cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hidroquinona
Distribución natural
As hidroquinonas son un dos dous reactivos primarios que hai nas glándulas defensivas dos escaravellos bombardeiros, xunto co peróxido de hidróxeno (e quizais outros compostos, dependendo da especie), que se acumulan nun depósito. Este depósito ou reservorio abre por medio dunha válvula controlada por músculos nunha cámara de reacción de paredes grosas. Esta cámara está tapizada con células que segregan catalases e peroxidases. Cando o contido do depósito é forzado a pasar á cámara de reacción, as catalases e peroxidases rapidamente descompoñen o peróxido de hidróxeno e catalizan a oxidación das hidroquinonas en p-quinonas. Estas reaccións liberan oxíxeno libre e xeran suficiente calor para levar a mestura ao punto de ebulición á vez que se vaporiza aproximadamente unha quinta parte do contido, producindo un spray quente que sae do abdome do escaravello.
Pénsase que a hidroquinona é a toxina activa nos cogomelos Agaricus hondensis.
Palacio (homónimos)
Un palacio é un edificio grande e luxoso que serve de residencia a unha persoa ou familia importante, ou ben un edificio que acolle a sede dunha institución. Como topónimo pode referirse a:
Amais, como apelido pode referirse a:
Viola mexicana
dereita|miniatura|306x306px|Viola mexicana A viola mexicana é un instrumento de corda pulsada común nas agrupacións de mariachis. Diferénciase da viola española en que é redonda na parte posterior, ten cinco cordas e unha caixa de madeira, xeralmente de caoba. Este instrumento fornece a base rítmica e unha liña harmónica de acordes con punteos resoantes nas citadas agrupacións.
Púlsar
miniatura|Ilustración do efecto de "faro" producido por un púlsar Os púlsares son estrelas de neutróns que, en virtude do seu intenso campo magnético (da orde de 108 T), transforman a enerxí­a rotacional en enerxía electromagnética. A medida que o púlsar xira, o seu intenso campo magnético induce un enorme campo eléctrico na súa superficie. Este campo eléctrico é suficiente para arrancar partículas cargadas da superficie, na súa maioría electróns, queá súa vez flúen cara á magnetosfera onde son acelerados. Estes electróns acelerados emiten radiación síncrotron nun feixe estreito ao longo das liñas do campo magnético. Se ao xirar, o eixe do campo magnético ficar na nosa liña de visión, veremos un pulso de radiación electromagnética (como a luz dun faro xirante). miniatura|Esquema dun púlsar, presentando as liñas de campo magnético e o feixe de radiación escapando polos polos magnéticos
Historia
A existencia de estrelas de neutrons foi primeiramente proposta por Walter Baade e Fritz Zwicky en 1934, cando argumentaron que unha pequena e densa estrela consistindo primariamente en neutróns resultaría nunha supernova. En 1967, pouco antes do descubrimento dos púlsares, o astrónomo italiano Franco Pacini suxeriu que unha estrela de neutróns en rotación cun campo magnético, emitiría radiación e notou que tal enerxía podería adentrar os remanescentes de supernova que se atopan ao redor dunha estrela de neutróns, como a Nebulosa do Cangrexo.
En xullo de 1967, comezara a funcionar un gran radiotelescopio desenvolvido por Antony Hewish en Cambridge composto por 2048 dispositivos de recepción separados, espallados por unha área de 18 000 m2. Estaba destinado a estudar as cintilacións de fontes de radio localizadas no espazo. Esas cintilacións son causadas polas flutuacións na densidade do plasma interplanetario.
Jocelyn Bell Burnell, unha estudante de posgraduado, responsábel da análise preliminar dos datos, notou un sinal estraño que desapareceu subitamente, vindo a reaparecer tres meses despois. O grupo de Hewish concentrouse nese estraño sinal, localizado entre as estrelas Vega e Altair, e descubriu que os pulsos de radio ocorrían nunha taxa extremamente regular, a cada 1,33730113 s e cunha duración de 0,05 s.
Porén, non só demoraron meses en se convencer da autenticidade do sinal, senón que cando foi anunciado, foi seriamente discutida a hipótese de se tratar de sinais dunha civilización extraterrestre. Na verdade, antes que a palabra púlsar pasase a ser utilizada eles referíanse ao fenómeno como LGM (sigla en inglés de little green men, homiños verdes).
Posteriormente, o grupo descubriu tres obxectos máis emitindo pulsos de radio con taxas distintas e concluíron que se trataba de obxectos de orixe natural.
Como a fonte emisora parecía orixinarse nun punto no espazo, Hewish pensou que podería representar algún tipo de estrela, unha estrela pulsante (do inglés pulsating star); o nome foi entón abreviado a púlsar.
Após o descubrimento do primeiro púlsar, Thomas Gold suxeriu un modelo dunha estrela de neutróns en rotación similar ao de Pacini e argumentou que ese modelo podería explicar a radiación pulsante observada por Bell Burnell e Hewish. O descubrimento do púlsar da Nebulosa do Cangrexo en 1968 confirmou ese modelo de representación dos púlsares. O púlsar do Cangrexo ten unha pulsación de período igual a 33 milisegundos, pequeno de máis para ser consistente con outros modelos propostos para a emisión do púlsar. Alén diso, a súa localización no centro da Nebulosa do Cangrexo é consistente coa previsión de Baade e Zwicky en 1933.
En 1974, Antony Hewish e Martin Ryle convertéronse nos primeiros astrónomos que gañaron o Premio Nobel de Física, coa Academia das Ciencias de Suecia notando que Hewish tivo "papel decisivo no descubrimento de púlsares". Existe certa controversia asociada ao feito de Hewish ter gañado o premio mentres que a participación de Bell Burnell non foi considerada.
Nomenclatura
Inicialmente os púlsares nomeábanse coas iniciais do observatorio responsábel do descubrimento seguidas pola súa ascensión recta. Segundo se foron descubrindo máis púlsares, esa convención tornouse insuficiente, sendo seguida polo uso das letras PSR (sigla en inglés de Pulsating Source of Radio, Fonte de Radio Pulsante) seguidas pola ascensión recta e os graos do arco de declinación. Púlsares moi próximos poden ter letras a maiores.
A convención moderna prefixa números antigos cun B, significando que as coordenadas pertencen á época de 1950. Os púlsares descubertos máis recentemente teñen un J, que indica que as coordenadas son de 2000, e unha declinación que inclúe os minutos. A pesar das mudanzas, os púlsares descubertos antes de 1993 manteñen a convención da letra B en lugar de teren nomes con J. Porén, todos os púlsares posúen un nome con J que fornece coordenadas máis precisas das súas posicións no ceo.
Formación
miniatura|248x248px|Visión esquemática dun púlsar. A esfera no centro representa a estrela de neutróns, as liñas curvadas indican as liñas do campo magnético, os conos azuis indican as zonas de emisión de luz e a recta verde representa o eixe de rotación da estrela Os eventos que levan á formación dun púlsar comezan cando o núcleo dunha estrela masiva se comprime durante unha supernova, formando unha estrela de neutróns. A estrela de neutróns mantén gran parte do momento angular orixinal e, unha vez que posúe un raio moi menor que a súa proxenitora, fórmase cunha alta velocidade de rotación. Un feixe de radiación é emitido xunto ao eixe magnético do púlsar, que xira conforme á rotación da estrela de neutróns. O eixe magnético do púlsar determina a dirección do feixe eletromagnético e non é necesariamente idéntica ao eixe de rotación da estrela. Iso fai que o feixe sexa visíbel unha vez por cada rotación da estrela de neutróns, levando á natureza "pulsante" da súa aparencia.
Nos púlsares alimentados por rotación, o feixe orixínase da enerxía rotacional da estrela de neutróns, que xera un campo eléctrico a partir do movemento dun forte campo magnético, resultando na aceleración de protóns e electróns na superficie da estrela e na emisión dun feixe electromagnético emanando dos polos do campo magnético. Esa rotación diminúe ao longo do tempo, a medida que se emite a enerxía electromagnética. Cando o xiro dun púlsar diminúe suficientemente, o mecanismo de emisión de radiación desconéctase. Ese desligamento parece ocorrer aproximadamente após 10 a 100 millóns de anos, o que significa que, de todas as estrelas de neutróns nacidas nos 13,6 mil millóns de anos do universo, preto do 99 % pararon de pulsar. miniatura|250x250px|O Púlsar do Cangrexo. Esta imaxe combina información óptica recollida polo [[Telescopio Hubble|Hubble (en vermello) e imaxes por raios X do Chandra (en azul)]]
Púlsares notábeis
dereita|miniatura|251x251px|Ví­deo do [[Púlsar de Vela de raios X]]
Categorías
Hoxe coñécense tres clases distintas de púlsares, diferenciadas pola fonte da forza da radiación electromagnética:
A pesar de todos os tres tipos seren estrelas de neutróns, os seus comportamentos e os procesos físicos que os causan son distintos. Non obstante, eses tipos están conectados, cos púlsares de raios X sendo moi probabelmente antigos púlsares de rotación que perderon gran parte do seu poder, visíbeis soamente debido ao feito de que as súas respectivas estrelas binarias se expandiron e trasladaron materia para a estrela de neutróns. Ese proceso de acreción pode trasladar momento angular suficiente para resumir o movemento de rotación na estrela, coa materia acrecida diminuíndo a forza magnético do púlsar de 1000 a 10 000 veces do normal. Ese campo magnético enfraquecido é menos eficiente en diminuír a velocidade de rotación dos púlsares, permitindo que permanezan activos por miles de millóns de anos e sexan os máis antigos púlsares coñecidos.
Aplicacións
O descubrimento dos pulsares permitiu aos astrónomo o estudo dun obxecto nunca antes observado: a estrela de neutróns. Ese tipo de obxecto é o único lugar en que pode observarse o comportamento da materia nunha densidade nuclear (a pínda que non directamente). Alén diso, púlsares con duración de milissegundos permitiron o estudo da relatividade xeral en condicións de intenso campo gravitatorio.
Sondas do medio interestelar
A radiación dos pulsares pasa polo medio interestelar antes de alcanzar a Terra. Os electróns libres existentes no compoñente ionizado e quente (8000 K) dese medio e nas rexións H II, afectan a radiación de dúas maneiras. As mudanzas resultantes na radiación do púlsar son unha importante sonda do medio interestelar en si.
Debido á natureza dispersiva do plasma interestelar, as ondas de radio de baixa frecuencia móvense por ese medio máis lentamente que as ondas de alta frecuencia. O atraso resultante na chegada dos pulsos nunha faixa de frecuencia, é directamente mensurábel como a medida de dispersión do púlsar. A medida de dispersión é a densidade da columna total de electróns libres entre o observador e o púlsar,
Onde D é a distancia do púlsar até o observador e n_{e} é a densidade electrónica do medio interestelar. A medida da dispersióne emprégase na construción de modelos da distribución de electróns libres na Vía Láctea.
Alén diso, a turbulencia no gas interestelar causa inhomoxeneidades na densidade no medio interestelar, que fai que as ondas de radio dos púlsares sufran espallamento. A cintilación resultante nas ondas de radio (o mesmo efecto da cintilação no brillo dunha estrela debido á variación na densidade da atmosfera terrestre), pode usarse para reconstruír información sobre as variacións a pequena escala do medio interestelar. Debido á alta velocidade (de até centenares de km/h) de moitos púlsares, un único púlsar varre o medio interestelar rapidamente, resultando na mudanza nos padróns de cintilación ao longo de poucos minutos.
Sondas do espazo-tempo
Púlsares orbitando ao longo do espazo-tempo curvado ao redor de Sagittarius A*, o buraco negro supermasivo no centro da Vía Láctea, poderían servir para examinar a gravidade naquel ambiente de intenso campo gravitacional. Os tempos de chegada dos pulsos veríanse afectados polo efecto Doppler, conforme á relatividade xeral e especial e polos camiños complicados que as ondas de radio percorrerían no espazo-tempo fortemente curvado ao redor do buraco negro. Para que os efectos da relatividade xeral sexan mensurábeis coa tecnoloxí­a actual, precisaríase descubrir púlsares con períodos orbitais menores de 10 anos e eses púlsares orbitarían a unha distancia de preto de 0,01 pc do buraco negro.
Deserto Particular
Sinopse
Despois de ser despedido por violencia, un policía busca o seu amante en liña, o cal desapareceu inesperadamente.
San Martiño, Galdo, Viveiro
San Martiño é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Strah
Strah (en Страх) é un filme búlgaro de 2020 dirixido por Ivaylo Hristov. Foi escollido como candidato de Bulgaria para o Óscar ó mellor filme internacional na 94ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Requeixo, Galdo, Viveiro
Requeixo é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Strah
Sinopse
Nunha aldea búlgara preto da fronteira con Turquía, unha mestra desempregada fai amizade cun refuxiado de Malí.
Pedionomus torquatus
Pedionomus torquatus é unha especie de ave da orde dos caradriformes, suborde dos escolopacios, a única representante da familia dos pedionómidos, e do seu único xénero, Pedionomus.
Turnix maculosus
Distribución
Esténdese polas illas menores da Sonda, Célebes, algunhas Molucas, o norte e leste de Australia, Nova Guinea, as illas Bismarck e as Salomón.
Pedionomus torquatus
Descricións
A familia foi descrita en 1856 polo naturalista, político e ornitólogo francés Charles Lucien Bonaparte.
O xénero e máis a especie foran descritas en 1841 polo naturalista e ornitólogo inglés John Gould.
Etimoloxías
O nome científico do xénero, Pedionomus, está tirado do grego antigo πεδίονομος pedíonomos, "habitante das chairas con prados", termo formado polos elementos πεδί pedi-, de πεδίον pedíon "chan", "chaira" e -νομος -nomos, de νομός nomós, "prado".
O epíteto específico, torquatus, deriva do adxectivo latino torquatus, -a, -um. Literalmente, "adornado cun colar", de torquēs, -is, colar + -atus.
Nota taxonómica
Esta ave australiana, antes considerada unha especie dos turnícidos, é unha limícola emparentada cos tinocóridos de Suramérica.
Características
Pedionomus torquatus é unha ave terrestre parecida aos paspallás, que mide entre 15 e 19 cm de lonxitude. É unha ave tan atípica que se sitúa nunha familia propia. O macho adulto é de cor parda clara nas partes superiores, coas inferiores de cor branca leonada e con media lúa negra. A femia adulta é sustancialmente máis grande que o macho, e prsenta un distintivo colar negro con manchas brancas. Teñen un excelente camuflaxe e escóndense rapidamente ante calquera perturbación. De achegarese demasiado a eles, correrán en lugar de voar. As femias poñen catro ovos, que incuba o macho.
Ameazas
O cultivo de pastos autóctonos extinguiu practicamente as especies do sur de Australia Meridional e de Victoria, e está aumentando no norte de Victoria e na Riverina de Nova Gales do Sur. Aínda que se deixe recuperar o hábitat seguirá sendo inadecuado durante décadas; porén, cunha xestión adecuada, os espécimes de Pedionomus torquatus poderían regresar talvez dentro de 20 anos. Onde sobreviven, moitas veces son demasiado poucos e están dispersos para poderse reproduciren axeitadamente. Os altos niveis de pastoreo provocan a súa desaparición, posibelmente porque as aves fanse vulnerábeis aos depredadores, O pastoreo insuficiente despois das precipitacións xeneralizadas e do crecemento da herba tamén provocará o abandono de prados que se fan demasiado densos para esta especie das chairas. . Os pesticidas para o control da lagosta poden matar as aves, directa ou indirectamente, a través da cadea alimentaria. Outras ameazas potenciais para a especie inclúen a depredación por raposos e especies nativas, a falta de réximes de queima adecuados, a plantación de árbores en prados ou preto deles, os incendios forestais, os cazadores de paspallás disparándolles por erro e o cambio climático, incluíndo eventos climáticos extremos como a seca (que parece ter un grande impacto na especie) e as inundacións, que dificultan a xestión do hábitat e poden dificultar a recuperación da poboación.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais, tendo en conta que esta especie ten un pequeno tamaño de poboación, que comprende menos de 1 000 individuos maduros, e a perda e degradación do seu hábitat de pradarías continúa e as aves abandonan sitios que xa non son axeitados. Por estes motivos o seu status está avaliado como CR (en perigo crítico de extinción).
Turnix hottentottus
Turnix hottentottus é unha especie de ave turniciforme da familia Turnicidae que habita na África subsahariana.
Distribución e hábitat
Encóntrase na maior parte da África subsahariana fóra das rexións forestais ou demasiado áridas. O seu hábitat natural son as pradarías abertas. Aínda que algunhas poboacións son sedentarias, outras realizan migracións ao norte e á zona central da súa área de distribución para reproducirse.
Descrición
Aínda que non están emparentadas, teñen aspecto semellante a unha paspallás coa cola curta. Esta especie ten as partes superiores de cor parda con veteado escuro e certo listado branco polos bordos das plumas, o peito de cor canela e o ventre claro. Como na maioría dos turnícidos, a femia é lixeiramente máis grande (15 cm de longo fronte aos 14 cm dos machos) e de coloración algo máis intensa que o macho.
Palacios
Un palacio é un edificio grande e luxoso que serve de residencia a unha persoa ou familia importante, ou ben un edificio que acolle a sede dunha institución. Como topónimo, Palacios pode referirse a:
Amais, como apelido pode referirse a:
Dieter Raab
Dieter Raab, nado en Steinhöring o 11 de decembro de 1938 e finado o 20 de decembro de 2015, foi un numismático alemán.
Traxectoria
En asociación con Peter Shulten, en 1967 fíxose cargo da casa de poxas numismáticas Dr. Busso Peus & Co., en Frankfurt, que mantivo o seu nome dado o seu prestixio. En 1973 Shulten pasou a ser o seu propietario único e en 2007 transferiulle a xestión da empresa ao seu fillo Cristoph Raab.
No ámbito asociativo e institucional, Raab foi representante do comercio numismático na Comisión Numismática dos Estados da República Federal de Alemaña desde 1972 ata 2006. Tamén forma parte da Sociedade Numismática Alemá, da Asociación de Comerciantes de Moedas de Alemaña e da Asociación Internacional de Numismáticos Profesionais.
Dieter Raab finou o 20 de abril de 2015 aos 77 anos.
Brecha (xeoloxía)
miniatura|Brecha sedimentaria. miniatura|250px|Brecha de [[basalto; a masa verde é de epidota.]] En xeoloxía, as brechas son rochas compostas aproximadamente nun 50 % de fragmentos angulosos de rocha de tamaño superior a 2 milímetros unidos por unha matriz e un cemento natural.
Formación
A brecha fórmase onde se depositan fragmentos angulosos de rochas ou de restos minerais. Un dos lugares máis comúns para atopar brechas é na base dun afloramento onde se depositan os clastos formados por meteorización mecánica, tamén se encontran en depósitos de corrente a pouca distancia do afloramento e outras veces nun abano aluvial. miniatura|Sección de brecha sedimentaria, distinguíndose a matriz e o cemento e os fragmentos grandes angulosos.|249x249px Algunhas brechas orixínanse a partir de depósitos de fluxo de entullos. O feito de que os clastos sexan angulosos indica que non se transportaron moi lonxe, xa que o transporte desgasta as beiras angulares transformándoos en clastos redondeados. Despois da deposición, os clastos están unidos por un cemento mineral ou por unha matriz de grans máis finos que enche os espazos entre eles.
En lugares áridos e semiáridos, a precipitación de cementos minerais en sedimentos ou solos de augas pouco profundas pode dar orixe á formación de extensos depósitos de caliche. Estas formacións a miúdo teñen a aparencia de brechas e axústanse á definición.
Diferenza entre brecha e conglomerado
A forma dos fragmentos mostra unha diferenza en canto á distancia desde a que foron transportados. Preto do lugar onde se depositaron os fragmentos formados por meteorización mecánica, son angulosos. Pero se o transporte por auga se fixo desde longa distancia, os ángulos dos bordos dos fragmentos van sufrindo golpes e desgastes que fan que pouco a pouco se suavicen as superficies, vaian desaparecendo as puntas e bordos afiados e queden redondeados; os fragmentos redondeados formarían un conglomerado (pudinga).
Composición
A brecha ten varias composicións posibles. A súa composición está definida principalmente pola rocha e o mineral a partir do cal se produciron os fragmentos angulosos. O ambiente da área de formación tamén pode influír na composición. A maioría das brechas son unha mestura de fragmentos de rocha e grans minerais. A brecha pode ser de calquera cor, a cor da matriz ou cemento xunto coa cor dos fragmentos de rocha angulosos determinan a súa cor.
Tamaño
As brechas distínguense e noméanse de acordo co tamaño dos clastos, aínda que non hai un acordo estandarizado universal para esta nomenclatura. Unha brecha composta principalmente de clastos de (2 a 4 mm), chamaríase brecha de gránulos; unha brecha composta principalmente de clastos de (4 a 64 mm) chamaríase brecha de croios; unha brecha composta principalmente por clastos de (64 a 256 mm) denominaríase brecha de cantos e unha brecha composta principalmente por clastos de (>256 mm) recibiría o nome de brecha de bloques.
Tipos de brechas
miniatura|Brecha causada polo [[impacto do bólido do Álamo (Devoniano tardío) preto da Hancock Summit, Nevada.]] miniatura|Brecha hidrotermal na mina de ferro de Cloghleagh, preto de Blessington, [[Irlanda, composta principalmente de cuarzo e óxidos de manganeso, resultado da actividade sísmica de hai 12 millóns de anos.]] Distínguense varios tipos de brechas segundo o seu proceso de formación:
Usos da brecha
Con frecuencia as brechas teñen un aspecto interesante e atractivo que as fai apropiadas para o seu uso como pedra arquitectónica. A palabra "brecha" úsase como nome comercial para un grupo de produtos de pedra cun padrón angular roto. Nomes como "Breccia Oniciata", "Breccia Pernice" e "Breccia Damascata" son calcarias e mármores cortados e puídos que presentan un padrón angular roto. Estes son nomes aplicados á rocha de canteiras específicas. Estas brechas poden cortarse en lousas como pedras arquitectónicas para cuberta de interiores, azulexos ou como pedra de revestimento, banzos de escaleiras, baldosas para pisos ou paredes, beirís de fiestras, mesados e outras aplicacións decorativas.
Á parte destes usos principalmente decorativos, a brecha ten moi pouca aplicación na construción. Pódese utilizar en obras civís como recheo ou base de estradas, onde os requerimentos técnicos son mínimos. Porén, úsase en proxectos importantes, xa que a súa composición, grao de cementación e competencia son moi variables e pódese atopar a brecha axeitada.
Historicamente, leva utilizándose a brecha desde hai máis de mil anos. Utilizouse para facer bases de columnas no palacio minoico de Knosssos en Creta aproximadamente no 1800 a.C. Tamén a utilizaron os romanos, por exemplo en columnas do Panteón.
San Miguel, Galdo, Viveiro
San Miguel é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Arantxa Echevarría
Traxectoria
Echevarría estudou Ciencias da Imaxe na Universidade Complutense de Madrid e especializouse en Realización Audiovisual no CMA da mesma universidade e produción cinematográfica no Sidney Community College en Síyney (Australia). Desde 1991, Echevarría desenvolve a súa carreira profesional na industria audiovisual, compaxinando traballos en publicidade e cine. Para Televisión Española dirixiu Cuestión de pelotas, unha reportaxe de Documentos TV sobre as mulleres futbolistas que, en lugar de ser contratadas polo seu talento deportivo, ocupaban postos como limpadoras. A emisión deste documental obrigou a Real Federación Española de Fútbol a regularizar a situación laboral e deportiva destas mulleres.
En 2014, a súa curtametraxe De noche y de pronto, protagonizada por Javier Godino e Alicia Rubio foi nomeada aos premios Goya na súa 28 edición e recibiu o premio á mellor curtametraxe no festival Etheria Film Night en Os Ánxeles. Un ano despois, en 2015, Echevarría coescribiu o guión da longametraxe El resto de mi vida xunto a Martín Costa, o seu director, e dirixiu a curtametraxe Yo, Presidenta que se estreou no Festival de Cine de Medina del Campo e no que apareceu por última vez antes do seu falecemento a actriz española Chus Lampreave. Nesta mesma curtametraxe, o divulgador científico Eduard Punset realizou un cameo interpretándose a si mesmo.
A súa experiencia profesional como curtametraxista reflíctese no libro 59 Directoras de Cortometrajes onde o cineasta experto na curtametraxe española, Miguel Ángel Escudero, recolle o testemuño de cineastas e a súa relación co mundo da curtametraxe.
Recoñecemento
miniatura|Arantxa Echevarría nos Premios Goya 2019 Os seus primeiros pasos na dirección comezaron coa curtametraxe Panchito, unha traxicomedia con actores non profesionais que recibiu, entre outros, o premio Telemadrid. De noche y de pronto, un suspense psicolóxico dirixido en 2014, foi nomeado a mellor curtametraxe na XXVIII edición dos Premios Goya. A curtametraxe El último bus, recibiu o prestixioso premio de mellor proxecto do Festival de Medina del Campo.
En 2017, Echevarría dirixiu a súa primeira longametraxe Carmen y Lola  que foi nomeada a oito premios Goya 2019: película, guión orixinal (Arantxa Echevarria), dirección novel (Arantxa Echevarria), actriz revelación (Rosy Rodríguez e Zaira Romero), actor revelación (Moreno Borja), actriz secundaria Carolina Yuste) e canción orixinal ("Me vas a extrañar", de Paco de la Rosa). A película foi finalista do premio Julio Alejandro da Sociedade Xeral de Autores e Editores (SGAE). Ademais, a súa ópera prima foi seleccionada en abril de 2018 para a Quincena de Realizadores (unha sección paralela que cumpre 50 anos) para realizar a súa estrea mundial no marco do Festival de Cannes, onde tamén optou ao premio Caméra d'or á Mellor Ópera Prima. Así mesmo gañou o premio Dunia Ayaso no Festival de Valladolid de 2018 e tres premios no Toulouse Cinespaña (actor, Premio do Público e Violette d'Or).
Nomeada á mellor dirección novel na 33ª edición dos Premios Goya, o 2 de febreiro de 2019, resultou gañadora e recibiu o devandito premio, pola súa película Carmen y Lola.
Francisco García Villanueva
Francisco García Villanueva, coñecido como Xerello, nado en Bueu cara a 1912 e finado en Marín o 7 de decembro de 1936, foi un político galego.
Traxectoria
Veciño da zona da Ramorta. Na Segunda República, logo da vitoria da Fronte Popular en febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro de Bueu. Dirixente da Juventud Socialista. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou na expedición que tentou acudir a Pontevedra na defensa da República. Foi detido o 31 de xullo acusado de insultar ás traballadoras da fábrica de Massó. Xulgado en Pontevedra por rebelión o 18 de setembro, o fiscal Ramón Rivero de Aguilar retirou a acusación por non atopar materia de delito e foi absolto. Intentan pasealo pero logrou fuxir con vida. Volven detelo e na madrugada do 7 de decembro foi trasladado de prisión no matadoiro de Marín. Xunto cos tamén detidos Francisco Escáneo Franco, Jacinto Lamosa Novas e José Seijas Camiña foron asasinados esa madrugada. O seu cadáver e o de José Seijas Camiña foron atopados preto do matadoiro de Marín.
Sobrevila, Galdo, Viveiro
Sobrevila é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
A Santeira, Galdo, Viveiro
A Santeira é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Bodeng sar
Bodeng sar (en ប៊ូឌីញ ស) é un filme camboxano de 2021 dirixido por Kavich Neang. Foi escollido como candidato de Camboxa para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 94ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado. O filme tamén foi nomeado para o Premio New Talent do Festival de Cinema Asiático de Hong Kong de 2021.
Souto, Galdo, Viveiro
Souto é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
A Trabe, Galdo, Viveiro
A Trabe é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Tras da Feira, Galdo, Viveiro
Tras da Feira é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Bernaldo Souto
Bernaldo Souto Romero, nado en Ribadavia o 18 de xuño de 1913 e finado en Buenos Aires, foi un escritor e político galego.
Traxectoria
Emigrou a Buenos Aires en 1928, e con 16 anos incorporouse á Sociedade Nazonalista Pondal. Colaborou na prensa galega da Arxentina. Integrouse na Irmandade Galega. Formou parte da comisión de prensa de A Nosa Terra. Traduciu o Martín Fierro de José Hernández ao galego, que publicou en Edicións Anxel Casal. Nos anos oitenta colaborou en Pátria Galega.
O Valado, Galdo, Viveiro
O Valado é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Ximarreira, Galdo, Viveiro
Ximarreira é un lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Licurgo (lexislador)
miniatura|[[Baixorrelevo de Licurgo no Capitolio dos Estados Unidos]] Licurgo foi un lexislador de Esparta, considerado dende a Antigüidade como autor da constitución dese Estado (a Gran Retra), mais a súa existencia real é discutida.
A Constitución
Dende finais do século VIII a. C, Esparta atravesou conflitos e tensións: internamente, derivadas das relacións entre as institucións políticas (reis, éforos e xerusía); a nivel externo, Argos e Texea rivalizaban con Esparta polo control do Peloponeso. A isto cómpre engadir o desafío que para Esparta supuña a guerra para dominar Mesenia.
Neste complexo contexto de crise (stasis), as elites espartanas buscaron o xeito de garantir a seguridade interior e acadar a superioridade militar. Para os autores clásicos, o responsable da obra lexislativa que permitiu lograrlo foi Licurgo. Segundo Plutarco, Licurgo redactou a Retra ou constitución tras consultar no Oráculo de Delfos. A nivel político, creou cinco maxistraturas, os éforos, anualmente elixidos, desenvolveron as tarefas executivas e serviron para limitar o rol dos dous reis. Doutra banda, o consello de anciáns (gerusía en grego, ou geroia en dialecto espartano) tiña 30 membros vitalicios, e nel tamén se integraban os dous reis: encargábase de facer propostas á asemblea e tiña poder de veto sobre as decisións da mesma. Por último, a asemblea popular estaba integrada polos espartanos hoplitas e que eran chamados "os iguais" (homoîoi).
A Constitución de Licurgo procuraba garantir a igualdade ante a lei de todos os cidadáns de Esparta, a eumonia. Segundo Plutarco, tamén fixo unha repartición de terras entre os cidadáns de Esparta para facer desaparecer as diferenzas de patrimonio entre eles. Deste xeito, o Estado proporcionaba a cada cidadán unha parcela de terra (kleros) e uns ilotas para obter o seu sustento. Doutra parte, Xenofonte tamén o considera o fundador da agogé, a educación espartana.
Historicidade
Hoxe en día considérase que Licurgo é unha construción literaria. No século V a. C., non aparece nas obras nin de Tucídides nin de Helánico de Mitelene, pero si en Heródoto, quen afirma que as estruturas creadas por Licurgo explicaban as particularidades sociopolíticas de Esparta dentro da Hélade. Xenofonte, no século IV a. C, na súa obra A Constitución dos Lacedemonios describiu o sistema afirmando que Licurgo fora o seu creador, e, no século II d. C., Plutarco fixo unha biografía de Licurgo en Vidas paralelas comparándoo con Numa Pompilio. Segundo o relato destes autores, Licurgo debeu levalas a cabo cara o 800-770 a. C., mais hoxe afírmase que estas medidas non foron froito dun único autor e que se fixeron en períodos posteriores, ben no século VII a. C., ben no VI a. C. Atribuíndolle a esta figura a creación do sistema político espartano, procurábase dotalo de maior consistencia e prestixio. O propio nome deste personaxe asóciase con epítetos atribuídos a Zeus e a Apolo. Ademais, Licurgo contou cun templo a súa honra que recibía ofrendas cívicas cada ano. Este foi erixido polo éforo Quilón de Esparta no século VI a. C. quen, para algúns investigadores, foi o responsable de adxudicar a constitución espartana a Licurgo.
Koban
miniatura|400x400px|Exemplar de koban da era Keichō ([[1601-1695).]] O koban (en xaponés: 小判) era unha moeda de ouro de forma ovalada propia do Xapón feudal do período Edo, introducida cara a 1601. Inicialmente era equivalente a un ryō, outra das primitivas unidades monetarias e ponderais xaponesas. Foi unha parte central da moeda Tokugawa.
O primeiro koban, da era Keichō (1601-1695) era unha peza ovalada duns 70 mm x 40 mm que contiña o peso dun ryō de ouro (arredor de 18 gramos), polo que se lle atribuíu o valor nominal dun ryō. No entanto, as sucesivas emisións do koban tiveron cantidades variables de ouro, xeralmente decrecentes, polo que o ryō como unidade de peso do ouro e como valor nominal do koban deixaron de ser equivalentes.
O koban no comercio exterior
Antes de mediados do século XIX, a economía xaponesa baseábase en gran medida no arroz, e a unidade de medida estándar era o koku, a cantidade de arroz necesaria para alimentar unha persoa durante un ano. Os labregos pagaban os seus impostos en arroz, que acababa chegando ás arcas do Goberno central. Do mesmo xeito, o Goberno pagaba aos vasalos anualmente un koku de arroz. Porén, os portugueses que chegaron ao Xapón na década de 1550 preferían o ouro ao arroz, e o koban, que equivalía a tres koku de arroz, converteuse na unidade monetaria de conta preferida no comercio exterior.
Algúns señores feudais comezaron a cuñar os seus propios koban de ouro, mais o seu valor se degradaba en ocasións con aliaxes de distinto contido de ouro. As autoridades de Edo promulgaron sucesivas reformas monetarias e de case todas elas o koban saíu un pouco máis degradado. Ademais, despois de cada reforma circulaban koban falsos, cuxo valor era lixeiramente inferior ao do koban vixente naquel momento. Na época da visita do militar estadounidense Matthew C. Perry en 1853, os comerciantes preferían os koban falsos de épocas anteriores ás novas variantes, xa que as pezas antigas fraudulentas eran máis valiosas que os koban acabados de cuñar.
Coa Restauración Meiji de 1868, ordenouse unha nova serie de moedas baseadas nos sistemas monetarios europeos. O koban deixou de emitirse e deu paso ao sistema do ien en 1870.
centro|miniatura|683x683px| Evolución do tamaño do koban durante o período Tokugawa De esquerda a dereita: era Keichō (1601-1695), era Genroku (1695-[[1710), era Hōei (1710-1714), era Shōtoku (1714), era Kyōhō (1714-1736), era Genbun (1736-1818), era Bunsei (1819-1828), era Tenpō (1837-1858), era Ansei (1859) e era Man'en (1860-1867). ]]
Juani Bermejo Vega
Juani Bermejo Veiga, nada en Cáceres en 1987, é unha investigadora en computación cuántica española, activista e a muller transxénero máis sénior en computación cuántica dentro de Europa.
Traxectoria
Bermejo estudou o dobre grao de informática e física na Universidade de Salamanca. A súa vocación científica vén en parte pola súa tía Pastora Vega Cruz, catedrática de enxeñaría de sistemas e automática nesa mesma universidade. Tras estudar un ano da carreira no Canadá en 2008, decidiu dedicarse á investigación en computación cuántica. O seu traballo doutoral fíxoo en Múnic no equipo do físico Juan Ignacio Cirac.
Durante o doutoramento realizou unha estancia no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT) de Boston. Tras doutorarse, estivo tres anos como investigadora na Universidade Libre de Berlín. En 2019, regresou a España grazas a un contrato de investigación Marie Curie-Athenea3i na Universidade de Granada. É unha das poucas científicas transxénero do mundo co seu nivel en computación cuántica, e a máis sénior neste campo en Europa, e a única profesora transxénero en computación cuántica de Europa.
Iniciou o seu proceso de transición en 2018 e saíu do armario en 2019, en Berlín. Esta transición fíxolle perder autoridade, o que lle levou a reflexionar que, se empezase antes o proceso, a súa carreira científica poderíase ver prexudicada debido aos prexuízos.
Na súa faceta de divulgadora na academia e activista feminista e LGTBIQ, Bermejo Veiga é cofundadora do proxecto Q-Turn, unhas xornadas cuánticas onde prima a variedade nos perfís dos relatores. Trátase de conferencias inclusivas, que dan protagonismo a mulleres e grupos minoritarios, e nun ambiente relaxado e próximo.
Véxase tamén
Ligazóns externas
Heteronetta atricapilla
Heteronetta atricapilla é unua especie de ave da orde das anseriformes, familia dos anátidos e subfamilia dos oxiurinos, a única representante do xénero Heteronetta.
Xénero
O xénero foi descrito en 1865 polo nobre, político, patriota, médico e naturalista italiano Tommaso Salvadori.
Sinónimo
Ademais de polo seu nome actualmente válido, o xénero coñeceuse tamén polo sinónimo:
Especie
A especie describiuna en 1841 o naturalista, zoólogo (especialista en ornitoloxía e herpetoloxía) alemán Blasius Merrem.
Distribución
É unha especie propia de América do Sur, e a súa área de distribución comprende o sur do Brasil, o Uruguai, o centro de Chile e gran parte do centro da Arxentina. Preséntase como divagante nas illas Falkland (Malvinas).
Catacterísticas
Heteronetta atricapilla é un pato de que mide aproximadamente de 35 a 39 cm, cunha masa corporal de 400 a 700 g.
miniatura|esquerda|Parella de H. atricapilla
Trátase do único pato parasito do mundo, xa que as femias depositan os seus ovos nos niños doutras especies de aves, coa finalidade de que os incuben. Os ovos tardan 21 días en eclosionar.
Cando nacen os pitos, nidífugos, automaticamente independízanse dos seus pais adoptivos e reúnense en grupos de patitos.
Parasita principalmente a Netta peposaca, a aves do xénero Fulica, como Fulica armillata e Fulica rufifrons, e niños da gaivota Chroicocephalus maculipennis.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais, considerando que esta especie ten unha área de distribución moi grande e, polo tanto, non se aproxima aos limiares de vulnerábel baixo o criterio de tamaño da área de distribución, que a tendencia poboacional parece ser estábel e, polo tanto, a especie non se aproxima aos limiares de vulnerábel segundo o criterio de tendencia poboacional, e que o tamaño da súa poboación é moi grande, polo que non se aproxima aos limiares de vulnerábel segundo o criterio do tamaño da poboación, o status da especie é avaliado como LC (pouco preocupante).
Ricardo Rodríguez Araya
Ricardo Iván Rodríguez Araya, nado en Zürich o 25 de agosto de 1992, é un futbolista suízo de orixe galega e chilena. Xoga habitualmente de lateral esquerdo, aínda que a súa polivalencia permitiulle xogar en ocasións noutras posicións como central, dobre pivote ou extremo esquerdo. O seu equipo actual é o Torino FC da Serie A de Italia.
Foi internacional coa selección suíza en 106 ocasións dende o seu debut en 2011, sendo o sexto futbolista con máis partidos na historia do combinado. Disputou coa camisola suíza tres Mundiais (Brasil 2014, Rusia 2018 e Qatar 2022) e dúas Eurocopas (Francia 2016 e Europa 2020).
É irmán dos tamén futbolistas Roberto e Francisco Rodríguez.
Primeiros anos
Naceu en Zürich, sendo fillo de José Manuel Rodríguez, un emigrante galego de Crecente, e de Marcela, unha chilena de Viña del Mar. Xa antes de nacer, os médicos descubríronlle unha hernia diafragmática, e informaron aos seus pais de que había só un 50% de posibilidades de que sobrevivise. A pesar dos continuos pasos polo hospital nos seus primeiros anos de vida, conseguiu saír adiante e dedicarse ao fútbol, ao igual que os seus dous irmáns Roberto e Francisco.
FC Zürich (2002-2012)
Despois de pasar polo FC Schwamendingen entrou no 2002 nas categorías inferiores do FC Zürich. En xullo de 2009, aos 16 anos, estivo no banco do primeiro equipo no partido da terceira rolda de clasificación para a Liga de Campións 2009/10 contra o NK Maribor, no que o equipo esloveno gañou 2-3.
O 21 de marzo de 2010, con 17 anos, debutou co primeiro equipo na Super Liga suíza, substituíndo ao lesionado Hannu Tihinen no partido da xornada 25 contra o AC Bellinzona. O seu debut como titular foi o 5 de abril, no Derbi de Zúrich contra o Grasshopper, que acabou con vitoria por 3-2. O 28 de abril de 2011, marcou o seu primeiro gol profesional, abrindo o marcador ante o Neuchâtel Xamax en Letzigrund e gañando o partido por 3-0.
Debutou en competición europea o 27 de xullo, na ida da terceira rolda de clasificación para a Liga de Campións 2011/12 contra o Standard de Liège no estadio Maurice Dufrasne de Bélxica. Xogou o partido completo e deu a asistencia a Admir Mehmedi, no gol do empate que puxo o definitivo 1-1. Xogou tamén o partido de volta, no que o seu equipo gañou 1-0, así como os dous partidos da seguinte rolda contra o Bayern de Múnic.
Deixou o equipo na metade da campaña, pero aínda así foi elixido pola afección suíza como o mellor xogador da tempada por diante de Oliver Buff e Pedro Henrique.
VfL Wolfsburg (2012-2017)
O 13 de xaneiro de 2012, oficializouse o seu traspaso ao VfL Wolfsburg por 7.500.000 €, quedando vinculado durante catro anos e medio ao club alemán. Fíxose rapidamente coa titularidade, debutando na Bundesliga o 21 de xaneiro, na vitoria pola mínima contra o FC Colonia. Xogou todos os partidos da tempada como titular e sen ser substituído, sendo o lateral esquerdo favorito do adestrador Felix Magath.
Comezou como titular no primeiro terzo da tempada seguinte pero tras a destitución de Magath, chegou ao banco Lorenz-Günther Köstner, que preferiu utilizar a Marcel Schäfer. Recuperou a titularidade no terzo final da tempada, xa con Dieter Hecking como adestrador.
O 9 de novembro de 2013, marcou de falta o seu primeiro gol co VfL Wolfsburg, nun partido da Bundesliga contra o Borussia Dortmund no Volkswagen Arena. Rematou a tempada 2013-14 con cinco goles e nove asistencias na liga e foi incluído entre os mellores defensores do campionato. Coas súas nove asistencias foi o defensa con máis asistencias da tempada en Europa.
O 18 de setembro de 2014 marcou o seu primeiro gol en competición europea, nun encontro da Europa League contra o Everton FC, de tiro libre e despois de ter marcado un autogol. Tres días despois, marcou dous goles na vitoria por 4-1 sobre o Bayer Leverkusen, o primeiro de penalti e o segundo de volea tras un saque de esquina de Kevin De Bruyne.
Posteriormente anotou 2 goles contra o Lille OSC, nunha vitoria por 0-3 que lle permitiu ao Wolfsburg clasificarse para a seguinte rolda da Europa League. Foi elixido mellor xogador suízo de 2014.
En xaneiro de 2015 asinou un contrato que o vencellaba co equipo ata xuño de 2019. O 7 de abril marcou de penalti o único gol do partido contra o SC Freiburg, ademais de impedir un gol na liña da portería, clasificándose deste xeito o seu equipo para as semifinais da Copa de Alemaña. O 30 de maio conquistou a Copa, a primeira da historia do club, tras vencer na final ao Borussia Dortmund.
Comezou a tempada 2015/16 gañando a Supercopa contra o Bayern de Múnic, despois de marcar o primeiro dos lanzamentos na quenda de penaltis (o partido rematara con empate a un). O 6 de abril de 2016, no partido de ida dos cuartos de final da Liga de Campións contra o Real Madrid, marcou de penalti o primeiro dos dous goles do seu equipo (2-0). Rompeu con este gol a xeira do porteiro Keylor Navas, que levaba 738 minutos sen encaixar un gol na máxima competición europea. A tempada 2016/17 foi a súa última no equipo alemán, pechando a súa etapa neste con 184 partidos e 22 goles.
AC Milan (2017-2020)
O 8 de xuño de 2017, fíxose oficial a súa fichaxe polo AC Milan, cun contrato por catro anos. O prezo do traspaso foi duns 15 millóns de euros máis tres en variables, sendo a terceira fichaxe da etapa chinesa do equipo milanés. Escolleu o dorsal 68, en referencia ao ano de nacemento da súa nai, falecida de cancro no 2015. Debutou co Milan nun partido de clasificación para a Europa League contra o CSU Craiova, marcando o gol da vitoria por 1-0 que significou o regreso do equipo italiano a unha competición europea máis de tres anos despois.
Debutou na Serie A o 21 de agosto, nunha vitoria por 3-0 contra o Crotone en San Siro, e marcou o seu primeiro gol na liga de penalti na vitoria por 2-0 contra o SPAL, tamén en San Siro, o 20 de setembro. O 15 de outubro, no derbi da Madonnina, provocou o penalti que logo transformou Mauro Icardi, completando o seu triplete particular para derrotar por 3-2 ao Inter.
Desde entón, aínda que foi un habitual no Milan, non alcanzou as cotas que se esperaban del, e o Milán fracasou repetidamente nos seus intentos de regresar á Liga de Campións.
Cesión ao PSV (2020)
O 30 de xaneiro de 2020, saíu cedido ao PSV Eindhoven ata o final da tempada. Xogou só seis partidos con este ata que a liga foi paralizada e finalmente suspendida pola pandemia de COVID-19. A continuación volveu ao equipo de Milán, aínda que con poucas opcións de seguir alí.
Torino (2020-)
O 19 de agosto de 2020 oficializouse o seu traspaso ao Torino FC para os seguintes catro anos. Debutou nun partido de liga ante o Cagliari, xogando como titular, pero acabou caendo dos onces iniciais na parte final da tempada, trala chegada ao banco de Davide Nicola. Disputou un total de 18 partidos oficiais na súa primeira campaña no Piemonte, na que o Torino acabou un só posto por riba do descenso á Serie B. O seu peso no equipo aumentou na tempada 2021/22, co croata Ivan Jurić como adestrador, dobrando o número de encontros disputados e xogando case sempre como titular, para rematar a liga na décima posición.
Selección nacional
miniatura|222x222px| Xogando contra a [[Selección de fútbol da Arxentina|Arxentina no 2012.]]