cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dynastes
Dynastes é un xénero de grandes escaravellos pertencentes á familia Scarabaeidae. Viven na rexión Neártica e na Neotropical, en América, desde os Estados Unidos ao Brasil; hai catro especies norteamericanas (incluíndo México), tres cunha distribución que se estende desde América Central a algo máis ao norte ou algo máis ao sur e dúas especies que son exclusivamente suramericanas.
Descrición
miniatura|150px|esquerda|Cabeza e protórax dun Dynastes mostrando os seus cornos formando unha especie de pinza.
Os machos dos Dynastes teñen dous longos cornos, un na cabeza e outro no pronoto, formando unha especie de "pinza" (inmóbil) ou gancho; o corno pronotal ten setas avermelladas na parte inferior e está ausente nas femias. Algunhas especies teñen unha coloración iridiscente nos élitros. Certas especies do xénero Dynastes teñen a capacidade de cambiar de cor. Especies concretas poden ter élitros que varían segundo a época de negros a amarelentos ou verde khaki. Esta variación de cor débese a unha capa esponxosa que hai baixo a cutícula transparente; esta capa esponxosa é unha rede de filamentos feitos de cristais fotónicos tridimensionais dispostos paralelamente á superficie da cutícula. Cando a cutícula está chea de gas esta capa pode transparentarse, presentando cor amarela a verde khaki, pero cando está chea de líquido, a cutícula aparece negra. Isto débese ao cambio no índice de refracción que fai que se vexa de diferentes cores. Este fenómeno denomínase efecto higrocrómico. Os escaravellos femia poden cambiar de cor tamén pero non tan completamente coma os machos, o cal require unha explicación que non se coñece, xa que o mecanismo de cambio de cor non se comprende totalmente aínda. O que se sabe é que os cambios na humidade ambiental afectan os niveis de humidade na cutícula, o cal dá lugar a un cambio de cor na maioría dos casos. Como o cambio se debe á humidade reinante, é un proceso reversible; porén, observouse que despois de múltiples cambios de cor ou un alto estrés os escaravellos manteñen algunhas manchas negras na súa cutícula. Algunhas hipóteses de por que ocorre este cambio de cor son a capacidade de camuflarse no ambiente que o rodea dependendo do momento do día (negro de noite, amarelo de día) para evitar mellor o seu principal depredador, o moucho Megascops choliba. Outra teoría ten que ver coa termorregulación, na cal os escaravellos negros se quentan máis rápido que os de cor amarela e despois, unha vez que xa están quentes, teoricamene haberá menos humidade na cutícula, o que orixinará un cambio de cor, e así non se quentan tan rápido e evítase o sobrequecemento.
Especies
Actualmente existen oito especies recoñecidas neste xénero, sen contar as subespecies posibles de D. hercules:
Hibridación
Aínda que hai varias especies dentro do xénero Dynastes, algunhas poden producir descendencia viable apareándose con outras. Isto foi observado en catividade, pero non está claro se os escaravellos na natureza realizan estes actos de hibridación. Certas especies como D. grantii e D. hyllus crese que son especies irmás, mentres que D. tityus se pensa que é un taxon irmán da liñaxe de América Central chamada "hércules branco". A especie intermedia que fai de ponte entre a liñaxe do "hércules branco" e a do "hércules xigante" pénsase que é D. maya.
Ciclo vital
A fase larvaria de Dynastes hercules dura un ou dous anos, durante os que a larva medra ata os 11 cm de lonxitude e adquire un peso de 100 g. A maior parte da vida da larva pasa dentro de túneles que fai na madeira podre. Despois do período larvario, transfórmase en pupa, da que sae o adulto. Os adultos da maioría das especies poden vivir de dous a dez meses e nalgunhas poden vivir un ou dous anos. A especie D. tityus pode vivir de seis a 23 meses en catividade cun período de hibernación. D. grantii adoita ter unha vida adulta máis curta na natureza (de dous a catro meses), mais en catividade vive o mesmo tempo que D. tityus. Tamén se observou que a gran lonxevidade en catividade é posible sen un período de hibernación.
Luis Otero Bobillo
Traxectoria
Mestre interino do Mosteiro (Xinzo de Limia) en 1936, foi mobilizado e combatiu na guerra. Ao rematar a guerra reincorporouse como mestre na escola de Lamas. Aprobou as oposicións de Maxisterio en 1942. En 1946 foi destinado a Vilar de Santos. En 1954 trasladouse a Oímbra. No franquismo foi alcalde de Oímbra nos anos cincoenta. Mestre da Corga foi nomeado alcalde de Sandiás o 11 de agosto de 1969, permanecendo no cargo ata as primeiras eleccións democráticas.
Escribiu contos e colaborou en Sonata Gallega. Foi galardonado co premio nacional Luis María Sobredo en 1961. Foi correspondente de La Región en Sandiás. Finou en Piñeira de Arcos en marzo de 1981.
Vida persoal
Casou con Benita Quintas Santana e foi pai de Luis Otero Quintas.
Boulton Paul
Boulton Paul Aircraft Limited foi un construtor aeronáutico británico fundado no ano 1934, aínda que as súas orixes na fabricación de avións remóntanse a 1914. A compañía principalmente fabricaba e modificaba avións baixo contratos doutros fabricantes, aínda que tivo uns poucos deseños propios destacables, como o caza Defiant fighter e o adestrador Balliol.
As orixes da compañía atópanse nunha ferretería fundada en 1797 en Norwich. A principios dos anos 1900 Boulton & Paul Ltd era unha exitosa compañía de fabricación en xeral cunha división de enxeñería. Comezou a fabricar aeronaves por contrato durante a primeira guerra mundial antes de comezar a deseñar e construír os seus propios avións.
O negocio de construción de aeronaves vendeuse en 1934, nun momento baixo do mercado da aviación, e posteriormente moveuse a Wolverhampton baixo o seu novo nome Boulton Paul Aircraft Ltd en 1936 para aproveitarse da man de obra local cualificada e dos incentivos do goberno local.
En 1961 Boulton Paul Aircraft fabricaba equipamento para avións en vez de aeronaves e fusionouse co Dowty Group.
Historia
Boulton & Paul creou a súa división de enxeñería da construción no ano 1905.
En 1915, Boulton & Paul comezou a construír aeronaves por contrato, incluídos 550 dos Royal Aircraft Factory FE.2b. Durante a guerra a compañía fabricou máis Sopwith Camel que calquera outra compañía. O éxito como construtor de aeronaves fixo que a compañía crease un departamento de deseño pero ningún dos seus avións tivo un impacto significativo mentres durou a guerra. O xefe de deseño de avións de Boulton Paul era John Dudley North (1893-1968), que se uniu á compañía dende o Austin Motor Company Aircraft Department.
Tras a primeira guerra mundial, Boulton & Paul deixou a súa pegada coa introdución de torretas defensivas para bombardeiros pechadas e motorizadas. O seu bombardeiro biplano bimotor Sidestrand, que podía voar a 225 km/h, tiña unha torreta exposta que era claramente pouco axeitada. O posterior bombardeiro Overstrand contaba coa primeira torreta pechada motorizada do mundo, montando un único canón Lewis e propulsada por aire comprimido. A compañía licenciou un deseño francés dunha torreta electrohidráulica de catro canóns que se converteu nunha importante característica na súa futura produción. Ademais de instalar torretas nos bombardeiros, Boulton Paul comezou a instalalas en cazas. miniatura|250x250px|Boulton Paul Defiant Durante este período Boulton & Paul continuou operando fóra da industria aonáutica. Fabricaba equipamento como ferramentas e motores estacionarios. Estes últimos tamén estaban dispoñibles acoplados a unha dínamo para alimentar circuítos eléctricos de iluminación, e vendíanse coa marca Electolite.
En 1934, Boulton & Paul vendeu o seu "Departamento de Avións" que se converteu en Boulton Paul Aircraft Ltd. Durante os segintes dous anos construíuse unha nova factoría en Wolverhampton. Isto deu acceso a unha gran cantidade de man de obra cualificada ademais dos 600 empregados que se mudaron de Norwich a Wolverhampton. Aínda así, Boulton Paul establecería posteriormente un centro de capacitación no centro de Escocia para conseguir máis traballadores. O primeiro caza con torreta en ser contruído foi o Hawker Demon. A este seguiulle o avión máis famoso de Boulton Paul, o Defiant, que foi un concepto revolucionario pero con defectos na especificación do Ministerio do Aire (un caza rápido sen armamento fixo cara adiante pero unha potente torreta dorsal con catro canóns). Agardábase que os cazas con torreta fosen capaces de atacar bombardeiros inimigos dende calquera punto. O mesmo concepto foi usado polo equivalente naval do Defiant, o Blackburn Roc, que aínda que era un deseño de Blackburn o deseño dos detalles e a fabricación foi realizada por Boulton Paul.
Boulton Paul tamén fabricou o Fairey Barracuda e realizou conversións do Vickers Wellington. O úniico deseño da posguerra foi o adestrador avanzado Balliol, do cal construíronse 229 unidades, incluídas 30 do adestrador naval Sea Balliol.
Na era dos reactores Boulton Paul traballou no English Electric Canberra e no de Havilland Vampire. Deseñou e fabricou un par de avións a reacción con á en delta para traballos de investigación en continuou enviando deseños para requerimentos oficiais. En 1961 a compañía foi mercada polo Dowty Group e pasou a chamarse Dowty Boulton Paul Ltd primeiro e Dowty Aerospace posteriormente.
Tras a adquisición de Dowty Aerospace polo TI Group en 1992, e a posterior fusión de Smiths Industries e o grupo TI en 2000 para formar Smiths Group, a fábrica de Wolverhampton vendeuse novamente en maio de 2007 a GE Aviation Systems. En agosto de 2009 vendeuse outra vez a Moog Inc. pero tivo que moverse ao próximo parque empresarial I54. A fabrica tamén tiña o Boulton Paul Museum dedicado a avións de Boulton Paul e aos métodos tradicionais usados para fabricar aeronaves. Agárdase que a importante colección trasládese ao Museo da Royal Air Force en Cosford.
Making the Cut
Making the Cut é un programa de televisión estadounidense creado e presentado por Heidi Klum e Tim Gunn. A serie estreouse o 27 de marzo de 2020 a través de Amazon Prime Video. En marzo de 2021, a serie foi renovada para unha segunda tempada. A segunda tempada estreouse o 16 de xullo de 2021. En abril de 2022, a serie foi renovada para unha terceira tempada. A terceira tempada estreouse o 19 de agosto de 2022.
Luis Otero Quintas
Luis Otero Quintas, nado en Piñeira de Arcos (Sandiás) o 24 de febreiro de 1942, é un xornalista e escritor galego.
Traxectoria
Fillo de Luis Otero Bobillo. Xornalista en Madrid, traballou en La Actualidad Española, Arriba, Personas e Interviú e colaborou nas revistas de humor El Jueves, Hermano Lobo, A las Barricasas e El Virus Mutante.
Vigairo xeral
miniatura|Modelo de escudo de armas dos vigairos xerais. O vigairo xeral é, dentro da xerarquía da Igrexa católica, un auxiliar do bispo na súa diocese, que lle axuda no goberno desta. As súas funcións varían, pois depende da vontade do bispo. Nalgunhas dioceses, o seu bispo auxiliar, pode ser vigairo xeral, aínda que tamén noutras poden ser todos os seus bispos auxiliares, de acordo á cantidade de habitantes que teña a mesma. Poden ser especializados en diversas temáticas, como Pastoral e Movementos Eclesiais. Un segundo tipo de vigairo xeral, é o de Pastoral, debendo asumir esta tarefa, tanto os bispos auxiliares, como sacerdotes nomeados polo bispo diocesano. En ausencia ou vacancia por morte ou traslado de Diocese, e mesmo por calquera incapacidade ou renuncia do titular, o vigairo xeral suple a tarefa deste último, mesmo se este é un dos seus bispos auxiliares ou un cura nomeado polo bispo diocesano, baixo o título de administrador apostólico, nomeado pola Santa Sé ou diocesano, se corresponde ao Colexio de Consultores.
Karoliina Rantamäki
Karoliina Rantamäki, nada o 23 de febreiro de 1978 en Vantaa, é unha xogadora finlandesa de hóckey sobre xeo. Dende 2019 xoga no IFK de Helsinqui, equipo do que dende entón é a súa capitá.
Milagros Torrado Cespón
Milagros Torrado Cespón, nada en Boiro en 1983, é unha filóloga e profesora galega.
Traxectoria
Doutora en filoloxía inglesa pola Universidade de Santiago de Compostela, comezou a súa traxectoria profesional como bolseira predoutoral nesta mesma universidade. Despois de doutorarse, compatibilizou o seu traballo en proxectos de investigación co seu labor na Universidad Internacional de La Rioja, onde é docente e investigadora na actualidade. Destaca no seu eido polos seus traballos de investigación sobre a aprendizaxe de linguas, sendo a coordinadora da ferramenta CleverCookie e colaboradora do EPPS Multimedia Lab. É a investigadora principal do grupo ENTELEARN dende 2019, integrado por máis de vinte especialistas na área da innovación educativa na ensinanza e adquisición de linguas.
En 2004, formou parte da creación da Asociación Cultural Barbantia. Foi vogal da asociación de 2004 a 2010 e secretaria dende 2011 á actualidade.
Obra
Ademais das súas publicacións científicas, é autora de libros de divulgación principalmente centrados na achega do folclore comparado á xente non especialista. Destacan:
Quípama
Quípama é unha vila e concello do departamento colombiano de Boyacá, e forma parte da provincia de Occidente. A súa extensión aproximada é de 182 km², a súa altitude es de 1200 msnm e a súa temperatura media de 24 °C, e presenta precipitacións altas que oscilan entre 2.000 e 4.000 mm.
Limita cos concellos de Muzo, Otanche e La Victoria, e con Paime e Yacopí (Cundinamarca). Atópase a 170 km de Tunja, a capital do departamento.
Conta cun dos poucos aeroportos operativos do departamento e o único da zona esmeraldífera.
Os nosos marabillosos aliados
Os nosos marabillosos aliados (en Batteries Not Included; estilizado como *batteries not included) é un filme estadounidense de 1987 dirixido por Matthew Robbins. Conta a historia dunhas pequenas naves extraterrestres que salvan un bloque de apartamentos baixo a ameaza do desenvolvemento inmobiliario. A historia estaba orixinalmente prevista para formar parte da serie de televisión Amazing Stories, mais o produtor executivo, Steven Spielberg, gustou da idea tanto que decidiu adaptalo nun filme. Foi o primeiro filme con guión de Brad Bird.
Estreouse en galego o 3 de xuño de 1999 a través da TVG.
Cromatografía en columna
miniatura|250px|Un químico utilizando unha columna cromatográfica na década de 1950. Hai matraces Erlenmeyer no chan. A cromatografía en columna en química é un método de cromatografía usado para illar un só composto químico dunha mestura. A cromatografía pode separar substancias baseándose na adsorción diferencial de compostos ao adsorbente; os compostos móvense a través da columna a diferentes velocidades, o que permite separalas en fraccións. A técnica ten moitas aplicacións, xa que se poden utilizar moitos adsorbentes diferentes (fase normal, fase inversa ou doutros modos) cunha ampla variedade de solventes. A técnica pode usarse a escalas desde microgramos a quilogramos. A principal vantaxe da columna cromatográfica é o custo relativamente baixo e a facilidade para desbotar a fase estacionaria usada no proceso. Isto último impide a contaminación cruzada e a degradación da fase estacionaria debido á reciclaxe. Para mover o solvente na columna cromatográfica pode usarse a gravidade ou comprirse cun gas para que este empurre o solvente a través da columna.
Un cromatógrafo en capa fina pode mostrar como se comporta unha mestura de compostos cando se purifican nunha columna de cromatografía. A separación é optimizada primeiramente usando cromatografía en capa fina antes de realizar unha cromatografía en columna.
Preparación da columna
Unha columna prepárase empaquetando un absorbente sólido nun cristal cilíndrico ou tubo de plástico. O seu tamaño dependerá da cantidade de composto que se debe illar. A base do tubo contén un filtro, que pode ser de algodón ou un tapón de la de vidro ou frita de vidro (moi porosa) para manter a fase sólida no seu sitio. Pode colocarse un depósito de solvente na parte superior da columna.
Xeralmente utilízanse dous métodos para preparar a columna: o método seco e o húmido. No método seco a columna énchese primeiro cun po seco da fase estacionaria, seguido da adición da fase móbil, que flúe a través da columna ata que está completamente húmida, e desde este momento nunca se permite que quede seca. No método húmido, prepárase unha solución do eluente co po da fase estacionaria e despois vértese coidadosamente na columna. A parte superior do sílice debería ser plano e pode protexerse por unha capa de area. O eluente pasa lentamente a través da columna para que avance o material orgánico.
Os distintos compoñentes quedan retidos pola fase estacionaria de maneira diferente e sepáranse uns doutros a medida que discorren a distintas velocidades a través da columna xunto co eluente. Ao final da columna elúen cada un en distinto momento. Durante o proceso completo da cromatografía, o eluente recóllese nunha serie de fraccións. As fraccións poden recollerse automaticamente por medio de colectores de fraccións. A produtividade da cromatografía pode incrementarse poñendo a funcionar varias columnas á vez. Nese caso utilizanse colectores de multifluxos. A composición do fluxo eluente pode monitorizarse e cada fracción é analizada para detectar os compostos disoltos, por exemplo, por cromatografía analítica, espectroscopia ultravioleta-visible ou espectroscopia fluorescente. Os compostos coloreados (ou que son fluorescentes co uso dunha lámpada UV) poden verse a través da parede de cristal como bandas en movemento.
Fase estacionaria
miniatura|250px|Colector de fraccións automatizado e mostreador para técnicas de cromatografía
Fase móbil (eluente)
250px|miniatura|A cromatografía en columna realízase por medio dunha serie de pasos. A fase móbil ou eluente é un solvente ou unha mestura de solventes utilizados para mover os compostos a través da columna. É elixido de modo que o valor do factor de retención do composto de interese estea aproximadamente arredor de 0,2 - 0,3 para minimizar o tempo e a cantidade de eluente necesario para realizar a cromatografía. O eluente debe escollerse axeitadamente tamén para que os diferentes compostos se poida separar con efectividade. O eluente optimízase en tests previos a pequena escala, xeralmente usando cromatografía en capa fina coa mesma fase estacionaria.
Hai unha velocidade de fluxo óptima para cada separación concreta. Unha velocidade de fluxo máis rápida do eluente minimiza o tempo necesario para que estea en funcionamento a columna e minimiza a difusión, o que ten como resultado unha mellor separación. Porén, a velocidade de fluxo máxima está limitada porque cómpre un tempo finito para que o analito se equilibre entre a fase estacionaria e a fase móbil (ver a ecuación de Van Deemter). Unha columna de laboratorio simple funciona por fluxo de gravidade. A velocidade de fluxo desas columnas pode incrementarse alongando a columna chea de eluente fresco que está sobre a parte superior da fase estacionaria ou pode diminuírse polos controis das chaves reguladoras. Poden conseguirse velocidades de fluxo máis rápidas usando unha bomba ou con gas comprimido (por exemplo, aire, nitróxeno ou argon) para impulsar o solvente ao longo da columna (cromatografía en columnan flash).
miniatura|250px|Secuencia fotográfica dunha cromatografía en columna. O tamaño da partícula da fase estacionaria é xeralmente máis fina na cromatografía en columna flash que na cromatografía en columna de gravidade. Por exemplo, un dos graos de xel de sílice máis amplamente utilizados na primeira técnica ten unha malla de 230 – 400 (40 – 63 µm), mentres que na última técnica normalmente cómpren xeles de sílice de mallas de 70 – 230 (63 – 200 µm).
Desenvolveuse unha folla de cálculo que axuda ao desenvolvemento exitoso de columnas flash. A folla de cálculo estima o volume de retención e volume de banda dos analitos, o número de fraccións que se espera que conteñan cada analito e a resolución entre picos adxacentes. Esta información permite aos usuarios seleccionar parámetros óptimos para as separacións a escala preparativa antes de que se realice a propia columna flash.
Sistemas automatizados
miniatura|250px|Un sistema de cromatografía iónica automatizado.
A cromatografía en columna é unha técnica que consome moito tempo en calquera laboratorio e pode rapidamente converterse nun colo de botella en calquera proceso de laboratorio. Moitos fabricantes como Biotage, Buchi, Interchim e Teledyne Isco desenvolveron sistemas de cromatografía flash automatizados (normalmente denominados LPLC, é dicir, cromatografía líquida a baixa presión polas súas siglas en inglés, duns 350 a 525 kPa (50.8-76,1 psi) que minimizan a implicación humana no proceso de purificación. Os sistemas automatizados utilizan compoñentes que normalmente se encontran en sistemas máis caros como a cromatografía líquida de alto rendemento (HPLC) como unha bomba de gradiente, portos de inxección da mostra, un detector de UV e un colector de fraccións para recoller o eluente. Tipicamente estes sistemas automatizados poden separar mostras desde uns poucos miligramos ata unha escala industrial de moitos quilogramos e ofrece unha solución moito máis barata e rápida para facer inxeccións múltiples nos sistemas prep-HPLC.
A resolución (ou capacidade de separar unha mestura) nun sistema LPLC será sempre menor comparado co HPLC, xa que o material de empaquetado nunha columna de HPLC pode ser moito máis pequeno, normalmente de só 5 micrómetros incrementando así a área superficial da fase estacionaria, aumentando as interaccións de superficie e conseguindo unha mellor separación. Porén, o uso deste pequeno medio de empaquetdo causa a alta presión traseira e por iso se denomina cromatografia líquida de alta presión. As columnas de LPLC están normalmente empaquetadas con sílice duns 50 micrómetros, reducindo así a presión traseira e a resolución, pero tamén evita a necesidade de bombas de alta presión de alto prezo. Os fabricantes están agora empezando a cambiar a sistemas de cromatografía flash a maior presión e denomínanse sistemas de cromatografía líquida a media presión (MPLC), que funcionan a aproximadamente 1 MPa (150 psi).
Cálculo da resolución do cromatograma en columna
miniatura|250px|Pos de [[xel de sílice para cromatografía en columna]] Tipicamente, a cromatografía en columna instálase con bombas peristálticas, facendo fluír tampóns e a mostra en solución desde a parte superior da columna. As solucións e tampón pasan a través da columna, onde un colector de fraccións ao final da columna recolle as mostras eluídas. Antes da recollida das fraccións, as mostras que son eluídas pola columna pasan por un detector como un espectrofotómetro ou espectrómetro de masas para que se poida determinar a concentración das mostras separadas na mestura da solución da mostra.
Por exemplo, se o que se quere é separar dúas proteínas diferentes con distintas capacidades de unión á columna dunha mostra en solución, un bo tipo de detector sería un espectrómetro que use unha lonxitude de onda de 280 nm. Canto maior é a concentración de proteínas que pasan pola solución eluída pola columna, maior é a absorbancia da lonxitude de onda.
Como a cromatografía en columna ten un fluxo constante de solución eluída que pasa a través do detector a concentracións que varían, o detector debe facer unha gráfica da concentrción da mostra eluída durante un período de tempo. Esta gráfica da concentración de mostra fronte ao tempo denomínase cromatograma.
O obxectivo último da cromatografía é separar diferentes compoñentes dunha mestura en solución. A resolución expresa o grao de separación entre os compoñentes da mestura. Canta maior é a resolución do cromatograma, maior é o grao de separación das mostras que proporciona a columna. Estes datos son unha boa maneira de determinar as propiedades de separación da columna desa determinada mostra. A resolución pode calcularse a partir do cromatograma.
As curvas separadas do diagrama representan perfís de concentración de elución de mostra diferentes sobre o tempo baseándose na súa afinidade coa resina da columna. Para calcular a resolución son necesarios o tempo de retención e a anchura da curva.
O tempo de retención é o tempo desde o inicio do sinal de detección polo detector á altura do pico do perfil de concentración de elución de cada unha das mostras.
A anchura da curva é a anchura do perfil da curva de concentración das diferentes mostras do cromatograma en unidades de tempo.
Un método simplificado de calcular a resolución do cromatograma é usar un modelo de pratos. O modelo de pratos asume que a columna se pode dividir nun certo número de seccións ou pratos e o equilibrio de masas pode calcularse a partir de cada un dos pratos. Esta estratexia aproxima unha curva de cromatograma típica a unha curva de distribución de Gauss. Ao facer isto, a anchura da curva estímase como 4 veces a desviación estándar da curva, 4σ. O tempo de retención é o tempo desde o comezo da detección do sinal ao tempo da altura do pico da curva de Gauss.
A partir das variables da figura de arriba a resolución, número de pratos e altura de pratos do modelo de pratos da columna poden calcularse usando as seguintes ecuacións:
Resolución (Rs)
Rs = 2(tRB – tRA)/(wB + wA)
onde
tRB = tempo de retención do soluto B
tRA = tempo de retención do soluto A
wB = anchura da curva de Gauss do soluto B
wA = anchura da curva de Gauss do soluto A
N = (tR)2/(w/4)2
Altura de pratos (H):
H = L/N
onde L é a lonxitude da columna.
Equilibrio de adsorción da columna
Para unha columna de adsorción a resina da columna (a fase estacionaria) está composta de microesferas. Incluso partículas máis pequenas como proteínas, carbohidratos, ións metálicos ou outros compostos químicos poden ser conxugados sobre as microesferas. Cada partícula ligadora que se adhira ás microesferas pode considerarse que se une nunha proporción de 1:1 coa mostra de soluto que se fai pasar pola columna que necesita ser purificada e separada.
A unión entre a molécula diana que debe ser separada e a molécula ligadora situada sobre as esferiñas da columna pode ser modelada usando unha simple reacción de equilibrio Keq = [CS]/([C][S]), onde Keq é a constante de equilibrio, [C] e [S] son as concentracións da molécula diana e a molécula ligadora situada sobre a resina da columna, respectivamente. [CS] é a concentración do complexo da molécula diana unida á resina da columna.
Usando isto como unha base, poden utilizarse tres isotermas para describir a dinámica de unión dunha columna de cromatografía: linear, Langmuir e Freundlich.
[CS] = Keq[C].
Para usos a escala industrial, as moléculas ligadoras totais sobre as esferas da resina da columna deben ser tidas en conta porque os sitios desocupados deben considerarse. A isoterma de Langmuir e a de Freundlich son útiles para describir este equilibrio. Isoterma de Langmuir:
[CS] = (KeqStot[C])/(1 + Keq[C]), onde Stot é o total de moléculas ligadoras situadas sobre as esferas.
Isoterma de Freundlich:
A isoterma de Freundlich é utilizada cando a columna pode unirse a moitas mostras diferentes da solución que deben ser purificadas. Como as diferentes mostras teñen constantes de unión ás esferas diferentes, hai moitas Keq distintas. Por tanto, a isoterma de Langmuir non é un bo modelo para a unión neste caso.
Oium
Oium era o nome dunha zona de Escitia onde os godos, segundo o que Xordanes relatou no seu De origine actibusque Getarum (Getica), escrito arredor do 551, se instalaron despois de deixar Gothiscandza, dirixidos polo rei Filimero. Este autor proporciona a etimoloxía, pero moitos estudosos interpretan a palabra como o caso dativo da palabra xermánica * aujō- ou * auwō-, que significa "céspede ben regado" ou "illa".
Segundo algúns historiadores, a información sobre a historia gótica de Oium que Xordanes relatou, formouse a partir da lectura de escritos e tradicións orais anteriores. Como os escritores clásicos e as primeiras fontes bizantinas, tamén Xordanes considera aos godos como un subconxunto dos escitas, dacios e tracios, atribuíndolles unha orixe lendaria. Segundo outros historiadores, as historias de Xordanes teñen algunha relación coas obras de Casiodoro, sen a influencia das tradicións orais, e con partes dela que semellan puramente ficticias.
Arqueoloxicamente, este período da Escitia gótica correspóndese coa cultura de Černjachov, presente en partes de Ucraína, Moldavia e Romanía.
Fusión con escitas, dacios e tracios nas fontes clásicas
Xordanes escribiu que os godos eran descendentes de escitas e tracios e, polo tanto, compartían a súa historia. Segundo el, a súa liña real orixinouse preto do mar de Azov, e despois trasladáronse ao norte a Scandzia, onde estableceron unha dinastía separada na illa de Götland. Esta nova dinastía enfrontouse con Vesosis, rei de Exipto, dirixido polo rei Tanausis. Despois dunha batalla librada no río Phasis en Xeorxia, seguiron aos exipcios ata Exipto.
Trala morte de Tanausis, continúa Xordanes, mentres os godos emprenderon outra expedición, unha tribo veciña intentou secuestrar ás mulleres góticas. As mulleres defendéronse derrotando aos seus adversarios, baixo a dirección de Lampedo e Marpesia. As dúas líderes botaron a sorte, e Marpesia seguiu ao inimigo até Asia onde conquistou numerosas tribos e, ao parecer, deu a luz ás Amazonas. A historia continúa, co rei gótico Antiro que se enfrontou con Darío I, rei de Persia, que quería casar coa súa filla. Cando Antiro se opuxo ao matrimonio, foi atacado por Darío e, despois da morte de Darío, polo seu fillo Xerxes. Ningún dos ataques se describe como exitoso.
Noutro momento da historia, Filipo II de Macedonia alíase cos godos casando con Medopa, filla do rei Gudila. Filipo precisaba ouro e decidiu saquear a cidade de Odesos (actual Odesa), pertencente aos godos. Os godos sacaron ao seu Goði que se vestía de branco e tocaba arpas, rezando aos seus deuses para pedir axuda. Este feito sorprendeu o suficiente aos macedonios como para provova-la súa retirada.
Segundo Xordanes, un rei chamado Sitalces pediu vinganza moito máis tarde, e reuniu 150.000 homes para atacar aos atenienses. Loitou contra Pérdicas II, a quen Alexandre I deixara o mando, e os godos invadiron Grecia.
Cando mandaba o rei Berebistas, recibiu un sacerdote chamado Deceneo, quen aconsellou aos godos saquear Xermania. Tamén regalou aos godos un código de leis, ilbi-lageineis, ensinándolles lóxica, filosofía e astroloxía. Finalmente escolleu un grupo de sacerdotes aos que se lles ensinou teoloxía e que tomaron o nome de Pilleati. Os restantes godos chamáronse Capillates. Á morte de Dicineo o seu lugar foi ocupado por Comosico, e despois del foi Scoryllus quen gobernou os godos de Dacia.
Xulio César intentou someter aos godos sen éxito, e os godos permaneceron libres durante o reinado de Tiberio. Pasou moito tempo e os romanos foron gobernados por Domiciano (reinado de 81-96). Dado que os godos (ou mellor dito os dacios) temían a súa avaricia, romperon a tregua cos romanos saqueando as ribeiras do Danubio e matando a soldados e xenerais. Neste período Diurpaneo (chamado Diurpaneo no 69-86, e Decébalo no 87-106) era o rei dos godos, mentres que Opio Sabino era o gobernador de Mesia despois de suceder a Fonteio Agripa (69-70). No 85, os godos decapitaron a Opio Sabino, destrozando numerosas cidades e fortificacións romanas. Domiciano chegou coas súas lexións dende Iliria, e enviou a Fusco cunha forza seleccionada. Fusco utilizou os barcos para construír unha ponte de pontóns e cruzar o Danubio augas arriba dos godos. O exército gótico derrotou aos romanos, matando a Fusco e arrasando o campamento romano (86).
Historia dos godos
Despois do uso da historia Dacia, Tracia e Escitia, Xordanes volveu á tradición gótica recitando a liñaxe da familia real comezando por Gapt (Gaut ou Odín). A esta digresión séguelle a información de que os godos entraron en Moesia e Tracia a finais do século II, onde residiron durante algún tempo. Incluso Quinto Aurelio Símaco, escribiu que o emperador Maximino Tracio (reinado de 235 - 238) era fillo dun godo da época e dunha muller alana.
Asentamentos
Segundo Xordanes, o rei Filimero levou aos godos na procura dunha terra hospitalaria e, cando chegaron a Oium onde quedaron abraiados pola riqueza do lugar. Cruzaron unha ponte para chegar alí, pero cando pasou a metade do exército a ponte esborrallouse, polo que a outra metade quedou bloqueada. A seguir, os godos reclamaron a terra para si derrotando aos habitantes anteriores, os sármatas.
Posteriormente, durante unha migración a Mesia, Dacia e Tracia os godos abandonaron Oium, mais finalmente regresaron para se estableceren ao norte do Mar Negro. Antes de regresar, dividíronse entre dúas dinastías gobernantes: os visigodos estaban comandados polos baltos, mentres que os ostrogodos polos amalos. Esta última descrición coincide coa da cultura de Wielbark e a cultura de Černjachov, que demostra unha migración xermánica desde a conca do Vístula até Ucraína.
Mitoloxía nórdica
Na Saga Hervör faise mención ás batallas góticas contra os hunos, nas que as forzas góticas podían estar compostas por xetas do sur de Suecia, especialmente importantes na saga. A saga enumera os nomes de lugares históricos de Ucraína no período comprendido entre 150 e 450, incluíndo por exemplo un nome dos Cárpatos que moitos estudosos consideran "restos de tradicións extremadamente antigas". A capital dos godos chamábase Árheimar, e estaba situada no Danpar (Dniéper) e foi relacionada con Oium tanto por Heinzel como por Schütte.
Nesta lenda, o escandinavo Heidrek usurpa o trono gótico en Hreiðgotaland. Heidrek parece establecer un primeiro contacto cos hunos secuestrando á súa princesa Sifka, violándoa e mandándoa de volta a casa co herdeiro Hlod. Cando Heidrek morreu nos Cárpatos, sucedeuno o seu fillo Angantyr. O segundo fillo Hlod, que crecera cos hunos, reclamou a súa herdanza e atacou cunha horda duns 200 guerreiros.
Finalmente, os godos son axudados polo vello rei dos Xetas, Gizur, e a guerra rematou cunha épica batalla nas chairas do Danubio, cando Angantyr mata a seu irmán Hlod.
Isotype
thumb|Extracto de Basic by Isotype de Neurath, 1937.En deseño gráfico e socioloxía, Isotype (un acrónimo de International System of Typographic Picture Education ) é un sistema baseado en pictogramas, deseñado polo profesor e filósofo austríaco Otto Neurath e o ilustrador Gerd Arntz para comunicar información dun xeito sinxelo e visual, sen o uso (ou cun uso limitado) da linguaxe escrita e falada. En castelán traduciuse como isotipo. thumb|Sinais en Padrón que cumpren coas premisas de sinxeleza, recoñecibilidade e inmediatez thumb|Fila de desempregados, pictograma deseñado por Gerd Arntz
Isotype desenvolveuse para difundir información cuantitativa con obxectivos sociais: segundo as intencións orixinais de Neurath, os profesores debían usar Isotype para facilitar a comprensión dos nenos, pero finalmente revolucionou a sinalización pública, a infografía e a representación dos cuantitativa de datos. Miles de palabras exprésanse a través dunha imaxe, e mesmo non habendo interpretacións universais podemos falar de "linguaxe internacional para imaxes" ou "linguaxe visual auxiliar".
Desde o punto de vista visual débese moito ás liñas limpas e á estética realista e Art déco. As características de cada signo do sistema son: sinxeleza, recoñecibilidade, inmediatez. Os signos non deben ser demasiado detallados, deben ser comprensibles sen a axuda de palabras e deben permitir un uso similar aos tipos de letra. A paleta de cores é limitada, suxírese o uso de só 7 cores, suficientemente diferentes entre si para ser sempre identificadas polo observador: branco, azul, verde, amarelo, vermello carmín, marrón e negro. Neurath teorizou tres niveis de lectura: “Unha imaxe que faga un bo uso do sistema debe transmitir toda a información importante sobre o elemento que representa. ''A primeira vista ves os elementos máis importantes, na segunda o menos importante, na terceira os detalles. No cuarto, non se debe coller nada ”.''
Neurath fundou o Isotype Institute coa súa muller Marie Reidemeister.
En Isotype é posible rastrexar obxectivos comúns co proxecto Geoscope de Buckminster Fuller.
Os seguintes proxectos poden considerarse derivados de Isotype:
Sueiro Gundemáriz
Sueiro Gundemáriz (floruit entre 968 e 991) foi un conde galego, destacado principalmente por liderar unha grande rebelión en Galicia. Estaba casado con Teodegonza, parente de Rosendo, fundador do mosteiro de Celanova. Probablemente era irmán de Piniolo Gundemáriz e, polo tanto, tío do conde Gundemaro Pinióliz.
Traxectoria
Pouco se sabe dos primeiros anos de vida de Sueiro. A súa primeira aparición no rexistro histórico é como testemuña nun documento de 968 relativo ao mosteiro de Sobrado. Asistiu á corte do rei Ramiro III en 974, sendo testemuña de dous diplomas reais. En 985 - 986 foi testemuña de cinco diplomas do rei Vermudo II, todos pertencentes a igrexas de Galicia e de León. Os seus intereses radicaban no oriente galego; e nin un só documento o sitúa en Portugal.
Revolta
miniatura|O rei galego Vermudo II En 986, Sueiro liderou unha revolta contra o rei Vermudo II. A el uníronse o conde Gonzalo Menéndez e Osorio Díaz. Esta rebelión perturbou unha paz que, como declarara con orgullo o rei Vermudo, reinou en todo o reino a partir do 1 de xaneiro de 986. Tamén coincidiu cunha invasión do sur do califato baixo Almanzor. Durante a revolta, Sueiro conseguiu construír unha vila sen permiso real en Veyga (Veiga, Chantada), no río Miño. No ano 994, despois da morte de Sueiro, o rei Vermudo cedeu a vila ao mosteiro de Celanova. Ao documentar este agasallo, o rei rexistrou como Sueiro, "enchido de orgullo e dirixido por un espírito malicioso, rebelouse contra min e perturbou por igual a miña terra e os meus dereitos e tamén os meus castelos, ao igual que os seus outros cómplices, aos que dirixiu contra min". "Superbia elatus et spiritu malicie ductus, revelavit mihi et disturbavit meam terram et meum debitum pariter et meos castellos etiam et alios sibi complices fecit, et mihi contrarios duxit."Un documento datado en 1032, do reinado do rei Vermudo III, describe a revolta dirixida por Sueiro durante a época do seu avó (Vermudo II). Di que Sueiro tiña a fortaleza de Lugo e que os rebeldes construíron moitos castelos ilegais, todos os cales, agás Lapio (Labio, Lugo) foron derrubados despois da derrota da rebelión.
Morte
Sueiro fixo as paces co rei en 988, e foi ingresado de novo na corte real. A pesar de que a súa rebelión foi lembrada durante décadas pola súa gravidade, mostrouse unha grande indulxencia, aínda que as súas terras foron confiscadas polo menos parcialmente. O 23 de decembro de 988, nun diploma real de Celanova, figura na lista de testemuñas. O 1 de marzo de 991, na súa última aparición nos rexistros, confirma a concesión por parte de Vermudo II do conmiso de Mera á catedral de Lugo. Morreu máis tarde ese ano. O 10 de agosto de 992, algunhas propiedades que foran confiscadas despois da rebelión foron conferidas á súa viúva. A súa viúva estaba viva ata o 18 de decembro de 1016, cando doou a metade da vila de Meilán á catedral de Lugo. Un dos sobriños de Sueiro, Rodrigo Romániz, liderou unha rebelión desde a comarca de Monterroso durante o reinado do rei Vermudo III, e apoderouse do castelo de Lapio.
Castelo de Labio
O Castelo de Labio, preto de Lugo, é famoso no contexto da loita do nobre viquingo Ulv Galiciefarer a principios do século XI contra o rei galaico-leonés Vermudo III.
Historia
Un documento datado en 1032, do reinado do rei Vermudo III, describe a revolta dirixida por Sueiro Gundemáriz durante a época do seu avó, Vermudo II. Di que Sueiro tiña a fortaleza de Lugo e que os rebeldes construíron moitos castelos ilegais, todos os cales, agás Lapio (Labio, Lugo) foron derrubados despois da derrota da rebelión.
No 1028 ou 1032, cando se produciu unha crise política no contexto da loita entre Fernando I e Vermudo III, os rebeldes galegos liderados por Rodrigo Romáriz dende Monterroso e os viquingos que realizan unha nova incursión na ría de Arousa, xúntanse para atacar e conquistar o Castelo de Labio. Algúns teorizan que Romáriz convidou a Ulv para realizar a invasión. Os dous saquearon a vila do Grove e o Castelo de Labio. Díxose que "Ulv e a súa comitiva sementaban o terror por onde pasaban e aumentaban o seu botín", chegárono a chamar o "lobo viquingo".
Delfín Fidalgo Fernández
Delfín Fidalgo Fernández, nado en Ourense en 1944, é un empresario e político galego.
Traxectoria
Afincado en Ferrol. Foi presidente da Asociación Galega de Campings. Nas eleccións municipais de 1987 foi o número 2 da CPG en Ferrol, se ben esta formación non obtivo representación. Nas municipais de 1991 encabezou como independente a candidatura do PSdeG-PSOE en Valdoviño, empatando a 5 concelleiros co PPdeG e logrando a alcaldía co apoio do BNG, CDS e Esquerda Unida, cos cales estableceu unha coalición de goberno. En abril de 1992 rompeu o pacto co CDS e Esquerda Unida, e trala dimisión do único edil nacionalista en maio de 1993, estableceu un acordo de goberno co popular Miguel Ángel Pérez Quintela. Ao longo do mandato foise producindo un progresivo afastamento co grupo socialista, chegando incluso a plantexárselle a posibilidade de encabezala candidatura do PPdeG en 1995, pero finalmente optou por retirarse da política á fin do mandato.
Vida persoal
Casou e tivo 3 fillos.
Destiny Watford
Destiny Watford é unha activista ambiental norteamericana. Gañou un premio ambiental Goldman en 2016. Foi nomeada unha "muller Essence Work 100".
Traxectoria
Estudou na Universidade de Towson. En 2018, presentouse no Facing Race Conference. Aos 16 anos, cofundou o grupo de defensa Free Your Voice, que agora forma parte da organización de dereitos humanos United Workers.
Suren Gazaryan
Suren Gazaryan (Ruso:Сурен Владимирович Газарян), nado o 8 de xullo de 1974, é un zoólogo ruso, figura pública, e exmembro de The Environmental Watch no norte do Cáucaso. É membro do Consello de Coordinación da Oposición de Rusia. Recibiu un Premio Ambiental Goldman en 2014.
O Planeta de Hoxe en Día
O Planeta de Hoxe en Día (tamén coñecido polas siglas PHD) é unha canle de YouTube en galego de contido relacionado, xeralmente, coa xeografía e coa historia.
Historia
O Planeta de Hoxe en Día naceu o 10 de decembro de 2021, data no que se publicou o seu vídeo de presentación. Ao remate deste vídeo resúmese o contido desta canle a través dunha frase:"“Cada xesto, palabra, acción que facemos pode ter consecuencias grandes ou pequenas, e o conxunto deses xestos, palabras e acción leváronnos ao Planeta de Hoxe en Día”."O 4 de abril dese ano estréase a campaña Facendo visible o invisible.
O mes de febreiro de 2023 foi o mellor mes da súa historia grazas aos vídeos sobre o hidróxeno verde, o Festival da Canção e Mariupol.
Outros servizos
O Planeta de Hoxe en Día creou un servizo de noticias chamado O Planeta de Hoxe en Día Noticias e outro de música, O Planeta de Hoxe en Día Música.
Paul Givan
Paul Jonathan Givan, máis coñecido como Paul Givan, nado o 12 de outubro de 1981 é un político unionista de Irlanda do Norte.
Traxectoria
Paul Givan estudou na Universidade do Ulster. É membro representante do Partido Unionista Democrático (DUP). Givan foi primeiro ministro de Irlanda do Norte de xuño de 2021 a febreiro de 2022, sendo a persoa máis nova en ter ocupado o cargo.
Conde Julián
O conde Julián, don Xulián ou Olián é o nome hispanizado que se dá ao comes Julianus dos cronicóns. Foi un conde cristián, gobernador de Ceuta no século VIII. É un personaxe da Hispania do que se ignora se era de orixe visigoda, bizantina ou amazigh (bérber) como postula o historiador García de Valdeavellano:
Traxectoria
miniatura|[[Don Rodrigo|Roderic pintado nun fresco de Qusair Amra]]
Algúns autores sitúano como gobernador visigodo de Septa (Ceuta), que caeu en mans musulmás ao redor do ano 709. Isto faríao cambiar as súas lealtades, obedecendo a Musa ibn Nusair a partir dese momento. Outros, como Martínez Carrasco, considérano gobernador romano de Oriente (hoxe diríamos bizantino) da citada cidade (Iulianos). Así, non se sabe con certeza se gobernou Ceuta en nome do rei visigodo, dos romanos orientais, ou se era un xefe amazigh local; pero mantivo boas relacións cos visigodos e simpatizou co partido do rei visigodo Vitiza, rexente da Gallaecia e logo tamén de Hispania e Septimania, xa que recibiu aos seus fillos en Ceuta durante a guerra civil; os seus descendentes levan a nisbah de al-Quti ("o Godo"), aínda que iso non indicaría necesariamente que fose dese pobo. Os seus barcos axudaron ás forzas dirixidas por Tariq ibn Ziyad a cruzar o estreito, que derrotou ao exército visigodo de Rodrigo na batalla de Guadalete (711).