cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Receptor da trombopoetina
Interaccións
O oncoxene do virus da leucemia mieloproliferativa presenta interaccións con ATXN2L.
Importancia clínica
As mutacións neste xene causan a anemia aplástica familiar.
Ácido húmico
dereita|400x400px Os ácidos húmicos son uns dos principais compoñentes das substancias húmicas, as cales son os constituíntes principais do humus, materia orgánica do solo. Contribúen á calidade físico-químicas do mesmo e tamén son precursores de combustíbeis fósiles.
Definición
As substancias húmicas son unha parte importante de materia escura do humus e consisten en mesturas heteroxéneas de moléculas de pequeno tamaño que se forman a partir da transformación biolóxica de células mortas e asócianse mutuamente en estruturas supramoleculares, que poden separarse nos seus compoñentes de menor tamaño por fraccionamiento químico. As moléculas húmicas asócianse entre elas en conformacións supramoleculares mediante interaccións hidrofobicas febles a pH alcalino ou neutro e tamén mediante pontes de hidróxeno a pH baixos.
Dende fins do século XVIII, ás substancias húmicas clasificáronse como ácidos húmicos, ácidos fúlvicos ou huminas. Estas fraccións defínense baseándose estritamente na súa solubilidade xa sexa en ácido ou álcali, describindo estes materiais operacionalmente e polo tanto impartindo pouca información química acerca dos materiais extraídos. O termo ‘substancias húmicas‘ utilízase nun sentido xeral para distinguir os materiais extraídos que son chamados ácidos húmicos e fúlvicos, os cales son definidos “operacionalmente” baseándose nas súas solubilidades en solucións de ácidos ou álcalis. É importante destacar que non existen límites definidos entre os ácidos húmicos, fúlvicos e as huminas. Todos eles son parte dun sistema supramolecular extremadamente heteroxéneo e as diferenzas entre estas subdivisiones son debidas a variacións na acidez, grao de hidrofobicidade (contido de restos aromáticos e alquílicos de cadea longa) e a autoasociación de moléculas por efectos entrópicos. Para caracterizar as substancias húmicas pola súa estrutura molecular débese levar a cabo unha separación cromatográfica e/ou química do seu gran número de moléculas bioorgánicas diferentes.
Algúns dos primeiros traballos no fraccionamiento da materia orgánica foron levados a cabo por Carl Sprengel e aínda hoxe forman a base dos métodos en uso. Estes métodos utilizan unha solución diluída de hidróxido de sodio (ao 2%) para separar o humus como unha dispersión coloidal dos residuos de plantas insolúbeis en álcali. Desta dispersión, a fracción húmica precipítase polo agregado do ácido, o que deixa un sobrenadante amarelo, a fracción fúlvica. Á porción solúbel en alcol da fracción húmica xeralmente chámase ácido úlmico. Os ácidos húmicos grises son solúbeis en medios alcalinos de baixa forza iónica, os ácidos húmicos pardos son solúbeis en solucións alcalinas independentemente da súa forza iónica, e os ácidos fúlvicos mantéñense en solución independentemente do pH e a forza iónica.
Formación de substancias húmicas no ambiente
As substancias húmicas son a fracción máis estábel da materia orgánica dos solos e pode persistir por milleiros de anos. Orixínanse da degradación microbiana de biomoléculas de plantas (e posibelmente tamén de animais), por exemplo lignina, dispersados no ambiente logo da morte das células. A materia húmica é unha estrutura supramolecular de moléculas bio-orgánicas de tamaño relativamente pequeno (cunha masa molecular <1000) que se autoensambla principalmente mediante interaccións feble tales como as forzas de Van der Waals, π-π, e interaccións CH-π, aparentemente en estruturas de gran tamaño. A súa cor escura débese, parcialmente, a estruturas quinoides e parcialmente á absorción aumentada da luz por cromoforos asociados.
Ignacio Bosque
Ignacio Bosque Muñoz, nado en Isso, Hellín, Albacete o 6 de agosto de 1951, é un lingüista español. É catedrático de Filoloxía Hispánica da Universidade Complutense de Madrid. É membro electo da Real Academia Española desde o 4 de maio de 1995. Tomou posesión da súa cadeira o 1 de xuño de 1997.
Traxectoria
Estudou nos maristas de Alacant. Xa na Universidade Autónoma de Madrid, foi discípulo de Fernando Lázaro Carreter, quen lle aproximou á gramática xenerativa e máis tarde propoñeríalle como académico. Estudou tamén en Berkeley durante os anos 1974-1975, onde ampliou os seus estudos sobre semántica e pragmática.
Autor de numerosos artigos e libros sobre gramática española, é un profundo coñecedor tanto da gramática xenerativa como da tradicional. prestou unha atención espacial á relación entre o léxico e a sintaxe. É responsable da colección «Gramática Española» da editorial Taurus. O lingüista mexicano José G. Moreno de Alba dixo del que «é o mellor gramático da lingua española».
En 1999 publicou xunto con Violeta Demonte a Gramática descriptiva de la lengua española, obra en 3 volumes. É a obra de consulta máis detallada publicada ata a data sobre a sintaxe e a morfoloxía do idioma español.
Ignacio Bosque foi o coordinador da Nueva gramática de la lengua española publicada en 2009. É a primeira gramática académica desde 1931 e ofrece o resultado de once anos de traballo das vinte e dúas Academias da Lingua Española.
D. Ignacio Bosque é Catedrático de Filoloxía Española na Universidade Complutense de Madrid desde 1982, Académico de Número da Real Academia Española desde 1997 e Poñente da súa Comisión de Gramática.
É autor de numerosos libros e artigos sobre diferentes aspectos da gramática española (en particular, sobre o tempo, o modo e o aspecto verbal, a negación, a subordinación, a determinación, a interrogación, a coordinación e a anáfora) e compilador dalgúns volumes sobre esas mesmas cuestións (Indicativo y subjuntivo, 1990 ; Tiempo y aspecto en español, 1990; El sustantivo sin determinación , 1996). Editou así mesmo parte dos materiais gramaticais de Salvador Fernández Ramírez sobre La derivación nominal (1986) e El verbo y la oración (1986). É tamén autor de Sobre la negación (1980), Problemas de morfosintaxis (1980), Diccionario inverso de la lengua española (1987, en colaboración con M. Pérez Fernández), Las categorías gramaticales (1989) e Repaso de sintaxis tradicional (1994). Recentemente dirixiu, xunto coa profesora V. Demonte, a Gramática descriptiva de la lengua española (Espasa Calpe, 1999), que foi considerada a obra gramatical máis completa no seu xénero.
Air Vanuatu
Air Vanuatu é a aeroliña nacional de Vanuatu. Ten a súa sede no edificio Air Vanuatu House, en Port Vila. Opera voos a Australia, Nova Zelandia e algúns puntos do Pacífico Sur. A súa base principal está no aeroporto internacional Bauerfield, en Port Vila.
Frota
En setembro de 2017 a frota de Air Vanuatu estaba formada polos seguintes avións:
Autofaxia
miniatura|dereita|(A) Esquema da autofaxia. (B) [[Micrografía electrónica de transmisión|Micrografía electrónica de estruturas autofáxicas no fatbody da larva da mosca da froita; (C) Autofagosomas marcados con fluorescencia en células de fígado de rato desnutrido.]] A autofaxia, ou autofagocitose, é un proceso catabólico celular que orixina a degradación de compoñentes da propia célula utilizando os lisosomas. É un proceso estreitamente regulado que desempeña unha función normal no crecemento celular, diferenciación, e na homeostase, e axuda a manter un equilibrio entre a síntese, a degradación e o reciclado dos produtos celulares. É un dos principais mecanismos por medio dos cales unha célula en estado de desnutrición redistribúe os nutrientes dos procesos menos necesarios aos máis esenciais.
Existe unha gran variedade de procesos autofáxicos, mais todos teñen en común a degradación de compoñentes intracelulares por medio dos lisosomas. O mecanismo mellor coñecido da autofaxia implica a formación dunha membrana arredor dunha determinada zona da célula, separando así o seu contido do resto do citoplasma. A vesícula resultante fusiónase despois cun lisosoma e despois degrádase o seu contido.
A autofaxia foi descrita xa na década de 1960, pero moitas cuestións sobre o proceso e os mecanismos implicados aínda permanecen sen resolver. O seu papel nas enfermidades non está ben definido tampouco; pero parece que pode axudar a previr ou deter a progresión de determinadas doenzas como algúns tipos de neurodexeneración e o cáncer, e desempeña un papel protector contra as infeccións por patóxenos intracelulares; aínda que en certas situacións pode contribuír ao desenvolvemento dalgunhas enfermidades. Nas células precursoras mieloides a autofaxia pode ser un indicador da síndrome de Chediak-Higashi, e unha posible explicación á neutropenia (diminución do número de neutrófilos).
Terminoloxía
A palabra autofaxia vén do grego αυτο (un mesmo) e φαγειν (comer), facendo referencia a que a propia célula destrúe cos seus lisosomas unha parte de si mesma. Termos sinónimos son autólise. (λυσις = disolución) ou autofagocitose. O termo histólise (ἱστος = tecido) é un proceso similar, pero só sucede durante a metamorfose (por exemplo en anfibios) ou durante o desenvolvemento embrionario. Outros termos que se utilizan ás veces para falar de autofaxias selectivas e de fagocitose son: pexofaxia (autofaxia selectiva de degradación de peroxisomas), mitofaxia (autofaxia selective de degradación de mitocondrias), xenofaxia (na que se degradas bacterias e virus intracelulares, que persisten moito tempo dentro da célula), agrefaxia (autofaxia de agregados de proteínas), reticulofaxia (autofaxia do retículo endoplasmático), heterofaxia (autofaxia de endosomas), crinofaxia (autofaxia do aparato de Golgi), ribofaxia (autofaxia selectiva de ribosomas).
miniatura|dereita|Autofagosomas marcados con fluorescencia.
Funcionamento xeral da autofaxia
A descuberta dos xenes Atg (autophagy related genes) na década de 1990 no lévedo foi moi importante, non soamente para o entendemento en termos moleculares da macroautofaxia, senón tamén para comprender a súa importancia en fisioloxía e patoloxía. Coñécense máis de 30 xenes Atg, dos cales máis da metade están implicados na autofaxia. Estes xenes están presentes tamén nas células de mamíferos.
Na célula a macroautofaxia empeza pola formación dun vacúolo que se alonga, rodea e encerra de modo non selectivo constituíntes do citoplasma. O autofagosoma así formado está delimitado por unha dobre membrana fosfolipídica. Na formación do autofagosoma participan probablemente a membrana plasmática e varios compartimentos celulares, como o retículo endoplasmático, aparato de Golgi e as súas vesículas). Cómpre tamén a participación dunhas quince proteínas Atg. Con excepción de Atg9, estas proteínas non posúen dominio transmembrana. As proteínas Atg, recrutadas no citoplasma, forman complexos uníndose unhas con outras e asócianse de xeito transitorio coa membrana do pre-autofagosoma e á do autofagosoma. miniatura|dereita|460px|Mecanismo da autofaxia.
A autofaxia pode ser estimulada en condicións de estrés como a carencia de nutrientes, a ausencia de factores de crecemento ou a falta de osíxeno (hipoxia).
A proteína mTOR (mammalian target of rapamycin) xoga un papel chave na integración destes sinais e na regulaciónn da autofaxia. Cando é activada, a mTor inhibe a vía da autofaxia, pero a súa inactivación (por carencia de nutrientes, por exemplo) permite suspender a inhibición e iniciar a autofaxia. Este encima é o obxectivo da rapamicina (unha droga moi utilizada para inducir a autofaxia).
O desenvolvemento posterior do proceso autofáxico descansa esencialmente no funcionamento de dous sistemas análogos aos da ubiquitinación de proteínas:
Fluído
Un fluído é unha substancia ou medio continuo que se deforma continuamente no tempo ante a aplicación dunha solicitación ou esforzo cortante sen importar a magnitude desta. Tamén se pode definir un fluído como aquela substancia que, debido á súa pouca cohesión intermolecular, carece de forma propia e adoita a forma do recipiente que o contén.
Autofaxia
Tipos de autofaxia
Distinguiremos entre macroautofaxia, microautofaxia e autofaxia mediada por proteínas chaperonas.
A autofaxia é unha parte do crecemento celular normal e do desenvolvemento, no cal a proteína mTOR exerce unha importante función regulatoria.
Fluído
Clasificación
Os fluídos pódense clasificar de acordo a diferentes características que presentan en:
Autofaxia
Necesidade de nutrientes
Nunha situación de desnutrición, o incremento da autofaxia leva á degradación de compoñentes non vitais da célula e á liberación de novos nutrientes que aseguren a supervivencia da célula. Células de lévedos mutantes cunha reducida capacidade autofáxica morren rapidamente en situacións de nutrición deficiente. O xene Atg7 parece estar implicado na autofaxia mediada por nutrientes, e tal como se demostrou en estudos en ratos a autofaxia inducida pola falta de nutrientes está deteriorada en ratos deficientes en Atg7.
Fluído
Clasificación
Ou tamén en:
Autofaxia
Infección
A autofaxia exerce unha función na destrución dalgunhas bacterias que se encontran dentro da célula por tempo prolongado. Os patáxenos intracelulares como Mycobacterium tuberculosis poden persistir moito tempo dentro das células, xa que bloquean as accións normais que emprende a célula para desfacerse delas. Estimulando a autofaxia en células infectadas pode superarse este bloqueo, o que axuda a desfacerse dos patóxenos. Ademais da "simple" destrución de patóxenos, tamén hai evidencias de que a autofaxia xoga un papel na detección de virus polo menos en certo tipo de células (células dendríticas plasmocitoides) utilizando os chamados receptores de recoñecemento de patróns de (PRR), os cales forman parte do sistema inmunitario innato. Un caso é o do virus da estomatite vesicular, que se cre que é englobado en autofagosomas no citosol e trasladado aos endosomas, onde ten lugar a súa detección por un receptor membro dos PRR, que detecta ARN monocatenario. Despois da activación deste receptor, iníciase unha cascada de sinais intracelulares, que conducen á indución da produción de interferón entre outras citoquinas antivirais. Existe unha serie de virus e bacterias que alteran a vía autofáxica, para facilitar a súa propia replicación.
Mecanismo de reparación
A autofaxia utilízase para destruír orgánulos danados, membranas celulares e proteínas, e pénsase que os fallos na autofaxia son unha das principais razóns para a acumulación de danos celulares e o envellecemento.
Fluído
Movemento
Ó dividir a lonxitude do percorrido libre medio das moléculas pola lonxitude característica do sistema, obtense un número adimensional denominado número de Knudsen. Calculando o número de Knudsen é fácil saber cando pode describirse o comportamento de líquidos e gases mediante as ecuacións da dinámica dos fluídos. En efecto, se o número de Knudsen é menor á unidade, a hipótese do continuo poderá ser aplicada; se o número de Knudsen é semellante á unidade ou maior, deberá recorrerse ás ecuacións da mecánica estatística para describir o comportamento do sistema.
Autofaxia
Morte celular programada
Tense proposto que un dos varios tipos de morte celular programada é unha autofaxia que orixina a total destrución da célula; porén, non existen probas concluíntes sobre o asunto. Non obstante, a observación de que as células presentan características autofáxicas en áreas que están sufrindo morte celular programada levou a cruñar a frase morte celular autofáxica (tamén coñecida como morte celular citoplasmática ou morte celular de tipo II). Diversos estudos sobre a metamorfose dos insectos mostraron que as súas células experimentaban unha forma de morte celular programada que parece distinta doutras; e foi proposta como un exemplo de morte celular autofáxica.
Basketbol Süper Ligi
A Basketbol Süper Ligi (BSL), tamén coñecida como Tahincioğlu Basketbol Süper Ligi por motivos de patrocinio, é a máxima categoría do baloncesto profesional masculino de Turquía. A entidade encargada da súa organización é a Federación de Baloncesto Turquía (TBF), pertencente á FIBA Europa. Actualmente compiten nela 16 equipos, os que, ao final da temporada, os dous últimos descenden á Türkiye Basketbol Ligi. Desde a súa fundación no ano 1966, até once equipos diferentes conseguiron erguer o trofeo de campión. Os clubs que máis títulos teñen gañado son o Anadolu Efes, con dezaseis veces, e o Fenerbahçe, con dez, nove deles desde a temporada 2006−07. A BSL é a competición sucesora do Türkiye Basketbol Şampiyonası que se celebrou entre 1946 e 1967.
Autofaxia
Morte celular programada
Non se sabe se a actividade autofáxica en células moribundas é o que realmente causa a morte celular ou se simplemente a autofaxia sucede como un proceso colateral. En moitas doenzas neurolóxicas, en certas vías de morte celular neuronal e despois dun dano neuronal, aparece na célula un número moi incrementado de autofagosomas. Non obstante, non se puido establecer unha relación causal entre a morte celular e a autofaxia. Non está claro se o incremento dos autofagosomas indica un incremento de actividade autofáxica ou un descenso no ritmo de fusión dos autofagosomas cos lisosomas. Recentemente mesmo se suxeriu que a autofaxia podería ser en realidade un mecanismo de supervivencia beneficioso para a célula.
Basketbol Süper Ligi
Historia
De acordo a rexistros oficiais, o baloncesto xogouse por vez primeira en Turquía no ano 1904 no Robert College de Istambul grazas á colaboración dun profesor de educación física. Sete anos máis tarde (1911), Ahmet Robenson, outro profesor de educación física, introduce o xogo aos estudantes do Instituto Galatasaray. Este sería o berce do Galatasaray S.K., o club de baloncesto máis antigo de Turquía, do cal o propio Robenson sería presidente. Grazas á popularización do xogo nacería un segundo club, o Fenerbahçe S.K. A primeira competición non oficial xurdiría na propia Istambul en 1927, permanecendo até o estabelecemento do primeiro torneo oficial en 1927.
Polo (deporte)
miniatura|dereita|Polo miniatura|left|Campionato Polo na [[Arxentina]] O polo é un deporte de equipo e de portería, xogado por tres ou catro persoas a cabalo por equipo, que teñen o obxectivo de meter unha bola na portería contraria. As orixes do polo remóntanse a varios séculos antes de Cristo, e crese que foi na época de Darío o Grande cando se orixinou no Imperio Persa Aqueménida.
O deporte foi introducido en Europa polo décimo de Húsares, que o trouxo da India no 1869. As primeiras regras fixéronse no 1874, e son as que aínda están vixentes. O deporte foi popular en Europa durante comezos do século XX, especialmente entre a nobreza polo seu alto custo.
Basketbol Süper Ligi
Historia
A partir de 1946 os campionatos de baloncesto estaban formados polos clubs máis importantes de Istambul, Ancara e Esmirna. Esta situación, de ligas locais, permanecería até o 13 de decembro de 1966, cando por medio de Federación Turca de Baloncesto comenza o seu camiño a Liga de Baloncesto de Turquía. A primeira temporada sería a 1966−67. A liga de segunda división comezaría a andar tres anos despois.
Equipos
Os seguintes son os equipos que compiten na temporada 2022−23 da Basketbol Süper Ligi.
Fluído
Movemento
Cando o número de Knudsen é semellante ou maior á unidade, o percorrido libre medio das moléculas é do mesmo tamaño (aproximadamente) que o sistema físico que contén ó material. Nestas circunstancias, dada unha rexión do espazo do tamaño da lonxitude característica, só ocasionalmente pasará unha molécula por devandita rexión. É por iso que a rexión de números de Knudsen próximos ou maiores á unidade denomínase tamén rexión de gases rarificados.
Manlio Cancogni
Manlio Cancogni, nado o 6 de xullo de 1916 en Boloña e finado o 1 de setembro de 2015, foi un escritor e xornalista italiano.
Traxectoria
Como xornalista colaborou en La Nazione del Popolo, L’Europeo, L'Espresso, Risorgimento Liberale, Il Popolo, Il Corriere della Sera ou L'Osservatore Romano. Autor de relatos e novelas, a súa primeira obra foi Delitto sullo scoglio (1943), Quella strana felicità (1985) considérase a súa mellor obra. Outras obras súas son Azorin e Mirò (1968) e Lettere a Manhattan (1997)
28 de marzo
Mortes
miniatura|100px|Virginia Woolf.
Outros
Os 366 días do ano
Deidade
miniatura|220px|Unha deidade [[pobo yoruba|yoruba, Nixeria.]] Unha deidade é un ser natural ou sobrenatural considerado divino ou sacro. O Dicionario de Oxford de inglés define deidade como "un deus ou deusa (nunha relixión politeísta)", ou calquera cousa venerada como divina. C. Scott Littleton define unha deidade como "un ser con poderes meirandes que aqueles de humanos normais, mais que interactúa con humanos, positivamente ou negativamente, en formas que levan os humanos a niveis novos de consciencia máis aló das súas preocupacións da vida normal". Unha deidade masculina é un deus, mentres que unha deidade feminina é unha deusa.
As relixións monoteístas acepta só unha deidade (predominantemente coñecida como Deus), As relixións politeístas aceptan múltiples deidades, As relixións henoteístas aceptan unha deidade suprema sen negar outras deidades, considerándoas aspectos equivalentes do mesmo ser divino,  mentres que numerosas relixións non teístas negan calquera deidade creadora suprema pero aceptan un panteón de deidades que viven, morren e renacen como calquera outro ser.
Saturday Review
Saturday Review foi un semanario publicado en Londres, Reino Unido de 1855 a 1938. Fundouna o escritor e político conservador Alexander Beresford Hope para contrarrestar a influencia política de The Times. Colaboraron nela Winston Churchill, Emilia Dilke, Anthony Trollope, H. G. Wells, George Bernard Shaw e Max Beerbohm.
Museo Catedralicio de Santiago de Compostela
O Museo da Catedral de Santiago de Compostela é unha institución que acolle e expón diversas obras artísticas e arqueolóxicas, propiedade da sé compostelá, que abarcan desde a época romana até a actualidade. Foi creado co obxectivo de conservar e expoñer ó público obxectos litúrxicos en desuso, doazóns de peregrinos nobres e os diferentes restos arqueolóxicos que se ían descubrindo nas diferentes intervencións na catedral e a súa contorna. Entre os seus fondos hai mostras arqueolóxicas, pintura, escultura, ourivería, tapices, alfombras, roupa litúrxica, cerámica e mobiliario.
Espazos do museo
O museo localízase na mesma catedral, distribuído en diversos espazos, con diferente situación dentro da fábrica catedralicia:
Co tempo, engadíronse ó museo o claustro e o pazo de Xelmírez.
Museo
Contén varias salas distribuídas en catro plantas. Conta con exposición de obxectos da época romana, medieval até o XVIII.
A planta baixa está dedicada ás orixes da catedral. Entre as obras expostas destacan algunhas pezas da antiga portada de Praterías, a reconstrución do coro catedralicio do Mestre Mateo e do vello rosetón da portada occidental, e distintos elementos da antiga catedral románica e dos enterramentos que acollía (como a lauda de Aroaldo), así como os escasos restos das basílicas precedentes. Tamén o baleirado en xeso dos capiteis fundacionais que sitúan no tempo o inicio da construción da catedral.
Na primeira planta expóñense obras de entre o século XIII e o XVIII, entre as que destacan relevos e esculturas en pedra e madeira de distintas épocas e autores, como os de Gregorio Español, táboas maneiristas de Juan Bautista Celma, o retablo da Transfiguración de Cristo de Xosé Ferreiro, un Santiago Peregrino de Gambino etc.
A segunda planta está destinada ó Tesouro Catedralicio, a capela das Reliquias e o Panteón, e mais a Biblioteca. Destas salas falarase máis adiante.
A terceira planta acolle a colección de tapices, uns da escola flamenga de diversas épocas (de Rubens, o seu discípulo Van Thulden e David Teniers), e outros realizados sobre cartóns de Goya e de José del Castillo, con escenas costumistas. Unha ampla balconada permite asomarse á praza do Obradoiro.
Os doce tapices de Francisco de Goya foron legados á catedral en 1814 por Pedro Acuña y Malvar. Estes tapices foran realizados na Real Fábrica de Tapices de Santa Bárbara por encargo do rei Carlos III de España para os Reais Sitios de El Pardo entre os anos 1776 e 1780.
<galley mode="packed"A
Cripta
miniatura|Reproducións dos instrumentos que tocan os anciáns da arquivolta do tímpano do Pórtico da Gloria. A cripta, tamén coñecida como catedral vella (aínda que nunca cumpriu tal función), foi unha obra comezada antes da intervención do Mestre Mateo, aínda que foi este quen a rematou como paso previo á construción do Pórtico. Foi construída para salvar o desnivel que existía entre a catedral e o espazo que se abría ante esta, onde debía levantar a fachada occidental. É posible que se idease como Panteón Real.
Sobre unha forte columna central formada por oito columnas acaroadas (que coincide co parteluz do Pórtico da Gloria) nacen os arcos que sosteñen a bóveda que sustenta o Pórtico. Esta solución arquitectónica foi inédita na Galicia do século XI. Este piar central conforma un deambulatorio ó seu redor presidido por unha capela central que imita á capela do Salvador. Nas claves de bóveda hai dous relevos significativos: un anxo cun disco solar e outro anxo portando unha lúa crecente.
Exhibe unha colección escultórica nos mesmos capiteis e xambas da obra, e outras esculturas procedentes de diferentes partes da catedral derrubadas por reformas.
Tamén se expón unha colección das reproducións dos instrumentos que tocan os anciáns da arquivolta do tímpano do Pórtico. Estas reproducións realizounas o taller de instrumentos da Deputación de Lugo no ano 1999, baixo a dirección de Luciano Pérez.
Tesouro e Panteón Real
O Tesouro catedralicio exponse na capela de san Fernando, de estilo gótico, que ata 1677 foi capela de Reliquias. De cando cumpría esta función conserva un retablo caixonado de Cornielles de Holanda que foi restaurado recentemente para mostrar distintas pezas de ourivería.
Entre as distintas obras que se expoñen nesta sala destaca a custodia procesional realizada entre 1539 e 1545 polo ourive Antonio de Arfe ou a esclavina orixinal que vestía a imaxe de Santiago do altar maior da catedral. A custodia é de prata sobredourada e mide metro e medio de altura e ten unha estrutura hexagonal en catro pisos formados por columnas de estilo plateresco con gran cantidade de figuras dos Apóstolos e un Cristo resucitado, e na peaña atópanse gravadas escenas da vida do Apóstolo Santiago. En 1573 completouse cun pedestal de madeira.
Sobre un altar neorrenacentista disponse a estatua de san Fernando, obra de Juan de Seoane, e nas lúas da bóveda hai pinturas murais que representan a Ascensión e a Asunción, de 1536.
Contén unha importante colección de reliquias que se iniciou durante a Idade Media ao ser utilizada para conter os restos mortais dos diferentes bispos da catedral. Os relicarios están colocados nun retablo neogótico que veu substituír un anterior de Bernardo de Cabrera e Gregorio Español do ano 1630 e que se perdeu tras sufrir un incendio en 1921, aínda que non sufriron dano os relicarios nin boa parte das súas reliquias. O novo retablo foi deseñado por Rafael de la Torre e tallado polo escultor compostelán Maximino Magariños, en 1924; foi doazón da emigración galega en Cuba.
Entre as reliquias conservadas cómpre citar a cabeza de Santiago o Menor, obra de Rodrigo de Eáns, de 1332.
Na capela das Reliquias sitúase o Panteón Real, constituído por diversas sepulturas da coroa galega e leonesa que foron trasladadas en 1535 desde a súa localización orixinal na capela de santa Catarina. Poden contemplarse os sepulcros do Conde Pedro Froilaz de Trava (c.1075-1128), a emperatriz Berenguela de Barcelona (1108-1149), o rei Fernando II (1188-1157), o infante Fernando Afonso (1192-1214), o rei Afonso VIII (1171-1230), e a raíña Xoana de Castro (--- - 1374).
miniatura|250px|centro|Xoana de Castro
Claustro
miniatura|200px|Claustro da catedral, que acolle parte do museo. miniatura|Fons mirabilis. Na catedral románica levantouse tamén un claustro, ó sur da nave principal, cuxo comezo se data en 1124 e que é rematado a mediados do XIII, baixo a iniciativa do arcebispo Xoán Arias. Este claustro románico foi derruído e reconstruído por Alonso III de Fonseca entre 1521 e 1559 segundo os planos do arquitecto Juan de Álava (quen presentou as trazas xa en 1510) coa axuda do escultor flamengo Mestre Arnao. Á morte deste en 1537 continuou as obras Rodrigo Gil de Hontañón, quen constrúe as fachadas exteriores que dan a Praterías e á rúa Fonseca e deixa as trazas da fachada que dá á praza do Obradoiro. Esta fachada foi deseñada por Juan de Herrera e construída por Gaspar de Arce o Vello. En 1614, Xácome Fernández coroou a fachada cun balcón corrido e a Torre da Vela.
O actual claustro é de estilo gótico na súa estrutura e renacentista no seu desenvolvemento e decoración, e coróase cunha balaustrada calada con pináculos. Ten planta cadrada de trinta e catro metros de lado, con cinco grandes arcos en cada lado, de medio punto e aberto o central ó patio interior, e apuntados os extremos. A porta de acceso desde a catedral está destinada á Anunciación, coas imaxes da Virxe, o Anxo e Deus Pai no alto. Hai dous medallóns coas efixies dos Fonseca e, na parede exterior da basílica, medallóns con personaxes do Vello Testamento. A porta que dá á capela das Reliquias, hoxe sancristía, mostra es imaxes de Santiago e santo Ildefonso, patrón dos Fonseca, e os bustos das virtudes da Xustiza e a Fortaleza.
Como é habitual nos antigos claustros, cumpre función de cemiterio de cóengos e outros personaxes relacionados coa catedral. Nas galerías pódese ver unha ampla colección de labras nobiliarias e varios sartegos en pedra. A parede está percorrida por un friso continuo no que se mostra un programa iconográfico dedicado á morte, a resurrección e a vida. Nun escudo na porta do antetesouro represéntase a Fonseca portado por quimeras e un busto do emperador Xulio César (con quen se compara a Alonso de Fonseca).
No centro do patio interior está situada a Fons mirabilis, construída en 1122 polo mestre Bernardo no adro da Fachada do Paraíso para acoller os peregrinos que chegaban á catedral pola Porta Francíxena, e trasladada ó claustro cando se construíu en 1769 a actual fachada da Acibechería.
Nun dos ángulos consérvanse tres campás, as orixinais da torre Berenguela, substituídas en 1990; e no ángulo oposto instalouse en 2012 unha estatua de Manuel Patinha (escultor portugués residente en Narón) conmemorativa do 800 aniversario da consagración da basílica.
No lado norte do claustro atópase a capela de Alba, fundada en 1530, que garda no seu interior un retablo coa Transfiguración de Xesús, obra que data do século XVIII.
Pazo de Xelmírez
Permite visitar un dos pazos medievais mellor conservados de España. Aínda que houbo un pazo anterior, o arcebispo Diego Xelmírez reconstruíuno de raíz desde 1117. Na denominada sala de cerimonias, destacan as súas ménsulas esculpidas, con representacións dun banquete.
Emílio Garrastazu Médici
Traxectoria
Durante o seu goberno intensificouse a represión contra os opositores do réxime militar, mentres o goberno pasou a usar, pola primeira vez, intensas campañas publicitarias na televisión exaltando o país e o seu crecemento.
Unha conxuntura externa favorábel, coa dispoñibilidade de diñeiro para empréstitos, posibilitou a expansión de grandes obras, como a estrada Transamazónica e a Ponte Río-Niterói. Ademais, a conquista polo Brasil do trofeo Jules Rimet durante o Mundial de Fútbol Brasil 1970 tamén foi usada polo réxime como propaganda. No goberno Médici xurdiu a frase de propaganda Brasil, Ameo ou deixeo ("deixar" o país tiña un sentido literal de ir embora*, mentres "amar" significaba non opoñerse ó réxime militar).
Ao deixar a presidencia, abandonou a vida política, pero manifestouse de forma contraria á amnistía declarada en 1979 polo presidente João Baptista Figueiredo (que fora xefe da Casa Militar durante o seu goberno).
Amphibian Ark
Amphibian Ark é unha organización internacional para a conservación dos anfibios que intenta evitar o seu observado declive. Creouse o 16 de febreiro de 2007 por científicos de todo o mundo que se reuniron en Atlanta co obxectivo de salvar máis de 6000 especies de anfibios da extinción causada pola quitridiomicose e outras causas. Este organismo é unha asociación entre a Asociation mundial de zoos e acuarios, membro da UICN, e varias seccións para a conservación de especies da propia UICN, como a dos anfibios. . En concreto, Amphibian Ark é unha asociación de tres organizacións ambientais (World Association of Zoos and Aquariums - WAZA, IUCN/SSC Conservation Breeding Specialist Group - CBSG e IUCN/SSC Amphibian Specialist Group - ASG). O obxectivo da Ark é axudar ao seu asociado a realizar unha conservación ex-situ e protexer os sitios naturais onde viven os anfibios. Outra das súas atribucións é identificar os taxons realmente en perigo, xa que existe unha incerteza sobre o grao de ameaza sobre preto do 23% das especies. O proxecto propón que parques zoolóxicos, acuarios e xardíns botânicos de todo o mundo poidan albergar un determinado número de exemplares de especies de anfíbios ameazadas e crialas. De aí o nome dado ao proxecto, que significa Arca dos Anfíbios, en alusión á Arca de Noé. Formáronse Comités Asesores para consultas sobre asuntos específicos das especies, por exemplo, a reintrodución, bancos de xenes e aspectos veterinarios, legais e éticos. Amphibian Ark organiza campañas de prensa con destino aos poderes públicos e á poboación para facer tomar conscienia do perigo de extinción masiva que pesa sobre os anfibios, como a campaña Year of the frog (Ano da ra), que se lanzou en 2008, para promover as actividades da organización procurando apoio financeiro, a adquisición de novos socios e estimular a atención pública no contexto da preservación de anfíbios, entre outros.
Kenneth III de Escocia
Cináed mac Duib (en gaélico moderno: Coinneach mac Dhuibh) tamén coñecido como Kenneth III, e alcumado An Donn, "o Xefe" ou "o Marrón", nado c. 966 e finado o 25 de marzo de 1005, foi rei de Escocia dende 997 até 1005. Era o fillo de Dub (Dub mac Maíl Coluim). Moitas das fontes escocesas refírense a el como Giric fillo de Kenneth, fillo de Dub, que está considerado un erro. Unha explicación alternativa é que Kenneth tivo un fillo, Giric, que gobernou a carón do seu pai
La Idea
La Idea foi o título de varios periódicos:
Arqueoloxía de xénero
A arqueoloxía de xénero é un método de estudo das sociedades do pasado que examina, polo nesgo da súa cultura material, a construción social das identidades e das relacións humanas. A arqueoloxía de xénero ocupouse de recuperar a historia das mulleres nas poboacións antigas cuestionando que a representación do pasado se fixo sempre en torno ao home e sinalando que as relacións de xénero son unha parte integral de calquera teoría social. As pioneiras nesta matera foron escandinavas e anglosaxoas a finais dos anos 70 e principios dos 80 do século XX. Destacan os nomes da norueguesa Liv Helga Dommasnes e as estadounidenses Margaret Conkey, Janet D. Spector e Joan Gero. Non podemos interpretar o material acumulado durante miles de anos afirmando que todo el está relacionado con actividades masculinas, sinala Conkey.
Teoría
miniatura|356x356px|Figuriña de Kostenki A arqueoloxía de xénero formúlase desde a vontade de realizar unha relectura reflexionada sobre os datos, a metodoloxía e o carácter do coñecemento propios da arqueoloxía e prové de instrumentos conceptuais, metodolóxicos e técnicos para interpretar a experiencia histórica feminina a través do estudo da cultura material.
Catálogo de Ikea
dereita|250px O Catálogo de Ikea é unha publicación publicitaria de periodicidade anual editada e publicada pola multinacional sueca Ikea. O folleto ten entre trescentas e catrocentas páxinas e amosa máis de dez mil artigos comerciais.
Arqueoloxía de xénero
Teoría
As aproximacións feministas á arqueoloxía expoñen a necesidade de reconceptualizar unha serie de conceptos clásicos para dar cabida ás actividades realizada polas mulleres ademais de recuperar o seu papel na historia. Tamén reivindican o valor e a redimensión das actividades de mantemento como as domésticas, tecnolóxicas ou de produción habitualmente descoidadas nos discursos teóricos tradicionais. Doutra banda sinalan que moitas actividades sociais foron atribuídas ao xénero masculino e asumidas así polos investigadores sen que en ningún caso sexan demostradas analiticamente.
Catálogo de Ikea
Historia
Foi primeiramente publicado en 1951. A edición de 2013 publícase en 43 países. Co gallo da apertura da tenda de Ikea na Coruña repartíronse 600.000 exemplares da edición de 2011 en Galiza dos cales 33.000 foron da edición en galego. O catálogo titulábase na capa: Ikea, viva a república independente da miña casa. Desta edición en España repartíronse 9,2 millóns de exemplares e no resto do mundo 197 millóns. En España o catálogo de Ikea está dispoñible en español, inglés, catalán, éuscaro e galego.
Arqueoloxía de xénero
Teoría
Baséase en dous aspectos: a crítica do determinismo biolóxico e a análise das relacións de poder entre os sexos. O primeiro aspecto fai referencia á idea de que, aínda que case todos os individuos posúen desde o seu nacemento un sexo biolóxico (xeralmente sexo masculino ou feminino, mais tamén intersexo), non hai nada de natural no xénero que é, de feito, unha construción social que varía segundo as culturas e os períodos. Con respecto ao segundo aspecto, os arqueólogos traballando no marco da arqueoloxía de xénero examinan nas súas investigacións a posición relativa dos homes, das mulleres e das nenas das sociedades do pasado a través da identificación e o estudo das diferentes formas de poder e de autoridade de cada un e de cada unha. Poden estar preservadas nos vestixios materiais e humanos aínda que non son sempre inmediatamente aparentes e a miúdo están abertas á interpretación. Centran igualmente a súa atención nas relacións entre estes individuos e outros grupos sociais (familiares mais tamén de clases, idades e relixións diferentes).
Catálogo de Ikea
Historia
O catálogo de Ikea inclúe fotos dos novos produtos e habitacións totalmente decoradas con eles. As imaxes amosadas, ata o 75%, son xeradas por ordenador. O primeiro produto xerado virtualmente en 3D foi a cadeira Bertil en 2006. A primeira habitación xerada por ordenador data de 2010. Os modelos son creados mediante aplicacións coma 3DStudio Max ou V-Ray. Os render xerados por estes programas son tratados posteriormente con Photoshop para que semellen máis reais as imaxes e amosar pequenos defectos que as fagan máis cribles.
Arqueoloxía de xénero
Teoría
O arqueólogo Bruce Trigger sinalou que a arqueoloxía de xénero se distingue doutras variantes da disciplina que se desenvolveron en paralelo ao mesmo período (cara a 1980), como a arqueoloxía da clase obreira ou a arqueoloxía pública porque "en lugar de simplemente representar outro obxecto da investigación, a arqueoloxía de xénero impúxose como unha parte necesaria e integrante de todas as demais arqueoloxías"
Historia
A arqueoloxía do xénero empezou cunha crítica ás presuncións androcéntricas da perspectiva Occidental. As pioneiras foron escandinavas e anglosaxoas que compartiron experiencias e investigaciones en diversos foros. Entre eles, destaca a investigadora Alison Wylie, o encontro de Stavenger en Noruega en 1979 (Bertelson et alii, 1987), as reunións do grupo de mulleres do Departamento de Arqueoloxía da Universidade de Cambridge nos anos oitenta (Arnold et alii, 1988), a conferencia de Wedge en 1989 organizada por Joan Gero e Margaret Conkey (Gero e Conkey, 1991), o Congreso de Chacmool sobre arqueoloxía e xénero tamén en 1989 (Waldy e Willows, 1991) e os celebrados na Appalachian State University en Boone (Carolina do Norte) e na universidade australiana de Camberra.
En Noruega, arqueólogas como Liv Helga Dommasnes iniciaran a principio dos anos 1970 o estudo das relacións entre os sexos na (pre)historia e na propia profesión. Culmina en 1979 na posta en marcha dun taller titulado « Were they all men ? » organizado pola Asociación Arqueolóxica Noruega e na creación dun xornal sobre estudos feministas e de xénero en arqueoloxía "K. A. N. Kvinner je Arkeologi i Norge » [trad. As mulleres na arqueoloxía en Noruega] que publicou artigos entre 1985 e 2005.
Na comunidade arqueolóxica anglófona xurdiu a partir do desenvolvemento dos movementos feministas da segunda onda a principios dos anos 1980. As pioneiras en aplicar os enfoques, ideas e teorías feministas á teoría e a práctica arqueolóxica foron Margaret Conkey, Janet D. Spector e Joan Gero. En 1984 Conkey e Spector publicaron un artigo referencia histórica nesta materia: Archaeology and the study of gender e en 1991 Conkey e Gero publicaron Engendering Archaeology:Women and Prehistory.
Crítica
Algúns arqueólogos criticaron abertamente a arqueoloxía de xénero. Un deles é Paul Bahn que publicou un artigo no que dicía:
A arqueoloxía de xénero e os estudos culturais
Foi postulado que o xénero non é hereditario e enmárcase nun proceso social mentres que o sexo é bioloxicamente determinante e estático (Claassen 1992, Gilchrist 1991, Nelson, 1997).
Para algunhas persoas especialistas en arqueoloxía, con todo, o sexo non é «a base sobre a que a cultura elabora o xénero» (Morris, 1995, p. 568-569). En 1992, Claassen indica (p. 4) que se identificaron nesgos entre os métodos utilizados na identificación do sexo dos esqueletos... Cando un sexo é asignado a posteriori a un esqueleto de sexo descoñecido, é un acto cultural", demostrando así como a práctica arqueolóxica en si mesma está sometida a sesgos culturais.
Estes postulados teóricos cuestionan os métodos antropolóxicos de determinación do sexo dos restos humanos empregados até entón en Occidente dado que nos estudos interculturais os antropólogos non utilizan nun ou outro país as mesmas características físicas para determinar o sexo dunha persoa.
Este enfoque, que induce que o sexo non é un concepto aplicábel ao conxunto das culturas (refírese ao concepto cros-cultural en inglés) senón que é culturalmente asignado, está a ser cuestionado por utilización a grande escala da análise do ADN de restos humanos. No entanto, as conclusións extraídas destes traballos efectuados por arqueólogos occidentais estarían igualmente nesgados polas súas influencias culturais e concepcións do sexo, da bioloxía e do ADN.
Esperando que a análise da cultura material e os estudos etnográficos das sociedades pasadas proporcionarán unha imaxe máis clara do/do rol(es) que o xénero xogou/xoga no seo destas sociedades, a arqueoloxía utiliza a inicios do século XXI tipos de datos máis variados e integran nas súas análises e interpretacións outros aspectos na recompilación de datos que non utilizaban antes. Por exemplo, os estudos de xénero analizaron a miúdo as sociedades desde o prisma macho/femia (Gilchrist 1991, Leick 2003). No entanto, outros traballos sobre o terreo, cuestionaron esta dicotomía masculino-feminino ampliando as categorías para incluír un terceiro ou cuarto xénero en certas sociedades non-occidentais (Herdt 1994, Hollimon 1997). Outros estudos sobre a cultura material ampliaron igualmente a finais do século XX o seu marco de investigación incluíndo os obxectos, as actividades e a organización espacial na paisaxe (Nelson, 1997).
Hiato aniónico
O hiato aniónico, ou anion gap en inglés é a diferenza entre os anións e os catións medidos no soro plasmático.
Adoita empregarse en medicina para tentar dilucidar a causa dunha acidose metabólica.
Fórmula bioquímica
Malia que varios autores inclúen o ion potasio no cálculo do hiato aniónico, as concentracións baixas deste no soro fan que na actualidade estea aceptada a omisión deste polo anódino efecto que ten no resultado final. Así as cousas, a ecuación ficaría do seguinte xeito:
Onde:
Iván Cruz
Iván Cruz Uceda, nado o 24 de outubro de 1991 en Madrid, é un xogador profesional español de baloncesto. Actualmente xoga para o Lenovo Tenerife, no que xoga na posición de ala-pivote cunha altura de 2,08 metros.
24 Horas de Le Mans 1923
As 24 Horas de Le Mans de 1923 foi o primeiro Gran Premio de Resistencia, e disputouse os días 26 e 27 de maio de 1923. miniatura|Le Mans en 1923 A intención orixinal da carreira era que se declarara un gañador logo de tres anos consecutivos de competición. A copa Rudge-Whitworth daríaselle á combinación do piloto que completara o total da distancia máis longa en tres anos. Desafortunadamente, a idea sería abandonada despois do final do primeiro segmento de tres anos en 1925.
Alóctono
miniatura|dereita|A [[cortadeira, exemplo de flora alóctona en Galicia.]]
Alóctono (en grego: allos, "outro", chthon, "terra"), fai referencia a calquera ente (biolóxico ou non) que non é indíxena do lugar onde se atopa.
Bioloxía e ecoloxía
En ecoloxía e en bioloxía, fai referencia a aqueles nutrientes ou materiais que se incorporaron a un ecosistema desde o exterior do mesmo, ou ben aquelas especies que foron introducidas de forma artifical no ecosistema. Son de especial interese as especies invasoras polos problemas que representan, orixinando en moitos casos fortes perdas económicas. Estas perdas orixínanse na perda de servizos ambientais pola diminución ou extinción de especies autóctonas e polas pragas no campo da agronomía como no caso do coello. Porén, estas perdas non están restrinxidas a estes campos, posto que as especies alóctonas tamén son capaces de causar graves problemas en ámbitos como o da enxeñería, coma no caso do mexillón cebra.
Paleontoloxía
En tafonomía, dise que un resto ou un fósil é alóctono cando foi trasportado fóra do lugar ou área onde foi producido. Os mecanismos poden ser por resedimentación na fase biostratinómica ou reelaboración na fosildiaxenética.