cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hogwarts
Hufflepuff
32px|esquerda 80px|dereita|Escudo de Hufflepuff. Hufflepuff valora o traballo duro, a tolerancia, a lealdade e o xogo limpo. A súa mascota é o teixugo e as súas cores son a amarela canaria e a negra medianoite. A xefa da casa é a profesora de Herboloxía, Pomona Sprout. Segundo Rowling, Hufflepuff corresponderíase co elemento terra. A fundadora da casa é Helga Hufflepuff. Os dormitorios de Hufflepuff e a sala común están situados nalgunha parte dos sotos. A entrada atópase preto das cociñas e só se pode pasar mediante contrasinal. A sala común está inzada de tapices amarelos e grandes cadeiras de brazos.
Slytherin
32px|esquerda 80px|dereita|Escudo de Slytherin. Slytherin valora a ambición, a astucia, os dotes de mando, a iniciativa e, por riba de todo, a pureza de sangue. A súa mascota é a serpe e as súas cores son a verde e a prata. O xefe da casa é o profesor de Apócemas, Severus Snape, nos primeiros cinco libros e na maior parte do sexto; ao final do sexto e no sétimo, o antigo profesor de Apócemas e anterior xefe da casa, Horace Slughorn, volve do retiro e reasume a autoridade da casa. A pantasma é o Barón Sanguiñento. O fundador da casa é Salazar Slytherin. Aos dormitorios e á sala común chégase a través dunha parede de pedra espida situada nos alxubes. A sala común de Slytherin é longa e sobria, e está baixo o lago de Hogwarts.
Segredos de Hogwarts
Hogwarts posúe unha manchea de lugares e pasaxes secretos.
Cámara dos Segredos
A Cámara dos Segredos, agochada baixo a escola, era a morada dun antigo basilisco, destinado a limpar o castelo dos estudantes nacidos de muggles. Salazar Slytherin, un dos fundadores de Hogwarts, construíu a Cámara antes de deixar o colexio.
Sala do Necesitado
A Sala do Necesitado atópase no sétimo andar e só aparece a aquel que a necesite. Para facela aparecer, cómpre pasar camiñando tres veces por diante da entrada agochada á vez que un se concentra naquilo que necesita. Entón o cuarto ha aparecer con aquilo requirido no seu interior. Deste modo, o cuarto cambia de aparencia segundo o uso que se lle vaia dar. Un dos usos habituais é para agochar cousas, e semella que a Sala do Necesitado mostra sempre o mesmo cuarto de cousas agochadas cando alguén o pide, dado que está inzado de moitos séculos de obxectos abandonados e esquecidos.
Fraga Prohibida
A Fraga Prohibida é unha enorme e escura fraga situada na contorna dos xardíns de Hogwarts. Está estritamente prohibida a todos os estudantes, agás durante as clases de Coidado de Criaturas Máxicas. Malia que a vexetación da Fraga Prohibida é mesta e salvaxe, existen uns poucos camiños e claros adoito creados por Hagrid, que a miúdo entra no bosque por diversos motivos. A Fraga Prohibida é tamén o lugar onde habitan moitas clases de criaturas, desde centauros ata unicornios.
Expreso de Hogwarts
miniatura|A locomotora empregada nos filmes como Expreso de Hogwarts. O Expreso de Hogwarts é un tren máxico que leva os estudantes de Londres a Hogsmeade. O tren sae da plataforma nove e tres cuartos da estación de ferrocarrís de King's Cross e vai sen deterse ata a estación de ferrocarrís de Hogsmeade. Os compartimentos do tren están clasificados por letras. N’a pedra filosofal, Harry coñece aos seus dous mellores amigos, Ron e Hermione, na súa primeira viaxe no Expreso de Hogwarts. A locomotora empregada nas adaptacións cinematográficas é o modelo GWR 4900 Class 5972 Olton Hall.
Atlas XH-1 Alpha
O Atlas XH-1 Alpha foi un prototipo de helicóptero de ataque fabricado pola compañía Atlas Aviation Corporation (no presente Denel Aviation) de Suráfrica usado como desmostrador de concepto para o entón planeado proxecto Rooivalk.
Desenvolvemento
O XH-1 Alpha foi desenvolvido a partir da célula dun Aérospatiale Alouette III, mantendo o seu motor e os compoñentes dinámicos, pero substituíndo a cabina orixinal por unha cabina en tándem, engadíndolle un canón de 20 mm baixo o morro e convertendo o tren de aterraxe nun con configuración de triciclo.
O XH-1 e o Rooivalk son aparellos completamente diferentes e non comparten compoñentes. O Rooivalk foi desenvolvido a partir do prototipo XH-2 posterior.
O único XH-1 foi retirado nalgún momento a finais da década de 1980 e levado ao museo da Forza Aérea surafricana onde se atopa a día de hoxe.
Fascia deltoide
A fascia deltoide é unha fascia do membro superior humano que cobre o músculo deltoide. Serve coma mecanismo de protección e deslizamento deste músculo ao longo do seu percorrido dende a espiña escapular e acromion ata a epífise superior do úmero.
AgustaWestland AW609
O AgustaWestland AW609, anteriormente Bell/Agusta BA609, é un tiltrotor VTOL bimotor cunha configuración semellante á do Bell Boeing V-22 Osprey. É capaz de aterrar verticalmente como un helicóptero aínda que ten un alcance e unha velocidade superior a ese tipo de aeronaves. O AW609 está destinado ao mercado da aviación civil, en particular a clientes VIP e para plataformas de gas e petroleo.
Cruz
dereita|miniatura|150px|[[Cruz grega, con tódolos brazos do mesmo tamaño]] dereita|miniatura|150px|[[Cruz de Santo André ou aspa]] dereita|miniatura|150px|[[Cruz latina, co pé maior có resto dos brazos]] dereita|miniatura|150px|[[Cruz de Lorena, con duplo traveseiro máis curto sobre o maior]] dereita|miniatura|150px|[[Esvástica, cruz gamada cos brazos no sentido contrario ó das agullas do reloxo]] 150px|miniatura|dereita|Cruz da [[Orde de Calatrava]] 150px|miniatura|dereita|Cruz visigótica de San Millán
1844
Outros
Historia ano a ano
Cruz
Unha cruz (do latín crux) é unha figura xeométrica consistente en dúas liñas ou barras que se cruzan nun ángulo recto, de tal forma que unha delas (ou as dúas) queda dividida pola metade. É un dos símbolos máis antigos, e é un símbolo de moitas relixións.
A cruz nas bandeiras
Moitas bandeiras e escudos teñen cruces, como as dos países escandinavos (Dinamarca, Islandia, Finlandia, Noruega e Suecia), o Reino Unido e os estados, provincias, dependencias e territorios da Union Jack, e estados como Burundi, Dominica, Eslovaquia, Xeorxia, Grecia, Xamaica, Malta, República Dominicana, Suíza ou Tonga.
Tamén aparece nas bandeiras de Alabama, Florida, Ulster, Inglaterra, Escocia, Madeira, Illas Feroe, Illas Åland, Martinica, Sardeña, Aragón, País Vasco, Asturias, Occitania, Savoia, Quebec, Ámsterdam, Barcelona, Londres, Montreal, Saint-Malo ou Vitoria.
Belize
Belize é un pequeno país en América Central, ribeirego do mar Caribe, que linda con México ao norte e Guatemala ao oeste e ao sur. Está separada de Honduras polo golfo do mesmo nome ao leste, cunha distancia de 75 quilómetros no punto máis próximo entre as dúas nacións. Belize era anteriormente coñecida como Honduras Británica e o nome coloquial procede da Cidade de Belize (Belize City) e do río Belize. Cidade de Belize é a cidade máis grande do país, o porto principal e a súa antiga capital.
Etimoloxía
Algúns supoñen que a palabra "Belize" ten unha remota etimoloxía maia, outros atribúen o topónimo á importancia que cobrou no territorio un filibustero británico de apelido Wallis, o máis corroborable é que os mapas españois chamaban á zona A Baliza ou Baliza, moi probablemente por existir varias nas costas onde abundan os arrecifes e escollos.
Xeografía
O norte de Belize consiste principalmente de chairas costeiras planas e pantanosas, densamente forestadas nalgúns lugares. Cara ao sur atópase a cadea montañosa baixa das Montañas Maya, das cales o punto máis alto en Belize é o Pico Vitoria a 1120 metros de altura. Belize atópase situada entre os ríos Hondo e Sarstoon, co río de Belize fluíndo no centro do país. Ao longo de toda a costa caribeña atópanse arrecifes de coral. Belize é o fogar da barreira de coral máis longa do hemisferio occidental e o segundo máis longo no mundo logo da gran barreira de coral.
O clima local é tropical e normalmente moi cálido e húmido. A tempada chuviosa dura desde maio ata novembro durante a cal perigos naturais como furacáns e inundacións son comúns.
Historia
Belize foi parte do Imperio Maia que se estendía do sur de México ata Guatemala.
Os primeiros europeos que ingresaron no que hoxe é Belize foron españois, seguidos de leñadores ingleses. Estes chegaron no ano 1638. Xa no ano 1524 este territorio formaba parte do reino de Guatemala como parte da provincia da Verapaz, os piratas lograron penetrar nas selvas, enfrontándose aos indíxenas guatemaltecos que habitaban esas terras.
Á parte destes leñadores, piratas adoitaban parar nas illas e a costa do país. Foron eles quen introduciron africanos nesa rexión, como escravos. Os piratas ingleses e os escravos que traían, usaban as costas de Belize como base para posteriormente asaltar barcos españois. En 1821, ano da independencia da América central, o territorio pasou xuridicamente á soberanía das Provincias Unidas de Centro América pero na práctica Inglaterra ostentaba a soberanía. No ano 1670 o Tratado de Madrid puxo un alto á piratería, e os piratas, xa coñecidos como Baymen, dedicáronse a novos oficios. Guatemala asinou un tratado con Inglaterra para a cesión destes territorios, tratado irrespetado por Inglaterra que quedou sen efecto coa independencia de Belize. Guatemala recoñeceu a independencia en 1923 pero aínda considera partes de Belize como territorio propio.
En 1840 a rexión chegou a ser colonia inglesa e denominouse Honduras Británica ("British Honduras").
O 21 de setembro de 1981 consumouse a independencia de Belize por parte do Reino Unido.
Política
Belize forma parte da Commonwealth de Nacións e o seu Xefe de Estado é o rei Carlos III, que está representado en Belize por un gobernador xeral.
Os primeiros grupos políticos en Belize comezaron en 1950 cando foi creado o PUP (People United Party). Este tiña como líderes a George Cadle Price, Leigh Richardson, e Phillip S.W. Goldson, homes que serían recoñecidos como líderes da independencia e heroes nacionais.
Hoxe os dous partidos políticos maioritarios son o PUP e o UDP (United Democratic Party). O UDP está no goberno dende as eleccións de 2008. O Primeiro Ministro do país é Dean Barrow.
Organización político-administrativa
miniatura|dereita|200px|Mapa de Belize cos distritos numerados
Belize está dividido en seis distritos:
Economía
Exportacións: domésticas, azucre, produtos de xardinería, mollos concentrados de laranxa e toronja, produtos do mar, bananos e reexportaciones.
Importacións: A principios da década dos oitenta, as exportacións anuais ascendían a 28,6 millóns de dólares e o custo das importacións a 545,3 millóns.
Industria: As grandes manufacturas elaboran alimentos, produtos da madeira e confección. O desenvolvemento turístico do país é moi recente e esta fundamentalmente baseado na beleza incomparable das súas costas, practicamente virxes e no feito de formar parte do circuíto maya menos coñecido, pero non por isto de menor interese arqueolóxico e turístico. Podemos citar O Caracol, Lamanai, Altún Ha, Cahal Pech, Xunantunich etc.
Agricultura: O principal recurso económico é a agricultura, aínda que só unha pequena parte do territorio é cultivable.
Transporte: Unha rede de estradas de 3000 km enlaza os grandes centros urbanos, pero algunhas áreas quedan inaccesibles. A Cidade de Belize conta cun aeroporto internacional.
Demografía
miniatura|250px|Evolución da poboación entre 1961 e 2003.
O inglés é a lingua oficial de Belize (o país foi unha colonia británica). Pero a maioría dos belicenses utiliza o español, a lingua materna dos mestizos e inmigrantes centroamericanos. Estímase o número de falantes entre un 40% e o 45% do total.
Mirando cara ao autóctono, a maioría dos belizenses utilizan un idioma crioulo máis familiar, influído polo español e inglés, que é un piyin belicense. Outras minorías lingüísticas do país confórmanas o garífuna e o holandés-alemán.
Segundo o censo realizado en 2003, Belize presenta un 46,4% de habitantes mestizos (descendentes de fillos de Maias e Europeos), un 27,7% de descendentes de africanos negros e mulatos (descendentes de fillos de africanos negros e europeos), un 10% de indíxenas maias e un 6,4% formado polos chamados garífunas (descendentes de fillos de africanos negros e maias), o 7,8% da poboación constitúeno a xente branca de ascendencia británica e española.
O que resta da poboación confórmano pequenas comunidades europeas, hindús, estadounidenses, chinesas e doutras nacionalidades do Extremo Oriente.
Cultura
miniatura|dereita|250px|O Castelo de Xunantunich.
O idioma oficial de Belize é o inglés, pero os crioulos (o grupo étnico máis nutrido) falan xunto a este o seu propio dialecto. O español é a lingua máis utilizada no Norte e nalgúns pobos occidentais. Así mesmo existen minorías que se expresan en maia, chinés, alemán mennonita, libanés, árabe, hindi e garífuna (o idioma dos garinagu do distrito de Stann Creek).
A maioría da poboación profesa o catolicismo, e a influencia británica achegou unha considerable e variada congregación protestante, incluíndo mennonitas alemáns e suízos. A práctica maia do catolicismo caracterízase por unha fusión de xamanismo-animismo e rituais cristiáns.
Belize non desenvolveu nunca unha verdadeira cociña nacional. A súa gastronomía inspirouse na británica, estadounidense, mexicana e caribeña. Os seus ingredientes básicos son o arroz e as fabas, consumidos a miúdo con polo, porco, tenreira, peixe ou verdura; o leite de coco e os plátanos fritos engaden aos pratos un sabor xenuinamente tropical. As receitas exóticas tradicionais inclúen a carne de armadillo, veado e paca frita, un roedor de cor pardo similar a un coelliño de indias.
Deporte
Belize participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos en 1968, e dende entón enviou deportistas para competir en cada edición dos Xogos Olímpicos de Verán, agás nos Xogos de 1980, onde colaborou no boicot liderado polos Estados Unidos. O país non logrou conseguir ningunha medalla.
A Selección de fútbol de Belize é controlada polo Federación de Fútbol, pertencente á CONCACAF.
Lenda do Galo de Barcelos
miniatura|dereita|220px|Figuriña do Galo de Barcelos. A lenda do Galo de Barcelos, narra a intervención milagrosa dun galo morto na proba da inocencia dun home acusado erradamente. Coñecida en Portugal como a "Lenda do Señor do Galo", ten varias versións e forma parte do repertorio medieval e xacobeo de lendas ou hagiografias de aforcados salvos polo milagre dun galo, neste caso con vencello ao Camiño Portugués a Santiago de Compostela. O relato é similar á lenda de Santo Domingo de la Calzada, sendo a de Barcelos unha versión serodia de case tres séculos da rexistrada no Códice Calixtino. O relato escrito máis antigo da versión portuguesa data de 1867, autoría de Domingos J. Pereira miniatura|Cruceiro de Barcelos. O suceso quedou representado nun cruceiro actualmente situado como espolio do Museo Arqueolóxico de Barcelos. Tamén nomeado Cruceiro do Señor do Galo, a súa data de fabricación é motivo de polémica, sendo recollido como do século XIV por algúns autores e para outros entre finais do XVII ou principios do XVIII. O monumento atopábase na veciña parroquia de Barceliños, no lugar da Forca Velha a carón dunha forca de pedra de cantería permanentemente levantada que serviu até o 26 de xaneiro de 1712.
Durante o Estado Novo esta lenda foi identificada coa tradición artesanal oleira dos galos de roda que polo menos dende a década de 1930 tiña lugar en Barcelos. Dende entón, ficou asociada incorrectamente como sustento folclórico ou mito destas pezas que o réxime de Antonio de Oliveira Salazar popularizou como símbolo turístico do Portugal.
Historia
Un peregrino galego que saía de Barcelos camiño de Santiago de Compostela foi acusado de roubarlle prata a un terratenente e condenárono a morrer na forca. Como última vontade, pediu un encontro co xuíz, que se preparaba para comer un galo asado. O galego xuroulle que, como proba da súa inocencia, o galo se ía levantar do prato e cantaría. O xuíz empurrou o prato para un lado e ignorouno.
Con todo, cando o preso estaba a ser aforcado, o galo levantouse e cantou. O xuíz, comprendendo o seu erro, correu para a forca e descubriu que o galego se salvara grazas a un nó mal feito.
De acordo coa lenda, o galego volveu anos máis tarde para esculpir o Cruzeiro do Senhor do Galo, agora no Museu Arqueológico de Barcelos.
Xulia Vicente Jiménez
Xulia Vicente Jiménez, nada en Cariño o 6 de setembro de 1993, é unha autora de banda deseñada e ilustradora galega.
Traxectoria
No mesmo ano Xulia publicou Ari, cazador de dragones, con guión de Manuel Gutiérrez.
En 2020 publicou Elisa e Marcela.
Rafael Franco
Rafael Franco Reyes, nado en Rosario o 17 de xuño de 1923 e finado na Coruña o 25 de outubro de 1997, foi un futbolista e adestrador de fútbol arxentino, que xogaba de dianteiro.
Tras xogar no seu país natal, no Uruguai e en México aterrou en Galicia, onde pasaría a maior parte do resto da súa vida. Triunfou no Deportivo da Coruña, onde foi un dos cinco membros da Orquestra Canaro, a famosa dianteira que completaban Tino, Oswaldo, Corcuera e Moll.
Tivo unha ampla carreira como adestrador, destacando a súa etapa en Venezuela, onde dirixiu entre outros ao Deportivo Galicia e durante unha década á selección venezolana.
Inicios en América (1923-1948)
Comezou a súa carreira futbolística no Newell’s Old Boys, debutando co primeiro equipo aos 16 anos. Xogou co equipo rosarino nas tempadas 1939 e 1940, tendo tamén un breve paso polo Nacional de Montevideo, co que disputou un par de amigables en 1939.
En 1941 foi cedido ao River Plate, co que gañou ese ano o Campionato de Primeira División, aínda que só disputou un partido en toda a tempada, fronte a Estudiantes, pois a súa posición ocupábaa no equipo o Charro Moreno, un dos mellores xogadores do mundo.
En 1942 volveu ao Nacional, co que debutou oficialmente na sétima xornada do Torneo Competencia. Estreou a súa conta goleadora no Uruguai o 12 de xullo, na segunda xornada do campionato de Primeira División, anotando 4 dos 10 goles que o seu equipo lle fixo a Defensor. Con todo, pouco despois sufriu unha lesión que o afastou un tempo dos terreos de xogo, nunha tempada na que o equipo acabou campión. Volveu a continuación ao Newell’s Old Boys, co que disputou a tempada 1943.
Deportivo da Coruña (1948-1951)
En xullo de 1948 aterrou na Coruña xunto ao tamén arxentino José Gómez, procedente do Atlante. Gómez marchou para o Celta de Vigo, mentres que Franco asinou polo Deportivo da Coruña o mesmo día que outro arxentino, Rafael Ponce. Debutou na primeira xornada da liga de Primeira División fronte ao Alcoyano no Collao e unha semana despois anotou os seus tres primeiros goles, na vitoria por 5-2 contra o Sabadell en Riazor. No primeiro partido da segunda volta marcoulle catro goles ao Alcoyano en Riazor, nun partido que acabou 6-1. A pesar das goleadas o equipo acabou un só punto por riba dos postos de descenso. Rafael Franco foi o máximo goleador do equipo con 14 goles, empatado con Manuel Marquínez.
Ao ano seguinte chegou outro técnico arxentino, Oso Díaz, e novas fichaxes. Formouse entón o que a prensa chamou a Orquestra Canaro, unha dianteira que pasou á historia polo seu espectacular xogo e as súas cifras goleadoras. Os cinco integrantes da dianteira eran o propio Rafael Franco, Tino, Corcuera, Oswaldo e Moll. Entre os cinco anotaron esa tempada 59 goles. A orquestra desfíxose ao ano seguinte, coa marcha de Franco ao Valladolid e de Tino ao Zaragoza.
Valladolid e Estoril (1951-1953)
A súa etapa no Valladolid foi pouco frutífera, debido a unha lesión muscular que só lle permitiu xogar 6 partidos. Ao remate da campaña volveu á Coruña, onde xogou co Deportivo un amigable fronte ao Estoril, en homenaxe a Millán. Co club portugués asinou pouco despois un contrato para xogar unha tempada na Primeira División de Portugal.
Volta a Galicia (1953-1957)
Ao remate desta regresou de novo á Coruña, onde adestrou o equipo xuvenil do Deportivo da Coruña primeiro e logo ao Español SD. Na tempada 1955/56 comezou como xogador-adestrador no Fabril en Terceira División pero en outubro chegou a un acordo co Racing de Ferrol para a súa incorporación. Xogou no equipo ferrolán dúas tempada ata que rescindiu o seu contrato en 1957, cando aínda lle quedaba un ano, para marchar a Colombia a adestrar o Independiente de Santa Fe, en Colombia.
Adestrador en Venezuela (1957-1971)
Camiño de Colombia, fixo escala en Caracas e xa non continuou a viaxe, pois alí recibiu unha oferta para adestrar o Catalonia Fútbol Club. Dirixiu o equipo durante tres partidos da nova Primeira División Venezolana pero tivo que deixalo polas protestas dos demais clubs que consideraban que o seu pase da Federación Española era para Colombia e non servía para Venezuela. Instalou entón unha zapataría na cidade, un negocio que lle saíu mal e co que perdeu todos os seus aforros.
En 1959 foi contratado como profesor de educación física e adestrador de fútbol do colexio Fray Luis de León, e levou o equipo a proclamarse campión da Liga Menor durante tres anos consecutivos con números de récord (45 goles a favor e 1 só en contra na terceira delas). Tamén en 1959 foi xogador-adestrador do La Salle Fútbol Club, logo foi adestrador durante anos do Deportivo Galicia e a continuación do Litoral, a UD Canarias e o Portuguesa. En 1960 foi contratado ademais polo Instituto Nacional de Deportes de Venezuela como profesor na Escola de Preparadores. Foi tamén fundador e presidente da Asociación de Adestradores de Venezuela.
Entre 1961 e 1971 estivo á fronte da selección venezolana, e disputou a Copa América 1967, a primeira na que participou o país caribeño. Volveu a Galicia en 1971.
Adestrador en España (1971-1984)
Na novena xornada da tempada 1971–72 foi contratado polo Racing de Ferrol, en Segunda División, en substitución de Saturnino Grech, que só conseguira un punto en oito partidos. Debutou con vitoria o 14 de novembro de 1971 fronte ao Pontevedra CF (0–1). Ao final da campaña o equipo descendeu a Terceira División, como 18º clasificado. Continuou unha tempada máis no cadro ferrolán e en xullo de 1973 fichou polo Atlètic de Ciutadella, en Ciutadella de Menorca.
Na 1975/76 adestrou ao Manresa e na seguinte volveu a Galicia para dirixir o Arousa en Terceira. Con todo, non rematou a campaña, deixando o club en marzo de 1977 polos malos resultados. Na tempada 1978/79 foi o adestrador do Turista de Vigo, e na entre 1980 e 1982 do Lemos. Posteriormente dirixiu o Atlético de Riveira e o Eume Deportivo en Terceira.
Últimos anos (1984-1997)
Nos seus últimos anos de vida coordinou as Escolas Deportivas Municipais da Coruña. Faleceu na cidade herculina o 25 de outubro de 1997.
Vida persoal
Casou coa coruñesa Lara Victoria Iglesias López, e tiveron unha filla, Lis Franco. Esta seguiu os pasos do pai, pois foi futbolista, xogando de dianteira no Karbo Deportivo e na selección española.
Enrique Santos Gayoso
Enrique Santos Gayoso, nado na Coruña o 14 de setembro de 1947, é un historiador galego, especializado no estudo da prensa galega e dos medios de comunicación do Estado.
Traxectoria
Fillo e neto de importantes xornalistas, comezou os estudos de xeografía e historia na USC e colaborou en El Correo Gallego e La Opinión de A Coruña.
Castro Maior
O castro Maior, Coto da Cerca ou Maior de Vizoño, é un castro situado no lugar de Torreira na parroquia de Vizoño, no concello coruñés de Abegondo da idade ferro-romana, duns 150 metros por 160 metros. Está situado no cumio do monte, nunha chaira.
Morfoloxía
Consta dun recinto fortificado consistente nunha croa case circular defendida por un parapeto duns 8 metros de altura e uns 20 metros de anchura. Un foxo rodea todo o recinto, agás polo sueste, onde se abre un acceso a un pequeno antecastro defendido por un parapeto, que agora está deteriorado. Os dous recintos están rodeados completamente por un novo parapeto, amior, que se conserva ata unha altura duns 50 centímetros, non máis por mor de degradación ds traballos forestais.
Obsérvanse tamén restos doutro posible parapeto, que completaría o complexo sistema defensivo.
O conxunto ten unhas dimensións en planta duns 150 por 160 metros.
Conservación
O sistema defensivo foi alterado gravemente por traballos agroforestais que provocaron practicamente a desaparición dalgúns parapetos. No centro da croa unha pa mecánica fixo movementos de terras en 1974. No parapeto da zona noroeste instalouse un vértice xeodésico.
Arqueoloxía
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas.
Bordel
Bordel pode referirse a:
Como topónimo pode referirse a:
Antón Viana Conde
Traxectoria
Fillo de Rogelio Viana, secretario de xulgado, e Ángela Conde. Licenciado en Dereitoo pola Universidade de Santiago de Compostela en 1951. Aos 26 anos dedicouse á avogacía e chegou a dirixir un gabinete de avogados en Vigo. Foi conselleiro da Caixa de Aforros Municipal de Vigo, presidente de Sigalsa e asesor do Celta de Vigo. Ingresou na Real Academia Galega de Xurisprudencia e Lexislación como académico de honra. Foi un dos primeiros accionistas da Editorial Galaxia e na Transición militou no Partido Galeguista, do que foi elixido vicepresidente en 1978. Colaborou en La Voz de Galicia.
AgustaWestland AW169
O AgustaWestland AW169 é un helicóptero bimotor de 10 asentos desenvolvido e fabricado pola división de helicópteros de Leonardo (anteriormente AgustaWestland, fusionada en Finmeccanica dende 2016). Foi deseñado para utilizar un alto grao de compatibilidade cos máis grandes AgustaWestland AW139 e AgustaWestland AW189.
Desenvolvemento
O 19 de xullo de 2010 AgustaWestland anunciou formalmente no Farnborough International Air Show que o AW169 estaba sendo desenvolvido. Segundo a compañía, o AW169 de 4,5 toneladas é un helicóptero lixeiro-intermedio bimotor para operacións utilitarias; para diminuír os custos operacionais potenciais no principio do proceso de deseño tomouse a decisión de compartir moitos elementos e a configuración de cabina do máis grande AgustaWestland AW139. En 2011 o goberno británico proporcionou un préstamo de 33 millóns de dólares para o programa de desenvolvemento do aparello. En 2012 a Unión Europea aprobou un préstamo por 19 anos de 272 millóns de euros sen intereses do goberno italiano para que AgustaWestland financiase o desenvolvemento do AW169.
O 10 de maio de 2012 o primeiro prototipo realizou o seu voo de estrea. O programa de probas foi levado a cabo por un total de catro prototipos; o segundo e o terceiro uníronse ao programa de probas en 2012 e o cuarto en 2013. AgustaWestland anticipou que o AW169 recibiría o seu certificado de voo no ano 2014, e planeaba que os exemplares de produción entrasen en servizo en 2015. O 15 de xullo de 2015 a Axencia Europea de Seguridade Aérea (EASA) emitiu a súa certificación para o AW169.
En novembro de 2015 un prototipo foi enviado a varios lugares de California para probas de voo a baixa e grande altitude para conseguir a certificación da Federal Aviation Administration (FAA) estadounidense. En febreiro de 2016 o AW169 obtivo a certificación da FAA, permitindo as entregas do modelo posteriormente nese mesmo ano.
En 2012 AgustaWestland dixo que estaba planeando producir o AW169 nas súas instalacións de Yeovil, Inglaterra; o deseño e fabricación de varios compoñentes como as palas do rotor, caixas de cambios, e o centro de conexións do rotor de cola realizounos a rama británica de AgustaWestland. En xaneiro de 2015 comezou a montaxe do primeiro AW169 de produción na fábrica de AgustaWestland en Vergiate, Italia; o modelos iniciais foron fabricados nese lugar. En 2015 tamén comezou a fabricación nunha segunda liña en Filadelfia, Estados Unidos; planeouse aumentar a taxa de produción na planta estadounidense ata os 20 aparellos por ano en 2017. Porén, en outubro de 2016 anunciouse que Leonardo, a nova marca de AgustaWestland, decidira abandonar os traballos de fabricación do tipo nos Estados Unidos.
Lei da conservación da masa
A lei de conservación da masa é unha das leis fundamentais na física clásica (non relativista) estabelece que en calquera transformación dun sistema fechado a masa permanece constante.
Na Química
A Lei da Conservación das Masas foi publicada pola primeira vez 1760, nun ensaio de Mikhail Lomonosov. Porén, a obra non repercutiu na Europa Occidental, cabendo ao francés Antoine Lavoisier o papel de tornar mundialmente coñecido o que hoxe se chama Lei de Lavoisier.
Preocupado en utilizar métodos cuantitativos, Lavoisier tiña a balanza como un dos seus principais instrumentos en actividades experimentais.
Por volta de 1774, o químico francés realizaba experiencias sobre a combustión e a calcinación de substancias. Observou que, desas reaccións, sempre resultaban óxidos cuxo peso era maior que o das substancias orixinalmente usadas.
Informado sobre as características do gas que avivaba a queima doutras substancias (que máis tarde foi denominado polo propio Lavoisier como osíxeno, que quer dicir xerador de ácidos), pasou a facer experiencias co mesmo e acabou por deducir que a combustión e a calcinación nada mais eran que o resultado da combinación dese gas coas outras substancias. E que a masa aumentada dos compostos resultantes correspondia á masa da substancia inicialmente empregada, mais a masa do gas a ela incorporado a través da reacción.
A partir da descomposición térmica do óxido de mercurio (vermello),
Lei de Lavoisier
Os estudos experimentais realizados por Lavoisier levarono a concluír que, nunha reacción química que se procese nun sistema fechado, a masa permanece constante, ou sexa, a suma das masas dos reactivos é igual á suma das masas dos produtos:
Así, por exemplo, cando 2 gramos de hidróxeno reaccionan con 16 gramos de osíxeno verificase a formación de 18 gramos de agua; do mesmo modo, cando 12 gramos de carbono se combinan con 32 gramas de osíxeno ocorre a formación de 44 gramos de gas carbónico.
A través dos seus traballos, puido enunciar unha lei que ficou coñecida como Lei da Conservación das Masas ou Lei de Lavoisier:
ou,
O que hoxe pode parecer evidente, nin sempre o foi. Queimandose magnesio, científicos anteriores a Lavoisier observaban un aumento de masa, en canto que, queimando xofre, notaban unha perda de masa. Coubo a Lavoisier, percibindo que eses ensaios deberían ser feitos en sistemas fechados, esclarecer que as diferenzas de masas eran debidas á absorción ou liberación de gases durante as reaccións.
Actualmente sabemos que a lei de Lavoisier como inicialmente foi proposta non se verifica. É posíbel a perda de masa no decurso dunha reacción liberándose enerxía (fenómeno explicábel pola teoría da relatividade). O que se deberá verificar sempre é a primeira lei da termodinámica.
Na física relativista
Na física relativista, non existe unha separación absoluta de masa e enerxía, e nun proceso o que se conserva é a enerxía total, se se perde masa, esta transformarase en enerxía segundo a coñecida ecuación de Einstein:
Fredric Brown
Fredric Brown, nado o 29 de outubro de 1906 en Cincinnati (Ohio) e finado o 11 de marzo de 1972, foi un escritor norteamericano de ficción científica e misterio.
Traxectoria
É licenciado en Xornalismo. Comeza a súa carreira exercendo distintas funcións dentro da profesión: foi linotipista, impresor e redactor. No 1937 debuta como narrador dentro do xénero -a través do subxénero policíaco- e no 1941 debuta como novelista de ciencia ficción, se ben xa viña publicando relatos curtos en distintas revistas pulps da época. Brown consegue o recoñecemento do público en ambos os xéneros, se ben os premios e o recoñecemento da crítica serían maiores na súa dedicación ó xénero de ciencia ficción, de feito a súa primeira novela, A trampa fabulosa, valeulle o Premio Edgar. Un feito este contraditorio co labor do propio Brown, cunha obra bastante máis ampla na novela negra.
É sobre todo coñecido polos seus contos. Como escritor de CF amósase como un mestre do relato curto, amais de ser un precursor de moitos dos temas da CF contemporánea. O seu estilo reúne a sedución da literatura popular, xunto con enfoques literarios tan pouco característicos do xénero -ata a chegada da súa figura- como o uso do humor, o sarcasmo ou a ironía. Ademais é un dos escritores máis audaces á hora de facer experimentacións narrativas en ficción de xénero. A pesar de que non foi un escritor especialmente popular en vida, a obra de Brown xerou un considerable culto que continúa medio século despois de que realizara o seu derradeiro escrito.
Peto mediano
O Peto mediano (Dendrocopos medius) é unha ave da familia Picidae, que se atopa amplamente espallada polo Paleártico occidental, dende Irán á Cordilleira Cantábrica, en España, e dende Letonia ao sueste de Turquía¹³. A poboación mundial está estimada ao redor das 140.000 parellas reprodutoras, co groso dos seus efectivos no leste e sueste europeos².
Fredric Brown
Traxectoria
A súa delicada saúde, agravada por problemas co alcol, fixo que Brown mudase de lugar de residencia en varias ocasións, sempre na busca de climas cálidos. Así, trasladarase primeiro de Nova York a Novo México, e máis tarde a California onde, ademais, traballou como guionista televisivo. Precisamente a saúde foi a causa do seu falecemento prematuro, en marzo de 1972.
Peto mediano
Descrición
A súa cabeza é vermella, a plumaxe é branca no peito, rosada no ventre baixo a cola, negro no dorso coas ás negras moi manchadas de branco, e marcas negras nas partes laterais do pescozo, sense converten en bigotes (como no peto sirio). O seu corpo mide entre 20 e 22 cm de lonxitude, máis pequeno có peto real, pero maior có peto pequeno. A súa envergadura ascende a 34 cm en media. O peso dun adulto varía entre 50 e 85 g.
É un paxaro discreto, que fica xeralmente nas copas, sobre as grandes ponlas das árbores. Prefire rexións do bosque de follas caducas, especialmente áreas con carballos, carpes ou olmos de arboredo denso. Gústalle alimentarse na parte alta nas árbores, movéndose constantemente e facendo unha boa visión difícil. Aliméntase predominante de insectos e das súas larvas, que atopa entre as ponlas e poliñas máis ben debaixo da codia; tamén toma o zume das árbores e come sementes, especialmente de faias, carpes e carballos.
Reprodución
Na estación de crianza escava un burato, de preto dos 5 cm de ancho, nalgún tronco ou nunha ponla grosa. Pon de catro a sete ovos e os choca entre 11 e 14 días, ficando os pitos no niño de 21 a 23 días.
Madura sexualmente ao final do primeiro ano. Durante a estación de crianza é monógamo. A asociación debilítase tras a crianza, pero pode continuar con distancia no inverno e renóvase durante a tempada de celo principal. Dende finais de xaneiro e máis frecuentemente en febreiro e marzo o macho peteira e fai chamadas ruidosos dende o seu territorio. Se unha femia se achega, o macho intensifica o súa chamada e realiza sorprendentes voos de flotación ata que atrae á femia. A continuación sedúcea. Ao mesmo tempo eriza as plumas vermellas da súa cabeza. A femia examina o burato preparado polo macho e adopta unha postura para a cópula. Os primeiros apareamentos teñen lugar en febreiro e son frecuentes en marzo.
O seu comportamento é marcadamente territorial durante todo o ano e inclúe enfrontamentos cos carpinteiros grandes. As chamadas inclúen un rápido, kik kikikikik que afirma cun gvaik gvaik gvaik gvaik gvaik, lento e nasalizado.
As Bornetas
O topónimo galego As Bornetas pode referirse a:
Boletín Avriense
Boletín Auriense (abreviado Bol. Auriense) é unha revista científica galega editada polo Grupo Marcelo Macías e o Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense.
Traxectoria
Iníciase no ano 1971 co obxectivo de difundir os traballos científicos realizados tanto polos membros do grupo como por outros investigadores. É considerada continuadora do Boletín del Museo Arqueológico Provincial de Orense (1943 - 1953) e do Boletín de la Comisión Provincial de Monumentos Históricos y Artísticos de Orense (1898 - 1960).
Os catro primeiros números foron dirixidos por Ferro Couselo, que foi sucedido por Francisco Fariña Busto.
Características
Trátase dunha revista arbitrada cunha periodicidade anual que recolle artigos de arqueoloxía, arte, etnografía, botánica ou literatura. A súa redacción admite textos en galego, castelán e colaboracións espontáneas noutras linguas como francés ou inglés.
O número de páxinas varía entre 200 e 500. Ten unha tiraxe de 800 exemplares. .
Desde 1982, publícanse anexos ó boletín que recollen traballos monográficos dos integrantes do grupo na súa labor de estudo e difusión da cultura galega, por riba de todo respecto de Ourense.
O director do boletín informativo e do Museo, Francisco Fariña Busto, explicou o 15 de decembro de 1982 que esta publicación foi o único órgano da resonancia cultural ourensá en toda Europa, convertendo a lingua galega nun medio de expresión científica.
Ons (filme)
A película levouse a cabo a través dunha coprodución entre Galicia e Portugal na que participaron a produtora galega Maruxiña Film Company e a portuguesa Bando à Parte. Tamén tivo participación tanto a Televisión de Galicia (TVG) coma a Rádio e Televisão de Portugal (RTP), xunto cunha subvención de AGADIC e a colaboración da Deputación de Pontevedra.
Sinopse
Tras unha profunda depresión pola morte da súa amante nun accidente de coche, o doutor Vicente chega xunto á súa esposa Mariña a unha remota illa do Atlántico, co obxectivo de pasar o verán, curar a súa enfermidade e recuperar o seu matrimonio.
A vida na solitaria illa séntalle ben a Vicente, que pide á súa muller prolongar a súa estancia e pasar o outono. Cada día vaise sentindo mellor, ata que, tras un naufraxio no medio dun temporal, unha misteriosa e amnésica muller aparece na illa e irrompe nas súas vidas. A partir dese momento xa nada volverá ser o que era.
Difusión
Ons estreouse no Festival de Cinema Europeo de Sevilla o 11 de novembro de 2020, mais a súa estrea nas salas comerciais produciuse un mes máis tarde, a partir do 18 de decembro de 2020. Á súa vez, competiu na sección de nova creación “Special Screen”, onde disputou un premio dotado con 10.000 euros contra catorce longametraxes de países coma o Reino Unido, Francia, Dinamarca ou Bélxica. Outros festivais onde Ons estivo presente foron o Márgenes de Madrid e o festival de Cineuropa.
En canto ás plataformas de streaming, Ons foi o primeiro filme en estar só e integramente en galego e sen dobraxes nas plataformas de Netflix, Filmin e HBO, mais contan con subtítulos ao castelán
Acollida
O filme Ons (2020) foi recibido polo crítico Sergio F. Pinilla en Cinemanía con catro estrelas sobre cinco.
Nos Premios Mestre Mateo, Ons alzouse con nove premios dos trece ao que estaba nomeado: mellor película, mellor dirección de fotografía a Alberte Branco, mellor dirección de produción a Tamara Soto, mellor guión a Alfonso Zarauza e Jaione Camborda, mellor montaxe a Fernando Alfonsín, mellor son a Sérgio Silva e David Manchado, e mellor interpretación a Melania Cruz, a Antonio Durán “Morris” e a Marta Lado.
Ambérieu-en-Bugey
Ambérieu-en-Bugey é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Auvernia-Ródano-Alpes.
Callosobruchus chinensis
Callosobruchus chinensis é unha especie común de escaravellos crisomélidos da subfamilia Bruchinae, que é unha praga dos lugares onde se almacenan moitos tipos de legumes. Esta especie ten un estilo de vida e hábitat moi similar á de Callosobruchus maculatus e é moi fácil confundilos. Este escravello está distribuído nas rexións tropicais e subtropicis do mundo. C. chinensis é unha das pragas máis daniña para a industria dos legumes debido a que ten unha dieta xeneralizada de legumes e unha ampla distribución.
O primeiro rexistro da descrición de C. chinensis fíxose na China, de onde este animal toma o seu nome específico.
Hábitat e distribución
C. chinensis ten un patrón de distribución cosmopolita e foi detectado na maioría dos países debido á exportación comercial de feixóns. Porén, a área natural de distribución deste escaravello son as rexións tropicais e subtropicais de Asia, e as súas poboacións creceron enormemente desde que se estendeu o cultivo e distribución de legumes. A súa distribución está moi influenciada pola produción humana, porque só viven de legumes que sexan adecuados para eles, xa que se aparean sobre elas e as súas larvas e adultos se alimentan delas.
Algunhas das plantas hóspedes deste escaravelolo son o feixón chinés Vigna radiata, as lentellas, o Cajanus cajan, o caupí (Vigna unguiculata), garavanzos e outras especies, aínda que poden vivir de moitos máis legumes hóspedes. En hábitats tropicais as especies que prefire son a Vigna radiata e os garavanzos.
Chega ao tamaño necesario para poñer ovos e infestar os legumes nos meses de xullo-agosto.
Descrición
C. chinensis é un pequeno insecto que crece como adulto ata os 5 mm de lonxitude. A diferenza dos Curculionidae, C. chinensis non ten "morro". O estado adulto ten cor castaña con manchas negras e grises sobre o corpo. O abdome da femia é lixeiramente máis longo que os élitros e é branco con dous puntos negros ovais. Os adultos poden voar e dispersarse así doadamente a outros campos e lugares de almacenamento de legumes.
Esta especie mostra certo dimorfismo sexual, xa que a femia é máis grande e pesada que o macho. As antenas son pectinadas nos machos pero serradas nas femias.
As larvas son branco amareladas con patas reducidas. As pupas son catañas escuras e a pupación ocorre dentro do legume. Os ovos aparecen en solitario e teñen cor amarelo que se fai opaco cando eclosionaron. Os ovos son moito máis pequenos en áreas nas que hai gran densidade de poboación destes animais para así acomodarse á competición polos recursos no legume, o que ten como resultado adultos máis pequenos e menos larvas viables.
Sarceada, Furco, Becerreá
Sarceada é un lugar da parroquia de Furco no concello lugués de Becerreá na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 17 habitantes (10 homes e 7 mulleres).
Callosobruchus chinensis
Ciclo de vida
As femias poñen os ovos directamene sobre a superficie do legume un por un, movéndose para poñer o seguinte ovo a outra parte do legume ou a outro legume dependendo da competencia con outras femias e a cantidade de legumes dispoñibles. Poden poñer ata 90 ovos despois dunha soa fecundación. A fecundidade está en relación co legume que están usando como hóspede e da fitness da femia. Os ovos xeralmente eclosionan de 3 a 5 días despois e as novas larvas entérranse dentro do legume, onde permenecen o resto do seu desenvolvemento. A larva mastiga o legume facendo túneles ata que está lista para pupar.
Os adultos maduros emerxen do legume mordéndoo e facendo unha abertura de saída de forma circular desde o seu casulo uns 25 días despois de eclosionaren. Os escaravellos adultos viven dúas semanas unha vez que saíron da pupa.
Reprodución
Os machos de C. chinensis teñen longos escleritos xenitais situados ao final do seu órgano copulador. Este utilízase para transferir o esperma con grande efectividade, xa que actúa como áncora que se engancha no interior da abertura xenital da femia. Estes escleritos non parecen danar significativamente o tracto reprodutivo da femia (como si se observa en especies similares), xa que os escleritos están menos desenvolvidos que os de especies como Callosobruchus maculatus. O órgano copulador do macho, cando está estendido pode ser de case dúas veces o tamaño total do escaravello, mais soamente se insire dentro da femia a súa punta durante a reprodución.
Finximento da morte
A temperatura altera este comportamento nos escaravellos adultos. A medida que aumentan as temperaturas, este comportamento faise menos común. Un tamaño corporal máis grande tamén supón un declive nesta tanatose.
Copulación heteroespecífica
Os machos de C. chinensis intentan copular con femias de Callosobruchus maculatus. Isto obsérvase comunmente nestes insectos cando estas dúas especies do mesmo xénero solapan os seus nichos principais. Este comportamento reduce a fecundidade das femias en C. maculatus, aínda que non está claro por que acontece. Esta copulación heteroespecífica indiscriminada tamén se observou cando estaban presentes femias de C. chinensis.
San Pedro de Leixa, Leixa, Ferrol
San Pedro de Leixa é un lugar da parroquia de Leixa no concello de Ferrol na provincia da Coruña. É un lugar rural da parroquia de Leixa, situado na periferia de Ferrol, no límite con Narón. Leixa formaba parte do Concello de Serantes, anexionado a Ferrol.
Ten dous núcleos de poboación: Leixa e Fonteiroa. En Leixa están catalogadas catro mámoas facendo de límite con Narón e o castro da Croa de Leixa.
Barzamedelle, Bieite, Leiro
Barzamedelle é un lugar da parroquia de Bieite no concello ourensán de Leiro na comarca do Ribeiro. Tiña 3 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, que eran mulleres.
866
Outros
Historia ano a ano
1843
Outros
Historia ano a ano
Kepler-90i
Kepler-90i (tamén coñecido pola súa designación de obxecto de interese Kepler KOI-351 i) é un exoplaneta do tipo super-Terra, cun 1,32 raios terrestres, que orbita ó redor da estrela na secuencia principal tipo-G, Kepler-90, cada 14,45 días; foi descuberto polo telescopio Kepler. Está situado a preto de 2.545 anos luz (780 parsecs), ou case 2,4078 × 1016 km) da Terra, na constelación de Draco. O exoplaneta é o oitavo no sistema multiplanetario da estrela. A partir de decembro de 2017, Kepler-90 é a estrela que alberga máis exoplanetas coñecidos. Atopouse a Kepler-90i co método de tránsito, no que se mide o efecto atenuante que provoca un planeta mentres cruza por diante da súa estrela, e cunha ferramenta informática acabada de utilizar, a aprendizaxe profunda, unha clase de algoritmos de aprendizaxe automática.
Masa, raio e temperatura
Kepler-90i é un exoplaneta do tipo super-Terra cun raio de 1,32 R⊕, indicando que é o suficientemente pequeno como para ser planeta rochoso. Cunha composición similar á Terra, Kepler-90i tería unha masa de aproximadamente 2,5 veces a masa terrestre. Ten unha temperatura de equilibrio de 709 K (436 °C; 817 °F), semellante á temperatura media de Venus.