cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yolanda Be Cool
"We No Speak Americano" encabezou as listas británica, danesa, neerlandesa, sueca e española e acadou o Top 5 en Australia, Bélxica e Noruega. Tamén foi un hit en Italia, Nova Zelandia, Paraguai, Colombia, Perú, Uruguai, México, Ecuador, Chile, Panamá, Arxentina, Venezuela, Costa Rica, Honduras e varios países máis. O vídeo foi dirixido por Andy Hylton en Lutimedia.
O nome da banda é unha referencia a unha escena da película Pulp Fiction, onde a personaxe de Samuel L. Jackson, Jules Winnfield, dille a Yolanda, unha ladrona dunha cafetería, que se tranquilice (Be Cool, en inglés). O seu tema "Villalobos for President" refírese á personaxe do filme Esmeralda Villalobos, interpretada por Angela Jones.
En xullo do 2010 foi lanzada unha nova canción chamada "Sing Sing Sing" coa colaboración de DCUP.
Reino de Nova Zelandia
miniatura|300px|Mapa do Reino de Nova Zelandia. O Reino de Nova Zelandia é o territorio sobre o que a raíña de Nova Zelandia, Isabel II do Reino Unido, estende os seus dominios. O reino comprende Nova Zelandia, as Illas Cook, Niue, Tokelau e a Dependencia Ross na Antártida. O termo de « Realm of New Zealand » é empregado nos documentos do Gobernador Xeral de Nova Zelandia que datan do ano 1983.
Gobernador xeral
Dado que Isabel II reside no Reino Unido, o seu representante en Nova Zelandia é o gobernador xeral, que posúe todos os poderes moderadores da raíña. Este posto está ocupado por Patsy Reddy dende o ano 2016.
Catedral de León
A Catedral de León é un templo de culto católico, sé episcopal da diocese de León, España. Está dedicada a Santa María de Regla.
Iniciada no século XIII, é unha das grandes obras do estilo gótico, influída polo gótico clásico francés. Coñecida co alcume de Pulchra leonina, que significa "a fermosa leonesa". Atópase en pleno Camiño de Santiago. .
Construcións anteriores
miniatura|Retrato do século XIX de [[Ordoño II.]] Orixinariamente, baixo a actual localización da catedral, a Legio VII Gemina construíra unhas termas, cun tamaño superior á do actual edificio. Durante a gran restauración do século XIX foron descubertos os seus restos baixo a catedral, e en 1996 exploráronse outros xunto a fachada sur. Nada queda destas primitivas edificacións, agás algúns restos de mosaicos, tegulas e cerámicas, hoxe expostos no Museo. Outros, como os hipocaustos, fican aínda baixo o soar catedralicio.
Falan as crónicas do paso de Almanzor por estas terras a finais do século X, devastando a cidade e destruíndo os seus templos. No entanto, os danos ocasionados á fábrica da catedral seica foron arranxados inmediatamente, xa que polo ano 999 era coroado nela, nun acontecemento cheo de esplendor, o rei Afonso V. Tras unha sucesión de revoltas políticas e de duras empresas bélicas, contra o 1067 o estado da catedral era de suma pobreza. Isto conmoveu ao rei Fernando I de León, quen, despois de trasladar os restos de Santo Isidoro a León, «envorcouse en favores á mesma». Con este rei iniciouse unha época pacífica, colectando grandes triunfos na expansión do reino cristián. Era o momento do florecemento do románico isidoriano.
Coa axuda da princesa Urraca de Zamora, irmá do rei, iníciase a construción dunha segunda catedral, acorde cos arelos da cristiandade románica, e dentro do seu estilo arquitectónico. Ocupaba a sé episcopal Paio II. Cando o arquitecto Demetrio de los Ríos, entre os anos 1884 e 1888 escavou o chan da catedral para repor as laxes e cimentar os piares, atopou parte dos muros e fábrica daquela segunda catedral. A través do plano que el mesmo debuxou, podemos apreciar como se configuraba todo dentro da gótica: Era de ladrillo e cachotaría, con tres naves rematadas en ábsidas semicirculares, dedicado o central a santa María, coma na igrexa anterior. Construíuse tamén un claustro no costado norte. Esta nova igrexa tivo unhas dimensións considerábeis, medindo 60 metros de lonxitude e 40 metros de largura máxima. Aínda que toda ela estivese executada dentro das correntes internacionais do románico, contemplando o que sobreviviu da súa estatutaria podemos pescudar que tiña o seu carácter autóctono, utilizándose aínda o arco de ferradura, polo menos como forma decorativa.
Foi consagrada o 10 de novembro de 1073 durante o reinado de Afonso VI de Galiza, León e Castela. É de supoñer que nela traballasen os mesmos canteiros que estaban a construír a Basílica de Santo Isidoro de León.
Esta catedral mantívose en pé até finais do século seguinte. Cando accede ao trono o último rei privativo de León, Afonso IX de León e Galiza, asístese na cidade e no reino de León e Galiza, a un importante cambio social, de creatividade artística e desenvolvemento cultural.
Construción da catedral gótica
miniatura|Interior da catedral de León. A construción da terceira catedral iníciase contra 1205, mais os problemas construtivos dos alicerces fixeron que logo se paralizasen os traballos, que non proseguiron até 1255, baixo o pontificado do bispo Martín Fernández e o apoio do rei Afonso X o Sabio de Castela, sendo esta nova catedral de estilo enteiramente gótico.
En 1289 finaba tamén o bispo Martín Fernández, cando a cabeceira do templo xa estaba aberta ao culto. A estrutura fundamental da catedral logo remata, en 1302, abrindo o bispo Gonzalo Osorio a totalidade da igrexa aos fieis, aínda que no século XIV aínda se terminaría o claustro e a torre norte, e a torre sur non se rematou até a segunda metade do século XV. Esta presteza nos traballos danlle unha grande unidade de estilo arquitectónico.
miniatura|Fachada principal da catedral de León.
A catedral de León, o mesmo cá súa irmá predecesora, a catedral de Burgos, inspírase na planta da catedral de Reims (aínda que de menor superficie), que ben puido coñecer o mestre Henrique. Aínda que autores como Félix Benito Martín afirman que, estruturalmente, ten máis parecido coa de Troyes.
Ao igual que a maioría de catedrais francesas, a de León está construída cun módulo xeométrico baseado no triángulo (ad triangulum), cuxos membros relaciónanse coa raíz cadrada de 3, ao que responden a totalidade das súas partes e do todo. Este aspecto, como a planta, os alzados, e os repertorios decorativos e simbólicos converten esta catedral nun auténtico edificio transpirenaico, afastado da corrente hispánica e pertencente á máis pura escola da Champaña francesa, que lle mereceu os cualificativos d’«a máis francesa das catedrais ibéricas» ou o de Pulchra Leonina, pois se os seus riscos formais ligan co gótico champaniense, os seus significados simbólicos e programa arquitectónico están estreitamente ligados cos da catedral de Saint Denis, a Catedral de Notre-Dame de París e maila catedral de Reims. Xeograficamente tampouco é allea a aquel mundo, pois aínda que ergueita na vella capital dos reis galaico-leoneses, a cidade era un dos fitos máis importantes do Camiño de Santiago, tamén chamado de Camiño Francés.
Ademais da planta, a catedral de León tamén está inspirada na de Reims na estrutura e a forma das capelas do deambulatorio (aquí poligonais) e o desenvolvemento do cruceiro. A influencia da catedral de Chartres pode notarse no pórtico occidental. A de León abandona o modelo da catedral de Reims nos alzados a partir do corpo do triforio, pois aquí é diáfano e acolle os progresos técnicos conseguidos na Sainte Chapelle de París e na catedral de Amiens.
Tamén influencia francesa é o desenvolvemento do presbiterio, coa idea inicial de colocar alí o coro segundo o costume daquela. Individual leonés é a situación do claustro, sen articulación orgánica co templo, a saída da planta das torres da fachada principal, que obriga a amosar o alzado dos arcobotantes da nave central, e maila non continuidade das cinco naves da cabeceira no corpo do templo, que se reducen a tres.
Como risco característico máis importante, goza a catedral leonesa de acadar o summum luminoso de todas as catedrais, cun espazo inmenso de vidreiras ao se reducir a estrutura pétrea de sustentación ao mínimo posíbel, chegando a superar así tecnicamente ás mesmas catedrais francesas.
miniatura|O lado sur da catedral, dende Puerta Obispo.
O problema foi que gran parte do soar aséntase sobre restos romanos, hipocaustos do século II, o que dificultou a boa cimentación dos piares. A acumulación de humidades e a filtración de augas ocasionou serios inconvenientes aos mestres. Por outra banda, a maior parte do perpiaño da catedral é de pedra de mediocre calidade, de tipo calcario, con escasa resistencia ante os axentes atmosféricos. Ademais, a sutileza do seu estilo é un desafío á materia; os numerosos soportes son sumamente febles, as liñas redúcense a unha depuración total, de xeito que varios arquitectos da época puxeron en dúbida que tal proxecto puidese ficar en pé. Esta estrutura case inverosímil xunto coa má calidade da pedra e a pobre cimentación, provocaron que desde o século XV sufrise constantes intervencións e restauracións, convertendo o templo no paradigma europeo de intervencións de transformación, restauración e conservación.
Sobor da porta de san Xoán, polo interior, pendura o pelello, a modo de quilla, que a tradición leonesa identificou coma unha «toupeira maligna». Segundo conta a lenda, á noite a toupa estragaba todo o construído ao longo do día, nos primeiros momentos da magna obra do templo. Impacientándose os leoneses porque os traballos da prometida catedral non avanzaban, decidiron acabar con aquel ser maligno: algúns deles agardárona toda a noite e rematárona a tundas. En lembranza daquel feito e en agradecemento á Virxe María, titular do templo, a pelica do animal pendurouse no interior da catedral, na lumieira da porta, na fachada oeste.
A realidade que agocha a lenda é que os traballos da catedral de León atopáronse con numerosos problemas de cimentación, sobre un terreo moi inestábel que, xa daquela, acollera moitas e diversas construcións. A isto uníase a hoxe coñecida mediocre calidade da pedra empregada, traída da localidade de Boñar, na montaña leonesa. Pola súa banda, o que hoxe podemos contemplar na penumbra sobre a xa mencionada porta do templo catedralicio demostrou durante os anos 90 ser en realidade unha coiraza de tartaruga de coiro (Dermochelys coriacea), cuxa orixe aínda é incerta, aínda que se presupón que se trataría da ofrenda realizada por algún home de poder á catedral, inseríndose tal elemento na antiga tradición (clave na constitución de numerosos museos) do coleccionismo de antigüidades e rarezas.
miniatura|Fachada sur da catedral cos seus engadidos barrocos. miniatura|Aspecto da catedral contra 1850. Pódense apreciar os anteriores [[pinches oeste e sur e a cúpula barroca cos seus pilastróns.]]
Época de reformas e problemas construtivos
A extrema fraxilidade do edificio deu problemas moi cedo. No século XV, a construción de torricelas ocas polo mestre Justín na zona sur (a «silla de la reina») e na zona norte («la limona») mellorou as cargas dos arcobotantes cara a cabeceira, mais a feble estrutura seguiu con problemas. Daquela, o mestre Justín rematou a torre sur en estilo gótico flamíxero. Tamén se construíron os remates triangulares dos pinches norte e sur. Nos últimos anos do século XV, lévase tamén a cabo a construción da libraría (actual capela de Santiago) por Juan de Badajoz pai e fillo, en estilo gótico flamíxero. Tamén o coro é obra deste século, así como as pinturas de Nicolás Francés e mais o retablo.
A principios do século XVI, Juan de Badajoz o Mozo construíu o remate do penal en pinche occidental en estilo plateresco, excesivamente pesado e alto. Tamén construíu unha sancristía plateresca para a catedral, no costado sueste, e refixo as bóvedas do claustro. No interior do edificio destacou a construción do trascoro.
No século XVII proseguiron os problemas. O 4 de febreiro de 1631 derrubouse parte da bóveda central do cruceiro. O cabido recorreu a Juan de Naveda, arquitecto de Filipe IV de España, que cubriu o cruceiro cunha gran cúpula, crebando cos contrarrestos do sistema gótico, tan distintos dos do barroco. O excesivo peso provocaría o desprazamento das cargas radiais cara o pinche sur ante a fraqueza dos arcos torais e ao fallaren tamén os alicerces. A lanterna fechouse provisionalmente en 1651, mais a finais do século xa se se advertían algunhas fallas na cúpula que desviaba o seu eixo cara o sur. O crebado pinche sur tivo que ser reedificado por Conde Martínez en 1694, substituíndo o pinche gótico por unha espadana barroca.
Quixo pór remedio a estes desastres Joaquín de Churriguera erguendo catro grandes pináculos arredor da cúpula e sobre os piares do cruceiro, a principios do século XVIII, mais as consecuencias desta intervención serían nefastas. Por León foron desfilando grandes arquitectos, como Giacomo de Pavía, mentres os males seguían agravándose. O Sismo de Lisboa do ano 1755 conmoveu a todo o edificio, afectando de xeito especial aos maineis e ás vidreiras. Abríronse grandes fendas na fachada sur, polo que foi necesario cegar o triforio, desmontar o rosetón, e substituílo por unha fiestra dupla xeminada.
No ano 1830 aumentaron os desprendementos de pedras no pinche do muro penal sur e, para o salvar, Fernando Sánchez Pertejo tivo que reforzar os contrafortes de toda a fachada.
Restauración dos século XIX, XX e XXI
En 1857 comezaron novamente a caer pedras do cruceiro e a nave central. Matías Laviña, nomeado Arquitecto Director das obras de restauración en 1859, descoñecedor do funcionamento do edificio gótico, desmontou a cúpula de media laranxa de Naveda e os catro pináculos que a flanqueaban e proseguiu desmontando o cruceiro e toda a fachada sur. As críticas sobre o derrubamento provocaron a súa morte en 1868.
A Juan de Madrazo sucedeulle no cargo Demetrio de los Ríos en 1880. Purista, como o anterior, continuou dando á catedral o aspecto gótico primitivo, substituíndo o pinche occidental plateresco, que fixeran Juan López de Rojas e Juan de Badajoz o Mozo no século XVI, por un deseño neogótico análogo ao recentemente construído na fachada sur. Juan Bautista Lázaro concluíu os traballos de restauración. En 1895 emprendeu a ardua tarefa de recompor as vidreiras que levaban anos descompostas.
En 1901 a catedral foi reaberta ao culto, co recuperado esplendor do gótico. Pode afirmarse que esta restauración foi unha das máis complexas e arriscadas realizadas en Europa no século XIX.
Os traballos de restauración continuaron levemente no século XX, especialmente nas primeiras décadas. En 1911, Manuel Cárdenas destruiría lamentabelmente a ‘’Puerta del Obispo’’, edificio civil que unía a catedral co Palacio Episcopal. En 1930, Juan Crisóstomo Torbado terminaría a cancela exterior iniciada en 1794, choendo todo o adro. Este arquitecto acometería despois a restauración do claustro.
Nas últimas décadas traballouse no reforzo das estruturas e limpeza, e tamén a restauración e consolidación das vidreiras, usando as máis modernas técnicas.
Xeneralidades do gótico
A fachada principal estruturábase xeralmente en tres vans abucinados, constituídos por arquivoltas e xambas e enmarcados nun gablete, unha galería de reis do Antigo Testamento, un gran rosetón (situado na nave central), un ándito (espazo mediante o cal accédese á fachada para realizar posíbeis reformas) e por dúas torres de características diferentes (rematadas ou non cun pináculo en forma de frecha).
Planta
A planta é case unha réplica da catedral de Reims aínda que en formato algo menor. Ten unhas dimensións de 90 m de longa, 30 m de alta e 29 m de larga. Dividida en tres naves, da entrada ao transepto, e cinco naves do transepto ao altar maior. A catedral presenta macrocefalia, é dicir unha cabeceira de maior tamaño que lo común (o largo do transepto neste caso) e que lle resta algo de profundidade e perspectiva porén en troques bríndalle maior espazo para os fieis (por mor de estar no Camiño de Santiago a súa afluencia era maior). As naves da catedral de León cóbrense con bóveda de cruzaría cuadripartita en treitos rectangulares. O cruceiro faino cunha bóveda cuadripartita, que substituíu a cúpula barroca do século XVII nas obras acometidas a finais do século XIX co fin de gardar coherencia co resto da construción. Nos seus muros presenta 125 grandes fiestras, con 1.800 m² de vitrais policromados de orixe medieval, sendo considerados dos mellores do mundo no seu xénero. Deles, salienta o grande rosetón central situado no pórtico central, entre as dúas torres de agulla, así como as da Capela Maior, o transepto norte e a Capela de Santiago.
Exterior
miniatura|Fachada occidental da catedral coa súa iluminación nocturna. miniatura|Perspectiva das torres da catedral miniatura|Triplo pórtico occidental de acceso ao templo.
Fachada occidental
A fachada occidental é a principal da catedral, e pola que normalmente se accede ao templo. Consta dun pórtico triplo oxival semellante ao da catedral de Reims. Nas xambas, arquivoltas, tímpanos e parteluces das portadas desenvólvese un traballo escultórico de destacado papel no gótico español, actuando de filtro da influencia francesa. Por riba do pórtico, sitúase o gran rosetón central, con vidreiras de finais do século XIII. O pinche triangular neogótico actual foi construído por Demetrio de los Ríos a finais do século XIX durante a súa restauración, sendo desmontado o anterior plateresco do século XVI.
A fachada atópase flanqueada por dúas torres góticas de 65 e 68 metros respectivamente. O feito que as torres sexan diferentes, en forma e altura, responde a momentos diferentes da construción e é bastante típico do gótico. A torre norte ou das campás foi iniciada no século XIII e rematada no século XIV, sendo máis sobria e maciza, rematada nunha agulla fechada. A torre sur ou do reloxo iniciouse tamén no século XIII, mais non foi concluída até finais do século XV, momento no que o mestre Justín deulle o remate. O seu estilo é gótico flamíxero, cunha agulla calada, estando menos acorde co resto do edificio que a súa compañeira. As torres da catedral de León presentan a particularidade de estaren encostadas ás naves laterais, no canto de xurdir delas. Isto permite a curiosa vista dos arcobotantes das naves laterais desde a fachada occidental. miniatura|Portada da Virxe Branca ou do Xuízo Final Realizadas na segunda metade do século XIII, as riquezas das portadas da catedral de León convértena no máximo expoñente da escultura gótica española. O pórtico triplo occidental atópase dedicado nos laterais a San Francisco e a San Xoán Bautista, mentres a portada principal representa o Xuízo Final. A influencia francesa evidénciase nesta portada principal, realizada contra a 1270. Desta, salientan os personaxes das xambas e Nosa Señora A Branca (‘’La Blanca’’) no parteluz, hoxe substituída por unha copia. As figuras presentan o naturalismo propio do gótico que se impón sobre o simbolismo e hieratismo románicos. O traballo das pregaduras nas roupaxes, a expresión e individualización dos rostros e a sensación de movemento son as principais características. O modelo de Nosa Señora A Branca ou Virxe Branca salienta pola súa humanidade, conseguida en gran parte, polo sorriso que lembra ao Anxo da Anunciación da catedral de Reims.
Sas do Monte, Montederramo
San Pedro de Sas do Monte é unha parroquia do concello ourensán de Montederramo na comarca da Terra de Caldelas. No ano 2007 tiña 37 habitantes (19 homes e 18 mulleres) distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 11 habitantes en relación ao ano 2000.
René Laënnec
René Théophile Hyacinthe Laënnec, nado en Quimper o 17 de febreiro de 1781, e finado en Douarnenez o 13 de agosto de 1827, foi un médico bretón, inventor do estetoscopio. En 1816, por mor do pudor que o médico sentía ó achegar o seu oído ó peito das pacientes e tamén pola dificultade para escoitar ruídos en pacientes con sobrepeso, creou un cilindro de 30 cm de longo, orixe do instrumento.
Catedral de León
Fachada occidental
A portada esquerda, ou "de San Xoán", no tímpano amósase o Ciclo da Natividade de Xesús: Visitación, Nacemento, Adoración dos Pastores, Herodes, Epifanía e Matanza dos Inocentes, cun gran sentido da narratividade. Nas Arquivoltas aparece unha alusión da árbore de Xesé, en relación coa xenealoxía de Cristo e historias relacionadas coa vida de San Xoán Bautista, dando o nome á porta.Nesta portada e a seguinte, aparece o "locus apellationis", columna ante a que se administraba xustiza no Reino de León, segundo normas que se remontan ao Fuero Juzgo e ao leonés de 1020, e que provoca a asimilación de Afonso X, patrocinador do templo, coa figura do rei Salomón, representado ao fondo sobre a columna.
A portada central, "da Virxe Branca" ou do Xuízo Final, está presidida polo Cristo Xuíz que mostra os seus estigmas, mentres os anxos portan os instrumentos do seu martirio e a Virxe e san Xoán se axeonllan como principais intercesores. Baixo el e nas arquivoltas desenvolveuse o xuízo no que san Miguel pesa as almas (psicostase) e separa aos benaventurados que van ao paraíso (incluídos Afonso X ou san Francisco, que aparecen con varios instrumentos de música), dos condenados que sofren os tormentos do inferno, sendo devorados por demos ou sendo introducidos en caldeiras a ferver. Nas arquivoltas aparecen escenas da resurrección dos santos. O parteluz de ambas as portas es presidido por unha reprodución da "Virxe Branca" co Neno nas mans (a orixinal está gardada no interior do templo, na capela do mesmo nome), sendo a escultura máis representativa da catedral e unha das de máis calidade do gótico español. Xunto ás portas, aparecen esculturas de santos, evanxelistas e protagonistas do Antigo Testamento. Salienta a escultura de Santiago (recoñecida pola cuncha do seu chapeu; o seu pedestal está gastado, segundo a tradición, polas mans dos peregrinos ao seu paso por León de camiño cara Santiago de Compostela.
A portada da dereita, ou "de san Francisco", está dedicada á Virxe, relatando o tímpano a morte e coroación de María e portando as arquivoltas varios concellos de anxos, e no exterior, as cinco virxes prudentes fronte ás cinco necias. As xambas albergan figuras de varios profetas de distinta cronoloxía. miniatura|Fachada sur da catedral.
Fachada sur
Esténdese cara a porta Bispo, orientada ao sur do templo. Foi a zona que máis sufriu os problemas construtivos da catedral, chegando a ser reconstruída en varias ocasións. No século XVII, o triforio foi cegado, e colocouse un pinche barroco en forma de espadana, e o século XVIII, tras o terremoto de Lisboa, o seu rosetón foi desmontado e substituído por unha fiestra dupla barroca. Afortunadamente, durante as grandes restauracións de finais do século XIX, Matías Laviña proxectou a fachada actual, construíndo un novo rosetón, triforio e pinche neogóticos, imitando a fachada norte, que nunca foi retocada. Á dereita do gran rosetón encontramos a torricela denominada "cadeira da raíña", realizada no século XV polo mestre Justín, e que servía para recoller as cargas horizontais dos arcobotantes cara a cabeceira.
miniatura|Portada do sarmental na fachada sur, san Froilán preside o parteluz. A portada sur tamén conta con tres pórticos, ao estilo das catedrais góticas francesas, realizados entre 1265 e 1275.
A portada esquerda é a denominada «da morte», pola configuración que acompaña ao peneirado heráldico de Castela e León. Non posúe decoración no tímpano, só nas arquivoltas e xambas. O nome de Porta da Morte procede dunha figura dun esqueleto con ás, colocado en época posterior nunha das ménsulas.
A central, chamada "do sarmental" é moi similar á porta do sarmental da catedral de Burgos, representando a Cristo sedente como Pantocrátor mostrando o Libro da Lei, e arrodeado do tetramorfos: o touro (Lucas), a aguia (san Xoán), o león (San Marcos) e o home (San Mateu). Aos seus lados aparecen evanxelistas sentados, a escribir sobre pupitres. Anxos e anciáns da Apocalipse con instrumentos musicais adornan as arquivoltas. O parteluz está ocupado por unha estatua de San Froilán.
A portada dereita, chamada "de san Froilán", amosa no seu tímpano escenas da vida do santo, a súa morte e o traslado das súas reliquias á catedral leonesa. As arquivoltas están decoradas con anxos. Esta portada tivo grande importancia na Idade Media pois por ela entraba o bispo, ao estar situado fronte ao Palacio Episcopal. Ademais, tamén era empregada por todos os peregrinos que entraban por unha porta da muralla preto da catedral para visitar os restos do santo. Actualmente atópase cegada. miniatura|Fachada norte vista desde o Claustro.
Fachada norte
A fachada norte da catedral é a menos visíbel por mor da súa situación por riba do claustro. Só se pode apreciar deseño propio claustro ou desde as alturas da vila. Consta dun pinche con triforio presidido por un gran rosetón con vidreiras de finais do século XIII. O pinche triangular e a súa rosa calada é do século XV, e foi usado como modelo para a reconstrución dos pinches dos lados sur e oeste nas restauracións de finais do século XIX. Á esquerda da fachada está outra torricela, "la limona", realizada no século XV para recoller as cargas horizontais dos arcobotantes cara a cabeceira. Esta fachada non foi retocada polas grandes restauracións, ficando inalterada dende a súa construción.
miniatura|Portada policromada da Virxe do Dado na fachada norte, que dá acceso ao claustro. Na súa orixe constaba, como nos casos anteriores, dunha portada tripla, se ben esta non dá ao exterior do templo, senón que fica cuberta pola peza de acceso ao claustro.
A portada dereita úsase como entrada e saída á peza que dá saída ao claustro. O tímpano non é escultórico, senón que posúe unha pintura gótica da Virxe co Neno. Nas arquivoltas hai figuras vexetais. Tamén conserva a policromía.
Naves
A catedral de León conta con tres naves e un transepto. A nave central mide 90 metros de longo e 30 de altura, mentres que as dúas naves laterais miden 15 metros de altura, e únense a través do deambulatorio. Desde o exterior, son perfectamente visíbeis todos os contrafortes, os arcobotantes e os pináculos ao longo das naves, que serven para desviar as cargas do edificio ao exterior e poder furar as naves con grandes fiestras. Tamén existen gran cantidade de gárgolas, con forma de animais ou monstros míticos, que servía para cuspir ao exterior a auga que caía da cuberta a través dos arcobotantes. miniatura|Ábsida da catedral de León, vista desde o barrio de El Ejido. De cara ao exterior o máis importante é a substitución dos muros de pedra polos vans con vidreiras. As dúas naves laterais están perforadas con vans desde a fachada occidental deica o transepto, constituíndo as grandes fiestras da parte baixa do edificio. A nave principal está perforada con grandes fiestras que percorren todo o edificio, incluído o transepto e a ábsida, dando lugar ao claristorio. Xusto por baixo está o triforio calado que tamén percorre o edificio. Este alixeiramento dos muros é o que dá lugar á "desmaterialización" da arte gótica. Algunhas volutas e enfeites que se poden ollar na pedra entre as grandes fiestras da nave principal son obra das restauracións de finais do século XIX.
Ábsida
A ábsida é a parte máis antiga da catedral, por mor de que as igrexas comezaban a se construír pola cabeceira para poder realizarse culto antes da conclusión definitiva do templo. A vista da catedral desde a ábsida é unha das máis impresionantes, porque é nesta zona onde os arcobotantes acadan a súa maior espectacularidade. Os arcobotantes desvían as cargas cara o exterior permitindo alixeirar os muros, que poden ser furados por grandes fiestras. Durante gran parte do ano, os pináculos da ábsida da catedral leonesa son usados como pousadeiro e niños por numerosas cegoñas. Algunhas delas pasan o inverno en León.
Interior
En canto ao seu alzado interior, a catedral segue co modelo francés en tres pisos ou rexistros. O primeiro é o dos arcos formeiros (arco formeiro) apuntados con piares fasciculares, cuxos boceis insírense nos nervios das bóvedas creando un eixo que marca a verticalidade do interior. O segundo piso conta cun triforio e o terceiro é o cleristorio, o conxunto de vidreiras.
Coro
O cadeirado actual, quizais substituto dun anterior, foi realizado entre 1461 e 1481 en estilo gótico en madeira de nogueira. Trátase dun dos cadeirados máis antigos de España. A un primeiro mestre Henrique, carpinteiro que consideraría o traballo, sucederon Juan de Malinas e o mestre Copín, imaxineiros das principais tallas (testeiros e respaldos). Un riquísimo elenco de motivos congrega aos habituais personaxes do Antigo Testamento e aos santos nos lugares máis visíbeis, contrapoñéndoos a varias figuras profanas de ton burlesco e costumista, á moda nórdica. Os autores non se recataron en utilizar figuras de cregos para satirizar vicios, en mordaces escenas que chegan ás veces á obscenidade.
Trascoro
Primeiramente un antecoro que miraba aos fieis desde o altar clausurado e inaccesíbel, foi trazado por Juan de Badajoz o Mozo en estilo plateresco. A obra remataríase entre 1560 e 1590 en plena contrarreforma, elevando a súa envergadura con imaxes laterais e un grande arco triunfal. Estéban Jordán labrou os catro relevos de alabastro con escenas da Anunciación, Nacemento e Adoración.
Altar maior
miniatura|Altar maior da catedral, arrodeado polas vidreiras da ábsida. O altar maior ou capela maior da catedral está actualmente ocupado por un retablo neogótico montado por Juan Bautista Lázaro con cinco táboas procedentes do retablo perdido realizado por Nicolás Francés a mediados do século XV, e outras de procedencia diversa (Palanquinos etc). Representan a vida de San Froilán, o traslado do corpo de Santiago e a Presentación da Virxe, nunha mestura de estilo gótico internacional e gótico flamengo. Salientan as táboas laterais, en especial o Descendemento da esquerda.
No altar, a arca de San Froilán, que recolle os seus restos, é unha obra mestra do prateiro Enrique de Arfe (1519-1522) con algunhas modificacións barrocas. O altar está fechado por unha reixa de estilo plateresco, obra de Juan de Badajoz o Mozo.
Deambulatorio e capelas
miniatura|Deambulatorio da catedral. Arredor da parte traseira do altar maior atópase o deambulatorio. No caso da catedral de León, como moitas outras do Camiño de Santiago, o deambulatorio ten un grande espazo, para permitir o paso de abundantes peregrinos e evitar aglomeracións. Consta de cinco capelas de forma hexagonal, dispostas arredor do deambulatorio, e delimitadas por reixas. Cada unha destas capelas está presidida por unha gran fiestra dupla con vidreiras. miniatura|right|Escultura orixinal da Virxe Branca na capela do mesmo nome. As capelas son: miniatura|Detalle das vidreiras da capela de Santiago.
Claustro
miniatura|Vista do claustro catedralicio. A catedral de León foi deñada sen claustro, mais finalmente ergueuse entre finais do século XIII e principios do século XIV. Esta construción cubriu a entrada norte que, dende aquela, ficou resgardada. Este claustro ten unha planta cadrada de 30 metros de lado, posúe seis intercolumnios por lado e 24 piares en total, respondendo ás proporcións establecidas nos claustros cistercienses. Ao seu arredor agrúpanse diversas dependencias, entre elas, o actual Museo Catedralicio.
Os arcos apuntados e capiteis do muro interior presentan escenas bíblicas e da vida cotiá, mostrando de novo o diálogo do divino e o humano, típico do gótico. Os murais entre as arcadas do claustro foron pintados cos episodios da vida de Cristo por Nicolás Francés nos anos 60 do século XV, aínda que algúns deles son obra posterior de Lorenzo de Ávila e outros.
A comezos do século XVI, Juan de Badajoz o Mozo refixo as bóvedas do claustro. Aproveitou os lenzos e os arcos formeiros e montou 28 bóvedas de cruzaría complicadas e decoradas. Filacterios e medallóns presentan un complexo programa iconográfico, vinculado coa Virxe de Regla. Baixo as bóvedas pode observarse unha completa colección de sepulcros que revelan as etapas da actividade escultórica catedralicia, mais sendo na súa maioría obras tanto do século XIII como do século XIV.
No centro do patio e por diversos lugares do claustro consérvanse restos dos pinches oeste e sur, que foron desmontados durante as restauracións do século XIX polos arquitectos "purificadores" da catedral. miniatura|Sepulcro do bispo Martín "el Zamorano". Algúns dos sepulcros son: miniatura|Sepulcro de [[Ordoño II, rei de Galiza.]]
miniatura|Mural de Nicolás Francés no claustro. Atópase tamén un mostrario de pinturas do século XV.
Vidreiras
A catedral de León é coñecida especialmente polo seu conxunto de vidreiras, quizais o máis importante do mundo xunto co da catedral de Chartres. Conservadas a maioría das orixinais, feito estraño en catedrais desta época, foron construídas entre os séculos XIII e XVI. En opinión de Gómez Moreno, as máis antigas serías as das capelas absidiais. A técnica da vidreira ten a súa orixe, segundo se cre, na cultura musulmá. Dela foi tomada pola arte cristiá, que os utilizou desde o século XI para acadar o seu auxe dous séculos máis tarde. No século XVI entrou nunha total decadencia, e máis tarde, coa perda de interese polo medieval, os vitrais foron eliminados de moitos templos. Isto, xunto coa fraqueza propia do vidro, é a causa de que se conserven tan poucas coleccións.
Na súa época de esplendor non se tiñan como meros elementos decorativos, senón que eran unha parte fundamental do edificio. A técnica do arcobotante permitía practicamente eliminar os muros como elemento de sostén, polo que se podían perforar para abrir grandes fiestras, que recubertas con vidreiras, daban ao templo unha máxica aparencia. Neste sentido, a catedral de León foi un dos edificios que máis metros cadrados dedicou á creación de vans para vidreiras en proporción ao seu tamaño. En metros cadrados distribúense da seguinte maneira: 464 metros na súa parte baixa, 282 no triforio e 1.018 na zona superior, o que fai un total de polo menos 1.764 metros cadrados de superficie, segundo as medicións de Demetrio de los Ríos. O conxunto conta con 134 grandes fiestras e 3 grandes rosetóns. Esta enorme superficie cobra maior importancia por mor das dimensións contidas da catedral.
Porén, semella que entre os séculos XV e XVI foron tapiadas parte das grandes fiestras inferiores (das que sé se conservaron as partes superiores e as rosas orixinais) e do triforio para dar maior consistencia ao edificio polos seus problemas construtivos. A finais do século XIX, acométese a restauración e recuperaciónda das vidreiras, primeiro por Demetrio de los Ríos e, cando este faleceu o 27 de xaneiro de 1892, por Juan Bautista Lázaro coa creación doutras novas, usando a técnica construtiva medieval. Na restauración de Lázaro, presentouse á Exposición Nacional de Belas Artes de 1897 e obtivera a medalla de ouro. Rematouse totalmente en 1901.
Museo Catedralicio Diocesano
miniatura|Sala do Museo Catedralicio Diocesano. Foi inaugurado o ano 1981 e é o resultado da fusión do antigo museo catedralicio co diocesano. Este último fora creado polo bispo Almarcha o ano 1945, aínda que o maior incremento dos seus fondos realizouse a partir da década dos sesenta.
Na actualidade constitúe un conxunto único no seu xénero, albergando pezas de todas as etapas da historia da arte, desde a prehistoria até o século XX, todas elas repartidas en dezasete salas, na contorna do claustro catedralicio.
Arquivo
Ao longo dos séculos realizáronse diversos traballos e actuacións no Arquivo co fin de conservar os manuscritos e todo tipo de documentación que nel se ía recollendo. O máis antigo dos traballos realizados é o Libro del tumbo (códice núm. 11), onde se copiaron os testemuños, privilexios e doazóns dos séculos X, XI e XII. A copia é de fins do século XII, levando o último documento a data de 1171.
Fondo documental
Actualmente existen na Catedral 88 códices, preciosos pola súa data e máis valiosos polas súas miniaturas. Ademais dos Códices, o Arquivo agocha un fondo documental de pergamiños, valioso pola súa calidade e número (supera os 1800) e outros moitos fondos. Ademais hai selos rodados, de cera e de chumbo, de grande interese para a sixilografía. Tamén libros de contas e unha escolma de Actas Capitulares, desde últimos do século XIV até o presente; arquivo musical, libros litúrxicos e cantorais e planos da restauración da catedral no século XIX e bosquexos de vidreiras.
Marcus Cousin
Xogou tamén antes para os Utah Jazz, e foi asignado en 2011 aos Rio Grande Valley Vipers da NBA Development League, afiliados dos Houston Rockets.
Anegada
A illa de Anegada é a máis setentrional das illas Virxes Británicas (IVB), sendo unha das maiores illas deste territorio. Atópase aproximadamente a 24 km ao norte de Virgin Gorda. Anegada é a única illa Virxe Británica habitada formada a partir de coral e rocha calcaria, o que lle dá un carácter patelo, fronte ás outras próximas que son de orixe volcánico. Mentres as outras illas son montañosas, Anegada é plana e baixa. O seu punto máis alto só está aproximadamente a 8´5 metros sobre o nivel do mar, o que lle dá o seu nome, que é o termo español para "terra anegada".
Con aproximadamente 38 quilómetros cadrados, Anegada é a segunda máis grande das Illas Virxes Británicas, pero tamén é a máis escasamente poboada das illas principais, cunha poboación de 285 habitantes no censo de 2010. A maioría da poboación en Anegada vive na única aldea, The Settlement.
Kaley Cuoco
Kaley Christine Cuoco, nada en Camarillo o 30 de novembro de 1985, é unha actriz estadounidense. É coñecida por interpretar a Bridget Hennessy na serie da ABC 8 Simple Rules (2002–2005), a Billie Jenkins na derradeira tempada de Charmed (2005–2006) e a Penny na comedia da CBS The Big Bang Theory (2007–presente) polo cal gañou un premio Satellite no 2012. Cuoco tamén apareceu en filmes como To Be Fat like Me (2007), Hop (2011) e Authors Anonymous (2014). En outubro de 2014, Cuoco foi premiada cunha estrela no Paseo da Fama de Hollywood.
Anegada
Economía
thumb | Horsefhoe Reef esténdese cara ao sueste desde Anegada O negocio principal de Anegada é o turismo. Un día típico durante a tempada turística, a illa contará con 200 visitantes máis ou menos. A pesca comercial é tamén un negocio substancial en Anegada, sendo os pescadores locais os que proporcionan a maioría das capturas de peixe fresco e lagosta para o resto das Illas Virxes Británicas. Os seus quilómetros praia na costa sur teñen unha gran poboación de [[peixes óseos], o que converte a Anegada nun destino popular para a pesca con mosca.
Algo de que falar
Algo de que falar (en Something to Talk About) é un filme estadounidense dirixido por Lasse Hallström que foi estreado en 1995. O guión é obra de Callie Khouri. Está protagonizado por Julia Roberts e Dennis Quaid que interpretan unha parella inimizada, Kyra Sedgwick como a irmá de Roberts, e Robert Duvall e Gena Rowlands como os seus pais.
Luar no inferno
Luar no inferno é unha novela negra escrita en 2006 por Miguel Anxo Fernández Fernández. É a segunda entrega das aventuras do detective de orixe galega residente nos Ánxeles Frank Soutelo.
Anegada
Acceso
O acceso á illa é a través do pequeno aeroporto de Auguste George (NGD), e tres veces á semana un transbordador e barco privado. Os voos chárter van directamente a Anegada desde Tórtola e Virgin Gorda, nas IVB, así como a San Xoán,  San Tomé, Illa Antiga e Sint Maarten.
Horseshoe Reef
Anegada é coñecida polos seus quilómetros de praias de area branca e o arrecife de 29 km. de longo Horseshoe Reef, a maior barreira de arrecife de coral no Caribe, e o cuarto máis grande da terra. O arrecife dificulta a navegación a Anegada. Mentres que os barcos de alugueiro navegan libremente entre a maioría das outras illas Virxes, as compañías de alugueiro a miúdo prohiben que os clientes naveguen a Anegada para evitar encallar no arrecife.
Luar no inferno
Trama
Frank Soutelo recibe a visita do seu sobriño Robert, un mozo director de cine independente cun valioso contrato cunha gran produtora para facer unha película, pero con pouca liberdade á hora de rodar. Robert ten un guión sobre a contratación de mozas mexicanas que chegan enganadas a Hollywood, onde terminan facendo películas porno, explotadas como prostitutas, ou asasinadas en snuff movies. Ó produtor non lle interesa que iso saia á luz, pero como o detective descobre, por algo persoal.
Anegada
Horseshoe Reef
O arrecife provocou centos de naufraxios, incluíndo o HMS Astraea en 1808, o Donna Paula (1819), o MS Rocus (1929) Como tal, antes era un importante destino mergullo. Nun esforzo para protexer o arrecife, o goberno das IVB fixo ilegal o fondeo de Horseshoe Reef.
Luar no inferno
Narración
miniatura|esquerda|O famoso rótulo que anuncia Hollywood. No libro amósase de primeira man o mundo das altas esferas da produción de Hollywood, e as relacións cos magnates da prostitución, empresas funerarias, e policías corruptos. Así mesmo, critícase non só a explotación de persoas, senón tamén o engano á cidadanía estadounidense mediante os tratos de favor, compras de silencio, e outros métodos de corrupción. Tamén aparece o FBI, ó que tamén critica pola súa irresponsabilidade á hora de protexelo, e o CSI.
O libro está narrado en primeira persoa, pero con moitas chiscadelas* ó lector. Ten moita acción, sen recrearse moito nas paisaxes, como Raymond Chandler, senón que fala máis do estado anímico do detective. Como todo bo detective que se precie, sempre di a última palabra, sen dubidar á hora de coller ó inimigo pola solapa da chaqueta, pero recibe unhas cantas puñadas. Pero, malia que os devolve, non remata sempre con frases que pasen á posteridade. Destacan, máis que esas, frases galegas, co espírito de "depende", "amiguiños si...", ou "arrieiros somos...".
Anegada
Horseshoe Reef
330px|
Luar no inferno
Narración
Narra moi ben os momentos de acción, mesmo con coñecementos de balística ou anatomía, aparición de bombas en caixas de DVD's, ou persecucións.
O autor describe moi ben os barrios da cidade californiana, como nas historias de Chandler, Charles Bukowski ou John Fante. Conta con referencias explícitas a clásicos do cine e a literatura, como Frank Kapra, non só en referencia á acción, senón tamén como homenaxe ós mestres. Tamén hai homenaxes ademais de á gastronomía, á cultura galega, como Luar na Lubre ou os viños da terra.
Jornal Mapa
Jornal Mapa é un xornal impreso en portugués de periodicidade trimestral.
Historia e características
O primeiro número data de novembro de 2012 e ten unha tiraxe de 3000 exemplares distribuídos por librarías, centros sociais e educativos e quioscos. As súas informacións caracterízanse por estar enfocadas en acontecementos sen espazo nos medios de comunicación de masas e na actualidade das periferias culturais, así como na investigación e no fomento do pensamento crítico. Así, algúns dos seus temas centrais son a política, a xentrificación nas grandes cidades (en concreto, no Porto e en Lisboa), o ecoloxismo, a turistificación ou a economía social.
A empresa editora é unha asociación sen ánimo de lucro. Ao carecer de publicidade, o seu financiamento depende exclusivamente da venda dos exemplares impresos e de campañas anuais de micromecenado. Publícase baixo a licenza Creative Commons.
Pobo chukchi
Os chukchis (en ruso: чукчи (plural) e чукча (singular) son un pobo, de tradición nómade, nativo de Siberia (Rusia). Son cazadores de renos e viven en tendas de pel de reno, que son ben vedadas para reter a calor. Habitan na Península Chukchi e no litoral do Mar de Chukchi e Mar de Bering, Océano Ártico. As súas orixes veñen dos habitantes da área do Mar de Okhotsk.
Nome
A denominación chukchi é unha adaptación ao ruso da palabra chauchu, do Chukoto, "ricos en renos". Os chukchis chámanse a si mesmos  (singular ), "o pobo verdadeiro".
Lótidos
Os lótidos (Lotidae) son unha familia de peixes osteíctios da orde dos gadiformes, que comprende especies case exclusivamente mariñas (só é dulciacuícola a especie Lota lota, que habita en ríos circumpolares do norte).
Características
De corpo alongado, teñen entre unha e tres aletas dorsais, pero só unha aleta anal, e sempre presentan barbelas no mento, de onde procede o nome común de moitas das súas especies (barbadas).
Taxonomía
A taxonomía da familia é discutida, xa que algúns autores negan a súa existencia, incluíndo o grupo, como sunbfamilia lotinos (Lotinae) dentro da familia dos gádidos (Gadidae), na que só inclúen tres xéneros:
ademais dos anteriormente citados.
O SIIT inclúe a todos os xéneros na familia dos Gadidae:
En Galicia
Nas augas costeiras galegas están citadas as seguintes especies:
Léo Delibes
Clément Philibert Léo Delibes, nado en Saint-Germain-du-Val o 21 de febreiro de 1836, e finado en París o 16 de xaneiro de 1891, foi un compositor francés de ballets e óperas. Entre as súas obras máis destacadas atópanse os ballets Coppélia (1870) e Sylvia (1876) e as óperas Le roi l'a dit (1873) e Lakmé (1883).
Biografía
Era fillo dun carteiro profesional. A súa madre era músico, e o seu avó foi cantante de ópera. Foi criado sobre todo pola súa nai e o seu tío despois da morte do seu pai. En 1871, ós 35 anos, casou con Leontine Estelle Denainekin. Delibes morreu 20 anos máis tarde en 1891, e foi soterrado no Cimetière de Montmartre, París. O seu sobriño Frédéric foi o avó paterno do escritor español Miguel Delibes.
Josefa Goldar Rey
Josefa Goldar Rey, nada en Caldas de Reis en 1905 e finada o 11 de xuño de 1992 en Buenos Aires, foi unha actriz de teatro e cinema arxentina de orixe galega.
Traxectoria
Filla de José Goldar e Carmen Rey, a familia, con tres fillos, emigrou á Arxentina sendo Josefa moi nova, en 1909.
Fundou co seu home, Leónidas Barletta, o Teatro Del Pueblo. Polos seus escenarios pasaron moitas pezas consideradas revolucionarias para a súa época.
Militante de esquerdas, o seu debut no cinema foi no filme Los afincaos (1941) e máis adiante participou no elenco de varias películas en papeis secundarios.
Filmografía
miniatura|Adolfo Linvel e Josefa Goldar en Los hermanos corsos, 1955.
580
Outros
Historia ano a ano
Giro de Italia 2016
A 99.a edición do Giro de Italia disputase entre o 6 e o 29 de maio de 2016 sobre unha distancia de 3383 km. Comezou cunha contra o reloxo individual en Apeldoorn (Países Baixos) e finalizará naa cidade de Turín, Italia.
Forma parte del UCI WorldTour 2016, de 2º categoría, xunto coa Volta ciclista a España, sendo esta a décimo quinta competición do calendario de máxima categoría mundial.