cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
O segredo do Alicorno
Antecedentes
O segredo do Alicorno foi situado enteiramente en Bélxica e foi a última Aventura que se desenvolveu alí ata As xoias da Castafiore. Tamén sería a historia favorita de Hergé ata Tintín no Tíbet.
Paralelismos históricos
miniatura|right | 150px | Un gravado do século XVII de Sir Richard Haddock
Despois de publicar o libro, Hergé decatouse de que realmente houbera un almirante Haddock que servira na Mariña Real durante finais do século XVII e principios do XVIII: Sir Richard Haddock (1629-1715). Richard Haddock estivo ao mando do Royal James, o buque insignia do Conde de Sandwich durante a Batalla de Solebay de 1672, a primeira batalla naval da Terceira Guerra Anglo-Holandesa. Durante os combates, o Royal James incendiouse e Haddock escapou, pero tivo que ser rescatado do mar, tras o que a súa valentía foi recoñecida polo monarca británico, o rei Carlos II. Despois tomou o mando doutro barco, o Royal Charles, antes de converterse en administrador naval posteriormente. O avó do almirante Haddock, tamén chamado Richard, mandou ao navio de liña HMS Unicorn (1634) durante o reinado do rei Carlos I.
Nesta época viviu outro individuo coñecido como capitán Haddock, quen mandara a un brulote, o Anne e Christopher. David Ogg rexistrou que este capitán e o seu barco se separaron do seu escuadrón mentres se atopaban no mar e atracaron en Málaga para adquirir mercadorías que levaron a Gran Bretaña para vendelas por un beneficio. Por esta acción, Haddock foi levado a un tribunal militar no 1674, onde se lle ordenou devolver todos os beneficios da transacción e suspendéuselle o seu mando durante seis meses.
Publicación
O segredo do Alicorno comezou a serializarse como unha tira diaria no xornal Le Soir desde o 11 de xuño de 1942. Como coas aventuras anteriores, tamén comezou a serializarse no xornal católico francés Cœurs Vaillants, a partir do 19 de marzo de 1944. En Bélxica publicouse en formato de álbum de 62 páxinas por Editions Casterman en 1943. Agora completamente coloreado, o libro incluía un novo deseño de portada creado por Hergé despois de completar a serialización orixinal da historia, xunto con seis debuxos a gran cor. A primeira impresión vendeu 30 000 copias na Bélxica francófona.
Tannhäuser (ópera)
Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg (en galego Tannhäuser e o torneo de trobadores do castelo de Wartburg) é unha ópera en tres actos con música e libreto en alemán de Richard Wagner, baseada en dúas lendas alemás.
Historia e características
Wagner empregou principalmente dúas historias que aparecen na obra de Ludwig Bechstein, entre outras fontes: unha delas é a lenda do cabaleiro Tannhäuser, e a outra é a chamada Der Sängerkrieg auf der Wartburg, é dicir o «concurso de canto do Castelo de Wartburg». Os temas principais da ópera son a loita entre o amor sagrado e o profano, e a redención a través do amor, tema dominante en boa parte da obra de Wagner.
A súa estrea tivo lugar en Dresden o 16 de outubro de 1845 baixo a dirección do propio compositor. A súa sobriña, Johanna Wagner, interpretou o papel de Elisabeth.
Existen catro versións da ópera; a terceira, a versión de París, é a que se adoita interpretar con máis frecuencia. Esta ópera é unha das integrantes do Canon de Bayreuth.
Tannhäuser segue no repertorio, se ben non está entre as óperas máis representadas, aparecendo nas estatísticas de Operabase no posto 53 das cen óperas máis representadas no período 2005-10, sendo a 14ª en Alemaña e a sexta de Wagner, con 82 representacións.
Instrumentación
A partitura de Tannhäuser está escrita para os seguintes instrumentos:
En escena
Ligamento costoclavicular
Por diante ten o tendón do músculo subclavio e por detrás a vea subclavia.
Megacariocito
miniatura|dereita|300 px|Megacariocitos na medula ósea. miniatura|dereita|Esquema dun megacariocito co seu núcleo único multilobulado e liberando plaquetas. Os megacariocitos son células de gran tamaño de núcleo multilobulado poliploide da medula ósea que orixinan as plaquetas ou trombocitos do sangue, estas últimas necesarias para a coagulación do sangue. Normalmente na medula ósea 1 de cada 10.000 células é un megacariocito, pero esta proporción de megacariocitos pode aumentar ata case 10 veces en certas enfermidades.
Estrutura
En xeral os megacariocitos son células moi grandes, de 10 a 15 veces meirandes ca un glóbulo vermello típico, cun diámetro medio de 50-100 μm. Durante a súa maduración, o megacariocito crece en tamaño e replica o seu ADN sen sufrir citocinese nun proceso chamado endomitose. Como resultado, o núcleo do megacariocito chega a facerse moi grande e lobulado, e visto co microscopio óptico pode dar a falsa impresión de que a célula ten varios núcleos, aínda que realmente é un só. Nalgúns casos o núcleo pode conter ata 32 copias do complemento normal de ADN dunha célula humana (poliploides).
O citoplasma, igual que as plaquetas que se evaxinan del, contén gránulos α e corpos densos.
Desenvolvemento dos megacariocitos
Liñaxe das células sanguíneas|esquerda|250px Os megacariocitos derivan de células nai hematopoéticas precursoras da medula ósea. A maioría dos megacariocitos permanece na medula pero algúns poden pasar ao sangue e instalarse no fígado, pulmóns, riles e bazo. Estas células nai multipotentes das que derivan os megacariocitos viven nos sinusoides da medula ósea e poden producir todos os tipos de células sanguíneas dependendo dos sinais que reciban. O sinal principal para a produción de megacariocitos é a trombopoetina ou TPO. A trombopoetina é suficiente para desencadear esta produción pero non absolutamente necesaria para inducir a diferenciación das células proxenitoras da medula ósea en megacariocitos. Outros sinais moleculares que inflúen son: GM-CSF, IL-3, IL-6, IL-11, quimiocinas (SDF-1 ; FGF-4), e a eritropoetina. O megacariocito orixínase a través da seguinte liña celular:
UFC-Me ou unidade formadora de colonias-megacariocito (célula nai hemopoiética pluripotencial ou hemocitoblasto) → megacarioblasto → promegacariocito → megacariocito.
Cando a célula chega ao estado de megacarioblasto perde a súa capacidade de dividirse, pero aínda pode replicar o seu ADN e continuar o seu desenvolvemento, facéndose poliploide. O citoplasma segue expandíndose e o complemento de ADN chega a ser 32 veces maior ca o dunha célula diploide normal (64N).
Liberación das plaquetas
Unha vez que a célula completou a súa diferenciación e é un megacariocito maduro, empeza a producir plaquetas (trombocitos). A trombopoetina induce aos megacariocitos a formar pequenas prolongacioóns protoplaquetarias (proplaquetas).
O proceso de formación de plaquetas comeza coa formación no citoplasma de estruturas tubulares membranosas paralelas, que conteñen gránulos e que representa cada unha unha futura plaqueta. As futuras plaquetas están delimitadas por estas membranas internas no citoplasma dos megacariocitos.
Os megacariocitos están situados xusto debaixo do endotelio dos sinusoides da medula ósea e emiten prolongacións (proplaquetas) que penetran no endotelio e asoman á súa luz. Propuxéronse dous mecanismos para explicar a liberación das plaquetas. Unha posibilidade é que estas prolongacións potoplaquetarias (proplaquetas) se manteñan unidas ao megacariocito e rompan explosivamente e se convertan en plaquetas. Outra posibilidade alternativa é que a célula solte estas prolongación con forma de fita, que se orixinaron a partir de pseudópodos, nos seos vasculares da medula ósea e circulen polos vasos sanguíneos. Estas fitas poden emitir plaquetas continuamente na circulación sanguínea. En cada un destes dous posibles escenarios, cada prolongación protoplaquetaria pode orixinar de 2000 a 5000 novas plaquetas ao romper. En total, 2/3 destas plaquetas recentemente producidas permanecerán na circulación sanguínea, e 1/3 quedarán almacenadas no bazo.
Despois de evaxinárense as plaquetas, o que queda do megacariocito é principalmente o núcleo. Este resto do megacariocito cruza a barreira da medula ósea, pasa ao sangue e é consumido cando chega aos pulmóns polos macrófagos alveolares.
Trombopoetina
A trombopoetina (TPO) é unha proteína de 353 aminoácidos localizada no cromosoma 3p27. A TPO é sintetizada principalmente no fígado pero pode selo tamén nos riles, testículos, cerebro, e nas células do estroma da medula ósea. Ten moita homoloxía coa eritropoetina. É esencial para a formación da cantidade adecuada de plaquetas. Os ratos que carecen de TPO ou do receptor da TPO (Mpl) presentan unha redución do 90 % no número de plaquetas circulantes, aínda que as súas plaquetas son normais en morfoloxía e función.
Enfermidades
Os megacariocitos son os responsables directos da produción de plaquetas, as cales son necesarias para a formación dos coágulos ou trombos de sangue. Hai varias doenzas que se poden atribuír a un funcionamento anormal dos megacariocitos ou das plaquetas.
Trombocitemia esencial
A trombocitemia esencial é un trastorno caracterizado pola presenza dun número de plaquetas circulantes extremadamente alto. A enfermidade dáse nunha proporción de 1 ou 2 casos por cada 100.000 persoas. Os requirimentos actuais da Organización Mundial da Saúde para a súa diagnose son ter máis de 600.000 plaquetas/μL de sangue (o normal é 150.000-400.000) e facer unha biopsia de medula ósea. Unha das consecuencias de ter un número de plaquetas tan elevado é a trombose ou formación de coágulos por todo o corpo. Os trombos fórmanse máis frecuentemente nas arterias que nas veas. Pero, curiosamente, se o número de plaquetas é superior a 1 000 000 por μL poden producirse hemorraxias. Evidencias recentes suxiren que a maioría dos casos de trombocitemia esencial se deben a unha mutación na proteína JAK2, que forma parte da vía JAK-STAT de sinalización, que activa a transcrición de certos xenes. As evidencias suxiren que esta mutación fai aos megacariocitos hipersensibles á trombopoetina e causa a proliferación clonal dos megacariocitos. Hai un risco significativo de que o trastorno dexenere en leucemia. O principal tratamento é a anagrelide ou hidroxiurea para rebaixar os niveis de plaquetas.
Trombocitopenia amegacariocítica conxénita
A trombocitopenia amegacariocítica conxénita (CAMT) é un raro trastorno hereditario. As súas principais manifestacións son trombocitopenia e megacariocitopenia, é dicir, cantidades anormalmente baixas de plaquetas e megacariocitos. Preséntase unha ausencia de megacariocitos na medula ósea, que non está asociada con anormalidades físicas. A causa deste trastorno parece ser unha mutación no xene do receptor da trombopoetina, o c-mpl, a pesar de que os niveis séricos de trombopoetina son altos. Ademais, pode haber anormalidades no sistema nervioso central que afectan ao cerebro e cerebelo, o cal pode orixinar algúns dos síntomas. O tratamento desta trombocitopenia é o transplante de medula ósea.
Un transplante de células nai/medula ósea é o único remedio para esta enfermidade xenética. Xeralmente cómpren frecuentes transfusións de plaquetas para evitar que o paciente sangre ata a morte ata que se complete o transplante, aínda que non en todos os casos.
Soiuz TM-16
Soiuz TM-16 foi unha misión espacial tripulada rusa lanzada o 24 de xaneiro de 1993 mediante un foguete Soiuz U2 desde o cosmódromo de Baikonur.
Características
Soiuz TM-16, unha Soiuz modelo TM cos cosmonautas Gennadi Manakov e Aleksandr Poleshchuk a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir, facer experimentos científicos e manter a estación. Como particularidade a nave levaba o sistema de acoplamento APAS-89 en lugar da sonda de acoplamento estándar coa finalidade de probalo para futuras operacións con ese sistema.
Durante a súa estancia recibiron a visita da Progress M-15, a Progress M-16, a Progrss M-17, a Progress M-18 e a Soiuz TM-17.
Federación Viguesa de Peñas Recreativas El Olivo
A FVPR El Olivo é unha entidade social e deportiva sen ánimo de lucro da cidade de Vigo, fundada en 1983, que está composta por 60 peñas da cidade e da comarca viguesa, cuns 3.500 socios. A entidade organiza varios trofeos de xogos de mesa, petanca e chave, así como algúns actos benéficos.
A súa sección deportiva foi fundada no ano 1991, e entre os varios equipos de fútbol e fútbol sala que ten, o máis salientable de todos é o equipo sénior de fútbol feminino, que en 2011 acadou por vez primeira o ascenso á máxima categoría do fútbol feminino nacional, a Primeira División. A sección feminina desapareceu ó final da temporada 2017/2018,
Euskirchen
miniatura|230px|Localización do concello de Euskirchen no seu distrito homónimo. Euskirchen é unha cidade alemá, capital do distrito homónimo, no Regierungsbezirk (Rexión Administrativa) de Colonia, do Land de Renania do Norte-Westfalia.
Xeografía
O concello, situado a 160 msnm, ocupa unha superficie de 139,63 km2. A súa poboación, en 2006, era de 55 235 habitantes. O que daba unha densidade de poboación de 396 hab./km2.
Boucle du Mouhoun
Boucle du Mouhoun é unha das 13 rexións administrativas de Burkina Faso. Creada o 2 de xullo do 2001, ten unha poboación de 1 353 607 de habitantes (2002). A cidade capital da zona é Dédougou. Seis provincias conforman esta rexión: Balé, Banwa, Kossi, Mouhoun, Nayala e Sourou.
Colmeiro
O apelido galego Colmeiro pode referirse a:
Período Kamakura
O período Kamakura (鎌倉時代, かまくらじだい, Kamakura jidai) iniciase trala derrota do clan Taira (平) polos Minamoto (源) na guerra de Gen-Pei (源平), o período coñecido como "Kamakura", o primeiro dos tres grandes períodos do xogunato xaponés (将軍, xogún = xeneral). Este xogunato Kamakura durou de 1185 ata 1333. O emperador asume función decorativa (en Quioto), cabendo ao xogún toda a administración do país, baseado nun sistema feudal, coa capital na cidade de Kamakura. En 1192, o xogún Minamoto no Yoritomo é nomeado polo emperador "seii-taixogún" (征夷大将軍, xeneralísimo combatente dos bárbaros) e os seus descendentes serían alzados ao posto de xogún, nun réxime coñecido como bakufu (幕府, goberno da tenda). A partir dese período, todos os xogún son considerados descendentes dos príncipes do clan Minamoto, fillos do emperador Seiwa, sendo título hereditario.
A Era Kamakura, liderada por samurais, caracterizouse polo xurdimento de novas tendencias relixiosas e polas intensa busca de apoio espiritual, levando o budismo ao pobo. Ata a Era Heian (794~1192), esa forma de relixión era practicada case que exclusivamente polos nobres. Coa popularización da crenza budista xurdiron varias seitas denominadas "Novo Budismo de Kamakura".
A aparición de novas seitas foi impulsado pola idea de fin do mundo (末法思想, mappō shisō) que se espallou a fins da Era Heian, provocada pola inestabilidade social – consecuencia da guerra entre os clans Taira e Minamoto –, a miseria e as calamidades.
Os monxes Eisai (1141~1215) e Dōgen (1200~1253) estudaron na China (Dinastía Sung) a seita Zen, que prega a meditación para acadar o nirvana e, cando volveron ao Xapón, fundaron respectivamente as seitas Rinzai-shū e Sōtō-shū.
Shinran (1173~1262), discípulo do monxe Hōnen (1133~1212), fundou a seita Jōdo-shin-shū e, na época do ataque dos mongois, o monxe Nichiren (1222~1282) fundou a seita Nichiren-shū, que pregaba pola salvación da alma e do país.
Todas esas novas seitas teñen en común a simplicidade e a ausencia de práctica ascética rigorosa, facendo posible para calquera persoa o seu exercicio.
Monos (filme)
Monos é un filme de 2019 dirixido por Alejandro Landes, escrito por Landes e Alexis Dos Santos e producido por Fernando Epstein, Santiago Zapata, Cristina Landes e o propio Landes. Está protagonizado por Julianne Nicholson e Moisés Arias. O filme conta a historia dun grupo de guerrilleiros adolescentes asignados para vixiar un refén. Lanzouse en Colombia o 15 de agosto de 2019 e nos Estados Unidos fíxose o 13 de setembro de 2019 a través de Neon e Participant, recibindo valoracións positivas por parte da crítica.
A súa estrea internacional fíxose no Festival de Sundance o 27 de xaneiro de 2019, onde gañou o Premio Especial do Xurado na categoría World Cinema Dramatic. Foi escollido como candidato de Colombia ó Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 92ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado. Tamén foi o candidato ó Premio Goya á mellor película estranxeira de fala hispana na XXXIV edición dos premios.
Distrito de Euskirchen
miniatura|200px|Situación do distrito. O Distrito de Euskirchen (en alemán Kreis Euskirchen) é un Kreis (distrito) alemán na parte meridional do Land de Renania do Norte-Westfalia.
A capital do distrito é a cidade de Euskirchen.
Xeografía
Limita ao oeste, nunha pequena extensión, con Bélxica, e co distrito de Aquisgrán, ao norte co distrito de Düren e o Rhein-Erft-Kreis, ao leste con Rhein-Sieg-Kreis e co distrito do Land de Renania-Palatinado denominado Ahrweiler, así como co distrito de Vulkaneifel. A capital do distrito é a cidad de Euskirchen.
Ocupa unha extensión de 1 249 km².
Poboación
No ano 2005 contaba cunha poboación de 193 027 habitantes, o que daba unha densidade de poboación de 155 hab./km².
Daniel Sueiro
Daniel Sueiro Rodríguez, nado en Ribasar (Rois) en 1931 e finado en Madrid o 25 de setembro de 1986, foi un xornalista e escritor galego en lingua castelá.
Traxectoria
Fillo de José Sueiro Danza, mestre nacional da escola de Ribasar, e Ramona Rodríguez Fernández. Estudou o bacharelato en Ourense e A Coruña. Comenzou os estudos de Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, onde dirixiu a revista Servicio do S.E.U., e despois marchou á Universidade Central de Madrid. Graduouse en xornalismo na Escola Oficial de Madrid. Traballou na revista Juventud, nos xornais Arriba e Pueblo e na Axencia EFE.
Comezou a súa carreira literaria en 1958 co libro de relatos La rebuscas y otras desgracias. En 1958 escribiu Los conspiradores, pola que obtivo o Premio Nacional de Literatura en 1959 e que se publicou catro anos despois, á que seguiu a súa primeira novela, La criba, sobre o mundo do xornalismo. Despois apareceu a novela Estos son tus hermanos, que narra o regreso dun exiliado a España, onde non pode soportar os odios e a violencia social que seguen exercendo sobre el os vencedores da guerra e describe o ambiente irrespirable que se crea ao seu redor; foi prohibida pola censura franquista en 1961 e publicouse en México en 1965. Volveu ao relato coa publicación de Toda la semana en 1964. Durante os anos sesenta e setenta publicou novelas como La noche más caliente (1966), sobre o mundo rural dominado polo caciquismo, Corte de corteza (1969), no que coa anécdota dun transplante de cerebro constrúe unha protesta ante a sociedade, e El cuidado de las manos (1974).
Aínda que conseguiu algún éxito como novelista e recibiu o premio Alfaguara, logrou maior resonancia no mundo literario polos seus ensaios e libros reportaxes, modalidade na foi pioneiro en España, baseados sobre todo na pena de morte. Desta faceta destacan as obras: El arte de matar (1968), Los verdugos españoles (1972), La pena de muerte: ceremonial, historia, procedimientos (1974) e Historia del franquismo, de 1978. Finou en Madrid dun cancro o 25 de setembro de 1986. Ao ano seguinte publicouse postumamente a súa última novela, Balada del Manzanares.
Guión cinematográfico
A película Queridísimos verdugos, de Basilio Martín Patino, está inspirada no seu libro Los verdugos españoles.
Vida persoal
Casou en 1957 con María Cruz Seoane, que foi unha destacada historiadora da prensa.
Muralla de Lugo
A muralla de Lugo é unha fortificación que data do Imperio Romano situada na cidade de Lugo, en Galicia, sendo a única muralla destas características que se conserva no mundo. Comezou a súa construción probablemente contra o ano 260, ao medrar a importancia de Lucus Augusti como centro de comunicacións e comercial do norte peninsular. A devandita construción delongouse ata a época de Constantino, rematando sobre o ano 325. Moitos séculos máis tarde, xa no século XX, concretamente en 1921, quedou catalogada como Monumento Nacional, e case oitenta anos máis tarde, o 30 de novembro de 2000, a UNESCO declarouna Patrimonio da Humanidade.
O perímetro da muralla, que forma unha elipse imperfecta, é de 2.266 m e a súa altura varía entre os 8 e os 12 ou 10 m sendo unha das fortificacións máis grandes do seu tempo. A área que circunscribe é de 33,4 hectáreas. Sobre a muralla o camiño de ronda varía entre os 4, 5 e os 7 m de largo. Na parte exterior da muralla un foxo con forma de V podía encherse de auga en caso de perigo. En orixe tiña 85 torres, das que se conservan 71 (sesenta de planta circular e once de planta cuadrangular), e a súa función era defensiva. O certo é que o paso do tempo fixo desaparecer a metade superior en case toda a súa extensión e, na parte que queda en pé, tamén houbo profundas transformacións.
Inicialmente a muralla tiña cinco portas, mais posteriormente abríronse outras cinco. Dende o século XVI xurdiron voces reclamando a reconstrución, e existen textos que falan de "torres con dous ou tres pisos, grosos vidros brancos nas fiestras das torres e mesmo vestixios de madeiros de cuberta e chemineas". Hoxe a torre da Mosqueira é a única mostra daquela descrición. O 6 de outubro de 2007, a Muralla irmandouse coa Gran Muralla Chinesa, nunha cerimonia presidida polo alcalde de Lugo Xosé Clemente López Orozco e o embaixador chinés Qui Xiaoqi.
Historia
miniatura|220px|Cidade Vella dende o alto da Muralla.
Aínda que os romanos fundaron un campamento ao redor do ano 25 a. C., a cidade de Lucus Augusti fundouse cara ao ano 15 ou 13 a.C., non foi ata os séculos III e IV, entre os anos 260 e 325, que construíron unha barreira defensiva que rodeaba todo o núcleo da cidade. A muralla finalmente acadou unha lonxitude total de 2.266 m, sendo unha das fortificacións máis grandes do seu tempo. Non se coñecen os motivos da construción da muralla que puideron ser múltiples: defensiva, cortaventos, elemento de prestixio, sen esquecer a vertente económica, facilitando salarios a moitos traballadores de distintos sectores ao longo dos anos.
Cómpre destacar que é a máis completa e mellor preservada mostra de arquitectura militar do Imperio Romano de Occidente. Parece ser que nesta época a muralla non tiña a altura que se coñece hoxe en día, senón que estaba coroada por 85 grandes torres con grandes xanelas, desta coroación hoxe en día só se conserva unha destas torres parcialmente, a coñecida como A Mosqueira, que deixou o arquitecto Alejo Andrade Yáñez na reforma xeral feita cara 1837.
Semella ademais que a muralla tiña ameas entre as torres e estaba rodeada por foxos duns 20 m de largo e 5 m de fondo, complicando aínda máis a tarefa nunha suposta invasión da cidade. Co paso dos séculos pouco a pouco as torres fóronse deteriorando, sendo eliminadas na reforma de Andrade.
Descrición
miniatura|Obra de [[Modesto Brocos, Defensa de Lugo, que ilustra a estratexia urdida polos habitantes de Lugo ante o asedio das tropas de Almanzor.]]
Dimensións
A muralla rodea todo o recinto histórico da cidade, o que é coñecido como casco vello, ou centro, polos lucenses. Así pois ten un perímetro total de 2.266 m de circunferencias, abarcando un espazo interior de 0,34 km2 (o que supón por exemplo un pouco menos ca Cidade do Vaticano). A media de espesura dos seus muros é 4,20 m, mais podendo chegar ata os 7 m nalgúns sitios. A súa altura oscila entre os 8 m e os 12 m, conservándose os restos dunha das antigas 85 torres, da que quedan dúas fiestras de medio punto de 1,15 m de largo e 1,43 m de alto unha e 1,53 m a outra. A lonxitude dos muros entre as antigas torres varía entre os 8,80 m e os 16,40 m.
Materiais
miniatura|A Mosqueira, cos restos das antigas xanelas. A muralla foi construída con laxas de lousa e bloques de granito. As lousas forman o armazón exterior da muralla e os bloques de granito foron empregados sobre todo para reforzar as torres que franqueaban as portas. O núcleo da estrutura é un morteiro fabricado con terra, pedra solta e cantos, e cementado con auga.
Tramos
O trazado da construción defensiva é aínda hoxe un misterio. Ninguén acerta a entender por que deixaron fóra importantes núcleos residenciais da antiga cidade á vez que protexía zonas deshabitadas. En xeral a muralla esténdese por unha orografía irregular, máis alta ao noroeste e en descenso cara ao sueste. A forma é cuadrangular, con vértices suavizados. Do trazado podemos destacar ademais estes tramos:
Torre da Mosqueira
Neste tramo atópanse os únicos restos que quedan das antigas 85 torres da muralla, a Mosqueira. Consiste en dous arcos de medio punto. Estas xanelas, que na antigüidade estaban en tódolos cubos, e ademais de varios pisos de altura, servían para favorecer un maior campo visual, o que permitía controlar os foxos e manter contacto visual coas torres adxacentes. As escaleiras máis próximas para acceder a este tramo son as do Campo Castelo.
Paseo dos Cóengos
Denomínase así ao tramo da muralla que vai dende a porta de Santiago ou Pexigo ata a porta Miñá. As tres torres deste tramo foron derrubadas en 1882 para facer un paseo máis amplo, de 7,70 m de largo e 150 m de longo. A denominación deste tramo vén a raíz dos paseos que frecuentaban os sacerdotes nesta zona antes de acudiren á catedral. Este tramo tamén é denominado coma o paseo de Inverno.
Reduto de María Cristina
Bautizouse de tal xeito en homenaxe á raíña rexente, María Cristina de Borbón. En 1990 achouse un cubo orixinal que se cre formaba parte da porta alí existente, a principal, chamada porta Castelli.
As torres
miniatura|Vista das xanelas pola parte interior da muralla. Das 85 torres orixinais, aínda que algunhas teorías sosteñen que poderían ser 86, consérvanse hoxe 71, sendo de planta semicircular agás as que seguen á porta Miñá que foron reconstruídas con planta rectangular. Deberon estar coroadas por torres de dous pisos con xanelas, quedando como testemuña a torre da Mosqueira na que aínda permanecen algúns restos. A disposición das torres evitaba a existencia de ángulos mortos.
Os restos da nomeada fan supor que cada unha das torres tiña en orixe unha estrutura superior que contaba, polo menos, con dous pisos. Estes pisos tiñan grandes fiestras onde se estima que se situarían armas defensivas como béstas, onagros ou escorpións.
Accesos
O paseo superior da muralla é totalmente recorrible, sendo moi frecuentado por tódolos lucenses, o que supón que a muralla sexa unha rúa máis da cidade. Este paseo peonil consta de diversos accesos, todos eles construídos a partir do século XVII, aínda que existen rastros de dezaseis antigos accesos, que parece ser que se utilizaban antes da construción dos actuais accesos. O primeiro deles foi achado en 1962, totalmente cegado por desperdicios e terra. Coa posta en marcha do Plan Integral da Muralla se rehabilitaron. Hoxe estímase que había unha escaleira por cada torre.
Sábese ademais que as escaleiras non chegaban á altura do chan. Para acceder ao primeiro chanzo había que utilizar escadas móbiles. Isto permitía, en caso de necesidade, illar a muralla retirándoas. Os accesos que podemos atopar hoxe en día son:
A estrutura defensiva que conformaba a muralla estaba formada polo foxo, a propia muralla e o intervallum. Con todo cómpre destacar que o primeiro elemento defensivo era a propia contorna e orografía que rodeaban a cidade.
Estaba sito a uns 5 m das torres e tiña unha anchura de 20 metros e unha profundidade de 4. Na actualidade só quedan vestixios do mesmo, sendo documentado en 1987 mediante diferentes estudos arqueolóxicos. Comprobouse que non era un foxo continuo, senón que estaba formado por diversos tramos independentes con encontros axustados. Tiñan no fondo unha serie de canles cuxa finalidade está sen definir.
Constituía o espazo entre o paramento da muralla e as edificacións urbanas, sendo a última defensa posible. Percorría toda a lonxitude da mesma, como un paseo de rolda inferior, e servía para a intendencia da defensa. Co paso do tempo este espazo foi sendo ocupado por edificacións. A mediados do século XX había máis de 30 edificios *encostados á muralla.
Portas
miniatura|Portas da muralla de Lugo. 1. Porta de San Fernando 2. Porta Falsa 3. Porta da Estación 4. Porta de San Pedro 5. Porta do bispo Izquierdo 6. Porta do bispo Aguirre 7. Porta de Santiago 8. Porta Miñá 9. Porta do bispo Odoario 10. Porta Nova A muralla dispuña de seis portas de acceso que correspondían ás vías principais do trazado urbano. Entre 1853 e 1921 abríronse outras cinco por necesidades da expansión da cidade. Das dez portas existentes, seis son peonís e catro permiten o tráfico rodado, aínda que a meirande parte do recinto amurallado é totalmente peonil.
As portas de madeira que permitían pechar o acceso permaneceron, en mellor ou peor estado, ata o século XIX. A partir de 1877 desapareceron definitivamente. O control do tránsito mantívose ata ben entrado o século XX permanecendo como testemuña do mesmo os fielatos en varias das portas. Nelas cobrábase o imposto e realizábase o control das persoas que entraban e saían do recinto.
Portas romanas
miniatura|210px|Porta de Santiago coa [[Catedral de Lugo|catedral ao fondo.]] miniatura|210px|Porta de San Pedro, de orixe romana na que se aprecia o escudo da cidade. miniatura|210px|Porta Falsa, a utilizada pola gornición romana.
Porta Castelli
Esta porta desapareceu ao derribarse o castelo. É posible que fose a porta de entrada ao Foro da cidade romana polo cardo máximo. Menciónase como Porta Castelli en 1120 e Porta do Castelo en 1202. En 1583 o bispo Fernando de Vellosillo contratou a reconstrución co mestre García Sánchez, seguindo os planos de Gaspar de Arce Solórzano. Tiña ponte levadiza para salvar o foxo. Foi cegada despois de 1662 ao se descubrir que os tratandes de viño o introducían por ela sen pagar impostos.
Porta Miñá
É a máis antiga, de orixe romana con toda certeza, sendo a que se conserva con menos modificacións. Era a porta que daba saída á estrada que ía ao Miño, cara a Iria Flavia (Padrón). Tamén é coñecida como porta do Carme (xa que se atopa en fronte da capela que dá nome a este céntrico barrio lucense). Tamén foi chamada Minei ou Mineana, por ser a saída habitual cara ao río Miño.
Seguindo os canons de Vitruvio, a obra está formada por unha bóveda de canón e un arco de medio punto, protexida exteriormente por dúas torres con perpiaños de granito e laxe, ademais ten un recinto destinado ao corpo de garda a nivel do adarve, que se comunicaba con outras dúas torres interiores de base rectangular que conformaban a contraporta. Ata o século XIX utilizouse o oco que correspondería á maquinaria da reixa de ferro que subía e baixaba, como capela dedicada a san Ramón, que desapareceu en 1873. A porta ía ser derrubada para construír unha nova porta no seu lugar en 1870, mais debido a dificultades económicas ao final librouse da demolición. A porta ten 3,65 m de largo.
Porta de Santiago
Tamén coñecida como do Pexigo ou Pexigu (en latín: Posticu ou Porticu). As súas dimensións son 4,15 m de largo e 5,50 m de alto (6,90 m ata o adarve). Foi unha porta particular dos cóengos para acceder ás súas hortas ata 1589. En tempos de pestes era a porta que permanecía aberta e tiña unha ponte levadiza.
Foi ensanchada en 1759 polo bispo Izquierdo y Tavira para que puidesen pasar carruaxes, sendo decorada na súa parte interior (xa que era considerada unha porta de saída) cunha imaxe do Apóstolo Santiago, patrón de Galicia e co escudo de armas do propio bispo.
Entrando ao recinto por esta porta atópase de fronte a catedral de Santa María, podendo subir á muralla a través da rampla adxacente á mesma porta. Neste lugar está o conxunto arqueolóxico da Domus do Mitreo, podéndose ver os alicerces da muralla e o revoco do paramento con morteiro de cal.
Porta de San Pedro
Por esta porta entraban as calzadas XIX e XX procedentes de Asturica Augusta (Astorga) e Bracara Augusta, actual cidade de Braga. Sita no lugar dunha porta romana, era denominada na Idade Media como porta de Sancti Petri. É por onde entra o Camiño de Santiago na súa variante do Camiño Primitivo. Tamén foi coñecida como porta Toletana, non se sabe se recibe ese nome por ir á Tolda ou polos mercadores casteláns que chegaban á cidade.
Está situada nunha vagada e mide 3,70 m de largo e 4,85 m de alto, sendo a altura ata o adarve nese punto de 10,80 m. Está constituída por unha bóveda de medio canón e un arco faxón. Foi modificada en 1781, pasando a posuír un corpo interior de garda semellante ao da porta Miñá, utilizado coma capela das Ermidas ata 1860, cando foi derrubada.
Está decorada na súa parte exterior co escudo da cidade, coa coroa e os dous leóns rampantes, onde ademais se indica nunha inscrición o comezo da reconstrución da porta en 1781. Sobre a coroa do escudo da cidade a xente adoita lanzar moedas que se caen enriba da mesma lles permitía cumprir un desexo. Atravesando á dereita éntrase na praza do Cantiño, onde se atopan unhas escaleiras de acceso ao recinto amurallado.
Porta Nova
Esta porta de orixe romana era a saída cara a Brigantium, sendo a principal vía de comunicación cara ao norte da cidade ata a apertura da porta de San Fernando en 1854. Xa dende o século XII esta porta era coñecida como a Nova, sendo o seu corpo semellante ao da porta Miñá, no Carme. Tamén incluía un recinto para o corpo de garda utilizado logo como capela, adicada á Santa Mariña e á Virxe dos Remedios, até 1785, ano en que foi eliminada.
A porta, tal como a coñecemos hoxe foi construída en 1900. Está situada nunha ladeira e ten 4,60 m de largo por 8 de alto, medindo 8,95 m ata o adarve. Entrando pola porta á dereita atopamos unhas escaleiras de acceso á muralla, dende onde se pode contemplar unha boa vista da catedral ao lonxe.
Porta Falsa
Esta porta era a utilizada pola gornición romana, sendo coñecida no século XIV como porta do Puxigio, debido ás súas reducidas dimensións, e na época Moderna e Contemporánea, das Torres do Conde e da Coruña, o que fai que sexa unha das orixinais romanas. Este tipo de portas para a gornición romana eran coñecidas coma posterulae, sendo ese o seu único uso, sendo a saída unha trincheira escavada no terreo.
Durante a Idade Media foi probablemente clausurada, volvendo reabrirse en 1602, aínda que ata vinte anos despois non se estabilizaría esa apertura, debido á instalación nas súas inmediacións do Hospital de San Bertomeu, antes situado na praza maior. Por esta porta entraban e saían os correos (durante moitos anos foi a máis próxima ao camiño da Coruña, sede da Capitanía Xeneral e da Audiencia). No século XX foi aberta para uso exclusivo peonil construíndo no seu acceso unhas escaleiras.
Está situada nunha ladeira e as súas dimensións son de 3,45 m de largo e 5,65 m, sendo a súa altura e ata o adarve, de 11,50 m. Entrando pola porta á esquerda hai situadas unhas escaleiras de acceso á muralla.
Portas modernas
miniatura|Porta do Campo Castelo miniatura|220px|Tramo da Muralla preto de bispo Aguirre. miniatura|220px|Porta de San Fernando.
Porta do bispo Aguirre
Esta porta, obra de Nemesio Cobreros, foi a cuarta porta aberta no século XIX na muralla, concretamente no ano 1874. Foi feita para ter un acceso aos camposantos e ao novo Seminario de Lugo que o Concello dedicou ao bispo frei Gregorio María Aguirre. Para abrir esta nova porta houbo que derrubar dúas torres da muralla, aparecendo nela dúas lápidas romanas.
Ao igual que outras portas da muralla está sita nunha ladeira e as súas dimensións son de 10 m de largo por 8,15 de alzada, sendo a altura do adarve neste caso de 9 m. Esta porta está dotada de dúas portas que daban acceso a dous cuartos utilizados coma fielatos e dunha placa conmemorativa adicada ao propio bispo. A porta conecta hoxe a praza maior da cidade coa zona de Recatelo e o parque de Rosalía de Castro a través da rúa do bispo Aguirre, estando impedido hoxe atravesala con automóbiles agás certas excepcións.
Porta do Campo Castelo
Tamén coñecida como a porta do Cárcere, foi aberta, como o seu propio nome indica, para dar acceso ao novo cárcere aberto nas inmediacións, facilitando ao acceso ao xulgado e ao cambio de garda. Ao igual que gran parte das novas portas foi obra de Nemesio Cobreros e data de 1888, o que fai que sexa a terceira porta aberta durante este século.
As súas dimensións son de 4,32 m de largo por 7,15 m de alzada, e 8,10 m ata o adarve. Onde se atopaba esta porta antes había unhas escaleiras de acceso, seguramente romanas, o que condicionou as súas dimensións, sendo a máis pequena das novas abertas. Hoxe é completamente peonil, conectando a Estación de Autobuses coa zona do Campo Castelo, onde se poden atopar unhas escaleiras de acceso á muralla.
Porta da Estación
Coa chegada do ferrocarril a Lugo, foi necesaria a apertura desta nova porta en 1875 para acceder á estación de ferrocarril, obra de Nemesio Cobreros, aínda que máis tarde foi derrubada e construída de novo, en 1921, por Luciano Travadelo. Hoxe carece de elementos ornamentais debido á crise económica que padecía a cidade no momento da súa apertura, poucos anos despois da Primeira guerra mundial.
Ten 10 m de anchura e 8 de altura, sendo a súa alzada ata o adarve de 9 m. Esta porta comunica hoxe a rúa Castelao e a praza de Santo Domingo, ao pé da Ronda da Muralla. É unha das portas que aínda pode ser atravesada polos vehículos. Ao cruzarmos a porta á dereita podemos atopar unhas escaleiras de acceso á muralla, á beira de onde antes se atopaba o Gran Teatro de Lugo.
Porta de San Fernando
A súa forma actual data de 1962, o que a converte na última obra de importancia realizada na muralla, obra de Ruperto Sánchez Núñez, para ampliar unha antiga de 1853. A actual porta ten unha anchura de 12,50 m e unha altura de 7,50 m, gardando unha distancia ata o adarve de 9,65 m, o que a converten na porta máis ampla da muralla.
Esta porta foi construída para dotar dun novo acceso da parte norte da cidade ao centro, xa que antes había que utilizar ou a porta Falsa ou a Nova para entrar no recinto, polo que se tiña que tomar un desvío. Coa construción desta porta tamén se construíron as rúas de San Fernando, San Marcos e da Raíña, conectando as céntricas prazas de Ferrol, Santo Domingo e Maior. Por esta porta accédese dende a Avenida da Coruña á praza de Ferrol, onde se atopa a igrexa de San Froilán, patrón da cidade. Hoxe en día é totalmente transitable tanto por peóns coma por vehículos.
Porta do bispo Odoario
Debido á construción desta porta a muralla foi declarada Monumento Nacional. O oco da porta foi aberto en 1921 como acceso ao Hospital de Santa María, cando o alcalde Ánxel López Pérez ordenou dinamitar a muralla sen permiso. Porén, foi denunciado por unhas veciños da cidade, suceso que ocasionou a declaración da muralla coma monumento protexido para que non se puidesen facer xa máis modificacións na estrutura.
A construción desta última porta aberta na muralla rematou en 1928. O proxecto é de Ramiro Sainz, modificado por Ricardo García Puig. As súas dimensións son de 12 m de largo por 9,10 m de alto, o que fai que sexa a porta máis alta. A súa altura ata o adarve é de 10 m.
Poternas
miniatura|Casco Vello da cidade dende o paseo dos Cóengos. miniatura|Porta do bispo Odoario ou do Hospital, unha das máis novas. miniatura|[[Escudo de Lugo|Escudo da cidade na porta de San Pedro.]] Unha poterna é unha porta estreita de pequeno tamaño, que adoita atoparse elevada e de difícil acceso, e en ocasións utilizábase como porta falsa para poder entrar ou saír en caso de asedio. As sete poternas da Muralla de Lugo (que se atopan sempre colocadas preto dunha torre, para facilitaren a súa defensa) son:
Porta falsa
Para o urbanismo romano unha porta falsa era a que se emprazaba ao xeito dunha poterna. Esta porta pola súa situación, máis semellante ás das poternas da muralla cá das portas principais, recibiu este nome cando por necesidades de comunicación foi ampliada no século XVIII. O nome que recibe lembra aínda a súa forma orixinal. A súa localización preto da torre coincide co das outras seis poternas da muralla de Lugo. A ampliación consérvase en bo estado.
Poterna de Barras
Sita en fronte da actual Delegación de Fomento, esta poterna comunicaba o que hoxe se coñece como Camiño das Estántigas cos camiños exteriores da cidade que accedían ao campo de Marte e o seu templo dende o oeste. Na actualidade está habilitada e reformada en lenzo exterior da muralla e dá entrada a un habitáculo abovedado que garda un transformador da compañía eléctrica. Seguramente esta habitación permitía a existencia dun corpo de garda para a protección da poterna. É a mellor conservada na actualidade.
Poterna do Hospital
Sita en fronte do Hospital de Santa María, esta poterna comunicaba un decumano da zona norte da cidade cun dos camiños que accedían á ribeira do río Miño e a actual zona de San Lázaro. Na actualidade atópase tapiada no lenzo exterior da muralla pero aínda se observa o arco de medio punto que forma.
Poterna de Recatelo
Situada preto da rúa Vilalba, en fronte ao barrio de Recatelo. Esta poterna comunicaba un cardo da cidade e o barrio sur fóra das murallas que hoxe recibe o nome de barrio de Recatelo. Na actualidade atópase tapiada no lenzo exterior da muralla pero aínda se observa o arco de medio punto que formaba. No século XIX aínda debía de estar en uso xa que nos planos desta época se grafía a rúa interior que dende a actual rúa Cregos accedía á poterna.
Poterna da Chanca
Situada en fronte do Convento de las Hermanitas, esta poterna comunicaba o camiño que procedía dende a ponte romana sobre o río Chanca co decumano máximo no interior da cidade. Na actualidade atópase tapiada no lenzo exterior da muralla pero aínda é observable o arco de medio punto que formaba. No século XIX debía de estar en uso xa que nos planos desta época se grafía a rúa interior que dende a actual rúa Progreso accedía á poterna e ao camiño cara ao río Chanca. Existe memoria histórica da súa utilización ata principios do século XX.
Poterna da Estación
Situada na actual porta da Estación, accedíase a ela por un decumano da cidade e permitía a saída á zona leste que non foi edificada. No século XIX aínda debía de estar en uso xa que nos planos desta época se grafía a rúa interior que dende a actual praza de San Domingos accedía á poterna e ao camiño cara ao río Chanca. Foi substituída pola porta da Estación no ano 1875.
Poterna da Xunta
Situada en fronte da actual Delegación da Xunta de Galicia. No século XIX estaba aínda en uso, xa que nos planos desta época se grafía a poterna que dende o actual canellón do Pazo de San Marcos accedía ao camiño cara ao exterior da cidade. Das seis poternas orixinais da muralla é a única que aparece derrubada, xunto á actual porta Falsa, tamén en mal estado, no plano debuxado por Coello de Portugal en 1861.
Ligamento acromioclavicular superior
Bibliografía
Acromioclavicular ligament
Momento
Momento pódese referir a:
1.- En Física a palabra momento úsase para seis conceptos distintos, que se agrupan en dous contextos:
2.- En matemáticas, o Momento é unha ampliación do concepto físico de "momento".
3.- momento pode significar tamén un "Intre de tempo".
Eurocidade
miniatura|300x300px|A cidade de [[Tui dende Valença do Minho. Estes dous concellos, pertencentes a estados distintos, forman a Eurocidade Tui-Valeça do Minho.]] As eurocidades nacen como acordos entre concellos próximos, ligados historicamente mais pertencentes a diferentes estados da Unión Europea. Nun comezo básase en compartir recursos e sinerxías para a promoción conxunta, pero coa finalidade, a longo prazo, de converterse nunha soa cidade cun só goberno.
Ligamento acromioclavicular inferior
miniatura|250px|Ligamentos da articulación acromioclavicular. O ligamento acromioclavicular inferior é un ligamento do membro superior humano, pertencente á articulación acromioclavicular, situada no ombreiro. É un ligamento máis fino que o acromioclavicular superior e cobre a parte inferior da articulación. Por debaixo ten o tendón do músculo supraespiñal.
Paradela, Martín, Baleira
Paradela é un lugar da parroquia de Martín no concello lugués de Baleira na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2011 tiña 10 habitantes (6 homes e 7 mulleres).
Dido and Aeneas
Dido and Aeneas (en galego, Dido e Eneas) é unha ópera en tres actos con música de Henry Purcell e libreto en inglés do dramaturgo e poeta Nahum Tate (1652-1715), baseado na súa traxedia Brutus of Alba or The Enchanted Lovers e no canto IV de Eneida de Virxilio. Foi composta en 1682 e posúe número de catálogo Z. 626.
Relata a historia de amor entre Dido, raíña de Cartago e o heroe troiano Eneas, e a súa desesperación cando a abandona. Unha obra monumental na ópera barroca, lémbrase como unha das máis destacadas obras teatrais de Purcell. Dido e Eneas foi a primeira ópera de Purcell e encóntrase entre as primeiras óperas inglesas, e debe moito a Venus and Adonis, ópera de John Blow, tanto en estrutura como no efecto xeral.
É unha das óperas máis importantes do Barroco e está considerada como a primeira ópera nacional inglesa. Pode considerarse como a única ópera -no sentido estrito do xénero- verdadeira de Purcell, se se compara con outras obras como King Arthur (1691) ou The Fairy Queen (1692), que responden ao perfil de semióperas. Dido e Eneas é un dos dramas máis coñecidos de Purcell e quizais de toda a produción inglesa.
A primeira representación tivo lugar na escola de rapazas de Josias Priest en Londres non máis tarde do verán de 1688. A estrea comercial foi en Londres a principios de 1700.
As Penelas, Martín, Baleira
As Penelas é un lugar da parroquia de Martín no concello lugués de Baleira na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2011 tiña 0 habitantes.
Ligamento coracoclavicular
miniatura|250px|Ligamentos da articulación acromioclavicular. O ligamento coracoclavicular é un ligamento do membro superior humano, pertencente á articulación acromioclavicular, situada no ombreiro. Conecta a clavícula coa escápula, mantendo a estes dous ósos nunha posición estable.
Está constituído por dous fascículos:
O Real
Co topónimo O Real podemos facer referencia a:
O Real, Martín, Baleira
O Real é un lugar da parroquia de Martín no concello lugués de Baleira na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2011 tiña 0 habitantes.
Alto sorabo
O alto sorabo (hornjoserbšćina) é unha lingua minoritaria de Alemaña, falada na histórica provincia de Alta Lusacia (en sorabo Hornja Łužica), actualmente parte do land de Saxonia. É unha das dúas variantes da lingua soraba, que forma parte das linguas eslavas occidentais, moi similar ao checo.