cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Río Neira
Características
Do río Eo sepárana os montes do Cádavo, e do Navia, a Serra do Portelo e a da Pena do Pico ó leste. Polo sur, a Serra do Oribio é a divisoria co río Lor, e a Serra de Edramo, a que a separa do Cabe.
No seu curso alto orixina o val de Neira de Rei (parroquias de San Martín e San Miguel) e, após un encaixamento en que discorre paralelo a autovía A-6, o val de Neira de Xusá (onde se localiza a vila de Baralla). Xa en Láncara, diríxese á Pobra de San Xiao e flúe suavemente deica a desembocadura facendo fronteira entre os concellos do Corgo (marxe dereita, ao norte) e O Páramo (marxe esquerda, ao sur).
Entre Láncara e Carracedo recibe pola esquerda ó río Lamas e máis adiante os seus dous principais afluentes, o Tórdea e o Sarria. Desemboca pola marxe esquerda do Miño, na confluencia dos Concellos de Guntín, O Páramo e O Corgo.
O Neira recibe pola dereita as augas do Trabazas, Val Pedroso, Mazuco, A Pena, Xenil, Guimarei, Basille, A Cabaleira, A Aspara, O Val, O Novo, Obira e o río Tórdea.
É un río con gran riqueza piscícola e ecolóxica. Nas súas vertentes mostra fragas de carballos, castiñeiros e bidueiros, onde atopa refuxio unha numerosa e variada fauna.
La Hora
Historia e características
Subtitulado Semanario de izquierdas, apareceu o 15 de maio de 1931. Co número 50, en xuño de 1932, cambiou o seu subtítulo por Semanario socialista, converténdose en voceiro oficioso da agrupación local do PSOE, e foi dirixido polo presidente da Sociedad de Tipógrafos (UGT), José Arán Vázquez. Interrompeu a súa publicación pola represión desatada logo da folga xeral revolucionaria de 1934. Na súa segunda xeira foi dirixido por Ramiro Paz Carbajal. Entre os seus colaboradores estaban Sebastián Rodríguez Carranza, Ramón Barreiro Rodríguez, Luís Carragal Peón, José Gómez Osorio, Amando Guiance Pampín, Julián Zugazagoitia e Sócrates Gómez. Mantívose ata o 18 de xullo de 1936.
Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie
miniatura|Vista do edificio do KDB. Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD; literalmente, Instituto Neerlandés para a Historia da Arte) é o centro de historia da arte máis grande do mundo e está situado na Haia. O centro está especializado en documentación, arquivos e libros sobre a historia da arte en Occidente a partir da Idade Media até o presente. Todo o seu contido está aberto ó público e a maioría están dixitalizados e dispoñible na súa páxina web. O obxectivo principal da institución é recoller, clasificar, e facer investigación da arte, especialmente na pintura barroca nos Países Baixos.
Grazas á disposición de bases de datos, o visitante pode investigar a vida de moitos artistas dos séculos pasados. A biblioteca dispón de preto de 450.000 títulos, dos cales preto de 150.000 son catálogos de poxa. Hai ó redor de 3.000 revistas. Aínda que moito do catálogo está en neerlandés, o formato de rexistro estándar inclúe unha ligazón a entradas de biblioteca e imaxes de obras coñecidas, que inclúen títulos tanto en inglés como en neerlandés.
O RKD tamén xestiona a versión neerlandesa de Art & Architecture Thesaurus, unha enciclopedia de termos para a xestión da información en arte e arquitectura. A versión orixinal é unha iniciativa do Museo J. Paul Getty en Malibú (California).
LibriVox
LibriVox é unha biblioteca dixital en liña, con libros en formato de son (Audiolibros), en Dominio público e de balde. Os lectores que gravan a súa propia lectura en voz alta, creando así o audiolibro, son sempre voluntarios, e proceden de distintas partes do mundo. En decembro de 2015 había 9290 audiolibros dispoñibles para o seu escoita e descarga. O 90% da colección de gravacións está en lingua inglesa, aínda que LibriVox  produce tamén audiolibros en 36 linguas.
A Ribeira do Maio, Esteiro, Muros
A Ribeira do Maio é un lugar da parroquia de Esteiro no concello coruñés de Muros, na comarca de Muros. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 12 habitantes (10 homes e 11 mulleres).
Oberto, Conte di San Bonifacio
Oberto, Conte di San Bonifacio (en galego, Oberto, Conde de San Bonifacio) é unha ópera en dous actos con música de Giuseppe Verdi e libreto en italiano de Temistocle Solera, elaborado a partir dunha reelaboración dun libreto anterior de Antonio Piazza seguramente chamado Rocester. Foi a primeira ópera estreada de Verdi, composta ao longo dun período de catro anos, e a súa estrea tivo lugar no Teatro alla Scala de Milán o 17 de novembro de 1839 con grande éxito, polo que o empresario do teatro, Bartolomeo Merelli, encargou outras dúas óperas ao xove compositor. Nela pódese apreciar unha grande influencia de Rossini.
Esta ópera case non se representa na actualidade, aparecendo nas estatísticas de Operabase con só 4 representacións no período 2005-2010.
Orixe e contexto
A historia de Oberto, Conte di San Bonifacio está indiscutiblemente vencellada á primeira composición dunha ópera por parte de Verdi. Mais se ben Oberto foi a súa primeira ópera representada, en realidade foi a segunda que compuxo.
En 1836, Verdi recibiu o encargo dunha ópera, de título Rocester, que tería que ser estreada en Parma. Suponse que concluíu a partitura na primavera de 1838. Non obstante, insatisfeito polo seu traballo, decidiu non entregala para a súa estrea. Daquela propuxéronlle dous novos libretos: Lord Hamilton e Oberto. Verdi decidiu integrar a acción do primeiro no segundo, compoñendo esta nova ópera a partir do material de Rocester. Oberto preséntase, xa que logo, baixo a forma dunha obra híbrida, procedendo unha parte do libreto de Lord Hamilton e parte da música de Rocester.
Representacións
Composta durante o inverno de 1837-1838, comezou os ensaios no Teatro alla Scala na primavera de 1839. Verdi estaba moi nervioso porque traballara moito en Oberto e víase impotente ante os acontecementos que lle ían á contra. Bartolomeo Merelli chamouno para falar de estrear a ópera para o outono. Tamén lle ofreceu a súa axuda para mellorar a obra a nivel escénico, e aconselloulle que visitase ao libretista Temistocle Solera. A partir de aquí iniciouse unha próspera relación entre o mestre e o libretista que os levou a colaborar no futuro. Logo das baixas dos solistas inicialmente previstos (entre eles Giuseppina Strepponi) e dalgúns retoques, a ópera estreouse no Teatro alla Scala o 17 de novembro de 1839 con Ignazo Marini, Antonetta Marini, Mary Shaw, Lorenzo Salvi e Marietta Sacchi. Sen poder cualificaca como un triunfo, a ópera recibiu un auténtico éxito de público e de crítica, e pouco a pouco foi representándose en tódolos teatros de Italia.
A estrea británica non tivo lugar ata o 8 de abril de 1965, cando se estreou en forma de concerto no St. Pancras Town Hall. A primeira produción tivo lugar o 17 de febreiro de 1982 no Bloomsbury Theatre de Londres. A estrea americana foi o 18 de febreiro de 1978 no Amato Theatre de Nova York, e a Ópera de San Diego produciu a ópera en marzo de 1985.
A Ópera do Norte presentou Oberto durante as súas tempadas de 1994 e 1995, con John Tomlison tanto dirixindo como cantando o papel principal. A Royal Opera House, Covent Garden, realizou unha representación en forma de concerto en xuño de 1997 con Denyce Graves como Cuniza. Outras tres compañías de ópera tiñan previsto representar a ópera antes do bicentenario do nacemento de Verdi, que tivo lugar en 2013.
Acto I
Riccardo, conde de Salinguerra, ha de casar con Cuniza, irmá de Ezzelino, e levar a paz á vila de Bassano. Entra no castelo de Bassano, mais daquela aparece Leonora, a quen tempo atrás traizoara e abandonara, co propósito de impedir o casamento. Acompáñaa o seu pai Oberto, decidido a protexela. Máis tarde, Oberto e a súa filla fanse recibir por Cuniza, a quen Leonora confesa o que sucedeu con Riccardo. Cuniza promételle que a axudará a que se faga xustiza, e logo de conducidr a Oberto a unha sala anexa, fai chamar ao seu prometido. Cuniza móstralle a Leonora, mais o conde sen inmutarse declara que abandonara a rapaza porque lle fora infiel. Mentres Leonora protesta indignada, irrompe Oberto que xura matar a Riccardo logo de lamentar as súas palabras.
Orquestración
A partitura de Verdi prevé o emprego de:
Saint-Gonlay
Saint-Gonlay (en Sant-Gonlei, e en galó: Saent-Gólei) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Godexás, Piñor, Barbadás
Godexás é un lugar da parroquia de Piñor no concello ourensán de Barbadás na comarca de Ourense. Tiña 25 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 11 eran homes e 14 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 31 habitantes (12 homes e 19 mulleres).
Hans Arp
miniatura|dereita|Escultura de Hans Arp en [[Caracas.]]
Jean Arp, coñecido tamén como Hans Arp, nado en Estrasburgo en 1886 e finado en Basilea en 1966, foi un pintor, escultor e poeta francés dadaísta e logo surrealista.
Traxectoria
Chamado Hans ao nacer, despois do retorno de Alsacia a Francia despois da primeira guerra mundial, a lei francesa obrigou a que o seu nome mudase a Jean. Foi un dos fundadores do movemento Dada en Zürich en 1916. E en 1925 o seu traballo aparece na primeira exhibición do grupo surrealista na Galería Pierre de París.
Wanda (cráter)
Wanda é un cráter de impacto situado dentro dos Akna Montes, en Venus; foi mapeado por primeira vez polas sondas soviéticas Venera 15/16 durante o ano 1984. A súa formación foi debido ó impacto dun asteroide. O cráter ten un pico central moi escabroso e un chan suave e escuro visto a ollos do radar, ese ton escuro do chan é probablemente a consecuencia de material volcánico. O cráter non semella ter sido deformado excesivamente polos movementos posteriores da codia da superficie de Venus que elevaron os Akna Montes e arrugaron parcialmente as chairas de Lakshmi Planum. Aínda que semella que material procedente da cadea montañosa que está o oeste, se colapsou parcialmente sobre o cráter. Tamén se poden apreciar pequenos fuchancos no norte do cráter que poderían ser fosas de varios quilómetros de ancho, formadas coma consecuencia do colapso de parte das capas superficiais do chan do cráter.
Hans Arp
Traxectoria
Arp combina as técnicas do automatismo e as oníricas desenvolvendo unha iconografía de formas orgánicas, denominada escultura biomórfica, no que se trata de representar o orgánico como principio formativo da realidade.
Bringing Home the Bait
Bringing Home the Bait é o álbum de estrea da banda estadounidense de noise rock Live Skull, publicado no ano 1985 a través do selo Homestead Records.
A Ribeira do Uía, Esteiro, Muros
A Ribeira do Uía é un lugar da parroquia de Esteiro no concello coruñés de Muros, na comarca de Muros.
Vilela, Refoxos, Cortegada
Vilela é un lugar da parroquia de Refoxos no concello ourensán de Cortegada na comarca do Ribeiro. Tiña 13 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 9 eran homes e 4 mulleres.
Icel de Mercia
miniatura|343x343px|Situación de [[Mercia.]] Icel (ou Icil) foi un dos primeiros reis de Mercia, unha do seis rexións ou reinos da heptarquía anglosaxoa, no que agora é Inglaterra, na rexión Central.
Traxectoria
O seu fillo foi Cnebba.
Senda '91
Senda '91 é un EP en vivo do grupo de Rock español Héroes del Silencio, publicado no 1991.
Trátase dun EP gravado co soporte da unidade móbil dos estudios Kirios (Madrid) o 25 de setembro de 1991 en Las Rozas (Madrid) e está producido por Keith Bessey e Héroes del Silencio.
Este disco marcou unha etapa na carreira de Héroes del Silencio, no que se xunta o mellor do concerto que se levou a cabo na comunidade de Las Rozas, en Madrid.
No booklet do disco podemos atopar unha serie de "collages" onde amósanse as críticas acollidas durante esta xira, amosadas coma recurtes de xornais, na súa maioría, críticas negativas cara a banda.
A forma de distribución foi sumamente estraña, posto que a discográfica anunciou que este ía ser unha edición limitada, o grupo argumentou que era un modo de facer un pequeno presente aos seus fans máis asiduos.
Cabe destacar un feito raro que envolvía máis nese misterio á banda, non só polas súas letras, senón por unha mensaxe oculta que se atopa ao final da canción "Hologramas", que se se fai ir o EP cara a atrás, podíase escoitar con claridade unha mensaxe que di así:
No tema "Decadencia" inclúese unha magnífica adaptación de "El Cuervo", e en "Con nombre de guerra" inclúense na gravación os erros ao executar a canción.
Lista de reis de Valencia
right|140pxright|140px Lista de reis de Valencia dende a creación do Reino de Valencia por Jaume I el Conqueridor no 1239 até a promulgación dos Decretos de Nueva Planta no 1707.
Casal de Barcelona
No ano 1410, Martí I morre sen descendencia lexítima.
Casiano Martínez Barja
Casiano Martínez Barja, nado en Cádavos (A Mezquita) en 1897 e finado en Ferrol o 17 de abril de 1937, foi un militar e político galego.
Nike
Nike pode referirse a:
Galería de imaxes da Escola Naval Militar de Marín
Imaxes da Escola Naval Militar de Marín.
Arpino
Fai fronteira cos concellos de: Broccostella, Casalattico, Casalvieri, Castelliri, Fontana Liri, Fontechiari, Isola del Liri, Monte San Giovanni Campano, Santopadre e Sora.
Historia
Conquistada polos romanos en 305 a.C. chamárona Arpinum, e alí naceron Mario e Cicerón.
Ángel Carracedo
Ángel María Carracedo Álvarez, tamén coñecido como Anxo Carracedo, nado en Santa Comba o 12 de novembro de 1955, é un Catedrático de Medicina Legal e experto internacional en xenética.
Traxectoria
Licenciado en Medicina pola Universidade de Santiago de Compostela (1978) e Doutor en Medicina pola mesma USC (1982), ambos con premio extraordinario.
Catedrático de Medicina Legal desde 1989 e Director do Instituto de Medicina Legal da USC (desde 1994 ata 2012). Director da Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica (SERGAS-Xunta de Galicia) (desde 1999), Director do Centro Nacional de Genotipado-ISCIII (desde 2002). Xefe de grupo do CIBER de enfermidades raras (CIBERER) e do Instituto de Investigación Sanitaria de Santiago de Compostela (IDIS). O grupo de Medicina Xenómica que coordina consta de 10 grupos de investigación, varias plataformas tecnolóxicas e arredor de 100 persoas.
Ten publicado 12 libros e máis de 600 artigos en revistas internacionais (SCI) incluíndo artigos en Nature, Science, NatureGenetics, ademais das principais revistas de xenética médica, cancro e medicina forense. Segundo Thomson e Reuters (Web of Knowledge) o Grupo de Medicina Xenómica que dirixe é o primeiro a nivel mundial en citacións na área da Medicina forense no último decenio (2001-2011) e el é o autor con máis artigos, máis citacións e maior índice H na área. As súas principais liñas de investigación actuais inclúen a xenética do cancro e das enfermidades psiquiátricas en idade infantil e a farmacoxenómica.
Presidente da International Society for Forensic Genetics. Codirector da Unidade de Medicina Molecular Inco Sergas, é autor de varios libros e centos de publicacións. Vicepresidente da Academia Internacional de Medicina Legal, membro do Grupo Europeo do ADN e da Comisión de ADN da Comisión de Xustiza dos Estados Unidos de América, coordinador da Rede europea de estandarización do ADN e da Rede iberoamericana de xenética molecular aplicada á medicina forense.
Carracedo combina a investigación co labor docente. É profesor de Medicina Legal, Ética Médica e Bioloxía Molecular na facultade de Medicina e Odontoloxía da Universidade de Santiago de Compostela. Foi escollido padriño das promocións 2000/2001 e 2011/2012 da Licenciatura de Medicina pola súa grande proximidade ao alumnado. No 2013, ingresou como membro numerario da Real Academia de Farmacia de Galicia.
No 2020, foi nomeado doutor honoris causa pola Universidade do Minho e no 2022, pola Universidade de Cantabria.
Escudo de Liberia
O escudo de armas de Liberia é un dos símbolos nacionais do país, que representa unha nove do século XIX chegando á costa. Este barco simboliza ós que trouxeron ós escravos dos Estados Unidos a Liberia. Por enriba do escudo aparece o lema nacional "The love of liberty brought us here", e por debaixo aparece o nome oficial do país, República de Liberia.
Riomaior, Esteiro, Muros
Riomaior é un lugar da parroquia de Esteiro no concello coruñés de Muros, na comarca de Muros. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 39 habitantes (19 homes e 20 mulleres).
Efervesciencia
Efervesciencia é un programa de ciencia da Radio Galega nado en 2006. Efervesciencia está producido pola Universidade de Santiago de Compostela e financiado pola Fundación Española para a Ciencia e a Tecnoloxía (FECyT).
Presentado por Manuel Vicente, en 2017 celebrou os seus primeiros 10 anos en antena.
Premios
Efervesciencia recibiu en dúas ocasións o Premio de Xornalismo Científico Galicia Innovación da Xunta de Galicia (segundo premio na edición de 2008, e o primeiro en 2009), e o Prisma da Casa das Ciencias de divulgación científica en 2013.
Yalanda
Yalanda foi unha cidade mencionada nas inscricións hititas na fronteira do territorio de Ahhiyawa (Aqueos, á clásica Xonia) e ao oeste de Wallarima.
Hattusilis III na parte final do seu reinado chegou á cidade cando estaba liquidando a revolta de Piyama-radu, e alí caeu nunha emboscada en tres lugares diferentes das inmediacións, preparada por Lahurzi, irmán de Piyama-radu; os ataques non tiveron éxito e a cidade comprou a retirada de Lahurzi, pero non evitou a súa destrución por Hattusilis III.
Israel nos Xogos Olímpicos
Israel competiu por vez primeira nos Xogos Olímpicos en 1952. O seu Comité Olímpico Nacional foi creado en 1933 durante o Mandato británico de Palestina. Israel enviou un equipo a cada edición dos Xogos Olímpicos de Verán dende 1952 (agás cando participaron no boicot liderado polos Estados Unidos aos Xogos Olímpicos de 1980 celebrados en Moscova) e a cada edición dos Xogos Olímpicos de Inverno dende 1994. O país converteuse en membro do Comité Olímpico Europeo en 1994.
Giovanni Arpino
Giovanni Arpino, nado en Pula, Croacia, en 1927 e finado en Turín en 1987, foi un escritor e xornalista italiano.
Traxectoria
Colaborou nos xornais La Stampa e Il Giornale, como crítico e xornalista deportivo, describiu o mundo do fútbol e o deporte en xeral con ironía e paixón, elevando un xénero que moitos consideraban de segunda categoría a fenómeno cultural.
A Silvosa, Esteiro, Muros
A Silvosa é un lugar da parroquia de Esteiro no concello coruñés de Muros, na comarca de Muros. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 33 habitantes (19 homes e 14 mulleres).
Barton (cráter)
O cráter Barton é un cráter de impacto que está situado na superficie de Venus e que ten uns 52 km de diámetro. Cando os cráteres de Venus comezan a acadar este tamaño, comezan a aparecer con cumios centrais en forma de anel no canto das típicas montañas (únicas) centrais. O chan do cráter e plano e escuro visto a ollos do radar, o cal indica que se puido infiltrar lava no seu interior nalgún momento posterior ó impacto. O cumio en anel do cráter Barton é descontinuo e semella ter sido quebrado ou alterado durante ou pouco despois de proceso de craterización. O cráter recibiu o nome de Clara Barton, fundadora da Cruz Vermella Americana.
The Great Annihilator
The Great Annihilator é o noveno álbum da banda estadounidense de post-punk Swans, publicado o 23 de xaneiro de 1995 a través do selo Young God Records.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Michael Gira agás "My Buried Child" (letra: Michael Gira, música: Michael Gira, Jarboe) e "Out" (Michael Gira, Jarboe).
Wallarima
Wallarima foi unha cidade de Asia Menor mencionada nas inscricións hititas, situada na fronteira do reino de Arzawa (ao sur) e ao leste dos territorios aqueos da costa (Ahhiyawa).
Aeroporto de Catania-Fontanarossa
O aeroporto de Catania-Fontanarossa (IATA: CTA, ICAO: LICC) tamén chamado aeroporto Vincenzo Bellini, é un aeroporto internacional situado a 4,3 km ao suroeste de Catania, a segunda cidade máis grande da illa italiana de Sicilia. Chámase así na honra do compositor de ópera Vincenzo Bellini, que naceu en Catania.
É o aeroporto máis concorrido de Sicilia e o sexto de Italia con 7 914 117 pasaxeiros no ano 2016. Grandes aeroliñas como Alitalia, Lufthansa e KLM ofrecen servizos no aeroporto e conectan numerosos destinos europeos como Roma, Múnic, Ámsterdam e Berlín, mentres que aeroliñas de baixo custo como easyJet e Ryanair ofrecen un bo número de voos a destinos de ocio.
Batalla de Farsalia
A Batalla de Farsalia foi un conflito militar decisivo da Segunda Guerra Civil da República de Roma. O 9 de agosto de -48 en Farsalia, Grecia, Xulio César e os seus aliados formaron en fronte ó exército republicano baixo o mando de Cneo Pompeio Magno. Pompeio tiña o apoio dunha maioría de senados, dos que a meirande parte eran optimates, mais o seu exército era de inferior calidade ás lexións de veteráns de César. A batalla adoita considerarse decisiva para a fin da República e o comezo do Imperio Romano.
Cnebba de Mercia
Cnebba foi rei de Mercia durante unha parte do século VI despois de Icel, o seu pai, segundo se rexistra en xenealoxías reais preservadas na Crónica anglosaxoa e na Genealogiae regum Anglorum.
Cynewald de Mercia
Cynewald, nado en 512 e finado en 566, foi rei de Mercia durante unha parte do século VI despois de Cnebba, o seu pai, segundo se rexistra en xenealoxías reais preservadas na Crónica anglosaxoa e na Genealogiae regum Anglorum.
Traxectoria
Con todo, nada se sabe del máis aló do seu nome nas xenealoxías. Foi pai de Creoda, que o sucedeu no trono.
Wiyanawanda
Wiyanawanda foi unha cidade de Asia Menor, próxima ao territorio de Ahhiyawa (que era a zona costeira de Caria e sur de Xonia). Coa conquista do Reino de Arzawa sobre o -1315, pasou aos hititas. Foi afectada pola revolta de Piyama-radu, pero Hattusilis III foi cun exército á zona e presentouse na cidade cando se dirixía a Ahhiyawa.
Dereitos indíxenas
miniatura|200x200px|Manifestación indíxena no Canadá. Os dereitos dos indíxenas son aqueles dereitos colectivos que existen como recoñecemento á condición específica dos pobos autóctonos. Os mesmos inclúen non só os dereitos humanos máis básicos á vida e integridade, senón tamén os dereitos sobre o seu territorio, lingua, cultura, relixión e outros elementos que forman parte da súa identidade como pobo. O termo pode ser empregado como unha expresión de reclamo por organizacións sociais ou ser parte de leis nacionais que estabelecen a relación entre un goberno e o dereito de autodeterminación dos pobos autóctonos que viven dentro das súas fronteiras, ou en dereito internacional como unha protección contra accións violatorias por parte de gobernos ou de grupos con intereses privados.
Definición e antecedentes históricos
Fálase dos pobos indíxenas en relación ás sociedades pre-coloniais que se enfrontaron á ameaza específica do fenómeno da ocupación, e a relación que tiveron estas sociedades coas potencias coloniais. Foi difícil formular unha definición que abranguese todos os pobos que se autoidentifican como indíxenas e son aceptados como tales polos demais pobos indíxenas, así, a definición exacta de quen son os pobos indíxenas, e o consecuente estado dos titulares de dereitos, pode resultar demasiado ampla ou moi restrinxida e excluínte.
No contexto dos modernos pobos indíxenas dos poderes coloniais europeos, o recoñecemento dos dereitos indíxenas remóntase, polo menos ó período do Renacemento. Xunto coa xustificación do colonialismo cun propósito máis elevado, tanto para os colonos e colonizados, algunhas voces expresaron a súa preocupación pola forma en que os pobos indíxenas foron tratados e o efecto que tivo sobre a súa sociedade.
En xeral, constátase que os pobos indíxenas sufriron inxustizas históricas por seren desposuídos dos seus territorios, terras e recursos e que en moitas partes do mundo non poden gozar dos dereitos humanos fundamentais no mesmo grao que o resto da poboación dos estados en que viven. Ademais, as súas leis, valores, costumes e perspectivas sufriron a miúdo unha erosión e son discriminados pola súa lingua, pola cor da súa pel, pola súa situación económica ou polas súas formas de pensar diferentes.
A cuestión dos dereitos dos indíxenas asóciase tamén con outros niveis da loita humana. Debido á estreita relación entre a situación dos pobos indíxenas culturais e económicas e os seus valores ambientais, as cuestións de dereitos indíxenas vincúlanse coa preocupación polo dano ambiental, o cambio climático e o desenvolvemento sustentable. De acordo con científicos e con organizacións ambientalistas, como a Fundación Selva, a loita dos pobos indíxenas é fundamental para resolver o problema da redución de emisións de carbono, e enfrontar as ameazas á diversidade cultural e á biodiversidade.
Chaves
O topónimo Chaves pode referirse a:
Amais, como apelido pode referirse a:
Saint-Grégoire, Ille e Vilaine
Saint-Grégoire (en Sant-Gregor) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Música tradicional galega
miniatura|Tocando no [[laúde, nunha miniatura das Cantigas de Santa María.]]
A música tradicional de Galiza caracterízase tanto polas súas formas (muiñeiras, xotas, maneos, alalás, aturuxos etc), instrumentos (gaita galega, pandeireta e as cunchas, entre outros) e agrupacións musicais. Como música tradicional que evolucionou oralmente, comparte trazos en común coas das áreas veciñas de Asturias, Portugal e León e en xeral coa tradición musical de Europa Occidental.
Historia
Sábese que a gaita era común naquela altura, e que en xeral existían xa os principais instrumentos presentes na tradición musical: gaitas, zanfonas e instrumentos de corda aparecen en códices, capiteis románicos ou no ben coñecido Pórtico da Gloria da Catedral de Santiago. Estas representacións permiten a reconstrución dos instrumentos e fan posible as interpretacións actuais da música medieval.
Coincidindo cos Séculos escuros e a decadencia do uso culto da lingua e cultura galega, a música tradicional pasa a ter unicamente como vía de transmisión a oral, que se pode reconstruír a través das panxoliñas, cantos de berce, de cego e outras mostras musicais que chegaron até a actualidade.
Non foi ata finais do século XIX e comezos do século XX cando se produciu unha reivindicación da tradición, en ocasións de mans do nacionalismo político. Por unha banda houbo as primeiras recolleitas sistemáticas e publicadas: Marcial del Adalid, Isidoro Hernández e José Inzenga son os primeiros dunha longa lista de investigadores que trataron de estudar a nosa música. Por outra banda, salientaron figuras como Perfecto Feijoo, gaiteiro e zanfonista, que fundaría Aires d'a terra. Esta coral durante 14 anos levaría a música galega por distantes xeografías e realizaría a primeira gravación comercial de música galega en 1904. Este sería un dos varios coros galegos que viron a luz naquela época e que bebían das fontes tradicionais para o seu repertorio, que logo interpretaban fronte a elites urbanas, dentro do movemento musical europeo chamado coralismo.
miniatura|esquerda|200px|Estatua a[[os Gaiteiros de Soutelo.]] Tamén durante a primeira metade do século destacan as figuras de Ricardo Portela ou Avelino Cachafeiro, que son fonte de inspiración de moitos músicos posteriores e que dignificaron o instrumento da gaita e o seu significado social.
Paralelamente a esa reivindicación dábanse certas condicións que, igual que noutras entidades étnicas europeas, a interpretación espontánea fose esmorecendo; por unha banda, o ambiente rural foi mudando e desaparecían os traballos comunais, principais momentos onde xurdía a música. Por outra banda, a emigración que afectou a Galicia durante os séculos XIX e XX impediu unha completa transmisión oral.
Durante o franquismo, a música tradicional foi forzada a adaptarse á visión política do momento, e as manifestacións máis vistosas foron transformadas en espectáculos patrióticos, o que conduciu ao declive na popularidade dos estilos tradicionais (o "folclorismo"), a castelanización das letras e a deturpación tanto das formas musicais como das danzas que as acompañaban. Non sería até a desintegración e caída do franquismo que a tradición non volveu a ter sido en conta, tanto por novos grupos (Fuxan os ventos é o caso máis salientable neste senso) como por agrupacións folclóricas, que ben continuaron en certa medida coas formas impostas por Educación y Descanso e os grupos de Coros y Danzas da Falange Española, ou afondaron na recolleita e reconstrución da música tradicional. Nese momento recuperáronse moitas formas tradicionais, tentouse dignificar a gaita e apareceron festivais, como o Festival Internacional do Mundo Celta (1977), que contribuíron a establecer grupos musicais. Algúns grupos destes primeiros tempos que reaprenderon os estilos tradicionais foron Os Areeiras de Catoira, Os Rosales, Os Campaneiros de Vilagarcía,Os Morenos de Lavadores, e Os Irmáns Graceiras. Antón Corral creou un obradoiro de música popular de grande influencia na Universidade Popular de Vigo. A formación máis notoria aparecida nesta altura foi Milladoiro.
Nas últimas décadas do século XX, moitos músicos galegos comezaron a considerar que a música galega era polo menos parcialmente "céltica" en orixe, de maneira que procuraron influencias nas músicas de Irlanda e Escocia, así como da Bretaña francesa. A pesar de que esta relación é moi discutida, o resultado foi a proxección internacional da nosa música, coincidindo cun espallamento xeral da música tradicional como contestación as músicas máis comerciais.
miniatura|dereita|[[Carlos Núñez]] A partir dos anos 1980 apareceron moitos grupos e cantantes novos que partindo da música tradicional a fusionaron con outras músicas, ben máis modernas (o pop ou o techno, por exemplo) ou proveniente doutras culturas, sobre todo dos chamados países celtas: Irlanda, Escocia, a Bretaña Francesa... dando a lugar unha corrente de música folk. Uxía Senlle, que comezara con Na Lúa, Luar na Lubre, o gaiteiro Carlos Núñez e Milladoiro foron quen máis teñen popularizado a música galega, a nivel estatal e internacional. O disco de Carlos Núñez A Irmandade das Estrelas de 1996 vendeu máis de 100.000 copias. Ao carón disto nacen, tamén, agrupacións que intentan recuperar e manter a música e baile tradicional a modo de escolas-banda do que é exemplo Abertal.
A celtificación da música galega tamén tivo nas bandas de gaitas unha importante repercusión. Estas formacións son orixe dunha forte polémica, chamada habitualmente guerra das gaitas. Os principais puntos de crítica son a súa estética, tanto visual como musical, os instrumentos empregados, e en xeral polo seu afastamento do considerado tradicional. A Real Banda de Gaitas é o máis significativo caso deste tipo de agrupacións.
Outros gaiteiros modernos son Xosé Manuel Budiño, Susana Seivane e Cristina Pato. A aparición destas dúas mulleres no mundo da gaita rompeu definitivamente coa visión estritamente masculina do gaiteiro. Outra muller con gran proxección é Mercedes Peón, posuidora dunha potente voz e que afonda tanto na reivindicación da tradición como na súa reinterpretación en linguaxes musicais modernas. Tamén xurdiron nos últimos anos grupos de pandeireiras de recoñecido prestixio, como por exemplo Leilía, ou dentro da corrente máis moderna, Anubía, Faltriqueira, Ialma ou Donicelas.
Instrumentos
miniatura|[[Gaita galega]] Os instrumentos tradicionais máis significativo son a gaita e a pandeireta. Pero non sempre foron instrumentos doados de conseguir. Por esta razón cunchas, piñas, tixolas, baldes de metal, un sacho golpeado cun seixo, paus... servían de acompañamento habitual nos momentos de traballo ou cando non se dispuña doutra posibilidade.
Instrumentos de vento
A esta familia de instrumentos pertence a gaita, pero tamén se usan o pito ou a requinta.
O pito aseméllase a unha frauta doce; ten forma cónica e sete furados na parte dianteira e un na posterior e tócase de maneira semellante ao punteiro da gaita. Tradicionalmente facíase en Mi bemol, pero Antón Corral popularizounos en Re.
Lingua nukak
A lingua nukak é unha lingua falada polo pobo nukak. De clasificación incerta, se cadra forma parte da familia de linguas makú. É mutuamente intelixible coa lingua kakwa.
Música tradicional galega
Instrumentos de vento
A requinta é parecida ao piccolo e ten sete furados e unha chave final. Normalmente faise en Sol ou, ás veces, nun Do alto. A súa orixe remóntase, segundo Ana Sánchez Brunete e Enrique Montero, na necesidade de frautas para a interpretación de música na Catedral de Santiago, que acabaron sendo construídas por obradoiros do país. Polas súas características musicais logo pasaría a ser empregada xunto coa gaita.
Outros instrumentos inclúen o chifre e a ocarina e por influencia das bandas militares e da música procedente de América, o clarinete, o saxofón ou o acordeón.
Instrumentos de percusión
miniatura|A [[pandeireta]] O bombo confeccionase cun gran cilindro de madeira con dúas membranas de pel. Tócase cunha única maza e leva o ritmo principal acompañando a gaita, pero nunca superando o son desta.
O tamboril é similar ao bombo, pero de moito menor tamaño e polo tanto, de son mais agudo, e tánxese con dúas baquetas. Ten bordóns só na parte superior. A medida que as pezas, instrumentos e formacións foráneas foron introducíndose na cultura galega, os tamborís foron substituídos por redobrantes de son máis seco, como a caixa, que permite redobres máis nítidos e doados. Desde comezos do século vinte regrésase ao uso de tambores de madeira e pel como acompañantes da gaita, facendo aparición o tambor galego actual, evolucionado desde os antigos tamborís.
O pandeiro (semellante ao adufe portugués) é cadrado, ten dúas caras e no seu interior colócanse os axóuxeres que acompañan o son do parche. Interprétase apoiando nunha man e tanxido pola outra, facendo a man de apoio tamén golpes sinxelos. Outros tócano apoiado no colo ou atado cunha cinta ao pescozo, sendo este un xeito de tocar máis moderno.
A pandeireta é un instrumento tradicionalmente feminino e consiste nun aro de madeira con dúas filas de pares de ferreñas alternadas. Do aro cóbrese só unha cara, que é a que se golpea contra o pulso, a palma da man ou os extremos dos dedos. O xeito de tocalo depende das zonas e do intérprete, e tanto acompaña outros instrumentos como serve de único acompañamento para a interpretación de cancións. O seu pequeno tamaño, a súa versatilidade e o relativamente barato da súa construción fixo que actualmente sexa un instrumento moi popular.
Dúas cunchas de vieira rascadas unha contra outra tamén poden acompañar calquera peza, así como as tarrañolas, que son dúas lamelas de madeira ou incluso xisto.
O charrasco, un instrumento xa pouco empregado na actualidade, consiste nun mango longo de madeira en cuxo extremo superior vai un rectángulo de madeira onde se sitúan un número variable de ferreñas; un arame vai da parte superior á inferior pasando por un pau transversal que o tensa. Cun pau golpéase ou rózase o arame, e ao tempo golpease o instrumento enteiro contra o chan. O seu uso limítase actualmente ás charangas de Nadal, característicos das Rías baixas.
Instrumentos de corda
miniatura|Tocando o [[organistro no pórtico da Gloria, catedral de Santiago de Compostela (século XII).]]
Non existe tradición de instrumentos de corda a excepción da zanfona e o violín, ámbolos dous vinculados a cegos e esmoleiros que percorrían a xeografía galega.
A zanfona desapareceu a mediados do século XX, e foi recuperada por Faustino Santalices e Xosé Lois Rivas. As gravacións máis antigas deste instrumento foron as de Perfecto Feijoo en 1904. A zanfona galega ten unha estrutura similar á da zanfona que se atopa espallada por toda Europa.
O violín chegou a Galicia de mans de peregrinos, e pasaron a mans de cegos e esmoleiros. Sendo o violín un instrumento de difícil interpretación e afinación, e como os intérpretes tocaban de ouvido, non era raro que este soase desafinado. O seu uso tradicional perdeuse, aínda que quedarán como testemuña as gravacións de Florencio, o Cego dos Vilares. Actualmente reapareceu na música folk, por influencia dos grupos irlandeses que adoitan a usala nas súas interpretacións.
Na Idade Media tamén se usou a arpa mais esta desapareceu hai séculos. Volveu a incorporarse nos anos 1970 cando a usou Emilio Cao; posteriormente, tamén a incluíron músicos como Quico Comesaña e Rodrigo Romaní influenciados pola arpa céltica de Escocia, Irlanda e a Bretaña Francesa. Tamén se incorporaron nas últimas décadas a guitarra española, o buzuqui e a mandolina.
Agrupacións habituais
miniatura|esquerda|Ensaio da Banda Galega Hospitalet Os instrumentos combínanse segundo as necesidades e os recursos, en pequenas agrupacións compostas só de instrumentos de percusión ou de percusión e melódicos.
Respecto á gaita, na actualizade a formación máis estendida é a combinación de dúas gaitas, tamboril e bombo, coñecida comunmente como cuarteto tradicional. A el poden engadirse outros instrumentos de percusión como pandeiretas ou cunchas. Por quinteto tradicional enténdese comunmente un cuarteto co engadido doutro instrumento melódico ou harmónico, como acordeón, requinta ou clarinete entre outros.
Os grupos de pandeireteiras componse de varias mulleres (ocasionalmente homes) tocando exclusivamente instrumentos de percusión, non só pandeiretas. As charangas, aínda que non se consideran estritamente tradicionais, inclúen entre os seus instrumentos moitos tradicionais, e son propias das Rías Baixas, onde actúan como pasarrúas durante as festas de Entroido. As bandas de gaitas, compostas por ducias de intérpretes, tampouco se consideran tradicionais, aínda que o seu repertorio o sexa.
Xéneros
O pobo empregaba a música en moitas ocasións e por numerosos motivos: para expresar as súas inquedanzas, para transmitir normas sociais, protexerse dos males e atraer os favores divinos, celebrar acontecementos vitais, facilitar o traballo, divertirse ou facer máis levadíos os momentos duros... Debido a que era raro o acontecemento que non servía como escusa para cantar, tocar ou bailar, xurdiron diversidade de xéneros musicais. Estas expresións musicais, ademais, están en moitas ocasións fortemente vinculadas as tradicións, ritos, traballos e aos saberes populares, e resulta imposible separalos.
Os cantos galegos máis antigos empregan unha reducida variedade de escalas. Unha mesma melodía varía de ton, entoación e incluso ritmo dependendo o intérprete e a zona xeográfica. Incluso no mesmo intérprete vai cambios; moitas melodías constrúense de xeito definitivo no momento mesmo de cantalas, sendo a interpretación individual un valor importante dentro da música galega.
Algúns xéneros non son totalmente pechados ou non están totalmente definidos, ou teñen variantes o nomes distintos ao longo da xeografía. Algúns xéneros defínense pola súa utilidade ou temática, mentres que outros veñen definidos polos ritmos, o que fai difícil a súa clasificación. As letras e melodías combínanse moitas veces libremente, e incluso unha mesma melodía adáptase a diferentes ritmos e funcións, dependendo do intérprete e da zona. Con todo distínguense algúns xéneros con características ou temáticas propias.
miniatura|135px|A [[zanfona era un instrumento típico dos cantos de cego]]
Ritmos característicos
Moitos dos xéneros musicais galegos eran bailables. Algúns, de feito, distínguese maiormente polo seu xeito de bailar, aínda que non haxa unha diferenza formal substancial. Interpretábanse tanto cantando como instrumentalmente, sendo esta última variante menos habitual
miniatura|dereita|270px|Baile da muiñeira
A interpretación
As interpretacións musicais non sempre eran totalmente formais: existían sempre un certo grao de improvisación, sobre todo naqueles xéneros propensos á espontaneidade. Durante unha pandeiretada, por exemplo, un intérprete comezaba unha copla, que era recoñecida polos demais que se unían no segundo ou terceiro verso. Cabía a posibilidade incluso de improvisala enteiramente, baseándose en esquemas previas ou coplas xa existentes, adaptando o seu contido á ocasión. Mediante sinais os músicos indicaban a fin da peza, ou cunha copla que o indicase expresamente. Durante a interpretación os cantantes podían falar entre eles ou lanzar un aturuxo, un berro prolongado que se botaba para animar os músicos ou os bailaríns durante a interpretación dunha danza ou peza festiva.
Irmáns Taviani
Paolo Taviani, nado en San Miniato (Toscana) o 8 de novembro de 1931 e Vittorio Taviani, nado na mesma localidade o 20 de setembro de 1929 e finado en Roma o 15 de abril de 2018 son directores de cinema e guionistas italianos. Sempre traballaron xuntos, dirixindo cada un escenas alternas.
Traxectoria
Ambos os dous comezaron as súas carreiras como xornalistas. Chegaron ao mundo do cinema en 1960, dirixindo con Joris Ivens o documental L'Italia non è un paese povero, ao que seguiron Un uomo da bruciare (1962) e I fuorilegge del matrimonio (1963), con Valentino Orsini.
O seu primeiro filme autónomo foi I sovversivi (1967) e gañaron atención con Baixo o signo de scorpio (1969). En 1977 gañaron a Palma de Ouro do Festival de Cannes con Padre padrone.
Colaboradores
Nicola Piovani compuxo a banda sonora de oito dos seus filmes, desde La notte di San Lorenzo a Luisa Sanfelice, agás Le affinità elettive, que tivo música de Carlo Crivelli.
Lina Nerli Taviani, esposa de Paolo, foi a deseñadora do vestiario da meirande parte dos seus filmes.
Eiga Koe no Katachi
Eiga Koe no Katachi (映画 聲の形) é un filme xaponés de animación de 2016 producido por Kyoto Animation, dirixido por Naoko Yamada e escrito por Reiko Yoshida. O deseño de personaxes é obra de Futoshi Nishiya e a música de Kensuke Ushio. Está baseado no manga Koe no Katachi, escrito e ilustrado por Yoshitoki Ōima. Estreouse no Xapón o 17 de setembro de 2016, e en todo o mundo entre febreiro e xuño de 2017.
Premios da Asociación Portuguesa de Escritores
Premios da Asociación Portuguesa de Escritores (Prémios da Associação Portuguesa de Escritores, APE, en portugués)
Grande Prémio de Poesia Maria Amália Vaz de Carvalho APE/ CM de Loures
1. Gastão Cruz (Existência), 2017/2018
Grande Prémio de Poesia António Feijó Câmara Municipal Ponte de Lima
2. Helder Moura Pereira (Golpe de Teatro), 2016 1. Armando Silva Carvalho (A sombra do mar), 2015
Grande Prémio de Poesia Teixeira de Pascoaes APE/ Câmara Municipal de Amarante
5. António Carlos Cortez (A dor concreta), 2017 4. Luís Quintais (Arrancar Penas a um Canto do Cisne), 2016 3. José Tolentino Mendonça (A noite abre meus olhos), 2015 2. Daniel Jonas (Nó), 2014 1. Fernando Guimarães (Os Caminhos Habitados), 2011, 2012, 2013
Grande Prémio de Poesia CTT - Correios de Portugal
23. Pedro Tamen (O Livro do Sapateiro), 2010 22. Fernando Echevarría (Lugar de Estudo), 2009 21. Armando Silva Carvalho (O Amante Japonês), 2008 20. Ana Luísa Amaral (Entre Dois Rios e Outras Noites), 2007 19. Fernando Guimarães (Na Voz de Um Nome), 2006 18. António Ramos Rosa (Génese), 2005 17. José Agostinho Baptista (Esta Voz é Quase o Vento), 2004 16. Manuel António Pina (Os Livros), 2003 15. Gastão Cruz (Rua de Portugal), 2002 14. Manuel Gusmão (Teatros do Tempo), 2001 13. Fiama Hasse Pais Brandão (Cenas Vivas), 2000 12. António Franco Alexandre (Quatro Caprichos), 1999 11. Vasco Graça Moura (Uma Carta no Inverno), 1998 10. Manuel Alegre (Senhora das Tempestades), 1997 9. Fiama Hasse Pais Brandão (Epístolas e Memorandos), 1996 8. Egito Gonçalves (E No Entanto Move-se), 1995 7. Nuno Júdice (Meditação Sobre Ruínas), 199) 6. Joaquim Manuel Magalhães (A Poeira Levada pelo Vento), 1993 5. Fernando Guimarães (O Anel Débil), 1992 4. Fernando Echevarría (Sobre os Mortos), 1991 3. Natália Correia (Sonetos Românticos), 1990 2. António Ramos Rosa (Acordes), 1989 1. Eugénio de Andrade (O Outro Nome da Terra), 1988 == Premio de Ensaio (Grande Prémio de Ensaio “Eduardo Prado Coelho” C. M. de Vila Nova de Famalicão/APE, en portugués) == 9. Hélder Macedo (Camões e Outros Contemporâneos), 2017 8. Isabel Cristina Rodrigues (''A Palavra Submersa. Silêncio e Produção de Sentido em Vergílio Ferreira), 2016 7. José Carlos Seabra Pereira (O Delta Literário de Macau), 2015 6. Manuel Frias Martins (A Espiritualidade Clandestina de José Saramago), 2014 5. José Gil (Cansaço, Tédio, Desassossego), 2013 4. Rosa Maria Martelo (O Cinema da Poesia), 2012 3. João Barrento (O Mundo está cheio de Deuses – Crise e Críticas do Contenporâneo), 2011 2. Manuel Gusmão (Tatuagem Palimpsesto – da poesia em alguns poetas e poemas), 2010 1. Vitor Aguiar e Silva (Jorge de Sena e Camões - Trinta Anos de Amor e Melancolia), 2009 == Premio de Crónica (Grande Prémio de Crónica APE/C. M. de Loulé, en portugués) == 4. Pedro Mexia (Lá Fora), 2018 3. Mário Cláudio (A Alma Vagueante), 2017 2. Rui Cardoso Martins (Levante-se o réu outra vez), 2016 1. José Tolentino Mendonça (A noite abre meus olhos), 2015 == Premio de Literatura Biográfica (Grande Prémio de Literatura Biográfica APE /C. M. de Castelo Branco, en portugués) == 6. Joel Neto (A Vida no Campo), 2016/2018 5. Marcello Duarte Mathias (Diário da Abuxarda 2007-2014), 2014/2015 4. Eugénio Lisboa (Acta Est Fabula - Memórias I - Lourenço Marques) 3. J. Rentes de Carvalho (Tempo Contado), 2010/2011 2. A. Campos Matos (Eça de Queiroz - Uma Biografias'', 2008/2009 1. João Bigotte Chorão (Diário Quase Completo), 2000/2007 == Premio de Literatura de viaxes (Grande Prémio de Literatura de Viagens Maria Ondina Braga APE/C. M. Braga, en portugués) == 2. Afonso Cruz (Jalan Jalan), 2018 1. Paulo Moura (Extremo Ocidental – Uma Viagem de Moto pela Costa Portuguesa, de Caminha a Monte Gordo), 2017
Escudo do Canadá
O escudo de armas do Canadá, é un dos símbolos nacionais do país e foi adoptado en 1921. Aseméllase moito ó escudo do Reino Unido mais ten certos elementos distintivos canadenses que se engaden ou substitúen ós británicos.
Solleiros, Esteiro, Muros
Solleiros é un lugar da parroquia de Esteiro no concello coruñés de Muros, na comarca de Muros. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 278 habitantes (137 homes e 141 mulleres).
En directo (Héroes del silencio)
En directo é un EP en vivo do grupo de rock español Héroes del Silencio, publicado no 1989.