cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Colonia, Alemaña
Esplendor medieval
En 1288, tralo exilio dos arcebispos a Bonn, Colonia conseguiu a plena autonomía municipal coma cidade imperial libre de feito (de dereito en 1475). Nos dous séculos precedentes baixo o báculo arcebispal todas as grandes igrexas da cidade foron ampliadas ou reconstruídas compoñendo un dos conxuntos arquitectónicos románicos máis excepcionais. miniatura|esquerda|200px|Stos. Apóstolos. miniatura|200px|S. Xereón, cúpula do decágono. Como remate (novamente contra a vontade do arcebispo), entre 1180 e 1220 os diferentes burgos amurallados foron unificados dentro dun único novo cinto de fortificacións que comprendía máis de 400 Ha, o maior de Europa (9 km con 12 portas). Tan extenso que esa configuración distintiva da urbe (media lúa) vaise manter ata o século XIX.
Situada estratexicamente no cruzamento de rutas entre leste e oeste coa ampla vía comercial que o Rin significaba entre o sur e o norte, dende o século X a cidade prosperara da man do tráfico no seu porto. En 1260 Colonia uniuse á Liga Hanseática selando o florecemento futuro.
En 1248, aínda o arcebispo puxera a primeira pedra da nova catedral gótica. Pero ía ser o patriciado burgués o que tentaría levantar un templo que daría a imaxe da ambición e puxanza da vella cidade, un dos edificios máis impoñentes do medievo. O relativo fracaso da empresa (rematouse no final do XIX) sinala tamén os fracasos políticos e económicos de Colonia durante a idade moderna. miniatura|centro|600px|Panorámica de Colonia dende o Rin; Anton Woensam (1531): dende S. Severino (esq.) ata S. Kuniberto (der.); no centro S. Martiño e a Catedral en construción.
Estancamento
miniatura|200px|Mapa de Colonia, M. Merian 1646 (N á dereita). Só a torre do concello (1414) e a igrexa dos xesuítas foron as únicas construcións monumentais nos cinco séculos seguintes. O coro da catedral fora consagrado en 1322 pero pouco a pouco abandonáronse as obras e no 1560 suspendéronse definitivamente por razóns financeiras. Despois, durante trescentos anos, as grúas sobre a estrutura foron o símbolo visible do estancamento da cidade. A puxanza comercial crecente dos Países Baixos na foz do Rin e a paralela perda de relevancia da Liga Hanseática, ademais dos conflitos permanentes cos arcebispos desterrados e os protestantes labraron o estancamento económico de Colonia (non contares con corte na época do humanismo e absolutismo privou de renacemento e barroco destacables á cidade). A Guerra dos Trinta Anos (1618-48) puxo a puntilla ó declive.
Precisamente a causa da guerra as murallas foron reforzadas cun sistema de baluartes nun amplo glacis. Tamén neste período (dende 1560) efectuáronse obras de canalización das beiras do Rin (en Deutz) para previr inundacións.
Século XIX: Neustadt
Trala breve ocupación napoleónica a cidade pasou a poder do estado prusiano (1815). Un inicio de industrialización levou ó primeiro crecemento poboacional (dende que na época romana e medieval se estabilizara entre 30.000 e 50.000 habitantes; se en 1822 aínda tiña 56.000 en 1855 xa tiña 107.000). De resultas, tamén se puxo en marcha un primeiro plan de ordenación, renovación (a vila estaba nun estado de abandono) e planificación do desenvolvemento (J.P.Weyer, 1822-44). Liberou os monumentos, creou prazas e zonas verdes, novas rúas nas amplas áreas sen urbanizar e un novo eixo leste-oeste entre a catedral e un parque fóra da muralla (Stadtgarten).
Século XX: Reconstrución
No período de entreguerras (o da República de Weimar), con Konrad Adenauer coma alcalde, levouse a cabo o plan para a creación de cintos verdes (Grüngürtel) arredor da cidade consolidada do tempo (aproveitando a esixencia do Tratado de Versailles de desmantelamento dos últimos baluartes defensivos que rodeaban a vila máis aló da Neustadt ). Neste período a vila foi tamén modélica en construción de vivenda social. miniatura|200px|A ribeira medieval de Colonia na actualidade: San Martiño o Grande en primeiro termo; ao fondo a Catedral e á dereita apunta a torre da Rathaus. Na segunda guerra mundial, a cidade histórica de Colonia foi devastada polos bombardeos. As labouras de reconstrución duraron toda a segunda metade do século XX sendo as vellas igrexas románicas unha prioridade. A tabula rasa na que se convertera a Alstadt foi aproveitada para a introdución de grandes arterias para o automóbil (que xa foran planificadas na época nazi). Sobre todo no eixo leste-oeste destruíron un tanto a beleza da Praza do Feo, aberta agora cunha ponte cara a Deutz ).
Nas últimas décadas a fronte medieval sobre o Rin ten sido convertido en parque coa transformación do primitivo porto en peirao de lecer. Por outra parte, o Rheinauhafen do fin do XIX ten sido obxecto dunha reconversión urbana transformándose en área de oficinas e residencial. O porto moderno foi desenvolvéndose con novos peiraos augas abaixo do río.
Aínda que a capitalidade de Renania do Norte-Westfalia foi situada en Düsseldorf e a federal na próxima Bonn (ata 1990), a Colonia contemporánea desenvolveuse coma centro cultural, da industria editorial e medios de comunicación. O Media Park (nunha antiga praia de vías férreas no NO da Neustadt, a carón do Stadtgarten) foi deseñado coma área de innovación para o século XXI. Tamén en Deutz, na beira oriental, estase a levar a cabo un ambicioso centro loxístico (estación do ferrocarril de alta velocidade), dotacional e comercial.
Máquina de Voight-Kampff
A máquina de Voight-Kampff é unha ferramenta de ficción aparecida na novela de ciencia ficción Soñan os androides con ovellas eléctricas? de Philip K. Dick. Inda que no libro estaba escrito Voigt-Kampff a forma máis popular é a aparecida no famoso filme que adapta a novela, Blade Runner (1982).
Funcionamento
A Voight-Kampff é unha máquina semellante a un polígrafo usada no filme polas unidades Blade Runner para axudalos no exame dun individuo para ver se el ou ela é un replicante. Mide funcións corporais como a respiración, o enroxecemento da cara, os pulsos do corazón e os moventos do ollo en resposta a preguntas que provocan emocións. No filme dous replicantes fan o exame: León (interpretado por Brion James) e Rachael (interpretada por Sean Young). En Blade Runner, Deckard dille a Tyrell que polo xeral leva entre 20 e 30 preguntas cruzadas descubrir un replicante. Con Rachael leva máis dun cento. No libro só leva "seis ou sete" preguntas determinalo.
Na cultura popular
No segundo episodio da décima tempada de Stargate SG-1 a personaxe Vala Mal Doran fai un exame de perfil psicolóxico. Antes do test está a practicar e chega á pregunta da tartaruga ("Estás no deserto, ves unha tartaruga tumbada de costas, loitando, e non a axudas. Por que?") que é do test Voight-Kampff que lle fan a León no filme. A súa resposta tería sido "Porque eu tamén son unha tartaruga". Noutro capítulo (Divide and Conquer, o quinto da cuarta tempada), a análise de iris ó mesmo tempo que se fan unhas preguntas foi incorporado como un mecanismo para detectar cando unha persoa foi programada cun comando de asasinato. No episodio Absolute power (capítulo dezasete da cuarta tempada), o detector zatarc usado polo Tok'ra Aldwin semella unha máquina de Voight-Kampff.
No filme do 2000 O 6º día, un "psiquíatra virtual" holográfico comeza a facer ó protagonista algunhas preguntas, unha das cales pídelle visualizar unha tartaruga no deserto, unha referencia ó exame de Voight-Kampff feito polo replicante León.
Ligazóns externas
Somien els androides amb ovelles elèctriques? Blade Runner
Aerosmith (álbum)
Aerosmith é o álbum de estrea da banda estadounidense de hard rock Aerosmith, publicado o 5 de xaneiro de 1973 a través do selo Columbia Records. A canción "Walkin' the Dog" é unha versión dun tema de Rufus Thomas e "Dream On" sería un top 10 nos Estados Unidos cando se reeditou en 1976 (inicialmente publicouse como sinxelo en 1973). O disco chegou ao número 21 da lista Billboard 200 en 1976.
Tezán, Fanoi, Abadín
Tezán é un lugar da parroquia de Fanoi no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá.
Lícidos
Os lícidos (Lycidae) son unha familia de escaravellos da orde Coleoptera.
Descrición
Os escaravellos desta familia son alongados e xeralmentre se encontran en flrores ou talos. Os machos adultos miden de 10 a 15 mm de lonxitude, mentres que as femias son un pouco máis longas. Os adultos dalgunhas especies son nectarívoros, aínda que algúns poden ter vidas de adulto curtas durante as que non se alimentan en absoluto. A cabeza é triangular e as antenas son longas, grosas e serradas. A maioría deles son de cor vermello ladrillo. Están protexidas dos predadores por seren tóxicos. As súas larvas predadoras crecen baixo as codias de árbores ou entre as follas secas caídas.
Distribución
Estes escaravellos son cosmopolitas, e encóntranse nas ecorrexións Neártica, Paleártica, Neotropical, Afrotropical, Oriental, e Australiana.
Xéneros
Estes 97 xéneros pertencen á familia Lycidae:
Fontes dos datos: i = ITIS, c = Catalogue of Life, g = GBIF, b = Bugguide.net
Doenza de Alexander
A doenza de Alexander é unha enfermidade desmielinizante que se agrupa dentro das chamadas leucodistrofias. É unha entidade moi rara, produto dunha mutación dun xene que codifica a proteína gliofibrilar acídica (GFAP). As anomalías histolóxicas características desta síndrome son a desmielinización difusa da substancia branca e a presenza dunha gran cantidade de fibras de Rosenthal (agregados proteicos de GFAP con outro tipo de proteínas) dentro dos astrocitos. Adoita comezar na idade infantil con macrocefalia, atraso mental, convulsións e espasticidade. Non ten ningún tratamento eficaz.
Estadio El Collao
El Collao é un estadio de fútbol da cidade de Alcoi, na provincia de Alacant, España. O seu equipo local é o Club Deportivo Alcoyano. Foi inaugurado en 1921, e posúe unha capacidade de aproximadamente 4.850 espectadores. Atópase situado na rúa Oliver s/n.
É un campo de estilo inglés, coas bancadas a rentes do terreo de xogo. No inverno é habitual que o estadio cúbrase de neve. O mítico Collao albergou todos os encontros como local do Alcoyano en Primeira División, Segunda, Segunda B e Terceira.
Tahira Tahirova
Tahira Akbar qizi Tahirova (en Tahirə Əkbər qızı Tahirova, en Таи́ра Акпе́ровна Таи́рова), nada o 7 de novembro de 1913 e finada o 26 de outubro de 1991, foi unha política e diplomática soviética. Traballou como Ministra de Asuntos Exteriores da República Socialista Soviética de Acerbaixán de 1959 a 1983.
Traxectoria
Tahirova naceu o 7 de novembro de 1913 en Bayram-Ali (actualmente en Turkmenistán). Despois de graduarse na Universidade Estatal do Petróleo e Industria de Acerbaixán (entón Instituto de Industria de Acerbaixán) en 1935, converteuse na primeira muller profesional acerbaixana en obter un título de educación superior relacionado coa industria petroleira. En 1940, foi nomeada directora do Instituto de Investigacións Científicas de Acerbaixán. A partir de 1942, traballou no Comité Central do Partido Comunista de Acerbaixán e estivo a cargo de entregar as subministracións de petróleo necesarias para o Exército Soviético que loitaba contra o inimigo na fronte durante a Segunda Guerra Mundial. En 1949, comezou a impartir cursos sobre exploración e desenvolvemento de pozos de petróleo na Academia de Petróleo de Acerbaixán e en 1953 obtivo o seu doutoramento.
A partir de 1954, Tahirova ocupou varios postos de alto rango no Consello da Unión de Traballadores de Acerbaixán, Consello de Ministros da República Socialista Soviética de Acerbaixán. En 1957, foi nomeada Ministra de Asuntos Exteriores da República Socialista Soviética de Acerbaixán. Con todo, o seu traballo non comezou até 1959 cando se graduou da Academia Diplomática do Ministerio de Asuntos Exteriores da URSS. De acordo coas leis soviéticas da época, o Ministro de Asuntos Exteriores dunha república unida tamén estaba a cargo doutras funcións gobernamentais. Durante o seu mandato, logrou a separación de funcións e, a petición súa, foi relevada dos seus cargos adicionais dentro do goberno en 1968 e comprometeuse completamente co servizo diplomático. Tahirova é coñecida por levar máis diplomáticos acerbaixanos ao servizo exterior da Unión Soviética e a academia diplomática do Ministerio de Asuntos Exteriores. Con frecuencia foi membro de equipos diplomáticos soviéticos nas sesións da Asemblea Xeral da ONU. Ademais diso, como mediadora, Tahirova dirixiu o equipo de pacificación soviético durante a guerra Irán-Iraq de 1980-1988.
Premios
En 1976, Tahirova foi galardoada coa Orde da Amizade dos Pobos pola súa contribución especial ao Ministerio de Asuntos Exteriores da URSS, así como coa Orde da Bandeira Vermella do Traballo, a Orde de Lenin e a Orde da Insignia de Honra. Falaba turco, inglés e ruso con fluidez.
Lonely Woman (composición)
"Lonely Woman" é unha composición do músico de jazz Ornette Coleman. A gravación é a que abre o álbum The Shape of Jazz to Come. Ademais de Coleman ao saxofón alto, na gravación interveñen Don Cherry á corneta, Charlie Haden ao contrabaixo e Billy Higgins á batería.
Orixe
Nunha entrevista con Jacques Derrida, Coleman relata a orixe da composición:
Outras versións
Haden e Cherry fan unha versión desta composición en Old and New Dreams (ECM, 1979). Haden interpretouna outra vez en Etudes (1987) e In Angel City (1988).
O pianista John Lewis foi o primeiro en gravar a peza en xaneiro de 1962 co Modern Jazz Quartet para o álbum do mesmo título, que foi unha das primeiras gravacións en recoller unha composición de Coleman. Máis tarde, en xullo do mesmo ano, Lewis gravouna outra volta no seu álbum European Encounter.
Versións vocais, coas letras escritas por Margo Guryan, foron gravadas por Chris Connor (1962), Freda Payne (1964, en After the Lights Go Down Low and Much More!!!) e Carola Standertskjöld (1966).
Outras versións foron gravadas por:
Soak the Saddle
Soak the Saddle é o terceiro álbum da banda estadounidense de noise rock Arab on Radar, publicado en abril do 2000 a través do selo Skin Graft Records. O disco é a primeira edición do grupo sen o membro fundador e baixista Andrea Fiset.
Crista de galo grande
A crista de galo grande (Serapias cordigera) é unha planta herbácea perenne da familia Orchidaceae. miniatura|240px|Ilustración. miniatura|240px|Detalle da flor.
Descrición
A serapias cordigera presenta o labelo das flores moi ancho e cordiforme, de cor purpúreo, o que a diferenza doutras especies do xénero que teñen o labelo máis estreito. Na parte interior do labelo presenta dúas callosidades diverxentes (a lengüeira, Serapias lingua só presenta unha).
Cea, Cea, Vilagarcía de Arousa
Cea é un lugar da parroquia de Cea no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 252 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 138 eran mulleres e 114 homes, o que representa un aumento respecto ós anos 2010, cando eran 238 veciños, e 2005, cando eran 240.
Crista de galo grande
Descrición
É de talos medianos, de 15 a 50 cm de altura, erectos e delgados, e na base do talo adoitan mostrar manchas de tinguiduras avermelladas.
As follas frecuentemente mostran manchas violáceas e son estreitas, lanceoladas e acanaladas.
Inflorescencia curta, densa, con 2 a 12 flores, relativamente grandes. Os seus tépalos formando un casco pechado, os externos purpúreos, ovado-lanceolados, acuminados, libres no extremo, os internos laterais ovados, con marxe ondulado e moi acuminados.
O labelo cunha constrición central que o divide en dúas partes, unha distal plana dirixida cara abaixo, lingüiforme, ancha e acorazonada, vilosa na zona media, e outra proximal cóncava de igual anchura que a anterior e con dúas callosidades púrpura na base, sen esporón.
ElPozo Murcia Fútbol Sala
O ElPozo Murcia Fútbol Sala ou ElPozo Murcia Turística, por motivos de patrocinio, é un equipo español de fútbol sala da cidade de Murcia (Rexión de Murcia). Actualmente compite na División de Honra da Liga Nacional de Fútbol Sala e é un dos equipos máis laureados do fútbol sala español.
Fundouse en 1989 co apoio da empresa murciana de alimentación ElPozo, que se mantén como principal patrocinador. Ese ano comprou os dereitos do Cruz Joyita na LNFS, equipo murciano que xa patrocinara en anteriores ocasións. Ao longo da súa historia, o ElPozo gañou cinco títulos de Liga e catro Copas de España, así como unha Recopa de Europa na tempada 2003-04.
Fundación e primeiros anos
Antes da creación do ElPozo Murcia, a cidade de Murcia contaba cun equipo de fútbol sala nas competicións da Federación Española, coñecido como Cruz Joyita de Murcia. O grupo alimentario ElPozo patrocinara ese equipo na tempada 1986-87, mais coa creación da Liga Nacional de Fútbol Sala quería contar co seu propio club. Por iso, a empresa comproulle en 1989 ao Cruz Joyita a súa praza na máxima categoría e os seus dereitos federativos. Na tempada 1989-90, a primeira da nova liga, os murcianos conseguiron a permanencia.
Nos seus primeiros anos de vida, o ElPozo realizou un forte investimento en xogadores internacionais e mesmo presentou unha oferta por Diego Armando Maradona, que a estrela arxentina rexeitou. Na tempada 1990-91 conseguiu clasificarse para a segunda fase no campionato de liga e en 1992 disputou a súa primeira final de Liga, que perdeu fronte ao Caja Toledo FS. O primeiro título que conseguiu foi a Copa de España na tempada 1994-95, en cuxa final se impuxo ao CLM Talavera, e un ano despois conseguiu a Supercopa.
A primeira liga
A situación do ElPozo Murcia no campionato cambiou a partir da contratación en 1996 do brasileiro Paulo Roberto, internacional coa selección española. Ademais de Paulo Roberto, o equipo contratou xogadores como Pato, Cupim, Marcelo e o porteiro Ricardo, que converteron o conxunto murciano en candidato ao título. Aínda que o club xa fora campión da liga regular en 1994-95, os murcianos non gañaran o título de liga ata a data.
Na tempada 1997-98, o ElPozo Murcia proclamouse campión de liga por primeira vez na súa historia ao gañar en cinco partidos ao CLM Talavera. O cadro de xogadores do ElPozo foi tamén un dos piares da Selección de fútbol sala de España, que nesa época conseguiu os seus primeiros títulos internacionais.
Chegada de Duda como adestrador
Logo de varias tempadas nas que o club non conseguiu ningún campionato, o ElPozo contratou como adestrador na tempada 2001-02 a Eduardo Sao Thiago Lentz "Duda", ex xogador do conxunto murciano nos anos 90. No seu primeiro ano baixo a dirección de Duda, o ElPozo foi finalista da Copa de España e semifinalista polo título da LNFS. Un ano despois, os murcianos gañaron a súa segunda Copa de España tras bater o Boomerang Interviú de Madrid, e chegaron ata a final da liga, que perderon precisamente fronte ao conxunto madrileño.
A vitoria de Copa en 2003 permitiu a ElPozo disputar a Recopa de Europa, competición na que conseguiu a vitoria e o seu primeiro título internacional. Tanto en 2004 como no 2005, o ElPozo chegou ata a final da Liga, mais en ámbalas dúas ocasións caeu fronte ao Interviú Fútbol Sala. Ao final da tempada 2004-05, Paulo Roberto anunciou a súa retirada do fútbol profesional e o club iniciou un cambio xeracional co xa exfutbolista como director deportivo. O club traspasou as súas estrelas Lenísio e Balo, e supliu as súas baixas coa contratación de Bacaro e Wilde, quen se converteu nun dos máximos goleadores do club.
Na tempada 2005-06, o club cambiou o seu nome por motivos de patrocinio, pasando a denominarse ElPozo Murcia Turística. Ese ano o equipo de Duda finalizou primeiro na liga regular e bateu na final o Polaris World Cartagena en cinco partidos. Deste xeito, os murcianos conseguiron a súa segunda liga oito tempadas despois. O ano seguinte, o ElPozo revalidou o título ao bater o Boomerang Interviú. Ese mesmo ano gañou a última Copa Ibérica disputada.
Crista de galo grande
Descrición
Ten o epiquilo ensanchado desde a base, é dicir, con forma acorazonada. As dúas estrías da base do hipoquilo son diverxentes.
ElPozo Murcia Fútbol Sala
Chegada de Duda como adestrador
Para a tempada 2007-08, os murcianos optaban a cinco títulos entre competicións nacionais e internacionais. Porén, o ElPozo só puido gañar a Copa de España. Na liga, o ElPozo Murcia finalizou a liga regular en primeira posición, mais caeu na final fronte ao Interviú Fadesa. Ademais, o club sucumbiu na final da Copa da UEFA ante o Viz-Sinara ruso.
Crista de galo grande
Descrición
Tubérculos ovoides, en número de 3 a 5, sentados ou sobre estolóns.
ElPozo Murcia Fútbol Sala
Chegada de Duda como adestrador
O ElPozo Murcia conseguiu dous títulos consecutivos de liga nas tempadas 2008-09 e 2009-10, ano no que conseguiron un triplete ao gañar tamén a Copa e a Supercpa de España. Daquela Paulo Roberto abandonou a dirección deportiva e foi substituído por Fran Serrejón, ex xogador do club e ata aquela segundo adestrador.
Clara Janés
Clara Janés Nadal, nada en Barcelona o 6 de novembro de 1940, é unha polifacética poeta e tradutora catalá. En 1997 recibiu o Premio Nacional á obra dun tradutor polas súas numerosas traducións de autores centroeuropeos e orientais.
ElPozo Murcia Fútbol Sala
Filial
O cadro de xogadores do Ciudad de Murcia está formada na súa maior parte por canteiráns da Rexión de Murcia e promesas do fútbol sala español procedentes de todo o Estado. O equipo está adestrado por Juan Francisco Fuentes Zamora.
Christina Applegate
miniatura|dereita|Christina Applegate Christina Applegate, nada o 25 de novembro de 1971 en Hollywood (Os Ánxeles), é unha actriz estadounidense, particularmente coñecida polo papel de Kelly Bundy na teleserie Married... with Children (1986-1997) da Fox Broadcasting Company, para o cine participou en filmes tales cal Anchorman e Don't Tell Mom the Babysitter's Dead. Protagonizou a súa propia serie, Jesse, de 1988 a 2000.
Clara Janés
Traxectoria
Clara Janés estudou en Barcelona e en Pamplona a carreira de Filosofía e Letras, na que é licenciada. Tamén é Maître ès lettres pola universidade de París IV Sorbona, en literatura comparada.
Desde 1983 participa en encontros literarios nacionais e internacionais. A súa poesía foi traducida a vinte idiomas. Dirixe a colección Poesía del Oriente y del Mediterráneo, na que publicou a poetas como Yunus Emre, Sohrab Sepehrí, Adonis, Halas, Holan, Nezval, Orten, Seifert, Ilhan Berk, Yalal ud-Din Rumi, Odiseas Elitis, António Ramos Rosa, Wang Wei, Nâzim Hikmet, Nichita Stanescu, Du Fu, Johannes Bobrowski, Hafez, Mansur Hallay, Mahmud Darwish, Sujata Bhatt, Forugh Farrojzad, Abbas Kiarostami, Al-Mutanabbi, Safo, Rilke...
O xurado do XIV Certame Internacional de Poesía “Ciudad de Torrevieja” decidiu por unanimidade outorgar o galardón a Clara Janés polo seu poemario Río hacia la nada (2010).
En outubro de 2011, un xurado formado por Francisco Pino Jiménez, Jenaro Talens, Cristóbal Gabarrón, Carlos Aganzo e Antonio Piedra outorgoulle a Clara Janés o máximo galardón na primeira edición do Premio de Poesía Experimental Francisco Pino pola súa obra Movimientos Insomnes, da que o xurado do certame valorou a súa "orixinalidade" e "forza poética indubidable", mentres que La textura del aire, de Eduardo Fraile, e Incluso sin palabras, de Javier Dámaso, levaron o primeiro e o segundo accésit, respectivamente.
Crista de galo grande
Descrición
A floración ten lugar de abril a xuño.
Distribución e hábitat
Principalmente nos países mediterráneos occidentais, pero poden alcanzar localizacións tan afastadas cara ó leste coma o sur de Turquía. Atópanse algunhas comunidades no Val dos Pedroches, na Provincia de Córdoba. Tamén se atopa nas Illas Azores e o noroeste de África. En Galicia tamén está presente sendo unha das máis abundantes do xénero das orquídeas.
Vive en chans silíceos, en pradarías húmidas, matogueira alta, en oliveirais, e bosques claros que deixen pasar suficiente luz. Chega a desenvolverse en alturas de até 1.000 msnm. Especie protexida nas Illas Baleares.
Taxonomía
Serapias cordigera foi descrita por Carl von Linné e publicada en Species Plantarum, Editio Secunda 1345. 1763. Serapias: nome xenérico de orixe grega que se aplicou antigamente a unha orquídea non identificada con certeza, quizais Orchis morio. Provén dun deus exipcio chamado Serapis en cuxos templos os devotos se dedicaban ós praceres da carne. O nome que Linneo asignou a este xénero quizais se debe a que a algunhas orquídeas se lles atribúen efectos afrodisíacos.
Cordigera: epíteto latino que significa "con forma de corazón".
Rise, O Voices of Rhodesia
"Rise, O Voices of Rhodesia" ou "Voices of Rhodesia" (en galego: Levantade, Oh Voces de Rodesia) foi o himno nacional do estado non recoñecido de Rodesia e Cimbabue Rodesia (renomeado Cimbabue en 1980) entre 1974 e 1979. A música foi a de "Ode to Joy", o Cuarto Movemento da Novena Sinfonía de Ludwig van Beethoven, que fora adoptado como oficial do continente europeo polo Consello de Europa en 1972. A música utilizada en Rodesia foi un arranxo realizado polo capitán Ken MacDonald, o director da orquestra dos Rhodesian African Rifles. O goberno organizou un concurso nacional para atopar a letra axeitada para combinala coa melodía escollida, gañando a composición de  Mary Bloom de Gwelo.
Trala Declaración Unilateral de Independencia de Rodesia, o 11 de novembro de 1965, o país aínda mantiña a súa lealdade á raíña Isabel II como a súa Xefa de Estado, mantendo o "God Save the Queen" como o seu himno nacional. Trala constitución de 1970, coa que o país se constituía nunha república, o himno real foi abandonado, xunto con outras moitas referencias á monarquía, deixando ao país sen un himno nacional ata que se aprobou o "Rise, O Voices of Rhodesia" en 1974. O himno nacional perdeu o seu status legal en decembro de 1979, cando o Reino Unido recuperou o control do país de forma provisional ata o declaración oficial da independencia como Cimbabue cinco meses máis tarde.
Letra
Rise, O voices of Rhodesia, Bringing her your proud acclaim, Grandly echoing through the mountains, Rolling o'er the far flung plain. Roaring in the mighty rivers, Joining in one grand refrain, Ascending to the sunlit heavens, Telling of her honoured name.
Legado
"Rise, O Voices of Rhodesia" tivo carácter oficial durante toda a historia da República de Rodesia, así como entre xuño e decembro de 1979, cando o país se reconstituíu como Cimbabue-Rodesia, unha versión do mesmo país dirixida pola maioría negra, que tampouco tivo éxito en obter recoñecemento internacional do Reino Unido e das Nacións Unidas. Aínda que o himno continuou sendo oficial durante este período, o país adoptou unha nova bandeira e as festividades oficiais baseadas nos fitos coloniais foron modificadas por outras que pretendían ser máis inclusivas: Día do Presidente, día da Unidade, día dos Devanceiros. O himno nacional permaneceu inalterado ata o 12 de decembro de 1979, cando Cimbabue-Rodesia volveu a estar baixo control do Reino Unido durante un período de transición antes de ser recoñecida oficialmente a súa independencia como República de Cimbabue. "Ishe Komborera Africa", unha versión en lingua shona do himno "Nkosi Sikelel' iAfrika" ("Deus bendiga a África") converteuse no novo himno nacional, mantendo ese status até 1994, cando foi substituído polo actual Simudzai Mureza wedu WeZimbabwe" ("Bendita sexa a Terra de Cimbabue").
Debido ao seu uso como melodía de "Rise, O Voices of Rhodesia", a interpretación da "Ode to Joy" de Beethoven é controvertida no país, onde a súa interpretación nas embaixadas estranxeiras no día de Europa causou inicialmente problemas con algúns oficiais do goberno que, segundo a historiadora Josephine Fisher, descoñecían que a melodía fora empregada polo Consello de Europa Durante a década de 1980, Derek Hudson, director da Orquestra Filharmónica Bulawayo, tivo serias dificultades para obter o permiso para interpretar a Novena Sinfonía de Beethoven, aínda que finalmente puido facelo tras negociar co goberno do país. Cando a melodía de "Ode to Joy" foi incluída nun recital para recadar fondos nunha igrexa de Harare no Nadal de 1994, provocou varias protestas entre os asistentes.
Olimpíada
miniatura|300px|[[Estadio na antiga Olimpia.]] Unha olimpíada é o período de catro anos que media entre distintos xogos olímpicos. Na Grecia Antiga constituía unha unidade de medida do tempo, que servía para situar historicamente os feitos.
Porén moitas veces o termo olimpiadas é sinónimo de xogos olímpicos, a celebración deportiva internacional que ten lugar cada catro anos nunha cidade distinta e na que participan deportistas, na súa maioría, non profesionais, esta definición é tamén empregada con frecuencia na linguaxe xornalística, porén fan referencia a conceptos distintos e, en certa medida, opostos, xa que de forma xeral a olimpíada é xusto o tempo que non é xogo olímpico. Existe, polo tanto, a nivel lingüístico, certa polémica e aínda que a denominación institucional aposta por definir olimpíada como período entre xogos, na práctica en portugués, castelán, francés, inglés ou galego, Olimpíada pasou tamén a designar a celebración deportiva.
En 2016 atopámonos na 31ª Olimpíada da era moderna, e os Xogos Olímpicos de 2016 de Río de Xaneiro son conseguintemente os Xogos Olímpicos da XXXI Olimpíada. A partir do momento da súa finalización comezou a trixésimo segunda olimpíada, cuxos Xogos Olímpicos tiveron lugar en Toquio (o Xapón) no ano 2020. Porén, non houbo ata a data 30 Xogos Olímpicos de verán, senón unicamente 27. Os Xogos da sexta olimpíada (Berlín 1916), da Xogos da duodécima olimpíada (Helsinqui 1940) e da décimo terceira (Londres 1944) non se chegaron a realizar por mor das guerras mundiais, pero o calendario de olimpíadas seguiu correndo.
O termo olimpíada vén do nome da cidade de Olimpia, en Grecia, onde por volta do ano 776 a.C., comezáronse a celebrar polo verán na honra de Zeus, un certame de xogos deportivos cada catro anos, até que o emperador romano Teodosio I decidiu suprimilo, no final do século IV d.C. No século XIX o francés Pierre Frèdy, barón de Coubertin, decide volver a organizar uns xogos semellantes aos da antigüidade, fundando o Comité Olímpico Internacional. O 6 de abril de 1896, celébrase en Atenas a primeira olimpíada da era moderna, que durou unicamente dous anos, e non catro, dende a fundación do Comité Olímpico Internacional en 1894 até os primeiros Xogos de 1896.
Polo tanto a cidade de Olimpia (Olumpía, na forma grega orixinaria, en relación co Olimpo (Ólumpos, ‘o alto entre o máis alto’), a morada dos deuses–, empregando para iso o xenitivo olumpiádos, que pasa ao latín como olympiadis) é o eixo vertebrador de todo o léxico asociado ás Olimpíadas (do adxectivo olímpico -a, o adverbio olimpicamente ou o substantivo olimpismo, “o conxunto de valores e ideais propios dos xogos olímpicos”) e tamén o piar de boa parte da simboloxía propia do certame, como o rito de inauguración que consiste en prender a flama olímpica no estadio desta cidade para logo levala acesa nun facho deica o país de acollida dos xogos que corresponda en cada edición.
Camp del Centenari
O Camp del Centenari é un estadio de fútbol da cidade de Badalona, na provincia de Barcelona, España. O seu equipo local é o Club de Futbol Badalona. Foi inaugurado en 1936, e posúe unha capacidade de aproximadamente 4.500 espectadores. Atópase situado na avenida de Navarra.
Xoán Carlos Carreira
Xoán Carlos Carreira Pérez, coñecido como Calín, nado en Lugo o 21 de maio de 1956, é un profesor, político e sindicalista agrario galego.
Traxectoria
É Enxeñeiro Técnico Agrícola, doutor Enxeñeiro Agrónomo e catedrático de Escola Politécnica Superior de Lugo. Foi membro de EGA e do Frente Estudantil da AN-PG. En 1975 integrase nos CALL, sendo un dos seus primeiros membros e un dos impulsores do Sindicato Labrego Galego-Comisións Labregas. Foi tamén voceiro do BNG no Concello de Lugo (1991-1996), así como membro do Consello Nacional desa formación en distintas etapas. Exerceu como vicerreitor de Infraestruturas da Universidade de Santiago de Compostela e director da Escola Politécnica Superior de Lugo.
Ten colaborado en diversos medios de comunicación, como A Nosa Terra, El Progreso, Vieiros e Praza Pública.
Os Pitufos
Os Pitufos (en The Smurfs) é unha serie estadounidense de debuxos animados protagonizada polos divertidos personaxes azuis creados polo historietista belga Peyo. Producida por Hanna-Barbera Productions, e estreada a finais do terceiro trimestre do ano 1981 na canle NBC, a serie, de 256 capítulos cun total de 421 historias, deu o seu fin o 25 de agosto do 1990 tras nove tempadas. En Galiza a serie foi emitida por varias canles privadas amais, tamén na canle autonómica TVG dentro do contedor ''Xabarín Club.
Sinopse
Os Pitufos son pequerrechiñas criaturas azuis que moran ó aconchego nun curruncho dunha fraga onde o seu lar, a aldea dos pitufos, está formada por casiñas semellantes ós cogomelos. Teñen candanseu oficio e especialidades diferentes. No seu falar adoitan usa-lo termo "Pitufar" que ten significados varios segundo en que xeito se diga.
Céntranse por medio de dous principais personaxes: Papá Pitufo e Pitufina; Papá Pitufo caractirízase polo seu chapeu e pantalóns vermellos e pola súa barba branca, é o líder do grupo e na súa ausencia os demais pitufos non saben como se organizaren, o que fai que haxa liortas na aldea. Á Pitufina diferénciase polo seu louro cabelo e por se-la única muller entre os pitufos. Os homes senten envexa e celos cando un pitufo tentar chama-la súa atención.
O meirande perigo dos pitufos é o meigo Gargamel que ten a obsesión dos atrapar para facer unha exquisita sopa con eles. Conta coa axuda do seu micho Azrael, que servirase del e do seu bo olfacto para acha-lo abeiradoiro dos pitufos.
Lingua meglenorromanesa
O meglenorromanés é unha lingua romance integrante do conxunto das linguas romances orientais, emparentado co romanés que se fala nalgunhas poboacións do norte de Grecia e o sur de Macedonia do Norte.
Os falantes deste idioma denomínanlle vlaheshte (valaco), mentres que en romanés, do cal moitas veces é considerado un dialecto, chámaselle limba meglenoromână. O megleno-romanés é falado en 2006 por tan só entre cinco mil e doce mil persoas, principalmente no val do río Meglená, poucos quilómetros ao nordés de Salónica, nas prefecturas gregas de Kilkís e Serres e en menor número en Macedonia do Norte inmediatos á fronteira grega próxima ao Meglená. Ao concluír a primeira guerra mundial uns 1.200 megleno-romaneses emigraron cara Romanía estabelecéndose no poboado de Cerna, distrito de Tulcea mais, dadas as afinidades lingüísticas, o idioma megleno-romanés diluíuse ante o idioma dacorrumano.
É moi probable que o megleno-romanés derive do arromanés, por outra banda, dadas as moitas afinidades co istro-romanés algúns lingüistas consideran que o megleno-romanés é transnacional entre o arromanés e o istro-romanés.
O Vilar Novo, Fanoi, Abadín
O Vilar Novo é un lugar da parroquia de Fanoi no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá.
Lugares de Cedeira
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Cedeira.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Cedeira
A Congostra, Cea, Vilagarcía de Arousa
A Congostra é un lugar da parroquia de Cea no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia. Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016, polo que non se poden achegar datos da súa poboación.
A Zurreira, Fanoi, Abadín
A Zurreira é un lugar da parroquia de Fanoi no concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá.
Ido
O ido é unha lingua planificada coa premisa de servir como linguaxe universal para os falantes das diversas linguas naturais. O ido desenvolveuse a partir do esperanto, especificamente deseñado cunha regularidade gramatical, ortográfica e léxica para facilitar a súa aprendizaxe. O alfabeto é fonético, o que significa que a cada son corresponde só unha letra, e viceversa.
Historia
197px|miniatura|dereita|Louis Couturat foi quen creou o ido e convenceu a Louis de Beaufront, un coñecido esperantista francés, para adherirse á súa causa. A petición da Delegación para a Adopción dunha Lingua Internacional Auxiliar á Asociación Internacional de Academias en Viena para escoller unha lingua internacional foi desestimada en maio de 1907. A delegación, que fora fundada por Louis Couturat, decidiu reunirse en comité en París en outubro de 1907 para discutir a adopción dunha lingua internacional estándar de entre as competidoras que apareceran nesa época. De acordo coas actas do comité, decidiuse que ningunha lingua cumpría todas as expectativas, pero que o esperanto podería ser aceptada, debido á súa relativa perfección e polas moitas e diversas aplicacións que nesa época xa tiña, baixo a condición de que se realizasen diversas modificacións propostas pola comisión permanente na dirección definida polas conclusións do informe dos secretarios (Couturat e Leopold Leau) e polo Proxecto Ido, que logo foi presentado ao comité como traballo anónimo. O Proxecto Ido foi máis tarde revisado por Couturat con axuda de representantes do esperanto antes de ser presentado ao comité, Louis de Beaufront. Beaufront púxose a favor do esperanto durante o proceso, pero as melloras adoptadas pola nova lingua provocaron a súa "conversión" ao ido, o que supuxo un reforzo das súas posicións iniciais e un acto de coherencia.
miniatura|300px|Fotografía do Congreso Internacional de Ido en [[Dessau, Alemaña en 1922.]] Os primeiros promotores do esperanto resistíronse ás reformas e o propio inventor, L.L. Zamenhof, non as aceptou. Ironicamente, algunhas reformas adoptadas polo ido foran así mesmo propostas varias veces por Zamenhof, aínda que só propuxo varias reformas para contentar a varios esperantistas que o pediron. En 1894, propuxo eliminar as letras acentuadas por seren "unha barreira na difusión da lingua", eliminar tamén o caso acusativo, cambiar o plural -oj ao italiano -i, e prescindir da concordancia adxectivo-substantivo por considerala un "lastre superfluo". O hábito de manter inamovibles as regras básicas do esperanto aínda permanece grazas ao fundamento de que o esperanto sobreviviu ás guerras mundiais, aos conflitos internos do movemento e a calquera intento de o debilitar. Couturat, que foi o principal impulsor do ido, morreu nun accidente de coche en 1914, o cal, xunto á primeira guerra mundial supuxo un serio revés ao movemento. A pesar de que este se recuperou en certo xeito durante o período de entre-guerras todo o movemento para a instauración dunha lingua internacional sufriu un proceso de fragmentación tras a morte de Couturat. A publicación doutra lingua máis europeizada, o occidental ou interlingue, en 1922 supuxo o inicio dun proceso de atomización da comunidade e o ido perdeu a maior parte das súas publicacións periódicas. A deserción dun dos seus principais promotores, o lingüista danés Otto Jespersen, en 1928 con ocasión da publicación da súa propia linguaxe (o novial), pareceu sentenciar o ido. Despois das guerras mundiais, aos poucos levantouse o movemento idista, pero este comezou a perder membros e case todas as sociedades nacionais desapareceron, incluíndo a Academia de Ido. Actualmente existe un puñado de sociedades que son máis virtuais que reais, aínda que é digna de destacar a sociedade idista de Berlín, o único club idista existente. Este club edita unha revista bilingüe alemán-ido e participa activamente na feira de idiomas de Berlín.
Algúns observadores achacaron o declive do ido ao seu carácter híbrido (parte proxecto de reforma do Esperanto, parte estándar común europeo). Segundo isto, no mesmo instante en que o ido non puido suplantar o esperanto e que non foi adoptado pola comunidade esperantista, moitos viron a convivencia entre ambas as linguas como un peso innecesario e dirixíronse cara a outros proxectos. Moitos tamén preferiron retornar á comunidade esperantista, moito máis numerosa.
miniatura|esquerda|200px|Bandeira do ido Na década de 1930 a decadencia do ido viuse retardada e durante a longa xestación do proxecto da Asociación da Lingua Auxiliar Internacional (en inglés International Auxiliary Language Association, IALA) o movemento idista mantivo unha importancia significativa na matriz da interlingüística.
Como os occidentalistas, moitos idistas esperaban que o IALA producise unha lingua moi similar á da súa preferencia, pero finalmente, a radicalmente naturalista interlingua resultou ser aínda máis diversa que o ido e do extenso occidental e (en contraste co que sucedeu coa comunidade occidentalista) non houbo unha migración importante de partidarios do ido cara á nova lingua.
Neste período a supervivencia do idioma sostívose con recursos financeiros acumulados durante o seu período dourado (por exemplo, o químico Wilhelm Ostwald doou o gañado polo seu Premio Nobel de 1909 a unha fundación idista).
Jespersen, que estivo presente durante os dez días que duraron as deliberacións do comité en París e que logo formou parte da comisión permanente, escribiu unha historia do ido.
Moitos promotores do esperanto atacaron o ido durante anos. Un deles, Don Harlow (ver Don Harlow na Wikipedia en esperanto), escribiu unha historia do ido, concretamente no terceiro capítulo do seu O libro do esperanto, "Como construír unha linguaxe". Algúns criticaron a validez da súa historia, ao que el respondeu nun capítulo, "Ido: Os inicios". Sexa como sexa, os partidarios do ido argumentan que a historia de Harlow non conta co testemuño de todas as partes, como fixo Jespersen. No entanto, está baseada en material doutros testemuños como Émile Boirac e Gaston Moch e con fontes documentais ás cales Jespersen non puido ter acceso (como a correspondencia de Zamenhof con Couturat e outros durante ese período).
A comunidade actual de falantes
A gran maioría de falantes de ido coñeceron a súa existencia tras aprender esperanto, polo que a porcentaxe de idistas que saben esperanto é moito maior que o caso contrario. O maior número de falantes de ido atópase en Alemaña, Francia e España, aínda que en realidade se poden atopar seguidores desta lingua en case trinta países dos cinco continentes, segundo a lista de representantes nacionais que aparece actualizada en cada número de Progreso, órgano oficial da organización mundial idista.
Ao tratarse dunha lingua artificial, é extremadamente difícil saber o número exacto de falantes, pero estímase que pode haber 100 e 200, e Internet xerou un renovado interese por ela nos últimos anos. En comparación, o esperanto ten polo menos uns centos de miles; incluso o psicólogo retirado Sidney S. Culbert, que liderou un estudo a escala mundial, estima esa cifra en dous millóns. Con todo, moitos esperantistas non cren que esta cifra sexa real, senón que a consideran un pouco esaxerada.
Algúns esperantistas viron o cisma do ido como unha bendición e un número de escritos demostran que había interese en ver como os interesados en crear unha lingua perfecta reformándoa constantemente deixaban o campo preparado para que o resto (os esperantistas) puidese traballar en usar e promover a lingua por si mesma. Con todo, estes "reformadores constantes" promoveron outros proxectos de reforma, ningún dos cales sobreviviu moito máis alá das mortes dos seus autores, e o ido permaneceu constante desde entón. Pode dicirse que aínda que a comunidade ido foi nos seus inicios de espírito fortemente renovador, os seus días de cambios constantes terminaron e afianzouse como unha lingua terminada, estable e fácil de aprender.
Comparacións co esperanto
O ido herda moitas das características gramaticais do esperanto, e en moitos casos o vocabulario é similar. Ambas as linguas comparten as metas da simplicidade e da consistencia gramaticais, a facilidade de seren aprendidas, e o uso de palabras raíz de varios idiomas europeos. Os dous idiomas, en gran parte, son mutuamente intelixibles. Con todo, introducíronse certos cambios para tratar algunhas das preocupacións que se presentaron sobre o esperanto. Estes inclúen:
Existe, no entanto, unha corrente do esperanto que utiliza un método similar: en esperanto o sufixo para o feminino é -ino (-nj se é nomeado con intención de agarimo, por exemplo en galego "nai" > "mami") e o sufixo, non oficial, para masculino é -iĉo, (porque existe un sufixo, oficial, para nomear algo masculino cariñosamente: -ĉj. Así que se de -nj > -ino, entón loxicamente, de -ĉj > -iĉo).
Literatura e publicacións
O ido ten algunhas publicacións que admiten subscrición ou descarga de Internet de forma gratuíta na maioría dos casos. Case todas as publicacións reúnen artigos dos temas máis variados e algunhas páxinas dedicadas ao estado no que se atopa o movemento, así como noticias relacionadas. Kuriero Internaciona é unha revista realizada en Francia cada poucos meses. Adavane! é outra publicación editada cada dous meses en España pola Sociedade española de ido que contén unha serie de artigos de interese xeral e aproximadamente unha ducia de páxinas de obras traducidas doutros idiomas. Progreso é o órgano oficial do movemento e a súa voz oficial desde 1908. Poden acharse tamén multitude de libros en ido con historias curtas, fábulas ou proverbios así como unha edición reducida da Biblia traducida.​ A literatura actual en ido é moi precaria e só edítanse algúns libros de poucas páxinas cada ano.
23 de setembro
O 23 de setembro é o 266º día do ano do calendario gregoriano e o 267º nos anos bisestos. Quedan 99 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|100px| Julio Iglesias miniatura|100px| Bruce Springsteen
Lugares de Cee
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Cee.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Cee
23 de setembro
Mortes
miniatura|100px| Sigmund Freud miniatura|100px| Pablo Neruda
Outros
Os 366 días do ano
Refoxo
O topónimo galego Refoxo pode referirse a:
Economía de Costa Rica
A economía de Costa Rica depende da agricultura, do turismo e da exportación de produtos electrónicos. O país emerxeu dunha recesión en 1997 e dende entón ten tido un crecemento forte.
Circuíto de Spa-Francorchamps
O Circuíto de Spa-Francorchamps é un circuíto de carreiras permanente onde se disputa o Gran Premio de Bélxica de Fórmula 1 e as probas de resistencia das 24 horas de Spa e os 1000 quilómetros Spa.
É un dos circuítos máis difíciles do mundo, principalmente debido á súa natureza rápida, sinuosa e accidentada. Spa é o circuíto favorito de moitos pilotos e afeccionados.
Malia o seu nome, o circuíto non está en Spa, pero atópase na contorna da localidade de Francorchamps por completo dentro dos límites do municipio de Stavelot.