cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia dos Estados Unidos de América
Colonización de América do norte
Logo dun desenvolvemento máis ben pacífico dos colonos, as guerras contra os franceses ao norte obrigaron a creación de corpos de exército coloniais, unha das primeiras expresións de identidade nacional. Máis tarde, e fomentados polas ideas dos enciclopedistas franceses, viñeron as sublevacións como o Motín do Té no porto de Boston (1773), as medidas represivas do goberno inglés provocaron o inicio da Guerra de Independencia. Os colonos formaron un exército de milicianos que se puxeron ao mando de George Washington, quen tivo problemas para equipar aos seus homes con armas e munición, ademais de non dispor dunha frota para combater á do imperio británico. Así que pediu axuda a Francia, a cal para desquitarse da Guerra dos Sete Anos accedeu a axudar ás colonias.
Otumba
Otumba é un concello do Estado de México, en México. Limita coas municipalidades de Axapusco, San Martín de las Pirámides, Tepetlaoxtoc e cos estados de Tlaxcala e Hidalgo. A súa área é de 195,56 km², e a súa poboación era de 34.232 habitantes no ano 2010.
Historia dos Estados Unidos de América
Estados Unidos (1776-1789)
miniatura|George Washington A guerra da independencia, tamén chamada "Revolución Norte Americana", deu lugar á creación dos Estados Unidos de América.
A principal causa deste conflito foi o sentimento de marxinación por parte dos colonos, que achegaban riquezas e impostos á metrópole, impostos que se incrementaron a partir de 1765, ano de imposición da lei do timbre, para sufragar os elevados gastos que a Inglaterra supúxolle a guerra dos Sete Anos. As colonias crían inxusta a súa obrigación de pagar impostos á metrópole sen ter representación política no parlamento de Londres. Esta situación fixo que desde mediados do século XVIII comezase a crecer a crenza de que non facía falta a forte dependencia de Inglaterra.
En 1773 tivo lugar o Motín do Té en Boston, que provocou unha escalada das hostilidades entre os ingleses, que pecharon o porto desta cidade, e as colonias americanas cuxos representantes reunidos en Filadelfia en 1774 apoiaron a Boston fronte ás esixencias de reparación inglesas.
miniatura|esquerda|200px| Cadro de [[John Trumbull coñecido como Declaración da Independencia na que os comisionados presentan os traballos preparatorios ao Congreso dos Estados Unidos]] En 1775 comeza oficialmente a guerra, cuxo desenvolvemento inicial foi claramente de dominio inglés, pero o seu curso cambiaría cando tras a batalla de Saratoga, primeira gran vitoria americana, Francia e posteriormente España entrarían en guerra apoiando aos independentistas norteamericanos.
En 1783 pola Paz de Versalles, Inglaterra vese obrigada a recoñecer a independencia das 13 colonias americanas, tal e como estas redactaran na famosa Declaración de Independencia dos Estados Unidos de 1776.
Unha vez lograda a independencia, resultou moi complicado pór de acordo a todas as antigas colonias se seguían como Estados independentes, ou se reunían nunha soa nación. Tras varios anos de negociacións, en 1787, 55 representantes das antigas colonias reuníronse no Congreso de Filadelfia co fin de redactar unha constitución. Creábase así un único goberno federal, cun Presidente da República e dúas Cámaras Lexislativas (Congreso e Senado) como solución intermedia. Redactou tamén a Constitución de 1787, e se celebraron as eleccións polas cales George Washington foi elixido Presidente dos Estados Unidos.
Esta constitución estaba inspirada nos principios de igualdade e liberdade que defendían os ilustrados e configurouse como a primeira carta magna que recollía os principios do liberalismo político, establecendo un réxime republicano e democrático. A independencia e democracia estadounidense causou un notable impacto na opinión e a política de Europa.
Como Estados Unidos, George Wáshington gobernou cun estilo federalista. Cando os agricultores de Pensilvania negáronse a pagar un imposto federal sobre o licor, Wáshington mobilizou a un exército de 15.000 homes para sufocar a Rebelión do Whisky. Con Alexander Hamilton á fronte da Secretaría de Facenda, o goberno federal fíxose cargo das débedas de cada estado e creou unha banca nacional. Estas medidas fiscais foron concibidas pare alentar o investimento e persuadir á iniciativa privada a que apoiase ao novo goberno.
Estados Unidos (1789-1861)
En 1797, Washington foi sucedido por outro federalista, John Adams, quen se viu envolvido nunha guerra naval non declarada contra Francia. Nunha atmosfera de histeria bélica, o Congreso, controlado polos federalistas, aprobou en 1798 as Leis sobre Estranxeiros e Sedición. Estas medidas permitiron a deportación ou arresto de estranxeiros "perigosos", e prescribiron multas ou prisión por publicar ataques "falsos, escandalosos e maliciosos" contra o goberno. Dez editores republicanos foron condenados conforme á Lei de Sedición, a cal foi duramente denunciada polo avogado virxiniano e principal autor da Declaración de Independencia, Thomas Jefferson.
En 1803 a nova nación realiza a compra de Luisiana (Nova Francia) a Francia e pouco tempo despois compra tamén Florida a España.
Entre 1812 e 1814 houbo unha segunda guerra entre Inglaterra e os recentemente creados Estados Unidos de América. A armada británica era moi superior á estadounidense, a intención dos Estados Unidos era apoderarse do territorio do Canadá, pero, para sorpresa deles, os británicos aínda tendo un conflito con Francia, tomaron a Cidade de Washington, e foi ata decembro de 1814 que se retiraron coa firma do Tratado de Gante, o cal mantivo o statu quo da fronteira entre os Estados Unidos e a América Británica do Norte. Esta guerra cambiou pouco a situación política do novo país.
esquerda|miniatura|Abraham Lincoln Logo desta segunda guerra, Estados Unidos gozou dun período de rápida expansión económica, sobre todo, a partir da colonización e expansión cara ao Oeste. Xa a fins do século XVIII iniciouse o avance imparable de colonos que, ben sexa desde os 13 estados orixinais (as antigas 13 colonias que están representadas nas 13 barras da bandeira estadounidense) ou directamente desde o continente europeo, polo xeral, emigrantes anglosaxóns (irlandeses, escoceses, ingleses) e doutros países da Europa Central e Occidental. Moitos destes inmigrantes viaxaban desde Nova York e Filadelfia cara á parte oriental do estado de Pensilvania, onde se construían no hoxe coñecido como Dutch Country, os carros de gran tamaño tirados por mulas, coñecidas como Conestoga Wagons (carros Conestoga). As inacabables caravanas destes carros foron os verdadeiros motores da ocupación progresiva do continente cara ao oeste. Con todo, non se tratou da ocupación de áreas "pioneiras" (é dicir, áreas deshabitadas que podían destinarse á ocupación sistemática con fins agropecuarios), xa que gran parte do territorio estaba previamente ocupado por pobos orixinarios, colonos franceses procedentes do Canadá francés, así como todas as cidades fundadas polos españois antes nos territorios de Arizona, Texas, Colorado, Novo México, Utah, Nevada e California, cidades que xa creceran, ata antes da expedición dos peregrinos en 1620 que deu orixe á formación das colonias inglesas no século XVII. Así pois, cidades como Detroit, Dubuque, Saint Louis, Nova Orleáns, Baton Rouge, Des Moines, Louisville e moitas outras, xa foran fundadas polos franceses bastantes anos antes desa especie de "estampida" cara ao oeste, e o mesmo podía dicirse das cidades fundadas polos españois que procedían de México, como Socorro, San Antonio, Albuquerque, Santa Fe, El Paso, San Diego, San Bernardino, Os Ánxeles, San Francisco etc. que se fundaron durante os séculos XVI e XVII. Toda esta expansión cara ao Afastado Oeste (Far West) viuse dinamizada por dous feitos moi importantes: o descubrimento de ouro en California (1848) e a culminación da rede ferroviaria coa liña transcontinental en 1860 (o primeiro ferrocarril de vapor inaugurouse en Baltimore (Maryland), en 1830). Unha rede nacional de estradas e canles, buques de vapor asucaban os ríos, e a Revolución Industrial chegara a Estados Unidos: a rexión de Nova Inglaterra contaba con fábricas de téxtiles e Pensilvania con fundicións de ferro. Para a década de 1850 había fábricas que producían artigos de hule, máquinas de coser, zapatos, roupa, equipos agrícolas, pistolas, reloxos etc.
Guerra con México
Entre as décadas de 1820 e 1830, logo da proclamación da Doutrina Monroe (1823) de expansión territorial cara ao Pacífico, miles de colonos estadounidenses establecéronse nas comunidades anglosaxoas de Texas (entón territorio mexicano). Naquel momento o goberno mexicano atopábase nunha mala situación económica ao termo dunha guerra de independencia con España que durou máis dunha década, e deu a benvida aos colonos. O goberno mexicano obtivo fondos vendéndolle terras a estes colonos que preferiron mudarse a territorio mexicano no canto de pagar altos prezos en Luisiana e outros estados do sur. Estes colonos esperaban, ademais, que os Estados Unidos comprase Texas para prover de máis terra aos seus novos cidadáns.
En 1820 un empresario de Missouri, Moses Austin, negociara con España para que se lle permitise levar 300 colonos a Texas. Stephen Austin, o fillo (coñecido como o pai da República de Texas) seguiu estes plans co novo goberno mexicano, escollendo colonos que fosen bos traballadores e que puidesen ser leais ao goberno mexicano. O goberno mexicano, que abolira a escravitude, tolerou que os colonos trouxesen os seus escravos para traballar as terras e vendelos a outros colonos pero se listaban como "serventes contratados" (indentured servants en inglés). Problemas co novo goberno do presidente Antonio López de Santa Anna causaron que os colonos levantásense en armas e loitasen, co franco apoio do "Norte", para obter a independencia, xa que para entón os colonos anglosaxóns eran máis numerosos que os colonos mexicanos. Logo da guerra (1836), Texas estableceuse como unha república independente, pero case inmediatamente buscou, e obtivo algúns anos despois, a súa anexión aos Estados Unidos. .
No 1846 o Presidente James Polk enunciou o Destino Manifesto como doutrina focalizadora da expansión territorial. Con ese alicerce, os EEUU teñan intervido en numerosas ocasións no estranxeiro, en particular en América Latina. Ese mesmo ano, faise unha incursión no norte do que era México e en 1847 Estados Unidos decláralle a guerra a México, vencéndolle e por medio do Tratado de Guadalupe-Hidalgo (1848) apodérase ademais dos territorios que actualmente conforman os estados de Arizona, California, Nevada, Novo México, Utah, e partes de Colorado e Wyoming.
A escravitude e Lincoln
Desde o seu nacemento, Estados Unidos converteuse no máis importante comprador de escravos para satisfacer a demanda de man de obra nos pesados labores agrícolas. A escravitude estendeuse entre os estados sureños que practicaban principalmente a agricultura e ao cabo convertéronse nos estados secesionístas.
A Illa de Gorée, situada fronte á costa do Senegal, no Océano Atlántico, foi o lugar desde onde se organizou a exportación de escravos cara aos Estados Unidos de América, a que durante os séculos XVII, XVIII e ata a abolición da escravitude, no século XIX, desprazou a máis de 20 millóns de persoas de África.
En 1858, cando o Senador Douglas buscou a reelección, foi desafiado por Abraham Lincoln e o Partido Republicano (un novo partido en contra da escravitude, e que nada tiña que ver co Partido Republicano de Jefferson). Nunha serie de debates históricos con Douglas, Lincoln esixiu un alto á expansión da escravitude. Estaba disposto a tolerala nos estados do sur, pero ao mesmo tempo afirmou que "este goberno non pode subsistir permanentemente sendo metade escravo e metade libre".
A Guerra Civil (1861-1865)
miniatura|dereita|Lincoln cuns xenerais durante a guerra
A maioría nos estados sureños e fronteirizos votaron contra Lincoln, pero o norte apoiouno e gañou as eleccións. Unhas semanas despois, Carolina do Sur decidiu mediante votación abandonar a Unión. Pronto se lle uniron Mississippi, Florida, Alabama, Xeorxia, Luisiana, Texas, Virxinia, Arcansas, Tennessee e Carolina do Norte. Estes estados proclamáronse nación independente os Estados Confederados de América e así empezou a Guerra Civil Estadounidense ou Guerra de Secesión. A Guerra Civil foi o episodio máis traumático da historia dos Estados Unidos. As cicatrices non se pecharon por completo ata o día de hoxe.
1865-1918
Con excepción da compra de Alasca a Rusia en 1867, a expansión territorial dos Estados Unidos detívose en 1848. No entanto, ao redor de 1890, á vez que moitas nacións europeas expandían os seus imperios coloniais, un novo espírito animou a política exterior estadounidense, a cal en gran medida seguía as pautas de Europa setentrional. Os políticos, os directores de xornais e os misioneiros protestantes declararon que a "raza anglosaxoa" tiña o deber de levar os beneficios da civilización occidental aos pobos de Asia, África e América Latina. No punto culminante deste período (1895), Cuba sublevouse contra o colonialismo de España. O exército español encerrou a civís cubanos en campos de detención onde 200.000 persoas morreron de fame e enfermidades.
Logo da Guerra Hispano-Estadounidense de 1898, Estados Unidos de América apoderouse tamén de Cuba, Porto Rico, Filipinas e Guam. No arquipélago asiático, sostivo unha terrible guerra, coñecida como Guerra Filipino-Estadounidense, que arrasou o arquipélago asiático.
En abril de 1917 o presidente Woodrow Wilson pediu ao Congreso unha declaración de guerra; deste xeito os Estados Unidos tomaron parte na primeira guerra mundial. Para Wilson a guerra constituiría unha gran cruzada en prol da paz mundial e a autodeterminación nacional. "O mundo debe converterse nun lugar seguro para a democracia", declarou Wilson cando Estados Unidos entrou en "a guerra que porá fin a todas as guerras".
Cando se declarou a guerra, o exército dos Estados Unidos era unha pequena forza de 200.000 soldados. Millóns de homes tiveron que ser recrutados, adestrados, equipados e enviados a Europa a través dun océano infestado de submarinos. Transcorreu un ano para que o exército dos Estados Unidos estivese listo para contribuír de xeito significativo ao esforzo bélico dos aliados.
1918-1945
En 1919, Wilson viaxou a Europa para redactar o tratado de paz. Foi acollido por xentíos xubilosos nas capitais dos países aliados, pero a benvida agreouse cando as negociacións comezaron en Versalles. A pesar das protestas de Wilson, os aliados impuxeron sancións esmagadoras a Alemaña e repartíronse as súas colonias. Wilson logrou establecer a Liga das Nacións, pero moitos estadounidenses temían que dita organización mundial arrastrase a Estados Unidos a outra guerra estranxeira. Un grupo de senadores republicanos impuxo restricións ao Tratado de Versalles: aceptarían a Liga de Nacións só co entendemento de que o Congreso, non a Liga, retería o control das forzas armadas estadounidenses. Inglaterra e Francia non obxectaron esa restrición, pero Wilson porfiadamente negouse a modificar o tratado. O Presidente e o Congreso non lograron superar o seu desacordo respecto desta cuestión. Estados Unidos nunca ratificou o Tratado de Versalles nin pasou a formar parte da Liga de Nacións.
A maioría dos estadounidenses non lamentaron o fracaso do tratado, xa que habíanse desilusionado cos resultados da guerra. Logo de 1920, Estados Unidos volveu a mirada cara a dentro e retirouse dos asuntos europeos.
O 24 de outubro de 1929, o denominado "xoves negro", unha onda de vendas de accións provocada polo pánico arrasou a Bolsa de Valores de Nova York. Unha vez iniciado, o derrube nos prezos das accións e doutros valores non puido deterse. Para 1932, miles de bancos e máis de 100.000 sociedades mercantís crebaran. A produción industrial reduciuse á metade, o ingreso agrícola decaeu en máis do 50%, os salarios baixaron un 60%, o investimento novo reduciuse un 90%, e un de cada catro traballadores estaba desempregado.
En 1933 asume a presidencia, o demócrata Franklin Delano Roosevelt, quen salvaría ao país da quebra económica.
En setembro de 1939 a segunda guerra mundial estalou en Europa. Roosevelt anunciou que os Estados Unidos sería neutral, mais non indiferente.
No Extremo Oriente as forzas xaponesas invadiran Manchuria (1931), China (1937) e Indochina francesa (xullo de 1941). Roosevelt respondeu a esta agresión prohibindo as exportacións de ferralla, aceiro e petróleo ao Xapón e conxelando os créditos xaponeses nos Estados Unidos.
miniatura|250px|O fungo atómico trala explosión nuclear enriba de [[Nagasaki elevouse ata unha altitude de 18.000 metros.]] Para novembro de 1941 os planificadores militares dos Estados Unidos preparábanse para un asalto xaponés, pero esperaban un ataque ao sur, cara ás Indias orientais holandesas (actual Indonesia) ricas en petróleo. No canto diso, bombardeiros xaponeses estacionados nun portaavións atacaron a base naval de Pearl Harbor en Hawai. O sorpresivo ataque afundiu ou avariou oito barcos de guerra e destruíu case 200 avións. Estados Unidos inmediatamente declarou a guerra ao Xapón. Catro días despois Alemaña e Italia, aliadas do Xapón, declararon a guerra a Estados Unidos.
O 8 de maio de 1942 a ameaza xaponesa contra Australia foi detida na batalla do mar do Coral. En xuño a principal frota xaponesa, que navegaba rumbo a Hawai, foi rexeitada na batalla de Midway, cunha perda de catro portaavións. Os criptógrafos estadounidenses eran expertos en descifrar as claves xaponesas, así que os aliados xeralmente coñecían a disposición da mariña de guerra xaponesa.
Ao longo dos tres anos seguintes as forzas dos Estados Unidos avanzaron cara ao Xapón "saltando entre illas", é dicir, tomando algunhas illas estratéxicas no Pacífico e pasando por alto outras. Unha forza aliada baixo o mando do Xeneral Joseph W. Stillwell axudou aos chineses, e as tropas comandadas polo xeneral Douglas MacArthur regresaron ás Filipinas en outubro de 1944. A illa de Iwo Jima, no Pacífico central, caeu en mans dos Estados Unidos en marzo, e Okinawa en xuño de 1945. Desde estas dúas illas os bombardeiros B-29 lanzaron ataques devastadores contra cidades xaponesas.
As forzas estadounidenses preparáronse deseguido pare invadir as illas xaponesas. Coa esperanza de levar a guerra a un rápido fin, o Presidente Harry Truman ordenou usar a bomba atómica contra Hiroshima (6 de agosto) e Nagasaki (9 de agosto). Xapón conveu en renderse o 14 de agosto de 1945. Case 200.000 civís morreron nos ataques nucleares.
1945-1964
Despois da guerra a tensión xeopolítica e militar entre os Estados Unidos e a Unión Soviética aumentou considerablemente, o que máis tarde se coñecería como a guerra fría. Na Conferencia de Ialta celebrada en febreiro de 1945 Franklin D. Roosevelt, Winston Churchill e o líder soviético Iosif Stalin prometeron eleccións libres en todas as nacións liberadas de Europa. Os aliados occidentais restauraron a democracia en Europa occidental e o Xapón, pero as forzas soviéticas impuxeron ditaduras comunistas en Europa oriental.
Tras a segunda guerra mundial, Corea foi dividida en dous estados, Corea do Norte e Corea do Sur, controlados por gobernos comunistas e prol-occidentais respectivamente ao longo do paralelo 38. Estes dous estados non tardaron en entrar en guerra, sendo apoiados polas grandes potencias sen reservas.
Neste momento, decídese o non usar armas atómicas en conflitos localizados, para evitar as repercusións que tería esta acción na política global. Durante a guerra de Corea, as tropas estadounidenses entraron en combate directo coas Chinesas, que acudiran a socorrer á República Democrática Popular de Corea.
Tras tres anos de loita, a guerra quedou en táboas, coas fronteiras practicamente nos mesmos lugares de antes da guerra.
miniatura|esquerda|Dwight Eisenhower, xeneral e presidente dos Estados Unidos. En 1953, Dwight D. Eisenhower, un ex-militar é elixido como presidente dos Estados Unidos. Este presidente destacaríase por fomentar e impulsar o uso da intelixencia e as accións encubertas, así como polo desenvolvemento do avión espía U-2 que tanto achegaría ao fin da guerra fría.
A inxerencia estadounidense en Vietnam remóntase ao Presidente Truman, quen xa durante a segunda guerra mundial enviou axuda militar a Francia en apoio ao colonialismo francés en Indochina.
Logo de retirarse os franceses do sueste de Asia en 1954, o presidente Eisenhower enviou asesores e axuda estadounidenses para contribuír ao establecemento dun goberno democrático e prol-occidental en Vietnam do Sur, cousa que se conseguiría en 1956 instalando ao xeneral Diem no poder.
En 1957 a URSS lanza o primeiro satélite artificial, chamado Sputnik 1, causando un gran balbordo nas opinións públicas mundiais. Estados Unidos tratará de arrebatar o liderado obtido á Unión Soviética con este éxito, formando en 1958 a NASA.
En 1960, as relacións entre os Estados Unidos e a URSS empeoran aínda máis se cabe ao ser derrubado un avión espía U-2 estadounidense que sobrevoaba o espazo aéreo soviético. Este incidente rematou a conferencia de París, acabando de momento coas iniciativas encamiñadas ao que anos máis tarde coñeceríase como distensión.
miniatura|dereita|J. F. Kennedy No ano seguinte, 1961, John F. Kennedy é elixido presidente. A súa elección esperta aínda hoxe grandes paixóns, ao ser o presidente máis novo da historia dos Estados Unidos, e o único Católico. O mesmo ano da súa elección, Kennedy enfrontarase ás crises de Invasión de Baía de Cochinos e de Berlín.
Kennedy herdara do anterior presidente un plan da CIA para derrocar ao goberno de Fidel Castro, que consistía en organizar e dar apoio a grupos de exiliados cubanos, esperando que se se producía unha invasión, o pobo das cidades cubanas alzaríase contra o seu ditador. Os medos de Kennedy á resposta soviética, fixeron que a operación fose de bastante menor que o previsto inicialmente, polo que o 15 de abril de 1961, o grupo de exiliados cubanos fracasou no seu intento de tomar a Baía de Cochinos, saíndo Fidel Castro moi reforzado tanto no seu propio país como ante a opinión pública mundial.
A gran corrente migratoria que se estableceu fuxindo de Alemaña Oriental cara á República Federal de Alemaña decidiu ás autoridades orientais a construír un muro de separación entre ambos os sectores da cidade en agosto de 1961. O incidente do Checkpoint Charlie en que tanques estadounidenses e soviéticos atopáronse fronte a fronte, fixo saltar as alarmas cando os soviéticos ameazaron con defenderse con armas atómicas.
Tamén en 1961 os primeiros asesores e instrutores militares estadounidenses (un total de 900) aterran en Saigón, capital de Vietnam do Sur.
Tras a fracasada operación de Baía de Cochinos, o réxime cubano sentíase moi vulnerable fronte ao xigante estadounidense, de modo que buscou axuda militar na URSS. Esta respondeu instalando en outubro de 1962 baterías de mísiles balísticos en Cuba, capaces de alcanzar en poucos minutos as principais cidades estadounidenses. Así comezaría a Crise dos mísiles, o episodio da Guerra Fría en que esta estivo máis cerca que nunca en converterse en "quente".
Tras a crise dos mísiles cubanos, instáurase o Teléfono Vermello polo cal establecíase un enlace de comunicación directo entre Washington e Moscova para evitar situacións similares nun futuro.
1964-1980
miniatura|dereita|250px|A [[Casa Branca, sede do goberno estadounidense.]] Logo do asasinato do Presidente Kennedy, o Presidente Johnson enfrontouse a fortes desafíos por parte de dous demócratas opostos á guerra do Vietnam: os senadores Eugene McCarthy e Robert F. Kennedy, este último irmán do Presidente John F. Kennedy. O 31 de maio de 1968, en vista dunha humillante derrota nas enquisas de opinión pública e da incesante prolongación do conflito en Vietnam, Johnson retirouse da contenda presidencial e ofreceu negociar o fin da guerra.
En 1968, tras a renuncia de Johnson ás aspiracións da súa reelección, o partido Demócrata depositou todas as súas esperanzas no carismático senador Robert F. Kennedy, que se presentou como candidato e tiña inmellorables posibilidades de chegar á Casa Branca por encima dos demais precandidatos do seu propio partido político e ata o seu presunto rival republicano Richard Nixon. Pouco logo de celebrar o triunfo das eleccións primarias de California que o aseguraba o seu nomeamento polos demócratas, Robert F. Kennedy sufriu un atentado perpetrado por un inmigrante palestino, Shiran Shiran que o fixo caer mortalmente ferido nun hotel dos Ánxeles e morre ao día seguinte, o 6 de xuño de 1968. Polo menos por agora non se sabe quen estivo detrás do asasino e suponse que houbo un complot organizado pola mafia que utilizou a ese home árabe para cumprir esa escura misión.
Logo da Guerra do Vietnam e do escándalo Watergate, moitos estadounidenses habíanse desilusionado dos homes que os gobernaban e perdéronlles a confianza. Gerald Ford, o presidente republicano que ascendeu ao poder tras a renuncia de Richard Nixon, fixo moito para restaurar a confianza dos cidadáns, aínda que algúns votantes nunca lle perdoaron que indultara ao seu ex xefe, Richard Nixon.
Historia contemporánea (1980-actualidade)
dereita|280px|miniatura|A mañá dos atentados do 11-S. En agosto de 1990 Iraq invadiu a Kuwait. O Presidente George H. W. Bush esixiu a retirada inmediata, xa que altos funcionarios do goberno tiñan relacións económicas con empresas petroleiras de Kuwait e organizou unha coalición militar e política con forzas militares de Asia, Europa, África, e Medio Oriente. Seguido da formación dun goberno democrático imposto no réxime kuwaití en días previos para xustificar a guerra ante a visión mundial. A campaña aérea encabezada polos Estados Unidos durou un mes. Os aliados lograron o seu obxectivo militar, pero permitiron que Saddam Hussein mantivésese no poder.
Na mañá do 11 de setembro de 2001, dous dos catro avións secuestrados por Al-Qaida impactaron nas dúas torres do World Trade Center en Nova York, o terceiro no Pentágono, causando a morte a máis de 3.000 persoas, converténdose no peor atentado terrorista na historia estadounidense. Tras isto, Estados Unidos declarou a súa loita contra o terrorismo, iniciando unha invasión a Afganistán co propósito de derrocar o réxime talibán e as súas conexións terroristas, lográndoo en menos dun mes iniciado o conflito. Máis tarde, argumentando a existencia de armas de destrución masiva -as cales ata a data non foron atopadas- comezou unha invasión a Iraq. A poucas semanas de comezar a acción militar en Iraq, Saddam Hussein que nese momento exercía como xefe de estado, escapou e escondeuse na zona montañosa do sur iraquí. Posteriormente foi atopado nunha pequena cova escavada no chan de onde foi rescatado enfermo e feito prisioneiro, sendo xulgado pola súa actuación represiva (e ata execucións masivas) ante a propia poboación de Iraq, especialmente, por motivos relixiosos e políticos. Saddam Hussein foi executado a madrugada do 30 de decembro de 2006. As vitorias en Afganistán e Iraq foron logradas grazas á superioridade tecnolóxica e militar estadounidense. Actualmente, a ocupación neses países atópase xaqueada pola insurxencia e un profundo rexeitamento da poboación cara ao exército estadounidense, obxecto de denuncias, probadas a través de vídeos que mostran torturas a cidadáns iraquís, por violación dos dereitos humanos. Debido, parcialmente, a iso, nas eleccións lexislativas de 2006 o presidente Republicano Bush perdeu o control da cámara de Representantes fronte ao partido Demócrata.
Melga
A melga (Squalus acanthias) é unha especie de elasmobranquio escuálido da familia Squalidae. É unha pequena quenlla que alcanza 1,25 metros de lonxitude, ten corpo estilizado con espiñas venenosas e moi afiadas nas aletas dorsais. O aparello toxicóforo está diante de cada aleta dorsal, coa glándula toxicófora situada no asuco dorsal de devandito radio. Cando o tóxico se inxecta na pel produce unha intensa dor da zona, tumefacción e rubor.
Marc Abraham
Marc Abraham é un produtor e director estadounidense de cinema. Foi presidente de Strike Entertainment, unha compañía de produción fundada en 2002.
Aves non voadoras
miniatura|dereita|Os pingüíns son un dos exemplos máis coñecidos de aves non voadoras. Aínda que é certo que ao pensar nunha ave, inmediatamente vencéllase ese animal ao voo, existen (e existiron en tempos pasados), numerosas especies de aves non voadoras.
Polo xeral, aquelas especies de aves que non levan adiante desprazamentos por medio do voo, deben esta condición de non voadoras ao feito de evolucionar os seus membros superiores (ás) cara ao cumprimento doutras funcións. Por exemplo, os diferentes pingüíns, coma o pingüín de Magalláns ou o pingüín do Cabo, viron modificadas as súas ás de forma tal que se asemellan (en forma, como en función) ás aletas dos peixes e mamíferos mariños. A avestruz, o ñandú, o emú e outras aves semellantes (como a extinta moa), que desenvolveron a carreira pedestre como principal medio de locomoción, pola súa banda, transformaron estes membros superiores en órganos completamente inútiles para o desprazamento.
Outras especies non voadoras son o dodo e o corvo mariño áptero das Galápagos, Nannopterum harrisi.
Edward Snowden
Edward Joseph "Ed" Snowden, nado en Elizabeth City, Carolina do Norte, o 21 de xuño de 1983 é un analista informático ex traballador da CIA e a NSA. En xuño de 2013, Snowden fixo públicos, a través dos xornais The Guardian e The Washington Post, documentos clasificados como alto secreto sobre varios programas da NSA, incluíndo os programas de vixilancia masiva PRISM e XKeyscore.
Crese que Snowden fuxiu de Hong Kong (China) cara a Rusia; Snowden solicitou a Ecuador que lle conceda asilo. O Departamento de Xustiza dos Estados Unidos clasificou a participación de Snowden no programa de vixilancia PRISM como un «asunto criminal», polo que non está clara a sorte que terá.
Tamén solicitou asilo a España, Venezuela, Bolivia ou Cuba entre un total de 21 países. O 5 de xullo de 2013 o presidente de Venezuela, Nicolás Maduro, ofreceu asilo humanitario a Snowden, pero ó mesmo tempo, o presidente da República de Nicaragua, Daniel Ortega, dixo no Acto do 34 aniversario do repregamento táctico a Masaya (Nicaragua) que se consideraría ofrecerlle asilo a Snowden e afirmou que Nicaragua xa recibira a carta de petición de asilo na súa embaixada en Moscova.
Carricova
O topónimo galego Carricova pode referirse a:
A aventura dos Ewoks
A aventura dos Ewoks (en Caravan of Courage: An Ewok Adventure; e orixinalmente estreado co título The Ewok Adventure) é un telefilme estadounidense de 1984. Está baseado no universo da guerra das galaxias. É o primeiro filme dos dous spin-offs protagonizados polos ewoks de O retorno do Jedi. O filme, que está ambientado na lúa de Endor da liña argumental da serie animada pero antes dos eventos do Retorno do Jedi, céntrase nos problemas de dous humanos, un irmán e unha irmá, ó tentaren localizar os seus pais que foron secuestrados por un monstro de nome Gorax.
Estreouse en galego o 16 de marzo de 1991 a través da TVG.
Xulio Ríos
Xulio Ríos Paredes, nado en Moaña o 2 de outubro de 1958, é un ensaísta galego especializado en política internacional.
Traxectoria
Graduado Social e licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. É director do Instituto Galego de Análise e Documentación Internacional desde a súa fundación en 1991, así como da Fundación Plácido Castro do IGADI e do Fondo Galego de Cooperación e Solidariedade.
Participa en numerosas publicacións e revistas, tanto galegas como internacionais. Dirixe Tempo Exterior, revista galega de análise e estudios internacionais, e é membro dos Consellos Asesores de Casa Asia e da Fundación Carlos Casares, membro correspondente da Real Academia Galega e da comisión de cultura galega no exterior do Consello da Cultura Galega. É, tamén, director do Observatorio de la Política China e promotor e coordinador da Red Iberoamericana de Sinología. Dirixe o Informe Anual sobre Política China que se publica desde 2007, e desde o 2011, o Simposio Electrónico Internacional sobre Política China.
Premios
En 2018 gañou o premio Cátedra Chinesa.
Gjon Buzuku
dereita|miniatura|Páxina do Meshari. Gjon Buzuku, nado en Ljare o 6 de marzo de 1499 e finado en Venezia o 29 de setembro de 1577) foi un bispo católico albanés, autor do documento impreso máis antigo en lingua albanesa, unha tradución do Misal Romano (o "Meshari"), impreso arredor de 1555.
Traxectoria
Non se sabe moito de Buzuku. A falta de datos fiables débese ao feito de que existe un único exemplar do Meshari, conservado na Biblioteca Apostólica Vaticana, e ao que lle faltan as primeiras 16 páxinas; isto implica que non sexan coñecidos nin o título nin o lugar e data exactos de publicación. A pouca información que se ten, incluíndo o nome do autor, ven do colofón final que Buzuku, consciente da importancia histórica da súa empresa, escribiu en lingua albanesa. O primeiro en descubrir o Meshari foi o bispo Gjon Kazazi en 1740. A copia mutilada, redescuberta en 1910 polo bispo de rito bizantino Paolo Schirò tiña inicialmente 188 páxinas numeradas.
Crese que Gjon Buzuku naceu na aldea de Ljare, unha pequena localidade do concello de Bar, no actual Montenegro. Pénsase que pertenceu á Orde Franciscana e que foi bispo das dúas dioceses de Albania setentrional. A tradución do Misal Romano dende o latín ao albanés realizouse entre o 20 de marzo de 1554 e o 5 de xaneiro de 1555.
Arrows
Arrows Grand Prix Internacional foi un equipo británico de Fórmula 1 activo de a. Durante un período de tempo, tamén coñeceuse como Footwork.
Orixe
O equipo "Arrows Grand Prix International" foi fundado en 1977 polo financeiro italiano Franco Ambrosio, Alan Rees, Jackie Oliver, Dave Wass e Tony Southgate (o equipo tomou o seu nome das iniciais dos seus apelidos) cando Rees, Oliver, Wass e Southgate deixaron o equipo Shadow.
O equipo fundouse en Milton Keynes, Inglaterra e produciu o seu primeiro coche de Fórmula Un en tan só 53 días. Os Arrows inscribíronse con Riccardo Patrese que anotou puntos no Gran Premio do oeste dos Estados Unidos en Long Beach na terceira carreira do coche.
Ambrosio deixou o equipo logo de ser metido na cadea por irregularidades financeiras en Italia. Shadow demandounos por infracción de copyright, alegando que o Arrows FA/1 era unha copia da Shadow DN9. O equipo decidiu construír un coche novo chamado A1. Completouse en 52 días, e apareceu o día logo de que o Tribunal Superior en Londres prohibira ao equipo de carreiras participar co FA/1.
Arrows Grand Prix Internacional
En setembro de 1978, no Gran Premio de Italia en Monza, Patrese estivo involucrado nun accidente que se cobrou a vida de Ronnie Peterson e prohibíuselle participar na seguinte carreira (o Gran Premio dos Estados Unidos) polos demais pilotos. En, Patrese logrou a única pole position do equipo de Fórmula Un en Long Beach, que liderou ata a súa retirada por problemas mecánicos na volta 33 das 80 da carreira. Arrows terminou oitavo no Campionato de Construtores ese ano.
En con motores BMW M12 turbo e co patrocinio da empresa de cigarros Barclay as cousas puxéronse moito mellor. Ese ano foron novenos no Campionato de Construtores e o oitavos en. No Gran Premio de San Marino de 1985, Thierry Boutsen terminou terceiro detrás de Alain Prost e Elio de Angelis. Pero, logo da carreira, Prost foi descualificado debido a que o seu coche era 2 kg máis lixeiro do peso mínimo, dando a Boutsen o segundo lugar. En, BMW retirou o apoio e os motores pasaron a ser Megatron grazas a un acordo de arrows cos principais patrocinadores USF & G, o equipo británico logrou as súas mellores tempadas, con todo, rematou sexto en 1987 e quinto en (o último ano dos motores turboalimentados), grazas ás frecuentes finalizacións nos puntos dos pilotos Eddie Cheever e Derek Warwick.
Footwork Arrows
O empresario xaponés Wataru Ohashi investiu en Arrows en 1990 e os coches comezaron a levar o logotipo Footwork nun lugar prominente. O equipo pasou a chamarse oficialmente Footwork en 1991, e conseguiu un contrato para competir con motores Porsche, o coche lamentablemente non era competitivo e en 1992 cambiou aos motores Mugen. Arows conservou o nome Footwork ata que Ito retirouse antes da tempada, co cal o nome do equipo cambiouse de novo a Arrows. En calquera caso, Jackie Oliver mantivera o control durante todo o período.
TWR Arrows
Na tempada 2000, Jos Verstappen regresou a Arrows, onde fora expulsado en xunto ao seu compañeiro de equipo Pedro de la Rosa. O chasis era un Arrows A21 cun motor Supertec. O motor Supertec non era o máis potente, pero era moi bo, e fora desenvolvido para esta tempada. Aliado a un excelente paquete aerodinámico e unha boa estabilidade na parte traseira, permitiu aos Arrows A21 establecer sistematicamente as mellores velocidades en recta nos circuítos. En xeral, tanto Verstappen e de la Rosa eran competitivos na metade do pelotón. Durante a tempada, o equipo Arrows participou nunha serie de televisión de 13 capítulos chamada "Racing Arrows" que seguiu ao equipo e os pilotos durante todo o ano. Mostrouse na canle de televisión británica ITV en 2001 durante a tarde-noite.
O cambio a Asiatech V10 en e a perda dunha gran cantidade de persoal que abandonou o equipo o fixo máis débil en 2001, cando Tom Walkinshaw decidido substituír de la Rosa co debutante na F1 Enrique Bernoldi. O equipo loitou ao longo da tempada e Verstappen logrou o único punto para o equipo en Austria. miniatura| 250px | [[Heinz-Harald Frentzen e Enrique Bernoldi non cualificaron deliberadamente no Gran Premio de Francia de 2002 cando os problemas financeiros do equipo empeoraron.]] En 2002, Tom Walkinshaw logrou un acordo para utilizar os motores Cosworth V10 e retivo a Bernoldi (co apoio de Red Bull), pero Verstappen caeu en favor de Heinz-Harald Frentzen, que quedou dispoñible cando Prost Grand Prix pechou. Verstappen demandounos con éxito por incumprimiento de contrato. Ese ano tamén tivo que facer un custoso desembolso a Pedro Diniz despois de demandar ao brasileiro se éxito, que financiaba a Sauber desde 1999. O equipo enfrontouse a un terceiro preito de Frentzen, que estaba de contratado carreira a carreira e que non lle pagaban. Arrows quedou sen diñeiro a metade da tempada e non participou nas restantes carreiras ata final do ano, os seus pilotos non se clasificaron deliberadamente no Gran Premio de Francia.
Leváronse a cabo negociacións ao longo da tempada cos potenciais investidores dispostos a investir no equipo ou compralo directamente, como Craig Pollock (que en dúas ocasións fixo unha oferta polo equipo) e Dietrich Mateschitz.
O equipo entrou en liquidación ao final da tempada, tamén forzando a pechar a TWR.
Na súa accidentada historia, Arrows logrou a triste marca de 382 carreiras sen gañar, malia que acadaron 9 podios incluíndo 5 segundos postos.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Utilización do chasis Arrows
O chasis e os dereitos de propiedade intelectual do chasis foron posteriormente adquiridos por Paul Stoddart, o entón xefe do equipo Minardi como un potencial substituto para o chasis do seu propio equipo. O novo equipo Super Aguri F1 comprou os coches en 2002 e correu con eles (con algunhas modificacións) como o SA05 durante as primeiras carreiras da tempada. Un destes coches dise que estivo en exhibición no aeroporto de Melbourne antes de ser adquirido por Super Aguri. Logo de ser devolto á fábrica para ser actualizado para cumprir coa normativa 2006, o coche foi levado de volta a Melbourne para o Gran Premio de Australia. Unha actualización baseada no mesmo chasis foi chamado SA06 e fixo o seu debut no Gran Premio de Alemaña 2006. O SA05 e o SA06 non anotaron un só punto na tempada 2006.
Jorge Álvarez Castrillón
Jorge Juan Álvarez Castrillón, nado o 13 de xullo de 1975 en Ferrol, é un autónomo e político galego.
Traxectoria
Estudou enxeñería técnica agrícola na Universidade de Santiago de Compostela e traballa como consultor pericial. Nas eleccións ao Parlamento de Galicia de 2005 presentouse como número dous pola provincia da Coruña na lista do Partido de los Autónomos y Profesionales. Foi membro da executiva de Vía Centrum Partido Demócrata e candidato á presidencia da Xunta nas eleccións ao Parlamento de Galicia de 2016 pola coalición Cidadáns-Centrum. Tras a integración da súa formación en Coalición de Centro Democrático foi o candidato de Centristas-CCD á alcaldía de Ferrol nas eleccións municipais de 2019. para as eleccións ao Parlamento de Galicia de 2020 preséntase polo Partido de los Autónomos y Profesionales
Alan Stacey
Alan Stacey nado en Broomfield, Inglaterra o 29 de agosto de 1933 e finado en Circuíto de Spa-Francorchamps, Liexa, Bélxca, foi un piloto de carreiras británico. Comezou a súa relación con Lotus cando construíu un dos kits de MkVI ofrecidos pola compañía. Logo de correr neste coche, continuou construíndo un Eleven, participando ocasionalmente en Le Mans baixo o paraguas do equipo Lotus. Durante os anos seguintes pasou moito tempo desenvolvendo coches de Lotus de Gran Premio, especialmente o 16 con motor dianteiro e logo o 18. Participou en 7 Grandes Premios de Fórmula 1, debutou o 19 de xullo de 1958. Non logrou puntos de campionato. Tamén participou en varias carreiras fóra de campionato de Fórmula Un.
Morte
miniatura|Os restos do coche de Alan Stacey logo do seu accidente mortal no [[Gran Premio de Bélxica de 1960. Na inserción, Stacey antes da carreira.]]
Stacey morreu durante o Gran Premio de Bélxica de 1960, en Spa-Francorchamps, cando se estrelou a 190 km/h. logo de ser golpeado na cara por un paxaro na volta 25, mentres que se atopaba sexto no seu Lotus 18-Climax (O mesmo tipo Lotus que Stirling Moss, Jim Clark e Innes Ireland).
Stacey saíuse da estrada pola parte interior da curva de Burnenville (a mesma curva onde Moss estrelárase o día anterior), subiu un noiro dun metro de alto, penetrou tres metros de setos grosos e caeu nun campo. Morreu uns minutos despois que Chris Bristow, que pilotaba un Cooper pertencente ao equipo de Yeoman Credit. Os dous ingleses perderon a vida a uns centos de metros, na mesma curva á dereita na que Moss accidentouse o día anterior. Moss abandonou con fractura de pernas, tres costelas e o nariz. Nunha edición da revista Road and Track, o amigo e compañeiro de Stacey Innes Ireland escribiu un artigo sobre a morte de Stacey, no que afirmaba que algúns espectadores afirmaban que un paxaro batera con Stacey cando se achegaba á curva, posiblemente golpeándoo e deixándoo inconsciente, ou posiblemente matándoo rompéndolle o pescozo, antes de que o coche se estrelase.
Feitos recentes
O orixinal Lotus VI de Stacey foi adquirido ao seu dono pola familia Stacey e someteuse a unha restauración completa, nas mans dun amigo da escola de Stacey, VSCC, o piloto da Bentley Drivers Club e membro da Historic Grand Prix Drivers Association Ian Bentall, quen orixinalmente axudara a construír o coche. O Lotus aínda está en mans da familia Stacey e fai aparicións ocasionais nas pistas.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
O Outeiro, Covas, Meaño
O Outeiro é un lugar da parroquia de Covas no concello pontevedrés de Meaño na comarca do Salnés. Tiña 58 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 29 eran mulleres e 29 homes, o que representa un descenso continuado respecto ós anos 2010, cando tiña 75 veciños, e o ano 2005, cando eran 80.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Sergio Mattarella
Sergio Mattarella, nado en Palermo o 23 de xullo de 1941, é o actual presidente de Italia, cargo que ocupa dende o 31 de xaneiro de 2015. É o primeiro siciliano nomeado presidente do país.
Orixes
É viúvo dende 2012, cando faleceu a súa muller, Marisa Chiazzese. Con ela foi pai de tres fillos: Laura (que asumiu a función de primeira dona), Francesco e Bernardo Giorgio.
Carreira política
Comezou a súa carreira política na Democrazia Cristiana. Electo deputado en 1983 e reelecto en 1987, foi ministro de Relacións co Parlamento entre 1987 e 1989, e logo, entre 1989 e 1990, ministro de Educación. Ademais, foi o autor da lei electoral italiana, chamada "Mattarellum", vixente entre 1993 e 2005, que combinaba o voto maioritario en distritos uninominais e o voto proporcional.
Logo dos escándalos de corrupción que afectaron aos partidos políticos italianos a principios da década de 1990, militou no Partito Popular Italiano, por cuxa coalición, L'Ulivo, foi electo deputado en 1994 e 1996. Foi vicepresidente do Consello de Ministros sendo primeiro ministro Massimo D'Alema entre 1996 e 1999, e ministro de Defensa entre 1999 e 2001.
Opositor a Silvio Berlusconi, foi un dos fundadores da Margherita, partido de centro esquerda que hoxe está inserto no Partido Democrático. Foi membro da Cámara de Deputados en todas as lexislaturas dende 1983 ata 2008. En 2009 foi designado membro do Consello da Presidencia de Xustiza Administrativa deixando de militar politicamente por iso. Logo, en 2011 foi nomeado para o cargo de xuíz do Tribunal Constitucional.