cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
José María Calleja
Radio
Mentres tanto, tamén foi profesor asociado de Xornalismo na Universidade Carlos III de Madrid.
O 29 de marzo de 2020, foi ingresado por coronavirus nun hospital madrileño. Faleceu o 21 de abril tras pasar dúas semanas na UCI.
Eastern Telegraph Company
miniatura|300px|Cables da Eastern Telegraph en 1901 A Eastern Telegraph Company, coñecida popularmente en Galicia como O Cable Inglés,   foi unha empresa de comunicación cablegráfica entre Vigo e Inglaterra, inaugurada o 27 de maio de 1873. Aos poucos días empezaba a funcionar o cable da mesma compañía entre Vigo e Carcavelos, Portugal, que foron as primeiras de España e as únicas durante once anos. O 28 de maio de 1933, sesenta anos despois, o inicio do Cable Inglés foi recordado polo entón cronista da cidade, Avelino Rodríguez Elías.
Grazas ao cable, Faro de Vigo deu a primeira noticia da chegada do Plus Ultra a Buenos Aires.
Xosé Ramón Cabanelas, autor do libro El mundo Vía-Vigo,, que publicara o I.E.V., recorda que O Cable Inglés funcionou en Vigo ata o 31 de decembro de 1969.
Historia
Avelino Rodríguez Elías recordaba as efemérides sinalando que o cable de Bilbao a Inglaterra non se inaugurou ata 1884, polo que as comunicacións telegráfico-submarinas de Vigo foron as primeiras de España, e durante once anos, as únicas que tivo a nación. Para a Eastern Telegraph C.° Ltd, a importancia do Porto de Vigo estaba por encima dos de tódolos demais de España. Os cables da empresa foron amarrados nunha praia que había por debaixo das baterías da Laxe, na cal se construíu en 1876.
Os creadores e a súa residencia en Vigo
O primeiro director da estación do Cable Inglés en Vigo foi C. J. Murphy e dos varios funcionarios que desempeñaron ese cargo destacou John Rose, cuxa familia, enlazada por vínculos matrimoniais con familias viguesas, fixou a súa residencia en Vigo.
Outros funcionarios do Cable Inglés fixeron de Vigo a súa segunda patria, e a súas familias, pasaron a ser familias viguesas.
== Os últimos oficiais == Entre 1873 e 1969 o "Cable Inglés" converteu a Vigo nun dos referentes de Europa na comunicación por telégrafo. Polas oficinas da compañía transcorreron mensaxes que puideron atravesar o mundo. O éxito desas comunicacións dependía en boa medida de Antonio Vázquez, James Skinner, John Staton, Francisco Barcia e Fernando Merino, os últimos oficiais técnicos da Eastern Telegraph Company en Vigo.
A empresa inglesa impulsa os deportes, especialmente do balón, en Vigo
Os oficiais da Eastern Telegraph contribuíron ao impulso dos deportes en Vigo, especialmente o do fútbol. Xa xogando contra elementos vigueses, xa formando equipos con estes, aquí viñeron practicando o fútbol dende 1895. Quizais, cando por España adiante case nin se sabía da existencia do xogo. Grazas a iso, o fútbol vigués puido contar cun historial tan antigo, que xa en 1903 o Faro de Vigo publicou recensións dos desafíos que se xogaban no Malecón, sinalando que os oficiais do Cable Inglés compoñían un grande equipo.
Tineo
Co topónimo Tineo podemos referirnos a diversos lugares:
En Galicia
Na provincia da Coruña
Branca I de Navarra
Branca I de Navarra, nada en Pamplona, Reino de Navarra en 1385, e finada en Santa María la Real de Nieva, Reino de Castela, o 3 de abril de 1441, pertencente á dinastía de Évreux, foi raíña consorte de Sicilia entre 1401 e 1409, e raíña propietaria de Navarra desde 1425 até a súa morte.
Foi a segunda filla do rei Carlos III de Navarra, chamado o Nobre, e da súa esposa Leonor de Trastámara, filla do rei Henrique II de Castela.
Raíña consorte e rexente de Sicilia
O 21 de xaneiro de 1402 concertouse o seu matrimonio co infante Martiño o Mozo, o primeiro dos catro fillos de Martiño I de Aragón (Martiño o Humano ou Martiño o Vello), herdeiro da Coroa de Aragón, e da súa primeira esposa, María de Luna, filla e herdeira do Conde de Luna, coa infanta María de Sicilia, filla e herdeira de Frederico III de Sicilia e da súa primeira esposa Constanza de Aragón e Navarra.
O rei Martiño I o Humano escolleu personamente á filla do rei Carlos III de Navarra que habería de casar con seu fillo; nun principio a elixida foi Xoana, herdeira do reino, pero o soberano aragonés a descartou por considerala "moi fráxil", sendo entónces elixida Branca, por presentar unha apernecia máis saudábe. En 1379 María, aínda menor de idade, foi trasladada, por orde do seu avó Pedro IV de Aragón, de Sardeña, onde estaba exiliada a causa dos diturbio dos baróns da illa, a Barcelona, para que fose educada pola súa tía Leonor.
En 1391, previa a preceptiva dispensa do papa Urbano VI, celebrouse o matrimonio de María, que xa era raíña nominal de Sicilia, con Martiño, que tomou o título de rei de Sicilia. O 21 de maio dese mesmo ano, na cidade de Catania, levouse a cabo o matrimonio por poderes, sendo a noiva representada por Mosén Leonel de Navarra e Diego de Baquedano.
En 1392, ambos os dous regresaron a Sicilia cunha forza militar de Martiño nunha frota comandada polo almirante Bernardo de Cabrera, e acompañada por Ojerot de Var. O 9 de novembro dese ano desembarcaron en Sicilia e Martiño logrou sufocar a resistencia dos baróns,, devolvendo a María o seu reino de Sicilia.. Pouco máis dun mes máis tarde, o domingo de pentecostés (26 de decembro), celebrose a voda en persoa, sendo celebrada por frei Miguel Marí.
Martiño foi coroado como rei de Sicilia o 13 de abril de 1398 en Palermo. Aproveitando un complicado momento político no que houbo varios actos antixudeus en 1392 que o rei Martiño fixo amortecer apoándose na bula Sicut Judaeis, actualizada polo papa Martiño IV en 1281.
Martiño gobernaría conxuntamente con María até 1401, cando a raíña faleceu en Catania. Martiño o Mozo puido conservar o trono siciliano pese á morte da súa esposa, xa que foi ecoñecido como rei de Trinacria (rei de Sicilia), sen encontrar case ningunha resistencia. Do matrimonio con María naceu un fillo, o infante Pedro de Sicilia (1394-1400).
En 1398 Martiño foi declarado sucesor do seu pai polas Cortes, despois de que o soberano aceptara que o príncipe se presentara no momento oportuno a xurar o estatuto de unión dos reinos de Aragón e Valencia e do condado de Barcelona, así como os seus foros.
Pasítea (lúa)
miniatura|350px|dereita|Unha impresión artística de Pasítea tal como pode ser vista dentro do programa de ordenador, [[Celestia]]
Branca I de Navarra
Raíña consorte e rexente de Sicilia
Martiño o Mozo casou en segundas nupcias, en 1401, con Branca de Navarra, herdeira da familia Évreux e futura raíña de Navarra. Este era o segundo matrimonio do rei siciliano; a súa primeira esposa, María, raíña propietaria de Sicilia, morrera meses antes. Pero Branca, como nova raíña de Sicilia, non tiña o poder e a influencia da súa predecesora. Seu pai o rei Carlos III de Navarra queixábase amargamente non só dos malos tratos e as privacións materiais que sufría a súa filla na Corte siciliana (mesmo chegou a acusar aos criados do rei de provocarlle un aborto que sufriu aos poucos meses do seu matrimonio) senón tamén do atraso dos acordos matrimoniais. Só o 17 de xullo de 1404 Branca recibiu a asignación correspondente a seu dote, a denominada Camera reginale, consistente na posesión directa das cidades de Paternò, Mineo, Lentini, Francavilla e Vizzini.
Pasítea (lúa)
Pasítea (ou en grego Πασιθέα), tamén coñecida coma Xúpiter XXXVIII, é unha lúa irregular retrógrada de Xúpiter. Foi descuberta por un grupo de astrónomos da Universidade de Hawaii encabezado por Scott S. Sheppard no ano 2001, e recibiu a designación temporal S/2001 J 6.
Branca I de Navarra
Raíña consorte e rexente de Sicilia
En 1405 Martiño o Mozo abandona temporalmente Sicilia para retornar a Aragón; pouco antes, o 22 de outubro de 1404, Branca foi nomeada "Vicaria" (Rexente) do reino polo seu esposo durante a súa ausencia. Pese á súa xuventude, a raíña, coa axuda do Consello Real, gobernou de feito e non só de nome. Durante esta a súa primeira rexencia, Branca tivo que facer fronte a unha conxura en Mesina que non tivo éxito grazas á acción conxunta de Joan Cruilles, anterior bailío da cidade, e ao caudal achegado por Tomás de Diana, irmán do Prior da Orde de San Xoán de Xerusalén. Co regreso do rei a Sicilia en agosto de 1405 dase por terminada toda participación de Branca no goberno.
Branca deu a luz ao seu primeiro fillo, chamado Martiño en honor ao seu pai e ao seu avó, o venres 17 de decembro de 1406. Herdeiro do trono de Sicilia desde o seu nacemento (o seu medio irmán Pedro, fillo do seu pai no seu primeiro matrimonio, falecera en 1400) e en liña directa de sucesión para o reino de Aragón (como único neto supervivente do seu avó, o rei Martiño I o Humano), faleceu en agosto de 1407 aos oito meses de nacido.
Vilarín, Cedrón, Láncara
Vilarín é un lugar da parroquia de Cedrón, no concello lugués de Láncara, na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, no 2007 tiña 16 habitantes (10 homes e 6 mulleres), o que supón unha diminución con respecto ao ano 1999 cando tiña 19 habitantes.
Branca I de Navarra
Raíña consorte e rexente de Sicilia
O 13 de agosto de 1408 Branca foi novamente designada Vicaria do reino de Sicilia, cando o seu marido partiu a unha campaña militar ao reino de Sardeña. Nas funcións de goberno estivo auxiliada por un Consello formado por administradores e representantes electos das principais cidades sicilianas, así como por expoñentes do poderío catalán no reino. O 3 de outubro o rei zarpa desde a cidade de Trapani, deixando a Branca o goberno del reino, ao cal Martiño o Mozo nunca regresaría, pois morreu en Cagliari o 25 de xullo de 1409, vítima de malaria.
A morte do seu esposo non interrompeu a rexencia de Branca, pois Martiño, no testamento asinado o mesmo día da súa morte, estipulou que ela mantivera o seu cargo. O rei de Aragón Martiño I o Humano (Martiño o Vello), agora rei de Sicilia como sucesor do seu fillo, seguiu os seus desexos e confirmou a súa nora como vigaria o 7 de agosto de 1409.
A Torre, Porqueira, Porqueira
A Torre é un lugar da parroquia de Porqueira no concello de Porqueira, na provincia de Ourense. No ano 2021 tiña 2 habitantes, 1 muller e un 1 home.
Branca I de Navarra
Raíña consorte e rexente de Sicilia
Pronto comezaron novos plans matrimoniais para a raíña viúva e vigaria de Sicilia. A finais de 1409 formalizouse en París o seu formal casamento con Luís de Baviera-Ingolstadt, irmán de Isabel, raíña consorte de Francia. Pero a comezos do ano 1410 o compromiso foi cancelado.
A Torre, Porqueira, Porqueira
Recibe o seu nome da Torre da Forxa.
Branca I de Navarra
Raíña consorte e rexente de Sicilia
No mesmo ano de 1410 foi acordado un novo compromiso matrimonial para Branca, esta vez con Eduardo, fillo e herdeiro do duque Roberto I de Bar. É probábel que o compromiso fora tamén cancelado, aínda que é así mesmo posíbel que a voda se frustara debido á prematura morte do entón duque Eduardo I (que sucedera ao seu pai en 1411) na batalla de Agincourt en 1415.
A morte de Martiño I o Humano o 31 de maio de 1410) e a consecuente loita pola sucesión ao trono de Aragón non perturbaron a rexencia de Branca no reino de Sicilia, afianzado polo seu tacto e prudencia no goberno. Os sicilianos viron nela un símbolo de independencia fronte aos aragoneses; para mantela houbo proxectos para casala cun descendente do rei Frederico III de Sicilia, Nicolás Peralta, así como o intento de rapto por parte de Bernardo Cabrera, conde de Módica e os intentos do rei Xoán I de Portugal de unila en matrimonio cun dos seus fillos, para poder conquistar Sicilia cunha expedición naval. Cando en maio de 1411 Bernardo Cabrera foi xulgado como rebelde, a rexente declarou que, pese aos perigos para a súa persoa, xamais chamara no seu auxilio ao seu pai o rei de Navarra ou aos seus primos, xa que isto suporía a inexerencia de tropas estranxeiras no reino de Sicilia, cousa que ela quería evitar.
A elección de Fernando de Antequera como rei de Aragón no Compromiso de Caspe (28 de xuño de 1412), supuxo un golpe para a independencia de Sicilia, pois o novo monarca aragonés adxudicouse, co apoio do papa Benedito XIII, a investidura do reino insular o 21 de novembro do mesmo ano.
Outro feito fundamental cambiou diametralmente a posición de Branca: o falecemento en xullo de 1413, e sen fillos, da súa irmá máis vella a infanta Xoana de Navarra, condesa de Foix e herdeira do reino, situouna como a seguinte na liña sucesoria ao trono de Navarra. Este feito fixo que seu pai lle pedira reiteradamente que retornara ao seu lado.
Finalmente, en abril de 1415, Branca abandonou para sempre o reino de Sicilia, onde vivira e gobernara durante case 13 anos. Foi escoltada no seu retorno a Navarra por mosén Pierres ou Pedro de Peralta "el Viejo" e mosén Xoán de Asiáin e Lacarra, II señor de Lacarra, designados polas Cortes navarras para tal efecto.
Infanta de Aragón e herdeira de Navarra
A nova posición de Branca como princesa herdeira de Navarra desperta o interese do reino de Aragón. Mediante un tratado asinado o 5 de novembro de 1419 acordouse o enlace de Branca co infante Xoán, duque de Peñafiel, conde de Mayorga e señor de Lara, fillo segundoxénito de Fernando I de Aragón e irmán máis novo de Afonso V o Magnánimo, rei de Aragón. A voda por poderes levouse a cabo ao mes seguinte, o 5 de decembro en Olite, e o matrimonio en persoa seis meses máis tarde, o 18 de xuño de 1420. na Catedral de Santa María da Asunción de Pamplona.
Daquela Branca era xa unha muller madura de trinta e cinco anos, mentres que o infante aragonés era apenas un mozo de vinte e dous. Pese á diferenza de idades, aparentemente o forte carácter do seu marido foi o que se impuxo no matrimonio. Pouco despois da voda, Branca trasladouse co seu esposo aos seus estados de Peñafiel, onde, o 29 de maio de 1421, deu a luz ao seu segundo fillo, pero primoxénito das súas segundas nupcias, Carlos.
Branca, o seu marido e o seu fillo viaxan a Navarra en 1422, probabelmente por petición do seu pai o rei Carlos III, o cal decidiu instituír o título de Príncipe de Viana para o seu neto, mediante documento datado en Tudela o 20 de xaneiro de 1423. Pouco despois, Branca ten a súa filla Xoana.
O 9 de xuño de 1424 naceu en Olite un terceiro fillo, Branca, e o 28 de agosto daquel ano a princesa herdeira de Navarra realizou unha viaxe a Castela levando ao seu fillo Carlos na súa compaña até Haro.
Branca deu a luz ao seu último fillo, Leonor, o 2 de febreiro de 1425. Seis meses máis tarde, o 22 de agosto, faleceu a súa filla Xoana, que tiña apenas dous anos de idade, e o 8 de setembro morreu o rei Carlos III en Olite. Branca converteuse así en raíña soberana de Navarra.
Departamento de Koungheul
O departamento de Koungheul é un dos catro departamentos da rexión senegalesa de Kaffrine.
Branca I de Navarra
Raíña de Navarra
As constantes inxerencias do seu marido en Castela —a súa terra de nacemento e onde posuía un inmenso patrimonio—, atrasaron a coroación de Branca e del. Só cando foi expulsado de Castela definitivamente, en 1428, o rei consorte de Navarra retornou ao país da súa esposa, chamado por esta, aducindo que a cerimonia se dilatara demasiado.
Departamento de Koungheul
A súa capital é Koungheul, que é tamén a única comuna do departamento.
Branca I de Navarra
Raíña de Navarra
miniatura|270px|Tumba de Branca I de Navarra na [[Igrexa do Mosteiro de Santa María la Real de Nieva, Segovia.]]
Pasítea (lúa)
Pasítea ten uns 2 quilómetros de diámetro, e orbita Xúpiter a unha distancia media de 23,307 millóns de kms, tarda 727,933 días en completar unha órbita, ten unha inclinación de 166° con respecto á eclíptica (164° respecto do ecuador de Xúpiter), e posúe unha excentricidade orbital de 0,3289. Esta lúa pertence ó grupo de satélites Carme, un grupo de lúas retrógradas irregulares que orbitan ó redor de Xúpiter a unha distancia media de entre 23 a 24 millóns de kms, con inclinacións duns 165°.
Villaverde-Mogina
Villaverde-Mogina é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 78 habitantes (INE 2012).
Pasítea (lúa)
Recibiu oficialmente o seu nome en agosto do ano 2003, Pasítea era unha das tres Grazas, deusas do encanto, a beleza, a natureza, a creatividade humana e a fertilidade, na mitoxía grega, fillas de Zeus (Xúpiter) e Eurínome. Pasítea, era máis coñecida coma Aglaia ou Aglaea, a cal era a muller de Hypnos (O Sono) e presidía as alucinacións.
Branca I de Navarra
Raíña de Navarra
O 15 de maio de 1429, domingo de pentecostés —é dicir, catro anos despois do seu acceso ao trono—, Branca I foi finalmente coroada raíña de Navarra co seu esposo Xoán II como rei consorte na Catedral de Pamplona.
A abulia (ou perda de iniciativa) que a caracterizaba fixo que Navarra quedara sometida en todo ao seu marido e aos seus intereses, perdendo o reino territorios fronteirizos como consecuencia da intervención armada de Xoán II nos asuntos de Castela, entre 1428 e 1429. Porén, en 1436 asinouse en Toledo a paz entre Navarra e Castela, na que se acordou o matrimonio da infanta Branca con Henrique, príncipe herdeiro de Castela, recuperando Navarra deste modo as vilas e castelos perdidos durante a guerra.
A raíña Branca I acompañou á súa filla a Castela para o seu matrimonio formal co príncipe Henrique, que tivo lugar en Valladolid o 16 de setembro de 1440. Unha vez en Castela, a soberana de Navarra aproveitou para realizar unha peregrinación ao santuario de Guadalupe, en Estremadura, e para mediar nas constantes disputas do seu marido cos nobres casteláns. Isto levouna a un constante movemento no reino castelán, falecendo en Santa María la Real de Nieva (Segovia) o 1 de abril de 1441. Foi sepultada na Igrexa do Mosteiro de Santa María la Real de Nieva, en contra do desexo expresado no seu testamento de ser enterrada en Ujué (Navarra).
Nese mesmo testamento deixara como herdeiro do reino de Navarra ao seu fillo Carlos, pedíndolle así mesmo que non tomase o título de rei sen consentimento de seu pai. Xoán II, sen deixar o trono, acordou con Carlos que este fose Lugartenente de Navarra, pero o segundo matrimonio do rei con Xoana Enríquez e o outorgamento á súa nova esposa da mercede de compartir a Lugartenencia co príncipe Carlos, levou aos partidarios deste a presionalo para que se alzase en contra de seu pai, o que finalmente fixo en 1451, pero nunca chegou a ostentar formalmente a coroa navarra porque Xoán II a retivo até a súa morte.
Galería de imaxes do mosteiro de San Martiño Pinario
O mosteiro de San Martiño Pinario é un mosteiro beneditino situado na zona antiga da cidade de Santiago de Compostela.
Trofeo Teresa Herrera 2008
A 63º edición do Trofeo Teresa Herrera celebrouse na Coruña entre o 17 e o 19 de agosto de 2008. O campión foi o Deportivo da Coruña, que derrotou na final ao Atlético de Madrid, logrando o seu 16º título e o noveno de xeito consecutivo.
Ústí nad Labem
Ústí nad Labem é unha cidade do noroeste da República Checa, capital da rexión administrativa de Ústecký. Atópase a 30 quilómetros da fronteira alemá e a 88 de Praga. No ano 2019 tiña 92.952 habitantes, sendo a oitava cidade máis poboada do país.
É un dos centros industriais máis importantes do país, ademais de ter un dos portos fluviais máis activos da rexión. É tamén un importante nodo ferroviario.
Etimoloxía
O nome de Ústí nad Labem provén da lingua checa antiga, en concreto das palabras ustie (  desembocadura  ) e Labe (río Elba). Literalmente significa Desembocadura sobre o río Elba, en referencia á unión dos ríos Bílina e Elba.
O nome en checo foi latinizado coma Usk Super Albium e posteriormente xermanizado coma Aussig ou Außig. Logo da independencia de Checoslovaquia en 1918, a cidade era coñecida en inglés coma Aussig, aínda que tamén era común o nome de Aussyenad e Oustí Nad Labem.
Caldene (lúa)
Caldene ten uns 3,8 quilómetros de diámetro, e orbita Xúpiter a unha distancia media de 22,713 millóns de kms, tarda 699,327 días en completar unha órbita, ten unha inclinación de 167° con respecto á eclíptica (169° respecto do ecuador de Xúpiter), e posúe unha excentricidade orbital de 0,2916. Esta lúa pertence ó grupo de satélites Carme, un grupo de lúas retrógradas irregulares que orbitan ó redor de Xúpiter a unha distancia media de entre 23 a 24 millóns de kms, con inclinacións duns 165°.
Recibiu oficialmente o seu nome en outubro do 2002, Caldene era nai de Solimos (o seu pai era Zeus) dentro da mitoloxía grega.
Real Sociedad (hóckey sobre xeo)
O equipo de hóckey sobre xeo da Real Sociedad foi unha sección do club polideportivo donostiarra.
Traxectoria
Foi fundado en 1972 e foi un dos seis equipos fundadores da Superliga española. Foi o gañador dos tres primeiros títulos na historia da liga, así como das tres primeiras edicións da Copa do Rei, a Real Sociedad foi destronada polo club rival da cidade, o CH Txuri-Urdin.
Logo de tódolos contratempos, o equipo decidiu disolver o equipo sénior para concentrarse na base, mais finalmente, a dirección do club decidiu suprimir a sección en 1976.
Alófono (homónimos)
Alófono pode referirse á:
RL-10A-3A
RL-10A-3A é a designación dun tipo de motor foguete utilizado en varias etapas Centaur como última etapa de varios foguetes.
Características
Os motores RL-10A-3A eran fabricados pola empresa Pratt and Whitney e funcionaban alimentados por osíxeno líquido e hidróxeno líquido. Tiñan un pulo de 73,4 kN e usábanse en varias etapas Centaur (Centaur G, Centaur I, Centaur II, Centaur G STS, Centaur G Prime) como últimas etapas de diversos foguetes.
Rachel Hurd-Wood
Rachel Clare Hurd-Wood, nada o 17 de agosto de 1990 en Streatham, Londres, é unha actriz e modelo inglesa. É coñecida por interpretar a Wendy Darling no filme de 2003 Peter Pan.
Os Carrís, Cedrón, Láncara
Os Carrís é un lugar da parroquia de Cedrón, no concello lugués de Láncara, na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, no 2007 tiña 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres), o que supón un aumento con respecto ao ano 1999 cando tiña 3 habitantes.
O Agro, Sabucedo, Porqueira
O Agro é un lugar da parroquia de Sabucedo no concello de Porqueira, na provincia de Ourense. No ano 2008 tiña 6 habitantes, deles 2 eran homes e 4 eran mulleres, o que supón un mantemento no número de efectivos en relación a 2007.
Villayerno Morquillas
Villayerno Morquillas é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 218 habitantes (INE 2012).
Robin Truth Goodman
Robin Truth Goodman, nada en 1966, é unha profesora de literatura da Universidade Estatal de Florida. É unha estudos dos estudosos poscoloniais, e está especializada nos temas da pedagoxía crítica, do feminismo e a teoría poscolonial.
Departamento de Malem-Hodar
O departamento de Malem Hodar é un dos 45 departamentos do Senegal, situado na rexión de Kaffrine.
Foi creado no ano 2008 canda a rexión.
A súa capital é a comuna de Malem-Hodar.
Villanueva del Rey
Villanueva del Rey é un municipio andaluz da provincia de Córdoba. No ano 2006 tiña 1.224 habitantes. A súa extensión superficial é de 214 km² e ten unha densidade de 5,7 hab/km². As súas coordenadas xeográficas son 38º 12' N, 5º 09' O. Atópase a unha altitude de 555 metros e a 67 quilómetros da capital de provincia, Córdoba.
Parada, Outeiro de Rei
San Xoán de Parada é unha parroquia do concello de Outeiro de Rei na comarca de Lugo, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 95 habitantes, deles 51 eran homes e 44 eran mulleres, o que supón unha diminución de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Historia
A primeira mención da parroquia aparece no testamento maior de Odoario (ano 747), como Villa Parata cum ecclesia sancti Inhoanis constipata de familia mea pro suis terminis ab integro. Posteriormente cítase a súa igrexa en varios inventarios de bens da catedral de Lugo, así como nun privilexio de Afonso III (897), o chamado Caelicolae.
Patrimonio
Conxunto de 10 mámoas localizadas no monte e un menhir gravado. Na canteira de pedra das Penas de Raposo, hoxe pechada, apareceu unha alabarda de sílex do período megalítico. Aquí localízanse os castros das Croas e Sampaio, e as casas señoriais de Gondai e Sampaio (do século XVII e reformada en 1856).
Na parroquia situase a Ponte Colgante de Parada que dá acceso á Insua de Seivane, tamén coñecida como Insua de Arriba, que conta cunha área recreativa e un refuxio de pescadores.
Cromatina
As unidades básicas da cromatina son os nucleosomas. Estes están formados por ADN de aproximadamente 146 pares de bases de lonxitude (o número depende do organismo), asociado a un complexo específico de 8 histonas nucleosómicas (octámero de histonas). Toda a fibra de cromatina é unha sucesión de nucleosomas. Cada nucleosoma ten unha forma de disco, cun diámetro de 10-11 nm e contén dúas copias de cada unha das 4 histonas H3, H4, H2A e H2B. Este octámero forma un núcleo proteico arrededor do que se enrola a hélice de ADN (dá aproximadamente 1,8 voltas). Entre cada unha das asociacións de ADN e histonas existe un ADN libre chamado ADN "espazador", de lonxitude variable entre 0 e 80 pares de nucleótidos que lle dá flexibilidade á fibra de cromatina. Este tipo de organización, permite unha primeira compactación do material xenético, e dá lugar a unha estrutura semellante a un "colar de doas".
Posteriormente, un segundo nivel de organización de orde superior constitúeo a "fibra de 30nm" composta por grupos de nucleosomas empaquetados uns sobre outros adoptando disposicións regulares grazas á acción da histona H1.
Finalmente, se a célula se vai dividir, continúa o incremento do empaquetamiento do ADN ata obter os cromosomas que observamos na mitose, que acadan o seu maior grosor na metafase, momento no que se chega ao máximo nivel de condensación do ADN.
Fibra cromatínica de 10 nm: o "colar de doas"
miniatura|esquerda|150px|Representación esquemática da estrutura do nucleosoma. O elemento básico que se repite na cromatina é o nucleosoma. Os nucleosomas conéctanse uns a outros por seccións de ADN espazador (linker), formando unha estrutura moito máis curta e máis grosa ca a do ADN puro en solución.
Ademais das histonas do octámero, existen tamén as histonas de unión ou H1, que fixan os puntos de saída e entrada das fibras do ADN no nucleosoma. O conxunto formado polo octámero ou core do nucleosoma e a histona H1, recibe o nome de cromatosoma. Os nucleosomas, xunto cuns 20 a 60 pares de bases de ADN espazador, poden formar, en condicións non fisiolóxicas, unha fibra de aproximadmente 10 nm de grosor, coñecida como "colar de doas" ou "colar de perlas".
Os nucleosomas únense ao ADN non especificamente. Hai, non obstante, longas secuencias de ADN que determinan de forma preferente a posición dos nucleosomas. Isto débese primordialmente ás variadas propiedades físicas que presentan as diferentes secuencias de ADN: Por exemplo, a adenina e a timina poden ser máis facilmente comprimidas no suco menor do ADN, e o ADN rota a intervalos determinados para maximizar o número de adeninas e timinas que se situarán no suco menor interno do ADN.
Fibra cromatínica de 30 nm: o "solenoide"
Este nivel estrutural da cromatina pénsase que é o que ten a eucromatina, a cal contén xenes activos. Diversos estudos de microscopía electrónica demostraron que a fibra de 30 nm é moi dinámica, polo que se pode desenrolar dando a fibra de 10 nm (o "colar de doas") cando unha ARN polimerase está facendo a transcrición.
[[Ficheiro:ChromatinFibers.png|miniatura|esquerda|250px|Catro estruturas propostas para a fibra de 30 nm. O ADN de cada nucleosoma contén de 177 a 207 pares de bases.
Debuxouse o ADN espazador en amarelo e o ADN do nucleosoma en rosa.]] Os modelos que se teñen elaborado aceptan xeralmente que os nucleosomas están dispostos perpendicularmente ao eixe da fibra, coas histonas H1 situadas internamente. A estabilidade da fibra de 30 nm depende da colocación regular dos nucleosomas ao longo do ADN. O ADN espazador é relativamente resistente ao pregamento e á rotación. Isto fai que a lonxitude do ADN espazador sexa fundamental para a estabilidade da fibra, xa que se require que os nucleosomas estean separados por tramos cuxa lonxitude permita a rotación e pregamento na correcta orientación e sen causar excesiva tensión no ADN. Deste modo, ADNs espazadores de distintas lonxitudes producirían diferentes topoloxías de pregamento na fibra cromatínica. Algúns traballos teóricos recentes, baseados en imaxes de microscopía electrónica de fibras reconstituídas apoian esta idea.
Tipos de cromatina: eucromatina e heterocromatina
A fibra cromatínica pode ser de 10 ou de 30 nm pero estas fibras poden atoparse no núcleo en dúas formas: máis condensada (heterocromatina) ou menos condensada (eucromatina).
As propiedades da cromatina poden resumirse así: (1). A heterocromatina está condensada. Isto faina moi cromofílica e bastante inaccesible a ADNases e encimas de restrición. (2). O ADN da heterocromatina replícase máis tarde ca a eucromatina. (3). O ADN da heterocromatina está metilado (con metil-citosinas), especialmente na heterocromatina constitutiva. (4). Na heterocromatina as histonas están hipoacetiladas, mentres que na eucromatina están hiperacetiladas. (5). As histonas da heterocromatina están metiladas na lisina 9. (6). A heterocromatina é transcricionalmente inactiva, seguramente pola súa escasz en xenes. (7). A heterocromatina non participa na recombinación xenética.
Aínda que toda a heterocromatina comparte as anteriores propiedades, a heterocromatina pode ser de dous tipos diferentes: constitutiva ou facultativa.
Tense observado que na formación de heterocromatina frecuentemente participa o fenómeno do ARN interferente. Por exemplo, en Schizosaccharomyces pombe, a heterocromatina fórmase no centrómero, telómeros e no loci mating-type. A formación da heterocromatina no centrómero depende do mecanismo da interferencia de ARN (RNAi). Prodúcense ARN de dobre cadea complementarios de secuencias repetidas localizadas no centrómero, que inducen ARNi e seguidamente a metilación da lisina 9 da histona 3 e enlazamento de Swi6 (proteína estrutural da heterocromatina, a cal é homóloga a HP1 en mamíferos).
Papel da cromatina na expresión xénica
A estrutura local da cromatina durante a interfase depende dos xenes presentes na zona do ADN implicada, o ADN que codifica xenes que se transcriben moi activamente está máis laxamente empaquetado e asociado con ARN polimerases (denomínase eucromatina), mentres que o ADN que codifica xenes inactivos está asociado con proteínas estruturais e está máis densamente empaquetado (denomínase heterocromatina). Por tanto, a cromatina é unha estrutura dinámica que adapta o seu estado de compactación e empaquetamento para optimizar os procesos de replicación, transcrición e reparación do ADN, e ten un papel regulatorio fundamental na expresión xénica. Os distintos estados de compactación poden asociarse (aínda que non exclusivamente) ao grao de transcrición que mostren os xenes que se encontran nesas zonas. A cromatina é, en principio, fortemente represiva para a transcrición, xa que a asociación do ADN coas distintas proteínas dificulta a acción das distintas ARN polimerases. Por tanto, existe unha variada cantidade de procesos remodeladores da cromatina e modificadores de histonas.
Na regulación da expresión xénica funciona o que se coñece como "código de histonas". As distintas histonas poden sufrir modificacións postraducionais, como poden ser a metilación, acetilación, fosforilación, xeralmente en residuos lisina ou arxinina. A acetilación está asociada coa activación da trascrición, xa que ao acetilarse unha lisina, diminúe a carga positiva global da histona polo cal ten unha menor afinidade polo ADN (que está cargado negativamente). En consecuencia, o ADN pode estar unido menos fortemente, o que permite o acceso da maquinaria transcricional. Polo contrario, a metilación está asociada coa represión transcricional e unha unión ADN-histona máis forte (pero isto non sempre se cumpre). Por exemplo, no lévedo Schizosaccharomyces pombe, a metilación no residuo de lisina 9 da histona 3 está asociada coa represión da transcrición na heterocromatina, mentres que a metilación no residuo de lisina 4 promove a expresión de xenes.
Os encimas que levan a cabo as funcións de modificación de histonas son as acetilases e desacetilases de histonas, e as metilases e desmetilases de histonas, que forman distintas familias de encimas cuxos integrantes se encargan de modificar un residuo en particular da longa cadea das histonas.
Ademais das modificacións das histonas, existen tamén maquinarias remodeladoras da cromatina, como por exemplo SAGA, que se encargan de reposicionar nucleosomas, xa sexa movéndoos, rotándoos, ou mesmo desensamblándoos parcialmente, retirando algunhas das histonas constituíntes do nucleosoma, e logo volvéndoos a colocar. En xeral, as maquinarias remodeladoras da cromatina son esenciais para o proceso de transcrición en eucariotas, xa que permiten o acceso e a acción das polimerases.
Outra forma de marcación da cromatina como "inactiva" pode darse a nivel da metilación do ADN, en citosinas que pertenzan a dinucleótidos CpG. En xeral a metilación do ADN e da cromatina son procesos sinérxicos, xa que, por exemplo, ao metilarse o ADN, existen encimas metiladores de histonas que poden recoñecer citosinas metiladas, e metilan histonas próximas. Do mesmo modo, encimas que metilan o ADN poden recoñecer histonas metiladas, e así seguir coa metilación a nivel de ADN. O grupo polycomb de proteínas xoga tamén un papel na regulación dos xenes por medio da modulación da estrutura da cromatina.
Todas estas modificacións forman parte do que se chama modificacións epixenéticas.
Jörg Jarnut
Jörg Jarnut, nado en Weimar o 1 de marzo de 1942, é un historiador alemán, autor de numerosas investigacións sobre a Alta Idade Media, en particular sobre os longobardos.
Traxectoria
Estudoso das institucións e da sociedade das invasións bárbaras e da Alta Idade Media, é profesor de Historia medieval na Universidade de Paderborn.
Villa Borghese
Villa Borghese é un parque municipal de 80 hectáreas que está situado en Roma, Italia e reúne a un grande conxunto de xardíns e museos romanos e institucións culturais, incluíndo a Academia de Francia en Roma, tamén coñecida como Villa Medici. Está situado cerca da Porta del Popolo, ó comenzo da Via Flaminia. miniatura|Templo de Esculapio, do século XIX
Algas verdes
As algas verdes son un amplo grupo de algas con clorofilas a e b e amidón, tradicionalmente clasificadas como protistas, pero que hoxe se consideran incluídas no reino das plantas verdes (Viridiplantae). As plantas terrestres evolucionaron a partir dun grupo de algas verdes, as carófitas. As algas verdes comprenden as clorófitas e as carófitas e grupos relacionados. Son un grupo parafilético, xa que delas se exclúen tradicionalmente as plantas embriófitas que derivaron delas, pero o clado que comprende as algas verdes e as embriófitas é monofilético e é o que adoita denominarse Viridiplantae ou reino Plantae. As Viridiplantae estarían formadas polas clorófitas (un dos grupos das algas verdes) e as estreptófitas, e estas últimas divídense nas carófitas (o outro grupo das algas verdes) e as embriófitas (plantas terrestres).
As algas verdes poden ser fitoflaxelados unicelulares e coloniais, a maioría con dous flaxelos por célula, ou formas coloniais filamentosas e cocoides, ou algas verdes macroscópicas. Na orde Charales, que son os parentes máis estreitos das plantas terrestres, obsérvase unha diferenciación celular en tecidos completa. Hai unhas 8.000 especies de algas verdes, segundo algunhas estimacións.
Algúns organismos dependen simbioticamente das algas verdes, xa que se benefician da fotosíntese que estas realizan. Os cloroplastos das euglénidas e cloraracniófitas adquiríronse pola inxestión de algas verdes, e nas últimas conservan un nucleomorfo ou núcleo vestixial (á súa vez a orixe última dos cloroplastos foron bacterias fotosintéticas). As algas verdes encóntranse tamén como endosimbiontes no ciliado Paramecium, no cnidario Hydra viridissima e en vermes platihelmintos. Algunhas especies de algas verdes, concretamente as dos xéneros Trebouxia, da clase Trebouxiophyceae, e Trentepohlia, da clase Ulvophyceae, poden atoparse en asociacións simbióticas con fungos cos que forman liques. En xeral, a especie fúnxica dos liques non pode vivir en solitario, mentres que a especie algal con frecuencia pode vivir por separado na natureza. Trentepohlia é unha alga verde filamentosa que pode vivir independentemente no solo húmido, rochas ou codias de árbores ou ser o fotosimbionte nos liques da familia Graphidaceae.
Estrutura celular
As algas verdes teñen cloroplastos que conteñen clorofila a e b, o que lles dá unha brillante cor verde, xunto con pigmentos accesorios como beta-caroteno e xantofilas, en tilacoides amontoados. A parede celular das algas verdes contén xeralmente celulosa, e almacenan carbohidratos en forma de amidón. Todas as algas verdes teñen mitocondrias con cristas planas.
Entre as clorófitas obsérvase mitose de tipo pechado durante o tipo de división máis común nelas, que é por medio dun ficoplasto. Ao contrario, as carófitas, igual que as plantas terrestres (embriófitas) presentan mitose aberta sen centríolos, e a división realízase mediante a formación dun fragmoplasto, a partir do cal se forma a placa celular de división.
Orixes
Os eucariotas fotosintéticos orixináronse por medio dun episodio endosimbiótico primario, no que unha célula eucariótica heterótrofa fagocitou un procariota fotosintético de tipo cianobacteria, que quedou integrado de forma estable na célula e finalmente evolucionou converténdose nun orgánulo rodeado de membrana dependente da outra célula, chamado plastidio. Este episodio de endosimbiose primaria deu lugar a tres clados autótrofos con plastidios primarios: as plantas verdes (clado que inclúe as algas verdes), as algas vermellas e as glaucófitas.
Evolución e clasificación
280px|miniatura|Crecemento de algas verdes [[Enteromorpha en substrato rochoso na costa oceánica. Algunhas algas verdes, como Enteromorpha e Ulva, utilizan rapidamente os nuitrientes inorgánicos de escorrentía, e poden ser indicadores de polución por nutrientes.]] As algas verdes clasifícanse actualmente coas plantas embriófitas que descenden delas dentro do clado Viridiplantae (ou Chlorobionta). As Viridiplantae, xunto coas algas vermellas e glaucófitas, forman o supergrupo Primoplantae, tamén chamado Archaeplastida (ou Plantae sensu lato).
As Viridiplantae diverxiron en dous clados. As Chlorophyta inclúen as liñaxes que primeiro diverxiron, as prasinófitas e as Chlorophyta básicas ou core, que conteñen a maioría das especies descritas de algas verdes. As Streptophyta inclúen as carófitas, unha agrupación parafilética de algas de auga doce a partir da cal evolucionaron as plantas terrestres.
Algúns autores deron en clasificacións máis vellas ao termo Chlorophyta un sentido amplo, incluíndo dentro delas ás carófitas, polo que o termo con este significado sería sinónimo de algas verdes. Outras veces, nas clasificacións modernas, Chlorophyta ten un significado máis restrinxido, como un dos clados das Viridiplantae, que exclúe ás carófitas. Ver o artigo clorófitas para máis detalles.
Reprodución
As algas verdes son organismos eucarióticos que se reproducen por alternancia de xeracións.
A reprodución sexual varía desde a fusión de células idénticas (isogamia) á fertilización dunha célula grande inmóbil por unha pequena móbil (oogamia). Porén, estes trazos presentan algunhas variacións, especialmente entre as algas verdes basais chamadas prasinófitas.
As células algais haploides (que conteñen só unha copia do seu ADN) poden fusionarse con outras células haploides para formar cigotos diploides. Cando as algas filamentosas fan isto, forman pontes entre as células, e deixan paredes celulares baleiras detrás que poden distinguirse doadamente co microscopio óptico. Este proceso denomínase conxugación e ocorre por exemplo en Spirogyra.
As especies de Ulva son reprodutivamente isomórficas, a fase vexetativa diploide é na que se produce a meiose e libera zoósporas haploides, que xerminan e crecen producindo unha fase haploide que alterna coa fase vexetativa.
Unitat Catalana
Unitat Catalana é un movemento político catalán de dereita que ten como obxectivo o recoñecemento e o respecto da nación e cultura catalás no seu territorio catalán, Cataluña Norte, correspondente, practicamente, ó departamento dos Pireneos Orientais.
Algas verdes
Química
As algas verdes presentan un amplo rango de valores isotópicos do carbono δ13C, e os diferentes grupos teñen distintos rangos típicos.
Unitat Catalana
Caracaterísticas
Conta con bastantes concelleiros, particularmente en Perpiñán, onde é un dos compoñentes da maioría municipal onde o alcalde é Jean-Paul Alduy, membro da UMP e do Partido Radical.
Algas verdes
Química
Algunhas algas verdes, como por exemplo Monostroma nitidum conteñen polisacáridos sulfatados como o rhamnán sulfato nas seccións amorfas das súas paredes celulares. e noutras, como Spirrogyra, hai galotaninos.
Unitat Catalana
Caracaterísticas
Reivindica a pertenza de Cataluña Norte a unha comunidade máis grande: a nación catalá, constituída polos Países Cataláns. Ten boas relacións co primeiro partido da Cataluña do estado español Convergencia i Unió dirixido por Artur Mas i Gavaró. O presidente de Unitat Catalana é Jaume Roure, alcalde-adxunto delegado ós asuntos cataláns da cidade de Perpiñán.
O partido é membro de Alianza Libre Europea.
NGC 1300
Imaxe
A imaxe da caixa de información foi tomada polo Telescopio Espacial Hubble en setembro do ano 2004. É unha composición feita con catro filtros: azul (cunha lonxitude de onda ó redor dos 435 nm), visual (555 nm), infravermella (814 nm) e hidróxeno-alfa (658 nm). Esta imaxe a gran resolución proporcionou moitos detalles pequenos, parte dos cales nunca foran vistos, pódese ver con toda claridade os brazos da galaxia, así coma o seu disco, o seu avultamento e o seu núcleo. Pódense apreciar moitas xigantes vermellas e azuis, así coma rexións de nacemento de estrelas ó longo dos brazos en espiral, tamén se poden ve-las formacións e estruturas visuais creados polo po da galaxia. Son tamén visibles numerosas galaxias de fondo, algunhas delas visibles a través das densas áreas da NGC 1300.
O núcleo da grande estrutura en espiral da NGC 1300 amosa o seu extraordinario e distintivo tamaño duns 3.300 anos luz de ancho, só as galaxias de gran tamaño poden amosar estes núcleos cunha espiral propia (dentro da gran espiral da galaxia). Algúns modelos suxiren que é gas esta sendo absorbido cara a dentro nun remuíño en forma de espiral, e esta pequena espiral interior do núcleo proporcionaría materia para un posible burato negro no centro da galaxia. Non se sabe se NGC 1300 ten un núcleo activo, se non ten un núcleo activo, iso podería indicar que non ten un burato negro no centro ou que este non está absorbendo materia.
Algas verdes
Fisioloxía
As algas verdes serviron como organismos modelo experimentais para comprender os mecanismos da permeabilidade iónica e á auga das membranas, a osmorregulación, a regulación da turxescencia, a tolerancia ao sal, as correntes citoplasmáticas, e a xeración de potenciais de acción.
Lúa
A Lúa é o único satélite natural da Terra, visible desde esta só en parte e baixo formas distintas, chamadas fases, segundo a posición que teña respecto da Terra e o lado por onde reciba a luz do Sol. Esferoide achatado coa zona máis plana preto da Terra, cun diámetro de 3476 km é o quinto satélite máis grande do Sistema Solar, mentres que en canto ao tamaño proporcional respecto do seu planeta é o satélite máis grande : un cuarto do diámetro da Terra e 1/81 da súa masa. Logo de Ío, é ademais o segundo satélite máis denso. A falta de atmosfera protectora densa fai que na súa superficie se reciba unhas 160 veces máis radiación que na da Terra.
A Lúa é o único corpo celeste no que o ser humano realizou un descenso tripulado. Aínda que o programa Lúa da Unión Soviética foi o primeiro en alcanzar a Lúa cunha nave espacial non tripulada, o programa Apolo de Estados Unidos conseguiu as únicas misións tripuladas ata a data, comezando coa primeira órbita lunar tripulada polo Apollo 8 en 1968, e seis aluaxes tripulados cun total de doce astronautas entre 1969 e 1972, sendo o primeiro o Apollo 11 en 1969. Estas misións regresaron con máis de 380 kg de rocha lunar, que permitiron alcanzar unha detallada comprensión xeolóxica das orixes da Lúa (crese que se formou fai 4500 millóns de anos logo dun grande impacto), a formación da súa estrutura interna e a súa posterior historia.
Desde a misión do Apollo 17 en 1972, foi visitada unicamente por sondas espaciais non tripuladas, en particular polos astromóbiles soviéticos Lunokhod. Desde 2004, o Xapón, a China, a India, os Estados Unidos, e a Axencia Espacial Europea enviaron orbitadores. Estas naves espaciais confirmaron o descubrimento de auga xeada fixada ao regolito lunar en cráteres que se atopan na zona de sombra permanente e están situados nos polos. Planeáronse futuras misións tripuladas á Lúa, tanto por gobernos como por empresas privadas, pero non se puxeron en marcha aínda. A Lúa mantense, baixo o tratado do espazo exterior, libre para a exploración de calquera nación con fins pacíficos.
Etimoloxía
A palabra que designa ao satélite da Terra lúa, procede do latín. Nesta lingua era orixinalmente o feminino dun adxectivo en -no- *leuk-s-no, 'luminoso'. A palabra lúa, polo tanto significa 'luminosa', 'a que ilumina'. Este adxectivo latino deriva da raíz *lūc-/lǔc- ('brillar', 'ser luminoso'), de onde proceden igualmente lux ('luz'), luceo ('lucir'), lumen ('luz') etc. A súa vez, esta raíz procede dunha raíz indoeuropea *leuk- que se encontra noutras linguas, en termos relacionados coa luz, como o grego λύχνος, "lýksnos", 'lámpada'. Probablemente, o epíteto *leuksno-/ *louksno-, 'a luminosa', xa era utilizado para designar a lúa en protoindoeuropeo.