cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gumersindo Rodríguez Liz
Gumersindo Antonio Rodríguez Liz, nado o 21 de maio de 1951, é un político galego do PPdeG.
Traxectoria
ATS de profesión. Nas municipais de 1983 encabezou a candidatura de Coalición Galega á alcaldía do Páramo e foi elixido alcalde ao sumar o voto dun concelleiro do PSdeG-PSOE. Nas seguintes eleccións municipais enfrontouse a Tomás Paniagua (PP) e acadou a maioría absoluta con Coalición Galega. No ano 1991 presentouse polo Partido Popular. Continuou como alcalde nas sucesivas eleccións, sempre con maioría absoluta.
Docería
miniatura|Docería en [[Nova Escocia.]] Unha docería ou dozaría é unha tenda dedicada á venda e nalgúns casos, fabricación, de doces, chocolates, tortas, lambetadas, biscoitos, gomas de mascar etc.
Haci Bekir Efendi, unha dozaría establecida no 1777 en Istambul é unha das dozarías máis antigas do mundo.
O Pazo, Abelleira, Muros
O Pazo é un lugar da parroquia de Abelleira no concello coruñés de Muros, na comarca de Muros. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 124 habitantes (57 homes e 67 mulleres).
Niso (fillo de Pandión II)
miniatura|300px|Escila, desde a torre, fala co seu namorado Minos (gravado do século XVII)
Na mitoloxía grega, Niso foi un dos catro fillos de Pandión II, rei de Atenas e de Pilia, filla do rei de Mégara; outras fontes, como Hixino indican que era fillo de Ares.
Plutarco conta que estaba casado con Abrota e, cando esta morreu, Niso ordenou que as mulleres de Mégara vestiran roupas como as da súa muller (Moralia).
Pandión fora expulsado de Atenas polos fillos de Metión e Niso naceu, como os seus irmáns, durante o desterro, en Mégara. Cando morreu Pandión, os catro irmáns (Niso, Exeo, Palas (ou Palante) e Lico) reconquistaron a Ática, expulsaron ós fillos de Metión e repartíronse o goberno da Ática. Niso reinou sobre Mégara, Lico sobre Eubea, Palas sobre o sur da rexión e Exeo, como primoxénito, sobre Atenas. Ó final, Exeo fíxose cos territorios dos irmáns.
Pero Minos, rei de Creta, atacou e conquistou as cidades de Atenas e Mégara durante a guerra que declarou a Atenas a causa da morte do seu fillo Androxeo.
Canto a Niso, dábase a circunstancia de que era invencible sempre que conservara un guecho de pelo vermello ou púrpura oculto entre a súa cabeleira branca. Pero a filla, Escila, namorouse de Minos (instigada por Afrodita) e traizoou ó pai, cortándolle o guecho de pelo mentres dormía. Niso morreu e Minos conquistou Mégara, pero non permitiu que Creta acollese semellante crime e matou a Escila por traizoar ó seu pai, ou ben se fixo á mar abandonándoa na praia.
miniatura|200px|esquerda|Escila córtalle o guecho de pelo que facía invencible ó pai
Escila intentou aferrarse á popa do barco de Minos, pero foi atacada polo seu pai, Niso, transformado nunha aguia mariña. Ela saltou da popa e cando caía ó mar transformouse nunha ave mariña, "Ciris, chámase", perseguida sen descanso polo pai.
Segundo Hixino, Niso tivo outra filla, Eurínome, que tivo con Poseidón a Belerofonte, aínda que este adoita considerarse fillo de Glauco e Eurínome.
Gran Premio de España de 1996
O Gran Premio de España de 1996 foi unha carreira de motor de Fórmula Un celebrada o 2 de xuño de 1996 no Circuíto de Cataluña, Barcelona. Foi a sétima carreira da tempada de Fórmula Un de.
Donut
miniatura|Donuts recubertos dunha camada de [[dextrosa.]] miniatura|Un donut de chocolate. Un donut (do inglés doughnut, pronunciado /ˈdoʊnət/ ou /ˈdoʊnʌt/ ) é unha clase de rosquilla ou biscoitiño doce en forma de rosca cuberto de azucre derretido, chocolate ou outros sabores. É típico dos Estados Unidos, aínda que se ten popularizado por todo o mundo, incluíndo Galiza. A súa orixe é a rosquilla europea.
Gran Premio de España de 1996
Esta carreira, a primeira vitoria de Ferrari con Michael Schumacher, é xeralmente considerada como unha das súas mellores. Baixo unha choiva torrencial, desenvolveu unha pilotaxe impoñente e é un excelente exemplo de por que gañou o alcumo de "Regenmeister" ("Mestre da chuvia"), a pesar do seu accidente inicial e non forzado nun mollado Gran Premio de Mónaco dúas semanas antes.
Donut
Dough, doughnut e a simplificada donut son verbas inglesas que definen unha pasta azucrada de forma arredondada e, xeralmente, cun buraco no medio e medio (rosca). De feito dough significa masa ou pasta e nut refírese ao buraco central. Suponse que os colonos neerlandeses do século XVII foron os responsábeis da súa introdución nos Estados Unidos.
Unha das teorías da orixe do furado asegura que foi introducido no 1847 polo mariñeiro Hansen Gregory que, farto de que os donuts do barco tivesen o centro cru, colleu un saleiro de lata e cravouno no centro da masa coma se fose un molde.
Gran Premio de España de 1996
Damon Hill comezara a carreira desde a pole position, pero caeu a oitavo despois de trompear dúas veces nas primeiras voltas, antes de que outro trompo con toque na parede do pit na volta 12 o fixera abandonar a carreira. Schumacher recuperouse dunha mala saída para tomar o liderado de Villeneuve na volta 13 e, a partir de entón, dominou a carreira, superando en tres segundos por volta ao resto dos participantes.
Donut
Á pasta dáselle forma de toro ou rosca e despois é frixida. Ás veces o donut ten forma de bóla, sen buraco. En España, as marcas Donut™, Donuts™ e Doughnuts™ pertencen a Panrico.
Gran Premio de España de 1996
Rubens Barrichello, que marchaba en segundo lugar despois de que Jacques Villeneuve e Alesi fixeron as súas paradas en boxes, tivo unha boa actuación nesta carreira, pero viuse forzado a retirarse a falta de 20 voltas tras un problema de embrague. Na volta anterior, Gerhard Berger se retirara co seu Benetton logo de trompear cando marchaba cuarto lugar ao intentar dobrar ao Ligier de Pedro Diniz.
Donut
Un donut de chocolate é un donut cuberto e/ou recheo de chocolate. Pódese considerar que hai diversos tipos segundo como leven o chocolate, o tipo de donut e a cantidade de chocolate.
Gran Premio de España de 1996
Despois dunha carreira sen incidentes, Heinz-Harald Frentzen terminou na cuarta posición, mentres que Mika Häkkinen quedou quinto despois de sobrevivir a un trompo na fase final da carreira. Jos Verstappen, quinto tras as retiradas de Barrichello e Berger, estrelouse contra a barreira de pneumáticos cando quedaban 12 voltas, garantindo a Diniz o seu primeiro punto na Fórmula Un, xa que só quedaron seis pilotos na carreira. Sen máis retiradas, Diniz levou o seu coche a meta no sexto lugar, tras pilotar a un ritmo máis cauteloso que o viu perder dúas voltas respecto aos pilotos gañadores ao final.
Nadadora
Nadadora é unha banda de música indie pop galega formada no Grove. Comezou a súa andaina no ano 2003, cando publicaron as súas primeiras maquetas, El cielo de antenas e Octubre. No ano 2004 editaron o seu primeiro EP, Aventuras dentro de cajas, seguido dun segundo no 2005, Todo el frio del mundo, ámbolos dous no selo discográfico Jabalina Música. En maio de 2007 publicaron Hablaremos del miedo, e un ano máis tarde, en maio do 2008, La química que nos une, un novo EP con remixes da banda. En maio de 2011 foi publicado o seu terceiro disco Luz, Oscuridad, luz coa discográfica Ernie records, e presentado no porgrama de radio Radio 3..
Donut
A popularidade dos donuts no mercado estatal chegou en 1962, cando o empresario catalán Andreu Costafreda creou a Donut Corporation para a fabricación e comercialización do produto. A verba donut, non recollida nos dicionarios de galego, vén a partir da marca comercial, galeguizando a grafía a partir da palabra inglesa doughnut.
Nadadora
A banda grovense participou en numerosos festivais coma o Festival do Norte na súa edición do 2011, ou o no Festival Plastidepop de Zaragoza e no Sonorama en Aranda do Doiro, tamén no 2011.
Donut
Existen no mundo varias franquías especializadas en donuts, coma Dunkin, Baskin Robbins ou Donut King, entre outras.
Esplendor Geométrico
Esplendor Geométrico é un grupo español de música industrial. O grupo formouse en 1980 con Arturo Lanz, Gabriel Riaza e Juan-Carlos Sastre, todos eles exmembros de Aviador Dro y sus Obreros Especializados. Tomaron o nome de Esplendor Geométrico dun poema futurista do escritor italiano Filippo Tommaso Marinetti.
En 1985 o grupo formou o seu propio selo, Esplendor Geométrico Discos, e publicou o seu segundo álbum, Comisario de la Luz.
O seu facilmente reconocible estilo de ásperos ritmos industriais desenvolveuse nos seus dous seguintes álbums: Kosmos Kino en 1987 e Mekano Turbo en 1988, este último considerado por moitos como o lanzamento definitivo de EG. Tras o álbum en directo de 1989 Live in Utrecht, as futuras edicións aparecerían co selo Geometrik.
O Sheikh Aljama de 1991 mostra influencias árabes na música, mentres que Veritatis Splendor (1994) e o Balearic Rhythms (1996) mostran unha (polo menos en parte) suavización do seu son tradicionalmente abrasivo.
Arestora o grupo é un dúo, formado por Arturo Lanz e Saverio Evangelista, o último en unirse ao grupo en 1990.
En 1997 Polyglophone amosa o verdadeiro regreso de EG á plena agresión dos seus anteriores traballos e, ao ano seguinte, artistas como Coil e Chris & Cosey contribuíron con versións de temas clásicos de Esplendor Geométrico ao álbum remestura En-co-d-eSplendor.
En 2002 editaron o álbum de EG, Compuesto de Hierro, con influencias chinesas, mentres o dobre CD compilatorio, Anthology 1981 - 2003 tivo boa aceptación en tendas en 2005.
Lanz vive en Pequín e Evangelista en Roma pero o grupo permanece moi activo. Aínda que decote ignorados nas historias de música electrónica / industrial e con moitas das súas edicións extremadamente difíciles de atopar, EG exerceu unha forte influencia, non só na música industrial senón dentro do máis amplo campo da música electrónica. A súa influencia detéctase especialmente no son de artistas como Autechre e Pan Sonic.
Discografía
miniatura|267x267px|EG en Tolosa 1987. miniatura|191x191px|Gabriel Riaza por volta de 1979
Jorge Buxadé
Jorge Buxadé Villalba, nado en Barcelona en 1975, é un avogado e político catalán.
Traxectoria
Foi o avogado coa responsabilidade de recorrer contra o referendo de Arenys de Munt en 2009. Traballou en diversos despachos de avogados e dende marzo de 2018 é árbitro no Tribunal Arbitral de Barcelona.
En 1995 presentouse na candidatura da Falange Española de las JONS en Tarragona como número sete nas eleccións ao Parlamento de Cataluña. Ao ano seguinte figurou no número oito da Falange Española Auténtica por Barcelona nas eleccións xerais de 1996. En 2016 integrou como vicepresidente segundo a candidatura de Santiago Abascal para presidir Vox, e forma parte da executiva nacional do partido.
É profesor asociado de dereito administrativo na Universidade Internacional de Cataluña e na Universidade Abat Oliva. Foi presidente do Foro Català de la Família, secretario da Fundación Joan Boscà (2014 - 2015) e un dos impulsores da creación da Sociedad Civil Catalana.
En marzo de 2020 ás portas do Parlamento Europeo dixo que eran "fermosas" as imaxes dun vídeo no que se vía a inmigrantes refuxiados fuxindo dunha violenta persecución por parte da policía grega despois de que os refuxiados tentasen entrar ao país heleno.
Salinas de Ulló
300px|miniatura|Salinas do Ulló. 300px|miniatura|Marisma na que se atopan as salinas.
O complexo intermareal e etnográfico de Ulló, tamén coñecido como salina de Ulló ou granxa de Ulló, é un espazo natural localizado no concello pontevedrés de Vilaboa, a carón do lugar de Paredes.
Características
miniatura|300px| O espazo foi historicamente coñecido coma Ulló ou Ullóo. Dito complexo está composto por unha marisma formada pola unión dos regatos Tuimil e Villil, que desembocan ambos os dous na enseada de San Simón, na ría de Vigo.
Os primeiros restos documentados das salinas datan do século XVII. Así, en 1637 construíuse un dique de 1 km de lonxitude que pechaba a marisma e permitía empregar a baixamar para recoller sal. Desde 1694 e até o século XX os xesuítas de Pontevedra serían os encargados de explotaren as salinas.
1034
Mortes
Historia ano a ano
O Cotarelo, Santa Mariña do Castro, Carballedo
miniatura|Vista do lugar O Cotarelo é un lugar da parroquia de Santa Mariña do Castro, no concello lugués de Carballedo na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 tiña 11 habitantes (7 mulleres e 4 homes).
Toponimia
O topónimo fai referencia a un pequeno outeiriño ou coto, é un orónimo.
Comisións Obreiras de Galicia
O Sindicato Nacional de Comisións Obreiras de Galicia (usualmente Comisións Obreiras ou CCOO) é un sindicato galego federado á Confederación Sindical de CCOO. O seu congreso fundacional tivo lugar en Vigo en 1978, dous anos despois da creación da Confederación estatal, e o actual secretario xeral é Ramón Sarmiento.
San Pedro de Ribeira, Ribeira, Baños de Molgas
San Pedro de Ribeira é un lugar da parroquia de Ribeira no concello ourensán de Baños de Molgas na comarca de Allariz - Maceda. Tiña 52 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 26 eran homes e 26 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 53 habitantes (26 homes e 27 mulleres).
Comisións Obreiras de Galicia
Historia
As resolucións da Asemblea de Barcelona (11 de xullo de 1976), na cal se constituíu CCOO no ámbito estatal, deron paso ao congreso constituínte do Sindicato Nacional de CCOO de Galicia, que tivo lugar en xuño de 1977. O metalúrxico Manuel Amor Deus foi elixido primeiro secretario xeral.
Idioma oficial do Sindicato Nacional de CCOO
No congreso constituínte, decidiuse que o idioma oficial da organización é o galego. Desde aquela, nos nove congresos do sindicato sempre hai un artigo que invariabelmente di o seguinte:
10 de Marzo, Día da Clase Obreira Galega
O 10 de marzo de 1972, dous membros da dirección de CCOO en Ferrol que traballaban nos estaleiros de Bazán, Amador Rey e Daniel Niebla, foron asasinados pola policía franquista. O congreso constituínte do Sindicato Nacional de CCOO aprobou instaurar esa data como Día da Clase Obreira Galega. Desde 2006 a efeméride ten rango oficial.
Fundacións
Do Sindicato Nacional de CCOO de Galicia dependen as seguintes fundacións:
Táboas de Vipasca
Táboas de Vipasca (Época romana; ano 117-138 d.C.), tamén coñecidas como Lex metalli Vipascensis son dúas placas de bronce atopadas no sitio arqueolóxico de Vipasca, antigo centro mineiro romano atopado preto de Aljustrel, distrito de Beja, Portugal. As táboas foron descubertas por primeira (Vipasca I) en 1876 nun vertedoiro de entullos, o segundo (Vipasca II) en 1906.
A primeira, denominada Vipasca I, ten nove capítulos gravados en letra latina que recompilan a organización e os dereitos dos inquilinos dos distintos servizos, refiriéndose a unha lei xeral, lex metallis dicta, a partir da cal descende. A segunda consta de 46 liñas dunha lex metallis dicta que di respecto á lexislación que regula a exploración no territorio mineiro (Metallum Vipascense), con indicacións moi precisas en relación ás obrigacións fiscais, aos deberes do propietario e as sancións a aplicar a todos os escravos e homes libres que ousassem infrinxir as regras establecidas na provincia da Lusitania. Constitúen, polo tanto, un testemuño excepcional sobre a exploración de minero baixo o Imperio Romano e representan unha das fontes máis importantes para o coñecemento do dereito romano na Península Ibérica.
As dúas táboas aparentemente datan do reinado de Hadriano. A segunda placa presenta cinco buratos para fixación e encóntrase parcialmente dobrada. Os textos están redactados formalmente en forma de carta enderezada a Úpio Eliano, procurador do distrito mineiro de Vipasca. Ten 55 cm de largo, 76,5 cm de longo e 1,2 cm de groso.
Juan Creus Andrade
Juan Creus Andrade, nado en Cee en 1966, é un arquitecto galego.
Traxectoria
miniatura|Sede da [[Fundación Luis Seoane|Fundación Luís Seoane na Coruña.]] Obtivo o título de Arquitecto en 1992 pola Escola Técnica Superior de Arquitectura da Coruña. Comeza traballando con Manuel Gallego Jorreto. No ano 1994 funda xunto a Covadonga Carrasco López o estudio Creus e Carrasco arquitectos. É profesor na área de Urbanismo do departamento de Proxectos arquitectónicos e Urbanismo da Universidade da Coruña. Creou e codirixe a revista de arte e arquitectura O Monografías editada polo COAG.
Obras e premios
Ver Creus e Carrasco arquitectos.
Set It Up
Set It Up é un filme estadounidense de 2018 dirixido por Claire Scanlon. Escrito por Katie Silberman, está protagonizado por Zoey Deutch, Glen Powell, Taye Diggs e Lucy Liu. Conta a historia de dous asistentes que traballan moitas horas extras por mor dos seus xefes que tentan que se namoren para teren eles máis tempo libre. O filme foi estreado o 15 de xuño a través de Netflix.
Son da alma
Son da alma é un álbum de estudio do cantautor galego Xil Ríos. Foi publicado o 12 de abril de 2010, polo selo PAI Música.
Tratado de Trianon
miniatura|[[Palacio de Versalles, lugar do asinamento.]]
O Tratado de Trianon (en francés: Traité de Trianon; en húngaro: Trianoni békeszerződés ) foi un tratado de paz asinado no palacio do Grand Trianon, en Versalles, Francia, o 4 de xuño de 1920 entre as forzas aliadas na Primeira guerra mundial e o Reino de Hungría, tralo remate da guerra.
O tratado regularizaba a situación dos antigos territorios do Reino de Hungría, trala desaparición do Imperio Austrohúngaro, do que formaba parte, trala derrota na primeira guerra mundial. Os gañadores do tratado foron as "Forzas aliadas" (os Estados Unidos, o Reino Unido, Francia, Italia, e o Xapón) ademais das "Forzas asociadas" (os beneficiarios do tratado: Romanía, o Reino dos Serbios, Croatas e Eslovenos, e Checoslovaquia). O único perdedor do tratado foi Hungría, que perdeu o 77% da súa superficie e o 66% da súa poboación.
Fronteiras de Hungría
A Tripla Entente pediu a Hungría que recoñecese os novos territorios pertencentes a Romanía, a través dunha liña trazada ao longo do río Tisza. Sen a posibilidade de rexeitar eses termos, pero tampouco querendo aceptalos, os líderes da Primeira República Húngara dimitiron e os comunistas chegaron ao poder. Formouse a República Soviética Húngara e organizouse rapidamente un Exército Vermello Húngaro. Ese Exército tivo, nun principio, éxito contra as lexións checoslovacas e chegou preto da antiga fronteira de Galitzia (polaca), separando dese xeito ás tropas checoslovacas das forzas romanesas. O 1 de xullo de 1919 asinouse o cesamento de hostilidades entre o Exército Vermello e as tropas checoslovacas, mentres que as tropas romanesas cruzaron o río Tisza, derrotaron ao Exército Vermello húngaro e ocuparon Budapest o 4 de agosto de 1919.
O Estado húngaro foi restablecido pola Tripla Entente, quen axudou ao almirante Horthy a chegar ao poder, no mes de novembro de 1919. En decembro de 1919, unha delegación húngara foi invitada á Conferencia de Paz de Versailles. As condicións expostas no tratado foran aprobadas polos vencedores o 26 de febreiro de 1919, pero só presentáronse á delegación húngara un ano máis tarde, o 16 de xaneiro de 1920. As protestas do Goberno magiar de Karoly Huszár foron presentadas o 10 de febreiro e incluían a petición de plebiscitos nas zonas que debían ser cedidas aos países veciños e o rexeitamento á asunción de que as minorías desexaban separarse de Hungría. As alegacións húngaras foron rexeitadas o 6 de maio, indicándose aos seus representantes que a redacción do tratado considerábase definitiva. Contrario a aceptar as condicións esixidas, o Goberno de Huszár dimitiu pouco despois, o 14 de marzo.
As fronteiras definitivas de Hungría foron fixadas polo Tratado de Trianón, asinado o 4 de xuño de 1920, que deixaban fóra do país a case 3 millóns de maxiares (maioritarios en moitos distritos e municipios fronterizos). Ademais dos territorios mencionados anteriormente, Hungría perdeu outros territorios ocupados como parte do Imperio austrohúngaro:
Conforme ao Tratado de Trianón, as cidades de Pécs, Mohács, Baja e Szigetvár, temporalmente baixo administración iugoslava, pasaron a Hungría. Un comité asignou pequenas partes do norte dos antigos distritos Árva e Szepes a Polonia, posto que aí vivía unha maioría de poboación polaca.
En total, dun territorio en vésperas da guerra mundial de 325 000 quilómetros cadrados, o novo Estado independente só conservaba 93 036, mentres que Romanía obtivo 103 093, Checoslovaquia 61 633, Iugoslavia 63 092 e Italia, Austria e Polonia porcións menores.
Rafelcofer
Rafelcofer é un concello da comarca da Safor, provincia de Valencia na Comunidade Valenciana. Ten 2.1 km² e 1.505 habitantes. Localízase na Horta de Gandia. A igrexa parroquial, dedicada a san Antoni e do século XIX, é de estilo neoclásico. A corporación municipal componse de 6 concelleiros do PSPV, 2 do PP e 1 do Bloc.
Turkmenistán
Turkmenistán,  tamén chamado Turcomenistán, ou  oficialmente a República de Turkmenistán (en turcomán: Türkmenistan Riespublikasy) é un país de Asia central, que limita con Afganistán, o Irán, o mar Caspio, Casaquistán e Uzbekistán.
Historia
O exército ruso fixo a súa entrada no territorio entre as décadas de 1860 e 1870. En 1869, créase o porto de Krasnovodsk, e xa en 1874 se consolidou a presenza rusa coa creación do distrito militar do Transcaspio. Anexado polo Imperio Ruso entre 1865 e 1885, en 1890 o control ruso sobre Turkmenistán era completo.
Ventos de revolución chegarían en 1917, e durante a guerra civil (1918-1920) Turkmenistán tamén estivo nas frontes de pelexa. Establecida a Unión Soviética, o territorio do Transcaspio (desde 1921 reorganizado como Turquestán) é establecido como unha república autónoma, para pasar ese mesmo ano a ser unha das repúblicas constituíntes da Unión.
Szabolcs-Szatmár-Bereg
Vilas principais
(ordenadas por poboación segundo o censo do 2001)
Turkmenistán
Historia
Trala disolución da Unión Soviética, Turkmenistán converteuse nun estado independente. O controvertido presidente Separmurat Niyazov dominou a vida política do país ata o seu falecemento o 21 de decembro de 2006.
O seu sucesor, Kurbanguly Berdymukhamedov, convocou a eleccións o 11 de febreiro de 2007, nas cales resultaría electo polo 89,2% dos votos. Segundo datos oficiais, participou o 98,65% dos electores. Con todo, a oposición política denunciou a existencia de fraude. Berdymukhamedov puxo en funcionamento algunhas reformas ás políticas aplicadas ata o momento, como a eliminación do nome do seu predecesor da bandeira nacional e a derrogación dunha lei que esixía dous anos de traballos antes para poder ingresar na universidade, con todo ratificou a continuidade do rumbo político encarado por Niyazov.
Política
Turkmenistán é unha república presidencialista integrada na Comunidade de Estados Independentes.
Despois da morte do presidente Separmurat Niyazov, o entón primeiro ministro Kurbanguly Berdymukhamedov asumiu o poder e iniciou tentativas de abrir o país. A constitución do país, aprobada no 2008, permite a formación de partidos políticos e a libre asociación de persoas. A anterior, de 1993, establecía un réxime de partido único.
O goberno de Niyazov, morto no 2006, chegou a esaxeracións coma a prohibición da ópera e do circo por "non seren dabondo turcománs". Niyazov gobernaba de maneira absoluta sobre o país e non toleraba ningunha oposición. No seu goberno había un moi importante culto á súa personalidade, atopábase o seu rostro por todo o país, desde os billetes de banco ata as botellas de vodka. Era chamado o Turkmenbachi (ou en galego a «Cabeza dos turcománs»). A festa nacional correspondía ao aniversario do presidente, o 19 de febreiro. Unha estatua del, en ouro fino, atopábase na capital Achkhabad.
Xeografía
Turkmenistán é un país de Asia central situado ao norte da cadea de montañas Kopet-Dag entre o mar Caspio e mailo río Amu-Daria. O país ten fronteiras con Casaquistán e Uzbekistán ao norte e ao nordeste, co Irán e Afganistán ao sur e ao sueste. A característica xeográfica máis significativa é o deserto do Karakorum que é o deserto máis grande do mundo, cubrindo o 80 por cento da superficie do país. A maior parte das montañas de Turkmenistán son inaccesíbeis. Os vestixios da antiga ruta da seda van da China central ata a costa mediterránea, pasando polo Turkmenistán.
O país está situado nunha das rexións sísmicas máis elevadas do mundo.
O clima é desértico subtropical con pouca chuvia.
Organización político-administrativa
Turkmenistán está dividido en cinco provincias (welayatlar,singular welayat): (Balkan, Ahal, Daşoguz, Lebap e Mary) e unha cidade Autónoma Achkhabad.
Demografía
miniatura|esquerda|250px|Evolución da demografía entre 1992 e 2003 (cifra da [[Organización das Nacións Unidas para a alimentación e a agricultura|FAO, 2005). Poboación en milleiros de habitantes.]]
La Gossa Sorda
La gossa sorda é un grupo musical de Pego (Marina Alta) con ritmos de rock, punk, reggae e ska entre outros. As súas letras directas en catalán son de carácter independentista e revolucionario. Utilizan ademais instrumentos do folclore valenciano tales como a dulzaina.
Historia
O grupo fórmase en Pego (Marina Alta, Alacant) a comezos do ano 1999. Coa chegada do seu primeiro disco Vigila ábrense camiño cara outros lares do ámbito lingüístico catalán, actuando en Cataluña coma é o caso do Rebrot de 2003. Co seu segundo disco Garrotades convértense nun dos grupos máis activos do 2006. O seu terceiro traballo é Saó, presentado o 28 de marzo de 2008 en Pego. Nel o grupo engadiu outros xéneros musicais coma o reggae. O seu último disco, que leva por título L'últim heretge, saíu a venda o 24 de maio de 2010.
Álbums
La gossa està que bossa (2000). A súa primeira maqueta coas cancións coas que gañaron o concurso de Rock en Valencià do Consell de la Joventut.
Vigila (2003). Disco gañador do premio Promocions 2003 de Ràdio Nova.
Sinxelo "Brut sangonera" (2005)
Garrotades (2006)
Saó (2008)
Aprilia, Italia
Aprilia é unha localidade e comuna italiana da provincia de Latina, rexión do Lacio, cuns 69.768 habitantes no 2009. Foi fundada en 1936 na era do goberno fascista.
Acridina
A acridina é un composto orgánico heterocíclico nitroxenado coa fórmula C13H9N. As acridinas son derivados substituídos deste anel parental. É unha molécula plana estruturalmente relacionada co antraceno na que en vez dun dos grupos CH centrais hai un nitróxeno. Igual que as moléculas relacionadas piridina e quinolina, a acridina é lixeiramente básica. É un sólido case incoloro. Actualmente case non hai aplicacións comerciais das acridinas, pero noutras épocas o uso de tinturas de acridina era moi común. Cristaliza formando cristais aciculares.
Escudo de Malaisia
O escudo de armas de Malaisia, tamén coñecido como Jata Negara en lingua malaia, é un dos símbolos nacionais do país e foi adoptado en 1963.
Acridina
Illamento e síntese
Carl Gräbe e Heinrich Caro foron os primeiros que illaron a acridina, en 1870, a partir do alcatrán de hulla. A acridina é separada do alcatrán de hulla extraéndoa con ácido sulfúrico diluído. A adición de dicromato de potasio a esta solución precipita bicromato de acridina. O bicromato é descomposto usando amoníaco.
A acridina e os seus derivados poden prepararse por procesos sintéticos. Na síntese de acridina de Bernthsen, a difenilamina condensa con ácidos carboxílicos en presenza de cloruro de cinc. Cando o ácido carboxílico é o ácido fórmico, a reacción rende a acridina parental. Cos ácidos carboxílicos máis grandes, xéranse os derivados substituídos no átomo de carbono meso. Outros métodos máis antigos de síntese orgánica de acridinas inclúen os seguintes: condensación de difenilamina con cloroformo en presenza de cloruro de aluminio, facer pasar vapores de ortoaminodifenilmetano sobre litarxirio (un mineral de óxido de chumbo) quentado, quentar salicilaldehido con anilina e cloruro de cinc ou destilar acridona (cun grupo carbonilo na posición 9) sobre po de cinc. Outro método clásico para a síntese de acridonas é a reacción de Lehmstedt-Tanasescu.
Reaccións
A acridina realiza as reaccións que se esperan dun N-heterociclo insaturado. Sofren unha N-alquilación con ioduros de alquilo para formar ioduros de alquil acridinio, os cales son rapidamente transformados por acción de ferricianuro potásico alcalino en N-alquil acridonas.
Basicidade
A acridina e os seus homólogos son debilmente básicos. A acridina é unha fotobase que ten un pKa no estado fundamental de 5,1, que é similar ao da piridina, e teñen un pKa no estado excitado de 10,6. Tamén comparte propiedades coa quinolina.
Aplicacións
Varios colorantes e fármacos teñen o esqueleto da acridina. Moitas acridinas, como a proflavina, tamén tañen propiedades antisépticas. A acridina e os derivados relacionados (como a amsacrina) únense ao ADN e ARN debido ás súas capacidades de intercalación. O laranxa de acridina (3,6-dimetilaminoacridina) é un colorante metacromático selectivo para ácidos nucleicos útil para a determinación do ciclo celular.
Colorantes
En épocas pasadas os colorantes de acridina eran comercialmente significativos, mais agora o seu uso é raro porque non destinguen. Os colorantes de acridina prepáranse por condensación de derivados 1,3-diaminobenceno. É ilustrativa a reacción do 2,4-diaminotolueno con acetaldehido:
miniatura|esquerda|420px|Síntese do C.I. Amarelo Básico 9, un colorante de acridina.
Seguridade
A acridina é un irritante da pel. O seu LD50 (rata, oral) é 2000 mg/kg e 500 mg/kg (rato, oral).
Outros derivados
A acridarsina deriva formalmente da acridina substituíndo o átomo de nitróxeno por un de arsénico, e a acridofosfina substituíndoo por fósforo.
Gramática formal
Unha gramática formal é unha estrutura matemática cun conxunto de regras de formación que definen as cadeas de caracteres admisibles nunha determinada linguaxe formal ou linguaxe natural. As gramáticas formais aparecen en varios contextos diferentes: a lóxica matemática, as ciencias da computación e a lingüística teórica, a miúdo con métodos e intereses diverxentes.
Nunha linguaxe formal, s cadeas formadas segundo as regras da gramática formal chámanse fórmulas ben formadas, e o conxunto de tódalas fórmulas ben formadas constitúe unha linguaxe formal. Unha gramática formal non describe o significado das fórmulas ben formadas, senón soamente a súa forma. A teoría das linguaxes formais estuda as gramáticas formais e as linguaxes formais, e é unha póla da matemática aplicada. As súas aplicacións atópanse na ciencia computacional teórica, a lingüística, a semántica formal, a lóxica matemática e outras áreas.
Introdución
Hai distintos tipos de gramáticas formais que xeran linguaxes formales (como a xerarquía de Chomsky). Imaxinemos unha gramática con estas dúas regras:
O elemento en maiúsculas é o símbolo inicial. Os elementos en minúsculas son os símbolos terminais. Para xerar cadeas de caracteres, a idea é substituír o símbolo inicial da esquerda polos símbolos da dereita, e logo repetir o proceso até que só haxa símbolos terminais. Por exemplo:
Esta gramática dá lugar a unha linguaxe formal que consiste no conxunto de tódalas cadeas de caracteres que poden ser xeradas por medio delas. Por exemplo: bbbc, bbbbbbbbc, c, bc etc.
Para comprender mellor a idea, podemos considerar un modelo de reescritura para o galego:
Estas regras poden utilizarse para xerar a frase "o neno dorme calmo", así: Vemos que existen unhas definicións especiais como FRASE, SUXEITO etc. que non aparecen na frase final formada. Son unhas entidades abstractas denominadas "categorías sintácticas" que non son utilizables nunha oración (teñen un papel semellante ó das categorías gramaticais das linguas naturais). E igualmente o mesmo sistema permite derivar outras oracións semellantes empregando as formas léxicas entre paréntese: ! Det || N || V || COMP home ancián || dorme ri come || calmo inquedo
As categorías sintácticas definen a estrutura da linguaxe representando anacos máis ou menos grandes das frases. Existe unha xerarquía interna entre as categorías sintácticas. A categoría superior sería a FRASE que representa unha oración válida en lingua galega. Por debaixo dela atópanse os seus compoñentes. Ningunha destas categorías dan lugar a frases válidas, só a categoría superior. Ó rematar toda a xerarquía chegamos ás palabras que son as unidades mínimas con significado que pode adoptar unha frase.
Aplicando as xerarquías e substituíndo elementos, chegamos ó punto onde todas as categorías sintácticas se converten en palabras, obtendo polo tanto unha oración válida; como por exemplo: O neno ri. Este proceso chámase produción ou xeración.
Derivacións
Sexa unha gramática, e sexan α, β, δ, φ, ρ, ... palabras de \Sigma^*. Entón
Xerarquía de Chomsky
Cando Noam Chomsky formalizou a idea das gramáticas xenerativas en 1956, clasificou este tipo de gramáticas en varios tipos de complexidade crecente que forman a chamada xerarquía de Chomsky. A diferenza entre estes tipos é que cada un deles ten regras máis particulares e restrinxidas e polo tanto xeran linguaxes formais menos xerais. Dous tipos importante son as gramáticas libres de contexto (Tipo 2) e as gramáticas regulares (Tipo 3). As linguas que poden ser descritas mediante eses tipos de gramáticas son linguas libres de contexto e linguas regulares, respectivamente. Estes dous tipos son moito menos xerais que as gramáticas non restrinxidas de Tipo 0 (é dicir, que poden ser procesadas ou recoñecidas mediante máquinas de Turing). Estes dous tipos de gramáticas úsanse máis a miúdo posto que os analizadores sintácticos para estas linguaxes poden poñerse en funcionamento de xeito eficiente. Por exemplo, todas as linguas regulares poden ser recoñecidas por un autómata finito. Para subconxuntos de gramáticas libres de contexto, existen algoritmos para xerar analizadores sintácticos LL e analizadores sintácticos LR eficientes, que permiten recoñecer as correspondentes linguaxes xeradas por esas gramáticas.
Michael Collins (astronauta)
Michael Collins, nado en Roma o 31 de outubro de 1930 e finado en Marco Island, Florida, o 28 de abril de 2021, foi un astronauta norteamericano.
Traxectoria
Collins estudou na escola Saint Albans en Washington, D.C., e no ano 1952 graduouse en ciencias na academia militar de West Point. Traballou como piloto de probas no Centro de Voos de Proba da Forza Aérea na Base Edwards da Forza Aérea, acumulando 5000 horas de voo. Collins formou parte do terceiro grupo de astronautas seleccionados pola NASA en outubro de 1963. Foi astronauta substituto para a misión Gemini 7 e foi piloto na misión Gemini 10 en 1966. Foi piloto do módulo de mando da misión Apollo 11 en 1969. Deixou a NASA en xaneiro de 1970, pasando a traballar como director do Museo Nacional do Aire e do Espazo en Washington.
1035
Mortes
Historia ano a ano
Cemiterio de Pereiró
miniatura|A [[Movemento Internacional da Cruz Vermella e da Media Lúa Vermella|Cruz Vermella de Vigo aos soldados repatriados de Cuba e Filipinas, 1898. A Vigo chegaron 153 deles mortos.]] O cemiterio de Pereiró, de titularidade municipal, é un camposanto do lugar de Pereiró, na parroquia viguesa de Matamá, deseñado por Jenaro de la Fuente Domínguez, inaugurado en marzo de 1898, sendo alcalde Antonio López de Neira e bispo Valeriano Menéndez Conde y Álvarez, que recibiron as chaves do recinto.
Historia
miniatura|A [[José García Barbón.]] A historia do cemiterio vai parella á prosperidade de finais do século XIX da cidade de Vigo. A poboación aumentou, e os defuntos tamén. Ó quedar insuficientes os dous cemiterios que había daquela (Picacho e Santiago), a Corporación Municipal deu inicio a un cemiterio novo e máis hixiénico no ano 1889. Optouse polo lugar de Pereiró. Gastando 38.604 pesetas nas expropiacións de 121 terreos e 100.000 na construción, fíxose un camposanto de 62.500 m², rodeado dun muro de pedra de tres metros e medio de altura, con dous grandes paseos centrais e oito corredores, dividido en 16 cadrados para panteóns, sepulturas ordinarias, foxa común e cemiterio civil, con arboredo separándoos. José Elduayen foi o seu principal impulsor e quen financiou a capela, adicada á Virxe das Dores, onde están inhumados o propio Elduayen, que finou no mesmo ano da inauguración, e a súa familia.
Persoeiros inhumados
miniatura|Panteón de [[Jenaro de la Fuente Domínguez e Jenaro de la Fuente Álvarez.]]
Arte funeraria
No cemiterio hai varias obras do escultor Francisco Asorey González.
Hattrick (xogo)
miniatura Hattrick é un xogo en liña de balde, pertencente á compañía ExtraLives AB, creado en Suecia por Björn Holmér, o 30 de agosto de 1997.
Características
Trátase dun xogo no que o usuario administra o seu propio club de fútbol. Actualmente composto por 124 ligas nacionais, traducido a 43 idiomas, entre eles o galego (até o 20 de febreiro de 2009) e con case 988.000 adestradores e equipos de todo o mundo. Combina a xestión económica, a estratexia deportiva e a diversión.
Se ben todos os contidos son de balde, existen engadidos estatísticos ou pequenos trebellos que requiren o aboamento dunha cota temporal, facendo do usuario un supporter, non obstante, estes extras non supoñen vantaxe ningunha para o xogo respecto ao resto dos xogadores, senón o acceso a toda unha serie de funcionalidades accesorias (p. ex., escudo de equipo, notas de prensa, estatísticas, favoritos, federacións, ver a faciana dos xogadores...).
Letonia nos Xogos Olímpicos
Letonia participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos en 1924. Despois de que a nación fose ocupada pola Unión Soviética en 1940, os deportistas letóns competiron co equipo soviético entre 1952 e 1988. Despois da independencia de Letonia e a disolución da Unión Soviética en 1991, o país volveu competir nos Xogos Olímpicos en 1992 e competiu en tódalas edicións dos Xogos dende entón.
Agra, Melias, O Pereiro de Aguiar
Agra é un lugar da parroquia da Melias no concello ourensán do Pereiro de Aguiar na comarca de Ourense. Tiña 28 habitantes no ano 2017 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 15 homes e 13 mulleres.
Toponimia
O topónimo provén do latín, e é unha extensión de terreo cultivábel dividida en leiras que pertencen a varios propietarios.
Freán, Santa Mariña do Castro, Carballedo
alt=Vista de Freán|miniatura|Vista de Freán
alt=Vista de Freán|miniatura|Vista de Freán Freán é un lugar da parroquia de Santa Mariña do Castro, no concello lugués de Carballedo na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 estaba deshabitado. Está habitado de novo dende o 25-01-2021.
Toponimia
O topónimo fai referencia a, antropónimo.
José Sangil Fernández
José Sangil Fernández, nado en Láncara cara a 1936 e finado no mesmo concello o 18 de xuño de 2023, foi un gandeiro e político galego.
Ramiro Paz Carbajal
Ramiro Paz Carbajal, nado en Pontevedra o 29 de xuño de 1891 e finado no mesmo concello o 12 de novembro de 1936, foi un tipógrafo e político galego.
Traxectoria
Aos 13 anos trasladouse a Vigo, onde traballou como aprendiz de tipógrafo en Faro de Vigo e El Pueblo Gallego. Logo marchou a Arxentina de onde regresou en 1917. Ingresou na Agrupación Socialista de Pontevedra e en 1918 dirixiu Acción Obrera. En 1920 foi elixido presidente da Agrupación Socialista, presidente da Federación Obreira local e concelleiro de Pontevedra e dirixiu Nueva Aurora. En setembro de 1920 marchou outra vez a Arxentina, permanecendo en Buenos Aires ata 1922. Ao regreso estableceu unha imprenta propia "La Popular" con José Benito García Santiago. Acusado de militancia comunista, foi detido o 14 de abril de 1924 con Francisco Otero Juncal, Amando Guiance Pampín e Valeriano Barros. Participou na reorganización da Agrupación Socialista de Pontevedra "La Internacional" en maio de 1931 e dirixiu La Hora (1931-1933). miniatura|dereita|200px|Placa en Pontevedra en memoria dos fusilados o 12 de novembro de 1936. Foi elixido presidente da AS de Pontevedra en 1933. Pertenceu ao Comité Revolucionario Provincial de Pontevedra durante a folga xeral revolucionaria de 1934 polo que foi detido e a súa imprenta "La Popular" asaltada e destruída. En 1936 foi membro da Comisión Xestora da Deputación Provincial, presidente do Comité Provincial da Fronte Popular, presidente da Asociación Tipográfica e presidente da Federación Provincial Socialista de Pontevedra. En abril de 1936 foi elixido compromisario do PSOE por Pontevedra para a elección do novo Presidente da República.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, foi detido o 20 de xullo e recluído na Escola Normal convertida en prisión. O 22 de outubro foi trasladado á Illa de San Simón onde permaneceu ata o 31, cando foi trasladado a Pontevedra. Xulgado en consello de guerra sumarísimo o 1 de novembro, foi condenado a morte. Foi fusilado na estrada de Campañó o 12 de novembro de 1936.
Querela arxentina contra os crimes do franquismo
En 2019 a súa familia incorporouse á Querela arxentina contra os crimes do franquismo.
Quino
Joaquín Salvador Lavado, máis coñecido como Quino, nado en Guaymallén, provincia de Mendoza (Arxentina), o 17 de xullo de 1932 e finado en Buenos Aires o 30 de setembro de 2020, foi un humorista gráfico arxentino. A súa obra máis famosa é a tira cómica de Mafalda, publicada entre 1964 e 1973.
Traxectoria
Era fillo de emigrantes andaluces. Chamárono Quino desde pequeno para distinguilo do seu tío, o ilustrador Joaquín Tejón, que foi o que espertou nel a vocación de debuxante xa de novo. En 1945, trala morte da súa nai, empezou a estudar na Escola de Belas Artes de Mendoza. O seu pai morreu pouco despois, polo que abandonou a escola coa intención de converterse en autor de historietas cómicas. Intentou encontrar traballo nas editoriais porteñas, pero fracasou. Tras verse obrigado a facer o servizo militar, en 1954 estableceuse en Bos Aires en condicións paupérrimas.
Por fin logrou publicar a súa primeira páxina de humor no semanario Esto es. A partir de entón comezou a publicar noutros medios, como "Leoplán", TV guía, Vea y lea, Damas y damitas, Usted, Panorama, Adán, Atlántida, Che ou Democracia.
En 1954 comezou a publicar regularmente en Rico Tipo, seguindo en Tía Vicenta e Dr. Merengue. Ó pouco tempo comezou a facer debuxos publicitarios. Publicou o seu primeiro libro recompilatorio, Mundo Quino, en 1963. Logo diso encargáronlle unhas páxinas para unha campaña de publicidade, para as que creou a Mafalda. A campaña non se chegou a facer, pero gardou o personaxe. A primeira historia de Mafalda publicouse en Leoplán, e posteriormente apareceu regularmente no semanario Primera Plana. Entre 1965 e 1967 publicouse no xornal El Mundo, e axiña publicou o primeiro libro recompilatorio. Comezou a editarse en Italia, España (onde a censura obrigou a etiquetalo como "para adultos"), Portugal e outros países.
Tras abandonar a tira de Mafalda o 25 de xuño de 1973 ó ter as ideas esgotadas, transladouse a Milán, onde continuou traballando.
Temas
Os protagonistas adoitan ser xente normal facendo a súa vida, aínda que Quino non renuncia a escenas surrealistas ou alegóricas (como policías botando valium nas bocas abertas de manifestantes) e ás reaccións caricaturescas.
Así, aínda que Mafalda aparenta ser unha tira máis con protagonista infantil, os seus contenidos adoitan ser máis próximos e á vez adultos que outras tiras similares. Destaca, por exemplo, a preocupación de Mafalda pola política mundial, ou a obsesión de Manolito cos cartos. Malia todo, estes personaxes aínda poden ser vistos polos lectores como nenos reais con pais reais, e non como "adultos en corpos de neno".
O humor de Quino é tipicamente ácido e mesmo cínico, afondando con frecuencia na miseria e o absurdo da condición humana, sen límites de clase. Así, fan ó lector enfrontarse á burocracia, os erros da autoridade, as institucións inútiles, e a estreitura de miras. Acostuma usar as viñetas para enviar mensaxes de contido social ós lectores. Con frecuencia, os chistes buscan o sorriso como medio de enfrontarse á crúa realidade.
Este enfoque pesimista da realidade non impide que as historias estean cheas de tenrura e amosen unha fonda simpatía polas inocentes vítimas da vida (empregados, nenos, amas de casa, pensionistas, escuros artistas...), sen ocultar os seus fallos e limitacións. Pero incluso nas súas caricaturas de xefes opresivos e burócratas sen sentimentos atísbase certa simpatía, por ser á súa vez vítimas da súa propia estupidez.
A óptica de Quino é probablemente produto das vicisitudes da Arxentina nos últimos cuarenta anos. A súa mestura de pesimismo e humanismo é posiblemente unha das principais razóns do seu grande éxito en toda Latinoamérica.
Selo de Niue
O selo de Niue é un dos símbolos nacionais do estado libre asociado. Foi creado en 1974 cando Niue acadou a independencia e se uniu en libre asociación con Nova Zelandia. Amosa na súa parte central, o escudo de Nova Zelandia, que é un escudo cuarteado. Neste selo, o escudo de Nova Zelandia aparece representado en branco e negro e rodeado pola frase “Public Seal of Niue” (“Selo Público de Niue”).
Gramática libre de contexto probabilística
En computación unha gramática libre de contexto probabilística (GLCP) é unha gramática libre de contexto na cal cada regra ten asignada unha probabilidade. A probabilidade dunha análise sintáctica é o produto das probabilidades de cada unha das regras usadas neste. Deste xeito existen análises que son máis consistentes que outras. As GLPC estenden as gramáticas libre de contextos da mesma xeito que os modelos ocultos de Markov estenden as gramáticas regulares. As GLPC utilízanse no procesamento da linguaxe natural e no estudo de moléculas de ARN dentro do campo da bioinformática. As GLPC son unha especialización das gramática libres de contexto con pesos.
Técnicas
Unha variante do algoritmo de CYK atopa o camiño de Viterbi dunha frase dada unha GLCP. O camiño de Viterbi é a análise máis probable dunha frase dada a GLCP.
Os algoritmos dentro-fóra son análogos ao algoritmo de avance-retroceso. Poden usarse para calcular a probabilidade total de todas as análise consistente dada unha frase, baseándose nunha GLCP. Isto é equivalente á probabilidade de que unha GLCP xere esa frase, e intuitivamente é unha medida de como de consistente é a frase que é dada pola gramática.
Os algoritmos dentro-fóra poden usarse tamén para calcular as probabilidades que unha determinada produción sexa usada nunha análise calquera dunha frase. Isto é usado como unha parte do algoritmo expectación-maximización para aprender as probabilidades de similitude máxima para unha GLCP, baseándose nun conxunto de frases de adestramento que a GLCP debe modelar. O algoritmo é análogo ao usado nos modelos ocultos de Markov.