cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manuel Seixas
Traxectoria
Profesor de filosofía, psicoloxía e valores éticos no IES A Basella de Vilanova de Arousa ata o 2021. Como músico foi membro do grupo Korosi Dansas, posteriormente fundou o grupo Neuroband e ten editados varios proxectos en solitario. Como escritor editou varias novelas, poemarios, artigos... e colaborou en obras conxuntas.
Fraude das preferentes en Galicia
300px|miniatura|Manifestación de preferentistas -afectados pola estafa das preferentes e subordinadas- diante da casa de [[Alberto Núñez Feijóo. Imaxe de Praza Pública.]] A estafa das preferentes e subordinadas en Galicia fai referencia á fraude bancar na emisión e venda de accións preferentes por bancos e caixas galegas, que viñan realizando desde os anos 1990 e que se intesificou a partir de 2003, especialmente entre o 2009 e o 2011, período que abrangue a etapa de maior burbulla inmobiliaria e a crise das hipotecas subprime no Estados Unidos.
A fraude das accións preferentes radicaba na venda de accións e outros activos bancarios complexos a clientes de clase socioeconómica media e baixa, ofertando ditos produtos sen a transparencia debida, xa que non eran quen de comprender o produto por mor da súa complexidade. Miles de clientes foron estafados ao depositaren os seus aforros en produtos bancarios de alto risco, sendo enganados respecto a dito risco na adquisición do produto. En frecuentes casos os produtos eran vendidos coma se fosen produtos con renda fixa.
Un relatorio do Fondo de Reestruturación Ordenada Bancaria (FROB) elevou a 116.000 persons o total de afectados por preferentes e subordinadas en Galicia, e os cartos estafados ascenden a 1.831 millóns de euros.
Novacaixagalicia
A caixa resultante da fusión das caixas galegas Caixanova e Caixa Galicia, e que posteriormente foi renomeada como NCG Banco, e finalmente ABANCA, foi a entidade principalmente implicada no escándalo da venda de participacións preferentes e subordinadas en Galicia. Segundo o FROB, o total de afectados por esta estafa estimaríase en 116.000 persoas, cunha cantidade de máis de 1.800 millóns de euros.
A CNMV sancionou o 24 de marzo de 2015 a ABANCA cunha multa de 2 millóns de euros pola estafa na venda de preferentes e subordinadas. A resolución, publicada no BOE, concluíu que a entidade NCG Banco cometeu unha ilegalidade ao vender produtos híbridos complexos sen advertir de xeito adecuado dos riscos e consecuencias do investimento.
Banco Popular
No ano 2009, 1.500 persoas investiron arredor de 40 millóns de euros en produtos denominados "bonos subordinados necesariamente canxeables en accións". Ditos produtos, que inicialmente foron emitidos coma bonos, foron no ano 2013 convertidos, de xeito unilateral pola entidade, en accións. En 2015 o prezo da acción situouse en arredor de 4,4 euros por acción, moi lonxe dos 17,69 euros do prezo de conversión inicial, resultando en considerables perdas económicas para os clientes do banco.
Xesteira
Unha xesteira é un lugar onde hai moitas xestas.
O topónimo Xesteira pode referirse a varios lugares de Galicia:
Valsequillo
Valsequillo pódese referir a:
Gimlet
Gimlet pode referirse a:
Eos reticulata
Eos reticulata é unha especie de papagaio de tamaño medio (31 cm), orixinario das Illas Tanimbar e Babar no do sur das Molucas.
Lindín, Mondoñedo
Santiago de Lindín é unha parroquia do concello de Mondoñedo na comarca da Mariña Central, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 123 habitantes (62 homes e 61 mulleres), dous menos ca en 2006.
Valsequillo, Córdoba
Valsequillo é un concello andaluz da provincia de Córdoba. No ano 2005 tiña 425 habitantes. A súa extensión superficial é de 122 km² e ten unha densidade de 3,5 hab/km². As súas coordenadas xeográficas son 38º 24' N, 5º 21' O. Atópase situada a unha altitude de 581 metros e a 106 quilómetros da capital de provincia, Córdoba.
José Barreras Massó
José Barreras Massó, nado en Vigo o 28 de febreiro de 1867 e finado na mesma cidade o 29 de xuño de 1950, foi un enxeñeiro, empresario e político galego.
Traxectoria
Pertencente a unha familia de industriais cataláns establecida en Vigo dende mediados do século XIX, creou estaleiros (Hijos de J. Barreras, S.A.), factorías de conservas e frotas pesqueiras. Foi elixido deputado polo distrito de Redondela nas eleccións de 1920 fronte a Luis de Zulueta e sufragou o periódico local Ecos del Distrito. Fundou a revista Industrias Pesqueras en 1927.
Cadelucha
miniatura|dereita|Cadelucha ou coquina. A cadelucha, coquina ou navalliña (Donax trunculus, Linnaeus 1758; antes Donax vittatus, Pennant 1777) é un molusco bivalvo mariño da familia dos donácidos (Donacidae).
Morfoloxía
É un molusco bivalvo de pequeno tamaño (dun máximo de 4 cm) e esmagado. A cuncha é suave, lustrosa, de perfil ovalado pero co extremo posterior máis recortado que o anterior, de cor tostada verdosa ou parda clara, con bandas concéntricas máis claras. O interior é violáceo pero outras veces laranxa ou branco sucio. A marca do saco paleal é evidente e expresa un seo profundo. A marxe inferior da cuncha está finamente dentada.
Hábitat e distribución
Distribúese pola costa europea do Atlántico norte e no Mediterráneo. Vive en augas superficiais, ata uns 20 m de profundidade, ás penas enterrada na area.
É abundante nas rías galegas.
Interese pesqueiro e comercial
É unha especie comestible, máis no Levante e no interior que en Galicia. Segundo a Consellería de Pesca é unha pequena exquisitez ... que detrás do seu tamaño agacha un sabor cheo de matices.
Álvaro Someso Salvadores
Álvaro Someso Salvadores, nado na Coruña o 5 de novembro de 1936, é un político do PPdeG.
Traxectoria
Comerciante de profesión, Álvaro Someso acadou a acta de concelleiro na corporación municipal coruñesa dentro das filas de La Coruña Unida. unhas escisión coruñesista da UCD que tivo a Joaquín López Menéndez como líder. Mantívose durante catro anos na corporación, pero non repetiu na seguinte. Integrado xa no Partido Popular, participa nas eleccións xerais de 1989 ao Senado como suplente de Augusto César Lendoiro.
Este dimite en xuño de 1990, só uns meses despois, e Someso pasa a ocupar o seu asento. Someso sae ademais elixido en 1991 concelleiro pola Coruña, nas eleccións locais. Nos anos sucesivos Someso revalida os dous asentos, o da praza de María Pita e o do Senado, nas xerais de 1993, nas municipais de 1995, nas xerais de 1996 e nas municipais de 1999. Ese mesmo ano abandona o Senado ao remate da lexislatura e dous anos máis tarde, a media lexislatura, deixa o consistorio coruñés
Dinastía Han
A dinastía Han (chinés tradicional: 漢朝, chinés simplificado: 汉朝) gobernou China dende o 206 a. C. ata o 220 d.C. marcando un período de prosperidade económica e cultural e unha expansión territorial na Historia da China. Foi precedida pola dinastía Qin (221–206 a.C.) e seguiuna o período dos Tres Reinos (220-280 d.C.)
Durante a dinastía Han, os seus reis adoptaron os ensinos dos grandes filósofos da antigüidade, Lao Zi e Confucio. O goberno desenvolveuse ben logrando expansión territorial. Fomentouse a educación e a escritura co recentemente inventado papel de arroz. Propiciouse un grande intercambio de mercadorías pola ruta da seda, que vai do océano Pacífico ata Persia e a India. A China converteuse oficialmente nun Estado confuciano e prosperou no ámbito interno: a agricultura, os produtos manufacturados e o comercio floreceron, e a poboación chegou aos 50 millóns. Entrementres, o imperio estendeu a súa influencia cultural e política sobre os actuais Vietnam, Asia central, Mongolia e Corea antes de se derrubar baixo unha combinación de presións internas e externas. O primeiro dos dous períodos da dinastía, chamado Dinastía Han Anterior (前漢朝, qián hàn cháo) ou Dinastía Han Occidental (西漢朝, xī hàn cháo) que durou ata o ano 9, tivo a súa capital en Chang'an (actual Xi'an, provincia de Shaanxi). A Dinastía Han Posterior (後漢朝, hòu hàn cháo) ou Dinastía Han Oriental (東漢朝, dōng hàn cháo), que durou do 25 ao 220, tivo a súa capital en Luoyang. A convención de denominalas occidental e oriental úsase hoxe en día para evitar a confusión coa dinastía Han do período das Cinco Dinastías e os Dez Reinos, aínda que a nomenclatura de anterior/posterior se usaba nos textos históricos, incluíndo en Zizhi Tongjian de Sima Guang. A dinastía foi fundada pola familia Liú (劉).
Os logros intelectuais, artísticos e literarios reviviron e floreceron durante a dinastía Han. O período Han produciu o historiador máis famoso da China, Sima Qian (145 a.C. - 87a.C.?), cuxas Memorias históricas provén unha crónica detallada desde os tempos da lendaria dinastía Xia a aqueles do emperador Wu (141a.C. - 87 a. C.). Os avances tecnolóxicos tamén marcaron este período. Un dos grandes inventos chineses, o papel, data da época Han.
Sería correcto afirmar que os imperios contemporáneos dos Han e os romanos eran os maiores que existían nese momento no mundo coñecido. A pesar de que non había unha relación directa entre os dous, ambos eran conscientes da existencia do outro, e existía un vínculo comercial a través dos outros imperios que existían en Asia Central e que actuaban como intermediarios, como Partia. Era un intercambio bastante desigual; China exportaba especias, teas, e, principalmente, seda. O imperio romano unicamente podía ofrecer ouro e prata en troco, pois non posuían outras manufacturas de interese para os chineses. Un dos poucos contactos directos rexistrados entre ambos os imperios aparecen no Hou Hanshu onde se conta que un convoi romano representando a Antonino Pío alcanzou a capital Luoyang e foi recibido polo emperador Huan.
A dinastía Han, que deu nome ao principal grupo étnico da China, "Os Han", foi notable tamén polo seu poderío militar. O imperio expandiuse cara ao oeste ata chegar á depresión de Tarim (na actual Rexión Autónoma Uigur de Xinjiang. Os exércitos chineses tamén invadiron e se anexionaron partes do norte da Vietnam e Corea no final do século II a. C. Pero o control por parte dos Hans das rexións periféricas era xeralmente escaso. Para asegurar a paz cos poderes locais fóra da China, a Corte Han desenvolveu un "sistema tributario" mutuamente benéfico. Aos estados non chineses permitíase autonomía a cambio da aceptación simbólica da dominación Han. Os lazos tributarios confirmáronse e reforzáronse a través de ligazóns matrimoniais entre clases altas e intercambios periódicos de agasallos e bens.
Cambio dinástico: dos Qin aos Han
A primeira dinastía imperial da China foi a dinastía Qin (221-206 a.C.), que instaurou as bases da futura China. Os Qin, mediante a conquista militar, unificarón o territorio tras o período dos Reinos Combatentes, pero o seu imperio volveuse inestable despois da morte do seu primeiro emperador, Qin Shi Huang. Xurdiron en todo o país unha serie de revoltas que envolveron campesiños, prisioneiros, soldados e descendentes dos nobres dos nomeados Reinos Combatentes. Chen Sheng e Wu Guang, membros dun grupo de 900 soldados asignados á loita contra os xiongnu, foron os líderes da primeira revolta.
As continuas revoltas e enfrontamentos levaron á caída definitiva da dinastía Qin no 206 a.C., co ascenso ao poder de Xiang Yu, un destacado comandante militar sen coñecemento político, que dividiu China en 18 estados feudais. Como resultado desta división comezou un novo período de catro anos de revoltas e enfrontamentos, e cada un dos dezaoito estados tomou unha posición entre o bando de Xiang Yu e o de Liu Bang. Finalment o ano 202 a.C. as tropas partidarias de Liu Bang derrotan as de Xiang Yu na batalla de Gaixian (actualment Anhui). Como resultado da derrota Xiang Yu suicidase e Liu Bang proclamouse a si mesmo emperador (huangdi) por pedimento dos seus seguidores, e postumamente sería coñecido como emperador Gaozu (r. 202–195 a.C.). Chang'an (actual Xi'an) vai ser elixida como a nova capital de imperio reunificado.
O dominio da dinastía Han divídese en dous grandes períodos e contempla tres etapas: O período da dinastía Han Anterior (前漢朝, qián hàn cháo) ou dinastía Han Occidental' (西漢朝, xī hàn cháo) que durou ata o ano 9, e tivo o seu capital en Chang'an (a actual Xi'an, na provincia de Shaanxi).
Emprégase a convención de denominar estes períodos como occidental e oriental para evitar a confusión coa dinastía Han do Período das Cinco Dinastías e os Dez Reinos. A nomenclatura de anterior e posterior é empregada en textos históricos como no Zizhi Tongjian de Sima Guang.
Dinastía Han Occidental
O fundador foi Liu Bang, un xeneral que se fixo co poder tras a inestabilidade posterior ao falecemento do emperador Qin Shihuang. Liu Bang era ademais un importante terratenente que implantou unha nova forma de feudalismo. Rodeuse de sabios conselleiros e gañou prestixio intelectual por salvar da queima unha colección importante de libros antigos.
No ano 140 a. C. accedía ao poder o emperador Wudi. Marcou unha época de apoxeo caracterizada pola refinada crueldade, o esmagamento da aristocracia local, a expansión territorial en dura pugna cos xiongnu e unha hábil política de fornecemento de cereais e control dos prezos que evitaron as fames. Auspiciada polo letrado Dong Zhongshu, creouse unha universidade imperial.
Trala súa morte seguiu un proceso de axitación política ata o toma do poder por Xuandi no ano 48.
No ano 9 agroma unha paréntese coa chegada da dinastía Xin, pero a fame e as revoltas campesiñas dos cellas rubias acabou con ela. No ano 23 había xa un novo emperador Han chamado Guang Wudi que comezaba a época dos Han orientais.
Apoxeo cultural
A corte foi centro de actividade intelectual, literaria, musical e artística. Desenvolveuse a poesía fu. Salientan os templos funerarios e os obxectos de terracota ou bronce, os parques e xardíns exóticos, as figuriñas que substituían aos sacrificios humanos. O defunto de sangue real era cuberto con placas de xade, que chegou a unha elaboración exquisita como pedra do ceo.
Ademais da creación dunha universidade propiciada polo letrado Dong Zongshu, salientou o historiador Sima Qian autor das Shiji ou Memorias históricas. Continuou o seu labor Ban Gu, quen escribiu o Han Shu que narra a historia da dinastía Han occidental.
O confucianismo impregnou a mentalidade chinesa e foi utilizado para fundamentar o poder dos emperadores.
Ebersburg
Ebersburg é un concello alemán situado no distrito de Fulda, no estado federado de Hessen. A súa poboación estimada a finais de 2017 era de 4594 habitantes.
Ácido graxo esencial
miniatura|dereita|300 px|Ácido linoleico, un dos ácidos graxos esenciais. miniatura|dereita|300 px|Ácido alfa-linolénico, o outro ácido graxo esencial. Os ácidos graxos esenciais son aqueles ácidos graxos que os humanos e animais deben inxerir na súa dieta porque o corpo os requiere para manterse en boas condicións e non os pode biosintetizar. Os ácidos graxos esenciais requírense para diversos procesos biolóxicos, e non só para a produción de enerxía, como ocorre con outros ácidos graxos.
Ebersburg
Atópase situado ao leste do estado, cerca das fronteiras cos estados de Turinxia e Baviera, na zona do macizo do Rhön.
Ácido graxo esencial
Xeralmente só se recoñecen como esenciais dous ácidos graxos nos humanos, que son: o ácido alfa-linolénico (que é un ácido graxo omega-3 ou n-3) e o ácido linoleico (que é un ácido graxo omega-6 ou n-6). Porén, outros ácidos graxos poden ser requiridos en certas circunstancias, e denomínanse ácidos graxos "condicionalmente esenciais", entre os que destaca o ácido gamma-linolénico (un omega-6), e tamén o ácido láurico (saturado), e o ácido palmitoleico (monoinsaturado). . Actualmente, en moitos textos considéranse esenciais (ou non se fai distinción) a toda unha serie de ácidos omega-3 e omega-6 (ver máis abaixo).
Cando se descubriron os ácidos graxos esenciais en 1923, foron inicialmente designados como vitamina F, pero en 1930, os traballos de G. Burr, M. Burr e E. Miller demostraron que era mellor clasificalos como graxas que coma vitaminas.
Funcións
No corpo os ácidos graxos realizan diversas funcións. En todas elas o balance dietario dos ácidos ω-3 e ω-6 afecta de forma determinante a estas funcións, xa que os efectos biolóxicos dos ácidos graxos ω-3 e ω-6 están mediados polas súas múltiples interaccións.
Historia e significado do termo ácido graxo "esencial"
Os mamíferos non temos a capacidade de poder introducir dobres enlaces nos ácidos graxos se teñen que estar situados alén do carbono 9, polo que o ácido ω-6 linoleico (18:2,9,12), e o ácido ω-3 alfa-inolénico (18:3,9,12,15) son esenciais para os humanos. Nos humanos, o ácido araquidónico (20:4,5,8,11,14) pode sintetizarse a partir de ácido linoleico por desaturación e elongación da cadea, polo que non é esencial (aínda que algúns carnívoros como os gatos non poden e para eles é esencial). Ademais, o corpo humano pode producir algúns ácidos graxos ω-3 de cadea longa (o ácido eicosapentaenoico e o ácido docosahexaenoico) a partir do ácido ω-3 alfa-linolénico.
Entre 1930 e 1950, o ácido araquidónico e o ácido linolénico eran considerados "esenciais" porque basicamente tiñan a capacidade de fornecer os requirimentos para o crecemento das ratas que recibían dietas carentes de graxas. Posteriores investigacións demostraron que o metabolismo humano require tanto ácidos graxos ω-3 coma ω-6. Ata certo punto, calquera ácido graxo ω-3 ou ω-6 pode aliviar os peores síntomas da deficiencia en ácidos graxos do seu tipo. Os ácidos graxos son necesarios tamén en fases críticas da vida, como por exemplo a lactación, e nalgunhas doenzas. En textos non científicos pode verse ás veces que se consideran esenciais todos os ácidos graxos ω-3 e ω-6. Fontes autorizadas con frecuencia inclúen as dúas familias completas ω-3 e ω-6 sen darlles cualificación, ou considéranos esenciais se non se poden sintetizar de novo en cantidades suficientes, polo que o significado do termo esencial queda un pouco difuso actualmente. Os ácidos graxos conxugados como o ácido caléndico non se consideran normalmente esenciais.
Os ácidos graxos poliinsaturados de cadea longa tradicionalmente non se consideran esenciais. Para unha discusión sobre a cualificación como esencial dun ácido graxo actualmente véxase Cunnane 2003. Como os ácidos graxos poliinsaturados de cadea longa son en certas situación requiridos, deben considerarse "condicionalmente esenciais", ou non esenciais para os adultos con boa saúde.
Os ácidos graxos esenciais non deben confundirse cos aceites esenciais, os cales se denominan "esenciais" só no senso de que son unha esencia concentrada.
Fontes alimenticias
Case toda a graxa poliinsaturada da dieta humana procede dos ácidos graxos esenciais. Algunhas das fontes de ácidos graxos ω-3 e ω-6 son o peixe azul e o marisco, bacallau, semente de liño, aceite de soia, aceite de oliva, aceite de colza, semente de cabaza, pipas de xirasol, verduras, e noces.
Os ácidos graxos esenciais interveñen en moitos procesos metabólicos, e hai evidencias que suxiren que baixos niveis de ácidos graxos esenciais, ou un balance desaxeitado dos distintos tipos de ácidos graxos esenciais, pode ser un factor que actúe no desenvolvemento de diversas doenzas, como a osteoporose.
As fontes vexetais de ω-3 non conteñen ácido eicosapentaenoico nin ácido docosahexaenoico. O corpo humano pode (e en dietas vexetarianas estritas debe) converter o ácido α-linolénico en ácido eicosapentaenoico e despois en ácido docosahexaenoico. Isto require un maior traballo metabólico para o corpo, que se pensa que é a razón de que a absorción de ácidos graxos esenciais é moito maior de fontes animais ca de fontes vexetais.
Os contidos de ácidos graxos en diversas fontes de graxas animais e vexetais poden consultarse en: Nalgúns casos non coincidirán totalmente os valores nas distintas fontes, pero téñase en conta que o contido en ácidos graxos esenciais das fontes vexetais varía debido ás condicións de cultivo, e nas fontes animais varía co tipo de alimentación que se lle deu ao animal e coa parte do corpo de onde se recolleu a graxa analizada.
Saúde humana
Cardioloxía. Os ácidos graxos esenciais xogan un importante papel na vida e morte das células cardíacas.
A deficiencia en ácidos graxos esenciais orixina unha dermatite similar á vista na deficiencia de cinc ou na deficiencia de biotina.
Depresión. Diversas investigacións suxiren que un consumo elevado de peixe e ácidos graxos omega-3 está asociado coa diminución dos casos de depresión. As concentracións baixas de ácido 5-hidroxiindolacético no cerebro están asociadas coa depresión e suicidio, e este ácido sintetízase nunha vía metabólica que empeza con ácidos omega-3 como o docosahexaenoico.
Hai grandes concentracións de ácido docosahexaenoico nas membranas sinápticas do cerebro. Isto é fundamental para a a transmisión sináptica e a fluidez das membranas. A proporción correcta entre os ácidos graxos omega-6 e omega-3 é importante para evitar desequilibrios na fluidez da membrana. Dita fluidez afecta ao funcionamento de encimas como a adenilato ciclase e canles iónicas como as do calcio, potasio, e sodio, o que á súa vez afecta ao número e funcionamento dos receptores, e aos niveis do neurotransmisor serotonina. Como as dietas dos países occidentais son deficientes en omega-3 e excesivas en omega-6, equilibrar esta proporción sería beneficioso para a saúde.
Investigacións clínicas suxiren que o tratamento da depresión das nais con ácidos graxos omega-3 é beneficioso durante o período perinatal. Unha metaanálise de ensaios con suplementos de ácido eicosapentaenoico como tratamento para a depresión en mulleres non embarazadas concluíu que os suplementos con máis do 60% dese ácido son efectivos, pero os que conteñen principalmente ácido docosahexaenoico, ou menos do 60% de ácido eicosapentaenoico, non o eran.
Avedis Pedro XIV Arpiarean
Avedis Pedro XIV Arpiarean (en Աւետիս Պետրոս ԺԴ. Արփիարեան, Awetis Petros ŽD. Arp’iarean), nado o 13 de abril de 1856 en Eğin (Imperio Otomán) e finado o 26 de outubro de 1937 en Bsumar (Líbano), foi o 14º Patriarca de Cilicia da Igrexa Católica Armenia dende o 9 de outubro de 1931 até o seu pasamento.
Traxectoria
Naceu en Eğin, actual cidade turca de Kemaliye. En marzo de 1884 foi ordenado sacerdote e o 23 de setembro de 1890 foi nomeado bispo de Harput. Recibiu a ordenación episcopal en novembro de mans do patriarca Estevo Pedro X.
O 29 de abril de 1898 foi nomeado arcebispo auxiliar do patriarcado de Cilicia, e arcebispo titular de Anazarbus. O 27 de agosto de 1911 foi nomeado arcebispo de Marasc, e o 25 de xuño de 1928 foi novamente trasladado como arcebispo auxiliar á curia patriarcal. O 9 de outubro de 1931 foi elixido patriarca de Cilicia, cargo no que permaneceu até o seu pasamento en Bsumar (Líbano), o 26 de outubro de 1937.
Perdix dauurica
miniatura|240px|Bandada de Perdix daaurica. Perdix dauurica, coñecida vulgarmente como perdiz dáurica, é unha especie de ave da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos perdicinos, unha das tres que integran o xénero Perdix.
Bioloxía, hábitat e distribución
Habita e se reproduce en pradarías en gran parte das zonas temperadas do leste de Asia, desde Quirguicistán até Mongolia e a China. É unha ave terrestre non migratoria, que forma bandadas fóra da temporada de reprodución. Nalgunhas partes das zonas onde habita, as súas poboacións superpóñense coas habitadas pola perdiz charrela, coa cal forma unha superespecie.
A perdiz dáurica prefire os terreos abertos, especialmente os que teñen algúns arbustos nas proximidades ou pequenos bosques abertos. O niño é unha depresión no terreo forrada con herbas cerca dalgunha matogueira que lle serve de cuberta. A posta típica e de entre 18 e 20 ovos. Aliméntase de sementes, aínda que os espécimes xuvenís tamén consomen insectos qiue lles subministran proteínas. Cande son molestadas, de maneira similar á maioría das aves de caza, levántanse nun curto voo.
Aínda que a perdiz dáurica non se encontra ameazada a nivel global, en certas rexións pode sufrir unha caza excesiva.
Descrición
A especie foi descrita en 1811 polo médico, zoólogo e botánico alemán, célebre polos seus traballos realizados en Rusia, na súa obra [https://www.biodiversitylibrary.org/item/92513#page/7/mode/1up. Zoographia Rosso-Asiatica: sistens omnium animalium in extenso Imperio Rossico etc.]
Etimoloxía
O epíteto específico, dauuriuca, fai alusión á rexión rusa de Dauria (en ruso Даурия, Dauriya) rexión montañosa localizada ao leste do lago Baikal. Este nome, Dauria, deriva do etnónimo dos nativos da zona.
Makinaria
Makinaria é un poemario de Carlos Negro, publicado por Edicións Xerais en maio de 2009.
Temática
O poemario fala dun adolescente que ten por únicas motivacións o seu coche (o tuning e os rallys), a música Techno, divertirse cos amigos (tomando alcohol e cocaína) e ligar. Presenta un mundo sen atractivos e de oposición á familia, que remata traxicamente cun accidente.
Estrutura
O poemario está dividido en varias partes:
Inclúe un glosario de termos relacionados co tuning e un epílogo de Rosa Aneiros. Está adicado á mocidade do concello de Dodro, onde o autor dá clases
Estilo
Os poemas teñen unha métrica libre, moitos deles sen división en estrofas. É frecuente o uso de vocabulario da xerga xuvenil relacionado cos aspectos de que trata o libro.
Algúns títulos dos poemas están tomados de cancións ("Born to Run" de Bruce Springsteen e "This is the End" de The Doors), películas (Fast and Furious) e videoxogos (Need for Speed).
Autoinmunidade
A autoinmunidade é o fallo dun organismo en recoñecer os seus constituíntes como partes propias, o cal permite que se produzan respostas inmunitarias contra as propias células e tecidos. As enfermidades que se orixinan como resultado de respostas autoinmunes anormais denomínanse enfermidades autoinmunes. Exemplos importantes son: enfermidade celíaca, diabetes mellitus tipo 1 (insulina dependente), sarcoidose, lupus eritematoso sistémico, síndrome de Sjögren, síndrome de Churg-Strauss, tiroidite de Hashimoto, enfermidade de Graves, púrpura trombocitopénica idiopática, enfermidade de Addison, artrite reumatoide e alerxias.
A autoinmunidade non debe confundirse coa aloinmunidade.
483
Véxase tamén
Historia ano a ano
Autoinmunidade
Autoinmunidade de baixa intensidade
Durante moito tempo pensouse que o sistema inmunitario era totalmente incapaz de recoñecer os antíxenos propios. Xa Paul Ehrlich, a principios do século XX, propuxo o concepto de horror autotóxico, no cal un corpo "normal" non produce unha resposta inmunitaria contra os seus propios tecidos. Así, calquera resposta autoinmune era percibida como anormal e conectábase con algunha enfermidade humana. Despois apareceu a idea de que as respostas autoinmunes eran parte integral do sistema inmunitario, pero que se impedían as enfermidades autoinmunitarias por medio da inmunotolerancia aos antíxenos propios.
A autoinmunidade de alta intensidade ou nivel non é un proceso san e causa enfermidades, pero a autoinmunidade de baixa intensidade pode ser, en realidade, beneficiosa.
A autoinmunidade de baixo nivel podería axudar a recoñecer as células neoplásticas polas célula T CD8+, e así reducir a incidencia dos cancros.
A autoinmunidade pode ter un papel en facilitar unha resposta inmune rápida nas fases iniciais dunha infección cando a dispoñibilidade dos antíxenos alleos limita a resposta (por exemplo, cando hai pouca cantidade de patóxenos). Nun estudo realizado por Stefanova et al. (2002) inxectáronse anticorpos anti-MHC de clase II en ratos que expresaban un só tipo de molécula MHC de clase II (H-2b) para impedir temporalmente a interacción entre as células T CD4+ e o MHC. As células T CD4+ virxes (que nunca antes se encontraron co seu antíxeno) recollidas destes ratos 36 horas despois da administración anti-MHC mostraron unha diminución da resposta ao antíxeno peptídico citocromo c de pomba, como se determinou por fosforilación por Zap-70, proliferación, e produción de interleucina-2. Así, Stefanova et al. demostraron que o recoñecemento de MHC propios (a cal se é moi intensa contribuiría a unha enfermidade autoinmune) mantén a capacidade de resposta das células T CD4+ cando están ausentes antíxenos alleos. Esta autoinmunidade de baixa intensidade sería beneficiosa a longo prazo.
Tolerancia inmunolóxica
Os traballos pioneiros de Noel Rose e Ernst Witebsky en Nova York, e de Roitt e Doniach en Londres proporcionaron claras evidencias de que, polo menos para os linfocitos B produtores de anticorpos, enfermidades como a artrite reumatoide e a tirotoxicose están asociadas coa perda da tolerancia inmunolóxica, que é a capacidade do sistema inmunitario dun individuo de ignorar o propio e reaccionar contra o non propio. Cando esta tolerancia non funciona o sistema inmunitario desencadea unha resposta efectiva e específica contra os determinantes propios. A xénese exacta da tolerancia inmunolóxica aínda non se coñece en detalle, pero propuxéronse varias teorías desde mediados do xéculo XX para explicar a súa orixe.
As tres hipóteses máis utilizadas polos inmunólogos son:
Ademais están a investigarse intensamente outras dúas treorías:
A tolerancia pode dividirse tamén en tolerancia central e tolerancia periférica, dependendo de se os mecanismos mencionados anteriormente actúan nos tecidos linfoides centrais (timo, medula ósea) ou nos periféricos (ganglios linfáticos, bazo, placas de Peyer etc.). As teorías anteriores non son mutuamente excluíntes, e hai moitas evidencias de que estes mecanismos contribúen entre todos a xerar a tolerancia inmunolóxica nos vertebrados.
Inmunodeficiencia e autoinmunidade
Hai un gran número de síndromes de inmunodeficiencia que presentan características clínicas e de laboratorio de autoinmunidade. A decrecente capacidade do sistema inmunitario destes pacientes de eliminar as infeccións pode ser responsable neles de causar autoinmunidade por medio dunha activación perpetua do sistema inmunitario.
Un exemplo é a inmunodeficiencia variable común na que se producen múltiples enfermidades autoinmunes, por exemplo, enfermidade inflamatoria intestinal, trombocitopenia autoinmune e enfermidade tiroide autoinmune. A linfohistiocitose hematofagocítica familiar, unha inmunodeficiencia primaria autosómica recesiva, é outro exemplo; nestes pacientes son comúns a pancitopenia, erupcións, linfadenopatía e a hepatosplenomegalia. Pénsase que a causa é a presenza de múltiples infeccións virais non solucionadas debido á falta de perforina. Na agammaglobulinemia ligada ao X, ademais de infeccións crónicas ou recorrentes, tamén se producen moitas enfermidades autoinmunes incluíndo artrite, anemia hemolítica autoinmune, escleroderma e diabetes tipo 1. Na enfermidade granulomatosa crónica (CGD) obsérvanse infeccións fúnxicas e bacterianas rocorrentes e a inflamación crónica do intestino e pulmóns. Esta doenza está causada pola diminución da produción de nicotinamida adenina dinucleótido fosfato oxidase (NADPH oxidase) por parte dos neutrófilos. En pacientes con enfermidade granulomatosa de liña media, unha desorde autoinmune que se ve comunmente en pacientes de granulomatose de Wegener e linfomas de células NK/T, detéctanse mutacións nos xenes dos encimas RAG hipomórficas. Os pacientes de síndrome de Wiskott-Aldrich (WAS) tamén presentan eccema, manifestacións autoinmunes, infeccións bacterianas recorrentes e linfoma. Na distrofia ectodérmica-candidiase-poliendrocrinopatía autoinmune (APECED) tamén se observa autoinmunidade e infeccións: manifestacións autoinmunes específicas de órgano (por exemplo, hipoparatiroidismo e insuficiencia adrenocortical) e candidiase mucocutánea crónica. Finalmente, a deficiencia de IgA está tamén ás veces asociada co desenvolvemento de fenómenos autoinmunes e atópicos.
Factores xenéticos
Certos individuos son susceptibles xeneticamente de desenvolver enfermidades autoinmunes. Esta susceptibilidade está asociada con múltiples xenes e outros factores de risco. Individuos xeneticamente predispostos non sempre desenvolven enfermidades autoinmunes.
Sospéitase de que hai tres conxuntos de xenes implicados en moitas enfermidades autoinmunes. Estes xenes están relacionados con:
Os dous primeiros, que están implicados no recoñecemento de antíxenos, son inherentemente variables e susceptibles de recombinación. Estas variacións permiten ao sistema inmunitario responder a unha ampla variedade de invasores, pero poden tamén dar lugar a linfocitos capaces de autorreactividade.
Científicos como H. McDevitt, G. Nepom, J. Bell e J. Todd presentaron importantes evidencias que suxiren que certos alotipos de MHC de clase II están moi correlacionadas con enfermidades autoinmunes.
Existen poucas correlacións coas moléculas do MHC de clase I. A máis notable e consistente é a asociación entre o HLA B27 e a espondilite anquilosante. Poden existir correlacións entre polimorfismos nos promotores do MHC de clase II e enfermidades autoinmunes.
Seguen investigándose as contribucións de xenes que están fóra do complexo MHC, en modelos animais da enfermidade (como os amplos estudos xenéticos de Linda Wicker sobre a diabetes nos ratos NOD ), e en pacientes (análises de ligamento de Brian Kotzin da susceptibilidade ao lupus eritematoso sistémico).
Recentemente, asociouse o PTPN22 con múltiples enfermidades autoinmunes incluíndo a diabetes tipo I, artrite reumatoide, lupus eritematoso sistémico, tiroidite de Hashimoto, enfermidade de Graves, enfermidade de Addison, miastenia gravis, vitilixe, esclerose sistemica, artrite idiopática xuvenil, e artrite psoriásica.
Sexo
O sexo das persoas parece que tamén xoga un papel no desenvolvemento da autoinmunidade, polo que se teñen clasificado a maioría das doenzas autoinmunes como enfermidades relacionadas co sexo da persoa. Por exemplo, en EEUU case o 75% dos máis de 23,5 millóns de persoas que padecen alí enfermidades autoinmunes son mulleres, pero hai tamén millóns de homes que as padecen e neles poden ser máis severas. Hai unhas poucas enfermidades autoinmunes que é igual ou máis probable que as padezan homes que mulleres, como: espondilite anquilosante, diabetes mellitus tipo 1, granulomatose de Wegener, enfermidade de Crohn, colanxite esclerosante primaria e psoríase.
A razón desta influencia do sexo na autoinmunidade non está clara. As mulleres parecen en xeral orixinar respostas inflamatorias máis grandes ca os homes cando se activa o sistema inmunitario, o que incrementa o risco de autoinmunidade. Sinalouse a implicación dos esteroides sexuais para explicar que moitas enfermidades autoinmunes tenden a flutuar de acordo cos cambios hormonais, por exemplo, durante o embarazo, no ciclo menstrual, ou cando se usa contracepción oral. Un historial de embarazos anteriores tamén parece aumentar o risco de enfermidades autoinmunitarias. Suxeriuse que o lixeiro intercambio de células que se produce entre as nais e os fetos durante o embarazo pode inducir autoinmunidade. Isto inclinaría o equilibrio entre os sexos na dirección feminina.
Factores ambientais
Existe unha interesante relación inversa entre as enfermidades infecciosas e as enfermidades autoinmunes. En zonas do mundo onde son endémicas moitas enfermidades infecciosas, as enfermidades autoinmunes vense moi raramente. O inverso, ata certo punto, parece ser certo. A hipótese da hixiene atribúe estas correlacións ás estratexias de manipulación inmunitaria exercidas polos patóxenos. Aínda que esta observación foi considerada por algúns inoperante, de acordo con algúns estudos, a infección por parasitos está asociada cunha redución da actividade das enfermidades autoinmunes.
O mecanismo que se supón actúa é que o parasito amortece as respostas inmunes do hóspede para autoprotexerse. Isto podería proporcionar un beneficio casual para aqueles hóspedes que tamén están a sufrir unha enfermidade autoinmune. Os detalle da modulación inmune do parasito non se coñecen, pero poden incluír a secreción de axentes antiinflamatorios ou a interferencia coa sinalización inmune do hóspede.
Unha observación paradoxal é a forte asociación de certos microorganismos coas enfermidades autoinmunes. Por exemplo, Klebsiella pneumoniae e virus Coxsackie B están fortemente correlacionados coa espondilite anquilosante e diabetes mellitus tipo 1, respectivamente. Isto foi explicado pola tendencia do organismo infeccioso a producir superantíxenos que son capaces de causar unha activación policlonal dos linfocitos B, e a produción de grandes cantidades de anticorpos de variadas especificidades, algúns dos cales poden ser autorreactivos (ver máis abaixo).
Certos axentes químicos e drogas poden tamén asociarse coa xénese de condicións autoinmunes, ou condicións que estimulan as enfermidades autoinmunes. O caso máis evidente é o lupus eritematoso inducido por drogas. Xeralmente, a retirada da droga que o causa cura os síntomas no paciente.
Tamén está hoxe establecido que fumar é un factor de risco importante para a incidencia e a gravidade da artrite reumatoide. Isto pode estar relacionado cunha citrulinación anormal de proteínas, xa que os efectos de fumar correlaciónanse coa presenza de anticorpos contra péptidos citrulinados.
Patoxénese da autoinmunidade
Crese que hai varios mecanismos que operan na patoxénese das enfermidades autoinmunes, nun contexto de predisposición xenética e modulación ambiental. Un resumo destes mecanismos é o que se describe a continuación:
O papel dos tipos celulares inmunorreguladores especializados, como células T reguladoras, célula NKT, células T γδ na patóxénese das enfermidades autoinmunes están aínda investigándose.
Clasificación
As enfermidades autoinmunes poden dividirse en sistémicas e específicas de órgano (ou trastornos autoinmunes localizados), segundo as características clínico-patolóxicas principais de cada doenza.
Utilizando o esquema de clasificación tradicional de enfermidades “específicas de órgano” e “non específicas de órgano”, foron agrupadas moitas enfermidades baixo o paraugas das enfermidades autoinmunes. Porén, moitos trastornos inflamatorios crónicos humanos carecen de asociacións indicadoras de que se trate de inmunopatoloxías dependentes de células B e T. Nos últimos anos quedou firmemente establecido que unha "inflamación contra os propios" tecidos non necesariamente depende de respostas anormais das células T e B.
Isto levou a unha proposta recente para que o espectro da autoinmunidade se deba ver como un “continuo de enfermidade inmunolóxica,” no que as enfermidades autoinmunes clásicas están a un extremo e as enfermidades orixinadas polo sistema inmunitario innato (non linfocíticas) están no outro extremo. Neste esquema, podería incluírse todo o espectro da autoinmunidade. Utilizando este esquema pode considerarse que moitas enfermidades autoinmunes comúns humanas teñen unha inmunopatoloxía mediada polo sistema inmune innato substancial. Este novo esquema de clasificación ten implicacións para entender os mecanismos da enfermidade e para o desenvolvemento da terapia (ver, por exemplo, o artigo de PLoS Medicine seguinte: http://www.plosmedicine.org/article/info:doi/10.1371/journal.pmed.0030297 ).
Diagnose
A diagnose de trastornos autoinmunes depende en gran medida do exame do historial do paciente e do recoñecemento físico, e das sospeitas sobre o trasfondo de certas anormalidades derivadas das probas de laboratorio (por exemplo, un valor de proteína C reactiva elevado). En varios trastornos sistémicos, poden empregarse ensaios serolóxicos para detectar anticorpos específicos. Os trastornos localizados diagnostícanse mellor por inmunofluorescencia de mostras de biopsias. Os autoanticorpos utilízanse para diagnosticar moitas enfermidades autoinmunes. Mídense os niveis de autoanticorpos para determinar o progreso da doenza.
Tratamentos
Os tratamentos tradicionais das enfermidades autoinmunes son inmunosupresores, antiinflamatorios (esteroides), ou paliativos. Úsanse terapias non inmunolóxicas como as hormonais na tiroidite de Hashimoto ou diabetes mellitus de tipo 1 para tratar episodios de respostas autoagresivas, polo que son tratamentos paliativos. A modificación da dieta limita a severidade da enfermidade celíaca. O tratamento con esteroides ou NSAID (antiinflamatorios non esteroideos) limita os síntomas inflamatorios de moitas enfermidades. As inmunoglobulinas intravenosas (IVIG) utilízanse para a, polirradiculoneuropatía desmielinizante inflamatoria crónica (CIDP) e a síndrome de Guillain–Barré (GBS). As terapias inmunomodulatorias, como as de antagonistas do factor de necrose tumoral alfa (TNFα) (por exemplo, o etanercept), o axente que reduce a poboación de células B rituximab, o anti-receptor de IL-6 tocilizumab e o bloqueante da coestimulación abatacept mostraron ser útiles para tratar artrite reumatoide (RA). Algunhas destas inmunoterapias poden asociarse cun incremento do risco de ter efectos adversos, como a susceptibilidade a infeccións.
A vacinación de células T tamén está sendo explorada como unha posible terapia futura para os trastornos autoinmunes.
Juan Pardo de Tavera
miniatura|Escudo do Arcebispo.
Juan Pardo Tavera, nado en Toro (provincia de Zamora) o 16 de maio de 1472 e finado en Toledo o 1 de agosto de 1545, foi un relixioso castelán, arcebispo de Santiago de Compostela e de Toledo.
Traxectoria
Formado en Leis e Teoloxía, sobriño do bispo Diego de Deza, foi Conselleiro da Inquisición española e Reitor da Universidade de Salamanca a principios do século XVI. No ano 1514 foi nomeado Bispo de Ciudad Rodrigo. Nesta época traballou preto da Corte de Carlos V e obtivo da súa man o Bispado na diocese de Osma. Presidiu o Consello de Castela e a Chancelería de Valladolid. A súa dedicación á Coroa permitiulle chegar a obter o arcebispado da arquidiocese de Santiago de Compostela, ao mesmo tempo que presidía as Cortes de Toledo e as de Valladolid no ano 1525.
Obtivo o cardealato o 22 de febreiro de 1531 polo papa Clemente VII e, tres anos máis tarde obtivo a arquidiocese primada de Toledo. Renunciou ao Consello de Castela para facerse cargo do posto de Inquisidor xeral no ano 1539.
Compsognathus
Compsognathus (do grego kompsos/κομψος; "elegante", "refinado" ou "delicado" e gnathos/γναθος; "mandíbula") é un xénero representado por unha única especie de dinosauro terópodo compsognátido, que viviu a finais do período Xurásico, hai aproximadamente 150 millóns de anos atrás, no Titoniano, no que hoxe é Europa. Os paleontólogos atoparon dous fósiles ben preservados, un en Alemaña en 1850 e o segundo en Francia case un século despois. Moitas presentacións populares aínda describen Compsognathus como un dinosauro do tamaño dun galiña debido ao pequeno do espécime alemán, que agora se cre ser unha forma xuvenil máis grande. Compsognathus é un dos poucos dinosauros para os cales a dieta sábese con certeza: os restos de áxiles lagartos pequenos, presérvanse nos ventres de ambos espécimes. Os dentes descubertos en Portugal poden ser fósiles adicionais do xénero.
Aínda que non foi recoñecido como tal no momento da súa descuberta, Compsognathus é o primeiro dinosauro terópodo coñecido dun esqueleto fósil razoablemente completo. Até a década de 1990, era o dinosauro non-Avialae coñecido máis pequeno, estando clasificado incorrectamente nos séculos anteriores como o parente máis achegado do Archaeopteryx.
Compsognathus foi o primeiro xénero de dinosauros en ser representado con plumas, por Thomas Henry Huxley en 1876.
Descrición
miniatura|esquerda|Comparación do tamaño dos espécimes atopados en Francia (laranxa) e Alemaña (verde) respecto dun humano. Durante décadas, Compsognathus tiñan a fama de seren os máis pequenos dinosauros coñecidos; o primeiro espécime atopado medía arredor dun metro de lonxitude. Porén, outros dinosauros descubertos con posterioridade, como Caenagnathasia, Microraptor e Parvicursor, eran aínda máis pequenos. O meirande espécime de Compsognathus atopado tiñan un peso estimado de entre 0,83 e 3,5kg.
Aquad
Aquad é un programa baixo licenza GNU para a análise cualitativa de datos (CAQDAS en inglés: Computer assisted qualitative data analysis software) que facilita a análise de datos non estruturados en investigación cualitativa en psicoloxía, educación, socioloxía, filosofía, medicina, etnografía, política etc. Os datos estruturados recóllense habitualmente mediante a observación, introspección, historias de vida, diarios, grupos de discusión, entrevistas etc.
Autor
Aquad foi desenvolvido en Alemaña en 1987 por Günter L. Huber, profesor de Psicoloxía da Educación no Instituto de Ciencias da Educación da Universidade de Tübingen, para compensar a forza de traballo limitada na análise de contidos para un proxecto de investigación.
Descrición
Aquad ofrece ferramentas tales como:
Presentación dos datos
Os datos poden ser analizados como textos, sons, imaxes ou vídeos. Inicialmente, o software de análise cualitativa só se aplicaba a textos escritos. Estes datos son recollidos ou rexistrados durante a observación, a introspección, historias de vida, diarios, grupos de discusión, entrevistas etc. que se transcriben e analízanse estas transcricións.
Comparación de casos ou arquivos coa análise Booleana
Aquad permite a comparación de casos ou ficheiros a través da minimización lóxica. Aplica o método booleano para realizar a comparación cualitativa ideada por Ragin (1989) e detecta as características esenciais para identificar tipos de casos.
Galería de imaxes da Fonsagrada
Galería de imaxes do concello da Fonsagrada na provincia de Lugo.
STS-41
STS-41 foi unha misión do transbordador espacial Discovery lanzada o 6 de outubro de 1990 desde a rampla 39B do Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral.
Características
STS-41, con cinco astronautas a bordo (Richard Richards, Robert Cabana, Bruce Melnick, William Shepherd e Thomas Akers), foi lanzada para poñer en órbita a sonda solar Ulysses e para facer diversos experimentos a bordo, tanto biolóxicos como de materiais e tecnolóxicos. Entre os experimentos realizados estaban SSBUV para o estudo da luz ultravioleta reflectida pola atmosfera, CHROMEX, VCS, SSCE, IPMP, PSE, RME III, SSIP e AMOS.
O transbordador regresou a terra na Base Edwards da Forza Aérea o 10 de outubro de 1990.