cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Asociación Galega de Profesionais da Tradución e da Interpretación
En 2021 estaba presidida por Iria Taibo Corsanego.
Estai
Un estai é un cabo co que se tensan e se sosteñen os mastros dun barco. Pero con ese nome tamén podemos referirnos a:
Xurxo V de Hannover
miniatura|200px|Xurxo V de Hannover Xurxo V, Rei de Hannover e 2º duque de Cumberland e Teviotdale, Georg Friedrich Alexander Karl Ernst August, nado en Berlín o 27 de maio de 1819 e finado en París o 12 de xuño de 1878, foi o único fillo do rei Ernesto Augusto I de Hannover, 1º duque de Cumberland, o quinto fillo de Xurxo III do Reino Unido, e da súa muller, a princesa Federica de Mecklenburgo-Strelitz. Era curmán da raíña Vitoria I. Foi o derradeiro soberano gobernante do efémero reino de Hannover e antecesor da rama xermana da casa de Hannover.
Traxectoria
A súa Alteza Real o príncipe George Frederick Alexander Charles Ernest Augustus, naceu en Berlín. Orixinalmente ostentou o título de príncipe Xurxo de Cumberland e pasou a súa infancia en Berlín e Gran Bretaña. Perdeu a vista dun ollo durante unha enfermidade infantil e a do outro nun accidente en 1833. Despois da morte de Guillerme IV de Inglaterra e o ascenso ao trono da raíña Vitoria I de Inglaterra, a unión persoal de 104 anos dos tronos de Gran Bretaña e Hannover chegou ao seu fin debido á operatividade da lei sálica nos estados xermanos. O duque de Cumberland ocupou entón o trono de Hannover como o rei Ernesto Augusto I e o príncipe Xurxo de Cumberland converteuse en príncipe herdeiro de Hannover. Como descendente lexítimo da liña masculina de Xurxo III, seguiu sendo membro da familia real británica e era o segundo na liña sucesoria ao trono británico até o nacemento do primeiro fillo da raíña Vitoria, a princesa Vitoria, en 1841. Estando totalmente cego, houbo dúbidas sobre a capacidade do príncipe para acceder ao goberno de Hannover; pero o seu pai decidiu que estaba capacitado para o cargo.
Galería de imaxes de gastronomía en Galicia
Galería de imaxes de gastronomía en Galicia.
Xurxo V de Hannover
Rei de Hannover
O príncipe herdeiro sucedeu ao seu pai como rei de Hannover e duque de Brunswick-Lüneburg, así como duque de Cumberland e Teviotdale, e conde de Armagh o 18 de novembro de 1851, asumindo o nome de Xurxo V. De seu pai e do seu tío materno, o príncipe Charles Frederick de Mecklenburgo-Strelitz (1785—1837), un dos homes máis influentes na corte prusiana, Xurxo aprendeu a ter un moi alto e autocrático punto de vista da autoridade real. Durante o seu reinado de 25 anos, tivo moitas disputas co Landtag de Hannover (o parlamento). Tendo apoiado a Austria na dieta da confederación alemá en xuño de 1866, refusou, contrariamente aos desexos do parlamento, aceptar a demanda prusiana dunha neutralidade sen armas durante a guerra austro-prusiana. Como resultado, o exército prusiano ocupou Hannover e o exército de Hannover rendeuse o 29 de xuño de 1866 e o rei e a familia real voaron cara á Austria. O goberno prusiano anexionou formalmente Hannover o 20 de setembro, pero o deposto rei nunca renunciou aos seus dereitos ao trono nin recoñeceu as accións prusianas. Desde o exilio en Gmunden, Austria, apelou en van aos grandes poderes europeos para que interviñesen nos asuntos de Hannover.
Familia e fillos
Xurxo casou o 18 de febreiro de 19843 en Hannover coa súa alteza real a princesa María de Saxonia-Altenberg (14 de abril de 1818-9 de xaneiro de 1907), a filla máis vella de Josef, duque de Saxonia-Altenberg, e a súa muller, a duquesa Amelia de Württemburg. O matrimonio deu como froito 3 fillos:
O rei Xurxo V morreu en París en xuño de 1878. Foi enterrado na capela de San Xurxo, no castelo de Windsor.
A Abelina, Cruces, Padrón
A Belina é un lugar da parroquia de Cruces no concello coruñés de Padrón, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 10 habitantes (4 homes e 6 mulleres).
Manuel María González López
Manuel María González López Pardo, nado en Lugo en 1892 e finado na Coruña o 13 de xullo de 1975, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
miniatura|300px|Visita á campa de [[Xoán Vicente Viqueira|Vicente Viqueira en Ouces (Bergondo), en 1930. Co gallo da homenaxe a Manuel Lugrís. De esquerda a dereita, Víctor Casas, Carlos Monasterio, Benito Ferreiro Pardo, Lugrís, familiar de Bernardino Varela, Emilio González, Salvador Mosteiro, asistente descoñecido, Bernardino Varela e Manuel María González. ]] Mestre e licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. Participou en 1919 na II Asemblea Nacionalista, solicitando que se engadise ao programa das Irmandades a neutralidade relixiosa. Foi redactor de Voz del Pueblo e directivo do Centro Republicano compostelán do que chegou a ser presidente en 1922. Nese mesmo ano foi elixido concelleiro en Compostela. Colaborou en La Campana. En 1929 trasladouse a Vigo por motivos profesionais. Militante do Partido Republicano Radical Socialista asistiu ao pacto de Lestrobe.
Na madrugada do 14 de abril de 1931 arengou ás masas desde a escalinata do Pazo de Xustiza e proclamou a República en Vigo. Na República foi nomeado gobernador civil de Huesca o 30 de decembro de 1931, permanecendo no cargo ata o 16 de xuño de 1932, cando pasou a ser gobernador civil de Córdoba, permanecendo no cargo ata o 14 de setembro de 1933. Integrado en Izquierda Republicana, o 19 de marzo de 1936 foi nomeado gobernador civil de Albacete, permanecendo no cargo ata o 14 de xuño dese ano, cando pasou a ser gobernador civil de Toledo.
Aparentemente foi levado polos militares rebeldes ao interior do Alcázar de Toledo como refén durante o asedio, pero despois comprobouse que acudiu en calidade de refuxiado. Foi relevado como gobernador o 10 de agosto dese ano. Ao rematar o asedio, a finais de setembro, retornou a Galicia. No consello de guerra contra os membros do Comité de Defensa da República de Santiago de Compostela (causa 231/36) celebrado o 19 de novembro, actuou como defensor xunto cos letrados Manuel Casás Fernández e José Reino Caamaño; Manuel María ocupouse da defensa de Rafael Frade Peña. Instalouse na Coruña, onde exerceu como avogado durante o franquismo. Finou na Coruña o 13 de xullo de 1975.
Antilocapra americana
O antílope americano (Antilocapra americana), chamado pronghorn en inglés e berrendo polos castelán falantes americanos, é unha especie de mamífero artiodáctilo, a única actual da familia dos antilocápridos e do xénero Antilocapra.
Manuel María González López
Obras
É autor da peza teatral Antón de Freixide, estreada no Teatro Principal de Santiago pola Tuna Escolar Gallega o 4 de febreiro de 1915, e representado tamén na Coruña, Betanzos, Viveiro, Lugo, Monforte, Tui e Noia nese ano. A obra continuou representándose nos anos dez e vinte. Na presentación da obra en Compostela, tivo moita repercusión o discurso de Manuel María, en presenza do claustro da Universidade, da prensa e das autoridades.
Vida persoal
Casou na Coruña con María de los Ángeles Pardo Hidalgo en xuño de 1921. Foi pai de María de los Ángeles, Carmela e Manuel María González Pardo. María de los Ángeles finou en febreiro de 1975.
Antilocapra americana
Aínda que hoxe e o único representante da familia, esta contaba até principios do plistoceno con numerosas especies. Co paso do tempo, todas se extinguiron por diversas causas, deixando ao antílope americano actual como único vestixio da súa presenza.
Descrición
miniatura|esquerda|Cabeza de A. americana macho. Pese a que se lles chama antílopes americanos non son verdadeiros antílopes. Presenta un marcado dimorfismo sexual, sendo os machos maiores, cun peso de 45 a 60 kg, mentres que as femias pesan entre os 35 e os 45 kg.
Difire do resto dos ruminantes de cornos ocos por ter estoxos córneos caducos. Ambos sexos posúen cornos curvos e dirixidos cara a atrás que mudan cada ano, como os cervos, pero nunca se desprenden da base ósea que hai baixo a superficie córnea.
Estes cornos son máis grandes (de 12,5 a 45 cm) e están ramificados nos machos, mentres que nas femias son curtos (de 2,5 a 15 cm) e sen ramificacións. Tanto as femias como os machos presentan unha coroa de pelo na base dos cornos e unha crina de cor negra.
A lonxitude da cabeza e tronco é de 1,30 a 1,50 m, a altura na cruz de 70 a 80 cm, a cola mide uns 10 cm, e as orellas uns 15 cm.
A forma do corpo recorda aos antílopes xa que, ao igual que eles, teñen o lombo a maior altura que os ombros, e as súas extremidades son delgadas e longas.
A pelaxe é de cor leonada ou pedrés (de dúas cores) no lombo (de onde provén o seu nome en castelán berrendo), aínda que en inverno escurécese lixeiramente. A cor aclárase nas partes inferiores do corpo até volverse branca na cara, garganta, ventre, patas e glúteos. Un elemento característico desta especie é a presenza dunha gran mancha branca ao redor da rexión caudal, que está presente en machos, femias e crías; a pelaxe nesta zona encréspase cando o animal nota algún perigo, o que serve de advertencia a outros membros do grupo. Na parte do pescozo sobresaen dúas bandas brancas localizadas unha á altura da gorxa e outra debaixo dela. Hai bandas de pelo escuro no nariz, na fronte, nas meixelas, nas partes posteriores do pescozo e da cola. As patas teñen catro dedos, aínda que camiñan sobre dous.
Distribución e hábitat
O hábitat característico destes animais son os espazos abertos, como chairas herbáceas e semidesertos.
Historia natural
Aliméntanse durante gran parte do día de herbas, arbustos, musgos e, en ocasións, incluso de cactos. Móvense en grandes grupos, á veces en mandas de centos de animais, especialmente no verán. Os integrantes destas mandas son sempre femias coas súas crías e machos novos. Os machos adultos e os vellos adoitan seren solitarios ou viviren en pequenos grupos, aínda que ás veces poden formar tamén rabaños formados unicamente por individuos machos. En outono os machos en idade reprodutora compiten entre si trucando testa con testa co fin de gañar o dereito a reproducirse. miniatura|esquerda|180px|Cría de antílope americano en [[Novo México.]]
Ao contrario que en moitos outros ungulados, os machos non abandonan as mandas de femias tras a época de celo, senón que permanecen unidos a elas durante todo o inverno seguinte.
Tras 230 días de xestación, as femias paren unha cría (se é o seu primeiro parto) ou dúas no mes de xuño. Estas crías son de cor gris e pesan de 2 a 4 kg. Poucas semanas despois van adquirindo a tonalidade dos adultos.
Inmediatamente despois do parto, as femias separan ás súas crías e escóndenas entre o mato, aínda que se manteñen vixiantes nas zonas próximas e acoden regularmente para amamentalas.
Depredadores e estado de conservación
miniatura|270px|Manda de antílopes americaos ao galope. miniatura|270px|Antílopes americanos en [[Montana.]]
Actualmente os antílopes americanos non contan con auténticos depredadores. Porén, son os mamíferos máis rápidos de América do Norte, podendo correr a 65 km/h durante varios quilómetros, saltando de 3 até case 6 m. A súa velocidade máxima rexistrada é de 98 km/h.
Debido a iso, é raro que morran presas doutros animais. Os lobos, coiotes, linces vermellos (Lynx rufus), pumas e aguias reais poden matar crías de poucos días, pero incluso isto non é algo común, pois os pequenos antílopes poden pasar horas agochados entre a vexetación e sen realizar ningún movemento que poida delatalos. Ás poucas semanas de nacer deixan de esconderse e seguen á súa nai, sendo xa máis rápidos que os seus potenciais cazadores.
A posíbel causa da velocidade do antílope americano é que até hai á penas 20 milenios si tiña un depredador do que preocuparse. Nas praderías americanas habitaban daquela felinos similares ao guepardo de Asia e África, pertencentes ao xénero extinto Miracinonyx, que probabelmente alcanzaban velocidades similares a este (105 km/h en treitos curtos). A velocidade e a resistencia á carreira desenvolvéronse co fin de escapar deles e, cando os guepardos americanos se extinguiron a finais da última glaciación, os antílopes simplemente seguiron sendo igual de veloces que até entón.
Debido a esta ausencia de depredadores, os antílopes americanos multiplicáronse sen problemas durante o holoceno, e á chegada dos primeiros europeos formaban mandas de millóns de exemplares nas chairas do Canadá, os Estados Unidos e México. Isto cambiou coa chamada "conquista do Oeste". Ao igual que os bisontes, os antílopes americanos foron obxecto dunha brutal matanza a mans dos colonos durante todo o século XIX, morrendo miles cada ano.
Na actualidade a poboación do antílope americano alcanza case os 3 millóns de animais, sendo especialmente abundantes nas zonas protexidas de Wyoming e Colorado. Nalgunhas zonas a caza volveu ser permitida co fin de controlar o exceso de poboación.
A UICN cualifica a situación da especie como LC (pouco preocupante).
Subespecies
Recoñécense as seguintes subespecies:
Carmen Ascaso
Carmen Ascaso Ciria, nada en Castillo Pompién (provincia de Huesca) en 1949, é unha bióloga española.
Traxectoria
Aplicadora de novas técnicas de microscopía electrónica por ela descubertas, na actualidade é Subdirectora do Instituto de Recursos Naturais do Consello Superior de Investigacións Científicas, directora do Servizo de Microscopía e Ecoloxía Microbiana.
Rañadoiro, Escuadro, Silleda
Rañadoiro é un lugar da parroquia de Escuadro no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2011 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).
Carmen Ascaso
Traxectoria
Os seus estudos do ALH84001, meteorito de orixe marciana descuberto na Antártida e caído na Terra hai uns 13.000 anos, levárona ó descubrimento de pequenos cristais magnéticos (de magnetita) tipicamente de orixe biolóxico, o que apoia a Teoría da Panspermia. Estas investigacións foron levadas en compañía de Jacek Wierzchos.
-254
Outros
Historia ano a ano
Leonardo Gómez Pérez
Leonardo Gómez Pérez, Trancas, nado en Ferrol o 22 de abril de 1914 e finado en Ourol o 16 de setembro de 1949, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
Electricista de Viveiro. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 incorporouse ao grupo Neira. O 17 de febreiro de 1943 escapou con Antonio Molins Valls a unha redada da policía en Ferrol na que foi detido o seu curmán Eugenio Bernal Pérez. En 1945 era membro da III Agrupación da Federación de Guerrillas de León-Galicia, comandada por Manuel Castro Tellado, que actuaba na zona sueste da provincia de Lugo. Foi un dos xefes militares da III Agrupación e participou en varias accións na área de Viveiro, entre elas o axustizamento do xefe da Falange de Viveiro, Manuel Trobo Rivera, con Evaristo Candelas Pérez o 13 de xaneiro de 1946. Non tomou parte na evasión do Santa Teresa. Foi abatido nunha emboscada no Rego (Bravos, Ourol) o 16 de setembro de 1949. A súa parella foi apresada ese mesmo día en Vilabuín (Miñotos).
Vida persoal
Tivo un fillo coa súa primeira parella: José López Varela, nado na Redonda (Mugardos) en marzo de 1935.
Pronunciamento
O termo pronunciamento ten a súa orixe na España do século XIX. Foi utilizado por primeira vez no levantamento do xeneral Riego en 1820 e é unha das expresións castelás que pasaron a formar parte do vocabulario universal. Trátase dunha sublevación ou rebeldía militar ou civil, a través da cal o xefe dunha tropa ou unha institución eríxense en portavoz dun sector social ou estado de opinión representativo da vontade nacional e busca o apoio das forzas políticas e a opinión pública para lograr un cambio na política do goberno, ou ata a conquista directa do poder. Trátase pois dun fenómeno político-militar moi habitual non só en España senón tamén nas recentes nacións independentes de Latinoamérica ao longo do século, onde seguiu aplicándose con bastante frecuencia tamén no século XX.
De feito, en España, en 1835, 1836 e 1840 son as institucións civís, como os concellos de 1840, as que se pronuncian para cambiar o rumbo do Goberno. Normalmente foron accións na maioría dos casos protagonizadas por militares que, implicados nunha conspiración política, sacaban as súas tropas á rúa e «pronunciábanse» por medio de arengas, bandos, proclamas ou manifestos onde explicaban as causas da súa actitude e ameazaban coa utilización da forza á vez que pedían a participación popular.
Pronunciamento ou golpe de estado
No momento presente, existe a tendencia a usar o concepto de golpe de estado ata nos casos en que o termo correcto sería pronunciamento, polo cal esta última expresión tendeu a quedar reservada principalmente para a específica definición historiográfica da gran maioría das actitudes militares contemporáneas españolas de carácter subversivo.
O levantamento do xeneral absolutista, Elío en 1814 foi máis ben un golpe militar contra a legalidade constitucional que precisamente obrigou a que as forzas sociais liberais tiveran que se apoiar en «pronunciamentos militares» para restablecer a lexitimidade do sistema aprobado nas Cortes de Cádiz.
Outros feitos militares, a metade de camiño entre o pronunciamento do primeiro liberalismo e un golpismo de novo cuño, foron os de Diego de León (1841), Zurbano (1844), O'Donnell e Dulce (1854), Prim (1864), Pavía (1874), Martínez Campos (1874), Serafín Asensio (1883), Ferrándiz (1884), Casero (1885) e Villacampa (1886).
O caso de 1868 (Revolución gloriosa) consistiu nunha ampla conxunción de forzas sociais onde os militares foron expresión instrumental de partidos, como no caso de Serrano e Prim.
Tan gran número de pronunciamentos considerouse a proba do militarismo na vida política da España do século XIX. Con todo, sería máis axustado á realidade analizar como detrás de cada pronunciamento triunfante sempre houbo un extenso e sólido armazón de civís con intereses sociais ben precisos que eran os que empurraban a eses militares a forzar o cambio de goberno. Ademais, os militares, cando triunfaban, non militarizaban a vida política, e isto só empezou a ocorrer a partir do século XX, primeiro coa Lei de xurisdicións de 1906 e logo coa ditadura de Primo de Rivera (1923-1930) e de Franco (1936-1975) nas que o sector militar ocupou o Estado como tal.
Pronuciamentos por períodos
Na sección seguinte relaciónanse unhas táboas coa cronoloxía dos períodos de pronunciamentos en España nos séculos XIX ao XX, dende 1814 ata 1981. O primeiro período inclúen aos producidos durante o século XIX, dende o retorno de Fernando VII até o remate do século XIX. O segundo período, inclúe os habidos durante o século XX, comezando polo realizado por Primo de Rivera que dá lugar á súa Ditadura, até o producido durante o reinado Xoán Carlos I.
Pascuala Ilabaca
Pascuala Ilabaca Argandoña, nada en Xirona, o 13 de abril de 1985, é unha cantante e compositora chilena, destacada pola súa voz e o acompañamento do acordeón e piano nas súas cancións. A súa obra foi descrita como “composición contemporánea, as tradicións étnicas do mundo e a raíz folclórica chilena.” Tamén é parte de Samadi, un grupo de música étnica iniciado en 2005, que recompila repertorios da India, África, Latinoamérica, Medio Oriente e Europa.
Traxectoria
Pascuala Ilabaca naceu en Xirona no ano 1985. Chega a Chile en 1987, onde se radica dende entón, vivindo na cidade de Valparaíso. É a filla do pintor Gonzalo Ilabaca e a vitralista Pilar Argandoña. Cando era nena viaxou moito xunto cos seus pais, quen lle ensinaron a ler mentres percorrían Chile de arriba a abaixo. A familia tamén viaxou fóra de Chile. Ós 12 anos viviu na India, onde volveu para estudar despois de terminar a súa carreira na Universidade co mestre Pandith Pashupatinath Mishra en Benarés, India. Ós 15, viviu en México coa súa familia, logo volveu a Valparaíso onde foi ao colexio Winterhill de Viña del Mar, onde terminou os seus estudos xunto á súa irmá Danila Ilabaca Argandoña.
Segue unha dieta vexetariana.
Federación Galega de Baloncesto
A Federación Galega de Baloncesto (FGB ou FEGABA) é o organismo reitor do baloncesto en Galicia. A FGB ordena, dirixe e planifica as actividades do baloncesto galego. Tamén organiza a Copa Galicia e diferentes competións de tódalas categorías. A FGB ten delegacións na Coruña, Ferrol, Lugo, Ourense, Santiago de Compostela, Vigo e Vilagarcía de Arousa. Dirixe tamén á selección galega de baloncesto.
Illa Starbuck
A Illa Starbuck, tamén coñecida como Illa Volunteer, é un atol coralino plano e baixo deshabitado do Océano Pacífico central. É parte das Illas da Liña pertencentes á República de Kiribati. A illa recibiu múltiples denominacións: Illa Varren, Illa Coral Queen, Illa Hero, Illa Low, Illa Starve e Illa Volunteer.
Non hai auga doce na illa, que é unha das illas máis secas no grupo das illas da liña. As precipitacións medias anuais da illa son de aproximadamente 800 mm..
Mide 8.9 km de leste para oeste e 3.5 km de norte a sur. A Illa Starbuck foi descuberta en 1823 por Valentine Starbuck, capitán dun buque baleeiro británico. Reclamada por Estados Unidos en 1856 baixo o Acta de Illas Guaneras, pero controlada por Gran Bretaña logo de 1866, a Illa Starbuck converteuse en exportadora de fosfato entre 1870 e 1893. Debido á súa baixa altitude (o punto máis alto da illa mide só 5 metros), a illa está rodeada por arrecifes perigosos, que a finais do século XIX, provocaron o naufraxio dun innúmero de naves.
A Illa Starbuck foi designada como unha área protexida polas Nacións Unidas, e é o fogar dunha colonia de gaviotine apizarrados (Sooty terns).
O Silvar
O topónimo O Silvar pódese referir a dous lugares de Galicia:
Bota (filme)
Bota é un filme albanés de 2014 dirixido por Iris Elezi e Thomas Logoreci. O filme foi escollido como candidato de Albania para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 88ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado. Os directores gañaron o Premio Fedeora no Festival Internacional de Cinema de Karlovy Vary de 2014.
BremSat
Características
BremSat foi construído polo Centro de Tecnoloxía Espacial Aplicada e Microgravidade (ZARM polas súas siglas en alemán), pertencente á Universidade de Bremen co patrocinio da Axencia Espacial Alemaña. Tiña forma de dodecaedro de 48 centímetros de diámetro e 52 centímetros de altura.
O satélite foi inxectado nunha órbita inicial de 363 x 344 quilómetros e cunha inclinación orbital de 56,9 graos e reentrou na atmosfera o 12 de febreiro de 1995.
Obxectivos da misión
A misión de BremSat dividiuse en tres fases:
Os obxectivos eran facer medicións de condutividade de calor, forzas de aceleración residuais, estimar a calidade da microgravedade a bordo, investigar a distribución de densidade e a dinámica dos micrometeoritos e das partículas de po en órbita baixa da Terra, cartografar a distribución de oxíxeno atómico, medir o intercambio de momento e enerxía entre o fluxo molecular e o satélite en rotación e medir a presión e temperatura durante a reentrada atmosferica.
O satélite levaba a bordo un volante de inercia e bobinas magnéticas, un magnetómetro e sensores solares e estelares.
Greg Louganis
Gregory Efthimios Louganis (|luːˈgeɪnᵻs), nado en El Cajón (California) o 29 de xaneiro de 1960, é un ex-saltador estadounidense. Gañou dúas medallas de ouro nos Xogos Olímpicos dos Ánxeles, outras dúas en Seúl e unha de prata en Montreal, ademais de cinco campionatos do mundo. Foi chamado "o máis grande saltador estadounidense" e "probablemente o máis grande saltador da historia".
Louganis é un activista polos dereitos dos homosexuais e traballa frecuentemente con Human Rights Campaign para defender as liberdades civís da comunidade LGTB e as persoas diagnosticadas con VIH/SIDA.
Inicios
A súa familia biolóxica era de Samoa e de Suecia, mais criouse en California cos seus pais adoptivos, unha parella de ascendencia grega. Comezou a recibir clases de danza, acrobacias e ximnasia aos 18 meses, tras intentar unirse á súa irmá mentres a vía nas clases. Aos tres anos practicaba diariamente, competía e facía exhibicións públicas. Nos seguintes anos, competiu regularmente e actuou en diferentes lugares, incluíndo a base naval local. De neno diagnosticáronlle asma e alerxias, así que o impulsaron a continuar coa danza e a ximnasia para mellorar a súa condición. Tamén comezou a saltar do trampolín, e con nove anos comezou con clases de salto despois de que a familia construíse unha piscina.
Carreira
Aos dezaseis anos participou nos Xogos Olímpicos de 1976, onde gañou a medalla de prata tralo italiano Klaus Dibiasi. Dous anos despois, con Dibiasi retirado, gañou o seu primeiro título mundial no campionato celebrado en Berlín Occidental.
En 1978, aceptou saltar para a Universidade de Miami onde estudou teatro, mais en 1981 pasou á Universidade de California, Irvine, onde se graduou como Bachelor of Arts.
Louganis gañou dúas medallas nos Xogos Panamericanos de 1979 celebrados en Porto Rico. Aquí gañou ao seu gran rival, o mexicano Carlos Girón na que foi a gran xesta captada no filme oficial dos Xogos.
Louganis era favorito para gañar o ouro nos Xogos Olímpicos de 1980, mais o boicot dos Estados Unidos, ditado polo presidente Jimmy Carter en protesta pola invasión soviética de Afganistán, impediuno participar. Posteriormente gañou dous títulos mundiais en Guayaquil, onde se converteu no primeiro saltador nun encontro internacional en lograr a puntuación perfecta de 10 de todos os xuíces e dúas medallas de ouro olímpicas nos Ánxeles. Repetiu o feito nos mundiais de Madrid (1986) e nos Xogos Olímpicos de Seúl. Non obstante, nesta edición dos xogos sufriu un accidente ao saltar da plataforma de tres metros que lle provocou unha hemorraxia ao bater a cabeza co trampolín.
En 1993 ingresou no International Swimming Hall of Fame, Salón da Fama Internacional dos deportes acuáticos. Está considerado o mellor saltador olímpico de todos os tempos.
Vida posterior
En 1994, Louganis anunciou que era homosexual e ao ano seguinte publicouse a súa biografía, escrita con Eric Marcus e titulada Breaking the Surface. Louganis revelou que sufriu abusos por parte da súa parella e preparador R. James "Jim" Babbitt e que era VIH positivo e contraera o virus de Babbitt. A nova causou controversia pola lembranza do golpe que lle provocou perda de sangue en Seúl. Con todo, aquel feito non era motivo de risco de infección para os demais saltadores, xa que o sangue estaba disolto en moitos litros de auga con cloro e ademais a pel é unha barreira efectiva contra o VIH. Tralo anuncio de ser portador do VIH, perdeu a maioría dos patrocinadores, coa excepción de Speedo.
En 1997 realizouse un telefilme baseado na súa biografía, Breaking the Surface: The Greg Louganis Story, dirixido por Steven H. Stern e protagonizado polo actor Mario Lopez. En 1999, publicouse o seu segundo libro, For the Life of Your Dog: A Complete Guide to Having a Dog From Adoption and Birth Through Sickness and Health, coescrito con Betty Sicora Siino.
Lamas de Pacios, Pacios, Baralla
Lamas de Pacios é un lugar da parroquia de Pacios no concello lugués de Baralla na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 38 habitantes (21 homes e 17 mulleres).
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
TIFF
TIFF ou TIF (Tagged Image File Format) é un formato gráfico que xera arquivos grandes pero cunha boa calidade de imaxe e converteuse no formato padrón dos arquivos gráficos (32 bit) con elevada definición de cores. Úsase en aplicacións de manipulación de imaxes como Photoshop, DTP e escáneres e tamén para o intercambio de imaxes entre as diversas plataformas. Ademais dos datos da imaxe, os arquivos TIFF conteñen etiquetas nas que se arquiva información sobre as características da imaxe. Desenvolveuno orixinalmente a empresa Aldus para o uso no proceso de impresión PostScript. Actualmente é propiedade de Adobe, a última especificación do formato é a 6.0 que data de 1992. O formato TIFF admite opcionalmente o sistema de compresión LZW (Lempel-Ziv-Welch) sen perda de calidade. Ata 2004 o uso desta opción estaba suxeito a varias patentes, que expiraaron a partir desta data.
-241
Outros
Historia ano a ano
Ecofeminismo
O ecofeminismo é un movemento e unha filosofía nacida da unión do pensamento feminista e do ecoloxista. O movemento cre que existe unha relación entre a degradación da natureza e a opresión da muller. O termo creouno Françoise d´Eaubonne en 1974. En 1980 celebrouse a primeira conferencia ecofeminista en Amherst, que foi a que realmente deu orixe ao movemento.
Inicios
As primeiras conexións entre o feminismo e o ecoloxismo que deron orixe ao ecofeminismo atópanse nas utopías literarias das feministas dos anos setenta. Nelas defínese unha sociedade na que as mulleres viven sen opresión, o que implica a construción dunha sociedade ecolóxica, descentralizada, non xerárquica e non militarizada, con democracia interna e na que prevalece o uso de tecnoloxías máis respectuosas co medio ambiente etc.As ideas ecofeministas xurdiron en distintos países entre eles Francia, Alemaña, Estados Unidos, Xapón, Australia, Finlandia, Venezuela, pola influencia do coñecemento dos problemas ecolóxicos. Unha bióloga mariña e xornalista científica Rachel Carson xa en 1962 denunciara as fumigacións de DDT que mataban os paxaros e a través da cadea alimentaria envenenaban aos poucos aos seres humanos. Carson non era unha pensadora feminista pero influíu notablemente no ecofeminismo posterior.
Françoise d'Eaubonne, creadora do termo ecofeminismo en 1974, sostivo a existencia dun matriarcado orixinario que implicaba unhas relacións sociais de equidade entre homes e mulleres. Máis tarde este matriarcado sería substituído por un dominio absoluto dos homes sobre a fertilidade das mulleres e da terra. A destrución ambiental contemporánea sería o resultado desa historia de dominio patriarcal.
O ecofeminismo naceu como contestación ao que desde ese movemento definen como apropiación masculina da agricultura e da reprodución, (é dicir, da fertilidade da terra e da fecundidade da muller) que derivaría máis tarde no desenvolvismo occidental de tipo patriarcal e economicista. Segundo o ecofeminismo esta apropiación produciría dous efectos perniciosos: a sobreexplotación da terra e a mercantilización da sexualidade feminina.
Outra das autoras iniciais foi Susan Griffin co seu libro Women and nature:The Roaring Inside Her (1978) unha obra de gran poder evocador poético que chama a recuperar o contacto das mulleres coa natureza, un contacto perdido pola dominación patriarcal. Algunhas das autoras iniciais eran teólogas feministas, entre elas Rosemary Radford Ruether ou Mary Daly.
En Estados Unidos o ecofeminismo virou ao redor de dúas correntes: o feminismo radical/cultural/espiritual, o cal resaltaba a que tendía a resaltar a similitude "natural" das mulleres co mundo natural e doutra banda o que se orientaba cara a perspectivas políticas máis sociais derivadas do socialismo e o marxismo.
Movementos dos anos 1970
En 1973, no norte da India as mulleres do Movemento Chipko lograron protexer os bosques comunais abrazándose ás árbores nun acto de protesta pacífica que impedía a súa talla. Estas mulleres demostraron o valor do medio ambiente e defendérono en nome do principio feminino da natureza.
En 1977, Wangari Maathai creou en Quenia o Movemento Cinto Verde, un programa rural de plantación de árbores para previr a desertificación ao redor dos pobos logrando plantar máis de 50 millóns de árbores. Ao mesmo tempo que freaba a desertificación tiña un contido social dando traballo a mulleres pobres.
En 1978 en Nova York a activista ambientalista Lois Gibbs liderou as protestas tras descubrir que o seu barrio Love Canle fora construído sobre unha entulleira tóxica. Moitos nenos enfermaran por esta causa que tamén producía problemas reprodutivos nas mulleres. O movemento foi un éxito e logrou que o goberno federal levase adiante a evacuación e realojamiento de preto de 800 familias.
Dos anos 1980 á actualidade
Se nun principio as teses ecofeministas eran de corte esencialista con autoras como Mary Daly, nos anos 90 prodúcese un xiro constructivista. Non se pode falar de ecofeminismo senón de ecofeminismos en plural.
Nos anos 80 e 90 o ecofeminismo explora novas interseccións entre feminismo e outros movementos de liberación e xustiza social. Examina a relación entre xénero, raza, clase, natureza, especies e colonialismo. Inspíranse nas políticas dos partidos verdes, os movementos pacifistas e de acción directa.
Un dos textos máis influentes é The Death of Nature (1980) de Carolyn Merchant que estuda a evolución do concepto de natureza desde o renacemento á modernidade mostrando a relación entre o imaxinario filosófico e a aparición do capitalismo que reduce a natureza a materia prima.
A finais dos 80 xorde unha importante obra proveniente do Sur, Staying Alive (1988) de Vandana Shiva que critica o "mal desenvolvemento" que Occidente impón ao resto do mundo. En 1990 Carol Adams publicou A política sexual da carne explorando a relación entre a opresión das mulleres na nosa sociedade e a explotación animal. Nel expón un ecofeminismo vexetariano.
En Australia destacan dous importantes pensadoras: a socióloga Ariel Kay Salleh e a filósofa Val Plumwood. Ambas estableceron un diálogo crítico coa ecoloxía social e a ecoloxía profunda. En América Latina a teóloga brasileira Ivone Gebara desenvolve a súa obra ecofeminista desde a Teoloxía da Liberación. ​ Constitúe un referente para o colectivo ecuménico ecofeminista Con-spirando. A estadounidense Karen Warren categorizó un marco conceptual opresivo ou Lóxica da Dominación que sería común a todas as formas de opresión.
En España a filósofa ecofeminista Alicia Puleo expón un ecofeminismo crítico non esencialista, que tanto na ética da vida cotiá como nos movementos sociais permitiría avanzar cara a unha convivencia de respecto e xustiza cara á natureza.
Principais pensadoras
Vandana Shiva, ecofeminista da India, filósofa e activista altermundialista, foi unha das primeiras en denunciar a deterioración das condicións de vida das mulleres do Terceiro Mundo causado polo mal desenvolvemento. É pacifista, seguidora de Gandhi, premio Nobel alternativo e premio Vida Sa 1993. Foi capaz de mobilizar na India a 5 millóns de campesiños contra a Unión Xeral de Tarifas de Comercio (GAT) e de poñerse á cabeza da gran mobilización en contra da globalización do comercio en Seattle a finais de 1999. Fundadora de Navdaya un movemento social de mulleres para protexer a diversidade e a integridade dos medios de vida, especialmente as sementes. Actualmente o seu activismo está centrado na loita contra os transxénicos.
Outras pensadoras
Judi Bari - Bari foi unha das principais organizadoras do movemento Earth First e experimentou hostilidade sexista. Françoise d'Eaubonne - Chamou ás mulleres para liderar unha revolución ecolóxica para salvar o planeta. Isto implicaba revolucionar as relacións de xénero e as relacións humanas co mundo natural.
Greta Gaard - Greta Gaard é unha académica e activista ecofeminista estadounidense. As súas principais contribucións ao campo conectan as ideas da teoría queer, o vegetarianismo e a liberación animal. As súas principais teorías inclúen a ecocrítica, que traballa para incluír a crítica literaria e a composición para informar ao ecofeminismo e outras teorías feministas para abordar unha gama máis ampla de cuestións sociais dentro do ecofeminismo. É unha activista ecolóxica e líder do Partido Verde de Estados Unidos e do Movemento Verde.
Susan Griffin - Filósofa, ensaísta e dramaturga feminista radical especialmente coñecida polas súas innovadoras obras ecofeministas de forma híbrida. Californiana, ensinou como profesora adxunta na UC Berkeley, así como na Universidade de Stanford e no Instituto de Estudos Integrais de California.
Sallie McFague - Destacada teóloga ecofeminista, McFague utiliza a metáfora do corpo de Deus para representar o universo en xeral. Esta metáfora valora as relacións inclusivas, mutualistas e interdependientes entre todas as cousas. Carolyn Merchant - Historiadora da ciencia que ensinou na Universidade de California, Berkeley, durante moitos anos. O seu libro The Death of Nature: Women, Ecology and the Scientific Revolution é un texto ecofeminista clásico.
Mary Mellor - Socióloga británica que se achegou ás ideas ecofeministas a partir do seu interese polas cooperativas. Os seus libros Breaking the Boundaries e Feminism and Ecology baséanse nunha análise materialista.
Maria Mies - Mies é unha crítica social alemá que participou en traballos feministas en toda Europa e India. Traballa especialmente nas interseccións do patriarcado, a pobreza e o medio ambiente a escala local e global.
Adrian Parr - Teórico cultural e ambiental. Publicou oito libros e numerosos artigos sobre activismo ambiental, novo materialismo feminista e imaxinación. O máis notable é a súa triloxía: Hijacking Sustainability, The Wrath of Capital e Birth of a New Earth.
Val Plumwood - Val Plumwood, antes Val Routley, foi unha intelectual e activista ecofeminista australiana, que destacou no desenvolvemento da ecosofía radical desde principios da década de 1970 ata o resto do século XX. Na súa obra Feminism and the Mastery of Nature (O feminismo e o dominio da natureza) describe a relación da humanidade e o medio ambiente en relación cunha ideoloxía ecofeminista.
Alicia Puleo - Autora de varios libros e artigos sobre o ecofeminismo e a desigualdade de xénero, Alicia Puleo foi caracterizada como "posiblemente a máis destacada explicadora-filósofa española do movemento ou orientación teórica mundial coñecida como ecofeminismo".
Ariel Salleh - Ecofeminista australiana cunha perspectiva global; editora fundadora da revista Capitalism Nature Socialism; autora de tres libros e uns 200 artigos que examinan os vínculos coa ecoloxía profunda e social, a política verde e o ecosocialismo.
Starhawk - Escritora e activista estadounidense, Starhawk é coñecida polo seu traballo no espiritualismo e o ecofeminismo. Avoga pola xustiza social en cuestións relacionadas coa natureza e o espírito. Estas cuestións de xustiza social entran no ámbito do feminismo e o ecofeminismo. Cre na loita contra a opresión a través da interseccionalidad e a importancia da espiritualidade, a conciencia ecolóxica e a liberación sexual e de xénero.
Vanessa Lemgruber - Lemgruber é unha avogada, escritora, activista e ecofeminista brasileira que defende o río Doce en Brasil e avoga pola calidade da auga e os movementos de cero residuos.
Douglas Vakoch - Ecocrítico estadounidense cuxos volumes editados inclúen Ecofeminismo e Retórica.
Karen J. Warren - Warren licenciouse en Filosofía na Universidade de Minnesota (1970) e doutorouse na Universidade de Massachusetts-Amherst en 1978. Antes da súa longa estancia no Macalester College, que comezou en 1985, Warren foi profesora de Filosofía no St. Olaf College a principios dos anos oitenta. Warren foi bolseira ecofeminista na Universidade de Murdoch (Australia). En 2003 foi bolseira da Mesa Redonda da Universidade de Oxford e en 2004 ocupou a Cátedra de Mujeres en Estudos Humanísticos da Universidade de Marquette. Pronunciou numerosas conferencias sobre cuestións ambientais, feminismo, habilidades de pensamento crítico e estudos sobre a paz en moitos lugares internacionais, como Buenos Aires, Gotemburgo, Helsinqui, Oslo, Manitoba, Melbourne, Moscova, Perth, o Cume da Terra da ONU en Río de Janeiro (1992) e San José.
-229
Outros
Historia ano a ano
Ferreiriño bacachís
O ferreiriño bacachís ou ferreiriño azul (Cyanistes caeruleus, a miúdo tamén chamado Parus caeruleus), é un paxaro paseriforme pertencente á familia Paridae que mide entre 10,5 e 12 cm. Distribúese por toda a Europa temperada e subártica e o oeste de Asia.
Clasificación dos crustáceos
A clasificación dos crustáceos foi tradicionalmente intricada e labiríntica. O excelente traballo de Martin & Davis (2001): puxo un pouco de orde a tan intricado grupo:
SUBFILO CRUSTACEA Brünnich, 1772
Clase REMIPEDIA Yager, 1981
Clase CEPHALOCARIDA Sanders, 1955
Clase MAXILLOPODA Dahl, 1956
Clase OSTRACODA Latreille, 1802
Clase MALACOSTRACA Latreille, 1802
Xornes, Ponteceso
San Xoán de Xornes é unha parroquia que se localiza no leste do concello coruñés de Ponteceso na comarca de Bergantiños. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 282 habitantes (139 homes e 143 mulleres) distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 420 habitantes.
Mazaílle, Pacios, Baralla
Mazaílle é un lugar da parroquia de Pacios no concello lugués de Baralla na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 22 habitantes (16 homes e 6 mulleres).
A Aldea, As Neves, As Neves
A Aldea é un lugar da parroquia das Neves, no concello pontevedrés das Neves. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística do 2009 ten 29 habitantes (12 homes e 17 mulleres).
O Areal, Cruces, Padrón
O Areal é un lugar da parroquia de Cruces no concello coruñés de Padrón, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 63 habitantes (31 homes e 32 mulleres).
Agon (filme)
Agon é un filme albanés de 2012 dirixido por Robert Budina. Foi escollido como candidato de Albania para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 86ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Pacios, Pacios, Baralla
Pacios é un lugar da parroquia de Pacios no concello lugués de Baralla na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 19 habitantes (10 homes e 9 mulleres).
Patrimonio.org
A páxina de internet Patrimonio cultural galego, aloxada no dominio Patrimonio.org, era un servizo da Dirección Xeral de Patrimonio, dependente da Consellería de Cultura e Deporte da Xunta de Galicia, que tiña coma obxectivo categorizar o conxunto do patrimonio cultural galego.
A páxina comenzou a funcionar en marzo do 2009, contando nos seus comenzos con 122 fichas sobre elementos do patrimonio cultural galego, nas que se inclúían fotografías e vídeos, xunto con datos sobre a localización, estado, grao de protección, e valores históricos e artísticos, así coma diversas rutas culturais.
A Igrexa, Fomiñá, A Pastoriza
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
JPEG
miniatura|dereita|Unha fotografía dunha flor cunha gradación da proporción de compresión crecente de esquerda á dereita.
O JPEG (Joint Photographic Experts Group) é un método de compresión e un formato de arquivo de imaxes de 24 bits ou de escala de grises: é un método con perdas, o que quere dicir que cada vez que se comprime unha imaxe perde algo de detalle e calidade.
O formato de arquivo utiliza as extensións .jpeg, .jfif, .jpg, .JPG ou .JPE. e é o formato máis utilizado na World Wide Web.
La Aurora de Galicia (1845)
La Aurora de Galicia foi un semanario aparecido en Santiago de Compostela en 1845.
Historia e características
Subtitulado Periódico de Literatura, Ciencias y Artes, apareceu o 8 de maio de 1845. Fundado por José María Posada, foi dirixido por Íñigo García Jiménez nos seus tres primeiros números, quedando despois como colaborador. Contou coas colaboracións de Francisco Añón, José María Carracido, Alberto Camino, José María Gil Rey, José María Posada e Antonio María de la Iglesia. De tendencia moderada, incluía informacións sobre a industria, o comercio, a moral pública e contiña tamén páxinas de literatura. Cesou a súa publicación aos tres meses de saír.
Artrópodos
O dos artrópodos (Arthropoda, do grego ἄρθρον, árthron, «articulación» e πούς, poús, «pé») é un filo de animais caracterizados por teren un exoesqueleto (esqueleto externo), o corpo segmentado e provisto de apéndices articulados.
Constitúen o filo máis numeroso e diversificado do reino animal, e inclúe, entre outros, aos insectos, arácnidos, crustáceos e miriápodos. Coñécense case 1 200 000 especies descritas, a súa maioría insectos (un millón), que representan polo menos o 80 % de todas as especies animais coñecidas.
Varios grupos de artrópodos están perfectamente adaptados á vida no aire, igual que os vertebrados amniotas, e a diferenza de todos os demais filos de animais, que son acuáticos ou requiren ambientes húmidos.
A súa anatomía, a súa fisioloxía e o seu comportamento revelan un deseño simple pero admirabelmente eficaz. Os artrópodos existen en todos os ambientes da terra: no mar, na auga doce, no medio terrestre e no aire. Existen tamén moitas formas parasitas e simbióticas.
Orixe
Pode ser que os primeiros artrópodos foran similares aos seus presuntos antecesores, os anélidos. O seu corpo era longo e brando, e tiña moitos segmentos ou metámeros, todos eles moi similares entre si e equipados cun par de patas. Posteriormente a superficie do corpo endureceuse até formar un esqueleto externo ou cutícula constituído por quitina, proteínas, lípidos e sales de calcio.
Hai rexistos fósiles de artrópodos desde o período cámbrico.
Pénsase que as formas Parvacornia e Spriggina da fauna de Ediacara, de hai uns 555 millóns de anos, eran artrópodos.
Pequenos artrópodos con cunchas semellantes ás dos bivalvos encontráronse en xacementos de fósiles do cámbrico temperán, de 541 a 539 millóns de anos de antigüidade, na China.
Os fósiles máis antigos de crustáceos datan de hai aproximadamente 513 millóns de anos, no cámbrico. O arácnido máis antigo coñecido é Palaeotarbus jerami, de hai sobre uns 420 millóns de anos, no silúrico. E o máis antigo insecto fósil é Rhyniognatha hirsti, do Devoniano, datado entre 396 e 407 millóns de anos, pero as súas mandíbulas son dun tipo que se encontra só en insectos alados, o que suxire que os primeiros insectos apareceron no período silúrico.
Características xerais
Os artrópodos constitúen unha das grandes divisións do reino animal, subdividida á súa vez en diversas clases, algunhas das cales contan con gran número de xéneros e especies. Denomínanse así por estaren provistos de patas articuladas. Pero en realidade non son sá as patas, senón todo o corpo o que está formado por varios segmentos unidos entre si por medio de articulacións, así como os sertmentos dos apéndices.
A pesar da súa variedade e disparidade, os artrópodos posúen en común características morfolóxicas e fisiolóxicas comúns fundamentais:
Anatomía dos artrópodos
miniatura|250px|Comparación da anatomía dunha chinche (insecto) e dunha araña (arácnido).