cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Avia (automoción)
Historia
miniatura|Avia 4000L (ano 1972). miniatura|Furgoneta Avia de 1981, comercializada como 1000, 1250 e 2000 (idéntica aos [[Nissan Trade|Ebro F260, F275 e F350).]] miniatura|[[Camión Avia L35. Idéntico aos Ebro series L e M.]] En 1923 Jorge Loring Martínez creou en Carabanchel Alto (Madrid) a compañía Talleres J. Loring para a fabricación de material aeronáutico. En 1934 convértese en sociedade anónima, pasando a denominarse Aeronáutica Industrial S.A. (AISA), dedicándose a construír avións de adestramento para o exército da República. Durante a guerra civil trasladouse provisionalmente a Alacant. Ao acabar a contenda volveu a Carabanchel e seguiu construíndo avionetas con motores de ENMASA.
O primeiro vehículo comercial foi o motocarro Avia 200, que ía equipado co motor Hispano Villiers de 197 c.c. e 8,4 CV, freos hidráulicos traseiros e ata 500 kg de capacidade de carga. Estivo en produción ata 1963 en multitude de versións, en función do seu cometido.
En 1960 presentou na Feira de Mostras de Barcelona o prototipo do seu primeiro camión lixeiro: o Avia 2500, que entrou en produción en 1961 cun motor Perkins de 61 CV. Para este proxecto AISA contou co asesoramento do Departamento Técnico de ENASA-Pegaso, pois o INI tiña un 33% de participación en AISA.
En 1962 seguiu o Avia 3500 con motor Perkins de 68 CV e 4192 cc e en 1964 o microbús Avia para 15 pasaxeiros máis o condutor. Desde este ano tamén se fabricaron baixo licenza en Setúbal (Portugal) por SODAG. A gama foise ampliando e, coa aparición do 6500, xa en 1969 producíronse os modelos de 1500, 2500, 3500, 4000 e 6500 kg de carga útil. En 1973 apareceu un modelo de 7000 kg.
A mediados dos setenta, sen deixar a construción de camións, o interese de AISA céntrase na mellora dos seus autobuses, chegando a construílos de 40 prazas. Para iso asóciase con Motor Ibérica, fabricante dos vehículos comerciais Ebro, o seu principal competidor e gradualmente foise convertendo nunha simple segunda marca de Ebro. Cando Nissan Motors comprou Motor Ibérica nos anos 80, a marca Avia desapareceu.
Unha das aplicacións máis interesantes dos camións Avia foi o camión de bombeiros Avia-Deutz fabricado pola subsidiaria española de Klöckner Humbolt Deutz. Baseado nun chasis Avia 3500L, tiña un motor Deutz refrixerado por aire e equipamento anti-incendios Magirus.
O interese espertado en 1962 polo Avia 3500 e, posteriormente, o 6500, que levaba motor Perkins, levou á empresa á fabricación de autocares máis cómodos e de maior capacidade. Existe unha segunda marca europea chamada Avia Camiones, con motor Cummins, pertencente ao Grupo Hinduja. En España, a comercialización levouse a cabo a través de Avia-Trucks Ibérica.
Os camións Avia utilizáronos as Forzas Armadas e a policía españolas nas súas operacións antidisturbios.
GZMúsica
GZMúsica é un portal de internet dedicado á música galega activo desde marzo de 2012. É principalmente unha web de información sobre a actualidade musical, mais tamén conta cunha axenda de eventos, co programa de televisión de crónicas e entrevistas sobre festivais GZMúsica TV (Festivaleiros GZ en 2018, patrocinado pola Deputación de Pontevedra), co Cartafol, unha base de datos sobre artistas, e cunha área con música dispoñible para a descarga gratuíta.
Cedelo
O topónimo galego Cedelo pode referirse a:
Zvi Yehuda Kook
Zvi Yehuda Kook (en צבי יהודה קוק), nado en 1891 e finado en 1982, foi un rabino, líder de Mizrachi, movemento sionista relixioso, coñecido como o profeta do Grande Israel polos seus seguidores.
Traxectoria
Fillo do rabino Abraham Isaac Kook, continuou a súa tradición na yeshiva, Merkaz Haraz, que fundara seu pai en Xerusalén. A súa filosofía inspirou o asentamento de grupos relixiosos en Cisxordania e Gaza, en especial de Gush Emunim, para eles o sionismo secular, a pesar de conquistar a Terra de Israel (Eretz Yisrael), debía dar paso á idade mesiánica que finalizaría coa chegada do mesías.
Aconcagua
miniatura|250px|Aconcagua desde a entrada do parque O Aconcagua é o pico máis alto do cordal dos Andes e por tanto de América do Sur, de toda América e o pico máis alto fóra de Asia, cunha altitude de 6.960,8 metros. Está situado na provincia arxentina de Mendoza. Ó norte e ó leste limita co Val das Vacas e ó sur e ó oeste co Val dos Horcones inferior. Conta con diversos glaciares. Os máis importantes son o glaciar nororiental ou polaco e o do leste ou inglés. Atópase dentro do Parque provincial Aconcagua, e é unha montaña moi frecuentada por andinistas de todo o mundo. O primeiro ascenso foi realizado por Mathias Zurbriggen o 14 de xaneiro de 1897. Estudos xeolóxicos sitúan a elevación do Aconcagua na idade Permotriásica, uns 200 a 280 millóns de anos atrás. A montaña foi creada pola subdución da placa de Nazca baixo a placa Suramericana durante a xeoloxicamente recente oroxenia andina. A orixe do seu nome non está clara, discútese se ven do Arauca Aconca-Hue ou do Quechua Ackon Cahuak (cuxo significado é Sentinela de Pedra)
Rutas
En términos montañeiros, o Aconcagua é tecnicamente sinxelo dende a cara norte, a Rota Normal na que non é necesario o uso de técnicas de escalada aínda que os efectos da altitude son severos (a presión atmosférica é o 40% da existente a nivel do mar). Non se require o uso de osíxeno adicional. Aínda que normalmente, a Rota Normal ascéndese a través de tres campamentos cos seus correspondentes días de descanso. Seguindo a orde crecente de dificultade, a segunda rota máis común é a do Glaciar dos Polacos. Esta aproxímase á montaña a través do Val das Vacas, ascende ata a base do glaciar dos Polacos, cruza a rota normal ata a suba final ó cume.
Castomás, Poboeiros, Castro Caldelas
Castomás é un lugar da parroquia de Poboeiros no concello ourensán de Castro Caldelas na comarca da Terra de Caldelas. Tiña 2 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 1 eran home e 1 muller. Iso supón un aumento da poboación respecto a 2010, cando tiña 2 habitantes (1 home e 1 mullere).
Aconcagua
Rutas
As rotas dende as cristas situadas ó sur e suroeste son as máis duras, considerando a Parede Sur coma a máis esixente.
A primeira ascensión da que se teñen novas foi realizada en 1897 por unha expedición liderada polo británico Briton Edward Fitzgerald. O cume foi alcanzada polo suízo Mathias Zurbriggen o 14 de xaneiro e por outros dous membros da expedición uns sías despois.
O primeiro arxentino en chegar ó cume foi Nicolás Plantamura, pertencente ó exército rxentino, o 8 de marzo de 1934; a primeira muller foi a francesa Adriana Bance, o 7 de marzo de 1940, quen ascendeu acompañada por membros do club andinista de Mendoza. Actualmente antes de subir ó cume é mester adquirir un permiso na autoridade provincial do parque de Aconcagua en Mendoza. Os prezos varían segundo a estación.
Xesús Fernández González
Xesús Fernández González, nado en Chantada en 1870 e finado en Santiago de Compostela o 28 de xaneiro de 1928, foi un escritor e xornalista galego.
Traxectoria
Foi sarxento no Batallón Cazadores de La Habana. Colaborou en Gaceta de Galicia e dirixiu en 1900 Las Riberas de Chantada. Secretario do Círculo Católico de Obreros de Chantada en 1905, foi propagandista do deputado Javier García de Leaniz. Colaborou en El Norte de Galicia, El Regional, La Región e Letras Regionales e foi redactor e administrador de El Eco de Santiago. Foi oficial do Concello de Redondela; funcionario de educación, traballou como oficinista na Escola de Veterinaria de Santiago de Compostela. Cando pechou en setembro de 1924, foi destinado á Escola Normal de Valladolid, aínda que ao mes seguinte foi agregado á Secretaría da Universidade de Santiago de Compostela. En 1921 gañou o certame literario na honra de Armando Palacio Valdés organizado polo Círculo San Fernando de Cádiz coa novela Lo que Dios quiere. En 1925 obtivo o premio de novela curta de El Diario Español de Buenos Aires coa obra Dios te deje ir con bien. Foi correspondente da Real Academia Galega.
Vida persoal
Casou en Santiago de Compostela con Pastora Vázquez Cobas en 1899 e foi pai de María de la Paz e Alfonso Fernández Vázquez.
Obras
miniatura|Antón Piruleiro. Lar. 1925.
En galego
Escribiu en galego unha única obra, a novela ''Como son os do grorioso. Antón Piruleiro'', publicada na colección Lar en 1925.
Serra do Courel
miniatura|300px|[[Dobramento xeolóxico de Campodola-Leixazós, no concello de Quiroga na serra do Courel.]]
A serra do Courel é unha cordilleira montañosa situada no sueste da provincia de Lugo que se estende polos concellos de Folgoso do Courel e Quiroga.
Topónimo
A etimoloxía é descoñecida aínda que semella ter unha orixe galaica. Algúns relaciónano co latín: quadru, quadra a partir do diminutivo quadrellu, quadrella que dá o portugués courelo: ‘nesga de terra de cultivo’. Mais está documentado o topónimo Courel dende o ano 1000. Por iso considérase que podería ser unha voz prerromana ligada á orografía.
Localización e características
Ten unha extensión de 21 020 ha con fortes variacións de altitude, que van dende os 400–500 m no val do río Lor a máis de 1600 m nos puntos máis altos como monte Montouto, monte Formigueiros (1643 m) ou o pico de Pía Paxaro (1610 m). O río Lor e os seus afluentes forman ricos vales con diversos ecosistemas que fan que esta serra sexa a reserva botánica máis importante de Galiza. A poboación da zona é escasa e está moi esparexida, de xeito que os núcleos de poboación son moi numerosos e pequenos.
Nunha sima desta serra atopáronse os restos humanos máis antigos que se conservan de Galiza (entre 8.000 e 10.000 anos) canda os únicos restos de uro (Bos primigenius) achados en todo o país.
Estas terras foron un gran referente nas obras de Uxío Novoneyra, poeta e escritor natural de Parada de Moreda.
CPI Monte Caxado
O CPI Monte Caxado situado nas Pontes de García Rodríguez, naceu no ano 1984 como centro de EXB. No ano 1999 convértese en CPI co que pasa a ter a Educación Secundaria Obrigatoria. Actualmente a súa oferta educativa vai dos 3 aos 16 anos, toda a etapa do segundo ciclo de Infantil e a etapa obrigatoria de Primaria e Secundaria.
Museo etnográfico
O 11 de maio de 1987 inaugurouse oficialmente o Museo etnográfico Monte Caxado, que conta con máis de 4 000 pezas de varias épocas e procedencias. Este museo ten por obxectivo dar a coñecer os útiles, apeiros e ferramentas dos oficios, labranza, e da casa empregados antigamente, fomentando a valoración da riqueza artesanal e cultural galega.
Venus casina
Venus casina Linnaeus, 1758 é unha especie de molusco bivalvo heterodonte da orde dos veneroides e familia dos venéridos.
Distribución
Venus casina habita nas costas do Atlántico nororiental, desde as illas Británicas até as do sur de Marrocos (Agadir), incluíndo as illas Azores, e o mar Mediterráneo.
En Galicia é unha especie pouco abundante, encontrándose nas rías do Golfo Ártabro e as de Arousa, Pontevedra e Vigo.
Bioloxía
Habita en fondos de areas limpas da rexión infralitoral, e é unha especie que se alimenta por filtración das partículas orgánicas que están en suspensión na auga.
Siderurxia
Óxidos -> Hematites (Fe2O3) e a magnetita (Fe3O4)
Carbonatos -> Siderita ou carbonato de ferro (FeCO3)
Os primeiros altos fornos privados xurdiron en Lugo. Concretamente en 1794 en Sargadelos.
Ryan O'Neal
Charles Patrick Ryan O'Neal, nado o 20 de abril de 1941 nos Ánxeles e máis coñecido profesionalmente como Ryan O'Neal, é un actor estadounidense e antigo boxeador afeccionado.
O'Neal adetrou como boxeador afeccionado antes de comezar a súa carreira como actor en 1960. En 1964, comezou a intepretar o papel de Rodney Harrington na serie da ABC Peyton Place. A serie foi un éxito inmediato e lanzou a carreira de O'Neal. Máis tarde, tamén triunfou na gran pantalla, destacando as súas interpretacións en Love Story (1970), polo cal recibiu nomeamentos ós Oscar e ós Globos de Ouro como mellor actor, What's Up, Doc? (1972), Lúa de papel (1973), Barry Lyndon de Stanley Kubrick (1975) e A Bridge Too Far (1977). Dende 2007, tivo un papel recorrente na serie de televisión Bones, na cal interpreta a Max, o pai da co-protagonista Temperance "Bones" Brennan.
Casa Señorial de Rayküla
280px|miniatura|A Casa Señorial de Rayküla A Casa Señorial de Raiküla (en estoniano Raikküla mõis; en alemán Gutshaus Rayküll) é un edificio de arquitectura clasicista situado no Condado de Rapla, Estonia.
Historia
A mansión é un dos exemplos máis belos da arquitectura clasicista de Estonia. Esta Casa Señorial, que aparece mencionada por primeira vez en 1469, está relacionada coa aristocracia xermano-báltica de Curlandia, como as familias dos Staals, os Kankrins e os Keyserlings, e foi un dos principais lugares de reunión para estes aristócratas.
O naturalista Alexander von Keyserling casou en 1844 coa condesa Zénaide Cancrin (1821-1885), filla do ministro de Finanzas do tsar Nicolao I Georg von Cancrin, e adquiriu a mansión co dote do seu matrimonio; alí retirouse en 1847 cando deixou a súa carreira académica.
Na mansión naceu e viviu o filósofo conde Hermann von Keyserling (1880-1946), neto de Alexander, que foi o seu derradeiro propietario. Foi expropiada, como as de toda a nobreza terratenente, polo goberno da nova República de Estonia en outubro de 1919.
A biblioteca da mansión é a biblioteca señorial máis grande de Estonia. O primeiro xardín de rochas de Estonia foi establecido na propiedade polo naturalista Alexander von Keyserling. A escaleira traseira do edificio, completamente renovada, constitúe unha sala de concertos perfecta.
Despois dun incendio en 1960, a casa quedou en ruínas durante moito tempo. Actualmente está sendo renovada. A aproximadamente a 1 km da mansión está o cemiterio familiar da familia de Alexander von Keyserling. Na actualidade celébranse feiras de libros e espectáculos de verán.
Manuel Gómez González
Manuel Gómez González, nado en San Xosé de Ribarteme (As Neves) o 29 de maio de 1877 e finado en Feijão Miúdo (Três Passos, Río Grande do Sur, Brasil) o 21 de maio de 1924, foi un sacerdote católico galego, beatificado pola Igrexa católica.
Traxectoria
O seu labor social na zona incluíu a construción dun obradoiro de olería, un hotel e casas para os sen teito de Nonoai. Tamén introduciu novos cultivos na agricultura da zona.
A revolución brasileira de 1923 converte a rexión fronteiriza entre o Uruguai e o Brasil en moi perigosa, con diversas bandas e comandos actuando violentamente pola propiedade das terras. O 21 de maio de 1924 préndeno a el e mais o seu acólito Adílio Daronch (un neno de 15 anos), que foron torturados e asasinados a tiros, polo que a Igrexa católica os considera mártires.
Culto
O 14 de xuño de 1996 comezou o proceso de beatificación de Daronch e Manuel Gómez e, en decembro de 2006, o papa Bieito XVI recoñecía a existencia do martirio, co que se lles abría o camiño da beatificación. Conforme este proceso, se un crente sofre martirio pola fe, non é necesario que teña milagres demostrados para poder ser beatificado.
A súa beatificación definitiva foi efectuada o 21 de outubro de 2007 polo papa Bieito XVI, no Parque municipal de exposicións de Frederico Westphalen (Río Grande do Sur, Brasil).
San Xurxo, San Xurxo de Piquín, Ribeira de Piquín
San Xurxo é un lugar da parroquia de San Xurxo de Piquín no concello lugués da Ribeira de Piquín na comarca de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 18 habitantes (10 homes e 8 mulleres).
Bravil, Manduas, Silleda
Bravil é un lugar da parroquia de Manduas no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2007 tiña 5 habitantes, deles 2 eran homes e 3 eran mulleres. Isto supón un aumento no número de habitantes.
Parroquias de Silleda
Manduas, Silleda
A Cabra, Sumio, Carral
A Cabra é un lugar da parroquia de Sumio no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña. Tiña 57 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 30 eran homes e 27 eran mulleres.
Cedrón
O topónimo galego Cedrón pode referirse a:
Manuel Anxo Laxe Freire
Manuel Anxo Laxe Freire, nado en Duarría, Castro de Rei o 12 de decembro de 1944 e finado en 2006, foi un escritor e tradutor galego.
Traxectoria
Criado no seo dunha longa familia troncal chairega, cursou a carreira de Maxisterio en Lugo. Aos 21 anos aprobou as oposicións de Maxisterio, exercendo como profesor en distintas aldeas de Galicia. Posteriormente licenciouse en Filoloxía Románica e Filoloxía Inglesa. Desde 1971 foi profesor de inglés nun centro de ensino secundario da Coruña.
O Outeiriño, Poboeiros, Castro Caldelas
O Outeiriño é un lugar da parroquia de Poboeiros no concello ourensán de Castro Caldelas na comarca da Terra de Caldelas. Tiña 8 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 5 eran homes e 3 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 8 habitantes (5 homes e 3 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
The X-Files
The X-Files é unha serie de televisión estadounidense de ficción científica e misterio creada por Chris Carter. Emitiuse orixinalmente dende o 10 de setembro de 1993 até o 19 de maio de 2002 a través de Fox. A serie componse de nove tempadas, con 202 episodios. Unha décima tempada composta de seis episodios estreouse o 24 de xaneiro de 2016 e concluíu o 22 de febreiro de 2016. Logo dos bos resultados do "revival" da serie, The X-Files regresou cunha onceava tempada composta de dez episodios, a cal se estreou o 3 de xaneiro de 2018 e rematou o 21 de marzo de 2018. Ademais da serie de televisión, estreáronse dous filmes, The X-Files: Fight the Future, en 1998, cuxo argumento ten continuidade coa serie, e The X-Files: I Want to Believe, en 2008, seis anos despois de que a serie deixase de emitirse.
O Campo da Aldea, Sumio, Carral
O Campo da Aldea é un lugar da parroquia de Sumio no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña. Tiña 23 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 13 eran homes e 10 eran mulleres.
Somalia británica
A Somalia británica (en inglés, British Somaliland; en somalí Dhulka Biritishka ee Soomaaliya; en árabe, الصومال البريطاني), foi un protectorado británico situado na parte norte do chamado corno de África. Establecido en 1884, alcanzou a independencia o 1 de xullo 1960, integrándose coa Somalia italiana para formar a República Federal de Somalia (coñecida como Somalia). En 1991 proclamou unilateralmente a súa independencia, como Somalilandia, que non foi recoñecida polas institucións internacionais, pero varios países próximos, como Djibuti, manteñen con ela relacións diplomáticas. miniatura|280px|Mapa da Somalia británica.
Límites, extensión e poboación
A súa extensión territorial era de aproximadamente 178 000 km2.
Os habitantes do territorio eran inicialmente nómades na súa totalidade.
Durante o dominio británico apareceron e desenvolvéronse algunhas poboacións: Berbera contaba cuns 30 000 habitantes en 1921; Zeila, 7 000 e Bulhar, 7 300.
Economía
O territorio exportaba produtos gandeiros (peles e coiros, gando vacún, lanar e caprino) e materias de orixe vexetal (goma arábiga e resinas, especias).
Benigno Barros Martínez
Benigno Barros Martínez, finado en Pontevedra o 23 de xuño de 1946, foi un editor, xornalista e político galego.
Somalia británica
Economía
O principal porto da Somalia británica era Berbera. O porto de Zeila foi perdendo tráfico pola competencia do de Djibuti, que tiña liña férrea con Adís Abeba.
Os transportes no interior realizábanse con camelos, e máis tarde tamén con automóbiles.
En 1923 tan só había unha escola no territorio, con 48 alumnos. En 1958 había 37 escolas elementais, unha para europeos (40 alumnos), 9 intermedias (952), unha secundaria (81), outra profesional (22) e 120 escolas musulmás con 2 750 alumnos.
A moeda era, até 1941, a rupia da India británica. Ese ano o protectorado incorporouse ao East African Currency Board, creado en 1919, e a súa moeda pasou a ser o xilin de África Oriental, aínda que até o 1 de outubro de 1951 continuou circulando a rupia india.
Administración
O protectorado estaba administrado por un gobernador que tamén exercía como comandante en xefe. As forzas armadas incluían 400 cameleiros (o Camel Corps) e 500 membros da policía.
O territorio dividíase en tres distritos.
En 1949 un estudo levado a cabo para a Sección de Estudos Africanos da Oficina Colonial chegou á conclusión de que era conveniente crear consellos tribais e municipais. Existía o problema da falta de elites locais e da tradición dunha autoridade indíxena vinculante. Pese a todo, en 1951 creáronse os consellos de distrito, e o 1 de abril de 1953 formáronse os consellos locais de Berbera e Hargeisa.
O gobernador británico era a máxima autoridade lexislativa e executiva. Había un consello de anciáns e funcionarios que se reunía dúas veces ao ano e cuxa función era de asesoramento.
Intereses dos colonialistas europeos na zona
miniatura|170px|Mohamoud Ali Shire, o 26º Sultán de Warsangali.
A mediados do século XIX, Francia, Italia, Gran Bretaña, Exipto e Abisinia interesáronse pola península Somalí.
En 1839 os británicos estableceron unha estación de carboneo en Adén, na costa arábiga fronte a Somalia, como apoio para as súas rotas cara á India. Para abastecer a gornición contaban con subministracións de gando desde a costa somalí.
En 1862, os franceses establecéronse en Obock, no que despois sería a Somalia francesa, e os italianos fixeron o mesmo en 1869 en Assab, que posteriormente formaría parte da Eritrea italiana.
Para iso, en 1888, tras a sinatura en 1883 e 1884 de varios tratados cos entón gobernantes da zona, os sultáns somalís, como Mohamoud Ali Shire, do Sultanato de Warsangali, ese territorio pasou a control británico, de maneira que nese ano de 1888 se creou o protectorado (Somaliland Protectorate).
miniatura|370px|esquerda|Somalia en tempos do Mad Mullah.
Entre 1901 e 1920 o territorio foi atacado polos dervixes do interior. O seu líder somalí, o relixioso e militar nacionalista Sayyid Muhémmad Abd-Al'la al-Hassan ou Mohammed Abdullah Hassan (1856-1920), chamado polos británicos "o mulá tolo" (Mad Mullah), instaurou o Estado dos dervixes, un reino no interior dos territorios somalís, sen límites definidos, e mantivo durante vinte anos unha guerra antiimperialista contra italianos e británicos. Sayyid Muhámmad foi un dos primeiros exemplos de enfrontamento entre a sharia ou lei islámica e a sheer ou costume tradicional somalí.
Este enfrontamento produciuse por primeira vez polo caso de Nuurayn Axmed Sabr, un xeque ahmadiya e home piadoso que foi nomeado cadí (xuíz) da cidad de Baraawa, na costa de Benadir, polo sultán de Zanzíbar Sayyid Barghash, e no seu cargo opúxose ao costume de excluír ás mulleres da herdanza; o cadí foi deposto polos líderes locais, pero foi confirmado máis tarde polos ulemas de Zanzíbar, que o recoñeceron como un xuíz competente. Entre 1914 e 1915 as tropas do maior T. A. Cubitt infrinxiron fortes perdas aos dervixes, pero non foi até 1920 que estes foron finalmente derrotados pola intervención da Royal Air Force. O mulá fuxiu a Imi e faleceu allí en xaneiro de 1921.
Ocupación italiana
Durante a segunda guerra mundial, na Campaña de África Oriental, o protectorado foi ocupado por Italia en agosto de 1940, pero recapturado polos británicos en marzo de 1941.
miniatura|Desembarco británico en 1941.
A defensa británica contaba coa gornición local (Camel Corps) e o Corpo de policía, aos que se engadiron outras forzas, como o rexemento King's Rifles e tropas procedentes da India e de Rodesia. Tamén contaban con forzas aéreas e se apoiaban en fortificacións semipermanentes cuxa construción, iniciada en 1936, obedecía á protección dos accesos a Berbera. En total había 25 000 efectivos para a defensa.
Os italianos contaban con cinco brigadas coloniais reforzadas con carros de combate medios e lixeiros, camisas negras e tropas indíxenas. Os italianos cruzaron a fronteira o 3 de agosto, e o 19 caeu Berbera, última praza en poder dos británicos.
O Reino Unido recuperou o territorio no marco da ocupación da África Oriental Italiana. O 15 de marzo de 1941 producíronse desembarcos de tropas indias, somalís, árabes e británicas. O día 16 tomaron Berbera, co que recuperaron o protectorado.
Acordo con Etiopía
O 29 de novembro de 1954 asinouse un acordo entre os gobernos británico e etíope polo cal o distrito de Haud era devolto a Etiopía. Este territorio formaba parte do protectorado británico en virtude do acordo de 1897, que estipulaba que Etiopía podía reclamalo e a Gran Bretaña debería cedelo nese caso. En xaneiro de 1955 fíxose público o acordo, creando malestar entre a poboación somalí, que usaba o territorio como zona de pasteiros estacionais. As reaccións foron en ocasións violentas. En 1956 os somalís intentaron que se presentase a cuestión de Haud nas Nacións Unidas e perante o Tribunal Internacional de Xustiza. O prestixio da potencia colonial no protectorado foi decaendo e, en xaneiro de 1956, unha delegación somalí visitou o ministerio de Colonias e expresou o seu desexo de que o territorio se unira á Somalia Italiana, daquela baixo administración fiduciaria por mandato da OUN. Cando en maio o subsecretario de Colonias, Alan Lennox-Boyd, visitou o territorio, prometeu melloras económicas e culturais encamiñadas a unha futura independencia, aínda que non dixo que esta fora xunto coa parte italiana.
Independencia do protectorado
En febreiro de 1959, Lennox-Boyd visitou Hargeisa, onde ademais de prometer cambios institucionais, anunciou a posibilidade de que se iniciaran negociacións para a emancipación do territorio. Estas desenvolvéronse nos primeiros meses de 1960.
O protectorado británico accedeu á independencia o 26 de xuño de 1960, mentres que o italiano facíao o 1 de xullo. Inmediatamente ambos os países uníronse baixo a constitución do 1 de xullo de 1960, que contemplaba institucións comúns para un único estado, que se denominaría Somalia, por exemplo 33 membros do parlamento representarían o territorio antes británico, e 88 á parte ex italiana.
Independencia de Somalia
Despois do derrocamento do goberno central de Somalia en 1991, a antiga Somalia británica declarou a súa independencia (non recoñecida) en maio de 1991 como a República de Somalilandia.
Stefan Banach
Stefan Banach, nado en Cracovia o 30 de marzo de 1892 e finado en Lviv o 31 de agosto de 1945, foi un matemático polaco. A súa principal contribución foi a moderna análise funcional.
Traxectoria
Nacido no entón territorio do Imperio Austro-Húngaro, Banach fixo o ensino primario en Cracovia. Marchou da cidade en 1902 para facer o ensino secundario no Henryk Sienkiewicz Gymnasium No 4. Coincidiu en clase con Witold Wilkosz, que acabou converténdose en profesor de matemáticas. Dada a ausencia dun bo profesor de matemáticas no instituto, Wilkosz decidiu mudar para outro en 1906. Porén, seguiu tendo contacto con Banach, que seguiu nese instituto.
Durante ou seus primeiros anos no instituto as súas materias preferidas foron as ciencias naturais e as matemáticas. Nos seus inicios académicos as súas notas foron bastante altas, aínda que no último ano baixaron bastante, o que dificultou a súa promoción.
Despois de rematar o instituto marchou a Lviv (Ucraína), ingresando na facultade de enxeñaría na Universidade Técnica da cidade. Dado que o seu pai non o quixo axudar economicamente, debeuse valer por si mesmo, o que o atrasaba nos estudos. Finalmente graduouse en 1914, pero por causa da primeira guerra mundial decidiu marchar da cidade.
Banach non serviu para o exército ruso, pois non vía ben co ollo esquerdo. Comezou traballando no deseño e construción de estradas, e máis tarde regresou a Cracovia a dar clase en escolas. Frecuentou palestras sobre matemáticas na Jagiellonian University de Cracovia e posiblemente asistiu a conferencias de Stanislaw Zaremba.
En 1916 comezou a relacionarse co matemático Hugo Dyonizy Steinhaus. Indo pola rúa escoitou a Banach co seu amigo Otto Nikodym falando da Medición de Lebesgue, e logo de ter contacto con eles, acabaron fundando unha "sociedade matemática".
Steinhaus faloulles dun problema no que estivera traballando sen lograr resolvelo. Despois dun tempo Banach tivo unha idea para o contra-exemplo requirido. Logo de traballar xunto a Steinhaus, presentáronlle os resultados a Zaremba para a súa publicación, que se viu atrasada pola guerra. Banach apareceu por vez primeira no boletín da Academia de Cracovia en 1918. Banach e Steinhaus produciron moitos traballos matemáticos xuntos. Non é posible saber se faría todo o seu labor sen coñecer a Steinhaus. Ademais diso, tamén foi a través de Steinhaus como coñeceu a súa muller, Lucja Braus, coa que casou en 1920.
A Sociedade Matemática de Cracovia estableceuse en 1919 por iniciativa de Steinhaus. Zaremba presidiu a cerimonia inaugural e foi elixido primeiro presidente da sociedade. Banach deu conferencias nesa sociedade e continuou a producir traballos matemáticos. En 1920 a Sociedade Matemática de Cracovia converteuse na Sociedade Matemática de Polonia.
En 1920 ofrecéronlle a Banach o cargo de asistente de Antoni Łomnicki na Universidade Técnica de Lviv. Alí deu conferencias de matemáticas e intentou levar adiante a súa tese de doutoramento baixo a supervisión de Łomnicki. Non era o procedemento normal, pero non tiña cualificacións matemáticas universitarias.
En 1922 a Universidade Jan Kazimierz de Lviv concedeu a Banach a súa "habilitación" (grao académico conseguido en parte por libre) pola súa tese da Teoría da medida.
En 1924 Banach pasou a ser profesor titular, e pasou o ano académico 1924-25 en París. No período de entreguerras seguiu producindo importantes traballos, e facendo libros didácticos de álxebra, xeometría e aritmética para o ensino secundario. Tamén contribuíu á divulgación das matemáticas, lanzando en 1929 o xornal Studia Mathematica xunto con Steinhaus, tendo como política o foco en análise funcional e tópicos relacionados.
Outra publicación importante foi a serie de Mathematical Monographs (Monografías matemáticas), baixo a redacción de Banach e Steinhaus en Lviv, e Knaster, Kuratowski, Mazurkiewicz, e Sierpinski en Varsovia. O primeiro libro da serie Théorie des Opérations linéaires(Teoría das operacións lineais) foi escrito por Banach e apareceu en 1932. En 1936 Banach deu unha conferencia no Congreso Internacional de Matemáticos en Oslo.
Outra grande influencia de Banach foi o feito de que Kuratowski estivo traballando na Universidade Técnica de Lviv entre 1927 e 1934, colaborando xuntos.
O método de traballo preferido por Banach era reunirse cos seus amigos en cafeterías.
En 1939 Banach conseguiu a presidencia da Sociedade Matemática de Polonia. Ó comezar a segunda Guerra Mundial, as tropas soviéticas invadiron Lviv. Pero como Banach tiña boas relacións cos matemáticos da Unión Soviética, con visitas periódicas, conseguiu manterse no cargo e estivo ben tratado nesa nova administración, ademais de converterse en decano da Facultade de Ciencias da universidade, co nome de Universidade Ivan Franko. Pero a guerra non mudou moito a vida de Banach, que continuaba coas súas investigacións, escribindo os seus libros didácticos, dando conferencias e indo a cafés. Sobolev e Aleksandrov visitaron a Banach en 1940 en Lviv, ó igual que este frecuentaba conferencias na Unión Soviética. Cando Alemaña invadiu a Unión Soviética, Banach, que se establecera en Kíiv, saíu inmediatamente e regresou coa súa familia a Lviv.
A ocupación nazi de Lviv en xuño de 1941 dificultou a súa permanencia na cidade. Durante esta época moitos académicos polacos foron asasinados, mesmo o seu supervisor Lomnicki faleceu nun día de masacre, o 3 de xullo de 1941. Banach chegou a ser apresado baixo a sospeita de traficar con moeda alemá, pero foi liberado un tempo despois. Banach traballou no Instituto Alemán ata a fin da ocupación nazi de Lviv en 1944.
Ó retornar a ocupación soviética, Banach xa aumentara a súa lista de contactos. Coñeceu a Sobolev, pero xa moi enfermo, a pesar de que nos relatos de Sobolev conta que Banach aínda continuaba ben vivaz a pesar da súa grave doenza.
Banach planeaba ir a Cracovia despois da guerra para converterse en presidente da área de matemática na Universidade Jagiellonian, pero morreu en Lviv en 1945 de cancro de pulmón.
Obra
Entre os varios traballos de Banach destacan a súa contribución á teoría das series ortogonais e innovacións na teoría de medida e integración, pero a súa contribución máis importante estivo na análise funcional. Dos traballos publicados por el, a Teoría das operacións lineais, de 1932, é o máis importante. Xunto con asistentes, resumiu conceptos e teoremas da análise funcional para convertelo nun sistema comprensible. No intento de xeneralizar as ecuacións integrais, tamén introduciu o concepto de espazos vectoriais normados, tamén chamados espazo de Banach, ademais de probar varios teoremas desa área. As súas aplicacións axudaron en moitos estudos na análise funcional por un longo tempo.
Ahmed Ibn Majid
miniatura|300px|Fragmento dunha obra de Ahmed Ibn Majid. Ahmed Ibn Majid, nado na rexión de Julphar coñecida hoxe como Ras el Khaimah, un dos Emiratos árabes, en 1432, foi un poeta, navegante e cartógrafo árabe. Foi educado nunha ilustre familia de mariños e gozou da reputación de ser un experto no océano Índico. Era tan célebre, que foi considerado como o maior dos navegantes árabes.
Traballos
Escritor famoso, deixou escritos máis de trinta tratados en prosa e en verso. Sintetizou os coñecementos antigos e forneceu informacións novas sobre os problemas de navegación e de astronomía náutica. O seu libro máis importante foi: Kitab al-Fawa’id fi Usul ‘Ilm al-Bahr wa ’l-Qawa’id (Libro de información útil sobre os principios e as regras de navegación) que escribiu en 1490. Era unha enciclopedia de navegación que describía a historia e os principios das bases da navegación, as fases lunares etc.
Tamén redactou un tratado sobre a navegación no océano Índico, o mar Vermello, o golfo Pérsico e o mar da China.
Ruta á India
A finais do século XV, Vasco da Gama buscando un mariño experimentado para atinxir a India, pediu un piloto en Melinde (porto na Kenya actual), o rei de Melinde ofreceulle un tal Malemo Caná (designase con este nome na obra do cronista portugués João de Barros), que serviu de piloto aos portugueses para chegar ata o porto indio de Calcuta, no Sur da India, onde tamén axudou a Vasco da Gama nos primeiros contactos coas autoridades daquela cidade. Investigadores posteriores identifican a Malemo Caná con Ahmed ibn Majid.
Esfera de Riemann
En matemáticas, a esfera de Riemann (ou plano complexo estendido), chamada así en honor ao matemático do século XIX Bernhard Riemann, é unha esfera obtida do plano complexo mediante a adición dun punto do infinito. A esfera é a representación xeométrica dos números complexos estendidos, denotado como ou, (véxase fig.1 e fig.2), que consiste nos números complexos ordinarios xunto co símbolo \infty\! para representar o infinito.
Os números complexos estendidos son comúns na análise complexa porque permiten a división por cero nalgunha circunstancias, no sentido de facer expresións ben definidas como: Por exemplo, calquera función racional sobre o plano complexo pode estenderse como unha función continua sobre a esfera de Riemann, cos polos da función racional mapeados ao infinito. Máis xeralmente, calquera función meromorfa pode pensarse como unha función continua con contradominio a esfera de Riemann.
En xeometría, a esfera de Riemann é o exemplo típico dunha superficie de Riemann e unha das variedades complexas máis simples. En xeometría proxectiva, a esfera pode pensarse como a recta proxectiva complexa, o espazo proxectivo de todas as rectas complexas en. Como con calquera superficie de Riemann compacta, a esfera tamén pode verse como unha curva alxébrica proxectiva, sendo un exemplo fundamental da xeometría alxébrica. Tamén ten utilidade noutras disciplinas que dependen da análise e da xeometría, como pode ser a mecánica cuántica e outras ramas da física.
Ultimate Alternative Wavers
Ultimate Alternative Wavers é o primeiro álbum da banda estadounidense de indie rock Built to Spill, publicado o 1 de abril de 1993 a través do selo C/Z Records. A banda na época estaba composta por Doug Martsch na guitarra e nas voces, Brett Netson na guitarra e no baixo e Ralf Youtz na batería, aínda que houbo algunhas variacións na instrumentación nuns poucos temas. O álbum foi gravado no estudio Audio Lab de Boise, Idaho no outono de 1992. O traballo quedou descatalogado, pero foi reeditado a finais do ano 2006. O tema "Nowhere Nothin' Fuckup" colle o seu título do personaxe Jason Taverner da obra de Philip K. Dick Flow My Tears, the Policeman Said. As letras desa canción tamén son en gran parte collidas do tema de The Velvet Underground "Oh! Sweet Nuthin'".
A canción "Shameful Dread" conta cun sample do personaxe de The Simpsons Nelson Muntz dicindo o seu famoso "Ha-ha!" Este efecto de son está sacado do episodio "Marge Gets a Job".
Corrosión
Cando un material se combina co osíxeno experimenta unha reacción de oxidación formándose os óxidos correspondentes. Cando esta oxidación ten lugar nun medio húmido ou agresivo recibe o nome de corrosión.
A corrosión é moi perigosa para os materiais por exemplo nas aliaxes de ferro con carbono, a película de óxidos é débil, destrúese con facilidade e a oxidación continua cara ao interior da peza provocando fisuras ou mesmo roturas.
Celas, Sumio, Carral
Celas é un lugar da parroquia de Sumio no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña. Tiña 32 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 18 eran homes e 14 eran mulleres.
Roque de Montpellier
miniatura|San Roque no [[Mosteiro da Armenteira]] miniatura|Retablo e tumba de San Roque en [[Venecia.]] Roque de Montpellier, nado segundo a tradición en Montpellier cara a 1348 (antigamente críase que cara a 1295) e finado en Voghera (Italia) o 15 ou 16 de agosto de 1376 ou 1379 (antigamente críase que en Montpellier en 1327), foi un peregrino francés que se dirixiu a Roma.
Percorreu a península Itálica curando infectados pola peste, e faleceu querido coma un santo. A súa devoción estendeuse rapidamente a partir do século XV. Desde Venecia propagouse o culto cara ao mundo xermánico e os Países Baixos. En 1477, por mor doutra epidemia de peste, fundouse en Venecia unha confraría baixo a súa advocación (Confraternità o Scuole di San Rocco), dedicada á hospedaxe de enfermos de peste. Esta agrupación fomentou a devoción ao santo construíndo capelas e máis centros de acollida por toda Italia. Unha das igrexas máis coñecidas dedicadas a este santo está en París, preto do museo do Louvre, ordenada edificar por Luís XIV en 1563. Actualmente a súa devoción esténdese por toda Europa e Latinoamérica.
O santoral da Igrexa Católica celebra o seu día o 16 de agosto. Santo protector ante a peste e epidemias, a súa intervención foi solicitada polos habitantes de moitas aldeas que, logo de desaparecer o mal, recoñecían a intervención do santo, polo que era nomeado santo patrón da localidade.
Represéntase vestido de peregrino (con bordón e cabaza), cunha ferida na perna e acompañado dun can que o auxiliaba. É patrón dos peregrinos, dos cans, dos contaxiados por epidemias (especialmente a peste e o cólera), dos falsamente acusados, dos inválidos e dos cirurxiáns.
Tradicións de culto
É o copatrón da cidade de Santiago de Compostela dende 1517, ano en que por mor dunha epidemia de peste a cidade encomendouse ao santo coa promesa de que se os libraba o farian patrón da cidade. Dende ese ano todos os 16 de agosto a Corporación Municipal renova o Voto da Cidade.
Tamén se celebra, entre outros lugares, no barrio de San Roque de Vigo e en Carballedo (Cerdedo-Cotobade).
En Llanes é Festa de Interese Turístico Nacional, celebrándose unha gran procesión coa imaxe do Santo e un Festival Folclórico co baile do Pericote, así coma o Encontro Rexional de Gaiteiros.
Man Ray
Man Ray (Emmanuel Rudzitsky, ou Rudnitsky ou Radnitzky, ou tamén Radenski) nado en Filadelfia (Pensilvania) o 27 de agosto de 1890 e finado en París o 18 de novembro de 1976, foi pintor, fotógrafo e director de cine estadounidense, actor do dadaísmo en Nova York e do surrealismo en París.
Traxectoria
A súa carreira comeza en Nova York; xunto co seu amigo Marcel Duchamp forma a rama americana do movemento Dada. Despois dalgunhas experiencias artísticas infrutuosas, en particular unha publicación sobre o Dada en Nova York en 1920, Man Ray chega á conclusión de que «Dada non pode vivir en Nova York».
O 14 de xullo de 1921 chega ao Le Havre (Sena Marítimo) e diríxese a París onde é acollido por Marcel Duchamp. A mesma noite preséntano aos surrealistas Louis Aragon, André Breton, Paul Éluard e Gala, Théodore Fraenkel, Jacques Rigaut e Philippe Soupault. Instálase no barrio de Montparnasse e enamórase da cantante francesa e modelo Kiki de Montparnasse. Tamén coñece o modisto Paul Poiret. Realiza numerosas fotografías de moda que son publicadas en revistas. Con Jean Arp, Max Ernst, André Masson, Joan Miró e Pablo Picasso presenta as súas obras á primeira exposición surrealista da galería Pierre en París, en 1925.
En Montparnasse, durante trinta anos, Man Ray revoluciona a arte fotográfica. Os grandes artistas da súa época posan para el, como James Joyce, Gertrude Stein ou Jean Cocteau. En 1934 Meret Oppenheim posa núa para el, resultando unha das súas serie de fotos máis famosa.
En 1940, tras a derrota de Francia, Man Ray consegue chegar a Lisboa e embarca para Estados Unidos xunto con Salvador Dalí, Gala e o cineasta René Clair. Chegado a Hollywood recibe proposicións de exposicións e decide volver pintar.
Falecido en París en 1976, foi inhumado no cemiterio de Montparnasse e na súa tumba pódese ler o epitafio: «Unconcerned, but not indifferent» (Desapegado, pero non indiferente).
Paíme, San Xurxo de Piquín, Ribeira de Piquín
Paíme é un lugar da parroquia de San Xurxo de Piquín no concello lugués da Ribeira de Piquín na comarca de Meira.
O Castro, Manduas, Silleda
O Castro é un lugar da parroquia de Manduas no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2007 tiña 26 habitantes, deles 10 eran homes e 16 eran mulleres. Isto supón un aumento no número de habitantes.
Mark Rothko
miniatura|Selo de Letonia Marcus Rothkowitz, nado en Daugavpils, Letonia o 25 de setembro de 1903 e finado en Nova York, Estados Unidos de América o 25 de febreiro de 1970, foi un pintor e gravador coñecido como Mark Rothko (en letón, Marks Rotko), que viviu a maior parte da súa vida nos Estados Unidos. Foi asociado co movemento contemporáneo do expresionismo abstracto, a pesar de que en varias ocasións expresou o seu rexeitamento á categoría «alienante» de pintor abstracto. En 1925 iniciou a súa carreira como pintor en Nova York de modo autodidacta. Ao redor de 1940 realizaba unha pintura moi similar á obra de Barnett Newman e Adolph Gottlieb, próxima ao surrealismo e infestada de formas bimórficas. A partir de 1947 o seu estilo cambiou e comezou a pintar grandes cadros con capas finas de cor. Co paso dos anos, a maioría das súas composicións tomaron a forma de dous rectángulos confrontados e con bordos esvaecidos por veladuras.
Son frecuentes os grandes formatos que envolven o espectador, coa finalidade de facerlle partícipe dunha experiencia mística, xa que Rothko daba un sentido relixioso á súa pintura. Ao final da súa vida os seus cadros son de tonalidades escuras, con abundancia de marróns, violetas, granates e, sobre todo, negros. Corresponde a esta época a capela Rothko da familia De Menil, en Houston, un espazo de oración onde catorce cadros rodean un espazo octogonal dedicado á meditación.
Infancia
Mark Rothko naceu no seo dunha familia xudía de Daugavpils, no Imperio Ruso do que Letonia formaba parte. O seu pai Jacob, era un farmacéutico e intelectual, que educou os seus fillos con ideas seculares e políticas, no canto de normas relixiosas, e a súa nai era Anna Goldin Rothkowitz. Rothko foi o cuarto fillo deste matrimonio. Os seus irmáns eran Sonia, Moise (quen cambiou o seu nome máis tarde a Maurice) e Albert. Aos cinco anos, foi inscrito nun cheder, onde estudou o Talmud e foi o único dos irmáns en recibir este tipo de educación relixiosa. Todos os seus irmáns máis vellos foron educados en escolas públicas, baixo unha doutrina laica.
Durante o período da Rusia tsarista, Daugavpils estivo libre de violencia, a pesar de que no ambiente xeral os xudeus eran culpados polos males que caeran sobre Rusia. No entanto, crese que a súa nenez estivo infestada de medo, debido a que puido presenciar algún acto de violencia ocasional levado a cabo polos cosacos cara aos xudeus que tentaban facer levantamentos revolucionarios. Deste período existe unha memoria que foi manifestada en varias ocasións por Rothko, na que expresa:
Algúns críticos interpretaron o uso tardío das formas rectangulares na obra de Rothko como unha representación destas tumbas. Con todo, os seus recordos foron cuestionados debido a que non se cometeu execución masiva ningunha durante ese período en Daugavpils ou nos arredores.
Emigración aos Estados Unidos
O seu pai, Jacob, decidiu emigrar aos Estados Unidos en 1910, coa axuda financeira do seu tío Samuel —quen cambiou o seu apelido a Weinstein—, e partiu co temor de que os seus fillos fosen recrutados no exército tsarista. Nesta época numerosos xudeus abandonaron Daugavpils debido ao comezo das purgas cosacas e Jacob con dous dos seus irmáns lograron saír de Rusia, para establecerse en Portland, Oregón como fabricantes de roupa.