cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Josep Samitier
Xogador de club
A comezos de 1936 adestrou ó Atlético de Madrid, pero co inicio da Guerra Civil española fuxiu a Francia. En outubro uniuse ó OGC Nice da liga francesa, equipo co cal xogou até a súa retirada definitiva en 1939. Tanto no FC Barcelona, como no Real Madrid e no OGC Nice, coincidiu co seu gran amigo, o porteiro internacional Ricardo Zamora.
Xogador da selección
Coa selección española xogou 21 encontros, e marcou 2 goles. Samitier pasou á historia por ser un dos 11 xogadores que disputaron o primeiro encontro da historia da selección de fútbol de España, o 28 de agosto de 1920 fronte a Dinamarca, nos Xogos Olímpicos de Antuerpen, onde España conquistou a medalla de prata. Samitier tamén xogou varios encontros coa selección de fútbol de Cataluña.
Adestrador
Despois da súa retirada como futbolista, adestrou durante un tempo ó OGC Nice, ata que en 1944 asinou de novo polo FC Barcelona, esta vez como adestrador. Con el dirixindo o equipo, o Barcelona conquistou a súa segunda liga. Tamén gañou a Copa de Ouro (competición precursora da actual Supercopa de España) e outros torneos de menor importancia.
Asesor técnico
En 1947 deixou de ser o adestrador para ser o secretario técnico do club, sendo o responsable en 1950 da contratación doutro futuro símbolo culé, o xogador húngaro László Kubala.
En 1959 foi contratado polo Real Madrid como asesor técnico, para volver en 1962 ó FC Barcelona no mesmo posto, que ocupou ata a súa morte, o 4 de maio de 1972, con 70 anos de idade.
Campo semántico
Un campo semántico ou campo léxico é un conxunto de lexemas que teñen en común un conxunto determinado de semas, chamado arquisemema. Noutras palabras, é o conxunto de palabras que teñen en común unha parte do seu significado.
Características
Os campos semánticos réxense polos seguintes principios fundamentais:
Luís Martínez-Risco Daviña
Traxectoria
Doutor en Xeografía e Historia pola Universidade de Santiago de Compostela en 1992. Foi profesor catedrático de xeografía e historia de ensino secundario, actualmente xubilado. Reside en Santiago de Compostela.
Fernando Domínguez Reboiras
Fernando Domínguez Reboiras, nado en Santiago de Compostela en 1943, é un teólogo, historiador e filólogo galego aínda que radicado en Alemaña dende 1963.
Traxectoria
É membro do Raimundus Lullus Institut da Universidade de Freiburg (dende 1996 é doutor en Teoloxía pola tal universidade), e, dende o ano 1987, magister da Maioricensis Schola Lullistica de Mallorca.
É un dos máximos coñecedores da figura de Ramon Llull. Durante corenta anos dedicouse á elaboración e edición crítica das obras latinas de Llull, a quen Domínguez Reboiras cualifica como "o Cervantes do catalán".
Ana, soror
Ana, soror (en Anna, soror) é unha historia da escritora francesa Marguerite Yourcenar, publicada en París en 1934 por Grasse e, na súa forma final, en 1981 por Gallimard.
Foi traducida ó galego por María Xosé Queizán e publicada pola Edicións Xerais no ano 2002. No ano 2005, foi publicado de novo coa tradución de Queizán dentro da colección Biblioteca Galega de Clásicos Universais.
Anna Wierzbicka
Anna Wierzbicka, nada en 1938 en Polonia, é unha lingüista na Australian National University. Foi tamén docente da Universidade de Varsovia, onde se formou, e da Universidade Maria Curie-Skłodowska de Lublin, Polonia. En 1972 trasladouse a Australia desde Polonia.
É coñecida sobre todo polos seus traballos de semántica, pragmática e lingüística intercultural, en especial pola metalinguaxe semántica natural e o concepto de primitivo semántico. Trátase dun programa de investigación inspirado no alfabeto do pensamento humano de Leibniz, que Wierzbicka desenvolve sobre os traballos do tamén lingüista polaco Andrzej Bogusławski a finais da década de 1960.
Acetilación
miniatura|400px|O [[ácido salicílico é acetilado para formar a aspirina.]] A acetilación (que na nomenclatura da IUPAC se denomina etanoilación) é unha reacción que introduce un grupo funcional acetil nun composto químico. (A reacción contraria é a desacetilación, que é a retirada dun grupo acetil dun composto).
A acetilación refírese ao proceso de introducir un grupo acetil (o que ten como resultado a formación dun grupo acetoxi) nun composto, concretamente a substitución dun átomo de hidróxeno activo por un grupo acetil. Unha reacción que implique substituír un átomo de hidróxeno pertencente a un grupo hidroxilo por un grupo acetil (CH3-CO) rende un éster específico, un acetato. O anhídrido acético utilízase comumente como axente acetilante que reacciona con grupos hidroxilo libres. Por exemplo, utilízase na síntese de aspirina e heroína.
Acetilación de proteínas
A acetilación é unha importante modificación das proteínas nas células; e os estudos de proteómica identificaron miles de proteínas de mamíferos acetiladas. A modificación de proteínas consiste nunha modificación cotraducional e postraducional. A modificación cotraducional é o proceso de alterar covalentemente un ou máis aminoácidos nunha proteína ao mesmo tempo que esta se está a traducir nos polirribosomas a partir do seu ARN mensaxeiro; e a modificación postraducional é posterior e inclúe a fosforilación, glicosilación, ubiquitinación, nitrosilación, metilación, acetilación, lipidación e proteólise, despois do cal a proteína é un produto maduro. Exemplos de acetilación cotraducional ou postraducional de proteínas danse nas histonas, p53, e tubulinas. Entre as proteínas acetiladas, as proteínas da cromatina e os encimas metabólicos son as máis representadas, o que indica que a acetilación ten un impacto considerable sobre a expresión xénica e o metabolismo. En bacterias, por exemplo, o 90% das proteínas que interveñen no metabolismo central de Salmonella enterica están acetiladas.
Acetilación N-terminal
miniatura|400px|Aetilación N-terminal.
A acetilación N-terminal é unha das modificacións covalentes cotraducionais de proteínas máis común en eucariotas, e é crucial para a regulación e funcionamento de diferentes proteinas. A acetilación N-terminal xoga un importante papel na síntese estabilidade e localización de proteínas. Arredor do 85% de todas as proteínas humanas e o 68% das de lévedos están acetiladas no seu Nα-terminal. Varias proteínas de procariotas e arqueas son tamén modificadas por acetilación N-terminal.
A acetilación N-terminal está catalizada por un conxunto de complexos encimáticos, as acetiltransferases N-terminais (NATs). As NATs transfiren un grupo acetil desde o acetil coencima A (Ac-CoA) ao grupo α-amino do primeiro residuo de aminoácido da proteína. Diferentes NATs son responsables da acetilación dos N-terminais de proteínas nacentes.
Acetiltransferases N-terminais
Ata agora foron atopadas en humanos seis acetiltransferases N-terminais ou NATs, que son: NatA, NatB, NatC, NatD, NatE e NatF. Cada un destes complexos encimáticos é específico para diferentes aminoácidos ou secuencias de aminoácidos, o que se mostra na seguinte táboa.
'''Táboa 1. Composición e especificidade de substrato das NATs.'''
NatA
miniatura|400px| Estrutura cristalina do complexo NatA (Naa10 e Naa15) de [[Schizosaccharomyces pombe. As cadeas vermellas representan a subunidade auxiliar Naa15 e as cadeas azuis a subunidade catalítica Naa10. ]]
NatA está composta por dúas subunidades, a subunidade catalítica Naa10 e a subunidade auxiliar Naa15. As subunidades de NatA son máis complexas nos eucariotas superiores que nos inferiores. Ademais dos xenes NAA10 e NAA15, os xenes específicos de mamíferos NAA11 e NAA16, orixinan produtos xénicos funcionais, que forman diferentes complexos activos NatA. Hai catro posibles dímeros de subunidades auxiliar-cataítica de NatA que están formados por estas catro proteínas. Porén, a NatA máis abondosa é Naa10/Naa15.
NatA acetila a Ser, Ala, Gly, Thr, Val e Cys N-terminais despois de que é retirada a metionina iniciadora polas metionina amino-peptidases. Estes aminoácidos exprésanse máis frecuentemente no extremo N-terminal de proteínas en eucariotas, polo que NatA é a principal NAT en correspondencia co número total dos seus substratos potenciais.
Na acetilación N-terminal por NatA están implicadas varias proteínas interaccionantes. A proteína K que interacciona coa huntingtina (HYPK) interacciona con hNatA no ribosoma e afecta a acetilación N-terminal dun subconxunto de substratos de NatA. As subunidades hNaa10 e hNaa15 incrementan a tendencia de agregación da huntingtina se o nivel de HYPK diminúe. O factor inducible da hipoxia (HIF)-1α interacciona tamén con hNaa10 para inhibir a activación mediada por hNaa10 da actividade transcricional da β-catenina.
Midwinterhoorn
thumb|largopx O midwinterhoorn (en baixo alemán mirreweenterhoorn) é un antigo instrumento de vento que permanece en uso en Twente, en Veluwe (Güeldres) e mais en Achterhoek nos Países Baixos e nas localidades alemás próximas á fronteira de Neuenhaus, Hoogstede, Wilsum e Hestrup. O instrumento aseméllase a un corno alpino, de forma curva e de entre 80 a 115 cm de longo que se fai en madeira de bidueiro, ameneiro ou salgueiro rematado tradicionalmente cun bocal de sabugueiro e que produce unha melodía monótona ao soprar e que se toca en solitario pois cada instrumento produce diferentes tons e non se pode crear unha harmonía real ao tocar xuntos varios á vez. Tradicionalmente o instrumento facíanno os zoqueiros que cortaban unha árbore que baldeiraban nun proceso que podía levar días, utilizabánse como chamada de aviso ou perigo para alertar de lumes, catástrofes pero tamén ao ser utilizado nun enclave católico rodeado de comunidades protestantes para avisaren da chegada de incursións durante a celebración da misa, a partir de 1920 comezaron a se facer de metal que resultaban moito máis baratos e rápidos de facer, durante a segunda guerra mundial tamén se utilizaron para alertaren da chegada de patrullas alemáns e a partir de 1950 recuperouse como instrumento tradicional, só feito en madeira, e comezou a tradición de tocalo só entre o primeiro domingo de advento e a epifanía (6 de xaneiro) realizando competicións entre as diferentes localidades.
Acetilación
NatB
Os complexos NatB están compostos pola subuinidade catalítica Naa20p e a subunidade auxiliar Naa25p, que se encontran ambas en lévedos e humanos. En lévedos, todas as subunidades NatB están asociadas a ribosomas; pero en humanos, as subunidades NatB poden estar tanto asociadas a ribosomas coma ser formas non ribosómicas. A NatB acetila a metionina N-terminal dos substratos que empezan con Met-Glu-, Met-Asp-, Met-Asn- ou Met-Gln- N terminais.
NatC
O complexo NatC consta dunha subunidade catalítica Naa30p e dúas subunidades auxilaires Naa35p e Naa38p. As tres subunidades encóntranse no ribosoma nos lévedos, pero tamén se encontran en formas de NAT non ribosómicas como Nat2. O complexo NatC acetila a metionina do extremo N-terminal de substratos Met-Leu-, Met-Ile-, Met-Trp- ou Met-Phe N-terminais.
NatD
NatD só está formada pola unidade catalítica Naa40p e Naa40p e é unha forma conceptualmente diferente das outras NATs. En primeiro lugar, só se identificaron dous substratos seus, as histonas H2A e H4, en lévedos e humanos. En segundo lugar, a especificidade de substrato de Naa40p encóntrase nos primeiros 30-50 residuos, o que é unha secuencia bastante maior que a da especificidade de substrato doutras NATs. A acetilación de histonas polas NatD está parcialmente asociada cos ribosomas e os substratos aminoácidos son residuos moi N-terminais, o que fai que sexa diferente das lisina N-acetiltransferases (KATs).
NatE
O complexo NatE consta dunha subunidade Naa50p e dúas NatA (Naa10p e Naa15p). O N-terminal dos substratos de Naa50p é diferente do dos substratos acetilados pola actividade NatA de Naa10p.
NatF
NatF é unha nova NAT identificada en 2011, que está composta polo encima Naa60p. Ata gora, NatF só se atopou en eucariotas superiores, pero non en inferiores. Comparada coa dos lévedos, NatF contribúe á grande abundancia de acetilacións N-terminais en humanos. O complexo NatF acetila a metionina N-terminal dos substratos Met-Lys-, Met-Leu-, Met-Ile-, Met-Trp- e Met-Phe N-terminais, que está parcialmente solapada con NatC e NatE.
Estabilidade das proteínas
A acetilación N-terminal de proteínas pode afectar á estabilidade das proteínas pero os resultados e o mecanismo non está moi claro polo momento. Críase que a acetilación N-terminal protexía as proteínas da degradación, xa que se supoñía que a Nα-acetilación N-terminal bloqueaba a ubiquitinación N-terminal e a subseguinte degradación de proteínas. Non obstante, varios estudos atoparon que as proteínas con acetilación N-terminal teñen unha taxa de degradación similar á das proteínas con sinais de degradación específicos e sen N-terminais bloqueados.
Localización de proteínas
A acetilación N-terminal pode dirixir a localización que van ter as proteínas. A Arl3p contén unha Phe (en Arl3p de lévedos), ou unha Tyr (en Arl3p humana), que podería ser acetilada por NatC. Arl3p é unha das GTPases de tipo Arf (Arl), que é crucial para a organización do tráfico de proteínas nas membranas do aparato de Golgi. Para quedar etiquetada con destino á membrana do Golgi élle necesario o seu grupo Nα-acetil e ademais a interacción coa proteína residente na membrana do Golgi Sys1p. Se a Phe ou Tyr son substituídas por unha Ala no N-terminal de Arl3p, esta xa non pode localizarse na membrana do aparato de Golgi, o que indica que Arl3p necesita os seus residuos N-terminais naturais, que deben ser acetilados para unha correcta localización.
Metabolismo e apoptose
En experimentos de knockdown de proteínas demostrouse que a acetilación N-terminal de proteínas está tamén relacionada coa regulación do ciclo celular e a apoptose. O knockdown dos complexos NatA ou NatC causa a indución da apoptose dependente de p53, o cal pode indicar que as proteínas antiapoptóticas son menos ou nada funcionais debido á redución da acetilación N-terminal das proteínas. Pero, en contraste co anterior, a caspase-2, que é acetilada por NatA, pode interaccionar coa proteína homóloga Ich-1/Ced-3 asociada coa proteína adaptadora RIP; a ich-1/Ced-3 ten un dominio de morte (RAIDD). Isto podería activar a caspase-2 e inducir a apoptose celular. O acetil-CoA serve como unha molécula sinalizadora que acopla a sensibilidade apoptótica ao metabolismo ao regular a N-alfa-acetilación de proteínas.
Síntese de proteínas
As proteínas ribosómicas xogan un importante papel na síntese de proteínas. A acetilación N-terminal das proteínas ribosómicas pode ter un efecto sobre a síntese de proteínas. Observouse un descenso do 27% e 23% na velocidade de síntese proteica en cepas de lévedos con delecións en NatA e NatB. Observouse unha redución na fidelidade de tradución na cepa con deleción en NatA e atopouse un defecto no ribosoma na cepa con deleción en NatB.
Cancro
Suxeriuse que as NATs actúan tanto como oncoproteínas coma como supresores de tumores en cancros humanos, e a expresión de NAT pode estar incrementada ou diminuída en células cancerosas. A expresión ectópica de hNaa10p incrementa a proliferación celular e a regulación á alza de xenes implicados na supervivencia e proliferación celular e o metabolismo. A sobreexpresión de hNaa10p observouse no cancro de vexiga, de mama e de cérvix uterino. Pero un alto nivel de expresión de hNaa10p podería tamèn suprimir o crecemento de tumores, e un nivel reducido da expresión de hNaa10p está asociado cun peor prognóstico da doenza, tumores meirandes e máis metástases nos ganglios linfáticos.
'''Táboa 2. Expresión das subunidades de NatA en varios tecidos cancerosos'''
Acetilación e desacetilación da lisina
miniatura|400px|Acetilación da lisina.
As proteínas son acetiladas tipicamente en residuos de lisina e esta reacción depende do acetil coencima A como grupo doante de acetís. na acetilación e desacetilación de histonas, as proteínas histonas son acetiladas e desacetiladas en residuos de lisina na súa cola N-terminal como parte da regulación xénica. Normalmente, estas reaccións son catalizadas por encimas con actividade de histona acetiltransferase (HAT) ou histona desacetilase (HDAC), aínda que as HATs e HDACs tamén poden modificar o estado de acetilación de proteína non histonas.
O descubrimento da acetilación de histonas (e desacetilación) puxo en evidencia a súa importancia na regulación transcricional no campo da epixenética. Porén, as histonas non son as únicas proteínas que son moi reguladas por acetilación postranscricional. Nos seguintes exemplos, escolléronse algunhas proteínas que son importantes en bioloxía que regulan a importante transdución de sinais en bioloxía por acetilación de proteínas. Ademais, a regulación da acetilación nesas proteínas tamén está relacionada con doenzas humanas e ten un potencial para o desenvolvemento de terapias.
p53
A proteína p53 é un supresor de tumores que xoga un importante papel na transdución de sinais nas células, especialmente para manter a estabilidade do xenoma ao impedir as mutacións, polo que tamén se lle coñece como “o gardián do xenoma". Ademais, tamén regula o ciclo celular e impide o crecemento celular ao activar a p21, un regulador do ciclo celular. Cando hai danos no ADN graves, iníciase a morte celular programada. O funcionamento de p53 está regulado negativamente pola oncoproteína Mdm2. Os estudos realizados suxiren que Mdm2 forma un complexo con p53 e impide que este se una a a xenes que responden a p53 especificamente.
Acetilación de p53
miniatura|400px|Sitio de acetilación de p53.
A acetilación de p53 é indispensable para a súa activación. O nivel de acetilación de p53 increméntase significativamente cando a célula está sufrindo un estrés. Hai tres principais sitios de acetilación en p53: K164, K120 e o C-terminal. Se só non funciona un dos sitios de acetilación, aínda se pode producir a activación de p21, pero se están bloqueados os tres sitios de acetilación, pérdese por completo a activación de p21 e a supresión do crecemento celular causado por p53. Ademais, a acetilación de p53 impide a súa unión ao represor Mdm2 sobre o ADN. Ademais, tamén se suxeriu que a acetilación de p53 é esencial para as súas funcións proapoptóticas independentes da transcrición.
Implicacións na terapia do cancro
Como a principal función de p53 é a supresión de tumores, a idea de activar de p53 é unha estratexia interesante para o tratamento do cancro. Nutlin-3 é unha pequena molécula deseñada para dirixirse contra a interacción de p53 e Mdm2, o que mantén p53 sen desactivar. Nas células cancerosas tratadas con Nutilin-3a, observouse a acetilación da Lys no C-terminal de p53.
Microtúbulos
miniatura|400px|Formación de microtúbulos.
Faro de Alexandría
miniatura|Reconstrución (2006) do Faro de Alexandría. O Faro de Alexandría (en grego: ὁ Φάρος τῆς Ἀλεξανδρείας) foi unha das sete marabillas do mundo antigo. Construído no 279 a.C por Sostrato de Cnido por orde de Tolomeo I na illa de Pharos, fronte Alexandría (Exipto). Consistía nunha xigantesca torre sobre a que unha fogueira permanente marcaba a posición da cidade aos navegantes, dado que a costa nesa zona era demasiado chá e por aquel entón carecíase de calquera referencia para a navegación.
Acetilación
Microtúbulos
A estrutura dos microtúbulos é a dun cilindro oco longo ensamblado dinamicamente a partír de dímeros de α/β-tubulina. Xogan un papel esencial no mantemento da estrutura da célula e de procesos celulares, como por exemplo, o movemento de orgánulos. Ademais, os microtúbulos son responsables de formar o fuso mitótico das células eucariotas para arrastrar os cromosomas na mitose.
Faro de Alexandría
Características
miniatura|esquerda|200px|O faro de Alexandría, segundo Martin van Heemskerck. A súa altura alcanzaba 134 metros, sendo no seu momento probablemente o edificio máis alto do mundo, e para a súa construción utilizáronse grandes bloques de vidro, que foron empregados como cimentos para aumentar a resistencia contra a forza do mar. O resto do edificio era de forma octogonal sobre unha plataforma de base cadrada, e estaba composto de bloques de mármore unidos con chumbo fundido. Na parte máis alta, un grande espello metálico reflectía a luz do sol durante o día, e pola noite proxectaba a dunha grande fogueira até unha distancia de 50 km. Na parte superior do faro había unha estatua, e discútese se era de Zeus ou de Poseidón, e aínda tamén hai quen di que había as estatuas destes dous reis gregos.
Acetilación
Acetilación da tubulina
miniatura|400px|Acetilación da tubulina.
O residuo acetilado de α-tubulina é K40, e a súa acetilación está catalizada pola α-tubulina acetil-transferase (α-TAT) en humanos. A acetilación de K40 na α-tubulina é un sinal de que os microtúbulos son estables. Os residuos do sitio activo D157 e C120 da α-TAT1 son os responsables da catálise. Ademais, algunhas características estruturais únicas como a forquita β4-β5, o bucle C-terminal, e as rexións bucle α1-α2 son importantes para o recoñecemento molecular específico da α-tubulina. A reacción inversa da acetilación está catalizada pola histona desacetilase 6.
Faro de Alexandría
Características
Coa excepción das grandes pirámides de Gizeh, só o faro sobreviviu ao resto das Sete Marabillas do Mundo Antigo. Porén, foi severamente danado polos terremotos de 1303 e 1323, até o punto de que o viaxeiro árabe Ibn Battuta escribiu que lle foi imposíbel entrar nas ruínas. Os restos desapareceron en 1480 cando un sultán de Exipto, chamado Qaitbay, usou as ruínas para construír unha fortaleza na zona. Pharos deu orixe á palabra "faro" na maior parte das linguas romances.
Acetilación
Implicacións na terapia do cancro
Como os microtúbulos desempeñan un importante papel na división celular, especialmente na fase G2/M do ciclo celular, fixéronse intentos de impedir o funcionamento dos microtúbulos usando pequenas moléculas inhibidoras, o que foi utilizado con éxito en terapias clínicas contra o cancro. Por exemplo, os alcaloides de Vinca e os taxanos únense selectivamente e inhiben os microtúbulos, o que fai que se deteña o ciclo celular. A identificación da estrutura cristalina da α-tubulina acetil-transferase (α-TAT) tamén serviu para axudar ao descubrimento de pequenas moléculas que poderían modular a estabilidade ou a despolimerización da tubulina. Noutras palabras, tomando como diana a α-TAT, é posible impedir a acetilación da tubulina e isto orixina a desestabilización da tubulina, o cal é un mecanismo similar ao dos axentes que desestabilizan a tubulina.
Acuarela
Un dos acuarelistas máis famosos é Joseph Mallord William Turner (1775-1850), que foi precursor das técnicas que posteriormente desenvolverían as vangardas. Os seus cadros reflicten magnificamente a luz e o movemento.
Acetilación
STAT3
O transdutor de sinais e activador da transcrición 3 (STAT3, Signal transducer and activator of transcription 3) é un factor de transcrición que é fosforilado por quinases asociadas a un receptor; por exemplo, as tirosina quinases da familia Janus, e despois trasládase ao núcleo. STAT3 regula varios xenes en resposta a factores de crecemento e citocinas e xoga un importante papel no crecemento celular. Por tanto, STAT3 facilita a oncoxénese de diversos modos relacionados co crecemento celular. Por outra parte, tamén ten unha función como supresor de tumores.
Acetilación de STAT3
miniatura|400px|Estrutura e residuo de acetilación de STAT3.
A acetilación da Lys685 de STAT3 é importante para a homodimerización de STAT3, que é esencial para a activación transcricional de oncoxenes. A acetilación de STAT3 é catalizada pola histona acetiltransferase p300, e revertida pola histona desacetilase de tipo I. A acetilación da lisina de STAT3 está tamén elevada en células cancerosas.
Implicacións na terapia do cancro
Como a acetilación de STAT3 é importante pola súa actividade oncoxénica e como o nivel do STAT3 acetilado é alto en células cancerosas, isto implica que unha estratexia prometedora é tomar como obxectivo o STAT3 acetilado en quimioprevención e quimioterapia. Esta estratexia está apoiada polo tratamento feito con resveratrol, que causa unha inhibición da acetilación de STAT3. En liñas celulares cancerosas parece que STAT3 regula a metilación de illas CpG.
Acetilación da madeira
Desde principios do século XX, investigouse a acetilación da madeira como un método para aumentar a duración da madeira en canto á súa resistencia contra os procesos de apodrecemento e o ataque de fungos. Entre outros beneficios secundarios están a mellora da estabilidae dimensional, da dureza das superficies, e a non diminución de propiedades mecánicas debido ao tratamento. As propiedades físicas de calquera material están determinadas pola súa estrutura química. A madeira contén unha abundancia de grupos químicos chamados “hidroxilos libres”. Os grupos hidroxilo libres adsorben e liberan auga segundo os cambios nas condicións climáticas ás que está exposta a madeira. Isto serve para explicar por que a madeira incha e encolle. Tamén se cre que a dixestión da madeira por encimas iníciase nos sitios con hidroxilos libres, o cal é unha das principais razóns polas cales a madeira tende a apodrecer.
A acetilación cambia os hidroxilos libres da madeira a grupos acetil. Isto prodúcese ao reaccionar a madeira con anhídrido acético, o cal procede do ácido acético. Cando os grupos hidroxilo libres son transformados en grupos acetil, a capacidade da madeira de absorber auga redúcese moito, facendo que a madeira se faga máis estable dimensionalmente e, como xa non é dixestible, é extemadamente duradeira. A madeira Accoya® é unha madeira acetilada comercial patentada.
Acuarela
Tamén se denomina acuarela a obra executada con esta técnica ou a pintura utilizada nestas obras.
Faro de Alexandría
Historia
miniatura|[[Réplica a escala construída en 2005 na Window of the World Cultural Park, en Shenzhen, Guangdong, China.]] Pharos era unha pequena illa fronte á costa de Alexandría, conectada co continente polo ser humano cunha conexión denominada Heptastadion, que formaba un lado do porto da cidade. Como a costa exipcia é moi plana e carente de calquera tipo de punto de referencia, considerouse necesario algún tipo de marcador situado na boca do porto, función pola cal foi deseñado inicialmente o faro. O uso do edificio coma o que hoxe é un faro, con lume e espellos reflectores na parte superior, crese que data do século I, durante o período romano. Antes dese momento o Faro servía unicamente coma fito ou un radiofaro (punto de referencia diúrno para a navegación).
Novelle, Serramo, Vimianzo
Novelle é un lugar da parroquia de Serramo no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2018 tiña 38 habitantes (23 homes e 15 mulleres).
Plasencia
miniatura|dereita|300px|Praza Maior de Plasencia, coa Casa do Concello ao fondo.
Plasencia é unha cidade e un concello estremeño, pertencente á provincia de Cáceres. Con 39.982 habitantes (2007) constitúe o segundo núcleo máis poboado da provincia e o cuarto da rexión tras as capitais provinciais, Cáceres e Badaxoz, e a capital autonómica, Mérida. É ademais sede episcopal, cun recoñecido casco monumental, que fai dela un destino turístico importante. Así mesmo, por ela pasa o Camiño de Santiago, na Ruta ou Vía da Prata.
Xeografía
Plasencia está situada no norte da provincia, no curso inferior do río Jerte, exercendo de capial da comarca do seu val. A unha altitude de 352 m, áchase rodeada dos contrafortes da serra de Gredos, sobre a falla de Alentexo-Extremadura. Dista algo máis de 83 km de Cáceres, de 126 km de Salamanca e de 245 de Madrid. O seu termo municipal cobre unha área de 218 km².
Clima
Plasencia encóntrase nunha zona dominada polo clima mediterráneo, con todo a súa situación na área do Sistema Central, fai que adquira matices continentalizados, aínda que non rigorosos, e que as precipitacións sexan algo maiores.
Historia
Plasencia foi fundada durante a época medieval, en plena expansión do reino leonés en 1186, polo monarca Afonso VIII. Dous anos despois, en 1188, foi dotada de sé episcopal. Apenas dez anos despois, os almohades, dirixidos por Aben Yusef tomárona, aínda que a reacción cristiá no ano seguinte logrou recuperar a praza, de novo con Afonso VIII, que mandou fortificar as murallas en 1201. En 1262, o rei Afonso X o Sabio concedeulle carta foral. No século XIII iniciouse a construción do que hoxe se coñece como Catedral Vella, so a dirección de Gil de Cislar.
Durante case os 250 anos seguintes foi cidade de reguengo, até que en 1442 o rei Xoán II de Castela a cedeu a Pedro de Zúñiga, que foi nomeado conde de Plasencia. En 1446, o bispo Juan de Carvajal creou un Estudo de Humanidades. En 1488 tornou á Coroa, a petición do seu concello, descontento co señorío dos Zúñiga.
Plasencia contaba desde a súa fundación cunha xudería importante. A presenza de hebreos na localidade está testemuñada en varios artigos da súa carta foral. En 1474, segundo se desprende do Repartimento de cargas impostas ás alfamas xudeas de Castela, aínda que polo monto era superada por Béjar, Trujillo ou Guadalaxara, Plasencia con 5.000 morabedís de carga, superaba a Salamanca, Sevilla, León ou Burgos, e a moitas outras cidades. Compre lembrar que a contribución de PLasencia era conxuntamente con Galisteo e Aldeanueva del Camino (pero o mesmo acontecía noutros lugares (Béjar, p.ex., pagaba con Hervás). Dunha relación de xudeus placentinos feita a partir de datos recollidos en documentación dispersa, resulta que eran en boa medida xentes con oficios artesanais: tecedores, ferreiros, zapateiros, mesoneiros; había en total máis de 100 familias israelitas. En 1492, como sucedeu no resto de España, víronse obrigados a deixar a cidade, a causa da expulsión decretada polo Reis Católicos, pasando para Portugal. A súa sinagoga, con casas e currais adxuntos, estaba sita na desaparecida igrexa de Santa Isabel (que así foi cristianizada, precisamente en honra da raíña católica); o predio pasou a ser propiedade do cabido catedralicio, que cobraba un censo perpetuo de 3.100 marabedís anuais por el. O seu cemiterio comprouno, en 400 reais, o daián Diego de Jerez.
Dez anos despois, a iniciativa do bispo Gutierrez Álvarez de Toledo, comezaron as obras da Catedral Nova, nas que interviron diversos mestres: Juan de Álava, Francisco de Colonia, Gil de Siloé e Henrique Egas. Ao longo dos séculos seguintes, encargos diversos aumentaron o patrimonio artística da sé.
Vilarelle, Cerdido, Cerdido
Vilarelle é un lugar da parroquia de Cerdido no concello de Cerdido na provincia da Coruña. Tiña 8 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 2 homes e 6 mulleres, o que supón unha diminución en relación ao ano 2003 cando tiña 10 habitantes.
Plasencia
Historia
A diocese pertenceu á provincia eclesiática de Santiago de Compostela até o Concordato de 1851, ano no que foi desagregada, pasando a depender do arcebispado de Toledo.
Patrimonio histórico-cultural
Plasencia foi unha cidade medieval amurallada, con muros que datan do século XII. Aínda se conservan 20 torres e 7 das portas, amén de bastantes tramos da mesma cerca. As portas máis sonadas son a do Sol e a de Trujillo, ambas do XV.
O núcleo antigo está situado sobre un outeiro que circunvala o río Jerte polo sur e suroeste. O centro da vida actual xira en torno á "Plaza Mayor", que está localizada no medio do recinto. Desde esta, seguindo a curva de nivel paralela ao río chégase á "Plaza de la Catedral" que está moi próxima, e desde esta, seguindo o mesmo sentido, alcánzase a "Plaza de San Vicente Ferrer". En dirección oposta alcánzase a "Plaza de Santa Ana".
No contorno da Praza Maior, centro vital da vila, con mercado popular os martes de cada semana, encontra un de seguido:
Anthony Randolph
Anthony Erwin Randolph, Jr., nado o 15 de xullo de 1989 en Wurzbach, Alemaña do Oeste, é un xogador estadounidense de baloncesto profesional que xoga no Real Madrid da Liga ACB.
Traxectoria
Randolph foi seleccionado na 14ª posición do Draft da NBA de 2008 polos Golden State Warriors, onde xogou durante dúas tempadas.
O 9 de xullo de 2010, foi traspasado aos New York Knicks xunto a Kelenna Azubuike, Ronny Turiaf, e unha elección de segunda rolda do Draft, a cambio de David Lee.
O 22 de febreiro de 2011, Randolph foi traspasado aos Minnesota Timberwolves nunha operación entre tres equipos, que mandou a Carmelo Anthony dos Denver Nuggets aos New York Knicks. No seu primeiro partido coma titular do ano o 24 de marzo, conseguiu a mellor anotación da súa carreira con 31 puntos, e capturou 13 rebotes.
O 20 de xullo de 2012, Randolph asinou un contrato cos Denver Nuggets.
O 26 de xuño de 2014, foi traspasado ós Chicago Bulls xunto a Doug McDermott, a cambio de Gary Harris, Jusuf Nurkić e unha elección da segunda rolda do Draft de 2015. O 14 de xullo de 2014, foi traspasado xunto a dúas futuras eleccións de segunda rolda do Draft ós Orlando Magic, a cambio dos dereitos de Milovan Raković. Ó día seguinte, foi cortado polos Magic.
O 18 de agosto de 2014, Randolph asinou un contrato dun ano co PBC Lokomotiv Kuban ruso.
O 15 de xullo de 2016, asinou un contrato por unha tempada co Real Madrid da Liga ACB.
Plasencia
Comunicacións
Plasencia posúe boas comunicacións por estrada, pois ten enlace moi próximo coa A-66 (Autovía da Prata), que une Cádiz e Xixón e que actualmente (2008) se acha en vías de terminación no tramo Béjar-Salamanca. Está igualmente próxima a un ramal da A-5 (Autovía do Suroeste), que une Madrid con Badaxoz e se prolonga até Lisboa.
Unió de l'Esport Badaloní
A Unió de l'Esport Badaloní foi un club de fútbol español da cidade de Badalona, na provincia de Barcelona. Foi fundado en 1989 como FC Tubsal e desapareceu en 2002 logo de fusionarse co CF Badalona.
Historia
Seguindo coa súa progresión, debuta en Terceira División na tempada 1996/97, converténdose nun dos mellores equipos da categoría e, tras finalizar a liga en terceira posición, disputou a promoción de ascenso a Segunda División B. O Badaloní xogou un total de seis tempadas consecutivas en Terceira, movéndose sempre na parte alta da táboa, a súa peor clasificación foi un 12º posto, aínda que non volveu disputar a promoción de ascenso.
Mentres o Badaloní se converteu no principal referente futbolístico de Badalona, o histórico primeiro equipo da cidade, o CF Badalona, atopábase afundido nas categorías rexionais. Ao termo da tempada 2000/01 o club parecía abocado á desaparición por culpa dunha grave crise económica e institucional, que provocara a saída do seu presidente, Jordi Torrens, tras unha moción de censura. Ás eleccións, celebradas en setembro de 2001, presentáronse Josep Gispert e Fermín Casquete. Finalmente, o presidente do Badaloní impúxose nas urnas cun proxecto baseado na fusión de ambos os clubs.
Durante o ano 2002 as asembleas de socios do CF Badalona e o UE Badaloní deron luz verde á fusión das dúas entidades, que se materializou en xullo dese ano. Grazas á integración, o CF Badalona pasou de Preferente a ocupar a praza do UE Badaloní en Terceira División. O campo de xogo continuou sendo o histórico estadio da Avenida de Navarra, propiedade do CF Badalona, quen tamén conservou a súa denominación e signos distintivos. Ao tradicional uniforme azul escapulado incorporáronse detalles amarelos, propios da vestimenta do Badaloní, e o escudo incorporou a senyera e os dous feixes de ondas azuis, elementos propios da bandeira da cidade que figuraban no escudo do Badaloní.
Vilela, Cerdido, Cerdido
Vilela é un lugar da parroquia de Cerdido no concello de Cerdido na provincia da Coruña. Tiña 13 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 6 homes e 7 mulleres, o que supón unha diminución en relación ao ano 2003 cando tiña 17 habitantes.
Kepler-90
Kepler-90 é unha estrela na secuencia principal tipo-G, está situada a unha distancia aproximada de 2.545 anos luz (780 pc) respecto da Terra, na constelación de Draco. É moi coñecida por ter un sistema planetario co mesmo número de planetas có Sistema Solar.
O 14 de decembro do 2017, a NASA e Google anunciaron o descubrimento dun oitavo planeta, Kepler-90i, no sistema planetario de Kepler-90, este descubrimento foi feito usando un novo método de aprendizaxe automático desenrolado por Google.
Nomenclatura e historia
Antes das observacións do Kepler, Kepler-90 dispoñía do número de catálogo 2MASS J18574403+4918185. Tiña a designación de KIC 11442793 no Kepler Input Catalog (Catálogo de entrada do Kepler) e recibiu o número KOI-351 coma obxecto de interese do Kepler, cando se soubo que a estrela era candidata a ter un sistema planetario.
A compañeira planetaria da estrela foi descuberta pola Kepler Mission da NASA, unha misión encargada do descubrimento de planetas en tránsito ó redor das súas estrelas. O método de tránsito que utiliza o Kepler implica a detección de baixóns no brillo das estrelas. Estas baixadas de brillo poden interpretarse como planetas cunhas órbitas se moven por diante das súas estrelas dende a perspectiva da Terra. O nome Kepler-90 derívase directamente do feito de que a estrela foi a estrela número 90 en ser descuberta polo Kepler e onde se confirmou a existencia de planetas.
A designación  b ,  c ,  d ,  e ,  f ,  g ,  h  e  i  deriva da orde de descubrimento. A designación de b é dada ó primeiro planeta en órbita dunha estrela determinada, seguido das outras minúsculas do alfabeto. No caso de Kepler-90, foron descubertos oito planetas, polo cal úsanse designacións iguais ou superiores a i.
Características estelares
Kepler-90 é unha estrela tipo-G que ten aproximadamente un 120% da masa e o raio do Sol. Ten unha temperatura superficial de 6080 K, e unha idade estimada de ó redor de 2.000 millóns de anos. En comparación, o Sol ten uns 4.600 millóns de anos e ten unha temperatura superficial de 5.778 K.
A magnitude aparente da estrela, ou o brillante que aparece dende a perspectiva da Terra, é de 14. Polo tanto, é moi débil para ser vista a simple vista.
Sistema planetario
Kepler-90 é notable pola similitude da configuración do seu sistema planetario co do Sistema Solar, onde os planetas rochosos están máis preto da estrela e os xigantes gasosos máis lonxe. Os seis planetas internos son super-Terras ou mini-Neptunos debido ó seu tamaño. Dous dos planetas exteriores son xigantes gasosos. O penúltimo planeta coñecido orbita a súa estrela anfitrioa a aproximadamente a mesma distancia cá Terra respecto do Sol. O planeta máis afastado aínda ten que ser completamente investigado.
Kepler-90 foi usado para probar o método de confirmación "validación por multiplicidade" para os planetas investigados polo telescopio Kepler. Seis planetas internos cumpriron tódolos requisitos para a confirmación. O penúltimo planeta mostra variacións temporais de tránsito, indicando que tamén é un planeta real.
O sistema planetario de Kepler-90 é o único sistema candidato a oito planetas observado polo Kepler, e o segundo (con oito planetas) en ser descuberto despois do Sistema Solar. Tamén foi o único sistema candidato a sete planetas observado polo Kepler antes de que se lle descubrise un oitavo planeta no 2017 e un dos dous sistemas con sete planetas ou máis, xunto con TRAPPIST-1. Ademais, os seis planetas internos varían de tamaño, van dende o tamaño da Terra ata un pouco máis pequenos cá Neptuno, os dous planetas exteriores son do tamaño dos xigantes gasosos do noso Sistema Solar. Tódolos oito candidatos coñecidos do planeta orbitan dentro dunha UA respecto da súa estrela nai, Kepler-90. A proba de estabilidade de Hill e unha integración orbital do sistema amosan que é estable.
Quasi-resonancias
Até o momento descubríronse oito planetas no sistema planetario de Kepler-90, os cales teñen períodos que están preto de ter relacións orbitais en proporcións de enteiros cos períodos doutros planetas; é dicir, están preto de estar en resonancia orbital con outros planetas do seu sistema planetario. As taxas dos períodos entre b:c, c:i e i:d son aproximadamente de 4:5, 3:5 e 1:4, respectivamente (4:4.977, 3:4.97 e 1:4.13) e d, e, f, g e h están preto dunha relación orbital de 2:3:4:7:11 (2:3.078:4.182:7.051:11.102; e tamén 7:11.021). f, g e h están moi próximos a unha relación de 3:5:8 (3:5.058:7.964). É relevante para sistemas como este e Kepler-36, que os cálculos suxiran que a presenza dun planeta xigante gasoso exterior facilita a formación de resonancias moi axustadas entre as super-terras interiores.
Ligazóns externas
APOD - The Kepler 90 Planetary System (imaxe do día), 18-12-2017
Serramo, Serramo, Vimianzo
Serramo é un lugar da parroquia de Serramo no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Tiña 42 habitantes no ano 2019 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 22 homes e 20 mulleres.
Hocus Pocus
Hocus Pocus é un filme dirixido por Kenny Ortega que foi estreado en 1993. A historia ten como eixo central a festividade de Halloween, durante a cal un rapaz chamado Max, resucita sen querelo tres meigas, as irmás Sanderson, que foran aforcadas trescentos anos atrás.
Sinopse
En 1693, tres meigas chamadas Winifred, Mary e Sarah foron condenadas a morte en Salem, Massachusetts, por facer bruxería. Elas roubáronlle a alma a unha nena, Emily Binx, para recuperar a súa xuventude, e transformaron ó irmán de Emily, Thachery, nun gato negro que non pode morrer. Trescentos anos despois, o día de Halloween, Max Dennison devólvelles a vida sen querelo ó acender a Candea da Virxe na casa-museo das irmás. Coa axuda da súa irmá máis nova, unha compañeira de clase e un gato negro inmortal, Max terá que atopar o xeito de volver todo á normalidade.
Perla
280px|miniatura|dereita|Perlas. Unha perla é o produto dunha reacción de enquistamento dun corpo estraño no interior do corpo brando dun molusco, especialmente bivalvo. As perlas máis coñecidas son consideradas como xemas e pedras preciosas, pola súa simetría e o seu brillo particular. As perlas son producidas por unha gran maioría de ostras pertencentes á familia Pteriidae.
As perlas naturais fórmanse cando un corpo estraño penetra no corpo do molusco, que reacciona lentamente cubrindo a partícula cunha mestura de cristais de carbonato de calcio (CaCO3) e unha proteína chamada conchiolina, formando a substancia coñecida como nácara, que é a substancia que reviste a cavidade do manto do animal (as paredes internas das cunchas). Tras un período variable, a partículas rematan cubertas por unha ou máis capas de nácara, formando unha perla, á que lle leva preto de 10 anos crearse.
Clube Desportivo Feirense
O Clube Desportivo Feirense é un club de fútbol portugués da cidade de Santa Maria da Feira. Fundouse en 1918 e compite na Primeira Liga. Xoga os seus partidos no Estádio Marcolino de Castro, con capacidade para 5.500 espectadores.
Estudios Mindonienses
Estudios Mindonienses é o anuario de estudos histórico-teolóxicos da Diocese católica latina de Mondoñedo-Ferrol. O seu primeiro volume é do ano 1985. Ao longo dos seus máis de vinte e cinco anos de vida configurouse como un referente cultural en Galicia. Posúe un fondo documental con máis de 500 cabeceiras de publicacións científicas. Mantén intercambio de publicacións con institucións académicas, universitarias e culturais tanto nacionais como internacionais. A súa sé localízase no edificio da Domus Ecclesiae de Ferrol, sé episcopal na cidade. A publicación estivo dirixida polo teólogo e catedrático da Universidade Pontificia de Salamanca Segundo Leonardo Pérez López.
Perla
O brillo das perlas débese á reflexión luminosa na superficie cristalina, mentres que a iridescencia vén da refracción e difracción da luz nas múltiples capas de nácar translúcido que forman a perla.
As perlas teñen sido apreciadas por bastantes culturas dende a antigüidade por mor da súa rareza, beleza e extraordinario valor. Actualmente as perlas non teñen tanto valor monetario como en épocas pasadas, principalmente debido a que a maioría delas son cultivadas, o que as desvaloriza polo aumento na oferta.
Estudios Mindonienses
Autores
Ten publicado artigos de, entre outros, os seguintes autores: José Miguel Andrade Cernadas, Miguel Anxo Araúxo Iglesias, Nicandro Ares, Edelmiro Bascuas, Enrique Cal Pardo, Carlos de Castro Álvarez, Xosé García Oro, Isidro García Tato, José Gea Escolano, Leonardo Lemos Montanet, José Luis López Sangil, Manuel Lucas Álvarez, Francisco Mayán, José Martinho Montero Santalha, José Luis Novo Cazón, Ramón Otero Pedrayo, Segundo Leonardo Pérez López, Álvaro Porto Dapena, Manuel Jesús Precedo Lafuente, Francisco Puy Muñoz, Enrique Rivera Rouco, José María Rodríguez Díaz, Manuel Sánchez Monge, Mauro Varela Pérez, Alfredo Vigo Trasancos, José Villa-amil y Castro e Carlos Villanueva Abelairas.
Subeiro, Serramo, Vimianzo
Subeiro é un lugar da parroquia de Serramo no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Tiña 46 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 24 homes e 22 mulleres.
Linguas maias
As linguas maias forman unha familia lingüística falada en Mesoamérica e norte de Centroamérica. As linguas maias son faladas por preto de 6 millóns de indíxenas maias, principalmente en Guatemala, México, Belize e Honduras. En 1996, Guatemala recoñeceu formalmente 21 linguas maias polo seu nome, e México recoñeceu oito máis dentro do seu territorio.
A familia maia é unha das mellor documentadas e máis estudadas das linguas americanas. As linguas maias modernas descenden do protomaia, unha lingua que se pensa que foi falada hai 5 000 anos e que foi parcialmente reconstruída usando o método comparativo. A lingua protomaia diversificou en seis ramas lingüísticas diferentes: a huasteca, quicheana, a iucateca, a q’anjob’al, a mameana e a ch'ol-tzeltal.
As linguas maias forman parte da área lingüística mesoamericana, unha zona de converxencia creada a través de séculos de interacción entre os pobos de Centroamérica. Tódalas linguas maias presentan os trazos diagnósticos básicos da súa área lingüística. Por exemplo, todas empregan substantivos relacionais no canto de preposicións para indicar relacións espaciais. Tamén posúen trazos gramaticais e tipolóxicos que os diferencian doutras linguas de Centroamérica, como o uso da ergatividade no tratamento gramático dos verbos, os seus suxeitos e obxectos, categorías flexivas específicas nos verbos e unha clase gramatical especial de "posicións" que é característica das linguas maias.
Durante a era precolombiana da historia de Mesoamérica, algunhas linguas maias foron escritas na escrita hierolóxica maia. O seu uso foi particularmente estendido durante o período clásico da civilización maia (c. 250–900 AD). O corpus supervivente componse de 5 000 inscricións coñecidas en edificios, monumentos, olaría e códices, combinada coa rica literatura poscolonial maia escrita en alfabeto latino, o cal achega unha base para o entendemento moderno da historia precolombiana que non ten comparanza en toda América.