cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Galaicos
Historia
Tras Silio Itálico, foi Apiano de Alexandría o autor da obra Iberiké, quen menciona o primeiro conflito bélico coñecido entre galaicos e romanos. Nela, Apiano narra os feitos acontecidos no transcurso das guerras lusitanas (155 - 139 a.C), mencionando que neste último ano (139 a.C), tras ser burlado polo xefe lusitano Viriato, o exército romano de Quinto Servilio Cepio devastou os campos dos galaicos e vetóns. Este ataque sobre as poboacións galaicas máis meridionais, posiblemente se situou na rexión Alto Douro, próxima á fronteira cos vetóns, posuíndo esta acción un carácter de castigo, pola axuda prestada destes pobos aos lusitanos.
Organización político-territorial
miniatura|esquerda|120px|[[Estela de Crecente|Estela galaico-romana de Crecente. Realizada a finais do século II, foi adicada a unha defunta aristócrata chamada Apana, da tribo galaica dos Célticos Supertamáricos, tal e como se pode ler na parte inferior da propia estela.]] A organización política dos galaicos non se coñece con seguridade, aínda que pode que se artellasen en pequenos estados independentes entre si compostos por un número dispar de castros, encabezados estes estados pola figura dun rei local que os romanos denominaron princeps como noutras partes de Europa. Cada galaico identificábase así mesmo como membro do castro que habitaba (segundo a interpretación máis común do C invertido da epigrafía posterior) así como do estado/pobo ao que pertencía, e que os romanos denominaron populus, entre os que atopamos numerosos nomes como arrotrebae, albiones, celtici praestamarici, lemavi etc.., do mesmo xeito que ata finais do século XVIII a xente en Galicia se identificaba coa parroquia e a comarca. Unha fonte para coñecer os seus nomes é o Padrón dos pobos. miniatura|dereita|200px|Extensión do territorio dos galaicos lucenses dentro da Gallaecia a finais do [[século III dentro do Imperio Romano.]]
Galaicos lucenses
Entre os galaicos lucenses atopábanse algúns pobos:
miniatura|dereita|Extensión do territorio dos galaicos bracarenses dentro da Gallaecia a finais do [[século III dentro do Imperio Romano.]]
Galaicos bracarenses
Entre os galaicos bracarenses atopábanse algúns pobos como os:
Asentamentos
miniatura|esquerda|240px|Ruínas do castro de [[Coaña, occidente de Asturias. Este castro galaico formaba parte do pobo dos albións, do que se coñece a un dos seus princeps, chamado Nicer.]] O modo de hábitat dos galaicos baseouse na ocupación do territorio especialmente en poboados fortificados que reciben o nome de castros, pudendo variar o seu tamaño dende pequenas aldeas de menos de 1 hectárea máis usuais no norte, e de grandes castros de máis de 10 hectáreas que reciben o nome de oppida ou "citanias", estando estes máis presentes na metade sur do seu poboamento tradicional. Este xeito de habitar o territorio -en castros- foi común a toda Europa durante a Idade de Bronce e de Ferro, recibindo no noroeste da Península Ibérica o nome de '"cultura dos castros" ou "cultura castrexa" que alude a este tipo de manifestación cultural antes da chegada de Roma, con todo os galaicos seguirían a habitar castros ata o século VIII d.C.
Estes poboados fortificados acostuman a situarse en outeiros despexados, promontorios rochosos ou penínsulas que se internan no mar, o que facilita a visibilidade, a defensa e o dominio do contorno. O lugar do asentamento vén dado tamén en función dos recursos naturais explotados polos moradores. Os castros galaicos manteñen unha certa homoxeneidade, presentando trazos comúns.miniatura|dereita|250px|Recreación dunha casa patio galaica ou núcleo familiar, no sur da [[Gallaecia.]] Así, as casas e os edificios domésticos situábanse principalmente na "croa" -parte superior do castro-, pudendo tamén situarse nos barrios anexos á croa preto do chamado "antecastro", espazos que non albergaban vivendas, pero que se supón que estaban destinados a animais ou hortas. Cada unha destas áreas, podía estar limitada por murallas, parapetos ou foxos. Ás veces hai unha especie de engadidos, os antecastros, que tamén se arrodean de murallas. Coa integración no Imperio romano e a chegada da Pax romana, a poboación galaica comezará a abandonar gran parte dos castros e a dispersarse sobre terras de cultivo, en vales e terras máis accesibles pero menos defendibles.
Só no territorio da Galicia actual chegan a contabilizarse máis de dous mil castros, o que revela unha das maiores dispersións poboacionais da Idade de Ferro en toda Europa, que sería en boa medida a orixe da ocupación galega do territorio herdada ata o presente, e caracterizada por pequenas e numerosísimas poboacións distantes entre si.
Donkey Kong Jr.
Donkey Kong Jr. (ドンキーコングJR.) é un videoxogo arcade de 1982 desenvolvido por Nintendo. Primeiro apareceu en arcades, e, co paso da década de 1980, foi adaptado a numerosas plataformas, sendo o máis salientable Nintendo Entertainment System. É o segundo título da serie de videoxogos arcade de Donkey Kong. O título do xogo foi escrito como Donkey Kong Junior na versión de América do Norte. A súa estrela epónima, Donkey Kong Jr., tamén chamado sinxelamente Junior ou acurtado como DK Jr., tenta rescatar o seu pai Donkey Kong, que foi encarcerado. A prisión de Donkey Kong está gardada por Mario, na súa única aparición como antagonista nun videoxogo de Nintendo. Este xogo é a secuela de Donkey Kong, que conta con Mario como heroe e co pai de Junior como malvado.
Galaicos
Modo de vida
miniatura|esquerda|240px|Recreación dunha casa galaica, no castro de Vigo, no sur de [[Galicia.]]
Sociedade
miniatura|dereita|100px|Estela do príncipe galaico, Nicer Clutosi, da tribo dos [[albións. Realizada no século IV, contén a seguinte inscrición:XP NICER / CLVTOSI / ) CARI / ACA / PRINCI / PIS AL /BIONV / M AN / LXXV / HIC S EST.]] A sociedade galaica amósase fiel ao modelo social dos pobos indoeuropeos e concretamente célticos. Por unha banda cada tribo estaba encabezada por un rei, chamado princeps, do que se descoñece se este era elixido de entre a aristocracia local -sistema electivo- ou se pola contra formaba parte dunha liñaxe real -sistema hereditario-. Polos restos epigráficos coñecemos a existencia de dous reis ou principes galaicos, un da propia Lucus Augusti, do que só se sabe era fillo dun aristócrata chamado Veroblio, e outro chamado Nicer, fillo de Clutoso, e princeps dos albións. A existencia destes personaxes implica unha sociedade altamente xerarquizada e estratificada.
Apoiando militarmente a estes soberanos, é posible que cada tribo galaica contase cun grupo de nobres e guerreiros que proporcionaban protección á tribo e nos que probablemente recaia a administración local de cada castro dentro da tribo. O seu status social ao igual que os soberanos, amosábase non só no poder político, ou adquisitivo das súas pertenzas senón o uso de determinados obxectos simbólicos intimamente ligados ás clases altas da aristocracia como eran os torques.
Lingua
No momento presente, non existe unanimidade entre os lingüistas de que o idioma ou linguas faladas polos galaicos formaban parte das linguas celtas continentais, , extintas hoxe en día. No entanto, reviste máis complexidade a adscrición de dita lingua celta á rama britónica ou goidélica, aínda que maioritariamente se estima máis achegada lingüisticamente á rama goidélica. Por outra banda, suponse que a lingua celta empregada polos galaicos debeu de ser moi semellante á do resto de pobos indoeuropeos no norte e oeste da Península Ibérica.
Os deuses galaicos antes da chegada de Roma
350px|miniatura|dereita|[[Fonte do Ídolo, en Braga cunha inscrición de época galaico-romana, dedicada ao deus Tongoenabiago, se cadra outra denominación de Navia.]] A través das inscricións galaico-romanas, coñécese parte do gran panteón divino dos galaicos, compartido parcialmente non só por outros pobos celtas ou celtizados peninsulares, tales como os ástures -principalmente os máis occidentais- ou lusitanos senón tamén polos galos ou britanos entre outros. Así destacan os seguintes:
Poboación e distribución xeográfica
Grazas á arqueoloxía e aos datos censuais romanos, coñécense a densidade de poboación así como un número aproximado de habitantes -galaicos e ástures que terían vivido na Gallaecia. Así, segundo Plinio, os galaicos, repartidos entre bracarenses e lucenses sumaban un total de 451.000 habitantes, de xeito que os bracarenses contaban con 285.000 homes e mulleres, mentres que os lucenses rondaban os 166.000, amosando o dato unha densidade demográfica moito maior entre os bracarenses, corroborado pola existencia de grandes castros case exclusivos do seu territorio. Por outra parte, o censo de Plinio achega a cifra de 240.000 individuos para os ástures, sensiblemente menor que os galaicos bracarenses e que supón unha densidade demográfica moi baixa en relación co territorio ocupado.
Algunhas cidades, castros e citanias galaicas destacadas:
Botorrita
Xeografía
A localidade está localizada na conca do río Huerva, ao pé das súas augas e dista 22 km da cidade de Zaragoza. O concello ten unha altitude media de 394 msnm.
O termo municipal linda cos concellos de Mozota, La Muela, María de Huerva e Jaulín.
Historia
Está identificada coa antiga Contrebia Belaiska. Os belaiscos eran celtiberos sometidos aos iberos sedetanos. Son famosos os bronces de Botorrita, escritos no século I a.C., nunha primeira fase de romanización, cando aínda se empregaban na escrita as linguas prerromanas, neste caso o celtibérico en alfabeto ibérico.
Atlas B
Atlas B, tamén coñecido co código XSM-65B, foi un mísil balístico intercontinental de proba pertencente á familia de foguetes Atlas, formada en primeiro lugar por mísiles e máis tarde por foguetes espaciais.
Características
O Atlas B foi un modelo de probas, sucesor do Atlas A, que non levaba oxiva funcional. Voou nove veces, con tres fallos, e deu lugar ao primeiro ICBM (mísil balístico intercontinental) despregado nos Estados Unidos. Co tempo o foguete evolucionaría para dar lugar a unha familia de lanzadores espaciais. Foi o primeiro membro da familia en usar un motor exectable e un motor de sustentación no que se deu en chamar un foguete "de etapa e media". Podía levar unha carga de 70 kg a unha altura de 185 km.
Nakalipithecus
Nakalipithecus é un xénero de primates fósiles que contén unha única especie, Nakalipithecus nakayamai. É un gran simio que viviu na rexión africana que hoxe é Kenya nos inicios do Mioceno Tardío, hai 10 millóns de anos. Este simio foi descrito a partir dunha mandíbula fósil e once dentes illados desenterrados en 2005 por un equipo de investigadores xaponeses e kenyanos en depósitos de fluxos de barro da rexión de Nakali no norte da Provincia do Rift Valley de Kenya, ao que se debe o nome científico do xénero, que significa "mono de Nakali". O nome específico refírese a un xeólogo xaponés que morreu mentres estaba traballando no proxecto.
Os dentes fósiles estaban cubertos de groso esmalte, o que suxire que a dieta deste hominoide incluía unha considerable cantidade de alimentos duros, posiblemente noces ou sementes. Segundo os investigadores da Universidade de Quioto, o Nakalipithecus é moi próximo ao último antepasado común de gorilas, chimpancés, e humanos. Pode, por tanto, considerarse un membro basal dos Homininae, antes de que estes se dividisen nas tres liñaxes que viven hoxe. O Nakalipithecus tamén lembra ao xénero Ouranopithecus, outro homínido prehistórico atopado en Grecia.
A importancia evolutiva do Nakalipithecus é dobre: primeiro, xunto co Ouranopithecus é unha proba de que as liñaxes de Homininae actuais non diverxeron antes de hai uns 8 millóns de anos. Segundo, apoia a teoría de que os antepasados máis próximos dos humanos evolucionaron en África. O punto de vista alternativo, que os grandes simios de tipo moderno se extinguiron en África e que os Homininae eran orixinalmente unha liñaxe asiática, que posteriormente colonizou África, é difícl de reconciliar coa presenza xa no Mioceno Tardío deste hominino basal en África.
Antonio Montserrat Carrasquer
Antonio Montserrat Carrasquer, nado en Barcelona o 9 de agosto de 1919 e finado na mesma cidade o 15 de novembro de 1988, foi un futbolista español. Xogaba de defensa.
Traxectoria
Formouse no Sant Just Desvern e no Júpiter de Barcelona, e rematada a Guerra Civil foi destinado a Galicia para realizar o servizo militar. Alí foi posto a proba polo Celta de Vigo, xunto a outros futbolistas como Sansón, Cons ou O'Donell, pero finalmente non foi fichado. Uns meses despois fichou polo Compostela, co que participou na Serie B galega, proclamándose campión.
Ademais xogou dous partidos coa selección de Cataluña, en 1942 e 1944. Faleceu en Barcelona o 15 de novembro de 1988.
Galería de imaxes de Tomiño
Galería de imaxes do concello de Tomiño na provincia de Pontevedra.
Barrantes
<Gallery> Ficheiro:Iglesia de San Vicente de Barrantes.jpg|Igrexa de San Vicente de Barrantes
Real Banda de Gaitas
dereita|miniatura|Sede da Escola de Gaitas de Ourense, no barrio das Lagoas. A '''Real Banda de Gaitas da Excma. Deputación de Ourense''' é unha banda de gaitas fundada en Ourense por Xosé Lois Foxo.
Historia
A banda é dependente da Deputación de Ourense. Conta tamén cunha Escola Provincial de Gaitas, tamén dependente da Deputación, na que se imparten clases tanto de gaita como de percusión. Nas súas actuacións emprega gaitas en Si bemol, gaitas de "barquín" (sopro mecánico), afinadas en fa agudo e fa grave, así coma unha sección de percusión formada por redobrantes de alta tensión, tambores tenores, bombos, pandeiretas e tarrañolas. Conta tamén unha sección de bastóns de mando e unha sección de pandeireteiras. O seu repertorio abrangue tanto música tradicional galega como dos países chamados 'celtas', e en certos casos, con música procedente doutras culturas do mundo.
Na súa sede a agrupación conta cun Museo da Gaita, no que se exhiben diversos exemplares do instrumento, así como iconografía diversa relacionada.
Polémica
En torno este tipo de agrupacións existe unha forte polémica derivada das innovacións introducidas. Dado que de Ourense foi a primeira e, sen dúbida, a máis coñecida deste tipo de formacións, é obxectivo de moitas e moi fortes críticas. Aqueles que están en contra opinan que ditas innovación afastan a banda totalmente da música e da cultura tradicional galega, destacando que:
Distincións
A banda recibiu o título de Real polo Rei Xoán Carlos I de España. Posúe moitos outros galardóns e recoñecementos de carácter nacional e internacional e de varias casas galegas, e ten actuado para diversos persoeiros e representantes políticos.
Outros artigos
Xosé Lois Foxo
Ligazóns externas
Páxina oficial da Real Banda
Illote Teafuone
Teafuone, é un illote do Océano Pacífico situado no atol Nukufetau, pertencente ao estado de Tuvalu, na Polinesia. A altura media sobre o nivel do mar é de 13 metros. É coñecida como a Entrada da illa xa que é unha canle a través do arrecife. O illote máis próximo é o de Sakalua.
As Roladas
As Roladas: folla dos rapaciños galegos (1922) foi unha revista infantil escrita enteiramente en galego e posta en marcha desde Madrid por Ramón Cabanillas, quen nomeou esta publicación igual que a entidade escolar infantil galega que el mesmo impulsaba. Impresa en Madrid na editorial Ibérica, foi o primeiro intento de facer unha revista infantil en galego e tivo unha vida moi breve, xa que constou de só dous números correspondentes a maio e xullo de 1922. Porén, tivo unha continuación a partir de 1978 chamada As Roladas 2 e editada agora polo Movemento Cooperativo de Escola Popular Galega.
Bretóns en Galicia
Os bretóns, ou britóns, foron un pobo de orixe céltico que habitaron Gran Bretaña dende tempos prehistóricos. A invasión romana e a posterior romanización supuxo a adopción do latín e a civilización romana polos bretóns do sur da illa o que facilitaría a adopción do cristianismo no século IV. A anarquía propia do final do Imperio Romano de Occidente permitiu que tanto outros célticos dende o norte (pictos e escotos) coma os xermánicos polo leste (anglos, saxóns e xutos) invadisen as súas terras forzándoos a emigrar a Armórica, onde fundarían Bretaña e a Galiza, onde fundarían Bretoña.
As Roladas
Historia
Este proxecto foi anunciado por un redactor anónimo do xornal Galicia Nueva (Vilagarcía de Arousa) na publicación do 7 de maio de 1922. Tratábase dun plan no que grupos de nenos de cada parroquia e cada vila recolleran notas e apuntamentos sobre calquera cousa relacionada coa cultura galega, como a toponimia e o folclore. Os nenos deberían manter unha conduta impecábel, xamais faltar á verdade e debían estar dispostos a defender Galicia con convencemento. A súa finalidade era contribuíres ao espertar de Galicia enraizando a mocidade á terra e facéndoa relixiosa, culta, honrada e traballadora; orgullosa da súa lingua e respectuosa coa xente e a contorna.
Bretóns en Galicia
Chegada a Galiza
miniatura|dereita|200px|Mapa dos asentamentos britanos arredor do século VI d.C. As expedicións bretoas, descoñécese se directamente de Gran Bretaña ou a través da Bretaña, chegaron a Galiza a fins do século V e comezos do VI asentándose no macizo montañoso da costa galega entre Ferrol e a ribeira do Eo chegando algúns a se estender alén do Eo.
As Roladas
Historia
Foi entón cando a Editorial Ibérica, contando co patrocinio financeiro de Leonardo Rodríguez, do Marques de Figueroa e de Wenceslao Fernández Flórez, entre outros, sacou á luz o boletín mensual As Roladas, subtitulado Folla dos rapaciños galegos, ao prezo de 10 céntimos de peseta e que constaba de catro páxinas ilustradas en branco e negro. Malia que o consello directivo estaba formado polo Marqués de Figueroa, Leonardo Rodríguez, Prudencio Rovira, Portela Valladares, Antonio Palacios, Vicente Risco e Fernández Flórez, o director e redactor principal foi o mesmo Ramón Cabanillas, cuxo enderezo particular figurou como sede da publicación durante a efémera vida desta.
Artistas colaboradores
Escritores como o propio Cabanillas, Máximo Ramos, Roberto Blanco Torres, Manuel Fuentes Canal, Vitoriano Taibo, Roxelio Rodríguez Díaz e Antón Villar Ponte compartiron as páxinas destes dous únicos números co lapis de artistas como Castelao, Antonio Palacios, Álvaro Cebreiro ou Francisco Lloréns.
Bretóns en Galicia
Chegada a Galiza
Os locais non supuxeron un atranco ao asentamento dos bretóns, pois misturáronse e conviviron sen aparentes disputas. Uns dos posibles factores polos que os galaicos do norte asimilaron ben a cultura bretoa pode ser polos continuos achegamentos comerciais que se mantiñan entre as illas británicas e o norte da Península e o parecido cultural.
As Roladas
As Roladas 2
No Vigo de 1978 o Movemento Cooperativo de Escola Popular Galega comezou a editar unha segunda versión desta revista pedagóxica, esta vez en boletíns trimestrais en lugar de mensuais e considerablemente máis longos que as publicacións de catro páxinas orixinais.
Bretóns en Galicia
Decadencia
A adaptación dos inmigrantes ao país e a perda da súa personalidade nacional e lingüística nun ambiente xeográfico e étnico non moi diferente ao do seu país de orixe houbo ser bastante rápida. Proba disto son os nomes xa non bretóns dos representantes da diocese nos concilios do século VII.
Mozota
miniatura|dereita|120px|Escudo de Mozota
Mozota é un concello aragonés, situado no sur da Comarca de Zaragoza (provincia de Zaragoza). A súa poboación era de 128 habitantes en 2005.
Xeografía
O concello ocupa unha área de 8,7 km². Está localizado na conca do río Huerva, sobre a beira dereita. A altitude media do concello é de 396 msnm. A capital municipal dista 25 km da cidade de Zaragoza.
Concello rural, domina o viñedo, con variadades de garnacha, tempranillo e cariñena, que dan un viño corpudo e forte.
Cámara de caixón
Historia
As cámaras de caixón xurdiron no século XIX. Nun primeiro momento empregábanse para iluminar placas fotográficas (son un soporte fotográfico feitas de vidro). Co paso do tempo foron avanzando e pasaron a empregarse carretes fotográficos (carretes de acetona).
A primeira marca que as comercializou foi Kodak, foron fabricadas por George Eastman en 1888.
Ao principio a xente mercaba a cámara xunto ao carrete (cun custo bastante elevado), posteriormente facían as fotografías e ao remata-lo carrete enviábano xunto coa cámara á empresa onde a mercaran para que o revelasen. De seguido púñanlle un novo carrete e enviábanlla de novo ao cliente.
En 1895 saíu ao mercado a nova Kodak Pocket; en 1900 lanzouse ao mercado a Kodak Brownie, que chegou ao gran público.
Nesa época non existía a ampliación dos negativos, polo que as fotografías debían ser feitas directamente no tamaño desexado, polo tanto, existían distintos tamaños de cámaras (6x9 e 6x7) Kodak foi o pioneiro e precursor dende Nova York ata 1915, momento no que  Alemaña empezou a competir con eles. A marca Agfa fabricou uns rolos fotográficos utilizados nas primeiras cámaras de caixón do país xermano, as Ernemann Film K. Ao final dos anos 20 comezaron a aparecer numerosos fabricantes, o que fixo que aumentase a súa popularidade. Produtores como Atlissa cambiaron o formato e marcaron o camiño para as cámaras de caixón da posguerra.
Aplicáronselles impostos ás cámaras americanas, pasaron a ser máis caras, polo que non puideron competir coas alemás, que eran moito máis baratas. Isto provocou que aumentara a súa popularidade.
Coa chegada da Segunda Guerra Mundial paralizouse a súa fabricación e distribución debido a que as empresas fotográficas foron utilizadas para fins bélicos.
O seu rexurdimento comezou en 1949, cando apareceron fabricantes tradicionais que se aproveitaron do avance na fotografía e incluíron melloras, como os conectores a flash de lámpada dun único uso, novos formatos e deseños.
Ao redor de 1950, o concepto de cámara de caixón quedou anticuado, a xente deixou de mercalas e foron substituídas polas cámaras compactas de rolo.
Pasaron a ser cámaras que se lles regalaban aos nenos e nenas para que comezaran na fotografía, xa que eran moi sinxelas.
Corpo
Ao principio eran cámaras fabricadas en pel, sen decoración; máis tarde pasarían a ser de metal estampado cos frontais máis rechamantes e visiblemente moito máis atractivos miniatura|
Jaulín
miniatura|250px|dereita|Vista de Jaulín - Exaulín
Cámara de caixón
Obxectivo
Este tipo de cámaras eran moi baratas, polo que non investían moito diñeiro en melloralas. Perdían nitidez nos extremos do negativo, unicamente se atopaba nítido o centro. A maioría delas non posuía enfoque a distancia, soamente as de alta gama.
Jaulín
Jaulín (Exaulín  en aragonés) é unha localidade e un concello aragonés situado no sur da Comarca de Zaragoza. A súa poboación era de 306 habitantes en 2005. A capital municipal dista 28 km da cidade de Zaragoza.
Cámara de caixón
Diafragma
É un elemento das cámaras que reduce o paso da luz. Debido a que este tipo de cámaras fotografaban moi escuro, a maioría delas non posuían este elemento. É útil para fotografar lugares con moita luz miniatura|Parte interior
Jaulín
Xeografía
O municipio ocupa unha superficie de 46,1 km², o que consonte os datos de poboación resulta nunha densidade de 6,64 hab/km². A altitude media do concello é de 508 msnm.
Cámara de caixón
Obturador
É un dispositivo que permite regular o tempo de exposición á luz. Consiste nunha chapa metálica cun buraco que, ao xirar mediante unha panca, deixa pasar a luz, xa que o buraco coincide co obxectivo nun determinado momento. Nas primeiras cámaras de caixón a panca accionaba o obturador tanto ao subila como ao baixala, o que supoñía bastantes dificultades para as usuarias/os; moitas veces non sabían se estaba accionado ou non. Posteriormente mellorárona e retrocedía automaticamente.
Jaulín
Límites
Jaulín linda cos municipios de Mezalocha, Villanueva de Huerva, Fuendetodos e Valmadrid.
Cámara de caixón
Obturador
Debido á velocidade de obturación, 1/30s, moitas fotografías saían movidas, polo que había que fixar a cámara nun lugar.
Visores
O formato mais común do negativo era o 6x9, xa que a cámara é rectangular. Posuían un único visor. Posteriormente mellorouse e pasou a posuír dous visores que, co paso do tempo, foron modificándose ata colocar un á dereita e outro á esquerda. Estes visores estaban feitos dunha lupa brillante.
Encadrar as fotografías con este tipo de cámaras era difícil, xa que a imaxe estaba invertida, había que move-la cámara ao lado contrario ao que se quería encadrar. Ademais, non era perfecto xa que o que se ve non é exactamente o que vai saír no negativo e moitas veces a xente corría risco de que o negativo lle saíse mal.
Despois da guerra, os negativos pasaron a ser de 6x6 ou 4x4, cadrados.
Tamén cómpre destacar que existía un tipo de cámaras de caixón que tiñan o visor abatible, normalmente un marco de metal para apuntar.
Alfabeto grego
O alfabeto grego é o alfabeto utilizado para escribir o grego desde arredor do século IX a.C. Deriva do alfabeto fenicio e foi a primeira escrita da historia en ter letras distintas para as vogais e para as consoantes. Dente o século IV a.C., o alfabeto euclidiano, de vinte e catro letras converteuse no estándar e é a versión que aínda se emprega para escribir o grego na actualidade.
En época arcaica tiña distintas variedades: basicamente unha occidental (da que provén o alfabeto etrusco e o latino) e outra oriental (da que proveñen o alfabeto xónico, que foi considerado o clásico, e del o cirílico, o armenio,...). Non foi o primeiro sistema de escritura para escribir o grego: xa se empregara o silabario micénico (tamén chamado Lineal B) entre os séculos XIV e XII a. C., pero foi esquecido tras a desaparición dos micénicos, ata que foi descifrado por Michael Ventris e John Chadwick no 1953. Consta de vinte e catro letras na súa versión clásica, aínda que hai outras que existiron pero ou eran de uso local ou desapareceron. Ademais do seu valor fonético, foron utilizadas para a expresión de números.
Letras principais
thumb|center|350px|Cadro coas principais letras gregas
Diacríticos
Na ortografía politónica empregada tradicionalmente no grego antigo, a vogal acentuada de cada palabra levaba un dos tres acentos: agudo (ά), grave (ὰ) ou circunflexo (α̃) ou (α̑). Estes signos foron deseñados orixinariamente para marcar formas diferentes do acento tonal no grego antigo. No tempo en que o seu uso se volvera convencional e obrigatorio na escrita, o acento tonal evolucionara nun acento prosódico e dende entón os signos non correspondían a unha distinción fonolóxica. Ademais dos acentos, cada palabra que comece por vogal debe levar un dos dous "signos de respiración": o spiritus asper (ἁ), que marca un son /h/ ao comezo da palabra, ou o spiritus lenis (ἀ), que marca a súa ausencia.
Outro diacrítico empregado no grego é a diérese (¨) que indica un hiato.
Antecedentes
miniatura|Alfabeto grego arcaico. Museo Arqueolóxico Nacional de Atenas
Linear B
Antes da elaboración deste alfabeto, os gregos empregaban un silabario para a escritura, chamado sistema linear B, utilizado en Creta e áreas da Grecia continental como Micenas ou Pilos entre os séculos XVI e XII a. C. Os fragmentos conservados en linear B están escritos no que parece unha versión primitiva dos dialectos arcado-chipriota e xónico-ático, un dialecto chamado micénico. O linear B desenvolveuse a partir dun silabario anterior, chamado linear A, empregado para escribir a lingua minoica, unha lingua falada en Creta antes da invasión grega da illa, e non representa de modo totalmente correcto a fonética do dialecto micénico. Esta e outras razóns levaron ao seu abandono e ao desenvolvemento dun alfabeto totalmente novo. miniatura|200px|Cartel de estrada en grego
Adaptación do fenicio
Xa na época clásica algunhas letras desapareceron do alfabeto; digamma, que adaptaba o wau fenicio, utilizábase só nalgúns dialectos occidentais, e desapareceu antes do período clásico; o san, homófono co sigma, foi desprazado por este último; o qoppa, unha adaptación do qop fenicio, cun son (unha explosiva uvular) que non existía no grego.
Variantes arcaicas
miniatura|right|400px|Distribución dos tipos de alfabetos "verde", "vermello" e "azul", segundo Kirchhoff. Inicialmente houbo numerosas variantes locais do alfabeto grego, que diferían no uso ou non de vogais e consoantes adicionais e outros detalles. Os alfabetos epicóricos adoitan dividirse en catro tipos principais segundo o seu diferente trato das letras adicionais para as consoantes aspiradas (/pʰ, kʰ/) e as consoantes aglutinadas (/ks, ps/) do grego. Estes catro tipos adoitan denominarse "verde", "vermello", "azul claro" e "azul escuro", en base ás cores do mapa da obra seminal sobre o tema do século XIX Studien zur Geschichte des griechischen Alphabets de Adolf Kirchhoff (1867).
O tipo "verde" ou meridional é o máis arcaico e próximo ao fenicio. O "vermello" ou occidental é un dos que posteriormente se transmitiu a occidente e se converteu no antecedente do alfabeto latino, e ten algunhas características fundamentais dese desenvolvemento posterior. O "azul" ou oriental é do que xurdiu o alfabeto grego estándar. Atenas empregou unha forma local do alfabeto "azul claro" ata o final do século V a.C., que non tiña as letras Ξ e Ψ ademais dos símbolos vocálicos Η e Ω. No alfabeto ático antigo, ΧΣ empregouse para /ks/ e ΦΣ para /ps/. Ε empregouse para tres sons (/e, eː, ɛː/), correspondénddose cos clásicos Ε, ΕΙ, Η respectivamente, e Ο usouse para /o, oː, ɔː/, que se correspondían cos clásicos Ο, ΟΥ, Ω. A letra Η (heta) usouse para a consoante /h/. Algunhas variantes locais das letras tamén eran características da escritura ateniense, algunhas compartidas co alfabeto da ("vermello") da veciñanza de Eubea: unha forma de Λ} que lembraba o L latino (x12px) e unha forma de Σ semellante ao S latino (x12px).
* Ípsilon tamén se deriva de waw (x12px).
O alfabeto clásico de vinte e catro letras que se emprega agora para representar a lingua grega foi orixinariamente o alfabeto local de Xonia. A finais do século V a.C., adoitaba ser usado por moitos atenienses. Arredor do 403 a.C., como suxestión do arconte Eucleides, a asemblea ateniense abandonou formalmente o alfabeto ático antigo e adoptou o alfabeto xónico como parte das reformas democráticas tralos trinta tiranos. A causa do papel de Eucleides suxerindo a idea de adoptar o alfabeto xónico, o alfabeto estándar de vinte e catro letras tamén se chama "alfabeto eucleideano". Uns trinta anos despois, foi adoptado en Beocia e puido ser adoptado varios anos antes en Macedonia. Contra o final do século IV a.C., desprazara os alfabetos locais no mundo grego falante para converterse no alfabeto estándar.
Variantes nas grafías
Algunhas letras tiñan diversas grafías, a meirande parte delas herdadas da escritura minúscula da Idade Media. Se ben a súa utilización é unha cuestión de gustos, algunhas destas variantes teñen unha codificación separada na norma Unicode.
Os acentos
No grego antigo había tres tipos de acentos:
Non indicaban a intensidade da vogal, senón a altura da voz. Máis adiante, porén, convertéronse nun simple acento de intensidade.
Os espíritos
Se a palabra comezaba por vogal, os acentos e os espíritos podían combinarse: ἔστιν / ἅπαντας.
En 1982 o sistema de acentuación chamado politónico foi simplificado e foi substituído polo sistema monotónico, onde só hai un tipo de acento. Este acento é o agudo o pechado (´). O uso de espíritos tamén foi abandonado.
Dígrafos e ditongos
Un dígrafo é unha parella de letra utilizadas para escribir un son ou unha combinación de sons que non corresponden a cada unha das letras da secuancia. A ortografía do grego tiña diversos dígrafos, especialmente varias parellas de vogais, antes pronunciadas como ditongos e que actualmente se pronuncian como unha soa letra.
Uso por fraternidades estudantís
En Norteamérica, moitas fraternidades estudantís noméanse con combinacións de letras gregas, polo que se coñecen como "organizacións das letras gregas". Esta tradición foi iniciada pola fundación da sociedade Phi Beta Kappa no College of William and Mary en 1776. O nome desta organización é un acrónimo da frase en grego antigo Φιλοσοφία Βίου Κυβερνήτης (Philosophia Biou Kybernētēs), que sifnifica "Amor da sabedoría, guía da vida" e é o lema da organización. En ocasións, as primeiras organizacións se coñecían con letras gregas a causa de que os lemas se mantiñan en segredo e só se revelaban aos membros. Os nomes das letras gregas de moitas organizacións actuais non teñen significado e non ocultan nada, o que Caroline Winterer afirma que é "comprensible, considerando que o coñecemento xeral do alfabeto e da lingua grega antiga desapareceu case completamente".
Radiotelevisió Valenciana
dereita|miniatura|Sede central da RTVV en [[Burjassot.]] A Radiotelevisió Valenciana foi unha empresa pública de radiodifusión da Generalitat Valenciana encargado da emisión da televisión e radio públicas da Comunidade Valenciana.
O 5 de novembro de 2013, o goberno valenciano anunciou o seu peche, alegando non poder asumir a readmisión de máis de mil empregados despedidos nun expediente de regulación de emprego ilegal. A lei foi aprobada o 27 de novembro coa maioría absoluta do goberno popular de Alberto Fabra.
Historia
A Lei de Creación da Radiotelevisión Valenciana é aprobada polas Cortes Valencianas o 4 de xullo de 1984, e en marzo de 1988 constitúese o Consello de Administración, sendo o nomeamento un mes despois do primeiro Director Xeral do Ente RTVV, polo Consell da Generalitat Valenciana.
O artigo 11, c) da Lei 7/1984 da Generalitat Valenciana do 4 de xullo, pola que se crea RTVV, establece a regulación interna a través da Normativa desenvolvida pola Dirección Xeral.
A Lei de Creación establece a xestión dos servizos de Radio e Televisión a través de dúas empresas públicas en forma de sociedades anónimas, Televisión Autonómica Valenciana S.A. e Radio Autonomía S.A.
A pesar de ser dúas sociedades distintas dependen do mesmo organismo sendo este o ente RTVV, o capital é exclusivamente achegado pola Generalitat Valenciana, de acordo con dita lei.
Televisión Valenciana TVV
(Televisión Autonómica Valenciana S.A.)
O logotipo primitivo de Canal Nou estaba inspirado nos antigos micrófonos de radio; pero en outubro de 2005 foi redeseñado, canda el o de Canal Nou Dos (segunda canle de televisión de Radiotelevisión Valenciana) e o do resto de medios de RTVV.
Radio Nou
(Radio Autonomía S.A.)
Perdix
Non confundir con Pérdix.
Perdix é un xénero de aves da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos perdicinos, que inclúe tres especies de perdices.
Hai representantes do xénero Perdix na maior parte da Europa e a Asia temperadas.
Un membro do xénero, a charrela, foi introducida nos Estados Unidos e o Canadá con propósito cinexético.
Descrición
O xénero foi descrito en 1760 polo zoólogo francés Mathurin Jacques Brisson, na súa obra [https://www.biodiversitylibrary.org/page/36010699#page/343/mode/1up ''Ornithologie, ou, Méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés. A laquelle on a joint une description exacte de chaque espece, avec les citations des auteurs qui en ont traité, les noms qu'ils leur ont donnés, ceux que leur ont donnés les différentes nations, & les noms vulgaires'']. París: Bauche.
Etimoloxía
O nome do xénero, Perdix, Brisson tomouno do latín perdix, voz derivada do grego antigo πέρδιξ pérdix, que era o nome da ave en que se transformou Pérdix, o sobriño de Dédalo.
Especies e subespecies
miniatura|240px|Lámina de Perdix dauurica, por Joseph Wolf, en Proceedings of the Zoological Society of London, 1863. Na actualidade recoñecense no xénero tres especies, coas subespecies que se indican:
Características
miniatura|240px|Lámina de Perdix hodgsoniae, por [[John Gould, en The birds of Asia (1850-1883).]] Son aves non migratorias que habitan en campos abertos e en estepas, aínda que hoxe en día están máis asociadas ás terras agrícolas. Trátanse de perdices de tamaño mediano, con picos e patas de cor apagado (en contraste co vermello das do xénero Alectoris), coa plumaxe das partes superiores de cor parda con raias, e colas algo avermelladas; as tres especies presentan unha chamativa gran mancha parda escura, case negra ás veces, na plumaxe da rexión abdominal. Ningún dos dous sexos teñen esporóns nas patas, e o único dimorfismo sexual que presentan é que a cor plumaxe e das femias tende a ser máis apagada que a dos machos. O niño é unha lixeira escavación no solo ou na cuberta vexetal. Aliméntanse dunha gran variedade de sementes e algúns insectos compltan a súa dieta.
As perdices charrelas e as daúricas están moi estreitamente relacionadas e teñen unha aparencia similar, e forman unha superespecie. A perdiz tibetana ten un rechamante patrón de cara en branco e negro, a peituga negra e 16 plumas na cola, en lugar das 18 das outras especies. Ningunha das especies está ameazada a nivel global, pero as dúas perdices máis xeneralizadas (a charrela e a daúrica) son cazadas en exceso nalgunhas partes da súa área de distribución. Ademais, a charrela foi gravemente afectada polos cambios agrícolas, e a súa área reduciuse considerabelmente.
En Galicia
Das tres especies só unha está presente en Galicia, a charrela, onde é pouco común (estando ademais en regresión), pero que aínda se pode encontrar, a altitudes a partir dos 1 200 msnm nos Ancares e o Courel.
While She Sleeps
While She Sleeps é unha banda inglesa de metalcore procedente de Sheffield. Formada no ano 2006, o grupo está composto polo vocalista Lawrence Taylor, os guitarristas Sean Long e Mat Welsh, o baixista Aaran Mackenzie e o batería Adam Savage. Na actualidade teñen un contrato co selo Search and Destroy Records no Reino Unido, con Good Fight Music nos Estados Unidos e con Shock Records en Australia.
RL-10A-4
RL-10A-4 é a designación dun tipo de motor foguete utilizado na etapa Centaur IIA, usada como última etapa nos foguetes Atlas IIA e Atlas IIAS.
Características
Os motores RL-10A-4 eran fabricados pola empresa Pratt and Whitney e funcionaban alimentados por osíxeno líquido e hidróxeno líquido. Tiñan un pulo de 92,50 kN e usábanse na etapa Centaur IIA, empregada como última etapa nos foguetes Atlas IIA e Atlas IIAS.
Eusocialidade
miniatura|Montículo dunha colonia de [[térmites: as térmites desenvolveron a eusocialidade no período Xurásico, hai uns 145 millóns de anos.]]
A eusocialidade é o nivel máis alto de organización da socialidade animal, que se dá en formigas, abellas, térmites e outros animais. Defínese polas seguintes características: crianza cooperativa das crías (incluíndo coidados ás crías doutros individuos), solapamento de xeracións dentro dunha colonia de adultos, e unha división de labores entre grupos reprodutores e non reprodutores. A división de traballos crea grupos con comportamento especializado dentro dunha sociedade animal, que ás veces se denominan castas. A eusocialidade distínguese doutros sistemas sociais porque os individuos de polo menos unha casta xeralmente perden a súa capacidade de realizar polo menos un dos comportamentos característicos dos individuos doutra casta.
A eusocialidade existe en certos insectos, crustáceos e mamíferos. Principalmente obsérvase e foi máis estudada en insectos himenópteros (formigas, abellas, avespas) e en blatodeos isópteros (térmites). Unha colonia ten diferenzas de casta: raíñas e machos reprodutores desempeñan o papel de únicos reprodutores, mentres que os soldados e obreiras traballan conxuntamente para crear unha situación vital favorable para as crías. Ademais dos himenópteros e isópteros, hai dous grupos coñecidos de vertebrados eusociais entre os roedores: as ratas-toupas espidas do corno de África (Heterocephalus glaber) e as ratas-toupas do sur de África (Fukomys damarensis). Algúns camaróns, como Synalpheus regalis, son tamén eusociais. Edward O. Wilson considerou tamén que os humanos eran eusociais, pero os seus argumentos foron refutados por un gran número de biólogos evolutivos, que subliñaron que os humanos non teñen unha división nos labores reprodutivos.
Distinguíronse tamén varios outros niveis de socialidade animal, como a presocial (solitaria pero social), subsocial, e parasocial (incluíndo a comunal, casesocial, e semisocial).
Historia
miniatura|Crianza cooperativa das larvas na [[abella común|abella do mel.]]
O termo "eusocial" foi introducido en 1966 por Suzanne Batra, que o usou para describir o comportamento de nidación en abellas halictinas. Batra observou o comportamento cooperativo das abellas, tanto de machos coma de femias, cando tomaban a responsabilidade de polo menos unha tarefa na colonia (é dicir, escavar, construír celas, oviposición). A cooperatividade era esencial, xa que unha das actividade desta división de labores inflúe moito noutra das actividades.
Por exemplo, o tamaño das bólas de pole, unha fonte de alimento, dependía de cando as femias poñedoras de ovos ovopisitaban. Se o aprovisionamento dos colleitadores de pole era incompleto na época en que as femias poñedoras de ovos ocupaban unha cela e ovipositaban, o tamaño das bólas de pole sería máis pequena do debido, o que orixinaba que nacese pouca descendencia. Batra aplicou este termo a especies nas cales as colonias as fundaba un só individuo. Batra denominou "hipersociais" ás especies nas que o fundador está acompañado por numerosos axudantes (como nun enxame de abellas ou colonia de formigas).
En 1969, Charles D. Michener ampliou máis a clasificación de Batra co seu estudo comparativo do comportamento social nas abellas. Observou múltiples especies de abellas (Apoidea) para investigar os diferentes niveis da socialidade animal, todos os cales son diferentes etapas polos que pode pasar unha colonia. A eusocialidade, que é o máximo nivel de socialidade animal ao que pode chegar unha especie, concretamente tiña tres características que a distinguían doutros niveis:
E. O. Wilson entón ampliou a terminoloxía para incluír outros insectos sociais; como as formigas, avespas e térmites. Orixinalmente, foi definida para incluír organismos (só invertebrados) que tiña as seguintes tres características:
A eusocialidade converteuse nun fenómeno amplamente recoñecido en insectos; porén, despois foi tamén descuberta nun grupo de cordados, as ratas-toupa. Posteriores investigacións tamén distinguiron outro posible criterio importante para a eusocialidade, que se coñece como o "punto de non retorno". Este caracterízase por individuos eusociais que quedan fixados nun dos grupos de comportamento, o cal ocorre xeralmente antes da madurez reprodutiva. Isto impídelles facer transicións entre grupos de comportamento e créase unha sociedade animal que é verdadeiramente independente para a supervivencia e éxito reprodutivo. En moitos insectos, esta irreversibilidade cambiou a anatomía da casta obreira, a cal é estéril e axuda á casta reprodutora.
Exemplos
A maioría das sociedades eusociais danse entre os artrópodos, e só unhas poucas se atoparon en mamíferos.
En insectos
A orde dos himenópteros contén o grupo máis grande de insectos eusociais, incluíndo as formigas, abellas, e avespas, que teñen "raíñas" reprodutivas e "obreiras" máis ou menos estériles e/ou "soldados" que realizan tarefas especializadas. Por exemplo, no ben estudado caso da avespa Polistes versicolor, as femias dominantes realizan tarefas como a construción de novas celas e a oviposición, mentres que as femias subordinadas tenden a realizar tarefas como alimentar as larvas e recoller alimentos. A diferenciación de tarefas entre castas pode verse en que os subordinados realizan o 81,4% do total da actividade de procura de alimento, mentres que os dominantes só fan o restante 18,6%.
Mentres que unha moderada porcentaxe da especies de abellas (familias Apidae e Halictidae) e avespas (Crabronidae e Vespidae) son eusociais, case todas as especies de formigas (Formicidae) son eusociais. Algunhas grandes liñaxes dentro destes grupos son principalmente ou enteiramente eusociais, así como as tribos de abellas Apini, Bombini, Euglossini, e Meliponini, e as subfamilias de avespas Polistinae e Vespinae. A eusocialidade nestas familias é ás veces controlada por un conxunto de feromonas que alteran o comportamento de castas específicas na colonia. Estas feromonas poden actuar a través de diferentes especies, como se observou na abella Apis andreniformis, na que as abellas obreiras respondían á feromona da raíña da especie relacionada Apis florea. As feromonas son ás veces usadas nestas castas para axudar a procurar a comida. As obreiras das abellas sen ferrete australianas Tetragonula carbonaria, por exemplo, marcan as fontes de alimento cunha feromona, axudando aos seus compañeiros de niño a atopar a comida.
A especialización reprodutiva xeralmente implica a produción de membros estériles das especies, que levan a cabo tarefas especializadas para o coidado dos membros reprodutores. Pode manifestarse na aparencia dos individuos dun grupo cuxo comportamento ou morfoloxía é modificada para a defensa en grupo, incluíndo o comportamento de autosacrificio ("altruísmo"). Un exemplo dunha especies cuxa casta estéril mostra este comportamento altruísta é Myrmecocystus mexicanus, unha das especies de formigas do mel. Nesta especie certas obreiras estériles selectas enchen os seus abdomes con alimento líquido ata que quedan inmóbiles e colgan dos teitos dos seus niños subterráneos, actuando como almacéns ou odres de alimento (mel) para o resto da colonia. Non todas as especies sociais de insectos teñen claras diferenzas morfolóxicas entre as castas. Por exemplo, na avespa social neotropical Synoeca surinama, os comportamentos sociais determinan os rangos de castas dos individuos na descendencia en desenvolvemento. Estas castas están ás veces máis especializadas nos seus comportamentos baseados na idade. Por exemplo, as obreiras de Scaptotrigona postica adoptan diferentes roles no niño baseándose na súa idade. Aproximadamente nas idades entre os 0 e 40 días, as obreiras realizan tarefas no niño como fornecer alimento ás celas con larvas, limpeza da colonia, e recepción do néctar e deshidratación. Unha vez que teñen máis de 40 días de idade, as obreiras Scaptotrigona postica saen fóra do niño para realizar a defensa da colonia e recollida de alimento.
En Lasioglossum aeneiventre, unha abella halíctida de América Central, os niños poden estar liderados por máis dunha femia; ditos niños teñen máis celas, e o número de celas activas por femia está correlacionado co número de femias no niño, o que implica que haber máis femias conduce a unha construción e aprovisionamento das celas máis eficiente. En especie similares con só unha raíña, como Lasioglossum malachurum en Europa, o grao de eusocialidade depende do clima no cal se encontran as especies.