cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paleografía
Jean Mabillon
dereita|miniatura|402x402px|Jean Mabillon considérase o primeiro escritor dun tratado de paleografía, aínda que o nome da disciplina se debe a Bernard de Montfaucon. A paleografía e a diplomática nacen como ciencia en Francia, froito dos estudos científicos que a finais do século xvii conforman a cultura europea. Foron os monxes beneditinos de San Mauro os que fixeron da abadía de Saint-Germain des Près un centro de grande erudición. Nel, Jean Mabillon dedicou seis anos de profundo estudo nos arquivos monacais de Francia, Italia e Alemaña. O problema xorde cando se declaran falsos documentos conservados nos mosteiros franceses e entre eles, diplomas merovinxios do de Saint-Denis. Por investigar se hai ou non falsidade nestes documentos, Mabillon comeza coa observación dun gran número de documentos, cuxa autoridade crítica analiza a estrutura e introduce a distinción sistemática dos diversos estilos escriturarios e o tempo en que foron utilizados. Distingue entón dúas clases de escrita, unha libraria, en códices, e outra diplomática, en documentos. A libraria divídea en: romana, antiga, gótica, salónica, francogálica e lombarda e na romana distingue maiúscula, minúscula e uncial. Pon énfase nos seus puntos de vista sobre abreviatura, ortografía e signo de puntuación.[4]
Todo isto é compilado dentro da súa obra De re Diplomatica libri VI terminada en 1681, que pon fin ás discusións e fai xurdir á paleografía e a diplomática como ciencias novas.
A obra de Mabillon é eminentemente diplomática como o podemos observar nos datos mencionados, sobre todo na intención do autor (comprobar a autenticidade dun documento). No entanto, atopamos grandes achegas paleográficas nalgúns capítulos da obra de modo que poidan ser considerados como o primeiro tratado de paleografía.[9]
Francesco Scipione Maffei
miniatura|Estatua de Maffei en Verona. Un paso decisivo fóra de Francia deuno Scipione Maffei, estudoso italiano, que publica un traballo sobre a Biblioteca Capitular de Verona, cuxos códices identificou en 1713. En 1726 publicou o seu Storia diplomática che serve d´introduzione all`arte critica, onde se ocupa dos documentos con observacións atentas sobre a escritura. Para Maffei existe unicamente unha clase de escritura, a romana e maniféstase en tres formas distintas: maiúscula, minúscula e cursiva. Este autor prepara o camiño da paleografía moderna facendo derivar da escritura romana a escritura medieval.[9]
En 1765 ábrese unha cátedra de paleografía na Universidade de Bolonia e en 1777 ábrese a cátedra na Universidade de Nápoles, a cal se estendeu até o Grande Arquivo Napolitano.[11]
En Francia nos anos 1750-1765 René Prosper Tassin e Charles Toustain publicaron en París 6 volumes co título de Nouveau traitè de Diplomatique, achegando perspectivas novas aos estudos de paleografía e diplomática.[12]
Cà Mau
Cà Mau é unha cidade situada no delta do Mekong. É a capital da provincia de Ca Mau, en Vietnam.
Paleografía
Idade contemporánea
dereita|miniatura|328x328px|Páxina do Códice Brixianus, que contén o [[evanxeo de Lucas.]] Comeza entón o proceso de integrar as nosas disciplinas no pensum academicum universitario, inicialmente na facultade de dereito. Johann Christoph Gotterer, docente en Gotinga, reuniu un rico material e creou o primeiro seminario de paleografía, unido á cátedra de diplomática.
En 1801 Karl T. C. Schönemann publicou Versuch eines Vollständigen Systemes der allgemeinem, besonders älteren Diplomatik, na que estuda con claridade o desenvolvemento da escritura latina, distinguindo a Maiúscula da Minúscula dividíndoa en capital e uncial e a segunda en recta e cursiva. E comeza tamén o proceso de separación do obxecto de estudo da paleografía e a diplomática.[13]
En 1821 abre en Francia a École de Chartes onde se continúan os estudos paleográficos e diplomáticos de Mabillon.[14]
O paleógrafo
O paleógrafo debe dominar ben a lingua dos textos e as súas particularidades gráficas, ou sexa, os estilos, as abreviaturas e os anagramas, ligogramas e nexogramas, entre outras. Os devanditos coñecementos son esenciais para que o paleógrafo poida descifrar o texto antigo, así como asignarlle unha data e un lugar de orixe.
O paleógrafo é como un detective do antigo, un arqueólogo das letras e os textos, que co seu traballo axuda a descifrar moitas incógnitas do pasado histórico da humanidade, aínda que sempre baixo a limitación do estritamente escrito, é dicir, que pode descifrar o que un texto antigo di, pero nunca —só polo simple acto de descifrar— acreditar como verídico ou real o que se di nel, tarefa esta que finalmente quedará relegada á disciplina arqueolóxica, a cal finalmente se encargará de confirmar, ou refutar, os datos revelados polo traballo do paleógrafo.
Corpo de Nissl
miniatura|dereita|200px|Imaxe dunha sección histolóxica con tinción de Nissl do [[Hipocampo (anatomía)|hipocampo dun roedor amosando varios tipos de neuronas.]]
Os corpos de Nissl ou gránulos de Nissl ou tamén denominados substancia cromófila, son acumulacións basófilas, que se atopan no citoplasma de células nerviosas. Reciben o nome por Franz Nissl, neurólogo alemán (1860-1919).
Estes gránulos son retículo endoplasmático rugoso (con ribosomas) e son sitios de síntese de proteínas.
Os corpos de Nissl atópanse no pericarion e na primeira porción das dendritas, faltan no axón e no cono de inicio do axón.
A súa presenza deixa notar unha coloración intensa, xa que teñen grande afinidade polos colorantes básicos ó facer un estudo histolóxico. A presenza de corpos de Nissl pode ser demostrada por unha tinción selectiva desenvolvida por Nissl que se base nunha tinción de anilina usada para marcar gránulos extranucleares de ARN.
Presentan variantes baixo certas condicións fisiolóxicas e no caso de condicións patolóxicas poden se disolver e desaparecer (cariólise).
A Castellana
O topónimo galego A Castellana pode referirse a:
Lección de anatomía do Dr. Nicolaes Tulp
A Lección de anatomía do Dr. Nicolaes Tulp é un cadro do pintor neerlandés Rembrandt, pintado en 1632. Consérvase no Mauritshuis da Haia (Países Baixos).
Características
Trátase dunha pintura ao óleo sobre lenzo, que mide 169,5 centímetros de alto e 216,5 cm de ancho. É o primeiro retrato de grupo pintado por Rembrandt, que tiña entón 26 anos. Foi un encargo do potente gremio dos cirurxiáns, dos cales Tulp, famoso médico de Ámsterdan, era un representante eminente. Un cadro de similares características foi pintado por Thomas de Keyser en 1619.
En 1828 decidiuse a venda pública deste cadro en favor da caixa das viúvas de cirurxiáns. O rei Guillerme I impediu esta venda e ordenou comprar esta obra mestra para o seu «gabinete real de pinturas».
Aiete
Caracterízase polo predominio de vivendas residenciais e pola dispersión da súa poboación ao tratarse dun barrio extenso formado por zonas diferenciadas sen gran conexión entre elas. Nos últimos anos, a construción de novas estradas e vivendas mudaron o aspecto do barrio. Entre as súas construcións destaca o Pazo de Aiete.
Tamaz Gamkrelidze
Tamaz V. Gamkrelidze (en alfabeto xeorxiano თამაზ გამყრელიძე), nado en Kutaisi o 23 de outubro de 1929, é un lingüista, orientalista e hititólogo xeorxiano.
Traxectoria
Tamaz Gamkrelidze graduouse na Facultade de Estudos Orientais da Universidade Estatal de Tbilisi (TSU) en 1952. Doutorouse en 1963. Desde 1964 Gamkrelidze é profesor da dita universidade, e desde 1966 catedrático de Lingüística estrutural e aplicada. Entre 1973 e 2006 foi o director do Instituto Tsereteli de Estudos Orientais (Tbilisi).
É autor de obras importantes no eido da indoeuropeística, lingüística, lingüística histórica, lingüística teórica e aplicada e kartveloloxía. É un dos principais valedores da teoría glotálica no campo do consonantismo indoeuropeo.
Desde 1974 é académico da Academia Xeorxiana das Ciencias, institución que dirixe desde febreiro de 2005. Entre 1988 e 1995 editou o Xornal da Academia rusa das Ciencias "Voprosi Yazikoznanya". É membro de diversas academias científicas internacionais. Doutor honoris causa da Universidade de Bonn (Alemaña) e da de Chicago. Desde 1992 ata 2005 Gamkrelidze foi membro do Parlamento de Xeorxia.
Voo 605 de Indian Airlines
O voo 605 foi o oitavo accidente con máis vítimas mortais na India. O accidente causou a segunda perda e accidente fatal dun Airbus A320, despois do voo 296 de Air France.
Segundo o informe publicado polo equipo de investigación indio, a causa probable determinouse que foi a incapacidade dos pilotos para avanzar os aceleradores, incluso despois dos avisos de altitude de "400", "300" e "200" pés durante o descenso. O informe dixo que a tripulación do voo 605 non era consciente da situación e do perigo que estaban enfrontando no momento, provocando unha reacción tardía durante o descenso.
Tras o accidente o comité de investigación indio publicou 62 recomendacións para a Dirección Xeral de Aviación Civil india (DGCA), incluíndo o rexistro das horas nas cintas do control de tráfico aéreo e a formación de varios comités de investigación especializados en varios temas operacionais da aviación. Incluídas nas recomendacións estaba a adición dunha sirena de accidentes en Bangalore, a avaliación da porta de evacuación e as ramplas nos Airbus, e un cambio de deseño no botón dos instrumentos. O informe tamén instou o goberno a avaliar todos os aeroportos da India para evitar incidentes semellantes.
O accidente xerou críticas na Asociación de Pilotos Comerciais india que afirmaba que o Airbus A320 tiña fallos graves. Alegaron que os sistemas do avión eran demasiado confusos e que a tripulación do voo 605 se esforzou por evitar o accidente.
Engalaxe e aproximación
Ás 12:53 hora local, a trama de radar do voo 605 apareceu no radar de Bangalore. Entón solicitóuselle que virase á dereita e fixese unha aproximación visual á pista 09. A tripulación desactivou o piloto automático e despois cambiou á torre de Bangalore tras ser transferidos polo radar de Bangalore.
Colius striatus
O Colius striatus é a meirande especie de Coliidae, así como unha das máis comúns da familia.
Voo 605 de Indian Airlines
Accidente
Mentres o voo 605 estaba intentando aterrar o tren de aterraxe tocou terra no Karnataka Golf Club, a uns 2 800 pés do aeroporto. A meirande parte da xente no avión, incluídos algúns tripulantes, pensaron que o avión tocara na pista. O voo 605 entón ascendeu, pero despois impactou contra o chan por segunda vez. O impacto causou que os cintos de seguridade de varias persoas rompesen, facendo que fosen proxectadas dos asentos e golpeasen o chan do avión. O voo 605 golpeou un terraplén. Os dous motores e o tren de aterraxe separáronse do avión. O aparello voou sobre unha estrada e esnafrouse nunha área de herba e rochas preto do aeroporto.
Busca e rescate
Tras o accidente iniciouse un incendio e os superviventes comezaron a escapar dos restos ardendo. Varias persoas conseguiron saír do avión por unha abertura na fuselaxe. Os tripulantes de cabina que sobreviviron abriron a porta de emerxencia e comezaron a evacuar os pasaxeiros. No accidente morreron polo menos 92 persoas, 88 pasaxeiros e 4 tripulantes, mentres que 54 sobreviviron con feridas. 2 persoas morreron polas súas feridas tras o accidente.
Segundo testemuñas, non chegaron brigadas de bombeiros ao lugar do accidente xa que non había instalacións para comunicarse entre a torre e os vehículos de bombeiros. Había dispoñible un transmisor de radio portátil para as comunicacións entre a torre e a estación de bombeiros do aeroporto, pero ese día non estaba operativo.
Cidade das Artes e as Ciencias
miniatura|300px|Atardecer sobre a Cidade das Artes e as Ciencias coa vista do Museo das Ciencias Príncipe Felipe, de L'Hemisfèric e a Ponte de fronte. A Cidade das Artes e as Ciencias (en valenciano: Ciutat de les Arts i les Ciències) é un complexo arquitectónico, cultural e de entretemento da cidade de Valencia (País Valenciano).
O complexo, deseñado por Santiago Calatrava e Félix Candela, foi inaugurado o 16 de abril de 1998 coa apertura de L'Hemisfèric. O derradeiro grande compoñente da Ciutat de les Arts i les Ciències, o Palau de les Arts Reina Sofía, foi presentado en sociedade o 9 de outono de 2005, día do País Valenciano, aínda que a súa programación regular non comezou até o outono de 2006.
A Cidade das Artes e as Ciencias fica ao final da vella canle do río Turia, canle que se converteu nun xardín nos anos 1980, tralo desvío do río pola gran riada de Valencia no ano 1957. Constitúe, hoxe en día, un dos maiores reclamo turísticos da cidade de Valencia.
Edificios
miniatura|200px|L'Hemisfèric Os edificios que a integran son, por orde de inauguración:
L'Hemisfèric
Foi o primeiro edificio en inaugurarse. Ten forma de ollo e consta dunha sala de proxeccións de cine IMAX, planetario e Láser. Dispón dunha superficie aproximada de 13.000 m².
Museu de les Ciències Príncipe Felipe
200px|miniatura|Museo das Ciencias Príncipe Felipe 200px|miniatura|Interior do Museo 200px|miniatura|[[Péndulo de Foucault]] O Museo das Ciencias Príncipe Felipe, é un museo interactivo de ciencia. Ocupa arredor de 40.000 m² repartidos en tres pisos e ten unha forma semellante ao esqueleto dun dinosauro.
Aberto ao público 13 de novembro do ano 2000. Dispón de varias andares, tamén de amplas prazas tanto interiores coma exteriores onde ademais que se utilizan para a realización de talleres didácticos e actividades. Tamén ten sido sede de diferentes eventos sociais e culturais da cidade como:
Festa informática que no ano 2000 se converteuse na maior LAN Party de Europa en número de participantes conectados en rede. Seguindo en anos sucesivos á organización deste evento e medrando en número e interese a nivel internacional.
En xullo de 2004, a Campus Party instalouse sobre o lago principal do Museo onde houbo unha gran carpa de 12.800m², recibindo nesa ocasión 4.500 participantes. O evento se converteuse na maior concentración de xogadores de PS2 en rede do mundo. En posteriores edicións e debido ao grande volume de participantes trasladouse a outros centros como a Universidade Politécnica de Valencia e a Fira de Mostres Internacional de Valencia. Celebrouse dito evento en Valencia do 2 ao 6 de outubro de 2006, tendo coma sede principal ao Museo.
O luns 15 de xaneiro de 2007, celebrouse a gala no recibidor do Museo.
Entre os seus contidos destacan:
L'Umbracle
200px|miniatura|L'Umbracle L'Umbracle é un paseo axardinado con especies vexetais autóctonas do País Valenciano (xara, lentisca, romeu, lavanda, madreselva, buganvilla, palmeiras,...) cuberto por arcos flotantes dende onde se pode ver todo o complexo da Cidade das Artes e as Ciencias. Destaca por ser unha construción moderna na cal unha serie de arcadas paralelas cobren un xardín alongado e estreito de palmeiras e outras plantas mediterráneas. A estrutura está feita con trencadís (unha especie de mosaico realizado con fragmentos cerámicos unidos con argamasa, típico da arquitectura modernista) branco, un estilo típico dos edificios de Santiago Calatrava.
Vung Tau
300px|dereita|miniatura|Vung Tau
Cidade das Artes e as Ciencias
L'Umbracle
Alberga no seu interior O Paseo das Esculturas, unha galería de arte ao aire libre con esculturas de autores contemporáneos (Miquel Navarro, Francesc Abad, Yoko Ono e outros..)
Vung Tau
Vung Tau é unha cidade situada en Dong Nam Bo, capital da provincia de Ba Ria-Vung Tau, en Vietnam.
Está atravesada polo río Rach Dua, que continúa cara o mar da China Meridional). O núcleo urbano conta con arredor de 261.000 habitantes.
Cidade das Artes e as Ciencias
L'Oceanogràfic
miniatura|200px|L'Oceanogràfic. É un parque acuático acuario con carácter lúdico situado no Xardín do Turia. A súa cuberta en forma de nenúfar é obra do arquitecto Félix Candela. Con arredor de 100.000 metros cadrados, é o acuario máis gran de Europa. Hai mostras dos diferentes hábitats mariños de mares e océanos e máis de 40.000 especies. A auga salgada bombease dende a praia da Malva-rosa, pasando por controis de calidade para manter o equilibrio dos ecosistemas respectivos.
Nel podemos atopar dende cangrexos araña, até pingüíns, pasando por golfiños (cun espectáculo acrobático), leóns mariños, morsas ou belugas.
Palau de les Arts Reina Sofia
200px|miniatura|Pazo das Artes Reina Sofía miniatura|200px|Palau de les Arts miniatura|200px|Palau de les Arts de fronte O Pazo das Artes Reina Sofía, teatro da ópera de Valencia e sede da Orquestra Simfònica de la Comunitat Valenciana, ten como obxectivo presentar unha programación estábel principalmente de ópera, mais tamén de danza, teatro, música e ciclos de exposicións, conferencias e mostras relacionadas coas artes líricas e escénicas. A alemá Helga Schmidt, promotora da London Symphony Orchestra, asume actualmente a direcció artística do Palau e Lorin Maazel, a dirección da Orquestra Sinfónica Valenciana.
O Palau de les Arts é un é un dos teatros da ópera máis destacábeis en canto a volumetría e estrutura, construído polo arquitecto valenciano Santiago Calatrava cunha dobre intención: a de construír un auditorio e a de facer deste edificio un símbolo paisaxístico con carácter monumental para Valencia.
Ten catro salas principais:
Dispón dunha plataforma hidráulica e dunhas instalacións que permiten a representación alternativa de dúas óperas, reducindo o tempo necesario entre a representación de dúas óperas diferentes. A boca ten unha amplitude de 17 metros, unha profundidade de 20 metros e unha alzada de 36 metros. O foso da orquestra é de 166 metros cadrados (o segundo máis grande de mundo despois da Bastille).
Os primeiros meses da súa existencia presentaron algúns problemas, o primeiro dos cales foi a avaría da plataforma principal do escenario que acabou esborrallándose coa escenografía da ópera Don Giovanni en decembro de 2006. Iso obrigou a suspender a última representación da ópera La Bohème, tódalas de La Belle et la Bête, ademais de planear de nova a tempada inaugural ao completo.
En novembro de 2007 padeceu un par de inundacións que supuxeron unha nova paralización da plataforma escénica xa que, a pesar que a avaría do ano anterior estaba reparada, os case 2 metros de auga que entraron na caixa escénica avariaron por completo as máquinas e a electrónica do complexo sistema escénico, co conseguinte barullo na programación da segunda tempada operística, retardo da estrea de Carmen e suspensión da ópera 1984.
Pont de l'Assut de l'Or
miniatura|200px|Ponte de l'Assut d l'Or A ponte de l'Assut de l'Or ou ponte de la Serradora é unha ponte que cruza a vella canle do río Turia, situado case ao final do Xardín do Turia, xusto ao leste do Museo das Ciencias e ao oeste da Àgora, construcións todas do arquitecto valenciano, Santiago Calatrava.
A ponte foi inaugurada o 12 de decembro do 2008 e con 123 m é o monumento máis alto da cidade. A ponte está aberto aos coches e ten tres carrís en cada sentido. Conecta a Ronda Nord de Valencia coa Ronda Sud. A ponte, de todo branca coma as outras pontes do mesmo enxeñeiro, adopta unha forma de arpa cun solo mastro que sostén a ponte con 29 cables de alta tensión.
Àgora
A ágora e unha grande praza cuberta, deseñada tamén por Santiago Calatrava entre a ponte de l'Assut de l'Or e l'Oceanogràfic, actualmente en construción, na que se celebraran concertos e eventos deportivos, e cando estea finalizada está previsto que se celebre no seu interior o Open de tenis da Comunitat Valenciana de 2009.
A súa estrutura é metálica e estará revestida de trencadís azul e cristal. Terá unha altura de 80 metros e ocupará unha superficie elíptica de 5000 metros cadrados. A súa forma lembra, segundo o propio Calatrava, a dúas mans entrelazadas pois a Àgora constará na súa parte superior dunhas ás (os dedos no símil das mans) que permitirán filtrar a cantidade de luz que entrará no seu interior.
Gratacels de Castelló, Alacant i València
Tamén están en estudo tres rañaceos, ao estilo do Turning Torso de Malmö, de 308 m, 266 m e 220 m. Actualmente o proxecto está parado e aínda non está claro se se levará adiante.
Historia
miniatura|200px|A ponte de l'Assut de l'Or durante a súa construción En 1989, Joan Lerma, o entón presidente da Generalitat Valenciana, asumiu a idea de José María López Piñero, catedrático de historia da ciencia da Universidade de Valencia, de construír un museo científico nos terreos do Xardín do Turia que lindaban co Camí de les Moreres. Lerma encargou a creación dun equipo que articulase o proxecto, que visitou espazos de similares características en Múnic, Canadá ou Londres para elaborar un proxecto de evidente cariz pedagóxico: un átomo serviría de guía ao visitante para mostrarlle todas as facetas da natureza.
O museo ía ser o centro a partir do cal viraría un complexo, metade cultural, metade turístico, que ía servir para "facer de Valencia un lugar emblemático", segundo expresou o propio Lerma na presentación das obras, dous anos despois. A cidade das ciencias, que era o nome que o Consell daba á iniciativa, constaba dunha torre de comunicacións de 370 metros de altura -a terceira máis alta do mundo naqueles momentos-, un planetario e o museo de carácter científico. O custo total das obras estimábase nuns 25.000 millóns de pesetas, uns 150 millóns de euros.
Aquel proxecto provocou, dende o principio, o receo da oposición. O PP viu na Cidade das Ciencias, unha "obra faraónica" que só serviría para inchar o ego dos socialistas, impulsores da iniciativa. A torre de comunicacións foi o principal branco das críticas. No entanto, a obra seguiu as canles legais para a súa construción.
En maio de 1991, o Consell aprobou a cesión de terreos, catro meses despois presentou o proxecto deseñado por Santiago Calatrava e, a finais daquel ano, deu luz verde á constitución dunha empresa pública que servise de ponte para as concesionarias das obras. As obras iniciáronse a finais de 1994.
A intrahistoria daquel proxecto é, con todo, diferente. O equipo que deseñara o museo non viu con bos ollos a forma en que Santiago Calatrava concibía o edificio e producíronse moitas diverxencias.
Coas obras adxudicadas e os fundamentos da torre construídos, o PP accedeu á Generalitat e ao pouco tempo detivo o proxecto. José Luís Olivas, conselleiro de Economía e Facenda, ordenou a paralización das obras e anunciou que o goberno autonómico redeseñaría a Cidade das Ciencias "cunha filosofía distinta". Tras catro meses de agre polémica o Consell decidiu retomar o proxecto de Calatrava, aínda que non da torre de comunicacións, onde situou un gran chafariz de auga bautizado como "o chorrito" polos medios de comunicación.
En abril de 1998 abriu as súas portas ao público L'Hemisfèric. Once meses despois, ás portas dunhas eleccións, o presidente Eduardo Zaplana inaugurou o Museu de les Ciències Príncipe Felipe, aínda que as obras non estaban terminadas. O museo abriuse ao público 20 meses despois. O 12 de decembro de 2002, abriuse L'Oceanogràfic, o maior acuario construído en Europa. E o 8 de outubro de 2005 a obra total culminouse coa apertura do Palau de les Arts, que perdeu a súa condición inicial de sede da Filmoteca para converterse nun teatro de ópera cuxo deseño é moi similar a outro edificio de Calatrava: o Tenerife Opera House.
Prismos, Maniños, Fene
Prismos é un lugar da parroquia de Maniños no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Tiña 11 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 7 homes e 4 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 13 habitantes. Na zona está o Castro de Prismos.
Condado de Csongrád
esquerda|80px Csongrád é o nome dun condado administrativo (megye) no sur de Hungría, na fronteira con Serbia e Romanía, na rexión histórica do Banato. A rexión ocupa as dúas beiras do río Tisza. Csongrád fai fronteira cos condados húngaros de Bács-Kiskun, Jász-Nagykun-Szolnok e Békés. A capital do condado é Szeged. O condado forma parte da eurorexión Danube-Kris-Mures-Tisa e ten unha poboación de 427.000 habitantes.
Estrutura rexional
Como os condados da gran chaira, Csongrád ten poucos concellos. O 74% vive en cidades e vilas.
Vilas principais
(ordenadas por poboación segundo o censo do 2001)
Johann Michael Bach
Johann Michael Bach, nado o 9 de agosto de 1648 en Arnstadt (Schwarzburg-Sondershausen, Sacro Imperio Romano Xermánico) e finado o 17 de maio de 1694 en Gehren, foi un compositor e organista alemán do Barroco. Foi o irmán de Johann Christoph Bach, así como sogro de Johann Sebastian Bach (foi pai de Maria Barbara Bach, a primeira muller de J.S. Bach). Ás veces é chamado o "Bach de Gehren" para diferencialo do "Bach de Wuppertal", Johann Michael Bach (1745–1820).
Traxectoria
Johann Michael naceu en Arnstadt, fillo de Heinrich Bach, que era o tío avó de Johann Sebastian Bach. Recibiu a súa educación do seu pai, e posteriormente co Kantor de Arnstadt Jonas de Fletin, de quen tomou o seu interese pola música vocal. En 1665 tomou o relevo do seu irmán como organista na capela do castelo de Arnstadt, e en 1673 converteuse en organista e secretario do concello de Gehren, onde tamén construíu órganos e viviu ata a súa morte.
Obra
A súa obra máis interpretada é o pequeno preludio coral para órgano, In Dulci Jubilo, que durante moitos anos foi atribuído a J. S. Bach, tendo sido incluído no catálogo de obras de Bach co número BWV 751. Outras composicións importantes súas son as cantatas Ach, bleib bei uns, Herr Jesu Christ (para coro, cordas e baixo continuo), Liebster Jesu, hör mein Flehen (para soprano, alto, dous tenores, baixo, cordas e continuo), e Ach, wie sehnlich wart' ich der Zeit (tamén para soprano, cordas e continuo).
Amais de compoñer música, J. M. Bach fabricou instrumentos musicais, entro outros harpsicordios.
Galería de imaxes de San Sadurniño
Galería de imaxes do concello de San Sadurniño na provincia da Coruña.
Jean Laplace
Jean Laplace, nado en Annecy, Francia en 1934 e finado no mesmo lugar o 10 de setembro de 2018, foi un debuxante francés.
Traxectoria
Fillo dunha comerciante e dun funcionario, formouse como deseñador industrial pero dedicouse á ilustración, afección que cultivou dende neno. Publicou o seu primeiro debuxo humorístico en Le Progrès de Lyon en 1952 e axiña empezou a colaborar en Paris Match, Ici Paris e Samedi Soir. Adaptou as súas ilustracións humorísticas converténdoas en crebacabezas ó crear o "jeu des huit erreurs" (o "xogo dos oito enganos" en galego), inspirado nos xogos tradicionais de 7 diferenzas consistentes en detectar pequenas variacións entre dúas imaxes. O xornal suízo Feuille d'avis de Lausanne foi o primeiro en publicar o seu xogo en 1966, os seus debuxos apareceron cos anos en varios periódicos e revistas franceses e mais en publicacións de todo o mundo. La Voz de Galicia comezou a publicar o seu pasatempo en 1977. Fixo cerca de 19 000 láminas diferentes ó longo da súa carreira.
Tsunami
miniatura|dereita|Diagrama explicativo. miniatura|dereita|Animación do tsunami de Indonesia de 2004. Un tsunami (do xaponés 津波: tsu, "porto" e nami, "onda") é unha serie de ondas xeradas cando a auga de superficie, por exemplo dun lago ou océano, se despraza rapidamente a escala masiva. Os derrubamentos (de xeo nos glaciares ou de terra na beiramar), as erupcións volcánicas (terrestres ou submarinas) ou un meteorito grande teñen o potencial de xerar un tsunami pero o 90 % deles son provocados por terremotos, e nese caso reciben o nome de tsunamis tectónicos.
A enerxía dun tsunami depende da súa altura (amplitude da onda) e velocidade de translación. A enerxía total descargada sobre unha zona costeira tamén dependerá da cantidade de picos que leve o tren de ondas (no tsunami do Índico de 2004 houbo 7 picos). Este tipo de vagas removen unha cantidade de auga moi superior ás ondas superficiais producidas polo vento. Un tsunami tectónico producido nun fondo oceánico de 5 km de profundidade removerá toda a columna de auga desde o fondo ata a superficie. O desprazamento vertical pode ser tan só de centímetros pero, de se producir a suficiente profundidade, a velocidade será moi alta e a enerxía transmitida á onda será enorme. Aínda así, na mar a fóra a onda case non se aprecia xa que queda diluída entre as ondas superficiais. Con todo, destacan pola falta de tranquilidade do fondo mariño, que se axita en toda a súa profundidade.
Orixe
A maioría dos maremotos son orixinados por terremotos de gran magnitude baixo a superficie acuática. Para que se orixine un maremoto o fondo mariño debe ser movido abruptamente en sentido vertical, de xeito que unha gran masa do océano sexa impulsada fóra do seu equilibrio normal. Cando esta masa de auga trata de recuperar o seu equilibrio xera ondas. O tamaño do maremoto estará determinado pola magnitude da deformación vertical do fondo mariño, ademais doutros parámetros como a profundidade do leito mariño. Non todos os terremotos baixo a superficie da auga xeran tsunamis.
Un maremoto tectónico producido nun fondo oceánico de 5 km de profundidade removerá toda a columna de auga dende o fondo ata a superficie. O desprazamento vertical pode ser só de centímetros, mais se se produce a suficiente profundidade a velocidade será moi alta e a enerxía transmitida á onda será enorme. Aínda así, en mar a fóra a onda pasa case desapercibida, xa que queda camuflada entre as ondas superficiais. En cambio, destacan na quietude do fondo mariño, que se axita en toda a súa profundidade.
A zona máis afectada por estes fenómenos é o océano Pacífico, debido a que nel se atopa a zona máis actica do planeta, o cinto de lume. Por iso é o único océano cun sistema de alertas verdadeiramente eficaz.
Física dos maremotos tectónicos
Non existe un límite claro respecto da magnitude precisa dun sismo para xerar un tsunami. Os elementos determinantes para que aconteza o tsunami son, entre outros, a magnitude do sismo orixinador, a profundidade do hipocentro e a morfoloxía das placas tectónicas involucradas. Isto fai que para algúns lugares do planeta se requiran grandes sismos para xerar un tsunami mentres que para outros chegue con tremores de menor magnitude. É dicir, a xeoloxía local, a magnitude e a profundidade focal son parte dos elementos que definen a ocorrencia ou non dun tsunami de orixe tectónica.
Ás profundidades típicas de 4-5 km as ondas viaxarán a velocidades arredor dos 600 quilómetros por hora ou máis. A súa amplitude superficial ou altura da crista H pode ser pequena, mais a masa de auga que axitan é enorme e por iso a súa velocidade é tan grande, igual que tamén o é a distancia entre os picos. É habitual que a lonxitude de onda da cadea de maremotos sexa de 100 km, 200 km ou máis.
O intervalo entre cristas (período da onda) pode durar dende menos de dez minutos ata media hora ou máis. Cando a onda entre na plataforma continental, a diminución drástica da profundidade fai que a súa velocidade diminúa e comece a aumentar a súa altura. Ao chegar á costa, a velocidade decreceu ata uns 50 km/h mentres que a altura será xa duns 3 a 30 m, dependendo do tipo de relevo que atope. A distancia entre cristas tamén se estreitará preto da costa.
Debido a que a onda se propaga en toda a columna de auga, dende a superficie ata o fondo, pódese facer a aproximación á teoría linear da hidrodinámica. Así, o fluxo de enerxía E calcúlase como: , sendo 'd' a densidade do fluído.
A teoría linear predí que as ondas conservarán a súa enerxía mentres non rompan na costa. A disipación da enerxía preto da costa dependerá das características do relevo mariño e a maneira na que se disipa esa enerxía antes de romper depende da relación H/h. Unha vez que chega á terra firme a forma en que a onda rompe depende da relación H/L. Como L sempre é moito maior ca H as ondas romperán como o fan as ondas baixas e planas. Esta forma de disipar a enerxía é pouco eficiente, e leva a onda a adentrarse na terra como unha gran marea.
Ao chegar á costa a altura aumentará, mais seguirá a ter forma de onda plana. Pódese dicir que hai un transvasamento de enerxía de velocidade a amplitude. A onda frea mais gaña altura. Con todo, a amplitude non abonda para explicar o poder destrutor da onda e mesmo un nun maremoto de menos de 5 m os efectos poden ser devastadores. O que acontece é que a onda arrastra unha masa de auga moito maior que calquera onda convencional, polo que o primeiro impacto da fronte da onda vén seguido do pulo do resto da masa de auga perturbada que preme, facendo que o mar se adentre máis na terra.
Antes da súa chegada, o mar adoita retirarse distancias variables da costa, que no caso de fondos relativamente planos, pode chegar a varios centos de metros como unha rápida baixamar. Dende ese momento ata que chega a onda principal poden pasar de 5 a 10 minutos, e mesmo existen casos en que transcorreron horas ata chegar á terra.
Debido a que a enerxía dos maremotos tectónicos é case constante, poden chegar a cruzar océanos e afectar costas moi afastadas do lugar do suceso. A traxectoria das ondas pode modificarse polas variacións do relevo abisal, fenómeno que non ocorre coas ondas superficiais. Nos maremotos tectónicos, dado que se producen debido ao desprazamento vertical dunha falla, a onda que xeran adoita ser especial. A súa fronte de onda é recta en case toda a súa extensión e só nos extremos vai diluíndose a enerxía ao se curvar. A enerxía concéntrase polo tanto nunha fronte de onda recta, o que fai que as zonas situadas xusto na dirección da falla se vexan relativamente pouco afectadas, en contraste coas zonas varridas pola onda, aínda que se sitúen moito máis lonxe. A peculiar fronte da onda fai que a onda non perda enerxía por simple dispersión xeométrica, sobre todo na súa zona máis central. O fenómeno é parecido a unha onda encaixada nun canal ou río. A onda, ao non poder dispersarse matén constante a súa enerxía. Nun maremoto si existe certa dispersión, mais sobre todo concéntrase nas zonas máis afastadas do centro da fronte de onda recta.
Maremotos históricos
Consérvanse moitas descricións de ondas catastróficas na antigüidade, especialmente na zona mediterránea:
Baranavičy
Baranavičy (en Баранавiчы; en Барановичи, "Baranovichi"; en Baranowicze) é unha cidade da rexión de Brest no oeste de Belarús. En 1995 tiña 173 000 habitantes.
Historia
A primeira mención á cidade data de 1706 como propiedade privada da familia polaca Rozwadowski. No século XVIII como resultado da partición de Polonia pasa a Rusia. En 1870s Baranavičy aumenta a súa importancia ao se converter nunha importante empalme ferroviario. En 1883 chega aos 2 000 habitantes e en 1897 aos 4 600 (o 50% xudeus).
Os polacos conquistan a cidade durante a guerra polaco-soviética e en 1919 recibe dereitos de cidade. En 1921 tiña 11 000 habitantes (67% xudeus) e en 1939 chega aos 30 000 habitantes. Logo da Guerra Defensiva Polaca de 1939 a cidade foi ocupada pola Unión Soviética ata o 25 de xuño de 1941 en que a Wehrmacht conquistou a cidade, en agosto os creouse un gueto para os 12 000 xudeus da cidade, onde viviron en condicións lamentables ata o 14 de decembro de 1942, cando foron enviados a varios campos de concentración, só 250 sobreviviron.
Gran Premio de Italia de 2014
O Gran Premio de Italia de 2014, formalmente coñecido como o 2014 Gran Premio Santander d'Italia é unha carreira de Fórmula Un, que se celebrou o 7 de setembro de 2014, no Autódromo Nazionale Monza en Italia. Foi a décimo terceira carreira do campionato de 2014, e o sesaxésimo terceiro Gran Premio de Italia celebrado en Monza.
Antecedentes
Por terceiro ano consecutivo, o provedor de pneumáticos Pirelli trouxo os seus dous compostos de pneumáticos máis duros para o Gran Premio de Italia, o pneumático con banda laranxa é o pneumático máis duro "prime", e o pneumático con banda branca os pneumáticos máis brandos "opción" para a fin de semana.
Eliminatorias
Lewis Hamilton clasificouse na pole, coa súa compañeiro Nico Rosberg partindo segundo.
Carreira
Hamilton perdeu 3 lugares logo dun mal comezo, debido a unha perda de potencia, o que deixou a Nico Rosberg en primeira posición, e Kevin Magnussen e Felipe Massa en segundo e terceiro respectivamente. Na volta 9 Rosberg saltouse a chicane e perdeu máis dun segundo, Hamilton pasou Massa na volta seguinte para pasar a segundo lugar. Na volta 29, Rosberg saltouse a chicane de novo, permitindo que Hamilton quedara primeiro, na mesma volta Alonso retirouse debido a un problema no motor.
Santalla de Devesa, Friol
Santalla de Devesa é unha parroquia rural do concello de Friol na provincia de Lugo. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2016 tiña 82 habitantes (39 homes e 43 mulleres) distribuídos en 9 entidades de poboación, nove menos ca en 2007 (45 homes e 46 mulleres) e dous menos ca en 2004.
Situación
Santalla de Devesa limita ao norte coa parroquia de Narla; ao sur coas parroquias de Guidriz e Serén; ao leste coas parroquias de Serén e Cotá e ao oeste coa parroquia de Friol.
Aeroporto Toussaint Louverture
O aeroporto internacional Toussaint Louverture é un aeroporto situado en Tabarre, unha comuna de Porto Príncipe en Haití. É o aeroporto máis concorrido do país e serve como centro de conexións para Salsa d'Haiti, Tortug' Air, Sunrise Airways e Haiti Aviation.
Soeirexa, Santa Baia de Camba, Rodeiro
Soeirexa é un lugar da parroquia de Santa Baia de Camba, no concello pontevedrés de Rodeiro, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 28 habitantes (12 homes e 16 mulleres), o que supón unha diminución de 23 habitantes con respecto ao ano 2000.
Altza
miniatura|Situación de Altza Altza é un barrio da cidade de Donostia que ocupa a súa zona leste, no límite co concello de Pasaia. Ten unha poboación de 21.487 habitantes.
Historia
Aínda que historicamente formou parte do concello de Donostia, durante algúns períodos foi concello independente, primeiro entre 1821 e 1823, e posteriormente entre 1879 e 1940.
Historicamente, Altza era unha entidade eminentemente rural. O núcleo urbano situábase nun outeiro que dominaba a baía de Pasaia, contaba cun barrio portuario (Herrera) e varios casaríos distribuídos polo termo municipal, e limitaba co barrio de Buenavista de Pasaia e co alto de Miracruz e Martutene, no concello de Donostia.
Despois da súa última anexión, varias ondas de inmigración cambiaron a súa fisonomía e socioloxía nas décadas de 1960 e 1970, converténdose na principal zona de expansión da cidade e nacendo novos barrios como Bidebieta ou Intxaurrondo. Polo tanto, o actual barrio de Altza comprende só unha parte do antigo concello, concretamente a comprendida entre a autoestrada AP-8 e o porto de Pasaia, separado do resto da cidade de Donostia por un enlace da AP-8. O actual Altza está formado polos barrios de Altza Gaina, Arria, Auditz-Akular, Buenavista, Eskalantegi, Herrera, Larratxo, Molinao e Oleta.
Pumido, Maniños, Fene
Pumido é un lugar da parroquia de Maniños no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Tiña 149 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 73 homes e 76 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 189 habitantes.
Ficoeritrina
A ficoeritrina (PE) é un complexo proteína-pigmento vermello da familia das ficobiliproteínas captadoras de luz, presente nas algas vermellas e criptófitas,, que funciona como un pigmento accesorio para a clorofila durante a fotosíntese.
Como todas as ficobiliproteínas, está composta por unha parte proteica que está covalentemente unida a uns cromóforos chamados ficobilinas. Na familia da ficooeritrina, as ficobilinas máis comúns son: ficoeritrobilina, que é o cromóforo aceptor máis típico na ficoeritrina, e máis raramente a ficourobilina. As ficoeritrinas están compostas por monómeros (αβ), que xeralmente se dispoñen formando un trímero con forma de disco (αβ)3 ou un hexámero (αβ)6 (o segundo é a unidade funcional das barras antena). Estes complexo típicos conteñen tamén un terceiro tipo de subunidade, a cadea γ.
Ficobilisomas
miniatura|260px|As [[ficobiliproteínas (como a ficoeritrina) forman xeralmente barras feitas de discos amontoados constituíndo ficobilisomas. ]] As ficobiliproteínas son parte de enormes complexos proteicos antena captadores de luz chamados ficobilisomas. Nas algas vermellas están ancorados no lado estromal das membrana dos tilacoides dos cloroplastos, mentres que nas criptófitas os ficobilisomas son reducidos (aquí son moléculas de ficobiliproteína 545 PE545) e están densamente empaquetadas dentro do lume dos tilacoides.
A ficoeritrina é un pigmento accesorio para o principal pigmento responsable da fotosíntese, que é a clorofila. A enerxía da luz é captada pola ficoeritrina e despois é cedida ao par de clorofilas do centro de reacción, a maior parte das veces por medio das ficobiliproteínas ficocianina e aloficocianina.
Características estruturais
As ficoeritrinas agás a ficoeritrina 545 (PE545) están compostas por monómeros (αβ) ensamblados en hexámeros con forma de disco (αβ)6 ou trímeros (αβ)3 con simetría 32 ou 3, que encerran un canal central. Nos ficobilisomas (PBS) cada trímero ou hexámero contén como mínimo unha proteína de enlace localizada no canal central. A B-ficoeritrina (B-PE) e a R-ficoeritrina (R-PE) das algas vermellas ademais das cadeas α e β teñen unha terceira cadea chamada subunidade γ que é unha cadea que combina as funcións de enlace e de captación de luz, xa que leva cromóforos.
Humidade do solo
Denomínase humidade do solo á cantidade de auga por volume de terra que hai nun terreo.
Ficoeritrina
Características estruturais
A R-ficoeritrina (R-PE) é producida predominantemente polas algas vermellas. A proteína consta polo menos de tres subunidades diferentes e varía segundo a especie. A estrutura da subunidade da R-ficoeritrina máis común é (αβ)6γ. A subunidade α ten dúas ficoeritrobilinas (PEB), a subunidade β ten 2 ou 3 ficoeritrobilinas e unha ficourobilina (PUB), mentres que as subunidades gamma teñen 3 ficoeritrobilinas e dúas ficourobilinas (γ1) ou 1 ou 2 ficoeritrobilinas e 1 ficourobilina (γ2). O peso molecular da R-ficoeritrina é de 250.000 Da.
Humidade do solo
A súa medición exacta realízase gravimetricamente, pesando unha mostra de terra antes e despois do secado.
A súa medición in vivo suscita máis dificultades, sendo o TDR e a sonda de neutróns os sensores con mellores respostas.
Ficoeritrina
Características estruturais
As estruturas cristalinas dispoñibles no Protein Data Bank conteñen unha unidade asimétrica (αβ)2 ou (αβγ)2 de diferentes ficoeritrinas:
Humidade do solo
Para medidas a longo prazo tamén se empregan métodos manuais como bloques de xeso.
Ficoeritrina
Características estruturais
miniatura|280px|A ficoeritrobilina é o típico cromóforo da ficoeritrina. É similar á [[porfirina da clorofila por exemplo, pero o tetrapirrol é liñal, xa que non está pechado formando un anel cun metal no centro.]] miniatura|280px|A alga vermella [[Gracilaria contén R-ficoeritrina.]]
miniatura|400px|Estrutura cristalina da ficoeritrina 545 (PE545) da [[Cryptomonada|criptófita unicelular Rhodomonas CS24 . Cores: cadeas -, , , (hélices, follas en amarelo), ,  (15,16-DHBV), , , , .]] A molécula biolóxica asumida de ficoeritrina 545 (PE545) é (αβ)2 ou máis ben (α3β)(α2β). Os números 3 e 2 despois de α na segunda fórmula son parte dos nomes da cadea aquí, non as súas cantidades. O nome sinónimo nas criptófitas da cadea α3 é cadea α1.
A ensamblaxe máis grande de B-ficoeritrina (B-PE) é o trímero (αβ)3, pero en preparacións de algas vermellas obtívose tamén o hexámero (αβ)6. No caso da R-ficoeritrina (R-PE) a molécula máis grande asumida aquí é (αβγ)6, (αβγ)3(αβ)3 ou (αβ)6 dependendo da publicación, para outros tipos de ficoeritrina (αβ)6. Estas cadeas γ de Protein Data Bank son moi pequenas e constan só de 6 ou 3 aminoácidos recoñecibles, mentres que a cadea de enlace γ descrita ao inicio desta sección é grande (por exemplo de 277 aminoácidos e 33 kDa no caso da γ33 da alga vermella Aglaothamnion neglectum). Isto débese a que por problemas cristalográficos só poden modelarse uns poucos aminoácidos.
Para (αβγ)6, (αβ)6 ou (αβγ)3(αβ)3 os valores da táboa deberían simplemente multiplicarse por 3, (αβ)3 contén números intermedios de moléculas non proteicas.
Nas ficoeritrinas PE545 de arriba, unha cadea α (-2 ou -3) únese a 1 molécula de bilina, noutros exemplos 2 moléculas de cadea β sempre 3 moléculas, que a pequena cadea γ ningunha.
Dúas moléculas de N-metil asparaxina únense á cadea β, unha 5-hidroxilisina á α (-3 ou -2), un Mg2+ á α-3 e β, un Cl- á β, 1-2 moléculas de SO42- á α ou β.
Debaixo a estrutura cristalina da R-ficoeritrina de Protein Data Bank:
miniatura|none|580px|Estrutura cristalina da R-ficoeritrina da alga vermella [[Gracilaria|Gracilaria chilensis  . Oligómero básico 2 (denominada unidade asimétrica). Contén, , , , . Un fragmento da cadea γ en vermello, o segundo branco porque non se considera hélice alfa a pesar da súa secuencia de aminoácidos idéntica.]]
miniatura|none|580px|O oligómero enteiro de R-ficoeritrina de [[Gracilaria|Gracilaria chilensis 6  .]]
Características espectrais
miniatura|Espectro de fluorescencia da ficoeritrina. Os picos de absorción no espectro da luz visible aparecen a 495 e 545/566 nm, dependendo dos cromóforos que leven unidos e o organismo considerado. Hai un forte pico de emisión a 575 ± 10 nm. (é dicir, a ficoeritrina absorbe luz azul-verdosa/amarelenta e emite luz laranxa-amarela).
As bilinas PEB e DBV en PE545 absorben na rexión do espectro verde tamén, cuns máximos a 545 e 569 nm respectivamente. O máximo de emisión de fluorescencia é a 580 nm.