cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dr. Jekyll e Mr. Hyde
Argumento
As súas procuras lévano ao testamento escrito por Jekyll, no que fai propietario de todos os seus bens, en caso de morte ou desaparición, a Hyde. O avogado pregúntalle a Jeckyll por este testamento, pero o doutor pídelle que esqueza o asunto, o que leva a pensar a Utterson que o doutor sofre unha chantaxe. Todo cambia cando Hyde asasina un respectado parlamentario inglés, sir Danvers Carew, ante unha testemuña. Mentres Utterson axuda na investigación do crime, Jekyll vólvese cada vez máis solitario e melancólico, e Utterson chega a pensar que o doutor está a encubrir a Hyde.
Chega un momento en que Jekyll se pecha no seu laboratorio cunha angustia incomprensible. Outro amigo de Utterson, Lanyon, morre dun shock espiritual co que o señor Jekyll semella estar relacionado. Un día o mordomo de Jekyll, Poole, pide axuda a Utterson para tratar cun individuo descoñecido que, dalgún xeito, logrou entrar no laboratorio e matar a Jekyll. Ambos os dous descobren que o personaxe estraño é Hyde, e cando conseguen entrar no laboratorio, encontran o cadáver de Hyde, que se suicidou, mentres que Jekyll non dá aparecido.
Finalmente, Utterson le unha carta escrita por Lanyon e a confesión do doutor Jekyll. A primeira revela que Lanyon foi testemuña da transformación física de Hyde en Jekyll por medio dunha beberaxe inventada por este último. Foi o horror ante tal descubrimento o que o levou finalmente á morte. A outra carta é unha confesión do propio Jekyll: na súa mocidade decatouse de que a conciencia de cada ser humano está composta de dous aspectos o ben e o mal) que están enleados nunha loita continua. Seguindo a hipótese de que é posible polarizar e separar estes dous compoñentes do eu, creou unha poción co correspondente antídoto, que podía transformar unha persoa na encarnación da súa parte maléfica, conseguindo ao mesmo tempo depurar o lado bo. Despois de tomar a poción, Jekyll diminuía un anaco a súa estatura, tomaba un aspecto desagradable para con todos os seus semellantes, adquiría a forza e a astucia de doce homes, a súa natureza malvada volvíase dominante, e amais a súa intelixencia facíase estrañamente brillante e os seus reflexos extraordinarios; a esta "persoa" chamouna Edward Hyde. Inicialmente os efectos da poción eran temporais e non era necesario o antídoto. Porén, logo dunhas cantas transformacións a Hyde, e viceversa, Jekyll acostumouse a realizar regularmente a metamorfose co fin de poder entregarse a placeres antisociais prohibidos, que nunca se permitiría na persoa de Jekyll. Mais a súa parte maléfica foise facendo máis e máis forte, superando a capacidade de Jekyll para controlala, necesitando o uso do antídoto para recuperar a forma orixinal. Despois do asasinato do parlamentario, Jekyll, horrorizado, decidiu deixar de tomar a poción.
Desgraciadamente para o doutor, logo dalgún tempo de tranquilidade as trasformacións a Hyde tiñan lugar de forma espontánea, mellorando as súas "facultades", e Jekyll só podía permanecer co seu aspecto mentres durasen os efectos, cada vez máis debilitados, do antídoto. Finalmente esgota o ingrediente fundamental do antídoto, unha sal que adquirira en gran cantidade, mais as novas remesas dese sal xa non producían un antídoto efectivo. Nun principio, Jekyll atribuíuno a impurezas nestas remesas, pero finalmente chegou á conclusión de que a impureza descoñecida estaba no lote inicial, sendo esta a que daba efectividade á mestura, polo que nunca máis podería obter unha poción efectiva, nin o seu antídoto, e quedaría convertido no seu escuro alter ego Hyde permanentemente.
Adaptacións
miniatura|250px|Póster da década de 1880.
A obra foi traducida a numerosas linguas incluído o galego, e fixéronse moitas representacións teatrais e cinematográficas. Amais, existen numerosas referencias á obra na cultura popular.
Federación Deportiva de Dinamarca
A Federación Deportiva de Dinamarca (en Danmarks Idrætsforbund) é o Comité Olímpico Nacional que representa a Dinamarca. Foi fundado en 1905 e foi recoñecido oficialmente polo Comité Olímpico Internacional ese mesmo ano.
Lista de presidentes
A seguinte é a lista de presidentes dende a súa creación en 1905.
Guillerme V de Orange-Nassau
Xenealoxía
miniatura|esquerda|Guillerme V e Guillermina de Prusia cos seus fillos Guillerme V era fillo de Guillerme IV de Orange-Nassau (1711-1751), príncipe de Nassau-Dietz e de Orange-Nassau, e de Ana de Hannover (1709-1759), princesa real de Gran Bretaña e Irlanda, e rexente das Provincias Unidas (1751-1759).
O 4 de outubro de 1767 casou en Berlín con Guillermina de Prusia (1751-1820), sobriña de Frederico II, irmá de Frederico Guillerme II e neta de Frederico Guillerme I de Prusia.
Deste matrimonio naceron cinco fillos:
Rexencia e nomeamento como estatúter
O pai de Guillerme V de Orange-Nassau faleceu en 1751, cando el tiña unha idade de tres anos. En 1766, ao cumprir a maioría de idade, converteuse no novo estatúder das Provincias Unidas logo dun período de rexencia encabezado, sucesivamente, pola súa nai, Ana de Hannover (1751-1759), a súa bisavoa, María Luísa de Hesse-Kassel (1759-1765), e a súa irmá, Carolina de Orange-Nassau (1765-1766).
Desde o principio, Guillerme V confiou os asuntos políticos ao duque Luís Ernesto de Brunswick-Wolfenbüttel, cuñado do rei Frederico II de Prusia, o que ocasionou unha vehemente oposición do partido patriota. O duque de Brunswick foi quen promoveu o casamento do estatúder coa sobriña do monarca prusiano, Guillermina de Prusia.
Relacións internacionais
Guillerme V mantivo a neutralidade das Provincias Unidas durante a Guerra de Independencia dos Estados Unidos, liderando a facción probritánica do Goberno holandés e bloqueando os intentos da facción prorevolucionaria (e posteriormente profrancesa) de levar o goberno a declarar a guerra a Gran Bretaña. No entanto, non foi quen de evitar as hostilidades entre holandeses e británicos cando o intento das Provincias Unidas de unírense á Liga de Neutralidade Armada, dirixida por Rusia, provocou o estoupido da cuarta guerra anglo-holandesa, en 1780. As Provincias Unidas non recoñeceron a independencia dos Estados Unidos ata 1782, logo dun intenso debate político e dun esforzo diplomático de franceses e estadounidenses.
Despois de catro anos, a guerra terminou coa derrota holandesa e co país empobrecido. Un grupo de xente nova revolucionaria chamado "facción dos patriotas" desafiou a autoridade de Guillerme V. Ante os tumultos, Guillerme decidiu trasladar a súa corte a Güeldres, unha provincia arredada do centro político, pero non realizou accións decisivas contra os seus adversarios, malia as advertencias da súa esposa, Guillermina, que pretendía viaxar á Haia e restablecer a orde. Guillermina foi detida polos patriotas e obrigada a regresar a Güeldres co seu home. Para Guillermina e o seu irmán, Frederico Guillerme II de Prusia, esta acción dos revolucionarios holandeses constituíu un insulto, e Frederico enviou un exército prusiano para atacar os disidentes. Os patriotas holandeses fuxiron daquela a Francia, á que chegaron durante a caída do rei Luís XVI e o ascenso do "poder do pobo". Guillerme V amosouse hostil ante a Revolución Francesa e aliouse co resto das monarquías europeas para deter os revolucionarios.
Apoiados polo exército francés, os "patriotas" holandeses regresaron desde París para estender a revolución. Derrotadas as tropas leais ao estatúder na actual Bélxica, o seu país sufriu a conseguinte invasión francesa.
Exilio en Gran Bretaña
miniatura|esquerda|Caricatura en The Orangerie (1796), que representa a Guillerme V no exilio como un Cupido indolente durmindo en bolsas de diñeiro, rodeado de mulleres embarazadas
Ao non poder repeler a invasión, o 12 de xaneiro de 1795 fuxiu a Inglaterra, entanto que no seu país se establecía, baixo a protección francesa, a República Bátava. Desde Inglaterra deu instrucións para que as colonias holandesas (que daquela incluían Xava, Malaca e as illas Molucas) fosen cedidas aos británicos e non caesen nas mans francesas.
O que foi o derradeiro estatúter holandés morreu durante o seu exilio en 1806, logo de trasladarse coa súa familia á cidade de Brunswick, actualmente en Alemaña. Os seus restos descansan na cripta real da familia Orange-Nassau na Igrexa Nova de Delft.
En 1813 o seu fillo Guillerme regresou ás Provincias Unidas para lle devolver á Casa de Orange-Nassau o poder e, co tempo, asumir o título de rei dos Países Baixos.
Antonia Santos García
Antonia Josefa Santos García, nada en Mondoñedo o 30 de xuño de 1831 e finada cara 1905, foi unha fotógrafa galega.
Traxectoria
Filla de Pascual Santos Rodríguez. Durante os últimos anos da década de 1880 e primeiros do século XX, exerceu a fotografía en Mondoñedo canda Filomena Díaz e Pedro Corral. Fotografou un grupo de carlistas que tomou as armas en Galicia en 1872. Exerceu a súa profesión durante 35 anos miniatura|A partida mindoniense de David Cornejo.
Ángela Auad
Ángela Auad, nada en Jujuy o 29 de febreiro de 1945 e finada o 17 ou 18 de decembro de 1977, foi unha activista social arxentina que actuaba coa asociación das Nais de Praza de Maio, dedicada a buscar aos "desaparecidos" durante a guerra sucia na Arxentina, motivo polo cal foi secuestrada, torturada e asasinada.
A súa vida
Ángela Auad, fora arrestada cando era estudante universitaria en Tucumán, sendo liberada a mediados de 1975.
En 1976 o seu esposo Roberto estaba preso no Chaco. Por ese motivo Ángela entrou en contacto cos Familiares de Desaparecidos y Detenidos por Razones Políticas e as Nais de Praza de Maio.
Desaparición, secuestro, tortura e asasinato
Entre o xoves 8 de decembro e o sábado 10 de decembro de 1977 un grupo de militares baixo o mando de Alfredo Astiz secuestrou a un grupo de 12 persoas vinculadas á Nais de Praza de Maio. Entre elas se atopaba Ángela Auad, xunto coas nais fundadoras de Nais de Praza de Maio Azucena Villaflor, Esther Ballestrino e María Ponce, e as monxas francesas Alice Domon e Léonie Duquet.
Ángela foi secuestrada o 8 de decembro coa maior parte do grupo na Igrexa da Santa Cruz situada no barrio de San Cristóbal da cidade de Buenos Aires, onde adoitaban reunirse.
Foi levada directamente ao centro clandestino de detención situado na Escuela de Mecánica de la Armada (ESMA), baixo o control da Mariña Arxentina, onde foi recluída no sector denominado Capucha. Alí permaneceu aproximadamente 10 días, lapso durante o cal foi constantemente torturada. No Informe Nunca Más as testemuñas Maggio e Cubas, sobreviventes da ESMA, relataron o que sabían sobre a súa sorte:
Probabelmente o día 17 ou 18 de decembro de 1977, Ángela e o resto do grupo, foron trasladadas ao aeroporto militar que se atopa no extremo sur do Aeroparque da cidade de Buenos Aires, subidos sedadas a un avión da Mariña e lanzadas vivas ao mar fronte á costa de Santa Teresita, morrendo ao chocar contra a auga.
Identificación do seu corpo e enterro
O 20 de decembro de 1977 comezaron a aparecer cadáveres provenientes do mar nas praias da provincia de Buenos Aires á altura dos balnearios de Santa Teresita e Mar do Tuyú. Os médicos policiais que examinaron os corpos nesa oportunidade rexistraron que a causa da morte fora el choque contra objetos duros desde gran altura, como indicaban o tipo de fracturas óseas constatadas, sucedidas antes da morte. Sen realizar máis investigacións as autoridades locais dispuxeron de inmediato que os corpos fosen enterrados como NN no cemiterio da próxima cidade de General Lavalle.
En 1984 no marco da investigación da CONADEP e do Xuízo ás Xuntas realizáronse escavacións no cemiterio de General Lavalle, atopándose unha gran cantidade de restos óseos provenientes dos cadáveres achados nas praias de San Bernardo e Lucila del Mar. Estes restos foron utilizados no xuízo ás Xuntas e gardados logo en 16 bolsas.
A partir de entón o xuíz Horacio Cattani empezou a acumular causas sobre desaparecidos. A pesar das leis de Punto Final e Obediencia Debida, que paralizaron as investigacións, Cattani logrou armar en 1995 un arquivo de 40 metros cadrados onde aloxar todas esas probas.
Cattani mandou os ósos ao laboratorio de Inmunoxenética e Diagnóstico Molecular (LIDMO) de Córdoba, pertencente ao EAAF. Os resultados do laboratorio foron determinando que os restos pertencían ao grupo de secuestrados entre os días 8 e 10 de decembro de 1977. O 15 de setembro de 2005 o xuíz Cattani recibiu o informe establecendo que un dos restos individualizados pertencían a Ángela Auad.
Gervasio Varela Toba
Gervasio Varela Toba foi un político galego.
Ángela Auad
Coñecemento e encubrimento por parte do Goberno dos Estados Unidos
Documentos segredos do goberno dos Estados Unidos desclasificados en 2002 proban que o goberno norteamericano sabía desde 1978 que os corpos sen vida das monxas francesas Alice Domon e Léonie Duquet e as nais de Praza de Maio Azucena Villaflor, Esther Ballestrino e María Ponce, foran atopadas nas praias bonaerenses. Esta información foi mantida en segredo e nunca foi comunicada ao goberno arxentino.
Gervasio Varela Toba
Traxectoria
Estudou na Escola Superior de Comercio da Coruña. Perito mercantil. Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado concelleiro de Muxía. En decembro de 1926 foi nomeado alcalde de Muxía. No franquismo foi sancionado polo Tribunal de Responsabilidades Políticas.
Vida persoal
Casou en 1919 con Eloísa López Abente, irmá de Gonzalo López Abente.
Ángela Auad
Coñecemento e encubrimento por parte do Goberno dos Estados Unidos
O dato está incluído no Documento Nº 1978-BOS-02346 dirixido polo entón Embaixador dos Estados Unidos na Arxentina, Raúl Castro, ao Secretario de Estado dos Estados Unidos, leva data do 30 de marzo de 1978 e menciona como obxecto Informe sobre monjas muertas. Textualmente o documento di:
Miñaño, Luama, Ortigueira
Miñaño é un lugar da parroquia de Luama no concello coruñés de Ortigueira na comarca do Ortegal. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística tiña 64 habitantes no ano 2011, dos cales 31 eran homes e 33 mulleres.
1575
Outros
Historia ano a ano
Catalanofobia
250px|miniatura|dereita|Decreto de prohibición da lingua catalá na [[Cerdaña, Conflent e Roselló do 1700.]] miniatura|Cartel na cidade de [[Valencia contra os produtos cataláns.]] A catalanofobia ou anticatalanismo é un sentimento de odio cara ao pobo, lingua e cultura catalás. Segundo o dicionario de lingua catalá do Institut d'Estudis Catalans, a catalanofobia é "unha aversión a Cataluña, aos cataláns ou a todo o que é catalán". É o contrario do catalanismo.
Xa na Guerra del Segadors houbo unha conduta catalanofóbica, o poeta Francisco de Quevedo escribiu textos como:
Na actualidade existen grupos ultradereitistas ou españolistas, como por exemplo, España 2000, que son amplamente catalanófobos. Dende a aposta polo independentismo catalán do goberno de Artur Mas (CiU), o sentimento anticatalanista aumentou nas comunidades autónomas de España, especialmente nas exclusivamente castelanfalantes.
En Aragón, o PP e o PAR aplicaron unha nova lei na que se deixaba de chamarlle catalá á lingua catalá na Franxa de Aragón, que dende 2013 pasou a chamarse Lapao (Lingua aragonesa propia da área oriental).
Antz
Antz é un filme estadounidense de animación por ordenador producido por DreamWorks Animation. Dirixido por Eric Darnell e Tim Johnson, foi estreado en 1998.
Sinopse
Z-4196 é tan só unha neurótica formiga obreira macho, unha máis entre as súas millóns de irmás. Despois de bailar coa princesa Bala, namórase dela, pero trátase dun amor imposible. Porén, convence a un amigo para que lle ceda o seu posto nun desfile militar para poder estar preto da princesa. A escavación dun novo túnel é supervisada polo xeneral Mandible, unha formiga ambiciosa que convence á raíña da necesidade de enviar ó batallón do formigueiro á guerra contra os térmites. Nese batallón atópase o asustadizo e covarde Z.
David Mackenzie (homónimos)
David MacKenzie ou David Mackenzie pode referirse a:
Cabalar, Luama, Ortigueira
Cabalar é un lugar da parroquia de Luama no concello coruñés de Ortigueira na comarca do Ortegal. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística estaba despoboado no ano 2011.
Interacción electromagnética
miniatura|Os [[Raio (descarga eléctrica)|raios son unha manifestación da forza electromagnética.]] miniatura|Diagrama de Feynman mostrando a forza electromagnética entre dous electróns por medio do intercambio dun fotón virtual. A interacción electromagnética é, xunto á gravidade, á interacción nuclear forte e a interacción nuclear débil, unha das catro forzas fundamentais da natureza descritas no modelo estándar. Esta forza é descrita polos campos electromagnéticos e ten instancias físicas innumerables, incluíndo a interacción de partículas con carga e a interacción de campos de forza magnéticos sen carga con condutores eléctricos.
A verba «electromagnetismo» é unha forma composta de dous termos gregos, ἢλεκτρον, ēlektron, 'ámbar', e μαγνήτης, magnitis (μαγνήτης), que significa 'pedra de Magnesia', un tipo de mena de ferro. A ciencia dos fenómenos electromagnéticos defínese en termos da forza electromagnética, ás veces chamada forza de Lorentz, que inclúe a electricidade e o magnetismo como elementos dun mesmo fenómeno, tal como describen as ecuacións de Maxwell.
Dende un punto de vista macroscópico e fixado un observador, adoita separarse en dous tipos de interacción, a interacción electrostática, que actúa sobre corpos cargados en repouso respecto ao observador, e a interacción magnética, que actúa soamente sobre cargas en movemento respecto ao observador.
As implicacións teóricas do electromagnetismo, en particular a determinación da velocidade da luz baseándose nas propiedades do «medio» de propagación (permeabilidade e permitividade), conduciron ó desenvolvemento da relatividade especial por Albert Einstein en 1905.
Propiedades
miniatura|A maioría das principais partículas elementais teñen carga eléctrica. A interacción electromagnética afecta só a obxectos con carga eléctrica (incluíndo os que son neutros en xeral pero que se compoñen de partículas con carga). Isto inclúe á meirande parte das partículas elementais máis coñecidas, en particular, os quarks, os leptóns con carga (electrons, muóns e leptons tau) e os bosóns gauge con carga (W±), así coma os ións. A física actual postula que a interacción electromagnética maniféstase a través de campos electromagnéticos e que o fotón é o quanto da luz e de todas as outras formas de radiación electromagnética.
A nivel microscópico (sección eficaz), a intensidade da interacción electromagnética está caracterizada pola constante de estrutura fina (α): onde e é a carga eléctrica elemental, \hbar é a constante de Planck e c é a velocidade da luz no baleiro. Nas reaccións nucleares, o electromagnetismo ten un papel intermedio entre a forza nuclear feble e a forza nuclear forte.
Descrición matemática
ou tamén, en unidades de Gauss:
A interacción electrostática, Lei de Coulomb, sobre as partículas supoñéndoas inmóbiles é:
onde
onde \vec{u} é o vector unitario dirixido de q cara a q_{2}
onde:
(todas as dimensións son medidas dentro do mesmo sistema inercial de referencia).
A primeira descrición da forza entre dúas partículas cargadas, que é contraria á lei de Coulomb, é válida no marco da teoría da relatividade, e de feito, o campo magnético é visto coma unha interacción relativista das cargas en movemento, cousa que a lei de Coulomb non explica.
Electromagnetismo clásico
Na descrición do electromagnetismo antes da súa formulación relativista, o campo electromagnético describíase como unha interacción na que as partículas cargadas en función da súa carga e estado de movemento creaban un campo eléctrico (E) e un campo magnético (B) que, xuntos, eran responsables da forza de Lorentz. Maxwell probou que devanditos campos podían ser derivados dun potencial escalar (Φ) e un potencial vector (A) dados polas ecuacións:
Con todo, esta formulación non era explicitamente covariante como require a formulación que fai a teoría da relatividade. Na formulación explicitamente covariante o campo electromagnético clásicamente trátase como un campo de Yang-Mills sen masa e derivado dun cuadrivector de potencial. Máis concretamente o campo electromagnético é unha 2-forma exacta definida sobre o espazo-tempo. O cuadrivector potencial é unha 1-forma cuxa diferencial exterior é, precisamente, o campo electromagnético.
Electromagnetismo relativista
Na Teoría da Relatividade Especial a interacción electromagnética caracterízase por un (cuadri)tensor de segunda orde, chamado tensor campo electromagnético:
Este tensor campo electromagnético satisfai as ecuacións de Maxwell que en notación tensorial (e sistema cgs) escríbense habitualmente:
Estas ecuacións poden escribirse de forma máis compacta usando a derivada exterior e o operador dual de Hodge de forma moi elegante como:
De feito dada a forma das ecuacións anteriores, se o dominio sobre o que se estende o campo electromagnético é simplemente conexo (estrelado) o campo electromagnético pode expresarse como a derivada exterior dun cuadrivector chamado potencial vector, relacionado cos potenciais do electromagnetismo clásico do seguinte xeito:
Esta substitución facilita enormemente a resolución de ditas ecuacións, a relación entre o cuadrivector potencial e o tensor de campo electromanético resulta ser:
O feito de que a interacción electromagnética poida representarse por un (cuadri)vector que define completamente o campo electromanético (a condición de que o dominio sexa estrelado) é a razón pola que se afirma no tratamento moderno que a interacción electromagnética é un campo vectorial (e polo que no tratamento cuántico dise que está representado por bosóns vectoriais).
En relatividade xeral é tratamento do campo electromagnético nun espazo-tempo curvo é similar ao presentado aquí para o espazo de Minkowski, só que as derivadas parciais respecto das coordenadas deben substituirse por derviadas coviarantes.
Electromagnetismo cuántico
miniatura|220px|Cadro explicativo das 4 forzas fundamentais. O tratamento que a física cuántica fai do electromagnetismo coñécese co nome de electrodinámica cuántica ou QED. Nesta teoría o campo está asociado a unha partícula sen masa denominada fotón, cuxas interaccións coas partículas cargadas son as causantes de todos os fenómenos do electromagnetismo.
Cando nesta teoría introdúcese a interpretación de partículas, mediante o formalismo do espazo de Fock, a materia é interpretada por estados fermiónicos, mentres que o propio campo electromagnético queda descrito por estados de bosóns gauge "portadores da interacción", chamados fotóns.
Papel na natureza
O seu longo alcance fai que a interacción electromagnética se manifeste claramente tanto a escala macroscópica coma a escala microscópica. De feito, a meirande parte das forzas da mecánica clásica, incluíndo a forza elástica, a fricción e a tensión superficial, son de natureza electromagnética.
A interacción electromagnética determina a maioría de propiedades físicas dos corpos macroscópicos e, particularmente, os trocos que se produecen nestas propiedades por mor dun troco no estado da materia. A interacción electromagnética é a base das reaccións químicas. Os fenómenos eléctricos, magnéticos e ópticos son unha manifestación desta interacción.
A escala microscópica, os efectos electromagnéticos (incluíndo os efectos cuánticos) definen a estrutura das capas de electróns que rodean os átomos e a configuración tanto das moléculas como das estruturas máis grandes. En particular, a carga eléctrica elemental determina a medida dos átomos e a lonxitude dos enlaces que manteñen unidas as moléculas. Por exemplo, o radio de Bohr é, onde  é a constante eléctrica, \hbar a constante de Planck, m_e a masa do electrón e e a carga eléctrica elemental.
Electrodinámica
A electrodinámica clásica serve para describir a gran maioría de procesos electromagnéticos macroscópicos cun nivel de precisión satisfactorio. Para facelo, asúmese que os obxectos na interacción son un conxunto de masas puntuais con carga eléctrica. Outra asunción é que a reacción é intermediada por un campo electromagnético, un tipo de materia que se estende por todo o espazo.
Electrostática
A elecrostática estuda a interacción dos corpos con carga. O seu fundamento principal é a lei de Coulomb, que estabelece a relación entre a forza da atracción ou repulsión entre dúas masas puntuais con carga, a magnitude da carga e a distancia que as separa. O desenvolvemento matemático da lei de Coulomb é o seguinte:
onde \vec F_{12} é a forza coa cal a partícula 1 actúa sobre a partícula 2, q_{1} e q_{2} é a magnitude da carga das partículas 1 e 2, respectivamente, \vec r_{12} é a distancia vectorial entre a partícula 1 e a partícula 2 (r_{12} — módulo vectorial), k é un coeficiente dimensional cun valor que no sistema CGS é 1 e no Sistema Internacional é:
onde  é a constante eléctrica.
No marco da electrostática, a magnitude do campo eléctrico xerado por unha carga puntual pódese obter a partir de:
onde \vec E é a intensidade do campo eléctrico nun punto en concreto, q o valor da carga que xera este campo e \vec r a distancia vectorial entre a partícula e o punto onde se quere determinar a magnitude do campo (r — módulo vectorial).
A forza que actúa sobre unha partícula con carga situada dentro dun campo eléctric determínase a partir de:
onde q é a cantidade de partículas con carga e \vec E é a suma vectorial do campo eléctrico xerado por todas as partículas con carga.
Se a carga está distribuída nun volume de densidade, o campo electrostático resultante pódese deducir a partir da Lei de Gauss. A súa forma diferencial no sistema CGS é a seguinte:
Na presenza dun medio dieléctrico polarizado, o campo eléctrico xerado polas cargas libres cambia por mor da influencia das cargas presentes no medio. En moitos casos, este cambio pódese determinar introducindo o vector de polarización do medio \vec P e o vector de desprazamento eléctrico \vec D, cousa que dá a relación seguinte:
Neste caso, o teorema de Gauss pódese escribir do seguinte xeito
onde \rho é exclusivamente a densidade das cargas libres.
Magnetostática
A magnetostática é a parte da física que estuda os campos magnéticos estáticos, que non cambian ó longo do tempo, creados por imáns ou por correntes eléctricas estacionarias. Ten un papel preponderante a lei de Biot-Savart e a lei de Ampère. A primeira describe o vector de indución magnética B en termos da magnitude e a dirección da fonte de corrente eléctrica, a distancia da fonte de corrente eléctrica e o factor de ponderación da permeabilidade magnética, mentres que a lei de Ampère relaciona un campo magnético coa corrente eléctrica que o produce.
A lei de Ampère tamén é unha consecuencia directa da expresión do compoñente magnético da forza de Lorentz, é dicir, a forza exercida sobre unha partícula cargada que se move nun campo electromagnético:
onde q é a carga da partícula e \vec v é a súa velocidade.
Ecuacións de Maxwell
As ecuacións de Maxwell son un conxunto de catro ecuacións que, engadíndolle a forza de Lorentz, describen completamente os fenómenos electromagnéticos. A gran contribución de James Clerk Maxwell foi reunir nestas ecuacións moitos anos de resultados experimentais e investigacións teóricas, debidos a Coulomb, Gauss, Ampère, Faraday e outros, introducindo os conceptos de campo e de corrente de desprazamento, e unificando os campos eléctricos e magnéticos nun só concepto: o campo electromagnético. Das ecuacións de Maxwell, ademais, despréndese a existencia das ondas electromagnéticas espallándose con velocidade igual ó valor da velocidade da luz c no baleiro, co cal Maxwell identificou a luz cunha onda electromagnética, unificando a óptica co electromagnetismo.
Electrodinámica cuántica
A electrodinámica cuántica describe de xeito matemático todos os fenómenos que implican as partículas electricamente cargadas e que actúan por medio do intercambio de fotóns. Actualmente é a teoría máis exacta que hai en física, así como a que se puxo máis a proba, e predice de xeito extremadamente exacto magnitudes coma o momento magnético anómalo do electrón e o muón ou o desprazamento Lamb dos niveis de enerxía do hidróxeno.
Historia da teoría
miniatura|140px|esquerda|[[André-Marie Ampère.]] Hans Christian Ørsted estaba a dar unha clase o serán do 21 de abril de 1820 cando fixo unha observación sorprendente. Viu que a agulla dun compás se desviaba do polo norte magnético cando acendía e apagaba unha batería. A súa interpretación inicial foi que os efectos magnéticos emanan de todas as beiras dun cable que leve unha corrente eléctrica, igual que a luz e a calor, e que o experimente demostraba unha relación directa entre a electricidade e o magnetismo.
miniatura|140px|[[Michael Faraday.]] No intre do descubrimento, Ørsted non ofreceu ningunha explicación satisfactoria deste fenómeno, senón que tentou describilo con cálculos matemáticos. Tres meses despois, comezou a dedicarlle máis esforzos.
miniatura|esquerda|140px|[[James Clerk Maxwell.]] As conclusións de Ørsted fixeron que a comunidade científica mundial se puxese a estudar intensamente a electrodinámica. En 1820, sumouselles Francesc Joan Domènec Aragó, que se decatou que un cable que leva unha corrente eléctrica atrae as limaduras de ferro. Primeiro magnetizou cables de ferro e aceiro poñéndoos dentro dunha bobina de cobre que xeraba unha corrente. Tamén conseguiu magnetizar unha agulla. A primeira análise cuantitativa do efecto dunha corrente sobre os imáns foi realizada en 1820 polos científicos franceses Jean-Baptiste Biot e Félix Savart. Os experimentos de Ørsted tamén influíron no físico francés André-Marie Ampère, que expresou a relación entre un campo magnético e a corrente eléctrica que o xera. O descubrimento de Ørsted tamén representou un gran paso adiante cara a unha visión unificada do concepto da interacción electromagnética.
Esta unidade, descuberta por Michael Faraday, desenvolvida por James Maxwell e puída por Oliver Heaviside e Heinrich Hertz, é un dos grandes fitos da física matemática do século XX e un descubrimento de consecuencias moi significativas, incluíndo a comprensión da natureza da luz. A luz e as outras formas de radiación electromagnética son intermediadas por fotóns. As diferentes frecuencias dan pé a diferentes formas de radiación electromagnética, dende as ondas de radio a frecuencias baixas até os raios gamma a frecuencias altas, pasando pola luz visible a frecuencias medias.
Vilarpescozo, Santalla, Ribeira de Piquín
Vilarpescozo é un lugar da parroquia de Santalla no concello lugués da Ribeira de Piquín na comarca de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 18 habitantes (9 homes e 9 mulleres).
Maus
O topónimo galego As Maus ten a súa orixe nun xentilicio medieval derivado do río Asma, Asmanos. A reinterpretación como un artigo mais un substantivo, As Maus, testemúñase xa dende o século XIII. Pode referirse a:
Trofeo Jari Kurri
miniatura|250px|O Trofeo Jari Kurri no [[Museo finlandés do hóckey sobre xeo (Tampere).]] O Trofeo Jari Kurri (en finés Jari Kurri -palkinto) é un galardón individual entregado anualmente pola máxima competición de hóckey sobre xeo de Finlandia, a SM-liiga. O premio foi outorgado por primeira vez na tempada 1993-94 e recoñece o mellor xogador durante os play-offs. O gañador é elixido pola Jääkiekon SM-liiga Oy. É similar ao Trofeo Lasse Oksanen, entregado pola liga cada ano ao mellor xogador da liga regular, e ao Kultainen kypärä (en galego casco dourado) entregado pola Asociación de Xogadores ao mellor xogador da SM-liiga. Recibe o seu nome en honor do ex xogador de Jokerit e varios equipos da National Hockey League (NHL) Jari Kurri.
Nome
Como ocorre con outros trofeos individuais da SM-liiga, o Trofeo Jari Kurri recibe o seu nome en honor a unha personalidade destacada da historia do hóckey sobre xeo finés. Este trofeo foi nomeado en honor ao ex xogador Jari Kurri, quen comezou a súa carreira como xogador no Jokerit de Helsinqui na SM-liiga, e posteriormente competiu na National Hockey League (NHL) vestindo a camisola de Edmonton Oilers, Los Angeles Kings, New York Rangers, Mighty Ducks of Anaheim e Colorado Avalanche. Kurri foi ademais internacional coa selección finesa e é considerado o mellor xogador finés da historia, sendo membro do Hockey Hall of Fame dende 2001 e dos Suomen Jääkiekkoleijonat (introducido co número 113), e foi considerado como un dos 100 Mellores Xogadores da NHL.
Historia
O Trofeo Jari Kurri entregouse por primeira vez na tempada 1993-94, e o primeiro xogador en conquistar o trofeo foi Ari Sulander, do Jokerit de Helsinqui, que se proclamou campión finés ese mesmo ano por terceira vez na súa historia. Tan só Niklas Bäckström gañou o trofeo en máis dunha ocasión, conseguíndoo dúas veces de xeito consecutivo xogando no Kärpät de Oulu en 2004 e 2005. En 2001 Jussi Tarvainen converteuse no único xogador que gañou o trofeo sen pertencer ao equipo que se proclamou campión finés.
En 1997 Otakar Janecký converteuse no primeiro xogador non nado en Finlandia en recibir o trofeo, e tiveron que pasar nove tempadas ata que na tempada 2005-06 outro xogador non nado en Finlandia, Miika Wiikman, nado en Suecia e con dobre nacionalidade sueca e finesa, recibise o trofeo.
En 2007 o trofeo foi entregado por primeira vez na súa historia logo do partido decisivo da final. Na tempada 2008-09 produciuse un feito estraño, xa que foi a primeira e única vez ata o momento na que dous xogadores recibiron o recoñecemento, xogando ademais ambos na mesma posición e no mesmo equipo, porteiros do JYP Jyväskylä, que se proclamou campión esa tempada por primeira vez na súa historia.
Gañadores
miniatura|Ari Sulander foi o primeiro xogador en gañar o galardón na tempada 1993-94. miniatura|O xogador [[República Checa|checo Otakar Janecký foi o primeiro xogador nado fóra de Finlandia en conseguir o Trofeo Jari Kurri.]] Un total de 27 xogadores diferentes recibiron o Trofeo Jari Kurri dende que este se introduciu na tempada 1993-94:
Galardóns por equipo
Kärpät é o equipo cuxos xogadores gañaron máis veces o trofeo, cun total de seis xogadores distintos galardoados para un total de sete trofeos para o equipo de Oulu. Xogadores doutros sete equipos gañaron o Trofeo Jari Kurri:
Steve Ballmer
Steven Anthony Ballmer, máis coñecido como Steve Ballmer, nado o 24 de marzo de 1956, é un empresario norteamericano e o director executivo da empresa informática Microsoft Corporation. Relevou nese posto a Bill Gates o 27 de xuño de 2008. Está na lista anual da revista Forbes cunha fortuna persoal de polo menos 14.5 mil millóns de dólares estadounidenses. Atópase no número 46 das persoas máis ricas do mundo segundo a lista de 2011 da revista Forbes. En 2012 a mesma revista listou os 5 peores Directores executivos (CEO) a nivel mundial e Steve Ballmer de Microsoft encabeza a lista pola súa incompetencia para dirixir a compañía e polos erros que cometeu.
Goiáns
O topónimo galego Goiáns pode referirse a:
José Luis Carranza
Selección nacional
Foi internacional coa selección peruana. Pola escuadra peruana xogou 55 econtros e anotou 1 gol.
Instituto dos Irmáns das Escolas Cristiás
Os Irmáns das Escolas Cristiás (en Institutum fratrum scholarum christianarum) son un instituto relixioso católico masculino de dereito pontificio. Os membros desta congregación laical, chamados lasalianos, engaden ao seu nome as siglas F.S.C.
Gervasio Varela Varela
Gervasio Varela Varela, nado en Carballo o 31 de decembro de 1874 e finado na mesma vila o 18 de setembro de 1929, foi un fotógrafo galego.
Traxectoria
Fillo de Antonio Varela Varela. Impresor e fotógrafo en Carballo. Fundou e dirixiu El Eco de Bergantiños en 1909. Casou con María Calvo Basanta e foi pai do tamén fotógrafo Gervasio Varela Calvo.
Joaquín Novoa Barros
Joaquín Novoa Barros, nado en Vigo en 1870 e finado na mesma cidade o 5 de xullo de 1952, foi un empresario, político e xornalista galego.
Traxectoria
Xerente dunha empresa consignataria en Vigo. Foi director de La Lucha dende 1903. Amigo de Pablo Iglesias Posse, foi presidente da Conxunción Republicano-socialista de Vigo. Tamén foi presidente da Sociedad Filharmónica de Vigo.
Vida persoal
Foi pai de Francisco e Joaquín Novoa Ortiz.
1563
Outros
Historia ano a ano
Helicobacter pylori
Helicobacter pylori é unha especie bacteriana que infecta o epitelio gástrico humano. Moitas úlceras e algúns tipos de gastrite débense a infeccións por H. pylori. Calcúlase que un 50% da poboación humana ten H. pylori no seu estómago, pero a gran maioría dos suxeitos infectados (un 80%) nunca chega a desenvolver ningún tipo de síntoma. Tamén foi asociada co desenvolvemento de cancro gástrico. Esta bacteria vive exclusivamente no estómago humano, sendo o único organismo coñecido que pode subsistir nun ambiente tan extremadamente ácido. É unha bacteria espiral e pode «aparafusarse» literalmente para colonizar o epitelio estomacal.
The Vandals
The Vandals é unha banda estadounidense de punk rock formada en 1980 en Huntington Beach (California). leva editados dez álbums de estudio e dous álbums ao vivo, e ten xirado extensamente por todo o mundo. Son coñecidos polo seu uso do humor, utilizando a súa música como un vehículo para o entretemento e o sarcanmo en vez de como unha plataforma para temas máis serios. na actualidadegravan para o selo Kung Fu Records.
San Martiño, Luama, Ortigueira
San Martiño é un lugar da parroquia de Luama no concello coruñés de Ortigueira na comarca do Ortegal. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística estaba despoboado no ano 2011.
The Vandals
A formación da banda variou significativamente durante os seus primeiros anos, aínda que os seus membros fundadores, Steven Ronald Jensen, Jan Nils Ackermann e Joe Escalante, mantivéronse constantes. Dos primeiros membros só Escalante quedou a través das posteriores reencarnacións do grupo. Actualmente The Vandals está composto por Escalante, Dave Quackenbush, Warren Fitzgerald e Josh Freese, formación que permanece así dende 1990.
Helicobacter pylori
Orixe do nome
O nome inicial que recibiu esta bacteria foi Campylobacter pyloridis, despois chamouse Campylobacter pylori (ao corrixirse por erros no latín) e en 1989, despois de secuenciar o seu ADN, viuse que non pertencía ao xénero Campylobacter, e foi reclasificada no xénero Helicobacter (nome que deriva da súa forma espiral). O nome pylori vén do latín pylorus, que significa ‘gardabarreira’, e fai referencia ao píloro (abertura final do estómago que dá paso ao duodeno).
Primeiras evidencias
En 1875, científicos alemáns descubriron bacterias espirais no epitelio do estómago humano. Estas bacterias non podían cultivarse, polo que o descubrimento foi esquecido. En 1892, o investigador italiano Giulio Bizzozero describiu unha serie de bacterias espirais que vivían no ambiente ácido do estómago de cans.
Redescubrimento e caracterización
A bacteria foi redescuberta en 1979 polo patólogo australiano Robin Warren, quen en investigacións posteriores (a partir de 1981), xunto a Barry Marshall, illou este microorganismo das mucosas de estómagos humanos e foi o primeiro que conseguiu cultivala. No traballo orixinal, Warren e Marshall afirmaron que moitas das úlceras estomacais e gastrites eran causadas pola colonización do estómago por esta bacteria, e non por estrés ou comida picante, como se sostiña ata entón.
Implicación en patoxénese
Marshall e Warren posteriormente descubriron que os antibióticos eran efectivos para o tratamento da gastrite. En 1994, os Institutos Nacionais da Saúde dos Estados Unidos (National Institutes of Health) informaron que as úlceras gástricas máis comúns eran causadas por H. pylori, e recomendaron o uso de antibióticos, sendo incluídos no réxime de tratamento. En 2005, Warren e Marshall foron galardoados co Premio Nobel de Medicina polos seus traballos sobre H. pylori.
Antes de comprobarse a implicación de H. pylori en doenzas estomacais, as úlceras estomacais tratábanse con medicamentos que neutralizaban a acidez. Isto facía moitas veces que as úlceras reaparecesen despois de deixar o tratamento. A medicación tradicional para a gastrite eran os sales de bismuto (subcitrato de bismuto coloidal ou subsalicilato de bismuto). Este tratamento a miúdo era efectivo, pero a súa efectividade diminuía cun uso prolongado, ademais de descoñecerse o mecanismo de acción deste fármaco. Aínda non está claro se o bismuto pode actuar como antibiótico. Actualmente, moitas úlceras son tratadas de forma efectiva utilizando antibióticos fronte a H. pylori (2006).
Mentres H. pylori segue sendo a bacteria máis importante coñecida que habita no estómago humano, algunhas especies máis do xénero Helicobacter foron identificadas agora noutros mamíferos e nalgunhas aves. Comprobouse que algunhas destas poden infectar a humanos. Existen especies de Helicobacter que poden infectar o fígado de certos mamíferos, causando, por tanto, diversas doenzas hepáticas.
Características da bacteria
miniatura|200px|Estrutura de H. pylori.
H. pylori é unha bacteria gramnegativa de forma espiral, de arredor de 3 microns de longo e cun diámetro aproximado duns 0,5 microns, flaxelada. É microaerófila, é dicir, require osíxeno pero a concentracións máis baixas que as atmosféricas. Usa hidróxeno e metanoxénese como fonte de enerxía, xa que contén unha hidroxenase coa cal oxida o H2 producido pola flora intestinal. Ademais é oxidase e catalase positiva e produce urease.
miniatura|esquerda|250px|Modelo molecular do encima [[urease de H. pylori.]] Pode producir biopelículas e pode pasar da súa forma espiral a unha forma cocoide viable pero non cultivable, o que é importante para a súa supervivencia e epidemioloxía.
Cos seus flaxelos e a súa forma espiral, a bacteria perfora como un "trade" literalmente a capa de mucus do estómago, e despois pode quedar suspendida na mucosa gástrica ou adherir a células epiteliais. H. pylori produce adhesinas, proteínas que se unen a lípidos asociados a membranas e a carbohidratos.
H. pylori posúe cinco familias de proteínas da membrana externa principais (OMP). A maior destas familias inclúe proteínas adhesinas. As outras catro familias inclúen porinas, transportadores de ferro, proteínas asociadas ao flaxelo e proteínas de funcións descoñecidas. Igual que noutras bacterias gramnegativas, a membrana externa de H. pylori consta de fosfolípidos e lipopolisacárido (LPS). O antíxeno O do LPS pode ser fucosilado e asemellarse aos antíxenos dos grupos sanguíneos de Lewis que se encontran no epitelio gástrico. A membrana externa contén tamén colesterol glicósidos, que se atopan en poucas outras bacterias.
Ten uns 4–6 flaxelos lofotricos. Os característicos filamentos flaxelares envaiñados do xénero Helicobacter están compostos por dúas flaxelinas copolimerizadas chamadas FlaA e FlaB.
Infección
miniatura|190px|Tinguidura [[inmunohistoquímica de Helicobacter procedente dunha biopsia estomacal.]] A infección por H. pylori pode ser sintomática ou asintomática (sen efectos visibles na persoa); estímase que máis do 70% das infeccións son asintomáticas. En ausencia dun tratamento baseado en antibióticos, unha infección por H. pylori persiste aparentemente durante toda a vida na maioría das persoas (parece que pode desaparecer nalgúns casos en anciáns ). Ao sistema inmune humano non lle é posible erradicala.
Vía de infección
A bacteria illouse das feces, da saliva e da placa dental dos pacientes infectados, o cal suxire unha ruta gastro-oral ou fecal-oral como posible vía de transmisión. Outros medios de infección suxeridos son inxerir auga e alimentos contaminados ou mesmo o traspaso oral de fluídos dunha persoa contaminada.
Epidemioloxía
Calcúlase que máis de dous terzos da poboación mundial se encontra infectada por esta bacteria. A proporción de infección varía de nación a nación. No mundo occidental (Oeste de Europa, Norteamérica e Australia), a proporción é de arredor dun 25 % da poboación, e é moito maior no terceiro mundo. Neste último caso, é común, probablemente polas malas condicións sanitarias, encontrar infeccións en nenos. No caso de Estados Unidos, a infección dáse principalmente en persoas vellas (máis do 50% ocorren en persoas de máis de 60 anos, fronte a un 20% que se presentan en persoas de menos de 40) e nos sectores máis pobres.
Estas discrepancias atribúense a unha maior hixiene e ao maior uso de antibióticos en países máis ricos. De calquera forma, nos últimos anos están aparecendo cepas de H. pylori que presentan resistencia a antibióticos. No Reino Unido hai mesmo cepas resistentes a metronidazol.
miniatura|400px|dereita|Modo de infección de H. pylori: 1. H. pylori penetra na capa mucosa do estómago e adhire á superficie da capa [[mucosa epitelial gástrica. 2. Produce amoníaco a partir de urea, para neutralizar o ácido gástrico. 3. Migración e proliferación de H. pylori ao foco de infección. 4. Desenvólvese a ulceración gástrica con destrución da mucosa, inflamación e morte das células mucosas.]]