cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nellie Bly
Elizabeth Jane Cochran nada en Cochran's Mills, Pensilvania o 5 de maio de 1864 e finada en Nova York o 27 de xaneiro de 1922, coñecida polo seu pseudónimo Nellie Bly, foi unha xornalista, escritora e empresaria estadounidense. Foi a primeira reporteira de xornalismo de investigación e pioneira do xornalismo encuberto. En 1889 rebaixou en oito días a marca de 80 días en "dar a volta ao mundo" narrada por Jules Verne na súa novela A volta ao mundo en 80 días.
Traxectoria
Elizabeth Jane Cochran naceu en Cochran's Mills, Pensilvania, a dez millas de Pittsburgh. Era coñecida como "Pinky" por usar moito a cor rosa de nena. A súa nai, Mary Jane, era ama de casa e criaba as súas fillastras e fillastros. O seu pai, Michael, era un modesto peón e traballador dos muíños. Na súa adolescencia Elizabeth cambiou o seu apelido a Cochrane, xa que aparentemente o e lle daba un aire de sofisticación. Estivo nun internado durante un semestre, pero debeu abandonalo por falta de diñeiro. En 1880, Cochran e a súa familia mudáronse a Pittsburgh.
Unha columna sexista no xornal Pittsburgh Dispatch impulsouna a redactar a súa primeira carta ao editor baixo o pseudónimo de "Lonely Orphan Girl" ("Orfa solitaria"). A calidade da misiva fixo que este último convidase a Cochran (que estaba en busca de emprego) a unirse ao diario como reporteira. O mesmo editor foi o que lle deu a "Pink" o pseudónimo Nellie Bly, en honra á personaxe da canción do mesmo nome, de Stephen Foster.
Bly escribiu algúns artigos de investigación antes de ser relegada á sección para mulleres. Abandonou o Dispatch e viaxou a Nova York, onde solicitou emprego no xornal sensacionalista The New York World, de Joseph Pulitzer. Pulitzer contratouna, e asignóuselle como primeiro traballo a escritura dun artigo sobre un asilo psiquiátrico para mulleres en Blackwell's Island. Bly internouse no asilo, expóndose ás horribles condicións ás que se sometía ás pacientes. Trala experiencia escribiu a reportaxe titulada "Ten Days in a Mad-House" ("Dez días nun manicomio") denunciando os abusos da administración sobre os pacientes e obrigou as autoridades sanitarias a tomar medidas drásticas sobre o trato aos enfermos mentais, abrindo unha investigación oficial e liberándose orzamento para mellorar a asistencia a devanditos enfermos.
Itinerario da súa volta ao mundo
Dende París trasladouse a Brindisi, ao sur de Italia, e dende alí tomou un vapor co que cruzou o Mediterráneo, con parada en Port Said, antes de atravesar o canal de Suez; cruzou logo o mar Vermello e o mar Arábigo e fixo escala no porto de Adén no Iemen.
El cartel de los sapos
El cartel de los sapos é un filme colombiano de 2011 dirixido por Carlos Moreno. Foi escollido como candidato de Colombia ó Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 85ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Nellie Bly
Itinerario da súa volta ao mundo
Dende alí partiu cara a San Francisco, na costa oeste dos Estados Unidos, que cruzou en tren, presentándose en Nova York aos 72 días, seis horas 11 minutos e algúns segundos, o 25 de xaneiro de 1890. O experimento fora todo un éxito e a prensa mundial fíxose eco da súa fazaña.
Lourdes Maceiras
Lourdes Maceiras García, nada en Barcelona o 29 de outubro de 1955, é unha profesora e escritora galega.
Nellie Bly
Correspondente de guerra
Nellie Bly contraeu matrimonio co millonario Robert Seaman en 1895, e ao mesmo tempo retirouse do xornalismo por algún tempo. Cando Seaman morreu en 1904, Bly tomou as rendas das empresas do seu marido e realizou reformas sanitarias nelas, modificou horarios e ofreceu salarios máis xustos, o que lle carrexou unha popularidade engadida. Finamente arruinouse e tivo que volver dedicarse ao xornalismo. Entón comezou a escribir no Evening Journal, de Nova York.
Lourdes Maceiras
Traxectoria
Estudou na Universidade de Santiago de Compostela. Licenciada en Medicina e Cirurxía, doutora en Medicina e Cirurxía (Doutoramento en Medicina Preventiva e Saúde Pública, especialista en Medicina Preventiva e Saúde Pública, máster en Saúde Pública, máster en Administración e Xestión Sanitaria, máster en Deseño de Investigacións e Estatística en Ciencias da Saúde, máster en Educación para a Saúde, máster en Nutrición e Dietética.
Nellie Bly
Correspondente de guerra
Traballou como xornalista unha vez máis e informou dos eventos da convención de 1913 a favor do sufraxio feminino. Tamén viaxou a Europa durante a primeira guerra mundial e exerceu como reporteira dende a fronte leste, converténdose nunha das primeiras mulleres correspondentes de guerra.
Elizabeth "Pink" Cochrane morreu aos 57 anos de pneumonía. Está enterrada no mesmo cemiterio que outra famosa xornalista falecida en 1929: Elizabeth Bisland, quen competiu con Bly na volta ao mundo.
Recoñecementos
En Brooklyn (Nova York) existe un pequeno parque de atraccións que leva o nome de Elizabeth e ten como tema A volta ao mundo en oitenta días.
En 1998 foi recoñecida na National Women's Hall of Fame.
Lourdes Maceiras
Traxectoria
É profesora da Área de Medicina Preventiva e Saúde Pública da Universidade de Vigo, Facultade de Fisioterapia. Tamén directora da revista Salud Pública y Educación para la Salud e presidenta da Asociación Galega de Educación para a Saúde e da Asociación Galega do Libro Infantil e Xuvenil (GALIX).
Escrita chinesa
miniatura|250px|Diversos estilos de [[caligrafía chinesa.]]
A escrita chinesa é un sistema de escrita vello de case 4000 anos. É un sistema logográfico que emprega un número de signos moi grande, chamados caracteres, que representan palabras ou morfemas individuais. Este sistema serviu como forza unificadora durante a historia da China pois é independente das realizacións orais. Desde a épocda dinastía Quin en diante utilizouse unha lingua escrita padrón (nun principio chinés clásico e logo chinés vernáculo) como intermediario entre os diferentes dialectos chineses.
O número de caracteres chineses contidos no dicionario Kangxi é de aproximadamente 47.035, aínda que un gran número deles sexa usado moi raramente, moitos produto da acumulación ao longo da historia. Os estudos emprendidos na China mostran que para unha completa alfabetización se require un coñecemento de entre 3.000 e 4.000 caracteres.
Padróns escritos
A escrita chinesa pódese clasificar dentro destes tipos básicos:
A relación entre a lingua chinesa falada e a escrita é complexa. Esta complexidade viuse agravada polo feito de que as numerosas variedades de chinés falado teñen experimentado séculos de evolución desde, cando menos, finais da dinastía Han; porén, o chinés escrito mudou moito menos.
Até o século XX, a maior parte dos escritos redixíanse en wenyan, que é o que denominamos chinés clásico ou literario. A diferenza coas variedades faladas é como a que existe entre o latín clásico e as linguas romances. Os caracteres máis próximos da lingua oral utilizábanse en obras informais, tales como novelas dialogadas.
Desde o Movemento do catro de maio de 1919, o padrón formal do chinés escrito mudouse para baihua ou chinés vernáculo que, aínda que non se corresponde exactamente coa gramática e vocabulario do mandarín falado moderno, baseábase moito nel. O termo "chinés escrito padrón" refírese actualmente a chinés vernáculo. Aínda que non se escriba apenas en chinés clásico, aínda se ensina en secundaria na China e haise que examinar del para o acceso á universidade. Ás veces inclúense formas en chinés clásico en obras escritas para lles dar un ton formal ou arcaizante.
Os caracteres chineses enténdense como morfemas independentes da mudanza fonética. Así, aínda que o número un se lea "yi" en mandarín, "yat" en cantonés e "tsit" en hokkien, estas formas derivan dunha mesma palabra en chinés antigo e aínda comparten o mesmo carácter: 一. Porén, as ortografías destes dialectos chineses non son idénticas. Os vocabularios empregados son tamén diferentes. Ademais, aínda que o vocabulario literario se comparta entre todos os dialectos (cando menos na ortografía, lido é diferente), os vocabularios coloquiais difiren con frecuencia. O chinés escrito coloquial implica normalmente a utilización de "caracteres dialectais" que poden non ser comprendidos noutros dialectos ou caracteres que se consideran arcaicos en baihua.
O cantonés pode ilustrar a complexa interacción entre a lingua chinesa escrita e falada. Os falantes de cantonés aprenden chinés escrito padrón na escola, aínda que a gramática e vocabulario deste estean baseados nos do mandarín. Na maioría das súas comunicacións escritas, os falantes de cantonés escriben en chinés escrito padrón, de maneira que os falantes de mandarín normalmente poden ler sen máis problema. Ademais, cada carácter de chinés escrito padrón ten unha pronuncia cantonesa correspondente, de maneira que todo o escrito pode ser lido en voz alta en cantonés. E porén isto non é o mesmo que cantonés falado. O cantonés falado coloquialmente mostra unha gramática e vocabulario lixeiramente diferentes que, se se transcriben, resultaralle difícil de ler a un mandarín. O chinés escrito padrón funciona basicamente como un rexistro diferente para os falantes de cantonés porque normalmente non escriben tal e como falan. O chinés escrito padrón lido en voz alta utilizando a pronuncia cantonesa (normalmente coa substitución de palabras coloquiais) serve como un acrolecto que se utiliza nas noticias e outros contextos formais.
Existe, porén, un cantonés coloquial escrito. O cantonés goza, entre outras linguas rexionais non mandarinas, dun padrón coloquial escrito amplamente utilizado. Isto débese en parte a que Hong Kong, unha cidade moi grande de fala cantonesa, estivo fóra do control chinés durante máis de cen anos, antes de que o Reino Unido a devolvese á República Popular da China en 1997. Pola contra, as demais linguas rexionais non gozan da existencia de padróns escritos alternativos aceptados por unha maioría. O cantonés coloquial escrito fíxose moi popular na prensa, e nos chats e mensaxería instantánea de Internet. Mesmo así, os falantes de cantonés utilizan chinés escrito padrón na maior parte das súas comunicacións escritas.
Como noutros aspectos da lingua chinesa, o contraste entre os diferentes padróns escritos non é estrito e existe un continuum aceptábel socialmente de padróns escritos. Por exemplo, ao escribir unha carta de amor informal, pódese utilizar baihua informal. Ao escribir un artigo de prensa, a lingua utilizada é diferente e comeza a incluír aspectos de wenyan. Ao escribir un documento cerimonial, utilizarase aínda máis wenyan. A lingua utilizada no documento cerimonial pode ser completamente diferente da da carta de amor, mais hai un contínuum entre os dous. O wenyan puro, porén, apenas se usa.
Caracteres chineses
''Artigo principal: Carácter chinés miniatura|300px|Á dereita os dous ideogramas que representan o [[hanzi na escrita simplificada chinesa; á esquerda o mesmo pero na forma común da escrita tradicional chinesa), dos kanji, e tamén dos hanja e hán tự]] O sistema de escrita chinés é fundamentalmente logográfico, isto é, cada carácter (grafema) expresa unha parte monosilábica dunha palabra ou morfema. A isto contribúe o feito de que máis do 90% dos morfemas chineses son monosibálicos. A maioría das palabras modernas, porén, son multisilábicas e multigráficas. As palabras multisilábicas teñen un logogramo diferente para cada sílaba.
A lingua chinesa escrita emprega os caracteres han (漢字/汉字 pinyin hànzì), que levan o nome da cultura á que se lle atribúen. Considérase que os caracteres chineses apareceron durante a dinastía Shang como pictogramas que mostraban obxectos concretos. Os exemplos máis antigos aparecen nos ósos de oráculo, empregados para a adiviñación. Durante as dinastías Zhou e Han, os caracteres fóronse estilizando. Comezáronse a utilizar signos abstractos, como os que indican arriba e abaixo, así como caracteres combinados. Por exemplo, a palabra "rén" (in pinyin), que significa "persoa", é o pictograma dun home; "confianza" é a combinación de "home" e "fala/palabra". Tamén se engadiron compoñentes adicionais, de maneira que moitos caracteres conteñen un elemento que fornece (daquela, polo menos), unha indicación da pronuncia, e outro compoñente (o chamado "radical") que indica a categoría xeral do significado ao que pertence o carácter. Nas linguas chinesas actuais, a maioría dos caracteres teñen unha base fonética máis do que logográfica. Un exemplo sería o carácter para a palabra 按 àn, que significa "premer". Contén 安 ān (paz), que é o seu compoñente fonético e 手 shǒu (man), que indica que a acción é normalmente unha que se realiza utilizando a man. Estes caracteres que teñen ambos os dous compoñentes constitúen a maior parte do vocabulario chinés.
Moitos caracteres chineses derivan doutros; como resultado, algúns dicionarios clásicos conteñen referencias circulares a palabras con radicais e significados idénticos. Porén, o uso popular introduciu novos significados nestas palabras redundantes. Hai tamén palabras "emprestadas" (isto é, con significados adicionais) porque son semellantes foneticamente a outro concepto sen un carácter escrito asignado.
Téñense desenvolvido moitos estilos de caligrafía chinesa ao longo da historia, tal como o zhuanshu (篆書, escrita dos selos), caoshu (草書, escrita da erba), lishu (隸書, escrita oficial) e kaishu (楷書, escrita padrón).
No Xapón e Corea adoptáronse os caracteres Han e integráronse nas linguas respectivas, co que naceron as escritas Kanji e Hanja. No Xapón o kanji aínda fai parte integral do seu sistema de escrita; porén, en Corea diminíu, e non se utiliza en absoluto en Corea do Norte.
No campo da internacionalización do software e das comunicacións, o termo CJK inclúe o chinés, o xaponés e o coreano e CJKV, máis raro, tamén ao vietnamita. Todas son linguas de dobre byte, xa que teñen máis de 256 caracteres no seu "alfabeto". O procesamento informático dos caracteres chineses implica problemas específicos tanto na forma de introducir os caracteres no ordenador como na súa codificación, xa que os teclados normais de pouco máis de cen teclas non permiten introducir tantos caracteres premendo nunha única tecla.
Formas dos caracteres
Existen actualmente dous padróns para os caracteres chineses impresos. Un é o dos caracteres chineses tradicionais, empregada en Taiwán, Hong Kong e Macau. Outra é a dos caracteres chineses simplificados, empregada na China e Singapur e desenvolta polo goberno da República Popular da China a mediados do século XX. Tamén se crearon moitas versións simplificadas derivadas de simplificacións con certa tradición histórica, aínda que escuras. En Taiwán, empréganse algunhas simplificacións ao escribir a man mais os caracteres tradicionais son a norma ao imprimir. Ademais, todos os chineses utilizan simplificacións propias.
Herencia borgoñoa
A herdanza borgoñoa é o nome dos territorios da dinastía borgoñoa que acabaron en mans da Coroa de Castela e a Coroa de Aragón representada por Carlos I, por herdanza de Filipe o Fermoso, rei consorte de Castela.
Orixe
A herdanza tivo a súa orixe en Filipe III de Francia e en Roberto I de Artois. Filipe III foi o pai de Filipe IV de Francia e este foi o pai de Luís X de Francia (m. 1316), de Carlos IV de Francia (m. 1328) e de Filipe V o Longo (m. 1322), casado con Xoana de Borgoña, condesa de Artois e Borgoña.
Filipe III foi o pai de Carlos de Valois e este de Filipe VI de Francia (m. 1350) e de Carlos. Filipe VI tivo a Xoán II de Francia o Bo, que foi duque de Borgoña (1361-1363) e rei de Francia, e morreu en 1364. Estivo casado dúas veces: a primeira con Bona e a segunda con Xoana de Auvernia.
Condado palatino de Borgoña
O conde Otón IV de Borgoña casou con Matilde, condesa de Artois (1309-1329) e tiveron só unha filla: Xoana de Borgoña, condesa de Artois por herdanza materna e condesa de Borgoña por herdanza paterna. Morreu en 1329 e deixou cinco fillos do seu casamento con Filipe V de Francia o Longo (morto en 1322)
Erboedo, A Laracha
Santa María de Erboedo é unha parroquia que se localiza no norte do concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Segundo o IGE no ano 2018 tiña 246 habitantes (123 homes e 123 mulleres), distribuídos en 14 entidades de poboación, o que supón unha diminución con respecto ó ano 2004 cando tiña 349 habitantes (175 homes e 174 mulleres)
Xeografía
O río Anllóns atravesa a parroquia polo sur separando os núcleos de Cercido e San Paio para seguir regando as terras de Coiro.
Patrimonio
Atopáronse na parroquia restos arqueolóxicos como o de Pedrafita ou o Túmulo de Pedra da Auga.
Sitric Cáech
Sitric Cáech ou Sihtric Cáoch, chamado o Chosco (en irlandés antigo: Sihtric ua Ímair, en nórdico antigo Sigtrygg ), finado en 927, foi un líder nórdico-gaélico, monarca viquingo do reino de Dublín e máis tarde tamén de Jorvik (nome do reino de Northumbria so dominación viquinga)''
Orixes familiares
Sitric foi un dos netos de Ivar de Dublín, por tanto pertencía á dinastía nórdica coñecida como os Uí Ímair, que, xunto cos seus familiares Gofraid ua Ímair e Ragnall ua Ímair, sería moi influente e activa en Irlanda e o norte de Gran Bretaña.
Irlanda
Os Anais do Ulster amosan a chegada de dúas frotas viquingas a Irlanda en 917, unha liderada por Ragnall e a outra por Sitric, os dous da casa de Ívar, que loitaron contra Niall Glúndub, derrotaron as forzas locais e, segundo os anais, Sitric, a continuación, foi a "Ath Cliath", é dicir, Dublín, e debemos asumir polo que indican as fontes documentais, que tomou posesión da cidade. O seu compañeiro, Ragnall ua Ímair, despois de conquistar Waterford, dirixirase cara a Escocia, e máis tarde conquistará Jorvik (agora York), onde foi proclamado rei.
Sitric loitou en varias batallas contra Niall Glúndub. Menciónase unha gran guerra nas crónicas de 918, e 919, Niall e moitos outros reis irlandeses morreron nunha gran batalla ás portas de Dublín. Foi, probabelmente, a derrota máis devastadora dos irlandeses inflixida polo exército escandinavo.
Rei de Jorvik
O 920 ou 921, Sitric abandonou Dublín. Os cronistas indican que deixou o reino "co poder de Deus", pero o certo é que, tras a morte do seu irmán Ragnall, pasou a ser rei de Jorvik. O seu outro irmán, Gofraid, estaba á fronte de Dublín.
Sitric atacou Mercia desde a fronteira co reino de Jorvik, e dirixiu os seus exércitos en Confey e noutras batallas.
Casou no ano 926 coa irmá do rei anglosaxón, Aethelstan, (probabelmente Editha de Polesworth) nun movemento político deseñado polo mesmo Aethelstan, a fin de consolidar a súa influencia no norte do seu reino. Sitric morreu de súpeto, un ano máis tarde, en 927 e Aethelstan asumiu o trono do rei viquingo algúns anos máis tarde.
Golmar, A Laracha
San Bieito de Golmar é unha parroquia que se localiza no oeste do concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 409 habitantes (212 mulleres e 197 homes) distribuídos en 16 entidades de poboación, o que supón unha diminución con relación ao ano 2004 cando tiña 492 habitantes (247 mulleres e 245 homes).
Xeografía
O río Acheiro cruza a parroquia creando o Val do Acheiro.
Patrimonio
A Casa reitoral foi restaurada e musealizada para albergar o Centro de Interpretación dos Muíños de Auga da Costa da Morte.
Lemaio, A Laracha
Santa Mariña de Lemaio é unha parroquia que se localiza no oeste do concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 234 habitantes (123 mulleres e 111 homes) distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón unha diminución con relación ao ano 1999 cando tiña 321 habitantes.
Carlos Vila Varela
Carlos Vila Varela, nado en Xenebra o 15 de setembro de 1977 é un exfutbolista suízo de orixe galega, que xogaba na demarcación de centrocampista.
Traxectoria
Naceu na cidade suíza de Xenebra, sendo fillo de emigrantes galegos de Cambre.
A maior parte da súa carreira futbolística transcorreu en Suíza salvo unha curta experiencia nos Estados Unidos no ano 2010, ao final da cal volveu ao Servette FC, principal club na súa traxectoria. Na tempada 2011-2012 fichou polo FC Wohlen coa carta de liberdade e ao ano seguinte fichou polo FC Köniz.
Palmarés
FC Basel, Servette Xenebra
Catedral de Sigüenza
A Catedral de Sigüenza está dedicada a Santa María a Maior, patroa da cidade de Sigüenza, na provincia de Guadalaxara, en Castela-A Mancha. A catedral comezouse a construír durante o século XII segundo as directrices da arquitectura románica. Foi unha encarga do bispo Bernardo de Agén, que en 1124 lidera a conquista da cidade ós musulmáns e así restaura a antiga diocese. Durante os séculos vindeiros e baixo o mando de diferentes bispos, as obras adaptáronse ós estilos propios de cada época. A nave central foi feita en estilo gótico e no século XV cubríronse as voltas do cruceiro cando era bispo o cardeal Mendoza. A parte ornamental non se engadiu até ben entrado o século XVIII.
Carlos Vila Varela
Palmarés
BSC Young Boys
Catedral de Sigüenza
Na actualidade, entre tódolos estilos, destaca a arquitectura gótica, especialmente no aspecto interior. Isto débese, en parte, a unhas reformas realizadas durante o século XVI para construír o deambulatorio, obras nas que se destruíron as absidiolas laterais románicas. As dúas torres exteriores na fachada principal teñen ameas e danlle un aspecto de fortaleza militar ó edificio, detalle que tamén se olla noutros edificios relixiosos da mesma época, xa que tiñan unha función de templo-fortaleza. A de Sigüenza era chamada fortis seguntina.
Caión, A Laracha
Santa María do Socorro de Caión é unha parroquia que se localiza no norte do concello da Laracha na comarca de Bergantiños. Segundo o IGE en 2018 tiña 821 habitantes (412 mulleres e 409 homes) distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución con relación ao ano 1999 cando tiña 981 habitantes.
Xeografía
A parroquia de Caión limita con Arteixo polo leste e con Carballo polo oeste. Está, xa que logo, illada do resto do concello da Laracha mais non chega a constituír un exclave, por mor dun estreito corredor de 900 metros de longo e 6 de ancho que a conecta coa parroquia de Lendo e polo que pasaba un camiño.
Patrimonio
Caión contaba cun porto baleeiro, que aparece mencionado na Descripción del Reyno de Galicia do Licenciado Molina (século XVI).
Arquitectonicamente destacan a recentemente rehabilitada Casa dos Condes de Graxal e, na mesma praza principal, a igrexa parroquial de Nosa Señora do Socorro. Anexo ao templo está o antigo convento da Orde de Santo Agostiño, fundado en 1548 por Fernando Bermúdez de Castro e que dende o século XVIII funcionou como casa reitoral. Hoxe en día acolle un local para a terceira idade e unha oficina de información e turismo.
Fóra da vila, no lugar do Outeiro onde xacando estivo unha primitiva capela románica, queda o santuario dos Milagres, construído durante o primeiro terzo do século XIX e que funcionou como igrexa parroquial ata 1955.
Voo 752 de Ukraine International Airlines
O voo 752 de Ukraine International Airlines era un voo internacional regular de pasaxeiros dende Teherán, Irán con destino Kíiv, Ucraína, operado por Ukraine International Airlines. O Boeing 737-800 que realizaba a ruta esnafrouse pouco despois de engalar o día 8 de xaneiro de 2020 dende o aeroporto Imán Khomeini. Os 176 pasaxeiros e tripulantes a bordo morreron no desastre, converténdose no peor accidente dun Boeing 737 Next Generation ao superar en vítimas ao do voo 812 de Air India Express, ocorrido en 2010. Trátase do primeiro accidente mortal da aeroliña Ukraine International Airlines.
O aparello foi derrubado polos Corpos da Gardia Revolucionaria Islámica, que atribuíron o feito a un erro humano, describindo o presidente iraniano Hassan Rouhani o accidente como un "erro imperdoable". As autoridades de aviación do país inicialmente negaron que o avión fose alcanzado por un mísil e dixo que un erro técnico fora o responsable, mentres que as autoridades ucraínas, despois de diferir inicialmente das explicacións de Irán, dixeron que o derrubo do avión estaba entre as súas principais teorías. As investigacións das axencias de intelixencia occidentais revelaron que o aparello fora derrubado por un mísil terra-aire Tor-M1 lanzado por Irán, e tres días despois, o 11 de xaneiro, os Corpos da Gardia Revolucionaria Islámica dixeron que eles derrubaran o 737 tras confundilo cun mísil de cruceiro, disparándolle dous mísiles terra-aire.
Avión
O aparello era un Boeing 737-8KV, con número de serie 38124 e rexistro UR-PSR. No momento do accidente tiña 3 anos e 7 meses. O avión voou por vez primeira o día 21 de xuño de 2016, e foi entregado á aeroliña o 19 de xullo dese mesmo ano.
Accidente
O voo estaba operado por Ukraine International Airlines, a aeroliña nacional de Ucraína, nunha ruta regular entre o aeroporto Imán Khomeini de Teherán e o aeroporto de Boryspil en Kíiv. As autoridades de emerxencias confirmaron que no avión viaxaban 176 persoas, dos cales 15 eran nenos e 9 tripulantes.
O voo 752 tiña que engalar ás 05:15 hora local, porén, a saída foi atrasada ao redor dunha hora. O avión finalmente engalou de Teherán ás 06:12 e tiña que chegar a Kíiv ao redor das 08:00 hora local. Os datos de voo de Flightradar24 non amosan discrepancias en datos de velocidade ou altitude respecto do que amosaría un voo normal. Os derradeiros datos ADS-B recibíronse ás 06:14, menos de 3 minutos despois da engalaxe. Segundo eses datos a última altura rexistrada era de 2 415 m (7 925 pés) sobre o nivel do mar cunha velocidade 509 km/h. O propio aeroporto atópase a 3 305 pés sobre o nivel do mar, o que lle dába ao avión unha altitude absoluta de 4 620 pés. O voo estaba subindo cando o rexistro dos datos rematou abruptamente.
Un vídeo circulou polas redes sociais amosando supostamente o momento do accidente. O vídeo suxería que o avión estaba incendiado cando comezou a caer, con algunhas das súas partes separándose no aire. Despois o aparello esnafrouse entre Parand e Shahriar e estoupou. ISNA non confirmou a autenticidade do vídeo, pero afirmou que o avión estaba ardendo antes do accidente, o que provocou a especulación dun posible derrubo.
Pouco despois do accidente chegaron ao lugar 22 ambulancias, catro autobuses ambulancia e un helicóptero, pero os lumes impediron as labores de rescate. Os restos do avións estaban espallados por unha ampla área sen que se atopasen superviventes. O avión quedou destruído tras o impacto.
Pasaxeiros e tripulación
Segundo o portavoz da organización iraniana de aviación o número exacto de persoas a bordo era 167 pasaxeiros e 9 tripulantes. Os medios estatais iranianos inicialmente informaran que o avión levaba 180 persoas. Iranian Students News Agency (ISNA) dixo que a meirande parte dos pasaxeiros eran iranianos, porén, tamén había cidadáns estranxeiros no aparello. Funcionarios confirmaron que polo menos 130 persoas a bordo eran iranianas, moitos deles estudantes regresando a países europeos e ao Canadá a través de Ucraína despois das vacacións. A meirande parte dos pasaxeiros canadenses eran de Edmonton.
O medio ucraíno Obozrevatel informou de que se confirmara que 82 dos pasaxeiros eran iranianos, 63 canadenses, 3 británicos, 6 afgáns, 8 suecos e 4 alemáns. Tamén dixo que había 15 ucraínos a bordo. A discrepancia de datos débese a que moitos tiñan dobre nacionalidade, e Irán só recoñece a estas persoas como cidadáns iranianos. O Consello de Seguridade Ucraíno confirmou que había 11 persoas con nacionalidade ucraína, incluídos os 9 tripulantes.
O ministro ucraíno de exteriores publicou o manifesto dos pasaxeiros e tripulantes do voo do seguinte xeito: 82 iranianos, 63 canadenses, 11 ucraínos, 10 suecos, 4 afgáns, 3 alemáns e 3 británicos.
Ademais de seis asistentes de voo, a tripulación estaba formada polo capitán Volodymyr Gaponenko (11 600 horas en Boeing 737, das que 5 500 foran como capitán), o piloto instrutor Oleksiy Naumkin (12 000 horas en Boeing 737, incluídas 6 600 como capitán), e oprimeiro oficial Serhii Khomenko (7 600 horas en Boeing 737).
Domingo Álvarez Álvarez
Domingo Álvarez Álvarez, nado no Rosal e finado en Tomiño en setembro de 1967, foi un avogado e escritor galego.
Traxectoria
Foi telleiro na súa mocidade. Emigrou ao Brasil. De volta a Galicia, foi contable e procurador e preparou oposicións a secretario xudicial e secretario de concello. Foi secretario dos concellos do Rosal, Gondomar, Meaño e Poio. Foi nomeado secretario do concello de Tomiño en 1941. Foi xuíz de paz de Tomiño (1958-1963). Colaborou en Nuevo Heraldo, onde publicou "Follecas da Jalleira" na xerga dos telleiros co pseudónimo Xan D'Outeiro. Foi correspondente de Faro de Vigo e El Pueblo Gallego en Tomiño.
Vida persoal
Casou con Ramona Abundancia Álvarez, irmá de Pío Abundancia Álvarez, que finou en 1923. Foi pai de Ricardo Álvarez Abundancia.
Apocalypto
Apocalypto é un filme dirixido por Mel Gibson e producido polos estudios Icon Entertainment, que foi estreado nos Estados Unidos o 8 de decembro do 2006. A historia está ambientada nas terras maias da América precolombiana e foi filmada en lingua maia iucateca. Apocalypto é un drama de acción e aventura que conta unha historia de amor, odio e violencia na era anterior á chegada dos conquistadores españois. Foi filmada no estado mexicano de Veracruz.
Sinopse
Nunha aldea perdida na selva do Iucatán vive Gadoupa-Xaguar, un xove indíxena que vive en paz coa súa comunidade ata que un día o seu poboado é atacado por un grupo de guerreiros maias, que levan os mozos para sacrificios e as mulleres para seren escravas. Despois dunha desesperada resistencia, o protagonista é capturado cos seus compañeiros, mais non o foron a súa muller e o seu fillo, que foron agochados antes da chegada dos invasores. Os prisioneiros son levados a unha cidade, (probablemente Palenque ou Chichén Itzá), pero Gadoupa-Xaguar deberá enfrontarse ós seus captores para tratar de volver onda súa familia.
Manuel García Blanco
Manuel García Blanco, nado o 19 de decembro do 1882 en Pambre (Palas de Rei) e finado en Lugo o 19 de decembro de 1974, foi un persoeiro da vida cultural galega.
Traxectoria
miniatura|Castelo de Pambre, lugar de nacemento de García Blanco. Licenciouse en Filosofía e Letras na Universidade Central de Madrid, véndose influído polo maxisterio intelectual do filósofo e pedagogo Francisco Giner de los Ríos, fundador e director da Institución Libre de Enseñanza. Doutorouse no ano 1907 coa tese La clasificación de las ciencias de Bacon a Spencer. Pouco despois do seu doutoramento, ingresou no corpo de Estatística da Administración do Estado por concurso de méritos. Inicialmente destinado en Albacete durante uns meses, cedo viu cumprida a súa arela de volver á súa terra, exercendo como Xefe de Estatística da Delegación Provincial da cidade de Lugo ata se xubilar.
Xa durante os seus tempos de estudante universitario en Madrid, enviou escritos ao xornal lugués El Norte de Galicia, colaborando periodicamente neste medio entre os anos 1903 e 1915. Tamén escribiu no xornal El Progreso, así mesmo de Lugo, entre os anos 1911 e 1927. As súas colaboracións, centradas en cuestións de divulgación filosófica, histórica, asuntos de actualidade política nacional e internacional, pedagoxía e filoloxía foron frecuentemente asinadas baixo pseudónimos, como "Trpséfobo" ou "Manuel da Torre" –en alusión ao seu lugar de nacemento–, polo que son difíciles de identificar. Moitos dos seus escritos foron localizados grazas ao seu arquivo persoal, conservado pola familia.
Cinco anos despois, no número 12 de A Nosa Terra, do 10 de marzo do 1917, anunciouse a tradución ao galego da obra baixo a epígrafe Consideración sobre a fala galega, dicíndose dela que
O seu cursus academicus viuse parcialmente truncado ao non acadar a Cátedra de Literatura do Instituto de Lugo á que optou no ano 1920; a partir de entón só publicará un escrito máis, no ano 1940, en parte debido ás responsabilidades do seu posto público como Xefe do Instituto de Estatística. Malia esta contrariedade, exerceu como profesor auxiliar de diversas materias (catedrático de francés, profesor de latín e outras especialidades) no Instituto de Lugo.
Xa no ano 1940, dentro do Servizo de Publicacións da Dirección Xeral de Estatística, apareceu a súa obra Estudio geográfico y toponímico de la provincia de Lugo. A parte adicada á toponimia é considerada de gran valor, achegando xuízos moi acertados acerca da regaleguización de ducias de topónimos castelanizados (resultando menos afortunada a referida ás sempre arriscadas propostas etimolóxicas). A obra é aínda máis salientábel considerando o abandono do que os estudos lingüísticos adoecían naquel tempo e a inexistencia de investigacións sobre o galego. O escrito propiciou no 1944-1945 as Notas a un folleto sobre geografía y toponimia lucense, do Catedrático de Latín da Universidade de Santiago de Compostela Abelardo Moralejo Laso, lingüista galego que salientou especialmente nos estudos toponímicos.
Vida persoal e familiar
Modesto, pouco amigo da celebridade e a adulación (como demostra o seu reiterado emprego de pseudónimos en publicacións non oficiais, que xa chamara a atención nas publicacións galeguistas da preditadura ) e armado dun rexo espírito crítico que non o facía vítima da comenencia social e a falsa amizade, si cultivou a fraternidade dos amigos, tanto das xentes populares coas que medrara na Ulloa e coas que nunca deixaría de manter o trato coma da marxinada e amordazada intelectualidade da posguerra, salientando entre os seus amigos Eduardo Seijas, Ánxel Fole, Luís Pimentel e Celestino Fernández de la Vega, cos que compartía inquedanzas durante longos paseos e faladoiros baixo a ollada dos seus alumnos.
A paulatina decepción polo devir político afastouno progresivamente do interese pola política inmediata que o ocupara durante as primeiras décadas do século XX. Entre as súas anécdotas ao respecto, sempre tinxidas dun culto enxeño irónico, cabe citar a resposta dada ao Xefe de Falange Española en Lugo cando, en plena guerra civil e dado o seu dominio da lingua alemá, este lle ofreceu ir ao Berlín nazi como agregado cultural: con xesto ponderado, aduciu que Tería que reler a Kant (facíao en alemán), mesturando as súas características modestia e ironía para evitar quedar forzado polas circunstancias a unha situación que en absoluto consideraba do seu agrado.
Lou Gehrig
Henry Louis "Lou" Gehrig, nado en Nova York o 19 de xuño de 1903 e finado na mesma cidade o 2 de xuño de 1941, foi un xogador de béisbol estadounidense. É coñecido principalmente pola marca de 2130 xogos consecutivos xogados, que se mantivo por 56 anos, e o seu tráxico final debido á esclerose lateral amiotrófica, coñecida en Norteamérica como "enfermidade de Lou Gehrig". Con todo, á parte destes datos a figura de Gehrig carrexa unha impecable carreira como bateador de poder, ser considerado o mellor primeira base da historia, ser o xogador máis votado na elección do mellor xogador do século XX, o sexto mellor segundo a revista Sporting News e pola súa personalidade simple de home de familia que se gañou a estima dos fans dos New York Yankees.
Inicios
Gehrig foi fillo de pais humildes inmigrantes alemáns. Ambos estaban afectados de enfermidades, pois o seu pai sufría de epilepsia e a súa nai de debilidade pulmonar. O tesón da súa proxenitora levouno a conseguir en 1921 unha bolsa para o seu fillo, para estudar arquitectura e xogar ao fútbol americano na Universidade de Columbia. Con todo, foi xogando ao béisbol cando Lou Gehring deu mostras da súa habilidade, ao lograr números relevantes como bateador.
Primeiros anos cos Yankees
Foi así como logrou xerar o interese dos Yankees e, apenas a catro días do seus vixésimo aniversario, debutou nas Grandes Ligas como bateador emerxente o 15 de xuño de 1923. O equipo chegou á Serie Mundial mais Gehrig non foi incluído no roster. En 1925 os seus números incrementáronse a un respectable 0,295 de media de bateo, 20 home runs e 68 RBI. Precisamente, o 31 de maio dese ano, comezou o seu memorable refacho de xogos consecutivos.
A súa primeira boa tempada foi en 1926. Alcanzou unha media de 0,313 (a primeira de 12 anos consecutivos en que bateou por riba de 0,300), 47 dobres e 20 triplos, 16 cuadrangulares, e 112 carreiras impulsadas. En 1926 alcanzou a Serie Mundial xunto aos Yankees contra os St. Louis Cardinals. Bateou para 0,348, pero St. Louis levou o título.
Anos de apoxeo
A carreira de Gehrig nunca alcanzou o protagonismo de Ruth. Este era o home espectáculo e o das historias amenas tanto dentro como fora do campo. Emporiso, en 1932 os Yankees lograron un novo título e ese ano Gehrig bateou catro cuadrangulares nun só xogo. Nese tempo a súa figura crecía en tanto que a de Ruth diminuía; a relación entre eles deteriorouse cando nun feito confuso houbo un mal comentario (versións contrapostas apuntan que foi a nai de Gehrig sobre a filla de Ruth, outros de Ruth cara á nai de Lou). Ambos deixaron de falarse e non o fixeron até a despedida de Gehrig. As súas fazañas, con todo, non paraban. En 1934 logrou a Tripla Coroa: primeiro lugar en bateo (0,363), carreiras impulsadas (165) e cuadrangulares (49). Ademais logrou o seu home run número 300 e chegou ao seu xogo consecutivo número 1500.
Para os Yankees, o ano 1936 trouxo a chegada dunha nova estrela: Joe DiMaggio. Novamente Gehrig estivo opacado por outro xogador acaparador da atención pública, pero formou outra parella temible no bateo como o fixo co Bambino. Esa tempada logrou o seu segundo título de máis cuadrangulares e conseguiu o maior número de carreiras anotadas. Os Yankees lograron unha Serie Mundial máis, das catro que conseguiron de maneira consecutiva a partir dese ano; e Gehrig logrou outro recoñecemento de "Xogador máis valioso".
Enfermidade
En 1938 os seus números decaeron: por primeira vez en 12 tempadas bateou debaixo de 0,300 e acumulou 114 carreiras impulsadas (en 12 anos era a segunda vez que o facía por baixo de 150). Ao final dese ano a súa forza diminuíra considerablemente; el mesmo díxolle á súa esposa que a forza nas súas pernas se reducira dende que cumprira trinta anos. Nunha visita ao médico fóronlle diagnosticados problemas na vesícula. O ano 1939 os fans dos Yankees viron un Lou Gehrig irrecoñecible, pois participou apenas en oito xogos, cunha porcentaxe de 0,143 de bateo e onde, ademais, corría as bases con dificultade. Mesmo, tras unha xogada rutineira, o lanzador e os seus compañeiros felicitárono polo esforzo realizado. Isto marcou definitivamente o seu retiro do béisbol das ligas maiores.
O 19 de xuño, na Clínica Mayo, foille confirmada a súa enfermidade: esclerose lateral amiotrófica (ELA), unha enfermidade por entón aínda pouco coñecida, que lle diminuiría as capacidades físicas. Déronlle un expectativa de vida de tres anos, que non chegou a cumprir. Esta enfermidade nos libros de medicina estadounidenses é coñecida como a "enfermidade de Lou Gehrig".
A homenaxe no Yankee Stadium
O 4 de xullo de 1939 a súa institución rendeulle homenaxe: o seu número, o 4, foi retirado (a primeira vez na historia que se fixo isto), outorgáronselle placas e trofeos, e estiveron presentes os seus compañeiros da tempada de 1927. Cando todos empezaban a marchar, Gehrig tomou por sorpresa o micrófono e dixo estas famosas palabras: "Considérome o home máis afortunado sobre a face da terra". O discurso completo é considerado un dos fitos máis emotivos na historia do deporte dos Estados Unidos. O público do Yankee Stadium conmoveuse por completo, e Babe Ruth achegóuselle e abrazouno, finalizando a súa fría relación. Ese mesmo ano, ingresou no Salón da Fama do Béisbol.
Falecemento
Posteriormente dedicouse, xunto ao alcalde de Nova York, a realizar labores sociais en favor de mozos con problemas, ata que o avance da enfermidade o prostrou, morrendo o 2 de xuño de 1941. Os seus restos repousan no cemiterio Kensico da cidade de Valhalla (condado de Winchester, estado de Nova York), xunto aos da súa esposa, que o sobreviviu até 1984. Non tiveron fillos.
Familia
Eleanor Grace Twitdell Gerhing, foi a esposa de Lou Gerhing. Orixinaria de Chicago, proviña dunha familia acomodada e coñeceu a estrela dos Yankees nun xogo no Comiskey Park cando se enfrontaban aos Chicago White Sox. Casaron despois dun cortexo a distancia, nos anos en que Lou Gerhing e Babe Ruth eran os heroes en home runs que deron o campionato aos Yankees e aparecían na flor e nata dos deportes e da vida social na cidade de Nova York. Cando Gerhing faleceu o 2 de xuño de 1941, a Eleanor Gerhing nunca máis casou e viviu no seu apartamento do lado leste de Manhattan durante preto de corenta anos. Era visitada frecuentemente polo boxeador Jack Dempsey que era o seu veciño e asistía regularmente ao Yankee Stadium acompañando a señora de Babe Ruth. A enfermidade do seu esposo e os seus nove anos de matrimonio descríbense nun libro e en dous filmes, sendo o máis famoso Pride of the Yankees con Teresa Wright e Gary Cooper como a famosa parella.
Fin ao refacho de 2130 partidos do Cabalo de Ferro
O 2 de maio, na casa dos Detroit Tigers, Gehrig, como capitán do equipo, presentou o roster, no cal non estaba incluído. O locutor do estadio dixo as seguintes palabras: "Damas e cabaleiros, esta é a primeira vez en 2130 partidos consecutivos que o nome de Lou Gehrig non aparecerá na aliñación". Os afeccionados brindáronlle entón unha ovación. Por esta marca que durou 56 anos, foi coñecido como "o Cabalo de Ferro". Moitos anos despois esta marca foi rota por Cal Ripken, Jr., torpedeiro dos Baltimore Orioles, que xogou 2632 partidos consecutivos.
Xoán III de Trebisonda
Xoán III Comneno (en grego: Ἰωάννης Γ΄ Μέγας Κομνηνός, Iōánnēs III Mégas Komnēnós), nado c. 1321 e finado en 1362, foi emperador de Trebisonda desde o 4 de setembro de 1342 até o 3 de maio de 1344.
Santuario de San Campio de Figueiró
O santuario de San Martiño e San Campio é a igrexa parroquial de Figueiró (Tomiño), amais de centro de peregrinación. É coñecido como San Campio de Lonxe ou San Campio do Monte.
Xoán III de Trebisonda
Traxectoria
Foi fillo do emperador Miguel de Trebisonda (que reinara por un día en 1341) e Acropolitissa, filla de Constantino Acropolites. O 4 de setembro de 1342 Xoán III derrocou a Ana de Trebisonda (1341- 1342) e ascendeu ao trono, co apoio da familia Escolarios. En maio de 1344 foi derrocado polo seu pai Miguel de Trebisonda (1344-1349).
Santuario de San Campio de Figueiró
Historia
O santuario foi construído en 1804 sobre unha antiga capela na honra de Antonio de Padua. Foi reedificado en 1871-74, consolidado en 1974 e reformado en 1993.
Está consagrado a Martiño de Tours e a Campio, soldado romano que sufriu martirio no ano 306, xunto coa súa muller santa Arquelaida e os tres fillos da parella, soterrado no cemiterio de San Calisto de Roma.
As persoas que sospeitan padecer un mal de ollo acoden á romaría do Santo neste Santuario de San Campio de Lonxe. Para expulsar o meigallo deben dar nove voltas ó redor dos dous cruceiros que hai no adro da igrexa.
Os peregrinos veñen diariamente dos lugares máis afastados de Galicia e do norte de Portugal. O nome que recibe, San Campio "de lonxe" débese a que os peregrinos veñen a pé dende moitos quilómetros e o Santuario segue a ser "lonxe", en relación con outros lugares onde se venera a este Santo. Tamén se coñece como San Campio "do monte" debido á peregrinación de peregrinos por montañas ou matogueiras que buscan atallos para chegar primeiro aos pés do Santo.
Invócase para todo tipo de enfermidades, especialmente as de cancro, reumáticas e nerviosas ou mentais. Nos tempos pasados ​​foi "o gran afortunado doutor" que acostumaba curar todo o "meigallo" e tamén aqueles que padecían un "ramo cativo", é dicir, posesión diabólica. Dependendo da enfermidade na que o Santo mostrou a súa intercesión -ou á que esperan chegar- serán os exvotos que se lle ofrezan. Disto vén que centos de figuras de cera, que representan mans, pés, cabezas, gorxas, estómagos, peito, corpos enteiros, etc., están depositadas no seu altar.
Tamén son frecuentes as promesas de pesarse en trigo, centeo ou sal. O concursante paga o seu peso nas especies indicadas o seu importe en efectivo. Para cumprir este voto hai unha báscula moi antiga, como unha báscula romana, onde se coloca o peregrino nun prato e o asunto da ofrenda noutro.
Por ser soldado, considéraselle patrón ou gardián dos mozos que serven o país. Antes de ir ao servizo, peregrinan a San Campio buscando a súa protección e moitos -como símbolo- ofrécenlle a súa gravata e, cando volven, danlle as grazas e se obtiveron algunha medalla ou vitoria nas campañas tamén llo ofrecen, rendéndolle esta homenaxe ao seu capitán.
Jean Picot
Jean Picot, nado en St. Hélyi o 4 de febreiro de febreiro de 1846 e finado o 30 de decembro de 1922, foi un escritor da Illa de Jersey.
Xosé Luna
Xosé Luna Sanmartín, nado na Estrada en 1965, é un mestre, escritor e activista cultural galego.
Jean Picot
Traxectoria
Aínda que natural da capital da illa procedía dunha antiga familia de La Trinneté. Granxeiro de profesión, un grave accidente obrigouno a retirarse e dedicouse á literatura. É autor baixo as siglas “J.P.” de numerosas poesías e de prosa en jèrriais e inglés que apareceron nas revistas La Nouvelle Chronique de Jersey e mais no seu almanaque. A súa fama vénlle especialmente polas súas traducións en jèrriais de versos de Robert W. Service e mais de historias cómicas do libro Mrs Caudle’s Curtain Lectures de Douglas William Jerrold.
Xosé Luna
Traxectoria
Estudou maxisterio e logo licenciouse en Xeografía e Historia pola Universidade de Santiago de Compostela, exerce como mestre no CEIP do Foxo da Estrada. Colaborador en diferentes medios de comunicación, foi director de Edicións Fervenza entre 2000 e 2015. Como escritor cultivou a poesía, narrativa, dramaturxia e ensaio. Foi fundador da Festa da Poesía, partido de fútbol a prol da lingua e o Premio de Teatro Mome Varela Buxán.
Montemaior, A Laracha
San María Madanela de Montemaior é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Segundo o IGE en 2018 tiña 726 habitantes (377 mulleres e 349 homes) distribuídos en 49 entidades de poboación, o que supón unha diminución con relación ao ano 1999 cando tiña 1.014 habitantes.
Lendo, A Laracha
San Xián de Lendo é unha parroquia que se localiza no norte do concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Segundo o IGE en 2018 tiña 401 habitantes (205 mulleres e 196 homes) distribuídos en 16 entidades de poboación, o que supón unha diminución con relación ao ano 1999 cando tiña 547 habitantes.