cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lárice
Especies e clasificación
Hai 10-14 especies; aquelas marcadas cun asterisco (*) na listaxe inferior non son aceptadas coma especies distintas por todas as autoridades. No pasado, a lonxitude da bráctea do cono a miúdo usouse para dividir os lárices en dúas seccións (secc. Larix con brácteas curtas e secc. Multiserialis con brácteas longas), mais a evidencia xenética non apoia esta división, apuntando no canto disto a unha división xenética entre as especies do Vello Mundo e do Novo Mundo, sendo o cono e mais o tamaño da bráctea meras adaptacións ás condicións climáticas. Estudos xenéticos máis recentes propuxeron tres grupos dentro do xénero, cunha división primaria entre as especies de América do Norte e as Euroasiáticas, e unha división secundaria das euroasiáticas entre as especies de brácteas curtas setentrionais e especies de brácteas longas meridionais; hai certa disputa sobre a posición do Larix sibirica, unha especie de bráctea curta que se atopa no grupo de bráctea curta por algúns dos estudos e no grupo de bráctea longa por outros.
Eurasia
left|miniatura|Conos masculino (arriba) e feminino (abaixo á dereita) do [[lárice do Xapón emerxendo na primavera.]]
Meridional, bráctea longa
right|miniatura|[[Lárice europeo: follaxe e conos.]]
América do Norte
A meirande parte das especies, senón todas, poden hibridarse en cultivo. O híbrido máis coñecido é o Abeto híbrido de Dunkeld Larix × marschlinsii (sin. Larix × eurolepis, un nome non lexítimo), que xurdiu máis ou menos simultaneamente en Suíza e Escocia cando o lárice europeo (L. decidua) e o lárice do Xapón (L. kaempferi) hibridaron cando estaban plantados xuntos.
O lárice úsase coma planta de alimentación polas larvas dunha serie de especies de lepidópteros. O lárices inclínanse por padecer a enfermidade antracnose fúnxica Lachnellula willkommii (Antracnose do lárice); esta é particularmente un problema nos lugares que tenden a ter xeadas serodias na primavera, que causan feridas menores ás árbores, permitindo a entrada das esporas do fungo.
Rapunzel
Rapunzel (tamén coñecida en galego coma Raponcio) é un conto de fadas da colección dos Irmáns Grimm.
Na colección de contos dos Irmáns Grimm, Rapunzel é o n.º 12. Corresponde ao tipo 310 da clasificación de Aarne-Thompson: A doncela da torre.
Enredo
Unha parella que arelaba un fillo, moraban á beira dun xardín arrodeado de paredes que pertencía a unha feiticeira. A dona finalmente grávida, ve uns raponcios plantados no xardín, e cobízaas até a morte. O seu home decide ir apañar algúns para ela e remata enfrontándose coa meiga, a Dama Gothel, que o acusa do roubo. El prégalle piedade, entón a feiticeira dálle algúns raponcios para que os leve para a casa coa condición de que o fillo que está a esperar a súa dona lle sexa entregado no intre do seu nacemento. El concorda. Nado o meniño, a meiga aparece, dálle o nome de Rapunzel e lévaa. Cando cumpre doce anos e se converte nunha mociña, a feiticeira encérraa nunha torre no medio da fraga. A Dama Gothel ía visitala todos os días e pedíalle que deixase caer os seus longos cabelos dourados, para despois gabear até a torre. («Rapunzel, Rapunzel, deixa o teu pelo caer, así podo rubir a escada dourada»).
Un día, o fillo do Rei ouve a Rapunzel cantando na torre, procura unha porta mais non atopa ningún xeito de entrar; despois de escoitala cantar outras veces, decide agardar. Un día olla á feiticeira visitando a Rapunzel, e deste xeito aprende como chegar até a rapariga. Pediulle que deixase caer os seus cabelos e rubiu onda ela. Daquela comezou a frecuentala, namorouse e propúxolle matrimonio. Ela aceptou.
Xuntos planean un xeito de sacala da torre: el acudirá todas as noites, evitando á meiga que vai polo día, e levaralle seda, coa que Rapunzel ha tecer até formar unha escada. A feiticeira descobre que o fillo do rei está a visitar a moza, polo que lle corta o pelo e déixaa no medio dun campo ermo.
Á noite seguinte, cando o fillo do Rei chega á torre, a meiga deixa caer as súas trincas até o chan. Logo de gabear até o alto da torre e se decatar que era a meiga a dona das trincas, esta promételle que endexamais volverá a ver a Rapunzel. El, desesperado, cae da torre sobre duns espiños que había abaixo, quedando cego e resignándose a non ver máis á moza. Rapunzel, que quedara grávida do Príncipe, dá á luz un fillo soa no deserto. Ao pouco tempo, vagando o Príncipe cego polo deserto, atopa a Rapunzel e seu fillo, que ao encontralo en tal estado decide levarlo á súa casa. Rapunzel chora de dor pola situación, canendo as bágoas nos ollos do garrido príncipe que, de súpeto, recupera a vista. Despois marchan ao reino cos seus dous fillos e son felices para sempre.
Versións
Das innumerábeis versións literarias e cinematográficas quizais a máis sonada sexa o filme da Disney de 2010: Tangled (en Galicia estreada en castelán coma Enredados), unha versión soamente inspirada no conto orixinal.
All We Know Is Falling
Cara xullo de 2010, o disco vendera ao redor de 528,000 copias nos Estados Unidos, aínda que antes de ser editado Riot! vendera unhas 50.000 unidades. En setembro de 2005 apareceu unha edición especial no Xapón co tema inédito "Oh, Star". O 26 de maio de 2009 publicouse unha edición deluxe exclusivamente a través de iTunes, con dous temas ao vivo e tres vídeos musicais.
María Xosé Agra
Primeiros anos
María Xosé Agra Romero naceu en Santiago de Compostela o 11 de febreiro de 1956. Comezou a súa formación educativa no céntrico instituto compostelán IES Rosalía de Castro, onde foi alumna de Gonzalo Anaya, quen incentivou o seu gusto pola reflexión e comprensión do mundo. Esta influencia, xunto co seu gusto polo grego e a escisión da Filosofía do grao de Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela, impulsouna a decantarse por ditos estudos na súa cidade natal.
Dende o bacharelato alternou a vida académica co activismo sindical, enrolándose en organizacións como Larga Marcha, entre outras, nas que xa comezaba a facer tamén achegas dende a perspectiva de xénero. Agra describe o seu período estudantil como un tempo convulso, no que foi testemuña e partícipe de manifestacións e diversas loitas contra a ditadura que remataron co fin da mesma no 1975, ano no que a autora se atopaba no ecuador da súa titulación universitaria.
Formación universitaria
Comezou os seus estudos na Facultade de Filosofía no curso 1973-1974, na primeira promoción de dita titulación en Galicia. Nestes anos centrouse na lectura e no estudo autodidacta, sobre todo en autores de índole marxista como Alexandra Kollontai, Flora Tristán e Josep Ferrater Mora. Profundou tamén na lectura e estudo de clásicos como Hegel e Marx.
En 1978 rematou os seus estudos universitarios coa pretensión de dedicarse á docencia en institutos, chegando incluso a ser contratada para dar filosofía en COU no colexio Doña Emma. En xullo de 1979 presentouse a unha vacante de axudante na Facultade de Filosofía.
Orega, Leiro
San Xoán de Orega é unha parroquia do concello de Leiro, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 134 habitantes, deles 73 eran homes e 61 eran mulleres, isto supón unha perda de habitantes en relación ao ano 2002.
María Xosé Agra
Formación universitaria
En 1981 presentou unha tesiña centrada en Geoffrey Warnock e o cambio que se estaba operando naquel tempo no seo da filosofía analítica con respecto á crítica do positivismo. Tres anos máis tarde coincidiu academicamente con José Montoya, quen sería o seu director de tese e unha das súas maiores influencias. A súa tese de doutoramento, El significado de la teoría ética de J. Rawls (1984), é un estudo sobre a Teoría da Xustiza de John Rawls, publicada orixinalmente en 1971, no que relaciona ó pensador norteamericano con Warnock. De feito, Agra foi das primeiras lectoras e revisoras de Rawls en España dentro do ámbito da filosofía, xunto con Fernando Vallespín. Por este traballo doutoral recibiu a máxima distinción cum laude.
Primeira etapa de docencia e investigación: anos 80 e principios dos noventa
De 1991 a 1994 foi presidenta da Comisión da Biblioteca da USC, levando a cabo o proceso de automatización de dita biblioteca. Durante este inicio do primeiro lustro da década tamén participou en libros colectivos Convicciones políticas e responsabilidades éticas (1990), ''Filosofía Política. Razón e Historia (1991) e Concepciones de la Ética. Enciclopedia Iberoamericana de Filosofía'' (1992).
Segunda etapa de docencia e investigación: finais dos 90 e século XXI.
Nestes anos, e ata a súa xubilación académica en 2020, construíu relacións profesionais e participou en intercambios filosóficos e culturais alén do panorama académico compostelán e español. Participou coa Universidade Autónoma Metropolitana de México (UAM) nos congresos que posteriormente conformaron as bases da creación da que sería durante vinte anos a Revista Internacional de Filosofía Política, publicada por vez primeira no ano 1993. Xa nos primeiros anos do século XXI, a autora tamén se dedicou a establecer relacións co Instituto de Filosofía do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) de Madrid, co Grupo de Filosofía e Xénero de Cataluña, fundado por Fina Birulés e Rosa Rius; e coa Universidade do Minho. Nesta institución impartiu docencia en programas de periodicidade bianual.
En 2004 entrou a formar parte da Comisión de Pensamento do Consello da Cultura, coordinada por Torres Queiruga. Dentro desta comisión, colaborou na posta en marcha da Comisión Técnica de Xénero e Igualdade. Un ano máis tarde, en 2005, tamén participou na constitución da Comisión de Xénero, esta vez xa desligada da Comisión de Pensamento. Nesta comisión desempeñou as funcións de coordinadora até 2013.
En 2005 realizou unha estadía na London School of Economics and Political Science con Anne Phillips, teórica marxista feminista. Durante os tres meses que residiu en Londres centrouse na investigación destinada á elaboración do texto de defensa da cátedra universitaria. En 2006 habilitouse como catedrática de Universidade e en 2007 conseguiu a cátedra perante o tribunal integrado por Francisco Quesada, José Montoya, Victoria Camps, Cèlia Amorós e Esperanza Guisán.
Xubilouse en 2020, sendo nomeada socia de honra da Sociedade Española de Ética e Filosofía Política. Dirixiu 13 teses de doutoramento. Na actualidade continúa coa investigación filosófica e colabora ocasionalmente con actos culturais e académicos da Universidade e outras organizacións.
Pensamento
Para María Xosé Agra, pensar e actuar son dúas disposicións que van da man. Dende que iniciou a súa formación académica na Universidade de Santiago de Compostela estivo moi involucrada en movementos activistas.
A propia autora cualifica o seu pensamento de “pouco ortodoxo”, afastado da escolástica, pero encadrable dentro da teoría crítica. As dúas vertentes principais do seu pensamento foron as teorías da xustiza e a teoría crítica feminista.
Colaborou con outros autores e autoras en obras coma En torno a la justicia. As aportacións de Aristóteles, o pensamento español do XVI, J.S. Mill, a fenomenoloxía e Rawls, onde traballa con Luis García Soto, Beatriz Fernández Herrero, Cristina Caruncho Michinel e María Luz Pintos Peñaranda, nun estudo novamente sobre autor norteamericano e a súa teoría.
Alén do estudo das teorías da xustiza, o gran campo de pensamento político no que se desenvolveu filosoficamente foi a teoría crítica feminista. Nos seus escritos encadrados en dito ámbito trata problemáticas políticas coma a cidadanía, a xustiza e a igualdade dende unha perspectiva de xénero. No eido da crítica feminista analizou a obra de autoras como Susan Moller Okin, Iris Marion Young, Adriana Cavarero, Judith Butler ou Judith Sklar. A súa produción feminista recolle o facho de autoras que lle precederon no panorama intelectual nacional, como é o caso de Amelia Valcárcel, Victoria Camps ou Cèlia Amorós. Mantivo, con esta última, unha vinculación académica que se fai patente en numerosas publicacións como As mulleres están en terra de ninguén: conversas con Celia Amorós; así como en diversas participacións conxuntas en grupos de investigación académica.
Nunha das súas máis recentes publicacións no ámbito da teoría crítica feminista, ''¿Olvidar a Clitemnestra? Sobre justicia e igualdad'' (2016), a filósofa realizou unha análise exhaustiva das complexas relacións no mundo contemporáneo entre xustiza e igualdade sen perder a óptica da perspectiva de xénero.
O Cal, Labrada, Guitiriz
O Cal é un lugar da parroquia de Labrada no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 15 habitantes no ano 2012 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 10 homes e 5 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 14 habitantes.
Don't Be Messin' 'Round
"Don't Be Messin' 'Round" é unha canción do artista estadounidense Michael Jackson. Foi gravada orixinalmente en 1986 durante a sesión inicial do seu sétimo álbum de estudio, Bad, pero nunca foi incluída nel. Jackson intentou recuperar o tema para Dangerous e HIStory: Past, Present and Future, Book I, pero acabou abandonándoo en ámbolos dous casos.
Trono (monarquía)
180px|miniatura|O trono de [[Napoleón.]] O trono é unha cadeira elevada na que se senta un soberano ou unha persoa de alta dignidade en certos actos solemnes.
Por extensión, é un símbolo da forma monárquica de goberno.
Abu Sufiyan de Harb
Abu Sufyan de Harb (أَبُو سُفيَان بن حَرب) foi líder dos Omeias Banu, clan da tribo Quraish, e curmán terceiro de Mahoma. Pertenceu ós sahaba.
Galiza (Mondoñedo)
Galiza foi unha revista editada en Mondoñedo entre 1930 e 1932.
Historia e características
Apareceu o 25 de xullo de 1930 como unha revista cultural e estaba dirixida por Álvaro Cunqueiro. Só editou cinco números e contiña artigos políticos de esquerda e nacionalista e culturais. Entre os seus colaboradores estaban Francisco Fernández del Riego, Raimundo Aguiar Álvarez e Salvador de Madariaga. Publicou as notas inéditas "Nacionalismo e socialismo" de Xohán Vicente Viqueira. Entre os colaboradores literarios estaban Castelao, Otero Pedrayo, Vicente Risco e Villar Ponte; poemas galegos de Álvaro Cunqueiro, Fermín Bouza-Brey, Carballo Calero, Blanco Amor, Otero Espasandín e Eugenio Montes; e os casteláns "Brazos vacíos", de José Ramón Santeiro, e "Despedida a Manuel Antonio", de Xulio Sigüenza. Cesou a súa edición en 1932.
A morte de Sócrates
A morte de Sócrates (en La Mort de Socrate) é unha pintura de 1787 realizada polo francés Jacques-Louis David. O cadro céntrase nun tema clásico como moitas das súas obras desa década, neste caso a historia da execución de Sócrates segundo a contou Platón en Fedón.
Foi unha encarga dos irmáns Trudaine e exponse no Metropolitan Museum of Art de Nova York.
Descrición
A obra representa a escena da morte do filósofo grego Sócrates, condenado a morrer bebendo cicuta por expresar as súas ideas en contra da crenza nos deuses ancestrais e corromper os mozos atenenses.
Critón é o discípulo que pon a súa man na coxa do mestre, como tentando facelo desistir da súa decisión. Na parte esquerda, sentado e abatido, atópase Platón, que, segundo el mesmo escribiu en Fedón, en realidade non estaba presente ese día por estar enfermo. O carcereiro téndelle a copa de cicuta cun xesto de non querer facelo, sen poder sequera miralo. Domina a escena o propio Sócrates, alzándose de xeito decidido, resolto a tomar o veleno tras pronunciar o seu discurso sobre a inmortalidade da alma.
Max Elliott Slade
Max Elliot Slade, nado 4 de xullo de 1980 en Pasadena (California), é un actor estadounidense. É famoso polo seu traballo como actor infantil protagonizando 3 Ninjas, 3 Ninjas Kick Back e 3 Ninjas Knuckle Up. Tamén interpretou a Jay Lovell en Apollo 13, a Mark Goddard en The Sweeper e a Gil Buckman en Parenthood.
Petäjävesi
Petäjävesi é un municipio de Finlandia situado na rexión de Finlandia Central. En 2018 a súa poboación era de 3 907 habitantes. A superficie do termo municipal é de 495,41 km2, dos cales 39,01 km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 8,56 hab./km².
Limita cos concellos de Jyväskylä, Jämsä, Keuruu, Multia e Uurainen, todos eles pertencentes á súa mesma rexión.
O concello é unilingüe en finés.
Valentina Vezzali
Maria Valentina Vezzali, coñecida simplemente como Valentina Vezzali, nada en Jesi o 14 de febreiro de 1974, é unha tiradora de esgrima e política italiana, gañadora de nove medallas olímpicas. Xunto co alemán Ralf Schumann, o eslovaco Michal Martikán e a xaponesa Ryoko Tani, un dos únicos catro atletas na historia dos Xogos Olímpicos de verán en gañar cinco medallas no mesmo evento individual. .
Traxectoria
Valentina Vezzali principiou a practicar a esgrima en 1980 no Club Scherma Jesi e aos quince anos tivo os seus primeiros éxitos no Campionato Mundial xuvenil. Na categoría "menores de 20" levou unha medalla de bronce (1990), unha de prata (1992) e dúas de ouro (1993 e 1994) nos mundiais, e dúas de ouro (1992 e 1993) nos europeos; conquistanto tamén tres veces a copa do Mundo (de 1992 ao 1994).
Os éxitos na categoría de menos de vinte anos fixeron que entrase no equipo nacional sénior, aínda que finalmente non foi convocada para os Xogos Olímpicos de 1992 de Barcelona, debutando nuns xogos olímpicos en 1996 en Atlanta, onde logrou a medalla de prata na proba individual de florete, perdendo a final contra a romanesa Laura Badea. Non obstante por equipos logrou o ouro tras vencer Italia a Romanía. Ao ano seguinte obtivo o ouro individual na XIX Universiada en Sicilia. Desde o ano 1999 pertence ao equipo Fiamme Oro dependente da Polizia di Stato.
Na seguinte edición das Olimpiadas, os Xogos Olímpicos de 2000 en Sidney, Valentina Vezzali chegou de novo á final de florete, desta volta venceu á alemá Rita König, gañando tamén o ouropor equipos na compaña de Giovanna Trillini e Diana Bianchedi, despois de vencer na final a Polonia.
Nos Xogos Olímpicos de 2004 de Atenas o florete feminino por equipos queda fóra do programa olímpico en favor do sabre individual, polo que Vezzali concentrou todos os seus esforzos no florete individual, e volveu repetir a vitoria olímpica de catro anos antes, vencendo na final á compatriota Giovanna Trillini.
O desquite chegou en San Petersburgo 2007, onde derrotou por 15-6 a Giovanna Trillini en semifinais e venceu na final contra Granbassi por 11-8, conquistando o seu 5° ouro mundial individual, un logro que a igualaba co fioretista soviético Alexandr Romankov e o sabrista ruso Stanislav Pozdnjakov.
280px|esquerda|miniatura|Vezzali recibida polo presidente italiano [[Giorgio Napolitano|Napolitano]]
Nos Xogos Olímpicos de 2008 logrou o ouro batendo por 6-5 na final de florete individual á surcoreana Nam Hyun-Hee, superando a Giovanna Trillini na clasificación dos atletas italinos con máis medallas de ouro nunhas olimpiadas. Converteuse tamén na única atleta en ter tres medallas de ouros consecutivas na mesma disciplina. No florete por equipos logrou o bronce con Granbassi, Trillini e Salvatori.
No ano 2009 participou na quinta edición do reality show da Rai Uno Ballando con le stelle. No Campionato do Mundo de Esgrima de 2009 fallou en chegar á semifinal batida pola compatriota Elisa Di Francisca, mais logrou a vitoria na competición por equipos, o 17 de outubro de 2009 conquistou o seu 11º título superando a Romankov que con 10 títulos detentaba a primacía mundial en florete, a vitoria chegou co equipo formado tamén por Elisa Di Francisca, Margherita Granbassi e Arianna Errigo, batendo por 45-33 a Rusia. En xullo de 2010 gañou o título individual europeo e por equipos acompañada por Elisa Di Francisca, Arianna Errigo e Ilaria Salvatori, conquistando tamén a Copa do mundo 2010. Nos mundiais de París de 2010 perdeu na semifinal individual contra Arianna Errigo pero con Italia logrou o ouro derrotando na final a Polonia por 45-37. Nos mundiais de Catania 2011 conquistou o seu 6º título mundial batendo na final por 14-7 a Elisa Di Francisca, mentres na proba por equipos conquistaba a prata perdendo a final con Rusia por 45-44.
miniatura|right|130px|Vezzali coa camisola do [[Gruppo Sportivo Fiamme Oro nunha foto de 2004]]
Nos Xogos Olímpicos de 2012 de Londres foi a portabandeira da delegación italiana, logrou o bronce tras vencer á surcoreana Nam Hyun-Hee no tempo extra cunha remontada lendaria, cando ía perdendo por 8-12 a 13 segundos para o remate, pero logrou impoñerse por 13 a 12. Por equipos conquistou o ouro tras vencer Italia a Rusia por 45-31. Nese ano publicou o libro Io, Valentina Vezzali.
Ademais das medallas olímpicas, Valentina Vezzali conseguiu éxitos noutras importantes manifefstacións da esgrima, no Campionato do Mundo logrou un total de 13 medallas de ouro (6 individuais e 7 por equipos), 5 de prata e 3 de bronce, mentres que nos Europeos logrou 11 ouros (5 individuais e 6 por equipos), 4 pratas e 2 bronces. Adxudicouse a Copa do Mundo 11 veces, entre 1996 e 2004 perdeu o trofeo só en 1998 vencendo en total 67 competicións, marca absoluta para a esgrima e tamén para un atleta italiano de calquera deporte. Conta tamén con 2 ouros nos Xogos do Mediterráneo (2001, 2009) 4 ouros na Universiada (1995, 1997, 1999 e, 2001) e 27 títulos italianos (15 individuais e 12 por equipos). Foi a número un da clasificación mundial ininterrompidamente entre 1996 ata a súa pausa por maternidade despois de Atenas 2004. Entre 1999 e 2001 venceu en todas as grandes manifestacións, e de 1999 a 2000 gañou 56 asaltos consecutivos.
No ano 2013 foi candidata ás eleccións lexislativas pola lista Elección Cívica de Mario Monti, resultando elixida na Cámara dos Deputados o 25 de febreiro como cabeza de lista do seu partido nas Marcas.
¿Cuándo se come aquí?
Constituído na súa totalidade por cancións de estilo marcadamente punk, cun número contado de acordes de guitarra por tema e letras surrealistas, representa un dos discos máis queridos do grupo e un dos máis importantes do punk no estado Español e inclúe grandes éxitos de Siniestro Total como "Matar hippies en las Cíes" ou "Ayatolah!".
Isca (política)
Isca! é o nome dunha organización política xuvenil de ideoloxía nacionalista independentista e de esquerda anticapitalista. miniatura|Pancarta de Isca! en 2009.
Organización
Constituída o 16 de xullo de 2006 en Santiago de Compostela, en Isca! participa un grupo de militantes escindidos da UMG en xaneiro de 2006, conxuntamente con outros sectores críticos de esquerda dentro de Galiza Nova, a organización xuvenil do BNG e militantes do movemento estudantil nacionalista. A súa primeira aparición pública tivo lugar o 25 de xullo de 2006, día da Patria, na manifestación convocada polo BNG.
Isca! articúlase como organización xuvenil, primeiro do Movemento Galego ao Socialismo, partido comunista e independentista integrado no BNG, e actualmente do Movemento Arredista, organización política parte do BNG de carácter independentista, socialista e feminista.
Obxectivos e actividades
Isca defínese como unha "organización xuvenil asemblear e democrática" que "aspira a unir a mocidade revolucionaria galega na loita pola independencia nacional e a superación do capitalismo, pola construción do socialismo e o comunismo". En base a estes obxectivos, leva a cabo diversas actividades de propaganda, formación ou mobilización. Entre as súas liñas de traballo están a defensa do emprego digno na propia terra, a posta por un ensino público, galego e de calidade, o combate ao machismo e o patriarcado, a defensa da lingua e cultura e o pobo galegos ou a solidariedade con outros pobos en loita, como Palestina, Venezuela ou Cuba.
Traballo nos movementos sociais
Ademais das campañas propias e do traballo no seo do BNG, a militancia de Isca! dinamiza e participa en colectivos sociais como a Confederación Intersindical Galega ou a Liga Estudantil Galega, organización que contribuíu a fundar. Igualmente, participa do movemento feminista e ecoloxista, no asociacionismo cultural e nos locais sociais nacionalistas.
Galegofobia
miniatura|A política vasca [[Rosa Díez, autora de varios comentarios despectivos en relación coa identidade galega. A imaxe foi tomada nunha manifestación promovida pola asociación Galicia Bilingüe a prol do uso do castelán na educación, en reacción contra unha suposta primacía da lingua galega.]] A galegofobia ou galaicofobia fai referencia á aversión non xustificada cara a Galicia, cara á cultura e lingua galegas e cara ao individuo galego e a súa identidade. Malia que o termo non aparece recollido en ningún dicionario de corte académico, trátase da denominación xenérica e popular para se referir a este fenómeno tanto na prensa coma no eido social. Así, a primeira constancia que se ten do seu uso é nun artigo de prensa asinado por Villar Ponte e datado en 1916. As primeiras manifestacións de galegofobia correron a cargo de múltiples e sobranceiros literatos en lingua castelá (Miguel de Cervantes, no seu Quixote, como exemplo destacado), mais tamén é posible rastrexala na historiografía nacionalista española (cuxa figura paradigmática é Menéndez Pidal) ou mesmo nos ámbitos político e televisivo contemporáneos.
Se ben é certo que os meirandes e máis numerosos exemplos de galegofobia proceden do ámbito hispánico, tamén existiu (e segue a existir) a nivel europeo e internacional.
No prólogo de Cantares Gallegos, a escritora Rosalía de Castro puxo de relevo boa parte destas cuestións:
Historia e características
Así mesmo, tamén cabería explicalo na resistencia dos nobres galegos perante os Reis Católicos. Son destacables as rebeldías sostidas, por orde cronolóxica, por Pedro Álvarez, conde de Soutomaior (Pedro Madruga), polo mariscal Pardo de Cela, e polos sucesivos condes de Lemos, Pedro Álvarez Osorio e Rodrigo Henríquez de Castro. Todos eles compartían o común denominador da forte oposición militar ao proxecto político baseado na unificación territorial dos Reis Católicos, que supuña a imposición do autoritarismo monárquico. A resistencia exercida por estes nobres foi adoptada por moitos como un carácter innato do reino e das súas xentes, así o cronista aragonés Jerónimo Zurita describiu aquela situación do seguinte xeito:
Sufocada xa toda oposición no reino, en 1486 os Reis Católicos visitaban Galicia e en setembro do mesmo ano daban por finalizadas a medidas políticas e militares para "mandar proveer e castigar las cosas del Bierzo e del reyno de Galizia". A consecución final do pleno dominio rexio en Galicia foi o que Zurita chamaría “domar aquela terra de Galicia”. Galicia ficou así convertida nun territorio periférico, marxinado e os galegos comezan a ser vistos como xentes obstinadas, pobres e analfabetas.
Contra as mulleres galegas
Entre as primeiras manfiestacións de galegofobia está o tratamento que se lle dá á muller galega, albo de mofa e desprezo na literatura do século XVI. Así, por exemplo, sucede no poema "Redondillas a la moza gallega" (1594) do poeta valeciano Jaime Orts:
Durante os séculos XVI e XVII, moitas mulleres galegas marcharon a Madrid para buscar sustento traballando como servas. Os señores para os que traballaban utilizaban a súa condición servil para aproveitarse delas, polo que chegaban a ser acosadas, humilladas e mesmo violadas.
Tamén hai exemplos da ridiculización do físico das galegas:
Sen saír do século XVI, o sacerdote italiano Giovanni Battista Confalonieri, retrata deste modo as mulleres galegas no seu libro Memoria di alcune cose notabili occorse nel viaggio fatto da me Gio. Battista Confalonieri Sacerdote Romano da Romain Portogallo (1594):
Contra Galicia
miniatura|Luis de Góngora por [[Diego Velázquez.]] De igual maneira, outros escritores dos séculos XVI e XVII (Góngora, Tirso de Molina, Lope de Vega etc.) suman a súa pluma no relativo ao menosprezo de Galicia.
Entrementres, algúns, como Quevedo limítanse a constatar a actitude imperante no momento:
.
Outros, como Vicente Espinel na súa obra Vida del escudero Marcos de Obregón (1618) fala de Salvaterra de Miño como “rabo de Castilla” e “servidumbre de Asturias y albañar de Portugal”.
Con todo, as referencias literarias a Galicia por parte dos escritores españois son maioritariamente negativas. Outro exemplo deste trato atópase no autor Lucas Hidalgo, que na súa obra Diálogos de apacible entretenimiento di por boca dun seu personaxe que a terra galega non é senón "establos y suciedad".
Nun ademán totalizador Lope de Vega cualificou os galegos como "gente non sancta" no sentido de innobre, indecente.
Galegofobia no refraneiro español
Cabe sinalar algúns exemplos de carácter eminentemente racista no refraneiro popular en lingua castelá (hoxe en desuso) que teñen por albo o home ou a muller galegos.
Contra a lingua galega
O investigador e académico Henrique Monteagudo menciona que foi fundamentalmente na segunda metade do século XV cando a lingua de Galicia comeza o longo proceso de desprestixio:
Cabe sinalar que a galegofobia lingüística non só se dá unicamente entre os falantes doutras linguas cara ao galego, senón que se manifesta dende vello entre a propia sociedade galega e mesmo na galegofalante (e monolingüe), un concepto sociolingüístico coñecido popularmente como autoodio. De feito, xa Frei Martiño Sarmiento salienta este aspecto desprezativo da lingua cando di: "Acaso será atractivo [un estudo para o galego] para que os galegos depoñan o odio que teñen en contra da súa lingua".
Por outra banda, cómpre mencionar a importancia do Decreto de Nova Planta asinado por Filipe V, que no aspecto lingüístico supón a imposición do castelán e o desprezo e clandestinización da lingua galega. Dende aquela (1717), son múltiples os edictos contra o uso do galego e doutras linguas, coma o catalán ou éuscaro. Así, por exemplo, en 1896 a Dirección General de Correos y Telégrafos prohibe falar por teléfono en calquera lingua distinta do castelán ; en 1923 promúlgase, mediante Real Orde, que:
En 1936, no xuízo a Alexandre Bóveda celebrado o 14 de agosto de 1936, o presidente do tribunal militar permitiulle a Bóveda dicir unhas últimas palabras antes de ser asasinado, e fíxoo deste modo:
En setembro de 2018, o deputado valenciano do partido político Ciudadanos no Congreso dos Deputados Toni Cantó declarou que o castelán "desaparecera de Galicia", escenario no que xustificou a proposta presentada polo seu grupo para prohibir o requirimento de coñecer as linguas galega, catalá e éuscara ao funcionariado nos seus respectivos territorios, unha tese apoiada días despois pola súa compañeira de filas Marta Rivera de la Cruz nun artigo publicado na prensa.
Século XIX
O xornalista madrileño Larra, habitual polemista, tamén tivo palabras para o home galego: O retroceso progresivo do galego nalgúns territorios do país así como entre determinadas clases sociais é motivo de alarma a finais do século XIX. Así, por exemplo, Juan Sieiro manifesta:
Sexa como for, a percepción do galego a nivel do Estado español correspóndese coa dun seitureiro estacional. […], unha visión que se mantivo até entrado o século XX.
En maio de 1896, o xornal catalán La Vanguardia recollía así a prohibición expresa de falar galego e outras linguas distintas do castelán emitida por Correos y Telégrafos:
Século XX
O portugués Anselmo de Andrade, na súa obra Viagems na Espanha, destaca que " ... non hai terra menos coñecida e máis calumniada ca Galicia".
O xornalista ourensán Julio Camba, nun artigo publicado no xornal El Sol, escribía sobre como, tras dar a coñecer a súa condición de galego, houbera quen lle chegara a dicir: "Gallego? Pues nadie lo creería. No se le nota a usted nada, ¿verdad?" .
Dentro da represión franquista, o galego xunto co catalán e o vasco formou parte da represión lingüística. É coñecido o panfleto que dicía "Hable bien. Sea Patriota. No sea Bárbaro. Es de cumplido caballero que Usted hable nuestro idioma oficial, o sea, el castellano. Es ser patriota. Viva España y la disciplina y nuestro idioma cervantino ¡¡Arriba España!!" editado pola Imprenta Sindical da Coruña en 1941 e 1955.
A publicación de Da esencia da verdade de Martin Heidegger é de interese para a historia social do galego porque a súa tradución en 1952 por parte de Ramón Piñeiro foi prohibida pola censura franquista. Non se impediu especialmente por parte do censor de oficio García Yebra, se non pola acción específica de Juan Aparicio, quen non tivo problemas en admitir a publicación doutras obras en galego mesmo fóra da legalidade debido á súa temática menos elevada. A publicación realizaríase definitivamente en 1956 debido á chamada Batalla de Montevideo, a acción de protesta da emigración galega no congreso da UNESCO onde se admitiría a España na organización.
Autoodio
Tamén hai casos de autoodio entre galegos, ben por rexeitaren ou ben por menosprezaren a súa condición de tales. Un exemplo paradigmático, con certo eco na prensa da época, rastrexase nas columnas de opinión e en cartas ao director, como por exemplo a remitida por un lector coruñés, Juan M. Riveiro, o 29 de novembro de 1986 ao xornal La Voz de Galicia, que sería contestada en cartas sucesivas por outros lectores e colectividades. Nela, exprésasabe nestes termos:
Século XXI
miniatura|Steiner en 2013. Diversos medios, tanto de ámbito galego como sobre todo de ámbito estatal, (El Mundo ou ABC ) empregaron o termo "galego" para se referir de xeito pexorativo ao presidente do Goberno do Estado Español, Mariano Rajoy Brey.
Expresións coma "Rajoy, como bo galego, evita contestar a preguntas" ou "Un Rajoy máis galego ca nunca. O popular non se implica", son adoito empregadas polos medios para se referir á ambigüidade e pouca claridade do presidente do Goberno.
Outro caso galegófobo destacable é o de George Steiner, quen tivo a seguinte agarrada en 2008 respecto do uso da lingua galega:
En 2010, a daquela presidenta do partido político español UPyD Rosa Díez, referiuse ao expresidente do Goberno Español, José Luis Rodríguez Zapatero, nunha entrevista con Iñaki Gabilondo, coma "galego, no sentido pexorativo da palabra". Ela mesma cualificou tamén a Zapatero como non nado en Galicia, pero que "se sentiría orgulloso de ser galego".
En 2012, a revista Yo Dona entrevistou a Elvira Fernández, muller de Mariano Rajoy, definíndoa como "nada galega" en referencia ao seu carácter directo e claro. En 2014, o director de cinema español Pedro Almodóvar referiuse aos estafados polas preferentes de Bankia coma "galegos, analfabetos", aínda que pediu desculpas pouco despois aludindo que se expresara "torpemente". miniatura|249x249px|Anuncio corrixido na Coruña dunha asociación galegófoba. O mesmo que acontece cos medios, no ámbito social pode estar presente a galegofobia. En 2007 transcendeu nos medios a normativa dun hotel da illa pontevedresa da Toxa, a cal prohibía de xeito explícito o uso do idioma galego por parte do persoal. Malia ser negado pola subdirección do hotel, o establecemento foi denunciado pola Mesa pola Normalización Lingüística á Secretaría Xeral de Política Lingüística, o Valedor do Pobo e á xerencia de Galicia Calidade, distintivo que dispoñía dito hotel. Tamén no eido laboral, saltaba á prensa a nova dun hotel rural de Asturias cuxa xerente desprezaba o currículo dunha moza por especificar que posuía un nivel alto de idioma galego, ao consideralo "ridículo, absurdo e innecesario".
En 2013, a cadea El Corte Inglés foi obxecto de polémica ao situar, nos establecementos situados en Galicia, os libros en lingua galega na sección de linguas estranxeiras.
En xullo de 2015 o Centro Hípico Casas Novas foi denunciado perante a Mesa pola Normalización Lingüística por discriminación, debido a ataques recibidos por unha nena de 10 anos e a vulneración dos dereitos lingüísticos da mesma por falar en galego durante a celebración dun campamento hípico.
En maio de 2016, o produtor musical español Julián Ruiz, durante unha entrevista na Radio Galega amolouse porque a locutora se dirixise a el en galego, dicíndolle: "Para empezar, no me gusta nada que me hables en gallego". A locutora, ante o exabrupto do entrevistado, optou por rematar a conversa nese instante.
Acepción de "galego" na RAE
A Real Academia de la Lengua Española (RAE), na 22ª edición do seu dicionario, incluíu na súa quinta acepción tonto (falto de entendemento ou razón) para definir o termo gallego, mentres que na sexta acepción definíao como tatexo. Tras unha petición formal a cargo, entre outros, da Cámara galega, a institución finalmente optou por retiralas no ano 2013.
Os Anles, Anos, Cabana de Bergantiños
Os Anles é un lugar da parroquia de Anos no concello coruñés de Cabana de Bergantiños na comarca de Bergantiños. Tiña 27 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 12 homes e 15 mulleres.
Mosteiro de San Pedro de Montes
miniatura|Mosteiro de San Pedro de Montes.
O mosteiro de San Pedro de Montes é un cenobio sito no Val do Silencio, na comarca leonesa do Bierzo.
Situación xeográfica
O mosteiro está situado no Val do Silencio, no sur da comarca berciana, a uns 17 km da cidade de Ponferrada, nos montes Aquilianos, un ramal dos montes de León, a uns 980 m de altitude sobre o nivel do mar. O val está atravesado polo río Oza, que nace aínda a maior altura, situándose o mosteiro nunha ladeira á esquerda da beira do río. Máis arriba aínda está a igrexa de Santiago de Peñalba, de estilo prerrománico mozárabe.
Orixe e historia
A vida claustral estaría interrompida a teor da invasión musulmá da Península Ibérica. No ano 890 o mosteiro foi restaurado por san Xenadio, que refunda a congregación cunha ducia de monxes; en 896 adopta a regra beneditina. No 918 o rei Ordoño II conférelle couto no val, e 1124, a raíña dona Urraca concédelle outro couto en San Román de Hornija, as beiras do río Douro. Porén as noticias son escasas nas décadas sucesivas, até que outro abade, don Nuno, en 1164, reconstrúe a edificación e a igrexa. A igrexa foi reedificada de novo despois de 1243, cando se esborrallou.
Psitaciformes
Os psitaciformes (nome científico Psittaciformes) son unha orde de aves na que están incluídos os papagaios, que comprende unhas 393 especies clasificadas en 92 xéneros, que se encontran na maioría das rexións tropicais e subtropicais do mundo. A orde subdivídese en tres superfamilias: os Psittacoidea ("verdadeiros" papagaios), os Cacatuoidea (cacatúas) e os Strigopoidea (papagaios de Nova Zelandia). Teñen unha distribución xeralmente pantropical con varias especies de rexións temperadas do hemisferio sur. A maior diversidade destas aves atópase en Suramérica e Australasia.
Mosteiro de San Pedro de Montes
Orixe e historia
No século XVIII, de novo volveu caer a igrexa e outra vez volveu ser reedificada. Desa época data o templo actual, reconstrución na que se reaproveitou parte dos materiais anteriores.
Psitaciformes
Entre as caracterísrticas dos psitaciformes están ter un peteiro forte e curvado, pousarse ergueitos, ter patas fortes e pés cigodáctilos con garras. Moitos psitaciformes teñen cores rechamantes e algúns están multicoloreados. A maioría presentan pouco ou ningún dimorfismo sexual no espectro visual. Son o grupo de aves con máis dferenzas en tamaño na súa lonxitude corporal. Os compoñentes máis importantes das dietas da maioría deles son as sementes, noces, froitos, gromos e outros materiais vexetais. Unhas poucas especies comen ás veces animais e prea, e os Loriini están especializados en alimentarse de néctar floral e froitos brandos. Case todos aniñan en ocos das árbores (ou en caixas de nidación en catividade), e poñen ovos brancos dos que eclosionan crías altriciais (que necesitan moitos coidados paternos).
Mosteiro de San Pedro de Montes
Orixe e historia
Logo da exclaustración (1835), un incendio destruíu parte dos edificios conventuais e o claustro, de xeito que deste apenas fican algúns arcos.
Psitaciformes
Os psitaciformes, xunto cos córvidos, son unhas das aves máis intelixentes e a capacidade dalgunhas especies de imitaren a fala humana fíxoos moi populares como mascotas. Algúns papagaios son bastante intelixentes e reproducen a fala como un neno de catro ou cinco anos. A captura de papagaios silvestres para o comercio de mascotas, así como a caza, perda de hábitat e a competición con especies invasoras, fixeron diminuír as poboacións silvestres de moitas especies, e son un dos grupos de aves que está suxeito a unha maior explotación. Tomáronse medidas para conservar os hábitats dalgunhas das especies máis carismáticas, que axudaron a protexer á vez outras menos carismáticas que vivían nos mesmos ecosistemas.
Mosteiro de San Pedro de Montes
Dominio señorial
O mosteiro de Montes a partir do couto inicial de 918, foi estendendo as súas posesións en varias direccións. Os medios polos que accedeu a ampliación do seu patrimonio, como no caso doutros señoríos mosteirais, foron dous básicos: as doazóns e as compras, de xeito que ao longo da Idade Media, Montes posuía bens no Bierzo, Maragatería e A Cabreira, no reino de León, e na comarca de Valdeorras e a terra do Bolo, no reino de Galicia.
Juan Echanove
Juan Echanove Labanda, nado en Madrid o 1 de abril de 1961, é un actor español.
Psitaciformes
Orixes e evolución
miniatura|O espécime fósil do óso dentario UCMP 143274 restaurado alternativamente como papagaio (esquerda) ou [[Oviraptorosauria|ovirraptorosauro.]]
Juan Echanove
Traxectoria
Juan Echanove estudou dereito e entrou na Escola de Arte Dramática de Madrid. En 1986 participou no filme Tiempo de silencio, onde se deu a coñecer, e a raíz diso obtivo o papel de Cosme na serie Turno de oficio, pola que acadou certa notoriedade.
Grazas ao éxito chamárono para un importante número de filmes, entre eles Divinas palabras (1987), polo que recibiu o Goya ao mellor actor secundario. A ese título seguírono Bajarse al moro, A solas contigo ou La noche más larga. En televisión protagonizou en 1991 Chicas de hoy en día.
Psitaciformes
Orixes e evolución
A gran diversidade de psitaciformes en Suramérica e Australasia indica que a orde puido ter evolucionado en Gondwana, centrada na zona correspondente a Australasia. A escaseza de rexistro fósil de papagaios fai difícil confirmar esta hipótese, e actualmente hai unha gran cantidade de restos fósiles do hemisferio norte do Cenozoico temperán. Os estudos moleculares indican que os psitciformes evolucionaron hai aproximadamente 59 millóns de anos (no intervalo entre hai 66 a 51 millóns de anos) en Gondwana. Os tres clados principais de papagaios neotropicais orixináronse hai uns 50 millóns de anos (entre hai 57 e 41 millóns de anos).
Juan Echanove
Traxectoria
Dous anos despois gozou do seu maior éxito profesional ao encabezar o elenco de Madregilda, de Francisco Regueiro, onde interpretou un Franco acomplexado e feble. Por este traballo gañou a Cuncha de Prata ao mellor actor do Festival de Donostia, o Goya ao mellor actor, o Premio Sant Jordi, o Premio Ondas e unha candidatura aos Premios Fotogramas de Prata. A súa intervención ese mesmo ano en Mi hermano del alma de Mariano Barroso valeulle outra candidatura aos Goya. Neses doce meses tamén participou como cantante nunha xira xunto a Víctor Manuel, Ana Belén, Pablo Milanés, Miguel Ríos, Manolo Tena, Antonio Flores, Joaquín Sabina e Joan Manuel Serrat que posteriormente se gravou nun disco titulado Mucho más que dos. Intercalou estes traballos coa xira teatral da obra El cerdo, en que levaba o peso absoluto da función.
A partir de 2000 deu prioridade á súa traxectoria teatral en obras como El verdugo ou El extraño.
Psitaciformes
Orixes e evolución
Un só fragmento de 15 mm dun gran peteiro inferior (UCMP 143274), atopado en depósitos da Formación Lance Creek no condado de Niobrara, Wyoming, críase que era o fósil de papagaio máis antigo e considérase que se orixinou no Cretáceo tardío e ten uns 70 millóns de anos de antigüidade. Porén, outros estudos suxiren que este fósil non é dunha ave, senón dun ovirraptorosauro cenagnátido (un dinosauro da liña non aviaria cun peteiro similar ao das aves), xa que varios dos detalles que se utilizaron para apoiar a súa identidade como papagaio non son en realidade exclusivos dos papagaios, e é diferente dos fósiles máis antigos coñecidos que son inequivocamente papagios. Igualmente, os primeiros papagaios non tiñan os peteiros especializados en machacar que se observan nas especies modernas.
Juan Echanove
Traxectoria
Por esas datas, Echanove exerceu bastante militancia política. En febreiro de 2003 asistiu a un acto de protesta contra o terrorismo de ETA, poucos días despois de ser expulsado do Congreso dos Deputados xunto a Juan Luis Galiardo, María Barranco, Ana Belén, Pilar Bardem, Jordi Dauder e Amparo Larrañaga, por lucir unha camiseta en que estaba impresa a insignia "No a la guerra" (Non á guerra). En marzo de 2004, celebrou a vitoria de José Luis Rodríguez Zapatero na sede do PSOE en Madrid.
Psitaciformes
Orixes e evolución
Agora asúmese xeralmente que os Psittaciformes, ou os seus antepasados comúns con varias das ordes de aves coas que están relacionados, estaban presentes na Terra arredor do evento de extinción do Cretáceo-Paleoxeno (extinción K-Pg), hai uns 66 millóns de anos. Se foi así, probablemente non evolucionaran aínda para ter autapomorfías morfolóxicas, senón que eran aves arbóreas xeneralizadas. O conxunto de evidencias apoia a hipótese de que os Psittaciformes son "case paseriformes", é dicir, o grupo de aves principalmente terrestres que apareceron moi preto do momento da extinción K-Pg. Análises das insercións de elementos transpoñibles observados nos xenomas de paseriformes e psitaciformes, pero non nos xenomas doutras aves, proporcionan fortes evidencias de que os papagaios son un grupo irmán dos paseriformes, formando o clado Psittacopasserae, con exclusión do seguinte grupo máis próximo, o dos Falconiformes.
Europa é a orixe dos primeiros fósiles indiscutiblemente de papagaios, que datan de hai uns 50 millóns de anos. O clima da Europa da época era tropical, o que concorda co máximo termal Paleoceno-Eoceno. Asignouse inicialmente aos Psittaciformes un fósil neoaviar, descrito por un só úmero denominado Mopsitta tanta, descuberto na Formación Fur do Eoceno temperán de Dinamarca e datdo en 54 millóns de anos de antigüidade. Porén, este óso descrito con pouco detalle non é inequivocamente un Psittaciforme, e máis recentemente indicouse que é máis probable que pertenza a un xénero de ibis recentemente descuberto, o Rhynchaeites, cuxas patas fosilizadas foron atopadas nos mesmos depósitos.
Juan Echanove
Traxectoria
Entre outono de 2005 e 2017 interpretou a Miguel Alcántara Barbadillo, irmán de Antonio Alcántara (Imanol Arias) na serie Cuéntame cómo pasó.
Psitaciformes
Sistemática
Superfamilia Strigopoidea: papagaios de Nova Zelandia Superfamilia Cacatuoidea: cacatúas Superfamilia Psittacoidea: os "verdadeiros" papagaios