cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mateus Evangelista Cardoso
Mateus Evangelista Cardoso, nado en Porto Velho o 15 de febreiro de 1994, é un atleta paralímpico brasileiro con parálise cerebral. Compite en varias probas de atletismo da clasificación T37. Representou ao Brasil nos Xogos Paralímpicos de Verán 2016 celebrados en Río de Xaneiro e gañou a medalla de prata na proba masculina de salto de lonxitude T37. Tamén terminou en cuarto lugar na proba dos 100 metros T37.
Carreira deportiva
Evangelista ten parálise cerebral conxénita, que no seu caso afecta o lado dereito do corpo. Comezou a practicar atletismo á idade de 13 anos. Tamén xogou fútbol 7 e participou neste deporte durante os Xogos Xuvenís Parapanamericanos de 2009.
Representou ao seu país nos Xogos Parapanamericanos 2015 celebrados en Toronto (no Canadá) e gañou a medalla de ouro na proba de salto de lonxitude e nas de 100 m e 200 m, ámbalas dúas da clase T37.
No Campionato do Mundo de Atletismo Paraolímpico 2017 de Londres gañou a medalla de ouro no evento T37 de 100 metros masculino, a medalla de prata no evento T37 de 200 metros masculino e tamén a medalla de prata no evento T37 de salto de lonxitude masculino. Dous anos despois, no Campionato do Mundo de 2019, gañou a medalla de prata no evento T37 de salto de lonxitude masculino e clasificouse para representar ao Brasil nos Xogos Paralímpicos de Verán 2020 en Toquio, no Xapón.
Tamén participou nos Xogos Parapanamericanos 2019 en Lima (no Perú), onde gañou a medalla de ouro nos 100 metros e a de prata nos 200 metros e no salto de lonxitude.
Conferencia
Conferencia é un termo que pode refeirse a:
Especificamente pode estar referido a:
O Couso, Xeve, Pontevedra
O Couso é un lugar da parroquia de Xeve no concello de Pontevedra, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 210 habitantes (101 homes e 109 mulleres).
AgustaWestland AW109
O AgustaWestland AW109, orixinalmente Agusta A109, é un helicóptero bimotor lixeiro multipropósito de oito asentos fabricado polo construtor italiano Leonardo S.p.A. (anteriormente AgustaWestland, fusionada coa nova Finmeccanica dende 2016). Foi o primeiro helicóptero totalmente italiano en ser producido en masa.
Desenvolvido como o A109 por Agusta a partir de finais dos anos 60, entrou en servizo orixinalmente en 1976 e dende entón foi usado en distintos roles, como transporte lixeiro, evacuación médica, busca e rescate, e roles militares. O AW109 leva fabricándose 40 anos. O AgustaWestland AW119 é un derivado da serie AW109 sendo as súas principais diferenzas que ten un único motor e un tren de aterraxe fixo.
Tras a fusión de Agusta e a compañía británica Westland Helicopters para formar AgustaWestland, o A109 foi rebautizado AW109. Tamén se perseguiu a implicación internacional no programa; a empresa estableceu liñas de montaxe final en sitios tanto de Italia como dos Estados Unidos. Ademais, centos de fuselaxes do AW109 foron fabricados pola contstrutora polaca PZL-Świdnik dende mediados dos 90. AgustaWestland formou unha asociación con Changhe Aircraft Industries Corporation en 2004 que fabrica e dá apoio ao AW109, e que inclue unha liña de montaxe na China.
Mutaxénese de transposón
A mutaxénese de transposón ou mutaxénese de transposición é un proceso biolóxico que permite a transferencia de xenes a un cromosoma dun organismo hóspede, utilizando un transposón que interrompe ou modifica a función dun xene existente no cromosoma causando unha mutación. A mutaxénese de transposón é moito máis efectiva que a mutaxénese química, ten unha maior frecuencia de mutación e unha menor probabilidade de matar o organismo. Outras vantaxes son poder inducir mutacións dun só golpe, poder incorporar marcadores seleccionables na construción dunha cepa e poder recuperar os xenes despois da mutaxénese. Entre as súas desvantaxes están a baixa frecuencia de trransposición en sistemas vivos e a inexactitude da maioría dos sistemas de transposición.
Historia
A mutaxénese de transposón foi estudada primeiramente por Barbara McClintock na metade do século XX durante os seus traballos na planta do millo cos que gañou o Premio Nobel. En 1927 McClintock obtivo a súa licenciatura en botánica e empezou inmediatemente a investigar os cromosomas do millo. Na década de 1940 McClintock estaba estudando a descendencia de plants de millo autopolinizadas resultado de cruzamentos, que tiñan un cromosoma 9 roto. Estas plantas perderan os seus telómeros. Esta investigación supuxo o descubrimento dos elementos transpoñibles, e desde entón a mutaxénese de transposóns foi aproveitada como ferramenta biolóxica.
Dinámica
No caso de bacterias, a mutaxénese de trasnposón realízase xeralmente por medio dun plásmido do cal se extrae un transposón que é inserido no cromosoma hóspede. Isto normalmente require un conxunto de encimas, incluíndo unha transposase, para que poida ser taducido. A transposase pode ser expresada nun plásmido separado ou no mesmo plásmido que contiña o xene que vai ser integrado. Alternativamente, unha inxección de ARNm de transposase na célula hóspede pode inducir a tradución e a expresión. Os primeiros experimentos de mutaxénese de transposón utilizaban bacteriófagos e plásmidos bacterianos conxugantes para a inserción de secuencias. Estes non eran moi específicos e facían difícil incorporar xenes específicos. Unha técnica máis nova chamada mutaxénese de lanzadeira usa xenes clonados específicos da especie hóspede para incorporar elementos xenéticos. Outra estratexia efectiva é entregar os transposóns por medio de cápsides virais. Isto facilita a integración no cromosoma e a expresión de transxenes a longo prazo.
Sistema do transposón Tn5
A vía máis probable da trasnposición Tn5 é a vía común para todos os sistemas de trasnposón. Empeza coa unión do Tnp e as secuencias OE e IE de cada secuencia IS50. Os dous extremos xúntanse e por medio de oligomerización do ADN, a secuencia é cortada e separada do cromosoma. Despois de introducir extremos 5' de 9 pares de bases no ADN diana, o transposón e os seus xenes incorporados son inseridos no ADN diana, duplicando as rexións en cada un dos extremos do transposón. Os xenes de interese poden ser modificados por enxeñaría xenética no sistema transposón entre as secuencias IS50. Situando o transposón baixo o control dun promotor do hóspede, os xenes poderán expresarse. Os xenes incorporados adoitan incluír, ademais do xene de interese, un marcador seleccionable para identificar os transformantes, un promotor/terminador eucariota (se se expresan nun eucariota) e secuencias 3'-UTR para separar os xenes nun tramo de secuencia policistrónica.
Sistema do transposón Sleeping Beauty
O sistema do transposón Sleeping Beauty ("Bela Durmente", SBTS) é o primeiro vector non viral eficaz para a incorporación dunha casete de xenes nun xenoma vertebrado. Ata o desenvolvemento deste sistema, os maiores problemas coa terapia xénica non viral foron a degradación intracelular do transxene debido a ser recoñecido como procariota e a entrega pouco eficaz do transxene nos sistemas orgánicos. O SBTS revolucionou estes aspectos ao combinar as vantaxes dos virus e o ADN espido. Consta dun transposón que contén a casete de xenes que se deben expresar, así como o seu propio encima transposase. Ao transpoñer a casete directamente no xenoma do organismo desde o plásmido, pode conseguirse a expresión sostida do transxene. Isto pode ser refinado aínda máis mellorando as secuencias do transposón e os encimas transposase utilizados. O SB100X é unha transposase de mamífero hiperactiva que é aproximadamente 100 veces máis eficaz que a transposase típica de primeira xeración. A incorporación deste encima na casete orixina unha expresión do transxene incluso máis sostida (de aproximadamente un ano). Ademais, as frecuencias de transxénese poden ser de ata o 45% cando se usa unha inxección pronuclear nos cigotos de rato.
miniatura|Sistema do transposón Sleeping Beauty. O encima transposase pode expresarse en cis ou en trans respecto á casete de xenes.
O mecanismo do SBTS é similar ao do sistema do transposón Tn5, pero o encima e secuencias xénicas son eucariotas en vez de procariotas. A transposase do sistema pode actuar en trans ou en cis, permitindo unha colección diversa de estruturas de transposón. O propio transposón está flanqueado por secuencias repetidas invertidas, que están ambas repetidas dúas veces de maneira directa, designadas secuencias IR/DR. A rexión interna consta do xene ou secuencia que se vai transpoñer e podería tamén conter o xene da transposase. Alternativamente, a transposase pode estar codificada nun plásmido separado ou inxectada na súa forma proteica. Outra estratexia é incorporar tanto o transposón coma os xenes da transposase nun vector viral, o cal pode ter como diana unha célula ou tecido que se elixa. A proteína transposase é extemadamente específica das secuencias ás que se une e pode discernir as súas secuencias IR/DR dunha secuencia similar por unha diferenza de só tres pares de bases. Unha vez que o encima se une a ambos os extremos do transposón, as secuencias IR/DR son xuntadas e sostidas pola transposase nunha Formación do Complexo Sináptico (SCF). A formación da SCF é un punto de control que asegura un correcto corte. A HMGB1 é unha proteína non histona do hóspede que está asociada coa cromatina eucariota. Mellora a unión preferente da transposase ás secuencias IR/DR e probablemente é esencial para a formación e estabilidade do complexo SCF. A transposase corta o ADN nos sitios diana, xerando extremos colgantes 3' que sobresaen ("adherentes"). O encima entón toma como sitios dianas para a integración os dinucleótidos TA do xenoma do hóspede. O mesmo sitio catalítico encimático que clivou o ADN é responsable de integrar o ADN no xenoma, duplicando a rexión do xenoma neste proceso. Aínda que a transposase é específica para os dinucleótidos TA, a alta frecuencia destes pares no xenoma indica que o transposón sofre unha integración bastante aleatoria.
Aplicacións prácticas
Como resultado da capacidade da mutaxénese de tansposón de incorporar xenes na maioría das áreas dun determinado cromosoma, hai varias funcións asociadas que se poden estudar con este proceso.
Identificación da agrupación de xenes de virulencia de Mycobacterium tuberculosis
En 1999, identificáronse os xenes de virulencia asociados con Mycobacterium tuberculosis (axente da tuberculose) por knockout de xenes mediado por mutaxénese de transposón. Preparouse por enxeñaría un plásmido chamado pCG113 que contiña xenes de resistencia á kanamicina e a secuencia de inserción IS1096 para que contivese etiquetas de 80 pares de bases variables. Esta técnica chámase STM. Os plásmidos foron despois utilizados para a transformación en células de M. tuberculosis por electroporación. As colonias foron situadas en placas con kanamicina para seleccionar as células resistentes. As colonias que sufriron eventos de transposición aleatoria identificáronse por medio de dixestión con BamHI e sometidas a Southern blot usando unha sonda de ADN interna IS1096. As colonias foron cribadas para buscar multiplicación atenuada para identificar colonias con mutacións en xenes de virulencia candidatos. As mutacións que orixinaban un fenotipo atenuado foron mapados por amplificación das rexións adxacentes ás secuencias IS1096 e comparados co xenoma publicado de M. tuberculosis. Neste exemplo dun tipo de mutaxénese de transposón identificáronse 13 loci patoxénicos no xenoma de M. tuberculosis que non foran previamente asociados coa enfermidade. Isto é unha información esencial para a comprensión do ciclo de infección da bacteria.
Mutaxénese de trasnposón PiggyBac (PB) para o descubrimento de xenes do cancro
O transposón PiggyBac (PB) da eiruga do repolo Trichoplusia ni foi preparada por enxeñaría para ser moi activa en células de mamífero e pode realizar unha mutaxénese en todo o xenoma. Os transposóns conteñen tanto repeticións inversas PB coma Sleeping Beauty, para ser recoñecidas por ambas as transposases e incrementar a frecuencia de transposición. Ademais, o transposón contiña elementos promotores e amplificadores, doantes e receptores de empalme para permitir mutacións de ganancia ou perda de función dependendo da orientación do transposón e sinais de poliadenilación bidireccional. Os transposóns foron utilizados para a transformación en células de rato in vitro e foron analizados os mutantes que contiñan tumores. O mecanismo da mutación que causaba a formación do tumor determinaba se o xene era clasificado como unn oncoxene ou un xene supresor de tumores. Os oncoxenes adoitaban ser caracterizados por insercións en rexións que orixinan a sobreexpresión dun xene, mentres que os xenes supresores de tumores eran clasificados como tales baseándose en mutacións de perda de función. Como o rato é un organismo modelo para o estudo da fisioloxía e doenzas humanas, esta investigación axudará a comprender mellor os xenes que causan cancro e as posibles dianas terapéuticas.
Fragoso, Xeve, Pontevedra
Fragoso é un lugar da parroquia de Xeve no concello de Pontevedra, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 197 habitantes (83 homes e 114 mulleres).
Filgueira, Xeve, Pontevedra
Toponimia
O fitónimo galego Filgueira (do latín FĬLĬCARIA, derivado de FĬLIX, -ĬCIS) refírese a un lugar abondoso en fentos. A súa orixe dáse entre o século X e XIII.
Nicotiana rustica
miniatura|345x345px| Flor da Nicotiana rustica miniatura|230x230px| Paquete de makhorka destinado aos soldados soviéticos durante [[Segunda guerra mundial|a Segunda guerra mundial.]] Nicotiana rustica L., coñecida en América do Sur co nome común de mapacho e en Vietnam por thuoc lao (thuốc lào), é unha planta da familia das solanáceas, cultivada polo seu alto contido en alcaloides. Trátase dunha variedade de tabaco potente que, pola súa alta concentración de nicotina, se usa para producir pesticidas orgánicos, xa que as follas de N. rustica teñen un contido en peso de nicotina que pode alcanzar o 9%, mentres que as follas de Nicotiana tabacum (tabaco común) conteñen só entre 1 e 3% dese alcaloide.
Descrición
N. rustica é unha planta herbácea anual que alcanza entre os 40 e os 60 cm, raramente 120 cm, alto. Os talos e follas están cubertos de tricomas glandulares e lixeiramente pegañentos. As follas teñen de 10 a 30 cm de lonxitude, ovado-oblongo a lanceolado, membranoso e cordado ou redondeado na base, con 5 a 15 pecíolos longos cm de lonxitude.
As inflorescencias son panículas, ás veces compactas, con numerosas flores con pedicelos con 3 a 7 mm de lonxitude. O cáliz está formado por sépalos de 7 a 12 mm de lonxitude, con lóbulos triangulares irregulares. A corola é amarela-verdosa, formada por 5 pétalos fundidos nun tubo de 1,2 a 2 cm de longo e uns 4 mm de diámetro. No extremo do tubo os pétalos os extremos dos pétalos forman beizos curtos, en forma de lóbulos romos a pontiagudos. Os estames teñen lonxitudes diferentes dependendo do lugar de inserción.
Orixe e distribución
Nicotiana rustica é un híbrido orixinario das terras altas dos Andes, na rexión agora incluída en Ecuador, Perú ou Bolivia, que se estendeu por cultura a América do Norte, onde chegou a través das civilizacións precolombinas de México ou desde o Caribe. Cando os europeos chegaron ás Américas, a planta cultivábase desde os límites máis meridionais da actividade agrícola até as zonas agrícolas máis setentrionais de América do Norte.
A cultura foi introducida en Europa a través da Península Ibérica, traída polos conquistadores casteláns. Estendeuse rapidamente por Europa, especialmente despois da Guerra dos Trinta Anos, chegando a ser moi popular no leste de Europa, Turquía, Oriente Medio e o sur de Asia, rexións onde aínda se cultiva e desenvolvéronse múltiples variedades e cultivares.
En Europa, o cultivo de N. rustica só é importante actualmente en Rusia e nalgúns países de Europa do Leste, sendo o seu produto máis coñecido o cigarro rustica ruso, coñecido como makhorka ou machorka. Na Unión Europea, o comercio de tabaco derivado da planta está restrinxido debido ao seu alto contido en nicotina.
Etnobotánica
Outra razón para o seu uso xamánico é a alta dosificación de IMAO, incluíndo harmina, harmalina e tetrahidroharmina. Adóitase consumir como infusión, e ocasionalmente fúmase como cigarro ou en pipa.
Tamén se usa como enema, xeralmente polo seu efecto antihelmíntico na cura da teniasis e outros parasitos intestinais.
No sueste de Turquía, as follas pulverizadas desta planta mestúranse con cinzas dalgunhas madeiras para producir un tabaco rapé chamado localmente Maras Otu, que se utiliza colocando unha pequena porción entre os beizos (como se fai co snus sueco).
No sueste asiático, especialmente en Vietnam, a planta cultívase para o seu uso en cachimbas e é moi popular.
En Rusia, a N. rustica chámase "makhorka" (Mахорка ) e era fumada polos campesiños e as clases sociais máis baixas antes da Segunda guerra mundial, cando o tabaco normal estaba dispoñible para a poboación en xeral. A pesar diso, aínda é utilizado ocasionalmente por algunhas poboacións rurais.
Echium vulgare
Echium vulgare é unha especie da familia Boraginaceae, de distribución subcosmopolita. miniatura|Detalle das follas. miniatura|Inflorescencia. miniatura|Detalle das flores. miniatura|No seu hábitat.
Descrición
É unha herbácea que pode ser anual, bienal ou perenne. Durante o primeiro ano forma unha roseta de follas elípticas ou oblongo-lanceoladas de até 25 cm de longo, cubertas de pelos ríxidos. O segundo ano xorden do centro, ou dos lados da roseta, talos erectos de máis de 1 m, pouco ou nada ramificados, tamén cubertos do mesmo tipo de pelos e con follas máis pequenas (uns 9 cm).
A inflorescencia é cimosa, con numerosas flores de cor azul ou azul violácea, que xorden agachadas para endereitarse ao alcanzar a frutificación. Forman un tubo que se ensancha de maneira gradual ao extremo superior onde queda dividido en cinco lóbulos pouco profundos e desiguais. O cáliz está partido en cinco cuarteiróns que chegan preto da base. Os cinco estames teñen filamentos longos de lonxitude desigual e pasan notablemente a garganta da corola. O froito é unha núcula duns 2-3 por 2 mm con algunhas protuberancias na superficie.
Distribución e hábitat
É nativa en case toda Europa, e habita desde o nivel do mar até os 2200 m s. n. m. en ribazos, terrapléns de camiños e terreos incultos. Na península ibérica está amplamente estendida por todo o territorio. Atópase introducida na maior parte de Estados Unidos, zonas do norte e sur de África, o sur de Australia e algunhas zonas de Asia oriental.
Fitoquímica
Os mucílagos das inflorescencias conteñen alantoína, fructosanos e alcaloides pirrolizidínicos: consolidita, equimidina e heliosupina. Estes alcaloides poden resultar tóxicos.
Taxonomía
Echium vulgare foi descrita por Carl von Linné e publicada en Species Plantarum 1: 139. 1753.
Número de cromosomas de Echium vulgare (Fam. Boraginaceae) e taxóns infraespecíficos: n=16
Echium: nome xenérico que deriva do grego Ekios (víbora), pola forma triangular das sementes que lembran vagamente á cabeza do réptil.
vulgare: epíteto latino que significa "vulgar, común".
Usos
Toda a planta ten ou tivo algún uso para o ser humano. Os talos, a diferenza das follas, non son tóxicos, polo que se poden consumir unha vez pelados para eliminar a lanuxe. A raíz utilizábase como tintoreira polo seu contido en tanino. As flores ademais de producir gran cantidade de néctar, atraen ás abellas melíferas pola reflexión ultravioleta da cor azul. Na medicina tradicional utilizábase a infusión de follas secas polas súas propiedades diuréticas e sudoríparas. Con todo, agora que se coñece a súa toxicidade caeu en desuso. As flores aplicábanse en cataplasmas para tratar infeccións cutáneas e como máscaras para peles sensibles. Críase que protexía contra as picaduras de víbora polo parecido do seu froito coa cabeza deste réptil.
The Monkey King (miniserie)
The Monkey King, tamén coñecida como The Lost Empire, é unha miniserie estadounidense de 2001 producida por NBC e SciFi Channel. É unha adaptación da novela clásica do século XVI Viaxe ao Oeste. Está protagonizado por Bai Ling, Thomas Gibson, Russell Wong, Eddie Marsan e Randall Duk Kim. A miniserie foi dirixida por Peter MacDonald e escrita por David Henry Hwang.
Acollida
Robert Bianco de USA Today considerouna "parva e confusa." Variety calificouna de "tediosa" e declarou que "todo o traballo técnico vese como a carcasa externa dunha noz baleira."
As puntuacións da miniserie foron baixas, rexistrando unha das cualificacións máis baixas para unha miniserie en NBC. Os críticos dixeron que se debeu á sobresaturación da miniserie impulsada por efectos especiais.
Estrea
O filme foi comercializado en DVD e videocasete. Tamén existe unha adaptación á novela da miniserie, escrita por Kathryn Wesley, e comercializada co título The Monkey King.
XCP
XCP, ou na súa identificación en inglés Universal Measurement and Calibration Protocol é unha interface de lectura e escritura nos accesos dunha ECU, enfocado á recollida de medidas de calibración de sensores ou outros instrumentos que precisen ser calibrados. O x en XCP referencia á gran variedade de protocolos de calibración sobre os que pode traballar (CAN, CAN FD, Ethernet, Flexray...). O acceso a parámetros e variábeis de medida faise baixo un principio de táboa de direccións. As propiedades dos valores e a súa dirección de memoria veñen descritas nun ficheiro de formato A2L. O A2L contén toda a información requirida para habilitar o acceso a esa dirección de memoria e interpretar a información recollida. XCP está deseñado como unha solución master-slave. Un controlador contén un driver de protocolo que responde a peticións de acceso por parte do master.
O método funciona de xeito universal, aínda que é principalmente empregado para calibrar sensores dun vehículo, non está limitado a sistemas embebidos ou ECUs. XCP pode empregarse para adquirir medidas de axuste de parámetros de calquera aplicación de software, incluso dunha simulación de PC.
Conferencia maxistral
Unha conferencia maxistral é unha disertación dada por unha persoa coñecida ou importante. O contido da conferencia non ten que ser estritamente brillante, ben estruturado ou baseado nunha investigación profunda. Basta con que un político importante, un empresario recoñecido ou un escritor famoso convoque a súa conferencia, para que os medios de comunicación a cualifiquen como tal.
Ultimamente cualifican as conferencias como maxistrais antes de ser presentadas, pero isto é incorrecto. O cualificativo dásellese á expresión despois de que se expuxo ao público. Non podemos dicir que unha conferencia é maxistral sen habela escoitado, polo que a conferencia que se presentará no futuro non poderá nunca ser cualificada como maxistral. Ao escoitar os comentarios dos presentes logo da disertación será válido o cualificativo que ofrezan, polo que neste momento si poderemos dar o aval de que foi ou non maxistral. Nesa mesma orde, a conferencia que se vai presentar en secuencia ao día seguinte (por exemplo) non poderá chamarse "conferencia maxistral" xa que, non saberemos o seu resultado en canto a se causou sensación ou non, e se o manexo do presentador foi o desexado.
Unha conferencia maxistral é un evento onde unha persoa expón un tema específico e a duración vai de 30 a 90 minutos. Se é máis longa podería tomarse como "seminario" ou "minicurso" e, se é de menos tempo podería ser considerada como unha "charla". O ideal son 50 minutos. Nunha conferencia maxistral non necesariamente os asistentes fan preguntas. Dependendo da cantidade de persoas, da dinámica do conferenciante e do tempo, podería suceder que houbera comentarios do público. Un punto importante é comprender que unha conferencia maxistral non vai a educar aos asistentes. Unicamente vainos a inspirar para que despois eles continúen.
Santa Cruz, Xeve, Pontevedra
Santa Cruz é un lugar da parroquia de Xeve no concello de Pontevedra, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 105 habitantes (54 homes e 51 mulleres).
Meißen
Meißen é unha cidade alemá que se atopa no distrito de Meißen, no estado de Saxonia. É coñecida pola porcelana de Meissen, o castelo Albrechtsburg e a catedral gótica de Meißen.
Maúnzo, Xeve, Pontevedra
Maúnzo é un lugar da parroquia de Xeve no concello de Pontevedra, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 88 habitantes (444 homes e 44 mulleres).
Guerras lusitanas
Guerras lusitanas é o nome historiográfico das guerras que a República Romana mantivo cun grupo de pobos do oeste da península Ibérica, que os propios romanos chamaron lusitanos, e cuxo territorio foi incorporado á provincia chamada Hispania Ulterior. Tiveron lugar entre o 155 a.C. e o 139 a.C., sendo en parte simultánea ás guerras celtibéricas (guerra numantina, do 154 a.C., no territorio que se incorporou a Hispania Citerior). A guerra lusitana tamén se chamou Purinos Polemos (que, en grego antigo, significa a Guerra Feroz)
Os lusitanos rebeláronse contra Roma en dúas ocasións (no 155 a.C. e 146 a.C.), mais foron derrotados nas dúas ocasións e os romanos impuxeron a pax romana.
Primeiros contactos
No 194 a.C., estalaron hostilidades entre os romanos e os lusitanos, que eran un pobo autóctono. Segundo Plutarco, no 190 a.C. Lucio Emilio Paulo enfrontouse aos lusitanos e tras ser derrotado inicialmente e perder a 6.000 dos seus homes, finalmente triunfou e matou a 30.000 dos seus guerreiros. Ao ano seguinte, Publio Xunio Bruto derrotou e matou a 18.000 lusitanos e capturou 2.300 máis. O seu sucesor como pretor da provincia Ulterior (188 a.C.-186 a.C.), ao comezo do seu goberno atacou aos lusitanos e asediou a Asta Regia, matando a 6.000 persoas. No 179 a.C., os romanos tiveron éxito na pacificación da zona e obtiveron un importante tratado de paz.
Primeira revolta lusitana
Non obstante, no 155 a.C., baixo a dirección dun caudillo chamado Púnico (en grego: Πούνικος / Poúnicos,en Apiano), que estaba aliado aos vetóns, produciuse unha gran revolta que asolou toda a rexión. Así, no 154 a.C., os lusitanos atacaron a Bética onde derrotaron a Lucio Manlio Acidino, gobernador da Citerior, e a Lucio Calpurnio Pisón, da Ulterior, causando máis de 5.000 baixas.
Trala morte de Púnico, outro xefe chamado Césaro (Καίσαρος / Kaísaros), que asumiu o liderado da revolta lusitana, derrotou no 153 a.C. ao pretor Lucio Mumio Acaico finxindo unha manobra de retirada. Esta vitoria, animou á resistencia dos celtiberos, especialmente dos habitantes de Segeda que estaban inmersos na segunda guerra celtibera. Ao mesmo tempo, tamén se levantou contra Roma outro caudillo, chamado Cauceno (Καυκαίνος / Kaukaínos), que invadiu momentaneamente o norte de África.
Entre os anos 154 a.C. e 153 a.C., Lucio Mumio ao mando duns 15.000 lexionarios, enfrontouse a un exército de 20.000 infantes e 5.000 cabaleiros entre lusitanos e celtiberos. Tras sofrer varias derrotas iniciais nas que perdeu entre 5.000 e 6.000 homes, finalmente, logrou impoñerse e vencelos e, mesmo, foi homenaxeado pouco despois cun Triunfo en Roma.
O pretor Servio Sulpicio Galba e o procónsul Lucio Licinio Lúculo chegaron no 151 a.C. e procederon a someter á poboación local. Non obstante, os lusitanos causáronlles máis de 7.000 vítimas de combate, obrigándoos a se retiraren ao seu cuartel de inverno en Conistorgis, en territorio dos cuneos, cos seus 20.000 homes restantes. Galba entón invitou aos líderes lusitanos a "iniciar negociacións de paz" (150 a.C.) e conseguiu atraer a máis de 30.000 lusitanos sen armas coa promesa de repartir terras entre eles e asasinounos no acto, masacrando a 8.000 ou 9.000 lusitanos e vendendo outros 20.000 como escravos, incluíndo mulleres e nenos. A conduta de Galba escandalizou tanto en Roma que cando retornou foi xulgado, aínda que saíu absolto. por Lúculo interveu antes de que embarcaran e asasinou outros 15.000 deles. Finalmente, no 147 a.C., chegou con reforzos Caio Vetilio, sumando outros 10.000 soldados romanos para controla-la zona.
Segunda revolta lusitana. Viriato
miniatura|250x250px|Mapa das campañas de [[Viriato contra Roma.]] Quizais por mor do masacre, durante dous anos, apenas hai noticias mais no 147 a.C., Apiano menciona que os lusitanos atoparan, o ano anterior, un novo caudillo chamado Viriato (Οὐρίατθος / Ouríatthos en Apiano), quen gañou sona entre os romanos como un gran líder guerrilleiro. De Viriato, Theodor Mommsen afirmou: "É unha especie de heroe de Homero quen resucitou: o nome de Viriato resoou gloriosamente en toda España ; e a brava nación creu atopar nel o home que por fin esnaquinazá as cadeas impostas polo estranxeiro".
Viriato, conseguiu reunir uns 6.000 guerreiros cos que respondeu cun sistema de guerra de guerrillas contra unha ofensiva romana comandada por Vetilio. Cando os romanos entraron en territorio inimigo perseguindo a Viriato, foron emboscados nunha garganta da actual Serranía de Ronda, preto dunha cidade que as fontes denominan como Tribola pero que está sen localizar, morrendo ou sendo capturados 4.000 romanos; entre os que morreron estaba tamén Vetilio. Os romanos sobreviventes foron reforzados por 5.000 belii e titos (dúas tribos celtiberas aliadas dos romanos), e lanzaron outra ofensiva que tamén rematou desastrosamente coa maioría dos celtiberos aliados mortos e os sobreviventes tiveron que refuxiarse en Carteia á espera de reforzos.
Viriato e mailos seus seguidores aproveitaron a inactividade do inimigo derrotado e tomaron a iniciativa, entrando na Carpetania e no val do río Betis, rexións que devastaron. Mentres o sucesor de Vetilio, o pretor Caio Plautio permanecía ao mando na Ulterior con 10.000 infantes e 1.300 xinetes, que inmediatamente lanzaron unha ofensiva para capturar ao líder lusitano na Carpetania, polo que Viriato volveu empregar-las tácticas guerrilleiras e causou máis de 4.000 vítimas romanas. miniatura|Cadro de [[José de Madrazo|José Madrazo que representa a morte de Viriato, caudillo dos lusitanos e asasinado a traizón no ano 139 a.C. por varios dos seus homes e posiblemente coa aprobación ou participación dos romanos, que lolitaban contra el.]] No 145 a.C., o xeneral Quinto Fabio Máximo Emiliano con 30.000 soldados, 17.000 deles recrutados recentemente, levou a cabo unha exitosa campaña contra os lusitanos, pero fracasou no seu obxectivo de deter a Viriato. No 143 a.C., Viriato formou unha coalicióncon varias tribos celtibéricas contra os romanos mais o ano seguinte, no 142 a.C., o aliado de Viriato, o caudillo celtibérico Tancino, foi derrotado por Quinto Pompeio.
Do 141 a.C. ao 140 a.C., Fabio Máximo continuou a súa campaña por Serra Morena con dúas lexións romanas e auxiliares xuntando en total, 18.000 infantes e 1.600 xinetes romanos, 300 numidios e 10 elefantes de guerra enviados polo rei Micipsa. Viriato derrotounos matando a 3.000 romanos. Despois disto, o xeneral romano refuxiouse no seu campamento base onde recibiu 5.000 soldados máis de reforzo cos que comezou unha nova ofensiva provocando a fuxida dos lusitanos. Tivo éxito cando se enfrontou en campo aberto aos caudillos lusitanos Curio e Apuleio, os cales perderon case todo o exército e 10.000 lusitanos foron capturados. A pesar disto, poucos meses despois o exército romano foi emboscado e derrotado na serra. Pouco despois, Viriato derrotou tamén ao xeneral Quinto Fabio Máximo Serviliano e aceptou perdoarlle a vida a cambio dun tratado de paz de igual a igual.
O tratado foi roto un ano despois polo novo cónsul Quinto Servilio Cepión, quen penetrou con 20.000 lexionarios nas terras dos vetenos e galaicos mentres que Marco Popilio Laenas pacificaba a rexión entre os ríos Douro e Texo, construíndo varios campamentos para asegurala. No 139 a.C., Viriato foi finalmente asasinado mentres durmía por tres dos seus compañeiros -Audax, Ditalco e Minuro- que foran enviados como emisarios a Roma e subornados por Marco Popilio Laenas ou por Cepión.
Décimo Xunio Bruto observou, mentres se internaba en Lusitania, que as súas cidades estaban defendidas por mulleres guerreiras.
Durante os anos 61 a 60 a.C. o propretor Caio Xulio César cun exército de 20 cohortes (uns 10.000 homes) e 5.000 auxiliares locais someteu definitivamente aos lusitanos.
Don Elgin
Donald "Don" James William Elgin, nado en Donald o 19 de decembro de 1975, é un atleta paralímpico de pista e campo australiano que gañou catro medallas en tres Xogos Paralímpicos.
Traxectoria
Elgin naceu o 19 de decembro de 1975 na cidade de Donald. Naceu sen perna esquerda e polgar esquerdo, con dedos pequenos e dedos palmados en ambas as mans; o seu pé esquerdo malformado foi amputado pouco despois do seu nacemento e tivo unha cirurxía a corazón aberto á idade de tres anos. Criouse na cidade de Tocumwal, Nova Gales do Sur, e competiu en atletismo e natación cando era adolescente. Vive en Melbourne coa súa esposa, tres fillas e un fillo. É o Fundador e Director Xerente de StarAmp Global, unha empresa de xestión boutique que se especializa na xestión e o apoio a competidores paralímpicos. Tamén traballa como orador motivador tanto en Australia como en todo o mundo.
Recoñecemento
En 2000, Elgin recibiu unha Medalla Deportiva Australiana por "servizo ao deporte de amputados", en particular "desenvolvemento de atletas xuvenís e atletismo". En novembro de 2018, recibiu o Premio ao Logro Frank Pyke do Instituto Victoriano de Deporte.
Estándar Daubert
Na lei federal dos Estados Unidos, o estándar Daubert (en inglés Daubert standard) é unha regra de proba relativa á admisibilidade do testemuño. Unha parte pode presentar unha moción Daubert, unha moción in limine especial presentada antes ou durante o xuízo, para excluír a presentación de evidencia non cualificada ao xurado.
Triloxía Daubert
A Triloxía Daubert son os tres casos do Tribunal Supremo dos Estados Unidos que articularon o estándar Daubert:
Entre as opinións importantes a nivel de apelación que aclaran a norma inclúense a do xuíz Alex Kozinski sobre Daubert e a prisión preventiva e a opinión do xuíz Edward R. Becker en En re Paoli R.R. Yard PCB Litig. (1994).
Definición
En Daubert, sete membros do Tribunal acordaron as seguintes pautas para admitir testemuños de expertos científicos:
No ano 2000, a Regra 702 foi modificada nun intento de codificar e estruturar os elementos plasmados na "triloxía de Daubert". A norma modificada queda redactada do seguinte xeito:
(Modificada o 17 de abril de 2000, en vigor o 1 de decembro de 2000). En 2011, a regra 702 foi modificada de novo para facer máis clara a linguaxe. A regra agora di:
(Modificada o 26 de abril de 2011, en vigor o 1 de decembro de 2011) Mesmo que algúns tribunais federais aínda dependen das opinións anteriores ao ano 2000 para determinar o alcance de "Daubert", como cuestión técnica xurídica, calquera sentenza xudicial anterior que entre en conflito coa linguaxe da Regra 702 modificada xa non é un bo precedente.
Influencia internacional
Alén das características particulares dos EEUU, a cuestión da valoración xudicial da proba pericial foi abordada noutros sistemas. Para iso, o sistema estadounidense centrouse na fiabilidade das declaracións de expertos, obrigando ás partes a demostrar non só a relevancia das probas senón tamén a proporcionar información sobre a súa "fiabilidade". O caso Daubert v. Merrell Dow Pharmaceuticals Inc. non só marcou a axenda americana en relación ás probas periciais, senón tamén a de todo o mundo anglosaxón e boa parte doutros países. O Tribunal Supremo do Canadá discutiu expresamente o estándar Daubert en R. v. J.-L.J., [2000].
En 2005, o Comité de Ciencia e Tecnoloxía da Cámara dos Comúns do Reino Unido recomendou a creación dun Consello Asesor de Ciencias Forenses para regular as probas forenses e observou que: "A ausencia dun protocolo acordado para a validación de técnicas científicas antes da súa admisión no xulgado é totalmente insatisfactoria. Os xuíces non están ben situados para determinar a validez científica sen a aportación dos científicos. Recomendamos que unha das primeiras tarefas do Consello Asesor de Ciencias Forenses sexa desenvolver unha proba de 'gate-keeping' para probas de expertos. Isto debería facerse en colaboración con xuíces, científicos e outros actores clave do sistema de xustiza penal, e debería basearse na proba Daubert dos Estados Unidos."
A Comisión de Dereito de Inglaterra e Gales propuxo un documento de consulta (núm. 190) para adoptar un criterio como o Estándar de Daubert para axudar a reformar a lei de probas no que se refire á admisibilidade da evidencia científica.
En Colombia os lexisladores incorporaron os criterios Daubert no Código de Procedimiento Penal (artículo 422, véxase Nieva, 2010: 285 ss).
Mark Wigley
Mark Antony Wigley, nado en Nova Zelandia en 1956, é un arquitecto e crítico, que foi decano da Escola Superior de Arquitectura, Planificación e Conservación (GSAPP) da Universidade de Columbia, Nova York, Estados Unidos.
Carreira
Wigley recibiu o seu título en arquitectura (1979) e o doutoramento. (1987) na Universidade de Auckland, Nova Zelandia. Mike Austin era o seu supervisor doutoral. Wigley deixou Auckland en 1986 e ensinou na Universidade de Princeton, de 1987 a 1999, servindo tamén como director de estudos de posgrao na Princeton's School of Architecture.
En 1988, Wigley co-curou con Philip Johnson a exposición MoMA Architecture Deconstructivist Architecture. A exposición contou coas obras de sete arquitectos, xa coñecidos no seu momento por un estilo de arquitectura que implicaba de varias maneiras "deconstruír" as nocións convencionais de convención arquitectónica: Frank Gehry, Zaha Hadid, Peter Eisenman, Daniel Libeskind, Bernard Tschumi, Rem Koolhaas e Coop Himmelb. Os comisarios relacionaron as obras coa noción filosófica de Deconstrución, como defendía o filósofo francés Jacques Derrida, así como o precedente histórico artístico-arquitectónico do construtivismo ruso, e exhibíronse na obra varias obras deste período. Non obstante, dos arquitectos só Eisenman e Tschumi recoñeceron a conexión con Derrida e só Hadid e Koolhaas co construtivismo.
Volume Magazine
En 2005, Wigley fundou Volume Magazine xunto con Rem Koolhaas e Ole Bouman, un proxecto colaborativo de Archis (Amsterdam), AMO Rotterdam e C-lab (Columbia University NY). Volume Magazine é un think tank experimental centrado no proceso de reflexividade espacial e cultural. A revista pretende explorar "máis alá da definición da arquitectura de" facer edificios" presentando puntos de vista globais sobre arquitectura e deseño, actitudes máis amplas cara ás estruturas sociais e ambientes creados, incorporando o xornalismo progresista.
Creado e fundado en colaboración con Brett Steele o Institute of Failiure; esencialmente unha institución académica para a instrución e teoría de fracaso (cando oposto a éxito).
Controversia sobre a Bauhaus
Wigley sostén que a Bauhaus é un virus que chegou a danar o planeta coa idea sinxela do "bo deseño". Di que a pesar da súa fórmula orixinaria de talleres buscando a sinerxia entre mestres e alumnado, e de combinar e achegar a arte á artesanía, acabou por se converter, especialmente na New Bauhaus e por efecto de Gropius (pero non só) nunha maquinaria que se extendeu polo mundo como unha pandemia de ángulos rectos de vidro e aceiro. Pola súa banda, cando a escola foi fechada polos nazis no 33, dixéranlle a Walter Gropius que podía ter cambiado de nome e continuar, respondendo el que o nome era o único orixinal da escola e a súa esencia, porque a conectaba coas escolas de construción e os obradoiros e gremios medievais.
Wigley afirmou: ''Todo é xenial até que te decatas de que ti, as túas emocións, os teus pensamentos, o teu corpo, os teus xenes, os teus fillos, o teu modo de vida, o tempo... son deseñados. Estamos a deseñar o clima, a nosa propia extinción, o deseño da Bauhaus, o "bo deseño" abocounos á destrución da nosa especie. Chegados a este punto, antes de nos matar a nós mesmos, matemos á Bauhaus.''
Premios
Wigley foi galardoado coa Resident Fellowship do Instituto de Arquitectura e Urbanismo de Chicago, 1989; Premio trienal do Comité Internacional de Críticos de Arquitectura (CICA) de Crítica Arquitectónica, 1990; e a Graham Foundation Grant, 1997.
Sobral, Xeve, Pontevedra
Sobral é un lugar da parroquia de Xeve no concello de Pontevedra, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 291 habitantes (131 homes e 160 mulleres).
Francis Lema
Francisco Lema Vidal, nado o 26 de setembro de 1977 en Wolfenbuttel (Baixa Saxonia, Alemaña) e coñecido como Francis Lema, é un copiloto galego de rallys.
Gañou dúas veces o Campionato de España de Rallys de Terra, como copiloto de seu curmán Amador Vidal, en 2014 e 2015.
Desafío Peugeot (1999-2004)
Comezou nos rallys en 1999 disputando o Desafío Peugeot do Campionato de España cun Peugeot 106 Rallye, como copiloto de seu curmán Amador Vidal, que xa levaba uns anos competindo en dita categoría. Acabaron como subcampións esa tempada así como as catro tempadas seguintes, correndo dende o 2001 cun Peugeot 206 XS. Co mesmo vehículo, proclamáronse finalmente campións do Desafío Peugeot en 2004. miniatura|[[Mitsubishi Lancer|Mitsubishi Lancer Evo VII de Amador Vidal e Francis Lema no Rally de Cabanas de 2008, onde lograron a vitoria.]]
Campionato de España de Rallys de Terra (2005-2015)
Ao ano seguinte pasou a competir xunto a Amador no Campionato de España de Rallys de Terra, onde logrou no seu primeiro ano varios podios e a súa primeira vitoria absoluta, no Rally da Gudiña-Ourense. Remataron o campionato como gañadores do grupo N e terceiros na clasificación absoluta. Na seguinte tempada lograron a vitoria no Rally de Terra de Granada e quedaron segundo no Rally de Guijuelo pero unha serie de abandonos fixeron que só puideran acabar o campionato na sétima posición final. Durante os seguintes anos e ata 2011 seguiron competindo con asiduidade no nacional de terra, pero os numerosos problemas mecánicos e abandonos afastáronos dos primeiros postos da xeral, a pesar de subir ao podio nalgúns dos rallys, como no Rally de Terra de Cabanas de 2008, onde foron os vencedores. A partir de 2011 comezou a disputar rallys tamén con outros pilotos. Ese ano correu o Rally de Ferrol e o Ourense-Baixa Limia como copiloto de Javier Ramos Troitiño, quedando en 11ª e 14ª posición respectivamente, e tamén competiu no Rally Botafumeiro con Ángel Pérez "Lanchiñas". Ao ano seguinte realizou varios rallys con Vidal, Ramos e Álvaro Muñiz pero sen poder completar ningún, uns malos resultados que se repetiron tamén en 2013, ano no que disputou o Campionato de Galicia de Rally como copiloto de seu curmán Ricardo Vidal, irmán de Amador.
A principios de marzo de 2014 disputou o Rally do Cocido con Javier Ramos, rematando en terceira posición, só por detrás de Iván Ares-Álvaro Bañobre e Alberto Meira-Cándido Carrera. A finais do mesmo mes correu con Amador o Rallysprint de Fafe en Portugal, xunto a pilotos como Sébastien Ogier, Ott Tänak ou Dani Sordo, pero non conseguiron acabar a proba. Uns días despois correron cun Volkswagen Polo N1 o 30º Rally de Noia, quedando en segunda posición, só por detrás de Ares e Bañobre. A finais de abril competiron no Rally Concello de Curtis, segunda proba do Campionato de España de Terra, e lograron a vitoria con máis de dous minutos de vantaxe sobre Nil Solans e Miquel Ibáñez. A vitoria animounos a disputar o resto do campionato, cousa que fixeron co mesmo coche, quedando quintos na seguinte proba en Andalucía, vencendo no Bierzo e quedando sétimos en Cervera. Con estes resultados chegaron como líderes á última proba, o Rally de Terra de Riolobos, pero con só dous puntos de vantaxe sobre o segundo, Jorge del Cid, e cun total de sete pilotos con opcións de gañar o título. Comezaron o rally marcando o segundo tempo nos dous primeiros treitos, por detrás de del Cid, e foron os máis rápidos nos dous seguintes, colocándose líderes. Perderon a posición de cabeza no quinto treito, pero no seguinte Jorge del Cid saíuse da estrada e perdeu unha roda, polo que tivo que abandonar. A partir de entón os dous curmáns baixou o ritmo para non arriscar e chegar á meta, facéndoo finalmente en segunda posición ao ser superados por Nil Solans no último treito. Con esta segunda posición proclamáronse por primeira vez campións de España de Rallys de Terra. Lema foi o primeiro copiloto galego en lograr o título, e ademais foron os primeiros en gañar cun Volkswagen, rompendo a hexemonía de Mitsubishi, que gañara o campionato os 9 anos anteriores. Tamén ese ano disputou dúas probas do Campionato de España de asfalto, o Rally Rías Baixas con Javier Ramos, onde quedaron oitavos, e o Rally Comunidad de Madrid con Álvaro Muñiz e un Porsche 997, subindo ao podio en segunda posición, por detrás dos irmáns Sergio e Diego Vallejo e por diante de Surhayen Pernía e Carlos del Barrio.
En 2015 correu de novo o campionato nacional de terra con Amador Vidal e co mesmo vehículo, comezando no Rally Terras Altas de Lorca, onde só puideron ser 16º, despois de que o seu coche se quedase parado no segundo treito. A segunda cita do calendario foi o Rally de Terra Circuito de Navarra, onde subiron ao podio en terceira posición, por detrás de Nani Roma e Alexander Villanueva. En abril disputaron a terceira proba, o Rally de Terra Concello de Curtis, onde quedaron segundos, só por detrás de Karl Kruuda. Con todo, o estoniano non disputaba o campionato polo que a máxima puntuación foi para Vidal e Lema. A continuación venceron nas tres seguintes probas, o Rally de Terra do Bierzo, o Rally de Terra de Cervera e o Rally de Terra Norte de Extremadura, proclamándose na última delas, en Plasencia, campións de España por segunda vez e a falta aínda dunha proba.
Función eta de Dirichlet
dereita|miniatura|300x300px|Función eta de Dirichlet \eta(s) no [[plano complexo. A cor nun punto s codifica o valor de \eta(s) Cores fortes denotan valores próximos a cero e o ton codifica o valor do argumento.]] Nas matemáticas, na área da teoría analítica de números, a función eta de Dirichlet defínese como
onde ζ é a función zeta de Riemann. Tamén pode ser usada para definir a función zeta. Ten unha expresión en serie de Dirichlet, válida para todo número complexo s con parte real positiva, dado por
Aínda que esta é converxente só para s con parte real positiva, é sumable Abel para todo número complexo, o que permite definir a función eta como unha función completa, e mostra que a función zeta de Riemann é meromórfica cun polo simple en s = 1.
En forma equivalente, pódese definir