cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Glicosilfosfatidilinositol
Estrutura das áncoras GPI
As estruturas destas ancoraxes son únicas entre as asociacións proteína-carbohidrato porque o extremo redutor do oligosacárido da GPI non está unido á proteína. O residuo terminal redutor de glicosamina está enlazado mediante un enlace glicosídico α1-6 ao grupo fosfatidilinositol (PI). Un residuo de manosa non redutor e que se encontra a certa distancia únese á proteína a través dunha ponte de fosfoetanolamina (EtNP) entre o grupo hidroxilo do carbono 6 da manosa e o grupo carboxilo do aminoácido carboxi-terminal. As moléculas de glicosilfosfatidilinositol (GPI) son un dos casos raros na natureza nos que a glicosamina se pode encontrar sen ter un grupo acetilo (como na maioría dos glicoconxugados) ou un sulfato (como nos proteoglicanos) modificando o grupo amino do carbono 2. A subestrutura Man-α1-4-GlcN-α1-6-mioinositol-1-P-lipído é unha característica universal das ancoraxes GPI e das súas estruturas relacionadas. No lévedo Saccharomyces cerevisiae, os restos de diacilglicerol das áncoras GPI substitúense extensamente con ceramidas despois da fixación da áncora GPI á proteína.
As estruturas das ancoraxes GPI son moi diversas, dependendo da proteína á que están unidos e do organismo no que se sintetizan. Cunha soa excepción coñecida, os núcleos das proteínas ligadas mediante ancoraxes GPI conteñen un mínimo de tres residuos de manosilo na secuencia de EtNP-6Man-αl-2-Man-α1-6-Man-α1-4-GlcN-α1-6-(PI), onde EtNP indica a ponte de fosfoetanolamina, 'Man' a manosa, e 'GlcN' a glicosamina. Existe unha considerable variación na parte PI. De feito, GPI é un termo bastante laxo, xa que, en concreto, PI se refire ao D-mioinositol-1-P-3 (sn-1,2-diacilglicerol), mentres que moitos GPI non conteñen esta molécula senón outros tipos de fosfolípidos de inositol, como por exemplo a inositol fosfoceramida. Existen outras variacións, como a caracterizada pola presenza dun ácido graxo unido mediante un enlace éster ao hidroxilo do carbono 2 do residuo de inositol. A presenza desta modificación fai que a ancoraxe sexa resistente á acción da fosfolipase C bacteriana (PLC) específica para PI. Os datos estruturales dispoñibles de lípidos indican que os enlaces de proteínas con GPI mediante inositol fosfoceramida só se encontran nos eucariotas máis sinxelos, como Saccharomyces cerevisiae, Aspergillus niger , Dictyostelium discoideum , e Trypanosoma cruzi. Por exemplo, no lévedo S. cerevisiae, os restos de diacilglicerol das ancoraxes GPI son amplamente substituídos con ceramidas despois da fixación da áncora GPI á proteína.
Os factores que controlan a síntese dunha áncora de glicosilfosfatidilinositol maduro nunha determinada proteína parecen ser similares aos doutras modificacións postraducionais tales como a N-glicosilación e a O-glicosilación. Por tanto, o control primario faise a nivel celular, polo que serán os encimas específicos biosintéticos os que decidirán a gama definitiva das estruturas. O control secundario faise a nivel da estrutura terciaria/cuaternaria da proteína que leva a áncora GPI, e isto afecta á accesibilidade dos encimas de procesamento. Un exemplo de control primario son as variacións nas cadeas laterais de glicanos nos GPI no encima de membrana dipeptidase que se observan entre humanos e bovinos. E un exemplo de control secundario é a diferenza entre as cadeas laterais de glicano da VSG (Variant Surface Glicoprotein) de Trypanosoma cando algúns destes encimas con diferentes secuencias carboxi-terminais se expresan no mesmo tripanosoma.
Estruturas GPI non ligadas
En células de mamíferos, algúns GPI libres atópanse na superficie celular, pero a súa importancia funcional é descoñecida. Por outra parte, varios protozoos, sobre todo tripanosomátidos, expresan números altos (máis de 107 copias por célula) de GPI libres na súa superficie celular como produtos metabólicos finais. Estes inclúen os fosfolípidos de glicoinositol (GIPLs) e lipofosfoglicanos (GLP) de Leishmania.
A química das ancoraxes GPI
As ancoraxes de glicosilfosfatidilinositol son moléculas complejas que inclúen enlaces amida, glicosídicos, fosfodiéster e as ligazóns hidroxiéster entre os seus diversos compoñentes. A estrutura destas ancoraxes pode separarse de forma selectiva mediante varios reactivos químicos e encimáticos. Estes utilizáronse nun principio para determinar a morfoloxía das GPI e agora aplícanse para confirmar a súa presenza. Unha reacción clave, desde unha perspectiva analítica, é a desaminación (é dicir, a rotura dun grupo amino) por ácido nitroso do residuo de glicosamina. Por medio desta reacción obtense unha escisión moi específica do enlace glicosídico entre a glicosamina e o inositol. A reacción libera o PI (fosfatidilinositol), que se pode illar e ser analizado por espectrometría de masas, e xera un extremo redutor libre no glicano do GPI en forma de anhidromanosa (aMan). Unha vez que este residuo se marca radioactiva o fluorescentemente e se desfosforila, o glicano pode ser convenientemente secuenciado usando exoglicosidases (encimas que cortan os enlaces glicosídicos dos azucres terminais).
Obter a disposición completa das ancoraxes GPI é un proceso difícil que require de cantidades relativamente grandes de material de partida. Neste traballo avalíase o grao de información estrutural que se pode obter a partir dunha glicoproteína ancorada a GPI previamente ben caracterizada, que xeralmente é a VSG de Trypanosoma brucei.
Funcións nas células dos mamíferos
En principio, críase que as principais funcións das ancoraxes GPI eran aumentar a mobilidade das proteínas na membrana plasmática e convertelas en proteínas solubles na membrana. Porén, actualmente sábese que o aumento de mobilidade das proteínas ancoradas a GPI non é debido a este directamente, senón que é causado polas súas interaccións coa bicapa lipídica. Estas interaccións, á súa vez, poden aumentar ou diminuír a mobilidade destas proteínas pola membrana. Tamén se observou que a conversión a proteínas solubles só ocorre en moi poucas ocasións e que, por tanto, non pode ser considerada unha función principal. Por outra parte, a maioría das proteínas ancoradas ao GPI son enriquecidas en vesículas creadas por sinais físicos ou químicos, polo que o GPI ten un papel crucial á hora de clasificar as proteínas que deben madurar. Estas ancoraxes teñen moitas outras funcións, como actuar de receptores de membrana, defender do sistema do complemento e protexer a célula. Ademais, as proteínas ancoradas a GPI acumúlanse principalmente en balsas lipídicas da membrana celular. Por este motivo, crese que o GPI está estreitamente ligado coa rixidez destes dominios e coa clasificación das proteínas que deben transportarse desde o retículo endoplasmático. A pesar da importancia do GPI na célula, puidéronse crear liñas de células de mamíferos que non teñen GPI. Por tanto, o GPI non se considera vital para a supervivencia da célula. Porén, por medio de experimentos con ratos modificados xeneticamente, tamén se puido demostrar a súa grande importancia na creación e o desenvolvemento de tecidos nos embrións, porque os ratos con deficiencia de GPI adoitan a ser máis propensos a malformacións e imperfeccións nos tecidos.
Funcións noutras especies
As diversas funcións do GPI e das proteínas ancorada a el varían segundo a especie, pero nos protozoos parasitos e en moitos fungos ten unha grande importancia. Por exemplo, en estudos feitos no lévedo Saccharomyces cerevisiae, atopouse que estas áncoras de GPI se usan para marcar algunhas proteínas para a súa posterior incorporación á parede celular. Estas proteínas, que conteñen manosas, incorpóranse á parede en zonas onde abundan polisacáridos β-glucanos, debido a que o GPI reacciona con estes cedéndolles un residuo de manosa. Este proceso é fundamental para a supervivencia de Saccharomyces cerevisiae, xa que deficiencias no GPI poden provocar a incorrecta síntese da parede celular. Outros estudos sobre o parasito Trypanosoma brucei permitiron descubrir a importancia do GPI no seu proceso de infección parasitaria. Este parasito presenta dúas formas: unha cando se encontra no interior dos insectos e outra cando se encontra no torrente sanguíneo. O GPI non é de grande importancia na primeira, pero na súa segunda forma o protozoo usa receptores de transferrina que están ancorados a GPI. Ademais, as ancoraxes de GPI tamén son utilizadas por Trypanosoma brucei para crear cubertas moi densas de proteínas na membrana co fin de protexela dos sistemas do complemento do hóspede.
Patoloxías relacionadas co GPI
Unha das enfermidades máis coñecidas causada por un defecto das ancoraxes de GPI é a chamada hemoglobinuria paroxística nocturna, que causa unha anemia hemolítica. A orixe desta enfermidade é unha mutación somática no xene PIG-A, localizado no cromosoma X. Este xene é o encargado de codificar un encima, a fosfatidilinositol N-acetilglucosaminiltransferase subunidade A, que é a encargada de catalizar unha parte da biosíntese do GPI. A causa da deficiencia neste encima, as ancoraxes de GPI non se poden sintetizar correctamente e as proteínas de membrana dos eritrocitos non poden ancorarse. En consecuencia, os eritrocitos dos pacientes afectados por esta doenza non dispoñen de protección contra o sistema do complemento, o cal leva a cabo a lise ds glóbulos vermellos. Ademais, as áncoras de GPI son esenciais para moitos parasitos no seu proceso de infección parasitaria. Por exemplo, o protista Trypanosoma brucei, causante da tripanosomíase africana, utiliza receptores de transferrina ancorados a GPI, como se mencionou anteriormente. Tamén hai outros patóxenos, como o Toxoplasma gondii e o Plasmodium, nos que algunhas das súas principais proteínas están ancoradas a GPI. Estas proteínas son as encargadas de provocar cambios no sistema inmunitario do hóspede. De igual modo, crese que moitas destas ancoraxes de GPI son as causantes de efectos inflamatorios, como é o caso da febre na malaria. Igualmente, as proteínas ancoradas a GPI tamén poden funcionar como receptores de toxinas e parasitos. Por exemplo, son receptores de toxinas como a aerolisina da bacteria Aeromonas hydrophila. Actualmente crese que moitas doenzas causadas por prións, como a enfermidade das vacas tolas ou o Alzheimer, son causadas por endosomas con prións ancorados a GPI. Porén, asociouse a falta de ancoraxes GPI coa aceleración da formación e a propagación dos prións.
Predición de sitios de glipiación en proteínas
A predición por computador de sitios de glipiación pode realizarse por:
-659
Outros
Historia ano a ano
Campionato Portugués de Rugby 2011-2012
A tempada 2011-2012 do Campionato Nacional foi a edición número 54 da máxima competición de clubs do rugby en Portugal.
Formato do torneo
O formato de competición contou con dúas fases.
Tecnoloxía adecuada
A tecnoloxía adecuada (TA), tamén coñecida como tecnoloxía apropiada ou intermedia, é aquela tecnoloxía que está deseñada con especial atención aos aspectos ambientais, éticos, culturais, sociais e económicos da comunidade á que se dirixe. Atendendo estas consideracións, a TA normalmente demanda menos recursos, é máis fácil de manter, presenta un menor custo e un menor impacto sobre o medio ambiente con respecto a outras tecnoloxías equiparables. O termo tecnoloxía intermediarefírese especificamente a ferramentas que custan menos ou son máis accesibles e apropiadas para zonas de rendas per cápita baixas a pesar de que existan ferramentas que consigan mellores resultados. Nestes casos empréganse tecnoloxías que poden ser reparadas polas comunidades usuarias e que non xeren dependencias. miniatura|O hórreo reune as propiedades de tecnoloxía apropiada O termo úsase para describir as tecnoloxías que se consideran máis axeitadas para o seu uso en países en vías de desenvolvemento ou en zonas rurais subdesenvolvidas dos países industrializados, nas que senten que as altas tecnoloxías non poderían operar e manterse. Nas tecnoloxías adecuadas  prevalecen as solucións intensivas en traballo a outras intensivas en capital, aínda que emprega mecanismos de aforro de traballo cando isto non implica altos custos de mantemento ou de recursos económicos. Na práctica a TA defínese a miúdo como a que usa o nivel de tecnoloxía máis sinxelo que pode acadar con eficacia o propósito procurado para esa localización concreta. En todo caso, a falta de precisión da definición dá lugar a interpretacións. E. F. Schumacher di que esta tecnoloxía, descrita no libro O  pequeno é fermoso, tende a promover valores como a saúde , a beleza e a sostibilidade temporal, nesa orde. Este termo adquiriu relevancia durante a Crise do petroleo de 1973 e co movemento ecoloxista dos anos 70.
O que constitúe a tecnoloxía adecuada en cada caso particular é materia de debate, mais o termo é empregado xeralmente ao teorizar para cuestionar a alta tecnoloxía ou o que se considera unha excesiva mecanización, os desprazamentos humanos, o esgotamento de recursos naturais ou os incrementos da contaminación asociados á industrialización.
Podería argumentarse que, para unha sociedade tecnoloxicamente avanzada, unha tecnoloxía máis cara e complexa, que requira mantemento especializado e altas entradas de enerxía, podería ser unha "tecnoloxía adecuada". En calquera caso, este non é o sentido habitual do termo.
Tecnoloxía intermedia
Tecnoloxía intermedia pode ser un sinónimo de tecnoloxía adecuada. Foi acuñado por E. F. Schumacher para describir aquela tecnoloxía que era significativamente máis complexa e custosa que os métodos tradicionais, mais que aínda permanecía unha orde de magnitude (dez veces) máis barata cá tecnoloxía dos países desenvolvidos. Os e as partidarias desta tecnoloxía argumentan que pode ser doadamente adquirida e utilizada pola xente empobrecida e, de acordo coa xente partidaria, pode levar a unha maior produtividade á vez que se minimizaría a dislocación social. Moita da tecnoloxía intermedia pode ademais ser construída e posta en servizo usando os materiais e coñecemento locais.
Tecnoloxías duras e brandas
A tecnoloxía dura consiste en técnicas de enxeñaría, estruturas físicas e maquinaria que encontran unha necesidade definida por unha comunidade, e empregan materiais que están á man ou que son facilmente adquiribles. Poden ser construídas, operadas e mantidas polas poboacións locais a base dunha moi limitada asistencia externa (p.ex. técnica, material ou financeira). Este tipo de tecnoloxía pódese mercar e vender ou pódeselle poñer un prezo de mercado.
A tecnoloxía branda defínese como aquela tecnoloxía que trata coas estruturas da sociedade, os procesos interactivos humanos e as técnicas de motivación. O que promove as mudanzas é a estrutura e procesos para a participación social, a realización polos individuos e mailos grupos da análise das situacións, a toma de decisións e as habilidades para implantar o decidido. Este tipo de tecnoloxía está relacionada cas ciencias sociais.
Non necesariamente “baixa” tecnoloxía
A tecnoloxía adecuada pode beneficiarse das investigacións máis avanzadas, como ocorre co filtro de trapo que se inspirou nas investigacións sobre a propagación do cólera pola auga.
Pode usar tecnoloxías moi recentes, por exemplo en áreas remotas do Nepal, a Fundación Ilumina el Mundo utiliza un tipo de luminarias led brancas. Estas representan unha alternativa axeitada ás formas máis tradicionais de iluminación xa que non causan problemas para a saúde como ocorre coas lámpadas de queroseno e coas fogueiras, e presentan mellores requirimentos enerxéticos e unha maior fiabilidade, o que é necesario para lugares remotos desconectados da rede de subministración enerxética.
Outra definición de tecnoloxía adecuada
O arquitecto británico e experto en desenvolvemento e asentamentos humanos, John F. C. Turner (coautor e editor do libro “Liberdade para construír” e autor do libro “Edificación popular”), dixo que a tecnoloxía verdadeiramente axeitada é a tecnoloxía que a xente ordinaria pode usar para o seu propio beneficio e o da súa comunidade, a que non lles fai dependentes de sistemas sobre os que non teñen control. O principal punto desta definición é que a tecnoloxía normalmente crea dependencias polo que, para ser realmente adecuada, a tecnoloxía debería mellorar a capacidade local ou rexional para se enfrontar ás necesidades locais. Esta definición encaixa cos movementos emerxentes pola relocalización, e é paralela á idea de E. F. Schumacher de que “o pequeno é fermoso”.
Conceptos que pretenden superar o de tecnoloxía adecuada
Xa durante os 80 e 90 comézase a falar cada vez máis de tecnoloxía social, á par que se desenrolaba o campo da investigación chamado CTS (Estudos de Ciencia, Tecnoloxía e Sociedade). Comézase a querer dotar o termo de certa perspectiva finalista (tecnoloxía adecuada para que?)
Por outra banda, dende unha perspectiva vinculada ao desenvolvemento humano e á Cooperación para o Desenvolvemento, no ano 2001 publicábase o Informe de Desenvolvemento Humano do PNUD titulado “Poñer o adianto tecnolóxico ao servizo do desenvolvemento humano”. Nel, pretendíase tamén dar un sentido máis finalista ao uso da tecnoloxía na liña do que entón se entendía por Desenvolvemento Humano, concepto que se foi cambiando co tempo. Esta publicación constitúe o primeiro intento de vincular a tecnoloxía e o desenvolvemento baixo o paradigma do desenvolvemento humano. En anos posteriores, múltiples informes adoptan o termo e complétano. Ademais, organizacións como a Federación Española de Enxeñería Sen Fronteiras, en colaboración con departamentos de diversas universidades como a Politécnica de Cataluña ou a de Valencia, seguiron afondando no tema, a medida que o paradigma do Desenvolvemento Humano ía evolucionando. Desta maneira, comezaron a cuestionar as tecnoloxías clasificadas intrinsecamente como axeitadas. A participación das persoas usuarias en todo o ciclo do feito tecnolóxico (e por tanto da maneira de “gobernala”), a intencionalidade do desenvolvemento tecnolóxico e das tecnoloxías concretas desenvolvidas (aínda que poidan ter un bo uso en casos concretos, dificilmente poden por si mesmas fuxir do modelo de desenvolvemento no que e para o cal foron desenvolvidas), así coma o cuestionamento da neutralidade intrínseca da tecnoloxía (vinculándoa xa claramente a elementos como política i ética, mentres se recupera o pensamento a este respecto de autores como Habermas ou máis modernos coma Ramón Queraltó, definen o camiño que está tomando o enfoque de 'Tecnoloxía para o Desenvolvemento Humano (TpDH)'.
Ademais, organizacións coma practicalaction.org (creada inicialmente polo propio E.F. Schumacher) están a falar fai tempo de xustiza tecnolóxica. Tamén se fala de tecnoloxías para a liberdade e, vinculado co paradigma do Desenvolvemento Humano que está comezando a impoñerse, de tecnoloxías para a emancipación.
O cuestionamento da neutralidade da tecnoloxía e a súa finalidade ten que ver co cuestionamento da neutralidade da propia ciencia (que é a que sustenta o avance tecnolóxico). Os diversos ámbitos de aplicación desta TpDH son similares aos da propia tecnoloxía adecuada, pero é ese elemento profundo de vinculación da tecnoloxía ao contexto de desenvolvemento (definido de forma clave por elementos políticos e de valores do mesmo) o que diferencia este concepto do inicialmente proposto como Tecnoloxías Apropiadas. Existen traballos comparando distintos elementos dos diversos conceptos mencionados.
Construción
O adobe (incluída a variación chamada Super Adobe), a terra embutida ou o ladrillo holandés poden considerarse como tecnoloxías axeitadas para moitos dos países en vías de desenvolvemento, dado que usan materiais que están amplamente dispoñibles de forma local e son relativamente baratos. Debe terse en conta o contexto local como, por exemplo, cos ladrillos de barro que poden non resultar duradeiros nunha zona de grandes choivas (aínda que para corrixir isto pode utilizarse un tellado grande e a estabilización con cemento), e se os materiais non son facilmente conseguibles, o método pode ser inadecuado. Outras formas de construción natural poden considerarse tecnoloxías axeitadas, aínda que en moitos casos pode que fagan máis énfase na súa sostibilidade que no seu custo ou idoneidade.
A organización Arquitectura para a Humanidade incorpora tamén os principios da tecnoloxía adecuada, adicándose a atender as necesidades das poboacións empobrecidas e afectadas por desastres.
Enerxía
As tecnoloxías enerxéticas "adecuadas" son especialmente idóneas para as necesidades a pequena escala e/ou de zonas illadas. En todo caso hai que ter en conta o alto investimento en capital.
A electricidade pode subministrarse desde paneis solares (que son caros inicialmente, pero sinxelos), muíños de vento ou instalacións microhidráulicas, con almacenamento da enerxía en baterías.
O biobutanol, biodiésel e directamente o aceite vexetal poden resultar axeitados como biocombustibles directos en zonas onde o aceite vexetal está facilmente dispoñible e é máis barato que os combustibles fósiles.
Un xerador (funcionando a base de biocombustibles) pode funcionar de forma máis eficiente se é combinado con baterías e cun inversor; isto incrementa significativamente o custo en capital pero reduce os custos de funcionamento, e pode representar potencialmente unha opción máis barata que a eólica, a solar e a micro-hidráulica.
O biogás é outra fonte potencial de enerxía, especialmente onde haxa unha subministración abundante de residuos orgánicos.
O termo tecnoloxía enerxética branda foi acuñado por Amory Lovins para describir as enerxías renovables axeitadas.
A Fundación Ilumina el Mundo utiliza luces led brancas e fontes de enerxía renovable como paneis solares para proporcionar alumeado a poboacións empobrecidas en zonas afastadas, representando vantaxes significativas comparadas coas lámpadas de queroseno ás que substitúen.
Ventilación e aire acondicionado
A cheminea solar a miúdo denominada como cheminea térmica mellora esta ventilación natural mediante o uso da convección do aire quentado por enerxía solar pasiva. Para maximizar o efecto de refrixeración, o aire entrante pode ser conducido a través de condutos subterráneos previamente á súa entrada ao edificio.
Un captador de vento (Badgir; بادگیر) é un dispositivo arquitectónico iraniano usado durante séculos para crear ventilación natural nos edificios. Descoñécese quen inventou o captador de vento, pero aínda pode verse en moitos países hoxe en día. Os captadores de vento poden ter varios deseños, como os unidireccionais, bidireccionais e os multidireccionais.
A torre fría con corrente descendente pasiva pode utilizarse en climas áridos e calorosos para proporcionar dun xeito sostible aire acondicionado. A auga é evaporada no alto da torre, a base de buratos de refrixeración por evaporación ou mediante auga. A evaporación refrixera o aire entrante, causando un descenso de aire fresco que reduce a temperatura no interior do edificio.
Cociña
Segundo os seus partidarios, a Tecnoloxía Adecuada pode reducir amplamente as tarefas de preparar comida, en comparación cos métodos tradicionais, á vez que segue sendo moito máis sinxela e económica que os procesos usados nos países occidentais. Isto reflicte o concepto de E. F. Schumacher de "tecnoloxía intermedia", é dicir, a tecnoloxía que é significativamente máis eficaz e cara que os métodos tradicionais, pero que é aínda en orde de magnitude (10 veces) máis barata que a tecnoloxía do mundo desenvolvido. Algúns exemplos clave son o descascarillador de cacahuetes Malian, a máquina descascarilladora fonio, e o muíño batedor desapantallado.
O refrixerador bote en bote é un invento africano que mantén o frío sen electricidade. Facilita a conservación dos alimentos e a produción de frío do xeito máis prolongado posible. Isto pode resultar nun gran beneficio para as familias que o empregan. Por exemplo, dise que as mozas que tiñan que vender produtos frescos perecedoiros poden agora, en troques, iren á escola, dado que lles é menos urxente vender os seus produtos antes de que se derramen.
As cociñas sen fumes e aforradoras de leña prometen maiores eficiencias e menos fume, resultando un aforro en tempo e traballo, reducíndose a deforestación e con beneficios significativos para a saúde. As Briquettes poden converter os residuos orgánicos en combustibles, aforrando diñeiro e/ou tempo de recolección, preservando así os bosques.
As cociñas solares son axeitadas para varias situacións, en función do clima e do estilo de cociñado.
O fogóns foguete melloran a eficiencia enerxética e reducen a contaminación do aire no interior.
Coidados da Saúde
O incubador de cambio de fase, desenvolvido a finais dos 1990, representa unha tecnoloxía de baixo custo para incubar mostras microbianas por parte do persoal sanitario.
Nótese que moitas tecnoloxías adecuadas benefician a saúde pública, en especial ao proporcionaren saneamento e auga de beber segura. A refrixeración pode supoñer tamén beneficios sanitarios (isto discútese nos parágrafos a continuación).
A perna Jaipur foi desenvolvida polo Dr. P.K. Sethi e Masterji Ram Chander en 1968 como unha perna protésica económica para as vítimas de explosións de minas terrestres.
Auga: abastecemento e saneamento
A Tecnoloxía adecuada para a subministración de auga inclúe o rodete de auga hippo, que permite carrexar máis auga con menos esforzo, a recolección de auga de chuvia (que require un método axeitado de almacenamento, especialmente en áreas con estacións secas marcadas) e a recolección de néboa, idónea para zonas onde abundan as brétemas aínda que escasee a chuvia.
A bomba de xogos redonda, desenvolvida e utilizada no sur de África, aproveita a enerxía dos nenos e as nenas ao xogaren para bombear auga, aínda que o seu custo de milleiros de dólares non permite considerala unha opción de baixo custo.
As bombas manuais e bombas a pedais son máis axeitadas ao mundo en vías de desenvolvemento cás bombas a motor, polo xeral, e poden proporcionar auga de mellor calidade con menos tempo de transporte cás fontes de augas superficiais; non obstante, mesmo as bombas manuais dan problemas a miúdo, fallando e caendo en desuso debido á falta de mantemento. As bombas a pedais para a irrigación doméstica son amplamente distribuídas na actualidade nos países en vías de desenvolvemento. O principio de Mantemento e operación a nivel local é importante para as bombas manuais, pero pode resultar difícil na súa aplicación.
Tratamento de augas
A auga, xeralmente, precisa de tratamentos antes de ser utilizada, en función da fonte e do uso desexado (con elevados requirimentos para a auga potable). A calidade da auga das conexións domésticas e das augas comunitarias apunta a que nos países de baixos ingresos non é fiable para o consumo humano directo. A auga extraída directamente desde as augas superficiais e a extraída a man dos pozos superficiais case sempre require tratamento.
As opcións da Tecnoloxía adecuada para o tratamento de augas inclúen os deseños, tanto a escala comunitaria como á escala doméstica, do lugar de uso.
O modo máis fiable de matar os axentes patóxenos microbianos é quentar a auga até que ferva. Outras técnicas, que varían desde a filtración, a desinfección química ou a exposición a radiacións ultravioleta (incluíndo os UV solares) teñen demostrado, nunha serie de ensaios aleatorios controlados, reduciren significativamente os niveis de enfermidades transmitidas a través da auga en países de baixos ingresos.
Ao longo da pasada década emprendeuse un número crecente de estudos de campo para determinar o efecto das medidas no lugar de uso para reducir as enfermidades transmitidas pola auga. A capacidade das opcións no lugar de uso para reducir as enfermidades está en función tanto da súa capacidade para eliminar os patóxenos microbianos, se son correctamente aplicadas, como dos factores sociais tales como a facilidade de uso e a súa adecuación cultural. Estas tecnoloxías poden xerar maiores (ou menores) beneficios para a saúde dos que os resultados da eliminación microbiana baseada en ensaios de laboratorio puideran suxerir.
A prioridade actual do sector partidario dos tratamentos no lugar de utilización é alcanzar a un número elevado de persoas usuarias de baixos ingresos sobre unha base sostible. Poucas medidas de lugar de utilización teñen acadado unha escala significativa, aínda que os esforzos para promovelas e a distribución comercial destes produtos no mundo empobrecido só teñen sido desenvolvidas durante escasos anos.
Por outra parte, os tratamentos de auga a pequena escala están alcanzando a fraccións importantes da poboación dos países de baixos ingresos, especialmente no Sur e o Sueste de Asia, en forma de quioscos de tratamento de augas (tamén coñecidos como estacións de recarga de auga ou produtores de auga empaquetada). Namentres que o control de calidade e a súa certificación nestes lugares pode ser variada, as tecnoloxías sofisticadas (tales como a filtración de partículas multietapa, a irradiación UV, a ozonización ou a filtración mediante membrana) aplícanse con frecuencia crecente. Estas micro-empresas son capaces de vender auga a prezos extremadamente baixos, con regulacións gobernamentais en aumento. O seguimento inicial da calidade da auga vendida está sendo alentado.
Algúns exemplos de procesos de tratamento específicos, aplicados tanto a nivel doméstico como a nivel comunitario, son:
Transporte
A cadeira de rodas remuíño proporciona mobilidade ás persoas de mobilidade reducida que non poden permitirse as custosas cadeiras de rodas empregadas nos países desenvolvidos.
Montserrat Seijas Patiño
Montserrat Seijas Patiño, nada na Coruña o 30 de maio de 1968, é unha avogada e política galega nas Illas Baleares, membro do Parlamento das Illas Baleares na IX lexislatura.
Traxectoria
Licenciado en dereito pola UNED e a Universidade da Coruña, traballou como asistente na clínica, tendo coidado de pacientes da enfermidade de Alzhéimer, e en coidados paliativos. Tamén traballou para un enxeñaría e, finalmente, como asesora xurídica e financeira. En 2012, casou cun menorquino e estabeleceuse en Ciutadella de Menorca.
En xaneiro de 2015 foi nomeado secretaria xeral de Podemos en Ciutadella de Menorca. Cabeza da lista de Podemos en Menorca, foi elixida deputada nas eleccións para o Parlamento das Illas Baleares, en 2015. É a secretaria da comisión de asuntos sociais e de dereitos humanos e a comisión do estatuto dos deputados e deputados. Logo da súa expulsión de Podemos impulsou un novo movemento político, Actua per a la Gent de Menorca.
Imazapic
O Imazapic é un herbicida selectivo para o precontrol e postcontrol dalgunhas herbas anuais e perennes. Mata ás plantas inhibindo a produción de aminoácidos de cadea ramificada que son necesarios para a síntese de proteínas e o crecemento da célula.
Osmos
Osmos é unha empresa galega do sector das instalacións eléctricas con sede en Culleredo.
As orixes da empresa están nun grupo de traballadores de Técnica 4 que traballaban para Inditex facendo instalacións eléctricas nas tendas e que deciden deixar a empresa para crear Osmos. Nas súas orixes a empresa tiña a sede no Polígono industrial de Bergondo. A empresa ampliou os servizos e traballa para outros clientes e ademais de Inditex.
Moi ligada á empresa está Arce Clima coa que comparte instalacións e organización.
Glifosato
miniatura|esquerda|Uso do glifosato como alternativa de control da cobertura vexetal na liña de cultivo nun monte frutal de maceiras en Ciardes, Italia. O Glifosato é un herbicida que mata calquera tipo de planta. É un herbicida non selectivo, sistémico. Emprégase para o control de malas herbas en colleitas xeneticamente modificadas para resistir os seus efectos.
Así, ó tratar as parcelas con este herbicida morren todas as plantas menos as obxecto de cultivo, que previamente se fixeron resistentes a este herbicida ó introducirlles, por enxeñería xenética, os xenes que as fan resistentes ó glifosato. É un inhibidor de EPSPS e vólvese inactivo en contacto co chan.
O Glifosato foi prohibido polo parlamento austríaco o 2 de xullo de 2019.
Maddie Ziegler
Madison Nicole "Maddie" Ziegler, nada o 30 de setembro de 2002 en Pittsburgh, Pensilvania, orixinalmente chamada Taylor Nicole Ziegler, pero dous días despois de nacer cambióuselle o nome por Madison, é unha bailarina, modelo e actriz infantil estadounidense. É principalmente coñecida pola súa participación no programa de televisión Dance Moms e polas súas aparicións nos vídeos musicais "Chandelier" e "Elastic Heart", da cantante australiana Sia.
Matt Groening
Matthew Abram Groening, nado o 15 de febreiro de 1954 en Portland, (Oregón), é un debuxante, produtor de televisión e escritor estadounidense, coñecido por ser o creador de The Simpsons. Ademais, tamén é o creador de Futurama e o autor da tira cómica semanal Life in Hell. Groening publicaba Life in Hell no semanario de Licorice Pizza, unha tenda na cal traballaba.
-543
Outros
Historia ano a ano
Imazapyr
miniatura|380px|Imazapyr O Imazapyr é un herbicida non selectivo usado no control dunha ampla gama de malas herbas, incluíndo herbas anuais e perennes, arbóreas e acuáticas.
Concatenación
En estilística, a concatenación é unha figura consistente en repetir continuadamente a anadiplose
En gramática xenerativa, a concatenación é un sinal (+) que indica que nunha regra de reescrita os elementos constituíntes están encadeados uns nos outros nunha orde fixada pola fórmula. Por exemplo, na regra o sinal + indica que o sintagma nominal debe ser convertido polo determinante contatenado ao substantivo, núcleo do sintagma nominal.
Cando nunha regra de reescrita un constituínte facultativo está concatenado a un elemento constituínte obrigatorio, a concatenación dos dous elementos indícase pola simple xustaposición. Por exemplo, a regra indica que os constituintes Tempo, Perfecto, Modo e Perfecto están concatenados, sendo o constituínte Tempo o único obrigatorio.
Galería de imaxes de Baiona
Galería de imaxes do concello de Baiona na provincia de Pontevedra.
Arquitectura en repositorio
A arquitectura en repositorio é un modelo estrutural para sistemas informáticos no que se deseña un compoñente central, encargado do almacenamento da información relevante para o funcionamento global do sistema, e unha serie de compoñentes periféricos, que implementan os servizos do sistema apoiándose no uso do compoñente central, que recibe o nome de repositorio. Este modelo emprégase habitualmente en aplicacións onde un ou varios compoñentes xeran datos que outros compoñentes queren consumir, e nos que non se quere establecer comunicación explícita nin directa entre os produtores e os consumidores de información. Exemplos de sistemas nos que esta arquitectura adoita aparecer son sistemas de control, sistemas de información administrativa e sistemas en contornas interactivas.
Características
miniatura|600px|Exemplo de representación dun sistema con arquitectura en repositorio. A arquitectura en repositorio organiza os compoñentes do sistema en dous tipos de elementos:
Este modelado e estruturación do sistema arredor do repositorio de información require dunha visión do sistema centrada na información, e permite modelar facilmente sistemas onde a aparición, desaparición ou cambio na información é a orixinadora de accións por parte dos compoñentes que acceden ao repositorio.
Vantaxes
As principais vantaxes da arquitectura en repositorio son as seguintes:
Inconvenientes
Os principais inconvenientes da arquitectura en repositorio son os seguintes:
Variantes e usos
A interacción entre o repositorio e os demais compoñentes tamén é variable, xa que a entrada dos datos é seleccionada polos compoñentes e pode que o estado dos datos do repositorio seleccione o proceso a executar.
Sistemas baseados no coñecemento
Un uso común da arquitectura en repositorio consiste en desenvolver sistemas baseados no coñecemento (ou sistemas expertos), onde as entidades individuais non son capaces de aproximarse a unha solución, ou ben esta é inviable polo tamaño do espazo de procura. Este tipo de sistemas constan dos seguintes elementos: Os axentes traballan sobre os mesmos datos (os presentes na lousa, sempre actualizados): examinan a lousa, executan cadansúa tarefa e escriben as súas conclusións na mesma lousa. Unha vez que un axente escribe as súas conclusións na lousa, todos os demais verán os novos datos e traballarán sobre estes..
A Tolda, Cambás, Aranga
A Tolda é un lugar da parroquia de Cambás no concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. O lugar esténdese, con igual topónimo, pola parroquia contigua do Val de Xestoso no concello de Monfero na comarca do Eume. A parte de Cambás tiña 7 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 2 eran homes e 5 eran mulleres.
N-acetilglicosamina
A N-acetilglicosamina (GlcNAc ou NAG), é un derivado acetilado do aminoazucre D-glicosamina que, á súa vez, é un derivado da glicosa. Quimicamente, a N-acetilglicosamina é un aminoazucre no cal o grupo amino situado no carbono 2 está acetilado por incorporación dun grupo (-CO-CH3).
Importancia biolóxica
150px|miniatura|esquerda|N-Acetilglicosamina. Clave: glicosa, amino, acetilo
A N-acetilglicosamina adoita atoparse polimerizada formando polisacáridos, principalmente de carácter estrutural. Algunhas das moléculas das que forma parte son:
A N-acetilglicosamina foi proposta para o tratamento de enfermidades autoinmunes.
Móra d'Ebre
Móra d'Ebre é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. É a capital da comarca da Ribera d'Ebre, situada á dereita do río Ebro, no centro da conca de Moura.
Entre o seu patrimonio histórico destaca o castelo de Moura con murallas ben conservadas e dúas torres circulares. A agricultura de secaño e de regadío, a industria (especialmente a alimentaria) e o comercio son as principais actividades económicas do municipio.
MCPA
miniatura|dereita|MCPA O MCPA é un herbicida para o control de herbas de folla ancha en tratamento post-emerxente en cultivos de trigo, cebada, maínzo, sorgo, liño e praderías de gramíneas.
A Capela, Dordaño, Oza-Cesuras
A Capela é un lugar da parroquia de Dordaño no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 estaba despoboado.
Central nuclear de Vandellòs
250px|thumb|Central de Vandellòs A central nuclear de Vandellòs é unha central nuclear española situada no termo municipal de Vandellòs i l'Hospitalet de l'Infant, na provincia de Tarragona. Inicialmente constaba de dous reactores: Vandellòs I e Vandellòs II, dos cales o primeiro foi clausurado en 1989 despois dun incendio nunha das turbinas e atópase en proceso de desmantelamento.
Vandellòs I
Vandellòs I achegaba 480 MW de potencia, conectados á rede eléctrica o 6 de marzo de 1972. Constaba dun reactor de tipo GCR (grafito-uranio natural) e refrixerada por gas, o único deste tipo construído en España. Era propiedade da compañía Hispano-Francesa de Enerxía Nuclear, S. A. (HIFRENSA), e durante os seus 17 anos de actividade xerou un total de 55.647 GWh.
Incidentes e desmantelamento
O 19 de outubro de 1989 declarouse un incendio na zona de turbinas, cualificado a posteriori como incidente de nivel 3 na escala INES ("incidente importante"), é dicir, non provocou emisión de radioactividade ao exterior. O elevado custo das medidas esixidas polo organismo regulador español, o Consello de Seguridade Nuclear, para corrixir as irregularidades detectadas fixeron que a empresa explotadora decidise o seu peche definitivo.
Na actualidade a central atópase parcialmente desmantelada, encontrándose na denominada fase 2. Durante a primeira fase (1991-1997) realizouse a descarga do reactor e a evacuación de combustible gastado, o acondicionamento dos residuos de operación e a extracción e preacondicionamento dos residuos depositados nos silos de grafito. Ademais, realizáronse algunhas desmontaxes convencionais como as dos depósitos de dióxido de carbono e os grupos turboalternadores principais.
A segunda fase desenvólvese xa unicamente baixo a autoridade de Enresa, que pasou a ser a propietaria das instalacións. Nesta segunda fase, desmanteláronse todas as estruturas, sistemas e compoñentes agás o caixón do reactor, liberando a maior parte da localización e mantendo o resto como zona regulamentada, co caixón do reactor confinado e cuberto por unha estrutura de protección de intemperie de nova construción. O caixón do reactor, que é agora a única estrutura que queda en pé, e que inclúe o reactor, xa descargado, xunto ás súas estruturas internas e sistemas de control foron preparados para pasar a un estado de espera e decaemento denominado fase de latencia. Este proceso durará 25 anos. A fase de latencia comezou en 2003, polo que en 2028 se procederá ao executar o nivel 3, que consiste no desmantelamento do caixón do reactor para liberar totalmente a localización. Durante o período de latencia o caixón permanecerá encerrado nun revestimento, realizado en aceiro galvanizado, que queda separado 1,5 metros do caixón, arranca na cota +16 e elévase 6 metros por enriba da lousa do caixón, na cota +63, onde se colocou unha cuberta. O peso desta estrutura é de 350 toneladas e está deseñada para aguantar refachos de ventos a máis de 200 km/h e precipitacións de 140 l/m².
Vandellòs II
Comezada a construír en 1981 pola construtora Copisa, alcanzou a súa operatividade comercial en 1988. É unha central do tipo PWR (reactor de auga lixeira presurizada). A súa potencia térmica é de 2.912 MWt e a súa potencia eléctrica, de 1.087 MWe. A propiedade é compartida, sendo un 72% de Endesa e un 28% de Iberdrola.
Incidentes
O 1 de xuño de 2007 os problemas de corrosión detectados (agosto de 2004) no sistema de refrixeración de Vandellòs II foron clasificados como incidente de nivel 2. Por iso en agosto de 2006 a central foi sancionada con 1,6 millóns de euros. A raíz do incidente Endesa e Iberdrola, propietarias da instalación, iniciaron as obras dun sistema alternativo de refrixeración, con auga doce.
O 24 de agosto de 2008 produciuse un incendio (que durou menos de 2 horas) no edificio de turbinas debido a un fallo no interruptor de xeración do turboalternador ás 8:49, que produciu a parada automática do reactor e polo tanto a súa desconexión da rede. O incidente non tivo ningunha consecuencia radiolóxica e os sistemas de seguridade actuaron correctamente segundo o seu deseño, polo que o suceso se categorizar como Nivel 0 na escala INES. Debido a que o incendio durou máis de 10 minutos activouse a prealerta de emerxencia do Plan de Emerxencia Interior (PEI) activándose polo tanto o Plan de Emerxencia Nuclear de Tarragona (PENTA) en situación 0.
Magnetita
A magnetita é un mineral da clase dos óxidos cuxa fórmula química é Fe3O4 (31% de FeO e 69% Fe2O3).
Aspecto
A magnetita cristaliza normalmente en forma de octaedros e tamén en dodecaedros (aínda que é moito máis raro). Pode aparecer tamén formando masas ou en forma de area. A súa cor e negra e o seu brillo metálico.
Lugares onde se atopa
Por ser un mineral de xénese moi variada, a magnetita pódese atopar en diversos ambientes.
Winky Dink and You
Winky Dink and You foi un programa infantil da televisión norteamericana que emitiu a CBS entre 1953 e 1957 presentado por Jack Barry e que protagonizaba un debuxo animado de nome Winky Dink (ao que puña voz Mae Questel) e o seu can Woofer.
Desenvolvemento
No programa Jack Barry e o seu incompetente compañeiro Mr. Bungle, interpretado por Dayton Allen, presentaban as aventuras de Winky Dink, caracterizado pola súa roupa a cadros, pelo crecho e grandes ollos, cada episodio animado duraba uns dez minutos. O programa foi o primeiro precedente da televisión interactiva, para poder interactuar co programa vendíase por correo un estoxo por 50 céntimos que contiña varios lapis de cera e un plástico de vinilo que se pegaba ao televisor grazas á electricidade estática deste, unha versión de luxo vendíase nas tendas por 2.95$. En determinados momentos do programa, Winky Dink pedía axuda e os espectadores na casa podían completar o debuxo semellando que o facían na pantalla, por exemplo podía pedir cruzar un río e así había que debuxar unha ponte. Tamén se utilizaba para descodificar mensaxes completando partes das letras. O programa foi un éxito, vendéronse uns 2 millóns de estoxos pero rematou ao deixalo Jack Barry que se quería centrar nos concursos.
Magnetita
Usos da magnetita
A magnetita é unha importante fonte de ferro.
Winky Dink and You
Secuelas
Entre 1969 e 1973 realizáronse 64 novos segmentos de cinco minutos dos debuxos animados que se venderon ás canles en sindicación e tamén se produciu un estoxo semellante ao de 1953. Pero diversos grupos de consumidores protestaron por considerar malo que os nenos estiveran tan preto do televisor e o programa rematou.
Magnetita
Propiedades
Os momentos magnéticos dos diferentes catións de ferro do sistema encóntranse fortemente acoplados por interaccións antiferromagnéticas, pero de forma que en cada cela unidade o resultado é un momento magnético non compensado. A suma destes momentos magnéticos non compensados, fortemente acoplados entre eles, é a responsable de que a magnetita teña propiedades magnéticas e se comporte coma un imán.
Outros óxidos
O rútilo e a casiterita son outros óxidos importantes.
Amadeo Brumbeck Ferrería
Amadeo Brumbeck Ferrería, nado en Vilagarcía de Arousa e finado no mesmo concello en maio de 1940, foi un empresario e político galego.
Traxectoria
Fillo de Julio Brumbeque Nelson que se instalou en Vilagarcía cara 1856, procedente da cidade norueguesa de Kristiansand. Foi presidente da Cámara de Comercio de Vilagarcía, representante no Consello Provincial de Pontevedra de Fomento e alcalde de Vilagarcía do 1 de xaneiro de 1906 ata o 1 de xullo de 1909. Foi concelleiro durante a Segunda República e Primeiro Tenente Alcalde ata o 31 de agosto de 1934. Foi reposto como concelleiro o 19 de xaneiro de 1936. Foi elixido compromisario para a elección de presidente da República en abril de 1936. Cofundador do Villagarcia Foot Ball Club foi tamén poeta e xornalista. Casou con Ángela Reguera Pedrosa.