cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marko Marin
Selección nacional
O adestrador Joachim Löw convocouno o 16 de maio de 2008 para a Eurocopa 2008 coa selección absoluta. No decurso da preparación xogou o 27 de maio de 2008 en Kaiserslautern o seu primeiro partido internacional coa absoluta contra Belarús. Aínda que finalmente non participou na Eurocopa.
O 20 de agosto de 2008 marcou nun partido amigable contra Bélxica. O 6 de maio de 2010 convocárono para o Mundial de Suráfrica. Participou na vitoria 4-0 contra Australia e na derrota 0-1 na rolda preliminar contra Serbia.
Presidente de Trinidad e Tobago
O presidente é o xefe de estado de Trinidad e Tobago. É elixido por un colexio electoral para un mandato de 5 anos. Logo dunha consulta ao parlamento, nomea ao primeiro ministro entre os seus membros.
Esta é a lista dos presidentes de Trinidad e Tobago despois de 1976.
Antonio López Blanco
Antonio López Blanco foi un político galego.
Costa da Luz
right|250px|thumb|La Caleta, Cádiz. 250px|thumb|Almonte (Huelva), [[Parque Nacional de Doñana.]] A Costa da Luz está conformada pola costa española do Golfo de Cádiz. É unha rexión do suroeste de Andalucía que se estende polas zonas costeiras das provincias de Huelva e Cádiz, desde a desembocadura do Guadiana ata Tarifa.
Características
Destaca o turismo nacional e tamén é destino para estranxeiros, franceses, ingleses e alemáns principalmente. O crecemento urbanístico dalgunhas zonas do litoral deixou beneficios económicos, pero tamén episodios de especulación e agresións medioambientais.
Dispón dunha oferta turística bastante relevante de prazas hoteleiras e de lecer, tanto de sol e praia, como rural, gastronómico e cultural, campos de golf, parques acuáticos e portos deportivos. As praias da Costa da Luz adoitan estar formadas por interminables dunas conformadas por finos areais e plantas autóctonas, escoltadas nalgunhas ocasións por piñeirais. Os elementos predominantes son a area dourada e moitas horas de sol ao día, en todas as estacións.
Destacan tamén os seus espazos protexidos: Doñana, Baía de Cádiz, cantil e marismas de Barbate, do Tinto e do Odiel, frecha de El Rompido, Lagoa de El Portil, Marismas de Isla Cristina entre outros, así como destinos importantes para o turismo cultural, como Baelo Claudia, cabo Trafalgar ou os lugares colombinos como o Mosteiro de La Rábida, Palos de la Frontera e Moguer.
O nome vénlle dado por unha luz viva que resalta as súas rúas, dunas e o reflexo do mar.
Localidades
As localidades da costa da Luz da provincia de Huelva son: Ayamonte, Isla Canela, Punta del Moral, Isla Cristina, Urbasur, Islantilla, Lepe, La Antilla, Cartaya, El Rompido, El Portil, Punta Umbría, Mazagón, Huelva, Matalascañas e a costa do Coto de Doñana, esta última sen actividade turística; e na provincia de Cádiz: Sanlúcar de Barrameda, Chipiona, urbanización Costa Ballena, Rota, urbanización de Valdelagrana, El Puerto de Santa María, San Fernando, Cádiz, Chiclana de la Frontera e a súa urbanización de Novo Sancti Petri, Conil de la Frontera, Los Caños de Meca, Barbate, Zahara de los Atunes, Vejer de la Frontera e Tarifa.
Luís Castedo
O nome Luís Castedo pode referirse a:
O Carballal, Vilapedre, Vilalba
O Carballal é un lugar da parroquia de Vilapedre, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 34 habitantes (20 homes e 14 mulleres).
Lousada de Abaixo
O topónimo Lousada de Abaixo pode referirse a:
Deo volente
A expresión latina Deo volente emprégase para indicar que algo terá lugar sempre e cando a vontade divina o permita. Tradúcese como Querendo Deus ou se Deus quere.
Expresións latinas equivalentes son Deo favente e Deo iuvante.
Erkki Wessman
Erkki Olavi Wessman, nado en Ulvila o 27 de xuño de 1931 e finado en Tampere o 5 de agosto de 2011, foi un xornalista e escritor finés.
Traxectoria
Comezou a traballar de xornalista en 1959 no Satakunnan Työ da cidade de Pori e tras casar coa actriz Tuija Vuolle mudouse a Tampere en 1965 entrando a traballar na revista sensacionalista Hymy, converténdose nun dos seus xornalistas máis coñecidos, colaborando tamén en Alibi, dedicada aos sucesos. Escribiu numerosos libros, tanto de non ficción, entre as que salientan as de cariz histórico, como novelas, obras teatrais e guións.
Terry Hart
'''Terry Jonathan "T.J." Hart''', nado en Pittsburgh (Pensilvania), o 27 de outubro de 1946, é un astronauta estadounidense que formou parte da misión STS-41-C.
Traxectoria
Hart graduouse en enxeñería mecánica pola Universidade Lehigh en 1968 e ten un máster polo Instituto Tecnolóxico de Massachusetts en 1969, un máster en enxeñería eléctrica pola Universidade Rutgers en 1978 e un doutoramento honorario en enxeñería pola Universidade Lehigh en 1988.
Xapeto (lúa)
Iapeto ou ocasionalmente Xapeto, e o terceiro satélite natural máis grande de Saturno, o undécimo máis grande no Sistema Solar, e o astro máis grande no Sistema Solar que carece de equilibrio hidroestático. Iapeto e famoso pola súa dramática coloración en dúas tonalidades. Os descubrimentos realizados pola sonda Cassini en 2007 revelaron outras características curiosas, como a existencia dunha inmensa cordilleira ecuatorial que percorre tres cuartas partes da lúa.
División de Honra de Rugby 2005-2006
A tempada 2005-2006 da Liga Española de rugby (División de Honor de Rugby) foi a edición número 39 da máxima categoría do rugby en España. A fase regular comezou o 18 de setembro do 2005, e durante as 18 xornadas da competición enfrontou entre si ós 10 equipos que compoñen a liga, ata o 9 de abril do 2006, data na que rematou o campionato, coa vitoria final de UE Santboiana por sétima vez na súa historia.
Esta tempada foi a primeira na que se empregou o sistema de puntuación do Super Rugby do hemisferio sur, que outorga 4 puntos por vitoria, 2 por empate, 0 por derrota, e 1 punto bonus cando ou se anotan mais de 3 ensaios ou se perde por menos de 8 puntos.
Clasificación
Datos finais do campionato:
Escalo (peixe)
O escalo (Squalius carolitertii, Doadrio 1988; antes Leuciscus carolitertii) é un peixe de augas doces propio dos ríos do noroeste de España e norte de Portugal. Pertence á familia Cyprinidae, da orde dos cipriniformes.
O epíteto específico do nome científico (carolitertii) déuselle en honor do rei Carlos III de España.
Morfoloxía
É un peixe de tamaño mediano, con talles máximos de 25 cm de lonxitude. Corpo alongado e fusiforme, cabeza ancha e grande, con dúas series de dentes farínxeos
Ten unha aleta dorsal curta e alta, con 3 raios simples e 7-9 raios ramificados, situada á altura da aleta pelviana ou algo posterior. Liña lateral lixeiramente curva.
A cor é marrón agrisada ou verdosa, con reflexos; os flancos amarelos ou verdosos e o ventre prateado. Unha banda negra pouco aparente percorre os flancos.
Hábitat e bioloxía
É unha especie endémica do noroeste da península ibérica, estando presente nos ríos Douro, Texo, Miño, Umia, Lérez e Mondego, así como nos seus afluentes. En Galicia é pouco abundante.
Aliméntase de altas e pequenos invertebrados.
Ácido tetratriacontanoico
O ácido tetratriacontanoico, tamén chamado ácido géddico ou ácido ghéddico, é un ácido graxo de cadea liñal saturado de 34 átomos de carbono, coa fórmula molecular, que simboliza como C34:0.
O ácido tetratriacontanoico a temperatura ambiente moderada é sólido e funde a 98,4 °C. É soluble en cloroformo, en acetona quente e en benceno quente. O seu nome común de ácido géddico ou ghéddico provén da chamada cera ghedda, segregada por diversas especies de abellas melíferas asiáticas como Apis dorsata e Apis cerana. Tamén se atopa nalgunhas plantas como nas raíces de Macaranga denticulata.
On a Tightrope
On a Tightrope é un filme documental noruegués de 2007 dirixido por Petr Lom. Foi coproducido por Piraya Film e Lom Films, en colaboración coa Fundación Rafto polos Dereitos Humanos.
Sinopse
O filme conta a historia de catro nenos que viven nun orfanato na provincia de Xinjiang, na China. Os nenos son uigures, membros da meirande minoría musulmá da China. O seu soño é converterse en funambulistas, unha antiga tradición uigur.
Cátedra de Feminismos 4.0
A Cátedra de Feminismos 4.0 foi creada no ano 2019 pola Universidade de Vigo en colaboración coa Deputación de Pontevedra co obxectivo de introducir a mirada feminista na nova sociedade dixital. As funcións desta cátedra son por unha parte visibilizar a académicas e profesionais destes ámbitos que sirvan de referentes ás rapazas, para lograr que as mulleres participen dunha forma progresiva nas grandes decisións económicas, sociais, ambientais, e de transformación política que afectan ao planeta. E por outra parte, fomentar os recursos tecnolóxicos inclusivos e igualitarios, para aumentar a presenza feminina en todos os ámbitos da intelixencia dixital, e combater o machismo dixital.
Traxectoria
Dende a Cátedra de feminismos impulsáronse distintas iniciativas como as xornadas Hackeando o patriarcado que contan xa con dúas edicións, os Premios GirlGeekCovid, unha iniciativa que busca incentivar, apoiar e fomentar os estudos STEM entre mulleres, axudas de investigación e a creación do Comité de Sabias, para orientar a posta en marcha de accións que impulsen unha maior visibilidade e participación das mulleres na ciencia e na tecnoloxía.
Ô Canada
Ô Canada é o himno nacional do Canadá. A música foi composta por Calixa Lavallée, e o texto orixinal en francés foi escrito por Sir Adolphe-Basile Routhier. O texto oficial inglés esta baseado nun poema de Robert Stanley Weir.
Letra orixinal
A versión primitiva foi a canción patriótica dos franceses canadenses en 1880.
Letra en inglés
Esta é a versión do poema adaptado ao inglés que lle deu a versión en inglés do himno nacional oficial.
Skye
miniatura|250px|dereita|Vista de Quiraing, Skye miniatura|dereita|250px|Neist Point miniatura|dereita|250px|[[Imaxe satelital de Skye]] 250px|miniatura|dereita|Casa de pedra restaurada en Trotternish, Skye miniatura|dereita|250px|[[Cantil|Cantís próximos a Neist Point]] A illa de Skye, (en An t-Eilean Sgitheanach), é a illa máis grande e máis setentrional das Hébridas Interiores, en Escocia.
Etimoloxía
As primeiras referencias escritas da illa son fontes da Roma antiga, como a Cosmografía de Ravenna, que se refire a Scitis. Scetis, pode atoparse nun mapa de Tolomeo (Ptolomeo). Unha posible derivación vén de skitis, unha antiga palabra celta para "alado", que pode describir como as penínsulas da illa saen desde un centro montañoso. Os pobos subseguintes falantes de gaélico, nórdico e inglés influíron no desenvolvemento da historia de Skye; As relacións entre os seus nomes para a illa non son directas. Propuxéronse diversas etimoloxías, tales como a "illa alada" ou "a illa fanada" pero non se atopou unha solución definitiva ata a data e o nome do lugar pode ser dun idioma anterior, non gaélico.
Nas sagas nórdicas Skye chámase Skíð, por exemplo na Hákonar saga Hákonarsonar e nun poema skald Heimskringla de c. 1230 contén unha liña que traduce como "os paxaros da batalla da fame enchéronse en Skye co sangue dos inimigos mortos." A illa tamén foi chamada polos nórdicos Skuy (illa bretemosa), Skýey ou Skuyö (illa das nubes). O nome gaélico tradicional é An t-Eilean Sgitheanach (a illa de Skye), An t-Eilean Sgiathanach é unha ortografía máis recente e menos común.
Eilean a' Cheò, que significa illa da néboa (unha tradución do nome dos nórdicos), é un poético nome gaélico para a illa.
Xeografía
Con 1.656 km², Skye é a segunda illa máis grande de Escocia, despois da conformada por Lewis e Harris (Leodhas is na Hearadh). Esta illa ten un dos máis esgrevios terreos montañosos do país, incluíndo Cuillin (unha cordilleira de montañas rochosas), e tamén un gran patrimonio de antigos monumentos e castelos.
A liña costeira de Skye é unha serie de penínsulas, incluíndo Sleat no sur, Strathaird, Minginish, e Waternish ao leste, e Trotternish ao norte. As illas que rodean Skye son: Rona, Raasay, Scalplay, e Soay.
A poboación de Skye, no censo de 2001 era de 9.232 persoas. En contraste con moitas outras illas escocesas, isto representa un crecemento do 4% con respecto ao censo de 1991. A poboación residente aumenta durante o verán, grazas á gran cantidade de turistas e visitantes que chegan á illa.
As principais industrias son o turismo, a agricultura, a destilación de whisky e a artesanía. A cidade principal e capital da illa é Portree, que é coñecida polo seu pintoresco porto.
Historia
En Skye, atópanse sitios que mostran a ocupación de cazadores-recolectores mesolíticos, por exemplo en An Corran, en Staffin, onde hai evidencias de que houbo habitantes nun refuxio de rochas conforme demostrou unha escavación arqueolóxica, na costa de Wester Ross.
Skye sufriu fames negras e migracións masivas contra o remate do século XVIII, deixando a poboación minguada.
Cultura
De todas as Hébridas Interiores, Skye é a que ten máis en común coas Hébridas Exteriores, con case a metade da poboación falante de gaélico escocés, e moitos deles pertencentes á Igrexa Libre de Escocia.
A destilería de whisky de Talisker atópase a unha beira do lago Harport, na costa oeste da illa.
Nesta illa, atópase o castelo Dunvegan, recoñecido coma o castelo máis antigo continuamente habitado de Europa. Ao contrario de moitos castelos europeos, é propiedade privada do clan MacLeod, que residiu alí desde o século XIII.
Vilas e lugares
Portree é a vila máis grande, e o principal centro de servizos da illa, cunha poboación de 2.491 habitantes (censo de 2001). Sconser e Broadford atópanse no lado leste da illa. Outros asentamentos son:
Eucalipto
Eucalipto é a denominación dada ás especies vexetais do xénero Eucalyptus (do grego eu (εὖ), ben, e kalyptos (καλυπτός), cuberto; en alusión ás súas flores: ben cubertas, ben protexidas polo opérculo). O xénero inclúe máis de 600 especies autóctonas de Australia que forman parte da flora característica do continente australiano, existindo apenas un pequeno número de especies propias dos territorios veciños da Nova Guinea e Indonesia. De feito, ningún continente está tan marcadamente caracterizado por un só xénero de árbore como acontece en Oceanía cos eucaliptos.
A especie do xénero eucalipto máis espallada ao longo do país é o eucalipto azul (Eucalyptus globulus Labill.). A FAO, nunha reclasificación da sistemática desta especie, utiliza a forma E. globulus Labill. subsp. globulus. J. S. Labillardiere foi quen identificou esta especie, en 1792, a partir de mostras recollidas en Tasmania.
Historia
Os eucaliptos foron descritos xa polos exploradores españois, portugueses e holandeses a finais do século XVI, tralas súas expedicións polas costas australianas. No século XVIII, estas expedicións foron acompañadas por botánicos e naturalistas que, seguindo o modelo de Linneo, recolleron exemplares da flora e fauna das terras exploradas. Entre elas, a terceira expedición de Cook forneceu o material sobre o que o botánico francés L'Héritier describiu a especie Eucalyptus obliqua en 1788, inaugurando o xénero. En 1800 coñecíanse xa 19 especies; en 1820 xa se describiran 28 máis; en 1840 o número de especies descritas ascendía a 71 e en 1860 a 149. Estudos posteriores dos botánicos George Bentham, Ferdinand von Mueller e, sobre todo, J. H. Maiden e o seu axudante W. F. Blakely, elevaron as cifras a 500 especies e 138 variedades.
A taxonomía da especie, moi discutida e modificada ao longo dos anos, complícase non só pola similitude de boa parte das especies senón tamén pola facilidade coa que se produce a hibridación, especialmente trala reforestación en Europa e América de especies que crecían moi afastadas na súa terra de orixe.
En 1971, os botánicos de Sydney L. D. Pryor e L. A. S. Johnson publicaron unha revisión sistemática (A classification of the eucalypts) na que se establecen sete subxéneros divididos en seccións, series e subseries, especies e subespecies. Os subxéneros son os seguintes:
Distribución
Hai máis de 700 especies de eucalipto e a maioría son nativas de Australia; un número moi pequeno atópase en áreas adxacentes de Nova Guinea e Indonesia. Unha especie, Eucalyptus deglupta, distribúese tan ao norte como as Filipinas. Das 15 especies que se atopan fóra de Australia, só nove son exclusivamente non australianas. As especies de eucalipto cultívanse amplamente no mundo tropical e tépedo, incluídas as Américas, Europa, África, a conca do Mediterráneo, o Medio Oriente, China e o subcontinente indio. Con todo, o rango no que se poden plantar moitos eucaliptos na zona tépeda está limitado pola súa limitada tolerancia ao frío.
Australia está cuberta por 92.000.000 de hectáreas (227.336.951 acres) de bosque de eucalipto, que comprenden tres cuartas partes da área cuberta por bosque nativo. As Montañas Azuis do sueste de Australia foron un centro de diversificación de eucaliptos, o seu nome refírese á brétema azul que prevalece na área, que se cre deriva dos terpenoides volátiles emitidos por estas árbores.
O eucalipto en Galicia
miniatura|200px|Plantación de eucaliptos en [[Viveiro. Obsérvese a diferenza entre as follas novas (nas árbores novas da parte inferior da fotografía) e as adultas.]] Dis que foi Frei Rosendo Salvado (1814-1900), que evanxelizou Australia, quen trouxo a árbore a Galicia a mediados de século XIX, (na súa obra en italiano de 1851 "Memorie storiche dell'Australia particolarmente della missione benedettina di Nuova Norcia e degli usi e costumi degli australiani" describe varias especies de Eucaliptus, Reinifera, Robusta) malia que outras fontes aseguran que as nosas árbores foron importadas dende Portugal. Non hai coincidencia na data exacta da súa introdución: o biólogo Silva Pando afirma que comezou a plantarse en Galicia en 1845-1855; o edafólogo Díaz-Fierros dá como primeira cita en Galicia a de 1863, e tamén supón que procede de plantacións portuguesas, onde se coñecía desde 1839 ; e o botánico Pablo Ramil Rego asegura que Rosendo Salvado enviou as sementes en 1886. As sementes ou plantas véndense en Santiago dende 1873 e o concello de Santiago dispuña de plantas no viveiro do Macelo ese mesmo ano. En 1875 cítase unha plantación de 2000 robustos eucaliptos en Casal D'Orta nas proximidades de Santiago propiedade de Patricio Moreno; e en 1877 fálase de que na provincia de Pontevedra as poboacións multiplícanse dende hai anos. En 1883 a Proposta de Ley de Fomento do Arbolado do Sr. Gabriel de la Puerta Ródenas y Magaña no seu artículo 9 propón a súa plantación nos sitios pantanosos e malsanos.
Nun principio cultivouse como árbore ornamental, como os exemplares na Alameda de Santiago, nos xardíns do Gran Hotel da Toxa (O Grove) ou no Pazo de Rubiáns (Vilagarcía); pero axiña se espallou por toda Galicia e o noroeste peninsular para o seu aproveitamento madeireiro, dado o seu rápido crecemento e facilidade de cultivo na climatoloxía galega: se a mediados da década de 1960 o eucalipto ocupaba en Galicia uns poucos centos de hectáreas, contra 1992 eran unhas 40.000 hectáreas e en 2009 tiñamos xa 375.000. Hoxe está amplamente distribuído por toda Galicia, especialmente na franxa costeira, dado que non medra tan doadamente a alturas superiores aos 500-700 metros de altitude por ser sensible ás xeadas. En calquera caso e aínda que non resiste temperaturas por baixo dos -5 °C, recupérase rapidamente grazas a eses brotes epicórmicos que se mencionaron antes.
Os distintos autores coinciden en que o verdadeiro problema da especie foi a repoboación masiva con eucaliptos que tivo lugar no tardofranquismo, no momento no que cedeu o monocultivo do piñeiro para empezar a subvencionar o eucalipto. Estas subvencións, xunto ao alto prezo que pagaban as papeleiras nun principio, a alta produtividade (que podía chegar a 40 m3 por hectárea e ano) e o abandono do medio rural daqueles tempos de puxante industrialización, fixeron que moitas terras que antes se dedicaban a outros cultivos pasasen a ser sementadas de eucaliptos, mesmo terras agrícolas de alto valor.
Dende hai uns 25 anos estase utilizando nas repoboacións forestais da Galicia interior unha especie resistente ás xeadas e á altitude, o Eucaliptus nitens, que presenta o inconveniente de que a súa madeira non é tan axeitada para a fabricación de pasta de celulosa coma a do eucalipto branco.
O E. globulus representa máis do 95 % da especie en Galicia. Outras especies presentes, como ornamentais ou como especie forestal, son o E. obliqua (de casca fibrosa e madeira de moi boa calidade), o E. viminalis (tamén de cortiza rugosa, pero só na base), o E. macarthuri, o E. calophylla (de flor vermella), o E. camaldulensis, o E. delegatensis (unha das especies que alcanza maior altura) ou o E. robusta.
Lista de especies
miniatura|dereita|250px|Eucaliptal na [[illa das Esculturas (Pontevedra).]]
Consecuencias ecolóxicas
Entre as críticas que se lle fan destaca, en primeiro lugar, o feito de presentar unha extrema avidez pola auga, que pode chegar a causar o desecamento de pozos e leitos de ríos próximos. Nestas elevadas necesidades de auga inflúe a densa rede de raíces, capaz de aproveitar a mínima greta do subsolo.
miniatura|220px|Monte queimado en Brión Esta afirmación, matizada nos últimos anos, acompaña ao eucalipto desde os primeiros momentos da súa introdución. Desta maneira, Eladio Rodríguez escribía (1949) que "Considérasele útil por varios conceptos, pois polo seu rápido desenvolvemento deseca o terreo, contribúe a sanear as localidades pantanosas e crese que as emanacións das súas follas destrúen os xermes das febres palúdicas". Tamén se consideraba, pola mesma razón, bo para curar o paludismo: Cuveiro escribía en 1876 que "Úsase con bo resultado nas febres intermitentes . Faise unha infusión teiforme con catro das súas follas pecioladas ou dúas das sentadas, que se dá dúas veces ó día aínda durante o acceso, pois axiña diminúe a forza. O seu extracto está recomendado nas neuralxias".
Opinións semellantes defendían tamén outros autores igualmente distantes das posicións ecoloxistas. Font Quer escribía en 1961 que "A introdución do eucalipto fíxose para sanear terreos baixos e pantanosos, morada das larvas dos mosquitos, e pensando que non só acabarían coas charcas e zonas húmidas senón coas 'miasmas' do paludismo", para concluír que "Saneou extensos territorios palúdicos do mundo enteiro" (Font Quer, pp. 398–399 ).
miniatura|esquerda|240px|Incendio nun bosque de eucaliptos á beira do Corredor do Morrazo (agosto 2006) Mesmo na 22ª edición do Diccionario da Real Academia Española (outubro de 2012) mantense a mesma tese: "A árbore é de gran utilidade para sanear terreos pantanosos".
Na controversia que acompaña a esta árbore non faltan estudos que quitan importancia a este dato. Díaz-Fierros estimaba que o consumo de auga dun eucalipal, dun piñeiral e dunha carballeira eran practicamente semellantes: 1.195 litros por m2 e ano no primeiro caso, fronte a 1.149 e 978 nas dúas últimas especies, pero só cando a plantación estaba realizada sobre solos de pouca profundidade (menos de 50 cm), xa que cando se situaba en terras agrícolas, profundas, destinadas tradicionalmente a pradeiras e cultivos, a redución do caudal hídrico era do 60%.
miniatura|250px|Coala, coa súa cría, comendo follas de eucalipto Un bosque de eucaliptos pode crear problemas de incendios incontrolables debido á grande altura que acadan estas árbores en pouco tempo de crecemento e á fácil combustión da súa madeira. En bosques mestos de eucaliptos, as lapas dun incendio poden acadar máis de 300 metros de alto, como se pode comprobar en Australia na época da seca. Co incendio poden perder toda a masa foliar, que reaparece sen problemas coas primeiras chuvias.
Os eucaliptos son unhas árbores que provocan alosteria, un fenómeno consistente na emanación de certas substancias químicas que fan que non medren árbores ou herbas doutra clase ao seu redor. En Australia, a flora autóctona está adaptada a estas árbores e aos seus fenómenos alostéricos, de xeito que nese país os eucaliptais si teñen sotobosque, estrato fundamental para o ecosistema dun bosque. Ademais a fauna autóctona (coalas) aliméntase destas árbores, de xeito que se alcanza un ecosistema equilibrado.
Estudos realizados en Galicia sobre eucaliptais vellos e implantados matizan esta observación no sentido de que, ao madurar a masa de árbores, descende a densidade da masa foliar e permítese o acceso da luz solar ao chan. Así, Silva Pando ofrece os seguintes datos: 21 especies vexetais diferentes no caso dos eucaliptais fronte ás 22 especies nas matogueiras ou nos piñeirais, cifra que se eleva a 29 especies nunha fraga consolidada. Ramil Rego daba diferenzas moito máis significativas referidas a un bosque da Mariña lucense: menos de 20 plantas vasculares nun eucaliptal maduro fronte a 60-70 especies nun bosque autóctono.
Conclusións semellantes obtén Silva Pando respecto á concentración de microorganismos no chan destes mesmos tipos de ecosistemas: 15±7 x 106/g de solo nun eucaliptal, 17±7 nun piñeiral fronte a 25±9 nunha fraga. A flora microbiana e fúnguica do chan resulta imprescindible para a formación de humus e a fertilidade do substrato.
Tamén se comprobou unha diferenza significativa na avifauna: mentres que nunha fraga media poden observarse 12,92 especies diferentes de aves, nun eucaliptal só hai 7,84 especies diferentes, segundo estudos realizados pola Sociedade Galega de Ornitoloxía en 2003. Tamén a diferenza no número de aves é similar: 52,1 aves por km2 nunha fraga fronte as 28,5 exemplares nun eucaliptal.
Predadores
miniatura|esquerda|222px|[[Gonipterus scutellatus. Orixinario de Australia, é unha praga do eucalipto en España dende a década de 1990.]] Dende 1990, o eucalipto galego é vítima do ataque dun insecto defoliador, o gorgullo do eucalipto (Gonipterus scutellatus), que se estendeu rapidamente por tódalas plantacións ao non contar con inimigos naturais que controlasen a súa expansión. Dende 1999 combátese con éxito esta praga mediante a liberación controlada dunha pequena avespa, tamén natural de Australia, Anaphes nitens, que actúa como parasitoide específico do gorgullo.
En Andalucía existen outros insectos que actúan como pragas do eucalipto. O Phorocanta semipunctata e P. recurva, foi importado en Europa coas primeiras árbores xa no século XIX, se ben aínda non se detectou en Galicia a causa das condicións climatolóxicas galegas, que non permiten o seu desenvolvemento. Neste caso, o dano prodúceo o desenvolvemento da larva que escava longas galerías baixo a cortiza da árbore e provoca que seque. A praga afecta normalmente a árbores con algún tipo de lesión ou que sofren longos períodos de seca, pero tamén se atopou en exemplares sans e en troncos acabados de cortar.
Outra praga presente en España e Portugal, e ausente tamén en Galicia, é o Ctenarytaina eucalypti (Rhinocola eucalypti), cuxas ninfas se alimentan da saiba das follas. En Portugal tamén está presente o Melolontha sp., cuxas larvas aliméntanse das raíces da árbore.
Tamén hai fungos que afectan os eucaliptos. O Mycosphaerella provoca a putrefacción das follas. Máis común, pero menos daniño é o Botrytis cinerea, que provoca o chamado mal azul; afecta a exemplares novos (antes da aparición das follas adultas) nos que causa a aparición de manchas verde-azulentas no talo e morte das follas.
Aproveitamento
miniatura|250px|Longos toros de eucalipto preparados para a construción de bateas de mexillón. O principal uso comercial do eucalipto consiste no aproveitamento madeireiro, tanto na obtención de madeira como, fundamentalmente, na obtención de pasta de papel, pero tamén para fabricar serraduras, taboleiros de partículas, laminados tipo formica, fibras téxtiles, aceites etc. A madeira non é boa para ebanistería pero, ao ser moi resistente á humidade, vai ben para postes ou para vigas de batea. Outros uso, como o decorativo ou o medicinal, son secundarios e testimoniais.
No ano 2005, o volume de madeira cortada de eucalipto representaba en Galicia o 47,12 % do total das especies forestais, cun total de 2.697.627 m³ (na Coruña ascendía ao 66,29 %). Estudando a serie histórica obsérvase un mantemento nas cifras desde 1997, cando se cortaron 2.730.002 m³. Nese mesmo ano 2005, o prezo medio da madeira de eucalipto foi de 20,41 €/m³, fronte aos 27,08 € no caso do piñeiro.
Usos medicinais
O uso terapéutico das follas do eucalipto é anterior á chegada dos europeos ao continente australiano: os aborixes nativos bebían o cocemento de follas para combate-la febre. Este aproveitamento medicinal acompañou logo á especie segundo se ía expandindo polo mundo e queda reflectido en nomes populares como árbore da saúde ou árbore da febre. Hoxe en día forma parte da farmacopea popular e mais da oficial, tanto en forma de follas desecadas como de aceite esencial.
As follas adultas teñen propiedades balsámicas e antisépticas, polo seu contido en aceites esenciais: eucaliptol (o 1-3%).
En medicina utilízanse as follas, directamente ou trala súa destilación para obter a esencia. O uso máis habitual é por inhalación dos vapores que desprende á cocción, para catarreiras, bronquite, sinusite ou farinxite.
Mediante uso externo (a auga de cocer as follas ou a esencia) utilízase como antiséptico e cicatrizante de feridas. O eucaliptol é un dos ingredientes característicos da pomada Viks VapoRub, xunto ao alcanfor e o mentol, utilizada contra arrefriados e conxestión nos meniños.
Tamén contén substancias tóxicas: a eucaliptina (unha flavona, de acción estroxénica), e desaconséllase o seu uso en embarazadas, durante a lactación e nos meniños. Pode acelerar o metabolismo hepático dalgúns medicamentos, polo que é incompatible co consumo de sedantes, analxésicos ou anestésicos.
Outros usos
Do eucalipto pode extraerse tamén o xilitol, un alcohol de azucres amplamente utilizado como edulcorante na industria alimentaria, especialmente para facer goma de mascar.
Henry Hartsfield
Henry Warren "Hank" Hartsfield Jr., nado en Birmingham, Alabama, o 21 de novembro de 1933 e finado o 17 de xullo de 2014, é un astronauta estadounidense que formou parte das misións STS-4, STS-41-D e STS-61-A.
Traxectoria
Hartsfield graduouse en física pola Universidade Auburn en 1954 e ten un máster en enxeñería pola Universidade de Tennessee en 1971.
Foi seleccionado pola NASA en setembro de 1969. Participou nas misións STS-4, STS-41-D e STS-61-A e pasou un total de 20,12 días no espazo. Deixou a axencia en marzo de 2001.
Referendo de independencia de Bougainville de 2019
Un referendo de independencia non vinculante celebrouse en Bougainville, unha rexión autónoma de Papúa Nova Guinea, entre o 23 de novembro e o 7 de decembro de 2019. A pregunta do referendo era unha escolla entre maior autonomía dentro de Papúa Nova Guinea ou unha completa independencia, e a maioría abosulta dos votantes (98,31%) votou a prol da independencia.
O referendo foi o resultado dun acordo de 2001 entre o goberno de Papúa Nova Guinea e o Goberno Autónomo de Bougainville, que rematou coa guerra civil que ocorreu entre 1988 e 1998. A votación non é vinculante e o Goberno de Papúa Nova Guinea ten a decisión final sobre o futuro de Bougainville. Os observadores declararon que o claro resultado dificulta a Papúa Nova Guinea ignorar ou atrasar unha decisión, mais a independencia podería tardar anos en alcanzarse.
Contexto
Papúa Nova Guinea converteuse nun estado independente de Australia en 1975, e Bougainville obtivo o status de provincia en 1976. En 1988, as tensións evolucionaron nunha guerra civil entre o Exército Revolucionario de Bougainville e as forzas do Goberno de Papúa Nova Guinea. Un tema clave do conflito foi a mina de Panguna, que pechou en 1989.
A guerra civil rematou cun alto ó lume en 1998, que foi seguido dun Acordo de Paz en 2001. O acordo estabeleceu un Goberno Autónomo de Bougainville, e un referendo sobre a independencia de Bougainville que se celebraría 10-15 anos despois da elección do primeiro goberno autonómico de Bougainville, e que tiña como prazo máximo xuño de 2020. O referendo sería non vinculante, e a decisión final quedaría en mans do goberno de Papúa Nova Guinea.
En novembro de 2019, Raymond Masono, vicepresidente da Rexión Autónoma de Bougainville, fixo campaña sobre a reapertura da mina de Panguna se o referendo tiña un resultado faborable á independencia. Panguna pechou en 1989 por mor da guerra e estímase que o valor do cobre chega ós 60 billóns de dólares. Coa independencia, tódolos intereses de Papúa Nova Guinea transferiríanse a Bougainville, dándolle unha participación do 60% en tódolos proxectos e conservando todas as licenzas mineiras. O 40% restante deixaríase para ofertar a investidores.
Planificación
A votación foi orixinalmente proposta para o 15 de xuño de 2019, mais adiouse até o 17 de outubro en medio de acusacións de que o goberno estatal tardou en achegar a maior parte dos fondos prometidos para o referendo. O referendo foi adiado de novo até o 23 de novembro por solicitude da Comisión de Referendo de Bougainville para asegurar a credibilidade do mesmo e para que máis persoas puidesen votar. Ámbolos dous gobernos acordaron que ese sería o derradeiro atraso. A votación foi organizada de tal xeito que durase dúas semanas, dende o 23 de novembro até o 7 de decembro.
A votación tivo que facer fronte a un alto grao de dificultade na organización, xa que a maioría da poboación vive en pequenas aldeas e vilas, e case a metade da poboación é analfabeta.
En outubro de 2018, o antigo Taoiseach de Irlanda, Bertie Ahern, foi designado para presidir a Comisión de Referendo de Bougainville, que se encargou de preparar a votación.
Votantes
En novembro, a comisión rematou a "lista de votantes certificados" para ser utilizada na votación. O número final de votantes foi 206 731, sobre unha poboación total de preto de 300 000 persoas. Os homes que estaban facendo o rito de iniciación upe tiveron permitido votar nuns colexios electorais especiais só para homes. Os habitantes de Bougainville que vivían noutras partes de Papúa Nova Guinea, en Australia ou nas Illas Salomón tamén puideron exercer o seu voto.
Pregunta
A pregunta que se lle fixo ós votantes foi:
Resultados
Os resultados do referendo foron anunciados o 11 de decembro de 2019. Máis do 98% dos votos válidos foron a prol da independencia. Antes da elección, agardábase un resultado positivo da opción independentista, con The Guardian informando de estimacións do 90% a prol da independencia.
Un funcionario declarou que o referendo ía "mellor do agardado", e que os votantes estaban estusiasmados, e Divine Word University dixo que a votación celebrouse nunha atmosfera de celebración.
Repercusións
Despois do anuncio do resultado, John Momis, presidente da Rexión Autónoma de Bougainville, declarou que "polo menos psicoloxicamente, sentímonos liberados". O ministros de Asuntos de Bougainville do goberno de Papúa Nova Guinea, Puka Temu, declarou que "o resultado é crible", pero dixo que Papúa Nova Guinea debería ter tempo para asimilar o resultado. Como o referendo non é vinculante, a independencia deberá ser negociada entre os líderes de Bougainville e Papúa Nova Guinea. A decisión final sobre o status de Bougainville dependerá do Parlamento Nacional de Papúa Nova Guinea. Rod McGuirk da revista Time declarou que "o proceso de converterse nun estado separado podería tardar anos en acadarse."
O primeiro ministro de Papúa Nova Guinea, James Marape, recoñeceu o resultado do referendo e declarou que só comprometería o seu goberno a elaborar "unha folla de ruta que leve a un acordo de paz duradeiro" en acordo coas autoridades de Bougainville. Os funcionarios de Papúa Nova Guinea manifestaron a súa preocupación de que a independencia de Bougainville sentase un precedente para outros movementos de secesión imitadores noutras provincias como Nova Bretaña Oriental, Nova Irlanda e Enga.
Sala Segunda do Tribunal Supremo
A Sala Segunda do Tribunal Supremo é a Sala do Tribunal Supremo español que culmina a xurisdición penal, resolvendo definitivamente os recursos de casación e revisión sobre cuestións criminais. Ademais é o órgano constitucionalmente competente para axuizar aos Deputados, Senadores e membros do Goberno de España, e por iso é a única Sala mencionada especificamente pola Constitución Española de 1978, que lle atribúe competencias exclusivas nesta materia (arts. 71 e 102 CE), a diferenza da Constitución da República que atribuía a competencia para o axuizamento dos altos cargos do Estado ao Tribunal de Garantías Constitucionais.
Historia
O Tribunal Supremo de España é o Tribunal superior en todas as ordes, salvo o disposto en materia de garantías constitucionais, que corresponde ao Tribunal Constitucional. Dentro do Tribunal Supremo, a Sala Segunda constitúe a cúspide da Xurisdición penal, adquirindo especial relevancia polo exercicio das competencias en materia de axuizamento das altas autoridades do Estado, que na Constitución da República correspondían ao Tribunal de Garantías, o que hoxe sería o Tribunal Constitucional.
A Constitución de Cádiz, de 1812, é a orixe do actual Tribunal Supremo. A súa creación apóiase na idea de que "Delegada pola Constitución aos Tribunais, a potestade de aplicar as leis, é indispensable establecer, para que haxa sistema, un centro de autoridade en que veñan reunirse todas as ramificacións da potestade xudicial. Polo mesmo, establécese na Corte un Supremo Tribunal de Xustiza, que constituirá este centro común. Os seus principais atributos deben ser os da inspección suprema sobre todos os Xuíces e Tribunais encargados da administración de Xustiza".
Co "Trienio Constitucional" (1820 a 1823), foron abolidos os antigos Consellos da Coroa e restablecido o Supremo Tribunal de Xustiza.
Esta é, en realidade, a data de constitución efectiva do Tribunal Supremo de España. Unha Real Orde de 15 de agosto de 1836 cambia o nome do Tribunal Supremo de España e Indias polo de Tribunal Supremo de Xustiza, nome que lle outorgaba a Constitución de 1812.
O Título V do Regulamento de 1835 atribúe ao Tribunal Supremo de España e Indias, o coñecemento en primeira e segunda instancia dalgunhas causas criminais ou sobre xurisdicións de señoríos e diezmos que antes eran competencia do Consello de Castela. Nesta data nace a Xurisdición Penal do Tribunal Supremo, hoxe exercida pola Sala Segunda.
A Lei Provisional de Organización de Tribunais de 15 de setembro de 1870 dispón que o Tribunal Supremo estará integrado por un Presidente, catro Presidentes de Sala e vinte e oito Maxistrados. Haberá unha Sala de Goberno e catro de Xustiza: Primeira do Civil, Segunda de admisión do Criminal, Terceira de casación do Criminal e Cuarta de recursos contra a Administración Pública. O Tribunal reunido en Pleno, en única instancia e en xuízo oral e público coñecerá de causas contra Ministros, Presidente das Cortes, Presidente do Tribunal Supremo ou os de Sala, Maxistrados do Tribunal ou das Audiencias e Maxistrados de Sala.
En 1875 por Lei de 20 de xaneiro volveuse a confiar ao Consello de Estado a Xurisdición Contencioso-Administrativa, que máis adiante e por virtude da Lei de 4 de abril de 1904 e Real Decreto de 8 de maio seguinte volveu encomendarse ao Tribunal Supremo.
Durante a Segunda República, por Decreto de 6 de maio de 1931 reorganízase o Tribunal Supremo en cinco Salas: Primeira: para o Civil; Segunda: para o Criminal; Terceira e Cuarta: para o Contencioso-Administrativo; e Quinta: para o Social. A Constitución de 1931 crea unha Sala Sexta de Xustiza militar, asumindo as competencias do Consello Supremo de Guerra e Mariña.
A actual Constitución de 1978 dedica o seu Título VI ao Poder Xudicial e o seu artigo 123 ao Tribunal Supremo recoñecéndoo como o órgano xurisdicional superior en todos ordénes, con xurisdición en toda España, sendo o seu Presidente nomeado polo Rei, a proposta do Consello Xeral do Poder Xudicial, na forma que determine a Lei.
A Constitución da Segunda República outorgaba as competencias para o axuizamento dos altos cargos do Estado ao Tribunal de Garantías Constitucionais, e non á Sala do Penal do Tribunal Supremo. Así se establecía no art 121 que corresponde ao Tribunal de garantías, entre outras competencias, establecer a responsabilidade criminal do Xefe do Estado, do Presidente do Consello e dos Ministros, a responsabilidade criminal do Presidente e os Maxistrados do Tribunal Supremo e a do Fiscal da República.
Sede
miniatura|Acceso á Sala. A sede do Tribunal Supremo atópase en Madrid, na Praza da Vila de París, ocupando dependencias que foron do Palacio e convento das Salesas Reais, fundado pola Raíña Bárbara de Bragança no século XVIII.
O palacio foi deseñado polo francés François Carlier, aínda que debido a unha viaxe deste a Parma, foi Francisco Moradillo quen o levou a cabo, modificando o proxecto orixinal da Igrexa ao incluír dúas torres-campanario. As obras, comezadas en 1750, duraron 7 anos, inaugurándose en 1758. Cando en 1870 as relixiosas foron exclaustradas, o convento destinouse a Palacio de Xustiza, aínda que a igrexa seguiu aberta ao culto.No século XX, o Palacio de Xustiza sufriu dous grandes incendios, resultando gravemente danado no incendio de 1915. A restauración realizouna Joaquín Rojí.
Atribucións
miniatura|Fachada do edificio do Tribunal Supremo. Artigo 57 da Lei Orgánica do Poder Xudicial.
1. A Sala do Penal do Tribunal Supremo coñecerá:
1.º Dos recursos de casación, revisión e outros extraordinarios en materia penal que estableza a lei.
2.º Da instrución e axuizamento das causas contra o Presidente do Goberno, Presidentes do Congreso e do Senado, Presidente do Tribunal Supremo e do Consello Xeral do Poder Xudicial, Presidente do Tribunal Constitucional, membros do Goberno, Deputados e Senadores, Vogais do Consello Xeral do Poder Xudicial, Maxistrados do Tribunal Constitucional e do Tribunal Supremo, Presidente da Audiencia Nacional e de calquera das súas Salas e dos Tribunais Superiores de Xustiza, Fiscal Xeral do Estado, Fiscais de Sala do Tribunal Supremo, Presidente e Conselleiros do Tribunal de Contas, Presidente e Conselleiros do Consello de Estado e Defensor do pobo|Defensor do Pobo, así como das causas que, no seu caso, determinen os Estatutos de Autonomía.
3.º Da instrución e axuizamento das causas contra Maxistrados da Audiencia Nacional ou dun Tribunal Superior de Xustiza.
4.º Dos demais asuntos que lle atribúa esta Lei.
2. Nas causas a que se refiren os números segundo e terceiro do parágrafo anterior designarase de entre os membros da Sala, conforme a unha quenda preestablecido, un instrutor, que non formará parte da mesma para axuizalas.
Aforamentos
Enténdese por “aforado”o cargo que goza dalgún “foro” (privilexio ou dereito) en materia de xurisdición.
Gozan de aforamento ante a Sala do Penal do Tribunal Supremo, o Presidente do Goberno, e os Ministros membros deste, por mandato directo da Constitución, (art. 102 CE). Tamén os Presidentes do Congreso e do Senado, e os Deputados e Senadores, de cuxos procesos por delitos coñecerá igualmente a Sala do Penal do Tribunal Supremo, por mandato directo e expreso da Constitución (art. 71 CE).
Polo xeral a Sala do Penal do Tribunal Supremo só é competente, respecto dos cargos autonómicos, cando os delitos cométense fóra da Comunidade, salvo excepcións, por exemplo, a responsabilidade penal do Presidente da Xunta de Andalucía que só é exixible ante a Sala do Penal do Tribunal Supremo (art. 40.1 e 50.1 do Estatuto de Andalucía).
A regra xeral é a do “aforamento absoluto”, que inclúe o coñecemento de todos os delitos (sexan ou non cometidos no exercicio do cargo) salvo para os xuíces, aos que o aforamento só alcanza para os delitos cometidos no exercicio da súa profesión (“aforamento impropio”).
A razón de ser dos aforamentos está relacionada coa relevancia política dos cargos públicos, para evitar a interferencia de denuncias ou procesos non suficientemente xustificados no exercicio dos cargos que ostentan. Hoxe en día existe unha gran polémica sobre a conveniencia do seu mantemento.
A prerrogativa da inmunidade parlamentaria é diferente do aforamento e implica a esixencia de solicitar e obter a autorización das cámaras lexislativas para poder imputar ou procesar ao parlamentario (“suplicatorio”), o que só está establecido para os Deputados e Senadores, non para os parlamentarios autonómicos.
Composición
A súa composición actual é a seguinte:
Presidente, Manuel Marchena Gómez.
Maxistrados, por orde de antigüidade na Sala (2018):
Cándido Conde-Pumpido Tourón (en servizos especiais no Tribunal Constitucional), Andrés Martínez Arrieta, Julián Sánchez Melgar (en servizos especiais como Fiscal Xeral do Estado),  Miguel Colmenero Menéndez de Luarca, Francisco Monterde Ferrer, Juan Ramón Berdugo Gómez de la Torre, Luciano Varela Castro, Alberto Jorge Barreiro, Antonio del Moral García, Andrés Palomo do Arco, Ana Maria Ferrer García,  Pablo Llarena e Vicente Magro.
Alcaldes de Zagreb
miniatura|[[Logotipo do partido Partido Social-Democrata da Croacia (en lingua croata Socijaldemokratska partija Hrvatske).]] Esta é unha listaxe de tódolos alcaldes ou presidentes do concello municipal de Zagreb ao longo dos anos na cidade de Zagreb, República de Croacia. miniatura|Retrato de [[Janko Kamauf realizado por Bela Čikoš Sesija.]] miniatura|Busto de [[Većeslav Holjevac.]]
Benigno Leirado López
Benigno Leirado López foi un político galego.