cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wikipedia en zhuang
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Wikipedia en alemán de Pensilvania
A Wikipedia en alemán de Pensilvania (en Pennsilfaanisch-Deitsche Wikipedelche) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en alemán de Pensilvania.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Wikipedia en akan
A Wikipedia en akan é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua akan. Foi creada no ano 2004. Foi pechada o 15 de maio de 2023 por falta de actividade, mais o seu contido foi importado a Wikimedia Incubator.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Wikipedia en karakalpak
A Wikipedia en karakalpak (en Qaraqalpaq Wikipediası) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua karakalpak. Foi creada no ano 2006.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Tàssies
Josep Antoni Tàssies Penella, nado o 13 de novembro de 1963 en Barbastro, Huesca, é un debuxante e autor e ilustrador catalán. Entre os galardóns que recibiu destacan o Premio Internacional de Ilustración da Feira do Libro Infantil de Boloña (2008) e o Gran Premio da Bienal de Ilustración de Bratislava (2009).
Wiratni Budhijanto
Traxectoria
Licenciouse en enxeñaría química en 1996 na Universidad Gadjah Mada de Indonesia e realizou un máster en 1996. Posteriormente foi ós Estados Unidos e obtivo o seu doutoramento na Universidade de Virxinia Occidental (WVU) en 2003 coa súa tese Basic theory and experimental approach to characterize flow and fracture properties of fine powder bulk body.
Ao longo da súa traxectoria obtivo varias bolsas, en 2015 a da ASEAN-US (Asociación de Nacións do Sueste Asiático e a Misión dos Estados Unidos) para ciencia e tecnoloxía, co obxectivo de impulsar a toma de decisións á hora de aplicar a ciencia na elaboración de políticas e abordar algúns dos problemas de desenvolvemento máis difíciles da rexión asiática. Budhijanto dispón da experiencia de traballar durante un ano nun ministerio, onde achegou os seus coñecementos sobre biodiversidade, a xestión da pesca e das costas e a seguridade enerxética. Dentro deste proceso, expresou entón o seu desexo de aprender "sobre as técnicas de estratexia e diplomacia para facer que as consideracións e ideas científicas sexan máis escoitadas no proceso de elaboración de políticas", e todo coa determinación de utilizar a ciencia e trasladala á realidade en beneficio da comunidade.
Con esa filosofía -de utilizar a ciencia en beneficio das comunidades- o seu traballo pretende cambiar a paradigma de como crear unha tecnoloxía para a comunidade por outro de como construír socialmente unha tecnoloxía dentro da comunidade, facendo énfase nesa diferenza "para a comunidade" e "dentro da comunidade", apostando por esta última.
Os seus principais campos de interese en investigación, relacionados directamente coas súas especialidades céntranse na enxeñaría de bioprocesos, na bioconversión de residuos orgánicos industriais, nos materiais biorenovables, en procesos alimentarios, na xestión de residuos municipais e na elaboración de políticas fundamentadas na ciencia.
Traballa principalmente en proxectos para desenvolver empresas comunitarias de xestión de residuos e biomateriales. Os seus proxectos baséanse na protección do medio ambiente, a conservación dos recursos naturais e o establecemento da autosuficiencia comunitaria con recursos locais.
É membro de diferentes sociedades, como a American Chemical Society desde 2003, e afiliada da Asociación de Tecnólogos de Alimentos de Indonesia desde 2007. Asociouse ao Instituto de Enxeñeiros Químicos en 2009.
O seu traballo e as súas numerosas publicacións científicas convértena nunha figura referente no mundo da enxeñaría química e nun modelo a seguir para outras mulleres científicas do mundo, que se esforzan en impulsar e aplicar a tecnoloxía non só nos países en vías de desenvolvemento, senón tamén nos países do "primeiro mundo". As súas últimas investigacións céntranse no desenvolvemento de pequenos paquetes tecnolóxicos.
Guerschon Yabusele
Guerschon Yabusele, nado o 17 de decembro de 1995 en Dreux, é un xogador francés de baloncesto profesional que xoga no Real Madrid da Liga ACB.
Traxectoria profesional
O 23 de xuño de 2016, Yabusele foi seleccionado na 16ª posición do Draft da NBA de 2016 polos Boston Celtics, e disputou con eles a Liga de Verán da NBA de 2016.
O 20 de xullo de 2017, Yabusele asinou cos Celtics. Debutou na NBA o 20 de outubro de 2017, con tres puntos e un rebote en tres minutos de xogo, na vitoria de Boston por 102–92 contra os Philadelphia 76ers.
Juergen Elitim
Juergen Farid Elitim Sepúlveda, nado en Cartaxena de Indias o 13 de xullo de 1999, é un futbolista colombiano que xoga de centrocampista no Racing de Santander, da Segunda División, cedido polo Watford inglés.
Traxectoria
Nado en Cartaxena de Indias, seu pai, un apaixonado do fútbol, púxolle o nome de Juergen polo futbolista alemán Jürgen Klinsmann. Comezou xogando no Nuevo Milenio da súa cidade natal, pasando en 2011 ao Cyclones de Cali. Tres anos despois fichou polo Leones FC, da cidade antioqueña de Itagüí, co que debutou na Primeira División de Colombia con 17 anos.
En 2019 o Watford fíxose cos seus dereitos e na tempada 2019/20 xogou de novo cedido no Marbella, co que actuou en 21 partidos de liga, un da promoción de ascenso e dous da Copa do Rei, marcando un gol.
Na seguinte campaña saíu cedido á Ponferradina da Segunda División. Debutou na segunda xornada contra o Albacete no Carlos Belmonte e disputou un total de 41 partidos de liga, 17 deles como titular, nunha tempada na que o equipo adestrado por Bolo acadou a oitava praza.
En xullo de 2021 anunciouse que o futbolista xogaría cedido unha cuarta tempada consecutiva, esta vez no Deportivo da Coruña, na nova Primeira División RFEF. Debutou co club galego o 29 de agosto de 2021, no primeiro encontro da tempada 2021/22 da Primeira División RFEF contra o Celta B en Riazor, que acabou con goleada coruñesa por 5-0. Tivo unha destacada actuación en dito partido, repartindo dúas asistencias nos goles de Miku e Quiles, e foi elixido mellor xogador do encontro.
Continuou a un alto nivel durante o resto da competición e foi titular en tódolos encontros de liga agás dous, sendo o xogador máis destacado do Deportivo durante a tempada. Na final da promoción de ascenso contra o Albacete, un preciso pase seu foi rematado á portería por Mario Soriano para facer o gol co que o Deportivo se adiantou no marcador, pero o Albacete acabou remontando e deixando ao equipo coruñés sen ascenso. Pechou o seu paso polo club galego con 36 partidos, 1 gol e 13 asistencias.
En xullo de 2022 anunciouse unha nova cesión do xogador, que regresou á Segunda División para xogar no Racing de Santander, que viña de ascender.
Sabina Chebichi
Sabina Chebichi, nada no condado de Trans-Nzoia o 13 de xuño de 1959, é unha ex-atleta de medio fondo kenyana coñecida popularmente como «a princesa das enaguas».
Traxectoria
Sabina Chebichi naceu no condado de Trans-Nzoia, ao noroeste de Nairobi. Cursou os seus primeiros estudos na escola primaria de Mlimani.
Chebichi comezou a correr en 1972. Obtivo a vitoria na súa primeira carreira, en Kechiko. Cando se soubo a través dos medios dunha colexiala que competía sen equipación, Feisal Sherman, daquela secretario da Kenya's Amateur Athletic Association (hoxe Athletics Kenya) envioulle equipación e calzado para correr. Con 14 anos converteuse na primeira muller kenyana en gañar unha medalla nos Xogos da Commonwealth de 1974 en Christchurch (Nova Celandia). Obtivo o bronce nos 800 m feminino cunha marca de 2:02:61. Competiu tamén nas carreiras femininas de 4 x 400 m e 1500 m, competicións nas que quedou en 8º e 5º lugar, respectivamente.
Chebichi fora convocada para as Olimpíadas de 1976, celebradas en Montreal (O Canadá) do 17 de xullo ao 1 de agosto antes do seu país, Kenya, boicotear os xogos xunto con outros países africanos. A súa carreira detívose cando ficou grávida.
Wikipedia en inguxo
A Wikipedia en inguxo (en ГIалгIай Википеди) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua inguxa. Foi creada o 18 de abril de 2018.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Henri Ramirez
Henri Ramirez é un lingüista franco-brasileiro, considerado un dos máis recoñecidos investigadores das linguas indíxenas suramericanas. É profesor da Universidade Federal de Rondônia - Campus Guajará-Mirim.
Traxectoria
Nado en Alxeria (daquela parte de Francia), Ramirez graduouse cun máster en Enxeñaría na École Centrale des Arts et Manufactures en 1977. Despois, obtivo un título de licenciatura, máster e doutoramento na Universidade de Provenza. Leva anos vivindo entre o pobo yanomami e documentou a súa lingua en diversas teses e monografías.
Publicacións
Ramirez publica principalmente monografías. Un dos seus libros máis coñecidos é Línguas Arawak da Amazônia Setentrional: Comparação e Descrição (2001). Outras obras inclúen:
Disertacións
Disertacións en francés:
Wikipedia en tongano
A Wikipedia en tongano é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua tongana. Foi creada en xaneiro de 2004.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Wikipedia en arameo
A Wikipedia en arameo (en ܘܝܩܝܦܕܝܐ) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua aramea.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Rodrigo Conde
Rodrigo Conde Romero, nado en Moaña o 3 de setembro de 1997, é un remeiro galego.
Traxectoria
Comezou a remar aos 8 anos na Sociedade Deportiva Tirán en traíñeiras (banco fixo), onde o seu adestrador foi Pablo Gutiérrez. En categoría infantil proclamouse campión de España coa embarcación de Tirán. Máis adiante, da man do adestrador Arturo Abruñedo, marchou a Vigo para remar en banco móbil.
En 2014 comezou a representar a España, estando aínda en categoría júnior, e acudiu aos mundiais na proba de 8 sen temoneiro. Ao ano seguinte (2015) compite tamén nos mundiais júnior, pero en 4 sen temoneiro.
Ao ano seguinte, 2017, e facendo parella con Jordi R. Orofino, obtiveron o bronce no mundial sub23 de Plovdiv. En 2018, no mundial sub23 de Poznań, recuncou no ouro, nesta ocasión canda Manel Balastegui. A canda Patricio Rojas ese mesmo ano participou nos mundiais absolutos, onde non pasaron do sexto posto, de novo en Plovdiv. En 2019 pasou á categoría absoluta e volveu remar con Balastegui: foron quintos no mundial de Ottensheim.
2020 non foi un bo ano: remando con Belastegui, pero neste caso de proeiro, quedaron nunha das repescas do europeo e Conde renunciou a competir nos Xogos de Toquio de 2020 (celebrados en 2021): as esixencias de baixar de peso para poder competir na categoría de peso de lixeiro, para a que xa tiñan pasaporte olímpico, foron a causa aducida. De feito, xa en 2021 pasou a competir en categoría aberta, é dicir, sen límite de peso: facendo de proeiro na embarcación de dobre scull con Aleix García, pasaron á final C no europeo e non se clasificaron para os Xogos.
Ao ano seguinte, en 2022, Aleix García e mais Conde (que regresaba á súa posición clásica na popa), conseguiron o bronce na copa do Mundo e unhas semanas máis tarde a prata no Europeo de remo de Múnic.
Wikipedia en kabiye
A Wikipedia en kabiye é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua kabiye. Foi creada o 24 de xuño de 2017.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Clamart
miniatura|Concello de Clamart Clamart é unha comuna (municipio) de Francia, no suroeste da rexión de Illa de Francia, departamento de Altos do Sena, no distrito de Antony. A comuna comprende a totalidade do cantón homónimo e parte do Lle Plessis-Robinson. Localízase a 8,7 km do centro de París.
A cidade divídese en dúas partes, separadas por un bosque, o Bosque de Clamart, cantado por Georges Brassens: O Bas-Clamart, que é o centro histórico, e o Petit-Clamart, unha urbanización construída nos 60 en substitución das plantacións de chícharos. Está integrada na Communauté d’agglomération Sud de Seine, da que é a maior poboación.
Les Petits Pois (chícharos)
O nome da cidade é famoso na gastronomía de Francia. Trátase dun prato de acompañamento, baseado en chícharos. Son chamados "à la clamartoise".
Sucesos históricos
En 1962, no Petit-Clamart produciuse o atentado contra Charles De Gaulle, acometido polo tenente-coronel do exército do aire, Jean-Batisten Thiry, por conceder a autodeterminación a Alxeria. Thiry terminou sendo fusilado.
Cidades irmandadas
No propio sitio oficial de Clamart, sinálanse os seguintes irmandamentos:
Seoane do Courel
O topónimo Seoane do Courel pode referirse a:
Guerra naval
miniatura|A [[batalla de Rande, por Ludolf Backhuysen]] A guerra naval é o combate no mar, no océano ou en calquera outro espazo de batalla que implique unha masa de auga importante, como un gran lago ou un gran río.
Historia
miniatura|Birreme romana nun relevo do templo de Fortuna Primigenia en [[Praeneste (Museos Vaticanos)]] A humanidade leva máis de 3000 anos librando batallas no mar. Mesmo no interior de grandes masas de terra, o transporte antes da chegada dos ferrocarrís extensos dependía en gran medida dos ríos, das canles e doutras vías navegables.
A historia anterior aos primeiros rexistros (as lendas homéricas, por exemplo, Troia), e obras clásicas como a Odisea pon énfase no mar. O Imperio persa —unido e forte— non puido imporse contra o poderío da frota ateniense combinada coa das cidades-estado menores en varios intentos de conquistar as cidades-estado grega. O poder de Fenicia e Exipto, o de Cartago e mesmo o de Roma dependían en gran medida do control dos mares.
Tamén a República de Venecia dominou as cidades-estado de Italia, frustrou o Imperio Otomán e dominou o comercio na Ruta da Seda e no Mediterráneo en xeral durante séculos. Durante tres séculos, os viquingos asaltaron e saquearon moito no centro de Rusia e Ucraína, e mesmo ata a afastada Constantinopla (ambos a través dos afluentes do Mar Negro, Sicilia e polo estreito de Xibraltar).
Conseguir o control do mar dependía en gran medida da capacidade dunha frota para librar batallas navais. Ao longo da maior parte da historia naval, a guerra naval xirou arredor de dúas preocupacións xerais, a abordaxe e evitar o embarque. Foi só a finais do século XVI, ao desenvolverse en gran medida a tecnoloxía da pólvora, cando o foco táctico no mar pasou cara á munición pesada.
Táctica naval moderna
miniatura|O [[USS Yorktown|USS Yorktown atacado por un torpedo aéreo durante a batalla de Midway]] Como ocorre con outras formas de batalla, as tácticas navais modernas baséanse, sobre todo, en disparar e moverse, que se pode traducir na combinación eficiente da potencia de fogo, conseguida mediante exploradores e a ocupación das mellores posicións no terreo. A mobilidade é de feito un compoñente crucial do combate moderno; unha frota naval pode percorrer centos de quilómetros nun só día.
Na guerra naval a clave está, sobre todo, en poder detectar o inimigo sen ser detectado. Por esta razón, gástase moito tempo e esforzo en negar esta posibilidade ás formas inimigas.
Tamén existe o concepto de campo ou espazo de batalla: a zona arredor da forza naval dentro da cal o mando asume que pode detectar, perseguir, atacar e destruír as ameazas antes de que constitúan perigo. É por iso que a armada prefire o combate en mar aberto, xa que a presenza de terra, unida á topografía submarina, reduce este espazo, limitando as oportunidades de manobra e, en consecuencia, facilitando ao inimigo a determinación da localización da frota, ao tempo que dificulta a detección das forzas inimigas. En augas pouco profundas, a detección de submarinos ou minas mariñas é especialmente problemática.
Un dos escenarios estudados pola planificación naval estadounidense durante a guerra fría foi un eventual conflito entre dúas grandes frotas en alta mar, ambas ben equipadas e actualizadas, as armadas dos Estados Unidos e da Unión Soviética. A principal preocupación era para os Grupos de Batalla de Portaavións (CVBG).
Os submarinos son unha das maiores ameazas para as operacións ofensivas dos CVBG, xa que contan con diversos mecanismos de camuflaxe, como revestimento antieco ou motores ultrasilenciosos, que se converteron na máxima vantaxe. O progresivo desprazamento das operacións cara ás augas pouco profundas aumentou drasticamente esta ameaza, polo que a simple sospeita dunha ameaza submarina é moitas veces suficiente para provocar a retirada da frota, xa que as consecuencias dun submarino non detectado son desastrosas.
Por outra banda, os mísiles son a outra forte ameaza no combate naval moderno. Poden ser lanzados desde outros barcos, submarinos ou unidades aéreas, e a súa alta velocidade (que alcanza Mach 4) reduce o ataque a uns segundos. Así, faise imprescindible destruír as plataformas de lanzamento antes de que poidan disparar, o que permite reducir o número de ameazas de mísiles á vez. Moitas veces, non é fácil e nin sequera posible lograr esta fazaña, polo que os recursos antiaéreos deben equilibrarse entre a guerra aérea externa e interna.
Wikipedia en tok pisin
A Wikipedia en tok pisin (en Wikipedia long Tok Pisin) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en tok pisin. Foi creada no ano 2016.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Wikipedia en kabardino
A Wikipedia en kabardino (en Адыгэбзэ Уикипедиэ) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua kabardina. Foi creada no ano 2011.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Wikipedia en patois xamaicano
A Wikipedia en patois xamaicano é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en patois xamaicano. Foi creada o 8 de maio de 2016.
Jeffrey Ashby
Jeffrey Shears Ashby, nado en Dallas, Texas, o 16 de xuño de 1954, é un astronauta e piloto de probas estadounidense retirado que formou parte das misións STS-112, STS-93 e STS-100.
Traxectoria
Ashby graduouse en enxeñaría mecánica pola Universidade de Idaho en 1976 e é máster en sistemas de aviación pola Universidade de Tennessee en 1993.
Foi seleccionado como candidato a astronauta pola NASA en decembro de 1994, participando nas misións STS-112, STS-93 e STS-100 e pasando un total de 27,68 días no espazo.
Comité Consultivo Cidadán sobre a Moeda
O Comité Consultivo Cidadán sobre a Moeda (en inglés: Citizens Coinage Advisory Committee —CCAC—) é un órgano consultivo creado en 2003 no seo do Departamento do Tesouro dos Estados Unidos, para asesorar o seu secretario acerca das cuestións relativas á moeda.
Este comité substitúe o anterior Comité Consultivo Cidadán sobre Moedas Conmemorativas (Citizens Commemorative Coin Advisory Committee —CCCAC—).
Creación
O Comité Consultivo Cidadán sobre a Moeda foi creado polo Congreso dos Estados Unidos en virtude da Lei Pública 108-15, do 23 de abril de 2003, coa finalidade de asesorar o secretario do Departamento do Tesouro acerca dos temas e dos deseños de todas as moedas e medallas oficiais emitidas nos Estados Unidos.
Neste sentido, o Comité representa imparcialmente os intereses dos coleccionistas numismáticos e da cidadanía estadounidense.
Funcións
Consonte a lei pola que se creou, ao Comité asígnanselle tres funcións principais:
Logo de cada reunión do Comité, o secretario do Tesouro é informado mediante carta dos acordos tomados no encontro. Ademais, o CCAC publica informes anuais destinados tanto ao secretario do Tesouro como á Comisión de Servizos Financeiros da Cámara de Representantes e á Comisión de Banca, Vivenda e Asuntos Urbanos do Senado.
Composición
O Comité está composto por 11 membros nomeados polo secretario do Tesouro, que responden aos seguintes perfís:
Ácido graxo omega-7
Os ácidos graxos omega-7, tamén chamados ácidos graxos ω−7 ou ácidos graxos n−7 son unha clase de ácidos graxos insaturados nos cales o sitio de insaturación está situado no sétimo enlace C-C desde o metilo do final da cadea carbonada. Os dous ácidos graxos omega-7 máis comúns na natureza son o ácido palmitoleico e o ácido vaccénico. Son amplamente utilizados en cosmética debido ás súas propiedades humectantes. As graxas omega-7 non son ácidos graxos esenciais en humanos, xa que se poden sintetizar endoxenamente. As dietas ricas en ácidos graxos omega-7 teñen efectos beneficiosos para a saúde, como incrementar os niveis do colesterol HDL (o colesterol bo) e baixar os de colesterol LDL.
Fontes de abundantes ácidos graxos de omega-7 son o aceite de noz de macadamia e o aceite de Hippophae rhamnoides en forma de ácido palmitoleico, mentres que os produtos lácteos son as primeiras fontes de ácido vaccénico e ácido ruménico. Unha fonte menor pero útil do ácido palmitoleico é a froita do aguacate (25.000ppm).
Os ácidos graxos monoinsaturados omega-7 teñen como estrutura química xeral CH3-(CH2)5-CH=CH-(CH2)n-CO2H.
Metabolismo
Os ácidos graxos insaturados omega-7 de 16 e 18 carbonos convértense en ácidos graxos moi insaturados de 18 ou 20 carbonos no corpo pola acción de encimas desaturases non selectivos. Eses mesmos encimas tamén actúan sobre os ácidos graxos omega-3, omega-6 e omega-9. Como resultado, aínda que as proporcións de ácidos graxos moi insaturados dun individuo poden variar grandemente en diferentes tipos de tecidos debido a factores como a dieta, a concentración global de ácidos graxos moi insaturados mantense estable nun organismo vivo. Estas concentracións individuais inflúen moito na determinación de que ácidos ácidos se usarán nun determinado tipo de tecido na síntese de fosfolípidos, tal como se require para o mantemento da membrana celular.
En vacas
Os produtos lácteos son unha das fontes primarias dietarias de ácidos graxos omega-7. Porén, a produción de ácidos graxos omega-7 nas vacas depende moito da súa dieta. Concretamente, unha redución da proporción de herba consumida por unha vaca está correlacionada cunha diminución significativa no contido de ácidos graxos omega-7 no leite de vaca. As concentracións dos ácido ruménico e vaccénico declinan significativamente nunha semana despois de retirar a herba da dieta da vaca, polo que a alimentación con pensos ten un menor rendemento nestes ácidos.
Extracción das algas
As fontes tradicionais de ácidos graxos omega-7 como as noces de macadamia demostaron ser caras para a súa extracción a escala industrial, o que estimulou a busca de novas fontes ricas en omega-7, como as algas. As alteracións das condicións de crecemento das algas, como o enriquecemento no medio en dióxido de carbono ou fosfato dipotásico teñen a capacidade de inclinar a biosíntese das algas cara á produción de lípidos. Pode colleitarse como lipidos ata o 90% do seu peso seco. Neste proceso, as algas crúas son deshidratadas para obter aceite de algas. Os aceites de algas son desgomados, tipicamente lavándoas con ácido, retirando os lípidos polares e metais. O aceite de algas desgomado é despois transesterificado e purificado para render unha mestura de ésteres de omega-7 e ácido eicosapentaenoico, que poden ser hidrodesoxixenados para formar combustible de jets de algas e o diésel verde de algas, respectivamente. Estes produtos son despois cristalizados e separados para render o ácido graxo omega-7 desexado.
Josep Calavera
É irmán do tamén futbolista Jordi Calavera.
Traxectoria
Formouse nas categorías inferiores do Nàstic de Tarragona, debutando en 2016 co seu filial da Terceira División, o La Pobla de Mafumet. En 2017, no seu último ano de xuvenil, fichouno o FC Barcelona. No seu primeiro ano co equipo xuvenil do Barça, conquistou a Copa de Campións e a Liga Xuvenil da UEFA. Ao ano seguinte saíu cedido ao Lleida Esportiu, co que debutou na Segunda División B, xogando 22 partidos de liga e dous da Copa do Rei, e marcando un gol contra o Valencia Mestalla.
Na tempada 2019/20 fichou polo Castellón, tamén de Segunda B. Foi titular durante todo o tempo que estivo no equipo de Óscar Cano, que acabaría ascendendo a Segunda División, pero en febreiro abandonou o club para ingresar no Atlético de Madrid B, co que xogou durante a seguinte tempada e media.
En xullo de 2021 saíu cedido ao Deportivo da Coruña, na nova Primeira División RFEF. Debutou co club galego o 29 de agosto de 2021, no primeiro encontro da tempada 2021/22 da Primeira División RFEF contra o Celta B en Riazor, que acabou con goleada coruñesa por 5-0. Con todo, só disputou 18 minutos máis en toda a primeira volta e tamén contou con pouco protagonismo na segunda, aínda que sumou máis partidos.
Ao remate da tempada fichou polo Castellón, da mesma categoría.
Ann Makosinski
Ann Makosinski, nada en Vitoria, Canadá, o 3 de outubro de 1997 é unha estudante, inventora e oradora canadense. Gañou a Google Science Fair en 2013 por inventar unha lanterna termoeléctrica.
Traxectoria
Makosinski é de ascendencia filipina e polaca. O seu pai é director de laboratorio retirado e conta con dúas patentes médicas. A súa familia vive en Saanich, Columbia británica. Estudou no St. Michaels University School. Para o seu proxecto de sétimo grao, Makosinski inventou unha radio que se podía alimentar coa calor dunha candea. Tamén construíu unha lanterna piezoeléctrica cando estaba en noveno curso.
Lanterna oca ou Hollow Flashlight
En 2014 Makosinski gañou a Google Science Fair na categoría de 15 a 16 anos co proxecto Hollow Flashlight, unha lanterna termoeléctrica. Inspirouse nas súas visitas á terra natal da súa nai (Filipinas), onde unha amiga súa tivera problemas na escola porque non tiña suficiente luz para estudar durante a noite. O dispositivo baséase no efecto termoeléctrico empregando placas Peltier. É oco para incrementar as correntes convectivas. En 2017 comezou as negociacións para producir comercialmente e distribuír as lanternas.
Foi oradora en TED x Richmond e en TED x Vancouver no ano 2013. Ese ano apareceu na lista 30 Under 30 da revista Time e gañou unha medalla de ouro na Canada-Wide Science Fair. En 2014 presentou The Problem with Inventions en TEDx Vitoria. Tamén foi oradora de TED x Teen en 2016 - coa súa charla Why I don't use a smart phone. Makosinski presentou a súa cunca eDrink, que usa a calor da bebida para cargar un teléfono, no programa Tonight Show de Jimmy Fallon. Como premio outorgáronlle $5,000 para apoiar a súa formación.
É a fundadora de Makotronics Enterprises. Postulouse para obter múltiples patentes. En agosto de 2017 embarcouse nunha expedición de dúas semanas ao Paso do Noroeste para celebrar o 150 aniversario do Canadá.
Premios e Recoñecementos
Foi votada como a nova inventora do ano en 2016 por Popular Science.
En 2016 Ann gañou 50 000 dólares para investimento grazas a Quest Climate Grant, financiado por Canadian Geographic e Shell_Energy_North_America, polos seus inventos alimentados coa calor humana.
Na área publicitaria foi elixida embaixadora de marca de Uniqlo en 2016 e fixo campañas con Five Star e Lenovo.
En outubro de 2017 foi parte do Converse Public Access show con Miley Cyrus.
Wikipedia en nauruano
A Wikipedia en nauruano (en Wikipediya Naoero) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua nauruana. Foi creada no ano 2003. Foi pechada o 1 de maio de 2023 por falta de actividade, mais o seu contido foi importado a Wikimedia Incubator.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Jared Diamond
Jared Mason Diamond, nado o 10 de setembro de 1937 en Boston, é un xeógrafo, historiador, ornitólogo e escritor estadounidense.
Coñecido polos seus libros Guns, Germs and Steel - The Destinies of Human Societies e Collapse - How Societies Choose Failure or Success, entre outros, Diamond formouse en bioquímica e fisioloxía e transita entre áreas diversas como a antropoloxía, ecoloxía, xeografía e bioloxía evolutiva. É profesor de xeografía na Universidade de California dos Ánxeles.
En 2005, Diamond ocupaba un novo lugar na clasificación organizada polas revistas Prospect e Foreign Policy dos 100 intelectuais máis relevantes. En 1999, o goberno dos Estados Unidos concedeulle a Medalla Nacional da Ciencia.
Traxectoria
Fillo de Louis Diamond, un médico inmigrante de Chisinau, Moldavia, e de Flora Kaplan Diamond, profesora, lingüista e pianista. Ambos procedían de familias xudías asquenazis. Desde os seis anos, Diamond aprendeu piano. Anos máis tarde proporíalle casar á súa futura esposa nun concerto de Brahms.
Aos sete anos interesouse pola observación de aves, que se convertería nunha gran paixón na idade adulta e por varios traballos publicados en revistas científicas sobre o tema. Aos 15 anos, os seus pais levárono por primeira vez nunha longa viaxe a Montana, onde pasaron as vacacións no rancho da familia, chamado Hirschy, preto do río Big Hole. No verán de 1956, sendo estudante universitario, volveu ao rancho para traballar. Impresionado pola beleza do lugar, comezou a pasar todas as vacacións coa súa familia. Tanto Montana como a rexión de Bitterroot Valley convertéronse nos temas do seu libro de 2005 Collapse - How Societies Choose to Fail or Succeed.
Diamond asistiu á Roxbury Latin School durante a escola secundaria e obtivo unha licenciatura en bioquímica na Universidade de Harvard en 1958. Na Universidade de Cambridge, en 1961, obtivo o doutoramento en fisioloxía e biofísica, estudando a absorción de sales a través da membrana da vesícula biliar. En 2009, recibiu un doutoramento honoris causa da Westfield State University en Massachusetts.
Carreira
Despois do seu doutoramento en Cambridge, Diamond regresou a Harvard como profesor asociado até 1965. En 1968 converteuse en profesor de fisioloxía na Facultade de Medicina da Universidade de California nos Ánxeles (UCLA). Paralelamente á súa carreira universitaria, desenvolveu unha carreira en ornitoloxía e ecoloxía, especialmente en Nova Guinea e as súas illas próximas, cando comezou a visitar o arquipélago en 1964. Aos 50 anos, Diamond entrou noutro campo, a historia ambiental, converténdose en profesor de xeografía na UCLA. Tamén é profesor na Libera Università Internazionale degli Studi Sociali de Roma.
Aínda que é licenciado en fisioloxía, Diamond é máis coñecido polo seu traballo no campo da comunicación científica, con libros que combinan diferentes áreas. Debido á diversidade de áreas académicas coas que traballa nos seus libros, Diamond é frecuentemente chamado un polímata.
Vida persoal
Diamond está casado con Marie Cohen Diamond, neta do político polaco Edward Werner. Teñen dous fillos xemelgos, nados en 1987.
The Third Chimpanzee (1991)
Traducido en portugués como O terceiro chimpancé e en castelán El tercer chimpancé: Origen y futuro del animal humano. O primeiro libro famoso de Diamond, The Third Chimpanzee examina a evolución humana e a súa relevancia no mundo moderno, a través de evidencias da antropoloxía, a bioloxía evolutiva, a xenética, a ecoloxía e a lingüística. O libro mostra como a evolución humana é diferente á doutros animais, aínda que compartimos o 98% dos nosos xenes cos nosos primos máis próximos, os chimpancés. O libro tamén analiza as orixes animais da linguaxe, a arte, a agricultura, o tabaquismo e o consumo de drogas, así como outros atributos aparentemente humanos. Foi ben recibido pola crítica e en 1992 gañou o Royal Society Prize na categoría de libros de ciencia.
Guns, Germs, and Steel: The Fates of Human Societies (1997)
Traducido en portugués como Armas, Germes e Aço e en castelán como Armas, gérmenes y acero: el destino de las sociedades humanas; o libro comeza cunha pregunta: por que os pobos de Eurasia conquistaron e desprazaron aos pobos nativos de América, Australia e África, e non ao revés. Argumenta que non se debeu a vantaxes xenéticas innatas, senón a características do continente euroasiático, como a gran diversidade de plantas e animais domesticables e a existencia dun maior eixo Leste/Oeste, que favoreceu a domesticación, a poboación, a tecnoloxía e as enfermidades. tránsito por longas distancias sen grandes cambios de latitude.
A primeira parte do libro trata das razóns polas que só determinadas especies de plantas e animais silvestres son susceptibles de domesticación. A segunda parte analiza como a produción local de alimentos baseada nesta domesticación levou ao desenvolvemento de poboacións humanas densas e estratificadas e sociedades humanas en diferentes continentes e rexións do mundo. O libro foi un grande éxito, sendo traducido a 33 idiomas e recibindo varios premios importantes como o Premio Pulitzer en 1997.
Sonia Contera
Sonia Antoranz Contera, nada en 1970 en Madrid, é unha física e nanotecnóloga española; é profesora de Física (especializado en física dos procesos biolóxicos, en inglés Bioological Physics ) no departamento de Física da Universidade de Oxford, foi codirectora do programa de Nanotecnoloxía da Oxford Martin School, e é " Senior Research Fellow " no Green Templeton College. Actualmente é vicedecana do Departamento de Física da Universidade de Oxford.
Investigación
A investigación de Contera utiliza a física e a nanotecnoloxía para comprender os problemas biolóxicos. Ten un especial interese no papel da mecánica e da termodinámica de non equilibrio na bioloxía e deseña nanomateriais que imitan funcións biolóxicas para aplicacións biomédicas como a administración de fármacos e a enxeñería de tecidos. É especialista en microscopia de forza atómica. En 2003 comezou a traballar en Oxford.
Contera foi codirectora do Oxford Martin Program on Nanotechnology for Medicine (Instituto de Nanociencia para a Medicina) de 2008 a 2013. En 2014-2016, foi membro do consello do Consello da Axenda Global do Foro Económico Mundial na área de Nanotecnoloxía. En 2017, foi nomeada presidenta da Sección de Microscopía de Sondas de Escaneo da Royal Microscopical Society.
Publicou o libro, Nano Comes to Life: How nanotechnology is transforming Medicine and the Future of Biology (Princeton University Press), en 2019 e en rústica en 2021. O libro tivo unha boa acollida na comunidade científica, con críticas nas revistas Nature, Nature Physics e New Scientist. Revistas informativas como BBC Science Focus tamén dedicaron artigos e podcasts ao libro. O seu libro foi publicado en chinés (co título 纳米与生命）en 2021 pola prensa CITIC e será publicado en xaponés por Newton Press.
Contera é conferenciante sobre ciencia e tecnoloxía e as súas consecuencias filosóficas e sociais, foi conferenciante convidada na Royal Institution of Great Britain.
Esther Mayoko Ortega
Esther Mayoko Ortega Arjonilla, nada en Madrid no século XX, é unha historiadora, doutora en filosofía da ciencia e profesora universitaria española de orixe ndowé. Tamén é activista feminista, lesbiana e antirracista. Desenvolveu a súa traxectoria investigadora e divulgativa sobre temas de sexodiversidade, racismo e feminismo.
Traxectoria
Filla de pai guineano e nai andaluza, medrou en Móstoles. Doutorouse en Filosofía da Ciencia na Universidade de Santiago de Compostela. Realizou, amais, un mestrado en Teoría feminista e Licenciada en Historia, especializada en Antropoloxía Americana e Historia de América, pola Universidade Complutense de Madrid. Na súa tese de doutoramento afondou sobre «a regulación biomédica dos corpos sexuados, as prácticas de xénero e as controversias socio-médicas asociadas a estas regulacións no caso das identidades trans* no estado español».
Ortega enfocou a súa traxectoria investigadora nos estudos de ciencia, tecnoloxía e sociedade (STS), o xénero, a raza e a etnicidade, a teoría feminista-queer e as súas interseccións. É profesora do Posgrao en Ciencia, Tecnoloxía e Sociedade do Consello Superior de Investigacións Científicas na Universidade Complutense de Madrid e no programa Tufts-Skidmore Spain. Amais, foi relatora e profesora en diferentes cursos e charlas sobre cuestións de raza, sexo e sexualidade e escribiu na revista Pikara Magazine.
Ortega formou parte de movementos antirracistas feministas e de disidencia sexual. Nos anos 90 foi cofundadora do colectivo feminista universitario Insumisas al Género  e exerceu o activismo feminista no centro social Eskalera Karakola de Madrid até o seu desaloxo en 2004. Ortega tamén pertence á asociación Conciencia-Afro (antes denominada Espacio Afroconciencia e vinculada ao espazo cultural Matadero Madrid), xunto a Yeison García e Rubén H. Bermúdez, desde onde exerce a súa militancia política.
En 2003 empezou a colaborar con estudos de xénero e tecnoloxías médicas desde unha perspectiva de xénero, así como en diferentes proxectos de investigación nacionais e europeos, como o ITEMS, o BIOGENTEC e o VIVERTEC. Colaborou con Voces múltiples, saberes plurales y tecnologías médicas, un proxecto de I+D sobre ciencia, tecnoloxía e xénero do CSIC liderado pola filósofa Eulalia Pérez Sedeño.
Publicacións
Publicou e colaborou en varios artigos e libros. Algúns deles son:
Lorenzo Mattotti
Lorenzo Mattotti nado en Brescia, Lombardía, o 24 de xaneiro de 1954, é un debuxante de banda deseñada, artista gráfico e ilustrador italiano. No ámbito da banda deseñada, Mattotti gañou un premio Eisner en 2003 polo seu "Doutor Jekyll e Mr. Hyde", mentres que as súas ilustracións foron publicadas en revistas como Cosmopolitan, Vogue, Newyorker, Le Monde ou Vanity Fair. Recibiu o Premio Inkpot, o Gran Premio da Bienal de Ilustración de Bratislava, o Premio Eisner e o Gran Guinigi.
Traxectoria
Estudou arquitectura cando era novo, pero non rematou o curso. Despois dunhas bandas tradicionais conseguiu o seu propio estilo. Il Signor Spartaco foi o seu primeiro cómic realizado dese xeito. A historia céntrase en torno aos soños dun pasaxeiro do tren, cunhas formas e cores novidosas, e coa completa ausencia de aventura.
O seu debut como director foi nun segmento da antoloxía de terror animada Fear(s) of the Dark. A súa primeira longametraxe é La famosa invasione degli orsi in Sicilia. A película é unha adaptación animada dun libro do mesmo título de Dino Buzzati.
Estilo
Desde 1986, Mattotti consolidouse como mestre da cor. Porén, sorprendeu ao seu público con algunha obra en branco e negro, como unha novela autobiográfica en 1992 feita xunto coa súa ex-muller Lilia Ambrosi, na que utiliza debuxos a pluma.
No mesmo ano, en Caboto fixo un cómic que para conmemorar o 500 aniversario do descubrimento de América, conta as aventuras do explorador X. Caboto no Río da Prata, cun guión do arxentino Jorge Zentner. En Stigmates (1998) volveu ao branco e negro para narrar a tráxica vida dun borracho que esperta un día con estigmas, adaptada ao cine por Adán Aliaga en 2007.
Longametraxe
Animación:
Wikipedia en tulu
A Wikipedia en tulu (en ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua tulu. Foi creada o 6 de agosto de 2016. É a lingua número 23 da India en conseguir unha edición de Wikipedia logo de oito anos de incubación.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Elena Odriozola
Elena Odriozola Belástegui, nada en Donostia, o 27 de novembro de 1967, é unha ilustradora vasca de grande proxección internacional e con diversos galardóns, entre eles o Premio Euskadi de Literatura na categoría de ilustración (2009, 2013), Premio Nacional de Ilustración (2015) e a Mazá de Ouro da Bienal de Ilustración de Bratislava (2015).
Traxectoria
Entre os seus autores de referencia están, entre outros, Nathalie Parain, Wolf Erlbruch, Sempé, Arthur Rackham, Lisbeth Zwerger e Czechka.
Ilustración e deseño
Na súa obra ilustrada traballou especialmente con autores, maiormente vascos como Mariasun Landa, Arantxa Iturbe, Juan Kruz Igerabide, Anjel Lertxundi, Felipe Juaristi ou Patxi Zubizarreta, acadando con estes autores unha sensibilidade e un estilo común. Ademais da súa obra en éuscaro, ilustrou a obra de autores en castelán, catalán e inglés.
Tamén colaborou en obras publicadas en galego, como Oda a unha estrela (2009) publicado por Kalandraka Editora, onde ilustra un texto de Pablo Neruda, traducido por Xosé Ballesteros Rei; Un segredo do bosque (2008), Tres irmás ladroas (2007) e A princesa que bocexaba a todas horas (2005), publicados por OQO, e Furia (2007), publicada por Baía Edicións.
Parque Nacional do Gran Canón
O Parque Nacional do Gran Canón, situado no noroeste de Arizona, é o 15º sitio dos Estados Unidos declarado parque nacional. A característica central do parque é o Gran Canón, un desfiladeiro do río Colorado, que a miúdo é considerado unha das marabillas do mundo. O parque, que abrangue 4,926.08 km2 de área non incorporada nos condados de Coconino e Mohave, recibiu máis de seis millóns de visitantes no 2017, que é o segundo maior número de visitantes dos parques nacionais estadounidenses despois do Parque Nacional das Grandes Montañas Fumegantes. O Gran Canón foi designado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1979. O parque celebrou o seu 100 aniversario o 26 de febreiro de 2019.
Historia
thumb | esquerda | 1938 cartel do parque O gran canón fíxose ben coñecido polos estadounidenses na década de 1880 despois da construción de ferrocarrís e os pioneiros desenvolveron infraestruturas e o primeiro turismo. En 1903, o presidente Theodore Roosevelt visitou o sitio e dixo: "'O Gran Canón éncheme de asombro. Está fóra de comparación, máis aló de descrición; absolutamente incomparable en todo o mundo ... Deixemos que esta gran marabilla da natureza permanece como é agora. Non fagamos nada para marcar a súa grandeza, sublimidade e fermosura. Non podemos mellorala. Pero o que podemos facer é mantelo para os nosos fillos, os fillos dos nosos fillos e todos os que veñen detrás de nos, como a gran vista que todos os estadounidenses deberían ver.'"
A pesar do entusiasmo e o forte interese de Roosevelt por preservar a terra para uso público, o Gran Canón non foi declarado de inmediato como parque nacional. O primeiro proxecto de lei para establecer o Parque Nacional do Gran Canón foi presentado en 1882 polo entón senador Benjamin Harrison, que establecería o Gran Canón como o terceiro parque nacional dos Estados Unidos despois de Yellowstone e  Mackinac. Harrison reintroduciu sen éxito o seu proxecto de lei en 1883 e 1886; despois da súa elección á presidencia, estableceu a Reserva Forestal do Gran Canón en 1893. Theodore Roosevelt creou a Reserva de caza do Gran Canón por proclamación o 28 de novembro de 1906, e o Monumento Nacional do Gran Canón o 11 de xaneiro de 1908. Outras proposicións de lei do Senado para establecer o sitio como parque nacional foron presentadas e derrotadas en 1910 e 1911, antes de que a Lei do Parque Nacional do Gran Canón fose finalmente asinada polo presidente Woodrow Wilson o 26 de febreiro de 1919. O National Park Service, creado en 1916, asumiu a administración do parque.
A creación do parque foi un éxito inicial do movemento de conservación. O seu estado de parque nacional axudou a frustrar as propostas para embalsar o río Colorado dentro dos seus límites. (Máis tarde, a presa do Canón de Glen construiríase río arriba.) Declarouse un segundo monumento nacional ao oeste do Gran Canón en 1932. En 1975, ese monumento e o monumento nacional Marble Canyon (canón mármore), que se creou en 1969 e seguía o río Colorado ao nordeste desde o Gran Canón ata Lees Ferry, pasaron a formar parte do Parque Nacional do Gran Canón. En 1979, a UNESCO declarou o parque Patrimonio da Humanidade. A Lei de sobrevoos de parques nacionais de 1987 atopou que "O ruído asociado aos sobrevoos de avións sobre o Parque Nacional Gran Canón está causando un significativo efecto adverso sobre a tranquilidade natural e a experiencia do parque e as operacións actuais de avións no Parque Nacional Gran Canón suscitaron serias preocupacións sobre a seguridade pública, incluídas as preocupacións sobre a seguridade dos usuarios do parque."
En 2010, o Parque Nacional do Gran Canón foi homenaxeado cunha moeda propia no programa America the Beautiful Quarters. O 26 de febreiro de 2019, o Parque Nacional do Gran Canón conmemorou 100 anos desde a súa designación como parque nacional.
Xeografía
thumb | vertical = 1,75 | Mapa rexional do Gran Canón O Gran Canón, incluído o seu extenso sistema de canóns tributarios, é apreciado pola súa combinación de tamaño, profundidade e capas de rocas de cores expostas que se remontan aos tempos do Precámbrico. O canón en si foi creado pola incisión do río Colorado e os seus afluentes despois de que se elevase a meseta de Colorado, o que provocou o desenvolvemento do sistema do río Colorado ao longo do seu actual curso.
As principais áreas públicas do parque son os bordos sur e norte e as áreas adxacentes do propio canón. O resto do parque é extremadamente accidentado e remoto, aínda que moitos lugares son accesibles por tcarreiross e pistas de campo. O bordo sur é máis accesible que o bordo norte e representa o 90% das visitas ao parque..
Consuelo Berges
Consuelo Berges Rábago, nada en Ucieda (Cantabria) en 1899 e finada en Madrid o 23 de decembro de 1988, foi unha tradutora, xornalista, escritora e biógrafa española.
Parque Nacional do Gran Canón
Xeografía
A sede do parque está na Vila Gran Canón, non moi lonxe da entrada sur do parque, preto dun dos miradoiros máis populares.
Bordo sur
thumb | esquerda | Desde Powell Point no bordo sur A maioría dos visitantes do parque chegan ao bordo sur, chegando pola Arizona State Route 64. A estrada entra no parque pola entrada sur, preto de Tusayan, Arizona, e diríxese cara ao leste, deixando o parque pola entrada leste. A Interestatal 40 proporciona acceso á zona desde o sur. Desde o norte, U.S. route 89 conecta Utah, Colorado e o bordo norte co bordo sur. En xeral, a unhas 30 millas do Bordo Sur son accesibles por estrada.
Consuelo Berges
Traxectoria
Filla de nai solteira pertencente a unha familia librepensadora e republicana, non foi á escola. Educouse coas lecturas da extensa biblioteca familiar, en español e en francés.