cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sinalización parácrina
A vía de sinalización Wnt canónica
Na vía Wnt canónica, as proteínas Wnt únense ao seu receptor de membrana, que pertence á familia das proteínas Frizzled. A unión de Wnt a unha proteína Frizzled activa a proteína Dishevelled. No seu estado activo a proteína Dishevelled inhibe a actividade do encima glicóxeno sintase quinase 3 (GSK3). Normalmente, a GSK3 activa impide a disociación da β-catenina da proteína APC, o que orixina a degradación da β-catenina. Así, cando a GSK3 está inhibida, a β-catenina pode disociarse da APC, acumúlase, e viaxa ao núcleo. No núcleo a β-catenina asóciase co factor de transcrición Lef/Tcf, o cal xa está actuando sobre o ADN como represor, inhibindo a transcrición dos xenes aos que está unido. A unión da β-catenina ao Lef/Tcf fai que este funcione como activador da transcrición, activando a transcrición dos xenes de resposta a Wnt.
As vías de sinalización Wnt non canónicas
As vías Wnt non canónicas funcionan como unha vía de transdución para Wnt na que non está implicada a β-catenina. Nas vías non canónicas, a Wnt afecta á actina, ao citoesqueleto microtubular e á transcrición xénica.
A vía da polaridade celular planar (PCP) non canónica
esquerda|miniatura|Vía da polaridade celular planas Wnt non canónica.
A vía PCP non canónica regula a morfoloxía, división e movemento celular. Unha vez que as proteínas Wnt se unen e activan a Frizzled para que Frizzled active á proteína Dishevelled, que está ligada á membrana plasmática a través da proteína Prickle e a proteína transmembrana Stbm. A Dishevelled activada á súa vez activa á GTPase RhoA por medio do activador da morfoxénese 1 asociado a Dishevelled (Daam1) e a proteína Rac. A RhoA activa pode inducir cambios no citoesqueleto ao activar a quinase asociada a Roh (ROCK) e afecta directamente á transcrición xenética. A Rac activa pode inducir directamente cambios no citoesqueleto e afectar á transcrición por medio da activación de JNK.
A vía Wnt/Ca2+ non canónica
miniatura|Vía Wnt/calcio non canónica.|dereita
A vía Wnt/Ca2+ non canónica regula os niveis de calcio intracelular. Unha vez máis Wnt únese a Frizzled. Pero neste caso a Frizzled activada causa que unha proteína G acoplada active unha fosfolipase (PLC), que interacciona con PIP2, escindíndoo en DAG e IP3. O IP3 pode despois unirse a un receptor do retículo endoplasmático para liberar os almacéns de calcio intracelular, para inducir a expresión xénica dependente de calcio.
A vía de sinalización Wnt e o cancro
As vías de sinalización Wnt son críticas na sinalización célula-célula durante o desenvolvemento normal e a embrioxénese e son necesarios para o mantemento do tecido adulto, por tanto, non é difícil comprender por que a alteración das vías de sinalización Wnt poden promover nos humanos enfermidades dexenerativas e cancro.
As vías de sinalización Wnt son complexas, implican moitos elementos diferentes, e, por tanto, teñen moitas dianas nas que pode haber unha mala regulación. As mutacións que causan a activación constitutiva da vía de sinalización Wnt orixinan a formación dun tumor e cancro. A activación anormal da vía Wnt pode causar un aumento da proliferación celular. A investigación actual está enfocada na acción da vía de sinalización Wnt na regulación da elección que fan as células nai de proliferar e autorrenovarse. Esta acción da sinalización de Wnt no posible control e mantemento de células nai, pode proporcionar un posible tratamento para cancros que mostran unha sinalización Wnt anormal.
Superfamilia do TGF-β
O “factor de crecemento transformante” (TGF) é unha familia de 33 proteínas que comprenden polipéptidos segregados diméricos que regulan o desenvolvemento. Moitos procesos de desenvolvemento están baixo o seu control, como a gastrulación, simetría axial do corpo, morfoxénese de órganos, e a homeostase dos tecidos en adultos. Todos os ligandos TGF-β se unen a receptores de tipo I ou II, creando complexos heterotetraméricos.
Vía do TGF-β
A vía do TGF-β regula moitos procesos celulares no embrión en desenvolvemento e en organismos adultos, como o crecemento celular, diferenciación, apoptose, e homeostase. Hai cinco clases de receptores de tipo II e sete clases de tipo I en humanos e outros mamíferos. Estes receptores coñécense como “quinases de especificidade dual” porque o seu dominio quinase citoplasmático ten unha feble actividade de tirosina quinase pero unha actividade forte de serina/treonina quinase. Cando un ligando da superfamilia TGF-β se une a un receptor de tipo II, recruta un receptor de tipo I e actívao ao fosforilar os residuos serina ou treonina da súa caixa “GS”. Isto forma un complexo de activación que pode despois fosforilar proteínas SMAD.
Vía SMAD
Exemplos de SMADs de cada clase:
A superfamilia TGF-β activa a membros da familia proteica SMAD, que funcionan como factores de transcrición. Especificamente, o receptor de tipo I, activado polo receptor de tipo II, fosforila R-SMADs, as cales despois se unen ao co-SMAD, SMAD4. O R-SMAD/Co-SMAD forma un complexo coa importina e entra no núcleo, onde actúa como factor de transcrición e pode regular á alza ou á baixa a expresión dun xene diana determinado.
Os ligandos TGF-β específicos darán lugar á activación das R-SMADs SMAD2/3 ou SMAD1/5. Por exemplo, cando un ligando activina, Nodal, ou TGF-β se une aos receptores, o complexo receptor fosforilado pode activar a SMAD2 e SMAD3 por fosforilación. Porén, cando un ligando BMP se une aos receptores, o complexo receptor fosforilado activa a SMAD1 e SMAD5. Despois, os complexos Smad2/3 ou Smad1/5 forman un complexo dímero con SMAD4 e funcionan como factores de transcrición. Aínda que nesta vía interveñen moitas R-SMADs, hai só unha co-SMAD, que é SMAD4.
Vía non SMAD
As proteínas de sinalización non Smad contribúen ás respostas da vía do TGF-β de tres xeitos. Primeiro, as vías de sinalización non Smad fosforilan as Smads. Segundo, as Smads sinalizan directamente a outras vías ao comunicárense directamente con outras proteínas sinalizadoras, como as quinases. Finalmente, os receptores TGF-β fosforilan directamente as proteínas non Smad.
1. Familia do TGF-β
O TGF-β1 estimula a síntese do coláxeno e da fibronectina e inhibe a degradación da matriz extracelular. Finalmente, incrementa a produción de matriz extracelular por parte das células epiteliais. As proteínas TGF-β regulan os epitelios ao controlaren onde e cando se ramifican para formar os condutos dos riles, pulmóns, e glándulas salivares.
2. Familia da proteína morfoxenética do óso (BMPs)
As BMPs únense ao receptor da proteína morfoxenética ósea tipo II (BMPR2). Algunhas das proteínas da familia BMP son BMP4 e BMP7. A proteína BMP4 promove a formación de óso, causa a morte celular, ou sinaliza a formación de epiderme, dependendo do tecido onde actúe. A BMP7 é fundamental para o desenvolvemento dos riles, síntese de esperma, e polarización do tubo neural. Tanto a BMP4 coma a BMP7 regulan a estabilidade e procesamento de ligandos maduros, como a degradación de ligandos en lisosomas. s BMPs actúan difundíndose desde as células nas que se produciron.
Exemplos
Os factores de crecemento e de coagulación son axentes de sinalización parácrinos. A acción local da sinalización por factores de crecemento xoga un papel especialmente importante no desenvolvemento dos tecidos. Ademais, o ácido retinoico, que é a forma activa da vitamina A, funciona de maneira parácrina para regular a expresión xénica durante o desenvolvemento embrionario nos animais superiores. Nos insectos, a alatostatina controla o crecemento por medio dunha acción parácrina sobre os corpos alados.
Nos organismos maduros, a sinalización parácrina está implicada en respostas a alérxenos, reparación de tecidos, formación de tecido de cicatrización, e coagulación do sangue.
Ángel Portela Pardo
Ángel José Portela Pardo, nado en Ponte Caldelas cara 1905, foi un farmacéutico e político galego.
Traxectoria
Fillo de Manuel Portela. Licenciado en Farmacia pola Universidade de Santiago de Compostela en 1926, foi farmacéutico auxiliar do Exército e profesor axudante de clases prácticas adscrito ás cátedras de Química Inorgánica e Farmacia Práctica. Colaborou en El Pueblo Gallego. Instalado como farmacéurico en Taboada dende 1929, foi Inspector Farmacéutico Municipal. Afiliado a Unión Republicana, foi presidente da agrupación local de Taboada, e foi vogal do comité de propaganda pro-estatuto de Galicia de Taboada. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi cesado como inspector farmacéutico municipal ata que foi reposto en 1940. O Tribunal Regional de Responsabilidades Políticas condenouno en 1941 a unha sanción económica de 500 pesetas. Foi académico correspondente da Real Academia de Farmacia dende 1942.
Vida persoal
Casou en Cacabelos coa mestra de Taboada dos Freires Antonia Fernández López en outubro de 1929.
O Toxiño, Labrada, Guitiriz
O Toxiño é un lugar da parroquia de Labrada no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 6 habitantes no ano 2012 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 4 homes e 2 mulleres, o que non supón ningún cambio con relación ao ano 2000.
O lugar, igual ca Estremil, Galiñeiro, A Granxa, O Prado Vello, O Rodeiro e Saa, pertenceu á parroquia do Buriz até 1919.
Varilongo, Santa Sabiña, Santa Comba
Varilongo é un lugar da parroquia de Santa Sabiña, no concello coruñés de Santa Comba. Segundo o IGE en 2017 tiña cinco habitantes (dous homes e tres mulleres).
Patrimonio
O lugar dá nome ás minas de Varilongo.
Varrido selectivo
En xenética un varrido selectivo é a redución ou eliminación de variacións nos nucleótidos no ADN adxacente a unha mutación como resultado dunha selección natural positiva forte e recente. A selección afecta á mutación pero indirectamente tamén (por varrido) ás rexións veciñas do ADN.
Pode ocorrer un varrido selectivo cando se produce unha nova mutación que incrementa a fitness do portador en relación con outros membros dunha poboación. A selección natural favorece aos individuos que teñen unha maior fitness e co paso do tempo a variante recentemente mutada (alelo) incrementará a súa frecuencia con respecto a outros alelos. Como se incrementa a súa frecuencia, as variacións xenéticas neutras e case neutras ligadas á nova mutación tamén se farán máis frecuentes. Este fenómeno chámase autostop xenético. Un forte varrido selectivo ten como resultado que se orixina unha rexión do xenoma na que o haplotipo seleccionado positivamente (o alelo mutado e os seus veciños) acaba por ser esencialmente o único que existe na poboación, o que resulta nunha gran redución da variación xenética total nesa rexión do cromosoma.
Detección dos varridos selectivos
Pode investigarse se ocorreu ou non un varrido selectivo de diferentes maneiras. Un método é medir o desequilibrio de ligamento, é ver se un determinado haplotipo está sobrerrepresentado na poboación. Baixo condicións de evolución neutras, a recombinación xenética terá como resultado a remestura dos diferentes alelos no haplotipo, e que ningún haplotipo domine na poboación. Porén, durante un varrido selectivo, a selección dunha variante dun xene seleccionada positivamente tamén daría lugar a unha selección dos alelos veciños e menores oportunidades de recombinación. Por tanto, a presenza dun forte desequilibrio de ligamento podería indicar que houbo un varrido selectivo recente, e pode utilizarse para identificar os sitios que estiveron recentemente baixo selección.
Un estudo da variación xenética en 269 persoas atopou probas de varridos selectivos nos cromosomas 1, 2, 4, 8, 12, e 22.
Importancia en doenzas
Como os varridos selectivos permiten unha rápida adaptación, foron citados como un factor clave na capacidade das bacterias patóxenas e virus para atacar aos seus hóspedes e sobrevivir ás medicinas que se usan nos tratamentos contra eles. Neses sistemas, a competición entre o hóspede e o parasito é caracterizado a miúdo como unha “carreira de armamentos” evolutiva, polo que canto máis rapidamente pode un organismo cambiar o seu método de ataque ou defensa, mellor. Isto explícase pola hipótese da Raíña Vermella. Un patóxeno máis efectivo ou un hóspede máis resistente terá unha vantaxe adaptativa sobre os seus conespecíficos, proporcionando o impulso para un varrido selectivo.
Un exemplo é o do virus da gripe, que conviviu nun contexto adaptativo cos humanos durante centos de anos. Aínda que a deriva antixénica (o cambio gradual de antíxenos de superficie) é considerado o modelo tradicional para explicar os cambios no xenotipo viral, hai probas recentes que suxiren que os varridos selectivos xogan tamén un papel importante. En varias poboacións de virus da gripe, o "tempo ao antepasado común máis recente" (TMRCA) de cepas “irmás”, que é unha indicación de parentesco, suxire que todas evolucionaron a partir dun proxenitor común en só uns poucos anos. Os períodos de baixa diversidade xenetica, presumiblemente como resultado de varridos xenéticos, deron lugar a un incremento de diversidade a medida que as diferentes cepas se adaptaban aos seus propios lugares.
Un caso similar pode encontrarse en Toxoplasma gondii, un protozoo parasito moi potente con capacidade de infectar animais de sangue quente. Descubriuse recentemente que de T. gondii só hai tres liñaxes clonais en toda Europa e Norteamérica. Hai só tres cepas distintas xeneticamente deste parasito en todo o Vello Mundo e gran parte do Novo Mundo. Estas tres cepas caracterízanse por ter unha soa versión monomórfica do xene Chr1a, que xurdiu aproximadamente hai o mesmo tempo que os tres clons modernos. Parece, pois, que un xurdiu un novo xenotipo que contén esta forma do Chr1a e varreu a poboación completa de T. gondii de Europa e Norteamérica, arrastrado o resto do seu xenoma por autostop xenético. As cepas de Suramérica de T. gondii, onde hai máis cepas que en ningunha outra parte, tamén levan este alelo de Chr1a.
Implicacións na agricultura e a domesticación
miniatura|O [[teosinte (arriba), antepasado do millo cultivado (abaixo), e o híbrido millo-teosinte (no medio).]] Onde a variabilidade xenética e as súas forzas opostas, incluíndo a adaptación, son máis relevantes é na xeración de especies agrícolas e de gando doméstico. As plantas cultivadas, por exemplo, foron modificadas de forma significativa xeneticamente durante dez mil anos, suxeitas a presións selectivas artificiais, e forzadas a adaptarse rapidamente a novos ambientes. Os varridos selectivos proporcionan un punto de partida desde o cal puideron emerxer diferentes variedades.
Por exemplo, un estudo recente do xenotipo do millo (Zea mays) descubriu ducias de varridos selectivos antigos que fixeron que os cultivares modernos teñan datos xenéticos similares, que posiblemente se remontan ata o antepasado silvestre do millo doméstico, chamado teosinte (ver ilustración). Noutras palabras, aínda que a selección artificial conformou o xenoma do millo en varios cultivares adaptados de forma distinta, os varridos selectivos actuando cedo no seu desenvolvemento proporcionaron unha homoplasia unificadora da secuencia xenética. Nun sentido, os varridos producidos hai longo tempo poden ser unha proba do estado ancestral do millo e do teosinte ao dilucidar un fondo xenético común para ambos os dous.
Outro exemplo do papel dos varridos selectivos na domesticación son as galiñas. Unha investigación sueca usou técnicas de secuenciación paralelas para examinar oito variedades criadas de polos e os seus antepasados silvestres máis próximos co obxectivo de descubrir semellanzas xenéticas resultantes de varridos selectivos. Descubriron probas de varios varridos selectivos, maiormente no xene responsable do receptor da hormona estimulante da tiroide (TSHR), que regula os elementos relacionados co fotoperíodo e o metabolismo da reprodución. Isto indica que en certo momento da domesticación das galiñas, un varrido selectivo, probablemente pulado pola intervención humana, cambiou sutilmente a maquinaria reprodutora da ave, seguramente para proveito dos seus manipuladores humanos.
Varridos selectivos en humanos
Un par de exemplos de varridos selectivos en humanos son os dos xenes da microcefalina e a proteína asociada á microcefalia de tipo fuso anormal ASPM.
Cuenca, España
Cuenca é unha cidade de España, pertencente á comunidade autónoma de Castela-A Mancha. É a capital da provincia de Cuenca e está situada na confluencia dos ríos Xúcar e Huécar, que forman profundos canóns. En 2008 a súa poboación era de 54.600 habitantes, sendo a sexta cidade de Castela-A Mancha.
Xeografía
A cidade divídese en dúas zonas ben diferenciadas: a cidade antiga, situada sobre un cerro rochoso bordeado polas fouces do río Xúcar ao Norte e o seu afluente o río Huécar ao sur, desembocando este último no primeiro na parte baixa da cidade antiga, pouco antes do chamado Ponte de San Antón. Ao oeste e sur da cidade antiga, e separada polo río Huécar, esténdese a cidade nova en dirección norte-sur. A altitude da cidade oscila entre os 920 metros da cidade nova e os pouco máis de 1.000 da parte máis alta da cidade antiga.
Clima
esquerda|250px|Climograma de Cuenca. O clima de Cuenca é mediterráneo continental, con temperaturas frías no inverno e suaves no verán, cunha importante oscilación térmica diaria durante todo o ano, máis acusada nos meses de máis calor. As precipitacións son máis abundantes que na súa contorna debida á orografía montañosa da Serranía de Cuenca, polo que se superan os 500 mm. presentando un mínimo de choivas nos meses de verán.
As marcas de temperatura rexistrados no Observatorio de Cuenca son os 39,6° do 30 de xullo de 1981 e os -17,8° do 3 de xaneiro de 1971.
Historia
Non se coñece con precisión a orixe histórica da cidade. No século IX existía unha fortaleza árabe, denominada Conca, e dependente do emirato de Valencia, xa na época dos reinos taifas, e que, posteriormente pasou ao poder do rei sevillano Al-Maramit. Logo caeu dentro do dominio almorábide. Foi tomada por Afonso VIII en 1177. Foi Afonso X quen concedeu o título de cidade a Cuenca.
Durante a Guerra de Independencia española foi asediada e saqueada polas tropas francesas; sorte que tamén correu durante a Terceira Guerra Carlista en 1874.
Lugares de interese
A parte amurallada de Cuenca foi declarada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO. Cabe destacar entre os monumentos desta cidade:
Entre os varios edificios relixiosos destacan o Seminario, a igrexa de San Pedro, as ruínas da Igrexa de San Pantaleón, as ruínas do castelo co Arco de Bezudo, o convento de San Paulo -hoxe Parador nacional-, a igrexa da Santa Cruz, a igrexa de San Felipe Neri, a igrexa de San Andrés, a igrexa do Salvador, a igrexa de San Antón e a igrexa de San Nicolás.
Cidades irmás
A cidade de Cuenca está irmandada cas seguintes cidades:
La Señora
La Señora é unha serie dramática de televisión producida por Diagonal TV para Televisión Española, estreouse o 6 de marzo de 2008 e chegou ao seu fin o 18 de xaneiro de 2010. Emitiuse a razón dun episodio por semana. A serie rodouse en Asturias, Sepúlveda e Navalcarnero. En moi pouco tempo converteuse na serie estrela da noite dos luns, superando sen ningunha dificultade á todopoderosa CSI.
A segunda tempada da serie estreouse o 1 de xuño de 2009 ata o 9 de novembro de 2009 sendo líder indiscutible da noite dos luns.
A terceira tempada estreouse directamente despois do final a segunda, o 16 de novembro de 2009, con excelentes datos de audiencia e convertendo a serie, unha vez máis, na máis seguida do prime-time do luns. Co cesamento da publicidade na cadea pública a principios do 2010, a audiencia da serie non deixou de subir, superando con toda comodidade os catro millóns de telespectadores. A serie despediuse definitivamente da súa audiencia o 18 de xaneiro de 2010, superando os cinco millóns de telespectadores.
Premios e candidaturas
Fotogramas de Prata 2009
XVIII Edición dos Premios da Unión de Actores
XIX Edición dos Premios da Unión de Actores
Outros
Campionato do mundo de ciclismo de montaña e trial
miniatura|300px|dereita|Imaxe da proba de descenso disputada nos [[Campionato do mundo de ciclismo de montaña e trial 2007|mundiais de 2007, en Fort William (Escocia)]] O Campionato do mundo de ciclismo de montaña e trial é a máxima proba internacional deste deporte, e ten lugar todos os anos, organizada pola Unión Ciclista Internacional (UCI).
Probas
A primeira edición dos mundiais de ciclismo de montaña tiveron lugar en Durango (Estados Unidos), en 1990. Naquela altura só se disputaron as probas de cross e de descenso. O slálom por parellas foi unha proba que se competiu en 2000 e 2001, en categorías masculina e feminina.
Os campións mundiais de montaña teñen dereito a lucir o xersei do arco da vella, ao igual cós campións mundiais de ciclismo en estrada.
O Valoiro, San Martiño de Grou, Lobios
Valoiro e central hidroeléctrica|dereita|miniatura|Valoiro e central hidroeléctrica. O Valoiro é un lugar da parroquia de San Martiño de Grou no concello ourensán de Lobios na comarca da Baixa Limia. Tiña 6 habitantes no ano 2021 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 3 eran homes e 3 mulleres.
Andrés Mateo
Ángel Andrés Mateo Vilches, nado o 15 de decembro de 1918 en Alxeciras e finado o 4 de maio de 1993 na mesma cidade, foi un futbolista español. Xogaba de centrocampista e foi internacional coa selección española.
O Outeiro, Anos, Cabana de Bergantiños
O Outeiro é un lugar da parroquia de Anos no concello coruñés de Cabana de Bergantiños na comarca de Bergantiños. Tiña 42 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 21 eran homes e 21 mulleres.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
A Solaina, Narón, Narón
A Solaina é un barrio de Narón no concello de Narón na provincia da Coruña. Está situado entre A Gándara e o concello de Ferrol.
Buenas Noches
Buenas Noches foi un semanario editado en Rianxo entre 1911 e 1914.
Historia e características
Subtitulado Periódico Independiente, apareceu o 17 de xuño de 1911. De tendencia liberal, en principio foi un periódico manuscrito dirixido por José Barreiro e José María Varela. A partir do número 10 imprimiuse na “Imprenta de Rianjo”, pasando a ser quincenal. A partir de marzo de 1912 pasou a denominarse Semanario Liberal. A partir do número 20 apareceu con formato novo e editouse en Vilagarcía de Arousa. Volveu cambiar formato a partir do número 65 (4 de xaneiro de 1913). Foi voceiro da casa Varela, daquela baixo o control de Manuel Viturro e da familia Gasset. Os seus colaboradores asinaban con pseudónimos (Fanático, Vingador, Taravinoche, Chiflado, Avechuco). Mantivo polémica con El Barbero Municipal.
Şəhriyar Məmmədyarov
Şəhriyar Həmid oğlu Məmmədyarov, nado en Sumqayıt o 12 de abril de 1985, é un xadrecista profesional acerbaixano, detendo o título de Grande Mestre de Xadrez. En abril de 2007, con 2.757 puntos, ocupaba a sexta posición mundial, segundo o ránking da FIDE.
Minas de Varilongo
dereita|miniatura|Entrada ao xacemento central. miniatura|Foto da mina na década de 1950. As minas de Varilongo é un conxunto de explotacións mineiras situadas en Varilongo (Santa Sabiña, Santa Comba)
Historia
As minas de Varilongo comezaron a explotarse en 1914, coa extracción de ferro e cuarzo. En 1941 comezou a extraerse volframio, e durante a segunda guerra mundial as minas pasaron a estar xestionadas polas autoridades alemás. En 1943 o párroco de Cances (Carballo) e os Abelenda de Carballo denunciaron a situación laboral á Xefatura de Minas. José Parga Moure mercou a explotación e despois asociouse co grupo Fierros de Madrid, que pasou a dirixir a mina co 51 % do capital. Durante esta época existiu, en paralelo, o contrabando de volframio.
Entre 1967 e 1981 o cadro de traballadores reduciuse de 1700 a 115. A Compañía Mineira Santa Comba era dirixida por José Barreras. En 1974 o Grupo Fierros mercou a Parga a súa parte por 18 millóns de pesetas, e a sociedade pasou a chamarse Grupo Minero de Santa Comba, explotándose así ata o ano 1980.En 1981 a empresa foi vendida ao Banco Nacional de París, e posteriormente a Coparex Minera. A inxección de capital francés permitiu pasar dunha explotación case artesanal a unha renovación tecnolóxica avanzada con importantes niveis de mecanización.
Na década de 1980 acadou o seu pico de produción, chegando a ser a maior de Europa. En 1984 acadáronse 250 000 toneladas de concentrado de volframio e case 20 000 toneladas de estaño. Porén, a mina pechou en 1985 pola baixada do prezo do volframio.
En 2016 a escritora Carmen Blanco Ramos publicou a obra O volframio en Varilongo.Santa Comba de Xallas (1941-1963).
Vilar de Céltigos, Grixoa, Santa Comba
Vilar de Céltigos é un lugar da parroquia de Grixoa, no concello coruñés de Santa Comba. Segundo o IGE en 2017 tiña 162 habitantes (80 homes e 82 mulleres).
Manuel Viturro Posse
Manuel Viturro Posse, nado en Rianxo e finado na Coruña o 13 de marzo de 1936, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Fillo de Manuel Viturro Rivera. Foi alcalde de Noia a finais do século XIX, cargo do que foi suspendido a principios de 1893. Foi secretario da Deputación da Coruña dende 1896. Líder do Partido Liberal en Rianxo, logo de que en 1907 Ramón Tojo Pérez pasase ás filas conservadoras do Marqués de Figueroa, converteuse no home de confianza da familia Gasset. Aparece caricaturizado como cacique por Castelao en El Barbero Municipal. En 1923 foi cesado como secretario da Deputación.
Recoñecementos
Foille concedida a gran cruz de Isabel la Católica en 1920.
Vida persoal
Casou con Elena Somoza Hartley e foi pai de Manuel Viturro Somoza.
Kadambini Ganguly
Kadambini Ganguly (কাদম্বিনী গাঙ্গুলি) nada en Bhagalpur o 18 de xullo de 1861 e finada en Calcuta o 3 de outubro de 1923, foi con Anandibai Joshi unha das primeiras dúas mulleres doutoras da India así como de todo o Imperio Británico. Kadambini foi tamén a primeira muller de Asia Meridional en graduarse en medicina occidental.
Traxectoria
Kadambina era a filla do reformador brahmo Braja Kishore Basu e naceu en Bihar, entón na India Británica. Así e todo, a familia era bengalí, orixinaria de Chandsi, na rexión de Barisal que dende a súa creación forma parte de Bangladesh. O seu pai era o director da escola de Bhagalpur e canda Abhay Charan Mallick comezou o movemento para a emancipación das mulleres en Bhagalpur ao crear a organización Bhagalpur Mahila Samiti en 1863, a primeira da súa clase na India.
Kadambini comezou a súa educación na Banga Mahila Vidyalaya de Calcuta e en 1878 converteuse na primeira muller en superar o exame de admisión para a Universidade de Calcuta mentres estaba na Bethune School, e en parte polo recoñecemento dos seus esforzos foi que se transformou en Bethune College con estudos de First Arts (FA) e cursos de graduación a partir de 1883. Kadambina e Chandramukhi Basu foron as primeiras alumnas graduadas no novo centro universitario e como tales as primeiras mulleres graduadas no país e en todo o Imperio Británico. Kadambini entrou na Facultade de Medicina en 1883, a pesar de fortes críticas no seo dunha sociedade aínda maioritariamente oposta á igualdade de dereitos para as mulleres e en 1886 graduouse en medicina ao que a tornaba na primeira muller médica cun título de medicina occidental en toda Asia meridional. En 1888 comezou a exercer no Hospital Lady Dufferin de Karachi, que era un establecemento para mulleres. En 1893 viaxou ao Reino Unido e realizou cursos de especialización para lograr o diploma de licenciatura do Royal College of Physicians de Edimburgo (LRCP), do Royal College of Surgeons de Glasgow (LRCS) e da Faculty of Physicians and Surgeons de Dublín (LFPS). . Á volta á India designárona superintente do hospital e en 1894 exerceu como doutora ao cargo das pacientes externas doutro hospital feminino, o Hospital Eden de Calcuta e mais tamén foi lectora das estudantes da Escola de Medicina Campbell. Pouco tempo despois pasou á práctica privada, e en 1895-1896 tratou á raíña nai do Nepal con bos resultados, o que provocou que outras familias reais tamén acudisen a ela.
Fixo activamente campaña polos dereitos das mulleres e en 1889 foi unha das primeiras seis mulleres elixidas para acudir á quinta sesión do Congreso Nacional Indio que se celebrou en Bombai e en 1890 no sexto foi a primeira muller en se dirixir á asemblea do CNI. A súa actividade pública supuxo un enfrotamento cunha parte da sociedade india, e mesmo en 1891 a revista Bangabashi denominouna "puta" o que non logrou o cesamento da súa determinación. O seu marido, Dwarkanath Ganguly, levou o caso ao tribunal e, finalmente, logrou unha sentenza de prisión de 6 meses para o editor Mahesh Pal. En 1906 coordinou unha conferencia de mulleres nos que xuntou ás esposas dos delegados do CNI que asistían á sesión do partido. En 1922 unha comisión de investigación gobernamental comisionouna coa poeta Kamini Roy para indagar nas condicións das mulleres empregadas nas minas de carbón en Bihar e Orissa.
Antonio Fraguas Saavedra
Antonio Fraguas Saavedra, nado na Fonsagrada en 1905 e finado en Madrid o 20 de abril de 1983, foi un escritor e xornalista galego.
Traxectoria
Fillo de Constantino Fraguas Couceiro, veterinario titular da Fonsagrada, e de Aurelia Saavedra Lastra. Cursou estudos de Dereito e Farmacia nas universidades de Santiago de Compostela e Madrid.
En 1931 ingresou na multinacional holandesa Philips na que chegou a ser Apoderado Xeral para España. Pertenceu a Falange Española, participando na guerra civil como alférez provisional. Colaborou nos periódicos Arriba, 7 Fechas e El Español. Fundador do diario Unidad de Donostia.
Foi Director Xeral de Cinematografía e Teatro, e vogal do Sindicato Nacional do Espectáculo. Foi Xefe Superior de Administrador do Estado e Inspector Xeral de Información e Turismo.
Vida persoal
Casou con María Ascensión de Pablo López, e foi pai de nove fillos: María, Antonio (Forges), Enrique, Berta, Isabel, María José, Rafael Fraguas (redactor de El País), Paloma e José María Fraguas (Pirracas, realizador de televisión).
Samoa Americana
A súa localización céntrase en. Está ao leste da Liña de Data Internacional, mentres que Samoa está ao oeste da Liña. A superficie total é de 199 km², algo máis que Washington, D.C. Samoa Americana é o territorio máis austral dos Estados Unidos e un dos dous territorios dos Estados Unidos ao sur do Ecuador, xunto coa deshabitada illa Jarvis. Os produtos derivados do atún son as principais exportacións, e o principal socio comercial é o resto dos Estados Unidos.
Samoa Americana é membro da Comunidade do Pacífico desde 1983. Samoa Americana destaca por ter a taxa de alistamento militar máis alta de calquera estado ou territorio dos Estados Unidos. A partir do 9 de setembro de 2014, o U.S. Army A estación de recrutamento do exército en Pago Pago clasificouse como primeira en produción das 885 estacións e centros de recrutamento do exército baixo o Comando de recrutamento do exército dos Estados Unidos.
Samoa Americana é o único territorio importante dos Estados Unidos no que a cidadanía non se concede ao nacer, e as persoas nacidas alí considéranse "non cidadáns nacionais".
Historia
Habitada desde hai uns 3.000 anos, os exploradores europeos chegaron á illa no século XVIII.
As rivalidades internacionais na última metade do século XIX acougaron cun tratado de 1899 no que Alemaña e os Estados Unidos dividiron o arquipélago samoano. Estados Unidos ocupou formalmente a súa porción -un grupo máis pequeno de illas orientais coa coñecida rada de Pago Pago- ao ano seguinte. As illas occidentais son agora o estado independente de Samoa.
A armada estadounidense construíu unha estación carboeira na baía de Pago Pago para a escuadra do Pacífico, nomeou a un secretario local e asegurou un Documento de Cesión de Tutuila en 1900 e un Documento de Cesión de Manua en 1904. Durante a segunda guerra mundial os infantes de mariña norteamericanos en Samoa Americana, superiores á poboación local, tiveron unha enorme influencia cultural.
Tras a segunda guerra mundial, un intento do Departamento do Interior norteamericano no Congreso por pasar á Acta Orgánica 4500 para a incorporación de Samoa Americana, foi derrotada co esforzo dos xefes samoanos americanos liderados por Tuiasosopo Mariota, e estes esforzos levaron á creación dunha lexislación local, a Fono de Samoa Americana. Á vez que o gobernador naval foi nomeado, foi substituído por un gobernador elixido localmente. Aínda que tecnicamente considerada "desorganizada" en que o Congreso norteamericano non pasou un Acta Orgánica para o territorio, Samoa Americana ten goberno propio baixo unha constitución que se fixo efectiva o 1 de xullo de 1967. O territorio estadounidense de Samoa Americana está na lista de territorios sen goberno propio das Nacións Unidas, unha lista da que o país discrepa.
Parque Nacional
En 1988, o Congreso dos Estados Unidos creou o Parque Nacional Samoa Americana para protexer á flora e fauna local.
Xeografía
O clima é tropical, moderado polos ventos alisios do sueste. Non hai moita variación estacional de temperatura. A época de choivas é de novembro a abril, con posibilidade de furacáns de decembro a marzo, e a época seca é de maio a outubro.
Illas
As illas, de oeste a este, son: 330px|dereita|Mapa da Samoa Americana
Poboación
A poboación é de 57.902 habitantes (xullo 2004). Étnicamente un 89% son polinesios samoanos, 4% Tonganos e 2% de orixe europea.
A maioría da xente é bilingüe en inglés e samoano.
O Piñeiro, Anos, Cabana de Bergantiños
O Piñeiro é un lugar da parroquia de Anos no concello coruñés de Cabana de Bergantiños na comarca de Bergantiños. Tiña 65 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 30 eran homes e 35 mulleres.
Logroño
Logroño é unha cidade e concello do norte de España, capital da comunidade autónoma e provincia da Rioxa. Tamén é a súa cidade de maior poboación, concentrando case a metade do total da comunidade, así como o seu centro económico, cultural e de servizos.
Bañada polo río Ebro, Logroño foi historicamente un lugar de paso e cruzamento de camiños, como o Camiño de Santiago, e de fronteiras, disputada entre os antigos reinos da Península Ibérica durante a Idade Media. No último século, a cidade experimentou un crecemento demográfico lento pero significativo respecto das poboacións próximas, provocado principalmente polos movementos migratorios desde outras comarcas da rexión. Foi capital gastronómica española en 2012 e Cidade Europea do Deporte en 2014.
Forever Yours
"Forever Yours" é o noveno single do grupo xaponés de J-Pop chamado Every Little Thing, lanzado ó mercado o 7 de xuño do ano 1998 baixo o selo avex trax e producido por Mitsuru Igarashi. O single alcanzaría a primeira posición nas listas de Oricon (sendo o terceiro da banda en logralo).
Logroño
Etimoloxía
A orixe deste topónimo é, como en moitas outras localidades, descoñecida. O nome Lucronio é nomeado por primeira vez nun documento de 965 polo cal García Sánchez de Pamplona doa o lugar así denominado ao Mosteiro de San Millán. No foro de 1095 aparece baixo o nome de Logronio, agás unha vez na que é denominado illo Gronio. As teses máis aceptadas parecen indicar" que o nome é unha latinización tardía por prefixación do artigo lo/illo ao antigo topónimo Gronio/Gronno, palabra de orixe celta que significa «o vao» ou «o paso». Crese que este nome era debido á frecuente utilización do lugar para atravesar o río Ebro.
Outros historiadores propuxeron teorías alternativas, como unha posible derivación de Lucus Brun/Lucus Beronius ("Lugar sagrado no bosque berón").
Xeografía
O concello de Logroño está situado no norte da Rioxa Media, limitando cos municipios de Fuenmayor, Navarrete, Lardero, Villamediana de Iregua, Murillo de Río Leza e Agoncillo na Rioxa; Laguardia, Lanciego e Oyón en Áraba e Viana en Navarra.
A maior parte da súa superficie municipal e do núcleo urbano aséntase na marxe dereita do río Ebro. A súa altitude, tomando como referencia o céntrico paseo do Espolón, é de 386 m sobre o nivel do mar. Aínda que é unha zona xeograficamente bastante plana pola súa situación en pleno val, existen algunhas elevacións próximas como o outeiro de Cantabria, o do Corvo, o monte da Pila ou o punto máis alto da localidade, Candorras, de 580 metros de altura. É precisamente esta situación a que permite comunicacións adecuadas por estrada e por ferrocarril cara ao leste (Zaragoza) e oeste (Burgos). Non obstante, a serra de Cantabria e o Sistema Ibérico, situados cara ao norte e sur, respectivamente, limitan unha comunicación con vías rápidas nestas direccións.
Clima
220px|miniatura|right|Climograma de Logroño A meteoroloxía da cidade vese suavizada pola súa localización no val do Ebro, sendo as súas condicións meteorolóxicas típicas do denominado clima mediterráneo continental. A temperatura media anual é de 13,5 °C. A temperatura pode roldar en inverno os -5 °C; mentres que en verán os termómetros superan os 35 °C. As precipitacións medias anuais son de 400 mm. Os ventos que afectan á cidade son os seguintes: dende o norte, o Cierzo; do sur, o Abrego: do leste, Solano; e do oeste, o Castelán. Os ventos intermedios son, do nordés, o Navarrico; do Noroeste, Rosmón; do sueste, o Burgalés; e do sueste, o Soriano.
Historia
200px|miniatura|esquerda|Monumento ao foro outorgado por [[Afonso VI en 1095.]] Logroño foi poboada no ano 905 por Sancho Abarca, rei de Navarra, para garantir o paso do Ebro e o acceso ás terras tomadas aos musulmáns logo da batalla de Clavijo, instalándose novas xentes na beira dereita do río. En 1044, na "Rúa Vieja", arteria principal da localidade, ergueuse un pazo dos monarcas navarros.
En 1095, o rei de León, Afonso VI, apoderouse da Rioxa, e consolida a súa conquista concedendo a Logroño unha carta foral, que garantía a libre circulación pola ponte, o que asegura a prosperidade económica da cidade. O dito foro constituíse en modelo para moitos outros posteriores.
No século XIII, a urbe, que ten varios hospitais, arrodéase de fortificacións. O seu castelo foi derrocado no século XVII.
Desde época medieval Logroño foi unha das etapas do Camiño de Santiago. Os peregrinos atravesaban Logroño pola "Rúa Vieja", onde unha vella mansión do século XVIII foi habilitada polo concello como refuxio dos peregrinos modernos.
Ferrocarril
250px|miniatura|right|Fachada principal da nova [[Estación de Logroño|estación de ferrocarril, en 2013.]] Por Logroño pasa a liña que une Castejón (Navarra) con Bilbao. A estación, que estivo situada ata 2008 na Praza de Europa, foi derrubada para dar paso a unha nova estación intermodal soterrada e temporalmente habilitouse unha estación provisional. A nova estación de Logroño está situada na avenida de Colón e foi inaugurada parcialmente o 18 de decembro de 2011. Os traballos na estación culminarán co soterramento das vías na capital e a chegada do tren de alta velocidade.
Dende Logroño hai servizos rexionais a Zaragoza e Valladolid, con paradas intermedias en Calahorra, Haro, Alfaro, Tudela, Castejón, Miranda de Ebro ou Burgos, entre outras. Tamén existen servizos de longa distancia a Madrid, Barcelona, Bilbao ou Galicia, entre outros.
Aeroporto
O Aeroporto de Logroño-Agoncillo foi inaugurado en 2003. Está situado no municipio de Agoncillo, 12 km ao leste da cidade. É un dos aeroportos con menor tráfico de España e actualmente só ten 6 conexións diarias con Madrid-Barajas.
Autobuses
A cidade, dende a Estación Municipal de Autobuses, está conectada coa maioría de puntos da península e tamén coa maioría de localidades da Rioxa con autobuses interurbanos. Ademais, dispón de 11 liñas de autobuses urbanos diarios, e 3 máis búho ou nocturnos, que conectan lugares como La Grajera, Lardero, Villamediana de Iregua ou El Cortijo. O servizo está operado por AULOSA (Autobuses Logroño SA), filial urbana do Grupo Jiménez. Finalmente, dende 2010, Logroño conta cun servizo de autobuses metropolitanos que conectan coas poboacións próximas a capital, con servizos que teñen intervalos de paso entre 25 e 50 minutos.
Mahmud II
O seu reinado é recoñecido pola reformas administrativas, militares e fiscais que instituíu, que culminaron co decreto de Tanzimat ("reorganización") levado a cabo polos seus fillos Abdulmejid I e Abdülaziz. A miúdo descrito como o "Pedro o Grande de Turquía", as súas reformas inclúen a abolición en 1926 do conservador corpo dos xanízaros, que eliminou un grande obstáculo contra el e contra as reformas dos seus sucesores no imperio. As reformas que instituíu estiveron caracterizadas por cambios políticos e sociais, que eventualmente provocaron o nacemento da moderna república turca.
A pesar das súas reformas internas, o reinado de Mahmud tamén foi marcado por sublevacións nacionalistas en Serbia e Grecia, que levaron a significativas perdas territoriais do imperio e o nacemento do estado grego.
Traxectoria
miniatura|esquerda|Mahmud II Ocupou o trono tras unha rebelión militar que custou a vida do Gran Visir Alemdar Mustafa Pasha a mans dos xanízaros e sobrevivir á orde de asasinato polo seu predecesor e irmán Mustafá IV.
Enfrontado a Rusia polo control da marxe dereita do río Danubio despois de que perdese boa parte do territorio ao outro lado do río, durante as guerras napoleónicas aproveitou as debilidades do seu inimigo para obter no Tratado de Bucarest de 1812 as fronteiras a excepción de Besarabia.
Debiu enfrontarse á sublevación de Grecia que, finalmente, trala batalla de Navarino obtivo a independencia en 1830. Durante o seu mandato producíronse outras insurreccións en Serbia, Montenegro e Albania. En 1831, Mehmet Alí, paxá de Exipto, declarou a guerra ao Imperio Otomán, derrotándoo na batalla de Konya e anexionándose a Siria otomá, Creta e o Hijaz. Faleceu en 1839, durante unha segunda guerra contra Exipto.
Crystle Lightning
Crystle Lea Lightning, nada o 5 de febreiro de 1981 en Edmonton, Alberta, é unha actriz e DJ canadense de orixe cree. É irmá do tamén actor Cody Lightning.
Traxectoria
Comezou no mundo da interpretación en 1994, sendo o seu papel máis memorable o de Lori Piestewa en Saving Jessica Lynch. Lightning tamén interpretou o papel de "Jo" no filme de 1995 3 Ninjas Knuckle Up.
En 2005, interpretou a "Chloe" no filme American Pie Presents: Band Camp. A voz de Crystle foi empregada no videoxogo Prey, no papel de Jen, a moza de Tommy.
Bouzas, San Paio de Araúxo, Lobios
Bouzas é un lugar da parroquia de San Paio de Araúxo no concello ourensán de Lobios na comarca da Baixa Limia. Tiña 15 habitantes no ano 2012 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 7 eran homes e 8 mulleres.
Louise Smits
O Louise Smits, en 2009 chamado Valentin I, é un buque de cargo coñecido por enfrontarse ao palangreiro galego Xurelo na Foxa Atlántica.
O buque
O Louise Smits foi construído en 1973 en Rotterdam, nos Países Baixos. Ten unha eslora de 84 m, 14 m de manga, 9 m de altura e un peso morto de 3786 toneladas. A súa matrícula internacional é 7333896.
Bautizado orixinalmente como Tobias Lønborg, renomeouse Louise Smits en 1977. En 1984 reduciu o seu nome a Louise, en 1992 rebautizouse como Tri Box, e finalmente como Valentin I (2002). Na actualidade ten bandeira panameña.
O incidente co Xurelo
O 17 de setembro de 1981 o Louise Smits atopouse co Xurelo a unhas 300 millas ao noroeste de Fisterra. O palangreiro galego cunha tripulación de xornalistas e ecoloxistas e fretado polo partido Esquerda Galega, protestaba pola vertedura de residuos radioactivos por parte de buques neerlandeses, como o Kirsten Smits ou o Louise Smits, tamén na zona. En parte como consecuencia das fotografías tomadas polo Xurelo e a campaña internacional promovida por Greenpeace, en 1983 declarouse unha moratoria á vertedura de residuos nucleares na Foxa Atlántica, moratoria que cos anos acabou sendo permanente.
Miguel Catalán
Miguel Antonio Catalán y Sañudo, nado en Zaragoza en 1894 e finado en Madrid en 1957, foi un espectroscopista español.
Traxectoria
Nado en Zaragoza, despois de ter altas cualificacións no bacharel obtivo o seu título de Química na Universidade de Zaragoza (Premio extraordinario con 19 anos) e doutorouse en Madrid en 1917.
En 1920 comezou a traballar como investigador no Imperial College de Londres, tras renuncia á cátedra de instituto ('Cátedra de Institutos Generales y Técnicos') que conseguira. Examinando o espectro do arco de manganeso, determinou que o espectro óptico de átomos complexos consistía en grupos de liñas, que chamou "multipletes", entre as que existían regularidades características. Catalán demostrou que o estudo dos multipletes levaba a unha mellor comprensión dos estados de enerxéticos dos electróns atómicos, o que levaría ó spin eletrónico e ó Principio de exclusión de Pauli.
Por invitación de Arnold Sommerfeld traballou na Universidade de Múnic e, trala creación do Instituto de Física e Química de Madrid pola Fundación Rockefeller, en 1930 foi nomeado xefe da sección de espectroscopia. Foi convidado en numerosas ocasións dos laboratorios do National Bureau of Standards de Washington, D.C., na Universidade de Princeton e o MIT.
O cráter lunar Catalán leva o seu nome.
Iron Maiden
Iron Maiden é unha banda inglesa de heavy metal, orixinaria de Leyton, no East End de Londres.
Traxectoria
A banda foi formada en 1975 polo baixista Steve Harris, un antigo membro de Gypsy's Kiss e Smiler. Iron Maiden é unha das máis exitosas e influentes bandas do New wave of British heavy metal. A banda gañou o Premio Ivor Novello polos seus logros internacionais en 2002. Tamén se lles introduciu no Hollywood's Rock Walk durante a súa xira polos Estados Unidos en 2005. Esta banda é considerada por moitos a mellor banda de Heavy Metal da historia.