cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Libra de Xibraltar
Historia
Ata 1898, a situación da moeda en Xibraltar era complicada, cun sistema baseado no real de Xibraltar, abarcando a moeda británica, española e xibraltareña. Desde 1825, o real de prata español equivaleu 6½ con respecto a unha libra. (1 real español = 4 peniques británicos). No 1898, a libra esterlina introduciuse en curso legal. Desde 1927, Xibraltar produce os seus propios billetes e desde 1988, as súas propias moedas equivalendo estas a 1 libra de Xibraltar = 1 libra esterlina = 100 peniques.
Moedas
No 1988, a denominación das moedas quedou en 1, 2, 5, 10, 20 e 50 peniques e 1 libra. Estas teñen un deseño específico e inclúen o nome de Xibraltar. Estas moedas son de igual tamaño e forma que as moedas que circulan polo Reino Unido.
A moeda de 2 libras foi introducida np 1999.
Cabeza de Lobo, Ardemil, Ordes
Cabeza de Lobo é un lugar da parroquia de Ardemil no concello coruñés de Ordes da comarca de Ordes. Tiña 29 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 12 eran homes e 17 eran mulleres.
Franco francés
O franco (representado polo símbolo ₣ ou máis común F) foi a antiga moeda da Francia. Entre 1369 e 1641, foi o nome que recibía unha livre tournois ou libra de Tours. Foi reintroducida (en formato decimal) en 1795 e foi a moeda nacional ata a introdución do euro en 1999, para propósitos estatísticos e en 2002, de maneira oficial.
Antes da Revolución Francesa
Luís XIII de Francia deixou de producilos en 1641, substituíndoos polo escudo francés (écu) e mailo Louis d'or, malia con isto, o termo franco continuou en uso.
Revolución Francesa
O franco decimal foi establecido como moeda oficial pola Convención Revolucionaria Francesa no 1795 como a unidade decimal (1 franco = 10 décimos = 100 céntimos) ou 4.5g de prata fina. Isto foi lixeiramente inferior á libra francesa de 4.505g pero o franco quedou establecido en 1796 en 1.0125 libras. miniatura|esquerda|200px|[[Napoleón (moeda)|Napoleón de 20 francos de 1803.]]
Imperio Francés e a Restauración
No 1803 o franc germinal (nomeado así polo mes Germinal do calendario republicano francés foi establecido, creando un franco de ouro que contiña 290.32 mg de ouro. Con isto a relación entre ouro e prata quedou establecida en 1:15. O sistema perdurou ata 1864, cando as moedas de prata excepto a de 5 francos pasaron de ter o 90% de prata ó 83% sen que cambiasen os pesos.
Unión Monetaria Latina
Francia foi un membro fundador da Unión Monetaria Latina (UML) no 1865. A moeda común foi baseada no franco xerminal, o nome de franco comezou a ser usado en Suíza e Bélxica, aínda que outros países mantiveron os seus propios nomes para a moeda. En 1873 a UML estableceu que 1 franco = 0,290322581 g de ouro.
Primeira guerra mundial
A primeira guerra mundial puxo en dúbida a forza do franco francés, debido aos gastos ocasionados pola propia guerra, a inflación e a reconstrución do país financiada en parte mediante a impresión dunha cantidade maior de diñeiro. Todo isto reduciu o poder de compra do franco nun 70% entre 1915 e 1920 e un 43% entre 1922 e 1926. Despois dunha breve volta ó estándar de ouro entre 1928 e 1936, a moeda seguiu perdendo valor, ata valer en 1959 menos dunha cuarta parte do que valía no 1936.
O novo franco
En xaneiro de 1960 o franco francés foi revaluado ós 100 francos xa existentes. As moedas dun e dous francos continuaron circulando coma céntimos, facendo 100 deles un nouveau franc (NF). A inflación continuou erosionando o valor da moeda respecto á doutros países. Cando o euro substituíu o franco no 1999, este tiña menos dun oitavo do valor orixinal de 1960. O seu uso finou en xaneiro de 2002 cando se introuciron as moedas e billetes de xeito oficial.
Hylobates
Hylobates é un xénero de primates hominoideos da familia Hylobatidae coñecidos vulgarmente como xibóns. Ata hai pouco agrupábase aos xibóns nun só xénero, pero recentemente, asignado como un xénero máis dentro de catro existentes.
Colm Meaney
Colm J. Meaney (en Colm Ó Maonaigh), nado en Dublín o 30 de maio de 1953, é un actor irlandés. É coñecido por interpretar a Miles O'Brien en Star Trek: The Next Generation e Star Trek: Deep Space Nine.
Condado de Aluksnes
O condado de Alūksnes (Letón: Alūksnes rajons) é un condado administrativo de Letonia, situado no nordeste do país, a 202 km de Riga. O condado fai fronteira con Estonia polo norte, con Rusia polo leste, e cos condados de Valka, Gulbene e Balvi. A súa cidade máis importante é Alūksne.
Edgeøya
Edgeøxa (ás veces anglicizada como illa Edge) é unha illa deshabitada do arquipélago das illas Svalbard, localizada ao leste de Spitsbergen e ao sur da illa de Barents. Administrativamente, pertence a Svalbard, un territorio dependente de Noruega.
Xeografía
A illa é unha reserva natural protexida de Svalbard. É un sitio de conservación do oso polar e do reno de Svalbard.
Parque Nacional Kruger
miniatura|250px|Mapa do parque. O Parque Nacional Kruger é a reserva de caza máis grande de Suráfrica. Ten máis ou menos o mesmo tamaño e forma de Gales, no Reino Unido, e unha superficie semellante á provincia de Cáceres, en España. Cobre 18.989 km² e esténdese por 350 km de norte a sur e 60 km de leste a oeste.
Ao leste e ao sur do Parque nacional Kruger hai dúas provincias surafricanas: Mpumalanga e Limpopo. Ao norte está Cimbabue e ao leste atópase Mozambique. Hoxe en día forma parte do Parque transfronteirizo do Gran Limpopo, un parque da paz que vincula ao Parque nacional Kruger co Parque nacional Gonarezhou en Cimbabue e ao Parque nacional Limpompo en Mozambique. Os canóns do parque Kruger foron nomeados Reserva da Biosfera pola UNESCO.
Orixes
Nesta área atopouse evidencia de humanos primitivos que datan de 1,5 millóns de anos a. C. O pobo Bushmen tamén residiu na área hai uns 100.000 anos a.C.. No ano 2000, o primeiro pobo de lingua nguni, en busca de mellores terreos para o seu gando, migrou cara ao sur, asentándose na área e desprazando aos Bushmen.
Cara ao ano 800, os árabes chegaron en busca de escravos, usando os portos de Mozambique. Tamén xurdiu unha civilización nas rexións ao norte do parque. Construíron a Cidadela de Pedra Thulamela que foi ocupada entre 1250 e 1700. Tamén extraeron mineral de ferro de máis de 200 minas, converténdoo en ferro para troco.
O primeiro europeo que explorou a área foi o holandés François de Cuiper, que liderou a expedición da Compañía Holandesa das Indias Orientais desde a Colonia do Cabo en 1725. Con todo, os expedicionarios foron atacados polos locais preto de Gomondwane.
Ao redor do ano 1838, durante o Gran Trek, os Voortrekker Louis Trichardt e Hans van Rensburg exploraron Lowveld.
En 1845, Giovanni Albasini, un italiano de 18 anos de idade, converteuse no primeiro europeo en asentarse na área. Quedou varado en Mozambique e dirixiuse ao oeste, onde construíu unha casa e abriu unha tenda preto do que hoxe é Pretoriuskop. Case ao mesmo tempo, establecéronse rutas de carretas a través do Lowveld que unían a República de Transvaal á Baía Delagoa (Maputo).
En setembro de 1873 descubriuse ouro por primeira vez en Pilgrim's Rest e logo no ano 1881 en Barberton. Os buscafortunas precipitáronse a Lowveld, a perspectiva de atopar ouro desvaneceu todos os medos a leóns, crocodilos e á enfermidade da malaria. Este feito provocou unha dramática declinación da vida animal na rexión, debido á caza e comercio dos seus cornos e peles.
Coto de caza
A área que está moito máis ao norte, gañou a protección en 1903 pasando a ser o Coto de Caza Singwitsi. Esa zona incluíu a Esquina de Crook, unha pequena lingua de terra triangular entre os ríos Luvuvhu e Limpopo, onde se atopan as fronteiras de Mozambique, Suráfrica e Cimbabue.
Na década de 1900, esta área era un refuxio seguro para os pistoleiros, cazadores furtivos, fuxitivos e calquera que esquivase a lei. Era un salto fácil para cruzar cando a policía dun país en particular achegábase. Existe unha gran placa conmemorativa do lendario cazador de marfil Cecil Barnard (Bvekenya), quen escondeuse nunha illa no medio do Limpopo para evitar ser rastrexado pola policía montada na década de 1920. Ironicamente, Barnard máis tarde converteuse nun policía montado. Unha estación de policía foi construída nese lugar con posterioridade.
Como resultado de preto dun século de caza desenfreada, virtualmente xa non había animais nas reservas e coa reputación da malaria de Lowveld como a tumba do home branco, Stevenson-Hamilton afastou a todos os habitantes das reservas. Ademais, el e os seus asistentes comezaron a disparar aos depredadores para aumentar as mandas de antílopes.
Parque nacional
En 1927, o parque abriu ao público, cobrando unha entrada de £1. Só un puñado de vehículos visitaron o parque ese ano, pero para 1935 ao redor de 26.000 persoas traspasaron a entrada. Na actualidade, o número de visitantes ascende a 1,25 millóns ao ano. Stevenson-Hamilton sorprendeuse de que os leóns se convertesen na atracción principal e cesou a matanza indiscriminada dos depredadores. Stevenson-Hamilton retirouse en 1946 e faleceu en 1957.
Na década de 1960, nun esforzo para aumentar o número de animais de caza, comezou o proxecto Auga para a Vida Salvaxe e erixíronse 300 muíños de vento en todo o parque. Os pozos de auga atraeron animais de caza á área. Ao principio pareceu unha boa idea, pero décadas despois os resultados mostraron que xunto cos impalas e cebras tamén foron atraídos máis depredadores á área. Antes da construción dos pozos de auga, estas áreas máis secas, alimentaron ao antílope ruano, o cal é moito máis fácil de cazar polos leóns e non foron capaces de competir. O parque comezou a pechar os pozos de auga e deixou que a natureza seguise o seu curso.
Van Canto
Van Canto é un grupo musical alemán de power metal a capela formado no ano 2006 e composto por cinco cantantes e un batería. O grupo mestura o canto a capela co heavy metal tradicional e o power metal, no que dous dos cantantes actúan como voces principais mentres que os outros tres empregan as súas voces para imitar os sons de guitarra e baixo coa axuda de amplificadores.
Parque Nacional Kruger
Modernización
En 1991, Robbie Robinson asumiu como Xerente Xeral (CEO) do Directorio de Parques nacionais de Suráfrica. Robinson iniciou a transición do parque á nova Suráfrica. Un dos seus moitos logros foi retirar as reixas que separaban o bordo oeste do parque de numerosos pequenos cotos de caza privados, permitindo que os animais deambulasen libremente entre os cotos de caza privados e o Parque nacional Kruger. No ano 1998, David Mabunda foi elixido o primeiro director de raza negra do parque.
Van Canto
200px|miniatura|Logo de Van Canto.
Parque Nacional Kruger
Modernización
Coa formación do Gran Parque Transfonteirizo de Limpompo, actualmente grandes e insustentables hordas de animais do Parque nacional Kruger poden ser recolocadas nas paraxes virxes próximas. A guerra devastou 300 km² do Parque nacional Limpopo en Mozambique (anteriormente coñecido como Coutada 16), este comezou a recibir animais o ano 2001.
O 21 de outubro de 2002, o Aeroporto Internacional Kruger Mpumalanga abriu as súas portas preto de Nelspruit, a uns 63 km da entrada ao parque máis próxima. Espérase que este aumente a accesibilidade ao parque desde os grandes centros de poboación de Suráfrica, como Durban, Cidade do Cabo e Xohanesburgo. A pesar do seu nome, este aeroporto non manexa volumes notables de tráfico internacional nesta etapa. De feito, non é especialmente comercial, con só South African Airlink e un par de pequenos operadores de voos comerciais en funcionamento.
Clima
O clima no Parque nacional Kruger e Lowveld é subtropical. Os días de verán son húmidos e cálidos. A estación das choivas abarca de sde setembro ata maio. O sitio web do parque sinal a que setembro e outubro son os meses máis secos, culminando con choivas a finais de outubro. A tempada seca de inverno é o momento ideal para visitar a rexión por varias razóns: hai menos posibilidade de contraer a malaria e os días son máis temperados.
Felgueiras de Abaixo, San Xurxo de Moeche, Moeche
Felgueiras de Abaixo é un lugar da parroquia de San Xurxo de Moeche no concello Coruñés de Moeche na comarca de Ferrol. Tiña 13 habitantes no ano 2008 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 4 homes e 9 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 1999 cando tiña 16 habitantes.
Longa Marcha 3C
Longa Marcha 3C (Chang Zheng 3C en pinyin, abreviadamente CZ-3C) é o nome dun modelo da familia de foguetes Longa Marcha con dúas variantes.
Características
O Longa Marcha 3C é un lanzador orbital chinés de tres etapas e dous aceleradores deseñado para poñer satélites de ata 3800 kg en órbita de transferencia xeoestacionaria. Está baseado no Longa Marcha 3B, usado como corpo central do foguete, combinado con dous foguetes aceleradores como os usados no Longa Marcha 2E. A cofia mide 9,56 m de longo e 4 m de diámetro. A partir do 3C orixinal desenvolvéronse dúas variantes:
Secuencia de lanzamento
A secuencia de lanzamento típica dun Longa Marcha 3C é a seguinte:
Kirsty Hooper
Kirsty Hooper, nada en Watford (Hertfordshire, Inglaterra) no ano 1975, é unha hispanista británica.
Traxectoria
Trala súa etapa na Universidade de Oxford, obtivo en 2004 o seu primeiro posto académico na Universidade de Liverpool. No ano 2012 estableceuse como profesora e xefa de Estudos hispánicos da Universidade de Warwick, en Coventry.
Foi nomeada membro correspondente da Real Academia Galega no Pleno celebrado o 17 de xuño de 2007.
Centro Ecuestre de Antela
250px|dereita|miniatura|Carreira no hipódromo, coa [[Torre da Pena da Portela ao fondo.]] 250px|dereita|miniatura|Chegada de Moonlight e Parade Ground. 250px|dereita|miniatura|Seguimento das carreiras por parte da xente. O Centro Ecuestre de Antela abrangue unha serie de instalacións, dependentes da Deputación Provincial de Ourense, situadas no concello de Sandiás, no antigo predio da lagoa de Antela.
Características
Estas instalacións están centradas no fomento da cría cabalar (programa de cría integrado), da formación relacionada co mundo do cabalo (non só os xinetes, senón tamén a profesionais como técnicos en manexo, ferradores, albardeiros etc.).
Ademais da celebración das carreiras, o obxectivo principal do centro é o adestramento de cabalos de aptitude deportiva, en tódalas modalidades de competición. A oferta de instalacións deste tipo é hoxe practicamente inexistente en Galicia.
Portas (homónimos)
Portas pode referirse a:
Lugares de Galicia
Na provincia da Coruña
Na provincia de Lugo
Na provincia de Pontevedra
Información concreta para este concello:
Cemiterio de elefantes
Cemiterio de elefantes é un conxunto de 9 relatos escritos por Fran Alonso. Publicado por Edicións Xerais en 1994, no ano 2007 xa levaba editadas 6 edicións.
Argumento
A acción ten lugar entre as 12 da noite e as 9 da mañá, ocupando cada un unha hora (aproximadamente). A maioría deles están ambientados en Vigo, agás un que transcorre en Santiago de Compostela.
Os protagonistas e as accións son diversos: unha rapaza que sofre unha violación, unha solicitude dun medicamento nunha farmacia de garda, unha cirurxía maxilar de urxencia, un camareiro tras dunha barra, unha locutora de radio cocainómana, un atentado contra o sepulcro de Castelao no Panteón de Galegos Ilustres, unha discoteca, un insomne adicto aos tranquilizantes, ou un asasinato. Algúns dos relatos están relacionados entre eles, e hai personaxes que participan en varios, como o persoal encargado de recoller o lixo.
Tres dos personaxes secundarios son camioneiros que apareceran na novela Tráiler, do mesmo autor.
Traducións
Ao castelán por Iolanda Mato Creo co título de Cementerio de elefantes publicado en 2013 por Pulp books.
Prolactina
miniatura|dereita|Prolactina. A prolactina (PRL) tamén chamada hormona luteotrópica (LTH) é unha hormona proteica segregada na hipófise e noutras células extrahipofisarias, que nos humanos está codificada no xene PRL situado no cromosoma 6.
Foi descuberta por Henry Friesen. Aínda que a prolactina é coñecida principalmente polo seu papel na lactación dos mamíferos, existe tamén en vertebrados tan antigos como os peixes, nos cales as súas principais misións están relacionadas co control do equilibrio de sales e auga no corpo.
A prolactina secrétase polas células lactotropas da adenohipófise ou pituitaria anterior (e por outras células extrahipofisarias). A secreción hipofisaria de prolactina está regulada por neuronas endócrinas do hipotálamo, as máis importantes das cales son as neuronas neurosecretoras do tuberoinfundíbulo (TIDA) do núcleo arqueado, que segregan dopamina que actúa sobre o receptor D2 das células lactotropas, causando a inhibición da secreción de prolactina. O factor ou hormona liberadora da tirotropina (TRH) ten un efecto estimulatorio sobre a liberación de prolactina.
O péptido intestinal vasoactivo (VIP) e o péptido histidina isoleucina axudan a regular a secreción de prolactina nos humanos, pero as funcións destas hormonas nas aves parecen ser bastante diferentes.
A prolactina clasifícase ás veces como gonadotropina, aínda que nos humanos ten só un feble efecto luteotrópico, e o seu efecto de supresión das hormonas gonadotrópicas clásicas é máis importante.
Efectos
A prolactina ten moitos efectos incluíndo regular a lactación e estimular a proliferación das células precursoras dos oligodendrocitos.
Estimula as glándulas mamarias a producir leite para a lactación: O incremento da concentración sérica de prolactina durante o embarazo causa o aumento de tamaño das glándulas mamarias e prepáraas para a produción de leite. Porén, os niveis altos de proxesterona durante o embarazo suprimen a produción de leite. A produción de leite empeza normalmente cando os niveis de proxesterona caen ao final do embarazo e se produce o estímulo de succión. Ás veces, os bebés recentemente nados (machos e femias) secretan unha substancia leitosa polas súas mamilas. Isto está en parte causado pola produción materna de prolactina e outras hormonas.
A prolactina inflúe no orgasmo: A hormona contrarresta o efecto da dopamina, a cal é responsable da excitación sexual. Pénsase que isto causa o período sexual refractario. A cantidade de prolactina pode ser un indicador da cantidade de satisfacción sexual e de relaxación. En casos pouco frecuentes sospéitase que as grandes cantidades de PRL son responsables da disfunción eréctil e da perda da libido (ver hiperprolactinemia).
A prolactina tamén estimula a proliferación das células precursoras dos oligodendrocitos. Estas células diferéncianse en oligodendrocitos, as células responsables da formación das vaíñas de mielina dos axóns das neuronas do sistema nervioso central.
A prolactina tamén ten outros efectos como contribuír á síntese do surfactante pulmonar fetal ao final da xestación e da inmunotolerancia do feto polo organismo materno durante o embarazo; tamén fai decrecer os niveis normais de hormonas sexuais (estróxeno nas mulleres e testosterona nos homes). Esta inhibición dos esteroides sexuais é a responsable da perda do ciclo menstrual en mulleres lactantes e da osteoporose asociada coa lactación. A prolactina tamén aumenta os receptores da hormona luteinizante nas células de Leydig, o que ten como resultado a secreción de testosterona, que estimulará a espermatoxénese. A prolactina atrasa o recrecemento do pelo nos ratos.
A prolactina promove a neuroxénese.
Produción e regulación
Nos humanos a prolactina prodúcese polo menos na hipófise ou pituitaria, decidua, miometrio, seos, linfocitos e outros leucocitos e na próstata.
A prolactina da pituitaria está controlada polo factor de transcrición Pit-1 e en última instancia pola dopamina; a prolactina extrahipofisaria está controlada por un promotor superdistal e aparentemente non se ve afectada pola dopamina.
Nas células da decidua e nos linfocitos o promotor distal e a expresión de prolactina están estimulados polo AMP cíclico (AMPc). A resposta ao AMPc está mediada por un elemento de resposta ao AMPc imperfecto e dúas proteínas de unión a CAAT/amplificadores (CAAT/enhancers) ou proteínas C/EBP. A proxesterona estimula a síntese de prolactina no endometrio pero diminúea no miometrio e no tecido glandular mamario. Porén, os seos e outros tecidos poden tamén expresar o promotor Pit-1 ademais do promotor distal. A produción extrapituitaria de prolactina pénsase que é un caso especial nos humanos e primates e pode funcionar principalmente para regulacións específicas de tecido parácrinas e autócrinas. Hipotetízase que noutros vertebrados como o rato un efecto específico de tecido similar é realizado por unha gran familia de proteínas similares á prolactina controladas por polo menos 26 xenes de PRL parálogos non presentes nos primates.
Varición nos niveis
Hai un ciclo diúrno e ovulatorio na secreción de PRL. En moitos mamíferos hai tamén un cambio estacional na produción desta hormona.
Durante o embarazo, os niveis altos circulantes de estróxenos e proxesterona inhiben a acción da prolactina sobre a produción de leite. Despois do parto, a produción reducida de estróxenos e proxesterona permite á prolactina inducir a lactación.
Despois do parto, os niveis de prolactina caen a medida que os estímulos internos para a súa secreción desaparecen. A succión do meniño lactante na mamila é a que promove despois a liberación de prolactina, mantendo a capacidade de lactación. A succión activa mecanorreceptores situados arredor da mamila. Estes sinais son transportados por fibras nerviosas pola medula espiñal ata o hipotálamo, onde cambios na actividade eléctrica das neuronas que regulan a hipófise causan un incremento na secreción de prolactina. O estímulo de succión tamén desencadea a liberación de oxitocina na neurohipófise ou pituitaria posterior, que dispara a exección de leite. Por tanto, a PRL controla a produción de leite (lactoxénese) pero non o reflexo de exección; a elevación de prolactina enche o peito de leite preparando a seguinte toma que fará o bebé.
Nas circunstancias habituais, en ausencia de galactorrea, a lactación cesará unha ou dúas semanas despois de rematar a lactación (desteta).
Os niveis de prolactina altos tenden a suprimir o ciclo ovulatorio inhibindo a secreción de FSH e de GnRH. Os niveis altos de prolactina poden tamén contribuír a problemas de saúde mental.
Os niveis de prolactina aumentan ata un pico durante o sono REM, e nas primeiras horas da mañá. Os niveis poden subir despois do exercicio, comidas, relacións sexuais, operacións cirúrxicas menores, ou despois de ataques epilépticos.
A hipersecreción de prolactina é máis común ca a hiposecreción. A hiperprolactinemia é a anormalidade máis frecuente nos tumores de adenohipófise. Os signos clínicos son: lactación alterada, falta de menstruación, infertilidade nas femias, e impotencia nos machos.
Estrutura
A estrutura da prolactina é similar á da hormona do crecemento e do lactóxeno placentario. A molécula está pregada debido ás súas tres pontes disulfuro. Describiuse unha significativa heteroxeneidade na molécula, polo que os bioensaios e inmunoensaios poden dar diferentes resultados debido á diferente glicosilación, fosforilación, sulfatación, e degradación observada. A forma non glicosilada da prolactina é a forma dominante segregada pola hipófise.
Existen principalmente tres formas de prolactina en canto ao seu tamaño: Os niveis das máis grandes son algo maiores durante o período inicial posparto.
O Pit-1 é un factor de transcrición que se une ao xene da prolactina en varios sitios permitindo a produción de prolactina na hipófise. Uns reguladores chave da produción de prolactina son os estróxenos, que potencian o crecemento das células produtoras de prolactina e estimulan a produción de prolactina directamente, e tamén suprimen a dopamina.
Os receptores da prolactina humana son insensibles á prolactina de rato.
Receptores da prolactina
Os receptores da prolactina están presentes nas glándulas mamarias, ovarios, hipófise, corazón, pulmóns, timo, bazo, fígado, páncreas, ril, glándula suprarrenal, útero, músculo esquelético, pel, e áreas do sistema nervioso central. Cando a prolactina se une ao seu receptor, causa que este se dimerice con outro receptor de prolactina. Isto ten como resultado a activación da quinase Xano 2, unha tirosina quinase que inicia a vía JAK-STAT. A activación do receptor de prolactina tamén orixina a activación de proteínas quinases activadas por mitóxenos e a Src quinase.
Utilidade en diagnósticos
Os niveis de prolactina poden ser analizados como parte dun diagnóstico diferencial de hormonas sexuais, xa que a secreción elevada de prolactina pode suprimir a secreción de FSH e GnRH, orixinando hipogonadismo, e por veces causando disfunción eréctil nos homes.
Os niveis de prolactina poden ter algunha utilidade para distinguir un ataque epiléptico dunha crise psicoxénica non epiléptica. O nivel sérico de prolactina xeralmente aumenta despois dun ataque epiléptico.
Rangos de referencia
As directrices xerais para diagnosticar o exceso de prolactina (hiperprolactinemia) definen o limiar normal de prolactina en 25 µg/L para as mulleres, e 20 µg/L para os homes. As directrices para a diagnose da deficiencia de prolactina (hipoprolactinemia) defínense como niveis por debaixo de 3 µg/L nas mulleres, e 5 µg/L nos homes. Porén, os diferentes laboratorios empregan distintos métodos de ensaio e medida para medir os niveis de prolactina, polo que moitas veces son eles os que determinan os rangos de referencia. Ademais, os niveis de prolactina tamén varían con factores como, por exemplo, a idade, sexo, fase do ciclo menstrual, ou embarazo. Deben considerarse as circunstancias que rodean cada medición dos niveis de prolactina (tipo de ensaio, condicións do paciente etc.) para interpretar correctamente a medición.
A seguinte lista ilustra as variacións obtidas en medicións de prolactina normais en diferentes poboacións. Os valores de prolactina obtivéronse de grupos de control específicos de varios tamaños utilizando o ensaio IMMULITE.
Valores típicos de prolactina (µg/L):
Variabilidade entre métodos
A seguinte táboa ilustra a variabilidade nos rangos de referencia de prolactina entre algúns métodos de ensaio utilizados comunmente, usando un grupo de control de profesionais sanitarios con boa saúde (53 homes, idade 20–64 anos, media 28 anos; 97 mulleres, idade 19–59 anos, media 29 anos) en Essex, Inglaterra:
Un exemplo de utilización da táboa é, por exemplo, se usamos o ensaio Centaur para estimar os valores de prolactina en µg/L para mulleres, a media sería 7,92 µg/L, e o rango de referencia sería 3,35–16m4 µg/L.
Condicións asociadas co incremento da secreción de prolactina
A hiperprolactinemia, ou exceso de prolactina sérica, está asociado con hipoestroxenismo, infertilidade anovulatoria, oligomenorrea, amenorrea, lactación inesperada, e perda da libido nas mulleres, e disfunción eréctil e perda de libido nos homes.
A hiperprolactinemia pode orixinarse por:
Condicións asociadas coa diminución da prolactina
A hipoprolactinemia, ou deficiencia sérica de prolactina, está asociada con disfuncións ováricas na muller, e síndrome metabólica, ansiedade, disfunción eréctil arterioxénica, exaculación precoz, oligozoospermia, astenospermia, hipofunción das vesículas seminais, e hipoandroxenismo nos homes. Un estudo mostrou que se recuperaban as características normais do esperma cando os niveis de prolactina volvían aos valores normais en homes hipoprolactinemicos.
A hipoprolactinemia pode orixinarse por:
Elena Davydova
Yelena Victorovna Davidova(en Еле́на Ви́кторовна Давы́дова), nado en Voronezh o 7 de agosto de 1961, é unha ximnasta rusa. Competiu pola Unión Soviética e gañou a medalla de ouro na competición individual dos Xogos Olímpicos de Moscova 1980.
Traxectoria
Comezou a facer ximnasia con 6 anos, no Club Spartak de Voronezh, despois de ver en televisión as fazañas de Larissa Petrik e Natalia Kuchinskaya, dúas campioas olímpicas soviéticas dos anos 60. En 1974 entrou a formar parte do equipo nacional júnior da URSS. En 1975 foi terceira nos campionatos júnior da URSS, gañando o ouro en salto e paralelas asimétricas. Grazas a isto entrou a formar parte do equipo nacional sénior. En 1976 foi segunda nos campionatos sénior da URSS gañando o ouro en paralelas asimétricas e a prata en chan.
Pese ás súas boas actuacións ese ano, Davidova non foi incluída no equipo soviético para os Xogos Olímpicos de Montreal 1976. A adestradora do equipo era a antiga campioa olímpica Larissa Latynina, quen defendía o estilo clásico de ximnasia, fronte ás novas tendencias de ximnastas pequenas e de gran potencia muscular que representaban Olga Korbut, Nadia Comaneci e a propia Davidova, e por iso non a incluíu.
En 1977 sufriu unha lesión de xeonllo que a piques estivo de apartala da ximnasia. Pero conseguiu recuperarse.
En 1978 gañou a Copa Cunichi, un prestixioso torneo internacional que se celebra cada ano no Xapón, e onde derrotou á alemá oriental Maxi Gnauck, unha das mellores ximnastas do mundo. Nos campionatos do mundo de 1978, celebrados en Estrasburgo (Francia) foi suplente do equipo soviético pero non chegou a competir.
Christophe Darbellay
Traxectoria
Pasou a súa infancia en Conthey e estudou secundaria en Sion. Formouse en agronomía na Escola Politécnica Federal de Zúric e traballou no sector privado en Berna e Lausana. Foi director da asociación de organizacións agrícolas romandas en 1997. En 1999 presentouse, sen éxito, a un escano no Consello dos Estados polo Partido Social Cristián. Nomeado subdirector da Oficina Federal de Agricultura o 17 de maiode 2000, cesando logo de acceder en 2003 ao Consello Nacional nas listas do PPCD. Elixido presidente do seu partido o 2 de setembro de 2006 substituíndo a Doris Leuthard.
Elena Davydova
Traxectoria
Tampouco participou nos mundiais do ano seguinte que tiveron lugar en Fort Worth, Estados Unidos, aínda que neste caso debeuse a unha gripe. Si acudiu á Universíada de Cidade de México de 1979, onde gañou por equipos coa URSS e foi terceira na competición individual.
O Basteiro
O topónimo galego O Basteiro pode referirse a:
Tom Jones
O nome Tom Jones pode referirse a:
Historia da hamburguesa
miniatura|Hamburguesa de perfil mostrando os seus ingredientes típicos: [[pan, leituga e carne picada.]] miniatura|[[Hamburguesa aberta con queixo fundido e patacas fritas servidas nun American diner (restaurante estadounidense).]] As orixes da hamburguesa son incertas, pero posiblemente foi elaborada por primeira vez no período que vai desde finais do século XIX até comezos do XX. A hamburguesa moderna nace das necesidades culinarias dunha sociedade que, pola súa recente industrialización, leva un ritmo de vida máis acelerado.
A orixe deste alimento procesado é pouco claro debido principalmente a que son moitas as persoas, todas elas de Hamburgo, que se disputan a honra de ser as primeiras en pór dúas rebandas de pan a un filete de carne picada de vacún (hamburger steak). Pouco despois de compor a hamburguesa cos seus dous pans, comezou a aderezarse con todos os seus acompañamentos característicos: cebolas, follas de leituga, rebandas de encurtidos, bebidas etc. Compre salientar que os ingredientes básicos empregados na súa elaboración, é dicir, o pan e a carne de vacún, consumíanse por separado desde hai moito tempo.
Sociedade Deportiva Cultural Cabreiros
A Sociedade Deportiva Cultural Cabreiros é un club de fútbol galego, de Cabreiros, Xermade, na provincia de Lugo. Xoga no grupo III da Primeira Autonómica de Galicia.
Historia da hamburguesa
A historia deste alimento é notable por diversos motivos. Durante o transcurso do século XX, dita historia vai acompañada de diversas polémicas, por exemplo a controversia nutricional de finais dos anos 90. A hamburguesa identificouse cun país, os Estados Unidos, e cun estilo de alimentación emerxente: o fast food. A hamburguesa, xunto co fried chicken e a torta de mazá, forma parte do conxunto de alimentos iconas da gastronomía estadounidense.
A súa expansión a través de todos os continentes pon de manifesto o proceso de globalización da alimentación humana; cabe pensar que outros moitos alimentos seguiron os seus pasos globalizadores: o döner turco, a pizza italiana ou o suxi xaponés entre outros. A hamburguesa propagouse como alimento por todo o mundo, quizais por ser sinxela de comprender nas diferentes culturas culinarias do mundo. Esta globalidade culinaria produciuse, en parte, por un novo concepto de vender alimentos procesados que nace nos anos 20 coa cadea de restaurantes White Castle (cuxo ideólogo é Edgar Waldo «Billy» Ingram) e que se perfecciona na década de 1940 con McDonald's (dirixida polo executivo Ray Kroc). Esta expansión mundial ha proporcionado comparativas económicas como o Índice Big Mac, que permite comparar o poder adquisitivo de distintos países onde se vende a hamburguesa Big Mac da cadea de restaurantes de comida rápida McDonald's.
A hamburguesa é un alimento no que se reflicte parte da historia do século XX e ao que, por diversos motivos, #atribuír un certo simbolismo. A hamburguesa cumpriu na actualidade máis dun século de existencia na alimentación humana e pode dicirse que a súa relativamente curta historia tivo máis literatura que outros alimentos similares e contemporáneos como poden ser o hot dog estadounidense, o currywurst alemán ou a pizza italiana.
A vella hamburguesa
miniatura|Un [[Bisté tártaro|filete tártaro.]] miniatura|Tres Buletten alemás (Frikadellen, Fleischpflanzerl). A máis antiga referencia que se coñece acerca desta preparación data do imperio romano, e atópase documentada no libro De re coquinaria (Sobre materia de cociña). En devandita obra, Marco Gavio Apicio, patricio e gastrónomo romano que viviu durante o reinado do emperador Tiberio, describe a preparación da isicia omentata, a cal é, basicamente, o que hoxe se coñece como hamburguesa.
É probable que este prato fose utilizado polas lexións romanas en campaña debido á súa facilidade para transportalo e cociñalo. Os exércitos romanos puideron tela introducido durante a ocupación de Xermania.
Cando os exércitos mongois invadiron Rusia, os seus xinetes deixaron o sinal da carne de cabalo picada que posteriormente se denominou bisté tártaro. A primeira receita en restaurantes desta comida non aparece até o ano 1938. Aínda que sen achegar un nome claro, a primeira descrición do filete tártaro fíxoa o escritor Xulio Verne en 1875 na súa novela Miguel Strogoff. Entre o filete tártaro e o Labskaus alemán existen certas similitudes, do mesmo xeito que co Mett. Outras carnes picadas crúas como o carpaccio italiano apareceron no século XX; o carpaccio foi inventado en 1930 no Harry's Bar de Venecia. Da mesma forma, unha das referencias documentais máis antigas a unha «salchicha de Hamburgo» («Hamburgh Sausage» en inglés) aparece en 1763 no libro de cociña titulado Art of Cookery da autora británica Hannah Glasse (1708-1770). A salchicha de Hamburgo realízase con carne picada e unha gran variedade de especias: noz moscada, cravo, pementa negra, allo ou sal, e aconséllase que se sirva acompañada dunha torrada. Unha ampla variedade de pratos tradicionais europeos elabóranse con carne picada, como o pastel de carne, o pljeskavica serbio, os kofta árabes, as albóndegas etc.
Mentres a carne picada empregábase en diversas culturas de Europa e Asia Central, a historia do outro ingrediente da hamburguesa, o pan, transcorrera por canles diferentes. Entre as súas múltiples utilizacións, é indubidable que tiña a de proporcionar soporte a outros alimentos, pero a descrición dese uso coa palabra sándwich non se fai até o século XVIII. A pesar das múltiples versións acerca da invención e de ser reclamado en moitas culturas como propio, ao sándwich outorgóuselle este nome ao redor do ano 1765 grazas a un aristócrata inglés chamado John Montagu, IV Conde de Sándwich, a quen lle gustaba comer desa forma para poder xogar ás cartas sen mancharse os dedos. No entanto, non foi até o ano 1840 cando a cociñeira Elizabeth Leslie describiu no seu libro de cociña a receita dun sándwich por primeira vez na gastronomía dos Estados Unidos. O pan sempre formara parte da elaboración de todo tipo de procesos alimentarios, mesmo de salsas, por exemplo as descritas por Marie-Antoine Carême na súa obra compendio titulada L'art da cuisine française au XIXe siècle.
Hamburgo e o seu porto
miniatura|O porto de [[Hamburgo na década de 1890.]] A carne picada era unha delicia pouco habitual na cociña medieval. Xa a carne mesma era un ingrediente reservado exclusivamente ás clases máis favorecidas. O feito de picar carne apenas se realizaba nas carnicerías medievais e nos libros de receitas da época non aparece esta operación culinaria se non é como parte da elaboración de embutidos co obxecto de preservar a carne. No século XVII, os barcos procedentes de Rusia traen consigo as receitas e os costumes do filete tártaro ao porto de Hamburgo, polo que a abundante presenza alí de cidadáns rusos fixo que naquela época se denominase ao porto de Hamburgo (en alemán Hamburger Hafen) "o porto ruso". As transaccións comerciais que levou a cabo a liga Hanseática do século XIII ao XVII fixeron deste porto un dos máis importantes de Europa e a súa transcendencia comercial foi acrecentándose a medida que se instauraron as viaxes transatlánticos a vapor. Durante o período da colonización europea de América, o gran fluxo de emigrantes converte a este porto nunha especie de «ponte» entre as vellas receitas de cociña europeas e as que nun futuro elaboraranse nos restaurantes dos destinos estadounidenses.
A finais do século XIX popularízase nos menús dos restaurantes do porto de Nova York un prato que pode considerarse precursor da hamburguesa: o «Hamburg steak». Trátase dunha especie de filete de carne de vacún picada a man, lixeiramente salgado (ás veces afumado) e servido normalmente cru nun prato xunto con cebolas e algunhas faragullas de pan. É moi posible que os inmigrantes alemáns levasen os seus propios costumes ao novo mundo onde ían vivir. O documento máis antigo que fai referencia ao Hamburg steak é un menú do Delmonico's Restaurant que en 1837 ofrecía á súa clientela por 10 centavos un prato deste estilo elaborado polo chef estadounidense Charles Ranhofer (1836-1899). Este prezo pode considerarse elevado para a época, xa que era o dobre do que se pagaba por un simple filete de carne de vacún (beef steak). A pesar diso, o Hamburg steak foi cobrando popularidade grazas á súa facilidade de preparación e a que o seu prezo foi diminuíndo a medida que se achegaba o final do século. Proba de devandita popularidade está en que algúns libros de cociña populares da época xa mencionan a súa elaboración detalladamente. Hai documentos que evidencian que esta preparación cárnica dábase no ano 1887 nalgúns restaurantes dos Estados Unidos e que tamén se empregaba para alimentar enfermos nos hospitais. Nestes documentos, a carne do Hamburg steak menciónase crúa ou lixeiramente cociñada e acompañada dun ovo cru.
Nos menús dos restaurantes dos Estados Unidos da época, pódense atopar diversas receitas; nun deles, por exemplo, o «Hamburg Beefsteak» ofrecíase ao público como almorzo. Unha variante similar do hamburg steak é o famoso salisbury steak (servido xeralmente cunha salsa tipo gravy en textura similar á salsa marrón), inventado polo doutor James Salisbury (1823-1905); pódese dicir que o termo «salisbury steak» emprégase nos Estados Unidos desde o ano 1897. Hoxe día, na cidade de Hamburgo, así como nalgúns lugares do norte de Alemaña, denomínase a este tipo de prato cociñado «Frikadelle», «Frikadellen» ou mesmo «Bulette», lembrando moito este prato na actualidade a unha albóndega. Outro prato tradicional en Hamburgo (así como en Schleswig-Holstein) e que podería estar emparentado coa hamburguesa é o tradicional Rundstück warm. Sexa como sexa, a palabra «Hamburger» é o xentilicio en inglés e alemán da cidade de Hamburgo. Así, o termo «hamburger steak» é substituído metonimicamente por «hamburger» cara a 1930 e en anos posteriores convértese en simplemente «burger». Este último termo úsase como sufijo para crear neoloxismos cos que se denominan as distintas variantes da hamburguesa: cheeseburger (hamburguesa con queixo), baconburger (hamburguesa con bacon), porkburger (hamburguesa de porco), mooseburger (hamburguesa de alce) etc. Existen outros alimentos que aluden a topónimos alemáns que sofren acortamientos similares ao adaptarse ao inglés estadounidense, como ocorre coas frankfurter, abreviadas como "frank".
A nova hamburguesa
esquerda|miniatura|Posto de William Davies Company no St. Lawrence Market de [[Toronto (Canadá). Escenas como esta, mostran o gran mercado florecente da carne que emerxía a comezos do século XX nos Estados Unidos.]] As receitas dos pratos viaxan pola morriña cos inmigrantes a novos países e no seu destino alcanzan outras dimensións. Algúns autores pon en dúbida que a liña Hamburg America Line proporcionase esas orixes da hamburguesa no «Novo Mundo», argumentando que a xeración deste alimento fíxose polas necesidades que xurdían espontaneamente nos colonos americanos. Outros, pola contra, apoian esta tese da liña marítima de Hamburgo como xeradora dos primeiros Hamburger steaks como morriña dun mundo gastronómico deixado atrás no «Vello Mundo». O caso é que a hamburguesa que se coñece hoxe en día, tivo moitos posibles inventores no intervalo que vai desde 1885 até 1904 (case dúas décadas), polo que a hamburguesa é un produto alimenticio procesado que naceu co século XX e cumpre xa un centenar de anos. Propagouse polo mundo grazas ao novo concepto emerxente de «comida rápida» e ao dun novo modelo empresarial: a franquía.
Novo continente: os Estados Unidos
miniatura|Un nickel (cinco centavos) foi o prezo estándar dunha hamburguesa nos Estados Unidos durante varias décadas. O avance técnico que axudou a popularizar o Hamburg steak é o emprego da mecánica para desmenuzar a carne de forma industrial. A invención da primeira máquina de picar carne débese ao enxeñeiro alemán Karl Drais que no século XIX ideou, de maneira nova, unha máquina con esta funcionalidade. A máquina fixo posible que a carne picada estivese dispoñible no mercado en grandes cantidades e a prezos máis razoables. Posteriormente, cara a 1845, nos Estados Unidos aparecen diversas patentes melloradas acerca dos picadores de carne. Estas máquinas podían desmenuzar a carne a tamaños inimaxinables até entón. Antes deste invento, a carne picada realizábase de forma caseira, a man, mediante o uso de talladeiras especiais para tal fin, sendo así posible que a cantidade de carne picada non fose moita debido a este labor manual de desmenuzamiento anterior ao seu cociñado. É moi probable que este invento contribúa de maneira directa á popularización do Hamburg steak e que aos poucos se fosen esquecendo as súas raíces alemás entre a poboación estadounidense da época. A carne picada empregábase noutros alimentos populares na sociedade estadounidense, desde as salchichas aos pasteis de carne.
Outro desenvolvemento que facilitou a invención e popularización da proto-hamburguesa, é a capacidade crecente de producir carne vacúa mediante a intensificación da gandaría. Cada vez dedícase máis superficie á gandaría vacúa a finais de século XIX, crece o número de empregos como vaqueiros, e axiña os Estados Unidos pasa a ser un dos maiores produtores e consumidores de carne vacúa do mundo. Declárase a década de 1880 como a idade dourada do vacún (The Golden Age of Beef) en que a abundancia na produción rural fai que sexa necesario transportar carne mediante o emprego do ferrocarril desde as zonas agrícolas ás zonas urbanas. Para iso idéase un sistema ferroviario de transporte de mercadorías refrigeradas, sendo un dos seus promotores o industrial Gustavus Franklin Swift (1839-1903) que desenvolve métodos de envasado de carne (como o corned beef) que permitiron achegar o consumo de carne fresca ás zonas urbanas e industrializadas estadounidenses, como a cidade de Chicago entre outras, enlazándoa coa Costa Leste, lugares onde se producía a carne vacúa en gran cantidade. A carne de vacún era xa, por aquel entón, un recurso barato a disposición da clase obreira e o hamburg steak estaba ao alcance da gran maioría da poboación, dando lugar a que esta circunstancia algúns autores denomínana xocosamente o «American beef dream» (o ‘soño vacún estadounidense’). Nesta época fanse populares os steakhouses onde se especializa a oferta en carne de vacún en forma de filetes (nalgunhas ocasións mesturadas con marisco no que se denomina Surf and turf).
As polémicas orixes
miniatura|O Big Mac supuxo unha evolución da imaxe actual da hamburguesa. Descoñécese a orixe exacta da hamburguesa e quizais nunca se chegue a saber con certeza. A maioría dos historiadores fíxano no momento en que un cociñeiro puxo por primeira vez un hamburg steak entre dous rebandas de pan. É difícil determinar quen tivo a idea primeiro, debido a que non existen evidencias escritas respecto diso, senón tan só descricións orais e afirmacións directas á prensa local.
No entanto, todos afirman cociñar unha hamburguesa por primeira vez no período que vai desde 1885 a 1904, o que permite acoutar o momento da súa creación nun período dun par de décadas. A pesar das historias dispares acerca das súas orixes, hai elementos en común na súa invención, sendo o máis notable que a hamburguesa nace como un alimento asociado a eventos multitudinarios como parque de atraccións, feiras, congresos, festivais etc. Todas as hipóteses comparten a presenza de vendedores rueiros.
Un dos posibles pais da hamburguesa é Charlie Nagreen (1870-1951) de Seymour (Wisconsin) que á idade de 15 anos vendía hamburg steaks nun posto rueiro ambulante do festival anual Outagamie County Fair. Charlie Nagreen afirmaba que comezou vendendo hamburg steaks, pero que estes non gozaban de moito éxito debido a que a xente quería moverse polo festival libremente, sen a necesidade de estar na súa caseta; por iso, Nagreen decidiu «aplanar» o hamburger steak, introducilo entre dous rebandas de pan e ofrecelo así ao público para que se puidesen desprazar libremente de caseta en caseta comendo o seu sándwich, algo que foi ben aceptado pola clientela. Corría o ano 1885 e á invención denominárona «Hamburger Charlie». Charlie Nagreen vendeu hamburguesas neste festival ata que morreu en 1951. Hoxe en día celébrase anualmente na súa cidade natal unha «Burger Fest» na súa honra.