cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cataluña do Norte
Historia
No marco da Guerra dos Trinta Anos, o malestar que xeraba na sociedade catalá a presenza de tropas, fundamentalmente castelás, provoca a sublevación dos campesiños inicialmente contra os terzos e os funcionarios reais para logo xeralizarse contra todos os facendados e nobres situados preto da administración. Finalmente derivou nunha revolta de empobrecidos campesiños contra a nobreza e ricos das cidades que tamén foron atacados. Conscientes da súa incapacidade de reducir a revolta e as súas limitacións para dirixir un estado independente, a oligarquía catalá alíase co inimigo de Filipe IV: Luís XIII
Tras a firma da Paz de Westfalia tamén coñecida coma os Tratados de Münster e Osnabrück que recoñecían as Provincias Unidas Holandesas e a Confederación Suíza. O tratado dos Pireneos pon fin ao conflito entre a coroa española e francesa, concertándose a Francia a cesión entre outros do condado do Rosselló e unha parte do da Cerdanya, todos eles situados na vertente setentrional dos Pireneos e que as tropas francesas ocuparan en apoio dos sublevados cataláns.
A nova administración francesa deu ao territorio o nome de provincia do Rosselló. En 1790, cando tras a Revolución Francesa, a Asemblea Nacional decidiu dividir todo o reino en departamentos e suprimir as antigas provincias, a antiga provincia do Rosellón quedou englobada no departamento dos Pireneos Orientais.
Lingua
O real decreto francés de Luís XIV do 2 de abril do 1700, con data de aplicación de 1 de maio do mesmo ano, prohibiu o uso da lingua catalá en documentos oficiais, notariais e doutro tipo, baixo pena de invalidar o contido. Desde entón, o francés continúa sendo a única lingua oficial, e a única que se utiliza no ensino público.
En canto a usos lingüísticos en diversos ámbitos cómpre sinalar que o 80,5% dos nados no Rosselló falan unicamente francés no ámbito familiar en contraposición cun 17,3% no que o catalán está presente. Ademais, o ámbito do uso do catalán redúcese cada vez máis nas novas xeracións e nos inmigrantes. O 40,6% dos avós nacidos no Rosselló falan en catalán coa súa parella, un 9,2% usan catalán e francés, un 12,0% usa o castelán e un 27,2% o francés. Pola contra, só un 6,3% dos estudantes do Rosselló falan en catalán entre eles e un 0,5% faino cando vai ao médico. Con todo, a conciencia lingüística non diminuíu e un 62,9% dos habitantes do Rosselló cre que os nenos deberían aprender catalán.
Thermoplasmata
Thermoplasmata é unha clase de arqueas Euryarchaeota.
Trátase de arqueas acidófilas que crecen a pHs óptimos arredor de 2, e algúns, como Picrophilus crecen a pH 0,06, que é o mínimo coñecido para un organismo. A maioría das especies son tamén termófilas. Moitos dos termoplasmados non teñen parede celular, pero algúns si, como o mencionado Picrophilus. Actualmente todas as especies da clase clasifícanse nunha única orde, as Thermoplasmatales.
Miso, Lens, Ames
Miso é un lugar da parroquia de Lens no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Tiña 7 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 1 home e 6 mulleres.
Departamento de Interior da Generalitat de Cataluña
miniatura|250x250px|[[Miquel Sàmper, actual conseller d'Interior.]] O Departamento de Interior (en catalán: Departament d'Interior) é un dos departamentos nos que se organiza a actual administración da Generalitat de Cataluña, encargado de exercer as atribucións nos seguintes ámbitos:
Durante as lexislaturas I a V (1980-1999) da Generalitat contemporánea, estas competencias estaban adscritas ao Departamento de Gobernación.
Dependen do departamento o Insituto de Seguridade Pública de Cataluña, o Centro de Atención e Xestión de Chamadas de Urxencia 112 e o Servizo Catalán de Tráfico.
A súa sede principal atópase no Palau del Marquès de Santa Isabel, no Passeig de Sant Joan de Barcelona.
Composición
O máximo representante do Departamento de Interior é o conseller d'Interior (conselleiro de Interior). Baixo a dirección do conseller, o Departamento estrutúrase nos seguintes órganos:
Ernst Mielck
Ernst Leopold Christian Mielck, nado o 24 de outubro de 1877 en Viipuri (Gran Ducado de Finlandia) e finado o 22 de outubro de 1899 en Lorcano (Suíza), foi un compositor e pianista finlandés.
Traxectoria
A infancia e adolescencia de Ernst Mielck estiveron marcadas pola súa fráxil saúde.
Mielck trasladouse a Alemaña, onde tería sido o alumno favorito de Max Bruch.
En decembro de 1898 Mielck viviu o punto culminante da súa carreira cando tocou o piano como solista coa Berliner Philharmoniker interpretando a súa propia obra Konzertstück. Con todo, a súa carreira viuse interrompida a causa da súa fráxil saúde que empeorou na primavera de 1899. A pesar do seu traslado a Suíza na procura dun clima máis suave, Mielck xa non se recuperou e morreu de tuberculose o 22 de outubro dese mesmo ano, tan só dous días antes do seu 22º aniversario.
Low-Life
Low-Life é o terceiro álbum da banda inglesa de post-punk New Order, publicado o 13 de maio de 1985 a través do selo Factory Records. O disco está considerado entre os mellores traballos do grupo, mostrando o momento no cal a banda completou a súa transformación do post-punk ao dance rock. O álbum amosa a crecente incorporación de sintetizadores e samplers, aínda que segue mantendo os aspectos do rock dos seus anteriores traballos.
Crise financeira de 2007-2008
miniatura|dereita|300px|A [[TED spread (en vermello) incrementou significativamente durante a crise financeira, reflectindo un incremento no risco de crédito percibido.]] miniatura|dereita|300px|Mapa do mundo amosando o cremento do PIB real durante 2009 (os países en marrón estaban en recesión). A crise financeira de 2007–08, tamén coñecida como crise financeira global, está considerada polos economistas como a meirande crise financeira dende a Gran Depresión da década de 1930. Foi a primeira vez que se produce unha recesión global simultánea en todas as economías avanzadas -Estados Unidos, Europa, Asia- e nos países emerxentes. Tivo grandes semellanzas coa Gran Depresión, de feito chámase a miúdo a Gran Recesión, tal como a bautizou o economista norteamericano Paul Volcker, para reflectir as similitudes coa Gran Depresión mais sen sobrepasala.
Segundo o economista estadounidense Paul Krugman, premio Nobel de economía de 2008, a economía mundial non entrou en depresión en senso propio, pero si tornou a economía da depresión. O tipo de problemas que caracterizaron a economía mundial nos anos 30, non vistos dende entón, instaláronse dun xeito sorprendente. Entendendo por economía da depresión que por primeira vez en dúas xeracións, os erros da economía polo lado da demanda, converteuse na limitación da prosperidade para gran parte do mundo.
Segundo Krugman, esta crise non se asemellou a ningunha das que se viran no pasado, pero en troques, foi idéntica a todo o que se observou no pasado, coa particularidade de que, desta volta, todos os elementos se deron ó mesmo tempo: o estoupido da burbulla inmobiliaria comparable ó que sucedeu no Xapón a finais dos anos 80; unha sucesión de pánicos bancarios como os que se deron nos anos 30 -se ben agora o principal afectado foi o sistema bancario á sombra e non a banca convencional-; unha trampa de liquidez nos Estados Unidos, que lembraba de novo ó acontecido no Xapón; e, posteriormente, unha interrupción dos fluxos de capital internacionais e unha serie de crise de divisas moi similar á que ocorreu en Asia a finais dos 90.
Blaupunkt
Blaupunkt é unha empresa alemá de equipamento electrónico que destaca polo seu equipamento de son para fogares e, sobre todo, para coches. Era unha filial ó 100% de Robert Bosch GmbH até o 1 de marzo de 2009, cando o mercado de accesorios e a póla de accesorios, incluíndo o nome da marca foron vendidos a Aurelius AG de Alemaña por unha cantidade descoñecida.
Distrito de Bitburg-Prüm
Bitburg-Prüm é un distrito de Renania-Palatinado, Alemaña. Limita (empezando desde o Oeste en sentido horario) con Luxemburgo, Bélxica e os distritos alemáns de Euskirchen, Vulkaneifel, Bernkastel-Wittlich e Trier-Saarburg.
Historia
Existen tres rexións históricas diferentes: a abadía e a cidade de Prüm estiveron directamente subordinadas ao Sacro Imperio Romano Xermánico durante a Idade Media; máis tarde, a cidade libre converteuse no Principado de Prüm, que ocupa grandes porcións no norte.
O suroeste, incluíndo a vila de Bitburg formou parte de Luxemburgo do século X ao XV. Máis tarde, pasou a formar parte das Dezasete Provincias e, por tanto, baixo dominio español Habsburgo. Tras as Guerras Napoleónicas, decidiuse entregar esta rexión a Prusia.
As zonas orientais do distrito, incluíndo a vila de Kyllburg, foron propiedade do arcebispado de Tréveris.
Cando Prusia capturou todas estas rexións ao redor de 1815, estableceu os tres distritos de Bitburg, Prüm e Tréveris. Nos anos 1970, os distritos de Bitburg e Prüm foron fusionados con parte do antigo distrito de Tréveris, para formar o actual distrito. O 1 de xaneiro de 2007, o nome completo do distrito foi cambiado para que fose Eifelkreis Bitburg-Prüm, en lugar de Landkreis.
Escudo de armas
O escudo de armas de Bitburg-Prüm mostra:
Xeografía
O distrito cobre a zona escasamente poboada do suroeste das Montañas Eifel. As porcións ao longo das fronteiras occidentais están ocupadas por un parque natural xermano-belga e un parque natural xermano-luxemburgués. Unha gran cantidade de ríos descende do Schneifel ao noroeste e do Kyllwald polo leste e flúen cara ao sur ao río Sauer, que é un afluente do río Mosela.
Vilas e municipalidades
dereita|297x297px
Franz Sigel
Franz Sigel, nado o 18 de novembro de 1824 e finado o 21 de agosto de 1902, foi un militar alemán e oficial do exército dos Estados Unidos que traballou como mestre, xornalista, político, e serviu como xeral de división do Exército da Unión durante a Guerra Civil Americana.
Estatua de Che Guevara en Oleiros
A Estatua de Che Guevara en Oleiros é unha homenaxe ao Che Guevara na avenida que leva o seu nome en Oleiros, na rotonda á altura do parque de Nirvana, preto da praia de Bastiagueiro. A estatua está baseada na famosa fotografía Guerrillero Heroico de Alberto Korda. A Escola de Artes Plásticas San Alejandro, da Habana, fixo un concurso de deseño da estatua que gañou o escultor Juan Quintanilla Álvarez e o músico Karol William Pérez. A estatua, de oito metros de alto, está feita de ferro cunha base de pedra galega. Está rodeada de céspede artificial.
Antecedentes
O proxecto da estatua a Che Guevara e o nome dos gañadores fíxose público no diario cubano Granma o 26 de febreiro de 2008. Ao coñecerse a nova o alcalde de Oleiros falaba de que só era un proxecto e que a estatua mediría tres metros sen concretar a súa localización.
Descrición
miniatura|esquerda|Guerrilleiro Heroico, de Alberto Korda. A finais de maio de 2008 confirmouse o proxecto baseado na foto que Alberto Korda fixo ao Che. Un obradoiro de Arteixo estaba a construír as dúas pezas da estatua formadas por aceiro corten apoiadas sobre figuras xeométricas de granito cor gris mondariz e cun custo de 106.000 euros. O proxecto da urbanización da rotonda de Nirvana aprobouse polo Concello de Oleiros sen concretar que estatua se ía instalar alí. Cando se souberon os detalles do proxecto, o custo e a súa localización comezaron as protestas. Os concelleiros do PP María Vieites e Andrés González de Oleiros foron acusados pola Policía Local de pegar carteis no mobiliario urbano contra a inauguración da estatua.
As reaccións culminaron cunha manifestación convocada polo PP de Oleiros de menos dun cento de persoas o día anterior á inauguración ás 20:30 horas. Dende o blog quecheden, expresión coa que o alcalde de Oleiros se dirixiu aos críticos, continuouse coa protesta.
En 2009 Pablo Cobián, voceiro do PP en Oleiros, presentou unha denuncia contra o alcalde de Oleiros por prevaricación e afirmou que se o PP gañase as eleccións quitaría a estatua. En 2011 a denuncia foi rexeitada e en 2013 a Audiencia Provincial da Coruña arquivouna definitivamente.
Inauguración
miniatura|300px|Manifestación o día anterior á inauguración. Dende a súa instalación a estatua estivo cuberta por unha lona negra e ata a inauguración vixiada por un axente de seguridade e tamén púxose unha cámara de seguridade nun dos farois da rotonda. Os cables da cámara ían pendurados 50 metros de farol en farol ata unha casa próxima. Esta cámara foi denunciada á Axencia de Protección de Datos.
Na placa que hai ao pé da estatua pon:
A estatua foi inaugurada ás 12:00 horas do sábado 28 de xuño de 2008 coa presenza de varios centos de convidados: o alcalde de Oleiros, autoridades cubanas e venezolanas que pagaron do seu propio peto a viaxe a Oleiros. Á inauguración non acudiu ningún representante de PSOE, BNG ou PP. O alcalde comezou o discurso dicindo: «Benvidos ao territorio libre de Oleiros, onde os fachas non teñen nada que facer». Un dos fillos do Che, Camilo Guevara, foi quen descubriu a estatua. Un grupo dunha ducia de persoas protestou con pancartas durante a inauguración momento no que se produciron as situacións máis tensas ao chamar ao Che asasino polo que o alcalde de Oleiros mandou actuar á Policía Local, orde revogada pola Garda civil que era quen levaba a seguridade do acto e tiña orde de actuar se se producían insultos. A resposta dalgún dos asistentes foi chamar fascistas aos que protestaban.
O Boletín Oficial da Provincia da Coruña (BOP) do 7 de xuño de 2008 publicou a adxudicación da obra de acondicionamento da rotonda de Nirvana á empresa López Cao asinada polo alcalde de Oleiros con data 30 de xuño. A urbanización da rotonda tiña un orzamento de 182.432,26 euros pagados integramente polo concello de Oleiros. O día 31 de maio de 2008 o xornal La Opinión, da Coruña publicara unha foto dunha das pezas da estatua xa rematada, case un mes antes do concurso público.
Repercusión internacional
El Heraldo de Honduras falaba de Oleiros como "ciudad conmocionada y dividida por la escultura de Ernesto Guevara" e tamén mencionaba a instalación de "varias cámaras de seguridad de parte de la Alcaldía para resguardar el monumento". Un xornal da cidade de Rosario fala de García Seoane como "alcalde de La Coruña, fanático del guerrillero" e menciona tamén a loita coa "oposición gallega", que "criticó con furia" o proxecto. O xornal arxentino amplía información falando de Seoane como "mandatario independiente, que se dice amigo de Fidel Castro", que fai continuas homenaxes ao guerrilleiro que incluyen su fotografía en dependencias municipales, justo al lado de los retratos del rey Juan Carlos. Continúan dicindo que a estatua de Che está colocada nunha praza pública de Oleiros e non nunha rotonda.
Actos vandálicos
miniatura|200px|dereita|Estatua do Che Guevara o 9 de xullo de 2008. miniatura|Estatua do Che Guevara o 26 de outubro de 2015. O día 9 de xullo de 2008 a estatua foi obxecto dun acto vandálico. Apareceu con manchas de pintura vermella e amarela. Segundo García Seoane as pintadas foron feitas por dúas persoas que foron gravadas e identificadas pero ao carecer de licenzas a cámara non tiñan validez legal as probas.
O concello de Oleiros substituíu a cámara instalada antes da inauguración por dúas cámaras en agosto de 2008 que foron retiradas en febreiro de 2009 pola denuncia na Axencia de Protección de Datos do Movemento polos Dereitos Civís (MpDC).
En xuño de 2009, a Policía Local de Oleiros identificou a un veciño que estaba a facer pintadas na estatua cun aerosol.
En 2015, dous días antes da homenaxe no 48 aniversario do pasamento de Che Guevara a estatua apareceu cunha pintada de asesino.
Rodio
O rodio é un elemento químico de número atómico 45 situado no grupo 9 da táboa periódica dos elementos. O seu símbolo é Rh. É un metal de transición pouco abundante. Atópase normalmente en minas de platino e emprégase como catalizador nalgúnhas aliaxes de platino.
Características principais
O rodio é un metal dúctil de cor branca prateada. Non se disolve en ácidos, nin sequera en auga rexia, aínda que finamente dividido si que pode disolverse nesta, e tamén en ácido sulfúrico concentrado e en quente, H2SO4. O rodio ten un punto de fusión maior que o do platino e unha densidade menor.
Os seus estados de oxidación máis comúns son +2, +3, 0 e –1.
Partido Galeguista
Partido Galeguista é o nome de varios partidos políticos de Galicia:
Fasil Ghebi
miniatura|250px|dereita|Castelo de Fasilides. A cidadela de Fasil Ghebi na cidade etíope de Gondar, é un recinto real amurallado do século XVII dende onde os emperadores de Etiopía reinaron o imperio. En 1979, foi declarada Patrimonio da Humanidade pola Unesco xunto con outros monumentos da cidade e proximidades. Fasil Ghebi é un exemplo dun estilo particular de arquitectura, chamado estilo de Gondar, no que, sobre unha base local árabe integráronse as influencias do estilo barroco europeo, introducido polos misioneiros portugueses, e as técnicas arquitectónicas indias da cocción do cal, achegadas polos mestres construtores chegados de Goa.
O recinto real de Fasil Ghebi está rodeado por unha muralla de novecentos metros de lonxitude, con doce portas e dúas pontes. No seu interior agrúpanse varios edificios históricos:
Ademais de Fasil Ghebi, tamén se incluíron no Patrimonio Mundial:
A pesar do terremoto de 1704, da guerra civil do século XIX, da decadencia da cidade ao perder a capitalidade do imperio, e dalgunhas desafortunadas reconstrucións realizadas polos italianos durante a segunda guerra mundial, o estado de conservación dos edificios é bastante bo.
Principado de Cataluña
250px|thumb|Principado de Cataluña. Mapa de Jan Baptist Vrients, 1608. O Principado de Cataluña, e por antonomasia El Principat, foi un estado situado no suroeste de Europa e o nome histórico e tradicional de Cataluña. É un termo xurídico (en latín principatus) que aparece no século XIV para indicar o territorio baixo xurisdición das Cortes Catalás, o soberano do cal era o rei do Casal de Barcelona, sen ser formalmente un Reino. Tampouco era un condado, xa que o condado de Barcelona non comprendía a totalidade de Cataluña.
Historia
Normalmente utilizouse o título nobiliario de Príncipe polo herdeiro da Coroa. No caso da Coroa de Aragón o herdeiro portaba o título de Duque de Xirona, cambiado máis tarde a Príncipe de Xirona. Non se debe confundir, polo tanto, o Principado de Cataluña cun título nobiliario.
A primeira referencia atopouse nas Cortes de Perpiñán, no 1350, presididas polo rei Pedro o Cerimonioso. Semellante, aínda que xa era un termo utilizado informalmente. Ramon Muntaner escribiu na súa Crónica a despedida de Xaime o Xusto ó seu fillo que partia á conquista de Sardeña:
Un eufemismo usado previamente nas Cortes de Barcleona do 1283 é o de Universidade de Cataluña para referirse ó conxunto de habitantes do territorio. O termo vai ser institucionalizado no goberno de Eivissa como sinónimo de Generalitat.
O nome de Principado vaise seguir usando nos Decretos da Nova Planta da administración borbónica e foi plenamente vixente ata o século XIX. Os movementos republicanos preferiron abandonar o nome de Principado, mais, en cambio, os movementos pancatalanistas preferiron mantelo para referirse á Cataluña estrita, diferenciada da Cataluña Grande ou Países Cataláns. Hoxe, o termo Principado non se atopa recollido no Estatuto de Autonomía de Cataluña, mais continúa a vixente coma denominación tradicional.
Virus de ARN
Un virus de ARN (ou virus ARN) é un virus que ten como material xenético o ácido ribonucleico (ARN). Este ácido nucleico é xeralmente monocatenario (ssRNA), pero pode ser tamén bicatenario (dsRNA). Os virus de ARN transmiten doenzas humanas importantes, como o SARS, gripe, hepatite C, febre do Nilo Occidental, polio e sarampelo.
O Comité Internacional de Taxonomía de Virus (ICTV) clasifica como virus de ARN os que pertencen aos seguintes grupos do sistema de clasificación de Baltimore: Grupo III, Grupo IV e Grupo V, e non considera como pertencentes ao grupo dos virus de ARN a aqueles que teñen intermediatos de ADN no seu ciclo de vida. Os virus que teñen ARN como material xenético pero con intermediatos de ADN no seu ciclo de vida denomínanse retrovirus, e son clasificados no Grupo VI da clasificación de Baltimore. Entre os retrovirus están o VIH-1 e o VIH-2, causantes da SIDA.
Outro termo utilizado para os virus de ARN que explicitamente exclúe aos retrovirus é ribovirus.
Virus de ARN monocatenario e sentido do ARN
Os virus de ARN poden clasificarse de acordo co sentido ou polaridade do seu ARN en tres grupos: virus con ARN con sentido negativo (ou "antisentido"), virus con ARN de sentido positivo (ou "sentido"), ou virus con ARN ambisentido. O ARN viral de sentido positivo é similar ao ARNm e pode ser traducido inmediatamente polos ribosomas da célula hóspede. O ARN viral de sentido negativo é complementario ao ARNm que tería que ser traducido, polo que debe ser convertido primeiro nun ARN complementario de sentido positivo por unha ARN polimerase antes de que se poida realizar a tradución. Por tanto, un ARN purificado dun virus de sentido positivo pode causar directamente unha infección aínda que pode ser menos infeccioso ca a partícula completa do virus. O ARN purificado dun virus de sentido negativo non é infeccioso por si mesmo, xa que precisa ser transcrito a un ARN de sentido positivo; cada virión pode ser transcrito a varios ARNs de sentido positivo. Os virus con ARN ambisentido parécense aos de sentido negativo, excepto que tamén traducen xenes da cadea positiva.
Taxas de mutación
Os virus de ARN teñen xeralmente unha taxas de mutación moi altas comparadas coas dos virus de ADN, porque as ARN polimerases virais carecen da capacidade de corrección de erros que teñen as ADN polimerases. Esta é unha das razóns polas que é máis difícil producir vacinas efectivas para previr as enfermidades causadas polos virus de ARN. Os retrovirus teñen tamén altas taxas de mutación malia utilizaren un intermediato de ADN que se integra no xenoma do hóspede (e que está sometido á corrección de erros unha vez integrado), porque os erros producidos durante a reversotranscrición están presentes en ambas as cadeas do ADN antes da integración. Algúns xenes de virus de ARN son importantes para os ciclos de replicación viral e neles non son toleradas as mutacións. Por exemplo, a rexión do xenoma do virus da hepatite C que codifica as proteínas core ten unha secuencia moi conservada, porque contén a estrutura do ARN implicada na formación dun sitio interno de entrada ao ribosoma ou IRES (que permite o inicio da tradución en medio do ARNm).
Replicación
Os virus de ARN animais clasifícanse en tres grupos dependendo do seu xenoma e modo de replicación (e os grupos numéricos baseados na vella clasificación de Baltimore):
Os retrovirus (Grupo VI) teñen un xenoma de ARN monocatenario pero non se consideran xeralmente dentro do grupo dos virus de ARN porque utilizan intermediatos de ADN para replicarse. O encima viral reversotranscriptase, que se encontra no interior do virus e se libera cando este se decapsida, converte o ARN viral nunha fibra complementaria de ADN, que despois se copia para producir a cadea complementaria orixinando unha molécula de ADN viral bicatenario. Despois este ADN intégrase nun cromosoma do hóspede utilizando o encima viral integrase. A expresión dos xenes codificados nese ADN integrado pode dar lugar á formación de novos virións.
Clasificación
A clasificación dos virus de ARN sempre foi un asunto complicado. En parte débese ás altas taxas de mutación que presentan os seus xenomas. A clasificación está baseada principalmente no tipo de xenoma (de dobre cadea, ou de cadea simple negativa ou positiva) e no seu número de xenes e organización. Actualemnte recoñécense 5 ordes e 47 familias de virus de ARN. Hai tamén un número de especies e xéneors non asignados.
Relacionados paro diferentes dos virus de ARN son os viroides e virus satélites de ARN, que se clasifican en grupos á parte.
Filoxenia dos virus de ARN de cadea positiva
Este é o grupo máis grande de virus de ARN con 30 familias. Fixéronse diversos intentos para agrupar estas familias en ordes. As propostas presentadas estaban baseadas na análise das ARN polimerases e están aínda sendo consideradas. Ata agora as suxestións propostas non tiveron ampla aceptación debido ás dúbidas sobre a conveniencia de que un só xene determine a taxonomía dun clado.
As clasificacións propostas para os virus de ARN de cadea positiva baseadas no estudo do xene da ARN polimerase ARN-dependente establecen tres grupos:
I. O grupo de tipo picorna ou Picornavirata, formado por: bimovirus, comovirus, nepovirus, nodavirus, picornavirus, potivirus, sobemovirus e un subconxunto de luteovirus (virus do amarelado da remolacha occidental e virus do enrolamento da folla da pataca).
II. O grupo de tipo flavi ou Flavivirata, que comprende: carmovirus, dianthovirus, flavivirus, pestivirus, tombusvirus, bacteriófagos de ARN monocatenarios, virus da hepatite C e un subconxunto de luteovirus (virus do anannismo amarelo da cebada).
III. O grupo de tipo alfa ou Rubivirata, que inclúe a: alfavirus, carlavirus, furovirus, hordeivirus, potexvirus, rubivirus, tobravirus, tricornavirus, timovirus, virus da mancha foliar clorótica da mazá, virus do amarelado da remolacha e virus da hapatite E.
Propúxose unha división do supergrupo de tipo alfa (os de tipo Sindbis) baseándose no estudo dun novo dominio localizado preto do extremo N-terminal de proteínas implicadas na replicación viral. Os dous grupos propostos son: o grupo dos "altovirus" (alphavirus, furovirus, virus da hepatite E, hordeivirus, tobamovirus, tobravirus, tricornavirus e probablemente rubivirus); e o grupo dos "tipovirus" (virus da mancha foliar clorótica da mazá, carlavirus, potexvirus e timovirus).
O supergrupo alfa pode ser ademais dividido en tres clados: o de tipo rubi, de tipo tobamo e de tipo timo.
Traballos adicionais identificaron cinco grupos de virus de ARN de fibra positiva que conteñen, respectivamente, catro, tres, tres, thres e unha orde(s). Estas catorce ordes conteñen 31 familias de virus (incluíndo 17 familias de virus de plantas) e 48 xéneros (incluíndo 30 xéneros de virus de plantas). Esta análise suxire que os alphavirus e flavivirus poden separarse en dúas familias, os Togaviridae e os Flaviridae, pero suxire que outras asignacións taxonómicas poden ser incorrectas, como as dos pestivirus, virus da hepatite C, rubivirus, virus da hepatite E e arterivirus. Os coronavirus e torovirus parecen ser familias distintas de distintas ordes e non distintos xéneros da mesma familia como son clasificados actualmente. Os luteovirus parecen ser dúas familias e non unha e o virus da mancha foliar clorótica da mazá parece que non é un closterovirus senón un novo xénero de Potexviridae.
A evolución dos picornavirus baseada na análise das súas ARN polimerases e helicases parece datar a diverxencia dos eucariotas. Os seus supostos antepasados poderían ser os retroelementos de grupo II bacterianos, a familia de proteases HtrA e os bacteriófagos de ADN.
Virus de ARN bicatenario
Esta análise tamén suxire que os virus de ARN de dobre cadea non están estreitamente relacionados uns con outros senón que pertencen a catro clases adicionais (Birnaviridae, Cystoviridae, Partitiviridae e Reoviridae), e a unha orde adicional (Totiviridae) dun dos tipos de virus de ARN monocatenarios do mesmo subfilo ca os virus de ARN de cadea positiva.
Grupo III - Virus de ARN bicatenario (dsRNA)
Hai nove familias neste grupo e varios xéneros non asignados e especies recoñecidas.
Grupo IV - Virus de ARN monocatenario de sentido positivo ((+)ssRNA)
Comprende tres ordes e 33 familias recoñecidas. Ademais, hai varias especies e xéneros non clasificados.
Grupo V - Virus de ARN monocatenario de sentido negativo ((-)ssRNA)
Comprende dúas ordes e oito familias recoñecidas. Tamén hai varias especies e xéneros non asignados.
Fonte:
Virus fúnxicos
A maioría dos virus fúnxicos son virus de ARN de dobre cadea. Tamén se describiu un pequeno número de virus fúnxicos de ARN de sentido positivo. Suxeriuse a posibilidade de que existan tamén virus fúnxicos de cadea negativa.
Primeira batalla de Bull Run
miniatura|dereita A Primeira batalla de Bull Run tivo lugar o 21 de xullo de 1861 e foi o primeiro gran combate en terra da Guerra Civil Estadounidense. As tropas federais bisoñas, baixo o mando do brigadier xeneral Irvin McDowell, avanzaron contra o exército confederado, ao mando dos brigadieres Joseph E. Johnston e P. G. T. Beauregard, en Manassas (Virxinia) e a pesar do seu éxito preliminar foron forzados a retirarse finalmente cara a Washington DC.
Wicklow
Wicklow (en irlandés Cill Mhantáin) é unha vila da costa leste de Irlanda a 50 km ao sur de Dublín. Conta con algo máis de 10.000 habitantes e é a capital do Condado de Wicklow.
Historia
Logo da invasión normanda, Wicklow foille concedida a Maurice Fitzgerald, que se adicou á construción do Castelo Negro, unha fortificación que se atopa en ruínas en fronte da costa ao Sur do porto.
Os arredores do Condado de Wicklow é rica en monumentos da Idade de bronce. O máis antigo asentamento da cidade é a abadía franciscana, localizada no extremo Oeste da rúa principal, nos xardíns da parroquia católica.
Outros edificios notables son o Concello e o cárcere, construída en 1702 e renovado recentemente coma un centro de patrimonio e atracción turística. O rompeondas Oriente, posiblemente o edificio máis importante da cidade, foi construído na década de 1880 polos Comisarios do Porto de Wicklow. O arquitecto foi William George Strype e o construtor John Jackson de Westminster. O espigón do Norte completouse arredor de 1909 - John Pansing foi o deseñador e Louis Nott de Bristol, o construtor. O cárcere foi un lugar de execución ata o final do século XIX e foi onde Billy Byrne, líder da rebelión de 1798, encontrou a súa fin en 1799. El está homenaxeado cunha estatua na praza da cidade. A prisión pechou en 1924.
En Fitzwilliam Square, no centro da cidade de Wicklow hai un obelisco para conmemorar a carreira do capitán Robert Halpin, comandante da nave que estendeu o primeiro cable telegráfico transatlántico operatio, o Great Eastern, que naceu en Wicklow en 1836.
Acceso libre
miniatura| O acceso libre é un movemento xurdido nos anos noventa co obxecto de artellar un novo sistema de comunicación científica a través das novas tecnoloxías. Xorde fundamentalmente a causa dos fortes incrementos de prezos das revistas científicas, debidos ó carácter monopolístico que lle imprimiron á información científica os grandes grupos editoriais internacionais. Nado de proxectos individuais como ArXiv.org, está sendo asumido polos organismos de investigación (Declaración de Berlín ) e por institucións políticas de investigación (Parlamento británico ). Na actualidade segue dúas vías de comunicación científica complementarias: as revistas de acceso libre e os arquivos institucionais.
Ben X
Ben X é filme belga-neerlandés de 2007 dirixido por Nic Balthazar. Está baseado na novela Niets Was Alles Wat Hij Zei, escrita polo propio Balthazar. A novela está inspirada na historia real dun rapaz con autismo que se suicida por mor do bullying. Foi escollido como candidato de Bélxica para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 80ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Tricópteros
Os tricópteros (Trichoptera) son unha orde de insectos que teñen larvas acuáticas e adultos terrestres. O nome "Trichoptera" deriva do grego θρίξ thrix, 'pelo' e de πτερόν, pteron 'á', e indica que as súas ás son peludas. Describíronse aproximadamente 14 500 especies de tricópteros, a maioría das cales poden clasificarse nas subordes Integripalpia e Annulipalpia baseándose nas pezas bucais adultas. As larvas integripalpias destes animais constrúen un estoxo portátil para protexerse cando se desprazan na procura de comida, mentres que as larvas anulipalpias contrúen un refuxio fixo no cal permanecen, esperando a que a comida se achegue a elas. Os adultos son insectos pequenos con certo parecido a avelaíñas con dous pares de ás membranosas peludas. Están estreitamente emparentados cos Lepidoptera (avelaíñas e bolboretas), os cales teñen escamas nas ás derivadas de pelos, e, de feito, as dúas ordes forman a superorde Amphiesmenoptera.
A larvas acuáticas encóntranse en diversos hábitats como regatos, ríos, lagos, lagoas, fontes e augas temporais (pozas vernais). As larvas de moitas especies usan seda para facer estoxos protectores, que adoitan estar reforzados con grava, area, paus, cachos de plantas mordidos ou outros residuos. As larvas mostran diversas estratexias de alimentación, e varias especies son predadoras, outras comen follas trituradas ou algas ou recollen partículas da columna de auga e do bentos. A maioría dos adultos teñen vidas de curta duración durante as cales non se alimentan.
Na pesca de cana con mosca, as moscas artificiais usadas con frecuencia imitan tricópteros adultos, mentres que as larvas e pupas utilízanse como isco. Os xéneros máis comúns e estendidos como Helicopsyche e Hydropsyche son importantes neste tipo de pesca. Os tricópteros son útiles como bioindicadores, xa que son sensibles á contaminación da auga e son grandes dabondo como para ser avaliados no campo.
Evolución e filoxenia
miniatura|upright|Fósil do [[Eoceno atopado en ámbar do Báltico, Lituania (44 millóns de anos)]]
Historia fósil
Atopáronse tricópteros fósiles en rochas do Triásico; o grupo sobreviviu ao evento de extinción Permiano-Triásico de hai uns 252 millóns de anos. A maior cantidade de restos fósiles corresponden aos estoxos larvarios, xa que están feitos de materiais duradeiros que se conservan mellor. Os corpos fosilizados de tricópteros son extremadamente raros, os máis antigos datan do Triásico temperán e medio, hai uns 230 millóns de anos, e as ás son tamén outra fonte de fósiles. A evolución do grupo orixinando insectos con larvas completamente acuáticas parece que tivo lugar nalgún momento do Triásico. O descubrimento de fósiles que lembran estoxos larvarios de tricópteros en depósitos mariños do Brasil, pode atrasar as orixes da orde ao período Permiano temperán.
Evolución
Case todos os tricópteros adultos son terrestres, pero as súas larvas e pupas son acuáticas. Comparten esta características con varios grupos distantemente relacionados, como as libélulas, efemerópteros, plecópteros, siálidos e neurópteros. Os antepasados de todos estes grupos eran terrestres, con sistemas traqueais abertos, nos que por evolución converxente apareceron diferentes tipos de branquias nas súas larvas acuáticas a medida que adoptaron o medio acuático para evitar a depredación.
Filoxenia
O seguinte cladograma de relacións externas, baseado en análises de ADN e proteínas feitos en 2008, mostra a orde como un clado e grupo irmán dos Lepidoptera, e relacionado máis distantemente cos Diptera e Mecoptera.
O cladograma das relacións dentro da orde está baseado nunha filoxenia molecular realizada en 2002 usando ARN ribosómico, un xene dun factor de elongción nuclear e unha citocromo oxidase mitocondrial. Os Annulipalpia e Integripalpia son clados, mais as relacións dentro de Spicipalpia non están claras.
Ecoloxía
As larvas dos tricópteros poden encontrarse en todos os gremios alimenticios dos hábitats de auga doce. A maioría dos estadios larvarios iniciais e algúns dos estadios finais son animais recadadores que toman fragmentos de materia orgánica do bentos. Outras especies son filtradoras, e filtran as partículas orgánicas que flotan na auga usando redes de seda ou os pelos das patas. Algunhas especies son raspadoras, alimentándose das películas de algas e outro perífiton que crece baixo os obxectos mergullados que reciben luz solar. Outras son herbívoros trituradores, que mastigan fragmentos de plantas vivas mentres que outros son detritívoros trituradores, que rillan a madeira podre ou mastigan follas mortas que foron procesadas por bacterias e fungos; a maioría dos nutrientes que obtén este último grupo proceden do consumo das bacterias e fungos. As especies predadoras ou ben cazan activamente presas, normalmente outros insectos, pequenos crustáceos e vermes, ou ben mantéñense en repouso agardando a que pasen invertebrados que sen advertir a súa presenza se aproximan demasiado. Unhas poucas especies aliméntanse de forma oportunista de animais mortos ou peixes, e algunhas larvas de Leptoceridae aliméntanse de esponxas de auga doce. O tricóptero terrestre Enoicyla pusilla vive entre as follas caídas húmidas do chan dos bosques.
O estadio adulto dos tricópteros pode sobrevivir só unhas poucas semanas; moitas especies non se alimentan na etapa adulta e morren pouco despois de reproducirse. Os insectos alados son nocturnos e serven de alimento para as aves nocturnas, morcegos, pequenos mamíferos, anfibios e artrópodos. Os estadios larvarios duran moito máis, normalmente un ano ou máis, e teñen un maior impacto no medio ambiente. Constitúen unha parte importante da dieta de peixes como a troita. O peixe captúraos de dúas maneiras, cólleos entre a vexetación ou no leito do río a medida que a larva se despraza ou durante o comportamento diario de deriva; esta deriva ocorre durante a noite en moitas especies de larvas acuáticas, ou arredor do mediodía nalgunhas especies de tricópteros con estoxo, e pode ser o resultado de presións poboacionais ou ser unha forma de dispersión. As larvas poden ir á deriva en grandes cantidades preto do fondo, a media auga ou xusto baixo a superficie da auga. Os peixes tráganos enteiros, estoxo incluído.
Estoxos
Os tricópteros son coñecidos polos estoxos portátiles que moitas das súas larvas fabrican para usalos como refuxio. Unhas 30 familias de tricópteros, membros da suborde Integripalpia, adoptan esta estratexia. Estas larvas comen detritos, principalmente materail vexetal en descomposición, e os fragmentos de follas mortas das que se alimentan tenden a acumularse en ocos, en zonas do río de correntes lentas e detrás de pedras e de raíces na auga. Os estoxos proporciónanlles protección ás larvas cando estas se teñen que desprazar na procura destes recursos.
César García Solís
Traxectoria
Comerciante e industrial en Pontevedra. Durante a ditadura de Primo de Rivera foi nomeado alcalde de Pontevedra o 29 de marzo de 1924, e dimitiu a finais de xuño dese ano. Foi nomeado deputado provincial en febreiro de 1930. Foi membro da directiva da Sociedad Económica de Amigos del País de Pontevedra.
Tricópteros
Refuxios fixos
A diferenza das larvas que forman estoxos portátiles, os membros da suborde Annulipalpia teñen unha estratexia de alimentación completamente diferente e os estoxos ou refuxios tubulares que constrúen non son portátiles. Fabrican refuxios tubulares fixados no substrato nos cales permanecen estacionarios, esperando a que a comida chegue a eles. As familias Psychomyiidae, Ecnomidae e Xiphocentronidae constrúen tubos simples de area e outras partículas unidos por seda e ancorados ao leito do río, e aliméntanse das acumulacións de limo formadas cando se deposita o material que estaba en suspensión na auga. O tubo pode ser agrandado cando a larva en crecemento necesita alimentarse en novas zonas circundantes. As larvas de Polycentropodidae constrúen tubos máis complexos, curtos e aplanados en ocos entre as rochas ou outros obxectos mergullados, ás veces con filamentos de seda suspendidos a través da superficie próxima. Estas larvas son carnívoras, lembran a arañas na súa forma de alimentarse e saen de repente do seu refuxio para atacar a calquera pequena presa imprudente que pase pola superficie.
Cúpulas de seda
As larvas da familia Glossosomatidae da suborde Spicipalpia crean recintos de seda con forma de cúpula que lles permiten pastar no perífiton, a película biolóxica que crece sobre as pedras e outros obxectos, e cargan con estas construcións dun lado para outro como se fosen a coiraza dunha tartaruga. Na familia Philopotamidae, as redes teñen forma de saco, unha estrutura intricada e unha malla diminuta. As larvas teñen pezas bucais especializadas para raspar a microflora que queda atrapada na rede a medida que a auga flúe a través dela.
Redes
miniatura|Rede feita por unha larva da suborde [[Spicipalpia]]
As larvas doutras especies de tricópteros fan redes en vez de estoxos. Son redes de seda estendidas entre a vexetación acuática e sobre as pedras. Estas larvas que fabrican redes xeralmente viven en augas correntes, e as diferentes especies ocupan distintos hábitats con distintas velocidades da corrente. Hai unha deriva constante de invertebrados arrastrados augas abaixo pola corrente, e estes animais e fragmentos de residuos, acumúlanse nas redes que serven tanto de trampas para cazar coma de refuxio.
Desenvolvemento
As larvas dos tricópteros son acuáticas, teñen seis pares de branquias traqueais na parte inferior do abdome. As larvas son longas e máis ben cilíndricas. As súas cabezas están fortemente esclerotizadas, pero o abdome é brando; as antenas son curts e as pezas bucais adaptadas a morder. Cada un dos segmentos abdominais, que son normalmente dez, leva un par de patas ou propatas cunha soa articulación tarsal. Nas especies que cargan co estoxo, os primeiros segmentos levan tres papilas, unha por riba e dúas polos lados, que ancoran a larva centrada do tubo. O segmento posterior leva un par de ganchos para a loita. A larva pasa por de cinco a sete ínstares, e despois por unha fase de pupa acuática con mandíbulas funcionais (para cortar o estoxo), branquias e patas nadadoras.
O casulo pupal técese con seda, pero igual que o estoxo larvario, doita ter adheridos outros materiais. Cando pupan, as especies que constrúen estoxos portátiles adhírense a algún obxecto mergullado, selan as aberturas anterior e posterior do tubo para evitar os depredadores, pero de modo que permitan que a auga poida continuar a fluír por el, e pupan no seu interior. Unha vez que se desenvolveron completamente, a maioría dos tricópteros pupais cortan o estoxo co par de mandíbulas especial que teñen, nadan ata a superficie da auga, mudan usando a exuvia (exoesqueleto vello baleiro) como plataforma flotante, e emerxen como adultos competamente formados. Xeralmente poden voar inmediatamente despois de romper a cutícula pupal. Esta emerxencia é principalmente univoltina (unha vez ao ano) e todos os adultos dunha especie emerxen ao mesmo tempo. O desenvolvemento é de menos dun ano en sitios cálidos, pero dura aproximadamente un ano a altas latitudes e elevadas alturas en lagos e correntes de montaña.
O tricóptero adulto é un isecto de mediano tamaño con ás membranosas peludas, que coloca cando está pousado a modo de tenda sobre o corpo. As súas antenas son bastante longas e con forma filamentosa, as pezas bucais están reducidas en tamaño e as patas teñen cinco tarsos (artellos inferiores das patas). Os adultos son nocturnos e son atraídos pola luz. Algunhas especies teñen un voo potente e poden dispersarse a novas localidades, pero moitas teñen un voo feble. Os adultos son xeralmente de curta vida, a maioría non se alimentan e están equipados só para poder reproducirse, pero nalgunhas especies aliméntanse de néctar. Unha vez que se aparearon, as femias poñen ovos nunha masa xelatinosa, pegándoos a un obxecto por riba ou por debaixo da superficie da auga segundo a especie. Os ovos eclosionan en poucas semanas.
Relacións cos humanos
miniatura|upright|Mosca artificial para a pesca que imita ao tricóptero Lepidostoma para a pesca da troita usada en Norteamérica miniatura|upright|"Limnephilus elegans tomado de British Entomology de [[John Curtis (entomólogo)|John Curtis, c. 1840]]
Na pesca con cana
Os tricópteros úsanse na pesca con cana como isco ou engano nos anzós. Cada especie emerxe en masa en diferentes momentos e a miúdo aparecen só durante uns poucos días ao ano polo que os pescadores usan primeiro unha especie e despois outra durante a tempada de pesca como modelos para as moscas artificiais para a pesca de cana con mosca nos regatos troiteiros. A mass emergence is known as a hatch. Utilízanse sobre todo Mystacides, Sericostoma,Leptocerus, Phryganea, Brachycentrus subnubilis, Lepidostoma, Oecetis, Cheumatopsyche, Helicopsyche (moi usada en Norteamérica), e Hydropsyche (a máis importante para este tipo de pesca en Norteamérica).
Como bioindicadores
Os tricópteros son útiles como bioindicadores da boa calidade da auga, xa que son sensibles á contaminación da auga, e son o suficientemente grandes como para ser avaliadas doadamente no campo. Algunhas especies indican un hábitat non alterado, e outras indican un hábitat degradado. Aínda que os tricópteros poden encontrarse en corpos de auga de diversas calidades, os conxuntos ou ensamblaxes de fauna ricos en tricópteros considérase xeralmente que indican corpos de auga limpos, como lagos, lagoas e marismas en boas condicións. Xunto cos plecópteros e efemerópteros, os tricópteros son importantes nas bioestimacións de vixilancia do estado das correntes e outros corpos de auga.
Na arte
Como os tricópteros silvestres constrúen os seus estoxos con paus, area, plantas acuáticas e pedriñas, o artista francés Hubert Duprat fixo obras de arte proporcionando a tricópteros silvestres pedras preciosas e outros materiais para que construísen os seus tubos. Recolleu as larvas na natureza e púxoas en tanques con condicións controladas. Sacou as larvas dos seus estoxos orixinais para que empezasen a construír outros e puxo no tanque obxectos preciosos e semipreciosos como grans de ouro. As larvas construíron os estoxos con elas creando unha forma de obra de arte moi fermosa, que despois o artista vendeu por todo o mundo.
Taxonomía
Hai aproximadamente 14 500 especies distribuídas nunhas 45 familias en todo o mundo.
Ana María Viñas Díaz
Ana María Viñas Díaz, nada en 1966, é unha bióloga galega.
Traxectoria
Doutora en Bioloxía, e profesora titular de Xenética da facultade de Bioloxía da Universidade de Santiago de Compostela.
O seu labor como investigadora céntrase na análise dos mecanismos de determinación e diferenciación sexual no rodaballo.