cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jokerit
Nova etapa na KHL
Deste xeito, o Jokerit convertíase no 29º equipo da KHL, e deixaba a máxima competición finlandesa no medio das protestas da liga e mesmo de sectores dos seus propios seareiros. A nova da marcha do club á KHL provocou tamén o descontento nos demais clubs da SM-liiga, e mesmo algúns ameazaron ao Jokerit con impedirlle participar na tempada 2013-14 se se unía á KHL, xa que a marcha do equipo de Helsinqui comportaría para os demais clubs numerosas perdas de ingresos por entradas e dereitos de televisión. Finalmente especulouse con que o Jokerit debería pagar aos outros clubs da SM-liiga 5 millóns de Euros como compensación, se ben os termos finais do acordo non foron revelados.
Saída da KHL (2022)
En febreiro de 2022, ante a escalada de violencia no leste de Ucraína, xurdiron presións para que Jokerit abandonara a KHL. O martes 22 de febreiro o grupo de seareiros Eteläpääty esixiu que o equipo deixara a competición de xeito inmediato. O director executivo da entidade, Sami Kauhanen, sinalaba entón que Jokerit tiña acordos e obrigas coa liga que debían cumprir. Segundo o comentarista deportivo ruso Lev Lukin, entre os motivos de Jokerit para non abandonar a KHL estarían o feito de competir na mellor liga de Europa e que o seu estadio, Hartwall Arena, pertence a Gennady Timchenko e á familia Rotenberg dende 2013, polo que o equipo non podería seguir xogando no estadio. Coincidindo co inicio da guerra en Ucraína o 24 de febreiro, varias empresas colaboradoras de Jokerit anunciaron o fin da súa cooperación co equipo a causa da situación en Ucraína, e a empresa Hartwall, principal patrocinador do estadio, anunciou que estaba a valorar se retiraba o seu apoio. Na mañá do 25 de febreiro o equipo emitiu un comunicado no seu sitio web no que anunciaba que suspendía a tempada 2021-22, afirmando que "na situación mundial actual, continuar coa tempada tería sido imposble". O anuncio produciuse despois de que Jari Kurri, director xeral de Jokerit, mantivera conversas coa KHL. Deste xeito o equipo de Helsinqui puña punto e final á tempada antes de comezar os play-offs, nos que debía enfrontarse ao Spartak de Moscova a partir do 1 de marzo.
A situación do equipo é confusa e a afección pregúntase sobre o futuro do equipo. Un grupo de afeccionadas e afeccionados no equipo crearon na rede social Facebook un grupo privado baixo o nome Jokerit takaisin liigaan! (en galego "Jokerit de volta á liga!"), en alusión ao campionato finlandés, integrada por unhas 6 800 persoas. Nunha enquisa realizada no grupo, o regreso do equipo á Liiga recibiu a maior parte dos apoios (490 votos), seguida do ingreso do equipo na Mestis, mentres que a opción de continuar na KHL tan só recibiu 16 votos. Do mesmo xeito sinalábase que o equipo mantén contratos coa KHL.
A principios de abril Jokerit anunciaba na súa conta de Twitter que abandonaba a KHL. Con todo, no momento do anuncio o futuro deportivo do equipo era aínda unha incógnita, se ben especulouse co seu regreso á Liiga, o presidente de SM-liiga Oy sinalaba nesas datas que non houbera negociacións e que a Liiga tería antes que saber cal sería a organización e a propiedade do club, así como o estadio no que podería xogar, aínda que tamén indicou que "non hai oposición en principio".
Pavillóns
miniatura|400px|O Hartwall Arena durante un partido entre Jokerit e [[Dinamo Riga en 2018.]] Jokerit xogou os seus partidos como local no Helsingin jäähalli entre 1967 e 1997, este pavillón encóntrase en Nordenskiöldinkatu, no barrio de Taka-Töölö.
Dende 1997 o pavillón do Jokerit e Hartwall Arena, localizado no distrito de Keski-Pasila. O pavillón foi remodelado en 2006 e ten unha capacidade para 13 349 espectadores.
Datos de asistencia
Dende que se trasladou ao Artwall Areena, o Jokerit conta coa asistencia media máis alta de toda a SM-liiga, chegando na mellor tempada a unha media de 12.232 espectadores por partido para un pavillón con capacidade para 13.665 espectadores na tempada 1997-98. Dende o último título ligueiro conseguido polo equipo en 2002, a media de asistencia ao pavillón foi diminuíndo (con lixeiros ascensos respecto á tempada precedente en 2005 e 2007) ata chegar á media máis baixa dende que o equipo abandonara o Helsingin jäähalli en 1997 con 8.295 espectadores por partido en 2010, dende aquela a asistencia non parou de medrar, situandose por riba dos 9.000 espectadores por partido nas dúas últimas tempadas.
Guillén, Becerreá
San Pedro de Guillén é unha parroquia que se localiza no concello de Becerreá. Segundo o IGE en 2014 tiña 33 habitantes (trece homes e vinte mulleres), nove menos ca en 2004 (23 mulleres e 19 homes) e doce menos ca en 1999. Ten dúas entidades de poboación,
Jokerit
Capitáns
miniatura|Ossi Väänänen, capitán do equipo entre 2010 e 2014. Os diferentes xogadores que teñen sido capitáns do equipo ao longo da súa historia son: {|
Adestradores
250px|miniatura|[[Jukka Jalonen, adestrador do equipo dende 2016.]] Dende 2016 o adestrador do equipo é Jukka Jalonen, que asinou un contrato que o vincula ao equipo de Helsinqui ata o ano 2018. O Jokerit tivo os seguintes adestradores ao longo da súa historia:
Salóns da fama
Un único xogador do Jokerit foi introducido no Hockey Hall of Fame ata 2016, trátase de Jari Pekka Kurri, que foi introducido en 2001 logo de xogar 17 tempadas na National Hockey League nas que se converteu no máximo anotador nado en Europa con 601 goles, 797 asistencias, e 1.398 puntos.
Dende que se creou o "Salón da Fama" do hóckey sobre xeo finlandés en 1985 (os denominados Suomen Jääkiekkoleijonista ou Leóns do Hóckey sobre Xeo Finlandés en galego), 31 xogadores que defenderon a camisola de Jokerit foron introducidos:
Palmarés
230px|miniatura|A [[Kanada-malja, trofeo entregado ao equipo campión dos play-offs e polo tanto campión de Finlandia.]]
Notas
<references group="lower-alpha"/>
Alfredo Deaño
Alfredo Deaño Gamallo, nado en Ribadeo o 6 de marzo de 1944 e finado en Madrid o 24 de xaneiro de 1978, foi un filósofo e lóxico galego que se dedicou maiormente ao estudo da lóxica, aínda que profesou interese por outras disciplinas. Foi tamén profesor de filosofía na Universidade Autónoma de Madrid, onde residiu máis da metade da súa vida, e onde redactou, editou e publicou a maior parte da súa produción escrita.
Familia
Era fillo de Marita Gamallo Fierros, irmá do literario, e tamén ribadense Dionisio Gamallo Fierros, quen lle dá nome ó instituto público de Ribadeo, o IES de Ribadeo Dionisio Gamallo; e de Alfredo Deaño Viso, o seu pai, técnico do corpo de aduanas, primeiramente destinado á aduana de Ribadeo, e máis tarde a outros varios destinos, o que causa que a familia se teña que mudar con relativa frecuencia. Alfredo Deaño é tamén un de cinco irmáns: María del Carmen, Antonio, Matilde e Carlos.
En 1973, casou con Mercedes Cabrera Calvo-Sotelo, política, historiadora, exministra e sobriña do expresidente do goberno Leopoldo Calvo Sotelo, coa que tivo un fillo pouco antes da súa morte.
Primeiros anos
Durante os seus primeiros anos, ata o ano 1949, estudou no Colexio de Doña María, en Ribadeo. Pasou un ano en Ourense e volveu á súa cidade natal, onde continuou os estudos no mesmo centro que os seus irmáns ata 1953. Ao ano seguinte, trasladouse a Ferrol, onde residiu ata 1956, e onde cursou os primeiros anos de bacharelato no instituto ferrolán de ensinanza media. Finalmente rematou a súa formación básica en Xixón, no Instituto Jovellanos, no ano 1961, onde acadou ademais a matrícula de honra preuniversitaria, tras ser examinado en Oviedo.
Formación académica e vida laboral
Estuda os dous primeiros ano de carreira en Oviedo, concretamente cursando as chamadas “materias comúns”. Nesta etapa gaña varios premios ao participar en varios concursos literarios de poesía e teatro, xéneros polos que sempre amosa especial interese.
En 1964 trasládase a Madrid co obxectivo de se especializar en Filosofía, no Colexio Maior Antonio de Nebrija. Finaliza esta formación en 1966, logrando acadar en total 24 matrículas de honra e 6 sobresaíntes entre as materias cursadas.
Ao rematar a carreira, traballou un ano coma profesor axudante de clases prácticas en Madrid, baixo a cátedra de Leopoldo Eulogio Palacios. Durante este período impartiu clases de Fundamentos de Filosofía na Facultade de Ciencias Políticas, Económicas e Sociais, ao mesmo tempo que traballou na Revista de Occidente, onde chegou a dirixir algún número sobre lóxica. Tamén traballou no xornal El País e en editoriais como Taurus.
Tras presentar a súa tese doutoral en 1968, titulada Lógica simbólica y lógica del lenguaje ordinario, trasládase a Universidade Autónoma de Madrid (creada nese mesmo ano), onde imparte clases de Lóxica Matemática, no departamento de Carlos París. No ano 1975 logra acadar a praza de adxunto.
Ideoloxía
A ideoloxía de Alfredo Deaño, a pesar de considerarse pola época na que vive o autor como marxista, non se adscribe necesariamente a esta denominación. De feito o propio Deaño chegou a amosar unha actitude crítica con respecto esta corrente. Actualmente, encadraríase probablemente como social-demócrata, axustándose nas órbitas do PSOE da súa época.
Esta adscrición política fai que no seu contexto sexa considerado como “rojo”, o que provoca o distanciamento de Deaño co seu superior Leopoldo Eulogio Palacios, de ideoloxía moito máis tradicional e dereitista.
Publicacións de carácter filosófico
A primeira publicación formal de Alfredo Deaño é a súa tese de licenciatura en 1970, a cal céntrase na análise de El Sofista de Platón. No ano 1974 publicou Introducción a la lógica formal: lógica de enunciados y lógica de predicados.
Traballa durante un tempo no departamento de Carlos París. Nesta época comeza a interesarse polo Tractatus logico-philosophicus do filósofo Wittgenstein. Non obsante, non logra publicar nada sobre dito interese.
Con carácter póstumo, Javier Muguerza, amigo e filósofo de Deaño, edita dúas obras do ribadense. En 1980 publícase Las concepciones de la lógia, memoria en torno as oposicións de Deaño, preparada por el mesmo antes da súa morte. En 1984, publícase El resto no es silencio. Escritos filosóficos, un compendio de textos de carácter filosófico que preparaba para a publicación. Como curiosidade, o título nace da última oración de Hamlet, personaxe da obra literaria Hamlet, de William Shakespeare, “el resto es silencio”. Con el faise referencia a que o non publicado en vida por Deaño será publicado.
Outras publicacións
En 1972 Deaño realiza unha serie de traducións do inglés ao castelán. Traduce enteiramente e redacta unha introdución da obra de Lewis Carroll, El juego de la lógica. Por último, traduce xunto a Juan Deval o título Estudios sobre lógica y psicología.
Por último, sábese que escribe canto menos dous relatos non publicados, así coma unha grande variedade de poemas, estes si enviados a concursos literarios, premiados en varias ocasións. Estes escritos, antepostos ao seu traballo puramente filosófico, son concibidos para Deaño como pasatempo e como práctica para mellorar o coidado do seu estilo e calidade lingüística.
Estas obras, tan afastadas do ambiente puramente académico que moitas veces caracteriza á filosofía, non fan máis que amosar outras facianas de Deaño que quizais menos recoñecidas, pero non por iso menos importantes.
Últimos anos
Nos seus últimos anos de vida, Deaño rodéase de diversos proxectos, entre eles a preparación para as oposicións a catedrático, ás que non ten oportunidade de se presentar, así coma tamén as diversas traducións mencionadas no apartado anterior e a publicación dalgunhas das súas obras, nas que se inclúe a súa tese de licenciatura e Introducción a la lógica formal: lógica de enunciados y lógica de predicados.
No relativo ao persoal, en 1973 casa con Mercedes Cabrera, exministra de educación durante o goberno de Zapatero e catedrática na Facultade de Ciencias Políticas de Madrid. Con ela, un ano antes da súa morte, ten un fillo, en 1977.
Alfredo Deaño morre en Madrid, o 2 de caneiro de 1978, por mor dun arresto cardíaco.
Influencias
Entre as influencias que modelaron o seu pensamento podemos atopar ao recoñecido filósofo Gustavo Bueno, con quen entra en contacto a partiren dunhas clases maxistrais que Bueno imparte en Oviedo no ano 1961, e de quen será un destacado alumno durante dous anos.
Outra importante influencia, neste caso esencialmente mutua e debida máis ben á apreciación que se profesan entre si que aos contidos das súas obras, é a do seu fiel amigo Javier Mugerza, quen con posterioridade á morte de Deaño será quen revise, edite e publique algunhas das súas obras. De Josep Ferrater Mora, catedrático de ética na Universidade Complutense de Madrid, de quen é ávido e intenso lector, tamén recibiu moita influencia, pero nesta ocasión derivada unicamente do estudo das súas obras.
Outra influencia puramente intelectual coa que chega a conectar fondamente, especialmente nos seus últimos anos, é a de Ludwig Wittgenstein e o seu Tractatus logico-philosophicus, fundamental tanto no estudo da lóxica como da filosofía da linguaxe, dous campos esenciais no pensamento de Deaño.
Por último, xa fora do ámbito dunha filosofía puramente académica, Deaño mostra interese polas novelas de Lewis Carrol, Alicia no país das marabillas e Alicia do outro lado do espello, tanto polo xeito que estas teñen de desartellar os elementos máis convencionais da realidade ata reducilos ata o absurdo, como polo emprego que fai Carrol da linguaxe, a cal Deaño atopa de especial interese.
Termófilo
dereita|miniatura|300px|Os termófilos producen algunhas das brillantes cores da [[Grand Prismatic Spring, do parque Nacional de Yellowstone, EUA.]] Un termófilo é un tipo de organismo extremófilo que vive a temperaturas relativamente altas, entre os 45 e os 122 °C (os que viven ás temperaturas máis altas do intervalo son hipertermófilos). Moitos termófilos son arqueas, outros son bacterias, pero o termo aplícase tamén nos outros dominios da vida, polo que se fala de plantas termófilas, animais termófilos, como o anélido Riftia pachyptila das chemineas hidrotermais etc. Crese que as eubacterias termófilas estaban entre as primeiras bacterias que apareceron na Terra.
Alfredo Deaño
Contribucións á lóxica e influencia na posterioridade
Contribuíu á fama das súas obras non só o seu importante contido, se non tamén a gran claridade expositiva ca que están redactadas. Considéranse polo xeral manuais especialmente didácticos nos que a facilidade sintáctica é unha cortesía que Deaño decidiu aplicar mesturando a súa faciana máis filosófica ca dun lector devoto, distinguíndose así doutros escritos filosóficos abstrusos e escuros que distancian as posibilidades da súa aprendizaxe de ámbitos e persoas menos especializadas. En isto influíu probablemente o seu interese privado de escribir noutros ámbitos literarios ben variados, e de desenvolver as súas capacidades narrativas en todos eles.
As súas publicacións, incluíndo tanto obras propias como traducións, amosan a un pensador preocupado pola súa época, a un debedor de toda unha tradición filosófica clásica, e a un estudoso que ben comprendía os cambios aos que estaba abocado o seu tempo.
Termófilo
Os termófilos encóntranse en rexións con calor xeotérmica da Terra, como fontes termais ou chemineas hidrotermais do océano profundo, ou onde hai materia vexetal en descomposición como en turbeiras ou o compost.
Alfredo Deaño
Contribucións á lóxica e influencia na posterioridade
Todas estas características, xunto cunha fina ironía e un grande sentido do humor aportaron ao seu rigor intelectual e á súa forte capacidade de traballo e dedicación os elementos necesarios para permitir que a súa escrita se manteña hoxe con tal nivel de forza e contundencia.
Obra: Introducción a la lógica formal: lógica formal de enunciados y lógica de predicados
O manual Introducción a la lógica formal: lógica formal de enunciados y lógica de predicados é con toda probabilidade a obra central que abarca a produción de Deaño. A obra permite achegarse aos rudimentos da lóxica, aos seus esquemas básicos de razoamento, e ás posibilidades que esta nos achega para coñecer o mundo e noso o pensamento actual.
Termófilo
A diferenza doutro tipo de bacterias, os termófilos poden sobrevivir a temperaturas altas que matarían ás outras bacterias. Os termófilos están adaptados a esas condicións, xa que teñen membranas resistentes e encimas que poden funcionar sen desnaturalizarse a altas temperaturas. Algúns deses encimas son utilizados en técnicas de bioloxía molecular, como a Taq polimerase da bacteria Thermus aquaticus, que se utiliza na PCR (onde hai que quentar o medio de reacción para que se separen as febras do ADN), e en axentes de lavado.
Desde 1990 celébrase unha conferencia internacional na que se reúnen os investigadores especialistas en termófilos en distintas partes do mundo como Viterbo, Italia; Reykjavik, Islandia; Nova Delhi, India; Bergen, Noruega, ou Big Sky, Montana, EUA.
Castro de Montealegre
O Castro de Montealegre é un poboado castrexo da península do Morrazo, situado nun outeiro á beira do mar na parroquia de Domaio (Moaña), moi preto do estreito de Rande. É un castro de especial importancia, non só porque foi un dos primeiros escavados e publicados cientificamente en Galiza, senón tamén pola súa tipoloxía, pola súa situación xeográfica, polos seus petróglifos e, moi especialmente, pola conservación excepcional dalgún dos restos mobles atopados.
Termófilo
Clasificación
Os termófilos clasifícanse en obrigados e facultativos. Os termófilos obrigados, tamén chamados termófilos extremos, requiren para vivir temperaturas altas, xa que non poden vivir a temperaturas menores. Os facultativos, tamén chamados termófilos moderados, poden vivir a altas temperaturas, pero tamén a temperaturas máis baixas (por debaixo de 50 °C). Os hipertermófilos son termófilos particularmente extremos, que viven por riba dos 60 °C e os seus óptimos están por riba dos 80 °C, e algúns viven a máis de 100 °C. Os termófilos distínguense dos mesófilos, que viven a temperaturas medias, e os psicrófilos, que viven a temperaturas frías.
Castro de Montealegre
Descrición
O poboado fortificado atopábase nun estado de conservación relativamente bo, pese ó abandono, ata o grave impacto da construción do corredor do Morrazo (CG-4.1), que atravesa o monte nun túnel pola súa base. Pese a todo, as estruturas defensivas (murallas, foxos, aterrazamentos) seguen a ser facilmente identificables en superficie, especialmente na zona norte. Ademais da construción da nova estrada, o sitio sufriu outras agresións en forma de desmontes de terreo, especialmente na zona sur.
Termófilo
Clasificación
Moitas das arqueas hipertermófilas necesitan xofre elemental para vivir. Algunhas poden vivir en anaerobiose porque usar o xofre en vez do oxíxeno como aceptor de electróns durante a respiración celular. Outros son litótrofos, xa que oxidan xofre a ácido sulfúrico como fonte de enerxía, polo que isto require que o microorganismo estea adaptado tamén a pHs moi baixos (ácidos), polo que son tamén acidófilos. Estes organismos habitan ambientes quentes ricos en xofre xeralmente asociados a zonas volcánicas, como fontes termais, géyseres, e fumarolas. Nestes lugares, como ocorre no parque de Yellowstone, prodúcese unha zonación dos microorganismos segundo a súa temperatura óptima de crecemento. A miúdo estes microorganismos están coloreados porque teñen pigmentos fotosintéticos.
Os termófilos poden distinguirse dos mesófilos por certas características xenómicas. Por exemplo, o contido GC nas rexións codificantes dalgúns xenes sinatura foron correlacionados positivamente cos rangos de temperatura aos que viven os termófilos e mesófilos independentemente da súa filoxenia, requirimentos de oxíxeno, salinidade, ou condicións do hábitat.
Castro de Montealegre
Outros elementos de importancia
No lugar aparecen varios gravados rupestres que foron declarados BIC no ano 1974 co nome Petróglifo Castro de Montealegre. Outra construción relevante, tanto dende o punto de vista arqueolóxico como etnográfico, é o manancial de auga escavado en forma de mina coñecido como A Cova da Londra, situado na zona norte do castro.
Termófilo
Clasificación
As bacterias do xénero Alicyclobacillus son organismos acidófilos e termófilos, que poden contaminar os zumes de froitas.
Termófilos e mesófilos
Os termófilos poden ser diferenciados dos mesófilos polas súas características xenéticas. Por exemplo, o contido GC nas rexións codificantes dalgúns xenes sinatura foron identificados de forma consistente como correlacionados co rango de temperaturas á que están adaptados ao examinar organismos mesófilos e termófilos independentemente da súa filoxenia, requirimento de oxíxeno, salinidade, ou condicións do hábitat.
Rock celta
O rock celta é un xénero do folk rock e unha forma de fusión que incorpora elementos da música celta, como instrumentación e melodías, no contexto da música rock. Foi un xénero prolífico dende os anos 1970 e foi a peza chave do desenvolvemento de exitosas bandas celtas e de intérpretes de música popular, así como na creación de importantes derivados a través de fusións posteriores. Tivo un papel importante no mantemento e definición das identidades nacionais célticas e da promoción do celtismo. Tamén serviu para comunicar esas culturas a audiencias externas.
El Combate (A Coruña)
El Combate foi un semanario que se publicou na Coruña entre 1901 e 1903.
Historia e características
Apareceu en febreiro de 1901. Semanario republicano. Estivo dirixido un tempo por Eumenio Rodríguez Rodríguez. Contiña artigos asinados por coñecidos políticos republicanos como Joaquín Costa, Francesc Pi i Margall, Alejandro Lerroux ou Emilio Castelar, e outros artigos de Antón Vilar Ponte, Vicente Blasco Ibáñez ou Émile Zola. Tamén contou coas colaboracións de Fernando Halcón, Alfredo Calderón, Emilio Menéndez Pallarés, Rodríguez de la Hermida, Manuel Sánchez Roel e Víctor Oscáriz. Publicación de marcado carácter político, na maior parte dos seus números trataba acontecementos da vida política galega e nacional. Foi continuado por Tierra Gallega.
Galería de imaxes da praia de Cabío
Galería de imaxes da praia de Cabío.
A praia de Cabío está situada no concello da Pobra do Caramiñal.
Mitílidos
A dos mitílidos (Mytilidae) é unha familia de moluscos bivalvos mariños da subclase dos pteriomorfios, orde dos mitílidos, e superfamilia dos mitiloideos (Mytiloidea).
Cómpre dicir que tanto a orde, como a familia e a subfamilia, son hoxe en día taxóns monotípicos e que, polo tanto, as únicas especies viventes da orde dos Mytilida son as numerosas que comprende esta familia, que son vulgarmente coñecidas como mexillóns.
Descrición
A familia foi descrita en 1815 polo naturalista estadounidense de orixe franco-xermana-italiana Constantine Samuel Rafinesque, na súa obra Analyse de la nature ou Tableau de l'univers et des corps organisés. Palerme: L'Imprimerie de Jean Barravecchia.
Etimoloxía
O nome científico da familia, Mytilidade, está formado sobre a base do seu xénero tipo, Mytilus, coa adición do sufixo do latín científico -idae.
Clasificación
miniatura|240px|Mexillóns ([[Mytilus galloprovincialis) e arneiróns (Semibalanus balanoides) na costa de Camariñas.]] miniatura|240px|Mexillóns cocidos. miniatura|240px|Cunchas de [[Perna viridis (Linnaeus, 1758 ), mexillón de Filipinas.]] miniatura|240px|"Leito" de [[Mytilus califonianius, especie comestíbel.]] miniatura|240px|Cunchas de Arcuatula arcuatula (Hanley, 1843). miniatura|240px|Cuncha de Mytella guyanensis.
Segundo o WoRMS a familia subdivídese en nove subfamilias, cos xéneros que se indican:
Características
Os mexillóns caracterízanse, como todos os lamelibranquios, por:
Distribución é hábitat
As especies desta familia encóntranse en todo o mundo, pero son máis abundantes nos mares máis fríos, onde adoito forman leitos ininterrompidos en costas rochosas na zona intermareal e na submareal pouco profunda. As especies da subfamilia dos Bathymodiolinae viven en hábitats de augas profundas.
Importacia económica
Entre os mitilidos están os coñecidos mexillóns comestíbeis.
Algunhas das súas especies explótanse comercialmente dado o seu valor económico, xa que son unha imporatantísima fonte de proteínas para a alimentación humana, e son moi aprezados gastronomicamente; por iso son recolectadas e, sobre todo, cultivadas en mitilicultura (en Galicia, unha potencia mundial, nas coñecidas bateas das rías).
As tres principais especies explotadas son:
Mytilus galloprovincialisse probabelmente é a especie máis explotada. Cultívase principalmente nas augas costeiras de Galicia, e chega até as ribeiras do norte do mar Mediterráneo. Porén, tamén está documentada a súa produción nalgúns países mediterráneos do sur, na Federación Rusa, en Ucraína e en Suráfrica.
Notas taxonómicas sobre estas especies
Durante moitos anos considerouse a especie Mytilus galloprovincialis como conespecífica con Mytilus edulis. Hai pequenas diferenzas entre elas na forma da cuncha e na cor do bordo do manto; e aínda hoxe para algúns autores a súa separación en dúas especies distintas non está debidamente xustificada, dado que en zonas onde conviven xuntas ambas as especies prodúcense hibridacións.
De xeito parecido, outros consideran a especie Mytilus platensis como a subespecie Mytilus edulis platensis de ''M. edulis.
Explotación dos mexillóns: desde a remota antigüidade
A evidencia máis temperá do consumo de mexillóns en Galicia foi datada no século IV a.C., como evidencian os concheiros, grandes depósitos de cunchas de moluscos bivalvos incluíndo mexillóns en localidades costeiras, que subministran importantes datos arqueolóxicos, e que se encontraron, xa na época romana, até o século I, como no castro de Baroña.
Sábese tamén que, no século XVI, portugueses viaxaban até Cambados, na ría de Arousa, para recolectaren mexillóns, ameixas e berberechos.
O cultivo do mexillón en Galicia
miniatura|300px|[[Batea|Batea mexilloeira na Ría de Vigo.]] Os mexillóns fixéronse importantes en España cando comezou a cultivarse ao comezo do século XX. Os primeiros cultivos realizáronse nas provincias de Tarragona e Barcelona en 1901 e 1909, respectivamente, usando postes de madeira chantados no fondo do mar, similares aos usados en Francia. Despois dos primeiros ensaios, este sistema foi abandonado e comezou o uso de estruturas flotantes: as bateas. Nese tiempo, as poboacións naturais de mexillóns nas rías galegas usábanse principalmente como fertilizante en agricultura e, a escala limitada, como alimento. En 1946 introduciuse o cultivo do mexillón en bateas en Galicia e, ao cabo de poucos anos, a produción aumentou considerabelmente. As primeiras bateas consistían en estruturas cadradas de madeira sustentadas por un flotador central; tamén se usaban antigos barcos pesqueiros restaurados e adaptados, que sostiñan estruturas de madeira das que os cultivadores (mitilicultores) colgaban cordas de esparto (Stipa tenacissima); nas cordas fixaban a semente do mexillón (chamada mexilla) e, cando os mexillóns alcanzaban o tamaño comercial, recolectábanos a man ou cunha roda especial. Máis adiante, os antigos barcos foron substituídos por estruturas de madeira cadradas ou rectangulares que soportaban pequenas casetas. A flotación lográbase con flotadores de madeira envolvidos en redes de arame e revestidos con cemento. Hoxe en día, quedan unhas poucas bateas antigas, e a maioría das novas constrúense con marcos de madeira de eucalipto.
Produción mundial de mexillóns
A produción mundial de mexillóns superou en 2018 os 2,2 millóns de toneladas métricas, e o seu valor unitario situouse en 2,2 dólares o quilo de peso vivo, grazas a unha demanda forte. Esta cantidade duplica a producida hai unha década, destacando como máximos produtores a China, España, Chile, Tailandia e Nova Zelandia. Por tanto, os principais países produtores de mexillóns cultivados (ademais de España, fundamentalmente en Galicia), son a China (máis de 663 000 t en 2002), principalmente Mytilus galloprovincialis, con pequenas cantidades de M. coruscus, Musculus senhouse e Perna viridis) e Chile.
Galicia, potencia mundial en mitilucultura
Que Galicia é unha potencia mundial en produción de mexillón é algo que está fóra de toda dúbida. Compite directamente coa China e Chile, pero sobre todo se consolida ano tras ano como a gran referencia española e europea grazas á produción das súas bateas. Así o confirman os últimos datos dados polo Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación, dos que se desprende que Galicia xerou no último lustro 1,2 millóns de toneladas, coas que o sector xerou 516.716.498 euros. Isto supón o 97 % do volume total de mexillón obtido en España desde 2013 e o 94 % dos ingresos xerados en primeira venda por este molusco no territorio nacional neste mesmo período.
Enfermidades
Ninguna destas enfermidades causa danos serios ao cultivo de Mytilus galloprovincialis.
Ameazas
As especies asociadas que se encontran nos bancos naturais de mexillóns son aquelas que viven nas zonas intermareais rochosas, tales como cirrípedes (Balanus sp.) e algas (Enteromorpha sp). Os depredadores dos mexillóns son, entre outros, cangrexos, como Carcinus maenas, estrelas de mar, como Asterias rubens e algunha aves mariñas. As especies asociadas que atacan os mexillóns cultvados fano por medio de larvas planctónicas ou que se arrastran lentamente e corresponden a crustáceos tales como o decápodo Pisidia longicornis, anfípodos (Phtisica marina e Eurystheus maculates), ascidias (Ascidiella aspersa e Ciona intestinalis) e especies incrustantes tales como balánidos e vermes poliquetos (Elminius modestus e Pomatoceros sp.). Estes organismos compiten entre eles polo espazo e o alimento, e algúns poden invadir as cunchas dos mexillóns. O dano producido por cangrexos e estrelas de mar é leve, pero ocasionalmente A. rubens e Nucella lapillus, un gasterópodo, encóntranse sobre as cordas. Ademais, algúns peixes, tales como os espáridos Diplodus sargus e Sparus aurata, ocasionalmente danan os mexillóns adultos rompéndolles as cunchas, ademais de comeren tamén sementes de mexillóns.
Pedro Álvarez Osorio
miniatura|300px|Escudo dos Condes de Lemos, insculpido sobre a porta do palacio condal de [[Monforte de Lemos; os seis roeles corresponden ó escudo da Familia Castro, e os lobos pasantes á dos Osorio.]] Pedro Álvarez Osorio Enríquez, primeiro Conde de Lemos , nado en 1410 e finado en febreiro de 1483 , foi un nobre galego, un dos máis importantes do reino de Galiza durante o século XV.
Traxectoria
Señor de Cabrera e Ribeira e fillo de Rodrigo Álvarez Osorio. Contraeu matrimonio o 16 de febreiro de 1433 coa súa tía Beatriz Henríquez de Castro, quen loitara para recuperar os títulos que o rei Xoán II de Castela confiscara ao seu irmán Fadrique.
O 26 de xuño de 1456 o rei Henrique IV de Castela estipulou por real carta, datada en Sevilla e dirixida á Casa de Lemos, que o título de conde de Lemos -anteriormente ligado ao de Trastámara e Sarria- pasase a ter carácter hereditario por real carta.
Un poema seu aparece recollido no Cancionero general de Hernando del Castillo (Valencia, 1511).
Matrimonios e descendencia
Casou dúas veces e tivo un fillo e catro fillas :
Tivo tamén un fillo con María Constanza de Valcárcel, unha rapaza solteira e de orixe humilde, Rodrigo Enríquez de Castro Osorio e que sería o segundo conde de Lemos.
Lugares de Sarreaus
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Sarreaus.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Sarreaus
Turío, San Vicenzo de Curtis, Vilasantar
Turío é un lugar da parroquia de San Vicenzo de Curtis, no concello coruñés de Vilasantar, na comarca de Betanzos. Segundo o Instituto Nacional de Estadística a súa poboación en 2018 era de 8 habitantes (seis homes e dúas mulleres).
Liber, Becerreá
San Remixio de Liber é unha parroquia que se localiza no concello de Becerreá.
Segundo o IGE en 2014 tiña 49 habitantes (31 homes e 18 mulleres), 19 menos ca en 2004 (39 homes e 29 mulleres) e 25 menos ca en 1999. Ten 4 entidades de poboación.
Duran Duran
Duran Duran é unha banda inglesa de New Wave formada en Birmingham en 1978. Foi un dos grupos máis exitosos dos anos 80 e un dos principais da "Segunda invasión británica" dos Estados Unidos, conducida pola MTV. Dende os anos 80 levan colocados 14 sinxelos no top 10 británico e 21 na lista estadounidense Billboard Hot 100 e ten vendidos, segundo o Sunday Mercury, máis de 100 millóns de discos.
Aínda que se lles considerou normalmente parte da escena New Romantic, xunto con bandas como Spandau Ballet, cando apareceron, posteriormente cambiaron esa imaxe. O grupo traballou con deseñadores de moda para crear unha imaxe distintiva e elegante que lles fixo gañarse o alcume de "os rapaces máis guapos do rock". Os controvertidos vídeos de Duran Duran, que incluían espidos parciais e suxerían sexualidade, fixéronse populares a comezos dos 80 na entón nova canle de vídeos MTV. Duran Duran estivo entre os primeiros grupos en ter vídeos rodados por directores profesionais con cámaras de cine de 35 mm, que lle daban aos seus vídeos unha aparencia moito máis coidada.
Galería de imaxes de praias do concello de Marín
Galería de imaxes de praias do concello de Marín.
Asparagales
Asparagales é unha orde de plantas anxiospermas utilizada en sistemas de clasificación modernos como o sistema de clasificación APG III do ano 2009 e o APWeb, que comprende polo menos a familia Asparagaceae. Asparagales é unha orde que se recoñeceu moi recentemente nos sistemas de clasificación e moitas das súas familias pertencían á antiga orde Liliales. Liliales fora unha orde moi ampla na cal se situaban todas as monocotiledóneas de tépalos vistosos e sen amidón no endosperma, que fora difícil de dividir en familias porque os seus caracteres morfolóxicos non aparecían en padróns que delimitasen claramente grupos. Co tempo empezouse a recoñecer a orde Asparagales, especialmente cando as análises moleculares de ADN indicaron que Liliales debía ser dividida polo menos en Liliales, Asparagales e Dioscoreales. Asparagales é unha orde bastante grande, consta de 14 familias e unhas 26 000 especies. Aínda que a orde está claramente circunscrita baseándose nas análises de secuencias de ADN pero é dificultosa de definir morfoloxicamente, xa que é un dos grupos de monocotiledóneas estruturalmente máis diverso. Así, a orde inclúe desde plantas herbáceas de non máis de 15 cm ata algunhas especies de Agave que superan os 10 m de altura. Nestes sentido, a súa separación da orde Liliales é particularmente problemática.
Unha das características que definen esta orde, e posible apomorfía (ademais dos datos moleculares), é a presenza de fitomelanina, un pigmento escuro presente nas cubertas das sementes. As fitomelaninas encóntranse na maioría das familias de Asparagales, pero perdéronse aparentemente nalgúns taxons, e o exemplo máis salientable nese aspecto é Orchidaceae.
A maioría das especies de Asparagales son plantas herbáceas perennes, aínda que hai algúns exemplos de plantas gabeadoras (certas especies de Asparagus, subfamilia Asparagoideae) e leñosas (algúns Aloe, subfamilia Asphodeloideae). Case todas as especies desta orde producen unha roseta apertada de follas na base das plantas (son "plantas en roseta"), outras levan esa mesma disposición de follas no extremo dun tronco (Yucca), e nuns poucos casos as follas aparecen ao longo do talo. As flores frecuentemente están no extremo do talo.
Dentro das monocotiledóneas e desde o punto de vista económico, a orde Asparagales é a segunda en importancia despois da orde Poales (a cal comprende os pastos e os cereais). A orde contén moitas especies de importancia hortícola (cebola, allo, espárrago, porro), en floricultura (Freesia, gladíolo, iris, moitas orquídeas), xardinería (Hemerocallis, Convallaria, Agapanthus) e especias (vainilla).
Desde o punto de vista da súa taxonomía, Asparagales é unha orde suxerida por Huber (1977), logo adoptado por Dahlgren et al. (1985), e reafianzada en 1998 polo Grupo de Filoxenia das Anxiospermas (en inglés orixinal, "Angiosperm Phylogeny Group", siglas APG), retomado no 2003 polo APG II, e en 2009 polo APG III), e tamén polo APWeb (2001 ata agora). Porén, as delimitacións das familias de Asparagales sufriron unha serie de mudanzas en anos recentes, e aínda se necesitan máis estudos para que se estabilice a súa circunscrición e as súas relacións.
Descrición
miniatura|Sementes con [[fitomelaninas en Hippeastrum.]] miniatura|[[Crecemento secundario anómalo en Agave.]]
A maioría das especies de Asparagales son plantas herbáceas perennes; hai tamén algúns exemplos de plantas gabeadoras (certas especies de Asparagus, subfamilia Asparagoideae das asparagáceas) e leñosas (algúns Aloe, subfamilia Asphodeloideae das xantorroeáceas). Case todas as especies desta orde producen un conxunto de follas na base das plantas (son "plantas en roseta"), outras presentan esa mesma disposición de follas no extremo dun tronco (Yucca), e nuns poucos casos as follas están dispostas ao longo do talo. As flores frecuentemente están no extremo do talo. Asparagales pode ser distinguido de Liliales polos seus tépalos xeralmente non punteados, nectarios nos septos dos ovarios (en lugar de na base dos tépalos ou estames) e ás veces un crecemento secundario anómalo (a diferenza da falta de crecemento secundario). Os membros de Asparagales adoitan ser xeófitas, pero neste caso as súas follas son en xeral lineais e sen venación reticulada fina.
As súas sementes son características, coa epiderme externa da cuberta seminal obliterada (na maioría das especies de froitos carnosos), ou presente e cunha costra de fitomelaninas negra e carbonácea en moitas especies de froito seco. Normalmente, a parte interna da cuberta seminal está completamente colapsada. En contraste, as sementes de Liliales (morfoloxicamente similares) sempre teñen unha epiderme externa ben desenvolvida, non teñen fitomelaninas, e usualmente reteñen unha estrutura celular na porción interna da cuberta seminal.
O carácter infrecuente de ter un crecemento secundario anómalo cun meristema en ringleiras superpostas ("etáxeno") está practicamente restrinxido aos xéneros deste clado (fóra deste clado, está presente só en Dioscorea). Algunhas destas especies, dos xéneros Agave, Aloe, Cordyline, Dracaena, Nolina e Yucca, convértense en árbores curtas e macizas, xeralmente (pero non sempre) con ramificación limitada (por exemplo Aloe, Dracaena, Yucca). Outros xéneros como Aphyllanthes e Lomandra, teñen este mesmo tipo de crecemento secundario pero restrinxido aos seus talos subterráneos.
Se a microsporoxénese simultánea é unha apomorfía da orde, no "Núcleo dos Asparagales" aparentemente cambiou a sucesiva. Hai taxons de clados máis basais onde a microsporoxénese é sucesiva, nos que os detalles da formación da parede son similares aos dos membros do núcleo dos Asparagales que foron estudados: placas celulares centrífugas. Pero nos membros basais nos que a microsporoxénese é simultánea, a formación das láminas tamén pode ser centrifuga (Nadot et al. 2006).
Algúns autores consideran o ovario ínfero unha sinapomorfía da orde, pero en caso de que o fose, o carácter perdeuse tantas veces que resulta ser un carácter moi lábil (dentro da orde coma no resto das anxiospermas), polo que a posición do ovario dentro da orde non ten valor preditivo.
Encóntranse tépalos de 3 trazas en Orchidaceae, Amaryllidoideae, Iridaceae, Asphodeloideae (mais non en Kniphofia, Asphodelus), Agavoideae, Agapanthoideae e Hemerocallidoideae; encóntranse tépalos dunha traza en Nolinoideae (mais non en Maianthemum stellatum), Allioideae, Aphyllanthoideae e Asparagoideae. Scilloideae ten tépalos cos dous tipos de vasculatura, incluso se encontran tépalos de 5 trazas nos verticilos externos de Urginea.
Fixéronse estudos dos telómeros das especies da orde. Parece que Asparagales representa unha situación dinámica na cal se mantén unha variedade de motivos teloméricos en baixa cantidade de copias, en lugar da repetición dominante de tipo Arabidopsis. Parece que nalgúns casos, un dos tipos que estaba en baixa cantidade de copias é amplificado e substitúe o tipo estándar. Por exemplo, sabíase desde hai moitos anos que Allium non posuía as repeticiones teloméricas estandarizadas de tipo Arabidopsis e logo descubriuse que Aloe tampouco as tiña, polo que se predixo que os xéneros intermedios tampouco as terían: nunha análise feita a representantes de todos os Asparagales descubriuse que, agás Ornithogalum, ningún tiña as repeticións tipo Arabidopsis. Máis adiante descubriuse que Ornithogalum e outros xéneros substituíran as repeticións estándar das plantas por unhas de tipo humano, e que practicamente todos os xéneros de Asparagales teñen polo menos algunhas copias das repeticións teloméricas de tipo humano, como tamén unha variedade doutras repeticións situadas nas terminacións dos seus cromosomas. A presenza e a composición desta variedade de repeticións teloméricas posúen un gran valor para discernir a árbore filoxenética.
Na orde encontráronse xenomas moi grandes, cun valor C duns 350 picogramos, nalgunhas Allioideae, Amaryllidoideae, Scilloideae e Orchidaceae.
En resumo, a anatomía da semente parece posuír o mellor conxunto de caracteres que unifican a orde, que noutros aspectos é moi heteroxéneo (particularmente tendo en conta que Orchidaceae está dentro del).
Ecoloxía
As Asparagales comunmente presentan micorrizas arbusculares de tipo Arum, mentres que en Liliales estas micorrizas son normalmente de tipo Paris.
Diversidade
A diversidade taxonómica das monocotiledóneas foi presentada en detalle por Kubitzki (1998, 2006).
Velaquí unha lista da diversidade de Asparagales, onde se mostran diversas familias e subfamilias. As descricións son breves e para máis información hai que consultar as ligazóns.
{| miniatura|120px|esquerda|Flores de [[Brassolaeliocattleya "Turanbeat", híbrido entre Brassavola, Laelia e Cattleya.]]
Orquidáceas
A familia das orquidáceas é a máis grande das anxiospermas. A morfoloxía das súas flores é moi distintiva e fainas doadas de recoñecer. A flor ten simetría bilateral, os 3 sépalos son coloridos e rechamantes (por iso algúns cháamanos tépalos externos) e hai un a cada lado e outro máis no lado dorsal da flor. Os 3 pétalos (ás veces chamados tépalos internos), tamén vistosos, están situados alternadamente entre os sépalos, dous aos lados e un no lado ventral. Este último chámase labelo porque posúe unha morfoloxía singular. Entre as orquídeas encóntranse algúns dos sistemas de polinización máis complexos e interesantes de entre todas as anxiospermas.
As orquídeas son coñecidas por posuír moitas especies de gran valor ornamental. A vainilla (de cuxo froito se extrae a vainillina) tamén é unha orquídea. miniatura|100px|[[Borya scirpoidea.]]
Boryáceas
Borya é unha planta arborescente da familia das boryáceas e é tipicamente unha "planta reviviscente" que se encontra nas pendentes rochosas. Durante a estación seca estas plantas sécanse e vólvense dunha cor alaranxada óxido, pero rapidamente se volven verdes e activas unha vez empeza a chover. Xunto co outro xénero de boryáceas (Alania) son plantas xeromórficas nativas de Australia, a inflorescencia ten escapo e invólucro, pero as flores son difíciles de distinguir.
miniatura|100px|esquerda|Flores de [[Blandfordia grandiflora.]]
Blandfordiáceas
Blandfordia é o único xénero da familia Blandfordiaceae, con 4 especies distribuídas no leste de Australia. Alí chámaselles "Christmas bells" ("campás de Nadal") debido á forma das súas flores e ao momento da súa floración, que coincide co Nadal australiano. Son plantas herbáceas perennes erectas (duns 1,50 m de altura), de follas dísticas, con inflorescencia en acio, flores con pedicelos articulados e tépalos grandes que forman un perigonio tubular. O receptáculo floral desenvolve un xinóforo. As anteras son latrorsas e as sementes teñen pelos conspicuos.
Lanariáceas
Lanaria lanata é a única especie da familia Lanariaceae, distribuída no sur de Suráfrica. Cos caracteres máis ou menos típicos das monocotiledóneas, poden ser recoñecidas polas súas inflorescencias con ramificacións curtas cubertas de pelos dendríticos e os súas flores de simetría radial con tépalos a medio connar.
miniatura|100px|Hábito de [[Collospermum hastatum, unha planta epífita presente nos bosques de Nova Zelandia. Obsérvanse os froitos; os amarelos están inmaturos, os vermellos xa están maduros.]]
Asteliáceas
As asteliáceas forman unha familia de 2 a 4 xéneros de plantas presentes no hemisferio sur. Son máis ou menos rizomatosas, de follas espiraladas, con flores nunha inflorescencia que pode ser un acio ou unha espiga, as brácteas das inflorescencias son grandes, as flores pequenas, os tépalos connados basalmente, o androceo adnato ao perianto, as anteras basifixas.
miniatura|100px|esquerda|Hábito de [[Hypoxis hemerocallidea.]]
Hipoxidáceas
As hipoxidáceas comprenden unhas 150 especies distribuídas por todo o globo agás Europa e o norte de Asia. Poden ser recoñecidas polas súas rosetas de follas plicadas ou polo menos pregadas e con bases persistentes, e o seu indumento non glandular é bastante prominente. Nas flores, o verticilo externo de tépalos tende a ser verde por fóra, e o ovario é ínfero, moitas veces hai unha parte delgadamente tubular no ápice do ovario formada polos tépalos connados ou por un pico apical do mesmo ovario. miniatura|esquerda|100px|Hábito de Ixiolirion.
Tecofileáceas
Os 9 xéneros de tecofileáceas distribúense en Chile, Estados Unidos e África. Son herbáceas e con cormos, ás veces con follas de lámina ancha, pecioladas. As súas flores teñen tépalos que se expanden e teñen un androceo que as fai cigomorfas, xa que os estames son fortemente dimórficos. As anteras ábrense por medio de poros.
O xénero Cyanastrum ás veces é tratado como pertencente a unha familia propia, Cyanastraceae. miniatura|100px|esquerda|Hábito de [[Doryanthes palmeri.]]
Doriantáceas
As dúas especies de Doryanthes, o único xénero da familia doriantáceas, son herbáceas enormes formadoras de rosetas, son un elemento moi visible da flora dos arredores de Sydney, Australia, e é difícil que a súa floración pase inadvertida. As follas teñen beiras enteiras pero desintégranse en fibras cara ao ápice. As inflorescencias subumbeladas nacidas ao final de longos talos teñen numerosas flores de cor vermella brillante, de simetría radial e con ovario ínfero. miniatura|esquerda|100px|Flor de [[Iris sibirica.]]
Iridáceas
As iridáceas comprenden uns 70 xéneros con máis de 1 600 especies que se distribúen por todo o globo.