cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beldroega
Descrición
Ten talos lisos, avermellados, maiormente deitados; follas alternas en conxuntos no talo e no seu extremo. As flores amarelas, sésiles, teñen cinco partes regulares e 6 mm de largo. Florea a fins de primavera, e continúa até mediados do outono. As flores abren soas no centro do feixe de follas por poucas horas nas mañás soleadas. As sementes son pequenas vaíñas, que se abren cando a semente está pronta. Presenta unha raíz primaria con raíces fibrosas secundarias e tolera solo pobre, compactado, e seca.
Culinario
miniatura|Un cultivo en vaso a medrar coma unha verdura. miniatura|Flores. miniatura|Ilustración Malia se considerar maleza nos EUA, pode comerse como verdura, supoñendo que se obteña dunha fonte tal que estea libre de velenos -herbicidas ou fumigación xeral-. Ten un sabor lixeiramente acedo e salgado, e consómese moito en gran parte de Europa, Asia e México. Tanto os talos como as follas e flores son comestíbeis. Pode consumirse fresca como ensalada, ou cociñada como espinaca, e debido á súa calidade de mucilaxe, é boa para sopas e mollos. En México cocíñase con carne de porco e mollo verde. Os aborixes australianos usan as sementes para preparar o seu pan tradicional. miniatura|Esta é unha flor poco común desta planta.
Contén máis ácido graxo omega-3 que calquera outro vexetal de verdura. Tamén ten vitaminas: vitamina C, algo de vitamina B, carotenoides, e minerais dietarios, como magnesio, calcio, potasio, ferro. E presenta dous tipos de pigmentos alcaloides betalaínas: o betacianina arroibado (visíbel na coloración dos talos) e o betaxantina amarelo (na súas flores e o lixeiro amarelado das súas follas). Ambos os dous tipos de pigmentos son potentes antioxidantes e posuirían propiedades antimutaxénicas en estudos de laboratorio.
Medicinal
Na medicina popular grega, a beldroega úsase coma menciña contra o estrinximento e a inflamación do sistema urinario.
Coñecida coma "Sanhti ou Punarva" no norte da India coñecena como tónico do fígado e as súas doenzas.
Isoencima
En bioquímica, os isoencimas ou isocimas (tamén isoenzimas e isozimas) son encimas que difiren na súa secuencia de aminoácidos pero catalizan a mesma reacción química. Estes encimas xeralmente teñen distintos valores dos seus parámetros cinéticos, como a constante de Michaelis-Menten (KM) ou a Vmax, diferentes propiedades regulatorias ou distintas mobilidades electroforéticas ou propiedades inmunolóxicas. A existencia de isoencimas permite unha regulación moi precisa do metabolismo para adaptarse ás necesidades particulares dun determinado tecido ou estado de desenvolvemento (por exemplo no caso da lactato deshidroxenase (LDH)). Os isoencimas son isoformas (variantes moi relacionadas) de encimas. En moitos casos, están codificadas por xenes homólogos que diverxiron co tempo.
Beldroega
Máxico
Na antigüidade, o naturalista romano Plinio mencionaba o seu uso como amuleto para acompañar as súas propiedades medicinais:
Isoencima
Exemplos de isoencimas
Un exemplo de isoencimas son as hexoquinases, das que hai 4 isoformas. As hexoquinases I, II e III (ou A, B, C e D) teñen unha grande afinidade pola glicosa e poden fosforilar á glicosa e outras hexosas, son inhibidas pola glicosa 6-fosfato, e están amplamente distribuídas nos tecidos. A hexoquinase IV denomínase glicoquinase aparece no fígado, páncreas e algúns outros tecidos, ten unha baixa afinidade pola glicosa, que é a única hexosa que pode fosforilar, e non é inhibida pola glicosa 6-fosfato. As diferentes características regulatorias e baixa afinidade pola glicosa da glicoquinase (comparada con outras hexoquinases), permítelle realizar diferentes funcións en células de órganos específicos relacionadas coa dispoñibilidade de glicosa, como o control da liberación de insulina polas células beta do páncreas, ou favorecer a síntese do glicóxeno pola glicóxeno sintase nas células do fígado, procesos que só deben ocorrer cando a glicosa é abundante, ou cando hai algún problema para o organismo. As catro están codificadas en distintos xenes de distintos cromosomas.
Beldroega
Historia
Amplamente usada en Grecia, os arqueobotánicos atópana en moitos sitios prehistóricos. En contextos históricos, as súas sementes foron retiradas de camadas protoxeométricas en Kastanas, Hereo de Samos, datadas en 700 a. C. Teofrasto no 350 a. C. chámaa de andrákhne, como unha das diversas herbas de verán que cómpre colleitar en abril (boreal) (H.P 7.1.2)
Hai probas de que a especie se daba na rexión do lago Crawford (Ontario) en 1430-89 d.C., o que indica que alcanzou América do Norte en tempos precolombianos.
Isoencima
Exemplos de isoencimas
Outros exemplos son os isoencimas da creatina quinase (dímero con subunidades M e B nas combinacións MM, MB e BB ), os isocimas do citocromo P450, que xogan un importante papel no metabolismo e na esteroidoxénese, e os da fosfatase alcalina e a amilase, entre outros. A determinación dos niveis plasmáticos de moitos isoencimas é importante para o diagnóstico e estudo de diversas enfermidades.
Beldroega
Taxonomía
Portulaca oleracea foi descrita por Carl von Linné e publicado en  Species Plantarum 1: 445. 1753.
Isoencima
Isoencimas e aloencimas
Os isoencimas foron descritos por primeira vez por R. L. Hunter e Clement Markert (1957), que os definiron como diferentes variantes dun mesmo encima que teñen idénticas funcións e están presentes no mesmo individuo. Esta definición abrangue dous aspectos: (1) variantes de encimas que son o produto de diferentes xenes e que representan diferentes loci xeneticos (que son os "isoencimas"), pero tamén (2) encimas que son o produto de diferentes alelos dun mesmo xene (que son os denominados "aloencimas" ou "alocimas").
Os isocimas xeralmente son o resultado dunha duplicación xénica, pero poden tamén orixinarse por poliploidización ou por hibridación de ácidos nucleicos. Co tempo, durante a evolución, se a función da nova variante permanece idéntica á orixinal, entón é probable que unha ou outra das variantes se perda a medida que se acumulen as mutacións, orixinando un pseudoxene. Porén, se as mutacións non impiden inmediatamente que o encima siga funcionando, senón que modifican a súa función ou o seu patrón de expresión xénica, entón as dúas variantes poden estar favorecidas pola selección natural e vanse especializar en diferentes funcións. Por exemplo, poden expresarse en diferentes estados de desenvolvemento ou en diferentes tecidos.
Pola súa parte, os aloencimas poden orixinarse por causa dunha mutación puntual ou por eventos de inserción-deleción (ver indel) que afectan á secuencia codificadora do ADN dun mesmo xene, orixinando un novo alelo. Como con calquera outra mutación nova, poden ocorrerlle tres cousas ao novo aloencima:
Nalgúns casos os termos isoencima e aloencima poden aparecer usados practicamente como sinónimos, pero en realidade son diferentes. Os aloencimas son encimas de diferentes alelos do mesmo xene, e os isocimas son encimas de diferentes xenes que catalizan a mesma reacción.
Distinción entre isoencimas
Os isoencimas (e os aloencimas) son variantes do mesmo encima. A menos que sexan idénticos nas súas propiedades bioquímicas, por exemplo nos seus substratos e cinética encimática, poden distinguirse por probas bioquímicas. De todos modos, tales diferenzas son ás veces moi sutís (especialmente entre aloencimas que xeralmente teñen un efecto "neutro" na fitness). Por outra parte, dous encimas que difiren significativamente na súa función é probable que nin sequera non foran identificados como isoencimas.
Aínda que os isoencimas son idénticos nas súas funcións, poden difereir noutros aspectos. En particular, as substitucións de aminoácidos que cambian a carga eléctrica do encima poden servir para identificalos por electroforese en xel, e isto forma a base para o uso de isoencimas como marcadores moleculares. Para identificar isoencimas, un extracto cru de proteína que se obtén triturando un tecido animal ou vexetal cun tampón de extracción, sométese a unha separación dos seus compoñentes segundo a súa carga por electroforese en xel de amidón de pataca ou, máis modernamente, de poliacrilamida.
Todas as proteínas do tecido están presentes no xel, polo que para identificar encimas concretos debe utilizarse unha proba que ligue a súa función cunha reacción de coloración. Por exemplo, a detección pode basearse na precipitación localizada dun indicador soluble de tinguidura como sales de tetrazolio, que se volven insolubles cando son reducidos por un cofactor como a NAD+ ou NADP+, o que se produce nas zonas con actividade do encima. Este método de ensaio require que os encimas sexan aínda funcionais despois da súa separación (electroforese en xel nativa), e é a maior dificultade á hora de utilizar os isoencimas como unha técnica de laboratorio.
Sabino González Besada
Sabino González Besada Vidal, nado en Tui en 1824 e finado en Pontevedra o 28 de xullo de 1898, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Fillo de Juan González Besada, era membro dunha das familias máis poderosas de Pontevedra, irmán de Basilio e Rafael González Besada que foron deputados provinciais e tío de Augusto González Besada, varias veces ministro. Foi oficial e secretario do Goberno civil e da Deputación de Pontevedra. Xunto co seu irmán Basilio formou parte do núcleo de investidores da MZOV, da que xa era delegado a principios do Sexenio. Foi xuíz de primeira instancia en Caldas e Pontecaldelas. Casou con Felisa Jalón Rey Caamaño. Foi Comendador da Orde de Carlos III desde 1878.
Política
Membro do Partido Conservador e home de confianza de José Elduayen, estableceu bufete na cidade de Pontevedra e practicamente non vai deixar de formar parte da Deputación Provincial de Pontevedra como deputado por varios distritos (Pontevedra en 1871; A Estrada en 1873, 1877 e 1878 e Ponteareas-A Cañiza en 1886 e 1896) e desempeñando os cargos de Secretario e Vicepresidente. Foi Secretario do Goberno Civil, Gobernador civil da provincia en dúas ocasións (1884-85 e 1890-1892) e presidente da Deputación (1896-1898).
Vida persoal
Casou con Josefa Jalón Rey e foi pai de Ángela e Amalia González Besada Jalón.
Filaríidos
Os filaríidos (Filariidae), nas clasificacións tradicionais, son unha familia de nematodos da clase dos secernénteos, orde dos espirúridos e superfamilia dos filarioideos.
Descrición
A famila foi descrita en 1864 polo científico, médico e parasitólogo británico Thomas Spencer Cobbold.
Xéneros
A familia comprende os xéneros seguintes:
Nota taxonómica
Segundo o WoRMS, a familia do filaríidos está formada por un único xénero, Filaria, que, segundo esta base de datos, é a única da superfamila dos filarioideos, unha das nove integradas na orde dos espiruromorfos (Spiruromorpha).
Castro de Rei
Castro de Rei é un concello da provincia de Lugo, pertence á comarca da Terra Chá. Segundo o IGE en 2016 tiña 5057 habitantes, e o seu xentilicio é «».
Xeografía
Castro de Rei está situado na comarca da Terra Chá. A organización funcional do territorio obedece a unha estrutura monocéntrica, con tres focos comarcais: Vilalba, Guitiriz e Castro de Rei. Este factor condiciona a maior parte dos seus trazos socioeconómicos.
A súa altitude media sitúase entre os 400 e os 500 metros, aínda que na zona oriental o relevo volvese máis accidentado debido á súa proximidade ás serras do leste, con elevacións coma os Montes dos Millares (con 620 metros) e Pedras Albas (con 619 metros). Os montes da zona son Os Arroxos (493 m), O Condado (457 m), Aguceira (449 m), Abroiti (478 m) e Pedras Albas (616 m).
Regan as súas terras o Miño e varios dos seus afluentes. O Miño atravesa o concello e ata el derivan o resto dos colectores secundarios como son o Azúmara, o Lea e o Anllo.
Demografía
Dende o punto de vista demográfico, toda a comarca sufriu as consecuencias da emigración e do envellecemento demográfico, que tamén deixaron pegadas imborrables nas parroquias montañosas. Non obstante, Castro de Rei non experimentou as oscilacións doutros municipios lucenses no que se refire ás súas flutuacións demográficas. Ao longo de todo o século mantivo a súa poboación en torno aos seis ou sete millares, co cal a súa perda de poboación non foi tan alarmante como ocorreu nos municipios da montaña lucense.
Climatoloxía
Castro de Rei presenta un clima temperado, con abundantes precipitacións nos meses do inverno. Dende o punto de vista paisaxístico, se algo caracteriza a toda a comarca son as súas planicies e as súas extensas zonas húmidas, morada de aves acuáticas e de grandes comunidades de anfibios. Asociada a estas zonas húmidas aparece unha paisaxe en mosaico, de gran riqueza ecolóxica, con amplitude de cores e variedade de hábitats: pradeiras, cultivos, bosques, uceiras e xunqueiras, soutos e carballeiras.
Patrimonio histórico e artístico
A cabeza do concello, a vila de Castro de Rei, é conxunto histórico artístico desde 1971 e paraxe pintoresco. Está situado nun outeiro que foi castro e despois fortaleza conservándose parte das murallas do castro e do castelo. O castelo databa do século XVI mais a súa torre caeu en 1941. O brasón e o escudo do castelo pertencen á casa de Lemos e pódese ver o escudo intacto exposto a un lado da casa do concello.
Na parroquia da Azúmara está o Castro da Azúmara.
Na parroquia de Castro de Rei están como xa dixemos o castro de Castro de Rei, no lugar que hoxe ocupa a a capital do concello, e máis os restos do castelo de Castro de Rei, se ben do antigo castelo só se conserva a torre da homenaxe, obra da segunda metade do século XVI.
Na parroquia de Coea, no lugar dos Escouredos, descubriuse en 2020 unha vila romana.
Na parroquia de Duancos hai conxuntos de túmulos megalíticos.
Na parroquia de Duarría está o castro de Duarría.
Na parroquia de Loentia hai conxuntos de túmulos megalíticos e o castro de Loentia.
Na parroquia de Ribeiras de Lea hai varios megálitos.
Na parroquia de Santa Locaia hai unha necrópole megalítica e o castro da Escrita de Santa Locaia. Ademais nesta parroquia hai quen asegura que o monte que agora é o Sagrado Corazón é o Monte Medulio.
Na parroquia de Viladonga están o Castrelo de Viladonga e mais o castro de Viladonga, exemplo de castro de ocupación tardía, e que conta cun Museo monográfico no que se expoñen pezas da cultura castrexa atopadas no sitio arqueolóxico. Este castro é un bo exemplo dun castro rural que seguiu habitado en época romana. O museo creado en 1983 é unha boa mostra do traballo que se debe realizar para coñecer a vida durante esa época. A importancia arqueolóxica e o interese histórico do Castro de Viladonga, así como a cantidade e calidade dos materiais aparecidos nas escavacións feitas aquí desde 1972, e a necesidade de investigalos e expoñelos fan que as escavacións sigan a día de hoxe e a actualización do museo tamén.
A vila ten tamén dúas rutas de sendeirismo, unha que vai desde o castro de Viladonga ata o campo da Feira de Castro de Rei, e outra que é a ruta da escrita, onde nas paradas da ruta podemos ler poemas e escritos de autores da zona: Manuel María, Darío Xohán Cabana ou Margarita Ledo, natural de Castro de Rei, entre moitos outros.
Riazó, Dozón, Dozón
Riazó é un lugar da parroquia de Dozón, no concello pontevedrés de Dozón, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 27 habitantes (13 homes e 14 mulleres), o que supón unha diminución de 8 habitantes con respecto ao ano 2000.
Eli Ríos
Elisabet Ríos Liste,     coñecida como Eli Ríos, nada en Londres en 1976, é unha escritora galega.
Nilapsini
Nilapsini (Nilapšini) foi unha cidade de Mitanni, ao sueste de Washukanni, onde o exército hitita que representaba a Kili-Teshub, avistou un continxente asirio (os asirios eran os protectores de Shuttarna III). Os asirios non presentaron batalla e crese que se retiraron debido á súa inferioridade (tiñan un só carro de combate). Desde alí Piyasilis I de Karkemish e Kili-Teshub marcharon contra a capital de Shuttarna, Taite.
Eli Ríos
Traxectoria
Trasladouse con poucos anos ás terras de Ordes e, despois dun periplo por diversos territorios da lusofonía (Porto, Lisboa, Azores, Cabo Verde), instalouse en 2003 ao pé do Castro de Elviña. Actualmente, desenvolve a súa actividade desde Cambre. miniatura|A autora con [[Ramón Rozas na presentación de Luns, en Pontevedra, 04/11/2017]] Colabora en diversas obras colectivas, realiza obradoiros de escrita, contacontos infantís e forma parte da revista dixital de crítica literaria A Sega. En 2018 colaborou na revista Ligeia.
Preoccupations
Preoccupations é unha banda canadense de post-punk procedente de Calgary, Alberta, e formada no ano 2012 co nome de Viet Cong. O grupo está composto por Matt Flegel (voces, baixo), Scott Munro (guitarra, sintetizadores), Daniel Christiansen (guitarra) e Mike Wallace (batería). O estilo musical da banda foi descrito como "post-punk labiríntico".
Formación e primeiro álbum
No ano 2010 a banda Women entrou nun hiato indefinido tras unha pelexa no escenario. O guitarrista do grupo, Christopher Reimer, morreu en 2012. Tras a morte de Reimer e a disolución de Women o seu exbaixista Matt Flegel decidiu formar un novo grupo co guitarrista Scott Munro (anteriormente en Lab Coast); os dous xiraran recentemente como músicos ao vivo con Chad VanGaalen. Recrutaron ao exbatería de Women Mike Wallace e ao guitarrista Daniel Christiansen (que tocara nunha banda de versións de Black Sabbath xunto con Flegel e Wallace).
O EP de estrea da banda, un casete autoeditado, foi publicado no ano 2013.
A banda actuou no festival SXSW no ano 2014, e despois asinou co selo canadense Flemish Eye. O primeiro casete da banda foi reeditado en vinilo por Mexican Summer o 8 de xullo de 2014.
A banda editou o seu álbum de estrea, Viet Cong, o 20 de xaneiro de 2015 a través dos selos Jagjaguwar e Flemish Eye. O grupo anunciou plans para unha xira por Norteamérica e Europa para promocionar o álbum.
Cambio de nome e Preoccupations
miniatura|249x249px|Actuando en París en 2015 A banda frecuentemente enfrontouse á controversia debido ao seu nome orixinal, con acusacións tanto de racismo como de apropiación cultural debido á asociación do nome co Viet Cong vietnamita orixinal. En marzo de 2015 tiña que actuar no Oberlin College, pero o concerto foi cancelado debido ao seu "nome ofensivo".
En setembro de 2015 o grupo anunciou que cambiaría o seu nome, publicando na súa páxina de Facebook, "Somos unha banda que quere facer música e tocala para os nosos seguidores. Non estamos aquí para causar dor ou recordarlle á xente atrocidades do pasado". O 29 de marzo de 2016 a revista musical canadense Exclaim! informou que a banda aínda estaba tocando co nome de Viet Cong, e colocou un contador a tempo real na súa páxina que marcaba os "días dende que Viet Cong prometera cambiar o seu nome".
O 21 de abril de 2016 Flegel anunciou nunha entrevista para Pitchfork que a banda pasaría a actuar e gravar baixo o nome "Preoccupations". O seu segundo álbum de estudio, Preoccupations, foi editado xa baixo o seu novo nome o 16 de setembro de 2016.
New Material
O 16 de xaneiro de 2018 a banda estreou un novo sinxelo, "Espionage". O seu terceiro álbum de estudio, New Material, foi publicado o día 23 de marzo dese mesmo ano. No mes de setembro Preoccupations anunciou unha xira cos estadounidenses Protomartyr nos meses de novembro e decembro.
A principios do ano 2019 o grupo iniciou unha xira por Europa que os trouxo a Vigo o día 27 de xaneiro, onde tocaron no Radar Estudios coa banda local Kings of the Beach.
O 5 de outubro de 2020 a banda anunciou en Twitter que estaba traballando nun novo álbum. Este cuarto traballo, titulado Arrangements, foi publicado o día 9 de setembro de 2022.
Decímetro cadrado
Un decímetro cadrado (símbolo: dm²) é unha unidade de área que ocupa un cadrado dun decímetro de lado. Equivale a unha centésima parte dun metro cadrado.
Isla Mágica
Isla Mágica é un parque temático situado en Sevilla, ambientado no descubrimento de América e inaugurado en 1997. Formouse aproveitando algunhas instalacións da Exposición Universal de 1992. O parque ten 8 zonas temáticas para o uso e desfrute do cliente.
Decímetro cadrado
Equivalencias
Decímetre quadrat Decímetro cuadrado Decímetro quadrado
Isla Mágica
En 2014 inaugurouse dentro do parque unha zona chamada Agua Mágica, que contén unha praia artificial e piscina de ondas, escorregadoiros, piscinas de baño familiar e infantil, escorregadoiros infantís e río lento.
La Tchadienne
"La Tchadienne" é o himno nacional do Chad. Foi escrito por Louis Gidrol e o seu grupo de estudantes, e foi composto por Paul Villard. É o himno estatal oficial do Chad dende que se independenzou de Francia en xaneiro de 1960.
Plutón (xeoloxía)
miniatura|150px|A Torre do Demo, en [[Wyoming, USA, é un plutón exposto cando se erosionou a rocha débil que o rodeaba.]] En xeoloxía, un plutón é unha masa de rocha magmática que, procedente de grandes profundidades, abriuse paso entre as rochas supraxacentes, consolidándose logo antes de chegar á superficie. Un plutón forma unha intrusión moi grande, de até varios quilómetros, dentro da rocha encaixante. A maioría das veces o magma solidificou a profundidades de até 10 km, circunstancia á cal se debe que só sexan visíbeis naqueles casos en que todo o manto de rocha que os cubría foi eliminado pola erosión. Os máis característicos son os sills, os batólitos e os lacólitos.
Premio Goya á mellor interpretación masculina protagonista
Na lista seguinte lista amósase a relación dos gañadores do Premio Goya á mellor interpretación masculina protagonista desde a orixe do premio ata a actualidade.
Coroa solar
miniatura|256px|A coroa solar, vista durante unha eclipse. A coroa solar é un aura de plasma que rodea o Sol e outras estrelas. A coroa solar esténdese millóns de quilómetros no espazo e pode verse desde a Terra durante os eclipses solares e tamén mediante coronógrafos.
Mediante espectroscopía pode verse que a coroa está fortemente ionizada e que a temperatura do plasma supera o millón de Kelvins, moito máis quente que a superficie do Sol.
A luz da coroa ven de tres fontes primarias e desde o mesmo volume do espazo:
Historia
miniatura|256px|A coroa debuxada por Ferrer durante a eclipse solar do 16 de xuño de 1806 en [[Kinderhook, Nova York.]] En 1724 o astrónomo francoitaliano Giacomo F. Maraldi recoñeceu que o aura visible durante as eclipses solares pertence ao Sol e non á Lúa. En 1809 o astrónomo español José Joaquín de Ferrer acuñou o termo "coroa". Basándose nas súas observacións da eclipse solar do 16 de xuño de 1806 en Kinderhook, Nova York, Ferrer propuxo que a coroa era parte do Sol e non da Lúa. O astrónomo inglés Norman Lockyer identificou na coroa o primeiro elemento descoñecido na Terra, o helio. O astrónomo francés Jules Jenssen observou que o tamaño e forma da coroa cambia co ciclo En 1930, [[Bernard Lyot inventou o coronógrafo, que permite ver a coroa sen necesidade de eclipses. En 1952 o astrónomo americano Eugene Parker propuxo que a coroa podía estar quente debido a multitude de "nanofulguracións", explosións en miniatura semellantes ás fulguracións solares que ocorren na superficie solar.
Características físicas
A coroa está moito máis quente, nun factor de 150 a 450, que a superficie do Sol: a temperatura media da fotosfera é de 5800 K, comparado cos de 1 a 3 millóns de K da coroa. A coroa é 10−12 veces menos densa que a fotosfera e produce unha millonésima de luz comparado con ela. A coroa está separada da fotosfera por unha capa estreita denominada cromosfera. O mecanismo de quecemento da coroa é aínda motivo de discusión, e entre as posibilidades están a indución polo campo magnético solar e as ondas magnetohidrodinámicas que lle chegan desde abaixo. As partes externas da coroa están sendo continuamente expulsadas debido ao fluxo magnético solar, producindo o chamado vento solar.
miniatura|256px|Configuración do fluxo solar magnético durante o ciclo solar.
A coroa non sempre se distribúe de manera homoxénea sobre a superficie solar. Durante os períodos de calma solar está confinada maiormente ás rexións ecuatoriais, con buratos coroais nas rexións polares, pero durante os períodos activos a coroa si está distribuída homoxeneamente, aínda que é máis prominente en rexións con manchas solares, ás que tamén están asociados os bucles coroais.
As observacións modernas distinguen varias rexións na coroa.
Rexións activas
As rexións activas son estruturas en bucle que conectan puntos de polaridade magnética oposta na fotosfera, producindo bucles coroais. Distribúense xeralmente en dúas zonas de actividade, paralelas ao ecuador solar. A súa temperatura media está entre 2 e 4 millóns de K, con densidades entre 109 e 1010 partículas por cm3.
Nas rexións activas prodúcense fenómenos relacionados directamente co campo magnético e que teñen lugar a diferentes alturas: as manchas solares e as fáculas ocorren na fotosfera, as espículas, os filamentos H-alfa e as praias pasan na cromosfera, as prominencias na cromosfera e na rexión de transición e as fulguracións e as execcións de masa coroal na coroa e na cromosfera. Se as fulguracións son moi violentas poden perturbar tamén a fotosfera e xerar unha onda Moreton. Pola contra, as prominencias de baixa intensidade son estruturas grandes, frías e densas que se observan como zonas serpenteantes en lonxitudes de onda do hidróxeno alfa.
Bucles coroais
Os bucles coroais son as estruturas básicas da coroa solar magnética. Son bucles de fluxo magnético pechado recheos de plasma solar quente. Dada a súa actividade a miúdo son precursores das fulguracións e das execcións de masa coroal.
O plasma solar que alimenta estas estruturas quéncese desde menos de 6000 K a máis dun millón de K desde a fotosfera ata a coroa. Con frecuencia o plasma enche estes bucles desde un punto e vértese por outro, chamados "pes".
Cando o plasma flúe desde os pes cara a parte superior do bucle, como ocorre sempre durante a fase inicial dunha fulguración compacta, chámaselle "evaporación cromosférica". Cando o plasma se arrefría rapidamente e cae cara a fotosfera se lle chama "condensación cromosférica". Pode haber tamén un fluxo simétrico desde ambos pes, producindo unha acumulación de masa no bucle.
Os bucles teñen tempos de vida de entre segundos (no caso das fulguracións) e días. Cando hai un equilibrio entre as fontes e sumideiros do bucle, este pode durar máis tempo, coñecéndose como bucles coroais quiescentes ou en estado estacionario.
miniatura|Arcos coroais conectando rexións de polaridade magnética oposta (A) e o campo magnético unipolar no burato coroal (B).
Estruturas a grande escala
As estruturas a grande escala son arcos moi longos que poden cubrir ata un cuarto do disco solar pero conteñen plasma menos denso que os bucles coroais das rexións activas. Foron detectados por primeira vez o 8 de xuño de 1968 durante a observación dunha fulguración mediante un foguete.
Interconexión de rexións activas
A interconexión de rexións activas son arcos que conectan zonas de campo magnético oposto de diferentes rexións activas.
Cavidades de filamento
Son zonas que aparecen escuras en raios X e están por enriba das rexións onde se observan filamentos H-alfa na cromosfera. Foron observadas por primeira vez en 1970 durante dous voos de foguetes para detectar buratos coroais.
As cavidades de filamento son nubes de plasma máis frío suspendidas sobre a superficie solar por forzas magnéticas. As rexións de campo magnético intenso aparecen máis escuras nas imaxes debido a que están baleiras de plasma quente.
Puntos brilantes
Son pequenas rexións activas atopadas no disco solar. O 8 de abril de 1969 descubríronse puntos brilantes en raios X durante o voo dun foguete para observar o Sol.
A fracción de superficie solar cuberta por puntos brilantes varía en función do ciclo solar. Están asociados a rexións bipolares do campo magnético. A súa temperatura media vai de 1,1 millón de K a 3,4 millóns de K, e con frecuencia as variacións de temperatura están asociadas a cambios na emisión de raios X.
Buratos coroais
Os buratos coroais consisten nas zonas polares con aparencia máis escura en raios X debido a que non emiten moita radiación. Son amplas zonas do Sol onde o campo magnético é unipolar e se abre cara o espazo interplanetario. O vento solar de alta velocidade xorde na súa maior parte destes buratos.
O Sol quedo
As rexións solars que non son parte das rexións activas e dos buratos coroais denomínanse Sol quedo.
A rexión ecuatorial xira máis rapidamente que os polos, co resultado de que as rexións activas xorden en dúas bandas paralelas ao ecuador e o seu tamaño aumenta durante os períodos de máximo do ciclo solar, mentres que case desaparecen durante o mínimo. Polo tanto, o Sol quedo sempre coincide coa zona ecuatorial e a súa superficie é menos activa durante o máximo solar. Coa chegada do mínimo solar a extensión do Sol quedo aumenta ata cubrir todo o disco solar salvo algúns puntos brilantes nos polos, onde están os buratos coronais.
Variabilidade da coroa
Os fenómenos que teñen lugar na coroa teñen duracións que van de segundos a meses, así como a súa escala varía entre miles e millóns de quilómetros.
Fulguracións
miniatura|Filamento durante unha fulguración vista no ultravioleta polo satélite [[TRACE.]]
As fulguracións teñen lugar nas rexións activas e caracterízanse por un incremento súbito do fluxo radiativo emitido desde pequenas partes da coroa. Son fenómenos moi complexos e visibles en diferentes lonxitudes de onda, implicando varias zonas da atmosfera solar e diversos efectos físicos, térmicos e non térmicos, e ás veces amplas reconexións das liñas do campo magnético con expulsión de material.
Son fenómenos cunha duración media de 15 minutos, cos máis enerxéticos chegando a durar varias horas, e producen un rápido incremento da densidade e temperatura. Tipicamente obsérvanse no ultravioleta e en raios X.
Hai dous tipos básicos de fulguracións:
Ás veces pode observarse tamén unha fase precedente á fulguración, denominada normalmente "prefulguración".
Transitorios
Ás veces, xunto ás fulguracións e ás prominencias solares, aparece "transitorios coroais", chamados tamén "execcións de masa coroal". Trátase de enormes bucles de materia coroal que viaxa cara a fóra do Sol a máis dun millón de quilómetros por hora e que conteñen ata dez veces a enerxía das fulguracións ou prominencias que as acompañan. Algunhas execcións poden expulsar centos de millóns de toneladas de material cara o espazo a máis de 1,5 millóns de km/hora.
Etruscos
miniatura|300px|Extensión da civilización etrusca Os etruscos foron un pobo de lingua non indoeuropea da península Itálica que apareceu entre os séculos VIII-VII a.C. O espazo primixenio ocupado por este pobo comprendeu o territorio entre os ríos Arno e Tíber, entre o mar Tirreno e os montes Apeninos, aínda que logo de expandiron polo val do Po, o Lacio e a Campania. Autodenominados "rasna" ou "rasena", o actual termo etrusco deriva do latín "etrusci", mentres que os gregos empregaban o termo "Τυρρηνοί" ou tyrrhēnoi. Esta cultura foi obxecto de grandes controversias xa dende a Antigüidade: autores gregos e romanos teorizaron sobre a súa procedencia e interesáronse polos seus costumes.
Orixe
A procedencia da cultura etrusca é unha cuestión longamente discutida dende a Antigüidade. Unhas teorías insistiron en presentar aos etruscos como inmigrantes procedentes de Oriente, da Lidia, de onde se viron na obriga de emigraren a raíz da invasión indoeuropea de Asia Menor. Formarían parte dos chamados Pobos do Mar, protagonistas das grandes migracións que trocaron o escenario do Mediterráneo Oriental. Deste xeito, para Heródoto, os tirrenos ou etruscos, eran lidios que chegaron á península Itálica baixo o mando de Tirreno, fillo do rei Atis. Doutra parte, Helánico, identifícaos cos pelasgos, que segundo Antíclides, chegaron con Tirreno. Os traballos arqueolóxicos sinalan indicios que poderían confirmar esta teoría, como que fronte a cultura de Villanova, desenvolvida por indoeuropeos na Umbría, os etruscos practicaban a inhumación fronte a incineración dos primeiros. A nivel lingüístico, o idioma etrusco presenta semellanzas con linguas de Asia Menor, especialmente coa escrita na estela funeraria prehelénica de Kaminia en Lemnos.
As hipóteses dunha orixe lidia foran xa rexeitadas por Dionisio de Halicarnaso, para quen os etruscos eran autóctonos da península Itálica. Investigadores dos séculos XIX e XX apoiaron esta posibilidade sinalando a existencia dun sustrato preitálico, e preindoeuropeo polo tanto, en toda a Península, considerando que na Etruria, aínda que se recibiran influencias orientalizantes, se conservaría a inhumación fronte a incineración.
Outra teoría naceu a principios do século XIX, cando autores como Barthold Georg Niebuhr e Karl Otfried Müller propuxeron que a se instalaran na Toscana logo dunha migración dende os Alpes. Xustificaban esta teoría relacionando o nome co que se denominaban os etruscos, rasena, co pobos raetianos da zona alpina.
Dende mediados do século XX, as interpretacións de autores especializados, como Massimo Pallottino, conclúen que o pobo etrusco foi o resultado dos grupos propios da península Itálica que evolucionaron na Idade do Ferro recibindo achegas culturais de Grecia e Oriente.
Traxectoria
Segundo a tradición clásica, os etruscos inicialmente destacaron pola piratería atribuíndolles saqueos como o da imaxe de Hera en Samos, o rapto de mulleres de Brauronia ou un ataque a Atenas. Para algúns autores, entre os séculos VIII e VI a. C os etruscos o dominio marítimo do Tirreno e do Adriático era semellante ás talasocracias gregas. Seguno Plinio, os etruscos foron os responsables da invención da áncora e do rostrum.
A finais do século VI a. C comezou a decadencia do poderío etrusco. O tirano de Cumas, Aristodemo, logrou rexeitalos e favoreceu a sublevación do Lacio. Roma expulsou o seu derradeiro rei, Tarquinio o Soberbio e proclamou a República. As cidades etruscas de Campania acabaron sucumbindo aos samnitas durante o século V a.C.: no 474 a.C. os campanos, aliados cos siracusanos, desfixeron a frota etrusca. A difusión da malaria nas chairas e lagos da zona acentuou a súa debilidade. A comezos do século IV a.C. os galos, dende o norte, ocuparan o val do Po, e no 396 a.C tomaron a etrusca Melpum. Co tempo Roma e a súa política de conquista de Italia, rematou por incorporar as cidadades etruscas ao seu dominio.
Institucións
Todo o que sabemos dos etruscos procede das fontes narrativas romanas, que se complementan cos achados arqueolóxicos. Pero non convén esquecer o prexuízo histórico antietrusco dos romanos. Xa se dixo que os etruscos non chegaron a constituír un Estado, senón que estaban organizados en cidades-estado, coa súa respectiva zona de influencia. Á fronte de cada cidade había un rei, que se dedicaba ao comercio e posuía obradoiros artesáns. O rei, chamado lucumón, rodeábase de parentes e achegados que dominaban toda a actividade económica da cidade.
Antes do século V a.C. cada cidade contaba co seu lucumón e á fronte das doce cidades estaba o xefe da federación. Este era escollido nas sesións do templo de Voltumnus. Cada rei tiña o poder xudicial e estaba á fronte do exército local e dos cultos. Ademais, moita da simboloxía que logo adoptaron os romanos como representativos do poder ten a súa orixe nas monarquía etruscas, como por exemplo: a coroa de ouro, o cetro, a toga, a cadeira curul e o fascio.
Tito Livio en Ab urbe condita libri, sinala que en Veies optárase por restaurar unha monarquía, espertando tal decisión o rexeitamento do resto de etruscos. Deste xeito, optaron por non axudala nas súas guerras contra a República romana.
Sociedade
miniatura|Detalle do [[sartego dos esposos atopado en Caere (finais do século VI a. C.)]] Grazas ás inscricións e textos pódese coñecer a onomástica etrusca, da que se deduce que a súa organización era xentilicia. Este sistema antroponómico contiña o pronomen persoal e o nome da familia ou xentilicio, ademais do patronímoco e do matronímico, e o cognomen que identificada a póla do gens ou familia.
As mulleres gozaban de consideración social e éralles recoñecida a súa personalidade xurídica ata o punto que a sucesión se facía por liña materna. Isto, xunto co emprego do matronímico, levou a Jacob Johan Bachofen a considerar que en Etruria se conservaran as estruturas matriarcais que segundo as súas teorías se deran no Mediterráneo durante o Neolítico. Mais, aínda que gozaran de máis consideración e dereitos que noutras civilizacións, a sociedade era patriarcal cun gran peso da familia. Isto non evitou que gregos e romanos criticaran o rol da muller nesta cultura. miniatura|Espello etrusco de bronce do [[Museo Británico (cara 500-475 a.C.)]]
Economía
As cidades de Etruria coñeceron unha importante prosperidade. A agricultura etrusca baseábase no cultivo de trigo, oliveira e vide, ademais de contar con importantes recursos madeireiros no noroeste. A potencia agraria foi fomentada grazas ás técnicas hidráulicas construíndo canles para o regadío. A minería proporcionou outros recursos abondosos: tanto ferro, especialmente na illa de Elba e nas comarcas de Populonia e Vetulonia, como de cobre e estaño nas zonas litorais.
Derivado disto, Etruria contou cunha metalurxia e unha sofisticada ourivería. Destacaron varios núcleos especializados: Perusa para o traballo do bronce e dos seus louvados espellos, Vulci cos trípodes e candelabros e Arretium nas armas. Coiros, tecidos e cerámica son outros produtos que foron aprezados no comercio.
Malia a importancia da actividade mercantil, a moeda tivo unha difusión serodia. Nun primeiro momento empregaron as de Focea, logo a partir do V a.C. acuñaron moedas de seu en ouro, prata e bronce. Moi características son as pezas de ouro cunha cabeza de león no anverso.
Shattuara I
Shattuara I foi rei de Mitanni sobre o -1320.
Traxectoria
Non se sabe a súa orixe, pero foi o sucesor de Mattiwaza. Algúns pensan que se trata do fillo de Artatama II, cuxo nome era Shuttarna. Adadnirari de Asiria di que o levou prisioneiro a Asiria, onde o obrigou a facer acto de recoñecemento e permitiulle retornar a Mitanni, onde permaneceu como rei, pero pagando imposto.
Sucedeuno o seu fillo Wasashatta.
Farnesil pirofosfato
O farnesil pirofosfato (FPP), tamén chamado farnesil difosfato ou pirofosfato de farnesilo, é un intermediario da vía da HMG-CoA redutase ou do mevalonato utilizado por moitos organismos para a biosíntese de terpenos, terpenoides, e esterois.
Utilízase na síntese de CoQ (que forma parte da cadea de transporte electrónico), e é o precursor inmediato do escualeno (por medio do encima escualeno sintase), de deshidrodolicol difosfato (un precursor do dolicol, que transporta proteínas ao lume do retículo endoplasmático para a súa N-glicosilación), e de xeranilxeranil pirofosfato (GGPP).
Biosíntese
A farnesil pirofosfato sintase (unha prenil transferase) cataliza as reaccións de condensación secuencial do dimetilalil pirofosfato con dúas unidades de isopentenil pirofosfato para formar farnesil pirofosfato, como se indica nas seguintes dúas reaccións:
Ficheiro:Cholesterol-Synthesis-Reaction8.png
Ficheiro:Cholesterol-Synthesis-Reaction9.png
Farmacoloxía
As reaccións anteriores son inhibidas polos bisfosfonatos (utilizados na osteoporose).
A rabdomiólise inducida polas estatinas débese á depleción do farnesil pirofosfato na célula, que orixina unha depleción de coencima Q na cadea de transporte de electróns das mitocondrias, un orgánulo que se encontra en grandes cantidades nos miocitos.
Porqueta
miniatura|Porca. miniatura|Porca de á ou bolboreta, hexagonal, con rebordo e outras. Unha porqueta  ou porca é unha peza mecánica cun burato central, o cal presenta unha rosca, que se emprega para axustar a un parafuso, en forma fixa ou deslizante. A porca permite suxeitar e fixar unións de elementos desmontables. En ocasións, pode agregarse unha arandela para que a unión peche mellor e quede fixa. As porcas fabrícanse en grandes producións con máquinas e procesos automatizados.
A porca sempre debe ter as mesmas características xeométricas do parafuso co que se axusta, polo que está normalizada segundo os sistemas xerais de roscas. miniatura|Porcas cegas, cadrada, T, ameadas, de seguridade "nyloc" e outras.
Identificación das porcas
Existen 4 características básicas para identificar unha porca: As porcas apértanse xeralmente con chaves inglesas, adaptadas ás dimensións das súas caras. Cando se require un par de apertamento moi exacto utilízase unha chave dinamométrica. Nas montaxes industriais utilízanse para o apertamento rápido ferramentas neumáticas. Para apertar porcas non é aconsellable utilizar tubos ou pancas porque se pode romper o parafuso ou deteriorarse a rosca.
Jean Liedloff
Jean Liedloff, nada en Nova York o 26 de novembro de 1926 e finada en Sausalito (California) o 15 de marzo de 2011, foi unha autora estadounidense, máis coñecida polo seu libro The Continuum Concept: In Search of Happiness Lost ("O concepto do continuum: na procura da felicidade perdida").
Traxectoria
Como adolescente terminou o Seminario de Drew para mulleres novas (Drew Seminary for Young Women) e comezou os seus estudos na Universidade Cornell. Antes de terminar os seus estudos, participou en expedicións na selva de Venezuela. Durante unha expedición en busca de diamantes, púxose en contacto co pobo indíxena yekuana. Co paso de tempo, apaixonouse polos yekuana, tomando a decisión de regresar a Venezuela para vivir con eles. Liedloff escribiu o seu libro The Continuum Concept como un intento de documentar o modo de vivir dos yekuana, en particular o seu estilo de crianza. Desde 1968 até 1970 traballou como redactora de revista The Ecologist.
Snoopy
miniatura|dereita Snoopy é un cadeliño de ficción creado por Charles Schulz. É un dos personaxes principais da tira cómica Peanuts. Snoopy é un can da raza beagle, aínda que non se lle pareza. Tamén existe a posibilidade de que sexa un bull terrier inglés, pero tampouco coincide con todas as particularidades. O seu amo é Charlie Brown.
Snoopy fixo o seu debut o 4 de outubro de 1950, dous días despois do inicio da tira.
Concorde
O Aérospatiale-BAC Concorde foi un avión supersónico utilizado para o transporte de pasaxeiros ata o 2003, ano no que as compañías aéreas British Airways e Air France deixaron de operar con el.
Historia e características
miniatura|Primeiro voo en 1969 Foi construído a partir do conxunto dos traballos dos fabricantes British Aircraft Corporation británico e Aérospatiale francés.
En 1969 realizou o seu primeiro voo, entrando en servizo en 1976 e voando durante 27 anos, até a súa saída de circulación en 2003. Os seus principais destinos foron os aeroportos de Heathrow en Londres, Reino Unido, París-Charles de Gaulle en París, Francia, o JFK en Nova York, o Dulles en Washington, ambos dous nos Estados Unidos, así como o Aeroporto Internacional Benito Juárez da Cidade de México e o Maiquetia, aeroporto que lle serve á cidade de Caracas, Venezuela, sendo estes dous últimos os únicos destinos regulares deste avión en Latinoamérica.
Pode chegar aos destinos na metade do tempo do que tarda un avión comercial convencional debido á súa maior velocidade.
Especificacións
Richard Seamen aircraft museum
Ana Justel
Ana María Justel Eusebio, nada en Madrid o 27 de decembro de 1967, é unha investigadora matemática e doutora en Economía. En 2019 recibiu o I Premio Margarita Salgas á mellor traxectoria científica.
Traxectoria académica
Licenciada en Matemáticas pola Universidade Complutense de Madrid en 1990, doutorouse en Economía na Universidade Carlos III de Madrid en 1995, coa tese de doutoramento: "Algoritmos adaptativos de Gibbs Sampling para la identificación de heterogeneidade en regresión y series temporales '', dirixida polo profesor Daniel Peña.
Iniciou a súa carreira profesional como Axudante nos Departamentos de Estatística e Econometría e no de Economía da Universidade Carlos III de Madrid, no período 1990-95. No curso 1995/96 foi Research Associate, do Center for Operations Research and Econometrics (CORE) na Université Catholique de Louvain. Dende outubro de 1996 a xuño de 2000 foi Profesora Titular de Universidade Interina en Estatística e Investigación Operativa, Departamento de Matemáticas, da Facultade de Ciencias, na Universidade Autónoma de Madrid (UAM).
Dende xuño de 2000 é Profesora Titular de Universidade do Departamento de Estatística e Econometría da UAM, onde, aparte de ensinar e investigar no campo da estatística -tanto en estatística matemática como en estatística aplicada; en concreto no ámbito da estatística matemática e computacional- tamén exerceu os cargos de Vicedecana de Relacións Internacionais e Institucionais da Facultade de Ciencias (2000-2003), Coordinadora de Programas de Intercambio e Mobilidade da Facultade de Ciencias (2003-2017) e Directora da Oficina de Análise e Prospectiva (2006-2017).
Ireneu, patriarca de Serbia
Ireneu (en Иринеј), nado en Vidova (Serbia) o 28 de agosto de 1930 e finado en Belgrado o 20 de novembro de 2020, foi o patriarca de Serbia dende o 22 de xaneiro de 2010, e polo tanto cabeza da Igrexa ortodoxa serbia.
Ana Justel
Traxectoria investigadora
As súas liñas de investigación inclúen tanto a estatística teórica como a aplicada. Publicou numerosos artigos en revistas internacionais de recoñecido prestixio, 28 delas en revistas JCR, e unha ducia máis delas recollidas noutras revistas nacionais e internacionais. ​​​