cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cidade vella de Damasco
Lugares principais
miniatura|left| Típica rúa antiga Damascena Damasco ten unha gran cantidade de sitios históricos que se remontan a diferentes épocas da historia da cidade. dado que a cidade construíuse con todas as ocupacións que pasaron, converteuse ase imposible para escavar todas as ruínas de Damasco que están a menos de 2´5 metros debaixo do nivel moderno. A Cidadela de Damasco está situada na esquina noroeste da Cidade Vella. A Rúa recta de Damasco (referida na conversión de San Paulo en Feitos 9:11), tamén coñecida como a Via Recta, foi o decumanus (rúa principal leste-oeste) do Damasco romano, e estendeuse por máis de 1500 m.. Hoxe, consta da rúa de Bab Sharqi e do Souk Medhat Pasha, un mercado cuberto. A rúa Bab Sharqi está chea de pequenas tendas e conduce ao antigo barrio cristián de Bab Tuma (Porta de Santo Tomás). Medhat Pasha Souq é tamén un mercado principal en Damasco e foi nomeado por Midhat Pasha, o gobernador otomán de Siria que renovou o Souk. Ao final da rúa Bab Sharqi, atópase a casa de Ananias, unha capela subterránea que foi a bodega da casa de Ananias de Damasco. A Mesquita Umaiada, tamén coñecida como a Gran Mesquita de Damasco, é unha das maiores mesquitas do mundo e tamén un dos sitios máis antigos de oración continua desde o xurdimento do islam. Pódese dicir que hai un santuario na mesquita que contén o corpo de Xoán o Bautista. O Mausoleo de Saladino onde se enterrou Saladino está situado nos xardíns xusto fóra da mesquita. A Mesquita Sayyidah Ruqayya, o santuario da filla máis nova de Husayn ibn Ali, tamén se pode atopar preto da mesquita omeia. O antigo distrito de Amara está tamén a unha curta distancia a partir destes sitios. Outro sitio fortemente visitado é a mesquita Sayyidah Zaynab, onde se atopa a tumba de Zaynab bint Ali.
Edificios históricos
miniatura|Ruínas do templo de Xúpiter na entrada do zoco de Al-Hamidiyah miniatura|Palacio Azm
Portas
A parte antiga da cidade está rodeada por grosos muros de 4´5 quilómetros de lonxitude, horadada por sete portas históricos, a oitava porta engadíuse posteriormente polos musulmáns. Estes son, no sentido horario desde o lado nordés:
Baños turcos
A presenza de baños públicos (ḥammāms) en Damasco comezou durante a era de Omeia, mentres que algúns historiadores os datan ná época romana. Os baños de Damasco mencíonanse por unha serie de historiadores de Damasco, como Ibn 'Asakir (1106-1175 AD) no seu famoso libro "A Historia de Damasco". No seu libro, Ibn 'Asakir cita 77 de baños que funcionaban nesa época dentro da cidade. O historiador Ibn Shaddad contaba 114 baños localizados en Damasco no 1250 d. C.
O número destes baños aumentou a 365 durante a época do Imperio otomán, despois diminuíu drasticamente ata quedar en 60 baños a finais do século XIX. Hoxe en día, con todo, o número de baños en pleno funcionamento é apenas de 20, o máis famoso deles é o baño "Nour al-Din al-Shahid" no Al-Buzuriyah Souq.
Cardiolipina
Cardiolipina [[Nomenclatura da IUPAC|Nome IUPAC:1,3-bi(sn-3'-fosfatidil)-sn-glicerol|dereita|miniatura|300px]] A cardiolipina (CL) é un fosfolípido que se pode describir como formado por dous ácidos fosfatídicos unidos entre si por unha ponte de glicerol, que esterifica os fosfatos, ou tamén como un fosfatidilglicerol unido a un ácido fosfatídico. A cardiolipina é un importante compoñente da membrana mitocondrial interna, onde constitúe arredor do 20% dos lípidos, e case é exclusivo de ditas membranas. Tamén hai cardiolipinas nas membranas da maioría das bacterias. O nome cardiolipina procede de que foi atopada por primeira vez en extractos de corazón de vaca na década de 1940. Nas células de mamíferos e tamén nas de plantas, as cardiolipinas da membrana mitocondrial interna son esenciais para o correcto funcionamento de numerosos encimas implicados no metabolismo enerxético mitocondrial.
Estrutura
A cardiolipina nos tecidos animais|dereita|miniatura|360px
Como a molécula ten dous fosfatos, pode variar o estado de ionización de cada un deles. Aínda que a estrutura é simétrica, a ionización dun dos fosfatos ocorre a pH diferente ca a ionización dos dous á vez: pK1 =3 e pK2 > 7,5. Deste modo, en condicións fisiolóxicas (pH arredor de 7), a molécula pode ter unha soa carga negativa. Os grupos hidroxilo (–OH e –O-) do fosfato poden formar un enlace de hidróxeno estable intramolecular co grupo hidroxilo libre do glicerol central, orixinando unha estrutura resoante bicíclica. Esta estrutura pode atrapar un protón libre, o que é moi útil para facilitar a fosforilación oxidativa.
Dado que o grupo de cabeza forma esta estrutura bicíclica compacta, a área do grupo de cabeza é relativamente bastante pequena en relación coa moito maior rexión de cola con 4 cadeas hidrocarbonadas de ácido graxo. Baseado nesta estrutura especial, en 1982 empezou a utilizarse o indicador fluorescente mitocondrial nonil acridina laranxa (NAO), o cal, como se demostrou máis tarde, tinguía as mitocondrias ao unirse ás cardiolipinas. O NAO ten unha cabeza moi grande e unha estrutura de cola curta, o que compensa a estrutura de cabeza pequena e cola longa da cardiolipina, e sitúase de maneira moi ordenada. Publicáronse varios estudos que utilizaban o NAO como indicador mitocondrial cuantitativo ou como indicador do contido de cardiolipina na mitocondria. Porén, atopouse que o NAO estaba influenciado polo potencial de membrana e/ou a disposición espacial das cardiolipinas na mitocondria , polo que non é apropiado utilizar o NAO para estudos cuantitativos da mitocondria ou cardiolipinas en mitocondrias intactas en respiración. Pero o NAO aínda representa un método simple de avaliar o contido de cardiolipinas.
Biosíntese en eucariotas
Basicamente, nos eucariotas a cardiolipina orixínase pola unión dun fosfatidilglicerol cun diacilglicérido que reacciona en forna de CDP-diacilglicerol.
Nos lévedos, plantas e animais, esta síntese crese que ocorre nas mitocondrias. O primeiro paso é a acilación do glicerol-3-fosfato pola glicerol-3-fosfato aciltransferase. despois o acilglicerol-3-fosfato pode acilarse formando ácido fosfatídico. O encima CDP-DAG sintase (fosfatidato citidiltransferase) converte o o ácido fosfatídico en CDP-diacilglicerol (CDP-DAG). A seguinte reacción é a conversión do CDP-DAG en fosfatidilglicerol fosfato (PGP) pola acción do encima PGP sintase, seguida da desfosforilación pola PTPMT1 para formar fosfatidilglicerol. Finalmente, únese unha molécula de CDP-DAG ao fosfatidilglicerol formando a cardiolipina e CMP libre, nunha reacción catalizada polo encima mitocondrial cardiolipina sintase (CLS).
Biosíntese en procariotas
En procariotas a síntese da cardiolipina realízase pola unión de dúas moléculas de fosfatidilglicerol con liberación dun glicerol.
A difosfatidilglicerol sintase cataliza a transferencia dun residuo fosfatidil dunha molécula de fosfatidilglicerol ao grupo 3'-hidroxilo libre doutra, coa liberación dunha molécula de glicerol, en reacción catalizada por un encima relacionado coa fosfolipase D. O encima pode funcionar en dirección inversa baixo algunhas condicións fisiolóxicas, eliminando a cardiolipina.
Catabolismo
O catabolismo das cardiolipinas pode realizarse pola catálise da fosfolipase A2 (PLA), que elimina da molécula residuos de ácidos graxos. A fosfolipase D (PLD) nas mitocondrias hidroliza a cardiolipina a ácido fosfatídico.
Regulación de estruturas agregadas
miniatura|200 px|Complexo IV da [[cadea respiratoria.]] Debido á estrutura bicíclica da cardiolipina, un cambio no pH e a presenza de catións divalentes pode orixinar nela cambios estruturais. A cardiolipina mostra unha gran variedade de agregados. En presenza de Ca2+ ou outros catións divalentes, a cardiolipina pode ser inducida a experimentar unha transición de fase de lamelar a hexagonal (La-HII). E crese que isto ten unha estreita relación coa fusión de membranas.
Mantén a estrutura cuaternaria dos complexos respiratorios
O encima citocromo c oxidase ou complexo IV da cadea de transporte electrónico é unha gran complexo proteico transmembrana que se encontra na membrana interna das mitocondrias e nas membranas bacterianas. É o encima máis grande da cadea de transporte electrónico. Recibe electróns de catro moléculas de citocromo c, un de cada unha, e transfíreos a unha molécula de osíxeno, orixinándose no proceso auga. O complexo IV require asociarse con dúas moléculas de cardiolipina para manter a pleno rendemento a súa función encimática. O citocromo bc1 (complexo III) tamén precisa cardiolipina para manter a súa estrutura cuaternaria e o seu papel funcional. O complexo V (ATP sintase, que realiza a fosforilación oxidativa, tamén mostra unha alta afinidade pola cardiolipina, ligándose a catro moléculas de cardiolipina por cada molécula de complexo V. miniatura|500 px|Mecanismo polo cal a cardiolipina podería desencadear a [[apoptose.]]
Desencadeamento da apoptose
Durante a apoptose, libérase no citosol o citocromo c desde os espazos intermembrana da mitocondria. O citocromo c pode despois unirse ao receptor IP3 do retículo endoplasmático, estimulando a liberación de calcio, o cal entón reacciona causando a liberación de citocromo c. Cando a concentración de calcio chega a niveis tóxicos, isto causa a morte celular. Pénsase que o citocromo c xoga un papel na apoptose por medio da liberación de factores apoptóticos desde a mitocondria. Algúns estudos indican que unha oxixenase específica de cardiolipina produce hidroperóxidos de cardiolipina, que poden orixinar cambios conformacionais no lípido. A cardiolipina oxidada transfírese da membrana interna á externa da mitocondria, e despois contribúe a formar un poro permeable, que libera o citocromo c.
miniatura|400 px|A cardiolipina pode servir como unha trampa de protóns na [[fosforilación oxidativa.]]
Serve como trampa de protóns na fosforilación oxidativa
Durante a fosforilación oxidativa catalizada polo complexo IV, son transferidas grandes cantidades de protóns dun lado da membrana mitocondrial interna ao outro, causando un cambio de pH. Suxeriuse que as cardiolipinas funcionan na membrana mitocondrial como unha bomba de protóns, que localiza estritamente os protóns na membrana e minimiza os cambios de pH no espazo intermembranoso mitocondrial.
Esta función débese á estrutura característica das cardiolipinas. Poden atrapar protóns na súa estrutura bicíclica cando teñen carga negativa. Así, poden servir como un tampón de electróns que libera ou absorbe protóns para regular o pH arredor das membranas.
Síndrome de Barth
A síndrome de Barth é un trastorno xenético raro que causa a morte en idade infantil. Débese a unha mutación no xene que codifica a tafazzina, un encima implicado na biosíntese da cardiolipina (cuxo nome procede dun personaxe de banda deseñada italiano chamado Tafazzi). A tafazzina é un encima indispensable para sintetizar cardiolipina en eucariotas implicado na remodelación das cadeas de ácido graxo da cardiolipina ao transferir ácido linoleico da fosfatidilcolina á monoliso-cardiolipina. As mutacións na tafazzina orixinarían que non houbese suficiente síntese de cardiolipina e non habería suficiente produción de ATP. As rapazas heterocigotas para este carácter non están afectadas. Os pacientes desta síndrome teñen mitocondrias anormais, e non poden soster unha produción de ATP axeitada. Nestes pacientes é común a cardiomiopatía e a debilidade xeral. A cardiolipina serve para tratar os síntomas da síndrome de Barth e previr infeccións.
Fritz von Wettstein
Fritz von Wettstein, tamén coñecido como Friedrich Wettstein e Ritter von Westersheim, nado o 24 de xuño de 1895 en Praga, e finado o 12 de febreiro de 1945 en Trins, foi un botánico, taxónomo e xenetista austríaco.
Cardiolipina
Enfermidades de Parkinson e Alzheimer
Pénsase que o estrés oxidativo e a peroxidación de lípidos son importantes factores que contribúen á perda neuronal e disfunción mitocondrial na substancia negra na enfermidade de Parkinson, e poden exercer un papel inicial na patoxénese da enfermidade de Alzheimer. Informouse que o contido de cardiolipina no cerebro decrece coa idade e un estudo recente no cerebro de ratas mostra que isto se debe á peroxidación de lípidos nas mitocondrias expostas ao estrés de radicais libres. Outro estudo indica tamén que a ruta de biosíntese da cardiolipina pode ser selectivamente afectada, o que provoca un 20% de redución e cambios na composición das cardiolipinas. E está tamén asociado cun 15% de redución na actividade do complexo I/III da cadea de transporte electrónico, o cal se pensa que é un factor crítico no desenvolvemento da enfermidade de Parkinson.
Fritz von Wettstein
Carreira científica
Fritz Wettstein era fillo do tamén botánico Richard von Wettstein. De 1925 a 1931 foi profesor na Universidade de Gotinga, e de 1931 a 1934 na de Múnic. En 1934 foi o director do Instituto Kaiser Wilhelm de bioloxía, situada en Berlin-Dahlem, un barrio de Berlín. (Esta institución foi suprimida en 145).
Cardiolipina
Enfermidades hepáticas e cardíacas
Recentemente, informouse que na enfermidade do fígado graxo non alcohólico e na insuficiencia cardíaca ， se observa unha diminución dos niveis de cardiolipinas e na disfunción mitocondrial obsérvanse cambios na composición de ácidos graxos. Porén, o papel da cardiolipina no envellecemento e na isquemia/reperfusión é aínda controvertido.
Enfermidade de Tangier
A enfermidade de Tangier está tamén ligada a anormalidades nas cardiolipinas. Esta doenza caracterízase por niveis moi baixos no plasma sanguíneo de lipoproteínas de alta densidade (HDL), acumulación de ésteres do colesterol nos tecidos e un incremento do risco de desenvolver enfermidades cardiovasculares. A diferenza da síndrome de Barth, a enfermidade de Tangier está causada principalmente por un incremento anormal na produción de cardiolipina. Os estudos mostran que nesta doenza hai un nivel de cardiolipinas de tres a cinco veces maior do normal. Como o aumento nos niveis de cardiolipina acrecenta a oxidación do colesterol, despois a formación de oxisterois aumentará o fluxo de saída de colesterol. Este proceso podería funcionar como un mecanismo de escape para eliminar o exceso de colesterol da célula.
Fritz von Wettstein
Política
Wettstein fue acremente criticado porque, en conferencias científicas internacionais antes da segunda guerra mundial, defendeu as ideas raciais do nazismo.
Abreviatura
A abreviatura F.Wettst. empréganse cara recoñecer a como autoridade da descrición e taxonomía en botánica
Cardiolipina
Diabetes
As enfermidades do corazón afectan ás persoas con diabetes o dobre ca a xente sen diabete. Nos que teñen diabete as complicacións vasculares aparecen a unha idade temperá e a miúdo orixinan morte prematura, o que fai que os problemas cardíacos sexan os máis mortais para os diabéticos. Atopouse recentemente que as cardiolipinas son deficientes no corazón nas fases máis temperás da diabete, posiblemente debido a un encima que dixire lípidos que se fai máis activo no músculo cardíaco diabético.
Síndrome antifosfolípido
Os pacientes con anticorpos anti-cardiolipina (síndrome antifosfolípido) poden ter episodios trombóticos recorrentes mesmo xa na adolescencia. Estes episodios poden ocorrer nos vasos sanguíneos nos que a trombose pode ser relativamente pouco común, como as veas hepáticas e renais. Estes anticorpos son xeralmente detectados en mulleres novas con abortos espontáneos recorrentes. Na enfermidade autoinmune mediada por anti-cardiolipina, para o recoñecemento hai unha dependencia da apolipoproteína H.
Sífilis
A cardiolipina do corazón de vaca utilízase como un antíxeno no test de Wassermann para a sífilis. Os anticorpos anti-cardiolipina poden tamén incrementarse en moitas outras condicións, como o lupus eritematoso sistémico, malaria e tuberculose, polo que este test non é específico.
VIH-1/SIDA
O desenvolvemento de anticorpos contra o virus da inmunodeficiencia humana-1, que orixina a SIDA, é unha importante liña de investigación. As glicoproteínas da envolta do virus teñen polo menos catro sitios para neutralizar os anticorpos. Porén, os dous anticorpos dirixidos contra os sitios 2F5, 4E10 reaccionan con autoantíxenos, entre eles con cardiolipinas, polo que é difícil que a vacinación provoque a formación de ditos anticorpos.
Cáncer
Otto Heinrich Warburg propuxo que o cáncer se orixinaba por danos irreversibles na respiración mitocondrial, pero a base estrutural destes danos era descoñecida. Dado que a cardiolipina é un importante fosfolípido que se atopa case exclusivamente na membrana mitocondrial interna e é moi esencial para o mantemento da función mitocondrial, suxeriuse que as anormalidades nas cardiolipinas poden afectar á función mitocondrial e á bioenerxética da célula. Un estudo publicado en 2008 sobre tumores de cerebro de rato apoiando a teoría de Warburg mostrou importantes anormalidades no contido de cardiolipina ou na súa composición en todos os tumores.
Pantano
miniatura|Pantano de Lütt-Wirr, Alemaña. miniatura|Pantano de auga doce en [[Florida, Estados Unidos de América|Florida.]] miniatura|Belarús. Un pantano é unha zona húmida plana e pouco profunda co fondo xeralmente cuberto de lodo, onde vive vexetación herbácea adaptada, arbustiva e arbórea, que pode ter augas permanentes ou non, doces, salobres ou salgadas. Moitos pantanos orixínanse ao longo dos ríos, en vales e zonas baixas, e zonas abandonadas polos ríos como meandros e leitos fluviais abandonados, pero tamén en zonas costeiras e ribeiras de lagos. As augas dos pantanos flúen lentamente ou están encoradas, polo que neles se acumula materia orgánica e poden crecer bacterias que orixinan o "gas dos pantanos" (metano). En primitivos pantanos orixináronse depósitos que darían lugar á turba e ao carbón. Como o nivel das augas é con fecuencia flutuante, a vexetación ten que estar adaptada a períodos de inundación. As especies dominantes varían segundo o tipo de pantano e a zona do mundo, pero nos pantanos europeos abundan as plantas poáceas, tifáceas, xuncáceas, e ciperáceas, e outras plantas acuáticas. Algunhas das zonas pantanosas máis extensas do mundo atópanse ao longo dos maiores ríos, como o Amazonas, Mississippi, e Congo. Adoitan ter un gran valor ecolóxico.
Os Loureiros, Barallobre, Fene
Os Loureiros é un lugar da parroquia de Barallobre no concello coruñés de Fene na Comarca de Ferrol. Tiña 66 habitantes no ano 2014 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales 33 eran homes e 33 mulleres.
Pantano
Valor e produtividade
Actualmente recoñécese o seu importante valor ecolóxico como hábitat dunha gran biodiversidade de seres vivos, e por proporcionar auga e oxíxeno, e o control de inundacións, polo que adoitan contar con protección legal para a súa conservación. Algúns pantanos de zonas inundables son moi importantes para a reprodución dos peixes. En Europa estanse a facer grandes esforzos na restauración de moitas zonas pantanosas, igual que noutras partes do mundo.
Ecosistema dos pantanos
miniatura|esquerda|Pantano en Slidell, Luisiana. A auga dun pantano pode ser doce ou máis ou menos salgada. As condicións adoitan ser redutoras con escaseza de oxíxeno polas inundacións causadas pola subida do nivel das augas; os elementos do solo e a materia orgánica en descomposición están presentes en formas reducidas moi solubles e, por tanto, moi móbiles. Estas condicións anóxicas son propicias para a formación de metano por degradación dos glícidos, e de sulfuro de hidróxeno, cheirento e tóxico, por redución do xofre.
A auga que vén das profundidades do solo pode estar cargada de metais, e cando chega á superficie certos microorganismos viven da súa oxidación. A auga pode ter neses casos reflexos metálicos, o que indica que se formaron biofilmes viscosos -flotantes ou no fondo- de microorganismos, que interveñen na reciclaxe dos elementos e a descontaminación da auga. Os de cor avermellada indica que están formados por microorganismos que oxidan ferro, os azulados oxidan cobre, os verdes violetas, xofre, e os brancos, aluminio, calcio ou xofre. Non indican forzosamente unha alta concentración de metais na auga, simplemente que é unha auga encorada e que hai unha certa acidez no solo.
Os pantanos albergan unha importante vida silvestre. Moitos peixes e anfibios reprodúcense neles e nútrense de millóns de insectos que emerxen das augas pouco profundidas, os cales tamén son o alimento de aves, algunhas das cales voan ata alí desde moitos quilómetros á redonda. Albergan tamén numerosas especies raras, para as cales ás veces os pantanos son o seu único hábitat.
En certas rexións os pantanos poden ser insalubres a causa da malaria, enfermidade parasitaria transmitida por mosquitos Anopheles, cuxa larva vive nas augas estancadas.
As plantas palustres viven tanto sobre as augas como fóra delas e teñen adaptacións que lles permiten modificar rapidamente o seu metabolismo en caso de inmersión, e tamén as súas sementes e esporas. Certas árbores presentan tamén adaptacións ao asolagamento ou longas raíces ou gromos ou sementes especializados.
Exemplos notables
miniatura|Un pequeno pantano en [[Padstow, Nova Gales do Sur, Australia.]] miniatura|O [[pantanal (no Brasil, Bolivia e Paraguai) é unha chaira aluvial inundable de enorme extensión.]]
Atópanse pantanos en todos os continentes menos na Antártida.
Suramérica
A maior zona pantanosa do mundo é o bosque inundable do Amazonas, que é importante especialmente pola gran variedade de peixes e árbores que viven nela.
África
As áreas pantanosas máis coñecidas de África son o Sudd (no Nilo Branco no Sudán do Sur) e o delta do Okavango (endorreico), en Botswana. Outras zonas pantanosas famosas son os pantanos do lago Bangweulu (Zambia), os do delta do Níxer (Nixeria) e o de Mare aux Songes (illa Mauricio).
Asia
No sur de Iraq os ríos Tigris e Éufrates forman unha extensa zona pantanosa con vexetación de xuncos.
En Asia tropical hai pantanos turbosos no leste e sueste asiático. No sueste asiático os pantanos encóntranse a baixa altitude en áreas costeiras e subcosteiras e esténdense terra adentro ao longo dos vales dos ríos máis de 100 km. Abundan en Sumatra, Borneo, Nova Guinea, península malaia, sueste de Tailandia, e Filipinas. Outras áreas pantanosas asiáticas son os mangleirais de Karachi (Paquistán), os pantanos Myristica (das moantañas Ghats Occidentais, India) e os Sundarbans (India e Bangladesh).
No norte, o pantano de Vasyugan é un extenso pantano do oeste de Siberia, máis grande que toda Suíza.
Europa
Os pantanos de Pripyat en Belarús e Ucraína son extensos e neles escondéranse os partisanos soviéticos e polacos durante a segunda guerra mundial.
La Voz del Tecla
La Voz del Tecla foi un semanario editado na Guarda entre 1911 e 1920.
Pantano
Norteamérica
miniatura|dereita|Pantano do sur de Luisiana O pantano de Atchafalaya no curso baixo do Mississippi é o pantano máis grande dos Estados Unidos, pero foi moi alterado pola corta de árbores, drenaxe e diques. Outros pantanos famosos de Norteamérica son os Everglades de Florida, o pantano de Okefenokee (Xeorxia), o pantano Barley Barber, o pantano Gran Ciprés (de Delaware a Maryland) e o pantano Great Dismal (Virxinia e parte de Carolina do Norte).
No Canadá destacan os pantanos das terras baixas da baía de Hudson (Ontario).
Palais du Luxembourg
miniatura|300px|dereita|O Pazo de Luxemburgo miniatura|300px|dereita|O Pazo de Luxemburgo O Pazo de Luxemburgo, (en francés Palais du Luxembourg) é un pazo de comezos do século XVII atopado en París. Encargado en 1615 por María de Médicis ao arquitecto Salomon de Brosse, foi o resultado das reformas do inmoble xa existente na época de Francisco de Luxemburgo. Actualmente é a sede do Senado de Francia.
O Pazo de Luxemburgo servía máis como residencia secundaria que como pazo oficial urbano. A súa planta corresponde á característica dos palacios franceses, como o de Verneuil no que interveu Salomon de Brosse. Ten un patio cadrado, a Corte de Honra, un salón de entrada coroado por unha cúpula, a Cúpula Tournon e pavillóns repetidos no corpo da vivenda. Foi habilitado na década de 1720 para aloxar a Raíña Viúva de España, Luisa Isabel de Orleáns, filla do rexente Duque de Orleáns.
As novidades, como o corpo da vivenda que ten unha grande amplitude en relación ás dúas ás, e a parte central monumental, distinguen o palacio. O Pazo de Luxemburgo é o resultado da libre inspiración tomada do Palacio Pitti, Florencia, Italia, solicitado por María de Médicis que, aburríndose no Louvre, desexaba atopar o espírito florentino e a dozura que lle transmitía, especialmente a través do emprego do almofadado de pedra na arquitectura do edificio máis que a mestura de ladrillo e pedra, como a que se atopa, por exemplo, no pavillón de caza do Palacio de Versalles.
A parte dereita do pazo estaba reservada para a raíña, e a da esquerda para Luís XIII. Unha serie de cadros encargáronse a Rubens para cada un dos seus departamentos, pero só o destinado a María de Médicis levouse a cabo. Na actualidade pódense ver expostas 13 teas feitas para o pazo nunha sala do Louvre.
Os xardíns do pazo están abertos ao público e constitúen unha das principais superficies arbóreas do interior de París. Os Xardíns de Luxemburgo están considerados como os máis belos de París. Os xardineiros que os coidan procuran que a súa beleza prevaleza durante todas as estacións do ano.
Aeroporto de Phoenix-Sky Harbor
O aeroporto internacional de Phoenix-Sky Harbor é un aeroporto civil e militar estadounidense situado a 5 quilómetros do centro de Phoenix, no condado de Maricopa, Arizona. É o aeroporto máis grande e concorrido de Arizona, e está entre os máis grandes dos Estados Unidos. No ano 2017 o aeroporto foi usado por 43 921 670 pasaxeiros, sendo o 34º aeroporto máis concorrido do mundo. Diariamente manexa máis de 1 200 operacións, 110 000 pasaxeiros e 800 toneladas de carga.
O aeroporto serve como sexto centro de conexións máis grande para American Airlines con case 300 saídas diarias a 91 destinos en 4 países. En outubro de 2016 American transportaba ao redor do 48% de todos os pasaxeiros que voaban a través de Phoenix, empregando a preto de 10 000 persoas e sendo a aeroliñas con maior presenza no aeroporto. Sky Harbor tamén serve como unha das principais cidades focais para Southwest Airlines, con case 180 saídas diarias a 50 cidades dos Estados Unidos.
Rubén Iván Martínez
Rubén Iván Martínez Andrade, máis coñecido como Rubén, nado en Coristanco o 22 de xuño de 1984, é un futbolista galego. Xoga de porteiro no AEK Larnaca, da Primeira División de Chipre.
Traxectoria
Fichou polo FC Barcelona procedente da SD Orillamar da Coruña. Rubén pasou por todas as categorías do club ata chegar ao primeiro equipo durante a tempada 2004-2005. Converteuse no terceiro porteiro, por detrás de Víctor Valdés e Albert Jorquera. Na súa primeira tempada no primeiro equipo xogou dous partidos de liga.
Na temporada 2007-08 foi cedido ao Rácing de Ferrol e na 2008-09 xogou no FC Cartagena, ambos da Segunda División B. Con este último conseguiu o ascenso a Segunda División, e tras un ano exitoso nesa categoría, en agosto de 2010 firmou polo Málaga CF da Primeira División Española.
O 3 de xullo de 2016 anunciouse a súa contratación polo Deportivo da Coruña, cun contrato por dúas tempadas. O 24 de xaneiro de 2017 anunciouse a súa cesión cara ao club belga RSC Anderlecht, até o remate da tempada.
Aeroporto Albano Machado
O aeroporto Albano Machado é un aeroporto público situado no sueste de Huambo, a capital da provincia de Huambo, en Angola. Anteriormente foi chamado aeroporto Nova Lisboa, xa que en tempos coloniais a cidade chamábase así. O aeroporto foi inaugurado no ano 1947. Nos anos 2009 e 2011 realizáronse melloras nas súas instalacións e en novembro de 2017 estivo pechado varios días por traballos na súa pista para mellorar a seguridade aérea.
O Nogueirido, Barallobre, Fene
O Nogueirido é un lugar da parroquia de Barallobre no concello coruñés de Fene na Comarca de Ferrol. Tiña 19 habitantes no ano 2014 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales 8 eran homes e 11 mulleres.
Andrés Martínez Riveira
Andrés Carlos Martínez Riveira, nado en Ortigueira o 26 de novembro de 1982, é un escritor galego, coñecido como Andrés C. M. Riveira.
Traxectoria
Dende moi novo viviu na vila de Cariño, onde estudou no IES Cabo Ortegal. Tras mudarse á súa actual localización de Narón cursou o ensino medio no IES Fernando Esquío de Neda, e licenciouse en humanidades na Universidade da Coruña; tamén cursou dereito na UNED.
Escribiu regularmente na revista universitaria Morituri e nas "Páginas literarias" de La Voz de Galicia e actualmente colabora mensualmente no programa Club de lectura de Radio Fene comentando libros de actualidade literaria galega. En 2007 comenzou a destacarse como unha voz emerxente da literatura galega co libro de relatos Parecía tan normal..., onde mestura estilos e estéticas, e verte temáticas clásicas en modernas. En 2017 publica o relato Esperando a Godot. En 2014 autoeditou o poemario Soledad alarmada. A máis recente obra, en galego, compóñena os relato As bágoas que non caen non significan nada (2018) e A porta verde do sétimo andar (2019), ademais do poemario Memoria das cousas perdidas (2020), en proceso de publicación. Obtivo varios premios literarios.
Rubiás, Cadós, Bande
Rubiás é un lugar da parroquia de Cadós no concello ourensán de Bande na comarca da Baixa Limia. Tiña 24 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 14 eran homes e 10 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 26 habitantes (15 homes e 11 mulleres).
The Bottom
The Bottom (antes Botte) é a capital e a cidade máis grande da illa de Saba, no Caribe neerlandés, e é a primeira parada no camiño dende o porto de Saba en Fort Bay cara ao resto da illa. Ten aproximadamente 500 habitantes do total de 1.991 insulares.
Superoito
Superoito é unha banda galega de rock. Formouse a finais do ano 2013 en Ordes, e segue dende aquela unha identidade con influencias do punk e do rock así como unha evolución constante cara a un son cada vez máis duro e contundente.
O grupo editou tres discos e dous sinxelos, deu máis de cen concertos entre salas e festivais de Galicia e tres datas a nivel estatal coincidindo coa celebración do seu terceiro aniversario (Bilbao, León, Madrid).
Historia
O seu primeiro disco, Non sabes bailar, gravado nos estudios Rapapoulo, presentouse o 14 de xuño de 2013 nun concerto privado na Pontecarreira. Na segunda metade do ano levaron a cabo a xira de presentación do disco, con máis de cen concertos.
No ano 2014 gañaron o premio Cantalingua, organizado por Correlingua (A Mesa pola Normalización Lingüística, CIG-Ensino e Asociación Socio-Pedagóxica Galega).
Vinculados moi fortemente coa defensa da lingua galega, as súas cancións tratan sobre temas da vida cotiá tratados con certo apego cómico como Galicia, a dignificación da labor mariñeira, a liberdade sexual e ideolóxica, a loita contra a construción da mina de Corcoesto ou a volta da selección galega de fútbol.
A principios do ano 2015 eco do seu éxito é compartir escenario coa banda vasca Berri Txarrak onde comezan a súa terceira xira coa que alcanzan os 150 concertos en tan só dous anos de traxectoria.
En 2016 estrearon o seu segundo disco, cuxos beneficios ían doarse ás protectoras de animais compostelás O Refuxio de Bando e Asociación Abeiro.
The Bottom
Historia
A cidade fundouse en 1632 por colonos procedentes de Zelandia. O nome orixinal da cidade era De Botte, unha antiga palabra neerlandesa para facer referencia a unha "cunca". O nome fai alusión á súa localización nun val relativamente plano rodeado de montañas. "The Bottom" (o fondo) é unha corrupción inglesa deste nome. Ao contrario do que suxere o seu nome, a cidade está a uns 220 msnm.
Pronto, os primeiros pobos zelandeses foron superados en número polos mariñeiros e piratas de Irlanda e Escocia, por un lado, e polos escravos africanos por outro. A illa volvéuse tan anglófona que o nome en inglés (The Bottom) convertéuse no máis común.
Linguas
Tamén se pode atopar xente que domina o español, grazas a súa proximidade con países de fala española como Venezuela e Colombia.
Tamén se falan linguas nativas como o papiamento, oficial en toda a illa de Saba e en case todas as Antillas Menores, como Aruba, Curaçao e Bonaire.
Infraestrutura
The Bottom alberga oficinas do goberno, un hospital, unha residencia de anciáns, un campo deportivo, tres igrexas, unha biblioteca, varias tendas e os 200 estudantes da Escola de Medicina da Universidade de Saba.
Eventos
Como capital da illa, The Bottom acolle varios eventos ao longo do ano. Durante o verán celébrase aquí o "Entroido de Saba". É un desfile cheo de cor acompañado da música de tambores de aceiro e artistas locais. É un evento moi esperado no calendario de Saba, xa que a maioría da illa xúntase para bailar, cantar e gozar do festival. O Entroido de Saba adoita durar uns días nos que a illa se centra na parte inferior.}
James Michel
James Alix Michel, nado en Manitoba (Canadá) o 18 de agosto de 1944, é un político das Seychelles, presidente do seu país dende o 14 de abril de 2004. Anteriormente fora vicepresidente dende 1996.
Editorial Libredón
Libredón foi unha editorial de Santiago de Compostela, que publicou unha revista homónima entre 1924 e 1925. Estaba dirixida por Xavier Pardo Bedía.
Juan Gabeiras Barro
Juan Gabeiras Barro, coñecido como Picovello, nado na Capela e finado no Tellado (Fene) o 18 de xullo de 1951, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
O 18 de xullo de 1951 morreu abrasado, xunto a Manuel Bastida Franco, nunha casa do Tellado (Fene) á que prendeu lume a Garda Civil. Algunhas fontes afirman que se chamaba Juan Gabeira Gabeira e foi asesinado o 30 de outubro de 1949 en Pazos (Monfero) con outros seis guerrilleiros do destacamento Arturo Cortizas; pero o guerrilleiro identificado pola gardia civil como Picovello era en realidade José Remuiñán Barreiro.
Estrada Villacastín-Vigo
miniatura|300px|Mapa da antiga estrada Villacastín–Vigo.
A estrada Villacastín-Vigo foi o nome que recibiu a vía de comunicación radial da península Ibérica, cunha lonxitude de 572 quilómetros.
Características
dereita|miniatura|Ponte de La Encomienda, construída a mediados do século XIX e abandonada tras a construción do [[encoro de Ricobayo sobre o río Esla.]] dereita|miniatura|Fito quilométrico nº 84 na travesía urbana de Villacastín. Desde a poboación de Villacastín (Provincia de Segovia), pasa por Ávila, Peñaranda de Bracamonte, Salamanca, Zamora, Rionegro del Puente, Pobra de Seabra, A Gudiña, Verín, Xinzo de Limia, Allariz, Ourense, Ribadavia, A Cañiza e O Porriño. En Villacastín liga coa vía radial Madrid-A Coruña, convertida en estrada N-VI e desdobrada actualmente na autovía A-6.
A súa construción comezou a mediados do século XIX, se ben foi reformulada e construída entre 1860 e 1863. No cuarto plan xeral de estradas de 1939-41 (Plan Peña) estableceuse a nomenclatura actual das estradas nacionais de España. O seu trazado correspóndese coas actuais vías N-110 (até Ávila), N-501 (até Salamanca), N-630, N-631 (até Rionegro del Puente), N-525 (até Ourense) e N-120 (até Vigo). Agás no caso da N-631, o resto de tramos foi desdobrado ou convertido en autovía.
En numerosas poboacións do trazado como Ávila, Encinas de Abajo, Peleas de Arriba, Zamora, Roales del Pan, Valcabado, Otero de Bodas, Montamarta, Tábara, Rionegro del Puente, Pozuelo de Tábara, Mombuey, Asturianos, Pobra de Seabra, Padornelo ou Requeixo de Seabra mantense na toponimia dos nomes de rúas a denominación de carretera Villacastín-Vigo. En Ourense o nome foi substituído polo de rúa do Progreso, e en Ponteareas polo de rúa Real.
Louis Pergaud
Louis Pergaud, nado o 22 de xaneiro de 1882 en Belmont e finado o 8 de abril de 1915 en Fresnes-en-Woëvre, foi un escritor francés.
Galería de imaxes de Burela
Galería de imaxes de Burela na provincia de Lugo.
Condado de Clare
O condado de Clare (en gaélico irlandés an Chláir) é un condado da provincia de Munster (República de Irlanda). A capital é Ennis, e o condado é parte da bacía do río Shannon, contendo o aeroporto de Shannon. Na súa costa atópanse os cantís de Moher, uns dos máis altos de Europa.
Os condados veciños de Clare son Galway polo norte, Tipperary polo leste, Limerick polo sur, Kerry polo suroeste, e ao oeste e ao norte limita co Océano Atlántico.
Pisidia
Pisidia ou Psidia (latín Psidia ou Pisidia, grego Pisidiké) foi unha rexión de Asia Menor cara o sur-suroeste. Parte historicamente de Panfilia, estaba poboada pola mesma xente.
Límites
Os seus límites serían: ao leste a rexión montañosa de Isauria; ao sur, Panfilia; ao oeste, Licia, Caria e Frixia; e ao norte Frixia (a Frixia Parorios).
Montañas
O país era montañoso atravesado por ramificacións das montañas do Tauro, pero con algúns vales fértiles e chairas extensamente cultivadas, especialmente con oliveiras.
Os montes que viñan de Frixia (do Cadmo) collían o nome de Sardemiso na beira de Termiso e no distrito de Milias ou de Climax.
Cidades e distritos
As principais cidades serían Antioquía de Pisidia, Sagalassos, Etenna, Termissos, Philomelium, Neapolis, Selge, Tyaricum, Pednelissos, Cibira, Oenoanda, Bubon, Laodicea e Katakekaumene.
Dividíase en diversos distritos dos que se coñecen:
Poboación e lingua
A súa poboación foi de etnia frixia indoeuropea (ver Pisidios). A lingua pisidia crese que era de orixe frixia e, polo tanto, sería unha lingua indoeuropea dentro da rama anatólica.
Historia
Baixo dominio persa (século -VI), participaron cun continxente na invasión de Grecia por Xerxes; Alexandre o Grande conquistou Sagalassos na súa marcha cara a Persia, pero Termessos fíxolle fronte. Nominalmente parte de Macedonia, despois da morte de Alexandre vai quedar dentro nos dominios de Pérdicas e foi concedida a Eumenes, que nunca a ocupou. Pasou a Antígono o chosco. (-321) ao ser considerada unha parte da satrapía de Frixia, se ben probabelmente só formaban parte dela o norte e noroeste, onde formaba a chamada Frixia Pisídica, mentres que o resto do país debía permanecer independente, e consta que se emitía moeda.
O -301 o país, que seguía de feito independente, pasou aos seléucidas que estableceron algunhas cidades como Seleucia Sídera e dominaron mellor o país, pero só parcialmente, a pesar de que o helenismo fixo moito camiño. Durante a época seléucida os pisidios dedicáronse a faceren correrías polas rexións veciñas.
Derrotado Antíoco III o grande, coa paz de Apamea o país foi asignado ao Reino de Pérgamo (-188), pero permaneceu independente de feito; o -133 o Reino de Pérgamo pasou por testamento en Roma e Psidia quedou dentro da provincia de Asia, e sobre o -125 foi entregada ao reino de Capadocia, que non puido manter o control sobre ela, volvendo pronto a Roma (-102); os romanos tivérona que conquistar e o -88 foi incluído en Cilicia xunto con tres distritos de Frixia (Laodicea, Apamea, e Synnada); outra vez parte da provincia de Asia na metade do século I a.C., sobre o -39 foi doada por Marco Antonio ao seu aliado o tetrarca Amintas de Galacia, ao que encargou de someter aos bandidos coñecidos como homonadenses, que dominaban a zona montañosa e controlaban as comunicacións entre Psidia e Panfilia, pero Amintas morreu na loita e Galacia converteuse en provincia romana incluíndo Psidia; finalmente os homonadenses serían exterminados o ano -3, pero os romanos aínda non puideran establecer ningunha colonia ou manter gornicións e as cidades sometidas simplemente pagaban un imposto, pero conservaban a independencia. Baixo Augusto déronse terras aos veteranos do exército e establecéronse oito colonias, salientando as de Antioquía, Sagalassus, Olbasa, Cremna e Comama.
Progresivamente a rexión latinizouse. Antioquía foi visitada por Paulo de Tarso e despois do 311 foi a sede metropolitana de Psidia.
Foi constituída en provincia sobre o 294 na reorganización de Diocleciano con Antioquía como capital, formada basicamente pola Pisidia e parte da Licaonia, dentro da diocese asiática. No século IV incorporóuselle parte de Frixia, pero perdeu a parte de Licaonia. En período cristián tivo 25 sedes episcopais. A provincia subsistía en tempo do emperador bizantino Xustiniano.
O 518 a rexión sufriu un devastador terremoto e o 541-543 sufriu unha praga (unha peste); despois houbo outros terremotos e nos séculos VII, VIII e IX sufriu incursións dos árabes. Pasou aos turcos selxúcidas despois do 1071, pero foi obxecto de disputa cos bizantinos ata o 1176 cando, despois da batalla de Miriocéfalon o control turco se impuxo definitivamente.
Ponteareas
Ponteareas é un concello da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca do Condado. Segundo o INE en 2021 tiña 22.942 habitantes.
Historia
O territorio que hoxe delimita o concello de Ponteareas ofrece restos de antigas poboacións, como petróglifos da Idade de Bronce e castros da Idade de Ferro, dos cales o escavado e mellor estudado é o Castro de Troña, que se estima estivo habitado desde arredor do 450 a.C. e abandoouse no I d.C. A romanización deixou unha impronta probablemente en forma de minería aurífera, como indican algúns sitios aínda en investigación.
Da Alta Idade Media, na herdanza sueva rexístrase o nome de Áureas (adaptado do latín) na diocese de Tui, atribuída hipoteticamente á parroquia de "Áreas" (sic.) e outras localidades amosan un nome de orixe sueva ou gótica coma Guláns e Guillade. No ano 893, mentres avanzaba a Reconquista en Portugal, Afonso III ofrece as terras de Areas e a súa Igrexa de Santa María ao poderoso padrón Santiago ("donamus glorie uestre pro victu fratrum in loco uestro degentium et sustentatione pauperum seu peregrinorum adueniencium uel ibi conmorancium ecclesiam sce. Marie nobis iure debita que est fundata in uilla quam dicunt Arenosium [engadido á marxe "De sancta maria de arenis"] juxta fluuium Tena [río Tea] secus ripam Minei,..." ). No século XI constrúese o castelo de Sobroso en Vilasobroso (Mondariz) que limita con Ponteareas e na Baixa Idade Media acolleu a distintas casas nobiliarias como Pedro Álvarez de Soutomaior (Pedro Madruga) e Diego Sarmiento, dinastía que serían os señores do Couto de Canedo e finalmente en 1483 recibe de Fernando I a concesión dun mercado mensual que dará orixe á vila de Ponteareas.
Ata 1833, conserva a organización herdada do antigo reino de Galicia, pertencendo a vila á xurisdición de Ribadetea e á provincia de Tui. Trala reforma liberal Ponteareas constituíuse como concello xa enmarcado na actual provincia de Pontevedra. As súas parroquias integrábanse daquela nas xurisdicións de Sobroso, con señorío do marqués de Sobroso; a de Oliveira, con señorío do bispo de Tui; e a de Salvaterra, con señorío do conde de Salvaterra.
Neste territorio, nos primeiros anos do século XIX, chegaron a funcionar concellos en Ponteareas, Guláns e Areas. Iniciado o proceso de constitución definitiva dos concellos actuais, dentro do Partido xudicial de Ponteareas, créanse o concello de Ponteareas, xunto cos de Mondariz, Setados (As Neves) e Salvaterra. Dende 1835 permanece inalterable na súa estrutura e delimitación xeográfica.
-40
Outros
Historia ano a ano
Ponteareas
Goberno e política
miniatura|300px|Vista xeral de Ponteareas. Nas eleccións municipais de 2015, converteuse en alcalde do concello de Ponteareas Xosé Represas Giráldez (BNG) despois de negociar e entrar en coalición co PSdeG-PSOE e A Riada do Tea (ARDT), conseguindo o voto favorable de 11 concelleiros (incluíndo un de EU-SON), fronte aos 10 desfavorables de PPdeG e ACiP. En 2019, volveu ser elixido alcalde, ostentando dito cargo ata a súa renuncia por enfermidade, sendo elixida en maio de 2021 como nova alcaldesa Cristina Fernández Davila (BNG).
The Man with the Iron Fists
The Man with the Iron Fists é un filme estadounidense de artes marciais de 2012 dirixido por RZA e escrito por RZA e Eli Roth. Está protagonizado por RZA, Russell Crowe, Cung Le, Lucy Liu, Byron Mann, Rick Yune, Dave Bautista e Jamie Chung. Está ambientado na China do século XIX, e conta a historia dunha serie de guerreiros que se ven obrigados a unir forzas para derrotar un inimigo común.
Ponteareas
Goberno e política
En 2011 renovou alcaldía Salvador González (PPdeG) en minoría co apoio dos concelleiros dun novo partido: Alternativa Ciudadana de Ponteareas (ACiP), que non entraron no goberno.
The Man with the Iron Fists
Personaxes
miniatura|300px|Selección dos actores. Orde das agullas do reloxo: Rick Yune, Russell Crowe, Lucy Liu, Cung Le, Jamie Chung e David Bautista.
Ponteareas
Goberno e política
En 2007 renovou a alcaldía Salvador González Solla, do Partido Popular, quen gobernou en coalición coa Unión Condado Paradanta de Nava Castro tralas eleccións de xuño de 2007. Os partidos políticos máis relevantes no ámbito local, ademais do PP, son o Bloque Nacionalista Galego, a lista máis votada, cuxo actual portavoz no pleno é Roberto Mera, e o Partido Socialista Obrero Español con Francisco Candeira.
En maio de 2004, os cinco concelleiros do PP e os cinco de Unión Condado Paradanta mediante unha moción de censura déronlle a alcaldía de Ponteareas ao popular Salvador González Solla, quitándolle o mando ao socialista Francisco Candeira, quen lle puxera fin aos 35 anos de goberno do popular José Castro ao gobernar co apoio de dous concelleiros do seu partido e cinco do BNG.
A xunta de goberno, presidida pola alcaldesa Cristina Fernández Davila trala dimisión e pasamento de Xosé Represas en maio de 2021, está composta actualmente polos 9 concelleiros do BNG e os 3 d PSdeG. O resto da corporación municipal compóñena 5 concelleiros do PPdeG e 4 de Alternativa Ciudadana de Ponteareas (ACiP).
Patrimonio
miniatura|200px|dereita|Pena do equilibrio.
Música
A tradición musical popular ten unha boa representación neste concello, con dúas pezas tradicionais que levan o seu nome: un pasacalles e unha muiñeira, así como muiñeiras doutras parroquias, como a de Santiago de Oliveira , e outras pezas coma o pasodobre de Guláns ou a jota de Fontenla. Seguen a cultivar esta tradición, entre outros, a Banda de Música Xuvenil de Xinzo (gañadora do Certame Galego de Bandas no ano 2014 ) e a Banda de Música de Guláns.
A música culta ten como figura sobranceira ao compositor de zarzuelas e pasodobres Reveriano Soutullo, o que homenaxeou á súa vila natal co pasodobre "Puenteareas" e á cidade que o acolleu coa "Suite Vigo". O activo Conservatorio Municipal e o Auditorio hónrano co seu nome na vila de Ponteareas, na que tamén se lle dedicou unha céntrica rúa que pasa por un lateral do mencionado conservatorio e leva á casa consitorial, diante da cal hai un busto que o conmemora, así como unha placa na súa antiga casa a pouca distancia do conservatorio.
Respecto á música contemporánea, no concello xurdiron grupos coma SonDaRúa, Skandalo GZ, Rebeliom do Inframundo, GHZ, Chico López, Duke Sam, As Punkiereteiras e Flow do Toxo.
Festas e celebracións
A festividade do Corpus Christi, o domingo seguinte ó xoves do Corpus, foi declarada en 2009 Festa de Interese Turístico Internacional.