cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Discriminación
Concepto de discriminación
Segundo a RAG, discriminar é "dar trato discriminatorio a [unha persoa, un grupo humano] por razóns de sexo, raza, relixión etc." A discriminación é un termo comparativo no que se dá, ou se intenta dar, un trato diferente a uns individuos con respecto ó que se lle dá a outros. En todo tipo de discriminación subxace un desigualdade en canto ó que se refire á consideración moral, ou consideración de intereses dos individuos. Esta desigualdade sempre se dá de xeito arbitrario e inxustificado. Esta idea da igualdade como igualdade de consideración, aplicada ós distintos tipos de discriminación, pode verse en autores como Peter Singer."A esencia do principio de igual consideración de intereses é que nas nosas deliberacións morais damos a mesma importancia aos intereses parecidos de todos aqueles a quen afectan as nosas accións."Dar un trato privilexiado ós intereses duns por riba doutros é incorrer na desigualdade de consideración e, polo tanto, nun tipo de discriminación inxustificada. Singer trata os distintos tipos de discriminación (racismo, discriminación de xénero etc.) até chegar ó axioma central de toda desigualdade e discriminación, que é a inxustificación e arbitrariedade. Non hai criterios morais consistentes para dar un trato diferenciado a outros individuos, toda discriminación carece de argumentos que a fagan xustificable.
Así definirase a discriminación como a consideración, trato, ou intención de trato desfavorable dun individuo ou ente con respecto a outros por motivos inxustificados e/ou arbitrarios.
Cando se fala da protección de carácter extraordinario ou aos privilexios que se dan a un grupo discriminado historicamente (especialmente por razón de raza, sexo, lingua e relixión) para lograr a súa plena integración na sociedade, estase falando da denominada discriminación positiva ou acción positiva. A discriminación positiva trata de paliar os efectos dunha discriminación histórica. Exemplos de discriminación positiva poden ser as leis de cotas que se tentan implantar nos postos de poder (parlamentos, postos en empresas etc.) para que haxa unha equidade de número de postos entre mulleres e homes, para suplir a falta de presenza histórica de mulleres nestes ámbitos debido a unha discriminación sexista prolongada no tempo.
A discriminación epistémica
Na discriminación epistémica a opinión dunha persoa é considerada menos fiable epistémicamente que a doutras polos mesmos motivos polos que ten lugar algunha outra forma de discriminación. Por exemplo, alguén pode ter en maior consideración as opinións dunha persoa maior que as dunha nova ou incluso as dun varón que as dunha muller.
A incorrección da discriminación
Malia que moita xente tenta xustificar que algunhas formas de parcialidade son correctas, existen persoas que defenden que a discriminación é inxustificable e mala de por si.
Discriminación racial
miniatura|Escultura de [[Rosa Parks sentada nun dos autobuses públicos onde as leis de segregación racial podían obrigar a un afroamericano a ter que ceder o seu asento a calquera home branco. Museo Nacional de Dereitos Civís, Memphis. ]]
A discriminación racial ou étnica ten lugar cando unha persoa ou grupo de persoas é tratada con inferioridade por pertencer a unha determinada raza ou etnia.
Ó longo da historia existen moitas referencias á unha desvalorización doutras culturas. Un dos grandes exemplos racistas cara as persoas de cor escura era o apartheid en Suráfrica, un réxime segundo o cal os brancos tiñan o poder e os pobos restantes eran obrigados a vivir separadamente, de acordo con regras que lles impedían ser verdadeiros cidadáns. Tamén en países coma EE.UU., no cal estivo aplicada unha segregación racial, ata o punto de haber o dobre de aseos en institucións públicas coma o Pentágono, e que desembocaron en confrontacións xurídicas e políticas como a producida por Rosa Parks, activista estadounidense que no ano 1955 sentou nun asento do autobús destinado a persoas de cor branca. Malia cada vez unha maior parte da sociedade busca eliminar tales xuízos irracionais, si que permanece a presenza en España de racismo cara persoas con trazos diferentes.
Outro dos exemplos máis típicos de racismo é contra as poboacións xudías e xitanas, quen aínda hoxe seguen baixo unha posición pexorativas por razóns ideolóxicas. As súas consecuencias máis notables prodúcense durante o período do nazismo en Alemaña, que desembocou no holocausto.
Discriminación sexual
A discriminación sexual ou sexismo é un tipo de discriminación que se deu ao longo da historia, especialmente coas mulleres, o que provocaba que quedaran relegadas ao ámbito doméstico. Un dos exemplos máis recorrentes de discriminación foi a negación do sufraxio feminino ata finais do século XIX e se estende ata os nosos días, como é no caso de Arabia Saudita e a Cidade do Vaticano.
Podemos distinguir polo menos tres tipos de sexismo:
Discriminación lingüística
A discriminación lingüística é aquela que atangue ao idioma. A situación na que prevalece unha lingua sobre outra denomínase diglosia, na que unha comunidade de fala utiliza dúas variedades dunha lingua (diglosia en sentido estrito) ou dúas linguas distintas (diglosia en sentido amplo) en ámbitos e para funcións sociais diferentes. Cando interveñen tres ou máis variedades ou linguas fálase de poliglosia. En Galicia acontece dende hai séculos este estado, considerando á lingua castelá a culta, a intelectual, mentres que a lingua galega como a do fogar, a do campo. Esta situación vese actualmente no decrecemento de usuarios máis xoves que empregan o galego, por razóns instrumentais, por influencias dos novos espazos de comunicacións no cal o galego é case inexistente, ou outros motivos.
Contra a lingua galega na historia hai moitos exemplos e testemuñas de discriminación e ataques cara aqueles que empregan este idioma. Por exemplo, a afirmación de Lope de Vega de "si a la lengua la ciencia no acompaña, lo mismo es saber griego que gallego". Tamén é coñecido o panfleto que dicía "Hable bien. Sea Patriota. No sea Bárbaro. Es de cumplido caballero que Usted hable nuestro idioma oficial, o sea, el castellano. Es ser patriota. Viva España y la disciplina y nuestro idioma cervantino ¡¡Arriba España!!" editado pola Imprenta Sindical da Coruña en 1941 e 1955.
No noso século tamén é coñecida a intervención de George Steiner en 2008 respecto o uso do galego na quen tivo a seguinte agarrada en 2008 respecto do uso da lingua galega:"(Steiner):me han dicho que hay una universidad en España en la que es obligatorio hablar en gallego.""(entrevistador): Igual que es obligatorio en Cataluña compartir el catalán con el castellano.""(Steiner): ¡Pero no me compare el catalán con el gallego! El catalán es un idioma importante, con una literatura impresionante. Pero el gallego ¿por qué ha de ser obligatorio en una universidad?"
Discriminación relixiosa
A discriminación relixiosa dáse cando unha persoa ou grupo de persoas recibe un trato desfavorable por non practicar as crenzas relixiosas maioritarias da sociedade na que vive ou por non ter ningunha crenza. Isto é facilmente contemplable no estado español, no cal a Igrexa ten unha prioridade sobre outras comunidades relixiosas como o xudaísmo, o islam ou o budismo por ser minoritaria ou por razóns históricas.
Tamén se dá esta discriminación se unha persoa é discriminada por pertencer a unha comunidade relixiosa concreta. Por exemplo, nestas décadas estase a fomentar a islamofobia derivado de ataques terroristas a occidente, e así demonizando toda a comunidade. Nos Estados Unidos contrólase cada vez máis a circulación de musulmáns no seu territorio.
Discriminación política e xudicial
A discriminación política ten lugar cando unha persoa non pode expresar libremente as súas ideas políticas debido a que está baixo un goberno totalitario ou ditatorial, así como o propio feito de ser discriminado dentro dun propio grupo por ter ideas diferentes. As discriminacións xurídicas implican a distinción de trato ante a lei. No Estado español a casa real non ten as mesmas obrigas ante a lei que o resto de cidadáns. Isto considerase tamén unha discriminación, pois o feito de pertencer á casa real é soamente arbitrario, o cal implica que a distinción ante a lei por parte dos membros desta familia está inxustificada.
Discriminación sociocultural
A discriminación debido ó nivel cultural e económico prodúcese cando unhas persoas consideran a outras inferiores porque non tiveron o acceso a formación ou por non desfrutar dunha boa situación económica. Por exemplo, existe unha maior consideración cara esas persoas que acadaron un beneficio económico maior respecto aquelas que non, e que priorizan as súas opinións como intelectivas. Un exemplo transcorre no Quixote, obra na cal, malia ser o Quixote o máis sabedor da parella, Sancho representa a sabedoría popular e que, moitas veces, é a verdadeira voz intelixente.
Discriminación estética
A discriminación estética prodúcese cando unha persoa é tratada de forma inferior porque a súa imaxe persoal non encaixa cos ideais de beleza establecidos na sociedade na que vive. Por exemplo, existe unha gran presión respecto á vestimenta e maquillaxe entre o xénero feminino, e existe unha discriminación moi abismal cara aquelas mulleres que decidiron non respectar os modelos que se estaban a seguir cortando o cabelo e deixando medrar o vello corporal.
Discriminación por idade
A discriminación por idade (ageism en inglés) ten lugar cando se trata con inferioridade ou menosprezo ás persoas que non teñen unha determinada idade. Este tipo de discriminación está fundamentado nun conxunto de crenzas, normas e valores que serven para xustificar a discriminación ou a subordinación dunha persoa que pertencen a un grupo de idade Y. Os máis frecuentes padecedores deste tipo de discriminación son as persoas octoxenarias e os adolescentes e nenos.
Discriminación por enfermidade
A discriminación por enfermidade prodúcese cando algunhas persoas son tratadas con certo receo ou desprezo polo feito de estar enfermas. Por exemplo, moitas persoas con VIH son dadas de lado por temor a ser contaxiados, infundidas estas crenzas en falsos rumores. Isto leva aos axentes a unha situación desvantaxosa en canto queren acceder a un emprego ou establecer unha relación con calquera outra persoa.
Discriminación por discapacidade
A discriminación por discapacidade, ou capacitismo, maniféstase cando unha persoa é menosprezada ou infravalorada por sufrir algún tipo de discapacidade, ben sexa física ou mental. Por exemplo, moitos edificios e servizos públicos non permiten o seu uso para persoas que non teñen as capacidades intelectivas ou motrices comúns, o cal provoca actos de violencia psicolóxica. Un exemplo de superación é Nick Vujicic, un predicador australiano que naceu sen brazos nin pernas que actualmente dá conferencias arredor do mundo.
Discriminación por especie
A discriminación por especie, ou especismo, é a que padecen un conxunto de seres que non pertencen á mesma especie. É un trato desfavorable cara membros doutras especies polo feito de selo, amparándose en motivos arbitrarios e inxustificables.
Historia
Ao longo da historia da humanidade, desde que os colonizadores europeos chegaron a terras descoñecidas, apareceu a discriminación contra os indíxenas. Nas sociedades desenvolvidas tamén apareceu a discriminación sexual contra as mulleres.
A mediados do século XX tamén podemos ver exemplos de discriminación relixiosa e racial, como a que se deu na Alemaña Nazi, onde se internaron en campos de traballo e gasearon a millóns de xudeus. En España durante o franquismo tamén houbo discriminación política, xa que morreron miles de persoas só por estar a favor da República.
Lexislación española
En España, segundo está estipulado na Constitución nos seus artigos 14 e 23.2, todos os españois son iguais ante a lei, sen que poida prevalecer ningunha discriminación por razón de nacemento, raza, sexo, relixión, opinión ou calquera outra condición ou circunstancia persoal ou social. Así mesmo todos os cidadáns teñen dereito a acceder en condicións de igualdade ás funcións e cargos públicos cos requisitos que sinalan as leis. O incumprimento destas normas pode levar a longas penas de cárcere.
Loitadores contra a discriminación
Ao longo da historia numerosas persoas loitaron contra a discriminación. Un deses loitadores foi Nelson Mandela, que loitou toda a súa vida para que os negros tiveran os mesmos dereitos que os brancos en Suráfrica e para que todos viviran en harmonía e con igualdade de oportunidades. Martin Luther King defendeu os dereitos civís e a non violencia e tamén desenvolveu unha tarefa crucial para acabar coa discriminación racial nos Estados Unidos.
Lexitimidade
Lexitimidade é o termo utilizado en Teoría Xeral do Dereito, en Ciencia Política e en Filosofía para definir a calidade de ser conforme a un mandato legal, á Xustiza, á Razón ou a calquera outro mandato ético-legal. O proceso mediante o cal alguén obtén lexitimidade denomínase lexitimizar.
Características
En Ciencia Política é concepto co cal se xulga a capacidade dun determinado poder para conseguir obediencia sen necesidade de recorrer á coacción que supón a ameaza da forza, de tal forma que un Estado é lexítimo se existe un consenso entre os membros da comunidade política para aceptar a autoridade vixente. Neste sentido o termo ten as súas orixes no dereito privado sucesório e xorde vinculado á política en relación á restauración monárquica despois da Revolución Francesa. Este chamamento inicial a criterios tradicionais como xustificación ética do exercicio persoal do poder é aceptado por Max Weber como un dos tres tipos de lexitimidade, en conxunto coa lexitimación carismática (os subordinados aceptan o poder con base na santidade, heroísmo o exemplaridade de quen o exerce) e a lexitimación racional (os subordinados aceptan o poder con base a motivacións obxectivas e impersoais), converténdoa practicamente en sinónimo de legalidade.
George Lucas (homónimos)
George Lucas pode facer referencia a:
Pont du Gard
A pont du Gard ou ponte do Gard é unha parte dun acueduto romano de tres corpos de altura, situado no sur de Francia, preto de Remoulins, no departamento de Gard. Atravesa o río Gard. Constituído por tres arcadas, a súa estrutura, a xeito de ponte, ten 49 metros de altura e 275 metros de lonxitude. En 1985 foi proclamado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.
Carmiña Navia Velasco
Carmiña Navia Velasco, nada en Palmira (Valle del Cauca) o 5 de agosto de 1948, é unha escritora e feminista colombiana.
Traxectoria
Realizou os seus estudos de secundaria no Colexio do Sacro Corazón de Jesús. Desde o seu inicio formativos inclinouse ao estudo da literatura, primeiro como estudante de Letras na Universidade del Valle e anos máis tarde como estudante da Mestría en Lingüística da mesma universidade. En 1978, viaxa a España a cursar o Diplomado en Lingua e Literatura Española no Instituto Iberoamericano de Cooperación en Madrid.
A Portela, Tállara, Lousame
A Portela é un lugar da parroquia de Tállara no concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 16 habitantes (8 homes e 8 mulleres).
Pont du Gard
Construción
As fontes de auga está só a 12 m por enriba do nivel dos depósitos da cidade de Nîmes. Os enxeñeiros romanos tiveron que facer gala dunha gran precisión para lograr que a auga chegase por gravidade ata a cidade. O acueduto enteiro ten unha pendente de 34 cm por km, é dicir 1/3.000, o que constitúe un esforzo técnico máis que notábel. Ten un trazado sinuoso para aproveitar ao máximo o relevo (a voo de paxaro Uzès está a só 20 km de Nîmes). A ponte foi construída para que a auga puidese atravesar o val do río Gard, transportando 20.000 metros cúbicos de auga por día ata Nîmes. A auga tardaba unha xornada en chegar desde as fontes do río Eure, preto de Uzès, ata a obra de repartición, aínda visíbel na rúa de La Lampèze en Nîmes, denominada o Castellum (que era o nome latino de tales obras). Nemausus-Nîmes estaba ben provista de auga, mercé a diversos pozos e máis un manancial próximo, de xeito que o acueduto non era vital, senón unha construción prestixiosa, destinada á subministración das termas, baños e outras fontes cidadás.
Carmiña Navia Velasco
Traxectoria
Polo seu importante traballo como escritora, feminista, teóloga e xestora cultural é considerada pioneira nos estudos literarios con enfoque de xénero en Colombia e impulsora de lecturas feminino-populares do texto bíblico. Ademais, é coordinadora do Grupo de Espiritualidade María de Magdala.
Pont du Gard
Construción
Foi construído por enteiro sen auxilio de morteiro, mais os bloques pétreos —algúns de seis toneladas de peso— están sostidos con pezas de ferro. Son de pedra calcaria, obtidos dunha pedreira situada a menos de 1 km do monumento. Os perpiaños eran erguidos por medio dunha roda, movida polos obreiros, que fornecía a potencia necesaria a unha cabria. Para soster a ponte foi precisa unha andamiaxe complexa, da que fican trazas na fachada da ponte como sinais de apoios e arestas saíntes nas pilastras. Suponse que a construción debeu durar tres anos, empregándose entre 800 e 1.000 obreiros no obradoiro.
O conduto da auga, sito no terceiro nivel ou corpo, está construído de morteiro e cascallo, con paredes de seixo. Ten asegurada a súa estanqueidade cunha cubrición por medio doutro morteiro vermello (mesturado con barro de tella). As dimensións dos túnel permiten que un home poida facer as reparación con comodidade.
Furniture + 2
Furniture + 2 é un EP da banda estadounidense de post-hardcore Fugazi, editado en outubro do 2001 polo selo Dischord Records. Foi gravado en xaneiro e febreiro do 2001, ao mesmo tempo que o seu derradeiro álbum, The Argument.
Os temas "Furniture" e "Hello Morning" son de finais dos anos 80, e de feito "Furniture" foi interpretada no primeiro concerto da banda en 1987. Partes de "Number 5" proveñen de "Turkish Disco", unha canción gravada como demo en 1997 e editada en Instrument Soundtrack en 1999.
Cirenaicos
miniatura|Aristipo de Cirene, fundador da Escola Cirenaica. Os cirenaicos (do grego: Κυρηναϊκοί —Kyrēnaïkoí—) son unha escola filosófica sensual hedonista grega fundada no século IV a. de C. supostamente por Aristipo de Cirene, aínda que se cre que moitos dos principios foron formulados polo seu neto, do mesmo nome, Aristipo o Novo. Esta escola sostiña que a felicidade é a tranquilidade que se obtén polo autodominio. Polo "ben" entendían pracer inmediato e, neste sentido, considerábanos hedonistas.
Os cirenaicos poden considerarse antecesores dos epicúreos, pero diferenzanse destes porque a súa concepción do pracer é dinámica, en canto a busca do goce corporal e sensible. O autodominio, ideal compartido por todas as escolas socráticas, era entendido por eles como a administración dos praceres (utilizar as circunstancias para conseguir o pracer, sen deixarse dominar polo desexo de obtelo). A escola cirenaica tamén mantivo relación con algúns discípulos de Fedón, os chamados eretrienses. A pesar dos esforzos dos fundadores por non caer en posturas fáciles, os cirenaicos posteriores transformaron as doutrinas da escola en meras xustificacións da vida indolente dos que só buscan o seu propio pracer.
A escola Cirene
Aristipo, discípulo de Protágoras e logo de Sócrates é o máis claro representante do hedonismo. Non hai máis fonte de coñecemento que a sensación, e isto só obtén un valor subxectivo (relativismo de Protágoras). A sensación, é pois, a única guía do home. O fin de todo o moral é o de buscar sensacións agradabeis actuais e principalmente corporais. A razón, con todo (e aquí observase o sello de Sócrates) debe dirixir ao home na elección de tales praceres. Polo seu rechazo a todo tipo de convencionalismo social, a escola de Cirene está bastante cerca da escola cínica.
A escola Cínica
Antístenes (discípulo de Gorxias de Leontini e logo de Sócrates) enseñou en Atenas de onde deriva o nome de "cínicos" (cans).
Isto rechazou a teoría platónica das Ideas e defendeu unha ética da autosuficiencia e independencia. Propagou tamén o ideal da vida natural e o cosmopolitismo, rechazando a existencia do estado e a familia, e afirmou que para o sabio non hai patria, nin leis, nin familia, nin diferenzas de clases.
Dióxenes de Sínope foi o máis claro expoñente da actitude dos cínicos: atacou os convencionalismos sociais, buscou o natural na vida dos animais, os pobos bárbaros e fui absolutamente independente.
A escola cínica, durnate un tempo foi confundida có estoicismo, isto perdurou ata a caída do Imperio Romano.
Moonwalk (baile)
miniatura|Moonwalk en Madrid. O moonwalk é un movemento de baile que crea a ilusión de estar sendo empurrado cara a atrás mentres se intenta camiñar cara a adiante. Unha técnica de popping, volveuse moi popular en todo o mundo despois de que Michael Jackson a executara durante unha actuación de "Billie Jean" en Motown 25: Yesterday, Today, Forever o 25 de marzo de 1983. Este especial gravado para televisión foi emitido o 16 de maio de 1983. Posteriormente converteuse nun dos sinais característicos do artista.
Endosperma
O endosperma é o tecido nutricional formado no saco embrionario das plantas con semente; é triploide (con tres xogos de cromosomas) e pode ser usado como fonte de nutrientes polo embrión durante a xerminación. Está conformado por células moi apertadas e gránulos de amidón incrustados nunha matriz, gran parte deste é proteína.
O endosperma é un depósito de alimentos para o embrión das sementes de diversas plantas anxiospermas.
Tipos de desenvolvemento do endosperma
Segundo como se producen as divisións celulares logo da formación da célula endospermoxenética (a célula producida pola fusión dos dous núcleos polares do saco embrionario cun dos núcleos xenerativos do gran de pole), pódese distinguir tres tipos de desenvolvemento do endosperma:
Orixe evolutiva
Durante máis dun século, dous hipótese competiron para explicar a orixe do endospermo de anxiospermas. Unha delas sostén que este é homólogo dun embrión supernumerario cuxo desenvolvemento normal se modificou para dar lugar «altruistamente» a un tecido nutricional. 81: 1468-1486. A outra sostén que a fusión dos núcleos masculino e feminino asociada coa iniciación do endosperma en anxiospermas non é de tipo sexual senón que representa unha especie de fase vexetativa no desenvolvemento do gametófito feminino. Neste sentido, o endosperma de anxiospermas sería homólogo do gametófito feminino de ximnospermas. A primeira hipótese atopa argumentos de apoio no feito de que a dobre fecundación en ximnospermas produza embrións supernumerarios e nalgúns modelos sobre a eficacia adaptativa da estratexia altruísta. Pero a segunda hipótese, a de que o endosperma poida ser homólogo do gametófito feminino das ximnospermas, tamén resulta congruente desde a perspectiva da xenética do desenvolvemento embrionario de ambos os grupos. Algúns descubrimentos recentes seguen apoiando unha ou outra teoría. A ontoxenia do endosperma en Zea garda grandes similitudes nas súas fases iniciais coa dun embrión. Por contraposición, o feito de que algúns mutantes en Arabidopsis produzan endospermas sen fecundación, de orixe materna, apoia a hipótese da homoloxía entre o endosperma e un gametófito ancestral.
ELDO
dereita|miniatura|Europa II miniatura|200px|Rolls-RoyceRZ-12 miniatura|200px|Coralie miniatura|dereita|200px|Astris ELDO (European Launcher Development Organisation, en galego, Organización Europea para o Desenvolvemento de Lanzadeiras) foi unha organización europea fundada en 1964 por Alemaña, Australia, Bélxica, Francia, Italia, Países Baixos e Reino Unido.
A participación de Australia explicase porque esta nación ofreceu unha base de lanzamentos:o centro de Woomera. despois dunha serie de fracasos no desenvolvemento do foguete Europa, principalmente os lanzamentos dos foguetes Europa I e Europa II e o abandono do proxecto do foguete Europa III, de problemas presupostarios e da saída do Reino Unido da organización, decidiuse o traslado das probas ao Centro Espacial de Kourou (Güiana Francesa) a instancias de Francia. foi substituída, xunto coa ESRO, pola ESA.
Historia de Vigo
page=5|miniatura|Descripción topográfico-histórica de la ciudad de Vigo, su ría y alrededores, 1840, [[Nicolás Taboada Leal.]] A historia de Vigo abrangue as diferentes épocas en que a actual cidade estivo poboada, desde os primeiros asentamentos até a actualidade.
Prehistoria
Nos primeiros tempos da metalurxia, na transición do III ó II milenio a.C. hai un numeroso conxunto de gravados rupestres con representacións de motivos xeométricos, armas e fauna. Diversos achados cerámicos, armas de bronce e máis gravados rupestres indícannos a pervivencia da ocupación humana na chamada Idade de Bronce, datable entre o 1900 e o 800 a.C.
A cultura castrexa, que abrangue toda a Idade de Ferro, desenvolveuse en Galicia dende o século VIII a.C. ata a fin do I d.C., xa en plena época romana. Esta cultura deixou en Vigo importantes pegadas, como amosa a existencia de 26 castros catalogados. Este dato leva a pensar que nesta época Vigo tivo unha das maiores densidades de poboación de toda Galicia. O maior destes poboados era o situado no lombeiro do monte do Castro. Os seus habitantes vivían da agricultura, actividade que complementaban coa caza e a pesca. Eran unha poboación hábil na forxa do ferro e o tallado da pedra.
A época romana
En Vigo, o proceso de romanización foi moi temperán e intenso. As evidencias arqueolóxicas indican unha importante actividade portuaria e comercial no litoral vigués dende o século II a.C., desenvolvéndose un progresivo proceso de romanización, consolidado durante o século I d.C., unha vez conquistado o territorio e establecida a paz romana.
O proceso de romanización durou preto de seiscentos anos dos que quedaron relevantes vestixios investigados en numerosas escavacións arqueolóxicas: vilas (villae), espalladas por todo o litoral (Alcabre, Toralla…), restos de instalacións portuarias, rúas, instalacións industriais (salinas e factorías de salgado), necrópoles, restos afundidos, ademais dunha intensa romanización dos poboados castrexos do concello.
A Idade Media
A información dispoñible sobre desta época é moi escasa, especialmente durante a Alta Idade Media. Foi un período no que as incursións xermánicas e os ataques piratas procedentes do norte de Europa fixeron que a poboación se desprazase cara ao interior buscando maior seguridade.
Coa propagación do cristianismo, durante a Idade Media a Igrexa dominou a sociedade galega. Vigo dependeu durante moito tempo do mosteiro cisterciense de Melón (Ourense).
Existe constancia documental dende o ano 1024 dunha cita da igrexa de Bembrive e, posteriormente, doutras quince igrexas románicas no actual termo municipal, o que demostra un importante poboamento da zona durante os séculos XI, XII e XIII, con localizacións similares ás das parroquias viguesas actuais. Do período medieval só quedan tres igrexas: Santiago de Bembrive, San Salvador de Coruxo e Santa María de Castrelos, esta última con interesantes pinturas murais de época renacentista. Da Idade Media tamén perviven dúas pontes en Sárdoma e Fragoso e restos románicos na ermida do Freixo en Valadares e nas igrexas barrocas de Sárdoma e Santa Cristina de Lavadores.
A partir do século XII Vigo comeza a recuperar poboación, pero segue estando sometida a un estrito control do poder eclesiástico e dos señores feudais. A parroquia de Santiago de Vigo acada a maior importancia na vila. A Coroa outorgoulle á vila de Baiona a facultade de poder comerciar por mar con outras cidades e converteuse na principal competencia de Vigo, limitando o seu desenvolvemento económico. Foi por esta época cando Martín Codax compuxo as súas fermosas cantigas de amigo.
Á época medieval corresponde o primeiro texto coñecido no que aparece mención de Vigo. Está redactado en latín, e trátase dun preito, unha disputa entre veciños.
Do século XV ó XVIII
A pesar do periódico azoute e ataques dos corsarios, a vila de Vigo foi medrando durante a Idade Moderna. Acadou importancia a actividade artesanal e o comercio pesqueiro, sendo o gremio máis relevante o de mareantes. Algúns documentos reflicten xa nesta época a importancia que tiña a pesca da sardiña. En 1573 asinouse a primeira ordenanza que regulaba a pesca na ría de Vigo.
En 1587 a vila contaba con 868 veciños, pero as epidemias da peste e os ataques piratas limitaron o seu crecemento demográfico. Os armadores vigueses organizaron a defensa da ría, rexeitando en 1589 o ataque dunha armada inglesa dirixida por Francis Drake (que xa atacara a cidade en 1585) e conseguiron da coroa española a patente de corso para saquea-los barcos comerciais inimigos. Ante as sucesivas acometidas (como a dos piratas alxerianos en 1617), e en tempos de guerra con Portugal, acométese a construción da muralla en 1665. É así como comeza a se configurar a morfoloxía da cidade. A muralla contaba con seis portas de acceso: Porta do Pracer, Porta do Sol, Porta da Gamboa, Porta da Laxe, Porta da Ribeira e a Porta da Falperra. A muralla estaba protexida por once baluartes e baterías artilleiras. miniatura|esquerda|230px|[[Batalla de Rande.]] En 1702 produciuse a batalla de Rande. As frotas aliadas de Inglaterra e Holanda entraron na ría para atacar a Frota da Prata de España e os barcos de guerra de Francia aliados que a escoltaban. Esta importante frota, cargada de riquezas procedentes de América, foi destruída despois dunha encarnizada batalla no mar e en terra. Aínda quedan restos deste episodio bélico nos fondos mariños da ría de Vigo.
No ano 1719 a cidade de Vigo é atacada por unha frota británica, en represalia polo ataque dunha frota española que partira de Vigo para invadir Escocia en apoio dos pretendentes xacobitas ao trono. A cidade foi ocupada polos británicos durante dez días antes de retirarse.
En 1778 o rei Carlos III de España rompeu o monopolio dos portos españois autorizados a comerciar con América e Vigo comezou a beneficiarse do tráfico marítimo cara ao Novo Mundo. Por esta época a vila estaba completamente pechada cunha muralla, que comezara a construírse con motivo da guerra de restauración de Portugal (1640-1668), ante o temor dunha invasión portuguesa. Preto do mar estaba o bastión da Laxe. No lado oposto atopábase o castelo de San Sebastián.
Durante a segunda metade do século XVIII tamén chegaron a Vigo numerosos comerciantes e industriais de Cataluña, o que supuxo unha pequena revolución económica. Proliferaron as fábricas de salgado, xabón e produtos de coiro e liño. A prosperidade dos burgueses cataláns produciu certa suspicacia por parte da poboación local, que nalgunhas ocasións puntuais destruíu os seus negocios.
miniatura|300px|Vigo en 1856, por [[Francisco Coello de Portugal y Quesada|Francisco Coello.]]
O século XIX
Como outros moitos lugares de España, Vigo foi ocupado polo exército francés de Napoleón Bonaparte en 1809. A resistencia popular a esta invasión provocou un levantamento dirixido polos militares Pablo Morillo e Bernardo González del Valle “Cachamuíña” que terminou cun asalto ás murallas e coa expulsión do exército napoleónico. Este episodio motivou a concesión a Vigo do título de cidade Fiel, Leal e Valorosa. miniatura|esquerda|300px|[[1877. A finais do s. XIX Vigo tiña uns 15.000 h.]] En 1833 acondicionouse o camiño real que leva a Madrid, coñecido como estrada de Castela ou de Villacastín. Un ano despois terminaron as obras de construción da Colexiata de Vigo por Melchor de Prado, posto que o antigo templo fora destruído nun dos numerosos saqueos que sufriu a vila. A mediados de século creouse unha sucursal do Banco de España e un novo fondeadoiro de pedra.
O século XX
Este século marcou unha etapa de asombrosa engalaxe económica. A comezos de século, a burguesía liberal viguesa tomou nas súas mans os mecanismos de poder económico e político. Instaláronse novas industrias, ó mesmo tempo que se melloraban as comunicacións e creábanse novos plans para ensancha-la cidade. En pouco máis de dez anos duplicouse a poboación (en 1910 xa acadara os 30.000 habitantes). Segundo avanzaba o século Vigo absorbeu os concellos limítrofes de Bouzas (1904) e Lavadores (1940).
No primeiro terzo do século XX o porto de Vigo quedou indisolublemente xunguido coa imaxe de milleiros de galegos que se embarcaron rumbo a América. A emigración foi motivada en gran parte pola crise económica que sofrían moitas familias, e o porto de Vigo foi un dos principais puntos de partida deste fluxo migratorio. Outro símbolo da época é o tranvía, que comezou a funcionar en 1914. A cidade ferveu durante esta época cunha intensa actividade social. Xurdiron numerosos periódicos e semanarios, asociacións e organizacións de carácter político e sindical. Todo este dinamismo social quedou neutralizado co comezo da guerra civil española (1936-1939). Entre as vítimas da guerra e da represión que seguiu atopábase o alcalde Emilio Martínez Garrido, fusilado o 27 de agosto de 1936. miniatura|250px|Rúa do Príncipe. Nas décadas de 1960 e 1970 Vigo sufriu un crecemento urbano acelerado e ás veces desordenado, motivado polo desenvolvemento industrial. A oferta laboral atraeu numerosa inmigración das zonas rurais de Galicia, especialmente da provincia de Ourense, que arraigaron en barrios tan populares hoxe como Teis, Coia ou O Calvario. O impacto producido polas sucesivas crises do petróleo a partir da década de 1970 golpeou con forza a cidade entre 1975 e 1985, aumentando os conflitos sociais e destruíndo unha parte do tecido industrial tradicional, vinculado co mar. A folga xeral de 1972 está considerada como un fito na historia galega e na loita antifranquista. Dende finais da década de 1980, obsérvase certa recuperación económica, que afianzou a comarca como unha moderna e importante zona industrializada e de servizos, tendencia que se prolonga, aínda que con certo ritmo decrecente, ata a actualidade.
Fugazi (EP)
Fugazi é un EP da banda estadounidense de post-hardcore Fugazi, editado en novembro de 1988 polo selo Dischord Records. A diferenza doutras edicións do grupo, Guy Picciotto non contribúe coa guitarra neste disco (todas foron gravadas por Ian MacKaye). En 1989 incluíuse no recompilatorio 13 Songs, xunto co EP Margin Walker.
The New Pornographers
The New Pornographers é unha banda de indie rock canadense formada en 1997 en Vancouver, British Columbia. O seu son está moi influenciado por bandas de power pop como The Cars e Cheap Trick, a pesar de que as súas composicións son melódica e harmonicamente máis complexas.
Traxectoria
A banda formouse na cidade e Vancouver no ano 1997 e o seu nome foi elixido por Carl Newmann, que afirma que se lle ocorreu despois de ver unha película xaponesa traducida ao inglés como The Pornographers. Porén, moitos escritores asumiran que facía referencia á palabras do teleevanxelista Jimmy Swaggart, que dicía que o rock and roll era "a nova pornografía".
Ata a data The New Pornographers leva publicados sete álbums de estudio: Mass Romantic (2000), Electric Version (2003), Twin Cinema (2005), Challengers (2007), Together (2010), Brill Bruisers (2014) e Whiteout Conditions (2017). Un álbum ao vivo gravado durante a súa xira do 2006 está só dispoñible nos seus concertos e a través da páxina web da banda.
Tempeh
miniatura|dereita|Tempeh miniatura|Un anaco de tempeh cru. O tempeh (/ˈtɛm.peɪ/, pronunciado "tem-pei") é un produto alimenticio orixinario de Indonesia, de sabor forte, que se obtén da fermentación das sementes da soia branca co fungo Rhizopus oligosporus.
Ten forma de pastel cun aroma a noz e cunha textura mesta e lixeiramente carnuda. Constitúe un alimento forte, cun sabor máis intenso ca outros derivados da soia. A acción das encimas durante a fermentación fan que as sementes sexam máis dixeríbeis, mentres o micelio que é utilizado para as envolver fornece valiosas vitaminas do complexo B de orixe vexetal (130 % das necesidades diarias).
É especialmente popular na illa de Xava, onde se considera un alimento sinxelo que fornece proteínas á dieta normal. É posíbel atopalo noutras gastronomías do sueste asiático igualmente. Ao igual que o tofu, o tempeh está elaborado de grans de soia, porén o tempeh ten outras características nutricionais e de textura. O proceso de fermentación da soia retén todas as proteínas, posúe máis fibra e vitaminas comparado co tofu, así coma unha textura máis firme e forte sabor. Por mor do seu valor nutricional emprégase internacionalmente nas dietas vexetarianas coma un sucedáneo de carne.
Utilizado coma reconstituínte da flora intestinal e como eficaz favorecedor do tránsito intestinal.
Nutrición
A proteína da soia no tempeh comeza a ser máis dixestivo como resultado do proceso de fermentación. En particular, os oligosacáridos que se asocian frecuentemente cos gases e a indixestión, todos estes efectos redúcense mediante a cultura do Rhizopus. Nas formas tradicionais de elaboración do tempeh facíase que a bacteria que elaboraba a vitamina B12 estivese presente durante o proceso. Nos países da cultura occidental é moi común o emprego da Rhizopus oligosporus.
Domando a fera
Domando a fera (en Bring Up Baby) é un filme estadounidense dirixido por Howard Hawks que foi estreado en 1938. Emitiuse subtitulado en galego a través da TVG o 22 de maio de 2016.
Argumento
O irmán de Susan, Mark, envioulle dende Brasil un leopardo domesticado chamado "Baby", para que ela o entregue á súa tía. Susan confunde a David cun zoólogo e obrígao a que a acompañe á súa casa de campo para facerse cargo de Baby. A situación complícase cando Susan comprende que está namorada de David e decide retelo para evitar que case. Ademais, o can de Susan rouba e enterro o último óso do brontosauro de David e este deixa solto por erro outro leopardo dun circo próximo.
Repercusión
Domando a fera foi un fracaso rotundo de público, o que provocou que Howard Hawks fose apartado da dirección do que ía ser o seu seguinte filme, Gunga Din, tamén con Cary Grant, e obrigou a Hepburn a pagar a súa parte do contrato. Porén, a medida que pasaron os anos o filme obtivo cada vez máis atención, ata converterse nun clásico da comedia.
A manteiga na cultura popular galega
Muller elaborando [[manteiga|miniatura]] A seguir recóllese a pegada da manteiga na cultura popular galega, na etnografía e na literatura de transmisión oral.
Eduardo Blanco Amor
Eduardo Modesto Blanco Amor, nado en Ourense o 14 de setembro de 1897 e finado en Vigo o 1 de decembro de 1979, foi un escritor e xornalista galego en lingua galega e lingua castelá. Recibiu as influencias de Charles Baudelaire, Stéphane Mallarmé, Arthur Rimbaud e Gabriele d'Annunzio. Na Arxentina coñeceu a Jorge Luis Borges, Ernesto Sabato e Horacio Quiroga. Fundou Terra, voceiro da Irmandade Nazonalista Galega de Buenos Aires, dirixiu Céltiga e colaborou en Nós. De volta a España contactou coa Xeración do 27 e coñeceu a Federico García Lorca. Retornou á Arxentina. En 1972 foi elixido membro numerario da Real Academia Galega e en 1993 foille adicado o Día das Letras Galegas.
Traxectoria
Foi fillo de Aurora Amor, florista ourensá, e de Víctor Blanco, barbeiro procedente da zona de Mombuey, quen abandonou o fogar cando Blanco Amor tiña tres anos. A nai tivera un matrimonio anterior con Ramón Bóveda Guerra, de quen enviuvara en 1884 e con quen tivera tres fillos: Xulia, Cástor e Camilo. Naceu no nº 17 da rúa da Paz, e foi bautizado como Eduardo Modesto. En 1915 comezou a traballar como secretario de dirección en El Diario de Orense da man de Xavier Bóveda, curmán dos seus medio irmáns. E en 1917 estivo como porteiro na Inspección de Primeira Ensinanza, mais en setembro dese ano foi suspendido de emprego e soldo. Durante esta época frecuentou os faladoiros de Vicente Risco, de quen tamén foi alumno na Escola Normal, figura que tivo unha importancia decisiva na súa futura defensa e promoción da cultura galega.
En abril de 1919 emigrou a Buenos Aires para evitar ir á guerra do Rif. Alí continuou en contacto con intelectuais galegos da emigración, tomando parte activa na Federación de Sociedades Gallegas Agrarias y Culturales, fundada en 1921, que pretendía aglutinar tódolos inmigrantes galegos e da que chegaría a ser director do seu órgano El Despertar Gallego. No 1924 coñece a Ramón Suárez Picallo, que había ser o seu grande amigo. En 1923 fundou con Ramiro Isla Couto a revista Terra, en lingua galega. Máis adiante participou tamén noutra publicación galeguista chamada Céltiga, da que tamén será director. En 1925 entrou a formar parte do diario arxentino La Nación, onde coñeceu escritores arxentinos como Leopoldo Lugones, Jorge Luis Borges, Ernesto Sabato, Eduardo Mallea e o uruguaio Horacio Quiroga. Tamén colaborou con publicacións como Correo de Galicia e a Revista de la Casa de Galicia.
En 1927 publicou a súa primeira obra, a noveliña Os Nonnatos. Ao ano seguinte seguiuna o libro de poemas Romances galegos, encadrado dentro dunha estética modernista cunha forte influencia dos romances casteláns e de Luís Amado Carballo. miniatura|Placa na casa natal. Fixo dúas viaxes a Galicia como correspondente do diario La Nación. Na primeira (1929-1931) coñeceu a Alfonso Daniel Rodríguez Castelao e a varios intelectuais do Partido Galeguista e do grupo Nós, e escribiu Poema en catro tempos, que publicaría posteriormente na Arxentina en 1931. Dende Buenos Aires colaborou máis tarde coa revista Nós con varios poemas e tres capítulos da súa novela inconclusa A escadeira de Jacob. Na segunda viaxe (1933-1935) coñeceu en Madrid a Federico García Lorca (e outros membros da Xeración do 27 da literatura española) con quen tivo unha grande amizade e a quen acompañou á casa familiar de Fuente Vaqueros en varias ocasións. Foi Blanco Amor o responsable de convencer a Lorca para que publicase os Seis poemas galegos (1935).
Defendeu dende a Arxentina a legalidade republicana cando se produciu o estalido da guerra civil española. Durante os 20 anos seguintes espallou a nosa cultura e utilizou unicamente o castelán na súa obra literaria, con obras como Los miedos (1963) ou La catedral y el niño (1948). En 1956 volveu ao galego con Cancioneiro, e en 1959 publicou A esmorga.
Catedrático de Lectura Expresiva e Interpretación de Textos no Conservatorio Arxentino desde 1952. Foi tamén profesor da Facultade de Humanidades do Uruguai e da Escuela Internacional de Temporada en Santiago de Chile. En Buenos Aires fundou e dirixiu o Teatro Popular Galego, que puxo en escena obras de Lugrís Freire, do propio Blanco Amor e doutros autores. Tamén foi director da revista Galicia, publicada pola Federación de Sociedades Gallegas Agrarias y Culturales.
Retornou a Galicia o 16 de xaneiro de 1965, despois de publicar Os biosbardos (1962), e sen recibir o apoio que cría merecer. En 1970 saíu unha nova edición d' A esmorga, e en 1972 apareceu Xente ao lonxe. Canto ao teatro, saíron Farsas para Títeres (1973) e Teatro prá xente (1975).
A súa condición homosexual reflíctese en obras como A esmorga ou no volume Ars amandi, compilación de poesía amatoria.
Narrativa
En 1927 publicou a súa primeira obra, a narración curta Os Nonnatos, publicada na revista Céltiga o 25 de maio. "Xacobe descobre o seu perfl" foi un adianto de novela publicado en 1933 na revista Nós en tres capítulos, que acabou sendo publicada en 1993 como A escadeira de Jacob. miniatura|250px|Blanco Amor en Ourense en 1933. En 1959 publicou unha novela de extraordinaria importancia para a renovación da narrativa galega: A esmorga. Esta obra desenvólvese en Auria e marca un fito na ruptura das tendencias costumistas e populares da literatura galega, debido á súa técnica innovadora: o único que se pode ler son as contestacións dun reo nun xuízo, que conta as aventuras que o levaron á condena. É o modo de, sen facer un texto bilingüe, darlle verosimilitude a un diálogo entre un xuíz, que fala castelán, e un reo que fala galego. Amais de deberse ao afán de verosimilitude, o silencio do xuíz representa a xordeira da xustiza, o seu papel represor e castigador. A novela, ambientada nos baixos fondos ourensáns, céntrase en tres personaxes transgresores e marxinais que van sendo levados a un final tráxico.
Outra obra que tivo gran repercusión foi o libro de relatos Os biosbardos (1962), relatos en primeira persoa con protagonista e narrador infantil distinto en cada conto. A súa última etapa foi moi fecunda, a pesar de ser postergado pola cultura oficial: en 1970 alumeou unha nova edición d' A esmorga, e en 1972 apareceu a extensa novela Xente ao lonxe, onde a través dos avatares que lle ocorren a unha familia de clase obreira, retrata a sociedade urbana, moi estratificada, do Ourense de principios de século.
Moitas das súas obras narrativas (A Esmorga, Xente ao lonxe, Os biosbardos) desenvólvense nunha cidade ficticia, Auria, transposición literaria do seu Ourense natal. Os críticos literarios encontraron nas súas ficcións ecos de autores como Valle-Inclán ou Eça de Queirós, constitúe un dos grandes fitos na renovación da narrativa galega e está considerado un dos grandes narradores galegos da posguerra.
Teatro
Nos seus últimos anos prestou unha grande atención ao xénero teatral, con obras como Farsas para Títeres (1973, Ed. do Castro). Contén seis pezas: Romance de Micomicón e Adhelala, Amor e crimes de “Juan el Pantera”, Falsa morte e certa morte de Estoraque o Indiano, A verdade vestida, Un refaixo pra Celestina e Anxélica no ombral do ceio. En edición bilingüe castelán-galego, autotradución. En 1974 sae Teatro pra a xente (Galaxia) que contén: O cantar dos cantares, ou Galicia 1948, Fas e Nefas, ou o castelo enmeigado número 5.000 e pico, A carauta, Os baralláns; e tres contos escénicos: A medosa Blandina, A lebre das ánimas, A tía Lambida. Ademais publicou a pequena peza esperpéntica Proceso en Jacobusland (Fantasía xudicial en ningures) que tivo problemas coa censura.
Como dramaturgo, preocupouse de buscar a dignificación do xénero por medio do popular, pero superando o folclorismo e o costumismo hexemónicos no teatro galego da emigración.
Poesía
Blanco Amor foi un importante poeta sobre todo nos primeiros tempos. Comezou co libro de poemas de estética modernista Romances galegos (Buenos Aires: Editorial Céltiga 1928). Seguiu con Poema en catro tempos (1931, Buenos Aires), elexía á morte dun pescador. Logo veu Cancioneiro (1956, Buenos Aires). Dous Cantos a Galiza encadeada (1946) foron publicados no xornal Galicia, da Federación de Sociedades Galegas. Estes libros foron despois recollidos en Poemas galegos (1980, Galaxia).