cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Broken Arrow (filme de 1996)
Sinopse
Durante unhas manobras militares nun sofisticado avión que transporta dúas cabezas nucleares, o maior Deakins (John Travolta), que é o piloto, intenta asasinar o copiloto, o tenente Hale (Christian Slater), para roubar a carga e pedir un rescate ó goberno dos Estados Unidos. Pero Hale consegue sobrevivir e coa axuda dunha ranger (Samantha Mathis) do Parque Nacional onde aterrou, intentará deter a Deakins.
Kosmos 524
Kosmos 524 (Космос 524 en ruso), tamén denominado DS-P1-Yu Nº 58, foi un satélite artificial soviético lanzado o 11 de outubro de 1972 mediante un foguete Kosmos 2I desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Kosmos 524 foi o quincuaxésimo oitavo membro da serie de satélites DS-P1-Yu e o quincuaxésimo primeiro lanzado con éxito tralo fracaso dos lanzamentos do segundo, vixésimo terceiro, trixésimo segundo, cuadraxésimo, cuadraxésimo cuarto e quincuaxésimo cuarto membros da serie. Estaba adicado a servir como obxectivo para as probas antisatélites e antimísiles soviéticas.
Kosmos 524 foi inxectado nunha órbita inicial de 537 km de apoxeo e 277 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 71 graos e un período de 92,3 minutos. Reentrou na atmosfera o 24 de marzo de 1973.
Turkmenistán nos Xogos Olímpicos
Turkmenistán participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos en 1996, e dende entón competiu en cada edición dos Xogos de Verán. O país nunca competiu nos Xogos Olímpicos de Inverno e é o único estado post-soviético que nunca o fixo. Os deportistas de Turkmenistán competiron anteriormente co equipo da Unión Soviética até 1988, e como parte do Equipo Unificado en 1992. O 27 de xullo de 2021, Turkmenistán conseguiu a súa primeira medalla olímpica nos Xogos Olímpicos de Toquio, cando Polina Guryeva gañou unha medalla de prata en halterofilia na proba feminina de 59 kg.
O Comité Olímpico Nacional de Turkmenistán foi creado en 1990.
Jimena Fernández de la Vega
Jimena María Francisca Emilia Fernández de la Vega Lombán, nada na Veiga (Asturias) o 30 de maio de 1895 e finada en Santiago de Compostela en 1984, foi unha médica vencellada a Galiza, pioneira e promotora da xenética en España.
Traxectoria
Filla de Dolores Lombán Cotarelo e Wenceslao Fernández de la Vega Pasarín, médico liberal de Castroverde, membro da Institución Libre de Enseñanza, fundador e primeiro director do Balneario de Guitiriz.
Xunto á súa irmá xemelga Elisa foron as primeiras mulleres en estudar nunha universidade galega. Foron admitidas na facultade de Medicina da Universidade de Santiago de Compostela. Remataron xuntas a carreira, e a Jimena concedéuselle o Premio Extraordinario (só se concede un por ano).
Xenetista, foi discípula de Nóvoa Santos, Gregorio Marañón e Gustavo Pittaluga. En 1922 presentou a súa tese Estudio de la vagotonía infantil por medio del examen hematológico. Concedéronlle unha pensión para estudar a herdanza mendeleiana en Alemaña. Foi profesora na Cátedra de Patoloxía Xeral da Universidade Central de Madrid (a predecesora da actual Universidad Complutense de Madrid).
Durante a guerra civil exerceu como médico militar en Santiago de Compostela no hospital instalado no seminario de San Martiño Pinario. Fíxose cargo dos fillos de Elisa á morte desta e tras o exilio do seu pai á Arxentina.
Cando rematou a guerra volveu a Madrid, deu clases na Facultade e traballou no hospital de San Carlos, en Atocha. A finais dos anos 40, sacou as oposicións a médico de balneario e fíxose cargo do de Guitiriz. Tras a morte da súa nai foi directora de distintos balnearios como Montemayor (provincia de Salamanca) ou Cestona (Guipúscoa) e finalmente trasladouse ao balneario de Lanjarón (provincia de Granada), onde permaneceu ata a xubilación. Morreu nun sanatorio de Santiago dunha enfermidade cerebrovascular.
Unha sobriña súa, María Teresa Fernández de la Vega, foi vicepresidenta primeira do goberno de José Luis Rodríguez Zapatero.
Recoñecementos
En 2006 inaugurouse a Vicerreitoría de estudantes da Universidade de Santiago de Compostela baixo o nome de Casa Jimena e Elisa Fernández de la Vega.
En 2021 a Real Academia Galega de Ciencias escolleuna Científica galega do ano.
Nicky Hayden
Nicholas Patrick Hayden, coñecido como Nicky Hayden, alcumado O Neno de Kentucky, nado o 30 de xullo de 1981 en Owensboro, Kentucky, e finado o 22 de maio de 2017 na localidade italiana de Cesena, foi un piloto norteamericano que participou no campionato do mundo de superbikes (SBK) e anteriormente no de MotoGP, onde foi o campión en 2006. Levaba sembre o dorsal número 69.
Comezos nos Estados Unidos
Nado nunha familia apaixonada polas motos, Nicky Hayden percorreu durante toda a súa infancia os Estados Unidos na autocaravana familiar, alternando a escola durante a semana coas carreiras nas fins de semana.
A carreira deportiva de Hayden comezou aos seus catro anos, en carreiras de velocidade sobre superficie de terra coñecidas como flat-track, e xa con once anos disputou a súa primeira carreira sobre pista, montado nunha unha minimoto.
En 1998, Nicky Hayden fixo o seu debut sobre circuíto no Campionato Norteamericano cunha Honda. Con este construtor continuou a súa aprendizaxe ata dar o paso, a partir de 2000, ao Campionato Norteamericano de Superbikes, no que acadou na duodécema posición e, no ano seguinte, a terceira. En total, logrou a vitoria en 17 de carreiras e fíxose co título na edición de 2002.
MotoGP
En 2003, Nicky Hayden logrou a súa pasaxe para a MotoGP, onde comezou como compañeiro de equipo de Valentino Rossi, no equipo oficial Honda. A partir da súa primeira tempada completa, terminou o quinto no campionato, e subiu por primeira vez ao podio no Gran Premio do Pacífico, grazas a un terceiro posto, seguido por un novo terceiro posto en Australia.
Malia ser unha relación con altibaixos, Nicky Hayden botou moito tempo con Honda, con quen acadou a súa primeira vitoria en MotoGP en 2005, tempada na que acabou o campionato no terceiro lugar.
Nicky Hayden comezou perfectamente a tempada 2006. Tres podios nas tres primeiras carreiras e dúas vitorias (Laguna Seca e Assen) levárono a encabezar o campionato. No penúltimo gran premio da tempada, en Estoril, foi alcanzado polo seu compañeiro de equipo Dani Pedrosa, o que na práctica o privou das súas posibilidades de ser coroado campión do mundo. Malia isto, Hayden acabou terceiro en Valencia, mentres o seu adversario, Valentino Rossi, caeu : o norteamericano puxo fin, así, ao reinado de Rossi, que resultou batido por primeira vez en MotoGP.
A situación cambiou en 2007, cando se modificou a cilindrada de MotoGP. Nicky Hayden disputou novamente o título na nova Honda RC212V de 800 <abbr class="abbr" title="centimètre cube">cm3, como piloto oficial da marca xunto con Pedrosa. Esta nova máquina presentou moitos problemas (un cadro demasiado flexible e unha escasa velocidade punta), e a súa falta de rendemento, xunto cos problemas cos pneumáticos Michelin, levaron a Hayden a acabar oitavo esa tempada e sexto en 2008.
O 15 de setembro de 2008, anunciouse que o piloto norteamericano deixaba o equipo Honda para ingresar en Ducati a partir da tempada 2009, onde tería como compañeiro de equipo o campión do mundo de MotoGP de 2007 Casey Stoner durante dous anos. Na súa estrea coa marca quedou no posto décimo terceiro e subiu unha vez ao podio, e en 2010 acadou o sétimo posto, tamén cun único podio.
Malia as dificultades deses últimos anos, asinou un novo contrato, que mantivo a unión de Nicky Hayden con Ducati durante as tempadas 2011 e 2012, esta vez retomando como compañeiro a Valentino Rossi. Finalmente, esas dúas novas tempadas resultaron difíciles para ambos os pilotos. Hayden acabou oitavo en 2011 e noveno en 2012.
Ante a falta de competitividade de Ducati, Valentino Rossi asinou un contrato de dous anos (2013-2014) para volver co fabricante xaponés Yamaha, o que lle deixou o posto de piloto principal a Nicky Hayden, ao lado do seu novo compañeiro, Andrea Dovizioso.
En 2016, participou no Campionato do Mundo de Superbikes no equipo Ten Kate. Tras a lesión de Jack Miller, retornou á MotoGP só para unha carreira, en Aragón, o 25 de setembro.
Accidente e morte
O 17 de maio de 2017 foi vítima dun grave accidente de bicicleta, no nordeste de Italia, cando o condutor dun coche bateu contra el mentres adestraba na estrada entre Tavoleto e Riccione, no sur de Rimini, no que resultou gravemente ferido. Faleceu o 22 de maio como resultado das lesións. miniatura|Nicky Hayden no [[Gran Premio de Motociclismo de Francia|Gran Premio de Francia 2009 en Le Mans.]]
Voo 9268 de Metrojet
O voo 9268 de Metrojet era un servizo chárter internacional de pasaxeiros, operado pola aeroliña rusa Kogalymavia (comercializada como Metrojet). O día 31 de outubro de 2015 á 06:13 EST (04:13 UTC), o Airbus A321-231 que operaba a ruta quedou esnaquizado por unha bomba na península do Sinaí despois de saír do aeroporto de Sharm El Sheikh, Exipto, en ruta cara o aeroporto de Pulkovo, San Petersburgo. Os 224 pasaxeiros e tripulantes a bordo morreron. A causa do accidente foi probablemente un dispositivo explosivo a bordo  como concluíron os investigadores rusos.
Das 224 persoas a bordo do avión, a meirande parte delas turistas, había 212 rusos, catro ucraínos e un bielorruso. Tamén había 7 tripulantes no avión. A crenza dos investigadores da posibilidade de que unha bomba fose posta no avión no aeroporto de Sharm El Sheikh fixo que varios países suspendesen os voos cara ese aeroporto. Con 224 vítimas mortais, o voo 9268 e o accidente con máis mortos tanto da historia da aviación rusa como dentro do territorio exipcio. Tamén é o peor accidente dun Airbus A321, da familia A320 e do ano 2015.
Pouco despois do accidente, a rama do Sinaí do Estado Islámico, anteriormente coñecida como Ansar Bait al-Maqdis, reclamou a autoría do incidente, que ocorreu preto de onde se atopa a insurxencia do Sinaí. O ISIS reclamou a autoría en Twitter, nun vídeo, e nunhas declaracións de Abu Osama al-Masri, o líder dos grupos da rama do Sinaí. O ISIS publicou fotos do que dixo era a bomba en Dabiq, a súa revista en liña.
O 4 de novembro de 2015, autoridades británicas e estadounidenses sospeitaron que unha bomba fora a responsable do accidente. O 8 de novembro un membro anónimo do equipo de investigación exipcio dixo que os investigadores estaban un "90% seguros" de que avión caíra por unha bomba. O principal investigador Ayman al-Muqaddam dixo que outras posibles causas eran un estoupido de combustible, fatiga do metal, e baterías de litio sobrequentadas. O Servizo de Seguridade Federal ruso anunciou o 17 de novembro que estaba seguro de que fora un ataque terrorista causado por unha bomba improvisada que contiña, o equivalente de ata 1 kg de TNT que foi detonada durante o voo. Os rusos dixeron que atoparan residuos de explosivos como proba. O 24 de febreiro de 2016 o presidente exipcio Abdel Fattah el-Sisi recoñeceu que o terrorismo causara o accidente.
Traiñeira
miniatura|300px|Traiñeira de pescadores na [[baía de Santander (Cantabria) a principios do século XX.]] miniatura|300px|Panorámica dunha traiñeira de competición durante unha regata na baía de Santander ([[Cantabria), a principios do século XX.]] A traiñeira é, orixinalmente, unha embarcación propia da costa cantábrica, impulsada a remo e ás veces a vela. Antigamente estaba adicada á pesca, mais na actualidade é empregada para deporte de regatas.
Etimoloxía
O seu nome sempre foi moi discutido e mesmo se lle chama con frecuencia traíña, mais esta denominación non é correcta, xa que traíña (como traiñón) se refire ao nome da arte de pesca e non ao da embarcación. O seu nome polo tanto parece derivar da palabra "traína", denominación dunha rede de malla moi tupida empregada para as capturas, principalmente, de anchoa e sardiña.
Características
miniatura|right|300px|Ilustración dunha traiñeira. A traiñeira é a embarcación raíña do banco fixo e a meirande das tres empregadas na práctica deportiva (batel e traiñeiriña son as outras dúas), tanto polas súas dimensións como polo número de remeiros, xa que a tripulación está composta por 12 remeiros que se distribúen por parellas (seis filas), un "palotero" que vai na proa da embarcación (tanto os remeiros como o "palotero" vogan de costas), e un patrón situado na popa xeralmente de pé mirando a proa e manexando a embarcación co timón, o que fai un total de 14 tripulantes. O seu peso mínimo é de 200 Kg e as súas dimensións son as seguintes:
O material empregado durante anos era a madeira na súa totalidade, de cedro e faia. Actualmente, empréganse a fibra de carbono e o kevlar para realizar embarcacións con técnicas de aeronáutica, semellantes ás aplicadas na construción do fuselaxe do avión Airbus A380.
Embarcación deportiva
miniatura|right|300px|Traiñeiras na XI [[Bandeira Teresa Herrera na Coruña durante a Liga Galega de Traiñeiras.]] miniatura|right|300px|Remeiros nunha traiñeira.
Orixe das regatas de traiñeiras
As traiñeiras son un claro exemplo de como o emprego dun instrumento de traballo vai desaparecendo co paso do tempo, dando lugar á competición e ao xogo, pasando a ser na actualidade unha embarcación deportiva de remo de banco fixo cunha estrita regulamentación no que se refire ao peso, dimensións etc. O primeiro rexistro coñecido data de 22 de xullo de 1719, cando unha tripulación de Bermeo retou a unha de Mundaka: a illa de Izarro foi gañada por bermeotarrak. Porén pénsase que antes tiveran lugar moitas outras regatas por outros motivos. Nos séculos XVIII e XIX as regatas foron case sempre consecuencia dos desafíos.
Principais competicións
Actualmente o calendario consta de:
Entre todas as regatas do calendario destacan as tres máis antigas: Bandeira de Santander, Gran Premio do Nervión e a Bandeira da Concha (denominada coloquialmente "a olimpíada do remo"). Estas tres regatas, por mor da súa localización (as tres capitais de provincia, Santander, Bilbao e Donostia), foron historicamente as mellores e máis famosas. Outra competición importante en Galicia é a Bandeira Teresa Herrera, que cumpriu a XI edición en 2012.
Defensores da Man Vermella
Sóubose por vez primeira da RHD cando asumiu a autoría do atentado cunha granada caseira (coñecidas como "blast bombs" en Irlanda do Norte) levado a cabo o 7 de setembro de 1998 que matou a Frankie O'Reilly, un membro da Real Policía do Ulster. (Este ataque produciuse durante unha manifestación da Orde de Orange en Drumcree contra a decisión de non permitir á Orde para marchar a través dunha área católica de Portadown, Condado de Armagh.) O grupo tamén recoñeceu ter asasinado a Brian Service, un civil católico, o 2 de novembro de 1998. Tamén reivindicou ter matado a Rosemary Nelson, unha activista dos dereitos humanos católica, en Lurgan o 15 de marzo de 1999. Ademais dos asasinatos, a RHD ten reivindicado ataques incendiarios a familias católicas en toda Irlanda do Norte. A RHD apareceu máis ou menos ao mesmo tempo que os Voluntarios de Orange e inicialmente pensábase que os militantes actuaban en ambos grupos.
O grupo ten emitido declaracións que semellan estar inspiradas na Biblia, Deuteronomio, capítulo 7, versículo 2: "And the Lord thy God shall have delivered them to thee: thou shalt utterly destroy them. Thou shalt make no league with them, nor show mercy to them ... neither shalt thou make marriages with them."
Segundo a base de datos de mortes de Sutton no proxecto CAIN da Universidade do Ulster, a RHD foi responsable de oito mortes até 2001. Seis das súas vítimas teñen sido civís, unha era membro da Asociación de Defensa do Ulster e outra era membro da Real Policía do Ulster.
Costa oriental de Cantabria
A Costa oriental é unha comarca de Cantabria (España). É de tendencia urbana e turística, e abarca desde Colindres ata o límite con Biscaia (País Vasco), chegando polo sur ata as montañas prelitorais.
A pesar de que xa existe unha lei de comarcalización de Cantabria, esta aínda non foi desenvolvida polo tanto a comarca non ten entidade real.
Características
Comprende os municipios de Colindres, Laredo, Liendo e Castro Urdiales, a súa capital. Nestes catro municipios a presión demográfica é moi forte e é unha das comarcas onde máis turismo se concentra no verán debido ao gran número de praias que contén. Aínda que pola contra temos que sinalar o enorme crecemento urbanístico nalgúns casos sen respectar a lei de costas ou de protección do medio ambiente. Sirva como exemplo, entre outros que non tiveron o mesmo fin, a urbanización que ha de demolerse en Argoños por sentenza do tribunal superior de xustiza.
Tamén é unha comarca cun gran número de poboación procedente do País Vasco e que está sen empadroar nesta zona de Cantabria, concretamente de Biscaia e máis exactamente Bilbao e poboacións contiguas ao mesmo. Xa que os prezos e especialmente os da vivenda, son máis baratos que en Biscaia e en practicamente 30 minutos pódese estar entrando en Bilbao saíndo desde o punto máis afastado que é Colindres, seguindo a Autovía do Cantábrico.
Demografía
A poboación total da comarca alcanza a cifra de 50.124 habitantes, segundo datos do INE do ano 2006. Segundo os datos do mesmo ano, os seus tres municipios máis poboados, de maio a menor, son Castro Urdiales (28.542), Laredo (13.115) e Colindres (7.235); sendo o seu municipio menos poboado Liendo (1.099). Débese apuntar, que a pesar de ser a terceira comarca de Cantabria, tras a área metropolitana de Santander e a conca do Besaya, non dispón dun servizo mínimo como é a conexión ferroviaria, tanto coa capital rexional, Santander, como con Biscaia.
Luísa Crestar
Luísa Crestar Díaz, nada en Betanzos en 1908 e finada na Coruña o 23 de febreiro de 1988, foi unha poeta galega, coñecida tamén por recitar poesía de Rosalía, Curros ou Cabanillas. Accionista da Editorial Galaxia, doou a súa biblioteca persoal á Biblioteca Municipal de Betanzos.
Traxectoria
Foi a cuarta nunha familia de canteiros de Moaña asentada en Betanzos dende mediados do século XIX. Os seus pais Xacobe Crestar Faraldo (1870-1940) e Enriqueta Díaz Vázquez tiveron nove fillos. A familia moraba na rúa Travesa número 7 onde había unha tenda no baixo, propiedade dunha tía que tamén residía con eles. Os seus irmáns Manuel e Eduardo foron debuxantes e caricaturistas. O seu curmán Antón Crestar (Miño 1896 - Montevideo 1983) foi presidente do Centro Galego de Montevideo e destacado persoeiro da emigración e o galeguismo no Uruguai.
Foi xefa de negociado da Compañía Telefónica en Santiago de Compostela. Na década dos 50 actuou con frecuencia na Radio Galicia e nos 60 publicou poesías nos xornais La Voz de Galicia e La Noche. Gravou tamén unha cinta recitando autores galegos que foi reproducida varias veces na Radio de la Capital en Montevideo.
Accionista da Editorial Galaxia dende a súa fundación, na súa biblioteca persoal atesoura primeiras edicións desta, edicións especiais e numeradas. Outras son publicacións de pequena tirada, edicións de autor e algunha non venal.
Publicou o seu poemario Nas orelas do Mendo no ano 1982, que consta de setenta e sete poemas en galego e sete en castelán. Adicouno a Domingo García-Sabell e Segundo Hevia Torres, quen o ilustrou con once debuxos máis a portada. O libro foi presentado o 28 de agosto do 1982 en Coirós, onde residía nese intre Luísa. A súa poesía é de inspiración popular, con ecos de Bécquer e Rosalía de Castro, algunhas relacionadas co Nadal, de estilo humilde. O título do poemario fai referencia ó río menor da cidade, o Mendo.
O 12 de agosto do 1984, segundo o Anuario Brigantino que recolle a nova, doou uns 2.000 libros da súa biblioteca á Biblioteca Pública Municipal Castelao. Moitos destes libros están dedicados á poeta por Otero Pedrayo, Vales Villamarín, Domingo García-Sabell etc. Entre os libros de Galaxia que conteñen dedicatorias autógrafas destacan a de Ramón Piñeiro, Xoán Rof Carballo, Álvaro Cunqueiro, Ánxel Fole ou Xohana Torres. Doutros libros destacan os autógrafos de Aquilino Iglesia Alvariño ou Baldomero Cores.
Morreu o 23 de febreiro do 1988 no hospital CHUAC da Coruña ós oitenta anos, solteira e sen fillos.
Julián Rodríguez de Cea
Julián Rodríguez de Cea, finado en Pontevedra en novembro de 1903 foi un industrial e xornalista galego.
Traxectoria
Reloxeiro. Fundador e director de El Estudiante, foi redactor de El Noticiero Gallego e colaborou noutros periódicos galegos. Foi director de La Crónica de Madrid.
Robert Malval
Robert Malval, nado en Porto Príncipe o 11 de xullo de 1943, é un político haitiano. Foi Primeiro Ministro de Haití dende o 30 de agosto de 1993 até o 8 de novembro de 1994.
Valentín Losada Vázquez
Valentín Losada Vázquez, nado en Rianxo en 1874 e finado en Cangas o 19 de decembro de 1937, foi un crego galego.
Traxectoria
Fillo de José Losada Caamaño e Manuela Vázquez Seco. Os seus padriños foron os seus tíos Gregorio Sánchez Triñanes e María Vázquez Seco, avós maternos do poeta Manuel Antonio. Estudou Teoloxía no Seminario Conciliar de Santiago de Compostela, e máis tarde doutorouse en Dereito Canónico. Tras ser ordenado sacerdote foi destinado a Pontevedra como catedrático de Relixión e Historia Sagrada no Instituto da Cidade e na Escola Normal, ao tempo que exerceu como coadxutor na parroquia de San Bartolomeu.
En 1903 concedéuselle a parroquia de Cangas, e desde mediados de xaneiro de 1905 foi coadxuntor in capite da mesma, pasando a ser ecónomo trala morte do crego José Martínez. En decembro dese ano a corporación municipal solicitou ao arcebispo compostelán José María Martín de Herrera que Valentín fose nomeado párroco en propiedade, cargo ao que accedeu logo do concurso de curatos de 1910. En 1911 participa na misa maior da Virxe de Guadalupe en Rianxo, e en agosto de 1912 na misa da capela da Virxe Peregrina de Pontevedra. En Cangas acolleu o seu sobriño Manuel Antonio, que decidiu entón non ser cura.
En 1930 foi destinado ás parroquias de Santa Susana e San Frutuoso de Santiago de Compostela, e trala súa marcha o concello de Cangas nomeouno fillo adoptivo. En 1931 volve predicar na misa da Virxe de Guadalupe, e en setembro de 1933 predica na misa da Virxe dos Dolores en Sorribas (Rois). En decembro dese ano preside por parte do clero o enterro de Alejandro Rodríguez Cadarso.
Na guerra civil española mostrouse partidario do bando nacional: asiste en Rianxo a celebracións por toma de capitais españolas, e asistiu a arengas que daban os falanxistas desde o balcón do Concello. En decembro de 1937 asistiu a Cangas á misa da Inmaculada e á de Santa Lucía, e finou alí, sendo enterrado no cemiterio municipal a carón da súa nai. En 1938 o concello de Cangas púxolle o seu nome á rúa onde falecera.
Viño de Madeira
miniatura|dereita|200px|Viño de Madeira O viño de Madeira (vinho Madeira) é un viño fortificado procedente do arquipélago de Madeira de Portugal, este viño é famoso tanto polo seu uso como bebida como polo seu uso na cociña para elaborar diversos pratos da cociña portuguesa.
Historia
A produción de viño de Madeira remonta case á época da descuberta da illa (1419). As primeiras castas foron introducidas por Henrique, duque de Viseu, e foran importadas de Candia (capital de Creta, Grecia). Máis tarde foron introducidas outras castas, como a tinta negra mole, a sercial, a boal, a verdello e a malvasía.
A produción de viño foi estimulada pola necesidade de abastecer os navíos nas rotas do Atlántico para o Novo Mundo e para a India, e pola presenza dos ingleses na illa, que fixeron que o viño fose coñecido en toda a Europa e América, tornándose o viño preferido en banquetes e mesas requintadas das cortes europeas e nas respectivas colonias. Por exemplo, foi con viño de Madeira con que o 4 de xullo de 1776 se brindou a independencia dos Estados Unidos de América.
Hai varias historias curiosas sobre o viño de Madeira en referencias literarias dende o século XV, que axudan a reforzar a aura de viño especial en Inglaterra. Un caso coñecido é o da obra Henrique IV de William Shakespeare, na cal Falstaff foi acusado de trocar a súa alma por unha pata de polo e un cálice de viño de Madeira.
O Madeira coñeceu períodos de grande proxección internacional interpolados de situacións de crise. Os períodos de crise máis serios foron provocados por patoloxías que minguaron os viñedos (oídio en 1852, e a filoxera en 1872). Hoxe, coas técnicas modernas de vitivinicultura, transporte, divulgación e comercialización, recuperou a credibilidade e a aceptación no mercado internacional.
Tratado de metafísica
Capítulo I. Das diferentes especies de homes
Aquí fala das distintas especies de animais: elefantes, leóns, monos... ata os humanos. A diferenza máis grande dun home con respecto ó resto das feras é, entre outros aspectos, a linguaxe que empregan. O home ten as mesmas necesidades que outros animais: nace, vive e morre, porén, este ten uns ideais, entre eles a razón. Dentro da especie humana hai distintas clases de homes. Non é o mesmo un home branco ca un de cor. Estes non teñen un físico parecido, non comparten as mesmas costumes, teñen culturas diferentes...
Capítulo II. Se hai un deus
Ás veces é necesario a presenza dun ser superior, dun Deus. Tratamos de imaxinar como é e cales son as súas calidades. Porén, esta existencia non é necesaria para todos. Hai pobos que non teñen fe en ningún Deus. A noción de Deus vaise adquirindo pouco a pouco dependendo da educación que cada un reciba, xa que nunca se nace con esta noción.
Capítulo III. Que todas as ideas chegan polos sentidos
As ideas procédenos dos sentidos. Axudan a dar explicación ós distintos fenómenos. Ó orgullo humano interésalle crer nunha hipótese enxeñosa, que ten nunha primeira ollada certo aspecto de verosimilitude; o espírito sérvese de toda a súa sagacidade para defendelos. Primeiramente é necesario facer unha análise de todo para de seguido chegar a unha conclusión e á explicación dos fenómenos. Fálase das ideas de Deus, de infinito.. como ideas comúns para todos. Porén, isto é falso, porque non todos cren nun Deus. É indubidable que as nosas primeiras ideas son as sensacións. Recibimos as ideas a través dos nosos órganos, e as retén a nosa memoria. Despois as ideas xerais compoñémolas e dispoñemos as nosas ideas. Así xorden os nosos coñecementos. A idea de infinito non se pode apreciar cos sentidos. Esta idea xurdiu engadindo unhas cousas materiais a outras e vendo que non coñecerían xamais a fin das súas contas. A esta impotencia chamárna "infinito". Que máis ben é unha ignorancia. Outra dúbida e como pensamos e como sentimos. Os noso sentidos non nos permiten acceder a este coñecemento, polo que isto mostra que todas as ideas nos chegan polos sentidos e estas fallan cando nos fallan os sentidos. As nosas percepcións non son causadas nin polos obxectos nin por nós mesmos, senón que é Deus quen nos dá as ideas. Deus actúa en todos os seres.
Capítulo IV. Que hai, en efecto, obxectos exteriores
Os nosos sentidos proporciónanos as ideas, pero o noso entendemento pode percibilas sen que haxa ningún obxecto fóra, como cando soñamos. Os noso sentidos enganan na vixília. Falando con propiedade só temos un sentido que é o do tacto. Todos os demais dependen deste. Por que me queimo cando toco o lume e por que non cando o toco en soños?
Capítulo VI. Se o que se chama alma é inmortal
Dicimos que os homes e os animais reciben as ideas pero tamén se di que os homes poden acceder ás ideas sen precisar dos sentidos. Afírmase que Deus conserva as almas daqueles que xa morreron. El lembra as ideas que tiña onte e que no seu entendemento une a súa existencia de onte e de hoxe. Sen perder a esencia do home que é cada un. Igual que alguén que perde a memoria por un accidente segue sendo o mesmo home cando a recupera.
Capítulo VII. Se o home é libre
A liberdade é o mellor que pode ter un home provocando varias dificultades para gozar dela. A liberdade é o poder de actuar. Ó demostrar a existencia de Deus este é a causa da miña liberdade. Senón sería todo o contrario. Querer e actuar é o mesmo de ser libre. Deus mesmo quixo e actuou por vontade propia. El é eterno, existe por si mesmo e deunos a liberdade que sentimos igual que a vida. A liberdade de Deus é o poder de pensar sempre todo o que se quere e de operar sempre o que se quere. A liberdade dada por Deus ó home é o poder feble, limitado e pasaxeiro de se aplicar a algúns pensamentos e de operar certos movementos. É certo que existen homes máis libres que outros debido a que nos somos todos igualmente ilustrados. A liberdade é saúde da alma, e pouca xente ten esta saúde enteira. Fortificamos a nosa alma facendo reflexións e evitando movementos involuntarios. Mais non somos sempre libres porque se non seriamos Deuses. Só Deus sabe o que acontecerá e isto non está en poder do home. Sabemos que se Deus existe, el sábeo todo.
Capítulo VIII. Do home considerado como un ser sociable
Deus conserva a cada individuo un certo tempo e perpetúa a súa especie. O home non é empurrado polo seu instinto a formar unha sociedade civilizada. Pero quen o obriga son as necesidades, as súas paixóns e a súa razón. O home sente amor polos da súa especie e este axuda a convivir. Tamén hai os que se queren só a si mesmos sen importarlles causarlle mal ós demais. Dise que o home fóra simplemete unha estatua modelada por deus que despois foi animada polo demo. Pero está claro de que temos paixóns e necesidades que deus nos deu para que usemos na nosa vantaxe.
Capítulo IX. Da virtude e do vicio
Para que unha sociedade sobreviva son necesarias leis. Estas dependen das paixóns, dos intereses e das opinións daqueles que as inventaron e da natureza do clima no que os homes se uniron en sociedade. O que impota e que as leis feitas se executen. A virtude e o vicio son o útil e prexudicial dunha sociedade. A virtude é o hábito de facer cousas que gustan ós homes, e o vicio o hábito de facer cousas que os desgustan. Todos amamos a verdade, polo que esta é unha virtude. Deus puxo os animais e os homes sobre a terra e son eles os encargados de dirixila e dirixirse a si mesmos. Só unha boa educación leva ó home a ter honra, que é un sentimento universal que nin se quera os corruptores se poden desfacer sendo a base da sociedade.
Resumo
En definitiva, esta obra ofrece argumentos sobre a existencia ou inexistencia de Deus, da inmortalidade da alma e da natureza do home, da orixe dos seus coñecementos e da súa condición social e moral. Resalta de Voltaire a sinceridade de quen fala consigo mesmo na procura de respostas a algunhas das preguntas cruciais para a condición humana, sempre coa lucidez como criterio único, como era de agardar dun dos principais abandeirados do movemento ilustrado.
José López Ortiz
Traxectoria
José Ángel López Ortiz naceu o 10 de xullo de 1898 en San Lorenzo de El Escorial (entón na provincia de Madrid), fillo de José María López Trevilla e de Leonor Ortiz Carjón. Estudou no Instituto Cardenal Cisneros e o 2 de abril de 1918 profesou na Orde de Santo Agostiño. O 17 de setembro de 1922 foi ordenado sacerdote da súa orde polo tamén agostiño Bernardo Martínez Noval, bispo de Almería. Comezou entón estudos de Dereito na Universidade Central de Madrid, licenciádose en 1925 e doutorándose en 1931 coa tese "La recepción de la escuela malequí en España". En 1934 gañou por oposición a cátedra de Historia do dereito da Universidade de Santiago de Compostela, mais ao ano seguinte se trasladou Madrid como auxiliar na Universidade Central.
En 1936, co estoupido da guerra civil, foi detido por milicianos xunto co resto de freires do mosteiro do Escorial. Foi trasladado ao cárcere de santo Antón, en Madrid; a maioría dos seus irmáns foron asasinados en Paracuellos, mais López Ortiz salvou a vida grazas ao seu coñecemento da lingua árabe e ao ser reclamado por Wenceslao Roces. A comezos de 1937 pediu asilo na embaixada de Romanía, onde permaneceu até o remate da guerra.
O 10 de xullo de 1944 foi nomeado bispo de Tui. Recibiu a consagración episcopal o 21 de setembro, de mans do nuncio Gaetano Cicognani, e tivo como co-consagrantes principais ao bispo auxiliar de Madrid Casimiro Morcillo e ao bispo de Astorga Jesús Mérida Pérez. Como bispo de Tui foi padre conciliar no Concilio Vaticano Segundo, participando nas catro sesións.
O 18 de febreiro foi nomeado arcebispo titular de Gradum e ordinario militar de España. Permaneceu no cargo até o seu retiramento o 28 de maio de 1977, con case 79 anos. Finou o 4 de marzo de 1992 en Madrid.
Aeroporto de Brač
O aeroporto de Brač é un aeroporto na illa croata de Brač, preto da cidade de Bol. É un dos tres aeroportos de Croacia en illas usados para voos comerciais de pasaxeiros, principalmente voos chárter procedentes de Europa durante a estación de verán.
Léon Bakst
miniatura|Autorretrato de Léon Bakst Lev Rosenberg, coñecido como Léon Bakst, nado en Hrodna en 1866 e finado en Rueil-Malmaison en 1924, foi un pintor escenógrafo ruso.
Traxectoria
Naceu nunha familia xudía de clase media, estudou na Acadmia de Artes de San Petersburgo, ao tempo que traballaba como ilustrador de libros.
Con motivo da súa primeira exhibición (1889) utilizou o nome de Bakst baseado no apelido da familia da avoa materna, Baxter. Entre 1893 e 1897 viviu en París, á súa volta a Rusia formou parte do círculo de escritores e artistas formado por Sergei Diagilev e Alexandre Benois que daría orixe ao periódico Mir Iskusstvat (1899) e o movemento artístico que se agrupaba tras del, as ilustracións de Bakst para o xornal déronlle fama.
Dende comezos do século XX realiza retratos, pero sobre todo se dedica á escenografía, colaborando con Diagilev na montaxe de balets rusos.
Gerardo Rodríguez del Corral
Gerardo Rodríguez del Corral, finado en Pontevedra o 30 de xaneiro de 1922, foi un avogado, escritor, xornalista e político galego.
Traxectoria
Afiliado ao Partido Liberal, foi deputado provincial (1881). Foi fundador e director de El Progreso, colaborador de La Revista e redactor de El Orden. Despois dedicouse á agricultura.
Hexagrama (moeda)
miniatura|300x300px|Hexagrama dos [[Lista de emperadores bizantinos|coemperadores bizantinos Constante II e Constantino IV.]] O hexagrama (en grego: ἑξάγραμμα, hexagramma) foi unha moeda bizantina de prata creada por Heraclio en 615, co valor dun doceavo de sólido, que circulou no século VII no Imperio Bizantino.
Historia
Bardante algunhas emisións cerimoniais do século VI, o sistema monetario das últimas épocas do Imperio Romano e dos inicios da época bizantina carecía de moedas de prata, principalmente por mor da gran flutuación do seu prezo en relación ao ouro.
Non foi ata 615, baixo o emperador Heraclio (610-641), cando se retomou a cuñaxe de moeda de prata, para cubrir as necesidades da guerra contra os persas. A materia prima para estas emisións viña principalmente da confiscación de obxectos de prata da Igrexa. Polo seu peso, estas novas moedas foron bautizadas como hexagrama, xa que pesaban seis grammata (6,84 gramos), en tanto que o seu valor era equivalente á doceava parte do sólido de ouro.
A única lenda que caracterizaba o hexagramma era Deus adiuta Romanis ("Deus axude aos romanos"), o que se entende como unha manifestación da desesperación do imperio neste tempo.
A moeda mantivo o seu uso regular baixo o sucesor de Heraclio, Constante II (641-668) e continuou máis esporadicamente en tempos de Constantino IV (668-685). A partir de aí, só se cuñou ocasionalmente con carácter cerimonial ata Teodosio III (715-717). En 720, o emperador León III (717-741) substituíu esta moeda de prata por outra nova, denominada miliaresion.
A patrulla X
A patrulla X (na versión orixinal en X-Men) é unha serie de animación estadounidense que foi estreada o 31 de outubro de 1992 na canle Fox Network como parte da programación de Fox Kids das mañás dos sábados. X-Men é a segunda adaptación de Marvel Comics da súa banda deseñada X-Men, posterior a X-Men: Pryde of the X-Men que non foi ben acollido a pesar de ser emitido numerosas veces entre 1989 e 1992.
Estreouse en galego a través da TVG no espazo infantil e xuvenil Xabarín Club.
Amador Arias
A súa filla é a poeta e xornalista Xiana Arias.
Traxectoria
Durante a etapa de preprodución do filme de Óliver Laxe O que arde fíxose unha selección de actores en Navia de Suarna. Arias, garda forestal de profesión, achegouse alí interesado pola rodaxe e foi escollido como un dos protagonistas. Arias asistiu á estrea mundial na 72ª edición do Festival Internacional de Cinema de Cannes na sección oficial Un Certain Regard o 21 de maio de 2019, onde o filme gañou o premio do Xurado.
Galardóns
En novembro de 2019, gañou o premio ó mellor actor no Festival Internacional de Cinema de Tesalónica pola súa interpretación en O que arde.
Foi nomeado ó mellor actor na 18ª edición dos Premios Mestre Mateo por O que arde.
Comité Olímpico Nacional de Turkmenistán
O Comité Olímpico Nacional de Turkmenistán (código do COI: TKM) é o Comité Olímpico Nacional que representa a Turkmenistán. É liderado polo propio Presidente de Turkmenistán, Gurbanguly Berdimuhamedow.
Historia
O comité foi creado en 1990 e foi recoñecido oficialmente polo Comité Olímpico Internacional en 1993.
Banco Nacional Suízo
O Banco Nacional Suízo (en alemán: Schweizerische Nationalbank, en francés: Banque nationale suisse, en italiano: Banca Nazionale Svizzera e romanche: Banca Naziunala Svizra) é o principal banco suízo. Foi fundado en 1907 e ten a súa sede central en Berna.
Loxística
miniatura|300px|right|Configurar e administrar almacéns é unha preocupación central tanto para a loxística de negocios como para a militar. A loxística é definida polo Dicionario da Real Academia Galega como a «arte de organizar medios, homes e transportes, para realizar unha acción militar nas mellores condicións, e por extensión, estudo e preparación de calquera acción que require certa organización». Hoxe en día adóitase referir máis ben ao ámbito empresarial coma a arte e a técnica que se ocupa da organización dos fluxos de mercadorías, enerxía e información.
A loxística é fundamental para o comercio. As actividades loxísticas conforman un sistema que é a ligazón entre a produción e os mercados que están separados polo tempo e a distancia.
A loxística empresarial, por medio da administración loxística e da cadea de subministración, cobre a xestión e a planificación de actividades dos departamentos de compras, produción, transporte, almacenaxe, manutención e distribución.
Flavonoide
Co termo xenérico flavonoide (do latín flavus 'amarelo') desígnase certos metabolitos secundarios das plantas que teñen esqueleto de flavona. Sintetízanse a partir dunha molécula de fenilalanina e tres de malonil-CoA, a través da "vía biosintética dos flavonoides", cuxo produto estrutural base se cicla pola acción dun encima isomerase. A estrutura base, un esqueleto C6-C3-C6, pode sufrir posteriormente moitas modificacións e adicións de grupos funcionais, polo que os flavonoides son unha familia moi variada de compostos, pero todos os produtos finais caracterízanse por ser polifenólicos e solubles en auga. Os flavonoides que conservan o seu esqueleto poden clasificarse, segundo as isomerizacións e os grupos funcionais que lles adicionaron, en 6 clases principais: clase da chalcona, da flavona, do flavonol, do flavandiol, da antocianina, e a clase dos taninos condensados. Hai unha sétima clase, as auronas, tida en conta por algúns autores por estaren presentes en moitas plantas. Tamén o esqueleto pode sufrir modificacións, converténdose entón no esqueleto dos isoflavonoides ou o dos neoflavonoides, que, por tanto, tamén son derivados dos flavonoides.
Os flavonoides biosintetízanse en todas as plantas e nalgunhas algas Charophyta, e aínda que todas as especies comparten a vía biosintética central, hai unha gran variabilidade na composición química dos produtos finais e nos mecanismos de regulación da biosíntese, polo que a composición e concentración de flavonoides é moi variable entre especies e en resposta ao ambiente. Os flavonoides son sintetizados no citoplasma e logo migran cara ao seu destino final nos vacúolos celulares. Cumpren funcións metabólicas importantes nas plantas, algunhas funcións son comúns a todas as plantas e outras son específicas dalgúnss taxons. As funcións máis estendidas son darlle resistencia ás plantas á fotooxidación orixinada pola luz ultravioleta do Sol, interviren no transporte da hormona auxina, e crese que funcionan como defensa ante o herbivorismo. Unha función importante desempeñada en moitas especies é a atracción dos animais polinizadores, por medio da cor ou o recendo que lle dan á planta ou ás flores.
Os flavonoides teñen propiedades moi apreciadas en medicina, como antimicrobianos, anticanceríxenos, na diminución do risco de enfermidades cardíacas, entre outros efectos. Tamén son coñecidos polos cultivadores de plantas ornamentais, os cales manipulan o ambiente das plantas para aumentaren a concentración de flavonoides que dan cor a follas e flores.
Voo 7908 de Caspian Airlines
O voo 7908 de Caspian Airlines era un voo regular comercial dende Teherán, Irán, e Iereván, Armenia. O día 15 de xullo de 2009 o Tupolev Tu-154 que operaba a ruta esnafrouse preto da vila de Jannatabad, nas aforas da cidade de Qazvin, Irán. Os 153 pasaxeiros e 15 tripulantes a bordo morreron.
Foi o peor accidente de aviación en Irán dende o accidente en 2003 dun Ilyushin Il-76 militar, no cal morreron 275 persoas (aínda que algunhas fontes falan de 302 mortos). Foi o segundo accidente con máis vítimas en 2009 tras o voo 447 de Air France.
Flavonoide
Os científicos deron usos variados aos flavonoides: os xenes da biosíntese de flavonoides foron usados como ferramenta para analizar os cambios no ADN. Por exemplo, Mendel estudou a herdanza dos xenes que lle daban cor aos chícharos (que interveñen na síntese de flavonoides), ou o descubrimento dos xenes saltadores de Barbara McClintock (que ao "saltaren" cara a un xene que intervén na biosíntese dun flavonoide o inutilizan e non se expresa a cor no gran de millo). A extracción e identificación de flavonoides tamén foi moi usada polos botánicos sistemáticos para estableceren parentescos entre especies de plantas.
Aínda queda moito por investigar sobre os flavonoides en canto ao seu valor medicinal, e o seu impacto na nutrición e a saúde humana e animal, e a súa estrutura, metabolismo e biodispoñibilidade.
Descubrimento
Probablemente a primeira descrición dos flavonoides fíxoa Robert Boyle en 1664 cando estudou os efectos dos pigmentos das flores en medios ácidos e básicos. Pero o primeiro flavonoide identificouse en 1930 polo premio Nobel de Fisioloxía e Medicina Albert Szent-Györgyi, quen illou da pel de limón unha substancia, a citrina, que ao ser consumida podía regular a permeabilidade dos capilares.
Os flavonoides denomináronse ao principio vitamina P (por permeabilidade) e tamén vitamina C2, porque algúns tiñan propiedades similares á vitamina C. Pero despois se viu que os flavonoides non eran vitaminas e esas denominacións abandonáronse a mediados do século XX.
Estrutura química
300px|miniatura|Flavonoide base e acción do encima isomerase. O primeiro flavonoide sintetizado pola "vía biosintética dos flavonoides" é unha chalcona, que presenta un esqueleto formado por un anel bencénico unido a unha cadea propánica que está unida á súa vez a outro anel bencénico. Na maioría dos flavonoides, a cadea de reaccións continúa, polo que a cadea carbonada que une os aneis aromáticos cíclase por acción dun encima isomerase, creando unha flavanona.
Moitas veces a biosíntese continúa e os produtos finais, tamén flavonoides, quedan unidos a moi diversos grupos químicos; por exemplo os flavonoides glicosidados levan moléculas de azucres ou os seus derivados. Tamén poden encontarse flavonoides parcialmente polimerizados, que dan lugar a dímeros, trímeros, ou complexos multienlazados, como os taninos condensados.
Todos os flavonoides posúen as características de seren polifenólicos e solubles en auga. Posúen un máximo de absorción de luz nos 280 nm.
Extracción e análise
A espectrofotometría utilízase para analizar as concentración de flavonoides.
Moitas veces esa medida realízase xunto cunha separación cromatográfica como por exemplo HPLC.
Clasificación dos flavonoides
De acordo coa nomenclatura da IUPAC. poden clasificarse, tendo en conta o seu esqueleto e vía metabólica, en:
Dentro dos flavonoides, recoñécense 6 (para algúns 7) clases principais, segundo os grupos funcionais que posúan: chalconas, flavonas, flavonois, flavandiois, antocianinas, e taninos condensados (e algúns autores consideran tamén as auronas, que outros integran nas chalconas). Tamén hai outros derivados dos flavonoides que posúen modificacións tales que non entran dentro de ningunha destas clases principais.
O número de flavonoides diferentes que é en teoría posible é astronómico, se temos en conta que dez dos carbonos do esqueleto do flavonoide poden ser substituídos por unha variedade de grupos diferentes, que á súa vez poden ser hidroxilados, metoxilados, metilados, isoprenilados ou bencilados. Ademais, cada grupo hidroxilo e algúns dos carbonos poden ser substituídos por un ou máis azucres diferentes, e á súa vez, cada un deses azucres pode ser acilado cunha variedade de ácidos fenólicos ou alipáticos diferentes. Identificáronse e illáronse arredor de 9.000 flavonoides, pero sen dúbida aínda hai moitos máis por descubrir.
1. As chalconas están implicadas na estimulación da polinización porque inducen o desenvolvemento de cores no espectro visible e ultravioleta, que atraen a insectos (bolboretas e abellas).
thumb|dereita|120px|Estrutura molecular da flavona. 2. As flavonas son amarelas e están presentes en flores, como as da prímula, dándolles unha cor amarela aos seus pétalos, ou en froitos, como na pel das uvas, son as responsables da cor amarelenta dos viños brancos. Hai tres flavonas importantes: a tricetina, presente no pole dalgunhas mirtáceas, e tamén nas podocarpáceas (Podocarpus spp.); apixenina, presente en moitas plantas como a camomila, (Matricaria recutita) ou o estripo (Crataegus laevigata), dá unha suave cor castaña marfileña ás flores se se presenta soa; e luteolina, de cor amarela, que mesmo serve para tinguir la e outros tecidos, para o cal se ten empregado a Genista tinctoria, que a contén.