cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lingua napolitana
Características
O napolitano é xeralmente considerado como unha lingua italo-románica. Aínda que existen diferenzas notables entre os diversos dialectos todos eles son polo xeral mutuamente intelixibles. Probablemente debido a isto varée tanto o número calculado de falantes. A linguaxe no seu conxunto a miúdo foi vítima da súa situación como unha "linguaxe sen prestixio". O italiano estándar e o napolitano teñen unha comprensión variable, que depende tanto de factores afectivos como lingüísticos. Existen notables diferenzas gramaticais como os substantivos en forma neutra ou a formación do plural única. A súa evolución foi similar á do italiano e outras linguas romances das súas raíces do latín falado.
O idioma non ten carácter oficial en Italia e non se ensina nas escolas. A Universidade Federico II de Nápoles ofrece (dende 2003) cursos de dialectoloxía da Campania na Facultade de Socioloxía, cuxo obxectivo real non é ensinar aos estudantes a falar a lingua, senón o estudo da súa historia, o seu uso, a literatura e a súa función social. Tamén hai en curso intentos lexislativos a nivel nacional para que se lle recoñeza como idioma oficial minoritario de Italia.
A continuación reprodúcese o nosopai na lingua napolitana falado en Nápoles e nun dialecto do norte de Calabria, en contraste cunha variedade de Calabria, o siciliano, italiano e galego.
Condado de Dublín
O Condado de Dublín (en irlandés: Contae Bhaile Átha Cliath, en inglés: County Dublin) é unha antiga subdivisión administrativa de Irlanda que existiu na provincia de Leinster dende a formación dos condados de Irlanda, pasando polo seu recoñecemento oficial en 1898, ata a súa extinción e o desmembramento do seu territorio polo Dáil Éireann en 1994.
Ademais da cidade de Dublín, que xa tiña status administrativo especial dende 1898 e se lle pode considerar un condado de pleno dereito (county-borough), foron creados tres novos condados para fins administrativos en 1994: Fingal ó norte, Dublin meridional ó suroeste e Dun Laoghaire-Rathdown ó sueste.
O condado de Dublín permanece como un condado tradicional, a pesar de non posuír funcións administrativas, é xeralmente respectado para outros fins, principalmente culturais e deportivos.
Segundo Concilio de Nicea
miniatura|Representación do Segundo Concilio de Nicea nunha miniatura de, aproximadamente, o ano 1000 O Segundo Concílio de Niceia foi o sétimo concilio ecuménico do cristianismo, e o último en ser aceptado tanto pola Igrexa católica como pola ortodoxa. Reuniuse do 24 de setembro ao 23 de outubro de 787 en Nicea (sede do Primeiro Concilio de Nicea; agora İznik en Turquía). O tema central foi a lexitimidade da veneración de imaxes de santos que suprimira un edicto do Imperio Bizantino durante o reinado de León III (717 - 741), e que seu fillo Constantino V (741 - 775) aplicara ferreamente.
Historia
A veneración de iconas fora definitivamente abolida polas medidas enérxicas de Constantino V co apoio do Concílio de Hieria (754). Estas tendencias iconoclastas compartíaas o novo emperador, León IV. Tras a súa morte prematura, a súa viúva Irene, como rexente de Constantino VI, desexaba restaurar a veneración de iconas. O concilio de Hieria non tivera a participación das igrexas occidentais e polo tanto non fora aceptado por toda a igrexa, e foi formalmente desacreditado cando Tarasio sucedeu a Paulo o Novo como patriarca de Constantinopla no ano 784. Tarasio desexaba un achegamento ás igrexas occidentais, e convocou un novo concilio, convidando ao papa Hadrián I que aceptou.
O concilio celebrou unha primeira reunión no ano 786, na Igrexa dos Santos Apóstolos de Constantinopla, secasí tras as protestas dos membros da delegación de Roma, que miraban a Constantinopla con desconfianza, disolveuse e trasladouse a Nicea. Participaron cerca de 350 persoas, 308 bispos ou os seus representantes. O patriarca Tarasio presidiu o concilio, celebrándose sete sesións. O concilio concluíu permitindo a veneración das iconas seguindo as pasaxes bíblicas do Êxodo 25:19, Números 7:89, Hebreos 9:5, Ezequiel 41:18 e Xénese 31:34.
Inés de Courtenay (princesa de Acaia)
Inés de Courtenay, nada en 1202 e finada despois de 1247, foi a princesa consorte do Principado de Acaia desde aproximadamente 1229 até 1246.
Traxectoria
Inés era a filla de Pedro II de Courtenay, emperador latino de Constantinopla e de Iolanda de Flandres. En 1217 casou con Godofredo de Villehardouin, príncipe herdeiro de Acaia. En 1229 Godofredo ascendeu como príncipe despois da morte de seu pai, Godofredo I, e Inés ascendeu tamén como princesa consorte. Con todo, o seu matrimonio non tivo fillos e logo da morte do seu esposo, en 1246, regresou a Francia onde morreu despois de 1247.
Illote Tokinivae
Tokinivae, é un illote do atol de Nui, pertencente ao estado de Tuvalu, na Polinesia, no Océano Pacífico. A súa altura media sobre o nivel do mar son 18 metros.
Eleccións xerais de España de 1919
As eleccións xerais de España de 1919 foron convocadas no medio dunha crise política e económica sen precedentes, celebrándose o 1 de xuño de 1919, baixo sufraxio universal masculino. En total foron elixidos 409 deputados ao Congreso dos Deputados, e o partido máis votado foi a coalición dos sectores mauristas e ciervistas do Partido Conservador, dirixido entón por Antonio Maura. O Partido Socialista Obrero Español, o Partido de Unión Republicana Autonomista (PURA) e a Federación Republicana presentáronse xuntos na Conjunción republicano-socialista, pero só alcanzaron 15 escanos.
Foi elixido presidente do Congreso Juan Armada, marqués de Figueroa (substituído o 29 de xullo de 1919 por José Sánchez Guerra) e presidente do Senado Manuel Allendesalazar (substituído máis tarde por Joaquín Sánchez de Toca Calvo). O xefe de goberno foi Antonio Maura, ata que o 20 de xullo foi nomeado Joaquín Sánchez de Toca Calvo. En decembro foi obrigado a dimitir, e dada a incapacidade de Eduardo Dato para formar goberno, foi nomeado xefe do executivo Manuel Allendesalazar o 12 de decembro, quen renunciou o 20 de maio de 1920, momento no que se convocaron novas eleccións.
Van Starkenborghkanaal
dereita|250px Van Starkenborghkanaal é unha canle na provincia de Groningen, Países Baixos. A canle conduce a auga do Prinses Margrietkanaal ó Eemskanaal. Inaugurouse en 1938, ten unha extensión de 27 km e liga as cidades de Stroobos, Grijpskerk, Zuidhorn, Noordhorn, Aduard e Groningen.
Rubén Domínguez
Rubén Domínguez Domínguez, nado o 18 de xuño de 1973 en Vigo, é un adestrador profesional de baloncesto galego, sendo o seu útlimo equipo o Club Ourense Baloncesto na Liga LEB Prata. É tamén licenciado en Psicoloxía.
Traxectoria
Na campaña 2007-2008 Domínguez tamén foi adestrador axudante no Breogán, está vez de Sergio Valdeolmillos, pasando a ser presentado o 23 de xullo de 2009 como primeiro adestrador do equipo, labor que leva a cabo dende aquela. Despois dos malos resultados acadados ao comezo da tempada 2010-11 Rubén Domínguez foi cesado como adestrador do equipo o 12 de decembro. Na seguinte campaña asinara un contrato para adestrar ao Club Ourense Baloncesto, sendo de novo cesado o 3 de febreiro de 2012.
Punto quente
miniatura|300 px|Principais lugares onde acontece este fenómeno O punto quente (hotspot en inglés) en xeoloxía é un foco de actividade do manto terrestre, o cal produce grandes cantidades de magma, que se eleva ata que perfora a codia dando lugar a un volcán. Estas manifestacións de ascensión de magma están relacionadas coa presenza de plumas de ascensión de magma ou que se atopan baixo a codia.
Tectónica de placas
Para a correcto entendemento do fenómeno xeolóxico punto quente é necesario saber que o manto terrestre está constituído por rochas en estado líquido que forman o magma. O magma, do cal se constitúe o manto terrestre, está en constante movemento debido aos diferenciais de temperatura, producindo así as correntes convectivas que son as causantes do movemento das placas que constitúen a codia terrestre. O movemento de placas fai que estas choquen entre elas:
miniatura|300px miniatura|300px
O fenómeno de punto quente
O fenómeno de punto quente adoita aparecer preto dos lugares de subxacemento de placa oceánica, pero existe a hipótese de que estes lugares nos cales se manifesta este fenómeno poderían ser lugares nos cales existían fisuras de antigas divisións entre placas ou o inicio de novos límites entre estas. Tamén se dan lugares baixo a codia continental que teñen relación con este fenómeno.
Este fenómeno xeolóxico mantense activo durante anos e está quedo mentres que a codia está en movemento e se desliza sobre o leste, así pois este movemento crea cadeas de volcáns dos que só está activo o que se encontra enriba do fenómeno, sobre a pluma de ascensión de magma.
Exemplos de puntos quentes
Exemplos clásicos deste fenómeno son as illas Hawai para sinalar os puntos quentes sobre a codia oceánica (esta teoría tamén se aplicou ás illas Canarias, pero aínda no está asegurada) e o punto quente que é o causante dos fenómenos que se producen no parque Yellowstone, ao que se asocian varios volcáns en liña en dirección leste, é un exemplo para este fenómeno na codia continental.
miniatura|300 px|Fenómeno das illas Hawaii
Enxoval funerario
miniatura|300x300px|Diadema do enxoval funerario do [[tesouro de Aliseda (Cáceres), arte tartesa (século -VII).]] Un enxoval funerario, en arqueoloxía e antropoloxía, refírese ós obxectos colocados co corpo dos mortos na súa tumba, xa sexa mediante inhumación ou cremación.
Suxiren a crenza nalgunha forma de vida despois da morte, xa que polo xeral, son bens persoais, provisións para achandar o camiño do defunto na outra vida ou ben, son ofrendas ós deuses. O enxoval funerario é un tipo de ofrenda votiva. A maioría dos enxovais funerarios recuperados polos arqueólogos son obxectos inorgánicos, tales como cerámica e utensilios de pedra e metal, pero existen probas de que tamén se colocaron obxectos orgánicos que se deterioraron dende que se colocaron nas tumbas.
Evolución
Existen evidencias desta práctica, polo menos, dende o paleolico Medio. No Paleolítico Superior, atopáronse enxovais funerarios consistentes en cabeiros perforados de cervo, contas de cunchas mariñas ou algúns obxectos líticos con ocre vermello arredor dos ósos.
Foi así en lugares como as covas de Grimaldi (Italia), onde apareceu un raro chapeu parecido a un bonete con 3000 cunchas e de Cavillon (Francia), onde o esqueleto estaba cuberto con máis de 200 cunchas perforadas e 22 dentes de animais perforados arredor do pescozo, ademais de dous coitelos de pedernal e outro utensilio de hasta de cervo.
Foi moi común durante o Neolítico e na Idade de Bronce, onde obxectos como vasos de incenso, utensilios de sílex, dagas ou colares depositábanse en recipientes de cerámica, que se colocaban nas tumbas.
Algúns dos máis famosos e ben conservados enxovais funerarios son do Antigo Exipto. Alí, que dispuñan até do Libro dos mortos, onde se describía o percorrido do morto até a outra vida, o pensamento da época era moi forte na crenza de que a vida no Máis aló transcorría de maneira semellante á vida neste mundo, polo que os bens depositados nas súas tumbas poderían ser usados polo defunto na vida futura. Tamén pintaban imaxes que presentaba o goce da vida terreal do defunto, os seus traballos e a súa estancia en compaña da súa familia; ás veces, incluíanse figuras de serventes, chamados ushebti, coa intención de que os servisen na súa vida futura. O enxoval funerario do faraón Tutankhamon é famoso porque foi unha das poucas tumbas exipcias que non fora saqueada antes do seu descubrimento por Howard Carter.
Departamento de Apurímac
Apurímac é unha das 25 rexións do Perú. A súa capital é a cidade de Abancay.
Áchase na serra sur do país, na vertente oriental da Cordilleira dos Andes. Esta rexión ten unha superficie de 20,9 mil km² e o seu territorio é un dos máis escarpados do Perú. É mollado de norte a sur por varios ríos a través de profundos canóns até a súa unión co río Apurímac nunha das profundidades maiores da rexión.
Orixe do nome
O nome Apurímac provén do río homónimo que discorre polo seu límite oriental e setentrional. En quechua Apu Rimaq significa «o que fala cos señores [deuses]» ou «oráculo maior»."
Xeografía
Apurímac está situado no sector sueste dos Andes centrais. Limita polo norte cos departamentos de Ayacucho e de Cuzco; polo sur con Arequipa; polo leste co departamento de Cuzco; e polo oeste co departamento de Ayacucho. A altitude media da rexión é de 2 900 msnm.
Clima
Maiormente temperado, cunha temperatura media de 15 °C nos vales. Raramente neva.
Provincias (capital)
222px|miniatura|left|Departamento de Apurímac.
Kevin Séraphin
Traxectoria profesional
Séraphin comezou a xogar ao baloncesto en 2004. Entrou na academia de xuvenís do Cholet Basket en 2006 antes de unirse ao primeiro equipo e facer o seu debut profesional na tempada 2008-09 co Cholet Basket na Pro A League. En 69 partidos co Cholet, fixo 4.56 puntos e 3.52 rebotes en 12.6 minutos de xogo, entre as tres competicións que disputaba o equipo.
Foi elixido na 17ª posición do draft da NBA de 2010 polos Chicago Bulls. O 8 de xullo de 2010, Séraphin foi traspasado aos Washington Wizards xunto a Kirk Hinrich nun intercambio polos dereitos de Vladimir Veremeenko.
Kunsthistorisches Museum
miniatura|Prunkstiege no Museo. miniatura O Kunsthistorisches Museum (Museo de Historia da Arte) de Viena (Austria) é un dos primeiros museos de belas artes e artes decorativas do mundo. O termo Kunsthistorisches Museum aplícase tanto á institución como ao seu edificio principal.
Inaugurouse en 1891 ao mesmo tempo que o Naturhistorisches Museum polo emperador Francisco Xosé I de Austria-Hungría. Os dous museos teñen exteriores idénticos e están un fronte ao outro a ámbolos dous lados da Praza de María Teresa. Ambos edificios foron erixidos entre 1872 e 1891 de acordo aos planos deseñados por Gottfried Semper e Karl Freiherr von Hasenauer.
Os dous museos da Ringstraße encargounos o emperador para encontrar un aloxamento adecuado para a magna colección de arte dos Habsburgo. A fachada do edificio é de pedra arenita. Ten planta rectangular, e acaba nunha cúpula de 60 metros de alto. Está coroado por unha estatua colosal de Palas Atenea. O interior do edificio está luxosamente decorado con mármore, decoracións de estuco, pan de ouro, e pinturas.
Vilar, Chandrexa de Queixa
San Cosme de Vilar é unha parroquia do concello de Chandrexa de Queixa na comarca da Terra de Trives, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 11 habitantes, deles 7 eran homes e 4 eran mulleres, o que supón unha diminución de 1 habitante en relación ao ano anterior, 2006.
Rafael Delgado González
Traxectoria
Comezou a xogar ao fútbol no Alhambra, pasando logo ao Recreativo Granada, filial do Granada. En 1952 debutou co primeiro equipo, co que xogou durante as seguintes catro tempadas na Segunda División, ata 1956. Na última delas (1955/56) anotou 25 goles en 28 partidos, proclamándose máximo goleador da categoría, con dous tantos máis que o segundo, Eduardo Sobrado.
Tralo remate da liga de Segunda, fichou polo Atlético de Madrid, co que debutou xa na Copa do Xeneralísimo dese mesmo ano, marcando un gol en oitavos de final e outro nas semifinais contra o Espanyol, pero non xogou a final contra o Athletic. Debutou na Primeira División na primeira xornada da tempada 1956/57, nunha vitoria fronte ao Deportivo da Coruña en Riazor (0–4), onde tamén anotou un gol. Nesa campaña, dirixida polo adestrador Antonio Barrios, xogou 26 partidos e anotou 11 goles. Permaneceu no club madrileño até a campaña 1958–59, na que debutou na Copa de Europa fronte ao Drumcondra de Dublín.
Na tempada 1959–60 foi cedido ao Deportivo da Coruña, en Segunda División. Debutou co club coruñés no primeiro partido da campaña, nun empate fronte ao Sporting de Gijón en Riazor (1–1), e anotou os seus dous primeiros tantos na cuarta xornada, nunha vitoria fronte á Cultural Leonesa a domicilio (2–3). Ese ano a dianteira habitual do Dépor estaba formada por Amancio, Serafín, Veloso, Jaime Blanco e Vigo. Xogou 18 partidos de liga co Deportivo, anotando 9 goles, quedando o equipo cuarto clasificado, a 5 puntos dos postos de ascenso.
antes de fichar na tempada 1962–63 polo Plus Ultra, de Segunda División, co que descendeu ao final da tempada.
Na tempada 1963–64 firmou novamente polo Deportivo da Coruña, adestrado por Roque Olsen. Participou tan só en 5 partidos, nun ano no que a dianteira do equipo estivo formada por Loureda, Montalvo, Veloso e Lamelo. Ese ano o club coruñés quedou campión, retornando a Primeira División.
Kronoby
No termo municipal de Kronoby encóntrase o Aeroporto de Kokkola-Pietarsaari.
O concello é biilingüe con maioría de falantes de sueco e minoría finesa.
Cenfus de Wessex
Cenfus de Wessex foi un monarca do reino anglosaxón de Wessex.
Traxectoria
Sucedeu a raíña Seaxburh en 674, e morreu pouco tempo despois ese mesmo ano.
Pertencía á liña familiar do Rei Ceolwulf, e sucedeuno seu fillo Aescwine.
Porqueira, Arzón, Negreira
Porqueira é un lugar da parroquia de Arzón no concello de Negreira. Está a 12 quilómetros de Negreira e ten 12 casas habitadas.
IV (álbum de Veruca Salt)
IV é o cuarto álbum da banda estadounidense de rock alternativo Veruca Salt, publicado o 12 de setembro de 2006 a través do selo Sympathy for the Record Industry.
Pokémon Ultra Sun e Ultra Moon
Pokémon Ultra Sun (en ポケットモンスター ウルトラサン; Poketto Monsutā Urutora San) e Pokémon Ultra Moon (en ポケットモンスター ウルトラムーン; Poketto Monsutā Urutora Mūn) son dous videoxogos de rol de 2017 desenvolvidos por Game Freak e publicados por The Pokémon Company e Nintendo para a consola Nintendo 3DS. Forman parte da sétima xeración da serie de videoxogos de Pokémon, sendo versión melloradas de Pokémon Sun e Pokémon Moon, os cales foron lanzados o ano anterior. Son os derradeiros xogos da serie central de Pokémon para a consola Nintendo 3DS. Foron anunciados en xuño de 2017 e distribuíronse internacionalmente o 17 de novembro de 2017.
Ó igual que os títulos anteriores, a historia dos xogos xira arredor dun adestrador Pokémon, neste caso na rexión de Alola (baseada en Hawai). As diferenzas entre Sun e Moon inclúen unha liña argumental alternativa e novas características, como personaxes, Pokémon, e formas diferentes de Pokémon, como a do Pokémon lendario Necrozma.
Os xogos recibiron valoracións positivas polo xeral, eloxiando as características engadidas respecto de Sun e Moon, malia que algúns criticaron que eran demasiado semellante durante a maioría da historia. A finais de 2018, Ultra Sun e Ultra Moon venderon máis de oito millóns de copias en todo o mundo.
Baía de Chimbote
miniatura|Vista de satélite da baía de Chimbote
A Baía de Chimbote, chamada tamén baía El Ferrol, é unha entrada do Océano Pacífico na costa norcentral do Perú. Nela aséntase a cidade de Chimbote.
A baía é a maior e segunda máis meridional, tras a baía de Santa, dunha serie de entradas do Océano Pacífico na costa das provincias de Provincia de Casma e Santa no Departamento de Ancash.
Conforma unha entrada do mar entre o Cerro de La Juventud ou cerro Chimbote e a península de El Ferrol, cerrada ao norte pola Illa Branca e ao sur polas Illas Ferrol.
A Baía de Chimbote é un sitio importante e tradicional de pesca artesanal, aínda que na última metade do século XX empezou a sufrir de contaminación ambiental por parte do vertido de produtos industriais das fábricas de fariña de peixe. Na Baía de Chimbote desemboca o río Lacramarca.
La Mañana (A Coruña)
La Mañana foi un xornal editado na Coruña entre 1888 e 1902.
Historia e características
Xornal de tendencia conservadora, órgano oficioso de Aureliano Linares Rivas, apareceu en febreiro de 1888. Subtitulado Diario Liberal-Conservador dende 1896. Foron os seus directores Eladio Rodríguez González, Pedro Seoane Varela (1895), Ventura García Rivera (1896), Vicente María Pardo Tenreiro e Adolfo Lahorra Tello (1902). Editábase nos obradoiros do propio xornal. Cesou a súa publicación a finais de xullo de 1902, sendo substituído por Diario de La Coruña.
Visuña, Visuña, Folgoso do Courel
Visuña é un lugar da parroquia de Visuña, no concello lucense de Folgoso do Courel na comarca de Quiroga. Tiña 30 habitantes no ano 2012 segundo datos do INE, dos cales 16 eran homes e 14 eran mulleres. Nas súas inmediacións está a Buraca das Choias.
Alende, Eixón, A Pobra do Brollón
Alende é un lugar da parroquia de Eixón, no concello lugués da Pobra do Brollón. Segundo o IGE, no ano 2007 tiña 3 habitantes (1 home e dúas mulleres), unha muller menos que no ano anterior.
Edward Lasker
Edward Lasker, nado en Kempen (Alemaña, agora Polonia) o 3 de decembro de 1885 e finado en Nova York o 25 de marzo de 1981, foi un xogador de xadrez e de go. Concedéuselle o título de Mestre Internacional da FIDE. Lasker foi un enxeñeiro de profesión e autor de libros.
Primeiros anos
Durante a primeira guerra mundial trasladouse primeiro a Inglaterra e despois os Estados Unidos, o lugar de nacemento da súa nai. Cando os Estados Unidos entraron na guerra foi enviado a filas, pero co dereito de exención como alemán. Prescindiu do seu dereito de exención porque lle dixeron que obtería a cidadanía estadounidense máis rapidamente. Con todo, a guerra terminou antes de que fose recrutado.
Carreira de ciencias
Lasker conseguiu graduarse na Universidade Libre de Berlín en enxeñería mecánica e eléctrica. Tamén inventou o tiraleite eléctrico, o que salvou a vida de moitos nenos prematuros e que lle reportou moito diñeiro.
Xadrez
A súa partida máis famosa foi probablemente o sacrifico de dama e a posterior caza do rei ante Sir George Thomas. Pero a cambio perdeu o peón branco de d4, co que Lasker contrarrestou a reacción de Thomas.
Aínda que Lasker tivo un rexistro negativo contra José Raúl Capablanca, sen ningunha vitoria, tivo unhas táboas brillantes contra Capablanca con pezas negras en Nova York en 1924. Lasker normalmente non foi afortunado, por exemplo, Capablanca chegou unha vez un minuto antes de perder a partida por incomparecencia, en Nova York en 1915 e Lasker xogou a Variante de Riga coa que tiña experiencia, pero Capablanca atopou unha continuación vantaxosa sobre o taboleiro.
Viviu no Upper West Side de Nova York ata o momento da súa morte.
Foi amigo do Campión do mundo de xadrez Emanuel Lasker. Existe algunha polémica sobre se son parentes. Edward Lasker escribiu nas súas memorias do Torneo de Nova York de 1924, publicadas en marzo de 1974 na edición da revista Chess Life: "Non descubrín se eramos realmente parentes ata que el (Emanuel Lasker) me dixo pouco antes da súa morte que alguén lle mostrou a árbore da familia Lasker, nunha de cuxas ramas estaba eu."
Go
Logo de dous anos, Emanuel Lasker, entón campión do mundo, volveu a Alemaña. Cando Edward lle dixo que atopara un xogo rival do xadrez, foi escéptico, pero logo de ensinarlle as regras e xogar unha partida, comprendeu que era estratexicamente profundo. Empezaron a estudar o go con Yasugoro Kitabatake, un estudante xaponés, e logo de dous anos puideron derrotalo sen hándicap.
Kitabatake organizou unha partida para Edward, Emanuel e o irmán de Emanuel Berthold, contra un matemático xaponés de visita que era un forte xogador de go. Os Laskers tomaron un hándicap de nove pedras e xogaron en consulta, considerando os seus movementos profundamente, pero o seu opoñente derrotounos sen esforzo e sen gastar moito tempo de reflexión. Logo da partida, Emanuel suxeriu a Edward que viaxaran a Toquio para estudar o go. En 1911, Edward conseguiu un traballo en AEG. Logo dun ano na compañía, intentou pedir o traslado á oficina de Toquio, pero como a compañía só pedía xente que tivese inglés fluído en Toquio, foise a traballar a Inglaterra primeiro. Foi detido durante a segunda guerra mundial e nunca foi a Toquio. Con todo, Sir Haldane Porter deulle permiso para viaxar ós Estados Unidos, que recordou que gañara o campionato de xadrez de Londres en maio de 1914. Lasker contribuíu ao desenvolvemento do go nos Estados Unidos e, xunto a Karl Davis Robinson e Le Hartman, fundou a Asociación Americana do Go.
Partida ilustrativa
Esta é a partida máis famosa de Lasker e unha das máis famosas de todos os tempos:
Ed. Lasker-Sir George Thomas, Londres 1911 (blitz) '''1.d4 e6 2.Cf3 f5 3.Cc3 Cf6 4.Bg5 Be7 5.Bxf6 Bxf6 6.e4 fxe4 7.Cxe4 b6 8.Ce5 O-O 9.Bd3 Bb7 10.Dh5!? De7?? (diagrama á esquerda; 10...Bxe5! 11.Dxe5 Cc6 ou 11.dxe5 Tf5 gaña un peón) 11.Dxh7 !! Rxh7 12.Cxf6 Rh6 (12...Rh8 13.Cg6#) 13.Ceg4 Rg5 14.h4 Rf4 15.g3 Rf3 16.Be2 Rg2 17.Th2 Rg1 18.Rd2# 1-0''' (diagrama á dereita)
Owariki
Owariki ou Owa Riki (antes Santa Catalina) é unha illa das Illas Salomón, que se atopa na provincia de Makira-Ulawa.
Descrición
Os habitantes de Owariki falan a lingua owa. Comparten a mesma cultura coa xente de Owaraha e co extremo oriental de Makira.
Owariki foi visitado, xunto coa veciña Owaraha, polo antropólogo e fotógrafo austríaco Hugo Bernatzik en 1932. Bernatzik documentou coidadosamente a vida cotiá dos habitantes da illa e publicou unha etnografía uns anos máis tarde.
Illote Talalolae
Talalolae, é un illote situado no atol de Nui, pertencente ao estado de Tuvalu, na Polinesia no Océano Pacífico. A súa altura media sobre o nivel do mar é de 16 metros.
María I de Portugal
Maria Francisca Isabel Josefa Antónia Gertrudes Rita Joana, que reinou co nome de María I de Portugal, nada en Lisboa o 17 de decembro de 1734 e finada en Río de Xaneiro o 20 de marzo de 1816, foi raíña de Portugal dende o 24 de marzo de 1777 ata a súa morte. Sucedeu ao seu pai, o rei Xosé I. D. María foi aínda Princesa do Brasil, Princesa da Beira e Duquesa de Bragança. Foi a primeira raíña reinante en Portugal.
Foi coñecida polos nomes de A Piadosa ou A Pía, debido á súa extrema devoción relixiosa (algo que foi demostrado, por exemplo, cando mandou construír a Basílica da Estrela en Lisboa, onde foi enterrada) e finalmente, como María, a Louca (así chamada no Brasil), debido á enfermidade mental manifestada con vehemencia nos últimos 24 anos de vida, despois da morte do seu fillo primoxénito, que rexeitara a vacina contra a varíola, por motivos relixiosos. A familia real fuxiu para o Brasil a 13 de novembro de 1807 deixando Portugal a mercé das tropas de Napoleón. Segundo consta, a raíña tivo que embarcar á forza. Moi relixiosa, pensaba que estaba indo para o inferno. Foi proclamada Raíña do Reino Unido de Portugal, Brasil e dos Algarbes o 16 de decembro de 1815. Cando Napoleón foi derrotado en 1815, María e a familia real atopábanse aínda no Brasil. Morreu aínda no Río de Xaneiro, entón capital do Reino Unido de Portugal, Brasil e dos Algarves.
Mora ting
miniatura|Fragmentos da Pedra de Mora O Mora ting era o lugar onde se elixían os reis suecos durante a Idade Media. Está situada na parroquia de Lagga, na municipalidade de Knivsta, a dez quilómetros ó sueste de Uppsala.
Logo que os svear elixiran un rei os seus súbditos o aclamaban logo de que fora elevado encima dunha pedra plana, coñecida como a pedra de Mor, que estaba arrodeada por moitas outras pedras con inscricións conmemorando eleccións de reis anteriores. Con todo, as pedras foron destruídas en 1515 durante a guerra civil contra os daneses. Seica Gustavo Vasa e Xoán III trataron de reconstruír as Pedras de Moura sen éxito.
Cristián I en 1457 foi o último dos reis de Suecia en ser elixido no lugar. En 1770 Carl Wijnbladh construíu un edificio para gardar os restos das pedras que se conservaban.
Chumbo
O chumbo é un elemento químico da táboa periódica con símbolo Pb (do Latín plumbum) e número atómico 82 segundo a táboa actual, xa que non formaba parte na táboa de Dmitri Mendeleiev. Este químico non o recoñecía como un elemento metálico común pola súa gran elasticidade molecular. Cabe destacar que a elasticidade deste elemento depende das temperaturas do ambiente, as cales distenden os seus átomos, ou os estenden.
O chumbo é un metal pesado de densidade relativa ou gravidade específica 11,4 a 16 °C, de cor prateada con ton azulado, que se empaña para adquirir unha cor cinza mate. É flexible, inelástico e fúndese con facilidade. A súa fusión prodúcese a 327,4 °C e ferve a 1725 °C. As valencias químicas normais son 2 e 4. É relativamente resistente ao ataque de ácido sulfúrico e ácido clorhídrico, aínda que se disolve con lentitude en ácido nítrico e ante a presenza de bases nitroxenadas. O chumbo é anfótero, xa que forma sales de chumbo dos ácidos, así como sales metálicos do ácido plúmbico. Ten a capacidade de formar moitos sales, óxidos e compostos organometálicos.
Características xerais
Os compostos de chumbo máis utilizados na industria son os óxidos de chumbo, o tetraetilo de chumbo e os silicatos de chumbo. O chumbo forma aliaxes con moitos metais, e, en xeral, emprégase nesta forma na maior parte das súas aplicacións. É tóxico, e a intoxicación por chumbo denomínase saturnismo ou plumbosis.
Isótopos do chumbo
O chumbo pode atoparse en moitos isótopos, sendo estables catro deles: 204Pb, 206Pb, 207Pb, e 208Pb.
Ao 204Pb coñéceselle como Chumbo primordial, e os 206Pb, 207Pb e 208Pb fórmanse pola desintegración radioactiva de dous isótopos do Uranio (U-235 e U-238) e un isótopo do Torio (Th 232).
O 210Pb é un precursor do 210Po na serie de decaemento do 238U.
O 210Pb é radioactivo.
210Pb no tabaco
A concentración de 210Pb en fumadores é o dobre que a concentración en non fumadores. Esta diferenza atribúese á inhalación de 210Pb no fume do tabaco.
Fontes de chumbo
O chumbo de cando en cando atópase no seu estado elemental. Preséntase comunmente como sulfuro de chumbo na galena (pbS). Outros minerales de importancia comercial son os carbonatos (cerusita, PbCO3) ) e os sulfatos (anglesita, PbSO4) ). Os fosfatos (piromorfita, pb5Cl(PO4)3), os vanadatos (vanadinita, Pb5Cl(VO4)3) , os arseniatos (mimelita, Pb5Cl(ASO4)3) , os cromatos (crocoita, PbCrO4) e os molibdatos (vulferita, PbMoO4) , os wolframatos (stolzita, PbWO4) son moito menos abundantes. Tamén se atopa chumbo en varios minerais de uranio e de torio, xa que provén directamente da desintegración radioactiva (decaemento radioactivo). Os minerais comerciais poden conter tan pouco chumbo como o 3%, pero o máis común é un contido de pouco máis ou menos do 10%. Os minerais concéntranse ata alcanzar un contido de chumbo de 40% ou máis antes de fundirse ou ceder ante a presenza de fontes de calor extrema.
O uso máis amplo do chumbo, como tal, atópase na fabricación de acumuladores. Outras aplicacións importantes son a fabricación de tetraetilo de chumbo, forros para cables, elementos de construción, pigmentos, soldadura suave, municións, plomadas para pesca e tamén na fabricación desde soldadiños de xoguete ata para facer tubos de órganos musicais.
Estanse desenvolvendo compostos organoplúmbicos para aplicacións como son a de catalizadores na fabricación de espuma de poliuretano, tóxicos para as pinturas navais co fin de inhibir a incrustación nos cascos, axentes biocidas contra as bacterias grampositivas, ácaros e outras bacterias, protección da madeira contra o ataque dos barrenillos e fungos mariños, preservadores para o algodón contra a descomposición e o moho, axentes molusquicidas, axentes antihelmínticos, axentes redutores do desgaste nos lubricantes e inhibidores da corrosión para o aceiro.
Mercé á súa excelente resistencia á corrosión, o chumbo atopa un amplo uso na construción, en particular na industria química. É resistente ao ataque por parte de moitos ácidos porque forma o seu propio revestimento protector de óxido, pero é atacado polas bases nitroxenadas. Como consecuencia desta característica vantaxosa, o chumbo utilízase moito na fabricación e o manexo do ácido sulfúrico,ácido nítrico.
Durante moito tempo empregouse o chumbo como pantalla protectora para as máquinas de raios X. En virtude das aplicacións cada vez máis amplas da enerxía atómica, volvéronse cada vez máis importantes as aplicacións do chumbo como blindaxe contra a radiación.
Na historia
miniatura|200px|[[Baixorrelevo de chumbo, no Museo Cluny (París).]]
O chumbo é un dos metais que desde máis antigo coñeceron e empregaron os homes tanto polo moito que abunda como pola súa facilidade de fundirse. Suponse que Midácritas foi o primeiro que o levou a Grecia. Plinio o Vello di que na antigüidade escribíase en láminas ou follas de chumbo e algúns autores aseguran achar moitos volumes de chumbo nos cemiterios romanos e nas catacumbas dos mártires. O uso de escribir en láminas de chumbo é antiquísimo e Pausanias menciona uns libros de Hesíodo escritos sobre follas de devandito metal. Atopáronse en York (Inglaterra) láminas de chumbo en que estaba gravada unha inscrición do tempo de Domiciano.
No Imperio romano os canos e as bañeiras recubríanse con chumbo ou con cobre,
Na Idade Media empregábanse grandes ferros de chumbo para os teitumes e para revestir a armazón de madeira das frechas ou torres. Tamén se fundían en chumbo moitos medallóns, mascaróns de fontes etc. e había tamén fontes bautismais de chumbo. En 1754 achouse na alcazaba ou alcaicín de Granada unha lámina de chumbo de 30 polgadas (76,2 cm) de longo e 4 (10,16 cm) de ancho con tres dobreces e entre eles, unha cruz e o 17 do mesmo mes e ano un libro de follas de chumbo escritas. Os caracteres destes descubrimentos persuadiron de que eran dunha data anterior ao século VIII.
Na actualidade
A súa utilización como cuberta para cables, xa sexa a de teléfono, de televisión, de internet ou de electricidade, segue sendo unha forma de emprego adecuada. A ductilidade única do chumbo faio particularmente apropiado para esta aplicación, porque pode estirarse para formar un forro continuo ao redor dos condutores internos.
O uso do chumbo en pigmentos sintéticos ou artificiais foi moi importante, pero está decrecendo en volume. Os pigmentos que se utilizan con máis frecuencia e nos que intervén este elemento son:
Jerónimo Saavedra
Jerónimo Saavedra Acevedo, nado nas Palmas de Gran Canaria o 3 de xullo de 1936, é un político socialista canario. Foi presidente do goberno das Canarias de 1983 a 1987 e de 1991 a 1993, así como ministro de Administracións Públicas (1993-1995) e ministro de Educación e Ciencia (1995-1996) de España. Entre 2007 e 2011, coa vitoria nos comicios municipais por maioría absoluta, foi alcalde de Las Palmas de Gran Canaria.
Chumbo
Na actualidade
Utilízanse unha gran variedade de compostos de chumbo, como os silicatos, os carbonatos e sales de ácidos orgánicos, como estabilizadores contra a calor e a luz para os plásticos de policloruro de vinilo. Úsanse silicatos de chumbo para a fabricación de frituras (esmaltes) de vidro e de cerámica, as que resultan útiles para introducir chumbo nos acabados do vidro e da cerámica. A azida de chumbo, Pb(N3)2, é o detonador estándar para os explosivos plásticos como o C-4 ou outros tipos de explosivos H.E. (Highly Explosive). Os arseniatos de chumbo empréganse en grandes cantidades como insecticidas para a protección dos cultivos e para escorrentar insectos molestos como o son cascudas, mosquitos e outros animais que posúan un exoesqueleto. O litargirio (óxido de chumbo) emprégase moito para mellorar as propiedades magnéticas dos imáns de cerámica de ferrita de bario.
Jerónimo Saavedra
Saavedra é doutor en Dereito e diplomado en Administración de Empresas pola Escola de Organización Industrial.
Chumbo
Na actualidade
Así mesmo, unha mestura calcinada de zirconato de chumbo e de titanato de chumbo, coñecida como PETE, está ampliando o seu mercado como un material piezoeléctrico.
Jerónimo Saavedra
Historia política
En 1972 comeza a militar no Partido Socialista Obrero Español (PSOE) e na Unión Xeral de Traballadores (UGT), sendo elixido en 1977 Secretario Xeral do Partido Socialista Canario (PSC-PSOE) e entre 1976 e 1983 membro do Comité Executivo da UGT. Foi deputado polo PSOE pola provincia das Palmas nas primeiras Cortes Constituíntes (1977), volvendo a ser elixido deputado nas eleccións xerais de 1979, 1982 e 1989.
WHSV-TV
WHSV-TV é unha canle estadounidense afiliada á ABC que opera na área de Harrisonburg, Virxinia, durante a era analóxica ocupaba a canle 3 e aínda se publicita como WHSV News 3, desde o paso á televisión dixital ocupa a canle 49, transmitindo simultaneamente na canle 42 para a área de Winchester, Virxinia e Front Royal, Virxinia.
Chumbo
Efectos
O chumbo pode causar varios efectos non desexados, como son:
O chumbo pode entrar no feto a través da placenta da nai. Debido a isto pode causar serios danos ao sistema nervioso e ao cerebro dos nenos por nacer.
Jerónimo Saavedra
Historia política
Foi Presidente do Goberno das Canarias de 1983 a 1987 e de 1991 a 1993.
WHSV-TV
Características
Para alén da canle dixital principal, WHSV opera tres subcanles: WHSV-DT2 afiliada á Fox, TV3 Winchester afiliada a ABC e WHSV-DT4 afiliada a My Network TV.
Jerónimo Saavedra
Historia política
Ministro de Administracións públicas (1993-1995) e Ministro de Educación e Ciencia durante a última lexislatura de Felipe González Márquez como presidente do goberno (1995-1996).
Chumbo
Chumbo no ambiente
Con respecto á súa incidencia nos ecosistemas, o chumbo atópase de forma natural no ambiente, pero as maiores concentracións atopadas no ambiente son o resultado das actividades humanas.
Os sales de chumbo entran nos ecosistema a través dos tubos de escape (principalmente os defectuosos) dos coches, camións, motos, avións, barcos e aeroescorregadores e case todos os tipos de vehículos motorizados que utilicen derivados do petróleo como combustible, sendo as partículas de maior tamaño as que quedarán retidas no chan e nas augas superficiais, provocando a súa acumulación en organismos acuáticos e terrestres, e coa posibilidade de chegar ata o home a través da cadea alimenticia. As pequenas partículas quedan suspendidas na atmosfera, podendo chegar ao chan e á auga a través da choiva aceda.
Jerónimo Saavedra
Historia política
No ano 2000 revelou que era homosexual no prólogo do libro "Outing en España".
Chumbo
Chumbo no ambiente
A acumulación de chumbo nos animais, pode causar graves efectos na súa saúde por envelenamento, e ata a morte por paro cardio-respiratorio. Algúns organismos, como os crustáceos e outros invertebrados, son moi sensibles ao chumbo (dado que o chumbo cando se atopa en exceso deposítase nos ósos e ao non posuílos queda retido no seu organismo), e en moi pequenas concentracións cáusanlles graves mutacións. Rexistráronse casos onde as crías de crustáceos con saturnismo crónico, presentaban extremidades máis longas, deformidades noutras e un comportamento agresivo e pouco coordinado chegando a producirse automutilacións e autolasceracións múltiples, atribuído a alteracións xenéticas xeradas pola contaminación por chumbo.
Outro efecto significativo do chumbo nas augas superficiais, é que provoca perturbacións no fitoplancto, que é unha fonte importante de produción de osíxeno nos océanos e de alimento para algúns organismos acuáticos de variado tamaño (desde baleas ata pequenos peixiños).
Jerónimo Saavedra
Historia política
Presentouse á alcaldía de Las Palmas de Gran Canaria nas eleccións municipais do 27 de maio de 2007 polo Partido Socialista Canario (PSC-PSOE), nas que obtivo maioría absoluta. Foi investido alcalde o 16 de xuño de 2007.
Chumbo
Chumbo nos alimentos
O chumbo, como outros denominados metais pesados, pode estar presente na auga de bebida e nos alimentos, como consecuencia da emisión á atmosfera e ó medio acuático de compostos que conteñen chumbo. Por tal motivo, a súa presenza nos alimentos está considerada como un contaminante (perigo químico) e a Unión Europea fixou en 2006 uns límites máximos de 0,10 mg/kg peso fresco para as carnes dos animais de abasto e 0,50 mg para os despoxos.
Eirexe, Castro de Cabras, Lalín
Eirexe é un lugar da parroquia de Castro de Cabras, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o IGE, no 2011 tiña 14 habitantes (5 homes e 9 mulleres), o que supón unha diminución de 7 habitantes con respecto ao ano 2000.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Chumbo
Estudos sobre a conduta
Un estudo realizado en maio de 2000 polo consultor económico Rick Nevin demostrou que dun 65% a 90% dos crimes violentos realizados en Estados Unidos teñen como causa a exposición ao chumbo. No 2007, Nevin demostrou, nun novo estudo, que a exposición ao chumbo (tomando o nivel en sangue de chumbo) por parte dun 60% dos nenos e adolescentes leva un baixo nivel de coeficiente intelectual, carácter agresivo e antisocial con tendencia ao criminal. Estes estudos foron realizados ao longo de varios anos e en 9 países diferentes; sendo discutidos polo The Washington Post en xullo dese ano. Tamén chamou a atención do científico político de Darthmouth, o Dr. Roger D. Masters quen xunto a outros científicos de envergadura internacional apoian os estudos realizados por Nevin.
Gradefes
Gradefes é un concello español da provincia de León (Castela e León) a 35 km da cidade de León. Ten 206 km² e 1.118 habitantes (INE 2011). A altura media é de 856 metros. Celebra a súa festa o 13 de xuño. Destaca o Mosteiro cisterciense feminino de Santa María la Real fundado en 1177.
Romarís, Arzón, Negreira
Romarís é un lugar da parroquia de Arzón no concello de Negreira. Está a 13 quilómetros ao sur de Negreira, e entre outras ten as seguintes casas: a de Amadora ou de Cartucho, a da Pinta, a de Lourido, a de Gorgal, a de Villar, a de Santiagho, a de Pura, a de Divina ou de Antonio, a de Delfina ou de Manuel da Pontella, a de Laura, a de Sieira, a de Lucita, a de Ferreira, a de Asunción ou do Daloquiro, etc.
Rosalía (homónimos)
O nome Rosalía pode referirse a:
Cordilleira Transversal
Está nos puntos de confluencia entre o Prepireneo, a cordilleira Prelitoral e a depresión central.
Caracterízase pola actividade volcánica localizada na chaira de Olot e o seu ámbito, con conos volcánicos como os de Santa Margarida e o Croscat, e correntes de lava como a masa basáltica de Castellfollit de la Roca. Destacan os picos de Puigsacalm (1515 m), Cabrera (1312 m), Pla d'Aiats (1.306 m) e el Far (1123 m).
Ghost Notes
Ghost Notes é o quinto álbum da banda estadounidense de rock alternativo Veruca Salt, publicado o 10 de xullo de 2015 a través do selo El Camino Records. Producido por Brad Wood, que xa producira o seu álbum de estrea American Thighs, trátase do seu primeiro traballo en contar coa formación orixinal dende Eight Arms to Hold You (1997).
Super 14 2006
A tempada 2006 do Super 14 (actual Super Rugby) foi a 11ª edición da máxima competición mundial de rugby entre franquías, organizada no hemisferio Sur pola SANZAR, entre equipos de Nova Zelandia, Australia e Suráfrica. Esta edición do torneo contou por primeira ocasión con 14 equipos, trala inclusión dos Central Cheetahs e do Western Force no campionato. Os 14 equipos disputaron unha tempada regular con 14 xornadas, seguida duns playoffs entre os 4 mellores equipos. O campionato foi gañado polos Crusaders, o equipo neozelandés que acadou así o seu 6º título, vencendo ós Hurricanes nunha final marcada pola néboa.
A primeira xornada disputouse nos días 10 e 11 de febreiro de 2006, mentres que a final tivo lugar en Christchurch o día 27 de maio de 2006.
Eliminatorias polo título
300px|miniatura|dereita|Final da edición 2006 do [[Super 14 baixo a néboa.]]
Estatísticas
O máximo anotador de puntos do torneo foi Daniel Carter, dos Crusaders, con 221 puntos. O máximo anotador de ensaios foi Lome Fa'atau, dos Hurricanes, con 10.
Tiraleite
miniatura|Tiraleite manual O tiraleite é un aparello manual ou eléctrico para extraer o leite materno. O eléctrico foi inventado e patentado o 4 de outubro de 1927 por Edward Lasker.
Proceso e características
Hai veces en que é conveniente extraer o leite sen que o bebé o consuma, ben manualmente, ou por medios mecánicos. A extracción é adecuada cando se ten unha sensación de ter exceso de leite, ou a nai non pode estar presente sempre durante a lactación, e aínda así quere seguir coa lactación materna. É importante sinalar que na maioría dos casos as bombas de lactación non son tan eficaces na eliminación do leite da mama como o faría o bebé.
Nalgúns casos, o leite dóase para as nais que non producen suficiente leite para os seus bebes. O leite pódese conxelar a -20 °C e conservar por un período de ata 6 meses. O leite desconxelado non se debe volver conxelar de novo.
A temperatura ambiente (19-22 °C), o leite materno pódese conservar unhas 10 horas. E en neveira de 2 a 4 días.
Penedos de Pasarela e Traba
Os penedos de Pasarela e Traba é un afloramento granítico singular, declarado paisaxe protexida galega. Atópase entre os concellos de Vimianzo e Laxe, cos seus límites de oeste a leste pasando pola Galla da Pena Forcada e rematando ao norte pola Torre da Moa e a Pena Forcada e ao sur pola Pedra da Cachucha. O granito rosado de toda esta zona (chamado tamén tipo Traba) chega até a costa creando formas de obxectos ou animais.
Descrición
Non ten cumes moi altos (o maior é de 300 metros) mais a súa irregularidade fai desta zona unha das máis perigosas para a navegación. Os penedos de Pasarela e Traba quedan ao leste da pequena depresión que comunica o Val de Vimianzo co Val de Traba. Tres son os seus picos máis senlleiros que se perfilan no horizonte: a Cachucha, a Galla da Pena Forcada e a Torre da Moa.
Un dos posíbeis percorridos a pé por esta marabilla natural vai de sur a norte, desde Pasarela a Traba. Destaca a Pedra da Barca, chamada así pola súa semellanza cun navío. Nas súas inmediacións están os restos dunha canteira ilegal que asociacións e ecoloxistas conseguiron paralizar. Aquí levántase a Pedra da Cachucha que parece unha boina xigante. Seguindo cara ao norte vense máis rochas de caprichosas formas onde a imaxinación, a nosa posición e a inclinación da luz solar nos axudarán a ver xigantes, esfinxes, un dromedario, unha aguia, unha nave espacial…
O seguinte cumio é a Galla da Pena Forcada, chamada así pola comparación con esta ferramenta de labranza. Este pico é o máis alto deste conxunto con 273 m, e divide os concellos de Vimianzo e Laxe. O último cumio é a Torre da Moa ou Castelo, coroado cunha enorme pena en forma de moa de muíño. Dende aquí hai vistas sobre os Penedos que están fronte el: os de Braño ou Piñeo, e sobre o val de Traba coa súa lagoa e sistema dunar.
Segundo o arqueólogo Antón Rodríguez Casal, neste cumio existe un recinto castrexo do que quedan poucos vestixios. Tamén é posíbel a existencia dunha fortaleza medieval, que se relacionaría co topónimo de Castelo ou Torre da Moa. Atopáronse dúas liñas de muro de perpiaños e cerámica tardorromana e medieval. Ademais, a hipótese dun culto megalítico ancestral neste lugar cobra forza coas mámoas que hai preto desta formación. En 1975 o investigador Pedro Marfany sinalara na Torre da Moa unhas pías de sacrificio castrexas ou romanas, con canles para desaugar que van cara ao precipicio.