cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teoría de números
A simplicidade dos enunciados e a fácil accesibilidade á maioría dos problemas da teoría de números fan que sexa moi atractiva. En contraposición, outra peculiaridade é a dificultade na resolución dos problemas. Por exemplo, hai máis de 2.300 anos Euclides conxecturou que hai infinitos números primos xemelgos, conxectura que aínda está sen demostrar.
Problemas concretos da teoría de números chegaron a ser fonte de importantes ramas independentes da matemática. Entre estas están: a teoría de números primos e as teorías relacionadas da función zeta e das series de Dirichlet, a teoría das ecuacións diofantianas, a teoría aditiva dos números, a teoría métrica dos números, a teoría dos números alxébricos e transcendentes, a teoría alxébrica dos números, a teoría das aproximacións diofantianas, a teoría probabilística dos números, e a xeometría dos números. Algúns exemplos son: unha fonte da teoría analítica dos números foi o problema da distribución dos números primos en series de números naturais e o problema de representar números naturais como sumas de termos dunha forma particular. A resolución de ecuacións diofantianas, e en particular o Último Teorema de Fermat, foi a orixe da teoría alxébrica dos números. O problema de construír un círculo de área unitaria só co uso da regra sen graduar e o compás (Cuadratura do círculo) levou a cuestións acerca da natureza aritmética do número π e, en consecuencia, á creación da teoría de números alxébricos e transcendentes.
Todas as ramas e teorías numéricas mencionadas están interconectadas, complementándose e enriquecéndose mutuamente.
Teoría de números ou Aritmética?
A xente común usa a palabra "aritmética" para referirse ás "operacións elementais". Tamén adquiriu outros significados en lóxica matemática (e.g. aritmética de Peano), e na ciencia da computación (e.g. punto decimal flotante, que en inglés dise floating point arithmetic).
O uso do termo "aritmética" para referirse á "teoría de números" volveu gañar terreo na segunda metade do século XX, en gran parte debido á influencia dos matemáticos franceses. .
Albores da aritmética
dereita|miniatura|A táboa [[Plimpton 322.]] O primeiro descubrimento histórico de natureza aritmética é un fragmento dunha táboa de arxila, a coñecida como Plimpton 322, achada en Larsa (Mesopotamia) e datada no arredor do 1800 a.C. Contén unha listaxe de ternas pitagóricas, ou sexa, enteiros a, b, c tales que a2+b2=c2. A táboa ten moitas ternas e con números bastante elevados, o que fai pensar que non foron obtidos pola forza bruta. Na parte superior da primeira columna pódese ler: O takiltum da diagonal que foi subtraído tal que a largura...
A disposición da táboa suxire que foi construída por medio do que equivale, na linguaxe moderna, á identidade:
que está implícita nos exercicios rutineiros dos antigos babilonios. Se foi utilizado algún outro método, as ternas foran inicialmente construídas e despois reordenadas por , presumibelmente para un uso real como unha táboa de consulta con vistas á súa aplicación práctica.
Non sabemos cales poden ter sido esas aplicacións, ou se podería ter habido algunha pois se, por exemplo, fose para a astronomía, esta floreceu entre os babilonios máis tarde. Tense suxerido, pola contra, que a táboa fose unha fonte de exemplos numéricos para problemas escolares.
Mentres que a teoría de números babilonia, ou o que sobreviviu da súa matemática que se pode chamar así, consiste neste simple e notable fragmento, a álxebra deste pobo (no sentido que a palabra "álxebra" ten no ensino secundario) estaba excepcionalmente desenvolvida. As últimas fontes neoplatónicas sosteñen que Pitágoras aprendeu matemáticas dos babilonios. Fontes máis temperás sosteñen que Tales e Pitágoras estudaron en Exipto.
Euclides IX 21—34 é moi probabelmente pitagórico ; é un material moi simple ("impar por par é par", "se un número impar divide a un número par entón tamén divide á metade deste"), pero é todo o que se necesita para probar que é irracional. Os místicos pitagóricos dábanlle moita importancia aos pares e impares. O descubrimento de que é irracional atribúese aos pitagóricos temperás (anteriores a Teodoro). A revelación (en termos modernos) de que hai números irracionais, semella ter provocada a primeira crise fundacional na historia das matemáticas; a súa proba ou a súa divulgación atribúese ás veces a Hipaso, quen foi expulsado ou apartado da seita pitagórica. É só aquí onde podemos comezar a falar dunha división clara e concisa entre números (enteiros e racionais, os suxeitos da aritmética) e lonxitudes (números reais, sexan racionais ou non).
A tradición pitagórica fala tamén dos chamados números poligonais ou dos números figurados. Mentres que os números cadrados, cúbicos etc., son vistos agora coma máis naturais cós triangulares, pentagonais etc., o estudo das sumas dos números triangulares e pentagonais acreditou unha morea de froitos durante os inicios da idade moderna (do século XVII ao XIX).
Coñecemos material aritmético impreciso do antigo Exipto ou as fontes védicas, aínda que hai algunha álxebra en ambas. O teorema chinés do resto aparece como un exercicio na obra de Sun Zi, Suan Ching, tamén coñecida como A matemática clásica de Sun Zi, escrita en data descoñecida entre os anos 220 e 473. Hai un importante paso glosado na solución de Sun Zi : é o problema que foi resolto posteriormente por Aryabhata mediante o método que el chamou kuttaka (véxase embaixo).
Hai tamén algún misticismo numérico nas matemáticas chinesas, pero, a diferenza dos pitagóricos, semella que non levan a ningures. Ao igual cos números perfectos dos pitagóricos,os cadrados máxicos chineses pasaron da superstición ao entretemento.
Grecia clásica e o inicio do período helenístico
Á parte duns poucos fragmentos, as matemáticas da Grecia clásica son coñecidas a través dos relatos de contemporáneos non matemáticos ou polos traballos dos inicios do período helenístico. No caso da teoría de números isto significa, na maior parte, Platón e Euclides, respectivamente.
Platón tiña un grande interese polas matemáticas, e distinguía claramente entre aritmética e cálculo (por aritmética entendía, en parte, teorizar sobre os números, máis cos significados que aritmética e teoría de números chegaron a ter posteriormente). Grazas a un dos diálogos de Platón, Teeteto, sabemos que Teodoro probou que son irracionais. Teeteto foi, coma Platón, un discípulo de Teodoro; traballou na diferenciación das diferentes clases de inconmensurábeis, e deste xeito pode dicirse que foi un dos pioneiros no estudo dos sistemas numéricos (Pappus describe o Libro X dos Elementos de Euclides como amplamente baseado na obra de Teeteto).
Euclides adicou parte dos seus Elementos aos números primos e á divisibilidade, tópicos que pertenzen sen ningunha dúbida á teoría de números e son básicos dentro dela (Libros VII ao IX dos Elementos). En particular deu un algoritmo para o cálculo do máximo común divisor de dous números (algoritmo de Euclides; prop. VII.2 dos Elementos) e a primeira demostración da infinitude dos primos (prop. IX.20 dos Elementos).
Diofanto
dereita|miniatura|150px|Tradución do grego ao latín da Arithmetica de [[Diofanto de Alexandría|Diofanto, feita en 1621 por Bachet.]] Coñécese pouco da vida de Diofanto; probabelmente viviu no século III a.C, isto é, arredor de cincocentos anos antes que Euclides. Dos trece libros da Arithmetica de Diofanto, sobreviven seis no grego orixinal e catro máis na tradución ao árabe. A Arithmetica é unha colección de problemas resoltos onde a tarefa é invariabelmente achar as solucións racionais dun sistema de ecuacións polinómicas, xeralmente da forma ou. De aí ven que, hoxe en día, se lle chamen ecuacións diofantianas a aquelas ecuacións polinómicas nas que se buscan as solucións racionais ou enteiras.
Hai que dicir que Diofanto estudou puntos racionais (isto é, puntos cuxas coordenadas son racionais) en curvas e variedades alxébricas; porén, a diferenza dos gregos do período clásico, quen fixeron o que agora chamariamos álxebra básica en termos xeométricos, Diofanto fixo o que agora chamariamos xeometría alxébrica básica en termos puramente alxébricos. Na linguaxe moderna, o que Diofanto fixo foi achar parametrizacións racionais de variedades; é dicir, dada unha ecuación da forma, digamos,, o seu propósito era atopar, en esencia, tres funcións racionais tal que, para tódolos valores de  e , tomando  para  dá unha solución de
Diofanto tamén estudou as ecuacións dalgunhas curvas non racionais, para as que é posíbel unha parametrización racional. Amañouse para achar algúns puntos racionais nesas curvas (curvas elípticas, como sucede, no que parece que é a súa primeira aparición coñecida) mediante o que equivale a unha construción de tanxente: trasladado á xeometría coordenada (que non existía en tempos de Diofanto), este método visualizariase como o trazado da tanxente a unha curva nun punto racional coñecido, e despois atopando o outro punto de intersección da tanxente coa curva; este outro punto é un novo punto racional (Diofanto tamén recorreu ao que podería ser chamado un caso especial da construción da secante).
Aínda que Diofanto tiña grande interese nas solucións racionais, asumiu algúns resultados sobre números enteiros, en particular que cada enteiro é a suma de dous cadrados (se ben el nunca detallaba moito o seu traballo).
India
Mentres que a astronomía grega probabelmente influenciou o coñecemento indio, ata o punto de introducir a trigonometría, semella que as matemáticas indias son, á parte diso, unha tradición autóctona. En particular, non hai evidencias de que os Elementos de Euclides chegaran á India antes do século XVIII
Âryabhata (476–550) amosou que pares de congruencias simultáneas, podían resolverse por un método que chamou kuṭṭaka, ou pulverizador ; este é un procedemento próximo a unha xeneralización do Algoritmo de Euclides, que probabelmente se descubriu independentemente na India. Semella que Âryabhata tiña en mente aplicacións para os cálculos astronómicos.
Idade de ouro islámica
esquerda|miniatura|150px|[[Alhazen|Al-Haytham, xunto con Galileo, no frontispicio de Selenographia.]] Nos primeiros anos do século IX o califa Al-Ma'mun ordenou traducir moitas obras matemáticas gregas e polo menos unha sánscrita, o Sindhind que pode ou non pode ser o Brāhmasphuţasiddhānta de Brahmagupta. A obra principal de Diofanto, a Arithmetica, foi traducida ao árabe por Qusta ibn Luqa (820-912); parte do tratado al-Fakhri, de al-Karajī (953-ca.1029), está baseado nela. Segundo Roshdi Rashed, Ibn al-Haytham, contemporáneo de al-Karajī, coñecía o que máis tarde sería chamado teorema de Wilson.
Idade Media
Á parte dun tratado sobre cadrados en progresións aritméticas de Fibonacci, quen viviu e estudou en África do Norte e Constantinopla nos seus anos de formación (ca.1175-1200), non se pode falar de traballos sobre teoría de números durante a Idade Media en Europa. O panorama cambiou a finais do Renacemento grazas a un renovado estudo das obras da antigüidade grega. Un catalizador foi a corrección e tradución textual ao latín da Arithemtica de Diofanto, feita por Bachet en 1621, seguindo un primeiro intento de Xylander en 1575.
Fermat
dereita|miniatura|150px|[[Pierre de Fermat, un dos máis famosos teóricos dos números.]]
Pierre de Fermat (1601–1665) non publicou nunca os seus escritos. A súa obra e, en particular, o seu traballo en teoría de números está contido case enteiramente nas cartas que enviou a outros matemáticos e nas notas privadas escritas na marxe dos libros. Non anotaba as demostracións de teoría de números e non tiña modelos nesa área. Fixo un uso reiterado da indución matemática, introducindo o método do descenso infinito.
Uns dos primeiros temas de interese para Fermat foron os números perfectos (que aparecen nos Elementos IX, de Euclides) e os números amigos. Isto levouno a traballar sobre os divisores enteiros, os cales estiveron desde o principio entre os temas da súa correspondencia (a partir de 1636) que lle permitiu establecer contacto coa comunidade matemática da época. En 1643 xa tiña estudado cuidadosamente a edición de Bachet da obra de Diofanto, que agrandou en gran medida o seu interese polos problemas diofantianos e das sumas de cadrados , tamén tratados por Diofanto.
Os logros de Fermat en aritmética inclúen:
Fermat afirmou ter probado o que hoxe coñecemos como o último teorema de Fermat. O teorema afima que non ten solucións para todo. A demostración de Fermat estaría na marxe do seu exemplar perdido da aritmética de Diofanto. El nunca o comunicou a outros na súa correspondencia e así non tería que retractarse se aqueles achaban algún erro na súa suposta proba (é un feito que as únicas probas coñecidas fixéronse con métodos completamente alleos aos seus métodos).
Euler
miniatura|150px|Leonhard Euler O interese de Leonhard Euler (1707–1783) na teoría de números foi estimulado por primeira vez en 1729 cando o seu amigo, o afeccionado Christian Goldbach indicoulle algúns dos resultados de Fermat na materia. Este instante foi chamado o "renacemento" da teoría de números, logo da relativa falla de éxito que tivo Fermat en espertar o interese dos seus contemporáneos pola materia. Algúns dos traballos de Euler na teoría de números son :
Lagrange, Legendre e Gauss
esquerda|150px|miniatura|Primeira edición de Disquisitiones Arithmeticae, de [[Carl Friedrich Gauss|Gauss.]] Joseph-Louis Lagrange (1736–1813) foi o primeiro en dar demostracións completas dalgúns traballos e observacións de Fermat e Euler como, por exemplo, o teorema dos catro cadrados e a teoría básica da mal chamada "ecuación de Pell" (para a que xa encontraran un algoritmo de resolución Fermat e os seus contemporáneos e, antes que eles Javadeva e Bhaskara II). Tamén estudou as formas cadráticas dun xeito xeral (en oposición a ), definindo a súa relación de equivalencia, amosando como poñelas na forma reducida etc.
Adrien-Marie Legendre (1752–1833) foi o primeiro en establecer a lei da reciprocidade cadrática. Tamén conxecturou sobre o que levou ao teorema dos números primos e o teorema de Dirichlet sobre as progresións aritméticas. Deu un tratamento completo á ecuación e traballou nas formas cadráticas seguindo as liñas que máis tarde foron desenvolvidas completamente por Gauss. Sendo xa un ancián foi o primeiro en probar o "último teorema de Fermat" para n=5 (completando o traballo de Peter Gustav Lejeune Dirichlet, sendo atribuída a proba tanto a el coma a Sophie Germain). miniatura|200px|Carl Friedrich Gauss
Nas súas Disquisitiones Arithmeticae (1798), Carl Friedrich Gauss (1777–1855) probou a lei da reciprocidade cadrática e desenvolveu a teoría das formas cadráticas (en particular, definindo a súa composición). Tamén introduciu algunha notación básica das congruencias e adicou unha sección a asuntos computacionais, incluíndo tests de primalidade. A derradeira sección das Disquisitiones establece unha relación entre as raíces das unidade e a teoría de números:
Deste xeito, probabelmente Gauss fixo a primeira incursión cara ao traballo de Évariste Galois e á teoría alxébrica dos números.
Madureza e división en subcampos
A comezos do século XIX foron producíndose dun xeito gradual os seguintes avances:
Pode considerarse que a teoría alxébrica dos números comeza co estudo da reciprocidade e da ciclotomía, mais chegou realmente a ser o que é co desenvolvemento da álxebra abstracta, a temperá teoría de ideais e a teoría da valoración. Un punto de inicio convencional da teoría analítica dos números é o teorema das progresións aritméticas de Dirichlet (1837) cuxa demostración introducía as funcións L e implicaba algunha análise asintótica e un proceso de límite sobre unha variable real. O primeiro en usar realmente as ideas análiticas na teoría de números foi Euler na década dos 1730 quen usou series de potencias formais e argumentos non rigorosos (ou implícitos) dos límites. O uso da análise complexa na teoría de números veu máis tarde: o traballo de Bernhard Riemann (1859) sobre a función zeta é o punto canónico de partida. O teorema dos catro cadrados de Jacobi, que o precede, pertence a un fío inicialmente diferente que xa tivo un papel principal na teoría analítica dos números (formas modulares).
Subdivisións
A teoría de números pódese subdividir en varios campos, de acordo cos métodos que son usados e das cuestións que son investigadas, a saber:
Sobre a Teoría Elemental dos Números
Normalmente, o primeiro contacto coa Teoría de números é a través da Teoría Elementar dos Números. A través desta disciplina pódense introducir propiedades bastante interesantes e notábeis dos números enteiros, mais, que ao seren propostas como cuestións a seren resolvidas, ou teoremas a seren probados, son xeralmente de difícil solución ou comprobación. Estas cuestións están ligadas basicamente a tres tipos de investigacións, a saber:
A título de ilustración, algúns dos moitos problemas que se poden focalizar nestas tres áreas da Teoría Elemental dos Números son comentados a continuación:
Conxectura de Goldbach
Son números primos que diferen un do outro en apenas dúas unidades, como (3 ; 5), (71 ; 73) ou (1000000007; 1000000009)
Algoritmos eficientes para a aritmética básica
Moitas das modernas aplicacións que se están levando a efecto no campo da criptografía (codificación destinada a xerar, almacenar ou ata mesmo transmitir — por exemplo, por telefonía ou máis especificamente pola Internet) — informacións secretas ou confidenciais de forma segura, dependen dalgunhas das propiedades dos números enteiros e dos números primos. Porén as aplicacións aritméticas envolvendo as propiedades dos números enteiros están directamente relacionadas á capacidade de se resolver dous problemas fundamentais:
Aparentemente son problemas de simple solución, ata que pasen a envolver numerais con decenas e ata centenas de díxitos.
Ecuacións diofantianas
Cando se procuran solucións enteiras (e ás veces racionais) para ecuacións alxébricas dos seguintes tipos:
Sábese que moitos números enteiros positivos non se poden escribir desta forma, e isto torna a solución deste problema bastante máis complexa. Este feito podería levar á seguinte pregunta: cantos son os números enteiros positivos menores de 10.000, que non se poden ser escribir como a suma de catro cadrados perfectos? Este problema pode ser aínda presentado como exixindo a utilización de apenas dous cadrados perfectos ou utilizando tres cadrados perfectos. Agora a solución aínda se tornaría máis difícil.
Os Coruxos, O Viveiró, Muras
Os Coruxos é un lugar da parroquia do Viveiró no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 11 habitantes (5 homes e 6 mulleres).
Lista de episodios de One Piece (temporada 1)
A primeira tempada da serie de televisión One Piece comezou a transmitirse o 20 de outubro do 1999 no Xapón, acabando finalmente o 7 de marzo do 2001, cun total de 61 episodios. Nesta primeira tempada preséntase aos personaxes principais que viaxarán canda Ruffy na procura do One Piece.
Monkey D. Ruffy comeu de neno, accidentalmente, un froito do demo. Ruffy, inspirado polo pirata Shanks, sae ao mar para atopar o gran tesouro "One Piece" e converterse así no Rei dos Piratas. Vinte e dous anos atrás, un pirata, Gol D. Roger, coñecido como o "Rei dos Piratas", foi executado, pero antes de morrer, falou acerca do seu famoso tesouro "One Piece". A súa morte propiciou o inicio da Era das Grandes Travesías, pois lanzou incontables corsarios na procura do tesouro perdido. Ruffy converteuse nun deles, ansiando ser o próximo "rei" e levantando áncora para coñecer amigos e ter aventuras con eles, tendo como meta o ansiado tesouro. Nas súas aventuras, Ruffy derrota a numerosos adversarios e, na súa viaxe cara a Gran Ruta, coñece os diferentes personaxes que acaban formando parte da súa tripulación.
En Galicia a serie estreouse na TVG o 30 de xuño do 2008 e o 18 de febreiro de 2012 na tvG2 dobrada ao galego, e rematou o 14 de abril do 2012.
Porta do Sol
Porta do Sol pódese referir a:
Resto de España
Coñecidos en español coma: Puerta del Sol:
Parque Madrid Río
No 2016, o proxecto gañou o Premio Verónica Rudge Green da Universidade Harvard polo seu deseño e impacto social e cultural na transformación do río.
Mar de Mármara
O mar de Mármara, Marmara Denizi tamén coñecido como mar de Mármora, é un mar interior que separa o mar Negro do mar Exeo; así, a parte asiática da Turquía da súa parte europea. O mar de Mármara é o mar máis pequeno do mundo, cunha superficie de 11.500 km² (280 ×80 km), e ten unha profundidade máxima de 1370 metros.
Características
Sitúase completamente dentro das fronteiras de Turquía, entre a parte europea e maila asiática. Comunica o norte co mar Negro polo Bósforo e ao suroeste co mar Exeo (Mediterráneo) polo estreito de Dardanelos. Está situado sobre unha falla xeolóxica responsábel de diversos e dramáticos terremotos.
Hai dous grandes grupos de illas, coñecidos como illas Príncipe e Marmaros. O último grupo é rico en xacementos de mármore e dá o seu nome (marmaros é a palabra grega para mármore) ao mar.
Nome
O mar toma o seu nome da illa de Mármara, que é rica en fontes de mármore, Grego μάρμαρον (marmaron), "mármore".
O antigo nome grego do mar "Propontis" deriva de pro- (antes) e pontos (mar), derivado do feito de que os gregos navegaron por el para chegar ao Mar Negro, Pontos. Na mitoloxía grega, unha tormenta en Propontis trouxo aos Argonautas de volta a unha illa que abandonaran, precipitando unha batalla onde Jason ou Hércules mataron o Rei Cícico, que os confundiu cos seus inimigos Pelasgos.
Xeografía
A salinidade media na superficie do mar é de preto de 22 partes por mil, que é un pouco maior que a do Mar Negro, pero só preto de dous terzos da maioría dos océanos. A auga é moito máis salgada no fondo do mar, cunha media de salinidade de preto de 38 partes por mil, semellante á do Mar Mediterráneo. Esta auga salgada de alta densidade, como a do Mar Negro, non migra á superficie. As augas dos ríos Susurluk, Biga (Granicus) e Gonen tamén reducen a salinidade do mar, aínda que con menos influencia que no Mar Negro. Con pouca terra en Tracia drenando cara ao sur, case todos estes ríos flúen desde Anatolia.
O mar contén o archipiélago das illas Príncipe e a Illa de Mármara, Avşa e Paşalimanı.
A costa sur do mar está moi marcada e inclúe o Golfo de İzmit (İzmit Körfezi), o Golfo de Gemlik (Gemlik Körfezi), Golfo de Bandırma (Bandırma Körfezi) e o Golfo de Erdek (Erdek Körfezi). Durante unha tormenta o 29 de decembro de 1999, o petroleiro ruso "Volgoneft" rompeu en dúas no mar de Mármara e máis de 1.500 toneladas de petróleo foron derramadas na auga.
Ulrica Leonor de Suecia
Ulrica Leonor de Suecia (en sueco: Ulrika Eleonora), nada en Estocolmo o 23 de febreiro de 1688 e finada na mesma cidade o 24 de novembro de 1741, foi a raíña de Suecia dende o 30 de novembro de 1718 ao 29 de febreiro de 1720, e dende ese momento ata a súa morte, raíña consorte. Era tamén duquesa de Bremen e princesa de Verden (1718-1719) aínda que estes territorios estaban ocupados polos daneses dende 1712. Foi a filla máis nova do rei sueco Carlos XI e de Ulrica Leonor de Dinamarca. Contraeu matrimonio co príncipe Frederico de Hesse-Kassel o 24 de marzo de 1715, mais non tivo fillos.
Mar de Mármara
Xeografía
A Falla de Anatolia do Norte, que provocou moitos terremotos importantes nos últimos anos, como os terremotos de agosto e novembro de 1999 en Izmit e Düzce, respectivamente, corre baixo o mar.
Ulrica Leonor de Suecia
Por mor da morte do seu irmán Carlos XII o 30 de novembro de 1718, producíronse unha serie de discusións sobre a sucesión, as cales se resolveron no seu favor despois de que ela aceptase abolir a monarquía absoluta. O seu goberno foi débil, dependente da aristocracia e sobre todo do seu marido, circunstancia que a levou a depor a coroa tras pouco máis dun ano de reinado.
De princesa a rexente
Ulrica Leonor naceu o 23 de xaneiro de 1688 no castelo de Estocolmo, filla do matrimonio de Carlos XI e Ulrica Leonor de Dinamarca. Foi chamada así en honra á súa nai. Durante a súa infancia foi relegada a un segundo plano, opacada pola súa irmá máis vella Eduvixes Sofía, quen tiña maiores calidades intelectuais.
Mar de Mármara
Extensión
A Organización Hidrográfica Internacional define os límites do Mar de Mármara do seguinte xeito:
Ulrica Leonor de Suecia
De princesa a rexente
Despois da morte da súa irmá Eduvixes Sofía en 1708, Ulrica Leonor era o único membro da familia real con maioría de idade, salvo a súa anciá avoa Eduvixes Leonor. Ao atoparse o seu irmán o rei Carlos XII de campaña no estranxeiro, a princesa comezou a inmiscirse nos asuntos políticos.
Mar de Mármara
vilas e cidades
Vilas e cidades na costa do mar de Mármara:
Ulrica Leonor de Suecia
De princesa a rexente
A finais de 1712 ou comezos de 1713 o rei considerou designar a Ulrica Leonor como rexente, pero nunca o levou a cabo. O consello real convenceu a princesa de asistir ás súas asembleas. En 1713, algúns membros do consello propuxeron que Ulrica Leonor fose nomeada vicerraíña en ausencia do rei e como a máis próxima herdeira da coroa. Ante o parlamento, a princesa mostrou aptitudes políticas e grande interese polos asuntos do Estado. A partir de entón, comezou a gobernar de facto como rexenta, e asinaba a maioría dos escritos do parlamento.
Raíña de Suecia
O 5 de decembro de 1718, Ulrica Leonor desubriu a morte do seu irmán o rei, e deseguido, nunha asemblea do parlamento, foi elevada a raíña, por ser ela a máis próxima na sucesión real. O consello non estivo de acordo, e preferiu levar a cabo unha elección para decidir cal sería o próximo rei de Suecia. O rival de Ulrica Leonor foi o seu sobriño, o fillo de Eduvixes Sofía, Carlos Frederico de Holstein-Gottorp. Ulrica Leonor contou coa aprobación do consello de guerra, grazas ás xestións que realizou o seu marido Frederico de Hesse. O consello logrou arrincar de Ulrica Leonor a renuncia aos seus dereitos hereditarios, de modo que se convertería nunha raíña electa e non por herdanza. Así a princesa renunciaba tamén ao absolutismo, pasando gran parte do seu poder á aristocracia. Foi elixida raíña o 23 de xaneiro de 1719 e a coroación levouse a cabo en Uppsala o 17 de marzo dese mesmo ano.
Aínda que non era brillante, como raíña Ulrica Leonor mostrou un carácter resolto, meticuloso e con sentido da xustiza; pero do mesmo xeito que o seu irmán, era obstinada e deixábase levar polas paixóns. Entrou en conflito co home máis destacado do consello, o chanceler Arvid Horn, quen tivo que deixar o seu posto. Tampouco puido pórse de acordo cos sucesores de Horn, o que motivou cambios sucesivos na chancelería, e efectos negativos na administración da guerra e as negociacións de paz.
Dende que foi electa como raíña, Ulrica Leonor pretendeu reinar de maneira conxunta co seu marido, o príncipe Frederico, de maneira similar ao reinado en Inglaterra de Guillerme III e María II, mais recibiu o rexeitamento da nobreza. Para entón, Frederico aumentara a súa influencia na raíña e nos asuntos do Estado e achegouse aos homes máis poderosos do reino, quen axiña consideraron un cambio no trono.
A raíña escribiu ao parlamento para pedirlle autorización de cogobernar con Frederico, proposta que foi rexeitada. Nunha nova carta, o 29 de febreiro de 1720, notificou o seu desexo de abdicar en favor do seu home, coa condición de que, en caso da morte deste, ela asumise novamente a súa dignidade de raíña reinante. O 24 de marzo de 1720 Frederico de Hesse foi ascendido a rei e a partir de entón Ulrica Leonor foi a raíña consorte.
Raíña consorte
Aínda que Ulrica Leonor demostrase interese polos asuntos públicos, despois da súa abdicación en 1720 afastouse por completo deles. Dedicou a súa vida á lectura e ás obras de beneficencia e a cultivar amizades, principalmente do seu mesmo xénero. Ocupouse brevemente do goberno en dúas ocasións: durante a viaxe ao estranxeiro que realizou Frederico en 1731 e cando este enfermou en 1738. Foi landgrave consorte de Hesse-Kassel dende 1730, pero nunca visitou ese país. O matrimonio nunca tivo fillos; o rei, en cambio, atopou unha amante na aristócrata Hedvig Taube, coa que procreou fillos ilexítimos.
Ulrica Leonor faleceu o 24 de novembro de 1741 en Estocolmo, vítima da varíola.
Cymbirhynchus macrorhynchos
Atópase en Brunei, Camboxa, Indonesia, Laos, Malaisia, Myanmar, Singapur, Tailandia e Vietnam. miniatura|dereita|Caveira. O seu hábitats son as terras baixas subtropicais ou tropicais e os mangleirais.
Cotinga cayana
O Cotinga cayana é unha especie de ave da familia dos cotinxídeos, os cotingas. Habita no dosel arbóreo da Amazonia, en América do Sur.
Port del Comte
250px|miniatura|A [[serra de Querol, no macizo de Port del Comte.]] O Port del Comte é un macizo do Prepireneo catalán, situado entre as comarcas do Solsonès e o Alt Urgell. Fai tamén de divisoria de augas entre as concas do Cardener e o Segre. O seu cumio máis alto é o Pedró dels Quatre Batlles, de 2.383 m. Na vertente norte atópase a estación de esquí alpino do mesmo nome.
Os materiais, da época triásica e cretácea, son xeralmente calcarios e moi duros, onde só algunhas capas de margas foron claramente erosionadas nos sectores triásicos.
A vexetación arbórea é de carballo e piñeiro negral na base e de piñeiro rubio na maior parte do macizo. Nos sectores altos, por enriba dos 2.000 metros de altitude, hai piñeiro negro, ademais dalgúns abetos ata que son substituídos por prados alpinos.
O macizo está formado por varias unidades orográficas: a serra de Querol, o Puig Subirà, os Prats de Bacies, a serra de Port del Comte e a serra de Odèn, entre outras.
Xarraldo, Silán, Muras
Xarraldo é un lugar da parroquia de Silán no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 0 habitantes.
Allen, Dacota do Sur
Allen (en inglés) ou Wagmíza Wakpála (en lakota) é un lugar designado polo censo no condado de Bennett (Dacota do Sur) e na reserva india de Pine Ridge. No censo de 2010 tiña unha poboación total de 420 habitantes. Está considerado o lugar máis pobre dos Estados Unidos, e é un dos lugares máis próximos ao polo de inaccesibilidade norteamericano.
Bas-Sassandra
right|175px
Bas-Sassandra é unha das 19 rexións de Costa do Marfil. A súa capital é San-Pédro. Ten unha área de 25 800 km².
Monumentos romanos, Catedral de San Pedro e Igrexa da nosa Señora en Tréveris
Os monumentos romanos, a Catedral de San Pedro e a Igrexa da nosa Señora de Tréveris, catalogáronse como Patrimonio da Humanidade da UNESCO en 1986.
Da UNESCO/CLT/PH:
"Tréveris é un exemplo dunha gran capital romana logo da división do imperio. Os restos do Palacio Imperial, ademais da Aula Palatina e as Termas Imperiais, son impresionantes nas súas dimensións. A cidade é un excepcional testemuño da civilización romana debido á densidade e á calidade dos monumentos preservados: a ponte, os restos do muro fortificado, as termas, o anfiteatro, os depósitos etc. En particular, a arte funeraria e a artesanía dos oleiros, vidrieiros e señores prosperaron na cidade ".
Páxinas constitucionais
Nove lugares en Tréveris están listados como parte do número 367 do Patrimonio da Humanidade:
Parque do Oeste
thumb|Vista do parque O parque do Oeste é un parque da cidade española de Madrid, situado entre a estrada da Coruña, a Cidade Universitaria e o distrito de Moncloa.
Antes do século XX, os terreos que actualmente ocupa o parque eran o principal vertedoiro de lixos da cidade. A construción do parque foi iniciativa de Alberto Aguilera, alcalde da cidade a principios do século XX, quen en 1906 pediu ao paisaxista Celedonio Rodrigáñez o trazado dun lugar para o paseo e descanso. Conta con lugares únicos e belos como a «Rosaleda do parque do Oeste», na cal celébrase anualmente un concurso internacional de rosas. O Templo de Debod tamén se atopa nesta zona.
José García
Os nomes José García ou Xosé García poden referirse a:
Penaeus monodon
A gamba xigante ou camarón tigre xigante (Penaeus monodon) é unha especie de crustáceo decápodo mariño da familia dos peneidos, amplamente criado en acuicultura para a alimentación, e unha das coñecidas en castelán nos supermercados como langostino tigre ou langostino jumbo. Máis de 900 000 t deste crustáceo consómense cada ano, dous terzos das cales proveñen da acuicultura, principalmente do sueste asiático.
Taxonomía
A especie Penaeus monodon foi descrita por primeira vez por Johan Christian Fabricius en 1798. Porén, este nome foi esquecido durante moito tempo, até 1949, cando Lipke Holthuis aclarou que especies se refería.
Holthuis tamén demostrou que P. monodon era a especie tipo do xénero Penaeus.
Distribución
A súa área de distribución natural é a rexión Indo-Pacífica, desde as costas orientais de África e Arabia, até o sueste asiático e o mar do Xapón. Tamén pode acharse en Australia, e un pequeno número de espécimes colonizou o mar Mediterráneo vía canal de Suez.
Ademais algunhas poboaciones invadiron as costas de Hawai e o océano Atlántico, nas costas dos Estados Unidos (Florida, Xeorxia e Carolina do Sur).
Nome galego
Lahuerta e Vázquez, no seu Vocabulario multiligüe propoñen como nome galego para esta especie o de gamba tigre jumbo, co sinónimo gamba xigante.
Acuicultura
miniatura|250px|Penaeus monodon conxelado, cultivado nos sueste asiático, presente en todos os mercados. Penaeus monodon é especie de lagostino máis amplamente cultiuvada no mundo, aínda que pouco a pouco está perdendo terreo fronte a Litopenaeus vannamei.
En 2009 producíronse un total de 770 000 t, que alcanzaron un valor no mercado de 3.650.000.000 dólares.
Enfermidades nos cultivos
As condicións de promiscuidade e de hixiene da cría industrial facilitan o contaxio viral.
Desde os anos 1990 tratouse de comprender a xenética destes virus, para poder reprimilos.
Así, a produción taiwanesa, despois de ter un espectacular aumento (pasando de 270 t en 1976 a 95 000 t en 1987), caeu a 30 000 t en razón da importante mortandade nos cultivos a finais dos anos 1980. Desde entón, os acuicultores taiwaneses non lograron alcanzar a mesma produtividade.
Mortandades en masa de orixe viral tamén se produciron en países moi avanzados tecnoloxicamente e tamén en materia de acuicultura. Algúns destes virus son patóxenos bastante xeralistas (afectan a outros peneidos, e tamén a moitas especies de moluscos). Outros parecen que afectan máis especificamente a esta especie.
Consumo sustentábel
En 2010, Greenpeace engadiu a Penaeus monodon na súa lista vermella de mariscos —unha lista dos peixes, moluscos e crustáceos que comunmente se venden nos supermercados de todo o e que teñen un risco moi alto de seren orixinarios de pesca insustentábel.
As razóns esgrimidas por Greenpeace foron "a destrución de vastas áreas de mangleiros en varios países, exceso de pesca de individuos xuvenís salvaxes para a subministración de granxas de cultivo".
Urbanos de Ourense
Autobuses Urbanos de Ourense S.L., ou simplemente Urbanos de Ourense é unha empresa galega de transportes que se encarga da prestación do servizo de transporte público urbano á cidade de Ourense dende que foi constituída no ano 2005. A sociedade está constituída por varias empresas como Vitrasa, Auto-Res, Grupo Alfer, Autos González e Autos A.González e está xestionada polo Grupo Avanza. Dende o 25 de maio de 2022, estrea nova web
Liñas
Actualmente Urbanos de Ourense conta cun total de 27 liñas, amais de dúas liñas nocturnas (Moucho Bus) operativas os venres, sábados e vésperas de festivos:
Percorridos turísticos
Urbanos de Ourense tamén explota o tren turístico Tren das Termas (liña 19), que cobre o percorrido entre a Praza Maior e as Termas de Outaríz con distintos percorridos de ida e volta.
Tableta gráfica
miniatura|dereita|Tableta gráfica Wacom Intuos3 Unha tableta gráfica é un periférico informático que permite dixitalizar escritos, debuxos ou gráficos que o usuario introduce a man, tamén posibilita sinalar os obxectos que se atopan na pantalla. Consiste nunha superficie plana sobre a que se pode debuxar unha imaxe utilizando un estilo.
O Curro, O Viveiró, Muras
O Curro é un lugar da parroquia do Viveiró no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 6 habitantes (1 home e 5 mulleres).
Virxinia Pereira
Virxinia Pereira Renda, nada na Estrada o 19 de outubro de 1884 e finada en Madrid o 23 de decembro de 1969, foi a muller de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao.
Traxectoria
Era filla de Camilo Pereira Freijenedo (Ourense) e Peregrina Renda López (Pontevedra), unha familia acomodada da Estrada.
Coñeceu a Castelao namentres este estudaba Medicina en Santiago, cara a 1909, e casounos o seu amigo Antonio Rey Soto, o 19 de outubro de 1912, na igrexa parroquial da Estrada (San Paio). Tiveron un único fillo, Afonso Xesús, nado o 30 de xaneiro de 1913 e morto con apenas 15 anos de idade, o 3 de xaneiro de 1928, a consecuencia dunha peritonite. miniatura|200px|Virxinia e o fillo, Alfonso Xesús.
Existe en Buenos Aires un colectivo de mulleres galegas na emigración, nomeada Herbas de Prata, que concede un recoñecemento co nome de Virxinia Pereira, co obxectivo de homenaxear o traballo anónimo das mulleres galegas que co seu labor privado contribuíron ao desenvolvemento das súas familias e souberon sementar neles o amor e o respecto pola súa orixe galega. Segundo unha revista editada polo Centro Cultural del Partido de La Estrada (de Buenos Aires) en 1986, os restos mortais de Virxinia Pereira e do seu fillo Afonso foron trasladados ese ano ó cemiterio de Figueiroa, na Estrada.
Recoñecemento
O Concello de Pontevedra propuxo en 2020, e aprobou en 2021, dedicarlle unha rúa co nome de "Avenida Virxinia Pereira Renda", ata entón nomeada "Xoán Carlos I".
Zanfaño, O Viveiró, Muras
Zanfaño é un lugar da parroquia do Viveiró no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 0 habitantes.
Windows 1.0
Microsoft Windows 1.0 foi a primeira versión de Microsoft Windows, un sistema de xestor de fiestras para PC que saíu ao mercado o 20 de novembro de 1985 e permaneceu nel ata novembro de 1987, baseábase no MS-DOS. Ata a versión 1.02 (1986) non se vendeu fóra dos Estados Unidos.
Sucesos de La Granja (1832)
Os chamados sucesos de La Granja tiveron lugar en España en setembro de 1832 ao final do reinado de Fernando VII e consistiron no intento errado dos partidarios do irmán do rei Carlos María Isidro para que se anulase a Pragmática Sanción de 1789 que Fernando VII acababa de facer pública o 31 de marzo de 1830 e que permitía que as mulleres puidesen reinar se non tiñan ningún irmán home, polo que a filla de Fernando, Isabel de case dous anos de idade, era a lexítima herdeira ao trono e non Carlos María Isidro. Como os partidarios deste, chamados carlistas, non recoñeceron a Isabel como herdeira ao trono, a morte de Fernando VII provocou que este cambio desembocase nunha guerra civil, a Primeira Guerra Carlista.
Antecedentes: a división dos absolutistas e a Pragmática Sanción de 1789
miniatura|Retrato de Fernando VII. Se durante o Trienio Liberal (1820-1823) producírase a escisión dos liberais entre "moderados" e "exaltados", durante a segunda restauración absolutista -coñecida polos liberais como a "Década ominosa" (1823-1833) e que constitúe o último período do reinado de Fernando VII, foron os absolutistas os que se dividiron entre absolutistas "reformistas" -partidarios de "suavizar" o absolutismo seguindo as advertencias da Santa Alianza, cuxa intervención militar mediante os Cen Mil Fillos de San Luís puxera fin en 1823 á breve experiencia de monarquía constitucional do Trienio Liberal- e os absolutistas "apostólicos" ou "ultras" que defendían a restauración completa do absolutismo, incluíndo o restablecemento da Inquisición que o rei Fernando VII, aconsellado polos "reformistas", non repuxera trala súa abolición polos liberais durante o Trienio. Os "ultras" tiñan no irmán do rei, Carlos María Isidro -herdeiro ao trono porque Fernando VII despois de tres matrimonios non conseguira ter descendencia- ao seu principal valedor, e por iso comezaban a ser chamados "carlistas".
Trala morte da súa terceira esposa, María Amalia de Saxonia, o rei anunciou en setembro de 1829 que ía casar de novo. Segundo Juan Francisco Fontes, "é moi posible que as présas do rei por resolver o problema sucesorio tivesen que ver coas súas dúbidas sobre o papel que viña desempeñando nos últimos tempos o seu irmán don Carlos... Os seus continuos achaques de saúde e o seu envellecemento prematuro -en 1829 tiña tan só 45 anos- deberon persuadilo de que se lle estaba acabando o tempo. Segundo o seu médico, Fernando fixo en privado esta confesión inequívoca: «É mester que me case canto antes»".
A elixida para se-la súa esposa foi a princesa napolitana María Cristina de Borbón-Dúas Sicilias, sobriña de Fernando e 22 anos máis nova ca el. Casaron o 10 de decembro e poucos meses despois Fernando VII facía pública a Pragmática Sanción de 1789 aprobada ao principio do reinado do seu pai Carlos IV que abolía a Lei sálica, unha lei que impedía que as mulleres puidesen reinar. Deste xeisto, Fernando VII asegurábase que, se por fin tiña descendencia, o seu fillo ou filla sucederíano.
A principios de maio de 1830, un mes despois da promulgación da Pragmática, anunciouse que a raíña María Cristina estaba embarazada, e o 10 de outubro de 1830 naceu unha nena, Isabel, polo que Carlos María Isidro quedou fóra da sucesión ao trono, para gran consternación dos seus partidarios ultrabsolutistas. Doutra banda, tralo triunfo da revolución de 1830 en Francia -que deu paso á monarquía constitucional de Luís Filipe de Orleans-, os liberais españois exiliados organizaron e protagonizaron diversos pronunciamentos, todos eles fracasados para restablecer a Constitución de 1812 e pór fin á Monarquía Absoluta de Fernando VII. Deles, o de maior repercusión foi o pronunciamento de Torrijos de decembro de 1831 que rematou co fusilamento de tódolos seus integrantes sen xuízo previo; uns meses antes fora ajusticiada a garrote vil Mariana Pineda.
Pero os "carlistas" non se resignaron a que a recentemente nada Isabel fose a futura raíña e tentaron aproveitar a súa primeira oportunidade con motivo da enfermidade do rei Fernando, o que deu lugar aos "sucesos de La Granja" do verán de 1832.
Os feitos
O 16 de setembro de 1832 agrávase a delicada saúde do rei Fernando VII que se atopaba convalecente no seu palacio de La Granja (en Segovia). A raíña María Cristina, influída e enganada polos ministros ultraabsolutistas encabezados por Francisco Tadeo Calomarde e polo embaixador do Reino de Nápoles (o barón Antonini), que lle aseguraron que o exército non a apoiaría na súa Rexencia cando morrese o rei (e tentando evitar unha guerra civil, segundo o seu propio testemuño posterior), inflúe no seu esposo para que revogue a Pragmática Sanción do 31 de marzo de 1830 que pechaba o acceso ao trono a Carlos María Isidro.
O día 18 o rei asina a anulación da Pragmática da Lei sálica, polo que a lei que impide que as mulleres poidan reinar, volve estar en vigor. Porén, inesperadamente, Fernando VII recobra a saúde e o 1 de outubro destitúe aos ministros "carlistas" -partidarios do seu irmán, e que enganaron á súa esposa- e o 31 de decembro anula o decreto derrogatorio que xamais se publicou (pois o rei asinárao coa condición de que non se publicase até despois da súa morte), pero que os "carlistas" encargáranse de espallar. Desta xeito, Isabel, de dous anos de idade, tornaba se-la herdeira ao trono.
Consecuencias
miniatura|250x250px|Gravado que retrata a Francisco Cea Bermúdez|alt= O novo goberno encabezado como Secretario de Estado polo absolutista "reformista" Francisco Cea Bermúdez e do que foron apartados os "ultras", inmediatamente toma unha serie de medidas para propiciar un achegamento aos liberais "moderados", iniciando así unha transición política que trala morte do rei continuará a Rexencia de María Cristina. Así, levouse a cabo a reapertura das universidades, pechadas dende 1830 polo ministro Calomarde para evitar o "contaxio" da Revolución de xullo de 1830 francesa, e, sobre todo, a promulgación dunha amnistía o mesmo día da súa constitución, o 1 de outubro de 1832, que permite a volta a España da maioría dos liberais exiliados. Ademais o 5 de novembro crea o novo Ministerio de Fomento, un proxecto reformista boicoteado polos ministros "ultras".
A partir do seu afastamento do poder, os "ultrabsolutistas", apoiándose nos Voluntarios realistas, enfróntanse ao novo goberno e o propio irmán do rei négase a prestar xuramento como princesa de Asturias e herdeira ao trono a Isabel, polo que Fernando VII obrigouno a abandonar España. Así o 16 de marzo de 1833, Carlos María Isidro e a súa familia marchan a Portugal. O rei, seguindo o uso tradicional, convocou Cortes en Madrid para xuño, e na sesión celebrada o día 22, Isabel foi xurada como herdeira e sucesora de Fernando.
Uns meses despois, o 29 de setembro de 1833, o rei Fernando VII morre, iniciándose o 2 de outubro, antes de ser coroada Isabel, unha guerra civil pola sucesión á Coroa entre "isabelinos" -os partidarios de Isabel II-, tamén chamados "cristinos" pola súa nai, que asume a rexencia, e "carlistas" -partidarios do seu tío Carlos.