cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Finlandia
Biodiversidade
Entre os animais meirandes e máis amplamente recoñecibles que se atopan en Finlanida están o oso pardo, o lobo, o gulo gulo e o alce. Tres das aves máis impresionantes son o cisne bravo, un gran cisne europeo e a ave nacional de Finlandia; a pita do monte, de gran porte e plumaxe negra; e o bufo real, considerado un indicador da conectividade do bosque primario, e que está en declive pola fragmentación da paisaxe. As aves nidificantes máis comúns son o picafollas cantor, o pimpín común e o tordo malvís. Das setenta especies de peixes de auga doce son abondosos o lucio, a perca e moitos outros, como o salmón atlántico son comúns tamén en auga salgada.
Clima
miniatura|180px|esquerda|Lago Iso-Vietonen. A latitude é a principal responsable do clima finés. Pola súa situación xeográfica, o inverno é a estación máis longa. En media, o inverno dura de 105 a 120 días no arquipélago e 180 días en Laponia. Isto quere dicir que as rexións do sur están cubertas por neve 3 ó 4 meses por ano, e as do norte ao redor de sete meses. Finlandia acada temperaturas glaciais no inverno, no sur baixan a -15 °C en xaneiro e febreiro, mentres que no norte a miúdo sitúanse por baixo de -30 °C. Con todo, as temperaturas varían moito no inverno, e pódense alcanzar incluso os 10 graos por encima de cero en calquera mes de inverno no sur do país. Nesta época do ano este territorio carece de luz solar durante a maior parte do día. Coa chegada do verán e o sol de medianoite, alcánzanse valores media de 15 °C no norte e ao redor de 20 °C no sur, e nalgunhas ocasións, as temperaturas poden ascender até 30 °C. 200px|miniatura|Lago Kesänki. A precipitación media anual é de 500 a 600 milímetros. No norte, durante o longo inverno a metade das precipitacións son en forma de neve. As precipitacións no sur son de 600 a 700 milímetros anuais, ao longo de todo o ano, e non se deben exclusivamente á neve.
O océano Atlántico ao oeste e o continente euroasiático ao leste interactúan sobre o clima do país. As augas cálidas do golfo e a corrente mariña do Atlántico Norte, que afectan a Noruega e Suecia, tamén afectan a Finlandia. Cando sopran ventos do oeste, o clima adoita ser tépedo e o ceo despexado en gran parte do país, debido ao chamado fenómeno Foehn que se produce nos montes Kjölen (Noruega). Ademais da influencia moderadora do mar, tamén o clima continental asiático esténdese ás veces até Finlandia, dando lugar aos períodos máis fríos do inverno e aos máis calorosos do verán.
Como Finlandia se atopa na zona dos ventos occidentais de latitude media, na fronteira entre as masas de aire tropicais e as polares, os tipos climáticos sucédense rapidamente, especialmente no inverno. As condicións meteorolóxicas finlandesas dependen de certos puntos coñecidos, como o ciclón situado nas proximidades de Islandia e os anticiclóns de Siberia e os Azores. A localización e a intensidade destes centros poden variar en diferentes épocas, e algún deles pode determinar o desenvolvemento do tempo por longos períodos.
Goberno e política
miniatura|180px|Mulleres no parlamento finlandés en [[1907.]] miniatura|180px|Eduskuntatalo, principal edificio do Parlamento Finés, en [[Helsinqui.]] O sistema finlandés é fundamentalmente semiparlamentario, aínda que o Presidente posúe algúns poderes notábeis. O núcleo executivo recae no Consello de Estado, encabezado polo Primeiro Ministro, elixido polo Parlamento. Dito Consello de Estado complétano Ministros de varios departamentos do goberno central así como un membro ex-oficio, o Chanceler de Xustiza.
A Constitución establece como autoridade última ao Parlamento (en finés: Eduskunta, en sueco: Riksdagen). Composto por 200 membros, pode cambiar a Constitución, causar a dimisión do Consello de Estado ou anular vetos presidenciais; os seus actos non están suxeitos a revisión xudicial. As propostas lexislativas nacen do Consello de Estado ou dos membros do Parlamento, que son elixidos cada catro anos. As últimas eleccións parlamentarias deron a vitoria ao partido Centro Finés, aínda que só conseguiu un escano máis que o emerxente Partido da Coalición Nacional.
O sistema xudicial está dividido en dúas pólas: tribunais con xurisdición criminal ou civil e tribunais especiais coa responsabilidade do preito entre o público e os órganos administrativos do estado. A lei finlandesa está xerarquizada: os tribunais locais por debaixo dos tribunais de apelación rexionais, e estes baixo a Corte Suprema.
Por outra banda, Finlandia é un dos países menos corruptos do mundo, de acordo co informe sobre o Índice de percepción de corrupción. Segundo revela o estudo, os cidadáns finlandeses consideran que apenas hai corrupción na xestión dos seus poderes públicos. O índice calcúlase mediante enquisas a empresarios, académicos e analistas económicos. Ocupou case sempre o primeiro lugar no últimos seis anos nos que se realizou o estudo.
Política exterior
Segundo a última Constitución de 2000, o Presidente (actualmente Sauli Niinistö) dirixe a política exterior, en cooperación co goberno (actualmente a primeira ministra Sanna Marin) agás nos asuntos da UE que os conduce o propio goberno.
Durante a guerra fría, Finlandia levou a cabo a súa política exterior en asociación coa Unión Soviética e fixo ao mesmo tempo fincapé na cooperación nórdica, como membro da Consello Nórdico. Despois do colapso da URSS en 1991, Finlandia liberouse das últimas restricións impostas polos Tratados de Paz de París de 1947 e o Acordo de Amizade, Cooperación e Asistencia Mutua Fino-soviético. A pesar da oposición dos socialistas e agraristas, o goberno presentou unha solicitude de adhesión á Unión Europea tres meses despois da disolución da URSS, converténdose en membro en 1995. Con todo, Finlandia non trata de ingresar na OTAN, a pesar de que si o fixeron outros países post-soviéticos do mar Báltico.
Máis recentemente, en 2008, o expresidente finlandés Martti Ahtisaari foi galardoado co Premio Nobel da Paz "polos seus esforzos para resolver conflitos internacionais en varios continentes durante máis de tres décadas". Hoxe Finlandia considérase un modelo de estado de cooperación, non se opoñendo ás propostas para unha política europea común de defensa.
Divisións administrativas
A división administrativa básica son os 342 concellos no que se divide o territorio finés e do que dependen a maioría dos servizos, como a saúde e o ensino, tradicionalmente agrupadas en provincias, sistema creado en 1634 aínda que a súa composición cambiou drasticamente en 1997, cando o número de provincias reduciuse de doce a seis, esas divisións eran puramente administrativas e as fronteiras lingüísticas e culturais non seguían as fronteiras das provincias, ademais as provincias suprimíronse totalmente en 2010. No 2010 as provincias substituíronse por 20 rexións (en finlandés maakunta e en sueco landskap, ámbalas dúas formas en singular), aínda que no 2011 o seu número reduciuse a 19 ao unirse as rexións de Uusimaa Oriental e Uusimaa.
Provincias históricas
As provincias históricas (en finlandés: maakunnat historialliset, en sueco: historiska landskap) é un legado de historia común do país con Suecia. As provincias deixaron de ser unha entidade administrativa xa en 1634 cando foron substituídas polos Condados, unha reforma que seguiu en vigor en Finlandia até o 1997. Estas provincias seguen sendo unha tradición, mais non teñen ningunha función administrativa actualmente. A difusión dos dialectos da lingua finesa axústase bastante as estas fronteiras. Na seguinte lista o nome en primeiro lugar nome é o finés, estando en segundo lugar o sueco. dereita|230 px
Economía
miniatura|esquerda|Sede de [[NOKIA.]] Finlandia ten unha altamente industrializada e liberalizada economía, cunha renda per cápita máis alta cá do Reino Unido, Francia, Alemaña ou Italia. O nivel de vida finlandés é alto. O seu sector chave económico é a manufacturación, principalmente a madeira, metais, enxeñería, telecomunicacións (especialmente Nokia), e outras industrias eléctricas. O comercio é importante con exportacións equivalentes a case unha terceira parte do PIB. Agás a madeira e algúns metais, Finlandia depende da importación do cru, enerxía e algúns compoñentes da manufacturación.
Debido ó seu clima, o desenvolvemento da agricultura está limitado á autosuficiencia nos produtos básicos. A forestación, un sector importante, supón a segunda ocupación para a poboación do rural. Cunha rápida integración coa Europa Occidental, Finlandia foi un dos 11 países que se uniron ó sistema monetario do Euro, en xaneiro de 1999. O crecemento foi débil no 2002, mais caeu lixeiramente no 2003 pola crise económica mundial.
Turismo
Finlandia estase a converter nun importante destino turístico do norte de Europa. Un dos destinos máis demandados de Finlandia é Laponia, con xeo e neve no inverno e 24 horas de sol en todo o verán. É moi coñecida Rovaniemi, a cidade maior da zona, reconstruída baixo a dirección de Alvar Aalto despois da segunda guerra mundial, moi preto do Círculo Polar Ártico. Preto de alí atópase a Casa de Papá Noël, a maior atracción da cidade.
Pero tamén outros lugares son coñecidos, como Helsinqui, a capital, onde arriban moitos cruceiros que cruzan o Báltico. Desta cidade destaca a Praza do Senado e a Fortaleza de Suomenlinna. Outras coñecidas cidades son Porvoo e Turku, as máis antigas de Finlandia. Finlandia tamén é coñecida pola multitude de lagos e de bosques, e polas tradicionais saunas que se estenden por todo o país.
Demografía
miniatura|180px|[[Helsinqui, capital e cidade maior do país.]] miniatura|180px|Catedral [[Luteranismo|Luterana de Helsinqui cunha estatua adicada a Alexandre II en fronte.]]
A maioría dos finlandeses (84%) son membros da Igrexa Evanxélica Luterana de Finlandia, e unha minoría do 1% pertence á Igrexa Ortodoxa Finlandesa. Outras crenzas relativamente pequenas son o catolicismo, o islam e o xudaísmo ademais dun 14% da poboación non clasificada en ningún destes grupos.
Despois da guerra fría o 12% da poboación da Finlandia tivo que ser reorganizada. Reparacións, desemprego e unha desconcertarte oportunidade de manter a soberanía e independencia da Unión Soviética contribuíu a unha considerábel emigración nos primeiros meses de 1970. Despois diso, uns 500.000 finlandeses emigraran, na súa meirande parte á Suecia, aínda que a metade destes emigrantes volveron de novo.
Desde a década dos noventa, Finlandia está a recibir refuxiados e inmigrantes cunha proporción comparable ós países escandinavos, aínda que a poboación étnica minoritaria se mantén moi por debaixo da dos outros países. Un considerable número dos inmigrantes chegaran desde a Unión Soviética. Porén, máis de 20 linguas son faladas agora en Finlandia por grupos de considerable tamaño, é dicir, con máis de mil falantes.
A poboación finlandesa estivo sempre concentrada nas partes do Sur do país, o cal se vén pronunciando desde o século XX. As maiores e máis importantes cidades de Finlandia son Helsinqui, Tampere, Turku (a antiga capital) e Oulu, sendo esta última a única destas cidades na parte central do país. Despois de ter unha das máis altas porcentaxes de mortes por enfermidades cardiovasculares do mundo na década dos setenta, un programa do goberno para mellorar a dieta e facer máis exercicio fixo que o problema mellorase. Finlandia é agora un dos países máis saudables do mundo.
Literatura
miniatura|180px|O novelista [[Mika Waltari.]] Finlandia é un país cunha forte tradición literaria, cunha literatura popular que se expresaba nos dialectos rexionais do finés e cunha tradición literaria actual en dúas linguas o finés e o sueco, ademais da recente chegada da literatura saami.
Finlandia conta cunha longa tradición de literatura oral, e sendo a transmisión dos textos unicamente oral, non se recitaban de forma idéntica de cada vez, senón que se deixaba lugar para a inspiración e a improvisación. Coñecidos como Arhippa Perttunen e Larin Paraske tiñan un repertorio de milleiros de versos. A partir do século XVI comézanse a recoller por escrito estes poemas pero no século XIX cando comezou a interesar a literatura popular, a Sociedade de Literatura Finesa recolleu milleiros de pezas populares e Elias Lönnrot partindo de poemas recollidos por el e por outros entusiastas redactou a epopea Kalevala que foi a base sobre a cal se asentou a literatura escrita finesa.
Mikael Agricola, o primeiro bispo protestante finés, foi o primeiro autor de lingua finesa coñecido. Mika Waltari é, probablemente, o escritor finés de maior popularidade a nivel mundial. A súa novela máis celebrada foi Sinuhé, o exipcio. Noutra das súas novelas, Mikael Karvajalka, pode lerse esta presentación, posta na boca do protagonista.
Música
Entre os compositores máis destacados dos séculos XIX e XX áchanse Jean Sibelius, Fredrik Pacius ou Armas Launis.
O rock en Finlandia comezou a ter algo de fama na década de 1970, grazas á famosa banda finlandesa Hanoi Rocks, aínda que non foi até os anos 1990 cando o metal obtivo gran fama en Finlandia. Un dos grupos finlandeses que impulsou moito este xénero foi Stratovarius, e grazas a isto xurdirían bandas como Apocalyptica, Nightwish, Sonata Arctica, Children of Bodom, Lordi ou Painstream entre outras.
Cinema
Aki Kaurismäki é probablemente o cineasta finés máis popular a nivel mundial. Entre ás súas películas máis destacadas están, entre outras, as películas Ariel (1988) e Un home sen pasado (2002), premiada no Festival de Cannes e nomeada para o Óscar para o filme en lingua non inglesa. Outros coñecidos directores poden ser Timo Koivusalo, Aleksi Mäkelä e Klaus Härö. Ademais o director e produtor de películas de Hollywood, como Die Hard 2, Deep Blue Sea ou Mindhunters, Renny Harlin (nado como Lauri Mauritz Harjola) é finlandés.
Filosofía
Nos últimos anos, adquiriu certa notoriedade o filósofo especializado en novas tecnoloxías Pekka Himanen, autor de A ética do hacker e o espírito da era da información.
Deporte
miniatura|180px|[[Paavo Nurmi, con 12 medallas olímpicas é un heroe nacional.]] O deporte que máis espectadores convoca en Finlandia é, a diferenza da maioría dos países europeos, o hóckey sobre xeo, en menos medida o fútbol e o baloncesto tamén gozan de bastante popularidade. O deporte nacional de Finlandia é o pesäpallo, un deporte de equipo moi parecido ao béisbol. Segundo o número de afeccionados, os deportes máis comúns entre mozos de 3 a 18 anos son o fútbol, o ciclismo, a natación, o esquí de fondo, o unihockey, footing, a patinaxe, o hóckey sobre xeo, jogging e o atletismo. Entre os finlandeses de 19 a 65 anos a orde de popularidade é o seguinte: footing, ciclismo, esquí de fondo, natación, strongman, jogging, camiñada nórdica (en finés: sauvakävely), ximnasia, aeróbic e unihockey.
Finlandia foi berce de moitos dos atletas máis importantes do século XX, entre os que se poden destacar a Gunnar Höckert, gañador do ouro en 5.000 m nos Xogos Olímpicos de 1936 en Berlín, Ilmari Salminen gañador dos 10.000 m nas mesmas olimpíadas, Hannes Kolehmainen, corredor de longa distancia e gañador de catro medallas de ouro olímpicas e unha de prata entre os Xogos Olímpicos de Estocolmo 1912 e os de Antuerpen 1920, Lasse Virén, gañador de catro medallas de ouro nos Xogos Olímpicos de 1972 e 1976 en 5.000 e 10.000 metros, Lauri Lehtinen, gañador dos 5000 metros nos 1932, Ville Ritola, gañador de cinco ouros e tres pratas olímpicas entre 1924 e 1928 e, quizais o máis coñecido de todos, Paavo Nurmi, o atleta olímpico con máis éxito de tódolos tempos, cun total de doce medallas olímpicas, nove de ouro e tres de prata, entre 1920 e 1928. Considerado un heroe nacional polos seus compatriotas, á súa morte en 1973 tivo un funeral de estado.
Dentro dos esquiadores pódese destacar a Risto Laakkonen, medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de inverno de 1992 en Albertville en trampolín grande por equipos, Toni Nieminen, saltador gañador de dúas medallas de ouro nos mesmos Xogos Olímpicos e primeiro home en superar os 200 m, Ari-Pekka Nikkola, medalla de ouro nos Xogos de 1988 e 1992, Matti Nykänen, gañador de catro ouros olímpicos entre 1984 e 1988, e Jari Puikkonen, ouro olímpico en 1988. Noutros deportes pódense destacar os futbolistas Jari Litmanen ou Toni Kuivasto e tamén sobre todo polos automobilistas entre os que destacan os pilotos Ari Vatanen, Juha Kankkunen, Tommi Mäkinen, Marcus Grönholm e Mikko Hirvonen, e en Fórmula 1 famosos son Keke Rosberg (campión do mundo 1982), Mika Häkkinen (campión do mundo en 1998 e 1999), Kimi Räikkönen (campión do mundo 2007) ou Heikki Kovalainen.
A Torre, Vilalba
Santa María da Torre é unha parroquia do concello de Vilalba (Lugo). Segundo o IGE, en 2022 tiña 153 habitantes (65 homes e 88 mulleres) repartidos en 22 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación a 1991 cando tiña 232 habitantes.
Xeografía
Posúe unha extensa zona de praderías e bidueirais nas ribeiras dos ríos Ladra e Labrada.
Theodor Haltenorth
Theodor Haltenorth, nado o 18 de maio de 1910 en Bettenhausen (distrito do leste da cidade de Kassel), e finado o 30 de xaneiro de 1981, foi un zoólogo alemán.
Traballou principalmente en Múnic, Baviera, Alemaña, e foi unha figura clave no proxecto Quagga.
Describiu a subespecie do gato montés Felis silvestris cretensis, o gato de Creta, en 1953.
Abreviatura
A abreviatura Haltenorth emprégase para recoñecer a como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Celso Vázquez-Gulías
Celso Vázquez-Gulías Álvarez, finado en Ourense o 24 de xaneiro de 1994, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Fillo de Daniel Vázquez-Gulías Martínez, foi secretario da Cámara da Propiedade en Ourense. Foi nomeado alcalde de Ourense en 1977 e permaneceu no cargo ata as primeiras eleccións democráticas, nas que foi elixido concelleiro en representación de Alianza Popular.
A Revolta, Fene, Fene
A Revolta é un lugar da parroquia de Fene no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Tiña 74 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 41 homes e 33 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 73 habitantes.
Tupolev Tu-134
O Tupolev Tu-134 é un avión de pasaxeiros bimotor, semellante ao francés Sud Aviation Caravelle e ao estadounidense Douglas DC-9, fabricado na Unión Soviética entre 1966 e 1984 por Tupolev. A versión orixinal contaba cun morro acristalado, ao igual que outros avións de pasaxeiros soviéticos (como o seu irmán Tu-154), e o modelo pode operar dende pistas de aterraxe non pavimentadas. Trátase dun dos avións máis usados nos países do antigo Pacto de Varsovia, e o seu número está minguando debido ás restriccións de ruído. Ademais do seu uso civil, tamén ten servido en distintas forzas aéreas, armadas e exércitos realizando tarefas de apoio, como avión de adestramento ou para investigacións e probas. Recentemente varios Tu-134 foron convertidos como transportes VIP e reactores de negocios. Un total de 852 exemplares foron fabricados en todas as versións, sendo Aeroflot o seu principal usuario; cara 1995, o Tu-134 transportara a 360 millóns de pasaxeiros nesta aeroliña.
Deseño e desenvolvemento
Tras a introdución de motores montados na parte traseira da fuselaxe no avión francés Sud Aviation Caravelle, os fabricantes de aeronaves de todo o mundo apuráronse para adoptar este novo esquema. Entre as súas vantaxes manufacturers incluíase un fluxo de aire máis limpo nas ás sen a molestia de góndolas ou píos, e un menor ruído na cabina. Ao mesmo tempo, colocar motores pesados tan atrás era un reto para calcular o centro de gravidade en relación ao centro de sustentación, que estaba nas ás. Para ter espazo para os motores os planos de cola tiñan que situarse na deriva, que debía ser máis resistente e polo tanto máis pesada, facendo que o arranxo de cola tivese aínda máis peso.
Durante unha visita a Francia en 1960, o líder soviético Nikita Khrushchev quedou tan impresionado coa silenciosa cabina do Caravelle que o 1 de agosto de 1960 a oficina de deseño Tupolev OKB recibiu unha directiva oficial para crear o Tu-124A cun esquema semellante de motores. A solicitude tamén estivo motivada pola necesidade de substituír os lentos e vellos Il-14 de pistón nas rutas domésticas. En 1961 a aeroliña estatal Aeroflot actualizou as especificacións do seu requirimento para incluír maior carga útil e capacidade de pasaxeiros.
O primeiro prototipo do Tu-124A, SSSR-45075, voou por vez primeira o 29 de xullo de 1963. O 22 de outubro dese ano o prototipo do BAC One-Eleven británico, que tiña un esquema semellante, esnafrouse mentres probaba as súas propiedades de perda. Cun gran ángulo de cabeceo o plano de cola quedou atrapado na estela turbulenta poducida polas ás que evitou que se recuperase da entrada en perda (o fenómeno pasou a ser coñecido como perda profunda). Como resultado aumentouse o plano de cola do Tu-124A nun 30% para conseguir unha mellor autoridade de control. Como os requerimentos de Aeroflot pedían un avión máis grande do inicialmente planeado, a oficina de deseño Soloviev desenvolveu un motor turboventilador de baixo índice de derivación D-30 máis potente. O 20 de novembro de 1963 o novo avión foi designado Tu-134.
Curiosidades do deseño do Tu-134 incluían unha forte frecha das ás de 35 graos, compados cos 25-28 nos seus homólogos. Os motores nos primeiros Tu-134 de produción carecían de reversas, sendo un dos poucos avións de pasaxeiros en usar un paracaídas de freado para as aterraxes. A meirande parte dos compoñentes electrónicos do aparello funcionaban con corrente continua. A liñaxe dos primeiros avións de pasaxeiros soviéticos remóntase directamente ao bombardeiro estratéxico Tupolev Tu-16, e o Tu-134 tiña o morro acristalado para o navegante e o tren de aterraxe equipado con pneumáticos de baixa presión parapoder operar en pistas non pavimentadas.
A produción en serie comezou en 1966 en Khárkiv, e a fabricación do Tu-124 rematou. O Tu-134 deseñouse para rutas de curto alcance con pouco tráfico de pasaxeiros. Orixinalmente o avión tiña 56 asentos en configuración de clase única, ou 50 en dúas clases.
En 1968 Tupolev comezou a traballar nunha variante mellorada do Tu-134 con 72 asentos. A fuselaxe era 2,1 metros máis longa para aumentar a capacidade de pasaxeiros e para instalar unha unidade de potencia auxiliar na cola. Como resultado reducíuse o alcance máximo de 3 100 quilómetros a 2 770. Os actualizados motores D-30 incluían agora reversas, eliminándose así o paracaídas de freado. O primeiro Tu-134A, convertido dun Tu-134 de produción, voou o 22 de abril de 1969, e o seu primeiro servizo foi o 9 de novembro de 1970. A versión actualizada Tu-134B comezou a fabricarse en 1980, sen a posición do navegante e con capacidade para 96 pasaxeiros. Posteriormente comezou a desenvolverse un Tu-134D con máis pulo, pero o proxecto foi cancelado.
El Lérez
El Lérez foi un xornal editado en Pontevedra entre 1879 e 1881.
Historia e características
Subtitulado Diario de intereses generales, apareceu o 4 de setembro de 1879. Ata o número 39 (20 de outubro) editábase na imprenta de J. A. Antúnez. A partir desa data saíu da imprenta de Andrés Landín, que pasou a ser o seu director, cambiando o subtítulo por Diario de intereses generales, noticias y anuncios, responsabilizándose das subscricións de El Diario de Pontevedra. Presentábase como diario independente, non insería editoriais nin artigos de fondo. Entre os seus colaboradores figuraron Andrés Muruais e Jesús Muruais. Cesou a súa publicación en 1881.
Compañía Luís Seoane
A Compañía Luís Seoane é un grupo de teatro fundado na Coruña no 1980.
Creación e traxectoria
Despois da morte de Francisco Franco, na Transición española, ningún dos sectores culturais tiña interese por potenciar o teatro galego. Xa na VI Mostra de Ribadavia, no ano 1978 se comeza a falar de normalización e algúns grupos teatrais pensan en pasar a un teatro diferente, o Teatro Profesional e na última Mostra (a VIII) figuran un total de seis compañías profesionais: Estaribel, Artello Teatro, Luís Seoane, A Farándula, Mari-Gaila e Troula, aos que se suman grupos de afeccionados cunha longa experiencia, como a Escola Dramática Galega, Malveira, Ditea e Máscara 17.
No 1980 un grupo de profesionais do teatro galego (Francisco Pillado Mayor, Manuel Lourenzo, Xosé M.Rabón ou Xosé Miguel Pernas) preocúpase polo estancamento que sofre o teatro galego a finais dos anos 70 e fundan a Sociedade Cooperativa de Teatro que recibe o nome de Luís Seoane, o cal morrera tan só un ano antes da fundación da compañía, integrada por Amalia Gómez, Manuel Lourenzo, Luisa Marelas, Constantino Rábade, Xosé M. Rabón, Ramón Rodríguez, Miguel Pernas, Francisco Pillado e X. L. Vázquez.
Entre os obxectivos da compañía figuraban a normalización do teatro na Galiza, ampliando as súas perspectivas, a revisión da vella literatura e a promoción da nova, a apertura dunha vía profesional ao teatro galego e a ampliación de públicos. Como primeira “misión” da compañía está a creación dunha sala de teatro na Coruña, que terá como nome Sala Teatro Luís Seoane, na que a compañía pretende representar os seus espectáculos de forma continua e estábel e ofrecer así á cidade unha alternativa á programación teatral existente nese momento, e dá a coñecer a compañías como Zascandil, Georea, Karraka, Teatro de la Ribera, Margén ou Guirigai e outras compañías teatrais. A compañía propónse o reto de realizar catro montaxes por ano que se poden enmarcar nas seguintes categorías:
Aínda que non cumpre este obxectivo o número de espectáculos que realizan por ano é maior ao habitual noutras compañías.
Nos anos 80 a crise obriga a moitos grupos de teatro a teren que abandonar estas actividades, e no 1984, redúcense a cinco: Antroido, Artello Teatro, Luís Seoane, Caritel e Mari-Gaila. Neste mesmo ano nacía a Asociación Profesional do Teatro Galego a partir dunha proposta que presentara a compañía Luís Seoane. Finalmente, no 1988 por mor dos problemas económicos que estiveron presentes durante toda a súa traxectoria tivo que pechar as súas portas.
Cadernos do espectáculo
Alén disto, a compañía editou unha colección de textos que acompañasen a cada obra e materiais para unha mellor comprensión e estudo. Apareceron só cinco co título de Cadernos do espectáculo, nos que se encontran as obras:
Nelyubov
Nelyubov (en Нелюбовь) é un filme tráxico de 2017 dirixido por Andrey Zvyagintsev, quen tamén escribiu o guión a carón de Oleg Negin. Conta a historia de dous pais separados, interpretados por Maryana Spivak e Aleksey Rozin, cuxa relación sen amor converteuse a un estado de aversión e hostilidade. Vense obrigados a xuntarse temporalmente despois de que o seu único fillo desapareza.
Personaxes
150px|esquerda|miniatura|[[Maryana Spivak conseguiu o papel de Zhenya despois dun proceso de casting de catro meses.]] As personaxes son:
A Barqueira, Borrifáns, Oza-Cesuras
A Barqueira é un lugar da parroquia de Borrifáns no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2018 non contaba con habitantes.
Last Hero in China
Last Hero in China (título orixinal, en 黃飛鴻之鐵雞鬥蜈蚣) é un filme de artes marciais e comedia producido en Hong Kong, escrito e dirixido por Wong Jing e estreado en 1993. É un derivado da serie Once Upon a Time in China e foi estreado despois dos tres primeiros filmes da franquía. Está protagonizado por Jet Li que interpreta o heroe popular chinés Wong Fei-hung.
Kita, Toquio
Kita (北区, きたく, Kita-ku) é un barrio especial da prefectura de Toquio no Xapón. Está situada no sur da rexión de Kantō e ao leste da prefectura、na zona metropolitana de Toquio, na parte leste da illa de Honshū. A súa superficie é de 20,59 km² e a poboación de 334.913 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 16.270 h/km².
Miguel Fernández Lema
Vida persoal
Casou en Vigo con Josefina Vicetto Fábregas en 1905.
El Noticiero
El Noticiero foi o nome de varias publicacións:
Outras publicacións:
Pandemia de COVID-19 por territorios
miniatura|Mapa de casos confirmados por COVID-19 per capita: {{legend|#510000| > 1 caso por 1000 habitantes}} {{legend|#900000| 1–10 casos por 10000 habitantes}} {{legend|#c80200| 1–10 casos por 100 000 }} {{legend|#ee7070| 1–10 casos por 1 millón}} {{legend|#ffC0C0| 1–10 casos per 10 millóns}} {{legend|#ffdfe0| 1-10 casos per 100 millóns}} {{legend|#e0e0e0| Sen casos confirmados}}|455x455px|alt= miniatura|Total de casos confirmados de COVID-19 por territorio: {{legend|#300000| + 100,000 casos confirmados}} {{legend|#510000| 10000-99999}} {{legend|#900000| 1000–9999}} {{legend|#c80200| 100–999}} {{legend|#ee7070| 10–99}} {{legend|#ffC0C0| 1–9}} {{legend|#e0e0e0| Sen casos confirmados}}|455x455px|alt= miniatura|Total de mortes confirmadas totais per capita de COVID-19 por territorio: {{legend|#980043|+100 mortes por millón de habitantes}} {{legend|#dd1c77|10–100}} {{legend|#df65b0|1–10}} {{legend|#c994c7|0.1–1}} {{legend|#d4b9da|0.01–0.1}} {{legend|#d1d0e6|>0–0.01}} {{legend|#e0e0e0|Sen casos confirmados}}|455x455px|alt= Neste artigo documéntase os diferentes territorios afectados e as súas respostas ao coronavirus responsable da pandemia de 2019-20 detectada por primeira volta na cidade chinesa de Wuhan.
Casos confirmados
A 29 de marzo de 2020 existían un total de 664 695 casos confirmados, activos 493 692 e 30 847 mortes en 204 países e territorios, incluíndo cinco navíos dedicados ao turismo de cruceiros.
África
Na maioría dos países e territorios hai casos cofirmados, e en África faise vital a detección temperá polo precario dos sistemas de saúde do continente. A 25 de marzo había casos en todos os estados africanos, bardante Botswana, Burundi, Comores, Lesoto, Malaui, San Tomé e Príncipe, Serra Leoa e Sudán do Sur e tampouco nos non recoñecidos pola totalidade da comunidade internacional de Somalilandia e República Árabe Saharauí Democrática. Non houbo casos no territorio de Santa Helena, Ascensión e Tristan da Cunha.
América do Sur
O primeiro caso en América do Sur foi o 26 de febreiro ao confirmar Brasil un caso en Sao Paulo. Desde entón, os gobernos de toda a rexión tomaron medidas para intentar protexer os seus cidadáns e conter a propagación de COVID-19. A 19 de marzo había casos en todos os países de América do Sur, tan só as Malvinas non tiñan casos confirmados pero si sospeitosos.
Asia
Unha serie de misteriosos casos de pneumonía detectáronse en decembro de 2019 en Wuhan e espalláronse polo resto da China. Posteriormente, moitos outros países asiáticos comezaron a confirmar casos, Corea do Sur, Malaisia, e Irán foron os máis afectados. A 21 de marzo, case todos os países asiáticos informaron de casos confirmados, excepto Taxiquistán e Turkmenistán, mentres que Corea do Norte e o Iemen teñen casos sospeitosos. Non se confirmaron caos nos territorios non recoñecidos internacionalmente de Abxasia, República de Artsakh, Osetia do Sur nin nos dependentes da Illa de Nadal e Cocos.
Europa
Os primeiros casos en Europa déronse en Francia, Alemaña e outros países cun relativamente baixo número de casos. O 21 de febreiro as autoridades sanitarias informaron dunha grande epidemia en Italia, sobre todo no norte, preto de Milán. Os casos incrementáronse rapidamente como a epidemia medraba por toda Europa. Tras Montenegro informar do seu primeiro caso o 17 de marzo xa todos os estados europeos tiñan casos. Outros territorios sen carácter estatal deron a coñecer casos posteriormente, a Illa de Man informou do seu primeiro caso o 19 de marzo, o estado non recoñecido internacionalmente de Transnistria o 21 de marzo e as Illas Åland o 22 de marzo. Non se informaron de casos en Svalbard, Alderney, Sark e as autoproclamdas repúblicas de Luhansk e Donetsk. A OMS declarou Europa como o novo centro do virus despois de mellorar a situación na China. A 24 de marzo había 200.000 casos confirmados e 10 400 mortes en Europa; fóra destes 64 000 casos e 6100 mortos foron en Italia.
Oceanía
Confirmáronse casos en Australia, Illa de Pascua, Fidxi, Polinesia Francesa, Guam, Nova Caledonia, Nova Celandia e Papúa Nova Guinea. O primeiro caso confirmado foi en Melbourne o 25 de xaneiro. Moitas pequenas illas do Pacífico intentaron evitar a chegada da pandemia pechando as súas fronteiras. Non se informou de casos en Kiribati, Illas Marshall, Estados Federados de Micronesia, Nauru, Palau, Samoa, Illas Salomón, Tonga, Tuvalu, e Vanuatu nin nos estados asociados de Cook e Niue. Tampouco hai casos confirmados na Rexión Autónoma de Bougainville, Norfolk, Wallis e Futuna, Tokelau, Pitcairn, Samoa Americana nin nas Marianas do Norte.
Cruceiros
A epidemia espallouse por varios navíos dedicados a cruceiros: Diamond Princess Grand Princess, World Dream,  MS Westerdam e o MS Braemar. Os operadores de cruceiros comezaron a cancelar ou mudar os seus itinerarios ao aplicar diversos países restriccións nas viaxes para evitar a propagación da enfermidade. Os portos negáronse a aceptar buques de cruceiro que viñan de portos chineses ou levaban pasaxeiros dese país.
Víctor de Silva Posada
Víctor de Silva Posada, nado en Mondoñedo o 25 de abril de 1858 e finado na mesma vila o 27 de decembro de 1925, foi un escritor, historiador e xornalista galego.
.org
.org é un dominio de Internet xenérico que forma parte do sistema de dominios de Internet. O domino .org foi creado en xaneiro de 1985 e é manexado desde 2003 por Public Interest Registry.
O seu obxectivo é o de servir a organizacións que non se clasifican adecuadamente nos outros dominios. Na actualidade non existen requisitos particulares para rexistrar un dominio .org. Os dominios .name son onde xeralmente se rexistran os individuos.
Moitos países teñen dominios de segundo nivel co mesmo propósito. Os seus nomes xeralmente rematan en .org.xx ou .or.xx onde xx é o nome do dominio dun país.
Os proxectos de software libre adoitan rexistrar os seus servidores en dominios .org, por exemplo, OpenOffice.org ou Wikipedia.
Costa Vermella
A Costa Vermella (en francés: Côte Vermeille) é o nome que recibe o tramo de costa rochosa do mar Mediterráneo no departamento francés dos Pireneos Orientais, entre Argelès-sur-Mer e a fronteira con España, concretamente Portbou.
Forman parte da costa Vermella catro comunas francesas (de norte a sur): Collioure, Port-Vendres, Banyuls-sur-Mer e Cerbère.
600px|miniatura|center|Vista aérea da Costa Vermella
Parque Nacional Reisa
O parque nacional de Reisa atópase no norte de Noruega, na rexión de Troms.
Características
O hábitat predominante é a tundra e os ambientes alpinos. As especies animais máis importantes son a Marta, o cisne bravo, o ganso pequeno e o Buteo lagopus. O parque foi creo no 1986, protexendo unha superficie de 80300 hectáreas.
Catedral de Tui
A catedral de Santa María de Tui é un templo católico situado na cidade de Tui, próxima á beira do río Miño. É sé da diocese de Tui-Vigo, convertida en sede episcopal durante o reino suevo. O edificio actual foi iniciado cara a 1120 en estilo románico, e foi finalizada cara a 1225 coa fachada xa de estilo gótico, ano no que foi consagrada polo bispo Esteban Egea. En 1931 foi declarada Ben de Interese Cultural (BIC).
Historia
miniatura|dereita|Fachada occidental gótica.
Dáse por feito a existencia dun templo anterior que estaría situado no mesmo sitio que a actual sé. Dunha banda, hai datos fiables da existencia da diocese tudense como tal desde o século VI, cos bispos Anila (que figura como participante no Segundo Concilio de Braga) e Neufila. Doutra banda, consérvase algún rastro do vello edificio, como, aos pés da imaxe de Santo Epitacio, na porta norte.
A construción da actual puido iniciarse cando a diocese se viu libre das invasións normandas e sarracenas, en tempos de estabilidade e paz.
Edificio principal e claustro
A construción comezou no ano 1120, en estilo románico. Románica é a planta de cruz latina e a portada norte e tamén da época debe ser a primitiva sala capitular do século XII, que hoxe dá ao claustro. O edificio principal rematouse en estilo gótico (ou románico tardío), no que se fixeron as bóvedas e a porta principal.
Este salto de estilos e a diferenza entre os muros de carga románicos e os remates góticos, moito máis altos do que nun principio estarían pensados motivou, a longo prazo problemas estruturais que tiveron que ser compensados coa colocación dos tirantes tan característicos desta catedral. Os primeiros tirantes colocáronse xa no século XV e os últimos, onde están os órganos, a primeiros do século XVIII. Hai que facer notar que, ademais dos tirantes da nave central, que son os máis visibles, bos parte dos arcos das naves laterais teñen tamén un reforzo que crea o curioso efecto de arcos "tortos".
Xa en pleno estilo gótico cisterciense construíuse o claustro, peza case única nas catedrais de España. Ao longo do tempo sufriu diversas reformas:
Capelas e outros engadidos
No século XIV construíuse a capela de Santa Catarina, actual museo catedralicio, reformada entre finais do século XVII e principios do XVIII.
En 1530, o bispo Diego de Avellaneda mandou refacer o ciborio, en estilo renacentista.
A capela de san Telmo foi construída en dúas fases. O bispo Diego de Torquemada mandou construír a primeira parte en 1578, onde está o seu sartego. En 1732 mandouse construír a segunda parte, en estilo barroco e rematada por unha cúpula.
Retablos e decoración
Do século XVI é o antigo retablo maior da catedral, do que só se conservan algúns fragmentos.
A época que domina na decoración interior é o barroco, séculos XVII e XVIII:
Arquitectura
A catedral é o máximo expoñente do patrimonio artístico de Tui. Sitúase na parte máis alta da localidade, na croa do antigo castro Tide que debeu existir antes do inicio da nosa era. Ten planta de cruz latina, máis os engadidos, e tres naves.
Da época do románico consérvase a planta, a portada norte e a iconografía dos capiteis. Tamén contén elementos de estilo gótico na última parte construída, na fachada principal, datada aproximadamente no ano 1225. Este dato ten importancia, xa que foi a primeira construción de estilo gótico de toda a Península Ibérica.
A súa situación, nun punto elevado da fronteira con Portugal, determina o seu uso. Ademais das propias dun templo católico, a catedral desempeñaba un papel central como fortaleza na defensa da cidade, como proban a torre da homenaxe ou dos Soutomaior e as ameas que arrodean o claustro. Esta dobre función tamén aparece en edificios como a catedral de Almería.
Portada norte
esquerda|miniatura|200px|Porta norte. De estilo románico, cun engadido superior gótico. A porta, de arco de medio punto ten arquivoltas con decoracións xeométricas (a última con axadrezado) e un tímpano liso sostido por canzorros de cabezas animais, que semellan un carneiro e un lobo. Sobre a porta está a imaxe de Santo Epitacio, segundo a tradición, primeiro bispo de Tui.
Pórtico Real
miniatura|275px|Portada gótica, coas figuras das columnas e o tímpano en dous niveis.
Situado na fachada oeste, con iconografía de mediados do século XIII. Ten oito pares de columnas con estatuas que representan, de esquerda a dereita, Moisés, Isaías, san Pedro e san Xoán Bautista, do outro lado, o profeta Daniel, Xeremías e Berenguela ou Urraca de Portugal e Afonso IX ou Fernando II, reis e raíñas que favoreceron a construción da catedral.
As arquivoltas, de arco apuntado, que pechan o conxunto da porta, están decoradas con motivos florais.
Interior
miniatura|200px|Tirantes e un dos órganos. A catedral, con planta de cruz latina, está dividida en tres naves. Da súa arquitectura destacan os tirantes que van de columna a columna e que axudan a manter firme a estrutura da fábrica e os reforzos, non tan visibles, que teñen algúns dos arcos das naves laterais.
Os tirantes son necesarios posto que a estrutura da catedral está lixeiramente inclinada e afundiría sen eses reforzos. A causa deste problema estrutural está en problemas de alicerces que a catedral ten desde a súa construción, aínda que a lenda popular os xustifica no terremoto de Lisboa de 1755 (40 anos posterior á construción dos devanditos tirantes).
No interior destaca:
Orixinalmente e como sucedía en tódalas catedrais –aínda pode verse nalgunhas como Lugo ou Toledo– o coro, en forma de U, ocupaba o centro da nave central, co lado aberto apuntando á porta principal e pechado por un retablo. Despois da reforma litúrxica do Concilio Vaticano II trasladouse ao altar maior, excepto unhas poucas cadeiras que quedaron no sitio, baixo os órganos.
Os órganos son do século XVIII e foron restaurados e postos en funcionamento nos anos 90 do século XX.
La Haye-du-Puits
La Haye-du-Puits é unha comuna do departamento de Mancha, na rexión da Baixa Normandía. Ten unha superficie de 5,25 km², e en 2004 tiña 1.819 habitantes, cunha densidade de poboación de 343 hab./km².
Fundada na Idade Media, foi unha importante baronía normanda; destruída en 1944, durante a segunda guerra mundial, foi reconstruída na posguerra.
Catedral de Tui
Capelas
Circulando desde a dereita do pórtico principal, conta coas seguintes capelas:
miniatura|275px|Nocturna. En primeiro plano, menos iluminado, as ameas do claustro e a torre dos Soutomaior.
Claustro
O claustro, é o único gótico conservado orixinalmente en todas as catedrais de Galicia. Construído no século XIV en estilo gótico cisterciense con arcadas oxivais sostida por duplas columnas e bóveda de cruzaría. O espazo ofrece unha interesante mostra de pezas arqueolóxicas atopadas na zona do Baixo Miño: sartegos visigodos, escudos nobiliarios, restos castrexos...
Dentro do claustro consérvanse tamén: esquerda|miniatura|Tirantes. Apréciase que son de distintos estilo e épocas.
Lendas relacionadas coa catedral
A catedral de Tui ten as súas propias lendas que, dunha forma ou doutra, axudan a situala no seu contexto histórico e sociolóxico.
A orixe dos tirantes
Os tirantes da catedral foron colocados entre os séculos XV e XVIII debido aos problemas estruturais da fábrica do edificio, seguramente causados pola diferenza de altura entre a prevista fábrica románica, máis baixa, e a gótica que efectivamente se realizou.
O certo é que os tirantes se construíron xa desde o século XV e que o último data de 1715, mentres que o terremoto de Lisboa aconteceu tempo despois, en 1755.
O túnel
Outra lenda fala da existencia dun túnel que sae do claustro da catedral e que, en caso de asedio ou calquera perigo, permitiría a bispo e cóengos fuxir con seguridade. A partir de aquí, a lenda ten dúas versións. Segundo a máis modesta, o túnel chegaría ata a a beira do Miño, para alí coller un barco co que ir a lugar seguro. A segunda versión, máis afoutada, afirma que o túnel atravesaría baixo o río Miño e desembocaría en Portugal, concretamente na abadía de Ganfei, na veciña Valença.
Club de Rugby Liceo Francés
O Club de Rugby Liceo Francés é un club de rugby español fundado en 1968 en Madrid e que actualmente compite na División de Honra B, a segunda categoría do rugby español. As cores do equipo son as da bandeira francesa, branco, azul e vermello.
Historia
O club foi fundado na tempada 1967-68. Nese ano inaugurouse o novo colexio no parque Conde Orgaz e os señores Agostini e Tyssere, que dirixían o centro, solicitaron á federación un educador. Chegou entón Luis Abad Luisón, que sembrou a paixón polo rugby e dirixiu ao equipo durante anos. Dende aquela o club non parou de medrar, ata converterse nun dos equipos máis importantes do panorama español, proporcionando moitos xogadores ás diferentes categorías da Selección Española.
O Liceo Francés ten unha forte tradición de coidado da canteira e a formación de xogadores para o futuro, sendo a súa escola unha das máis importantes de España.
A pesar de non ter gañado ningunha das 14 edicións da Liga Española de rugby que disputou, o equipo acadou o subcampionado nas tempadas 1990-91 e 1992-93. Nos anos 1989 e 2001 o equipo caeu derrotado na final da Copa do Rei. A súa última presenza na División de Honra foi na tempada 2006-07.
Na tempada 2010-11 competiu no Grupo 2 da División de Honra B, acadando a 4ª posición na clasificación final da liga, o que permitirá que o equipo participe de novo na segunda categoría do rugby nacional na tempada 2011-12.
Palmarés
''A División de Honra comezou a disputarse en 1970. A División de Honra B existe dende a tempada 1998-99. Anteriormente a Primeira Nacional era a 2ª División do rugby español. A Primeira División Nacional existe dende a tempada 1972-73. Naceu como o 2º nivel do rugby español, e dende a tempada 1998-99 é o 3º''.
Fene, Fene, Fene
Fene é unha vila da parroquia de Fene no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2007 tiña 1574 habitantes (841 homes e 913 mulleres), 85 máis ca en 2000.
É a capital do concello ao que dá nome.
Volcán Corazón
O Corazón (4.790 m) é un volcán inactivo erosionado do Ecuador. Está situado a 30 quilómetros ao suroeste de Quito, na cordilleira occidental dos Andes. É de fácil ascención.
Pascual Rey Castro
Pascual Rey Castro, nado en Ferrol cara a 1873 e finado en Madrid en febreiro de 1935, foi un fotógrafo galego.
Traxectoria
Presentouse ás eleccións municipais en 1909, pero non saíu elixido. Foi elixido vogal do Partido Democrático ferrolán en 1911.
Vida persoal
Casou con Carmen Arias García en 1898 e foi pai de Pascual Rey Arias.
Recoñecementos
Foi nomeado Cabaleiro da Orde de Isabel a Católica en 1905.
Enrique Alonso-Cuevillas
Enrique Alonso-Cuevillas Crespo, finado en Ourense en 1976, foi un militar e político galego.
Traxectoria
Xeneral de Brigada de Infantería, foi Gobernador Militar de Lugo (1960). Foi alcalde de Ourense (1962-1963) e procurador nas Cortes Españolas.
A Trabe de Ouro (programa da TVG)
A Trabe de Ouro foi un programa dirixido e presentado por Víctor Freixanes dedicado aos libros que emitiu a Televisión de Galicia en 1986 e 1987. Colaboradores habituais eran Luísa Castro, Miguel Anxo Seixas e Dolores Cabrera.
Carlos Alberto Alonso
Carlos Alberto Alonso Iglesias, nado en Ferrol o 19 de novembro de 1970, é un cineasta galego.
Traxectoria
Entrou no mundo da comunicación a mediados da década de 1980 a través de esporádicas colaboracións de radio en Onda Obreira e Radio Fene. Entrementres, realizaba o fanzine 18Rodas e cantaba no grupo de rock Malpaso. En 1987 comezou a rodar os seus primeiros traballos en vídeo. En 1994, durante un ano, realizou para a televisión local de Narón o programa Gorevisión, por onde pasaron artistas como Siniestro Total, Deltonos, Santiago Segura, Toñito Blanco ou Ben Vaugh.