cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Apoiatura
Usos e efectos
|miniatura|280x280px|Figura 3. Interpretación da apoiatura. Na execución non se adoita acentuar a nota principal. No entanto, é fundamental coñecer a que época pertence a peza xa que a súa execución pode variar. A apoiatura é un ornamento que dá como resultado unha interpretación máis estética dunha obra musical. No Barroco era habitual que a música se interpretase no clavicémbalo, que era un instrumento que non permitía achegar ningunha clase de matices. De aí xurdiu a necesidade de adornar as melodías da época para dotar de variedade e estética ás composicións. Así mesmo, este ornamento foi utilizado con frecuencia polos compositores do período clásico.
Na música barroca e do clasicismo así como no período romántico temperán, en determinados contextos a apoiatura dábase por sentado mesmo cando non estaba anotada na partitura. Esta circunstancia era particularmente frecuente no recitativo.
Tipos
As apoiaturas poden presentarse nun dos tipos seguintes:
Ademais, estas notas de adorno pódense clasificar atendendo a dous criterios:
.fr
.fr é o Dominio de Nivel Superior xeográfico (ccTLD) para Francia
Base Militar de Campelo
A Base Militar de Campelo é unha instalación militar do Exército Español e a Armada Española. Está situada no monte de Campelo (803 m), entre os concellos de Sobrado e Friol,  nas parroquias de Roade e Silvela.
Historia
miniatura|esquerda|150px|Emblema da arma de enxeñeiros. Foi construída en 1976 cun perímetro de seguridade duns 800 metros. Estaba valada con arame de espiño e tiña ademais das instalacións de comunicacións, heliporto e alboios para os soldados. Nos inicios había uns 150 efectivos ao seu cargo e nos últimos anos uns 50. A base foi abandonada no ano 2000 pasando a ser telecontrolada. A súa antena segue operativa pero xa sen dotación de persoal algún.
O Calexo, Visantoña, Mesía
O Calexo é un lugar da parroquia de Visantoña no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes.
Quico Comesaña
Xosé Enrique Comesaña Pedreira, nado en Navia, Vigo, o 16 de xullo de 1962, é un músico galego.
Traxectoria
Membro fundador do grupo Berrogüetto, do que segue a formar parte na actualidade, colaborou tamén con Armeguín, Fía na Roca e Uxía.
Mestre de guitarra na Escola da Vaca (Ferrol).
Traballos publicados con Berrogüetto
Instrumentos: bouzouki, arpa céltica, mandolina, banjo e cítolas.
Traballos publicados con Armeguín
Instrumentos: guitarra, arpa céltica e mandolina.
Traballos publicados con Fía na Roca
Instrumentos: Guitarra, bouzouki, arpa céltica, mandolina e banjo.
Traballos publicados con Uxía
Instrumentos: Bouzouki e arpa céltica.
Goiriz, Vilalba
Santiago de Goiriz é unha parroquia do concello de Vilalba, na comarca da Terra Chá, na provincia de Lugo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 625 habitantes (294 homes e 331 mulleres), distribuídos en 48 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1991 cando tiña 857 habitantes.
Xeografía
Está atravesada pola estrada N-634 e pola estrada que vai de Vilalba até Árbol por Román. Está dividida en cinco roldas, creadas polos veciños para a organización das festas: A rolda de Trece, no límite do concello, a de Bidueiros, na marxe esquerda cara a Asturias, a Ribeira, Tarrío e Medios Aneiros.
Patrimonio
O castro de Goiriz, próximo á igrexa parroquial, cunha extensión de 2 ha, ten tres defensas e ten boa visibilidade. Na igrexa parroquial unha inscrición alude ó dereito a refuxio ós perseguidos pola lei. O pazo de Cazás pertenceu á familia de Quirós Baamonde Freire de Andrade e Taibo.
Courtney Fortson
Courtney Fortson, nado o 23 de maio de 1988 en San Antonio, Texas, é un xogador profesional de baloncesto estadounidense que xoga nos Los Angeles D-Fenders da NBA Development League. Con 1,80 metros de altura, xoga nas posicións de base e escolta.
Baixa Baviera
A Baixa Baviera (en alemán Niederbayern) é unha das sete rexións administrativas (Regierungsbezirk) en que está dividido o estado federado alemán de Baviera.
Estñá situada ao leste do Estado libre. Limita ao norte co Alto Palatinado, ao nordeste coa República Checa, ao sueste con Austria e ao suroeste coa Alta Baviera.
O termo Niederbayern foi mencionado por primeira vez en 1255.
A súa capital administrativa é Landshut, e as cidades máis importantes deste territorio son, ademais da capital, Passau e Straubing.
Cidades-distrito
miniatura|250px|Torre na cidade de Straubing
Cidades importantes
miniatura|250px|Dique do río Eno en Passau
Sindicato de Oficios Varios de Sada
O Sindicato de Oficios Varios de Sada naceu no 1931 a partir do Centro Cultural Obrero, fundado un ano antes cos fondos achegados polos emigrantes sadenses nos EUA. Estaba federado na CNT. No 1932 contaba cerca de 200 afiliados, a maioría mariñeiros, cifra que se duplicou no 1936.
Directiva
Á altura do 1933 estaba dirixido por José Monzo Ríos (Presidente), Serafín García (Vicepresidente), José Neira Torrado (Secretario), Adolfo Caamaño (Vicesecretario), Manuel Regueira (Tesoureiro), Manuel Prado (Vicetesoureiro), José Barbeiro (Bibliotecario), Julio Caamaño, Francisco Guitián e Laureano Riveiro (Vocais).
Actuación sindical e cultural
Desenvolveu un intenso labor durante todo o período republicano, levando a cabo importantes folgas e diversas accións, encamiñadas á dignificación da clase obreira e ao seu enriquecemento cultural. Desde finais do 1931, e coma se anuncia na totalidade dos números de Solidaridad Obrera dese período, mantivo un boicot ao café La Terraza, que non permitía a sindicación dos seus empregados. O conflito semellou amañado en xullo do 1932, coa sinatura dun compromiso; mais, por diversas razóns, reavivouse no ano seguinte, estendéndose o boicot ao Salón Moderno. No 1933 e 1934 estalaron dúas bombas na Terraza e unha no Moderno, que só causaron estragos materiais, pero provocaron un grande impacto. Tamén mantivo un importante conflito coa compañía de tranvías polos mesmos motivos. Asemade, colaborou co Sindicato de Profesiones Varias de Meirás desde o 1933 para permitir, na parroquia de Meirás, a ocupación forzosa dunhas leiras por parte dos seus colonos, aos que se lles incrementara drasticamente o alugueiro.
No campo ideolóxico, os membros do sindicato propuñan unha loita aberta contra os valores morais impostos pola Igrexa, así coma contra toda forma de poder político e de opresión, e propuñan a emancipación da muller. Tamén actuaba o sindicato como centro cultural e educativo, e contra o 1933 contaba cun Centro de Educación Libertaria. Asemade, organizou frecuentes mitins e conferencias e artellou unha biblioteca.
Estivo integrado na Federación Comarcal de Sindicatos de Betanzos e Sada e, a partir do 1936, na Federación Comarcal de Sindicatos de Sada. Estivo representado no pleno da CRG do 1933 en Santiago de Compostela e no da CNT do 1936 en Zaragoza por José Monzo.
Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, foi completamente desartellado, e os seus membros máis significativos tiveron que agocharse ata seren asasinados (José Neira Torrado, José Cadaveira Guimarey), fuxir cara o exilio (Serafín García) ou sufrir penas de prisión e multas económicas. O seu Presidente, José Monzo, tras dous anos agochado nas localizacións máis insólitas, optou por se quitar a vida antes de que lla arrebatasen.
José Miguel Alonso Pumar
José Miguel Alonso Pumar, nado en Cariño en 1976, é un político galego do PSG-PSOE, exalcalde de Cariño.
Traxectoria
Licenciado en Psicoloxía pola Universidade de Santiago de Compostela e Máster en Residencias e Atención ás Persoas Maiores pola Universidade da Coruña. Afiliado ao PSdeG-PSOE dende 2005, formou parte da candidatura socialista ás eleccións autonómicas 2012. Foi responsable de Medio Ambiente na Executiva Provincial Socialista da Coruña (2012-2014), Vicesecretario Xeral de Coordinación Institucional no mesmo órgano (2018-2022) e actualmente é membro da Executiva Nacional Galega do PSdeG obstentando responsabilidades dentro da Área de Política Municipal. Formou parte do Comité Nacional Galego do PSdeG-PSOE no período 2012-2020.
Nas eleccións municipais de 2015 encabezou por primeira vez a candidatura do PSdeG á alcaldía de Cariño, sendo a lista máis votada e foi elixido alcalde por maioría simple. Nas municipais de 2019 revalidou o cargo con maioría absoluta, desta volta acadando 7 concelleiros. dun total de 11, o que supón o mellor resultado histórico do PSdeG en Cariño. En novembro de 2019 foi proposto polo PSdeG-PSOE como membro da executiva da Federación Galega de Municipios e Provincias, da que actualmente é voceiro.
Andrés de Urdaneta
Andrés de Urdaneta y Cerain, nado en Ordizia posiblemente en 1508 e finado en Cidade de México o 3 de xuño de 1568, foi un militar, cosmógrafo, mariño, explorador e relixioso español. Participou nas perigosas expedicións de García Jofre de Loaísa e Miguel López de Legazpi, e acadou fama universal por descubrir e documentar a ruta a través do océano Pacífico dende Filipinas até Acapulco, coñecida como Ruta de Urdaneta ou tornaviaje.
O Seixo, Barxa, A Gudiña
O Seixo é un lugar da parroquia de Barxa no concello ourensán da Gudiña na comarca de Viana. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña dez habitantes (catro homes e seis mulleres). Neste lugar está o pazo do Seixo, do século XVIII , e a capela do Seixo , posiblemente da mesma época.
Obxecto separado
Estes obxectos diferéncianse da mayoría dos obxectos transneptunianos (TNOs), que forman un conxunto vagamente definido das poboacións que foron perturbadas en diversos graos na súa órbita actual tras encontros gravitacionais cos xigantes gasosos, predominantemente Neptuno. Os obxectos separados teñen perihelios maiores cás outras poboacións de TNO, incluídos os obxectos con resonancia orbital con Neptuno, como Plutón, os obxectos clásicos do cinto de Kuiper en órbitas non resoantes tales como Makemake e os obxectos do disco disperso como Eris.
Están identificados polo menos nove destes corpos de xeito seguro, dos cales o maior e mellor coñecido é Sedna. Aqueles con perihelios maiores de 75 UA, no que se chama a nube de Oort interior, denomínanse sednoides. En 2014 había dous sednoides coñecidos, Sedna e.
Órbitas
Os obxectos separados teñen perihelios moito maiores có afelio de Neptuno. Habitualmente son moi elípticos, con semieixes maiores de ata uns poucos centos de UAs. Estas órbitas non puideron crearse por perturbacións gravitacionais dos xigantes gasosos (particularmente, Neptuno). En lugar disto propuxéronse unha serie de explicacións, incluíndo un encontro cunha estrela pasaxeira ou con obxectos distantes de tamaño planetario. A clasificación suxerida polo equipo de Deep Ecliptic Survey introduce unha distinción formal entre obxectos dispersos-próximos (que puideron ser dispersados por Neptuno) e dispersos-distantes (como Sedna) empregando un parámetro de Tisserand de valor 3.
Clasificación
Os obxectos separados son unha das cinco clases distintas de TNO. As outras catro son obxectos clásicos do cinto de Kuiper, obxectos resonantes, obxectos do disco disperso (SDO) e sednoides. Os obxectos separados xeralmente teñen un perihelio superior a 40 UA, disuadindo interaccións fortes con Neptuno, que ten unha órbita aproximadamente circular de arredor de 30 UA do Sol. Porén, non hai límites claros entre as rexións dispersas e separadas, xa que ambas as dúas poden coexistir como TNO nunha rexión intermedia cunha distancia do perihelio de entre 37 e 40 UA. Un corpo intermedio cunha órbita ben determinada é.
O descubrimento de Sedna xunto con outros obxectos como 2000 CR105 e motivou a discusión dunha categoría de obxectos distantes que poderían estar tamén dentro da Nube de Oort ou, máis ben, seren obxectos de transición entre o disco disperso e a Nube de Oort.
Aínda que Sedna é considerado oficialmente un obxecto do disco disperso polo MPC, o seu descubridor Michael E. Brown suxeriu que debido ao seu perihelio de 76 UA está moi afastado para verse afectado pola atracción gravitacional dos planetas exteriores, e que debe de ser considerado un obxecto da nube de Oort Interior en lugar dun membro do disco disperso. Esta clasificación de Sedna como un obxecto individual está aceptada por algunhas publicacións.
Esta liña de pensamento suxire que a falta dunha interacción gravitacional significativa cos planetas exteriores crea un grupo estendido exterior que comeza nalgún lugar entre Sedna (perihelio 76 UA) e os SDOs máis convencionais como (perihelio 35 UA), que está clasificado como disperso-próximo por Deep Ecliptic Survey.
Un dos problemas da definición desta categoría estendida é que poden existir resonancias débiles que serían difíciles de probar debido ás perturbacións planetarias caóticas e á actual falta de coñecemento das órbitas destes obxectos distantes. Teñen períodos orbitais de máis de 300 anos e a maioría só se observou por unha observación curta do seu arco durante un par de anos. Debido á súa gran distancia e lento movemento contra o fondo de estrelas, poden pasar décadas antes de que a meirande parte destas órbitas distantes se determinen o suficientemente ben como para confirmar ou descartar unha resonancia. As melloras no coñecemento das órbitas e a resonancia destes obxectos axudaría a comprender a migración dos planetas xigantes e a formación do Sistema Solar. Por exemplo, as simulacións de Emelyanenko e Kiseleva en 2007 mostran que moitos obxectos distantes poderían estar en resonancia con Neptuno. Estes mostran unha probabilidade do 10% de que 2000 CR105 se atope nunha resonancia 1:20, unha probabilidade do 38% de que 2003 QK91 se atope en resonancia 3:10, e un 84% de probabilidade de que estea en resonancia 3:8. O planeta anano potencial 2005 TB190 aparentemente ten menos dun 1% de posibilidades de estar en resonancia 1:4.
Posibles obxectos separados
Esta é unha lista dos obxectos separados coñecidos, que non poderían ser dispersados facilmente pola órbita de Neptuno e polo tanto é probable que sexan obxectos separados, pero que se atopan dentro da distancia de perihelio ≈50-75 UA, fronteira empregada que definiría os sednoides.
La Seu d'Urgell
Atópase preto da confluencia dos ríos Segre e Valira, nunha terraza fluvial. Forma parte do Urgellet, comarca natural pirenaica formada por 16 concellos do Alt Urgell e que xuntamente con Andorra correspondíase co territorio orixinario do Condado de Urgell, con capital en La Seu ata a expansión cara ao sur. A proximidade con Andorra está a repercutir no seu desenvolvemento demográfico e económico. En 2016 tiña unha poboación de 12.185 habitantes.
Xeografía
A localidade está situada a 690 m sobre o nivel do mar, nos contrafortes dos Pireneos, a tan só 10 km de Andorra, e no punto onde conflúen o río Segre e o máis pequeno Valira.
Limita ao norte co municipio de les Valls de Valira, con Montferrer i Castellbò ao oeste, con Ribera d'Urgellet ao suroeste, Alàs i Cerc ao sueste e Estamariu ao nordés.
Clima
O clima de La Seu é de tipo mediterráneo, transformado pola montaña, por iso a maior parte da poboación da comarca do Alt Urgell concéntrase nas ribeiras.
As precipitacións son escasas, arredor dos 700 mm anuais, aínda que aumentan considerablemente coa altitude. No verán, o máximo de chuvias corresponde ás montañas. No inverno, as precipitacións son mínimas en toda a comarca. É, polo tanto, un clima seco e frío no inverno, fresco e chuvioso na primavera e comezo de verán, caloroso e seco o resto do verán e principios de outono, e fresco e húmido no outono.
A vexetación é continental, en gran parte submediterránea.
Das orixes á consolidación do bispado
miniatura|Llibre de les Usances, Privilegis i Immunitats de la Ciutat d'Urgell Segundo a tradición, la Seu d'Urgell foi fundada por Hércules o Exipcio no 1699 aC, cando pasaba unhas vacacións nos Pireneos. Descubriuse unha necrópole paleocristiá onde hoxe está o claustro da catedral e potentes muros que poderían formar parte do recinto urbano primitivo, así como un altar de tradición paleocristiá.
Segundo Plinio o Vello e Estrabón, a primitiva cidade romana Orgellia, ocupada anteriormente polo poboado prehistórico de Arse-durgui, atopábase no outeiro de Castellciutat, camiño obrigado de Julia Lybica (Llívia) a Ilerda (Lleida), e polo tanto de grande importancia estratéxica. A cidade romana foi a capital dos ceretáns ou, segundo Ptolomeo, dos ilerxetes.
Non hai documentación sobre a súa cristianización, atribuída a un discípulo de Santiago o Maior, nin da erección do bispado de Urgell. Parece ser que este foi creado entre 516, data do concilio de Tarragona, no que non consta ningún bispo de Urgell, e 521, cando xa aparece mencionado. O primeiro bispo, venerado despois como santo, foi Xusto, que asistiu aos concilios da España visigótica nos anos 527 e 546. Nesas datas xa aparece a característica esencial da cidade medieval e que dará nome á cidade: a sé episcopal (en catalán seu).
Pouco despois de ser liberada polos francos do dominio musulmán, a cidade de Urgell foi destruída polos sarracenos e entrou en crise pola represión do bispo Félix. Por eses dous motivos, a sé episcopal foi trasladada a unha nova localización. Do outeiro baixou ao val, onde naceu o vicus Sedis Urgelli, un barrio da cidade nunha terraza do río Segre, facilitando a súa defensa e o seu abastecemento de auga. A antiga cidade, despois de ser reconstruída, converteuse nunha fortaleza, residencia dos condes de Urgell ata a conquista de Agramunt e Balaguer (1105).
left|miniatura|O Castell de Ciutat, antiga residencia dos Condes de Urgell. O poder do bispado, baseado nunha permuta de béns co conde Borrell II de Barcelona-Urgell (988), foi en aumento e manifestouse no ambicioso plan de construcións e infraestruturas do bispo Ermengol (1010-1035): a nova catedral na localización actual, a igrexa de Sant Pere e Sant Andreu, a de Sant Miquel e as pontes de pedra sobre o Segre e a Valira, todo financiado co ouro musulmán conseguido na conquista do Baix Urgell. A cidade estendeuse ao longo do río, con forma triangular limitada polo Segre, o rego de Santa María e o camiño de Cerdanya, entre hortas, campos e viñas.
No século X, xa chamada Seu polos eclesiásticos, celebraba un mercado semanal, xa mentado en 1029, e unha feira coñecida en 1048, que manifestan a importancia do núcleo na comarca e nas rutas internacionais do comercio. Froito desta prosperidade é a construción dunha nova catedral, a actual, iniciada polo bispo San Ot (1095-1122) e inacabada polas loitas entre o bispado, o vizconde de Castellbò e o conde de Foix. A vila sufriu un asedio e un posterior saqueo (1195), e quedou liberada despois de pagar un elevado rescate. Nesas circunstancias, a catedral románica foi a gran defensa da vila, sen recinto amurallado pero con portas ben fortificadas e coa protección do río e do torrente. No século XI, iniciouse a obra de fortificación destinada a rodear os barrios de recente formación con muros novos, aínda que conservando tamén os vellos.
Malia os conflitos bélicos na vila nova, vicus Sedis Urgelli, acentuouse o desenvolvemento da poboación durante o século XII. Aínda que a palabra civitas quedara reservada para a antiga cidade do outeiro (Castellciutat), nos primeiros anos do século XIII xa hai unha distinción clara entre a vila vella e a nova. Esta última converteuse en pouco tempo nun centro dedicado á produción menestral e ao comercio.
O crecemento da cidade e as ocupacións
Producironse tamén na época ocupacións francesas, a primeira durante a Guerra dos Segadores, na que destacou o cóengo de Urgell Pau Claris, mentre o bispo Duran era partidario do rei Filipe I de Castela. Posteriormente, en 1691, o duque de Noailles conquistou o norte do Principado, onde actuou como lugartenente do rei francés. Na Guerra de Sucesión, a Seu foi partidaria do arquiduque Carlos de Austria, mentres que o bispo Julián Cano, partidario de Filipe V, tivo que fuxir a Ávila en 1714.
O 31 de agosto de 1719, durante a Guerra da Cuádrupla Alianza, a cidade caeu en mans de James Fitz-James Stuart, que continuou cara á cidadela de Roses, que aguantou o asedio. Verboom asediou tamén á Seu o 22 de xaneiro de 1720, rendéndose o 29 de xaneiro, poucos días antes do fin da guerra.
Na chamada Guerra do Francés, logo de ser Cataluña incorporada ao imperio napoleónico, a comarca de la Seu foi incluída no departamento francés do Segre (1812-1814). Despois da liberación, a cidade manifestou signos evidentes dun predominio absolutista, como outras vilas da montaña, a diferenza do liberalismo predominante na franxa costeira catalá. Durante o Trienio liberal, no verán de 1822, caeu en mans das partidas absolutistas de Joan Romagosa e Antonio Marañón, dando paso á Rexencia de Urgell.
Da Rexencia á actualidade
A Xunta Suprema Provincial de Cataluña, co apoio do bispo Bernardo Francés, do concello e da maior parte dos veciños, preparou o establecemento da Rexencia de Urgell o 15 de agosto de 1822. Este goberno paralelo ao de Madrid foi constituído por tres persoas: Bernardo Mozo de Rosales, marqués de Mataflorida, Jaume Creus i Martí, bispo de Tarragona, e o barón de Eroles, que era do Pallars. Este último recibiu o mando supremo das forzas realistas e publicou un manifesto co programa político da rexencia. O exército do barón foi derrotado e os seus colegas fuxiron a Puigcerdà e Francia, mentres a cidade era recuperada polo brigadier Zarroquin.
La Seu foi un dos centros carlistas. En abril de 1837, o pretendente Carlos preparou a entrada á cidade, que foi abortada, e resultaron detidos algúns veciños. Durante a terceira guerra, caeron en mans de Rafael Tristany en 1874, pola división interna da poboación, en gran parte carlista e en parte liberal. Os primeiros tiñan o apoio do bispo Josep Caixal i Estradé, vigairo xeral castrense do exército de Carlos. O asedio do Capitán xeneral de Cataluña, Arsenio Martínez Campos, durou ata a rendición do 26 de agosto de 1875. Así caeu un dos últimos reductos carlistas do Principado, e o fillo do xeral victorioso foi recompensado co título de duque de La Seu d'Urgell.
Pascual Sanz Barrera e Josep Puig i Cadafalch comezaron a estudar a catedral para realizar as primeiras restauracións. En 1923, o concello encargou ao arquitecto Joan Bergós a redacción dun plan de ordenación urbana, que propiciou o crecemento da cidade cara ao oeste, establecendo unha malla ortogonal aínda vixente hoxe en día.
Durante a república, a vitalidade cultural púxose de manifesto coa existencia dos semanarios El Cadí e L'Alt Urgell. Despois da guerra civil, en cambio, viviu un período de recesión económica e moral. Na década de 1960, La Seu comezou a experimentar un certo crecemento económico, grazas en parte ao impulso comercial de Andorra. É a época da urbanización do ensanche e da creación de barrios periféricos, ademais de intervencións culturais, como a maior parte das restauracións da catedral e a súa contorna urbana, e a posta en escena do Retablo de Sant Ermengol nos claustros.
Demografía
La Seu d'Urgell tiña en 2016 unha poboación de 12.185 habitantes, cunha densidade de 791,23 hab/km². É o concello máis poboado da comarca do Alt Urgell e tamén do ámbito funcional do Alt Pirineu i Aran, concentrando o 17,4% da poboación deste último. Xunto con Puigcerdà, reúne o 30% da poboación do ámbito.
O núcleo de La Seu d'Urgell concentra a maior parte da poboación. Outros núcleos de poboación do concello son, de maior a menor poboación, Castellciutat (antes independente, anexionado en 1975), Santa Magdalena, Sant Antoni, el Poble-sec, Serrat de la Capella e Sant Pere.
Economía
250px|miniatura|Feira de Sant Ermengol ([[1890).]] Tradicionalmente La Seu foi unha rexión agrícola de subsistencia familiar. A introdución do regadío no século XVIII revolucionou a economía. Entre os seus cultivos, destacaban cebada, avea, millo, e dende o século XVII, legumes como faballóns e feixóns, froitas, hortalizas, aceite e tamén viño, que se exportaba a Andorra e outros lugares de montaña. Unha praga de filoxera en 1893 acabou coas viñas da zona e Josep Zulueta impulsou a transformación das terras de regadío en prados artificiais para o mantemento de vacas leiteiras que importou de Suíza. Creouse entón a Cooperativa Leiteira do Cadí. Actualmente prodúcense queixos e manteiga con denominación de orixe protexida.
No sector secundario, malia que a zona nunca se caracterizou pola súa industrialización, no século XIX había industria téxtil e tamén derivada do ferro. Actualmente, a industria máis importante é a do leite, xunto cos sectores da madeira, metal, energía e materiais da construción. A Cooperativa Leiteira do Cadí, con 375 socios, elabora uns 65 millóns de litros de leite anualmente.
Finalmente, o comercio sempre foi un selo característico da cidade. Do século XI data a feira de La Seu, que favoreceu os intercambios entre as terras de ambos os dous lados do Pireneo. No século XIII creáronse as medidas oficiais para todo tipo de cereais, que aínda se poden ver no Carrer Major.
Transporte e comunicacións
O transporte de La Seu, así como o do resto dos Pireneos, sempre se viu dificultado pola orografía. O eixo principal de comunicacións sempre foi o val do Segre. A inexistencia de ferrocarril foi un freo para o desenvolvemento da comarca, que tampouco ten ningunha autoestrada.
As estradas máis importantes son a C-14, que une o Camp de Tarragona con La Seu, a N-260 que enlaza Figueres, Olot, Ripoll, Puigcerdà, la Seu, Sort, la Pobla de Segur e el Pont de Suert, e mais a ruta europea E09, coa construción do Túnel do Cadí. O ferrocarril nunca chegou á comarca, aínda que a liña Barcelona-Andorra é unha antiga reivindicación.
O aeroporto de Andorra-La Seu d'Urgell atópase a 5 km da cidade, no concello de Montferrer i Castellbò. Esta instalación, que deixou de operar en 1984, reabriu as súas portas en 2010. En decembro de 2021 estableceuse unha conexión regular directa co aeroporto Adolfo Suárez Madrid Barajas operada por Iberia a través da súa filial rexional Air Nostrum, empregando aeronaves turbohélice ATR.
No transporte público, hai que destacar que na estación de autobuses de La Seu paran diariamente servizos con orixe e destino Andorra, Barcelona, Lleida e Tarragona. Ademais, dende 2008, hai unha liña de autobús interurbano chamado Seubús que une as localidades do Alt Urgell. Tamén hai unha importante frota de taxis.
Lugares de interese
250px|miniatura|[[Catedral de La Seu d'Urgell|Catedral de Santa Maria]] 250px|miniatura|Carrer dels Canonges Na cidade, sede do bispado de Urgell e con gran tradición eclesiástica, destacan varios monumentos relixiosos:
Destaca tamén o súa zona vella, con rúas como o Carrer dels Canonges ou o Carrer Major, de alto valor arquitectónico, ademais do patio de Palau e a Plaça dels Oms, onde está a Casa da Cidade. O paseo de Joan Brudieu, no centro da localidade, é unha das rúas máis importantes e divisoria do centro histórico e o ensanche.
No núcleo de Castellciutat, ademais do centro histórico, destacan a Torre de Solsona, o Castelo de Ciutat e a Cidadela.
Constituíntes verbais
Na análise da flexión verbal do portugués, Mattoso Câmara segmenta catro constituíntes: o radical (R), formado por un morfema lexical que pode levar morfemas derivacionais; a vogal temática, que amplía o radical e serve para clasificar morficamente os verbos; o sufixo modotemporal (SMT), con amálgama das nocións gramaticais de modo e tempo; o sufixo número-persoal (SNP), onde están amalgamadas as nocións de número e persoa do suxeito. Os dous primeiros constituíntes forman o tema e os outros o sufixo flexional.
Na descrición sincrónica do verbo galego realizada por Antón Santamarina aplícase o método proposto por Mattoso Camara. E o mesmo se fai na gramática galega:
O verbo galego, coma o de tódalas linguas románicas, consta dun tema e dun sufixo flexional; á súa vez no tema distínguese unha raíz (R) e unha vogal temática (VT), mentres que o sufixo flexional se subdivide en sufixo modo-temporal (SMT) e sufixo de número e persoa (SNP).
Os verbos regulares teñen, normalmente, unha única raíz para todo o paradigma, mentres que os irregulares xeralmente presentan, cando menos, dúas raíces: unha delas coincide coa do infinitivo e aparece nos tempos do tema de presente e a outra encóntrase nos tempos do tema de perfecto e diverxe en maior ou menor grao da raíz do infinitivo. Teñen tema de perfecto os seguintes tempos: perfecto, pluscuamperfecto, imperfecto de subxuntivo, e futuro de subxuntivo; os restantes tempos constrúense co tema de presente.
Alamagan
A Illa Alamagan está localizada ao 270 km. ao norte de Saipan e ocupa unha área de 11.12 km². O volcán da illa (Bandeera Peak) é unha gran caldeira que se atopa no seu cume. A última erupción do volcán foi rexistrada en 1917. O oeste da illa está cortado en profundos desfiladeiros cubertos de herba. O sueste é unha inclinación de lava que chega ata o mar. Na illa hai profundos vales e covas. Existen formacións de cocos e son destacables os mananciais de auga amornada na parte norte da illa.
Alamagan é unha reserva natural para o ave Acrocephalus luscinia a cal soamente poder atopar tamén na illa de Saipan e posiblemente tamén en Aguillan.
Historicamente a illa foi territorio español desde o século XVII ata 1899 en que foi vendida a Alemaña (xunto co resto do arquipélago) e estivo esporadicamente habitada; a finais do ano 2005 había sete habitantes en Alamagan. O censo dos Estados Unidos de 2000 daba unha poboación de seis habitantes. Actualmente está deshabitada. A illa é parte das illas Marianas do Norte.
Xeografía
Alamagan ten unha forma aproximadamente elíptica, cunha lonxitude de, e un largo de e unha superficie de. Toda a illa é o cumio dun estratovolcán que se eleva sobre 4000 m desde o fondo do océano, cunha altitude de sobre o nivel do mar no pico Bandeera, no bordo noroeste. O volcán está rematado por unha caldeira, de 700-900 metros de diámetro e aproximadamente de profundidade. Hai tres conos máis pequenos ao norte, noroeste e sur do cráter principal. O volcán non entrou en erupción nos tempos históricos, pero pola data de radiocarbono producíronse erupcións no 540 d.C. e no 870 d.C., cun posible erro de datación de ao redor de 100 anos. Estas erupcións implicaron fluxo piroclástico e tiveron un VEI de 4. Calquera afirmación de erupcións históricas é inexacta, aínda que erupcións incertas ocorreron até 1887. Dentro do cráter principal e nas ladeiras occidentais hai varias fumarolas activas.
A illa ten no seu leste pendentes extremadamente pronunciadas que son propensas a desprendementos. A vertente occidental ten profundos canóns como resultado da erosión. A liña de costa está dominada por cantíls escarpados de ata 100 m na costa oriental.
A especie en perigo de extinción (Acrocephalus luscinia) só se atopa en Alamagan e Saipan.
Historia
Despois da venda das Marianas do Norte por España ao Imperio Alemán en 1899, Alamagan administrouse como parte da Nova Guinea alemá. Durante este tempo, unha empresa privada, a Pagan Society, propiedade dun alemán e un socio xaponés, desenvolveron máis plantacións de coco. Non obstante, severos tifóns en setembro de 1905, setembro de 1907 e decembro de 1913 destruíron as plantacións e levaron á bancarrota á compañía.
Durante a primeira guerra mundial, Alamagan quedou baixo o control do Imperio do Xapón e administroue como Mandato do Pacífico Sur. Despois da segunda guerra mundial, quedou baixo o control dos Estados Unidos e administrouse como parte do Territorio en Fideicomiso das Illas do Pacífico. Desde 1978 forma parte do municipio das illas do norte da Mancomunidade das illas Marianas do Norte.
A illa estaba habitada e continuou empregándose para a produción de copra, cos principais asentamentos de Song Song no sur e o campamento de Patida no noroeste. Non obstante, en 1962 a poboación caeu tanto que a escola primaria pechouse por falta de alumnos. Debido ao aumento da actividade volcánica, os habitantes da illa foron evacuados en decembro de 1998 cando se temía unha erupción. No censo de 2000, só seis persoas vivían en Alamagan. En setembro de 2009, o Tifón Choi-wan pasou directamente sobre Alamagan, destruíndo moitas das árbores da illa e forzou a evacuación dos residentes restantes a Saipan. No Censo de 2010 dos Estados Unidos, a illa está deshabitada. [Https://web.archive.org/web/20101223043232/ http://www.oceandots.com/pacific/mariana/alamagan.php]
Eldest
Eldest é o segundo libro do Inheritance Cycle de Christopher Paolini e a secuela de Eragon. Eldest foi publicado en tapas duras o 23 de agosto do 2005, e foi lanzado en edición de peto en setembro do 2006. Eldest tamén foi publicado en formato de audiolibro, e para libro electrónico. ó igual que Eragon, Eldest converteuse nun éxito de vendas segundo a Lista de bestsellers do New York Times. A edición de luxo de Eldest foi lanzada o 26 de setembro de 2006, incluíndo nova información e arte tanto do ilustrador como do autor.
San Xurxo de Lourenzá, Lourenzá
San Xurxo de Lourenzá é unha parroquia do concello de Lourenzá na comarca da Mariña Central, na provincia de Lugo. Tiña 259 habitantes en 2016, segundo datos do Instituto Galego de Estatística, 130 homes e 129 mulleres. O que supón unha diminución de 55 habitantes respecto ao ano 2007 cando tiña 314 habitantes (153 homes e 161 mulleres).
Asociación Numismática Española
A Asociación Numismática Española (ANE) é unha das entidades asociativas españolas máis importantes no eido da numismática. Fundouse en 1955 e ten a súa sede en Barcelona. Constitúena estudosos e afeccionados da numismática e outras disciplinas afíns, co interese común de fomentar o coleccionismo e o coñecemento numismático.
Prolegómenos
A xestación da Asociación Numismática Española comezou coa constitución da súa comisión organizadora, o 6 de febreiro de 1954.
Nun informe de xestión desta comisión datado o 26 de xuño dese mesmo ano, o secretario provisional, Joan Baucis Tulla, expuña as intencións e as actividades que se estaban a levar a cabo para a constitución da nova sociedade, entre elas a adecuación dun local social e a adopción do logotipo, baseado no anverso do dracma de Roses (Xirona), considerado como a primeira moeda emitida en España, que amosa a cabeza de perfil dunha divindade helénica e o nome da asociación arredor (o logo non se rexuistrou ata 1960). Tamén se prevía a posta en marcha de exposicións públicas, concursos, poxas, publicacións, conferencias e unha biblioteca, entre outras actividades, así como a cuñaxe dunha medalla conmemorativa, que, posteriormente, se realizou en bronce, cun módulo de 70 mm e un peso de 249 g, nos talleres Exametal, de Barcelona, cunha tirada de 300 exemplares, en cuxo reverso se glosou o verso de Ovidio: ... novus accensu fungitur igne focus ("o novo fogar se inflama coa chama acesa").
Nese informe indicábase que o número de adhesións o 21 de xuño de 1954 era de 156 (15 de socios fundadores protectores, 46 de socios fundadores, 87 de socios de número e sete aspirantes).
Logo da súa fundación
Finalmente, a Asociación Numismática Española (ANE) foi fundada o 27 de marzo de 1955, coa aprobación dos seus estatutos e a súa inscrición do rexistro correspondente, e a inauguración oficial efectuouse os días 25 de maio e 6 de xuño dese mesmo ano. O 18 de decembro de 1979 modificouse o primeiro artigo dos estatutos da asociación para engadir o seu carácter de "sen ánimo de lucro".
No mesmo ano da súa fundación, o 30 de setembro, acordouse a creación dun boletón boletín que daría lugar posteriormente á revista Gaceta Numismática, cuxo primeiro número viu a luz o 25 de abril de 1967 e que continúa vixente máis de cincuenta anos despois.
En 1959 creáronse os faladoiros de numismática (Tertulias Numismáticas) da man de Leandre Villaronga i Garriga.
Durante os anos 1962 e 1963, a entidade vinculouse ao Instituto Antonio Agustín de Numismática, do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) e asinouse un convenio polo que a revista Numario Hispánico, dese instituto, pasaba a ser, pola súa vez, un órgano da ANE.
En 1963 abríronse camiños de colaboración internacional coa integración na Comission de lutte contre les falsifications modernes e na Asociación Internacional de Numismáticos Profesionais (AINP) ambas con sede en Amsterdam, que solicitaron axuda á entidade e cuxa reunión se celebrou en París en 1965.
O 14 de xullo de 1977 creáronse as Semanas Nacionais de Numismática, de celebración anual, con ocasión das cales a ANE emite unha medalla conmemorativa.
En 1989 iniciouse un proceso de informatización a través dun convenio con IBM, que levou a contar, xa en 1990, con toda a documentación social informatizada.
Ese mesmo 1990 asinouse un convenio de colaboración coa área de Historia Medieval da Universidade Autónoma de Barcelona e en 1992 creoue o padroado da entidade para a publicación de libros.
Sedes
Na fundación da asociación, en 1955, estableceuse como sede social o número 12 da rúa Moncada, e en 1957 a ANE trasladouse a un novo local no número 25 do Paseo de Gracia.
En 1960 produciuse un novo traslado de sede, ao número 53 da rúa Lauria.
Finalmente, en 1982 levouse a cabo a adquisición dun local para a sede na Gran Via de les Corts Catalanes.
Presidentes da ANE
Esta é unha listaxe dos presidentes e dos presidentes de honra da Asociación Numismática Española desde a súa fundación en 1955:
Presidentes
Presidentes de honra
Monografías
A actividade editora da ANE foi, desde os seus principios, moi abundante. Recóllese aquí, a modo de escolma, unha obra representativa de cada lustro desde a súas primeiras edicións na década de 1960:
Ameloblasto
miniatura|dereita|Dente en desenvolvemento cos ameloblastos e o esmalte (enamel) indicados. miniatura|dereita|Área da asa cervical (cervical loop): (1) células do folículo dental, (2) [[mesénquima dental, (3) odontoblastos, (4) dentina, (5) retículo estrelado, (6) epitelio do esmalte externo, (7) epitelio do esmalte interno, (8) ameloblastos, (9) esmalte.]]
Os ameloblastos son células que están presentes só durante a formación dos dentes, e que depositan o esmalte dentario, que é a capa máis externa e dura do dente.
Os ameloblastos son células que segregan as proteínas do esmalte enamelina e ameloxenina que despois se mineralizarán para formar o esmalte dos dentes, a substancia máis dura do corpo humano. Cada ameloblasto é de aproximadamente 4 micrómetros de diámetro, 40 de lonxitude e teñen sección hexagonal. Son, pois, células moi alongadas. O extremo secretor do ameloblasto acaba nunha proxección similar a unha pirámide de seis lados denominada prolongación ou proceso de Tomes, que está incluída na matriz do esmalte. O ángulo do proceso de Tomes é significativo na orientación dos bastonciños ou prismas de esmalte que se forman. Os núcleos celulares dos ameloblastos son elípticos e situados preto da base, e a maioría das mitocondrias están situadas entre o núcleo e a base da célula, e por riba do núcleo está o aparato de Golgi e o retículo endoplasmático. Na zona do aparato de Golgi e na apical hai numerosos gránulos secretorios cos compoñentes glicoproteicos da matriz do esmalte. Formáronse no aparato de Gogi e diríxense ao proceso de Tomes.
Os ameloblastos derivan do tecido do epitelio oral de orixe ectodérmica. A súa diferenciación ten lugar a partir de preameloblastos como resultado de sinais químicos enviados polas células endomesenquimais da papila dental. Os ameloblastos só se farán completamente funcionais despois de que os odontoblastos formen a primeira capa calcificada de dentina. Enriba desa dentina os ameloblastos depositan capas da matriz do esmalte. A medida que crece a cantidade de esmalte, os ameloblastos vanse retirando. A calcificación da matriz do esmalte comeza na periferia dos bastonciños de esmalte e continúa cara ao seu interior, e cando está completa permanece pouco material orgánico. Os ameloblastos controlan a composición iónica e orgánica do esmalte. Axustan as súas actividades de secreción e resorción para manter unhas condicións favorables para a biomineralización. Cando o grosor e extensión do esmalte é a definitiva, os ameloblastos convértense en células pequenas cuboideas, elaboran a cutícula externa do esmalte e atrófianse.
Ciclo de vida dos ameloblastos
O ciclo de vida dos ameloblastos consta de seis estadios:
Galería de imaxes de Louro, Muros
Santiago de Louro é unha parroquia situada ao sur do concello de Muros
Claude Njiké-Bergeret
Claude Njiké-Bergeret, nada en Douala o 5 de xuño de 1943, é unha escritora, granxeira e coordinadora local camerunesa.
Traxectoria
O seu avó Étienne Bergeret foi misioneiro protestante en Nova Caledonia e o Camerún entre 1917 e o 1921. O seu pai, Charles Bergeret, fíxose pastor despois de que o seu propio pai, Étienne, casase en Francia en 1937 con Yvette Guiton, unha traballadora social.
Claude naceu no Hospital Europeo de Douala. O seu pai foi mobilizado para participar na liberación de Francia durante a segunda guerra mundial. En 1946 naceu a súa irmá Mireille, e a familia regresou ao Camerún. A familia asentouse en Bangangté, onde construíron a escola pública feminina de Mfetom, na que estudou a propia Claude Njiké-Bergeret. A carón das comunidades locais do pobo bamileke aprendeu a falar o idioma local, das linguas bamileke.
En 1956 a familia regresou a Francia. Claude rematou o instituto e casou e tivo dous fillos, Serge (1966) e Laurent (1968). Estudou Xeografía na Universidade de Aix-Marsella, onde participou nas protestas do Maio do 68.
En 1972 separouse e regresou ao Camerún. En 1974 asinou un contrato coa mesma sociedade misioneira para a que traballara o seu pai, co propósito de ser mestra, e dirixiu a escola de Mfetom.Reformou a educación en Mfetom, incluíndo máis historia local nas súas leccións, e procurando comprender os costumes locais. Amais, implicouse na vida social local. En 1978 o seu matrimonio co fon (xefe local) Njiké Pokam François, que xa vivía en poligamia con case trinta mulleres, provocou certo escándalo, ao ser unha muller branca, formada e protestante. Tivo dous rapaces con el: Sophia (1978) e Rudolf (1980), e pasou a ser coñecida co alcume da Raíña Branca. Logo da morte do xefe en 1987, Claude adquiriu unha pequena parcela agrícola e pasou a vivir como labrega en Nkoutchoup, a carón do río Noun, coa súa familia e as súas amizades a uns 20 km de Bangangte.
Desde a década de 1970 procurou mellorar a imaxe de África en Francia. En 1997 publicou a súa autobiografía, Ma Passion Africaine. Os seus libros falan dos ritos e da cultura de Bangangté.
John Balan
Manuel Outeda Villanueva, chamado artisticamente John Balan, nado en Seixo (Marín) o 14 de xaneiro de 1934 e finado en Pontevedra o 19 de marzo de 2008, foi un artista galego.
Traxectoria
Unha das súas facetas artísticas consistía en empregar unha porta ás costas, onde cunha man facía os baixos e coa outra a percusión, á vez que pola boca emitía sons de instrumentos de vento ou cantaba. Tamén por isto foi coñecido como "O home da porta". miniatura|Praza de John Balan en Seixo. Na recta final da súa carreira profesional realizou diversas colaboracións para a Televisión de Galicia, tendo un espazo fixo no programa Adiviña quen vén esta noite (1990), anuncios publicitarios e traballou como animador para orquestras populares.
Cunha hemiplexía dereita causada por unha trombose, pasou os seus últimos anos na residencia de anciáns Virxe do Camiño de Pontevedra.
Alba, Pontevedra
Santa María de Alba é unha parroquia que se localiza no concello de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 707 habitantes (339 homes e 368 mulleres), distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón un progresivo descenso en relación ao ano 2010 cando tiña 825 habitantes; ao ano 2008, con 850; e ao ano 2004, cando eran 865 veciños.
Ata 1868, data de adhesión ó concello de Pontevedra, era un concello de seu, abranguendo tamén as parroquias de Verducido, Cerponzóns e Lérez.
Lugares de interese
Nesta parroquia está a Xunqueira de Alba, de grande importancia ecolóxica e paisaxística. Na zona norte aprécianse bosques de ribeira e prados, sobre todo na desembocadura do río Rons.
Pola parroquia pasaba a vía XIX romana, e aquí atopouse un miliario dedicado ó emperador Caracalla. Como zona de paso da vía portuguesa do Camiño de Santiago, o lugar de Guxilde albergou gran cantidade de peregrinos, como a raíña de Portugal, dona Isabel, quen no ano 1325 peregrinaba a Compostela para pregar polo seu defunto marido.
A igrexa parroquial de Santa María, situada no lugar de Touceda, é de estilo neoclásico-barroco, construída en 1595 por mandato do bispo Xoán de San Clemente, sendo o mestre de obra Mateo López. O anterior templo fora consagrado por Diego Xelmírez, que a primeiros do século XII adquirira a propiedade do templo. Ao seu carón está a casa reitoral, de estilo barroco.
Na parroquia hai outros templos menores, como a capela de san Caetano (s. XVIII), e a capela da Devesa (s. XIX). Alba acolle numerosos cruceiros, un deles recollido na obra As cruces de pedra na Galiza de Castelao.
Macedonia
O topónimo Macedonia pode facer referencia a varios lugares (véxase tamén os artigos sobre o conflito polo nome Macedonia e Terminoloxía de Macedonia):
Eleccións municipais en Maside
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Maside dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Maside]] Corporacións democráticas en Maside desde a aprobación da Constitución de 1978.