cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ponte de trabe
Tipoloxías e estrutura
As pontes de vigas adoitan usarse só para distancias relativamente curtas porque, a diferenza doutras pontes, non teñen apoios incorporados. Os únicos apoios son proporcionados por piares. Canto máis afastados sexan os seus soportes, máis débil se fai unha ponte de vigas. Como resultado, as pontes de vigas raramente abranguen máis de 80 metros (250 pés). Isto non significa que as pontes de vigas non se utilicen para atravesar grandes distancias; só significa que hai que unir unha serie de pontes de vigas, creando o que se coñece como luz ou van continuos.
Notas
<references group="" responsive="1">
Infinitivo
En gramática, o infinitivo é unha forma verbal non finita que mostra as características dun substantivo e carece dalgúns trazos típicos dun verbo (como a expresión de categorías, por exemplo: a persoa, o estado de ánimo, etc.). Por convención lexicográfica, o infinitivo é en moitas linguas a forma empregada para enunciar un verbo e, polo tanto, a que aparece como entrada de dicionario ou lema.
Porén, o infinitivo non sempre ten todas estas características nunha lingua determinada. Hai linguas sen infinitivo estrito, como o grego moderno, que usan varias estratexias para colocar un verbo nunha cláusula nominal.
Terminacións
O infinitivo en galego pode terminar en -ar, -er , -ir ou -or (con esa terminación só se conserva o verbo por, sinónimo de poñer), coas correspondentes conxugacións.
Tipos
Na lingua galega e portuguesa, alén do infinitivo non flexionado ou infinitivo impersoal, tamén existe o infinitivo flexionado por persoa, chamado infinitivo persoal, conxugado ou flexionado. Anteriormente tamém se usaba na lingua asturleonesa e na lingua napolitana é aínda é usado na lingua húngara.
Galeichthys
Galeichthys é un xénero de peixes actinopterixios da orde dos siluriformes, familia dos aríidos, que é o tipo (e o único) da subfamilia dos galeictiinos.
Descrición
O xénero foi descrito en 1840 polo zoólogo francés, especializado en ictioloxía, Achille Valenciennes.
Sinónimo
Ademais de polo seu nome válido, o xénero coñeceuse tamén polo sinónimo:
Especies
Na actualidade recoñécense no xénero as seguintes catro especies:
Hábitat e distribución
As catro especias son predominantemente mariñas e están distribuídas polas costas do sueste do océano Atlántico, do sueste do océano Pacífico e polo océano Índico.
Ondas Galicia
Historia
A idea de crear unha cadea privada de radios galegas foi proposta por Ramón Varela Pol, conselleiro delegado da SER e natural de Santiago de Compostela. Para artellala conformouse unha compañía en cuxo accionariado participaban: La Región, El Correo Gallego, El Progreso, Faro de Vigo, a SER e as súas emisoras asociadas en Galicia. O presidente do Consello de Administración foi José Luis Outeiriño e o primeiro director foi Fernando Madriñán.
Ondas Galicia comezou a emitir o 22 de novembro de 1982 cando se inaugurou os estudios de Santiago de Compostela, estación central da cadea. A radio fórmula predominaba na programación e cada unha das emisoras (Santiago, Lugo, Ourense, Vigo e A Coruña) contaba con seis horas para a produción propia. Transmitía tres informativos de media hora ao longo do día, o das 20 horas en lingua galega, ademais de boletíns máis breves en cada hora. Destacou o programa deportivo dirixido por Xesús Lodeiro Cisneros. Entre outros profesionais traballaron en Ondas Galicia: Pepe Domingo Castaño, Xosé Manuel Pereiro, Pemón Bouzas, Moncho Lemos, Marina Castaño e Aida Pena.
Con todo, os resultados da explotación da cadea non satisfaceron os obxectivos iniciais. Así no ano 1986, a SER adquiriu a totalidade das accións e puxo como director a Javier Asenjo González, e a partir de 1987 a cadea mudou de denominación e acolleu a retransmisión de Radio Minuto. Dende o mes de xullo de 1991, as frecuencias locais foron explotadas directamente polas emisoras galegas asociadas á SER, emitindo moitas delas a sintonía de M80 Radio a partir de 1993.
Bibliografía
Blanco Campaña, X. L. (1999). Historia da radio en Galicia. Edicións Lea. pp. 278–279. ISBN 84-89947-73-2.
Pasaporte Nansen
O pasaporte Nansen era un documento de identidade destinado a servir como documento de viaxe, expedido aos refuxiados de acordo coas disposicións dos instrumentos anteriores á guerra.
As cédulas ou tarxetas de identidade foron deseñadas por Fridtjof Nansen en 1922, como parte dos seus esforzos para facer fronte ao problema dos desprazados que xurdiu como consecuencia dos distintos conflitos armados do século XX (especialmente antes e despois da Primeira guerra mundial). Como resultado, Nansen foi nomeado Alto Comisionado para os Refuxiados da Sociedade de Nacións, e foi un factor que contribuíu á súa recepción do Premio Nobel da Paz.
Fondo
O problema dos desprazados como consecuencia dos distintos episodios bélicos entre as nacións é tan antigo como a propia humanidade. Porén, recoñece os seus antecedentes máis próximos nas guerras balcánicas e a explosión radical dos seus efectos tras a revolución rusa e o fracaso da contraofensiva das forzas pro-zaristas en 1917.
Dan Graham
Dan Graham, nado en Illinois o 31 de marzo de 1942 e finado o 19 de febreiro de 2022 foi un artista estadounidense.
Traxectoria
Nado en Illinois, Estados Unidos, foi criado principalmente en Nova Jersey. A obra de Graham intégrase en movementos de arte moderna como minimalismo, arte conceptual e performances. Ademais, compuxo música rock, foi crítico de arte e arquitectura, escritor, escultor e foi colaborador de arquitectos e artistas.
Os seus Pavillons, en particular, foron ben aceptados e expostos por toda Europa e Xapón, como na Documenta 7 (1982) de Kassel e no parque de esculturas do Museo Kröller-Müller de 1985 (Two Adjacent Pavillions).
Con todo, Graham non recibiu nos Estados Unidos o recoñecemento que fixeron os seus amigos e contemporáneos Robert Smithson, Gordon Matta-Clark, Vito Acconci, Sol Lewitt, Carl Andre, Dan Flavin e moitos outros.
Dan Graham viviu e traballou en Nova York.
Obra en Galiza
Na illa das Esculturas de Pontevedra hai unha obra súa exposta titulada  'Pirámide'. Segundo Antón Castro, comisario da mostra, esa peza é a única que non se fixo especificamente para a illa, senón que fora feita para a Bienal de Arte que se celebrou en 1988. Rematada a exposición, a Pirámide, realizada na Escola de Canteiros de Poio con granito rosa Porriño, foi precisamente para o concello do Porriño. Foi Antón Castro, de acordo co artista, o que a recuperou para integrala na exposición da illa das Esculturas en 1999.
Galería de fotos
<div class="interProjectTemplate interProject-groot toccolours" style="display:flex; align-items:center; width:100%; min-height:45px; box-sizing:border-box; margin:1em 0 -0.5em 0;">
Bibliografía
margin:1em 0 -0.5em 0;">
Lingua chittagoniana
O chittagoniano (সিটাইঙ্গা siʈaiŋga) é unha lingua indoaria falada en partes da división de Chittagong, en Bangladesh. Os seus falantes identifícanse coa cultura e a lingua bengalís, mais o chittagoniano e o bengalí non son mutuamente intelixibles. O chittagoniano é considerada unha lingua separada por moitos lingüistas. É mutuamente intelixíbel co rohingya e en menor medida co noakhailla. En 2009, estimouse o número de falantes de chittagoniano en 13 a 16 millóns de falantes, principalmente en Bangladesh.
Karnataka
Administración
Formouse como Estado de Mysore o 1 de novembro de 1956, coa aprobación da Lei de Reorganización dos Estados, e renomeouse como Karnataka en 1973. O estado formaba parte da rexión carnática (Carnatic region) na terminoloxía británica. A súa capital e cidade máis grande é Bangalore (Bengaluru).
Prehistoria, historia e cultura
Karnataka, con raíces no paleolítico, desde o século III a. C. albergou a grandes imperios, pasando pola India antiga e medieval. Dos Hoysalas e Chalukyas até os Vijayanagara, seguidos polos mogois no século XVII e os británicos no século XVIII, esta rexión viu unha rica fusión cultural. Filósofos e músicos patrocinados por estes imperios impulsaron movementos socio-relixiosos e literarios que continúan vivos hoxe en día.
Karnataka contribuíu significativamente a ambas as formas de música clásica india, as tradicións carnática e hindustani.
Relixión
esquerda|miniatura|229x229px|Estatua xainista de [[Gomateswara.]] A maioría da poboación segue o hinduísmo, con numerosos templos e lugares sagrados espallados polo Estado. Tamén hai unha significativa presenza do islam, especialmente notada en lugares como Bijapur. A presenza dos navegantes portugueses que seguían as rutas das especias desde tempos de Vasco da Gama e Afonso de Albuquerque e a Vella Goa, e do navarro Francisco Xabier en 1545 levaron o cristianismo a Karnataka, hoxe visible nas zonas costeiras, como os arredores de Mangalore. Hai tamén unha historia asociada co xainismo, con monumentos como as estatuas de Gommateshwara en Shravanabelagola. Aínda que menor en número, tamén hai comunidades budistas, sikh e algunhas outras relixións tradicionais.
Xeografía
miniatura|Cataratas Gersoppa ou Jog. Ten unha superficie de 74,122 mi2. É maior que Siria pero máis pequeno que Senegal. Na xeografía tradicional india, forma parte da zona sur. Ten 31 distritos. Segundo o censo de 2011, ten unha poboación de aproximadamente 61,1 millóns. O actual ministro xefe do Estado é Siddaramaiah do Congreso Nacional Indio.
Karnataka limita co mar de Lakshadweep e mar Arábigo ao oeste, Goa ao noroeste, Maharashtra ao norte, Telangana ao nordeste, Andhra Pradesh ao leste, Tamil Nadu ao sur e Kerala ao suroeste. Topográficamente, Karnataka está formada pola costa do mar Arábigo, os Ghats occidentais, a meseta de Deccan e os Ghats orientais. É o único estado do sur que ten fronteiras terrestres cos outros catro estados irmáns do sur da India. O estado ocupa unha superficie de 191791 km2, ou 5,83% da área xeográfica total da India.
Cidades
Bangalore é a capital de Karnataka. Tamén é coñecida como a capital informática da India. Mysore, Mangalore, Hubli-Dharwad, Kalaburgi e Hospet son as outras grandes cidades de Karnataka.
Lugares para ver en Karnataka son Bangalore, Mysore, Hampi, Bijapur, Belur/Halebid, Shivamogga, Sannati (Yadgir) e Shravanabelagola.
Economía
A economía de Karnataka é a quinta maior entre os Estados da India en produto interior bruto e un PIB per cápita de ₹ 305.000 rupias. Karnataka ocupa o posto décimo quinto máis alto entre os Estados indios no Índice de Desenvolvemento Humano.
Linguas
O kannarés, unha das linguas clásicas da India, é a lingua máis falada e oficial do Estado. Outras linguas minoritarias que se falan inclúen urdú, konkani, marathi, tulu, tamil, telugu, malayalam, kodava e bearés. Karnataka tamén contén algunhas das únicas aldeas da India onde se fala principalmente sánscrito.
Gañou o maior número de premios Gnanpith ou Jnanpeeth (oito), que se conceden a escritores.
Topónimo
Aínda que se suxeriron varias etimoloxías para o nome Karnataka, a xeralmente aceptada é que Karnataka deriva das palabras kannaresas karu e nādu, que significan "terra elevada". Karu Nadu tamén se pode ler como karu, que significa "negro" e nadu, que significa "rexión", como unha referencia ao solo de algodón negro que se atopa na rexión de Bayalu Seeme do estado. Os británicos usaron a palabra Carnatic, ás veces Karnatak, para describir os dous lados da India peninsular, ao sur de Krishna.
Estribo (construción)
miniatura| A superestrutura da presa de Kurobe en [[Xapón descansa sobre estribos de formigón opostos.]] miniatura| Estribo para unha gran ponte de arco de aceiro en [[Manhattan.]] miniatura| Estribo de ladrillo que soporta un tranvía en desuso sobre o río Yass en [[Nova Gales do Sur.]] Un estribo  é a subestrutura nos extremos dunha ponte ou presa que soporta a súa superestrutura. As pontes dun só van teñen estribos en cada extremo que proporcionan soporte vertical e lateral ao van, ademais de actuar como muros de contención para resistir o movemento lateral do recheo de terra da aproximación da ponte. As pontes de varios vanos requiren pilares para soportar os extremos dos vanos non soportados por estribos. Os estribos das presas son xeralmente os lados dun val ou garganta, pero poden ser artificiais para soportar presas en arco como a presa de Kurobe en Xapón.
O termo de enxeñería civil tamén pode referirse á estrutura que soporta un lado dun arco, ou cachotería utilizada para resistir as forzas laterais dunha bóveda. A imposta ou ábaco dunha columna na arquitectura clásica tamén pode servir de estribo a un arco.
Etimoloxía
O termo estribo en construción remite ao obxecto estribo. Provén do latín medieval "strīppium", a correa usada para axudar a montar a cabalo. Esta palabra, á súa vez, podería ter se derivado do protoxermánico *stīg-, relacionado co acto de "subir" ou "escalar", e *rapp-, que significaría "corda" ou "correa". Estas raíces tamén deron lugar a palabras similares en outras linguas xermánicas, como o inglés "stirrup" e o alemán "Stegreif", relacionadas co inglés antigo "stīgan" (como stair), que significa "ascender" e "rap" (rope, "corda").
O termo botaréu/ botarel (e botarell, boutareu...) comparte raíz con botar, do protoxermánico *bautaną ("bater"), da raíz indoeuropea *bhau-, e do protoindoeuropeo *bʰeyə-, *bʰau- (bater, golpear).
A palabra inglesa abutment deriva do verbo "abut", que significa "tocar por medio dun borde mutuo" e comparte etimoloxía con botaréu.
Uso
Pódese usar un estribo para transferir cargas dunha superestrutura á súa cimentación, para resistir ou transferir o propio peso, cargas laterais (como a presión da terra) e cargas do vento, para soportar un extremo dunha lousa de aproximación ou para equilibrar forzas verticais e horizontais nunha ponte de arco.
Tipos
Os tipos de estribos inclúen:
Joshua Bassett
Joshua Taylor Bassett, nado o 22 de decembro de 2000, é un actor e cantante estadounidense. É coñecido polo seu papel protagonista de Ricky Bowen en High School Musical: The Musical: The Series.
Traxectoria
Dende 2017 a 2018, Bassett apareceu en papeis episódicos en series de televisión como Lethal Weapon, Game Shakers e Dirty John.
Control dos pais
dereita|250x250px|miniatura|Control dos pais. Os controis dos pais son funcións que poden incluírse nos servizos de televisión dixital, ordenadores e videoxogos, dispositivos móbiles e software que permiten aos pais restrinxir o acceso ao contido aos seus nenos. Estes controis creáronse para axudar aos pais a restrinxir certos contidos que poden ver os seus fillos. Estes contidos poden ser susceptibles de restricción por considerarse pouco axeitados para a súa idade, nivel de madurez ou sentir que está dirixido a un público adulto. Os controis dos pais divídense en catro categorías: filtros de contido, que limitan o acceso ao contido inadecuado á idade; controis de uso, que limitan o uso destes dispositivos, como pór límites de tempo ao uso ou prohibir certos tipos de uso; ferramentas de xestión de uso do ordenador, que obrigan ao uso de certo software; e monitoreo, que pode rastrexar a localización e a actividade cando se usan os dispositivos.
Alabagrus muisca
Alabagrus muisca é unha especie de avespa parasitoide da subfamilia Agathidinae, da familia Braconidae. A avestpa foi descrita por Sharkey en 1988.
Etimoloxía
Esta especie é nomeada na honra do pobo muisca, quen habitaron o Altiplano Cundiboyacense de Colombia, onde foi descuberta a especie.
Descrición
A parte anterior completamente negra e uniforme. A tibia posterior negra; palpómeros maxilares e labiais laranxas amarelados; tarso medio negro.
Ernest Bazin
Ernest Bazin, nado o 22 de maio de 1826 en Angers (Maine e Loira) e finado o 18 de xaneiro de 1898 en París, foi un inventor, enxeñeiro e industrial francés.
Biografía
Ernest Joseph Louis Bazin era fillo de Nicolas Bazin e Renée Anne Legueu. Era tío de René Bazin e tío bisavó de Hervé Bazin, escritores. Segundo este : «Ernest era un rapaz cheo de intelixencia, sentido da observación, hiperactivo e turbulento». Con quince anos, o seu pai fíxoo embarcar como mozo de barco que partía do porto de Nantes. Durante dez anos navegou por mares afastados. Adquiriu coñecementos de todo tipo, marítimos, xeográficos e científicos en xeral.
Casou con Alphonsine Thérèse Juvenel, o 11 de abril de 1854, en Nantes.
Foi unha figura ilustre da súa época, atípica na orixinalidade, a súa notoriedade era mundial. Entre 1855 e 1898 tivo relacións co mariscal Mac Mahon, o emperador Napoleón III, a emperatriz Euxenia de Montixo, o rei e a raíña de Bélxica, así como o gran duque Constantino de Rusia.
Destacado inventor e ao mesmo tempo aventureiro, despois de percorrer moito tempo os mares, unhas décadas despois marchou a Galiza, onde estivo durante dous anos na procura do ouro dos galeóns de Vigo afundidos na batalla de Rande, onde desenvolveu a maior operación de rescate de tesouros submarinos até esa data, estreando algúns dos  seus adiantos, como unha lámpada eléctrica para iluminar baixo o mar ou unha campá somerxible. A combinación de ambos permitiu realizar na Ría de Vigo as primeiras fotografías de arqueoloxía submarina da historia. A súa carreira científica provocaba daquela admiración en todo o mundo; na prensa francesa dábase conta dos seus avances, o que inspirou parte da novela de 20.000 leguas de viaxe submarina de Jules Verne.
As súas actividades industriais, entre elas as extractoras de Bazin, fabricadas en Nantes, mesmo antes de demostrar a súa eficacia na canle de Suez, permitíronlle vivir e financiar as súas outras investigacións.
Finou o 18 de xaneiro de 1898 en París.
Industrial e inventor
miniatura|Aparello de Ernest Bazin, ([[1851).]] miniatura| [[Aeróstato de Henri Giffard (1852).]] De volta en Angers, presentou a súa primeira patente, o 17 de xullo de 1851 para unha máquina aérea dirixible coa que estaba experimentando en Marans. Apuntando a unha posible aplicación nos aeróstatos, despois de ter inventado un dispositivo para regular a forza dos ventos en 1853, concentrou as súas investigacións nas aplicacións industriais e despois fíxose responsable da perforación das minas de carbón da conca de Mons, en Bélxica.
Paleoproterozoico
miniatura|[[Estromatólitos do Paleoproterozoico.]] O Paleoproterozoico é unha era xeolóxica que abrangue o perído de tempo entre hai 2.500 e 1.600 millóns de anos e é a primeira das tres subdivisións (eras) do eón do Proterozoico. O Paleoproterozoico é tamén a era máis longa da historia xeolóxica da Terra. Durante esta producíronse varias colisións continentais e creación de supercontinentes.
Ernest Bazin
Industrial e inventor
Foi o primeiro en proxectar un arado eléctrico e despois unha máquina de aderezo de rodas, un cortador de verduras, unha cafetera hidrostática, unha máquina de afeitar térmica permanente, un dispositivo para o tratamento de vides, un motor eléctrico, un rifle eléctrico e un trade circular e tubular — mellorada por Germain Sommeiller, que se utiliza para perforar o túnel de Mont-Cenis. En 1858 concedeuse unha cama pneumática en Angers ; crea unha prensa de ladrillos, unha lámpada de seguridade para minas,, unha esfera xiratoria con dobre movemento, unha alarma para coches de pasaxeiros presentado na exposición de Nantes en 1861. Un logómetro automático foi patentado en decembro de 1862 para medir a velocidade dun barco. Varias modificacións aparecerán a partir de 1863, con experimentación, incluíndo en 1864 no aviso le Bison en presenza de Ernest Bazin. Os construtores ingleses pedíronlle que continuase os seus experimentos en Inglaterra. Entre outros inventos, o mesmo ano, fixo un enxeñoso tear para fiar cánabo e áloe que chamou especial atención, e valeulle a Lexión de Honra en 1866. A máquina xira e ao mesmo tempo enrólase ou métese directamente en madeixas. Conséguese un fío regular, a maior velocidade, sen medo a que o fío se rompa. A patente de 1868 foi vendida ao redor de 1870 a unha empresa de fíos en Anjou. miniatura| Proxecto de barco rodante Bazin. miniatura|Campá submarina, Vigo 1870 Enxeñeiro prolífico de imaxinación inesgotable, tamén se di que foi o creador da carretilla militar, un lavador de ouro, unha rede de fundición xigante para reflotar pecios, unha boia de elevación, unha lámpada submarina, combinadas con melloras para o uso da campá de mergullo. Cativado pola navegación, mentres viaxaba polo Océano Índico, estudou a locomoción marítima, que sería a súa primeira e última preocupación.
Paleoproterozoico
As evidencias paleontolóxicas suxiren que a velocidade de rotación da Terra hai ~1.800 millóns de anos era máis rápida que a actual e o día duraba 20 horas e o ano ~450 días.
Ernest Bazin
Industrial e inventor
Un dos obxectivos constantes da súa época era aumentar a velocidade máxima dun barco, reducindo a resistencia á auga. A forma máis obvia de resolver este problema é sacar a maior parte do casco do barco fóra da auga. O desenvolvemento destes proxectos comezou na década de 1870, moito antes do inicio do desenvolvemento dun barco nomeado «Ernest Bazin»; así segue a ser, no século XXI, que se reduce a resistencia á auga nos catamaráns.
Paleoproterozoico
Atmosfera
Antes do enorme incremento de oxíxeno na atmosfera que se produciu no chamado Evento da Grande Oxixenación, case todas as formas de vida eran organismos anaerobios cuxo metabolismo estaba baseado nunha forma de respiración celular que non necesitaba oxíxeno. O oxíxeno libre en grandes cantidades é tóxico para a maioría dos organismos anaerobios. En consecuencia, a maioría extinguíronse cando os niveis de oxíxeno libe atmosférico se dispararon durante o episodio de extinción do Evento da Grande Oxidación, que fixo que os niveis de oxíxeno atmosféricos chegasen ao 10% dos que hai agora. As únicas criaturas que sobreviviron eran resistentes aos efectos oxidantes e velenosos do oxíxeno ou estaban confinadas en ambientes libres de oxíxeno. O súbito incremento de oxíxeno libre atmosférico e a conseguinte extinción de formas de vida vulnerables é amplamente considerado unha das primeiras e máis significativas extincións en masa da Terra.
Ernest Bazin
Industrial e inventor
Trinta e sete dos seus inventos foron listados e expostos en 1877, na Exposición Industrial Universal de Bruxelas.
Paleoproterozoico
Aparición dos eucariotas
miniatura|100px|A [[biota francevilliana pénsase que representa os primeiros organismos mlticelulares (discutido).]] Moitos nodos coroa eucariotas (dos cales se orixinaron as liñaxes eucariotas modernas) datan aproximadamente da era paleoproterozoica. Aínda que hai certa discusión sobre o momento exacto no cal evolucionaron os eucariotas, o que se considera actualmente sitúao nesta era. Os fósiles statherianos do grupo Changcheng do norte da China proporcionan probas de que a vida eucariota estaba xa diversificada ao final do Palaeoproterozoico.
Ernest Bazin
Industrial e inventor
A patente para o buque rodante foi presentada o 15 de xuño de 1892. Trátase dun barco de 39 m de eslora, cunha capacidade inicialmente prevista para cen pasaxeiros, primeiro equipado con seis rodas de dez metros de diámetro. Seguiulle outro prototipo de oito discos,.
Paleoproterozoico
Eventos xeolóxcos
Durante esta era producíronse os primeiros cintos de colisión entre continentes a escala global. Os eventos asociados de construción de continentes e erguemento de cadeas montañosas están representados polos oróxenos trans-amazónico e ebúrnea en Suramérica e África occidental de hai 2.100–2.000 millóns de anos; o cinto do Limpopo do sur de África de hai ~2.000 millóns de anos; os oróxenos trans-Hudson, penokeano, Taltson-Thelon, Wopmay, Ungava e Torngat de América do Norte de hai 1.900–1.800 millóns de anos; a oroxenia nagssugtoqidiana de Groenlandia de hai 1.900–1.800 millóns de anos; os oróxenos de Kola–Karelia, svecofenniano, Volhyn-Rusia central e Pachelma de Báltica (leste de Europa) de hai 1.900–1.800 millóns de anos; o oróxeno akitkano de Siberia de hai 1.900–1.800 millóns de anos; o cinto de khondalita de hai ~1.950 millóns de anos; o oróxeno trans-norte da China do norte da China de hai ~1.850 millóns de anos; e as oroxenias Yavapai e Mazatzal do sur de América do Norte de hai 1.800-1.600 millóns de anos.
Ernest Bazin
Industrial e inventor
En 1893, creou unha sociedade anónima chamada Navire-express-rouleur-Bazin. Construído en xullo de 1895 nos estaleiros de Cail, en Saint-Denis, o Ernest-Bazin foi botado no Sena, o 19 de agosto de 1896. Propulsado por hélice, está empoleirado a seis metros sobre o nivel da auga sobre unha plataforma apoiada por enormes flotadores de rodas, impulsados por motores. O barco debe rodar literalmente sobre a auga, sen esvarar, dando moi pouca fricción, polo que aforra enerxía a unha velocidade superior á dun barco normal. A primeira proba de mar foi en Le Havre, Normandía. Converteuse entón nun tema recorrente para a prensa francesa e anglosaxoa.
Paleoproterozoico
Eventos xeolóxcos
O padrón dos cintos de colisión apoia a formación dun supercontinente proterozoico chamado Columbia ou Nuna. Considérase que esas colisións continentais causaron a rápida formación de cadeas montañosas a grande escala que tiveron como resultado un incremento da biomasa e de enterramento do carbono durante e despois do Grande Evento de Oxixenación: hipotetízase que os sedimentos carbonáceos subducidos lubricaron a deformación compresiva que orixinou un engrosamento da codia.
Ernest Bazin
Honras
Ernest Bazin foi:
Paleoproterozoico
Eventos xeolóxcos
Formouse o manto litosférico dos bloques máis antigos da Patagonia.
Ernest Bazin
Homenaxes
miniatura| O barco rodante de Bazin no mar. miniatura|alt=Certificado da Société en Participation du Navire-Express-Rouleur Bazin, emitida en París o 15 de decembro de 1893, asinada orixinalmente polo inventor Ernest Bazin e polo seu irmán Marcel Bazin. O deseño gráfico da seguridade procede do artista francés Lucien Marie François Métivet.|Certificado da Société en Participation du Navire-Express-Rouleur Bazin, emitida en París o 15 de decembro de 1893, asinada orixinalmente polo inventor Ernest Bazin e polo seu irmán Marcel Bazin. O deseño gráfico da seguridade procede do artista francés Lucien Marie François Métivet. Segundo Michel Vaissier : «''Ernest Bazin non era un home de pluma senón un industrial e inventor do século XIX, namorado do progreso técnico e da novidade. Despois dunha mocidade aventureira, este xenio de todos os oficios, ás veces chamado Tournesol Angevin, estaba interesado nunha variedade de cousas, desde a conquista do aire até a navegación e os obxectos cotiáns, e debémoslle moitos inventos, algúns adiantados ao seu tempo, outros moi útiles, pouco habituais ou espectaculares''».
Nun artigo de Le Monde illustré que relata a visita do Gran Duque Constantino de Rusia aos talleres de Bazin, o xornalista Émile Bourdelin preséntao como «un deses atrevidos e pacíficos pioneiros do progreso, que loita incansabelmente contra as dificultades que cada idea nova ve xurdir ante si».
Segundo Sylvain Bertoldi, conservador xefe dos arquivos de Angers, alí montou unha empresa de electrificación de canteiras de lousa. Os experimentos realizados na canteira de Paperie, do 1 ao 10 de setembro 1863, coa axuda do enxeñeiro belga Gramme, son concluíntes: «Todo Angers puido ver entón a avenida e o xardín do Mail iluminados pola noite, coma ao mediodía, polo cegador raio da incandescencia eléctrica, mentres que outros, incluídos nós mesmos, mergullábanse na escuridade do chan para pasar baixo a bóveda feericamente iluminada do Paperie». Porén as reivindicacións financeiras de Bazin descarrilaron o asunto.
Oscar Colson escribiu en 1913: «Esta mente curiosa, cunha imaxinación inesgotable e que foi capaz de realizar nun curto período de tempo toda unha serie de inventos marabillosos, ofreceu a Zénobe Gramme un excelente exemplo do enxeño servido por unha forte instrución técnica».
Xene nuclear
miniatura|Localización dun xene nuclear. Un xene nuclear é un xene cuxa secuencia de nucleótidos está situada no núcleo dunha célula eucariota. O xene forma parte dalgún cromosoma do núcleo. O termo utilízase para distinguir os xenes nucleares dos que se encontran nas mitocondrias ou cloroplastos. A gran maioría dos xenes dos eucariotas son nucleares.
Teoría endosimbiótica
As mitocondrias e os plastidios evolucionaron a patir de procariotas que inicialmente eran de vida libre, pero que actualmente se converteron en orgánulos citoplasmáticos das células eucariotas despois de sufriren un proceso de evolución endosimbiótica chamado simbioxénese. As mitocondrias son en xeral necesarias para a vida eucariótica, aínda que hai uns poucos eucariotas sen mitocondrias que viven en ambientes moi especiais. Proporcionan a maior parte da enerxía en forma de ATP que necesita a célula para vivir por medio da respiración celular aerobia. O xenoma mitocondrial (ADNmt) contén os seus propios xenes e replícase separadamente do xenoma nuclear do hóspede. O ADNmt humano ten xenes que codifican 13 proteínas, a maioría das cales están implicadas na fosforilación oxidativa, así como 2 xenes para ARNr e 22 para ARNt. O xenoma nuclear codifica o resto das proteínas que necesita a mitocondria, que son transportadas ata a mitocondria. Os xenomas destes orgánulos proceden da célula procariota da cal derivaron, pero sufriron un proceso de redución de xenes e agora son moito máis pequenos que os orixinais. Isto debeuse a unha ampla transferencia de xenes desde o endosimbionte ata o xenoma nuclear, e á perda de xenes no orgánulo. Isto orixinou novos xenes nucleares.
Interaccións co orgánulo endosimbiótico
Aínda que os xenes nucleares e mitocondriai e plastidiais están separados en distintas partes da célula, poden afectarse uns a outros de diversas maneiras. Os xenes nucleares exercen importantes papeis na expresión dos xenes dos cloroplastos e mitocondrias. Ademais, os produtos xénicos das mitocondrias poden afectar a expresión de xenes do núcleo. As mitocondrias poden influír no núcleo por medio de metabolitos e de certos péptidos que se translocan desde as mitocondrias ao núcleo, onde afectan a expresión xénica. Por exemplo, observouse en células con xenoma mitocondrial mutante que os nivels de acetil-CoA e alfa-cetoglutarato xerados na mitocondria causaban cambios na expresión de xenes nucleares porque acababan causando unha modificación de histonas epixenética. Os péptidos mitocondriais MOTS-c translócanse ao núcleo en casos de estrés metabólico, onde regulan a expresión de xenes.
Estrutura
Os xenomas mitocondriais e plastidiais están formados por cromosomas circulares e non teñen a organización que se observa na cromatina do núcleo. Os xenomas nucleares teñen estruturas cromatínicas de maior orde relacionadas co empaquetamento e expresión xénica, permitindo que se poida acceder aos xenes durante a transcrición, replicación e reparación do ADN. A maior parte da proteínas mitocondriais, encimas metabólicos, ADN polimerases e ARN polimerases, proteínas ribosómicas e factores reguladores do ADNmt están codificados en xenes nucleares.
Células eucariotas sen xenes nucleares
Os eritrocitos maduros son células que perderon o núcleo durante a súa maduración e, por tanto, carecen de xenes nucleares; tamén perderon os outros orgánulos, entre eles as mitocondrias, polo que tampouco teñen ADN mitocondrial. En consecuencia, non poden sintetizar proteínas e as que teñen formáronse nas etapas iniciais cando tiñan núcleo. O seu ATP non procede das mitocondrias, que perderon, senón doutras vías metabólicas como a glicólise e fermentación láctica ; tamén poden realizar a ruta das pentosas fosfato.
Outras células sen xenes nucleares son as plaquetas. As plaquetas orixínanse como fragmentos do citoplasma evaxinados dunha célula grande da medula ósea chamada megacariocito, polo que nunca tiveron núcleo nin ADN nuclear. Porén, conservan mitocondrias funcionais.
Importancia
Moitos factores de transcrición nucleares teñen un importante papel na expresión da cadea respiratoria. Estes factores poden tamén contribuír á regulación das funcións mitocondriais. O factor respiratorio nuclear (NRF-1) fusiónase con proteína de xenes que codifican a cadea respiratoria, con encimas limitantes da velocidade da biosíntese e con elementos da replicación e transcrición do ADN mitocondrial. O factor respiratorio nuclear 2 (NRF-2) é necesario para maximizar a produción de da subunidade IV da citocromo c oxidase (COXIV) e da Vb (COXVb).
O estudo de secuencias xénicas para investigar a especiación e determinar as semellanzas xenéticas é un dos moitos usos da xenética moderna, e o papel que teñen ambos os tipos de xenes nese proceso é importante. Aínda que tanto os xenes nucleares coma os que conteñen os orgánulos endosimbióticos proporcionan a constitución xenética dun organismo, hai características distintas que se observan mellor cando se examinan comparando uns cos outros. O ADN mitocondrial é útil no estudo da especiación, xa que adoita ser o primeiro que evoluciona no desenvolvemento dunha nova especie.
Como os xenes nucleares son a base xenética de todos os organismos eucariotas, calquera cousa que afecte a súa expresión, afectará directamente a características dese organismo a nivel celular. As interaccións entre os xenes dos orgánulos endosimbióticos son só algúns dos moitos factores que actúan sobre o xenoma nuclear.
Concellos de Suecia
miniatura|Municipios de Suecia Os comúns, ou concellos, de Suecia (en sueco, plural, kommuner) son 290 unidades administrativas distribuídas entre os 21 condados do país. Por competencias e tamaño poderían equivaler aos concellos galegos. De xeito habitual teñen un núcleo principal ou vila capital, adoito co mesmo nome có concello, e unha serie de núcleos máis pequenos, do tamaño dunha aldea, ao seu redor. Isto é especialmente destacado no norte deshabitado do país.
Goberno
Suecia ten un único tipo de concellos e non hai xerarquías nin privilexios administrativos que os diferencian. Comparados cos galegos, os concellos de Suecia son grandes en extensión: dos 290, só trece deles son máis pequenos có concello de Melide. O menor en extensión, o concello de Sundbyberg, é algo maior ca Burela; o maior, o concello de Kiruna, é como as provincias de Lugo, A Coruña e Pontevedra xuntas.
Desde a reforma de 1971, os concellos inclúen en xeral tanto zonas urbanas como rurais. A área urbana (tätort) que actúa como capital dun municipio recibe o nome de centralort. Os concellos comprenden todo o territorio, e non hai zonas que non estean incorporadas aos concellos.
En cada concello, hai un poder lexislativo e un poder executivo. A asemblea elixida polo pobo ou consello municipal (kommunfullmäktige), que é o poder lexislativo, está composta por entre 31 e 101 persoas, e decide sobre os asuntos do municipio; a xunta municipal (kommunstyrelsen), nomeada polo consello, dirixe as actividades e está á súa vez guiada por un alcalde ou alcaldesa, elixida entre os membros da asemblea municipal. As eleccións municipais celébranse cada 4 anos, no segundo domingo de setembro, e coincidindo coas eleccións lexislativas.
Historia
Antes do ano 1863 eran as parroquias eclesiásticas as que se encargaban dos asuntos locais, tanto dos mundanos como dos espirituais. En 1843 introduciuse un comité parroquial que xunto co consello da igrexa manexaba os problemas de benestar e atención médica.
Os municipios en sentido actual introducíronse a través das ordenanzas municipais de 1862, que dividiron as tarefas da parroquia entre os novos municipios civís e eclesiásticos. Posteriormente houbo varias formas distintas de concello en Suecia: cidades, köpings, municipios eclesiásticos e municipios rurais. Unha forma especial era a localidade municipal.
Na forma de goberno de 1974 utilízase o termo "municipio a nivel local" para distinguir os concellos das rexións, que formalmente son "municipios a nivel rexional".
Ponte da Illa de Arousa
A ponte da Illa de Arousa é unha ponte de trabe de caixa que conecta a Arousa e a costa da comarca do Salnés. Foi inaugurada o 14 de setembro de 1985, sendo daquela unha das obras máis destacadas da enxeñaría civil na súa época. Proxectouse unha reforma en 2007.
Historia
A necesidade dunha ponte foi reivindicada durante moitos anos pola veciñanza. En 1952 estableceuse unha comisión veciñal demandando non só a edificación da ponte, senón tamén a electricidade en condicións e o recoñecemento como concello propio.
En 1979 a comunidade organizou a Festa Pro Ponte para reivindicar a construción da infraestrutura. O logotipo do evento, reproducido nun mural e en bolsas de tea e camisetas, representaba unha ponte atirantada. A construción da ponte orzamentouse en 1500 millóns de pesetas. Ao completarse a ponte, coa súa lonxitude de 1980-2000 metros, foi a máis longa de Galiza e unha das maiores de España.
Características
A ponte une a Illa de Arousa coa costa e é a única entrada por terra á Arousa. É un termo común na fala e en varias placas informativas designar a terra ao leste da ponte como o Continente.
No momento da inauguración a illa de Arousa pertencía ao concello de Vilanova de Arousa. A metade da infraestrutura corresponde hoxe ao concello da Illa de Arousa e a outra metade a Vilanova. O alumeado da ponte foi obxecto de polémica en varias ocasións, xa que o concello de Vilanova mantiña as luces apagadas ao considerar que non era responsábel da infraestrutura. A estrutura ten unha trabe continua composta por 38 vaos de cincuenta metros de luz cada un e outros dous vaos nos extremos de corenta metros. A ponte foi deseñada en forma de curva, sendo o seu raio de 2,5 km. A altura dos elementos verticais que sosteñen a estrutura varía entre 3,5 e 12 metros. Un elemento fundamental na construción son os pilotes, encargados de soportar o peso da estrutura. Estes pilotes alcanzan profundidades de até 40 metros. Aínda que o calado da Ría de Arousa nesa zona é moito menor, coas prospeccións houbo que salvar uns achados de correntes subterráneas de auga doce.
Reparación
miniatura|Ponte da illa de Arousa desde a praia do Vao.
Selbständige Gemeinde
Selbständige Gemeinde é un termo que se usa tanto nun sentido coloquial como legal. Pode ser traducido ao galego como municipio separado ou municipio independente.
Significado coloquial
En Alemaña e Austria, Selbständige Gemeinde é o termo coloquial para un municipio, que representa unha autoridade local (Gebietskörperschaft) como o nivel máis baixo da xerarquía administrativa. En contraste con este é o distrito (Ortsteil) ou o lugar incorporado.
Exemplos:
Significado xurídico
Na lei da Baixa Saxonia, un Selbständige Gemeinde é un municipio que pertence a un distrito ou a un municipio conxunto (Samtgemeinde) que, polo seu tamaño, asume algunhas das tarefas do distrito ademais das súas tarefas como municipio que pertence a un distrito.
No § 14 parágrafo 3 da Lei de Constitución Municipal de Baixa Saxonia (NKomVG), todos os municipios e municipios conxuntos con máis de 30.000 habitantes teñen a condición legal de "municipio independente", sempre que non sexan "grandes cidades independentes" segundo o § 14 parágrafo 5 NKomVG e non hai "cidades libres de condados" segundo § 14 parágrafo 6 da NKomVG.
Se o número de habitantes cae por debaixo do límite de 30.001, o municipio conserva a súa condición de municipio independente. Os municipios de 20.001 a 30.000 habitantes tamén poden ser declarados Selbständige previa solicitude do goberno estatal segundo o artigo 14 (3) frase 2 da NKomVG. Se o número de habitantes cae por debaixo do límite de 20.001, ese status pode ser revogado segundo § 14 parágrafo 4 frase 2 da NKomVG.
Na actualidade, as seguintes comunidades están xestionadas como comunidades independentes na Baixa Saxonia:
Achim, Alfeld, Artland, Aurich, Bad Pyrmont, Barsinghausen, Bersenbrück, Bramsche, Buchholz in der Nordheide, Burgdorf, Buxtehude, Cloppenburg, Duderstadt, Einbeck, Friesoythe, Ganderbünse, Geest, Hansen, Harsefeld, Helmstedt, Holzminden, Isernhagen, Laatzen, Langenhagen, Leer, Lehrte, Melle, Meppen, Münden, Neustadt am Rübenberge, Nienburg/Weser, North, Nordenham, Nordenham, Nord-Horns, Omberdeck, North-Horn, Osterdeck Papenburg, Peine, Rinteln, Ronnenberg, Schortens, Seelze, Seesen, Seevetal, Sehnde, Springe, Stade, Stuhr, Uelzen, Uetze, Varel, Vechta, Verden (Aller), Wallenhorst, Walsrode, WeLuhedemark, WeLuhedemark Wolfenbuttel e Wunstorf.
Royal Olympic Club de Charleroi
O Royal Olympic Club de Charleroi, é un club de fútbol belga da cidade de Charleroi. Dende 2019 milita na División Nacional 1 de Bélxica, a terceira categoría do fútbol belga.
Historia
Foi fundado en 1911 como Caroloregian Lodelinsart Club Olympique, cambiando o seu nome ao ano seguinte polo de Olympic Club de Charleroi, e foi rexistrado en 1913 na Real Federación Belga de Fútbol. Entre 1972 e 1982 o club chamouse R.O.C. de Montignies-sur-Sambre antes de recuperar o seu nome anterior. En 2000 o club fusionouse co RA Marchienne e cambiou o seu nome a Royal Olympic Club de Charleroi-Marchienne, pero volveu ao seu nome histórico en 2016. Finalmente, en 2019, o club fusionouse co Royal Châtelet SC.
O Olympic de Charleroi debutou na Segunda División belga en 1936 e proclamouse campión ese mesmo ano, logrando o ascenso á Primeira División. Militou na máxima categoría ata 1963 (agás na tempada 1955/56), quedando terceiro en 1939 e subcampión en 1947. Dende 1963 ata comezos da década de 1980 xogou principalmente na segunda categoría, ata que en 1981 caeu á terceira, na que xogou a maioría de tempadas dende entón.
Radio Amistad
Radio Amistad foi unha emisora de radio fundada en Barcelona por Olegario Sotelo Blanco no ano 1985. A estación foi pechada poucos meses despois por orde da Generalitat de Cataluña.
Traxectoria
Os estudios da radio estaban localizados na Pedrera, edificio obra de Antoni Gaudí e comezou a emitir antes de ter a concesión da licenza. O público da radio era a comunidade de emigrantes galegos en Barcelona emitindo principalmente en catalán, aínda que ao galego éralle reservado o 20% da programación. A radio tivo como os locutores destacados o propio Sotelo Blanco, Margarita Ledo Andión, Manuel Outeiriño e buscaba colaboradores entre os estudantes galegos da Facultade de Ciencias da Información da Universidade Autónoma de Barcelona.
Radio Amistad foi clausurada por orde das autoridades catalás por carecer de licenza. Con todo, Olegario Sotelo Blanco sostén que a motivación do peche foi política. Segundo sinala o fundador, Ramón Piñeiro, entrevistado o día antes do peche, procurou mediar coa administración para que se mantivese a emisora, sen éxito. Malia ao fracaso, algúns investigadores afirman que Radio Amistad supuxo un importante pulo para a radiodifusión en galego en Cataluña pois favoreceu o desenvolvemento de diferentes iniciativas como a ERGAC.
Outros artigos
Olegario Sotelo Blanco
Manuela Palacios
Manuela Palacios González, é unha filóloga e profesora universitaria galega.
Traxectoria
A súa investigación centrase no estudo da literatura irlandesa e galega contemporánea, editando e coeditando varios libros en relación con esta liña de investigación. Outras publicacións inclúen traducións de poesía e ficción europea e árabe, monografías sobre a imaxinería pictórica en Virginia Woolf e en Richard III de William Shakespeare, así como tamén artigos sobre ecocrítica.
Desde 2020 é membro do College of Expert Reviewers da European Science Foundation.
Miguel Layún
Miguel Arturo Layún Prado, nado en Córdoba, Veracruz, o 25 de xuño de 1988, é un futbolista mexicano que xoga como lateral dereito e centrocampista. Dende 2021 milita no Club América da Liga MX.
Alan Seeger
Alan Seeger nado o 22 de xuño de 1888 na cidade de Nova York e finado o 4 de xullo de 1916, foi un poeta de guerra estadounidense que loitou e morreu na Primeira guerra mundial durante a ofensiva do Somme, servindo na Lexión Estranxeira francesa. Seeger era irmán de Charles Seeger, un coñecido pacifista e musicólogo estadounidense e tío dos músicos folk, Pete Seeger, Peggy Seeger e Mike Seeger. É máis coñecido polo poema "I Have a Rendezvous with Death", un dos favoritos do presidente John F. Kennedy. Unha estatua que o representa atópase no monumento na Place des États-Unis, en París, en homenaxe aos estadounidenses caídos que se ofreceron voluntarios para Francia durante a guerra. Seeger ás veces é chamado "o Rupert Brooke americano".
Miguel Layún
Debutou na Primeira División mexicana nas filas do Veracruz, pero foi a camiseta do América a que máis veces vestiu, en dúas etapas diferentes. Xogou tamén na Serie A italiana, na Premier League inglesa, na Primeira Liga portuguesa e na Primeira División española, e disputou tanto a Liga de Campións da UEFA como a Copa Libertadores e a Liga de Campións da CONCACAF, proclamándose campión desta última co Monterrey.
Alan Seeger
Vida temperá
Segundo o sobriño de Alan, o cantante folk Pete Seeger, a familia Seeger era "enormemente cristiá, na tradición puritana e calvinista de Nova Inglaterra". Porén, na práctica, a familia inmediata de Alan vivía dentro dos preceptos da evolución do calvinismo cara ao unitarismo. Os seus pais casaran na Igrexa Unitaria, e Alan e o seu irmán, Charles, recibirían educación en escolas baseadas no unitarianismo: a escola Horace Mann en Manhattan, a Escola Hackley en Tarrytown e a Universidade de Harvard. A familia rastrexou a súa herdanza americana até o século XVIII. Un antepasado paterno, Karl Ludwig Seeger, un médico de Württemberg, actual Alemaña, emigrou a América despois da Revolución Americana e casou coa antiga familia de Parsons de Nova Inglaterra na década de 1780.
Miguel Layún
Foi 72 veces internacional coa selección mexicana, coa que gañou a Copa Ouro da CONCACAF en 2015, e coa que disputou dúas Copas do Mundo: Brasil 2014 e Rusia 2018.
Traxectoria
Naceu na cidade de Córdoba, pertencente ao estado de Veracruz, sendo fillo de Miguel Layún e Maribel Prado. Ten ascendencia libanesa por parte paterna e galega por parte materna, sendo seus avós maternos naturais de Cabalar, lugar da parroquia de Seixido, no concello pontevedrés da Lama. É curmán segundo do tamén futbolista José Abella, que desenvolveu a maior parte da súa carreira no Santos Laguna.
Alan Seeger
Vida temperá
O pai de Alan, Charles Seeger, Sr., converteríase nun actor influente no desenvolvemento de México a finais do século XIX e a súa relación cos Estados Unidos a través da publicación, o desenvolvemento de infraestruturas e o refino de azucre. Os primeiros anos de Alan incluíron un breve tempo na Cidade de México antes de que a familia volvese vivir a Staten Island, onde naceu a súa irmá Elizabeth (Elsie). Elizabeth converteuse en autora e educadora da cidade de Nova York. O irmán máis vello de Alan, Charles Seeger, Jr., converteuse nun famoso musicólogo e no pai dos cantantes folk estadounidenses Pete Seeger, Mike Seeger e Peggy Seeger.
Miguel Layún
Tiburones Rojos de Veracruz
Formouse na canteira do Tiburones Rojos de Veracruz, co que debutou na Primeira División de México en 2007. Foi o 28 de marzo no estadio Luis Pirata Fuente, no empate 1-1 ante o Necaxa. Militou dous anos no equipo, sufrindo un descenso de categoría tralo Torneo Clausura 2008, polo que tivo que xogar a continuación na Liga de Ascenso.