cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peneo (mitoloxía)
Casou coa ninfa Creúsa (ou Filira), coa que tivo catro fillos, entre os que se cita a Hipseo, rei dos lapitas, e tres fillas, Cirene (nai de Aristeo), Dafne e Estilbe, aínda que algunhas fontes consideran a Cirene unha das súas esposas. Estilbe tivo do deus sol, Apolo, dous fillos xemelgos, Centauro e Lapites, epónimo o pobo do mesmo nome e antecesor de Auxías e Pirítoo, entre outros personaxes mitolóxicos coñecidos; algúns tamén a fan nai de Eneo.
A máis famosa das súas fillas foi Dafne que, perseguida por Apolo, implorou a axuda do seu pai para escapar do acoso do deus, e Peneo converteuna en loureiro. Apolo tivo que consolarse con cortar unhas pólas e coroarse con elas, e esa coroa de loureiro converteuse en símbolo de vitoria na cabeza de heroes, xenerais e emperadores romanos.
Galería de arte
<Gallery> Ficheiro:River gods consoling Peneus for the Loss of his Daughter, Daphne from 'The Story of Apollo and Daphne' MET DP824397.jpg|Os deuses fluviais consolan a Peneo pola perda da filla Ficheiro:Jean-Étienne Liotard - Apollo en Daphne, naar het beeld van Gianlorenzo Bernini in de Borghese verzameling te Rome.jpg|Apolo e Dafne, e Peneo ós pés de ambos (Jean-Étienne Liotard) Ficheiro:Nicolas Poussin - Apollo and Daphne - WGA18261.jpg|Apolo e Dafne, con Peneo ós pés (Nicolás Poussin) Ficheiro:Apollo & Daphne September 2a.jpg|Apolo e Dafne (Bernini) Ficheiro:Stater Zeus Lampsacus CdM.jpg|Zeus coroado de loureiro (c. 360–340 a.C.) </Gallery>
Relación de aspecto
miniatura|250px|Comparación das tres relacións de aspecto máis comúns. A azul (2,39:1) e a verde (1,85:1) son as máis empregadas para o [[cinema. Por outra banda, o recadro vermello é 4:3, que vén sendo a relación máis habitual para o formato televisivo, malia que desde hai un tempo colle forza a emisión de programas en formato «panorámico» (16:9).]]
A Relación de aspecto (tradución directa do inglés aspect ratio) dunha imaxe é a proporción entre a largura e a altura e calcúlase dividindo a primeira pola segunda, considerando esta última como a imaxe visíbel na pantalla. Polo xeral, exprésase como «X:Y».
Así, por exemplo, a relación de aspecto dunha pantalla de televisión tradicional é de 4:3, que tamén se pode expresar como 1,33:1, ou ben o formato panorámico dos 16:9 (ou 1,77:1). Ao respecto da fotografía, en troques, as proporcións máis usuais son 4:3 e 3:2 aínda que pode haber 5:4, 7:5 e 1:1 (cadrado perfecto).
Ligazóns externas
نسبة الارتفاع (صورة) Bildformat (Seitenverhältnis) Rapport largeur/hauteur 画面サイズ nap:16:9 nl:16:9 Bildformat
Castaña
miniatura|Castañas miniatura|dereita|Castañas no [[ourizo da castaña|ourizo.]] A castaña é o froito do castiñeiro, árbore da familia das fagaceae, nativa de climas cálidos do hemisferio norte. Preséntase nunha cápsula espiñenta que ten entre 5 e 11 centímetros de diámetro que contén de 2 a 7 castañas.
As castañas son unha importante fonte de alimentación no sur de Europa, no suroeste e no leste de Asia e tamén no leste de Norteamérica, antes da praga da castaña. Durante a Idade Media, no sur de Europa as comunidades que habitaban cerca de soutos e que tiñan escaseza de acceso á fariña cereal, utilizaban as castañas como a súa principal fonte de carbohidratos.
As castañas pódense comer crúas, fervidas, asadas ou doces. En Galicia ademais de asadas (ver magosto), adoitan comerse cocidas con sal e herbas, coma fiúncho e nébeda, para seren máis dixeríbeis. En Francia a miúdo véndese o doce de castaña coñecido como marron glacé, así como a crema de castañas. Un xeito sinxelo de asalas é cortar unha pequena fenda en cada castaña e quentalas nun contedor metálico a 400 °C durante 10 ou 15 minutos. O obxecto da fenda é evitar que estouren mentres se asan.
Outro importante uso das castañas é a fariña, coa que se pode preparar pan, pasteis e pasta.
As receitas gastronómicas de castañas están xurdindo ultimamente coa recuperación de receitas tradicionais, especialmente en Italia.
As castañas para se conservaren teñen que estar completamente secas antes de retirar a cápsula espiñenta que as contén e deixalas nunha caixa ou barril cobertas de area fina. Pódese consumir fresca, seca, cocida e asada, a castaña constituíu unha importante contribución calórica para o home e tamén se utilizou na alimentación dos animais domésticos, xa que son ricos en graxas, proteínas, minerais e en vitamina C.
A castaña na cultura popular galega
En Galicia, a festa tradicional da recollida das castañas é o magosto, que se realiza a comezos de novembro.
Río Suir
miniatura|260px|O río Suir ó seu paso pola vila de [[Cahir - An Chathair|Cahir.]] O río Suir (en irlandés An tSiúir) é un río de Irlanda, que xunto co río Nore e o río Barrow, forma parte do grupo coñecido como As Tres Irmás. Nace na mesma zona montañosa do condado de Tipperary na que nace o río Nore, preto do monte Devil's Bit. O río ten preto de 183 quilómetros de lonxitude e desemboca no Mar Céltico nunha baía ó sueste da cidade de Waterford.
Panagiotis Giannakis
Panagiotis Giannakis (en grego: Παναγιώτης Γιαννάκης, tamén coñecido coma Panayiotis Yiannakis, Panagiotis Yiannakis e Panayiotis Yannakis), nado o 1 de xaneiro de 1959 en Nikaia, Atenas, é un ex xogador e adestrador profesional de baloncesto grego. Está considerado un dos mellores xogadores da historia de Euroliga. Cunha altura de 1,92 metros xogaba nas posición de base. O seu alcume era "O Dragón".
Carles Fontserè
Carles Fonstserè i Carrió, nado en Barcelona o 9 de marzo de 1916 e finado en Xirona o 4 de xaneiro de 2007, foi un debuxante e cartelista catalán, que destacou polos seus traballos para a CNT, a FAI e o POUM durante a Segunda República e a guerra civil. Tamén traballou como fotógrafo e escenógrafo.
Traxectoria
Fillo de carlista militante e de familia burguesa. Tras recibir unha educación relixiosa e conservadora, axiña se sente atraído polo anarquismo. De formación autodidacta, ingresa na escola Llotja de Barcelona, onde estuda pouco tempo. As súas primeiras ilustracións as publica en revistas como Reacció, de carácter conservador. Con todo, graficamente recibira unha forte influencia de artistas de esquerdas como Helios Gómez. Traballou tamén no campo da publicidade (Magatzems Bowmer & Bo) e o cinema (carteis para a United Artists e Universal Films). Foi impulsor do Sindicato de Estudantes Profesionais de Barcelona.
En 1932 colabora na campaña electoral da dereita catalanista, se ben a súa tarefa máis activa ten lugar na guerra civil. Alístase nas Brigadas Internacionais, combatendo na campaña do Ebro. En 1939 exiliouse en Francia e posteriormente en México e Nova York. Traballou xunto a Salvador Dalí e Cantinflas e en Hollywood, como outro dos grandes cartelistas libertarios, Alfonso Vila "Shum". En Nova York coñece á súa compañeira sentimental, Terry Broch.
Regresou a España en 1973, instalándose en Porqueres (Xirona). Foi galardoado coa Creu de Sant Jordi pola Generalitat de Cataluña en 1989. En 1995 publica as súas memorias (Memòries d’un cartellista català). O libro do historiador Paul Preston Botxins i repressors (2006) está dedicado "Al meu amic Carles Fontserè" (ó meu amigo Carles Fontserè).
O 2 de xaneiro de 2007 foi ingresado no Hospital Josep Trueta de Xirona. A súa muller, Terry, explicou que desde había un mes estaba convalecente dun accidente doméstico na súa casa de Porqueres, Xirona. Finalmente, o 4 de xaneiro de 2007, faleceu con 90 anos.
O 6 de marzo de 2007, a Generalitat de Cataluña fíxolle unha homenaxe no Palau da Generalitat co título de "Visca la llibertat!"
Tres volumes autobiográficos:
Eduardo Acevedo Díaz
Traxectoria
Fillo de Norberto Acevedo Maturana e Fátima Díaz, seu avó materno, o xeneral Antonio F. Díaz, foi ministro de Manuel Oribe no Goberno do Cerrito; e seu pai Norberto era irmán do notable xurista Eduardo Acevedo Maturana. Entre 1866 e 1868 realiza o bacharelato sendo compañeiro de Pablo de María e Justino Jiménez de Aréchaga na Universidade Maior da República, graduándose de bacharel.
Volve ao Uruguai, pero as súas críticas a Lorenzo Latorre desde La Democracia obrígano a fuxir a Bos Aires. De regreso en Montevideo funda El Nacional (famoso na historia do xornalismo uruguaio). É elixido senador polo Partido Nacional e intervén na segunda insurrección do caudillo nacionalista Aparicio Saravia, en 1897.
Integrante do Consello de Estado en 1898, afastarase politicamente de Saravia nos anos posteriores, acordando un apoio cada vez máis decidido a José Batlle y Ordóñez, o cal traerá como consecuencia o seu afastamento do Partido Nacional e logo do país (cuestión que explica na súa Carta Política publicada en El Nacional). Batlle encargoulle misións diplomáticas en distintos países de Europa e América, entre 1904 e 1914. Posteriormente, non volverá ao seu país de orixe: faleceu o 18 de xuño de 1921 en Bos Aires, pedindo expresamente que os seus restos non fosen repatriados ao Uruguai.
Moscovio
O 28 de novembro de 2016 a IUPAC asignoulle definitivamente o nome en inglés Moscovium.
Eduardo Acevedo Díaz
Traxectoria
En recoñecemento á súa obra, unha das cadeiras da Academia Nacional de Letras do Uruguai leva o seu nome.
Obras
O seu conto El primer suplicio está ambientado na súa experiencia na Revolución das Lanzas. Reconstruíu os anos da loita pola independencia fronte a España e o Brasil, así como as primeiras guerras civís (1808-1825), na tetraloxía formada polas novelas Ismael (1888), Nativa (1890), Grito de gloria (1893) e Lanza y sable (1914), con intención de indagar na formación da conciencia nacional. Ecos do romanticismo están aínda presentes nos conflitos amorosos e outros aspectos desas novelas históricas, as mellores entre as súas, e noutras sobre relacións íntimas -Brenda (1886), Minés (1907)-, para atenuarse en Soledad (1894), onde se achegou con obxectividade realista a temas e personaxes de ámbito rural. Entre os seus relatos breves destaca El combate de la tapera. En Épocas militares en el Río de la Plata (1911) reuniu os seus traballos históricos. miniatura|
Círculo megalítico de Drombeg
miniatura|350px|Círculo megalítico de Drombeg O Círculo Megalítico de Drombeg (tamén denominado O altar do Druida), é unha das zonas megalíticas de Irlanda que máis visitantes recibe, atópase ao oeste de Glandore, condado de Cork.
Historia e características
Compúñase inicialmente de dezasete menhires de nove metros de diámetro, que datan de arredor do ano 150 a.C. e dos cales a día de hoxe quedan en pé trece. O círculo posúe un par de pedras sendo a máis occidental de 1.9 metros de altura. Así estando esta pedra situada en dirección suroeste a orientación propicia que durante o solsticio de inverno as raiolas do sol sexan proxectadas directamente no altar. Así e todo, malia que o aliñamento das pedras é sen dúbida bo, fáltalle precisión.
Durante uns traballos de campo no ano 1958 co gallo da restauración do monumento, atopouse unha vaixela que contiña os restos incinerados dun mozo. Estudos de mostras con carbono indican que houbo actividade no Sitio arqueolóxico entre os anos 945 e 830 a.C.
A uns corenta metros do círculo poden observarse aínda hoxe os cascallos de pedra do que deberon ser unhas cabanas contiguas de planta circular correspondentes á Idade de Ferro e que posibelmente estiveron en uso até o século V da nosa era.
Christopher Knights
Christopher Knights é un actor de voz, operador de cámara e editor de cinema inglés.
Acrópole de Atenas
miniatura|Vista desde o sur do Partenón. A Acrópole de Atenas pode considerarse a máis representativa das acrópoles gregas. A acrópole era, literalmente, a cidade alta e estaba presente na maioría das cidades gregas, cunha dobre función: defensiva e como sede dos principais lugares de culto. A de Atenas está situada sobre unha cima, que se alza 156 metros sobre o nivel de mar. Tamén é coñecida como Cecropia en honor do lendario home-serpe, Cécrope, o primeiro rei ateniense.
A entrada á Acrópole realízase por unha gran porta chamada os Propileos. Ao seu lado dereito e frontal atópase o Templo de Atenea Nike. Unha grande estatua de bronce de Atenea realizada por Fidias, atopábase orixinariamente no centro. Á dereita de onde se erixía esta escultura atópase o Partenón ou Templo de Atenea Parthenos (a Virxe). Á esquerda e ao cabo da Acrópole está o Erecteion, coa súa célebre stoá ou tribuna sostida por seis cariátides. Tamén se atopan os restos dun teatro ao aire libre chamado Teatro de Dioniso, onde estrearon as súas comedias Sófocles, Aristófanes e Esquilo.
Historia
miniatura|esquerda|[[Cerco dos venecianos á Acrópole de Atenas en 1687. ]]
Unha gran parte dos edificios arquitectónicos de que consta a Acrópole edificáronse durante a época de Pericles (-499 - -429). A plataforma estaba rodeada por unha muralla construída polos pelasgos, que substituíu outra anterior máis primitiva; máis tarde construíuse un templo, o Hecatompedón, que foi destruído polo rei persa Xerxes I. Sobre estes edificio en ruínas Pericles ergueu o Partenón xunto co resto dos edificios repartidos por toda a montaña. Todos chegaron en bastante bo estado ata o século XVI, cando por mor da dominación otomá o Partenón se converteu en mesquita, o Erecteion en harén e os Propileos en polvoreira.
Durante o cerco de Atenas do ano 1687, os venecianos, baixo o mandato do xeneral Francesco Morosini, fixeron grandes estragos cos seus bombardeos, un impacto de morteiro destruíu en parte o Partenón, xa que os turcos o utilizaban como polvoreira, foi naquela ocasión cando se derrubou o teito do templo, repartíndose como botín parte dos tesouros artísticos da Acrópole. A principios do século XIX, lord Elgin trasladou restos das esculturas do Partenón ao Museo Británico de Londres. .
Primeiras ocupacións
miniatura|Detalle da Acrópole. Existe evidencia arqueolóxica da ocupación e uso na civilización minoica, cando se erguía un palacio naquel lugar, hai aproximadamente 6000 anos. Naquela época, estaba rodeada por un groso muro (entre 4,5 e 6 metros) que constaba de paramentos construídos con grandes bloques de pedras cementados cun primixenio morteiro chamado emplekton. A entrada principal ollaba para o leste. Ao noroeste existía unha entrada, á que se chegaba mediante unha escaleira de aproximadamente quince chanzos escavados na rocha. .
Esta entrada secundaria estaba situada próxima ao palacio real. Ao nordeste había un poxigo e unha escaleira que ía á fonte coñecida como Clepsidra. Aínda existe unha gran parte de muralla realizada con pedras diagonais mal recortadas no lado sur.
O rei de Atenas, Erecteo, fillo de Pandión I, o cal foi divinizado e na honra do cal foi erixido o Erecteion dentro da Acrópole, foi o que introduciu o culto a Atenea e instituíu as festas Panateneas.
Período Micénico e Idade Escura
Tras a Idade Escura, a Acrópole deixou de ser unha residencia e converteuse no centro de culto de Atenas, centro de adoración para a cidade.
Trala invasión dórica do século -X, un novo edificio denominado Enneapylon ("nove portas") cubriu a fonte. Trazos de casas micénicas proban que a acrópole estaba permanentemente habitada durante esa época e que seguiu así durante os períodos escuros que precederon ao nacemento da pole ateniense no século -VIII Na devandita época, existía un pequeno templo dedicado a Atenea mencionado por Homero e un mégaron ou patio de audiencias e reunións. Non se sabe con certeza se se trataba de diversos edificios ou ben todos estaban agrupados nunha única construción.
Período Arcaico
miniatura|[[Friso: Tifón de tres cabezas, pertencente a un frontón (-560 -.-550), Museo da Acrópole de Atenas.]] A Acrópole fortificada serviu como cidadela para Pisístrato. No -510, cando foi defenestrado por unha revolución popular apoiada polos espartanos, demoléronse os muros. No mesmo lugar, os antigos habitantes de Atenas refuxiáronse durante as Guerras Médicas sobre o -480. Con dito propósito, as partes danadas da muralla foron substituídas por un refuxio de madeira, pero isto non detivo ás tropas invasoras do Rei persa Xerxes I na conquista da Acrópole e no saqueo e queima dos templos maiores. Os gregos baixo o mando do rei espartano Leónidas I e malia o número inferior de tropas aguantaron o avance das tropas persas de Xerxes durante tres días. A resistencia na batalla das Termópilas deu tempo a Atenas á fortificación da acrópole e a outras cidades-estado da Hélade a se prepararen para a batalla e vencer definitivamente aos persas na batalla de Salamina.
Período Clásico
Fidias, un grande escultor ateniense, e Ictino e Calícrates, dous famosos arquitectos, foron os responsábeis da reconstrución do Partenón ao lado sur, sobre os cimentos do antigo edificio de Temístocles. A construción alongouse durante doce anos do -448 ao -436
En -437 Mnesicles comezou a construír os Propileos, as portas monumentais con columnas de mármore do Pentélico, parcialmente construídas sobre os antigos Propileos de Pisístrato. Estas columnatas foron practicamente finalizadas no ano -432 e tiñan dúas ás, servindo a norte como pinacoteca.
Ao mesmo tempo que os Propileos, comezouse a construción do pequeno templo xónico de Atenea Nike. Tras unha interrupción debida á Guerra do Peloponeso (-431 - -404) contra Esparta, o templo foi concluído na época da paz de Nicias, entre -421 e -415
O Erecteion é un templo hexástilo cuxa cella está dividida en tres partes destinadas a albergaren os obxectos de culto: un naos dedicado á imaxe de Atenea e a serpe da Acrópole; outro no que se gardaba a imaxe de Poseidón e talvez unha cisterna para o sal mariño deste deus e o terceiro no que se veneraba a Erecteo.
Entre o templo de Atenea Nike e o Partenón atopábase o santuario de Artemisa Brauronia, divindade representada como un oso e adorada en Braurón. No santuario se atopaban o arcaico xoanon da divindade e unha estatua realizada por Praxíteles no século -IV
Ademais o Eleusinion, situado na base da acrópole, acollía as reliquias sagradas dos Misterios eleusinos.
Períodos posteriores
miniatura|Vista do [[Odeón de Herodes Ático desde a Acrópole de Atenas.]] Coa conquista do Imperio persa, Alexandre Magno, fillo do rei Filipo II de Macedonia, pasou a dominar toda a zona mediterránea. A liberdade de Grecia foi proclamada nos Xogos Ístmicos, pero en realidade o que se fixo foi un traspaso da hexemonía de Macedonia a Roma. O 22 de xuño do -168 librouse a batalla de Pidna, que puxo fin á monarquía macedónica.
Herodes Ático, cónsul romano, escribía ao seu amigo Cicerón falando sobre Atenas con grande entusiasmo. Moitos itálicos viaxaban a Atenas para visitaren a cidade, e os gobernantes, xunto cos emperadores, aumentaron os monumentos dentro e fóra da acrópole. Por exemplo, no ano 161 construíuse grazas a Herodes Ático, un odeón ao lado do teatro de Dioniso. Durante a invasión dos hérulos do ano 267, este teatro foi destruído e máis tarde a súa estrutura pasou a formar parte das murallas. Ao paso dos séculos, a súa parte inferior quedou agochada polo mato, cousa que fixo pensar a Niccolò de Martini que se trataba dunha ponte. No século XIX iniciáronse os escavacións e finalmente foi restaurado. Desde o ano 1957 realízanse normalmente representacións teatrais e festivais.
No século VII, o Erecteion foi convertido en igrexa bizantina e transformouse o seu interior.
Posteriormente, coa dominación catalá, o Partenón pasa a ser igrexa católica co nome de Santa María de Cetines, Pedro o Ceremonioso mandou que fose custodiado por unha garda especial e cualificouno da pus rica joia que al món sia. O último arcebispo catalán que dixo misa no Partenón foi Antoni Ballester. Fíxose servir tamén como polvoreira, durante o asedio de Atenas polos venecianos, no ano 1687, coa explosión dunha bomba, esborralláronse algunhas columnas das fachadas laterais, que foron as máis afectadas. A principios do século XIX arrincáronse unha gran cantidade de esculturas co consentimento do goberno otomán, as cales foron adquiridas polo embaixador inglés Lord Elgin e vendidas en 1816 ao Museo Británico.
Durante o imperio otomán (1299-1923), os turcos ocuparon Grecia o ano 1453 coa conquista de Atenas, ata a independencia helénica en 1832. Os Propileos explotaron nun incendio do 1640 cando tiñan a función de polvoreira para o goberno turco.
Significado cultural da Acrópole
Cada ano, os atenienses celebraban un festival denominado as Panateneas que rivalizaba cos Xogos Olímpicos en popularidade. Durante o festival, unha procesión subía desde Atenas ata a Acrópole, cara o Partenón (como se reflectía no friso no interior do Partenón). Alí, colocábase un custoso manto (peplos) de forma cerimoniosa na estatua criselefantina (de marfil e ouro) de Atenea Parthenos, realiza por Fidias. O escultor quería facela de mármore, pero a vila esixiu que fose de ouro e marfil. Atenea tiña nunha man unha estatua da Vitoria e na outra man sostiña un escudo. Desta imaxe soamente se posúen copias da época romana.
Arte e Arquitectura da Acrópole
miniatura|Plano esquemático dun [[mégaron: 1) vestíbulo - 2) naos - 3) columnas do pórtico e do naos]]
Acrópole micénica
O mégaron, nome grego pero de probábel derivación semítica, é o "Gran Salón" que se atopaba nos palacios da civilización micénica en Grecia e Anatolia. Adoitaba a estar nun lado do patio central e diante do altar. Constaba de tres partes: o pórtico aberto con dúas columnas, un vestíbulo ou antesala e a sala principal, tamén chamada naos.
Acrópole arcaica
miniatura|Estatua do Moscóforo barbudo ([[-570), gardada no Museo da Acrópole de Atenas.]]
A acrópole tivo unha grande actividade construtora durante a segunda metade do século -VI, Atenas presentaba unha cidade dispersa, pero dominada pola acrópole, o Hecatompedón ampliouse e realizouse unha stoá cun frontón de mármore mostrando un relevo con figuras case independentes da loita dos deuses contra os xigantes ou sexa a xigantomaquia.
Nas escavacións arqueolóxicas do ano 1866, descubríronse nun foxo, realizado seguramente durante a invasión persa, catorce imaxes de korai e kouroi arcaicos, entre os que salientan o Moscóforo barbudo e a Cabeza Rampin. A primeira representa un mozo levando sobre os seus ombreiros un cuxo acabado de nacer. Todas as esculturas desta época presentan os ollos en forma de améndoa e un sorriso "arcaico", que trata de expresar unha plácida beatitude, os seus músculos están realizados cunha grande elegancia. Datouse de principios do século -VI, é de mármore e ten unha altura de 163 cm, atópase no Museo da Acrópole de Atenas. miniatura|esquerda|Relevo das [[Cárites (século -V), Museo da Acrópole de Atenas.]] Das Cárites ou Grazas asociadas aos Misterios eleusinos, e que na mitoloxía grega se consideraba que eran tres deusas (da menor á maior: Aglaia, Eufrosine e Talía), Pausanias escribiu:
Acrópole clásica
miniatura|As columnas de [[orde dórica do Partenón.]]
Partenón
Pericles confiou a dirección das obras da acrópole ao escultor Fidias. O Partenón foi erixido entre os anos -448 e -430, sobre os cimentos do Hecatompedón, e co proxecto dos arquitectos Ictino e Calícrates.
O interior estaba dividido en dúas salas independentes, coa entrada por cada fachada oposta do edificio. O salón oriental era a máis grande, dividido por columnas dóricas en tres naves e era onde se atopaba a escultura de Atenea de Fidias. Na sala occidental, con catro columnas no centro de estilo xónico, gardábase o tesouro da deusa, e recibía o nome de Partenón, é dicir, a sala das virxes. A fachada principal está orienta para oriente, o punto por onde sae o sol, como é habitual en todas as construcións relixiosas da antigüidade. Constaba de oito columnas nas súas dúas fachadas principais e dezasete nas laterais que rodeaban todo o templo, deixando un corredor ou deambulatorio que permitía á poboación bordear completamente o templo durante as súas celebracións relixiosas. miniatura|[[Métopa coa representación da centauromaquia, Museo Británico de Londres.]] No exterior, nunha superficie de 6,54 metros por 30,87 metros, e columnas dunha altura de 10,43 metros, presenta como todos os tempos gregos unha escalinata composta por tres chanzos que rodea completamente a base: os dous primeiros chanzos inferiores denomínanse estereóbatas e o chanzo superior, estilóbata.
É un templo de orde dórica, proxectado de tal maneira que se corrixen as desviacións da perspectiva, é dicir, todas as liñas horizontais vólvense lixeiramente curvas, efecto que foi descuberto polo arquitecto inglés Penrose, no ano 1847. Este edificio permaneceu case intacto ata o ano 1687, cando quedou medio destruído por unha explosión durante a guerra véneto-turca. Crese que as esculturas de Fidias estaban realizadas en arxila ou xeso, para que despois os seus alumnos as pasasen a mármore. O frontón da fachada occidental representa a loita de Atenea e de Poseidón para conseguir o padroado da cidade. Pausanias conta que as esculturas do frontón oriental representaban o nacemento de Atenea do corpo de Zeus. De feito, os frontóns son coñecidos por debuxos do século XVII e por copias antigas.
A novidade arquitectónica do Partenón é o friso interior que percorre o muro da nave, un lugar que ningún edificio dórico empregara para decoración. Ten unha lonxitude de 160 metros, 105 cm de altura e 5,6 cm nos lugares de máxima profundidade do relevo. Estaba realizado en mármore do monte Pentélico, a 19 km da acrópole. O frontón formábano 378 figuras humanas e 245 de animais representando a procesión das festas das Panateneas, a loita dos deuses cos xigantes e a centauromaquia, estaba policromada, a cor das métopas era vermella como a dos frisos, o frontón era azul e ás figuras se lles pintaban os ollos e os cabelos. Das 92 métopas orixinarias dos catro lados só se conservan 19, algunhas no mesmo templo e outras ao Museo Británico, xa que a maioría foron estragadas cando o templo se converteu en igrexa cristiá. miniatura|450px|centro|Detalle do [[friso interior do Partenón, Museo Británico de Londres.]]
O Partenón aloxaba a grande estatua da deusa Atenea Parthenos, que realizou Fidias. Esta escultura era de ouro e marfil (criselefantina) e de quince metros de altura con pedestal. Estaba vestida co peplo e enriba a éxida; sobre o corpo tiña un casco cuberto con figuras simbólicas e estaba armada con lanza e escudo en actitude de repouso; nunha man sostiña a imaxe da Vitoria alada de tamaño natural. O antigo historiador Pausanias fixo unha descrición da estatua:
Da escultura de Atenea Parthenos, existen algunhas copias antigas da época romana:
Erecteion
miniatura|esquerda|300px|Fachada do [[Erecteion coñecida como As Cariátides.]] Foi edificado en tempos de Pericles, e empezado no ano -421, durante a tregua da Paz de Nicias na Guerra do Peloponeso, substituíndo o antigo templo arcaico de Atenea que fora destruído polos persas durante as Guerras Médicas.
Está formado por un edificio central con planta irregular, adecuado ao desnivel do terreo, que comprende dúas partes sen comunicación entre elas: ao leste é un santuario dedicado a Atenea, cunhas columnas de orde xónica; ao oeste está formado por dúas capelas con dobre culto: unha a Erecteo e Poseidón e a outra a Hefesto e Butes. No acceso a estas salas atopábase a fonte de auga salgada que supostamente Poseidón fixo agromar cun golpe do seu tridente durante a disputa con Atenea. Ten unha stoá na parte norte, con columnas e na parte sur é onde se atopa a Tribuna das Cariátides, con seis columnas con figura de muller de 230 cm de altura, realizadas por Calímaco, un axudante de Fidias. As que se poden ver in situ son copias das cinco que se atopan no Museo da Acrópole e dunha sexta que hai no Museo Británico. miniatura|Os [[Propileos da Acrópole de Atenas.]] miniatura|A deusa Nike Atenea, representada como Vitoria, desatándose unha sandalia. ([[Antiga Atenas|Atenas, finais do século -V) ]] O Erecteion mostraba un friso que percorría os lados do edificio, formado por figuras de mármore montadas sobre lápidas de pedra calcaria negra da cidade de Eleusis. Conservouse unha lápida da segunda etapa da súa construción, onde se poden ler os 130 nomes dos traballadores e a súa paga, un dracma grego diario, que era a mesma que a que recibía o arquitecto.
Propileos
Os Propileos eran a grande entrada á Acrópole de Atenas. Foron construídos a partir do ano -437 polo arquitecto Mnesicles, sobre un terreo moi accidentado. As seis columnas da entrada son dóricas, igual as da fachada dianteira como as seis da parte posterior. Está construído con mármore pentélico, consta dun vestíbulo de 24 x 18 metros. No interior, un muro con cinco portas divídeo en dúas partes; a occidental, máis grande, ten dúas fileiras de tres columnas xónicas que forman tres naves.
É interesante o teito que se construíu con trabes de mármore de máis de sete metros e armando os arquitrabes que sostiñan estas trabes cunha barra metálica.
Templo de Atenea Nike
O naos consta dunha planta case cadrada de 418 cm x 3178 cm, co pronao de catro columnas e catro máis no opistodomos, todas de orde xónica.
O templo actual é unha reconstrución moderna.
Odeón de Pericles
Construíuse baixo o mandado de Pericles e preto do teatro de Dioniso, na Acrópole de Atenas.
Constaba de planta rectangular con dobre ringleira de columnas para a sustentación do teito e un propileo. Utilizábase para as representacións musicais, que empezaron no ano -446
Traill
A illa Traill (en dinamarqués, Traill Ø) é unha grande illa ribeirega localizada en augas do mar de Groenlandia, fronte á costa nororiental de Groenlandia. Ten unha superficie de 3.452 km², que a converten na cuarta illa maior de Groenlandia -logo da propia illa principal de Groenlandia, da illa Disko e da Terra de Milne-.
Acrópole de Atenas
Eleusinion
Foi Pericles o que mandou construír este santuario preto da acrópole para poder render culto aos Misterios eleusinos. Encargouse da súa edificación o arquitecto Corebo. A planta do santuario era cadrada con diversas fileiras de columnas e o teito elevábase en forma de lanterna, foron os escavacións efectuadas as que deron as pautas para recoñecer os cimentos e a planta de todo o edificio.
Traill
Xeografía
miniatura|esquerda|Falla xigante na costa sur da illa Traill.
A illa Traill atópase na costa nordés de Groenlandia, da que a separa, todo ao longo da súa costa occidental, o fiorde do rei Oscar (Kong Oscar), de varios quilómetros de anchura. Un entrante de mar máis estreito, a canle de Veiga (Veiga Sund) sepáraa ao norte da illa da Sociedade Xeográfica. Só a zona sueste está aberta ao mar de Groenlandia (océano Ártico), sangrada por un gran fiorde, o fiorde Montnorris, que penetra uns trinta quilómetros no sur da illa.
Acrópole de Atenas
Teatro de Dioniso
miniatura|esquerda|O [[Teatro de Dioniso baixo a Acrópole de Atenas.]] Desde a segunda metade do século -V, unha das máis importantes creacións arquitectónicas é o teatro e un dos exemplos máis importantes deste tipo de edificios é o Teatro de Dioniso, construído durante o século -IV
Traill
Xeografía
Cunha lonxitude duns 120 km en dirección noroeste-sueste e unha anchura máxima duns 50 km, culmina nun punto sen nomear a 1.884 m..
A illa Traill é parte do Parque Nacional do nordés de Groenlandia (que comprende toda a parte nordeste de Groenlandia).
Acrópole de Atenas
Teatro de Dioniso
Os actores estaban colocados nunha plataforma, había unha parte inferior onde se cambiaban de indumentaria e os espectadores colocábanse na pendente da cima dunha montaña, lugar onde se adoitaban construír os teatros. A fins do século -V foron substituídas as primitivas plataformas de madeira por gradarías de pedra. Na parte central das primeiras bancadas había 67 asentos que foron realizados posteriormente, en mármore decorado e estaban reservados para os sacerdotes.
Traill
Poboación
A illa de Traill está deshabitada.
Acrópole de Atenas
Pandroseion
Construído en tempos de Pericles sobre o ano -421 preto do Erecteion no lado noroeste, en honor de Pándroso, filla de Cécrope I, foi o lugar onde Atenea, durante a súa loita con Poseidón para conseguir o padroado da cidade de Atenas, fixo medrar unha oliveira cando resultou vencedora. O ano 1917 plantouse a árbore actual, en lembranza da mítica oliveira.
Traill
Historia
A illa leva o nome do zoólogo escocés Thomas Stewart Traill (1781-1862).
Acrópole de Atenas
Acrópole romana
Na época romana foron diversos emperadores e personaxes destacados os que reformaron ou realizaron novas construcións na Acrópole de Atenas. Durante o mandato de Claudio, o ano 52 fíxose unha reforma da rampla de acceso.
No século III, por orde de Flavio Septimio, construíuse a actualmente chamada Porta Beulé como primeira entrada da acrópole antes dos Propileos; consta de dúas torres de nove metros de altura, unha a cada lado da porta. Esta porta foi descuberta polo arqueólogo francés Charles Ernest Beulé no ano 1852. Á esquerda da escalinata, antes dos Propileos, atópase a Torre de Agripa, de case catorce metros de altura, construída en mármore gris, onde o ano -178 se colocara unha estatua de Eumenes II sobre unha cuadriga de bronce; posteriormente colocouse unha de Agripa, xenro do emperador Augusto. Na época deste emperador, o ano -27, edificouse o templo de planta circular dedicado a Roma e Augusto preto do Partenón, atopábase rodeado de nove columnas de mármore.
Na parte sur, o cidadán Herodes Ático, erixiu un odeón no século II, en memoria da súa esposa Aspasia Annia Regilla, e o rei Eumenes II de Pérgamo, construíu a stoá de 163 metros de lonxitude entre o odeón de Herodes Ático e o teatro de Dioniso.
Escavacións
miniatura|Fotografía do ano [[1866 nunhas escavacións na Acrópole, coa figura do Moscóforo en primeiro termo.]]
Durante os catro séculos de ocupación turca non se realizaron escavacións nin reformas na acrópole. A desinformación fixo que se nomease o Partenón como "Panteón" e templo dun deus descoñecido en Europa, segundo consta no volume Turcograecia, publicado por M. Kraus no ano 1584. O embaixador de Luís XIII de Francia en Constantinopla describiu Atenas no seu libro Voyage du Levant (París, 1632), onde relata que o Partenón "se atopaba como se se acabase de facer".
Estableceuse un consulado francés no ano 1658, e empezáronse a ter os primeiros visitantes estranxeiros. O embaixador francés en Constantinopla, no ano 1674, encargou ao artista Jacques Carrey que realizase unha serie de debuxos do Partenón e das súas esculturas, que serviron posteriormente para a documentación do lugar antes do ataque que sufriu en 1687 polos venecianos, baixo o mando de Francesco Morosini, o cal, ademais intentou levarse as esculturas das cuadrigas do frontón oeste, co resultado dunha destrución completa, pola caída que sufriron as esculturas polas pendentes da acrópole. Algúns dos seus restos foron recollidos por outros militares e son os que se atopan en diversos museos de Europa: Roma, Venecia, Copenhague.
Durante o século XVIII foron os franceses os que organizaron un mercado de antigüidades en Atenas e conseguiron transportar unha métopa e a lápida do friso do Partenón a París. A mediados deste mesmo século, a Sociedade de Diletants de Londres, encargou ao arquitecto Nicholas Revert e ao pintor James Stuart que medisen e debuxasen os edificios e as esculturas de Atenas; como resultado diso, en 1762, publicouse o primeiro volume das Antigüidades de Atenas, cun gran traballo científico e uns magníficos debuxos. A principios do século XIX, Lord Elgin, embaixador inglés, trasladou un gran número de esculturas do Partenón a Inglaterra, (os chamados mármores de Elgin) e despois de longas negociacións adquiriunas o goberno inglés o ano 1816 para o Museo Británico de Londres.
Cando en 1834, Grecia obtivo a independencia, empezáronse as primeiras escavacións cos arquitectos Schaubert e Kleanthes, supervisados por Leo Klenze, conselleiro do rei Luís I de Baviera (pai do entón rei de Grecia Odón I). A Sociedade Arqueolóxica Grega, no ano 1837 baixo a dirección de Panagiotis Kavadias, retiráronse todas as casas turcas que se construíran dentro da acrópole.
Por Charles Ernest Beulé, en 1866 tivo lugar o primeiro descubrimento dunha foxa, na que, durante a invasión persa no ano -480, se agocharan catorce esculturas de kouros, da que é unha das pezas principais o Moscóforo de tamaño natural, o resto das escavacións fixéronse entre os anos 1885-1890 por Panagiotis Kavadias xunto cos arquitectos Wilhelm Dörpfeld e Georg Kawerau.
Nóż w wodzie
Argumento
O exitoso xornalista Andrzej (Leon Niemczyk) é a súa parella Krystyna (Jolanta Umecka) van pasar unha fin de semana aos lagos de Masuria para navegar co seu veleiro. Polo camiño atópanse cun transeúnte novo (Zygmunt Malanowicz) ao que convidan á excursión; o mozo que non sabe nada de navegación e aprende de Andrzej. Porén, ao longo da xornada prodúcense constantes confrontacións verbais entre o burgués Andrzej e o rebelde e libertario convidado, que ten un gran coitelo co que xoga e se entretén ao longo da excursión. Os dous mozos, para impresionar a Krystyna miden dun ou doutro xeito as súas forzas, sen que ningún dos dous se impoña como claro gañador.
Pola mañá, logo de pasar a noite no veleiro, Andrzej sorprende a súa parella conversando distendidamente co mozo. Prodúcese entón un enfrontamento entre os dous homes e Andrzej acaba guindando o preciado coitelo na auga, negándose logo a recuperalo, polo que o convidado brinca na auga pese a non saber nadar. Tras un tempo sen rastro do mozo a parella teme que afogase e os dous bótanse á auga para atopalo, sen éxito. Andrzej achégase ata a policía para informar da súa desaparición, mais o transeúnte non afogara senón que quedara agochado nunha boia e cando sabe que a rapaza está soa volta á embarcación. Despois de discutir reconcílianse e acábanse deitando xuntos. O veleiro volve á costa e o mozo deixa a embarcación para que non o vexa Andrzej, que espera a Krystyna no peirao. El explícalle que finalmente non se atreveu a avisar a policía e ela confésalle o que pasou pola noite e a súa infidelidade. Andrzej non a cre e continúa convencido da morte do rapaz. A parella volve á casa e cando ao chegar atopan unha encrucillada, conducindo un dos camiños á policía, o coche permanece indeciso.
Rogelio Rodríguez Caride
Rogelio Rodríguez Caride, nado en Vigo, foi un futbolista galego de comezos do século XX, que xogaba na demarcación de interior dereito.
Traxectoria
Xa xogaba no Real Club Fortuna de Vigo antes da fusión deste co Real Vigo Sporting Club para dar lugar ao Celta de Vigo en agosto do ano 1923. Coa creación do novo club pasa a formar parte da extensa formación do equipo, no que se atopou coa competencia na dianteira de grandes xogadores como Polo, Reigosa, Chicha ou Posada.
Deixaría o club ao ano seguinte pero antes puido proclamarse campión do Campionato galego, repetindo título que xa conquistara anteriormente co Fortuna.
Never Have I Ever
Never Have I Ever é unha serie de televisión estadounidense. Está protagonizada pola actriz canadense de ascendencia támil Maitreyi Ramakrishnan e foi creada por Mindy Kaling e Lang Fisher. Estreouse o 27 de abril de 2020.
Sinopse
Logo dun ano terrible, Devi Vishwakumar (Maitreyi Ramakrishnan) quere cambiar o seu status social, mais os seus amigos, familia e sentimentos non llo van poñer doado.
Batalla de Arapiles
A batalla dos Arapiles (coñecida na historiografía inglesa como batalla de Salamanca), foi un dos enfrontamentos bélicos máis importantes da guerra da Independencia española. Librouse nos arredores dos outeiros de Arapil Chico e Arapil Grande, no concello de Arapiles, no Sur da cidade de Salamanca (Castela e León, España), o 22 de xullo de 1812. Tivo como resultado unha grande vitoria do exército anglo-hispano-portugués a mando do xeneral Arthur Wellesley, primeiro duque de Wellington, sobre as tropas francesas ó mando do marechal Auguste Marmont. Os aliados sufriron 5 220 baixas entre mortos, feridos e desaparecidos, dos cales 3 176 eran británicos, 2 038 portugueses e 6 españois, mentres o exército francés perdeu uns 12 500 homes, incluíndo os prisioneiros.
Primeira guerra balcánica
A primeira guerra balcánica, tamén coñecida como primeira guerra dos Balcáns, foi un conflito militar que durou de outubro de 1912 a maio de 1913 e colocou a Liga Balcánica (Serbia, Montenegro, Grecia e Bulgaria) contra o Imperio Otomán. As forzas combinadas dos Estados balcánicos conseguiron superar as forzas otomás, numericamente inferiores e en desvantaxe estratéxica, conseguindo unha rápida vitoria. Como resultado da guerra, case todos os territorios europeos do Imperio Otomán foron conquistados e divididos entre os aliados, e creouse un estado independente albanés, por presión de Austria-Hungría e de Italia. A pesar deste logro, as nacións balcánicas quedaron insatisfeitas co resultado da guerra, e as tensións internas que xurdiran coa retirada da ameaza otomá, que ata entón os unira, levounos á segunda guerra balcánica.
Antecedentes
As tensións entre os estados balcánicos sobre as súas aspiracións ás provincias da Rumelia ocupadas polos otománs, como a Rumelia Oriental, Tracia e Macedonia, foron interrompidas pola intervención das grandes potencias nos Balcáns a mediados do século XIX, que querían garantir a protección das maiorías cristiás da rexión e o mantemento do statu quo. En 1867, Grecia, Serbia e Montenegro xa aseguraran as súas independencias, confirmadas polo Tratado de Berlín unha década máis tarde. Mais a cuestión da viabilidade do dominio otomán reaparecería coa Revolución dos Mozos Turcos en xullo de 1908, que obrigou ao sultán Abd-ul-Hamid II a restaurar a suspensa Constitución otomá.
As aspiracións serbias sobre o territorio da Bosnia-Hercegovina foron derrubadas por Austria-Hungría, que anexionou formalmente a provincia en outubro de 1908, polo que os serbios volveron a súa atención cara Kosovo, que consideraban un territorio histórico serbio, e para unha posíbel expansión cara ao sur.
Oficiais gregos, que se levantaran contra o goberno en agosto de 1909, aseguraran un goberno progresista liderado por Eleftherios Venizelos que, segundo esperaban, conseguiría resolver a cuestión da illa de Creta ao seu favor e vingar a derrota na guerra greco-turca de 1897.
Bulgaria, que gañou a súa independencia do Imperio Otomán en abril de 1909 e tiña a amizade do Imperio Ruso, tamén cobizaba territorios otománs na Tracia e na Macedonia, para garantir s súa expansión.
En marzo de 1910, estalou unha insurrección albanesa no Kosovo, e en agosto do mesmo ano Montenegro seguiu o precedente de Bulgaria e tornouse monarquía.
En 1911, Italia iniciou a invasión da Tripolitania, no norte da África, á cal seguiu a ocupación das illas do Dodecaneso. As decisivas vitorias militares italianas sobre o Imperio Otomán influenciaron aos Estados balcánicos a preparar unha guerra contra os otománs. Con ese fin, ocorreran diversos encontros entre os representantes das nacións balcánicas durante a primavera de 1912, que acadaron unha rede de alianzas militares que se converterían na coñecida como a Liga Balcánica.
As grandes potencias, sobre todo Francia e Austria-Hungría, reaccionaron a estas reunións diplomáticas tentando disuadir á Liga de provocar a guerra, mais fracasaron. Cara ao final de setembro, tanto os Estados da Liga coma o Imperio Otomán mobilizaron os seus exércitos. Montenegro foi o primeiro país en declarar a guerra ao Imperio, o 25 de setembro. Os outros tres membros da alianza enviaron un ultimato ao Imperio Otomán o 13 de outubro, e declaráronlle a guerra o día 17 do mesmo mes.
Planos de batalla
Os catro aliados non planearan un plano xeral de batalla, e non fixeron ningún esforzo para coordinar as súas forzas. Polo contrario, a guerra acabaría por ser conducida por cada estado individualmente, e sendo así, pode separarse en catro frontes de batalla xeograficamente definidas. Os Búlgaros enfrontáronse á maior parte das forzas otomás, que protexían as rutas cara Constantinopla, especialmente na Tracia e na Macedonia. Serbios e montenegrinos actuaron en Kosovo, en Sandjak, no norte da Macedonia e na rexión que viría a formar Albania. Os gregos concentraron os seus esforzos de guerra no sur da Macedonia e na zona de Salónica.
Batalla de Arapiles
Antecedentes
Tras pasar o inverno dando explicacións en Londres por esa decisión, que realmente el non tomara, Wellington volveu na primavera de 1809 para dirixir unha ofensiva relampo que incluíu a toma de Porto e expulsou de Portugal aos franceses. O seu intento de avanzar sobre Madrid culminou en xuño na batalla de Talavera, que a pesar de ser vitoria, resultou tan custosa que lle obrigou a repregarse pola fronteira.
Antalyaspor
miniatura|Estadio do Antalyasport. O Antalyaspor é un equipo de fútbol profesional turco con sede na cidade de Antalya, capital da provincia homónima. Fundado o 2 de xullo de 1966, o equipo xoga actualmente na Süper Lig, a máxima categoría do fútbol otomán. As cores do club son o branco e o vermello, e xogan os seus partidos como local no Antalya Arena, estadio con capacidade para 32.539 espectadores inaugurado o 25 de outubro de 2015. O club conta no seu palmarés con dous campionatos da 2.Lig (Segunda División), en 1982 e 1986, e un subcampionato da Copa de Turquía no ano 2000.
Batalla de Arapiles
Antecedentes
En 1810, Napoleón enviou ao seu máis prestixioso mariscal, André Masséna, ao mando dun exército completo de catro corpos para recuperar Portugal e acabar coa forza expedicionaria á que agora se ía sumando unha cada vez máis numerosa milicia portuguesa. Wellington retirouse detrás da liña defensiva de Torres Vedras que protexía Lisboa, para perseguir aos franceses cando se retiraron por falta de víveres ao chegar a primavera de 1811. Fustrigándoos durante a retirada, debilitounos até obrigalos a presentar batalla en Fuentes de Oñoro, onde foron completamente derrotados.
Decidido a levar a iniciativa na campaña de 1812, Wellington quería asegurar antes a posesión de Badaxoz e Ciudad Rodrigo, que gardaban no lado español as dúas vías principais entre España e Portugal. Por isto, o día 19 de xaneiro dese mesmo ano de 1812, tomou por asalto Ciudad Rodrigo tras un curto asedio e xa entrada a primavera, tras unha sanguenta loita, conquistou Badaxoz, onde as súas tropas cometeron toda clase de crimes contra os habitantes.