cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San Francisco de Sales, Cundinamarca
Historia
Na época precolombiana, o territorio do actual municipio de San Francisco estivo habitado polos indíxenas panches, pertencentes á familia caribe, e polos muiscas, pertencentes á familia chibcha. Estes últimos situáronse na parte sueste do actual concello, no sector fronteirizo co municipio de El Rosal, onde estabeleceron un forte para evitar o acceso da nación panche ao Zipazgo (na Confederación Muisca), cuxo soberano era o Zipa e estaba situada na sabana de Bogotá.
No período da Colonia, debido á fundación do municipio de Tenjo, creáronse seis encomendas cara a onde foron trasladados os indíxenas desa zona. Unha das encomendas foi asignada ó cidadán español Juan de Vera, quen denominou á súa propiedade Chinga Fría; nome proveniente da palabra chinga, que en lingua muisca quere dicir «braveza».
Fundación Vicente Risco
Promoción de eventos
Do mesmo xeito, a fundación está a impulsar a Oficina Utriculari, na que o grupo de Cámara Residente na Fundación Ensembre Hotteterre está a recuperar, baixo a dirección de Paulo Gonçalves, a gaita de fol para a música erudita.
Ademais, esta impulsou o grupo "Cultura que une", que en colaboración con outras entidades portuguesas está a promover o intercambio de experiencias entre escritores, poetas, fotógrafos e artistas plásticos de Galiza e Norte de Portugal.
Literatura impulsada pola fundación
A Fundación ten unha liña editorial chamada Doutor Alveiros, onde alén das obras de Vicente e Antón Risco, pretende promover os premios e xornadas que se organizan, así como obras que sexan do interese da Fundación.
Gambusia affinis
miniatura|240x240px|Larvas de mosquito na superficie da auga. Gambusia affinis é un pequeno peixe da familia dos pecílidos, orde dos ciprinodontiformes, orixinario do sur e leste de Norteamérica, notable por ser introducido en todo o mundo para o control biolóxico dos mosquitos. Está incluído na lista 100 das especies exóticas invasoras máis daniñas do mundo da Unión Internacional para a Conservación da Natureza.
Fundación Vicente Risco
Literatura impulsada pola fundación
Algunhas das obras de literatura galega impulsadas son as seguintes:
Gambusia affinis
Descrición
Gambusia affinis é unha especie nativa das concas que desaugan no golfo de México, pero foi introducida nalgunhas zonas de Europa. Trátase dun peixe pequeno, de aspecto non moi distintivo, robusto, de cola ampla e redondeada, coa súa boca situada no máis alto. Este último trazo está relacionado coa súa especialización en rastrexar a superficie da auga, mesmo nos recunchos entre as plantas flotantes, buscando e devorando larvas e pupas de mosquitos diversos, as cales habitan na interfase co aire das augas, sobre todo as estancadas ou lentas. A especie presenta un forte dimorfismo sexual, con femias máis grandes, de ata 7 cm, contra 4 dos machos.
Onde prospera, o ciclo vital prodúcese con rapidez. As femias, que viven dous ou tres anos, alcanzan a madurez sexual en seis ou oito semanas, e poden realizar tres ou catro postas nunha soa estación. Agás as primeiras, menos numerosas, cada posta consiste en 60 a 100 alevíns; porque se trata de animais ovovivíparos, o que dá lugar a unha elevada taxa de supervivencia dos xuvenís, e unha gran capacidade de expansión demográfica. Rexistrouse un aumento de 7.000 a 120.000 individuos en só cinco meses.
As Gambusia distínguense tamén pola súa resistencia a condicións ambientais adversas ou cambiantes. Sobreviven a salinidades moi elevadas, o dobre que a da auga de mar, temperaturas altas (até 42 °C se é por pouco tempo) e a correspondente baixa osixenación. Adáptanse entón a augas de curso irregular no tempo, sobrevivindo mesmo en pozas estacionais.
Luis Lamas Novo
Luis Alberto Lamas Novo, nado en Lugo o 3 de xullo de 1971, é un avogado e político galego do PPdeG.
Gambusia affinis
Descrición
Aínda que a miúdo se cita como G. affinis, en Europa, África, Asia e Australia a especie introducida é basicamente Gambusia holbrooki.
Luis Lamas Novo
Traxectoria
Licenciado en Dereito pola Universidade da Coruña (1994) e máster en Prevención de Riscos Laborais pola Universidade Politécnica de Cataluña (2004). Foi Presidente de Novas Xeracións na provincia de Lugo (1992-2002), concelleiro no Concello de Lugo (1995-2003) e Vicesecretario Provincial do PP en Lugo (2003-2006). Foi profesor da Escola Universitaria de Relacións Laborais do Campus de Lugo dende 1998 e asesor xurídico da Mutua Galega en Lugo e Castela León (2002). O 18 de maio de 2009 foi nomeado presidente de Sogama e desempeñou ademais a subdirección do centro.
Gambusia affinis
Alimentación
Acepta sen problemas penso seco toda a vida pero tamén é conveniente darlle algunha achega vexetal (espinacas, chícharos e acelgas cocidas), así como comida conxelada esporadicamente (unha vez por semana), en especial larva de mosquito. É un peixe que pode comer unhas 100 larvas de mosquito ao día.
Comportamento
Peixe moi activo e vivaz, encántalle nadar pola parte media e superior da auga aínda que non dubida en baixar ao fondo para buscar alimento. É máis agresivo que os Guppis e se se mantén con eles pode mordisquear as vistosas aletas que estes posúen, en especial a dos exemplares en desenvolvemento que por ter tamaño parecido son considerados rivais, mais non os ataca de maneira activa, só esporadicamente. Pode ser agresivo con outras especies de aletas longas, ás que atacará. Se se mantén nun pequeno grupo adoitan ser menos agresivas.
Temperatura
Entre 15º e 30 °C. Aconséllase unha temperatura de 20 °C. Sábese que é quen de sobrevivir en auga por baixo de 10 °C. Este é outro motivo polo que son considerados unha especie invasiva, o amplo rango de temperaturas que soporta.
Auga
Peixe robusto e moi resistente, adáptase a todo tipo de composicións e calidade extrema da auga, aínda así recoméndase ter o NO3 o máis próximo a 0. Non tolera o cloro. O ideal é manter un pH entre 6.0 e 8.0 e un GH próximo a 20ºd. Tolera mesmo auga salobre.
En acuario
Son gregarios, así que o mellor é ter un acuario de polo menos 60 litros para manter de 20 a 25 peixes. Prefire os acuarios moi poboados de plantas para que naden entre elas, aínda que deben de ser artificiais ou moi duras (Microsorum, Anubias…), pois devoran case calquera tipo de planta. Sobrevivirá sen problemas nun acuario pequeno e mediano, é apropiado tamén para estanques sempre que a temperatura non baixe de 12 °C e teñamos peixes de maior talle que os poidan comer. Gústalles a vexetación densa, como o brión de Xava que será un bo lugar para que se escondan os alevíns.
Leonardo III Tocco
Leonardo III Tocco, finado en 1499, foi o último gobernante de Epiro desde 1448 até 1479.
Traxectoria
Leonardo III Tocco era o fillo de Carlo II Tocco (conde de Cefalonia e Zante, duque de Leucas, e gobernante de Epiro) e Ramondina de Ventimiglia. Á morte do seu pai en outubro de 1448, Leonardo sucedeuno en todos os seus títulos e posesións. Reinou como gobernante de Epiro desde Arta até o 24 de marzo de 1449, cando a cidade foi conquistada polos turcos otománs.
As súas posesións continentais reducíronse a tres fortalezas, Leonardo estableceuse en Angelokastro. En 1460, esta cidade tamén se perdeu ante os turcos, deixando só Vonitsa en poder de Leonardo, quen se mudou ás súas illas. Un novo ataque turco en 1479 capturou Vonitsa e despois Cefalonia, Leucas e Zante ese mesmo ano. Privado tanto de Epiro como das illas Xónicas, Leonardo fuxiu ao Reino de Nápoles, onde foi investido con varios feudos por Fernando I de Nápoles. Morreu en 1499.
Ría de Ares
A ría de Ares é unha ría galega formada pola desembocadura do río Eume no océano Atlántico. É unha das catro rías, canda as de Ferrol, Betanzos e A Coruña, que conforman o Golfo Ártabro e fai parte, polo tanto, das denominadas rías medias. A ría de Ares separa Pontedeume, no lado sur, de Cabanas, Fene e Ares, que quedan ao norte.
A boca da ría de Ares é compartida coa ría de Betanzos, onde o océano se interna no continente entre a punta Coitelada (en Cervás, Ares) e a punta Torrella (en Dexo, Oleiros). No interior, esta ría divídese en dous brazos, un en dirección leste e outro en dirección sur-sueste. O primeiro corresponde á ría de Ares ata a marisma que forma o río Eume no seu encontro co mar. Pola súa banda, dende a punta Torrella cara ao sur vaise estreitando a ría de Betanzos ata a cidade dos Cabaleiros, que lle dá o nome. Polo interior, a punta da Carboeira (en Boebre, Pontedeume) separa ambas as rías, deixando a costa sur da de Ares cara ao norte e a costa leste da de Betanzos cara ao sur.
A-League 2012-13
A Tempada 2012-13 da A-League (Oficialmente e por motivos de patrocinio Hyundai A-League) é a oitava edición que se realiza da máxima categoría do fútbol de Australia e de Nova Zelandia. Comezou o 6 de outubro de 2012 e terminará o 20 de abril de 2013.
Equipos por estados
Ficheiro:Map of Australia and New Zealand.png
Táboa de posicións
{|
Pena López
Os apelidos Pena López poden referirse a:
Besiki
miniatura|Retrato de Besiki. Lado Gudiashvili (1896–1980) Besarion Zakarias dze Gabashvili (xeorxiano: ბესარიონ ზაქარიას ძე გაბაშვილი ), máis coñecido polo sobrenome literario de Besiki (ბესიკი), nado en Tbilisi 1750   e finado o 25 de xaneiro  de 1791  en Iaşi, foi un poeta, político e diplomático xeorxiano, coñecido como autor de poemas amorosos e odas heroicas.
Traxectoria
Besiki procedía dunha familia nobre que afirmaba proceder da antiga cidade palestina de Gibeon e o poeta utilizou o sobrenome Gabaoni, forma xeorxiana de Gibeon e variatne de Gabashvili.
O pai de Besiki, Zakaria, era un sacerdoto ortodoxo xeorxiano, confesor do rei Teimuraz II. Zakaria foi e xcomungado e desterrado en 1764, pero o rei Erekle II permitiu que Besiki permanecese na corte real, onde se educou e comezou a súa carreira de menestrel nas súas primeiras composicións o seu estilo estaba moi influenciado pola poesía persa e o poeta armenio-xeorxiano contemporáneo Sayat-Nova. A pesar da súa curta idade, gañou moitos inimigos na corte polas súas sátiras e polos seus ataques ao Catholicos Anton I. Amais existían rumores que asociaban a Besiki coa irmá de Erekle, Ana, sobre todo polo seu poema დედოფალს ანაზედ ("Á raíña Ana"). En 1777 o Catholicos Anton acusouno de impiedade e denunciouno ao rei, como resultado do conflito, Besiki foi desterrado de Tbilisi e marchou ao reino de Imereti (no oeste de Xeorxia), onde o rei Salomón I lle deu o posto de chanceler, tras a morte do rei serviu no servizo diplomático para o novo rei, Salomón II. Nunha misión no Imperio Ruso para asegurar a protección rusa a Imereti durante a  Guerra Ruso-Turca (1787–1792), acompañou durante tres anos ao mariscal de campo Potyomkin na campaña contra o Imperio Otomán, e morreu de xeito sorpresivo en Iaşi, Moldavia, onde o enterraron.
Poesía
Debido á súa vida turbulenta e as súas viaxes perdéronse moitos dos seus manuscritos, que non publicou en vida, aínda que centos de copias dos seus manuscritos circularon durante décadas despois da súa morte, os títulos e notas de moitos poemas son invencións de copistas afeccionados.
O legado poético de Besiki é notable pola súa musicalidade e espentaneidades. Os seus mellores poemas – სევდის ბაღს შეველ ("Entrei nun xardín de melancolía"), მე მივხვდი მაგას შენსა ბრალებსა ("Comprendín as túas acusacións"), შაშვნი შავნი ("Os merlos") e en especial, ტანო ტატანო ("Estatura de beleza") e დედოფალს ანაზედ ("Á raíña Ana") – están dedicados a un apaixonado, e ás veces explíciito, amor erótico cun matiz melancólico e un ton elegante. A súa poesía heroica inclúe os poemas ასპინძისათვის ("Na batalla de Aspindza") e რუხის ომი ("A batalla de Rukhi"), ámbolos dous dedicados ás vitorias xeorxianas sobre as forzas turcas e abkazio-circasianas, respectivamente. Besiki tamén foi un mestre da poesía satírica, რძალ-დედამთილიანი ("A sogra e a nora"), e ჭაბუა ორბელიანზე ("A Chabua Orbeliani"), son dous notorios exemplos. O poeta usou algúns métodos novos na versificación, composición e cuñou algunhas palabras novas, renovando e enriquecendo a poesía xeorxiana con novas metáforas. A súa poesía influíu nos poetas románticos xeorxianos de primeiros do século XIX.
Rubiós, Riós
San Pedro de Rubiós é unha parroquia do concello ourensán de Riós. En 2011, segundo o IGE, tiña 76 habitantes (41 homes e 35 mulleres).
Patrimonio
A igrexa de San Pedro de Rubiós foi construída no ano 1700 por Francisco de Rosales, mestre carpinteiro, sendo abade o señor Juan de Figueroa, comisario do Santo Oficio. Na porta principal atópase un escudo dunha casa nobre. Máis antigo có edifico é unha imaxe de madeira da Virxe co neno, quizais do século XVI, coñecida como a Virxe do O. Os retablos laterais da igrexa son da mesma época.
Avebury
miniatura|dereita|300px|Vista xeral do círculo central en Avebury. Avebury é o lugar dun círculo de pedras feito hai máis de 5.000 anos. Está no condado inglés de Wiltshire, cerca da cidade do mesmo nome. En 1986 foi declarado Patrimonio da Humanidade pola Unesco.
É dos maiores monumentos do neolítico de Europa, máis antigo que o de Stonehenge, localizado uns quilómetros ao sur.
O monumento está composto por varios círculos de pedras. O círculo exterior ten un diámetro de 335 metros e é o maior de todos os monumentos prehistóricos encontrados. En orixe estaba composto por 98 pedras; algunhas delas pesan máis de 40 toneladas. A altura das pedras vai desde os 3,6 aos 4,2 metros. As probas do carbono datáronas dos anos 2800 a 2400 a. C.
Preto do centro do monumento hai outros dous círculos de pedras, separados entre si. O círculo do norte mide 98 metros de diámetro aínda que só quedan en pé un par de pedras das que o compoñían. Unha cova realizada con tres pedras está no centro, coa súa entrada apuntando cara ao noroeste.
O círculo do sur ten 108 metros de diámetro. Está practicamente destruído e algunhas seccións están agora entre os edificios do pobo. Un monólito de 5,5 metros de alto estaba colocado no centro xunto cunha fileira de pequenas pedras que se destruíron no século XVIII.
Moitas das pedras orixinais colléronse no século XVI para empregalas de material de construción, así como tamén para facilitar o cultivo das terras.
miniatura|centro|400px|Posible distribución orixinal das pedras.
Partidos políticos en España
miniatura|300px|dereita|Exemplar da Constitución Española de 1978 O artigo 6 da Constitución Española de 1978 establece que: Actualmente, a Lei 6/2002, de 27 de xuño, de Partidos Políticos regula a súa creación e funcionamento. O que describimos neste artigo axústase a esta norma.
Tipos de partidos políticos
Os partidos políticos son entes privados de base asociativa que forman parte esencial da arquitectura constitucional que lles otorga unha certa garantía institucional, cunha organización e funcionamento democráticos e cunha actuación acorde coa Constitución e as Leis. Os partidos poden organizarse en federacións, confederacións e unións de partidos. Ademais, poden constituírse outros tipos de formacións políticas que non son partidos: as coalicións electorais e as agrupacións de electores:
Réxime xurídico
Os partidos regúlanse polas seguintes leis e decretos:
Constitución dun partido
miniatura|300px|dereita|Logo do Ministerio do Interior, España Para a constitución dun partido, precísanse a identificación persoal dos promotores, a denominación do partido, os integrantes dos órganos directivos provisionais, o domicilio social e os estatutos do partido. Os estatutos describirán a denominación, fins, domicilio, dereitos e deberes dos afiliados, órganos de representación, goberno e administración, réxime económico e patrimonial, disolución do partido, entre outros epígrafes.
Para ser recoñecido como tal, o partido ten que inscribirse no Rexistro de Partidos Políticos e adquirir personalidade xurídica (Ministerio del Interior, Registro de Partidos Políticos. C/ Amador de los Ríos, 7. 28071.- Madrid). A partir dese momento, comeza a computar o prazo de 20 días que o encargado do rexistro ten para proceder á súa inscrición e conseguinte adquisición de personalidade xurídica.
Disolución dun partido
Un partido pode disolverse cando se promovan, se xustifiquen ou exculpen os atentados contra a vida ou a integridade das persoas, cando se exclúan ou se persigan persoas por razón da súa ideoloxía, relixión ou crenzas, nacionalidade, raza, sexo ou orientación sexual, cando se fomente, propicie ou lexitime a violencia como método para a consecución de obxectivos políticos ou para facer desaparecer as condiciones para o exercicio da democracia, do pluralismo e das liberdades públicas, ou cando se complemente ou apoie politicamente a acción de organizacións terroristas para a consecución dos seus fins de subverter a orde constitucional ou alterar gravemente a paz pública.
Translación (movemento)
miniatura|Unha translación despraza cada punto dunha figura ou espazo a mesma cantidade nun sentido determinado.
O movemento de translación é o que se produce cando tódolos puntos dun corpo se desprazan de xeito semellante.
Calvelle, Aguasantas, Cerdedo-Cotobade
Calvelle é un lugar da parroquia de Aguasantas, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE do 2010 tiña 32 habitantes (13 homes e 19 mulleres), un menos ca no 2007.
Patrimonio
Neste lugar están os petróglifos da Porteliña da Corte (conxunto de tres rochas gravadas na idade de Bronce) e Pouso do Muíño. Amais, atópase o cruceiro de Calvelle (1791) e o peto de ánimas de San Lourenzo (1896).
Trichodesmium
Trichodesmium é un xénero de cianobacterias filamentosas, planctónicas e coloniais. Teñen poboacións estables e xeran floracións visibles en rexións oceánicas tropicais e subtropicais, pobres en nutrientes, do Atlántico, o Pacífico e o Índico. Thricodesmium son diazótrofos: fixadores de nitróxeno atmosférico. Son quen de realizar a fixación en condicións de luz diúrna e en condicións aerobias sen precisar de heterocistes.
Trichodesmium pode vivir só ou formando colonias, visibles a simple vista. As colonias que forman xeran o substrato pseudobentónico doutros grupos de microorganismos, como bacterias, diatomeas, dinoflaxelados, protozoos e copépodos. Os copépodos son os principais predadores de Trichodesmium. É un xénero totalmente fotoautótrofo e que é determinante nos ciclos bioxeoquímicos globais xa que fixa entre 60-80 Tg de N anuais, entre unha terza e a metade do nitróxeno fixado no planeta.
Especies
Trichodesmium thiebautii – descrita por Gomont in 1892.
Trichodesmium hildebrantii – descrita por Gomont in 1892.
Trichodesmium contortum – descrita por Wille in 1904.
Trichodesmium tenue – descrita por Wille in 1904.
Trichodesmium radians – descrita por Wille in 1904.
Análises filoxenéticas establecen que existen dous clados do xénero: (i) T. tenue e T. erythraeum e (ii) T. thiebautii, T. hildebrandtii e T. contortum. Estudos co xene de referencia nifH mostraron que Trichodesmium spp. e os membros do xénero Katagnymene (K. pelagica e K. spirali) de cianobacterias están moi próximos, malia que ocupan nichos ben diferenciados.
Freinobal, Santa Comba de Orizón, Castro de Rei
Freinobal é un lugar da parroquia de Santa Comba de Orizón no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).
A sangue frío (filme de 1967)
A sangue frío (en In Cold Blood) é un filme de 1967 baseado no libro homónimo de Truman Capote. Richard Brooks encargouse da adaptación e dirixiu o filme. Está protagonizado por Robert Blake, Scott Wilson e John Forsythe. Foi nomeado a catro Premios Oscar: mellor director, mellor banda sonora, mellor fotografía e mellor guión adaptado. No ano 2008, o filme foi escollido para a súa preservación no National Film Registry da Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos de América por ser "cultural, histórica ou esteticamente significativo".
Estreouse en galego o 2 de xuño de 1992 a través da TVG.
Galicia Pintoresca
Galicia Pintoresca foi o nome de dúas publicacións galegas:
Meroles anchietae
Meroles anchietae é unha especie de réptil orde dos escamosos, suborde dos lacertilios, infraorde dos escincomorfos, familia dos lacértidos, subfamilia dos lacertinos e tribo dos eremiadininos, unha das oito integradas na actualidade no xénero Meroles, propia de Namibia e Angola.
Etimoloxías
Para a do xénero, ver Meroles.
O epíteto específico, anchieta, é unha homenaxe que Bocage lle fixo a José Alberto de Oliveira Anchieta (1832-1897), explorador en Angola e naturalista portugués.
Sinónimos
Ademais do nome actualmente válido, a especie coñeceuse, entre outros, polos sinónimos:
Hábitat e distribución
Meroles anchietae é unha pequena lagarta, adaptada a zonas de extrema aridez e que vive no deserto do Namib (Namibia) e o suroeste de Angola, e que constitúe unha excepción entre os lacértidos, xa que come regularmente sementes, no canto de insectos e outros pequenos invertebrados.
O espécime tipo que examinou Bocage para a descrición da especie procedía da proximidades de Moçâmedes, cidade costeira do deserto situada no suroeste de Angola, preto do deserto do Namibe.
Coralismo
miniatura|150px|[[Guillaume-Louis Bocquillon, coñecido como Wilhem, creador dos orfeóns franceses.]] O coralismo foi un movemento musical que se desenvolveu durante o século XIX en Europa. Caracterizouse polo nacemento dunha gran cantidade de orfeóns e corais de carácter social, cun repertorio baseado, aínda que non sempre exclusivamente, no folclore e na música nacional.
Historia
O nacemento do coralismo viu dada por un conxunto de condicións previas:.
A maior parte dos estudos sinalan o Liedertafel alemán como precursor do canto coral popular. Este coro foi fundado en Berlín en 1808 por Karl Fiedrich Zelter e contou entre os seus socios co rei Guillerme III ou o poeta Goethe.
Porén, o seu carácter popular e democrático tivo máis presenza nos coros do mesmo estilo nados en Suíza pouco despois. Hans Geor Nägeli fundou o Züricher Männer Chor, un coro masculino que serviría de modelo para outros moitos. Tras os primeiros pasos, o movemento desenvólvese tamén nos Países Baixos e Bélxica, para posteriormente difundirse no norte e leste de Europa.
miniatura|150px|esquerda|Monumento a [[Josep Anselm Clavé en Manresa.]] En España a expansión do movemento estivo vinculada a industrialización e o nacemento da clase obreira, a conciencia de identidade nacional ou rexional, a presenza dunha riqueza folclórica e unha valoración da mesma. Estas condicións déronse especialmente en Navarra, País Vasco, Cataluña, Comunidade Valenciana, Murcia, Castela e León, Asturias, Galicia e Andalucía.
Josep Anselm Clavé, baseándose nos modelos franceses, crearía as súas propias sociedades corais, que se distinguiron pola súa autoxestión, o seu carácter laico e por seren claramente interclasistas, nunha sociedade onde a división de clases era constante. En 1860 existían 85 corais impulsadas por Clavé. Tamén foi en Cataluña onde os irmáns Pere e Joan Tolosa formaron o seu Orfeón Barcelonès. Entre ambos xurdiu unha intensa disputa sobre a calidade de ambos os coros e a quen correspondía a primeira iniciativa coral en Barcelona. Nesta discusión tamén se atopaban as diferenzas entre o concepto de orfeón defendido por Clavé, e a filosofía defendida por Joan Tolosa na que, sen esquecer a dimensión social, a calidade tamén era importante, de aí que incluíse a ensinanza de solfexo e os ensaios fosen habituais.
A expansión do coralismo foi, en resumidas contas, espectacular. Só en Francia, a principios do século XX contabilizábanse máis de 2000 sociedades corais. No entanto, tamén foron obxecto de críticas pola calidade interpretativa, non sempre a altura dos coros profesionais, e polo artificioso dos seus arranxos na súa época final.
Debido ao fenómeno da emigración tamén existían agrupacións en Montevideo, Buenos Aires e A Habana, creadas por cataláns. Xa en 1902 existía un orfeón español.
Características
miniatura|150px|[[Orfeón Académico de Coímbra, fundado en 1880.]] A importancia social do coralismo vén dada polo seu carácter popular. Durante o século XIX foi un importante elemento de difusión da cultura musical (a única para unha gran parte da sociedade) e da sociedade. Joan Tolosa falaba de difundir o ensino musical a todas as clases da sociedade. A participación das clases baixa e media non impediu totalmente que tamén a burguesía formase parte do movemento.
Coralismo e nacionalismo musical
Como se comentou anteriormente, un dos motivos do auxe da música coral foi a súa reivindicación da cultura nacional. En España o movemento proliferou non só onde houbo unha gran masa obreira (Asturias, Castela León) senón tamén onde existía un movemento de identidade étnica ou nacional e unha riqueza folclórica ampla e arraigada (Galicia, País Vasco ou Cataluña).
No País Vasco, por exemplo, as importantes dimensións que acadou o movemento veñen explicadas pola estreita colaboración dos coros cos partidos políticos, especialmente co PNV.
O carácter nacionalista na música coral non só se circunscribe a España: o movemento coral alemán, por exemplo, tamén estaba vinculado ás reivindicacións da unidade alemá. A vitoria sobre Napoleón celebrárase cunha interpretación por parte de todos as corais Zelter de Judas Macabeo. Ademais, a vinculación entre ao nacionalismo e música en ocasións era máis teórica que real.
O coralismo en Galicia
O coralismo galego cristalizou en dúas formas: os coros galegos e os orfeóns, os primeiros de carácter máis enxebrista, e os segundos menos puristas, compostos de voces iguais e de repertorio de inspiración máis ampla. Esta distinción non sempre é clara, e varía no tempo, sendo habitual que unha agrupación mudase a súa tipoloxía sen modificar o seu nome.
miniatura|150px|esquerda|[[Perfecto Feijoo, fundador do coro Aires da Terra.]] O movemento coralista tivo en Galicia pronta implantación; a Sociedade Coral Euterpe foi fundada en Lugo en 1863, e o seu nome fai referencia aos coros do mesmo nome fundados por Clavé en Cataluña. Tamén foi significativa a figura de Pascual Veiga, fundador de diversos orfeóns.
Curiosamente, en Galicia, o florecemento dos coros galegos produciuse cando os grandes nomes do coralismo galego (Pascual Veiga, Xoán Montes, Chané) foron desaparecendo, transformándose en mitos e sementando os raizames da identidade galega da época. Así "Ós coros compete, dentro do discurso do nacionalismo galeguista, un papel principal na tarefa de regaleguizar o país."
O coro máis importante foi Aires da Terra, tanto polo seu éxito musical, como pola súa fórmula de estética e repertorio baseado na cultura tradicional (harmonizado segundo criterios cultos), definindo un modelo enxebrista que seguirán coros posteriores. Un modelo que tardou en ser aceptado sen burla. Por exemplo, era común que as representacións se fixesen con vestiario tradicional, algo que resultaba chocante ata para os propios integrantes do grupo. As súas representacións incluían estampas galegas, dramatizacións e escenografías que tentaban reproducir o ambiente rural no que se producían as escenas.
E se no País Vasco os coros estaban presentes nos actos dos partidos nacionalistas, en Galicia os coros dos actos públicos dos galeguistas durante a II República entoaban sempre o Himno Galego. Significativamente a primeira interpretación do mesmo realizouna a Sociedade Artística de Pontevedra, nunha homenaxe a Rosalía de Castro, o 13 de xaneiro de 1913, e a primeira gravación realizouna o coro Cantigas e Aturuxos de Lugo o 19 de novembro de 1918.
Montmorillonita
A montmorillonita é un grupo de minerais filosilicatos moi brandos, que se forman cando precipitan de solucións acuosas como cristais microscópicos, que son un tipo de minerais das arxilas. Denomínase pola localidade de Montmorillon, Francia. A montmorillonita forma parte do grupo da esmectita, polo que é unha arxila 2:1, o que significa que a súa estrutura ten dúas láminas tetraédricas de silicato en medio das cales hai unha lámina central octaédrica de alúmina. As partículas teñen forma de placas cun diámetro medio de 1 μm e un grosor de 0,96 nm; cómpre utilizar un aumento de 25 000 × con microscopio electrónico para poder "ver" as partículas de arxila individuais. Entre os membros deste grupo de minerais está tamén a saponita.
Os cristais individuais de montmorillonita non están estreitamente unidos, polo que a auga pode intercalarse, causando que esta arxila inche. O contido de auga da montmorillonita é variable e incrementa grandemente en volume cando absorbe auga.
Quimicamente, é un silicato hidróxido de sodio, calcio, aluminio e magnesio hidratado coa fórmula (Na,Ca)0.33(Al,Mg)2(Si4O10)(OH)2·nH2O. Os catións potasio, ferro e outros son substitutos comúns e a proporción exacta de catións varía coa fonte consultada. A miúdo aparece mesturado con clorita, moscovita, illita, cookeíta e caolinita.
Translación (gramática)
A translación é a relación entre dúas palabras ou secuencias de palabras de natureza diferente (clase de palabra) mais coa mesma función gramatical.
Montmorillonita
Condicións nas covas
A montmorillonita pode ser concentrada e transformada en ambientes cavernosos. A meteorización natural da cova pode orixinar concentracións de aluminosilicatos que estaban contidos nos estratos rochosos. A montmorillonita pode formarse lentamente en solucións de aluminosilicatos. As altas concentracións de HCO3 - e os longos períodos de tempo axudan á súa formación. A montmorillonita pode despois transformarse en paligorskita en condicións secas e en halloysita-10Å (endellita) en condicións ácidas (pH 5 ou inferior). A halloysita-10Å pode despois transformarse en halloysita-7Å por desecamento.
Translación (gramática)
Foi Lucien Tesnière o primeiro en falar de translación. Para el, na translación unha palabra plena dunha clase gramatical pasa a outra clase gramatical. Así, azul en azul do ceo foi transferido da clase dos adxectivos á clase dos substantivos. A terminoloxía que Tesnière utiliza é a seguinte:
Montmorillonita
Usos
miniatura|250px|Estrutura da montmorillonita
Translación (gramática)
Dous tipos de translación:
Montmorillonita
Usos
A montmorillonita utilízase na industria da perforación de pozos de petróleo como un compoñente do barro de perforación, facendo o fluxo de barro máis viscoso, o que axuda a manter a broca de perforación fría e a retirar os restos sólidos perforados. Tamén se utiliza como un aditivo para o solo para manter a auga no solo en solos con tendencia a secar, úsase na construción de presas e diques de terra e para impedir as filtracións de fluídos. Tamén se usa como compoñente da area de fundición e como desecante para eliminar a humidade do aire e gases.
As arxilas de montmorillonita foron utilizadas estensamente en procesos catalíticos. A catálise de cracking leva utilizando a mormorillonita desde hai máis de 60 anos. Outros catalizadores ácido-básicos usan arxilas de montmorillonita tratadas con ácidos.
Igual que moitas outras arxilas, a montmorillonita incha ao engadirlle auga. As montmorillonitas expándense considerablemente máis que outras arxilas debido á penetración de auga nos espazos moleculares entre as capas e a concomitante adsorción. A cantidade de expansión débese principalmente ao tipo de catión intercambiable que conteña a mostra. A presenza de sodio como catión intercambiable predominante pode ter como resultado o inchamento da arxila ata ter varias veces o seu volume orixinal. Por iso a montmorillonita de sodio foi utilizada como un constituínte principal en axentes non explosivos para fracturar rochas.
Esta propiedade de inchamento fai que a bentonita que contén montmorillonita sexa tamén útil como selo anular ou tapón en pozos de auga e como recubrimento portector en vertedoiros de lixo. Outros usos son como axente anticompactante na alimentación animal, na industria papeleira para minimizar a formación de depósitos e como un compoñente que favorece a drenaxe e retención. A montmorillonita foi utilizada en cosmética.
En forma de pos finos, pode usarse como floculante en estanques. Lanzada sobre a superficie da auga vólvea "turbia", atrae diminutas partículas na auga e despois deposítase no fondo, limpando así a auga. Peixes como as carpas koi e douradas aliméntanse dos "aglomerados" que axudan á dixestión do peixe. Véndese en tendas que subministran material para estanques.
A montmorillonita de sodio tamén se usa como base das areas sanitarias para gatos, debido ás súas propiedades adsorbentes e aglomerantes.
Produtos de arxila calcinada
A montmorillonita pode ser calcinada para producir arxilita, un material poroso. Esta arxila calcinada véndese como acondicionador de solos para campos de deportes ou de solos para bonsais como alternativa á akadama.
En medicina e farmacoloxía
A montmorillonita é efectiva como un adsorbente de metais pesados.
Para o uso externo, sobre a pel, a montmorillonita foi utilizada para tratar a dermatite de contacto.
Translación (gramática)
A noción de translación debe permitir que non haxa ambigüidade, como en de París e de Pedro en O tren de París e O can de Pedro, as dúas coa preposición de. neste caso, de París e de Pedro compórtanse sintacticamente como adxectivos pois, como estes últimos, son precedidos por un substantivo.
As translacións poden ser adxectivais, verbais, substantivas ou adverbiais cando o substantivo tórnase adxectivo, verbo, substantivo ou adverbio. Son desubstantivais, deadxectivais, deadverbiais ou deverbais cando a palabra transferida deixa de ter esas funcións.
Óscar Santiago Rumayor
Traxectoria
Formouse nas categorías inferiores do Racing de Santander, sendo internacional coa Selección española de fútbol nas categorías inferiores. Deixa o club cántabro no verán de 2012 ao rematar contrato e ficha polo filial do Celta de Vigo por dúas tempadas con opción a tres máis, estas últimas serían con contrato de profesional.
Super Bowl LIV
A Super Bowl LIV foi a 54ª edición da Super Bowl e a 50ª final da era moderna da National Football League (NFL) de fútbol americano. O partido xogaouse o 2 de febreiro de 2020 no Hard Rock Stadium de Miami Gardens, Florida (Estados Unidos), ante 62.417 espectadores. Esta foi a décimo primeira Super Bowl que acollida no sur do estado de Florida.
O partido enfrontou aos campions da National Football Conference (NFC), San Francisco 49ers, contra os campións da American Football Conference (AFC), os Kansas City Chiefs. A vitoria foi para os Chiefs por 31−21, sendo nomeado mellor xogador do encontro o quarterback Patrick Mahomes. Mahomes conseguiu facer 26 pases de 42 intentos para 286 iardas (dous touchdowns, dúas intercepcións) e correr 29 iardas (un touchdown).
Condado palatino de Cefalonia e Zante
O condado palatino de Cefalonia e Zante, que comprendía territorios xónicos, existiu desde 1185 até 1479, como parte do Reino de Sicilia.
O título e o dereito a gobernar as illas xónicas de Cefalonia e Zante foi dada orixinalmente a Margaritone de Brindisi polos seus servizos a Guillerme II, rei de Sicilia, en 1185.
Despois de Margaritone (Margarito de Brindisi), o condado pasou a unha rama da familia dos Orsini até 1325, cando pasou brevemente aos anxevinos e logo, desde 1357, á familia de Tocco até 1479, cando foi disolta por Venecia e os turcos otománs: Zante foi posto baixo o control directo de Venecia e Cefalonia foi ocupada durante 21 anos polos turcos.
A Enfonxa, Temes, Carballedo
A Enfonxa é un lugar da parroquia de Temes, no concello lugués de Carballedo, na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 estaba despoboado.
Toponimia
O topónimo pode relacionarse co antropónimo, variante de. Ningún outro lugar de Galicia leva este nome.
Partido Galego
O Partido Galego (PG) é un partido político de centro galeguista de ámbito autonómico, que nace o 12 de decembro de 2020 no concello de Melide coa intención de representar a todas as persoas que se senten galegas e españolas e que consideran que Galicia é unha comunidade autónoma que conta cunha cultura e unha lingua propia diferenciada do resto de comunidades.
Posúe unha ideoloxía centrista cun fondo sentimento galeguista, que trata de representar unha ampla parte da poboación galega.
Ideoloxía
O perfil político do Partido Galego sitúase na centralidade política, tendo como piar principal da súa ideoloxía un forte sentimento galeguista. O Partido Galego ten como intereses principais a defensa e a protección da cultura galega, a defensa dos piares do benestar públicos (educación, sanidade, servizos sociais e pensións), a defensa da ecoloxía, a defensa do rural e a defensa do desenvolvemento sostible dos sectores produtivos da comunidade conectando coa sociedade galega.
A súa acción política céntrase en gran medida no apoio e mellora en sectores consolidados tales como a pesca, gandaría, viticultura etc., así como en impulsar sectores potenciais da industria, xerando unha produción que atenda a economía circular amosando especial atención no conxunto da cadea de valor. O Partido Galego aposta polo comercio sostible, tratando de fomentar que esta actividade se exerza no comercio de proximidade e que sexa ecolóxico.
Logotipo
O logo representa o conxunto das ideas básicas do partido e está formado polas siglas PG. Nelas distínguense un carballo (árbore propia do clima oceánico de Galicia), unha rede de pesca (propia dun dos sectores produtivos máis importantes da comunidade), a bandeira de Galicia e as lentes de Castelao (timidamente ocultas entre as letras G|gue e o na palabra galego).
Traxectoria
O Partido Galego presentouse o 12 de decembro de 2020 en Melide. Defínese como un partido de "centro transversal" e sitúase a si mesmo "no espazo do galeguismo, da moderación, e do equilibrio medioambiental".
Moitos dos seus dirixentes iniciais procedían de Compromiso por Galicia, e a cor do logotipo é verde tamén, como a de Compromiso. A disposición gráfica das siglas (PG) é moi semellante ás do extinto Partido Galeguista Demócrata, na etapa en que fora dirixido por Manoel Soto. O seu presidente é Xosé Mosquera.
Tenjo
Tenjo é un dos 116 municipios do departamento de Cundinamarca (Colombia). Atópase na Sabana Centro a 37 km de Bogotá. Forma parte da área metropolitana de Bogotá, segundo o censo DANE 2005.
Toponimia
Segundo o dicionario de Acosta Ortegón, o topónimo «Tenjo», en muysc cubun (lingua muisca) significa «na abertura grande,». Porén, existen dúbidas sobre esta interpretación, dado que alí non hai unha abertura senón un val angosto entre dúas altas serranías, que ó sur lle dan saída á Sabana de Bogotá pola parte de Chitasuga e polo norte a abertura de Tiquiza sobre o río Chicú.
Partícula libre
Na física, unha partícula libre é unha partícula que, en certo sentido, non está enlazada. En física clásica isto significa que a partícula non está sometida a ningunha forza.
Partícula libre clásica
A partícula libre clásica caracterízase simplemente pola súa velocidade constante. O momento linear vén dado por
e a enerxía por
onde m\, é a masa da partícula e \mathbf{v} o vector velocidade da partícula.
Partícula libre cuántica non-relativista
A ecuación de Schrödinger dependente do tempo para unha partícula libre é:
É fácil comprobar que para este sistema o operador Hamiltoniano conmuta co operador momento e, polo tanto, existe un conxunto completo de solucións comúns. A solución correspondente a valores definidos da enerxía e do momento vén dada por unha onda plana:
onde r é o vector posición, t é o tempo, k é o vector de onda, ω é a frecuencia angular e A a amplitude. Unha onda plana representa o estado dunha partícula libre cunha probabilidade uniforme en todo o espazo, debido a que a densidade de probabilidade toma un valor constante e independente da posición r e do tempo t,. Como a integral de sobre todo o espazo debe de ser a unidade, hai un problema á hora de normalizar esta autofunción do momento (unha alternativa é considerar a normalización en función do fluxo). Mais non será un problema para unha partícula libre máis xeral, xa que dalgún xeito encontrarase localizada tanto na súa posición como no seu momento (véxase partícula nunha caixa para un trato máis detallado).
Paquete de onda
455px|right|miniatura|Representación dun paquete de ondas unidimensional: a [[parte real, parte imaxinaria e a densidade de probabilidade dun paquete de ondas desprazándose cara á dereita.]]
Unha partícula libre máis xeral non ten un momento ou unha enerxía definida. Neste caso, a función de onda da partícula libre represéntase como unha superposición de ondas planas (que describen o estado dunha partícula libre de momento definido), denominada paquete de ondas:
onde v é a velocidade clásica da partícula. A velocidade de fase da onda defínese como
Se supoñemos por simplicidade que a variación da amplitude é simétrica respecto do seu valor máximo, obtemos que o valor esperado do momento p é
Despexando e ω e substituíndo na ecuación que as relaciona, obtemos a relación xa coñecida entre enerxía e momento para partículas non-relativistas con masa m
onde p=|p|.
Densidade de corrente na mecánica cuántica
Na mecánica cuántica, a corrente de probabilidade é un concepto que describe o fluxo de densidade de probabilidade. Así, en mecánica cuántica non-relativista, defínese como
Para o caso dunha partícula libre, a corrente de probabilidade vén dada por
Partícula libre relativista
Hai varias ecuacións que describen as partículas cuánticas relativistas. Para unha descrición das solucións para unha partícula libre ver os artigos:
Operación Salomón
miniatura|Olim etíopes de [[Beta Israel saíndo dun Hercules da Forza Aérea de Israel o 25 de maio de 1991.]] A Operación Salomón foi unha operación militar israelí que permitiu en 1991 rescatar aos xudeus de Etiopía e levalos cara a Israel. Esta operación foi a inmigración máis importante da comunidade Beta Israel cara o seu novo fogar nacional, moito máis grande que a Operación Moisés e a Operación Xosué.
O réxime etíope de Mengistu Haile Mariam foi desestabilizado polos rebeldes de Eritrea e Tigray en 1991. Varias organizacións xudías así como o Estado de Israel  preocupáronse pola sorte da considerable comunidade xudía de Falashas que vivían en Etiopía, cuxa emigración en masa fora dificultada até entón polo réxime de Mariam. O enfraquecemento e a diminución do poder do réxime africano presentou unha prometedora oportunidade para que os Beta Israel puidesen realizar a súa Aliyah e así poder emigrar a Israel, segundo un plan xa ideado desde 1990.
No ano anterior o Goberno de Israel e as Forzas de Defensa de Israel, conscientes do empeoramento da situación política de Mengistu Mariam, realizou plans encubertos de transporte aéreo para o traslado dos xudeus etíopes cara a Israel. Isto converteuse na maior emigración de Beta Israel até a data.
En 36 horas, 35 avións da compañía aérea israelí El Al releváronse para transportar a 14.325 xudeus Beta Israel desde Etiopía a Israel.
Esta operación rexistra a marca de número de pasaxeiros nun voo, con 1087 pasaxeiros transportados nun Boeing 747 de El Al. Os planificadores esperaron poder encher o avión con 760 pasaxeiros. Debido a que os pasaxeiros eran moi liviáns, moitos máis puideron subir a bordo. Cinco bebés naceron durante os voos.
Protágoras de Abdera
Protágoras de Abdera é un filósofo grego da época clásica.
Biografía
Protágoras naceu en Abdera na costa norte no Mar Exeo, e viviu en Atenas e Sicilia entre os anos 480 e 400 a. de C. aproximadamente. En Atenas dedicouse á ensinanza da retórica e da oratoria e exerceu unha grande influencia sobre Pericles, do que era amigo, e sobre outros políticos da época.
Protágoras foi un dos primeiros en ensinar as técnicas para defender as propias ideas de forma convincente nos preitos e na política e está considerado o primeiro filósofo sofista. Foi o primeiro que recibiu cen minas de salario; o primeiro que dividiu o tempo en partes, explicou as virtudes das estacións, inventou as disputas e introduciu os sofismas, para os que gustan de tales cousas nos argumentos. El foi quen, deixando o significado das cousas, induciu as disputas de nomes; deixándonos aquel modo superficial de argüír que aínda dura. Protágoras, dada a importancia da sofística na linguaxe e na oratoria, cultivou o estudo da linguaxe, tratando ao símbolo lingüístico como un froito convencional (e non como unha derivación lóxica da natureza). Protágoras tamén se preocupou polas matemáticas, tratando ao símbolo matemático como ideal e non como real.
Das súas ideas pouco se sabe, porque as súas obras perdéronse e, ademais, porque as principais fontes para o seu coñecemento son os escritos de Platón e Aristóteles, que non compartían as súas opinións.
Percorreu ao longo de corenta anos gran parte das illas do Mediterráneo e parece ser que no 445 a. C. estableceuse na cidade de Atenas, onde alcanzou unha gran reputación. Amigo de Pericles, ao parecer morreu afogado durante unha viaxe a Sicilia, cando fuxía das acusacións de impiedade das que foi obxecto en Atenas á morte daquel (400 a.C.).
Relativismo
Protágoras defendeu un relativismo do coñecemento e dos valores, expresado na súa célebre frase: «O home é a medida de todas as cousas, das que son en tanto que son, e das que non son en canto que non son». Con isto quere dicir que non hai unha verdade obxectiva, absoluta e universal, senón só verdades relativas e subxectivas, que dependen da percepción de cada persoa. A «medida de todas as cousas» non é o ser humano en xeral, como ente abstracto, senón cada individuo en particular.
Non hai verdades obxectivas, absolutas e universais, senón que as cousas son tal e como son percibidas por cada un de nos. Este relativismo como se expuxo anteriormente aplicase a todos os ámbitos da nosa existencia.
O impedimento de establecer un criterio de verdade, tendo todas as opinións a mesma validez, lévanos a poder permitir defender teses contrarias ao mesmo tempo, técnica na que o filósofo destacou con mestría e que foi duramente criticada por Platón e Aristóteles.
Porén, segundo Guthrie, Protágoras esvaeceu a radicalismo deste criterio cara a unha postura utilitarista: aínda que todas as opinións particulares teñan a mesma validez, algunhas son máis vantaxosas que outras. No caso mencionado anteriormente, é vantaxoso para o enfermo volver restablecer o sabor que tiñan os alimentos antes da enfermidade.