cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sublimación (física)
O fenómeno da sublimación progresiva
A purificación do iodo, xofre, naftaleno e ácido benzoico, por exemplo, resultan viables por sublimación debido a que as presións de vapor destes sólidos teñen valores bastante elevados. Os olores característicos de moitas substancias sólidas, como as nomeadas, son debidos a que esas substancias teñen unha presión de vapor apreciable a temperatura ambiente.
O CO2 en estado sólido ten un aspecto similar ó xeo (auga sólida), pero dada a gran presión de vapor que presenta a temperatura ambiente sublima, e ó non pasar pola fase líquida permanece seco, de aí o nome de xeo seco. Se o aire ten unha humidade elevada, os vapores fríos de CO2 que se desprenden fan que o vapor de auga se condense formando pequenas gotas de auga ou pequenos cristais de xeo que se manteñen en suspensión no aire adquirindo o espeto de néboa, fenómeno que se aplica para preparar néboas artificiais en moitos espectáculos.
O fenómeno da sublimación regresiva ou inversa
É o proceso inverso ó da sublimación progresiva. Por exemplo, cando se producen vapores ó quentar cristais de iodo e logo se pon sobre eles un obxecto frío, os vapores transfórmanse novamente en cristais de iodo. Algunhas frías noites de inverno apreciase a sublimación regresiva do vapor de auga presente no aire dando lugar a iscarcha.
Manuel María
Nas eleccións municipais de 1979 presentouse como cabeza de lista á alcaldía de Monforte de Lemos, e foi nomeado concelleiro de Augas e Recollida do lixo. Tras non ser elixido nas eleccións ao Senado de 1982 en representación do BNG, abandonou a militancia política para se dedicar por completo á actividade literaria e cultural. Volveu ingresar na RAG, desta volta como membro de número, o 15 de febreiro de 2003, por proposta de Xosé Luís Franco Grande, Ramón Lorenzo Vázquez e Xosé Luís Méndez Ferrín, pronunciando o discurso A Terra Chá: poesía e paisaxe.
El Eco de Lemos
El Eco de Lemos foi un periódico editado en Monforte de Lemos entre 1895 e 1899.
Manuel María
Entre os temas dos seus poemas destacan o amor, a arte, o propio compromiso político, a denuncia de eivas, a etnografía, a física, a historia, a inmaterialidade, a mitoloxía, o mundo animal, a palabra poética, o paso do tempo, a relixión, a sociedade, a lingua, os traballos agrarios, o urbanismo ou a xeografía. Apelaba ao regato do Cepelo como outros autores apelaban ao Miño. Dedicóuselle o Día das Letras Galegas de 2016.
Mocidade
Fillo de dous labregos acomodados, Antonio Fernández Núñez, que foi alcalde de Outeiro de Rei, e Pastora Teixeiro Casanova, da parroquia de San Mamede dos Anxos (Lugo). Estudou as primeiras letras na súa vila co mestre Domingo Cabana e en Rábade con Bautista Núñez Varela, quen o iniciou na literatura galega da man das antoloxías de Uxío Carré Aldao e Álvaro das Casas. Completou as súas lecturas iniciais cos libros do seu pai e do seu tío, o sacerdote Xosé Fernández, párroco de San Froilán. En 1942 trasladouse a Lugo para estudar o bacharelato nos Maristas, grazas a que o seu tío se fixo cargo dos custos. Alí foi alumno de Lázaro Montero. Nos veráns ía en xullo co crego até Cespón (Boiro) para axudalo como sancristán, e alí coñeceu as irmás de Castelao. O mes de agosto pasábao na casa familiar, onde coñeceu o xornaleiro Manuel de Paderna que lle aprendeu a compoñer versos.
Río Elba
260px|miniatura|Vista desde o [[Fortaleza de Königstein|castelo de Königstein, en Saxonia, Alemaña]] O río Elba (Elbe alemán, Labe checo, Łobjo, polaco) é un dos principais ríos da Europa central, o segundo máis longo dos que desembocan no mar do Norte, tras o río Rin. Ten unha lonxitude de 1165 km —o 17.º río máis longo de Europa— e drena unha gran conca de 148268 km² —a 12.ª conca europea e 2.ª do mar do Norte—, que corresponde a Alemaña (65,5%), República Checa (33,7%), Austria (0,6%) e Polonia (0,2%). O sistema fluvial máis longo da conca corresponde ao Elba–Moldava, con 1231 km.
El Eco de Lemos
Historia e características
Subtitulado Periódico bisemanal consagrado a los intereses generales y locales apareceu a mediados de 1895. Propiedade de Agustín Fernández López. Entre os seus colaboradores figuraron Ramón Álvarez García e José Ramón Lence que iniciou nel a súa carreira xornalística. Cesou a súa publicación en 1899.
El Eco de Lemos foi tamén editora.
Manuel María
Primeiras obras
O 20 de marzo de 1949 deu a súa primeira conferencia ao falar sobre Juan Ramón Jiménez no Círculo das Artes, no ciclo de conferencias "Jóvenes valores lucenses", por mediación de Celestino Fernández de la Vega. Entrou en contacto cos integrantes da tertulia do café Méndez Núñez, como Luís Pimentel, Ánxel Fole, Juan Rof Codina e Aquilino Iglesia Alvariño, que o puxeron en contacto co mundo literario galego; desa época data tamén a súa amizade con Uxío Novoneyra.
Publicou o seu primeiro poema no número 2 da revista Xistral, que editou xunto co seu amigo Manuel Antonio Sopena. Publicou tamén o poema "Fume" na revista La Noche. En 1952 creou canda a Ánxel Xohán a Colección Xistral, continuadora da Colección Benito Soto. Nesta colección publicara en 1950 o seu primeiro poemario, Muiñeiro de brétemas, co que se inaugura a denominada "Escola da Tebra". Tamén en 1952 publicou o seu primeiro libro de narrativa, Contos en cuarto crecente e outras prosas (Edicións Celta).
Río Elba
O Elba nace no norte da República Checa, a 1386 m de altitude, na vertente meridional das montañas dos Xigantes, e tras discorrer primeiro en dirección sueste e virar ao noroeste, desemboca non lonxe de Hamburgo no mar do Norte.
Manuel María
Primeiras obras
O seu tío quería que estudase Dereito, mais el prefería facer Filosofía e Letras. Porén, non aprobou os exames de ingreso á Universidade de Santiago de Compostela. Froito deste fracaso foi o seu segundo poemario Morrendo a cada intre. Sendo a poesía o seu xénero preferido, tentou a man tamén co ensaio, a narrativa e o teatro. Pasou dunha postura existencialista pesimista cara ao compromiso social e político.
Río Elba
Administrativamente, o río discorre por catro das trece rexións da República Checa —Hradec Králové, Bohemia Central, Pardubice e Ústí nad Labem— e cinco dos 16 estados federados de Alemaña: Saxonia, Saxonia-Anhalt, Baixa Saxonia, Schleswig-Holstein e Hamburgo.
Manuel María
Primeiras obras
O 25 de xullo de 1951, Día de Galicia, asistiu ao Panteón de Galegos Ilustres en San Domingos de Bonaval, ao primeiro acto de afirmación galeguista durante o franquismo. Entre marzo de 1952 e setembro de 1953 realizou o servizo militar, canda a Uxío Novoneyra. Inicialmente no cuartel de Parga (Guitiriz) foi trasladado a Santiago de Compostela para lle dar clases aos recrutas analfabetos. Na tertulia do Café Español retomou o contacto con Ramón Piñeiro e Ramón Otero Pedrayo, e fixo grande amizade co pintor Carlos Maside. En xullo de 1953 coñeceu no bar Derby a Nina Epton, quen o describiu así no seu libro Uvas e granito:
En agosto de 1953 regresou a Outeiro de Rei, e animado por Celso Emilio Ferreiro comezou a preparar oposicións para o posto de procurador de tribunais. En 1954 gañou os Xogos Florais de Ourense e participou no III Congreso Internacional de Poesía. Ao ano seguinte acadou o Premio Pondal convocado polo Centro Galego de Buenos Aires pola obra Libro de pregos. Logo de aprobar as oposicións, en 1958 instalouse en Monforte de Lemos como procurador dos tribunais. Comezou a colaborar en Radio Juventud de Monforte, dirixida por César Quiroga, e a dar clases na academia Balmes primeiro e na Monforte despois. Alí foi mestre de Camilo González Torres e Lois Diéguez. O 9 de maio de 1959 casou con Saleta Goi García na igrexa da Milagrosa, en Lugo quen foi a súa parella dende 1956.
Río Elba
As cidades máis importantes no seu curso son as checas Hradec Králové (93035 hab.), Pardubice (89467 hab.), Ústí nad Labem (93747 hab.) e Děč ín (50289 hab.) e as alemás Dresde (525105 hab.), Dessau (85488 hab.), Magdeburgo (229924 hab.), Hamburgo (1734272 hab.) e Cuxhaven (50846 hab.).
Os seus principais afluentes son os ríos Moldava (434 km), Saale (413 km), Havel (413 km), Ohře (316 km), Elster Negro (181 km), Mulde (147 km) e Ilmenau (107 km)
Manuel María
Anos 1960-1970
En 1967 retoma o proxecto editorial coa colección de poesía Val de Lemos, coa colaboración de Basilio Losada e a dirección de Lois Diéguez. En setembro de 1970 montou canda a Saleta a libraría Xistral en Monforte de Lemos, que serviu tamén como punto de venda da cerámica do Grupo Sargadelos. O 19 de abril dese mesmo ano foi elixido membro correspondente da Real Academia Galega, mais renunciou en 1975 ao entender que a institución non estaba á altura que esixía o momento histórico.
Río Elba
A conca do Elba está habitada por 24,5 millóns de persoas.
Manuel María
Últimos anos
Nas eleccións xerais de 1977 presentouse pola provincia de Lugo na candidatura do BN-PG. Nas eleccións municipais de 1979 presentouse como cabeza de lista á alcaldía de Monforte de Lemos, e foi nomeado concelleiro de Augas e Recollida do lixo. Tras non ser elixido nas eleccións ao Senado de 1982 en representación do BNG, abandonou a militancia política para se dedicar por completo á actividade literaria e cultural. Xubilouse como procurador en 1995, e en abril de 1998 foron vivir á Coruña, ao barrio de Monte Alto.
Foi membro activo da Asociación Socio-Pedagóxica Galega e da Asociación de Escritores en Lingua Galega, da que foi nomeado socio de honra en 1997. Participou na redacción do Manifesto de Poblet, que deu pé ao congreso Galeusca. No xornal A Nosa Terra escribiu a columna Andando a Terra baixo o pseudónimo de M. Hortas Vilanova. Unha das últimas campañas coas que colaborou foi coa de Burla Negra e a Plataforma Nunca Máis, a raíz do desastre do Prestige.
Volveu ingresar na RAG, desta volta como membro de número, o 15 de febreiro de 2003, por proposta de Xosé Luís Franco Grande, Ramón Lorenzo Vázquez e Xosé Luís Méndez Ferrín, pronunciando o discurso "A Terra Chá: poesía e paisaxe", respondido por Méndez Ferrín. Finou na Coruña o 8 de setembro de 2004, e logo do velorio no Panteón de Galegos Ilustres foi soterrado en Santa Isabel, Outeiro de Rei.
Obra poética
miniatura|300px|Placa na [[Praza Maior de Lugo: Sen metafísica poética digo o meu mensaxe: vivide. Sen berros que cheguen ás entrañas: vivide. Vivir sempre. ''Vivir agora, denantes e despois. ]]
Obra dramática
miniatura|Placa en homenaxe a Manuel María na súa casa da [[A Coruña|Coruña, cuns versos do poema "Galiza".]]
Obras colectivas
miniatura|300px|Estatua do escultor [[José Antonio Ferrer Diéguez (Ourense, 1970), inaugurada en Monforte de Lemos o 3 de agosto de 2006, co Colexio da Nosa Señora da Antiga ao fondo. A placa di: O POVO que deixa perder a súa palabra creada, herdada, usada, revelada, aquela que lle é propia e singular, a que é unicamente súa, está empobrecendo ó mundo e perpetrando o seu propio xenocidio. De OS LONXES DO SOLPOR, 1993 Manuel María.'' ]]
Recoñecementos
dereita|miniatura|Casa museo en Outeiro de Rei. En 1990 foi nomeado Fillo Adoptivo do concello de Monforte de Lemos, vila que nomeou unha rúa co seu nome en 1997, ao igual que xa fixera Lugo en 1994. En 1994 recibiu o Pedrón de Ouro, e o 15 de setembro de 1995 a AS-PG organizou unha homenaxe no marco das XIX Xornadas do Ensino. O 31 de maio de 1997 a AELG celebrou en Outeiro de Rei a homenaxe ó Escritor na súa Terra. Púxoselle o seu nome á Casa da Cultura de Foz. Manuel María é un dos poetas galegos máis musicados, entre outros gravaron poemas seus como O Carro, María Manuela, Suso Vaamonde, Fuxan os ventos, A Quenlla ou Chorimas. Os concellos de Outeiro de Rei, Lugo, A Pobra do Caramiñal e Monforte de Lemos adicáronlle rúas nos seus rueiros. En 2006 creouse o Premio Manuel María de Literatura Dramática Infantil. O 7 de setembro do 2013 inaugurouse a súa casa-museo en Outeiro de Rei, a Casa das Hortas, e o 4 de xullo de 2015 anunciouse que se lle adicaría o Día das Letras Galegas de 2016. Os outros candidatos eran Ricardo Carballo Calero e Xela Arias.
Foille adicado un Hectómetro literario no Paseo dos Soños vilalbés,
CDU Granada
O Club Deportivo Universidad de Granada é unha entidade polideportiva vencellada á Universidade de Granada con seccións de rugby masculino e feminino, de voleibol masculino e feminino, de balonmán feminino e de natación. Entre as súas instalacións conta cun campo de rugby e un pavillón no Campus Universitario de Fuentenueva, e cun pavillón no Campus Universitario de Cartuja.
Balonmán
A sección feminina de balonmán do CDU compite na segunda división nacional, a División de Honra Prata.
Natación
A sección de natación do CDU Granada naceu en 1996 e ó pouco tempo uniuse coa Asociación Cultural y Deportiva Estrella de las Nieves, dando como resultado o Club Deportivo Estrella de las Nieves. Coas instalacións da universidade e uns 100 deportistas é un dos clubs de natación de referencia en Andalucía.
Rugby
miniatura|dereita|Campo de rugby de Fuentenueva. A sección de rugby do CDU Granada naceu en 1969 e ten competido na máxima categoría a nivel nacional durante cinco tempadas: 1978/79, 1979/80, 1980/81, 1998/99 e 1999/00. Así e todo, a maioría da súa historia ten competido na segunda categoría do rugby español. Na tempada 2015/16 o equipo sénior masculino descendeu a categorías rexionais, de xeito que en 2016/17 tanto a sección masculina como a feminina participarán na primeira división andaluza. O CDU Granada Rugby xoga os seus encontros como local no Campo de rugby de Fuentenueva, sito no centro da cidade, a carón da estación de ferrocarril de Granada. O campo carece de bancadas agás nun dos fondos.
Voleibol
As seccións masculina e feminina de voleibol do CDU Granada estiveron situadas nas primeiras categorías a nivel nacional nos últimos anos. O equipo feminino xogou na Superliga entre 1994/95 e 2005/06 acadando dous subcampionatos de liga (1998 e 2001) e tres terceiros postos. O equipo masculino tamén xogou na Superliga até 2008, ano no cal a universidade tomou a decisión de renunciar a todo tipo de profesionalismo dentro do club, apostando por un modelo formativo. Malia iso, a sección feminina compite no grupo B da Superliga 2, e dicir, na segunda división do voleibol feminino nacional.
Terremoto de Ossa de Montiel de 2015
250px|thumb|A localidade de [[Ossa de Montiel, en xuño de 2013.]] O terremoto de Ossa de Montiel do 23 de febreiro de 2015 sacudiu principalmente a localidade albaceteña de Ossa de Montiel, situada en Castela-A Mancha (España), ás 17:16 hora local (16:16 UTC). Os seus efectos sentíronse por gran multitude de cidades do centro da península ibérica, entre elas, na capital española, Madrid. Tivo unha magnitude de 4,6 na escala de magnitude de momento e produciuse na mesma falla que o sismo que asolou Lorca (Murcia) en 2011, que atravesa a Meseta Central. Trátase do tremor máis intenso en España dende 2012.
O hipocentro encontrouse a 17 quilómetros de profundidade. Minutos despois das 17:27 hora local, rexistrouse unha réplica de 2,5 graos na escala de Richter, a 19 km de profundidade. Unha hora despois, detectouse outra de 3,1 graos na mesma escala, e o seu epicentro localizouse moi preto do primeiro.
Segundo informaron fontes oficiais, non houbo danos materiais nin estruturais, salvo incidentes de carácter «leve», como desprendementos sobre vehículos. Os efectivos de Protección Civil non informaron de ningún efecto de consideración ao Instituto Xeográfico Nacional.
Fracturación hidráulica
Na zona próxima ao terremoto, hai concedidas tres licenzas de fracturación hidráulica ou 'fracking' dende 2012. A empresa licitadora, Oil and Gas Capital, confirmou que non iniciara ningunha sondaxe na zona, desmarcándose totalmente das posibles causas do terremoto.
A Veiga, Samarugo, Vilalba
A Veiga é un lugar da parroquia de Samarugo, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Profesor titular de escola universitaria
No sistema universitario español, e até hai poucos anos, un profesor titular de Escola Universitaria era un docente pertencente ao corpo de funcionarios do Estado, que tiña plena autonomía docente e, ademais, se posuía o título de doutor, plena autonomía investigadora.
Segundo a Lei Orgánica 6/2001, de 21 de decembro, de Universidades, coñecida como LOU, que entrou en vigor o 13 de xaneiro de 2002. modificada pola Lei Orgánica 4/2007, de 12 de abril, pola que se modifica a Lei Orgánica 6/2001. pare acceder a unha praza de profesor titular de Escola Universitaria debíase pasar previamente por un proceso de habilitación, un exame a nivel nacional que habilitaba ao candidato a presentarse a prazas de titular a calquera universidade española. A diferenza doutros tipos de profesor universitario, non debía cunprir o requisito de ser doutor.
Na actualidade, despois da reforma universitaria promovida polo Real Decreto 1393/2007, de 29 de outubro, que establece a ordenación das ensinanzas universitarias oficiais para a harmonización dos sistemas universitarios exixida polo proceso de construción do Espazo Europeo de Educación Superior (EEES), este título desapareceu.
El Periódico (Noia)
Historia e características
Apareceu o 22 de novembro de 1887.
Julio Castelo Pérez
Julio Castelo Pérez, nado en Mariz (Guitiriz) en 1916 e finado en Lugo en 1984, foi un político galego.
Traxectoria
Foi fillo do que era cura da parroquia de Mariz. Aos poucos meses de nacer, a súa nai refixo a vida casando e a raíz do matrimonio desentendeuse do neno, que foi criado por uns curmáns. De ideas comunistas, co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 refuxiouse nos montes da parroquia. Delatado por un chivato xunto con outros fuxidos, foi xulgado na Coruña por traizón e condenado a cadea perpetua. Ingresou na prisión de San Cristóbal en febreiro do 1937. Participou na fuga do cárcere xunto a outros 800 reclusos. Conseguiu a prisión atenuada en agosto do 1940. Volveu a súa terra onde formou unha familia. Morreu dun ataque o corazón no Hospital Xeral de Lugo en 1984.
Club Deportivo Santurtzi
O Club Deportivo Santurtzi Kirol Elkartea é un club de fútbol español. Fundouse en 1952 e compite na Terceira División Española.
The Dodos
The Dodos é unha banda estadounidense de indie rock formada en 2005 de Meric Long e Logan Kroeber. A súa música é unha mestura de estilos retro con guitarras punk/rock fortes, sons sintéticos, erráticos e estridentes, ós que se une unha voz melancólica. A banda formouse no ano 2005.
Chaley
Chaley é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Vilaia de M'Sila
M'Sila (tamén Msila, M'sila ou MSila) (en lingua árabe]]ولاية المسيلة) é unha provincia (wilaya) do norte de Alxeria. Posúe unha poboación de arredor dun millón de persoas, mentres que a súa capital, tamén chamada M'sila, alberga 100.000 persoas.
Divisións administrativas
A provincia divídese en 15 distritos (daïras), dos que se debullan 47 communes ou municipios.
Historia de Buenos Aires
A cidade de Buenos Aires foi fundada na desembocadura do Río da Prata o 2 de febreiro de 1536 polo conquistador Pedro de Mendoza. Bautizouna co nome de «Nuestra Señora Santa Maria del Buen Ayre», e despois Juan de Garay nomeouna «Santísima Trinidad y Puerto de Nuestra Señora del Buen Ayre».
Primeira fundación
miniatura|300px|Mapa de Buenos Aires poco despois da súa fundación.
En 1536, Pedro de Mendoza funda a cidade moi probablemente no actual Parque Lezama, por riba dun brazo do Riachuelo (hoxe barrio de Boca) na súa desembocadura no Río da Prata. Era unha posición ben defendible polas barrancas cara aos ríos que a arrodeaban. Os españois constrúen un forte moi precario en terra de 150 varas de lado e dous metros de alto, con foso e empalizada*.
Os constantes ataques dos indíxenas, enfermidades e falta de provisións fixeron inviable o asentamento que foi abandonado en 1541. Non quedan vestixios.
Segunda fundación
Pero a coroa española precisaba unha saída protexida da rexión interior ao Atlántico. Encomendouse a Juan de Garay a tarefa, e en 1580 a leva a cabo desta vez un pouco máis ao norte da anterior, sobre o Río da Prata.
Vicerreinado e independencia
O desenvolvemento foi pequeno ata que en 1776, Buenos Aires é nomeada capital do Vicerreinado do Río da Prata. Dende o principio o porto habíase situado no Riachuelo e todos os intentos de construír peiraos no propio Río da Prata para grandes embarcacións co gallo do aumento de tráfico pola capitalidade non se levaron adiante durante o período colonial agás un embarcadoiro aos pes do forte, entre este e as Catalinas ao norte. Había tamén unha alameda coma lugar de paseo.
A partir de 1810 Buenos Aires convértese en sede do goberno da nova nación. Pero non é ata a metade do século cando comezan os cambios urbanos: en 1853 derrúbase o vello forte e no seu soar construirase unha nova aduana semicircular (1855) que recibe aos viaxeiros e mercadorías chegadas por dos longos peiraos que penetran no río buscando calado. A fachada da cidade complétase co Paseo de Xullo no lugar da antiga Alameda xunto ao río (actual av. Alem). No 1857 chega o ferrocarril.
Capital da República
O gran desenvolvemento da cidade, e da Arxentina, experimentado a fins de século ven da man da definitiva solución do seu status no país. En 1880 Buenos Aires convértese na capital da república coma distrito federal, cun considerable incremento da superficie administrada. Comeza entón unha época de construción de grandes infraestruturas e edificios representativos. Así, a primeira tarefa é a de deseñar un porto axeitado aos tráficos en continuo crecemento. O proxecto elixido, o de Porto Madero, afastará a cidade do río.
miniatura|570px|centro Nas primeiras décadas do século XX ábrense co mesmo criterio as diagonais norte e sur dende Praza de Maio, unindo a primeira (1913-31) o poder executivo co xudicial da Corte Suprema e o Obelisco na Avenida 9 de Xullo (1937), unha das arterias máis anchas do mundo que interxecta a todas as anteriores nun trazado paralelo ao curso do río e que se rematará xa nos anos sesenta. O Obelisco (1936) sitúase tamén no encontro desa avenida coa rúa Corrientes, que se anchea neses anos (1936), sendo unha das arterias vitais da metrópole. Dúas cuadras máis aló, cara ao norte, levántase o Teatro Colón (1908), un dos emblemas culturais de Hispanoamérica.
Xa en 1911 precísase unha ampliación portuaria, tal é o volume de tráfico acadado. Comezan para iso as obras do Porto Novo ao norte de Porto Madero. No 1914 inaugúrase a primeira liña de metro de Suramérica.
Nos últimos anos, estase a facer a completa rehabilitación de Porto Madero coma lugar de lecer, residencial e dotacional; e a recuperación da achegada marisma ata o río coma zona verde e reserva ecolóxica.
Traballo produtivo e improdutivo
O traballo produtivo refírese a aquel traballo que ten a capacidade de modificar o valor de uso das mercadorías ou de proporcionar servizos, xerando a riqueza material e non material que sostén á sociedade. Nun sistema socioeconómico capitalista, ademais, os capitalistas poden apropiarse de parte desa riqueza en forma de plusvalía.
Oshibori
miniatura|dereita|Oshibori, toalla de man xaponesa Un oshibori, tamén coñecido como otefuki, é unha toalla de man húmida, fría ou quente, que se ofrece nun restaurante ou salón de té no Xapón, e máis recentemente nos restuarantes asiáticos en xeral, estean ou non no seu país de orixe. Utilízanse para limpar as mans antes de comer e foron consideradas durante longo tempo un costume tradicional no Xapón. As oshibori frías son dadas en verán, mentres que as oshibori quentes son dadas en inverno. O termo oshibori escríbese habitualmente en hiragana; raramente utilízase o kanji.
Traballo produtivo e improdutivo
En contraposición, o traballo improductivo é aquel orientado ao mantemento da orde social baseado en clases sociais e que non xera riqueza por si só (como o goberno, as forzas armadas, o mantemento da propiedade privada ou as operacións financeiras entre outras).
Tanto o traballo produtivo como o improductivo poden ser asalariados, sendo a riqueza xerada polo produtivo a responsable do mantemento tanto dos traballadores produtivos como dos improductivos, así como da clase capitalista.
Trátase de conceptos centrais en economía política clásica cuxa concreción foi variando ao longo do tempo. Foron expostos primeiramente pola escola fisiocrática, para, máis tarde, ter importantes contribucións de Adam Smith e ser finalmente precisados pola crítica de Karl Marx e o posterior desenvolvemento da teoría marxista.
La Tormenta
La Tormenta foi un semanario editado en Monforte de Lemos en 1897.
Historia e características
Subtitulado Semanario político, literario y de intereses locales, apareceu en maio de 1897. Semanal, órgano da Unión Republicana de Monforte. Foi o seu fundador e propietario Baldomero Rodríguez e Manuel E. Delgado o seu director e principal redactor. Cesou en setembro dese ano, logo de que o Comité provincial de Lugo lle retirara o seu apoio.
Carisma
O carisma (do grego χάρισμα khárisma e χαρίζεσθαι kharízesthai, ‘agradar, facer favores’) é a capacidade de certas persoas de motivar e suscitar a admiración dos seus seguidores grazas a unha suposta calidade de "magnetismo persoal".
Carisma relixioso e movementos carismáticos
En relixión, particularmente en distintas confesións cristiás, denomínase carisma a un don ou talento, dado polo Espírito Santo a un crente para edificar espiritualmente a unha comunidade cristiá. Tamén se traduce a palabra grega kharisma como don gratuíto e relaciónase coa mesma raíz que kharis (graza).
Carisma no Novo Testamento
No Novo Testamento fálase de carisma pero non no sentido estrito que hoxe utiliza a Igrexa católica, en xeral designa aos dons de Deus e a Xesucristo, ao Espírito Santo e á divina graza. Segundo os teólogos católicos os carismas son concedidos para ser útiles á comunidade.
Carisma segundo o Concilio Vaticano II
Segundo o teólogo Michael Schmaus, o carisma ha de ordenarse á realización da vida eclesiástica e é propio tanto de segrares como de clérigos. Sen o carisma, a Igrexa habería de enquistarse nunha actividade soamente burocrática. Pero o carisma non é un privilexio exclusivo nin dos segrares nin dos clérigos. Se un dos dous estados o pretendese para si só, iso constituiría un desprezo do Espírito Santo que obra na Igrexa enteira.
Dentro do cristianismo recoñécense o Movemento carismático e a Renovación Carismática Católica.
Conferencia da Habana
A Conferencia da Habana foi un histórico encontro da mafia estadounidense e líderes da Cosa Nostra celebrado en 1946 na Habana (Cuba).
Historia
O encontro celebrouse durante a semana do 22 de decembro de 1946 no Hotel Nacional de Cuba. A conferencia, supostamente organizada por Charles "Lucky" Luciano, tivo lugar para discutir asuntos políticos, normas de actuación e intereses de negocio. A ela acudiron delegacións representando as familias do crime de todos os Estados Unidos. Considérase a esta conferencia como o encontro máis importante dende a conferencia de Atlantic City (Nova Jersey) de 1929.
Caroline Records
Caroline Records é un selo discográfico que comezou como unha subsidia de Virgin Records durante principios e mediados dos anos 70. O selo orixinalmente especializouse en poñer a prezo accesible discos de artistas principalmente de rock progresivo e jazz, que consideraban que non tiñan un gran tirón no mainstream ou atractivo comercial, pero que a miúdo tiñan un grande interese pola súa creatividade.
A súa primeira edición foi Outside the Dream Syndicate de Toni Conrad e Faust en 1973. O seu logotipo orixinal foi unha variación do dos "xemelgos" de Virgin deseñado por Roger Dean.
Tanto a súa rama británica como a estadounidense son subsidiarias de Caroline Music, que inclúe a Caroline Distribution e á súa vez pertence a EMI. Caroline ten ou tivo un feixe de selos subsidiarios como Astralwerks, Gyroscope, Caroline Blue Plate, Rocks the World, Scamp e Passenger.
Niñodaguia, Baltar
San Lourenzo de Niñodaguia é unha parroquia do concello de Baltar na comarca da Limia, na provincia de Ourense. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 56 habitantes (27 homes e 29 mulleres), 3 menos ca en 2010 (28 homes e 31 mulleres). En 2007 tiña 62 habitantes (31 homes e 31 mulleres), nove menos ca en 2000.
Cota láctea
A cota láctea foi unha normativa da Unión Europea, entón Comunidade Económica Europea, imposta en 1984 para limitar e controlar a produción de leite xa que as autoridades comunitarias interviñan mercando leite cando había sobreprodución ou os prezos eran baixos. Nas súas orixes o obxectivo era limitar o gasto público e controlar a produción, estabilizando os prezos e ingresos dos gandeiros. Tamén axudou a manter a actividade leiteira en rexións menos competitivas dos países europeos que tiñan garantido uns prezos fixos e unha produción.
O plan era manter estas limitacións durante cinco ano, finalmente duraría trinta anos, ata o 31 de marzo de 2015. En Galiza había 150 000 explotacións lácteas, en 2007 eran 15 300 e en 2018 o número de explotacións baixou a 7 700.
A cota láctea en Galiza
O inicio da cota láctea en Galiza supuxo unha limitación á produción leiteira. Primeiramente os produtores declararon a súa capacidade de produciren leite e foi limitado tanto o número de explotacións como a produción total. A desconfianza dos gandeiros fixo que moitos declarasen capacidades de produción menores, xa que temían que estes datos se empregasen para subir impostos. Incentivouse o peche das explotacións menos competitivas. Pequenos produtores con poucas vacas ou pouca capacidade. Estas limitacións supuxeron peches pero fixeron que outras explotacións fosen máis rendibles ata chegar a aumentar a produción. Este aumento de produción podía supoñer sancións por parte da Comunidade Europea e levou a que algúns produtores abandonasen as súas explotacións vendendo os seus dereitos para producir leite, que eran mercados por outras explotacións. Esta limitación na produción fixo que as empresas mercasen leite de fóra de Galiza que nalgúns casos se vendía como galego. O mercado español tiña un consumo de 9 millóns de toneladas de leite e a produción total era de 6,1 millóns de toneladas, 2,2 millóns de toneladas producidas en Galiza. Este mercado de cotas de leite tamén supuxo unha especulación no sector facendo que os pequenos produtores non puidesen ampliar cota chegando a ter que vender parte da súa produción á marxe dos circuítos legais e a prezos fóra do mercado, o que se coñecía como "leite negro."
En 2014 o Ministerio de Agricultura español calculou en Galiza que máis de 128 000 toneladas de produción superaban a cota láctea, o que implicaba unha multa de preto de 36 millóns de euros. As novas contas deixaban a sanción en 2,2 millóns de euros.
Movella grande
thumb |Gavia immer A movella grande ou mobella grande (Gavia immer) é unha especie de ave da familia das movellas (Gaviidae). Os adultos reprodutores teñen unha plumaxe cunha cabeza ancha e pescozo negros coas partes superiores dun ton verdoso ou purpúreo, denegrido ou gris denegrido, e partes ventrais brancas, excepto algunhas coberteiras negras debaixo da cola e ano. Os adultos non reprodutores son pardos con pescozo e cabeza negros marcados con marrón agrisado escuro; as súas partes superiores son pardas agrisadas escuras cun debuxo pouco claro de cadrados nos ombros, e as partes ventrais, parte inferior da cara, meixelas e garganta abrancazadas. Os sexos son de aparencia similar, aínda que os machos son significativamente máis grandes e pesados que as femias. Durante a estación reprodutora, viven en lagos e outras vías acuáticas do Canadá, norte dos Estados Unidos (incluída Alasca), e no sur de Groenlandia e Islandia. Ademais, un pequeno número reprodúcese en Svalbard e esporadicamente noutras partes do Ártico de Eurasia. As movellas grandes invernan en ambas as costas dos Estados Unidos chegando polo sur ata México, e no Atlántico ás costas europeas, incluíndo ás veces as costas galegas.
Comen unha ampla variedade de animais como peixes, crustáceos, larvas de insectos, moluscos e ocasionalmente plantas acuáticas. Tragan a maioría das súas presas baixo a auga, onde as capturaron, xa que se mergullan, pero algunhas que son moi grandes lévanas á superficie. Son reprodutores monógamos estacionais. Ambos os membros da parella traballan na construción do niño feito de herbas de pantano mortas e outras plantas que amontoan nas beiras con vexetación de lagos. Crían unha soa camada por ano e a posta consta dun ou dous ovos ovais marróns oliváceos con pintas marróns que son incubados durante 24 ou 25 días por ambos os proxenitores. As crías son alimentados polo pai e nai e empluman en 70 a 77 días. Os polos poden mergullarse e voan ás súas áreas de invernada antes de que se forme o xeo no outono.
É a ave provincial de Ontario (Canadá), e aparece na moeda canadense dun dólar, que popularmente se chama "loonie" (loon é o nome inglés desta ave) e tamén en series antigas de billetes canadenses de 20 dólares. En 1961 foi designada ave estatal de Minnesota e aparece na moeda conmemorativa dun cuarto de dólar correspondente a ese estado.
Taxonomía e nome
A movella grande é unha das cinco especies de movellas que constitúen o xénero Gavia, o único xénero da familia Gaviidae e da orde Gaviiformes. O seu parente máis próximo é outra especie de cabeza negra grande, a movella de bico branco (Gavia adamsii). Non se recoñecen subespecies de movella grande.
O zoólogo e mineralólogo danés Morten Thrane Brünnich foi o que primeiro describiu a movella gande en 1764, co nome de Colymbus immer na súa obra Ornithologia Borealis. O agora eliminado xénero Colymbus contiña os mergullóns ademais das movellas, e permaneceu en uso ata que a Comisión Internacional de Nomenclatura Zoolóxica intentou clarexar a nomenclatura en 1956 ao declarar que Colymbus era un nome suprimido e inapropiado para seguirse usando e estableceu Gavia, creado por Johann Reinhold Forster en 1788, como o nome de xénero válido para as movellas.
Existen varias especies fósiles de movellas desde o Plioceno, e ademais algúns espécimes do Plistoceno de California e Florida parecen representar unha paleosubespecie da movella grande actual.
Descrición
miniatura|En voo. A movella grande adulta pode medir de 69 a 91 cm de lonxitude cunha envergadura alar de entre 127 e 147 cm, é lixeiramente menor que a similar movella de bico branco. O seu peso pode variar de 3,2 a 4,1 kg. Como media mide 81 cm de longo, ten unha envergadura alar media de 136 cm, e un peso medio de 4,1 kg. A plumaxe reprodutora do adulto consiste nunha cabeza ancha e pescozo negros con brillos verdosos, purpúreos ou azulados. Ten un bico negro, ás veces coa punta clara, e ollos vermellos con iris vermello. O pescozo está rodeado dun característico anel negro e ten dous colares brancos de oito a dez curtas liñas na parte anterior superior do pescozo, e un visible colar de liñas brancas paralelas que forman un óvalo grande no lateral do pescozo. A parte central do pescozo anterior inferior é branco, e as partes laterais inferiores do pescozo teñen liñas lonxitudinais brancas que se converten en ringleiras de pequenas pintas e liñas negras que se fan moi estreitas. As partes superiores son denegridas ou grises denegridas, e cada pluma ten pequenas pintas brancas. A parte superior da á é denegrida e con pequenas pintas brancas nas coberteiras non primarias, mentres que a parte inferior da á é máis clara con cobreteiras brancas excepto as longas liñas do talo negras nas plumas axilares. As partes inferiores son brancas, pero con algo de negro nas coberteiras de debaixo da cola e ano. Ten un manto a cadros negros e brancos e unha cola anegrada. As patas son gris claras na súa metade interior e denegridas na metade externa, e as membranas entre as dedas dos seus pés palmados son de cor carne. miniatura|Movella grande engalando. esquerda|miniatura|240x240px|En [[Bodega Bay, California.]] A plumaxe non reprodutora do adulto é amarronada co pescozo e cabeza escuros marcados con marrón agrisado escuro. Os ollos están rodeados de branco, e as pálpebras son claras. O bico é principalmente gris claro, cun culmen e punta escuros, pero ao inicio da primavera a punta pode volverse máis branca. As partes inferiores, face inferior, meixela e garganta son abrancazadas. A parte anterior do pescozo é abrancazada, xeralmente formando unha amosega con forma de cuña nos lados do pescozo escuros, e pode por veces revelar un trazo sombrío do anel do pescozo ou un colar claro. Ten partes superiores grises amarronadas escuras cun padrón pouco claro de cadrados nos ombros e algunhas coberteiras das ás con pintas brancas, o cal normalmente está oculto cando se mergullan. O macho e a femia teñen aspecto similar, aínda que mostran dimorfismo sexual nas súas dimensións físicas, xa que o macho é meirande e significativamente máis pesado.
A movella grande distínguese da movella ártica (G. arctica) e da movella pequena (G. stellata) principalmente polo seu maior tamaño. Xeralmente ten unha fronte máis inclinada e unha parte anterior superior da cabeza protuberante, algo similar á da movella ártica. O bico é máis pesado e o dorso é máis claro que a parte traseira do pescozo. É máis difícil de distinguir da movella de bico branco, pero a súa plumaxe reprodutora ten máis marcas brancas no pescozo e os cadros do ombro adoitan ser máis pequenos; a plumaxe non reprodutora ten laterais do pescozo negros que contrastan máis abruptamente coas áreas claras e a cor do bico.
Muda
A plumaxe xuvenil escamosa mantense ata xaneiro ou febreiro do ano seguinte á eclosión, cando unha longa muda das plumas da cabeza e corpo lles dá unha aparencia máis adulta. Os adultos despréndense de todas as plumas de voo simultaneamente aproximadamente nesa época do ano, o que os deixa temporalmente incapaces de voar, antes de adquiriren a plumaxe reprodutora, pero as aves do segundo ano retardan esta muda substancial ata o verán. A plumaxe de inverno do adulto adquírese entre outubro e xaneiro por unha muda parcial principalmente das plumas da cabeza, corpo e cola.
Distribución e hábitat
As movellas grandes son principalmente neárticas e reprodúcense entre os 48° N e o Círculo polar ártico, localmente ao sur dos 40° N e ao norte dos 78° N. Durante a súa tempada reprodutora en primavera e verán, o máis común é que vivan en lagos e outras vías acuáticas do norte dos Estados Unidos e o Canadá, e no sur de Groenlandia, en Islandia, en Svalbard, en Jan Mayen e na illa do Oso de Noruega; e polo oeste en Alasca, e polo leste, moi raramente, en Escocia. Os seus hábitats de verán van desde lagos con bosque a lagoas da tundra. Os lagos deben ser grandes dabondo para que poidan engalar e botarse a voar, e proporcionen unha gran poboación de peixes pequenos. Os lagos profundos con augas superficiais cálidas, produtividade biolóxica relativamente baixa e baixa turbidez, onde os peixes que son as súas presas son doados de ver, son os hábitats nos que as movellas que van reproducirse crían con máis éxito os fillos. Para protexerse dos predadores, as movellas grandes prefiren lagos con illas e covas. Son visitantes raros das costas do océano Glacial Ártico. Mostran unha gran fidelidade polo sitio de cría.
Algunhas movellas grandes permanecen en Islandia todo o ano, aínda que a maioría migran. En Norteamérica invernan principalmente ao longo das costas do Atlántico norte e o nordeste do Pacífico, e moitas paran nos Grandes Lagos durante a súa migración. Migran de día, partindo unhas dúas horas despois da saída do sol e voando a altitudes de 1500 a 2700 m sobre o nivel do mar, sobre a capa convectiva e turbulenta de aire. En inverno poden verse nas costas de Norteamérica baixando polo sur ata Baixa California, Sonora, norte de Sinaloa, sur de Texas, e raramente no norte de Tamaulipas. No leste, varios milleiros delas invernan ao longo das costas europeas, probablemente procedentes de Islandia, Groenlandia e o Canadá. A súa área de distribución esténdese polo noroeste de Europa desde Finlandia a Portugal, e poden verse en Galicia, Asturias e o sur de España, así como no oeste do mar Mediterráneo nas costas de Cataluña, e Marrocos en África, aínda que só uns poucos centos viaxan ata o sur da península Ibérica. Aínda que a fidelidade polos sitios de invernada non se coñece ben, anualmente, os adultos obsérvanse regresando dos mesmos lugares de invernada no océano Pacífico (Morro Bay), o golfo de México (baía Barataria), o océano Atlántico (Maryland e Massachusetts), e o encoro de lago Pateros.
Usualmente invernas ao longo das costas e lagos interiores, baías, enseadas, e regatos, Hai aves que migran ao corpo de auga máis próximo que non se conxele en inverno: as movellas do oeste do Canadá van ao Pacífico, as movellas dos Grandes Lagos á rexión do golfo de México, as movellas do leste do Canadá van ao Atlántico, e algunhas van a grandes enseadas de lagos e encoros. Aparecen na maioría das augas interiores dos Estados Unidos. Na costa de Carolina do Sur, costa do golfo adxacente ao mango de Florida, e litoral atlántico desde Massachusetts a Maine danse algunhas das maiores concentracións de movellas grandes. Rexístranse aves errantes ocasionais no interior de México, en San Luis Potosí e Coahuila, e mesmo en Chiapas e Oaxaca no sur. Son accidentais no norte do Xapón e nas illas do Comandante do noroeste do Pacífico, e en Cuba no Caribe.
Comportamento
miniatura|Nadando A movella grande é un experta nadadora, que captura as súas presas baixo a auga mergullándose ás veces ata 60 m. Cos seus grandes pés palmados, a movella grande é un predador perseguidor subacuático eficiente e destro mergullador. Necesita unha gran distancia de carreira para acumular momento par engalar e botarse a voar, e é torpe en terra, deslizándose sobre o seu ventre e empurrándose cara adiante coas patas. A súa torpeza en terra débese a que as patas están situadas moi atrás no corpo; os seus músculos pélvicos están ben desenvolvidos, o que é ideal para nadar pero non son nada axeitados para camiñar. Cando ameriza, deslízase sobre a auga co ventre para perder velocidade, en vez de frear cos pés, de novo porque estes están situados moi atrás. A movella grande nada e mergúllase moi ben, e voa moi aceptablemente durante centos de quilómetros durante a migración. Voa co pescozo estendido, xeralmente emitindo un son trémolo particular que pode usarse para identificalo. A súa velocidade en voo é de ata 120 km/h na migración.
Alimentación
miniatura|Alimentándose
Os peixes supoñen o 80% da dieta da movella grande. Aliméntase de peixes de ata 26 cm de lonxitude, como ciprínidos, catostómidos, Dorosoma, Ambloplites rupestris, alosas, lucios, peixes brancos diversos, Sander canadensis, Sander vitreus, Ameiurus nebulosus, Lepomis gibbosus, lotas, Lepomis macrochirus, Pomoxis annularis, Pomoxis nigromaculatus, Osmerus mordax e outros ciprinodontiformes. Os exemplares novos comen mormalmente pequenos ciprínidos, e ás veces insectos e fragmentos de vexetación verde. A dieta en auga doce consiste principalmente en lucios, perciformes, cetrárquidos e troitas; a dieta en auga salgada consiste maiormente en Sebastes, peixes planos, salmóns, arenques, esciénidos, burros e ateriniformes. Cando hai escaseza de peixes ou son difíciles de capturar, depredan cangrexos e outros crustáceos, caracois e outros moluscos, smesugas e outros anélidos, larvas de insectos, ras e de cando en vez materia vexetal de plantas acuáticas, como Potamogeton, raíces, musgos, brotes de salgueiros, sementes, e algas. Tamén se observou que en ocasións comen crías de pato.
Reprodución
miniatura|Nun niño á beira da auga en Maine miniatura|Ovo A movella grande é monógama estacionalmente; as parellas que se forman permanecen xuntas durante toda a tempada reprodutora e sepáranse cando migran en inverno. As parellas empezan a reproducirse aos dous anos de idade, e os lazos de parella persisten ata o final da tempada reprodutora. A copulación ten lugar nas ribeiras, a miúdo no sitio de nidación, repítena diariamente ata que poñen os ovos. O cortexo que a precede é moi simple, cun mutuas inmersións dos peteiros e mergullos de todo o corpo. As exhibicións que fan ante os intrusos, como saltar baixando a cabeza (unha alternacia de posturas de esgrima e inmersión de peteiros ) e correr sobre a auga (correr pola "superficie da auga coas ás dobradas ou medio estendidas e bater as ás coa mesma velocidade coma cando van engalar" ) son a miúdo malinterpretadas como se fosen o cortexo. miniatura|Adulto con poliños A nidación empeza normalmente a inicios de maio, e macho e femia constrúen o niño xuntos. A maioría dos sitios de nidación encóntranse en illas en vez de na costa principal. A parella reclama un territorio dunhas 24 a 80 ha e vixíao intensamente, incluso de noite, defendéndoo e marcándoo física e vocalmente. Entre o 16 e o 33% das loitas territoriais entre machos acaban coa morte da ave desprazada debido ás feridas. Debido a esta agresiva defensa territorial que fan os adultos reprodutores, é improbable o parasitismo de posta. O niño ten uns 56 cm de ancho e constrúese con herbas de pantano mortas e outras plantas indíxenas, e sitúano nun montículo nas costas con vexetación de lagos de máis de 3,7 ha. Despois dunha semana de construción a final da primavera, un dos membros da parella sobe á parte superior do niño e moldea o seu interior coa forma do seu corpo. Os sitios de nidación reutilízanse anualmente, e os estudos suxiren que nas seguintes reutilizacións teñan máis éxito na cría dos fillos que no intento inicial. Baseándose en varios estudos, a media de éxito reprodutor é dun 40%, e maioría das crías que eclosionan sobreviven debido aos coidados parentais.