cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lingua choctaw
A lingua choctaw é unha lingua da familia muskogee tradicionalmente falada polo pobo nativo americano choctaw, do sueste dos Estados Unidos. Malia que o chickasaw é clasificado coma un dialecto do choctaw, un estudo máis exhaustivo do chickasaw demostrou que son linguas diferentes pero estreitamente relacionadas.
Ortografía
A escrita da lingua choctaw está baseada na versión inglesa do alfabeto latino e foi desenvolvido polo programa de civilización dos Estados Unidos a comezos do século XIX. Malia existir outras variación do alfabeto choctaw, as tres formas máis comúns son o de Byington (Orixinal), Byington/Swanton (Lingüístico), e o Moderno (Mississippi Choctaw).
Byington (Orixinal)
570px|miniatura|centro|Alfabeto choctaw atopado en Chahta Holisso Ai Isht Ia Vmmona, anos 1800.
Byington/Swanton (Lingüístico)
570px|miniatura|centro|Alfabeto lingüístico choctaw atopado no Choctaw Language Dictionary de Cyrus Byington, editado por [[John Swanton, 1909.]]
Moderno (Mississippi Choctaw)
570px|miniatura|centro|Alfabeto moderno usado na actualidade.
Francisco Zagala
Francisco Zagala Pérez, nado en Verín en 1842 e finado en 1908, foi un fotógrafo madrileño que pasou toda a súa carreira en Galicia.
Traxectoria
A súa actividade fotográfica coñecida ocorre en Galicia, máis concretamente en Pontevedra, onde tiña o estudio para facer retratos. Con todo, dedicouse tamén a facer fotografía ao aire libre e reproducións de arte, sendo o fotógrafo oficial da Sociedade Arqueolóxica de Pontevedra. Grazas á doazón de fondos para o Museo Provincial de Pontevedra pode ter moitas imaxes etnográficas da vida en Pontevedra entre os séculos XIX e XX atopadas no arquivo chamado Zagala.
En 1884 pasou a traballar coa revista La Ilustración Española y Americana para fornecer fotografías de Pontevedra. Cando Pedro Ferrer en 1904 publicou a colección de fotografías titulada Portfolio de Galicia, coa colaboración de moitos fotógrafos tamén foi responsábel de achegar as imaxes de Pontevedra.
O seu traballo foi exposto varias veces para amosar o seu valor documental, quizais o máis importante foi a presentación do Museo de Pontevedra, na súa honra en 1994, pero tamén mostras colectivas como a realizada en Vigo en 2010
O castelo encantado
O castelo encantado (en inglés "The Enchanted Castle") é unha novela de literatura fantástica destinada ao público infantil, escrita por Edith Nesbit e publicada por vez primeira en 1907. Apareceu en tradución galega de Clara Bao en 2021 na editorial Galaxia.
Centristas de Ourense
Centristas de Ourense foi un partido galego activo na provincia de Ourense, xurdido da desintegración da Unión de Centro Democrático, despois da desfeita das eleccións xerais de 1982.
Historia
Nado e formado a primeiros de 1983 por antigos membros ourensáns de UCD, é dicir, alcaldes e concelleiros desta provincia. Na súa asemblea constituínte en marzo de 1983 foi elixido como presidente, Manuel Ubaldo Atanes Romero, e como secretario xeral, José Lage Lage, figurando como un militante máis, Eulogio Gómez Franqueira.
O castelo encantado
Narración
The Enchanted Castle foi escrito tanto para rapaces coma para lectores adultos. Así, combina descricións do xogos infantís, que evoca outra obra da propia autora, The Story of the Treasure Seekers, cunha maxia máis coitadiña, lonxe da que Nesbit expón noutros títulos esenciais coma The Story of the Amulet.
Centristas de Ourense
Historia
Nas eleccións municipais de 1983, Centristas de Ourense concorreu en coalición conxuntamente co Partido Galeguista, excentristas doutras provincias e a Converxencia Galega de Independentes, baixo a denominación de Coalición Galega. En maio de 1983 a coalición acadou 63 das 92 alcaldías da provincia de Ourense, así como a maioría na Deputación de Ourense (13 deputados). Na asemblea de xuño de 1983 nomeouse como secretario xeral, Santos Oujo Bello, en substitución de José Lage Lage.
Coa escisión de Coalición Galega en marzo de 1985, gran parte dos seus membros, entre eles 34 alcaldes, integrouse no novo partido creado por Victorino Núñez, Centristas de Galicia.
Urbano VIII, papa
San Malaquías
Na Profecía de San Malaquías refírense a este papa como Lilium et rosa (O lirio e a rosa), cita que ao que semella fai referencia ao seu lugar de nacemento, Florencia, cuxo símbolo é a flor de lis (lirio) e que comparte con Francia, país que durante o seu pontificado tivo grandes conflitos con Inglaterra, simbolizada por unha rosa.
Poesía
O compositor Giovanni G. Kapsberger (1580-1651) puxo música a dous libros de poesías deste papa.
Estación de La Encina
A estación de La Encina é unha estación de tren de Adif situada na pedanía de La Encina, no concello de Villena, provincia de Alacant. Ten servizos de media distancia operados por Renfe.
Situación ferroviaria
Atópase no punto quilométrico 376,4 da liña férrea de ancho ibérico Madrid-Valencia a 712,28 metros de altitude.
De aquí parte tamén a liña La Encina-Alacant dando lugar a un nó ferroviario que perdeu peso en 1993 coa apertura da variante de Caudete evitando que os trens entre Alacant e Valencia tivesen que investir a súa marcha en La Encina.
Historia
Posteriormente, as dúas compañías chegaron a un acordo para establecer as devanditos ligazóns en La Encina co fin de aforrar diñeiro e tempo. Para iso asinaron un contrato de uso común da futura estación, que se puxo en práctica desde a súa inauguración en agosto de 1863. Trasladándose á estación de La Encina os servizos que viñan realizando nas estacións de Almansa e Villena.
Este contrato foi referendado cun novo por 2 anos prorrogable, en maio de 1873. No devandito contrato especificábase que as instalacións eran: un edificio de viaxeiros de dúas plantas (a planta baixa destinada a oficinas, sala de espera e fonda; e a primeira para aloxamento dos empregados), outro edificio para aloxar aos empregados, un cocherón para 4 máquinas cos seus talleres e aloxamentos, outro cocherón para 9 coches, as placas, depósitos e vías, entre outros.
Uns meses despois, en setembro, a estación é incendiada polas tropas carlistas, tendo que trasladarse os empregados a Almansa. En outubro do ano seguinte, a estación volve ser incendiada polas forzas carlistas, tendo que habilitarse uns locais provisionais que posteriormente albergarían as escolas ferroviarias.
En 1878 constrúese o actual edificio principal da estación. A súa planta é rectangular e moi alongada, dunha soa altura con dous corpos nos extremos de 2 alturas con esquinas imitando cadeirado. O edificio acollería as oficinas, sala de espera e fonda.
Desde entón, houbo varios cambios de propiedade ao adquirir a Compañía dos Camiños de Ferro do Norte de España á sociedade AVT en 1891, ao crearse RENFE en 1941 coa nacionalización das compañías ferroviarias existentes nese momento, e ao dividirse Renfe en Renfe Operadora e Adif no ano 2004.
Durante este tempo tamén se perderon algunhas das instalacións como a cocheira das máquinas, os depósitos de carbón, etc; mentres outros quedaron en desuso como a placa ou ponte giratorio.
O edificio principal atópase protexido polo PGOU de Villena cun nivel de protección documental.
Media distancia
Actualizados a 5 de xullo de 2016.
Gosende, Soutullo, A Laracha
Gosende é un lugar da parroquia de Soutullo no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 13 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 6 homes e 7 mulleres.
Vegaquemada
Vegaquemada é un concello español da provincia de León (Castela e León). A súa poboación é de 455 habitantes (INE 2011).
Caracol de Quimper
O caracol de Quimper (Elona quimperiana) é un caracol de tamaño considerable que habita as zonas arboradas da Bretaña francesa e da cordilleira Cantábrica. Debido á súa limitada e particular distribución está protexido en Francia e España.
Descrición e características
miniatura|esquerda|O Planorbarius corneus, é un [[gasterópodo que se asemella moito ao caracol de Quimper.]] Debido á súa forma e coloración, o caracol de Quimper adoita confundirse co Planorbis corneus, gasterópodo de auga doce moi empregado nos acuarios.
A cuncha do caracol mide uns 30 mm de diámetro e uns 12 mm de altura, estas medidas o converten nun dos caracois maiores da fauna galega. A súa característica máis destacada son os seus laterais chás. Isto é debido a que as cinco ou seis voltas en espiral da cuncha están enroladas dun xeito chan e sen volume como adoita ser noutras especies. No adulto, a abertura da cuncha (peristome) está bordeada cun beizo.
A cuncha do caracol de Quimper é de cor marrón con pintas máis escuras nos individuos vivos, algúns caracois presentan matices amarelentos, sendo escaso nos caracois vivos, e común entre as cunchas dos mortos. A superficie da cuncha é bastante suave e mate, o cal o diferenza da Retinella incerta, caracol cuxa cuncha é brillante; as dúas especies cohabitan xuntas ao pé dos Pireneos e poden ser doadamente confundibles polos seus tamaños, cores e formas semellantes.
Unha das probas para diferenciar o caracol de Quimper doutros caracois é a translucidez da súa cuncha, o que permite ver o interior da mesma.
Distribución
Ao sur do golfo de Biscaia, o caracol de Quimper habita ao pé dos Pireneos, estendéndose a súa distribución ao longo do Cordal Cantábrico ata Galiza. En 1992 descubríronse por primeira vez novas poboacións ao sur do río Ebro, na Rioxa.
Acrofobia
miniatura|dereita|A vista desde a Torre CN de [[Toronto pode provocar acrofobia]] Acrofobia é un temor irracional á vertixe nas alturas, como fobia que é xera fortes niveis de ansiedade e pode provocar un ataque de pánico nos individuos afectados, e en casos extremos ó suicido, o que provoca unha conduta de evitación.
Holi
miniatura|Celebración de Holi.
Holi (होली) é un festival da primavera tamén coñecido como "Festival das cores" ou "Festival do amor". É un antigo festival relixioso hindú que se fixo tamén moi popular entre os non hindús doutras partes do sur de Asia, así como entre persoas doutras comunidades fóra de Asia.
É practicado principalmente na India, e no Nepal, e noutras rexións do mundo con significantes poboacións hindús ou de orixe india. O festival tense espallado por Europa e Norte América como unha celebración do amor, da diversión e das cores.
Reis dos Países Baixos
Lista de monarcas
dereita|220px|[[Escudo dos Países Baixos.]]
Francisca Aguirre
Francisca Aguirre Benito, tamén coñecida como Paca Aguirre, nada en Alacant o 27 de outubro de 1930 e finada en Madrid o 13 de abril de 2019, foi unha poeta e narradora  española en lingua castelá da denominada "a outra xeración do 50". Foi nomeada Filla Predilecta de Alacant en 2012, Premio Nacional de Poesía no 2011 e Premio Nacional das Letras no 2018.
Traxectoria
Foi filla do pintor Lorenzo Aguirre, a quen dedicou o poemario Trescientos escalones, e que fora condenado a morte en 1942, durante o franquismo. Estivo casada co poeta Félix Grande (1937-2014) e foi nai da tamén poeta Guadalupe Grande.
Gañou o Premio Nacional de Poesía en 2011 co seu poemario Historia de una anatomía (2010), libro co que xa gañara o Premio Miguel Hernández en 2010.
Malia que a poeta pertenceu por data de nacemento á xeración do 50 ( á que pertencen, entre outros, Jaime Gil de Biedma e José Ángel Valente (nados en 1929), Francisco Brines (1932) ou Claudio Rodríguez en (1934)) a tardía publicación do seu primeiro poemario supuxo que o seu nome se vira apartado das antoloxías da súa xeración. Como a mesma autora dicía «considero que pertenzo a esa Xeración do 98 paciente, sen présas, que como explicaba Antonio Machado, pensaba que a arte é longa e ademais non importa, porque o único importante é a vida».
No ámbito temático, a poesía de Francisca Aguirre móvese por unha banda como testemuño do mundo no que vive: «''De o artista non aceptar un principio de realidade está perdido. Para modificala é necesario que previamente a aceptemos. Ao longo de todos os meus libros eu tentei iso: dar noticia da miña historia''». Como a propia poeta declarou, «a poesía é unha ferramenta do coñecemento e serve para sacar o que levamos dentro». Doutra banda, a reflexión, dun marcado carácter existencial, únese umbilicalmente á súa mirada externa para conformar un universo propio, proteico, dual e á vez concentrado nun núcleo no que a poesía é o rastro da vida, o perenne.
Estación de Lisboa-Santa Apolónia
A estación de Lisboa-Santa Apolónia é a estación central de ferrocarril da cidade de Lisboa, en Portugal. É de carácter terminal e foi inaugurada en 1865. Atópase no centro urbano, á beira do Texo, no barrio de Alfama.
Ten correspondencia cunha estación do metro de Lisboa e tamén ten servizo de autobuses.
Píllara rubia
A pillara rubia (Charadrius morinellus) é unha ave de familia Charadriidae. As súas áreas de cría principais están situada na tundra euroasiática e o norte do círculo polar ártico.
Descrición
Aínda que é unha ave máis pequena cá un merlo as patas longas fano semellar meirande. É claramente meirande cá píllara pequena (Charadrius dubius), pero máis pequena cá avefría (Vanellus vanellus). Miden uns 21 cm de longo dende a punta do pico á da cola, a envergadura das alas acada uns 60 cm. A cola mide 7 cm escasos e o bico 1,5 cm. Os machos adultos pesan uns 100 gramos e as femias uns 120. miniatura|280px|esquerda|Macho e polos
Na plumaxe da época reprodutora é unha ave difícil de confundir: teñen unha lista branca ancha por riba de cada ollo que chega ata a caluga. As dúas listas xúntanse na parte posterior da cabeza onde forman un V. O papo é castaño, a gorxa é branca. Unha banda branca cunha beira escura estreita, separa o pescozo e a caluga de cor gris xisto da zona inferior do corpo. Teñen o ventre negro e o lombo e as alas castaños con areas máis claras. A parte subcaudal é abrancazada. As patas son de cor amarela e o bico é negro. As femias son máis brillantes e de cores máis contrastadas cós machos.
A plumaxe invernal e de cores menos intensas, especialmente na zona inferior do corpo que ten tons amarelados e abrancazados. A plumaxe das aves novas e semellante á invernal dos adultos.
Voz
Produce un amplo espectro de sons, máis deles suaves e apagados. O son máis típico e un canto afrautado que emiten as aves de ámbolos dous sexos durante o voo.
Distribución
Á súa distribución xeográfica é disxunta, repartida en varias áreas amplas separadas entre elas. Crían en Escocia, nas áreas de tundra de Escandinavia, na península de Kola e na parte sur de Nova Zemlia. Crían tamén en pequenos puntos do norte dos Urais. Outra zona grande de cría está situada nos montes Altai e á área que os arrodea, chegando ata o sur e nordeste do lago Baikal. Entre a desembocadura dos ríos Obi e Lena é moi rara o ou inexistente. Dende o leste deste último río o seu territorio de cría espállase ata Kolyma. Outras áreas illadas de cría están na península de Chukchen e probablemente nalgunhas das illas de Nova Siberia e a península de Taimyr. Observáronse tamén exemplares criando en punta Barrow e as illas Plover, no extremo norte de Alasca.
Áreas relictas en Europa
A especie cría irregularmente e en pequeno número nalgunhas rexións europeas. Entre 1961 e 1969 criou en zonas de polders nos Países Baixos.
En Austria crían no Zirbitzkogel na Steiermark e irregularmente nalgúns puntos das montañas de Carnitia. Unhas poucas parellas reprodúcense nos Abruzos italianos dentro do Parco Nazionale della Majella. A súa presenza como ave reprodutora noutras montañas coma os Tatra e Riesengebirge non está totalmente confirmada, como tampouco a posibilidade de que críen nos Pireneos, no sur dos Cárpatos e no norte de Grecia.
Hábitat
O seu hábitat habitual máis habitual son terras secas cubertas de liques da tundra e o norte do círculo polar ártico. Prefiren zona planas con escasa vexetación, composta de plantas baixas, en especial as que contan con espazos cubertos de pedras. A escaseza deste tipo de paisaxe na tundra eurasiática explica en parte a separación entre os diversos territorios de cría. Cabo do círculo polar crían case á nivel do mar, na Asia interior ata alturas de máis de 3.500 metros. En Europa os puntos de cría máis elevados están en Graubünden nos Alpes a uns 2.600 m. Os exemplares centroeuropeos prefiren criar en montañas con mesetas amplas, poboadas con vexetación rara.
Alimentación
Comen principalmente insectos, dende o tamaño dun mosquito ata ao dun grilo ou un abellón. Parece ter inclinación polas variedades de escaravello de casca máis dura. Os saltóns, as bolboretas e os vermes non teñen moita importancia na súa dieta. Nalgunhas rexións aliméntanse principalmente de caracois pequenos. Consomen tamén pequenas cantidades de follas e bagas. Capturan os insectos picando no chan, e perseguíndoos a pé ou en voos curtos.
Comportamento
Non son aves moi tímidas, e poden tolerar a presenza humana a distancias curtas. Durante a época de cría as parellas son moi territoriais. Fora dese tempo viven en pequenos bandos, a miúdo divididos por idades ou sexos. No círculo polar a súa actividade cobre as 24 horas do día, con pausas longas para descansar e coidar a plumaxe. Nas áreas alpinas están activas entre dúas horas despois de saír o sol e unha hora antes de que se poña.
Destacan polo seu voo rápido a pouca distancia do chan e a súa postura de vixilancia do territorio subidos a unha pequena elevación do terreo.
É característica da especie a inversión de roles nalgúns aspectos do seu comportamento: condutas típicas dos machos son practicadas máis intensamente polas femias.
Emparellamento
A inversión de roles e particularmente evidente nas cerimonias nupciais e na bioloxía reprodutora. Mesmo a coloración da plumaxe das femias, máis brillante cá dos machos correspondes con esta inversión dos papeis tradicionalmente asignados a cada sexo.
Habitualmente comezan a reproducirse no seu terceiro verán de vida. As parellas fórmanse despois dunha danza ritual en grupo, na que as femias teñen a parte máis activa. Estas miran de atraer a atención do macho con falsas fuxidas, anasándose ou finxindo a incubación. Poden darse casos de pequenas disputas entre femias por un macho. Os grupos que fan a danza nupcial, compostos habitualmente de menos de 10 individuos, cambian a miúdo o lugar da cerimonia e mesmo o número de danzantes. Cando se forma unha parella, esta afástase do grupo e comeza a delimitar un territorio, que defende enerxicamente. As parellas adoitan durar ata que os polos saen do ovo, aínda que as femias poden buscar un novo macho durante a incubación da primeira posta (poliandria sucesiva). Nalgunhas áreas illadas o exceso de femias pode causar postas de ovos non fecundados e emparellamentos de dúas femias que chocan ovos que non foron galeados.
Bioloxía reprodutora
miniatura| Charadrius morinellus Constrúen o niño, en xeral, nun sitio algo elevado, seco e chan, dando prioridade ós que ofrezan unha voa visión dos arredores e vexetación moi curta. O niño é simplemente unha depresión no chan que cobren con algo de materia vexetal.
miniatura|280px|Posta da pillara rubia Adoitan por tres ovos duns 42×28 mm, de cores que van do da arxila ó verde oliva, con manchas castañas escuras a negras. As segundas ou terceiras postas non están compostas en xeral de máis de dous ovos. Tardan unhas 36 horas en completa-la posta, momento en que o macho comeza a choca-los ovos. A femia non incuba, adoita ficar preto do niño e axuda a defendelo fronte ós inimigos. A participación das femias na cría é moi variable, sendo máis intensa a primeiros e finais desta, aínda que pode ser practicamente inexistente. Os pitos son conducidos fora do niño polo macho moi pouco despois de naceren, o que provoca unha mortalidade alta. Ós tres días de vida os polos poden estar xa a 700 m de distancia do niño. Nesta época o macho expulsa a femia das proximidades das crías, mentres que, segundo algunhas observacións, toleran outros machos sen crías que colaboran na defensa da niñada. O macho guía os polos uns 30 días, desfacéndose despois o grupo familiar.
Condutas agresivas e defensivas
A conduta agresiva é máis dominante na femia que nos machos. Fronte ós conxéneres estas fan demostracións abrindo as alas, amosando as plumas do peito e a barriga e abrindo en abanico as plumas da cola. As loitas entre rivais poden acabar en ocasións en pequenas lesións.
As tácticas utilizadas para afastar ós inimigos do niño varían segundo o grao da ameaza, indo dende baixar a cabeza para amosar a V formada polas liñas brancas desta, pasando por carreiras rápidas cunha ou as dúas tocando o chan, ou, nos casos de ameaza máis intensa, finxindo a súa morte con movementos convulsivos de alas, patas e cola. Estas condutas son máis expresivas nos machos.
Movementos migratorios
As súas áreas de invernada son relativamente pequenas en relación ó tamaño da zona de cría e concéntranse no Oriente Medio e no norte de África. Dende finais de xullo comezan a abandonar ás rexións onde crían, marchando as femias unhas tres semanas antes cós machos e as aves xoves. E unha ave migradora de fronte ampla, que segue sempre as rutas tradicionais en grupos de 20 a 30 individuos. Buscan ano tras ano os mesmos lugares de descanso e remuda das plumas durante a viaxe ó sur. Moitos dos exemplares europeos parecen, porén, facer unha migración sen escalas. As aves do leste de Asia recorren uns 10.000 km para chegar ó seu destino. O seu desprazamento faise con moita discreción, polo que ás veces parecen máis aves errantes cá migratorias. Máis dos exemplares europeos pasan o inverno no norte de África, sobre todo no Atlas. Os asiáticos voan ó Sinaí, Iraq e Irán. Adoitan escoller nesta época para vivir zonas abertas e semiáridas, evitando os desertos.
O voo de volta comeza a mediados de febreiro. A mediados de marzo xa desapareceron totalmente dos cuarteis de inverno, e adoitan chegar ás terras de cría a partir de finais de abril.
Situación da especie
Malia o descenso numérico en Escocia e Finlandia non se considera unha ave ameazada. Nesta cualificación non se valora o estado das poboacións das áreas no nordeste de Siberia e de Asia central, de situación moi pouco coñecida.
As poboacións relictas das montañas europeas sofren unha redución drástica. Entre 1971 e 1995 contáronse 5 postas na rexión austríaca de Zirbitzkogel, entre 2001 e 2004 non foi detectada ningunha.
Onomástica
A palabra Charadrius foi utilizada por Aristóteles na súa Zooloxía para definir diversas especies de aves que vivían preto da auga sen teren membranas natatorias. A palabra morinellus, ten a súa orixe no comportamento confiado da ave. Morinellus significa en latín toliño.
A miña amiga a píllara rubia
O fotógrafo da natureza sueco Bengt Berg dedicoulle a esta especie o seu libro A miña amiga a pillara rubia (1925), no que describe as súas experiencias nas áreas de Suecia situadas alén da fronteira do bosque boreal, o Fjäll. No libro personifica ó Láhol (nome saami da ave), para conseguir identificar ó lector con ela. O libro provocou no norte e centro de Europa a popularización dunha corrente de pensamento, marcada de romanticismo, que perseguía a proximidade á natureza e a súa protección.
Louro
O termo louro fai referencia á cor acastañada que tira a dourada:
O topónimo Louro pode referirse a:
O apelido Louro pode referirse a:
Sedoheptulosa 7-fosfato
A sedoheptulosa 7-fosfato ou sedoheptulosa-7-fosfato é unha molécula do monosacárido sedoheptulosa fosforilada no carbono 7. Trátase dun azucre de sete carbonos (heptosa), cun grupo cetona no carbono 2 (é unha cetosa) e cun fosfato esterificado no carbono 7. No metabolismo actúa como intermediario da ruta da pentosa fosfato e nas plantas no ciclo de Calvin da fase escura da fotosíntese.
Na ruta da pentosa fosfato
A sedoheptulosa 7-fosfato intervén na fase non oxidativa da ruta da pentosa fosfato. Orixínase na reacción entre a ribosa 5-fosfato e a xilulosa 5-fosfato catalizada polo encima transcetolase, que dá lugar a sedoheptulosa 7-fosfato e gliceraldehido 3-fosfato. ribosa 5-fosfato + xilulosa 5-fosfato → gliceraldehido 3-fosfato + sedoheptulosa 7-fosfato Despois, o gliceraldehido 3-fosfato e a sedoheptulosa 7-fosfato reaccionan formando frutosa 6-fosfato e eritrosa 4-fosfato, en reacción catalizada pola transaldolase. gliceraldehido 3-fosfato + sedoheptulosa 7-fosfato → frutosa 6-fosfato + eritrosa 4-fosfato
Na fotosíntese
Na fase rexenerativa do ciclo de Calvin da fase escura da fotosíntese a sedoheptulosa 7-fosfato intervén nas seguintes reaccións :
Orixínase a partir da sedoheptulosa 1,7-difosfato, que perde o fosfato do carbono 1 en reacción catalizada pola sedoheptulosa-1,7-bisfosfatase. sedoheptulosa 1,7-difosfato → sedoheptulosa 7-fosfato + Pi
Despois, a sedoheptulosa 7-fosfato formada reacciona co gliceraldehido nunha reacción similar á da ruta da pentosa fosfato, pero en dirección inversa. sedoheptulosa 7-fosfato + gliceraldehido 3-fosfato → ribosa 5-fosfato + xilulosa 5-fosfato
William Daniel Phillips
William Daniel Phillips, nado en Wilkes-Varre (Pensilvania) o 5 de novembro de 1948, é un físico estadounidense.
Traxectoria
A súa tese doutoral trataba sobre o momento magnético do protón na auga. Despois traballou co condensado Bose-Einstein. En 1997 gañou o Premio Nobel de Física xunto con Claude Cohen-Tannoudji e Steven Chu polas súas contribucións ao campo da refrixeración mediante láser, unha técnica para mover átomos en estado gasoso para estudalos mellor desenvolvidos no NIST. Phillips é tamén profesor de física na Universidade de Maryland.
O Seixoso, Soutullo, A Laracha
O Seixoso é un lugar da parroquia de Soutullo no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 8 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 6 homes e 2 mulleres.
O Seixoso
Co topónimo O Seixoso podemos atopar:
Galería de imaxes de San Cibrao das Viñas
Galería de imaxes do concello de San Cibrao das Viñas na provincia de Ourense.
Fokker Dr.I
Deseño
En febreiro de 1917, o Sopwith Triplane comezou a aparecer sobre a fronte occidental. A pesar do seu armamento composto por unha única metralladora Vickers, o Sopwith rapidamente demostrou ser superior aos cazas máis fortemente armados Albatros, entón en uso pola Luftstreitkräfte. Fokker-Flugzeugwerke respondeu convertendo o prototipo non rematado dun biplano no V.4, un pequeno triplano con motor rotativo, fuselaxe de tubo de aceiro e grosas ás en saínte. Nun principio foi desenvolvido durante a colaboración mandada polo goberno con Hugo Junkers. As primeiras probas revelaron que o V.4 tiña unhas forzas de control inaceptadamente altas, debido ao uso de aleróns e elevadores non equilibrados.
No lugar de presentar o V.4 para unha proba do modelo, Fokker fabricou un prototipo revisado designado V.5. Os cambios máis destacables foron a introdución de aleróns e elevadores equilibrados, ademais de ás máis grandes. O V.5 tamén contaba con puntais entre os planos, que non eran necesarios dende un punto de vista estrutural, pero minimizaban a flexión das ás. O 14 de xullo de 1917, Idflieg realizou un pedido de 20 avións de pre-produción. O prototipo V.5, número de serie 101/17, foi probado ata a súa destrución en Adlershof o 11 de agosto de 1917.
Twitter
Twitter é unha rede social de balde que ofrece un servizo de microblogging, con sede en San Francisco, California, con filiais en San Antonio (Texas) e Boston (Massachusetts) nos Estados Unidos. Twitter, Inc. foi creado orixinalmente en California, mais está baixo a xurisdición de Delaware dende o 2007 .​ Dende que Jack Dorsey creou Twitter en marzo de 2006, lanzouno en xullo do mesmo ano, a rede gañou popularidade mundial estímase que ten máis de 500 millóns de usuarios, xerando 65 millóns de chíos ao día e manexa máis de 800 000 peticións de buscas diarias.​ Foi denominado como o «SMS de Internet».​
A rede permite enviar mensaxes de texto plano de curta lonxitude, cun máximo de 280 caracteres (orixinalmente 140), chamados chíos​​ ou tweets, que se mostran na páxina principal do usuario. Os usuarios poden suscribirse aos chíos doutros usuarios  – a isto chámaselle "seguir" e aos usuarios abonados chámaselle seguidores ,​ followers e ás veces tweeps ​ (Twitter + peeps, seguidores novatos que aínda non publicaron moitos chíos). Por defecto, as mensaxes son públicas, podendo difundirse privadamente mostrándoas unicamente a uns seguidores determinados. Os usuarios poden chiar dende a web do servizo, con aplicacións oficiais externas (como para teléfonos intelixentes), ou mediante o Servizo de mensaxes curtas (SMS) dispoñible en certos países .​ Agora ben se o servizo é de balde, acceder a el vía SMS comporta soportar tarifas fixadas polo provedor de telefonía móbil.
Na actualidade Twitter factura máis de 2500 millóns de dólares anuais e teñen un valor na bolsa superior aos 10 000 millóns de dólares.
Historia
Twitter creouse no ano 2006, en San Francisco, California. Os seus fundadores foron Jack Dorsey, Noah Glass, Biz Stone e Evan Williams. Na actualidade conta con personalidades como Barack Obama, Paulo Coelho e unha ampla variedade de políticos, artistas, deportistas etc. Ademais tamén están presentes os principais medios de comunicación mundiais.
Durante algún tempo, o actor británico Stephen Fry foi o usuario máis seguido en Twitter, tal e como informou o xornal The Times, aínda que o primeiro en chegar ó millón de seguidores foi o actor estadounidense Ashton Kutcher, seguido de preto pola CNN. Twitter é, ademais, empregado como medio divulgativo: ademais dos medios de comunicación, institucións e entidades educativas, tamén se realizan outras accións divulgativas como son, por exemplo, a conta de usuario de George Orwell (que emprega como base para as actualizacións o seu diario), a publicación en chíos da novela Rayuela de Julio Cortázar ou a retransmisión minuto a minuto da revolución dos caraveis de 1974.
No 25 de abril de 2022, Elon Musk, un dos homes máis ricos do mundo; merca a empresa por 44 miles de millóns de dólares e convírtese no propietario.
Twitter en galego
O 7 de maio de 2011 naceu a Iniciativa Twitter en galego da man de Carlos García Vieito, co fin de conseguir traducir a rede social á lingua galega, ao mesmo tempo que promocionar o galego entre os seus usuarios. Despois dun ano de traballo e difusión, a Iniciativa @chio_en_galego contou con grande apoio social, como conseguir crear a primeira tendencia en galego a nivel global como foi #EuNaCidadeDaCultura. O 20 de setembro de 2012, o Centro de Tradución de Twitter permitiu aos voluntarios poder traducir as cadeas da rede social. Cinco meses máis tarde, o 20 de febreiro do 2013, Twitter xa dispuxo do galego entre as súas linguas. A Iniciativa está a traballar na versión móbil.
Volcán Cayambe
Este volcán está situado na Cordilleira Central ou Real e é o terceiro do país en altitude. Está extinto desde hai varios séculos. Na actualidade é moi difícil recoñecer a forma do seu cráter.
esquerda|miniatura|Mapa mostrando a situación do Cayambe e outros volcáns no [[Ecuador]]
Negra sombra
miniatura|Follas novas. "Negra sombra" é un dos poemas máis coñecidos de Rosalía de Castro publicado no seu libro Follas novas de 1880.
Historia
Foi publicado cinco anos antes da morte de Rosalía. Levaba por título o primeiro verso, "Cando penso que te fuches", e aparecía incluído na segunda sección do libro, "¡Do íntimo!". A peza foi musicada por primeira vez por Xoán Montes e presentado no Gran Teatro da Habana en 1892. Axiña acadou sona e pasou a ser unha das cancións máis coñecidas de Galicia.
O poema de Rosalía tería precedentes nos poemas de Nicomedes Pastor Díaz, La mariposa negra e Una voz. Segundo Ricardo Carballo Calero o poema de Rosalía provén dun fragmento de El murmullo de las olas de Aurelio Aguirre (1833-1858), coñecido persoal da escritora.
Poema
page=82|miniatura|Páxina 52.
Praga
Praga é a capital da República Checa e da rexión histórica de Bohemia. Con anterioridade foino do Reino de Bohemia e de Checoslovaquia. A cidade ten aproximadamente 1,3 millóns de habitantes, o que a converte na cidade máis poboada do país. A área metropolitana de Praga conta cunha poboación de 2,7 millóns de habitantes. A cidade ten un clima oceánico temperado, con veráns relativamente quentes e invernos fríos.
Negra sombra
Versións musicais
miniatura|275px|Nun monumento en [[Lugo.]]
De "Negra sombra" hai gravadas máis de 300 versións.
Praga
Situada á beira do río Moldava, é un centro económico, político e cultural de Europa central que conta cunha rica historia. Praga desenvolveuse a partir do século IX converténdose nunha das capitais máis importantes de Europa nos séculos XVIII e XIX. Con todo, no século XX, sufriu as dúas guerras mundiais e os réximes nazi e soviético. Trala Revolución de Veludo e a caída do Muro de Berlín a cidade tivo que facer fronte a unha dura adaptación cara a unha economía de mercado.
Praga é o fogar de numerosas atraccións culturais, moitas das cales sobreviviron a violencia e a destrución que padeceu Europano século XX. Entre elas salientan o castelo de Praga, a ponte de Carlos, a praza da cidade vella co Reloxo Astronómico, o barrio xudeu, o outeiro de Petřín e Vyšehrad. Dende 1992, o centro histórico da cidade foi incluído na lista da UNESCO como Patrimonio da Humanidade. A cidade conta con dez grandes museos, xunto con numerosos teatros, galerías, cinemas e outros lugares históricos. Un sistema público e moderno conecta toda a cidade e conta cunha gran variedade de institucións educativas públicas e privadas, incluíndo a Universidade Carolina de Praga, a máis antiga universidade de Europa central.
Praga está clasificada como unha cidade global "alpha" segundo estudos de GaWC e foi clasificada no sexto posto na lista mundial de Tripadvisor como mellores destinos de 2016. En 2019, a cidade clasificouse no posto 69 das cidades máis habitables do mundo de acordo con Mercer. No mesmo, o indicador PISCA clasficou a Praga como a décimo terceira cidade máis habitable do mundo. A súa rica historia convértena nun destino turístico popular, e no ano 2017 recibiu máis de 8,5 millóns de visitantes. En 2017, Praga clasificouse como a quinta cidade máis visitada de Europa, despois de Londres, París, Roma e Istambul.
Etimoloxía
Segundo a Crónica de Kosmas (en checo: podle Kosmovy kroniky) a princesa Libuše aconsellou aos seus súbditos que o lugar máis axeitado para asentarse atoparíano alá onde un home labrase un limiar (en checo: práh) do que derivaría Praha, o nome da cidade.
Outros historiadores opinan que o nome da capital ten a súa orixe na palabra eslava prga, que significa "fariña torrada", debido á aridez do lugar elixido para construír o castelo. Por último algúns opinan que a orixe é a palabra checa prahy que significa "rápidos" polos rápidos do río Moldava, en cuxas beiras se atopa a cidade.
Historia
Durante os máis de mil anos de existencia de Praga, a cidade medrou a partir dun asentamento que se foi estendendo dende o Castelo de Praga ao norte até a fortaleza de Vyšehrad ao sur, converténdose na capital multicultural dun moderno estado membro da Unión Europea: a República Checa.
Idade Antiga
miniatura|esquerda|220px|Estatua adicada a [[Libuše e a Přemysl.]] Os primeiros vestixios no lugar no que hoxe se atopa Praga datan do Paleolítico. O primeiro asentamento estable considérase que foi o dunha tribo celta cara ao ano 200 a. C., establecida no sur da actual Praga. A poboación chamábase Závist, no presente un suburbio de Praga, e déronlle nome á rexión de Bohemia, que quere dicir "fogar do pobo boii". A finais do século I a tribo foi substituída polos marcomanos e, posiblemente, os suevos, ambos os pobos xermánicos. No século VI, durante o período das invasións bárbaras trala caída do Imperio Romano, os marcomanos migraron cara ao oeste ou foron asimilados polos eslavos. Durante un breve período de tempo foron conquistados tamén polos ávaros.
Segundo as lendas, Praga foi fundada por Libuše e o seu esposo, Přemysl, fundador da dinastía do mesmo nome. Xa sexa verdade ou non a lenda, o primeiro núcleo coñecido de Praga foi un oppidum de madeira erixido ao redor do ano 800. Este oppidum foi a base dende a que se construíu o que dende o ano 855 se coñece como Castelo de Praga. A parte do Castelo, había outra fortaleza en Praga, o castelo de Vyšehrad que, aínda que parece máis antigo, foi construído cara ao século X, uns setenta anos máis tarde que o Castelo de Praga.
Máis tarde, o Castelo de Praga estaría dominado pola catedral, que aínda que foi fundada en 1344 non se completou até o século XX. A cidade converteríase entón na sede dos duques, posteriormente reis, de Bohemia. Baixo o emperador Otón II a cidade converteuse en bispado en 973, e elevada a arcebispado en 1344. Xa dende os seus primeiros anos foi un importante centro para o comercio, estabelecéndose nela mercadores de toda Europa, incluíndo moitos xudeus, como lembra no ano 965 o comerciante e viaxeiro xudeu Abraham ben Jacob. Desa época sobrevive a Sinagoga Staranová de 1270. Praga posuía tamén un importante mercado de escravos.
A primeira ponte sobre o río Moldava foi erixida polo rei Ladislau II en 1170, a Ponte de Judith, nomeada na honra da súa muller Xudite de Turinxia, que foi destruída por unha crecida en 1342. Con todo, hoxe aínda quedan algúns restos dos cimentos orixinais da ponte. En 1257, baixo goberno do rei Otakar II, foi fundado Malá Strana (Barrio Pequeno) no lugar dunha antiga vila. Máis tarde converteríase no distrito de Hradčany. Este barrio pertencía aos xermánicos, os cales tiñan o dereito de administrar autonomamente as súas propias leis. Este novo barrio, rodeado por murallas e fortificacións, está na beira oposta da Staré Město (Cidade Vella).
A era de Carlos IV
miniatura|esquerda|As preciosas [[Xoias da Coroa de Bohemia son as cuartas máis antigas de Europa.]] miniatura|220px|Unha das torres da [[Ponte de Carlos.]] miniatura|[[Monumento a Jan Hus|Estatua adicada a Jan Hus na Praza de Staré Město en Praga.]] Praga floreceu durante o reinado no século XIV (1346-1378) de Carlos IV, emperador do Sacro Imperio Romano e Rei de Bohemia da nova dinastía dos Luxemburgo. Como Rei de Bohemia e Emperador do Sacro Imperio, transformou Praga nunha capital imperial. Ordenou a construción da Cidade Nova (Nové Město) adxacente á Cidade Vella (Staré Město) e cun deseño feito por el mesmo. A Ponte de Carlos, en substitución da ponte de Xudit destruída durante unha inundación xusto antes do seu reinado, levantouse para conectar os distritos marxe dereita con Malá Strana e a zona do castelo. En 1347 fundou a Universidade Carolina, a universidade máis antiga de Europa Central. Tamén comezou en 1344 a construción da Catedral gótica de San Vito no maior dos patios do Castelo de Praga, sendo Praga elevada a arcebispado ese mesmo ano.
A cidade tiña unha casa da moeda, e era un centro de intercambio entre banqueiros alemáns e italianos e os comerciantes. A orde social, con todo, fíxose máis turbulenta debido ao crecente poder dos gremios dos artesáns (a miúdo desgarrados entre eles mesmos por loitas internas), e o crecente número de persoas pobres. O Muro da Fame, unha muralla de fortificación ao sur de Malá Strana e a zona do castelo, foi construída durante un período de fame na década de 1360. Esa obra ten fama de ser ordenada por Carlos IV como medio para proporcionar emprego e comida aos traballadores e as súas familias. Praga era entón a terceira cidade máis grande de Europa.
Carlos IV morreu en 1378. Durante o reinado do seu fillo, o rei Venceslau IV (1378-1419), produciuse un período de intensa axitación. Durante a Semana Santa de 1389, os membros do clero de Praga acusou aos xudeus de profanar a Hostia (oblea eucarística) e alentaron ás multitudes a saquear, desvalixar e queimar o barrio xudeu. Case toda a poboación xudía de Praga (3.000 persoas) morreu.
Jan Hus, teólogo e reitor da Universidade Carolina, predicou en Praga; en 1402, comezou a dar sermóns na Capela de Belén. Inspirado por John Wycliffe (percusor da Reforma protestante), estes sermóns centrábanse no que se consideraban reformas radicais dunha Igrexa corrupta. Despois de volverse demasiado perigoso para a organización política e relixiosa, Hus foi citado ante o Consello de Constanza e sometido a xuízo por herexía, sendo finalmente queimado na fogueira na propia Constanza en 1415.
Catro anos máis tarde tivo lugar a Primeira Defenestración de Praga, cando o pobo se rebelou baixo o mando do sacerdote praguense Jan Želivský. A morte de Hus, xunto co proto-nacionalismo checo e proto-protestantismo, estimulou as guerras husitas. Os campesiños rebeldes, encabezados polo xeneral Jan Žižka, xunto coas tropas husitas de Praga, derrotaron ao Emperador Sexismundo, na Batalla de Vítkov.
Nos seguintes dous séculos, Praga fortaleceu o seu papel como cidade comercial. Nesa época foron erixidos moitos dos notables edificios góticos do Castelo de Praga.
A era dos Habsburgo
miniatura|esquerda|220px|A [[Batalla da Montaña Branca.]] En 1526, os estados bohemios elixiron como novo gobernante a Fernando I de Habsburgo, polo que Praga foi capital dunha provincia austríaca. O catolicismo fervente dos membros da dinastía xerou conflitos, primeiro en Bohemia e logo en Praga, onde as ideas protestantes ían gañando popularidade. Con todo, estes problemas non foron salientables durante o goberno do emperador Rodolfo II, nomeado Rei de Bohemia en 1576. Rodolfo II elixiu como residencia o Castelo de Praga onde, aínda que invitou tamén a astrólogos e magos, recibiu a científicos, músicos e artistas. O emperador era tamén amante da arte, convertendo a Praga na capital da cultura europea. Este período foi de grande esplendor para a cidade, algúns dos máis famosos habitantes desa época foron os astrónomos Tycho Brahe e Johannes Kepler, o pintor Arcimboldo, os alquimistas Edward Kelley e John Dee ou a poetisa Elizabeth Jane Weston, entre outros.
En 1618, a elección de Fernando II de Habsburgo, católico, como rei de Bohemia causou ira entre os nobres bohemios, de relixión protestante. Cando Fernando II enviou dous concelleiros católicos para preparar a súa chegada a Praga, estes foron secuestrados e guindados por unha fiestra do castelo, o que se coñece como a Segunda Defenestración de Praga. Estes feitos desembocaron na guerra dos Trinta Anos, un período especialmente duro para Praga e Bohemia en xeral. Tralo comezo da confrontación Fernando II foi deposto, e o seu lugar como Rei de Bohemia ocupouno por Frederico V, Elector Palatino. Con todo, o exército checo baixo o seu mando foi esmagado no Batalla da Montaña Branca (1620) e, en consecuencia, Fernando II regresaría ao trono. Posteriormente a cidade sufriría a guerra contra Saxonia (1631) e contra Suecia (1648), o que produciu un descenso da poboación, pasando dos 60.000 de antes da guerra a 20.000. Na segunda metade do século XVII a poboación Praga comezou a medrar de novo. Os xudeus, que chegaron a Praga a finais século X, supoñían en 1708 ao redor dun cuarto da poboación.
miniatura|250px|Gravado que representa a [[Defenestracións de Praga|defenestración de Praga de 1618.]]
En 1689, un grande incendio devastou Praga, o que impulsou unha renovación e reconstrución da cidade. Entre 1713 e 1714 houbo un importante gromo de peste, que matou entre 12.000 e 13.000 persoas. Todo iso non impediu un grande auxe económico, que continuou durante o século XVIII cando a cidade acadou os 80.000 habitantes (1771). Gran parte deles eran ricos comerciantes e nobres, que enriqueceron a cidade coa construción dunha gran cantidade de palacios, igrexas e xardíns, creando un estilo barroco recoñecido en todo o mundo (o barrio de Malá Strana é coñecido como a perla do barroco). Despois da Batalla de Praga de 1757 a cidade volveu sufrir graves danos durante o bombardeo de Prusia. En 1784, en virtude do emperador Xosé II, o municipios de Malá Strana, Nové Město, Staré Město e Hradcany fusionáronse nunha soa entidade. O barrio xudeu, Josefov, non se incluíu até o ano 1850.
A Revolución Industrial tivo un grande impacto Praga, xa que as fábricas tiñan a vantaxe de dispoñer minas de carbón nas proximidades. En 1817 foi creado o primeiro suburbio, Karlín, e vinte anos despois a poboación superaría os 100.000 habitantes. A onda de revolucións sucedidas por toda Europa en 1848 tamén chegaría a Praga, mais foi reprimida con ferocidade. Durante os seguintes anos o movemento nacionalista checo comezou a medar, chegando a obter a maioría no consello da cidade en 1861. En 1848 Praga era na súa maioría de fala alemá, pero en 1880 a poboación alemá reduciuse ao 14% (42.000) e en 1910 ao 6,7% (37.000). Isto foi debido ao aumento masivo da poboación total da cidade causado pola afluencia de checos procedentes do resto de Bohemia e Moravia. Durante o século XIX a actividade cultural e intelectual foi brillante, construíndose o Museo Nacional, o Teatro Estatal e o Rudolfinum.
Século XX e actualidade
miniatura|175px|esquerda|Alexander Dubček tentou reformar o réxime durante a [[Primavera de Praga.]] A primeira guerra mundial remataría coa derrota do Imperio Austrohúngaro e a creación de Checoslovaquia. Praga foi elixida como capital do novo estado e o Castelo de Praga como sede presidencial. Nesa época Praga era unha verdadeira capital europea cun sector industrial altamente desenvolvido. En 1930 a poboación praguense acadaría os 850.000 habitantes.
Antes do estoupido da segunda guerra mundial, o Reichspräsident (presidente) da Alemaña Nazi, Adolf Hitler, ordenou ao exército alemán entrar na cidade o 15 de marzo de 1939 en base aos Acordos de Múnic, proclamando no Castelo de Praga a Bohemia e Moravia protectorados alemáns. Durante a meirande parte da súa historia, Praga foi unha cidade multiétnica con importantes poboacións de etnia bohemia, alemá e xudía. A partir desas datas, e durante todo o conflito, a maioría dos xudeus foron deportados ou ben fuxiron da cidade.
En 1942 a cidade foi testemuña do asasinato dun dos homes máis poderosos da Alemaña nazi, Reinhard Heydrich, e en consecuencia, Hitler ordenou sanguentas represalias. Ao final da guerra foi bombardeada en múltiples ocasións pola USAAF (Forzas Aéreas dos Estados Unidos), morrendo máis dun milleiro de persoas e sendo destruídos centos de edificios, fábricas e lugares históricos. O dano, con todo, foi pequeno en comparación coa destrución total doutras moitas cidades nese tempo. O 5 de maio de 1945, dous días antes da capitulación de Alemaña, produciuse un levantamento contra os propios nazis, coñecido como a Insurrección de Praga. Catro días despois entraría na cidade o Exército Vermello. A maioría da poboación alemá fuxiu ou foi expulsada.