cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Acció Catalana
Escisión e reunificación
En marzo de 1931, os dous partidos fusionáronse de novo nun só partido: o Partit Catalanista Republicà, que nalgunhas localidades adoptou o nome de Centre Catalanista Republicà, e que en marzo de 1933 pasaría a se denominar Acció Catalana Republicana.
Porén, a pretensión de Acció Catalana de se converter na nova forza política hexemónica de Cataluña no se fixo realidade porque nas eleccións municipais do 12 de abril de 1931 foi completamente superada por Esquerra Republicana de Cataluña encabezada por l'Avi ("o avó") Francesc Macià, o heroe do complot de Prats de Molló de 1926. A pesar de todo, Acció Catalana "mantívose como un partido político liberal e democrático" e "a súa influencia moral e intelectual ... seguirá sendo moi superior á súa representación política efectiva ", afirma Montserrat Baras.
Unión para o Mediterráneo
A Unión para o Mediterráneo, coñecida oficialmente polo seu nome completo de: Proceso de Barcelona: Unión polo Mediterráneo (BP:UfM) e previamente coñecida como Unión Mediterránea, é un organismo fundado o 13 de xullo de 2008 polo Presidente de Francia Nicolas Sarkozy. É unha nova formulación da "Asociación do Euromediterráneo" (dende 1995) ou "Proceso de Barcelona".
A Unión para o Mediterráneo xorde dun programa de colaboración e desenvolvemento de relacións internacionais que agrupa a 43 países e a máis de 756 millóns de cidadáns de todos os estados membros da Unión Europea e Estados norteafricanos e de Oriente Medio do ámbito mediterráneo, membros á súa vez da Liga Árabe, incluíndo particularmente ao Estado de Israel. A UPM organízase ao redor dunha Secretaría Xeral e cinco Vicesecretarías, sendo a cidade de Barcelona a súa sede designada.
Revoltosa Rock
O Revoltosa Rock é un festival de música rock que se celebra na parroquia de Santa Cruz de Montaos (Ordes) desde o ano 2005, organizado pola asociación Xuvenil A Revoltosa.
Historia
No ano 2007, xa con máis promoción (incluída venda de merchandising) e medios, tocaron Skacha, Machina, Kastomä, Skarmento, Extridentes e o grupo de folk Axóuxere.
No 2008 celebrouse no campo de fútbol novo da parroquia, e participaron os grupos Pito de Pikasso, Dekamal, Motor Perkins e os asturianos Skontra.
No ano 2009 diversificouse o festival, con exposición de graffitis, xogos populares, aberto de billarda, degustación de callos e unha sesion de música techno ao remate dos concertos. Tocaron os asturianos Dixebra, Electróxeno, os palentinos Los Kebraos (grupo de tributo a Zikatriz) e Kastomä, que no seu último disco incluíron unha canción adicada ao festival.
No 2010 participaron A Cona Ye-Ye (Ordes), AmachetA (Sigüeiro), Skama la Rede (Asturias) e El Último ke Zierre (Castellón).
Nicole-Reine Lepaute
Nicole-Reine Etable de la Briere Hortense Lepaute, nada en París o 5 de xaneiro de 1723 e finada en Vanikoro o 6 de decembro de 1788, foi unha astrónoma francesa.
Traxectoria
Traballou nas predicións do regreso do cometa Halley en 1759. Tal traballo requiriu gran cantidade de cálculo, especialmente para determinar o efecto gravitatorio de Xúpiter e Saturno na órbita do cometa. No 1762 fixo os cálculos para a eclipse de Sol de 1764, visible en Francia, así como produciu unha táboa que amosaba o tempo e porcentaxe da eclipse (visible en toda España), traballo no que axudou o astrónomo francés Joseph Lalande. Escribiu un artigo (publicado en Connaissance des temps) sobre el, dando un mapa da extensión da eclipse de 15 en 15 minutos a través de Europa.
O seu marido era reloxeiro real de Francia, e na súa axuda fixo unha táboa co número de oscilacións por unidade de tempo dos péndulos de distintas lonxitudes para o libro que se publicaría co nome do seu home, Traité d`horloguerie.
Brian Duffy
Brian Duffy, nado en Boston (Massachusetts) o 20 de xuño de 1953, é un astronauta estadounidense que formou parte das misións STS-45, STS-57, STS-72 e STS-92. Pasou un total de 40,73 días no espazo.
Traxectoria
Duffy é graduado en Matemáticas pola Academia da Forza Aérea dos Estados Unidos en 1975. É máster en ciencias da xestión de sistemas pola Universidade de Carolina do Sur en 1981.
Foi seleccionado pola NASA en xuño de 1985, converténdose en astronauta oficialmente en xullo de 1986 tras unha etapa de adestramento. Formou parte das misións STS-45, STS-57, STS-72 e STS-92, pasando un total de 25,54 días no espazo
Tour de Francia 2006
O Tour de Francia 2006 foi a 93ª edición da carreira ciclista máis importante do mundo. O percorrido de 3657 quilómetros comezou o 1 de xullo na cidade alsaciana de Estrasburgo, e rematou o 23 de xullo nos Campos Elisios de París, pasando por un total de seis estados diferentes: Francia, Países Baixos, Bélxica, Luxemburgo, Alemaña e España.
Participantes
Despois de ter gañado 7 edicións seguidas do Tour, en 2006 Lance Armstrong estaba retirado do ciclismo, de xeito que tódolos seus rivais tiñan como obxectivo acadar o seu trono. Non obstante, nas semanas previas á carreira, coñeceuse a existencia dunha operación antidopaxe denominada Operación Puerto na que se viron implicados varios ciclistas. Jan Ullrich e Ivan Basso foron afastados dos seus equipos, mentres que o equipo de Alexander Vinocurov (o Astana) foi afastado das competicións oficiais. Deste xeito, a carreira estivo mais aberta a novos gañadores, e sen favoritos claros. Entre os candidatos á vitoria que participaron no Tour 2006 cabía salientar a Denis Menchov, Cadel Evans, Andreas Kloden, Levi Leipheimer, Damiano Cunego, Floyd Landis, Alejandro Valverde, Gilberto Simoni, Christophe Moreau, George Hincapie, Carlos Sastre, Michael Rasmussen, David Zabriskie, Iban Mayo, Haimar Zubeldia, Bradley Wiggins e Danilo di Luca.
O único representante galego na carreira foi Óscar Pereiro, que viña de rematar entre os 10 primeiros da clasificación xeral nas últimas 2 edicións do Tour.
En total participaron 20 equipos e un total de 176 corredores, é dicir, 9 corredores por equipo, coa escepción do T-Mobile que só levou a 7 ciclistas.
Transcorrer da competición
250px|dereita Despois dunhas primeiras etapas con chegadas ao sprint, a clasificación xeral estaba dominada por corredores especializados en etapas dun día. Robbie McEwen gañara 3 das 6 primeiras chegadas, e Tom Boonen levaba o maillot amarelo. Na sétima etapa houbo unha contra o reloxo individual de 52 quilómetros da que saíu como líder o ucraíno Serhiy Honchar, cunha vantaxe abondo para chegar de amarelo ás etapas dos Pireneos. Na segunda etapa de alta montaña, que rematou en Pla de Beret, gañou Denis Menchov, pero púxose de líder Floyd Landis. O norteamericano levou o xersei amarelo durante dous días, xa que na etapa 13 houbo unha importante fuxida de corredores que chegaron con 30 minutos de vantaxe, entre os cales estaba Óscar Pereiro, que colleu o liderado da proba. Floyd Landis recuperou o primeiro posto da táboa na etapa 15, con final en Alpe d'Huez, aínda que só con 10 segundos de vantaxe sobre o galego. Landis sufriu moito ó día seguinte nos portos de Galibier e Croix de Fer, perdendo 10 minutos. Malia que Landis parecía estar fora da loita pola vitoria, atacou na seguinte etapa, tamén de montaña, recuperando case toda a diferenza do día anterior, e poñéndose terceiro a só 30 segundos de Pereiro, líder, e tamén por detrás de Carlos Sastre, segundo. Entón chegou a contra o reloxo do penúltimo día, e nela Landis era moi superior ós dous ciclistas españois, como así demostrou. Deste xeito, a París chegaron Floyd Landis como líder, Óscar Pereiro como segundo, Andreas Kloden como terceiro e Carlos Sastre como cuarto.
Positivo de Landis
Tres días despois da finalización do Tour, o 26 de xullo, a UCI realizou un comunicado no cal anunciábase que un ciclista puidera ter dado positivo nun control antidopaxe. Ao día seguinte, o equipo ciclista Phonak informou que o estadounidense Floyd Landis, vencedor do Tour, dera positivo por testosterona no control antidopaxe da etapa 17.
O 5 de agosto confirmouse o positivo do ciclista estadounidense trala realización da contraanálise, o que significou a súa expulsión do equipo ciclista Phonak. A falta da confirmación oficial, que tardou varios meses, o galego Óscar Pereiro convertíase no virtual gañador do Tour de Francia. Finalmente, o 15 de outubro os organizadores do Tour de Francia desplazáronse a Madrid e entregáronlle a Pereiro o maillot amarelo e o trofeo de gañador do Tour na sede do Consello Superior de Deportes.
Etapas
Na seguinte táboa amósanse os gañadores e líderes da carreira etapa por etapa. Nela aparecen os resultados de Floyd Landis posteriores á 17ª etapa que foron eliminados, dándose a vitoria ós segundos clasificados: 100px|miniatura|dereita|[[Floyd Landis.]]
Clasificación final
Trala descualificación de Floyd Landis por dopaxe, a UCI declarou oficialmente gañador da carreira a Óscar Pereiro en setembro de 2007, quedando os 10 primeiros postos da clasificación xeral do Tour de Francia 2006 do seguinte xeito: miniatura|300px|[[Óscar Pereiro co maillot amarelo ó comezo da importante 17ª etapa, na que Floyd Landis daría positivo.]] O resultado final do Tour de Francia 2006 supuxo a primeira vitoria dun ciclista galego na historia da carreira mais importante do mundo.
Mary Leakey
Mary Leakey ou Mary Douglas Nicol cando solteira, nada o 6 de febreiro de 1913 e finada o 9 de decembro de 1996, foi unha antropóloga británica que, xunto con outros investigadores, descubriu na illa de Rusinga, o primeiro resto fósil, un cranio, dun antepasado do simio (un exemplar de Procónsul, extinguido no Mioceno).
Traxectoria
Filla dun pintor paisaxista, pasou a súa mocidade en Francia, en 1926 volveu a Londres e en 1930 realizou un curso universitario de arqueoloxía e xeoloxía. Coñeceu a Louis Leakey en 1933 en Cambridge, e casou con el en 1936. Traballou en colaboración co seu home na garganta de Olduvai gran parte da súa carreira, descubrindo ferramentas e fósiles de antigos homínidos. Famosa tamén por descubrir en 1978 as pegadas de dous Australopithecus afarensis, fosilizadas en Laetoli, Tanzania. O seu fillo, Richard Leakey, é igualmente un paleontologo brillante.
N'dalatando
miniatura|160px|Situación de N'dalatando en Angola.
Fininvest
Fininvest é un dos grupos financeiros máis importantes de Italia, presidido dende 2005 por Marina Berlusconi.
Historia
En 1978 nace Fininvest, baixo control de Berlusconi, que un ano despois funda Reteitalia e a empresa publicitaria Publitalia '80 para manter o mercado televisivo da cada vez máis asentada Telemilano. En 1986 Silvio Berlusconi funda La Cinq, primeira cadea de TV privada gratuíta en Francia (a emisora cesou as súas emisións en 1992). En 1988 créanse Tele 5 en Alemaña (que tamén deixa de existir en 1992) e en 1990 Telecinco en España. En 1996 Fininvest funda Mediaset, na que se xestionan as súas canles terrestres.
N'dalatando
N'dalatando, tamén coñecida como Nadalatando, é unha cidade e comuna angolana, sede do municipio de Cazengo e capital da provincia de Cuanza Norte.
Situada a unha altitide de 670 msnm, a comuna abarca unha superficie de 1 793 km2.
Segundo as proxecións poboacionais de 2018, elaboradas polo Instituto Nacional de Estatística de Angola, conta cunha poboación aproximada de 130 000 habitantes, polo que a súa densidade de poboación nese ano era duns 72,5 hab./km2.
Hospice
Hospice é o terceiro álbum da banda de Brooklyn The Antlers. Nun primeiro momento, foi distribuído pola propia banda en marzo do 2009, mais logo de firmar pola discográfica French Kiss Records, foi remasterizado e relanzado en agosto dese mesmo ano.
Lista de cancións
Tódolos temas foros escritos por Peter Silberman.
Radiación ultravioleta
miniatura|220px|dereita |Imaxe ultravioleta do sol A radiación ultravioleta (UV) é a radiación electromagnética cunha lonxitude de onda menor cá da luz visíbel e maior cá dos raios X, está comprendida aproximadamente entre os 400 nm (4x10−7 m) e os 15 nm (1,5x10−8 m), e presenta enerxías de entre 3 e 124 eV. Aínda que usualmente non é visíbel, baixo certas condicións os nenos e mozos poden ver radiacións ultravioletas de ata lonxitudes de onda de 310 nm aproximadamente. A radiación UV-próxima é visíbel para algúns insectos e paxaros.
miniatura|220px|[[Rheum nobile é unha especie de ruibarbo, orixinario do Himalaia, que pode vivir en grandes alturas (entre 4.000 e 4.800 metros) grazas a que desenvolveu un sistema que lle permite filtrar a radiación ultravioleta. O seu recubrimento fórmano brácteas translúcidas que deixan pasar a luz visíbel e provocan, ademais, un efecto invernadoiro que a protexen do frío e, ao mesmo tempo, filtran os raios UV que a matarían.]] A radiación ultravioleta atópase nas radiacións solares, tamén é producida polos arcos eléctricos e por algúns tipos de lámpadas especializadas coma as lámpadas de vapor de mercurio, as camas de bronceado e a luz negra. As radiacións ultravioletas con lonxitude de onda máis longa carecen da enerxía suficiente para ionizar átomos, mais poden provocar reaccións químicas, e resplandor ou fluorescencia en certas substancias. En consecuencia, os efectos biolóxicos da radiación UV van máis alá do simple efecto calórico, e moitas das aplicacións prácticas da radiación UV derivan desta interacción coas moléculas orgánicas.
Descubrimento
O nome significa máis alta (frecuencia) có violeta, do latín ultra (alén do), polo feito de que o violeta é a cor visíbel con menor lonxitude de onda e, xa que logo, maior frecuencia.
O descubrimento da radiación ultravioleta está asociado á experimentación do oscurecimiento dos sales de prata ao ser expostos á luz solar. En 1801 o físico alemán Johann Wilhelm Ritter descubriu que os raios invisíbeis situados xusto detrás do extremo violeta do espectro visíbel eran especialmente efectivos escurecendo o papel impregnado con cloruro de prata. Denominou a estes raios "raios desoxidantes" para subliñar a súa reactividade química e para distinguilos dos "raios calóricos" (descubertos por William Herschel), que se atopaban alén do espectro visíbel. Pouco despois adoptouse o termo "raios químicos". Estes dous termos, "raios calóricos" e "raios químicos" chegaron a seren bastante populares e permaneceron ao longo do século XIX. Finalmente estes termos foron dando paso aos máis modernos de radiación infravermella e radiación ultravioleta respectivamente.
Características e clasificación
A radiación ultravioleta é aquela cuxa lonxitude de onda vai desde os 400 nm, ata os 15 nm. No que se refire aos efectos na saúde humana e no medio ambiente, clasifícase como UVA (400–320 nm, tamén chamada de "luz negra" ou onda longa), UVB (320–280 nm, tamén chamada de onda media) e UVC (280-100 nm, tamén chamada de UV curta ou "xermicida").
A maior parte da radiación UV emitida polo sol é absorbida pola atmosfera terrestre. A case totalidade (99%) dos raios ultravioletas que efectivamente chegan a superficie da Terra son do tipo UV-A. A radiación UV-B é parcialmente absorbida polo ozono da atmosfera e a súa parcela que chega á Terra é responsábel de danos na pel. Xa a radiación UVC é totalmente absorbida polo osíxeno e o ozono da atmosfera.
Usos
O seu efecto bactericida fai que sexa utilizada en dispositivos co obxectivo de manter a asepsia de certos estabelecementos comerciais. Outro uso é a aceleración da polimerización de certos compostos. Moitas substancias ao seren expostas á radiación UV, compórtanse de modo diferente que cando son expostas á luz visíbel, tornándose fluorescente. Este fenómeno dáse pola excitación dos electróns nos átomos e moléculas desa substancia ao absorberen a enerxía da luz invisíbel. E, ao retornaren aos seus niveis normais de enerxía, o exceso de enerxía é reemitido baixo a forma de luz visíbel.
Luz negra
miniatura|250px|Unha colección de [[mineral|minerais presentando fluorescencia baixo unha luz negra.]] A luz negra é o nome común para lámpadas que emiten radiación electromagnética ultravioleta próxima, cunha compoñente residual moi pequena de luz visíbel. As lámpadas de luz negra fabrícanse xeralmente do mesmo modo que as lámpadas fluorescentes convencionais, agás que utilizan un único fósforo, e no canto do cristal transparente exterior empregan un cristal escuro coñecido coma cristal de Wood, que bloquea a maior parte de "luz visíbel" con lonxitude de onda por enriba dos 400 nanómetros.
Utilízase para obter efectos decorativos en certos ambientes. É obtida principalmente a través dunha lámpada fluorescente sen a protección do compoñente que a fai emitir luz visíbel. Unha lámpada fluorescente común contén un gas inerte (mercurio) que, na pasaxe de electróns, emite radiación na lonxitude de onda do ultravioleta. Esta radiación liberada "bate" na borda da lámpada que é revestida internamente por fósforo. O fósforo excitado coa enerxía recibida reemite a enerxía en lonxitudes de onda visíbeis (branco). A lámpada de luz negra non conta co revestimento de fósforo, deixando así pasar toda radiación ultravioleta. Un efecto fluorescente interesante pode ser obtido a partir da radiación ultravioleta en calquera superficie que sexa revestida con branqueador ótico, presente na maioría das marcas de xabón en po. Faise unha solución de xabón en po e auga, úsase esta "tinta" para escribir ou deseñar calquera cousa na súa roupa (de preferencia escura, para que o efecto sexa maior) e na presenza de radiación ultravioleta as marcas ficarán visíbeis.
Outros usos da luz negra son: en aparellos eléctricos para atraer insectos e electrocutalos, para identificar diñeiro falso, decoración e tuning.
Mediaset
Boa parte dos seus estudios radican en Milano 2, a área da cidade de Milán dende a que comezou a emitir Telemilano (actual Canale 5).
Scissor Sisters
Os Scissor Sisters son unha banda norteamericana formada no ano 2001. O seu estilo mestura a música disco, o glam rock, o nightclub de Nova York.
O grupo está composto polos vocalistas Jake Shears e Ana Matronic, o multi-instrumentista Babydaddy, o guitarrista/baixista Del Marquis, e o batería Randy Real (quen se uniu como substituto de Paddy Boom), e o seu nome vén dunha postura sexual lésbica denominada tribadismo. Mentres o seu éxito é bastante limitado na súa terra natal, os Estados Unidos, a banda acadou un importante éxito en Europa, Canadá, Australia e, máis concretamente, no Reino Unido, onde conseguiron entrar varias veces nas listas de vendas coas súas cancións. O seu primeiro disco converteuse no disco máis vendido no Reino Unido no ano 2004, e o seu sinxelo "I Don't Feel Like Dancin'", no cuarto máis vendido do 2006, ademais de manterse entre os 40 primeiros durante 27 semanas.
Marina Berlusconi
Marina Elviara Berlusconi, nada en Milán o 10 de agosto de 1966, é unha empresaria italiana, filla de Silvio Berlusconi e da súa primeira muller, Carla Elvira Lucia Dall´Oglio. Preside Fininvest e o grupo Mondadori, líder editor de Italia.
Traxectoria
Asistiu ao Liceo clásico Leone Dehon de Monza. Entru en Fininvest, empresa familiar, moi xove, e en 1996 xa era a vicepresidenta, cargo que mantivo ata 2005, cando asumiu a presidencia do holding. En 2003 substituíu ao defunto Leonardo Mondadori na presidencia do grupo Mondadori. Ten dous fillos, Gabriele, nado en 2002, e Silvio, nado en 2004, tidos coa súa parella, Maurizio Vanadia, antigo bailarín do teatro La Scala, con quen casou o 13 de decembro de 2008. Tamén é membro do consello de administración de Mediolanum, de Medusa Film, Mediaset, 21 Investimenti e dende o 1 de novembro de 2008, de Mediobanca. A revista Forbes a clasificou como a muller italiana máis rica e a número 33 do mundo.
Fulgencio Vallés
Fulgencio Vallés Gargallo, nado en Castelló de la Plana, foi un farmacéutico e político español.
Traxectoria
Farmacéutico en Vila de Cruces. Membro de Falange. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado alcalde de Carbia o 25 de xullo. Cesou no cargo o 12 de xaneiro de 1938.
Jesús Chorén Rey
Jesús Chorén Rey, nado en Vila de Cruces, foi un farmacéutico e político español.
Traxectoria
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado alcalde de Carbia en marzo de 1938. Cesou no cargo en xuño de 1938.
Jesús Sesto Acuña
Jesús Sesto Acuña, nado en Vila de Cruces en 1855, foi un político galego.
Florence and the Machine
Florence and the Machine, ás veces escrito como Florence + the Machine, é un grupo musical de indie rock liderado pola cantante Florence Welch.
Características
O son de Florence and the Machine foi descrito como unha combinación de varios xéneros, desde o rock até o soul. A música da banda recibiu moi boas críticas até que acadaron un certo éxito de masas, en especial desde a BBC, que tivo moito que ver co posterior éxito do grupo.
Jesús Sesto Acuña
Traxectoria
Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado concelleiro de Carbia. Na República foi nomeado alcalde de Carbia a principios de xaneiro de 1936. Cesou no cargo logo do triunfo do Frente Popular.
Florence and the Machine
Características
O álbum de debut da banda, Lungs, foi lanzado o 6 de xullo de 2009, e conseguiu manterse no número 2 durante cinco semanas entre os máis vendidos no Reino Unido. En xaneiro de 2010 o álbum acadou, por fin, o número 1 das listas británicas, despois de manterse durante 28 semanas entre os máis vendidos. Lungs foi un dos discos máis vendidos do 2009 no Reino Unido, o que o converteu nun dos discos máis vendidos do ano. Na gala dos 2010 BRIT Awards, Lungs fíxose co premio "Mastercard British Album".
La Cinq
La Cinq foi unha canle de televisión que emitiu en Francia desde 1986 ata 1992. Naceu como a primeira canle privada do seu país que emitía en aberto, e foi o primeiro intento de Silvio Berlusconi de exportar o seu modelo de televisión a un país estranxeiro. Ao longo da súa historia contou con tres propietarios: un grupo formado por Fininvest e Jerome Seydoux, o empresario de medios de comunicación Robert Hersant, e o grupo editorial Hachette.
Cunhas débedas superiores aos 3.000 millóns de francos, La Cinq desapareceu o 12 de abril de 1992.
Manuel Boado Sesto
Manuel Boado Sesto, nado en Vila de Cruces cara a 1936, foi un industrial e político galego.
Traxectoria
Fillo de Manuel Boado Cajide. Estudou nos xesuítas de Salamanca. Militante de Falange Española Tradicionalista y de las JONS, foi nomeado alcalde de Vila de Cruces polo gobernador civil en maio de 1966, tomando posesión o 1 de xuño. Cesou no cargo en 1969.
Vida persoal
Casou con María Lurdes de Castro Rivas.
Canale 5
Canale 5 (Canale cinque) é unha canle de televisión privada en aberto que, xunto con Italia 1 e Rete 4, forma parte do grupo Mediaset, propiedade de Silvio Berlusconi. A súa programación abrangue unha oferta xeralista dirixida a toda a familia. Esta canle está considerada a primeira de televisión privada a nivel nacional en Italia, comezando a funcionar a nivel nacional desde 1980.
No estranxeiro
Berlusconi intentou implantar o modelo de programación de Canale 5 noutros países europeos. En España creou a canle Telecinco, pero noutros países acabou por desaparecer.
Diplodus cadenati
Diplodus cadenati é unha especie de peixe actinopterixio da orde dos perciformes e familia dos espáridos, unha das 23 integradas actualmente (2020) no xénero Diplodus.
Descrición
A especie foi descrita en 1974 polos ictiólogos de la Paz, Bauchot e Daget, como unha subespecie de Diplodus sargus, pero foi admitida como especie plena polo World Register of Marine Species, aínda que moitos autores seguen a considerala unha subespecie de D. sargus.
Características
Ten unha aparencia similar á de todos os membros do xénero, co corpo ovalado, comprimido lateralmente, e boca terminal, coas dúas clases de dentes, incisivos e molariformes.
Bioloxía
Forma cardumes, e habita en fondos rochosos até profundidades de aproximadamente 150 m; as crías encóntranse a miúdo sobre pradeiras mariñas de Zostera sp. Aliméntase sobre todo de moluscos e pequenos crustáceos, aínda que tamén come algas e corais.
É un hermafrodita con protandria parcial. É dicir, as gónadas masculinas maduran antes que as femininas, polo que algúns machos coa idade transfórmanse en femias.
Estado de conservación
Diplodus sargus ssp. cadenati está estendido ao longo da costa occidental africana, sendo común en partes da súa área de dispersión. É obxecto de explotación pesqueira, pero non hai probas de sobrepesca na actualidade. Ademais, atópase en áreas mariñas protexidas en partes da súa área e, polo polo que a UICN cualifica o seu status como LC (pouco preocupante).
Acaia
Acaia pode referirse á:
Andrés Neuman
Andrés Neuman Galán, nado en Buenos Aires o 28 de xaneiro de 1977, é un narrador, poeta, tradutor e columnista nado na Arxentina mais radicado en Granada.
Máxima Acuña
Máxima Acuña Atalaya, nada en 1970, é unha activista defensora ambiental e labrega peruana. É coñecida pola súa loita contra o megaproxecto mineiro Conga de propiedade de Newmont Mining Corporation e Compañía de Minas Buenaventura, polo cal recibiu en abril de 2016 o Premio Medioambiental Goldman.
Traxectoria
En 1994, Acuña e o seu esposo mercaron un terreo de 24,8 ha na zona alto andina de Sorochuco, provincia de Celendín, departamento de Cajamarca, preto dunhas lagoas onde Minera Yanacocha solicitara expandir a súa explotación co Proxecto Conga. Newmont Mining Corporation dixo en 2015 que eles adquiriran aquelas propiedades de parte da comunidade local en 1997.
En 2011, a casa de adobe e a horta dos Chaupe foron destruídas: primeiro en maio de 2011, cando os enxeñeiros de Yanacocha, a súa seguridade privada e a policía, destruíron a súa vivenda de adobe. Cando os Chaupe decidiron denunciar o feito na comisaría de Sorochuco, estes rexeitaron tomar parte dos feitos. A segunda vez sería en agosto de 2011, cando Máxima e a súa filla foron golpeadas e deixadas inconscientes, sendo testemuña o seu esposo. A familia intentaría denunciar o feito perante a fiscalía de Celendín mediante fotos e vídeos; porén, non foron tidos en consideración.
No ano 2012, as protestas contra o proxecto Conga volvéronse masivas en varias partes da rexión Cajamarca, e en xullo, cinco protestantes morreron. O 21 de outubro, Acuña deulles a benvida ós protestantes para que estivesen nas súas terras. Unha semana despois, sería sentenciada a pagar S/. 200 soles (aproximadamente US$70) a Yanacocha, deixar as súas terras dentro dos seguintes 30 días e a tres anos de cárcere suspendida, por ter ocupado ilegalmente terreos da mineira. As súas apelacións entre 2012 e 2014 non tiveron éxito, e os xulgados reafirmarían a sentenza inicial.
O 5 de maio de 2014, a Comisión Interamericana de Dereitos Humanos (CIDH) da OEA pediulle ó goberno peruano adoptar medidas preventivas para salvagardar os dereitos de 46 líderes comuneiros, incluíndo a familia Chaupe.
En decembro de 2014, as denuncias de Newmont contra os Chaupe por actos criminais foron rexeitadas, e en febreiro de 2015 as forzas de seguridade da mineira destruíron os alicerces dunha casa que tiñan pensado construír os Chaupe. As protestas estenderíanse cara a Lima e internacionalmente. Amnistía Internacional mobilizouse na súa defensa. A CIDH pediulle ó estado peruano medidas de protección para os Chaupe, pero este non tomou acción algunha.
O 18 de abril de 2016, Máxima Acuña foi galardoada co Premio Medioambiental Goldman pola súa loita na defensa do medio ambiente.
Marianne (serie de televisión)
Marianne é unha serie de televisión francesa de terror creada e dirixida por Samuel Bodin, escrita por Bodin e Quoc Dang Tran e protagonizada Victoire Du Bois, Lucie Boujenah e Tiphaine Daviot. Conta a historia dunha novelista chamada Emma Larsimon que descobre que as personaxes que escribe nos seus libros de terror tamén existen no mundo real. A serie estreouse o 13 de setembro de 2019 en Netflix. A serie foi cancelada despois dunha tempada en xaneiro de 2020.
Produción
A serie foi rodada en varias localidades da Bretaña, como Clohars-Carnoët, Pléneuf-Val-André, Fréhel, Jugon-les-Lacs e Plévenon, así como no hospital psiquiátrico Maison Blanche e na localidade de Mennecy en Illa de Francia.
Nieves Herrero Pérez
Nieves Herrero Pérez é unha antropóloga galega.
Traxectoria
Exerce como profesora de Antropoloxía Social na Universidade de Santiago de Compostela.
Zana (filme)
Zana é un filme kosovar de 2019 dirixido por Antoneta Kastrati. Foi escollido como candidato de Kosovo ó Óscar ó mellor filme internacional na 92ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Nieves Herrero Pérez
Traxectoria
No ano 1989 participou como relatora na VI Semana Galega de Filosofía.
En 2019 na xornada sobre a antropoloxía das mulleres do Consello da Cultura Galega rebateu o estereotipo da muller galega vinculado á idea da existencia dun matriarcado.
Zana (filme)
Sinopse
Atormentada polos seu pasado reprimido e presionada pola familia para buscar tratamento de curandeiros místicos pola súa infertilidade, unha muller kosovar loita por reconciliar as expectativas da maternidade cun legado de brutalidade en tempos de guerra.
Museos de Mequinensa
Atópanse no Grupo Escolar María Quintana, construído en 1927, que anteriormente albergou as escolas da antiga poboación.
Ámbitos dos museos
miniatura|285x285px|Museo da Mina de Mequinensa.
Construción da escola
O edificio foi construído en 1927 polo pulo de diversas personalidades como a mestra María Quintana, nacida en Mequinensa e que chegou a ser inspectora de Primeiro Ensino en Madrid, o mestre Máximo Cajal, e o xornalista Mariano de Cavia, e sufragouse parcialmente mediante unha subscrición popular dos habitantes da localidade.
O proxecto foi redactado por Jorge Galegos en outubro de 1923, aínda que certas fontes bibliográficas atribúen este proxecto directamente ao arquitecto xefe da Unidade Técnica, Antonio Flórez. De feito foron ambos quen acudiron no día da súa inauguración para recibilo e entregalo ao Concello de Mequinensa.
A dirección das obras correu a cargo do arquitecto escolar provincial Regino Borobio, sendo inaugurado con grandes celebracións o 4 de abril de 1927 e recibido definitivamente en outubro de 1928. O grupo escolar recibiu o nome de María Quintana, a quen se dedicou un busto en bronce realizado por José Bueno. É practicamente o único edificio do pobo antigo de Mequinensa que sobreviviu á derruba da poboación como consecuencia da construción do encoro de Riba-roja.
Arquitectura
O edificio que alberga o Museo da Historia de Mequinensa ten planta en forma de E, cun corpo central alongado que se prolonga na fachada dianteira por dous avances laterais e outro central máis sobresaínte. Orixinalmente tiña dúas entradas nos flancos, separando a zona escolar dos nenos na planta baixa e a das nenas na primeira planta. Na parte posterior, construíuse outro pequeno edificio que acolleu a cantina escolar e o parvulario. O edificio é de perpiaños, con cuberta a catro augas de tella árabe e beirado de madeira resaltado, ao estilo dos palacios renacentistas aragoneses. As súas ventás son ortogonales, á parte de varios no piso superior que están rematados cun arco rebaixado. Polo seu aspecto exterior, entra en contacto coas correntes rexionalistas da arquitectura do primeiro terzo do século XX.
Recoñecementos
En 2017, os Museos de Mequinensa recibiron o Premi Josep Galán, outorgado polo Institut d'Estudis do Baix Cinca (IEBC) por «unhas magníficas instalacións que manteñen viva a memoria de Mequinensa e polo tanto do Baixo Cinca». A gala de entrega do premio celebrouse no Espazo Moncada do Museo da Historia de Mequinensa.
Heroínas de Sálvora
miniatura|O vapor Santa Isabel nas rías galegas. miniatura|En primeiro plano, Carreira e Aguiño. Ó fondo, a Illa de Sálvora. Heroínas de Sálvora é a denominación coa que foron recoñecidas Josefa Parada, Cipriana Oujo Maneiro e María Fernández Oujo, que na altura tiñan entre 14 e 24 anos de idade, polo salvamento marítimo de 58 persoas no naufraxio do buque correo Santa Isabel en 1921.
Museos de Mequinensa
Recoñecementos
Desde 2017 forman parte da Rede Ibérica de Espazos Xeomineiros, da asociación de patrimonio literario Espazos Escritos e, desde 2020, da Rede Mundial de Museos da Auga da UNESCO.
Heroínas de Sálvora
Recoñecemento
Foron obxecto de homenaxes e recoñecementos aínda que tamén de calumnias. En 2019 comezou un proxecto para levar ao cine a súa historia. O ano seguinte estreouse o filme, titulado A illa das mentiras e dirixido por Paula Cons.
Descripcion del Reyno de Galizia
Descripcion del Reyno de Galizia pódese referir a:
GalegoLab
GalegoLab foi unha asociación cultural fundada en 2010 co obxectivo de promocionar e normalizar a lingua propia de Galiza, o galego. A organización tiña como principal ferramenta de traballo a súa páxina web, que vén sendo unha rede social de crowdsourcing, onde os usuarios propoñen, cualifican ou denegan a viabilidade dunha idea ou proxecto.
Algunhas das 50 caras coñecidas que puxeron a andar o proxecto foron Iago Martínez, María Yáñez, Belén Regueira, Antón Reixa ou Xabier P. DoCampo.
En setembro de 2010 a Secretaría Xeral de Modernización e Innovación Tecnolóxica da Xunta de Galicia premiou a iniciativa GalegoLab dentro da categoría de promoción do Patrimonio, Cultura e Lingua Galegas.
Vocento
Historia
A orixe do Grupo Correo data de 1875 co nacemento de "El Noticiero bilbaíno" e a posterior aparición en 1910 de "El Pueblo Vasco", pero é en 1938 cando nace "El Correo Español-El Pueblo Vasco", principal referente do grupo. Por outra parte, a tradición de Prensa Española remóntase ao ano 1891, data na que aparece a revista "Blanco y Negro", aínda que é en 1903 cando sae o principal diario da editora, o ABC.
Medios impresos
Vocento conta con 14 periódicos: ABC e o diario gratuíto Qué!, Como diarios nacionais, e 12 rexionais El Correo, El Diario Vasco, El Diario Montañés, La Verdad, Diario Ideal, Diario Hoy, Diario Sur, Diario La Rioja, El Norte de Castilla, El Comercio, Las Provincias e La Voz de Cádiz. Isto convérteo nun dos primeiros grupos de prensa escrita de España, con máis de tres millóns de lectores diarios e unha difusión de 800.000 exemplares en 2006.
A coordinación entre o periódico e a súa edición dixital, a radio, a televisión local e unha comercializadora publicitaria, conforma a estratexia multimedia rexional clave no desenvolvemento do grupo. A través das produtoras Grupo Europroducciones, BocaBoca ou Videomedia, Vocento está tamén presente na produción dalgúns dos programas máis populares da televisión española como Hospital Central, El Comisario e Pasapalabra. Ademais, a adquisición en 2006 de Tripictures, a principal distribuidora cinematográfica independente de España, fai que estea presente en todo o proceso audiovisual.
No ano 2010, Vocento está poñendo en marcha na TDT a canle "La 10", unha rede nacional de televisións autonómicas, grazas ás súas concesións actuais de licenzas, "ao estilo FORTA", pero non pública como esta, se non privada.
Rita Levi-Montalcini
Traxectoria
Tivo que sortear as obxeccións do pai, que cría que “unha carreira profesional podía interferir cos deberes de esposa e nai”, para asistir ás clases de medicina en Turín entre 1930 e 1936. Aínda así veu cortada a súa traxectoria académica polas leis antixudías de Mussolini. Durante a segunda guerra mundial, desenvolveu experimentos caseiros estudando o crecemento das fibras nerviosas en embrións de polo, o que sentou as bases para a súa investigación posterior.
En 1947 aceptou unha invitación da Universidade de Washington en San Luis, na que desenvolveu o seu traballo máis importante: o illamento dos factores de crecemento dos nervios. Profesora a tempo completo no 1958, no 1962 estableceu unha unidade de investigación en Roma, dividindo o seu tempo entre Italia e os EUA.
No 1986 Levi-Montalcini e o seu colaborador Stanley Cohen recibiron o Premio Nobel de Medicina, así como o Premio Albert Lasker para a Investigación Médica Básica. Como curiosidade, o Nobel fixo o número cuarto nunha pequena comunidade de menos de 50.000 persoas, a xudía italiana, despois de Emilio Segrè, Salvador Luria e Franco Modigliani.
Obras
No campo non científico, no 2006, foi autora do texto dunha canción de Jalisse de título Linguaggio Universale ('Lingua universal') que ten participado na selección do Festival de San Remo 2007, non conseguindo cualificarse.
Filmes de Kosovo propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
Kosovo presentou filmes para o Óscar ó mellor filme internacional por primeira vez no ano 2014. O premio é concedido anualmente pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas dos Estados Unidos de América a unha longametraxe producida fóra dos Estados Unidos e cuxo diálogo estea principalmente nunha lingua diferente do inglés. O galardón foi creado para a 28ª edición dos premios, sucedendo os premios honoríficos non competitivos que se presentaron entre 1947 e 1955 en recoñecemento dos mellores filmes en lingua estranxeira estreados nos Estados Unidos.
Até o ano 2022, nove filmes kosovares foron propostos ó Óscar ó mellor filme internacional, mais ningún deles foi finalmente nomeado para o premio.
Propostas
A Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas convidou as industrias cinematográficas de varios países a presentar os seus mellores filmes para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa dende o ano 1956. O Comité desta categoría supervisa todo o proceso e revisa tódolos filmes enviados. Despois disto, realízase unha votación secreta para determinar os cinco nomeados ó premio. A continuación amósase unha lista dos filmes que presentou Kosovo para a súa valoración pola Academia co respectivo ano e cerimonia de entrega.
Evanxeo de Mateo
miniatura|250px|As benaventuranzas, icona rusa, autor anónimo, [[século XVII.]]
O Evanxeo de Mateo, encadrado dentro dos sinópticos, é o primeiro dos evanxeos sobre Xesucristo, tal como aparece nas biblias cristiás.Ten unha grande influencia na relixiosidade popular e na arte relixiosa, por episodios como a Adoración dos Magos ou a matanza dos inocentes. Tamén, os capítulos 5 a 7 deste libro, o chamado "Sermón do Monte", son claves para entender a formación da moral cristiá.
Data de composición e destinatarios
miniatura|Páxina do Evanxeo de Mateo en sueco nunha edición comentada por [[Peter Fjellstedt (1890).]]
Algúns autores antigos, como Agostiño de Hipona aseguraban que existía un evanxeo de Mateo anterior ao texto que temos hoxe, escrito en lingua aramea. Iso situaría a Mateo como o Evanxeo máis antigo, anterior incluso a Marcos.
A esa concepción tradicional contrapóñense unha serie de feitos:
Polo tanto, os estudosos inclínanse pola existencia dun único texto, escrito en grego, escrito entre os anos 80 e 90. Semella que os destinarios eran unha comunidade cristiá en contacto cos xudeus pero que vivían nun ambiente hostil. Tendo en conta que no Evanxeo, ao contrario do que sucede en Marcos ou Lucas, non hai ningunha explicación sobre os costumes e leis xudeus pero, secasí, son moi abondosas as referencias críticas en contra dos fariseos, considérase que buscaba darlles argumentos fronte os xudeus. Deste xeito, moitos estudosos sitúan na comunidade de cristiáns de orixe xudía de Antioquía aos destinatarios deste Evanxeo: alí autoridade de Pedro, que transloce neste libro, era grande e, tamén alí, había unha sinagoga da ben organizada colectividade xudía.
Autor e estilo
Atribuído tradicionalmente ao apóstolo Mateo. Sobre o autor adóitase indicar que era de orixe xudía, posto que manexa con soltura conceptos do Antigo Testamento e da tradición xudía como demostra ao reiterado uso da expresión "Reino dos Ceos" que se encadra dentro da resistencia xudía de evitar a pronuncia do nome de Deus. Ademais, o grego que usa o autor está cheo de xiros e expresións hebreas. Considérase que o autor debeu facer uso da pseudoepigrafía, común naqueles tempos. O estilo é claro, solenme e hiératico. Recolle moitos ditos de Xesús e presenta cinco grandes sermóns del.
Estrutura
O evanxeo estrutúrase en seccións narrativas e discursivas que se van alternando.
Teoloxía de Mateo
miniatura|Papiro cun fragmento do Sermón do MonteNeste libro preséntase a Xesús buscando facer ligazóns con importantes persoeiros do Antigo Testamento empregando expresións como "fillo de David", "fillo de Abraham" e "Novo Moisés". Ao longo do texto preséntao como "fillo de Deus", identifícao como un Mesías sufrinte mais tamén como o "Salvador" anunciando que ha de ser o xuíz que xulgará o mundo.
Segundo Mateo, Xesús anuncia o reino de Deus insistindo que está xa presente facendo símiles con que o Reino de Deus é unha pequena semente da que agroma unha árbore vizosa ou como un eido no que medran xuntos trigo e xoio. O Reino de Deus debe ser anunciado a toda a humanidade e cómpre ser como nenos para acadalo ou, como anuncia Xesús no Sermón do Monte, vivir na pobreza e na non violencia.
Diferéncianse dúas etapas na historia da salvación: unha, primeira, que se concreta no tempo de Israel (que remata con Xoán Bautista) e o da Igrexa, que arrinca con Xesús e os seus discípulos.
Edicións en galego
A súa tradución foi encargada por Louis Lucien Bonaparte a Vicente Turnes, mais considerou a tradución moi castelanizada e encargoulle unha segunda versión a José Sánchez de Santa María, que saíu publicada en Londres en 1861 co título de Observaciones comparativas sobre la pronunciación gallega, asturiana, castellana y portuguesa.
Ao abeiro do Concilio Vaticano II a Igrexa Católica autorizou o emprego de linguas vernáculas na liturxia, facendo necesaria a tradución da Biblia á lingua galega. Deste xeito, a editorial SEPT editou en 1965 a primeira edición dos Evanxeos baixo o título A Palabra de Deus: Os Evanxeos sendo Manuel Espiña Gamallo e Xosé Morente os seus tradutores. En 1980, dentro do proxecto de tradución por enteiro da Biblia, de novo a editorial SEPT, publicou o Novo Testamento en galego, sendo Xosé Manuel Rodríguez Pampín e Andrés Torres Queiruga os responsables da tradución do Evanxeo de Mateo dende o orixinal grego.
Nieves Herrero
O nome Nieves Herrero pode referirse a:
Julio Álvarez del Vayo
Julio Álvarez del Vayo y Olloqui, nado en Villaviciosa de Odón o 9 de febreiro de 1891 e finado en Xenebra o 3 de maio de 1975, foi un xurista, xornalista, diplomático e político español.
Traxectoria
Antes de iniciar a súa carreira política estivo de correspondente para varios diarios -entre eles La Nación da Arxentina, Le Figaro de París, El Liberal e El Sol de España e The Guardian do Reino Unido- nos Estados Unidos e Europa, cubrindo a primeira guerra mundial. Tamén viaxou á Unión Soviética, cuxos recordos puxo por escrito en La nueva Rusia e La senda roja.
Ao proclamarse a Segunda República, primeiro serviu como embaixador en México (1931-1933) recibindo a Banda da Orde da República (11 de xaneiro de 1933) como recoñecemento ao labor realizado. Ese mesmo ano, foi elixido deputado ao Congreso, cargo que revalidou nas eleccións xerais de 1936.
Guerra civil
Fiel a Largo Caballero durante un tempo, foi partidario da resistencia fronte ás tropas sublevadas. Ao caer o goberno de Largo Caballero, foi substituído no ministerio por José Giral, mais volveuno recuperar co segundo goberno de Juan Negrín e permaneceu nel até o final da guerra. Trala caída da fronte de Cataluña marchou a Francia xunto con Juan Negrín e regresou con el axiña á provincia de Alacant para manter o goberno na denominada Posición Yuste até o fin da guerra poucos días despois. Partiu ao exilio dende un aeródromo situado en Monòver.
Exilio
Durante o exilio -en México e Estados Unidos- agudizouse o seu radicalismo polo que foi expulsado do PSOE xunto con 35 afiliados máis, encabezados por Juan Negrín. Dende Estados Unidos, escribiu artigos en The Nation nos que defendía a causa republicana en contra do réxime franquista.
Fundou a Unión Socialista Española e posteriormente o Frente Español de Liberación Nacional, que xunto co Partido Comunista de España (marxista-leninista), formaron o FRAP, sendo elixido presidente do mesmo, cargo que desempeñou até o seu falecemento.
Modelo atómico
Un modelo atómico é a representación da estrutura interna dun átomo.
Historia
Ao longo da historia, a constitución da materia tivo varios modelos. En particular, o modelo atómico naceu na antiga Grecia, na que Demócrito razoou que a materia estaba constituída por pequenas partículas indestrutibles ou indivisibles (que iso é o que significa átomo) de varios tipos, que asociou cos poliedros regulares. Na Grecia antiga razoouse, segundo as épocas, a existencia de átomos de ar, auga, lume, terra...
A teoría atómica ficou posteriomente no esquecemento até que, a comezos do século XIX, John Dalton estableceu os principios que rixen no fundamental hoxe en día. Porén, non foi ata o aumento da capacidade experimental que tivo lugar nese século cando se descubriu o electrón, que como partícula sub-atómica pasou a ser considerado como parte da estrutura dos átomos dando, polo tanto, lugar á existencia de modelos atómicos.
O primeiro foi debido ó descubridor do electrón, Thomson, que concibiu o átomo a modo de pudin ou pastel de pasas, no que o átomo estaría constituído por unha masa positiva na que estarían fixados os electróns como pasas no pastel. A experiencia de Rutherford, que manifestou que os átomos eran facilmente traspasables por cargas eléctricas, fixo posible o seu propio modelo, que concibeu como un núcleo positivo pesado e electróns ó seu arredor dando voltas.
Posteriormente, Niels Bohr concibiu o seu propio modelo que substituíu ó de Rutherford. As cargas eléctricas (como os electróns) aceleradas (por exemplo, obrigadas por unha forza centrípeta a dar voltas arredor dun núcleo atómico) tiñan que emitir radiación, e polo tanto enerxía, co que indefectiblemente caerían ó núcleo e os átomos terían deixado de existir vai moito tempo. Bohr solucionou o problema expoñendo os seus célebres tres postulados, que facían un átomo estable e en consoancia en parte cos espectros atómicos de emisión e adsorción descontinua, pero que en certa forma eran contraditorios entre si. O descubrimento do protón e logo do neutrón, así como a introdución da Mecánica Cuántica, máis as adaptacións necesarias para unha adaptación máis fina ós espectros atómicos, fixeron posible un desenvolvemento da idea de átomo que culminou co actual modelo atómico Mecánico-Cuántico.
Julio Camba
Julio Camba Andreu, nado en Vilanova de Arousa o 16 de decembro de 1884 e finado en Madrid o 28 de febreiro de 1962, foi un cronista galego de comezos do século XX.
Traxectoria
Naceu nunha familia de clase media, fillo do mestre e practicante Manuel Camba Bóveda e de Juana Andreu Temes. Foi irmán de Francisco Camba, e a súa casa natal converteuse na Casa Museo Irmáns Camba.