cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lofiformes
Son peixes mariños, normalmente de augas pouco profundas, areosas e limosas. Inclúe especies tan coñecidas e apreciadas como o peixe sapo ou rabada.
Características
Adoitan teren cabezas enormes, anchas, chatas e deprimidas dorsoventralmente, co resto do corpo reducido como se fose un apéndice da cabeza. A boca tamén é desproporcionadamente grande, con longos e puntiagudos dentes dirixidos cara a atrás. As mandíbulas e o estómago son distendibles, o que lles permite tragar peixes máis grandes ca eles. Poden alcanzar tamaños de ata 2 m e pesos máximos de 30 kg.
A pel é núa. As aletas carecen de espiñas e as pectorais están sostidas pou un curto brazo. Esta característica explica o nome de pediculados (Pediculati) co que tamén se coñece esta orde. Con estas "patas", as especies bentónicas son quen de "camiñar" polo chan do océano.
Resulta característica a modificación que sofre a primeira aleta dorsal: o primeiro ou primeiros raios espiñosos transfórmanse nun apéndice filiforme, rematado por un ensanchamento carnoso, que lles serve para atraer as presas e podelas enviar para a boca, nun rápido movemento, cando están próximas.
Xeralmente son peixes abisais que viven en augas tan profundas que non existe luz, polo que algunhas especies hainos que desenvolven órganos bioluminiscentes.
Clasificación
miniatura|250px|Melanocetus johnsonii. miniatura|250px|Lophius budegassa.
Física da materia condensada
A física da materia condensada é o campo da física que se ocupa das características físicas macroscópicas da materia. En particular, refírese ás fases 'condensadas' que aparecen sempre que o número de constituíntes nun sistema é extremadamente grande e as interaccións entre os compoñentes fortes. Os exemplos máis familiares de fases condensadas son os sólidos e os líquidos, que xorden a partir de enlaces e unións causados por interaccións electromagnéticas entre os átomos. Entre as fases condensadas máis exóticas cóntanse as fases superfluídas e o condensado de Bose-Einstein, que se atopan en certos sistemas atómicos sometidos a temperaturas extremadamente baixas, a fase supercondutora amosada polos electróns de condución en certos materiais, e as fases ferromagnética e antiferromagnética de spins en redes atómicas.
A Física da Materia Condensada é, de lonxe, o campo máis extenso da física contemporánea. Na súa rama teórica foi realizado un grande progreso. Para unha estimación, un terzo de todos os físicos americanos identifícase a si mesmo como físicos traballando en temas da materia condensada. Historicamente, este campo naceu a partir da física do estado sólido, que agora é considerado como un dos seus subcampos principais. O termo 'física da materia condensada' foi cruñado, ó parecer, por Philip Anderson, cando renomeou ó seu grupo de investigación - antes 'teoría do estado sólido' - (1967). En 1978, a División de Física do Estado Sólido da American Physical Society foi renomeada como División de Física de Materia Condensada. O campo de estudo da física da materia condensada ten unha grande superposición con áreas de estudo da química, a ciencia de materiais, a nanotecnoloxía e a enxeñaría.
Unha das razóns para que a física de materia condensada reciba tal nome é que moitos dos conceptos e técnicas desenvolvidos para estudar sólidos aplícanse tamén a sistemas fluídos. Por exemplo, os electróns de condución nun condutor eléctrico forman un tipo de líquido cuántico que ten esencialmente as mesmas características que un fluído conformado por átomos. De feito, o fenómeno da supercondutividade, no cal os electróns se condensan nunha nova fase fluída na que poden fluír sen disipación, presenta unha grande semellanza coa fase superfluída que se atopa no helio-3 a moi baixas temperaturas.
Pato de colar
O pato de colar (Aythya collaris), tamén coñecido como pato cristado americano ou parrulo cristado americano, é un paxaro anseriforme da familia dos anátidos.
Características
Presenta un marcado dimorfismo sexual que se aprecia non só na coloración da plumaxe, senón tamén no seu talle e peso. Os machos son lixeiramente meirandes que as femias e seméllanse moito ós seus parentes, os patos cristados. Son aves mergulladoras e omnívoras que se alimentan de vermes, insectos, caracois, sementes e plantas acuáticas.
Distribución e costumes
Cría en lagos e lagoas do norte dos Estados Unidos e o Canadá. Durante o inverno móvese cara o sur, ocupando lagos e zonas costeiras do oeste e sur dos Estados Unidos, México, o Caribe e América Central.
-365
Véxase tamén
Historia ano a ano
E
O E é a quinta letra do alfabeto galego, e representa os fonemas /e/ (vogal anterior media pechada) e /ɛ/ (vogal anterior media aberta).
Historia
Pénsase que a letra hê das linguas semíticas representaba inicialmente unha oración ou figura humana chamada (hillul festejar), probablemente baseada nun xeroglífico exipcio similar que era pronunciado e utilizado en forma distinta. En semítico, a letra representaba, e en palabras estranxeiras.
A letra fenicia hē, representaba máis ou menos o son /h/. Cando os gregos adoptaron o alfabeto fenicio, encontraron dificultades para pronunciar a primeira parte do carácter, e abandonárano conservando soamente o e, dándolle o nome de epsilon (ε). Co tempo simplificaron o seu deseño, virando os trazos horizontais para o lado dereito. Usouse co mesmo valor no alfabeto etrusco e no alfabeto latino.
O seu uso na lingua inglesa inclúe varios sons; así, como consecuencia do Great Vowel Shift representa (a partir de  como en "me" ou "bee"), mentres que noutras palabras como "bed", a pronunciación é similar ao latín e outras linguas similares.
Uso
En galego úsase a letra e (/e/) como conxunción copulativa, proveniente do latín et. Amais, úsase a letra é (/ɛ/, con acento diacrítico''') para a terceira persoa de singular do presente de indicativo do verbo ser.
É a letra máis frecuente na lingua galega, así como en castelán, checo , danés , neerlandés , inglés , francés , alemán, , húngaro latín, , noruegués e sueco. .
Representacións alternativas
No alfabeto fonético aeronáutico asígnaselle a palabra Eco. No código Morse é. Na notación musical anglosaxoa representa a nota o acorde de mi.
Selva
miniatura|dereita|A [[Selva Daintree en Queensland, Australia.]] miniatura|dereita|A [[Selva Daintree preto de Cairns, en Queensland, Australia.]] miniatura|dereita|Illawarra, en [[Nova Gales do Sur, Australia.]]
As selvas son fragas caracterizadas polas altas precipitacións, de entre 1750 e 2000 mm. A canle do monzón, tamén coñecida coma a zona de converxencia intertropical, xoga un rol fundamental na creación das selvas tropicais.
Entre un 40 e 75% de tódalas especies do mundo son nativas das selvas. Estímase que moitos millóns de especies de plantas, insectos e microorganismos aínda non forn descubertos. As selvas tropicais foron chamadas as "xoias da Terra", e a "maior farmacia do mundo", xa que arredor dunha cuarta parte de tódalas medicinas naturais foron descubertas alí. As selvas tamén son responsables da renovación do 28 % do osíxeno, adoito mal referida coma produción de osíxeno, procesándo o dióxido de carbono mediante a fotosíntese e almacenándoo coma carbono mediante o biosecostro.
O estrato arbustivo das selvas está restrinxido en moitas áreas pola falta de luz solar a nivel do solo. Isto fai posible camiñar a través da selva. Se o dosel é destruído ou mingua, o solo é colonizado moi cedo por unha densa capa de trepadoras, arbustos e pequenas árbores chamada xungla. Hai dous tipos de selva, a selva tropical e a selva temperada.
Coilina
A coilina é unha proteína que nos humanos está codificada polo xene COIL.
A proteína coilina é un dos principais compoñentes dos corpos de Cajal. A coilina recibe o seu nome da forma enrolada que teñen os corpos de Cajal onde se atopan (do inglés coil, enrolar). Foi identificada inicialmente utilizando soro autoinmune humano. Os corpos de Cajal son suborgánulos celulares que se encontran no núcleo en número variable e con diversa composición, que están implicados na modificación postranscricional de ARNs nucleares pequenos e ARN nucleolares pequenos. Ademais do seu papel estrutural, a coilina actúa como un pegamento que conecta os corpos de Cajal co nucléolo. O extremo N-terminal da coilina dirixe a súa propia oligomerización e o extremo C-terminal inflúe no número de corpos nucleares que se ensamblan por célula. A metilación e fosforilación diferencial da coilina inflúe probablemente na súa localización entre os corpos nucleares e a composición e ensamblaxe dos corpos de Cajal. O xene da coilina ten pseudoxenes nos cromosomas 4 e 14.
Para estudar os corpos de Cajal, pode facerse que a coilina se combine coa proteína fluorescente verde (GFP) para formar a proteína híbrida coilina-GFP. Esta proteína híbrida pode despois utilizarse para localizas os corpos de Cajal en exame microscópico, que xeralmente están preto do nucléolo do célula. Outras proteínas que forman parte dos corpos de Cajal son as ribonucleoproteínas nucleares pequenas (snRNP) e as ribonucleoproteínas nucleolares pequenas (snoRNP).
Interaccións
A coilina presenta interaccións coa SMN1, a SNRPB, a fosfoproteína nucleolar p130 e a ataxina 1.
Xoán Manuel Carreira
Xoán Manuel Carreira Antelo, nado en Noia en 1954, é un musicólogo galego.
Traxectoria
Membro de diversos equipos de expertos e asociacións científicas internacionais, participou en congresos de musicoloxía celebrados en varios países. Colabora nas principais obras de referencia nesta materia, así como na Revista de Musicología (1989-1996), e, como fundador e conselleiro de redacción de ''Cairon. Revista de Ciencias de la Danza''. Dende 2000 é o editor do diario dixital Mundoclasico.
El Porvenir (Pontevedra)
Historia e características
Subtitulado Diario de Noticias e Intereses Generales, apareceu o 2 de febreiro de 1875. Entre os seus colaboradores figuraron Nicanor Rey, Jesús Muruais, Andrés Muruais, Heliodoro Cid Ruzo, Ramiro Ulloa, Florencio Carvajal, Alfredo Vicenti e Gerardo Conde. Cesou a súa publicación o 28 de setembro dese ano.
Groat escocés
O groat foi unha moeda escocesa de prata introducida en 1357 no sistema monetario do Reino de Escocia polo rei David II (1329-1371), inicialmente co valor de catro peniques escoceses, e que mantivo a súa existencia ata 1559, baixo o reinado de María Estuardo (1542-1567), cando valía 12 peniques escoceses ou un xilin.
A denominación groat, así como os seus equivalentes europeos groschen e grosch (en alemán), groot (en neerlanés), grote (en baixo alemán), grosz (en polaco), gros (en francés), grosso (en italiano) etc., deriva do adxectivo latino grossus ("groso"). As moedas con estas denominacións, moi estendidas por toda Europa entre os séculos XIII e XV, tiñan en común estaren cuñadas en prata sobre discos de maior grosor e peso que o daquelas ás que substituían.
David II (1329-1371): nacemento do groat escocés
David II (1329-1371) foi o primeiro monarca escocés en cuñar esta moeda, xunto co medio groat (half-groat), como complemento dos peniques, medios peniques e farthings que constituíran ata ese momento a base do sistema monetario escocés.
David tiña apenas cinco anos cando finou o seu pai, Roberto I (1306-1329). Acadou a súa maioría de idade en 1341 e en 1346 invadiu Inglaterra, onde foi derrotado, capturado e feito prisioneiro polo seu cuñado, o rei Eduardo III de Inglaterra (1327-1377). Durante a súa estadía alí, coñeceu as novas moedas que introducira Eduardo III no sistema inglés (o noble de ouro, de 80 peniques, e o groat de prata, de catro peniques) e, logo da súa liberación en 1358, introduciu en Escocia esas novidades, aínda que continuou tamén coa cuñaxe dos peniques escoceses.
A tipoloxía adoptada por David II para estes primeiros groats escoceses copiaba case exactamente a dos groats ingleses de Eduardo III, aínda que cunha diferenza substancial: o motivo principal do anverso en ambas as moedas era un busto do monarca, que no caso da inglesa se amosaba de fronte, en tanto que nos groats escoceses aparecía de perfil ("tres cuartos"). A lenda do anverso era DAVID + DEI + GRA + REX + SCOTORVM ("David, pola graza de Deus, rei dos escoceses").
Pola súa banda, o reverso, tamén fortemente inspirado no do groat inglés, estaba caracterizado por unha cruz longa con estrelas en cada cuartel, que corta unha lenda escrita en dúas liñas, do tipo: DNS PTECTOR MS LIBATOR MS ("Deus é o meu valedor e o meu redentor") / VILLA + EDINBVRGH ("Cidade de Edimburgo"). Esta lenda inclúe a mención da cidade a modo de marca de ceca, que nestas primeiras emisións pode ser Edimburgo ou Aberdeen.
Este primeiro groat, cuñado a partir de 1357, tiña un valor de 4 peniques escoceses, un peso de 72 grans de prata pura (ca. 4,65 gramos) e un diámetro de 27 milímetros. Dez anos despois, en 1367, iniciouse en Escocia un proceso de redución xeral no peso das moedas, motivada pola crise económica que estaba a atravesar o país, que provocou diverxencia entre o valor das moedas escocesas e o das súas homónimas inglesas. Ese ano, o groat de David II baixou ata os 60 grans (ca. 3,87 gramos), mantendo o valor de 4 peniques.
De Roberto II (1371-1390) a María Estuardo (1542-1567)
miniatura|Groat escocés de [[Roberto III de Escocia|Roberto III (1390-1406), co busto de fronte.]]
miniatura|Groat escocés de [[Roberto II de Escocia|Roberto II (1371-1390), coa mesma tipoloxía que o orixinario de David II. ]]
Baixo o seu sucesor, Roberto II (1371-1390) o groat mantivo o mesmo peso, en tanto que no reinado de Roberto III (1390-1406) este flutuou, cun lixeiro ascenso nas súas primeiras emisións seguido dunha diminución que chegou ata os 46 grans (ca. 2,97 gramos). Con Roberto III produciuse tamén un notable cambio no busto dos anversos, que deixou de representarse de perfil (como viña sucedendo desde David II) e pasou amosarse de fronte, de xeito que pasou a semellarse máis ao seu homónimo inglés.
Baixo Xacobe I (1406-1437) o valor do groat ascendeu ata os 6 peniques escoceses, en tanto que o seu peso caeu aos 36 grans. A calidade da moeda debilitouse notablemente, ata o punto de que nas súas lendas se chegaron a producir erros de ortografía (en ocasións: TRACIA no canto de GRACIA e PTECOTOR en lugar de PROTECTOR ).
A primeira emisión a nome de Xacobe II (1437-1460) conservaba as mesmas características que a precedente, mais en 1451 producíronse reaxustes no sistema que levaron consigo unha subida do peso do groat de ata 60 grans e un valor de 8 peniques, que ascendeu posteriormente a 12 peniques, co que se igualou co xilin escocés.
esquerda|miniatura|Groat escocés de [[Xacobe III de Escocia|Xacobe III (1460-1488)]]
O peso mantívose constante baixo Xacobe III (1460-1488). Xacobe emitiu os seus primeiros groats seguindo unha tipoloxía idéntica á do seu pai. No entanto, a partir de 1485 comezaron a producirse cuñaxes con tipos renovados, que amosaban un retrato máis realista do monarca, coroado e de perfil. Segundo Stewart, o busto de Xacobe III do groat de 1485 "ademais de ser o primeiro retrato realista dun rei nunha moeda escocesa, probablemente sexa o primeiro retrato renacentista nunha moeda fóra de Italia". Nos últimos anos do reinado de Xacobe III chegaron a emitirse groats cunha prata de maior lei e cun valor de ata 14 peniques.
Durante o reino de Xacobe IV (1488-1513) o groat e a súa fracción (medio groat) foron emitidos seguindo dous estándares de peso e lei: un groat lixeiro, con valor de 12 peniques ou un xilin, e outro forte, valorado en 14 peniques.
Baixo Xacobe V (1513-1542) o peso do groat recuperouse levemente ata chegar aos 42 grans e o seu valor reaxustouse nun xilin e 6 peniques (ou o que é o mesmo, 18 peniques). Neste período, a súa tipoloxía cambiou radicalmente, cun retrato de perfil cara á dereita de corte claramente renacentista e, no reverso, sobre a cruz, o escudo de Escocia co león rampante, rodeado por unha lenda disposta nunha soa liña, na que unicamente se dá conta do lugar de cuñaxe (do tipo OPPIDVM EDINBVRGI ou VILLΛ EDINBRVG ). Aínda que baixo outros monarcas foi habitual a emisión de moedas de medio groat, Xacobe V substituíu este valor fraccionario polo dun terzo de groat (6 peniques escoceses). Porén, en 1538, o terzo de groat foi substituído por unha nova moeda, de billón con apenas un 25 % de prata, denominada bawbee, con ese mesmo valor de 6 peniques.
ligazón=Ficheiro:A_Medieval_Scottish_copper_alloy_coin,_twelve_penny_groat_or_%22Nou_Sunt”_of_Mary_Queen_of_Scots_and_Francis_dated_to_the_1558-9._(FindID_285240).jpg|miniatura|Derradeiro groat escocés, a nome de [[María I de Escocia|María Estuardo (1542-1567), cunha tipoloxía específica do seu reinado.]]
O derradeiro reinado en que se emitiu o groat escocés foi o de María Estuardo (1542-1567), en concreto durante a súa segunda serie de emisións (1558-1560). Nes época, a moeda deixou de cuñarse en prata e pasou a ser de billón, aínda conservando o valor de 12 peniques. A súa tipoloxía era radicalmente innovadora: o anverso estaba caracterizado por un gran monograma coroado formado polas letras MF (de María e o seu esposo, Francisco II de Francia) flanqueado por cun cardo coroado á dereita (símbolo nacional de Escocia) e un golfiño coroado á esquerda (indicativo da condición de Delfín de Francia que Francisco tiña naquel momento). No reverso, unha cartela cadrada flanqueada por senllas cruces de Lorena contiña unha lenda en catro liñas: IAM NON / SVNT DVO / SED VNA / CARO ("Xa non son dúas, senón unha soa carne").
Georgie Dann
George Mayer Dahan, coñecido como Georgie Dann, nado en París (Francia) o 14 de xaneiro de 1940 e finado en Majadahonda (Comunidade de Madrid) o 3 de novembro de 2021, foi un cantante francés mais residente en España.
Traxectoria
Georgie Dann naceu no seo dunha familia de músicos e artistas, tendo formación musical na súa infancia. Estudou 9 anos no conservatorio de París, converténdose nun experto clarinetista, ademais de tocar o saxofón e o acordeón. Tamén se sacou o título de mestre de escola.
Desenvolveu a súa traxectoria artística inicialmente en Francia, onde formou parte de grupos de pop. Chegou en 1965 a España para representar ao seu país no Festival do Mediterráneo coa canción 'Tout ce que a tu sais'. Estableceuse en España, especializándose na canción do verán, sendo o seu primeiro grande éxito "El casastchok". Fíxose moi popular, cultivando un grande éxito nas décadas de 1970 e 1980 con cancións de retrousos pegadizos e bailables e con letras ás veces picantes como "El Bimbó", "Macumba", "Carnaval, Carnaval", "El Africano", "El Chiringuito", "La Barbacoa", "El Koumbo", "La paloma Blanca", "Cuando suena el Acordeón", "Cóctel Tropical", "El Dinosaurio", "El Negro no Puede", "Mi Cafetal", "La Cerveza" etc.
Residente en Madrid, en 1974 contraeu matrimonio coa española Emy, con quen tivo tres fillos, nados en Madrid. Inicialmente, a súa esposa bailaba nos seus espectáculos. Dous dos seus fillos, Patricia e Paúl, forman o dúo Calle París. Foi socio da SGAE dende 2016. Finou no Hospital Puerta de Hierro, en Majadahonda (Madrid) o 3 de novembro de 2021, mentres se sometía a unha operación da coxa.
Ariane 1
Características
Tralo fracaso da antiga ELDO, predecesora da ESA, de poñer en marcha un programa de foguetes funcionais debido aos fallos dos foguetes Europa 1 e Europa 2 e de planear construír un Europa 3, o CNES francés propuxo construír un novo foguete con tecnoloxía xa probada. Foi durante a quinta Conferencia Espacial Europea, en decembro de 1972, e na que se constituíu a ESA, na que se acordou iniciar o programa do novo foguete, que terminaría por denominarse Ariane. Realizou 11 voos, dos cales dous terminaron en fracaso.
Iurii Shchekochikhin
Iurii Petrovich Shchekochikhin (en Юрий Петрович Щекочихин), nado o 9 de xuño de 1950 en Kirovabad (RSS de Acerbaixán) e finado o 3 de xullo de 2003 en Moscova, foi un xornalista de investigación ruso, escritor e lexislador liberal na Duma Estatal. Shchekochikhin acadou sona pola súa divulgación e campaña en contra da influencia do crime organizado e da corrupción. O seu derradeiro libro, ''Рабы ГБ. XX век. Религия предательства'' ("Escravos do GB do século XX. A relixión da traizón), trataba sobre persoas que traballaron como informadores do KGB.
Como xornalista do Novaia gazeta (NG), Shchekochikhin investigou os atentados contra apartamentos supostamente dirixidos polos servizos segredos e o escándalo de corrupción Tri kita no que estaban implicados altos cargos do FSB e estaba relacionado co lavado de cartos a través do Banco de Nova York.
Shchekochikhin finou repentinamente o 3 de xullo de 2003 dunha enfermidade misteriosa, uns días antes dunha viaxe planificada aos EUA, onde tiña previsto reunirse con investigadores do FBI. Os seus documentos médicos, segundo NG, foron perdidos ou destruídos polas autoridades. Os síntomas da súa doenza coinciden cun patrón de envelenamento por material radioactivo e foron similares aos síntomas de Nikolai Khokhlov, Roman Tsepov, e Alexander Litvinenko. Segundo Litvinenko e a información dalgúns medios, a morte de Iurii Shchekochikhin foi un asasinato por motivos políticos.
Jorge Suárez
Jorge Juan Suárez Fernández, nado en Vigo o 27 de decembro de 1975, é un político galego.
Traxectoria
Nado en Vigo, é o quinto de oito irmáns. A súa familia partiu de Ferrol pola crise do naval en 1973 cando seu pai, que traballara en Astano, marchara a buscar traballo en Vulcano. Está casado cunha ferrolá e ten dous rapaces. Volveu a Ferrol en 2009, licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela.
Foi coordinador da área de Traballo, Economía e Social de Esquerda Unida en Ferrol, funcionario xudicial en varias cidades de España ata que foi destinado ao Ministerio de Xustiza adscrito á Fiscalía de Menores da Coruña e delegado sindical de CCOO.
Alcalde de Ferrol
Nas eleccións municipais de 2015 encabezou a candidatura de Ferrol en Común e foi elixido alcalde co apoio de PSdeG-PSOE e BNG.
Defínese como un home de paz que reivindica os seus ideais comunistas dende o respecto nun estado laico. Declarou que non financiaría con cartos do Concello a Semana Santa ferrolá. Unha das súa primeiras decisións foi baixar o soldo do alcalde por baixo dos 40 000 euros. Recibiu múltiples críticas polo seu xeito descoidado e informal no seu vestir, tanto de xeito privado como en actos oficiais. Nas eleccións municipais de 2019 repetiu como candidato de Ferrol en Común. O seu partido foi a terceira forza máis votada, ao pasar de 6 a 3 concelleiros, e deu o seu apoio na investidura ao candidato do PSdeG Ángel Mato, que se converteu no novo alcalde de Ferrol.
Spotlight (filme)
Spotlight é un filme dramático estadounidense de 2015, dirixido por Thomas McCarthy e escrito por McCarthy e Josh Singer. O filme gañou dous Oscars, incluíndo mellor guión orixinal e mellor filme de 2015 na 88ª edición dos Oscar celebrada en febreiro do ano 2016. O filme conta a historia de como a unidade de investigación do xornal Boston Globe, chamada "Spotlight" -a máis antiga nos Estados Unidos de América - desenmascarou un escándalo no que a Igrexa Católica de Massachusetts ocultou un incontábel número de abusos sexuais perpetrados por distintos sacerdotes de Boston, e polo que o Globe gañou o Premio Pulitzer ao servizo público de 2003. O elenco inclúe a Mark Ruffalo, Michael Keaton, Rachel McAdams, Brian d'Arcy James, Liev Schreiber, John Slattery e Stanley Tucci.
Enredo
O filme narra a historia de como un equipo de reporteiros do Boston Globe destapou os escándalos de pederastia producidos durante décadas por uns cregos de Massachusetts e que tentou agochar a arquidiocese de Boston, e que sacudiu a Igrexa Católica.
Produción
McCarthy e Singer remataron o guión en xuño de 2013. Estivo na lista de Black List de 2013, de guións non producidos. A rodaxe comezou o 24 de setembro de 2014 en Boston (Massachusetts) e en outubro en Hamilton, Ontario. A rodaxe realizouse no Fenway Park, As oficinas de Boston Globe en Dorchester, Massachusetts, a Biblioteca Pública de Boston, e a Universidade de McMaster en Hamilton, Ontario.
Estrea
A estrea do filme foi o 6 de novembro de 2015, sendo Open Road Films quen a distribúe. . En Galicia estreouse o 29 de xaneiro de 2016 coa dobraxe castelá.
Recepción
A primeira crítica de Variety foi positiva. Spotlight considérase encadrada no top ten de moitos críticos.
Principais premios e nomeamentos
O filme ten recibido numerosos premios da crítica e innumerábeis nomeamentos, entre os que salientan:
Fine Gael
O Fine Gael (en galego Familia ou Tribo dos Irlandeses) é un partido político da República de Irlanda de ideoloxía demócrata cristiá e conservadora. Foi fundado o 3 de setembro de 1933 como fusión do seu partido predecesor, o Cumann na nGaedhael, o National Centre Party e os Blueshirts. Actualmente é o partido con maior representación parlamentaria no Dáil Éireann e no Seanad Éireann e goberna en coalición co Partido Laborista.
Alt Urgell
250px|dereita|miniatura|Localización da comarca en [[Cataluña]]250px|dereita|miniatura|Paisaxe da zona O Alt Urgell é unha comarca da provincia de Lleida, en Cataluña. Está situada nos Pireneos e a súa capital é la Seu d'Urgell. En 2009 tiña 22.037 habitantes.
A comarca limita ao norte con Andorra, ao leste coa Cerdanya, o Berguedà e o Solsonès, ao oeste co Pallars Jussà e o Pallars Sobirà, e ao suroeste coa Noguera.
Concellos
Actualmente a comarca está formada por 19 concellos.
Triarquía de Negroponte
dereita|400px|A illa de Eubea, sede da Triarquía de Negroponte. A Triarquía de Negroponte foi un estado cruzado establecido na illa de Eubea (en italiano: Negroponte) despois da partición do Imperio bizantino pola Cuarta Cruzada. O tratado de 1204, que proxectou a división do Imperio bizantino entre Venecia e os cruzados, asignou a illa de Eubea aos venecianos, pero a abandonaron aos conquistadores francos. Foi conquistada por Bonifacio de Montferrato e dado en feudo a Jacques II d'Avesnes. Con todo, coa prematura morte deste último, Bonifacio dividiu o territorio en tres baronías. Estas foron gobernadas por Ravano dalle Carceri, Peccoraro de' Peccorari (ambos de Verona) e Giberto dalle Carceri (de Mantua), que participaran na captura da illa e foron coñecidos en diante como os Terzieri (triarcas) de Eubea. Ravano dalle Carceri unificou as tres unidades despois do regreso de Peccoraro a Italia e a morte de Giberto en 1209. Estivo de acordo en 1209 para se converter en vasalo de Venecia, que nomeou a un bailío para gobernar as colonias venecianas na illa. Despois que Ravano morreu en 1216, o bailío veneciano aumentou a súa autoridade sobre a illa dividíndoa entre os seis pretendentes rivais, coñecidos desde entón como os «exarcas», a condición de que á morte de calquera dos seis os seus dereitos serían atribuídos aos gobernantes restantes en lugar de transferilos aos seus herdeiros. En 1236, o emperador Balduíno II transferiu a soberanía de Eubea a Godofredo II, príncipe de Acaia, aínda que Venecia continuou exercendo practicamente o control.
Á morte de Marino dalle Carceri en 1246, Guillerme II, príncipe de Acaia atacou Eubea, marcando o inicio dunha longa guerra civil entre os distintos gobernantes da illa. Os cataláns conquistaron a illa de Eubea en 1317, pero, baixo os termos dun acordo tripartito entre Venecia, Sicilia e os cataláns en 1319, o goberno dos triarcas (os exarcas reducíronse unha vez máis a tres polo proceso da herdanza descrita anteriormente) foi mantido a pesar que Venecia estendeu a súa influencia na illa. O último dos triarcas, Niccolò III dalle Carceri que morreu en 1383 e Giorgio II Ghisi, legaron as súas posesións á República de Venecia. En lugar de tomar o control directo, os venecianos arrendaron a illa a tres irmáns da familia Giustiniani cun alugueiro moi baixo, pero tendo en conta a necesidade de evitar o custo de manter e respectar as sensibilidades da nobreza local. Os señoríos na illa de Eubea foron tres dos doce grandes feudos do Principado de Acaia, establecidos fóra do Peloponeso, nomeados nunha carta datada en 1301. En 1470 a illa foi finalmente conquistada polo Imperio otomán.
Establecemento
Tras aliarse nunha fracasada rebelión lombarda contra o emperador latino, Henrique de Flandres, Ravano estaba ansioso por atopar un poderoso protector. Así, en marzo de 1209, asinou unha alianza con Venecia, onde recoñecía a soberanía veneciana e entregou aos venecianos privilexios comerciais significativos. En maio, con todo, nun acto de equilibrio político, Ravano tamén recoñeceu a súa vasalaxe ao Imperio latino.
Disputas de sucesión
dereita|miniatura|250x250px|Descrición da cidade de Negroponte (Calcis) polo cartógrafo Giacomo Franco (1597) Con todo, despois da morte de Ravano en 1216, os seus herdeiros non estiveron de acordo sobre a sucesión, o que permitiu ao bailío veneciano intervir como mediador. El dividiu as tres baronías en dúas, creando así seis Exarcados (sestieri). A triarquía norte de Oreos dividiuse entre os sobriños de Ravano, Marino I e Rizzardo; a triarquía sur de Caristo dividiuse entre a súa viúva, Isabel, e a súa filla, Berta; e a triarquía central dividiuse entre os herdeiros de Giberto, Guglielmo I e Alberto. As disposicións tamén se fixeron de que no caso de que alguén de entre os sestieri morrese, o seu herdeiro sería outro sestiere da respectiva triarquía, e non dos seus fillos. De feito, a maioría dos sestieri foron sucedidos polos seus irmáns, fillos ou sobriños, mantendo as baronías dentro do estreito círculo das familias de orixe lombarda.
En 1255 con todo, a morte de Carintana dalle Carceri, exarca de Oreos e esposa de Guillerme II de Villehardouin, señor nominal de Negroponte, deu lugar á chamada "Guerra de Sucesión eubeota", que involucrou a Acaia e Venecia. Guillerme reclamou para si a herdanza da súa muller, mentres que os baróns lombardos non estaban dispostos a concederlla. O 14 de xuño de 1256, Guglielmo da Verona e Narzotto dalle Carceri, os outros dous triarcas, repudiaron a súa lealdade a Guillerme e comprometéronse con Venecia. Guillerme respondeu mediante a captura de Calcis, que os venecianos volveron tomar a principios de 1258. A guerra terminou na batalla de Karydi en maio/xuño de 1258, onde Guillerme derrotou ao duque de Atenas, Guido I de la Roche, que se aliou cos triarcas rebeldes. Finalmente, en agosto de 1259, o dux Reniero Zeno negociou unha paz, seguida dun tratado en 1262, que recoñeceu a soberanía de Guillerme na illa, pero non a súa posesión da triarquía de Oreos.
Interludio bizantino
Para entón, con todo, o Imperio de Nicea estableceuse como a primeira potencia na área do antigo Imperio bizantino, reconquistando varios territorios dos latinos. Os seus éxitos culminaron na reconquista de Constantinopla en 1261 e o restablecemento do Imperio bizantino, cuxo enérxico gobernante, Miguel VIII Paleólogo, tratou de reconquistar os principados latinos que quedan no sur de Grecia. Con este fin, aceptou os servizos de Licario, un renegado italiano, que tiña a súa base preto de Caristo. Baixo o mando de Licario, as tropas bizantinas pronto conquistaron a maior parte de Eubea, agás Calcis. Despois da partida de Licario nalgún momento despois 1280 con todo, coa axuda veneciana, a illa volveu gradualmente ao control dos latinos. Para 1296, Bonifacio de Verona expulsara por completo aos bizantinos de Eubea.
Gobernantes de Negroponte
Nota: A secuencia dos gobernantes durante o século XIII, así como as relacións familiares entre eles, non son moi claras, xa que a información sobre a historia interna de Eubea é escasa ou inexistente, especialmente para o período de 1216-1255. De acordo coas regras de sucesión establecido na división da illa en terzos e sextos en 1216, á morte dun exarca, este era sucedido no seu dominio polo seu compañeiro exarca dentro do seu terzo, e non polos antigos herdeiros. O seguinte esquema para o século XIII baséase na reconstrución de J. B. Bury
Salve Regina
miniatura|dereita|Versión [[Canto gregoriano|gregoriana da "Salve".]] A Salve Regina (en galego: Salve Raíña!) é unha das máis populares e coñecidas oracións católicas a María, nai de Xesús, escrita orixinalmente en latín. Inicialmente era unha antífona maior e himno. É unha das catro antífonas do Breviario dedicadas á Virxe (as outras tres son Alma Redemptoris Mater, Ave Regina Caelorum e Regina Caeli).
El Porvenir (Ferrol)
Historia e características
Apareceu en 1870. Periódico de tendencia conservadora. En decembro de 1872 aínda seguía publicándose.
Salve Regina
Características
Os cistercienses, os dominicos e os franciscanos promoveron o seu uso en diversas circunstancias (en especial na liturxia das horas). En 1250 Gregorio IX aprobouna e prescribiu que se cantase ao final do rezo das Completas, tal como se segue facendo hoxe en día. Os monxes cantábana antes de durmir e os monxes da orde de Predicadores cantábana en procesión con candeas acesas.
Diversos autores cristiáns elaboraron comentarios para esta oración; entre eles destaca: Bernardo de Claraval, Anselmo de Lucca, Pedro Canisio, Francisco Coster e Afonso María de Ligorio.
A gran variedade de representacións da Virxe e a devoción existente en cada lugar onde se venera xerou a creación dunha "Salve" particular segundo a advocación do lugar.
A Salve en galego
Non existe unha tradución sancionada pola Igrexa, de xeito que se teñen feito distintas adaptacións particulares.
Autoría
Segundo a tradición, o bispo galego san Pedro de Mezonzo compuxo este himno á Virxe inspirado nunha imaxe de Nosa Señora dos Ollos Grandes, patroa de Lugo, durante a fuxida do pobo compostelán tralo saqueo da sé por Almanzor.
Google Glass
thumb|dereita|250px|Google Glass Explorer Edition dereita|thumb|250px|As lentes Google
Google Glass (literalmente lentes Google) é un proxecto en desenvolvemento da Google que consiste nunhas lentes conectadas á Internet que usan unha tecnoloxía futurista de realidade aumentada. . As Google Glass son un dispositivo de visualización tipo Head-mounted display (HMD)
As Google Glass Explorer Edition foron lanzadas para os desenvolvedores de Google I/O por 1500 $ + impostos no ano 2013, mentres que a versión para consumidores agárdase que estea pronta no decorrer de 2014.
As Google Glass son un dispositivo semellante a unhas lentes, que fixadas nun dos ollos, fan aparecer unha capa/pantalla por riba do campo de visión. A pequena capa presenta ao usuario mapas, opcións de música, previsión do tempo, rutas de mapas, e alén disto, tamén é posíbel efectuar chamadas de vídeo ou tirar fotos de algo que se estea a ver e compartir inmediatamente a través de Internet.
Fálase do Proxecto dende 2006 e, até o día 4 de abril de 2012, o Google Glass aínda era un proxecto secreto da Google. Actualmente, o Google X conta co apoio de especialistas en alta tecnoloxía coma Richard W. DeVaul e Babak Parviz. O visual do Google Glass semella sofisticado e futurista mais non posúe lentes dos dous lados. Sábese que a Google forneceu os prototipos aos seus colaboradores para poder lanzar o produto en 2014.
A lente de proxección da Google Glass non ocupa todo o campo de visión do usuario e posúe unha tecnoloxía de foco que permite ao observador ler os contidos sen a necesidade de mudar o foco de visión. Todos eses coidados garanten o confort e a seguranza da persoa que utiliza a tecnoloxía.
Zarauzko Arraun Elkartea
miniatura|Bandeira de la Concha 2016, Getaria-Zarautz. miniatura|Zarauzko Arraun Elkartea. O Zarauzko Arraun Elkartea (ZAE) é un club de remo da localidade guipuscoana de Zarautz (Euskadi). A súa principal traiñeira é a Enbata ("galerna" en éuscaro) e a súa cor é o azul. Compite tamén noutras modalidades do remo coma o batel ou a trainerilla, todas estas en banco fixo.
Historia
En 1983, Zarautz, sendo organizadora dunha das regatas máis importantes do Cantábrico, non tiña club de remo. En outubro dese ano fixeron os estatutos e escolleuse a Xunta Directiva do novo club de remo. Xanti Sánchez sería o primeiro presidente de Zarauzko Arraun Elkartea.
A primeira bandeira do club Zarauzko Arraun Elkartea gañouse en 1985 na categoría cadete co sonado Txiki Larrañaga de patrón.
O primeiro ano da Liga ACT, 2003, a traíñeira zarauztarra Enbata clasificouse sendo así unha das súas fundadoras. Este mesmo ano descendeu, mais volveu ascender para ficar definitivamente na elite do remo de banco fixo.
No ano 2010 dúas traíñeiras compiten nas diversas competicións desta modalidade, unha na Liga San Miguel e a segunda na Liga ARC-2.
Jaime Quiroga Pardo Bazán
Jaime Quiroga Pardo Bazán, nado na Coruña o 21 de xullo de 1876 e finado en Madrid o 11 de agosto de 1936, foi un nobre, militar, escritor e político galego.
Traxectoria
Fillo primoxénito de José Quiroga Pérez de Deza e Emilia Pardo Bazán. Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. Voluntario na guerra de Melilla (1909), chegou a tenente de Cabalería. Conde de Torre de Cela, foi o propietario do Pazo de Meirás. En 1932 estivo envolto na Sanjurjada e pasou quince días na cadea. Casou con Manuela Esteban Collantes, tiveron un fillo que foi asasinado tras ser conducido a unha checa de Madrid xunto co seu pai.
Obras
miniatura|Fotografado por [[Francisco Goñi|Goñi no verán de 1909 en Melilla (Actualidades, 1 de setembro de 1909).]]
Jesús Posse
Traxectoria
Anarquista. Foi redactor de La Defensa, participou no artellamento da Federación Local de Sociedades Obreras e foi director de Lucha Social, onde tamén escribía poemas rebeldes que asinaba co pseudónimo Esop. Militou no grupo anarquista Aurora Libertaria. Participou na fundación do grupo teatral Brisas Futuras (1916) co que representou obras de contido obreiro e O Fidalgo de Jesús San Luís Romero, integrouse despois no cadro teatral A Terriña co que representou en 1919 o monólogo O quinteiro, tamén de Jesús San Luís Romero. Escribiu con Juan López Gacio un apropósito titulado Momo o el sueño de un fumador, que se estreou o mércores de cinza de 1920. Entrou a traballar como porteiro na Universidade en xullo de 1931. Foi secretario do Centro Republicano Federal de Izquierda Gallega e colaborou no seu periódico Galicia Federal. En 1935 recibiu unha homenaxe pola súa traxectoria como loitador organizada polo semanario Ser no que interviñeron Ramón Suárez Picallo, Arturo Cuadrado e José Pasín Romero. Coa sublevación do 18 de xullo de 1936 foi suspendido no traballo da Universidade. Finou de tuberculose en 1938.
Arán
O topónimo Arán pode referirse a:
-366
Véxase tamén
Historia ano a ano
Toledo (homónimos)
O topónimo Toledo pode referirse a:
Bacilli
Bacilli é o nome dunha clase taxonómica bacteriana, que inclúe tanto especies con forma de bacilo coma de coco. Está dividida en dous ordes, Bacillales e Lactobacillales, que conteñen algúns patóxenos importantes, como Bacillus anthracis, Listeria monocytogenes ou Staphylococcus aureus. Case todas son grampositivas.
Posibles confusións do nome
Debe terse coidado co uso dos nomes Bacilli (que se traduciría para o galego como "bacilos"), Bacillus (que se traduciría como "bacilo") e o termo "bacilo"", usado para designar ás bacterias alongadas con forma de bastonciño. Neste caso a ambigüidade pode evitarse utilizando os nomes científicos e non o vernáculo. Téñase presente o seguinte:
Filoxenia
A taxonomía actualmente aceptada deste grupo está baseada na LSPN (List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature) e a filoxenia elaborouse con datos da LTP 106 baseada no ARNr 16S do 'The All-Species Living Tree' Project
Bacilli parte 2 (continuación)
Bacilli non clasificados
Notas: ♥ Nomes de clados non incluídos no National Center for Biotechnology Information (NCBI) e que tampouco aparecen na List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature (LPSN).
Crise dos Sudetes
A Crise dos Sudetes (en alemán Sudetenkrise) é o nome dado aos sucesos que tiveron lugar do 1 ao 10 de outubro de 1938 en relación aos "Sudetendeutsche", unha minoría étnica en Europa Central formada por alemáns que por entón vivían en determinadas zonas de Bohemia, Moravia e Silesia oriental, dentro de Checoslovaquia (hoxe na República Checa). Checoslovaquia, que formara parte durante moito tempo do Imperio austrohúngaro até a súa desaparición tras a primeira guerra mundial, creouse a partir de Bohemia e Moravia, que eran centros industriais baixo dominio austríaco, e Eslovaquia, unha rexión agraria desenvolvida que formaba parte de Hungría.
Precedentes
miniatura|250x250px|Mapa de maioría xermana en 1938 (en negro) popularmente estes territorios denomináronse Sudetenland entre 1938 e o final da segunda guerra mundial. Desde a creación de Checoslovaquia en 1918, creouse a expresión alemá Sudeten (Os Sudetes) para designar á minoría xermanófona que habitaba Moravia e, sobre todo, a fronteira de Bohemia coa Silesia alemá e Saxonia. Dita minoría, que representaba máis do 30% da poboación total destes territorios (dunha poboación total duns 3,5 millóns de habitantes) conservaba a cultura e as tradicións alemás. Eran descendentes de colonos alemáns invitados polos reis de Bohemia a poboar a rexión a partir do século XIII.
O 1 de outubro de 1933 créase o Partido Alemán dos Sudetes, que acabou reclamando a adhesión da rexión ao Terceiro Reich. Dirixido por Konrad Henlein e o seu lugartenente Karl Hermann Frank, o partido pactou secretamente co partido nazi alemán, que acababa de chegar ao poder, a pesar de que nas súas orixes este partido non estaba vinculado á ideoloxía nazi e só recorreu a el como un recurso para desbloquear a situación con Checoslovaquia. Tras a súa vitoria electoral en 1935 (ao redor do 80% do voto alemán) reclamaron a formación dun Estado federal checo que foi rexeitado polo goberno central.
Hitler aumenta a presión
Trala anexión de Austria en marzo de 1938, Hitler eríxese como defensor dos alemáns de Checoslovaquia desatando a crise. O Partido Alemán dos Sudetes promulga os decretos de Carlsbad o 24 de abril de 1938, nos que esixe autonomía e liberdade para profesar a ideoloxía nazi. O Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte envía a Lord Runciman para negociar un acordo co goberno checo, liderado polo presidente Edvard Beneš, que fracasou pola decisión de Hitler de ordenar a Henlein que realizase demandas imposibles de aceptar polo goberno checo.
Posturas francesa, soviética e británica
dereita|miniatura|Chegada do primeiro ministro británico [[Neville Chamberlain a Múnic ( 1938). Chamberlain xa accedera a desmembrar Checoslovaquia dúas semanas antes.]] Francia e a Unión Soviética apoiaron a Checoslovaquia sen moito entusiasmo, mentres que o Reino Unido tentaba mostrarse conciliadora a través dos xestos de Lord Runciman e as entrevistas do primeiro ministro Neville Chamberlain con Hitler en Berchtesgaden (16 de setembro de 1938), onde se acordou a cesión de amplos territorios fronteirizos a Alemaña.
O día 21, Hitler engade ás súas reivindicacións territorios de Polonia (Cieszyn checoslovaco) e Hungría. En Godesberg (22-24 de setembro) volve entrevistarse con Chamberlain e reclama non só a súa anexión a Alemaña, senón a completa ocupación militar. Benito Mussolini intervén como mediador e propón unha reunión de potencias en Múnic. O mesmo día, o embaixador soviético en Praga confirma ao presidente checoslovaco, a requirimento deste, a disposición do seu país para axudar a Checoslovaquia simplemente con que esta acuda á Sociedade de Nacións para pedir amparo ante a agresión alemá, sen necesidade de esperar o veredicto da organización.
A pesar de certas concesións feitas por Praga, Checoslovaquia mobilizou as súas tropas o 23 de setembro. Con todo, a pesar de contar co apoio teórico da Unión Soviética (que, estritamente, dependía da intervención francesa), e tamén cun exército moderno e preparado, así como cunhas defensas fronteirizas moi poderosas, terminou abandonando toda resistencia á invasión alemá, ante a falta de apoio das potencias occidentais.
A situación militar
Pola súa banda, Checoslovaquia contaba con 17 divisións de infantaría e 4 divisións móbiles en tempo de paz, e outras 17 divisións tras a mobilización xeral, ademais de 4 formacións do mesmo tamaño ocupando as fortificacións fronteirizas e uns 138 batallóns de persoal militarizado (gardas de fronteira, ferrocarrís, aduanas...), equiparables a outras 14-15 divisións, sumando unhas 57 divisións en total. Checoslovaquia podía mobilizar, incluíndo unicamente á primeira reserva e parte da segunda, preto de 1.250.000 homes con formación militar, fronte a uns 1.100.000 de Alemaña.
A Luftwaffe dispuña duns 2.900-3.200 aparellos, pero unicamente dispuña de persoal para manter operativos uns 1.080 para cubrir todas as fronteiras. Fronte a eles, Checoslovaquia contaba cuns 1.200-1.600 avións, dos que uns 520 podían estar operativos. Os pilotos checoslovacos eran considerados máis experimentados que os alemáns. Ademais, as condicións meteorolóxicas do inverno de 1938 impedisen á aviación intervir a maior parte do tempo.
Os checoslovacos posuían certas vantaxes adicionais: a posición central que permitiría o traslado de tropas dunha parte a outra da fronte, a condición escarpada e boscosa da fronteira e as fortes defensas (campos minados, fortes, niños de metralladoras e abundante artillaría). Pola súa banda, as existencias de municións alemás só permitían seis semanas seguidas de combates.
Checoslovaquia ordenou a mobilización xeral o e Francia a parcial o 24. Francia podía chegar a mobilizar unhas 70 divisións e Reino Unido tiña previsto enviar 5 ao continente en caso necesario.
O xefe do Estado Maior checoslovaco calculaba poder resistir 3 semanas o ataque alemán, e o servizo secreto francés estimaba que podía aguantar un mes. O plan alemán requiría o éxito da invasión nuns poucos días para evitar o contraataque do exército francés, que necesitaba só 4 días para a mobilización parcial e 17 para a xeral.
Ultimato alemán e cesión occidental
dereita|miniatura|Hitler despide a Mussolini tras a conclusión do acordo con Francia e Gran Bretaña. Hitler deu un ultimato o 26 de setembro de 1938 e impuxo a súa posición nos acordos de Múnic o 30 de setembro de 1938 asinados por Hitler, Mussolini, Chamberlain e Daladier, primeiro ministro francés, prometendo Alemaña un plebiscito, que Chamberlain aceptou nun esforzo por evitar a guerra. Estes acordos indignaron a Checoslovaquia, que non fora convidada a participar neles, e á que só se lle comunicou o resultado.