cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Inundación
Defensas, planeamento, e xerencia da inundación
A lexislación avanzou moito prohibindo a edificación en zonas perceptibles de ser inundadas nun período de retorno de ata 100 anos. A ampla cartografía permitiu coñecer cales son as zonas de risco para a súa posterior actuación no terreo. A reforestación de amplas zonas na cunca alta e media dos ríos tamén contribúe a minimizar o efecto das fortes chuvias e por tanto da posterior crecida. Con todo, quedan zonas de risco, basicamente urbanizadas antes das leis protectoras, algunhas delas de alto valor histórico-artístico como Florencia, que xa sufriu unha grande inundación no ano 1966. Nos países pobres os sistemas tanto de prevención, como de alerta e posterior actuación están menos desenvolvidos, como se viu nos sucesivos tifóns que asolaron Bangladesh ou o tsunami que arrasou diversas costas do sueste asiático. Aínda así a cooperación internacional está favorecendo actuacións que levan unha maior seguridade para a poboación nestas zonas de risco.
Inundacións prehistóricas significativas
Na prehistoria producíronse grandes inundacións, como así o demostran os restos xeolóxicos. Así, a formación de mares pechados como o Mediterráneo ou o mar Negro débense a movementos tectónicos e cambios climáticos que inundaron estas amplas zonas. O final da idade do xeo tivo consecuencias determinantes en todo o globo coa formación de novos lagos e mares en zonas que anteriormente non ocupaba o mar.
Cabanas Antigas, Cereixedo, Cervantes
Cabanas Antigas é un lugar da parroquia de Cereixedo no concello lugués de Cervantes na comarca dos Ancares. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 6 habitantes, dos cales 3 eran homes e 3 eran mulleres.
Lucrezia Borgia (ópera)
Lucrezia Borgia é unha ópera de prólogo e dous actos con música de Gaetano Donizetti e ligreto en italiano de Felice Romani, baseado no drama homónimo de Victor Hugo (á su vez segundo a lenda de Lucrecia Borgia). A ópera foi estreada no Teatro alla Scala de Milán o 26 de decembro de 1833 Lelande e Pedrazzi. Aínda que non se representa tan regularmente como algunhas das obras máis populares de Donizetti, a aria de Lucrecia "Com'è bello", de Orsino Brindisi "Il segreto per esser felice", do tenor "Di pescator ignobile", e a aria de baixo "Vieni, la mia vendetta!", son todas momentos melódicos famosos e moi efectivos da ópera, e teñen sido representadas e gravadas con frecuencia.
Turborreactor
miniatura|300px|Esquema dun turborreactor O turborreactor é un motor de chorro de aire usado principalmente en aviación. Consiste nunha turbina de gas cunha tobeira. A turbina de gas ten unha entrada de aire, un compresor, unha cámara de combustión e unha turbina (que acciona o compresor). O aire entra comprimido na cámara, quéntase e espándese pola combustión do combustible e entón é expulsado a través da turbina cara a tobeira sendo acelerado a altas velocidades para proporcionar a propulsión. Dous enxeñeiros, Frank Whittle no Reino Unido e Hans von Ohain en Alemaña, desenvolveron o concepto de xeito independente cara motores prácticos a finais dos anos 30.
Os turborreactores foron substituídos nos avións máis lentos por turbohélices debido a que estes teñen un mellor consumo de combustible. A velocidades medias, cando a hélice xa non é eficiente, os turbohélices foron substituídos por turboventiladors. O turboventilador é máis silencioso e ten un mellor consumo que o turborreactor. Os turborreactores aínda son comúns en mísiles de cruceiro de alcance medio, debido á súa alta velocidade de escape, á súa pequena área fontal, e á súa relativa simplicidade.
Trévoux
Trévoux é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Cámara de Arte e Curiosidades
miniatura|dereita|Cadro dun home con deformidades. A Cámara de Arte e Curiosidades é un compartimento de curiosidades mandado facer por Ferdinando II, arquiduque de Austria no século XVI. Representa un exemplo excelente dun Renacemento tardío. A colección segue hoxe en día a ser exposta no Castelo de Ambras, preto de Innsbruck, sen ter variado desde o seu inicio.
Curva de Koch
miniatura|As sete primeiras iteracións da curva ou folerpa de neve de Koch. A curva de Koch, folerpa de neve de Koch ou estrela de Koch é unha curva xeométrica e un dos primeiros fractais en seren descritos. Aparece por primeira vez nun artigo de 1906, titulado "Une méthode geométrique élémentaire pour l'étude de certaines questions de la théorie des courves planes", de autoría do matemático sueco Helge von Koch.
Construción
Constrúese a partir dun triángulo equilátero. Eric Haines desenvolveu o mesmo concepto en tres dimensións, o que resultou nun fractal con volume dunha folerpa de neve.
Podemos imaxinar a súa construción a partir dun segmento de recta que será sometido a alteracións recorrentes (iteracións), como se describe a continuación:
Despois de facer isto, o resultado será semellante á sección lonxitudinal dun sombreiro de bruxa.
Procedendo da mesma forma para cada un dos catro segmentos que fican, fórmanse 16 novos segmentos máis pequenos.
A curva de Koch é o límite para o que tende esta construción, repetindo as operacións referidas, sucesivamente, para cada segmento.
Ficheiro:Koch snowflake0192.png Se considerarmos cada paso, notamos que para pasar dunha liña para a seguinte, substituímos tres segmentos por catro de igual lonxitude, ou sexa, a lonxitude total multiplícase por 4/3. O límite da sucesión xeométrica de razón 4/3 é o infinito, o que significa que a figura final (ou para que tende esta sucesión) terá unha lonxitude infinita (designado por Mandelbrot como "infinito interno").
Esta característica, típica dos fractais, sumada ao feito de que a curva parece ter unha certa espesura debido ás constantes mudanzas de dirección, suxire que esta figura non é realmente unidimensional (non é exactamente unha liña, dotada só de lonxitude). A súa dimensión estará entre 1 (da recta) e 2 (do plano). Observando a figura: se ampliásemos (a través dunha homotecia ) tres veces a sección A'B' obteríamos exactamente a sección AB. Na curva final é fácil verificar que a sección A'C é catro veces superior á AB.
García Sánchez de Castela
García Sánchez de Castela, nado en 1009 e finado en 1028, foi conde de Castela entre os anos 1017 e 1028.
Traxectoria
Pertenceu á estirpe de Fernán González, quen foi o seu bisavó. Sucedeu ao seu pai Sancho García cando era tan só un neno. A rexencia durante a minoría do Conde exercérona diversos magnates casteláns e Dª Urraca, a súa tía, irmá do seu pai.
En 1028 deixa concertado o pacto matrimonial para casar coa infanta Sancha, filla do rei de Galiza Afonso V.
No ano 1028 atopándose no pazo real na cidade de León, decide ir coñecer á súa prometida, nesta viaxe acompáñalle Sancho III O Maior. De camiño, foi asasinado xunto á igrexa de San Xoán Bautista de León.
O Romance do Infante García e as crónicas posteriores relátannos que este asasinato se produciu por integrantes da familia Vela á que o conde castelán Fernán González arrebatara os dominios alaveses. Con todo, non existen datos históricos que permitan xustificar o feito de que esta familia fose a causante do asasinato.
Herdou o condado Sancho III O Maior por estar casado con Munia Sánchez de Castela, irmá do defunto.
Ramón Cajade Rey
Ramón Cajade Rey, nado en Santiago de Compostela en 1914 e finado en Mérida o 30 de decembro de 1993, foi un xurista e escritor galego en lingua castelá.
Traxectoria
Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, e traballou como secretario no xulgado de Salamanca. Publicou artigos en diferentes revistas. Como narrador, na súa obra apréciase a influencia de Pío Baroja.
Ignacio García López
Ignacio García López, nado en Madrid o 5 de setembro de 1924 e finado na mesma cidade o 20 de decembro de 2017, foi un político español.
Traxectoria
En decembro de 1975, cando Adolfo Suárez era Secretario Xeral do Movemento, con rango de ministro, García López foi nomeado vicesecretario xeral. Sete meses máis tarde, o 7 de xullo de 1976 Suárez pasou a ocupar a Presidencia do Goberno de España e Ignacio García converteuse no último Secretario Xeral do Movemento. En abril de 1977 suprimiuse a Secretaría Xeral do Movemento e Ignacio García López continuou no executivo como ministro Secretario Xeral do Goberno, onde permaneceu ata as eleccións de xullo.
Campionato do mundo de tríatlon 2007
O XIX Campionato do mundo de tríatlon celebrouse do 30 de agosto ao 2 de setembro de 2007 na cidade alemá de Hamburgo.
Ignacio García López
Traxectoria
O 15 de xullo de 1977 o rei Xoán Carlos desígnao senador, e pasa a integrar o grupo de senadores da UCD. Despois de traballar algún tempo na UCD como coordinador do partido en Madrid abandonou a política. Foi un dos membros fundadores da Asociación para la Defensa de la Transición, unha organización de recuperación da memoria da Transición Española.
Campionato do mundo de tríatlon 2007
Organización
Foi a primeira vez que unha cidade alemá organizaba os mundiais de tríatlon. Participaron 7.000 triatletas en total, entre as probas de afeccionados, as dos grupos de idade, as de para persoas con discapacidade e as competitivas. Nas probas competitivas foron seleccionados 480 triatletas, 240 homes e 240 mulleres, repartidos equitativamente entre categoría absoluta (chamada elite), sub23 e júnior (menores de 19 anos).
Se ben houbo representantes inscritos procedentes de Illas Cook ou Tahití, entre as categorías competitivas só participaron atletas de estados plenamente recoñecidos, ademais de Hong Kong ou Porto Rico e un participante que o fixo representando a Unión Internacional de Tríatlon (ITU). En total foron 55 países, dos que case a metade (26) foron europeos, e só 3 africanos.
Participación galega
Disputaron os mundiais de Hamburgo tres galegos: Xavier Gómez Noia e Iván Raña na categoría elite e Aida Valiño na sub23. Todos eles fixérono dentro da selección española.
Scottish Premier Hockey League
A Scottish Premier Hockey League é unha liga de hóckey sobre xeo de Escocia. A liga comezou en setembro de 2007 e consta de cinco equipos. Remplazou á Scottish National League coma a máxima competición desta modalidade de hóckey en Escocia por detrás da Elite League (a liga profesional do Reino Unido). Ademais, algúns membros da liga disputan a Northern League con equipos da zona Norte da English National Ice Hockey League.
A. J. Price
Traxectoria profesional
Price foi elixido na 52ª posición do Draft da NBA de 2009 polos Indiana Pacers.
O 24 de xullo de 2012, Price asinou cos Washington Wizards.
O 30 de setembro de 2013, asinou cos Minnesota Timberwolves. O 3 de abril de 2014, foi cortado polos Timberwolves.
O 26 de setembro de 2014, asinou cos Cleveland Cavaliers, pero foi cortado o 1 de novembro sen chegar a debutar en tempada regular co equipo.
O 6 de novembro de 2014, Price asinou cos Indiana Pacers. O 28 de novembro de 2014, foi cortado polos Pacers. Dous días despois, fichou polos Cleveland Cavaliers.
A Campa da Braña, Cereixedo, Cervantes
A Campa da Braña é un lugar da parroquia de Cereixedo no concello lugués de Cervantes na comarca dos Ancares. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 5 habitantes, dos cales 3 eran homes e 2 eran mulleres.
As Touzas, Goiriz, Vilalba
As Touzas é un lugar da parroquia de Goiriz, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 23 habitantes (12 homes e 11 mulleres), o que supón un aumento de 1 habitante con respecto ao ano 2008.
As Touzas é un lugar da rolda da Ribeira. Ten 11 casas.
Dereito nobiliario
O dereito nobiliario é aquela rama do dereito que se encarga de regula-lo estatuto das persoas nobres e a condición de nobreza; isto é, os dereitos e deberes dos nobres, as formas que toma a nobreza, a transmisión da nobreza e todos aqueles aspectos relativos a esta condición. A Nobreza é unha condición social que aparece na maioría das sociedades organizadas antigas, pero que dada a evolución de moitas sociedades cara ós réximes republicanos, hoxe en día practicamente só se conserva en países de réxime monárquico.
A nobreza é característica das sociedades estamentais. Era sempre un grupo privilexiado, que participaba no goberno do país, e que polo xeral non podía realizar traballos, excepto a carreira militar e a alta administración, así que vivía de rendas que lle pagaban o grupo dos non nobres, os plebeos.
A nobreza no pasado
A nobreza no pasado tiña unha importante presenza social e grandes privilexios, que foi perdendo mercé á democratización das sociedades.
O estamento nobre
Era un grupo de persoas privilexiadas, determinadas polo nacemento, que exercían un poder político importante en colaboración co monarca, e que, en teoría, contaban cunha serie de privilexios a cambio de cumprir cunha serie de deberes, especialmente o deber de prestar vasalaxe.
Xeralmente a nobreza estaba exenta do pago de impostos. Asemade, tampouco permitía ós seus membros o traballo manual, propio de plebeos; facía ostentación disto a través dunha multitude de métodos propios de cada cultura. Así, na China, os mandaríns nunca cortaban as unllas porque non traballaban coas mans; na Europa do Antigo Réxime os nobres tiñan a pel clara porque non traballaban baixo o sol, coma os campesiños.
Os dereitos de señorío
En moitas sociedades a nobreza gozaba de dereitos de señorío sobre determinados lugares, especialmente cando a súa orixe proviña de tempos de réxime feudal. Neses territorios o señor tiña dereitos múltiples sobre os seus habitantes plebeos (que recibían o nome de servos). A continuación descríbense varios, dos cales non todos eran gozados polos señores:
Títulos nobiliarios
Se ben no pasado non era así, hoxe en día a nobreza toma forma a través de diversos títulos nobiliarios. Xeralmente eses títulos nobiliarios fan referencia a un lugar (e en tal caso título e nome van unidos pola preposición “de”), pero tamén a apelidos e a acontecementos (e entón, dependendo dos países, levan ou non o “de”). Os títulos nobiliarios levan implícita unha certa dignidade, de tal forma que hai títulos de maior dignidade que outros. Así, existe unha escala de títulos, pero esa escala depende dos países e do momento histórico.
Títulos nobiliarios en España
Hoxe en día, en España existen, e por esta orde de precedencia, os seguintes títulos:
A Grandeza de España engadida a un título calquera fai que se leve na orde de preferencia por riba dos que non a teñen, mesmo se teñen un título de maior dignidade, coa excepción dos títulos da realeza (rei, príncipe e infante).
Existiron noutro tempo as dignidades nobiliarias de cabaleiro, escudeiro, fidalgo e infanzón (ordenadas de maior a menor), dentro da nobreza intitulada; e dentro da titulada, o de Adiantado, que se concedía ós que defendían a fronteira de Al-Ándalus, ou o de Condestable e Almirante, dous grandes cargos da corte que co tempo se fixeron hereditarios.
Títulos nobiliarios británicos
Hoxe en día, no Reino Unido existen, e por esta orde de precedencia, os seguintes títulos:
Ademais, tódolos títulos por riba do de baronete e por debaixo do de príncipe son pares, o que tradicionalmente lles daba dereito a sentarse na Cámara dos lores. Dende 1999, só hai 92 pares nesa cámara alta, elixidos por diferentes procedementos.
Títulos nobiliarios en Francia
En Francia, a pesar de ser unha república, o estado recoñece os títulos nobiliarios, se ben non concede novos títulos. A xerarquía nobiliario é como segue:
No Antigo Réxime tamén se recoñecían os títulos de Vidame, traducido frecuentemente por señor, pero de dignidade inmediatamente inferior á de vizconde; e de Ecuyer, escudeiro, o último título da escala nobiliaria.
Despois da Revolución Francesa, momento no cal tódolos títulos nobiliarios foron suprimidos, e tanto Napoleón Bonaparte como os reis da Restauración francesa confirmaron esta decisión, pero concederon os novos títulos que se conservan hoxe.
A alta nobreza
En moitas sociedades existía un grupo reducido de nobres cunha alta influencia e cuns grandes recursos, a alta nobreza. Nas sociedades en que o monarca non contaba con moito poder, este tiña que apoiarse na alta nobreza para gobernar; pola súa banda, a alta nobreza reclamaba privilexios especiais en contrapartida do seu apoio. Deste modo creouse un grupo dentro da nobreza que contaba con algúns privilexios especiais. Ese grupo da alta nobreza aínda se conserva nos sistemas nobiliarios de varios países.
En Europa un gran número de estados contaban con figuras institucionalizadas de alta nobreza, sempre con privilexios especiais. Así, por exemplo, España contaba cos Grandes; Francia cos Pares; o Sacro Imperio cos Electores; O Reino Unido cos Pares-lores etcétera.
Os Grandes de España
En España a alta nobreza estaba representada polos Grandes, que gozaban do tratamento de “primo” por parte do rei, así como dos privilexios de poderen estar cubertos (con chapeu) e sentados diante do rei; tampouco podían ser arrestados excepto por orde expresa do rei. Pola contra, hoxe en día a grandeza comporta simplemente o tratamento de “Excelentísimo/a señor(a)”, e o de Ilustrísimo/a señor(a) ós fillos dun grande; asemade, élle concedida automaticamente ós fillos dos Infantes de España.
Os Electores do Sacro Imperio
No Sacro Imperio a alta nobreza estaba representada polos Electores. Este título daba dereito ós seus posuidores a participar na elección do Emperador (aínda que a partir do século XV isto era unha mera formalidade). Así mesmo, gozaban tamén dun dos Oficios Imperiais, os cales entraban en xogo o día da coroación, e do trato de Alteza Serenísima no canto de Alteza Serena que se lle daba ós outros príncipes. Tamén exercían algunhas funcións que noutras rexións eran exercidas polo Emperador.
Os Lores-pares do Reino Unido
No Reino Unido a alta nobreza estaba representada polos Pares. Esta dignidade é unha das máis importantes do Reino, pois dá dereito a sentarse na Cámara dos Lores, se ben este dereito foi fortemente restrinxido ó longo do século XX; tamén gozan en teoría do dereito de acceso ó Soberano, de non seren arrestados por motivo dun proceso civil, aínda que estes dereitos xa non se utilizan na práctica. Asemade reciben o título de Lord ou Lady, segundo sexa home ou muller, seguido do nome do título que ostentan, razón pola cal son coñecidos como Lores do Reino Unido. Nas sesións da Cámara dos Lores e nas coroacións levan postos certos atavíos cerimoniais que só eles poden usar. Non obstante, cabe dicir que no Reino Unido, a diferenza do resto de Europa, a dignidade de par acompaña a tódolos títulos por riba do de baronete.
Sucesión
Nas sociedades estamentais, a pertenza a un ou outro estamento viña determinada polo nacemento, polo que así tamén a nobreza. Este é un dos principais aspectos que regula o dereito nobiliario, a sucesión no título de nobreza, que non está regulada da mesma forma que o resto das propiedades dunha persoa (a cal está reguladas polo Dereito de sucesións). Tradicionalmente a nobreza transmitía os títulos familiares ó fillo home primoxénito. Pero debido ós problemas sucesorios que se podían dar se o nobre non tiña fillos homes, en moitos países variouse en maior ou menor medida para permiti-lo acceso ó título ben ás ramas colaterais, ben ás mulleres. De aí derivan os diversos tipos de leis sucesorias que había ó longo de Europa. De todas formas, existen múltiples e diversas excepcións que se poden aplicar segundo os países.
Lei agnática
A lei agnática prevía que só un home descendente do fundador podía suceder nun título. Estaba baseada no feito de que un nobre tiña responsabilidades que só podían ser exercidas por homes (como a guerra), e en que a herdanza pasaba de pais a fillos, polo que non podía suceder alguén que non descendese do máis antigo propietario do título. Tiña dúas variantes:
Lei sálica
O nome desta lei provén dun conxunto de normas de carácter civil ditadas polos reis dos francos salios, chamadas leis sálicas. Estaba baseada no concepto de que as mulleres casadas pasaban a pertencer á familia do marido (o que, en teoría, podía permitir que unha muller solteira herdase un título). No que se refire á sucesión dos títulos de nobreza tiña diversas variantes:
Lei agnaticia
A lei agnaticia, que non se debe confundir coa agnática, establece a sucesión do fillo home maior e da súa liña, e en ausencia de fillos homes, da filla femia maior e da súa liña; a falta suceden os irmáns coa mesma precedencia de liñas e sexo; en ausencia de irmáns, os tíos ou as súas liñas, na mesma orde, e así sucesivamente ata atopar un sucesor. Este sistema é o sistema tradicional de sucesión na Península Ibérica, e impera hoxe en día na sucesión ó trono británico.
Lei matriarcal
A lei matriarcal, máis que un sistema de sucesión, é unha forma de organización social. Segundo diversos estudosos, imperaba, en maior ou menor grao, sobre diversas comunidades primitivas, como por exemplo na Europa preindoeuropea; tamén continúa existindo en diversos lugares de América ou Asia; polo tanto tamén trata o tema da sucesión. Emporiso, débese ter en conta que non é realmente un sistema de sucesión nobiliaria, senón que trata máis ben a sucesión familiar. Existen, como nos demais sistemas, diversas variantes, nas que o home ten máis ou menos importancia.
Heráldica
A Heráldica é unha das partes máis importantes do mundo nobiliario, e por ende tamén do dereito nobiliario. Neste punto, o dereito nobiliario consagra que os nobres teñen dereito a portar escudo de armas. Incluso en certos países (e non sempre nos monárquicos) é un dereito exclusivo da nobreza.
Alén das convencións heráldicas para crear un escudo, o dereito tamén pon uns límites a esta creción. Por exemplo, enriba do escudo adoita ir unha coroa ou un helmo; este símbolo varía en función da categoría nobiliaria da persoa de que se trate. Así, un conde non pode pór coroa de rei no seu brasón, nin ó revés. Asemade, determinadas dignidades implican privilexios heráldicos especiais. Desta forma, os cabaleiros da Orde do Vélaro de Ouro podían colocar o devandito vélaro arredor do deu escudo.
Concilio de Husillos
O Concilio de Husillos foi un concilio da Igrexa dos reinos de Galiza, León e Castela celebrado no ano 1088 en Husillos. Nel comezou a xestarse a configuración estable da diocese de Osma e o límite meridional da diocese de Burgos entre outros asuntos.
No ano 1104 celebrouse outro concilio en Husillos, no cal só se sabe que foron publicados e recoñecidos os dereitos metropolitanos.
Noctivagus
Noctivagus é unha banda portuguesa de Rock gótico formada en Lisboa, Portugal no ano 1994.
Lino Atila tamén coñecido como Lino Cunha. ven sendo o único membro permanente da banda dende a súa fundación, a banda fixo a escolla do nome de Noctivagus, inspirado no latín “aqueles anda ou viguesa na noite", "criaturas fantásticas”.
As súas influencias van desde Joy Division ó Christian Death, ou mesmo, Siouxsie & the Banshees, tomou de todas estas bandas, bordeando sempre un ámbito máis alternativo. .
En outubro de 2007, o grupo actuou no Festival " when spirits awake", en Vilnius, na Lituania.
Faramontaos, Nogueira de Ramuín
Santa María de Faramontaos é unha parroquia do concello ourensán de Nogueira de Ramuín na comarca de Ourense. No ano 2007 tiña 203 habitantes (100 homes e 103 mulleres) distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 19 habitantes en relación ao ano 2000.
Escudo de Kiribati
O Escudo de Armas foi proposto o 1 de maio de 1937 para o daquelas protectorado británico das illas de Gilbert e Ellice e converteuse na divisa oficial de Kiribati en 1979 co novo lema.
A Campa
O topónimo A Campa pode referirse a:
As Touzas
O topónimo galego As Touzas pode referirse a:
Valeins
Valeins é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
Xoán Carlos Alonso
Juan Carlos Alonso Pita, nado en Ferrol o 6 de xullo de 1886 e finado en Buenos Aires o 15 de febreiro de 1945, foi un caricaturista, pintor e xornalista galego.
Traxectoria
Fillo dun contramestre da Armada, trala morte de seu pai emigrou á Arxentina aos 13 anos e instalouse en Buenos Aires. Logo de varios traballos, cando estaba de camareiro comezou a colaborou na revista Caras y Caretas da man de José Cao, e chegou a ser caricaturista de éxito. En 1919 converteuse en director da revista e logo fundou e dirixiu Plus Ultra. Tamén se dedicou á pintura (dentro do estilo da denominada Escola arxentina) realizando exposicións en Buenos Aires, Madrid, Roma e o Río de Xaneiro. Foi Presidente da Comisión de Escuelas de la Provincia de Buenos Aires.
Pragmática (dereito)
miniatura|Pregmática do pan ([[século XVI).]] No campo do Dereito, a pragmática ou prematica é unha disposición real, en materia de dereito público non que non había intervención das Cortes ou dun Tribunal, e que emana por iniciativa propia, real, ou por petición de entidades ou autoridades públicas.
Dentro das leis de carácter xeral, era o acto máis importante empregado polos reis para crear dereito. O protocolo de pragmática é amplo, e comeza por unha declaración de razóns, despois o acto de promulgación e, finalmente, co articulados. Xeralmente conteñen ordes xerais que tódolos naturais do reino debe obedecer. Durante o tempo da Novísima recopilación de leyes de España, a profusión de pragmática é moi ampla, como resultado do espírito centralista que ten nese momento o poder político.
Tivo nomes diferentes segundo a época. Na época do dereito romano posclásico co emperador Teodosio II, denominábase Pragmatica sanctio. A partir do Baixo Imperio Romano emprégase Pragmaticae sanctiones, lex pragmatica ou pragmatica.
Ao remate da Idade Media, coa recepción do ius comune, a pragmática como fonte de produción de leis, tivo un uso moi común nos reinos cristiáns da península. O uso de pragmática sempre presentou un problema legal que se manifesta de forma diferente segundo se trate dun lugar ou doutro. Por iso, non cumpre idéntica función no seu papel na creación de lei, en Cataluña ou en Castela e resulta aconsellable facer unha distinción.
A pragmática en Cataluña
miniatura|Pragmatica Sancion (S. XVIII) Estímase que a pragmática máis antiga de Cataluña, aínda que non se sabe a data, pertence ao reinado de Xaime I o Conquistador. É un documento que regulamenta a opción do dote dunha muller casa casada. Ademais de polo Rei, a pragmática tamén podía ser expedida polo seu Lugartenente Xeral ou polo Gobernador Xeral como representantes permanentes do monarca.
En Cataluña, o carácter voluntarista vese reflectido na fórmula queremos e proveemos. Os xurisconsultos cataláns dende a Baixa Idade Media e na Idade Moderna teñen admitido a eficacia xurídica da pragmática, mais estaban de acordo en que lexislación exclusiva do Rei non podería ser contraria ás Constitucións catalás. Estes foron formuladas polo monarca e as Cortes e, polo tanto, as disposicións do monarca estaban subordinadas.
Ata o tempo de Fernando o Católico, as pragmáticas, son moi numerosas, pois atinxen a múltiples asuntos: eclesiásticos, civís, penais, procesuais, administrativos e fiscais, así como sobre os dereitos e a administración de xustiza. Moitas veces, contiñan ordes que pretendían conseguir a aplicación das leis establecidas nos Tribunais e aparecen recompiladas no volume segundo da Compilación de Dereito civil especial de Cataluña, realizado durante a era moderna.
As 6 últimas pragmáticas do Principado de Cataluña pertencen ao reinado de Carlos I.
Na Universidade Autónoma de Barcelona, no fondo bibliográfico facilitado polo economista Joan Carandell e Marimón, denominado Biblioteca Económica Carandell e Fondo Carandell, mantense unha colección dunhas 100 pragmáticas, unhas 325 Cédulas Reais e outros documentos de tipo normativo.
A pragmática en Castela
En Castela, pois, a diferenza do acontecido en Cataluña, a lexislación real non estaba subordinada á lexislación emitida pola Cortes senón que, en múltiples ocasións, as pragmáticas derrogaban ou contradicían esas leis. A miúdo, aparecían fórmulas como "motu propio" ou que "tal pragmática tuviera fuerza de ley como si fuera dada y ordenada y establecida y publicada en las Cortes ". Tamén adoitábase empregar a fórmula "mi poder real absoluto".
Dende mediados do século XIX, durante o chamado Movemento codificador, a pragmática desapareceu como fonte de creación de dereito.
Lucia di Lammermoor
Lucia di Lammermoor (en galego, Lucía de Lammermoor) é unha ópera en tres actos con música de Gaetano Donizetti e libreto en italiano de Salvatore Cammarano, baseado na novela The Bride of Lammermoor de Sir Walter Scott. Trátase dunha das principais óperas do belcanto e é, xunto con Don Pasquale e L'Elisir d'Amore, da ópera máis representada de Donizetti na actualidade.
A acción transcorre nas terras escocesas de Lammermoor a finais do século XVI, nun momento de crise política e relixiosa, e conta a historia do amor de Sir Edgardo de Ravenswood e Lucia, irmá de Lord Enrico Asthon, que pactou a voda da xove cun nobre rico. Aproveitando a ausencia do namorado, e por medio dunha proba de infidelidade, Lord Enrico consegue que se celebre a voda, xusto no momento no que volta Sir Edgardo. Nun acto de tolemia, Lucia apuñala na cama nupcial ao seu home.
Anklam
miniatura|Escudo de Anklam Anklam é unha cidade de Mecklemburgo-Antepomerania, situada nas beiras do río Peene. É a capital do distrito de Ostvorpommern. Conta con 15.826 habitantes (2003).
Historia
Fundada no século XIII, a primeira mención da cidade data de 1243. En 1283 únese á Liga Hanseática. A cidade comeza o seu devalo coa Guerra dos Trinta Anos, durante vinte anos os suecos e os imperiais loitaron por se facer co control da cidade, despois da guerra a cidade pasou a formar parte de Suecia. En 1720 as tropas prusianas ocuparon o sur da cidade, mentres a cidade situada ao norte do Peene permanecía baixo o dominio sueco ata 1815.
Lingua shoshone
A lingua shoshone, tamén escrita shoshoni ou shoshoni-gosiute (en shoshone: Sosoni' ta̲i̲kwappe, newe ta̲i̲kwappe ou neme ta̲i̲kwappeh) é unha lingua númica da familia uto-azteca, falada polo pobo shoshone. O shoshone fálase principalmente na rexión da Gran Conca, nos estados de Wyoming, Utah, Nevada e Idaho.
Rodas
Rodas (Ρόδος, Ródos ) é a illa máis grande das illas do Dodecaneso en termos de superficie e tamén a capital histórica do grupo de illas. Administrativamente a illa forma un municipio separado dentro da unidade rexional de Rodas, que é parte da rexión administrativa do Exeo Meridional. A cidade principal da illa e a sede do municipio é Rodas. A cidade de Rodas tiña 50.636 habitantes en 2011. Está situada ao nordés da illa de Creta, ao sueste de Atenas e xusto á beira da costa anatolia de Turquía. O alcumo de Rodas é "A illa dos cabaleiros", nomeada logo de que os Cabaleiros de San Xoán de Xerusalén, a conquistaran.
Historicamente, Rodas era famosa en todo o mundo polo Coloso de Rodas, unha das sete marabillas do mundo antigo. O casco antigo medieval da cidade de Rodas foi declarado Patrimonio da Humanidade. Hoxe en día, é un dos destinos turísticos máis populares de Europa.
Xeografía e situación
Unha cadea montañosa descontinua atravesa a illa en dirección N-S. O pico máis alto sitúase na vertente occidental e chámase Ataviros (1215 m). Rodas non posúe grandes correntes de auga senón máis ben torrentes que están no seu maior parte secos durante o verán.
En Rodas atopábase unha estatua de dimensións extraordinarias (ver Coloso de Rodas). Era unha das Sete Marabillas do Mundo Antigo e a tradición conta que foi destruída tras un terremoto.
Orixes e mitoloxía do nome de Rodas
Podemos facernos unha idea dos diferentes nomes que Rodas tivo principalmente grazas a tres autores: Estrabón (Geographia, XIV, 2), Amiano Marcelino (XVII, 7) e Plinio o Vello (Naturalis Historia, V, 36).
Estrabón outorga a Rodas o nome de 'Telchinis' (Τελχινíς), que pode facer referencia aos primeiros habitantes que poboaron a illa, os chamados Telchinos, tamén mencionados por Diodoro de Sicilia. Estes eran Fillos do Mar, os primeiros habitantes da illa, con cabeza de can e aletas de peixe (precisamente unha das metamorfoses habituais de Proteo era a de foca), que foron ademais os primeiros poboadores de Creta. Ao parecer, por mor dos seus conxuros coa auga de Estixia, Zeus mándalles un Diluvio que os dispersa por diferentes puntos da Hélade e Asia Menor. Segundo a tradición criaron e educaron a Poseidon a instancias de Rea, fabricaron o seu tridente e a fouce de pedernal dentado que castrou a Cronos. Unha vez que a illa reemerxe das ondas é ocupada por Helio quen casa coa ninfa Rodo, que nalgunhas versións é filla da unión deste con Halia, unha telquin.
O nome de 'Pellagia' recollido por Amiano Marcelino pode estar en relación coa mítica orixe de Rodas a partir do mar. Pero é Plinio o Vello o que máis noticias nos refire sobre os antigos nomes de Rodas, ben sexan míticos ou reais. Así ''"vocitata est antea Ophiusa, Asteria, Aethraea, Trinacria, Corymbia, Paeeessa, Atabyria ab rege; deinde Macaria et Oloessa." (Naturalis Historia, V, 36).'' 260px|miniatura|esquerda|A cidade de Rodas, gravado de 1493 A explicación a estes nomes pode ser a seguinte:
Pero o máis probable é que o nome de Rodas faga referencia á flor ben do granadeiro ou á rosa mesma. De feito, en numerosas moedas rodias a rosa é un elemento iconográfico de primeira orde. Ademais a flor do granadeiro en grego clásico exprésase coa palabra ροια. En calquera caso todas estas explicacións non son máis que conxecturas.
Bosquexo histórico
Durante todo o século -IV e -III, Rodas xoga un papel bastante indeciso desde o punto de vista diplomático. Cara a -480 atopámola aliada dos persas contra os gregos para virar posteriormente ao redor da órbita da Liga de Atenas. Anos máis tarde porase ao lado de Esparta contra Atenas para en -411 inclinarse novamente ao lado de Atenas contra Esparta. Este xogo de alianzas reflíctese tamén na súa estrutura política coa alternancia dun modelo político oligárquico de tipo espartano e un paradigma democrático á ateniense. Esta ambivalencia será a causa de non poucas tensións políticas internas ao longo de toda a primeira metade do século -IV.
Os anos posteriores serán proveitosos grazas á actividade comercial da illa. A cidade de Rodas chegará a ter ata 60.000 habitantes e construiranse nela numerosos teatros, estatuas e templos. En -297 Roma anexiona Rodas.
Tras a caída do Imperio romano, a illa estará dacabalo da dominación ou da influencia de Bizancio, Venecia e Xénova. A súa posición xeográfica entre occidente e Terra Santa convertéraa nun lugar privilexiado e moi visitado durante as Cruzadas.
En 1309, os Cabaleiros da Orde de San Xoán de Xerusalén establécense en Rodas tras ser expulsados de San Xoán de Acre e de Chipre. Durante este período e ata finais do século XV a illa ve o desenvolvemento dunha arquitectura gótica sen parangón: castelos de Kamiros e Monolithos e as murallas de Lindos.
En 1522 Suleiman I conquista Rodas, os Cabaleiros da Orde de San Xoán de Xerusalén abandonan a illa para establecerse en Italia e despois en Malta. O período otomán durará ata 1912, ano en que Rodas pasa a mans italianas ata 1943. De 1943 ata 1945 os alemáns ocupan a illa, para ser novamente arrebatada polos ingleses, que exercerán a administración ata 1947 en que se integra a Grecia.
580px|miniatura|none|Castelo dos cabaleiros da [[Orde de San Xoán de Xerusalén en Rodas]]
Referencias antigas
Rodas (en grego Rhodos) é coñecida en latín como Rhodus. O seu nome primitivo foi Ofiusa, e despois foi coñecida como Estadía, Telquinis, Asteria, Aethraea, Trinacria, Corymbia, Poieessa, Atabyria, Macaria e Oloessa. A súa montaña máis alta era o Atabyris ou Atabyrion (actualment Attaviros, 1.215 metros), e as cidades estaban situadas na costa.
Historia antiga
Os seguintes habitantes lendarios foron os heliades (heliadae) que eran sete e foron os devanceiros das sete tribos da illa; emigraron a Lesbos, Cos, Caria, e Exipto.
Tamén a lenda menciona o establecemento de colonias estranxeiras: Exipcios dirixidos por Dánao, fenicios por Cadmo, tesalios e carios.
Finalmente a illa foi dominada polos dorios despois do 1200 a.C..
As tres primeiras cidades eran Lindos, Ialisos e Camiros (latín Lindus, Ialysos e Camyrus) que xunto con Cos, Cnido e Halicarnaso formaron a hexápolis dórica con santuario común na costa de Caria e Apolo como deidade tutelar.
Os rodios fundaron colonias nas Baleares, na costa xerundense, no sur de Italia (Parténope, Salapia, Siris e Síbaris), en Sicilia (Gela), en Cilicia (Soli), e en Licia (Gagae e Corydalla).
En -478 ingresaron na confederación de Delos encabezada por Atenas. As cidades rodias pagaron tributo a Atenas na primeira parte da guerra do Peloponeso, pero en -412 pasáronse aos espartanos despois do desastre da expedición a Sicilia. Un intento de contrarrevolución dos populares, favorables a Atenas, foi sufocado nas tres cidades.
En -408 as tres cidades uníronse e fundaron unha nova cidade, Rodas, no extremo norte da illa, que se converteu en capital dun estado unificado que abrazaba toda a illa.
Atractor
miniatura|Atractor de Roessler Na física matemática contemporánea, un atractor pode ser definido como o conxunto de comportamentos característicos para os que evoluciona un sistema dinámico independentemente do punto de partida.
Rodas
Historia antiga
O excesivo poder de Esparta afastou ao goberno de Rodas desta potencia, e entón achegouse a Atenas, pero en -371 logo da batalla de Leuctra, aliouse con Tebas. Durante a guerra social que durou ata o -355 estivo contra Atenas, instigados polo dinasta de Caria. En -357 caeu en mans do príncipe de Caria Mausolo, conservando, porén, a súa autonomía.
Atractor
Exemplos
Un exemplo clásico dun atractor é unha bola rolando sobre un plano. Debido ao efecto do atrito o movemento da bola tenderá a converxer sempre para unha situación cuxa velocidade é nula. Este é o atractor, o movemento cero.
Outro exemplo de atractor é un péndulo en movemento. O seu balanceo, sempre tenderá a converxer a unha oscilación de período constante; entón, o atractor é ese período constante.
Rodas
Historia antiga
En -342 Mentor de Rodas, un xefe militar que loitara ao servizo de Artabazo II, sátrapa rebelde de Dascilio ou Frigia Helespóntica e máis tarde ao servizo de Exipto axudando ao rei de Sidón, Tabnit II, rebelado contra Persia, obtivo o perdón do rei (que apreciou as súas calidades militares, pois loitando en Sidón derrotara aos sátrapas Mazeos de Cilicia e Belisis de Siria, e só puido ser derrotado polas forzas superiores do exército real persa) que lle enviou a Rodas, que deste xeito converteuse nun estado vasalo de Persia. Mentor fixo chamar ao seu irmán Memnón de Rodas e ao seu cuñado Artabazo II, exiliados a Macedonia, e especialmente o primeiro mostrouse como un xeneral moi hábil, e foi o último xefe dos persas que fixo fronte a Alexandre o Grande, pero á súa repentina morte en -333 deixou Persia a mercé de Alexandre.
A conquista macedonia de Persia implicou tamén o sometemento da illa de Rodas a Macedonia e unha guarnición estableceuse na illa (-332), pero foi expulsada á morte de Alexandre (-323). Desde entón tivo unha política independente aliada cos tolomeos de Exipto que era de interese para o seu comercio.
Atractor
Tipos
Un sistema dinámico pode evolucionar para:
Os sistemas máis complexos posúen os tres tipos de atractores; unhas condicións iniciais diferentes non só levan a comportamentos diferentes senón tamén a tipos de comportamento diferentes.
Rodas
Historia antiga
Para romper a alianza con Exipto, Rodas sufriu un épico asedio por parte de Demetrio Poliorcetes, -305--304). Finalmente Demetrio retirouse e asinou a paz, e deixou unha gran cantidade de material militar no lugar, que os rodios venderon, e co diñeiro recollido erixiron unha estatua a Helios, coñecida como o coloso de Rodas.
Nestes anos Rodas estendeu o seu dominio á costa de Licia e a Caria, á chamada Perea Rodia, e ás illas veciñas: Kasos, Karpathos, Telos e Kalki.
Atractor
Tipos
miniatura|Un atractor estraño: O [[Edward Lorenz|atractor de Lorenz.]]
Atractor estraño
Un atractor é estraño se ten dimensión de Hausdorff non enteira (ou "fractal") ou se a dinámica no atractor é caótica.
Rodas
Historia antiga
Agatágetos tomou partido polos romanos e intentou convencer ao goberno da illa a aliarse con Roma, cara ao -171, pero a illa permaneceu neutral. Logo da derrota de Perseo de Macedonia (-168) Rodas houbo de ceder moitos dos seus territorios a Roma, acusada de dar apoio ao rei macedonio. En -164 asinou un tratado de amizade con Roma e a illa converteuse no centro de educación de moitos mozos de familias nobres romanas.
Nas Guerras Mitridáticas os rodios, aliados dos romanos, defendéronse contra os pónticos sen axuda e en premio Luculo devolveulle a Perea e algunhas illas. Na guerra civil entre Xulio César e Pompeio estivo á beira do primeiro e logo da morte de César opúxose tamén a Casio; Alexandre de Rodas o líder político de Rodas que dirixía o partido popular foi elevado ao cargo de Prítane en -43, pero pouco despois Alexandre e o almirante Mnasees foron derrotados por Casio na batalla naval de Cnido e os republicanos entraron na cidade e mataron a todos os xefes hostís e venderon ou saquearon a propiedade publica incluíndo as ofrendas dos templos (-42).
Tiberio estivo alí desterrado uns anos antes de ser emperador. Baixo Claudio púxose fin ao seu status de nominal estado independente e foi incorporada á provincia de Asia. Aínda que máis tarde, recuperou a condición de estado nominalmente independente. Cara ao 300 foi incluída na Provincia das Illas (Provincia Insularum) da que foi capital.
O goberno de Rodas
O poder correspondía a unha asemblea do pobo que tiña a decisión final sobre calquera asunto; a esta asemblea eran sometidos os asuntos discutidos previamente polo senado. O poder executivo estaba nas mans de dous maxistrados chamados πρυτάνεις, cada un dos cales gobernaba seis meses ao ano; ao seu lado os almirantes (ναύαρχοι) eran os que lles seguían en poder; había outros cargos, pero as súas funcións e dereitos son incertos.
Alta Idade Media
Permaneceu en poder de Roma e logo de Bizancio. En 654 foi atacada por Djunada ben Abi Umayya al-Azdi, gobernador de Siria, que construíu alí un forte que conservou sete anos, pero despois recibiu orde de abandonalo (661). En 672 foi temporalmente ocupada polas forzas do califa Muawiyah I dirixidas outra vez polo xeneral Djunada ben Abi Umayya al-Azdi. Os árabes atoparon os restos do coloso e os fragmentos foron vendidos a un mercador xudeu que usou 900 camelos para transportar as pezas, e fundiu o metal. En 718, despois do fracaso árabe en Constantinopla, a illa foi evacuada.
En 1082 Bizancio concedeu a Venecia unha base naval comercial en Rodas que garantiu a tranquilidade na zona, ata entón obxecto de depredacións de piratas, e os insulars do Dodecaneso volveron ao mar e á pesca como principal ocupación. En 1204, á caída de Constantinopla, Rodas e as demais illas permaneceron baixo o control do emperador establecido en Nicea, que en 1261 recuperou a antiga capital. En 1234 os venecianos estableceron alí emporios comerciais, pero en 1248 foron substituídos polos xenoveses que recibiron o recoñecemento bizantino.
Baixa Idade Media
En 1299, o Papa (que alí non tiña ningún dereito) deu a illa en feudo a Frederico II de Sicilia. En 1302 os venecianos establecéronse na illa (e nalgunha máis entre 1302 e 1306) en posicións que foron consideradas baixo soberanía da república. En 1303 a illa foi arrasada por un terremoto que matou a boa parte da poboación grega e os otománs establecéronse nalgún punto da illa dos que foron expulsados entre 1306 e 1309.
Frederico II enviou en 1305 ao seu irmán Fernando de Aragón, cabaleiro hospitalario, a ocupar algunhas illas gregas, expedición que fracasou. En 1306 os venecianos atacaron quizais ocuparon Nísiros e o veneciano Andrés Cornaro apoderouse de Karpathos; a posición xenovesa nas illas era moi débil e o almirante xenovés Vignolo de Vignoli, alegando ter Cos, Leros e unha facenda de Rodas (Lardos) en feudo do emperador, reuniuse secretamente en Limasol co gran maestre dos Cabaleiros de San Xoán de Xerusalén, Fulc de Villaret (27 de maio de 1306) e vendeulle os seus dereitos, acordando conxuntamente a conquista de Rodas da que Vignolo reservábase Lardos e outro castelo da súa elección, ademais dun terzo das rendas das demais illas.
O 23 de xuño Villaret saíu de Limasol con dúas galeras ás que se uniron outras provistas polos xenoveses e apoderáronse de Kastellorizo. Vignolo denunciado ás autoridades gregas de Rodas, escapouse da illa e reuniuse con Villaret. Cos foi ocupada por sorpresa, pero os gregos recuperaron o castelo e expulsáronos. O 5 de setembro de 1307 o Papa confirmou a cesión de Rodas (á que non tiña ningún dereito) agora aos cabaleiros. O 20 de setembro de 1306 os cabaleiros ocuparon Peraclos na costa oriental de Rodas, pero o día 25 foron rexeitados no seu ataque á cidade de Rodas.
En novembro, pola traizón dun grego, ocuparon o castelo de Fileremos e iniciaron o asedio da cidade, pero en 1307 o emperador Andrónico enviou unhas galeras e obrigounos a levantar o sitio. En outubro de 1307 chegaron galeras de reforzo desde Chipre e apoderáronse de Lindos. En abril de 1308 ofreceron ao emperador gobernar a illa baixo a súa soberanía, pero a oferta foi rexeitada por Andrónico. A captura dun barco con subministracións para Rodas, que chegou accidentalmente a Famagusta, foi determinante, e finalmente, coa complicidade do capitán do barco, a cidade de Rodas foi ocupada segundo a data tradicional o 15 de agosto de 1309.
Desde 1310 os cabaleiros quixeron facer cumprir a prohibición do Papa de comerciar cos musulmáns e iso levou ao enfrontamento cos xenoveses.
Os cabaleiros dominaron as illas do Dodecaneso (1410) menos Astipalea (dos Querini), Karpathos (Cornaro) e Kasos. Nisiros foi dada en feudo aos Assanti de Isquia en 1316. En 1325 os feudos de Vignolo pasaron ao seu irmán Fulc de Vignoli hereditariamente, pero coa prohibición de vender sen o consentimento dos cabaleiros.