cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Co xenio destrozado
Co xenio destrozado[sic] é o segundo álbum de estudio da cantautora galega SES. Foi editado o 11 de xuño de 2013.
Francisco Martínez de la Rosa
Francisco de Paula Martínez de la Rosa Berdejo Gómez del Arroyo, nado en Granada o 10 de marzo de 1787 e finado en Madrid o 7 de febreiro de 1862, foi un poeta, dramaturgo e político español.
Traxectoria
Nado nunha familia de posición social acomodada, entrou na escola onde se demostrou que era superdotado, feito que lle facilitou a súa entrada na Universidade de Granada cando soamente tiña 12 anos. Na universidade licenciouse e doutorouse en Dereito civil (1804), e en 1805 comezou como catedrático de Filosofía Moral en Granada, dende moi novo comeza a escribir poesía.
Iniciada a Guerra da Independencia Española, fundou o Diario de Granada e encargouse da misión diplomática en Xibraltar e Londres; nesta época xa formaba parte do Partido Liberal e foi deputado nas Cortes de Cádiz e vogal da Comisión da liberdade de imprenta, cousa que compaxinaba coa escrita da comedia Lo que puede un empleo, 1812, e a traxedia La viuda de Padilla, 1814. Publicou tamén o tratado político La revolución actual de España, 1813, e anteriormente El español'', 1810.
Segundo a xente que o trataba, era algo efeminado, o que lle valeu o alcume de Barón del bello rosal. A restauración absolutista de 1814 fixo que fora detido en Madrid o 1 de maio e logo ser desterrado ao Peñón da Gomera. Ao triunfar Rafael del Riego en 1820 foi liberado durante o Trienio liberal onde se mostrou como un liberal moderado, polo que foi denominado pastelero e Rosita pastelera polo semanario El Zurriago.
Deputado nas Cortes pola provincia de Granada entre 1820 e 1822, ingresou na Sociedad del Anillo, sociedade partidaria dunha transacción coa Coroa e de revisar a Constitución Española de 1812 reforzando o poder monárquico. Secretario da Deputación Permanente en Cortes en 1822, é insultado polo pobo o 4 de febreiro de 1822.
Secretario de Estado o 28 de febreiro até o 5 de agosto de 1822, dimitiu tras o fracaso dos sucesos involucionistas do sete de xullo e a conseguinte acentuación da revolución. Nomeado Académico da Real Academia de la Lengua Española e Conselleiro de Estado en 1823. Coa invasión dos Cen Mil Fillos de San Luís emigrou a París. Realizou viaxes por Italia. En París publicou Obras literarias (1827 - 1830), Edipo (1829), Morayma (1829), Abén Humeya (1830) e La Conjuración de Venecia (1830).
A finais do ano 1831 regresa a Madrid acolléndose a amnistia decretada por Fernando VII aos afrancesados, logo marchou a vivir a Granada. En 1833 publica Los celos infundadoso el marido en la chimenea. Xa en Madrid, publica Hernán Pérez del pulgar, el de las hazañas, (1834).
Coa rexencia de María Cristina de Borbón, buscou o apoio do Partido Liberal para defender os dereitos dinásticos durante a minoría de idade da raíña Isabel II, foi nomeado Presidente do Consello de Ministros, e Ministro de Estado do 15 de xaneiro de 1834 até o 7 de xuño de 1835. Neste cargo naceu o Estatuto Real de 1834. A comezos do 1835 fixo maniobras para desfacerse do seu ministro da guerra Llauder. En 1835, 1836 e 1836 publica o seu ensaio histórico Espíritu del siglo. Procurador por Granada, deuputado electo por Granada, Segovia e Oviedo dende 1861 até 1862.
Publicou a novela titulada Doña Isabel de Solís, (1837); Libro de los niños, (1839); La boda y el duelo, (1839). Dende 1839 até 1843 estivo exiliado en París, até que Baldomero Espartero chegou á rexencia. Ministro de Estado de 1844 a 1846 nos gobernos de Narváez. Nestes gobernos impulsou o programa ministerial faborable a reformar o modelo constitucional progresista de 1837, e formou parte do proceso que levaría a cabo a promulgación da Constitución de 1845. No período 1848-1849 foi embaixador en París e Roma. Foi Presidente do Congreso dos Deputados nas tres últimas lexislaturas da Década Moderada. Volveu ser Ministro de Estado entre 1857 e 1858, logo sería elixido Presidente do Consello de Estado. Desta época son os libros Bosquejo histórico de la política de España en tiempos de la dinastía austríaca, La moralidad como norma de las acciones humanas, La hija en casa y la madre en las máscaras (póstuma).
Os Alvites, Bretoña, A Pastoriza
Os Alvites é un lugar da parroquia de Bretoña, no concello lugués da Pastoriza, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 34 habitantes (18 homes e 16 mulleres).
Ernst Cassirer
Ernst Cassirer, nado en Breslau o 28 de xullo de 1874 e finado en Nova York o 13 de abril de 1945, foi un filósofo de orixe prusiana, cidadán sueco dende 1939. Exerceu a docencia na Universidade de Hamburgo. Aliñado na dirección neokantiana da escola de Marburgo, tratou os problemas gnoseolóxicos e epistemolóxicos no sentido do idealismo crítico.
Foi coñecido pola súa obra Filosofía das formas simbólicas do campo da filosofía da cultura. Tamén realizou contribucións á epistemoloxía, á filosofía da ciencia e á historia da filosofía.
Traxectoria
Cassirer naceu en Breslau, Silesia. Fillo do comerciante xudeu alemán Eduard Cassirer, pertencía a unha das xeracións máis brillantes do pensamento europeo. En 1892 comezou a estudar dereito, mais axiña pasou a estudar literatura alemá e filosofía na Universidade de Berlín. A partir de 1896 cambiouse á Universidade de Marburgo, onde se adscribiu ao neokantismo. En 1899 doutorouse baixo a tutela de Paul Natorp cun traballo sobre Descartes titulado Kritik der mathematischen und naturwissenschaftlichen Erkenntnis.
En 1902 casou coa súa prima Toni Bony, coa que tivo tres fillos. O seu traballo sobre o sistema de Leibniz foi premiado dúas veces, mais en moitas universidades non foi aceptado como Habilitation (máximo grao académico que se pode lograr en moitos países europeos). En 1906 alcanzou este grao en Berlín co seu estudo sobre o problema do coñecemento: Das Erkenntnisproblem in der Philosophie und Wissenschaft der neueren Zeit. Durante os seguintes trece anos foi profesor en Berlín e asentou as bases da súa teoría do coñecemento.
Tivo que exiliarse coa chegada ao poder de Hitler. Entre 1933 e 1935 traballou como profesor na universidade de Oxford, e entre 1935 e 1941 pasou á universidade de Göteborg en Suecia, aproveitando a neutralidade dese país na guerra. Mentres a guerra se desenvolvía, considerou con bo criterio que Suecia deixaba de ser un refuxio seguro, e exiliouse nos Estados Unidos. Foi rexeitado pola universidade Harvard, mais finalmente puido traballar en Yale entre 1941 e 1943, e na universidade de Columbia, en Nova York, dende 1943 ata o seu falecemento.
Filosofía
Colaborou na famosa edición kantiana a principios de século, cunha introdución que se converteu nunha referencia (Kant). Logo centrouse en dous momentos fundamentais da civilización europea, o Renacemento e a Ilustración, con dúas monografías que son clásicas, e colaborou co Instituto Warburg. Tivo unha polémica pública, en Davos, con Heidegger, aínda que a familia deste non deixou que se publicase a controversia. Para Cassirer, o home é un “animal simbólico” que emprega símbolos para configurar o mundo cultural. Neste sistema de símbolos é onde se manifesta o espírito humano expresándose na linguaxe, o mito, a relixión e a ciencia. En Cassirer a Crítica da razón (que xa realizara Kant) convértese nunha Crítica da cultura.
Eleccións ao Parlamento de Galicia de 1981
miniatura|dereita|220px|Adhesivo do [[Bloque Nacional Popular Galego|BNPG contra a constitución española.]] As eleccións ao Parlamento de Galicia de 1981 celebráronse o 20 de outubro. Cun censo de 2 174 246 electores, os votantes foron 1 006 222 (46,3%) e 1 168 024 as abstencións (53,7%). Foi a porcentaxe de abstención máis alta nunhas eleccións autonómicas. Alianza Popular foi a forza máis votada, seguida moi de cerca pola UCD. Grazas a un compromiso entre as dúas forzas máis votadas Gerardo Fernández Albor (AP) foi nomeado primeiro presidente da Xunta de Galicia. As forzas galeguistas e de esquerda lograron unha representación moi exigua. Pola súa banda, os deputados do BNPG decidiron non acatar a constitución, polo que foron expulsados do Parlamento.
Resultados
a Deles 2 de UPG e 1 do PSG.
Sandiás (homónimos)
O topónimo galego Sandiás pode referirse a:
Sobre a Igrexa, Guísamo, Bergondo
Sobre a Igrexa é un lugar da parroquia de Guísamo no concello coruñés de Bergondo na comarca da Coruña. Tiña 245 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 115 eran homes e 130 eran mulleres.
Pecarí de barba branca
O pecarí de barba branca (Tayassu pecari) é unha especie de mamífero artiodáctilo da familia Tayassuidae.
Descrición
Caracterízase por ter unha mancha esbrancuxada, a xeito de barba, na base da boca ou arredor dos beizos. Ten unha altura media, na cernella, de 55 cm, e unha lonxitude de 90 a 139 cm. O adulto rolda entre 25 e 40 kg.
Comportamento
É un animal diúrno e vive en inmensas mandas, de 50 a 300 individuos. En certas épocas do ano, nalgunhas zonas, as mandas grandes divídense en grupos máis cativos de acordo coa distribución e abundancia dos alimentos ou a presenza de depredadores.
Memento (padrón de deseño)
O padrón de deseño Memento (ou Lembranza ou Token) é un padrón de comportamento que permite capturar e extraer o estado interno dun obxecto, respectando a súa encapsulación, de xeito que, posteriormente, aínda que se modifique o obxecto, se poida restaurar ese estado.
Pecarí de barba branca
Comportamento
Hai probas de intercambios de individuos entre mandas veciñas e de apareamentos entre macho e femia de diferente manda. A xestación dura arredor de 250 días, despois dos cales nacen unha ou dúas crías.
É omnívoro e, aínda que prefire consumir froitas, tamén se alimenta de raíces, tubérculos, noces, herba e invertebrados.
Memento (padrón de deseño)
Motivación
Para permitir funcionalidades como desfacer unha acción ou, en caso de erro, volver a un estado consistente, é necesario gardar o estado interno dun obxecto. O padrón Memento permite levar isto a cabo sen romper a encapsulación dos obxectos.
Por exemplo, no caso dun editor gráfico que permita conectar figuras. Dados dous rectángulos que se poden conectar mediante unha liña, o editor permite que, aínda que despracemos os rectángulos, a liña modifique a súa lonxitude co fin de que os rectángulos permanezan sempre conectados. Cando se quere volver a unha posición anterior non é tan fácil como parece. Pódese dar o caso de que ó desfacer unha acción non restauremos a posición inicial, ou que non se produza o efecto desexado. Este problema pode resolverse empregando o padrón Memento. A opción de desfacer solicitará un Recordo ó Creador cando necesite comprobar o seu estado. O Creador inicializa o memento coa información do estado actual. E só o Creador pode almacenar e recuperar a información do Recordo.
Aplicabilidade
Emprégase o padrón Memento cando o estado dun obxecto debe ser almacenado de modo que poida ser recuperado e restaurado noutro momento futuro, ou ben cando unha interface para obter o estado rompa a encapsulación do obxecto expoñendo detalles da súa implementación.
Estrutura
centro|Estrutura do padrón Memento
Colaboracións
miniatura|300px|Diagrama de secuencia
Aron Baynes
Aron John Baynes, nado o 9 de decembro de 1986 en Gisborne (Nova Zelandia), é un xogador de baloncesto profesional australia. Actualmente xoga para os Brisbane Bullets da National Basketball League australiana.
Traxectoria
O 1 de xuño de 2009, Baynes asinou un contrato de dous anos co Lietuvos Rytas. Ó remate da tempada 2009-10, Baynes desvinculouse do equipo lituano. O 15 de xullo de 2010, asinou un acordo de dous anos co EWE Baskets Oldenburg. En 40 partidos acadou 6.8 puntos e 3.7 rebotes por partido. O 29 de xuño de 2011, deixou o equipo alemán.
O 24 de agosto de 2011, asinou un acordo dun ano co Ikaros Kallitheas grego. O 1 de agosto de 2012, Baynes asinou un contrato dun ano co Union Olimpija esloveno.
O 23 de xaneiro de 2013, Baynes asinou cos San Antonio Spurs da National Basketball Association (NBA). O 15 de xuño de 2014, Baynes gañou o seu primeiro capmionato da NBA despois de que os Spurs derrotaran ós Miami Heat por 4-1 nas Finais da NBA de 2014. O 26 de setembro de 2014, asinou un novo contrato cos Spurs.
Alberto Calvín
Alberto Calvín Corredoira, nado en Pardiñas de Riba (Taramundi), en 1950, é un escritor asturiano en lingua galega.
Traxectoria
Labrego de profesión, é tamén escritor de prosa breve e versos. A súa obra foi seleccionada en diversas antoloxías de literatura eonaviega. Obtivo unha mención de honra no VI Premio Arume de poesía (2011)
Cerdeda, Taboada
Santa Mariña de Cerdeda é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2014 tiña 123 habitantes (58 homes e 65 mulleres), o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 161 habitantes.
Galería de imaxes
<Gallery> Ficheiro:Na igrexa de Santa Mariña de Cerdeda, Taboada.jpg Ficheiro:Canzorros na igrexa de Santa Mariña de Cerdeda, Taboada, Galiza.jpg|Canzorros na igrexa de Santa Mariña de Cerdeda </Gallery>
El Brigantino (Ferrol)
El Brigantino foi un periódico editado en Ferrol entre 1866 e 1880.
Historia e características
Apareceu o 2 de xaneiro de 1866 como diario da revista El Pensamiento de Galicia; pero por dificultades como consecuencia da lexislación de imprenta, desapareceu o ano seguinte. En 1868, logo do triunfo do levantamento de setembro, Ricardo Pita imprimiu o xornal co nome de Boletín de la Revolución. Reapareceu en 1880 defendendo dos seus atacantes a fracción republicana radical que existía no Concello. Ricardo Pita realizou todas as tarefas de dirección, impresión e redacción. Entre os seus colaboradores figuraron Rodríguez Pridall, Daniel Rodríguez, e Loño y Casal.
American Psycho (álbum)
American Psycho é o cuarto álbum de estudio da banda estadounidense de punk rock Misfits, publicado o 13 de maio de 1997 a través do selo Geffen Records. Trátase do primeiro disco do grupo en ser gravado sen o fundador e antigo líder Glenn Danzig. O baixista Jerry Only, despois de anos de litixios, chegou a un acordo con Danzig para obter os dereitos de usar o nome da banda e a súa imaxe para gravar e actuar. O álbum tamén marca a adición do cantante Michale Graves e de Dr. Chud na batería. O álbum foi producido por Daniel Rey, que xa traballara con artistas Ramones e White Zombie.
Vila Reguenga
O topónimo galego Vila Reguenga pode referirse a:
E3 Harelbeke 2016
A 59ª edición da E3 Harelbeke, oficialmente 59e Record E3 Harelbeke disputouse o venres 25 de marzo de 2016 con saída e chegada na cidade de Harelbake, logo de percorrer 206,4 km entre os que habían 15 "muros", algúns deles de pavé.
Esta foi a primeira das Clásicas do pavé da tempada e a sexta carreira do UCI WorldTour 2016.
O gañador foi o polaco do Team Sky Michał Kwiatkowski que se adiantou ao campión do mundo eslovaco Peter Sagan en 4 segundos e en 11 segundos ao pelotón principal, que encabezou o seu compañeiro de equipo inglés Ian Stannard.
Percorrido
O trazado contou cunha lonxitude de 206'4 km con saída e final en Harelbeke. O percorido pasou por 5 sectores de pavé e 15 "muros" dos que algúns son de pavé
Equipos
Na competición participaron 25 equipos. 18 do UCI WorldTour e 7 de categoría Profesional Continental. Comezaron un total de 197 ciclistas (8 por equipo, excepto BMC, Orica e Dimension Data que partiron con 7). Ao final saíron 197 ciclistas dos que chegaron a meta 106.
Cicillón, Taboada
Santiago de Cicillón é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 93 habitantes, deles 39 eran homes e 54 eran mulleres, o que supón unha diminución de 6 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Lingua acadia
A lingua acadia (akkadû, 𒅎𒀝𒂵𒌈 ak.kADû) é unha lingua semítica que foi falada do cuarto ao primeiro milenio antes da nosa era. Dívídese en dous dialectos : o babilonio, ao sur da Mesopotamia (ver Babilonia) e o asirio, ao norte (ver Asiria).
Acadio designa igualmente o habitante do país de Akkad.
O acadio, lingua vernácula
miniatura|Escritura acadia. O acadio foi a lingua vernácula dos pobos semitas de Mesopotamia polo menos desde o III milenio. A súa área de difusión inclúe a Baixa Mesopotamia, a Susiana e a Mesopotamia central, onde se fala o que se chama tradicionalmente o «babilonio» (posto que se falaba no reino babilonio do II milenio, mesmo se está presente noutros reinos durante os períodos precedentes), mentres que máis ao norte se fala a segunda gran variedade do acadio, o «asirio» (testemuñado polas fontes que veñen de Asiria). Estas dúas formas do acadio están aínda próximas e coñecen evolucións paralelas (ver máis abaixo). Na rexión do Éufrates Medio, outra lingua, o eblaíta (da cidade de Ebla), da que non se sabe se é do tipo semítico oriental ou occidental: está testemuñada desde a metade do III milenio. É, pois, probábel que o acadio non fose nunca a súa lingua vernácula, posto que esta rexión estaba dominada daquela por pobos que falaban linguas semíticas occidentais (amorritas, arameos).
Dado que estas linguas só se coñecen polos documentos escritos, é imposíbel saber con certeza que lingua se falaba, e as opinións dos especialistas diverxen por veces a propósito desta cuestión.
Acadio antigo
O acadio antigo é a lingua dos textos do período das dinastías arcaicas, e sobre todo do Imperio de Akkad. Os textos máis antigos en lingua acadia atopáronse en Abu Salabikh, Nippur ou Kish, e datan do século –XXVI, mentres que a inmensa maioría dos textos escritos o son en sumerio. No período do Imperio d’Akkad, o acadio convértese na lingua oficial deste reino, e adquire entón unha grande importancia no plano internacional, volvéndose a lingua diplomática das poboacións semitas, que son predominantes desde o país de Akkad ata Siria do Norte. Tras a caída deste imperio, apréciase un retorno ao emprego do sumerio coa Terceira dinastía de Ur. Cando esta última cae a finais do século -XX, o acadio convértese na lingua escrita dominante, mentres que o sumerio sen dúbida xa non se falaba.
Asirio e babilonio
No século –XX prodúcese a diverxencia entre os dous dialectos: asirio e babilonio.
O acadio, lingua internacional
Na época amorrita (primeira metade do II milenio), o acadio definitivamente suplantou o sumerio ao nivel de lingua internacional, tras da caída da Terceira dinastía de Ur. O acadio diplomático segue sempre a forma que se falaba no sur de Mesopotamia, o babilonio, pola posición dominante desta rexión no plano cultural (a emerxencia do acadio literario faise en paralelo). No segundo milenio, o acadio escríbese por todo Oriente Próximo, da Anatolia ao Irán occidental, en Exipto, e mesmo no Golfo Pérsico: converteuse na lingua vehicular desta rexión do mundo. Só perde esta posición na primeira metade do I milenio, en mans do arameo. Durante todo este período que constitúe o seu apoxeo, o acadio fálase por todas partes, e o seu emprego non se limita aos intercambios internacionais, senón que en moitos lugares se aplica tamén nos escritos literarios, xurídicos, comerciais etc. É o fenómeno do acadio periférico.
Mari
O reino de Mari do principio do século -XVIII, para o que temos unha morea de arquivos considerábel, está poboado sen dúbida por xente que ten como lingua vehicular o amorrita. O acadio, con todo, non deixa de ser a lingua da administración de Mari. Daquela era case idéntico ao paleobabilonio. Comporta certas especificidades fonéticas propias dos dialectos de Alta Mesopotamia (frecuencia do son -e-), e tamén hábitos gramaticais particulares.
Alalakh
Alalakh (Tell Açana) proporcionou dous importantes lotes de arquivos cuneiformes:
A lingua destes dous lotes presenta particularidades locais, sobre todo a do segundo nivel, que presenta algunhas coincidencias co asirio, pero tamén co hurrita.
Hattusa
O sitio arqueolóxico de Boğazköi, a antiga Hattusa, capital dos Hititas, proporcionou numerosos textos en lingua acadia, tanto textos literarios como relixiosos ou diplomáticos (tratados, correspondencia internacional etc.). A adopción do acadio pola chancelaría de Hattusa faise desde o principio do reino, a finais do século -XVI, cando Hattusilis I estende o poder hitita en dirección de Siria. Pero o acadio xa era coñecido en Anatolia con anterioridade, desde o tempo dos emporios comerciais asirios en Capadocia (século -XIX), baixo a forma paleoasiria.
Nuzi
Os arquivos de Nuzi, que datan do século -XIV, están redactados en acadio, mentres que a cidade está poboada maioritariamente por persoas de lingua hurrita. Esta lingua é do babilonio medio, pero os máis os escribas non manexaban ben este idioma, cometendo numerosas faltas, e empregando palabras, expresións ou xiros hurritas.
El Amarna
Os arquivos cuneiformes atopados no sitio exipcio de El Amarna (a antiga Akhetaton), están na súa maioría redactados en acadio, de tipo babilonio estándar. Unha trintena dos textos atopados son de tipo literario, mentres que os 350 restantes constitúe a correspondencia dos reis exipcios da metade do século -XIV (Amenhotep III, Akhenaton, Tutankhamon). Polas súas distintas proveniencias, presentan as características propias do seu país de orixe (Hatti, Mitanni, Babilonia). O caso máis interesante para a lingüística é o das cartas chamadas «cananeas», escritas polos reinos vasalos de Exipto situados no Levante (Tiro, Biblos, Gaza). A lingua destas cartas presenta numerosos trazos propios das linguas semíticas occidentais faladas nestes países, as linguas «cananeas». Por isto parécense aos textos acadios atopados en Ugarit.
O paleobabilonio literario
Na época paleobabilonia (ou amorrita), o acadio é a lingua na que se conciben as grandes obras literarias, relixiosas, científicas, en substitución do sumerio. Utilízase para as inscricións reais, os textos mitolóxicos, os himnos, as pregarias, os encantamentos etc. Esta forma do acadio presenta aspectos particulares, especialmente numerosos trazos arcaizantes, que intentan darlle un aspecto venerábel. O acadio literario ten certas orixinalidades desde o punto de vista fonolóxico: menos contraccións e harmonías vocálicas, caída da vogal final das preposicións ina, ana e eli, que se volven proclíticas, o estado construto do nome ten un final en -u no singular e no feminino plural etc. Empréganse tamén certos xiros máis comunmente que no acadio corrente, como locativo ou o terminativo, e a sintaxe é máis relaxada (o verbo non está sempre ao final da frase).
Situación entre as linguas semíticas
O acadio é a lingua semítica máis antiga que coñecemos. Presenta as principais características desta lingua: raíces consonánticas predominantemente trilíteras, conxugación, vocabulario de base. O acadio conserva algúns trazos arcaicos, especialmente os diferentes casos nominais. Entre as linguas semíticas, esta lingua constitúe a rama chamada oriental, con eventualmente o eblaíta.
Préstamos do sumerio
Desde a época máis antiga na que nos é coñecida, a lingua acadia sufriu unha forte influencia de parte do sumerio, lingua coa que os seus falantes conviven moito. Tomaron moitos dos trazos dela: verbo en final de frase, predilección polas frases nominais. Numerosas palabras acadias veñen derivadas do sumerio. Xeralmente, recoñécense polo feito de que a súa consoante final, que precede a desinencia casual, aparece redobrada despois do paso ao acadio. Por exemplo DUB.SAR, o escriba, vólvese tupšarru(m). Igualmente É.GAL, literalmente gran casa, é dicir, o palacio, dá ekallu(m). Esta herdanza que vén dunha lingua profundamente diferente das linguas semíticas constitúe a principal orixinalidade do acadio en relación coas outras linguas deste grupo. Isto ten como consecuencia que é imposíbel a clasificación por raíces nos dicionarios de acadio, como se fai nos das outras linguas semíticas.
Cómpre igualmente sinalar que o acadio influíu á súa vez no sumerio, polo menos no vocabulario.
Fonética
A base fonética do acadio é menos variada que a da maiorías das linguas semíticas. No nivel das semiconsoantes, só o aleph (’) fica presente ao longo de todo o período de documentación en acadio, en estado residual, e integra o ’aïn (ˁ), o iode, o ġaïn, o h e o ḥ. O w desaparece progresivamente tras a metade do II milenio. O h do acadio é unha consoante dura, como o jota español, por veces escrito ḫ ou transcrito kh. Non hai h glotal. Esta lingua ten as enfáticas de k (q), t (ţ) e s (ṣ), e unha sibilante, š. As vogais presentes son o a, o u, o i e o e, e poden ser alongadas de dúas maneiras (ā, ū, ī, ē e â, û, î, ê).
Hai certas regras fonéticas particulares en acadio. A máis importante é a caída da vogal final da segunda sílaba nunha serie de dúas sílabas abertas breves: *parisū (pa-ri-sū) > parsū.
As raíces
Como todas as linguas semíticas, as palabras, adxectivos e verbos acadios están formados na súa base por raíces consonánticas, na súa inmensa maioría trilíteras. Represéntanse coas consoantes que as constitúen: PRS, ŠPR, NDN etc. Existen algunhas raíces, chamadas febles, que contan cunha ou dúas semiconsoantes (aleph, waw ou iode), ou ben unha vogal longa na súa raíz: ’LK, (W)BL, KūN etc.
Como dixemos antes, o principio das raíces é limitado en acadio polos numerosos préstamos do sumerio efectuados por esta lingua.
En acadio, a raíz que serve de paradigma, sobre todo para os verbos, é PRS, que significa «cortar», «decidir».
Nomes
O acadio ten só dous xéneros: o masculino e o feminino, distinguidos polo morfema –(a)t- engadido á raíz, como na maioría das linguas semíticas e afro-asiáticas. Coexisten tres números: singular, plural e dual (pouco usado). Existen tres casos diferentes: nominativo, marcado por unha terminación en –u(m), o acusativo –a(m) e o xenitivo (que ten tamén un valor de dativo) –i(m). En plural, estes dous últimos só forman un caso, chamado oblicuo.
Os nomes teñen tamén un estado construto, que consiste xeralmente na caída da desinencia casual, e que serve para introducir un xenitivo directo (mentres que o xenitivo indirecto se introduce coa preposición ša) : šar mati(m) = šarru(m) ša mati(m) = «o rei do país».
Adxectivos
Colócanse xeralmente tras a palabra ou grupo de palabras aos que determinan. Compórtanse como substantivos, e teñen o mesmo xénero, número e caso co que cualifican. Con todo, a declinación do adxectivo difire da do substantivo no masculino plural (-ūtum, -ūtim).
Verbos
O acadio só distingue en principio o aspecto dos verbos (perfectivo ou imperfectivo), e non o tempo (pasado, presente, futuro). Distínguese así o estado de realización dunha acción, dependendo se xa rematou (perfectivo) ou se está a producirse ou que aínda non tivo lugar (imperfectivo). O perfectivo corresponde, pois, ao pretérito perfecto composto do español, ao pluscuamperfecto do galego e ao futuro anterior do español (respectivamente perfectivo do pasado, do presente e do futuro), mentres que o imperfectivo corresponde ao presente de indicativo, ao pretérito perfecto e ao futuro simple (imperfectivos do pasado, do presente, e do futuro) do galego.
As outras formas verbais habituais son o imperativo, o perfectivo/perfecto (que indica unha acción consecutiva a outra), o precativo/cohortativo (que indica un desexo), o estativo (acción que dura, estado permanente). As formas do infinitivo e participio son substantivos formados sobre a raíz verbal.
A persoa está marcada cun prefixo, e por veces un sufixo:
velaquí unha táboa coa conxugación básica; as formas conxugadas están na terceira persoa masculina singular:
Como as outras linguas semíticas, o verbo acadio conxúgase segundo tres sistemas:
centro|600px|miniatura|Paradigma do verbo parāsum (decidir, dividir); as marcas de persoa están en azul, os infixos en verde e as vogais temáticas (aquí, a no imperfectivo, u no perfectivo) en vermello.
Hai igualmente tres «subsistemas». O primeiro (G) é o subsistema básico, o segundo (Gt) ten un aspecto enfático ou partitivo, mentres que o terceiro (Gtn) marca un aspecto repetitivo («facer sen cesar»).
Pronomes
Distínguense dous tipos de pronomes persoais: independentes e dependentes (ou enclíticos). Declínanse como os nomes segundo tres casos.
Sintaxe
A diferenza das outras linguas semíticas, que teñen unha sintaxe en SVO, o acadio ten unha sintaxe en SOV, a causa da influencia do sumerio. Dentro do obxecto, o complemento directo (acusativo) precede ao complemento indirecto (dativo/xenitivo). As proposicións subordinadas están xeralmente introducidas por un pronome (a miúdo ša = «quen», «que»), e o seu verbo remátase cun prefixo específico, -u en babilonio, -ni en asirio.
DxT Campeón
DxT Campeón, subtitulado Primeiro Diario Deportivo de Galicia, é un xornal deportivo galego fundado por Ángel Hervada e Bieito Rubido. O primeiro número saíu á rúa o 19 de decembro de 1995.
O seu primeiro director foi César Casal González, que permaneceu no posto até 1999, cando o sucedeu Juan Carlos Boga Sánchez, que en 2009 deixou seu posto a Andrés Ríos. Actualmente forma parte do grupo Editorial La Capital, que engloba, entre outros, os diarios El Ideal Gallego, Diario de Ferrol, Diario de Bergantiños ou Diario de Arousa.
O Vilar, Guísamo, Bergondo
O Vilar é un lugar da parroquia de Guísamo no concello coruñés de Bergondo na comarca da Coruña. Tiña 156 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 69 eran homes e 87 eran mulleres.
Luisa Muraro
Luisa Muraro, nada o 14 de xuño de 1940 é unha filósofa e escritora italiana.
Traxectoria
Algúns episodios da súa infancia na provincia de Vicenza están presentes en varios escritos de Luisa Muraro, por exemplo hai un recordo da infancia en tempo de guerra e da Resistencia en "Salti di gioia".
Aínda que inicialmente quería dedicarse ao estudo de linguas modernas, licenciouse en Filosofía na Universidade Católica do Sagrado Corazón de Milán, onde comezou a súa carreira académica. Segundo ela mesmo conta, o seu mestre de referencia era Gustavo Bontadini, máis tarde licenciouse en filosofía da ciencia con Evandro Agazzi. Na súa educación universitaria, ten un papel central o estudo da lingüística e, en particular, Ferdinand de Saussure, ao que lle dedica algúns ensaios publicados na Rivista di filosofia neo-scolastica, entre 1967 e 1969.
Durante os anos setenta, tamén en relación cos acontecementos políticos daqueles anos, interrompe a carreira universitaria, comezando a impartir clases na escola obrigatoria. Aquí crea, xunto con Elvio Fachinelli e outras persoas, un experimento educativo de escola "antiautoritaria": a experiencia foi documentada e foi obxecto de reflexión no libro L' Erba voglio: pratica non autoritaria nella scuola. Neses mesmos anos, con Fachinelli, Lea Melandri, e outros, escribe na revista que tomou o nome do libro mencionado, «L'Erba voglio».
No período comprendido entre os anos sesenta e setenta contactou cos grupos feministas de Milán, primeiro co DEMAU (Demistificazione autoritarismo patriarcale -Desmitificación do autoritarismo patriarcal), fundado en 1965 por Daniela Pellegrini: inicialmente, o nome dado por Daniela Pellegrini a este grupo foi DaCapo (Donne a Capo - as mulleres na cabeza en galego, e Donne Contro Autoritarismo Patriarcale - as mulleres contra o autoritarismo patriarcal en galego). Neste grupo entra na década de 1970 e coñece a Lia Cigarini. Con Lia Cigarini e moitas outras mulleres funda en 1975, a Libreria delle Donne di Milano (a libraría de mulleres de Milán), que se converte nunha das institucións do feminismo histórico que está aberta aínda (2018). Hai un relato das súas actividades e da súa elaboración teórica no libro ''Non credere di avere diritti. La generazione della libertà femminile nell'idea e nelle vicende di un gruppo di donne'' publicado pola propia libraría de mulleres e no que participa Luisa Muraro como autora.
Desde 1976 vive en Milán, (inicialmente con Daniela Pellegrini na súa comuna das mulleres), traballou no departamento de Filosofía da Universidade de Verona, onde, entre 1983 e 1984, funda a comunidade filosófica das mulleres "Diotima" xunto con Chiara Zamboni, Wanda Tommasi, Adriana Cavarero entre outras, e que toma o seu nome a partir da figura de Diotima de Mantinea, indicada por Sócrates como a súa mestra nas páxinas d'O banquete. Esta comunidade aínda existente en 2018 ten adquirido, ao longo dos anos, cada vez máis autoridade no simbólico, evidenciada por exemplo, nos estudos dedicados á familia, tanto en Italia como no exterior, así como a atención do público no Grande Seminario (organizado entre outubro e decembro de cada ano) e na publicación de libros colectivos, que en 2009 sumaban once. En 1995 e no ano 2001 publica, na colección La dracma dirixida por Adriana Valerio, os dous volumes'' Lingua materna, scienza divina. Scritti sulla filosofia mistica di Margherita Porete e Le amiche di Dio'', dándolle, deste xeito, unha importante achega para o afondamento do pensamento da diferenza no contexto relixioso.
Pensamento
O traballo teórico de Luisa Muraro está relacionado co feminismo da segunda onda, é dicir, co feminismo nado a finais dos anos sesenta nos Estados Unidos e en Europa, e que difire do feminismo do século XIX implicado na súa maior parte (aínda que non na súa integridade) na reclamación dos dereitos civís e políticos, por exemplo, a extensión para as mulleres do dereito ao voto.
O feminismo da segunda onda (que, en Italia, ten entre as súas protagonistas a Carla Lonzi, que influenciou en moitas análises en Luisa Muraro) fai unha crítica máis radical da sociedade, porque está caracterizado pola reivindicación de que o sexismo afectou e determinou as estruturas sociais e simbólicas recibidas. A ligazón con este tipo de feminismo, explica por que Muraro nunca deixa, no que se refire ao feminismo, de distanciarse do que significa hoxe o máis difundido uso deste termo, é dicir, sobre a base de que é indistinguíbel a política (estatal) para considerar a condición socioeconómica de mulleres e homes.
Polas razóns expostas, o pensamento de Muraro é ás veces etiquetado como "o feminismo da diferenza" (como acontece co pensamento de Luce Irigaray, a filósofa belga cuxas obras máis importantes foron traducidas ao italiano pola propia Muraro), onde a "diferenza" é a diferenza sexual. O nome, quizais non demasiado axeitado, pode ser mal interpretado: no pensamento de Muraro non hai unha descrición ou listaxe das supostas características que pertencen a todas ou á maioría das mulleres e que as distingan do conxunto de homes, caracterizados por outros trazos; a diferenza de sexo, é dicir, a diferenza do feminino e a diferenza do masculino son máis ben operadas pola marcaxe que calquera muller ou calquera home pode cambiar os marcos e as elaboración de si mesma/o, do que fai ou vive, recibido no proceso de socialización.
A elaboración que Muraro dá do concepto de "diferenza sexual" vén da de Luce Irigaray e da de Antoinette Fouque, mentres que ten unha conexión, moitas veces só externa, cando non puramente verbal, con algunhas "filosofías da diferenza" coñecidas, que non son filosofías da diferenza sexual, como as de Derrida ou Gilles Deleuze.
Autora de moitos monografías, publicou numerosos ensaios e artigos, que están publicados en revistas académicas, mais tamén en xornais e revistas destinadas ao gran público. Entre os seus temas máis destacados están a reconstrución das figuras femininas da mística cristiá, contribuíndo deste xeito tamén a unha importante reflexión de orde teolóxica na natureza feminina de Deus.
Abadengo
Abadengo é un tipo de señorío que na idade media e no Antigo Réxime tiñan certos territorios dependentes dun abade ou da súa xurisdición. Este tipo de señorío ten orixe na concesión por parte dun monarca ou un nobre cara a un convento ou mosteiro.
Como topónimo leonés pode referirse a:
El tiempo entre costuras (serie de televisión)
El tiempo entre costuras foi unha serie de televisión producida por Boomerang TV para Antena 3. Trátase dunha adaptación da novela homónima de María Dueñas. Estreouse o luns 21 de outubro de 2013, rexistrando 5 018 000 espectadores e un 25,5% de cota de pantalla, converténdose na mellor estrea de Antena 3 en doce anos. Despois de cada capítulo, emitíase unha reportaxe especial de media hora de duración no que revelan todos os segredos do capítulo que se acaba de ver titulado "Más de El tiempo entre costuras".
A serie, de 11 capítulos, tivo unha audiencia media de 4 909 727 espectadores e un 25,5% de share. Acadou o récord de audiencia no último capítulo, emitido o 20 de xaneiro de 2014, cando congregou a 5 536 000 espectadores (27,8% de share).
Argumento
A historia comeza no ano 1934. Sira Quiroga (Adriana Ugarte) é unha nova modista dun barrio castizo de Madrid que traballou toda a súa vida coa súa nai, Dolores (Elvira Mínguez), no taller de alta costura de Doña Manuela (Elena Irureta). Sira abandona Madrid meses antes do golpe de Estado de 1936 para irse cun home ao que apenas coñece, Ramiro Arribas (Rubén Cortada), pero do que se namorou con tolemia, e polo cal abandona ao seu noivo, Ignacio (Raúl Arévalo), e deixa soa á súa nai. Xuntos viaxan a Marrocos e instálanse en Tánxer. Ao principio da súa estancia na cidade todo marcha de marabilla, pero todo cambia cando Ramiro comeza a distanciarse dela e malgastar o diñeiro que Gonzalo (Carlos Olalla), o pai de Sira, deu á súa filla cando a coñeceu, pouco antes de que esta marchase de España, xa que Sira descoñecía ao seu pai porque a súa nai criouna ela soa. A vida de Sira dá un xiro inesperado por culpa de Ramiro e vese obrigada a trasladarse a Tetuán (por aquel entón capital do Protectorado español de Marrocos) soa, embarazada e cunha serie de débedas que máis tarde lle pasarán factura. Alí, a política do protectorado e as débedas que ten pendente impediranlle volver a España e verase retida na veciñanza de Candelaria "La matutera" (Mari Carmen Sánchez), quen pronto descubrirá a súa man na costura e axudaraa a montar un selecto taller de alta costura, custeado de forma turbia e ilegal. Grazas a devandito taller, Sira coñecerá a persoas tan relevantes como Juan Luis Beigbeder (Tristán Ulloa), ministro de Asuntos Exteriores durante a primeira etapa do franquismo, a amante deste, Rosalinda Fox (Hannah New), que se converterá na mellor amiga de Sira, Ramón Serrano Suñer, cuñado de Franco, ou o xefe da intelixencia británica en España durante a segunda guerra mundial, Alan Hug Hillgarth (Ben Temple). Tales personalidades empuxarán a Sira cara a un inesperado compromiso no que as artes do seu oficio ocultarán algo moito máis arriscado e verase envolvida nunha situación ao bordo da legalidade.
Ambientación
El tiempo entre costuras transcorre a principios do século XX. A historia comeza en España, durante a Segunda República Española. Durante aquela época, a república causou unha serie de revoltas e unha desorde política que provocou varias revolucións, polo que España entrou nunha situación de tensión que se viviu en todo o país, e moi notablemente en Madrid. Anos logo da proclamación da república, estalou a guerra civil española, tralo golpe de Estado de 1936 da man de Franco, xusto logo da marcha de Sira a Marrocos, onde viviu (na ficción) o transcurso da guerra ata o seu fin no ano 1939, pouco antes do comezo da segunda guerra mundial co nazismo en Alemaña, da man de Hitler, e do fascismo en Italia, da man de Mussolini, como precursores, a cal duraría ata 1945. Trala guerra en España, a situación era pésima e a sociedade española vivía na penuria económica e a falta de moitas necesidades. Durante a posguerra, en España tamén se fixo notar a presenza da segunda guerra mundial, pois a Alemaña nazi ocupou un lugar importante no Madrid da época, xa que Franco, declarado desde o fin da guerra ditador de España, mantiña unha relación de amizade con Alemaña. Aínda que a historia narra principalmente a historia de Sira, o fondo da mesma conta o ocorrido durante todos estes anos, pois esta situción marcará, dunha forma ou outra, o destino de Sira. Grandes personaxes que marcaron a historia naquela época forman parte de El tiempo entre costuras, como Juan Luis Beigbeder, Ramón Serrano Suñer, Rosalinda Fox ou Alan Hillgarth.
Presuposto
El tiempo entre costuras supera con folgura o medio millón de euros por capítulo, en boa medida porque a historia da novela esixe que o presuposto sexa superior ao que normalmente se emprega nunha serie española de televisión, xa que os escenarios ou o vestiario da novela requiren un gran traballo na serie. A ficción de Antena 3, por iso, achégase máis a investimentos cinematográficos, sendo unha das mellores producións españolas da pequena pantalla.
Escenarios
miniatura|Parte da serie rodouse en [[Tánxer.]] A serie rodouse en varias cidades e localizacións repartidas en tres estados distintos: España, Marrocos e Portugal. A novela orixinal de María Dueñas transcorre nas cidades de Madrid, Tánxer, Tetuán e Lisboa. Estes mesmos escenarios foron os elixidos para gravar tamén a maioría de escenas na serie, pois unha produción de tal relevancia como El tiempo entre costuras necesitaba asemellarse o máximo posible á historia, polo que non se levou a cabo a rodaxe da serie en ningún estudio. Ademais de Madrid, Tánxer, Tetuán e Lisboa, tamén se rodou nas cidades de Guadalaxara, Toledo, Estoril e Cascais, sendo estas dúas últimas de Portugal, moi próximas a Lisboa. O feito de gravar en tantos sitios diferentes situados en distintas zonas xeográficas e pertencentes a diferentes estados supuxo un problema á hora de trasladar todo o equipo da serie, pois non era doado viaxar con todo o material necesario para a gravación dun lugar a outro. Pero, a pesar diso, o equipo da serie non renunciou a gravar en tales lugares, pois querían que a serie se asemellase o máximo posible á historia orixinal da novela e á época na que transcorre esta.
Barry Levinson
Traxectoria
Conseguiu o maior éxito na súa carreira con Rain Man, coa que gañou o oscar ao mellor director e o Oso de Ouro en Berlín.
Tamén traballou como produtor de diversos filmes.
Xosé López Calo
José López Calo, nado en Nebra (Porto do Son) o 4 de febreiro de 1922 e finado en Salamanca o 10 de maio de 2020, foi un sacerdote católico xesuíta e musicólogo galego. Salientan os seus estudos sobre a música do Códice Calixtino e foi membro correspondente da Real Academia Galega dende 1967.
Traxectoria
Considéraselle como un dos promotores da reconstrución dos instrumentos do Pórtico da Gloria da catedral de Santiago de Compostela. É membro de numerosas Academias e Sociedades Internacionais de Musicoloxía e Socio Fundador das Sociedades Nacionais de Musicoloxía de Italia e España (sendo varios anos vicepresidente desta). É membro da Real Academia Galega de Belas Artes e membro correspondente das de Granada, Segovia e Sevilla. Impulsou a constitución do Coro Campus Stellae.
Finou o 10 de maio de 2020, na residencia dos xesuítas de Salamanca.
Carmen Berenguer
Carmen Berenguer, nada en Santiago de Chile en 1946, é unha poeta, artista audiovisual e cronista chilena.
Traxectoria
A súa poesía recolleuse en varias antoloxías, e foi editora das revistas Hoja X Ojo, (1984) e Al Margen (1986).
Lingua asiria
O asirio é unha lingua semítica, que forma unha rama lingüística do acadio, falado e escrito na Asiria antiga, coñecida por un importante corpus de inscricións monumentais e taboíñas cuneiformes. As diferenzas entre o asirio e a rama babilonia do acadio son sobre todo sensíbeis na fonética.
Historia
Distínguense tres estados sucesivos do dialecto asirio: paleoasirio, asirio medio e neoasirio.
O paleoasirio
O paleoasirio é a lingua de documentos que datan dos séculos -XIX e -XVIII, esencialmente atopados no emporio comercial asirio de Kanesh, en Anatolia. Esta lingua é próxima ao paleobabilonio contemporáneo, e conserva así a mimación. A lectura deste dialecto é a miúdo complicada pola vontade dos escribas de utilizaren un número reducido de signos cuneiformes (seguramente porque a maioría deles non eran escribas). Desde o punto de vista fonético, non se contraen as vogais consecutivas nunha mesma palabra, e hai normas de harmonía vocálica particulares.
O asirio medio
Escríbese o asirio medio do século -XIV ao -XI, no reino de Asiria. Como no caso do babilonio, este período ve desaparecer a mimación. O wa- inicial verbal convértese nun simple u-, mentres que -w– que se atope no interior dunha palabra vólvese a miúdo en -b-. O sufixo -u vinculado ao verbo final dunha oración subordinada vólvese –ni. O estativo implica tamén algunhas formas particulares.
O neoasirio
O neoasirio é a lingua do Imperio asirio, que domina o Oriente Próximo de -911 a -612. Documéntase polo tanto moi abundantemente, malia a que non é a lingua das inscricións reais, que se escriben en babilonio normal. O neoasirio coñece evolucións próximas ás do neobabilonio, en particular, desde o punto de vista fonético o -št - que pasa a ser -lt-, e a nivel gramatical a notación irregular das desinencias casuais.
Corpus
Os primeiros textos traducidos foron as inscricións do palacio de Sargón II, o rei neoasirio.
O asirio escribíase por medio de signos cuneiformes herdados da escritura sumeria, gravados en taboíñas de arxila por medio do cálamo (cana) ou na pedra nas inscricións monumentais. Os cuneiformes neoasirios presentan unha aparencia simplificada con relación aos seus correspondentes babilonios.
A lingua neoasiria aos poucos foi suplantada por outra lingua semítica, non acadia, o arameo.
Passeri
Os Passeri, páseros ou paxaros cantores (ou canoros) son un clado (ao que os autores danlle a categoría sisemática de suborde) de aves pertencentes á orde dos paseriformes. Tamén se lles chama Oscines, do latín oscen, 'paxaro cantor'. Este grupo contén unhas 4 000 especies que se encontran en todo o mundo, nas cales o seu órgano vocal (sirinxe) está moi desenvolvido e produce cantos elaborados e diversos.
Forman unha das principais liñaxes dos actuais paseriformes. Outra gran liñaxe de paxaros con capacidade de canto é a dos Tyranni (tiranos), que son máis diversos no Neotrópico e están ausentes en moitas partes do mundo, pero estes teñen unha musculatura da sirinxe máis simple, e aínda que as súas vocalizacións son a miúdo tan complexas coma as dos Passeri, teñen un son máis mecánico. Hai unha terceira liñaxe de paseriformes, os Acanthisitti (acantiisitos) de Nova Zelandia, da cal quedan hoxe tan só dúas especies viventes.
Hai probas que suxiren que os Passeri eolucionaron hai 50 millóns de anos na parte do antigo continente de Gondwana que despois se convertería en Australia, Nova Zelandia, Nova Guinea e a Antártida, antes de espallárense por todo o mundo.