cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
FC Bayern München
Estadio
A partir de 1925 o Bayern comezou a compartir o Grünwalder Stadion co 1860 München. Até a segunda guerra mundial o estadio era propiedade do 1860 München, e aínda hoxe é coñecido coloquialmente como Sechz'ger (Sesentas) Stadium. O estadio foi destruído durante a guerra, sendo posteriormente reconstruído a anacos. Durante un partido da tempada 1961-62 o Grünwalder Stadion chegou acoller a 50.000 seareiros nun encontro fronte ao 1. FC Nürnberg. Na Bundesliga o estadio tiña unha capacidade máxima para 44.000 espectadores, que se alcanzou en varias ocasións. Dende entón a capacidade do estadio viuse reducida até o 10.240 espectadores actuais. Hoxe xogan no estadio os equipos filiais de ámbolos clubs muniqueses.
Instalacións
miniatura|esquerda|180px|Centro de alto rendemento. As instalacións de adestramento, para os profesionais e para a canteira, están localizadas na sede do Bayern de Múnic. Hai catro campos de céspede, un deles de céspede artificial e un pavillón polideportivo multifuncional.
O centro de alto rendemento para xogadores foi aberto en 1990 e reconstruído na tempada 2007-08 baixo suxestión do daquela novo adestrador Jürgen Klinsmann, quen se inspirou noutros importantes clubs deportivos. O centro conta con ximnasio, unidade de masaxe, vestiarios, oficinas para os adestradores e unha sala de conferencias con elementos audiovisuais para análises de vídeos. Tamén hai unha cafetaría, unha biblioteca, unha sala de teleformación e unha habitación de reunión familiar.
Localizada no centro está tamén a academia de mozos, con casas para trece novos talentos nos arredores da cidade. Formando parte do equipo "júnior" do Bayern os xogadores da canteira poden traballar no seu desenvolvemento como futbolistas. Algúns xogadores que pasaron pola academia son Michael Rensing, Bastian Schweinsteiger, Owen Hargreaves ou Sammy Kuffour.
Seareiros
miniatura|250px|Tenda oficial do club na Bräuhausstraße. O Bayern considérase a si mesmo un club nacional. O equipo ten máis de 147.000 membros e 2.437 clubs de fans, facéndoo o club co maior número de seguidores en Alemaña. Debido a que o club ten seguidores por todo o país, nos últimos anos tódolos partidos do Bayern como visitante supoñen a venda de tódalas entradas para presencialos. A pesar de que unha grande proporción dos seus seguidores teñen que percorrer regularmente máis 200 km, os partidos do club como local no Allianz Arena case sempre venden todas as entradas. Segundo un estudo por Sport+Markt é o quinto club máis popular do fútbol europeo con 20,7 millóns de seguidores, e o club de fútbol máis popular en Alemaña con 10 millóns de seareiros.
O Bayern é tamén coñecido polos seus ultras. Os grupos máis prominentes son os Schickeria München, os Red Munichs '89, os Südkurve '73, os Munichmaniacs 1996, o Service Crew Munich, os Red Angels, os  Tavernen Crew München e os Red Sharks. "Stern des Südens" é o himno que cantan os seguidores nos seus partidos na casa. Nos 90' tamén adoitaban cantar FC Bayern, Forever Number One. O seguinte é o retrouso de "Stern des Südens" (do alemán: estrela do sur):
Algún coñecidos seareiros do club son o antigo Papa Bieito XVI, o ex-tenista Boris Becker, o boxeador ucraíno Wladimir Klitschko ou os Ministros-Presidentes de Baviera Horst Seehofer e Edmund Stoiber, entre outros.
Rivalidade
miniatura|O 1860 München, tradicional rival local do Bayern. miniatura|Seareiros do [[1. FC Nürnberg, tradicional rival do Bayern en Baviera.]] O Bayern é un dos tres clubs profesionais de fútbol da cidade de Múnic. O seu principal rival local é o 1860 München, o club muniqués con máis éxito durante anos 1960, conquistando unha Copa e un campionato. Nos anos 1970 e 1980, o 1860 München estivo entre a primeira e a terceira división, mais ultimamente estabeleceuse na segunda división. O Münchner Stadtderby (derby muniqués) é aínda un acontecemento moi importante, obtendo moita atención por parte dos seguidores de ámbolos clubs. O 1860 München está considerado como o club da clase obreira e, por iso, hoxe está a sufrir unha mingua de seareiros debido a unha cidade onde o sector manufactureiro está a diminuír. O Bayern está considerado un club de clase máis alta, o cal se reflicte nos moitos presidentes de empresas e negocios que son membros da xunta do club, incluíndo ao exministro-presidente bávaro Edmund Stoiber. A pesar da rivalidade, o Bayern sustentou ao 1860 München en tempos de crise financeira.
O SpVgg Unterhaching é o terceiro equipo da cidade con sede nos arredores da parte sur da cidade. O seu éxito máis grande foi en 1999 cando conseguiron ascender á 1. Bundesliga, permanecendo nunha boa posición para ao final poder xogar unha segunda tempada. Dende entón estiveron xogando na 2. Bundesliga e na Regionalliga. Dende a tempada de 2008-09 compite na recentemente fundada ''3. Liga''. Non hai rivalidade algunha entre o Bayern e Unterhaching. O acontecemento máis notable na relación entre os dous clubs foi ao final da tempada 1999-00 da Bundesliga, cando o Unterhaching conseguiu derrotar ao Bayer Leverkusen na última xornada, o que permitiu ao Bayern superar aos de Leverkusen na clasificación obtendo o título.
Dende 1920 o 1. FC Nürnberg é o principal e tradicional rival do Bayern en Baviera. Philipp Lahm dixo que xogar contra Nürnberg é "sempre especial" coa súa "quente atmosfera". Ámbolos clubs xogan na mesma liga dende a metade da década de 1920. Con todo, entre os anos 1920 e 1930, Nürnberg conseguiu moitos máis títulos que os de Múnic, como cinco campionatos nos anos 1920, facéndoo o club alemán máis laureado. O Bayern conseguiu superar o número de títulos de Nürnberg sesenta anos máis tarde cando gañaron o seu décimo campionato en 1987. O encontro entre o Bayern e o Nürnberg é coñecido como o Bayrisches Derby (Derby bávaro).
Dende os anos 1970 os principais rivais do Bayern foron os clubs que se lle enfrontaron nas súas tentativas de conseguir o campionato. Durante esta década o rival foi o Borussia Mönchengladbach e a partir de 1980 a categoría abriuse para incluír ao Hamburger SV. Nos anos 1990 o Werder Bremen, o Bayer Leverkusen e o Borussia Dortmund, emerxeron como os seus principais adversarios. Recentemente uniuse o Schalke 04. En canto aos seus principais rivais europeos son o Real Madrid, o Milan e o Manchester United debido aos seus múltiples clásicos encontros.
Bayern tamén goza dunha forte rivalidade co 1. FC Kaiserslautern dende un partido en 1973. Todo comezou cando o Bayern, tras ir gañando por 4 a 1, acabou por perder 7 a 4. Os dous clubs tamén competiron varias veces polo título da Bundesliga e, ademais, a cidade de Kaiserslautern foi parte de Baviera até o fin da segunda guerra mundial.
Cadro actual
Actualizado a 5 de outubro de 2020.
Xogadores destacados
No seu partido de despedida, Oliver Kahn foi declarado capitán honorario do Bayern Múnic. Os xogadores seguintes son parte do "Salón da fama do FC Bayern München".
Anos 1930:
Anos 1970:
Anos 1980:
Anos 1990:
Anos 2000:
Capitáns
miniatura|220px|[[Karl-Heinz Rummenigge]] Mark van Bommel, capitán dende comezos da tempada 2008, deixou o club en xaneiro de 2011 para asinar co Milan, ocupando o seu posto Philipp Lahm. Bastian Schweinsteiger, que anteriormente era o segundo vice-capitán é agora o vice-capitán.
Organigrama
O seguinte cadro está actualizado a data de 1 de xullo de 2018.
Financiamento
miniatura|200px|esquerda|Uli Hoeneß, presidente do Bayern. O equipo profesional de fútbol do Bayern está dirixido pola organización derivada FC Bayern München AG. AG é a abreviación para Aktiengesellschaft (literalmente "sociedade de accións") polo que o Bayern é dirixido como unha sociedade anónima, pero sen estar as súas accións á venda pública, xa que é de propiedade privada. O 84,1% de FC Bayern München AG está posuído polo propio club, o Bayern München, o 9,4% polo fabricante deportivo Adidas e o 6,5% restante pola compañía de automóbiles Audi. Adidas adquiriu a súa parte en 2002 por 77 millóns de euros, diñeiro destinado para axudar a financiar o Allianz Arena. Pola súa parte Audi pagou en 2009 90 millóns, capital utilizado para devolver o préstamo pola construción do estadio máis rápido do que orixinalmente se planeou.
O principal patrocinador, e actual posuidor dos dereitos de publicidade na camiseta, é a compañía de telecomunicacións Deutsche Telekom. O provedor principal de equipamento é Adidas. Outros patrocinadores principais son Paulaner, Audi, Coca-Cola, Lufthansa, Samsung e Yingli Solar. Outros patrocinadores históricos foron Siemens, Burger King, Ebel, Fitness First, Lego, Schaeffler, s.Oliver, Continental, Viagogo, Trentino, Thomas Sabo e Hoteis Sheraton; tamén patrocinadores de alimentación como Albi, BiFi, Ehrmann e MF. En anos anteriores o dereito de patrocinio na camisola foi das compañías Adidas (1974–78), Iveco (camións, 1978–84), Commodore (ordenadores, 1984–89) e Opel (vehículos, 1989–02).
O Bayern está dirixido principalmente por antigos xogadores do club. O presidente é Uli Hoeneß, que xa traballou no club como director técnico dende 1979. O presidente do consello de dirección da AG é Karl-Heinz Rummenigge. A xunta supervisora de nove consta principalmente de xerentes de grandes corporacións alemás. Son Herbert Hainer (director executivo de Adidas), Uli Hoeneß, Timotheus Höttges, Helmut Markwort, Dieter Rampl, Fritz Scherer, Rupert Stadler, Edmund Stoiber e Martin Winterkorn.
Despois do récord de ingresos na tempada 2007-08 de 328,4 millóns de euros, e despois dun beneficio despois de impostos de 2,1 millóns, o Bayern rexistrou unha recadación de 303,8 millóns e un beneficio despois de impostos de 2,5 millóns en 2008-09. Segundo a Deloitte Football Money League, unha clasificación de clubs segundo os ingresos xerados pola firma de contabilidade Deloitte, o Bayern era en 2009 o cuarto club máis rico no mundo (despois do Real Madrid, o Barcelona e o Manchester United), xerando ganancias de 289,5 millóns.
Caridade
O Bayern leva tempo involucrado en accións benéficas, axudando a outros clubs de fútbol na crise financeira, así como tamén á xente con problemas. A consecuencia do terremoto e tsunami no Océano Índico do 2004 fundouse a "FC "FC Bayern – Hilfe e.V.", unha fundación que ten como obxectivo concentrar os compromisos sociais do club. Aos seus comezos o proxecto foi financiado con 600.000 euros, achegados por funcionarios e xogadores do club. O diñeiro foi usado, entre outras cousas, para construír unha escola en Marathenkerny e reconstruír a área de Trincomalee en Sri Lanka. En abril de 2007 decidiuse que o enfoque da fundación se desprazaría cara ao apoio ás persoas necesitadas a nivel local.
O club tamén demostrou en varias ocasións ter debilidade por axudar a outros clubs en crise financeira. En repetidas ocasións apoiou ao seu rival da cidade 1860 München con amigables de balde, fichaxes a bos prezos e transferencias directas de cartos. Ademais, cando St. Pauli estivo ameazado con perder a súa licenza para o fútbol profesional debido a problemas financeiros, o Bayern reuniuse co club para xogar un partido amigable sen cargo algún, sendo tódolos ingresos para o club de Hamburgo. Máis recentemente, cando o club no que se formou Mark van Bommel, o Fortuna Sittard, estaba en dificultades financeiras o Bayern xogou un partido benéfico contra o club neerlandés. Outro exemplo ben coñecido foi a fichaxe de Alexander Zickler en 1993 procedente do Dynamo Dresden. Cando o Bayern pagou por Zickler 2,3 millóns de marcos moitos consideraron que a suma foi unha subvención para o equipo de Dresde, financeiramente ameazado.
Traxectoria
Datos actualizados a 17 de maio de 2014 Clas = Clasificación final na Bundesliga; X = Partidos xogados; G = Gañados; E = Empatados; P = Perdidos; F = Goles a favor; C = Goles en contra; DG = Diferenza de goles; Pts = Puntos; Copa = DFB-Pokal; EL = UEFA Europa League; CL = UEFA Champions League. en = Aínda en xogo; — = Non participou; 1R = Primeira rolda; 2R = Segunda rolda; 3R = Terceira rolda; 1/8 = Oitavos de final; 1/4 = Cuartos de final; SF = Semifinais; 2º = Subcampión; C = Campión.
Torneos nacionais
15px|Bundesliga 1. Bundesliga: 30
DFB Pokal (Copa): 18
DFB Liga-Pokal (Copa da Liga): 6
Torneos internacionais
15px|UEFA Champions League Copa de Europa/Liga de Campións da UEFA: 6 15px|UEFA Champions League Recopa de Europa: 1 15px|Copa da UEFA Europa League / Copa da UEFA: 1 Copa Intercontinental: 2 15px|Supercopa de Europa Supercopa de Europa: 1
Gran Premio de México de 1964
O Gran Premio de México de Fórmula 1 de celebrouse en Cidade de México o 25 de outubro de 1964.
Resumo
Foi unha das finais máis dramáticas na historia do Campionato do Mundo de Fórmula Un. Os puntos para o Campionato só podían ser anotados polos seis primeiros finalistas (9-6-4-3-2-1). Ao chegar á carreira, tres pilotos tiñan a oportunidade de gañar o título. Graham Hill (BRM) con 39 puntos, John Surtees (Ferrari) con 34 puntos e Jim Clark (Lotus-Climax) con 32 puntos. A carreira comezou con Clark saíndo desde a pole position por diante de Dan Gurney no Brabham-Climax (Gurney tiña só dez puntos ao inicio desta carreira logo de gañar o Gran Premio de Francia e dun sexto lugar). Hill e Lorenzo Bandini, compañeiro de Surtees en Ferrari, loitaban polo terceiro posto, con Surtees nun distante quinto lugar, aparentemente sen ningunha posibilidade de gañar o título. De rematar nestas posicións, Clark sería campión con catro vitorias por dúas vitorias de Hill, a pesar de estar empatados a 39 puntos. Bandini bateu á parte traseira do coche de Hill facéndoo trompear e perder algúns postos. A partir de entón coche de Hill correu co tubo de escape abolado, o que lle fixo perder potencia. O campionato estaba agora nas mans de Clark. Na penúltima volta, o motor de Clark parouse e as posicións quedaron Gurney-Bandini-Surtees. O título estaba de novo nas mans de Hill. Ao darse conta de que Surtees podería gañar o título terminando en segundo lugar, o director do equipo Ferrari avisou freneticamente a Bandini para que frease e entrase en boxes na última volta, para deixar adiantar a Surtees. Bandini obedientemente fíxoo e Surtees terminou en segundo lugar, gañando así o Campionato Mundial por un punto sobre Hill (40 por 39).
Organización Nacional das Mulleres
miniatura|250px|Activistas de NOW: Betty Naomi Goldstein Friedan (1921-2006) Barbara Ireton (1932-1998) e Marguerite Rawalt (1895-1989). A Organización Nacional de Mulleres (en National Organization for Women) tamén coñecida polas súas siglas en inglés NOW, é a maior organización feminista estadounidense e unha das máis antigas da historia.
A organización está dedicada á defensa dos dereitos das mulleres cun enfoque holístico e ten entre as súas prioridades a igualdade económica e a igualdade de dereitos, a loita polo dereito ó aborto e a liberdade reprodutiva, a loita contra o racismo e a intolerancia en defensa da comunidade LGBTQIA, a loita contra a violencia de xénero e o apoio ó liderado das mulleres nos eidos político, laboral e social.
Foi cofundada en 1966 por Betty Friedan, figura central do feminismo liberal xurdido a mediados do século XX nos Estados Unidos coa particularidade de mesturar o marco teórico e as accións prácticas articuladas como movemento organizado de mulleres.
A súa sede central está en Washington e ten máis de 500,000 membros contribuíntes e 550 capítulos nos 50 estados dos EE.UU e no Distrito de Columbia.
Encima alostérico
Os encimas alostéricos son encimas que cambian a súa conformación ao unirse a eles unha molécula efectora, e dito cambio provoca unha aparente variación na afinidade da unión noutro sitio de unión de ligandos (o sitio activo onde se une o substrato). Por tanto, teñen dous sitios de unión de ligandos, un sitio alostérico para a unión do efector e o sitio activo onde se une o substrato. Esta "acción a distancia" na que a unión dun ligando afecta á unión doutro nun sitio diferente da molécula, é a esencia do concepto de alosterismo. As moléculas efectoras adoitan ser pequenas moléculas e mesmo en moitos casos poden funcionar como efectores os mesmos substratos. Cando é igual ao substrato o efector chámase homotrópico, e se é distinto chámase heterotrópico.
O alosterismo xoga un importante papel en moitos procesos biolóxicos fundamentais, incluíndo entre outras cousas a sinalización celular (transdución de sinais) e a regulación do metabolismo. A maioría dos encimas alostéricos constan de varias subunidades, e inicialmente pensábase que todos serían así,, pero hoxe sabemos que tamén os hai dunha soa subunidade. .
Os encimas que non están formados por dominios/subunidades asociadas mostran unha cinética que segue a ecuación de Michaelis-Menten, pero os encimas alostéricos teñen varios dominios/subunidades e mostran unha unión cooperativa. En xeral, esta cooperatividade orixina que os encimas alostéricos presenten unha dependencia da concentración dos seus substratos que segue unha función sigmoidal en sistemas positivamente cooperativos (a súa gráfica de velocidade non presenta a gráfica hiperbólica típica dos encimas que seguen a ecuación de Michaelis-Menten). Isto fai que a maioría dos encimas alostéricos varíen moito o seu rendemento catalítico en resposta a pequenos cambios na concentración do efector. As moléculas efectoras poden causar que o encima se faga máis ou menos activo ao faceren cambiar o conxunto do encima entre estados de maior afinidade (activos) e menor afinidade (inactivos). Por tanto, o efector pode ter un efecto activador ou inhibidor segundo os casos. Os sitios de unión para os efectores heterotrópicos, chamados sitios alostéricos, están normalmente separados do sitio activo pero termodinamicamente asociados a el.
Propiedades cinéticas
As propiedades cinéticas dos encimas alostéricos explícanse en termos de cambio conformacional entre un estado "tenso" de baixa actividade e baixa afinidade ou estado T, e un estado "relaxado" de alta actividade e alta afinidade ou estado R. Aínda que estas dúas formas estruturalmente diferentes do encima se demostrou que existen en varios encimas alostéricos coñecidos, o que se coñece peor son as bases moleculares da conversión entre os dous estados. Propuxéronse dous modelos principais para describir as bases do mecanismo do alosterismo dos encimas. No denominado modelo concertado de Monod, Wyman, e Changeux, considérase que a proteína ten só dous estados globais de “todo ou nada”, entanto que no denominado modelo secuencial de Koshland, Nemethy, e Filmer están permitidos varios estados globais conformacionais/enerxéticos diferentes. Recentemente, o uso combinado de técnicas físicas (por exemplo, cristalografía de raios X e SAX) e técnicas xenéticas (mutaxénese dirixida a sitio ou SDM) permitiron aos investigadores estudar con máis profundidade as bases moleculares do alosterismo. O encima de Escherichia coli aspartato carbamoiltransferase (ATCase) é un dos sistemas modelo para estudar a regulación alostérica. Porén, é irrefutable que o sistema alostérico canónico que usado para a comprensión actual do alosterismo é a hemoglobina tetramérica dos vertebrados. Isto débese en parte a que foi a primeira macromolécula biolóxica da que se resolveu a súa estrutura cristalina, grazas aos traballos de Max Perutz.
Chus Martínez
Traxectoria
Estudou filosofía e Historia da arte. Anteriormente foi conservadora xefe no Museo do Barrio de Nova York, xefa de departamento e membro do Core Agent Group en dOCUMENTA(13), conservadora xefe do MACBA (2008-11), directora da Frankfurter Kunstverein (2005-08) e directora artística de Sala Rekalde de Bilbao (2002-05). Participou na Bienal de Venecia do 2005 e foi asesora curatorial do Carnegie International e da 29a Bienal de São Paulo.
Paralelamente, foi comisaria en numerosas exposicións durante o seu paso pola Frankfurter Kunstverein e o MACBA, e tamén noutras institucións, como o Museo de Arte Raíña Sofía de Madrid. Chus Martínez imparte conferencias, escribe regularmente ensaios críticos en catálogos e é colaboradora habitual de Artforum, entre outras revistas de arte internacionais.
Marie Curie
Maria Salomea Skłodowska-Curie, máis coñecida como  Marie Curie, nada en Varsovia o 7 de novembro de 1867 e finada en Passy, Francia, o 4 de xullo de 1934, foi unha física e química polonesa nacionalizada francesa. Pioneira no campo da radioactividade, foi a primeira muller en recibir un premio Nobel, a primeira persoa e a única muller en recibir dous premios Nobel, sendo ata o momento a única persoa en recibir o premio Nobel en distintas categorías científicas, e foi parte do legado da familia Curie de cinco premios Nobel (dous, ela, un, o seu marido Pierre Curie, un, a súa filla Iréne Joliot-Curie, e outro, o seu xenro Frédéric Joliot-Curie). Ela tamén foi a primeira muller en ser profesora na Universidade de París e en 1995 converteuse na primeira muller en ser sepultada por méritos propios no Panteón de París. En 2015, outras dúas mulleres tamén foron enterradas no camposanto por méritos propios.
Os seus logros inclúen o desenvolvemento da teoría da radioactividade (un termo que ela acuñou  ), as técnicas para illar isótopos radioactivos, e o descubrimento de dous elementos, o polonio e o radio. Baixo a súa dirección, leváronse a cabo os primeiros estudos no mundo no tratamento das neoplasias, utilizando isótopos radioactivos. Fundou os Institutos Curie en París e en Varsovia, que seguen sendo os principais centros de investigación médica na actualidade. Durante a primeira guerra mundial, estableceu os primeiros centros radiolóxicos para uso militar.
Xunto co seu marido Pierre Curie e Henri Becquerel, recibiu en 1903 o Premio Nobel de Física e en 1911 o de Química polos seus traballos sobre o Radio. Posiblemente sexa a científica máis coñecida da historia.
Marie Sklodowska Curie (ela sempre firmou cos dous apelidos) foi nacionalizada francesa e foi unha cidadá activamente leal ao seu novo país, pero nunca perdeu o seu sentido de identidade polaco: ensinou ás súas fillas a súa lingua materna e levábaas nas súas visitas a Polonia. O primeiro elemento químico que ela descubriu, en 1898, chamouno polonio como homenaxe ao seu país de orixe.
Familia e primeiros anos
miniatura|esquerda|170px|Casa onde naceu Marie Sklodowska, en ulica Freta (en galego rúa Freta), no barrio da [[Cidade Nova (Varsovia)|Cidade Nova de Varsovia.]] miniatura|Władysław Skłodowski coas súas fillas (de esquerda a dereita) Marie, Bronisława e Helena. Marie Skłodowska naceu o 7 de novembro de 1867 en Varsovia (capital do Reino de Polonia). Era a quinta filla do matrimonio formado por Władysław Skłodowski, profesor de ensinos medios en física e matemáticas do mesmo xeito que o seu avó, e de Bronisława Boguska, quen foi mestra, pianista e cantante.
Marie era a menor de cinco fillos: Zofia (1862), Józef (1863), Bronisława (1865), Helena (1866) e finalmente ela, Marie (1867).
Os seus primeiros anos estiveron marcados pola penosa morte da súa irmá Zofia como consecuencia do tifo e, dous anos máis tarde, a da súa nai por mor dunha tuberculose. Eses eventos fixeron que Marie perdese a fe na relixión católica e se volvese agnóstica.
Cando tiña dez anos, Marie empezou a ir á escola onde a súa nai traballara cando aínda se atopaba ben. Entre os seus intereses destacaba a paixón pola lectura (Marie mostrou a súa afección pola lectura aos catro anos, idade á que xa lía perfectamente), especialmente sobre historia natural e física. Posteriormente asistiu a un gymnasium ou instituto de secundaria feminino, onde se graduou o 12 de xuño de 1883. Pasou o ano seguinte no campo con parentes do seu pai, e logo, xunto co seu pai, viviu en Varsovia, onde recibiron algunhas clases particulares. Na Secundaria foi sempre a primeira alumna da súa clase, e destacou por influír nas súas compañeiras o entusiasmo polo traballo. Polaco, ruso, alemán e francés eran algunhas das linguas que Marie dominaba. Naquel tempo, a maior parte de Polonia estaba ocupada por Rusia que, tras varias revoltas nacionalistas sufocadas de xeito violento, impuxera a súa lingua e os seus costumes. Xunto coa súa irmá Helena, Marie asistía a clases clandestinas ofrecidas nun pensionado nas que se ensinaba a cultura polaca.
Tanto polo lado paterno como polo materno, a familia perdera os seus bens e fortunas a través das implicacións patrióticas nos levantamentos patrióticos polacos. Este feito condenou a Marie, ás súas irmás e ó seu irmán a unha difícil loita para seguir adiante na vida.
O pacto con Bronisława
Marie chegou a un acordo coa súa irmá Bronisława, que consistía en que Marie lle daría axuda económica durante os estudos médicos de Bronisława en París, a cambio dunha axuda similar pero á inversa, dous anos despois. Por este motivo, púxose a traballar como institutriz. En primeiro lugar coa familia dun avogado en Cracovia; despois, durante dous anos en Ciechanów cunha familia dun terratenente, os Zorawski, parentes do seu pai. Mentres traballaba para a familia deste, ela namorouse do seu fillo, Kazimierz Zorawski (un futuro eminente matemático polaco), que este correspondeu. Os seus pais, con todo, rexeitaron a idea de que o seu fillo casase cunha parente pobre, e Kazimierz foi incapaz de opoñerse a eles. Deste xeito Marie perdeu o seu emprego de institutriz. Atopou outro traballo coa familia Fuchs, en Sopot, na costa do mar Báltico, onde pasou o ano seguinte á vez que axudaba economicamente á súa irmá.
miniatura|220px|O Muzeum Przemysłu e Rolnictwa, na avenida Krakowskie Przedmiescie núm. 66, cerca do casco antigo de Varsovia. Foi no laboratorio deste edificio no que Marie fixo o seu primeiro traballo científico, en 1890-1891. A principios de 1890, Bronisława, que uns meses antes casara con Kazimierz Dluski, invitou a Marie a unirse a eles en París. Marie negouse porque non podía pagar a matrícula da universidade e, ademais, seguía esperando poder casar con Kazimierz Zorawski. Volveu a casa do seu pai, con quen permaneceu ata o outono de 1891, tutorizando e estudando na clandestina Uniwersytet Latający (Universidade Flotante), e comezou a súa formación na práctica científica nun laboratorio do Museo da Industria e Agricultura (Muzeum Przemysłu e Rolnictwa) dirixido polo seu primo Józef Boguski, que estivera axudando ao gran químico ruso Dmitri Mendeleiev, en San Petersburgo.
En outubro de 1891, ante a insistencia da súa irmá e logo de recibir unha carta de Zorawski na que lle notificaba que rompía definitivamente a relación con ela, decidiu irse a Francia. A ruptura de Marie con Zorawski foi dolorosa para ambos. Zorawski, pronto obtivo o doutoramento e desenvolveu unha carreira académica como matemático moi brillante, converténdose primeiro en profesor e posteriormente no reitor da Universidade de Cracovia e presidente da Sociedade de Aprendizaxe de Varsovia. Máis tarde, xa de vello, cando era profesor de matemáticas na Politechnika Warszawska (Universidade Politécnica de Varsovia), sentábase de xeito contemplativo ante a estatua de Marie Sklodowska. Marie, unha vez en París, atopou temporalmente refuxio na casa da súa irmá e do seu cuñado antes de alugar uns vellos faiados; alí continuou cos seus estudos de física, química e matemáticas na Sorbona, a gran universidade de París.
Primeiros anos en Francia
miniatura|Maria Skłodowska coñecida por Marie Curie En 1891 trasladouse a París para continuar os seus estudos inscribíndose na Facultade de Ciencias Matemáticas e Naturais da Universidade da Sorbona. A partir dese momento, Marie pasou a chamarse Marie Sklodowska. Malia ter unha sólida base cultural adquirida de forma autodidacta, Marie tivo que esforzarse para mellorar os seus coñecementos de francés, matemáticas e física, para estar ao nivel dos seus compañeiros. Estudaba durante o día, e facía tutorías pola noite, gañando só o suficiente para vivir
En 1893 consegue a licenciatura de Física e obtén o primeiro posto da súa promoción; pouco despois comezou a traballar nun laboratorio industrial de Lippman. Mentres tanto, continuou estudando na Sorbona, e en 1894 tamén se licencia en Matemáticas, onde é a segunda da súa promoción. Para financiarse os seus estudos de matemáticas, Marie aceptou unha bolsa da Fundación Alexandrowitch, que lle foi outorgada grazas a unha coñecida chamada Jadwiga Dydyńska. O diñeiro da bolsa (600 rublos) foi restituído por Marie máis tarde. En 1894 tamén coñece ao que sería o seu marido, Pierre Curie, que era profesor de física. Marie iniciara a carreira científica en París investigando as propiedades magnéticas de diversos aceiros, e foi o interese mutuo que tiñan Marie e Pierre polo magnetismo o que contribuíu a achegalos. A súa partida o verán seguinte cara a Varsovia só fortaleceu os seus sentimentos mutuos. Marie aínda tiña a esperanza de que podería volver a Polonia e traballar no seu campo de estudo. Non obstante, cando se lle negou un posto na Universidade de Cracovia simplemente porque era unha muller volveu a París. Os dous empezan a traballar xuntos nos laboratorios e ao ano seguinte (1895) Pierre declárase a Marie, casando o 26 de xullo, nunha voda sinxela na que lles regalaron algo de diñeiro. Con este diñeiro compráronse dúas bicicletas e pasaron todo o verán viaxando, con elas, por Francia, hospedándose en fondas e comendo pouco. Posteriormente, os dous físicos apenas saían do seu laboratorio, animados nas súas buscas. As únicas afeccións, compartidas, eran dar longos paseos en bicicleta e as viaxes ao estranxeiro, que os uniron aínda máis. Marie encontrara un novo amor, un socio e colaborador científico do que podería aprender. En 1895, descubriron os raios X e en 1896 descubriron a radioactividade natural. Marie foi animada por Pierre para que realizase a súa tese doutoral baseándose neste último descubrimento.
O seu matrimonio duraría, ata a tráxica morte de Pierre nun accidente a mañá do 19 de abril de 1906, ao ser atropelado por un coche de cabalos nunha rúa de París cando se dirixía ao seu laboratorio, un total de once anos.
O doutoramento
Tras unha dobre titulación, o seguinte reto era a obtención do doutoramento. Ata ese momento, a única muller que lograra doutorarse era a alemá Elsa Neumann.
O primeiro paso era a elección do tema da súa tese. Tras analizalo co seu marido, ambos decidiron centrarse nos traballos do físico Henri Becquerel, que descubrira que os sales de uranio transmitían uns raios de natureza descoñecida. Este traballo estaba relacionado co recente descubrimento dos raios X por parte do físico Wilhelm Röntgen. Marie Curie interesouse por estes traballos e, coa axuda do seu esposo, decidiu investigar a natureza das radiacións que producían os sales de uranio. Marie fai a súa tese de doutoramento sobre este último descubrimento.
Dirixida polo propio Becquerel, o 25 de xuño de 1903 Marie defendeu a súa tese doutoral, titulada Investigacións sobre as substancias radioactivas, ante un tribunal presidido polo físico Gabriel Lippmann. Obtivo o doutoramento e a mención cum laude.
A cátedra de Física
Trala morte do seu esposo en 1906, Marie obtivo a cátedra de Física na Sorbona que fora outorgada a Pierre en 1904.
O 15 de novembro de 1906 Marie Curie deu a súa primeira lección. A expectación era máxima xa que se trataba da primeira vez que unha muller impartía unha clase na universidade. Alí acudiu un gran número de persoas; moitas delas nin sequera eran estudantes. Naquela primeira sesión, Marie falou sobre a radioactividade.
Estudo da radioactividade
miniatura|Primeira edición das [[Conferencia Solvay|Conferencias Solvay, realizadas en 1911. Pódese ver a Marie Curie en primeiro térmo, a segunda pola dereita dos científicos presentes sentados situada entre Wilhelm Wien e Henri Poincaré. Dereita, o cuarto pola dereita, é Rutherford, e o segundo é Einstein, á dereita de todo, Paul Langevin organizador do congreso.]] Marie Curie e Pierre Curie estudaron as follas radioactivas, en particular o uranio en forma de pechblenda, que tiña a curiosa propiedade de ser máis radioactiva que o uranio que se extraía dela. A explicación lóxica foi supoñer que a pechblenda contiña anacos dalgún elemento moito máis radioactivo que o uranio.
Tamén descobren que o torio podía producir radioactividade. Tras varios anos de traballo constante, a través da concentración de varias clases de pechblenda, illaron dous novos elementos químicos. O primeiro, en 1898, foi nomeado como polonio en referencia ao seu país nativo. Polonia fora particionada no século XVIII entre Rusia, Prusia e Austria, e a esperanza de Skłodowska-Curie foi nomear ao elemento co nome do seu país nativo para atraer a atención cara á perda da súa independencia. O polonio foi o primeiro elemento químico que recibiu o seu nome por razóns políticas. O outro elemento foi chamado Radio (Ra) debido á súa intensa radioactividade. Sempre traballaron durante estes anos nun cuberto e Pierre era o encargado de fornecer todos os medios e obxectos necesarios para que Marie traballase. Pierre tiña tempadas dunha gran fatiga que ata o obrigaban a repousar en cama, ademais de que os dous sufrían queimaduras e chagas producidas polos seus perigosos traballos radioactivos. miniatura|esquerda|O Lab da rúa [[:en:Krakowskie Przedmieście|Krakowskie Przedmieście 66, cerca do vello centro de Varsovia. 1890–91. María Skłodowska fixo alí o seu primeiros estudos]]
A Tolda
O topónimo A Tolda pode referirse a varios lugares de Galicia:
Marie Curie
Estudo da radioactividade
Pouco despois Marie obtivo un gramo de cloruro de radio, o cal conseguiu tras manipular case oito toneladas de pechblenda. En 1902 presentan o resultado e invítanos a todas as sedes científicas, e a todas as ceas e reunións sociais, o que os leva á fama. Os científicos mandábanlles cartas e os estadounidenses pedíanlles que desen a coñecer todos os seus descubrimentos. Tanto Pierre como Marie aceptan e prestan todas as súas investigacións sen querer lucrarse diso mediante patentes, un feito que é aplaudido por todo o mundo.
Premios Nobel
miniatura|Marie e Pierre Curie no seu laboratorio de París. miniatura|O diploma do [[Premios Nobel|Premio Nobel de Física que recibiu en 1903.]] miniatura|O diploma do [[Premios Nobel|Premio Nobel de Química que recibiu en 1911.]]
miniatura|Monumento en [[Varsovia, 1935.]] Xunto con Henri Becquerel e Pierre Curie, Marie foi galardoada co Premio Nobel de Física en 1903, "en recoñecemento polos extraordinarios servizos rendidos nas súas investigacións conxuntas sobre os fenómenos da radiación descubertos por Henri Becquerel" Foi a primeira muller que obtivo tal galardón. Recibiron por el 15.000 dólares, unha parte dos cales utilizaron para facer agasallos ás súas familias e comprar unha bañeira. Pouco despois, en 1904, Pierre consolidouse como profesor titular na Facultade de Ciencias de Sorbona (onde xa ensinaba desde 1900). A fama incomodounos e concentráronse nos seus traballos. No mesmo ano tiveron á súa segunda filla, Ève, tras sufrir Marie un aborto, probablemente producido pola radioactividade.
O 19 de abril de 1906 ocorreu unha traxedia: Pierre foi atropelado por unha carruaxe de seis toneladas, e morreu sen que nada se puidese facer por el. Marie quedou moi afectada, pero quería seguir cos seus traballos e rexeitou unha pensión vitalicia. Ademais asumiu a cátedra do seu marido, e foi a primeira muller en dar clases na universidade nos 650 anos transcorridos desde a súa fundación.
Departamento de El Progreso
El Progreso é un dos 22 departamentos de Guatemala. A súa capital é a cidade de Guastatoya.
Limita polo norte co departamento de Alta Verapaz e Baja Verapaz; polo sur con Guatemala e Jalapa; polo leste con Zacapa e outra vez Jalapa; e polo oeste outramente con Baja Verapaz e Guatemala.
Marie Curie
Premios Nobel
En 1910 demostrou que se podía obter un gramo de radio puro. Ao ano seguinte recibiu en solitario o Premio Nobel de Química «en recoñecemento polos seus servizos no avance da Química polo descubrimento dos elementos radio e polonio, o illamento do radio e o estudo da natureza e compostos deste elemento». Cunha actitude desinteresada, non patentou o proceso de illamento do radio, deixándoo aberto á investigación de toda a comunidade científica.
Marie Curie foi a primeira persoa á que se lle concederon dous Premios Nobel en dous diferentes campos. A outra persoa que o obtivo ata o presente é Linus Pauling (Química e Paz). Dous premios Nobel no mesmo campo obtivérono John Bardeen (Física) e Frederick Sanger (Química). Marie Curie presidiu, por outra banda, o Instituto do Radio e traballou no gran laboratorio Curie. Tempo logo da morte do seu marido, iniciou unha relación de parella co físico Paul Langevin, quen estaba casado, o que xerou un escándalo xornalístico con modos xenófobos.
Etapa final da súa vida
Durante a primeira guerra mundial Curie propuxo o uso da radiografía móbil para o tratamento de soldados feridos. O coche levaba o nome de Petit Curie. A súa filla Irène, con 18 anos de idade, empeza a axudala. O gramo de radio dóao á investigación científica; logo tamén doaría outro ao Instituto do Radio de Varsovia. En 1921 visitou os Estados Unidos, onde foi recibida triunfalmente. O motivo da viaxe era recadar fondos para a investigación. Nos seus últimos anos foi asediada por moitos físicos e produtores de cosméticos, que usaron material radioactivo sen precaucións.
Fundou o Instituto Curie en París e en Varsovia.
Morte, e ingreso no Panteón de París
Só uns meses máis tarde da súa última visita a Polonia, na primavera de 1934, Curie, logo de quedar cega, morreu, o 4 de xullo de 1934, na Clínica Sancellemoz, preto de Passy (Alta Savoia, Francia), por mor dunha anemia aplástica, probablemente debida ás radiacións ás que estivo exposta nos seus traballos, e cuxos nocivos efectos eran aínda descoñecidos. Foi enterrada xunto ao seu marido no cemiterio de Sceaux, poucos quilómetros ao sur de París.
Sesenta anos despois, o 21 de abril de 1995, os seus restos foron trasladados, xunto cos de Pierre, o Panteón de París. No discurso pronunciado na cerimonia solemne de ingreso, o día anterior, o entón Presidente da República, François Mitterrand, dirixíndose especialmente aos seus netos e bisnetos, destacou que Marie, que fora a primeira muller francesa en ser doutora en Ciencias, en ser profesora na Sorbona, e tamén en recibir un Premio Nobel, o era novamente ao repousar no famoso Panteón de París polos seus propios méritos (no que segue sendo a única ao día de hoxe ).
A súa filla máis vella, Irène Joliot-Curie (1897–1956), tamén obtivo o Premio Nobel de Química, en 1935, un ano logo da morte da súa nai, polo seu descubrimento da radioactividade artificial. A segunda e lonxeva filla do matrimonio, (Ève, 1904-2007), xornalista, pianista e activista pola infancia, foi o único membro da familia que non se dedicou á ciencia. Escribiu unha biografía da súa nai, Madame Curie, que se publicou simultaneamente en Francia, Inglaterra, Italia, España, Estados Unidos e outros países en 1937, e foi un best-séller, aínda que nos últimos anos se lle criticou por edulcorala, omitindo detalles importantes como a relación de Marie, xa viúva, cun antigo alumno do seu marido, o casado Paul Langevin, ou os moitos problemas e insultos que Marie tivo que soportar por parte dalgúns importantes círculos científicos franceses, e de certa prensa sensacionalista.
Legado na cultura popular
miniatura|160x160px|Marie Curie na [[Moeda de 100 francos Marie Curie|moeda de 100 francos conmemorativa dos 50 anos da súa morte (1984).]] Ademais da biografía escrita pola súa filla Ève en 1937, en 1943 fíxose unha película biográfica a partir dela (Madame Curie) dirixida por Mervyn LeRoy e protagonizada no seu papel feminino pola actriz Greer Garson. En 1997 o director de cine francés Claude Pinoteau estreou outra película, Les palmes de M. Schutz, na que se relata a súa vida desde que coñece ao seu marido ata o descubrimento do radio.
Becquerel
O becquerel (símbolo Bq) é unha unidade derivada do Sistema Internacional de Unidades que mide a actividade radioactiva. Un becquerel defínese como a actividade dunha cantidade de material radioactivo con decadencia dun núcleo por segundo. Equivale a unha desintegración nuclear por segundo. A unidade de Bq é por conseguinte inversa ao segundo.
Pódese calcular derivando N respecto ao tempo (t):
sendo N o número de núcleos radioactivos sen desintegrarse, \lambda a constante radioactiva, característica de cada isótopo, e A_0 a actividade no instante inicial
Toma o seu nome en honra do físico francés Henri Becquerel.
Por outra banda, 3,7*10^{10} Bq equivalen a 1 curio.
Leopoldo I de Bélxica
Leopoldo I (Leopoldo Xurxo Cristiano Federico de Saxe-Coburgo-Saalfeld, despois Saxonia-Coburgo e Gotha; 16 de decembro de 1790 - 10 de decembro de 1865) foi un príncipe de Saxe-Coburgo e Gotha, e foi o primeiro rei dos belgas, título que detentou do 21 de xullo de 1831 ata a súa morte.
Foi o fundador da liñaxe belga da Casa de Saxe-Coburgo e Gotha. Entre os seus fillos, estaban Leopoldo II de Bélxica e a emperatriz Carlota de México.
Familia e carreira militar
Leopoldo era fillo máis novo do duque Francisco de Saxe-Coburgo-Saalfeld e da condesa Augusta Reuss-Ebersdorf.
Só se tornou un príncipe de Saxe-Coburgo e Gotha tras un intercambio territorial realizado polo seu pai, en 1826.
En 1795, con cinco anos de idade, Leopoldo foi apuntado coronel do rexemento imperial de Izmailovski, na Rusia. Sete anos despois, con doce anos, tornouse xeneral. As tropas napoleónicas ocuparon o ducado de Saxe-Coburgo en 1806. Leopoldo, a quen Napoleón I de Francia ofreceu o cargo de axudante (rexeitada), partiu a Rusia, ao encontro de Alexandre I, que era cuñado da súa irmá Xuliana.
Casamentos e fillos
O 2 de maio de 1816, en Carlton House, Leopoldo desposou a princesa Carlota Augusta de Gales, a única filla lexítima do príncipe-rexente británico (máis tarde Xurxo IV do Reino Unido) e por tanto herdeira ao trono. Consecuentemente, tornouse mariscal de campo británico e cabaleiro da Orde da Xarreteira. O 5 de novembro de 1817, a princesa Carlota deu a luz un neno natimorto, morrendo o día seguinte. Se tivese sobrevivido, teríase convertido en raíña do Reino Unido en 1830, coa morte do seu pai, e Leopoldo tería sido titulado príncipe consorte británico en vez de Rei dos Belgas.
O 2 de xullo de 1829, Leopoldo casou coa actriz Karolina Bauer, titulada posteriormente condesa de Montgomery, unha prima do conselleiro do rei, o barón Christian Friedrich von Stockmar. O contrato de matrimonio foi asinado sen cerimonia relixiosa ou pública e, presuntamente, rematou en 1831.
O 9 de agosto de 1832, Leopoldo casou de novo, esta vez coa princesa Luisa María d'Orléans, filla do rei Luís Filipe I de Francia, da que tivo catro fillos:
Rei dos Belgas
Menos de dúas semanas máis tarde, o 2 de agosto, os Países Baixos invadiron a Bélxica. Os combates continuaron por oito anos, pero en 1839 os dous países asinaron o Tratado de Londres, establecendo a independencia de Bélxica.
Coa apertura dunha nova liña ferroviaria entre Bruxelas e Mechelen, o 5 de maio de 1835, un dos maiores desexos de Leopoldo - o de construír a primeira liña ferroviaria en Europa continental - fíxose realidade. No mesmo ano, Leopoldo foi investido cabaleiro da Orde do Vélaro de Ouro.
En 1840, Leopoldo arranxo o matrimonio entre a súa sobriña, a raíña Vitoria I do Reino Unido (filla da súa irmá, Vitoria de Saxe-Coburgo-Saalfeld) co seu sobriño, o príncipe Alberte de Saxonia-Coburgo e Gotha (fillo do seu irmán Ernesto I de Saxonia-Coburgo e Gotha). Leopoldo agiu como conselleiro de Vitoria.
En 1842, Leopoldo intentou crear leis para regulamentar o traballo infantil e feminino, pero non tivo éxito. Unha onda de revolucións salto a Europa despois da deposición do rei Luís Filipe do trono francés, en 1848. A Bélxica permaneceu neutral, por mor dos papeis diplomáticos de Leopoldo.
Caleb Stanko
Caleb James Stanko, nado o 26 de xullo de 1993 en Holly, Míchigan, é un futbolista estadounidense. Xoga como mediocampista e o seu equipo actual é o SC Freiburg da 2. Bundesliga alemá.
Selección nacional
O 16 de maio de 2016, Stanko foi convocado por primeira vez á selección nacional dos con miras a un partido amigable de preparación para a Copa América Centenario. No entanto, Stanko non pode ser convocado para o torneo xa que non foi incluído na lista preliminar de 40 xogadores.
Chewbacca
Chewbacca é un personaxe ficticio na serie de filmes d'A guerra das galaxias (Star Wars).
O enorme e peludo Wookiee Chewbacca era orixinario do planeta Kashyyyk. Loitou nas Guerras dos clons xunto co mestre Jedi Yoda e nailo dirixente militar Tarfful. Durante esta batalla, moitos Soldados Wookiees morreron.
Bandera Católica
Bandera Católica foi unha revista editada en Ribadeo entre 1910 e 1917.
Conferencia de Lausana
A Conferencia de Lausana foi unha xuntanza de países celebrada no castelo de Ouchy, en Lausana, (Suíza), e que tiña por obxectivo reducir as cargas económicas que se lle puxeran como castigo a Alemaña logo da primeira guerra mundial.
A Conferencia, tamén chamada Conferencia das Indemnizacións comezou o 16 de xuño de 1932 e durou ata o 9 de xullo.
O propósito era atopar unha solución ás graves dificultades económicas e financeiras que sacudiran a economía global desde o Martes Negro de 1929. A principios do verán de 1932, Alemaña comezaba a preocupar de novo as potencias occidentais e todos os ollos estaban postos nos delegados alemáns, o barón Konstantin von Neurath e o chanceler Franz von Papen. A conferencia fixou un importe de tres mil millóns de marcos para cubrir as indemnizacións que debía Alemaña tras a primeira guerra mundial, o que representaba unha redución de máis de 93 millóns da débeda de guerra. Ao que se pagase esta suma, o que debería ocorrer antes de 1935, Alemaña estaría definitivamente libre das súas débedas. Pero a chegada ao poder de Hitler en 1933 cancelou estas débedas sen que se chegasen nunca a pagar.
Premios Teen Choice
Os premios Teen Choice son galardóns que se conceden anualmente nun programa emitido pola Fox desde 1999 para recoñecer á mellor na música, cine, televisión, deporte, moda e máis segundo os votos de adolescentes entre 13 e 19 anos. No programa participan celebridades e músicos e os gañadores reciben táboas de surf de tamaño reducido, 182 cm, pintadas con deseños propios do verán.
O Castillo, Dordaño, Oza-Cesuras
O Castillo é un lugar da parroquia de Dordaño no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 9 habitantes (5 homes e 4 mulleres).