cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Blackthorn (filme)
Blackthorn é un western dirixido por Mateo Gil que foi estreado no 2011. Protagonizado por Sam Shepard, Eduardo Noriega e Stephen Rea. Written by Miguel Barros, o filme é conta a historia ficticia dun ancián Butch Cassidy que vive baixo o falso nome de James Blackthorn nunha afastada vila de Bolivia, 20 anos despois de desaparecer en 1908. Blackthorn foi rodado na Paz, Potosí e Uyuni (Bolivia).
Sinopse
Trala súa fuxida dos Estados Unidos, o lendario foraxido Butch Cassidy e o seu amigo Sundance Kid morreron en Bolivia en 1908, nun tiroteo. Isto é o que di a versión oficial. Este filme, en troques, cóntanos que, despois de vivir agochado durante vinte anos, o que Cassidy desexaba era volver ó seu país. Porén cambia os seus plans cando coñece a un enxeñeiro español, que acaba de roubar unha mina que pertence ó empresario máis importante de Bolivia.
Lista de concellos da provincia de Albacete
Lista de concellos da provincia de Albacete:
Sufixo de número e persoa
O sufixo de número e persoa ou sufixo número-persoal expresa con medios morfolóxicos a persoa gramatical suxeito da acción verbal.
A persoa é unha categoría gramatical fundamentalmente deíctica, pois localiza o suxeito da acción verbal con respecto ó falante. A esta persoa oponse un oínte. Fronte a falante e oínte oponse a ‘non persoa’ que abrangue todo o demais, o que non é nin falante, nin oínte.
Benveniste traduce a estrutura en que se asentan as tres persoas gramaticais a dúas correlacións fundamentais: a correlación de ‘personalidade’ e a correlación de ‘subxectividade’. Pola correlación de ‘personalidade’ enfróntanse as chamadas persoas estritas (primeira e segunda persoa) á denominada non persoa (terceira persoa), sendo as primeiras o membro marcado, determinado, fronte á terceira persoa que é o membro non marcado, indeterminado. Pola relación de subxectividade enfróntase a primeira persoa, o eu subxectivo, e a segunda persoa, a non subxectiva.
Schmidely establece unha serie de distincións que matizan dun modo máis acabado a concepción de Benveniste. Así, a non persoa (terceira persoa) está organizada en dous subconxuntos, o correspondente á terceira persoa e o correspondente á persoa nula. A terceira persoa de Schmidely refírese a entidades animadas, mentres que a persoa nula a entidades non animadas.
Formas
centro
Manor Racing
Manor Grand Prix Racing Limited, tamén coñecido polo nome comercial Manor Racing e competindo co nome de construtor de MRT (acrónimo para Manor Racing Team), é un equipo británico de carreiras de Fórmula Un con base en Banbury, Oxfordshire, no Reino Unido, e é operado por Manor Motorsport. O equipo competiu co nome de Manor Racing por primeira vez na tempada de Fórmula Un de. Inicialmente o equipo comezou a competir en baixo o nome "Virgin Racing", mais ao ano seguinte Virgin adoptou a Marussia como patrocinador do título do equipo e converteuse en "Marussia Virgin Racing", até ser totalmente rebautizado como "Marussia F1 Team" para a tempada de.
O 19 de xaneiro de 2015 os administradores da Marussia anunciaron que a poxa dos seus coches e bens fora cancelada para permitir unha posíbel venda. O equipo saíu da administración concursal o 19 de febreiro de 2015, e foi restablecido como "Manor Marussia F1 Team" despois de que se garantiron novos investimentos para salvar o equipo. Marussia mantivo o seu nome de construtor durante toda a tempada de 2015, tamén adoptando unha licenza británica. O 19 de xaneiro de 2016, o equipo anunciou que fora renomeado como "Manor Racing". A partir da tempada de, a Manor usará motores Mercedes.
Antecedentes
En 2009, o Manor Grand Prix conseguiu unha praza para participar na Fórmula Un na tempada, como alianza entre o equipo de carreiras Manor Motorsport e Wirth Research. Antes do final do ano nomeáronse Virgin Racing, logo de que Richard Branson, propietario das empresas de Virgin Group, comprara os dereitos de patrocinio. Marussia foi un dos socios do equipo na súa primeira tempada, na que terminou 12º e último no campionato de construtores. En novembro de 2010 Marussia adquiriu unha participación maioritaria no equipo, que pasou a ser coñecido como "Marussia Virgin Racing" para a tempada. Logo dun decepcionante inicio da tempada 2011, o equipo separouse de Wirth Research, e estabeleceu relacións con McLaren Applied Technologies antes da tempada. O equipo trasladouse ás instalacións de Wirth en Banbury, da súa base orixinal en Dinnington, en Yorkshire. Mentres tanto, o equipo acabou outra vez último no campionato de construtores. En novembro de 2011, o equipo pediu á comisión da Fórmula Un cambiar oficialmente o seu nome de construtor para a tempada de Fórmula Un de. De Virgin a Marussia, para reflectir a súa nova propiedade. O permiso foi concedido antes de ser ratificado formalmente nunha reunión do Consello Mundial de Automobilismo da FIA.
En o equipo, xunto con Caterham, entrou en administración concursal. Posteriormente, os administradores de Manor Motorsport anunciaron que o equipo sairía a concurso o 19 de febreiro de 2015 e planificaría participar na tempada de Fórmula Un. O equipo competiu en 2015 baixo o nome de Manor Marussia F1 Team con John Booth e Graeme Lowdon dirixindo o equipo. O equipo foi comprado polo empresario Stephen Fitzpatrick, con Justin King como presidente.
Tempada 2016
O 22 de febreiro de 2016, Manor presentou o seu novo coche na primeira proba. O equipo foi sometido a unha completa renovación baixo a propiedade de Fitzpatrick, e viu cambiar as cores do equipo a laranxa, branco e azul..
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
-654
Outros
Historia ano a ano
Poemas do si e non
Poemas do si e non é un libro de poesía de Álvaro Cunqueiro publicado en 1933 por Edicións Un con deseños de Luís Seoane. Foi reeditado pola Editorial Galaxia na Obra en galego Completa I (1980)
Características
Poemas do si e non (1933) está na liña do surrealismo e semella un especial conto erótico, unha historia de amor (desamor, elexía do amor) que ten lugar nunha verdadeira irrealidade espazo-temporal. Aparece nel un surrealismo ao noso xeito cun fondo accesíbel á emoción ou ao intelecto, sen automatismo aínda que con imaxes audaces, asociacións arbitrarias. Fundamentalmente hai nos seus poemas liberdade, recollendo elementos de todos os ismos, de toda a literatura que coñeceu.
Consta dun limiar, 3 partes proporcionadas na súa lonxitude e solidarias no contido ("Ela", "El", "Ela i El") e mais un epílogo, de 3 poemas.
Segundo o Diccionario da literatura galega:
Segundo Xosé Ramón Pena:
Poemas
A ela e a min mesmo
-Limiar
-Ela: 6 poemas
-El: 6 poemas
-Ela e el:
-Parque-final-elexía
O Oural, Filgueira de Barranca, Oza-Cesuras
O Oural é un lugar da parroquia de Filgueira de Barranca no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 14 habitantes (7 homes e 7 mulleres).
Taj Mahal
O Taj Mahal  (en hindi ताज महल, persa تاج محل), situado en Agra, na beira do río Yamuna, no Estado de Uttar Pradesh, India, é un suntuoso mausoleo de mármore branco construído entre 1632 e 1652 polo emperador mogol Shâh Jahân, en memoria da súa esposa Arjumand Bânu Begam, máis coñecida polo nome de Mumtāz Mahal, que falecera o 17 de xuño de 1631, ao dar a luz o seu décimo cuarto fillo, en tanto acompañaba ao seu home en campaña. Tivo unha sepultura inicial no xardín Zainabad en Burhampur.
Así, o Taj Mahal é tamén considerado como unha gran proba de amor, contendo inscricións retiradas do Corán. Ten incrustadas pedras semi-preciosas, tales como o lapislázuli entre outras. A súa cúpula ten fíos de ouro. O edificio está flanqueado por dúas mesquitas e cercado por catro minaretes.
Suponse que o emperador pretendía facer para el unha réplica do Taj Mahal orixinal na outra marxe do río, en mármore negro, pero acabou deposto por un dos seus fillos antes do suposto comezo de tal obra.
Orixe e inspiración
miniatura|160px|Localización de [[Agra, India|Agra na India.]] O emperador Shah Jahan foi un prolífero mecenas. Baixo a súa tutela construíronse os palacios e xardíns de Shalimar en Lahore, tamén en honra da súa esposa.
Mumtaz Mahal faleceu no parto do décimo cuarto fillo, e o emperador, desolado, iniciou case de seguida a construción do Taj como presente póstumo. Os pormenores do edificio mostran a súa natureza romántica e o conxunto promove unha estética espléndida. Aproveitando unha visita realizada en 1663, o explorador francés François Bernier realizou o seguinte retrato do Taj Mahal e dos motivos do emperador que levaron á súa edificación:
Síntese histórica
miniatura|200px|esquerda|Soldados [[EUA|estadounidenses en 1942, en fronte do Taj Mahal, cuxa cúpula se atopa cuberta polo xigantesco estada que a protexería de eventuais ataques das forzas aéreas alemás e xaponesas.]] A pouco tempo do termo da obra en 1657, Shah Jahan adoeceu gravemente e o seu fillo Shah Shuja declarouse a el mesmo emperador en Bengala, en canto Murad, co apoio do seu irmán Aurangzeb, facía o mesmo en Gujarat. Cando Shah Jahan, caído doente no seu leito, se rendeu aos ataques dos seus fillos, Aurangzeb permitiulle continuar a vivir exiliado no forte de Agra. A lenda conta que pasou o resto dos seus días observando pola fiestra o Taj Mahal e, despois da súa morte en 1666, Aurangzeb sepultouno no mausoleo lado a lado coa esposa, xerando a única ruptura da perfecta simetría do conxunto.
A finais do século XIX, varios sectores do Taj Mahal estaban moi deteriorados por falta de mantemento e durante a época da rebelión hindú, en 1857, sufriu a desfeita de soldados británicos e oficiais do goberno, que lle arrancaban as pedras embutidas nas paredes e o lapislázuli dos seus muros. En 1908 completouse a restauración ordenada polo vicerrei británico, Lord Curzon, que tamén incluíu o gran candelabro da cámara interior segundo o modelo dun similar que se atopaba nunha mesquita no Cairo. Curzon ordenou a remodelación dos xardíns ao estilo inglés que aínda hoxe se conservan.
Durante o século XX mellorou o coidado co monumento. En 1942 o goberno construíu unha estada xigantesca cubrindo a cúpula, prevendo un ataque aéreo da Luftwaffe e, posteriormente, da forza aérea xaponesa. Esta protección volveu a erguerse durante as guerras indo-paquistanís, de 1965 a 1971. As ameazas máis recentes proveñen da polución ambiental nas ribeiras do río Yamuna e da choiva ácida causada pola refinaría de Mathura. Ambos os problemas son obxecto de varios recursos ante a Corte Suprema de Xustiza da India. Importante destino turístico, en 1993, foi elixido como Patrimonio Mundial da Humanidade pola UNESCO. Recentemente, algúns sectores sunnitas reclamaron para si a propiedade do edificio, baseándose de que se trata do mausoleo dunha muller desposada por un membro deste culto islámico. O goberno indio rexeitou a reclamación considerándoa mal fundamentada, xa que o Taj Mahal é propiedade de toda a nación india.
A estrutura
Ao final do eixe central do xardín está a tumba. A oeste da tumba está situada a mesquita, construída en arenisca roxa, sendo o edificio que santifica o complexo e o lugar de culto dos peregrinos. Ao leste da tumba sitúase o jawab ("resposta"), edificio utilizado como casa de hóspedes, construído como fábrica xemelga da mesquita, a fin de respectar a simetría arquitectónica.
Elementos formais
300px|miniatura|Elementos formais do Taj Mahal. Os elementos formais e decorativos son empregados repetida e consistentemente por todo o complexo, unificando o vocabulario estético. As principais características do mausoleo reflíctense no resto das construción:
Influencias
O deseño xeral do proxecto inspirouse nunha serie de edificios mogois, entre os cales a tumba de Itmad-Ud-Daulah e a Jama Masjid, en Delhi. Baixo o mecenado de Shah Jahan, a arquitectura mogol alcanzou novos niveis de refinamento. Antes do Taj Mahal era habitual edificar con pedra vermella, pero o emperador promoveu o uso de mármore branco con incrustacións de pedras semi-preciosas. Os artesáns indianos, especialmente escultores e decoradores, percorrían aos países asiáticos durante esta época e o seu traballo era particularmente apreciado polos construtores de mausoleos. A arquitectura palaciana mogol, aplicada noutros edificios indianos (como o palacio Man Sing, en Galore), foi a gran fonte inspiradora dos chattris que se ven no Taj Mahal.
Simetría
O conxunto do Taj Mahal, coa súa fachada principal perpendicular a unha ribeira do Yamuna, foi construído cos seguintes elementos arquitectónicos:
No centro, os amplos xardíns divididos en cadrados, organízanse mediante a cruz formada polos canais. A superficie da auga reflicte os edificios, producindo un efecto adicional de simetría.
Os xardíns
miniatura|250px|dereita|O xardín cos camiños xunto ao tanque central O complexo atópase rodeado dun gran chahar bagh que mede 320 x 300 metros e inclúe canteiros de flores, camiños elevados, avenidas de árbores, fontes, cursos de auga, e piares que reflicten a imaxe dos edificios na auga.
Cada sección do xardín está dividida por camiños en 16 canteiros de flores, cun tanque central de mármore a medio camiño entre a entrada e o mausoleo, que devolve a imaxe reflectida do edificio.
O chahar bagh foi introducido na India por Babur, o primeiro emperador mogol, segundo un deseño inspirado na tradición persa a fin de representar os xardíns do paraíso. Nos textos místicos do islam no período mogol, o paraíso é descrito como un xardín ideal, pleno de abundancia. A auga ten un papel-chave nestas descricións, xa que se refiren a catro ríos que xorden dunha fonte central, constituída por montañas, que dividen o Éden en catro partes segundo os puntos cardeais (norte, sur, leste e oeste).
A maioría destes xardíns mogois son de forma rectangular, cun pavillón central. O Taj Mahal non é usual neste sentido, xa que sitúa o edificio principal, o mausoleo, nun dos extremos. Mais a recente descuberta da existencia do "Mahtab bagh" (Xardín da Lúa) na ribeira oposta do río Yamuna permite unha interpretación distinta, incorporando o vale no deseño global de tal forma que se converta nun dos ríos do paraíso.
O trazado dos xardíns e as características arquitectónicas principais, como as fontes, camiños de mármore e azulexo, e canteiros lineares do mesmo material — similares ao xardín de Shalimar — suxiren que poden ter sido deseñados polo mesmo enxeñeiro, Alí Mardan.
As descricións máis antigas do xardín mencionan a súa profunda vexetación, con abundancia de rosas, narcisos e árbores froiteiras. Coa declinación do imperio mogol tamén decreceu o mantemento, e cando os británicos asumen o control do Taj Mahal, introducen modificacións paisaxísticas para reflectir mellor o estilo dos xardíns de Londres.
Porén, os visitantes poderán admirarse ao ver os xardineiros cortar o céspede cunha máquina poxada por bois.
Edificios secundarios
miniatura|210px|dereita|Darwaza de acceso ao Taj Mahal. O complexo está limitado por tres lados por un muro en pedra vermella. Despois dos muros, existen varios mausoleos secundarios, incluíndo os das demais viúvas de Shah Jahan e do servente favorito de Mumtaz. Estes edificios, construídos principalmente con pedra vermella, son típicos dos edificios funerarios mogois da época.
Do lado interior os muros complétanse cunha columnata coroada por varios arcos, característica común nos templos hindús, incorporada nas mesquitas mogois. A distancias fixas inclúense os chattris e outras pequenas construcións que puideran ter sido utilizadas como miradoiros, incluíndo a que actualmente se chama «Casa da Música», utilizada como museo. miniatura|120px|esquerda|Interior do jawab usado posibelmente como hospedaría A entrada principal, a "darwaza", é un edificio monumental construído tamén en pedra vermella. O estilo recorda a arquitectura mogol e os primeiros emperadores. As súas arcadas repiten as formas do mausoleo, e incorporan a mesma caligrafía decorativa. Se utilizan decoracións florais en baixo-relevo e incrustacións. As paredes e os teitos abovedados presentan elaborados deseños xeométricos, similares aos que existen noutros edificios do complexo. Orixinalmente a entrada fechábase con dúas grandes portas de prata, que se desmontaron e fundidas polos jats en 1764.
miniatura|210px|dereita|O masjid, a mesquita. No extremo do complexo érguense dous grandes edificios laterais ao mausoleo, paralelos aos muros leste e oeste. Ambos son fieis ao reflexo un do outro. O edificio occidental é unha mesquita e o seu oposto é o, cuxo sentido orixinal era balancear a composición arquitectónica e crese que se usou como hospedaría. As diferenzas consisten en que o jawab non ten minarete e os seus pisos presentan deseños xeométricos, en canto os da mesquita están decorados cun deseño en mármore negro que marca a posición das tapizarías para a oración de 569 fieis.
O proxecto básico da mesquita é similar a outras construcións mandadas edificar por Shah Jahan, especialmente o seu Jama Masjid, en Delhi, que consiste nunha gran sala rematada por tres cúpulas. As mesquitas mogois desta época dividen o santuario en tres áreas distintas: un sector principal con dúas alas.
O mausoleo
miniatura|esquerda|220px|O [[Iwan principal do mausoleo]] O foco visual do Taj Mahal, aínda que non se localice no centro do conxunto, é o mausoleo de mármore branco. Como a maioría dos edificios funerarios mogois, os elementos básicos son de orixe persa. Un edificio simétrico cun iwan e coroado por unha gran cúpula.
A base é esencialmente un cubo con vértices cortados, de 55 metros de lado. Sobre cada lado, unha grande pishtaq ou arcada rodea o iwan, cun nivel superior similar de balcóns. Estes arcos principais elévanse ata ao teito da base, xerando unha fachada integrada.
A cada lado da arcada principal, hai arcadas menores enriba e embaixo. Este motivo repítese nas esquinas. O proxecto é completamente uniforme e consistente nos catro lados da base. En cada esquina do pedestal base, complementa o conxunto un minarete.
A cúpula de mármore branco sobre o mausoleo é visibelmente o máis espectacular elemento do conxunto. A súa altura é case igual á da base, en torno de 35 metros, dimensión que se acentúa por estar apoiada nun tambor circular de sete metros de altura.
A cúpula ten unha forma de cebola. Os árabes chaman a esta tipoloxía da cúpula amrud, ou sexa, con forma de mazá. O terzo superior da cúpula está decorado cun anel de flores de loto en relevo, e no remate unha agulla ou finial dourada combina tradicións islámicas e hindús. Esta agulla termina nunha lúa crecente, motivo típico islámico, cos seus extremos apuntando para o ceo. Pola súa colocación sobre a agulla, o cumio desta e os extremos da lúa combinados forman unha figura semellante a un tridente, exacerbo do símbolo tradicional hindú para a divindade de Shiva. O corpo final contén, ademais, unha serie de formas bulbosas. miniatura|dereita|220px|Base, cúpula e minarete A figura central mostra un forte parecido co kalash ou kumbh, o barco sagrado da tradición hindú. A forma da cúpula é enfatizada tamén polos catro chattris en cada esquina. As cúpulas destes replican a forma da central. As súas bases decoradas con columnas abren a través do teito do mausoleo un espazo para a entrada de luz natural no interior do espazo pechado. Os chattris tamén están rematados por finiais.
Nas paredes laterais, as estilizadas espirais decoradas en relevo axudan a aumentar a sensación de altura do edificio, e repétense os motivos de loto ao longo desta e das restantes, así como en todos os chattris.
En cada esquina do pedestal elévase un minarete: catro grandes torres de máis de 40 m. de altura que novamente mostran a atracción de Taj polo deseño simétrico e repetitivo, criando en parte varios padróns. As torres están deseñadas como minaretes funcionais, elemento tradicional das mesquitas onde o almuacín chama os fieis islámicos á oración. Cada minarete está dividido en tres partes iguais por dous balcóns que o rodean con aneis. No cumio da torre, un terrazo cuberto por un chattri repite o deseño do mausoleo.
Estes chattris teñen todos os mesmos detalles de acabamento: o deseño de flor de loto e o finial dourado sobre a cúpula. Cada minarete foi construído levemente inclinado para fóra do conxunto. Desta maneira, en caso de caída, algo non tan improbábel nese tempo para construcións de semellante altura, o material iría caer lonxe do templo.
Exterior
Practicamente toda a superficie do complexo ornamentouse e atópase entre as máis belas decoracións exteriores mogois de calquera época. Tamén neste aspecto, os motivos repítense en todos os edificios e elementos. Os elementos decorativos pertencen basicamente a tres categorías, recordando que a relixión islámica prohibe a representación da figura humana: Estas decoracións efectuáronse con tres técnicas diferentes:
Caligrafía
dereita|miniatura|200px|Caligrafía sobre o gran portal de acceso ao mausoleo. As pasaxes do Corán utilízanse en todo o complexo como elementos decorativos. Os textos creados polo calígrafo persa da corte mogol Amanat Khan son tan detallados e fantasiosos, que se tornan case ilexíbeis. A sinatura do calígrafo xorde en varios paneis.
A letras están incrustadas con cuarzo opaco sobre os paneis de mármore branco. Algúns dos traballos son extremadamente detallados e delicados, especialmente os que se atopan no mármore dos cenotafios da tumba. Os paneis superiores están escritos con caligrafía proporcionada para compensar a distorsión visual ao observalos desde baixo.
esquerda|miniatura|60px|Decoración xeométrica: «espiña de peixe».
Soto
O termo soto pode referirse a:
Taj Mahal
Decoración xeométrica abstracta
As formas de arte abstractas utilízanse especialmente no pedestal do mausoleo, nos minaretes, na mesquita de no jawab, e tamén en superficies menores do templo. As cúpulas e bóvedas dos edificios de pedra están traballadas con trazaría. para crear elaboradas formas xeométricas.
Soto
Amais, o topónimo Soto pode referirse a:
Amais, como apelido Soto pode referirse a:
Taj Mahal
Decoración xeométrica abstracta
O chan está cuberto por mosaicos de cores e formas distintas combinados en padróns xeométricos diferentes.
A técnica da incrustación sobre as placas de mármore presenta tal perfección que as xuntas entre as pedras e xemas incrustadas só se distinguen cunha lente de aumento, unha lupa. Unha flor, de só sete centímetros cadrados, ten 60 incrustacións ou marquetarías diferentes, que ofrecen ao teito unha superficie irregular.
Motivos vexetais
miniatura|200px|Motivos vexetais: detalle do panel xunto a un arco. As paredes baixas do templo funerario mostran frisos de mármore con baixorrelevos de flores e vexetais que foron puídos para resaltar o extremo requinte do traballo. Os frisos e as arcadas decoráronse con incrustacións de pedras semi-preciosas formando deseños moi estilizados de flores, froitos e outros vexetais. As pedras incrustadas son mármore amarelo, xade, cuarzo puído e outras xemas menores.
Interior
A sala central do Taj Mahal presenta unha decoración que vai para alén das técnicas tradicionais, e aparenta con formas máis elevadas da arte manual, como a ourivaría e a xoiaría. Aquí o material usado para as incrustacións xa non é mármore ou xade, senón xemas preciosas e semi-preciosas. Cada elemento decorativo do exterior foi redefinido mediante xoias. A sala principal conten tamén os cenotafios de Mumtaz e Shah Jahan, obras-primas de artesanado, sen precedentes na época.
A forma da sala é octogonal e aínda que o deseño permita ingresar por calquera dos lados, só a porta sur, en dirección aos xardíns usase habitualmente. As paredes interiores teñen aproximadamente 25 metros de altura, sobre as cales se construíu unha falsa cúpula interior decorada con motivos solares. Oito arcos definen o espazo a nivel do solo. Similar ao que se sucede no exterior, a cada medio arco sobreponse un segundo a media altura na parede. Os catro arcos centrais superiores forman balcóns con miradoiros para o exterior. Cada fiestra deste balcóns leva un intricado traballo de mármore, o o jali. Alén da luz proveniente dos balcóns, a iluminación compleméntase coa que ingresa a través dos chattris en cada esquina da cúpula exterior.
Cada unha das paredes da sala foi detalladamente decorada con frisos en baixorrelevo, intricadas incrustacións de pedraría e refinados paneis de caligrafía, reflectindo inclusivamente o nivel minimalista do complexo. Con estes elementos, créase unha especie de ligazón ou fusión simétrica do espazo interior e exterior, nunha liña decorativa que permite que contacten directamente os dous espazos do complexo funerario.
dereita|200px|miniatura|Os cenotafios, as campas baleiras. Todo o Taj Mahal se centra en redor dos cenotafios que duplican en forma exacta a posición das dúas campas e son copia idéntica das pedras do sepulcro inferior.
O cenotafio de Mumtaz érguese no centro exacto da sala principal, sobre unha base rectangular de mármore de aproximadamente 1,50 x 2,50 metros. Hai unha pequena urna tamén de mármore. Tanto a base como a urna están incrustadas cun requintado traballo de xemas. As inscricións teñen a función de identificar Mumtaz e protexela, en xeito de oración. Na tampa da urna sobresae un placa, que se asemella a un cadro de escola.
O cenotafio de Shah Jahan está xunto ao de Mumtaz, formando a única disposición asimétrica de todo o complexo. É maior que o da súa esposa, mais contén os mesmos elementos: unha grande urna con base alta, tamén decorada con marabillosa precisión mediante incrustacións e caligrafía identificadora. Sobre a tampa da urna existe unha escultura dunha pequena caixa de plumas de escribir.
dereita|miniatura|200px|Placas do cenotafio, en mármore tallado e con incrustacións de pedras preciosas.
Proceso construtivo
A construción do Taj Mahal comezou co alicerce do mausoleo. Escavouse e formouse, cos cascallos, unha superficie de aproximadamente 12.000 m² para reducir o risco de infiltracións do río. Toda a área foi erguida a unha altura de case 15 metros sobre o nivel da ribeira. O Taj Mahal ten unha altura aproximada de 60 metros e a cúpula principal mide 20 metros de diámetro e 25 de altura.
Na zona do mausoleo caváronse pozos ata atopar auga e preenchéronse con pedra formando as bases da fundación. Deixouse un pozo aberto en torno do edificio para monitorizar as mudanzas do nivel da auga subterránea.
En vez da utilización de estadas de bambú, comúns na época, os traballadores construíron colosais estadas de ladrillo por fóra e por dentro das paredes do mausoleo. Estas estadas eran tan grandes, que se estima en anos o tempo que levou desmantelalos. De acordo coa lenda, Shah Jahan decretou que calquera un podería levar os ladrillos e, en consecuencia, moitos foron levados, pola noite, polos campesiños lugares.
Para transportar o mármore e outros materiais desde Agra ata ao lugar da edificación, construíuse unha rampla de terra de 15 km de lonxitude. De acordo cos rexistros da época, para o transporte dos grandes bloques utilizáronse carretas especialmente construídas, tiradas por carros de vinte ou trinta bois.
Para colocar os bloques en posición foi necesario un elaborado sistema de roldanas montadas sobre postes e vigas de madeira, e a forza de xuntas de bois e mulas.
A secuencia construtiva foi:
O pedestal e o mausoleo consumiron doce anos de construción. As restantes partes do complexo levaron máis dez anos. Como o conxunto foi construído por etapas, os historiadores da época informan de diferentes datas de «remate», a causa posibelmente de opinións diverxentes sobre a definición da palabra «remate». Por exemplo, o mausoleo en si completouse en 1643, mais o traballo continuou no resto do complexo.
Infraestrutura hidráulica
Do tanque principal de distribución, a auga pasaba por tres tanques subsidiarios, desde os cales se conducía a todo o complexo. A unha profundidade de 1,50 metros, corre a condución de barro que completa o sistema de rega dos xardíns. Outros canos de cobre alimentan as fontes na canle norte-sur, e escavaron canles secundarias para regar o resto do xardín. As fontes non se conectaron de forma directa cos tubos de alimentación, senón un tanque intermedio de cobre debaixo de cada saída, co fin de igualar a presión en todas.
Os purs non se conservaron, mais si o resto das instalacións.
Artesáns e construtores
dereita|miniatura|200px|Interior da cúpula, mostrando o traballo xeométrico en pedra. O Taj Mahal non se proxectou por unha só persoa. Os nomes dos construtores das diversas especialidades que participaron na obra chegou aos o nosos días a través de diversas fontes.
Dos discípulos do grande arquitecto otomán Koca Mimar Sinan Agha, Ustad Isa e Isa Muhammad Effendi, tiveron un papel chave no deseño do complexo. Algúns textos en lingua persa mencionan Puru de Benarus como arquitecto supervisor.
A cúpula principal deseñouse por Ismaíl Khan do Imperio Otomán, considerado o primeiro arquitecto e construtor de cúpulas daquela época. Khazim Khan, un nativo de Lahore, moldou o finial de ouro macizo que coroa a cúpula principal. Chiranjilal, un artesán de Delhi, foi o escultor xefe e responsábel dos mosaicos. Amanat Khan de Shiraz, Persia), foi o responsábel da caligrafía Muhammad Hanif foi o capataz de masonaría (arte de traballar a pedra). Mir Abdul Karim e Mukkarimat Khan de Shiraz, Persia, supervisaron as finanzas e a xestión da produción diaria.
O grupo de artistas incluíndo escultores de Bucara, calígrafos da Siria e Persia, mestres en incrustación do sur da India, cortadores de pedra de Baluchistán, un especialista en construír torres, outro que gravaba flores sobre os mármores, completando un total de 37 artesáns principais. Este equipo directriz estivo acompañado por unha forza laboral que se estima superior a 20.000 traballadores recrutados en todo o norte da India.
Os cronistas europeos, especialmente durante o primeiro período do Raj británico, suxeriron que algúns dos traballos do Taj Mahal foran obra de artesáns europeos. A maioría destas suposicións eran puramente especulativas, mais unha referencia de 1640, segundo a carta dun frade español que visitou Agra, menciona que Gerónimo Veroneo, un aventureiro italiano na corte de Shah Jahan, foi o responsábel principal do deseño. Non hai proba para probar esta afirmación, nin se citou ningún Veroneo nos documentos relativos á obra que aínda se conservan. E.B. Havell, o principal investigador británico de arte india no último Raj descartou esta teoría por non se atopar evidencia algunha e por resultar inconsistente cos métodos empregados polos deseñistas.
Materiais
O principal material empregado para a construción é o mármore branco traído en carros puxados por bois, búfalos, elefantes e camelos desde as pedreiras de Makrana, no Raxastán, situadas a máis de 300 km de distancia.
O segundo material máis utilizado é a pedra areísca rochosa, empregada na construción da maioría dos palacios e fortes musulmáns anteriores á era de Shah Jahan. Este material utilizouse en combinación co mármore negro, nas murallas, no acceso principal, na mesquita e no jawab.
O Taj Mahal inclúe, ademais, outros materiais traídos de toda a Asia. Máis 1.000 elefantes transportaron materiais de construción dos confíns do continente. O xaspe importouse do Punjab, e o cristal e o xade, da China.
Do Tíbet trouxéronse turquesas e do Afganistán o lapislázuli, en canto os zafiros, proviñan de Ceilán e os cuarzos da Península arábica. No total utilizáronse 28 tipos de xemas e pedras semi-preciosas para facer as incrustacións no mármore.
Andre (filme)
Andre é un filme estadounidense dirixido por George T. Miller que foi estreado en 1994. Protagonizada por Tina Majorino, a historia trata sobre a amizade dunha nena e unha foca. O filme é unha adaptación do libro A Seal Called Andre, que está baseado nunha historia real.
Taj Mahal
Custo
O custo total da construción do Taj Mahal estímase en 50 millóns de rupias. Naquel tempo, un gramo de ouro valía aproximadamente 1,40 rupias, de modo que segundo a valoración actual, a suma equivalería a máis de cincocentos millóns de dólares estadounidenses.
Andre (filme)
Sinopse
Andre é unha pequena foca orfa, recollida na primavera de 1962 polo capitán do porto, Harry, un gran amante dos animais. A chegada de Andre alterará non só a vida familiar de Harry, senón tamén a da pequena vila pesqueira de Rockport.
Taj Mahal
Orixe do nome
miniatura|200px|Taj Mahal significa "Coroa de Mahal". A palabra "Taj" proven do persa, linguaxe da corte mogol, e significa "Coroa", en canto que "Mahal" é unha variante curta de Mumtaz Mahal, o nome formal na corte de Arjumand Banu Begun, cuxo significado é "Primeira dama do palacio". Taj Mahal, entón, refírese á "coroa de Mahal", a amada esposa de Shah Jahan. Xa en 1663 o viaxante francés François Bernier mencionou o edificio como "Tage Mehale".
O Taj Negro
Unha vella tradición popular afirma que se previu construír un mausoleo idéntico na marxe oposta do río Yamuna, substituíndo o mármore branco por negro. A lenda suxire que Shah Jahan foi destronado polo seu fillo Aurangzeb antes de ser edificada a versión negra, e que os restos de mármore negro que poden atopar ao cruzar o río son as bases inacabadas do segundo mausoleo.
Estudos recentes desmenten parcialmente esta hipótese e proxectan novas luces sobre o deseño do Taj Mahal. Todos os restantes grandes túmulos mogois situábanse en xardíns formando unha cruz, co mausoleo no centro. O Taj Mahal, polo contrario, está disposto en forma dun gran "T" co mausoleo nun extremo. O rastro das ruínas na marxe oposta do río estende o deseño ata formar un esquema de cruz, en que o propio río se convertería en canal central dun gran chahar bagh. A cor negra parece ser produto da acción do tempo sobre os mármores brancos orixinalmente abandonados no lugar. Os arqueólogos chamaron a este segundo e nunca construído Taj como "Mahtab Bagh", ou sexa, "Xardín de Luz da Lúa".
O túmulo asimétrico de Shah Jahan
miniatura|dereita|200px|De notar que o cenotafio de Shah Jahan está desprazado do centro, como se colocou na súa morte. Aurangzeb situou o túmulo e o cenotafio de Shah Jahan no Taj Mahal en vez de lle construír un mausoleo propio como era característico para os emperadores. Esta ruptura da simetría é atribuída por unha lenda complementar do Taj Negro á malicia ou á indiferenza de Aurangzeb. Os avós deste último foran xa sepultados nun mausoleo con configuración asimétrica semellante.
O fillo de Shah Jahan era un home piadoso, e o islam evita todo o tipo de ostentación, especialmente no aspecto funerario. Así, en lugar de utilizar un ataúde, era normal usar simplemente un sudario para sepultar os mortos.
Os libros islámicos describen a sepultura en ataúdes como "un gasto inútil, que podería ser mellor utilizado para alimentar o famento ou axudar o necesitado". Segundo a visión de Aurangzeb, construír un mausoleo novo para Shah Jahan sería un desperdicio. Por iso sepultou o seu pai xunto a Mumtaz Mahal sen máis complicacións.
Mutilación dos traballadores
Un sen fin de historias describen, moitas veces con detalles horripilantes, a morte, desmembramento e mutilación que Shah Jahan tería inflixido a varios artesáns relacionados coa construción do mausoleo. Talvez a historia máis repetida é a de que como o emperador tivo á súa disposición os mellores arquitectos e decoradores, despois de completar o seu traballo facíaos cegar e cortar as mans para que non puidesen volver a construír un monumento que igualase a superioridade do Taj Mahal. Ningunha referencia respectábel permite asegurar estas hipóteses, na cal algúns cren, por outro lado, que foi unha práctica bastante común en relación a algúns grandes monumentos da Antigüidade.
Elementos desaparecidos
Abundan as lendas en relación a moitos elementos roubados pertencentes ao Taj Mahal. Algúns deterioráronse co tempo, mais moitos dos supostos elementos en falta son só lendas.
Entre as falsas perdas máis difundidas, destácanse:
Outros elementos perdéronse ao longo do tempo, entre eles:
Plano británico para demoler o Taj Mahal
Unha historia frecuentemente repetida narra que Lord William Bentinck (gobernador da India na década de 1830) pensou en demoler o Taj Mahal e vender o mármore. Nalgunhas versións do mito, a demolición estivo a piques de ocorrer, mais non comezou porque Bentinck foi incapaz de crear un proxecto viábel desde un punto de vista financeiro. Non hai probas da época sobre tal plano, que pode ter sido difundido no final do século XIX cando Bentinck era criticado polo seu insistente utilitarismo e Lord Curzon enfatizaba a neglixencia en que incorrerían os anteriores responsábeis do monumento, presentándose a si mesmo como un salvador do patrimonio indio.
De acordo con John Roselli, biógrafo de Bentinck, a historia creouse a partir doutros acontecementos, de tipo diferente: a venda de mármore proveniente do forte de Agra e a dun famoso aínda que obsoleto canón, en ambos casos con fins de beneficencia.
O templo de Shiva
O presidente do instituto revisionista indio, P.N. Oak, ten afirmado repetidamente que o Taj Mahal foi na realidade un templo hindú dedicado a Shiva, usurpado e remodelado por Shah Jahan. Segundo el, o nome orixinal do templo era "Tejo Mahalaya", que logo pasou a "Taj Mahal" mediante corrupción fonética.
Oak asegura tamén que os túmulos de Humayun, Akbar e Itimiad-u-Dallah, tal como a cidade do Vaticano en Roma, a Kaaba en Meca, Stonehenge, e "todos os edificios históricos" na India, foron templos ou palacios hindús. O Taj só unha mostra típica de como todos os edificios históricos de orixe hindú desde Caxemira ao Cabo Comorín, teñen sido atribuídos a este ou aquel goberno musulmán.
En breve asegurou que o Taj "non era" un templo de Shiva, mais que podería ter sido o palacio dun rei do Rajput. De calquera modo mantiña a súa acusación de que o monumento era de orixe india, roubado por Shah Jahan e adaptado como túmulo. Oak aseguraba que Mumtaz non estaba sepultada alí. Dixo tamén que os numerosos testemuños da época relativos á construción do Taj Mahal, incluíndo os voluminosos rexistros financeiros de Shah Jahan e das súas directivas sobre a obra eran fraudes elaboradas para ocultar a orixe hindú.
Estas provocantes acusacións fixeron que Oak fose coñecido. Chegaron a iniciarse demandas xudiciais para conseguir a abertura dos cenotafios e a demolición por parte da albearía do primeiro piso, xa que neses "falsos túmulos" e en "salas seladas" se ocultarían varios elementos correspondentes ao Shivalingam ou outro monumento.
As acusacións de Oak non son aceptados polos especialistas, mais estes mitos teñen sido igualmente utilizados por varios activistas do nacionalismo hindú.
No 2000 a Supremo Tribunal de Xustiza rexeitou as peticións de Oak relativas á declaración de orixe hindú do Taj Mahal, e condenouno a pagar os custos xudiciais. De acordo con Oak, o rexeitamento polo goberno indio da súa petición é parte dunha conspiración contra o hinduísmo.
Cinco anos despois, o tribunal de Allahabad rexeitou unha petición similar, neste caso interposta por Amar Nath Misrah, un pregador que asegura que o Taj Mahal foi construído polo rei hindú Parmar Dev en 1196.
Visións do Taj Mahal
250px|miniatura|dereita|Vista do Taj Mahal a partir do [[forte de Agra.]] Ao longo dos séculos o Taj Mahal inspirou a prosa de viaxantes, escritores, e outras personalidades de todo o mundo, colocando en relevo a gran carga emocional que representa o monumento:
Casares de las Hurdes
Casares de las Hurdes é un concello español, na comunidade autónoma de Estremadura. Está situado na comarca de Las Hurdes, ao norte da provincia de Cáceres. A capital municipal está situada na localidade homónima.
Historia
O concello creouse entre 1842 e 1842, ao escindirse de Nuñomoral. En 1916, o Conde de Romanones cambiou o nome do concello polo nome actual.
O rei Afonso XIII visitou Las Hurdes en 1922 acompañado por Gregorio Marañón para coñecer a situación da comarca. O rei e os seus acompañantes aloxáronse en tendas militares preto de Casares de las Hurdes.
Alquerías
Como outros concellos da zona a súa poboación está dispersa, entre o núcleo principal, onde se sitúa o pazo do concello e outras localidades, chamadas alquerías.
O Cabalo, Amoedo, Pazos de Borbén
O Cabalo é un lugar da parroquia de Amoedo, no concello pontevedrés de Pazos de Borbén, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 84 habitantes (44 homes e 40 mulleres).
Le moine (filme de 2011)
Le moine é un filme franco-español dirixido por Dominik Moll que foi estreado no 2011.
Sinopse
Satanás (Sergi López) intenta corromper a un monxe, o irmán Ambrosio (Vincent Cassel), que foi abandonado ás portas dun mosteiro cisterciense, onde foi acollido e educado polos outros monxes.
Kastomä
Kastomä é un grupo de rock galego da Terra de Ordes formado no 2000.
Lingua escocesa
miniatura|Mapas bilingües en gaélico e inglés. O escocés ou gaélico escocés (gàidhlig) é unha lingua céltica falada hoxe en día nalgunhas illas de Escocia e tamén no norte do país; fálana só 70.000 persoas aínda que en tempos tivo unha extensión moito maior polo territorio da actual Escocia. Recentemente fixéronse intentos por recuperala e mesmo se declarou a súa cooficialidade co inglés nalgunhas administracións locais.
O gaélico escocés é membro da rama goidélica das linguas celtas, que inclúe tamén as variantes de Irlanda e de Manx. Provén do irlandés antigo, xa que chegou desde Irlanda a Escocia a partir do século IV.
Historia
O gaélico escocés é unha das linguas tradicionais dos escoceses e a lingua histórica da maior parte de Escocia. Non está claro desde cando se fala gaélico en Escocia. Aínda que hai quen afirma que se falaba en Argyll antes da chegada dos romanos, parece que a data máis segura é o século IV, co reino de Dál Riata, que uniu a antiga provincia do Ulster, no norte de Irlanda, co oeste de Escocia, acelerando así a expansión do gaélico, ao que tamén contribuíu o establecemento da igrexa gaélico-falante. A toponimia parece indicar que o gaélico xa se falaba no século V.
Esta lingua acabou por desprazar a dos pictos ao norte do río Forth e, até finais do século XV, coñecíase en inglés como Scottis. O seu declinio comezou no continente a comezos do século XIII; dous séculos máis tarde existía xa a divisoria Terra Alta/Terra Baixa.
A comezos do século XVI, os falantes de Inglis chamábanlle ao gaélico Erse, isto é, irlandés, pasando a ser Scottis a colección de dialectos de inglés medio falados no reino da Escocia, e de aí o moderno scots. Porén, o gaélico ocupa aínda un lugar especial na cultura escocesa e non foi nunca desprazado totalmente da súa consideración como lingua nacional. Moitos escoceses, fáleno ou non, consideran que fai parte fundamental da súa cultura nacional, se ben tamén hai quen o considera unha mera lingua rexional das Terras Altas e das illas.
O gaélico conta cunha tradición oral (beul aithris) e escrita moi ricas, tendo sido a lingua da cultura bárdica dos clans da Terra Alta durante varios séculos. A lingua preservou o acervo e adhesión a leis e costumes pre-feudais (como se ve, por exemplo, no uso das expresións tuatha e dùthchas). Sufriu especialmente coas persecucións padecidas polos habitantes das terras altas a seguir a Batalla de Culloden en 1746 e durante os Desaloxos das Highlands. Certas actitudes pre-feudais aínda se ven nas queixas e reclamacións da Liga Agraria das Highlands de finais do século XIX.
É posíbel distinguir entre gaélico da Terra Alta, que correspondería co que se coñece como gaélico escocés e gaélico da Terra Baixa, agora extinto. Este último falábase no sur de Escocia antes da introdución do scots da Terra Baixa. Porén, non hai probas da existencia dunha fronteira lingüística entre o norte e o sur, como tampouco entre Argyll e Galloway. Os dialectos nas dúas marxes do Estreito de Moyle, que ligaban o gaélico escocés co irlandés, tamén están extintos hoxe en día.
Distribución actual en Escocia
miniatura|Distribución xeográfica dos gaélico-falantes en Escocia (2001). Segundo o censo do Reino Unido de 2001, hai preto de 60.000 falantes de gaélico en Escocia (1,2% da poboación de máis de tres anos). Comparado co de 1991, diminuíron en máis de 7.300 (11% do total), o que mostra que o declive do gaélico en Escocia continúa.
Xa non hai parroquia en Escocia cunha proporción de gaélico-falantes superior ao 75%; as que máis se aproximan son Barvas e Lewis e Harris. Ningunha parroquia do continente conta cunha proporción superior ao 25%; os valores máis altos atópanse en Lochalsh, na Terra Alta, co 20,8%.
O bastión da lingua continúan a ser as Illas Occidentais (Na h-Eileanan Siar), onde a proporción supera o 60% e todas as parroquias o 50%. Hai máis do 20% en todas as illas de Skye, Raasay, Tiree, Islay e Colonsay.
Porén, a importancia do gaélico en Escocia vese moi reducida. Dun dotal de 900 parroquias:
Ortografía
O alfabeto moderno do gaélico escocés ten dezaoito letras:
O letra h, utilizada agora sobre todo para indicar a lenición dunha consoante, non se empregaba na ortografía antiga, xa que a lenición se indicaba cun punto sobre a consoante. As letras do alfabeto recibían nomes tradicionais segundo árbores: ailm (olmo), beith (bidueiro), coll (abeleira), dair (carballo) etc., aínda que xa non se fai así.