cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hondarribia
O Alarde de Hondarribia
Desde 1996 colectivos de mulleres suscitan o seu dereito a participar no Alarde de Hondarribia (e no de Irún) como soldados, ademais de como cantineiras, que é o que fora ata a data o seu papel tradicional na festa. En Hondarribia, ademais das compañías do Alarde tradicional formouse unha compañía mixta de homes e mulleres que leva o nome do monte Jaizkibel.
Colonización británica de América
As colonias produtoras de azucre do Caribe, onde a escravitude converteuse na base da economía, eran as colonias máis importantes e lucrativas para Inglaterra. As colonias americanas producían tabaco, algodón e arroz no sur, e material naval e peles de animais no norte.
O imperio de Inglaterra en América íase expandindo gradualmente mediante guerras e colonias. Inglaterra conseguiu controlar Nova Ámsterdam (despois chamada Nova York) tras as guerras anglo-holandesas. As colonias americanas estendíanse cara ao oeste en busca de novas terras para a agricultura. Durante a Guerra dos Sete Anos, os ingleses venceron aos franceses e quedaron con Nova Francia, en 1760, o que converteu a Inglaterra en dona de case toda América do Norte.
Despois, os asentamentos en Australia (que comezaron coas colonias penais en 1788) e Nova Zelandia (baixo o dominio da Coroa desde 1840) crearon unha nova zona para a migración desde as Illas Británicas, aínda que as poboacións indíxenas tiveron que sufrir guerras desiguais -nalgúns casos, xenocidio, como na Guerra negra- e tamén enfermidades. Como efectos das guerras, o xenocidio, a represión e a mala alimentación foron reducindo o seu tamaño en ao redor dun 60–70% en algo menos dun século. Estas colonias, xa en mans dos novos colonos de orixe británica, acabarán obtendo o autogoberno.
Belén Regueira
Belén Regueira Leal, nada na Coruña o 1 de setembro de 1977, é unha xornalista galega.
Traxectoria
Licenciada en Xornalismo pola Universidade de Santiago de Compostela, comezou o seu contacto cos medios de comunicación presentando un programa de entrevistas e música chamado Chambo (1997). De aí pasou aos servizos informativos da Televisión de Galicia, onde presentou telexornais en distintas franxas horarias.
En 2005 comeza a presentar na Radio Galega o magacine da fin de semana, chamado Extrarradio, e en 2008, sen abandonar a radio, regresa á televisión para presentar O país dos ananos, un programa onde interveñen nenos de toda Galicia falando de todo tipo de temas. Este traballo valeulle o Premio Mestre Mateo á mellor comunicadora do ano 2008.
Desde mediados de 2009, coincidindo coa reestruturación da programación da Radio Galega e da TVG, suprimiuse o espazo Extrarradio e desde aquela Belén Regueira realiza tarefas de redacción no magacine Galicia por diante da Radio Galega. Tamén colaborou periodicamente no semanario A Nosa Terra.
Deu voz ó Dicionario de pronuncia da lingua galega do Instituto da Lingua Galega
Lamasdeite, Berrande, Vilardevós
Lamasdeite é un lugar da parroquia de Berrande, no concello ourensán de Vilardevós. Segundo o IGE do 2009 tiña 66 habitantes dos que 35 eran homes e 31 eran mulleres, o que supón unha perda de habitantes con respecto a 2008.
Estroma
miniatura|300px|Esquema dun cloroplasto. O estroma do cloroplasto é a matriz fluída incolora interna que está no interior dos cloroplastos (e outros plastos) no espazo que encerra a membrana interna do orgánulo.
Galway hooker
O Galway hooker (do irlandés: húicéir) é un barco de pesca tradicional usado na baía de Galway, na costa oeste de Irlanda. Esta embarcación foi deseñada especialmente para facer fronte aos mares axitados da zona e caracterízase por ter unha proa afiada e definida e unha notable inclinación do espello de popa. O seu velame está composto por un único mastro, unha vela principal e dous trinquetes. Este navío adoita ser de cor negra, polo seu revestimento de brea, e as velas dun marrón avermellado escuro.
Nos últimos anos estase observando un grande e renovado interese polo Galway hooker, que se segue a construír de forma meticulosa. No festival anual de Cruinniú na mBád os barcos compiten por seren os primeiros en cruzar a baía de Galway dende Connemara ata Kinvara, no límite entre os condados de Galway e Clare.
A Castellana, Vilarraso, Aranga
A Castellana é un lugar da parroquia de Vilarraso no concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Tiña 141 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 67 eran homes e 74 eran mulleres.
Galway hooker
Tipos de Galway hooker
Diferéncianse catro tipos de barcos, todos con nome de orixe irlandesa. O Bád Mór (barco grande) oscila entre os 10,5 e 13,5 metros de lonxitude. Nun tamaño intermedio atopamos o Leathbhád (barco medio), cunha lonxitude aproximada de 10 metros. Ámbolos dous teñen cuberta na parte dianteira, a partir do mastro. Estas embarcacións utilizábanse para o transporte de turba, que se usaba como combustible na baía de Galway, dende Connemara e o condado de Mayo ás illas de Aran e ao Burren. Nas viaxes de retorno adoitaban traer cal, que se empregaba para neutralizar as terras ácidas de Connemara e Mayo. O Gleoiteog oscila entre os 7 e os 9 metros de lonxitude, e conta coas mesmas velas e aparello co Bád Mór e o Leathbhád. Esta embarcación utilizábase para a pesca e o transporte de mercancías. Outra nave, o Pucán, é similar en dimensións ao Gleoiteog, pero cunha vela ao terzo e un foque. Estas pequenas embarcacións eran totalmente abertas.
Kurt Busiek
Kurt Busiek, nado en Boston o 16 de setembro de 1960, é un guionista de banda deseñada, notable polo seu traballo en Marvels, en Astro City que foi creación propia e na cuarta tempada de Avengers.
Estroma
Aínda que o estroma non participa na fase luminosa, si ten unha participación indirecta nela, xa que os protóns que as plastoquinonas e o citocromo b6f introducen nos tilacoides proceden do estroma, e a ferredoxina-NADP+ redutase e o NADPH producido por esta última están na parte estromática da membrana tilacoidal, e a ATP sintase tilacoidal asoma ao estroma, producindo o ATP no lado estromático. O pH do estroma é bastante máis básico ca o dos tilacoides durante a fase luminosa.
A Castellana, Vilarraso, Aranga
A ponte da Castellana
A ponte vella da Castellana é unha ponte do século XVI que cruza o río Mandeo, construída para o antigo Camiño Real entre A Coruña e Lugo. Foi reformada no século XVIII para proporcionarlle máis luz. Ten un só van, con bóveda de medio punto, e está feita en cadeirado de granito.
Estroma
Pero a misión máis específica do estroma na fotosíntese é realizar a fase escura, xa que nel están o encima rubisco, que realiza a fixación do CO2, e os demais encimas do ciclo de Calvin, que producen os azucres que son o produto final da fotosíntese.
A Castellana, Vilarraso, Aranga
A ponte da Castellana
A ponte foi escenario de combates durante a guerra da Independencia española e escaramuzas durante as guerras carlistas. Durante a guerra civil, os franquistas botaban ó río cadáveres de represaliados dende este lugar.
Estroma
No estroma encóntrase o ADN cloroplástico, ARN, ribosomas, proteínas, ións e diversos metabolitos, e nel almacénanse gránulos de amidón, onde se almacenan as moléclas de glicosa formadas na fotosíntese. No estroma teñen lugar a tradución dalgunhas das proteínas cloroplásticas (aínda que moitas outras proceden do citosol), e a transcrición do seu ADN e a replicación do seu ADN circular. Entre as rutas bioquímicas que teñen lugar no estroma dos cloroplastos das plantas podemos salientar a síntese dos ácidos graxos da planta.
Kurt Busiek
Traxectoria
Medrou en varias cidades da área de Boston, entre elas Lexington, onde foi amigo do futuro creador de banda deseñada Scott McCloud. Na súa infancia non foi lector habitual de banda deseñada nin consumidor de debuxos animados, os seus pais non llos permitían ter agás coleccións aprobadas por eles como Astérix ou Tintin, de feito non comezou a lelos con regularidade ata os catorce anos, cando se fixo cun exemplar de Daredevil #120 e comezou a se apaixonar, con McCloud comezou a facer bande deseñada no instituto. Durante o último semestre no instituto envioulle material ao editor Dick Giordano en DC Comics, recibindo invitacións para seguirlle enviando material e que conduciu ao seu primeiro traballo profesional, que se publicou en Green Lantern #162 (marzo de 1983).
A Castellana, Vilarraso, Aranga
A ponte da Castellana
A Ponte Nova foi construída nos anos cincuenta e entre finais dos anos oitenta e principios dos anos noventa construíuse unha nova variante cun viaduto máis amplo, en diversas obras de reforma da estrada N-VI.
Estroma
O estroma deriva do citosol das antigas bacterias que deron orixe ao cloroplasto por endosimbiose, pero actualmente é moi diferente del.
Kurt Busiek
Traxectoria
En 1997, Busiek principiou o seu traballo en Avengers xunto co debuxante George Pérez, e aínda que Pérez deixou a serie en 2000, Busiek continuou como guionista durante dous anos máis, colaborando con Alan Davis, Kieron Dwyer e outros. En 2003 Busiek volveu formar parella con Perez para crear JLA/Avengers.
Galway hooker
Tipos de Galway hooker
Tamén existe unha clase de embarcación cunha cabina de mando sobre o tanque de lastre, empregada para a pesca. Cando os colonos irlandeses establecidos en Boston precisaron dunha nave para pescar, construíron o navío propio da súa terra natal. Estas naves pasaron a ser coñecidas como Boston Hookers, Irish Cutters, en informes oficiais, ou  Paddy Boats (“Paddy” é un termo con connotacións negativas co que denominaban aos irlandeses).
Aínda que é unha embarcación moi útil, adecuada para as augas pouco profundas da baía de Galway e fácil de atracar onde sexa necesario, o Galway hooker non posúe un camarote nin un francobordo que sexa alto, o que a fai propensa a anegarse e afundir en pouco tempo.
Orixe
A orixe da embarcación é difusa. No ano 1983, a publicación de Os Galway hookers: Veleiros de traballo da Baía de Galway de Richard J. Scott, xa pola súa cuarta edición, foi un detonante para o rexurdimento do interese na construción destes barcos, xa que nela aparecían por primeira vez os planos detallados da estrutura e da vela.
Véxase tamén
[https://www.galwayhookers.ie/en/the-hooker/the-boat "The Galway hooker". Sitio web da Galway Hooker Association].
"Galway hookers - history afloat", por Eleanor M. Hough. web.archive.org. Consultado o 26 de abril de 2020.
Aeroporto de Tenerife Norte
O Aeroporto de Tenerife Norte (IATA: TFN, OACI: GCXO), coñecido tamén como Aeroporto Los Rodeos, é un aeroporto xestionado por Aena, que está localizado no municipio de San Cristóbal de la Laguna, no nordés de Tenerife, a 11 km da cidade de Santa Cruz de Tenerife. O aeroporto forma parte do aeródromo de utilización conxunta Tenerife Norte/Los Rodeos xunto á Base Aérea de Los Rodeos.
Galway hooker
Véxase tamén
O'Dowd, Peadar (1993). Down by the Claddagh. Kennys Bookshop and Art Galleries. ISBN 978-0906312391.
Aeroporto de Tenerife Norte
O 27 de marzo de 1977 tivo lugar no aeroporto o accidente áereo con máis vítimas mortais da historia da aviación. Un total de 583 pasaxeiros morreron logo do choque de dous Boeing 747 debido a varios fallos humanos e á néboa.
Posúe un tráfico de pasaxeiros de 4 054 147 pasaxeiros (2010). Combinado co aeroporto de Tenerife Sur, congregan o segundo maior movemento de pasaxeiros das Canarias con 11 162 220 pasaxeiros.
Sleeping in My Car
"Sleeping in My Car", é unha canción de Roxette, escrita por Per Gessle e lanzada como o primeiro single do seu álbum de 1994 Crash! Boom! Bang!. Alcanzou a primeira posición en Suecia, a 14 nas listas do Reino Unido e a posición 50 no Billboard Hot 100. Tamén entrou no Top 10 en Noruega, Suíza e Austria, e no Top 20 en Australia, Alemaña e Países Baixos.
En 2002, o dúo foi acusado de plaxio polo compositor sueco Stephan Malmstedt, que afirmaba que o estribillo do tema fora tomado dunha canción súa titulada "Jenny and I", escrita en 1991. Finalmente, a denuncia foi desestimada por non existir evidencias claras da coincidencia entre ambas composicións musicais.
Hawker Typhoon
O Hawker Typhoon foi un cazabombardeiro británico usado durante a segunda guerra mundial. Comezou a deseñarse en 1937 paralelamente co Hawker Tornado como substituto do Hurricane. O Tornado e o Typhoon tiñan a mesma célula, pero montaban distinto motor, e finalmente ao non ser satisfactorio o motor do Tornado cancelaríase o seu proxecto. O prototipo do Thypoon voaría en febreiro de 1940 e ordenouse a súa produción. Foi un bo cazabombardeiro, espacializado sobre todo en misións contracarro. Construíronse 3.270 exemplares.
Alcumado como Tiffy na RAF, a súa intrución en servizo estivo chea de problemas, e durante varios meses o avión tivo un dubidoso futuro. En 1941 a Luftwaffe incorporou o Focke-Wulf Fw 190 e ao ser o único caza da RAF capaz de interceptar ao Fw 190 a grande altitude, oe Typhoon adoptou o novo rol de interceptador a grandes alturas. Tamén realizou labores de interceptador nocturno e de caza de longo alcance. Cara finais de 1942 foi equipado con bombas, e un ano despois con foguetes de ataque ao chan. Con estas armas o Typhoon converteuse nun dos melloras avións de ataque a terra da segunda guerra mundial.
Adelsfana
Adelsfana era unha unidade regular de cabalería sueca, a súa orixe está na Ordenanza de Alsnö (1280) na que o rei ordenaba á nobreza asistirlle na guerra por medio de homes e cabalos a cambio dos seus privilexios, e ao primeiro era recrutada e financiada pola nobreza.
Desenvolvemento
En 1565 o rei Erik XIV organízaa como unha unidade regular co nome de Adelsrytteriet (cabalería nobre) e en 1571 adoptou o nome de Adelsfana, a súa organización variou ao longo do tempo, pero os oficiais sempre habían de pertencer á nobreza e o seu tamaño correspondía a un pequeno rexemento de cabalería, en 1634 aparece na primeira constitución de Suecia como un dos rexementos da cabalería sueca. Ata 1640 estivo formada por tres compañías en Suecia e Finlandia, e nese ano aumentou unha máis quedando en 5 en 1658 logo da anexión de Escania e fixándose finalmente en 6 en 1680 pero en épocas de paz só os oficiais estaban en servizo. En 1702 durante a Gran Guerra do Norte o rexemento serviu nas provincias bálticas e en 1706 tomou parte na batalla de Fraustadt e en 1709 na de Perevolchna que rematou na desfeita sueca e na rendición das tropas superviventes, incluíndo a adeslsfana aos rusos. A partir de 1718 o rexemento quedou desartellado na práctica, reuníndose por última vez en 1743, aínda que cobrando os oficiais os seus salarios ata 1809, pero oficialmente seguiu a existir ata 1901.
Xerardo Quintiá
Xerardo Quintiá Pérez, nado en Friol o 28 de marzo de 1970, é un escritor galego.
Traxectoria
En 1984 trasladouse a Lugo para realizar estudos de Bacharelato, cidade na que reside dende entón. Publicou os seus primeiros traballos na sección cultural “Táboa Redonda” de El Progreso (1988) e colaborou nas revistas Dorna, Xistral e Entremuros. Forma parte do Colectivo Maiakovski e das Lupercais.
Santiago Álvarez
Santiago Álvarez Gómez, nado en San Miguel do Outeiro (Vilamartín de Valdeorras), o 11 de febreiro de 1913 e finado en Madrid o 29 de abril de 2002, foi un político comunista galego, fundador do Partido Comunista de Galicia.
Traxectoria
De familia labrega, Álvarez realizou apenas estudos primarios. Foi campesiño e segador de mozo. Aos catorce anos tomou conciencia política. Proclamada a Segunda República Española afiliouse ao Partido Comunista, organizando unha sección na comarca valdeorresas. Coa folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido en outubro. Logo das eleccións de febreiro de 1936, gañadas pola Fronte Popular, Santiago Álvarez entrou como concelleiro da corporación de Vilamartín.
O 18 de xullo de 1936 colleuno en Madrid, onde organizou xunto a Castelao as Milicias Populares Galegas, en boa parte integradas por segadores galegos esparramados polas Castelas, aos que convenceron ambos. Durante a Guerra Civil exerceu como Comisario político, primeiro nas mesmas milicias por el cofundadas e logo na XIª División so o mando do tamén galego Enrique Líster. Participou na defensa de Madrid e en varias batallas: Jarama, Guadalajara, Brunete, Sur do Texo, Garavitas... Foi director e redactor de El Miliciano Gallego e Acero, revista do V Corpo do Exército Popular e colaborou en El Comisario, La Voz del Combatiente e Ejército.
No Comité Central. Fundación do PCG
Formando xa parte do Comité Central do PCE formulou en 1965 a creación do Partido Comunista de Galicia (PCG). Desde 1968, data da súa fundación, sería secretario xeral da nova formación. Ao volver a España en 1976 pasou dous meses encarcerado en Carabanchel, e outra vez a fins de ano. Nas eleccións de 1977 encabezou a candidatura do PCE pola provincia de Pontevedra, pero non resultou elixido. Nos anos da transición Santiago Álvarez seguiu formando parte do Comité Central do PCE, mais abandonou en 1979 a Secretaría do PCG. Sen deixar a actividade política dedicouse a escribir as súas memorias políticas e outros libros de investigación.
Gustavo Ameijeiras
Gustavo Ameijeiras Delgado, nado en Pueblo Viejo, Jesús Menéndez, Las Tunas, Cuba, o 8 de outubro de 1920 e finado en maio de 1958, foi un combatente revolucionario cubano, de orixe galega.
Era un dos irmáns Ameijeiras e foi asasinado polas forzas de Batista cando ía a Sierra Maestra para unirse á guerrilla de Fidel Castro.
Inicios
Seu pai foi o emigrante galego Manuel Ameijeiras Fontenla, natural de Campo Lameiro, quen despois de emigrar á Arxentina e volver a Galicia, partiu cara a Cuba. Alí coñeceu á súa futura esposa, María de las Angustias Delgado Romo, de Corral Falso, Matanzas, coa que tivo dez fillos. O pai volveu ao seu país onde desapareceu na guerra civil, polo que a nai tivo que ocuparse soa dos fillos coa axuda de Gustavo, que era o maior dos varóns.
Comezou a traballar vendendo xornais e limpando zapatos. Máis tarde adicouse a transportar pasaxeiros dende a estación de ferrocarril de Puerto Padre. Trasladado coa súa familia á Habana, traballou un tempo como aprendiz de mecánico e finalmente como chofer de aluger.
Implicación na política
En 1953, o seu irmán Mel foi asasinado no asalto ao cuartel Moncada, e Gustavo foi a Oriente buscando saber o que ocorrera, pero foi detido e enviado á prisión de Boniato. Alí vinculárono cos xoves da Xeración do Centenario, foi xulgado e finalmente absolto por falta de probas.
Dende ese momento converteuse nun dos maiores divulgadores daqueles feitos, traballou pola amnistía dos moncadistas, recolleu miles de firmas e colaborou con Haydée Santamaría imprimindo e repartindo copias de A historia absolverame, o discurso de defensa de Fidel Castro no xuízo. Co seu irmán Ángel, recorreu o país nun coche, verificando a distribución do folleto por toda a illa. En 1955, levou en coche a Fidel ao aeroporto de Rancho Boyeros, cando este marchaba ao seu exilio en México.
En 1957, foi detido e enviado á prisión de Castelo do Príncipe, onde pasou máis dun ano. Ao saír libre decidiu incorporarse á guerrilla de Fidel Castro en Sierra Maestra, pero no camiño foi presuntamente detido, torturado e asasinado polas forzas de Batista. Segundo os combatentes Ángel Plá e Ana Cruz Maqueira, os torturadores de Ameijeiras confesaron que fora levado ao xeneral Julio Luarent e que este ordenara lanzalo ao mar.
Púxoselle o seu apelido e o dos seus irmáns ao principal hospital de Cuba, o Hospital Hermanos Ameijeiras.
De'Aaron Fox
Traxectoria profesional
O 22 de xuño de 2017, Fox foi seleccionado na 5ª posición do Draft da NBA de 2017 polos Sacramento Kings. O 8 de xullo de 2017, asinou o seu contrato de rookie cos Kings. Fixo o seu debut na NBA o 18 de outubro de 2017 contra os Houston Rockets, facendo 14 puntos, 4 rebotes e 5 asistencias na derrota dos Kings por 105-100.
Nationale 7
Nationale 7 é unha longametraxe francesa do director Jean-Pierre Sinapi, estreada no 6 de decembro de 2000.
Sinopse
O argumento xira ao redor de dúas personaxes, René e Julie. René é un discapacitado físico que polo que di parece ser que padece unha enfermidade dexenerativa. En vista de que perderá a función sexual antes ou despois por mor da doenza, decide que necesita ter sexo. Ao comezo é algo arisco e groseiro, ao non aceptar a súa enfermidade, mais conforme avanza a trama vai evolucionando e mesmo chega a ter unha relación sentimental cunha das enfermeiras ás que lles facía a vida imposíbel.
Julie é a enfermeira que acaba de chegar. É a única que se enfronta directamente a René e o pon no seu sitio. Será a encargada de lle buscar un encontro sexual cunha prostituta, feito que revolucionará a institución enteira.
De entre as personaxes secundarias, a que ten un papel máis relevante na trama é Rabah, un musulmán que despois de visitar Lourdes decide virar cristián. O feito de ser homosexual e manter unha relación sentimental con outro dos internos fai que as súas circunstancias persoais sexan algo peculiares. Quere ser bautizado baixo o nome de Johnny, polo seu cantante favorito e tendo á prostituta por madriña. A negativa dos traballadores do centro a que se celebre dita celebración será o que os leve a se manifestaren na estrada Nacional 7, impedindo o tránsito, acontecemento que dá título ao filme.
Walter Burley Griffin
Walter Burley Griffin, nado en Maywood o 24 de novembro de 1876 e finado en Lucknow o 11 de febreiro de 1937, foi un arquitecto estadounidense, famoso por deseñar xunto á súa esposa Marion Lucy Mahony a cidade de Camberra, destinada a ser a nova capital de Australia.
Traxectoria
esquerda|miniatura|Proxecto final aceptado para a cidade de [[Camberra (Australia).]] Walter era o maior de catro fillos de George Walter Griffin, un axente de seguros, e Estelle Griffin. A súa familia mudouse a Oak Park e despois a Elmhurst durante a súa infancia. De neno interesouse moi pronto polas paisaxes e os xardíns e os seus pais permitíronlle arranxar ao seu gusto o xardín da súa casa en Elmhurst. Griffin fixo os seus estudos superiores no Oak Park High School. O deseñador de paisaxe O.C. Simonds convenceuno para estudar unha carreira de arquitectura.
Recibiu o seu título de arquitecto na Universidade de Illinois en 1901, aprobou a licenza de llinois que lle permitía a práctica privada como arquitecto e comezou a traballar como empregado con Frank Lloyd Wright no seu estudo de Oak Park, permanecendo alí ata 1905, momento en que se foi logo dunha disputa sobre ser remunerado polo seu traballo con divisa xaponesa no canto de moeda norteamericana, xusto despois de que Wright regresara do Xapón. Mentres traballaba con Wright coñeceu a Marion Lucy Mahony, persoa responsable de variadas modelaxes de perspectivas de edificios nos traballos de arquitectura de paisaxe de Wright, e casou con ela en 1911. Tralo matrimonio, Mahony comezou a traballar con Griffin.
Abriu o seu propio despacho, concentrándose primordialmente en encargos residenciais. Eventualmente contratou os antigos empregados e colegas de Wright, Francis Barry Byrne e Harry Robinson. En 1912 Griffin gañou un concurso para deseñar a nova cidade capital Camberra en Australia. El e Marion viaxaron cara a Australia en 1913 para supervisar o deseño e a construción da nova capital, xunto con outros encargos que Walter recibira á parte. Deixou a Francis Barry Byrne administrando a oficina de Chicago, mentres que Marion dirixía unha oficina en Sydney e Walter se atopaba a cargo do despacho en Melbourne.
Walter exerceu a arquitectura durante vinte e un anos en Australia antes de partir cara a Lucknow (India), para deseñar a Biblioteca da Universidade de Lucknow. Griffin faleceu de peritonite a comezos de 1937, cinco días despois dunha cirurxía de vesícula no King George's Hospital de Lucknow no estado de Uttar Pradesh (India) e foi enterrado no cemiterio cristián desa cidade. Marion Mahony Griffin supervisou a finalización do Pioneer Building en que estaban traballando no momento da súa morte. Ela pechou as oficinas da India, deixou o despacho australiano en mans do socio de Griffin, Eric Milton Nicholls, e volveu a Chicago.
515
Véxase tamén
Historia ano a ano
Triptólemo
miniatura|Triptólemo de pé entre [[Deméter e Perséfone, recibindo espigas de trigo (relevo votivo, 440-430 a. C., Museo Nacional Arqueolóxico de Atenas)]] Na mitoloxía grega, Triptólemo (en grego antigo Τριπτόλεμος) era un semideus e un heroe, relacionado coa Deméter dos misterios eleusinos que perduraron no mundo grego e romano ata a era cristiana. Está considerado como fillo do rei Céleo e da raíña Metanira, pero outras fontes fano fillo de Eleusis e Deméter ou fillo de Xea e Océano (outro xeito de dicir que era o «home primordial»).
Aprendeu de Deméter a arte da agricultura e á súa vez ensinóullela ós gregos. Deméter, agradecida pola hospitalidade recibida por parte dos pais de Triptólemo, deulle un carro tirado por dragóns alados e un saco de trigo, e Triptólemo, remontándose sobre os aires, sementou con el toda a terra habitada.
Pero parece que a idea non foi ben recibida en todas partes. Carnabón, rei dos xetas (unha tribo tracia que vivía onda a desembocadura do Danubio) matoulle un dos dragóns, que axiña foi substituído por outro grazas a Deméter. Na cidade de Patrás, Antias rouboulle o carro e os dragóns mentres Triptólemo dormía, pero non os puido dominar e morreu ó caer do carro.
Por veces, Triptólemo aparece como xuíz no Hades, xunto a Minos, Éaco e Radamantis.
Cadel Evans Great Ocean Road Race 2018
A Cadel Evans Great Ocean Road Race 2018 foi unha carreira ciclista dun día disputada o 28 de xaneiro de 2018 en Australia. Esta foi a cuarta edición da Cadel Evans Great Ocean Road Race e a segunda proba do UCI World Tour 2018.
O corredor australiano Jay McCarthy (Bora–Hansgrohe) liderou un selecto grupo de 24 corredores do que obtivo a vitoria, por diante do italiano Elia Viviani (Quick-Step Floors Team), mentres que o recente gañador surafricano do Tour Down Under 2018 Daryl Impey (Mitchelton–Scott), que tamén continuaba líder do ránking do World Tour.
Percorrido
miniatura|300x300px|Ruta desta edición O trazado da proba consistiu nunha primeira parte duns 100 km en ruta seguidos de 4 voltas a un circuíto arredor da cidade de Geelong, lugar onde tamén estaba a saída. Ese circuíto urbano contaba cun repeito de 1,5 km ao 7%. En total, a carreira tivo unha distancia de 164 km. Parte do percorrido tamén foi común ao empregado nos Campionatos do Mundo de Ciclismo en Ruta de 2010 que tiveran lugar en Melbourne.
Equipos
Como a carreira foi engadida ao calendario do UCI World Tour no 2017, tódolos UCI WorldTeams foron invitados á proba, pero non obrigados a correr nela. Como resultado destas decisións, 12 dos 18 WorldTeams competiron na Great Ocean Road Race, 4 menos ca na edición anterior. Tres equipos Profesionais Continentais competiron – tamén un menos que no 2017. Ademais, unha selección nacional australiana completou o pelotón de 16 formacións.
Equipos invitados
== Clasificación ==
Carreira feminina
Un día antes da carreira masculina, o 27 de xaneiro, disputouse a carreira feminina. Cos mesmos lugares de saída e chegada que os homes, as féminas facían un percorrido de case 110 km ata alcanzar o porto de Geelong.
=== Clasificación === As 5 primeiras corredoras en meta foron as seguintes:
Coco (personaxe)
Coco (Grover no orixinal inglés) é un dos máis populares personaxes creados por Jim Henson. Aparece no programa Sesame Street (emitido en Galicia nos anos oitenta do século XX en español pola Televisión Española) e é moi coñecido polos seus esforzos para ensinar aos cativos a diferenza entre "lonxe" e "preto", para o que recorre a se afastar e a se achegar acotío á cámara e ás carreiras até que cae esgotado ao chan.
Coco é posibelmente o personaxe máis versátil do programa. Ademais de a si mesmo interpreta o papel do superheroe Supercoco, muppet análogo a Clark Kent que é quen de voar cando está vestido co seu traxe (composto por un casco de armadura e unha capa coa letra G) mais non é quen de aterrar suavemente, pois o resto dos personaxes sempre din o mesmo cando chega, ollando cara arriba: "É un paxaro? É un avión? É... [óuvese un estrondo ao se estrelar Supercoco contra o chan] Supercoco!!!". Outro papel que interpreta é o do Shériff Coco, un shériff do vello oeste que soluciona conflitos ao lombo da súa inseparábel besta Fred the Wonder Horse (a egua Jaca Paca na versión en castelán), a cal ten moito máis siso ca el.
É un dos personaxes que aparece como imaxe do parque Port Aventura.
Castrobó, Vilarraso, Aranga
Castrobó é un lugar da parroquia de Vilarraso no concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Tiña 10 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 6 eran homes e 4 eran mulleres.
Sing for Absolution
"Sing for Absolution" é unha canción da banda Muse, publicada como cuarto sinxelo do seu álbum Absolution o 14 de maio do 2004. O tema acadou o número 16 na lista británica de sinxelos e tamén aparece no DVD Absolution Tour. Unha versión acústica ao vivo serve como cara-b do sinxelo "Butterflies and Hurricanes".
Catana
miniatura|300px|Catana
A catana (en 刀) é un longo sabre xaponés (daitō), aínda que a palabra é usada xenericamente para denominar todos os sabres no Xapón. "Katana" é o kunyomi (Lectura xaponesa) do kanji 刀; o oniomi (Lectura chinesa) é "tō" (pronunciado [to:]). Refírese a un tipo particular, un sabre dun único gume, curvada, tradicionalmente utilizada polos samurai. A vaíña da catana chámase saya, o gardamáns Tsuba.
A catana úsase principalmente para cortar e considérase frecuentemente unha guillotina de man. Desenvaíñase levando o gume cara enriba e pódese brandir cunha ou dúas mans (sendo esta última modalidade a máis común). Aínda que a arte de utilizar a espada segundo o seu propósito orixinal quedou na actualidade case obsoleto, o kenjutsu converteuse en gendai budō - unha arte marcial moderna. A arte de brandir a catana denomínase iaidō, e kendō é a arte de esgrimir unha espada de bambú coñecida como shinai utilizando como protección unha máscara e unha armadura. As vellas escolas de espadas koryū aínda existen: Kashima Shintō Ryū, Kashima Shin Ryū, Katori Shintō Ryū.
Este tipo de sabre ten folla curva, pois dese xeito maximízase a forza do golpe ao ir montando a cabalo.
Métodos de produción
300px|miniatura|Catana. As espadas xaponesas e outras armas cortantes fabricábanse mediante un elaborado método de quecemento reiterado, pregando e martelando o metal. Esta práctica orixinouse do uso de metais altamente impuros, e estando aínda ao roxo vivo arrefriábanse, requentábanse e logo trenzábanse. Ao acabar, cortábase a trenza en cachos, con cada un dos cales se volvía a fundir unha variña que se pasaba por carbón. O proceso repetíase varias veces, e en cada unha delas ía aumentando a porcentaxe de carbono até obter aceiro. Tras a última das trenzadas martelábase até aplanar. Ao ter unha estrutura organizada en varas, a espada posuía grande elasticidade, polo que non rompía tan facilmente.
A curvatura distintiva da catana débese, en parte, ao trato diferencial durante o quecemento ao que se somete. Ao contrario da gran parte das espadas producidas noutros lugares, os ferreiros xaponeses non endurecen o sabre completo, soamente o lado que posúe gume. O proceso de endurecemento fai que a punta do sabre se contraia menos que o aceiro sen tratar cando arrefría, algo que axuda ao ferreiro para establecer a curvatura do sabre. A combinación dun lado duro e un lado mol da catana e doutros sabres xaponeses é a causa da súa resistencia a pesar de reter un bo lado cortante.
Mitos
Hai moitos mitos ao redor das espadas xaponesas, o máis coñecido é que as espadas dobran un gran número de veces, obtendo propiedades máxicas. Hai que subliñar que con cada dobramento feito polo fabricante, redóbrase cada capa interna, e por isto o número total de capas nunha catana é dous elevado ao número de dobramentos realizados.
Xulio Carballo
Traxectoria
Licenciouse en Filoloxía Galega na Universidade da Coruña e en Teoría da Literatura pola Universidade de Salamanca. En 2015 doutorouse na universidade coruñesa cunha tese sobre banda deseñada galega, que é o principal obxecto da súa investigación. Foi lector de lingua galega na Universidade de Salamanca e na actualidade é profesor de ensino medio en Galicia.
Hemispingus superciliaris
Hemispingus superciliaris é unha especie de paxaro da familia Thraupidae. É orixinario de Bolivia, Colombia, Ecuador, o Perú e Venezuela. Os seus hábitats naturais son bosques tropicais e subtropicais e a selva degradada.
Historia de Lugo
Dende a chegada dos suevos a Galicia alternáronse na cidade ciclos de decadencia e rexurdimento. No ano 585 o Reino de Galicia pasa a mans visigodas, perdendo Lugo a súa condición de sé metropolitana por mor da fin da división de Galicia en dúas provincias. Iníciase así un período de decadencia que se vería acentuado pola invasión musulmá de principios do século VIII.
Entre os séculos XI e XIII, coma outras cidades do Camiño Xacobeo, foi protagonista duna serie de revoltas populares contra o poder feudal. En Lugo esta rebelión sería contra o bispo, quen compartía a súa potestas co Cabido. A comezos do século XIII, os burgueses de Lugo comezaron a desafiar, coma nunca antes fixeran, esta potestade xurisdicional.
A principios do século XVI, a pesar de ser nomeada capital do Reino de Galicia por Carlos I, Lugo iniciou un longo declive. Esta etapa prolongouse até finais do século XVII, mentres que Santiago de Compostela cobraba protagonismo. No século XVIII comeza un novo ascenso económico e cultural da cidade, converténdose na gran capital agraria de Galicia. As feiras de San Froilán cobran unha extraordinaria importancia económica, abastecendo de gando cabalar e mular a León e Castela; importancia que se reforzou coa chegada do ferrocarril en 1875 e que fixo de Lugo o maior mercado gandeiro de vacún de toda a península.
Etapa prerromana
Diversas zonas do contorno da cidade estiveron habitadas dende idades moi antigas, por mor quizais das condicións hidrolóxicas e edafolóxicas favorables para a explotación do terreo.
Entre os restos máis destacables achados na zona están un pico ou bifaz do Paleolítico Inferior atopado en Silvarrei ou unhas pezas de sílex preto da actual Porta de San Pedro. Mais sobre todo, o conxunto prehistórico máis importante é o sitio arqueolóxico de Cova da Valiña en Bolaño, un asentamento de cazadores e recolectores entre o Paleolítico Medio e o Superior (ao redor do 30.000 a. C.).
Moito máis numerosos son os restos da etapa megalítica, coma necrópoles de túmulos megalíticos, que demostran que no contorno da cidade houbo unha ocupación humana numerosa e activa. Entre os exemplos máis destacados están os conxuntos de mámoas de Santo Matías, As Arieiras e Piúgos, ou os grupos do val de Mera, Orbazai e Adai onde hai hoxe unha cámara dolménica visible. Todos estes (e outros moitos atopados coma por exemplo en Parada ou Bonxe) están datados entre o 3200 e o 1800 a. C. Tamén se encadran no período precastrexo algúns achados, escasos, da Idade de Bronce, coma o vaso cerámico de Martul, aínda que non se deron vencellado a ningún asentamento en concreto. Á mesma época é probable que tamén pertenzan algúns gravados rupestres atopados no monte do Castrillón de Adai, que hoxe comparten lugar con marcas feitas na Idade Media ou máis modernas.
Os castrexos
No ano 2017 atopáronse na rúa dos Cregos restos dun poboado castrexo, constituíndo a primeira proba de que a cidade romana se levantou enriba dun castro. Este achado hai que sumalo a outro feito dez anos antes, no 2007, cando no barrio da Piringalla se atoparon os restos doutro castro, aínda que neste caso localizábase lonxe do casco antigo de cidade. Convén indicar que tradicionalmente coidábase improbable a existencia dun castro baixo a cidade de Lugo.
Tanto na actual cidade coma no val que esta ocupa existiu un denso poboamento castrexo, sobre todo nas zonas montañosas (e agás no noroeste e sueste deste val). Densidade de poboamento propiciada presuntamente pola explotación dos seus recursos, polo que se podería adxudicar a algúns dos pobos que cita Plinio na listaxe de populi desta zona da Gallaecia. Así, aínda que tempo despois a zona fose chamada polos propios romanos coma Conventus lucensis, de Lucus, considerouse que no lugar da cidade habitasen os caporos, lindando polo oeste cos supertamarcos, ao norte cos egobarros e ao sur cos cibarcos. É difícil saber, debido aos datos difusos, se esta densidade de poboamentos foi unha das causas que motivou aos romanos fundar aí Lucus Augusti.
Lucus Augusti
miniatura|dereita|150px|Estela funeraria atopada en [[San Pedro de Mera, Lugo|Crecente cunha inscrición latina que di: «Aquí xace Apana, filla de Ambolo, céltica supertamárica, de Miobre, que morreu aos 25 anos. O seu irmán Apano mandou facer».]]
A orixe de Lucus Augusti
Existen dúas teorías contrapostas sobre a orixe de Lucus Augusti:
A primeira, a única ata data recente, fala da fundación de Lugo (arredor do 25 a. C.) ao trasladar Caius Antistus Vetus, o xeneral romano que dirixía as tropas que participaban nas Guerras Cántabras (debido á ausencia por enfermidade do emperador Augusto) provenientes de Lusitania, o campamento militar que fundara en Astorga a un asentamento castrexo. Neste campamento, base do que sería Lucus Augusti, crearía unha ceca para cuñar moeda provincial romana de bronce para pagar á media lexión (cinco cohortes) que tiña ao seu mando.
Esta tese refórzaa o feito de que, nuns momentos onde a difusión do culto imperial era case tan importante coma as campañas militares, un lugar destas características sería idóneo para instalar nel unha cidade adicada a Augusto. O nome da cidade recibiría o título de Augusti a xeito de propaganda, para asimilarse á tradición indíxena.
Porén, a teoría que máis forza está a gañar nos últimos anos é a do campamento militar. E, en calquera caso, a elección da localización da nova capital conventual (considerando a inexistencia de cidades previas ás romanas en todo o noroeste) cumpría perfectamente as súas necesidades ao ser accesible para tódolos pobos que pertencían ao conventus, estar ben comunicada, contar con augas termais e contar cun río navegable ata o Sil.
A fundación de Lucus Augusti
En calquera caso, pouco despois (entre o 15 a. C. e o 13 a. C.) Paulo Fabio Máximo, legado do emperador Octavio Augusto que participaba na organización política do noroeste da Península Ibérica, funda nas coordenadas tolemaicas de 7º25' - 44º25') a cidade de Lucus Augusti. Deste xeito consagrábase o pacto sagrado, Sacramentum, entre Augusto e os habitantes da Gallaecia polos que estes manteríanse leais e en paz constante, habitando as cidades e campamentos romanos. Para selar este pacto sagrado, un dos catro que Augusto estableceu cos pobos do limes do Imperio, Augusto mandaría acuñar entre o 12 a. C. e o 14 d. C. unha serie de moedas conmemorativas. Para poboala, Paulo Fabio Máximo, licenciou aos soldados de maior idade dándolles terras para cultivar e substituíndoos con soldados galaicos.
Consérvanse hoxe tres monólitos fundacionais da cidade, crese que falta un por atopar xa que, segundo o rito fundacional, debería haber catro.
O desenvolvemento de Lucus Augusti durante o Alto Imperio
miniatura|Placa no chan na [[Praza Maior de Lugo.]] Lucus Augusti foi un importante nó de comunicacións debido ás súa situación central entre os principais núcleos da Gallaecia, ademais de estar entre a costa e as zonas do interior, explotadas coma minas (un dos principais motivos da conquista pola súa significación económica). Así, por Lucus, xa dende un comezo, pasarían as vías romanas XIX e XX, a medio camiño entre Asturica Augusta (Astorga) e Bracara Augusta (Braga), as outras dúas capitais dos conventos galaicos. Estas vías tamén conectarían con Iria Flavia (a XX) e con Brigantium (a XIX). Das entradas á cidade (construída xa a muralla) suponse que había unha (polo sueste), así coma dúas saídas (unha cara ao norte e outra cara ao oeste).
Falando destas vías de comunicación cómpre nomear a Ponte romana, aínda hoxe en pé, que formou parte da XIX camiño de Bracara Augusta, pasando por Iria Flavia.
Entre 214 e 216 Lugo convértese na capital dunha nova provincia, Hispania Superior, creada por Caracalla xebrando os conventos lucense e bracaranse (o territorio coñecido coma Gallaecia) da Hispania Citerior. En 235 Maximino o Tracio reunifica ámbalas dúas provincias.
O Baixo Imperio
miniatura|300px|esquerda|Mosaico de Dédalo e Pasifae (século III).
A finais do século III ten lugar un novo episodio reformista en todo o imperio impulsado por Diocleciano, dentro do cal se inclúe a creación da nova provincia da Gallaecia. Este novo pulo económico, político e administrativo vai permitir que Lugo manteña o seu vigor nun momento no que outras urbes comezan un declive urbano e de poboación. Eran tempos críticos dende o punto de vista político e militar por mor das invasións dos "limes" levadas a cabo polos pobos xermánicos.
A partir dese momento e durante todo o século IV a cidade coñece un novo período de reformas urbanísticas motivado fundamentalmente pola construción dun bastión defensivo de 2.266 metros coroado por 85 poderosas torres que se rematou de construír a principios do século IV. A muralla introducirá importantes cambios na fisionomía da cidade, xa que a súa construción, ao se adaptar á topografía do terreo, deixa fóra amplas zonas situadas ao suroeste, gañando pola contra unha estreita franxa de territorio cara ao norte e nordeste, onde espazos antes reservados á necrópole e á actividade artesanal quedan agora integrados na nova trama urbana.
Durante a execución da obra, seguramente a petición da comunidade paleocristiá, proxectouse unha modificación do trazado desprazando nuns metros en dirección oeste a localización da actual porta de Santiago no decumano alí existente co gallo de gañar máis espazo intramuros e crear unha praza diante da basílica paleocristiana situada na actual praza de Pío XII.
No século V, segundo indica o Notitia Dignitatum, achábase en Lugo a III Cohors Lucensis co gallo de defender as importantes minas lucenses de ouro e estaño.
O Reino Suevo de Galicia
O convento lugués quedou á marxe das loitas que enfrontaron aos suevos de Hermerico cos alanos e vándalos de Gunderico.
Na Pascua do 460 os suevos, ás ordes do rei Frumario, toman Lugo e asasinan ao reitor, o gobernador provincial romano que mantiña a lexitimidade imperial na Gallaecia non ocupada polos suevos, e a outros nobres galaico-romanos.
En 460, Maioriano, o Emperador de Occidente, e Teodorico II deciden intervir na guerra civil que enfrontaba a Frumario e a Requimundo e envían ao conde Nepociano, magister utriusque militae (xeneral en xefe) de Maioriano na Hispania e ao conde visigodo Sunierico que derrotarían aos suevos preto de Lugo tomando e saqueando a cidade. Lugo foi a capital do reino do norte trala división do Reino Suevo en dous.
Pouco despois, en 460 ou 461, Requimundo apodérase da cidade. En 461, Requimundo recibiu en Lugo á embaixada que, procedente de Tolosa, dirixían o nobre galaico Palagorio e o conde godo Cyrila.
En 465 Remismundo reunifica o reino e Lugo, como todo o noroeste, intégrase neste. Momento a partir do cal a historia de Galicia entra nun século de escuridade sobre o non se dispón de documentación.
O rei suevo Miro convocou no ano 569 un Concilio na cidade de Lugo no que se produciu a conversión oficial do reino ao catolicismo (...ad confirmandam fidem catholicam...).
No ano 572 o rei Miro convocou un novo concilio en Braga, sendo bispo metropolitano bracarense Martín, no que se elevou a diocese lucense a sé metropolitana (sendo nomeado arcebispo o xa bispo Nitixio (569-589)), pasando a depender dela os bispos de Astorga, Iria Flavia, Ourense e Tui. Este Concilio achou que os termos das dioceses de cada cidade foran alterados da antiga autoridade. Miro concedeu á igrexa de Santa María de Lugo (que logo sería Catedral) once condados: Chamoso, Sobrada, Navia, Sarria, Páramo, Pallares, Deza, Monterroso, Ulla, Narla e Montenegro.
O dominio visigodo
En Lugo cuñaron moeda con total seguridade os reis visigodos Recaredo I, Suintila, Chintila, Tulga, Chindasvinto, Éxica e Witiza. Existen trientes que así o demostran. Dubídase de se o fixeron Sisebuto e Sisenando.
O último bispo coñecido anterior á invasión musulmá do 711 é Potencio, consagrado en 688, quen acudiu ao XVI Concilio de Toledo do ano 693, reinando Éxica.
O dominio musulmán
Musa, na primavera de 714, desoíndo as ordes do enviado do califa, chegou a Astorga para cumprir o seu desexo de conquistar o único reino ibérico que quedaba fóra do domino musulmán: Galicia. Logo de que os seus emisarios tomasen Covadonga derrotando a don Paio e instalasen en Xixón un gobernador musulmán, Muza toma Lugo, onde residía o dux provinciae da Galicia visigoda, tras un pacto rendición que evitou a destrución da cidade e estableceu unha base militar bautizando á cidade coma Lek, que significa "miradoiro". A Lugo chegou o segundo enviado do califa, Abo Nagr, con ordes tallantes de que o rebelde conquistador fose render contas a Oriente. Foi daquela, xunto con Tariq que regresara da campaña de Aragón, cando Muza abandonou Galicia e a península ibérica, á que xa non regresaría.
O Reino de Galicia
A retirada dos bérberes do limes permite ao monarca ástur Afonso I o Católico centrarse na dominación dos pobos galegos, Galleciae populi, que se resistían tanto ao dominio ástur coma ao musulmán. Afonso I ocupa Lugo sen atopar resistencia e instaura arredor do 750 a Odoario coma bispo encomendándolle a repoboación da cidade. Odoario, quen faleceu arredor do ano 780, sería venerado coma santo durante algún tempo.
Durante esta época, e ata mediados do século IX, Lugo foi a única cidade en toda Galicia e a única que merecería tal nome en tódolos dominios cristiáns. Ao tempo a cidade vai sufrir unha reestruturación urbana nun espazo comprendido entre as actuais Porta Miñá e de Santiago. O testamento do prelado rexistra a repoboación dunha cidade en ruínas sobre a que se asentará un núcleo de poboación, un "locus eclesiasticus" (desenvolvido arredor da sé episcopal) que máis tarde recibirá o nome de Burgo Vello.
O protagonismo histórico da cidade empezou a decaer coa fundación de Oviedo, o suposto descubrimento do sepulcro do apóstolo Santiago en Compostela e a restauración de Braga. Segundo algúns autores, nesta época o centro de Lugo quedou practicamente deserto.