cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neonicotinoides
Unión Europea
En Francia, o tratamento de sementes de xirasol e millo con imidacloprid está suspendido; Permítese o tratamento con sementes de imidacloprid para remolacha azucreira e cereais, así como o uso foliar.
Restricións de uso da UE
En 2012, a Comisión Europea solicitou á Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA) que estudase a seguridade de tres neonicotinoides, en resposta á crecente preocupación sobre o impacto dos neonicotinoides nas abellas melíferas. O estudo publicouse en xaneiro de 2013, indicando que os neonicotinoides representan un risco inaceptabelmente alto para as abellas, e que a ciencia patrocinada pola industria na que se apoiaron as afirmacións de seguridade das axencias reguladoras pode ser errónea e conter lagoas de datos non consideradas anteriormente. A súa revisión concluíu: "Identificouse un alto risco agudo para as abellas melíferas pola exposición a través da deriva do po para os usos de tratamento de sementes no millo, a colza e os cereais. Tamén se identificou un alto risco agudo pola exposición a través de residuos en néctar e/ou pole." A EFSA chegou ás seguintes conclusións:
Os científicos da EFSA identificaron unha serie de lagoas de datos e non puideron finalizar as avaliacións de risco para algúns usos autorizados na UE. A EFSA tamén destacou que o risco para outros polinizadores debería considerarse máis. O Parlamento do Reino Unido pediu ao fabricante Bayer Cropscience que explicase as discrepancias nas probas que presentaron.
En resposta ao estudo, a Comisión Europea recomendou restrinxir o seu uso en toda a Unión Europea. O 29 de abril de 2013, 15 dos 27 estados membros da UE votaron a favor de restrinxir o uso de tres neonicotinoides durante dous anos a partir do 1 de decembro de 2013. Oito estados votaron en contra da prohibición, mentres que catro abstivéronse. A lei restrinxiu o uso de imidacloprid, clotianidina e tiametoxam para o tratamento de sementes, a aplicación no solo (gránulos) e o tratamento foliar en cultivos atractivos para as abellas. As suspensións temporais xa foran promulgadas anteriormente en Francia, Alemaña e Italia. En Suíza, onde os neonicotinoides nunca se usaron en zonas alpinas, os neonics foron prohibidos por mor das intoxicacións accidentais das poboacións de abellas e da marxe de seguridade relativamente baixa para outros insectos beneficiosos.
Os ecoloxistas cualificaron a medida como "unha vitoria significativa para o sentido común e as nosas poboacións de abellas asediadas" e dixeron que está "claro que existe un apoio científico, político e público abrumador para a prohibición". O Reino Unido, que votou en contra do proxecto de lei, non está de acordo: "Ter unha poboación de abellas saudábel é unha prioridade para nós, pero non apoiamos a proposta de prohibición porque a nosa evidencia científica non a apoia". Bayer Cropscience, que fabrica dous dos tres produtos prohibidos, comentou: "Bayer segue convencido de que os neonicotinoides son seguros para as abellas, cando se usan de forma responsábel e adecuada. ... a evidencia científica clara pasou a un segundo plano no proceso de toma de decisións." A reacción na comunidade científica foi mixta. O bioquímico Lin Field dixo que a decisión baseouse no "lobby político" e que podería levar a ignorar outros factores implicados no trastorno do colapso das colonias. A zoóloga Lynn Dicks da Universidade de Cambridge non estaba de acordo, dicindo "Esta é unha vitoria do principio de precaución, que se supón que subxace á regulación ambiental". Simon Potts, profesor de Biodiversidade e Servizos Ecosistémicos da Universidade de Reading, cualificou a prohibición de "excelente noticia para os polinizadores" e dixo: "O peso da evidencia dos investigadores apunta claramente á necesidade de ter unha prohibición gradual dos neonicotinoides".
A decisión foi revisada en 2016. En marzo de 2017, The Guardian publicou un artigo no que afirmaba que obtiveron información que indicaba que a comisión europea quería unha prohibición total e citaba "altos riscos agudos para as abellas". Espérase unha votación sobre a prohibición en 2017, pero aprazouse até principios de 2018 para avaliar os descubrimentos científicos.
O 27 de abril de 2018, os estados membros da Unión Europea acordaron a prohibición total do uso de insecticidas neonicotinoides, excepto dentro de invernadoiros pechados, que se impoñerá a partir de finais de 2018. A prohibición aplícase aos tres principais compostos activos dos neonicotinoides: clotianidina, imidacloprid e tiametoxam. O uso dos tres compostos fora parcialmente restrinxido en 2013. A votación sobre a prohibición proposta seguiu a un informe de febreiro de 2018 da Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria que concluíu que os neonicotinoides representaban un alto risco tanto para as abellas domésticas como para as silvestres. A votación sobre o tema fora adiada anteriormente en varias ocasións. A prohibición tivo un forte apoio público, pero enfrontouse ás críticas da industria agroquímica e de certos grupos de agricultores.
A prohibición dos neonicotinoides causou a ictericia devastación en certos campos de remolacha azucreira, reducindo as colleitas nun dos maiores produtores de azucre de remolacha do mundo e poñendo en perigo a industria. Posteriormente, Francia ampliou a prohibición até 2023.
Impacto económico
En xaneiro de 2013, o Humboldt Forum for Food and Agriculture e. V. (HFFA), un think tank sen ánimo de lucro, publicou un informe sobre o valor dos neonicotinoides na UE. No seu sitio web HFFA enumera como os seus socios/partidarios: BASF SE, a maior empresa química do mundo; Bayer CropScience, fabricantes de produtos para a protección de cultivos e o control de pragas non agrícolas; E.ON, provedor de servizos eléctricos; KWS Seed, produtor de sementes; e a empresa de alimentación Nestlé.
O estudo contou co apoio de COPA-COGECA, a Asociación Europea de Sementes e a Asociación Europea de Protección de Cultivos, e financiado polos fabricantes de neonicotinoides Bayer CropScience e Syngenta. O informe analizou os impactos a curto e medio prazo da prohibición total de todos os neonicotinoides sobre o valor engadido (VA) total e agrícola e o emprego, os prezos globais, o uso da terra e as emisións de gases de efecto invernadoiro (GEI). No primeiro ano, a VA agrícola e total descendería en 2,8 e 3,8 euros millóns, respectivamente. As maiores perdas serían no trigo, o millo e a colza no Reino Unido, Alemaña, Romanía e Francia. Perderíanse 22.000 postos de traballo, principalmente en Romanía e Polonia, e as rendas agrícolas diminuirían un 4,7%. A medio prazo (prohibición de 5 anos), as perdas ascenderían a 17 euros millóns en VA e 27.000 empregos. As maiores perdas de ingresos afectarían ao Reino Unido, mentres que a maioría das perdas de emprego produciríanse en Romanía. Tras unha prohibición, a redución da produción induciría máis importacións de produtos agrícolas na UE. A produción agrícola fóra da UE aumentaría un 3,3 millóns de hectáreas, o que leva a emisións adicionais de 600 millóns de toneladas equivalentes de dióxido de carbono.
Cando se publicou o informe, Peter Melchett, director de políticas da Soil Association, que estivo traballando para prohibir os neonicotinoides no Reino Unido, comentou que, dado que o informe foi financiado por Bayer Crop Sciences e Syngenta, "probabelmente era improbable que se concluíse que os neonicotinoides deberían ser prohibidos". O portavoz afirmou ademais: "Por unha banda, as compañías químicas din que arriscamos os custos adicionais para os agricultores que ascenden a 630 millóns de libras. Por outra banda, pénsase que o posible custo de perder insectos polinizadores vale tres veces máis (1,8 mil millóns de libras esterlinas) aos agricultores do Reino Unido.."
Canadá
O uso de pesticidas no Canadá é unha cuestión de xurisdición federal. En 2016, Health Canada propuxo eliminar gradualmente o imidacloprid nos próximos tres a cinco anos. O goberno expresou a súa preocupación polo impacto dos neonics nas abellas, as especies acuáticas invertebradas e as aves.
En Ontario, case todas as sementes de millo e a maioría da soia son tratadas con neonicotinoides. No verán de 2015, a provincia aprobou unha lei para reducir a presenza de neonicotinoides. Os regulamentos de Ontario foron escritos para reducir a porcentaxe de sementes e feixóns cubertos con neonicotinoides ao 20 por cento en dous anos.
O 10 de decembro de 2015, Montreal prohibiu todos os neonicotinoides, sen excepción, en todas as propiedades dentro dos límites da cidade, incluído o Xardín Botánico, todas as zonas agrícolas e todos os campos de golf. As empresas agrícolas opuxéronse á prohibición de Montreal.
En xullo de 2016, a cidade máis grande da Columbia Británica, Vancouver, prohibiu o uso de neonics dentro dos límites municipais, onde se usaba principalmente para matar os escaravellos que viven baixo o céspede doméstico.
Actividade química e propiedades
Os neonicotinoides, como a nicotina, únense aos receptores nicotínicos de acetilcolina (nAChR) dunha célula e desencadean unha resposta desta célula. Nos mamíferos, os receptores nicotínicos de acetilcolina localízanse nas células tanto do sistema nervioso central como do sistema nervioso periférico. Nos insectos estes receptores están limitados ao sistema nervioso central. Os receptores nicotínicos de acetilcolina son activados polo neurotransmisor acetilcolina. Aínda que a activación baixa a moderada destes receptores provoca estimulación nerviosa, os niveis altos sobreestimulan e bloquean os receptores, causando parálise e morte. A acetilcolinesterase descompón a acetilcolina para terminar os sinais destes receptores. Non obstante, a acetilcolinesterase non pode romper os neonicotinoides e a súa unión é irreversible.
Bases de selectividade
miniatura|A R-nicotina (arriba) e a desnitro-imidacloprida (no recadro) son protonadas no corpo[[Ficheiro:Desnitro-imidacloprid.svg|miniatura]]
Os mamíferos e os insectos teñen unha composición diferente das subunidades receptoras e as estruturas dos receptores. Dado que a maioría dos neonicotinoides únense moito máis fortemente aos receptores das neuronas dos insectos que aos receptores das neuronas dos mamíferos, estes insecticidas son máis tóxicos para os insectos.
A baixa toxicidade do imidacloprid para mamíferos explicouse pola súa incapacidade para atravesar a barreira hematoencefálica debido á presenza dun átomo de nitróxeno cargado a pH fisiolóxico. A molécula sen carga pode penetrar na barreira hematoencefálica dos insectos.
Outros neonicotinoides teñen un grupo nitro ou ciano cargado negativamente, que interactúa cun único residuo de aminoácidos cargado positivamente presente nos nAChR dos insectos, pero non dos nAChR de mamíferos.
Porén, o produto de degradación desnitro-imidacloprid, que se forma no corpo dun mamífero durante o metabolismo así como na degradación ambiental do imidacloprid, ten un nitróxeno cargado e mostra unha gran afinidade cos nAChR de mamíferos. Desnitro-imidacloprid é bastante tóxico para os ratos.
A acción tóxica pode derivar do propio ingrediente activo ou dos seus residuos. 6-cloronicotinica é un produto de degradación común de múltiples neonicotinoides.
Persistencia e vida media
A maioría dos neonicotinoides son solubles en auga e descompoñense lentamente no ambiente, polo que poden ser absorbidos pola planta e proporcionar protección contra os insectos a medida que a planta crece. Estudos independentes mostran que o tempo de vida media da fotodegradación da maioría dos neonicotinoides é de aproximadamente 34 días cando se expón á luz solar. Non obstante, estes compostos poden tardar até 1.386 días (3,8 anos) en degradarse en ausencia de luz solar e actividade dos microorganismos. Algúns investigadores están preocupados de que os neonicotinoides aplicados na agricultura poidan acumularse nos acuíferos.
Abellas
Un aumento dramático no número de perdas anuais de colmeas observado ao redor de 2006 provocou o interese polos factores que poden afectar a saúde das abellas. Moitos factores biolóxicos inflúen no trastorno do colapso das colonias, incluíndo a infestación de ácaros varroa e o virus da parálise aguda israelí (IAPV). A pesar de moitas especulacións sobre o papel dos neonicotinoides, moitas colonias en colapso non mostran rastro deles.
Un artigo de revisión (Carreck & Ratnieks, 2015) concluíu que aínda que os estudos de laboratorio demostraron efectos subletais adversos dos insecticidas neonicotinoides sobre abellas melíferas e abellóns, estes mesmos efectos non se observaron nos estudos de campo, o que probabelmente se debe a unha sobreestimación de tres factores clave de dosificación (concentración, duración e elección) en moitos estudos de laboratorio.
En 2017, os investigadores demostraron os efectos combinados do estrés nutricional e das baixas doses de pesticidas neonicotinoides comúns e amplamente utilizados (clotianidina, tiametoxam) que se atopan no néctar e no pole. Os seus resultados proporcionaron a primeira demostración de que os neonicotinoides e os niveis de nutrición poden interactuar sinérxicamente e causar un dano significativo á supervivencia dos animais, mostrando a complexidade dos efectos dos neonicotinoides. Ademais, a exposición combinada reduciu o consumo de alimentos das abellas e os niveis de azucre en hemolinfa (no sangue das abellas). O descenso das poboacións de abellas salvaxes e xestionadas atribuíuse, en parte, á combinación de efectos directos e indirectos dos neonicotinoides que os fan vulnerables aos patóxenos.
Case todas as investigacións sobre os efectos negativos dos neonicotinoides realizáronse sobre as abellas melíferas, con poucas investigacións que investiguen outros ápidos como abesouros. Porén, algunhas investigacións demostraron que os neonicotinoides afectan ás abellas osmia e aos abesouros de forma máis negativa que as abellas melíferas, que se ven afectadas de forma inconsistente.
A investigación suxire unha potencial toxicidade para as abellas melíferas e outros insectos beneficiosos mesmo con baixos niveis de exposición, con efectos subletais que afectan negativamente a supervivencia das colonias. En estudos de laboratorio, demostrouse que os neonicotinoides aumentan as taxas de mortalidade e afectan negativamente á capacidade de voar e forraxe nas abellas expostas. Os neonicotinoides tamén poden ser responsables dos efectos prexudiciais sobre o abesouro, outro polinizador importante. En xeral, porén, a pesar de que moitos estudos de laboratorio demostraron o potencial de toxicidade dos neonicotinoides, a maioría dos estudos de campo atoparon só efectos limitados ou ningún efecto sobre as abellas melíferas. Os estudos demostraron unha variedade de efectos subletais dos neonicotinoides sobre os abellas, incluíndo taxas de reprodución máis baixas, produción de menos obreiras e raíñas e numerosos cambios de comportamento. A exposición subletal das colonias de abesouros aos neonicotinoides altera os comportamentos de busca de alimento, a miúdo provocando que as abellas forraxen de forma menos efectiva e reduzan as taxas de crecemento e reprodución das colonias.
En abril de 2015, a EASAC realizou un estudo dos posibles efectos sobre os organismos que proporcionan unha serie de servizos ecosistémicos, como a polinización e o control natural de pragas, que son fundamentais para a agricultura sostible. O informe resultante conclúe "hai un corpo cada vez maior de evidencias de que o uso profiláctico xeneralizado de neonicotinoides ten efectos negativos graves sobre organismos non obxectivo que proporcionan servizos ecosistémicos, incluíndo a polinización e o control natural de pragas".
Unha revisión sistemática de 2015 (Lundin et al., 2015) da literatura científica sobre neonicotinoides e abellas concluíu que, a pesar dos considerables esforzos de investigación, aínda hai importantes lagoas de coñecemento sobre os impactos dos neonicotinoides nas abellas.
Unha enquisa de 2017 que abarcou todos os continentes con abellas melíferas atopou neonicotinoides en tres cuartas partes das mostras de mel, aínda que en todos os casos a niveis considerados seguros para o consumo humano.
Paxaros
A nivel mundial, o 60% dos neonicotinoides úsanse como revestimentos de sementes. Algunhas especies de aves que comen sementes poden ser envelenadas por sementes recubertas de neonicotinoides. Houbo informes de anomalías no desenvolvemento e redución do grosor da casca de ovo, éxito da fertilización e tamaño do embrión con exposición directa a pesticidas, incluíndo neonicotinoides. Algúns estudos suxiren que enterrar as sementes de neonicotinoides usadas para a agricultura debaixo da superficie do chan evitará que as aves as coman.
Os neonicotinoides tamén poden filtrarse no chan, acumulándose en masas de auga que normalmente incuban insectos. Un estudo observacional realizado en 2014 nos Países Baixos correlacionou os descensos nalgunhas poboacións de aves con residuos ambientais de imidacloprid, aínda que non chegou a concluír que a asociación fose causal.
Outros animais salvaxes
En marzo de 2013, a American Bird Conservancy publicou un comentario sobre 200 estudos sobre neonicotinoides pedindo a prohibición do uso de neonicotinoides como tratamento de sementes debido á súa toxicidade para aves, invertebrados acuáticos e outros animais salvaxes.
Unha revisión de 2014 deu unha ollada máis ampla ao impacto ecolóxico dos neonicotinoides e do fipronil, atopando efectos negativos sobre invertebrados, pero non microbios ou peixes. Aínda que aínda non son concluíntes, cada vez hai máis evidencias de que os neonicotinoides poden ter efectos negativos sobre insectos polinizadores distintos das abellas, incluídas as bolboretas monarca. Algunhas evidencias relacionaron os neonicotinoides cun número reducido de ovos de monarca que eclosionan. Con todo, os efectos dos neonicotinoides en bolboretas e avelaíñas foron estudados moi pouco.
Danos ao sistema nervioso dos mamíferos
Os roedores expostos de forma crónica ou aguda aos neonicotinoides sofren un dano importante no seu sistema nervioso, probabelmente debido á deterioración dos seus mecanismos de neurotransmisión. Os estudos de laboratorio demostraron que tal dano neurolóxico tan importante producíase tanto cando a exposición ocorreu durante o período embrionario como cando a exposición ocorreu durante a idade adulta. Observáronse deficiencias na capacidade cognitiva e na memoria. Demostrouse que a exposición a neonicotinoides a idades temperás prexudica o desenvolvemento neuronal, con diminucións da neuroxénese e neuroinflamación inducida. A exposición dos adultos induciu a toxicidade neurocomportamental e os cambios resultantes nos neuroquímicos.
A Portela, Oliveira, Ponteareas
A Portela é un lugar da parroquia de Oliveira, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 22 habitantes (11 homes e 11 mulleres).
Neonicotinoides
Notas
<div class="reflist" style="-moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; column-count: 3; list-style-type: decimal;"> <references group="" responsive="0">
A Fraga do Rei, Oliveira, Ponteareas
A Fraga do Rei é un lugar da parroquia de Oliveira, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 48 habitantes (48 homes e 20 mulleres).
Howard Levy
Howard Levy, nado en Brooklyn o 31 de xullo de 1951, é un multi-instrumentista estadounidense. Teclista e virtuoso tocador de harmónica, é considerado un dos innovadores máis importantes e radicais intérpretes deste instrumento durante o século.
En 1988, Levy foi un dos membros fundadores de Béla Fleck e os Flecktones, cos que gañou o premio Grammy de 1997 á mellor composición instrumental pop pola canción "The Sinister Minister" e en 2012 por "Life in Eleven", pertencente ao álbum Rocket Science (2011). Traballou con músicos como Rabih Abou-Khalil, Paquito D'Rivera, Donald Fagen e Paul Simon.
Carreira musical
Nado en Brooklyn, Nova York, asistiu á Manhattan School of Music, onde estudou piano e órgano.
Palabra de honor
Palabra de honor, publicado por Galaxia -na colección Salnés- en 1967, é un libro de poemas de Arcadio-López Casanova.
Contido
Palabra de honor (1959-1967), así figura na entrada
A modo de noticia
Explicación do autor de cando compuxo estes poemas
Características
Son poemas escritos entre 1959 e 1987 en Lugo, Compostela e o Páramo, segundo o autor confirma no prólogo. Un libro no que, segundo Claudio Rodríguez Fer, aparecen emparellados o sentimento lírico e a a preocupación civil. E segundo Xesús Alonso Montero o libro converte a un mozo de vinte e tantos anos no autor dalgunhas das máis atractivas páxinas do canto civil galego daquel momento.
O libro divídese en tres partes. Na primeira descóbrese o Páramo natal e faise voz e intérprete desa comunidade. Na segunda vívese a experiencia do amor con dorida melancolía. Na terceria cántase con palabra compartida un mundo do que o poeta se sente membro responsable e voz.
Pancatalanismo
miniatura|[[Graffiti de ideoloxía pancatalanista realizado pola organización xuvenil Maulets, na actualidade integrada en Arran.]] miniatura|En gris escuro, áreas onde se fala [[Lingua catalá|catalán.]]
O pancatalanismo é unha ideoloxía política que defende o carácter de nación do conxunto dos territorios onde se fala catalán: Cataluña; a Comunidade Valenciana; as Illas Baleares; a denominada Franxa de Aragón de Aragón; o Rosselló, o Conflent, a Cerdaña francesa, o Vallespir e o Capcir (territorios coñecidos como Cataluña do Norte; o principado de Andorra; a cidade de L'Alguer, na illa italiana de Sardeña; e tamén un pequeno territorio na Rexión de Murcia, chamado El Carche. Esta ideoloxía ten como obxectivo principal a constitución dun Estado independente formado por estes territorios, co nome de Países Cataláns. Con todo, fóra do territorio de administración autonómica da Generalitat de Cataluña, esta ideoloxía ten un arraigamento moi desigual: escaso no País Valencià, un pouco maior nas Baleares, e testemuñal no Rosselló e mais en Andorra.
Orixe
A concepción máis ou menos unitaria do dominio lingüístico catalán, polo menos no eido lingüístico e cultural, xa viña sendo común cando menos a partir da coñecida como Renaixença. Canto ao termo pancatalanismo, este foi cuñado en 1899 por Josep Pijoan. Tivo un primeiro desenvolvemento co escritor Alfons Maseras en 1915 e paulatinamente foi adquirindo contido político. A creación da sociedade cultural Nostra Parla en 1916, xunto cunha sección mallorquina desta en 1918 e unha sección valenciana en maio dese ano, impulsaría os postulados pancatalanistas a todos os chamados Países Cataláns. A influencia deste ideario, proposto por unha banda do nacionalismo catalán, tamén ten acollida no discurso do valencianismo de principios do século XX. Aínda que a catalanofilia era habitual, atópanse os casos de Miguel Duran de València e Eduard Martínez Ferrando, autor do texto Síntesi del criteri valencianista, que propuxeron ir alén da concepción dun espazo común cos pobos catalán e balear, e chegaron a falar da «Nación Catalá» en textos referidos aos territorios forais de maioría catalanfalante da antiga Coroa de Aragón.
Máis adiante, Joan Fuster, coa publicación de Nós, os valencianos na década de 1960 afirmaría que os territorios de "fala catalá" da Comunidade Valenciana terían como único "futuro normal" incorporarse a unha entidade "suprarrexional", os Países Cataláns. A partir desta publicación, o concepto nacional dos PP.CC. estenderíase por todo o territorio cunhas bases teóricas máis claras, e remataría por ser asumido por algunhas formacións políticas. Deste xeito, substituíu outras denominacións anteriores, como "terra de lingua catalá", "terras catalás", "patria catalá" ou "Gran Cataluña", aínda que posteriormente tamén se propuxo o termo Catalunya.
O pancatalanismo na política
O principal partido dos que defenden esta idea de xeito explícito é Esquerra Republicana de Catalunya (ERC). Porén, existen outras forzas que tamén a defenden, como Estat Català, a Candidatura d'Unitat Popular (CUP), e o Partit Socialista d'Alliberament Nacional, este último disolto en 2015.
Así mesmo, o apoio a esta corrente é moi variábel en función do territorio. Mentres ERC chegou a conseguir o 16,44% do voto en Cataluña nas eleccións de 2003, este mesmo partido nas Illas Baleares e mais na Comunidade Valenciana non chegou ao 2% dos sufraxios nas eleccións autonómicas de 2011.
O termo pancatalanismo, na actualidade, semella ser rexeitado polos grupos que profesan esta ideoloxía. Trátase dun vocábulo utilizado principalmente por grupos e persoas alleas a este ideario, e mesmo abertamente contrarias a el. É o caso do blaverismo no País Valencià, mais tamén de partidos políticos con representación nas Cortes de Aragón, por exemplo. Porén, foi empregado no pasado por quen profesaban esta ideoloxía. Na actualidade, as e os seus partidarios prefiren considerarse simplemente nacionalistas, catalanistas ou mesmo valencianistas.
Dende a concepción deste ideario, varias organizacións terroristas catalás viñeron reivindicando a creación dos Países Cataláns, entre elas o Exèrcit Popular Català (EPOCA) e Terra Lliure, xa disoltas. Esta última definíase no seu documento de constitución como "organización revolucionaria que loita pola independencia total dos Países Cataláns".
A Porteliña, Oliveira, Ponteareas
A Porteliña é un lugar da parroquia de Oliveira, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 73 habitantes (37 homes e 36 mulleres).
Laura Duarte
Laura Duarte Domínguez, nada en Vigo en 1986, é unha política galega expresidenta do Partido Animalista Contra o Maltrato Animal (PACMA).
Traxectoria
Comezou a colaborar no partido en 2010 como responsable de prensa e voceira. Dende 2013 pasou a formar parte da Xunta Directiva. En setembro de 2019 foi elixida como nova presidenta do partido. Presentouse como candidata de PACMA á presidencia do Goberno nas eleccións xerais de 2019. O seu mandato como presidenta do partido rematou en outubro de 2021.
Hemoglobina, alfa 2
Hemoglobina, alfa 2,  tamén chamado HBA2, é un xene que nos humanos codifica a cadea de globina alfa da hemoglobina e está situado no cromosoma 16.
Función
A agrupación ou cluster de xenes da globina alfa humana está localizada no cromosoma 16 e ten unha lonxitude de 30 kb, incluíndo sete xenes da globina similares a alfa e pseudoxenes, que son: 5'-HBZ - HBZP1 - HBM - HBAP1 - HBA2 - HBA1 - HBQ1 -3'. As secuencias codificantes de HBA2 (α2) e HBA1 (α1) son idénticas. Estes xenes difiren lixeiramente nas rexións non traducidas 5' e nos intróns, pro diferéncianse significativamente nas rexións non traducidas 3'.
Importancia clínica
A enfermidade chamada alfa-talasemia orixínase normalmente por delecións de calquera dos catro alelos alfa, aínda que se informou que algunhas talasemias alfa son debidas a outras mutacións distintas das delecións. A deleción dun ou dous alelos é clinicamente silenciosa. A deleción de tres alelos causa a enfermidade HbH, que causa anemia e hepatoesplenomegalia. A deleción de todos os 4 alelos é letal porque fai que o corpo sexa incapaz de fabricar hemoglobina fetal (HbF), hemoglobina adulta (HbA) ou a variante de hemoglobina adulta HbA2, e isto ten como resultado hidropesía fetal.
Rabuñade, Oliveira, Ponteareas
Rabuñade é un lugar da parroquia de Oliveira, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 54 habitantes (31 homes e 23 mulleres).
Entrecotos, Oliveira, Ponteareas
Entrecotos é un lugar da parroquia de Oliveira, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
Heinz Tursky
Heinz Tursky, nado o 14 de decembro de 1941 e finado o 16 de abril de 2023, foi un numismático austríaco especializado na moeda do Tirol.
Formación e carreira docente
Heinz Tursky foi o primeiro dos tres fillos de de Walter e Anna Tursky. Cursou a súa primeira educación en Kufstein. Aos seus 10 anos iniciouse na numismática como coleccionista afeccionado.
Posteriormente estudou Química en Innsbruck. En 1969 aprobou as oposicións para o ensino secundario nesa especialidade, que exerceu no Bundes-Oberstufen realgymnasium de Innsbruck e, durante 24 anos, na Academia Pedagóxica Federal.
Carreira numismática
En paralelo á súa carreira docente foi cultivando os seus coñecementos numismáticos. En 1966 ingresou na Sociedade Numismática Austríaca, e dous anos máis tarde foi un dos membros do grupo fundador da Sociedade Numismática Tirolesa, na que ocupou os cargos de secretario, presidente e finalmente presidente honorario, ademais de ser o editor da súa publicación Haller Münzblätter.
Un dos focos dos estudos de Tursky foi a actividade da importante Casa da Moeda de Hall, no Tirol, nos inicios da Idade Moderna, asunto sobre o que publicou un traballo monográfico en dous volumes, ademais doutros sobre aspectos parciais desta ceca.
Ademais da súa dedicación académica, Tursky abordou tamén a numismática desde a perspectiva comercial, cando en 1990 se iniciou como vendedor numismático e só un ano máis tarde ingresou na Asociación de Comerciantes de Moedas Austríacos. En 1998 retirouse do ensino da Química para se dedicar a tempo completo á actividade numismática.
Heinz Tursky finou o 16 de abril de 2023.
Publicacións
Esta é unha escolma dos traballos monográficos máis salientables dos publicados ao longo da traxectoria de Heinz Tursky:
Gran Premio de Austria de 2022
O Gran Premio de Austria de 2022 (oficialmente Formula 1 Rolex Großer Preis von Österreich 2022) foi unha carreira do Campionato do Mundo Fórmula 1 celebrada no Red Bull Ring en Spielberg, Austria, o 10 de xullo de 2022. Foi a 11ª carreira da tempada de Fórmula Un de, e o 36º Gran Premio de Austria e a 35ª vez que é valida para o Campionato do Mundo de Fórmula Un desde a súa creación en. Será o segundo fin de semana de Gran Premio da tempada en utilizar o formato de Fórmula One Sprint.
Antecedentes
O evento celebrouase durante a fin de semana do 8 ao 10 de xullo.
Clasificación
A sesión de clasificación tivo lugar o 8 de xullo.
A primeira quenda da cualificación (Q1) viu a eliminación dos cinco últimos pilotos do resto da sesión. A Sebastian Vettel eliminouselle o seu último tempo de volta, baixando do posto 17 ao 20. Daniel Ricciardo, Lance Stroll, Guanyu Zhou, Nicholas Latifi e Vettel foron eliminados.
A segunda quenda da cualificación (Q2) viu a eliminación dos cinco últimos pilotos do resto da sesión. Lando Norris saíu desviado en todos os intentos e non marcou un tempo de volta representativo. Máis tarde explicou que o seu coche estaba a sufrir un problema nos freos. Pierre Gasly, Valtteri Bottas, Alexander Albon, Yuki Tsunoda e Norris foron eliminados. Sergio Pérez Mendoza desviouse na súa última volta, e a FIA borrou o seu tempo de volta despois da sesión (a diferenza de durante a sesión, como era a práctica para as outras eliminacións de tempo, xa que non puideron confirmar as súas lecturas ata despoisdo comenzo da Q3). A pesar de marcar tempos na Q3, volveu ao seu mellor tempo legal de volta na Q2, descendendo á posición 13.
A terceira quenda da cualificación (Q3) foi unha quenda de dez coches pola pole position. Lewis Hamilton trompeou nunha volta rápida, rebotou sobre a grava e bateu contra a barreira. A bandeira vermella foi axitada e o temporizador da sesión púxose en pausa mentres retirábase o coche de Hamilton. Unha vez que se reiniciou a sesión, o segundo Mercedes de George Russell trompeou na curva 10 e bateu contra a barreira, provocando outra bandeira vermella. Max Verstappen cualificou primeiro, con Charles Leclerc segundo e Carlos Sainz terceiro. Pérez clasificouse inicialmente cuarto, pero despois de que se eliminasen os seus tempos por volta, Russell ascendeu ao cuarto e Esteban Ocon ao quinto. Isto tamén significou que a pesar da eliminación de Pierre Gasly na Q2, ascendeu á décima posición.
Poscalificación
Despois da sesión de clasificación, o director do equipo McLaren Andreas Seidl admitiu que o seu equipo non fixera un bo traballo na clasificación despois de que tanto Lando Norris como Daniel Ricciardo tivesen visen as súas sesións de cualificación afectadas por problemas de fiabilidade. Seidl tamén afirmou que o equipo tamén debía asumir parte das culpas das dificultades de Ricciardo na tempada en xeral ata agora. O xefe de Mercedes Toto Wolff estaba descontento cando algúns afeccionados aplaudiron o accidente de Lewis Hamilton e dixeron que o deporte necesitaba "educar" aos fanáticos sobre como comportarse ante tales circunstancias. Hamilton dixo que non tiña resposta polo que puido causar o seu accidente na Q3 e cría que era posible quedar entre os tres primeiros clasificados na clasificación. Charles Leclerc afirmou despois da sesión que só quería "unha carreira limpa" despois da súa difícil serie de resultados nas carreiras anteriores. Christian Horner pensou en Sergio Pérez Mendoza.
Sprint
O sprint tivo lugar o 9 de xullo, orixinalmente de 24 voltas, aínda que se reduciu nunha volta debido a un procedemento de inicio abortado como resultado dun coche parado.
Volta de formación
Fernando Alonso quedou na grella coas mantas das rodas postas antes da volta de formación. Foi conducido de novo ao pit lane, pero debido a un problema eléctrico, non comezou.
Guanyu Zhou tivo un problema no motor ao final da volta de formación, isto significou que fora necesaria outra volta de formación para mover o coche de Zhou, con todo, conseguiu reiniciar o seu coche. Completou a segunda volta de formación, pero foi obrigado a comezar desde o pit lane.
Mick Schumacher, Daniel Ricciardo, George Russell, Esteban Ocon, Sergio Pérez, Lance Stroll e Sebastian Vettel foron convocados polos comisarios tras a carreira por "mensaxes na volta de formación". Non obstante, todos os pilotos foron autorizados xa que se considerou que as mensaxes estaban permitidas.
Informe do Sprint
Max Verstappen mantivo a súa vantaxe na primeira curva. Carlos Sainz superou ao seu compañeiro de equipo Ferrari, Charles Leclerc na primeira curva e, posteriormente, intentou adiantar a Verstappen na curva tres, pero Sainz foise fóra. Máis atrás, Lewis Hamilton entrou en contacto con Pierre Gasly na primeira curva, o que provocou que este último trompeara. Os dous coches continuaron. Leclerc superou a Sainz polo segundo posto pero non puido atrapar a Verstappen para o resto da carreira.
Lando Norris tentou adiantar a Alexander Albon na curva tres, pero Albon obrigouno a saírse da pista, polo que a FIA castigou a Albon cunha penalización de cinco segundos. Albon viuse máis tarde involucrado nun incidente con Sebastian Vettel, que viu a Vettel acabar na grava. Saíu da grava e continuou, pero retirouse na volta 21 debido á colisión.
Verstappen gañou a carreira, con Leclerc e Sainz en segundo e terceiro lugar. George Russell foi cuarto e Sergio Pérez Mendoza quinto. Esteban Ocon terminou sexto e Kevin Magnussen foi sétimo. Hamilton superou a Mick Schumacher a falta de dúas voltas para o oitavo, xa que Schumacher rematou noveno. Valtteri Bottas terminou décimo.
Carreira
A carreira celebrouse o 10 de xullo durante 71 voltas. Max Verstappen mantivo posición na primeira curva, do mesmo xeito que Charles Leclerc. Carlos Sainz Jr. foi desafiado na primeira curva por George Russell. Sainz foise fóra, reincorporouse e adiantou a Russell antes da curva tres. Sergio Pérez entón intentou adiantar a Russell polo exterior da terceira curva. Os dous saíron en paralelo na curva catro, onde o pneumático dianteiro esquerdo de Russell tocou o pneumático traseiro dereito de Pérez, facendo trompear a Pérez que rematou na gravaperdeu posicións, tivo que entrar en boxes e despois retirouse como consecuencia dos danos. A FIA considerou que Russell tiña a culpa e deulle unha penalización de cinco segundos. Entrou en boxes para cumprir a súa `penalización e cambiar a á, que o deixou no posto 19, só por diante de Pérez.
Leclerc seguiu o ritmo de Verstappen e coa axuda do DRS, pasou a Verstappen para liderar na volta 12. Verstappen entrou en boxes unha volta máis tarde. Leclerc esperou ata a volta 27 antes de entrar en boxes, saíndo por detrás de Verstappen. Na volta 33, Leclerc alcanzou e pasou de novo a Verstappen. Verstappen volveu a boxes na volta 37, pero Leclerc esperou ata a volta 49 antes de entrar en boxes. Non obstante, como antes, Leclerc alcanzou e superou a Verstappen na volta 53.
Ao longo da carreira, Pierre Gasly, Lando Norris e Guanyu Zhou recibiron penalizacións de cinco segundos de tempo por superar os límites da pista. Gasly recibiu outra penalización de cinco segundos despois de que entrara en contacto con Sebastian Vettel na curva catro.
Sainz, que tiña unha estratexia similar a Leclerc, estaba na gama DRS de Verstappen. Antes de que puidese completar un movemento, a súa unidade de enerxía fallou e Sainz viuse obrigado a retirarse. Despregouse un coche de seguridade virtual e tanto Leclerc como Verstappen entraron en boxes buscando novas alternativas ata o final.
Notas
<references group="lower-alpha"/>
Valverde, Oliveira, Ponteareas
Valverde é un lugar da parroquia de Oliveira, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 45 habitantes (25 homes e 20 mulleres).
A Bouza da Igrexa, Oliveira, Ponteareas
A Bouza da Igrexa é un lugar da parroquia de Oliveira, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
O Casal, O Vicedo, O Vicedo
O Casal é un lugar da parroquia do Vicedo, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Lucy Wills
Lucy Wills, nada o 10 de maio de 1888 e finada o 16 de abril de 1964, foi unha  hematóloga británica, que a fins dos anos 20 e principios dos 30 do século  XX conduciu unha investigación na India sobre a anemia  macrocítica no embarazo. O seu traballo levouna a descubrir un factor nutricional que serviu para previr e curar esas desordes.
Traxectoria
As mulleres en Inglaterra recentemente tiveron a posibilidade de converterse en profesionais cara aos anos XIX. Lucy Wills pertenceu a unha xeración que se beneficiou das reformas  victorianas. Asistiu ao Cheltenham  Ladies'  College, un internado británico pioneiro en formación de mulleres para ciencias e matemáticas. Finalmente graduouse en Botánica e Xeoloxía no Newnham  College da Universidade de Cambridge, previo paso pola  London School  of  Medicine  for  Women.
Ao obter o título, Wills decidiu investigar e ensinar no departamento de Patoloxía da Embarazada do Royal  Free. Alí traballou con Christine  Pillman, que estivera en  Girton ao mesmo tempo que  Wills estaba en  Newnham, en estudos  metabólicos do embarazo.
Investigación na India
En 1928, Wills comezou o seu traballo de investigación fundamental na India sobre a anemia  macrocítica no embarazo, unha condición na que os  glóbulos vermellos son máis grandes do normal. A anemia macrocítica é moi frecuente entre as mulleres máis pobres con deficiencias alimentarias, sobre todo na industria téxtil. A doutora Margaret  Balfour, do Servizo Médico da India, pedíralle que se unise á investigación sobre a mortalidade materna realizada pola Asociación do Fondo de Investigación da India no Instituto  Haffkine de Bombai, actual  Mumbai. Wills estivo na India entre 1928 e 1933, principalmente no Haffkine.
Anemia do embarazo
Wills observou unha correlación entre os hábitos dietéticos das diferentes clases de mulleres de Bombai e a probabilidade de que sufrisen anemia durante o embarazo. As mulleres musulmás pobres eran as que tiñan tanto unha dieta máis deficiente como unha maior susceptibilidade á anemia. Esta anemia coñecíase entón como "anemia perniciosa do embarazo". Con todo, Wills puido demostrar que a anemia que observou difería da verdadeira anemia perniciosa, xa que as pacientes non tiñan  aclorhidria, unha incapacidade para producir acedo  gástrico. Ademais, mentres que os pacientes respondían os extractos de fígado crus, non respondían os extractos de fígado "puros" (vitamina B12) que demostraran tratar a verdadeira anemia perniciosa. Postulou que debía haber outro factor nutricional responsable desta anemia macrocítica que non fose a deficiencia de vitamina  B12. Durante algúns anos este factor nutricional coñeceuse como o "factor Wills", e máis tarde demostrouse, na década de 1940, que era o  folato, cuxa forma sintética é o ácido  fólico.
Wills decidiu investigar os posibles tratamentos nutricionais estudando primeiro os efectos da manipulación da dieta nunha anemia macrocítica en ratas albinas. Este traballo realizouse nos Laboratorios de Investigación Nutricional do Instituto Pasteur da India en  Coonoor. As ratas alimentadas coa mesma dieta que as mulleres musulmás de Bombai volvéronse anémicas, e as embarazadas morreron antes de dar a luz. A anemia das ratas evitouse engadindo fermento ás dietas sintéticas que non contiñan vitamina B. Este traballo duplicouse posteriormente utilizando monos rhesus, xa que os resultados das ratas víronse embazados por unha infección de piollos que puido nesgar eses resultados. De volta a Bombai, Wills realizou ensaios clínicos en pacientes con anemia  macrocítica e estableceu  experimentalmente que este tipo podía previrse e curarse con extractos de fermento, cuxa fonte máis barata era  Marmite.
A Áspera, Oliveira, Ponteareas
A Áspera é un lugar da parroquia de Oliveira, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
Aragonta González
Aragonta González, nada en Galicia c. 900/908 e finada en Salceda de Caselas ?, c. 977, foi unha nobre galega, brevemente raíña consorte de León polo seu matrimonio con Ordoño II, de quen foi esposa durante pouco máis dun ano.
Traxectoria
Filla do conde Gonzalo Afonso Betote e de Tareixa Eriz, a filla do conde de Lugo, Ero Fernández. Tivo como irmáns os condes Paio e Hermenexildo González, dous nobres de importancia no nordeste da península ibérica durante a primeira metade do século X.
En 922 casou co rei Ordoño II, despois da morte en 921 da anterior raíña, Elvira Méndez, segundo os datos que ofrece a Crónica de Sampiro. O matrimonio non durou moito, pouco máis dun ano, despois Ordoño repudiouna, segundo a crónica porque non era do seu gusto, feito polo que o monarca fixo penitencia. Pouco despois o rei comprometeuse coa súa terceira muller, Sancha de Pamplona.
Descoñécese se tivo descendencia. Finalizado o matrimonio volveu a Galicia, onde fundou o mosteiro de Salceda de Caselas, onde é documentada en 967. Probabelmente viviu alí até a súa morte, acaecida cara ao 977.
O Amieiro, O Vicedo, O Vicedo
O Amieiro é un lugar da parroquia do Vicedo, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Airoá, O Vicedo, O Vicedo
Airoá é un lugar da parroquia do Vicedo, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
O Casal, Oliveira, Ponteareas
O Casal é un lugar da parroquia de Oliveira, do concello pontevedrés de Ponteareas, na comarca do Condado.
Baltar, O Vicedo, O Vicedo
Baltar é un lugar da parroquia do Vicedo, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Columna térmica
miniatura|Exemplo dunha columna térmica entre o chan e un [[cumulus|cúmulo.]]
miniatura|Corte transversal dunha térmica con maior forza ascensional (aire ascendente, no centro) nos tons máis escuros de verde, mentres que os vermellos están afundíndose (aire descendente, no exterior). Unha colúmna térmica ou, simplemente, térmica, ou deriva vertical é unha masa de aire ascendente ou corrente convectiva ascendente na atmosfera, que transfire verticalmente enerxía térmica. As térmicas son creadas pola radiación solar desigual que recibe a superficie da Terra e son un exemplo de convección, concretamente de convección atmosférica.
Térmicas na Terra
O Sol quenta o chan, que á súa vez quenta o aire que está directamente encima. O aire cálido preto da superficie expándese, facéndose menos denso que o aire que o rodea. O aire máis lixeiro ascende e arrefría debido á súa expansión nas condicións de baixa presión de altitudes máis altas. Deixa de ascender cando arrefriou á mesma temperatura, e densidade, que o aire que o rodea.
Asociado cunha térmica está un fluxo descendente que rodea a columna térmica. Esta parte exterior que descende é causada porque o aire máis frío está sendo desprazado na parte superior da térmica e desde alí baixa.
O tamaño e potencia das térmicas está influenciada pola propiedades da capa inferior da atmosfera (a troposfera). Cando o aire é frío, fórmanse burbullas de aire quente poque o chan quenta o aire que está sobre el e así este pode ascender como o faría un globo de aire quente. O aire denomínase entón inestable, xa que é apropiado para que se formen térmicas. Se hai unha capa quente de aire a maior altura, o que é unha situación de inversión térmica, isto pode impedir que as térmicas ascendan moi alto e o aire dise que é estable, a medida que non se poden formar térmica maduras.
As térmicas a miúdo indican a súa presenza pola formación dunha nube de tipo cúmulo illada visible na parte superior da térmica. Os cúmulos fórmanse polo aire ascendente dunha térmica, que a medida que ascende arrefría, ata que o vapor de auga que contén o aire empeza a condensarse en pingas que en conxunto forman a nube visible. Cando hai un vento constante, as térmicas e os seus respectivos cúmulos poden aliñarse en filas orientadas na dirección do vento, ás veces denominadas "rúas de nubes" polos pilotos de planadores.
A auga condensada libera enerxía de calor latente permitindo que o aire ascenda máis alto. O aire moi inestable pode acadar o nivel de convección libre, ascendendo a gran altura, condensando grandes cantidades de auga e formando nubes convectivas causando chuvascos ou mesmo tormentas eléctricas. Estas últimas son perigosas para os avións que voan a través ou preto delas.
As térmicas son unha das moitas fontes de forza ascensional usada por aves que voan pairando e polos pilotos de avións planadores.
Térmicas fóra da Terra
As térmicas tamén se forman noutras partes do sistema solar. En Marte, por exemplo, as térmicas a miúdo forman remuíños de po, que levan po en vez de vapor de auga. Tamén hai térmicas no Sol, formando prismas hexagonais (células de Bénard).