cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baruch de Spinoza
Ética
A filosofía de Spinoza ten moito en común co estoicismo, mais difire moito dos estoicos nun aspecto importante: rexeitou a afirmación de que a razón pode dominar a emoción. Polo contrario, defendeu que unha emoción pode ser superada soamente por unha emoción maior. Para el, a distinción crucial era entre as emocións activas e pasivas, sendo as primeiras aquelas que son comprendidas racionalmente e as outras as que non o son.
O desexo e a afectividade
Para Spinoza todo ser particular (todo individuo) é unha expresión (un modo) da substancia. Polo que todo ser prolonga por si mesmo a forza desbordante da Natureza creadora, é dicir, trata de perseverar no seu ser, de afirmarse e realizarse cada vez máis. O ser humano non escapa a esta lei. Por iso Spinoza puido dicir que "a esencia do home é o desexo".
A afectividade non é outra cousa que a modulación do desexo: cando o desexo, entendido como potencia individual de existir cada vez máis de acordo coa natureza propia de cada un, exprésase e realízase, sentimos alegría; cando se ve contrariado, expresamos tristura. Todos os matices da afectividade consisten na diferenciación interna desas dúas tonalidades fundamentais que son a alegría e a tristura. Así o bo para un ser é o que lle permite existir cada vez máis en conformidade coa súa natureza e que experimenta como unha necesidade positiva. Unha necesidade e unha forza cuxa fonte última é a propia Natureza-Deus-Substancia. Spinoza di que "non desexamos unha cousa porque sexa boa, senón o contrario: porque a desexamos dicimos que é boa".
Aquí o xerme dun individualismo moral radical, pero é mester coidarse de interpretalo superficialmente. En efecto, debe estar orientado polo coñecemento verdadeiro de si mesmo. O saber filosófico supremo que permite a cada un recoñecerse como expresión da substancia; esta é o último obxecto e a fonte primeira do desexo humano.
Varios
Albert Einstein cando en 1921 lle preguntou ao rabino H. Goldstein, de Nova York, se cría en Deus, respondeu: “Creo no Deus de Spinoza, que se revela por si mesmo na harmonía de todo o que existe, e non no Deus que se interesa pola sorte e polas accións dos homes”
O retrato de Spinoza estaba impreso nos antigos billetes de 1000 floríns, a moeda oficial dos Países Baixos ata á introdución do euro no 2002.
Pachacuti
Pachacuti Inca Yupanqui (en Pachakutiq Inka Yupanki) ou simplemente Pachacuti, foi o noveno Sapa Inca do Curacazgo de Cuzco, transformándoo no Imperio Inca (Tawantinsuyu). Moitos arqueólogos cren que o famoso Machu Picchu foi construído como unha residencia para Pachacuti.
En quechua Pachakutiq significa "o que sacode a terra", e Yupanki significa "con honra". Durante o seu reinado, Cuzco medrou dende un pequeno poboado até un imperio que puido competir e chegar a dominar os chimú. Como emperador, comezou unha era de conquista na que, en tres xeracións, se estendeu o dominio inca dende o val de Cuzco até abranguer case todo o oeste de América do Sur.
Fonte Arcada, Penafiel
Fonte Arcada é unha freguesía portuguesa do concello de Penafiel, cunha área de 5,35 km² e 1.606 habitantes (2011). Densidade: 300,2 hab/km².
Manny Machado
Manuel Arturo Machado, máis coñecido como Manny Machado, nado o 6 de xullo de 1992 en Hialeah, Florida, é un xogador profesional de béisbol estadounidense de orixe dominicano. Xoga nas posicións de terceira base e parador en curto para os San Diego Padres da Major League Baseball (MLB). Criado en Miami, onde acudiu ao Brito High School, xa destacou desde novo, sendo escollido na terceiro lugar do Draft da MLB de 2010 polos Baltimore Orioles. Batea e lanza a pelota coa man dereita.
Les Masies de Roda
200px|miniatura|Barrio de les Cases Noves. Les Masies de Roda é un concello da provincia de Barcelona, en Cataluña, pertencente á comarca de Osona. Está situado xunto ao río Ter.
Coristanco
Coristanco é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Bergantiños. Segundo o IGE no 2018 tiña 5.950 habitantes (6.706 no 2014, 6.974 no 2012, 7.102 no 2011, 7.165 no 2010). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».
Situación
O concello limita ao norte con Ponteceso e Carballo, ao sur con Santa Comba, Zas e Tordoia, ao leste con Carballo e ao oeste con Cabana de Bergantiños. A principal vía de comunicación é a estrada AC-552, que une A Coruña con Fisterra.
Hidrografía
A lagoa de Alcaián, tamén coñecida como Braña Rubia, está situada na parroquia de Seavia, ao pé do monte Bubela. Malia o seu nome, é unha braña, e só ten auga estancada nas épocas máis chuviosas. Na actualidade está moi descoidada e apenas ten patrimonio ecolóxico. O nome de Alcaián débese á lenda de que baixo a lagoa hai unha cidade somerxida (lenda repetida noutras moitas outras lagoas) chamada Alcaián. Outra lagoa do concello é a lagoa de Cuns.
Demografía
Fonte INE, 1857-2011; IGE, [http://www.ige.gal/igebdt/esqv.jsp?ruta=verTabla.jsp?OP=1&B=1&M=&COD=1558&R=9915&#x5B;15029&#x5D;&C=0&#x5B;all&#x5D;&F=&S=&SCF= Series históricas de poboación. Poboación para Galicia, provincias, comarcas e concellos]
Historia
Hai restos megalíticos no concello, unhas 30 mámoas construídas hai uns 8.000 anos, sendo os mellor conservados os catro que hai no monte Lume de Suso e os de Porcariza, en Xaviña.
A partir do século VI a. C. chegou a cultura castrexa traída polos ártabros. Na zona establecéronse os Brigaecini, que deron nome á comarca. Consérvanse oito castros catalogados, en moi mal estado de conservación debido ó uso das súas pedras noutras construcións ou peches de leiras.
Coa romanización comezaron a mellorarse as comunicacións, con construcións como a ponte Lubiáns sobre o río Rosendo.
Durante a Idade Media a zona estivo dominada polo arcebispo de Santiago, o mosteiro de San Mamede de Seavia e o conde de Traba. Na torre de Nogueira viviron os Bermúdez de Castro.
O concello de Coristanco constituíuse en 1835, formando parte do partido xudicial de Carballo. Con anterioridade a maioría das súas parroquias pertencían a Santiago de Compostela.
Patrimonio arquitectónico
A ponte Lubiáns cruza o río Rosendo, afluente do Anllóns. Une o concello de Carballo con Coristanco, no lugar de Montecelo, na parroquia de Oca.
Foi construída no século I, e por ela discorría a vía XIX do itinerario de Antonino, tamén chamada Per loca maritima. Até a construción moitos anos despois da Ponte Nova uns metros máis abaixo serviu de paso entre A Coruña e Fisterra. Nas súas orixes tiña cinco arcos, contando na actualidade con 4. Ten 40,5 metros de lonxitude e 2,6 de ancho. A súa maior altura sobre o río é de 5,4 m. Aínda conserva a calzada de lousas.
A torre de Nogueira está situada no lugar de Nogueira, na parroquia de Seavia. É de forma rectangular e estilo gótico, de 13 m de altura. Formaba parte do pazo-fortaleza dos Bermúdez de Castro, levantado no século XV. O pazo tiña dúas torres, de carácter defensivo.
O pazo de Cereo Vello conserva entre dous pináculos barrocos unha pedra de armas co emblema dos Manueles, descendentes do infante Xoán Manuel, á súa vez descendente de Afonso X o Sabio. O escudo é cuartelado con dous leóns rampantes con dous brazos armados. Consérvanse tamén os emblemas doutras familias nobres de Bergantiños, como os Vilardefrancos e os Pardiñas.
Outros dous pazos son o de Ferreiros, que pertenceu a un descendente de María Pita, e o de Ponte, en Verdes, que conserva restos dunha torre con pequenas garitas e unha gran muralla arredor da construción.
Irmandade
Coristanco está irmandado dende 1998 con La Guyonnière situado no departamento Vendée na rexión Países do Loira.
Intel 4004
miniatura|250px|Intel 4004. O Intel 4004 (i4004) é un microprocesador de 4 bits deseñado por Intel, que foi lanzado ó mercado o 15 de novembro de 1971.
Historia
O i4004 foi lanzado nun paquete de 16 pines CERDIP o 15 de novembro de 1971. O 4004 foi o primeiro procesador de computadora deseñado e fabricado polo fabricante de chips Intel, quen previamente facía semicondutores de chips de memoria. Os principais deseñadores do chip foron Marcian Hoff (arquitectura 1969) e Federico Faggin (deseño 1970-1971) de Intel e Masatoshi Shima de Busicom (posteriormente de ZiLOG, a empresa fundada por Faggin e Ralph Ungermann, exclusivamente dedicada aos microprocesadores).
Aplicacións
O deseño do i4004 era moi eficaz para ser empregado en calculadoras e dispositivos de control. Existen ata uns poucos vellos sistemas de control de semáforos en uso construídos co i4004.
Lagenorhynchus
Aínda que antigamente estaba considerado como monofilético, na actualidade estudos e análises xenéticas do citocromo b mitocondrial indican que as especies de Lagenorhynchis non constitúen un grupo natural, senón que é parafilético.
Intel 4004
Artigo de colección
O Intel 4004 é un os chips coleccionables/antigos máis cobizados do mundo. No 2004, cada un deses chips alcanzaron ao redor de 400 dólares estadounidenses en eBay.
Lagenorhynchus
Descrición
O xénero Lagenorhynchus foi descrito en 1846 polo naturalista inglés John Edward Gray, no seu traballo
Sinónimos
O xénero coñeceuse tamén polos sinónimos seguintes:
Taxonomía problemática
Aínda que antigamente o xénero estaba considerado como monofilético, na actualidade estudos e análises xenéticas do citocromo b mitocondrial indican que as especies de Lagenorhynchis non constitúen un grupo natural, senón que é parafilético.
May-Collado e Agnarsson (2006) consideran a L. cruciger e L. australis como situados filoxeneticamente entre as especies de Cephalorhynchus e suxiren que estas dúas especies deben transferirse a dito xénero. Algúns datos morfolóxicos e acústicos apoian este arranxo. Ambas as especies comparten coas de Cephalorhynchus un tipo distinto de sinal de ecolocalización coñecido como sinal de banda estreita, de alta frecuencia.
Este sinal é compartido coas toniñas (Phocoenidae) e polo cachalote pigmeo (Kogiidae), pero non se encontra entre outros grupos de golfiños. Segundo Schevill e Watkins (1971), L. australis e as especies de Cephalorhynchus son os únicos golfiños que non asubían.
Presumibelmente isto é tamén o caso de L. cruciger. Por outra parte, L. australis tamén comparte con varias especies de Cephalorhynchus o ter dunha cor branca distinto a "axila" marcada detrás da aleta pectoral.
Segundo a análise de May-Collado e Agnarsson, as restantes dúas especies, L. obscurus e L. obliquidens, estreitamente vinculadas entre si, formarían un grupo irmán do xénero Cephalorhynchus. Se esta hipótese é correcta, teria que cuñarse un novo nome de xénero para dar cabida a estas dúas especies.
Guilhufe, Penafiel
Guilhufe é unha freguesía portuguesa do concello de Penafiel, cunha área de 4,45 km² e 2.844 habitantes (2011). Densidade: 639,1 hab/km².
Helicotrema
300px|miniatura|Posición da helicotrema A helicotrema é un orificio que se atopa no interior da cóclea, en concreto no vértice a partir do cal comenza a desenvolverse en espiral e onde conflúen a scala tympani e a scala media. A súa función é permitir que as vibracións da fiestra oval se transmitan ao interior da cóclea a movan a linfa, que á súa vez fai vibrar as membranas que a forman, a membrana basilar e a membrana de Reissner. É a área que mellor detecta os sons de baixa frecuencia.
Day & Night
Day & Night é unha curtametraxe de animación de Pixar que foi estreada no 2010. Foi dirixida por Teddy Newton e producida por Kevin Reher. Foi emitida nos cines antes da estrea de Toy Story 3.
Fútbol Club Barcelona C
O Futbol Club Barcelona C foi un club de fútbol español da cidade de Barcelona. Foi fundado en 1967 e desapareceu en 2007. Desde a súa fundación foi o segundo equipo filial do FC Barcelona.
Historia
O club fundouse en 1967 baixo o nome de Barcelona Amateur. En 1993 cambiou de nome polo de FC Barcelona C. En 2007 desapareceu debido ao descenso do FC Barcelona B a Terceira División, e por tanto, o descenso do Barça C a Primera Catalana.
Estadio
O Barça B xogaba os seus partidos no Mini Estadi, estadio anexo ao Camp Nou, con capacidade para 15.276 espectadores.
Gracita Morales
María Gracia Morales Carvajal, máis coñecida como Gracita Morales, nada en Madrid o 11 de novembro de 1928 e finada na mesma cidade o 3 de abril de 1995, foi unha actriz española especialmente lembrada pola súa voz característica.
Ángulo
Na xeometría do espazo considéranse dous tipos de ángulos:
Nas xeometrías non euclidianas defínese o ángulo dun xeito semellante, por exemplo, na xeometría esférica, un ángulo é a rexión esférica comprendida entre dous semicírculos máximos.
Definicións clásicas e etimoloxía
Segundo Proclo, un ángulo debe ser ou unha cualidade, ou unha cantidade, ou unha relación. O primeiro concepto foi utilizado por Eudemo de Rodas, que describiu un ángulo como a desviación respecto dunha liña recta; o segundo por Carpo de Antioquía, que o viu como o intervalo ou o espazo entre as liñas que se intersecaban; Euclides adoptou o terceiro concepto, se ben as súas definicións de ángulos rectos, agudos e obtusos son certamente cuantitativas. Euclides define un ángulo plano como a inclinación recíproca de dúas liñas que se encontran unha á outra e non están en liña recta.
A palabra ángulo provén da raíz indoeuropea ank ("pregar", "curvar"), da que derivan o vocábulo grego ἀγκύλος, ankýlos ("pregado", "curvado"), e o latino angulus ("esquina").
Un problema clásico: a trisección do ángulo
A trisección do ángulo, xunto coa cuadratura do círculo e a duplicación do cubo, é un dos tres problemas clásicos da matemática grega, que consiste en dividir un ángulo dado noutros tres iguais usando só regra sen graduar e compás. A súa imposibilidade foi demostrada en 1836 por Pierre Wantzel.
Medida de ángulos
miniatura|A medida en [[radiáns do ángulo θ é o cociente de s entre r .]] miniatura|Un [[ángulo diedro e o ángulo plano que dá a súa medida.]] A medida dun ángulo reflicte a súa amplitude, é dicir, o maior ou menor afastamento entre os lados que o delimitan; canto maior sexa esta amplitude, maior será a medida do ángulo. Esta medida caracterízase usualmente pola magnitude da rotación máis pequena que aplica un dos lados no outro. Os ángulos coa mesma medida chámanse congruentes.
Adoitase usar indistintamente a palabra ángulo para referirse tanto ao ángulo como á súa medida, así é habitual falar, por exemplo, dun ángulo de 43º no canto da expresión máis precisa de ángulo que mide 43º.
Para medir un ángulo trázase unha circunferencia de raio arbitrario con centro no vértice do ángulo; a medida do ángulo, θ, é proporcional á razón entre a lonxitude do arco circular que abrangue o ángulo, s , e o raio da circunferencia, r , é dicir:
onde k é unha constante que depende da unidade de medida empregada. O valor de θ é independente do raio elixido: ao cambiar a lonxitude do raio, a lonxitude do arco cambia na mesma proporción, co cal o cociente s/r non varía.
No espazo, a medida dun ángulo diedro é igual á medida do ángulo bidimensional que ten por lados dúas rectas perpendiculares nun mesmo punto á aresta do diedro e contidas cadansúa nas caras do diedro.
Unidades
miniatura|Ángulo que mide 1 radián. miniatura|Unha [[rosa dos ventos cos 32 rumbos.]] miniatura|Pendente da costa = 100.Δh/d = 100.tan(α) miniatura|[[Ángulo sólido que mide un estereorradián.]] Moitas unidades de medida angular defínense como unha parte dun arco completo de circunferencia, de tal xeito que este é igual a n unidades angulares, para algún número enteiro n. O radián e a parte diametral son as dúas excepcións. Por exemplo, no caso dos graos sesaxesimais n = 360. Unha volta de n unidades obtense tomando k = n/(2π) na fórmula anterior (Demostración: A fórmula anterior pode ser reescrita como k = θr/s.. Unha volta, para a cal θ = n unidades, corresponde a un arco igual á lonxitude da circunferencia, que é 2πr, polo tanto s = 2πr. Substituíndo n por θ e 2πr por s na fórmula, resulta k = nr/(2πr) = n/(2π).)
As unidades de medida de ángulos máis usadas son, de lonxe, os radiáns e os graos sesaxesimais. A continuación enúmeranse algunhas:
Instrumentos de medida
miniatura|[[Transportador de ángulos.]] Os aparellos para medición de ángulos varían segundo o contexto; así, sobre o terreo úsanse os teodólitos e os goniómetros, como en topografía e enxeñaría; na navegación úsabase o sextante, hoxe en día en desuso ao ser substituído polos modernos GPS; e sobre o papel trabállase co transportador de ángulos, limitado hoxe o seu uso nas tarefas escolares, antigamente úsábase na elaboración de planos de arquitectura ou enxeñaría, onde caeu en desuso coa aparición dos programas informáticos de deseño gráfico.
Ángulos de ata media volta
miniatura|esquerda|134px|[[Ángulo recto.]] Considerando que a rexión da que fala a definición de ángulo é a menor rexión do plano comprendida entre os dous lados, só teríamos ángulos de ata media volta de circunferencia (entre 0º e 180º). Neste caso, un ángulo pode ser: miniatura|231px|Ángulos: agudo ( a ), obtuso ( b ), e raso ( c ). a e b son [[ángulos suplementarios.]]
Dous ángulos dinse suplementarios se suman o ángulo raso. Se un ángulo mide α graos, o seu complementario mide 180º − α graos. O suplementario do ángulo recto é el mesmo; o suplementario dun ángulo agudo é un ángulo obtuso e viceversa.
Ángulos de ata unha volta completa
miniatura|96px|[[Ángulo cóncavo.]] Introducindo unha difereciación entre os dous lados que delimitan o ángulo (lado orixe ou inicial e lado extremo, final ou terminal), unha certa orientación que indica o sentido de xiro desde o lado orixe ata o lado extremo, e definindo a rexión que abarca o ángulo como a que varre o xiro; haberá ángulos de ata unha volta completa de circunferencia (entre 0º e 360º). Neste suposto, un ángulo pode ser:
Dous ángulos dinse conxugados se suman o ángulo completo. Se un ángulo mide α graos, o seu conxugado mide 360º − α graos.
Outros ángulos relacionados
miniatura|Dous [[ángulos opostos polo vértice.]]
Ampliación do concepto de ángulo
miniatura|[[Espiral con sentido de xiro negativo: necesítanse ángulos negativos maiores que unha volta para identificar os puntos da espiral.]] miniatura|Un [[ángulo agudo positivo de 45º.]] En moitos contextos son suficientes os ángulos anteriores, mais noutros, como a identificación dun punto movéndose nunha curva espiral, é necesario traballar con ángulos cun xiro maior ca unha volta completa de circunferencia, e considerando o sentido do xiro.
Para este tipo de ángulos é necesaria unha nova definición: nun sistema de coordenadas cartesiano bidimensional, defínese un ángulo mediante as semirrectas que o delimitan, chamadas lado orixe ou inicial e lado extremo, final ou terminal; sitúase o vértice na orixe de coordenadas e o lado orixe coincidindo co semieixe positivo horizontal, mentres que o lado extremo se define pola medida desde o lado orixe en graos, radiáns ou voltas. Se o sentido de xiro desde o lado orixe ao extremo e contrario ao das agullas do reloxo, o ángulo é positivo; se a rotación é no sentido das agullas do reloxo, o ángulo é negativo.
En moitos contextos, un ángulo negativo de −θ é equivalente a un ángulo positivo "dunha volta completa menos θ". Por exemplo, unha orientación representada por − 45° é equivalente a unha orientación representada por 360° − 45° ou 315°. Porén, unha rotación de − 45° podería non ser a mesma rotación que a de 315°.
Nos ángulos diedros tridimensionais é necesario fixar unha referencia para poder definir as orientacións positiva e negativa. Considérase para tal fin un vector sobre a aresta e defínense a cara inicial e a final. Un diedro ten unha medida positiva se, visto o ángulo no sentido que vai desde o extremo á orixe do vector anterior, o sentido de xiro desde a cara inicial á final é contrario ao das agullas do reloxo. En caso contrario, o ángulo é negativo
En navegación, o rumbo mídese tomando como referencia o norte. Por convenio, visto desde arriba, un rumbo positivo é o que ten o mesmo sentido que o das agullas do reloxo, así un rumbo de 45º corresponde a unha orientación nordeste. Os rumbos negativos non se usan en navegación, así unha orientación noroeste corresponde a un rumbo de 315º.
Nomeando ángulos
Nas expresións matemáticas, é habitual usar letras gregas ( α, β , γ , θ , φ , ...) para nomear os ángulos, agás a letra π para evitar confusións co número π. miniatura|Lados, vértices e ángulos nun [[triángulo rectángulo.]] En figuras xeométrica, adóitase usar letras maiúsculas para nomear os vértices dos ángulos, e minúsculas para os lados da figura; en particular, nos triángulos úsase a mesma letra para un lado (en minúscula) e o vértice oposto (en maiúscula). Para nomear ángulos úsanse os tres vértices que o definen, os dous vértices contiguos que están nos lados do ángulo e, entre estes, o vértice do ángulo. Por exemplo, o ángulo con vértice en A e lados AB e AC denótase por ∠BAC ou (ou tamén ∠CAB ou ). Ás veces, cando non hai risco de confusión, acostúmase nomear ao ángulo simplemente polo seu vértice ("ángulo A").
Potencialmente, un ángulo denotado por, digamos, ∠BAC pode referirse a catro ángulos distintos con vértice en A: o ángulo positivo de B a C, o ángulo negativo de B a C, o ángulo positivo de C a B, e o ángulo negativo de C a B. Porén, en moitas situacións xeométricas é obvio polo contexto que ∠BAC é, de entre os catro anteriores, o ángulo positivo menor ou igual que 180º, sen ambigüedade posíbel. Noutro caso, adóitase a convención de que ∠BAC refírese ao ángulo positivo de B a C e ∠CAB ao ángulo positivo de C a B.
Ángulos nunha circunferencia
miniatura|220px|Ángulos na circunferencia. miniatura|O [[ángulo áureo é o ángulo ψ subtendido polo arco menor dos dous arcos en que se divide a circunferencia que están na proporción áurea.]] Dada unha circunferencia, defínense os seguintes ángulos relacionados con ela:
Ángulo áureo
Ao dividir a circunferencia en dous arcos que estean na proporción áurea, o ángulo áureo é o ángulo central que abarca o menor dos dous arcos obtidos.
O ángulo áureo é un ángulo obtuso cuxo valor é de radiáns ou  graos. Aproximadamente 2,39996 rad ou 137.508°.
Ángulos entre vectores
Como os módulos son positivos, o signo do coseno do ángulo dependerá do signo do produto escalar. Polo tanto:
Esta fórmula proporciona un método fácil para achar o ángulo que forman dúas rectas (no plano ou no espazo), unha recta e un plano (no espazo) e dous planos (no espazo) a partir dos vectores directores das rectas e os vectores normais dos planos:
Ángulos en xeografía e astronomía
miniatura|Un [[sistema de coordenadas astronómicas baseado en coordenadas esféricas: acimut (liña vermella) e altitude (liña verde).]] En xeografía, a localización de calquera punto da Terra pode facerse usando un sistema de coordenadas xeográficas. Este sistema especifica a latitude e a lonxitude de calquera localización por medio de ángulos subtendidos ao centro da Terra, usando o ecuador e (xeralmente) o meridiano de Greenwich como referencias.
Tavertet
250px|thumb|Tavertet dende o camiño de Monteis. Tavertet é un concello da provincia de Barcelona, en Cataluña, pertencente á comarca de Osona. Está situado entre Collsacabra, ao norte, e Les Guilleries, ao sur.
Ángulo
Ángulos en xeografía e astronomía
Os astrónomos tamén miden o tamaño aparente dos obxectos como un diámetro angular. Por exemplo, a lúa chea ten un diámetro angular de aproximadamente 0,5º, cando se mira desde a Terra. Pódese dicir que "o diámetro da Lúa subtende un ángulo de medio grao". Mediante a aproximación para ángulos pequenos pódese converter esta medida angular nunha proporción distancia/tamaño.
Tavertet
Tiña en 2014 unha poboación de 125 habitantes agrupados en 2 entidades de poboación: Sant Bartomeu Sesgorgues e Tavertet.
Reino de Sevilla
O reino de Sevilla foi unha xurisdición territorial da Coroa de Castela desde a súa incorporación no século XIII até a División territorial de España en 1833. Foi un dos catro reinos de Andalucía. Estendíase aproximadamente polo territorio das actuais provincias de Huelva, Sevilla e Cádiz e a depresión de Antequera, englobando ademais algúns municipios na actual provincia estremeña de Badaxoz. As localidades que o compuñan segundo o Catastro de Ensenada poden verse na lista de localidades do Reino de Sevilla.
Desde o punto de vista xurisdiccional o territorio do reino de Xaén era tanto reguengo como señorial, existindo nel señoríos tanto laicos como eclesiásticos. Entre os primeiros atopábanse os territorios da Casa de Medina-Sidonia, a Casa de Arcos, a Casa de Alcalá, a Casa de Osuna, a Casa de Olivares, a Casa de Sanlúcar la Mayor, do Marquesado de Estepa, do Marquesado de Gibraleón e do Marquesado de Ayamonte, ademais doutros moitos de menor importancia. Entre os segundos había propiedades do Arcebispado de Sevilla, a Orde de San Xoán e o Mosteiro de San Isidoro del Campo.
No século XVIII en territorios do reino de Sevilla fundáronse algunhas das Novas Poboacións de Andalucía e Serra Morena.
O Real Decreto de 30 de novembro de 1833 creou a Provincia de Sevilla, que se formou unindo localidades do reino homónimo, excepto as que pasaron a formar parte da Provincia de Cádiz e da Provincia de Huelva. Así mesmo, a nova provincia de Sevilla incorporou Guadalcanal, que até entón pertencía a Estremadura, e perdío as poboacións do Bodonal, Fregenal de la Sierra e Higuera la Real, que pasaron a formar parte da provincia de Badaxoz, en Estremadura. Actualmente a provincia está composta polos municipios que poden verse na lista de concellos da provincia de Sevilla:.
Mira Sorvino
Mira Katherine Sorvino, nada en Nova York o 28 de setembro de 1967 é unha actriz estadounidense.
Rivulariáceas
As rivulariáceas (Rivulariaceae) son unha familia de cianobacterias da orde Nostocales que presentan filamentos (tricomas) máis anchos na base que van diminuíndo e son máis estreitos no extremo.
Mira Sorvino
Traxectoria
En 1993 foi contratada como terceira axudante de director no filme Amongst Friends, pero logo pasou a ser a directora de casting, axudante de produción e finalmente a actriz protagonista. Tras outros pequenos papeis, en 1995 interpretou unha inxenua protagonista en Poderosa Afrodita, de Woody Allen, gañando o Oscar á mellor actriz secundaria.
Traballou tamén na televisión, como na miniserie Human Trafficking.
Casa de Trastámara
miniatura|200px|[[Fernando I de Aragón, o primeiro Trastámara da coroa de Aragón.]]
A casa de Trastámara foi unha dinastía de reis de orixe castelá. Os seus membros reinaron na coroa de Castela (de 1369 até 1504), en Aragón (de 1412 até 1516), en Navarra (de 1425 até 1479), e en Nápoles (de 1458 até 1501).
A casa colle o seu nome do condado de Trastámara, no noroeste de Galiza, título que tiña antes o rei Henrique II de Castela.
A casa de Trastámara reinou en Aragón polo Compromiso de Caspe (1412) e substituíu a casa de Aragón despois da morte de Martiño I o Humano cando houbo un período de interregno onde se puido chegar a unha guerra civil.
A derradeira raíña desta casa en gobernar na coroa de Castela foi a raíña Xoana I "a Tola", que polo seu matrimonio con Filipe I e a través do fillo dos dous, Carlos I, deu paso ao goberno dos reinos da coroa de Castela e Aragón por reis da casa de Habsburgo.
Árbore xenealóxica
miniatura|500px|center|Xenealoxía dos reis de España da casa Trastámara.
Tobi
Tobi (トビ) é un personaxe do manga e anime Naruto. É membro da Organización Akatsuki, o de máis recente entrada, trala morte de Sasori ao cal substitúe. Inicialmente foi subordinado de Zetsu, e cando entrou en Akatsuki formou equipo con Deidara. Leva o que foi o anel de Sasori, 玉 (a virxe), no polgar esquerdo.
Descrición
Tobi ten o pelo negro e unha máscara laranxa cun deseño en espiral que lle cobre a face por completo. O centro da espiral sitúase sobre o lugar do ollo dereito, no cal se ve que posúe o Sharingan. Non leva ningún protector visíbel, así que non se pode identificar a Aldea Oculta da que provén, aínda que ao posuír o Dōjutsu do clan Uchiha parece que é da vila de Konoha.
Ao principio ten un carácter atípico: é bromista, berra moito, e é pouco serio para ser un membro de Akatsuki, onde os demais son perigosos criminais e renegados, aínda que durante unha pelexa con Deidara, Pain di que non se enfronte a el ou verá o verdadeiro poder de Tobi. Non se sabe nada do seu pasado antes do seu ingreso na organización, nin sequera do seu período como axente de Zetsu.
A pesar de estar sempre de regueifa con Deidara polos seus mal elixidos comentarios, respéctao, como demostra ao falar con el. Malia ameazalo de morte e, ata atacalo coa arxila explosiva nalgunha que outra ocasión, Deidara pediu desculpas a Tobi por inmolarse, o que demostra certo respecto por el. A Kisame tamén lle cae ben por que segundo as súas palabras era o único que tiña a habilidade de alegrar unha organización melancólica e aburrida.
Porén esta só é unha parte da personalidade de Tobi, máis tarde descóbrese probabelmente como o Líder de Akatsuki, tendo unha personalidade seria, cunha gran capacidade de oratoria e cunha grande intelixencia.
O secuestro de Gaara
Realiza a súa primeira aparición no capítulo 280 do manga trala batalla de Konoha contra Akatsuki na Aldea da Area. Cando Zetsu e el, en calidade de subordinado, van buscar o corpo de Sasori, para recuperar o seu anel. El é quen atopa a xoia e aprópialla, dicindo que agora que quedou un oco pode entrar en Akatsuki. Unha das metades de Zetsu oponse, pero a outra, a branca, apóiao nisto. Finalmente substitúe a Sasori. Atopou tamén o brazo dereito de Deidara, mais o Akatsuki apareceu para recollelo antes de que Tobi puidese facer nada.
A nova parella Akatsuki: Tobi e Deidara
Logo disto, pasou a ser o compañeiro de Deidara, con quen tivo que capturar a Sanbi, o Bijū de tres colas. Do combate só se ve como o monstro persegue a Tobi, e como Deidara fai estoupar un dos seus animais de arxila xunto a el para debilitalo. Trala vitoria do equipo, Tobi afirma que o conseguiron grazas ao seu "poderoso jutsu" non mostrado, aínda que o seu compañeiro discrepa disto xa que Sanbi non posuía a ningún jinchūriki que o fixese realmente perigoso para eles.
Sasuke contra Deidara
Trala derrota de Orochimaru a mans de Sasuke Uchiha, o seu irmán máis vello Itachi Uchiha perfílase como o seguinte obxectivo do Uchiha e o seu equipo Hebi, así pois Akatsuki ponse en estado de alerta, Deidara e Tobi logran atopar a Sasuke antes que ninguén e estabelecen batalla con el. Nun primeiro momento agóchase del polo medo que lle provocou a mirada de Sasuke ao comparar o seu parecido co de Itachi e ao comezar un combate recibe unha estocada do Chokuto de Sasuke grazas ao seu Sunshin Jutsu, pero o estraño Akatsuki levántase indemne. Deidara toma a iniciativa do combate co seu C1 pero Sasuke logra volver a súa estratexia contra el e facelo retroceder.
Cando Deidara se ve forzado a usar o seu C2, Tobi encárgase de colocar minas baixo o chan (co que parece) un jutsu do tipo Doton (como o que usa Kakashi para agocharse baixo a terra). Após iso mantense á marxe da pelexa mentres Deidara e Sasuke combaten. Cando o seu compañeiro resulta derrotado polo Uchiha a pesar de usar o seu C4 e suicidarse, Tobi atópase no radio da explosión (2 quilómetros) e o propio Pain dáo por morto cando informa ao resto da organización da derrota de Deidara, Kisame conta del que tiña a habilidade de alegrar unha organización tan escura como é Akatsuki.
Itachi contra Sasuke
O equipo de Konoha atópase con Tobi cando tratan de seguir a Sasuke (que partiu ao seu enfrontamento co seu irmán Itachi). Naruto tenta derrotalo rapidamente co seu Rasengan, pero os seus jutsus e ataques non fan efecto en Tobi, que toma a dianteira do breve combate e se burla del.
As formacións de ataque de Konoha non serven contra Tobi, que parece poder facer desaparecer o seu corpo a vontade, Shino Aburame logra situalo e alcanzalo co seu Hijutsu Mushidama e drenarlle o seu chakra, cando parece atrapado desaparece (segundo Kakashi usando un jutsu espazo-temporal, como o de Minato Namikaze). Zetsu chega para informar da morte de Itachi e a vitoria de Sasuke, Tobi de súpeto cambia do seu carácter burlón de sempre a serio e admite que previra iso, e disponse a marchar, nese intre o seu sharingan crúzase co de Kakashi...
A revelación de Madara: a verdade sobre os Uchiha
Tobi abandona o lugar xunto a Zetsu, mentres Kakashi e os demais atopan o lugar do combate entre Itachi e Sasuke. Tobi, e pouco despois Zetsu, chegan ao lugar. O líder da organización sostén que logo se relaxará co lembrado por Zetsu verbo do combate e ordénalle ao estraño membro de Akatsuki levar o cadáver de Itachi mentres el vai co malferido Sasuke. Nunha gorida cavernosa, Tobi aplícalle primeiros auxilios ao mozo Uchiha, cando este se esperta recórdalle a súa pelexa con Deidara aínda que rexeita ser o seu inimigo. Tras isto disponse a revelarlle a verdade sobre o seu irmán Itachi, ante a desconfianza de Sasuke, Tobi descobre o seu sharingan, e un estupefacto Sasuke activa o seu no ollo esquerdo.
Ámbolos clans rivais loitaron ata a extenuación, mais os Senju ofreceron unha tregua, a pesar de que Madara se opuxo, o clan Uchiha aceptouno e creouse a aldea de Konoha, con Hashirama como líder. Madara temeu que este se volvese contra o seu clan e enfrontouse a Shodaime, pero ata o seu propio clan o acusou de codicioso e ata lle recriminou que lle quitase os ollos ao seu irmán. Madara abandonou a aldea e enfrontouse a Shodaime, perdendo o enfrontamento e sendo dado por morto. Tobirama Senju (Nidaime) deulles a potestade policial aos Uchiha para mantelos so vixilancia e co tempo algúns disidentes xurdiron entre os Uchiha, co ataque de Kyūbi á aldea, Danzou e os conselleiros culparon os Uchiha e marxináronos a pesar de que o Sandaime se opuxo. Os Uchiha planearon un Golpe de estado sobre a aldea, pero Konoha infiltrou un espía entre os Uchiha, Itachi Uchiha.
Posteriormente, un Sasuke xa recuperado ante unha praia, chora ao lembrar as derradeiras palabras do seu irmán, e ante o equipo Hebi e o propio Tobi, proclama que a partir de agora o seu equipo se chamará Taka (falcón) e mentres amosa os seus novos ollos dá a coñecer o seu obxectivo: destruír Konoha. Pouco despois, Tobi aparece ante Sasuke nunhas ruínas mentres este recorda a marcha de Itachi da aldea para preguntarlle se tomará os ollos do seu irmán, ao que Sasuke responde negativamente, xa que planea labrarse o seu propio camiño.
Logo vese a Tobi falando con Kisame Hoshikage, dille que lamenta telo enganado e quítase a máscara ensinando o seu verdadeiro rostro, Kisame recoñéceo como o Mizukage e dille que se será máis doado para el facer o seu traballo, sabendo que el está ao mando, chámao Madara, revelando que este tamén é o Mizukage. Tras isto, procede a declarar oficial a unión entre "Taka" e Akatsuki, na cal explica que son os bijuus, declarando que Shodaime posuía varios deles, os cales repartiu logo de que comezasen os tratados de paz e agora Akatsuki posúe sete, os cales pon a disposición de Sasuke e o seu grupo, con tal de que cazen ao bijū restante (sen contar ao Kyūbi, do cal se ocupan eles). Pouco despois de dar por terminada a reunión vémolo falando con Zetsu, dicindo que xa ten o camiño libre para atacar a Konoha e (sobre todo) o poder sobre Sasuke.
Identidade real
No capítulo 364 do manga, Tobi revélase como a persoa que manexa Akatsuki, dándolle ordes a Pain (quen ata o momento se mostrou como líder), e noméase a si mesmo como Madara Uchiha á vez que amosa o sharingan no seu ollo dereito. Aparece noutro capítulo enriba da estatua de Madara Uchiha no Val do Fin, lugar onde levou a cabo a pelexa entre Naruto e Sasuke Uchiha ao final da primeira parte da serie. Pain dille a Zetsu ao final da súa pelexa con Jiraiya que Madara lle ordenou capturar o Kyubi, referíndose a Tobi.
Beatriz Maceda
Beatriz Maceda Abeleira, nada na Coruña en 1963, é unha mestra e escritora galega.
Traxectoria
Aos cinco anos foi vivir a Vilalba. Estudou na Escola Universitaria de Maxisterio, Educación Primaria pola especialidade de Lingua Inglesa. Realizou estudos de Posgrao en Orientación Educativa no Instituto Maslow Catell da Universidade de Deusto. No ano 1995 casou e volveu vivir na Coruña.
Exerce no ensino, imparte cursos e realiza traballos sobre Ensino Global. Publicou os relatos Ela e Tuerka 27 na revista Tempos Dixital. Pertence ao colectivo A Sega
En 2020 entrou na directiva da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega.
Irivo, Penafiel
Irivo máis coñecida por São Vicente de Irivo é unha freguesía portuguesa do concello de Penafiel, cunha área de 4,09 km² e 2182 habitantes (2011). Densidade: 533,5 hab/km².
Historia do manga
Para a definición xeral, ver manga
Orixe
O manga procede do Xapón. O manga é considerado unha arte xa que se ven practicando desde hai algo máis de dous séculos. O termo manga foi acuñado por Hokusai, unha das principais figuras do gravado tradicional xaponés. Porén, aínda que esta forma artística é precursora, non se pode considerar propiamente banda deseñada xa que non comparte as bases fundamentais do medio.
Cando comezou a era Meiji, os artistas europeos marabillábanse dos gravados xaponeses, os ukiyo-e, grazas á exótica beleza que transmitía e á súa forma tan diferente de codificar e reinterpretar a realidade. Con iso e o efecto *texto perdido por vandalismo*, os inicios do manga moderno debéronse non só ao esteticismo na arte do período Edo, senón ás influencias europeas, e máis tarde estadounidenses: sobre todo, coa introdución das técnicas do cómic.
Durante o século XIX, en plena transición da era feudal á industrializada, foron Charles Wirgman e George Bigot (ámbolos dous críticos da sociedade xaponesa daquel tempo), quen sentaron as bases para o desenvolvemento ulterior do manga. Ambas personalidades foron e aínda continúan a ser admirados polos mangakas (termo xaponés para debuxante de banda deseñada), debido á súa transcendencia no debuxo viñetístico xaponés.
Ao chegar o século XX, xurdiron os precursores do manga actual, en mans dos propios xaponeses como Ippei Okomoto, Kiyochika Kayashi e Rakuten Kitazawa. Todos eles oficiaron de pioneros, difundindo a súa obra a través de publicacións como Tokyo Puck (1905). Non obstante, considérase a Tagosaku to Mokube na Tokyo Kenbutsu 『田吾作と杢兵衛の東京見物』 como o primeiro manga da era moderna.
O manga ata 1945
Coa expansión da influencia cultural europea no Xapón, o manga moderno foi tomando vida a medida que se introducían técnicas de debuxo e viñetado. Isto levou a unha produción lenta pero segura por parte de autores como Kitazawa, Ichiro Suzuki e Takeo Nagamatsu.
Os anos 1920 e 1930 foron moi auspiciosos, coa aparición de xéneros como o Kodomo (manga para nens). Tamén as publicacións se foron perfeccionando en obras destacadas como Nagagatsu no Sanjushi, Speed Taro e Ogon Bat (este último, o primeiro superheroe). Simultaneamente, desde 1915 foron feitos os primeiros ensaios para o paso da banda deseñada á animación, o que máis tarde derivaría no xurdimento da forte industria xaponesa do anime (debuxos animados en xaponés).
Ao chegar a Segunda Guerra Mundial, coa proliferación de políticas militaristas, o manga comezou a verse influenciado polos relatos bélicos, que mostraban personaxes perfectos e invencibles. Utilizouse a banda deseñada con fins propagandísticos ata 1945, cando as autoridades estadounidenses de ocupación prohibiron de maneira xeneralizada este tipo de publicacións.
Nacemento do manga moderno e consolidación da industria: A aparición de Osamu Tezuka
Coa rendición incondicional en 1945, o Xapón entraría nunha nova era. O entretemento xurdiu como industria respondendo á necesidade psicolóxica de evasión ante a crúa posguerra. A falta de recursos da poboación en xeral requiría de medios baratos de entretemento.
Deste xeito, a industria tokiota de mangas baseados en revistas viu xurdir competidores. Produto das circunstancias, apareceu o Kamishibai, unha especie de lendas de cego, que percorría as vilas ofrecendo o seu espectáculo a cambio da compra de caramelos. O Kamishibai non competía coas revistas, pero si outros dos novos medios centrados en Osaka:
Aleksandr Samokutiaiev
Aleksandr Samokutiaiev, nado en Penza (Rusia) o 13 de marzo de 1970, é un cosmonauta ruso que formou parte das misións Soiuz TMA-21 e Soiuz TMA-14M e foi membro das expedicións 27, 28, 40 e 41 á Estación Espacial Internacional.
Historia do manga
Osamu Tezuka, o manga no kami
O éxito de Tezuka levouno ás revistas de Toquio, particularmente á nova Manga Shonen (1947) que foi a primeira revista infantil dedicada en exclusiva ao manga, e na que Tezuka publicou Astroboy. Nestas revistas impuxo o seu esquema de epopea en forma de serie de relatos e diversificou a súa produción en múltiples xéneros, dos que destacan as súas adaptacións literarias e o manga para rapazas: o shōjo manga. A mediados dos 50, Tezuka trasladouse a un edificio da capital chamado Tokiwasi, ao que peregrinarían os novos autores, entón aspirantes, e actualmente estrelas. Un ano despois, Shonen desapareceu e os libros vermellos agonizaron.
Entre ambos, e por obra de Osamu Tezuka, puxeran os alicerces da industria do manga e anime contemporáneos. Osamu Tezuka deu ao manga a base da súa estética actual. El mesturara a tradición xaponesa co estilo caricaturesco e expresivo da banda deseñada americana da idade de ouro. Innovou na linguaxe narrativa e visual dunha forma paralela, aínda que diferente á de Will Eisner e Jack Kirby na BD norteamericana. Chegou mesmo a xogar con experimentos visuais nos anos sesenta, aínda que de forma máis tímida da que se facía en Europa por parte de autores como Guido Crepax. Axudou á diversificación de xéneros e ao crecemento da banda deseñada como medio artístico, narrativo, adulto e como fenómeno de masas. Foi por todo isto coñecido como o  manga no kami  (Deus do manga en xaponés).
Aleksandr Samokutiaiev
Traxectoria
Samokutiaiev graduouse como piloto e enxeñeiro na Escola Chernigov para Pilotos da Forza Aérea en 1992 e gradouse en 2000 na Academia Gagarin da Forza Aérea. Foi seleccionado como cosmonauta en 2003, participando na misión Soiuz TMA-21 e Soiuz TMA-14M e sendo membro das expedicións 27, 28, 40 e 41 á Estación Espacial Internacional. Pasou un total de 331,47 días no espazo.
Historia do manga
Osamu Tezuka, o manga no kami
Ao poco tempo da súa morte, algúns dos xornais xaponeses máis importantes pediron que se lle entregara o Premio Nobel de Literatura, aínda que foi rexeitado. Desde 1997 celébrase anualmente o Osamu Tezuka Culture Award, en honor ás achegas de Tezuka ao manga moderno, premio co que se galardoa aos debuxantes que seguen a visión de Tezuka.
O crecemento da industria
O triunfo das revistas de manga acabou co Kamishibai, e moitos dos seus autores refuxiáronse no sistema de bibliotecas. As revistas de manga eran todas infantís, e as bibliotecas encontraron un buraco creando un manga orientado cara a un público máis adulto: o gekiga(debuxo dramático en xaponés). Deixaron o estilo proximo a Disney de Tezuka por outro máis realista e fotográfico abrindo o campo a novos xéneros violentos, escatolóxicos ou mesmo pornográficos como o terror, as historias de samurais, os mangas sobre yakuzas (mafia xponesa), o erotismo etc. Entre eles cabe destacar a Sanpei Shirato que en 1964 patrocinaría a primeira revista underground da historia do manga, Garo. E tamén ao mestre Monkey Punch (Seudónimo do debuxante xaponés Kazuhiko Kato), creador da serie considerada como "o mellor manga de tódolos tempos", LUPIN III que aos seus 70 anos aínda seguía en activo. A competencia no terreo gráfico do gekiga obrigou ás revistas a reduciren a presenza de texto, aumentar o número de páxinas e o tamaño para a súa mellor visión.
Co comezo do auxe económico a xente esixía máis manga. Por iso, unha das principais editoras de libros, Kodansha, entrou en 1959 no mercado de revistas. O seu título Shōnen Magazine, cambiou a pauta de periodicidade mensual a semanal, multiplicando a produción e impondo aos autores o estakhanovismo, aínda que esta vez con soldos millonarios. Pronto, outros grupos editoriais como Shueisha, Shogakukan ou Futabasha uniríanse. Este sistema de produción sacrificaría a cor, a calidade do papel e a sofisticación temática, levando tamén consigo a crítica política. Pero aumentaría vertixinosamente as vendas ata cifras astronómicas e con elas os beneficios empresariais, convertendo o manga no medio de comunicación audiovisual máis importante do país.
A expansión a Occidente
En 1988, grazas ao éxito da versión cinematográfica de Akira, baseada na serie de BD homónima do debuxante Katsuhiro Otomo, publicado en 1982 na revista Young Magazine da editorial Kōdansha, o manga empezou a ser difundido internacionalmente a escalas xamais antes soñadas. A finais dos anos noventa, o manga influíu nas publicacións dos xigantes do cómic estadounidense Marvel Comics e DC Comics, sendo contratado, entre outros, o debuxante xaponés Kia Asamiya para unha das súas series capitais, Uncanny X-Men. A proposta non tivo éxito, pero a penetración da BD xaponesa no mercado norteamericano é indiscutible.
Pero o grande éxito que a produción xaponesa Akira levou a occidente non foi algo que xurdiu repentinamente. Xa nos anos 60 do século XX, Osamu Tezuka vendéralle os dereitos de emisión da súa primeira serie Astro Boy á cadea estadounidense NBC, conseguindo un éxito bastante notable de audiencia infantil. Nos anos setenta, sucedéronse as series de animación Mazinger Z, Great Mazinger, Grendizer, sendo esta última un estalido nos medios en Francia, onde sería coñecida como Goldorak. Todas elas baseábanse nos cómics de Gō Nagai, actual magnate dun imperio de distribución editorial. Na década dos 80, comezaron a destacarse series doutra índole, como The Super Dimension Fortress Macross, coñecida en Occidente por Robotech: o remake de Osamu Tezuka de Astroboy, filmada esta vez a cor e con aires xa máis modernos. A esta sumouse a saga épica Gundam, serie só superada en temporadas e episodios pola serie de animación estadounidense The Simpson.