cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Isidro Dubert
Traxectoria
Aínda que nos últimos anos se interesou polo estudo das migracións campo-cidade, o servizo doméstico, a socioloxía do clero, a cultura popular, a pesca e o comercio marítimo ou a vellez e o envellecemento poboacional, os seus actuais centros de interese viran ao redor do estudo dos mercados de traballo urbanos e a análise sociodemográfica da sexualidade pre e extramarital. Os resultados máis relevantes das súas investigacións apareceron publicados en revistas especializadas como Journal of Family History; Gender&History; Annales de Démographie Historique; Continuity and Change; Populaçao e Sociedade; ''Revista de Demografía Histórica; Obradoiro de Historia Moderna; Revista de Historia Agraria; Studia Storica. Historia Moderna''; etc.
Vida persoal
É irmán de Francisco Dubert.
Vilarchao, Santo Eusebio da Peroxa, Coles
Vilarchao é un lugar da parroquia de Santo Eusebio da Peroxa, no concello ourensán de Coles. Segundo o IGE a súa poboación en 2011 era de 178 persoas (91 homes e 87 mulleres), o que supón un aumento respecto do ano 1999 cando tiña 117 habitantes.
Vilarchao é a capital do concello de Coles.
A Torre, Lendo, A Laracha
A Torre é un lugar da parroquia de Lendo no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 11 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 4 homes e 7 mulleres.
We're Almost There
"We're Almost There" é unha canción do artista Michael Jackson que foi estreada en 1975, no que sería o derradeiro álbum con Motown, Forever, Michael. É unha balada de estilo soul, o cal supón un cambio do anterior material, que era de estilo bubblegum pop.
A canción reapareceu máis tarde no álbum recompilatorio Anthology. Este sinxelo é o último de Michael Jackson lanzado como un artista activo da Motown. A canción atópase no álbum de 2010 "Our Dreams" de Wu-Tang Clan.
Provincia de Pattani
Pattani (en tai: ปัตตานี) é unha provincia (changwat) do Sur da Tailandia. A súa capital é a cidade de Pattani.
A provincia limita coas provincias Narathiwat (sueste), Yala (sur) e Songkhla (oeste).
Distritos
esquerda|200px|Mapa dos distritos Pattani divídese en 12 distritos (amphoe), os cales se poden subdividir en 115 comunas (tambon) e 629 poboados (muban).
Filgueira, Lalín
Santa María de Filgueira é unha parroquia que se localiza no concello de Lalín. Segundo o INE en 2011 tiña 410 habitantes (223 mulleres e 187 homes), distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 455 habitantes.
Nesta parroquia tivo a súa sede a Banda de música de Filgueira.
Toponimia
O fitónimo galego Filgueira (do latín FĬLĬCARIA, derivado de FĬLIX, -ĬCIS) refírese a un lugar abondoso en fentos. A súa orixe dáse entre o século X e XIII.
Historia
Foi unha doazón feita polo diácono Nuño ao Convento de San Paio de Antealtares (en Santiago de Compostela).
Patrimonio
O castro de Pena da Cunca, en Cima de Alle, ten un único recinto de forma oval. Presenta as seguintes dimensións: no eixo N-S mide 90 m (interior) e uns 100 m (exterior). No eixo L-O mide 75 m (interior) e uns 85 m (exterior). Presenta como única defensa un terraplén moi arrasado cunha altura de entre 1 m e 1,5 m. Na zona oeste, polo exterior do recinto, intúese unha depresión pequena pegada ao terraplén, que parecen ser os resto dun foxo cegado e modificado por recheos.
A igrexa, situada no lugar de Filgueira, apenas garda recordos de vellos tempos, xa que está desvirtuada pola funcionalidade dos templos rurais ampliados nas dúas últimas centurias. A fachada posúe unha forte liña de cornixa da que sobresae o campanario de dobre arco coroado con pináculos.
No lugar de Cardexía está o pazo de Cardexía, unha casa grande fidalga que ten un balcón sobre columnas, unha poderosa cheminea e os escudos dos Taboada, Deza, Salgado e Gil. De planta rectangular e fábrica de cantería pequena, na fachada principal hai unha porta e ventás rectangulares e un balcón sobre tres columnas de pedra.
Comiños, Covas, Viveiro
Comiños é un lugar da parroquia de Covas, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental. Segundo o IGE, en 2015 tiña 12 habitantes (5 homes e 7 mulleres).
Circle Jerks
Circle Jerks (estilizado como Ciʀcle JƎʀᴋs) foi unha banda estadounidense de hardcore punk formada en 1979 nos Ánxeles (California). O grupo fundárono o antigo vocalista de Black Flag Keith Morris e o guitarrista de Redd Kross Greg Hetson. Circle Jerks estivo entre as primeiras bandas de hardcore punk da escena da cidade de finais da década dos 70.
O grupo separouse e reformouse tres veces, ás veces con diferentes baixistas ou baterías. Disolveuse por vez primeira tras a publicación do seu quinto álbum, VI (1987), cando Hetson decidiu continuar xirando e editando discos con Bad Religion. Reuniuse ao redor de 1994 e gravou o álbum Oddities, Abnormalities and Curiosities durante o seguinte ano tras o que realizaron unha xira. Despois disto, Circle Jerks separouse novamente xa que Hetson aínda formaba parte de Bad Religion. Voltarían a xuntarse sobre 2001, pero dende o ano 2010 a banda está en hiato.
Ata a data Circle Jerks publicou seis álbums de estudio, un recompilatorio, un álbum ao vivo e un DVD. O seu derradeiro traballo de estudio, Oddities, Abnormalities and Curiosities, publicouse en 1995 e é o seu único disco de reunión.
Moitos artistas e grupos recentes teñen citado a Circle Jerks como influencia, como Flea, Anti-Flag, Dropkick Murphys, The Offspring e Pennywise.
Boletín de la Sociedad S. Mauro
Características
Subtitulado ''Revista mensual. Órgano de la Sociedad y de la Cámara Agrícola Negreiresa'', apareceu o 15 de marzo de 1904. Consta de 12 páxinas. Entre os seus colaboradores figuraron Víctor García Ferreiro e José Reino Caamaño.
Historia de Ourense
miniatura|300px|dereita|[[Ponte Maior de Ourense.]] Ourense sitúase no val do río Miño, lugar onde, nos primeiros séculos da nosa era, os romanos descubriron grandes cantidades de ouro, o que sería indispensable para fundar a nova Auriense.
Ourense pre-romano
É moi pouca, ou case nula, a información que se ten desta etapa histórica da cidade. Existen hipóteses que sitúan o lugar nos exteriores da actual cidade, ben nas ladeiras de Montealegre, ou no lugar de Tarascón.
A Auriense
Bautizada polos romanos como "A cidade de ouro" (Auriense) pola súa abundancia neste metal precioso, foi unha das máis importantes cidades de Hispania ata que se esgotaron as súas reservas deste mineral, que se atopaba no Río Miño. miniatura|250px|esquerda|Xardíns das Burgas A cidade naceu arredor do manancial das Burgas (nome derivado do latín Burca que significa pila). Dende esa localización fóronse construíndo as Termas, das cales quedan restos no actual conxunto da fonte das Burgas.
Nun destes mananciais aparecéronselle a Calpurnia as Ninfas das augas, ás cales adicou unha ara que se atopa no Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense.
Durante esta época, o asentamento de Auriense, constituía un centro secundario da rede de estradas romanas no que se conectaban vías procedentes do sur, e a estrada que comunicaba con Astorga. Polo norte saían dúas estradas que a comunicaban con Lugo e Iria Flavia (Padrón).
Para salvar o río Miño construíron a ponte romana, da cal só se conserva un arco na actualidade, xa que a ponte foi sometida a varios procesos de reconstrución ao longo da historia.
A cidade xermánica
O cristianismo chegou a Galicia no século III, mais a entrada dos bárbaros (século V) non favoreceu o seu desenvolvemento. Pero a predicación de Martiño Dumiense (século VI) na zona de Ourense e na Corte sueva, fixo que estes se converteran ao catolicismo, deixando o arianismo. miniatura|dereita|250px|Estanque das burgas coa inscrición de Calpurnia ás Musas
Esa conversión ao catolicismo pode estar relacionada cun milagre que San Martiño de Tours lle fixo ao fillo do rei suevo Carriarico. Despois de curalo, o rei, agradecido con San Martiño, edificou unha igrexa que se identifica cunha primitiva que se levantaba nun soar da actual Santa María Nai. Só quedan oito columnas conservadas na actual fachada da Santa María Nai, que poden evidenciar a presenza desa igrexa.
A cidade sueva adquire entón grande importancia dentro do reino.
A invasión dos musulmáns tamén afectou ás terras de Ourense, que son arrasadas por frecuentes e devastadoras incursións musulmáns. A parte disto, súmaselle un período escuro que vai durar varios séculos.
O renacer da cidade
En 1071 comeza a restauración definitiva da man de Sancho II, que pon á fronte da diocese ao bispo Ederonio. Con este bispo comeza a renacer a cidade, levantando sobre as ruínas do antigo templo suevo, unha nova igrexa. Esta igrexa e o único testimonio que queda desa época da cidade.
A cidade episcopal
miniatura|esquerda|Catedral de Ourense
Coa propiedade da cidade nas súas mans, comezou a implantar a poboación e a restauración do Pazo Episcopal, que nestes momentos constitúe un dos poucos edificios civís de Galicia. Ao paso que se van facendo estas actuacións, o rei Afonso VII, confírmalle a xurisdición sobre a cidade en 1131, concedéndolle ampliacións de terreo que multiplicaron por cinco a súa extensión. Despois de Afonso VII, os reis continuaron a dar todo tipo de privilexios á cidade. Esta época de esplendor que vive a cidade, vai quedar reflectida na construción da Catedral. Esta edificación, de esquema románico, comeza a construírse baixo o mandato do bispo Pedro Seguín (1157 - 1169). Á morte deste, continúa a obra D. Adán. O bispo D. Afonso (1174 - 1213) conságraa traendo reliquias de Tours (1188). O bispo D. Lorenzo, bo amigo de Fernando III, conclúe a nave principal, o Pórtico do Paraíso e a torre das campás.
Este período de esplendor deixará marca na distribución da cidade, xa que os Pazos Episcopais e a Catedral, convertidos en fortalezas, van polarizar un novo estiramento da cidade cara o norte e ao arredor da basílica. A porta norte da cidade marcará o camiño cara a Ponte, principal vía de comunicación da cidade. Outras rúas paralelas á cara oeste da Catedral, Lepanto, Tendas e Paz, confluirán coas da cara leste na Praza do Ferro, saíndo cara a rúa Santo Domingo en busca da Ponte.
Conflitos na Idade Media
A Idade Media representou para a cidade unha época de continuos conflitos e inestabilidade política e social. Neste período produciranse unha serie de tensións entre as tres forzas puxantes naquel momento: a monarquía, a Igrexa e o concello (que se menciona por primeira vez nunha Carta Pobra de Diego Velasco en 1122). O primeiro conflito entre concello e Igrexa ten lugar en 1256 cando o primeiro recibe a Afonso X, coa conseguinte protesta da igrexa que era, en realidade, a principal dona da cidade e polo tanto a encargada de recibir aos altos cargos. Coa queima en 1293 do convento dos franciscanos, os enfrontamentos entre igrexa e concello recruáronse. O asunto chegou a Roma, onde o bispo foi condenado a reedificar o convento na parte alta da cidade, do cal hoxe só queda o claustro de comezos do século XIV. A igrexa do convento foi trasladada á súa actual localización, na Alameda de San Lázaro.
Como consecuencia destes actos, Fernando IV retiroulle a xurisdición da cidade á igrexa, que máis tarde sería recobrada grazas a Afonso XI.
miniatura|Toma de Ourense polas tropas de [[Xoán de Gante nas Chroniques de Jean Froissart.]] Baixo Pedro I, a cidade viuse envolta en loitas fratricidas co futuro Henrique II pola coroa, alentado o primeiro por don Afonso. O Castelo Ramiro é tomado polos homes do concello e do Adiantado de Galicia. Só en 1382, Xoán I devólvelle o castelo ao bispo don Pascual García. En 1386 entra en Galicia o Duque de Lancaster, Xoán de Gante, pretendente da Coroa de Castela e aliado de Xoán I de Portugal. Na cidade os seus "secuaces" causan enormes estropicios que poñen en evidencia a vulnerabilidade da cidade. Estes defectos fan que o bispo Pascual levante un muro de protección. Dende a finalización da construción, a cidade queda cercada por un "vergonzante" muro. A muralla estaba formada polas partes traseiras das casas e as partes máis pequenas eran fechadas por tapias. A murala tiña 13 portas. Esta edificación será un dos elementos de protección da cidade xunto coas fortalezas da catedral e os Pazos do Bispo. Durante o século XV prolóngase a inestabilidade coas tensións entre concello e bispo e algunhas nobrezas "levantiscas".
O século XVI
Tras a forte caída de poboación no século XV (de 3.000 habitantes ao principio do XV a 1.800 de finais), Ourense experimenta no XVI un importante aumento de poboación e un notable aumento da actividade comercial, especialmente no campo do viño e do artesanado, como consecuencia da paz imposta polos Reis Católicos.
En 1597 a cidade acada a cota máis alta de poboación na época do Antigo Réxime, 2.950 veciños. A cidade xa levaba tempo configurada no seu entramado urbano, limitada pola súa muralla e polas súas portas. Dende a invasión da cidade por parte do Duque de Lancaster e as subseguintes loitas do XV, quedan varias casas en ruínas, pero como dicía Xesús Ferro Couselo "'Soplan vientos de prosperidad y se despierta una fuerte fiebre constructiva.'" A cidade comeza a porse á frote, levántanse casas e edificios relixiosos, e o concello dota a cidade de edificios auxiliares e de servizos. O clero levanta o fermoso ciborio da catedral; a sancristía con bóveda estrelada e as Capelas do Cristo e a das Neves, e por outra banda, as bóvedas e arcos do Pórtico do Paraíso da entrada principal. Desta época son tamén a ermida dos Remedios, situada á beira da ponte romana, a torre do reloxo da Catedral e o Convento de San Francisco. A nobreza edifica o pazo dos Ocas, o que hoxe é coñecido como "O Liceo de Ourense", na rúa Lamas Carvajal. É nesta época cando o Concello dota a cidade da súa primeira casa consistorial na Praza Maior.
Sergio Gadea
Sergio Gadea Panisello, nado en Puçol (Valencia) o 30 de decembro de 1984, é un piloto español de motociclismo. Actualmente compite na categoría de 125 cc, no equipo Blusens-STX.
Requena de Campos
Requena de Campos é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 24 habitantes (INE 2012).
Kosmos 4
Kosmos 4 (Космос 4 en ruso), mencionado ocasionalmente como Sputnik 14 en occidente, foi un satélite artificial soviético lanzado o 26 de abril de 1962 mediante un foguete Vostok-K desde o cosmódromo de Baikonur.
Características
Kosmos 4 foi o primeiro satélite de recoñecemento soviético en ser posto en órbita con éxito. Pertencía á serie de satélites Zenit-2.
A misión do satélite foi medi-la radiación procedente das probas nucleares norteamericanas do proxecto Starfish e realizar probas de recoñecemento fotográfico mediante cámaras a bordo. O satélite estaba deseñado para regresar a terra e permitir a recuperación da película fotográfica.
Misión
Trala posta en órbita producíronse fugas nos tanques de oxíxeno usados para a orientación do satélite, o que produciu a decisión de facelo retornar prematuramente, tras tres días en órbita. Aínda que durante a maior parte do tempo o satélite foi incontrolable, o retorno e exame do material fotográfico serviu para determina-lo rendemento das cámaras de a bordo.
Luz intermitente
dereita|miniatura|333x333px|Intermitente dianteiro e lateral dun automóbil. Denomínase intermitente, luz intermitente ou indicador de dirección nun vehículo, ao complexo de dispositivos luminosos que serven para indicar a outros vehículos en circulación que se ten a intención de cambiar de dirección, de incorporarse ou de saír do fluxo de circulación, ou de cambiar o sentido, entre outros.
O uso simultáneo de todos os indicadores de dirección indica unha emerxencia.
Código de circulación
dereita|miniatura|Sinal indicador de que os indicadores de dirección están activos. De acordo co código de circulación, calquera cambio de dirección debe ser previamente sinalado coas frechas intermitentes. Débese facer cando o vehículo aínda non realizou o cambio de dirección algún e se atopa no carril inicial, para deixar clara a súa intención de cambio de dirección ou a presenza dun obstáculo.
Descrición
Os indicadores de dirección adoitan ser luces intermitentes de cor alaranxada ou vermella (especialmente nos Estados Unidos).
Cantidade
A cantidade de indicadores varía segundo o vehículo. A cantidade mínima son catro indicadores, como é o caso das motocicletas, ata un número máximo de oito no caso dos autobuses. Os automóbiles adoitan ter seis: dous diante, dous detrás (como nas motocicletas) e adicionalmente dous máis nos laterais, na parte dianteira.
Intermitencia
O efecto intermitente débese a un relé mecánico ou electrónico, e no caso dun relé mecánico á potencia das luces. De feito que a potencia de absorción das luces inflúe na velocidade da intermitencia, a cal aumenta se se incrementa a potencia. Debido a iso pode ocorrer que se se substitúen as lámpadas, a intermitencia sexa diferente. Para solucionar ese problema, pódese incluír unha resistencia en paralelo á luz nova que absorba a diferenza de potencia entre as luces antigas e as novas, ou usar un relé electrónico que sempre manteña a mesma frecuencia. A potencia (en watts) calcúlase:onde I é o valor da corrente (en amperios) e V é o valor da voltaxe (en voltios).
Dado que
Resulta grazas á cal pode calcularse a resistencia necesaria coñecendo a voltaxe do vehículo e a potencia da lámpada.
Historia
Os primeiros indicadores xurdiron nos anos 1920 e eran frechas dunha lonxitude de 20 cm situadas nos laterais dos vehículos. Cos anos pasaron a ser luminosas e cun contorno metálico cunha lámpada alaranxada no seu interior. Para activar a frecha utilizábase un interruptor que se servía dun electroimán.
Alternativas
dereita|miniatura|184x184px|Sinal para virar á dereita. esquerda|miniatura|184x184px|Sinal para virar á esquerda. No caso dun mal funcionamento dos indicadores ou na ausencia deles (como é o caso das bicicletas), pódese indicar un cambio de dirección coa axuda dos brazos. Para indicar un xiro débese de estender o brazo de forma perpendicular ao torso na dirección desexada. En ocasións, dado que, por exemplo, nun camión en Europa continental (onde se circula pola dereita) se estende o brazo á dereita, non sería visible, pode facerse uso do brazo esquerdo que formará un ángulo de 90 graos e apuntará cara arriba. Desta forma pode utilizarse un brazo para ambas as direccións. Doutra banda, nos Estados Unidos en caso de ciclomotores ou bicicletas o brazo irá cara abaixo coa man paralela ao chan.
Antonio López Ferreiro
Antonio López Ferreiro, nado en Santiago de Compostela o 9 de novembro de 1837 e finado en Vedra o 20 de marzo de 1910, foi un escritor e historiador galego. En 1978 dedicóuselle o Día das Letras Galegas.
Traxectoria
Estudou a carreira eclesiástica en Santiago, onde aprendeu latín, filosofía, teoloxía e dereito canónico, ata 1862, cando foi ordenado presbítero polo cardeal Miguel García Cuesta. Ó ano seguinte marchou a Madrid e licenciouse en Sagrada Teoloxía. Na Escola Superior de Diplomática dedicouse durante tres anos á transcrición de documentos galegos do Arquivo Histórico Nacional, e rematou conseguindo o título de arquiveiro bibliotecario.
En 1866 regresou a Galicia como párroco de Santa Eulalia de Vedra, desde onde continuou publicando artigos sobre as súas investigacións históricas. En agosto de 1871 foi nomeado cóengo do Cabido compostelán. En 1872 dirixiu o periódico carlista La Emancipación. Dende o seu posto de cóengo puido acceder ao arquivo documental da catedral, e aproveitalo para realizar traballos de investigación, labor no que destaca a creación da revista Galicia Histórica (publicada entre 1901 e 1903).
En 1892 foi nomeado correspondente da Reial Acadèmia de Bones Lletres de Barcelona e socio correspondente da Real Academia da Historia. Foi presidente da sección arqueolóxica da Exposición Rexional de 1909.
Cultivou a novela histórica, xénero de enorme vixencia no Romanticismo que ata o momento non fora tratado na literatura galega. En 1905 foi elixido académico de número da Real Academia Galega. miniatura|Nas novelas de López Ferreiro abundan os relatos históricos ambientados na Galicia rural. A partir de 1871, tras a súa designación como cóengo do Cabido da Catedral de Santiago de Compostela, fixaría a súa residencia na rúa do Castro durante un bo número de anos, e posteriormente -até o seu falecemento- no número 16 da rúa da Raíña.
Obra literaria
Deixou tres novelas históricas:
O propósito historiográfico fai que López Ferreiro inclúa nas tres novelas descricións de monumentos e transcricións de documentos históricos. miniatura|[[Fotografía de defuntos|Fotografía post mortem de López Ferreiro.]] O autor tiña plena conciencia do seu labor a prol da resurrección e rehabilitación do idioma galego. É asombrosa a súa riqueza de léxico e sintaxe, en ocasións incluíndo arcaísmos recuperados da documentación medieval.
Río Ucayali
260px|miniatura| O río Ucayali en Pucallpa O Ucayali é un longo río peruano, considerado como un dos brazos principais do curso alto do río Amazonas, do que se coida a orixe mesma. O sistema Amazonas-Ucayali eleva a lonxitude do primeiro até os 6.275 km.
Percorrido
O río Ucayali nace na rexión homónima, no Perú, da confluencia dos ríos Apurimac e Urubamba, no nordeste dos Andes centrais. Corre, en suave pendente cara o noroeste do país até xuntarse co río Marañón, preto da poboación de Nauta, na Rexión de Loreto, dando dese xeito a unha dobre fonte para o Amazonas. Desde a confluencia do Apurimac e o Urubamba, a lonxitude do Ucayali é de 1.600 km.
O seu curso total atinxe os 2.670 quilómetros de lonxitude, se se toma como nacemento o do río Apurimac, que ten lugar no Nevado de Mismi, a uns 160 km ao oeste do lago Titicaca. miniatura|175px|dereita|Nacemento do Ucayalai no [[Nevado Mismi sinalado cunha simple cruz de pau.]]
Afluentes
Os tributarios máis importantes do Ucayali son o Urubamba, o Cohenga, o Tahuania, o Sheshea, o Tamaya, o Tapiche, o Pachitea e máis o Aguaytía.
Portos fluviais
Do total do percorrido do Ucayali, uns 1.500 son navegábeis para embarcacións de até 3.000 tm. Os portos principais nas súas beiras son as cidades de Pucallpa, Contamana e Requena.
Cártamo
O cártamo, Carthamus tinctorius, é unha planta herbácea de talo abrancazado, follas coriáceas, lanceoladas e espiñentas, flores avermelladas en capítulos e sementes ovadas de cor branca, da que se utilizan as flores desecadas como colorante alimentario e as sementes para a obtención de aceite. En Galicia aparece cultivada, sendo o cártamo silvestre (Carthamus lanatus) a única especie brava de igual xénero (Carthamus).
miniatura|Carthamus tinctorius en [[Johann Georg Sturm, Deutschlands Flora, fig. 21, 1796.]] miniatura|Capítulos, un en flor e outro en pre-[[antese. ]] miniatura|Cártamo (Carthamus tinctorius).
Descrición
As plantas acadan os 30 a 150 cm de altura con capítulos florais globulares e comunmente, de cores brillantes amarela, laranxa ou vermella, floreando en pleno verán. Cada póla trae dun a cinco capítulos con cadansúas 15 a 20 sementes. Son moi resistentes á seca e bastante susceptíbeis ás xeadas.
Usos
Tradicionalmente, o cultivo destinábase á industria do colorante (amarelo e vermello), de especias, especialmente antes do abaratamento e dispoñibilidade da anilina, e en medicinas. Desde 1950, a planta cultívase para aceite vexetal extraído das súas sementes. Os países con maior produción de aceite de cártamo no mundo son México, India e Estados Unidos. A seguir Etiopía, Casaquistán, China, Arxentina e Australia.
En nutrición é semellante ao aceite de xirasol. Moi usado como aceite de cociñar, en ensaladas, e para producir margarinas. Consómese tamén coma suplemento nutricional. Na Nomenclatura INCI es Carthamus tinctorius.
As flores de cártamo úsanse ocasionalmente na gastronomía coma un substituto barato do sasafrán (Crocus sativus), referíndose logo coma "sasafrán bastardo". Tamén as súas sementens úsanse comunmente como alternativa ás sementess de xirasol (Helianthus annuus) na alimentación de aves e mamíferos xa que os esquíos non gustan del. O cártamo denomínase kardi en lingua hindi (India).
Hai dous tipos de cártamo que producen diferentes tipos de aceite: un alto en ácido graxo monoinsaturado (ácido oleico) e outro alto en ácido graxo poliinsaturado (ácido linoleico). O mercado do aceite acepta os baixos en saturados e máis altos en monoinsaturados que o aceite de oliva, por exemplo.
O aceite de cártamo úsase en pinturas no canto do aceite de liñaza, particularmente co branco, xa que non dá a tintura amarela que posúe a liñaza.
Propiedades
Estudos recentes demostraron que o cártamo mellora a glucemia, a inflamación e os lípidos sanguíneos en pacientes obesos.
Indicado para hiperlipidemias, hipercolesterolemias, ateroesclerose, prevención de tromboembolismos. Estrinximento. Parasitose intestinal. En uso tópico: dermatomicose.
Na Medicina tradicional chinesa: fígado e corazón. Para a dor por mor da estase do sangue, coma a menstrual, abdominal, de costado ou de peito. Non usar durante a gravidez.
Valor nutricional
Cártamo (sementes enxugadas )
Historia
O cártamo é unha das culturas máis vellas da humanidade. As análises químicas de tecidos do Exipto Antigo datados na dinastía XII identificaron as tinturas de cártamo, e acháronse grilandas confeccionadas coa planta na tumba do faraón Tutankhamon. Era un cultivo menor en 2007, con 630.000 t producidas comercialmente en máis de sesenta países.
Ecoloxía
A especie é o principal alimento das larvas da avelaíña Eublemma rivula.
Taxonomía
Carthamus tinctorius foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 2: 830. 1753. O nome cártamo, e o derivado latinizado de Linné Carthamus, provén, a través do árabe «Kârtum», dunha raíz semítica significando «tintura», en alusión ás cualidades da planta.
tinctorius: epíteto latíno que significa "tintorio".
Teresa Añón
Mercedes Teresa Añón Peón, nada en Santiago de Compostela en 1951 e finada en Covas (Ferrol) o 17 de abril de 2014, foi unha pintora e escultora principalmente figurativa galega.
Traxectoria
Na súa obra hai raíces expresionistas, xunto con visións persoais. A súa escultura en gres ou bronce presenta figuras idealizadas con lembranzas do gótico, e contrastes de luz e sombra. Na súa pintura e escultura os seres humanos son os protagonistas, destacando faces e presenza maioritaria de mulleres.
Sande
O termo Sande pode referirse a:
Marvin Bagley III
Marvin Bagley III, nado o 16 de marzo de 1999 en Tempe, Arizona, é un xogador profesional estadounidense de baloncesto que xoga nos Detroit Pistons da National Basketball Association (NBA). Con 2,11 metros de estatura xoga na posición de ala-pivote.
Traxectoria profesional
O 21 de xuño de 2018, Bagley foi seleccionado polos Sacramento Kings na segunda posición do Draft da NBA de 2018. O 1 de xullo de 2018, Bagley asinou cos Kings. Debutou na NBA o 17 de outubro de 2018 na derrota dos Kings por 123–117 contra os Utah Jazz, facendo 6 puntos e 5 rebotes en 12 minutos de xogo.
O 10 de febreiro de 2022, Bagley foi traspasado ós Detroit Pistons coma parte dun traspaso entre catro equipos que mandou a Donte DiVincenzo, Josh Jackson e Trey Lyles ós Kings. O 14 de febreiro de 2022, Bagley debutou cos Pistons na derrota dos Kings por 103–94 contra os Washington Wizards. O 6 de xullo de 2022, Bagley asinou cos Pistons un novo contrato por tres anos.
Ventoselle, Covas, Viveiro
Ventoselle é un lugar da parroquia de Covas, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental. Segundo o IGE, en 2015 estaba deshabitado.
Galegos, Lalín
San Miguel de Galegos é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Lalín. Segundo o IGE en 2012 tiña 106 habitantes (58 mulleres e 48 homes), distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 136 habitantes.
Patrimonio
A igrexa de San Miguel de Galegos é de estilo barroco do século XVIII, conserva unha antiga pía bautismal de granito.
O castro de Galegos é un poboado castrexo dun único recinto de forma ovalada irregular. O eixo maior ten orientación N-S e mide uns 50 m ao interior e 75 m ao exterior. O eixo L-O mide no punto máis ancho uns 50 m polo interior e 65 m no exterior. Se se inclúen as defensas exteriores chégase a unhas medidas máximas de 75 m. O recinto aparece defendido en todo o seu perímetro por un terraplén cun desnivel exterior duns 8 m no sueste. O parapeto tamén rodea todo o perímetro con caída ao interior duns 3 m e unha anchura media de 2 m, aínda que nalgún sector alcanza os 4 m. O parapeto parece construído con pedra e terra e non se pode descartar a existencia de muralla, pois nalgúns puntos hai pedras que parecen conformar unha estrutura muraria. De feito, na zona occidental, marcando a liña exterior do parapeto, obsérvase muro de cachotería de xisto en seco, que non se sabe se podería ter relación coa estrutura orixinal ou foi unha construción posterior.
Respenda de la Peña
Respenda de la Peña é un concello español da provincia de Palencia (Castela e León). A súa poboación é de 193 habitantes (INE 2012).
DART
miniatura|Representación artística de DART (en primeiro plano) aproximándose a MUBLCOM. DART (acrónimo de Demonstration for Autonomous Rendezvous Technology) é un satélite artificial da NASA lanzado o 15 de abril de 2005 desde a base Vandenberg da Forza Aérea mediante un foguete Pegasus XL lanzado desde un avión Lockheed L-1011 TriStar.
Características
DART foi un demostrador tecnolóxico deseñado para ensaiar e probar técnicas automáticas de cita espacial e manobrar arredor doutro satélite co fin de desenvolver métodos que permitan o uso futuro de naves reutilizables mediante o reaprovisionamento automático de propelente, o transporte autónomo de carga e outras posibilidades. Neste caso, o satélite obxectivo foi o MUBLCOM.
A misión deuse por errada debido a un problema con DART cando estaba a 91 metros de MUBLCOM, provocando a colisión entre os dous satélites sen que ningún deles sufrira danos aparentes.
Galería de imaxes de Liáns, Oleiros
Galería de imaxes de Liáns, Oleiros.
Discharge
Discharge é unha banda inglesa de hardcore punk formada en 1977 por Terence "Tezz" Roberts e Royston "Rainy" Wainwright. A pesar de que o grupo pasou por bastantes cambios de compoñentes ao lando da súa carreira, a súa formación clásica de principios dos 80 estaba formada por Wainwright no baixo, o batería Gary Maloney, Anthony "Bones" Roberts na guitarra, e o vocalista Kelvin "Cal" Morris (tamén coñecido como "Cal Voice").
A banda caracterízase polo seu enfoque minimalista á música e ás letras, un son de guitarra, pesado, distorsionado e afiado e cruas voces berradas semellantes a un discurso político, con letras que falan de anarquismo o pacifismo. O disco de estrea de Discharge, Hear Nothing See Nothing Say Nothing, foi número 2 na lista indie británica e 40 na de álbums. A principios dos 80, numerosos sinxelos e EPs seus estiveron no top 10 das listas indie británicas, como o EP de 1981 Why? ( e o sinxelo de 1982 "State Violence State Control".
Hear Nothing See Nothing Say Nothing pavimentou o camiño para o thrash metal, o black metal, o crust punk, o grindcore e varios subxéneros de metal extremo. O xénero musical d-beat foi chamado así por Discharge e o seu distintivo ritmo de batería.
Alberto Moncayo
Alberto Moncayo Bernal, nado en Cádiz o 23 de xullo de 1991, é un piloto español de motociclismo, que actualmente compite na categoría de 125 cc co equipo Andalucía Banca Cívica.
Eleccións municipais en Cualedro
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Cualedro dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Cualedro]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Cualedro desde a aprobación da Constitución de 1978.
Xornal.com
Historia e características
Fundado en 1999, reivindicou ser o primeiro xornal electrónico de Galicia, se ben Vieiros entrou en funcionamento como web e portal de servizos en 1996.
Foi fundado por cinco socios xornalistas: José Luis Gómez Gómez, Antonio Sangiao, Bieito Rubido, Enrique García e Vicente Martín. No ano 2000, Udramedios, a división de comunicación do Grupo San José, mercou as accións dos últimos catro e conformou un consello de administración compartido con José Luis Gómez, que exerceu o posto de editor.
En decembro de 2008 un periódico de nova edición, Xornal de Galicia, participado maioritariamente por Udramedios e dirixido polo propio José Luis Gómez, absorbeu Xornal.com como web do medio de comunicación en papel. Posteriormente integrouse en Xornal de Galicia, tamén dixital. Aínda que tamén a edición dixital acabou pechando.
Tivo a súa sede na cidade da Coruña. Editouse en lingua galega e lingua castelá, maiormente nesta última.
I Palindrome I
I Palindrome I é un EP da banda estadounidense de rock alternativo They Might Be Giants, editado o 7 de maio de 1992 a través do selo Elektra Records. A canción do título aparece tamén no seu álbum Apollo 18 (1992).
Xulsigiae
Xulsigiae é un divindade celta tripla venerado no santuario de fontes curativas de Augusta Treverorum (hoxe Tréveris). Edith Wightman suxire que "poder ser ninfas da primavera"; por outra banda, conecta o seu nome con Suleviae, e caracterízaas como "deusas domésticas". O seu templo, un pequena capela preto do gran templo de Lenus Marte, tamén ten figuras de barro producidas dos Genii Cucullati. O seu nome coñécese a partir dunha única inscrición, onde aparece xunto a Lenus Marte:
Filocalia
miniatura Filocalia (expresión grega que significa amor á beleza) é un compendio de textos recompilados e ordenados que vai dende os pais do deserto, ata os teólogos ortodoxos do século XV, que pretenden orientar sobre a ascese e o misticismo para favorecer a práctica da oración constante na vida activa.
Xulsigiae
LENO MARTI ET XVLSIGIIS L VIRIVS DISE TO V S L M
Lingua unami
A lingua unami é unha lingua algonquina extinta falada no pasado polo pobo lenape. É unha das dúas linguas delaware, sendo a outra o munsee. O derradeiro falante fluído, Edward Thompson, da Tribo de Indios Delaware, morreu o 31 de agosto de 2002. A súa irmá Nora Thompson Dean (1907–1984) tamén achegou valiosa información sobre a lingua ós estudosos antes de morrer.
Xulsigiae
"Para Lenus Marte e Xulsigiae, Lucius Virius Diseto libre e merecidamente cumpriu seu voto."
Filocalia
Foi un príncipe de Romanía, chamado Xoán Mavrocordato, quen no século XVIII encargou ao bispo de Corinto Macario e ao monxe Nicodemo o Haxiorita o traballo de escolma de fragmentos das obras de autores como Macario o Grande, Máximo o Confesor ou Gregorio Palamas. O staretz Paisij Velitchkovski fomentou a súa popularidade na Rusia do século XVIII.
Hoxe en día é un texto de espiritualidade clásico para a Igrexa Ortodoxa.
Lingua unami
Durante os século XVII e XVIII, o unami foi falado polos lenape no que hoxe se coñece como o estado de Nova Jersey, o sueste de Pensilvania e o norte de Delaware. Na década de 1860, o goberno dos Estados Unidos enviou a moitos lenape cara ó Territorio Indio (o actual estado de Oklahoma) baixo a política de deportación dos indios, e no presente tamén viven en Ontario e Oklahoma.
GMFA
GMFA (orixinalmente Gay Men Fighting AIDS, en galego "Homes Gais Loitando contra a SIDA") é un proxecto británico de promoción da saúde que fai campañas para mellorar a saúde dos homes gais. As súas principais intervencións abordan cuestións como o VIH, a SIDA e outras áreas de saúde sexual. GMFA forma parte de LGBT HERO, a organización para a igualdade da saúde e os dereitos das persoas LGBTQ +.
Historia
GMFA foi fundada en 1992 por un grupo de homes gaIs que consideraban que non había suficiente traballo de prevención do VIH especialmente dirixido ós homes gais.
Orixinalmente chamado "Gay Men Fighting AIDS", o traballo inicial de GMFA foi facer campaña para ter traballos máis específicos de prevención do VIH dirixidos ós homes gais e para concienciar sobre o VIH entre os homes gais.
En 2011, a organización cambiou o seu nome a Health Equality and Rights Organisation, en galego "Organización para a Igualdade e os Dereitos da Saúde", coñecida publicamente como LGBT HERO. GMFA permaneceu como unha marca principal dentro da organización encargada de traballar para acabar co VIH, parar o estigma do VIH e afrontar outras desigualdades sociais e de saúde que afectan homes gais e bisexuais.
O GMFA utiliza un modelo de mobilización da comunidade e educación entre pares, e os homes gais xogan un papel central no deseño e entrega de intervencións. En 2001, GMFA fusionouse co grupo de homes gais negros Big Up e, en 2002, GMFA ampliou a súa misión para incluír tódolos problemas de saúde que afectan desproporcionadamente ós homes gais por encima doutras poboacións. Como resultado, a organización cambiou a súa declaración de misión en 2002 e "Gay Men Fighting AIDS" converteuse en GMFA - the gay men's health charity, en galego "GMFA: a ong para a saúde dos homes gais". En 2017, a medida que a LGBT HERO cambiou GMFA - the gay men's health charity a GMFA - the gay men's health project, en galego "GMFA - proxecto de saúde dos homes gais", a organización pasou a ser unha organización LGBT.
Misión
"Mellorar a saúde dos homes gais aumentando o control que teñen sobre as súas propias vidas".
Principios e valores
1. As intervencións deben estar baseadas en evidencias. 2. As intervencións de prevención do VIH deben contribuír ós obxectivos previstos no marco de planificación da promoción da saúde do VIH recomendado polo Departamento de Saúde. 3. Un proxecto non debe promover a saúde dunha persoa sobre outra. 4. A promoción da saúde debe apoderar ás persoas en lugar de reducir as súas opcións. 5. As intervencións deberían ter o maior valor para os homes gais dentro dos recursos dispoñibles. 6. Os servizos deben ser proporcionados nunha base equitativa e non igual. As subpoblacións de homes gais teñen diferentes niveis de necesidade e por iso o noso traballo debería tentar reducir as desigualdades en saúde entre os homes gais. 7. Todas as persoas, independentemente do seu estado de VIH, teñen dereito a unha vida sexual satisfactoria. 8. Todas as persoas, independentemente do seu comportamento sexual, identidade sexual ou estado de VIH, teñen dereito ós mesmos dereitos e respectos que todas as demais persoas.
Liderado voluntario
GMFA é un proxecto dirixido por voluntarios. Os voluntarios dirixen o proxecto tanto ó ser elixidos membros do Consello de Administración como contribuíndo a proxectos como membros dos grupos que os desenvolven.
Os voluntarios son recrutados principalmente mediante a promoción en todas as intervencións do GMFA e son sometidos a un proceso de aprendizaxe. A organización recibe voluntarios de todas as seccións da comunidade, aínda que a maioría dos voluntarios son homes gais. A base de voluntarios está formada por persoas VIH-negativas e seropositivas.
Financiamento e asociacións
O traballo de GMFA está financiado principalmente a través de subvencións e fundacións, aínda que depende do apoio da comunidade para continuar o seu traballo.
Intervencións
As intervencións de GMFA para os homosexuais incluíron campañas publicitarias, folletos e tarxetas postais; FS, a súa revista de saúde, distribuída a nivel nacional en lugares gai e clínicas xenitourinarias; e cursos a nivel nacional e de Londres sobre educación sexual, habilidades para a vida e abandono do tabaquismo. Ademais, GMFA crea accións de saúde sexual dirixidas para homes gais negros e homes gais seropositivos.
As intervencións de GMFA incluíron:
En novembro de 2010, a campaña Count me in para deter a propagación do VIH foi lanzada como a campaña dese ano para o Día Mundial da Loita contra a SIDA de UNAIDS. A campaña foi aprobada pola ministra Lib-Con para a Igualdade Lynne Featherstone, a través dun vídeo Home Office e unha transcrición e declaración relacionada.
GMFA fai uso de varias redes sociais, incluíndo Twitter (twitter/GMFA_UK), Facebook coa súa propia páxina GMFA e páxinas de Big-Up, e un blog chamado Outspoken On Health sobre temas actuais relacionados coa saúde dos homes gais.
Robin Lakoff
Robin Tolmach Lakoff, nada en Brooklyn (EE UU) en 1942, é unha profesora emérita de lingüística na Universidade de California en Berkeley. É unha pioneira nos estudos sobre xénero e linguaxe.
Traxectoria
Robin Lakoff graduouse no Radcliffe College en 1964, obtivo un posgrao na Universidade de Indiana en 1965, e un doutoramento na Universidade de Harvard en 1967. Casou co lingüista George Lakoff. Ensinou na Universidade de California, Berkeley, desde 1972.
Mentres estudiaba no Radcliffe College vai asistir as clases de Noam Chomsky no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT), e vai establecer vínculos co Departamento de Lingüística do MIT.
En 1975 publicou A linguaxe e o lugar da muller, unha obra fundamental da sociolingüística feminista, que provocou un gran debate en lingüística e outras disciplinas.
Lakoff colabora co Huffington Post e recibiu grande atención polo artigo de opinión en TIME titulado "Hillary Clinton's Emailgate Is an Attack on Women".
Loretta Young
Gretchen Young, nada en Salt Lake City (Utah) o 6 de xaneiro de 1913 e finada en Santa Monica (California) o 12 de agosto de 2000, foi unha actriz estadounidense.
Traxectoria
Comezou a actuar aos tres anos, aínda que o nome artístico de Loretta non o adoptou ata 1928. O ano seguinte foi proclamada unha das WAMPAS Baby Stars. En 1935 mantivo unha relación con Clark Gable, que estaba casado, co que tivo unha filla. Este feito foi agochado na época. Durante o embarazo, Young estivo de “vacacións” en Inglaterra, e a nena foi a un orfanato, onde supostamente a adoptou Young. Ata 1999, nunha biografía autorizada, non recoñeceu que Judy Lewis era a súa filla biolóxica. En 1947 gañou o Oscar á mellor actriz por The Farmer’s Daughter.
Entre 1953 e 1961 foi a protagonista da serie de televisión The Loretta Young Show.
Retirouse nos anos sesenta, dedicándose a facer obras de caridade, xunto a amigas como Jane Wyman, Irene Dunne ou Rosalind Russell.
Petín
Petín é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca de Valdeorras. A súa poboación en 2014 era de 961 persoas, segundo o padrón municipal de habitantes (1.099 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».
Xeografía
Abarca unha superficie de 30,47 km². Limita ao norte cos concellos da Rúa e Vilamartín de Valdeorras, ao leste co Barco de Valdeorras, ao sur co Bolo e A Veiga e ao oeste con Larouco.
Sitúase no val do río Sil, ao pé da serra do Eixe. A zona repártese entre os climas oceánico mediterráneo e oceánico atlántico de transición. A temperatura media anual é de 15,6 °C, e as precipitacións de 763 mm, cunha distribución estacional que provoca unha acusada seca estival. O punto de maior altitude é o cumio da Pena, de 1.378 m.
Está comunicada pola vía ferrea entre Palencia e A Coruña, a estrada N-120 entre Vigo e Logroño, e a OU-533 que comunica con Viana do Bolo e A Gudiña.
Historia
dereita|miniatura|Miliario atopado en Petín. A historia coñecida do concello comeza co poboamento do pobo castrexo dos Cigurris ou Gigurris. A súa riqueza mineira, principalmente aurífera, atraeu os romanos, que dominaron aos anteriores poboadores, romanizando os seus castros a partir do século I a. C.
A orixe do topónimo esperta debate. Uns historiadores defenden a base no étimo Petinius, posible xerarca romano. Outros relaciónano con Pilon ou "pedra cravada", debido aos miliarios da Vía Nova. En 2022 atopouse un miliario xunto á ponte da Cigarrosa. .
Coa chegada dos pobos xermánicos á Gallaecia a principios do século V chegou a cristianización da zona, se ben non quedan moitos vestixios nin dos suevos nin dos visigodos. Nesa época formou parte da diocese de Ourense, se ben trala breve ocupación islámica pasaron á diocese de Astorga.
A existencia de Petín documéntase por primeira vez, xunto coa do lugar de Santoalla, nun documento do ano 953 pertencente ao Tombo de Celanova.
Guerra da independencia
O Xeneral Soult ordenou unha dura represalia, executándoa Loison e Delaborde. Na Rúa acamparon xunto á ermida de San Roque durante oito días, e dende aquí organizaron correrías de castigo e o saqueo das parroquias de Mones, Santa María de Mones, San Paio e a casa do Mancebo de Outeiro, onde un criado aparentando ser tolo, emborrachou aos soldados franceses e apoderouse dos seus documentos. Os paisanos que permanecían á esculca caeron inesperadamente sobre eles causando unha gran carnicería. Os franceses acabaron queimando 43 casas en Petín. As represalias saldáronse coa morte de moitos valdeorreses, pero non foi indiscriminada xa que entre os mortos non figuraban nenos.
As accións de guerra en Valdeorras non foron protagonizadas por un exército regular español, senón polos paisanos impulsados polos membros do baixo clero secular valdeorrés, destacando Xosé Ramón Quiroga Uria, abade de Casoio convertido no comandante da guerrilla popular. As deficientes condicións de vida en xeral agravadas polas tropas francesas puido ser a causa de tan alta mortalidade, pois unha das consecuencias da guerra foi o aumento da pobreza durante bastantes anos. O 16 de outubro de 1818, 90 comisionados das aldeas de xurisdición de Valdeorras, entre eles Mones, Petín, Santa María de Mones e Santoalla do Monte, reunidos en Vilamartín protestan ante o escribano Manuel de Flon e din: "Que esta repetida xurisdición se acha moi pobre con motivo dos escalabros da última guerra con Francia, e estárselle debendo pola Real Hacienda máis dun millón de reais en subministracións á tropas. Piden que lles exoneren do pagamento do soldo ao Alcalde Maior (cincocentos ducados anuais), que non poden pagar sen moito detrimento das súas curtas facultades".
Inicialmente naceu como concello de Freixido, pero en 1835 tomou a actual denominación.
Na primeira metade do século XX a poboación emigra especialmente cara a Cuba e Buenos Aires, e dentro da península a Barcelona. En 1924 os ausentes representan o 45,67% da poboación.
Patrimonio
O castro de Mones é un poboado castrexo.
Andrew Hjulsager
Traxectoria
O 31 de xaneiro de 2017 anunciouse a súa fichaxe polo Celta de Vigo ata o ano 2020.
Petín
Patrimonio
dereita|miniatura|200px|Ponte da Cigarrosa.
Entre os monumentos relixiosos destacan a ermida de Portomourisco e as igrexas de San Miguel e Santa María de Mones.