cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Donald O. Hebb
Hebb e a biopsicoloxía
No seu libro, Hebb desenvolveu a primeira teoría comprensíbel sobre o modo en que os fenómenos psicolóxicos tan complexos como as percepcións, as emocións, os pensamentos e a memoria, poden ser producidos pola actividade cerebral. Ao facelo, a súa teoría fixo moito por desacreditar a idea de que o funcionamento psicolóxico é demasiado complexo como para atopar as súas raíces na fisioloxía e a química do cerebro.
Miguel Anxo Fernández Fernández
Traxectoria
Estudou Maxisterio en Ourense. Licenciouse en Xeografía e Historia, na rama Historia da Arte, Xeografía e Historia de Galicia, e é doutor en Comunicación Audiovisual pola Universidade de Vigo. Diploma de Estudos Avanzados en Historia da Arte e da Música, Comunicación e Xornalismo pola Universidade de Santiago de Compostela. Actualmente é profesor de Comunicación Audiovisual na Facultade de Ciencias Sociais e da Comunicación de Pontevedra, da Universidade de Vigo.
Donald O. Hebb
Hebb e a biopsicoloxía
Hebb baseou a súa teoría en experimentos, tanto con seres humanos como con animais de laboratorio, en estudos clínicos e en argumentos lóxicos desenvolvidos a partir das súas propias observacións da vida. Este enfoque ecléctico converteuse nunha marca distintiva da investigación en biopsicoloxía.
Miguel Anxo Fernández Fernández
Traxectoria
Ademais de dedicarse á docencia é autor de numerosas obras de historia do cine galego e de obras de ficción, así como ensaios e colaboracións en numerosas publicacións.
Donald O. Hebb
Principio básico
Este principio (ou lei de Hebb), en ciencia cognitiva, denomínase “regra de Hebb” e proporciona o algoritmo básico de aprendizaxe mediante redes neuronais artificiais.
Miguel Anxo Fernández Fernández
Traxectoria
É membro da Sección de Lingua, Literatura e Comunicación do Consello da Cultura Galega, e director do curso de extensión universitaria CeMAC (Curso de Medios Audiovisuais de Celanova), que anualmente promoven a Fundación Carlos Casares e a Universidade de Vigo desde 2005.
Donald O. Hebb
Asembleas neuronais
Para elaborar unha lembranza, a rede neuronal inmortaliza a asociación dun grupo en particular fortalecendo os seus enlaces anteriormente débiles. As conxuncións reforzadas permiten que as súas neuronas disparen xuntas outra vez. Cando unhas cantas se disparan, lanzan as súas compañeiras inactivas polos camiños lixeiramente gastados que as separan. Como unha ringleira de pezas de dominó, caen arrastrándose unhas a outras cara a un destino común. Rexuvenécese a antiga pauta, e con iso, faise unha recapitulación da imaxe orixinal.
Miguel Anxo Fernández Fernández
Traxectoria
Membro do equipo coordinador da máster class AUGAL (Audiovisual Galego) en Ciencias Sociais e da Comunicación desde 2010. Pertence á Academia de las Ciencias y las Artes de Televisión, á Academia Audiovisual Galega, á Asociación de Escritores en Lingua Galega , ó Padroado do Museo do Pobo Galego e ó PEN Clube de Galicia.
Donald O. Hebb
Asembleas neuronais
A proposta central continuou a ser unha teoría ata a chegada das técnicas experimentais que permitían tomar medidas eléctricas das células cerebrais individuais. Nunha refrescante afirmación física da abstracción matemática, os datos demostran que as neuronas do cerebro vivo se comportan como predixo Hebb. O cerebro elabora lembranzas intensificando os apareamentos entre as neuronas que disparan de forma concorrente.
A teoría de Hebb
A partir do principio mencionado, Hebb establece unha teoría psicolóxica que seguiu de preto os avances na investigación neurofisiolóxica. No seu libro presenta unha teoría da conduta baseada na fisioloxía do sistema nervioso e tenta atopar algo en común nas concepcións psicolóxicas e neurolóxicas.
Miguel Anxo Fernández Fernández
Traxectoria
Foi director da revista Audiovisual Galego (2007-2009) e de revistadoaudiovisualgalego.com (2009-2010).
Foi presentador e director dos programas Galicia no cine e Versión orixinal na TVG (1986-1987) e colaborador do programa Planeta Cine da TVG (2006-2009).
Foi asesor cinematográfico da CRTVG (1985-1987) e asesor cinematográfico da Enciclopedia Galega Universal (Ir Indo, 2001).
Donald O. Hebb
A teoría de Hebb
O problema de comprender a conduta é o problema de comprender a acción do sistema nervioso, e viceversa. Non é loxicamente posible que un sexa determinista en física, química e bioloxía, e místico en psicoloxía.
Miguel Anxo Fernández Fernández
Traxectoria
Comisariou a mostra única "Cinegalicia" (Vigo, 1989), na que se presentaron as tres primeiras longametraxes galegas de fición: Sempre Xonxa (Chano Piñeiro), Continental (Xavier Villaverde) e Urxa (Alfredo G. Pinal e Carlos A. L. Piñeiro). Tamén con Xosé Enrique Acuña a exposición ''O carro e o home. O cine de Antonio Román e Xaquín Lorenzo'' (Santiago, 2004) para a Xunta de Galicia e o Museo do Pobo Galego. . E ademais a exposición Cinegalicia25 (2014-2015), no Museo Gaiás, Cidade da Cultura, Santiago.
Galego de Asturias
Historia e características
A identidade destas falas vén sendo discutida desde posicións asturianistas nos últimos anos, aínda que a postura da práctica totalidade dos lingüistas desde que foron estudadas por vez primeira polo lingüista Ramón Menéndez Pidal na segunda década do século XX até hoxe é que a fronteira do galego é o río Navia:
Donald O. Hebb
A teoría de Hebb
Respondendo os fortes ataques de que é obxecto a psicoloxía “fisioloxizante”, Hebb escribe que estes se orixinan nos intentos realizados anos atrás, que pretendían reducir a psicoloxía a unha neurofisioloxía demasiado simple e incompleta. Cos grandes progresos da investigación neurofisiolóxica acontecidos durante as últimas décadas, as condicións cambiaron totalmente.
Aprendizaxe de Hebb
Para ilustrar a idea básica, pódese considerar a clásica experiencia de Ivan Pavlov sobre a resposta condicionada dun can. Considéranse tres neuronas A, C e B. A neurona A recibe son dende unha campaíña, a neurona C recibe a imaxe da comida ofrecida ao can, mentres que a neurona B, ao quedar excitada, activa o proceso de salivación no can: Entrada de son → A → B → Salivación Entrada visual →→ C → ∕
Galego de Asturias
Historia e características
miniatura|350px|O galego de Asturias dentro do conxunto de áreas lingüísticas do galego
Donald O. Hebb
Aprendizaxe de Hebb
Supóñase que a excitación de C, causada pola visualización da comida, é suficiente para excitar a B, dando lugar á salivación. Supóñase, ademais, que en ausencia de estímulo adicional, a excitación de A, ao ouvir a campaíña, non abonda para dar lugar ao disparo de B.
Galego de Asturias
Historia e características
Xurdiron algunhas teorías que discuten o carácter galego destas falas, e defenden que se trata de "falas de transición" ou dun "continuum" lingüístico ente galego e astur-leonés, como di Xavier Frías:
Donald O. Hebb
Aprendizaxe de Hebb
Permítase que C dea lugar a que B dispare amosando comida ao suxeito, e, mentres B continúa a disparar, estimúlese A facendo soar unha campaíña. Dado que B continúa a disparar, A participa agora na excitación de B, aínda cando por si soa A non sería suficiente para dar lugar a que B dispare.
Miguel Anxo Fernández Fernández
Traxectoria
Foi Presidente do Cineclube Carballiño (1978-1997), Director das Xornadas de Cine e Vídeo en Galicia, Xociviga (1984-1996) , promotor e presidente da Federación de Cineclubes de Galicia (1985-1990) , Vicepresidente da Academia Galega do Audiovisual (2002-2006) , Coordinador do programa Audiovisual nas Aulas (2003-2010) para o Consorcio Audiovisual de Galicia e a Consellería de Educación, membro do comité organizador II Congreso Galego do Audiovisual (2004) e membro do Consello Galego de Ensinanzas Artísticas Superiores da Consellería de Educación (2008).
Galego de Asturias
Variantes
miniatura|dereita|Mapa lingüístico de Asturias. As falas galegas en verde e as astur-leonesas en rosa. As zonas dialectais do galego de Asturias, que se encadra no galego oriental, son segundo Xoán Babarro : Ademais existen tres falas de transición entre o galego e o asturiano na parte oriental do concello de Navia, en parte das parroquias do concello de Villaión e nas parroquias tixileiras da Estierna (Ibias) e Trabáu (Degaña).
Einosuke Itō
Einosuke Itō (伊藤 永之介; Itō Einosuke), nado en Akita o 21 de novembro de 1903 e finado o 26 de xullo de 1959, foi un escritor xaponés.
Galego de Asturias
Tamén en Galiza
Segundo os mapas de isoglosas, o concello lugués de Negueira de Muñiz tamén forma parte do ámbito lingüístico eonaviego, coa diferenza de estar situado en Galiza e non en Asturias. Esta consideración vén apoiada polas propias características do galego falado nese municipio, con uso do artigo 'el' (por 'o'), os posesivos 'tou' e 'sou', a palatalización do l- inicial ("llobo" por "lobo"), a conservación do -l- intervocálico latino ("avolo" por avó) ou os sufixos diminutivos en -ín ("camín" por camiño ou "molín" ou "muín" por muíño), todos trazos xenuinamente eonaviegos.
Alén disto, a asociación Abertal, que preside o xeógrafo Carlos Xesús Varela Aenlle, correspondente da Real Academia Galega no Eo-Navia, tamén enumera Negueira de Muñiz como parte das terras eonaviegas.
Einosuke Itō
Traxectoria
Tras terminar os seus estudos, traballou nun banco e comezou a escribir artigos para revistas. En 1924, mudouse a Toquio e comezou a publicar para a revista socialista Bungei Sensen (文芸戦線) fundada por Yōbun Kaneko. Pola súa publicación Mienai Kōzan (見えない鉱山) de 1928 nesta publicación, empezou a destacarse como escritor de literatura proletaria.
Donald O. Hebb
Aprendizaxe de Hebb
Nesta situación, a suposición de Hebb determina que se produce algún cambio entre A e B, de tal xeito que a influencia de A sobre B se ve incrementada. Se o experimento se repite con suficiente frecuencia, A será capaz de lograr, eventualmente, que se dispare B mesmo en ausencia da estimulación visual procedente de C. Entón, se se fai soar a campaíña, mais non se amosa a comida, continuará a producirse a salivación, porque a excitación debida unicamente a A é agora suficiente para lograr que B dispare.
Galicia Histórica
Galicia Histórica foi unha revista editada en Santiago de Compostela entre 1901 e 1903.
Donald O. Hebb
Aprendizaxe de Hebb
Dado que a conexión entre neuronas se fai a través das sinapses, é razoable supor que calquera cambio que poida ter lugar durante a aprendizaxe deberá producirse nelas. Hebb sostiña a teoría de que aumentaba a área da unión sináptica. Teorías máis recentes afirman que o responsable é un incremento da velocidade con que se libera o neurotransmisor na célula presináptica.
Galicia Histórica
Historia e características
Apareceu en xullo-agosto de 1901. Revista bimestral fundada e dirixida por Antonio López Ferreiro coa colaboración de José Villa-amil y Castro, Eladio Oviedo Arce e Andrés Martínez Salazar. No primeiro prólogo, "A nuestros lectores", expón os seus criterios:
Donald O. Hebb
Aprendizaxe de Hebb
En todo caso, certamente hai cambios que se producen na sinapsis. Tanto se a célula presináptica como a postsináptica resultasen alteradas na súa totalidade, poderíanse reforzar outras respostas que non estivesen relacionadas co experimento condicionante.
Galicia Histórica
Historia e características
Como apéndice repartiuse a "Colección diplomática", a base de códices, documentos pontificios, doazóns e confirmacións, fundacións ou restauracións, testamentos e escritos sobre actos diversos. Cesou a súa publicación en novembro-decembro de 1903.
Donald O. Hebb
Polémica
Donald Hebb é sinalado como o autor dos estudos iniciais sobre a privación sensorial, dos que se sospeita que foron posiblemente a base de sustentación empírica para a redacción dos manuais para torturar da CIA.
Ilian Kiriakov
Ilian Kiriakov (ou Kiryakov) (Илиян Киряков, en búlgaro), nado en Lesicheri o 4 de agosto de 1967, é un exfutbolista búlgaro. Xogaba de defensa e formou parto da Selección de Bulgaria que chegou ás semifinais do Mundial de Fútbol de 1994, xogando tamén a Eurocopa de 1996.
Traxectoria
Durante a súa carreira deportiva xogou para o FC Etar Veliko Tarnovo, PFC CSKA Sofia, Raith Rovers, Deportivo da Coruña, Aberdeen FC e Anorthosis Famagusta. Xogou 53 veces con Bulgaria e marcou 5 goles.
Epi
Epi pode referirse a:
Leandro Barbosa
Leandro Mateus Barbosa, nado en São Paulo o 28 de novembro de 1982, é un ex xogador profesional brasileiro de baloncesto. Xogaba nas posicións de escolta e base e representou á selección brasileira.
Traxectoria
Barbosa foi seleccionado na 28ª posición do Draft da NBA de 2003 polos San Antonio Spurs, pero os seus dereitos foron adquiridos polos Phoenix Suns nun traspaso a cambio dunha futura elección protexida de primeira rolda. Barbosa posúe o marca máis alta dos Suns de puntos anotados por un rookie no seu primeiro partido coma titular, con 27 puntos o 5 de xaneiro de 2004 contra os Chicago Bulls. Tamén posué o récord de triplas anotadas por un rookie en partidos consecutivos, cando anotou polo menos unha tripla durante dez partidos seguidos dende o 2 de xaneiro ó 19 de xaneiro.
Durante a tempada 2006-07, Barbosa acadou 18.1 puntos, 2.7 rebotes, 4.0 asistencias e 32.7 minutos por partido, malia saír dende o banco. Isto fíxolle ser elixido Sexto Home da Tempada da NBA.
O 20 de febreiro de 2009, anotou 41 puntos, a anotación máis alta da súa carreira, contra os Oklahoma City Thunder.
Despois sería traspasado ós Toronto Raptors xunto a Dwayne Jones a cambio de Hedo Türkoğlu. Durante a súa estancia en Toronto, Barbosa aumentou a súa anotación con respecto á súa derradeira tempada en Phoenix. Durante a tempada 2011-12, foi traspasado ós Indiana Pacers a cambio dunha futura elección de segunda rolda do Draft. Alí se reuniu co seu antigo compañeiro nos Suns Louis Amundson, e os dous axudaron a Indiana a chegar á segunda rolda dos playoffs onde perderon contra os Miami Heat.
O 18 de outubro de 2012, Barbosa asinou cos Boston Celtics.
O 21 de febreiro de 2013, Barbosa foi traspasado ós Washington Wizards xunto a Jason Collins a cambio de Jordan Crawford.
O 14 de setembro de 2020, Barbosa anunciou a súa retirada coma xogador profesional.
O Barral, San Fiz de Monfero, Monfero
O Barral é un lugar da parroquia de San Fiz de Monfero no concello coruñés de Monfero na comarca do Eume. Estaba despoboado no ano 2010 segundo datos do INE.
Himno de Carelia
O himno de Carelia é un dos símbolos nacionais da República de Carelia. A música do himno foi composta por Alexander Beloborodov. A letra rusa foi escrita por Armas Mishin e Ivan Kostin. O texto en finés foi escrito por Mishin. Dende decembro de 2001, o texto ruso é o único oficial.
Ilamatepec
miniatura|Ilamatepec 2012
O volcán Ilamatepec (tamén chamado Santa Ana) é un volcán situado no Departamento de Santa Ana do Salvador. As súas últimas erupcións ocorreron en 1920 e en 1904. Ten unha altura de 2.381 metros sobre o nivel do mar e é un dos puntos máis altos do país.
O Ilamatepec está situado na cordilleira de Apaneca, dentro dun bosque de montaña nubrado e tropical, nunha rexión cultivadora de café, a uns 65 quilómetros ao oeste da capital. As principais actividades da rexión son a agricultura e o turismo.
Desde agosto de 2005 presentou a actividade típica de moitos volcáns previa a unha erupción e estímase que esta podería ocorrer antes de finais de 2005. O sábado 1 de outubro ás 8:00 am (GMT-6) hora local, houbo unha explosión, na que o volcán expulsou polos ceos cinza e rochas. Así mesmo, un alude de auga quente comezou a descender do cráter matando polo menos dúas persoas e forzando a evacuación da zona de San Blas.
Iconolatría
Iconolatría (do greo eikon, "imaxe" e latreia, "veneración") é a veneración de imaxes (fundamentalmente bidimensionais) e refírese normalmente ao período iconoclasta do Imperio Bizantino durante o que se destruíu toda a arte relixiosa.
Eikon en grego simplemente denota unha imaxe, mais pasou a designar a arte relixiosa empregada pola Igrexa ortodoxa e a Igrexa católica. As iconas utilízanse nas igrexas ortodoxas para axudar na oración e na adoración de Deus.
Unha das razóns para esta perseguición era que os cristiáns veneraban imaxes de santos, Xesús Cristo e mesmo imaxes de Deus e fragmentos das iconas, polo que se lles coñecía como iconólatras. Finalmente, a Igrexa Ortodoxa reinstaurou o uso das iconas, para o que lle foi preciso reunir dous concilios. O Concilio de Hieria, en 753, prohibiu expresamente a fabricación de iconas e ordenou que se retirasen das igrexas todas as imaxes de Xesús e os santos, indicando que deberían ser decoradas con imaxes de paxaros, flores e froita. Este concilio reuniuse preto de Constantinopla e todos os bispos que asistiron pertencían ao Patriarcado de Constantinopla. Os outros patriarcados rexeitaron enviar delegados.
O Segundo Concilio de Nicea, celebrado en 787, anulou as decisións do anterior. Un concilio anterior definira a veneración das iconas baseándose no sagrado misterio da encarnación de Xesús Cristo. A Persoa de Xesús revélase non só na Palabra de Deus, senón tamén na imaxe de Deus. As escrituras pré-cristiáns definían a idolatría como a adoración de deuses falsos. Neste concilio clarificouse a relación entre unha imaxe e o que se plasma nela. O principio de veneración significa que honrar unha imaxe é honrar non a imaxe senón a quen está na imaxe. Tamén se clarificou a diferenza entre veneración e adoración: venérase ou hónrase un santo; adórase só a deus. Unha vez rematado o período iconoclasta, a devoción polas iconas estendeuse a Serbia, Bulgaria e a distante Rusia.
Prohibíronse as iconas coa imaxe de Deus Pai na Igrexa Ortodoxa, excepto nos contextos da Revelación ou a Apocalipse. En xeral, porén, a mellor representación de Deus é a do tipo de icona da Santísima Trindade de Rublev.
Partido Republicano Radical Socialista en Galicia
O Partido Republicano Radical Socialista apareceu xa, ao pouco de escindirse do Partido Republicano Radical, no Pacto de Lestrobe (1930) que deu orixe á Federación Republicana Gallega pero a súa implantación en Galicia foi mínima e despois de proclamada a Segunda República deixou a federación, os radicais socialistas tan só puideron presentar candidatura en Ourense nas eleccións a Cortes Constituíntes de xuño de 1931 en coalición coa FRG e o Partido Nazonalista Republicán de Ourense conseguindo 2 escanos. Ao longo do ano 1931 o PRRS estableceu agrupacións locais no resto das cidades galegas, contando con arredor dun milleiro de militantes e varios miles máis en sociedades agrarias vencelladas ao partido na provincia de Ourense e as alcaldías de Vigo e A Coruña. Contaba como órganos de prensa con El Noroeste da Coruña, La República de Pontevedra, o semanario Horizontes de Lugo e La Vanguardia da Estrada.
En 1933 o partido deixou de existir en Galicia polas diferenzas internas, en 1934 a maior parte dos seus militantes acabaron por entrar en Unión Republicana e o sector minoritario participou na formación de Izquierda Republicana.
Caseasauria
Os Caseasaurios son unha das dúas subordes da orde Pelycosauria dentro da clase Synapsida. A outra suborde leva o nome Eupelycosauria. Xurdiron no Permiano e inclúen a dúas familias, os pequenos insectívoros e carnívoros Eothyrididae, e os longos herbívoros Caseidae.
Taxonomía
?Phreatophasma
Filoxénia
Synapsida |--Caseasauria |  |--Eothyrididae |  |--Caseidae | |--Eupelycosauria
Huracan
Na mitoloxía maia, Huracan(en maia: hunracán, ‘unha [soa] perna'; hun, un; racan, perna) era o deus dos ventos, das tempestades e do lume. É a principal divindade do Popol Vuh, sendo o único deus que está presente en todas as fases da historia da creación do mundo co nome de U K'ux Kaj (Corazón do Ceo) e descrito como espírito creativo e a orixe da vida. Huracan amosa tres aspectos diferentes, que personifican o poder celeste: Raio Furacán, Raio Xove e Raio Repentino, a chuvia, o vento e o lóstrego. Dado que as tormentas traen auga (choiva) e lume (lóstrego), son vistos como cruciais para a vida, provoca que o raio teña un papel mitolóxico fundamental na fertilización da terra e nos cultivos.
O seu nome, entendido como 'unha soa perna ', fai pensar no Deus K da iconografía maia posclásica e clásica, unha divindade do raio e cunha perna humá. O Deus K adoita ser coñecido como Bolon Tzacab, K'awaiil or Kauil. Alén diso, Huracan ten correspondencia con outras deidades similares de culturas precolombianas, como Tohil na mitoloxía K'ique', Cocijo na mitoloxía zapoteca, ou Tlaloc e Tezcatlipoca na mitoloxía azteca.
Kosmos 165
Kosmos 165 (Космос 165 en ruso), tamén denominado DS-P1-Yu Nº 8, foi un satélite artificial soviético lanzado o 12 de xuño de 1967 mediante un foguete Kosmos 2I desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Kosmos 165 foi o oitavo membro da serie de satélites DS-P1-Yu e o sétimo lanzado con éxito tralo fracaso do lanzamento do segundo membro da serie. Estaba adicado a servir como obxectivos para as probas antisatélites e antimísiles soviéticas.
Kosmos 165 foi inxectado nunha órbita inicial de 1542 km de apoxeo e 211 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 81,9 graos e un período de 102 minutos. Reentrou na atmosfera o 15 de xaneiro de 1968.
Sílaba
miniatura|200px|Os caracteres [[katakana son un exemplo de escritura silábica.]] Unha sílaba é un conxunto de realizacións que se pronuncian nun mesmo golpe de voz. É unha organización para unha secuencia de sons formada tipicamente por un núcleo silábico (habitualmente unha vogal) con marxes iniciais ou finais opcionais (tipicamente consoante). As sílabas adoitan ser consideradas "bloques construtivos" fonolóxicos das palabras. Poden influír no ritmo da linguaxe, na súa prosodia, na métrica poética e nos seus patróns de acentuación.
Concepto
Se partimos desde o trazo ideal máis pequeno ata a unidade superior da lingua encontrarémonos cunha serie de graos na análise. O punto de partida son os trazos distintivos, que se integran no fonema. A unidade superior ó fonema, en que se agrupan estes, é a sílaba. Non existe unha definición de sílaba aplicable a tódalas linguas, como tampouco a temos de palabra. A palabra e a sílaba son unidades que o individuo recoñece grazas á súa competencia lingüística.
A sílaba é unha agrupación de fonemas que obedece a unha determinada regulamentación. Do mesmo modo que a combinación de trazos distintivos con suxeición a determinadas esixencias xera a totalidade de fonemas e arquifonemas da lingua, así tamén a combinación de fonemas e arquifonemas con suxeición a determinadas leis xera as unidades de orde superior, as sílabas; e da mesma maneira que coñecendo os trazos distintivos e as leis que regulan as súas combinacións podemos saber o número de fonemas, así tamén coñecendo o número de fonemas e as leis que regulan as súas combinacións podemos coñecer o número de sílabas.
Agora ben, mentres o fonema ten como función específica a distintiva, a función da sílaba parece estar constituída exclusivamente polo agrupamento de fonemas e o contraste no seu seo duns segmentos con outros. Podería logo definirse a sílaba como unha unidade de contrastes (Veiga, 1976). Mais non é este o único aspecto que opón fonemas a sílabas, pois mentres que a existencia dos primeiros parece ser unha esixencia da linealidade do texto e da necesidade de poder cun pequeno número de elementos compoñer un número infinito de textos, é dicir, unha esixencia da natureza funcional da linguaxe; as segundas parecen estar determinadas por causas fisiolóxicas, polos movementos dos músculos torácicos, o cal non exclúe a posibilidade do seu emprego con finalidades puramente lingüísticas
Transcrición
Cando un espazo aparece no medio dunha sílaba, pode empregarse un arco para marcar a liaison en francés, como en les amis.
A sílaba en fonoloxía
Fonoloxicamente, as sílabas poden clasificarse segundo varios criterios:
Partes da sílaba
Na sílaba hai que considerar tres fases que interveñen na súa formación:
Sílabas no galego
O galego ten unha ampla maioría de sílabas libres fronte a unha reducida cantidade de sílabas trabadas. O galego ten 22 tipos de combinacións de vogal (V) e consoante (C) para formar sílabas:
Como se pode ver, as sílabas galegas teñen entre un e seis fonemas e sempre contan cunha vogal. As vogais da sílaba poden ser núcleo ou marxe nos ditongos e tritongos. Os principais grupos consonánticos que aparecen depende da súa distribución: en posición explosiva (prenuclear) adoitan ser unha oclusiva ou /f/ e mais unha líquida (/l/ ou /r/) mentres que en posición implosiva (posnuclear) adoita ser a segunda consoante un /s/.
Silabarios
Nalgúns idiomas o sistema de escritura é silábico, é dicir, un carácter representa unha sílaba. O exemplo máis coñecido é a escrita kana do xaponés, pero en realidade cada carácter representa o que se coñece como mora, unidade fónica que en ocasións equivale á sílaba, mais que en ocasións é unha subdivisión da mesma.
Convencións ortográficas
A división silábica ten especial importancia na escrita xa que en galego permítese dividir as sílabas dunha palabra cando non colle na liña en uso. A división silábica das palabras adoita anotarse con guións ( - ) e dependendo do número de sílabas as palabras poden ser:
As palabras con varias sílabas denomínanse polisílabas.
Knut Olav Rindarøy
Knut Olav Rindarøy, nado en Molde o 15 de xullo de 1985, é un futbolista noruegués. Xoga de defensa e o seu actual equipo é o Molde FK.
Traxectoria
Rindarøy comezou a súa carreira profesional en 2003 no Molde FK e desde entón foi titular participando en máis de 100 ocasiones co conxunto noruegués actuando no lateral esquerdo do equipo. O seu xogo desatou a interese de numerosos clubs europeos como Everton e Manchester United, conxuntos nos que estivo nun período de proba. Tras estas probas volve a Noruega onde comezou a súa liga até ser transeferido ao Deportivo da Coruña, en agosto de 2010. O 31 de xaneiro de 2011 anunciouse o seu retorno ao fútbol noruegués. Porén, debido a imposibilidade de xogar no fútbol do seu país, Rindarøy volveu á Coruña até o final da tempada, aínda que xa non dispoñía de ficha e non puido xogar partidos oficiais.
Ricardo de Barreiro
Traxectoria
Como actor traballou en películas como Lobos sucios, O descoñecido, Celda 211, 18 comidas, Encallados, Os xirasoles cegos, Vilamor, Somos xente honrada, Pradolongo ou After, e en series como Matalobos, Luci, Amar es para siempre, Doctor Mateo, Fariña e O sabor das margaridas.
Como pintor expuxo as súas obras por Galicia.
Como escritor é co-autor xunto con Rafael G. García e Xavier Estévez Montoto de Merda, un texto teatral no que exercía como único actor e que lle supuxo a súa entrada na escena teatral. En 2013 publicou o poemario Sobre o desamor e outras mariconadas, que inclúe varios cadros seus e que presentou como proposta escénica canda ao guitarrista Guillerme Fernández. En 2018 publicou A+A, con ilustracións de RdeB.
Coping with the Urban Coyote
Coping with the Urban Coyote é o primeiro álbum editado pola banda de stoner rock estadounidense Unida. Foi lanzado o día 16 de novembro de 1999 a través do selo Man's Ruin Records
San Fiz de Cerdeiras, Begonte
San Fiz de Cerdeiras é unha parroquia que se localiza no concello de Begonte. Segundo o padrón municipal (INE 2016) tiña 113 habitantes (63 homes e 50 mulleres), o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 137 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 119 habitantes, sendo 62 homes e 57 mulleres.
Cromita
A cromita é un mineral do grupo IV (óxidos) segundo a clasificación de Strunz. Debe o seu nome ao elemento cromo. A súa fórmula é FeCr2O4. Ás veces contén magnesio, aluminio ou titanio (entre outros). Algúns exemplares son feblemente magnéticos.
Big Bang
miniatura|300px|Modelo cosmolóxico do Big Bang, a imaxe representa a liña de tempo do Universo miniatura|150px|Segundo o modelo do Big Bang, o [[universo formouse a partir dun estado extremadamente denso e quente. O propio espazo estivo expandíndose dende aquela, arrastrando galaxias (e o resto da materia) con el]]
Un segundo fai referencia ao modelo cosmolóxico explicativo da evolución do universo dende hai 13 800 millóns de anos, a partir dun estado enormemente denso e quente e de dimensión mínima ata as súas dimensións actuais e a súa posterior evolución.
E por último, nun senso máis técnico, utilizase para describir a explosión ocorrida uns 10-35segundos despois do instante cero, tendo en conta que máis aló de 10 -43segundos despois da singularidade ou momento cero da historia do universo non son aplicábeis as leis físicas coñecidas, sendo este límite temporal o Tempo de Planck (o tempo que tarda un fotón en percorrer a lonxitude de Planck).
A evidencia observacional do Big Bang inclúe a análise do espectro luminoso das galaxias, que revela un desprazamento cara ao vermello proporcional á distancia nunha relación descrita pola lei de Hubble. Combinada coa asunción de que os observadores posicionados en calquera lugar do universo farían observacións similares (principio de Copérnico), isto suxire que o propio espazo estase expandindo (ver espazo métrico). Retrotraéndonos no tempo dedúcese o estado inicial do universo (no tempo 0), o cal é a premisa clave do Big Bang.
O apoio teórico do Big Bang vén de modelos matemáticos, chamados modelos de Friedman, que amosan que un Big Bang é consistente coa relatividade xeral e co principio cosmolóxico, que di que as propiedades do universo deberían ser independentes da súa posición ou orientación.
A teoría da nucleosíntese do Big Bang predí o paso no que varios elementos de luz son creados en modelos do universo antigamente e dá resultados que son xeralmente consistentes coas observacións. O modelo do Big Bang, ademais, predí a radiación de fondo cósmico de microondas, un fondo de feble radiación de microondas que enche o universo. O descubrimento da radiación do fondo cósmico de microondas en 1964 levou a que os físicos aceptasen, polo xeral, que o Big Bang é o mellor modelo para explicar a orixe e a evolución do universo.
Big Bang ou estado estacionario
A demostración da expansión do universo de Edwin Hubble proba que este non é estático. Nos primeiros tempos, a teoría do estado estacionario foi a máis popular, malia que o fenómeno da creación de materia non estaba xustificada por consideracións físicas pola consideración de que o universo é eterno, sen conflito entre a idade do universo e a idade dun obxecto celeste calquera. Na hipótese do Big Bang, o universo ten unha idade finita. Algúns métodos de datación da Terra indicaban que era máis vella que a idade do universo estimado a partir da súa taxa de expansión. Os modelos do tipo Big Bang tiñan dificultades por mor destas observacións. Estas dificultades desapareceron cunha nova avaliación máis precisa da taxa de expansión do universo.
Historia
A teoría do Big Bang desenvolveuse a partir de observacións da estrutura do universo e de consideracións teóricas. No 1912 Vesto Slipher mediu o primeiro efecto Doppler dunha "nebulosa espiral" (nebulosa espiral é un termo obsoleto para galaxias espirais), e pronto descubriu que case todas esas nebulosas estaban afastándose da Terra. Non comprendeu as implicación cosmolóxicas deste feito, e naquela época había moita controversia (o Gran Debate entre Shapley e Curtis) sobre se esas nebulosas eran "universos illa" exteriores á Vía Láctea. Dez anos despois, Alexander Friedmann, un cosmoloxista e matemático ruso, obtivo as ecuacións de Friedmann a partir das ecuacións de Einstein da relatividade xeral, mostrando que o universo podería estar expandíndose, en contraposición ó modelo de universo estático que defendía Einstein. En 1924, a medición de Edwin Hubble da gran distancia á nebulosa espiral máis próxima mostrou que eses sistemas eran outras galaxias. Derivando ecuacións ata chegar ás ecuacións de Friedmann, pero independentemente, en 1927, Georges Lemaître, un sacerdote belga católico, predixo que o retroceso das nebulosas debíase á expansión do universo. En 1931 Lemaître foi máis alá e suxeriu que o universo empezara en forma dun simple "átomo primitivo", facendo eco das anteriores especulacións sobre o ovo cósmico (orixe do universo).
Empezando en 1924, Hubble coidadosamente desenvolveu unha serie de indicadores de distancia, o predecesor da escala de distancias cósmicas, usando o telescopio Hooker de 100 polgadas no Observatorio Monte Wilson. Isto permitiulle estimar as distancias ás galaxias cuxos corrementos ó vermello foran medidos, na súa maior parte por Slipher. En 1929, Hubble descubriu unha relación entre distancia e velocidade de retroceso, agora coñecida como lei de Hubble. Lemaître xa mostrara que isto era esperado, dado o principio cosmolóxico. miniatura|esquerda|Representación dun artista do satélite [[WMAP recollendo datos para axudar os científicos a entender o Big Bang.]] miniatura|esquerda|Imaxe do fondo de microondas, resultado dos datos do [[WMAP.]]
Durante os anos 1930, outras ideas propuxéronse como cosmoloxías non estándares para explicar as observacións de Hubble, incluíndo o modelo de Milne, o universo oscilante (orixinalmente suxerido por Friedmann, pero apoiado por Einstein e Richard Tolman) e a hipótese da luz cansa de Fritz Zwicky.
Trala segunda guerra mundial emerxeron dúas posibilidades: unha era a teoría do estado estacionario de Fred Hoyle, segundo a cal dicíase que a materia se creaba mentres o universo parecía expandirse. Neste modelo, o universo é máis o menos ou mesmo en calquera lugar no tempo. A outra fora a teoría do Big Bang de Lemaître, defendida e desenvolvida por George Gamow, quen introduciu a nucleosíntese do Big Bang e cuxos asociados, Ralph Alpher e Robert Herman, predixeron a radiación de fondo de microondas. É unha ironía o feito de que fora Hoyle o que acuñou o nome que acabaría sendo aplicado á teoría de Lemaître, referíndose a el sarcasticamente como "esta idea do big bang" durante unha emisión de radio. Por un tempo, ámbalas dúas teorías foron igualmente apoiadas, pero eventualmente, a evidencia observacional, mais notablemente de contas de fontes de radio, empezaron a favorecer esta última. O descubrimento da radiación de fondo cósmico de microondas en 1964 deixou o Big Bang como a mellor teoría sobre a orixe e evolución do cosmos. Gran parte do traballo actual en cosmoloxía inclúe o entendemento de como se forman as galaxias no contexto do Big Bang, entendendo a física do universo a tempos máis e máis temperáns, e reconciliando as observacións coa teoría básica.
Déronse grandes pasos na cosmoloxía do Big Bang dende a década de 1990, como resultado de avances maiores na tecnoloxía do telescopio, así como da análise dos copiosos datos obtidos de satélites como o COBE, o Hubble Space Telescope e o WMAP. Os cosmoloxistas dispoñen agora mesmo dunha medida bastante precisa de moitos dos parámetros do modelo do Big Bang, e fixeron o insospeitado descubrimento de que a expansión do universo parece acelerarse (ver enerxía escura).
Visión de conxunto
300px|miniatura|esquerda|Historia do Universo. As ondas gravitacionais postuladas polo modelo da gran inflación foron detectadas polo experimento BICEP2 segundo anunciaron o 17 de marzo de 2014
Singularidade inicial
Como xa se dixo, a extrapolación da expansión do universo atrás no tempo usando a relatividade xeral produce unha temperatura e densidade infinitas nun tempo finito no pasado. Esta singularidade sinala o punto de partida da relatividade xeral. Debátese acerca de ata cando se pode extrapolar ata a singularidade -certamente, sempre despois da época de Planck. A primitiva fase (alta temperatura e densidade) é chamada "o Big Bang", e considéraselle o "nacemento" do noso universo. Baseados en medidas da expansión usando supernovas de tipo Ia, medidas das flutuacións térmicas na radiación de fondo cósmico de microondas, e medidas da función de correlación das galaxias, calcúlase que o universo ten unha idade de 1017 segundos. O feito de que tres medidas independentes concorden nos mesmos resultados dá un gran soporte ó modelo Lambda-CDM que describe en detalle os contidos do universo. As primeiras fases do Big Bang están sometidas a moita especulación. Nos modelos máis comúns, o universo foi enchido homoxeneamente e isotropicamente cunha densidade enerxética incriblemente alta, enormes temperatura e presión, e foise expandindo e arrefriando moi rapidamente.
A Gran Inflación
Aproximadamente ós 10−35 segundos desta expansión, un cambio de estado da materia causou unha inflación cósmica, durante a cal o universo creceu exponencialmente. A inflación xerou dous tipos de ondas, ondas gravitacionais e ondas de densidade. Estas ondas fóronse espallando polo espazo-tempo e polarizaron os electróns e fotóns libres, polarizándoos de dous xeitos distintos: a polarización de modo E é xerada polas ondas de densidade, a polarización de modo B é xerada exclusivamente polas ondas gravitacionais (que tamén xeran polarización modo E). Da polarización modo E xa se tiña constancia dende o ano 2000 co experimento BOOMERanG, a polarización modo B foi descuberta polo experimento BICEP2, tal coma se fixo público o 17 de marzo de 2014.
A barioxénese das partículas elementais
Despois de que a inflación parara, o universo estaba constituído por plasma quark-gluon, ademais das outras partículas elementais. A temperatura era tan alta que o movemento aleatorio das partículas tiña unha velocidade relativista, e parellas partícula-antipartícula de todos os tipos eran constantemente creadas e destruídas. Nalgún punto unha reacción descoñecida chamada barioxénese violou a conservación do número bariónico, levando a un exceso moi pequeno de quarks e leptóns sobre antiquarks e anti-leptóns, da orde dunha parte en 30 millóns. Isto resultou na predominancia da materia sobre a antimateria no universo presente.
O universo continuou crecendo en tamaño e caendo en temperatura (provocando que a enerxía típica de cada partícula decrecese). As transicións de fase da ruptura de simetría axustaron as forzas fundamentais da física e os parámetros das partículas elementais ós valores actuais. Aproximadamente ós, 10−11 segundos, existe menos especulación, xa que as enerxías das partículas baixan a valores que poden ser conseguidos en experimentos de física de partículas. A aproximadamente 10−6 segundos, os quarks e gluóns combináronse para formaren barións como protóns e neutróns. O pequeno exceso de quarks sobre antiquarks levou a un pequeno exceso dos barións sobre os antibarións. A temperatura xa non era alta dabondo como para crear novos pares protón-antiprotón (e de forma similar, tampouco para neutróns-antineutróns), polo que inmediatamente as masas anuláronse, deixando só unha con 1010 protóns e neutróns orixinais, e ningunha das súas antipartículas. Un proceso similar ocorreu aproximadamente ó segundo do big bang, para os electróns e positróns. Tras estas anulacións, os protóns, neutróns e electróns restantes xa non se movían de forma relativista é a densidade de enerxía do universo foi dominada por fotóns (cunha menor contribución dos neutrinos).
A nucleosíntese do Big Bang
Uns poucos minutos desde o Big Bang, cando a temperatura era duns mil millóns de Kelvins e a densidade semellante á do aire terrestre, os neutróns combináronse cos protóns para formaren os núcleos atómicos do deuterio e helio no universo, nun proceso chamado nucleosíntese do Big Bang. A maioría dos protóns quedaron sen combinar como núcleos de hidróxeno. Mentres o universo foi arrefriando, a densidade de enerxía da masa en repouso comezou a dominar gravitacionalmente á da radiación electromagnética do fotón.
A radiación de fondo cósmico de microondas
Tras uns 380.000 anos os electróns e núcleos combináronse en átomos (na súa maior parte hidróxeno); polo que a radiación se desensamblou da materia e continuou polo espazo con poucos impedimentos. Esta antiga radiación é coñecida como radiación de fondo de microondas.
Situación actual do universo. A enerxía escura
O universo actual está aparentemente dominado por unha forma misteriosa de enerxía coñecida como enerxía escura. Aproximadamente o 70% da densidade da enerxía do universo está nesta forma. Esta enerxía escura causa a aceleración da expansión do universo, e que sexa observada cunha lentitude maior á esperada a distancias moi grandes. Na súa máis sinxela formulación, a enerxía escura ten a forma dun termo que é unha constante cosmolóxica nas ecuacións do campo de Einstein da relatividade xeral, pero a súa composición é descoñecida, e máis xeralmente, os detalles da súa ecuación de estado e a súa relación co modelo estándar da física de partículas continúan a ser investigados tanto observacionalmente como teoricamente.
As tres observacións poden explicarse polo modelo ΛCDM da cosmoloxía, que é un modelo matemático do Big Bang con seis parámetros libres. Como se notou arriba, non existe un modelo físico convincente para os primeiros 10−11 segundos do universo. Para resolver o paradoxo da singularidade inicial, cómpre unha teoría da gravitación cuántica. Entender este período da historia do universo é un dos maiores problemas sen resolver en física.
Evidencias
En xeral, considéranse tres as evidencias empíricas que apoian a teoría cosmolóxica do Big Bang. Estas son: a expansión do universo que se expresa na Lei de Hubble e que se pode apreciar no corremento cara ao vermello das galaxias, as medidas detalladas do fondo cósmico de microondas, e a abundancia de elementos lixeiros. Amais, a función de correlación da estrutura a grande escala do Universo encaixa coa teoría do Big Bang.
Expansión expresada na lei de Hubble
Da observación de galaxias e quásares afastados despréndese a idea de que estes obxectos experimentan un desprazamento cara ao vermello, o que quere dicir que a luz que emiten se desprazou proporcionalmente cara a lonxitudes de onda máis longas. Isto compróbase tomando o espectro dos obxectos e comparando, despois, o patrón espectroscópico das liñas de emisión ou absorción correspondentes a átomos dos elementos que interactuar coa radiación. Nesta análise pódese apreciar certo corremento cara ao vermello, o que se explica por unha velocidade recesional correspondente ao efecto Doppler na radiación. Ao representar estas velocidades recesionais fronte ás distancias respecto aos obxectos, obsérvase que gardan unha relación lineal, coñecida como Lei de Hubble:
Radiación cósmica de fondo
miniatura|250px|Imaxe da radiación de fondo de microondas. Unha das predicións da teoría do Big Bang é a existencia da radiación cósmica de fondo, radiación de fondo cósmico de microondas ou CMB (Cosmic microwave background). O universo temperán, debido á súa alta temperatura, teríase enchido de luz emitida polos seus outros compoñentes. Mentres o universo se arrefriaba debido á expansión, a súa temperatura tería caído por debaixo de 3000 K. Por enriba desta temperatura, os electróns e protóns están separados, facendo o universo opaco á luz. Por debaixo dos 3000 K fórmanse os átomos, permitindo o paso da luz a través do gas do universo. Isto é o que se coñece como disociación de fotóns.
A radiación neste momento tería tido o espectro do corpo negro e tería viaxado libremente durante o resto de vida do universo, sufrindo un desprazamento cara ao vermello como consecuencia da expansión de Hubble. Isto fai variar o espectro do corpo negro de 3345 K a un espectro do corpo negro cunha temperatura moito menor. A radiación, vista dende calquera punto do universo, parecerá provir de todas as direccións no espazo.
En 1965, Arno Allan Penzias e Robert Woodrow Wilson, mentres desenvolvían unha serie de observacións de diagnóstico cun receptor de microondas propiedade dos Laboratorios Bell, descubriron a radiación cósmica de fondo. Iso proporcionou unha confirmación substancial das predicións xerais respecto ao CMB — a radiación resultou ser isótropa e constante, cun espectro do corpo negro de preto de 3 K— e inclinou a balanza cara á hipótese do Big Bang. Penzias e Wilson recibiron o Premio Nobel polo seu descubrimento.
En 1989, a NASA lanzou o COBE (Cosmic background Explorer) e os resultados iniciais, proporcionados en 1990, foron consistentes coas predicións xerais da teoría do Big Bang acerca da CMB. O COBE achou unha temperatura residual de 2,726 K, e determinou que oCMB era isótropo en torno a unha de cada 105 partes. Durante a década dos 90 investigouse máis extensamente a anisotropía no CMB mediante un gran número de experimentos en terra e, medindo a distancia angular media (a distancia no ceo) das anisotropías, viuse que o universo era xeometricamente plano.
A principios de 2003 déronse a coñecer os resultados da Sonda Wilkinson de Anisotropías do fondo de Microondas (en inglés Wilkinson Microwave Anisotropy Probe ou WMAP), mellorando os que até entón eran os valores máis precisos dalgúns parámetros cosmolóxicos. (Vexa tamén experimentos sobre o fondo cósmico de microondas). Este satélite tamén refutou varios modelos inflacionistas específicos, pero os resultados eran constantes coa teoría da inflación en xeral.
Abundancia de elementos primordiais
Pódese calcular, empregando a teoría do Big Bang, a concentración de helio-4, helio-3, deuterio e litio-7.1 no universo como proporcións con respecto á cantidade de hidróxeno normal, H. Todas as abundancias dependen dun só parámetro: a razón entre fotóns e barións, que pola súa banda pode calcularse independentemente a partir da estrutura detallada da radiación cósmica de fondo. As proporcións preditas (en masa, non volume) son de preto de 0,25 para a razón 4He/H/H, ao redor de 10−3 para 2He/H/H, e ao redor de 10−4 para 3He/H/H.
Estas abundancias medidas concordan, polo menos aproximadamente, coas preditas a partir dun valor determinado da razón de barións a fotóns, e considérase unha proba sólida en favor do Big Bang, xa que esta teoría é a única explicación coñecida para a abundancia relativa de elementos lixeiros. De feito non hai, fóra da teoría do Big Bang, ningunha outra razón obvia pola que o universo debese, por exemplo, ter máis ou menos helio en proporción ao hidróxeno.
Evolución e distribución galáctica
As observacións detalladas da morfoloxía e estrutura das galaxias e quásares proporcionan unha forte evidencia do Big Bang. A combinación das observacións coa teoría suxire que os primeiros quásares e galaxias se formaron hai ao redor de mil millóns de anos despois do Big Bang, e dende ese momento se estiveron a formar estruturas máis grandes, como os cúmulos de galaxias e os supercúmulos. As poboacións de estrelas foron envellecendo e evolucionando, de modo que as galaxias afastadas (que se observan tal e como eran no principio do universo) son moi diferentes ás galaxias próximas (que se observan nun estado máis recente). Por outro lado, as galaxias formadas fai relativamente pouco son moi diferentes ás galaxias que se formaron a distancias similares pero pouco despois do Big Bang. Estas observacións son argumentos sólidos en contra da teoría do estado estacionario. As observacións da formación estelar, a distribución de quásares e galaxias, e as estruturas máis grandes concordan coas simulacións obtidas sobre a formación da estrutura no universo a partir do Big Bang, e están a axudar a completar detalles da teoría.
Outras evidencias
Despois de certa controversia, a idade do Universo estimada pola expansión Hubble e a CMB (Radiación cósmica de fondo) concorda en boa medida (é dicir, lixeiramente máis grande) coas idades das estrelas máis vellas, ambos os dous medidos aplicando a teoría da evolución estelar dos cúmulos globulares e a través da data radiométrica individual nas estrelas da segunda Poboación.