cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Demografía de Angola
Ao longo do período colonial constituíuse en Angola unha poboación portuguesa que, en 1975 contaba con entre 320 000 e 350 000 persoas. Entre as varias fontes sobre este número, a que máis crédito merece é a de Gerald Bender & Stanley Yoder, e José Manuel Zenha Rela. Destes, unha parte estaba establecida no país a título permanente, moitas veces na segunda ou mesmo na terceira xeración; a outra parte viñera na fase do "colonialismo tardío" dos anos 1960-70, xeralmente a título temporal. Na súa grand maioría saíron de Angola na época da independencia, pero, porén, algúns deste grupo, sobre todo outros portugueses, afluíron ao país nas dúas últimas décadas, na busca de empregos ou de posibilidades empresariais. O número de portugueses que viven actualmente en Angola estímase en aproximadamente nunhas de 200 000 persoas (rexistros consulares), en 2012, pero é probabelmente superior. Como ao mesmo tempo houbo unha forte inmigración de latinoamericanos, especialmente brasileiros e cubanos, a poboación "caucasiana" volveu a constituír un grupo seguramente non inferior ás 300 000 persoas.
Real Casa da Moeda de Australia
Instalacións e funcionamento
Desde a súa apertura, a ceca australiana produciu arredor de quince mil millóns de moedas e ten a capacidade de cuñar ata dous millóns de pezas diariamente. En novembro de 2001, a Real Casa da Moeda de Australia emitiu a primeira moeda do mundo cun dobre holograma, para conmemorar o centenario de federación australiana. Entre outras innovacións, a ceca tamén produce moedas bimetálicas e en cores.
Demografía de Angola
A longa presenza de portugueses en Angola deu lugar a un número considerábel de mestizos, ou sexa, de persoas de ascendencia africana e europea. Tanto en termos administrativos como en termos sociais, estes foron no tempo colonial considerados como unha "raza" distinta das "razas" branca e negra. En ambos os casos, esta distinción continúa en vigor até o presente. A proporción dos mestixos na poboación total estímase en cerca do 2 %.
miniatura|300px|Evolución demográfica de Angola (1960-2010). Datos da [[FAO, ano 2005. Número de habitantes en miles.]]
Real Casa da Moeda de Australia
Instalacións e funcionamento
En 2014, o Goberno australiano anunciou un estudo de viabilidade para a privatización da Real Casa da Moeda de Australia.
Demografía de Angola
Finalmente, formouse a partir dos anos 1990, sobre todo a partir do fin da guerra civil en 2002, un novo grupo poboacional, o dos chineses, directa ou indirectamente asociados á forte presenza económica da China en Angola. Hai poucas fontes fiábeis sobre o seu número, pero estímase que, en 2012 eran da orde de 259 000 persoas.
Sobre a poboación global, os datos dispoñíbeis son provisionais. Porén, un estudo presentado por un destacado demógrafo angolano, Luís Colaço, calcula para 2009 unha estimación de 18,5 millóns (contra 6,3 milllóns en 1975), o que reflicte unha verdadeira explosión poboacional, explicada por un aumento da taxa de natalidade, unha diminución da mortalidade infantil e unha maior esperanza de vida ao nacer, ocorridas esencialment nas crecentes áreas urbanas. Unha consequrncia importante é o considerábel rexuvenecemento da poboación: os menores de 14 anos constitúen o 46 % da pirámide de poboación.
A densidade demográfica é globalmente baixa, con cerca de 15 habitantes por quilómetro cadrado, pero extremamente desigual: ás áreas urbanas, en constante expansión, contrapóñense grandes extensións pouco habitadas, particularmente nas provincias situadas ao leste e ao sur do país.
Real Casa da Moeda de Australia
Emisións para outros países
miniatura|[[Moeda de Timor Leste cuñada na Real Casa da Moeda de Australia. ]] A actividade da Real Casa da Moeda de Australia non se limita á moeda australiana, xa que os seus servizos son contratados por diversos estados asiáticos e de Oceanía para a produción das súas respectivas moedas nacionais, como é o caso de Papúa Nova Guinea, Tonga, Vanuatu, Samoa, as Illas Cook, Timor Leste e as Illas Salomón, entre outros.
Colección Numismática Nacional
A Real Casa da Moeda de Australia é depositaria da Colección Numismática Nacional.
Filipe III de Valois
Filipe de Francia III de Valois, teoricamente I de Orleáns, nado o 1 de xullo de 1336 en Vincennes e finado o 1 de setembro de 1375 no mesmo lugar, foi duque de Orleáns e de Turena e conde de Valois.
Traxectoria
O seu pai deulle en herdanza Orleáns e Turena (1346) e elevounas á dignidade de ducado-paria. En 1344 herdou o condado de Valois do seu pai. Axudou ao seu irmán, o rei Xoán II de Francia, na guerra contra os ingleses. Foi feito prisioneiro na batalla de Poitiers (1356), e permaneceu como refén ata 1360. Á súa morte (1375), sen descendencia lexítima, os seus dominios volveron á coroa.
Familia
Fillo de Filipe VI de Francia, rei de Francia, e de Xoana de Borgoña e Francia, casou, o 8 de xaneiro de 1344, con Branca de Francia (1328 - 1393), filla póstuma de Carlos IV de Francia e Xoana de Évreux, e non tiveron fillos.
Deixou, con todo, dous fillos ilexítimos:
Dominios e posesións (lista non exhaustiva)
O seu irmán Xoán II o Bo vendeulle o Hôtel de Navarra, no núm. 47-49 da actual rúa Saint-André-des-Arts en París, que herdara de Xoana II de Navarra o Ducado-paria de Orleáns.
Your New Favourite Band
Your New Favourite Band é un recompilatorio da banda sueca The Hives,editado o 22 de outubro do 2001. Contén temas dos seus primeiros dous álbums e do EP A.K.A. I-D-I-O-T.
Muscle Museum (EP)
Muscle Museum é o segundo EP da banda inglesa de rock alternativo Muse, editado o 11 de xaneiro de 1999 polo selo Dangerous Records. Foi lanzado coma unha edición limitada de 999 exemplares numerados. Catro dos cinco temas do EP, "Muscle Museum", "Sober", "Uno" e"Unintended", foron gravados para o álbum de estrea da banda, Showbiz.
Listaxe de cancións
Todos os temas foron compostos por Matthew Bellamy.
The Holy Bible
The Holy Bible é o terceiro álbum da banda galesa de rock alternativo Manic Street Preachers, editado o 29 de agosto de 1994 polo selo Epic Records.
Seo
Seo pode referirse a
Sinus
Lidia White
Lydia White Shattuck, nada en East Landoff, Nova Hampshire, o 10 de xuño de 1822 e finada en South Hadley, Massachusetts, en 1889, foi unha botánica estadounidense.
Traxectoria
Graduouse no Mount Holyoke no ano 1851. Un ano despois da súa graduación volveu a este centro como mestra de Botánica. Chegou a ser unha eminente botánica, coñecida de xeito internacional. A súa actividade levouna a traballar con botánicos europeos, e foi unha das artífices para conseguir que o seu centro pasara de seminario a facultade, retirándose en 1889, pouco antes de logralo.
Every Good Boy Deserves Fudge
Every Good Boy Deserves Fudge é o segundo álbum de estudio da banda estadounidense de grunge Mudhoney, editado o 26 de xullo de 1991.
Nettie Stevens
Nettie Maria Stevens, nada en Cavendish (Vermont) o 7 de xullo de 1861 e finada en Baltimore (Maryland) o 4 de maio de 1912, foi unha bióloga xenetista estadounidense.
Margarita Salas
Margarita Salas Falgueras, nada en Caneiru (Valdés) o 30 de novembro de 1938 e finada en Madrid o 7 de novembro de 2019, foi unha bioquímica asturiana.
Nettie Stevens
Traxectoria
En 1905, descubriu os cromosomas X e Y que determinan o xénero traballando con moscas da froita (Drosophila melanogaster), dando así a proba á hipótese de Calvin Bridges de que os xenes estaban contidos nos cromosomas.
Margarita Salas
Traxectoria
Licenciada en Ciencias Químicas pola Universidade Complutense de Madrid, publicou máis de 200 traballos científicos. Foi discípula de Severo Ochoa, co que traballou nos Estados Unidos, despois de facelo con Alberto Sols en Madrid. Casada co tamén científico Eladio Viñuela, xuntos encargáronse de impulsar a investigación española no campo da bioquímica e da bioloxía molecular.
Pertenceu a varias das máis prestixiosas sociedades e institutos científicos nacionais e internacionais, colaborando e sendo membro do consello editorial de importantes publicacións científicas. Obtivo diferentes galardóns, sendo nomeada "Investigadora Europea" en 1999 pola UNESCO, e recibiu o premio Xaime I de investigación en 1994. Foi directora do Instituto de España (1995-2003), organismo que agrupa á totalidade das Reais Academias Españolas.
En maio de 2007 foi nomeada membro da Academia Nacional de Ciencias dos Estados Unidos, sendo a primeira muller española da institución.
En xullo de 2008, polo Real Decreto 1175/2008, BOE do 12 de xullo, o rei Xoán Carlos I nomeouna Marquesa de Canero.
No 2022 o Ministerio de Ciencia e Innovación publicou as bases da primeira convocatoria dos Premios Nacionales de Investigación para Jóvenes, entre eles o Premio Nacional Margarita Salas, na área de bioloxía.
Kyuss/Queens of the Stone Age
Kyuss/Queens of the Stone Age é un EP compartido polas bandas de stoner rock Kyuss e Queens of the Stone Age, editado o 5 de decembro de 1997 a través do selo Man's Ruin Records. Os primeiros tres temas están interpretados por Kyuss e os tres últimos por Queens of the Stone Age.
Lista de cancións
Todos os temas compostos por Josh Homme agás onde se indique.
Janet Taylor
Janet Taylor, nada en 1804 e finada en 1870, foi unha matemática, astrónoma e fabricante de aparellos británica para a navegación, exerceu nun campo totalmente dominado polos homes e vedado ás mulleres naquela época.
Traxectoria
Jane Ann Ion asistiu en principio a unha escola onde o seu pai era o único profesor, e logo ganou un premio que lle permitiu asistir a clases en Londres. Nun tempo na que as Universidades estaban vedadas ás mulleres, completou a súa formación de xeito autodidacta. Para poder dedicarse ó seu traballo, casou en 1821 con George Taylor. Oito fillos non impediron a súa dedicación, que lle proporcionou independencia aínda que nominalmente fora o seu marido quen figurara.
Escribiu 14 textos sobre navegación e astronomía, como o “Tablas Luni-Solares e Horarias” e “Principios de navegación simplificada” en 1837, e fabricou o chamado “Cálculo marino”, no que combinaba un sextante e un preciso calculador analóxico para resolver problemas astronómicos de triangulación e obter a lonxitude xeográfica dun barco. Asemade, incorporou en 1856 un horizonte artificial ó sextante, obtendo diversas patentes. Entrou no negocio dos compases ó comezar a construírse barcos de ferro, que trastocaban as medidas, aumentando así o seu negocio de ensino e fabricación de instrumentos. Morreu de bronquite en 1870.
Sukhumi
Sukhumi ou Sokhumi (სოხუმი, Sokhumi en xeorxiano, Аҟəа, Aqua en abkhazo, Сухум(и), Sukhum(i) en ruso) é a capital e principal cidade de Abkhazia, estado De facto independente, recoñecido por Rusia e reclamado como República Autónoma pertencente a Xeorxia. Segundo o censo de (1989), tiña unha poboación de 121.406 habitantes, pero tras a Guerra de Abkhasia, a súa poboación reduciuse notablemente quedando en 43.716 en 2003 segundo o último censo.
Descrición
miniatura|esquerda|200px|Xardín botánico en Sukhumi. Está localizada nunha ampla baía do Mar Negro ao oeste de Xeorxia e serve como porto, estación ferroviaria e un lugar de descanso. É coñecida polas súas praias, sanatorios, spas de auga mineral e clima semitropical. Posúe un importante aeroporto, o Aeroporto Sukhumi Dranda. Contén unha gran cantidade de hoteis. Posúe xardíns botánicos históricos, establecidos en 1840. Ata 1992 era unha cidade multicultural, onde se falaban nove linguas diferentes. Na actualidade, a cidade está composta por un 56 % de abkhazos, un 17 % de rusos e un 13 % de armenios, segundo o censo de 2003.
Mary Walker
miniatura|dereita|Mary Walker Mary Walker, nada en 1832 e finada en 1919, foi unha personalidade estadounidense da medicina.
Traxectoria
Nada no estado de Nova York, graduouse no Colexio Médico de Siracusa no 1855. Estableceuse e casou con Albert Miller, non adoptando a apelido do seu marido en contra do costume. Déronlle unha medalla ó honor do Congreso en 1866 pola súa actividade prestando servizos de cirurxía durante a guerra civil estadounidense, sendo a única muller e único civil en recoñecérselle e debido ó seu arriscado comportamento, atendendo a feridos de ambos bandos. Con posterioridade, en 1917, fóille retirada ó converterse en sufraxista e defender os dereitos das mulleres. Nun xesto en liña coas súas ideas, negouse a devolvela, levándoa consigo ata a súa morte e séndolle con posterioridade devolto o honor polo Presidente Jimmy Carter. Durante a súa vida loitou contra as malas influencias do tabaco e o alcohol. Foi autora de diversos escritos, incluído un traballo semi-autobiográfico. A súa efixie aparece en diversos sellos do US postal Service.
Non fixo descubrimentos nin investigación recoñecida, pero a súa actuación como médico marcou un fito dentro dos servizos prestados polas mulleres nesta ciencia.
Sabuxo español
miniatura|Este [[sabuxo típico do extremo norte da Península Ibérica é de mediano tamaño e ten gran predisposición ó traballo, aínda que necesita un manexo firme.]] O sabuxo español é unha raza de can de rastro orixinaria do extremo norte da Península Ibérica, incluída no Grupo VI da clasificación da Federación Cinolóxica Internacional. Vén sendo utilizada nesas rexións dende hai séculos para a caza de toda clase de animais de pelo: xabaril, lebre, oso, lobo, cervo, raposo, corzo e rebezo. Trátase dunha raza exclusivamente de traballo, dedicada á caza con armas de fogo.
Historia
A primeira descrición de sabuxos peninsulares aparece no Libro de la Montería de Alfonso XI, rei de Castela, escrito durante a segunda metade do século XIV, que no seu capítulo 39 fala de "cuales hechuras deben ser los sabuesos y las sabuesas".
Hoxe en día a recuperación das poboacións de caza maior no norte de España fixo que de novo se volvera a utilizar de xeito masivo o sabuxo español, xa estandarizado e uniformado como raza dende 1982, preferentemente para a caza do xabaril, sobre todo no que na tradición monteira norteña se denomina a caza do xabaril a corda.
Características
É un can de talle media, eumétrico e lonxilíneo. De fermosa cabeza e longas orellas acampanadas. Destaca o elevado perímetro torácico da raza e o diámetro lonxitudinal que supera amplamente a alzada á cruz, con costelas redondeadas. De esqueleto compacto e fortes membros; de pelo fino, liso e pegado. De mirada doce, triste e nobre. É agarimoso e manso, non obstante os bos exemplares mostran gran valor na caza do xabaril. miniatura|Exemplar de Sabuxa española de antigo tipo Lebreiro. A aparencia xeral é a dun can forte e resistente, non moi alto pero moi rústico. As dúas cores que presenta son rubio e branco, sós ou combinados. Admítense narices e unllas tanto negras coma cor carne. O rubio pode oscilar dende un ton moi claro (limón) ata un ton rubio amarroado. A raza presenta un elevado dimorfismo sexual, a altura dos machos oscila entre os 52 e os 57 centímetros e a das femias entre os 48 e os 53 centímetros.
Nun principio diferenciáronse dous subtipos dentro da raza: O sabuxo de monte e o sabuxo lebreiro, pero posteriormente unificáronse ambos.
Funcionalidade
O sabuxo español é un can de rastro cun gran olfacto, destacando pola súa capacidade de acometer rastros de moitas horas de antigüidade; a súa voz é golpeadora, potente e de groso torgo. Pola súa maneira de modular a voz podemos coñecer a fase na que se encontra a cacería: achegamento, levante, persecución, parado ou chamada a morto. No norte de España ó ladrido do sabuxo durante a caza denomínaselle "latido" ou "llatido", e ó acto de ladrar mentres avanza seguindo un rastro ou "demanda": "latir" ou "llatir". En Galicia dise tamén “cantar” (que un sabuxo canta o rastro) e cante (ó ladrido do sabuxo no rastro). miniatura|Exemplar de Sabuxo Español. É moi utilizado na caza da lebre, tradicionalmente unha vez levantada a lebre esperábase que o sabuxo a forza de tesón e pericia fora quen de facela volver ó lugar onde se producira o levante, onde era agardada polo cazador cun arma de fogo para abatela. É o que se denomina caza da lebre "á volta". Tamén é moi utilizado para a caza do xabaril nas monterías norteñas, sobre todo na modalidade denominada "a corda", a máis xenuína e tradicional, a orixe da cal se perde no tempo. Esta consiste na procura do encame do xabaril (ou outra caza) co auxilio dun sabuxo suxeito dunha corda. Cazador (chamado "monteiro") e sabuxo seguirán o rastro dos andares nocturnos do xabaril ata chegar ó lugar onde está a durmir durante o día, cuestión que se asegura procedendo a efectuar un rodeo da mancha de monte onde está encamado o xabaril. Unha vez asegurado o encame, o lugar é rodeado por varios cazadores e céibanse algúns cans no rastro da presa para facela saltar e conducila cara ós cazadores. O sabuxo español resulta un can excelente para este tipo de cacería.
Este can de caza posúe un carácter marcadamente independente por ter sido seleccionado para cazar só ou acompañado unicamente por un ou dous sabuxos máis, polo tanto non se trata estritamente dun can de manda. Asemade necesita dun manexo firme na súa educación para que unicamente traballe os rastros da especie cinexética que desexa cazar o seu dono.
Trátase dun can de rastro xeneroso á hora de dar a voz, moi resistente e traballador e que tende a perseguir a súa presa durante moita distancia, non sendo raras as persecucións efectuadas por un só can que duran máis de 4-5 horas. Non é un can apto para a vida de mascota. Require moito espazo e moito exercicio, á parte de ser inxusto privalo da súa maior paixón: a caza.
Mary Walton
Mary Walton, nada en Nova York en 1827, foi unha enxeñeira e inventora estadounidense, que desenvolveu o seu traballo a finais do século XIX. Foi unha pioneira na loita contra a contaminación atmosférica e acústica provocada pola revolución industrial.
Traxectoria
En 1879 desenvolveu un método para deflectar as emisións de fume a través de tanques de auga, adaptándoo despois ás locomotoras. Esta inventora neoiorquina patentou asemade un aparello para atallar o intolerable ruído do traqueteo producido polos novos trens elevados que estaban a ser instalados nas grandes cidades estadounidenses, vendendo despois os dereitos ao metro de Nova York. Consistía nun sistema de rebaixe sonoro que apoiaba os raís nunha caixa de madeira con algodón e rechea despois de area.
Rosalyn Sussman Yalow
Rosalyn Sussman Yalow, nada o 19 de xullo de 1921 e finada o 30 de maio de 2011, foi unha investigadora en física médica norteamericana gañadora do Premio Nobel de Medicina.
Traxectoria
Nada en Nova York o 19 de xullo de 1921, graduouse no 1941 no Hunter College, onde desenvolveu o seu interese na física. Á vista das dificultades de ser muller (e xudía), colleu un traballo como secretaria dun bioquímico, pero pronto recibiu unha oferta como profesor asistente de física na Universidade de Illinois, pasando a ser a única muller entre 400 membros. Casou no 1943 con Aaron Yalow e acadou o doutoramento en 1945.
Con posterioridade, o seu marido traballou no Hospital de Veteranos da Administración do Bronx, poñendo a punto o servizo de radioisótopos, pasando Rosalyn a desenvolver xunto con Solomon Berson o RIA, unha técnica de trazado de radioisótopos que permite a medida de cantidades moi pequenas de varias substancias biolóxicas no sangue. De xeito orixinal foi usada para estudar os niveis de insulina na diabete, pero logo foi usada en centenas doutras substancias, incluídas hormonas, vitaminas e enzimas, todas elas demasiado pequenas para ser detectadas. A pesar do seu alto potencial comercial, ambos refusaron patentar o método. No 1976, converteuse na primeira muller que recibiu o Albert Lasker Award for Basic Medical Research. O ano seguinte foi o Premio Nobel de Medicina, xunto con Roger Guillemin e Andrew V. Schally. Berson morrera con anterioridade, polo que non foi considerado para recibilo.
Señor dos Pasos
220px|miniatura|right|Imaxe do Señor Xesús dos Pasos da [[Real e Venerable Irmandade do Santísimo Sacramento de Mafra.]]
O Señor dos Pasos (Senhor Jesus dos Passos, Nosso Senhor dos Passos, ou Senhor Bom Jesus dos Passos en portugués), é unha advocación de Xesucristo e unha devoción especial na Igrexa Católica dirixida a El, que recorda o camiño emprendido por Xesucristo desde a súa sentenza de morte no Pretorio ata o seu funeral despois de ser crucificado no Calvario.
A historia desta devoción remóntase á Idade Media, cando os cruzados visitaron os lugares sagrados de Xerusalén, onde Xesús camiñou no camiño do martirio, e logo quixeron reproducir este camiño espiritualmente cando regresaron a Europa en forma de dramas e procesións sagradas, ciclos de meditación, ou establecer capelas especiais nos templos.
No século XVI establecéronse 14 momentos principais desta ruta, aínda que o número variou na historia do catolicismo de sete a 39. Estes puntos principais chámanse estacións de Via Crucis.
É o patrón de Olivenza e moi venerado en Portugal e o Brasil.
Emmy Noether
Amalie Noether, coñecida como Emmy Noether, nada en Erlangen (Baviera) o 23 de marzo de 1882 e finada en Bryn Mawr (EUA) o 14 de abril de 1935, foi unha matemática alemá, unha das de máis talento de finais do século XIX, que fixo contribucións fundamentais no eido da álxebra abstracta.
Traxectoria
Naceu no seo dunha familia de orixe xudía-asquenací. O seu pai, Max Noether, foi tamén un distinguido matemático e profesor na Universidade de Erlangen. Non amosou precocidade en matemáticas; de nova estaba máis interesada na música e na danza. Orixinalmente planeara ensinar francés e inglés despois de aprobar os exames oficiais, pero acabou estudiando matemáticas na Universidade de Erlangen, onde o seu pai ensinaba. Despois de rematar o seu doutoramento en 1907 baixo a supervisión de Paul Gordan e tendo acadada reputación a escala mundial, traballou no Instituto Matemático de Erlangen sen remuneración durante sete anos. En 1915, foi convidada por David Hilbert e Felix Klein a unirse ao departamento de matemáticas na Universidade de Gotinga, un centro de renome mundial na investigación en matemáticas.
Noether continuou sendo un membro principal do departamento de matemáticas de Göttingen até 1933. En 1924, o matemático holandés B. L. van der Waerden uniuse ao círculo de Noether e axiña se converteu no principal expoñente das súas ideas, sentando o traballo de Noether as bases para o segundo volume do seu influente libro de texto Moderne Algebra publicado en 1931. Chegado o tempo do seu discurso na sesión plenaria no Congreso Internacional de Matemáticos en Zürich no 1932, a súa perspicacia alxebraica era recoñecida a nivel mundial. No ano seguinte, o goberno nazii de Alemaña destituiu xudeus de postos universitarios, e Noether mudouse aos EUA para asumir unha posición en Bryn Mawr College en Pensilvania onde ensinou, entre outros, a doutorandas e mulleres realizando estudos de posgrao incluíndo Marie Johanna Weiss, Ruth Stauffer, Graza Shover Quinn e Olga Taussky-Todd. Ao mesmo tempo, ela impartiu clases e investigou no Instituto para Estudo Avanzado en Princeton, Nova Jersey.
O traballo matemático de Noether pode ser dividido en tres "épocas". Na primeira (1908–1919), fixo contribucións ás teorías de invariantes alxebraicas e corpos numéricos. O seu traballo en invariantes diferenciais no cálculo de variacións, o Teorema de Noether, foi chamado "un dos teoremas matemáticos máis importantes que teñen probado en guiar o desenvolvemento de física moderna". Na segunda época (1920–1926), empezou traballo que "mudou a cara da álxebra [abstracta]". No seu clásico 1921 artigo Idealtheorie en Ringbereichen (Teoría de Ideais en Dominios de Anel), Noether desenvolveu a teoría de ideais en aneis commutativos nunha ferramenta cun amplo espectro de aplicacións. Fixo un uso elegante da condición de cadea ascendente, e obxectos que satisfacen esta condición son nomeados Noetherian na súa honra. Na terceira época (1927–1935), publicou traballos en álxebras non commutativas e números hipercomplexos e uniu a teoría de representación de grupos coa teoría de módulos e ideais. Alén das súas publicacións propias, Noether foi prolífica coas súas ideas e varias liñas de investigador publicadas por outros matemáticos lle son atribuídas, mesmo nos campos afastados desde o seu traballo principal, como topoloxía alxebraica.
Vida persoal
Tivo tres irmáns máis novos: o maior, Alfred, nado 1883, obtivo o doutoramento en química en Erlangen en 1909, pero morreu nove anos máis tarde. Fritz Noether, nado en 1884, é lembrado polos seus resultados académicos. Despois de estudar en Múnic acadou unha respectada reputación en matemáticas aplicadas. Foi executado na Unión Soviética en 1941. O máis novo, Gustav Robert, naceu en 1889. Moi pouco é sabido sobre a súa vida; padeceu unha enfermidade crónica e morreu en 1928.[12][13]
En 1935, Noether foi operada por un quiste ovárico e, a pesar de sinais de recuperación, morreu catro días máis tarde na idade de 53.
Mary Wortley Montagu
miniatura|dereita|Mary Wortley Montagu Lady Mary Mortley Montagu, nada en Thoresby, Nottingham, en 1689, foi bautizada o 26 de maio en St. Paul, Covent Garden, Londres, e finou o 21 de agosto de 1762. Foi unha aristócrata inglesa escritora (de cartas e poeta). Sendo embaixadora de Inglaterra en Constantinopla, tivo noticia da vacinación contra a varíola, un método preventivo que era empregado en Turquía dun xeito rudimentario, introducíndoo en 1718 no Reino Unido.
Orixe
Nada como Mary Pierrepont, foi a filla máis vella de Evelyn Pierrepont, 1º Duque de Kingston-upon-Hull (c.1655–1726), coa súa primeira muller Mary Fielding (morta en 1692). Tivo tres irmáns máis novos, dúas nenas e un neno.
Primeiros anos
Ós sete anos, foi elixida polo Kit-Cat Club par honrar a beleza da estación, gravando o seu nome en vidro para conmemoralo. Estivo ó coidado d súa avoa paterna ata que morreu, tendo Mary nove anos, pasando entón ó coidado do seu pai. As posesións familiares eran extensas, incluíndo Thoresby Hall e Holme Pierrepont Hall en Nottinghamshire e unha casa en West Dean en Wiltshire. Lady Mary usou a biblioteca de Thoresby Hall para autoimpulsar a súa educación, aprendendo por si mesma o Latín, que na época estaba reservado á aprendizaxe dos homes. Cara a 1705, tiña escrito dous álbums con poesía, unha novela epistolar breve e un romance en prosa e verso ó modo de Voyage to the Isle of Love (1684), de Aphra Behn. Asemade, carteábase con dous bispos, Thomas Tenison e Gilbert Burnet.
Mantivo unha estreita amizade con Mary Astell, loitadora polos dereitos da muller, e con Anne Wortley Montagu, neta de Edward Montagu, I conde de Sandwich. Con Anne mantivo unha animada correspondencia, mais as cartas de Anne adoitaban ser copias de escritos do seu irmán, Edward Wortley Montagu.
Matrimonio
Trala morte de Anne en 1709 a correspondencia entre Edward e Lady Mary continuou sen intermediarios. O pai, agora Marqués de Dorchester, rexeitou a Wortley Montagu como xenro, ao negarse a vincular os seus bens a un posible herdeiro. Rompéronse as negociacións e cando Lord Dorchester insistiu noutro matrimonio para a súa filla, Edward e Mary fuxiron (1712). Os primeiros anos de matrimonio tivo unha vida retirada no campo. O seu marido era membro do Parlamento inglés por Westminster dende 1715, e pouco despois foi nomeado Lord Commissioner do Tesouro. Cando Lady Mary se reuniu con el en Londres, pronto o seu enxeño e beleza convertérona nunha destacada figura da corte.
En Constantinopla
Pronto (1716) Wortley Montagu foi nomeado embaixador ante a Sublime Porta (Imperio Otomán). Lady Mary acompañouno na súa viaxe, no que tiveron oportunidade de pasar por Viena e Adrianópolis antes de chegar a Constantinopla. A embaixada foi breve, foi chamado de volta en 1717, pero o matrimonio permaneceu naquela cidade ata 1718. A historia desta viaxe e as súas observacións da vida en Oriente cóntanse nas Cartas da Embaixada Turca (Turkish Embassy Letters), unha serie de cartas vivaces e cheas de descricións gráficas; adóitanse considerar como inspiración das seguintes viaxeiras/escritoras e tamén de boa parte da produción artística que se engloba no concepto de orientalismo.
Polémica con A. Pope
Antes de saír cara oriente coñecera a Alexander Pope, e durante a súa ausencia, el escribiulle unha serie de cartas extravagantes, que foron esencialmente exercicios de erótica epistolar sen contido real. Intercambiáronse moi poucas cartas entre eles trala volta a Inglaterra, téndose suxerido varias razóns para o subseguinte extrañamento e violenta discusión. A última das cartas durante a embaixada en Constantinopla diríxese a Pope cun contido que parece terse escrito en Dover o 1 de novembro de 1718. Contén unha parodia do Epitaph on the Lovers struck by Lightning de Pope (Epitafio sobre os amantes golpeados polo lóstrego).
A colección manuscrita destas cartas foi divulgada entre un círculo considerable de lectores, e Pope puido terse sentido ofendido por tal circulación coa sátira da que era obxecto. Tamén se atribuíu o feito a celos da súa amizade con Lord John Hervey, pero Lady Louisa Stuart indicou que Pope fixera a Lady Mary unha declaración de amor, que esta recibira cun estalido de risa. Mary sempre reclamou a súa inocencia en relación a calquera clase de ofensa pública. É aludida en Dunciad («Duncíada» ou «Tonteríada») nun pasaxe no que Pope se esmera nunha das súas notas insultantes. Pénsase que A Pop upon Pope é obra de Mary Montagu, e Pope pensou que tamén ela fora un dos autores de One Epistle to Mr A. Pope («Unha epístola ao Sr. A. Pope», 1730). alt=A páxina de título de "The Letters and Works of Lady Mary Wortley Montagu", (1837)|miniatura|A páxina de título de "The Letters and Works of Lady Mary Wortley Montagu", (1837) Pope atacouna unha e outra vez, pero con especial violencia nun pareado de grosa linguaxe na súa imitación da Primeira Sátira do Segundo Libro de Horacio, na que aparece Lady Mary na figura de Safo. Esta solicitou a unha terceira persoa que se queixase ante el, e recibiu a obvia resposta de que Pope non podía prever que ela ou calquera outra persoa se consideraran aludidas con semellante insulto aplicado a si mesma. Verses addressed to an Imitator of Horace by a Lady («Versos dirixidos a un imitador de Horacio», por unha dama, 1733), unha réplica difamatoria a estes ataques, atribúese generalmente ao traballo conxunto de Lady Mary e o seu aliado Lord Hervey. Mary mantivo unha correspondencia romántica cun francés chamado Rémond, quen lle dirixiu unha serie de cartas excesivamente galantes antes de tela visto. Ela investiu unha suma de diñeiro para el, seguindo o seu consello e a risco deste, segundo quedou expresamente disposto, na South Sexa Bubble, unha «burbulla» financeira que fixo caer o investimento á metade do seu valor. O francés intentou recuperar a suma orixinal como débeda, baixo ameaza de mostrar a correspondencia ao seu marido. Lady Mary pareceu alarmarse realmente, non tanto pola imputación de galantería, senón pola posibilidade de que o seu marido descubrise o alcance das súas propias especulacións monetarias. A isto parece referirse a segunda metade da frase de Pope «Who starves a sister, or forswears a debt» (Epilogue to the Satires, 113; «Quen se priva dunha irmá, ou renuncia a unha débeda», Epílogo ás Sátiras), mentres que a primeira acusación está desprovista de fundamento. De feito, ela intentou rescatar á súa irmá favorita, a condesas de Mar, que estaba mentalmente exasperada, da custodia do seu cuñado, Lord Grange, quen trataba á súa propia muller con notoria crueldade e a calumniaba.
Separación
En 1739 deixou ao seu marido e continuou coa súa propia vida, e aínda que seguiron escribíndose afectuosamente, nunca máis se atoparon. En 1740 visitou a Horace Walpole en Florencia, quen abrigaba cara a ela un gran rancor, e esaxeraba as súas excentricidades nunha confusa mestura (véxanse as súas «Cartas», Letters, ed. Cunningham, i. 59). Mary foi cambiando de lugar de residencia: Aviñón, Brescia, Lovere (Lago Iseo). Estaba desfigurada por unha dolorosa enfermidade da pel, e os seus sufrimentos eran tan agudos que temía a posibilidade de caer na tolemia. Sufriu unha aguda crise mentres visitaba á condesa Palazzo e aos seus fillos, e quizais a súa condición mental fixo necesaria a diminución do ritmo da súa vida social. Cunha idade de sesenta e tres anos, a escandalosa interpretación que deste feito fai Horace Walpole pode descartarse con seguridade.
O seu marido acumulou diñeiro durante os seus últimos anos, e dicíase que á súa morte (1761) reunira unha suma millonaria. A súa extrema tacañería é satirizada nas antes citadas Imitations of Horace de Pope (segunda sátira do segundo libro), no retrato de Avidieu e a súa muller. A súa filla Mary, Condesas de Bute, cuxo marido era por entón Primeiro Ministro, rogoulle que volvese a Inglaterra. Lady Mary chegou a Londres para morrer o mesmo ano do seu regreso, o 21 de agosto de 1762. O seu fillo Edward Wortley Montagu, foi tamén un escritor e viaxeiro.
Obras
En España téñense publicado as Cartas desde Estambul, La Línea del Horizonte Ediciones. Madrid, 2017. ISBN 84-15958-59-8
Debuxos de negros
Debuxos de negros é o título dunha serie de doce láminas que Castelao debuxara durante a súa estancia en Cuba a finais de 1938 e primeiros de 1939, cando residía en Nova York. Están asinados en 1939.
Nove das láminas da serie recollen figuras de músicos, individuais ou en grupo, bailarinas e comparsas dos caravais de Cuba. Outra representa un vendedor de lotería, outra un negro no inverno neoiorquino (Negriño en Nueva York), debuxada -ou esbozada- nesta cidade, e outra unha muller e un meniño de claros riscos orientais, probablemente tamén creada en Nova York
Todos eles están realizados a augadas de tinta chinesa sobre papel, con medidas que oscilan entre os 30x22 e os 35x43 cm, e consérvanse no Museo de Pontevedra. Domingo García-Sabell, en 1970, describíaos así:
Jeanne Villepreux-Power
Marina Jeanne Villepreux-Power, nada en Juillac en 1794 e finada en 1871, foi unha bióloga francesa.
Traxectoria
Converteuse en naturalista, a primeira (1832) que creou e usou acuarios para experimentacións no medio acuático, polo que é recoñecida como a nai da acuariofilia. De 1832 a 1842 foi a única muller na Academia Catania e membro correspondente da Sociedade Zoolóxica de Londres (máis outras 16 academias). Escribiu varios libros, publicando a Sociedade Histórica de Mesina Guida per la Sicilia, un brillante e erudito inventario da contorna da illa. Foi famosa en toda Europa polo seu traballo sobre a cuncha do argonauta. É mencionada nun libro francés de 1899, Les femmes dans la science, de Alphonse Rebiere.
O seu apelido, “Villepreux-Power”, lévao tamén un importante cráter de Venus.
Cronista Xeral de Galicia
Cronista Xeral de Galicia ou Cronista Oficial do Reino de Galicia é un posto oficial vitalicio, sen remuneración económica, designado por Decreto da Xunta de Galicia que se lle asigna a historiadores para definir a versión oficial da historia contemporánea de Galicia. O último persoeiro que o ocupou foi Antonio Eiras Roel e desde o seu pasamento en 2017 o cargo está vacante.
O título remóntase ó Antigo Réxime, cando se nomearon varias personalidades coa intención de elaborar unha historia xeral de Galicia, mais con pouco éxito. O primeiro cronista foi Felipe da Gándara, designado en 1654 pola Xunta do Reino. No século XIX tamén ostentou o título Manuel Murguía. Seguindo a tradición antiga e dentro da política de autoidentificación de Manuel Fraga, restabeleceuse en 1991 e co paso dos anos e a morte de cada persoa fóronse producindo novos nomeamentos.
Historia
miniatura|esquerda|Armas i triunfos, publicado por [[Felipe da Gándara como Cronista Xeral do Reino, 1662.]] O primeiro cronista oficial do reino de Galicia foi Felipe da Gándara. A Xunta do Reino nomeouno no ano 1654, aínda que o título non se fixo efectivo até 1656. Anteriormente, no século precedente, Álvaro de Cadaval (1505-1575) tivera a pretensión de ocupar o posto en cuestión, mais esta non chegara a se materializar. A creación da figura do cronista oficial, con remuneración económica, insírese en pleno auxe apoloxético de Galicia por parte da historiografía galega, encadrado á súa vez nunha época de gran galegofobia nos reinos da Monarquía Católica. Deste xeito, a Xunta tiña como obxectivo, tal como consta nas súas Actas, compilar os feitos memorábeis da historia de Galicia e contribuír así ó «maior lustre e grandeza deste Reino». Porén, a realidade é que desde 1644 Pedro Fernández de Boán levaba tentando insistentemente e sen éxito, inclusive coa intercesión da cidade de Ourense, que a Historia y general descripción del Reyno de Galizia del e do seu difunto irmán Juan fose impresa á conta da Xunta. E a pesar de en 1649 se lle aprobar a concesión de 1500 ducados procedentes de condenacións, a cantidade, alén de estar lonxe dos 9000 ducados necesarios, era moi difícil de tornar real, polo que nin sequera a debeu recibir, ficando o traballo inédito. No caso de Gándara, malia a intención existente de publicar a Historia Xeral e Eclesiástica de Galicia que o autor tiña tamén ―segundo el mesmo sinala― xa practicamente concluída, en 1658 aínda se estaba a executar o repartimento do diñeiro para tal fin. A resistencia ó pagamento dos subsidios e axudas de custa por parte das cidades que compuñan a Xunta provocou que o cronista, nunha carta datada cara a 1662 e dirixida a un capitular compostelán, se queixase da actitude ruín que recibía e mesmo rematase acendidamente dicindo que «quen quixer historia que a merque». Finalmente, a obra non chegou a saír á luz, presumibelmente pola falta de financiamento, e tampouco se conserva o manuscrito. Malia todo, mesmo sen esta axuda, o erudito deu publicado nese 1662 ''Armas i triunfos. Hechos heroicos de los hijos de Galicia'', para o cal tivo que recorrer a custeadores, de xeito que se imprimiu en Madrid á custa do comerciante de libros Antonio de Riero Tejada. Obra de carácter apoloxético en relación á nobreza galega e á súa orixe, tivo unha nova edición publicada postumamente en 1677 so o título Nobiliario, armas y triunfos de Galicia. Nas dúas edicións o autor aparece como cronista xeral do reino.
miniatura|O tomo II dos Anales foi publicado por Huerta en 1736 como «Cronista Xeral do Reino de Galicia». Foi preciso agardar até o século seguinte para ver un novo cronista. Antes del, xa en 1715, o presbítero Antonio Paredes Ponte e Andrade solicitara á Coruña o nomeamento coa fin de poder desenvolver exaltadamente a historia galega e contrarrestar a galegofobia; no entanto, o apoio da propia cidade non fora dabondo para obter o cargo. O sucesor foi Juan Pacheco Troncoso en 1718: apoiado tamén pola cidade herculina, a cidade de Tui ―non a Xunta― outorgoulle o título en 23 de novembro. Tiña o encargo de elaborar unha historia de Galicia, tarefa que viña realizando desde polo menos 1716, cando pedira ó concello coruñés que lle permitisen acceder á documentación dos seus arquivos e que o dotasen dun experto en paleografía para as transcricións. Dos tres volumes que proxectaba, só se coñece a existencia dun primeiro manuscrito que, igual có texto de Gándara, tampouco se conserva.
O seguinte persoeiro que desempeñou o cargo foi Francisco Xavier Manuel de la Huerta y Vega, a quen o deputado do Reino designou cronista en Madrid no ano 1737 á instancia das sete cidades. Huerta, que primeiramente fora nomeado cronista da cidade de Santiago de Compostela, xa publicara dous volumes dos seus Anales de el Reyno de Galicia en 1733 e 1736. Non obstante, malia a datación do seu nomeamento nese ano, concretamente en 31 de agosto, dada habitualmente pola historiografía, o autor no segundo tomo xa figura como «Cronista Xeral do Reino de Galicia», o cal permite atrasar a data do devandito nomeamento até arredor de 1735. Sexa como for, o propósito da designación é posíbel que fose incitar o eclesiástico a finalizar os Anales, pois o segundo volume só atinxe até o século IX. Coa publicación destes dous volumes, a súa condición foránea, de orixe ourensá mais nado na toledana Alcalá de Henares, implicoulle o recibimento de importantes críticas, relacionadas tamén coa obtención do posto de cronista, que puido impedir algún proxecto destinado xustamente a acadar tal ocupación. Aínda en 1736, Huerta, que levaba vivindo en Galicia desde 1723, trasladouse a Madrid, onde precisamente o título lle serviu de axuda para entrar nos círculos cortesáns. En 1742 a Xunta, nunha acción promovida pola cidade de Betanzos, solicitou ó rei o cesamento do cronista por o considerar pouco útil e gravoso para o reino, mesmo aducindo que a titulación se lle outorgara por honra e non por salario, unha petición que lle foi concedida. Deste xeito, tanto pola ida a Madrid como pola propia destitución do cargo, a obra de Huerta ficou sen rematar. Así e todo, mesmo sen concluír, ten o mérito de ser a única historia de Galicia de índole xeral que deu saído do prelo en todo o Antigo Réxime, feito que a converteu nunha obra de referencia dentro e fóra de Galicia.
Posteriormente exerceu o posto Ignacio Benito Avalle, pois solicitou o título en 1760 comprometéndose a non recibir salario ou lucro ningún. Comezou en 29 de maio e sábese que tiña desde 1746 o proxecto de desenvolver unhas Memorias Historicas del Reyno de Galicia, mais todo apunta a que non superou ese estadio inicial.
Tivo que pasar máis dun século para que houbese continuación na institución de cronista. Manuel Murguía editara en 1865 e 1866 os dous primeiros volumes da súa Historia de Galicia; porén, esta ficara interrompida por diversos motivos. Isto motivou que en 1884 a Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago, por iniciativa de José Antonio Parga Sanjurjo, comezase as xestións para nomear a Murguía cronista de Galicia, de xeito que recibise un salario que lle permitise proseguir coa obra. Con este obxectivo procurouse a contribución económica das deputacións provinciais, as cales, agás a de Lugo, se acabaron comprometendo co emprendemento antes de finalizar 1885. Meses antes, en abril do mesmo ano, xa se anunciara na prensa o seu nomeamento por parte da Económica, aínda cando non había acordo ningún para o fornecemento dos fondos necesarios. De feito, o aparente apoio das deputacións resultou moi insuficiente; así pois, os novos tomos tiveron que ser impresos á custa do Centro Galego da Habana. Efectivamente, Murguía publicou por fin en 1888 e 1891 os volumes III e IV da súa Historia, nos cales se intitulaba como «cronista xeral do Reino». En 1889 tamén publicou El regionalismo gallego, aparecendo neste caso co título de «cronista do reino de Galicia».
Outra centuria sen cronistas decorreu. Dentro da política de autoidentificación de Manuel Fraga, creouse en 1991 mediante decreto de 4 de outubro a figura de cronista xeral de Galicia, unha distinción de carácter honorífico sen remuneración económica ningunha para ser entregada pola Xunta de Galicia como recompensa polos méritos singulares debidos a unha salientábel actividade e servizo en prol dos intereses da investigación histórica de Galicia. O primeiro persoeiro desta nova etapa en ostentar o título foi Emilio González López. Co seu pasamento xa en decembro, designouse a Antón Fraguas antes de finalizar o primeiro mes do novo ano. A este último, finado en 1999, sudeceuno Antonio Eiras Roel.
Seno
dereita|260px miniatura|Variación do valor do seno e o [[coseno en función do ángulo para un radio de valor igual a 1.]] En trigonometría o seno dun ángulo (abreviado sen ou sin do latín ) é a función dun ángulo que relaciona o valor do cateto oposto ó ángulo co da hipotenusa. Expresado a través dun triángulo rectángulo, o seno é a razón entre o cateto oposto e a hipotenusa dese triángulo:
Ou tamén como a ordenada correspondente a un punto que pertence a unha circunferencia unitaria centrada na orixe (c = 1):
Para entender o concepto visualmente: O seno é a proxección do cateto oposto sobre a hipotenusa. O número de catetos opostos que caben na hipotenusa do triángulo. Por iso, o seno do ángulo de 0 grados é 0: Hai 0 catetos opostos sobre a hipotenusa. O seno de 30 é 0.5: Na hipotenusa caben 2 catetos opostos. O seno de 90 é 1: A hipotenusa e o cateto oposto ó ángulo son iguais. Comprobándoo con lapis e papel, ou con algún programa de deseño asistido por computadora, é fácil de ver e de comprender.
Así, cando se representan os valores do seno nunha gráfica, hai unha función en forma de onda, que pasa de 0 a 1 e de 1 a 0 e de 0 a -1 e de -1 a 0 outra vez, segundo os valores que toma neses catro ángulos rectángulos, de vértice común, que forman a circunferencia.
Representación gráfica
centro|700px|miniatura|Representación das funcións trigonométricas no plano xy, os valores no eixo x multiplicados por \pi [[radián. A función seno, denominada senoide]]
centro|700px|miniatura|Representación das funcións trigonométricas no plano xy, os valores no eixo x en [[Grao sexaseximal|graos sesaxesimais.]]
centro|miniatura|700px|Representación gráfica animada do seno, y = sen x (onde x é o ángulo medido en radiáns)
Aeroporto de Cayo Coco
A pista do aeroporto foi incorporada á nova estrada que conecta Cayo Coco con Cayo Guillermo, aínda que algunhas marcas de pista permanecen visibles. Os edificios das terminais do aeroporto e as súas proximidades foron recuperados como parque natural, chamado Parque Natural El Baga.
Teoría da autodeterminación
A teoría da autodeterminación (Self-Determination Theory, SDT) é unha teoría psicolóxica desenvolvida por Edward L. Deci e Richard M. Ryan, psicólogos e profesores da Universidade de Rochester. En particular, a SDT pretende dilucidar as orixes da motivación nos individuos. Por tanto, a teoría ten interesantes aplicacións en eidos como a educación, a psicoterapia, ou o mundo laboral e empresarial. As investigacións que conduciron á elaboración da SDT comezaron nos anos setenta. Con todo non foi até os anos noventa que a teoría se popularizou e adquiriu o consenso da comunidade científica.
A teoría aséntase baixo a idea de que todas as persoas deben satisfacer tres necesidades básicas: o apego, a percepción da propia destreza e a experiencia de autonomía. Estas tres necesidades persisten durante toda a vida e son universais, se ben o modo en que se expresan e vivencian pode variar dunha a outra cultura, dun momento da vida a outro.
Teoría básica
A SDT entende que motivación intrínseca está presente de maneira innata nos bebés. Emporiso depende sobre todo do contexto social que se manteña no tempo. Así, considera que as persoas “poden ser proactivas e comprometidas ou, alternativamente, pasivas e alienadas, en boa medida como resultado das condicións en que se desenvolven ”.
A motivación pode ser extrínseca ou intrínseca. No primeiro caso, as persoas actúan movidas pola coerción externa. No segundo actúan por compromiso persoal. Segundo a SDT, os individuos que actúan por motivación intrínseca mostran máis “interese, entusiasmo e confianza en si mesmos”, que aqueles que actúan por motivación extrínseca.