cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia de Ucraína
Os mandatos de Yanukovych
O 8 de febreiro de 2005, a fiscalía de Donetsk reiniciou as investigacións sobre esta acusación. E en xuño determinou que durante o período de 2002 a 2004 os partidarios de Yanukovych falsificaran estes documentos, e que os documentos orixinais de 1978 desapareceran. O 25 de xaneiro de 2006 o ministro do Interior, Iuri Lutsenko, declarou que a investigación dos documentos sobre a suposta anulación dos antecedentes penais demostrara que estes documentos foran falsificados.
María Andresa Casamayor
Recoñecementos
En 2018 a enxeñeira química Teresa Valdés-Solís incluíuna na Táboa Periódica das Científicas, xunto a científicas de todo o mundo.
Afganistán
Linguas
Outras linguas: árabe, acerí, brahuí, cazaco, darwazi, gawar-bati, grangali, gujari, jakati, karakalpak, kirguiz, malakhel, mogholi, ormuri, parachi, parya, savi, shumashti, tirahi, uigur, wotapuri-katarqalai
Riotorto, Riotorto
San Pedro de Riotorto é unha parroquia do concello lugués de Riotorto na comarca de Meira. No ano 2007 tiña 495 habitantes (234 homes e 261 mulleres) distribuídos en 21 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 30 habitantes en relación ao ano 2000.
Afganistán
Relixión
A relixión oficial e maioritaria é o islam: 80% dos afgáns son sunnitas e o 19% son xiítas e no país hai aproximadamente 48.000 mesquitas. O hinduísmo foi a relixión maioritaria da maior parte do que hoxe é Afganistán ata polo menos o século X, coa chegada dos talibán boa parte dos aproximadamente 70.000 hindús marcharon ó exilio, actualmente hai 43 templos hindús que comparten coa minoría sikh, arredor de 4.500. Hai poucos cristiáns do país: unha misión sui iuris da Igrexa católica para atender as necesidades dos estranxeiros católicos en Cabul, actualmente non hai ningún templo protestante aberto ó publico, pero si existiu un entre 1970 e 1973 e algunhas fontes falan de 3.000 cristiáns no país, pero é difícil sabelo pola prohibición legal de deixar o islam. Antigamente había unha numerosa minoría xudía, 5.000 en 1948, pero hoxe tan só queda 1 xudeu que atende o único templo que queda no país.
División administrativa
Afganistán está formada por 34 provincias, ou velayat, que á súa vez se dividen en distritos:
Economía
Afganistán é un país extremadamente pobre e un dos menos desenvolvidos do mundo. Dous terzos da poboación vive en menos que 2 US$ ó día. A economía sufriu grandemente a causa do malestar político e militar recente desde a invasión soviética de 1979-80 e os conflitos que viñeron, mentres que a seca severa de 1998-2001 agravou as dificultades debido á alta dependencia da agricultura, pois a maior parte da poboación (61%) traballa no sector agrícola cultivando cereais, árbores froiteiras, froitos secos e algodón. A maioría da agricultura realízase nas chairas do norte, preto das fronteiras con Turcomenistán, Uzbekistán e Taxiquistán. Tamén hai importantes rabaños de ovellas, así como artesanía de alfombras. Posúe importantes reservas de gas natural pouco explotadas e unha industria (téxtil, alimentos) recente e pouco desenvolvida.
Comunicacións
Afganistán ten tan so 24.6 km. de vías férreas. As estradas, 21.000 km, só 13.3 de vías rápidas, están en reconstrución e aínda existen en moitas delas perigo polos campos de minas nas súas proximidades. Algúns ríos como o Amu Daria ou o Panj son navegables. No país hai 44 aeródromos pero a maioría aínda están danados pola guerra cos talibán. O Aeroporto Internacional de Cabul está a 16 km da capital, e nel operan Ariana Afghan Airlines, Kam Air, Azerbaijan Airlines, Mahan Air, Pakistan International e Qatar Airways.
Educación
O 64% da poboación é analfabeta, e entre as mulleres o índice chega ata o 79%. No país hai unhas 3.000 escolas, pero boa parte delas están nunha situación lamentable despois de décadas de guerras e conflitos. Os profesores son 27.000 que dan clases a 3 900 000 de alumnos en primaria e 300.000 en secundaria.
Na Universidade de Cabul están matriculados 7.000 estudantes e existen outras catro universidades en Cabul, entre elas a Universidade Americana de Afganistán que dá as clases en inglés. No resto das provincias hai outras 10 universidades.
Historia de Ucraína
Os mandatos de Yanukovych
Durante a súa estadía no poder, Yanukovych obtivo os títulos de doutor en Ciencias Económicas e Profesor. Os seus opositores afirmaron que obtivo os títulos inmerecidamente e usando os mecanismos do poder.
Afganistán
Cultura
Moitos edificios históricos do país danáronse nas guerras recentes. Os talibáns destruíron as famosas estatuas de Buda da provincia de Bamiyán por velas como símbolos doutra relixión. Logo da guerra, moitos obxectos de arte e vestixios arqueolóxicos revendéronse en Occidente. O buzkashi é o deporte nacional. Antes da suba ó poder dos talibáns, a cidade de Cabul era o fogar de moitos músicos que tocaban nos dous estilos da música afgá, a tradicional e a moderna, especialmente durante a celebración de Nauroz.
Deporte
miniatura|A [[selección de fútbol de Afganistán (en vermello) no 2011.]] A selección de fútbol de Afganistán compite internacionalmente dende 1941. O equipo xoga os seus partidos como local no Estadios de Ghazi en Cabul, e está regulado pola Federación Afgá de Fútbol. O equipo nunca competiu ou se clasificou para a Copa do Mundo de Fútbol, pero gañou un trofeo internacional no Campionato da SAFF.
O crícket, un deporte de recente introdución no país, ten unha gran popularidade debido aos éxitos da selección de crícket de Afganistán.
Outros deportes populares son o baloncesto, o voleibol, o taekwondo e o culturismo. O buzkashi é o deporte tradicional, practicado polos afgáns do norte. É semellante ó polo, xogado por homes a cabalos en dous equipos. O lebrel afgán (unha raza de can) orixinouse en Afganistán e foi orixinalmente usado na caza.
Afganistán e Galicia
O 21 de febreiro de 2007 a militar friolesa Idoia Rodríguez Buján falecía nun atentado contra as forzas internacionais que ocupan parte do territorio afgán. A soldado conducía unha ambulancia blindada nun convoi de apoio ás tropas italianas. No vehículo viaxaban tres militares máis, dos que dous, entre eles o noiés Xurxo Laíño del Río, resultaron feridos.
O 8 de novembro de 2008 o militar vigués Rubén Alonso Ríos falecía nun atentado suicida a uns 80 km ao sur de Herat. No ataque, realizado cunha furgoneta bomba, tamén quedaron feridos entre outros os galegos Enrique Dopico Rodríguez (de Betanzos), José Antonio Cures García, e mais Gonzalo Miguélez Diéguez (de Agolada).
Historia de Ucraína
Os mandatos de Yanukovych
En clara alusión a Yanukovych, o 24 de setembro de 2007, Iulia Timoshenko, líder do bloque que leva o seu nome (BYUT), propuxo prohibir por lei que as persoas con antecedentes penais poidan ocupar altos postos do Estado, en particular, os de presidente, primeiro ministro, deputado, membro do goberno, xuíz e fiscal:
Últimos acontecementos
Nos primeiros meses de 2014 estanse a producir, rapidamente, unha fervenza de graves acontecementos:
María Andresa Casamayor
Recoñecementos
En xuño de 2020 Correos de España lanzou unha serie filatélica denominada Mujeres en la ciencia. A primeira emisión de selos desta serie está dedicada aos 300 anos do nacemento de Casamayor.​
A Mouta
O topónimo galego A Mouta pode referirse a:
María Andresa Casamayor
Recoñecementos
En 2022 o Ministerio de Ciencia e Innovación publicou as bases da primeira convocatoria dos Premios Nacionales de Investigación para Jóvenes, entre eles o Premio Nacional María Andresa Casamayor, na área de matemáticas e tecnoloxías da información e as comunicacións.
Reedición de Tyrocinio Arithmetico
En 2020, 300 anos despois do seu nacemento en Zaragoza, reedítase o seu libro ''Tyrocinio arithmetico. Instrucción de las quatro reglas llanas''.
O Sisto, Ribasar, Rois
O Sisto é un lugar da parroquia de Ribasar no concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 227 habitantes (113 homes e 114 mulleres).
Distrito de Škloŭ
miniatura|dereita|200px|Localización do distrito na [[rexión de Mahilioŭ.]] O distrito de Škloŭ (en Шклоўскі раён, Škloŭski rajon""; en Шкловский район, "Shklovskii raion") é un distrito (rajon) da rexión de Mahilioŭ, en Belarús. O centro administrativo do distrito é a vila de Škloŭ. A poboación en 2009 era de 30.802 habitantes.
Curro, Barro
Santa María de Curro é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Barro. Segundo o INE de 2016 tiña 777 habitantes (400 mulleres e 377 homes), 32 máis ca en 2004. Ten cinco entidades de poboación.
Historia
En outubro de 2009 levouse a cabo por parte de voluntarios da Asociación pola Recuperación da Memoria Histórica a escavación dunha foxa, no adro da igrexa parroquial, onde se soterrou ao xornalista de 19 anos Ramón Barreiro Rodríguez, veciño de Barro, e ao electricista de 27 anos Castor Cordal Garrido, veciño de Cambados e afiliado á CNT. Foron fusilados na madrugada do 15 de setembro de 1936 preto da estrada a Pontevedra, e soterrados á noitiña.
Patrimonio
Do baldaquino de Santa María de Curro consérvanse tres pezas incrustadas nas paredes das escaleiras de subida ó adro da igrexa de Santa María de Curro.
Hariyati
Hariyati foi unha comarca do Imperio Hitita, ao leste da clásica Frixia. Recibía o seu nome do monte Hariyati. Tudhaliyas II ofreceu o seu goberno ao derrubado Madduwattas, rei de Zippasla, pero este preferiu recuperar o seu reino.
Alexander Misurkin
Alexander Alexanderovich Misurkin, nado en Yershichi (Rusia) o 23 de setembro de 1977, é un cosmonauta ruso que formou parte das misións Soiuz TMA-08M e Soiuz MS-06 e foi membro das expedicións 35, 36, 53 e 54 á Estación Espacial Internacional.
Traxectoria
Misurkin graduouse na Escola Superior da Forza Aérea para Pilotos en Kacha en 1998. En outubro de 1999 graduouse como piloto e enxeñeiro no Instituto de Aviación Militar Armavir.
Foi seleccionado como cosmonauta en outubro de 2006, participando nas misións Soiuz TMA-08M e Soiuz MS-06 e sendo membro das expedicións 35, 36, 53 e 54 á Estación Espacial Internacional. Pasou un total de 334,48 días no espazo.
Antequeira, Oín, Rois
Antequeira é un lugar da parroquia de Oín no concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 88 habitantes (40 homes e 48 mulleres).
La República Federal
Historia e características
Subtitulado Semanario del pueblo, apareceu o 13 de decembro de 1868. Pubicábase os venres. Entre os seus redactores figuraron Federico Gallardo e Andrés Landín e entre os colaboradores Emilio Castelar. Cesou a súa publicación en 1869.
Xogos Olímpicos de Inverno de 1932
Os III Xogos Olímpicos de Inverno celebráronse en Lake Placid (Estados Unidos). Inauguráronse o 4 de febreiro de 1932.
Para esta edición, Montreal (Canadá) foi a única cidade candidata non estadounidense; en total presentáronse oito cidades americanas das cales Lake Placid, Bear Mountain, Yosemite Valley, Lake Tahoe, Duluth, Minneapolis e Denver eran estadounidenses.
Dalia García Couso
Dalia García Couso, nada en Melide o 29 de setembro de 1985, é unha política galega do PPdeG.
Traxectoria
Licenciada en Ciencias Políticas pola USC, chegou a exercer como docente a partir de 2013 nesta universidade. En abril de 2010 foi elixida presidenta das Novas Xeracións do Partido Popular en Melide. Nas eleccións municipais de 2011 presentouse na candidatura do PPdeG en Melide no posto número 8 e foi elixida concelleira, ocupándose das áreas de Xuventude, Novas Tecnoloxías e Medios de Comunicación. Nas eleccións autonómicas de 2012 foi candidata a deputada polo PPdeG pola provincia da Coruña, ocupando o posto número 3 dos suplentes. Nas municipais de 2015 volveu repetir no número 8 da lista popular en Melide, sendo reelixida e mantendo as competencias da anterior lexislatura. En outubro de 2015, trala dimisión da alcaldesa Ánxeles Vázquez, foi elixida o día 17 nova alcaldesa na súa substitución.
Ketoconazol
miniatura|dereita|250px|Ketoconazol
Ketoconazol é un fármaco antimicótico usado para previr e tratar infeccións por fungos. Descuberto en 1976 saíu ó mercado nos primeiros anos da década dos 80. Prescríbese habitualmente para trata-lo pé de atleta, candidíase e a dermatofitose. A versión en xampú serve para trata-la tinea versicolor.
Santa Marta de Meilán, Riotorto
Santa Marta de Meilán é unha parroquia do concello lugués de Riotorto na comarca de Meira. No ano 2007 tiña 378 habitantes (182 homes e 196 mulleres) distribuídos en 20 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 96 habitantes en relación ao ano 2000.
Apófise estiloide do radio
A apófise estiloide é unha apófise da epífise distal do óso radio. Ten forma cónica e segue un traxecto oblicuo descendente, máis reforzada na base, que é o punto de unión ao resto do óso.
Na súa base insírese o músculo braquiorradial e no seu vértice, o ligamento lateral externo do pulso. Na superficie lateral hai marcas de paso dos tendóns do músculo abdutor longo do polgar e do músculo extensor curto do polgar.
A rotura desta apófise denomínase fractura de Chauffeur. Adoita producirse pola compresión do escafoide contra o radio.
A Gamalleira, Ouviaño, Negueira de Muñiz
A Gamalleira é un lugar da parroquia de Ouviaño, no concello de Negueira de Muñiz, na comarca da Fonsagrada, na provincia de Lugo. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña 10 habitantes (7 homes e 3 mulleres).
Mira
O topónimo Mira pode referirse a:
A Eirexe, Páramo, Castroverde
A Eirexe é un lugar da parroquia do Páramo no concello lugués de Castroverde na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 0 habitantes.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Mouteira
O topónimo galego Mouteira pode referirse a:
Perdecanai, Barro
Santa María de Perdecanai é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Barro. Segundo o INE en 2016 tiña 1048 habitantes (520 mulleres e 528 homes) 404 máis que en 2004. Ten dez entidades de poboación.
Laias, Cenlle
Santa Baia de Laias é unha parroquia do concello de Cenlle situada á beira do río Miño, na aba do monte San Trocado e lindando coas parroquias de Razamonde, Eiras, A Barca de Barbantes, e, co río no medio, coas de Puga e Astariz, a uns 16 quilómetros de Ourense.
Segundo o IGE en 2013 tiña 207 habitantes (114 mulleres e 93 homes) o que supón unha diminución respecto ao ano 1999 cando tiña 242 habitantes.
Etiquetaxe enerxética da Unión Europea
miniatura|300px|Etiqueta enerxética dunha lavadora A etiqueta enerxética que mostran algúns electrodomésticos de uso doméstico (frigoríficos e conxeladores, lavadoras, secadoras, lavalouzas, quentadores de auga e acumuladores de auga quente, fornos eléctricos, aparatos de aire acondicionado e lámpadas eléctricas) ten como función informar ós consumidores da eficiencia enerxética do aparato, ademais de engadir outra información complementaria de interese para o usuario. Esta fórmula de etiquetaxe pretende orientar ó usuario na elección no momento da compra e estimulalo a adquirir electrodomésticos máis eficientes. Aplícase ós aparatos de uso doméstico, incluso cando se vendan para usos non domésticos, cuxa utilización teña unha incidencia directa ou indirecta no consumo de enerxía e doutros recursos esenciais, como a auga. Non se aplicará nos produtos de segunda man nin nos medios de transporte de persoas ou mercancías.
Laias, Cenlle
O curato é de termo e o padroado laical.
Historia
Nesta parroquia sitúase unha explotación mineira aurífera de tempos dos romanos, ou incluso máis antiga, seriamente danada pola construción da autoestrada. Vinculado ao castro de San Cibrán de Lás (Lambrica, Lansbrica ou Lanobrica, entre outras, dependendo das diversas interpretacións que se fixeron da epígrafe da ara adicada a Bandua na vila romana de Eiras) trátase dunha explotación das coñecidas como arrugia ou ruina montium. Atopáronse unha serie de tanques escalonados de maior a menor e flanqueados por escaleiras e longas canles. Amais pódense observar un gran números de buratos circulares tallados na rocha granítica que foron os depósitos utilizados para obter o ouro polo sistema de decantación.
Etiquetaxe enerxética da Unión Europea
O sistema de etiqueta enerxética clasifica os electrodomésticos en sete categorías, de máis a menos eficiente, utilizando letras –do A ó G- e cores. A diferenza de consumo enerxético entre unha clase e a seguinte é dun 10-15%. Os aparatos máis eficientes, con consumos por debaixo do 55% do consumo medio, identifícanse coa letra A e a cor verde. Os de eficiencia media, con consumos situados na media (entre o 90 e 0 110%), identifícanse coas letras D e E. Os menos eficientes, con consumos por riba do 125% do consumo medio, identifícanse coa letra G e a cor vermella.
Laias, Cenlle
Historia
É identificado co lugar de Lais referido por Hidacio no seu Cronicón co que o remata relatando un suceso misterioso, relacionado co apocalíptico pesimismo hidaciano:
"No río Miño a cinco millas de Lais, pescáronse catro peixes nunca vistos dunha nova especie, segundo o relato dos pescadores respectables cristiáns, marcados con letras hebreas e gregas co número latino 365 formando un círculo. Uns meses despois alí preto caeron do ceo grans verdes como a herba con forma de lentella e amarguísimos e outras cousas asombrosas longas de contar".
Etiquetaxe enerxética da Unión Europea
Para os frigoríficos e conxeladores creáronse tres categorías adicionais: A+, A++ e A+++, sendo esta última a máis eficiente.
Laias, Cenlle
As augas termais
A mediados do século XX construíuse un balneario, que foi asolagado coa construción do encoro de Castrelo de Miño. En 2001 construíuse o balneario de Laias.
Parroquias de Cenlle
miniatura|As dez parroquias que conforman o concello de Cenlle.
Etiquetaxe enerxética da Unión Europea
Normativa aplicable
O obxectivo da normativa europea e nacional que regula a etiquetaxe enerxética é harmonizar as medidas relativas á etiquetaxe dos electrodoméstricos e a información adicional que os acompaña, de modo que se ofreza ós usuarios os datos de consumo de enerxía e doutros recursos esenciais, cvoa fin de que os consumidores dispoñan da información suficiente para elixi-los aparatos de maior eficiencia enerxética.
Silvia Penide
Silvia Penide, nada na Coruña en 1979, é unha cantante e guitarrista galega. Como cantautora conta con seis traballos discográficos, de estilo pop acústico.
Traxectoria
Tras o seu EP, Las Erres Dobles (2010), gravado con Juan de Dios Martín, produtor entre outros de Amaral, e a publicación de Animal de Compañía (2012), Silvia Penide dá un paso máis aló conseguindo estar en boca de moitos con boas críticas e mencións de publicacións como Mondo Sonoro ou Rolling Stone. Reedita este último disco cun cuarteto de cordas en 2014, o que a leva a formar parte dos Escenarios Cómplices de Mahou, xunto a nomes como La Fuga ou Los Secretos. Queda finalista nos Premios Martín Codax da Música, toca no Festival da Luz, que amadriña a cantante Luz Casal e entra en varios circuítos como a Rede Galega de Música ao Vivo e toca no Festival Noroeste Estrella Galicia.
Tras compartir palco con artistas como Annie B. Sweet, Mäbu, Mercedes Peón, en xaneiro de 2016 estrea Todo pintado de plata, gravado por Celso Madriñán, recoñecido músico galego que participou como guitarrista na xira de bandas como Marlango entre outras, no que participan na produción musical Félix Arias, 50% de Lovely Luna xunto a Xoel López, e conxuntamente con Arturo Vaquero, nomeado ao Premios Goya 2010 á mellor canción orixinal. Consegue esta vez o Premio Martín Codax na categoría Pop/Indie e non deixa de xirar en espazos como Paseantes, O mar nunha flor, Os Xoves de Códax, Atlantic Fest e os Xoves de música no Teatro Colón da Coruña.
En 2018 comeza a gravación do seu proxecto El efecto Boomerang nos estudos de David San José, un traballo de temas que axudan, aledan e fan medrar.
Realizou a banda sonora da curtametraxe de Olaia Sendón, Os fabulosos irmáns da luz (2008) xunto con Alejandro Masafret, e o documental da mesma autora, Kauflanders (2016).
Bob Dylan (álbum)
Bob Dylan é o álbum de estrea do músico estadounidense Bob Dylan, publicado o 19 de marzo de 1962 a través do selo Columbia Records. Producido polo lendario cazatalentos de Columbia John H. Hammond, grazas ao cal asinou co selo, o álbum contén estándares de folk, ademais de dúas composicións orixinais, "Talkin' New York" e "Song to Woody".
Alexander Dukhnovich
Alexander Vasilyevich Dukhnovich, nado en Topoľa o 24 de abril de 1803 e finado en Prešov o 30 de marzo de 1865, foi un sacerdote, escritor, pedagogo, e activista social dos rutenos dos Cárpatos. Está considerado como un primeiro elo no rexurdimento (en ruteno: Будитиль, Budytyl') dos rutenos.
Traxectoria
miniatura|Retrato de Alexander Dukhnovich publicado con motivo da súa necrolóxica Naceu nos Cárpatos, nunha rexión entón baixo a soberanía dos Habsburgo, e agora de Eslovaquia. Era fillo dun sacerdote grecocatólico, e foi a unha escola húngara en Uzhhorod (1816 a 1821). Máis tarde estudou filosofía nunha academia en Košice (1821–1823), e teoloxía no Seminario Teolóxico de Uzhhorod (1824–1827). Ordenouse sacerdote en 1829 e entre 1827 e 1830 e de novo en 1832 traballou como arquivista e profesor na chancelería da eparquía de Prešov De 1833 a 1838, serviu como sacerdote en pequenas aldeas rutenas de Transcarpacia (no actual oblast de Zakarpattia en Ucraína) e de 1838 a 1841 traballou na administración da eparquía de Mukachev en Uzhhorod. Desde 1843 foi coéngo en Prešov.
Ideoloxía
miniatura|Estatua de Duknovich en Prešov.
El Demócrata (Ferrol)
El Demócrata foi un periódico editado en Ferrol entre 1904 e 1905.
Historia e características
Apareceu en setembro de 1904. Foi un periódico bisemanal.
Billy Boyd
Filmografía
miniatura|dereita|Billy Boyd no Comic-Con International de [[2004.]]
Premios e nomeamentos
Broadcast Film Critics Association Award
DVD Exclusive Awards
O Castro, Oín, Rois
O Castro é un lugar da parroquia de Oín no concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 25 habitantes (9 homes e 16 mulleres).
Billy Boyd
Premios e nomeamentos
Empire Awards
Online Film Critics Society
Phoenix Film Critics Society
Screen Actors Guild Awards
Felip Mateu i Llopis
Felip Mateu i Llopis (tamén coñecido e citado pola forma castelá Felipe Mateu y Llopis), nado en Valencia o 15 de novembro de 1901 e finado en Barcelona o 13 de abril de 1998, foi un historiador e bibliotecario español, catedrático de Paleografía e Diplomática, e un dos numismáticos máis recoñecidos do século XX.
Formación e círculos valencianistas
Estudou Historia na Facultade de Filosofía e Letras da Universidade de Valencia, onde se licenciou con sobresaliente e premio extraordinario en 1922. Entre 1924 e 1929 traballou no seu doutoramento na Universidade Central de Madrid, onde foi discípulo de Elías Tormo e de Manuel Gómez-Moreno. A súa tese, titulada Ensayo sobre una Casa Real de Moneda de uno de los Estados de la Corona de Aragón: la Ceca de Valencia y las acuñaciones valencianas de los siglos XIII al XVIII, obtivo en 1926 sobresaliente cum laude e orientou o seu labor como investigador cara á numismática.
Ecuación de Nernst
En electroquímica a Ecuación de Nernst expresa a diferenza de potencial reversible dun eléctrodo en relación ó potencial estándar de eléctrodo dun par de eléctrodos determinados
Felip Mateu i Llopis
Formación e círculos valencianistas
En Valencia frecuentou o Arquivo do Reino de Valencia e tomou contacto cos máis salientables historiadores valencianos da época. Relacionouse con ambientes valencianistas; foi o primeiro director da revista desta tendencia Acciò Valenciana e formou parte do grupo Acció Cultural Valenciana, xunto a Manuel Sanchis Guarner.
Ecuación de Nernst
Onde:
Felip Mateu i Llopis
Carreira profesional
En 1930 ingresou como facultativo do corpo de Arquivos, bibliotecas e museos e, logo dunha temporada na sección numismática do Museo Arqueolóxico Nacional, en Madrid, foi destinado a Tarragona como director do museo arqueolóxico e da biblioteca provincial desa cidade, o que reforzou os seus contactos cos ambientes intelectuais de Cataluña.
En 1931 volveu ao Museo Arqueolóxico Nacional. Xa durante a Guerra Civil, ocupou diversos cargos entre Madrid e Valencia, entre eles o de arquiveiro bibliotecario da Biblioteca Popular de Vallecas. O destino máis importante deste período foi o de​ conservador do gabinete numismático do MAN, en 1933, posto desde o que foi testemuña, en 1936, do expolio de moedas desa institución por parte do Goberno da República,​ feitos que detallou polo miúdo nun informe ao novo goberno franquista o 16 de maio de 1939.
Ao finalizar a guerra, logo dun proceso de depuración, foi readmitido no Museo Arqueolóxico Nacional e, desde aí, pasou a ser nomeado director da Biblioteca Central de Barcelona, herdeira dos fondos do Instituto de Estudos Cataláns. Segundo a súa propia confesión persoal a Eufemià Fort i Cogul, recibira ordes de destruír boa parte dos fondos cataláns da biblioteca, que el se negaba a cumprir, malia verse na obriga, naquela conxuntura, a afiliarse á Falange Española.
En 1943 gañou a cátedra de Paleografía e Diplomática na Universidade de Oviedo. Logo trasladouse á Universidade de Valencia e, finalmente, á Universidade de Barcelona, onde chegou a ser decano da facultade de Filosofía e Letras. Tamén foi académico da Real Academia de Boas Letras (1941) e correspondente da Real Academia da Historia (1941), así como membro do Centro de Cultura Valenciana (1945).
En 1948 foi distinguido como membro correspondente da American Numismatic Society, de Nova York, e en 1953 constituíuse en membro fundador da Sociedade Iberoamericana de Estudos Numismáticos. Ese mesmo ano foi nomeado inspector de bibliotecas da zona de Levante, para os distritos universitarios de Barcelona e Valencia. En 1963 foi elixido membro correspondente da Academia Uruguaia e Arxentina de Numismática.
Ata a súa xubiliación en 1972, desenvolveu un importante labor na Biblioteca Central de Barcelona e na rede anexa de bibliotecas da Deputación de Barcelona. Dirixiu a Escola de Bibliotecarios e a revista Biblioteconomía, ademais de ser xefe de sección no Instituto Nicolás Antonio de Bibliografía, do Consello Superior de Investigacións Científicas.
En 1983 foi nomeado membro correspondente da Hispanic Socciety.
Vinculación coa Asociación Numismática Española
Mateu i Llopis foi un estreito colaborador da Asociación Numismática Española (ANE), que chegou a recoñecelo cun dos seus premios máis meritorios en 1960.
En 1998, co gallo do seu pasamento, foi homenaxeado nun acto na sede da institución, no que se salientou a súa educación e a súa sensibilidade humanas, plasmadas nunha axuda continuada á ANE.
Publicacións
A obra científica de Filip Mateu i Llopis é moi extensa. O seu índice no relativo aos eidos da numismática, sixilografía, bibliografía e historia xeral foi publicado en 1984, nun volume de 169 páxinas, pola Universidade de Barcelona.
Esta é unha escolma dalgunha das súas principais monografías:
A Lagoa, Páramo, Castroverde
A Lagoa é un lugar da parroquia do Páramo no concello lugués de Castroverde na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Deutsch-Galicische Gesellschaft
A Deutsch-Galicischen Gesellschaft (DGG) (Asociación Galego Alemá) é unha asociación fundada en novembro de 1993 con sede na Universidade de Tréveris, ligada ao Galicien-Zentrum, primeiro denominado Dokumentationsstelle Galicie, desa universidade. O seu primeiro, e actual, presidente é Dieter Kremer. Entre 2003 e 2006 o seu presidente foi Alf Monjour. Conta como presidente de honra a Ramón Lorenzo.
Actividades
O obxectivo do DGG é fomentar a investigación científica en cooperación co Galicien-Zentrum da Universidade de Trier. Promove cursos de lingua galega, manifestacións artísticas e culturais en universidades, institucións e outros lugares axeitados. Para a difusión e apoio da investigación no campo dos estudos galegos publica dende 1996 a revista científica biligüe Galicien-Magazin e tamén conta cunha biblioteca centrada na cultura galega. Para os seus fins colabora estreitamente coa Universidade de Santiago de Compostela. Para darse a coñecer realiza regularmente o Galicien-Tag, presentando resultados de investigacións e estudos sobre Galicia e a lingua galega.
Cezar, Lagostelle, Guitiriz
Cezar é un lugar da parroquia de Lagostelle no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 39 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 20 homes e 19 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 35 habitantes.
A Eirexa, Oín, Rois
A Eirexa é un lugar da parroquia de Oín no concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 10 habitantes (4 homes e 6 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Urlândia
Urlândia é un barrio brasileiro da cidade de Santa Maria, Río Grande do Sur. O barrio está situado no distrito de Sede.
Vilas
O barrio ten as seguintes vilas: Parque Residencial São Carlos, Urlândia, Vila Formosa, Vila Santos, Vila Tropical, Vila Urlândia.
Portela, Barro
San Mamede de Portela é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Barro. Segundo o IGE de 2017 tiña 637 habitantes (307 mulleres e 330 homes), 27 menos ca en 2004. Ten seis entidades de poboación.
El Clan (filme de 2015)
El Clan é un filme arxentino de 2015 escrito e dirixido por Pablo Trapero e protagonizado por Guillermo Francella e Peter Lanzani. Foi escollido para participar na competición da 72ª edición do Festival Internacional de Cinema de Venecia, onde o director Pablo Trapero gañou o León de Prata. O filme foi escollido como candidato da Arxentina para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 88ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Veiga de Nostre, Parada da Serra, Castrelo do Val
dereita|miniatura|Capela da Asunción. Veiga de Nostre é un lugar da parroquia de Parada da Serra no concello ourensán de Castrelo do Val na comarca de Verín. Segundo o INE e o IGE en 2015 tiña 38 habitantes (20 homes e 18 mulleres), sete menos ca en 2010 (23 homes e 22 mulleres).
Patrimonio
A capela da Asunción é do século XIX, dunha soa nave con cuberta de lousa a dúas augas sobre cachotería de xisto.
Güelfos e xibelinos
A partir da consecución por parte da dinastía suaba da Coroa Imperial e, con Frederico I Hohenstaufen, que intentaba consolidar o seu poder no Reino de Italia, neste ámbito político a loita pasou a designar aos que apoiaban o Imperio (xibelinos) e aos que apoiaban o papado (güelfos) que, durante esta época, eran os dous "poderes universais" que disputaban o Dominium mundi (dominio do mundo).
Orixe: a sucesión de Henrique V
En Alemaña, tras a morte sen descendencia do emperador Henrique V en 1125, os príncipes electores, a instancias do chanceler imperial Adalberto, arcebispo de Maguncia, elixiron o duque de Saxonia como Lotario II o mesmo ano de 1125. miniatura|240px|Posesións en Alemaña dos Güelfos en tempos de [[Henrique o León (século XII).]]
Porén, estalou unha guerra civil, posto que os sobriños e herdeiros de Henrique V, que eran Frederico II, duque de Suabia e Conrado, dos Hohenstaufen, exixiron ademais das terras patrimoniais dos salios na Franconia renana, as terras que a coroa fora adquirindo. Nesta situación, Conrado III foi elixido rei rival dos Romanos en 1127, e en 1128 foi coroado rei de Italia (Rei de romanos) co apoio de Milán, aínda que non conseguiu asegurar alí unha posición, xa que o papa Honorio II (1124–1130) negouse a recoñecelo, así como tamén as cidades inimigas de Milán como Novara, Pavía, Cremona, Piacenza ou Brescia; en cambio, o rei Lotario II tivo o apoio de Henrique o Soberbio, da dinastía dos Güelfos, que era duque de Baviera e tamén marqués de Toscana e de Verona, ao que fixo seu xenro en 1127.
Aínda que a guerra terminou en 1135 coa submisión de Conrado III, as tornas viraron en 1137 ao morrer o emperador Lotario II e Conrado III foi elixido Rei de romanos fronte a Henrique o Soberbio, herdeiro de Lotario. A guerra reiniciouse entre Conrado III e Henrique o Soberbio, e falecido este en 1139, continuouna o seu irmán Güelfo VI. Foi no asedio de Weinsberg en 1140 cando os nomes de ambas as faccións foron establecidos polos berros de guerra, güelfo (contrarios aos Hohenstaufen) e Waiblingen (o nome dun castelo dos Hohenstaufen, que daría lugar ao termo xibelino). Malia asinar un acordo de paz en 1142, tras o fracaso da Segunda Cruzada, Güelfo VI proseguiu a revolta, que de todas formas entrou na súa fase final co falecemento en 1150 de Henrique Berenguer, Rei de romanos e fillo de Conrado III.
En 1151, Güelfo VI pactou co seu sobriño Frederico III, duque de Suabia (tamén sobriño de Conrado III), a sucesión no Imperio a cambio de terras. Así, á morte de Conrado en 1152, foi elixido emperador Frederico (Frederico I Barbarroxa), co que o güelfo obtivo terras italianas, sendo designado como marqués de Toscana e duque de Spoleto.
As faccións en Italia
Coa elección como rei de Alemaña de Frederico I Hohenstaufen (chamado Barbarroxa) en 1152 e a súa posterior coroación como emperador en 1155, a facción xibelina triunfou no territorio imperial. Dado que Frederico desexaba reafirmar en Italia a supremacía imperial, que as comunidades subtraeran ao Imperio co apoio do papado, baixo o seu reinado (1152–1190) produciuse un desprazamento dos termos güelfo e xibelino desde o territorio alemán ao italiano, onde pasaron a denominar, respectivamente, aos partidarios do partido papal e aos defensores da causa imperial. En Italia, polo tanto, houbo cidades como Florencia, Milán e Mantua que abrazaron a causa güelfa, mentres que outras como Forlì, Pisa, Siena e Lucca uníronse á causa imperial xibelina.
A elección tiña varias motivacións: en primeiro lugar, a busca da autonomía impulsaba as cidades baixo o control do Imperio a aliarse co papa (como pasaba no caso de Milán) mentres que as cidades baixo a influencia do papado buscaban a axuda do Imperio (como era o caso de Forlì); en segundo lugar, elixíase un partido simplemente por oposición ao partido a favor do cal se declarara a cidade rival (se Milán era güelfa, Pavía tiña que ser xibelina; se Forlì era xibelina, Faenza sería güelfa etc.) seguindo o vello principio de que "os inimigos dos meus inimigos son meus amigos".
No interior de cada cidade mantívose a dicotomía destes dous termos, pero superándose o significado tradicional de loita política entre papado e Imperio, pasando a denominar tamén a loita entre dúas faccións polo control da cidade. Para acrecentaren a súa forza tanto uns como outros reuníronse en ligas opostas, e así, desde a segunda metade do século XIII a güelfa Florencia presentou batalla á liga xibelina das outras cidades toscanas (Arezzo, Siena, Pistoia, Lucca e Pisa) nun longo conflito que tivo como máximo expoñente as batallas de Montaperti en 1260 e a de Altopascio en 1325.
As principais cidades xibelinas foron Arezzo, Forlì, Módena, Osimo, Pisa, Pistoia, Siena, Spoleto e Todi, mentres que as principais cidades güelfas foron Boloña, Brescia, Crema, Cremona, Xénova, Lodi, Mantua, Orvieto, Rimini, Perugia e Florencia. Porén, houbo tamén cidades que mantiveron unha adscrición variábel a un ou outro partido, como Bérgamo, Ferrara, Florencia, Lucca, Milán, Padua, Parma, Piacenza, Treviso, Verona ou Vicenza, como se reflicte no cadro a continuación.
Lealdades das principais cidades italianas
Frederico I e Henrique VI
200px|miniatura|O emperador [[Frederico I Barbarroxa. Miniatura dun manuscrito de 1188. Biblioteca Vaticana.]]
Tras a querela das Investiduras o panorama italiano cambiara: cidades como Xénova, Pisa ou Venecia convertéronse en potencias navais internacionais con intereses comerciais estendidos desde o norte de Europa a África e o Levante mediterráneo. Este comercio exterior e o investimento consecuente incrementou a riqueza local, o que conduciu ao embelecemento das cidades e ao crecemento da poboación tanto nas cidades como no campo, o que ocasionou un aumento das obras públicas, que foron desde as murallas das cidades á construción de canais. O desenvolvemento dos gremios e as confrarías reflectía a crecente complexidade da organización económica, e incluso as máis pequenas cidades tiñan a súa elite profesional de xuíces e notarios, canda a nobres, comerciantes e artesáns. E foi precisamente a necesidade de recursos financeiros a razón esencial do interese mostrado polos emperadores cara á Italia, onde ao reclamar o pagamento de dereitos reais (regalia), esperaban obter beneficios, dado o incomparábel desenvolvemento económico do territorio. E foi nese sentido como Frederico Barbarroxa tratou de recuperar e explotar os regalia sobre as florecentes cidades italianas. A súa campaña de 1154 iniciou unha loita de case douscentos anos por impoñer a autoridade imperial no Regnum Italicum.
A comezos do seu reinado, Frederico mantivo boas relacións co papado, e no tratado de Constanza (23 de marzo de 1153), os representantes do Rei de romanos e do papa Euxenio III (1145–1153) acordaron estableceren un status quo e conservaren os elementos esenciais da orde tradicional, na que o emperador protexía ao papa e lle aseguraba a soberanía sobre a Igrexa e, pola súa parte, o papa apoiaba ao emperador no seu exercicio de poder. Pero o pontífice morreu antes de poder coroar emperador a Frederico.
Na súa campaña de Italia de 1154, antes de ser coroado emperador, o Rei de romanos Frederico I, na primeira das súas Dietas en Roncaglia (1154) escoitou as queixas de Lodi, Pavía e Cremona contra Milán, entre outras, e prohibiu a aliñación de feudos sen consentimento do señor feudal; nesta campaña Frederico someteu a Asti, Chieri e Tortona, e entrou en Pavía, onde foi coroado rei de Italia o 17 de abril de 1155, e en Roma, para ser coroado emperador.
miniatura|esquerda|240px|Retrato de [[Reinaldo de Dassel no relicario dos Reis Magos da Catedral de Colonia.]] miniatura|dereita|180px|[[Hadrián IV, papa|Hadrián IV.]]
O tratado de Constanza foi ratificado de novo, aínda que en aparencia, posto que o novo papa Hadrián IV (1155–1159) necesitaba ao emperador para sufocar a revolta de Arnaldo de Brescia na comuna de Roma, e libralo da ameaza normanda, aspecto último que non cumpriu, pois tivo que regresar a Alemaña; aínda que antes puxo a Milán baixo o control do Imperio por negarse a responder aos cargos presentados contra ela por Lodi, Pavía e Cremona, trasferindo os seus privilexios a Cremona, pero sen poder facer máis nada. Desta maneira, o papa, illado, tivo que pactar cos normandos do sur de Italia en Benevento (1156), o que contraviña o tratado de Constanza. As diferenzas quedaron de manifesto na Dieta de Besançon (outubro de 1157), onde os legados pontificios, os cardeais Bernard de San Clemente e Rolando Bandinelli entregaron unha carta do papa Hadrián IV, na que a tradución alemá do chanceler imperial Reinaldo de Dassel implicaba que o emperador recibía o Imperio do papa en feudo como seu vasalo. Pero os legados imperiais non protestaron a tradución, e o papa Hadrián IV só negou a interpretación de beneficium feita por Reinaldo cando xa se producira a reacción irada do emperador. En Italia, Milán reconstruíra Tortona, e derrotara a Pavía, Novara e ao marqués de Montferrato.
miniatura|175px|[[Henrique o León, duque de Saxonia e duque de Baviera.]] miniatura|175px|[[Alexandre III, papa|Alexandre III.]] miniatura|175px|O emperador [[Henrique VI, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico|Henrique VI. Codex Manesse, aprox. 1300.]]
Na segunda campaña de Italia de 1158, Frederico non buscou un achegamento ao papado, senón que actuou como un gobernante decidido a restaurar a orde nos seus dominios e establecer axentes imperiais nas cidades. Despois de someter a Milán, que intentara opoñerse, aínda que lle recoñeceu autonomía para a elección dos cónsules con confirmación imperial e, despois de liberadas Como e Lodi, convocou unha nova Dieta en Roncaglia (novembro de 1158), onde contou con xuristas da Universidade de Boloña para definir e establecer unha relación dos regalia imperiais, que producían un enorme ingreso de recursos, e que derivaban do dominio imperial sobre camiños, ríos, salinas e minas, ao cobramento do fodrum para sufragar os gastos militares, ás percepcións de multas e peaxes, aos bens dos condenados, ou á cuñaxe de moeda.
Foron os ministeriais (Dienstmänner), co cargo de podestà, os que se converteron na espiña dorsal da administración imperial en Italia, servindo o emperador ao exixir os regalia e para administrar a xurisdición que as comunas usurparan procedentes dos conflitos cos bispos. Pero as súas políticas agresivas para establecer un réxime imperial directo en Italia, e a encomenda da administración do reino italiano a alemáns, polarizaron a resistencia en torno a Milán e ao papado. Os bispos alemáns e algúns abades tiveron que subministrar homes e diñeiro, e algúns deles lanzáronse sen reservas á guerra, como os arcebispos de Colonia, Reinaldo de Dassel (1159-1167) e Filipe de Heinsberg (1167-1191), como arquichanceleres de Italia; polo contrario, o apoio dos príncipes laicos era esporádico, e incluso en momentos críticos non apoiaron ao emperador, como ocorreu coa negativa do máis grande deles, Henrique o León en 1176, que trouxo consigo a derrota do emperador na batalla de Legnano.
A terceira campaña de Italia coincidiu coa morte de Hadrián IV en 1159 e revelou unha división entre os cardeais. Unha facción proimperial apoiou a Vitor IV (antipapa 1159-1164) e a outra a Alexandre III (1159-1181). O emperador convocou un Concilio que, con escasa participación, se celebrou en Pavía (febreiro de 1160) e no que o emperador apoiou a Vitor IV xunto con gran parte do bispado alemán, pero o antipapa Vitor encontrou pouco apoio máis alá das fronteiras do Imperio, fracasando os movementos diplomáticos do emperador neste sentido.
Despois de as tropas imperiais emprenderen a destrución de Milán en 1162, co apoio de Pavía, Cremona, Lodi e Como, asegurando o seu dominio na Lombardía, o emperador retornou brevemente a Alemaña, pero de novo emprendeu unha nova campaña en Italia (1163) para someter os normandos, malograda xa que os seus aliados imperiais Pisa e Xénova se enlearon nunha nova guerra, e o patriarca de Grado, con apoio de Venecia, organizou a Liga antiimperial de Verona en abril de 1164 (con Verona, Treviso, Vicenza e Padua), para resistir as pretensións imperiais.
Unha vez asegurado o apoio do bispado alemán ao novo antipapa Pascual III (1164-1168) na asemblea de Wurtzburgo (1165), Frederico I reemprendeu o camiño a Italia no verán de 1166, para afirmar a súa autoridade definitivamente. Na Dieta de Lodi (1166) rexeitou as exixencias das cidades italianas e dirixiuse cara a Roma para expulsar ao papa Alexandre III; mentres, Cremona, que fora fiel aliada do emperador, revolveuse contra el, e xunto con Crema, Brescia, Bérgamo, Mantua e Milán, crearon a Liga cremonense no xuramento de Pontida o 7 de abril de 1167. Volto a ser coroado emperador polo antipapa Pascual III en Roma en agosto, o emperador tivo que abandonar precipitadamente a cidade ante unha devastadora epidemia de malaria entre as súas tropas, o cal foi aproveitado para fusionar a liga de Verona coa de Cremona na Societas lombardie (Liga Lombarda) o 1 de decembro de 1167, que expulsou a Alemaña o maltreito exército de Frederico I asentado en Pavía. Esta Liga estaba composta inicialmente por 16 cidades, e máis tarde ampliada a 20, incluíndo Milán, Venecia, Mantua, Padua, Brescia e Lodi; foi respaldada desde os seus comezos polo papa Alexandre III, que viu nela unha boa aliada contra o seu inimigo o emperador Frederico I Barbarroxa.
Despois de consagrar a súa política entre 1158 e 1177 a Italia, onde fracasaron as súas aspiracións, Frederico repregouse a Alemaña onde asegurou o control da Igrexa alemá e despoxou ao seu primo Enrique o León dos seus territorios (que foron divididos e outorgados a outros príncipes) e obrigouno a exiliarse. Frederico I realizou a súa última expedición a Italia en 1184, aliándose con Milán para asegurar o dominio imperial sobre Toscana e fixo casar en 1168 ao seu fillo Henrique, Rei de romanos con Constanza de Sicilia, tía do rei Guillerme II de Sicilia. Esta nova orientación política do emperador, co fondo das eleccións episcopais disputadas, derivadas do cisma, reabriu a oposición e a inimizade dos Papas Lucio III (1181-1185) e Urbano III (1185–1187). Clemente III (1187-91), coa atención centrada na posta en marcha duna nova Cruzada (a terceira), promulgada na bula Audita tremendi ante a caída de Xerusalén, fixo as paces co emperador, que conseguiu do papa os spolia e os regalia de bispados vacantes e abadías. En marzo de 1188, na Dieta de Maguncia, o emperador Frederico I comezou os preparativos da Cruzada, pero faleceu afogado en Cilicia o 10 de xuño de 1190. Sucedeuno seu fillo Henrique VI que, como Rei de romanos, xa estaba enfrontado cunha revolta dos güelfos tras o desembarco de Henrique o León en novembro de 1189 sostida co apoio do Reino de Inglaterra, xa que Ricardo Corazón de León era cuñado de Henrique o León.
Dado que a esposa de Henrique VI era a herdeira ao trono do Reino de Sicilia, ao falecer seu sobriño Guillerme II en 1189, Henrique dirixiu as súas miras a ser coroado rei e dominar o sur da península Itálica (o reino de Sicilia abranguía tamén o sur de Italia, até os Estados Pontificios). Pero á morte de Guillerme II, a nobreza do Reino apoiou a Tancredo de Sicilia ou Tancredo de Lecce (1190-1194), fillo ilexítimo de Roxerio de Puglia, o fillo máis vello de Roxerio II de Sicilia, ao que o papa Celestino III (1191–1198) recoñeceu como rei. Tras ser coroado emperador, Henrique VI fracasou na conquista de Nápoles en 1191, e tivo de retirarse por unha epidemia de tifo.