cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estorniño pinto
Taxonomía e sistemática
A familia dos estorniños, Sturnidae, é un grupo de aves totalmente do Vello Mundo exceptuadas as introducións realizadas noutros lugares, co maior número de especies no sueste asiático e a África subsahariana. O xénero Sturnus é polifilético e as relacións entre os seus membros non está totalmente resolta. O parente máis estreito do estorniño pinto é o estorniño negro. A especie non migratoria estorniño negro podería descender dunha poboación ancestral de S. vulgaris, que sobreviviu no refuxio do último máximo glacial da península Ibérica durante a retirada da era glacial, e os estudos de xenes mitocondriais suxiren que podería ser considerado unha subespecie do estorniño pinto. Hai máis variación xenética entre as poboacións de estorniño pinto que entre o estorniño pinto nominal e o estorniño negro. Aínda que se coñecen restos do estorniño pinto desde o Plistoceno medio, parte do problema para resolver as relacións nos Sturnidae é a escaseza do rexistro fósil da familia no seu conxunto.
Subespecies
Existen varias subespecies do estorniño pinto, que varía clinalmente en tamaño e coloración da plumaxe adulta. A variación gradual no seu ámbito xeográfico e a extensa intergradación significa que a aceptación de varias subespecies varía entre as autoridades.
As aves da illa Fair, St Kilda e as Hébridas exteriores son intermedias en tamaño entre S. v. zetlandicus e a forma nominal, e a súa situación como subespecie varía de acordo coa autoridade. Os xoves escuros típicos destas formas das illas encóntranse ocasionalmente no resto de Escocia e noutras partes, o que indica algún fluxo xénico desde a faroensis ou a zetlandicus, subespecies antes consideradas illadas.
Nomeáronse outras subespecies máis, pero xeralmente xa non son consideradas válidas. A maioría son intergraos que aparecen onde se solapan as áreas de distribución de varias subespecies. Estas inclúen: S. v. ruthenus Menzbier, 1891 e S. v. jitkowi Buturlin, 1904, que son intergraos entre vulgaris e poltaratskyi do oeste de Rusia; S. v. graecus Tschusi, 1905 e S. v. balcanicus Buturlin e Harms, 1909, intergraos entre vulgaris e tauricus do sur dos Balcáns ata o centro de Ucraína e a través de Grecia ata o Bósforo; e S. v. heinrichi Stresemann, 1928, un intergrao entre caucasicus e nobilior do norte de Irán. S. v. persepolis Ticehurst, 1928 do sur de Irán (provincia de Fars) é moi similar a S. v. vulgaris, e non está claro se é unha poboación residente diferente ou simplemente se trata de migrantes procedentes do sueste de Europa.
Descrición
miniatura|Un xove pousado nunha mesa en Londres. A súa plumaxe é principalmente marrón cincenta. O estorniño pinto mide de 19 a 23 cm de longo, cunha envergadura alar de 31 a 44 cm e un peso de 58 a 101 g. Entre as medidas estándar, a corda alar é de 11,8 a 13,8 cm, a cola é de 5,8 a 6,8 cm, o culme é de 2,5 a 3,2 cm e o tarso é de 2,7 a 3,2 cm. A plumaxe é negra iridescente, con brillo púrpura ou verde, e con pintas brancas, especialmente en inverno. As partes inferiores do macho adulto dos estorniños pintos teñen menos pintas que nas femias adultas nunha época do ano. As plumas da gorxa dos machos son longas e soltas e utilízanse en exhibicións, mentres que as das femias son máis pequenas e máis bicudas. As patas son gordiñas e rosadas ou vermellas cincentas. O peteiro é estreito e cónico cunha punta aguda; no inverno é negro amarronado, pero en verán, as femias teñen peteiros amarelo limón, mentres que os machos teñen peteiros amarelos con bases grises azuladas. A muda ocorre unha vez ao ano, a finais do verán unha vez que rematou a estación reprodutora; as plumas recentes teñen evidentes extremos brancos (nas plumas do peito) ou beixe (nas ás e plumas do dorso), o que lle dá á ave a súa aparencia con pintas. A redución na cantidade de pintas na estación reprodutora débese a que se desgastan bastante as puntas brancas das plumas. Os xoves son marróns cincentos e no seu primeiro inverno son semellantes aos adultos, aínda que adoitan manter algunhas plumas marróns xuvenís, especialmente na cabeza. Xeralemtne pode determinarse o sexo pola cor do iris, moi marrón nos machos, marrón clara ou gris nas femias. Estimar o contraste entre o iris e a pupila central sempre negra é un método exacto ao 97% para determinar o sexo, e chégase ao 98% considerando tamén a lonxitude das plumas da gorxa. O estorniño pinto é de tamaño mediano tanto para as medidas estándar dos estorniños coma dos paseriformes. Distínguese doadamente doutros paseriformes de mediano tamaño, como os tordos, ictéridos ou pequenos córvidos, pola súa cola relativamene pequena, peteiro afiado con forma de navalla, barriga arredondada e forte, patas grandes (e de cor avermellada). En voo, as súas ás moi bicudas e a coloración escura son distintivas, mentres que no chan a súa estraña forma de andar algo parecida á dun pato é tamén característica. A cor e constitución normalmente distinguen esta ave doutros estorniños, aínda que a especie moi emparentada estorniño negro pode distinguirse fisicamente pola falta de pintas iridescentes na plumaxe reprodutora adulta.
Varios estorniños terrestres, incluíndo os do xénero Sturnus, teñen adaptacións no cranio e músculos que lles axudan a alimentarse sondando. Esta adaptación está moito máis desenvolvida no estorniño pinto (e no negro e Spodiopsar cineraceus), onde os músculos protractores responsables da apertura da mandíbula están agrandados e o cranio é estreito, o que permite que o ollo se mova cara adiante para mirar o seu peteiro. Esta técnica implica inserir o peteiro no chan e abrilo para buscar alimentos escondidos. Os estorniños pintos teñen os trazos físicos que facilitan o uso desta técnica de alimentación, o cal axudou a esta especie a espallarse.
En Iberia, o oeste do Mediterráneo e o noroeste de África, o estorniño pinto pode confundirse co negro, que, como o seu nome indica, ten unha plumaxe de cor máis uniforme. Vistos de preto, este último ten plumas da gorxa máis longas, o que é especialmente evidente cando canta.
Vocalización
270px|miniatura|Canción dun estorniño pinto miniatura|Chamadas "de charla" dun grupo miniatura|Macho adulto cantando e despregando as súas plumas da gorxa longas miniatura|esquerda|Sturnus vulgaris cantando, en Nova York, EUA.
En canto ás súas vocalizacións, non é unha especie ruidosa, pero o conxunto dunha bandada si pode selo. A súa canción consta dunha ampla variedade de ruídos tanto de son metálico coma melódico que forman parte dunha sucesión ritual de sons. O macho é o que máis canta e realiza sesións de canto que duran un minuto ou máis. Cada unha delas inclúe catro variedades de canción, que se cantan unha detrás doutra nunha orde regular e sen pausa. A sesión empeza cunha serie de asubíos de ton puro, que van seguidos da parte principal da canción, a miúdo incorpora certo número de secuencias variables de cachos de cancións que imitan os sons doutras especies de aves e varios sons naturais ou feitos polo home. A estrutura e simplicidade do son imitado é de maior importancia que a frecuencia coa que ocorre. Nalgúns casos, observouse que un estorniño silvestre imitaba un son que só oíra unha vez. Cada corte de son é repetido varias veces antes de que a ave pase ao seguinte. Despois desta sección variable veñen varios tipos de chasquidos repetidos seguidos dunha explosión final de canción de alta frecuencia, de novo formada por varios tipos. Cada ave ten o seu propio repertorio e as aves máis habilidosas teñen unha gama de ata 35 tipos de canción variables e 14 tipos de chasquidos.
Os machos cantan constantemente a medida que se aproxima o período reprodutor e fano menos unha vez que se estableceron os lazos de parella. En presenza dunha femia, o macho ás veces voa ao seu niño e canta desde a entrada, aparentemente intentando atraer a femia. Os exemplares máis vellos adoitan ter un repertorio máis amplo que os máis novos. Os machos que realizan sesións de canto máis longas e que teñen repertorios máis amplos atraen parellas máis rapidamente e teñen un maior éxito reprodutor que os outros. As femias parecen preferir machos con cancións máis complexas, quizais porque isto indica unha maior experiencia ou lonxevidade. Ter unha canción complexa é algo útil para defender un territorio e disuadir machos menos experimentados de traspasalos.
O canto tamén se produce fóra da estación reprodutora, e ten lugar durante todo o ano excepto durante o período de muda. Os cantores son máis frecuentemente machos que femias, aínda que as femias tamén cantan nalgunhas ocasións. A función deste canto fóra de estación non se comprende ben. Describíronse outros once tipos de chamada, incluído a chamada de bandada, a de ameaza, a de ataque, a de gruñido e a de copulación. A chamada de alarma é un chío áspero e mentres buscan alimento xuntos rifan incesantemente. Charlan mentres están pousados e bañándose, facendo moito ruído que pode ser molesto para a xente que vive nos arredores. Cando unha banada voa toda xunta, os movementos sincronizados das ás das aves fau un distintivo son rumbante que pode sentirse a centos de metros á redonda.
Comportamento e ecoloxía
miniatura|300px|thumbtime=43|Unha gran bandada en [[Rotterdam, Países Baixos]]
O estorniño pinto é unha especie moi gregaria, especialmente en outono e inverno. Aínda que o tamaño da bandada é moi variable, e poden formarse enormes e ruidosas bandadas preto dos pousadeiros. Estas densas concentracións de aves pénsase que son unha defensa contra os ataques de aves de presa, como o falcón peregrino ou o gabián común. As bandadas forman unha compacta formación con forma de esfera en voo, frecuentemente expandíndose e contraéndose e cambiando de forma, aparentemente sen ningún tipo de líder. Cada estorniño común cambia o seu curso e velocidade como resultado do movemento dos seus vecños máis próximos.
Poden formarse grupos moi grandes en pousadeiros, excepcionalmente de ata 1,5 millóns de exemplares, no centro das cidades, bosques ou xunqueiras, causando problemas cos seus excrementos. Estes poden acumularse ata formar unha capa de 30 cm, matando árbores pola súa concentración de certos compostos químicos. En pequenas cantidades, estes excrementos actúan como fertilizante e, por tanto, os xestores de bosques poden tratar de trasladar un pousadeiro dunha área dun bosque a outra para que se beneficie o solo e evitar a acumulación tóxica de demasiados depósitos nun só lugar.
Poden observarse enormes bandadas de máis dun millón de estorniños xusto antes do solpor en primavera no suroeste de Xutlandia, Dinamarca, sobre as marismas costeiras de Tønder e Esbjerg entre Tønder e Ribe. Xúntanse en marzo ata que as aves do norte de Escandinavia parten en direccións aos seus terreos de reprodución na metade de abril. O seu comportamento de enxamiamento crea complexas formas perfiladas no ceo, un fenómeno coñecido localmente como sol negro (sort sol). Bandadas de cinco mil a cincuenta mil paxaros aparecen en áreas do Reino Unido ao solpor a metade do inverno.
Alimentación
miniatura|Unha bandada alimentándose nunha granxa en Irlanda do Norte O estorniño pinto é en gran medida insectívoro e aliméntse de insectos que son pragas e outros artrópodos. O alimento inclúe arañas, tipúlidos, avelaíñas, efémeras, libélulas, cabalos do demo, saltóns, dermápteros, neurópteros, tricópteros, moscas, escaravellos, sinfitos, abellas, avespas e formigas. As presas consómenas tanto en estado adulto coma larvario e os estorniños tamén se alimentan de anélidos, caracois, pequenos anfibios e lagartos. Aínda que o consumo de invertebrados é necesario para o éxito reprodutor, os estorniños comúns son omnívoros e poden tamén comer cereais, sementes, froitas, néctar e restos de comida se teñen a oportunidade. Os Sturnidae diferéncianse da maioría das aves en que non poden metabolizar facilmente alimentos que conteñan altos niveis de sacarosa, aínda que poden comer froitas como uvas e cereixas. A subespecie illada dos Azores come os ovos do carrán rosado, unha especie en perigo, polo que alí se están a tomar medidas para reducir a poboación de estorniños pintos facendo matanzas selectivas antes do período do ano en que os carráns regresan ás súas colonias reprodutoras en primavera.
thumbtime=40|miniatura|esquerda|Un adulto buscando alimento para as súas crías
Emprega varios métodos para obter comida, pero principalmente aliméntanse preto do chan, collendo insectos da superficie ou xusto baixo ela. Xeralmente prefiren buscar alimento en zonas de herba cortada curta e a miúdo poden encontrarse entre animais que pastan ou mesmo se pousan nos seus lombos, onde poden comer os parasitos externos dos mamíferos. As grandes bandadas poden realizar unha práctica denominada "alimentación rodante" ("roller-feeding"), na que as aves da parte de atrás da bandada voan continuamente á parte dianteira, onde as oportunidades de alimentación son mellores. Canto máis grande é a bandada, máis próximos están os individuos entre si mentres buscan alimento. As bandadas a miúdo aliméntanse nun lugar durante algún tempo, e regresan aos sitios de alimentación nos que previamente tiveran éxito.
Nesta especie observáronse tres tipos de comportamento de busca de alimento. "Sondar" implica que a ave crava o peteiro no chan ao chou repetitivamente ata que atopa un insecto, e isto adoita ir acompañado da abertura do peteiro no chan para agrandar o burato que fixo. Este comportamento, descrito primeiramente por Konrad Lorenz, que o denominou co termo alemán zirkeln, tamén úsano tamén para crear e ensanchar buratos en bolsas de lixo de plástico. Os estorniños pintos xoves tardan bastante en perfeccionar esta técnica, e debido a isto a dieta dos xoves adoita conter menos insectos. A "captura no aire" é a captura de insectos voadores no aire, e "arremeter" é a técnica menos común, consistente en lanzarse cara adiante para capturar un invertebrado en movemento no chan. Capturan as lombrigas de terra extraéndoas do chan. Os estorniños pintos que pasan períodos sen ter acceso á comida ou teñen unha redución das horas de luz dispoñibles para procurar alimento, compensan isto incrementando a súa masa corporal acumulando graxa.
Nidificación
miniatura|Un dos pais alimentando un polo nun niño nun oco nunha árbore en Inglaterra Os machos non emparellados unha vez que encontran unha cavidade axeitada empezan a construìr o niño nela para atraer as femias solteiras, a miúdo decorando o niño con ornamentos como flores e material verde fresco, o cal a femia retira antes de aceptalo como parella. A cantidade de material verde non é importante, con tal de que estea presente algún, pero a presenza de certas herbáceas no material decorativo parece ser significativo para atraer unha parella. O recendo das plantas como Achillea millefolium actúa como un atractor olfactorio para as femias.
Os machos cantan durante gran parte do tempo de construción e aínda máis cando unha femia se achega ao niño. Despois da copulación, o macho e a femia continúan a construír o niño. Os niños poden instalarse en calquera tipo de burato, e localizacións comúns son dentro de árbores ocas, edificios, tocos de árborese e caixas de nidación feitas polo home. S. v. zetlandicus reprodeúsce tipicamente en gretas e buratos de cantís, un hábitat que só raramente usa a forma nominal. Os niños están normalmente feitos de palla, herba seca e ramiñas cun tapizado interno de plumas, la e follas suaves. A construción dura catro ou cinco días e pode continuar ao longo da incubación.
Os estorniños pintos poden ser tanto monógamos coma polígamos; aínda que os polos son xeralmente criados por un macho e unha femia, ocasionalmente a parella pode ter un axudante extra. As parellas poden ser parte dunha colonia, e nese caso outros niños poden ocupar a mesma árbore ou árbores próximas. Os machos poden emparellarse cunha segunda femia mentres que a primeira está aínda no niño. O éxito reprodutivo da ave é peor no segundo niño que no primario e é mellor cando o macho permanece monógamo.
Reprodución
miniatura|Cinco ovos nun niño miniatura|Ovos da especie na colección do [[Museo de Wiesbaden, Alemaña]] miniatura|Polos esperando a ser alimentados na entrada do seu niño feito nun oco nunha parede en [[Galway, Irlanda]]
A reprodución ten lugar durante a primavera e verán. Despois da copulación, a femia pon ovos diariamente durante un período de varios días. Se se perde un ovo durante este tempo, poñen outro para substituílo. Poñen normalmente catro ou cinco ovos que son de forma ovoide e de cor azul clara, ás veces branca, e xeralmente son brillantes. A cor dos ovos parece que evolucionou pola relativamente boa visibilidade do azul con pouca luz. O tamaño do ovo é de 26,5 a 34,5 mm de lonxitude e de 20,0 a 22,5 mm de diámetro máximo.
A incubación dura trece días, aínda que o último ovo que se puxo pode tardar 24 horas máis que o primeiro en facer eclosión. Ambos os pais comparten a responsabilidade de chocar os ovos, pero a femia pasa máis tempo incubando que o macho, e de noite faino sempre ela soa, cando o macho regresa aos pousadeiros comunais. Os xoves nacen cegos e espidos. Desenvolven unha penuxe esponxosa lixeira aos sete días da eclosión e poden ver aos nove días. Unha vez que os polos poden regular a súa temperatura corporal, o que ocorre uns seis días despois da eclosión, os adultos deixan en boa medida de retirar as deposicións do niño. Antes diso, os excrementos humedecerían tanto a plumaxe dos polos coma o material de nidación, reducindo así a súa efectividade como illamento e incrementando o risco de arrefriamento das crías. Os polos permanecen no niño durante tres semanas, onde son alimentados continuamente por ambos os proxenitores. As crías emplumadas seguen sendo alimentados polos seus pais durante unha ou dúas semanas máis. Unha parella pode criar ata tres roladas por ano, frecuentemente reutilizando e retapizando o mesmo niño, aínda que o máis típico son dúas roladas, ou só unha ao norte do paralelo 48°N. En dous meses, a maioría dos xoves terá mudado e formado a súa primeira plumaxe básica. Adquiren a súa plumaxe adulta ao ano seguinte. Como ocorre con outros paseriformes, o niño mantense limpo e os sacos fecais dos polos son retirados polos adultos.
O parasitismo de crianza intraespecífico é común nos niños de estorniños. As femias "flotantes" (femias desemparelladas durante a estación reprodutora) presentes nas colonias a miúdo poñen ovos no niño doutra parella. Tamén se informou que as crías emplumadas invaden o que foi o seu propio niño ou niños veciños e expulsan as crías recentes. As crías dos estorniños pintos teñen dun 48% a un 79% de taxa de emplumado con éxito, aínda que só o 20% das crías sobreviven ata a idade reprodutora; a taxa de supervivencia adulta está próxima ao 60%. A duración media da vida é de 2 a 3 anos, cunha mellor marca de lonxevidade de pouco máis de 22 anos.
Predadores
A maioría dos depredadores dos estorniños son aves. A resposta típica dos grupos de estorniños é botarse a voar, e adoitan verse bandadas ondulantes de estorniños voando alto en rápidas e áxiles formacións. As súas capacidades de voo son a miúdo igualadas polas das aves de presa. Os estorniños adultos comúns son cazados polo azor (Accipiter gentilis) e o gabián (Accipiter nisus), e o falcón peregrino (Falco peregrinus), o falcón pequeno (Falco subbuteo) e o lagarteiro (Falco tinnunculus). Rapaces máis lentas como o miñato queimado (Milvus migrans) e o miñato real (Milvus milvus), a aguía Aquila heliaca, o miñato común (Buteo buteo) e o Circus approximans adoitan comer os xoves e crías emplumadas, que son máis doadas de capturar. Mentres están pousados en grupos pola noite, poden ser vulnerables aos bufos, incluíndo o moucho común (Athene noctua), bufo pequeno (Asio otus), curuxa das xunqueiras (Asio flammeus), curuxa (Tyto alba), avelaiona (Strix aluco) e o bufo real (Bubo bubo).
Máis de vinte especies de miñatos, bufos e falcóns predan ocasionalmente nos estorniños en Norteamérica, aínda que os predadores máis regulares de adultos son probablemente os falcóns peregrinos (Falco peregrinus) ou os falcóns paxareiros (Falco columbarius) que viven nas cidades. Os Acridotheres tristis ás veces expulsan os ovos, crías e adultos dos niños, e o Indicator minor, un parasito de crianza, usa o estorniño pinto como hóspede. Porén, os estorniños adoitan ser os culpables máis que as vítimas deste desaloxo de niños, especialmente cara outros estorniños e a petos. Os niños poden ser asaltados por mamíferos que poden gabear polas árbores, como os armiños (Mustela erminea), mapaches (Procyon lotor) e esquíos (Sciurus spp.), e os gatos poden capturar os individuos confiados.
Parasitos
Os estorniños pintos son os hóspedes dunha ampla gama de parasitos. Un estudo de trescentos estorniños pintos nos Estados Unidos atopou que todos teñen polo menos un tipo de parasito; o 99% teñen pulgas externas, ácaros e carrachas e o 95% portaban parasitos internos, principalmente diversos tipos de vermes. As especies chuchadoras de sangue abandonan o seu hóspede cando morre, pero outros parasitos externos permanecen no corpo morto. Nun caso, unha ave co peteiro deformado estaba fortemente infestada por piollos Mallophaga, probablemente debido á súa incapacidade de retiralos.
miniatura|[[Dermanyssus gallinae, un parasito do estorniño común]]
A pulga das galiñas (Ceratophyllus gallinae) é a pulga máis común nos seus niños. A pequena pulga do pardal común C. fringillae tamén se encontra ás veces alí, o que se debe probablemente ao hábito do seu hóspede principal de ocupar os niños doutras especies. Esta pulga non vive nos Estados Unidos, nin sequera nos pardais comúns. Entre os piollos están Menacanthus eurystemus, Brueelia nebulosa e Stumidoecus sturni. Outros artrópodos parasitos son Ixodes carrachas e ácaros como Analgopsis passerinus, Boydaia stumi, Dermanyssus gallinae, Ornithonyssus bursa, O. sylviarum, especies de Proctophyllodes, Pteronyssoides truncatus e Trouessartia rosteri. O ácaro das galiñas D. gallinae é á súa vez depredado polo ácaro predador Androlaelaps casalis. A presenza deste mecanismo de control do número de exemplares desta especie parasita pode explicar por que as aves están preparadas para reutilizar niños vellos.
Entre os insectos voadores que parasitan os estorniños comúns están o hipobóscido Omithomya nigricornis e a mosca saprófaga Camus hemapterus. Esta última especie fai que se desprendan as plumas do seu hóspedce e vive das graxas producidas pola súa plumaxe en crecemento. As larvas da avelaíña Hofmannophila pseudospretella son preeiras de niños, xa que se alimentan de materiais como as feces ou crías mortas. Os parasitos sanguíneos protozoarios do xénero Haemoproteus atopáronse tamén nos estorniños pintos, pero unha praga moi coñecida é a nematodo de cor escarlata brillante Syngamus trachea. Este verme trasládase desde os pulmóns á traquea e pode causar que o seu hóspede afogue. Na Bretaña, a gralla grande e o estorniño pinto son as aves silvestres máis infestadas. Outros parasitos internos rexistrados son os vermes Prosthorhynchus transverses.
Os estorniños pintos poden contraer a tuberculose aviaria, a malaria aviaria e linfomas inducidos por retrovirus. Os estorniños comúns a miúdo acumulan un exceso de ferro no seu fígado, unha condición que pode previrse engadindo follas de té negro á comida de aves capturadas.
Distribución e hábitat
A poboación global de estorniños pintos foi estimada en 310 millóns de individuos en 2004, ocupando unha área total de 8 870 000 km2. A ave é nativa de Europa e está moi espallada polo hemisferio norte e pode encontrarse en Europa, norte de África (desde Marrocos a Exipto), India (principalmente no norte pero esténdese regularmente máis ao sur e chega ás Maldivas ) Nepal, o Oriente Próximo, incluíndo Siria, Irán e Iraq e o noroeste da China.
miniatura|esquerda|Unha bandada descansando nun piñeiro durante a migración
Os exemplares do sur e oeste de Europa e ao sr da latitude 40°N son principalmente sedentarias, aínda que outras poboacións migran desde rexións onde o inverno é duro, o chan conxélase e a comida escasea. Gran número de aves do norte de Europa, Rusia e Ucraína migran cara ao suroeste ou sueste. No outono, cando os inmigrantes chegan do leste de Europa, moitos dos estorniños pintos británicos parten en dirección á península Ibérica e Norte de África. Outros grupos de aves están de paso polas illas británicas e as vías utilizadas por estas correntes de aves diferentes poden cruzarse. Das 15 000 aves aneladas cando eran crías en Merseyside, Inglaterra, recuperáronse algunhas en varios momentos do ano a bastante distancia, como en Noruega, Suecia, Finlandia, Rusia, Ucraína, Polonia, Alemaña e os Países Baixos. Unha pequena cantidade de estorniños pintos foron observados esporadicamente no Xapón e Hong Kong, pero non está claro de onde procedían. En América do Norte, as poboaciósn do norte desenvolveron un padrón de migración, abandonando gran parte do Canadá en inverno. As aves no leste do Canadá móvense cara ao sur e os de máis ao oeste pasan ao inverno no suroeste dos Estados Unidos.
O estorniño pinto prefire áreas urbanas e suburbanas, onde as estruturas artificiais e as árbores lles proporcionan sitios de nidificación axeitados e sitios para pousarse. As xunqueiras son tamén sitios favoritos para pousarse e as aves aliméntanse xeralmente en áreas herbosas, como granxas, pasteiros, campos deportivos, campos de golf e aeródromos, onde a herba curta fai que a procura de alimento sexa doada. Habitan ocasionalmente en áreas boscosas abertas ou non e encóntranse ás veces e áreas arbustivas como as uceiras de Australia. Raramente habitan en bosques densos e húmidos (é dicir, selvas ou bosques esclerófilos), pero encóntranse en áreas costeiras, onde nidifican e se pousan en cantís e buscan comida entre as algas. A súa capacidade de adaptarse a unha gran variedade de hábitats permítilles espallarse a diversos lugares e establecerse en diversas partes do mundo, polo que o seu hábitat vai desde as zonas costeiras húmidas aos bosques alpinos, desde cantís mariños a cadeas montañosas a 1 900 m sobre o nivel do mar.
Poboacións introducidas
O estorniño pinto foi introducido e conseguiu establecerse en Nova Zelandia, Australia, Suráfrica, América do Norte, Fixi e varias illas do Caribe. Como resultado, pode emigrar a Tailandia, sueste asiático e Nova Guinea.
América do Sur
Os primeiros rexistros de estorniños en Suramérica foron os de cinco individuos transportados nun barco procedente de Inglaterra, que quedaron ceibos preto do lago Maracaibo en Venezuela en 1949, pero despois non se soubo máis deles. En 1987, detectouse unha pequena poboación de estorniños pintos nidificando nos xardíns da cidade de Buenos Aires. Desde entón, malia algúns intentos iniciais de erradicación, a ave foi expandindo a súa área de reprodución a un ritmo de 7,5 km por ano, pero manténdose a unha distancia máxima de 30 km das costas atlánticas. Na Arxentina, a especie utiliza diversos sitios de nidificación naturais e feitos polo home, especialmente buratos escavados por petos.
Australia
Foi introducido en Australia para que comese insectos que eran pragas para a agricultura. Os primeiros colonos esperaban ilusionados a súa chegada porque crían que esta ave era importante para a polinización do liño, un produto agrícola importante. Situaron caixas de nidificación para os exemplares que se acababan de ceibar en granxas preto dos campos de cultivo. Foi introducido en Melbourne en 1857 e en Sidney dúas décadas despois. Na década de1880, as poboacións establecidas estaban presentes no sueste do país grazas aos esforzos dos comités de aclimatación. Na década de 1920 xa estaban espallados por toda Victoria, Queensland e Nova Gales do Sur, pero daquela xa eran considerados eles mesmos unha praga. Aínda que foron observados en Albany, Australia Occidental en 1917, se lles impediu en boa medida espallarse polo estado. A ampla e árida chaira de Nullarbor supón para eles unha barreira natural e as medidas de control adoptadas mataron 55 000 aves en 30 anos. Tamén colonizou as illas Kangaroo, Lord Howe, Norfolk e Tasmania.
Nova Zelandia
Os primeiros colonizadores de Nova Zelandia despexaron zonas arbustivas e plantaron cultivos que foron invadidos por exércitos de eirugas e outros insectos que foran privados das súas anteriores fontes de alimento. As aves nativas non estaban habituadas a vivir en estreita proximidade co home, polo que o estorniño pinto foi introducido desde Europa xunto co pardal común para controlaren as pragas. Introduciuse primeiramente en 1862 pola Nelson Acclimatisation Society e despois houbo outras introducións. As aves axiña se estableceron e agora ancóntranse por todo o país, incluíndo as illas Kermadec subtropicais no norte e a illa Macquarie no sur.
América do Norte
miniatura|Bandada no [[val do Napa, California]]
miniatura|En [[Half Moon Bay, California|Half Moon Bay, California]]
miniatura|Un estorniño pinto en vo na bisbarra de St. Louis, Missouri.
Despois de dous intentos fallados, en 1890 liberáronse 60 estorniños pintos no Central Park de Nova York por iniciativa de Eugene Schieffelin, que era presidente da American Acclimatization Society, a cal parece que trataba de introducir en América do Norte todas as especies de aves mencionadas nas obras de William Shakespeare, aínda que isto é discutido. Aproximadamente na mesma data, o Portland Song Bird Club ceibou 35 parellas de estorniños pintos en Portland, Oregón. Estas aves conseguiron establecerse, pero desapareceron arredor de 1902. Os estorniños pintos reapareceron no noroeste do Pacífico a metade da década de 1940 e estas aves eran probablemente descendentes da introdución de 1890 en Central Park. As 60 aves orixinais desde entón multiplicáronse ata seren hoxe 150 millóns, e ocupan unha área que se estende desde o sur do Canadá e Alasca a América Central.
Polinesia
O estorniño pinto parece que chegou a Fixi en 1925 nas illas de Ono-i-lau e Vatoa. Probablemente procedían de Nova Zelandia a través da illa Raoul das illas Kermadec, onde é abondoso, un grupo de illas é aproximadamente equidistante de Nova Zelandia e Fixi. A súa expansión en Fixi foi limitada e hai dúbidas sobre a viabilidade da poboación. Tonga foi colonizada aproximadamente na mesma data e as aves estiveron espallándose lentamente cara ao norte dentro do arquipélago.
Suráfrica
En Suráfrica, o estorniño común foi introducido en 1897 por Cecil Rhodes. Espallouse lentamente e en 1954 alcanzara Clanwilliam e Port Elizabeth. Agora é común no sur da rexión do Cabo, facéndose máis escaso cara ao noroeste ata a área de Johannesburgo. Está presente nas provincias surafricanas do Cabo Oeste, Cabo Leste e Estado Libre e as terras baixas de Lesotho, con avistamentos ocasionais en KwaZulu-Natal, Gauteng e arredor da cidade de Oranjemund en Namibia. As poboación do sur de África parecen ser residentes e a ave está fortemente asociada co home e os hábitats antropoxénicos. Prefire terras regadas e está ausente de rexións nas que o chan está tan seco e endurecido que é imposible sondalo para buscar insectos. Pode competir con aves nativas por gretas para facer o niño, pero as especies indíxenas probablemente están en maior desvantaxe pola destrución do seu hábitat natural que pola competición interespecífica. Reprodúcese de setembro a decembro e fóra da estación reprodutora pode congregarse en grandes bandadas, pousándose a miúdo en xunqueiras. É a especie de ave máis común en áreas urbanas e agrícolas.
Antillas
En 1901, os habitantes de Saint Kitts pediron ao Secretario Colonial unha ″subvención gobermental de estorniños para exterminar″ unha praga de saltóns que estaba causando un enorme dano ás súas colleitas. O esorniño pinto foi introducido en Xamaica en 1903, e as Bahamas e Cuba foron colonizadas de forma natural desde os EUA. Esta ave é bastante común pero local en Xamaica, Gran Bahama e Bimini, e é rara no resto das Bahamas, leste de Cuba, as illas Cayman, Porto Rico e St. Croix.
Status
A poboación global desta especie estímase en máis de 310 millóns de individuos e non se cre que estea declinando significativamente, polo que a ave está clasificada pola Unión Internacional para a Conservación da Natureza cun status de "especie pouco preocupante". A súa cantidade aumentou marcadamente en Europa desde o século XIX ata as décadas de 1950 e 1960. Arredor de 1830, S. v. vulgaris expandiu a súa área de distribución nas illas británicas, espallándose a Irlanda e áreas de Escocia, onde anteriormente estaba ausente, aínda que S. v. zetlandicus estaba xa presente nas Shetland e Hébridas exteriores. Está reproducíndose en Suecia desde 1850 e en Islandia desde 1935. A área de reprodución estendeuse a través do sur de Francia ata o noroeste da península Ibérica, e producíronse outras expansións, especialmente en Italia, Austria e Finlandia. Empezou a reproducirse na península Ibérica en 1960, mentres que o estorniño negro expandiuse cara ao norte desde a década de 1950. O baixo ritmo de avance de ambas as especies, de só uns 4,7 km ao ano, débese ás montañas e terras boscosas con condicións por debaixo do óptimo que atopa. Desde entón a expansión fíxose máis aínda máis lenta debido á competición directa entre estas dúas especies similares naqueles sitios onde se solapan no sur de Francia e noroeste da península Ibérica.
Os maiores declives da poboación observáronse desde 1980 en adiante en Suecia, Finlandia, norte de Rusia (Carelia) e os estados bálticos, e experimentou declives menores en gran parte do resto do norte e centro de Europa. Foi afectada negativamente nesas áreas pola agricultura intensiva e en varios países foi incluída na lista vermella debido aos declives poboacionais que sufriu de máis do 50%. A súa cantidade minguou no Reino Unido en máis do 80% entre 1966 e 2004; aínda que as poboacións nalgunhas áreas como Irlanda do Norte permanecen estables e mesmo se incrementan, noutras áreas, principalmente en Inglaterra, diminúen máis abruptamente. Este declive en conxunto parece deberse á baixa taxa de supervivencia das aves novas, que pode ser causada polos cambios nas prácticas agrícolas. Os métodos de agricultura intensiva usados no norte de Europa significan que hai menos pasto e menos hábitat de prado dispoñible e a cantidade de invertebrados de pradeira necesarios para que prosperen as crías reducíuse en correspondencia.
Beneficios e problemas
miniatura|Congregación en cables en Francia miniatura|Alimentándose dunha mazá caída Dado que o estorniño pinto come insectos adultos que son pragas así como larvas de elatéridos, son considerados beneficiosos no norte de Eurasia, e esta foi unha das razóns polas que se introduciron estas aves noutras partes do mundo. Foron colocadas uns 25 millóns de caixas de nidación para esta especie na antiga Unión Soviética, e os estorniños comúns demostraron ser efectivos no control da larva de Costelytra zelandica en Nova Zelandia. A introdución orixinal en Australia foi facilitada pola colocación de caixas de nidación para axudar a esta ave principalmente insectívora a reproducirse con éxito, e incluso nos EUA, onde a ave é considerada praga, o Departamento de Agricultura dos Estados Unidos recoñece o enorme número de insectos que consomen os estorniños pintos.
Os estorniños pintos introducidos en áreas como Australia ou América do Norte, onde outros membros do xénero están ausentes, poden afectar especies nativas por competición polos buratos para nidificar. En América do Norte, poden verse afectados os Poecile, sítidos, petos, Progne subis e outras anduriñas. En Australia, entre os competidores polos sitios de nidificación están os Platycercus elegans e Platycercus eximius. Polo seu papel no declive das especies nativas locais e os danos na agricultura, o estorniño pinto foi incluído na Lista das 100 peores especies invasoras do mundo da IUCN.
Cidade autónoma
Unha cidade autónoma é unha división administrativa.
Estorniño pinto
Beneficios e problemas
Os estorniños comúns poden comer e danar as froitas, como as uvas, pexegoes, olivas, grosellas e tomates ou desenterran os grans de cereais acabados de sementar e os gromos das colleitas. Poden tamén comer alimentos animais e distribuír as sementes coas súas feces. No leste de Australia, malas herbas como Asparagus asparagoides, as amoras e Chrysanthemoides monilifera pénsase que foron espallados polos estorniños pintos. Estimouse que os danos agrícolas que causa nos EUA supoñen un custo dun 800 millóns de dólares ao ano. Esta ave non é considerada daniña para a agricultura en Suráfrica.
Cidade autónoma
Arxentina
Na Arxentina, o artigo 129 da reforma constitucional arxentina de 1994 concedeu á cidade de Buenos Aires o rango de cidade autónoma, o que lle outorga un status practicamente equiparable —en case todos os sentidos— ao de calquera provincia arxentina, tendo por tanto representantes no Congreso da Nación ademais dunha lexislatura propia.
Estorniño pinto
Beneficios e problemas
O gran tamaño das bandadas pode tamén causar problemas. Os estorniños pintos comúns poden ser absorbidos polas turbinas dos motores dos avións a propulsión a chorro; un dos peores casos foi un incidente en Boston en 1960, no que morreron 62 persoas cando caeu ao mar un avión comercial que se encontrara cunha bandada no porto de Winthrop.
Maria Àngels Anglada
Maria Àngels Anglada, nada en Vic no 1930 e finada en Figueres no 1999, foi unha poeta, novelista, crítica literaria e ensaísta catalana.
Cidade autónoma
Arxentina
Non obstante o anterior, a doutrina e a xurisprudencia é consistente en afirmar que a cidade de Buenos Aires non é unha provincia e que aínda que ten autonomía, está limitada polas leis que dite o Congreso mentres as autoridades nacionais sigan residindo na cidade, o cal non ocorre nas provincias. A súa autonomía é derivada e non orixinaria.
Estorniño pinto
Beneficios e problemas
Os excrementos dos estorniños poden conter o fungo Histoplasma capsulatum, causante de histoplasmose en humanos. Nos sitios onde se pousan habitualmente este fungo pode prosperar en acumulacións de excrementos. Hai outras doenzas infecciosas que potencialmente poden transmiitr estes estorniños aos humanos, aínda que a capacidade desta ave de transmitir infeccións probablemente se esaxerou moito.
Cidade autónoma
Arxentina
A Constitución afirma o sistema de goberno, republicano, representativo e federal. O termo “autónomo” non se atopa no texto, pero si “en cumprimento dos Pactos Preexistentes” asinado polos gobernantes das provincias “federais”, interpretándose constituír cada provincia como un Estado case libre, asociado nunha “confederación” para adquirir representatividade internacional por intermedio dun Goberno Central, destinado á administración dos intereses comerciais, económicos e financeiros comúns nas áreas internacionais, exclusivamente e representar á Confederación, nas relacións e controversias entre e cos Estados e intervir nos estudos, investigacións, colaboracións e solución de cuestións estranxeiras que vitaliza a necesidade da existencia arxentina no concerto internacional. Ademais, prevé as estratexias cos modos da defensa dos seus intereses, territorios e augas xurisdicionais, para o que cada estado federal cede un anaco das súas facultades e outro proporcional de riqueza de cada xestión para a constitución e sostén do goberno central e, da súa capacidade humana e material, prover recursos á loxística e as cotas de reposición.
Oligoquetos
A diferenza dos poliquetos, os oligoquetos están desprovistos de parápodos e as quetas son pequenas e escasas; nos oligoquetos mariños, ditas quetas son máis longas e abundantes que nos terrestres. O oligoqueto máis representativo é a miñoca de terra.
Maria Àngels Anglada
Traxectoria
Pasou gran parte da súa vida repartida entre Vic (1930-1954) e Figueres (1961-1999). Está considerada unha das principais figuras de literatura catalana no século XX. Licenciouse en Filoloxía Clásica. A súa formación, xunto coas viaxes feitas a Grecia no 1973 e no 1996 dotaron a súa obra, especialmente na poesía, dun forte compoñente helenístico e clásico. Así son frecuentes as referencias a personaxes ou historias de mitoloxía grega. Que serven coma fíos conductores para a expresión modernizadora de sentimentos ou emocións íntimas ou ben para a denuncia de agresións, ora contra países ou colectivos vulnerables, ora contra o medio ambiente. Citar que Maria Ángels Anglada, formou parte dos colectivos que loitaron a prol da proteción dos Aiguamolls de l'Empordà.
Oligoquetos
Diversidade e ecoloxía
Os oligoquetos aparecen en cada continente no mundo en hábitats terrestres, de auga doce e mariños. Das 1700 especies acuáticas coñecidas, aproximadamente 600 son mariñas e 100 de augas subterráneas. Os oligoquetos acuáticos aparecen en moitos grupos, o de máis especies é o dos Naididae.
Cidade autónoma
España
En España teñen o rango de cidades autónomas, Ceuta e Melilla, localizadas no norte de África e limítrofes con Marrocos. Estas dúas cidades posúen competencias superiores ás dun municipio (poden decretar regulacións executivas) pero inferiores ás dunha comunidade autónoma (debido a que non teñen cámaras lexislativas propiamente ditas).
Oligoquetos
Diversidade e ecoloxía
A maioría dos oligoquetos acuáticos son vermes delgados e pequenas, cuxos órganos poden verse a través da parede corporal transparente. Entérranse nos sedimentos ou viven entre a vexetación principalmente en ambientes de auga doce pouco profunda. Algúns son transicionais entre os hábitats terrestres e acuáticos, habitando en pantanos, na lama ou nas beiras dos corpos de auga. Aproximadamente duascentas especies son mariñas, principalmente as das familias Enchytraeidae e Naididae; estas atópanse principalmente nas zonas mareal e submareal, pero unhas poucas poden vivir en profundidades abisais.
Maria Àngels Anglada
Traxectoria
Tamén foi unha tradutora saliéntabel, especialmente dos poetas Salvatore Quasimodo, Giorgos Seferis ou Pandelís Prevelakis.
Estorniño pinto
Beneficios e problemas
Na cidade de Lugo as bandadas de estorniños causan con frecuencia grandes molestias e encárgase o seu control a unha empresa.
Control
Debido aos danos que causan, houbo intentos de controlar as poboacións nativs ou introducidas dos estorniños pintos. Dentro da súa área de reprodución natural, isto pode variar segundo as diversas lexislacións de cada país. Por exemplo, en España, é unha especie que se caza comercialmente para comela e ten un período de veda, mentres que en Francia está clasificada como praga, e a estación na cal pode matarse comprende a maior parte do ano. En Gran Bretaña, os estorniños están protexidos pola Wildlife and Countryside Act 1981, que considera "ilegal matar intencionadamente, danar ou capturar estorniños, ou capturar, danar ou destruír niños activos ou o seu contido". Ao contrario, a Wildlife Order de Irlanda do Norte permite, cunha licenza xeral, a "unha persoa autorizada controlar estorniños para previr danos graves á agricultura ou preservar a saúde e seguridade pública". Esta especie é migratoria, polo que as aves afectadas polas medidas de control poden proceder dunha ampla área e de grandes poboacións reprodutoras e a especie non se ve moi prexudicada. En Europa, as variadas lexislacións e as poboacións móbiles implican que os intentos de control non adoitan ter resultados a longo prazo. Técnicas non letais como espantalos con artefactos visuais ou auditivos teñen só un efecto temporal.
Oligoquetos
Morfoloxía externa
A forma xeral do corpo é case cilíndrica. O tamño do corpo varía coa especie desde menos de 0,5 mm ata de 2 a 3 m no caso das especies xigantes Megascolides australis ou a Amynthas mekongianus. Como no resto de anélidos, o corpo está dividido en metámeros e posúe tres rexións:
Cidade autónoma
España
A diferenza das comunidades autónomas, non teñen unha asemblea lexislativa autónoma propia.
Estorniño pinto
Control
Nas cidades póusanse ás veces enormes bandadas que poden crear problemas debido ao ruído e rebumbio que fan e o cheiro das súas deposicións. En 1949, pousáronse tantos exemplares nas agullas do Big Ben de Londres que este reloxo parou, e intentouse sen éxito molestalos con redes, repelentes químicos nas cornixas e emisións de sons coas chamadas de alarma dos estorniños pintos.
Oligoquetos
Morfoloxía externa
miniatura|Quetas de Lumbricidae.
Certas especies posúen quetas sexuais, máis longas, que son excitantes durante a cópula e que poden actuar como órganos penetrantes para a inseminación.
Estorniño pinto
Control
En Australia Occidental está prohibida a importación de estorniños pintos desde 1895. As novas bandadas que chegan desde o leste son cazadas a tiros, mentres que os menos precavidos exemplares xoves son capturados con redes. Estánse a desenvolver novos métodos, como etiquetar un exemplar e rastrealo para deteminar onde se encontran os pousadeiros dos outros membros da súa bandada. Outra técnica é analiar o ADN das poboacións de estorniños pintos australianos para rastrear onde está ocorrendo unha migración do leste ao oeste para poder aplicar as mellores estratexias preventivas. En 2009, só quedaban 300 estorniños pintos en Australia Occidental e o estado dedicou ese ano un orzamento de 400&nbps,000 dólares australianos para continuar co programa de erradicación.
Oligoquetos
Morfoloxía externa
A maioría dos oligoquetos posúen no dorso uns poros que conectan co celoma por onde expulsan substancias de carácter defensivo, provistas de antibióticos (en lombrigas que viven en medios con materia orgánica en descomposición) ou de cheiro e sabor repugnante.
Unha formación moi evidente nos oligoquetos é o clitelo. Trátase de zona glandular con segmentos máis inchados que o resto e que é a manifestación externa dos órganos sexuais; ás veces posúe tubérculos prominentes que se usan para suxeitar a parella durante a cópula. O clitelo aparece no momento da madurez sexual e é o responsable da formación do casulo onde se desenvolverán os ovos e da formación do cilindro mucoso que serve para a cópula. O clitelo e os seus anexos teñen unha grande importancia na sistemática do grupo.
Estorniño pinto
Control
Nos Estados Unidos, os estorniños pintos están exentos da aplicación da Lei do Tratado de Aves Migratorias, que prohibe capturar ou matar aves migratorias. Non hai que pedir permisos para retirar niños e ovos ou matar crías ou adultos desta especie. Realizáronse estudos en 1966 para identificar un avicida axeitado para matar estorniños pintos, que fose comido rapidamente por eles. Tamén se necesita que sexa de baixa toxicidade para os mamíferos e non sexa probable que cause a morte de animais de compañía que coman as aves mortas. O produto químico que cumpría estes criterios era o DRC-1339, agora comercializado co nome de Starlicide. En 2008, o goberno dos Estados Unidos envelenou, matou a tiros ou atrapou 1,7 millóns de aves, o que é o maior número de eliminacións de calquera especie prexudicial que se tratase de erradicar. En 2005, a poboación destas aves nos Estados Unidos estimábase en 140 millóns de exemplares, arredor do 45% do total mundial de 310 millóns de exemplares.