cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maria Barbal i Farré
Traxectoria
Aínda que reside en Barcelona desde 1964, o mundo literario das primeiras obras da autora céntrase no Pallars da infancia e da adolescencia, un medio rural visto, porén, cunha perspectiva crítica. A súa primeira novela, Pedra de tartera (1985), plenamente neste cosmos e escrita desde o punto de vista feminino, tivo unha gran acollida entre o público e lectores, e gañou os premios Joaquim Ruyra (1984) e Joan Crexells (1985).
Pedra de tartera (1985) e as seguintes novelas Mel i metzines (1990) e Càmfora (1992, Premios da Crítica 1992, Crítica Serra d'Or 1993 e Nacional de literatura 1993), xunto coa colección de relatos La mort de Teresa (1986) foron denominados Ciclo do Pallars, que retrata o ciclo anual e a dureza da vida campesiña, o patriarcado, a crise da sociedade tradicional da montaña e a rápida transformación económica que impulsa a migración cara ás cidades, é dicir, o drama do despoboamento e o éxodo rural, con temas como o desarraigo, a memoria da guerra de 1936 ao 39 e a represión como fondo. A estes traballos tamén se poden engadir as novelas País íntim (2005, premio Prudenci Bertrana), que volve ao ciclo, e A l'amic scoccès (2019), que o pecha (de momento, en 2021).
Tamén é autora de contos, como La mort de Teresa (1986), Pampallugues (1991, para público xuvenil e adulto), Ulleresde sol (1994), Bari (1998), La pressa del temps (2010) ou Cada dia penso en tu (2011), novelas curtas como Escrivia cartes al cel (1996), dúas novelas para nenos, Des de la gabia (1992) e Spaguetti Miu (1995), unha obra de teatro, O L'helicòpter ( 2000), que está reescribindo e prosa de non ficción. Colaborou en diversos medios, como, en formato habitual, L'Avui (1993), El País (1996), Público (2010-11) e L'Ara (2011), ademais de traballos esporádicos. Tamén publicou artigos e relatos en revistas como Serra d'Or, Catalan Review (North American Catalan Society) ou Els Marges, entre outras.
En 2001 publicouse o seu proxecto persoal e reflexivo de 53 obras de non ficción patrimoniais Camins de quietud. Un recorregut literari per pobles abandonats del Pirineu. A Biblioteca de Cataluña conserva os manuscritos da obra literaria no Fondo María Barbal.
Obra traducida
As obras de María Barbal foron traducidas a idiomas como alemán, aranés ( occitano ), asturiano, español, esloveno, francés, hebreo, húngaro, italiano, holandés, portugués, romanés, serbio, sueco e turco, entre outros. A máis traducida é Pedra de tartera, pero tamén hai outras moitas novelas que foron traducidas, como Mel i metzines, Camphora, Emma, Bella Edat, Intimate País, Carrer Bolivia ou Tàndem. En 2021, o castelán é a lingua na que máis se traduciu a súa obra, seguida do alemán.
Obra
centro|miniatura|Maria Barbal fala de [[Avel·lí Artís-Gener|Tísner (2012)]]
Adaptacións
A novela Pedra de la tartera de Maria Barbal foi adaptada dúas veces como pezas teatrais, unha das cales tamén foi traducida e representada en alemán.
Premios e galardóns
Ademais dos numerosos premios por obras individuais, a súa obra literaria foi recoñecida coa Cruz de Sant Jordi en 2001, o Premio Jaume Fuster de Escritores en Lingua Catalá (AELC ) en 2009, o Premio Traxectoria da Semana do Libro en Catalán en 2010, o Premio de Cultura. Premio da cidade de Tàrrega en 2019, e o Premio de Honra das Letras Catalanas, concedido en 2021 por Òmnium Cultural polos seus 35 anos de servizo e que a autora recolle en Tremp, "polo seu expreso desexo". Tamén foi nomeada Escritor Catalán do Ano pola Sociedade Catalana de América do Norte en 2009 e foi elixida como "Escritor Catalán do Ano" en 2015, como resultado do cal fixo unha xira polos Estados Unidos.
Stockard Channing
Traxectoria
Stockard Channing naceu en Nova York, filla de Lester Napier Stockard, un magnate navegante, e de Mary Alice English. Creceu no Upper East Side e fíxose acredora da fortuna do seu pai cando este faleceu en 1950. Foi alumna de The Chapin School, unha prestixiosa escola para rapazas de Manhattan, e posteriormente de The Madeira School en Virxinia. Channing estudou despois historia e literatura no Radcliffe College e graduouse en 1965. Casou co seu primeiro mozo, Walter Channing, cando tiña 19 anos. Del tomou o seu nome artístico "Stockard Channing", mesmo despois do seu divorcio.
Channing comezou a súa carreira como actriz coa compañía experimental Theatre Company de Boston, coa que interpretou a obra de off-Broadway Adaptation/Next. En 1971, debutou en Broadway con Two Gentlemen of Verona, de John Guare. Channing apareceu por primeira vez na televisión en Sesame Street e posteriormente conseguiu un papel protagonista en 1973 no telefilme The Girl Most Likely To..., unha comedia negra escrita por Joan Rivers.
Logo dunha serie de pequenas interpretacións en filmes, Channing coprotagonizou xunto a Warren Beatty e Jack Nicholson o filme de Mike Nichols The Fortune (1975). Porén, foi en 1978, aos 33 anos de idade, cando conseguiu o papel que a lanzou á fama: a moza Betty Rizzo no filme musical Grease. Este papel valeulle o premio á actriz secundaria favorita nos People's Choice Awards. Ese mesmo ano interpretou a secretaria de Peter Falk en The Cheap Detective.
Channing protagonizou dúas sitcoms para a CBS entre 1979 e 1980: Stockard Channing in Just Friends e The Stockard Channing Show. Tras un par de experiencias pouco produtivas en Hollywood, Channing volveu ao teatro. Despois de triunfar coa obra de Broadway, They're Playing Our Song (1980-81), repetiu éxito como nai na obra de Peter Nichols A Day in the Death of Joe Egg. Por esta obra gañou o Tony á mellor actriz. Continuou o seu regreso de éxito aos escenarios traballando novamente con John Guare. De feito, recibiu dúas candidaturas máis aos Tony polo seu traballo nas obras The House of Blue Leaves (1986) e Six Degrees of Separation (1990), polo que ademais gañou o Obie Award. Channing alternou o seu traballo na televisión e foi candidata ao Emmy pola miniserie da CBS Echoes in the Darkness (1987) e gañou o CableACE Award polo seu traballo en Tidy Endings (HBO, 1988).
A carreira cinematográfica de Channing deu un xiro en 1993 cando foi candidata ao Óscar e aos Globos de Ouro pola súa interpretación dunha marchante de arte do Upper East Side en Six Degrees of Separation. A partir de aí, os papeis en Hollywood multiplicáronse con títulos como To Wong Foo, Thanks for Everything! Julie Newmar (con Patrick Swayze) e Smoke (con Harvey Keitel) (1995), un pequeno cameo en The First Wives Club, Up Close & Personal (con Robert Redford e Michelle Pfeiffer), e Moll Flanders (1996).
Channing tamén tivo múltiples ofertas de televisión e teatro. Protagonizou o telefilme de USA Network An Unexpected Family e a súa secuela An Unexpected Life, en 1998. Foi candidata aos Independent Spirit Award como mellor actriz secundaria polo seu traballo como unha muller estéril en The Baby Dance (1998). Ademais, no teatro, trabalou no Lincoln Center na obra de Tom Stoppard Hapgood (1995) e na adaptación de 1997 da obra de Lillian Hellman The Little Foxes. Durante este período, puxo a voz á personaxe de Barbara Gordon na serie Batman Beyond, e apareceu nun episodio da serie King of the Hill.
En 1999, Stockard Channing aceptou o papel da primeira dama Abbey Bartlet na serie da NBC The West Wing. Comezou como estrela convidada nas dúas primeiras temporadas, mais converteuse en regular en 2001. Na sétima e última temporada (2005-2006), apareceu só en seis episodio porque xa estaba a coprotagonizar a sitcom da CBS Out of Practice, xunto a Henry Winkler.
Channing recibiu diferentes premios en 2002. Entre eles o Emmy como actriz secundaria por The West Wing. Ese mesmo ano, gañou outro Emmy e o Premio do Sindicato de Actores pola súa interpretación de Judy Sheppard en The Matthew Shepard Story, un docudrama sobre a vida e o asasinato de Matthew Shepard. Finalmente, en 2002 recibiu o London Film Critics Circle Award polo seu traballo en The Business of Strangers.
Paradoxo da auga e do diamante
miniatura| A [[auga, un ben esencial para a vida. No paradoxo do valor, é unha contradición que sexa máis barato que os diamantes, aínda que os diamantes non son tan importantes para a vida.]] O paradoxo do valor (tamén coñecido como paradoxo diamante-auga ou da agua e o diamante) é a contradición de que aínda que a auga é máis útil, en termos de supervivencia, que os diamantes, os diamantes teñen un prezo de mercado máis elevado. O filósofo Adam Smith é considerado a miúdo o presentador clásico deste paradoxo, aínda que xa apareceu no Eutidemo de Platón. Nicolao Copérnico, John Locke, John Law e outros xa intentaran explicar a disparidade.
A Rocha, Trasmonte, Friol
A Rocha é un lugar da parroquia de Trasmonte no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
Paradoxo da auga e do diamante
Século XVIII
Adam Smith enunciouno do seguinte xeito: ''“Nada é máis útil que a auga, pero case nada se pode mercar con ela. Os diamantes, pola contra, non serven para nada, pero moitas veces pódense cambiar por el unha gran cantidade de cousas"''. Este paradoxo serviu de fío condutor ao longo do século XIX para resolver a cuestión do valor e ilustra a distinción entre valor de cambio e valor de uso.
Século XIX: Utilidade marxinal
Este paradoxo serviu de fío condutor ao longo do século XIX para resolver a cuestión do valor e ilustra a distinción entre valor de cambio e valor de uso. William Stanley Jevons, coa súa teoría da utilidade marxinal, proporcionou unha solución ao paradoxo, explicando que o valor no mercado dun ben non é determinado pola súa utilidade total, senón pola súa utilidade marxinal. Ademais, Jevons é famoso polo enunciado do "paradoxo de Jevons", que afirma que o aumento na eficiencia no uso dun recurso leva ao aumento no seu consumo total, e non á súa redución, como se podería esperar intuitivamente.
Sobre o paradoxo diamante-agua, segundo Jevons, o valor dun ben é determinado pola última unidade consumida e a súa utilidade adicional para o consumidor. Por exemplo, a auga, sendo abundante, ten unha utilidade marxinal baixa, aínda que a súa utilidade total sexa alta. Os diamantes, por seren escasos, teñen unha utilidade marxinal alta e, polo tanto, un valor de mercado máis elevado, a pesar de teren unha utilidade total inferior á da auga. Esta distinción entre utilidade total e utilidade marxinal permitiu reconciliar o aparente paradoxo entre o valor de uso e o valor de cambio.
Porén, antes de Jevons, Hermann Heinrich Gossen xa formulara un principio similar, coñecido como Leis de Gossen, que enunciaba que a utilidade marxinal dun ben diminuía a medida que a cantidade consumida aumentaba.
Eugen von Böhm-Bawerk ilustrou a teoría da utilidade marxinal co exemplo dun labrego con cinco sacos de grans.
Enfoque individualista e desconsideración do traballo
A teoría da utilidade marxinal foi criticada por ter un enfoque individualista e por ignorar a teoría do valor-traballo, central na análise marxista.
Desigualdade e reducionismo do valor a utilidade
Critícase tamén por non abordar a desigualdade social e económica, e por reducir o valor á utilidade, ignorando complexidades económicas. Pode explicar por que os bens escasos teñen un alto valor de mercado, pero non aborda as cuestións estruturais que levan á desigual distribución dos bens.
Relación co mercado e neutralidade ética
A teoría da utilidade marxinal e a resolución do paradoxo do valor están estreitamente ligadas á existencia de mercados libres e competencia perfecta. Varios críticos argumentan que iso é unha representación idealizada que non corresponde á realidade económica, onde o poder de mercado, as barreiras á entrada, e outras imperfeccións desempeñan un papel chave.
A teoría tamén foi criticada por algúns por ser eticamente neutral, permitindo que calquera preferencia ou utilidade sexa considerada válida, sen cuestionar as implicacións morais ou éticas das eleccións económicas ou dos patróns de consumo.
Vilarmende, Trasmonte, Friol
Vilarmende é un lugar da parroquia de Trasmonte no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
As Camoiras, Vilalvite, Friol
As Camoiras é un lugar da parroquia de Vilalvite no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
Bandeira de Nunatsiavut
A bandeira de Nunatsiavut é a bandeira adoptada polo Asociación Inuit de Labrador para representar aos inuit de Labrador e os territorios que eles reclaman, coñecidos colectivamente como Nunatsiavut. A bandeira presenta un inuksuk tradicional coas cores branco, azul e verde, as cales tamén están presentes na bandeira de Labrador.
A bandeira converteuse nun símbolo oficial da rexión tras a ratificación da Constitución Inuit de Labrador o 1 de decembro de 2005. O anexo 1-C da constitución define a bandeira coas súas cores.
Bandeira dos musqueam
A bandeira foi izada permanentemente no campus de Vancouver da Universidade da Columbia Británica durante unha cerimonia pública o 25 de febreiro de 2019. O acto pretendía simbolizar o compromiso da universidade de promover a súa colaboración co pobo musqueam, xa que o campus de Vancouver está situado nun territorio musqueam que nunca foi cedido.
Bedús, Vilalvite, Friol
Bedús é un lugar da parroquia de Vilalvite no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
Escola de Inmersión Cherokee
miniatura|Estudante na Escola de Inmersión Cherokee de [[Oklahoma escribindo no silabario cherokee.]]
A Escola de Inmersión Cherokee (en ᏣᎳᎩ ᏧᎾᏕᎶᏆᏍᏗ, Tsalagi Tsunadeloquasdi) é unha escola de inmersión lingüística en lingua cherokee que se atopa en Park Hill, Oklahoma, con enderezo postal de Tahlequah. Está dirixida a nenos de infantil até 8º de primaria.
Foi fundada pola Nación Cherokee en 2001 co obxectivo de revitalizar e preservar a gravemente ameazada lingua cherokee. Os estudantes deben ser membros dunha tribo recoñecida a nivel federal e úsase un proceso de solicitude xa que o tamaño da clase é limitado Despois de rematar na escola de inmersión Cherokee, os estudantes adoitan transferirse a unha escola afiliada para os cursos 7 e 8. Asistir á escola de inmersión pode axudar aos estudantes a matricularse na Sequoyah High School (grados 9 ata 12). O número total de matriculados foi de 141 en agosto de 2018.
Carlos Gil Pérez
Carlos Gil Pérez, nado en Santiago de Compostela o 28 de xaneiro de 1931 e finado en Salamanca o 25 de decembro de 2009, foi un atleta, adestrador e dirixente deportivo galego.
Traxectoria
Aínda que naceu en Santiago de Compostela viviu a maior parte da súa vida en Salamanca. Nesa cidade adestrou a decenas de deportistas que pasaron polas súas mans dende 1955 ata 2009. En 1958, un dos seus pupilos, José Luís Albarrán, proclamouse campión de España de 200 metros no vello Estadio de Anoeta en San Sebastián, e en 1960 converteuse no primeiro salmantino en participar nuns Xogos Olímpicos. Despois del fixérono José Luis Sánchez Paraíso, Rosa Colorado e Antonio Sánchez, así como o zamorano Frutos Feo. Os seus atletas acadaron numerosos campionatos e récords de España.
De 1979 a 1988 asumiu o cargo de director técnico da Real Federación Española de Atletismo. Con el chegaron ao atletismo español as primeiras medallas olímpicas en Moscova 1980 e nos Ánxeles 1984. Foi durante anos seleccionador español de atletismo e no Campionato de Europa de Atletismo en Pista Cuberta de Milán en 1982 España marcou un dos seus grandes fitos, conseguindo cinco metais.
Tamén destacou na xestión deportiva e foi un dos impulsores do deporte en España. Na Real Federación Española de Atletismo reestruturou toda a parte técnica con adestradores expertos e impulsou a creación de axudas aos deportistas que acabarían derivando nas bolsas ADO, ofrecendo 80.000 pesetas durante catro anos a algúns deportistas que brillasen nos Xogos Olímpicos e nos campionatos de primeiro nivel.
Dedicou a súa vida ao deporte e era fácil velo nas pistas do Helmántico con máis de 70 anos adestrando deportistas. Na súa última etapa adestrou entre outros a Adrián Ingelmo, Ángel García, Saturnino González, David Berrocal, Pedro Ceballos e Elvis González.
Recoñecementos
En 1968 recibiu en Salamanca a Medalla da Real Orde ao Mérito Deportivo de mans de Juan Antonio Samaranch. En 2007 recibiu a medalla de prata de mans do rei Xoán Carlos I, e en 2010 a medalla de ouro a título póstumo.
Altiplano de Siberia Central
O altiplano de Siberia Central (en Среднесиби́рское плоского́рье, en Орто Сибиир хаптал хайалаах сирэ) é unha rexión xeográfica siberiana formada por un conxunto de mesetas pouco elevadas que se atopan entre os ríos Ienisei e Lena. Cobre dous terzos de Siberia.
Ten unha extensión de máis de 3 500 000 km² e a parte máis elevada é a meseta de Putorana que chega ata os 1700 m. É unha rexión cun clima hostil, continental e frío e, aínda que posúe unha considerable riqueza mineral, mantívose practicamente deshabitada.
A maior parte do territorio está cuberto por bosques de coníferas. O río máis importante do altiplano é o río Tunguska Inferior. O clima é continental, con veráns curtos e cálidos e longos invernos moi fríos.
Administrativamente, pertence á Federación Rusa, concretamente á república de Sakha, o óblast de Irkutsk e o krai de Krasnoiarsk.
Bandeira da Confederación Iroquesa
A bandeira da Confederación Iroquesa ou Haudenosaunee é a bandeira adoptada para representar as seis nacións de Haudenosaunee. O seu deseño componse dun fondo de cor púrpura con catro cadrados brancos e un piñeiro branco no centro.
Altiplano de Siberia Central
Xeografía
Está constituída principalmente por mesetas e cadeas montañosas claramente separadas, cunha altitude media de entre 500 e 700 m, pero con algúns subconxuntos que superan os 1000 m. O altiplano culmina na súa parte central a 1044 m, no suroeste aos 1104 m (dentro das montañas do Ienisei) e ao nordés na meseta do Viliui, que separa as concas do río Oleniok e do río Lena, a 962 m. O punto máis alto do altiplano está localizado no noroeste dos montes Putorana (1701 m).
Bandeira da Confederación Iroquesa
Historia
Na década de 1980, o equipo nacional masculino Iroquois Nationals de lacrosse precisaba unha bandeira para unha competición con Australia para representar a Haudenosaunee como entidade independente. Rick Hill, un artista escritor e educador tuscarora asociouse co equipo de lacrosse, e traballou xunto con Harold e Tim Johnson (pai e fillo mohawk de North Tonawanda, Nova York) para crear o deseño. Harold Johnson rexentaba unha tenda de camisetas en Niagara Falls, Nova York e o seu fillo Tim Johnson era estudante na Universidade de Buffalo. O borrador orixinal de Hill foi inspirado polo onondaga Oren Lyons e adaptado polos Johnson. O equipo de lacrosse aceptou o deseño e máis tarde converteuse nun símbolo para Haudenosaunee.
Simbolismo
dereita|miniatura|Cinto de Hiawatha. O deseño da bandeira está baseado no cinto de Hiawatha, un símbolo que se remonta á unión orixinal das cinco tribos de Haudenosaunee. O cinto de wampum era un símbolo de unidade entre as cinco (e despois seis) tribos iroquesas durante centos de anos antes da súa adaptación para o seu uso como bandeira.
Altiplano de Siberia Central
Flora
O altiplano está cuberto principalmente pola taiga, que cara ao norte vai sendo substituída pola tundra e a tundra boscosa. Esta última caracterízase pola vexetación a nivel do chan de musgos, fieitos e arbustos.
Membros do International Cricket Council
thumb|upright=1.5|Membros do [[International Cricket Council|ICC por status:
Membro de pleno dereito
Membro asociado con status ODI
Membro asociado
Membro antigo ou suspendido
Non membros ]] O International Cricket Council (ICC) foi fundado no Lord's de Londres o 15 de xuño de 1909 como a Imperial Cricket Conference (do inglés: Consello Internacional de Crícket) con, e  como membros fundadores. Nun comezo, tan só podían unirse membros da Commonwealth. En 1926 uníronse a, e as , mentres que  uniuse en 1953. En 1961 foi obrigada a abandonar a organización polo súa saída da Commonwealth, aínda que continuou a xogar Tests até o seu exilio en 1970.
A Imperial Cricket Conference mudou o seu nome a International Cricket Conference (Conferencia Internacional de Crícket) en 1965, aceptando membros de fora da Commonwealth por vez primeira, sendo os primeiros membros asociados de fóra da mancomunidade os  e. En 1981 foi o primeiro membro asociado en converterse en mombro de pleno dereito. En 1989 o ICC adopta o seu actual nome e en 1991 Suráfrica regresa á Organización. Despois de diversas incorporacións ao organismo, actualmente conta con 106 membros: 12 de plano dereito e 94 asociados.
Membros de pleno dereito
Fonte: ICC Men's Rankings, 23 de outubro de 2021
Membros asociados
†Denota mebros que están actualmente suspendidos polo ICC.
Membros asociados con status T20I
En abril de 2018, o ICC anunciou que outogaría status T20I announced T20I a todos os membros desde o 1 de xaneiro de 2019.
Antigos membros
Hai cinco países que foron membros do International Cricket Council no pasado, sexa como membros asociados ou afiliados, mais posteriormente foron expulsados.
Membros disoltos
Hai dous equipos que representaban unha combinación de xogadores de pertencentes a varios países que eran membros asociados do International Cricket Council, mais que foron disoltos.
Bandeira dos métis
A bandeira dos métis é un dos símbolos do pobo métis do Canadá. Foi empregada por primeira vez polos loitadores da resistencia métis da Terra de Rupert na batalla de Seven Oaks. Segundo un único relato contemporáneo, a bandeira "foi" un agasallo da Compañía do Noroeste en 1815,  mais ningún outro relato sobrevivente confirma isto. Tanto a versión vermella como a azul da bandeira foron utilizadas para representar a forza política e militar dos métis dende entón. A bandeira métis é anterior á bandeira do Canadá cando menos 150 anos, e é a bandeira patriótica indíxena máis antiga do Canadá.
A bandeira de fondo azul foi aceptada polo Consello Nacional Métis como bandeira oficial da nación métis. En 2013, o Consello Nacional Métis conseguiu unha marca oficial para a bandeira para protexela como símbolo da nación métis e garantir a súa propiedade colectiva polos cidadáns métis.
Premio de Honor das Letras Catalás
O Premio de Honor das Letras Catalás (Premi d'Honor de les Lletres Catalanes), é un recoñecemento á traxectoria intelectual que concede Òmnium Cultural dende 1969. Segundo as bases, "o premio concédese a unha persoa que, pola súa obra literaria ou científica en lingua catalá, e pola importancia e exemplaridade da súa obra intelectual, teña feito unha contribución notable e continuada á vida cultural dos países cataláns".
Historia
En 1968 Josep Benet propuxo ao Consello Consultivo de Òmnium Cultural a creación do Gran Premio das Letras Catalanas. Maria Aurèlia Capmany, membro deste órgano consultivo, suxeriu o nome de Premi d'Honor de les Lletres Catalanes. Tras un debate, o proxecto foi proposto á Xunta Directiva de Ómnium Cultural, que o aceptou, dotouno con 500.000 pesetas e encargou ao propio Benet a redacción das fundacións. Desde 1969, Omnium concede o galardón anualmente e de forma continuada a diversas personalidades.
O premio, que en 2020 conta cunha dotación de 20.000 euros, non se pode repartir entre distintas persoas nin se pode declarar deserto. O xurado está composto por nove persoas de ampla representación intelectual e renóvase nun terzo cada dous anos a proposta da xunta directiva de Òmnium Cultural.
A entrega do Premio de Honra das Letras Catalanas ten lugar no mes de xuño, durante un acto solemne no Palau de la Música Catalana de Barcelona, ao que asisten persoas do ámbito cultural, político e social do país.
Galardóns
Ademais da dotación económica, as persoas recoñecidas co Premio de Honra das Letras Catalanas reciben un premio personalizado. En 1994, Òmnium Cultural encargou ao escultor Ernest Altés a creación dun premio e, nun acto solemne no Palau da Generalitat, os vintecinco galardóns foron entregados con carácter retroactivo aos anteriores premiados, ou aos seus herdeiros. Ata o ano 2005, o premio foi o mesmo todos os anos: era de ferro e basalto. Pero en 2006, e de acordo coa renovación da imaxe da entidade, decidiuse facer un novo modelo, mantendo o espírito do anterior.
A partir dese ano o galardón conta cunha estrutura de ferro fixa, baseada nas catro barras, á que se pega o seixo dun río dos territorios de fala catalá: en 2006 era do río Segre, no 2007 do Ter, no 2008 do Llobregat e en 2009 de Francolí. Desde 2010, o seixo está relacionado co galardón: en 2010, coincidindo co galardón a Jaume Cabré, o seixo era do río Pamano, en 2011 (Albert Manent) do regato Mussara, en 2012 ( Josep Massot ) da baía de Palma, en 2013 (Josep Maria Benet i Jornet) da praia da Barceloneta, en 2014 (Raimon) do río Alboi, en 2015 (Joan Veny) de Cala de ses Coves en sa Ràpita, en 2016 (Maria Antònia) Oliver) de Cala Varques, en 2017 (Isabel-Clara Simó) do río Serpis ao seu paso por Alcoi, en 2018 (Quim Monzó) da zona da antiga illa de Maians en Barcelona, en 2019 (Marta Pessarrodona). ) de Camden (Londres ), en 2020 ( Enric Casasses ) dunha praia da Escala, e en 2021 (Maria Barbal ) de Tremp.
Abel de Pujol
miniatura|Abel de Pujol, ca. 1860. Fotografía por [[André Adolphe Eugène Disdéri|André-Adolphe-Eugène Disdéri.]] Alexandre-Denis-Abel de Pujol ou Abel de Pujol, nado en Valenciennes o 30 de xaneiro de 1785, e finado en París o 29 de setembro de 1861, foi un pintor francés. Foi estudante de Jacques-Louis David e logo profesor de Alexandre-Gabriel Decamps e Émile Lévy. Pintou o teito da grande escaleira do Louvre así como a galería de Diana en Fontainebleau e o teito da Bolsa de París. Foi membro do Instituto de Francia e oficial da Lexión de Honra.
Carballal, Vilalvite, Friol
Carballal é un lugar da parroquia de Vilalvite no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
Cerracín, Vilalvite, Friol
Cerracín é un lugar da parroquia de Vilalvite no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
Bandeira das Illas Baleares
A bandeira das Illas Baleares é a bandeira oficial das Illas Baleares, unha comunidade autónoma de España que se atopa no mar Mediterráneo occidental. A bandeira, a cal foi adoptada no Estatuto de Autonomía de 1983, incorpora o deseño da Senyera.
Castrodá, Vilalvite, Friol
Castrodá é un lugar da parroquia de Vilalvite no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
Adrienne Marie Louise Grandpierre-Deverzy
Adrienne Marie Louise Grandpierre-Deverzy, nada en Tonnerre, Yonne en 1798, e finada en París en 1869, foi unha pintora francesa, alumna do pintor Abel de Pujol (1787-1861), que estudara con Jacques-Louis David. En 1856 casou con Abel de Pujol, converténdose na súa segunda esposa cando el tiña 71 anos e ela 58. Coñecida polas súas pinturas de interiores e historicistas enmarcadas no estilo trobador, tamén ensinou ás alumnas do estudo de Pujol e foi considerada unha profesora comprometida.
Traxectoria
Debutou no Salón de París de 1822 co cadro O estudio de Abel de Pujol; esta obra foi unha das varias imaxes do estudio de Pujol que produciu ao longo da súa carreira. Inspirada polo seu traballo de profesora no estudio de Pujol, este cadro mostra a Pujol falando dun lenzo mentres un grupo de novos estudantes de arte o rodean, outros traballan nos seus cadros, seleccionan pinturas e soñan espertos pola xanela. "Abundan as claves didácticas apropiadas a este xénero, entre as que se inclúen a modelo feminina vestida e sentada na esquina ao fondo á esquerda, copias de tres pinturas relixiosas identificables de Pujol, que se especializou nese xénero, e un estante de moldes de xeso cun torso espido masculino virado decorosamente, aínda que rebuldeiro, cara á parede."
En 1836, pintou outra vista do Estudio de Abel de Pujol. Aquí o rostro de Pujol está oculto por un gran lenzo mentres pinta a unha modelo semiespida, afastada do público e da propia artista. Este xesto de modestia, así como a escultura masculina espida no fondo, cuxo brazo escurece os seus xenitais, son exemplos das limitacións impostas ás mulleres artistas debido aos costumes sociais e os condicionamentos morais do século XIX.
Relacionada co estilo trobador, Grandpierre-Deverzy é coñecida polas súas pinturas narrativas que representan temas extraídos da historia e a literatura europea moderna. Tamén pintou interiores e temas literarios, incluíndo un cadro baseado en Quentin Durward de Walter Scott. Outra escena histórica e literaria é a obra Cristina de Suecia ordena matar a Giovanni Monaldeschi, exposta no Chateau de Fontainebleau, e unha escena da novela do século XVIII Las aventuras de Gil Blas de Santillana.
O seu traballo exhibiuse con frecuencia nos salóns de París entre 1822 e 1855 e incluíu temas históricos, retratos e pinturas de xénero. Recibiu unha medalla de prata da Societé des amis des arts de Cambrai en 1828.
Posteridade
A súa obra foi redescuberta a partir de 1976 con motivo da exposición universal «Women Artists: 1550–1950», que se celebrou nos Estados Unidos presentando os traballos de 83 artistas femininas europeas e americanas durante catro séculos.
A súa obra Retrato de muller con vestido branco foi poxada en 2018.
Georgeanne R. Caughlan
Traxectoria
Georgeanne Robertson naceu o 25 de outubro en Montesano, Washington. Foi a cuarta dos cinco fillos de George Duncan e Anna (Mcleod) Robertson. Estudou na Universidade de Washington, onde se licenciou en física en 1937.
Casou en 1936 con Charles Caughlan, químico, con quen tivo catro fillos. A parella divorciouse a principios da década dos 1970. Despois de que os seus fillos creceran, Georgeanne comezou os seus estudos de doutoramento e acadou o seu título de doutora no ano 1964.
Caughlan uniuse á Universidade Estatal de Montana en 1957 como instrutora. Entre 1961-1963, foi investigadora de verán en Caltech, onde traballou con William A. Fowler na xeración de enerxía estelar. En 1961 foi profesora asistente na universidade Estatal de Montana, onde se convertería en profesora titular no ano 1974. Despois da súa xubilación, en 1984, foi nomeada profesora emérita.
Enerxía e xeración nuclear en estrelas
A principios da década de 1960 Caughlan comezou a recompilar datos experimentais sobre as reaccións nucleares estelares, como parte das investigacións de Fowler sobre a xeración de enerxía. Ela transmitiulle esta información a Fowler a través de cartas manuscritas. Xunto con el Caughlan desenvolveu un formato estándar para a presentación das velocidades de reacción de protóns,  deuteróns e partículas  alfa con núcleos de hidróxeno e silicio. En concreto Fowler recoñeceu que foran os estudos de Caughlan sobre a estrutura estelar e o ímpeto teórico dela o que o levaron a conseguir o Premio Nobel de física en 1983.
Todas as recompilacións de datos astrofísicos nucleares realizadas por Caughlan (xunto con  Barbara  Zimmerman e  Fowler) publicáronse periodicamente, e consideráronse “a biblia” da astrofísica nuclear. Durante a estancia de Caughlan en  Caltech, os primeiros cálculos da estrutura e a evolución das estrelas foron posibles a medida que as computadoras alcanzaron a suficiente potencia. Un programa informático desenvolvido por Robert V. Wagoner para simular a síntese de 41 núcleos en estrelas funcionaba grazas ás frecuencias astrofísicas do traballo de Caughlan.
Ciclo de CNO
O ciclo carbono-nitróxeno-osíxeno (CNO) é un proceso na fusión estelar que converte o hidróxeno en helio. En 1965 Caughlan calculou que se unha estrela excede as trinta masas solares, o ciclo CNO daría como resultado que os átomos de nitróxeno superasen en número ao carbono e ao osíxeno nun factor de 100. Determinouse que a estrela eta Carinae estaba nas súas etapas finais de vida baseándose na observación deste exceso de nitróxeno: o seu espectro mostraba liñas de nitróxeno pero non liñas de osíxeno.
Dobre cego
Unha proba ou estudo dobre cego ou duplo cego é un experimento no que o investigador non sabe que tratamento se lle dá a un suxeito. A idea é evitar o nesgo que o experimentador podería introducir doutro xeito. Se tanto o probador como o suxeito están cegados, o ensaio é un ensaio a dobre cego.
Bran (nome)
Bran é un nome propio de varón de orixe celta-galaica. O seu significado provén do galés-celta Bran "corvo". O nome coincide cun topónimo galego do concello de Santiso (Bran, Niñodaguia) e outro do concello de Oroso (Bran, Os Ánxeles), mais estes topónimos teñen orixe nun nome masculino medieval de orixe xermánica, Bera, procedente dunha raíz xermánica *bera(n) "oso", *baira "xabarín" ou beran "traer, levar".
Lenda
Segundo a mitoloxía galesa, Bran era fillo da deusa do mar Llyr. Bran foi un afouto navegante nos mares do norte do Atlántico que foi cristianizado como san Brandán.
Dobre cego
Supoñamos que se lles pide aos consumidores que comparen os gustos das distintas marcas dun produto. Obviamente, as identidades do produto deben ocultarse; se non, os consumidores tenden a preferir a marca coa que están familiarizados. Do mesmo xeito, ao probar un fármaco, tanto os pacientes como o experimentador/investigador non deben saber a dose que se está a administrar en cada caso.
Bran (nome)
Na literatura galega
Como personaxe da mitoloxía celta, Bran tamén foi protagonista en obras galegas sobre a materia de Bretaña. Aparece no poema de Álvaro Cunqueiro, “Os oficios de Bran”, publicado en Herba de aquí e de acolá (1980). Bran tamén aparece na historia “Fría Hortensia” (1982) de Xosé Luís Méndez Ferrín. Por outra parte, Darío Xohán Cabana usou este personaxe no seu soneto “Bran que era deus”, contido en Patria do mar (1989).
Na saga A Song of Ice and Fire
Bran tamén é o nome dun personaxe creado polo estadounidense George R. R. Martin para a súa saga A Song of Ice and Fire, a cal foi adaptada na serie de televisión Game of Thrones.
Dobre cego
O contrario dunha escolla a cegas é unha escolla deliberada. Os termos cego (adxectivo) ou cegar (verbo) cando se usan neste sentido son extensións figuradas da idea literal de vendar os ollos a alguén ou deixar sen vista.
Ángela Grassi
Ángela Grassi, nada en Crema o 2 de agosto de 1826 e finada en Madrid o 17 de setembro de 1883, foi unha escritora romántica española do século XIX.
Xuventude
Ángela Grassi naceu en Cromá, Italia o 2 de agosto de 1826, filla de Lucía Techi e o músico Juan Grassi, quen casaron despois da conquista do Véneto polas tropas de Napoleón en 1805. En 1829, a familia trasladouse a España cando Juan Grassi conseguiu un posto de músico no teatro de Santa Cruz, en Barcelona. Esta experiencia chegaría a ser un tema importante nas futuras obras de Grassi en forma da nostalxia que sempre tiña polo seu 'paraíso perdido,' a súa patria italiana. Durante estes anos, a vida artística do pai influíu moito no pensamento da súa filla, quen aprendeu a tocar a arpa e o piano aos once anos. Tamén, Ángela Grassi estudou xeografía, retórica, literatura, arte francesa e italiano e licenciouse de mestra. A intensidade dos seus estudos foi pouco común para unha muller da época.
En 1837, a fundación do Liceo barcelonés causou moitos problemas para o teatro da Santa Cruz, dada a rivalidade iniciada con este novo teatro lírico. En consecuencia, a familia Grassi decidiu mudarse a Madrid. Naquel entón, Grassi xa tivera certo éxito grazas á publicación de varias das súas obras teatrais; en Barcelona, iniciara a súa carreira como escritora cando se estreou no que máis tarde sería o Teatro Principal da Cidade Condal o seu drama romántico Lealdade a un xuramento ou Crime e expiación. Ao ano seguinte, xunto co seu irmán Carlos Grassi (1818-1886), compositor operístico de certo renome, publicaron Il proscrito d'Altermburgo, un drama lírico en tres actos con música de Carlos e libreto de Ángela.
En Madrid, Ángela coñeceu ao seu futuro marido, Vicente Cuenca, xornalista e crítico de música, que pouco despois de casarse enfermou e Grassi tivo que coidalo por moitos anos.
Premiada en 1866 pola súa novela As riquezas da alma, gañou o seu ingreso na galería de escritores españois contemporáneos e en 1875 foille outorgado o Premio Rodríguez Cao pola súa obra máis melodramática, A pinga de auga. Grassi recibiu moita atención internacional cando o seu libro de lecturas instrutivas, Palmas e loureiros (1876) fíxose obrigatorio nas escolas públicas da República de Venezuela. Tamén, adquiriu a súa propia revista, O Correo da Moda, do seu irmán en 1867 e ela dirixiuna entre os anos 1867 e 1883. Grassi dedicábase a escribir moito para as revistas literarias, e sobre todo para O Correo da Moda. Ela tamén participaba con frecuencia no Pensamento, A Ilustración Católica e A Violenta. A maior parte dos seus artigos e folletíns nestas publicacións caracterizábanse polo seu apoio dos valores conservadores dada a nova mentalidade social da época e a censura das publicacións periódicas femininas. As novelas populares de Grassi, Os xuízos do mundo (1882-1884) e O favorito de Carlos III (1884-1887), foron publicadas por primeira vez nas páxinas do Correo da Moda, do mesmo xeito que as reimpresas do luxo (1881) e As riquezas da alma (1881-1882).
A morte do seu marido Vicente Cuenca en 1881 coincidiu coa venda do Correo da Moda, aínda que Grassi non deixou de traballar para o novo propietario até a súa morte, ocorrida na súa casa do número 4 da rúa do Espello, en Madrid, o 17 de setembro de 1883.
O romanticismo
O romanticismo, a diferenza das súas temperás manifestacións en Alemaña, Inglaterra e Francia, non floreceu en España até a terceira década do século polas fortes raíces católicas do país e a invasión de Napoleón en 1808.
O mercado literario e as revistas para mulleres
O papel das mulleres no campo literario tamén era marcado polas revistas escritas exclusivamente para mulleres desde os 1820s até o seu apoxeo nos 1840s e as décadas despois. As revistas dos anos 1820 e 1830, tal e como o Xornal das Damas (1822-1823) e O Correo das Damas (1833-1835), eran escritas por homes para un público feminino, pero outras non menos populares como El Defensor del Bello Sexo (1845) tamén empezaban a verse compostas de artigos e poemas por mulleres.
As románticas
Durante a época romántica en España, había unha transición ao longo da cal a muller empezaba a conseguir os seus propios dereitos. Como nos lembra Susan Kirkpatrick, nun mundo en que a existencia feminina era limitada ao mundo doméstico, a muller era definida polas súas relacións cos homes e a casa. Non era vista como un individuo autónomo, senón como a extensión do seu marido, a perfecta casada e o anxo do fogar. Ou sexa, a subxectividade feminina entendíase só dentro da esfera doméstica. Pola súa banda, Grassi cuestionaba esta imaxe patriarcal ao recoñecer as contradicións e as relacións de desigualdade que esa construción social mantiña. Tanto Grassi como as outras autoras da época loitaban por subverter os seus roles a través da literatura. Con todo, a pesar de todos estes esforzos, o progreso quedaba bastante circunscrito: “… tanto as mulleres como as súas producións poéticas estaban suxeitas a fortes presións sociais que esixían que se conformasen a certas normas,” (Museo Romántico). Noutras palabras, durante a época, “polo mero feito de escribir e dar os seus escritos á prensa, unha muller expúñase ao ridículo ou a desaprobación” (Museo Romántico). No caso de Grassi, a literatura servíalle como unha extensión da alma e un foro para promover a emancipación da muller.
Irmandade Lírica
Pertence ao grupo de escritoras que publicaron no Pensil do Belo Sexo, suplemento da revista O Xenio dirixida por Víctor Balaguer, que é considerada a primeira antoloxía de escritoras españolas. Asinou xunto a Amalia Fenollosa, Carolina Coronado, Manuela Cambronero, María Cabezudo Chalons, Josefa Massanés, Robustiana Armiño e Gertrudis Gómez de Avellaneda entre outras. Ademais mantivo unha relación epistolar con varias delas, especialmente con Vicenta García Miranda. Dedicou un poema a Natalia Boris de Ferrant como adoitaban facer estas escritoras, mantendo así uns lazos de apoio mutuo.
Produción literaria de Grassi
A maioría das súas obras, case exclusivamente publicadas en folletíns, caracterizábanse polas súas tramas amorosas de finais felices. Moitas veces as historias son didácticas no seu afán de predicar os valores tradicionais da época con digresións moralizantes. Grassi adoitaba lamentar a perda dos costumes tradicionais, o perigo dunha liberdade mal entendida e o frío racionalismo da época que deixara á muller nun estado de desilusión. Grassi colaborou con algúns autores do día — Mesonero Romanos, Hartzenbusch e Antonio Ferrer del Río, quen foron os que a animaron a escribir regularmente pola revista Crónica de ambos mundos.
Dobre cego
Exemplos
Un dos primeiros ensaios que defendeu un enfoque cego dos experimentos en xeral veu de Claude Bernard na segunda metade do século XIX, que recomendou dividir calquera experimento científico entre o teórico que concibe o experimento e un observador inxenuo (e preferiblemente inculto) que rexistra. os resultados sen coñecemento previo da teoría ou hipótese que se está a probar. Esta suxestión contrastaba marcadamente coa actitude predominante da época da Ilustración de que a observación científica só pode ser obxectivamente válida cando a leva a cabo un científico ben educado e informado.
Ángela Grassi
Produción literaria de Grassi
A partir de 1860, ela escribía moitas novelas sentimentais no canto de dedicarse á poesía e ao teatro como nos anos anteriores. Ela adaptábase con facilidade ás novas demandas dunha sociedade en desenvolvemento económico e cos seus folletíns pedagóxicos aconsellaba que as mulleres evitasen o avance das doutrinas francesas e os efectos nefastos do rexeitamento da familia. Así, as súas obras promovían os vínculos familiares a fin de ensinar a importancia do amor desinteresado. Con todo, nalgunhas das súas obras ela reformulaba as súas digresións até confundir as súas leccións morais con transgresións feministas en que pasaxes melancólicas, como os do primeiro ano de matrimonio, Cartas a Julia e O copo de neve, parecen cuestionar o tratamento da muller.
Dobre cego
Exemplos
Os métodos dobre cego cobraron especial relevancia a mediados do século XX.
Ángela Grassi
Produción literaria de Grassi
Moitos dos temas das novelas de Grassi, tal e como a relixión, a maternidade e o amor tamén son evidentes nos seus poemas como "A Fé", "Consellos dunha nai a súa filla" e "Recordos da Pátria". En 1871 ela publicou unha colección titulada Poesías en que todos estes versos saíron unidos e editados. Despois da publicación deste libro Grassi definiu a súa poesía como “páxinas arrincadas á historia da miña vida” “palpitacións do meu corazón” e “ilusións da miña mente”. A súa poesía romántica formou unha parte importante da literatura feminina da época e a crítica actual segue celebrando o seu lirismo subxectivo.
Grassi condenaba as obras de moitos románticos ben respectados, como Lord Byron e José de Espronceda, pero ao mesmo tempo ela participou neste movemento literario e por tanto o estilo romántico é unha parte fundamental da súa produción literaria. Grassi usaba a súa imaxinación e as súas experiencias persoais na vida para crear leccións de virtude nas súas historias que dignificaban ás mulleres. Sobre todo, Angela Grassi foi unha escritora de mulleres e para mulleres. Polo xeral os seus protagonistas femininos, as nais, as fillas e as esposas, eclipsan aos personaxes masculinos. No entanto, en última instancia, a representación da muller na literatura de Grassi é fundamentalmente tradicional, a pesar de que si existen algúns transfondos feministas que protestan discretamente a inxustiza da sociedade e reivindican os dereitos e a dignidade das mulleres.
Dobre cego
Ensaios a dobre cego
Nun experimento dobre cego, nin os participantes nin os investigadores saben que participantes pertencen ao grupo control e cales ao grupo de proba. A asignación aleatoria de suxeitos de proba aos grupos experimentais e control é a clave de calquera deseño de investigación dobre cego. A información sobre quen eran os suxeitos, e a que grupo pertencían, gárdaa un terceiro ata que remate o estudo.
Ángela Grassi
EL copo de nieve
El copo de nieve, publicado en forma de folletín en 1876, exemplifica a escritura de Grassi. É unha novela sentimental con trazos costumistas — unha "historia breve de bágoas" segundo o prólogo de Grassi — que se centra no contraste de dúas mulleres. Clotilde, a protagonista, sente insatisfeita coa vida doméstica por ideal que sexa e quere escaparse do tedio en busca de si mesma. Juana é a antítese, unha muller humilde que despois da morte dos seus pais sacrifica todo polo seu irmán adoptivo, Miguel.
Dobre cego
Ensaios a dobre cego
Os métodos dobre cego pódense aplicar a calquera situación experimental na que exista a posibilidade de que os resultados se vexan afectados por un nesgo consciente/inconsciente por parte dos investigadores, dos participantes ou de ambos.
Ángela Grassi
EL copo de nieve
O ton moralizante é ben didáctico, co fin de "desenmascarar os efectos corruptores das producións literarias realizadas por escritores impíos" (Sánchez Chama). A pesar da súa postura aparentemente conservadora, Grassi utiliza a xustaposición da muller submisa con outra máis ambiciosa para arroxar luz sobre as contradicións inseparables do papel tradicional asignado á muller nunha sociedade en que quedaba marxinada.
De acordo coas tendencias románticas, Grassi recorre a imaxes da natureza como reflexo da disposición humana e emprega as técnicas de clarescuro e peripecia. Os temas principais do copo de neve inclúen as paixóns enganosas, a abnegación e sobre todo a fugacidade da felicidade, destacada nas últimas palabras da novela:
Non teme á vellez a que saborea gócelos inefables do deber cumprido, a que sabe en que consiste a poesía da vida! Ditosa a que refrea a súa imaxinación e segue as estreitas vías do deber e a prudencia, porque a felicidade é un copo de neve que se toca ao chan convértese en lodo! (Grassi)
Corra, Vilalvite, Friol
Corra é un lugar da parroquia de Vilalvite no concello lucense de Friol na comarca de Lugo.
Marie-Pauline Soyer
Traxectoria
miniatura|Morte de Jean de La Barrière, gravado de Pauline Landon a partir dunha vidreira do claustro parisiense dos Feuillants. Pauline Landon foi filla de Charles Paul Landon e alumna de François-Urbain Massard. Como gravadora, especializouse no traballo ao buril. Colaborou na obra de Alexandre Laborde Voyage de l´Espagne, publicada en 1818, realizando copias de cadros de grandes mestres españois.