cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Francesc Aragó
Investigación en instrumentos científicos
Tamén promoveu o desenvolvemento de inventos que tiñan dobre aplicación: industrial e científica. Fixo que o Estado adquirise a patente do daguerrotipo. Fizeau e Léon Foucault tomaron os primeiros daguerrotipos do sol.
Examinando os daguerrotipos do Sol e comparando a luz polarizada dos cometas e do Sol, concluíu que a superficie do Sol está composta por gas de alta temperatura. En palabras do astrónomo Félix Tisserand (1845-1896): "Aragó introduce a física na astronomía" fundando o que máis tarde se chamaría astrofísica, aínda que algúns historiadores a miúdo a datan en 1860, cando Gustav Robert Kirchhoff e Bunsen utilizaron a espectrometría para determinar os elementos químicos que forman o Sol.
Influencia científica de Aragó
Á marxe do seu propio traballo, Aragó foi un promotor e promotor da ciencia e da tecnoloxía. As palabras científicas do seu tempo beneficiáronse do seu apoio e das súas ideas, animando a Ampère a interesarse polos fenómenos electromagnéticos, suxeríndolle a Le Verrier (o seu alumno) como analizar as anomalías da órbita de Urano, e de aí deduciu que debe haber un novo planeta descoñecido até entón, cuxa posición exacta calculou. Os astrónomos observaron entón a localización prevista por Leverrier e puideron observar a Neptuno. Aragó argumentou ferozmente, sen éxito, que o novo planeta se chamase Le Verrier en homenaxe ao seu alumno, presentou o péndulo de Léon Foucault no observatorio e impulsou a Hippolyte Fizeau a interesarse pola velocidade da luz.
En 1812 Aragó recibiu o encargo de impartir un curso público de astronomía. Inicialmente o curso estaba destinado a navegantes e astrónomos, pero as súas calidades pedagóxicas e a súa elocuencia pronto atraeron a un público moito máis amplo no Observatorio de París, e despois no Collège de France. Non obstante, facía falta un local do tamaño deste éxito. Construíuse un anfiteatro na á oeste do Observatorio e rematou en febreiro de 1841. Este anfiteatro, "de luxo escandaloso" como dicía con humor Aragó, podía albergar a 800 oíntes; fixo cursos alí até 1846.
Xunto con Gay-Lussac editou os Annales de chimie et de physique.
Aragó realizou profundas reformas na Academia das Ciencias, impoñéndolle a misión de divulgar a ciencia. O 23 de marzo de 1835 propuxo que cada semana se publicase un fiel informe das súas sesións. A decisión foi tomada o 13 de xullo de 1835 e o primeiro número semanal das sesións da Academia de Ciencias saíu o 3 de agosto. Grazas a Aragó, as sesións da Academia fixéronse accesibles ao público e aos representantes da prensa, o que provocou reaccións violentas, sobre todo por parte de Guglielmo Libri, o seu principal inimigo na Academia.
Recoñecementos
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Arago_medallion_Paris.jpg/220px-Arago_medallion_Paris.jpg|miniatura| Unha das 135 inscricións ao longo do meridiano de París en homenaxe a Aragó Entre as numerosas homenaxes, premios e recoñecementos á súa traxectoria e ao seu traballo, levan o seu nome:
En 1825 recibiu a Medalla Copley:En 1850 recibiu a medalla Rumford :A "Homenaxe a Aragó" é un monumento de París que se presenta en forma de serie de medallóns co seu nome, no chan da cidade ao longo do meridiano. Realizouse con motivo do 200 aniversario do seu nacemento.
É un dos sabios cuxo nome está inscrito no primeiro andar da Torre Eiffel, fronte á Escola Militar.
Nas novelas de ciencia ficción de Jules Verne
Verne refírese a Aragó varias veces nas súas obras de aventuras:
Luis Roldán
Luís Roldán Ibáñez, nado en Zaragoza, o 22 de agosto de 1943 e finado Ib. o 24 de marzo de 2022, foi un político español pertencente ao Partido Socialista Obreiro Español. Tras exercer diversos cargos políticos, foi especialmente coñecido pola súa época á fronte da Dirección Xeral da Garda Civil, sendo o primeiro civil nomeado no cargo.
Desde esta dirección xeral valeuse para o seu enriquecemento ilícito. Ao iniciarse as dilixencias xudiciais polas súas actividades delituosas, Luís Roldán fuxiu de España en 1994. Entregouse en 1995 no aeroporto de Bangkok. Entre 1996 e 1998 foi xulgado ante un tribunal de Madrid. Foi condenado a 28 anos de prisión por malversación, suborno, fraude fiscal e estafa, que o Tribunal Supremo incrementou a 31 anos. Estivo desde febreiro de 1995 no cárcere feminino de Brieva (Ávila) e a Audiencia Provincial de Madrid desde o 2005 permitiulle saír do cárcere para traballar, nun réxime intermedio entre o segundo e o terceiro grao.
Carreira política
Afiliouse ao Partido Socialista Obreiro Español en 1976. Licenciouse en Ciencias Políticas e Sociología pola Universidade Nacional de Educación a Distancia, tras o seu ingreso en prisión. Con anterioridade, presentábase falsamente como enxeñeiro industrial e economista, carreiras que nunca acreditou.
Entre o 29 de decembro de 1982 e o 31 de outubro de 1986 foi delegado do Goberno en Navarra.
Despois, foi nomeado director xeral da Garda Civil, sendo o primeiro civil que ocupaba o cargo deste corpo policial que mantén disciplina militar. Neste período realizáronse cambios na institución, acelerando o seu proceso de modernización. Realizou un gran programa de obras para mellorar as casas cuartel que moitas estaban en moi mal estado. Baixo o seu mandato produciuse o acceso da muller ao corpo. Creou en 1991 o Servizo Marítimo da Garda Civil e potenciou os servizos de información antiterroristas que obterán grandes éxitos no seu labor de infiltración dentro de grupos, entre outras detencións, conseguiron a localización e detención por parte da Policía francesa da dirección de ETA na localidade de Bidarte o 29 de marzo de 1992.
Acusacións de corrupción
En 1993 o xornal Diario 16 publicou as primeiras sospeitas de aumento desmedido do patrimonio de Luís Roldán, que levaron finalmente á súa destitución o 3 de decembro dese mesmo ano. Os trámites xudiciais fóronse incrementando, e o 29 de abril de 1994, Roldán fuxiu de España. Dado que o Ministerio de Interior se fixera responsable da súa vixilancia, o seu responsable Antoni Asunción presentou a súa dimisión inmediata. Comentouse durante un tempo que puido estar escondido no municipio zamorano de Mombuey, de onde a súa muller é natural.
Detención e xuízo
Foi detido por policías españois o 27 de febreiro de 1995, no aeroporto de Bangkok (Tailandia), nunha entrega pouco clara e na que supostamente participou o axente do CESID Francisco Paesa. Antes de entregarse pactou desde Laos, con documentación laosiana falsificada, coñecida posteriormente como «os papeis de Laos», que só podería ser xulgado por dous delitos: suborno e malversación.
Foi xulgado pola Audiencia Nacional e condenado o 26 de febreiro de 1998 a 28 anos de cárcere, por malversación de fondos públicos, suborno, fraude fiscal e estafa. Entre o que quedou demostrado estaba que levou 435 millóns de pesetas dos fondos reservados e 1800 millóns en comisións, boa parte delas relacionadas co seu programa de modernización das casas cuartel. Por iso impúxoselle unha multa de 1600 millóns de pesetas 3] e unha indemnización ao Estado de 578,9 millóns. Con el foron condenados a súa exesposa Blanca Rodríguez-Porto por encubrimento e delito contra a Facenda pública e o seu home de palla Jorge Esparza Martín. O 21 de decembro de 1999, o Tribunal Supremo de España confirmou os delitos e incrementou a condena a 31 anos de cárcere.
Ademais dos seus delitos monetarios realizou acusacións de varios altos cargos en delitos referentes ao GAL na guerra sucia do estado contra ETA.
Condena e vida posterior
Estivo desde febreiro de 1995 no cárcere feminino de Brieva (Ávila) e a Audiencia Provincial de Madrid desde o 2005 permitiulle saír do cárcere para traballar. O 14 de novembro de 2008, Roldán reapareceu en televisión: concedeulle unha entrevista en directo a María Teresa Campos na canle Tele 5, onde non achegou datos relevantes.
Os xuíces lograron recadar no procedemento civil 1 646 845 euros co embargo de contas correntes e a poxa dalgunhas das súas propiedades intervidas en España. O groso da súa fortuna, equivalente a 10 millóns de euros do ano 1993, atópase en paradoiro descoñecido.
Morreu o 24 de marzo de 2022 na súa cidade natal, Zaragoza, aos 78 anos de idade.
Cefoideos
A dos cefoideos (Cephoidea) é unha pequena superfamilia de insectos himenópteros pertencente á suborde dos sínfitos.
Descrición
Tanto a superfamilia como a familia foron descritas e 1835 polo entomólogo, botánico e escritor inglés Edward Newman.
Etimoloxías
Os nomes científicos da superfamilia e da familia están formados ambos os dous sobre a raíz do nome do seu xénero tipo, Cephus, coa adición dos sufixos -oidea e -ĭdae, propios son nomes da superfamilias e as familias de animais respectivamente.
Clasificación
A superfamilia na actualidade (2021) comprende unicamente unha familia con especies viventes, a dos céfidos (Cephidae), pero coñécese tamén unha familia fósil, a dos sepúlcidos (Sepulcidae), cada unha delas con algo máis de 25 xéneros.
Xéneros
A familia dos céfidos conta con seguintes xéneros:
Distribución xeográfica
A maioría das especies encóntranse no hemisferio norte, especialmente en Eurasia.
Características
Son excepcionalmente esveltos comparados con outros sínfitos, e a miúdo parécense a outros tipos de avespas. Son os únicos sínfitos que carecen do ovipositor recto, que posúen o resto das especies do grupo.
As larvas perforan os caules de varias plantas, especialmente de gramíneas, pero tamén doutras plantas herbáceas, arbustos e árbores. Unhas poucas especies son pragas de cereais (por exemplo Cephus cinctus, que ataca ao trigo).
Patrimonio da Humanidade en Costa Rica
miniatura|180px| [[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px ]]
O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Costa Rica aceptou a convención o 23 de agosto de 1977. Ten catro sitios Patrimonio da Humanidade e un sitio na lista provisional.
O primeiro sitio en Costa Rica catalogado foi o Reservas Talamanca-La Amistad/Parque Nacional La Amistad, en 1983. En 1990, o sitio ampliouse para incluír os sitios que cruzan a fronteira en Panamá. O sitio máis recente enumerado foi os Asentamentos de xefatura precolombiana con esferas de pedra dos diquís, en 2014. Este é o único sitio cultural de Costa Rica, os outros tres están catalogados polas súas propiedades naturais. Hai un sitio na lista tentativa.
Lista provisional
Ademais dos sitios inscritos na Lista do Patrimonio Mundial, os estados membros poden manter unha lista de sitios provisionais que poden considerar para ser nomeados. Só se aceptan candidaturas para a Lista do Patrimonio Mundial se o sitio figuraba previamente na lista provisional. Costa Rica ten un sitio na lista provisional.
MVL-300
MVL-300, acrónimo de Mikhail Vasilyevich Lomonosov 300, foi un observatorio espacial ruso lanzado o 28 de abril de 2016 mediante un foguete Soiuz 2-1a Volga desde o cosmódromo de Vostochni.
Características
MVL-300 foi nomeado polo 300 aniversario do científico ruso Mikhail Lomonosov. Foi deseñado pola Universidade Estatal M. V. Lomonosov de Moscova e por NPO VNIIEM para o estudo dos gromo de raios gamma e para o estudo dos fenómenos transitorios na atmosfera superior terrestre.
MVL-300 foi construído usando o bus Kanopus. Tiña unha masa de 645 kg e os seguintes instrumentos:
Microsporidios
Os microsporidios (Microsporidia) son un grupo de parasitos unicelulares formadores de esporas relacionados cos fungos. Estas esporas conteñen un aparato extrusor que ten un extremo enroscado tubular polar nun disco de ancoraxe na parte apical da espora. Tradicionalmente foran considerados protozoos ou protistas, pero agora sábese que son fungos, ou un grupo irmán dos fungos. Este tipo de fungos son parasitos eucariotas obrigados que usan un mecanismo exclusivo para infectar as células hóspedes. Descubriuse recentemente que infectan coleópteros a grande escala, grazas a un estudo de 2017 de Cornell. Están nomeadas unhas 1500 das probablemente máis dun millón de especies que se cre existen. Os Microsporidia están restrinxidos a hóspedes animais, e todos os grandes grupos de animais son hóspedes de microsporidios. A maioría infectan insectos, mais son tamén responsables de doenzas comúns en crustáceos e peixes. As especies con nome de microsporidios xeralmente infectan unha especie hóspede ou un grupo de taxons estreitamente relaconados. Aproximadamente o 10 % das especies son parasitas de vertebrados; varias especies, a maioría das cales son oportunistas, poden infectar humanos, nos cales poden causar microsporidiose.
Despois da infección inflúen nos seus hóspedes de varios xeitos e todos os órganos e tecidos son invadidos, aínda que xeralmente por diferentes especies de microsporidios. Algunhas especies son letais e unhas poucas utilízanse como un control biolóxico contra pragas de insectos. A castración parasítica, o xigantismo ou o cambio de sexo do hóspede son todos efectos posibles do parasitismo dos microsporidios nos insectos. Nos casos máis avanzados de parasitismo o microsporidio toma o mando da célula hóspede completamente e controla o seu metabolismo e reprodución, formando un complexo xenoparasítico (tamén chamado xenoma -/ksenoma/-).
A replicación ten lugar dentro da célula hóspede, que é infectada por medio de esporas unicelulares. Os microsporidios que infectan mamíferos miden de 1,0–4,0 μm. Ademais do seu pequeno tamaño, tamén teñen os tamaños xenómicos eucarióticos máis pequenos.
O termo "microsporidio" é o nome vernáculo, mentres que Microsporidia é o nome do taxon (agora con categoría de filo). O nome Microsporidium Balbiani, 1884 tamén se usa ás veces como nome de xénero xeral multifuncional para os membros considerados incertae sedis. miniatura|300px|[[xenoma (parasitismo)|Xenoma (=complexo xenoparasítico) nun peixe plano causado por Glugea stephani]]
Morfoloxía
miniatura|esquerda|Dictyocoela diporeiae. A, meronte e espora; B, parede da espora; C, filamento polar Os microsporidios son singulares porque carecen de mitocondrias e no seu lugar teñen mitosomas. Tamén carecen de estruturas móbiles, como os flaxelos.
Producen esporas moi resistentes, capaces de sobrevivir fóra do seu hóspede varios anos. A morfoloxía das esporas é útil para distinguir as diferentres especies. As esporas da maioría das especies son ovais ou piriformes, pero non son raras as esporas esféricas ou con forma bacilar. Uns poucos xéneros producen esporas cunha forma exclusiva do seu seu xénero.
A espora está protexida por unha parede que consta de tres capas:
Na maioría dos casos teñen dous núcleos estreitamente asociados formando un diplocarion, pero ás veces hai só un.
A metade anterior da espora contén un aparato con forma de arpón cun longo filamento polar que parece un fío, que está enroscado na metade posterior da espora. A parte anterior do filamento polar está rodeada por un polaroplasto, unha lamela de membranas. Detrás do filamento polar hai un vacúolo posterior.
Infección
As esporas xerminan no intestino do hóspede, acumulan presión osmótica ata que a súa parede ríxida rompe no punto máis delgado no ápice. O vacúolo posterior incha, forzando o filamento polar a exectar rapidamente o contido infeccioso ao citoplasma do potencial hóspede. Simultaneamente o material do filamento reorganízase formando un tubo que funciona como unha agulla hipodérmica e penetra no epitelio intestinal.
Unha vez dentro da célula hóspede, crece un esporoplasma, dividindo ou formando un plasmodio multinucleado, antes de producir novas esporas. O ciclo vital varía considerablemente. Algunhas especies teñen un ciclo vital simple asexual, mentres que outras teñen un ciclo complexo que implica múltiples hóspedes e reprodución tanto asexual coma sexual. Poden producirse diferentes tipos de esporas en diferentes estadios, probablemente con diferentes funcións, incluíndo a autoinfección (transmisión dentro dun só hóspede).
Implicacións médicas
En animais e humanos os microsporidios causan con frecuencia doenzas debilitantes crónicas en lugar de infeccións mortais. Entre os efectos sobre o hóspede están a redución da lonxevidade, fertilidade, peso e vigor xeral. Hai informacións frecuentes de transmisión vertical dos microsporidios.
Nervio plantar medial
O nervio plantar medial é unha rama do nervio tibial, que é unha rama do nervio ciático, o nervio mais longo do corpo humano. Xunto co nervio plantar lateral, é responsábel da innervación cutánea e muscular da maior parte do pé. Innerva a pel da planta do pé e os músculos adxacentes ao dedo gordo.
Funcións
esquerda|miniatura|350x350px|Imaxe do pé, co nervo plantar medical, do libro de Henry Gray ([[1918) Anatomy of the Human Body]]
Microsporidios
Implicacións médicas
No caso dos hóspedes insectos, a transmisión vertical adoita acontecer como transmisión transovárica, na cal os parasitos microsporidios pasan desde os ovarios da femia hóspede aos ovos e finalmente multiplícanse nas larvas infectadas. Amblyospora salinaria n. sp., que infecta o mosquito Culex salinarius, e Amblyospora californica, que infecta o mosquito Culex tarsalis, son os típicos exemplos de transmisión transovárica de microsporidios. Os microsporidios e máis en concreto a especie Vavraia culicis que infecta mosquitos, están a ser investigados como posible método de control da malaria "a proba de evolución". A infección por microsporidios do mosquito Anopheles gambiae (o vector principal do Plasmodium falciparum causante da malaria) reduce as infeccións de malaria dentro do mosquito e acurta a vida do mosquito. Como a maioría dos mosquitos infectados polo axente da malaria morren de forma natural antes de que o parasito da malaria sexa dabondo maduro como para poder transmitirse, calquera incremento da mortalidade do mosquito por causa da infección microsporidial pode reducir a transmisión da malaria a humanos. En maio de 2020, informouse que Microsporidia MB, un simbionte do intestino medio e ovario do mosquito Anopheles arabiensis, dificultaba significativamente a transmisión de P. falciparum, non tiña "ningún efecto evidente" sobre a fitness dos mosquitos hóspede e transmitíase verticalmente (por herdanza).
Nervio plantar medial
Funcións
O nervio plantar medial é particularmente importante para a flexión do dedo gordo. A súa innervación dos músculos da área permite a movemento esencial do dedo, incluíndo a habilidade de agarrar obxectos co pé. Tamén contribúe á sensibilidade táctil da planta do pé, proporcionando sensacións de presión, temperatura e dor.
Microsporidios
En humanos
As infeccións por microsporidios en humanos ás veces causan unha doenza chamada microsporidiose. Polo menos 14 especies de microsporidios, pertencentes a oito xéneros, foron recoñecidas como patóxenos humanos. Entre estas está Trachipleistophora hominis.
Nervio plantar medial
Funcións
Os danos ao nervio plantar medial poden resultar en perda de sensibilidade ou debilidade na área innervada. Isto pode ser causado por varias condicións, como lesións traumáticas, enfermidades neurolóxicas, ou condicións que afecten o fluxo sanguíneo ao nervio.
Microsporidios
Como hiperparasitos
miniatura|Un microsporidio hiperparasito, Nosema podocotyloidis, un parasito dun [[trematodo dixeneo que á súa vez parasita un peixe. ]]
Os microsporidios poden infectar diversos hóspedes, mesmo a hóspedes que eles mesmos son parasitos. Nese caso, a especie de microsporidio dise que é un hiperparasito, é dicir, un parasito dun parasito. Como exemplo, coñécense máis de 18 especies que parasitan trematodos dixeneos (vermes planos parasitos). Estes dixeneos son á súa vez parasitos de varios vertebrados e moluscos. Oito destas especies pertencen ao xénero Nosema. De xeito similar, a especie de microsporidio Toguebayea baccigeri é un parasito do dixeneo faustúlido Bacciger israelensis, que é un parasito intestinal do peixe mariño Boops boops, a boga (un teleósteo espárido).
Contido xenómico
Os microsporidios teñen o menor contido xenómico nuclear eucariótico. O seu estilo de vida parasito levou a unha perda de moitos xenes mitocondriais e do aparato de Golgi e incluso os seus ARN ribosómicos son de tamaño reducido comparados cos da maioría dos eucariotas. Como consecuencia, os xenomas dos microsporidios son moito menores que os dos outros eucariotas. Os xenomas microsporidiais actualemtne coñecidos son dun tamaño de 2,5 a 11,6 Mb, e codifican de 1.848 a 3.266 proteínas, o cal é o mesmo rango que teñen moitas bacterias.
A transferencia horizontal de xenes parece ter ocorrido moitas veces nos microsporidios. Por exemplo, os xenomas de Encephalitozoon romaleae e Trachipleistophora hominis conteñen xenes que derivan de animais e bacterias e algúns mesmo de fungos.
Clasificación
O primeiro xénero de microsporidio descrito, Nosema, foi colocado inicialmente por Nägeli no grupo fúnxico dos Schizomycetes, xunto con algunhas bacterias e lévedos. Durante algún tempo os microsporidios consideráronse eucariotas moi primitivos pertencentes ao grupo de protozoos dos Cnidospora. Posteriormente, especialmente debido á ausencia neles de mitocondrias, foron situados xunto con outros Protozoa como os diplomónadas, parabasálidos e arqueamebas no grupo protozoario dos Archezoa. Investigacións máis recentes refutaron esta teoría da orixe temperá de todos estes. Ao contrario, propúxose que os microsporidios son organismos moi desenvolvidos e especializados, que, por seren parasitos, se desfixeron de funcións que xa non precisaban porque lles eran proporcionadas polo hóspede. Ademais, os organismos formadores de esporas en xeral teñen un sistema de reprodución complexo, tanto sexual coma asexual, que está lonxe de ser primitivo.
Desde a metade da década do 2000 os microsporidios son situados dentro dos Fungi ou como un grupo irmán dos Fungi cun antepasado común.
Os traballos para identificar clados están baseados en gran medida no hábitat e no hóspede. Vossbrinck e Debrunner-Vossbrinck propuxeron tres clases de Microsporidia, baseándose no hábitat: Aquasporidia, Marinosporidia e Terresporidia.
Unha segunda clasificación de Cavalier-Smith 1993 é:
{|
Vasili Mishin
Vasili Pavlovich Mishin (en ruso, Васи́лий Па́влович Ми́шин), nado o 18 de xaneiro de 1917 e finado o 10 de outubro de 2001, foi un enxeñeiro que traballou no programa espacial soviético.
Biografía
Mishin graduouse como enxeñeiro no Instituto de Aviación de Moscova en 1941. Comezou a súa carreira na enxeñaría astronáutica traballando no instituto de investigación NII-1, o primeiro instituto do mundo orientado á investigación sobre foguetes. Mishin formou parte do grupo de enxeñeiros do NII-1 que viaxou a Alemaña ao final da Segunda Guerra Mundial para estudar os mísiles V-2 usados polos nazis e entrevistar aos enxeñeiros alemás que traballaron sobre eles. Foi en Alemaña onde fixo amizade con outro enxeñeiro do NII-1, Sergei Koroliov, que acabaría sendo o fundador do programa espacial soviético a través da formación da oficina de deseño OKB-1 en 1946 e da que Mishin sería director adxunto ao lado de Koroliov.
Mishin supervisou e axudou a desenvolver varios mísiles e foguetes, entre eles o R-7, que acabaría sendo o foguete que enviaría ao Sputnik 1 ao espazo o 4 de outubro de 1957, o primeiro satélite artificial da Historia, e que acabaría dando lugar á familia de lanzadores orbitais Soiuz. A principios dos anos 1960 Mishin foi clave no desenvolvemento do foguete pesado N1, no que Koroliov basearía o a súa estratexia de programa lunar. Koroliov faleceu inesperadamente en 1966, co que Mishin quedou á fronte do proxecto, xa entón cheo de problemas técnicos e carente da financiamento adecuado. A pesar dos seus esforzos, tódalas probas co N1 finalizaron en fracaso. Sumado aos problemas iniciais coas primeiras cápsulas Soiuz, incluído o falecemento de catro cosmonautas, Mishin foi apartado do seu posto en 1974, sendo substituído por Valentin Glushko, que finalizou os esforzos por poñer un cosmonauta soviético na Lúa.
Mishin adicouse a dar clases no Instituto de Aviación de Moscova. Finou o 10 de outubro de 2001, sendo enterrado no cemeterio Traekurovskoe en Moscova.
Maricón perdido
Maricón perdido é unha serie española de 2021 orixinal de TNT (España), creada e escrita por Bob Pop, inspirándose en episodios da súa propia vida, e protagonizada por el mesmo, xunto con Gabriel Sánchez e Carlos González.
Debido ao seu éxito, logrou expandirse internacionalmente estreándose en varios territorios, a través de plataformas do grupo WarnerMedia. Estreouse en Francia o 29 de xuño por Warner TV, o 22 de xullo en América Latina por TNT e HBO Max, o 26 de outubro nos Estados Unidos de América e os países nórdicos por HBO Max, en novembro en Alemaña por Warner TV Serie, e en 2022 en Portugal e Europa central por HBO Max.
Sinopse
Roberto, con tan só 12 anos, comeza unha busca de identidade que se alongará até dez anos máis tarde, cando en Chueca e con vocación de ser escritor, intentará reformular a súa vida intentando responder a pregunta de quen é e como ser feliz nun mundo tan hostil.
Charnego
Charnego (do catalán xarnego, e este do castelán 'lucharniego' ) é un adxectivo despectivo utilizado en Cataluña entre os anos 50 e 70 para referirse ás persoas inmigrantes que viven no territorio catalán e que proceden, polo xeral, doutros territorios españois de fala non catalá. Dentro de Cataluña o termo xeralmente non está aceptado aínda que algúns castelán-falantes úsano para referirse a si mesmos,  facendo que perda as súas connotacións insultantes. Neste sentido, co termo charnego sucedeu algo parecido a con outro termo orixinalmente pexorativo, polaco, usado en España para referirse a unha persoa de Cataluña, que pasou a estar aceptado.
Inmigración en Cataluña
Durante o século XVI produciuse en Cataluña unha forte inmigración francesa, sobre todo occitana e gascoa. A estes denominábaselles gavachos ou gavatxos. No País Valenciano tamén se usaba a denominación xarnego para referirse á mestura de valenciano con castelán, e así se denominaba aos murcianos, sendo un apelativo máis agarimoso que despectivo. Nos anos 1950 e 1960, cunha forte inmigración castelánfalante proveniente do resto de rexións españolas, estendeuse o seu uso para referirse de forma despectiva aos novos residentes. Francisco Candel describe a situación en Los otros catalanes (1964). Máis tarde el mesmo se autodefine como Un charnego en el senado (1979).
Neroli Fairhall
Neroli Susan Fairhall MBE, nada en Christchurch o 26 de agosto de 1944 e finada o 11 de xuño de 2006, foi unha atleta de Nova Zelandia e a primeira competidora parapléxica nos Xogos Olímpicos.
Charnego
Reivindicación do termo
A palabra "charnego" sempre tivo un carácter despectivo, máis relacionado coa lingua que coa orixe xeográfica, e hoxe varias personalidades decláranse charnegas (de orixe non catalá ou ascendentes non cataláns) reivindicando unha situación de normalidade social. Actualmente, o insulto perde a súa carga pexorativa cando se emprega en castelán; con todo, algunhas persoas consideran o termo despectivo, racista e xenófobo. Úsase despectivamente para referirse ás persoas que viven en Cataluña e proceden doutras rexións (o cal normalmente é o seu uso común). Hai algúns anos chamábase catalán charnego ao nado en Cataluña fillo de pai ou nai non nado en Cataluña.
Cuartos de dólar Mulleres Americanas
Os cuartos de dólar Mulleres Americanas (en inglés American Women quarters) son unha serie de moedas con valor facial dun cuarto de dólar ou 25 centavos, emitidas pola Casa da Moeda dos Estados Unidos a partir de 2022.
Neroli Fairhall
Traxectoria
Fairhall comezou a practicar tiro con arco após dun accidente de moto que a deixou paralizada de cintura para abaixo, acabando coa súa carreira atlética anterior. Foi quen de competir nos Xogos Olímpicos de 1984 e acadou o posto número 35. Fairhall foi a primeira parapléxica que competiu nos Xogos Olímpicos.
Lago Teshekpuk
O lago Teshekpuk (en inglés: Teshekpuk Lake; en inupiaq: Tasiqpak), é un lago na costa ártica do estado de Alasca (Estados Unidos), ao sur de Pitt Point, a 19 km ao leste da baía de Harrison, e a 130 km ao leste de Point Barrow.
Neroli Fairhall
Traxectoria
Fairhall gañou a medalla de ouro cando se introduciu o tiro con arco por primeira vez nos Xogos da Commonwealth en Brisbane en 1982.
Cuartos de dólar Mulleres Americanas
Este programa da US Mint está dedicado a mulleres senlleiras na historia dos Estados Unidos, en conmemoración do centenario da décimo novena emenda da Constitución dese país.
Neroli Fairhall
Traxectoria
Foi campioa nacional por moitos anos e gañou medallas e títulos nos Xogos Paralímpicos, os Campionatos do Mundo de Tiro con Arco e outros torneos internacionais. Participou nos Xogos Paralímpicos de 1972, en 1980, en 1988 e 2000. Nos seus primeiros xogos competiu en atletismo. Nos Xogos Paralímpicos de 1980 participou en atletismo e tiro con arco, gañando unha medalla de ouro neste último. Nos Xogos Paralímpicos de 1988 e de 2000 só competiu en tiro con arco.
Lago Teshekpuk
Ten unha superficie de 830 km,2 unha lonxitude de 45 km, e un ancho de 35 km.
Cuartos de dólar Mulleres Americanas
O programa prevé a emisión de cinco moedas anualmente entre 2022 e 2025, cun total de 20 deseños, cada un dos cales estará dedicado a unha muller, á que se lle dedicará o reverso, en homenaxe ás súas contribucións aos Estados Unidos, en aspectos como o sufraxio, os dereitos civís, a abolición da escravitude, as humanidades, a ciencia ou as artes. Pola súa banda, o reverso continúa representando un busto de George Washington, mais nesta ocasión cun novo deseño, creado por Laura Gardin Fraser.
Lago Teshekpuk
O lago está situado dentro dos terreos asignados á Reserva Nacional de Petróleo.
Neroli Fairhall
Traxectoria
En 1983, Fairhall foi galardoada como membro da Orde do Imperio Británico pola súa contribución ao tiro con arco e ás persoas con discapacidade. Continuou adestrando no seu club de tiro con arco en Christchurch despois de retirarse. Morreu o 11 de xuño de 2006 con 61 anos por unha doenza relacionada coa súa discapacidade.
Cuartos de dólar Mulleres Americanas
A serie de cuartos de dólar Mulleres Americanas foi autorizada pola Lei de Redeseño de Moedas Circulantes de Colección de 2020, promovida polos membros da Cámara de Representantes Barbara Lee e Anthony Gonzalez. A proposta inicial consistiu en 56 moedas, cada unha delas dedicada a unha muller dun estado e doutros territorios, mais esta idea modificouse para acurtala no tempo, ante a pretensión de lanzar en 2026 unha serie de moedas en conmemoración do 250 aniversario dos Estados Unidos. Ademais, unha das cinco moedas desta nova serie terá tamén como protagonista a figura dunha muller.
O programa de cuartos de dólar Mulleres Americanas sucede a anterior serie de cuartos de dólar America the Beautiful, e será substituído no período 2027-2030 por outro dedicado aos deportes xuvenís.
Lago Teshekpuk
Etimoloxía
O seu nome provén da lingua iñupiaq Tasiqpak, rexistrada por Rochfort Maguire como Tasok-poh en 1854, que significa "gran lagoa", "gran auga costeira pechada" ou "gran lago costeiro".
Cuartos de dólar Mulleres Americanas
Anverso
O retrato de George Washington creado por Laura Gardin Fraser, que fora presentado orixinariamente en 1931 como proposta para o anverso do cuarto de dólar Washington, foi o seleccionado pola Comisión de Belas Artes e polo Comité Consultivo Cidadán sobre a Moeda dos Estados Unidos para aparecer nos anversos do programa de cuartos de dólar Mulleres Americanas. Este retrato xa fora utilizado en 1999 para a moeda de ouro de 5 dólares conmemorativa do 200º aniversario da morte de George Washington.
Reversos
O secretario do Tesouro dos Estados Unidos é o encargado da selección das mulleres estadounidenses homenaxeadas anualmente neste programa, en consulta con diferentes entidades, como son a Iniciativa de Historia das Mulleres Americanas —do Instituto Smithsoniano—, o Museo Nacional de Historia das Mulleres e o Grupo do Congreso para Asuntos da Muller.
Des hommes et des dieux
Des hommes et des dieux é un filme francés de 2010 dirixido por Xavier Beauvois, e protagonizado por Lambert Wilson e Michael Lonsdale. O título do filme fai referencia a un verso da Biblia que se amosa ó comezo do mesmo. Conta a historia do mosteiro de Tibhirine, onde nove monxes cistercienses viviron en harmonía coa poboación musulmá en Alxeria, até que sete deles foron secuestrados e asasinados en 1996 durante a guerra civil alxeriana.
Lago Teshekpuk
Outros nomes
Tamén é coñecido como:
Des hommes et des dieux
Foi escollido como candidato de Francia para o Óscar ó mellor filme internacional na 83ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Lago Teshekpuk
Fauna
O lago Teshekpuk é ben coñecido pola súa densa concentración de vida salvaxe. A rexión alberga unha gran variedade de especies árticas, incluíndo un rabaño de caribús con 64 000 individuos, e un gran número de aves migratorias e acuáticas. Entre as especies de peixes presentes no lago están Coregonus nasus, Coregonus autumnalis, Oncorhynchus tshawytcha, Oncorhynchus keta, Salvelinus namaycush, Salvelinus malma e Lota lota.
Des hommes et des dieux
Sinopse
A acción sitúase nun mosteiro da rexión do Atlas en Alxeria, durante a década de 1990. Oito monxes cristiáns pertencentes á orde da Trapa viven alí en harmonía coa poboación musulmá, establecendo lazos de cooperación contra os efectos da pobreza, ocasionados por un réxime en decadencia. Dedicados á vida contemplativa, a rezar, a sementar a terra e a apoiar a poboación dos arredores, mesmo o mosteiro se emprega como dispensario médico de facto pola poboación da zona.
Lago Teshekpuk
Fauna
O lago tamén é un santuario para a vida salvaxe durante o verán, as súas augas profundas proporcionan protección para até 35 000 de Anser albifrons e 37 000 de Branta bernicla, que representan o 20-30 por cento do poboación do Pacífico a principios do século XXI. Ademais, as zonas húmidas circundantes serven de hábitat para numerosas aves costeiras migratorias, como o eider de anteollos (Somateria fischeri), e para os lemmings e é o lugar de parto dun rabaño de case 70 000 caribús. O feito de que o lago sexa utilizado por tantos animais levou a algúns ecoloxistas a afirmar que o lago Teshekpuk e os seus arredores constitúen o complexo de zonas húmidas máis importante do Ártico.
Des hommes et des dieux
Sinopse
Un grupo de fundamentalistas islámicos asasina un equipo de traballadores croatas nunha zona próxima ao mosteiro (20 km aproximadamente) e o pánico apodérase dos habitantes da rexión, que soportan os embates da guerra civil alxeriana. O exército gobernamental alxeriano ofrece protección aos monxes, mais estes rexéitano para non verse involucrados na guerra nin por suposto facer uso da violencia. Un comando armado de fundamentalistas entra no mosteiro, sendo a primeira advertencia sobre o destino que os esperaba. Os monxes dubidan sobre a posibilidade real de retirarse debido aos lazos de amizade formados coa poboación civil, que lles pide que queden. A pesar da crecente ameaza, os monxes fan uso da reflexión: por un lado o apego á súa vida, e polo outro cal é o seu deber; os oito monxes fan unha síntese dos seus medos e obrigas, dando por resultado a súa permanencia no mosteiro ata as últimas consecuencias.
Asentamento (estrutural)
miniatura|Edificio de entramado de madeira que mostra un asentamento considerable, pero tolerable. O asento ou asentamento nunha estrutura refírese á distorsión ou disrupción de partes dun edificio debido a
Non se debe confundir o asentamento coa subsidencia do afundimento que resulta da redución do nivel do terreo de carga sobre o que se asenta un edificio, por exemplo nas áreas de explotación mineira onde os pozos colapsan baixo terra.
Algúns asentamentos son bastante normais despois de rematar a construción, pero un asentamento diferencial ou desigual ou pode causar problemas significativos aos edificios. Os edificios tradicionais con estrutura de carballo verde están deseñados para asentar co tempo a medida que o carballo se estaciona e se deforma, utilizándose morteiro ou argamasa de cal en vez de cemento Portland polas súas propiedades elásticas, e a vidraza emprega frecuentemente luces de chumbo (pezas pequenas de vidro unidas por perfís de chumbo, unha técnica común na vidraza tradicional) que poden aceptar movementos máis facilmente que os vidros de maior tamaño.
As Augas Santas, Pantón, Pantón
As Augas Santas é un lugar da parroquia de Pantón no concello lugués de Pantón, na comarca da Terra de Lemos. Segundo o IGE en 2020 tiña doce habitantes (seis homes e seis mulleres).
A Barranca de Paramios, Paramios, A Veiga
A Barranca de Paramios (chamada oficialmente A Barranca coa normativa da ALLA do galego de Asturias) é un lugar da parroquia de Paramios no concello da Veiga que se localiza no occidente de Asturias.
Situado a 299 metros sobre o nivel do mar, a aldea localízase a 8,5 km da vila, e capital do concello, da Veiga e en 2021 contaba con 4 habitantes.
Beonna de Anglia Oriental
Beonna (tamén coñecido como Beorna ) foi rei de Anglia Oriental desde 749.
Traxectoria
Destaca por ser o primeiro rei de Anglia Oriental cuxas moedas incluían o nome e o título do gobernante. Non se coñece a data final do reinado de Beonna, pero puido ser ao redor do 760. Pénsase que compartiu o reino con outro gobernante chamado Alberht e posibelmente un terceiro home chamado Hun. Non todos os expertos coinciden nestas datas de reinado ou na natureza do seu reinado: suxeriuse que puido gobernar só (e libre do dominio de Mercia) ao redor de 758.
Pouco se sabe da vida ou do reinado de Beonna, xa que nada en forma escrita sobrevive deste período da historia de Anglia Oriental. As poucas fontes primarias de Beonna consisten en simples referencias ao seu ascenso ou regra escritas por cronistas tardíos, que ata hai pouco eran imposíbeis de verificar. Desde a década de 1980, atopáronse suficientes moedas para demostrar que realmente era unha figura histórica. Permitiron aos estudosos facer inferencias sobre os vínculos económicos e lingüísticos que existían entre Anglia Oriental e outras partes de Inglaterra e o norte de Europa durante o seu reinado, así como aspectos da súa propia identidade e goberno.
San Pedro, San Pedro de Laroá, Xinzo de Limia
San Pedro é un lugar da parroquia de San Pedro de Laroá, no concello ourensán de Xinzo de Limia. No ano 2022 tiña 78 habitantes, dos cales 39 eran homes e 39 mulleres.
Paredes, San Pedro de Laroá, Xinzo de Limia
Paredes é un lugar da parroquia de San Pedro de Laroá, no concello ourensán de Xinzo de Limia. No ano 2022 tiña 70 habitantes, dos cales 35 eran homes e 35 mulleres.
Trinidad Arroyo
Trinidad Arroyo Villaverde, nada en Palencia o 26 de maio de 1872 e finada en Cidade de México o 28 de setembro de 1959, foi unha intelectual e médica española.
Traxectoria
Naceu nunha familia de industriais tintureiros de cariz liberal. Viviu en tempos en que as mulleres non accedían aos estudos medios nin superiores, polo que previamente tivo que obter as autorizacións específicas. A primeira, á idade de once anos, para acceder aos estudos de Segundo Ensino no Instituto Provincial de Palencia, o seu pai tivo que formular e reformular unha petición especial. Cumprida con brillantez o ensino medio, presentou a solicitude que lle permitise acceder aos estudos universitarios. O reitor da Universidade de Valladolid decidiu denegarlle o acceso, pero despois a Dirección Xeral da Instrución Pública autorizoullo.
Foi a primeira muller que obtivo a licenciatura en Medicina na Universidade de Valladolid en 1895 (a primeira muller licenciada en Medicina pola Universidade de Valladolid foi Luisa Domingo García) e primeira muller doutorada en oftalmoloxía e otoloxía en España, obtendo un sobresaliente na súa tese doutoral: Los músculos internos del ojo en su estado normal y patológico.
Oftalmóloga
Foi a primeira oftalmóloga española. Exerceu a profesión en Palencia, en León, e en México onde viviu exiliada do réxime franquista ata o seu falecemento. Aos vinte e nove anos contraeu matrimonio en Palencia con Manuel Márquez Rodríguez, tamén médico, e especialista en oftalmoloxía.
En 1912 Trindade Arroio e Manuel Márquez operaron con éxito a Benito Pérez Galdós, salvándoo da cegueira.
O exilio
Ao estalar a guerra civil española, e debido ao seu talante e defensa pública do republicanismo, o matrimonio decidiu exiliarse. Foron acollidos en París, pero ante o avance das tropas nazis decidiron fuxir ao continente americano e instaláronse en México onde se dedicaron á súa profesión médica
Feminismo
Durante a súa estancia en Madrid participou activamente nas actividades do Lyceum Club de Madrid, asociación para a defensa dos dereitos políticos e sociais das mulleres. Tamén foi cofundadora (e presidenta honoraria entre 1872-1959) da Asociación de Médicas Españolas, cun grupo de colegas entre as que destacan algunhas das pioneiras da medicina española como Concepción Aleixandre o Elisa Soriano Fisher.
Trinidad adiantouse ao seu tempo noutras áreas, como a política e a relixión, mantendo unha posición revolucionaria para a época ao fomentar a acción social e a axuda ás clases máis necesitadas. Opúxose radicalmente ás organizacións de beneficencia do Goberno ou ás dádivas da aristocracia, que consideraba «esmolas». A súa concepción do progreso social e individual, especialmente da muller, baseouse na educación e a oportunidade de traballar con dignidade. Esta forma de ser distinguiraa durante toda a súa vida, sobre todo durante o seu longo exilio mexicano.
Rabal, Escornabois, Trasmiras
Rabal é un lugar da parroquia de Escornabois, no concello ourensán de Trasmiras. No ano 2022 tiña 66 habitantes, dos cales 36 eran homes e 30 mulleres.
Escornabois, Escornabois, Trasmiras
Escornabois é un lugar da parroquia de Escornabois, no concello ourensán de Trasmiras. No ano 2022 tiña 168 habitantes, dos cales 84 eran homes e 84 mulleres.
Fundación Heydar Aliyev
A Fundación Heydar Aliyev (Heydər Əliyev Fondu) é unha organización social e pública sen ánimo de lucro en Acerbaixán. O presidente da Fundación Heydar Aliyev é Mehriban Aliyeva, que é a nora de Heydar Aliyev e a actual primeira dama de Acerbaixán.
Historia
A inauguración oficial da Fundación foi o 10 de maio de 2004.
Obxectivos da Fundación:
Actividad
En 2016 as catacumbas de San Marcelino e San Pedro foron restauradas pola Fundación Heydar Aliyev en base a un acordo asinado en 2012.
A Fundación Heydar Aliyev é a iniciadora e patrocinadora principal do Festival Internacional “Mundo de Mugam”.
NovaMundi: The Spear of Chaquén
NovaMundi: The Spear of Chaquén é un videoxogo de estratexia desenvolvido pola empresa colombiana Slashware Interactive.
O xogo estreouse en "acceso anticipado" de Steam o 13 de abril de 2021.
Modo de xogo
NovaMundi: The Spear of Chaquén é un videoxogo de estratexia con perspectiva de cámara isométrica. É un xogo de rol en tempo real con opción de pausa táctica.
Sinopse
O xogo está ambientado no ano 1537 na confederación muisca (no Altiplano Cundiboyacense), na época da conquista española das nacións chibchas por Gonzalo Jiménez de Quesada.
O videoxogo baséase na ficción histórica e ofrece a posibilidade de cambiar o rumbo da historia e unir aos muiscas para repeler a expedición de Jiménez de Quesada. Para conseguilo, o xogador deberá explorar a rexión, sobrevivir na natureza, facer misións, loitar contra inimigos e lograr sumar forzas contra a invasión.
Crispín d'Olot
José Manuel Ramos Alonso, nado en La Bañeza o 3 de xaneiro de 1971, máis coñecido como Crispín d'Olot, é un xograr adicado á recuperación da tradición oral e a difusión da literatura medieval, renacentista e barroca en linguas iberorromances, valéndose de pezas folclóricas ou literarias que transforma en cancións ou declamacións teatrais.
Traxectoria
Cursou estudos de Filosofía e é diplomado en Divulgación Cultural pola UNED, vive nun pequeno pobo chamado Matanza de la Sequeda. Descoñécese o motivo do pseudónimo Crispín, o sobrenome d'Olot é debido a que foi na localidade catalá de Olot onde se iniciou como xograr, algo propio dos xograres de época, os cales adoitaban engadir o seu lugar de procedencia ao seu nome.
Iniciou a súa carreira artística a mediados dos anos 90 en Barcelona. Experimentou a vida de xograr itinerante actuando en recreacións de mercados medievais en España e Portugal. Nos primeiros anos do século XXI, comezou a transcender fóra dos mercados medievais por medio de traballos musicais e espectáculos xograrescos.
No ano 2009, participou no programa-concurso "Tú sí que vales" da cadea Telecinco, acadando o segundo posto na súa final e o cuarto posto na final de finais, grazas ao trabalinguas anónimo "El loro, el moro, el mico y el señor de Puerto Rico". A popularidade obtida na televisión levouno a ser imaxe da presentación da Deputación de León dos actos conmemorativos do 1100 aniversario do Reino de León en Fitur 2010, así como pregoeiro do entroido da Bañeza de 2010 e a recibir o título de "Magister Juglaris" pola vila de Sahagún.
No ano 2012, participou na edición especial de "Tú sí que vales" -a cal reunía aos mellores artistas das edicións celebradas até esa data- alcanzando a rolda final. As participacións en devandito concurso sitúano como un referente da xograría e a oralidade en lingua castelá, así mesmo proporciónanlle unha certa proxección en países latinoamericanos como: Colombia, México, Arxentina, Costa Rica, Ecuador ou Perú, nos que divulga a figura do xograr medieval europeo, a tradición oral española e instrumentos musicais de orixe medieval como a zanfona. Fóra do ámbito de países de fala hispana, é convidado ao Quixote Festival en Carolina do Norte en dúas ocasións e a participar no proxecto E.S.T.H.E.R. de recuperación da cultura sefardí desenvolvido pola Universidade de Verona.
Santa Baia de Chamosiños, Chamosiños, Trasmiras
Santa Baia de Chamosiños é un lugar da parroquia de Chamosiños, no concello ourensán de Trasmiras na comarca da Limia. No ano 2022 tiña 12 habitantes, dos cales 5 eran homes e 7 mulleres.