana.
Traxectoria
De Ligt chegou ás categorías inferiores do AFC Ajax con tan só 9 anos, e debutou co primeiro equipo o 21 de setembro de 2016 nun partido da copa neerlandesa contra o Willem II. Ós 25 minutos de partido, anotou un gol que o converteu no segundo xogador máis novo da historia de Ajax en anotar un gol, tan só por detrás de Clarence Seedorf.
O 18 de xullo de 2019, De Ligt fichou polo Juventus FC da Serie A italiana a cambio de 75 millóns de euros, e asinou co equipo turinés un contrato por cinco anos.
Palmarés
Ajax
José Ramón Fernández Álvarez
Traxectoria
A partir do golpe de Estado do 10 de marzo de 1952 participou en diversas actividades e movementos conspirativos contra a tiranía batistiana, ata que en 1956 foi detido ao ser descuberto o movemento "Los puros" e xulgado en consello de guerra sumarísimo. Foi condenado a prisión, onde permaneceu ata o triunfo da Revolución cubana o 1 de xaneiro de 1959.
Foi ascendido a capitán en 1959, a comandante en 1961 e a xeneral de brigada na reserva en 1996. Como membro das Fuerzas Armadas Revolucionarias comandou unha das agrupacións principais de tropas na loita contra a invasión de Baía de Cochinos.
Logo do triunfo da Revolución ocupou postos de responsabilidade na cúpula cubana. Foi deputado na Asamblea Nacional del Poder Popular dende 1976 ata a súa morte e tamén integrante do Comité Central do Partido Comunista de Cuba. Foi membro do Consello de Estado durante as II e III lexislaturas e asumiu a vicepresidencia do Consello de Ministros de Cuba de 1978 a 2012, momento no que foi designado Asesor do Presidente dos Consellos de Estado e de Ministros. Representou ao Goberno de Cuba na investidura de presidentes en varios países latinoamericanos. Foi membro do Comité Executivo da Organización Deportiva Panamericana. No momento da súa morte era membro do Comité Olímpico Cubano.
Recoñecementos
En 2009 concedéronlle a Medalla de Ouro de Asturias, e en 2004, durante a súa última viaxe a España, recibiu o título de fillo predilecto de Oviedo que lle fora concedido en 2000.
Konsumo Respeto
Konsumo Respeto é unha banda de punk rock con influencias de música folk aparecida en Alacant a mediados de 1999.
Takeshi Kaneshiro
Takeshi Kaneshiro (en xaponés e taiwanés: 金城 武, Pinyin: Jīnchéng Wǔ), nado en Taipei o 11 de outubro de 1973, é un actor e cantante xaponés. O seu pai é ryukyu xaponés, e a súa nai é de Taiwán.
Cedro de California
O cedro de California Calocedrus decurrens, é unha conífera da familia Cupressaceae, do xénero Calocedrus. De orixe norteamericana, atopáse en Galiza coma ornamental.
Etimoloxía
Nota: malia o seu nome, a árbore só ten un afastado parentesco co xénero Cedrus, pois é un membro da familia Cupressaceae, pertencendo os cedros a Pinaceae. O único en común, logo, é pertenceren á orde botánica Pinales.
Descrición
É unha grande árbore, que acada tipicamente alturas de 40–60 m e un toro cun diámetro de até 3 m (máximo, 69 m de alto e 4,5 m de diámetro ), estreitamente cónico, de ramallada mesta. A casca é dunha cor parda alaranxada que co tempo se torna agrisada, macía ao principio e despois vai formando fendas e exfoliándose en longas fitas na parte baixa do toro nos exemplares máis vellos. Os acios das follas son aplanados en forma de abano. A follaxe é persistente, composta de follas en pseudoverticilos de 4, escuamiformes, de ápice agudo e incurvado, longamente decorrentes na base, de cor verde escura brillante e que teñen un recendo resinoso intenso e peculiar. A árbore é monoica, con flores masculinas de preto de 3 mm en grupos nos extremos das franzas, globulares e douradas con 3-5 sacos polínicos e con estróbilos femininos de 6 escamas: 2 estériles, 2 reducidas e 2 seminíferas. Ditos conos son pequenos (15–25 mm), estreitos, rematados en punta, e ovoides. Dunha cor verde intensa ao principio, estes conos tórnanse pardos na madureza (logo dun ano), ceibando 4 (ou menos) sementes alíferas cando abren.
Distribución
Nativo do oeste de América do Norte, estando o groso da súa área de distribución nos Estados Unidos, dende o centro-oeste de Oregón a través da maior parte de California e o extremo oeste de Nevada, e tamén no noroeste de México, na parte norte da Baixa California.
Medra desde os 50 deica os 2900 m de altitude, sendo a especie máis estendida do xénero.
Usos
A madeira lixeira da árbore utilízase para a elaboración de lapis, en particular nos Estados Unidos onde é a principal materia prima para a súa fabricación, por mor a que é macía e tende a se aguzar de xeito doado sen formar achas ou estelas, ou en marquetaría. Tamén é unha árbore ornamental popular, valiosa pola súa resistencia á seca. A madeira é moi aprezada polos escultores. A súa casca pode se queimar coma incenso.
Árbore senlleira en Galiza
O cedro de California do Pazo de Torrecedeira en Redondela, figura no catálogo de árbores senlleiras de Galiza elaborado pola Xunta de Galicia.
Lingua toba batak
miniatura|Vídeo dun falante de toba batak. A lingua toba batak é unha lingua austronesia falada no norte da illa de Sumatra, en Indonesia. Forma parte dun grupo de linguas coñecidas como "batak".
Hai arredor de 2 millóns de falantes de toba batak, os cales viven ó leste, oeste e sur do lago Toba. Historicamente foi escrito utilizando a escrita batak, mais no presente é máis común a súa escrita en alfabeto latino.
Asadur, Maceda
Asadur é unha parroquia do concello de Maceda. Segundo o IGE en 2011 tiña 123 habitantes (60 homes e 63 mulleres). Está situada nas abas do monte do Rodicio,
Gran Premio de Alemaña de 1974
O Gran Premio de Alemaña de Fórmula 1 de  (formalmente o  XXXVI Großer Preis von Deutschland) foi unha carreira de Fórmula 1 que se celebrou en Nürburgring o 4 de agosto de 1974. A carreira, disputada sobre 14 voltas, foi a 11º rolda da tempada de Fórmula Un de.
Asadur, Maceda
Toponimia e historia
Na igrexa parroquia consérvase unha pedra cunha inscrición en latín posiblemente do século III, que foi usada como ara do altar maior ata a reforma do Concilio Vaticano II. O texto é unha dedicatoria ó cuestor romano Licinius, e di: ''Q. Licinio Veget. / res p. Int. / super alia con/plura merita / pares cum fisco/ rationes infati/gabili cura et / industria eius / consecuta'' ("A república dos Interamnenses fai esta dedicatoria a Quinto Licionio, especialmente a causa da súa infatigable preocupación e traballo por obter do Fisco xustiza nos tributos para aquela"). Patrick Le Roux afirma que esta inscrición "permite situar de modo case seguro o lugar central dos interamici". Patrick Le Roux situaría a civitas Interamicorum e o seu oppidum de nome descoñecido na aldea de Asadur.
Gran Premio de Alemaña de 1974
Foi o 36º Gran Premio de Alemaña e a 33ª vez que se celebraba no complexo de circuítos de Nürburgring. A carreira foi gañada polo piloto suízo Clay Regazzoni pilotando un Ferrari 312B3. Regazzoni liderou cada volta no camiño á súa segunda vitoria nun Gran Premio, catro anos logo da súa primeira vitoria no Gran Premio de Italia de 1970. O piloto de Suráfrica Jody Scheckter foi segundo pilotando un Tyrrell 007 por diante do arxentino Carlos Reutemann (Brabham BT44).
Desde a carreira de 1973 a recta principal fora ensanchada e reasfaltada. En resposta ás novas regulacións da FIA que indicaban que todas as carreiras da FIA por mandato debían ter muros de seguridade, os organizadores substituíron os arbustos que bordeaban a recta por barreiras Armco e colocaron unha superficie de area a ambos os dous lados da recta. A vitoria de Regazzoni, xunto co accidente de Niki Lauda na primeira volta permitiu ao piloto suízo de Ferrari volver a liderar o campionato. Lauda estrelou o seu Ferrari 312B3 ó intentar pasar a Scheckter. Emerson Fittipaldi tivo tamén unha retirada anticipada logo de facer unha saída moi lenta no seu McLaren M23 e foi golpeado polo seu compañeiro de equipo Denny Hulme retirándose os dous coches. Hulme tratou de reiniciar a carreira nun coche de reposto e foi descualificado por iso. Mike Hailwood foi outro dos que chocou, tivo un grande accidente na penúltima volta en Pflanzgarten no seu McLaren M23. O ex motociclista rompeu unha perna no accidente, lesión que significou o final da súa carreira. Caeron choivas ocasionalmente durante a carreira, o que contribuíu a alta cifra de accidentes, que tamén sufriron Patrick Depailler (Tyrrell 007), Jacques Laffite (Williams FW02) e John Watson (Brabham BT44). Só 14 coches terminaron a carreira, aínda que Hailwood tamén se clasificaría como unha unidade que finalizou, dos 26 titulares. Había seis coches que non puideron cualificar como Chris Amon (Amon AF101), que se retiraron debido á problemas físicos.
Asadur, Maceda
Patrimonio
No lateral oeste da igrexa (fachada exterior da sancristía) consérvase un baixorrelevo que Emilio Duro Peña (1973) cualificou de prerrománico e Elixio Rivas Quintas de visigótico. Na esquina superior dereita aparece unha breve inscrición en dobre liña: "IhS IN CRU/CE" ("Xesús na Cruz").
A carón da epístola, na capela da Virxe Dolorosa, hai un sarcófago  onde está soterrado Pedro Vázquez de Castro, Comisario do Santo Oficio e señor dos cotos de Outeiro do Cabo, Cas García e granxa da Chaira de Vascós. Na parede, debaixo do escudo, unha inscrición rota por unha ventá aberta con posterioridade di: "Esta capela (fundou e) dotou o Ldo. Pº Vázquez de Cas(tro comi)sario do sto. oficio e abade de Asad(ur an)o de 1656". No frontal do sepulcro aparece o texto: "Aquí está o corpo do comissario (Pedro) Vázquez fundador desta capela. Ano de 1656".
Gran Premio de Alemaña de 1974
Howden Ganley tamén sufriu un grave accidente durante os adestramentos do venres. A suspensión traseira fallou no Maki en Hatzenbach e saíuse á dereita contra as barreiras Armco, arrincando a parte dianteira do coche. As pernas de Ganley colgaban da parte frontal do coche. Arranxoullas para saír por si mesmo, pero estomballouse ao chegar á cerca, cos nocellos feridos de gravidade. Isto levou á retirada de Ganley da Fórmula 1.
Ligazóns externas
''A menos que se indique o contrario, todos os resultados da carreira tómanse de
Concha Andreu
Concepción Andreu Rodríguez, nada en Calahorra, A Rioxa, o 10 de marzo de 1967, é unha enóloga e política española. Dende 2015 é voceira do Grupo Socialista no Parlamento da Rioxa e deputada rexional dende 2011. Dende 2017 forma parte da Executiva Federal do PSOE como Secretaria do Mundo Rural.
Traxectoria
Nada en Calahorra en 1967, en 1990 licenciouse en Ciencias Biolóxicas na Universidade de Salamanca (especialidade de Botánica). Entre 1990 e 1992 cursou un mestrado en Viticultura e Enoloxía pola Universidade de Zaragoza. É enóloga nas Adegas Melquior.
Membro do PSOE, é secretaria de Agricultura e Medio Ambiente da Comisión Executiva Rexional do PSOE da Rioxa.
Deputada do Parlamento da Rioxa dende 2011, foi candidata do PSOE á presidencia da Rioxa nas eleccións autonómicas do 24 de maio de 2015, obtendo 10 deputados fronte a 15 do PP, asumindo o cargo de voceira do Grupo Socialista no Parlamento da Rioxa, liderando a oposición.
En 2017, foi elixida Secretaria do Mundo Rural na Executiva Federal do PSOE liderada por Pedro Sánchez.
En setembro de 2018 foi nomeada candidata socialista á presidencia da Rioxa tras ser a única candidatura que presentou os avais para as primarias.
Toro (xeometría e topoloxía)
thumb|Imaxe dun toro xerada en [[3D.]]
En xeometría e topoloxía, un toro é unha superficie de revolución xerada por unha circunferencia que xira arredor dunha recta exterior coplanaria (no seu plano e que non a corta). A palabra «toro» provén do vocábulo en latín torus. Moitos obxectos cotiáns teñen forma de toro: un dónut, unha rosquilla, a cámara dun pneumático etc.
Xeometría
miniatura|Representación en [[sistema diédrico do toro.]]
As ecuacións paramétricas que definen o toro son:
onde R é a distancia entre o eixo de revolución e o centro dunha sección circular do toro, r é o raio do conduto, ambas constantes e θ, φ son ángulos que determinan o círculo completo, con. A ecuación en coordenadas cartesianas dun toro cuxo eixo é o eixo z é:
A superficie A e o volume V do toro poden calcularse empregando o teorema de Pappus de Alexandría. Os resultados son:
Topoloxía
En topoloxía, un toro é unha superficie pechada (compacta, sen bordo) orientada definida como o produto cartesiano de dos circunferencias: e coa topoloxía produto.
O toro pódese describir tamén como o espazo cociente do plano euclidiano baixo as identificacións
Equivalentemente, como o cociente do cadrado unidade identificado os lados opostos.
Mulleres namoradas
Mulleres namoradas (en Women in Love) é un filme dramático británico de 1969 dirixido por Ken Russell e con guión de Larry Kramer, adaptado da novela Women in Love, de D.H. Lawrence.
Emitiuse en galego o 19 de agosto de 2000 a través da TVG.
Argumento
Na Inglaterra da década de 1920, desenvólvense de forma complexa dous casos amorosos. Durante unha confraternización ao ar libre, os amigos Gerald Crich (Oliver Reed), e Rupert Birkin (Alan Bates) namóranse de dúas mulleres con pensamentos diferentes sobre o amor e o sexo: as irmás Gudrun Brangwen (Glenda Jackson) e Ursula Brangwen (Jennie Linden). No entanto, vaise descubrindo que a amizade entre Gerald e Rupert pode ser máis ca iso.
O filme retrata a esencia entre o amor e o sexo nunha Inglaterra conservadora.
Oviedo Rugby Club
Historia
Na tempada 1986-87 o novo equipo ascendeu á Primeira Nacional, e acadou un 4º posto. Cabe salientar que dende ese ano 1987 ata a actualidade o Oviedo RC leva 24 militando sempre nalgunha das 2 categorías máximas do rugby en España. Nas seguintes edicións do torneo o equipo rematou 2º e 1º, polo cal ascendeu á División de Honra, na que debutou na tempada 1990-91. Nesa primeira participación na elite do rugby español, o Oviedo RC rematou 12º e último, co cal descendeu.
Na tempada 2010-11 o Oviedo RC rematou 5º no Grupo A da División de Honra B. ''A División de Honra B existe dende a tempada 1998-99. Anteriormente a Primeira Nacional era a 2ª División do rugby español''.
Germán Rañó Pérez
Germán Rañó Pérez, nado en Rianxo o 7 de decembro de 1912, foi un político galego.
Traxectoria
Fillo de José Benito Rañó Alcalde, que fora redactor de El Barbero Municipal. Na Segunda República foi detido en 1932 por desacato ao alcalde de Rianxo. Logo marchou a Rosario co seu pai. Colaborou en Nueva España de Rosario. Regresou da emigración arxentina para incorporarse ao exército republicano. Coa derrota da República pasou a Francia, e tras estar no campo de concentración de Saint Cyprien exiliouse en México, arribando a Veracruz no buque Monterrey o 9 de outubro de 1939. Alí traballou coa súa propia marca de equipos médicos e cirúrxicos.
En 1954 reiniciou a relación con Rafael Dieste. Foi directivo do Padroado da Cultura Galega de México e colabou na audición radial La hora de la cultura gallega. A partir de 1963 visitou España con certa regularidade. Retornou a Galicia nos anos setenta, residindo en Santiago de Compostela.
Vida persoal
Casou coa actriz mexicana de orixe alemá Elma Seedorf o 12 de xullo de 1952. Tiveron catro fillos.
Corentena
A corentena é un período de tempo no que se mantén privada de comunicación unha persoa ou animal para comprobar a posibilidade de enfermidade (ou evolución da mesma) para evitar contaxios. A palabra "corentena" orixínase na frase quaranta giorni ("corenta días"), o número de días que segundo a Biblia pasou Xesús Cristo no deserto, se ben pode ter outra duración, segundo a gravidade da doenza e o lugar.
Historia
O xeito de illamento efectivo máis antigo é o que se sinala no Pentateuco (Biblia) hai máis de 3400 anos. De alí seguiuse o consello, como no caso da lepra. Para evitar a propagación da enfermidade entre os antigos israelís baixo a lei de Moisés, as persoas infectadas foron separadas, como manifestan gravados no Antigo Testamento. A partir dos séculos XIII e XIV tórnase máis común. A República de Venecia tomou o liderado en medidas sanitarias para controlar a propagación de pragas, nomeando tres gardiáns da saúde pública nos primeiros anos da peste negra (1348).
Na época actual, o temor á contaminación ó regreso da Lúa (contaminación interplanetaria) foi o principal motivo dos procedementos de corentena adoptados para o programa da primeira misión Apollo. Os astronautas e as mostras lunares puxéronse en corentena no Laboratorio de Recepción Lunar. Para as mostras dunha futura misión de retorno de Marte, existe o protocolo de corentena, que se levaría a cabo nun laboratorio de bioseguridade de nivel 4, coñecido como 'Mars Sample Return Receiving Facility (MSRRF)".
O 14 de marzo de 2020 impúxose en España o estado de alarma pola pandemia da COVID-19, que implica unha corentena para a poboación.
Outros usos
Por extensión, úsase en informática para a acción dos antivirus de denegar toda clase de permisos a un arquivo para evitar danos no ordenador pero sen borralo.
Tamén se lle chama "corentena" ó posparto ou puerperio.
Leipzig
A corporación municipal está composta por 19 concelleiros do SPD, 19 do PDS, 19 do CDU, 7 dos Verdes, 3 do FDP, 1 do DSU, 1 do FORUM e 1 outros.
O primeiro documento no que aparece a localidade data do ano 1015. Trala concesión do foro e dos privilexios de comercio no ano 1165, desenvolveuse como importante punto comercial no centro de Europa, cun dos mercados máis antigos do mundo, que data do ano 1190, e a imprenta tivo unha grande importancia.