cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Avefría
Descrición
A especie foi descita en 1758 por Linneo na 10ª edición do seu Systema Naturae, baixo o nome de Tringa vanellus.
Carolina Darias
Traxectoria
Foi Ministra de Política Territorial e Función Pública da XIV Lexislatura de España de 2020 a 2021. En xaneiro de 2021 mudou a carteira pola de Sanidade en substitución de Salvador Illa.
Avefría
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Kenny Acheson
Primeira carreira
En 1976 fixo unha proba no vello Crosslé FF1600 do seu pai no Circuíto de Kirkistown e, en pronto estivo a tres segundos do récord de volta. Participou na súa primeira carreira a finais do ano, unha vez máis en Kirkistown pilotando o Crosslé FF1600 do seu pai. Resultou bastante ben e o seu pai aceptou mercar un novo Crosslé para a tempada 1977 se Kenny deixaba de fumar.
Juan Eugenio Vidal Fraga
Traxectoria
Fillo de Salustiano Vidal Lores. Estudou o bacharelato nos institutos de Pontevedra e Santiago de Compostela (1915-1925). Despois cursou a carreira de Dereito na Universidade de Santiago de Compostela de 1924 a 1934. Coa proclamación da Segunda República, logo da repetición das eleccións municipais o 31 de maio, foi elixido alcalde de Cambados o 5 de xuño. Estaba vinculado ao Partido Republicano Gallego. Foi designado membro da xestora da Deputación provincial o 30 de decembro de 1935. En 1950 foi elixido Prohombre da Hermandad de Labradores de Cambados. Despois foi presidente da Cámara Oficial Sindical Agraria de Pontevedra.
Kenny Acheson
Primeira carreira
Así, equipado cun novo coche, gañou o Campionato FF1600 de Irlanda do Norte de 1977.
Outro éxito e Fórmula 1
Para 1978 mudouse a Inglaterra para disputar tres das Fórmula Ford series. Pilotando un dos Royales de Alan Cornock co patrocinio de RMC, gañou 29 carreiras e os tres campionatos. Tamén recibiu o Premio Grovewood a finais de ano.
Avefría
Características
É unha ave de 30 cm de lonxitude e 68 cm de envergadura alar.
Kenny Acheson
Outro éxito e Fórmula 1
Pasou á Fórmula 3 en 1979, comezou cun Ralt de segunda man, pero pronto pediu un novo March 793 nun esforzo para ser máis competitivo. Non obstante, non conseguiu ningunha vitoria no Campionato, aínda que marcou a volta rápida na carreira de apoio á F3 no Gran Premio do Reino Unido de 1979 e gañou tres carreiras fóra de campionato.
Pasou á Fórmula 2 en 1981, uniuse ao Docking Spitzley Racing pilotando un Toleman TG280. Non obstante a súa tempada rematou prematuramente cun grande accidente mentres disputaba o liderado con Michele Alboreto polo circuíto de carreiras urbano francés de Pau. Correndo roda a roda, Alboreto pechou a Acheson e estrelouse gravemente, o seu coche acabou nunha árbore. Rompeu ambas pernas e tivo sorte de sobrevivir.
Non obstante, regresou en 1982 co equipo Ralt Honda, quedando sétimo no Campionato de Europa.
Logrou un F2 oficial con Maurer Motorsport] ]en 1983 e, máis tarde no ano, debutou na F1 nun dos coches [[RAM Racing|RAM March F1 de John McDonald co patrocinio de RMC. En sete carreiras, non conseguiu cualificar o pesado coche antes de que finalmente chegase á grella para o  GP de Suráfrica.
Sen pilotar en 1984, regresou ao equipo RAM para substituír a Manfred Winkelhock que morrera tráxicamente correndo cun Kremer Porsche 962C en Mosport Park. Co RAM 03 máis competitiva de Hart, Kenny cualificouse para o GP de Austria e Italia, pero os seus fondos acabáronse e ese foi o final da súa andaina na F1.
Carreira posterior
Tamén tivo un breve coqueteo coa CART ese ano. Ingresou na Indy 500 nun Lworth T800 Cosworth pero non pilotou. Logo estrelou o seu March 83 C Cosworth en Meadowlands antes de non clasificarse en Elkhart Lake e estrelarse na práctica en Laguna Seca nun Skoal Bandit Lola T800 Cosworth.
Avefría
Características
A súa plumaxe é verde escura nas partes superiores, e branca no ventre.
Kenny Acheson
Carreira posterior
Durante os seguintes anos gañouse a vida no Xapón, onde correu para o equipo Alpha de Kunimitsu Takahashi patrocinado por Advan na Fórmula 3000 e coches deportivos. Gañou o Campionato Sportscar xaponés en 1987 e, tras el, volveu a Europa en 1988 con Sauber - Mercedes e tiña previsto pilotar en Le Mans, pero o equipo retirouse na práctica.
HOMO, LUMO e SOMO
miniatura|upright=1.2|Diagrama do HOMO e LUMO dunha molécula. Cada círculo representa un electrón nun orbital; cando se absorbe luz dunha frecuencia o bastante alta por un electrón no HOMO, salta ao LUMO. miniatura|upright=1.2|Modelo 3D do HOMO no [[dióxido de carbono|CO2]] miniatura|upright=1.2|Modelo 3D do LUMO no CO2
Kenny Acheson
Carreira posterior
Empezou unha tempada completa con Sauber-Mercedes en 1989 e logrou un bo segundo posto en Le Mans ese ano pilotando con Mauro Baldi, a parella gañou en Brands Hatch e Spa.
HOMO, LUMO e SOMO
En química, HOMO, LUMO e SOMO son tipos de orbitais moleculares. Estes acrónimos son as siglas en inglés de highest occupied molecular orbital ("orbital molecular ocupado máis alto" -en enerxía-), de lowest unoccupied molecular orbital ("orbital molecular desocupado máis baixo") e de singly occupied molecular orbital ("orbital molecular ocupado por un só electrón"), respectivamente.
Kenny Acheson
Carreira posterior
A finais de 1989 Sauber despediuno a pesar das súas actuacións e fichou por Nissan para 1990 para a tempada WSPC. En Le Mans retirouse co R90CK cun fallo na caixa de cambios durante a volta de quecemento.
HOMO, LUMO e SOMO
Brecha HOMO–LUMO
A diferenza de enerxía entre o HOMO e o LUMO denomínase banda prohibida ou brecha HOMO–LUMO. O HOMO e LUMO denomínanse ás veces orbitais fronteirizos na teoría dos orbitais moleuclares fronteirizos. As diferenzas de enerxía entre estes dous orbitais fronteirizos poden utilizarse para predicir a forza e estabilidade de complexos de metais de transición, así como as cores que producen en solución.
Avefría
Características
As ás son arrendondadas, e a cola é curta.
HOMO, LUMO e SOMO
Semiconductores
O nivel HOMO é en semicondutores orgánicos aproximadamente o mesmo que o máximo da banda de valencia en semicondutores inorgánicos e os puntos cuánticos. Pode facerse a mesma analoxía entre o nivel LUMO e o mínimo da banda de condución.
Kenny Acheson
Carreira posterior
Para Le Mans en 1991 formou parte do equipo Silk Cut Jaguar, quedando terceiro no XJR12. En 1992 volveu a Le Mans, esta vez con Toyota pilotando o TS010 deseñado por Tony Southgate e marcando outro segundo posto, aínda que ao ano seguinte non conseguiu rematar. Cando rematou o Campionato Mundial de vehículos deportivos, Acheson cambiou ás carreiras GT no Xapón co equipo SARD. Isto levou a unha última visita a Sarthe en 1995, cando pilotou o SARD MC8R, retirándose despois de só 14 voltas cando o coche sufriu un fallo total dos freos.
Avefría
Características
É migratoria, e chega até o norte de África, o norte da India e a China.
Kenny Acheson
Carreira posterior
En 1996 Acheson acudiu ás 24 horas do Daytona co equipo patrocinado polo equipo de fútbol Newcastle United coa librea Lister Storm, compartindo o coche con Geoff Lees e Tiff Needell. Nos derradeiros momentos da carreira, o seu Lister resultou destruído nun violento accidente cando chocou cun coche máis lento. Por sorte, afastouse da escena e tamén decidiu afastarse das carreiras por completo.
Resultados completos do Campionato de Europa de Fórmula Dúas
(key) (Carreiras en grosa indican pole position, carreiras en italica indican volta rápida)
Resultado no Campionato Fórmula Top do Xapón
(key) (Carreiras en grosa indican pole position, carreiras en italica indican volta rápida)
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
American Open-Wheel racing
(key) (Carreiras en grosa indican pole position)
Resultados completos nocampionato do mundo de Sportscar
(key) (Carreiras en grosa indican pole position, carreiras en italica indican volta rápida)
Resultados completos na Fórmula 3000 Internacional
(clave)
HOMO, LUMO e SOMO
Química organometálica
En química organometálica, o tamaño do lobo LUMO pode servir para predicir onde ocorrerá unha adición a ligandos pi.
Equino (arquitectura)
esquerda|miniatura|220px|[[Capitel dórico do Templo de Hera en Olimpia. Pódese ver o equino con forma discoide debaixo do ábaco.]]
HOMO, LUMO e SOMO
SOMO
Un SOMO é un tipo de orbital, como un HOMO medio cheo nunha molécula dun radical. A sigla procede do inglés singly occupied molecular orbital (orbital molecular ocupado por un só electrón). Esta sigla pode significar tamén orbital molecular semiocupado.
J. Hans D. Jensen
miniatura|dereita|200px
Johannes Hans Daniel Jensen, nado en Hamburgo o 25 de xuño de 1907 e finado en Heidelberg o 11 de febreiro de 1973, foi un físico alemán, galardoado co Premio Nobel de Física no ano 1963.
Traxectoria
Ingresou na Universidade de Hamburgo para estudar física no ano 1926. Profesor do Instituto Tecnolóxico de Hannover desde 1937 ao 1941, en 1949 foi nomeado profesor de física na Universidade de Heidelberg.
Investigacións científicas
En 1930 iniciou os seus traballos ao redor do núcleo atómico, conseguindo unha análise empírica deste en 1939. Durante os anos 40 realizou estudos sobre este núcleo atómico, chegando ás mesmas conclusións que a físico polaco-norteamericana Maria Göppert-Mayer sobre a estrutura nuclear orbital.
En 1963 Jensen e Göppert-Mayer foron galardoados, xunto con Eugene Paul Wigner aínda cando por traballos diferntes, co Premio Nobel de Física.
Juan Eugenio Vidal Fraga
Traxectoria
En 1953 foi vivir coa súa familia a Marcón, á granxa Garea, unha propiedade de seis hectáreas a carón do río do Marco que pertencera a Luis Rodríguez de Viguri.
Vida persoal
Casou coa súa curmá Eugenia Fraga Fernández, filla de Eugenio Fraga Padín, en febreiro de 1935, e tivo once fillos: Eugenio, Luis Manuel (Chiras), Lucila, Juan, Eugenia, Salustiano (Tano), Enrique, Francisco, Socorro, Encarna e María del Carmen (Maca).
Cromosoma 22
91px|dereita O cromosoma 22 humano é un cromosoma pertencente a un dos 23 pares de cromosomas humanos. Os humanos teñen normalmente dúas copias deste cromosoma (un par) nas células diploides e unha soa copia nas haploides. O cromosoma 22 é o segundo cromosoma máis pequeno do cariotipo humano, e comprende uns 49 millóns de pares de bases, o que representa entre o 1,5 e o 2 % do total do ADN das células.
En 1999 rematou a secuenciación deste cromosoma e foi o primeiro cromosoma en acabar de secuenciarse totalmente no Proxecto Xenoma Humano.
Aínda que os investigadores utilizan diferentes métodos na procura de xenes nos cromosomas e o número total pode variar segundo o método utilizado, estímase que o cromosoma 22 ten probablemente 693 xenes.
Orixinalmente o cromosoma 22 fora identificado como o cromosoma humano máis pequeno, polo que se denominou co último número entre os pares cromosómicos, o 22. Pero despois viuse que o cromosoma 21 era aínda algo máis pequeno. Porén, os cromosomas non foron renumerados, debido a que os números xa estaban establecidos e o cromosoma 21 era moi coñecido e estudado pola súa implicación na síndrome de Down.
Avefría
Características
Aliméntase principalmente de insectos, pero tamén come moluscos.
Hábitat e distribución
É común na Europa e na Asia de clima temperado. En Galicia só quedan 50 parellas na zona do río Limia.
A avefría na cultura popular galega
Eladio Rodríguez recolle para esta ave o nome de galo monteiro, polo moño de plumas que ten sobra a cabeza. Outro nome baseado na mesma morfoloxía é o de galo da braña.
Constantino García recolleu en Cariño o nome de pito de neve, polo hábitat en que se desenvolve
Ameazas
Esta especie sufriu descensos na súa poboación nos anos pasados ​​como resultado da intensificación do uso da terra, a drenaxe das zonas húmidas e a recollida de ovos. A intensificación do uso da terra segue sendo un problema: hoxe en día está ameazada pola redución da produtividade reprodutora como resultado da intensificación e modificación das prácticas agrícolas. , especialmente a mellora dos pastos (por exemplo, mediante drenaxe e a aplicación de fertilizantes inorgánicos), o aumento do crecemento dos cultivos de cereais de inverno". Importantes hábitats na área migratoria na costa do mar Báltico están ameazados pola contaminación por petróleo, a drenaxe das zonas húmidas para a rega, o abandono da terra e as prácticas cambiantes de xestión da terra, que provocan o crecemento excesivo de matogueiras. A destrución do seu hábitat tamén pode ocorrer polos cultivos de primavera (utilizando maquinaria) nos campos de cultivo. A especie é susceptible de botulismo aviar, polo que pode verse ameazada por brotes futuros da enfermidade, e pode sufrir a depredación dos niños por parte de depredadores nativos e introducidos (por exemplo, o ourizo europeo, Erinaceus europaeus), nalgunhas illas, córvidos, garzas, gaivotas e raposos. A especie cázase para uso comercial (para venderse como alimento) e con fins recreativos en Irán, e tamén se caza en Francia, Grecia, Italia e España.
Estado de conservación
Sospéitase que esta especie está a diminuír a súa poboación a un ritmo moderadamente rápido. Polo tanto, a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais cualifica o seu status como NT (case ameazada). Se novas informacións suxiren que estes descensos están a producirse máis rápido, merecería unha revalorización; case cumpre os requisitos para cualificarse como VU (vulnerábel).
Cromosoma 22
Pola posición do seu centrómero, o cromosoma 22 é un cromosoma acrocéntrico. O cromosoma 22 humano é un dos que ten organizador nucleolar (NOR), zona onde se encontran xenes repetidos en tándem dos ARNr. Arredor dos organizadores nucleolares orixínanse os nucléolos. Os organizadores nucleolares están na zona da constrición secundaria do cromosoma. A porción situada despois da constrición secundaria denomínase satélite, polo que o 22 é un cromosoma satélite ou cromosoma SAT.
Xenes
Os seguintes son algúns xenes localizados no cromosoma 22:
Enfermidades asociadas
As seguintes enfermidades son algunhas das que están asociadas con xenes do cromosoma 22:
Trastornos cromosómicos
As seguintes condicións están causadas por cambios na estrutura ou no número de copias do cromosoma 22: A perda dun xene concreto, o TBX1, pensase que é a responsable de moitas das características da síndrome, como os defectos cardíacos, fisura no ceo da boca (no padal), características faciais, e baixos niveis de calcio. Unha perda deste xene non parece causar dificultades de aprendizaxe. Outros xenes da rexión delecionada probablemente tamén contribúen aos signos e síntomas da síndrome da deleción 22q11.2. Case todos os nenos afectados pola deleción 22q13 teñen unha fala ausente ou moi retardada; dismorfismo facial menor; delgadeza, uñas das dedas escamosas; mans grandes e carnosas; pés longos; orellas prominentes mal formadas e outras características que non son visulamente aparentes: hipotonía (97%); crecemento de normal a acelerado (95%); aumento da tolerancia á dor (86%); ataques epilépticos (porcentaxe descoñecida).
Epiro (provincia romana)
Epiro foi unha provincia romana que comprendía a rexión sur da actual Albania e a rexión noroeste da actual Grecia.
Dominio romano
Epiro foi conquistado pola República Romana ao redor de 168 a.C., non se converteu inmediatamente en provincia autónoma, senón que foi incorporado á provincia de Macedonia, establecida no 146 a.C.. Con Augusto houbo unha reorganización provincial e Epiro dividiuse entre Macedonia e Acaia. Baixo o emperador Traxano, entre o 103 e o 114 d.C., Epiro converteuse nunha provincia separada, baixo un procurador Augusti. A nova provincia estendeuse desde o Golfo de Aulon (Vlorë) e os Montes Acroceraunas no norte ata o curso inferior do río Aqueloo no sur e incluía as illas xónicas do norte de Corfú, Lefkada, Ítaca, Cefalonia, e Zakynthos.
Antigüidade tardía
As dúas provincias de Epiro pasaron a formar parte da diocese de Mesia, ata que foi dividida no 369 nas dioceses de Macedonia e Dacia, cando pasaron a formar parte da primeira. No século IV, Epiro aínda era unha fortaleza do paganismo, e foi axudado polo emperador Xuliano (361–363) e o seu prefecto pretoriano Claudio Mamertino mediante a redución de impostos e da reconstrución da capital provincial, Nicopolis. Segundo Xordanes, no 380 os visigodos invadiron a rexión. Coa división do Imperio trala morte de Teodosio I no 395, Epiro pasou a formar parte do imperio romano oriental ou Imperio bizantino. No 395–397, os visigodos de Alarico saquearon Grecia. Permaneceron en Epiro durante algúns anos, ata o 401, e de novo entre o 406 e o 407, durante a alianza de Alarico co xeneralísimo do Imperio Romano de Occidente, Estilicón para arrebatar a Prefectura pretoriana de Iliria ao imperio do Oriente.
miniatura| Ruínas de [[Buthrotum]] O Synecdemus de Hierocles, escrito no ca. 527/8 d.C. pero que probablemente reflicte a situación na primeira metade do século V, conta 11 cidades na vella Epiro (λαλαιὰ Ἤπειρος, Epirus Vetus), a capital Nicopolis, Dodona, Euroea, Hadrianopolis, Appon, Phoenice, Anchiasmos, Buthrotum, Photike, a illa de Corfú e a illa de Itaca. Nova Epiro, con capital en Dyrrhachium, comprende 9 cidades. A partir do 467, as Illas Xónicas e as costas de Epiro comezaron a ser atacadas polos vándalos, que tomaron as provincias de África do Norte e estableceron o seu propio reino centrado en Cartago. Os vándalos tomaron Nicópolis no 474 como moeda de cambio nas negociacións co Emperador Zenón, e saquearon a Zakynthos, matando a moitos dos seus habitantes e levándose a outros como escravos. Nova Epiro converteuse no campo de batalla nas rebelións dos Ostrogodos despois do 479. No 517, un ataque dos Getas ou Antae chegou a Grecia, incluíndo a Vella Epiro. A afirmación de Procopio de Cesarea na súa "Historia secreta", que baixo Xustiniano I (527-565) a totalidade das provincias balcánicas fora asaltada cada ano polos bárbaros, é considerada unha hipérbole retórica polos eruditos modernos. Só se documentou un único ataque eslavo nos arredores de Dyrrhachium, no 548/9. Procopio informa ademais que no 551, nun intento de interceptar as liñas de comunicación dos bizantinos con Italia durante a guerra gótica (535-554), o rei ostrogodo Tótila enviou a súa frota para atacar as costas do Epiro. En resposta a estes ataques e para reparar o dano causado por dous destrutivos terremotos no 522, Xustiniano iniciou un amplo programa de reconstrución e fortificación, reconstruíuse Hadrianopolis, aínda que en extensión reducida, e renomeouna como Justinianopolis, mentres que Euroea      trasladouse cara ao interior (tradicionalmente identificada coa fundación de Ioánina, mentres Procopio afirma que non menos de 36 pequenas fortalezas foron reconstruídas ou construídas de novo na Vella Epiro, a maioría delas non son identificables hoxe.
Historia
180px|miniatura|esquerda| Epiro antes da conquista romana.
A súa posición xeográfica era importante. Con estas primeiras batallas intentouse eliminar os piratas do mar Adriático e ter relacións comerciais e económicas con cidades como Apolonia e Dirráquio.
Nos primeiros días da conquista romana, Epiro era a fronteira do imperio. Só despois co principado de Augusto, cando os límites estendéronse ata o Danubio, foi que houbo un acordo duradeiro.
A opinión común sobre a creación da provincia provincial de Epiro é que foi elevada á condición de provincia na ocasión do cambio de status de Grecia por parte de Nerón. A parte norte da provincia de Acaia foi separada do resto da península e dotada de administración autónoma desde o ano 67 d.C.
Abeto branco
O abeto branco, a pinabeta, o abeto prateado ou o abeto común (Abies alba), é unha especie arbórea da familia das pináceas, orixinaria das rexións montañosas de Europa. De porte piramidal, tamaño medio ou elevado, entre 20 e 50 metros, pode acadar os 60 metros de altura, o seu toro é dereito, desprovisto de pólas na súa parte inferior, de até 6 metros de circunferencia, con casca de cinsenta a abrancazada, lisa e con vesículas resinosas; escurécese enchéndose de fendas nos exemplares máis vellos.
En Galicia non aparece de xeito salvaxe, atopándoo só rara vez coma ornamental en arboredos e xardíns urbanos.
Características
É unha árbore perennifolia, de follas lineais de 1,5 a 3 cm, planas, solitarias, non punzantes, dispostas en dúas fileiras gfrosas con dúas liñas abrancazadas na parte inferior (característica moi peculiar); xemas non resinosas. As súas pólas dende o chan son case horizontais. Estróbilos erectos entre 10 e 20 cm con escamas tectrices. miniatura|left|250px|Os estróbilos do Abies alba son erectos 250px|left|miniatura|Abies alba miniatura|left|250px|As follas solitarias fican dispostas en dúas fileiras grosas miniatura|left|250px|As follas teñen dúas liñas abrancazadas características na face inferior miniatura|left|250px|A casca das árbores vella é de cor cinsenta prateada
Floración
Florea durante a primavera de abril a xuño. Os conos chegan no outono a seguir. As flores divídense en conos femininos (as piñas ou estróbilos) e en conos masculinos (onde se atopa o pole).
Hábitat
Nas abas avesías das montañas, principalmente sobre os solos frescos e fondos, tanto nos ricos coma nos pobres de cal, con óptimo entre os 700 e 1800 metros de altitude, mais acadando con frecuencia os 2000 m. Cómpre dun clima húmido, con seca estival non moi acusada, prexudicándolle moito as xeadas serodias. Asóciase ás formacións de faias e tamén a algúns piñeiros de montaña coma o piñeiro rubio, ou o Pinus radiata.
Observacións
O nome científico deste abeto, alba, alude sen dúbida á cor abrancazada da súa casca rica en taninos.
Considérase unha especie silvícola. A madeira é branca, lene, pouco resinosa, doada de traballar, e moi empregada na construción, en ebanistaría fina, para a confección de instrumentos musicais coma órganos e na fabricación de papel. A casca é rica en taninos.
A trementina, que se obtén de vexigas corticais, é un líquido de cheiro resinoso e sabor algo agre, que os romanos chamaron lacryma abietis e que gozou de gran sona coma balsámico e vulnerario. Sen tratar coñécese co nome de resina e utilízase para calafetar as naves.
Recoñecemento
Baseamento da folla non decorrente (pegada limpa ao arrincarmos a folla, eixos das poliñas dondos), inserción do pecíolo circular (e que non sobresae da superficie da poliña, liso). Follas normalmente escotadas no ápice, de sección aplanada, longas, verde escura. Piñas erectas de escamas caedizas e brácteas tectrices das mesmas saíntes.
Propiedades
250px|miniatura|O abeto branco é unha especie moi importante na [[silvicultura.]]
A Bouciña
O topónimo galego A Bouciña (referido a unha bouza pequena) pode referirse a:
Igael Iadin
Igael Iadin (en יגאל ידין, nado baixo o nome de Igal Sukenik en Xerusalén o 20 de marzo de 1917 e finado na mesma cidade o 28 de xuño de 1984, foi un arqueólogo, político e militar israelí, que chegou a ser o segundo comandante en xefe na historia das Forzas de Defensa Israelís entre os anos 1949 e 1952. Foi tamén, xunto a William F. Albright, un dos máximos expoñentes da arqueoloxía bíblica, coñecido pola escavación da fortaleza de Masada.
Mocidade e carreira militar
Trala creación do Estado de Israel, foi nomeado ramatcal das Forzas de Defensa Israelís o 9 de novembro de 1949, logo da dimisión de Xacob Dori, cargo que ocupou ata 1952. Durante o seu mandato, Iadin reorganizou o exército, o sistema de servizo militar obrigatorio, e o das reservas. Renunciou o 7 de decembro de 1952, por desacordos co daquela primeiro ministro e ministro de Defensa David Ben-Gurion, acerca dos recortes no orzamento militar. Aos trinta e cinco anos de idade, terminara a súa carreira militar.
Arqueoloxía
Iadin realizou importantes traballos nas décadas de 1950 e 1960, con escavacións en sitios, como Hazor, as covas do deserto de Xudea, Masada, e Meggido. O emprego de milleiros de voluntarios procedentes de Israel e do estranxeiro e a súa vastas escavacións arqueolóxicas ampliaron enormemente o coñecemento arqueolóxico do pasado de Israel. As súas conclusións botaron luz sobre diversos períodos do antigo Israel, como os períodos cananeo, do Primeiro Templo de Xerusalén, e Herodiano, así como a Revolta de Bar Kokhba. Quizais o seu máis famosa contribución foi a súa decodificación e a interpretación de varios pergameos do Mar Morto e do deserto de Xudea. Con todo, o seu propósito de xustificar a existencia de Israel a través das probas arqueolóxicas levouno a considerar as fortalezas de Meggido, Hazor e Gezer como exemplos da expansión dun reino unificado de Israel baixo Salomón. Porén, fragmentos de olería achados nesas cidades fortificadas apuntan a unha construción do século IX antes da nosa era, é dicir, unha centuria despois da existencia de Salomón
Iadin tamén traballou para facer a arqueoloxía máis accesible e científica, e menos esotérica. A súa escritura é á vez académica e de interese para un público máis amplo. Esforzouse non só para documentar os seus achados arqueolóxicos, senón tamén para pólos nun contexto cultural e entendelos como unha vía para a historia da cultura.
Carreira política
En 1967 foi asesor militar do primeiro ministro Levi Eshkol, e logo da Guerra do Yom Kippur formou parte da comisión Agranat que investigou os erros que permitiron os ataques por sorpresa dos árabes. En 1976 Iadin creou un novo partido político chamado Dash (Movemento para o Cambio Democrático), dedicado á reforma electoral. Nas eleccións de 1977, o partido obtivo 15 escanos na Knesset e uniuse ao goberno do Likud. A pesar de que o propio partido se escindiu dous anos máis tarde, con poucos progresos na reestruturación da distribución electoral, Iadin foi asesor do primeiro ministro entre 1977 e 1981, ano en que se retirou da vida política para regresar á investigación, ata a súa morte en 1984.
404
Véxase tamén
Historia ano a ano
Néboa
miniatura|dereita|220px|Néboa subindo dende o mar, na costa da Vela. miniatura|dereita|220px|Panorama da cidade da [[A Coruña|Coruña]] miniatura|dereita|220px|Néboa n[[O Freixo de Sabardes, Outes|o Freixo de Sabardes]] A néboa ou brétema é un fenómeno meteorolóxico consistente na presenza de nubes moi baixas, a nivel do chan. Este tipo de meteoro acontece cando a humidade do chan se evapora, e ó ascender, se arrefría e condensa. A única diferenza de feito, entre a néboa e as nubes, é que estas últimas non entran en contacto coa superficie da terra.
Clasificación
A néboa diferénciase da borraxeira pola súa densidade como aerosol e por permitir unha visibilidade de menos de 2 km. Clasifícase segundo a orixe do arrefriado que xerou a condensación:
Néboa de vento: toma lugar cando masas de aire cargadas de humidade pasan sobre chans fríos, o cal arrefría o aire mesmo. Este fenómeno é común nas costas, cando o morno aire tropical se encontra con augas de latitudes maiores. Tamén é común cando unha fronte cálida se move sobre unha área cunha cantidade considerable de neve.
A Boudañeira
O topónimo galego A Boudañeira pode referirse a:
Néboa
Clasificación
Néboa de vapor: dáse cando un aire frío se move sobre augas máis cálidas. O vapor da auga entra na atmosfera por procesos de evaporación, e a condensación prodúcese cando se acada o punto de orballo. Este suceso é común en rexións polares, lagos de tamaño considerable, e ó final do outono e principio do inverno.
Néboa de precipitación: é cando chove, e o aire baixo a nube se acha relativamente seco. Isto fai que as gotas de chuvia se evaporen e formen vapor de auga, que se arrefría, e ó atinxir o punto de orballo, se converte en néboa.
Néboa de ladeira: fórmase cando o vento sopra contra a ladeira dunha montaña ou outra formación xeolóxica análoga. Ó ascender na atmosfera, a humidade condénsase. É por isto que moitas veces os cumios montañosos aparecen nubrados.
miniatura|dereita|250px|Néboa de val no [[río Navia.]] Néboa de val: fórmase nos vales, usualmente durante o inverno. É resultado da inversión de temperatura, causada por aire frío que se asenta no val, mentres que o aire quente pasa por enriba deste e das montañas. Trátase basicamente de néboa de radiación confinada por un accidente orográfico, e pode durar varios días, se o clima está calmo.
Néboa de xeo: é calquera tipo de néboa na cal as gotas de auga se achan conxelado en forma de cristais de xeo minúsculos. Habitualmente, isto require de temperaturas bastante por debaixo do punto de conxelación, o cal fai que sexan comúns a rexións árticas e antárticas. En ocasións, pequenas cantidades destes cristais precipítanse á terra, como sucede en Barrow, Alasca.
Néboa artificial: néboa xerada artificialmente. Normalmente crease vaporizando auga e un fluído baseado en glicerina.
424
Véxase tamén
Historia ano a ano
Pablo Rodríguez Oitabén
Pablo Rodríguez Fernández, máis coñecido como Pablo Rodríguez Oitabén e tamén como Pablo Oitabén, nado en Beade o 24 de xaneiro de 1950, é un profesor, debuxante, pintor, taxidermista e ecoloxista galego.
Traxectoria
No ano 1970 foi estudar pintura a Vigo e en 1973 expuxo os seus cadros no Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense sendo director Xesús Ferro Couselo. Posteriormente foi a Barcelona e alí mellorou as súas técnicas de debuxo traballando xunto con Escobar e outros artistas.
A comezos dos anos 70 colaborou no xornal La Región. En 1975 comezou a colaborar na revista de banda deseñada Vagalume coas series De, Sol e Por e Tarrantés. Tamén colaborou coa revista Frente Comixario. Nos anos 1988 e 1989 colaborou co pintor Manuel Carballeira Rivas nun proxecto de debuxos animados para a Televisión de Galicia. No ano 1988 foi un dos fundadores da Asociación Cultural-Ecóloxica Ridimoas e dende ese ano é o seu presidente. En 1989 participou no proxecto para a recuperación da cegoña branca en Galicia e entrevistouse con Max Bloesch, experto internacional no estudo da especie, para aprender as súas técnicas de recuperación.
Participou en 1997 na curta Os lobos, baseada no conto homónimo de Ánxel Fole incluído na obra Á lus do candil.
Foi profesor da antiga Universidade Laboral de Ourense e posteriormente do IES do Ribeiro en Ribadavia ata o ano 2011 en que se xubilou. Nestes centros impartiu as materias de Deseño e Debuxo, ensinando ós alumnos técnicas de debuxo de cómics e de animación de debuxos, realizando con eles varias curtas coas que conseguiron varios premios como o Concurso de Vídeo do Congreso "Pé de Imaxe", o de Cine Afeccionado de León e o do Certame Galego de Vídeo na Escola.
Colaborou na recollida de datos meteorolóxicos durante 20 anos para o Programa Globe da NASA, ata o ano 2011, e continúa a recollelos para MeteoGalicia. En 2020 participou no documental da PBS The Orphan Owl (en galego, A curuxa orfa), da xornalista Ana Salceda, no que se amosa o proceso de recuperación dun polo de curuxa e a súa posterior posta en liberdade.
Recoñecementos
No ano 2001 recibiu o premio "Voz del Año del Medio Ambiente" do xornal La Voz de Galicia.
Recibiu o premio Freire Carril da Asociación Cultural Agromadas de Seixalbo, concello de Ourense, no ano 2010.
En 2016 recibiu o premio Arenteira pola súa defensa da natureza e a súa divulgación na ensinanza, concedido polo Aparthotel Arenteiro do Carballiño.
A Caguenla, O Esto, Cabana de Bergantiños
A Caguenla é un lugar da parroquia de O Esto no concello coruñés de Cabana de Bergantiños na comarca de Bergantiños. Tiña 6 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 4 homes e 2 mulleres.
Rescue me
"Rescue me" é o single número 16 do grupo xaponés de J-Pop chamado Every Little Thing, lanzado ó mercado o 14 de xuño do ano 2000 baixo o selo avex trax e producido por Mitsuru Igarashi. Consta de dúas caras A. O single alcanzaría a segunda posición nas listas de Oricon.
Lugares de Ribadeo
miniatura|[[Casa do concello de Ribadeo.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Ribadeo
Icosaedro
O vocábulo icosaedro procede do grego eikosaedron, de εἴκοσι éikosi "vinte" e ἕδρα hedra "asento, cara".
Raio externo
Se a é a lonxitude dunha aresta dun icosaedro regular, o raio dunha esfera circunscrita (unha que toca o icosaedro en todos os seus vértices) é
Raio interno
O raio dunha esfera inscrita (tanxente ás caras do icosaedro) é
Ángulo
O ángulo que forman os vectores que van do centro a dous vértices adxacentes é constante e vale:
Volume, área e desenvolvemento
miniatura|100px|Animación dun dos desenvolvementos do Icosaedro. Dado un Icosaedro regular de aresta a, pódese calcular o seu volume V mediante a seguinte fórmula:
e a área total das súas caras A (que é 20 veces a área dunha delas, Ac), mediante:
Desenvolvemento do icosaedro: Desenvolvemento do icosaedro.
Coordenadas cartesianas e estrutura
Ficheiro:Icosahedron-golden-rectangles.png miniatura|Os 12 pentágonos internos que constitúen o icosaedro determinan as caras do dodecaedro grande. As seguintes coordenadas cartesianas definen os vértices dun icosaedro centrado na orixe: Onde φ = (1+√5)/2 é a razón áurea. Cómpre salientar que os vértices dun icosaedro forman grupos de tres rectángulos áureos ortogonais entre si. O icosaedro contén no seu interior 15 rectángulos áureos: cada rectángulo contén dúas arestas opostas. Isto débese a que dous lados do rectángulo son a aresta do icosaedro e os outros dous son as diagonais de dous pentágonos regulares paralelos xirados 180 graos. A diagonal do pentágono regular está en proporción áurea co lado do pentágono, que neste caso é a aresta do icosaedro.
O icosaedro, a pesar de estar formado por 20 triángulos equiláteros, pode considerarse como a unión de 12 pentágonos regulares internos. A intersección dos pentágonos entre eles orixina as 30 arestas que conforman o icosaedro. Os 12 pentágonos regulares mencionados determinan as caras do gran dodecaedro, un dos sólidos de Kepler-Poinsot.
Proporcións áureas no icosaedro
No icosaedro pódese atopar varias veces o número áureo. Na imaxe da esquerda pódense apreciar algunhas proporcións áureas presentes no icosaedro: esquerda
O Esto, O Esto, Cabana de Bergantiños
O Esto é un lugar da parroquia do Esto no concello coruñés de Cabana de Bergantiños na comarca de Bergantiños. Tiña 31 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 12 homes e 19 mulleres.
Bilbao Bizkaia Kutxa
Bilbao Bizkaia Kutxa (BBK) é unha caixa de aforros do País Vasco, creada en 1990 coa fusión da Caja de Ahorros Municipal de Bilbao e a Caja de Ahorros Provincial de Vizcaya en 1990. O seu nome completo é Bilbao Bizkaia Kutxa, Aurrezki Kutxa eta Bahitetxea (en galego, Caixa Bilbao Biscaia, Caixa de Aforros e Monte de Piedade) e a súa sede principal atópase en Bilbao. É a principal caixa en Biscaia e no País Vasco.
Desde o 1 de xaneiro de 2012 exerce a súa actividade financeira a través do SIP Kutxabank xunto con Caja Vital e Kutxa.
Historia
Constituíuse como Entidade Benéfica, "Pola súa condición de Entidade Benéfica, gozará de cantos dereitos substantivos, procesuais, fiscais ou doutra natureza, lle recoñezan as disposicións legais, incluído o de xustiza gratuíta."
En outubro de 2008, os consellos de administración da BBK e da Caixa de Aforros e Monte de Piedade de Guipúscoa e San Sebastián (Kutxa) aprobaron o proxecto de fusión de ambas as dúas entidades. Planeaban formar en 2009 a Caixa de Aforros e Monte de Piedade de Euskadi (Euskadiko Aurrezki Kutxa eta Bahitetxea), que mantería o nome comercial de Kutxa. A tal fin, convocaron asembleas xerais para o 28 de novembro. A da BBK aprobou a fusión, como se prevía (68 apoios e 26 rexeitamentos, de 94 votos emitidos), pero na Kutxa guipuscoana a maioría conseguida (63 dos 100 compromisarios) non superou os dous terzos necesarios. Tras o fracaso da fusión, a BBK houbo de expandirse a Guipúscoa, para evitar ser novamente sancionada polo Tribunal de Competencia, abrindo en outubro de 2009 senllas oficinas en Éibar e Zarautz.
O 16 de xullo de 2010, o Banco de España adxudicou á caixa biscaíña a intervida CajaSur, constituíndo a sétima entidade financeira española por volume de activos.
O 16 de setembro de 2011, a asemblea extraordinaria de BBK aprobou a creación do banco Kutxabank a través do cal exerce a súa actividade financeira dende o 1 de xaneiro de 2012. Kutxabank creouse mediante un SIP xunto a Caja Vital e Kutxa.
Obra Social
Como a maioría das caixas de aforros españolas, BBK traspasou o seu negocio bancario a un banco de nova creación (neste caso Kutxabank). BBK conserva a xestión da obra social que, en 2013, conta cun presuposto de 32,8 millóns de euros.
425
Véxase tamén
Historia ano a ano
Familia xénica
miniatura|[[Árbore filoxenética da familia do xene Mup.]] Unha familia xénica é un conxunto de xenes similares, que se formaron por duplicación dun só xene orixinal, e que xeralmente desempeñan funcións bioquímicas similares. Un exemplo dunha desas familias é a dos xenes das subunidades da hemoglobina humana; os dez xenes desta familia están localizados en dous grupos ou clusters en diferentes cromosomas, chamados loci da α-globina e da β-globina. Estes dous grupos de xenes crese que se orixinaron como resultado da duplicación dun xene precursor ancestral hai aproximadamente 500 millóns de anos.
Os xenes están categorizados en familias baseadas na compartición de secuencias comúns de nucleótidos ou proteicas (aminoácidos). Poden utilizarse técnicas filoxenéticas como probas máis rigorosas para orecoñcemento de familias. Poden utilizarse as posicións de exóns dentro da secuencia codificante para inferir a existencia dun antepasado común. Sabendo a secuencia dunha proteína codificada por un xene os investigadores poden aplicar métodos para encontrar semellanzas entre secuencias de proteínas que proporcionan máis información que as semellanzas entre secuencias de ADN.
Se os xenes dunha familia xénica codifican proteínas, utilízase o termo familia proteica de maneira análoga ao de familia xénica.
O HUGO Gene Nomenclature Committee (HGNC) crea esquemas de nomenclatura usando un símbolo "troncal" (ou "raíz") para os membros dunha familia xénica, cun sistema de numeración xerárquico para distinguir cada un dos membros da familia. Por exemplo, para a familia do xene da peroxirredoxina, o símbolo raíz é PRDX, e os membros desa familia son: PRDX1, PRDX2, PRDX3, PRDX4, PRDX5, e PRDX6.
Estrutura básica
Un dos niveis de organización do xenoma é o agrupamento de xenes en varias familias xénicas. As familias xénicas son grupos de xenes relacionados que comparten un antepasado común. Os membros dunha familia xénica poden ser parálogos ou ortólogos. Os xenes parálogos son xenes con secuencias similares presentes nunha mesma especie, mentres que os xenes ortólogos son xenes con secuencias similares pero de distintas especies. As familias de xenes son moi variables en tamaño, diversidade de secuencias, e disposición. Dependendo da diversidade e funcións dos xenes da familia, as familias poden clasificarse como familias de multixenes ou superfamilias.
As superfamilias son moito máis grandes que as familias multixénicas simples. As superfamilias poden conter centos de xenes, incluíndo familias multixénicas múltiples e tamén xenes individuais simples. O gran número de membros que teñen as superfamilias fai que estean amplamente dispersas con algúns dos seus xenes agrupados e outros espallados a maiores distancias. Os xenes son diversos en secuencia e función e mostran varios niveis de expresión e controis de regulación independentes.
Algunhas familias xénicas tamén conteñen pseudoxenes, que son secuencias de ADN que lembran moito a secuencias xénicas establecidas no xenoma pero que non son funcionais. Hai varios tipos de pseudoxenes. Os pseudoxenes non procesados son xenes que adquiriron mutacións co paso do tempo converténdose en non funcionais. Os pseudoxenes procesados son xenes que perderon as súas funcións despois de que foron movidos de sitio polo xenoma por retrotransposición. Os pseudoxenes que quedaron illados da familia xénica na que se orixinaron, denomínanse orfos.
Formación
As familias xénicas orixínanse por duplicacións múltiples dun xene ancestral, seguidas de mutacións e diverxencia. As duplicacións poden ocorrer dentro dunha liñaxe (por exemplo, nos humanos podería haber dúas copias dun xene do que hai unha soa copia en chimpancés) ou son o resultado da especiación. Como resultado da duplicación por especiación, na que se orixinaron, por exemplo, 15 especies distintas, unha familia xénica podería incluír 15 xenes, cunha copia en cada unha das 15 especies.
Duplicación
Na formación de familias xénicas, hai catro niveis de duplicación: 1) duplicación de exóns e redistribución, 2) duplicación xénica completa, 3) duplicación de familia multixénica, e 4) duplicación de xenoma completo. A duplicación de exóns e a súa redistribución dá lugar a variacións e novos xenes. Os xenes son despois duplicados para formar familias multixénicas que se duplican á súa vez para formar superfamilias que se estenden por moitos cromosomas. As duplicacións de xenomas completos dobran o número de copias de cada xene e familia xénica. A duplicación de xenomas completos ou poliploidización pode ser unha autopoliploidización ou unha aloploidización. A autopoliploidización é a duplicación dun mesmo xenoma e a alopoliploidización é a duplicación de dous xenomas estreitamente relacionados ou xenomas hibridados de diferentes especies.
A duplicación ocorre principalmente por medio de episodios de sobrecruzamento desigual durante a meiose de células xerminais. Cando dous cromosomas están mal aliñados, o sobrecruzamento (o intercambio de alelos) ten como resultado que un cromosoma se expande ou incrementa o seu número de xenes e o outro contráese ou decrece en número de xenes. A expansión dun cluster de xenes é unha duplicación de xenes que orixina familias de xenes máis grandes.
Relocalización
Os xenes membros dunha familia multixénica ou as familias multixénicas dentro das superfamilias están presentes en distintos cromosomas debido á recolocación que sufriron ditos xenes despois da duplicación do xene ancestral. Os elementos transpoñibles xogan un papel no movemento dos xenes a outro lugar do xenoma. Os elementos transpoñibles son recoñecidos por teren inversións repetidas nos seus extremos 5' e 3'. Cando dous elementos transpoñibles están o suficientemente preto na mesma rexión dun cromosoma, poden formar un transposón composto. A proteína transposase recoñece as inversións repetidas máis externas, e corta o segmento do ADN. Calquera xene situado ente os dous elementos transpoñibles é recolocado cando o transposón composto salta a unha nova área do xenoma.
A transcrición inversa é outro modo de mover xenes. Un transcrito de ARNm dun xene é reversotranscrito a ADN. Esta nova copia de ADN procedente dun ARNm é integrada noutra parte do xenoma, o que ten como resultado que os membros da familia xénica quedan dispersos.
Un tipo especial de familia de multixenes está implicado no movemento de familias xénicas e membros de familias xénicas. As familias LINE (Long INterspersed Elements) e SINE (Short Interspersed Elements) están formadas por secuencias de ADN moi repetitivas espalladas por todo o xenoma. As LINEs conteñen unha secuencia que codifica unha proteína reversotranscriptase. A secuencia desta proteína engádese ao copiar os transcritos de ARN dos LINEs e SINEs de novo a ADN, e integralos en diferentes áreas do xenoma. Así autoperpetúase o crecemento das familias LINE e SINE. Debido á natureza altamente repetitiva destes elementos, as LINEs e SINEs cando están próximos tamén desencadean eventos de sobrecruzamento desigual que causan duplicacións dun só xene e a formación de familias xénicas.
Diverxencia
As mutacións non sinónimas nas que se substitúen aminoácidos, increméntanse nas copias duplicadas de xenes. A duplicación dá lugar a múltiples copias do mesmo xene, dando un nivel de redundancia no que as mutacións son toleradas. Con tal de que haxa unha copia funcional dun xene, outras copias dese xene poden adquirir mutacións sen que sexan moi prexudiciais para o organmismo. As mutacións permiten que os xenes duplicados adquiran novas funcións diferentes.
Evolución concertada
No proceso de transferencia de xenes, a conversión de xenes alélica está nesgada. O espallamento de alelos mutantes nunha familia xénica cara á homoxeneidade é o mesmo proceso que o espallamento dun alelo vantaxoso nunha poboación cara á fixación. A conversión de xenes tamén axuda a crear variación xenética nalgúns casos.
Evolución
As familias xénicas son parte da xerarquía de información almacenada nun xenoma, e xogan un gran papel na evolución e diversidade dos organismos multicelulares. As familias xénicas son grandes unidades de información e variabilidade xenética. No decurso da evolción, as familias xénicas espandíronse e contraéronse e formáronse novas familias xénicas e outras perdéronse. En varias liñaxes evolutivas, os xenes gañáronse e perdéronse con taxas aproximadamente iguais. A expansión adaptativa de familias xénicas ocorre cando a selección natural favorece a formación de copias adicionais dun xene. Isto acontece cando un estresante ambiental actúa sobre unha especie. A amplificación de xenes é máis común en bacterias e é un proceso reversible. A contracción adaptativa de familias de xenes é xeralmente o resultado da acumulación de mutacións de perda de función. Unha mutación sen sentido que detén prematuramente a transcrición dun xene e queda fixada na poboación, leva á perda do xene. Ese proceso ocorre cando os cambios no ambiente fan que o xene sexa redundante.
As novas familias de xenes orixínanse a partir de xenes orfos (pseudoxenes illados). Estes xenes illados fórmanse de diferentes maneiras, como son: (1) un duplicado dun xene acumula suficientes mutacións para ser diverxente dabondo como para non ser recoñecido xa como parte da familia xénica orixinal; (2) a transferencia horizontal de novos xenes nun xenoma, e (3) formación de novo dun novo xene a partir de secuencias non codificantes. Estes xenes orfos sufrirían despois un proceso de duplicación, recolocación e diverxencia para formar unha familia. A desaparición dunha familia de xenes ocorre cando a perda dun xene leva á perda dunha familia xénica enteira. A continua perda de xenes leva finalmente á extinción da familia xénica. A perda de xenes pode ser unha deleción de xenes ou unha completa perda de función, converténdose en pseudoxenes.
Leas, O Esto, Cabana de Bergantiños
Leas é un lugar da parroquia de O Esto no concello coruñés de Cabana de Bergantiños na comarca de Bergantiños. Tiña 38 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 18 homes e 20 mulleres.
Fabio Cannavaro
Fabio Cannavaro, nado o 13 de setembro de 1973 en Nápoles, é un exfutbolista e adestrador italiano. Xogaba de defensa e foi internacional coa selección italiana.