cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sistema inmunitario adaptativo
Diversidade inmunolóxica
A maioría das macromoléculas, incluíndo practicamente a todas as proteínas e moitos polisacáridos, poden funcionar como antíxenos. As partes dun antíxeno que interaccionan cunha molécula de anticorpo ou un receptor de linfocito, denomínanse epitopos. A maioría dos antíxenos conteñen varios epitopos e poden estimular a produción de anticorpos, respostas de células T específicas, ou ambas as cousas. miniatura|130px|esquerda|Os anticorpos están formados por dúas cadeas polipeptídicas pesadas e dúas lixeiras. As rexións variables específicas de cada anticorpo son as que lles permiten recoñecer o seu antíxeno afín e unirse a el. A un determinado antíxeno só pode unirse unha proporción moi pequena (menos do 0,01%) do total de linfocitos, o cal suxire que só unhas poucas células responden a cada antíxeno.
Para que a resposta adquirida "lembre" e elimine un gran número de patóxenos, o sistema inmunitario debe poder distinguir entre moitos antíxenos diferentes, e os receptores que recoñecen os antíxenos deben ser producidos nun grande número de configuracións, esencialmente un receptor (polo menos) por cada patóxeno diferente co que o corpo se puidese ter encontrado. Mesmo en ausencia de estimulación polo antíxeno, un ser humano pode proiducir máis de 1012 moléculas de anticorpos diferentes. Requiriríanse millóns de xenes para almacenar a información xenética que habería que utilizar para producir estes receptores, pero, o xenoma humano completo contén menos de 25.000 xenes. Por tanto, non pode haber un xene para cada anticorpo ou receptor.
Esta infinidade de receptores prodúcense por medio dun proceso denominado selección clonal. Segundo a teoría da selección clonal, no momento do nacemento un animal xera aleatoriamente unha enorme diversidade de linfocitos (cada un dos cales leva un receptor antixénico único) a partir da información codificada nunha pequena familia de xenes. Para xerar cada receptor único, estes xenes sofren un proceso chamado recombinación V(D)J, ou diversificación combinatorial, no cal un segmento xénico se recombina con outros segmentos xénicos para formar un só xene. É este proceso de ensamblaxe o que xera a enorme diversidade de receptores e anticorpos, antes de que o corpo se encontrase cos antíxenos, e permite que o sistema inmunitario responda a unha case ilimitada diversidade de antíxenos. Ao longo da vida dun animal, os linfocitos que poden reaccionar contra os antíxenos cos que un animal se encontre, serán seleccionados activamente, e dirixidos contra calquera cousa que exprese ese antíxeno.
É importante subliñar que as partes innatas e adquiridas do sistema inmunitario funcionan conxuntamente. As armas inmunitarias adquiridas polas células B e T non poderían funcionar sen a colaboración do sistema innato. As células T non son útiles se as células presentadoras de antíxenos non as activan, e as células B precisan da axuda das células T. Por outra parte, o sistema innato sería probablemente superado en moitos casos polos patóxenos sen a acción especializada da resposta inmunitaria adquirida.
Inmunidade adquirida durante o embarazo
A pedra angular do sistema inmunitario é o recoñecemento do "propio" fronte ao "non propio". Por tanto, os mecanismos que protexen o feto humano (que se considera "non propio") dun ataque do sistema inmunitario, son especialmente interesantes. Aínda que non hai unha explicación completa do fenómeno, hai dúas razóns que foron aducidas clasicamente para explicar como se produce a tolerancia do feto polo organismo da nai. A primeira é que o feto ocupa unha porción do corpo protexida por unha barreira que o sistema inmunitario normalmente non patrulla, o útero e placenta. A segunda é que o feto pode promover unha inmunosupresión local na nai, talvez por un proceso de depleción de nutrientes activa. Explicacións máis modernas deste fenómeno de indución de inmunotolerancia é que se expresan glicoproteínas específicas no útero durante o embarazo que suprimen as respostas inmunes uterinas (como explica a hipótese eu-FEDS, Eutherian Fetoembryonic Defense System, Sistema de defensa fetoembriónico de euterios).
Durante o embarazo nos mamíferos vivíparos (todos menos os Monotremas), os retrovirus endóxenos (ERVs) inseridos no xenoma son activados e prodúcense en grandes cantidades durante a implantación do embrión. Actualmente sabemos que estes virus teñen propiedades inmunosupresoras, o que suxire que desempeñan un papel na protección do embrión do sistema inmunitario da súa nai. Ademais, as proteínas de fusión virais aparentemente causan a formación do sincitio placentario para limitar o intercambio de células migratorias entre o embrión en desenvolvemento e o corpo da nai (algo que un epitelio non fai o suficientemente ben, xa que certas células sanguíneas están especializadas en introducirse entre as células epiteliais e atravesalo). Crese que a acción inmunodepresiva era o comportamento inicial normal do virus, similar ao que fai o VIH, outro retrovirus. As proteínas de fusión foron un modo de espallar a infección a outras células simplemente fusionándoas coas infectadas (o VIH tamén o fai). Pénsase que os antepasados dos modernos mamíferos vivíparos evolucionaron despois de que se produciu a infección por estes virus, permitindo ao feto que sobreviva ao sistema inmunitario da nai.
O proxecto xenoma humano encontrou varios miles de retrovirus endóxenos (ERVs) que se clasificaron en 24 familias.
Sambade, Rebordelos, Carballo
Sambade é un lugar da parroquia de Rebordelos no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 28 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 15 homes e 13 mulleres.
As Veigas, Baldráns, Tui
As Veigas é un lugar da parroquia de Baldráns, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. Segundo o padrón municipal de habitantes do Instituto Galego de Estatística no ano 2019 tiña 60 habitantes (28 homes e 32 mulleres), un descenso de 7 habitantes respecto ao ano 2000.
Patrimonio
O elemento histórico máis relevante do barrio é o petróglifo das Carneiras, no que hai un gravado dun cérvido e outros elementos non descifrados.
Mercedes-Benz na Fórmula 1
Mercedes-Benz, unha marca do Grupo Mercedes-Benz, leva implicada na Fórmula 1 como propietario do equipo e fabricante de motores durante varios períodos desde 1954. O equio Mercedes-AMG Petronas F1 Team ten a súa sede en Brackley, Inglaterra, e posúe unha licenza alemá, En 2022 a propiedade maioritaria era do Grupo Mercedes-Benz con Toto Wolff que ten unha participación significativa. Os equipos da marca Mercedes adoitan chamarse co alcume "Frechas de prata". En decembro de 2020 fíxose un anuncio no que Ineos planeaba tomar un terzo da participación igualitaria xunto co Grupo Mercedes-Benz e Wolff, isto entrou en vigor o 25 de xaneiro de 2022.
Antes da segunda guerra mundial, Mercedes-Benz competiu no Campionato europeo, gañando tres títulos. A marca debutou na Fórmula Un en. Logo de gañar a súa primeira carreira no Gran Premio de Francia de 1954, o piloto Juan Manuel Fangio gañou outro tres grandes premios para gañar o campionato de de pilotos, e repetiu este éxito en  logrando o segundo título conquistado por Mercedes. Malia gañar dous campionatos, Mercedes-Benz retirouse das carreiras de coches como unha resposta á Traxedia de Le Mans de 1955, e non regresou ata reincorporarse como fornecedor de motores en asociación con Ilmor.
Frechas de prata (1930)
Mercedes-Benz competiu nas competicións automobilísticas na década de 1930, cando as Frechas de prata dominaban xunto aos seus rivais de Auto Union. Ambos equipos estaban fortemente financiados polo réxime nazi, gañando todos os Campionatos Europeos entre 1935 e 1938, dos cales Rudolf Caracciola gañou tres para Mercedes-Benz. miniatura|left|200px|Juan Manuel Fangio ao volante do [[Mercedes-Benz W196|W196 en Nürburgring no Gran Premio de Alemaña de 1954]]
Daimler-Benz AG (1954-1955)
En 1954, Mercedes-Benz volveu ao que agora coñécese como Fórmula 1 (un campionato do mundo fundado en 1950), usando a tecnoloxía avanzada do Mercedes-Benz W196. O coche construíuse tanto na configuración de rodas aberta convencional como na forma aerodinámica con rodas cubertas e carrozaría máis ampla. Juan Manuel Fangio, o campión de, transferido a metade de tempada desde Maserati a Mercedes-Benz para a súa debut no Gran Premio de Francia o 4 de xullo de 1954. O equipo tivo un éxito inmediato e logrou un dobrete con Fangio e Karl Kling, así como a volta rápida (Hans Herrmann). Fangio gañou tres carreiras máis en 1954, gañando o campionato.
O éxito continuou na tempada de Fórmula 1, co desenvolvemento do Mercedes W196 durante todo o ano. Mercedes volveu dominar a tempada, con Fangio gañando catro carreiras, e o seu novo compañeiro de equipo Stirling Moss gañando o Gran Premio de Gran Bretaña. Fangio e Moss terminaron primeiro e segundo no campionato dese ano. O desastre nas 24 Horas de Le Mans o 11 de xuño que causou a morte do piloto de Mercedes Pierre Levegh e a de máis de 80 espectadores provocou a cancelación dos Grandes Premios francés, alemán, español e suízo. O equipo retirouse do deporte do motor, incluíndo a Fórmula Un, ao final da tempada.
Mercedes GP e Mercedes AMG Petronas F1 Team (2010-presente)
Mercedes regresou á Fórmula Un na tempada 2010 logo de comprar unha participación minoritaria (45,1%) no equipo Brawn GP xunto con Aabar Investments que comprara o 30% o 16 de novembro de 2009, Ross Brawn continuou nas súas funcións como director do equipo e o equipo mantivo a súa base e forza de traballo en Brackley, preto da planta de motores de Mercedes de Fórmula Un. Trala compra do equipo, así como un acordo de patrocinio con Petronas, o equipo foi rebautizado como equipo Mercedes GP Petronas de Fórmula Un O equipo ten unha historia complexa; que se remonta a Tyrrell Racing, que competiu como construtor desde ata, ata que foi comprado por British American Tobacco para converterse en British American Racing en. BAR, que formara unha sociedade con Honda, co tempo converteuse en Honda Racing F1 Team en, cando BAT retirouse do deporte. De novo cambiou de mans en, cando Honda retirouse, e foi comprado pola dirección do equipo, dándolle o nome de Brawn GP, o do director do equipo Ross Brawn. Brawn utilizou motores de Mercedes-Benz HighPerformanceEngines, e malia correr cun baixo orzamento, Jenson Button gañou seis das sete primeiras carreiras, e finalmente, o Campionato do Mundo de pilotos de, Brawn GP tamén gañou o título de construtores. Foi a primeira vez en sesenta anos de historia deste deporte que un equipo gañou os dous títulos na súa primeira tempada. miniatura|left| [[Nico Rosberg marcou o primeiro podio de Mercedes como equipo desde 1955 no Gran Premio de Malaisia de 2010.]] Mercedes contratou aos pilotos alemáns Nico Rosberg, ao sete veces campión do mundo Michael Schumacher, que regresou á Fórmula Un logo dunha ausencia de tres anos, e a Nick Heidfeld como piloto de probas e reserva. Dos pilotos de Brawn 2009, Jenson Button asinou por McLaren, mentres que Rubens Barrichello ocupou o asento de Rosberg no equipo Williams para o 2010. Coa adquisición de Brawn, Mercedes puxo fin á súa participación en McLaren, a empresa matriz Daimler AG vendeu de novo a súa participación do 40% en McLaren Group, sen deixar de fornecer motores ao equipo.
O rendemento do equipo durante o ano non foi tan competitivo como cando era Brawn, con Mercedes detrás dos tres equipos principais Ferrari, McLaren e Red Bull. Os seus mellores resultados fíxoos Rosberg acabando no podio en tres ocasións, anotando terceiros lugares en Sepang, Shanghai e Silverstone. Rosberg finalmente terminou no sétimo lugar, pero Schumacher tivo un rendemento decepcionante, batido polo seu compañeiro de equipo e terminando a tempada sen unha soa vitoria nin podio, pole ou volta rápida por primeira vez desde a tempada de. Tamén estivo involucrado nunha polémica en Hungría logo de acurralar ao seu ex compañeiro de equipo en Ferrari Rubens Barrichello contra o muro a 290 km/h. Finalmente, o equipo terminou en cuarto lugar no Campionato de Construtores, con 214 puntos.
miniatura|right| [[Michael Schumacher no Gran Premio de Malaisia de 2011]] Antes da tempada, Daimler e Aabar compraron a participación restante do 24´9% da propiedade ao director do equipo en febreiro de 2011. Co novo MGP W02, o Gran Premio de Australia de 2011 terminou cando ambos Schumacher e Rosberg se retiraron debido aos danos por accidente nas voltas 19 e 22, respectivamente. En Malaisia, Rosberg clasificouse noveno e Schumacher volveu fallar na Q3, cualificando undécimo. Schumacher anotou os primeiros puntos da tempada de Mercedes cun noveno posto, mentres que Rosberg tivo unha carreira tranquila e terminou duodécimo. En China, Rosberg e Schumacher mostraron unha boa forma, Rosberg finalizou quinto, e foi líder durante catorce voltas da carreira, mentres que Schumacher terminou a carreira en oitava posición. Rosberg engadiu outro quinto lugar en Turquía, mentres que en España, Schumacher terminou sexto, por diante de Rosberg.
Logo dun insubstancial Gran Premio de Mónaco de 2011, Schumacher igualou o seu mellor resultado en Mercedes en Canadá, terminando cuarto logo de chegar a estar segundo. En Valencia, Rosberg terminou sétimo, e Schumacher 17º, despois de bater con Vitaly Petrov. Rosberg e Schumacher terminaron nos puntos nas dúas carreiras seguintes en Gran Bretaña e Alemaña. Problemas na caixa de cambios deixaron a Schumacher sen puntuar en Hungría, pero Rosberg logrou terminar no noveno lugar. No Gran Premio de Bélxica de 2011, Schumacher subiu desde o fondo da grella, logo de perder unha roda na cualificación, para terminar quinto, mentres que Rosberg terminou en sexto lugar, logo de liderar a carreira nas súas primeiras etapas. Unha vez máis, o equipo terminou en cuarto lugar no Campionato de Construtores do mesmo xeito que en, con 165 puntos sen vitorias, podios ou poles.
miniatura|left| Michael Schumacher no [[Gran Premio de Mónaco de 2012]]
Para o, o equipo retirou o GP do seu nome e engadiu as siglas AMG, a división de alto rendemento de Mercedes, ao seu nome. O equipo coñecerase como Mercedes AMG Petronas F1 Team. Ao comezo da tempada o equipo foi obxecto de protesta polo uso dun concepto "radical" do alerón traseiro no Mercedes F1 W03, que non se resolveu ata a terceira carreira na China, cando os comisarios rexeitaron unanimemente a protesta. Na terceira carreira da tempada en China, Rosberg logrou primeira pole position do equipo como equipo oficial desde Fangio en ; Schumacher terminou a sesión en terceiro lugar, pero avanzou ata o segundo logo dunha penalización na grella para Lewis Hamilton. O equipo conseguiu a súa primeira vitoria en 57 anos, cando Nico Rosberg terminou primeiro no Gran Premio da China de 2012. Ademais diso, Rosberg converteuse no primeiro piloto alemán en gañar un Gran Premio pilotando un coche alemán desde a vitoria de Hermann Lang no Gran Premio de Suíza de 1939.
O 28 de setembro de 2012, anunciouse que o piloto de McLaren Lewis Hamilton uniríase ao equipo desde a tempada en diante, logo de asinar un contrato de tres anos para correr como compañeiro de Nico Rosberg. O 26 de maio de 2013 Nico Rosberg aproveitou a pole para conseguir para Mercedes a súa primeira vitoria de 2013 no Gran Premio de Mónaco. A continuación Mercedes ocupou o terceiro lugar no Gran Premio do Canadá cortesía de Hamilton, seguido doutra vitoria para Rosberg no Gran Premio de Gran Bretaña despois de que Mercedes lograra un 1-2 na cualificación. Posteriormente, o equipo celebrou a súa terceira vitoria da tempada despois de que Hamilton lograra a súa primeira vitoria no equipo no Gran Premio de Hungría, o que resultou un segundo lugar por diante de Ferrari no campionato de construtores.
miniatura| Mecánicos traballando no [[Mercedes F1 W05 Hybrid de Nico Rosberg no Gran Premio de Australia de 2014.]] Ambos pilotos continuaron en Rosberg gañou a primeira carreira da tempada en Australia, logo en Malaisia, Hamilton logrou unha gran Chelem, líder en todas as voltas desde a pole position, e a volta rápida en carreira, mentres que Rosberg completou o 1-2 para o equipo; terminou 9 carreiras consecutivas de Hamilton sen subir ao podio, e foi o primeiro dobrete de Mercedes-Benz como equipo desde o Gran Premio de Italia de 1955 Mercedes repetiu o resultado no GP de Bahrain, o GP de China e o GP de España, mentres que Rosberg e Hamilton terminaron 1-2, respectivamente, no GP de Mónaco e Gran Premio de Austria. No Gran Premio de Alemaña de 2014, Rosberg converteuse no primeiro piloto alemán que pilotando un vehículo alemán gañou o Gran Premio de Alemaña, desde que o logrou Rudolf Caracciola e Mercedes-Benz no Gran Premio de Alemaña de 1939. No Gran Premio de Rusia o equipo gañou o seu primeiro Campionato de Construtores como equipo. Hamilton gañou a última carreira da tempada, celebrada en Abu Zabi. Terminou a tempada 67 puntos por diante de Rosberg, alzándose co Campionato de Mundo de Pilotos. O equipo terminou a tempada 2014 con 296 puntos de ventaxe sobre o seu rival máis próximo Red Bull Racing na clasificación do Campionato do Mundo de Construtores.
Para a tempada, o equipo conservou tanto a Hamilton como a Rosberg. No Gran Premio de Rusia de 2015 o equipo gañou o seu segundo campionato de construtores como equipo de fábrica, gañou 16 das 19 carreiras do campionato. Lewis Hamilton, tamén renovou o seu titulo mundial de pilotos no Gran Premio dos Estados Unidos de 2015, rematando 59 puntos por diante de Rosberg. Mercedes continuou o seu dominio neste segundo ano da era V6 turbo, mellorando as súas impresionantes cifras desde 2014 con 18 poles, 16 vitorias e 12 dobretes sobre 19 carreiras.
Na tempada, Mercedes gañou o Campionato de Construtores por terceira tempada consecutiva, gañando 19 das 21 carreiras celebradas, ao tempo que conseguiu 20 poles (a porcentaxe máis alta nunha única tempada de F1 o 95,2%) e 8 dobretes. Rosberg gañou o seu único Campionato de pilotos, terminando 5 puntos por diante de Hamilton, antes de anunciar a súa retirada pouco despois de gañar o título.
O 10 de xaneiro de 2017, Mercedes anunciou que o director executivo Paddy Lowe deixara o equipo e o 16 de xaneiro de 2017, anunciosue que Valtteri Bottas sería o substituto de Rosberg para a tempada e o piloto británico de GP3 George Russell incorporouse ao equipo júnior.
Na tempada o equipo conservou tanto a Hamilton como a Bottas. O equipo acadou o seu quinto título de construtores consecutivo na penúltima carreira da tempada no Brasil tras unha vitoria para Hamilton. Na tempada 2018, Mercedes gañou 11 carreiras (todas para Hamilton) de 21 carreiras, deu 10 voltas rápidas (tres para Hamilton e sete para Bottas), 13 poles (once para Hamilton e dúas para Bottas) e catro dobretes. Isto converteu a Mercedes só no segundo equipo da historia na F1 en lograr a fazaña de gañar 5 títulos de pilotos e construtores seguidos, despois de que Ferrari o fixese entre 2000 e 2004.
Para a tempada, o equipo mantivo de novo tanto a Hamilton como a Bottas. Na carreira de apertura do Gran Premio de Australia de 2019, ambos pilotos toparon a primeira fila con Hamilton logrando a pole position. Bottas superou a Hamilton na saída e logrou a súa primeira vitoria desde o Gran Premio de Abu Zabi de 2017, con Hamilton logrando darlle ao equipo un dobrete despois de defenderse do Red Bull de Max Verstappen. O equipo mantivo un bo rendemento durante a primeira metade da tempada. No parón de verán, Mercedes gañara 10 de 12 carreiras, Hamilton levaba 8 vitorias fronte ás 2 de Bottas, logrando un resultado de dobrete nas 5 primeiras carreiras da tempada. O equipo seguiría para conseguir os títulos de pilotos e construtores por sexto ano consecutivo.
O equipo estreou o seu sistema de "Dual-Axis-Steering" durante as probas de pretemporada para a tempada. Isto permítelle ao piloto cambiar a toe das rodas dianteiras empurrando ou tirando do volante. Isto permítelle ao piloto optimizar o coche para un mellor quentamento dos pneumáticos nas rectas con converxencia cero ou un mellor agarre mecánico nas curvas con converxencia positiva. O sistema permitiuse para a tempada de 2020, pero ilegalizouse para o Campionato do Mundo de Fórmula 1 de. O equipo gañou tanto ocampionato de pilotos como o de construtores. Antes da penúltima proba da tempada, o Gran Premio de Sakhir de 2020, Hamilton viuse obrigado a quedarse fóra da carreira tras unha proba de coronavirus positiva, co piloto de Williams e o júnior de Mercedes George Russell substituíno.
thumb|[[Lewis Hamilton tras unha polémica vitoria no Gran Premio do Reino Unido de 2021]] Para o campionato de, o equipo mantivo a mesma formación de pilotos por quinta tempada consecutiva. O equipo non logrou gañar o campionato de pilotos por primeira vez na era do turbo-híbrido V6, e Hamilton foi superado polo rival do título Max Verstappen na última volta do Gran Premio de Abu Zabi que remataba a tempada, tras un polémico reinicio do coche de seguridade. Hamilton liderara comodamente a carreira e encamiñabase cara o seu oitavo título antes dun coche de seguridade tardío. As accións do director de carreira da FIA Michael Masi en torno aos controvertidos procedementos empregados durante o tardío coche de seguridade fixeron que Mercedes presentase a intención de apelar os resultados desa carreira, aínda que isto rtirouse máis tarde. Hamilton terminou segundo no campionato, a oito puntos do campión Verstappen, con Bottas terceiro no campionato na súa última tempada co equipo. O equipo fíxose co título de construtores por oitava tempada consecutiva o que engrandeceu o récord.
Patrocinio
En decembro de 2009, o equipo sufriu un revés temperán, cando se descubriu que un acordo de patrocinio previsto de 80 millóns de libras que fora asinado por Brawn con Henkel en xullo era nulo. Henkel asegura que non tiña coñecemento da oferta e non ten interese na Fórmula Un, o trato fíxose presuntamente por un ex empregado de Henkel con papelería da empresa roubada aos fins de defraudar á compañía. O 22 de decembro, Henkel anunciou que a disputa co equipo fora resolta cun acordo mutuo e que a acción legal non levaríase a cabo, aínda que o equipo traballará co Ministerio alemán para aclarar o asunto.
O 25 de xaneiro de 2010, déronse a coñecer publicamente as cores do equipo no museo de Mercedes en Stuttgart, Coa presenza de Schumacher e Rosberg. Os coches de carreiras conservan as cores tradicionais en prata de Mercedes e conservan o patrocinador de Brawn GP MIGfx. En, o equipo asinou un contrato de varios anos coa compañía de móbiles BlackBerry que terminou logo da tempada. O equipo tamén tivo outros socios importantes tales como UBS, Puma, Swissquote (ata ), Epson & Hugo Boss desde, e Wihuri que se uniu a Mercedes xunto con Bottas en.
Resultados nas carreiras
(Negra indican campionatos gañados.) * — Tempada en progreso.
Monoprazas
A seguinte galería mostra os diferentes modelos que usou Mercedes na Fórmula 1.
Estádio do Maracanã
O Estádio Jornalista Mário Filho, máis coñecido como Maracanã ("semellante a un chocallo" en tupí-guaraní, debido ao son dos paxaros que vivían por alí), é un estadio de fútbol brasileiro localizado no Río de Xaneiro e inaugurado en 1950, con motivo da celebración da Copa do Mundo de fútbol daquel ano. Desde entón, o Maracanã foi palco de grandes momentos do fútbol brasileiro e mundial, como as finais do Campionato Brasileiro, do Campionato Carioca, da Copa Libertadores, da primeira Copa Mundial de Clubs da FIFA, así como doutras competicións internacionais e partidos da selección brasileira. Foi un dos locais de competición dos Xogos Panamericanos de 2007, albergando as competicións de fútbol e as cerimonias de apertura e de clausura. Tamén foi sede e albergou as cerimonias de apertura e clausura dos Xogos Olímpicos de 2016, disputados na cidade do Río de Xaneiro.
Ao longo do tempo, porén, o estadio tamén pasou a asumir carácter de espazo multiuso ao albergar outros eventos como espectáculos e partidos doutros deportes, como o voleibol. Tras diversas obras de modernización, a capacidade actual do estadio é de 78.838 espectadores, sendo o maior estadio do Brasil.
Saguinus oedipus
Saguinus oedipus é unha especie tití que pesa menos de 0,5 kg. Un dos primates máis pequenos, esta especie é recoñecible pola súa crista saxital de cor branca que se estende dende a súa fronte até os ombreiros. Habita na selva tropical do noroeste de Colombia, sendo unha especie arborícola e diúrna. A súa dieta componse de insecto e plantas exsudadas, e é un importante dispersor de sementes nos ecosistemas tropicais.
Pascual, Tállara, Lousame
Pascual é un lugar da parroquia de Tállara no concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 30 habitantes (14 homes e 16 mulleres).
Xeografía de Vigo
miniatura|dereita|220px|[[Praia de Samil e Illa de Toralla.]]
Vigo limita ao norte coa ría de Vigo, ao nordés co concello de Redondela, ao leste co de Mos, ao sur cos concellos do Porriño e Gondomar, e ao suroeste co concello de Nigrán.
Zonas
A cidade presenta unha topografía variada na que se suceden áreas deprimidas e sectores elevados, zonas case chás e outras pinas, co monte do Castro no centro do casco urbano. Isto fai que moitas das rúas dos barrios centrais sexan pendentes moi pronunciadas. Esta situación é froito da acción de procesos tectónicos e axentes erosivos que incidiron sobre os materiais rochosos presentes na vertente da ría en que a cidade se atopa. Estas diferenzas permiten dividir o territorio en tres sectores: a costa, o Val do Fragoso e as zonas altas do interior.
Costa
Un primeiro sector confórmao a costa, dividida nunha área litoral en contacto co mar e unha franxa de territorio máis ou menos ampla que penetra levemente cara ao interior. O litoral viuse afectado pola erosión mariña, que determinou o xurdimento de zonas de areal e zonas rochosas. A acción mariña tamén trazou os entrantes e saíntes da costa. Así, entre Saiáns e Teis existan vinte areais, dous tramos de costa sedimentaria —O Vao-Samil e Monduiña-Canido— e tres tramos de costa de erosión, na Guía, Alcabre e Oia-Saiáns. As marismas, formadas pola desembocadura do Lagares, son froito da sedimentación efectuada tanto polo mar coma polo río.
Val do Fragoso
O Val do Fragoso, polo que pasan o río Lagares e os seus afluentes, posúe un relevo suave e mesmo algunhas zonas chás. Este val presenta unha clara disimetría. A vertente sur presenta unha topografía moito máis irregular e é onde se atopan os afluentes de máis importancia, como os ríos Eifonso ou Barxa. A vertente norte acada nalgunhas zonas fortes pendentes ao chocaren as ladeiras meridionais da aliñación O Castro-Candeán.
Val do Miñor
O Val Miñor está separado do Val do Fragoso polos contrafortes noroccidentais da serra do Galiñeiro. O interfluvio que separa ambos os dous vales conta cunha elevada altitude relativa, dando lugar a fortes pendentes na súa vertente setentrional, mentres que na vertente meridional, a elevada altitude das terras do redor fai do val unha zona moi abrigada onde se dan características climáticas propias.
Zona montañosa
A zona montañosa ten un relevo accidentado, sobre todo no sector sueste, con zonas de fortes pendentes e contrastes topográficos.
A altura máis salientable do concello é o monte Galiñeiro (711 m), localizado no sector setentrional da serra homónima e no linde co concello de Gondomar. É o punto máis meridional do termo municipal e a súa silueta inconfundible identifícase desde moitos puntos da rodeada.
Os montes Alba e Cepudo, de 503 m e 526 m de altitude respectivamente son dúas elevacións xemelgas na parroquia de Valadares. Un quilómetro ao norte elévase o parque forestal do monte dos Pozos, de 386 m, co novo cemiterio parroquial ao sopé. Máis ao oeste están o Outeiro de Deus, o Alto da Porteliña, o Alto da Abelleira, o Maúxo Grande e o Pequeno, e o Cabezo de Saiáns.
Outras alturas destacables, ao nordeste do concello, son A Madroa e o Monte Vixiador, que ten a súa altura máxima no concello de Redondela. Aínda que de menor altura, o monte da Guía é un dos máis señeiros de Vigo pola súa prominencia e as ladeiras que caen a chupe na ría.
Ría de Vigo
A ría de Vigo está abrigada polas illas Cíes. Este brazo de mar estréitase cara ao interior ata o estreito de Rande, onde abundan as bateas mexilloeiras, para abrirse de novo formando a enseada de San Simón. Na marxe sur da ría aséntase a cidade olívica e a norte corresponde á península do Morrazo.
Sexo
miniatura|O éxito reprodutivo do sexo en animais: a fusión dun [[espermatozoide e un óvulo, que ó unirse crean un cigoto.]] En bioloxía, o sexo é un proceso de combinación e mestura de trazos xenéticos a miúdo dando por resultado a especialización de organismos en variedades feminina e masculina (coñecidas como sexos). A reprodución sexual implica a combinación de células especializadas chamadas gametos para formar fillos que herdan o material xenético, e polo tanto os trazos e natureza de ambos pais. Os gametos poden ser idénticos en forma e función (isogametos), pero nalgúns casos evolucionaron cara a unha asimetría de tal xeito que hai dous tipos de gametos específicos por sexo (heterogametos): os gametos masculinos son pequenos, móbiles, e optimizados para o transporte da súa información xenética a certa distancia; mentres que os gametos femininos son grandes, non móbiles e conteñen os nutrientes precisos para o desenvolvemento do novo organismo.
O sexo dun organismo defínese polos gametos que produce: os de sexo masculino producen gametos masculinos (espermatozoides) mentres que os de sexo femininos producen gametos femininos (óvulos), os organismos individuais que producen tanto gametos masculinos como gametos femininos denomínanse hermafroditas. Na especie humana hai varios casos que son semellantes ó hermafroditismo, pero o termo máis correcto para referirse a unha persoa con estas condicións é intersexual. Acotío, as diferenzas físicas asócianse co sexo do organismo; este dimorfismo sexual pode reflectirse nas presións reprodutivas diferentes de cada sexo.
Etimoloxía
O termo «sexo» deriva do latín sexus, por sectus, «sección, separación» e aparece empregado por vez primeira en De inventione I de Cicerón.
Introdución
Unha das propiedades básicas da vida é a reprodución, a capacidade de crear novos individuos, e o sexo é un aspecto particular deste proceso. A vida evolucionou dende etapas simples a outras máis complexas, ao igual que os mecanismos de reprodución. Inicialmente a reprodución era un proceso de replicación que consistiu en producir novos individuos que contivesen a mesma información xenética que o individuo orixinal ou nai. Este modo de reprodución chámase reprodución asexual e aínda é amplamente común entre as especies, particularmente as unicelulares pero tamén é de moitos organismos pluricelulares que incluso teñen reprodución sexua l. Na reprodución sexual, o material xenético da descendencia procede de dous individuos diferentes. As bacterias reprodúcense de xeito asexual, pero sofren un proceso polo cal unha parte do material xenético dun doador individual transfírese a outro receptor.
En organismos complexos, os órganos sexuais son as partes que interveñen na produción e intercambio de gametos na reprodución sexual. Moitas especies, tanto vexetais como animais, teñen especialización sexual e as súas poboacións divídense en individuos masculinos e femininos. Pola contra, tamén hai especies nas que non hai especialización sexual e un mesmo individuo contén tanto órganos reprodutivos masculinos como femininos: os hermafroditas. Isto é moi frecuente nas plantas.
Evolución
A reprodución sexual evolucionou probablemente hai aproximadamente mil millóns de anos entre os primeiros eucariotas unicelulares. A razón da evolución do sexo e as razóns que sobrevivise ata a actualidade aínda é unha cuestións en debate. Algunhas das moitas teorías máis aceptadas inclúen a que o sexo cree variacións entre a descendencia, que o sexo axude a propagar características vantaxosas, que o sexo axude a eliminar aquelas desfavorables e que o sexo facilite a reparación do ADN da liña xerminal.
A característica que define a reprodución sexual nos eucariotas é a diferenza entre os gametos e a natureza binaria da fecundación. Unha multiplicidade nos tipos de gametos dunha especie seguiríase considerando unha forma de reprodución sexual. Porén, non se coñece ningún terceiro tipo de gameto nin en plantas nin en animais pluricelulares.
A evolución do sexo xurdiu durante a transición entre procariotas e os primeiros estadios de eucariota, e tamén a orixe da determinación cromosómica sexual puido acontecer axiña na evolución dos eucariotas. Nos animais hai catro sistemas de determinación do sexo, que dependen dun cromosoma en particular:
Os par de cromosomas XW aviar e o XY dos mamíferos non comparten xenes. Unha comparación entre os sistemas de aves e humanos apunta a que o cromosoma Z apareceu dun xeito semellante ao cromosoma autosómico 9 en humanos. Ambos aspectos suxiren que os sistemas de determinación sexual ZW e XY non comparten unha orixe, senón que ambos pares de cromosomas sexuais derivan de cromosomas autosómicos dos devanceiros comúns das aves e dos mamíferos. De feito, constatouse que o cromosoma Z dos polo e o X dos ornitorrincos X apuntan a que ambos sistemas de determinación sexual están relacionados.
Reprodución sexual
miniatura|O ciclo de vida dos organismos con reprodución sexual pasando polas fases haploide e diploide.
A reprodución sexual nos eucariotas é un proceso polo cal os organismos producen descendencia que combina trazos xenéticos de ambos pais. Os cromosomas transmítense dunha xeración á outra neste proceso. Cada célula da descendencia ten a metade dos cromosomas da nai e a metade do pai. Os trazos xenéticos están almacenados no ácido desoxirribonucleico (ADN) dos cromosomas — que ao se combinar cada tipo de cromosomas de cada ascendente, fórmase un organismo que contén un conxunto dobre de cromosomas. Esta etapa do dobre de cromosomas chámase "diploidía", mentres que a etapa de cromosoma único é a "haploidía". Os organismos diploides poden formar células haploides (gametos) que conteñen aleatoriamente un dos dous que forman cada un dos pares de cromosomas mediante o proceso de meiose.
A meiose implica tamén unha etapa de entrecruzamento cromosómico na que se intercambian rexións de ADN entre tipos de cromosomas coincidentes, formando un novo par de cromosomas mixtos. O sobrecruzamento e a fertilización (a recombinación de conxuntos individuais de cromosomas para facer un novo diploide) resultan nun novo organismo que contén un conxunto diferente de trazos xenéticos con respecto de calquera dos pais.
En moitos organismos a etapa haploide reduciuse a só a un gameto especializado na recombinación e formación dun novo organismo diploide. Nas plantas o organismo diploide produce esporas haploides que sofren a división celular para producir organismos haploides pluricelulares coñecidos como gametófitos, e que producen gametos haploides na súa madurez. En calquera dos casos, os gametos poden ser externamente similares, particularmente en tamaño (isogamia), ou poden ter unha evolución dunha asimetría tal que os gametos son diferentes entre si en tamaño e noutros aspectos (anisogamia).
Un individuo que produce os dous tipos de gametos é un hermafrodita. Nalgúns casos os hermafroditas son quen de se autofecundar e producir descendencia por si sós, sen un segundo organismo, e noutros non.
Animais
miniatura|[[Sírfidos apareándose.]]
A maioría dos animais con reprodución sexual pasan a vida na fase diploide, reducíndose a haploidía ao estadio de gametos unicelulares Os gametos dos animais teñen formas masculinas e femininas: os espermatozoides e os ovocitos. Estes gametos combínanse formando embrións que se converten nun novo organismo. O gameto masculino, os espermatozoide (que se producen nos testículos no caso dos vertebrados), é unha pequena célula que contén un único flaxelo longo que o propulsa.
Os animais adoitan ser móbiles e buscar unha parella do sexo oposto para aparearse. Os animais que viven na auga poden aparearse usando unha fertilización externa, na que os óvulos e os espermatozoides son liberados ao exterior e combinándose directamente fóra, na auga circundante. Porén, a maioría dos animais que viven fóra da auga usan a fecundación interna, na que os espermatozoides se introducen directamente na femia, evitando así que os gametos se sequen.
Na maioría das aves tanto a excreción como a reprodución fanse a través dunha única abertura posterior, a chamada cloaca. As aves macho e femia achéganse e fan que toquen as cloacas para que se transferira o esperma, fan o chamado "bico cloacal".
En moitos outros animais terrestres os machos usan órganos sexuais especializados para facilitar ese transporte dos espermatozoides. Eses órganos sexuais masculinos chámanse órganos intromitentes. Nos mamíferos, incluídos os humanos, este órgano masculino é o pene, que entra no tracto reprodutivo feminino, a chamada vaxina, para lograr a inseminación, no que é un proceso chamado relación sexual. O pene contén un tubo polo que sae o seme, que é o fluído que contén o esperma. Nas femias dos mamíferos a vaxina conecta co útero, un órgano que soporta directamente o desenvolvemento dun embrión fecundado dentro del, e o que é o proceso de xestación).
Grazas á mobilidade, o comportamento sexual animal pode implicar sexo coercitivo. A inseminación traumática, por exemplo, é utilizada por algunhas especies de insectos para inseminar ás femias a través dunha ferida na cavidade abdominal, que é ademais proceso prexudicial para a saúde da femia.
Plantas
thumb|upright=1.35|As flores, que son o órgano sexual das plantas, adoitan conter tanto partes masculinas como femininas. Ao igual que os animais, as plantas teñen gametos masculinos e femininos especializados. Dentro das plantas vasculares, os gametos masculinos prodúcense por gametófitos multicelulares extremadamente reducidos coñecidos como pole. Os gametos femininos das plantas de semente están contidos dentro dos óvulos. Estes, unha vez fecundados por gametos masculinos producidos polo pole, forman sementes que, ao igual que os ovos, conteñen os nutrientes necesarios para o desenvolvemento da planta embrionaria.
Moitas plantas teñen flores, e que son os órganos sexuais desas plantas. As flores adoitan ser hermafroditas, isto é, producen gametos masculinos e femininos. As partes femininas do centro dunha flor son os pistilos. Cada unidade está composta por un carpelo, un estilo e un estigma. Unha ou máis destas unidades reprodutivas poden fusionarse para formar un único pistilo. Dentro dos carpelos hai óvulos que se converten en sementes despois da fecundación. As partes masculinas da flor son os estames, que consisten en longos filamentos dispostos entre o pistilo e os pétalos e que producen pole en anteras nas súas puntas. Cando un gran de pole pousa sobre o estigma encima do estilo dun carpelo, xermina para producir un tubo de pole que medra polos tecidos do estilo ata o carpelo, e onde entrega núcleos de gametos masculinos para fertilizar un óvulo que eventualmente se converte nunha semente.
Nos piñeiros e outras coníferas os órganos sexuais son piñas, ou conos de coníferas, e que están compostas das formas masculinas e femininas. Os conos femininos máis familiares son normalmente os máis duradeiros e conteñen óvulos dentro deles. Os conos machos son máis pequenos e producen pole que é transportado polo vento para aterrar nos conos femininos. Como ocorre coas flores, as sementes fórmanse dentro do cono feminino despois da polinización.
Fungos
miniatura|Os cogomelos xorden como unha estrutura para a reprodución sexual dos fungos.
A maioría dos fungos reprodúcense sexualmente, tendo unha etapa haploide e unha diploide no seu ciclo vital. Estes fungos son normalmente isogamos, ou carentes de especialización masculina e feminina. Os fungos haploides entran en contacto entre si e logo fusionan as súas células. Nalgúns destes casos, a fusión é asimétrica e a célula que doa só o núcleo (o cal non vai acompañado de material celular) podería considerarse o "macho". Os fungos tamén poden ter sistemas de apareamento alélicos máis complexos, con outros sexos non descritos con precisión como macho, femia ou hermafrodita.
Algúns fungos, incluíndo os lévedos, teñen un tipo de apareamento que crean unha dualidade similar aos roles de masculino e feminino. Os lévedo dun mesmo tipo de apareamento non se fusionará cos do seu para formar células diploides, senón que o fará só con aquelas lévedos que porten o outro tipo de apareamento.
Moitas especies dos fungos superiores producen cogomelos, que é unha fase dentro da súa reprodución sexual. Dentro do cogomelo fórmanse células diploides, que despois se dividen en esporas haploides. A altura do cogomelo axuda á dispersión destes descendentes producidos sexualmente.
Determinación do sexo
miniatura|upright=1.35|O sexo axuda á propagación de trazos vantaxosos a través da recombinación. Os diagramas comparan a evolución da frecuencia dos alelos nunha poboación sexual (arriba) e unha poboación asexual (abaixo). O eixo vertical mostra a frecuencia e o eixo horizontal o tempo. Os alelos a/A e b/B prodúcense ao chou. Os alelos vantaxosos A e B, que xorden de forma independente, pódense combinar rapidamente mediante a reprodución sexual na combinación AB máis vantaxosa. A reprodución asexual tarda máis en conseguir esta combinación, porque só pode producir AB se A xorde nun individuo que xa ten B ou viceversa.
Na maioría das especies con especialización sexual, os organismos son ora ben machos (producen só gametos masculinos) ora ben femias (producen só gametos femininos), un sistema chamado dioecia. As excepcións son comúns, como por exemplo é o caso dos vermes redondos C. elegans que ten un sexo hermafrodita e masculino (un sistema chamado androdioecia).
Ás veces un organismos en particular, ou individuo dunha especie, pode ter características sexuais relacionadas con ámbolos dous sexos, condicións que se chaman intersexuais. Poden ser causados por unha cantidade anormal de cromosomas sexuais ou por unha anormalidade hormonal durante o desenvolvemento do feto. Ás veces os individuos intersexuais chámanse "hermafroditas". Porén, a diferenza dos hermafroditas biolóxicos, os individuos intersexuais son casos atípicos e normalmente non son fértiles, ben sexan masculinos ou femininos. Algunhas especies poden ter xinandromorfismo.
Xenética
thumb|Como os humanos e a maioría dos outros mamíferos, a mosca da froita común ten un sistema de determinación do sexo XY. Nos casos de determinación xenética do sexo, o sexo dun organismo está determinado polo xenoma que herda. A determinación do sexo xenético normalmente depende de cromosomas sexuais herdados asimetricamente, que levan características xenéticas que inflúen na bioloxía do desenvolvemento. O sexo pode estar determinado tanto pola presenza dun cromosoma sexual en concreto ou por cantos teña o organismo. Xa que esta determinación está ligada á unha variedade de cromosomas particular, o sexo da descendencia normalmente resulta nunha proporción masculina e feminina de 1:1.
A maioría dos mamíferos, incluídos os humanos, teñen un sistema de determinación do sexo XY: o cromosoma Y ten factores responsables do desencadeamento do desenvolvemento masculino. O "sexo predeterminado", en ausencia dun cromosoma Y, é o feminino. Así, os mamíferos XX son femias e XY son machos. En particular, o sexo biolóxico dos humanos está determinado por cinco factores presentes ao nacer: a presenza ou ausencia dun cromosoma Y (que só determina o "sexo xenético" do individuo), o tipo de gónadas que se desenvolva, as hormonas esteroides sexuais, a anatomía reprodutiva interna (como é o útero nas femias) e polos xenitais externos.
Noutros organismos atópase a determinación do sexo XY, como son os caso da mosca común e algunhas plantas. Nalgúns casos, incluída a mosca da froita, o número de cromosomas X é o que determina o sexo no canto da presenza dun cromosoma Y.
Nas aves, que teñen un sistema de determinación do sexo ZW, ocorre o contrario. O cromosoma W ten factores que son os responsables do desenvolvemento feminino, sendo o desenvolvemento predeterminado o masculino. Neste caso os individuos ZZ son os masculinos e ZW as femias. A maioría das bolboretas e as avelaíñas teñen un sistema de determinación do sexo ZW.
Tanto nos sistemas de determinación do sexo XY como no ZW, o cromosoma sexual que leva os factores críticos é a miúdo significativamente menor, levando pouco máis que os xenes necesarios para desencadear o desenvolvemento dun determinado sexo.
Moitos insectos utilizan un sistema de determinación sexual baseado no número de cromosomas sexuais. A iso chámaselle determinación do sexo X0, onde o 0 indica a ausencia dun cromosoma sexual. O resto de cromosomas destes organismos son diploides, pero os organismos poden herdar un ou dous cromosomas X. En insectos como os grilos, por exemplo, cando só se herda un cromosoma X desenvólvense como machos, namentres que as que teñen dous se desenvolven como femias.
No nematodo C. elegans a maioría son hermafroditas XX con autofecundación, pero ocasionalmente as anomalías na herdanza dos cromosomas orixinan dun xeito regular individuos cun só cromosoma X. Estes individuos X0 son machos fértiles, e a metade da súa descendencia serán machos.
Outros insectos, incluíndo as abella e as formigas, usan a haplodiploidía. Neste caso, os individuos diploides son xeralmente femias e os individuos haploides (que se desenvolven a partir de ovos non fecundados) son machos. Este sistema de determinación do sexo resulta nunha proporción dos sexos asimétrica, xa que o sexo da descendencia está determinado pola fecundación no canto do repartimento de cromosomas que acontece durante a meiose.
Determinación ambiental ou non xenética
miniatura|Os [[Peixe pallaso son inicialmente machos. O peixe máis grande un grupo tornarase femia.]]