cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Edafoloxía
Tipos de solo
Hai dúas clasificacións principais, a dos EUA (Soil Taxonomy) e a das Nacións Unidas. Hai que subliñar que a edafoloxía ten a súa orixe en Rusia coa escola de Dokuchaev e que esta clasificación e despois sobre todo a alemá e francesa tiveron bastante influencia pero hoxe en día non teñen vixencia. O único traballo español serio neste tema foi o de Emili Huguet i Serratacó (1937) que foi quen introduciu o termo edafoloxía.
Historia da Edafoloxía
Xa fora baixo o nome de edafoloxía, pedoloxía ou agroloxía, o estudo do solo interesou a agrónomos, químicos, xeólogos, xeógrafos, biólogos, silvicultores, e especialistas na ordenación do territorio. Todos eles contribuíron a facer avanzar os coñecementos en materia de solos e a súa formación.
O solo xa fora estudado polos gregos e romanos da Antigüidade e, máis tarde, polos agrónomos de Al-Ándalus na Idade Media. No século XVI Bernard Palissy e Olivier de Serres, emprenderon o estudo científico desta disciplina, que se foi desenvolvendo no século XVIII, pero que foi suxeito dunha atención privilexiada no século XIX.
As primeiras bases científicas da edafoloxía moderna, ás veces denomianda (sobre todo cando se consideran os seus aspectos prácticos) química agrícola, establecéronse no século XIX, aínda que a ciencia do solo ten como precedente ao chamado pai da ciencia rusa, Mikhail Lomonosov (1711 - 1765), quen escribiu e ensinou sobre o solo entendido como un corpo en evolución máis que como un corpo estático, pero sen diferencialo nun estrato xeolóxico. miniatura|esquerda|Vasili Docucháiev. Pero a edafoloxía naceu realmente coa escola rusa do xeógrafo Vasili Docucháiev (1846 - 1903) e os seus discípulos Sibírstev, Glinka e Zákharov, os que, a partir da consideración da influencia do clima como preponderante na formación e a ordenación zonal dos solos, sentaron as bases descritivas e xenéticas da edafoloxía.
O primeiro traballo de Docucháiev sobre o tema é de 1883, cando publicou un informe sobre un estudo de campo levado a cabo nun solo do tipo chernozem, no cal aplicou os principios da morfoloxía aos solos, describiu os principais grupos, esbozou a primeira clasificación científica e desenvolveu métodos de cartografía sobre a base do traballo de campo e de laboratorio.
En 1886 propuxo que a palabra solo se empregase como termo científico para referirse a aqueles horizontes de terra que case diariamente cambian a súa relación baixo a influencia conxunta da auga, o aire e os organismos viventes e mortos, introducindo o concepto xeográfico de solo. Máis tarde definiu o solo como un corpo natural e independente, formado baixo a influencia de varios factores, dos cales considerou á vexetación como o máis importante.
Trátase para el dun produto complexo, resultado das interaccións entre os distintos factores xeográficos como o clima, a xeomorfoloxía, a idade da paisaxe (paleoxeografía), sen esquecer as plantas, os animais e a rocha nai.
Os seus discípulos Konstantin Dimitrievich Glinka (1867 - 1929) e S. S. Neustráiev (1874 - 1928) volveron recalcar o concepto de solo como unha entidade en se mesma pero con características que corresponden á xeografía onde se desenvolven.
Alexei Sibírstev elaborou unha clasificación dos solos diferenciándoos en tres grandes grupos. O primeiro deles corresponde aos zonais, dentro do que se encontran os lateríticos, eólicos, desérticos, chernozems, forestais, grises, podzois e de tundra. A seguinte categoría corresponde aos solos intrazonais, no que se achan os solos salinos, pantanosos, carbonatados e húmicos. O último grupo corresponde aos azonais que son os esqueléticos, os bastos e os aluviais.
Outro alicerce da pedoloxía foi Curtis Marbut (1863 - 1935), xeógrafo estadounidense discípulo de William Morris Davis e director da investigación de solos no seu país. Ao ter coñecemento do traballo de Glinka por unha tradución ao alemán do texto ruso, decidiu levar a cabo unha tradución ao inglés do mesmo texto, divulgando así os conceptos da escola rusa entre os xeógrafos do seu país. Marbut sostén a teoría de procesos múltiples e independentes na xénese dos solos. Tamén propuxo unha clasificación dos solos consistente en seis categorías, denominadas: ordes, subordes, grupos, familias, series e tipos. As dúas ordes principais establecíanse en relación á lixiviación de carbonatos, denominando Pedocal aos solos carbonatados e Pedalfer aos ricos en aluminio e ferro a causa do lavado de carbonatos.
Louise Kellogg (1902 - 1980) sucedeu a Marbut na dirección das investigacións dos solos e continuou cos seus colegas o desenvolvemento da clasificación do solo sobre a base dos criterios establecidos por Docucháiev e Glinka.
A edafoloxía en Galicia
miniatura|250px|O profesor Díaz-Fierros asinando o libro de ouro do [[Aquarium Finisterrae.]]
En España, os primeiros traballos edafolóxicos completos débense a Emili Huguet i Serratacó (1871 - 1951), coñecido como Huguet del Villar, que foi un notábel naturalista e xeógrafo, introdutor en España dos estudos de xeobotánica e edafoloxía, mesmo a pesar de estar frecuentemente á marxe do mundo académico.
En Galiza o pai da Edafoloxía e Francisco Guitián Ojeda, quen estivo en estreita colaboración con Kubiena e José María Albareda. O máximo especialista actual é o profesor Francisco Díaz-Fierros Viqueira, catedrático da Universidade de Santiago, vicepresidente primeiro do Consello da Cultura Galega e académico numerario das Reais Academias Galegas das Ciencias e Galega (que foi o introdutor, xunto co profesor Antón Santamarina, do termo galego solo para designar o "obxecto de estudo da edafoloxía" e para outros significados).
Outros artigos
Bodenkunde פדולוגיה Pedologia Bodemkunde 土壤学
Ubaldo Pasarón
Traxectoria
Irmán de Ramón Pasarón Lastra. Foi Capitán do exército español, co que foi destinado a Hispanoamérica. Escribiu dende moi novo poesía, teatro e diversos textos verbo da milicia. Foi colaborador de varios xornais madrileños. Publicou Poesías y leyendas (1850) e Instrución castrametaria o breve método para acampar la Infantería en yermos y despoblados (1861).
Como inventor, ideou un globo dirixíbel de rumbo fixo co que sería posible dar a volta ao mundo, a unha altura dunha legua e en 11 días. Ideouno estando na Habana e sendo capitán de infantaría, e fíxoo público nun artigo na Gaceta de La Habana dos días 24 e 29 de abril de 1862, e pouco despois mediante un folleto publicado na devandita cidade e reeditado ese mesmo ano, moi ampliado e corrixido, baixo o título Pilotage Aereonáutico.
Australia no Festival de Eurovisión
Australia participou por primeira vez no Festival de Eurovisión na edición de Festival de Eurovisión 2015. Aínda que non tiña as condicións axeitadas para facelo, xa que o país está situado fóra da Área de Radiodifusión Europea, Australia puido participar por mor do 60 aniversario do festival. O país de Oceanía emite as semifinais e finais na televisión australiana, a pesar de que non ten o mesmo fuso horario que os países participantes.
Festival de Eurovisión Júnior 2011
No Festival de Eurovisión Júnior, todos os participantes reciben 12 puntos antes das votacións. No ano 2011, Australia foi o encargado de repartir eses 12 puntos a todos os participantes.
Festival de Eurovisión 2015
O 10 de febreiro de 2015, os organizadores de Eurovisión anunciaban que Australia podía participar no festival como homenaxe ao seguimento do festival no país de Oceanía. A elección do cantante foi elixida internamente pola canle australiana SBS e só podería volver a participar de gañar o festival.
Australia puido votar nas dúas semifinais e tiña garantido o seu pase á final do certame, no que puido participar de xeito activo emitindo os seus propios votos. Cómpre dicir que, en principio, esta foi a primeira e única participación do país no festival, xa que a invitación é so por motivo do aniversario do festival. De gañar o certame musical, a UER anunciou que o festival do ano próximo tería lugar nun país europeo, pero que a SBS debería correr coa metade dos gastos. De suceder isto Australia podería facer a súa segunda aparición no festival da canción.
The Milky Way (filme de 1940)
The Milky Way é unha curtametraxe clásica de animación producida en Technicolor e estreada nos cines co filme The Captain Is a Lady por Metro-Goldwyn Mayer. A curtametraxe, producida e dirixida por Rudolf Ising e co-producida por Fred Quimby coa supervisión musical de Scott Bradley, conta as aventuras dos "tres pequenos gatiños" e a súa exploración do mundo dos soños onde a Vía Láctea está feita de leite e a Lúa de queixo.
Gañou o Oscar á mellor curtametraxe animada na 13ª edición dos premios, e foi o primeiro filme que non era de Disney en facelo.
Idade Escura
Denomínase Idade Escura (1100 a 750 a.C.) ao período da historia de Grecia desde o colapso da civilización micénica e a suposta invasión doria até o xurdimento das primeiras cidades-estado gregas no século IX a.C. e dos primeiros textos en alfabeto grego no século VIII a.C.. Tamén se coñece como Idade Homérica, evocando os grandes monumentos épicos ou Período Xeométrico con criterios arqueolóxicos.
Pola súa denominación dá a entender que foi un período de regresión, pero en verdade que só nunha pequena parte, xa que nela se configuran os elementos esenciais e distintivos da civilización grega nos seguintes séculos. Colonización, adopción do alfabeto, auxe das cidades (as futuras poleis ou polis) sistematización dos seus mitos e comezos da literatura e recuperación do comercio interrexional, despois dos movementos dos pobos descritos antes.
Estes intercambios foron particularmente frutíferos e intensificáronse no seguinte período, chamado Arcaico.
En conxunto pódese afirmar que a Idade Escura é unha etapa que non racha a continuidade micénica, senón que o único que dela desaparece é a superestrutura política arredor dos pazos, é o pazo mesmo, pero as estrutura básicas mantéñense, seguido por un forte desenvolvemento comercial, a xeneralización da economía monetaria que alumaría o nacemento dunha cultura plenamente grega. Os acontecementos máis notables do período da Idade Escura inclúen as primeiras Olimpiadas, no 776 a.C., e a composición das obras épicas Homéricas a Ilíada e a Odisea.
Guerra do Mediterráneo e Pobos do Mar
thumb|250px|Un mapa do [[Colapso da Idade de Bronce]] Por esta época, producíronse revoltas a gran escala en varias partes do Mediterráneo oriental. Os intentos de derrocar os reinos existentes fixéronse como resultado da inestabilidade económica e política da xente da contorna, que xa estaba asolagada pola fame e as penurias. Parte do reino hitita foi invadido e conquistado polos chamados Pobos do Mar, cuxas orixes, quizais de diferentes partes da rexión mediterránea como o Mar Negro, o Exeo. e rexións de Anatolia, permanecen escuras. As inscricións e esculturas dos séculos XIII e XII en Karnak e Luxor son as únicas fontes de "Pobos do Mar", un termo inventado polos exipcios e rexistrado en relatos fanfarronados dos éxitos militares exipcios. Hai poucas máis probas destes chamados Pobos do Mar que estas inscricións.
Auburn, Nova York
Auburn é a capital do condado de Cayuga, no estado de Nova York, Estados Unidos. A súa poboación é de 28.574 habitantes (2000). As porcentaxes de falantes son 92% inglés, 2,6% castelán, 1,9% italiano, 1% polaco,
Idade Escura
Guerra do Mediterráneo e Pobos do Mar
Un conxunto semellante de pobos puido tentar invadir Exipto dúas veces, unha durante o reinado de Merneptah, arredor de 1208 a.C., e outra vez durante o reinado de Ramsés III, arredor do 1178 a.C.
Sociedade
Grecia durante este período probablemente dividíase en rexións independentes organizadas por grupos de parentesco e os oikoi ou fogares, foron as orixes das posteriores poleis. As escavacións de comunidades da Idade Escura como Nichoria no Peloponeso mostraron como unha cidade da Idade de Bronce foi abandonada en 1150 a.C. Neste momento só había unhas corenta familias que vivían alí con boas terras de cultivo e pastoreo para o gando. Os restos dun edificio do século X, incluído un megaron, na parte superior da loma, levaron a especular que esta era a casa do cacique. Esta era unha estrutura máis grande que as que a rodeaban pero aínda estaba feita cos mesmos materiais (ladrillo de barro e tellado de palla). Quizais tamén era un lugar de importancia relixiosa e de almacenamento comunitario de alimentos. De feito, existían individuos de alto status na Idade Escura, pero o seu nivel de vida non era significativamente superior aos doutros habitantes da súa aldea. A maioría dos gregos non vivía en granxas illadas senón en pequenos asentamentos. É probable que nos albores do período histórico dous ou trescentos anos despois, o principal recurso económico de cada familia fose o terreo ancestral dos Oikos, os kleros ou asignación, sen isto, un home non podería casar.
Auburn, Nova York
A cidade fundouse en 1793, en 1816 estableceuse unha prisión na cidade, nela o 6 de agosto de 1890 utilizouse por vez a cadeira eléctrica para axustizar un preso.
Idade Escura
Tumba de Lefkandi
Lefkandi na illa de Eubea foi un asentamento próspero na Idade do Bronce Final, posiblemente se identifiquen coa antiga Eretria. Recuperouse rapidamente do colapso da cultura micénica, e en 1981 os escavadores dun cemiterio atoparon o edificio do século X a.C. máis grande coñecido ata agora en Grecia. Ás veces chamado "o heroon", este edificio longo e estreito, de 50 metros por 10 metros, contiña dous pozos funerarios. Nun estaban colocados catro cabalos e o outro contiña un home incinerado enterrado coas súas armas de ferro e unha muller inhumada, moi adornada con xoias de ouro. Os ósos do home foron colocados nun frasco de bronce de Chipre, con escenas de caza no bordo fundido. A muller ía vestida con bucles de ouro no cabelo, aneis, corazas de ouro, un colar de herdado (un elaborado colar chipriota ou de Oriente Próximo feito entre 200 e 300 anos antes do seu enterro) e un puñal de mango de marfil na cabeza. Os cabalos parecían estar sacrificados, algúns parecían ter anacos de ferro na boca. Non sobrevive ningunha evidencia que demostre se o edificio erixíuse para albergar o enterro, ou se o "heroe" ou xefe local na tumba foi incinerado e despois enterrado na súa gran casa. O que sexa certo, a casa demoliuse axiña e os restos utilizaronse para formar un montículo aproximadamente circular sobre os tocos da parede.
Entre este período e aproximadamente o 820 a.C., membros ricos da comunidade foron incinerados e enterrados preto do extremo leste do edificio, do mesmo xeito que os cristiáns poderían buscar ser enterrados preto da tumba dun santo, a presenza de obxectos importados, notable en máis de oitenta enterramentos, contrastan con outros cemiterios próximos en Lefkandi e dan fe dunha tradición de elite duradeira.
Tese de continuidade
Algúns estudiosos argumentan en contra do concepto dunha Idade Escura grega, argumentando que a falta de evidencias arqueolóxicas nun período mudo pola súa falta de inscricións (polo tanto, "escuro") é un accidente de descubrimento máis que un feito histórico. Como dixo James Whitley, "A Idade Escura de Grecia é a nosa concepción. É unha concepción fortemente coloreada. polo noso coñecemento das dúas civilizacións alfabetizadas que a precederon e a sucederon: o mundo burocrático, centrado nos palacios da Grecia micénica e a caótica e creativa idade arcaica da civilización helénica."
Platyrrhini
Os platirrinos (Platyrrhini, do grego πλατυς, platys, 'chan', e ρινος, rhinos, 'nariz') ou monos do novo mundo son un parvorde que inclúe ás cinco familias de primates nativas de América Central e do Sur: Cebidae, Aotidae, Pitheciidae, Atelidae e Callitrichidae. Publicacións como MSW recoñecen a existencia de 4 familias, sendo Callitrichidae considerada unha subfamilia (Callitrichinae) de Cebidae. Estas cinco familias compóñense de 9 xéneros e 120 especies, o 20% das especies de primates recoñecidas.
Clasificación
Localización das familias de platirrinos dentro dos primates:
Filovíridos
Filoviridae ou filovíridos é unha familia de virus (cuxos membros tamén se chaman filovirus) formada por virus con virións de forma filamentosa, entre os cales os máis famosos son o virus Ebola e o virus Marburg, que xunto con outros membros do grupo orixinan unhas febres hemorráxicas virais graves en humanos e outros primates. Todos os membros dos xéneros Ebolavirus e Marburgvirus considéranse axentes selectos, patóxenos do grupo de risco 4 da OMS que requiren un nivel de bioseguridade 4, patóxenos prioritarios de categoría A dos INH/NIAID dos EUA, axentes de bioterrorismo de categoría A dos CDC dos Estados Unidos, e están na lista dos axentes biolóxicos para o control da exportación do grupo Australia. O outro xénero da falimia, os Cuevavirus crese que será clasificado igual no próximo futuro.
Nome
A familia foi creada en 1982 e emendada en 1991, 1995, 2000, 2005, 2010 e 2011. Inicialmente creouse un só xénero na familia, chamado Filovirus, que despois foi abolido e dividido en varios xéneros. Actualmente o Comité Internacional de Taxonomía de Virus (ICTV) inclúe tres xéneros dentro da familia, que son: Cuevavirus, Ebolavirus, e Marburgvirus, e a familia está dentro da orde Mononegavirales. O seu nome fai referencia á súa forma filamentosa (do latín filum, fío) e leva o sufixo -viridae propio das familias víricas.
Segundo as normas de nomenclatura o nome Filoviridae debe ir en maiúscula e cursiva e precedido da palabra familia e nunca se abrevia. Igual para os nomes dos xéneros e especies, pero os virus membros das especies non se escriben en cursiva e poden abreviarse.
Nomenclatura por debaixo do nivel de especie
Unha especie vírica pode conter varios "virus". Por exemplo, a especie Marburg marburgvirus contén dous virus (virus Marburg e virus Ravn), e a especie Zaire ebolavirus só contén o virus Ebola. Fixéronse recomedacións para a identificación destes virus por debaixo do nivel de especie. Entre elas están o uso do nome do virus / cepa / sufixo do hóspede do que se illou / país ou mostra / ano ou mostra / designación da variante xenética / designación do illado. Recoméndase o uso do sufixo "rec" se o virus foi identificado por ADN recombinante.
Filoxenética
A taxa de mutación dos seus xenomas estimouse que está entre 0,46 × 10−4 e 8,21 × 10−4 substitucións de nucleótidos/sitio/ano. O antepasado común máis recente das especies Reston ebolavirus e Zaire ebolavirus estimouse que se orixinou en ~1960. O antepasado común máis recente dos virus da especies Marburg marburgvirus estimouse en hai 700 anos e os da especie Sudan ebolavirus en hai 850 anos. A familia, incluídos os Cuevavirus, crese que apareceu hai ~10.000 anos. Pero os antepasados de virus similares a filovirus son máis antigos como demostran os datos paleovirolóxicos.
Paleoviroloxía
Os antepasados dos filovirus teñen unha historia de varias decenas de millóns de anos. Identificáronse elementos virais endóxenos (EVEs) que parece que derivan de virus similares a filovirus nos xenomas de morcegos, roedores, musarañas, tenrecs, tarseros, e marsupiais. Aínda que a maioría dos EVEs similares a filovirus parecen ser pseudoxenes, as análises evolutivas suxiren que os ortólogos illados de varias especies de morcegos do xénero Myotis mantivéronse por selección.
Inmunidade
O sistema inmunitario humano ten unha escasa capacidade de combater estes virus, que se pode deber en parte á complexa síntese da glicoproteína viral (GP) que forma espículas heterotrímeras dentro da membrana da envoltura do virión. Os xenes que codifican a síntese desta proteína no virus Ebola, pero non no virus Marburg, conteñen un codón de parada e, como resultado, poden producirse dúas formas de GP do Ebola por medio dun cambio. A lonxitude do precursor da proteína GP diminúe ao ser esta cortada proteoliticamente para formar unha variante truncada, secretable (sGP). O resultado de repetir este proceso é que se orixinan na proteína unha variedade de epitopos que confunden ao sistema inmunitario ou simplemente no lle dan tempo para combater a infección antes de que o organsimo sucumba á doenza.
Outra proteína expresada polo virus e recoñecida polo sistema inmunitario é a VP40, que normalmente se expresa na membrana xunto coa VP24.
Max Records
Maxwell Records, nado en Portland, Oregón o 18 de xuño de 1997, é un actor estadounidense.
Caneiro do Piago
miniatura|dereita|Unha bañista no Miño, á altura do caneiro do Piago.
O caneiro do Piago é un caneiro situado no leito do río Miño, á altura da parroquia de Robra, no concello de Outeiro de Rei, na provincia de Lugo, que conta cunha fervenza artificial de máis de 50 metros de largura que xorde da unión do río Ladra co propio Miño. Trátase dunha zona moi próxima á cidade de Lugo, polo que adoita ser visitado nos meses de verán, máis aínda cando existen unha serie de rochas espalladas a rentes do caneiro que serven de zona fluvial.
Jeju
Jeju (Jeju-do en coreano) é a provincia máis pequena de Corea do Sur. O seu territorio coincide co da illa de maior tamaño do país, a illa de Jeju, e atópase no estreito de Corea, ao suroeste da provincia de Jeolla do Sur, da cal formou parte ata 1946. A súa capital é Jeju (en coreano, Jeju-se).
Kaón
alt=Estrutura en quark do Kaón positivo (K+).|miniatura|Estrutura en quark do Kaón positivo (K+). O kaón é unha partícula subatómica descuberta en 1947 por Clifford Charles Butler e George Rochester nunha cámara de burbullas na Universidade de Manchester. A súa descuberta foi publicada en Nature.
Jeju
Nomes
Ao longo da historia, a illa recibiu diferentes nomes, como:
Historia natural
A illa de Jeju, coñecida antigamente en Occidente como illa de Quelpart, é unha illa volcánica, dominada polo monte Halla, un volcán extinguido de 1950 m de altura, que é o pico máis alto de Corea do Sur.
Kaón
Características
Forma parte das partículas 'estrañas', interactuando por medio da interacción forte e desintegrándose mediante a interacción débil, podendo incumprir dese xeito a conservación da estrañeza. A súa descuberta levou asemade á descuberta do incumprimento da simetría C-P (carga-paridade).
Jeju
Historia natural
A illa formouse fai centos de millóns de anos, como consecuencia de erupciones volcánicas, e componse fundamentalmente de basalto e de lava. Ten un clima subtropical, máis cálido que o do resto de Corea, no que se distinguen catro estacións; parte do verán é chuviosa, e o inverno é moi seco.
Historia
miniatura|Fervenza en Jeju Este territorio foi un país independente, coñecido como Tamna, ata o ano 662, no que pasou a formar parte do protectorado de Silla. En 938, logo da caída de Silla, Tamna convértese nun protectorado de Goryeo. En 1105, Tamna perde a súa autonomía, e convértese en provincia de Goryeo. O rei Euijong de Goryeo cambiou o nome da illa de Tamna por Jeju.
En 1271, Jeju foi a base da rebelión de Sambyeolcho contra os mongois; Sambyeolcho foi derrotado en 1273, e Jeju non volveu ser parte de Goryeo ata 1367.
Cando Corea foi colonizada polo Xapón en 1910, Jeju denominouse Saishu, que é a forma de ler en xaponés os caracteres hanja da palabra Jeju. Logo da derrota dos xaponeses, Jeju converteuse oficialmente en parte da nova República de Corea, formando parte da provincia de Jeolla do Sur ata 1946, en que se transformou nunha nova provincia.
No período entre o 3 de abril de 1948 e o 21 de setembro de 1954, estando o goberno de Corea do Sur baixo supervisión estadounidense, producíronse unha serie de revoltas, pola actuación do exército rebelde e a represión gobernamental, que deron lugar á morte de varias decenas de miles de persoas. Estes sucesos coñécense como a Insurrección de Jeju.
Sociedade e cultura
Na illa de Jeju, existen características culturais que distinguen á súa poboación do resto de Corea, probablemente debidas ao illamento xeográfico. Así, existen miles de lendas locais. Os harubang ("avós de pedra") son o distintivo cultural máis claro; trátase de esculturas en bloques de lava. miniatura|Harubang
miniatura|Paisaxe de Jeju
Outro aspecto distintivo da provincia de Jeju é a estrutura matriarcal das familias, sobre todo en Udo e en Mara, aínda que tamén presente no resto da provincia. O mellor exemplo que se coñece é o das haenyo, (??, literalmente mulleres do mar), quen se gañan a vida mergullando a pulmón para pescar moluscos, como os abulones (familia Hallotidae, da clase Gasterópoda) e as cunchas (familia Strombidae), entre outros produtos.
División administrativa
Jeju divídese en 2 cidades (Se ou Shi) e en 2 condados (Gun). Á súa vez, as dúas cidades divídense en 31 barrios (Dong) e os dous condados divídense en sete vilas (Eup) e en cinco distritos (Myeon). Ademais, as vilas e distritos están divididos en 551 pobos (Ri). A continuación, enuméranse os nomes en alfabeto latino, Hangul e Hanja.
Condados
En 2005, os residentes de Jeju aprobaron por referendo unha proposta para unir todas estas entidades nunha soa, que sería directamente administrada polo goberno provincial, como parte do plan para crear a Cidade Internacional Libre de Jeju.
Economía
O orzamento para 2006 é de 1,11 billóns de dólares (1,11 trillóns de won), o que supón un 10% máis que o do ano anterior. Estímase que o produto interior bruto para 2006 será de 8,48 billóns de dólares (8,48 trillóns de won), cunha renda per cápita duns 15000 dólares.
Provincias irmandadas
Jeju atópase irmandada con outras provincias insulares:
César González-Seco Romero
César González-Seco Romero, nado en Mondoñedo o 20 de decembro de 1877 e finado na mesma vila o 19 de febreiro de 1921, foi un avogado, impresor, xornalista e político galego.
Traxectoria
Fillo de Nazario González-Seco Villar. Licenciouse en dereito na Universidade Literaria de Valladolid en 1898. Propietario dunha imprenta en Mondoñedo na que se editaron o Boletín Oficial del Obispado, Heraldo de las Prisiones, Galicia Pintoresca, El Eco de Villalba, El Agricultor de Riotorto, El Eco de Puentedeume, El Regenerador de Ferreira do Valadouro e Brisas del Oro. Fundou e dirixiu De Todo un Poco e Mondoñedo. Foi fiscal municipal e en 1915 foi elixido deputado provincial. Reorganizou o Orfeón Pacheco, organizou seccións de declamación e participou en festas populares. Foi organizador da Banda municipal á que achegou donativos. Foi Presidente da Sociedad de Obreros Católicos, reformando o seu regulamento e emprendendo obras de embelecemento. En 1911 montou unha fábrica de chocolates finos, chamada “La Mindoniense”
Casou con Josefa Seoane Hermida en 1905. Unha filla común Elvira González-Seco Seoane casou con Álvaro Cunqueiro e outra Maruxa González-Seco Seoane con Enrique Cabanela.
Josep Maria Benet i Jornet
Josep Maria Benet i Jornet, nado en Barcelona o 20 de xuño de 1940 e finado en Lleida o 6 de abril de 2020, foi un dramaturgo e guionista catalán. Estudou Filoloxía románica, e foi profesor de literatura dramática no Instituto de Teatro de Barcelona entre 1974 e 1981. As súas primeiras obras, enmarcadas na renovación proposta por grupos como a Agrupación Dramática de Barcelona, inscríbese nos postulados do realismo histórico.
En 1997 recibiu a Creu de Sant Jordi da Generalitat de Cataluña.
Ventdelplà
Ventdelplà foi unha serie dramática creada por Josep Maria Benet i Jornet e producida por Diagonal TV para Televisió de Catalunya, que se emitiu por TV3 durante sete temporades entre o 14 de febreiro de 2005 e o 17 de outubro de 2010.
Argumento
O argumento vira ao redor de Teresa, unha muller maltratada polo seu marido que foxe de Barcelona cara a Ventdelplà onde ten un tío, Gustau. Aínda que ao principio ten a intención de vender a casa e volver a Barcelona, queda en Ventdelplà. A serie narra as vidas da xente do pobo.
Teresa Clarís é unha ama de casa, casada cun avogado de prestixio de Barcelona. Ten dous fillos, de 15 e 8 anos, e a carreira de médico terminada. O seu marido pronto lle fai deixalo todo para ocuparse dos fillos e sobre todo del. Cando quere recuperar algo de independencia, todo complícase. Debe fuxir e refuxiarse temporalmente en casa do seu tío Gustau, en Ventdelplà.
Localización
A maioría das escenas exteriores de Ventdelplà foron rodadas na vila de Breda, na comarca catalá da Selva. As escenas que teñen lugar na cidade (Barcelona ou Xirona), rodáronse xeralmente en Sant Celoni.
Adaptacións
O 4 de xaneiro de 2010, a cadea de televisión privada bTV de Bulgaria estreou a versión dobrada a lingua búlgara de Ventdelplà. Tamén poden escoitarse, por debaixo, as voces orixinais dos actores en catalán.
A Casanova, Viñós, Arzúa
Toponimia
Segundo Nicandro Ares Casanova coincide co latín: casa nova.
Alice Through the Looking Glass (filme de 2016)
Alice Through the Looking Glass é un filme estadounidense de fantasía e aventuras dirixido por James Bobin que foi estreado en 2016. Escrito por Linda Woolverton e producido por Tim Burton, Joe Roth, Suzanne Todd e Jennifer Todd. Está baseado na novela de Lewis Carroll Alicia do outro lado do espello, e é a secuela do filme Alice in Wonderland. Está protagonizado por Johnny Depp, Anne Hathaway, Mia Wasikowska, Matt Lucas, Rhys Ifans, Helena Bonham Carter e Sacha Baron Cohen, xunto coas voces de Stephen Fry, Michael Sheen, Timothy Spall e Alan Rickman.
Guy Maddison
Guy Maddison, nado en Perth o 31 de marzo de 1965, é un músico australiano, coñecido principalmente pola súa asociación á música punk rock e grunge, e principalmente por ser o baixista da banda de Seattle Mudhoney, substituíndo a Matt Lukin no ano 2001.
Traxectoria
Maddison comezou a tocar a mediados dos anos 80 na banda de punk rock The Greenhouse Effect en Perth. Despois de mudarse a Sydney en 1986, tocou o baixo con Lubricated Goat, ás veces co pseudónimo Buster Smallgoods, gravando un álbum e un EP con eles. O líder Stuart "Stu Spasm" Grey e Maddison foron os únicos membros da banda que saíron de xira polos Estados Unidos, alistando ao guitarrista Renestair EJ e ao batería Martin Bland para xirar con eles. Foi tamén un membro ocasional do grupo improvisado The Unconscious Collective, e do experimental Merge.
Despois da xira polos Estados Unidos, Maddison deixou Lubricated Goat e formou un proxecto con Peter Hartley, que tocara a guitarra no primeiro álbum de Lubricated Goat. Bautizaron á banda co nome Monroe’s Fur e nesas datas Maddison marchou a vivir a Seattle, Washington.
A mediados dos 90 tocou o baixo na terceira encarnación de Bloodloss, unha banda de blues punk orixinaria de Adelaida, Australia, co vocalista Mark Arm, o guitarrista e saxofonista Renestair EJ e Martin Bland. A finais da década, Maddison foi o líder do grupo de Seattle Tall Poppies, onde tocaba a guitarra e cantaba.
No ano 2001, despois da marcha do baixista orixinal de Mudhoney, Matt Lukin, Maddison aceptou unha invitación para unirse á banda. Guy apareceu nos seus tres álbums máis recentes, que recibiron críticas bastante favorables. Como proxecto paralelo, Maddison canta e toca a guitarra na actualidade nunha banda de rock psicodélico chamada Bricklane.
Vide
miniatura|Folla A vide ou videira (Vitis vinifera) é unha planta rubideira, a máis coñecida do xénero Vitis, da familia das vitáceas, con tronco retorto, vástagos nodosos e flexibles, follas alternas, pecioladas, grandes e partidas en cinco lóbulos puntiagudos, flores verdosas en acios, e cuxo froito é a uva. Orixinaria de Asia, cultívase en todas as rexións temperadas. Ao conxunto de vides cultivadas nun campo denomínaselles viñedo.
A vide produce as uvas, froito co mollo do cal se fai o viño. Pola contra as vides salvaxes ou silvestres, non cultivadas, posúen unhas follas máis ásperas, e as uvas son pequenas e de sabor agre.
O cultivo da vide para a produción do viño é unha das actividades máis antigas da civilización, probablemente contemporánea ao comezo desta. Existe evidencia de que os primeiros cultivadores de viñas e produtores de viño, atopábanse na rexión de Exipto e Asia Menor, durante o neolítico. Ao mesmo tempo que os primeiros asentamentos humanos permanentes empezaron a dominar a arte do cultivo e a cativa de gando, así como o da produción de cerámica.
Plantación
miniatura|Cepa de viña. Antigamente os viñedos plantábanse nos peores terreos e esparexidos por estes sen ningún tipo de orde, aproveitándose moi ben o espazo con máis de 4000 cepas por hectárea. Tiñan o inconveniente de requiriren moita man de obra para realizar os coidados e recollida da uva, polo que nas novas plantacións se empezaron a aliñar as cepas, deixando maior espazo entre elas, co obxectivo de poder usar animais para realizaren algúns labores. Coa chegada da maquinaria agrícola os corredores entre as diferentes fileiras tivo que empezar a ser maior, reducindo o número de plantas, pero gañando en comodidade. Os sistemas de emparrado fan máis regular a maduración e permiten ata mecanizar a vendima.
Enfermidades
Algunhas das principais enfermidades que sofren son o mildio, o oídio, e a filoxera.
Partido pola Democracia
O Partido pola Democracia (en Partido por la Democracia, PPD) é un partido político chileno socialdemócrata de centroesquerda que se autodefine como democrático, progresista e paritario.
Foi fundado o 15 de decembro de 1987 mediante un acto liderado por Ricardo Lagos, Sergio Bitar e Jorge Schaulsohn no Círculo Español de Santiago. No discurso de constitución, Lagos explicitou que o carácter deste partido era instrumental, xa que buscaba unificar votos para o plebiscito de outubro de 1988, que tiña por obxectivo decidir sobre a continuidade da ditadura militar de Augusto Pinochet, e que o seu principal obxectivo era a reconstrución da reconciliación nacional, polo que se postulaba como un "partido sen fronteiras ideolóxicas". O PPD participou na formación da Concertación de Partidos pola Democracia en 1988, formando parte das sucesivas administracións desta coalición política que gobernaron Chile entre 1990 e 2010.
No ano 2012, o partido uniuse á coalición Por un Chile xusto. A partir de abril de 2013, forma parte da Nova Maioría e como tal, integra o segundo goberno de Michelle Bachelet (2014-2018) en varios postos ministeriais. Dende o 11 de marzo de 2018, toma lugar como oposición no segundo goberno de Sebastián Piñera. A súa organización xuvenil é a Juventud PPD.
Alfredo Haz Garrido
José Alfredo Haz Garrido, nado en Malpica de Bergantiños o 30 de setembro de 1962, é un exfutbolista e mestre galego. Xogaba de centrocampista.
Como xogador
Naceu en Malpica de Bergantiños e aos 7 anos de idade foi para A Coruña, ingresando como internado no Colexio de Santa Margarida, onde comezou a xogar ao fútbol no patio. Aos 11 anos entrou no equipo alevín do Ural e ao seguinte nos infantís do Deportivo da Coruña. Estivo cinco tempadas nas categorías inferiores do club branquiazul, sendo cedido nunha delas ao Malpica e outra ao Club Torre. En 1979 pasou ao Fabril.
Selección española
Xogou na selección española xuvenil, onde era titular.
Tras a retirada
Despois de deixar o fútbol pasou a dar clases de Educación Física no IES Eusebio da Guarda.
Pica das árbores
A pica das árbores, Anthus trivialis, é unha especie de ave da orde dos paseriformes e familia dos motacílidos, unha das numerosas comprendidas no xénero Anthus.
É un paxaro típico dos bosques, que cría en Eurasia e hiberna en África.
Descrición
A especie foi descrita en 1758 por Linneo na páxina 166 do volume 1º do seu Systema Naturae, baixo o nome de Alauda trivialis.
Sinónimos
Ademais do nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Subespecies
Recoñecense dúas subespecies:
Dentro da subespecie tipo hai diferenzas na cor da plumaxe, aínda que sexan tan escasas que non permiten falar de subespecies distintas.
Características
Mide uns 15 cm de lonxitude, aproximadamente o tamaño dun estorniño. Ser máis esvelto e lanzal cos estorniños faino parecer meirande. Na época de cría pesan entre 22 e 24 gramos, a comezos do outono pesan algo máis. Un exemplar ben mantido pode pesar 30 gramos, e cando volven da migración africana poden chegar a pesar só 16 gr. Os sexos non amosan diferenzas de plumaxe. A parte superior do corpo é verde oliva con raias negras: a inferior varía da cor crema á amarelada, con moitas raias no peito e nos flancos. As plumas remeiras exteriores son parcialmente brancas e as cobertoiras son claras. A cola sobresae das alas uns 3,5 cm cando a ave está pousada. Sobre dos ollos ten unha raia clara, non sempre visible. O iris dos ollos é castaño escuro. O anel ocular é da cor da crema. A parte superior do bico é marrón moi escura; a inferior empeza co mesmo ton na punta e vaise aclarando cara á base, acabando por ser amarelada ou cor carne, coma as patas.
O unlla do dedo posterior das patas é moi curva e mide ata 7 ou 10 mm, nunca máis longo có dedo posterior. Noutras especies similares a unlla é máis longa e menos curvada.
Canto
Dispón ademais dun repertorio de sons que utiliza como signos de contacto ou ameaza.
Zona de cría
Cría en Eurasia. Polo norte a área de cría acada os 68 graos norte en Europa e os 65 en Asia central. Polo oeste falta en Islandia e Irlanda. Polo sur chega ó norte de España, falta nas illas do Mediterráneo e no sur de Grecia. En Asia non cría ao sur do meridiano 50. A súa area de cría cobre en total uns 14 millóns de quilómetros cadrados.
Área de invernada
É unha ave migratoria de longa distancia. Migran en territorios tan o sur coma o norte de Suráfrica e o Transvaal. Os exemplares asiáticos pasan o inverno no sur dese continente, en especial na India, Bangladesh, Paquistán, Afganistán e na península Arábiga e Turquía.
Poboación
En Europa a poboación reprodutora estímase entre 26,9 e 38,1 millóns de parellas, o que equivale a de 53,8 76,2 millóns de individuos maduros. A poboación europea constitúe aproximadamente o 50 % da global, polo que unha estimación moi preliminar do tamaño da poboación mundial é de 107 a 153 millóns de individuos maduros, aínda que é necesaria unha validación adicional desta estimación. En Europa, as tendencias entre 1980 e 2013 mostran que as poboacións sufriron un descenso moderado.
Hábitat
Durante a época reprodutora precisan zonas nas que haxa a un tempo árbores altas ou mato e zonas soleadas con herba mesta. Non teñen, como se pensou noutro tempo, preferencia polas especies caducifolias. Ademais de en bosques raros, viven tamén en uzais, viñedos e pantanos que lles ofrezan árbores dabondo. Prefiran zonas expostas ó sol. As zonas de máis abundancia da especie coinciden de herba e vexetación baixa mestas. Nos Alpes cría ata os 2300 metros de altura e téñense detectado casos de exemplares que criaron a alturas de 4.200 metros sobre o nivel do mar.
Durante a viaxe de migración aparecen con máis frecuencia en terras de cultivo que teñan vexetación na que agacharse. Nas restrebas buscan as zonas preto do mato.
No inverno busca tamén áreas abertas ou semiabertas que teñan árbores preto, polo que pode atoparse nas beiras dos bosques ou nos claros do bosque tropical chuvioso.
Alimentación
Comen case exclusivamente os insectos, en especial escaravellos. En menor cantidade comen pulgóns, larvas de bolboretas, saltóns e arácnidos. Estas preferencias poden modificarse en caso dunha grande abundancia dunha especie. Nos cuarteis de inverno a dieta non varía, aínda que a complementan con térmites. Beben, en xeral, aproveitando as pingas de auga que atopan nas plantas. É raro velas en zonas de augas abertas.Capturan as presas tanto nas árbores coma entre a vexetación baixa. Aínda que non hai estudos definitivos, crese que máis das súas capturas as fai no chan.
Cando procura comida camiña coa cola en liña co corpo a cabeza e o colo vanse inclinando a ritmo cos seus pasos. Pilla as presas do chan ou das plantas. Nas árbores camiña ó longo das pólas, en xeral dende o tronco cara a fora. Caza non só dentro do seu territorio, senón tamén en áreas veciñas, que son decote usadas por máis dun exemplar.
Área de cría
A área de cría esténdese desde Galicia e Inglaterra até o Himalaia e a conca media do río Lena.
Markelle Fultz
Markelle N'Gai Fultz, nado o 29 de maio de 1998 en Upper Marlboro, Maryland, é un xogador estadounidense de baloncesto profesional que xoga nos Orlando Magic da National Basketball Association (NBA).
Pica das árbores
Territorialidade
Entre as primeiras aves en regresar das áreas de invernada predominan os machos adultos (volven sempre os sitios nos que naceron) que comezan inmediatamente a buscar un territorio de cría. O tamaño deste depende da abundancia de alimentos e pode ocupar entre 0,3 e 2,5 hectáreas. Os machos que chegan primeiro ocupan territorios grandes que se ven reducidos pola presión dos que van chegando máis tarde.
Markelle Fultz
Traxectoria profesional
O 22 de xuño de 2017, Fultz foi seleccionado na 1ª posición do Draft da NBA de 2017 polos Philadelphia 76ers. O 8 de xullo de 2017, asinou o seu contrato de rookie cos Sixers.
O 7 de febreiro de 2019, Fultz foi traspasado ós Orlando Magic a cambio de Jonathon Simmons e dúas eleccións do Draft.
Rumba galega
A rumba galega pertence ás cancións e danzas chamados cantos de ida e retorno, como a habanera, que viaxaron de Cuba para a metrópole española, para establecerse como xéneros musicais cultivados e apreciados polo pobo español.
dereita|miniatura|350px|Cadenza andaluza en Mi Frixio. Como na rumba flamenca, a melodía nas rumbas galegas é moitas veces baseada na “cadenza andaluza” española, mentres que no seguimento é utilizado un ou máis ritmos que son característicos dalgúns xéneros da música cubana, como a guaracha, a rumba e a habanera.
Orixe
dereita|miniatura|Gaiteiros galegos nunha romaría. Conforme a Miguel Pérez Lorenzo, hai evidencias sobre a inclusión da rumba no repertorio da gaita, desde o século XIX. Tamén di o autor en referencia ao gaiteiro ourensán Xoán Ferreiro: "O tocaba, imaxinamos, as pezas que escoitou tocar a seu pai, a outros gaiteiros, a banda [de música] ... D. Jerónimo [pai deste gaiteiro, que morreu en 1940] foi emigrado a Cuba ata cinco anos antes da súa morte... estes anos, servíronle en Cuba a D. Jerónimo para incluír no seu repertorio rumbas e boleros...".
Diversificación e popularización
Por causa da súa orixe popular, as rumbas galegas son frecuentemente asignadas a autores descoñecidos e, como as muiñeiras e outros xéneros tradicionais, son xeralmente referidas co nome da cidade ou rexión onde son recollidas como a "Rumba de Eo", "Rumba de Mallou", "Rumba de Cerqueira", "Rumba de Vergara" ou a "Rumba de Anxeriz". Tamén reciben o nome do autor, de ser coñecido, ou unha persoa a quen eles estiveran adicadas, tales como "Rumba de Juanito de Carballal", "Rumba de Pucho" ou "Rumba Sabeliña".
A introdución da rumba en Galicia está intimamente ligada á creación, durante a primeira metade do século XX, de grupos musicais chamados "charangas" ou "murgas". Estes, ao contrario dos grupos tradicionais galegos como os conxuntos de pandeiretas ou de gaita e percusión, incluían o grupo típico outros instrumentos non tradicionais, como o clarinete, saxofón, acordeón e guitarra, xunto cunha gran variedade de instrumentos de percusión.
Máis recentemente, foron feitas algunhas gravacións de Rumbas galegas en que o compoñente cubano é enfatizado. Entre estes podemos apuntar á versión do grupo Muxicas da "Rumba dos cinco Marinheiros", onde o ritmo da clave cubana é claramente escoitado no seguimento, así como unha gravación da mesma peza polo gaiteiro Carlos Núñez co grupo irlandés The Chieftains, acompañada nesta ocasión por un grupo instrumental tipicamente cubano.
Pica das árbores
Territorialidade
miniatura|250px|Ovos de [[Cuculus canorus (esquerda) e Anthus trivialis (dereita)]]
Choque de Charkhi Dadri
O choque de Charkhi Dadri ocorreu o 12 de novembro de 1996 sobre a vila de Charkhi Dadri, ao oeste de Nova Delhi, India. Os avións involucrados foron un Boeing 747-100B de Saudi Arabian Airlines en ruta de Nova Delhi cara Dhahran, Arabia Saudita, e un Ilyushin Il-76 de Kazakhstan Airlines en ruta de Shymkent, Casaquistán, cara Nova Delhi. O choque matou a 349 persoas a bordo dos dous avións, sendo a colisión no aire con máis mortos, o peor accidente de aviación ocorrido na India, e o terceiro con máis mortos das historia da aviación tras o accidente de Los Rodeos e o voo 123 de Japan Airlines.
Pica das árbores
Territorialidade
O canto serve para marca-los límites territoriais. Macho e femia defenden o territorio de cría dos intrusos. As parellas veciñas evitan a confrontación e se teñen que atravesar territorios doutros, fano voando. Cando un macho entra nun territorio xa ocupado e recibido cun canto de ameaza e se persiste cun voo de aproximación, os enfrontamentos directos son moi raros. Neses casos golpéanse coas alas o bico e as garras. Os machos expulsan do territorio de cría mesmo as femias alleas, aínda que actuando con menor intensidade. As femias axudan ocasionalmente ó macho e defenden o territorio cando este non está. Ó contrario ca estes non deixan oír ningún canto.
Choque de Charkhi Dadri
O accidente
O Boeing 747-168B de Saudi Arabian Airlines, con rexistro HZ-AIH, estaba operando o voo 763 (SVA763) dende Delhi ata Dhahran e Jeddah, con 312 ocupantes a bordo; o Ilyushin Il-76TD de Kazakhstan Airlines, con rexistro UN-76435, estaba nun servizo chárter dende Chimkent ata Delhi co código KZA1907. O SVA763 deixou Nova Delhi ás 18:32 hora local. Na mesma hora o KZA1907 estaa descendendo para aterrar en Nova Delhi. Ámbolos dous avións estaban sendo controlados polo control de aproximación VK Dutta. A tripulacion do SVA763 estaba formada polo capitán Captain Khalid Al Shubaily, o primeiro oficial Nazir Khan, e o enxeñero de voo Edris Arabia. No KZA1907 Gennadi Cherepanov era o pioto e Igor Repp o operador de radio.
Pica das árbores
O niño
Fan o niño, de pallas e musgo, no chan, agochado entre a herba ou entre arbustos. Poñen uns cinco ovos de cor e manchas moi variables, en xeral branco agrisados con manchas acastañadas. Crían dúas niñadas. Os ovos chócaos a femia uns 10 ou 11 días. Ámbolos dous pais alimentan os pitos 12 ou 14 días. Os polos marcha do niño antes de poderen voar e agáchanse nas herbas dos arredores.
Choque de Charkhi Dadri
O accidente
O KZA1907 foi autorizado a descender a 15.000 pés (4.600 m) cando estaba a 74 millas (119 km) do aeroporto, mentres que o SVA763, viaxando pola mesma aerovía que o KZA1907 pero en dirección contraria, foi autorizado a subir ata os 14.000 pés (4.300 m). Uns 8 minutos despois, ao redor das 18:40, o KZA1907 informou de que alcanzara a altura asignada de 15.000 pés, pero realmente estaba máis baixo, a 14.500 pés (4.400 m), e aínda desendendo. Ao mesmo tempo, Dutta aconsellou ao voo, "tráfico identificado ás 12, Boeing 747 de Saudia recíproco, 10 milles (16 km). Informe cando o vexa".