cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Helicobacter pylori
Fisiopatoloxía
Para colonizar o estómago H. pylori debe poder sobrevivir no lume ácido do estómago e para iso utiliza os flaxelos para soterrarse no mucus e chegar preto da capa de células epiteliais do estómago, onde atopa o seu nicho ecolóxico. Poden encontrarse moitas bacterias en zonas profundas do mucus, o cal é segregado polas células secretoras de mucus e eliminado na zona luminal. H. pylori, para evitar ser arrastrada ao lume, ten a capacidade de detectar o gradiente de pH na capa de mucus por quimiotaxe e nada lonxe da zona ácida do lume cara á zona máis neutra da superficie epitelial. H. pylori tamén se pode encontrar sobre a superficie mesma do epitelio estomacal e ás veces dentro das células epiteliais estomacais. Produce adhesinas, que se unen a lípidos asociados a membranas e a carbohidratos e axudan a adherirse ás células epiteliais. Por exemplo, a adhesina BabA únese ao antíxeno b de Lewis que se encontra na superficie das células epiteliais estomacias.
H. pylori produce grandes cantidades do encima urease, e moléculas deste encima foron localizadas dentro e fóra da bacteria. A urease degrada a urea (que se segrega normalmente ao estómago) a dióxido de carbono e amoníaco. É un metalo-encima, dependente do níquel, que obtén do sangue, no que aparece como elemento de traza. O amoníaco convértese en amonio ao aceptar un protón (H+), o cal neutraliza o ácido gástrico. A supervivencia de H. pylori no estómago ácido depende da urease. O amoníaco producido é tóxico para as células epiteliais, e, xunto cos outros produtos de H. pylori, como proteases, citotoxina vacuolante A (VacA), e certas fosfolipases, causa un dano a ditas células.
Os procesos inflamatorios das infeccións por H. pylori tamén están mediados por proteínas con moitas pontes disulfuro. As proteínas ricas en cisteína de H. pylori (Hcp), particularmente HcpA (hp0211), desencadean unha resposta inmune por medio da diferenciación dos monocitos Thp1 mieloides humanos en macrófagos. Analogamente ás citocinas eucarióticas, estas proteínas interfiren co funcionamento da célula hóspede e cambian a morfoloxía dos monocitos, inducindo a expresión da proteína marcadora de superficie CD11b, da actividade fagocítica, e da adherencia celular, todos os cales son indicativos da diferenciación dun monocito en macrófago.
A colonización do estómago por H. pylori dá lugar a unha gastrite crónica, unha inflamación do revestimento do estómago. A gravidade da inflamación probablemente é a verdadeira razón das enfermidades relacionadas coas infeccións por H. pylori. As úlceras de duodeno e estómago orixínanse cando as consecuencias da inflamación fan que o ácido e a pepsina do lume do estómago sobrepase os mecanismos de protección da mucosa do estómago e duodeno contra esas substancias cáusticas. O tipo de úlcera que se desenvolve depende da localización da gastrite crónica, que aparece no sitio de colonización de H. pylori. A acidez no lume estomacal afecta ao padrón de colonización de H. pylori, e finalmente determina se se formará unha úlcera duodenal ou gástrica. Nas persoas que producen unha gran cantidade de ácido, H. pylori coloniza o antro do estómago para evitar as células parietais secretoras de ácido localizadas no corpo do estómago. A resposta inflamatoria á bacteria induce ás células G do antro a segregar a hormona gastrina, que viaxa a través da corrente sanguínea ata o corpo do estómago. A gastrina estimula as células parietais do corpo estomacal a segregar aínda máis ácido ao lume. Os niveis de gastrina incrementados cronicamente causan finalmente que aumente o número de células parietais, provocando unha escalada na cantidade de ácido segregada. A carga ácida incrementada do duodeno, e a ulceración poden ser o resultado final. A diferenza das úlceras de duodeno, as gástricas están con frecuencia asociadas cunha produción de ácido normal ou reducida, o que suxire que os mecanismos que protexen a mucosa gástrica son defectuosos. Neses pacientes, H. pylori pode tamén colonizar o corpo do estómago, onde se localizan as células parietais secretoras de ácido. Porén, a inflamación crónica inducida polas bacterias causa unha maior redución da produción de ácido e, finalmente, a atrofia do revestimento estomacal, o cal pode orixinar unha úlcera gástrica e incrementar o risco de cancro de estómago.
Nos países occidentais, arredor do 50–70% das cepas de H. pylori levan nos seus xenomas a chamada illa de patoxenicidade cag (cag PAI). Os pacientes deses países infectados con cepas que levan o cag PAI presentan unha forte resposta inflamatoria no estómago e teñen un maior risco de desenvolver úlceras pépticas ou cancro de estómago que os infectados con cepas que carecen de dita illa. Despois de que H. pylori se une ás células epiteliais do estómago, o sistema de secreción de tipo IV expresado polo cag PAI "inxecta" o axente que induce a inflamación, que é o peptidoglicano, da súa propia parede celular nas células epiteliais. O peptidoglicano inxectado é recoñecido polo receptor de recoñecemento de padrón citoplasmático Nod1 (un inmunosensor), o cal despois estimula a expresión de citocinas que promoven a inflamación.
Diagnóstico
Existen diferentes métodos para diagnosticar unha infección de H. pylori. Un consiste en detectar anticorpos específicos nunha mostra de sangue do paciente ou de feces, utilizando antíxenos. Tamén se utiliza a proba do alento con urea, na cal o paciente bebe urea marcada con 14C ou 13C, producíndose posteriormente (debido ao metabolismo da bacteria) dióxido de carbono marcado, o cal é detectado na respiración. Outro método de diagnóstico é a biopsia, na cal se mide a urease activa na mostra extraída (a denominado "proba rápida de urease"). Tamén se pode facer a proba de alento da urea. Outra forma de diagnosticar unha infección de H. pylori é por medio dunha mostra histolóxica ou dun cultivo celular. Un dos métodos de detección máis sensibles é a PCR (reacción en cadea da polimerase), a cal permite tamén identificar xenes asociados á virulencia (CagA e VacA), xenes asociados á adhesión (BabA) e xenes de resistencia a antibióticos (claritromicina).
Ningún destes métodos é completamente infalible. A proba de anticorpos sanguíneos, por exemplo, ten tan só entre un 76 e un 84 % de sensibilidade. A medicación, por outro lado, pode afectar á actividade da urease e dar falsos positivos nos métodos baseados nela.
Prevención
Un estudo publicado en 2008 no Diario Coreano de Microbioloxía e Biotecnoloxía revelou que o kimchi (prato tradicional coreano a base de verduras fermentadas) contén unha cepa dun tipo de bacteria "que mostra unha forte actividade antagonista contra a H. pylori." Demostrouse que a variedade illada da bacteria do kimchi, denominada Lactobacillus plantarum NO1, reduce a actividade da urease da H. pylori nun 40-60% e anula o desenvolvemento de células canceríxenas en máis dun 33%.
Vacinas
O incremento da resistencia a antibióticos que presenta esta bacteria fai que sexa conveniente ensaiar outras estratexias terapéuticas como a vacinación. Non existe vacina para a H. pylori, pero si hai varias en fase de ensaio clínico. Fixéronse amplos estudos en modelos de ratos con estas vacinas con resultados prometedores. Os investigadores están estudando diferentes adxuvantes, antíxenos, e rutas de inmunización para comprobar cal é o sistema máis apropiado de protección inmune; pero só recentemente se pasou dos ensaios en animais aos ensaios en humanos.
Estas vacinas poden ser vacinas profilácticas (para previr a infección) ou terapéuticas (para curala) que erradican ou reducen a densidade da bacteria na mucosa gástrica. Utilizáronse para elaborar as vacinas antíxenos de H. pylori como a urease, CagA, HP-NAP, HspA ou combinacións, e moitos adxuvantes e rutas de inmunización. Polo momento aínda non se obtivo unha vacina suficientemente efectiva e segura. As liñas de investigación máis recentes utilizan ADN, vectores vivos, microsferas etc.
Resistencias
O tratamento máis utilizado para combater esta infección é a tripla terapia. Isto, máis o mal uso que se lle deu durante moitos anos aos antibióticos en xeral fixo que se crearan numerosas resistencias. A claritromicina é un macrólido, cuxo mecanismo de acción consiste en evitar a traspeptidación, uníndose ao dominio V do RNA ribosomal 23S de H. pylori. Mutacións puntuais neste dominio xeran unha perda de afinidade á claritromicina, facendo que esta sexa ineficaz.
Outro exemplo de resistencia que presentan algunhas cepas de H. pylori é a conversión a unha forma cocoide que fan estas bacterias diante de condicións adversas. Cando adoptan esta forma, son insensibéis á presenza do antibiótico, e cando acaba a terapia voltan á forma normal. A resitencia a metronidazol é debida a mutacións no xene rdxA que codifica para a nitroreductasa NADPH insensible ao osíxeno, que se encargan de producir compostos que contenen ntróxeno e hridoxilamina, que danan o DNA.
Tratamento
Inicialmente utilizábase metronidazol, o cal, actualmente, presenta resistencia en máis do 80% dos casos. Posteriormente tratábase só cando se presentaba infección sintomática, utilizando claritromicina, amoxicilina e tetraciclina. Hoxe utilízanse antibióticos de amplo espectro como a azitromicina durante 5 días ou a levofloxacina durante 7 días, dependendo da gravidade do caso. Nalgúns casos utilízase tratamento intravenoso.
Unha vez que se detecta o H. pylori en pacientes cunha úlcera péptica, o procedemento normal é erradicala e permitir que sande a úlcera. A terapia tradicional de primeira liña é unha semana de terapia tripla consistente nos antibióticos amoxicilina e claritromicina e un inhibidor de bomba de protóns como o omeprazol. O gastroenterólogo australiano Thomas Borody inventou a primeira terapia tripla en 1987. Co paso dos anos desenvolvéronse variacións da terapia tripla, tales como o uso de diferentes inhibidores da bomba de protóns, como o pantoprazol ou o rabeprazol, ou o cambio da amoxicilina por metronidazol para as persoas que son alérxicas á penicilina. Tales terapias revolucionaron o tratamento das úlceras pépticas e fixeron posible a curación da doenza.
Recentemente descubriuse que unha terapia concomitante que combinaba catro antibióticos: rabeprazol, amoxicilina, claritromicina e metronidazol obtiña a mellor taxa de erradicación de H. pylori, fronte a outras terapias. Porén isto só é aplicable na primeira liña de erradicación.
Observouse que cada vez máis individuos infectados teñen bacterias resistentes aos antibióticos. Isto dá lugar ao fallo do tratamento inicial e require roldas adicionais de terapias con antibióticos ou estratexias alternativas tales como unha terapia cuádrupla. Os compostos de bismuto tamén son efectivos en combinación co tratamento tradicional.
Pensábase que, en ausencia de tratamento, unha vez que unha infección de H. pylori se estableceu no seu nicho gástrico, persistirá de por vida. Porén, na xente anciá, é posible que a infección poida desaparecer conforme a mucosa estomacal se volve cada vez máis atrófica e inhóspita para a colonización. A proporción de infeccións agudas que persisten non se coñece, mais varios estudos que seguiron a historia natural en diversas poboacións informaron que se producía unha eliminación espontánea aparente.
miniatura|300px|Colonización de H. pylori sobre a superficie do epitelio rexenerativo. (Warthin-Starry's silver).
Científicos da Universidade de Quioto, Xapón, concluíron que o aceite esencial de Cymbopogon citratus demostrou plenamente a súa efectividade contra a bacteria Helicobacter pylori, sen que dita bacteria presentase resistencia ao tratamento con este aceite esencial.
Infección asintomática
En pacientes que presentan unha infección asintomática, xeralmente non se recomenda o tratamento. Débense atender as manifestacións sintomáticas particulares de cada paciente.
Infección sintomática
En pacientes con úlceras gástricas onde se detecta H. pylori, o procedemento habitual é erradicalo ata que a úlcera cure. O tratamento máis estendido é a terapia tripla inventada por Thomas Borody en 1987. Hoxe, a terapia tripla estándar xa explicada é o tratamento común, que con diferentes variantes permitiu a curación da doenza. Anteriormente só se controlaban os síntomas utilizando antiácidos, antagonistas dos receptores H2 ou inhibidores da bomba de protóns.
Física de partículas
miniatura|dereita|400 px|Visión xeral da física de partículas miniatura|dereita|300 px|Interaccións entre as partículas elementais descritas no Modelo estándar
Helicobacter pylori
Infección sintomática
En casos de resistencia á claritromicina recoméndase o uso de levofloxacina como parte da terapia.
Física de partículas
A física de partículas ou física de altas enerxías é a parte da física que estuda os compoñentes elementais da materia e as interaccións entre eles. As partículas elementais integran un amplo intervalo posible de masas.
Helicobacter pylori
Cancro e H. pylori
O cancro gástrico e o linfoma de MALT (linfoma do tecido linfoide asociado á mucosa) relacionáronse con H. pylori, polo que esta bacteria foi clasificada dentro do grupo I de carcinóxenos pola Axencia Internacional de Investigación do Cancro. Aínda que a asociación destas enfermidades con H. pylori está apoiada por sospeitas razoables, non está totalmente claro que haxa unha relación causal.
Física de partículas
Divisións e agrupacións
As partículas fundamentais subdivídense en bosons (partículas de spin enteiro coma por exemplo 0, 1, 2...) e fermións (partículas de spin semienteiro coma por exemplo 1/2 ou 3/2). As forzas fundamentais da natureza son transmitidas polos bosóns.
Considéranse catro tipos de forzas ou interaccións fundamentais:
Helicobacter pylori
Mecanismos de acción
Investíganse dous mecanismos relacionados con esta suposta capacidade de H. pylori de producir cancro. O primeiro envolve a posibilidade de xerar radicais libres asociada a unha infección de H. pylori, o cal produciría un aumento na taxa de mutación da célula hóspede. O segundo mecanismo denominouse ruta perixenética e implica a trasformación do fenotipo da célula hóspede por medio de alteracións en proteínas celulares tales como as proteínas de adhesión. Propúxose a posibilidade de que H. pylori induza inflamación e niveis localmente altos de TNF-alfa ou interleucina 6. De acordo co mecanismo perixenético proposto, as moléculas sinalizadoras de inflamación, tales como TNF-alfa, poderían alterar a capacidade de adhesión das células epiteliais do estómago e orixinar a dispersión e migración destas células epiteliais mutadas, sen necesidade de alteracións adicionais en xenes supresores de tumores (como, por exemplo, os xenes que codifican para proteínas de adhesión celular).
Refluxo ácido e cancro de esófago
A taxa de infección por H. pylori foi decreciendo en países desenvolvidos, presuntamente debido ás melloras na hixiene e ao incremento do uso de antibióticos. Por exemplo, en EEUU a incidencia de cancro de estómago descendeu nun 80 % durante o período entre 1900 e 2000. Porén, viuse un drástico incremento nese mesmo período de certas enfermidades relacionadas co refluxo gastroesofáxico e o cancro de esófago.
Estudos xenómicos de diferentes cepas
miniatura|[[Micrografía electrónica de varrido de H. pylori.]] Coñécense varias cepas de H. pylori, e o xenoma de tres delas foi secuenciado completamente.
O xenoma da cepa "26695" consta de 1,7 millóns de pares de bases, cun total de aproximadamente 1.550 xenes. As dúas cepas secuenciadas mostran moitas diferenzas xenéticas, con máis dun 6 % de nucleótidos diferentes.
Bandeira de Palau
A bandeira de Palau foi adoptada en outubro de 1980, cando as illas pasaron a ser un goberno autónomo, e logo República autónoma (1 de xaneiro de 1981). O círculo amarelo representa a Lúa, símbolo de unidade, mentres que o fondo azul representa a independencia.
Helicobacter pylori
Estudos xenómicos de diferentes cepas
O estudo do xenoma de H. pylori céntrase en aspectos relacionados coa patoxenicidade, é dicir, coa capacidade deste organismo de causar enfermidades. Na base de datos do xenoma de H. pylori existen uns 62 xenes na categoría de patoxénese.
Illa Cag de patoxenicidade
Ambas as cepas secuenciadas teñen unha illa de patoxenicidade (unha secuencia de xenes que se cre que participa na capacidade infecciosa da bacteria) chamada Cag: Mide 40 quilobases de tamaño e contén uns 40 xenes. Esta illa de patoxenicidade está xeralmente ausente en cepas de H. pylori illadas de humanos con infecciones asintomáticas.
Física de partículas
Divisións e agrupacións
Algunhas teorías fundamentais predín a existencia doutros bosóns máis pesados coma o bosón de Higgs (ás veces varios) que dotaría de masa ás partículas fundamentais.
Os compoñentes básicos da materia son fermións, incluíndo protón, neutrón, e electrón. Destes, só o electrón é realmente elemental. Os outros dous están compostos de partículas máis pequenas (quarks) unidos pola interacción forte. Os fermións elementais existen en catro variedades básicas, e cada unha delas clasifícase en tres xeracións con diversas masas:
Helicobacter pylori
Illa Cag de patoxenicidade
O xene cagA codifica para unha das proteínas de virulencia maioritarias en H. pylori. As cepas bacterianas que teñen o xene cagA, están asociadas coa habilidade de causar úlceras severas. Este xene codifica para a síntese dunha proteína relativamente grande (1.186 aminoácidos). A proteína CagA entra nas células humanas, onde interrompe o normal funcionamento do citoesqueleto. A illa de patoxenicidade Cag ten uns 30 xenes que codifican para un complexo de transporte (sistema de secreción de tipo IV). Despois de fixarse ás células epiteliais do estómago, a proteína CagA inxéctase dentro da célula a través deste sistema de secreción. A proteína CagA é fosforilada nun residuo específico de tirosina por proteínas de membrana da célula hóspede. Viuse que as cepas patoxénicas de H. pylori activan o receptor do factor de crecemento epidérmico (EGFR, en inglés), unha proteína de membrana con actividade de tirosina quinase. A activación do EGFR por H. pylori está asociada con alteracións nos sinais de transdución e de expresión xénica nas células hóspedes, e este feito pode contribuír á súa patoxenicidade. Tamén se suxeriu que a rexión C-terminal da proteína CagA (aminoácidos 873-1002) podería regular a transcrición xenética da célula hóspede, independentemente da fosforilación. Pénsase que debido ao baixo contido GC do xene cagA en comparación co resto do xenoma, este xene foi adquirido por transferencia horizontal de xenes desde outra bacteria cagA+.
Implicacións nas migracións humanas prehistóricas
Cada poboación humana posúe unha distribución característica de cepas de H. pylori que tipicamente infectan a membros da súa poboación. Esta característica levou aos investigadores a usar H. pylori para estudar os padróns de migración en humanos. Así, as variedades atopadas estarían relacionadas coa orixe dos humanos modernos e as súas migracións prehistóricas.
Física de partículas
Divisións e agrupacións
As partículas agrúpanse en xeracións. Existen tres xeracións. A primeira está composta polo electrón, o seu neutrino e os quarks up e down. A materia ordinaria está composta por partículas desta primeira xeración. As partículas doutras xeracións desintégranse en partículas das xeracións inferiores.
Helicobacter pylori
Implicacións nas migracións humanas prehistóricas
A medida que os grupos humanos orixinados en África se estenderon polo planeta, disgregándose e diversificando gradualmente as súas características xenéticas, as poboacións de H. pylori que levaban con eles fixeron o mesmo. Así, a cepa que infecta os habitantes de Europa, por exemplo, é a hpEurope, mentres que as cepas hpAsia2 e hpEastasia están presentes na poboación asiática. En Oceanía hai dous tipos principais: hpSahul que se originou hai entre 31.000 e 37.000 anos no chamado continente Sahul (Australia + Nova Guinea + Tasmania) e é típico de nativos australianos e papúas, e a cepa hspMaori relacionada coa cepa hpEastAsia e que ao parecer saíu de Taiwán hai uns 5.000 anos e se espallou cos pobos malaio-polinesios.
Distribución filoxeográfica
Como xa se mencionou, H. pylori está presente na metade da poboación mundial e foi posible relacionala coas migracións humanas e a súa distribución global, identificándose as seguintes cepas:
Física de partículas
Divisións e agrupacións
Os leptóns existen ceibes. Con todo, os quarks só existen en grupos sen cor debido a que os gluóns teñen unha carga de cor. Estes grupos están formados por dous (mesóns) ou tres (barións) quarks. O protón e o neutrón son algúns dos barións existentes. O pión é un dos mesóns máis importantes.
Helicobacter pylori
Presenza na América prehispánica
Pode establecerse que as cepas de H. pylori en nativos amazónicos teñen a súa orixe no leste de Asia, máis que en Europa, o que suxire que estas poboacións chegaron a América polo menos hai 11.000 anos.
Guerras italianas (1494-1559)
miniatura|400px|dereita|Italia á morte de [[Fernando I de Nápoles (1494)]] As guerras italianas, tamén coñecidas como as grandes guerras italianas e as guerras de Italia, foron unha serie de conflitos bélicos sucedidos entre 1494 e 1559 que implicaron, en distintas ocasións, aos principais Estados da Europa Occidental: Francia, España, Sacro Imperio Romano Xermánico, Inglaterra, a República de Venecia, os Estados Pontificios e a maioría das cidades-estado italianas, así como tamén ao Imperio otomán.
Física de partículas
Liña temporal
A liña temporal da física de partículas lista a secuencia das teorías e descubrimentos en orde cronolóxica.
Guerras italianas (1494-1559)
Introdución
A península Italiana sufrira durante a Idade Media numerosos e constantes conflitos entre as diversas entidades políticas que ocupaban o seu territorio.
Porén, na segunda metade do século XIV, aínda que fráxil, alcanzouse unha certa estabilidade. No norte, o Tratado de Lodi (4 de abril de 1454) puxo fin ás guerras da Lombardía e trouxo a paz, que permitiu o desenvolvemento dos posteriores e florecentes gobernos de Cosme e Lourenzo de Medici en Florencia.
The Lost Thing
The Lost Thing (en galego A cousa perdida) é un libro escrito e ilustrado por Shaun Tan, publicado no ano 2000, que tamén foi adaptado nunha curtametraxe de animación gañadora dun Oscar.
Trama
Está ambientado nun futuro próximo, en Melbourne, Australia. The Lost Thing é unha historia sobre un rapaz que desfruta recollendo tapóns de plástico para a súa colección de tapas de botellas. Un día, mentres recollía os tapóns de plástico preto da praia, descobre unha estraña criatura, que parece ser unha combinación dunha caldeira industrial, un cangrexo e un polbo. Isto é o que o narrador denomina the lost thing.
O neno dáse de conta de que a criatura se perdera e intenta atoparlle o dono pero non o consegue debido a indiferenza dos demais.
Filme de 2010
No ano 2010, o libro foi adaptado nunha curtametraxe de 15 minutos dirixida por Shaun Tan e Andrew Ruhemann e narrada por Tim Minchin. Gañou o Oscar á mellor curtametraxe animada na 83ª edición dos premios. Foi nomeada ós Premios Hugo no 2011.
Guerras italianas (1494-1559)
Primeira guerra italiana (1494 - 1498)
Crendo ter neutralizado a Fernando o Católico mediante o tratado de Barcelona (1493), despois da morte de Fernando I de Nápoles (1494), Carlos VIII de Francia intenta obter para si, aducindo o seu parentesco con Renato de Anjou, a soberanía deste reino.
The Lost Thing
Filme de 2010
Foi producido por Sophie Byrne con Passion Pictures Australia e animado polos artitas Tom Bryant e Leo Baker. Tom Bryant traballou dende Escocia, mentres Leo Baker traballou dende Melbourne. O filme estivo en desenvolvemento por varios anos, pero levou tres anos de traballo a tempo completo para completalo, entre 2007 e 2010.
Guerras italianas (1494-1559)
Primeira guerra italiana (1494 - 1498)
Ao non acceder o papa Alexandre VI a coroalo, decide satisfacer as súas pretensións manu militari: nunha rápida campaña, na que só Venecia e o Papado se lle opoñen, os seus exércitos percorren toda a península Italiana e ocupan a capital napolitana.
En abril de 1495 fórmase a chamada Liga de Venecia (Milán, Venecia, o Sacro Imperio Romano Xermánico, España e os Estados Pontificios) para combater ao invasor. 260px|miniatura|esquerda|A batalla de Seminara. Gravado anónimo do [[século XIX]] A Batalla de Fornovo (6 de xullo de 1495) concluíu sen un vencedor militar claro, pero despois dela Carlos VIII tivo que evacuar as súas tropas do norte de Italia. No sur, con inferioridade numérica e procurando por iso evitar un grande enfrontamento a campo aberto cos franceses, o Gran Capitán conseguiu non ser expulsado da península por eles. Porén, e en contra do seu criterio, o seu superior Fernando II de Nápoles obrigouno a presentar batalla xunto a el en Seminara (28 de xuño de 1495), onde foron vencidos por Bérault Stuart d'Aubigny.
Os españois seguiron resistindo e, despois de recibir reforzos, pasaron á ofensiva e tomaron varias prazas fortes ao norte da posición que ocupaba Stuart d'Aubigny co groso do seu exército. Mentres tanto Fernando de Nápoles, valéndose dunha insurrección popular, consegue acurralar a Gilberto de Montpensier en dous castelos de Nápoles e, despois, desaloxalo deles. Fernando o Católico abriu outra fronte nos Pireneos contra Francia, para que esta desviara soldados e recursos cara a alá.
A vitoria do Gran Capitán en Cosenza estreitou aínda máis o cerco sobre Montpensier, que acantoou aos seus homes en Atella. Os aliados tomaron a fortaleza en xullo de 1496, e Francia quedou a partir de entón en clara desvantaxe.
Os últimos episodios militares importantes da guerra foron as conquistas españolas de Rocca Guglielma e Diano, en 1497. O 4 de agosto de 1498 Fernando o Católico firmou con Luís XII, sucesor de Carlos VIII, o Tratado de Marcoussis, concluíndo así definitivamente o conflito.
Guerra italiana de 1499-1501
O novo rei francés, Luís XII, seguindo a política do seu antecesor, continuou reclamando para el o ducado de Milán e o reino de Nápoles. Coa intención de ocupar o norte de Italia pola vía militar pactou alianzas coa república de Venecia, á que lle ofreceu a cambio da súa axuda Cremona, e co papa Alexandre VI e o seu fillo César Borgia, ofrecéndolles territorios na Romaña. En agosto de 1499 un exército francés cruzou os Alpes e marchou sobre o Milanesado, que estaba baixo o goberno do duque Ludovico Sforza. Ante a superioridade militar francesa, este abandonou Milán, que foi ocupado por Gian Giacomo Trivulzio ao mando das tropas de Luís XII.
Sforza buscou a axuda dos turcos do sultán Bajazet (enfrontado xa desde antes con Venecia), e recrutou un exército de mercenarios suízos cos que en xaneiro conseguiu recuperar as principais cidades do ducado, pero en abril foi traizoado polos soldados suízos en Novara, sendo apresado, ao igual que o seu irmán Ascanio.
César Borgia, mentres tanto, tomou Imola, Forli, Rímini, Pésaro e Faenza, na Romaña, ante a pasividade ou a prudencia dos pequenos estados veciños, temerosos do enfrontamento contra a coalición franco-veneciana-papal.
Guerra de Nápoles (1501-1504)
miniatura|300px|Esquema da batalla de Garellano Conquistado o norte da península e antes de atacar Nápoles, Luís XII buscou a alianza coa única potencia militar capaz de frear o seu avance cara ao sur. En novembro de 1500 asinou con Fernando II de Aragón o tratado de Granada, polo que ambos os dous acordaban dividirse o reino de Nápoles: o sur quedaría para a coroa de Aragón e o norte para Francia. En marzo de 1501 as tropas de Gonzalo Fernández de Córdoba, o Gran Capitán, ocuparon Calabria e Apulia, e no verán seguinte os franceses avanzaron desde o norte e, tras tomar Xénova, conquistaron os Abruzos e Labor. O rei Frederico I de Nápoles, sen diñeiro nin exército despois da guerra anterior, foi incapaz de conter o avance de ambos os contendentes; en outubro foi deposto e o seu reino dividido entre Aragón e Francia.
Pronto xurdiron entre Francia e Aragón desacordos sobre os termos da partición: a posesión das provincias centrais de Nápoles non fora especificada no tratado de Granada. Nos enfrontamentos armados que seguiron, as tropas do Gran Capitán derrotaron contundentemente ás francesas ao longo de 1503 nas batallas de Ruvo, Seminara, Ceriñola e Garellano.
En 1504 Luís XII cedeu a totalidade de Nápoles a Fernando de Aragón mediante o tratado de Lión. Nápoles permanecería baixo soberanía española até 1707.
Guerra da Liga de Cambrai
miniatura|esquerda|260px|A batalla de Marignano O papa Xulio II formou a denominada Liga de Cambrai en 1508, co obxectivo de frear a expansión territorial da República de Venecia. Estaba formada por Francia, o Papado, España e o Sacro Imperio Romano Xermánico.
Aínda que a Liga destruíu gran parte do exército veneciano na batalla de Agnadello (1509), non logrou a captura de Padua.
En 1510 a Liga desfíxose e Xulio declarou a guerra a Francia, aliándose con Venecia. Despois dun ano de combates, formouse unha Liga Santa contra os franceses, que logrou expulsar a estes de Italia.
En 1512 Venecia formou unha alianza cos franceses, co que deu un novo rumbo á guerra e alcanzou a vitoria na Batalla de Marignano (1515).
A paz firmouse en 1516, e o resultado foi o retorno ao statu quo de 1508.
Guerra italiana de 1521-1526
O propio Francisco I dirixiu ás súas tropas internándose na Lombardía en 1525, sendo derrotado na batalla de Pavía, onde foi preso. Desde o seu encerro viuse obrigado a facer grandes concesións a España sobre os seus territorios en Italia.
Guerra da Liga de Cognac
En 1526 o papa Clemente VII, alarmado polo crecente poder do Imperio español, aliouse con Francia, Venecia, Florencia e outros pequenos estados de Italia formando a Liga de Cognac para combater a Carlos I.
Venecia rexeitou contribuír á alianza con tropas e, despois da retirada do exército francés da Lombardía, as forzas españolas tomaron Florencia e, en 1527, saquearon Roma (Saqueo de Roma). O papa foi apresado polas tropas do Imperio. A guerra rematou coa sinatura da Paz de Cambrai, en 1529, mediante a cal Francia retirábase da guerra. Venecia firmou a paz con España, mentres Florencia foi colocada baixo o goberno dos Medici.
Guerra italiana de 1536-1538
A terceira guerra entre Carlos I de España e Francisco I de Francia comezou á morte de Francesco Maria Sforza, duque de Milán. Cando Filipe (o fillo primoxénito de Carlos) herdou o ducado, Francisco invadiu Italia, conquistando Turín, pero fracasando no seu intento de tomar Milán. En resposta á invasión francesa, Carlos invadiu a Provenza, na campaña de Francia de 1536, avanzando cara a Aix-en-Provence, pero preferiu retirarse a España antes que atacar a fortaleza de Avignon. A guerra terminou coa tregua de Niza, deixando Turín en mans francesas, pero sen máis cambios significativos no mapa italiano.
Guerra italiana de 1542-1546
Francisco I, aliado con Solimán I do Imperio otomán lanzou unha invasión da península Italiana. Unha frota conxunta franco-otomá capturou a cidade de Niza en agosto de 1543 e puxo asedio á cidadela. Os defensores foron socorridos un mes máis tarde polas tropas imperiais, que conseguiron levantar o asedio. Os franceses, baixo o mando de François, conde de Enghien, derrotaron ás forzas do Imperio na batalla de Cerisoles, en 1544, pero fracasaron no seu intento de penetrar na Lombardía.
Carlos I de España e Henrique VIII de Inglaterra uníronse para a invasión do norte de Francia, sitiando Boulogne-sur-Mer e Soissons. A falta de colaboración entre ingleses e españois e os agresivos ataques otománs levaron a Carlos a abandonar estas conquistas, restaurando o statu quo unha vez máis.
Guerra Habsburgo-Valois (1547 - 1559)
miniatura|270px|Vista da toma de San Quintín en 1557. Gravado en madeira publicado na Cosmografía de [[Sebastian Münster (edición de 1598)]]
En 1547, Henrique II de Francia, que sucedera a Francisco no trono, declarou a guerra contra Carlos I coa intención de retomar Italia e asegurar Francia, intentando romper a hexemonía da casa de Austria en Europa. En principio Francia tivo éxito na súa ofensiva contra Lorena, pero o intento de invasión francesa de Toscana en 1553 fracasou coa súa derrota na batalla de Marciano.
Carlos I abdicou en 1556, dividindo o imperio dos Habsburgo entre o seu fillo Filipe II de España e o seu irmán Fernando I, e o teatro de operacións militares cambiou de Italia a Flandres onde Filipe II, en alianza con Manuel Filiberto de Savoia, derrotou aos franceses na Batalla de San Quintín, en 1557.
A entrada de Inglaterra ese mesmo ano na guerra, ao lado de Francia, permitiu aos franceses tomar Calais e atacar as posesións españolas nos Países Baixos. Aínda así, Francia viuse forzada a asinar a Paz de Cateau-Cambrésis, na que renunciaba á reclamación dos seus dereitos sobre os territorios italianos.
Consecuencias
A esta serie de guerras, séguenlles as guerras de relixión de Francia, nas que España toma parte de maneira activa.
Bell 212
O Bell 212 é un helicóptero medio bimotor con dúas palas que voou por vez primeira en 1968. Fabricado orixinalmente por Bell Helicopter en Fort Worth, Texas, a produción trasladouse a Mirabel, [[Quebec en 1988, xunto coa produción de todos os helicópteros comerciais de Bell despois de que a planta abrise en 1986.
O 212 está comercializado para operadores civís e ten unha configuración de 15 asentos, cun piloto e 14 pasaxeiros. En configuración de carga o 212 ten unha capacidade interna de 6,23 m³ e pode levar unha carga externa de ata 2 268 kg.
Desenvolvemento
Baseado na fuselaxe alongada do Bell 205, o Bell 212 desenvolveuse orixinalmente para as forzas armadas canadenses como o CUH-1N e posteriormente foi redesignado CH-135. Canadá recibiu os 50 primeiros exemplares en maio de 1971. Ao mesmo tempo os militares estadounidenses pediron 294 Bell 212 coa designaciónUH-1N.
En 1971 o 212 fora desenvolvido para aplicacións comerciais. Entre os primeiros usos do 212 na aviación civil was by Helicopter Service AS of Norway to be used in support of offshore oil rigs. No presente o 212 pode atoparse usado en operacións de explotación forestal, rescate marítimo e reabastecemento no Ártico na Distant Early Warning Line ou no North Warning System.
O rotor principal do 212 está impulsado por un motor Pratt & Whitney Canada PT6T-3 Twin-Pac composto por dúas turbinas PT6 acopladas accionadas por unha transmisión común. As turbinas son capaces de producir ata 1 800 CV. No caso de que falle unha delas a outra aínda podería entregar 900 CV durante 30 minutos ou 765 CV continuamente, permitindo ao 212 manter o rendemento de cruceiro co seu peso máximo.
Os primeiros 212 configurados cun paquete de instrumentos para regras de voo instrumental (IFR) requirían ter unha gran aleta no teito da aeronave, enriba e lixeiramente detrás da cabina. Inicialmente a aleta considerouse necesaria para alterar o xiro durante complexas manobras de voo instrumentais, pero xa non é precisa debido a estipulacións revisadas no certificado de tipo. Moitos aparellos aínda voan coa modificación.
En 1979, coa compra de oito unidades pola Autoridade Aérea Civil chinesa, o 212 converteuse no primeiro helicóptero estadounidense vendido na República Popular da China.
Bell desenvolveu aínda máis o Model 212 co Bell 412; a principal diferenza é o rotor principal de catro palas de materiais compostos. O derradeiro Bell 212 foi entregado en 1998.
Equeneidos
miniatura|300px|Echeneis naucrates Os Equeneidos (Echeneidae) ou rémoras son unha familia de peixes mariños incluída na ordedos Perciformes. Están distribuídas por tódolos océanos do mundo.
As rémoras caracterízanse por se adheriren a outros peixes máis grandes, tartarugas, baleas etc., practicando un comensalismo típico. Algunhas especies presentan unha gran especificidade pola especie do hóspede ó que pegan.
Actúan como limpiadores dos seus anfitrións e aliméntanse dos restos de alimento que deixan estes.
Características
Teñen un corpo alargado, con escamas cicloides pequenas. A cabeza está esmagada e presenta na parte superior un disco elíptico, "disco de succión", dotado de entre 10 e 28 láminas ou cristas tranversais que lles permiten adherirse con forza á pel doutros animais maiores ó producir o baleiro. Probablemente esta formación evolucionou a partir dunha espiña da aleta dorsal. Boca terminal, algo súpera, coa mandíbula inferior proxectada cara diante e adiantando claramente a superior. Carecen de vexiga natatoria.
Aletas dorsal e anal opostas, posteriores e con 18-40 radios brandos, sen espiñas. As pectorais e pelvianas insírense ó mesmo nivel. Caudal fendida.
Os talles máximos chegan a 1 m de lonxitude (Echeines naucrates). A especie máis pequena só mide 17 cm.
Clasificación
miniatura|300px|Dugong arrastrando unha rémora Divídense en catro xéneros e oito especies:
Ligazóns externas
コバンザメ
Râmnicu Vâlcea
Râmnicu Vâlcea é unha poboación romanesa, a capital e cidade máis grande do judeţ de Vâlcea, na rexión de Oltenia. Atópase cerca do centro do país, na beira dereita do río Olt, cruzada por dúas estradas nacionais (DN7 e DN62) e unha estrada europea (E81).
No censo do ano 2002 a poboación da cidade era de 107.736 habitantes, do cales o 98,35% eran romaneses, 1,23% xitanos, e menos do 1% doutras etnias. O 98,67% dos cidadáns son ortodoxos romaneses.
O municipio conta cun equipo moi recoñecido de balonmán feminino —Handbal Oltchim Râmnicu Vâlcea— que gañou, desde 1989, quince premios nacionais, a Copa de Romanía 13 veces. A nivel mundial gañou dúas copas IHF e a Supercopa de Europa en 1984. Tamén na cidade hai dous equipos de fútbol masculino: Club Sportiv Municipal e Club Spoertiv Oltchim, e dous equipos de baloncesto, un masculino e outro feminino.
Eiry Thomas
Eiry Thomas, nada en Cardiff o 11 de maio de 1968,  é unha actriz galesa.
Traxectoria
Asistiu á Ysgol Gynradd Gymraeg Bryntaf e á Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf en Cardiff. Tras graduarse estudou teatro no Rose Bruford College de Londres. Comezou a actuar na Ópera Nacional de Gales e en 1982 participou na serie infantil da BBC Cymru Wrth draed y meirw e en 1990 na drama da S4C Mwy Na Phapur Newydd e ao longo da década de 1990 saíu esporadicamente nalgunha serie de televisión. En 2001 apareceu de xeito relevante en catro episodios da serie en inglés The Bench que se emitiu a BBC One Wales e polo que levou o BAFTA Cymru á mellor actriz. En 2003 protagonizou a miniserie Triongl para a S4C baseada nunha serie gaélica irlandesa e pola que foi candidata ao BAFTA Cymru á mellor actriz en 2004 saíu nun episodio de Pobol y Cwm, a serie máis longa e emblemática galesa. Entre 2005 e 2008 apareceu na serie en galés Con Passionate de S4C que foi a primeira serie galesa en gañar un Rose d'Our. En 2006 apareceu nun episodio de Torchwood e nese ano e en 2008 apareceu nun total de catro episodios da serie galesa en inglés Belonging. En 2008 actuou no filme Cwcw e que lle valeu o premio BAFTA Cymru á mellor actriz e tamén foi un dos protagonistas da primeira tempada da serie Teulu. En 2009 apareceu en dous episodios de Eastenders. En 2010 desempeñou un dos papeis principais da serie da S4C Pen Talar. En 2013 apareceu en cinco episodios de The Indian Doctor. Apareceu tamén nalgúns episodios de Stella entre 2012 e 2016, tivo un papel principal na miniserie Rillington Place (2016) e saíu nun episodio de Sherlock en 2017. Foi un dos personaxes principais de Byw Celwydd (2016-2017), de Un Bore Mercherd (2017-2019), Enid a Lucy (2019) e da miniserie de Channel 4 The Accident (2019).
Foi unha das fundadores da compañía teatral Theatr Pena, que intentaba crear oportunidades para as mulleres no teatro e producía obras de teatro clásicas e modernas, nalgunhas das cales Eiry tamén actuaba nalgunha das súas producións como The Royal Bed (2015), The Glass Menagerie (2016) ou Woman of Flowers (2018). Por falta de fondos a compañía disolveuse en febreiro de 2019. Está casada co actor e arqueólogo Iestyn Jones e teñen dous fillos, Gruffudd e Branwen.
1562
Outros
Historia ano a ano
Pontificio Colexio Armenio
thumb|Entrada ao Colexio Armenio a carón da igrexa de S. Nicolao de Tolentino. O Pontificio Colexio Armenio é un instituto relixioso erixido en Roma no ano 1883 polo papa León XIII para a formación do clero da Igrexa Católica Armenia. Dende a súa fundación, tres patriarcas armenios teñen sido alumnos do colexio.
A carón do colexio está a igrexa de San Nicolao de Tolentino, igrexa de rito armenio.
Abdicación (filme)
Abdicación (en The Abdication) é un filme británico de drama histórico dirixido por Anthony Harvey que foi estreado en 1974. Está protagonizado por Peter Finch, Liv Ullmann, Cyril Cusack, Graham Crowden e James Faulkner. A banda sonora é obra de Nino Rota.
Estreouse en galego o 6 de setembro de 1986 a través da TVG.
Modesto Grandío Parapar
Modesto Grandío Parapar, nado en Cabanas (O Vicedo) o 11 de xullo de 1889 e finado en Viveiro o 6 de outubro de 1966, foi un mestre e escritor galego.
Traxectoria
Emigrou sendo novo a Cuba. Regresou a Viveiro onde casou con Rosario Paz Blanco en outubro de 1910. Orientou a súa vida profesional cara ao Maxisterio. Fixo estudos por libre na Escola Normal de Santiago de Compostela e obtivo o título de Mestre en marzo de 1920. Foi mestre en Covas (1920). En febreiro de 1924 foi destinado á escola de San Martín de Arroxo (A Fonsagrada). Unha vez aprobadas as oposicións, exerceu nas escolas de San Pedro de Viveiro (1925-1927), Galdo (1927-1946) e, finalmente, dende 1946, no Grupo Escolar de Viveiro, onde foi director e onde se xubilou en 1959.
Colaborou nos periódicos viveirenses Heraldo de Vivero, La Voz del Pueblo e El Landro; e tamén en El Regional, El Progreso, Vida Gallega, La Voz de Ortigueira, Las Riberas del Eo, La Comarca e Faro Villalbés. Tamén nos periódicos galegos da emigración Vivero en Cuba, Eco de Galicia e Heraldo de Galicia.
Deiro
O topónimo galego Deiro pode referirse a:
HILAT
Características
HILAT era un satélite Transit modificado para facer experimentos relacionados coa ionosfera a altas latitudes. Os obxectivos de HILAT eran obter máis datos sobre as irregularidades da intensidade de ionosfera e a súa forma tridimensional, probar diferentes hipóteses sobre o desenvolvemento, o transporte e o decaemento das irregularidades, estudar o papel das inestabilidades convectivas a altas latitudes e estudar as diversas influencias na ionosfera a altas latitudes, como a precipitación de partículas e o acoplamento entre a ionosfera e a magnetosfera.
O satélite estabilizábase nos tres eixos mediante o sistema de gradente gravitatorio grazas a unha pértega e ademais mediante un volante de inercia. A inclinación orbital foi elixida para facer pases sobre o meridiano xeomagnético nas zonas de recepción de datos. A órbita precesionaba 24 horas nuns seis meses, polo que podíanse facer observacións diúrnas e nocturnas durante toda unha estación.
Dos instrumentos que levaba a bordo, a sonda Langmuir deixou de funcionar nada máis chegar o satélite a órbita, e a cámara auroral perdeuse o 23 de xullo de 1983. O resto de instrumentos funcionaron ata o 5 de xuño de 1989, en que HILAT deixou de funcionar tras o fallo do sistema de enerxía.
OS experimentos de HILAT foron continuados polo satélite Polar Bear.
Lista de provincias e territorios do Canadá por área
Fonte: Statistics Canada Land and freshwater area, by province and territory
Os Cangos, Santalla, Ribeira de Piquín
Os Cangos é un lugar da parroquia de Santalla no concello lugués da Ribeira de Piquín na comarca de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 10 habitantes (4 homes e 6 mulleres).
Gary Thain
É coñecido polo seu traballo con Uriah Heep e a banda Keef Hartley. Un dos máis baixistas de rock máis dotados dos anos setenta. O seu estilo, poderoso, rápido e melódico, deu nova vida ás pezas de Uriah Heep, en óptima colaboración co batería Lee Kerslake. Orixinalmente membro da banda Keef Hartley, convencérono para formar parte de Uriah Heep durante a xira de Look At Yourself; gravou con eles Demons and Wizards (1972), The Magician's Birthday (1972), Live (1973), Sweet Freedom (1973) Live at Shepperton (1974) e Wonderworld (1975).
Inicios
Empezou a tocar cando o seu pai, quen vista a súa paixón, mercoulle un baixo cando fixo catorce anos. Despois de rematar os seus estudos converteuse no baixista do Plainsman, un local onde se tocaba blues dun xeito particular: os cantantes chegaban sen grupo ningún, e os instrumentistas do local acompañábanos. Isto facía que tivesen que aprender novas músicas todos os días. Despois desta experiencia, pasou a traballar nun garaxe en Christchurch que hoxe é un verdadeiro museo na súa honra. Estivo en Australia durante un ano e, a continuación, marchou a Inglaterra para unirse ás fileiras do seu primeiro grupo profesional New Nadir. A principios de 1968, New Nadir gravou un álbum para Witchseason que, no entanto, nunca saíu ó mercado. En 1970 Joe Boyd gravou un álbum con artistas da Witchseason utilizando unha peza de New Nadir, cantada por Elton John e David Byron. En 1968 New Nadir desfíxose e Gary Thain uniuse a The Keef Hartley Band, onde, ademais de tocar o baixo, cantou como solista unha peza intitulada "You Say You're Together Now"; con eles tocou no concerto de Woodstock en 1969. En 1970 Gary Thain participou no álbum Fiends And Angles de Martha Veléz. Continuou, entrementes nas fileiras da Keef Hartley Band ata o álbum 72nd Brave - que inclúe tamén unha peza composta por el. En 1971, Gary tocou no álbum Bright City de Miller Anderson, e con el ingresou nese ano na Pete York Persussion Band, que rompe pouco tempo despois.