cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nacionalismo estoniano
Primeira guerra mundial
Esta independencia foi recoñecida polo goberno ruso encabezado por Lenin, así como polas potencias centrais e outros estados en 1920. Porén, este goberno non sobreviviu moito tempo debido ás presións non só do Movemento Branco ruso de Nikolai Yudenich, senón tamén do Exército Vermello, a intervención alemá e Entante e o bandoleirismo local (fusileiros vermellos estonianos de Anwelt). O 24 de febreiro de 1918, a República de Estonia foi proclamada e asegurou a súa independencia na seguinte Guerra de independencia de Estonia de 1918-1920.
Segunda guerra mundial
A República de Estonia foi ocupada en xuño de 1940 pola Unión Soviética, introducindo o estado de dereito comunista e as normas culturais. Co estalido da guerra entre a Alemaña nazi e a Unión Soviética en 1941, moitos nacionalistas en Estonia pensaron que terían a oportunidade de crear un país independente unha vez máis, e colaboraron coa administración nazi e as unidades militares. Porén,o tratamento alemán á poboación local puxo fina a isto moi axiña.
Niall Ferguson escribe que arredor de 2 000 xudeus e romanís foron asasinados por nacionalistas estonianos. Norman Davies, no seu libro "Europa en Guerra 1939-1945: Ninguna Victoria Simple" pon o número de civís estonianos asasinados entre 20.000 e 50.000.
Revolución Cantada
A partir de 1987, o nacionalismo estoniano xurdiu na forma de moitas manifestacións masivas espontáneas que finalmente levaron a Estonia a recuperar a súa independencia. Eventos semellantes tiveron lugar en Letonia e Lituania.
Nacionalismo estoniano no século XXI
O nacionalismo non xogou un papel significativo na política de Estonia dende comezos dos anos 90. No presente, os partidos que se identifican estritamente como nacionalistas son o Partido Popular Conservador de Estonia e o Partido da Independencia Estoniana.
Unha das expresións máis significativas do nacionalismo estoniano segue sendo o Festival da Canción de Estonia, un dos eventos corais de afeccionados máis grandes do mundo que se celebra cada cinco anos no mes de xullo.
Revista Inviable
A revista Inviable é unha publicación periódica dixital en lingua galega, de carácter cultural, periodicidade mensual e sen ánimo de lucro, fundada en marzo do ano 2020 por Jorge Emilio Bóveda, Eladio Medel e Francisco Javier Fontenla.
Descrición
Está ligada á asociación cultural Revista Inviable da Xeración Illada, con sede na cidade de Ourense. Os distintos números da revista inclúen sobre todo banda deseñada, artigos de opinión e crítica literaria, contos, poemas, traducións, biografías e textos de carácter xurídico, escritos polos fundadores da revista ou por outros colaboradores da mesma. O financiamento da revista obtense a partir das cotas dos socios e das doazóns dos seus lectores.
Redacción
Crean contidos habitualmente na revista: Xosé Manuel Pacho, Xosé Manuel Eyré, Abraham Vila, Valentín Barreiros, Vault, David González Gándara, Carlos Rego, Xerardo Méndez, Ramón Caride, Iván Fernández Pérez, Xulio Pardo de Neyra, Toño Guede, Francisco Javier Fontenla, Eladio Medel e Jorge Emilio Bóveda.
Colaboracións
Colaboraron na publicación, entre outros, os seguintes autores: Anna R. Figueiredo, Xoán Carlos Domínguez Alberte, Emma Pedreira, Fefa Vila, Diego Ameixeiras, Eli Ríos, César Lorenzo Gil, Andrea Barreira Freije, Antón Riveiro Coello, Eva Moreda, Carlos da Aira, Inma López Silva, Ramón Nicolás, Vanesa Santiago, Domingo Tabuyo Romero, Yolanda López López, Diego Giráldez, Antonio Manuel Fraga, María Canosa, Francisco Álvarez Koki, Marisol Gándara, Mercedes Queixas, Xavier Queipo, Baldo Ramos, Helena Villar Janeiro, Malores Villanueva, Manuel Portas, Alberte Momán, Arancha Nogueira, Roberto A. Rodrigues, Natalia Lema Otero, Alba Rozas Arceo, Mario Regueira, Camilo Franco, Xosé Manuel Eyré, Ramón Loureiro, Xulio Pardo de Neyra, Beto Luaces, Xesús Manuel Marcos, Luís Álvarez Pousa e Manuel Seixas.
Galegos no Uruguai
Os galegos no Uruguai son os inmigrantes galegos, e os seus descendentes, que se asentaron no Uruguai. No ano 2016, eran arredor de 41 111 habitantes. A inmigración galega no Uruguai formou unha das maiores comunidades de galegos en América do Sur, sendo a cuarta maior diáspora galega nun país americano, só por detrás da Arxentina, o Brasil e Venezuela. O Uruguai ocupa o cuarto lugar do mundo con máis presenza galega, por diante doutros países europeos como Cuba, Suíza ou os Estados Unidos.
Rotterdam Ahoy
miniatura|Róterdam Ahoy en [[2016.|325x325px]] O Rotterdam Ahoy é un estadio cuberto situado en Rotterdam, Países Baixos. Ten unha capacidade para máis de 40 000 persoas.
O Ahoy foi utilizado principalmente para concertos, entre as bandas que se presentaron no recinto atópanse: Armin van Buuren, U2, Gloria Estefan, Mariah Carey, Lady Gaga, Green Day, Queen, Shakira, Britney Spears, Golden Earring, Roger Waters, Rush, Tina Turner, Janet Jackson, Shania Twain, Simple Minds, Destiny's Child, Bruce Springsteen, Kylie Minogue, Christina Aguilera, My Chemical Romance e Within Temptation. Ademais realizáronse alí os MTV Europe Music Awards de 1997 e 2016, e o Festival da Canción de Eurovisión Júnior de 2007. En 2020, iá albergar o Festival da Canción de Eurovisión no mes de maio. Tras a cancelación da edición de 2020 pola pandemia de COVID-19, o estadio confirmouse como sede do LXV Festival de Eurovisión en 2021.
Por outra banda, acolleu competicións deportivas como o Torneo de Rotterdam de tenis, o Campionato de Europa de Atletismo Cuberto de 1973, o Campionato Mundial de Ximnasia Artística de 2010, o Campionato do Mundo de tenis de mesa de 2011, o Campionato do Mundo de ciclismo BMX de 2014 e mais o Campionato de Europa de voleibol feminino de 2015. En 2013 organizou un programa de loita libre da WWE durante o Raw Wrestlemania Revenge Tour. En 2016 acolleu o partido mixto de artes marciais UFC Fight Night: Overeem vs. Arlovski.
En canto a e-sports, en abril de 2016 albergou as finais do split de primavera da LCS, a maior liga de League of Legends a nivel europeo.
Zhiyi
Zhiyi (en 智顗; en pinyin Zhìyǐ; en xaponés Chigi; en coreano 지의; en vietnamita Trí Nghĩ), nado no condado de Gong'an en 538 e finado no condado de Tiantai en 597, é listado tradicionalmente como o cuarto patriarca, mais xeralmente está considerado o fundador da tradición Tiantai do budismo da China. O seu título estándar era Śramaṇa Zhiyi (Ch. 沙門智顗), ligándoo coa ampla tradición do ascetismo indio. Zhiyi é célebre por ser o primeiro da historia do budismo chinés que elaborou unha clasificación completa, crítica e sistemática das ensinanzas budistas. Tamén está recoñecido como a principal figura que fixo unha ruptura significativa da tradición india para forma un sistema chinés autóctono.
Traxectoria
Zhiyi naceu co apelido Chen (en 陳) no distrito de Huarong, prefectura de Jing, e deixou o seu fogar para converterse en monxe aos dezaoito anos, trala perda dos seus pais e do seu fogar Jiangling que caera en mans do exército de Wei occidental cando Zhiyi tiña dezasete anos. Aos 23, recibiu as súas principais influencias do seu primeiro mestre, Nanyue Huisi (515–577), un mestre da meditación que logo foi listado como antecesor de Zhiyi na liñaxe Tiantai. Tras un período de estudo con Huisi (560–567), pasou algún tempo traballando na capital meridional de Jiankang. Entón en 575 marchou ás montañas de Tiantai para realizar un estudo e unha práctica intensiva cun grupo de discípulos. Aquí traballou en adaptar os principios da meditación india do śamatha e o vipaśyanā (traducidos como "zhi" e "guan") nun complexo sistema de práctica de auto-cultivo que tamén incorporou rituais devotos e ritos de confesión e arrepentimento. Entón en 585 volveu a Jinling, onde completou o seu monumental traballo de comentarios sobre o Sutra do loto, o Fahua wenzhu (587) e o Fahua xuanyi (593).
Chappell indica que Zhiyi: "...achegou un marco relixioso que parecía axeitado para adaptarse a outras culturas, para incluír novas prácticas e para universalizar o budismo".
Obras
Xiao Zhiguan/Hsiao chih-kuan("Pequeno tratado sobre a concentración e a percepción") foi probablemente o primeiro manual práctico de meditación dispoñible para os chineses e pola súa influencia directa no Tso-chan-i foi fundamental no desenvolvemento da meditación Chan.
Invasións bárbaras
miniatura|300px|Invasións bárbaras no [[imperio romano]] As invasións bárbaras, período das grandes migracións ou migracións xermánicas é un período situado entre os século III e VII que afectou extensas rexións da zona temperada de Eurasia e acabou provocando a caída ou desestabilización de grandes imperios consolidados como o Romano, o Sasánida, o Gupta ou o Han.
Nun sentido máis restrinxido, as denominacións "invasións bárbaras" ou "migracións xermánicas" son distintas denominacións historiográficas para o período histórico caracterizado polas migracións masivas de pobos denominados bárbaros ("estranxeiros", que non falaban unha lingua "civilizada" como o latín ou o grego) cara ao Imperio romano, que chegaron a invadir grandes extensións deste, ocupándoas violentamente ou chegando a acordos políticos, e que foron a causa directa da caída do imperio romano de occidente (a deposición do último emperador de Occidente produciuse en 476, aínda que o seu poder xa non era máis ca unha ficción xurídica).
Tiveron lugar ao longo dun ciclo histórico de longa duración, entre os século III e VII, e afectaron case a totalidade de Europa e a conca do Mediterráneo, marcando a transición entre a idade antiga e a idade media que se coñece como antigüidade tardía. Estas migracións foron as máis importantes, mais existiron outras invasións que tiveron o seu momento de maior relevancia arredor do século IX e que xeraron un período de grande inestabilidade e inseguridade na cristiandade latina.
Galegos no Reino Unido
Os galegos no Reino Unido son os inmigrantes galegos, e os seus descendentes, que se asentaron no Reino Unido. No ano 2016, eran arredor de 13 902 habitantes. A inmigración galega no Reino Unido formou unha das comunidades de galegos máis importantes en Europa, sendo a cuarta diáspora galega nun país europeo. O Reino Unido ocupa o décimo lugar do mundo con máis presenza galega, por detrás doutros países europeos como Alemaña, Suíza ou Francia.
Invasións bárbaras
Denominación historiográfica
miniatura|250px|Variación das temperaturas globais, nos últimos dous milenios entre o 400 e o 800 houbo temperaturas medias anormalmente baixas Aínda que a historiografía tradicional empregou o termo "invasións", desde un punto de vista etnocéntrico, tratouse de migracións de pobos seminómades que buscaban lugares de asentamento máis favorables, en que non existía un liderado militar claro ou intencións expansionistas. Se ben houbo algunhas incursións bélicas lideradas por caudillos militares xermanos e hunos en occidente e dos heftalitas no norte da India, moitos dos continxentes de poboación cruzaron as fronteiras relativamente desarmados e non como unha invasión militar organizada. De feito, as migracións cara ás rexións máis temperadas continuaron a producirse ata ben entrado o período cálido medieval. Antes dese período tivo lugar a formación do primeiro imperio búlgaro por parte de pobos procendentes do río Volga ou a migración dos maxiares ata a actual Hungría.
Galegos no Reino Unido
Historia
Historicamente, Galicia foi un exportador neto de poboación para o resto de España e a inmigración galega foi masiva entre finais do século XIX e comezos do século XX. Entre 1900 e 1981, a saída neta de persoas de Galicia foi de máis de 825 000. Tamén tivo un factor importante a guerra civil española, a caída da Segunda República Española e a chegada de Francisco Franco ó poder. Isto motivou unha nova onda de emigración cara a fóra de Galicia a outros países europeos, sobre todo a Francia, Suíza, Alemaña e, en menor medida, no Reino Unido.
Invasións bárbaras
Movemento de poboación
Entre os século II e VI houbo unha gran cantidade de migracións e desprazamentos de poboación. As causas non son ben coñecidas, mais parece que afectou numerosas rexións temperadas de Eurasia, polo que tras elas pode que houbese un empeoramento do clima, en concreto un período frío. Sábese que entre os anos 535 e 536 se deu un período de frío extremo documentado tanto arqueoloxicamente como polas crónicas da época. Os rexistros de xeos árticos suxiren que durante a época das grandes migracións houbo temperaturas relativamente frías, o que empurraría os pobos das rexións frías a migrar cara ao sur, empurrando á súa vez outros pobos que acabaron facendo presión sobre a fronteira dos imperios da zona temperada como os imperios romano, sasánida e Gupta.
Europa
miniatura|300px|Migracións en Europa entre os séculos III e VI Os autores clásicos deron o nome de "bárbaros" a todos os estranxeiros das rexións fronteirizas co Imperio Romano. A partir do século III algúns continxentes de pobos xermanos e outros pasaron a fronteira oriental do imperio; ocasionalmente o exército romano combateu algunhas incursións como as dos godos tervinxios na batalla de Adrianópole (378). A partir do período microglaciar iniciado arredor de 400 foron máis numerosas as incursións militares e os desprazamentos de poboación nas fronteiras do imperio. Atendendo á súa condición etnolingüística, estes pobos eran moi diferentes entre si, podendo distinguirse catro grupos culturais:
A excepción dos pobos túrquicos, a lingua dos outros tres grupos pertence á rama indoeuropea. miniatura|300px|Migración dos croatas en Panonia (620)|esquerda Durante a decadencia do Imperio Romano, foron moitos os pobos bárbaros que aproveitando as disidencias internas se aproximaron ás súas fronteiras e se estableceron nelas, facendo unha presión permanente para entrar. Os bárbaron lograron penetrar paseniño entre os séculos I e IV e establecerse no interior ata que empuxados por outros pobos o fixeron de forma violenta.
Entre os xermanos as afeccións guerreiras móstranse en alto grao, á vez que o traballo se considera menos digno. Había homes privilexiados, nobres e plebeos, existindo tamén a escravitude. A patria potestade tiña un concepto bastante análogo ao dos romanos. Aínda que en xeral se practicaba a monogamia, a poligamia aparece admitida entre os nobres.
Os "bárbaros" no Imperio Romano
Entre os pobos xermanos invasores están os godos, divididos en visigodos en occidente e ostrogodos en oriente. Os francos, os suevos, os burgundios, os anglos, os saxóns e os xutos, os vándalos, os frisóns, os alanos (iranios) e os alamáns constituían o resto dos pobos.
Agás casos illados, a maioría eran respectuosos coa cultura romana e fusionaron os costumes romanos cos propios. A aristocracia xermánica comezou a empregar o latín como a súa lingua, o que acabaou por dar lugar ás linguas románicas.
Persia, a India e a China
Durante o mesmo período en que Europa notou presións migratorias procedentes do norte e do nordeste de Europa, na China e na India rexistráronse migracións de pobos procedentes do centro e do norte de Asia que, igual que sucedeu no Imperio Romano, ocasionaron fragmentación política dos imperios establecidos nesas áreas.
O Imperio Gupta e o Imperio sasánida sufriron as migracións dos heftalitas ou "hunos brancos", que igual que os hunos que atacaron o Imperio Romano parece que eran un pobo túrquico. Mentres que no Imperio Han rexeitáronse as incursións militares dos xiongnu (posiblemente relacionados cos hunos), finalmente durante o período dos Tres Reinos os tuoba, un pobo mongol, chegou a establecer o seu propio reino, o reino Wei do norte (386-534).
Cambios sociais e estruturais
miniatura|Ladrillo co emplema de [[Teodorico o Grande atopado no templo de Vesta en Roma]]
Europa
Os pobos xermánicos adoptaron, ás veces tras un período de aculturación prolongado, tanto a lei escrita, segundo a modalidade romana, xa que eles se rexían polo dereito consuetudinario (costumes), como a relixión. Os xermanos aceptaron o sistema da personalidade da lei, polo que cada quen debía ser xulgado polas súas propias leis. Os romanos carecían de normas e por iso tiveron que redactarse as que os rexerían no sucesivo.
Teodorico o Grande, rei do ostrogodos, redactou a primeira recompilación de leis no ano 500, coñecida como o Edicto de Teodorico, para godos e romanos, sendo unha excepción ao principio de personalidade das leis. Estaba composto de 154 artigos baseados en resumos de fontes romanas.
Asia
Na China, producíronse adaptacións similares, e os tuoba do período dos Tres Reinos adoptaron o sistema de administración da civilización chinesa, limitándose en gran parte os cambios no norte da China ao cambio das elites dominantes.
En Persia e na India, pola contra, os heftalitas foron derrotados militarmente e apartados do poder. Na India foron abatidos polos pobos túrquicos en 528 mentres que, en Persia, Cosroes I (aliado cos túrquicos) esmagou os heftalitas establecidos en Irán. Os heftalitas sufriron un revés adicional en 563 cando foron derrotados pobos rivais (en especial polos köktürks), e dese xeito desapareceron como grupo recoñecible das fontes históricas.
Os hunos
miniatura|upright=1.25|Encontro de [[Atila con León I, Rafael, Museos Vaticanos]] Os hunos eran un pobo nómade procedente da zona de Mongolia, na Asia Central, que comezou a emigrar cara ao oeste no século III, probablemente a causa de cambios no clima. O caudillo desta confederación durante o máximo apoxeo foi Atila, probablemente un guerreiro ligado á nobleza (Kan) de orixe túrquica.
Os cabalos tiñan unha grande importancia para este pobo, habituado a combater montados, empregando como armamento lanzas e arcos. Emigraron coas súas familias e grandes rabaños de cabalos e outros animais domésticos na procura de pastos onde instalárense.
Pola súa destreza e disciplina militar, ninguén foi quen de detelos e desprazaron todos os que atoparon no seu camiño. Provocaron así unha vaga de migracións, xa que os pobos fuxían antes de que chegasen para non enfrontárense a eles.
Atila
Atila (contra 406-453) foi o último e máis poderoso rei dos hunos. Gobernou o maior imperio do seu tempo desde 434 ata a súa morte. As súas posesións estendíanse desde Europa central ata o mar Negro, e desde o Danubio ata o mar Báltico.
Durante o seu reinado foi un dos máis acérrimos inimigos dos imperios romanos Oriental e Occidental. Invadiu dúas veces os Balcáns, tomou a cidade de Roma e chegou a sitiar Constantinopla na segunda das ocasións. Conseguiu facer fuxir o emperador Valentiniano III da súa capital, Rávena, en 452. Marchou a través de Francia ata chegar mesmo a Orleáns, que saqueou, antes de que o obrigasen a retroceder na batalla dos Campos Cataláunicos (Châlons-sur-Marne).
Aínda que o seu imperio desapareceu con el e non deixou ningunha herdanza salientable, converteuse nunha figura lendaria da historia de Europa.
Comezo das invasións no Imperio Romano
Entre os anos 235 e 285 Roma estivo sumida nun período de anarquía e guerras civís. Isto debilitou as fronteiras. Os xermanos, na procura de novas terras, desprazáronse ata a fronteira norte do imperio. Os emperadores da época permitiron a entrada dos xermanos baixo dúas condicións: debían actuar como colonos e traballar as terras, ademais de exercer como vixiantes de fronteira. Porén, esta pacificación rematou cando Atila comezou a fustigar os xermanos que invadiran o imperio.
Libro de Alexandre
miniatura|464x464px|Incipit do Libro de Alexandre, ms. O. A segunda estrofa desta obra tívose pola declaración de principios do mester de clerecía. O Libro de Alexandre é unha obra en verso do primeiro terzo do século XIII, escrito en romance, que narra, con abundantes elementos fabulosos, a vida de Alexandre o Grande. Está composto en caderna vía ou tetrástrofo monorrimo alexandrino e inclúese na escola poética denominada mester de clerecía. Componse de 2.675 estrofas e 10.700 versos.
Invasións bárbaras
Comezo das invasións no Imperio Romano
Despois da retirada dos hunos, os pobos bárbaros establecéronse no interior do imperio: os francos e os burgundios tomaron a Galia; os suevos, os vándalos e os visigodos asentáronse en Hispania; os hérulos tomaron a península Itálica tras derrotar e destituír o último emperador romano, Rómulo Augústulo (476). Posteriormente, os hérulos enfrontáronse aos ostrogodos, saíndo estes últimos vitoriosos, e facéndose co control de toda a península Itálica. Cómpre salientar que se ben os xermanos non estaban moi desenvolvidos culturalmente, asimilaron moitos dos costumes romanos, desenvolvéndose así como parte da cultura occidental.
Libro de Alexandre
Trata un dos grandes asuntos da literatura europea occidental. É un dos libros máis importantes da súa época, resaltando pola extensión do texto, a relevancia das fontes e a temática.
O orixinal, transmitido en dúas copias, atribúese a Juan Lorenzo de Astorga, de fins do século XIII ou máis probablemente do XIV, que introduce abundantes leonesismos no orixinal que transcribe, chamado manuscrito O; outra, descuberta a finais do século XIX en París, adopta trazos do dialecto rioxano, designado como manuscrito P, o texto atribúea a obra a Gonzalo de Berceo.
Invasións bárbaras
Causas da caída do Imperio Romano
Tralos séculos dourados do Imperio Romano, período denominado Pax Romana, comezou unha deterioración do imperio, particularmente a do propio emperador. A consecuencia das cativas administracións da dinastía dos Severos, en particular a de Heliogábalo, e trala morte do último deles, Alexandre Severo, o imperio caeu nun estado de ingobernabilidade ao que se denominou crise do século III.
Libro de Alexandre
Actualmente a crítica considera que nin Juan Lorenzo nin Gonzalo de Berceo foron os autores do Alexandre, polo que a obra considérase anónima. Con todo a contorna xeográfica do autor está situado nas actuais provincias de Logroño ou Soria.
En canto á datación, a data de maior consenso estaría ao redor de 1230, aínda que non hai proba concluínte e si teorías baseadas no cálculo a partir da estrofa 1799 que sitúan a obra nos primeiros anos do século XIII. Sicart estima que se atopa entre os anos 1208 e 1216 e Serverat propón un período lixeiramente próximo, entre os anos 1202 e 1205.
O manexo das fontes é moito máis elaborado que noutros poemas clericais. Emprega fundamentalmente o Alexandreis de Gautier de Châtillon (un poema latino tamén de índole clerical composto cara a 1180), pero altérao á súa conveniencia e incorpora pasaxes procedentes doutras fontes, como a Historia de preliis —unha adaptación medieval do Romance de Alexandro (século III), informacións biográficas atribuídas sen base a Calístenes-un xeneral do emperador macedonio-, coñecidas habitualmente como Pseudo-Calístenes- ou o Li Romans d’Alixandre, un poema épico francés do século XII. Na digresión sobre a guerra de Troia utiliza a Ilias latina (século I), resumo en hexámetros latinos da Ilíada.
Invasións bárbaras
Causas da caída do Imperio Romano
Entre 238 e 285 houbo dezanove emperadores que incapaces tomar as rendas do goberno e actuar de xeito acorde co Senado acabaron por situar Roma nunha auténtica crise institucional. Durante este mesmo período comezou a chamada invasión pacífica, en que varios pobos bárbaros se situaron nun principio nos limes do imperio debido á falta de disciplina por parte do exército, ademais da ingobernabilidade producida no poder central, incapaz de actuar en contra desta situación.
Por outra banda, as guerras civís arruinaron o imperio, a desorde interna non só rematou coa industria e o comercio, senón que debilitou a tal punto as defensas das fronteiras imperiais que, privadas da vixilancia anterior, convertéronse en portas francas por onde penetraron as tribos bárbaras.
Tras unha breve estabilización do imperio en mans dalgúns emperardores fortes como Diocleciano, Constantino I o Grande e Teodosio I, o imperio dividiuse definitivamente á morte deste último, deixando a Flavio Honorio o sector de Occidente con capital en Roma, e a Arcadio o sector Oriental, con capital en Constantinopla.
Consecuencias do colapso
As invasións provocaron a paralización do comercio e da industria, a destrución do Imperio Romano de Occidente, é dicir, dunha civilización antiga avanzada, e tamén do comezou dunha nova era en Europa, a idade media.
Os cimbrios eran poboacións que incorporaban continxentes celtas e xermánicos; aínda que a súa orixe última se sitúa en Xutlandia, o compoñente celta puido proceder de Alemaña, e agás por algúns nomes propios que ás veces poden explicarse como celtas e outras como xermánicos, non se sabe nada virtualmente da situación sociolingüística destes pobos. Os cimbrios emigraron ao sur durante o século II a.C. e mantiveron batallas contra pobos celtas como os boios. Estes estandíanse principalmente por Chequia, Eslovaquia, Hungría e Austria e a súa influencia era notoria tamén no sur de Alemaña. Seguramente falaban unha variedade do galo.
Segundas invasións
Coñécese coa expresión segundas invasións a entrada de pobos estranxeiros nalgúns territorios do occidente que tiveron lugar no século IX. Algúns destes reinos tiveron problemas internos que facilitaron a entrada destes pobos sen apenas oposición. Entre estes destacan os viquingos, os maxiares, os eslavos e os piratas sarracenos.
Viquingos
Os viquingos eran parentes dos xermanos que ocasionaron no século V as primeiras invasións. Este pobo viquingo procedía de Escandinavia e estaban divididos en noruegueses, dinamarqueses e suecos. Na actualidade non se sabe con seguridades cal era a intención que tiñan estes pobos ao saír do seu territorio, senón que só se coñecen as zonas polas que se estenderon.
Os noruegueses exploraron o océano Atlántico. Os dinamarqueses adoitan ser considerados como os verdadeiros viquingos e foron saqueadores: o seu obxectivo era conseguir botíns e terras. Establecéronse en Inglaterra apropiándose de dous territorios, Normandía e Danelag. Por último, os suecos ou varegos, que eran comerciantes e soldados mercenarios, estendéronse desde o mar Báltico ata o Negro e o Caspio. Unha característica que tiñan en común é que eran excelentes navegantes.
Maxiares
Os maxiares, eran unha poboación nómade que procedía de Asia central. Estes asentáranse en Panonia, unha chaira húngara, desde o primeiro milenio.
Ao igual que os viquingos, provocaron un gran medo na poboación. Este pobo estaba formado por xinetes expertos que empregaban arcos e frechas para atacar as poboacións que habitaban os territorios que saqueaban. O seu obxectivo non era conseguir terras, senón botín. Entre estes botíns incluíanse homes e mulleres para que cultivasen as súas terras en Panonia. A partir do último cuarto do século IX comezaron a introducirse en Italia, Alemaña e Francia. En 955 foron derrotados por Otón I nas ribeiras do río Lech.
Eslavos
Os eslavos foron un pobo que se introduciu na zona sur do Danubio e se instalou no Imperio Bizantino como un estado independente. A medida que mantiñan un maior contacto cos bizantinos acabaron por converterse ao cristianismo mostrando un maior grao de aculturación.
Piratas sarracenos
Os piratas sarracenos foron un grupo que se estableceu fóras das autoridades de Al-Andalus e do norte de África. Estes adoitaban asentarse nas zonas costeiras, xa que desde esa contorna podían realizar saqueos nalgunhas cidades e capturar persoas.
Estes piratas conseguiron establecerse na península Itálica e na costa da Provenza. En 972 foron expulsados destes lugares.
Nasal velar
O nasal nelar ou ene velar é un tipo de fonema consoante (nasal, oclusivo e velar). Foneticamente é común en moitas linguas, cunha alofonía típica de antes de consoantes velares como as consoantes  /g/ e  /k/  por exemplo (en castelán por exemplo domingo é pronunciado.
Presenza no galego
En lingua galega, alén do -n- antes de /g/  e  /k/, por exemplo en domingo ou áncora, o son nasal velar correspóndese en galego coa pronuncia do -nh- en unha, algunha, ou do -n final en camión, avión.
En castelán, tanto europeo como de América Latina o -n final correspóndese co /n/ e non co ene velar, salvo cando é pronunciado con acento fonético doutras linguas.
Algunhas palabras de orixe galego-portuguesa na lingua xaponesa ou coreana conservan o ene velar final, por exemplo 빵 (pan) é pronunciado /ppaŋ/.
Representación
O símbolo deste son no Alfabeto Fonético Internacional é, e o seu símbolo equivalente X-SAMPA é <tt>N.</tt> O símbolo AFI é a n minúscula cun gancho esquerdo que sobresae da parte inferior dereita da letra.
Galegos en Venezuela
Os galegos en Venezuela son os inmigrantes galegos, e os seus descendentes, que se asentaron en Venezuela. No ano 2016, eran arredor de 43 975 habitantes. A inmigración galega en Venezuela formou unha das maiores comunidades de galegos en América do Sur, sendo a terceira maior diáspora galega nun país americano, só por detrás da Arxentina e o Brasil. Venezuela ocupa o terceiro lugar do mundo con máis presenza galega, por diante doutros países europeos como o Uruguai, Suíza ou os Estados Unidos.
Iterón
Os iteróns son secuencias de ADN repetidas seguidas que xogan un importante papel na regulación do número de copias de plásmidos en células bacterianas. Os iteróns son un dos tres elementos regulatorios negativos atopados en plásmidos que controlan o seu número de copias. Os outros son os ARNs antisentido e os ARN contratranscritos (ARNct ou ctRNA). Aos iteróns únense unhas proteínas iniciadoras de replicación (Rep) específicas dos plásmidos, que forman un complexo con eles para conseguir o requirido efecto regulatorio, promovendo ou inhibindo a replicación do plásmido.
Regulación da replicación
Os iteróns exercen un importante papel na replicación dos plásmidos. A orixe de replicación dun plásmido que contén iteróns pode conter uns cinco iteróns dunhas 20 pares de bases de lonxitude total. Estes iteróns proporcionan un sitio de saturación para proteínas receptoras iniciadoras e promoven a replicación, incrementando así o número de copias do plásmido nunha determinada célula.
Factores limitantes da iniciación
Hai catro factores limitantes principais que causan que se impida a iniciación da replicación nos iteróns: miniatura|Os catro factores limitantes principais que causan que non haxa iniciación da replicación en iteróns.
Outra limitación menos frecuente nos iteróns é a presenza de repeticións extra. Se un plásmido contén unha cantidade extra de iteróns fóra do sitio de saturación isto pode diminuír o número de copias do plásmido. En contraste, eliminar estes iteróns extra incrementa o número de copias.
Estrutura do replicón
Os plásmidos teñen unha estrutura moi similar cando están baixo o control de iteróns. Esta estrutura consiste nunha orixe de replicación augas arriba dun xene que codifica a a proteína iniciadora da replicación. Os propios iteróns cobren a metade da orixe de replicación. Xeralmente, os iteróns do mesmo plásmido están altamente conservados, mentres que se comparamos iteróns de diferentes plásmidos aínda mostran homoloxía, pero non están tan conservados. Isto suxire que os iteróns poden estar evolutivamente relacionados.
Proteínas iniciadoras da replicación
miniatura|Representación da estrutura molecular da proteína RepA, unha coñecida proteína Rep usada nos iteróns. A proteína iniciadora da replicación (Rep) xoga un papel clave na iniciación da replicación en plásmidos. Na súa forma monómera, a Rep únese a un iterón e promove a replicación. A propia proteína contén dous dominios globulares independentes N-terminal e C-terminal que se unen a dous dominios do iterón. Ao contrario, a versión dímera da proteína é xeralmente inactiva á hora de unirse ao iterón; porén, únese ao operador repE. Este operador contén a metade da secuencia do iterón, o que o capacita para unirse ao dímero e promover a expresión xénica.
Os plásmidos que conteñen iteróns están todos organizados estruturalmente de maneira moi similar. O xene para as proteínas Rep adoita atoparse augas abaixo da orixe de replicación. Isto significa que os propios iteróns regulan a síntese das proteínas Rep.
Maximino Rodríguez Pérez
Maximino Rodríguez Pérez, coñecido como Maxi, nado en Paradela en 1902, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
Veciño das Bustaregas (Castro de Rei de Lemos). Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 5 de agosto e internado na cadea de Monforte. Xulgado en Lugo o 28 de novembro por auxilio á rebelión con Teodoro López Rodríguez, foi condenado a 16 anos de prisión. Abríronlle expediente de responsabilidade civil en xuño de 1937. Ao saír da cadea foi enlace da guerrilla de Xosé Castro Veiga, e botouse ao monte cando foi descuberto. Preso, acusado de ter contacto co Partido Comunista e con partidas de guerrilleiros, foi xulgado en consello de guerra o 6 de febreiro de 1948, e condenado por rebelión militar xunto con José Santiago Temprano, Victor López Rodríguez e Manuel Rábade Rodríguez. Estivo na Prisión Central de Burgos, de onde saíu en liberdade condicional en marzo de 1950.
Dick Balduzzi
Dick Balduzzi, nado en Alliance, Ohio o 9 de febreiro de 1928 e finado en West Whiteland Township o 27 de xaneiro de 2020, foi un actor norteamericano de teatro e cinema.
Traxectoria
Fillo de pais italianos. Logo de facer o servizo militar na armada estudou teatro en Chicago e mudouse despois a Nova York e alí traballou en pequenas producións teatrais. A partir de 1957 actou no programa de variedades para a televisión The Jackie Gleason Show de Jackie Gleason con pequenos papeis secundarios. En 1964 estableceuse nos Ánxeles e actuou en numerosas series de televisión, sen chegar a conseguir ningún rol regular mais fíxose coñecido pola súa actuación como o soldado Fisher no filme de 1970 Os violentos de Kelly. Retirouse en 1990 e estableceuse na pequena localidade de West Whiteland Township en Pensilvania.
Qian nü you hun
Qian nü you hun (en 倩女幽魂) é un filme de Hong Kong de 1960 dirixido por Li Han-hsiang. Estreouse no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 1960. Foi escollido como candidato de Hong Kong ó Óscar ó mellor filme internacional na 33ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Mariana Pajón
Mariana Pajón Londoño, nada en Medellín o 10 de outubro de 1991, é unha ciclista colombiana, especialista en BMX. É a campioa de 14 campionatos mundiais, 2 campionatos nacionais dos Estados Unidos, 9 campionatos latinoamericanos e 10 campionatos panamericanos. Ademais, gañou a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de 2012 en Londres, e nos Xogos Olímpicos de 2016 en Río de Xaneiro. Nos Xogos de 2020 en Toquio, gañou unha medalla de prata. É a primeira colombiana en gañar dúas medallas olímpicas de ouro. Os logros de Pajón en BMX valéronlle o alcume da "Raíña do BMX".
Traxectoria
Gañou o seu primeiro título nacional con 5 anos e o seu primeiro título mundial con 9 anos.
Foi escollida para levar a bandeira de Colombia na cerimonia inaugural dos Xogos Olímpicos de 2012. A súa participación de Pajón na competición de BMX resultou na primeira medalla de ouro para Colombia neses Xogos e o segundo na historia da participación do seu país nas Olimpíadas. Despois de acadar a primeira posición nas tres carreiras das semifinais, fixo un tempo de 37,706 segundos durante a final.
miniatura|Mariana Pajón gañou a medalla de ouro nos [[Xogos Olímpicos de 2016.]] Nos Xogos Olímpicos de 2016, Pajón defendeu o seu título e gañou o seu segundo ouro olímpico, o quinto na historia de Colombia. Con esta vitoria, Pajón converteuse na primeira deportista colombiana en gañar dúas medallas de ouro. Nos Xogos Olímpicos de 2020 en Toquio, Pajón gañou a prata.
International Satellite for Ionosphere Studies
International Satellite for Ionosphere Studies ou ISIS 1 e 2 foron un par de satélites do Canadá adicados ao estudo da magnetosfera e a ionosfera terrestres.
Características
Lanzáronse dous satélites ISIS, o 1 e o 2, mediante foguetes Delta E1, o primeiro o 30 de xaneiro de 1969 e o segundo o 1 de abril de 1971, ambos desde a Base Vandenberg da Forza Aérea. Os satélites pertencían á Axencia Espacial Canadense e foron lanzados para estudar a magnetosfera e a ionosfera terrestres. Levaban, entre outros instrumentos, sondas iónicas, receptores de VLF, detectores de partículas, un espectrómetro de masas, unha sonda electrostática, un analizador electrostático, unha baliza transmisora e un experimento de ruído cósmico. Os satélites estabilizábanse a entre 2 e 3 r.p.m. e tiñan unha masa de 241 e 264 kg respectivamente. Levaban a bordo unha grabadora de cinta con capacidade para unha hora de datos.
Ambos satélites deixaron de operar o 9 de marzo de 1984, pero foron reactivados posteriormente a petición do Laboratorio de Investigación da Radio de Tokio para facer experimentos. Foron desactivados definitivamente o 24 de xaneiro de 1990.
Amyl and the Sniffers
Amyl and the Sniffers é unha banda australiana de pub rock e punk rock baseada en Melbourne. Está formado pola vocalista Amy Taylor, o batería Bryce Wilson, o guitarrista Dec Martens, e o baixista Fergus Romer. Nos ARIA Music Awards de 2019 o seuálbum de estrea, Amyl and the Sniffers, gañou na categoría de mellor álbum de rock.
Tempada 2021/22 do Deportivo da Coruña
Durante a tempada 2021/22 o Deportivo da Coruña competiu na nova Primeira División RFEF.
Maio
O 18 de maio o Deportivo anunciou a saída de Mujaid do club, traspasado por preto de dous millóns de euros ao KRC Genk belga. O 26 de maio anunciouse a Borja Jiménez como novo adestrador do equipo, en substitución de Rubén de la Barrera. Dous días despois o Deportivo prescindiu dos servizos do uruguaio Nacho González, acolléndose a unha das cláusulas contidas no seu contrato.
Xuño
O 5 de xuño o club fixo pública a súa primeira fichaxe, o dianteiro Juan Carlos Menudo, que chegou libre dende o Numancia, e tres días despois a segunda, o centrocampista Diego Aguirre, tamén dende o club soriano. O 11 de xuño confirmouse a terceira fichaxe, o gardameta coruñés Ian Mackay, criado na canteira do Deportivo e que regresou deste xeito ao club 14 anos despois da súa marcha. Chegou procedente do Sabadell, da Segunda División, onde foi elixido mellor porteiro da categoría. Ao día seguinte o Deportivo fixo pública a fichaxe do dianteiro Alberto Quiles, procedente do Recreativo de Huelva.
O día 23 fíxose oficial a fichaxe do centrocampista andaluz Rafa de Vicente, procedente do UCAM Murcia. Ao día seguinte anunciouse a rescisión do contrato do gardameta Carlos Abad, que o vencellaba ao club ata xuño de 2022. O día 25 o club publicou a contratación do defensa Adrián Lapeña, chegado dende o CD Castellón.
Xullo
O 1 de xullo o Deportivo anunciou o traspaso do gardameta colombiano Lucho García á Ponferradina. O mesmo día o Unionistas de Salamanca anunciou a chegada de Rayco, que deixou a Coruña despois dun ano, ao finalizar o seu contrato. Ao día seguinte anunciouse a incorporación ao club coruñés de Josep Calavera, centrocampista catalán cedido polo Atlético de Madrid. O día 5 fíxose pública a chegada en calidade de cedido do brasileiro William de Camargo, procedente do Leganés, así como a saída de Eneko Bóveda, que deixou o club despois de tres tempadas e media. Ao día seguinte Estrella Galicia renovou o seu contrato como patrocinador principal do club ata 2025. O día 6 anunciouse a chegada do defensa central manchego Pablo Trigueros, que viña de rematar o seu contrato co Mirandés. O día 8 fíxose público o acordo coa marca italiana Kappa, para proporcionar os equipamentos de todos os equipos do club ata 2026.
O día 9 anunciouse a chegada do colombiano Juergen Elitim, en calidade de cedido polo Watford FC, e a o día seguinte a saída de Adri Castro, cedido por unha tempada ao Arenteiro. O luns 12 anunciouse a renovación do venezolano Miku e a a marcha de Borja Galán, ao que lle quedaba un ano de contrato. Dous días despois o club chegou a un acordo con Claudio Beauvue para a rescisión do seu contrato.
Os días 19 e 20 anunciáronse as fichaxes de Jaime Sánchez e Alberto Benito, procedentes do Sabadell e o Albacete respectivamente. O día 21 o club fixo público que Salva Ruiz non continuaría no club. Uns días despois fichou polo Castellón.
Agosto
O 13 de agosto anunciouse a chegada de Carlos Doncel, que a tempada pasada xogara na Ponferradina, cedido polo Valladolid. Chegou libre, despois de desvencellarse do Valladolid, e asinou contrato por dúas tempadas. O día 17 o FC Juárez, da Primeira División de México, anunciou a fichaxe de Diego Rolan, regresando así o dianteiro uruguaio ao club no que xa xogara cedido na tempada 2019/20. O xoves 19 o club anunciou a rescisión dos contratos de Keko Gontán e Fede Cartabia. O 27 de agosto anunciouse a chegada de Víctor García (que xa debutara co Deportivo na tempada 2018/19), cedido polo Real Valladolid. O día 31, derradeiro día do mercado de fichaxes, anunciouse a chegada cedido dende o Atlético de Madrid de Mario Soriano, así como as saídas de Yago Gandoy, cedido ao Coruxo, e Uche Agbo, que chegou a un acordo co club para a rescisión do seu contrato. Tanto Uche como Celso Borges estaban incluídos nun Expediente de Regulación de Emprego, pola imposibilidade do club para pagar os seus salarios. Deste xeito, o nixeriano quedou fóra do ERE, no que permaneceu só Borges, xa sen ficha co equipo.
Xaneiro
O 3 de xaneiro de 2022 anunciouse a cesión de Jorge Valín ao Cornellà, da Segunda División RFEF. Esa mesma semana o club fichou ao extremo andaluz Álvaro Rey, procedente do Bolívar da Primeira División de Bolivia, e rescindiu o contrato de Alberto Benito.
Abril
O 22 de abril de 2022 o Deportivo anunciou a incorporación do xogador sevillano Antoñito para reforzar a posición de lateral dereito, tras rescindir o seu contrato co Fútbol Club Cartagena, como consecuencia das baixas producidas por lesión nesta posición. O 29 de abril de 2022 o club rescindiu o contrato de Juan Carlos Menudo, que se comprometera co equipo herculino ata 2023, por mor da complicada situación do futbolista, que non contaba para o adestrador.
Maio
Ao remate da tempada 2021/22 da Primeira División RFEF o Deportivo accedeu á promoción de ascenso a Segunda División tras concluír a competición como segundo clasificado.
Xuño
O equipo herculino derrotou ao Linares Deportivo na primeira eliminatoria da promoción de ascenso a Segunda División e clasificouse para a final. O Deportivo enfrontouse contra o Albacete Balompié na final e perdeu o encontro, o Albacete acadou o ascenso de categoría.
Material deportivo
O equipamento do Deportivo é proporcionado por Kappa e os patrocinadores son Estrella Galicia, Abanca e Luckia.
Clasificación
Grupo 1 - Noroeste
Wayne Homren
Wayne Knobel Homren, nado en Pittsburgh, Pensilvania, o 24 de agosto de 1958, é un editor e numismático estadounidense.
Gabriel Urralburu
Gabriel Urralburu Tainta, nado en Ezcároz, Val de Salazar, Navarra, o 6 de novembro de 1950, é un político, sacerdote secularizado e avogado español, que exerceu como presidente do Goberno de Navarra entre 1984 e 1991, ademais de como secretario xeral dos socialistas navarros entre 1982 e 1994. Estivo en prisión entre 2001 e 2003 por delitos de suborno e fraude contra a Facenda Pública española.
Wayne Homren
Traxectoria
Homren graduouse na Universidade de Pittsburgh en 1980 e acadou senllos mestrados, en Ciencias na Universidade de Míchigan (1981) e MBA na Universidade de Pittsburgh (1992).
A súa carreira profesional está vinculada aos laboratorios Bell, ao motor de procuras por internet Lycos e ao Departamento de Defensa dos Estados Unidos.
Gabriel Urralburu
Biografía
Membro dos grupos de cristiáns de base opostos ao franquismo, da man de Víctor Manuel Arbeloa ingresou no PSOE en 1973 e dirixiu o proceso de reorganización do partido en Navarra. Nas primeiras eleccións democráticas (15 de xuño de 1977), encabezou a lista do PSOE en Navarra e obtivo o escano de Deputado do Congreso, sendo reelixido de novo nas eleccións xerais do 1 de marzo de 1979.
Wayne Homren
Traxectoria
Paralelamente á súa actividade profesional, Homren dedicouse tamén ao mundo editorial e numismático. Foi creador e redactor do boletín electrónico semanal sobre numismática E-Sylum. É membro da American Numismatic Society e presidiu entidades como a Numismatic Bibliomania Society, a Sociedade Numismática do Oeste de Pensilvania e a Asociación de Numismáticos de Pensilvania. Así mesmo, foi o presidente xeral da Feira Mundial do Diñeiro celebrada en 2004 en Pittsburgh pola American Numismatic Association, e dirixiu diversos programas de numismática para a xuventude en Pensilvania e Virxinia.
Como coleccionista numismático cómpre salientar a súa colección de moedas da Guerra Civil dos EEUU, e moedas de emerxencia e con contramarcas, así como papel moeda de Pittsburgh. Tamén reuniu unha extensa biblioteca de arredor de 3.000 volumes sobre numismática estadounidense.
Gabriel Urralburu
Biografía
Encabezou a lista do PSOE nas eleccións ao Parlamento Foral de abril de 1979, obtendo 15 escanos, sendo a segunda forza política do Parlamento de Navarra. Entre 1980 e 1982 formou parte da comisión que negociou co Estado, o Amelloramento do Foro de Navarra.
En xuño de 1982, no Congreso Constituínte do Partido Socialista de Navarra PSN-PSOE, foi elixido o primeiro Secretario Xeral da nova organización tras a separación da Agrupación Socialista de Navarra do Partido Socialista de Euskadi, apostando de maneira definitiva os socialistas navarros por Navarra como Comunidade Foral propia e diferenciada no seo do Estado español.
Wayne Homren
Publicacións
Wayne Knobel Homren é autor de varios artigos en diversas revistas especializadas estadounidenses, como The Asylum, The Numismatist ou Paper Money.
Gabriel Urralburu
Biografía
Nas eleccións ao Parlamento de Navarra de 1983 encabezou novamente a lista do PSN-PSOE e foi o candidato deste partido á Presidencia do Goberno de Navarra obtendo 20 escanos e sendo investido presidente como líder da lista máis votada. Ocupou o cargo desde maio de 1984 a outubro de 1987, e tras as eleccións de 1987 revalidouno para a lexislatura 1987-1991.
O "Caso Urralburu"
Tamén coñecido como a "trama navarra do Caso Roldán", descuberto en abril de 1994 polo rotativo Diario 16. A Audiencia Provincial de Navarra xulgouno polo cobro de comisións millonarias a empresas construtoras na adxudicación de obras públicas. Foi condenado en 1998 xunto con Antonio Aragón Elizalde, exconselleiro de Obras Públicas (1987-1991); as súas respectivas esposas; o exdirector da Garda Civil, Luis Roldán; e o home de palla Jorge Esparza a 11 anos de prisión e 780 millóns de pesetas de multa (600 por suborno e 180 por fraude).