cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carne
Procesado industrial
miniatura|dereita|300px|Polos desplumados A maioría da carne hoxe en día pasa un intervalo medio entre 4 e 10 días desde que se sacrifica o animal ata que chega ao mercado para ser comercializado. A refrixeración tralo sacrificio crea un medio selectivo que permite o crecemento só daqueles microorganismos capaces de desenvolverse a temperaturas próximas á conxelación. O envasado ao baleiro da carne con membrana impermeable ao osíxeno constitúe unha segunda limitación sobre o medio ambiente que rodea a carne e permite o crecemento dun menor número de microorganismos durante a distribución ata o consumidor. O curado, a afumadura, o cociñado, o escabechado e a fermentación son outros procedementos que inflúen na natureza da microflora alterante final da carne prolongando a súa data de caducidade. As carnes tralo sacrificio necesitan dun período de curado que fai que os sabores distribúanse grazas ás reaccións enzimáticas e melloren propiedades organolépticas como pode ser a tenrura da carne. Os métodos de curado poden ser realizados en medios controlados de carácter húmido ou pola contra secos. No medio húmido introdúcense en embalaxes de plástico especiais sometidos ao baleiro, permanecendo no seu interior durante seis semanas (método cryovac), este método fai que apareza un mal cheiro cando se abre o envoltorio, o mal cheiro desaparece nuns minutos de ventilación. Os métodos de curado en seco fan que se colguen as carnes nun ambiente controlado en refrixeración e humidade durante un período de seis semanas, as carnes curadas por este método poden perder case entre un 5% e un 20% do seu peso, podendo ademais adquirir sabores non desexados.
Moitas das carnes procesadas picanse finamente (empregando para iso unha máquina picadora como a talladeira) e mestúranse con diferentes especias para finalmente "embutirse" (transformarse en diversos embutidos) en contedores de plástico ou tripas. Nas diversas gastronomías existen preparacións diversas dos produtos cárnicos, unha das máis famosas son as salchichas no caso de Alemaña e os países do norte de Europa, os salames italianos e romaneses ou os chourizos das matanzas do porco realizadas na Península Ibérica.
Tipos de carnes, en gastronomía
miniatura|250px|[[Vaca|Lombo de boi servido cru, por regra xeral o comensal prepárase nunha pedra quente a carne ao seu gusto.]] Existe unha categorización da carne puramente culinaria que non obedece a unha razón científica clara e que ten en conta a cor da carne. Esta clasificación é:
O termo "carne vermella" ou "carne branca" é unha definición culinaria que menciona a cor (vermella ou rosada, así como branca) dalgunhas carnes en estado cru. A cor da carne débese principalmente a un pigmento vermello denominado mioglobina. Agora bén esta clasificación esta suxeita a numerosas excepcións.
Posturas sociais
O consumo de carne suscita ás veces polémicas sociais. Algunhas persoas, cando se refiren ao consumo de carne teñen en mente a idea de "carne dun animal", un ser que "sente" (ás veces óese o slogan "a carne é un asasinato"). Estas persoas optan por evitar o seu consumo, xa sexa por razóns filosóficas, médicas, éticas ou outras, e son coñecidas como vexetarianos e vexanos; a súa actitude fundaméntase na necesidade de estar en "harmonía co mundo". Outras persoas son defensoras dos dereitos dos animais e están en contra dos sacrificios ou das condicións extremas nas que se crían ou se sacrifican os animais que serven para o consumo humano. Algúns neganse a comer certos tipos de carnes tratadas seguindo un proceso industrial típico da agricultura intensiva, concienciados polas condicións que sofren os animais nas chamadas granxas factoría.
Tamén evitase comer carne ás veces por motivos nutricionais e de saúde (nestes casos o achegue proteico conséguese mediante outros produtos: suplementos dietéticos). Nalgunhas ocasións o consumo de carne restrínxese a só un tipo determinado. Por exemplo, as relixións islámica e xudaica prohiben a carne de porco, algunhas relixións da India non permiten o sacrificio de vacas e o xainismo impide o consumo de carne en xeral. Estes grupos sociais aliméntanse no seu lugar de alimentos análogos á carne, que imitan algunhas das propiedades nutritivas e organolépticas e proporcionan proteínas ás súas dietas. Devanditos sucedáneos son elaborados por regra xeral con proteína de soia (tempeh) ou seitan (glute de trigo). O islam e o xudaísmo impoñen ademais que o sacrificio de certos animais sexa acorde con normas rituais moi estritas e sexa levado a cabo por un persoal cualificado.
O significado da carne foi, no entanto, en culturas antigas, un "acto de ofrecemento divino". Así, na Grecia clásica realizábanse ofrendas animais aos deuses como a hecatombe, un rito de sacrificio de case 100 bois.
Nutrición
Realizáronse estudos acerca do impacto que existe entre o consumo de carne, as doses mínimas que deben terse en conta, os tipos de carne máis consumidos, o efecto que pode facer en diversos grupos da poboación: cativos, persoas maiores, deportistas etc. e existen algunhas conclusións contundentes, mentres que por outra banda existen polémicas que permanecen aínda en debate. O que ninguén dubida é que a carne posúe un gran valor nutritivo, proporcionando macronutrientes como as proteínas e os ácidos graxos, e micronutrientes como minerales (ferro principalmente), vitaminas etc. O contido medio (en peso) da carne oscila entre un 70% de auga, un 20 % de proteína, un 7 % de graxa e 1 % de minerais, abofé que as variacións dependerán do tipo de animal, da raza e do seu réxime alimentario.
Achega dietética
Desde o punto de vista nutricional a carne ten unha gran contribución en proteínas (20% do seu peso) e aminoácidos esenciais, sendo ademais responsable de reactivar o metabolismo do corpo humano. Cen gramos de carne vermella achegan 20,7 g de proteínas e a mesma cantidade de carne branca achega 21,9 g de proteínas. A carne achega moi poucos carbohidratos e contén moi pouca fibra. A vantaxe dunha dieta que inclúa a carne respecto da exclusivamente vexetariana é fundamentalmente a maior facilidade para achegar a cantidade e variedade necesaria de aminoácidos esenciais. O contido de graxas da carne depende en gran medida das especies de animais así como do corte elixido, a forma en que o animal sexa coidado durante a fase de crecemento, os alimentos ofrecidos durante esa fase e os métodos de cociñado ou empregados no seu corte e despiece pola carnicería. Desde finais do século XX desenvolveuse unha importante investigación no área das "carnes light" con baixo contido graxo, investigando as condicións de cría e alimentación, para que inclúan menos contido de graxa. Cabe pensar que a graxa na carne ten dous efectos, por unha banda é un realzador dos sabores e por outro é un medio de transporte das vitaminas liposolubles que existen na carne. A carne posúe pouco contido de hidratos de carbono (xeralmente en forma de glucóxeno), aínda que se pode dicir que o seu contido é especialmente elevado na carne de cabalo. Desde o punto de vista nutricional a carne achega outros compostos nitrosos diferentes das proteínas, tal e como pode ser a creatina.
Desde o punto de vista dos micronutrientes as carnes vermellas son unha fonte importante de ferro (os demais minerales non supoñen máis de 1% do peso da carne) e adoitan conter vitamina B12 (ausente nos alimentos vexetales) e vitamina A (se se consome o fígado). A cantidade de vitaminas na carne vese reducida en gran medida cando se cociña, e a redución será maior canto máis tempo se cocine, ou canto maior sexa a temperatura. Algunhas carnes como a do cordeiro ou a ovella son ricas en acedo fólico. Os contidos nutricionais da carne dependerán en gran medida da raza e da alimentación á que se lle someteu durante a súa cría. Son moitos os nutricionistas que aconsellan comer moderadamente carne, incluíndo nas racións dos pratos verduras variadas e fibra no que se denomina unha dieta equilibrada. Demostrouse que o consumo de carne durante as comidas aumenta a absorción de ferro en alimentos vexetales de dous a catro veces. Este efecto de melloramento é coñecido co nome de "factor da carne".
Aparición de enfermidades
A graxa animal posúe un contido relativamente alto de graxas saturadas e colesterol, o consumo de ambos compostos está relacionado con algúns problemas na saúde, incluíndo algunhas cardiopatías e arteriosclerose. Sobre a aparición e incidencia do cancro de colon, existen estudos que relacionan o consumo coa aparición deste cancro na rexión do colon, fundamentado no consumo de graxas e en especial da carne. A incidencia destas enfermidades foi cambiando os hábitos de consumo dalgúns países, así por exemplo nos Estados Unidos un informe mostra como no período entre 1970-1974 e 1990-1994 o consumo de carne de vaca descendeu un 21%, mentres que o consumo de carne de polo ascendeu un 90%.
Toxicidade
250px|miniatura|Cocinar a carne demasiado fai que teña reaccións químicas con efectos tóxicos. A demanda do consumo experimentada a finais do século XX fixo que se empregasen hormonas de crecemento para aumentar a produción de carne dalgunhas especies (fundamentadas na estimulación da somatropina). No entanto pode dicirse que non existen probas concluíntes acerca da toxicidad destas prácticas, aínda que cabe pensar que os estudos realizados nos Estados Unidos negan a existencia de perigo para a saúde, os estudos realizados en Europa indican o contrario, desta forma a Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (European Food Safety Authority —EFSA—) afirmou o contrario en 2002.
A aparición de enfermidades como a encefalopatía esponxiforme bovina (denominado tamén o "mal das vacas tolas"), que transmiten ó home a enfermidade denominada "Nova variante da Enfermidade de Creutzfeldt-Jakob", fixo que a imaxe acerca do consumo de bovinos empezásese a cambiar a partir da década de 1990. Moitos produtos baseados en carne cambiaron a súa composición para evitar baixos índices de venda, un exemplo claro é o caso dos produtos alimenticios baseados en extractos de carne: o caso bovril é un exemplo de produto modificado no seu contido (evitando carne de bovino) para manter cotas de mercado. Outros casos como o da gripe aviar ocorridos en 1997 afectaron ao consumo de carnes procedentes de certas aves, sobre todo en certas partes de Asia.
As carnes de porco se son pouco cocinadas (ou a baixas temperaturas) poden chegar a transmitir enfermidades baseadas en parasitos como é a cisticercose e a triquinose. Nalgunhas ocasións, durante o proceso industrial a carne de polo chégase a contaminar da bacteria de Salmonella enteritidis. A carne picada pode contaminarse durante a súa manipulación coa bacteria da Escherichia coli O157:H7 (eliminadas a unha temperatura de 69 °C). Desde 1985 nos Estados Unidos e posteriormente no resto do mundo irradiouse a carne co obxecto de eliminar ou diminuír poboacións bacterianas (sobre todo a E. coli procedente de material fecal).
Por regra xeral as carnes ao ser cociñadas xeran unha serie de compostos químicos canceríxenos como poden ser os hidratos de carbono aromáticos policíclicos (p. ex. benzopireno) que aparecen nos materiais orgánicos (incluída a graxa e a madeira) cando se quentan e están a piques de arder, desta forma elaborando unha barbacoa sobre un pedazo de madeira ardendo con fume, deposítanse este tipo de hidratos de carbono policíclicos na superficie da carne, as carnes cociñadas en lumes "sen fume" non posúen este tipo de carbohidratos. Outro composto canceríxeno que aparece durante o cociñado son as aminas heterocíclicas que se forman a altas temperaturas cos compostos aminoácidos da carne (creatina e creatinina), este composto aparece nas carnes expostas con gran superficie a unha fonte calorífica intensa, hai máis concentración do mesmo nas carnes "moi feitas" e menos nas "case crúas", comprobouse ademais que as marinadas acedas previas ao cociñado en barbacoa reducen a aparición desta amina. As nitrosaminas aparecen cando os nitritos (empregados como conservantes diminuien a aparición do botulismo) reaccionan cos aminoácidos da carne, a reacción ocorre no estómago e nas tixolas moi quentes, esta nitrosamina coñécese como un axente daniño de ADN aínda que se descoñecen os seus efectos sobre a aparición de cancro, por esta razón aconséllase cociñar pouco as carnes curadas en salgadura (xamón, pastrami etc.).
Carne e calor
250px|miniatura|Un termómetro para a carne, un instrumento ideal cando se quere controlar o proceso.
A carne experimenta algunhas reaccións químicas cando é cociñada; estas reaccións modifican os sabores e cheiros da carne, dependendo da forma de cociñado estas calidades pódense realzar ou mitigar. A carne cando se cociña exponse a unha fonte de calor que eleva a súa temperatura. Entre as reaccións máis comúns está a coagulación da proteína responsable da contracción muscular, a miosina, que coagula aos 50 °C, o que fai que a carne adquira firmeza, ao mesmo tempo liberan moléculas de auga e esta é a causante dos mollos iniciais que desprende a carne ao ser cociñada. Ao alcanzar a temperatura de 60 °C outras proteínas empezan a coagular e a carne vaise poñendo cada vez máis firme, cando se alcanza unha temperatura no intervalo de 60 °C e 65 °C a carne libera moitos mollos e encolle apreciablemente. Estes cambios prodúcense debido á desnaturalización do coláxeno nas células. A carne perde a sexta parte do seu volume e as células se densifican. Por regra xeral a carne adóitase servir a esta temperatura (corrresponde á medida de no seu punto). Se se continúa co cociñado a carne vaise secando ata que se chega aos 70 °C, temperatura na que o coláxeno disólvese en xelatina e fai que a carne sexa máis tenra (esta temperatura alcánzase coas barbacoas). A unha temperatura de 70 °C a gran maioría das bacterias mórren, desta forma pódese dicir que é a forma máis segura de servir a carne.
A forma ideal de cociñar carne é aquela que minimiza as perdas de humidade durante o proceso, maximizando o proceso de desnaturalización do coláxeno e a súa posterior disolución. Isto supón cociñar a carne rápido ata a temperatura de 60 °C e alcanzado este punto posteriormente lentamente ata os 70 °C. Algúns cociñeiros conseguen esta precisión mediante observación e control dos mandos do lume. Outros empregan diversos termómetros. No entanto, non hai forma ideal de cociñar calquera carne, o método debe ser convenientemente adaptado ao tipo de carne de que se trate. Cociñar carne controlando a temperatura é difícil debido a que a 'feitura' non se homoxeniza por igual ao longo de toda a carne, por regra xeral a superficie está a moita temperatura mentres que o interior está cru. Existen moitos métodos para preparar carne controlando a temperatura en todo o volume da carne, os máis empregados realízanse en dúas etapas (rápido-lento) controlando que o interior quede feito, ás veces rodéase a carne doutro alimento en forma de tiras (lardeado).
Preparacións
250px|miniatura|[[Pincho (utensilio)|Pincho de porco acompañado de diversas verduras.]] Na maioría das culturas a carne é cocida antes de ser consumida, aínda que existen pratos populares que inclúen a carne crúa por exemplo steak tartar e o carpaccio. As carnes ofrecen diversos aspectos dependendo do corte e nalgunhas ocasións estes cortes non só dependen do tipo de animal senón da cultura culinaria dun país. Aconséllase comer a carne mediante diversas preparacións de calor: asado, á grella, barbacoa, estufado etc. Para o cociñado da carne é aconsellable alcanzar a temperatura de 70 °C no punto máis interior da masa como mínimo durante un período de 2 minutos antes de ser servido. A carne de vaca pouco feita provocou numerosos gromos de salmonelose e infeccións por contaminación de Clostridium perfringens e E. Coli, estas operacións de contaminación evítanse cunha correcta manipulación e cociñado. As carnes preparadas á brasa ou en barbacoa posúen unha graduación (denominada "feitura") que depende dos gustos do comensal: cada feitura posúe unha temperatura da carne. A carne de aves está por regra xeral moi exposta a contaminación, e isto é debido a que na súa superficie así como na cavidade abdominal das mesmas poden existir colonias de bacterias.
Entre as formas máis habituais de cociñado atópanse as carnes asadas, que poden facerse dunha peza en barbacoa ou en pedazos como poden ser os Köfte ou os kebab, pódense facer preparacións como as albóndigas, os mititei romaneses, os interiores das empanadas ou as hamburguesas. Poden participar en salsas como os Ragù da cociña napolitana, os gravy ingleses, algúns dos currys indios, os sancochos Venezolanos ou os dolmades da cociña turca. As súas preparacións adoitan ser típicas en formas de aspics, embutidos (salchichas, salame etc.), salgaduras (xamón, chacina, pastrami, afumados, Skerpikjøt etc.), marinados, patés (pasteis de carne) etc. Nalgunhas ocasións preséntase enlatada como o spam ou o corned beef. Algunhas preparacións son exóticas como o curanto chileno, o chili con carne (legumbres con carne) ou o fricasee.
Conserva e almacenamento
miniatura|dereita|300px|Cartel anunciador dunha carnicería en [[Vilanova de Arousa]] As carnes son un produto moi perecedoiro e inestable e deben ser almacenadas en ambientes refrixerados (o ideal é que estean entre os -1 °C e os 2 °C), as carnes envasadas en embalaxes ao baleiro refrixeradas deben permanecer almacenadas no seu interior ata minutos antes do seu cociñado, se se rompe o envoltorio a súa vida media redúcese a uns días. Non hai que envolver a carne con bolsas de plástico xa que aumenta a posibilidade de crecemento bacteriano, polo que non debe ser envolvida a carne baixo ningún criterio ata que non se comercialice e chegue ao consumidor final. A carne debe estar separada e fóra de contacto con outros alimentos para evitar contaminacións cruzadas. A carne picada debe ser comida ás poucas horas de ser procesada, o seu estado faina facilmente oxidable posuíndo ademais moita superficie para ser atacada por microorxanismos. A carne picada envasada ao baleiro aguanta uns días máis.
Algúns dos efectos organolépticos cando a carne está fóra do seu período de consumo son os cheiros e sabores rancios procedentes das primeiras reaccións químicas debidas á oxidación dos ácidos graxos (en combinación coa luz). Esta oxidación non é venenosa pero fai que a carne non sexa apetecible para o consumidor xa que modifica a cor e o cheiro da mesma. As graxas non saturadas son as primeiras en poñerse rancias, é por esta razón pola que as carnes cun contido maior neste tipo de graxas débese comercializar antes. Débese poñer a carne no refrixerador na zona máis escura e fría posible.
Para o conxelado de carnes aconséllase que se realice o "mais rápido posible", o conxelado lento fai crecer cristais de xeo nas fibras musculares facendo que se rompa a estrutura da peza e se modifíquen as propiedades de tenrura e textura que posuían anteriormente. A temperatura ideal para o conxelado de carnes é -45 °C, a duración da carne baixo estas condicións depende da especie, pero como regra xeral unha carne ben conxelada pode durar uns seis meses antes de ser preparada.
Consumo mundial de carne
A cantidade de carne consumida en cada país depende en gran medida das condicións sociais, económicas e políticas, crenzas relixiosas, influencia xeográfica etc. O consumo de carne no mundo vai crecendo a medida que vai crecendo a poboación mundial, consumíndose cada vez máis carne por cabeza. Este efecto, por exemplo, pódese ver ao examinar a composición das receitas do século XIX que a carne empregábase en "pequenas cantidades" para saborizar os pratos, coa excepción das receitas da alta sociedade. O consumo mundial de carne en 2004 distribúese da seguinte forma: o porco alcanzou o 38%, o consumo de aves o 30% e o de tenreira un 25%, sendo o de óvidos aproximadamente un 7%. Este consumo fai que se considerase que unha persoa que vive nun país desenvolvido consumise preto de 30 quilos de carne por ano. Que o consumo de carne crecería xa o previu na novela de 1906 titulada A xungla ("The Jungle") o autor Upton Sinclair no que describe un mundo onde a industria cárnica tería unha relevancia moi importante na economía dos países desenvolvidos. Fonte: Handelsblatt – Die Welt in Zahlen (2005)
O consumo de carne adoita ser elevado nos países produtores e é maior o de animais de pasto que o de aves de curral. Cada ano crece a poboación mundial a un ritmo de 73 millóns de persoas.AS previsións indican que a produción mundial de carne medrará do 229 millóns de toneladas entre 1999-2001 a 465 toneladas en 2050. A forma de satisfacer a demanda mundial é que os agricultores produzan un 40% máis de grano no 2020. O incremento de área de cultivo espérase que creza tan só unha quinta parte máis entre 1995 e 2020, espérase que o incremento na demanda sexa maior nos países en vías de desenvolvemento. Nos países desenvolvidos durante a década de 1990 a demanda de carne creceu case tres veces máis que nos países en vías de desenvolvemento. Estímase que o crecemento da demanda será maior no Este de Asia, seguido de Latinoamérica.
Os habitantes dos países desenvolvidos consomen de media unha terceira parte da produción de carne e unha terceira parte da produción do leite e dos seus derivados, pero esta situación está cambiando rapidamente. A cantidade de carne consumida nos países en vías de desenvolvemento creceu a finais do século XX tres veces con respecto ao consumo nos países desenvolvidos. Prepárase a denominada revolución da gandaría na que a produción gobérnase pola demanda. Segundo as previsións, no ano 2020 a repartición do consumo de carne mundial nos países en vías de desenvolvemento se expandirá do 52% ao 63%. As previsións para o ano 2020 fan pensar que os países en vías de desenvolvemento consumirán 107 millóns de toneladas métricas (mtm) máis de carne e 177 mmt máis de leite dos que se consumiu no período 1996/1998, o que obrigará aos países desenvolvidos a producir un incremento de 19 mtm de carne e 32 mtm de leite. O incremento da masa gandeira requirirá un incremento na produción de cerealé de preto de 300 mtn no ano 2020. Os países esperan que exista un cambio na dieta mundial de tal forma que sexa posible frear esta terrible demanda, máxime cando a estabilidade dos prezos dos cereales poida comprometer este crecemento.
Consumo de carne en Galicia e España
Os datos seguintes expresanse en quikogramos de carne nos fogares por habitante e ano. As cifras das diferentes especies refírense a carne fresca, pero a cifra total inclúe, a maiores, carne transformada e carne conxelada.
Tendencias futuras
250px|miniatura|Unha [[Kielbasa, salchicha de orixe polaca, decorada cunha ramiña de aneto.]]
Desde un punto de vista nutricional, a carne é, aínda que non a única, unha das maiores fontes de proteínas (un dos tres macronutrientes da dieta humana) que existen. As controversias nutricionais existentes sobre a posible capacidade ou incapacidade de construír unha dieta sa baseada en carne fai que se susciten outras posibilidades de futuro.
Unha delas suscítase manter a ingesta de proteínas que se consideran adecuadas para unha dieta sa mediante o cambio de costumes culinarias. Unha posibilidade é a adecuación cara á entomofagia (ingesta de insectos) e outra a conversión progresiva da carne nun alimento funcional que posúa reducidos niveis de graxa e colesterol.
A comunidade científica iniciou varias liñas de investigación destinadas a atenuar algúns efectos nocivos da carne. Por exemplo, estase investigando como substituír case o 100% da graxa da carne por graxas vexetales máis sas (concretamente aceite de oliva); engadir soja como fonte de aminoácidos máis dixestibles; o uso de extractos naturais procedentes das follas de té verde para reducir a oxidación lípida, causante do cheiro a rancio; o control do sodio para evitar danos nos hipertensos (a carne é relativamente baixa en contido de NaCl, pero os seus derivados non tanto); a adición de ácidos graxos omega-3 —xa existen estudos de salchichón elaborado con estes ácidos graxos— a adición de fibra etc.
Outras investigacións diríxense á elaboración e comercialización da carne in vitro, sen a intervención animal directa, grazas ao cultivo de tecidos en ambientes controlados. Existen patentes sobre o seu cultivo en Europa desde 1999, empregadas principalmente na produción de salchichas. Outros estudos centráronse en lograr o crecemento de carne de peixe (principalmente do Carassius auratus), chegando a porcentaxes de crecemento do 20% como máximo. No entanto o avance deste proceso necesita da resolución dalgúns problemas técnicos como o soporte necesario para xerar grandes cantidades, a vascularización etc. A investigación dentro desta área está relacionada coa denominada técnica de biorreactor. A carne in vitro posúe a vantaxe de ofrecer ao consumidor unha carne cos ingredientes "controlados" (é dicir, controlando o contido de proteínas e ácidos graxos, así como o de vitaminas e sales minerais), control sobre as enfermidades, a eficiencia, minimizar o uso de animais etc. Queda a incógnita acerca da aceptación final do consumidor.
Miguel Lorenzo Torres
Miguel Lorenzo Torres, nado en Pontevedra en 1961, é un avogado e político galego do Partido Popular de Galicia.
Dashdorjiin Natsagdorj
Borjgin Dashdorjiin Natsagdorj (en mongol: Боржгин Дашдоржийн Нацагдорж), nado en Darkhan Chin Wang o 17 de novembro de 1906 e finado en 1937, foi un escritor mongol, considerado un dos fundadores da literatura mongol moderna.
Miguel Lorenzo Torres
Traxectoria
miniatura|Papeleta para o Senado nas Eleccións de abril de 2019. Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi elixido concelleiro da Coruña nas eleccións municipais de 2007 e foi portavoz do PP en asuntos urbanísticos. Volveu ser elixido concelleiro nas municipais de 2011, onde o PP se fixo por primeira vez coa vara de mando municipal, e foi designado concelleiro de Servizos Sociais. Nas municipais de 2015 volveu ser elixido concelleiro, se ben neste caso fóra do goberno. Meses máis tarde foi escollido para encabezar a candidatura do PP pola provincia da Coruña nas eleccións xerais de 2015. Deixou o seu cargo de concelleiro e nas eleccións xerais de 2019 presentouse como candidato a senador e ocupou escano nas XIII e XIV lexislaturas. Na Cámara Alta foi voceiro do seu partido e vicepresidente da comisión de cultura.
Dashdorjiin Natsagdorj
Traxectoria
Natsagdorj naceu ás beiras do lago Gün Galuutai nunha familia empobrecida da baixa nobreza (hohi taiji). Estudou na casa cun titor como era o común entre as clases educadas da Mongolia na época ao existir poucos centros educativos no país. Desde os once anos traballou no departamento militar como escribán. Logo da revolución de 1921 e da formación da República Popular en 1924 era membro da escasa clase intelectual que podía dirixir un Estado moderno. E Natsagdorj fixo carreira no exército e foi un dos fundadores da Liga Xuvenil Comunista. En 1925 pasou un ano na Academia Militar de Leningrado e entre 1926 e 1929 estudou en Alemaña e Francia e á súa volta a Mongolia traballou como primeiro como intérprete no Instituto de Ciencias e despois como xefe do departamento de historia, e foi un dos fundadores da Unión de Escritores de Mongolia. A partir de 1930, Natsagdorj comezou a diverxer das ideas da Mongolia socialista. En 1932 arrestárono mais quedou libre nese mesmo ano. En 1936 volvérono deter e pasou cinco meses en traballos forzados.
Miguel Lorenzo Torres
Traxectoria
O 15 de xullo de 2022 durante a celebración do XIV congreso local do do seu partido logrou o 92% dos votos para o posto de presidente do Partido Popular da Coruña e poucos días despois o seu partido propono oficialmente como candidato á alcaldía da Coruña. O 8 de setembro de 2022 xurou como concelleiro da Coruña e asumiu tamén o posto de voceiro do Partido Popular e líder da oposición.
Dashdorjiin Natsagdorj
Obra
miniatura|Un monumento preto de Baganuur cunha inscrición do poemaМиний нутаг de Natsagdorj Natsagdorj era coñecedor da tradición literaria mongol, especialmente da poesía popular mais foi o primeiro en inserir a tradición literaria occidental na mongol e converteuse nun pionerio da poesía e a narrativa mongol moderna. Durante a súa etapa alemá comezou a compoñer os seus priemiros poemas. Os seus poemas cobren unha variedade de temas que inclúen patrióticos, revolucionarios, pedagóxicos, cognitivos e amorosos. O poema "Мinii nutag" ("A miña patria"), é o máis famoso dos seus escritos e un dos poemas máis coñecidos da literatura mongol, nel eloxia a fermosa variedade do seu país, e lista aqueles elementos xeográficos máis relevantes do país, incluíndo o territorio próximo ás súas fronteiras administrativas e cunha boa dose dos espereotipos fixados na tradición literaria oral e escrita (ríos cristalinos, montañas eternamente cubertas de neve, ceo azul) salientando a continuidade entre o pobo mongol e a terra. Autor de relatos, estes percorren vieiros novos na prosa mongol, realistas e á vez poéticos mais tamén didácticos e propagandísticos da nova Mongolia socialista. Tamén traduciu a autores como Pushkin, Poe ou Maupassant e escribiu teatro.
Copa do Mundo de Fútbol sub-20
Dos dezasete torneos disputados, só foi gañado por oito nacións. Arxentina, con seis títulos, lidera o torneo, seguido polos cinco campionatos do Brasil. Mentres Portugal gañou dúas veces o evento, España, Alemaña, Ghana e os desaparecidos Estados de Iugoslavia e Unión Soviética gañaron a copa nunha ocasión.
A Copa do Mundo Feminina de Fútbol sub-20 é o equivalente deste torneo para mulleres. Devandito torneo iniciouse en 2002 cunha idade máxima de 19 anos, cambiando aos 20 actuais desde 2006. Tamén existe a Copa do Mundo de Fútbol sub-17 para xogadores aínda máis novos.
Palmarés
A lista a continuación mostra aos 26 equipos que estiveron entre os catro mellores dalgunha edición do torneo. En cursiva, indícase o torneo en que o equipo foi local.
1 Inclúe os datos da Unión Soviética. 2 Inclúe os datos da Alemaña Federal. 3 Inclúe os datos de Iugoslavia. 4 Inclúe os datos de Checoslovaquia. 5 Inclúe os datos da Corea unificada.
X-Men Origins: Wolverine
X-Men Origins: Wolverine é un filme fantástico estadounidense de 2009 baseado en Wolverine, personaxe de banda deseñada da Marvel Comics. A súa estrea mundial foi o 8 de abril de 2009 en Sidney. O filme dirixiuno Gavin Hood e está protagonizado por Hugh Jackman como o personaxe principal, xunto con Liev Schreiber, Danny Huston, will.i.am, Lynn Collins, Taylor Kitsch e Ryan Reynolds. É o cuarto filme da serie X-Men e serve como precuela dos filmes previos, ambientado entre 10 e 17 anos antes do filme X-Men.
Sinopse
A trama céntrase no pasado violento do mutante Lobeto e a súa relación co seu medio irmán Victor Creed, así como os primeiros encontros co coronel William Stryker, o seu tempo co Equipo X e a operación na que cubriron do metal indestrutible adamantium todo o seu esqueleto.
Rodolfo Neri Vela
Rodolfo Neri Vela, nado en Chilpancingo, México, o 19 de febreiro de 1952, foi o primeiro astronauta mexicano, participando na misión STS-61-B.
Traxectoria
Neri Vela graduouse en enxeñaría mecánica e electrónica pola Universidade de México en 1975 e é máster en sistemas de telecomunicacións pola Universidade de Essex en 1976. Fixo un ano de investigación posdoutoral en guías de ondas na Universidade de Birmingham.
Participou na misión STS-61-B, pasando un total de 6,88 días no espazo.
Aar
Aar ou AAR pódese referir a :
Manuel Lorenzo Freire-Calvelo
Traxectoria
miniatura|275px|Homenaxe a [[Ramón Suárez Picallo en Sada organizado por Manuel L. Freire-Calvelo, 1926.]] Fillo do médico Manuel Lorenzo Calvelo e de Juana Freire Golán, curmá de Lugrís Freire. Estudou a carreira de practicante, exercendo como tal. Fundou e dirixiu Acción Sadense. Promoveu organizacións e actividades encamiñadas á consecución de melloras na calidade de vida dos seus veciños. En 1922 liderou unha campaña para esixir do Estado a construción dun porto de refuxio. Na Ditadura de Primo de Rivera colaborou en Vida Gallega e Mariñana e participou na creación de organizacións culturais e recreativas como a agrupación galeguista Mareiras e o Centro Cultural Obrero, do que foi secretario. Tamén foi correspondente dunha decena de periódicos galegos (como La Voz de Galicia e El Pueblo Gallego) e estatais.
Na Segunda República simpatizou co Sindicato de Oficios Varios de Sada, integrado na CNT. Trasladouse á Coruña en 1934 e rematou afiliándose a Izquierda Republicana. Nos anos corenta retomou a súa actividade, colaborou en Cartel e La Noche, foi o autor da idea de crear en Galicia a Ciudad de los Muchachos. Tamén participou na creación da Peña Mariñana en 1963.
Vida persoal
Casou con Elena Lobeiro Castro, que finou na Coruña en 1934.
Escape room
miniatura|Un crebacabezas solucionado nun escape room. Un escape room é un xogo físico de aventuras no que os xogadores resolven unha serie de crebacabezas empregando contrasinais, combinacións e estratexia para completar os obxectivos. Os xogadores teñen un tempo límite para solucionalo e descubrir as chaves agochadas en cada un dos cuartos. Os escape rooms están inspirados nos videoxogos deste estilo, e están ambientados nunha gran variedade de locazacións científicas, como celas de prisión, alxubes e estacións espaciais, e son populares como exercicios de team building.
Hato de Foces
Historia
O grupo naceu en 1977 cando un grupo de amigos amantes da música tradicional comezaron a xuntarse a cantar e interpretar cancións de grupos como Nuestro Pequeño Mundo, Nuevo Mester de Juglaría, Oskorri, Jarcha, La Bullonera, etc... grupos que foron referentes para "Hato de Foces". Non foi até o ano 1981, despois dun exitoso concerto, que o o seu traballo se converte en regular. A partir dese intre, o grupo adícase a difundir a música tradicional aragonesa, tanto vocal como instrumental, buscando nos cancioneiros ou recollendo cancións por tradición oral. Deste xeito, recuperaron cancións populares en risco de esquecemento, recuperando tamén instrumentos como a gaita de boto aragonesa.
Mofa e Befa
miniatura|dereita|200px|Evaristo Calvo e Víctor Mosqueira na representación de [[Oeste solitario.]]
Historia e caracaterísticas
Desde aquela teñen traballado en multitude de espectáculos teatrais humorísticos con xiras por Galicia, actuacións en actos sociais e mesmo participacións en acontecementos coma o Festival de teatro Español de autor contemporáneo de Alacant.
Yvetot
miniatura|280px|O Manoir du Fay, Yvetot Yvetot é unha cidade e comuna francesa, na antiga rexión da Alta Normandía (desde a reforma territorial de 2016, a Alta Normandía fusionouse coa Baixa Normandía para formaren a rexión Normandía),  departamento de Sena Marítimo, no distrito de Ruan.
Xeografía
É a capital (chef-lieu) do cantón do seu nome, e até 1926 foi unha subprefectura.
A súa poboación (censo de 2008) era de 11 596 habitantes. (Fonte: INSEE)
O seu xentilicio é Yvetotais (en francés)
Historia
A prosperidade da vila está ligada a un gran comercio desenvolvido no século XVII, grazas ao seu estatuto de paraíso fiscal, e á súa industria de fiado de algodón, en plena expansión desde 1794. No século XIX, a vila desenvolve a produción de tecidos.
Foi capital de distrito desede 1790 a 1795.
Practicamente arrasada en 1940 polos alemáns, na segunda guerra mundial, a cidade foi reconstruída nun estilo clásico.
Recuperou o seu esplendor a mediados do século XX, aínda que perdeu o seu estatuto de subprefectura en 1926.
Club Atlético Newell's Old Boys
O Club Atlético Newell's Old Boys é un club de fútbol arxentino da cidade de Rosario. Fundouse o 3 de novembro de 1903 e compite na Primeira División da Arxentina.
Estadio
O Newell's Old Boys xoga de local no estadio Marcelo Bielsa, coñecido anteriormente como El Coloso del Parque. Inaugurouse en 1911 e ten capacidade para 38.000 espectadores.
Saint-Jean-de-Luz
A súa economía baséase fundamentalmente na pesca e o turismo. Xunto coa localidade de Ciboure, está bañada por unha baía aberta ao mar Cantábrico. Entre Saint-Jean-de-Luz e Ciboure desemboca no mar Cantábrico o río Nivelle. Limita ao leste con Guéthary e Saint-Pée-sur-Nivelle, ao sur con Ascain, ao suroeste con Ciboure e ao noroeste e ao norte co mar Cantábrico.
Forxao, San Xoán de Moeche, Moeche
Forxao é un lugar da parroquia de San Xoán de Moeche no concello Coruñés de Moeche na comarca de Ferrol. Tiña 9 habitantes no ano 2008 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 6 homes e 3 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 1999 cando tiña 12 habitantes.
Pembroke
miniatura|Principal rúa de Pembroke vista desde o castelo Pembroke (en Penfro) é unha comunidade de 7552 habitantes, antiga sede do do condado de Pembrokeshire, no oeste de Gales. Sitúase no sur da liña Landsker que separa a área de lingua galesa, ao norte, da anglofalante no suroeste galés, onde o inglés é a lingua da poboación desde hai séculos e coñecido en galés como Sir Benfro Saesneg (Pembrokeshire inglés), aínda así 16,4% da poboación amosa coñecementos de galés, e un 10,6% afirman que poden falalo , con altas incidencias nos menores de 25 anos. No castelo de Pembroke, construído polo normando Roger de Montgomerie durante a invasión normanda de Gales naceu Henrique VII de Inglaterra.
Douro
O topónimo Douro pode referirse a:
Este curso fluvial dá nome a varias localidades e rexións portuguesas polas que flúe:
José Portal Fradejas
José Fernández-Portal Fradejas, nado en Pontevedra e finado en Santiago de Compostela o 13 de maio de 1942, foi un avogado, político e xornalista galego.
Traxectoria
Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, foi presidente da Junta Carlista de Santiago de Compostela. Terciario franciscano. Influído por Juan Vázquez de Mella, do que se considera discípulo e continuador. Foi deputado provincial en 1923. Na República foi presidente da Unión Regional de Derechas de Santiago de Compostela e da asociación Defensores de Santiago, constituída en 1933. Foi redactor de El Pensamiento Español e Galicia Nueva, colaborou en El Debate, El Correo de Galicia, Vida Gallega, El Requeté, Alma Galaica e El Compostelano. Recibiu a cruz vermella do Mérito Militar.
Obras
miniatura|175px|José Portal Fradejas nun mitin da URD en 1932.
Vida persoal
Casou en Santiago de Compostela con Luisa Ladrón de Guevara Enríquez, filla de Manuel Ladrón de Guevara Saavedra, en 1922, e foi pai de José Portal Ladrón de Guevara.
Marc Martínez Aranda
Marc Martínez Aranda, nado en Barcelona o 4 de abril de 1990 é un futbolista español. Xoga de porteiro e o seu equipo actual é o FC Cartagena.
Traxectoria
O 30 de xaneiro de 2014 fichou polo Deportivo da Coruña tras rescindir o seu contrato co Elche Ilicitano, até o final da tempada 2013–14, alternando o filial co primeiro equipo.
En decembro de 2014 firmou polo UD Somozas, logo de desvincularse do UD Logroñés.
Verdad y Justicia (Viveiro)
Verdad y Justicia foi un semanario publicado en Viveiro entre 1915 e 1918.
Historia e características
Subtitulado Semanario imparcial defensor de los intereses generales del distrito, apareceu o 29 de maio de 1915. Constaba de catro páxinas e editábase en imprenta propia. Dirixido por José Santiago Seijo. Entre os seus colaboradores figuraba José María Fernández Pena. O último número coñecido é o 141, datado o 9 de febreiro de 1918.
Masacres de Sabra e Shatila
O masacre de Sabra e Shatila tivo lugar entre o 16 e o 17 de setembro de 1982, cando milicias falanxistas libanesas (cristiás) atacaron estes dous campos de refuxiados, matando entre 460 (estimación policía libanesa) e 800 (estimación do Mossad) civís palestinos e libaneses.
Israel, sabendo que ata 200 milicianos armados de grupos próximos á OLP agocháranse nos campos, deixou entrar ás milicias libanesas para os eliminar e finalmente cometeron o masacre. Os crimes foron cometidos en resposta ó atentado que acabara coa vida do presidente libanés Bashir Gemayel e 25 dos seus seguidores cristiáns.
A Comisión Kahan de Investigacións (israelí), atopou ó estado de Israel culpable indirecto polos masacres. Tralas deliberacións, o xefe do exército Raful Eitan foi inhabilitado e o ministro de defensa, Ariel Sharon, dimitiu.
En Israel, múltiples manifestacións pedían un endurecemento da sentenza e máis responsables, ata 300.000 chegaron a manifestarse en todo o país. Nos países árabes non houbo manifestacións. No resto do mundo, as manifestacións contra Israel multiplicáronse. Ese mesmo ano acabaría a guerra civil libanesa coa ocupación do sur do país por Israel. A ocupación remataría no 2000.
A Garmalla, Brandeso, Arzúa
A Garmalla é un lugar da parroquia de Brandeso no concello coruñés de Arzúa na Comarca de Arzúa. Tiña 7 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 4 eran homes e 3 eran mulleres.
Río Seile
O río Seile (en inglés Shiel) é un río do oeste de Escocia, de moi curta lonxitude, e que drena ao mar o lago Seile.
Características
O río mide unicamente 4 km de longo dende o seu nacemento no extremo sudoccidental do lago Seile ata a súa desembocadura na ribeira sur ría de Mùideart, formada polo río Mùideart. Ten unha traxectoria de sueste a noroeste, practicamente sen desnivel, e unha zona de baixos areosos na súa parte final.
As súas ribeiras están escasamente poboadas con casas illadas nos lugares de Sielfoot, Acharacle ou Moss. Na súa desembocadura atópase o castelo de Tioram, que controlaba o acceso ao lago Seile.
Aproveitamento
É un río dedicado á pesca, onde se apañan sen morte o salmón e a troita na súa variedade migratoria. Na metade do seu curso existe unha zona de lecer para os paseos e a pesca.
O Covelo, Brandeso, Arzúa
O Covelo é un lugar da parroquia de Brandeso no concello coruñés de Arzúa na Comarca de Arzúa. Non tiña habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística.
Corrientes
Corrientes (en guaraní: Taragüí) é unha cidade do nordeste da Arxentina, capital da provincia homónima. Está situada a beiras do Río Paraná, a uns 1200 km augas arriba da súa desembocadura no Río da Prata.
A ponte General Manuel Belgrano, situada sobre o río Paraná, comunícaa coas veciñas cidades de Barranqueras e Resistencia na provincia de Chaco. Esta ponte ademais é o inicio da Ruta Nacional 16, a cal foi prolongada en 1973 coa inauguración da mesma.
Encóntrase sobre a Ruta Nacional 12 e a Ruta Provincial 5, a 315 km da cidade de Posadas, capital de Misiones, a 346 km de Asunción, capital de Paraguai, a 561 km da cidade de Santa Fe e a 923 km de Buenos Aires.
Fernanda Botelho
Maria Fernanda de Faria e Castro Botelho, nada no Porto o 1 de decembro de 1926 e finada en Lisboa o 11 de decembro de 2007, foi unha escritora portuguesa.
Traxectoria
Era parente afastada do escritor Camilo Castelo Branco. Estudou Filoloxía Clásica nas Universidades de Coímbra e Lisboa, cidade á que se mudaría para ocupar a dirección do departamento belga de turismo entre 1973 e 1983.
Foi co-fundadora da revista Távola Redonda, pero tamén colaborou noutras publicacións periódicas, entre as que se atopaban as revistas Europa e Graal.
En termos literarios fixo a súa estrea co libro Coordenadas Líricas (1951).
En 2020 estaba pevista a reedición da súa obra a a creación dunha Casa-Museu no Cadaval.
Crítica
Sobre o estilo, o escritor Urbano Tavares Rodrigues di dela que "é dun rigor, dunha orixinalidade tais que a troca dunha simples palabra na maioría das súas frases apagaría intencións. Ese estilo acutilante, irónico, persoalísimo, todo ele nervo e creación, bastaría para impor decisivamente Fernanda Botelho".
O poeta Jorge de Sena afirmou que a súa escrita era "[...] árida, sarcástica, anti-lírica [...] vivendo a súa lucidez na desagregación e pola desagregación dunha desasombrada e cínica visión que usa insolitamente as palabras e os símbolos".
A súa obra narrativa dunha sutileza e axilidade pouco comúns destaca polo dominio do diálogo. Revela unha observación aguda da sociedade portuguesa; os personaxes móvense dentro dunha ética burguesa sen complexos, cos ideais e desencantos dunha xeración de posguerra.
San Román, San Román, Val do Dubra
San Román é un lugar da parroquia de San Román no concello coruñés do Val do Dubra na comarca de Santiago. Tiña 16 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 8 eran homes e 8 eran mulleres.
Terra!
Terra! foi un periódico publicado en Redondela en 1933.
Historia e características
Subtitulado Órgano quincenario do Grupo Galeguista de Redondela, apareceu o 16 de abril de 1933. Saía o primeiro e terceiro domingo de cada mes. Estaba dirixido por Avelino Cal Fernández. Publicado integramente en galego. Ademais dos contidos políticos e propagandísticos, publicou textos literarios de Pondal, Lamas Carvajal e Ramón Cabanillas. O último número saíu o 25 de xullo de 1933.
A Best 2
Sinxelos incluídos
Vendas acumuladas dos sinxelos: 9 318 208.
Califato Abbásida
O Califato Abbásida (en ﻋﺒﺎﺳﻴﻮﻦ ʿAbbāsiyyūn) é o nome da terceira dinastía de califas árabes, que reinou de 750 a 1258 sobre un imperio musulmán con capital en Bagdad (e, durante algúns decenios, na cidade de Samarra), no actual Iraq. Foi fundada en 750 por As Saffah, bisneto do tío paterno do profeta Mahoma, Muttalib ibn Abd al-Manaf, tamén coñecido por Abbas, de quen tomaron o seu nome. Dise que este converteuse á relixión predicada polo seu sobriño nunha data imprecisa, que os detratores da dinastía sitúan na tarde inmediatamente anterior á conquista (fatḥ) da Meca por parte dos musulmáns (630).
Desde a instauración da figura do califa, vicario do Profeta na súa calidade de xefe político do Ummah (Estado) islámico, houbo varias dinastías. Os 4 primeiros califas foron chamados os "ortodoxos" (Rashidun) e gobernaron durante o período de tempo comprendido entre 632 e 661. Entre o 661 e o 750 gobernou a Comunidade Islámica a dinastía árabe dos Omeia, que estableceron a súa capital en Damasco. Os abássidas eran, polo tanto, a terceira dinastía (tamén árabe) que gobernou o mundo islámico. En total foron 37 os califas pertencentes a esta dinastía.
A dinastía abbásida comeza en 750 logo da vitoria sobre os omeias na batalla do Zab e remata logo do cerco, conquista e saqueo de Bagdad por parte das tropas mongois en 1258. Unha rama da dinastía sobrevivente ao exterminio mongol estableceuse no Cairo onde continuaron a dinastía un total de 17 califas aínda que sen poder real.
O "movemento" abbásida
Nunha sociedade que marcaba a súa propia identidade cultural no feito prioritario de aderirse ao credo islámico, fundado sobre o Corán e o exemplo vivente de Mahoma, o feito relixioso tivo evidentemente unha importancia que é imposíbel de negar. Con todo, iso non significa que os cambios producidos na sociedade islámica non estiveran fortemente influenciados por factores políticos, económicos e sociais.
Iberia Express
Iberia Express é unha aeroliña española propiedade de Iberia que opera rutas curtas e medias dende o aeroporto de Madrid-Barajas. A súa creación foi aprobada polo consello de administración de International Airlines Group o 6 de outubro de 2011 e comezou a operar o 25 de marzo de 2012.