cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moura
Orixe
Leite de Vasconcelos presentou a hipótese de que as mouras encantadas puideron asimilar as características de divindades locais, como ninfas e espíritos da natureza. O mesmo xuízo facía Consiglieri Pedroso ao considerar as mouras "xenios femininos das augas".
Na Península Ibérica, as lendas de mouras encantadas encóntranse tamén na mitoloxía Galega e Asturiana. Na tradición oral portuguesa, as Xanas son unha outra variante de doncelas encantadas. Na mitoloxía polaca, a Mora é o espírito que deixa o corpo dos humanos á noite durante o sono. Na mitoloxía da Letonia, Māra é a deusa suprema. Na mitoloxía escandinava, Mara ou Mare é o espírito errante que deixa o corpo das mulleres durante a noite e causa pesadelos.
Etimoloxía
miniatura|"poisámoira" ou [[bolboreta]] Especúlase que o termo "mouro", nesta acepción, non derivaría do latín maurus ("habitante da Mauritania") senón do precelta *mrwo> *marwo, que significa morto. Outra teoría é que o termo poida derivar da palabra grega moira (μοίρα), que literalmente significa "destino", e das Moiras, divindades orixinarias da mitoloxía grega. Tamén se considera unha posíbel orixe na palabra latina "maurus", "escuro", nome dado aos nativos da Mauritania.
Outra corrente indica que a orixe poderá vir das palabras celtas "mori", que significa mar, ou "mori-morwen", que designa serea, probabelmente relacionando as mouras coas ondinas ou as ninfas, os espíritos subhumanos que habitaban nos ríos e nos cursos de auga.
Outra posíbel orixe de moura, tamén de orixe celta, é "mahra" e "mahr", que significa espírito.
Variantes de Mouras
miniatura|A moura fiandeira cargou a [[pedra formosa á cabeza en canto fiaba]] A Princesa Moura é unha musulmá encantada que habita un castelo e apaixónase por un cabaleiro cristián do tempo da Reconquista. A Lenda da Moura Saluquia é unha variante: en vez dun cristián, o amor da Princesa Moura é un mouro. Moitas destas lendas tentan explicar a orixe dunha cidade e evocan personaxes históricas, outras lendas presentan un carácter relixioso como acontece na lenda de Oureana. No contexto histórico, os lugares, as persoas e acontecementos sitúanse nun mundo real, e existe unha localización temporal ben definida. No entanto, é posíbel que feitos reais se teñan simplemente fundido con antigas narracións lendarias.
A Moura fiandeira transporta pedras sobre a cabeza e fía cunha roca á cintura. A tradición popular atribúe a estas mouras a construción de castros, citanias, e outros monumentos megalíticos. As moedas antigas encontradas nas citanias e castros eran chamadas de "medalla das mouras". A Pedra Formosa encontrada na Citania de Briteiros tería sido, segundo lendas populares, levada na cabeza ata este lugar por unha moura que fiaba unha roca.
Quen se sentase nunha Pedra Moura ficaría encantado, ou se algunha pedra encantada fose levada a casa, os animais poderían morrer. As "Pedras mouras" gardaban riquezas encantadas. Existen varias lendas en que a moura, en vez de ser unha pedra, vive dentro dunha pedra.
"A moura, porén, na nosa tradición, vive dentro da pequena pedra que é botada no río. Mais as fairy'' irlandesas tamén viven no interior das pedras."
Na tradición popular dise que no penedo «éntrase para dentro» e «sáise de dentro», dicir posibelmente relacionado coas lendas das mouras. A moura é tamén descrita viaxando cara a mourama, sentada nunha pedra que pode flotar no aire ou na auga. Dentro de grutas e debaixo das pedras, moitas lendas falan de que existen palacios con tesouros.
A Moura serpe é unha moura encantada que pode tomar a forma dunha serpente. Algunhas destas mouras serpentes, ou mouras cobra, poden ter alas e poden aparecer como medio muller, medio animal, como na lenda da serpente de Noudar ou do Monte d'Assaia.
A Moura galiña nalgunhas lendas a moura toma forma de galiña e esta vai seguida por uns pitos de ouro. Trátase dun relato moi vinculado aos castros.
A Moura Mai toma a forma dunha rapaza encantada que está grávida, e a lenda céntrase na busca dunha parteira que axude no nacemento e na recompensa que lle é dada.
A Moura Vella é unha muller maior; as lendas en que aparecen mouras con figura de vella non son frecuentes.
Elementos das lendas
miniatura|[[Dolmen|Casa da moura. ]] miniatura|Sepulturas cavadas na rocha chamada Maseira, onde a moura amasa o pan. O ouro das Mouras pode aparecer en formas diferentes: figos, pedras, carbóns, saias, meadas, animais e instrumentos de traballo. Existen diferentes medios de obter o ouro: pode ser ofrecido pola moura como recompensa, roubado ou achado.
Frecuentemente está dentro dun vaso, escondido dentro de olas enterradas ou outros recipientes, o que xa suscitou a cuestión de se sería algunha alusión a unha urna cineraria.
É no dia de San Xoán, cando se cre que as mouras aparecen cos seus tesouros, cando se pode quebrar o seu encantamento. Nalgunhas lendas é neste día cando a moura encantada espalla os figos nun penedo, ao luar. Noutras variantes, a moura espalla os figos ou a meada de ouro ao sol sobre o penedo. Estas lendas están posibelmente relacionadas coa tradición popular de, nalgunhas rexións, apañarse o figo lampo no día de San Xoán, un figo branco que se levaba de presente. Este día marca a data do solsticio de verán, sendo a súa referencia talvez a reminiscencia dalgún culto solar pagán.
A fonte é un dos lugares onde as mouras aparecen frecuentemente, ás veces como serpes. Moitas veces eran atribuídas virtudes máxicas ás súas augas, como na Fonte da Moura Encantada. tamén é do costume popular dicir de quen casou en terra allea, "bebeu da fonte" e ficou namorado, nunha alusión ás lendas en que os rapaces novos fican encantados polas mouras.
O encantamento da moura pode ser causado polo pai ou algún outro mouro (ou xenio) que a deixou a gardar os tesouros, xeralmente unha figura masculina. Son xeralmente os mouros os que teñen o poder de encantar as mouras. Nas lendas, a moura pode aparecer soa, acompañada doutras mouras encantadas, ou dun mouro, podendo este ser un pai, a persoa amada, ou un irmán.
Para se realizar o desencantamento da moura, pode ser solicitado un segredo, un beixo, un bolo ou pan sen sal, leite, o pronunciamento dalgunhas palabras, ou a realización dalgunha tarefa, como non ollar para algo velado e aguantar a curiosidade. Fallar no encargo implica non desencantar á Moura e "dobrar o encanto", non obter o tesouro desexado ou perder a moura amada.
Nas lendas en que se solicita un pan, subsiste a hipótese de estaren relacionadas coa antiga tradición de se ofrecer alimento aos defuntos. Do mesmo modo, o leite pode estar relacionado coas ofrendas que se facían ás augas das fontes e ás cobras. Son moi antigas as crenzas de que ás cobras lles gustaba moito o leite. Unha das lendas das mouras de Formigais fai referencia á preferencia das mouras polo leite.
Cando é desencantada, a moura pode tornarse humana e casar co seu salvador ou desaparecer. Na "Lenda do cinto da moura", despois de desencantada, os mouros tentan encantar novamente a moura e facer que retorne á mourama.
A mourama é un lugar máxico onde viven os mouros encantados. Nas lendas cun contexto histórico, é o lugar onde viven os mouros musulmáns.
As mouras estaban asociadas a varios fenómenos naturais ou elementos da natureza. Acreditábase que o eco era a voz das mouras. Algunhas lendas contan que hai lugares onde aínda é posíbel ouvir unha moura a chorar.
Os monumentos funerarios son frecuentemente asociados ás mouras. Nalgunhas rexións, as antas son chamadas popularmente como Casa da Moura, e antigamente críase que as mouras vivían nestas construcións. A Pedra da Moura, a Antas de Pala da Moura e a Anta da Arquinha da Moura son exemplos dos monumentos asociados ás lendas.
Outro tipo de sepultura asociada ás mouras son as sepulturas cavadas na rocha, como é o caso de Cama da Moura, Cova da Moura e Masseira. Segundo a narración popular, a sepultura chamada Masseira era o lugar onde a "moura amasaba o pan". noutra versión da lenda, o monumento prehistórico Pedra Escrita é o lugar da sepultura dunha moura.
Cazadores de tesouros
A lenda do ouro das mouras atraeu numerosos cazadores de tesouros. Na busca dos tesouro, as escavacións feitas nos lugares onde as lendas dicían haber tesouros causaron a destrución dalgúns monumentos históricos como mámoas e antas.
Unha pasaxe do "Pseudo-Turpin" (Libro IV do Liber Sancti Iacobi): "Por tanto foilles imposto, sempre que acontecía, fuxir do país e enterrar as súas xoias na terra" pode ter influenciado, no pasado, a crenza de que habería tesouros enterrados polos mouros.
Lugares das mouras
Varios son os lugares asociados ás lendas das mouras encantadas, moitos dos cales son de interese histórico.
Lei Orgánica de Universidades
A Lei Orgánica 6/2001 de Universidades (LOU) foi unha lei española, que reformou a estrutura e o funcionamento da educación universitaria. Foi promulgada o 21 de decembro de 2001 polo segundo goberno do José María Aznar (PP).
Derrogou a Lei orgánica 11/1983 de Reforma Universitaria (LORU), que foi a primeira lei que configurou a estrutura e goberno das Universidades españolas para adaptar esta Institución aos preceptos da Constitución Española de 1978.
No ano 2007, sendo xa presidente do Goberno José Luís Rodríguez Zapatero, (PSOE), a LOU, á súa vez, foi modificada pola Lei orgánica 4/2007, do 12 de abril.
Cando o PSOE estaba na oposición xa se opuxera frontalmente a ela e no discurso de investidura do novo presidente do goberno, anunciouse que a LOU ía ser reformada de inmediato. A reforma realizouse en abril do ano 2007, previamente publicouse o Real decreto 1393/2007, do 29 de outubro, polo que se establecía a ordenación dos ensinos universitarios oficiais para a súa adaptación ao denominado Proceso de Boloña e a iniciación do Espazo Europeo de Educación Superior.
Concilio de Clermont
O Concilio de Clermont foi un sínodo mixto, de eclesiásticos e laicos da Igrexa católica que tivo lugar en novembro de 1095 e que desencadeou a primeira cruzada.
En 1095, o emperador bizantino Aleixo I Comneno enviou legados a Occidente solicitando axuda militar contra os selxúcidas. A mensaxe foi recibida polo papa Urbano II; este encontrábase daquelas no Concilio de Piacenza, e en novembro daquel ano convocou o Concilio de Clermont para debater o asunto. Ao convocar o concilio, Urbano pediulle aos bispos e abades que trouxeran os señores locais de importancia.
O Concilio durou desde o 18 até o 28 de novembro de 1095 e asistiron uns 300 clérigos de toda Francia. Urbano tratou as reformas cluniacenses e confirmou a excomuñón do rei francés Filipe I polo seu segundo matrimonio. O xoves 27 de novembro, Urbano falou por primeira vez dos problemas no leste e declaroulle a guerra santa (bellum sacrum) aos musulmáns que ocupaban Terra Santa.
Segundo o cronista contemporáneo Fulquerio de Chartres, Urbano tamén falou de varios abusos da Igrexa como a simonía e do incumprimento da Tregua de Deus. Logo pediulle aos cristiáns occidentais, pobres e ricos, que acudisen en auxilio dos gregos no leste, pois Deus vult ('Deus quéreo'), exclamación coa que o papa terminou o seu discurso. Fulquerio recolle que Urbano prometeu a remisión dos pecados para aqueles que realizaran a viaxe a Terra Santa, aínda que probablemente non se refería ao que co tempo se chamarían indulxencias.
Brad Renfro
Brad Barron Renfro, nado en Knoxville (Tennessee) o 25 de xullo de 1982, e finado nos Ánxeles o 15 de xaneiro de 2008, foi un actor estadounidense. Fixo o seu debut no cine ós 12 anos no filme de 1994 The Client, e ó longo da súa carreira actuou en numerosos filmes, curtametraxes, e dous episodios en televisión. Morreu dunha sobredose de heroína o 15 de xaneiro de 2008 ós 25 anos de idade.
Condroitín sulfato
miniatura|350px|Estrutura química da unidade disacárida que forma o condroitín sulfato. Condroitín-4-sulfato: R1 = H; R2 = SO3H; R3 = H. Condroitín-6-sulfato: R1 = SO3H; R2, R3 = H. O condroitín sulfato ou sulfato de condroitina é un heteropolisacárido sulfatado do grupo dos glicosaminoglicanos composto por unha unidade disacárida repetida formada por N-acetilgalactosamina e ácido glicurónico. O condroitín sulfato está normalmente asociado a proteínas, formando proteoglicanos. Unha cadea de condroitín sulfato pode constar de máis de 100 azucres individuais, cada un dos cales pode estar sulfatado en posicións e en número diverso.
O condroitín sulfato é un importante compoñente da maioría dos tecidos dos vertebrados e invertebrados e abunda naqueles que posúen moita matriz extracelular, como os que forman os tecidos conectivos do corpo, cartilaxe, pel, vasos sanguíneos, ligamentos e tendóns. O condroitín sulfato achega á cartilaxe as súas propiedades mecánicas e elásticas, e dálle a ese tecido moita da súa resistencia á compresión.
Descrición e propiedades físico-químicas
As cadeas de condroitín sulfato son polisacáridos de lonxitude variable que conteñen dous monosacáridos alternados: D-ácido glicurónico (GlcA) e N-acetil-D-galactosamina (GalNac). Dentro desta unidade disacárida os enlaces glicosídicos entre os azucres son beta 1,3, e entre unha unidade disacárida e a seguinte son beta 1,4. Cando algúns dos residuos de ácido glicurónico están epimerizados a ácido L-idurónico (IdoA), o polisacárido resultante xa non é condroitín sulfato senón dermatán sulfato.
Unión a proteínas
As cadeas de condroitín sulfato están unidas aos grupos hidroxilo dos residuos de serina das proteínas. Descoñécese exactamente como se seleccionan as proteínas que se van unir aos glicosaminoglicanos. Empiricamente, as serinas glicosiladas acostuman ir seguidas de glicina e teñen residuos acidos contiguos.
Sulfatación
Cada monosacárido pode estar sulfatado unha ou dúas veces. Normalmente os hidroxilos das posicións 4 e 6 da N-acetil-galactosamina están sulfatados. A sulfatación realízase por sulfotransferases específicas. O grupo sulfato fíxase na galactosamina en posición 4 e 6, o que explica a existencia de dous isómeros do condroitín sulfato. A sulfatación nestas diferentes posiciones confire as actividades biolóxicas específicas ás cadeas de condroitín sulfato.
Tipos
Aínda que o nome "condroitín sulfato" parece que suxire que é un sal cun anión sulfato, en realidade non é así, xa que o sulfato está unido covalentemente ao azucre. Máis ben o que ocorre é que, como a molécula ten moitas cargas negativas a pH fisiolóxico, hai catións incorporados nos sales de condroitín sulfato. As preparacións comerciais de condroitín sulfato son normalmente sales de sodio. Mesmo algúns investigadores, como Barnhill et al. suxiren que todas as preparacións de condroitín sulfato se denominen "condroitín sódico" sen facer referencia á súa sulfatación.
Funcións
A función do condroitín sulfato no organismo depende das propiedades de todo o proteoglicano do cal forma parte. Estas funcións poden ser de tipo estrutural e de tipo regulatorio ou ambas as dúas á vez.
Función estrutural
O condroitín sulfato é o compoñente maioritario da matriz extracelular da maioría dos tecidos de vertebrados e representa un elemento importante no mantemento da integridade estrutural dos tecidos con abondosa matriz extracelular (tecidos conectivos, cartilaxe, pel, vasos sanguíneos, ligamentos e tendóns). Esta función é típica dos proteoglicanos de elevado peso molecular como o agrecán, versicán, brevicán e neurocán.
Como parte do agrecán, o condroitín sulfato é o compoñente maioritario da cartilaxe. O nivel de agregación e as fortes cargas dos grupos sulfato do condroitín sulfato danlle a propiedade de retención de auga a estes proteoglicanos, o que proporciona á cartilaxe resistencia á compresión.
Nas enfermidades articulares dexenerativas, como a artrose, prodúcese unha deterioración e perda de cartilaxe articular. Unha fase chave no proceso dexenerativo artrósico é a perda de proteoglicano (formado por condroitín sulfato) do tecido cartilaxinoso, o que somete á súa rede de coláxeno a un mal funcionamento mecánico.
Función regulatoria
A capacidade interactiva do condroitín sulfato coas proteínas da matriz extracelular débese ás cargas negativas da molécula. Estas interaccións son importantes para regular un abano diverso de actividades celulares. Aínda que ditas funcións non están tan ben caracterizadas coma as do heparán sulfato, seguen descubríndose novas funcións dos proteoglicanos con condroitín sulfato. Os lecticanos son a parte principal da matriz extracelular do cerebro, onde as cadeas de condroitín sulfato funcionan estabilizando as sinapses cerebrais, xa que forman parte das redes perineuronais. Cando existen danos no sistema nervioso central, os niveis de proteoglicanos con condroitín sulfato aumentan, de maneira que actúan impedindo a rexeneración das terminacións nerviosas danadas.
No desenvolvemento cortical fetal o condroitín sulfato exprésase na Sub Placa e actúa como un sinal de stop para as neuronas que migran desde a Zona Ventricular. As neuronas que se deteñen aquí poden despois ser programadas para posteriores migracións a capas específicas da placa cortical.
Aplicacións en medicina
O condroitín sulfato está considerado como fármaco de acción sintomática lenta para a artrose (SYSADOA, Symptomatic Slow Acting Drug for Osteoarthritis) en máis de 22 países europeos,, e en Estados Unidos está regulado pola FDA (Food and Drug Administration) como suplemento nutricional. Ademais, o condroitín sulfato tamén se usa en medicina veterinaria para o tratamento das patoloxías articulares de animais como cans, gatos e cabalos.
Como fármaco, o condroitín sulfato pertence ao grupo M01AX: Outros antiinflamatorios e antirreumáticos non esteroideos (clasificación ATC -Anatomic Therapeutic Chemical Classification- da Organización Mundial da Saúde que utiliza un sistema de clasificación internacional no que todos os fármacos están subdivididos en categorías segundo o órgano ou o aparato sobre o que actúan e segundo as súas propiedades químicas, farmacolóxicas e terapéuticas).
O condroitín sulfato extráese principalmente de cartilaxe bovina, porcina ou mariña (de quenllas principalmente). O método de extracción inclúe un tratamento proteolítico seguido dunha separación específica e unha purificación. O condroitín sulfato usado na maioría dos estudos extráese da traquea bovina (95% de pureza), e é o que se utiliza nos ensaios clínicos, e por tanto, do que se coñece mellor a súa eficacia e seguridade a nivel clínico.
Dependendo da orixe terrestre ou mariña da especie animal da que se extrae, o condroitín sulfato mostra diferentes proporcións de sulfato en posición 4 ou na 6, e diferentes medias de masa molecular.
Farmacoloxía
A dose oral de condroitín sulfato en ensaios clínicos en humanos é de 800 - 1.200 mg/día.
A prescrición de condroitín sulfato é o tratamento sintomático normal da artrose. O condroitín sulfato preséntase en doses de 800 mg/día (2 x 400 mg cápsulas), preferentemente nunha dose (dúas cápsulas á vez) e tómase durante polo menos 3 meses. Porén, en pacientes con sintomatoloxía inflamatoria importante, está indicado comezar cunha dose de 1200 mg/día (3 x 400 mg cápsulas ao día nunha soa toma ou en dúas doses) durante as primeiras 4 ou 6 semanas para seguir con 800 mg/día ata completar o período de administración de polo menos 3 meses.
En ningún estudo clínico levado a cabo con condroitín sulfato se identificaron efectos adversos graves nin sobredoses.
Propiedades farmacocinéticas
Varios estudos farmacocinéticos levados a cabo en humanos e animais sinalan que o condroitín sulfato pode absorberse oralmente e que a biodispoñibilidade de condroitín sulfato varía entre un 15 e un 24% da dose administrada por vía oral. Da fracción absorbida de condroitín sulfato, o 10% está en forma de condroitín sulfato e o 90% en forma de derivados despolimerizados de menor peso molecular. Tras a administración oral de condroitín sulfato, a concentración máxima de condroitín sulfato en sangue atínguese nunhas 4 horas.
En sangue, o 85% da concentración de condroitín sulfato e dos derivados despolimerizados está fixada a diversas proteínas plasmáticas. O volume de distribución de condroitín sulfato é relativamente pequeno, arredor de 0,3 l/kg. No home, o condroitín sulfato presenta afinidade polo tecido articular. En particular, Ronca et al, atoparon que o condroitín sulfato non se absorbe rapidamente no tracto gastrointestinal e que un elevado contido desta molécula se encontra despois no líquido sinovial e cartilaxe.
Metabolízase polo menos o 90% da dose de condroitín sulfato. O fígado, os riles e outros órganos participan na despolimerización de condroitín sulfato. O condroitín sulfato non é metabolizado por encimas do citocromo P450 (superfamilia de hemoproteínas), o que é de grande transcendencia, xa que implica que o condroitín sulfato non pode presentar interaccións metabólicas con outros medicamentos (eliminación).
O tempo de vida media está entre 5 e 15 horas. A vía de eliminación de condroitín sulfato e dos derivados despolimerizados máis importante é o ril.
A cinética encimática do condroitín sulfato é de primeiro orde ata doses de 3000 mg, o que implica que non se acumula no organismo ata esa dose.
Toxicidade
O condroitín sulfato é unha substancia natural endóxena presente na matriz extracelular de moitos tecidos do corpo, entre eles a cartilaxe, e non presenta interaccións con outros medicamentos, xa que non é metabolizado polo citocromo P450. Os estudos de toxicidade (aguda, subaguda e crónica), mutaxenicidade (potencial de provocar mutacións), carcinoxénese (produción de cáncer) e de toxicidade sobre a reprodución, efectuados con condroitín sulfato, deron en todos os casos resultados negativos.
Os resultados de estudos clínicos publicados na literatura, cunha duración aproximada de 6 a 40 meses nun número limitado de pacientes, mostraron unha total ausencia de toxicidade do condroitín sulfato administrado oralmente en doses de 1 a 2 g ao día. Os efectos adversos rexistrados nestes estudos son menores e a maioría non se asocian directamente ao propio tratamento con condroitín sulfato.
O condroitín sulfato foi amplamente usado como tratamento sintomático para a artrose en Europa durante máis de 20 anos: en Suíza (desde 1983), en Italia (1990), en Francia (desde 1993), en Italia e Austria (desde 1994), en Suíza (desde 1996) e en Portugal (desde 2000), e en varios países da Europa do Leste. En España este produto leva comercializándose desde 2003. Durante estes anos, os estudos de farmacovixilancia nunca revelaron ningún efecto tóxico importante no home resultante da utilización deste composto. Neste sentido, hai que salientar que non foi precisa ningunha medida correctiva derivada da farmacovixilancia que se levou a cabo do produto en Europa, nin tampouco ningunha modificación da ficha técnica do fármaco a causa dalgún efecto adverso grave.
Por outro lado, tampouco se detectou ningún efecto grave derivado do uso de condroitín sulfato tanto a curto coma a longo prazo nos Estados Unidos, onde leva moito tempo comercializado como complemento nutricional.
A ausencia de problemas graves derivados do uso deste medicamento no tratamento da artrose, como os que presentan os antiinflamatorios non esteroideos e os analxésicos (problemas de tipo gastrointestinal, renal, cardiovascular etc.), é unha das razóns polas que cada vez máis este produto se presenta como unha alternativa moi segura para manexar unha patoloxía que é de tipo crónico, onde moitos dos pacientes afectados presentan doenzas concomitantes como a diabetes e a hipertensión, e ademais adoitan estar polimedicados.
Modo de acción
A acción terapéutica do condroitín sulfato en pacientes artrósicos débese ao seu efecto beneficioso sobre o desequilibrio metabólico ocorrido na cartilaxe artrósica. Os mecanismos de acción do condroitín sulfato están descritos para os tres niveis da articulación: cartilaxe, membrana sinovial e óso subcondral. Sobre a cartilaxe, este fármaco actúa favorecendo a síntese de proteoglicanos, ácido hialurónico e coláxeno II; e por outro lado diminuíndo a actividade catabólica dos condrocitos inhibindo algúns encimas proteolíticos (MMP-3, MMP-9, MMP-13, MMP-14, colaxenase, elastase, fosfolipase A2, NAG, catepsinas como a catepsina B, agrecanase 1), a formación doutras substancias que danan a cartilaxe (óxido nítrico e radicais libres) e reducindo a apoptose. Ademais está descrita unha actividade antiinflamatoria que actúa sobre os compoñentes celulares da inflamación (TNF-α, IL-1β, COX-2, PGE2, NF-ĸB ). Sobre a membrana sinovial, o condroitín sulfato actúa estimulando a síntese de ácido hialurónico, e reducindo a inflamación e o derramo articular. Sobre o óso subcondral, describiuse nun traballo recente que o condroitín sulfato exerce un efecto positivo sobre o desequilibrio óseo ocorrido no óso subcondral artrósico.
Publicouse na revista Annals of the Rheumatic Diseases unha revisión que describe todas as evidencias publicadas en relación aos mecanismos de acción do condroitín sulfato.
Efecto clínico
Diversos ensaios clínicos controlados levados a cabo para avaliar a eficacia do condroitín sulfto no tratamento da artrose comparado con placebo ou con antiinflamatorios, demostraron que este produto é beneficioso para o alivio da dor e a melloría da incapacidade funcional nestes pacientes, e a redución da inchazón e o derramo articular, todos eles síntomas característicos desta patoloxía. Concretamente, os datos dispoñibles mostran que aínda que o efecto clínico deste produto tarda entre dúas e tres semanas en aparecer, pode chegar a ter unha eficacia global parecida á dos antiinflamatorios e ademais o seu efecto perdura ata dous meses despois da finalización do tratamento (efecto remanente).
Na membrana sinovial, o condroitín sulfato pode diminuír de forma significativa a inchazón e o derramo articular, o que representa un beneficio significativo tendo en conta que a prevalencia da sinovite se estimou nun 50 % da poboación que padece artrose.
A maior parte da literatura sobre a eficacia clínica do condroitín sulfato son estudos sobre o tratamento con este produto da artrose de xeonllo (Morreale et al, 1996; Bourgeois et al, 1998; Bucsi et al, 1998; Pavelka et al, 1998; Uebelhart et al, 1998; Mazieres et al, 2001; Uebelhart et al, 2004, Clegg et al, 2006, e Möller et al, 2010). , pero tamén se estudou a súa eficacia condroprotectora noutras articulacións.
Os diferentes estudos e metaanálises realizados sobre a eficacia do produto na mellora dos síntomas e alivio da dor nas artroses chegan á conclusión que é un produto útil e eficaz para estes tratamentos. Aínda que houbo tamén algúns estudos realizados por Reisenbach e Wandel que discutiron a eficacia do produto nestes tratamentos, as análises estatísticas e metodoloxía dos mesmos foron postas en cuestión.
Finalmente, é importante indicar, que as conclusións de Wandel et al. están en desacordo con todas as Guías Internacionais e Europeas, que unanimemente recomendan o uso da prescrición de glicosamina e condroitín sulfato. Concretamente, o condroitín sulfato foi catalogado co máximo nivel de evidencia (1A) e grao de recomendación máis elevado (A) por sociedades reumatolóxicas de prestixio tanto españolas coma internacionais e os seus grupos de Medicina Baseada na Evidencia (EULAR, Liga Europea de Reumatoloxía; OARSI, Sociedade Internacional da Artrose; SER, Sociedad Española de Reumatología; SEMERGEN, Sociedad Española de Medicina General; etc.).
Vatnajökull
Vatnajökull é o maior campo de xeo de Islandia e un dos maiores de Europa.
Descrición
Vatnajökull presenta unha área total de 8100 km². Situado ao sueste do país, cobre máis do 8% da súa superficie. É o maior glaciar de Europa en volume (uns 3000 km³) e o segundo en área, só superado por Austfonna en Nordaustlandet, Svalbard (Noruega).
O espesor medio do xeo é duns 400 m, chegando a un máximo de 1000 m. O volcán máis elevado de Islandia, Hvannadalshnjúkur (2100 m) está localizado na periferia Sur do campo de xeo, próximo ao Parque Nacional Skaftafell e exactamente por baixo do pequeno manto de xeo Öræfajökull.
Evaristo Freiría Fernández
Evaristo Freiría Fernández, nado en Tui en 1901 e finado en Prado (Ponteareas) o 14 de setembro de 1936, foi un político galego.
Vatnajökull
Descrición
O punto máis profundo baixo o glaciar alcanza os 300 m mbnm baixo a bacia glaciar do Skeidarajökull.
Evaristo Freiría Fernández
Traxectoria
Empregado da Avícola do Porriño. Presidente da Casa do Pobo do Porriño. En maio de 1934 foi detido con Severiano Castillo Alonso, Modesto Martínez Lemos, Albino Fernández Castro, Camilo Fernández Castro, Ventura Fernández Castro, Manuel Rodríguez Sequeiros, Saturnino Álvarez Sotelino e Atilano Fernández Gamallo, polos sucesos do apedreamento e rotura de cristais da igrexa parroquial do Porriño o 1 de maio, que deribou nun conflito con folga xeral e carga dos gardas de asalto. Xulgados en Pontevedra ante o Tribunal de Urxencia, foron absoltos. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. O Xulgado militar de Tui citouno para que se presentara a principios de setembro xunto con Eduardo Fernández Miniño, Severiano Castillo Alonso, Antonio Alonso Ríos, Hermenegildo Losada Loureiro, Guillermo Vicente Santiago, Manuel Romero González, Ulpiano Benito Piña, José Felipe Muñoz, Jesús González González e José Bernardo Pérez Alonso. Foi declarado en rebeldía en causa militar. Foi detido no monte con Severiano Castillo a finais de agosto. Torturado, foi asasinado en Cordo, na parroquia de Prado do concello de Ponteareas o 14 de setembro de 1936.
Vatnajökull
Descrición
A precipitación nívea anual varía entre os 4 e os 70 dm, variando entre un mínimo de 4 m no extremo sur e diminuíndo drasticamente até ao norte.
Evaristo Freiría Fernández
Vida persoal
Casou con María Cabaleiro Diz, e foi pai de Segundo, Eugenia, Agustín, Mariano, Isidoro, María, Evaristo, Luís e Germán Freiría Cabaleiro.
Vatnajökull
Vulcanismo
O rift volcánico de Islandia discorre desde o Suroeste ao Nordeste do país, aínda que a maior actividade geológica atópase justamente na rexión onde se asenta o Vatnajökull. En particular, os sistemas volcánicos baixo este campo de xeo estiveron activos en tempos históricos, dispoñéndose en consecuencia dun longo corpus de datos acerca da actividade eruptiva resultante.
Desta dinámica frecuentemente nacen os chamados lagos volcánicos, que adoitan ser fontes das relativamente comúns nacentes glaciares. O lago Grímsvötn por exemplo, foi en 1996 a orixe dunha das máis estudadas. O complexo volcánico subyacente causou tamén unha consideravel aínda que breve erupción a comezos de novembro de 2004.
Estado actual
Vatnajökull experimentou un continuo retroceso, posiblemente debido ao quecemento global e á recente actividade volcánica na área. En 1980 tiña 8300 km² mentres que en 1958, 8538 km².
Ivo Mozart (álbum)
A canción Vagalumes que se pode atopar no álbum chegou á posición 4ª do Brazil Top 20.
Koroivos B.C.
O Koroivos B.C. ou Koroivos Amaliadas B.C. (en grego: Κόροιβος Αμαλιάδας KAE) é un equipo profesional de baloncesto da localidade de Amaliada, Grecia. Fundado no ano 1983, é parte do club deportivo Athlitikos Syllogos Amaliadas Koroivos (Αθλητικός Σύλλογος Αμαλιάδας Κόροιβος), cuxo nome é habitualmente abreviado como A.S.A. Koroivos (Α.Σ.Α. Κόροιβος). O club compite actualmente na segunda categoría do baloncesto grego, a A2 Ethniki. O nome do club é unha homenaxe ao primeiro gañador da carreira do estadio dos Xogos Olímpicos da Antigüidade: Corebos de Elis. O Koroivos xoga os seus partidos como local no Pavillón de Amaliadas, recinto con capacidade para 2.000 espectadores.
Damir Rančić
Damir Rančić, nado en Split o 23 de xuño de 1983, é un ex xogador de baloncesto profesional croata. Xogaba de escolta ou de ala, mide 1,98 metros e pesa 98 quilos.
Koroivos B.C.
Historia
O club deportivo Koroivos foi fundado en 1982, nacendo a súa sección de baloncesto ao ano seguinte. No ano 2010 fusionouse co Xanthi, gañando os seus dereitos dese club, ocupando tamén o seu lugar na A2 Ethniki, segunda máxima categoría do baloncesto heleno, durante a temporada 2010−11. Na temporada 2012−13 ocupou a praza da A2 do AEK Atenas. Ao ano seguinte o Koroivos acabou en segundo lugar grazas ao acerto nunha canastra tripla de Sakis Karidas sobre a bucina ante o Kavaka, gañando así 58-57. Ao quedar segundos o club ascendeu á A1 Ethniki por vez primeira vez na súa historia.
Damir Rančić
Traxectoria
O 7 de abril de 2010, Rančić fichou polo Obradoiro CAB da Liga ACB para suplir a baixa de Kostas Vasileiadis durante o restante da tempada 2009-10.
Mohamed Bassir
Mohamed Sidi Brahim Bassir (nome completo:Bassir Mohamed uld Hach Brahim uld Lebser), nado en Tan-Tan (daquela no Sáhara español) en 1942 e desaparecido en 1970, foi un líder nacionalista saharauí.
Traxectoria
En 1958 pasou a Marrocos no seo da fracción Lemuadenim da tribo dos erguibat, pero medrou en Lemseid, preto do Aaiún. En 1957 marchou a estudar árabe a Marrocos, alí residiu en Marraquex, Rabat e Casablanca. Máis tarde perfecciona os estudos en Damasco e estudou xornalismo no Cairo.
En 1966 volveu a Marrocos e fundou Al-Shihab, publicación pro-saharauí. En 1967, por problemas coas autoridades marroquinas, instalouse en Smara, no Sáhara Occidental, traballou como profesor do Corán na mesquita local e comezou a organizar de xeito clandestino un movemento de carácter nacionalista denominado Organización Avanzada para a Liberación de Saguia el Hamra e Río de Oro, que pretendía a consecución dunha autonomía para o Sáhara Occidental que preparase o camiño cara a independencia do territorio.
O 17 de xuño de 1970 as autoridades do Sáhara Occidental convocaron unha manifestación no Aaiún contra os comunicados de Tlemcén e Casabranca logo das xuntanza de Hassan II con Hari Boumédienne e Moktar Uld Dadah sobre o Sáhara. A organización de Bassir decide convocar unha manifestación paralela na barriada de Zemla que lles permitira entrevistarse co gobernador, quen acabou enviando á lexión para disolvela. Aínda que Bassir non foi na manifestación, a policía considerouno o principal convocante dela e detívoo, non se volveu saber máis del.
Howden Ganley
James Howden Ganley, nado en Hamilton o 24 de decembro de 1941, é un expiloto de automobilismo de Nova Zelandia. De 1971 a 1974 participou en 41 Grandes Premios do Campionato Mundial de Fórmula 1. Logrou a cuarta ocasión dúas veces e logrou puntos en 5 carreiras para lograr un total de 10 puntos de campionato (só os 6 primeiros lugares obtiñan puntos). Tamén participou en numerosas carreiras fora do campionato da Fórmula Un.
Traxectoria
Cando tiña trece anos, asistiu ao Gran Premio de Nova Zelandia de 1955 en Ardmore que o inspirou e proporcionoulle o ímpeto para iniciar a andaina nas carreiras. Inmediatamente logo de deixar o colexio, Ganley converteuse en xornalista do Waikato Times e escribiu unha columna para Sports Car Illustrated. Trasladouse ao Reino Unido en 1961 e iniciou unha carreira como mecánico.
Entre 1960 e 1962, Ganley competiu en moitos eventos ao longo de Nova Zelandia pilotando un Lotus Eleven. Ao longo deste período, viviu traballando como capataz da construción para unha empresa de formigón.
En 1970, Ganley terminou segundo detrás de Peter Gethin no campionato de Europa de Fórmula 5000. Isto chamou a atención do equipo BRM de Fórmula 1 que o contratou para 1971.
Fórmula 5000
En 1970, Ganley terminou o Campionato de Europa de Fórmula 5000 no segundo lugar coa axuda do seu amigo e mecánico Barry Ultahan.
Fórmula Un
En, Ganley comezou a tempada de maneira prometedora co quinto posto na carreira fora do campionato Race of Champions. A finais de 1971, tendo terminado dúas veces nos puntos durante o ano, Ganley foi galardonado co "Wolfgang von Trips Memorial Trophy para o mellor rendemento dun novato nas carreiras de Grand Prix.
En Ganley competiu co equipo  Marlboro BRM e terminou na décimo segunda posición do Campionato con 4 puntos. O seu mellor final na tempada foi 4º posto en Nürburgring. Para a tempada Ganley fichou para pilotar un Iso-Marlboro para Frank Williams Racing. No Gran Premio do Canadá de 1973 case foi declarado o vencedor debido a un erro nos tempos. Cando os resultados foron corrixidos, Ganley clasificouse sexto.
Un fallo da suspensión na práctica para o Gran Premio de Alemaña de 1974 deixou a Ganley con feridas graves no pe e no xeonllo que acabaron coa súa carreira nos Grandes Premios.
Ganley F1 Car
En 1975 iniciou o proxecto Ganley F1. O automóbil Ganley-Cosworth 001 construíuse a man por Howden Ganley nas súas instalacións en Windsor. Case estaba preparado, e Ganley tiña dous motores DFV na man, pero nunca correu. Ganley eventualmente utilizou o equipo para iniciar Tiga Race Cars co seu compañeiro piloto Tim Schenken ao ano seguinte.
Sportscars
Ganley e François Cevert levaron un Matra - Simca MS670 ao segundo lugar nas 24 Horas de Le Mans de 1972.
Tiga Race Cars
thumb| Coche [[Tiga Race Cars | Tiga SC83 Sports 2000 de 1983]] En 1976, Ganley e o ex-piloto australiano Tim Schenken fundaron Tiga Race Cars como un construtor e equipo de carreiras con sede en Gran Bretaña. O equipo tiña plans de competir na Fórmula Un en, pero o proxecto non foi adiante debido á retirada do patrocinio.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Estación de Elx-Carrús
Elx-Carrús é unha estación de ferrocarril da liña Alacant-Murcia situada na cidade de Elx, no barrio de Carrús.
Este apeadoiro ten parada de trens da liña L-1 de Media distancia Renfe e dous trens da liña C-1 de Proximidades Murcia/Alacant.
Concertos para piano de Wolfgang Amadeus Mozart
A estrutura destes concertos está escrita en tres movementos seguindo o esquema clásico: un primeiro movemento rápido (adoita ser un allegro), un segundo movemento lento (adoita ser un Adagio ou un andante) e un terceiro movemento rápido (normalmente, allegro, aínda que tamén aparece con indicacións de allegretto ou presto). Polo que respecta á forma, os primeiros movementos sempre están compostos en forma bitemática tripartita ou forma sonata, o segundo movemento en forma sonata abreviada, mentres que o terceiro adoita ser un rondó. Todos os concertos están escritos en tonalidades maiores, excepto dous: o n.º 20, en re menor, e o n.º 24, en dó menor. Os concertos presentan os seus segundos movementos na tonalidade da dominante, a excepción de sete: dous escritos en modo menor (números 20 e 24), nos que o segundo movemento está na tonalidade do VI, e outros cinco concertos, cuxos segundos movementos están escritos no relativo menor da tonalidade principal: o n.º 4 (KV 41), o n.º 9 (KV 271), o n.º 10 (KV 456), o n.º 22 (KV 482) e o n.º 23 (KV 488).
Nos seus concertos para piano, Mozart exhibe unha enorme habilidade técnica e un dominio completo dos recursos que ofrece a orquestra, creando un amplo abano de afectos e emocións. Os seus concertos presentan, en liñas xerais, un carácter improvisatorio e virtuosístico, sobre todo nos primeiros movementos, que explotan todas as posibilidades técnicas do piano da época. Na actualidade, considérase que os concertos para piano de Mozart constitúen o cume do concerto clásico e son os máis influentes para a posterioridade. Tres dos seus concertos para piano (números 20, 21 e 23) encóntranse entre as obras máis gravadas e coñecidas do repertorio clásico.
A primeira edición completa dos concertos foi a de Richault de arredor de 1850. Dende aquela as partituras e os autógrafos teñen resultado alcanzables a través das publicacións de, entre outros, W. W. Norton, Eulenberg e Dover Publications.
Os concertos para piano
Os primeiros concertos para piano da historia foron escritos, entre outros, por Carl Philipp Emanuel Bach, Johann Christian Bach, Antonio Soler, Georg Christoph Wagenseil, Johann Schobert, Johann Baptist Vanhal e Joseph Haydn. Aínda antes, no Concerto de Brandeburgo n.º 5 de Johann Sebastian Bach, a parte de teclado é a máis prominente entre os instrumentos. Esas obras, coa súa alternancia de tutti orquestrais e pasaxes solistas virtuosísticos, deben a súa estrutura á tradición das arias barrocas, das que os primeiros movementos dos concertos para piano de Mozart herdaron as súas básicas estruturas ritornélicas. Unha estrutura similar pode observarse nos concertos para violín de Antonio Vivaldi, quen estableceu a forma, ao longo do armazón en tres movementos do concerto; ou en Viotti, quen dividía o concerto en seis seccións.
Os concertos para piano e orquestra de Mozart foron estudados por Donald Francis Tovey nos seus Essays in musical analysis (1903), e máis tarde, abordáronse como tema principal nos libros de Cuthbert Girdlestone e Arthur Hutchings de 1940 e 1948, respectivamente. Hans Tischler publicou unha análise estrutural e temática dos concertos en 1966, así como Charles Rosen, e Leeson e Robert Levin. . Nos últimos anos, dous dos concertos (concretamente os números 20 e 21) foron analizados en profundidade por primeira vez nunha publicación elaborada por David Grayson e que forma parte das coleccións do Cambridge Music Handbook.
Primeira etapa (1767-1778)
esquerda|miniatura|260x260px|Wolfgang tocando [[clavicémbalo e Thomas Linley (da mesma idade) o violín, durante a súa estadía en Florencia en 1770; un ano despois, o pequeno Mozart escribiría os seus catro primeiros concertos para piano, que son arranxos orquestrais e para teclado de movementos de sonatas doutros compositores, e non obras orixinais. O lenzo reflicte a importancia que tivo a música de cámara na educación musical do novo xenio. ]] Os primeiros concertos para piano de Mozart, números 1–4 (KV 37, 39, 40 e 41) foron arranxos orquestrais e para teclado de movementos de sonatas doutros compositores, e non obras orixinais. O recoñecemento deste feito levou a considerar a numeración dos concertos como incorrecta, polo que algúns libros recentes (por exemplo, nos de Girdlestone) fan referencia aos concertos con numeracións catro unidades máis baixas que as súas cifras coñecidas e familiares empregadas na actualidade.
Mozart tamén escribiu tres arranxos de sonatas para piano de Johann Christian Bach (op 5. n.º 2, en re maior; op. 5. n.º 3, en sol maior e op. 5. n.º 4, en mi bemol maior, todas compostas en 1766), catalogados como KV 107/1, KV 107/2 e KV 107/3 respectivamente. Estas obras foron escritas entre 1771 e 1772, datas que se puideron obter baseándose na análise da caligrafía dos autógrafos.
O primeiro concerto orixinal de Mozart, no que introduce novo material temático na primeira sección do piano solo, é o n.º 6, KV 238, en si bemol maior que data de 1776. Foi o seu primeiro inicio real no xénero, e gozou de gran popularidade durante moito tempo. miniatura|150px|right|Mozart en [[1777, ano no que compuxo o seu Concerto para piano n.º 9. Este retrato foi pintado en Boloña por un artista descoñecido.]] Os dous seguintes, números 7 e 8 (KV 242 e KV 246) non son xeralmente considerados como obras nas que se producira un grande avance, a pesar de que o n.º 7, o concerto para tres pianos, sexa moi coñecido na actualidade. Con todo, nove meses despois de ter escrito o n.º 8, Mozart produciu unha das súas primeiras obras mestras, o Concerto «Jeunehomme», n.º 9, KV 271. Esta obra ofrece un avance decisivo na organización do primeiro movemento; ademais, presenta certos trazos atípicos, tales como a interrupción dramática do inicio orquestral por parte do piano tan só despois dun compás e medio. O último concerto que escribiu Mozart en Salzburgo foi o célebre concerto n.º 10 para dous pianos, KV 365: a presenza do segundo piano altera a estrutura "normal" da interacción piano-orquestra.
Finalmente, a esta primeira etapa pertence un fragmento dun concerto para piano e violín, KV A056/315f, iniciado por Mozart en Mannheim en novembro de 1778 para ser interpretado por si mesmo (piano) e polo violinista Ignaz Fränzl. O proxecto abandonouse cando o príncipe elector Carlos Teodoro de Baviera trasladou a corte e a orquestra (da que formaba parte Fränzl) a Múnic.
Os tres primeiros concertos vieneses (1782-1783)
Logo da súa ruptura definitiva en 1781 co Príncipe-arcebispo de Salzburgo, Hieronymus von Colloredo, Mozart estableceuse en Viena como músico por conta propia. Os dezasete concertos escritos nesta etapa vienesa ocupan un lugar central na produción mozartiana. Compúxoos en primeira instancia como repertorio dos seus propios concertos públicos e procurou que agradaran a toda unha multiplicidade de oíntes. Cada un dos concertos de Viena é unha obra mestra individual; todos xuntos evidencian o mellor Mozart.
Aproximadamente dezaoito meses despois de que chegara a Viena, no outono de 1782, Mozart escribiu unha serie de tres concertos destinados a ser interpretados por el mesmo nos seus concertos por subscrición. Con todo, na primavera dese ano escribiu un rondó finale de substitución, KV 382, para o n.º 5, unha obra que resultou ser moi popular (en outubro de 1782 completou outro rondó, en la maior, KV 386, posiblemente destinado a ser un final alternativo para o KV 414, n.º 12). Este grupo de tres concertos foi descrito por Mozart a seu pai nunha famosa carta:
Esta pasaxe apunta a un importante principio dos concertos de Mozart: que estes foron deseñados para entreter o público e non soamente para satisfacer un impulso artístico.
Estes tres concertos son bastante diferentes de calquera outro concerto mozartiano: son obras relativamente íntimas, a pesar da burlesca grandeza do último. O n.º 12, KV 414 en la maior, o segundo da serie, é particularmente sutil: é con frecuencia descrito como «tirolés», e garda algún parecido co concerto en la maior, KV 488. O último destes tres, n.º 13, KV 415, é quizais a obra máis ambiciosa da serie, que introduce o primeiro tema, de carácter militar, nun canon cun impresionante inicio orquestral: o último movemento está considerado o mellor. Como o KV 414, é comparado cun concerto posterior na mesma tonalidade, o n.º 21, KV 467.