cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anticorpo monoclonal
Tratamento do cancro
Un posible tratamento para o cancro é utilizar anticorpos monoclonais que se unen só a antíxenos específicos de células de cancro e inducen unha resposta inmunolóxica contra a célula cancerosa diana. Eses anticorpos monoclonais poderían tamén ser modificados para portar unha toxina, un radioisótopo, unha citocina ou outros conxugados activos que matasen a célula; é tamén posible deseñar anticorpos biespecíficos que poden unirse coas súas rexións Fab tanto ao antíxeno diana coma a un conxugado ou célula efectora. De feito, todo anticorpo intacto pode unirse a receptores celulares ou outras proteínas coa súa rexión Fc. frame|Anticorpos monoclonais para o cancro. [[ADEPT, terapia prodroga de encima dirixido por anticorpo; ADCC, citotoxicidade mediada por células dependente de anticorpo; CDC, citotoxicidade dependente de complemento; MAb, anticorpo monoclonal; scFv, fragmento Fv de cadea simple. ]] As ilustracións mostran todas esas posibilidades:
Algúns anticorpos monoclonais aprobados pola FDA son:
Enfermidades autoinmunes
Os anticorpos monoclonais utilizados nas enfermidades autoinmunes inclúen infliximab e adalimumab, que son efectivos na artrite reumatoide, enfermidade de Crohn e colite ulcerosa pola súa capacidade de unirse e inhibir o TNF-α. O basiliximab e o daclizumab inhiben a interleucina-2 en células T activadas e, xa que logo, axudan a previr o rexeitamento de transplantes agudo en casos de transplante de ril. O omalizumab inhibe a inmunoglobulina E humana (IgE) e é útil en casos de asma alérxica de moderada a severa.
Tratamento do Ebola
O medicamento experimental ZMapp para o tratamento da enfermidade do virus Ebola contén tres anticorpos monoclonais humanizados.
Exemplos
Velaquí unha lista de anticorpos monoclonais clinicamente importantes.
Xuño, Porto do Son
Santa Mariña de Xuño, é unha parroquia do concello de Porto do Son, na provincia da Coruña. Segundo o INE, en 2020 ten 1.015 habitantes (495 homes e 520 mulleres).
Xeografía
É a segunda parroquia do concello en extensión, e a terceira en número de habitantes. Administrativamente, pola súa pertenza ao concello de Porto do Son, está encadrada na comarca de Noia, máis pola súa localización, pola historia e polas relacións cos pobos veciños, debería situarse na comarca do Barbanza. Dista nove quilómetros de Ribeira e dez de Porto do Son.
A parroquia está atravesada pola estrada AC-550. Linda polo norte coa parroquia de Caamaño, polo sur coa de San Pedro de Muro, polo leste cos montes do concello da Pobra do Caramiñal e polo oeste co océano Atlántico.
O río Sieira, que atravesa a parroquia de leste a oeste, ten case 11 km de lonxitude, sendo o máis longo do concello de Porto do Son. É transitable polas beiras, e ten troitas.
Entre as praias que bañan a parroquia están a praia de Agrexús, a da desembocadura do Sieira en Caamaño ou as propias Furnas. A carón da praia da Agrexús está a lagoa de Xuño, que forma parte do parque natural Complexo dunar de Corrubedo e lagoas de Carregal e Vixán, cunha gran biodiversidade vexetal e animal.
Historia
Xuño foi concello de seu, que se saiba entre 1812 e 1836.
Patrimonio
Preto das aldeas de Abelendo e Castelo está o monte Pé do Castelo, unha mole pétrea. Nas baixas terras da Coviña hai unha ponte medieval sobre o río Sieira no antigo camiño.
A igrexa parroquial, do século XII, é de estilo románico, se ben ten reformas posteriores.
Da fábrica orixinal románica só se conserva a capela maior, á que se accede por medio dun arco de medio punto dobre apoiado en semicolumnas con capiteis de motivos vexetais. A planta é de cruz latina e a nave principal está cuberta con bóveda de canón rebaixada sobre muros de carga, nos que se abriron arcos de medio punto sobre pilastras para o acceso ás capelas laterais xemelgas que se abriron nos laterais. O presbiterio cóbrese con bóveda de canón, e desde el accédese á sancristía, engadida no lateral esquerdo. No exterior ten cuberta a dúas augas na nave principal e na capela maior, e a cuberta complétase cunha cornixa sobre canzorros labrados.
A fachada principal ten un pórtico dividido en dúas alturas, engadido por diante para apoiar a espadana. Dúas columnas da porta principal sosteñen outras dúas nas que á súa vez se apoia o campanario, formado por dúas arcadas esveltas rematadas nun frontón. Entre o segundo grupo de columnas vai un rosetón abucinado e a patroa sobre unha ménsula.
As Furnas, a Nova e a Vella, constitúen unhas caprichosas formas nas rochas formadas pola acción do vento e o mar. As súas costas son propicias para a práctica do surf.
Familia Caamagno
Traxectoria
No ano 2012 editaron os seus dous primeiros traballos, o primeiro deles de título homónimo, Familia Caamagno, e un sinxelo Cantan polo Nadal!. Aparicións na TVG e as boas críticas dos medios especializados fixeron que conseguiran un oco na axenda musical galega ao longo do ano 2013, en moitos casos da man do grupo Terbutalina. Remataron este ano de maneira triunfal levando o primeiro premio no Concurso de bandas da Deputación da Coruña.
No ano 2014 publicaron o disco Hai que andar cos tempos!, gravado os días 14 e 15 de setembro de 2013 nos estudos analóxicos Circo Perrotti de Xixón. Neste disco combinan cinco traballo propios, entre o pop dalgunhas cancións e o rock'n'rol bailábel doutras, e a adaptación da canción "Poison Ivy" de The Coasters. O proceso de gravación foi dirixido por Jorge Explosión e editado pola discográfica compostelá Lixo Urbano en formato de disco compacto e vinilo de 12”.
En 2022 foron Premio Martín Códax da Música.
Ólafur Ragnar Grímsson
Ólafur Ragnar Grímsson, nado en Ísafjörður o 14 de maio de 1943, é un político islandés, presidente do seu país entre 1996 e 2016.
Traxectoria
Entre 1962 e 1970 estudou ciencias económicas e políticas na Universidade de Manchester. Foi profesor de ciencia política da Universidade de Islandia, deputado do Alþingi, ministro de economía (1988-1991) e presidente da Alianza do Pobo (1987-1995).
Lebreiro
miniatura|270px|O [[Whippet mostra patas longas, tórax profundo e cintura estreita, características dos lebreiros.]] miniatura|270px|As proporcións da cabeza dolicocéfala dun lebreiro típico.
Os lebreiros, son un conxunto de razas de cans cuxa constitución física lles fai estar moi ben dotados para a carreira, na que poden alcanzar unha gran velocidade.
Na súa maioría son máis altos que longos, teñen a cabeza longa e estreita, as orellas pequenas, semierectas, e posúen un gran sentido da vista, ao contrario que a maioría das razas de cans como, por exemplo, os sabuxos.
Adoitan utilizarse para a caza maior en mandas, e para a caza do coello e a lebre.
Nos últimos tempos introducíronse tamén como animais de compañía (mascotas), sobre todo en Europa.
En Galicia, así como en toda España e en Portugal, son tamén coñecidos como galgos, xa que ese é o nome que recibe o lebreiro español e, por extensión, todas aquelas razas que posúen características similares.
Características
Estes Canis lupus familiaris especializáronse en cazar as presas manténdoas na liña de visión. Consecuentemente, precisan ser hábiles para detectar rapidamente movementos; por iso estes cans normalmente teñen unha visión extremadamente aguda e as orellas menores para non obstruír posíbeis movementos periféricos.
A causa de que as presas cazadas normalmente son moi rápidas e áxiles, como os cervos, o can tamén precisa ser bastante áxil e rápido, podendo chegar a 65 km/h. Como resultado, a maioría deles teñen as patas longas, para dar pasos longos, un tórax profundo para soportar un sistema cardiovascular forte para as carreiras, e un corpo magro e delgado para manter o menor peso posíbel.
A causa desta velocidade, estes cans son moi empregados para as carreiras de cans (carreiras de galgos) sobre todo en América do Norte, en particular os das razas Greyhound e Whippet.
O típico galgo debe ser dolicocéfalo. Esta forma da cabeza pode crear a ilusión óptica de que é máis longa do normal. A dolicocefalia é realmente unha característica dos lobos e outros animais carnívoros silvestres, e está relacionada coa necesidade dunha visión esteoroscópica na caza. Por razóns descoñecidas, a maioría dos animais domesticados, incluíndo os cans (que no sexan os galgos), volvéronse braquicéfalos e perderon parcialmente este aspecto do campo de visión.
Razas
A Federación Cinolóxica Internacional (Fédération Cynologique Internationale, FCI) no Grupo 10, grupo que está dividido en:
Transporte de membrana
En bioloxía celular denomínase transporte de membrana o conxunto de mecanismos que regulan o paso de solutos, como ións e pequenas moléculas, a través das membranas celulares, é dicir, de bicapas lipídicas que inclúen proteínas. Dita propiedade débese á selectividade de membrana, unha característica das membranas celulares que lles permite actuar como axentes de separación específica de substancias quimicamente distintas, posibilitando a permeabilidade de certas substancias, pero non a doutras.
Os movementos de case todos os solutos a través da membrana están mediados por proteínas transportadoras de membrana, máis ou menos especializadas no transporte de moléculas concretas. Como a diversidade e fisioloxía das distintas células dun organismo está relacionada en grande medida coa súa capacidade de captar determinados elementos externos, postúlase que debe existir un conxunto de proteínas transportadoras específico para cada tipo celular e para cada momento fisiolóxico; dita expresión diferencial está regulada por medio da transcrición diferencial dos xenes que codifican esas proteínas e da súa tradución, é dicir, por mecanismos xenético-moleculares, mais tamén pola bioloxía celular: ditas proteínas poden requirir unha activación mediada por rutas de sinalización celular, activación a nivel bioquímico ou, mesmo, de localización en vesículas do citoplasma.
Introdución
Termodinamicamente, o fluxo de substancias dun compartimento a outro pode realizarse a favor ou en contra dun gradiente de concentración ou electroquímico. Se o intercambio de substancias se realiza a favor do gradiente, é dicir, no sentido dos potenciais decrecentes, o requirimento de enerxía externo ao sistema é nulo; pero se o transporte se fai en contra do gradiente, requírese un gasto de enerxía, enerxía metabólica neste caso. Por exemplo, un mecanismo químico de separación clásico que non require un achegamento de enerxía externo é a diálise: nela, unha membrana semipermeable separa dúas solucións que difiren na concentración dun mesmo soluto. Se a membrana permite o paso de auga pero non o do soluto, ocorre que a auga flúe cara ao compartimento máis concentrado en soluto, coa fin de establecer un equilibrio no cal a enerxía do sistema sexa mínima. Para que ocorra este fluxo, dado que a auga se despraza a favor de gradiente desde un lugar moi concentrado a outro moi diluído (o soluto está na situación oposta), non se require un achegamento de enerxía externo.
miniatura|250px|Diagrama dunha [[membrana plasmática. 1. fosfolípido. 2. colesterol. 3. glicolípido. 4. glícido. 5. proteína transmembrana. 6. glicoproteína. 7. proteína ancorada a un fosfolípido. 8. glicoproteína periférica.]]
A natureza das membranas biolóxicas, especialmente a dos seus lípidos, é anfipática, o que se traduce en que forman unha bicapa que ten unha parte interna hidrofóbica e unha externa hidrofílica, o que permite que surxa unha posibilidade de transporte chamada difusión simple ou difusión pasiva, que consiste na difusión de substancias ao seu través sen gasto de enerxía metabólica e sen axuda de proteínas transportadoras. No caso de que a substancia a transportar posúa unha carga neta, difundirá non só en resposta a un gradiente de concentración, senón tamén ao potencial de membrana, é dicir, ao gradiente electroquímico.
Termodinámica
Un proceso fisiolóxico só pode levarse a cabo se non contravén os principios termodinámicos elementais. O transporte de membrana obedece algunhas leis físicas que definen as súas capacidades e utilidade biolóxica.
Un principio xeral da termodinámica que goberna a transferencia de substancias a través de membranas ou outras superficies é que o cambio da enerxía libre, ΔG, para o transporte dun mol dunha substancia cunha concentración C1 nun compartimento, cara a un lugar no que a súa concentración é C2, é de:
Polo que se C2 é menor ca C1, ΔG é tamén negativo, e o proceso é termodinamicamente favorable. Consonte se vai transferindo a enerxía dun compartimento a outro, e se non interveñen outros factores, chégase a un equilibrio onde C2=C1, e, por tanto, ΔG=0. Porén, existen tres circunstancias nas que pode evitarse esta igualdade, circunstancias vitais para o funcionamento in vivo das membranas biolóxicas:
Difusión simple
Como se mencionou anteriormente, a difusión pasiva é un fenómeno espontáneo, xa que ten lugar incrementando a entropía do sistema, e diminuíndo a enerxía libre. Non require a intervención de proteínas de membrana, pero si das características da substancia a transportar e da natureza da bicapa. Para o caso dunha membrana fosfolipídica pura, a velocidade de difusión dunha substancia depende do seu:
Estes factores afectan de diversa maneira á velocidade de difusión pasiva:
A difusión simple a través da membrana lipídica mostra unha cinética de non saturación, o que significa que a taxa neta de entrada está determinada só pola diferenza no número de moléculas a cada lado da membrana, polo que a entrada aumenta en proporción á concentración de soluto no fluído extracelular. Esta característica distingue a difusión simple dos mecanismos de penetración por canais de transporte mediado.
Difusión facilitada
miniatura|350px|A difusión facilitada implica o uso dunha proteína para facilitar o movemento de moléculas a través da membrana. Nalgúns casos, as moléculas pasan a través de canais coa proteína. Noutros casos, a proteína cambia a súa forma, permitindo que as moléculas pasen a través dela.
Transporte activo e cotransporte
Nesta modalidade efectúase un transporte en contra do gradiente de concentración ou electroquímico e, para conseguilo, as proteínas transportadoras implicadas consomen enerxía metabólica (comunmente adenosín trifosfato). A hidrólise do composto que actúa como moeda enerxética pode ser moi evidente, como no caso dos transportadores que son ATPases, ou pode ter unha orixe indirecta: por exemplo, os cotransportadores empregan gradientes de determinados solutos para impulsar o transporte dun determinado composto en contra do seu gradiente, a costa da disipación do primeiro gradiente mencionado. Podería parecer que neste caso non intervén un gasto enerxético, mais non é así porque o establecemento do gradiente da substancia transportada colateralmente ao composto obxectivo requiriu a hidrólise de ATP para a súa xeración por medio duns determinados tipos de proteínas denominados bombas.
Defínese transporte activo primario como aquel que hidroliza ATP de forma directa para transportar o composto en cuestión, e transporte activo secundario como aquel que utiliza a enerxía almacenada nun gradiente electroquímico.
O descubrimento da existencia deste tipo de transportadores produciuse ao estudar cineticamente a transferencia de moléculas a través das membranas: para algúns solutos, observouse que a velocidade de entrada chega a unha meseta na súa gráfica ao acadar certa concentración externa a partir da cal non se produce un incremento significativo de velocidade de captación, o que se denomina resposta tipo curva loxística. Interpretouse que o transporte aquí se produce pola formación dun complexo substrato-transportador, conceptualmente idéntico ao complexo encima-substrato da cinética encimática. Cada proteína transportadora posúe unha constante de afinidade polo soluto que é igual á concentración do soluto cando a velocidade de transporte é a metade do seu valor máximo (equivalería, para o caso dun encima, á constante de Michaelis-Menten).
Algunhas características importantes do transporte activo, ademais da súa capacidade de intervir mesmo en contra de gradiente, a súa cinética e o emprego de ATP, son: o seu elevado grao de selectividade e a súa facilidade de inhibición farmacolóxica selectiva.
Transportadores
Un transportador pode mobilizar diversos ións e moléculas. Segundo a direccionalidade, distínguense: Ambos os dous reciben o nome de cotransportadores, xa que se transportan dúas cousas á vez.
Bombas
miniatura|Diagrama simplificado dunha [[bomba de sodio.]]
Unha bomba é unha proteína que hidroliza ATP para transportar a través dunha membrana un determinado soluto coa fin de xerar un gradiente electroquímico que lle confira á membrana unhas características de potencial. Dito gradiente posúe un interese como un indicador do estado da célula medindo parámetros como o potencial de Nernst, pero ademais intervén activamente no transporte de substancias a través da membrana porque aumenta a entropía do sistema no cotransporte de substancias en contra do seu gradiente.
Unha das bombas de maior importancia en células animais é a bomba de sodio-potasio, que opera por medio do seguinte mecanismo:
Selectividade para electrólitos
Os canais iónicos definen un diámetro interno que permite o paso de pequenos ións de forma máis ou menos específica. Dado que o tamaño do ión está relacionado coa especie química, poderíase asumir a priori que unha canle cun diámetro de poro dabondo grande para que pase por el o ión permitiría tamén o paso doutros de menor tamaño, cousa que na realidade non ocorre na maioría dos casos. Existen dúas características alleas ao tamaño que son importantes na determinación da selectividade dos poros da membrana: a facilidade de deshidratación e a interacción coas cargas do interior do poro.
Cando o interior da canle está revestido de grupos polares, procedentes das cadeas laterais dos aminoácidos que o compoñen, a interacción do ión deshidratado con estes centros pode ser máis importante cá facilidade de deshidratación para conferir a especificidade da canle. Por exemplo, unha canle revestida de histidinas e arxininas, con grupos cargados positivamente, repelerá de forma selectiva aos ións cargados co mesmo signo, pero facilitará o paso dos cargados negativamente. Ademais, neste caso, os ións máis pequenos poden interaccionar de forma máis próxima por cuestións estéricas, o cal incrementa moito as interaccións carga-carga e, xa que logo, esaxera o efecto.
Selectividade para non electrólitos
Os non electrólitos, substancias que xeralmente son hidrofóbicas e lipofílicas, adoitan atravesar a membrana por disolución na bicapa lipídica por difusión simple. A facilidade para difundir neste caso é dependente do coeficiente de partición K, polo xeral, aínda que existen algúns non electrólitos que atravesan a membrana por transporte mediado por un transportador.
No caso de que o non electrólito estea parcialmente cargado, é dicir, sexa máis ou menos polar, como é o caso do etanol, metanol ou urea, permítese o paso a través da membrana por medio de canais acuosos inmersos na membrana. É interesante salientar que non existe un mecanismo de regulación efectivo que estableza barreiras a este transporte, o que implica unha vulnerabilidade intrínseca das células á penetración destas moléculas.
Véxase tamén
പ്ലാസ്മാസ്തരം
Mallorquino
250px|miniatura|Subdialectos falados nas [[Illas Baleares.]] O mallorquino (en catalán: mallorquí) é un dialecto do catalán falado na illa de Mallorca, subdialecto do catalán balear. Trátase dun dialecto consecutivo formado pola colonización dende a zona do catalán central.
Lago Alberte
O Lago Alberte, Albert Nyanza ou Lago Mobutu Sese Seko é un lago que está situado na África Central, no Gran Val do Rift, ao oeste de Uganda. Serve de fronteira coa República Democrática do Congo. Neste lago desemboca o río Nilo chegando desde o seu nacemento no Lago Vitoria e volve saír outra vez dirección norte, camiño do mar Mediterráneo.
Está situado a unha altitude de 615 metros, ten unha área de 5.300 km², con 160 km de longo e 30 km de largo e unha profundidade máxima de 58 m.
Foi descuberto para o mundo branco en 1864 por Samuel White Baker, na súa viaxe de busca do nacemento do río Nilo, poñéndolle o nome en honra do príncipe Alberte, consorte da raíña Vitoria.
Gran Bahama
miniatura|
Grand Bahama é a máis setentrional das illas Bahamas e a illa principal máis próxima aos Estados Unidos, atópase a 86 km. de Palm Beach nos Estados Unidos. É a cuarta illa máis grande da cadea de illas das Bahamas das aproximadamente 700 illas e 2.400 caios. A illa ten aproximadamente 153 km de longo de oeste a leste e 24 km no seu punto máis largo de norte a sur. Administrativamente, a illa consiste na Freeport Bonded Area e os distritos de East Grand Bahama e West Grand Bahama.
Primeiro contacto español
miniatura|left | Parque Nacional Lucayan Despois de que Cristovo Colón a descubrise en 1492 a Gran Bahama foi reclamada por España e déronlle o nome de "Gran Bajamar", do que logo derivaría o nome das illas Bahamas no seu conxunto. Con todo, o nome Lucayan (precolombiano) da illa era Bahama. A existencia de Gran Bahama durante case dous séculos foi determinada en gran parte pola natureza destes "grandes baixios", os arrecifes coralinos que rodeaban a illa eran traizoeiros, e rexeitaron aos seus demandantes españois (que a deixaron aparte agás frecuentes paradas en ruta dos buques para aprovisionarse), mentres chegaron os piratas, que atraían os buques aos arrecifes onde encallaban para ser saqueados. Os españois deixaron de interesarse pola illa logo de escravizar aos habitantes nativos.
A Taberna, Abellá, Frades
A Taberna é un lugar da parroquia de Abellá no concello coruñés de Frades da comarca de Ordes. Tiña 127 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE, dos cales 64 eran homes e 63 eran mulleres.
Gran Bahama
Dominio británico
As illas foron reclamadas polo Reino Unido en 1670. A piratería seguiu prosperando polo menos medio século logo da toma de posesión británica, aínda que o problema foi finalmente controlado.
Gran Bahama mantívose relativamente tranquila ata mediados do século XIX, con só ao redor de 200-400 habitantes regulares na capital, West End. En 1834, as poboacións de Pinder’s Point, Russell Town e Williams Town fundáronas escravos bahamenses despois de que a escravitude fose abolida no imperio británico. A illa permaneceu pouco desenvolvida ata o boom económico provocado pola Guerra Civil Americana, cando se converteu en base de operacións para os contrabandistas (sobre todo armas, azucre e algodón) dos Estados Confederados. Outro segundo boom económico chegou coa promulgación da Lei Seca en Estados Unidos.
Acordo de Hawksbill Creek
miniatura|O Bazar internacional en Freeport
A mediados do século XX, a poboación de Gran Bahama ascendía a uns 500 habitantes e a illa era unha das illas menos desenvolvidas das Bahamas. Con todo, finalmente logrou unha fonte estable de ingresos cando en 1955 un financeiro de Virxinia, Wallace Groves, comezou co goberno das Bahamas a construír a cidade de Freeport, baixo o acordo de Hawksbill Creek e creou a Autoridade Portuaria de Gran Bahama. Pouco despois, o ambicioso Edward St. George, coa axuda financeira de Sir Jack Hayward, levou á compañía a novas fronteiras. Vendo o éxito de Cuba como un destino turístico para os estadounidenses ricos, St. George estaba ansioso por desenvolver Gran Bahama dunha maneira similar. A cidade creceu rapidamente, St. George engadiu un porto, un aeroporto pouco despois da fundación da cidade e o centro turístico de Port Lucaya en 1962. Gran Bahama converteuse na segunda illa máis poboada das Bahamas (máis de 50.000 en 2004).
Rexións administrativas
Gran Bahama divídese en tres Distritos e sete cidades para propósitos administrativos. Cada distrito está dirixido por un Conselleiro Xefe, e cada cidade ou municipio é dirixido por un Presidente. A partir da Lei de Goberno Local das Bahamas de 1996, Gran Bahama ten tres distritos.
West End, a cidade máis occidental da illa foi o seu capital durante moito tempo.
McLeans Town atópase na cara oposta da illa e conéctase coa illa de Ábaco a través dunha liña de ferry que fai o traxecto en aproximadamente media hora.
1896
Outros
Historia ano a ano
Gran Premio de Italia de 1993
O Gran Premio de Italia de 1993 (oficialmente Pioneer 64° Gran Premio d'Italia ) foi unha carreira de Fórmula 1 que se disputou o 12 de setembro de 1993 en Monza. Foi a décimo terceira carreira da tempada de Fórmula Un de.
A carreira de 53 voltas gañouna o piloto británico Damon Hill, pilotando un Williams - Renault, logo de que comezase desde a segunda posición. O francés Jean Alesi terminou segundo nun Ferrari, mentres que o estadounidense Michael Andretti terminou terceiro nun McLaren - Ford, na súa última carreira de F1 antes de regresar as IndyCars. O compañeiro de equipo de Hill, o francés Alain Prost, logrou a pole position e liderou ata sufrir unha falla no motor a falta de cinco voltas, o que permitiu a Hill alcanzar a súa terceira vitoria consecutiva.
Informe
Ao principio, Alesi adiantouse a Hill e Senna tratou de facer o mesmo, pero houbo contacto entre Hill e Senna, o que provocou que os dous pilotos retrocedesen, con Senna terminando no noveno lugar e Hill xusto detrás del no décimo. Máis atrás houbo caos, xa que dous incidentes separados viron a eliminación de cinco autos na primeira chicana. No primeiro incidente, os Footworks de Derek Warwick e Aguri Suzuki colisionaron e leváronse por diante o un ao outro. No segundo incidente, o piloto de Sauber JJ Lehto, que tivo que comezar desde a parte posterior da grella, esperaba recuperar o terreo perdido e procedeu a levarse a se mesmo e os Jordans de Rubens Barrichello e Apicella fore da carreira. O debut de Apicella, que tamén sería o seu único inicio nun Grand Prix, non durou máis de 800 metros, converténdoo extraoficialmente no piloto cunha da carreira máis curta na Fórmula Un. Prost levou a Alesi, Schumacher, Berger, Johnny Herbert e Martin Brundle á volta 2. Na volta 4, Schumacher superou a Alesi para tomar a segunda posición.
Na volta 8, Senna colisionou co Ligier de Brundle, abandonando ambos. As ambicións de campionato de Prost recibiron un grande impulso coa retirada de Senna. Mentres tanto, Hill subira ao cuarto lugar e superara a Alesi polo terceiro posto na10ª volta, antes de pasar ao segundo posto na volta 22 cando o motor de Schumacher fallou.
Neste punto, Prost lideraba por case 20 segundos, pero na volta 48 Hill reducira esta vantaxe a dous segundos. Logo, na volta 49, cinco antes do final, o motor Renault do auto de Prost soltouse. Hill logrou a súa terceira vitoria consecutiva con 40 segundos sobre Alesi, con Michael Andretti terceiro e Karl Wendlinger, Riccardo Patrese (anotando os seus puntos finais na F1) e Érik Comas completando os seis primeiros. O final da carreira tamén brindou á Fórmula Un un dos seus momentos máis espectaculares. Os Minardis de Pierluigi Martini e Christian Fittipaldi achegáronse á liña da bandeira a cadros cando a roda dianteira esquerda de Fittipaldi fixo contacto coa roda traseira dereita do seu compañeiro de equipo. O contacto lanzou o automóbil de Fittipaldi ao aire, onde fixo unha voltereta case perfecta antes de aterrar sobre as súas rodas e patinar alén da liña. Ningún condutor resultou ferido e ambos terminaron a carreira sen perder unha posición.
Esta foi a sétima vitoria consecutiva do equipo Williams. Antes da fin de semana da carreira, McLaren informoulle a Andretti que esta sería a súa última carreira co equipo debido ás malas actuacións, e sería substituído polo piloto de probas do equipo, Mika Häkkinen. Ironicamente, a súa carreira final na Fórmula Un tamén resultaría ser o seu mellor resultado co seu terceiro posto.
Morcego das ribeiras
O seu nome científico fai referencia ao naturalista francés Louis Jean-Marie Daubenton.
Descrición
miniatura|esquerda|300px|[[Gustav Mützel, para A. E. Brehm. 1927.]] O morcego das ribeiras é unha especie de tamaño mediano a pequeno. O seu pelame é dun gris amarronado no lombo e gris prateado no ventre. Os máis novos teñen o pelame máis escuro cós adultos. Os morcegos teñen a cara dun ton rosáceo, aínda que a área ao redor dos seus ollos é pelada. Cando se axita, as súas orellas forman ángulos rectos. As membranas da cola e as ás presentan unha tonalidade marrón escura.
Este animal mide entre 45 a 55 milímetros de longo, cunha lonxitude coas súas ás abertas que promedia 240 a 275 mm. Pesa entre sete e quince gramos.
Tempo de vida
Os morcegos das ribeiras poden vivir máis de vinte e dous anos.
Hábitat
O morcego das ribeiras pode atoparse ao longo de Gran Bretaña, Europa e en países como o Xapón e Corea. Habita os bosques e aniña en lugares próximos a fontes de auga, como ríos ou canles.
As colonias de verán están formadas en covas subterráneas, túneles, sotos, minas e pontes baixas. Estas colonias sempre están preto da auga. Este morcego tamén hiberna nos mesmos lugares dende setembro até finais de marzo ou abril.
Caza e alimento
miniatura|esquerda|Mapa de distribución europea O morcego das ribeiras é insectívoro e emprega a ecolocalización para achar ás súas presas e para orientarse durante a noite. Emiten sons demasiado altos para ser captados polos humanos para detectar e interpretar o eco creado para construír unha "imaxe auditiva" dos seus arredores. Este morcego emite a ecolocalización en chamadas cuxa frecuencia se atopa entre 32 e 85 kHz, a pesar de que as típicas chamadas acadan 45 ou 50 kHz e teñen unha duración de 3.3 ms.
Os morcegos abandonan os seus niños á tardiña e cazan insectos que habitan sobre a auga. A súa dieta principal consiste de pequenas moscas e bolboretas nocturnas. Esta especie adoita comer a súa peza cando aínda está en voo. Un morcego das ribeiras de sete gramos de peso a miúdo regresa ao seu niño con once gramos logo de só unha hora fóra, aumentando de peso nun 57%.
Reprodución
O apareamento leva a cabo no outono e as crías nacen durante a primavera seguinte. As femias reúnense nas colonias maternais de corenta a oitenta morcegos durante xuño e xullo. O morcego das ribeiras é capaz de voar tres semanas despois do seu nacemento e adquire a súa independencia ás seis ou oito semanas de ter nacido.
Conservación
250px|miniatura|dereita|Morcego das ribeiras voando Todos os morcegos de Gran Bretaña están protexidos baixo a Acta de Vida Salvaxe e de Campo de 1981. Estes animais tamén están protexidos polas Regulacións para a Conservación de 1994.
O morcego das ribeiras é unha especie en perigo de extinción en Alemaña e Austria.
Xigantismo
Características
Trátase dun crecemento desmesurado en especial de brazos e pernas causado pola glándula hipófis, acompañado do correspondente crecemento en estatura de todo o corpo. Cando aparece na infancia antes de que a osificación normal finalizase, a súa orixe adoita estar nunha sobreprodución da hormona do crecemento por parte da hipófise anterior.
Os defectos hereditarios que impiden a osificación normal durante a puberdade permiten que o crecemento continúe, o que produce xigantismo. Debido a que a hormona do crecemento diminúe a capacidade de secreción das gónadas, o xigantismo adoita estar acompañado do enfraquecemento das funcións sexuais e recibe entón o nome de xigantismo eunucoideo. Con todo, pode haber xigantismo sen estas alteracións sexuais. Os individuos afectados por calquera tipo de xigantismo presentan debilidade muscular. Aínda que como todas as cousas poida que se dea esta debilidade muscular xunto coas alteracións sexuais ou simplemente o individuo non sofre destas.
Estigma
O termo estigma pode designar:
Asociación Olímpica das Bermudas
Historia
A Asociación Olímpica das Bermudas foi fundada en 1968 e recoñecida polo Comité Olímpico Internacional ese mesmo ano.
Curlandia
miniatura|300px|Entrada ao pazo de Rundale, sede dos duques soberanos de Curlandia. Curlandia (en letón, Kurzeme; enruso, Курземе; en alemán, Kurland), rexión que constitúe na actualidade a maior parte do oeste de Letonia.
Poboación
Poboada orixinariamente por curos (ou kurs) e livonios, na actualidade letóns e lituanos son os principais grupos de poboación. A súa capital histórica foi Mitau (a actual Jelgava). 150px|miniatura|esquerda|[[Brasón de Curlandia.]]
Historia
En 1048 os dinamarqueses erixiron na zona unha igrexa cristiá, e en 1158 asentáronse comerciantes xermanos. A principios do século XIII o territorio foi tomado por membros da orde militar e relixiosa dos Cabaleiros de Lituania (máis tarde os Cabaleiros da Orde Teutónica).
En 1234 fundouse un bispado que pronto foi incorporado a Lituania, o estado dos Cabaleiros Teutónicos. En 1561, cando a Reforma protestante houbo gando adeptos e tras a derrota dos Cabaleiros Teutónicos polas tropas do tsar Iván IV o Terrible de Rusia (un suceso que levou á disolución da orde), Curlandia converteuse nun ducado baixo control de Polonia.
dereita|300px|miniatura|Ducado de Curlandia, 1740.A rexión caeu baixo influencia rusa a principios do século XVIII cando Ana Ivanovna, tsarina de Rusia entre 1730 e 1740, casou co duque de Curlandia.
Máis tarde, en 1795, tras a terceira partición de Polonia, converteuse en provincia rusa. En 1919 pasou a formar parte do estado independente de Letonia, que entre 1940 e 1991 pertenceu á Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas (URSS).
Nova Curlandia
Curlandia foi o estado máis pequeno e afastado de América que mantivo posesións coloniais neste continente, principalmente na illa de Tobago, entre 1642 e 1689. A colonia, coñecida como Nova Curlandia, foi abandonada finalmente debido aos problemas vividos na Metrópole, polo que desde entón o seu dominio considerouse ligado ao da veciña illa de Trindade.
Burios
Os burios eran un antigo pobo xermánico, mencionado por primeira vez por Publio Cornelio Tácito na súa Xermania, onde aparecen coma próximos dos marcomanos e cuados de Bohemia e de Moravia. Tamén se menciona que a súa lingua e costumes eran semellantes aos dos suevos.
Un pequeno continxente de burios acompañou os suevos na súa invasión da Península Ibérica e estabelecemento na Gallaecia (Galiza e norte de Portugal) no século V. O nome desta tribo é a etimoloxía do concello coruñés de Boiro e o da vila portuguesa de Terras de Bouro.
Halo: The Fall of Reach (miniserie)
Sinopse
A miniserie conta a orixe da historia dos Spartans e o seu desenvolvemento como forza militar, ademais do comezo da loita co Covenant para repeler as invasións alieníxenas.
Movistar Team
220px|miniatura|dereita|Uniforme do Movistar Team. O Movistar Team é un equipo ciclista español de categoría UCI ProTour, fundado en 1980, que recibe o seu nome da empresa telefónica Movistar, o seu principal patrocinador. O fundador do equipo foi o ex-ciclista José Miguel Echavarri, quen ocupou o cargo de director deportivo durante décadas xunto a Eusebio Unzué.
Historia
220px|miniatura|[[Pedro Delgado en 1993.]] Ó longo da súa historia tivo diversos patrocinadores principais que lle deron o seu nome ó equipo:
Éxitos nas grandes voltas
Trátase dun dos equipos máis laureados da historia do ciclismo, cun total de 13 vitorias en grandes voltas:
Armando Raposo
miniatura|Armando Raposo manexando o botafumeiro como tiraboleiro maior Armando Raposo Guldrís, nado en Vidán (Santiago de Compostela) en 1931 e finado na mesma parroquia o 6 de abril de 2014, foi un tiraboleiro galego.
Traxectoria
Raposo comezou a traballar na catedral de Santiago en 1948, e a partir de 1950 como tiraboleiro, é dicir, como unha das persoas que se encargan de poñer o Botafumeiro en movemento. En 1964 pasou a ser o tiraboleiro maior, posto no que permaneceu ata despois de 2010, antes de xubilarse.
Foi galardoado coa Medalla de bronce de Galicia en 1995.
Economía do Líbano
A economía de Líbano, así como a súa calidade de vida, foi das máis prósperas de todo o Oriente Medio. Con todo coa guerra civil libanesa entre 1975 e 1990, toda a economía do país foi afectada, a produción nacional foi cortada pola metade e o país deixou de figurar como centro financeiro rexional.
Co termo do conflito interno e a recuperación da estabilidade política, o país mobilizouse na reconstrución. Para realizala, Líbano recibiu de inmediato preto de 15 mil millóns de dólares de países como Francia e Alemaña e tamén dos Estados Unidos. Coa infraestrutura reconstruída, a economía volveu crecer cunha das máis altas taxas do mundo, facéndose un polo de crecemento na rexión. A capital, Beirut (chamada o "París do Oriente") volveu gañar relevancia no escenario rexional, acollendo varios eventos.
O país volveu ser chamado a "Suíza do Oriente" debido ás actividades financeiras alí realizadas. A reconstrución de monumentos e infraestruturas atraeu o turismo, que crece cada ano.
Actualmente, Líbano volveu ter un dos máis elevados niveis de vida de Oriente Medio. O país ten unha economía de libre mercado baseada no sector de servizos. Non hai restricións aos investimentos estranxeiros, pero o país sofre altos impostos e taxas, corrupción, suborno e escasa protección aos dereitos de propiedade intelectual.
Knez
A orixe deste termo quizais estea directamente relacionada coa da palabra rei (King en inglés, König en alemán ou Konungen escxandinavo). Ou ben esta pode que estea rtelacionada con Cnéz, ou Cneaz, Knez, Kenéz, Kniaz  ou Knyaz, termo de orixe eslava que designaba a un xefe local.
Cómpre ter en conta que a tradución como príncipe ou duque non é fiel e, de facelo, isto pode provocar inexactitude tanto no mesmo título nobiliario, como nas palabras que se derivan del.
De calquera maneira Knez non designa forzosamente o título máis elevado (por exemplo, o título de Tsar, que vén do latín Caesar). O único título oficial do Xefe do Estado ruso, até Iván o Terríbel foi o de Veliki Kniaz, é dicir, Gran Príncipe ou Gran Duque.
Hoxe en día Knez ou Кнез é un apelido común en Croacia, Serbia, Montenegro e Eslovenia.
Filgueiras
O fitónimo galego Filgueiras (do latín filicariam, derivado de filicem ) refírese a un lugar abondoso en fentos. Pode referirse a:
Epiglote
A epiglote (do gr. ἐπί 'sobre', γλωττί-ς/-δος 'lingüeta' e ίς/-ίδα 'elemento anatómico'] é unha estrutura húmida, cartilaxinosa que forma parte do esqueleto cartilaxinoso da larinxe. Tamén marca o límite entre a orofarinxe e a laringofarinxe. A epiglote obstrúe o paso do bolo alimenticio no momento da deglución evitando que este se vaia ao sistema respiratorio. En canto a como baixa o bolo pola farinxe sen entrar á larinxe; débese imaxinar o bolo non como unha grande esfera de alimento descendendo pola farinxe senón como acumulacións pequenas de alimento esvarando polos recesos piriformes, formados entre o espazo existente entre a epiglote e as paredes laterais da oro e laringofarinxe. O bolo, encamiñándose cara ao esófago e pasando por ambos os lados da glote, que ademais no momento da deglución esta ascende para así evitar que os alimentos invadan a vía aérea, non entra na glote pois os recesos piriformes encamíñano correctamente cara á vía alimenticia e non aérea. (Tomado do artigo de larinxe).
Durante a respiración o veo do padal descende, facilitando o libre paso do ar pola farinxe, cara á larinxe e a traquea; a epiglote permanece levantada en todo momento.
O peche da larinxe ocorre cando os pregues vestibulares e vocais achéganse á liña media durante a deglución. Ocasionalmente, cando se come moi rápido, os alimentos sólidos ou os líquidos poden entrar na larinxe.
Eduardo Manuel Martín Losada
Eduardo Manuel Martín Losada, nado en Oviedo o 15 de setembro de 1891 e finado en Cabo de Cruz o 20 de abril de 1949, foi un escritor asturiano instalado en Galicia.
Traxectoria
Naceu nunha familia de clase alta de Oviedo. A familia trasladouse a Galicia e Eduardo fixo o bacharelato no Instituto de Santiago de Compostela, e despois matriculouse na Universidade de Santiago de Compostela. Colaborou en prensa e revistas. Relacionouse e fixo amizade co xornalista José Portal Fradejas, o escritor Manuel Ortiz Novo e o pintor Roberto González del Blanco e participou nas veladas político-literarias organizadas pola Juventud Jaimista en Compostela. En 1914 publicou o seu primeiro libro, o poemario El deboto de la Santa Poesía. Cinco anos despois apareceu en Santiago de Compostela a súa segunda obra, o ensaio ''Mirajes de Égloga. De cómo en el amor puro se espeja la cara de Dios''. A partir deste momento, desapareceu do primeiro plano literario e só se lle coñece algunha colaboración puntual en revistas.
Obras
Na súa obra combina xéneros literarios como a poesía sobre diversos temas (o amor, Deus, a natureza, o ser humano...) e os ensaios filosóficos, nos que desenvolve as súas inquedanza respecto ao mundo que o rodea.
Colaboracións en prensa e revistas literarias
miniatura|Portada de El deboto de la Santa Poesía. Santiago de Compostela, 1914. Moi novo comezou a publicar en periódicos e revistas galegas. O seu primeiro traballo "Primavera" apareceu na Gaceta de Galicia o 29 de abril de 1909, e o poema "Lágrimas", uns días despois, o 1 de maio, na revista Vida Gallega. Tamén en 1909 colaborou activamente coa revista literaria Compostela, publicando en varios números. A partir dese ano, publicou varios poemas como "Solo" (Diario de Galicia, 11 de setembro de 1912), "Mientras la tarde muere..." (Noticiero de Vigo, 4 de novembro de 1912), "El devoto de la santa poesía" (que comprende tres poemas: "Los niños - La vida", "Íntima" e "La hora única" en El Eco de Galicia, 15 de febreiro de 1913), "La canción de la abuelita" (Diario de Galicia, 6 de marzo de 1913) o "Lo arcano" (Gaceta de Galicia, 11 de xuño de 1913 e La Correspondencia Gallega, 1 de xuño de 1913). Algúns destes poemas foron incluídos no libro El deboto de la Santa Poesía.
Tras este período, no apareceu ningún texto seu en prensa ata que o 4 de xuño de 1927 a revista literaria madrileña Gutiérrez publica o seu escrito "Un contratiempo" no seu número 5. Esta foi a súa última aparición literaria coñecida.
Libros
thumb|Portada Mirajes de Égloga. Editorial de la Viuda de Pueyo. Madrid, 1920.
En 1909 o xornalista Abel Caballero Cornide publicou un artigo falando de Martín Losada como unha das maiores promesas da literatura galega e anunciando a aparición dun seu primeiro poemario, Prímulas, e dun libro de relatos, Cuentos de orilla mar, narracións de Cabo de Cruz e a súa contorna, que non chegaron a ver a luz.
Sinalar como curiosidade que Manuel Antonio relata ao seu curmán Roxelio Pérez González estar lendo con agrado Mirajes de Égloga, nunha carta recollidas na súa Correspondencia.
Haroldo II de Inglaterra
Haroldo ou Harold II de Inglaterra, tamén chamado Harold II ou Harold o Saxón (1022-1066), foi o último rei saxón de Inglaterra. Morreu e perdeu o seu reino o 14 de outubro de 1066 na Batalla de Hastings, loitando contra Guillerme de Normandía, futuro Guillerme I de Inglaterra (primeiro rei normando de Inglaterra). O seu curto reinado durou menos de dez meses, dende a súa coroación o 5 de xaneiro de 1066 até a dita batalla. Antes de ser rei era coñecido como Harold Godwinson, en referencia ao seu pai.
Rei de Inglaterra
240px|miniatura|esquerda|O paso do cometa Halley sobre Inglaterra en 1066, representado no tapiz de Bayeux, interpretouse como un mal augurio para o reinado de Haroldo II.
Eduardo o Confesor morreu o 5 de xaneiro de 1066. No mesmo leito de morte, o Witenagemot, a asemblea de notables que axudaba ao rei no goberno, recoñeceu a Haroldo como o novo rei de Inglaterra, reinando como Haroldo II. Poucos días despois da súa coroación, o cometa Halley foi visible en toda Inglaterra, o que se considerou un mal augurio para o novo reinado que se iniciaba.
Os rivais de Haroldo non quedaron faltos de resposta ante a súa coroación. Co fin de reconciliarse no último momento co seu irmán, Haroldo ofreceu a Tostig un terzo de Inglaterra. Tostig preguntoulle entón canto lle daría ao rei de Noruega, ao que Haroldo lle respondeu dicindo: Seis pés de terreo son moitos máis dos que el necesita, a pesar de que el é máis alto que a maioría dos homes. Tostig rexeitou a oferta e decidiu apoiar a invasión norueguesa que se aveciñaba, comandada polo propio rei Harald III e o seu fillo Olaf. Non obstante, na batalla de Stamford Bridge, preto de York (librada o 25 de setembro de 1066), os huscarles de Haroldo conseguiron destruír a maior parte das forzas invasoras, matando 4.500 noruegueses, entre os que se encontraban Tostig e Harald III Haardrade. O fillo deste, Olaf, foi feito prisioneiro e Haroldo só lle permitiu volver á súa patria tras asinar unha declaración na que prometía non invadir Inglaterra xamais.
Quedaba ocuparse de Guillerme. O duque de Normandía fixera unha campaña masiva en contra de Haroldo, ao que definiu como un home sen honra por faltar ao seu xuramento. Esgrimindo este a promesa que Eduardo lle fixera en 1052, Guillerme formou un exército de 7.000 homes e unha frota invasora de 600 naves que arribaron ao sur de Inglaterra o 28 de setembro, apenas tres días despois da batalla sobre a ponte de Stamford. Co fin de bloquear a marcha de Guillerme cara a Londres, Haroldo descendeu co seu exército ás présas ata saírlle ao paso nas proximidades de Hastings (14 de outubro de 1066). Durante os momentos iniciais da batalla, Haroldo levou as de gañar, pero perdeu o control sobre as súas tropas e non puido dominar o contraataque normando. Morreu loitando xunto aos seus homes en plena batalla. O Tapiz de Bayeux, tecido para conmemorar a vitoria normanda, reflicte a Haroldo morrendo tras sufrir o impacto dunha frecha nun ollo. Non se pode asegurar que tal feito acontecese realmente, e probablemente sexa un engadido para reflectir o prexuízo de Haroldo. Durante a Idade Media, a morte polo impacto dunha frecha na cabeza estaba asociada popularmente á falta da palabra.
Fose unha frecha ou unha espada a causante da súa morte, o certo é que a súa cabeza quedou esnaquizada tras a batalla, pero o seu cadáver puido ser recoñecido por unha mancha de nacemento. Foi enterrado na abadía de Waltham, en Essex, con honras reais. O sepulcro perdeuse hoxe en día e ninguén sabe onde repousan os seus restos.