cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Narón, Narón, Portomarín
Narón é un lugar da parroquia de Narón no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
Maria Fernandes
Traxectoria
Fernandes competiu nos Xogos Paralímpicos de Sydney 2000, en Australia, nos que gañou a medalla de bronce nos 400 metros lisos femininos T38, quedou quinta nos 100 metros lisos femininos T38 e sétima nos 200 metros lisos T38. Tamén competiu nos Xogos Paralímpicos de Pequín 2008, quedando en oitava posición na proba dos 200 metros lisos T38.
En 2013 volveu competir por Portugal no Campionato do Mundo de Atletismo adaptado en Lión na categoría de salto de lonxitude, gañando unha medalla de bronce. En 2018 gañou a medalla de bronce nos 400 metros lisos no Campionato Europeo de Atletismo adaptado.
O Vilar de Abaixo, Narón, Portomarín
O Vilar de Abaixo é un lugar da parroquia de Narón no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
A Surreira, As Achas, A Cañiza
A Surreira é un lugar da parroquia das Achas, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 5 habitantes, dos cales 3 eran homes e 2 eran mulleres.
A Tafona, As Achas, A Cañiza
A Tafona é un lugar da parroquia das Achas, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 16 habitantes, dos cales 6 eran homes e 10 eran mulleres.
Asemblea de Galicia
A Asemblea de Galicia ou Asemblea Galiciana (en Галицька Асамблея ) foi a asemblea parlamentaria referida ao territorio centroeuropeo de Galicia en 1991. En certas linguas pode ser precisa unha desambiguación co Parlamento de Galicia ou con parlamentos históricos en Lyiv (como o Sejm ou Sojm de Galicia: Galician Sejm, Sejm Galicyjski, Sejm Krajowy, Galician Diet, etc.).
Historia
150px|miniatura|esquerdа|Vyacheslav Chornovol, un dos iniciadores da Asemblea Galiciana 150px|miniatura|esquerda|Palacio da Ópera de Lyiv, lugar de celebración da Asemblea. A Asemblea foi a sesión conxunta dos consellos rexionais do oblast de Lviv, Ternopil e Ivano-Frankivsk o 16 de febreiro de 1991 en Ucraína (naquel momento formaba parte da República Socialista Soviética de Ucraína). A asemblea aprobou un acordo de cooperación entre os tres consellos rexionais nos ámbitos político, económico, científico, humanitario e cultural nun contexto de inestabilidade política na Unión Soviética.
Valoracións
A idea da Asemblea foi criticada polo historiador Yaroslav Dashkevich referíndose a unha paixón infantil.
O líder comunista Pyotr Simonenko calificou a Asemblea como "bacilo do separatismo", comentario polo que un dos iniciadores da Asemblea de Galicia, Nikolai Yakovina, se comprometeu a demandar a Simonenko.
O politicólogo Aleksey Garan dixo que non fora creada por unha base xeográfica, senón por atribuírse o "dominio dos demócratas".
A Fraga, A Cañiza, A Cañiza
A Fraga é un lugar da parroquia da Cañiza, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
A Abeleira, A Cañiza, A Cañiza
A Abeleira é un lugar da parroquia da Cañiza, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
A Calzada, A Cañiza, A Cañiza
A Calzada é un lugar da parroquia da Cañiza, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Vilanova, Narón, Portomarín
Vilanova é un lugar da parroquia de Narón no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
O Vilar de Arriba, Narón, Portomarín
O Vilar de Arriba é un lugar da parroquia de Narón no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
Briabí, A Cañiza, A Cañiza
Briabí é un lugar da parroquia da Cañiza, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
A Cañiza, A Cañiza, A Cañiza
A Cañiza é un lugar da parroquia da Cañiza, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
SOS Croco
SOS Croco é unha serie de televisión francesa animada en 65 episodios de 22 minutos, creada por Thibaut Chatel, Frank Bertrand e Jacqueline Monsigny, producida por AB Productions e emitida dende o 6 de abril de 1998 en TF1 no programa ''TF! Jeunesse'' e retransmitido en France 3, Canal +, Fox Kids, NT1, Gulli e France 5. No Quebec, a serie emitiuse en Télé-Québec.
Sinopse
Tres crocodilos, Johnny, Laffy e Barry, viven e traballan nun garaxe do deserto azteca. Ademais, tamén son axentes secretos para STAR (Service Trans-européen d'Action et de Renseignements; en galego, Servizo Transeuropeo de Acción e Intelixencia).
Fontellada, Narón, Portomarín
Fontellada é un lugar da parroquia de Narón no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
Achille Talon (serie de televisión)
Achille Talon é unha serie de televisión animada francesa e estadounidense composta por 52 episodios de 26 minutos. Foi creada a partir da banda deseñada homónima Achille Talon de Michel Greg, e foi emitida orixinalmente dende o 3 de setembro de 1997 a través de Canal + no programa C + Cléo.
Sinopse
O traballo de Achille Talon é substituír os heroes do gran público en caso de impedimento, que pode ser moi perigoso.
A Casilla de Narón, Narón, Portomarín
A Casilla de Narón é un lugar da parroquia de Narón no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
A Castiñeira, A Cañiza, A Cañiza
A Castiñeira é un lugar da parroquia da Cañiza, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Valderramos, Narón, Portomarín
Valderramos é un lugar da parroquia de Narón no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
Curuxeiras, A Cañiza, A Cañiza
Curuxeiras é un lugar da parroquia da Cañiza, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Joe DiMaggio
Joseph Paul DiMaggio (Giuseppe Paolo DiMaggio), nado en Martinez, California, o 25 de novembro de 1914 e finado en Hollywood, Florida o 8 de marzo de 1999, alcumado "Joltin' Joe" e "The Yankee Clipper", foi un xogador de béisbol estadounidense da Major League Baseball que xogou profesionalmente nos New York Yankees ao longo da súa carreira.
Infancia e mocidade
DiMaggio naceu en Martinez, California, sexto de sete fillos dos inmigrantes italianos Giuseppe (1872–1949) e Rosalia (de solteira Lucido; 1878–1951) DiMaggio, de Isola delle Femmine, Sicilia. O seu pai era pescador e quería que os seus fillos continuasen o oficio, mais só o fixeron os dous máis vellos, mentres que tres (Joe, Vince e Dom) se converteron en xogadores das ligas maiores de béisbol.
Comezou a súa carreira nas ligas menores nos San Francisco Seals cos que xogou tres temporadas. En 1933 gañou 61 partidos consecutivos bateando cunha media de 340, con 28 homeruns e 169 RBI.
"The Yankee Clipper"
Os Yankees adquirírono por 50 000 dólares e cinco xogadores para xogar durante a tempada de 1936. Non debutou ata o 3 de maio por unha lesión na perna; a súa eficacia no ataque foi de 3-6. Esa temporada bateou por unha media de 323 e 29 homeruns (dous nunha soa entrada), marcou 132 carreiras, 125 RBI e 15 triplos.
En 1941 realizou a fazaña de 56 xogos consecutivos bateando polo menos un hit, que comezou o 15 de maio e rematou o 17 de xullo. Moitos expertos consideran que esta marca é a maior proeza da historia do béisbol. Despois do partido en que rematou a racha, anotou 17 xogos consecutivos con polo menos un imparable. En 1942 rematou a súa primeira etapa nas grandes ligas, xa que serviu nas forzas armadas do seu país na segunda guerra mundial.
Pasamento
miniatura|200px|Tumba de Joe DiMaggio en [[Colma, California|299x299px]] DiMaggio, gran fumador durante parte da súa vida adulta, ingresou no Memorial Regional Hospital de Hollywood, Florida, o 12 de outubro de 1998, para ser operado de cancro de pulmón e permaneceu alí durante 99 días. Regresou á súa casa en Hollywood, Florida, o 19 de xaneiro de 1999 e morreu alí aos 84 anos o 8 de marzo.
O funeral de DiMaggio celebrouse o 11 de marzo de 1999 na igrexa católica de San Pedro e San Paulo en San Francisco. Foi enterrado no cemiterio Holy Cross en Colma, California. O fillo de DiMaggio morreu ese mesmo ano en agosto, aos 57 anos.
Dorothy Arnold
DiMaggio e Dorothy Arnold casaron na igrexa de San Pedro e San Paulo de San Francisco o 19 de novembro de 1939, con 20 000 seguidores abarrotando as rúas. O seu fillo, Joseph Paul DiMaggio Jr. (1941–1999), naceu no Doctors Hospital de Staten Island. A parella divorciouse en 1944 mentres estaba de permiso dos Yankees durante a segunda guerra mundial.
Marilyn Monroe
esquerda|miniatura|DiMaggio e Marilyn Monroe no Hotel Imperial de Tokyo na súa lúa de mel Segundo a súa autobiografía My Story, escrita pola "fantasma" Ben Hecht, Marilyn Monroe orixinalmente non quería coñecer a DiMaggio, temendo que fose un deportista arrogante estereotipado. Aínda que ela padecía endometriose, Monroe e DiMaggio expresaron aos xornalistas o seu desexo de formar unha familia.
DiMaggio volveu a entrar na vida de Monroe cando o seu matrimonio con Arthur Miller estaba a rematar. O 10 de febreiro de 1961 conseguiu a súa liberación da clínica psiquiátrica Payne Whitney en Manhattan. Xuntouse a el en Florida, onde estaba a adestrar aos Yankees. A súa afirmación de seren "só amigos" non impediu que voasen os rumores sobre un novo matrimonio.
Segundo a biografía de Maury Allen, DiMaggio estaba alarmado pola forma en que Monroe se involucraba con persoas que consideraba prexudiciais para o seu benestar. Val Monette, propietario dunha compañía de subministración militar, díxolle a Allen que DiMaggio deixou o seu traballo o 1 de agosto de 1962, porque decidiu pedir a Monroe que casase de novo con el.
Catro días despois, o 5 de agosto, Monroe foi atopada morta na súa casa de Brentwood, Os Ánxeles, despois de que a empregada do fogar Eunice Murray chamase o psiquiatra de Monroe, o doutor Ralph Greenson. O fillo de DiMaggio falara con Monroe por teléfono a noite da súa morte e dixo que parecía estar ben. A súa morte foi considerada un probable suicidio polo "forense das estrelas" Thomas Noguchi. Tamén foi obxecto de teorías conspirativas.
Devastado, DiMaggio reclamou o seu corpo e organizou o seu funeral no cemiterio Westwood Village Memorial Park; prohibiu a participación da elite de Hollywood, así como de membros da familia Kennedy, incluído o entón presidente John F. Kennedy. Mandou colocar media ducia de rosas vermellas tres veces á semana na súa cripta durante 20 anos. Rexeitou falar dela publicamente ou explorar a súa relación doutro xeito e nunca volveu casar. Segundo o avogado de DiMaggio, Morris Engelberg, as últimas palabras de DiMaggio foron: "Por fin vou ver a Marilyn". Non obstante, o irmán de Joe, Dominic, desafiou a versión de Engelberg dos últimos momentos de Joe, así como os seus motivos.
Dipéptido
Un dipéptido é un composto orgánico orixinado pola unión de dous aminoácidos. Os aminoácidos que o forman poden ser o mesmo ou distintos. Cando son diferentes, son posibles dous isómeros do dipéptido, dependendo da secuencia. Varios dipéptidos son fisioloxicamente importantes e algúns son importantes para o sistema nervioso e comercialmente. Un dipéptido ben coñecido é o aspartamo, un edulcorante artificial.
Nespereira, Nespereira, Portomarín
Nespereira é un lugar da parroquia de Nespereira no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
Dipéptido
miniatura|A [[glicilglicina é o dipéptido máis simple.]]
Os dipéptidos son sólidos brancos. Moitos son moito máis hidrosolubles que os seus aminoácidos parantais. Por exemplo, o dipéptido Ala-Gln ten unha solubilidade de 586 g/L, o que é máis de dez veces a solubilidade da Gln (35 g/L). Os dipéptidos mostran diferentes estabilidades, por exemplo ante a hidrólise. A Gln non resiste procedementos de esterilización, mentres que o dipéptido mencionado si. Como os dipéptidos tenden a hidrolizarse, a súa alta solubilidade aprovéitase en infusións, é dicir, para proporcionar nutición.
Exemplos
miniatura|O [[aspartamo prodúcese comercialmente como un edulcorante artificial.]]
Valor comercial
Uns seis dipéptidos son de interese comercial.
Dipéptidos sintéticos
Os dipéptidos prodúcense por acoplamento de aminoácidos. O grupo amino dun aminoácido convértese en non nucleofilico (P en eq) e o grupo ácido carboxílico (carboxilo) do segundo aminoácido é desactivado ao seu metil éster. Os dous aminoácidos modificados combínanse despois en presenza dun axente acoplante, que facilita a formación do enlace amida: Despois desta reacción de acoplamento, o grupo P protector amino e o éster son convertidos nos grupos amino e carboxilo libres dos extremos do dipéptido, respectivamente.
Para moitos aminoácidos, os grupos funcionais fillos son protexidos. A condensación do amino e do carboxilo para formar o enlace peptídico xeralmente emprega axentes de acoplamento para activar o grupo carboxilo.
A síntese do péptido azlactona de Bergmann é unha síntese orgánica clásica para a preparación de dipéptidos.
Biosíntese
Os dipéptidos prodúcense a partir de polipéptidos pola acción da hidrolase dipeptidil peptidase. As proteínas da dieta son dixeridas a dipéptidos e aminoácidos, e os dipéptidos son absorbidos máis rapidamente que os propios aminoácidos porque se captan por medio dun mecanismo diferente. Os dipéptidos activan as células G do estómago para que segreguen a hormona gastrina.
Dicetopiperazinas (dipéptidos cíclicos)
miniatura|220 px|O [[Retosiban é un dipéptido cíclico que está a ser investigado como posible fármaco oral.]] As dicetopiperazinas son unha clase especial de dipéptidos, que son cíclicos. Fórmanse como produtos colaterais na sísntese de péptidos. Moitos foron producidos a partir de aminoácidos non canónicos.
Manuel Rosales Cereijo
Manuel Rosales Cereijo, nado en Ardán, Marín, en 1955, é un profesor e escritor galego.
Traxectoria
É da primeira promoción de Galego-Portugués da Universidade de Santiago de Compostela, tamén é licenciado en Filoloxía Hispánica e fixo o doutoramento na USC coa tese Xénese e desenvolvemento da narrativa de Castelao (1909-1934), dirixida por Benito Varela Jácome.
Catedrático de Lingua Galega e Literatura, exerceu no IES Santa Irene de Vigo, no que foi moitos anos secretario, ata a xubilación. Tamén foi profesor asociado na Universidade de Vigo e na UNED.
Ten publicado artigos sobre literatura en Grial, A Trabe de Ouro, Eduga e Anuario de Estudios Literarios Galegos.
É tamén coautor de libros de lingua e literatura para o ensino secundario en Xerais.
Styca
A styca é unha pequena moeda cuñada desde a fin do século VIII ata mediados do século IX  no reino de Northumbria, nas illas Británicas.
Historia
A cuñaxe das stycas comezou baixo o reinado de Aethelred I (790-796), en substución das sceatta, que deixaron de producirse neste período. A emisión das styca deuse unicamente en Northumbria, xa que o resto dos reinos anglosaxóns non emitían máis ca peniques de prata baseados nos diñeiros dos francos. miniatura|112x112px|[[Anverso dunha styca de Raedwulf, rei de Northumbria.]] As stycas comezaron a producirse cunha base de prata, mais na metade da década de 830 comezaron a cuñarse en billón, cunha porcentaxe de prata cada vez inferior, ata que cara a 837 a prata deixou de estar presente na aliaxe destas moedas, situación que se mantivo ata que deixaron de cuñarse, arredor de 855. A grande cantidade de exemplares atopados de cobre suxire que a produción foi intensa e ininterrompida durante este período, e quizais explique tamén por que terminou durante o reinado de Osberht, xa que baixo este reinado moitas das pezas eran falsificacións. As stycas permaneceron en circulación ata a conquista viquinga de Northumbria en 867.
A orixe do nome styca atribúese unha palabra saxoa (stycce) que significaba "parte pequena" ou "anaco".
Tipoloxía
miniatura|112x112px|Styca de [[cobre a nome do rei Osberht.]] Agás algunhas excepcións, as stycas comparten un estilo común moi ben definido. Nunha das súas faces amósase o nome do rei ou do arcebispo, arredor dun motivo central, e na outra face aparece o nome do moedeiro ou cuñador. Os motivos centrais adoitan ser sinxelos, como unha cruz ou un círculo, por exemplo.
Ocasionalmente, algunhas cecas utilizaron motivos máis complexeos: as moedas cuñadas a nome de Aethelred II distínguense pola complexidade das súas cruces. Nunha das súas moedas amósase mesmo a figura dun can e unha triquetra.
O Alto do Hospital, Nespereira, Portomarín
O Alto do Hospital é un lugar da parroquia de Nespereira no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
A Nabaleira, A Cañiza, A Cañiza
'A Nabaleira é un lugar da parroquia da Cañiza, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Leboriz, A Cañiza, A Cañiza
Leboriz é un lugar da parroquia da Cañiza, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
A Volta de Varela, Nespereira, Portomarín
A Volta de Varela é un lugar da parroquia de Nespereira no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
As Peniñas, Nespereira, Portomarín
As Peniñas é un lugar da parroquia de Nespereira no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
Camporredondo, Nespereira, Portomarín
Camporredondo é un lugar da parroquia de Nespereira no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.
A Ventosa, A Cañiza, A Cañiza
A Ventosa é un lugar da parroquia da Cañiza, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Gran Premio de Mónaco de 1930
O Gran Premio de Mónaco de 1930 foi un Gran Premio de carreiras de motor celebrado no Circuíto de Mónaco o 6 de abril de 1930. O francés René Dreyfus gañou a carreira nun Bugatti privado, por diante dos Bugattis oficiais de Louis Chiron e Guy Bouriat. A carreira viuse un tanto ensuciada polas acusacións de amaño de. .
Clasificación
miniatura|[[René Dreyfus despois de gañar a carreira]]
Jessica Gallagher
Jessica Gallagher, nada en Geelong o 14 de marzo de 1986, é unha esquiadora alpina paralímpica australiana, atleta de atletismo e ciclista tándem. Foi a segunda paralímpica de inverno de Australia, e a primeira australiana en gañar unha medalla nos Xogos Paralímpicos de Inverno nos Xogos de Vancouver 2010. Competiu nos Xogos Paralímpicos de Inverno 2014 en Sochi, onde gañou unha medalla de bronce no Slálom Xigante para Mulleres con Discapacidade Visual.
É legalmente cega e representa a Australia a nivel internacional en tres deportes: esquí, atletismo e ciclismo. Ademais dos seus logros no esquí, representou a Australia en atletismo nos Xogos Paralímpicos de Verán de 2012 en Londres, e gañou unha medalla de prata e bronce no Campionato Mundial de Atletismo IPC 2011 celebrados en Christchurch nas probas de salto de lonxitude e xavelina, respectivamente. Tamén representou ao estado de Vitoria como júnior en netball e baloncesto. Gallagher foi seleccionada no equipo de ciclismo australiano co seu piloto Madison Janssen para os Xogos Paralímpicos de 2016 en Río de Xaneiro. O seu "obxectivo a longo prazo era ser a primeira australiana en gañar medallas nos Xogos Paralímpicos ou Olímpicos de verán e inverno". Isto logrouse cando gañou unha medalla de bronce na contra o reloxo feminina de 1000 m na categoría B/VI en Río 2016.
O Regueiro, A Cañiza, A Cañiza
O Regueiro é un lugar da parroquia da Cañiza, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Lúa Ribeira
Lúa Ribeira, nada en 1986, é unha fotógrafa galega membro da Axencia Magnum. Gañou o premio Jerwood / Photoworks en 2017. A súa serie Noises trata sobre a feminidade e a cultura do dancehall no Reino Unido.
Traxectoria
A serie de fotografías Noises, que trata sobre a feminidade e a cultura xamaicana dancehall no Reino Unido, publicouse en 2017 co título Noises in the Blood, tal e como se coñecía daquela. Expuxo as súas obras en diversas cidades de Europa, como Graz, Berlín, Zagreb ou Bratislava. En 2018, participou na 3ª Bienal Internacional de Fotografía de Beijing.
Uniuse á Axencia Magnum como nomeada en 2018 e, dous anos despois, converteuse en socia de facto, sendo a primeira galega e a terceira fotógrafa española en conseguilo, tras Cristina García Rodero, que se uniu en 2009 e Cristina de Middel, en 2019.
Exerceu como profesora convidada en varias universidades, como a London College of Communication, a University of the West of England e a Universidade de Gales do Sur.
O Vieiro, A Cañiza, A Cañiza
O Vieiro é un lugar da parroquia da Cañiza, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Moeda de níquel de 3 centavos de dólar estadounidense
A moeda de níquel de 3 centavos de dólar estadounidense é unha moeda dese valor facial emitida pola Casa da Moeda dos Estados Unidos e cuñada en cuproníquel na Ceca de Filadelfia entre 1865 e 1889, en substitución doutra anterior, co mesmo valor facial, cuñada en prata.
O seu deseñador foi o daquela gravador xefe da Casa da Moeda dos EEUU, James B. Longacre.
O atesouramento das moedas federais de metais nobres por parte da poboación durante a axitación económica provocada pola guerra civil estadounidense, entre as que se atopaba a anterior de 3 centavos de prata, provocou unha falta de moeda miúda en circulación. Ante isto, o Goberno federal emitiu papel moeda de valores faciais baixos para permitir as pequenas transaccións comerciais, que non gozaron dun bo acollemento popular. Logo da emisión en 1864 dun centavo de bronce máis lixeiro que o anterior e dunha nova moeda de 2 centavos, tamén de bronce, que circularon libremente, propúxose tamén a creación dunha moeda de 3 centavos de cuproníquel. Os seus defensores estaban encabezados polo industrial de Pensilvania Joseph Wharton, que daquela controlaba a subministración nacional da minaría de níquel. O 3 de marzo de 1865 presentouse un proxecto de lei no Congreso para a creación desta moeda, que foi aprobado por ambas as cámaras e asinado polo presidente Abraham Lincoln.
A moeda de 3 centavos de cuproníquel circulou con axilidade nos seus inicios, mais foi perdendo popularidade logo da introdución en 1866 dunha nova moeda de 5 centavos feita na mesma aliaxe de níquel; unha moeda máis atractiva polo seu maior tamaño e que se axustaba mellor ao imperante sistema decimal. Despois de 1870, as tiraxes da moeda de 3 centavos foron baixas a maioría dos anos, e en 1890 a súa emisión acabou sendo cancelada polo Congreso. A derradeira serie cuñouse con data de 1889, aínda que moitos destes exemplares acabaron sendo novamente fundidos, para cuñar con ese metal novas moedas de 5 centavos.
Antecedentes
miniatura|234x234px|A [[Moeda de prata de 3 centavos de dólar estadounidense|moeda de 3 centavos de prata comezou a cuñarse en 1851. ]] A grande afluencia de metal precioso procedente da febre do ouro de California e doutros achados fixo que o prezo da prata en relación ao do ouro aumentase en 1848, polo que as moedas de prata se atesouraban ou se exportaban para as fundir. En 1851, o senador por Nova York Daniel S. Dickinson presentou no Congreso un proxecto de lei para a creación dunha moda de 3 centavos de dólar cun 75 % de prata e un 25 % de cobre, en paralelo á rebaixa das tarifas postais de 5 centavos a 3 centavos. Esta pureza da prata era inferior á do 90 % habitual nas moedas que circulaban na época do acaparamento. Por outra parte, a moeda dun centavo de bronce grande non circulaba na costa do Pacífico nin no Sur, por mor dos prexuízos que había nesas zonas contra as moedas que carecían de metal precioso na súa composición. Nesta conxuntura, cumpría algún mecanismo que permitise a compra dun selo postal sen recorrer ás moedas dun centavo. O proxecto de lei de Dickinson aprobouse o 3 de marzo de 1851 e, ademais de autorizar a moeda de prata de 3 centavos, reduciu a ese prezo as tarifas da maior parte dos correos no país. En 1854, o desequilibrio diminuíra, polo que o Congreso aumentou o contido en prata daquela moeda ata o 90 % habitual, aínda que se reduciu o seu peso.
Os grandes centavos foron substituídos en 1859 por outros máis pequenos, producidos cun 88% de cobre e un 12 % de níquel. En 1861 comezou a guerra civil estadounidense e, cando fracasaron os esforzos para financiar a guerra mediante préstamos, o Tesouro deixou de pagar en ouro, en decembro dese ano. O país pasou a unha economía baseada no papel moeda, sen apenas alteracións. En xuño de 1862, o prezo da prata subira ata o punto de que as moedas dese metal desapareceron da circulación, e moitas delas foron exportadas ao Canadá, onde se aceptaban na circulación e podían cambiarse por ouro. Esa saída das moedas de baixo valor foi moito máis perturbadora para o comercio que a desaparición das moedas de ouro de altos valores faciais, e os cambios nas transaccións cotiás pasou a facerse mediante improvisacións moi variadas. Entre elas estaba a emisión de moeda miúda propia por parte dalgunhas empresas e mesmo cidades, así como o uso de selos de correos encapsulados. O Goberno federal emitiu tamén papel moeda de valores baixos, entre eles o de 3 centavos. Na costa do Pacífico, onde o papel moeda non se aceptaba de bo grado, a prata e o ouro seguían a circular. miniatura|260x260px|A [[Moeda de 2 centavos de dólar estadounidense|moeda de 2 centavos de bronce creouse pola Lei da Moeda de 1864, do 22 de abril. ]] Dado que os billetes de moeda fraccionaria co valor de 3 centavos non apareceron ata 1864, o centavo pequeno de cuproníquel era o único medio de pagamento daquela dispoñible para as voltas do billete de 5 centavos. A moeda dun centavo mesmo chegaba a venderse cunha prima do 4 % cando se vendía en lotes, e a Casa da Moeda intentaba manter o ritmo da demanda limitando as compras públicas de centavos a cinco dólares, e evitando os envíos ás grandes cidades. Malia estes intentos, o director da Casa da Moeda, James Pollock, indicaba nos seus informes anuais que era difícil manter os centavos na circulación, ao seren acaparados, a pesar de que o valor do seu metal seguía a estar por baixo do seu valor nominal. O numismático Neil Carothers sostén que a moedas dun centavo foron apartadas da circulación pola poboación por seren a única moeda metálica federal daquela en uso, nun momento en que a xente se vía na obriga de aceptar uns febles anacos de papel no canto de prata e de ouro.
Tendo en conta que as moedas dun centavo pequeno de cuproníquel se vendían a prezos elevados en 1863, emitíronse numerosas fichas privadas que se utilizaban en lugar deles no comercio. Os funcionarios da Casa da Moeda decatáronse de que as fichas, moitas delas feitas de bronce no canto da aliaxe de acobre e níquel que se utilizaba daquela no centavo, non se atesouraban, polo que consideraron a posibilidade de comezar a emitir moedas de bronce. Cando Pollock presentou unha proposta para a creación de moedas de bronce de 1, de 2 e de 3 centavos, opúxose o industrial Joseph Wharton, propietario da principal mina subministradora de níquel aos Estados Unidos, en Gap, Pensilvania. O proxecto de Pollock, tal e como se presentou, prevía moedas de bronce de 1 e de 2 centavos, ao que Wharton se opuxo. Segundo Carothers:
A Lei da Moeda de 1864 foi aprobada o 22 de abril. Logo de estaren en circulación durante varios meses as novas moedas de 1 e de 2 centavos de bronce, conseguiuse que non fosen atesouradas pola poboación. A aliaxe de bronce era máis doada de cuñar que a de cobre e níquel, o que permitía resaltar mellor os detalles e prolongar a vida útil dos cuños.
Proceso lexislativo
Xa que logo, o níquel, antes utilizado no na moeda dun centavo, deixou de ter presenza na moeda dos Estados Unidos, o cal non satisfacía en absoluto a Wharton, que procuraba o seu regreso. Aínda que Pollock non mencionou a posibilidade de cuñar máis níquel no seu informe anual de 1864, Wharton publicou en abril dese ano un folleto no que propuña que todas as moedas de metais non preciosos estivesen compostas por un 75 % de cobre e un 25 % de níquel. Os antigos centavos de cuproníquel contiñan so un 12 % de níquel, e aínda así a Casa da Moeda tivera dificultades para a súa cuñaxe por mor da dureza da aliaxe, cuxo uso danaba demasiado pronto os cuños. A aliaxe co 25 % de níquel que propuña Wharton resultaría aínda máis difícil de cuñar, mais este defendía a súa postura argumentando que tamén sería máis difícil de falsificar. miniatura|300x300px|[[Papel moeda|Billete de "moeda fraccionaria" de 3 centavos (1863). ]] O Congreso autorizara, a través da Lei da Moeda de 1863, do 3 de marzo, a emisión de billetes de moeda fraccionaria de 3 centavos. Cando estes billetes chegaron á circulación o ano seguinte, resultaron moi impopulares. A Lei de 1864 que instaurara o bronce no canto do cuproníquel tamén prohibira as emisións de fichas privadas. Estas seguiron a producirse, aínda que de xeito anónimo, e seguían a ser preferidas aos billetes, que ao pouco tempo adquiriran un aspecto luxado e esfarrapado, o que aumentou a súa impopularidade. Segundo Walter Breen, "este era o momento que Wharton estaba a esperar". Wharton e os seus seguidores argumentaron que os billetes de 3 centavos debían ser trocados por moedas equivalentes e sostiveron que se o Congreso ordenaba a creación dunha moeda de bronce de 3 centavos esa moeda tería que ser tan grande como o obsoleto centavo, que podería ser utilizada para enganar os cegos, dándolla no canto da de 3 centavos. Pollock, que anteriormente se opuxera á cuñaxe con níquel, cambiou de opinión a pasou a ser partidario del.
Hai varios relatos lixeiramente diferentes acerca do motivo polo que se aprobou o proxecto de lei que creou a moeda de cuproníquel de 3 centavos. Breen conta que os defensores do níquel fixeron presión ao presidente da Comisión da Moeda da Cámara de Representantes, John Adam Kasson, e que finalmente o convenceron de que mesmo as moedas cun 25 % de níquel —co conseguinte problema de produción, pola súa dureza—sería mellor que seguir a utilizar os billetes de moeda fraccionaria dese valor. Estes seguidores de Wharton presentaron un proxecto de lei para unha moeda de 3 centavos con tal aliaxe, que non cancelaba a anterior moeda de 3 centavos de prata, que aínda estaba en circulación oficialmente e mesmo se seguía a cuñar, aínda que en cantidades moi pequenas. As novas moedas de 3 centavos emitiríanse, consonte este proxecto de lei, para trocarse polos billetes de moeda fraccionaria do mesmo valor, cuxa impresión foi detida por orde da Casa da Moeda. miniatura|282x282px|[[Abraham Lincoln xurou o seu segundo mandato como presidente só uns minutos despois de asinar a lei que autorizaba a moeda de 3 centavos de níquel. ]] O proxecto de lei foi aprobado pola Cámara de Representantes na noite do 3 de marzo de 1865 e polo Senado na mañá seguinte, o 4 de marzo, e finalmente foi aprobado polo presidente Abraham Lincoln, para o converter en lei, no derradeiro día do seu primeiro mandato como presidente dos Estados Unidos.
Q. David Bowers dixo acerca desta apresurada aprobación da norma: "Só poderemos adiviñar o que ocorreu entre bastidores". Carothers escribiu que Kasson [o presidente da Comisión da moeda] se opuxera á moeda de níquel e que, mesmo así, presentara o proxecto de lei durante as présas do derradeiro día de sesión no Congreso: "Non houbo ningún tipo de informe nin explicación. [...] Nunca se revelaron as influencias que provocaron a aprobación da norma deste xeito". O historiador numismático Don Taxay suxeriu que en marzo de 1865 "a ampla circulación do centavo de bronce e da peza de 2 centavos convertera en superflua a moeda de 3 centavos".
Deseño
O Gravador Xefe da Casa da Moeda dos Estados Unidos, James B. Longacre deseñara, desde 1849, varias moedas coa cabeza dunha representación alegórica da Liberdade, baseándose nun busto clásico chamado "Afrodita en crequenas", que vira nun museo de Filadelfia como préstamo do Vaticano. Aínda que a Liberdade utilizada no anverso da moeda de 3 centavos é máis parecida ás moedas experimentais dun centavo de Longacre de 1857 e ás de 2 dólares e medio de ouro de 1860, ten semellanzas coas demais representacións da Liberdade realizadas polo gravador xefe. Na moeda de 3 centavos porta unha coroa coa palabra LIBERTY e o cabelo recollido cunha fita.
Para o reverso, Longacre combinou o número romano III —que xa aparecía na anterior moeda de 3 centavos de prata— coa coroa de loureiro utilizada no reverso do centavo Indian Head de 1859. Breen postulou que a similitude do deseño con outras moedas de Longacre contribuíu ao escaso interese amosado polos coleccionistas cara a esta moeda.
Segundo David W. Lange, "enxeñoso coma sempre, J. B. Longacre simplemente revisou unha imaxe existente da Liberdade para o anverso da moeda. O mesmo perfil clásico que aparece no centavo Indian Head e no dólar de ouro, na peza de 3 centavos vese dotado dun novo peiteado e dunha coroa coa inscrición LIBERTY".
A lei que autorizou a moeda de níquel de 3 centavos contiña tamén unha disposición que esixía o uso do lema nacional IN GOD WE TRUST ("En Deus confiamos") en todas as moedas o suficientemente grandes como para o levar, aínda que a nova moeda se considerou demasiado pequena para iso. Non se realizou axuste ningún da moeda ao longo de toda a súa existencia.
Primeiros anos (1865-1873)
Logo da renuncia ao seu cargo de Pollock en 1866 polas súas obxeccións ás políticas de reconstrución do presidente Johnson, o novo director da ceca pública foi Henry Linderman, quen no seu primeiro informe anual en 1867 describiu a cláusula de troco da moeda de 5 centavos como "unha disposición moi sabia e xusta", e instou a que se estendese ao centavo, á moeda de 2 centavos e á de 3 centavos. Os carteiros víronse obrigados a aceptar pezas de níquel de tres centavos como pagamento dos selos postais, pero logo tiñan dificultades para as depositar no Tesouro como pagamento das súas obrigas, xa que o Goberno non aceptaba máis que 60 centavos en cada depósito. Os particulares e as empresas tamén as rexeitaban, máis aló dese límite no seu curso legal; os que tiñan un excedente de moedas de metal común adoitaban vendelas con desconto.
O Congreso non tomou ningunha medida sobre un proxecto de lei para o troco, e en 1868 Linderman volveu a publicar o seu informe anual, no que instaba a que se lle permitise á poboación trocar as moedas de valores baixos, xa que o comercio estaba inzado delas. Revelou que el estivera a trocar os antigos centavos de cobre con moedas de 5 centavos. Carothers indicou que o troco de moedas de cuproníquel por centavos violaba as leis de 1865 e de 1866, que establecían que as moedas de 3 centavos non poderían comprarse con centavos, senón só con billetes ou en especie. Linderman defendeu firmemente unha lei de troco para aliviar o exceso de moeda miúda:
miniatura|O [[Director da Casa da Moeda dos Estados Unidos|director da US Mint, Henry Linderman, opúxose á negativa do Goberno de trocar a moeda de 3 centavos de níquel. ]] En 1866, o membro do departamento do Tesouro John Jay Knox foi enviado para facer unha inspección á Ceca de San Francisco. Logo do seu regreso a Washington presentou un informe no que recomendaba moitos cambios na maneira de traballar naquela ceca, incluída unha reforma da cuñaxe dos metais non preciosos. Knox queixouse de que a diversidade da normativa para a cuñaxe das moedas provocaba leis "totalmente desconectadas e incongruentes". Linderman propuxo un proxecto de lei para a supresión de todos os billetes de moeda fraccionaria con valores inferiores aos 25 centavos e para a renovación das moedas de cuproníquel de 1, de 3 e de 5 centavos, e no caso da moeda de 3 centavos nun formato máis grande e máis pesado que a xa existente. Este proxecto de lei foi presentado polo representante de Pensilvania William D. Kelley en febreiro de 1868 e foi aprobado na Cámara de Representantes, mais non no Senado. Kelley intentouno novamente na seguinte lexislatura do Congreso, aínda que o proxecto correu a mesma sorte.
Pollock retomou en 1869 o cargo de director da Casa da Moeda dos EEUU. El era contrario ao troco da moeda, mais o secretario do Tesouro, George S. Boutwell, non o era, e o presidente Ulysses S. Grant asinou o 3 de marzo de 1871 un proxecto de lei polo que se permitía o troco de moedas de metal común en lotes dun valor mínimo de 20 dólares. Daquela, o Congreso estaba a estudar as primeiras versións do que máis tarde se convertería na Lei da Moeda de 1873. Tratábase dunha importante lei que reformaba todas as leis anteriores relativas á moeda. No proxecto desta lei, presentado polo senador de Ohio John Sherman o 28 de abril de 1870, incluíase a proposta de Linderman de utilizar a aliaxe de cobre e níquel en todas as moedas menores. O debate acerca deste proxecto alongouse durante os tres anos seguintes. O uso do níquel foi o seu punto máis conflitivo; algúns congresistas alegaron que todo o obxectivo do proxecto era beneficiar a Wharton. Entre 1870 e 1872 aprobáronse varias versións deste proxecto na Cámara de Representantes, cunha moeda de 3 centavos meirande, e tamén se aprobou unha vez no Senado, mais as diferenzas entre ambas as cámaras non puideron conciliarse. Logo da segunda aprobación na Cámara de Representantes, en maio de 1872, a Comisión de Finanzas do Senado suprimiu as disposicións relativas á cuñaxe de cuproníquel. Despois dunha reunión dunha comisión conxunta, ambas as cámaras aprobaron unha versión que deixaba inalterados o centavo, a moeda de 3 centavos e a de 5 centavos, que foi asinada polo presidente Grant o 12 de febreiro de 1873. Esta lei eliminou a moeda de bronce de 2 centavos, así como a obsoleta moeda de prata de 3 centavos —que aínda estaba en circulación—, os 5 centavos de prata (half dime) e o dólar de prata común, que sería restaurado en 1878). A moeda de níquel de 3 centavos pasou a ter a consideración de curso legal ata a cantidade de 25 centavos, do mesmo xeito que as outras dúas moedas de metal común: o centavo e os 5 centavos. O escritor numismático Breen considerou que a decisión de eliminar as versións en prata dos 3 centavos e dos 5 centavos, que poderían competir directamente coas súas equivalentes de cuproníquel, era un favor ao industrial do níquel Wharton. Carothers cualificou a supresión desas dúas moedas como "unha necesidade se as moedas de 3 e de 5 centavos ían continuar logo da reactivación da cuñaxe de prata".
Decaemento e final (1873-1890)
miniatura|Variante de [[1873 co 3 da data pechado. ]] miniatura|Variante de 1873 co 3 da data aberto. O 18 de xaneiro de 1873, o cuñador xefe da Ceca de Filadelfia, A. Loudon Snowden queixouse formalmente ao director Pollock de que en todas as moedas dese ano o díxito "3" da data tiña os finais demasiado abertos e se confundía cun "8". Entón Pollock ordenoulle ao daquela gravador xefe William Barber —Longacre morrera o 1 de xaneiro de 1869— que retocara a data nos cuños para as moedas que se producirían no resto do ano. Por este motivo, a maioría das moedas estadounidenses datadas en 1873, incluída a moeda de 3 centavos, teñen esas dúas variantes: "3 aberto", cuñada a principios do ano, e "3 pechado", cuñada despois das modificacións. En total, cuñáronse 390.000 exemplares co 3 pechado e 783.000 co 3 aberto.
O numismático Bruce C. Goldstein atribúe á combinación de varios factores o feito de que a moeda de níquel de 3 centavos mantivese o seu franco declive logo da aprobación da Lei da Moeda de 1873. Trocábanse cada vez menos billetes de moeda fraccionaria, debido a que xa pasara máis dunha década desde a emisión dos billetes de 3 centavos. As importantes cuñaxes de prata do Oeste fixeron baixar o prezo deste metal ata o punto de que as antigas moedas de prata saíron do seu atesouramento e retornaron á circulación. Estes factores, combinados coas existencias de centavos e de moedas de 5 centavos, fixeron que os 3 centavos de cuproníquel, unha moeda non de prata e cun valor facial pouco común, fosen menos desexables. En 1876, a cuñaxe baixou a unha tiraxe de 162.000 pezas e os dous anos seguintes non se cuñou exemplar ningún para a circulación, senón só uns centos de unidades con acabamento especial proof —fondo espello e relevo mate— para os coleccionistas.
Malia a tiraxe de máis dun millón en 1881, o 1 de outubro de 1883 produciuse un novo golpe para a moeda de 3 centavos, cando as tarifas de primeira do Servizo Postal dos EEUU se reduciron de 3 a 2 centavos para os envíos de ata 14 gramos e a partir de 1885 para todos os envíos máis habituais. A tarifa postal de 3 centavos fora un dos principais motivos para a creación da moeda de 3 centavos, xa en 1851 na súa primeira versión en prata. Perdida esa razón de ser na moeda de 3 centavos, en 1885 só se cuñou a exigua cantidade de 1.000 pezas para a circulación, e en 1886 xa só se cuñaron pouco máis de catro milleiros en versión proof para o coleccionismo, non como moeda circulante. Nos tres anos restantes de vida da moeda cuñáronse en total menos de 60.000 exemplares para a circulación. Á medida que a produción da moeda de 3 centavos diminuía, as moedas que rivalizaban con ela no sistema prosperaban, cunha cantidade récord de centavos cuñados na década de 1880 para facer fronte ás necesidades de cambio e para usar nas máquinas recreativas. A moeda de 5 centavos tamén se fixo moi popular nas máquinas comecartos. Ao volver a prata á circulación, moeda de 3 centavos fixérase aínda máis impopular, porque tiña un diámetro moi semellante á de 10 centavos de prata, o que daba lugar a confusións e a pequenas fraudes. miniatura|[[Cuñaxe dunha proba para os 3 centavos deseñada polo gravador xefe Charles E. Barber en 1881. ]] A partir de 1880, nos seus informes anuais, o director da Casa da Moeda dos Estados Unidos e o secretario do Tesouro fixeron un chamamento ao Congreso para que suspendese a cuñaxe dos 3 centavos. A derradeira saíu das prensas en 1889, e a moeda ficou suprimida, xunto co dólar de ouro e a moeda de 3 dólares, tamén de ouro, mediante a Lei do 26 de setembro de 1890. Moitas das moedas cuñadas en 1888 e en 1889 seguían retidas no departamento do Tesouro e foron fundidas logo da aprobación desta lei, do mesmo xeito que outros milleiros de exemplares que estaban en poder dos bancos. O metal resultante contribuíu ás grandes tiraxes da moeda de 5 centavos —que era da súa mesma aliaxe— producidas entre 1890 e 1893.
No entanto, dun xeito máis testemuñal que práctico, a moeda de 3 centavos foi confirmada como de curso legal en 1965, cando se proclamou que todas as moedas e os billetes dos Estados Unidos eran válidos para o pagamento de calquera débeda pública ou privada, e por calquera cantidade. Loxicamente, nese momento había xa varias décadas que non se vía ningunha moeda de 3 centavos na circulación.
Coleccionismo
O deseño da moeda de 3 centavos de níquel mantívose inalterado ao longo de toda a súa existencia, polo que presenta poucas variantes. Unha delas é a sobredata 1887/6. Neste caso, o cuño estaba datado orixinariamente para 1886, ano no que non se realizaron cuñaxes para a circulación, e para que o cuño non se desperdiciase modificouse o derradeiro díxito, o "6" por un "7", dun xeito defectuoso, coa consecuencia de que na cuñaxe quedou un rastro do "6" orixinal.
Outra variante é a que presentan algunhas moedas de 1865 da versión proof, que amosan unha coroa no reverso que está moito máis preto do bordo que noutras emisións. O máis probable é que neste caso se trate de moedas cuñadas como proba, que posteriormente a Casa da Moeda as incluíu nalgunhas series de presentación de 1865 para coleccionistas. Por outra banda, moitas moedas de 3 centavos non foron cuñadas correctamente, polo que lles faltan detalles do deseño; isto débese a que a cabeza da Liberdade está directamente oposta ao III do reverso, o que xerou problemas na ceca para conseguir que a aliaxe cun metal tan duro fluíse adecuadamente cara aos puntos altos de ambas as faces.
Tiraxes
Durante todos os anos, esta moeda cuñouse na Ceca de Filadelfia sen amosar marca de ceca ningunha, como era costume na época.
Curtis Borchardt
Curtis Alan Borchardt, nado o 13 de setembro de 1980 en Buffalo, Nova York, é un ex xogador de baloncesto estadounidense.
Traxectoria profesional
Borchardt foi elixido na 18ª posición do Draft da NBA de 2002 polos Orlando Magic, pero foi traspasado ós Utah Jazz. Na súa primeira tempada na NBA non puido debutar debido ás lesións, e fixo o seu debut na tempada 2003-04 cos Jazz. O 2 de agosto de 2005, Borchardt foi traspasado ós Boston Celtics nun traspaso entre cinco equipos e 13 xogadores.
En decembro de 2005, Borchardt chegou ó CB Granada da Liga ACB. Tras catro tempadas en Granada, Borchardt asinou co ASVEL Basket da LNB Pro A. Borchardt rematou a súa carreira no CB Valladolid da Liga ACB en 2012.
Baldoi, O Couto, A Cañiza
Baldoi é un lugar da parroquia do Couto, no concello pontevedrés da Cañiza, na comarca da Paradanta.
Trindade (Masaccio)
Foi redescuberto na súa totalidade en 1861, despois de terse escondido no século XVI por un retablo de Vasari e un altar de pedra. Está considerada unha das obras fundamentais da pintura na Idade Moderna.
Os críticos do século XIX viron nela unha revelación dos principios de Brunelleschi en arquitectura e o uso da perspectiva, até o punto de que algúns creron que Brunelleschi intervira directamente no deseño da obra (fose directamente así ou non, pénsase que Brunelleschi polo menos ensinoulle conceptos e técnicas de perspectiva a Masaccio).
Cando se executou, a arquitectura renacentista non proporcionara aínda ningunha bóveda de canón. A obra lembra ás primeiras obras da arquitectura do Prerrenacemento como San Lorenzo de Brunelleschi e o tabernáculo de San Luís na igrexa de Orsanmichele.
Descrición
A pintura representa o dogma da Trindade, no marco dunha capela inspirada en arcos triunfais romanos, con bóveda de medio canón dividida en artesoados e sostida por columnas xónicas, flanqueada á súa vez por pilastras que sosteñen un entaboamento.
A Trindade destaca pola súa inspiración, tomada dos antigos arcos de triunfo romanos e a súa estrita adhesión aos descubrimentos recentes en termos de perspectiva, cun punto de fuga a nivel do espectador, de xeito que, como describe Vasari: «O que é fermoso, ademais das figuras, é unha bóveda de canón debuxada en perspectiva e dividida en cadrados cheos de rosetas que diminúen e se reducen tan ben que parece que a parede está perforada ». Con este fresco, Masaccio consegue a perfección no uso da perspectiva cónica central, dun punto de fuga. O uso da perspectiva dese xeito xera unha composición en trompe l'oeil con figuras e espazo representados a tamaño natural. O fresco tivo un efecto transformador en xeracións de pintores florentinos e artistas visitantes.