cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Acyrthosiphon pisum
Defensa contra os seus depredadores
A pesar do seu nome francés, puceron vert du pois ("pulgón verde do chícharo"), os individuos deste pulgón poden ser de cor verde ou rosa. Ocorre que os adultos rosas son comidos polas xoaniñas, mentres que as larvas dos verdes son atacadas por avespas parasitoides que poñen alí os seus ovos. O estudo da flora microbiana deste pulgón revelou unha bacteria simbiótica do xénero Rickettsiella responsábel da síntese de pigmentos verdes, provocando que as larvas rosadas se volvan verdes a medida que se desenvolven, protexendo así as xoaniñas verdes adultas. Rickettsiella adoita asociarse con Hamiltonella defensa e con Serratia marcescens, que protexen ao pulgón das avespas parasitoides. A vulnerabilidade do pulgón ante depredadores e parasitos está, polo tanto, fortemente condicionada pola simbiose con estas bacterias.
A Bragaña, A Puxeda, Palas de Rei
A Bragaña é un lugar da parroquia da Puxeda no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 3 habitantes, dos cales 1 era home e 2 eran mulleres.
Acyrthosiphon
miniatura|240px|Acyrthosiphon boreale miniatura|240px|Acyrthosiphon lactucae miniatura|240px|Infestación masiva de Acyrthosiphon lactucae no pedúnculo da flor da [[leituga.]] miniatura|240px|Acyrthosiphon loti miniatura|240px|[[Pulgón do chícharo (Acyrthosiphon pisum) adulto (forma rosa) sobre alfalfa.]] miniatura|240px|Pulgón do chícharo adulto (forma verde, áptera) e a súa proxenie alimentándose dunha vaíña de [[Cytisus scoparius.]] miniatura|240px|Unha momia de pulgón do chícharo. É o esqueleto externo, oco, dun pulgón morto por unha [[avespa parasitoide.]]
Comprende numerosas especies de distribución cosmopolita.
Descrición
O xénero foi descrito en 1914 polo entomólogo, parasitólogo e botánico ruso Alexander Konstantínovich Mordvilko, no seu traballo:
Sinónimo
O xénero coñeceuse tamén polo sinónimo:
Especies
O xénero comprende as seguintes especies:
Ansu Fati
Anssumane Fati Vieira (Bisáu, Guinea-Bisáu, naceu o 31 de outubro do 2002), coñecido como Ansu Fati, é un futbolista bisauguineano nacionalizado español. Xoga como dianteiro no Fútbol Club Barcelona da Primeira División de España e é internacional coa.
Foi considerado por Eurosport como un dos novos talentos do mundo do fútbol no ano 2020.
Inicios
Ansu Fati trasladouse con seis anos, xunto coa súa familia, á localidade sevillana de Herrera. Alí comezou a xogar ao fútbol nas filas da Escola Peloteros Serra Sur e o C. D. F. Herrera ata que, en 2010, incorporouse ao Sevilla Fútbol Club. En 2012, tras dous anos na canteira hispalense, decidiu marcharse ao Fútbol Club Barcelona para xogar no seu equipo alevín.
O 13 de decembro do 2015, nun partido co Infantil A fronte ao R. C. D. Espanyol, sufriu unha grave fractura de tibia e peroné na súa perna dereita que o tivo dez meses sen poder xogar.
F. C. Barcelona
O seu primeiro gol como profesional anotouno o 31 de agosto no empate 2-2 ante o Club Atlético Osasuna, cando só levaba cinco minutos no terreo de xogo do Sadar. Co seu tanto, converteuse no futbolista máis novo de toda a historia do Barça en marcar en Primeira División, con 16 anos e 304 días de idade, e no terceiro xogador mais novo na historia da liga, por detrás de Fabrice Olinga e Iker Muniain. Dúas semanas despois debutou como titular na Liga no Camp Nou, marcando o 1-0 no minuto 2 e asistindo para o 2-0 ante o Valencia C. F. nun partido que acabou 5-2 a favor do conxunto catalán. A súa precocidade continuou o 17 de setembro cando se converteu no xogador máis novo do club catalán en debutar na liga de Campións da UEFA nun partido de fase de grupos fronte ao Borussia Dortmund. Ao cumprir os 17 anos, Ansu xa disputara 7 partidos oficiais co primeiro equipo, sumando un total de 282 minutos cunha bagaxe de 2 goles e unha asistencia.
O 4 de decembro de 2019 o conxunto barcelonés anunciou a mellora do seu contrato até o 30 de xuño de 2022, coa posibilidade de prolongalo dous anos máis, e un aumento da cláusula de rescisión a 170 millóns de euros, que se ampliaría a 400 unha vez asinase o seu primeiro contrato como xogador do primeiro equipo, ademais de pasar a ter ficha co filial. Seis días despois, o 10 de decembro, anotou o gol da vitoria do seu conxunto ante o Inter de Milán por 1 a 2, e converteuse así no goleador máis novo na historia da liga de Campións con 17 anos e 40 días.
Tamén foi o futbolista máis novo en debutar nunha competición, a Supercopa de España, no partido do 9 de xaneiro do 2020 fronte ao Atlético de Madrid ao disputar os últimos dous minutos da derrota por 2-3 en semifinais. Un mes despois, o 2 de febreiro, anotou un dobre na vitoria 2-1 ante o Levante Unión Deportiva e converteuse no xogador máis novo da historia da liga en logralo. O 5 de xullo do 2020 anotou o definitivo 1-4 na vitoria ante o Vilarreal C. F., gol que foi o número 9000 en partido oficial na historia do club. Dúas semanas despois marcou o primeiro na goleada do Barcelona por 0-5 sobre o Deportivo Alavés en Mendizorroza, o seu sétimo gol na liga 2019-20.
O 23 de setembro foi confirmado coa ficha do primeiro equipo, lucindo o dorsal 22 e pasando a ter unha cláusula de rescisión de 400 millóns de euros como se acordou na súa anterior renovación do contrato. Catro días despois iniciou a tempada 2020-21 marcando dous goles, os dous primeiros, e provocando un penalti na vitoria ante o Vilarreal C. F. por 4-0. O 1 de outubro abriu o marcador na vitoria do Barça 0-3 sobre o R. C. Celta de Vigo na 4.ª data da liga 2020-21. O 20 de outubro anotou na goleada por 5-1 sobre o Ferencváros T. C. en Liga de Campións e converteuse no primeiro menor de 18 anos en meter dous tantos na máxima competición continental.
O 24 de outubro converteuse no xogador máis novo en marcar no Clásico, no minuto 8 no Camp Nou, igualando o partido 1-1. Con este gol, ademais, converteuse no xogador que máis goles marcara na historia da liga sendo menor de idade, igualando a marca de José Iraragorri. O 7 de novembro sufriu unha lesión de xeonllo contra o Real Betis Balompé e foi substituído no descanso; as probas posteriores confirmaron que se desgarrara o menisco do xeonllo esquerdo. Dous días despois foi operado e o club anunciou que estaría fóra durante aproximadamente catro meses.
O proceso de recuperación foi máis lento do previsto e acabou perdendo o que restaba de tempada, recibindo alta médica o 25 de setembro de 2021. Ao día seguinte volveu xogar e marcou un gol despois de case 11 meses lesionado, pechando a vitoria por 3-0 sobre o Levante U. D. en Liga. Un mes despois da súa volta ás canchas renovou o seu contrato até o 30 de xuño de 2027 cunha cláusula de rescisión de 1000 millóns de euros. O 2 de novembro anotou o único gol na vitoria sobre o Dynamo de Kíiv na liga de Campións que colocaba ao equipo na segunda posición do grupo.
Sub-21
A súa precocidade foi extensible á súa carreira na selección nacional, xa que o 10 de outubro do 2019 a FIFA daba autorización á Federación Española para poder convocalo e só un día despois, o seleccionador da sub-21, Luís de la Fuente, chamouno para cubrir a baixa por lesión do seu entón compañeiro no F. C. Barcelona, Carles Pérez. O 15 de outubro de 2019 converteuse no segundo xogador máis novo en xogar coa selección tras substituír a Marc Cucurella no minuto 79 da vitoria de España por 0-2 ante  en partido correspondente á clasificación para a Eurocopa Sub-21 de 2021.
Gísela López
Gisela Karina López Rivas, nada en Santa Cruz de la Sierra en 1968, é unha xornalista, activista e política boliviana. Foi Ministra de Comunicación de Bolivia do 23 de xaneiro de 2017 até o 23 de xaneiro de 2019, durante o terceiro goberno de Evo Morales. Foi tamén Viceministra de Autonomías Departamentais e Municipais de Bolivia do 18 de xuño de 2013 até o 2 de febreiro de 2015. Actualmente é considerada unha prófuga da xustiza boliviana pola súa implicación no coñecido como "Caso Neurona"
Ansu Fati
Absoluta
O 20 de agosto de 2020 foi convocado por primeira vez coa para os partidos da liga das Nacións da UEFA  e. O 3 de setembro debutou no encontro ante a selección de Alemaña substituíndo no descanso a Jesús Navas e converténdose así no segundo xogador máis novo, con 17 anos e 308 días, e o número 800 en xogar coa selección. Tres días máis tarde foi titular ante Ucraína, logrando un gol co que se converteu no goleador máis novo na historia da selección con 17 anos e 311 días, superando a marca que mantiña Juan Errazquin desde 1925.
Clubs
Actualizado ao último partido disputado o 6 de novembro de 2021.20x20px
Gísela López
Traxectoria
Comezou os estudos escolares en 1974 e obtivo o bacharel en 1985 na súa cidade natal. En 1986 matriculouse na carreira de comunicación social, e graduouse como xornalista en 1991. Durante 10 anos, López dedicouse á prensa escrita. Gisela tamén traballou na televisión e na radio, cun xornalismo crítico e de investigación. En 2004 recibiu o Premio Nacional de Xornalismo.
Viceministra de Autonomías Departamentais e Municipais (2013-2015)
O 18 de xuño de 2013 a ministra de Autonomías Claudia Pena designou a Gisela López como a nova viceministra de Autonomías Departamentais e Municipais. Ocupou o cargo até o 2 de febreiro de 2015, substituída por Emilio Rodas.
Ministra de comunicación de Bolivia (2017-2019)
O 23 de xaneiro de 2017 o presidente Evo Morales nomeouna ministra de Comunicación de Bolivia, en substitución de Marianela Paco.
Gisela López permaneceu dous anos ao mando do ministerio. Foi subsituída por Manuel Canelas o 23 de xaneiro de 2019.
O 22 de novembro fuxiu do país, despois de que se lanzase unha orde de captura por corrupción como parte do denominado "Caso Neurona".
Alexander Konstantínovich Mordvilko
Alexander Konstantínovich Mordvilko (en ruso Александр Константинович Мордвилко), nado o 3 de febreiro de 1867 en Stolovitchi, Rexión de Brest, Gobernorato de Minsk do Imperio ruso (actual Bielorrusia), e finado o 12 de xullo de 1938 en Leningrado, URSS, foi un entomólogo, parasitólogo e botánico ruso.
Traxectoria
Foi o primeiro especialista en parasitoloxía no Museo Zoolóxico da Academia Rusa de Ciencias.
Publicou traballos sobre os ciclos de vida, moitas veces complexos, dos parasitos, así como, en 1909, instrucións para recoller e almacenar vermes parasitos.
Á fronte do departamento de briozoos e vermes, enriqueceu as coleccións helmintolóxicas adquirindo as de Konstantin Skryabin.
Algúns taxons descritos por Mordvilko
Todos eles pertencentes á subfamilia dos Aphidinae, da familia dos Aphididae.
The House of the Spirits
The House of the Spirits é un filme de 1993 dirixido por Bille August e protagonizado por Jeremy Irons, Meryl Streep, Glenn Close, Winona Ryder, Antonio Banderas e Vanessa Redgrave. É unha coprodución europea entre Alemaña, Dinamarca e Portugal. Entre o resto do elenco están María Conchita Alonso, Armin Mueller-Stahl e Jan Niklas. Está baseado na novela de 1982 La casa de los espíritus de Isabel Allende, e conta a vida de Clara durante a ditadura militar en Chile, así como as historias dos seus familiares, especialmente o ascenso social do seu marido, Esteban Trueba.
Aínda que gañou varios premios en Europa, incluíndo o Premio Lola ao mellor filme da Academia Alemá de Cinema e o Premio Robert da Academia Dinamarquesa de Cinema, nos Estados Unidos foi considerado un fracaso da crítica.
Aplothorax burchelli
Aplothorax burchelli é unha especie de insecto coleóptero da suborde dos adéfagos, familia dos Carábidos, subfamilia dos carabinos e tribo dos carabinos.
É o único membro do xénero monotípico Aplothorax.
É, ou era, endémico da illa de Santa Helena, no Atlántico sur. Crese que Aplothorax burchelli descende de escaravellos terrestres surafricanos que chegaron a Santa Helena no Plioceno.
Descrición
Taanto o xénero como a especie foron descritas en 1841 polo naturalista inglés George Robert Waterhouse. (Ver a páxina).
Etimoloxías
O nome científico do xénero, Aplotorax, está formado polos elementos aplo-, derivado do grego antigo ἁπλόος haplóos, "simple", "sinxelo", e o termo do latín científico thorax, "tórax". Literalmente, "de tórax simple".
O epíteto específico, burchelli, e unha homenaxe que Waterhouse lle fixo ao seu compatriota o naturalista, ilustrador e explorador William John Burchell.
Nota taxonómica
Sota e colaboradores investigaron a orixe deste escaravello terrestre xigante, posibelmente extinguido da illa de Santa Helena no Atlántico Sur. A especie situose inicialmente na subtribo Calosomina (= xénero Calosoma) da subfamilia dos carabinos, pero esta proposta foi cuestionada debido á súa eclusiva morfoloxía externa e xenital. Realizaron unha análise filoxenética de secuencias de do xenoma mitocondrial utilizando exemplares históricos de A. burchelli e mostras de especies representativas dos carabinos. (Resume).
Características
Aplothorax burchelli alcanzaba unha lonxitude de 29 a 38 mm. Non podía voar. A especie mostra similitudes cos escaravellos do xénero Carabus, dos que se diferenciab principalmente pola forma do pronoto, liso e curvo. A cabeza era grande e case tan ancha coma o pronoto. O escaravello era completamente negro. As antenas estaban engrosadas no medio e alongadas no terceiro segmento. As mandíbulas eran curtas e resistentes. As ás, semicilíndricas, eran planas e arredondadas na base. As patas eran longas, co pé anterior do macho non estendido.
Especie extinguida?
Despois de que Thomas Vernon Wollaston buscase en balde a especie en 1875-76, considerouse extinta durante moito tempo, até que foi redescuberta, incluídas as larvas, en 1965-66 e 1967. Porén, ao buscala de novo en 1988 e 1993, non se atoparon máis exemplares.
Fátima Hamed Hossain
Fátima Hamed Hossain, nada en Ceuta en 1978, é unha avogada e política española. É deputada da Asemblea de Ceuta desde 2015 polo partido Movimiento por la Dignidad y la Ciudadanía (MDyC). Foi a primeira muller musulmá á fronte dun grupo político con representación en España.
Traxectoria
O Movimiento por la Dignidad y la Ciudadanía é un partido político español de ámbito ceutí formado en outubro de 2014 por un grupo de membros escindidos de Coalición Caballas, liderados por Hamed. Nas eleccións ceutíes de 2015 o MDyC obtivo 3.264 votos (11,19 % do total) e tres escanos. Deste xeito, Hamed converteuse na primeira muller musulmá en liderar un grupo político na Asemblea de Ceuta. Nas eleccións ceutíes de 2019, Hamed volveu liderar a candidatura. Desta volta, os resultados empeoraron respecto aos anteriores comicios e perderon un deputado dos tres cos que contaban na lexislatura anterior.
O sábado 13 de novembro de 2021, Fátima Hamed Hossain participou nun acto no Teatro Olympia de Valencia. Nese evento tamén estaban Yolanda Díaz (vicepresidenta segunda do Goberno de España e Ministra de Traballo e Economía Social), Ada Colau (alcaldesa de Barcelona), Mónica Oltra (vicepresidenta primeira e conselleira de Igualdade da Generalitat Valenciana), e Mónica García (voceira de Más Madrid na Asemblea de Madrid).
Aurora Luque
Aurora Luque, nada en Almería o 20 de setembro de 1962, é unha poeta, tradutora, profesora e escritora española, que desenvolve a súa carreira profesional en Andalucía.
En 2022 foi Premio Nacional de Poesía por Un número finito de veranos.
Traxectoria
Aurora Luque naceu en Almería en 1962. É licenciada en Filoloxía Clásica pola Universidade de Granada e profesora de grego antigo desde 1988 en Málaga, cidade onde desenvolveu gran parte da súa traxectoria. A andaluza colaborou como articulista no diario Sur de Málaga desde 1999 a 2008 (os seus artigos están recompilados en Los talleres de Cronos, Ateneo de Málaga, 2006).
En 1997 foi galardoada co Premio Meridiana do Instituto Andaluz da Muller polo seu labor de rescate de escritoras esquecidas. En outubro de 2008 foi nomeada directora do Centro Cultural Xeración do 27 da Deputación de Málaga, cargo que ocupou até xuño de 2011.
En 2012 gozou dunha residencia en Vila Marguerite Yourcenar, en Flandres (Bélxica), dentro do programa destinado a escritorea europeas. Participou en diversos eventos e encontros internacionais de poesía en América (Buenos Aires; Medellín e Bogotá; Santo Domingo; Monterrei, Morelia e México DF; A Habana; Porto Rico; Buffalo, Nova York…), Europa (Tesalónica e Atenas; Milán, Palermo, Nápoles e Bari; Viena; Bremen, Róterdam, Malmö, Estocolmo; Kristianstadt; Eslovenia…), África (O Cairo, Alexandría; Tetuán, Tánxer, Casabranca; Tunes; Cabo Verde, etc.) e Asia (Israel, Filipinas).
Impartiu conferencias en diversas universidades estadounidenses, entre outras, Universidade de Massachusetts, Universidade de Saint Louis, Le Moyne College, Skidmore College, Dickinson College, College of the Holy Cros, CUNY, Montclair College etc.
Mende, A Puxeda, Palas de Rei
Mende é un lugar da parroquia da Puxeda no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 estaba despoboado.
Aurora Luque
Traxectoria
Fundou e dirixiu a colección de poesía «Caudernos de Trinacria», un de cuxos títulos, Verbos para la rosa, de Zanasis Jatsópulos, traducido por Vicente Fernández, obtivo o Premio Nacional á Mellor Tradución de 2005. Desde o ano 2000 codirixiu xunto a Jesús Aguado a colección «maRemoto» de poesía doutras culturas do Centro de Edicións da Deputación de Málaga (CEDMA). En 2005 fundou a editorial Narila. Formou parte do Consello Asesor da colección «Puerta del Mar», tamén do CEDMA, así como do Consello Reitor do Instituto do Libro do Concello de Málaga e do Consello Social da Universidade de Málaga. Forma parte do grupo de investigación Tradución, literatura e sociedade da Universidade de Málaga.
Poesía
En 1989 obtivo, co seu libro Problemas de doblaje, un Accésit ao Premio Adonais de Poesía. En 1999 recibiu o Premio Andalucía da Crítica polo seu libro Transitoria, libro que fora finalista do Premio Rafael Alberti de Poesía. En maio de 2005 inaugurou a Feira do Libro de Málaga. En 2007 Aurora Luque gañou a X edición do Premio de Poesía Xeración do 27 pola súa obra La seista de Epicuro, publicada pola editorial Visor. En 2015 publicou Personal & político (Fundación José Manuel Lara) un libro con 45 poemas que mergullaba na realidade da crise social española.
Díxose dela que pertence á mesma xeración do poeta Juan Antonio González Igrexas, unha xeración que conxuga a tradición clásica coa modernidade máis furiosa. Á mantenta do seu libro Transitoria, o xurado do premio Andalucía da Crítica celebrou «a perfecta simbiose entre a linguaxe clásica, que sabe encarnarse en versos de serena factura, e unha fala coloquial, actual».
A profesora Josefa Álvarez dedicoulle o estudo Tradición clásica en la poesía de Aurora Luque (Sevilla, Editorial Renacemento, 2013).
Tradución e crítica
Luque realizou traducións de poesía francesa, latina e grega antiga e moderna, de autoras como María Lainá, Louise Labé, Reneé Vivien e Safo e autores como Catulo, Meleagro e todos os poetas gregos que trataron os temas de eros ou do mar. No ano 2000 publicou en Edicións Hiperión Los dados de Eros. Antología de poesía erótica griega, e en novembro de 2004 a tradución de Poemas y testimonios, de Safo, no editorial Acantilado.
Como conferenciante rescatou autoras esquecidas, caso da dramaturga malagueña María Rosa de Gálvez ou da escritora e embaixadora republicana malagueña Isabel Oyarzábal, nas que concentrou o seu interese nos anos 2010.
Tick, Tick... Boom! (filme)
Tick, Tick... Boom! (estilizado como tick, tick... BOOM) é un filme estadounidense de 2021 dirixido por Lin-Manuel Miranda (no seu debut como director) a partir dun guión de Steven Levenson. Está baseado no musical homónimo de Jonathan Larson. Está protagonizado por Andrew Garfield, Robin de Jesús, Alexandra Shipp, Joshua Henry, xunto con Judith Luz e Vanessa Hudgens.
Jan Evangelista Purkyně
Jan Evangelista Purkyně ―tamén escrito Johannes Evangelista Purkinje― nado o 17/18 de decembro de 1787 e finado en Praga o 28 de xullo de 1869, foi un anatomista, fisiólogo, e botánico checo, principalmente coñecido na área da bioloxía.
Biografía
Purkyně naceu na pequena cidade de Libochovice, no imperio austríaco, 64 km ao noroeste de Praga (Bohemia). En 1819 graduouse cun título en Medicina na Universidade de Praga, onde exerceu logo como profesor de Fisioloxía tras terminar a súa tese doutoral. En 1823 foi nomeado profesor de Fisioloxía e Patoloxía na Universidade de Breslavia. Traballando nesa universidade, descubriu o efecto Purkinje, polo cal cando a intensidade da luz diminúe, os obxectos vermellos parecen perder intensidade máis rápido que os obxectos azuis co mesmo brillo.
Publicou dous volumes: Observacións e experimentos investigando a fisioloxía dos sentidos e Novo informe subxectivo sobre a visión, contribuíndo grandemente á neuroloxía.
En 1825 describiu un efecto visual polo cal a medida que se reduce a enerxía lumínica, e as células visuais cambian de visión fotópica a escotópica, modifícase a brillantez relativa de distintas cores; fenómeno que hoxe se coñece como desviación de Purkinje.
Tamén é coñecido polo seu descubrimento das fibras de Purkinje en 1839 que, conformando un tecido fibroso, conducen os impulsos eléctricos do nódulo ou nó auriculoventricular a todas partes dos ventrículos do corazón. Outros descubrimentos inclúen as imaxes de Purkinje, reflexo de obxectos das estruturas do ollo. Tamén introduciu os termos de plasma sanguíneo e de protoplasma.
Purkyně foi o primeiro en utilizar un microtomo para realizar delgados cortes de tecidos para a observación microscópica e foi dos primeiros en utilizar unha versión mellorada do microscopio composto.
Describiu os efectos de alcanfor, opio, beladona e trementina en humanos en 1829, descubriu as glándulas sudoríparas en 1833 e publicou unha tese que recoñecía nove grupos de configuracións principais de impresións dixitais en 1823.
Purkyně tamén recoñeceu a importancia do traballo de Eadweard Muybridge e construíu a súa propia versión do estroboscopio que chamou forolyt.
Morreu en 1869 e foi enterrado no Cemiterio Nacional Checo en Vyšehrad, Praga.
Honras
A Universidade Masaryk en Brno, en Checoslovaquia (hoxe República Checa), levou o seu nome entre 1960 e 1990, do mesmo xeito que a academia militar médica en Hradec Kralové entre 1994 e 2004. A universidade de Ústí nad Labem leva o seu nome: "Jan Evanxelista Purkyně University in Ústí nad Labem".
Ducado Unido do Báltico
miniatura|250px|Gobernoratos de [[Estonia, Livonia e Curlandia do Imperio ruso en 1835]]
O proposto Ducado Unido do Báltico, tamén coñecido como Gran Ducado de Livonia, foi un estado proposto pola nobreza dos alemáns do Báltico e a nobreza rusa exiliada, despois da Revolución Rusa de 1917 e a ocupación alemá dos gobernoratos de Curlandia, Livonia e Estonia pertencentes ao Imperio ruso.
A idea comprendía os territorios de Estonia e Letonia, e incluía a creación dun Ducado de Curlandia, así como un Ducado de Estonia e Livonia, que estarían en unión persoal coa Coroa de Prusia, baixo os territorios ocupados polo Imperio alemán na Ober Ost (Rexión Oriental), antes do fin da I Guerra Mundial, cubrindo os territorios da Livonia Medieval.
Antecedentes
Durante a I Guerra Mundial, os exércitos alemáns ocuparan o gobernorato de Curlandia do Imperio ruso contra o outono de 1915. A fronte situouse ao longo dunha liña estendida entre Riga, Daugavpils e Baranovichi.
miniatura|250px|Bandeira do Ducado Unido do Báltico
Despois da Revolución de Outubro, a elixida Asemblea Provincial de Estonia declarouse a si mesma como o poder soberano de Estonia o 28 de novembro de 1917, e entón, o 24 de febreiro de 1918, un día antes da chegada das tropas alemás, emitiuse a Declaración da Independencia de Estonia. Pola súa parte, os aliados occidentais recoñeceron a República de Estonia de facto en maio de 1918.
O Consello Nacional de Letonia foi proclamado o 16 de novembro de 1917. O 30 de novembro do mesmo ano, o Consello declarou a autonomía da provincia letoa dentro das fronteiras etnográficas, e foi declarada unha República Letoa independente o 25 de xaneiro de 1918.
Despois da Revolución rusa, tropas alemáns empezaran a avanzar desde Curlandia, e ao final de febreiro de 1918, o exército xermano administraba os territorios dos antigos gobernoratos rusos de Livonia e Estonia, que habían declarado a independencia. Co Tratado de Brest-Litovsk do 3 de marzo de 1918, a República Socialista Soviética de Rusia aceptaba a perda do Gobernorato de Curlandia, e por acordos concluídos en Berlín o 27 de agosto de 1918, a perda do Gobernorto Autónomo de Estonia e o Gobernorato de Livonia.
Intentos de crear o Ducado Unido do Báltico
miniatura|240px|O duque [[Adolfo Federico de Mecklemburgo en 1910]] Como movemento político paralelo baixo a administración militar xermana, os alemáns do Báltico empezaron a formar consellos provinciais entre setembro de 1917 e marzo de 1918. O 12 de abril de 1918 unha Asemblea Provincial composta por 35 alemáns do Báltico, 13 estonios e 11 letóns, aprobou unha resolución solicitando ao emperador alemán Guillerme II o recoñecemento das provincias bálticas como unha monarquía e a convertelas nun protectorado alemán.
O 8 de marzo e o 12 de abril de 1918, o Kurländische Landesrat e o Baltische Landesrat de Livland, Estland, Riga e Ösel, parlamentos locais dominados polos alemáns do Báltico, declaráronse a si mesmos estados independentes, coñecidos como Ducado de Curlandia e Ducado do Estado Báltico (Baltischer Staat) respectivamente. Ambos os estados proclamaron publicamente estar en "unión persoal" co reino de Prusia, aínda que o goberno xermánico nunca respondeu a esta reclamación de recoñecemento.
Os territorios bálticos foron nominalmente recoñecidos como un estado soberano polo emperador Guillerme II soamente o 22 de setembro de 1918, medio ano despois de que a Rusia soviética abandonase formalmente toda autoridade sobre as súas anteriores provincias bálticas imperiais en favor de Alemaña, no Tratado de Brest-Litovsk. O 5 de novembro de 1918 formouse un Consello de Rexencia temporal (Regentschaftsrat) para o novo estado encabezado polo barón Adolf Pilar von Pilchau, en base conxunta dos dous consellos territoriais locais formados.
A capital do novo estado debía ser Riga, e debía ser unha confederación de sete cantóns: Kurland (Curlandia), Riga, Lettgallen (Letgalia), Südlivland (Livonia Meridional), Nordlivland (Livonia Setentrional), Ösel (Saaremaa) e Estland (Estonia). Os catro primeiros cantóns cubrían o territorio correspondente á actual Letonia, e os tres últimos á correspondente Estonia actual.
O primeiro xefe de estado do Ducado Unido do Báltico debería ter sido o duque Adolfo Federico de Mecklemburgo, non como un monarca soberano, senón como un subordinado do Káiser alemán, en forma similar a outros duques e grandes duques do Imperio alemán. Pero Adolfo Federico nunca asumiu o cargo. O Consello de Rexencia elixido consistente en catro alemáns do Báltico, tres estonios e tres letóns, funcionou até o 28 de novembro de 1918, sen ningún recoñecemento internacional, excepto o de Alemaña.
En outubro de 1918, o Chanceler alemán, o príncipe Maximiliano de Baden, propuxo substituír a autoridade militar no Báltico por unha autoridade civil. A nova política foi fixada nun telegrama do Ministerio de Exteriores alemán á administración militar do Báltico: O goberno do Reich é unánime ao respecto do cambio fundamental na nosa política cara aos países bálticos, é dicir, en primeira instancia a política debe facerse cos pobos bálticos.
Letonia independente
O 18 de novembro de 1918, Letonia proclamou a independencia. En Estonia, a administración militar alemá transmitiu o poder ao Goberno de Estonia encabezado por Konstantin Päts. O 7 de decembro de 1918, en Letonia, os alemáns entregaron formalmente a autoridade ao goberno nacional letón encabezado por Kārlis Ulmanis.
Formouse o Baltische Landeswehr (Exército Báltico) por parte do goberno do Ducado Unido do Báltico como a súa forza de defensa nacional. Ao tomar o mando do Baltische Landeswehr, o maior Alfred Fletcher, respaldado polos terratenentes bálticos de orixe alemá, comezou a substitución das tropas letoas locais por alemáns bálticos e outros alemáns étnicos (Reichsdeutsche). Simultaneamente, oficiais alemáns tomaron a maioría das posicións de comando. No seu libro Vanguard of Nazism: The Free Corps Movement in Postwar Germany, 1918-1923, o autor Robert G. L. Waite sinala: "A mediados de febreiro de 1919, os letóns étnicos compoñían menos dun quinto do seu propio exército". Os británicos retrocederon despois de recoñecer a gravidad militar da situación, e unidades do Exército Branco ruso e do Freikorps avanzaron e capturaron Riga o 22 de maio de 1919.
Despois da captura de Riga, os Freikorps foron acusados de matar a 300 letóns en Jelgava, 200 en Tukums, 125 en Daugavgrīva e máis de 3 000 en Riga. Despois de tomar parte na captura de Riga, en xuño de 1919, o xeneral von der Goltz ordenou ás súas tropas non avanzar cara ao leste contra o Exército Vermello, como esperaban os aliados, senón cara ao norte, contra os estonios. O 19 de xuño de 1919 a División de Ferro e unidades do Landeswehr lanzaron un ataque para capturar zonas en torno a Cēsis (Wenden); o Baltische Landeswehr continuou o seu avance contra a costa estonia preparatoria para un pulo contra Petrogrado. Porén, o Baltische Landeswehr foi derrotado pola 3ª División Estonia (liderada por Ernst Põdder) e a Brigada Norte Letoa na batalla de Cesis, 19-23 de xuño de 1919.
Na mañá do 23 de xuño de 1919, os alemáns empezaron unha retirada xeral cara a Riga. Os Aliados de novo insistiron en que os alemáns retiraran as súas tropas restantes de Letonia, e interviñeron para impoñer un alto ao fogo entre os estonios e os Freikorps cando os primeiros estaban a punto de marchar cara a Riga. Mentres, unha misión aliada baixo o mando do xeneral Sir Hubert de la Poer Gough chegou ao Báltico para obrigar aos alemáns a abandonar a rexión e organizar os exércitos locais dos estados Bálticos.
Consecuencias
A derrota de Alemaña na I Guerra Mundial en novembro de 1918, seguida da derrota en 1919 do Baltische Landeswehr e unidades Freikorps alemás do xeneral Rüdiger von der Goltz en Letonia por parte da 3ª División Estonia e a Brigada Norte Letoa, traduciuse na irrelevancia do Ducado Unido do Báltico.
Para asegurar o retorno ao control letón, o Baltische Landeswehr foi posto baixo autoridade británica. Despois de tomar a comandancia do Baltische Landeswehr a mediados de xullo de 1919, o tenente coronel Harold Alexander (o futuro Alexandre de Tunisia), gradualmente descartou os elementos alemáns (bálticos) do exército. As nacións bálticas de Estonia e Letonia entón foron fundadas como repúblicas.
Frederico I
Frederico I pode referirse a:
O Seixo, A Puxeda, Palas de Rei
O Seixo é un lugar da parroquia da Puxeda no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa.
Boi Pardo, Quindimil, Palas de Rei
Boi Pardo é un lugar da parroquia de Quindimil no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa.
A Puxeda, A Puxeda, Palas de Rei
A Puxeda é un lugar da parroquia da Puxeda no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 12 habitantes, dos cales 6 eran homes e 6 eran mulleres.
Aminoaciltransferase
miniatura|150px|Estrutura xeral dunha [[amina.]] As aminoaciltransferases son encimas aciltransferases que actúa transferindo grupos aminoacilo, formando ésteres ou amidas.
As peptidil transferases (ribocimas ribosómicas) son tamén tipo de aminoaciltransferases que catalizan a formación de enlaces peptídicos, así como o paso hidrolítico que orixina a liberación da cadea polipeptídica sintetizada dun ARNt ao seguinte.
Valiño, A Puxeda, Palas de Rei
Valiño é un lugar da parroquia da Puxeda no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 2 habitantes, un home e unha muller.
Juan Pablo Orrego
Juan Pablo Orrego Silva, nado en 1949, é un músico, ecoloxista e activista chileno.
Carreira musical
Foi baixista da banda chilena Blops, á cal se integrou en 1968 por intermedio do seu primo Felipe Orrego. Estivo no grupo até 1973, cando se separaron. En 1974 participou dunha breve reagrupación e logo formou parte unha vez máis do conxunto entre 1978 e 1981, ano en que se trasladou ao Canadá.
En 2001, Orrego formou parte do reencontro dos Blops, que durou até 2003.
Activista
Foi fundador e coordinador do Grupo de Acción por el Biobío, grupo que organizou unha serie de protestas en defensa das comunidades pehuenches na rexión do Biobío, e contra os danos ambientais que produciría a construción de centrais hidroeléctricas no río Biobío, incluíndo os proxectos Pangue e Ralco. Este traballo fíxoo receptor do Premio Goldman para o medio ambiente en 1997, e do Premio ao Sustento Ben Gañado en 1998, considerado como o «Premio Nobel Alternativo».
Desde 2006 participa na campaña Patagonia sin presas en contra do proxecto HidroAysén. É presidente da ONG Ecosistemas, e director de International Rivers desde xullo de 2014.
Miquel Ventura i Balanyà
Miquel Ventura i Balanyà, nado en Reus o 7 de xaneiro de 1878 e finado en Madrid o 2 de setembro de 1930, foi un filólogo, profesor e escritor catalán.
Traxectoria
Cursou o Bacharelato no Instituto de Reus. Traduciu ao catalán Contes Gascons de Perbosc, Manfred de Lord Byron, La Ciutat Morta de Ànnunzio, Julio César de Shakespeare, El contracte social de Rousseau, algúns diálogos "dels morts" de Llucià e varías poesías castelás. Marchou a Madrid para cursar estudos de Francés, Grego e Inglés e conseguiu o título de mestre de primeira ensinanza exercendo na Escuola Normal Central. Fixo Filosofía e Letras na Universidade de Madrid.
Foi profesor de Francés da Escuela Normal de Madrid, e en 1905 concedéronlle unha bolsa para ampliar estudos en París. Foi catedrático de Inglés na Escuela de Estudios Superiores del Magisterio de Madrid dende 1912. Poeta alófono en galego, publicou o poemario ¡Fala armoñosa, non morrerás!, con prólogo de Aurelio Ribalta, en 1916, na revista literaria Biblioteca do Pobo galego editada en Madrid.
Varíola do mono
A varíola do mono, tamén coñecida coma varíola símica ou monkeypox, é unha doenza infecciosa causada polo virus monkeypox. Constitúe unha zoonose, isto é, afecta principalmente a animais. Os casos en humanos son raros e moi pouco frecuentes en Europa. A meirande parte dos casos prodúcense nos países de África central e occidental.
A doenza fíxose popular entre a poboación xeral por un gromo que afectou a centos de persoas no mundo en 2022.
Historia
O primeiro caso da enfermidade describiuse na República Democrática do Congo no ano 1970, aínda que o virus xa se indentificara varios anos antes, no 1958, cando unha partida de monos experimentais fora trasladada de Singapur a Dinamarca. Desde entón, a meirande parte dos casos producíronse nestes países, e os casos detectados en Europa era importados e autolimitados ao individuo e os seus achegados. Porén, dede maio de 2022, detectouse en varios países de Europa (sobre todo Italia, Portugal, España, Suecia e Reino Unido) unha transmisión comunitaria e anormalmente maior. O 27 de maio de 2022 confirmouse o primeiro caso da doenza en Galicia, detectado na área sanitaria de A Coruña.
Síntomas
A enfermidade pode non dar ningún tipo de síntoma até incluso nas tres primeiras semanas após do contaxio, o que se coñece coma período de incubación. Dita etapa adoita durar na meirande parte dos casos entre unha e dúas semanas.
Pasado ese tempo, comezarían a manifestarse os síntomas, que poden dividirse en dúas fases:
Diagnóstico
Aínda que os signos e os síntomas compatibles coa varíola do mono poden dar un diagnóstico probable, o diagnóstico definitivo precisa dun diagnóstico molecular microbiolóxico a través dunha proba PCR.
Así, ante doentes con febre, cefalea intensa, artralxias e mialxias e exantema cutáneo vesicular ou pustular, estaría indicada a toma de mostras para a súa posterior análise. Habitualmente estas mostras recóllense do líquido ou exudado que emanan as lesións da pel.
Tratamento
No caso de que as lesións cutáneas sexan extensas e graves, estas teñen o risco de se sobreinfectar, isto é, de que sobre esa lesión se produza outra infección bacteriana. No caso de se producir, o tratamento adecuado sería o antibiótico axeitado para a bacteria identificada.
A hidratación abundante é fundamental nos casos nos que a extensión das lesións cutáneas sexa importante, xa que a pérda da integridade cutánea aumenta o risco de deshidratación.
Co gallo do brote de varíola símica de 2022, a Axencia Europea de Medicamentos (EMA), autorizou ou uso do medicamento tecovirimat, que orixinariamente fora deseñado para o tratamento doutra doenza, a varíola. O seu uso é experimental e non existen resultados sobre a súa eficacia ou seguridade.
Montarelo, Quindimil, Palas de Rei
Montarelo é un lugar da parroquia de Quindimil no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 5 habitantes, dos cales 2 eran homes e 3 eran mulleres.
Ciro Briones
Ciro Fernández Briones, tamén coñecido como Ciro Briones, nado na Pobra do Caramiñal o 11 de xuño 1996, é un ensaísta e poeta galego.
Traxectoria
Estudou na Facultade de Ciencias da Educación e do Deporte na Universidade de Vigo, campus de Pontevedra.
En 2023 vivía en Polonia.
Gañador en 2023 do Premio de Poesía Concello de Carral, o xurado destacou no libro:
David Mitogo
David Edú García Mitogo, nado en Bata o 18 de maio de 1990 e finado o 11 de maio de 2023 no cruzamento entre os ríos Avia e Miño, foi un futbolista ecuatoguineano que xogaba como dianteiro. Desenvolveu a maior parte da súa carreira deportiva entre o Bierzo e Galicia e foi internacional coa selección de Guinea Ecuatorial.
Traxectoria
Naceu na cidade ecuatoguineana de Bata, sendo fillo dun español e unha ecuatoguineana da etnia fang, e aos tres anos instalouse coa súa familia en Vilafranca do Bierzo. Comezou a xogar ao fútbol co CD La Morenica de La Bañeza, e xogou unha tempada no equipo cadete da Ponferradina, antes de regresar ao La Morenica. Aos 16 anos volveu á Ponferradina e un ano despois debutou co filial na Terceira División.
O 20 de setembro de 2009, con 19 anos, produciuse a súa estrea co primeiro equipo da Ponferradina, nun partido da Segunda División B ante o Eibar, no que marcou ademais o seu primeiro gol, que serviu para colocar ao seu equipo líder. Disputou outros seis encontros coa primeira escuadra nesa tempada, na que o conxunto berciano logrou o ascenso á Segunda División.
O 24 de outubro de 2010, xogando coa Ponferradina B ante o CD Huracán Z, sufriu unha rotura do ligamento cruzado anterior do xeonllo esquerdo, polo que estivo seis meses de baixa, e non volveu vestir a camiseta do primeiro equipo. Na tempada 2012/13 xogou no Teruel, tamén de Segunda B, co que acabou descendendo a Terceira. En 2013 regresou ao Bierzo fichando polo Atlético Bembibre. Tras unha breve experiencia no fútbol maltés, vestindo a camisola do Vittoriosa Stars de Birgu, e de xogar de novo no Atlético Bembibre, recalou en 2015 en Galicia, onde xogou durante os seguintes anos, coa única excepción duns meses no Unionistas de Salamanca. Así, militou no Barco, no Compostela, no Arenteiro, no Somozas, no As Pontes e no Atlético Arnoia, no que xogaba no momento da súa desaparición.
Selección nacional
En abril de 2010 foi convocado pola selección sub-20 de Guinea Ecuatorial para o un partido contra Gabón correspondente á clasificación para o Campionato Africano Xuvenil de 2011. Marcou o gol ecuatoguineano, nun encontro que acabou en empate (1-1).
A finais de xullo de 2010 recibiu a súa primeira convocatoria para a selección absoluta de Guinea Ecuatorial, coa que debutou nun amigable ante Marrocos o 11 de agosto no estadio Mohammed V de Rabat. Entrou como substituto de Juan Mbela no minuto 67 pero non puido evitar a derrota do seu equipo (2-1). Nos seis anos seguintes disputou outros cinco partidos coa selección.
Desaparición
Desapareceu o 12 de maio de 2023, despois de enviar varias mensaxes de despedida ás súas amizades que fixeron pensar nun posible suicidio. Saíu da casa dun amigo de madrugada, foi a un bar na Arnoia e despois desapareceu. O seu teléfono móbil apareceu na ponte que une A Arnoia e Ribadavia, e as autoridades iniciaron unha busca de varios días no río Miño. O 23 de maio, 11 días despois da súa desaparición, o seu corpo foi finalmente localizado sen vida na gallada onde se xuntan as augas do Avia coas do Miño, máis próximo do lugar da Barca, na ribeira sur , a uns 250 metros de onde se presume que se botou ao río.
Henry Hoyle Howorth
Henry Hoyle Howorth, nado en Lisboa o 1 de xullo de 1842 e finado en Londres o 15 de xullo de 1923, foi un político conservador británico e avogado, coñecido tamén pola súa dedicación como afeccionado á historiografía, a xeoloxía e a numismática.
Traxectoria
Howorth naceu en Lisboa, fillo único de Henry Howorth, que exercía nesa cidade como comerciante, e da súa esposa Elizabeth. Ao pouco de nacer marchou para Inglaterra coa súa nai, logo do falecemento do seu pai. Alí estudou o seu ensino secundario na Rossall School, en Lancashire, e posteriormente cursou estudos superiores de Dereito.
Colexiouse como avogado en Londres en 1867, no Inner Temple, e exerceu a avogacía no Northern Circuit.
Ademais do dereito e a política, Howorth interesouse profundamente por temas tan diversos como a arqueoloxía, a historia, a numismática e a etnografía. Foi un escritor prolífico sobre estas áreas e colaborou con diversos artigos en revistas especializadas do seu tempo.
En 1892 foi nomeado Cabaleiro do Imperio Indio, en recoñecemento aos seus traballos sobre a historia e etnografía de Asia. En 1893 foi elixido membro da Royal Society, cunha considerable oposición por carecer de educación científica regrada. Posteriormente foi nomeado bibliotecario honorario do Chetham's College, de Manchester, e administrador do Museo Británico.
Tamén foi membro da Chetham Society —de cuxo consello formou parte entre 1877 e 1900, e da Manchester Literary and Philosophical Society. Entre 1908 e 1914 foi o presidente da Royal Numismatic Society, de Londres.
Howorth era polemista e expuña adoito as súas opinións na páxina de cartas de The Times, ás veces baixo o pseudónimo de A Manchester Conservative ("Un conservador de Manchester").
Ao longo da súa vida, Howorth foi compondo unha importante colección de arte. En 1875 dooulle á National Gallery de Londres a pintura Interior dunha igrexa, de Van Bassen. En 1922, logo do falecemento da súa esposa, fixo unha doazón doutras cinco pinturas, entre elas a Natividade de Masaccio. Nun cartel situado na entrada da National Gallery figura o seu nome como un dos principais benefactores.
En 1869 casou con Katherine Brierley, con quen tivo tres fillos. A súa esposa faleceu en 1921, e el o 15 de xullo de 1923, aos 81 anos. Foi soterrado no cemiterio de Putney Vale, no Suroeste de Londres.
O pensamento de Howorth
Henry Hoyle Howorth rexeitou o uniformismo de James Hutton e Charles Lyell. Atacou a teoría da idade de xeo no seu libro The Mammoth and the Flood (1887). Defendeu unha forma de neodiluvialismo, segundo a cal as inundacións catastróficas devastaran grandes zonas da Terra.
Non cría nun diluvio universal e consideraba que o diluvio bíblico era só un dos moitos mitos de diluvio que apoiaban a súa teoría. Utilizou probas xeolóxicas para apoiar a sú teoría en The Glacial Nightmare and the Flood (1893). En 1905 escribiu outro libro, Ice or Water, no que intentou refutar en detalle a teoría glaciaria, mais os seus postulados non convenceron os xeólogos profesionais.
Publicacións
miniatura|Howorth, H. H. (1917). [[iarchive:goldendaysofear01howo/page/n9/mode/1up|The golden days of the early English church. Volume 1.]] Estas son os traballos monográficos máis salientables publicados por Henry Hoyle Howorth ao longo da súa traxectoria:
Eden Alene
Eden Alene (en עדן אלנה; ኤደን አለነ), nada o 7 de maio de 2000 en Xerusalén, é unha cantante israelí de ascendencia xudía etíope. Após gañar a sétima tempada do concurso de canto HaKokhav HaBa, foi elixida para representar Israel no Festival de Eurovisión 2020, que se ía celebrar en Rotterdam, nos Países Baixos. Trala cancelación do evento por mor da pandemia por coronavirus, confirmouse que fora elixida de novo de xeito interno para representar o seu país na edición de Eurovisión de 2021.
A Pena, Quindimil, Palas de Rei
A Pena é un lugar da parroquia de Quindimil no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 4 habitantes, dos cales 1 era home e 3 eran mulleres.
Tamperelainen
Tamperelainen é un xornal local finlandés da cidade de Tampere, mais tamén é distribuído nos municipios veciños de Kangasala, Lempäälä, Nokia, Pirkkala e Ylöjärvi. Foi fundado o 19 de setembro de 1957.
O xornal ten unha tirada de 142 000 exemplares na súa edición dos mércores e de 105 000 na edición da fin de semana, así como unha gran tirada mensual de 183 000 exemplares.
Fool's Day
"Fool's Day" é unha canción da banda inglesa Blur. Publicouse o 17 de abril de 2010 e trátase do primeiro sinxelo do grupo dende "Good Song" de 2003. O tema editouse como un sinxelo de 7" para o Record Store Day, lanzándose tan só 1 000 copias. O día seguinte, para "evitar que os seguidores tivesen que obter ilegalmente unha copia inferior do tema en sitios piratas", Blur puxo á súa disposición unha descarga gratuíta na súa páxina web en formatos MP3 e WAV. É o sinxelo co guitarrista Graham Coxon dende "Music Is My Radar" do ano 2000.