cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Distrito de Gali
A poboación do distrito era de 29 287 segundo o censo do 2003 levado a cabo Abkhazia, mais a república é cuestionada por diversos observadores internacionais; estimouse nuns 45 000 no 2006, malia que as autoridades abkhazas rexeitaron esta cifra alegando que polo menos 65 000 volveran ó distrito ese ano.
Demografía
Segundo o censo de 2003, a poboación do distrito componse por:
O Xuncal, Lema, Carballo
O Xuncal é un lugar da parroquia de Lema no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Non tiña habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE.
Oscilación de Allerød
A Oscilación de Allerød é unha fase de oscilación climática na que o clima vólvese temperado, dentro da terceira Glaciación de Würm, no Paleolítico Superior, que abrangue aproximadamente o período dende o 10000 a.C. ao 9000 a.C.
Neste período, as temperaturas subiron até niveis semellantes aos que temos agora. A vexetación medrou e colonizou áreas ocupadas por glaciares e o nivel do mar subiu cerca de 60 metros. Ao final deste período, houbo un breve retorno do frío, para logo mudar cara o clima actual.
Entrambosríos, A Merca
Santa Mariña de Entrambosríos é unha parroquia do concello ourensán da Merca na comarca da Terra de Celanova. No ano 2007 tiña 65 habitantes, deles 30 eran homes e 35 eran mulleres, o que supón un aumento de 5 habitantes en relación ao ano 2000.
Voo 103 de Pan Am
O voo 103 de Pan Am era un voo regular transatlántico de Pan Am entre Frankfurt e Detroit, a través de Londres e Nova York. O 21 de decembro de 1988, o N739PA, o avión que operaba a parte sobre o océano da ruta, resultou esnaquizado por unha bomba, matando aos seus 243 pasaxeiros e 16 tripulantes, no que se coñeceu como o atentado de Lockerbie. Grandes seccións do avión caeron sobre zonas residenciais de Lockerbie, Escocia, matando a 11 persoas en terra.
Tras tres anos de investigación entre a policía de Dumfries e Galloway e o FBI, en novembro de 1991 emitíronse orde de arresto contra dous cidadáns libios. En 1999 o líder libio Muammar al-Gaddafi entregou aos dous homes para ser xulgados en Camp Zeist, Países Baixos, despois de prolongadas negociacións e sancións da ONU. En 2001, o axente de intelixencia libio Abdelbaset al-Megrahi foi condenado a cadea perpetua despois de ser declarado culpable por 270 cargos de asasinato en relación co atentado. En agosto de 2009 o goberno escocés liberouno por compaixón despois de que lle diagnosticasen un cancro de próstata. Morreu en maio de 2012, sendo a única persoa en ser condenada polo ataque. El sempre defendeu a súa inocencia.
En 2003 Gaddafi aceptou responsabilidades polo atentado e pagou compensación ás familias das vítimas, aínda que mantivo que nunca dera a orde do ataque. Durante a Guerra Civil de Libia en 2011, un antigo oficial do goberno afirmou que o líder po país ordenara persoalmente o atentado, aínda que posteriormente foi negado.
Avión
O avión que operaba o voo 103 de Pan Am era un Boeing 747-121 con matrícula N739PA e bautizado Clipper Maid of the Seas (antes de 1979 o seu nome fora Clipper Morning Light). Foi o 15º 747 en ser construído e foi entregado en febreiro de 1970, un mes despois de que o primeiro 747 entrase en servizo con Pan Am. miniatura|250px|O avión do accidente en 1978 No momento do accidente o Clipper Maid of the Seas tiña 18 anos e acumulara unhas 75.000 horas de voo. En 1987 someteuse a unha revisión completa ao pertencer á frota da reserva civil e foi reacondicionado de xeito que, no caso dunha emerxencia nacional, podería ser convertido en cargueiro en dous días de traballo.
Voo
O Clipper Maid of the Seas operaba a parte transatlántica do voo 103, que comezara o aeroporto de Frankfurt nun Boeing 727. Tanto Pan Am como TWA normalmente cambiaban o tipo de avión que operaban diferentes partes dun voo. O PA103 reservábase como un único itinerario entre Frankfurt e Nova York, aínda cun cambio programado de avión en Londres. No aeroporto de Heathrow os pasaxeiros e equipaxe foron transferidos directamente ao Boeing 747. O avión saíu da terminal ás 18:04 e engalou na pista 27R ás 18:25, en ruta cara ao Aeroporto JFK de Nova York e despois ao Aeroporto Internacional de Detroit.
Perda do contacto
O Clipper Maid of the Seas aproximouse á esquina de Solway Firth ás 19:01 e cruzou a costa ás 19:02 UTC. O avión voaba a unha altura de 31.000 pés cun rumbo de 316 graos magnéticos e unha velocidade do aire calibrada de 580 km/h.
Ás 19:02:44 o oficial correspondente en Shanwick transmitiulle ao avión que a súa ruta oceánica estaba despexada. O 747 non respondeu esta mensaxe. O transpondedor do Clipper Maid of the Seas iluminouse de forma intermitente. O control de tráfico aéreo intentou contactar co voo, pero non obtivo resposta. Nese momento, ás 19:02:50, a gravadora de voces de cabina recolleu un forte son. No lugar onde estaba o avión apareceron cinco ecos de radar en vez dun só. A comparación entre a gravadora de voz e os retornos de radar demostraron que oito segundos despois do estoupido os restos tiñan unha extensión de 1 milla náutica. Un piloto de British Airways que voaba preto de Carliste nun voo entre Londres e Glasgow chamou ás autoridades escocesas para informar de que podería ter visto unha enorme bola de lume no chan.
Desintegración do avión
O estoupido fixo un burato de 50 cm no lado esquerdo da fuselaxe. Investigadores da Administración de Aviación Federal estadounidense (FAA) concluíron que non se iniciaran procedementos de emerxencia na cabina. A gravadora de voces da cabina, localizada na cola do avión, atopouna a policía nun campo en 24 horas. Non había evidencias de chamadas de socorro; escoitouse un asubío de 180 milisegundos cando o estoupido destrozou o centro de comunicacións do avión. Aínda que a bomba estaba na bodega do avión, o efecto do estoupido magnificouse pola gran diferenza de presión entre o interior e o exterior do aparello. Os cables de dirección romperon, e a fuselaxe inclinouse cara abaixo e cara á esquerda.
Investigadores do departamento británico de transporte concluíron que o nariz do avión foi arrincado e separouse da sección principal aos 3 segundos do estoupido. O cono do nariz estivo brevemente unido por unha banda de metal, aínda que mirando cara a popa. Cando a peza de metal rompeu, a proa golpeou o motor número 3 e caeu a certa distancia de Lockerbie, preto da igrexa de Tundergarth.
Impacto da fuselaxe
A fuselaxe continuou movéndose cara adiante e abaixo ata que alcanzeu os 5.800 m, cando empezou a caer case verticalmente. A medida que descendía, a fuselaxe partiu en anacos máis pequenos, sendo a parte que estaba unida ás ás a que chegou primeiro ao chan en Sherwood Crescent, Lockerbie, onde se incendiaron 91.000 kg de combustible. A bola de lume resultante destruíu varias casas e formou un gran cráter no centro de Lockerbie.
Os investigadores foron capaces de determinar que ámbalas dúas ás impactaran nese lugar tras contar os parafusos separadores dos flaps que se atoparon no lugar; non se atoparon anacos das ás fóra do propio cráter. O centro do Instituto Xeolóxico Británico en Eskdalemuir, a 23 km, rexistrou un evento sísmico ás 19:03:36 de magnitude 1,6 na escala Richter, que foi atribuído ao impacto.
Outra sección da fuselaxe impactou a uns 2,4 quilómetros ao nordés, impactando contra unha casa en Park Place. A pesar de que a casa quedou completamente esnaquizada, o seu ocupante escapou ileso.
Tripulación
O voo 103 estaba comandado polo capitán Jim MacQuarrie (de 55 anos), un experimentado piloto con case 11.000 horas de voo, das cales unhas 4.000 foran no Boeing 747. O primeiro oficial Ray Wagner (de 52 anos) tiña unhas 5.500 horas de voo no 747 e un total de case 12.000 horas. O enxeñeiro de voo Jerry Don Avritt (de 46 anos) tiña máis de 8.000 horas de experiencia. Chegara a Pan Am a través da súa fusión con National Airlines. A tripulación de mando estaba baseada no aeroporto JFK.
A tripulación de cabina, baseada en Heathrow, estaba formada polos sobrecargos Gerry Murphy (51) e Milutin Velimirovic (35) e os asistentes de voo Siv Engström (51), Babette Avoyne-Clemens (44), Noëlle Campbell-Berti (41), Elke Kühne (43), Nieves Larracoechea (39), Irja Skabo (38), Paul Garrett (41), Lili Macalolooy (27), Jocelyn Reina (26), Myra Royal (30) e Stacie Franklin (20). Os tripulantes de cabina procedían de Checoslovaquia, República Dominicana, Francia, Noruega, Filipinas, España, Suecia, Alemaña Occidental e Estados Unidos. Moitos deles nacionalizáronse como cidadáns estadounidenses mentres traballaban para Pan Am. Vivían na área de Londres e todos foron contratados orixinalmente por Pan Am, con antigüidades que ían dende os 28 anos aos 9 meses.
O capitán, o primeiro oficial, o enxeñeiro de voo, unha asistente e varios pasaxeiros de primeira clase atopáronse atados aos seus asentos dentro do nariz do avión, que apareceu nun campo ao lado dunha pequena igrexa na vila de Tundergarth. Durante a investigación sóubose que unha asistente de voo foi atopada con vida pola muller dun granxeiro, pero morreu antes de que a muller puidese pedir auda. Pode que algúns pasaxeiros puidesen estar vivos brevemente despois do impacto; un informe forense indicou que polo menos dous deses pasaxeiros poderían ter sobrevivido se fosen atopados o suficientemente cedo.
Estudantes da Syracuse University
35 dos pasaxeiros eran estudantes da Syracuse University que regresaban a casa para pasar o Nadal tras pasar un semestre estudando no campus londiniense da universidade.
Pasaxeiros destacados
Cabe destacar que entre os pasaxeiros estaba o cominario da ONU por Namibia Bernt Carlsson de 50 anos, que ía a asistir á cerimonia de sinatura do Acordo Tripartito que concedía a independencia ao país na sede da organización en Nova York o 22 de decembro. Tamén estaba o CEO de Volkswagen America James Fuller e o director de mercadotecnia Lou Marengo, que regresaban dunha reunión con executivos de Volkswagen en Alemaña Occidental; o músico Paul Jeffreys, que fora baixista de Steve Harley & Cockney Rebel, e a súa muller Rachel; a poeta e antiga moza do músico Robert Fripp, Joanna Walton, que escribira moitas das letras do álbum de 1977 de Fripp Exposure, ademais de cuñar o termo "Frippertronics"; Jonathan White, o fillo do actor David White; e Alfred Hill, un prometedor físico. No voo tamén viaxaba Irving Sigal, o director de bioloxía molecular dos laboratorios de investigación Merck Sharp & Dohme en Rahway, Nova Jersey.
Funcionario do goberno dos EE.UU.
Había polo menos catro funcionarios do goberno estadounidense na lista de pasaxeiros, e falouse, aínda que nunca se confirmou, de que habís un quinto. A presenza deses home no voo deu lugar máis tarde á aparición de teorías da conspiración, nas que se dicía que un ou varios deses homes eran o obxectivo do ataque.
Matthew Gannon era xefe da oficina adxunta da CIA en Beirut, e estaba sentado no asento 14J da Clipper Class, a versión da clase business de Pan Am. O maior Chuck "Tiny" McKee era un oficial do exército que regresaba dunha misión coa Axencia de Intelixencia de Defensa (DIA) en Beirut, e estaba sentado detrás de Gannon, no asento 15F. Tamén estaban a bordo dous axentes especiais do Servizo de Seguridade Diplomático (DSS). Ámbolos dous estaban sentados na clase económica e eran Ronald Lariviere, oficial de seguridade na embaixada de Beirut, sentado no asento 20H, e Daniel O'Connor, oficial de seguridade da embaixada de Nicosia, no asento 25H. Os catro homes voaran xuntos dende Chipre esa mañá.
Residentes de Lockerbie
Morreron once residentes Lockerbie cando a sección da á golpeou Sherwood Crescent a máis de 800 km/h e estoupou, creando un cráter de 47 meros de longo cun volume de 560 m3. O número 13 de Sherwood Crescent quedou completamente esnaquizado, e os seus ocupantes, Dora e Maurice Henry, morreron. Varias casas máis quedaron destruídas e 21 quedaron tan danadas que tiveron que ser demolidas. Catro membros dunha mesma familia, Jack e Rosalind Somerville e os seus fillos Paul e Lyndsey, morreron na súa casa no número 15 de Sherwood Crescent.
Kathleen Flannigan, o seu marido Thomas e a súa filla Joanne morreron polo estoupido na súa casa do número 16. O seu fillo Steven viu como a bola de lume engulía a súa casa dende o garaxe dun veciño a onde fora reparar a bicicleta da súa irmá. O seu fillo máis vello, David, estaba vivindo en Blackpool nese momento. Os outros residentes de Lockerbie que morreron foron Mary Lancaster e Jean Murray, que tamén vivían en Sherwood Crescent. Ámbolos dous eran viúvos e foron as vítimas de máis idade do desastre, con 81 e 82 anos respectivamente.
A bola de lume elevouse por riba das casas e moveuse cara a estrada próxima A74, entre Glasgow e Carlisle, abrasando coches no carril sur e facendo crer aos condutores e residentes que houbera unha fusión na central nuclear de Chapelcross, a poucos quilómetros no sueste. O pai Patrick Keegans, sacerdote de Lockerbie, estaba preparándose para visitar aos seus veciños Dora e Maurice Henry cando o avións destrozou a casa destes. A casa de Keegans, no número 1 de Sherwood Crescent, foi a única que non resultou destruída polo impacto ou o lume.
A pesar de que os gobernos recomendaron non viaxar a Lockerbie, moitos dos familiares dos pasaxeiros, a meirande parte estadounidenses, chegaron aos poucos días para identificar os mortos. Voluntarios de Lockerbie instalaron e encargáronse de comedores que estaban abertos as 24 horas ofrecendo comida de balde aos familiares, soldados, policías e traballadores sociais. A xente da cidade lavou, secou e pasoulle o ferro á roupa atopada unha vez a policía determinou que non eran probas forenses validas, polo que moitos obxecto probablemente regresasen aos familiares das vítimas.
Alertas previas
Houbo dúas alertas pouco antes do atentado.
O aviso de Helsinqui
O aviso anónimo foi tomado en serio polo goberno estadounidense, e o Departamento de Estado enviou o boletín a ducias de embaixadas. A FAA enviouno a toas as aeroliñas do país, incluída Pan Am, que cobrou a todos os seus pasaxeiros unha taxa de seguridade de 5 dólares, prometendo un "programa que revisaría a pasaxeiros, empregados, instalacións aeropotuarias, equipaxe e avións con minuciosidade implacable"; o equipo de seguridade en Frankfurt atopou o aviso baixo unhapía de papeis nun escritorio o día despois do ataque. Un dos traballadores de seguridade de Frankfurt, cuxo traballo era detectar dispositivos explosivos con raios X, díxolle a ABC News que aprendeu o que era o Semtex (un explosivo plástico) durante a súa entrevista á ABC 11 meses despois do atentado.
O 13 de decembro o aviso foi publicado en taboleiros de anuncios na embaixada estadounidense de Moscova e finalmente distribuído a toda a comunidade estadounidense alí, incluídos xornalistas e empresarios.
O xornal finés en lingua sueca Hufvudstadsbladet informou na súa primeiro páxina do número do 23 de decembro, dous días despois do atentado, que un portavoz do Departamento de Espado en Washington, Phyllis Oakley, confirmou os detalles da ameaza de bomba á embaixada de Helsinqui. O xornal escribiu que, "segundo o portavoz, a voz anónima do teléfono tamén dixo que a bomba sería transportada de Helsinqui a Frankfurt e cara Nova York nun voo de Pan-Am. A persoa transportando a bomba non tería coñecemento diso, cos explosivos escondidos na súa equipaxe". O mesmo artigo informa que a embaixada estadounidense en Moscova tamén recibira a mesma ameaza o 5 de decembro, engadindo que o ministro de asuntos exteriores de Finlandia non atopara probas nas súas investigacións dalgunha ligazón co accidente de Lockerbie. "O ministerio de asuntos exteriores asume que un árabe vivindo en Finlandia está detrás da ameaza telefónica á embaixada estadounidense de Helsinqui. Segundo fontes do ministerio, o árabe chamara durante o ano con ameazas ás embaixadas de Israel e Estados Unidos", escribiu o xornal. "O home que chamou ás embaixadas afirmou pertencer á facción radical palestina Abu Nidal que fora responsable de moitas accións terroristas. O home dixo que unha bomba sería colocada a bordo dun avión de Pan-Am por unha muller". O artigo continua, "Isto levou á especulación de que unha muller finesa colocou a bomba a bordo do avión caído. Un dos principais líderes operativos de Abu Nidal, Samir Muhammed Khadir, que morreu o pasado verán nun ataque terrorista contra o barco City of Poros, vivía ás aforas de Estocolmo. Estaba casado cunha muller nacida en Finlandia".
Aviso da OLP
Días antes da sabotaxe do avión, forzas de seguridade en países europeos, como Reino Unido, foron postas en alerta despois dun aviso da Organización para a Liberación de Palestina (OLP) dicindo que extremistas poderían lanzar ataques terroristas para minar as conversas entre os Estados Unidos e a OLP.
Congreso Continental
miniatura|dereita|220px|O Congreso Continental vota pola independencia. O Congreso Continental é como se coñece a dous corpos sucesivos de representantes das provincias das Trece Colonias no século XVIII na Norteamérica británica:
Despois da ratificación dos Artigos, o Congreso Continental foi sucedido polo primeiro goberno lexislativo de iure dos Estados Unidos:
Formado inicialmente para coordinar unha resposta americana común ás Leis Intolerables, o Congreso Continental deveu rapidamente no corpo gobernativo da nova nación na medida en que o conflito co goberno británico foise estendendo e acabou na guerra revolucionaria americana. Unha vez que a guerra terminou, os membros do Congreso funcionaron como corpo gobernativo dos Estados Unidos de América, reorganizado como novo corpo lexislativo nacional.
Primeiro Congreso Continental
En setembro de 1774, os representantes das asembleas das colonias reuníronse en Filadelfia. O dilema que enfrontaba ao Congreso non era simple porque tiña que mostrar firmeza ante o goberno inglés e, á súa vez, debía pór freo aos desexos independentistas dos Fillos da Liberdade, que alarmaban aos sectores conservadores, máis proclives a chegar a un acordo coa Coroa británica.
O Congreso aprobou unha Declaración de Dereitos e Agravios dirixida ao pobo de Gran Bretaña e das colonias, e tamén aprobou unha petición ao rei. En ambos os documentos recoñecíase o dereito do Parlamento a regular o comercio exterior pero se defendía o dereito das colonias a manexar os seus propios asuntos internos sen intervención do goberno imperial.
Esta decisión non agradou aos grupos máis radicais, que sostiñan que o Parlamento non tiña ningún dereito sobre as colonias, que os colonos debían amar e honrar ao rei, apoialo nas guerras e respectar os tratados internacionais que este asinase e que as colonias debían gobernarse por medio das súas asembleas. Esta doutrina non ía ser aceptada polo goberno británico, xa que aceptala significaba o fin da relación colonial. miniatura|190x190px|[[Anverso do dólar Continental, emitido baixo os auspicios do segundo Congreso Continental]]
Segundo Congreso Continental
En maio de 1775 reuniuse en Filadelfia o Segundo Congreso Continental. Este congreso nomeou a un militar de carreira e gran propietario de terras en Virxinia, o coronel George Washington, comandante en xefe das forzas norteamericanas. Tamén autorizou o envío dunha expedición a Quebec para dominar o Canadá e forzar a súa unión ás Trece Colonias. A guerra á metrópole estaba declarada.
TAP Air Portugal
miniatura|300px|[[Airbus A330 de TAP Portugal]] TAP Air Portugal é a aeroliña nacional de Portugal, con base en Lisboa e membro da Star Alliance dende o 15 de marzo do 2005. Opera a destinos en Europa, África e América, voando a 88 destinos en 35 países distintos. A sigla TAP significa Transportes Aéreos Portugueses, denominación orixinal da empresa.
Inicios
O 14 de marzo de 1945 Humberto Delgado, o director do Secretariado de Aviación Civil de Portugal, creou a sección de Transportes Aéreos baixo a denominación de Transportes Aéreos Portugueses. Ese mesmo ano TAP adquiriu os seus dous primeiros avións, dous DC-3 con capacidade para 21 pasaxeiros.
En 1946 comezou as súas actividades. A súa primeira liña comercial foi entre as cidades de Lisboa e Madrid, estreada o 19 de setembro. O 31 de decembro dese ano ínaugurouse a Linha Aérea Imperial. A Linha, Lisboa-Luanda-Lourenço Marques (actual Maputo), facía un percorrido de 24.540 quilómetros con 12 escalas e cunha duración de 15 días (ida e volta) e era a máis extensa liña no mundo cuberta por un DC-3.
A primeira liña doméstica, entre Lisboa e Porto, foi aberta en 1947, e ese ano foron adquiridos catro DC-4 Skymaster. Estes foron usados en rutas cara África e cara os principais destinos europeos. En 1948 a aeroliña pasaría aser membro da IATA. miniatura|250px|[[Douglas DC-4 da aeroliña en Londres]] Ata finais da década a aeroliña foi ampliando os seus destinos. Comezou a voar cara París en 1948 e cara Londres en 1949 cos DC-4, e cara Sevilla en 1948 co DC-3. No ano 1949 tamén comezou a voar a Casablanca e a Tanxer.
En 1953 TAP pasou a ser de dominio publico a unha sociedade anónima de responsabilidade limitada, con capitais mixtos pero coa maioría do Estado. TAP continuou apostando pola Linha Aérea Imperial, e en 1954 introduciu nesta liña o DC-4, que fixo o seu primeiro voo entre Lisboa e Luanda cunha duración de 17 horas.
En agosto de 1955 TAP recibiu o seu primeiro catrimotor de longo alcance, o Lockheed L-1049G Super Constellation, que en novembro comezou a operar cara África. Con esta adquisición o tempo de voo entre Lisboa e Lourenço Marques redúxose considerablemente. Nese mesmo ano realízouse unha viaxe experimental a Río de Xaneiro cun DC-4.
En 1958 o último dos DC-3 foi retirado do servizo e TAP comezou a estudar a transición cara os reactores.
En 1960 realízou o primeiro voo entre Lisboa e Porto Santo. Ese mesmo ano TAP inaugura o Voo da Amizade entre Lisboa e Río de Xaneiro, destinado sobre todo a brasileiros e portugueses, con tarifas a menos da metade do prezo normal da época para ese traxecto. Tamén realizouse a primeira viaxe entre Lisboa e Goa, con case 19 horas de duración total e cinco escalas. TAP retirou o último dos catro DC-4 do servizo en 1960.
A guerra colonial en África fixo que a compañía se centrase en Europa e no Brasil. A pesar da guerra, TAP seguiu inaugurando novas liñas e abrindo novas delegacións.
Era dos reactores
En xullo de 1962 a aeroliña recibiu o seu primeiro reactor, un dos tres Caravelle mercados que voarían ata 1975. Nese mesmo ano comezaron os voos entre Lisboa e As Palmas de Gran Canaria e Santa María (Azores), e un ano despois cara Xenebra, Múnic e Frankfurt.
TAP mercou o Boeing 747 durante os anos 70, sbstituíndo aos seus Boeing 707, pero foron finalmente vendidos debido á falta de demanda. Sería substituídos por Lockheed TriStar e Airbus A310 nas rutas de longo percorrido. En 1985 TAP fundou a súa subsidiaria charter Air Atlantis e en 1989 TAP converteuse nunha Sociedade Anónima. miniatura|250px|[[Airbus A321 coa antiga librea da compañía]] En 1989 comezou a voar a Newark, New Jersey, no ano 1991 inaugurou o servizo a Berlín e en 1993 a Tel Aviv. En 1994 TAP asinou un acordo para comparttir código con Delta Air Lines para o seu servizos no Atlántico norte. Este acordo rematou no 2005.
En 1996 iniciou o servizo cara Boston a través da illa Terceira, nos Azores, e tamén os voos cara Macau. Un ano despois comezou a voar cara Punta Cana e Bangkok. Os voos a Bangkok e Macau interromperíanse en 1998.
De cara finais dos 90 TAP vendeu os seus vellos Boeing 727 e Boeing 737, substituíndoos por Airbus A319, A320 e A321. Os TriStar foron vendidos a Air Luxor e foron substituídos por Airbus A340, estando a partír de aí toda a súa frota composta por avións de Airbus.
Século XXI
No 2006, TAP Portugal asinou un contrato con Espírito Santo International para adquirir o 99.81% da aeroliña rexional portuguesa Portugália.
TAP comezou a programar voos cara Moscova, Varsovia e Helsinqui en xuño do 2009. No ano seguinte inaugurou novas rutas a Marrakesh e Alxer. O lanzamento destas novas rutas destacou os esforzos da aeroliña por medrar en África, que fora a única zona das súas rutas onde a compañía non deixou de medrar dende 2001, pasando de 236.000 a 541.000 pasaxeiros. Novas rutas de longo alcance foron anunciadas no 2011, entre elas cara Miami e Porto Alegre.
Requeixo de Valverde, Requeixo de Valverde, Allariz
Requeixo de Valverde é un lugar da parroquia de Requeixo de Valverde, no concello ourensán de Allariz, na comarca de Allariz - Maceda. Segundo o IGE, en 2010 tiña 22 habitantes (13 homes e 9 mulleres).
Figueiroa, Castrofeito, O Pino
Figueiroa ou Granxa Figueiroa é un lugar da parroquia de Castrofeito no concello coruñés do Pino, na comarca de Arzúa.
Apenas son catro vivendas, varios alpendres e espazos de almacenamento e un hórreo. Antes de chegar ao casarío desde o único acceso do que este dispón, hai unha avenida de piñeiros que flanquean a rúa.
Exhibicionismo
miniatura|dereita|180px|Exhibicionismo. O exhibicionismo (do latín exhibere, "mostrar") é o comportamento consistente na exhibición dos xenitais como medio para obter excitación sexual.
Características
O comportamento exhibicionista comeza na maioría dos casos entre os 20 e os 30 anos. O exhibicionista ten a necesidade irresistible e compulsiva de mostrar os seus xenitais, a pesar da vergoña e a ansiedade que lle provoca. Un terzo das persoas arrestadas por delitos sexuais son exhibicionistas e arredor do 20% son arrestados máis dunha vez.
As terapias psicolóxicas ensaiadas para o tratamento dos suxeitos exhibicionistas van dende a psicodinámica até a condutual. Os resultados obtidos son desiguais e impredicibles.
Instituto do Dereito Internacional
O Instituto de Dereito Internacional (en francés Institut de Droit International) é unha organización privada destinada ao estudo e desenvolvemento do Dereito internacional.
A idea de crealo naceu do belga Gustave Rolin-Jaequemyns e outros 10 xuristas o 8 de setembro de 1873. En 1874 ten lugar a primeira sesión, en Xenebra (Suíza), actual sede.
Organización do IDI
O instituto está formado por 72 asociados, 60 membros (entre eles 7 españois) e membros honorarios (entre eles o exipcio Butros Butros-Ghali). Os membros, convidados pola organización, son persoas que demostraron un traballo académico notable na área do Dereito internacional, e está restrinxido a aqueles que se consideran libres de presións políticas. A intención da organización é ter membros distribuídos por todo o mundo; están representados máis de 100 países diferentes. Algúns dos seus membros son xuíces no Tribunal Penal Internacional.
O instituto organiza congresos bianuais para estudar o Dereito internacional existente naquel momento, e proponse modificacións alí onde o consideren. As súas recomendacións afectan as áreas dos dereitos humanos, e as resolucións pacíficas de conflitos, e sempre baixo a supremacía da xustiza e da humanidade. Por estes motivos foi galardoado en 1904 co Premio Nobel da Paz.
Lingua dendi
O dendi é unha lingua da familia songhay usada como lingua franca ó longo do norte de Benín (no río Níxer; Donga e Alibori). Forma un a conxunto dialectal coa zarma e o koyraboro senni, mais está fortemente influído pola lingua bariba.
O dendi foi descrita como unha lingua de catro tons.
Chelonoidis phantasticus
A tartaruga xigante de Fernandina (Chelonoidis phantasticus) é unha especie de tartaruga da familia Testudinidae, endémica dunha das illas que compoñen o arquipélago das illas Galápagos, pertencente a Ecuador. Aínda que se cría extinta dende o ano 1906, en 2019 descubriuse un exemplar na súa illa de orixe. Integra o complexo de especies denominado complexo Chelonoidis nigra.
Distribución
É unha especie endémica da illa Fernandina, no arquipélago das illas Galápagos.
Taxonomía
Esta especie integra, xunto ós outros taxóns, o complexo Chelonoidis nigra o que inclúe a todas as especies de tartarugas nativas das illas Galápagos. Anteriormente, este taxón e os demais do complexo, eran considerados subespecies de Chelonoidis nigra, pero novos estudos permitiron separalos como especies plenas. Non obstante, algúns autores seguen tratándoa como subespecie. dereita|miniatura|350x350px|A distribución de tódolos taxóns de tartarugas das illas Galápagos.
Hábitat
A illa Fernandina ten unha superficie de 64 200 ha. O seu punto máis alto elévase a 1494 msnm. É a máis recente, a máis occidental, e a terceira máis grande das illas do arquipélago. De todo o arquipélago, Fernandina é a illa que mantivo o seu ecosistema de maneira máis primitiva, a área restante é ocupada por asentamentos humanos que xa existían no tempo da declaratoria, os cales posúen 25 000 habitantes.
Un dos volcáns máis activos do mundo atópase nesta illa; con diversos tipos de fluxos de lava ardente que descenden polas súas ladeiras, os que nalgúns casos chegan até o mar. Tamén se atopan áreas de mangleiral. dereita|miniatura|300x300px|O hábitat onde vive esta especie, redescuberta en 2019 críase extinta hai 100 anos.
Alimentación
Aliméntase posiblemente de froitos silvestres, gramíneas, e cactáceas.
Poboación sobrevivente e conservación
Aínda que para a IUCN é unha especie «extinta», xa que no ano 1906 esta especie deuse a coñecer por un solitario exemplar macho atopado (e morto) por membros da expedición da Academia de Ciencias de San Francisco, houbo un descubrimento de excrementos de tartaruga no ano 1964. Porén non foi até o 19 de febreiro de 2019, cando unha expedición con especialistas do Parque Nacional Galápagos e a organización non gobernamental Galápagos Conservancy localizaron un espécime (femia adulta). O 25 de maio de 2021 anunciouse que se fixeran probas xenéticas que confirmaban que o exemplar femia atopado en 2019 era efectivamente membro da subespecie Chelonoidis niger phantasticus. Os xenetistas da Universidade de Yale, Estados Unidos, compararon o ADN desta femia co dun exemplar macho que recollido en 1906.
Eleccións municipais na Fonsagrada
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello da Fonsagrada dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello da Fonsagrada]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas na Fonsagrada desde a aprobación da Constitución de 1978.
Loureiro de Baixo, Buciños, Carballedo
Loureiro de Baixo é un lugar da parroquia de Buciños que se localiza no concello de Carballedo da comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 tiña 17 habitantes (7 mulleres e 8 homes).
As Areas, Lema, Carballo
As Areas é un lugar da parroquia de Lema no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Non tiña habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE.
Loureiro de Baixo, Buciños, Carballedo
Topónimo
Loureiro de Baixo é  un fitónimo que deriva do nome en latín  e da situación xeográfica, baixo. Loureiro foi parroquia ata 1890 en que foi agregada a Buciños. .
Patrimonio
A Casa Grande de Buciños data do século XVIII e pertencía á familia dos Ribadeneira, o bispo de Valladolid, Don José Antonio Ribadeneira, naceu nesta casa. Posúe un escudo na porta de entrada, unha gran cheminea, un campanario situado entre dúas chemineas e unha capela cun escudo de armas no lintel da porta. Na entrada da casa atópase un gran carballo, que se considera o avó de Europa.
Gran Premio de Hungría de 1999
O Gran Premio de Hungría de 1999 (oficialmente o XV Marlboro Magyar Nagydij) foi unha carreira de motor de Fórmula Un celebrada o 15 de agosto de 1999 en Hungaroring, Budapest. Foi a décimo primeira rolda da tempada de 1999 da Fórmula Un e o décimo quinto Gran Premio de Hungría. A carreira, disputada sobre 77 voltas, gañouna desde a pole position Mika Häkkinen, pilotando un McLaren - Mercedes. O compañeiro de equipo de Häkkinen, David Coulthard, terminou segundo, mentres que o rival no campionato de pilotos Eddie Irvine terminou terceiro no seu Ferrari. Os seis primeiros postos foron completados por Heinz-Harald Frentzen no Jordan, Rubens Barrichello no Stewart, e Damon Hill no outro Jordan.
A vitoria, a cuarta da tempada de Häkkinen, o levou a dous puntos de Irvine no campionato de pilotos, mentres que McLaren reduciu o liderado de Ferrari no Campionato de Construtores a catro puntos.
Parafilia
Unha parafilia é un patrón de comportamento sexual que se caracteriza por prácticas ou fantasías pouco frecuentes, extravagantes, intensas e recorrentes, as cales son necesarias para a excitación sexual. Ao longo da historia moitos autores clasificaron as prácticas sexuais segundo o seu grao de normalidade. Naceron así termos como perversión sexual, desviación sexual, anomalía ou alteración sexual, conduta excepcional, preferencia sexual ou variante sexual. Hoxe moitos autores consideran que as parafilias son parte das chamadas "novas adiccións", e polo tanto equivalentes a outras condutas derivadas dos trastornos no control dos impulsos.
Etimoloxía
A palabra parafilia ten orixe grega. Componse de dous radicais: παρά, pará (á marxe de) e φιλία, filía (amor).
Características
Sen afectar á resposta sexual, o desarreglo parafílico constitúese como unha desviación na elección e na realización coa parella, o escenario ou as circunstancias. Normalmente as fantasías parafílicas preséntanse durante a masturbación ou o coito como medio para acadar o orgasmo. Para o parafílico verdadeiro as súas prácticas son indispensables e iso provócalle conflitos coa súa parella, cos demais e consigo mesmo porque van contra a vontade do outro e como consecuencia poden provocar diversas disfuncións sexuais. Segundo o DSM-IV, as parafilias causan un malestar ou unha deterioración clinicamente significativos no funcionamento social, o laboral ou noutras áreas importantes. As súas características esenciais, segundo o devandito manual, son intensos e recorrentes impulsos sexuais, condutas ou fantasías sexualmente activadoras que inclúen, xeralmente, obxectos non humanos, o sufrimento ou a humillación do suxeito ou da parella, ou nenos ou outras persoas que non consenten. O DSM-IV inclúe oito parafilias específicas (exhibicionismo, fetichismo, froteurismo, paidofilia, sadismo e masoquismo, fetichismo travestista e voyeurismo) e outras parafilias non especificadas.
Estatísticamente, as parafilias máis frecuentes son a paidofilia, o voyeurismo e o exhibicionismo.
Visión científica
miniatura|esquerda|150px|Comportamento parafílico.
Orixe
No tocante á orixe das parafilias, non se puido demostrar a existencia de ningunha alteración orgánica ou psicolóxica que as explique. Dende o punto de vista biolóxico, tense falado da existencia de niveis moi elevados de andróxenos mentres que outros suxeriron a relación entre as parafilias e alteracións no lóbulo temporal do cerebro. Nunha perspectiva psicolóxica, a teoría da aprendizaxe propón que estas condutas se establecen porque foron reforzadas nun momento dado (xeralmente na puberdade) e pola súa repetición en fantasías sexuais e masturbación. Segundo a escola psicanalítica, algunhas delas serían o resultado do complexo de castración na fase edípica. Outros enfoques presentan as parafilias como o resultado da falta de habilidades sociais e de asertividade.
Interpretación patolóxica
As parafilias case nunca se presentan nas mulleres e a súa frecuencia descoñécese porque en poucas ocasións o suxeito busca axuda. Isto e así porque o suxeito non percibe a súa conduta como algo anormal, aínda cando esta o incapacita para formar un vínculo sexual satisfactorio e ata lle provoca problemas de tipo legal nalgúns casos. As parafilias preséntanse soas, como conduta única, ou ben asociadas a diversos trastornos, tales como a esquizofrenia, personalidade antisocial, toxicomanía e outras alteracións mentais, ou baixo un período de estrés.
A tónica máis habitual no ámbito científico é a de tender a someter ao parafílico a terapias encamiñadas a corrixir a súa conduta. Os tratamentos experimentados ata hoxe adoitan ser contrarios á vontade do parafílico e, ademais, non acadan resultados positivos. Ata agora intentáronse procedementos de tipo orgánico, psicolóxico ou mixtos. Empréganse substancias antiandroxénicas que viñeron substituír os estróxenos, e tamén úsase, sobre todo en Europa, a coñecida como castración química, pouco efectiva e impredicible. Estes tratamentos con frecuencia presentan problemas médicos, polos efectos secundarios que provocan, pero tamén problemas de tipo ético e legal, ao seren administrados contra a vontade do paciente. Entre os enfoques psicolóxicos os máis empregados son os derivados da teoría da aprendizaxe, en detrimento das técnicas aversivas.
Cuestionamento da normalidade
O termo parafilia refírese ao amor paralelo á forma convencional. O sexo convencional é heterosexual, coital, con finalidade declarada procreativa e efectuado en decúbito prono polo home e supino pola muller. Esta normalidade nominal entra en contradición coa riquísima diversidade sexual posta de manifesto polos estudos levados a cabo por Alfred Kinsey en 1948. Deste xeito o patrón de normalidade ven sufrindo cambios manifestos nas últimas décadas. Pomeroy definiu cinco criterios para identificar unha conduta sexual como parafílica: estatstico, filoxenético, moral, social e legal. López-Ibor reduce estas condicións a tres: dano a outros, dano a un mesmo e caract er obsesivo da conduta. Estas características están recollidas polo manual DSM-IV, pero a súa laxitude está cuestionada por permitir identificar como parafilia comportamentos como a coitofilia, entendida como sexo heterosexual convencional. Albert Ellis defende que toda conduta normal pode chegar a ser perversa.
Mesmo a definición que fai o DSM-IV das parafilias toma como centro o comportamento sexual normal. Isto fai depender o concepto de parafilia do ámbito cultural e do momento histórico. Algúns sexólogos defenden que aqueles comportamentos sexuais que se dan entre persoas adultas, de mutuo acordo e que non producen danos graves nin escándalo público deberían recibir o nome de inadecuacións sexuais. Isto provén do feito de que non sempre as parafilias provocan conflitos ás persoas que as experimentan. A modo de exemplo, no pasado prácticas como a masturbación, a homosexualidade, a xerontofilia, o sexo anal ou oral, a pornografía e a prostitución eran consideradas parafilias.
Catálogo de parafilias
Dentro do grupo de parafilias non especificadas polo DSM-IV, hai máis de 300 descritas polos diferentes autores, algunhas delas absolutamente insólitas. A seguinte é unha listaxe non exhaustiva delas cunha breve descrición.
Aguia albela
A aguia albela (Circaetus gallicus) é unha ave rapaz. Habita na zona mediterránea, en Rusia, Oriente Medio chegando ata Paquistán e a India, mesmo algunhas illas de Indonesia. En Europa é a Península Ibérica onde a aguia albela é máis común, mentres noutras zonas de Europa está en serio perigo de se extinguir.
As partes inferiores son brancas, mesmo as das ás, e con frecuencia o peito e a testa escuras. A plumaxe da cabeza pode ser clara ou máis común escura. Habita en zonas de montaña, bosques e costas. Aliméntase de cobras, lagartos e ras. Aniña nas árbores. A súa lonxitude varía entre os 63 e 68 cm e a súa envergadura entre 185 e 185 cm, pesa entre 1'7 e 1'8 kg. e ten unha esperanza de vida de 17 anos.
Sección cónica
dereita|220px|miniatura|Os catro exemplos de intersección dun plano cun cono: parábola (1), elipse (2 superior), hipérbole (3) e circunferencia (2 inferior).
Denomínase sección cónica, ou simplemente cónica, á intersección dun cono circular recto cun plano que non pasa polo seu vértice. Clasifícanse en tres tipos: elipse, parábola e hipérbole.
Etimoloxía
A primeira definición coñecida de sección cónica é da Antiga Grecia, polo ano -350 (no Menæchmus) onde a definiron como sección «dun cono circular recto». Os nomes de hipérbole, parábola e elipse débenselle a Apolonio de Perge. Actualmente, as seccións cónicas poden definirse de varias maneiras; segundo as diversas ramas das matemáticas (xeometría analítica, a xeometría proxectiva etc.).
Tipos
miniatura|Perspectiva das seccións cónicas. miniatura|As catro seccións cónicas no plano.
En función da relación existente entre o ángulo de conicidade (α, ángulo da xeratriz coa base) e a inclinación do plano respecto do eixo do cono (β), poden obterse diferentes seccións cónicas, a saber:
Se o plano pasa polo vértice do cono, pódese ver que:
Expresión alxébrica
220px|miniatura|Partindo dunha circunferencia (e=0), ao aumentar a excentricidade obtéñense elipses, parábolas e hipérboles.
En coordenadas cartesianas, as cónicas exprésanse en forma alxébrica mediante ecuacións cuadráticas de dúas variables (x,y) da forma:
na que, en función dos valores dos parámetros, terase:
Características
A elipse é o lugar xeométrico dos puntos do plano tales que a suma das distancias a dous puntos fixos chamados focos é constante.
Ademais dos focos F e F´, nunha elipse destacan os seguintes elementos:
A elipse con centro (0, 0) ten a seguinte expresión alxébrica:
Ten dúas asíntotas (rectas cuxas distancias á curva tenden a cero cando a curva se achega ao infinito). As hipérboles con asíntotas perpendiculares denomínanse hipérboles equiláteras.
Ademais dos focos e das asíntotas, na hipérbole destacan os seguintes elementos:
A ecuación dunha hipérbole con centro (0, 0), é:
A parábola é o lugar xeométrico dos puntos do plano que equidistan dun punto fixo chamado foco, e dunha recta chamada directriz.
Ademais do foco, F, e da directriz, d, nunha parábola destacan os seguintes elementos:
Unha parábola, co vértice na orixe e o seu eixe coincidente coas ordenadas, ten a seguinte ecuación:
Aplicacións
As curvas cónicas son importantes na astronomía: dous corpos masivos que interactúan segundo a lei de gravitación universal, as súas traxectorias describen seccións cónicas se o seu centro de masa se considera en repouso. Se están relativamente próximos describirán elipses, se están máis lonxe, describirán hipérboles ou parábolas.
Tamén son importantes na aerodinámica e na súa aplicación industrial, xa que permiten ser repetidas por medios mecánicos con grande exactitude, logrando superficies, formas e curvas perfectas.
Jasseron
Jasseron é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes. Está a 7 quilómetros ó leste de Bourg-en-Bresse.
Felis silvestris
miniatura|[[Felis silvestris silvestris|Gato montés europeo (Felis silvestris silvestris)]] miniatura|[[Felis silvestris lybica|Gato montés africano (Felis silvestris lybica)]] miniatura|[[Felis silvestris cafra|Gato montés da África austral (Felis silvestris cafra)]]
Felis silvestris é unha especie de mamífero carnívoro da suborde dos feliformes, familia dos félidos e subfamilia dos felinos, unha das integradas no xénero Felis, que habitan en Eurasia e África, e que é coñecida vulgarmente como gato bravo,  gato fero,  gato do monte,  gato montés,   gato salvaxe, ou gato silvestre.
Ten varias subespecies, entre elas o gato montés europeo (Felis silvestris silvestris) e o gato montés africano (Felis silvestris lybica).
Pode hibridarse cos gatos domésticos que foron abandonados na natureza e que volveron ao estado salvaxe.
Descrición
A especie foi descrita en 1775 polo médico, botánico e zoólogo alemán Johann Christian Daniel von Schreber, nun traballo publicado en Die Säugethiere 3 (23): 397.
Subespecies
Aínda que antigamente se describiron moitas máis (o MSW recoñece 22), segundo estudos de ADN realizados en 2007, hai seis subespecies de gatos monteses:
O gato montés africano (Felis silvestris subespecie lybica) é menos tímido que outras subespecies de gatos monteses, o que facilitou a súa domesticación e deu orixe a todos os gatos domésticos (Felis silvestris subespecie catus).
Características
É un felino de pequeno tamaño, e o antecesor salvaxe dos gatos domésticos (Felis silvestris catus).
Os gatos salvaxes xeralmente son de constitución máis robusta cá dos seus parentes caseiros. Adoiten ser dunha cor predominante parda agrisda ou atigrada, máis clara e ocrácea nas partes inferiores, con catro raias negras lonxitudinais na fronte, que converxern nunha liña que percorre todo o dorso. Os espécimes das Baleares, de Sardeña e de Córsega teñen un aspecto máis parecido ao do gato doméstico.
Os espécimes da subespecie europea (Felis silvestris silvestris) teñen unha capa de pelo máis mesta e a cola máis poboada e ancha que a do gato doméstico, coa punta negra e, polo menos, dúas franxas negras anchas canda ela.
O gato montés europeo ás veces pode ser confundido cun un gato doméstico asilvestrado de capa parda raiada pero, no caso da forma europea, pode diferenciarse pola súa mesta cola, máis robusta e ancha, con terminación arredondada, e con polo menos tres aneis negros completamente pechados. A única proba morfolóxica indudabel para distinguir ao gato salvaxe do doméstico é a medida da capacidade cranial, lixeiramente maior no primeiro.
Hábitat e distribución
Os gatos silvestres áchanse nunha ampla variedade de hábitats, desde desertos e matogueiras até bosques secos e mixtos, ausentes só da selva e nos bosques de coníferas. Os gatos salvaxes europeos están asociados principalmente ao bosque e atópanse en maior número en bosques de follas anchas ou mixtas con densidades baixas de humanos. Tamén se atopan en matogueiras mediterráneas, bosques de ribeira, límites das marismas e ao longo das costas. Evítan zonas de cultivos intensivos. Os gatos salvaxes africanos encóntranse por todas partes fóra da selva tropical.
A área de distribución do gato montés euroasiático abarca Europa, Oriente Medio, o sur e centro de Asia e gran parte de África. A subespecie europea (Felis silvestris silvestris) está distribuída desde o Cáucaso e Anatolia por toda a Europa central e meridional, chegando polo norte até Escocia e ás proximidades do mar do Norte e do mar Báltico.
O gato salvaxe vive en bosques, e en lugares pouco degradados e afastados dos núcleos urbanos. Tipicamente forestal, pode ocupar, así mesmo, as malezas e as matogueiras densas que lle ofrecen suficiente cobertura, así como as zonas con abrigos rochosos.