cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ontario
1867 - 1945
Simultaneamente, a agricultura, grazas ao emprego de modernas prácticas agropecuarias, tornouse a maior fonte de renda da provincia ata a década de 1910. En 1883 foi descuberto o maior depósito de aluminio e de cinc do mundo (naquel momento) en Sudbury. Estes depóstitos continuaron sen explotar durante nove anos, ata ser descuberto un proceso barato e eficiente para separar o aluminio do cinc. A minería destes minerais iniciouse en 1892, e axiña se tornou unha das principais fontes de renda da provincia.
A economía pasou a desenvolverse axiña a partir do inicio do século XX. Varios depósitos de ouro e prata foron descubertos na provincia, ao mesmo tempo en que se instalaron varias fábricas e centrais hidroeléctricas, estimulando o crecemento de poboación da provincia. A industria madeireira tamén se tornou importante na provincia. Co inicio da primeira guerra mundial, en 1914, na que Canadá participou activamente, a economía creceu axiña, coa construción de varias fábricas en diversas cidades. No final da guerra, en 1918, lentamente, estas fábricas -que anteriormente fabricaban armas e subministracións militares- pasaron a fabricar automóbiles e equipamentos de comunicación tales como radios e teléfonos. Este crecemento económico, tamén estimulado polo descubrimento de minas de ferro no norte da provincia, atraeron diversos inmigrantes finlandeses, noruegueses e quebequenses, que migraron en gran número a Ontario. Nesta época, Ontario -anteriomente unha pequena faixa de terra que se estendía ao leste do Lago Huron ata o Quebec- expandiuse ata os seus límites actuais.
A Gran Depresión puxo fin a este crecemento económico. O desemprego pasou a ser un gran problema na provincia: as taxas de desemprego chegaron a un máximo do 30%. Varias empresas fracasaron, moitas fábricas e tendas pecharon, en canto que as empresas e tendas que sobreviviron tiveron que cesar traballadores para recortar custos. As granxas acumularon grandes débedas. A pesar disto, o crecemento de poboación continuou da mesma maneira, por causa de moitos migrantes vidos doutras partes do Canadá, coa esperanza de atopar emprego nunha das grandes cidades, e pola chegada de xudeus alemáns a partir de 1933, cando o réxime nazi de Adolf Hitler subiu ao poder en Alemaña. Esta depresión terminou en 1939, co inicio da segunda guerra mundial, cando un gran crecemento económico volveu a ocorrer.
1945 - Tempos actuais
Co fin da segunda guerra mundial en 1945, Ontario recibiu moitos inmigrantes de varios países europeos, que estaban en ruínas por causa da guerra. Gran número de ingleses, alemáns, escoceses, poloneses e neerlandeses inmigraron ao Canadá. Entre 1945 e 1970, a poboación da provincia creceu de 4,5 millóns a máis de 7 millóns de habitantes. Esta época tamén foi de gran desenvolvemento económico, o maior na historia. En só cinco anos, entre 1945 e 1950, a produción industrial da provincia dobrou, e dobraría unha vez máis entre 1950 e 1960.
O primeiro reactor nuclear canadense foi construído en 1945, o maior depósito de uranio do mundo atopouse en Elliot Lake en 1952, o primeiro acelerador de partículas inaugurouse en 1960, construíronse gasodutos na década de 1950, e en 1960 Hamilton tornouse o maior polo siderúrxico da América do Norte, superando a Pittsburgh. En 1962, inaugurouse en Rolphton a primeira planta nuclear para xerar electricidade para uso comercial. En 1967, unha nova fábrica nuclear foi construída en Darlington, e en 1971, outra en Pickering.
En 1972, o goberno de Ontario pasou a cubrir os servizos hospitalarios para necesitados e pobres. En tres anos, esta cobertura estendeuse a todos os habitantes da provincia. Na década de 1970, Ontario tornouse un polo turístico cada vez máis coñecido mundialmente, tornando o turismo unha fonte de renda cada vez máis importante na economía da provincia. Durante esa década, e ata o comezo da década de 1980, Canadá pasou por unha gran recesión económica. Os efectos desta recesión notáronse menos en Ontario que no resto do país grazas á diversidade e á forza da súa economía.
Porén, Ontario enfrontouse con serios problemas durante a década de 1980 e nos primeiros anos da década de 1990, cando o déficit provincial e as débedas da provincia creceron drasticamente, diminuíndo o crecemento da economía. En 1995, o gobernador Michael Harris recortou gastos provinciais nas áreas de saúde, educación e beneficios sociais, así como cortes en partidas destinadas ás cidades. Harris tamén diminuíu o imposto sobre a renda na provincia, nun intento de crear postos de emprego. Estas medidas produciron efecto, e a economía pasou a crecer novamente.
En 1997, o goberno de Ontario decidiu fusionar a cidade de Toronto con outras 5 cidades veciñas, nunha única cidade de Toronto, cambio que se produciu no ano seguinte. En 1999, o goberno da provincia fixo fusións semellantes en Otava, Sudbury e Hamilton, que tiveron efecto en 2001. En 2003, a economía da provincia entrou novamente en declive, coa pneumonía asiática, que contaxiou a centenas de habitantes en Toronto, e causou a morte de 42 persoas. Foi soamente a partir de 2005 cando a economía de Ontario pasou a crecer novamente.
Xeografía
Ontario limita ao sur coa baía de Hudson e a baía de James, ao leste coa provincia canadense do Quebec, ao oeste coa provincia canadense de Manitoba, e ao sur cos estados norteamericanos de Minnesota, Míchigan, Ohio, Pensilvania e Nova York. A longa fronteira entre a provincia canadense de Ontario e os Estados Unidos delimítase en gran parte por obstáculos naturais como lagos e ríos. A serie destes obstáculos naturais comeza no Lake of the Woods, pasa polos Grandes Lagos (Superior, Huron, Erie e o Ontario), e termina no río San Lourenzo.
O litoral de Ontario posúe 3 885 quilómetros, ao longo dos lagos Superior, Huron, Erie e Ontario. Contándose todas as rexións bañadas polos Grandes Lagos -baías, estuarios e illas ao longo do litoral da provincia cos Grandes Lagos- chega aos 8 452 quilómetros de extensión. A maior illa localizada totalmente dentro dun continente do mundo é a illa Manitoulin, localizada no Lago Huron, cos seus 2 765 km². Moito da provincia está cuberta por ríos e lagos. No total, corpos de auga cobren aproximadamente 14,7% da provincia, ou un sexto do Ontario. A provincia posúe máis de 400 000 lagos, e máis de 100 000 quilómetros de ríos.
Ontario posúe vastos bosques boreais, que cobren aproximadamente dous quintos da provincia.
250px|dereita|miniatura|As [[cataratas do Niágara.]]
Ontario pode ser dividido en catro partes diferentes:
Clima
Ontario posúe na súa maior parte un clima temperado, sendo que as rexións no extremo norte da provincia posúen un clima semi-polar. A presenza dos Grandes Lagos suaviza os invernos ao longo do litoral dos Grandes Lagos. A temperatura media cae a medida en que a latitude aumenta. O sur en xeral posúe veráns quentes e invernos fríos. Xa o norte da provincia é frío case o ano enteiro.
As temperaturas medias no inverno, no sur da provincia, son de -8 °C, con mínimas entre -42 °C e 1 °C, e máximas entre -35 °C e 12 °C. A media das máximas é de -1 °C, e a media das mínimas é de -8 °C. No verán, o sur da provincia rexistra máximas de ata 38 °C, e mínimas de ata 9 °C. A media das máximas é de 26 °C, e das mínimas, de 15 °C. No extremo norte da provincia, a temperatura media no inverno é de -25 °C, e, no verán, de 7 °C. A maior temperatura rexistrada foi de 42 °C, rexistrada en 1919 e en 1936. Xa a menor temperatura rexistrada foi de -58 °C, o 23 de xaneiro de 1955.
A taxa de precipitación media anual de choiva varía entre 60 a 70 centímetros no norte da provincia, e entre 80 a 90 centímetros no sur. Precipitación inclúe apenas choiva ou sarabia. No inverno, no sur da provincia, en media, neva a cada 2 días. As taxas de precipitación media anual de neve varían entre 123 centímetros no extremo norte ata 267 centímetros no sur.
Política
250px|dereita|miniatura|Vista da Asemblea Lexislativa de Ontario, na capital da provincia, [[Toronto.]] 250px|dereita|miniatura|A troca de gardas no [[Parlamento do Canadá, na capital do Canadá, Otava.]]
Otava, a capital do Canadá, está localizado en Ontario, no extremo oriente da provincia, na fronteira coa provincia canadense do Quebec. A capital é Toronto.
O maior oficial de Ontario, en teoría, é o Tenente Gobernador (Lieutenant Gobernor) e representa o xefe de estado do Canadá, a Raíña Isabel II, é escollido polo primeiro ministro do Canadá, xuntamente co primeiro ministro da provincia. Porén, o Tenente Gobernador na práctica non posúe ningún poder na política da provincia. Na práctica, o líder de Ontario é o primeiro ministro (Premier). Desde o inicio da historia como provincia do Canadá, o título oficial deste primeiro ministro era Premier. En 1906, este título mudou para Prime-Minister. En 1972, o primeiro ministro provincial de Ontario decidiu renomear novamente este título de Premier.
O Poder Lexislativo de Ontario é a Asemblea Lexislativa, que ten o poder de crear e aprobar leis provinciais. Está composta por 103 membros, cada un representante dun dos 103 distritos electorais da provincia. O período máximo de oficio dos membros da Asemblea, como tamén do primeiro ministro, é de 5 anos. Antes das eleccións, a Asemblea é disolvida. Todos os membros da Asemblea, incluíndo o primeiro ministro, poden concorrer nas eleccións cantas veces quixeren.
O 75% do orzamento da provincia provén de impostos provinciais, tales como imposto de renda e da venda de produtos comerciais. O restante vén de fondos recibidos do goberno federal e de empréstimos.
Subdivisións
Ontario posúe dous niveis básicos de subdivisións políticas, chamadas rexións administrativas ou divisións de censo. As municipalidades rexionais, os condados e os distritos son subdivisións que agrupan varios municipios entre si. Os habitantes dun dado municipio dentro destas subdivisións reciben servizos gobernamentais tanto do municipio canto destas subdivisións -excepto no caso dos distritos, onde son as cidades ou a provincia de Ontario os que fornecen todos os servizos públicos-. Os habitantes de municipalidades-independentes, que non forman parte de ningunha das subdivisións mencionadas enriba, reciben servizos só da municipalidade, e non do municipio - no caso de que a municipalidade en cuestión agrupe máis dunha vila ou cidade. A maioría destas municipalidades, porén, están compostas dunha única cidade, e polo tanto poden considerarse tamén unha cidade propiamente dita.
En 1996, o número de municipios na provincia era de 815 e o número de municipalidades rexionais era de 13. A partir de 1996, a provincia de Ontario fusionou varios destes municipios e municipalidades entre si. O número de municipios foi reducido a 447 e o número de municipalidades rexionais a 8. Alén diso, creáronse 4 cidades independentes, resultantes da fusión de varios municipios nunha única gran cidade: Toronto, Otava, Sudbury, Hamilton. Dous novos condados adicionáronse. A metade de todos os municipios de Ontario posúe menos de 5 000 habitantes. A maior parte do norte da provincia, por ser escasamente poboada, non está organizada en subdivisións tales como condados ou municipalidades rexionais.
Condados e municipalidades rexionais fornecen servizos rexionais tales como policía, vivenda e educación, para as cidades e veciñas que son pequenas de máis para cargar cos custos destes servizos.
Demografía
Ontario é a provincia máis populosa do Canadá. Máis do 80% da poboación mora nas cidades, e esta taxa está aumentando. Ontario posúe máis grandes cidades que calquera outra provincia canadense.
O censo nacional canadense de 2001 estimou a poboación de Ontario en 11 410 046 persoas, un crecemento do 6% sobre a estimativa do censo de 1996, de 10 753 573 habitantes. Máis do 92% da poboación da provincia mora nunha estreita faixa que vai de Windsor ata Otava. Esta rexión comprende apenas o 12% da área do Ontario. A rexión metropolitana de Toronto concentra 5,6 millóns de habitantes, e a rexión metropolitana de Otava posúe outro 1,1 millón.
Os maiores grupos étnicos que compoñen a poboación de Ontario son ingleses, escoceses, irlandeses, franceses, alemáns, italianos e chineses. A maior parte da poboación da provincia é protestante; outras relixións minoritarias na provincia son o catolicismo, o islamismo, o xudaísmo e o hinduísmo.
Ontario posúe aproximadamente 66 mil nativos indíxenas. O 45% deles viven nunha das 186 reservas indíxenas administradas pola provincia, que cobren un total de máis de 700 mil hectáreas de terra. Outros 150 mil habitantes da provincia posúen algún grao de descendencia indíxena.
Etnias
250px|dereita|miniatura|[[Toronto.]] 250px|dereita|miniatura|O [[Parlamento do Canadá, en Otava.]] 250px|dereita|miniatura|[[Waterloo (Ontario)|Waterloo.]]
Economía
250px|dereita|miniatura|Unha granxa en [[Kitchener.]]
Ontario é unha das subdivisións máis ricas da América do Norte, grazas á súa economía forte e variada, á súa poboación en gradual crecemento e á existencia de man de obra cualificada. O produto interno bruto en 2003 foi de 494 000 millóns de dólares canadenses, aproximadamente 380 000 millóns de dólares americanos. A economía benefíciase da súa proximidade aos grandes centros de consumo dos Estados Unidos. A provincia canadense está próxima a varias grandes cidades americanas, mercados potenciais para os produtos canadenses.
O sector primario é responsábel do 1,5% do PIB. A provincia posúe preto de 59 mil granxas, onde traballan preto de 97 mil persoas. Ontario posúe preto de 67 mil granxas que ocupan preto do 5% da provincia. A agricultura e a gandería empregan 140 mil persoas, e responden por 1% do PIB. O descenso do número de granxas nas últimas décadas fixo que o tamaño medio delas aumentase. A industria madeireira representa preto do 0,5% do PIB, empregando aproximadamente 90 mil persoas. A pesca representa menos do 0,01%, empregando preto de mil persoas.
O sector secundario é responsábel do 28,5% do PIB da provincia. A manufactura é responsábel do 23% do PIB, empregando aproximadamente 1,15 millóns de persoas. A manufactura é a maior fonte de renda da provincia. O valor total dos produtos fabricados en Ontario en 2003 foi de 120 000 millóns de dólares canadenses. A industria de manufactura de Ontario emprega máis da metade de todos os traballadores industriais de todo o Canadá. Os principais produtos fabricados en Ontario son automóbiles, camións e afíns, produtos electrónicos tales como televisores e computadores, aceiro (Hamilton é un dos maiores polos siderúxicos do mundo) produtos alimenticios e produtos químicos.
250px|dereita|miniatura|O centro financeiro de [[Toronto á noite.]]
A industria de construción emprega aproximadamente 325 mil persoas e é responsábel de aproximadamente o 4,5% do PIB da provincia. A minería -anteriomente unha das principais fontes de renda da provincia- caeu, coa diversificación da economía de Ontario e coa crecente modernización nesta área nas últimas décadas e representa apenas o 1% do PIB de Ontario. A provincia posúe grandes reservas de níquel -un oitavo do níquel do mundo prodúcese en Ontario- cobalto, cobre, ouro, prata e cinc.
O sector terciario representa o 70% de todo o PIB de Ontario. Servizos comunitarios, comerciais e persoais achegan o 23% do PIB provincial, e empregan máis de 2,25 millóns de persoas. Servizos financeiros e imobiliarios empregan 390 mil persoas, e representan o 22% do PIB de Ontario. Toronto é a capital financeira do Canadá. O comercio por xunto e polo miúdo representa o 15% do PIB da provincia, e emprega aproximadamente 1,4 millóns de persoas. Transportes, telecomunicacións e utilidades empregan aproximadamente 568 mil persoas e representan o 7% do PIB da provincia. Servizos gobernamentais responden por 3% do PIB de Ontario e empregan 280 mil persoas. Cerca do 50% da electricidade consumida en Ontario xérase en plantas nucleares, 25% xérase en fábricas hidroeléctricas, e a maior parte do restante xérase en fábricas termoeléctricas en xeral (que poden utilizar carbón, petróleo ou gas natural como combustíbel).
Escolas
As primeiras escolas a seren construídas no que é Ontario inauguráronse durante a década de 1780. Estas escolas -common schools- ensinaban apenas o que constitúe a educación básica ou fundamental. En 1807, unha lei obrigou a entón colonia británica de Canadá Superior a construír unha escola secundaria -grammar school- en cada un dos oito distritos da colonia. A colonia deu ás cidades e ás vilas onde tales escolas estaban situadas a responsabilidade de administración. Moitas destas cidades e vilas cobraban polo ensino.
Durante a década de 1870, o sistema escolar público adquiriu o seu presente formato -organización entre elementary schools (1a a 8a serie) e high schools (9a a 12a serie)-. Cada cidade -ou, en rexións menos densamente poboadas, distritos educativos, que abranguen unha grande área e diversas vilas- é servida por un distrito escolar. Todas as institucións de educación en Ontario precisan seguir padróns instituídos pola provincia, como os libros que se deben usar, e a prohibición de cobrar polo ensino, por exemplo. Alén das escolas públicas administradas polos municipios, existen tamén escolas adminstradas pola Igrexa católica e varias escolas privadas. Todos os nenos e nenas entre 6 e 16 anos de idade deben ir á escola.
Tanto as escolas públicas canto as escolas católicas susténtanse a través de impostos municipais e de fondos dados polo goberno de Ontario. A maior parte das escolas existentes na provincia ensinan fundamentalmente en inglés, aínda que algunhas, localizadas nas cidades que posúen unha razoábel poboación francófona, ensinen fundamentalmente en francés.
Bibliotecas
250px|dereita|miniatura|Vista do campus central da [[Universidade de Toronto.]]
A primeira biblioteca pública de Ontario foi construída en Niagara Falls. Este número aumentara ata 60 no ano da independencia do Canadá, 1867. Existen centenas de bibliotecas públicas ao longo do país, controladas pola provincia, polos municipios ou por institucións educativas. Alén diso, a Biblioteca Nacional do Canadá está localizada na provincia, en Otava.
Institucións de ensino superior
A Universidade de Toronto é a maior do Canadá, e unha das máis prestixiosas do país. Foi fundada en 1827 como King's College. En 1850, o nome da institución mudou para o nome actual. É coñecida internacionalmente principalmente polos seus programas na área de medicina, dereito e de idiomas en xeral. É a universidade que recibe máis orzamentos do goberno provincial e nacional.
Á parte da Universidade de Toronto, Ontario posúe outras 27 universidades e facultades. A Universidade de Waterloo, en Waterloo, é coñecida polo seu programa de enxeñaría. A Universidade Queens, en Otava, e a Universidade McMaster, en Hamilton, son coñecidas polos seus programas de medicina.
Transportes e telecomunicacións
250px|dereita|miniatura|Vista da Vía Expresa Gardiner, unha das [[vías expresas máis movidas de Toronto.]]
Ríos, lagos e hidrovías tiveron un papel esencial ao longo da historia de Ontario. Os primeiros exploradores europeos -fundamentalmente, franceses- exploraron a rexión seguíndo ríos e lagos existentes -como o río San Lourenzo, o Río Ottawa e os Grandes Lagos, por exemplo-. Eles seguían estes corpos de auga vía terra, acompañando o litoral do corpo de auga, ou vía hidrovía, a través de canoas ou navíos.
Durante a estación de navegación cando as augas do río San Lourenzo non fican cubertas de xeo, entre abril e decembro, varios navíos trafegan entre o océano Atlántico ata os Grandes Lagos. 869 quilómetros de canais artificiais espállanse na rexión. Durante a estación de xeo -xaneiro ata marzo- as augas do río San Lourenzo tórnanse perigosas para a navegación de navíos, e esta é interrompida ata o inicio da estación de navegación.
Ontario posúe preto de 72 mil quilómetros de estradas e autoestradas, a maior parte delas pavimentada. A rexión máis densamente cuberta por autoestradas é o sur da provincia. Entre as innúmeras autoestradas que se espallan por Ontario, a máis movida delas é a autoestrada Macdonald-Cartier, que se inicia en Windsor, pasa por Londres, Oakville, Misisauga, Toronto, Pickering, Oshawa e Kingston, estendéndose ata a fronteira coa provincia canadense do Quebec. Esta autoestrada é a de máis tráfico do mundo, especialmente no tramo que pasa na rexión metropolitana de Toronto.
Ontario posúe 13 351 quilómetros de ferrovías, que representan un cuarto da rede ferroviaria canadense. A maior parte da rede ferroviaria de Ontario esténdese polo sur da provincia, que é a rexión máis densamente cuberta por ferrovías por quilómetro cadrado de todo o país. As principais compañías ferroviarias que operan na provincia son a Canadian National Railway, a Canadian Pacific Railway e a VIA Raíl. A GO Transit atende a máis de cen mil pasaxeiros por día, transportando pasaxeiros entre Toronto e cidades veciñas, estendéndose ata Hamilton e Oshawa.
O Aeroporto Internacional Lester B. Pearson, localizado en Misisauga, é o aeroporto máis movido do Canadá. Move preto de 29 millóns de pasaxeiros por ano, e é o principal centro aeroportuario do país.
O primeiro xornal publicado no que constitúe a provincia de Ontario, o Upper Canada Gacette, publicouse en 1793, na antiga Newark -actual Niagara-on-the-Lake. Catro anos despois, o xornal pasaría a publicarse en York -actual Toronto-, sendo publicado ata 1849. Publícanse en Ontario preto de 450 xornais, dos cales preto de 45 son diarios. A maioría destes xornais publícanse en inglés, mais outros publícanse en chinés, en francés e en italiano. Cerca de 700 periódicos publícanse en Ontario. O xornal de maior circulación diaria no Canadá é o Toronto Star de Toronto.
A primeira estación de radio inaugurouse en Hamilton en 1922. A primeira estación de televisión fundouse en 1952, en Toronto. A provincia posúe preto de 170 estacións de radio e 30 estacións de televisión.
Regotraveso
O topónimo Regotraveso pode referirse a dous lugares de Galicia:
Universidade Autónoma de Madrid
miniatura|dereita|Escudo da universidade A Universidade Autónoma de Madrid, UAM, tamén coñecida por A Autónoma, é unha universidade pública en Madrid. Foi fundada en 1968, nunha altura en que as facultades estaban dispersas por varios edificios da capital española. Non obstante, a localización actual desta universidade é o Campus de Cantoblanco, no norte de Madrid, xunto a Alcobendas e a San Sebastián de los Reyes. O campus foi inaugurado o 25 de outubro de 1971.
Ramón Varela Díaz
Ramón Varela Díaz, nado en Escairón (O Saviñao) en 1952, é un biólogo e ecoloxista galego.
Traxectoria
Ramón Varela é catedrático en Bioloxía e Xeoloxía e doutor en Bioloxía; a súa tese doutoral tratou sobre "a contaminación atmosférica en Galiza" e non foi aceptada na Universidade de Santiago, mais aceptouna a Universidade Autónoma de Madrid -que está considerada como a máis prestixiosa en estudos ambientais a nivel estatal- coa máxima cualificación. Foi presidente da asociación ecoloxista ADEGA entre 1981 e 1996.
Vilapouca
O topónimo Vilapouca pode referirse a varios lugares de Galicia:
Filmes de Haití propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
Haití presentou filmes para o Óscar ó mellor filme internacional por primeira vez en 2017. O premio é concedido anualmente pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas dos Estados Unidos de América a unha longametraxe producida fóra dos Estados Unidos e cuxo diálogo estea principalmente nunha lingua diferente do inglés. O galardón foi creado para a 28ª edición dos premios, sucedendo os premios honoríficos non competitivos que se presentaron entre 1947 e 1955 en recoñecemento dos mellores filmes en lingua estranxeira estreados nos Estados Unidos.
Propostas
A Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas convidou as industrias cinematográficas de varios países a presentar os seus mellores filmes para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa dende o ano 1956. O Comité desta categoría supervisa todo o proceso e revisa tódolos filmes enviados. Despois disto, realízase unha votación secreta para determinar os cinco nomeados ó premio. A continuación amósase unha lista dos filmes que presentou Haití para a súa valoración pola Academia co respectivo ano e cerimonia de entrega.
Charlín
O apelido galego Charlín pode referirse a:
Cienfuegos
Cienfuegos pode referirse a:
J.D. Arrate
O Juventud Deportiva Arrate (en castelán) ou Arrate Kirol Gaztedia (en vasco) é un equipo de balonmán vasco da localidade de Éibar (Guipúscoa) que actualmente compite na Liga ASOBAL.
Historia
O club foi fundado en 1947 en Éibar (Guipúscoa) co obxectivo de fomentar o deporte entre a xuventude local. Nun principio o club acolleu diferentes actividades coma o atletismo, o fútbol, pelota, actividades subacuáticas etc, sempre en categorías inferiores. Principalmente foi no fútbol onde máis destacou o club na súa primeira andaina, ata que na tempada 1964-65 decidiuse crear a sección de balonmán, aglutinando a rapaces da localidade que coñecían este deporte ao estudar lonxe de Éibar.
Comezou xogando os seus partidos na praza de Unzaga, ata que nos anos '80 se construíu o Polideportivo de Ipurua, cunha capacidade para 3.500 espectadores.
O Arrate distinguiuse sempre por ter numerosos equipos en categorías inferiores tanto masculinos como femininos. Na tempada 1990-91, ademais do equipo de División de Honra contaba con outro equipo en 2.ª División, un equipo xuvenil na Liga Vasca, un equipo xuvenil na Liga Territorial, un equipo cadete na Liga Vasca e un equipo cadete na Liga Territorial. Ao non poder federar en Guipúscoa xogadores de idades inferiores, contaban ademais cunha Escola de Balonmán na que traballaban con arredor de 200 nenos.
O seu equipo feminino da División de Honra (Arrate-Amaña) desapareceu logo de terse clasificado para competición europea e non podela disputar debido á falta de patrocinador.
Os ingresos do J. D. Arrate están en boa medida sustentados polo Bingo que rexenta en Éibar.
Joaquín Merino
Joaquín Merino Pérez, nado en Madrid o 6 de maio de 1927 e finado na mesma cidade o 15 de decembro de 2011, foi un escritor, tradutor e xornalista español.
Traxectoria
En 1964 estreouse como narrador coa novela La isla (Premio Café Gijón) e posteriormente dedicouse ao xornalismo cultural e gastronómico. Fíxoo na radio, en Radio Peninsular, no magazine de Luis del Olmo a comezos dos setenta e despois en distintas emisoras (Radio Nacional de España, COPE, Antena 3), xornais (ABC, Ya, Madrid, El Alcázar, La Estafeta Literaria, El País), e en Televisión Española ata que se fixo un sitio na edición española de La Voz de Galicia, coa que colaboraba a miúdo.
Como tradutor destaca o seu traballo ao verquer boa parte das obras de Sigmund Freud ao español.
Aeroporto de Friedrichshafen
O aeroporto de Friedrichshafen (IATA: FDH, ICAO: EDNY), é un aeroporto situado a 3 quilómetros ao norte de Friedrichshafen, Alemaña, nas ribeiras do lago Constanza. É o terceiro aeroporto máis grande do estado alemán de Baden-Württemberg despois dos de Stuttgart e Karlsruhe/Baden-Baden e no ano 2015 serviu a 521 245 pasaxeiros. Friedrichshafen conta con voos a destinos metropolitanos e de ocio europeos. Debido á súa proximidade cos Alpes austríacos tamén é moi usado en inverno para o turismo de esquí.
Charrasco
miniatura|Grupo de gaiteiros portando un Charrasco O charrasco é un instrumento idiófono de percusión, da familia dos sistros, pertencente a tradición musical galega. Non debe confundirse coa charrasca, instrumento de música latina, en ocasións chamado tamén charrasco.
Características
Consistente nun longo mastro cun bastidor cadrado ou con travesas (normalmente tres) na parte superior nas que se sitúan un bo número de ferreñas. No cumio do pau central adóitase a colocar un par de ferreñas máis grande. Un arame suxeito o mastro o percorre o instrumento de arriba a baixo, mentres que unha ponte o separa do instrumento e o tensa. Tócase collendo o instrumento pola metade cunha man mentres que coa outra ráspase cun pau cheo de fenda contra o arame para facer a modo de riscados. Mentres tamén se vai batendo co mastro no chan, facendo a parte forte do ritmo.
Joaquín Merino
Vida persoal e relación con Galicia
Ademais de casar cunha muller galega, Mercedes Pérez, na segunda metade da súa vida mantivo unha intensa relación con Galicia e a súa gastronomía, e chegou a publicar un libro sobre a cociña galega e unha guía turística de Vilagarcía de Arousa.
Charrasco
Características
O seu son é bastante barulleiro. En ocasións na parte inferior do mastro colócase unha lata que aumenta inda máis a sonoridade do instrumento. Por ese motivo adoita a acompañar a outros instrumentos de bastante potencia sonora como gaitas.
Usos
Está especialmente asociado as festas do entroido e do Nadal, tanto no seu uso tradicional como en usos máis modernos.
María Xesús Lama
Traxectoria
Estudou Filoloxía Galego-Portuguesa e Filoloxía Hispánica na Universidade de Santiago de Compostela no 1987 e doutorouse na Universidade de Barcelona no 2002 cun traballo sobre a apropiación dos materiais lendarios celtas e da materia de Bretaña na literatura galega contemporánea.
Pobo lenca
Os lenca son un pobo indíxena que habita no suroeste de Honduras e no leste do Salvador, en América Central. Outrora falaban o lenca, pero no presente está extinto. En Honduras, os lenca son o meirande grupo indíxena, cunha poboación que rolda as 100 000 persoas. A poboación lenca do Salvador estímase nunhas 37 000 persoas.
Antes da conquista dos españois, os lenca tiñan contacto con maias así como con outros pobos indíxenas do territorio do actual México e América Central. A orixe dos lenca é obxecto de debate para os antropólogos e os historiadores. Os estudosos suxeriron que os lenca migraron dende a rexión de América do Sur hai 3 000 anos.
miniatura|dereita|Grupos indíxenas do Salvador na época da conquista española.
María Xesús Lama
Traxectoria
A súa investigación céntrase na interrelación entre o proceso de construción nacional e a literatura en Galicia e desenvólvese en tres direccións principais nas que se centran as súas publicacións: a vida e a obra de Rosalía de Castro como escritora fundacional da literatura galega, o tratamento literario da suposta orixe celta de Galicia e a literatura da emigración e o exilio. Publicou tamén traducións do alemán e do inglés ao galego.
Colabora habitualmente en diversas revistas literarias.
Leonor de Anjou
miniatura|Igrexa de San Francesco d'Assisi all'Immacolata, que mandou construír Leonor e onde está sepultada.
Leonor de Anjou, tamén coñecida como Leonor de Nápoles e Leonor de Sicilia, nada en agosto de 1289 en Nápoles, Reino de Nápoles (Regnum Siciliae citra farum), e finada o 9 de agosto de 1341 en Nicolosi, preto de Catania, Reino de Trinacria (Regnum Siciliae ultra farum), foi unha princesa do Reino de Nápoles (R. s. citra farum) que foi consorte do rei Frederico III de Sicilia (R. S. ultra farum).
Orixes familiares
Leonor era a décima filla do rei de Nápoles e rei titular de Sicilia, conde de Anjou e de Maine, conde de Provenza e de Forcalquier, príncipe de Tarento, rei de Albania, príncipe de Acaia e rei titular de Xerusalén, Carlos II de Anjou, e de María de Hungría, filla terceira de Estevo V de Hungría e da súa esposa, a raíña Isabel a Cumana.
Era tamén irmá, entre outros, de Roberto de Anjou, duque de Calabria, e do franciscano conventual San Luís da Tolosa.
Traxectoria
Leonor casou en 1299, cando tiña uns dez anos de idade, co n obre siciliano Filipe de Toucy, futuro príncipe titular de Antioquía (título herdado da súa nai, Lucía de Antioquía), e futuro señor de Terza (herado do seu pai Narjot de Toucy). Seu matrimonio foi anulado o 17 de xaneiro de 1300 por bula do papa Bonifacio VIII, pola pouca idade da noiva (ademais de que estaban emparentados e non pediran dispensa ao papa para casaren).
No ano 1302, despois de que Carlos de Valois, comandante das tropas anxevinas do Reino de Nápoles (R. S. c. f.) intentara, sen éxito, conquistar polas armas a illa de Sicilia, o mesmo Carlos de Valois, e máis o pai de Leonor, o rei de Nápoles Carlos II, o Coxo, e o papa Bonifacio VIII, propuxeron ao rei de Sicilia Frederico III (R. S. u. f.), da Casa de Aragón, casarsa con Leonor.
O pai de Leonor e o seu fututo novo esposo estiveron implicados na guerra polo predominio no Mediterráneo e, especialmente, en Sicilia e no Mezzogiorno italiano. O matrimonio foi parte dun esforzo diplomático para establecer relacións pacíficas entre aragoneses e anxevinos que levaría á paz de Caltabellotta (19 de agosto de 1302).
Esta paz dividiu o vello Reino de Sicilia nunha porción insular e outra peninsular. A illa, camada Reino de Trinacria (ou Regnum Siciliae ultra farum), pasou a Frederico, que xa a estaba gobernándoa, como dote de Leonor, até a morte do rei, despois da cal a illa debería pasar de novo aos Anjou, e o sur da península Itálica, chamado na época Reino de Sicilia (ou Regnum Siciliae citra farum) —coñecido pola historiografía moderna Reino de Nápoles— quedou en poder de Carlos II, que xa o estivera gobernando. Así, a paz era un recoñecemento formal dun incómodo statu quo.
En maio de 1303 celebrouse, en Messina, o matrimonio entre Leonor e Frederico III. Frederico era o fillo terceiro do rei de Aragón e de Valencia e conde de Barcelona e dos outros Condados cataláns, Pedro III o Grande e de Constanza II de Sicilia, filla do rei de Sicilia Manfredo (fillo ilexítimo do emperador Frederico II Hohenstaufen). Segundo os continuadores do Chronicon de Guillaume de Nangis, o matrimonio teríase celebrado en 1302, pero segundo Genealogy celebrouse o 17 de maio de 1302).
Arribas
O topónimo Arribas pode referirse a:
Leonor de Anjou
Traxectoria
Frederico III asignou á súa consorte Leonor a chamada Camera Reginale. Esta Cámara real costituíu un verdadeiro e propio dote, adminisrado por un gobernador e a disposición da raíña, formada polos territorios das cidades de Paternò, Siracusa, Lentini, Avola, Mineo, Vizzini, Castiglione, Francavilla e a illa de Pantelleria. A Cámara real perdurou até 1537.
En 1329, para agradecer á Virxe pasar sen perigo unha erupción do Etna, fixo construír en Catania unha grande igrexa dedicada a San Francisco.
No ano 1343, despois da morte do rei Frederico III, a raíña Leonor de Anjou trasladouse a Messina acompañada polo seu familiar, o cabaleiro Antonino Natoli, ao que lle conferiu os seus feudos. Ela retirouse nos territorios da súa Camera reginale, prefirindo sobre todo Belpasso, ao pé do Etna, onde incluso hoxe en día existe a Cisterna della Regina, que a tradición di que foi construída por orde dela.
Leonor faleceu o 9 de agosto de 1343 no convento de San Nicola l'Arena, cerca de Nicolosi (Catania). Posteriormente os seus restos foron levados a Catania onde repousan na igrexa de San Francisco, onde unha placa a recorda.
Descendencia
Leonor e Frederico III tiveron nove fillos:
DJ Son1c
Felipe Tarrío García máis coñecido coma DJ Son1c, nado en Xenebra (Suíza). o 1 de decembro de 1984, é un DJ e locutor de radio coruñés, famoso por publicar o primeiro tema de música dance en galego, "A festa non vai parar". Ademais de ser un referente na comunidade de Galicia, non só pola súa gran traxectoria, senón por ser o único DJ en Galicia que aposta pola música Dance en galego dende o ano 2007.
Traxectoria
A súa carreira como DJ empezou no ano 2002 traballando en varios locais da súa cidade. E sendo residente de salas emblemáticas galegas como: Albatros (Gandarío, A Coruña), Bambina (Sta. Cristina, A Coruña), Tattoo (A Estrada, Pontevedra), O Barranco (Touro, A Coruña), Maty (Pontecesures, Pontevedra), Slava (Cee, A Coruña)... Tamén actuou como DJ invitado en practicamente todas as Salas Galegas, e incluso de fóra de Galicia.
Estivo presente en varios dos mellores festivais como podemos lembrar: O Son da muralla (Salvaterra de Miño, Pontevedra), Moguda dance festival (Millennium, Cataluña), Holi beach festival (Vinaròz, Castellón), Calahorra festival (A Rioxa), The montesound festival (Pontevedra). Festival de Benicarlò (Castellón). Electronic festival (Valjunquera, Teruel)...
Compartiu escenario cos mellores artistas da escena musical de talle mundial... Sash, Cascada, Kate Ryan, Italobrothers, Gabry Ponte, Dj Lhasa, Sak Noel, Juan Magan, Carlos Jean, Jesse Garcia, Ana Mena, Dani Moreno, Jose Am, Danny Romero, Marian Dacal, Jose de Rico, Victor Magan, Dj Neil ou Henry Mendez, entros outros...
Na súa faceta como locutor de radio o puidemos escoitar en radios tan importantes como; Loca FM, Onda Local, RadioLider, Radio Salnés e Fórmula Hit.
Actualmente é residente dunha de salas máis emblemáticas de Galicia, Chanteclair, en Pontecesures, na provincia de Pontevedra. E tamén é residente de Impacto, unhas das empresas de espectáculos máis importantes da comunidade Galega.
Baluros
miniatura|dereita|250px|Baluros imaxinados por unha intelixencia artificial. miniatura|Comarca da Terra Chá Os baluros ou valuros eran unha comunidade ou tribo de sacerdotes de orixe precristiá procedentes da Balura ou Baluria, na Terra Chá. Proviñan da cidade de Veria, asolagada por maldición divina baixo a lagoa de Santa Cristina e de alí espalláronse polo resto de país fundaron numerosas Baloiras.
Caracterización
Segundo Antonio Reigosa, tiñan a consideración de seita ou raza maldita. Exercían de curandeiros, feiticeiros, usureiros, agoireiros, esmoleiros vagamundos, predicadores e santeiros, comerciantes da arte e do engano como dá a entender a copla ''Baluro, por que vas preso? / Señor, por cousa ningunha: / porque roubei un ramal / e detrás viña unha mula.'' Chegaban a suplantar ou competir cos cregos, polo que algúns bispos galegos decretaron excomuñóns que os obrigaron a dispersarse e a exercer as súas artes en segredo.
Identificación xeográfica
A terra dos valuros sitúase na Terra Chá. Vicente Risco di que a Terra de Valura abarcaría dende Xermar ata Ribeiras de Lea e dende Castro de Rei ata Pino. Recollendo a opinión doutros autores, cita a Manuel Murguía para quen, desbotando a opinión manifestada por Boán e De la Gándara de que fosen denominados así por seren adoradores do deus Baal, serían os que viven preto das montañas Valuras. Para Aquilino Iglesia Alvariño a terra dos valuros sería unha antiga Valuria que abranguía case toda a Terra Chá, e Manuel Amor Meilán, segundo recolle Risco, colócaa no concello de Cospeito, onde di que estivo a palafita vila asolagada de Beria chegando á parroquia de Triabá en Castro de Rei e quizais algunha outra próxima a aquel. Eduardo Lence-Santar asígnalle a Valura unha extensión que comprendería o concello de Cospeito e algunhas parroquias de Castro de Rei, A Pastoriza e Abadín.
Existen varias referencias aos valuros na toponimia actual. Existe unha Casa da Valura en Trabada na que habitou unha persoa orixinaria da Terra Chá, a devandita casa está actualmente deshabitada pero os seus descendentes seguen a ser coñecidos polo alcume "do/a valuro/a". En Mondoñedo, cabo do camiño que vai dende o Os Remedios cara ao Mosteiro dos Picos existe unha casa aínda habitada coñecida tamén como a Casa da Valura. Na cidade de Lugo existe unha rúa do Baluro e ao pé do Miño un caneiro do Baluro. Deste Baluro do caneiro escribe Ánxel Fole que tiña aspecto de tártaro e que os baluros eran pueblo de raza amarilla y misteriosos orígenes.
Referencias históricas
No século XVIII os bispados de Ourense, Tui e Mondoñedo condenaron as súas prácticas e abusos como usurpadores das funcións e beneficios propios dos cregos.
En 1750 deu Cartas Pastorais contra eles o bispo de Mondoñedo e son citados no parágrafo 12 das Constituciones que deu á Igrexa de Tui o seu bispo Fr. Juan de Villamar no ano 1665 nestes termos: "Deseando vivamente ocurrir a los gravisimos daños que en las almas sencillas ocasionan los questores que el vulgo llama Baluros, ya con predicación de milagros, revelaciones, profecías, promesas é indulgencias fingidas, oraciones y exorcismos supersticiosos, ya con engaño, amenaza y vanas descomuniones que fulminan para atemorizar á los rústicos y sacarles su dinero y alhajas, mandamos...".
Etimoloxía
É un termo ambiguo canto á grafía. O Diccionario galego-castelán de Xosé Luís Franco Grande (1968-1972) define baluro como "brujo, hechicero que a la vez oficiaba de médico, sacerdote, milagrero y profeta" e valuro-a como "usurero, que presta con usura. Dícese de los habitantes de la Terra Chá, que también se les llama chairegos". No Dicionario da Real Academia Galega só aparece baluro, como sinónimo de bruxo ou meigo.
Xa no século XVIII, Xoán Sobreira Salgado, nas papeletas que preparara para un dicionario galego, recollía o significado despectivo de baluro na Terra de Lemos ao definilo como "persona miserable, tacaño, persona ruín" e ofrece cativo como sinónimo.
No Diccionario enciclopédico gallego-castellano de Eladio Rodríguez González, baluro,-ra tamén é "ambicioso, que tiene deseo vehemente de alguna cosa".
Alén destes mesmos significados, Aníbal Otero rexistra baluro como "folgazán" e "gordo ou contrafeito". O Dicionário Estraviz faise eco destas achegas coa expresión "estar coma un baluro", que é estar groso, e tamén da grafía con uve para os significados de "usureiro" e "chairego".
Gary Neal
Gary Neal, nado o 3 de outubro de 1984 en Baltimore (Maryland) é un ex xogador estadounidense de baloncesto profesional.
Heidi Kühn-Bode
Heidi Kühn-Bode, nada en Eching (Baviera) o 3 de xullo de 1945 e finada na Coruña o 20 de maio de 2020, foi unha tradutora e escritora alemá en galego, alemán, castelán e inglés.
Traxectoria
Kühn-Bode chegou a España nos anos sesenta, primeiro para traballar como tradutora en Bilbao, e despois en Madrid. Alí, durante unha manifestación antifranquista, coñeceu a quen sería seu home, con quen se instalou a vivir na Coruña desde 1968. Na cidade coruñesa deu clase de inglés en colexios da cidade (Compañía de María) e despois foi profesora da escola de idiomas.
Era especialista na obra de Henry James e traduciu ao alemán escolmas de poesía galega.
Vida persoal
Casou con Emilio Gundín Fandiño, e foi nai de Sonia, Katia e Jenny Gundín Kühn.
Nicole Fiorentino
Nicole Fiorentino, nada en 1979 en Ludlow, Massachusetts, é unha baixista estadounidense.
Traxectoria
No ano 2010 foi elixida como baixista da banda de rock alternativo The Smashing Pumpkins, substituíndo a Ginger Reyes. Nicole está traballando no novo álbum da banda, Teargarden by Kaleidyscope, e tamén xirará co grupo.
Antes de unirse a The Smashing Pumpkins tocou nas bandas Radio Vago (que xirou con artistas coma Yeah Yeah Yeahs, Sleater-Kinney, The Mars Volta, The Donnas, The Breeders ou Andrew WK), Veruca Salt, Spinnerette, e as bandas locais dos Ánxeles Twilight Sleep e Light FM. Tamén ten un proxecto paralelo coa multi-instrumentista Meghan Toohey chamado The Cold and Lovely.
Museo Lambert van Meerten (Delft)
O Museo Lambert van Meerten foi un museo situado na vila surholandesa de Delft, nos Países Baixos, creado a partir dos fondos da colección privada de arte e antigüidades de Lambert van Meerten, un adiñeirado empresario das destilarías e a fabricación de cervexa. O museo estivo activo entre 1909 e 2013.
Nicole Fiorentino
Traxectoria
En febreiro do 2011 Billy Corgan posteou no seu Twitter, e tamén foi posteado no Facebook da banda, que Nicole afirma ser unha das dúas nenas da portada do Siamese Dream, pero que non o dixo antes por se non lle permitían entrar na banda.
Museo Lambert van Meerten (Delft)
O edificio
O museo tivo a súa sede na que foi residencia de Van Meerten, no número 199 da rúa e canle Oude Delft, nun edificio neorenacentista con fachada de pedra con detalles suntuosos e unha alta cuberta transversal de lousa, que foi declarado monumento nacional dos Países Baixos (Rijksmonument).
Prolegómenos
Lambert Van Meerten encargou a construción do edificio (ao que se lle chamou "Oud Holand") entre 1891 e 1897, seguindo o deseño dos seus amigos o profesor Adolf le Comte e o enxeñeiro Jan Schouten, ambos artistas moi vinculados á cidade de Delft. Moitos dos elementos utilizados na construción procedían da propia colección de Van Meerten. miniatura|esquerda|Adolf le Comte, impulsor e primeiro director do museo O desexo de Van Meerten era que, logo do seu pasamento, a súa casa pasase a ser patrimonio da cidade de Delft, coa condición de que se convertese nun museo. Pero en 1902, tres anos antes da súa morte, Van Meerten entrou en creba e o edificio foi obxecto dunha poxa pública. Os seus amigos Le Comte e Schouten crearon entón a fundación Huis Lambert van Meerten, co obxectivo de darlle luz ao proxecto do museo. A fundación fíxose coa casa e con parte da moblaxe na poxa e, en 1907, transferiulla ao Concello de Delft.
A vida do museo
En 1920 engadíuselle á colección inicial a extensa colección de azulexos, louza de Delft, porcelana chinesa e fragmentos de edificios derrubados (bouwfragmenten) reunida por Jan Schouten.
En 2013, o museo foi pechado por mor dunha reestruturación do uso das propiedades municipais por mor da mala situación financira. A colección foi trasladada integramente ao Museo Prinsenhof, na mesma cidade de Delft, onde se pode visitar actualmente.
En 2016, a asociación Hendrick de Keyser, institución restauradora que opera en todo o país, comproulle ao Concello de Delft o edificio, coa axuda financeira da lotaría BankGiro e dun doador privado anónimo, coa idea de restaurar o edificio e dedicalo a oficinas, salas de convencións e, novamente, museo.
Falacia patética
En crítica literaria denomínase falacia patética á adscrición de sentimentos humanos ao inanimado.
A frase creouna John Ruskin en Pintores modernos (1856), quen a utilizou para describir negativamente a quen non mostraba "a verdadeira aparencia das cousas para nós", senón o "extraordinario, ou falsas aparencias, cando estamos baixo a influencia ou emoción da fantasía contemplativa".
Trátase dunha forma de personificación moi frecuente en toda a historia da literatura, xa desde Homero. Hoxe en día carece dese valor pexorativo e utilízase para describir a actuación das forzas da natureza como suxeitos pensantes e sensíbeis. Era moi frecuente no Romanticismo, cando, por exemplo, os ceos se cubrían traxicamente intensificando a dor do protagonista.
Álbum de Galicia
O Álbum de Galicia do Consello da Cultura Galega é unha colección dixital de biografías de galegos dispoñible en Internet, que botou a andar en xaneiro de 2020, incluíndo e ampliando os contidos das coleccións xa publicadas anteriormente polo propio CCG (o Álbum da Ciencia, o Álbum de Mulleres, o Álbum da JAE e o Álbum da Emigración), de máis de seiscentas setenta entradas e en continuo crecemento.