cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Talavera de la Reina
Economía
Talavera atópase situada como punto central da zona de regadíos do Alberche, polo que a súa horta é rica e dunha gran calidade, cultivándose principalmente verduras, froitas de tempada (sandía, melón, tomates), orxo, forraxe para animais.
Actualmente a cidade derivou ao sector terciario converténdose na cidade comercial máis importante da rexión. Outros produtos que salientan son os derivádevos do coiro, ferro, artigos de caza.
Nos últimos anos produciuse unha explosión no sector da construción, debido á situación estratéxica da cidade entre Madrid e Lisboa. A conexión coa capital a través de autovía e a futura liña de Tren de Alta Velocidade que lle conectará con Madrid en media hora e con Lisboa en dúas horas fixo medrar as expectativas da cidade.
O campus da Universidade de Castela-A Mancha, contribuíu a dotar á cidade dun potencial educativo importante.
Deportes
No referente a clubs, o principal equipo é o Azulejos Ramos Talavera militante da división de prata da LNFS do fútbol sala español (segunda categoría).A súa antecesor o Castilla-La Mancha Talavera foi campión de Europa. Tamén hai que destacar ao Talavera Club de Fútbol, que competeu en todos os grupos da Segunda División B Española e xoga no Estadio El Prado. Tamén conta Talavera de la Reina coa Unión Deportiva Talavera, que xoga no Estadio Diego Mateo Zarra e compite na Primeira Autonómica Preferente Grupo II. Actualmente, o equipo máis laureado da cidade, a nivel nacional, como club, e a nivel internacional polos seus deportistas, como seleccionádevos nacionais, é o Club de Piragüismo Talavera-Talak.
No que se refire a deportistas, os principais son:
Gastronomía
miniatura|Nenas con traxes típicos de Talavera A gastronomía talaverana é moi apreciada, e isto recoñécese polas múltiples restaurantes da cidade e toda a súa comarca. A gastronomía ten unha certa achega árabe aínda que é en definitiva a propia da terra castelá. Se fundamenta nos produtos de seu fértil horta e nos pratos de caza.
O río Texo deu durante séculos pratos tan exquisitos como exóticos, algúns deles son as anguías en salsa de tomate,a carpa, as ancas de placa vibratoria, ou os peixes escabechados que se fan en tortilla para a romaría de Santa Apolonia, cada nove de febreiro.
Un prato por antonomasia da gastronomía talaverana son as caras, uns pequenos feixóns guisados con verduras crúas e chourizo. Antigamente foron moi recoñecidos os caldos talaveranos se ben, nos últimos tempos algunhas bodegas comezan a recuperar aquela memoria de bos viños acadando algúns deles fama internacional como o Solaz de Osborne, o Señorío Malpica ou o Dominio de Valdepusa.
Carniola Branca
miniatura|250px|dereita|Localización da Carniola Branca en Eslovenia. miniatura|250px|dereita|Vista do río Kolpa, na Carniola Branca. A Carniola Branca (en esloveno Bela Krajina, en alemán, Weißkrain) é unha rexión tradicional de Eslovenia, situada no sueste do país, na fronteira con Croacia.
As súas cidades máis importantes son Metlika, Črnomelj e Semič, e o seu principal río é o Kolpa, que fai de fronteira entre Eslovenia e Croacia.
É unha importante rexión vitivinícola e os seus viños son moi apreciados.
O Castro, As Varelas, Melide
O Castro é un lugar da parroquia das Varelas no concello coruñés de Melide na comarca da Terra de Melide. Segundo o padrón municipal (INE 2018) non ten habitantes.
Paco Mivida
Francisco Álvarez García, nado en Mera (Oleiros) o 18 de abril de 1938, é un humorista galego, máis coñecido co nome artístico de Paco Mivida.
Traxectoria
Actor, humorista e conta contos, dende moi novo dedicouse á actividade teatral na súa vila natal. No ano 1987 gañou o concurso televisivo O mellor, o que lle abriu as portas a moitos outros programas con contidos humorísticos da TVG como Supermartes ou Luar.
Variable estatística
Clasificación das variables
Nun estudo científico, podemos clasificar as variables segundo a escala de medición ou a influencia que asignemos a unhas variables sobre outras.
Reino de Holanda
O Reino de Holanda 1806 - 1810 (en neerlandés: Koninkrijk Holland) foi instaurado por Napoleón Bonaparte como un Estado satélite para o seu terceiro irmán, Luís Bonaparte, cuxa función era controlar os Países Baixos.
O nome da súa provincia principal, Holanda, é utilizado aínda na actualidade como sinónimo dos Países Baixos para nomear ao país enteiro.
Historia
O Reino de Holanda xurdiu en 1806 cando Napoleón, xa convertido en emperador, transformou a República Bátava, unha República irmá da Primeira República Francesa, en monarquía, concedendo a súa coroa ao seu irmám menor Luís Bonaparte.
Noutrora
Noutrora é o sexto álbum de estudio do grupo galego de folk Fuxan os Ventos. Foi publicado en 1984, baixo o selo Fonomusic.
Reino de Holanda
Historia
O reino cubría unha ampla zona dos actuais Países Baixos, coa excepción de Limburgo e partes de Zelandia, que eran territorios franceses; a Frisia oriental (actualmente en Alemaña) tamén era parte do Reino.
Luís non satisfixo as expectativas do seu irmán o emperador, xa que tentou pór por diante os intereses neerlandeses antes que os intereses do seu irmán, e o reino disolveuse en 1810 despois de que os Países Baixos foran anexionados por Francia, e incorporados ao Primeiro Imperio Francés.
Fin do Reino e evolución posterior
En 1813 os holandeses rebeláronse e expulsaron aos franceses. Aceptouse que o novo goberno tería que ser dirixido por Guillerme Federico, príncipe de Orange e fillo de Guillerme V. Tamén se decidiu que consolidaría a súa posición se os propios holandeses lle outorgaban ese poder. A instancias dun goberno provisional, o Príncipe de Orange regresou aos Países Baixos o 30 de novembro dese ano. Esta manobra foi apoiada polo Reino Unido, que trataba de fortalecer aos Países Baixos e dificultar posíbeis ataques futuros por parte de Francia. O 6 de decembro Guillerme foi proclamado príncipe soberano hereditario (rexeitara o título de rei). En 1814 os Países Baixos Austríacos (a actual Bélxica) foron engadidos aos seus dominios. En 1815, despois da derrota definitiva de Napoleón, na batalla de Waterloo, no Congreso de Viena (1815), constituíuse o Reino Unido dos Países Baixos, e Guillerme de Orange-Nassau aceptou o título de rei, como Guillerme I dos Países Baixos. O novo reino incluía os actuais estados de Bélxica e Luxemburgo (tamén recibiu o título de Gran Duque de Luxemburgo). Ambos os países permaneceron separados malia compartiren un monarca común.
O novo reino proclamuse o 16 de marzo de 1815, data en que o príncipe soberano dos Países Baixos Unidos, Guillermo Federico de Orange-Nassau, dixo e toma
Escudo de armas
Luís Bonaparte, o irmán de Napoleón, instaurouse como Rei de Holanda o 5 de xuño de 1806. Nun principio, o escudo de armas do novo reino ía parecerse ao do Reino de Italia: unha aguia levando un escudo, neste caso o dos Países Baixos Unidos, o león coroado rei.
En decembro de 1806, Renodi deseña o novo escudo en París, coa aguia napoleónica e o león. Ao redor do escudo estaba o mandato francés da Grand Aigle e por detrás o típico na heráldica napoleónica: os cetros cruzados e por riba do escudo a estrela de Napoleón.
O 20 de maio de 1807, o rei Luís —agora chamado Lodewijk— altera o escudo de armas, engadindo un casco, substituíndo a estrela do seu irmán e quitando o mandato da Grand Aigle polo texto en neerlandés Eendracht maakt macht (en galego: A unión fai a forza). Como exemplo da innovación da heráldica napoleónica son as dúas mans que saen das nubes detrás do escudo con espadas, designando ao Rei Luís como Connétable de France (Condestábel de Francia).
Pedro Martul Rey
Pedro Martul Rey, nado en Santa Baia de Camba (Rodeiro) o 3 de xullo de 1909 e finado en Santiago de Compostela o 18 de maio de 1982, foi un profesor e escritor galego.
Traxectoria
Realizou estudos universitarios en Santiago de Compostela. Casou con María de los Ángeles Tobío Fernández en 1931 e trasládanse a Madrid, onde traballou durante un tempo no Centro de Estudios Históricos. Gañou as oposicións a catedrático de ensino medio e trasladouse a Monforte de Lemos. Durante ese tempo tivo algunha actividade política participando en mitins. O golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 colleuno en Madrid. Permaneceu uns meses na cidade, e despois trasladouse a Valencia e finalmente a Orihuela, onde foi profesor de ensino medio. En 1938 foi destinado á Escola de Xefes e Oficiais de Carabineiros de Caldes de Montbui. Dende alí cruzou os Pireneos por Le Perthus coa súa muller e o seu primeiro fillo, Pedro, en xaneiro de 1939.
Despois de pasar varios meses nos campos de refuxiados de Montpellier e Argelès sur Mer, reuniuse coa súa muller en Monte Limar e deciden marchar a América. Dende Bordeos embarcaron no Ipanema rumbo a México, chegando a Veracruz en xullo de 1939. En México foi director, fundador e profesor do Instituto Hispano-Mexicano Ruiz de Alarcón, establecendo tamén unha forte amizade co presidente mexicano Lázaro Cárdenas. Relacionouse ademais con outros intelectuais vinculados a institucións culturais, como Ventura Castro Leal, Silvia Herzog, Vicente Leñero, Espinosa Meireles ou outros de distinta significación como Lombardo Toledano ou Alfonso Reyes. Asistiu con frecuencia ás reunións que se organizaban na casa de Indalecio Prieto. Co peche do Instituto ao redor do ano 1943 pasou a ser profesor da Escola Superior de Guerra en México D.F.. Nos últimos anos do exilio comezou a dedicarse ao negocio dos seguros, actividade coa que seguiu cando regresou a Galicia en 1948.
Residiu na Coruña até 1955, ano no que se trasladou a Santiago de Compostela. Dende 1949 traballou na empresa de seguros Galicia S.A., ata que se reincorporou como profesor de Ensino Secundario no Instituto Xelmírez de Santiago en 1961. Neses anos publicou artigos nos xornais La Voz de Galicia, El Correo Gallego e La Región.
É pai de Luís Martul Tobío.
Bacurín, Lugo
San Miguel de Bacurín é unha parroquia do concello de Lugo na comarca de Lugo, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 70 habitantes, deles 28 eran homes e 42 eran mulleres, o que supón unha diminución de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Patrimonio
A igrexa de San Miguel de Bacurín foi construída a finais do século XII, ten planta de nave única e ábsida semicircular.
Lorena
A Lorena (en francés e en lorenés: Lorraine, en alemán: Lothringen) é unha rexión de Francia que linda con Alemaña, Bélxica e Luxemburgo.
Administración
O Conseil Régional de Lorraine (goberno rexional) é membro da cooperación interrexional transfronteriza «Saar-Lor-Lux», xunto con Luxemburgo, os estados federados alemáns do Sarre e Renania-Palatinado e a Valonia, en Bélxica.
A sede do Conseil Régional encóntrase en Metz. A rexión está marcada por unha forte rivalidade entre Metz e Nancy.
Cultura
Pola súa posición xeográfica, a Lorena foi un lugar de intercambios culturais privilexiado entre Francia e as culturas xermánicas. Así, numerosas innovacións fixeron a súa entrada na Lorena antes de estenderse polo resto de Francia (música, gastronomía etc.). O esplendor cultural lorenés empezou no Renacemento, antes de ser o berce de movementos culturais orixinais, entre os cales o máis famoso seguramente é o Art Nouveau, levado a Francia pola Escola de Nancy.
Emblema de Sri Lanka
O emblema de Sri Lanka é un dos símbolos oficiais do país, e foi adoptado oficialmente en 1972. Na parte central deste escudo figura un león amarelo ou dourado que porta unha espada e que está no interior dun círculo de cor vermella cun bordo composto por pétalos dourados da flor de loto. Os pétalos de loto están rodeados por unha coroa de espigas de arroz que medran nun recipiente da parte inferior do escudo. A carón deste recipiente aparecen a Lúa e o Sol, que son símbolos de lonxevidade.
Na parte superior do escudo figura o dharmachakra, o "torno do Destino" que é un símbolo budista. O león armado coa espada tamén aparece representado na bandeira nacional, e é un símbolo adoptado do estandarte que tivo o desaparecido Reino de Kandy.
La Fatarella
La Fatarella é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Terra Alta.
El Noticiero Gallego (Santiago de Compostela)
El Noticiero Gallego foi un periódico editado en Santiago de Compostela entre 1918 e 1920.
Historia e características
Subtitulado Diario de Santiago, apareceu o 2 de decembro de 1918. Veu substituír a Gaceta de Galicia. Estaba dirixido por Ramón Rivera Torres. Entre os seus redactores figurou Ramón Fernández Cobas. Cambiou o subtítulo por Diario de la mañana o 18 de outubro de 1919. Cesou a súa edición non antes de xuño de 1920.
Eduardo Parrado
miniatura|Escultura ó emigrante en Sada, obra de Euduardo Parrado.
Eduardo Parrado Conde, nado en Santiago de Compostela o 5 de xaneiro de 1921 e finado o 7 de maio de 2003, foi un escultor galego, discípulo de Francisco Asorey.
Entre a súa obra destaca un cruceiro dedicado ao rei Xoán Carlos I para o Palacio da Zarzuela (1972), o monumento das Palilleiras de Camariñas (1985) e o monumento do Emigrante en Sada.
Recibiu a Medalla de Bronce da Cidade de Santiago ó Mérito Artístico. En 2001 o concello de Santiago de Compostela púxolle o seu nome a unha praza do barrio de Santa Marta, a escasos metros da súa casa
Lugares de Friol
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Friol.]] miniatura|350px|dereita|Parroquias de Friol. Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Friol
Ornitorrinco
miniatura|250px|Primeiro plano dun ornitorrinco. O ornitorrinco (Ornithorhynchus anatinus), do grego: ornitho, ave + rhynchus, bico; e do latín: anati, pato + inus, semellante a: "con bico de ave, semellante a pato") é un mamífero semi-acuático endémico da parte leste de Australia e a illa de Tasmania.
É o único representante vivo da familia dos ornitorrínquidos e a única especie do xénero Ornithorhynchus.
É un dos catro representantes, xunto coas equidnas, da arcaica orde dos monotremas, os únicos mamíferos que poñen ovos no canto de dar á luz crías vivas, a especie é monotípica. É o animal emblema do estado de Nova Gales do Sur.
O ornitorrinco ten costumes crepusculares e/ou nocturnos. Carnívoro, aliméntase de insectos, vermes e crustáceos de auga doce. Posúe diversas adaptacións para a vida en ríos e lagoa, entre elas as membranas interdixitais, máis prominentes nas patas dianteiras. É un animal ovíparo, cuxa femia pon arredor de dous ovos, que incuba durante aproximadamente dez días nun niño especialmente construído. Os monotremados recentemente eclodidos presentan un dente similar ao das aves (un carúnculo), utilizado na apertura da casca; os adultos non posúen dentes. A femia non ten mamas e o leite é directamente lambido dos poros e sulco abdominais. Os machos teñen esporóns velenosos nas patas, que son empregados principalmente para a defensa territorial e contra os depredadores.
A estraña aparencia deste mamífero desconcertou os científicos cando se descubriu (mesmo se considerou unha falsificación dun taxidermista). O ornitorrinco é un símbolo de Australia, foi a mascota de varios eventos nacionais, e aparece no reverso da moeda australiana de 20 centavos. Recentes investigacións están a secuenciar o xenoma do ornitorrinco e investigadores xa descubriron varios xenes que son compartidos tanto con réptiles como coas aves. Pero preto dun 82% dos seus xenes son compartidos con outras especies de mamíferos xa secuenciadas, como o can, as ratas e o home.
Taxonomía e nomenclatura
Cando o ornitorrinco foi descuberto por primeira vez polos europeos en 1789, o capitán John Hunter, o segundo gobernador de Nova Gales do Sur, enviou un debuxo e a pel dun exemplar para o Reino Unido.
O nome científico Ornithorhynchus deriva da palabra grega ornithorhynkhos (ὄρνις, -ιθος, paxaro, e ῥύγχος, bico, peteiro) e anatinus, do latín «semellante a un pato».
Estudos moleculares e fósiles suxiren que a liñaxe do ornitorrinco se separou das equidnas hai 19-48 millóns de anos. Hai rexistros fósiles da especie que datan do Plistoceno en diversos lugares da Australia e Tasmania, todos dentro dos límites actuais de distribución da especie, agás un rexistro no lago Tandou, no oeste do río Darling.
Características
Presenta unha lonxitude duns 40–60 cm, o rabo pode chegar ata os 15 cm e ten un peso entre 0,8 e 2,5 kg. O seu tempo de vida é duns 30 anos. As súas características singulares son o peteiro similar ao do parrulo, o seu andar como o dun réptil e o rabo plano, algo escamoso, parecido ó dun castor, polo que se converte nunha criatura moi recoñecible. A pelaxe cor ameixa ten unha textura semellante ao veludo, polo que recorda á dunha toupa. O pico furgador é moi sensible tanto ao tacto como aos sinais eléctricos transmitidos pola auga provenientes dos músculos da súas presas. Ten unha alta densidade de glóbulos vermellos no sangue, o que lle permite mergullarse profundamente para perseguir a súa presa. Aínda que son solitarios, en certas áreas comparten o medio con outros da súa mesma especie. Con todo, na época de apareamento, os machos defenden os seus territorios e teñen un esporón velenoso en cada pata traseira, co cal tratan de ferir aos seus rivais. Este veleno é case tan mortal como o das serpes máis velenosas. Isto transforma o ornitorrinco nun dos poucos animais con penuxe que son velenosos. O ornitorrinco vive nun tobo ás beiras da auga, xeralmente duns 5 metros de longo, pero pode chegar ata uns 30 metros.
Logo dun período de xestación dun mes, a femia incuba durante 10 días a súa niñada dun ou dous ovos de casca branda, similar ao coiro. Unha vez que as crías rompen a casca, aléitaas durante uns 3 ou 4 meses no tobo, deixándoas encerradas ata 38 horas mentres sae en busca de alimento. O ornitorrinco alimenta a súa cría con leite como un mamífero normal. Con todo, a diferenza doutros mamíferos, non ten mamas para alimentar as súas crías, senón que o leite sae duns poros do seu abdome.
Garmarna
Garmarna é un grupo musical sueco de folk rock nórdico. As súas cancións son principalmente baladas escandinavas antigas.
Legazpi
250px|miniatura|Praza de Legazpi Legazpi é un concello da provincia de Guipúscoa, en Euskadi. Atópase na comarca de Goierri, a 55 km de Vitoria, 64 km de Donostia e 75 km de Bilbao.
O seu termo municipal ten unha extensión de 208,78 km². Limita ao norte con Antzuola, Urretxu e Zumarraga, ao oeste con Oñati, ao sur con Zegama e a parzonería de Altzania, e ao leste con Zerain, Mutiloa e Gabiria. Tiña en 2015 unha poboación de 8.521 habitantes.
Manga (náutica)
miniatura|dereita|300px|Gráfico coas medidas para describir un barco. A medida "b" representa a manga. En náutica, manga é a medida do barco no sentido transversal, é dicir, dunha banda á outra (de estribor a babor). Mídese na parte máis ancha do barco (caderna mestra) e indicada polo disco Plimsoll ou marca de francobordo. Ao igual que na eslora, poden existir variacións desta dimensión dependendo das formas do barco e onde sexa medida, tendo:
A manga intervén directamente na estabilidade e na resistencia ao avance, posto que nun barco máis ancho o brazo adrizante será maior, pero tamén aumentará a resistencia ao avance.
Gran Premio do Xapón
O Gran Premio do Xapón (日本グランプリ) é unha carreira no calendario da FIA do Campionato do Mundo de Fórmula 1. Tradicionalmente, é un dos últimos, se non a última carreira da tempada, no Gran Premio do Xapón decidíronse 12 Campionatos do Mundo nos 24 Grandes Premios que se aloxou.
Os dous primeiros Grandes Premios do Xapón en e  celebráronse no circuíto de Fuji Speedway, antes de que Xapón fose retirado do calendario. Volveu en en Suzuka, que recibiu o Gran Premio en exclusiva durante 20 anos e gañouse unha reputación como un dos circuítos de F1 máis difíciles. En o Gran Premio trasladouse ó recentemente redeseñado Fuji Speedway. Logo dunha segunda carreira en Fuji en, a carreira volveu a Suzuka en.
O Gran Premio do Xapón debía seguir alternando entre o circuíto de Fuji e o de Suzuka, de propiedade dos eternos rivais Toyota e Honda, respectivamente. Houbo especulacións de que ambos circuítos serían anfitrións de Grandes Premios, coa nova adopción do Gran Premio do Pacífico alcume utilizado polo Circuíto TI. Cando foi sede de grandes premios en e. Xapón é un dos seis países que acolleron máis dun Gran Premio na mesma tempada (os outros son Gran Bretaña, España, Alemaña, Italia e os EE.UU.). Que se suspendeu debido principalmente á súa localización nunha remota zona do Xapón.
Regreso ao Xapón en Suzuka
Suzuka sempre será recordado principalmente, pola lendaria pelexa entre Alain Prost e Ayrton Senna. Durante o Gran Premio de, Prost chegaba con 16 puntos de vantaxe sobre Senna, na volta 47 Senna tratou de adiantar a Prost na chicane, chocando ambos os vehículos e quedando fóra de pista, Prost quedou varado e baixouse do seu coche rapidamente, sabendo que gañara o campionato, mentres que Senna conseguiu un empuxón dos comisarios para seguir na pista. Con todo, considerouse, que cortara a chicane e finalmente foi descualificado logo de remontar ata chegar á cabeza e ser o primeiro na pista. Senna se enfureceu pola decisión, pois Prost declarara antes da carreira que lle ía pechar o paso xa que non ía renunciar á posición simplemente para que McLaren non se sentira avergoñado por un dobre abandono. Ao ano seguinte en e con Prost en Ferrari, nada máis comezar a carreira, Senna choca contra Prost ao final da primeira recta, producindo novamente a saída de ambos os vehículos e a vitoria de Senna no campionato. Os dous pilotos foron acusados de chocar un contra o outro deliberadamente, polo que tanto as dúas situacións, así como os seus comentarios despois de ambos incidentes mancharon a reputación dos pilotos aos ollos da maioría dos afeccionados, pero para outros se converteron nun mito.
Desde o seu regreso ao calendario da Fórmula Un en 1987, o Gran Premio do Xapón foi un dos máis populares entre os espectadores. Para a carreira de 1990, tres millóns de seguidores entraron no sorteo das 120.000 entradas dispoñibles, debido á popularidade de Honda e os seus éxitos no campionato mundial como provedor de motores para os equipos Williams e McLaren, e o feito de que o país contara co primeiro piloto que completou a totalidade dunha tempada de Fórmula 1 Satoru Nakajima. Despois do retiro de Nakajima en e a retirada de Honda da competición ao ano seguinte, o interese comezou a decaer a pesar da adición do Gran Premio do Pacífico ao calendario da F1, unha carreira que tamén tivo lugar no Xapón durante as tempadas de  e. O Gran Premio do Xapón de 1995 foi o primeiro no que non se venderon todas as entradas asignadas. Posteriormente, a aparición de novos pilotos xaponeses, como Takuma Sato e a entrada de Honda e Toyota como equipos completos devolveu a F1 á súa anterior popularidade.
A finais do século XX e principios do XXI viron unha serie doutros duelos, algo máis deportivos, o máis memorable entre Michael Schumacher e Mika Häkkinen. O máis notable deles foi na carreira de, onde Schumacher aproveitou a súa maior velocidade en condicións de humidade e baixo a choiva para asegurar a vitoria na carreira e o seu primeiro título mundial con Ferrari, o seu terceiro en total.
No Gran Premio do Xapón de 2003, Michael Schumacher sufriu unha dos máis fatigosos grandes premios na súa carreira profesional, necesitaba chegar polo menos oitavo, empezando décimo cuarto na grella de saída, pero logrou obter o punto que necesitaba para acadar ao seu sexto Campionato do Mundo, superando a marca do Juan Manuel Fangio. Na edición de 2006 Michael Schumacher conduciu ata que un fallo de motor puxo fin practicamente á súa posibilidade dun oitavo título.
A sesión de cualificación para o Gran Premio do Xapón de 2004, debido a súa celebración o 9 de outubro, foi aprazada ata o día da carreira logo dun tifón que alcanzou Suzuka. Isto levou á idea de celebrar sesións de cualificación o domingo pola mañá (unha idea que foi abandonada á metade da tempada de . A carreira de 2005 foi unha das carreiras máis emocionantes da tempada despois de que moitos pilotos punteiros saíran na parte de atrás da grella debido a unha cualificación cun tempo climatolóxico inestable. Kimi Raikkonen gañou a carreira logo de saír desde o posto 17, superando a Giancarlo Fisichella ao comezo da última volta.
A alternancia entre Suzuka e Fuji
O 24 de marzo de 2006 anunciouse pola FIA de que as futuras carreiras celebraríanse no novo deseño do circuíto de Fuji Speedway en Oyama, Distrito Sunto, Prefectura de Shizuoka. A noticia de que o Gran Premio do Xapón ía pasar ao circuíto redeseñado por Hermann Tilke foi recibida con certo temor, Suzuka era unha das pistas favoritas de moitos dos pilotos e as pistas de Hermann Tilke recibiron críticas mixtas dos pilotos e dos afeccionados.
O 8 de setembro de 2007, anunciouse que Fuji alternaría o Gran Premio do Xapón con Suzuka, comezando a partir de.
A edición de 2007, levouse a cabo baixo unha choiva torrencial e comezou detrás do coche de seguridade. Lewis Hamilton levou a vitoria, mentres que o seu compañeiro de equipo Fernando Alonso estrelouse con forza. Heikki Kovalainen terminou segundo, o seu mellor resultado ata a data e Kimi Raikkonen terceiro, sendo a primeira vez que dous pilotos finlandeses estaban xuntos no podio.
En, a primeira curva, trouxo problemas aos McLaren e os Ferrari, e Fernando Alonso foi capaz de triunfar nun Renault. Felipe Massa foi sétimo logo dunha sanción por unha colisión cun rival polo título, Lewis Hamilton, mentres que Hamilton terminou fóra dos puntos.
Volta a Suzuka
Desde o seu regreso ao calendario da Fórmula Un en 1987, o Gran Premio do Xapón foi un dos máis populares entre os espectadores. Para a carreira de 1990, tres millóns de afeccionados entraron nun sorteo das 120.000 entradas dispoñibles, debido á popularidade e éxitos de Honda no campionato do mundo como un fornecedor de motores aos equipos Williams e McLaren, e o feito de que o país presentara o seu primeiro piloto de F1 a tempo completo Satoru Nakajima e a inmensa popularidade e Ayrton Senna no Xapón. Despois da retirada de Nakajima en e a retirada de Honda da competición o ano seguinte, o interese decaeu malia a adición do Gran Premio do Pacífico para o calendario da F1, un evento que tamén tivo lugar no Xapón durante as tempadas de  e. O Gran Premio do Xapón de 1995 foi a primeira na que as entradas asignadas non se esgotaron. Posteriormente, a aparición de novos pilotos xaponeses como Takuma Sato e a entrada de Honda e Toyota como equipos de fábrica restauraron o evento á súa antiga popularidade. Pero Honda retirouse da F1 ao final de, citando razóns económicas, e Toyota fixo o mesmo ao ano seguinte, citando tamén a razóns económicas.
Honda regresou á Fórmula Un como fornecedor de motores para McLaren a partir da tempada de. O 23 de agosto de 2013 anunciouse que o contrato para o Gran Premio do Xapón ampliouse ata o ano.
Gañadores de múltiples (pilotos)
Pilotos en letra grosa están competindo no campionato de Fórmula Un na actual tempada. O fondo de cor rosa indica que unha carreira non forma parte do Campionato do Mundo de Fórmula 1.
Gañadores de múltiples (construtores)
Equipos en letra grosa están competindo no campionato de Fórmula Un na actual tempada. O fondo de cor rosa indica que unha carreira non forma parte do Campionato do Mundo de Fórmula 1.
Por ano
thumb|right|Fuji usado en 2007 e 2008 thumb|right|Fuji usado en 1976 e 1977 thumb|300px|mapa de todas as localización dos Grandes Premios celebrados no Xapón O fondo de cor rosa indica que unha carreira non forma parte do Campionato do Mundo de Fórmula 1.
Gerolamo Cardano
Gerolamo Cardano, nado en Pavía o 24 de setembro de 1501 e finado en Roma o 21 de setembro de 1576 foi un médico, matemático, astrólogo e estudoso do azar italiano, coñecido tamén como Girolamo Cardano, Geronimo Cardano e Hyeronimus Cardanus.
Filósofo e enciclopedista, foi autor dunha das primeiras autobiografías modernas.
Traxectoria
Gerolamo Cardano era fillo ilexítimo de Fazio Cardano, avogado con talento para as matemáticas, que foi amigo de Leonardo da Vinci. En 1520 ingresou na Universidade de Pavía e estudou medicina en Padua, conseguindo moi boas cualificacións. Finalmente acadou unha considerable sona como médico en Saccolongo, preto de Padua, e os seus servizos foron moi valorados entre a clase alta, chegando a atender o arcebispo escocés de Saint Andrews. En 1539 foi aceptado no Colexio Médico de Milán.
En Boloña Cardano foi acusado de herexía en 1570 polo ton polémico e agudo dos seus escritos e por escribir o horóscopo de Xesús de Nazaret en 1554. Foi procesado e pasou varios meses en prisión, ata que abxurou e logrou a liberdade coa prohibición de publicar.
Mudouse entón a Roma e conseguiu unha pensión do papa Gregorio XIII. Alí practicou a medicina, escribiu libros médicos e rematou a súa autobiografía. Morreu na mesma cidade (segundo unha lenda, o día que el predixera) e o seu corpo foi levado a Milán e soterrado na igrexa de San Marcos.
Obra
miniatura|De propria vita, 1821 Cardano é hoxe coñecido polos seus múltiples intereses e as súas dúas enciclopedias de saberes, De subtilitate rerum (1550) e De varietate rerum (1559) conteñen unha ampla variedade de invencións, feitos e coñecementos que hoxe se consideran máxicos ou supersticiosos.
Como médico foi o primeiro en describir a febre tifoide e comentou obras de Galeno e Hipócrates. O seu Contradicentium medicorum, de 1536, trata temas de discusión na medicina do século XVI e Liber somnorium é a última onirocrítica de raíces antigas e medievais, o que o converte nun texto valiosísimo citado por Freud en Die Traumdeutung.
Destaca polos seus traballos na álxebra. En 1539 publicou o libro de aritmética Practica arithmetica et mensurandi singulares. Na súa obra Ars magna (1545) publicou as solucións ás ecuacións de terceiro e cuarto grao. A solución a un caso particular de ecuación cúbica, en notación moderna x^3+ax=b foille comunicada a través de Niccolò Fontana Tartaglia, a quen Cardano xurara non desvelar o segredo da resolución. Porén, Cardano considerou que o xuramento acabara tras obter información doutras fontes, polo que polemizou con Tartaglia, a quen ademais cita. En realidade o achado das solucións das ecuacións cúbicas non se debe a ningún dos dous, senón a Scipione dal Ferro contra o 1515 e hoxe recoñécese a honradez de Cardano que así o recoñecía no seu libro.
O seu libro sobre os xogos de azar Liber de ludo aleae, escrito na década de 1560, mais publicado postumamente en 1663, constitúe o primeiro tratado serio de probabilidade.
Cardano contribuíu á hidrodinámica apoiándose en esquemas do século XV e mantivo que o movemento perpetuo era imposible agás nos corpos celestes. Introduciu a grade de Cardano, ferramenta criptográfica en 1550 e desenvolveu un dispositivo que permite conservar a horizontalidade mediante dous eixes que xiran en ángulo. Este dispositivo emprégase na actualidade en millóns de vehículos e é coñecido como cardán. Tamén deseñou outro artefacto para o asentamento dos compases nos barcos.
Na filosofía escribiu sobre temas morais (De consolatione, De sapientia, Proxeneta) e en De immortalitate animorum reabriu unha discusión que tiveran anos antes Pietro Pomponazzi, Agostino Nifo, Alessandro Achillini e Marcantonio Zimara sobre que podía dicir a razón natural sobre a inmortalidade do home. Cardano opoñíase a Pietro Pomponazzi, seguidor de Alexandre de Afrodisias.
Leaburu
250px|miniatura|Leaburu Leaburu é un pequeno concello rural do leste da provincia de Guipúscoa, en Euskadi. Atópase na comarca de Tolosaldea, a 28 km de Donostia.
O seu termo municipal ten unha extensión de 3,50 km². Limita ao norte con Tolosa, Ibarra e Belauntza, ao leste con Gaztelu, ao sur con Lizartza e Altzo, e ao oeste con Tolosa. Tiña en 2015 unha poboación de 368 habitantes.
Ácido ribonucleico
miniatura|dereita|Un bucle en forquita formado por unha molécula (monocatenaria) de [[pre-ARNm dobrada sobre si mesma. Están salientadas as nucleobases (verdes) e a cadea ribosa-fosfato (azul).]] miniatura|dereita|150px|Bases dunha molécula de ARN.
O ácido ribonucleico ou ARN (RNA nas súas siglas en inglés) é un tipo de ácido nucleico, unha molécula polimérica lineal formada por unidades menores chamadas nucleótidos. Intervén en varias funcións biolóxicas importantes como a codificación xenética, e a descodificación durante a tradución de proteínas, regulación e expresión dos xenes. É unha das macromoléculas esenciais para a vida, xunto co ADN, as proteínas, os lípidos e os carbohidratos. Igual que o ADN, o ARN está formado por unha cadea de nucleótidos, pero a diferenza do ADN, que forma unha dobre hélice bicatenaria, a maioría dos ARNs son monocatenarios, aínda que se poden pregar sobre si mesmos. Os organismos celulares usan o ARN mensaxeiro (ARNm) para levar ao ribosoma a información xenética (utilizando a secuencia das bases G, A, U, e C que significan guanina, adenina, uracilo e citosina), onde dirixirá a síntese de proteínas específicas. A base uracilo é característica do ARN (o ADN no seu lugar ten timina). Os nucleótidos do ARN levan o azucre ribosa, o que lle dá o seu nome (ribosa > ribonucleico), a diferenza do ADN que leva desoxirribosa. O ARN transcríbese a partir do ADN pola acción de encimas chamados ARN polimerases.
Algunhas moléculas de ARN teñen un papel moi activo nas células, xa que poden catalizar reaccións biolóxicas, controlar a expresión xénica, ou percibir e comunicar respostas a sinais celulares. Un destes activos procesos é a síntese de proteínas, unha función universal fundamental na que interveñen varios tipos de ARN: o ARNm leva a información de como ten que ser a secuencia da proteína, o ARNt leva os aminoácidos necesarios, e o ARNr é parte constituínte do orgánulo onde se realiza a síntese, o ribosoma, e ten unha actividade catalítica que une os aminoácidos entre si. Os ribozimas son ARNs con función encimática. Moitos virus codifican a súa información xenética nun xenoma de ARN.
Comparación co ADN
miniatura|Representación tridimensional da subunidade ribosómica de 50S. O ARN está representado en ocre, as proteínas en azul. O sitio activo está no medio (en vermello). A estrutura química do ARN é moi similar á do ADN, pero diferénciase en cinco puntos principais:
dereita|miniatura|O grupo 2′-OH fai ao ARN máis sensible á hidrólise alcalina. A presenza de dous oxíxenos en cis nas posicións 2′ e 3′ fai posible a ciclación do fosfato nas posicións 2′ e 3′ cando se perde o protón do 2′-OH.
miniatura|dereita|100px|O [[uracilo é a base nitroxenada característica do ARN.]]
Compoñentes químicos
miniatura|dereita|230px|Os [[par de bases de Watson e Crick|pares de bases de Watson e Crick do ARN interferente pequeno (non se mostran os átomos de hidróxeno).]] Cada nucleótido do ARN contén un azucre ribosa, no que os carbonos se numeran do 1' ao 5', unha base unida á posición 1', en xeral, adenina (A), citosina (C), guanina (G), ou uracilo (U) (ás veces aparecen bases especiais), e un fosfato. A adenina e a guanina son purinas, e a citosina e o uracilo son pirimidinas. Complétase o ribonucleótido cun grupo fosfato unido á psoición 3' dunha ribosa e á posición 5' da seguinte, establecendo un enlace fosfodiéster. Os grupos fosfato teñen unha carga negativa a pH fisiolóxico, facendo que o ARN sexa unha molécula cargada (polianión). As bases forman enlaces de hidróxeno entre as bases enfrontadas citosina e guanina, e entre a adenina e o uracilo, e ás veces o apareamento cambaleante entre a guanina e o uracilo. Porén, son posibles outras interaccións, como que un grupo de bases adeninas se unan entre si nunha protuberancia, ou o tetrabucle GNRA, que ten o apareamento guanina–adenina.
miniatura|esquerda|Estrutura química do ARN. Unha importante característica estrutural do ARN que o distingue do ADN é a presenza dun grupo hidroxilo na posición 2' do azucre ribosa. A presenza deste grupo funcional causa que a hélice adopte a xeometría da forma A en vez da da forma B, que é a que normalmente se observa no ADN. Isto orixina a formación dun suco maior moi profundo e estreito e un suco menor largo e pouco profundo. Unha segunda consecuencia da presenza do grupo 2'-hidroxilo é que en rexións flexibles conformacionalmente dunha molécula de ARN (é dicir, non implicadas na formación da dobre hélice), este pode atacar quimicamente o enlace fosfodiéster adxacente e cortar a molécula.
miniatura|[[estrutura secundaria dos ácidos nucleicos|Estrutura secundaria dun ARN de telomerase.]] Para transcribir o ARN utilízanse só catro bases (adenina, citosina, guanina e uracilo), pero estas bases e os azucres unidos a elas poden ser modificados de numerosas maneiras durante a maduración dos ARNs. A pseudouridina (Ψ), na cal o enlace entre o uracilo e a ribosa cambia dun enlace C–N a un enlace C–C, e a ribotimidina (T, unha timina unida a ribosa) poden encontrarse en varios sitios nos ARNs (o máis notable é o bucle TΨC dos ARNts). Outra base modificada importante é a hipoxantina, que é unha adenina desaminada cuxo nucleósido se chama inosina (I). A inosina xoga un papel clave na hipótese do cambaleo do código xenético.
Hai máis de 100 nucleósidos modificados que aparecen na natureza, A maior diversidade estrutural de modificacións atópase no ARNt, mentres que a pseudouridina e os nucleósidos con 2'-O-metilribosa están a miúdo presentes no ARNr. As funcións específicas de moitas destas modificacións do ARN non se comprenden totalmente. Con todo, é importante que, no ARN ribosómico, moitas das modificacións postranscricionais ocorren en rexións altamente funcionais, como no centro da peptidil transferase e a interface entre as subunidades, o que implica que son importantes para o funcionamento normal.
Estereoquímica
miniatura|Conformación C2′-endo, observada nas hélices de tipo B do ADN.
miniatura|esquerda|Conformación C3′-endo, observada nas hélices de tipo A do ARN.
A presenza do OH no carbono 2' da ribosa orixina diferenzas estereoquímics con respecto ao ARN. Poden formarse dous confórmeros principais do azucre, chamados C2′-endo e C3′-endo. No ARN, ao levar un átomo de oxíxeno no carbono 2', a posición privilexiada é a 3'-endo,, o que modifica profundamente a estrutura das dobres hélices entre febras de ARN nos casos en que estas se forman. Estes dúplex de ARN forman unha hélice de tipo A, diferente da observada normalmente no ADN, que é de tipo B, na que a desoxirribosa está en conformación C2′-endo.
O enantiómero que aparece na natureza do ARN é o D -ARN composto de D -ribonucleótidos. Todos os centros quirais están localizados na D -ribosa. Non obstante, pode sintetizarse L -ARN utilizando L -ribosa ou máis ben L -ribonucleótidos. O L -ARN é moito máis estable ante a degradación por RNase.
Estrutura secundaria
miniatura|Estrutura "en forquita", ou [[talo-bucle, formada por unha secuencia palindrómica no ARN.]]
A estrutura secundaria dun ARN é a descrición do conxunto de apareamentos de bases internos dentro dunha mesma molécula monocatenaria de ARN. . Este conxunto de apareamentos inducido por unha topoloxía particular, está composto de rexións en hélice (talos) e rexións non apareadas (bucles). Por extensión, a estrutura secundaria comprende tamén a descrición desta topoloxía.
miniatura|upright=1.2|dereita|Topoloxía das diferentes estruturas secundarias que se poden atopar no ARN.
Nos ARNs de maior lonxitude, poden existir estruturas máis complexas que se orixinan polo apareamento de varaias rexións complementarias ou secuencias palindrómicas. En función do xeito no que son "encaixadas" estas diferentes rexións, obtéñense elementos topolóxicos variados, con talos de rexións apareadas e diversos tipos de bucles, como son:
Non sempre existe unha estrutura estable única para unha secuencia dada e ocorre que certos ARN poden adoptar varias conformacións alternativas en función da unión dun ligando (proteico ou pequena molécula) ou das condicións físico-químicas (forza iónica, pH). En xeral pódese seguir a evolución da formación ou a "fusión" (separación das febras) da estrutura secundaria dun ARN por medicións espectroscópicas. Por exemplo, a absorción ultravioleta das bases do ARN é maior no estado "fundido" que en dobre hélice (hipercromatismo).
Estrutura terciaria
miniatura|dereita|O ARNt é un ARN cunha estrutura complexa. A forma funcional das moléculas de ARN monocatenario, igual que ocorre coas proteínas, con frecuencia require que adopten unha estrutura terciaria específica. O armazón para esta estrutura proporciónano elementos da estrutura secundaria que son os enlaces de hidróxeno dentro da molécula. Isto orixina varios "dominios" estruturais recoñecibles de estrutura secundaria como bucles en forquita, protuberancias, e bucles internos. Como o ARN é unha molécula cargada, son necesarios ións metálicos como o Mg2+ para estabilizar moitas estruturas secundarias e terciarias.
Os apareamentos canónicos ou non canónicos poden intervir entre rexións distantes da estrutura secundaria, localizadas a miúdo nos bucles, o que permite estabilizar un pregsamento compacto da estrutura. Ademais dos apareamentos de Watson e Crick canónicos, poden atoparse tamén apareamentos de Hoogsteen e apareamentos "en cizalla" (sheared). .
Entre as interaccións non canónicas a gran distancia están:
Dobre hélice do ARN
miniatura|Comparación das estruturas da hélice B do ADN e da hélice A do ARN. O suco maior está modificado.
A hélice que adopta o ARN naqueles casos en que forma un dúplex non é a de tipo B do ADN, senón unha hélice de tipo A, que ten propiedades xeométricas bastante diferentes. O número de pares de bases no paso de rosca da hélice é de 11 (no ADN B son 10). O plano dos pares de bases non é perpendicular ao eixe da hélice, senón que forma un ángulo duns 75° con este. , Isto dá lugar a un desprazamento do eixe da hélice que xa non pasa polo centro do apareamento de bases, senón polo interior do suco maior. Isto induce un aumento do diámetro da hélice que pasa de ter uns 20 Å no ADN B a uns 26 Å na forma A do ARN. A xeometría dos dous sucos está profundamente afectada: o suco menor faise máis accesible, mentres que o suco maior faise máis profundo e estreito. Isto ten un impacto sobre a maneira na que o ARN dúplex pode interaccionar coas proteínas, porque a estreitura do suco maior é unha barreira á accesibilidade dos ligandos proteicos. .
Fluxo da información xenética
O material xenético das células encóntrase en forma de ADN. Dentro das moléculas de ADN encóntrase a información necesaria para sintetizar as proteínas que utiliza o organismo; pero o ADN non se traduce directamente en proteínas, senón que o fai por intermediación do ARNm.
Nas células eucariotas o ADN encóntrase encerrado no núcleo. A síntese de ADN faise no núcleo, así como tamén a síntese de ARN (tamén en mitocondrias e cloroplastos), pero a síntese de proteínas acontece no citoplasma. O mecanismo polo cal a información se transvasa dende o núcleo celular ao citoplasma é mediante a trascrición do ARN a partir do ADN, a maduración do ARN no núcleo (na que sofre modificacións), o seu transporte ao citoplasma e a tradución de proteínas nos ribosomas do citoplasma a partir de ARN.
Durante este fluxo de información xenética prodúcense apareamentos complementarios de bases entre o ARN e o ADN durante a transcrición, e durante a tradución entre os codóns do ARNm e os anticodóns do ARNt. Entre dous ARNs (ou entre partes apareadas dunha mesma molécula de ARN) os apareamentos normais son A-U, G-C. No caso da transcrición a complementariedade é:
Síntese
A síntese do ARN faise case sempre na natureza a partir dun molde de ADN, catalizada por un encima ARN polimerase, que usa o ADN como molde, nun proceso denominado transcrición. A iniciación da transcrición empeza coa unión do encima á secuencia do promotor presente no ADN (xeralmente "augas arriba" do xene). A dobre hélice do ADN é desenrolada pola actividade de helicase do encima. O encima despois progresa ao longo da febra molde do ADN en dirección 3’-5’, sintetizando unha molécula de ARN complementaria que se elonga en dirección 5’-3’. Unha secuencia de ADN, o terminador, indica onde terá lugar a terminación da síntese de ARN.
O transcrito primario de ARN xeralmente debe ser ulteriormente modificado por encimas despois da transcrición (ver a seguinte sección).
Existen tamén varias ARN polimerases ARN dependentes que usan o ARN como o seu molde para a síntese dunha nova febra de ARN. Por exemplo, un número de virus de ARN (como os poliovirus) usan este tipo de encima para replicar o seu material xenético. Ademais, a ARN polimerase ARN dependente forma parte da vía de interferencia de ARN en moitos organismos.
Maduración
miniatura|upright=2|Eliminación dos intróns dun [[pre-ARNm durante o splicing.]] A maduración dos ARN comprende un conxunto de modificacións postranscricionais principalmente observadas en eucariotas que son moi importantes para obter un ARN maduro funcional. Estas modificacións sófrenas os diversos tipos de ARN. No caso dos pre-ARNm as principais modificacións son a unión dunha carapucha 5' nun dos extremos e dunha cola poliA (poliadenilación) no 3′, e o splicing ou empalme na parte central, realizado polo espliceosoma, durante o que se eliminan os intróns. Poden introducirse tamén modificacións químicas ao nivel da base ou da ribosa e pode haber unha edición do ARN.
Nas bacterias e en certas mitocondrias, a poliadenilación dos ARN é, ao contrario, un sinal para a degradación. .
Nucléotidos modificados
Despois da súa transcrición poloa ARN polimerase, certos ARN sofren modificacións químicas pola acción de encimas específicos. Os principais ARNs que sofren estas modificacións son os ARNt e os ARNr. Poderíase considerar que as metilacións que se realizan durante a formación da carapucha 5' son tamén modificacións de nucléotidos particulares. As modificacións poden producirse nas bases ou na ribosa. As principais modificacións que se producen son as seguintes:
Nos ARNt, a introdución de nucleótidos modificados contribúe a aumentar a estabilidade das moléculas.
Escudo de Siria
O escudo de Siria (en árabe: شعار سوريا‎) é un dos símbolos oficiais do país, e foi adoptado oficialmente en 1980.