cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saturnino Montojo
Traxectoria
No mundo científico era coñecido polas súas publicacións. En 1835 outorgóuselle o título de membro honorario da Sociedade Científica de Xibraltar e en 1836 nomeóuselle correspondente da Real Academia das Ciencias de Madrid. En 1837 foi ascendido a capitán de fragata e en 1840 a capitán de navío, comenzando a traballar na rectificación das posicións dun gran número das estrelas contidas no catálogo da Sociedade Astronómica de Londres, por non estar de acordo cos lugares designados a elas nas cartas astronómicas e en 1841 foi en comisión por orde do Goberno ao Reino Unido para visitar os observatorios daquel país e modernizar o de San Fernando. Cos seus traballos puido establecerse o fundamento para o gran catálogo de 8377 estrelas que foi publicado en 1845 pola Asociación. Neste mesmo ano creouse o Colexio Naval de San Fernando, nomeándose prefecto de estudos sen deixar o seu posto no Observatorio. En 1847 nomeouse director en propiedade deste e en 1848 foille encargada a redacción do plan de estudos do novo Colexio Naval e publicou unha Aritmética (Cádiz, Imprenta de la Revista Médica Gaditana, 1849) e unha Álgebra (Cádiz, Imprenta de la Revista Médica Gaditana, 1850), non podendo facelo coa Trigonometría, pois ao mesmo tempo levaba entre mans a reforma do Almanaque Náutico Español. O exceso de traballo quebrantou a súa saúde e caeu enfermo. Con todo concluíu o traballo pouco antes da súa morte, e ao final puido publicarse póstumo en 1865 co título de Tratado elemental de Trigonometría.
En 1851 nomeárono brigadier da Real Armada Española. Traduciu ao español o Tratado de Astronomía de John Herschel a instancias duns amigos. Este traballo mereceu a aprobación e felicitación do propio autor. Seu fillo o almirante Patricio Montojo y Pasarón traduciu o complexo ''Dictionnaire de marine. Anglais-Français-Allemand-Espagnol-Italien'' do capitán H. Paasch. Saturnino foi comisionado en 1855 polo Goberno para que viaxara polos países máis importantes, cientificamente falando, para á súa vez poñer ao día o español, sendo recibido con aprecio en todos os que visitou, pero non deu terminado a súa Memoria desta viaxe, pois faleceu en San Fernando en 1856.
Recoñecementos
No concello de Ferrol un centro de ensino secundario leva o seu nome.
Folosa amarela
A folosa amarela,  ou fulepa amarela,  Hippolais polyglotta, é unha ave da orde dos paseriformes, suborde dos páseros, infraorde dos paséridos, superfamilia dos silvioideos e familia dos acrocefálidos, pertencente ao xénero Hippolais, distribuída, no verán, polo suroeste de Europa e o noroeste de África, migrando cara á África subsahariana para pasar o inverno.
Características
As principais características deste paxaro son:
Hábitat
Vive en zonas próximas aos ríos, en arboredas caducifolias, bosques e ribeira, zonas de matogueiras, valgadas, lindeiros de bosques e antigos cultivos, sempre con abondosa formación de sotobosque, preferentemente de Rubus e Cytisus.
Distribución
No verán, distribúese polo suroeste de Europa e o noroeste de África, e no inverno na África tropical occidental. (Ver mapa ao lado).
Nutrición
No verán, aliméntase principalmente de insectos e larvas e, antes da súa partida para o sur, tamén de bagas.
Reprodución
miniatura|140px|esquerda|Ovos.
A época de celo comeza nos primeiros días de maio.
Constrúen niños en forma de copa profunda en gallas de arbustos, e mesmo de árbores en lugares abrigados.
Neles, as femias poñen en xuño de 3 a 4 ovos de cor rosada con pencas escuras, que choca a nai durante 12 ou 13 días. Os polos nacen a finais de xuño ou principios de xullo, e son alimentados no niño por ambos os pais; aos 14 días as crías abandoan o niño.
Etimoloxía
Ver Hippolais O epíteto específico polyglota esta dormado polos elementos do latín científico poly-, calco do corresponente do grego antigo πολυ- poly-, derivado de πολύς polýs, "moito", e -glotta, tirado do termo do grego antigo γλῶττα glỡtta, "lingua", "fala".
Subespecies
Nos se coñecen subespecies.
Status
A especie non está ameazada; a UICN, en 2016, cualificou o seu estado de conservación como LC (pouco preocupante), e crese que a súa poboación está crecendo, estimándose o número dos seus individuos entre tres e doce millóns de exemplares.
En Galicia é unha especie estritamente protrexida. As súas principais ameazas son a destrución de hábitats por queimas incontroladas, a caza con escopetas de balíns, e o uso de biocidas (herbicidas e insecticidas).
En Galicia
En Galicia é común en todo o territorio, onde pode verse, en zonas de hábitat propicio, desde mediados de abril até finais de setembro.
Elicura Chihuailaf
Elicura Chihuailaf Nahuelpán, nado en Quechurehue en 1952, é un poeta mapuche chileno, considerado un dos meirandes escritores mapuche; a súa obra é principalmente bilingüe, en mapuche e español.
Traxectoria
Chihuailaf naceu nunha aldea a 75 quilómetros ao leste de Temuco pertencente ao concello de Cunco, na provincia de Cautín da Rexión de Araucanía. A súa infancia, o núcleo fundamental da súa escritura, viviuna nunha área caracterizada pola ruralidade e a cosmovisión mapuche, como narra no seu libro Recado confidencial a los chilenos. Unha intimidade en torno á lareira, onde adquiriu dos seus avós a arte dos relatos (nütram) e os consellos dos maiores (ngülam), toda esta contorna propia da literatura oral penetrou a súa obra caracterizada por ambientes austrais e elementos do imaxinario mapuche pero tamén na súa obra hai referentes de autores como José Santos González Vera, Nicomedes Guzmán ou Manuel Rojas . A súa educación básica realizouna no Liceo Atenea na vila de Cunco. Cursou a secundaria no Liceo Pablo Neruda de Temuco e estivo interno no liceo masculino desa cidade.
Titulouse en obstetricia pola Universidade de Concepción, pero nunca exerceu.
Foi secretario xeral dos Escritores en Linguas Indíxenas de América (1997-2000) e integrante do directorio da Corporación NorAlinea, de defensa dos dereitos humanos.
Obra
O inicio da carreira literaria de Chihuailaf —quen publicou diversos libros de poesía e crónica, tanto en español como en mapuche iníciase coa publicación da revista Poesía Diaria, que o poeta dirixiu canda Guido Eytel, en Temuco, a comezos da década dos oitenta. En 1994 recibiu o seu primeiro premio importante, o do Consello Nacional do Libro e a Lectura, polo seu poemario De sueños azules y contrasueños, que publicou o ano seguinte a Editorial Universitaria. Traduciu a Pablo Neruda (Todos los cantos / Ti kom vin; Pehuén, 1997) e ao cantautor Víctor Jara (Canto libre / Lliz vlkantun, LOM, 2007). Dirixiu a revista bilingüe de arte mapuche Kallfvpllv/Espíritu Azul.
Dwight Howard
Dwight David Howard, nado en Atlanta (Xeorxia o 8 de decembro de 1985, é un xogador profesional de baloncesto estadounidense. É alcumado familiarmente Thunder (trono) e Man-Child (home-neno), aínda que tras a súa participación no All-Star de 2008 tamén se lle coñece como Superman, debido á orixinalidade dun dos seus mates. Saltou directamente do instituto a xogar cos profesionais, sen pasar pola universidade. Con 2,11 metros e 120 quilos, xoga na posición de pivote, sendo considerado como un dos mellores reboteadores da liga.
Traxectoria deportiva
Howard estudou no instituto privado Southwest Atlanta Christian Academy, cun dos mellores programas de baloncesto do estado. Durante a súa traxectoria escolar, fixo 16,6 puntos, 13,4 rebotes e 6,2 tapóns por partido, ao longo de 129 encontros. Gañou en 2004 o prestixioso Naismith Award, que lle distinguía como mellor xogador escolar do país.
Profesional
Foi seleccionado polos Orlando Magic co número 1 do Draft da NBA de 2004, e non defraudou na súa primeira campaña, sendo elixido no mellor quinteto de rookies (terceiro na votación) e acabando con dobres díxitos de media en puntos e en rebotes, algo que soamente oito xogadores lograron na historia no seu primeiro ano profesional. Converteuse no único novato vindo directamente do instituto en saír como titular nos 82 partidos da liga regular de toda a historia da NBA, e foi oitavo na clasificación de reboteadores, décimo na de porcentaxe de tiro, e décimo noveno na de taponadores.
Na súa segunda tempada as súas números medraron até os 15,8 puntos e 12,5 rebotes. O 16 de novembro de 2007, durante o partido entre Magic e Nets, Howard converteuse no xogador máis novo da historia en alcanzar os 3000 rebotes; superando así a marca anterior, en posesión de Shaquille O'Neal. Gañouse o alcume de Superman, que antes tiña Shaquille O'Neal, ao realizar un mate no Sprite Slam Dunk 2008 vestido coma esta personaxe de ficción, no All Star de Nova Orleáns, que finalmente gañou. En 2008 e 2009 foi o máximo reboteador da competición.
O 10 de agosto de 2012, Howard foi traspasado dende Orlando ós Los Angeles Lakers nun traspaso entre catro equipos que incluía tamén ós Philadelphia 76ers e ós Denver Nuggets. Os Lakers recibiron ademais a Earl Clark e Chris Duhon; os Magic recibiron a Josh McRoberts, Christian Eyenga, Maurice Harkless, Nikola Vucevic, Arron Afflalo, Al Harrington, e eleccións do Draft; Philadelphia a Jason Richardson e Andrew Bynum; e Denver recibiu a Andre Iguodala.
Tras decidir ser axente libre no verán de 2013, Howard reuniuse a comezos do mes de xullo de 2013 cos Lakers, Dallas Mavericks, Houston Rockets, Golden State Warriors e Atlanta Hawks. O 5 de xullo de 2013, Howard anunciou a súa intención de asinar polos Rockets. Asinou oficialmente co equipo o 13 de xullo de 2013.
A Covela, Mabegondo, Abegondo
A Covela é un lugar da parroquia de Mabegondo no concello coruñés de Abegondo, na comarca da Coruña.
Río, Ventosa, Agolada
Río é un lugar da parroquia de Ventosa, no concello pontevedrés de Agolada, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 7 habitantes (7 homes e 2 mulleres), o que supón un aumento de 1 habitante con respecto ao ano 2000.
RD-103
RD-103 é a designación do motor foguete que propulsou o mísil de curto alcance de fabricación soviética R-5.
Características
O motor RD-103 foi construído por Glushko como última iteración do motor orixinal dos mísiles V-2 alemáns. O motor incorporaba regulación automática de pulo en pleno voo. Foi probado por primeira vez en 1953.
Treilamas, Ventosa, Agolada
Treilamas é un lugar da parroquia de Ventosa, no concello pontevedrés de Agolada, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 38 habitantes (22 homes e 16 mulleres), o que supón unha diminución de 43 habitantes con respecto ao ano 2000.
Raúl Tamudo
Raúl Tamudo Montero, nado en Santa Coloma de Gramenet (Barcelona) o 19 de outubro de 1977, é un futbolista español. Xoga de dianteiro e o seu equipo actual é o CE Sabadell FC.
O Cruceiro, Mabegondo, Abegondo
O Cruceiro é un lugar da parroquia de Mabegondo no concello coruñés de Abegondo, na comarca da Coruña.
Tilos
Tilos (grego: Τήλος)); forma antiga: Telos) é unha pequena illa grega e un municipio situado no Mar Exeo. Forma parte do gurpo de illas do Dodecaneso, e atópase a medio camiño entre Kos e Rodas. Ten unha poboación de 533 habitantes (censo 2001). Xunto cos illotes deshabitados de Antitilos e Gaidaros, constitúen o Municipio de Tilos, que ten unha superficie total de 64´525 km².
Popularmente, Telos era o fillo de Helios e Halia, a irmá da Telquines. Chegou á illa en busca de herbas para curar á súa nai enferma, e máis tarde volveu para fundar un templo a Apolo e Neptuno. Con todo, Telos (Teo ou Tilo) non aparece na mitoloxía grega e o nome probablemente ten un descoñecido orixe pre-helénico. Plinio o Vello sinala que Telos na antigüidade era coñecida como Agathussa (Αγαθούσσα) (tamén Agathusa e Agathousa). Na Idade Media, era coñecido polo nome Italiano de Piscopi ou Episcopi (tamén Pisconia). A illa tamén foi chamada turco:İlyaki.
Idade de Bronce Exea
A escavación identificou pelasgos de cachotería, que suxiren qe Tilos foi sucesivamente dominada por minoicos, micénicos e dorios.
Bizancio
Tilos seguiu a Rodas no Imperio bizantino tras a morte de Teodosio I e foi membro da Tema naval de Samos, entre os séculos 9 e 14.
Cruzados
A Orde de Malta tomou o control de Tilos en 1309, restauraron os castelos bizantinos, e crearon outros novos co fin de defenderse das incursións piratas. Foron evacuados en 1470 cando os otománs comezaron o Sitio de Rodas e o control pasou a Suleiman I en 1522, cando caeu Rodas.
Otománs
En 1523, Tilos foi ocupada polo Imperio Otomán e a illa foi posta baixo a administración e o réxime fiscal coñecido como "maktou". Piratas cristiáns, baixo o pretexto da vinganza contra os turcos, saquearon a illa constantemente.
Século 20
A dominación otomá durou ata 1912, cando a illa foi cedida a Italia. En 1943, foi invadida por tropas alemás e en 1948, Tilos uniuse a Grecia, do mesmo xeito que todas as illas do Dodecaneso. Desde 1948, a poboación da illa diminuíu rapidamente, moitos tiliáns emigraron á Estados Unidos ou Australia.
En xuño de 2008, Anastassios Aliferis, alcalde socialista da illa realizou o primeiro matrimonio homosexual en Grecia, citando un baleiro legal e desafiando a reclamación de ilegalidade dun fiscal grego.
Xeografía
miniatura|Vista da aldea Livadhia na illa de Tilos
Tilos ten forma de 'S' invertida, e ao redor de 14´5 km de longo, de noroeste a sueste, cunha anchura máxima de 8 km e unha área de ao redor de 61 km². A illa ten unha montaña de pedra calcaria no interior, terras baixas volcánicas, pedra pómez e camas de area de lava vermella. Esta ben abastecida por mananciais, e é potencialmente moi fértil e produtiva. As súas costas son xeralmente rochosas ou de grava, pero tamén hai unha serie de praias de area.
Castelos
Os Kástros (castelos) que protexeron aos habitantes da illa das incursións piratas desde a idade escura foron.
Guinness Premiership 2005-2006
A tempada 2005-2006 da Guinness Premiership foi a décimo novena edición da liga inglesa de rugby, creada pola RFU en 1987. A liga tomaba o nome Guinness do seu principal patrocinador, unha importante cervexeira irlandesa.
Formato da competición
O torneo estivo composto por 12 equipos, e tivo un formato segundo o cal os equipos tiñan que disputar dúas voltas completas, de xeito que cada equipo se enfrontase ós outros 11 conxuntos dúas veces, unha como local e outra como visitante. Posteriormente os 4 primeiros equipos da táboa pasaron a disputar a fase final de eliminatorias polo título.
O sistema de puntuación que se aplicou foi o seguinte:
A liga comezou o 2 de setembro de 2005, e rematou o 27 de maio de 2006 coa gran final disputada no Estadio de Twickenham, en Londres.
Hermidita
Manuel Hermida Losada, máis coñecido como Hermidita, nado en Gondomar o 27 de novembro de 1924 e finado en Vigo o 17 de setembro de 2005, foi un futbolista galego das décadas de 1940 e 1950, que xogaba de dianteiro. O seu alcume naceu para distinguilo dos seus tíos e tamén xogadores do Celta, Pepe Hermida e Ángel Hermida.
Traxectoria
En 1956 fichou polo Córdoba CF, onde xogou dúas tempadas.
Lamasón
250px|miniatura|Situación do concello en [[Cantabria.]] Lamasón é un concello de Cantabria, en España, pertencente á comarca de Saja-Nansa. Tiña unha poboación de 302 habitantes en 2015.
Limita ao norte co municipio de Herrerías e o Principado de Asturias, ao leste con Cabezón de Liébana, ao sur con Rionansa e ao oeste con Peñarrubia e Cillorigo de Liébana.
Está formado polas localidades de Burió, Cires, Lafuente/La Juente, Los Pumares, Quintanilla, Río/Ríu, Sobrelapeña e Venta Fresnedo/La Venta Fresnéu. A súa capital é Sobrelapeña.
Daniel Brühl
Daniel César Martín Brühl González Domingo, nado en Arenys de Munt (provincia de Barcelona) o 16 de xuño de 1978, é un actor de cine e televisión alemán.
A Igrexa, Cela, Cambre
A Igrexa é un lugar da parroquia de Cela no concello coruñés de Cambre, na comarca da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2016) ten 16 habitantes (7 homes e 9 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Le convenienze ed inconvenienze teatrali
Le convenienze ed inconvenienze teatrali (en galego As conveniencias e as inconveniencias teatrais) é unha ópera nun acto, dúas escenas, con música de Gaetano Donizetti e libreto en italiano de Domenico Gilardoni, baseado nas obras de Antonio Simone Sografi Le convenienze teatrali (1794) e Le inconvenienze teatrali (1800). A ópera, denominada "farsa in un atto", foi estreada no Teatro Nuovo de Nápoles o 21 de novembro de 1827, conseguindo un certo éxito, se ben na actualidade é pouco representada. A simpatía da obra débese ás partes frecuentes en nopolitano e o carácter singular de Mamma Agata, o único cantante masculino que realiza un papel feminino (barítono), mentres que o caso contrario era habitual (unha muller interpretando a un home), mesmo entre unha das últimas obras de Verdi (Un ballo in maschera, 1859).
A Patiña, Cela, Cambre
A Patiña é un lugar da parroquia de Cela no concello coruñés de Cambre, na comarca da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2016) ten 219 habitantes (102 homes e 117 mulleres).
O Outeiro, Cela, Cambre
miniatura|O Outeiro en 1733. Repre­séntase o [[camiño francés que vai para Pravio.]] O Outeiro é un lugar da parroquia de Cela no concello coruñés de Cambre, na comarca da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2016) ten 174 habitantes (87 homes e 87 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Vexiga natatoria
miniatura|350px|Vexiga natatoria do escardinio (Scardinius erythrophthalmus).
A vexiga natatoria é un órgano de flotación que posúen moitos peixes. Trátase dunha bolsa de paredes flexíbeis chea de gas situada dorsalmente, por debaixoo da columna vertebral e por riba do tubo dixestivo, que controla a flotabilidade mediante un complexo sistema de intercambio gasoso co sangue, e permite ao peixe ascender ou descender na auga sen necesidade de utilizar a musculatura, é dicir, con pouco gasto enerxético. Tamén pode ter outras funcións, como a audición, en certas especies dulciacuícolas.
Cando a vexiga natatoria expulsa gases por compresión muscular, aumenta o peso específico do peixe, facilitando o seu descenso na auga. Cando se enche de gases, favorece o ascenso cara á superficie.
Curriño, Mabegondo, Abegondo
Curriño é un lugar da parroquia de Mabegondo no concello coruñés de Abegondo, na comarca da Coruña. Tiña 10 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE, dos cales 8 eran homes e 2 mulleres.
Vexiga natatoria
O proceso baséase na acidificación do sangue producida ao converterse a glicosa en ácido láctico. Con iso libérase no sangue oxíxeno da oxihemoglobina e dióxido de carbono do bicarbonato sódico, que se difunden na vexiga natatoria. Os gases que non chegan inmediatamente até a vexiga pasan á rede circulatoria a través dos capilares eferentes, e difúndense desde alí ao sistema aferente.
Bibliografía
Schmidt-Nielsen, Knut (1997): Animal Physiology: Adaptation and Environment. Cambridge & Nova York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-57098-5.
Euroliga 2015-16
A Euroliga 2015-16 foi a 16ª edición da máxima competición de clubs de baloncesto de Europa dende a súa organización pola Unión de Ligas Europeas de Baloncesto (ULEB) e a sexta dende o seu patrocinio por Turkish Airlines. Incluíndo as edicións desta competición organizadas por FIBA Europa foi a edición número 59.
Sorteo
Os equipos foron organizados en seis bombos de catro equipos cada un. Dous equipo do mesmo estado non poden coincidir no mesmo grupo da fase regular.
Primeira fase
Os catro primeiros de cada grupo acadan o Top 16.
Top 16
Os dezaseis equipos clasificados foron repartidos en dous grupos con oito equipos cada un. Clasificáronse para a seguinte rolda os catro primeiros de cada grupo. O Top 16 comezou o 29 de decembro de 2015 e rematou o 7 de abril de 2016.
Cuartos de final
Os vencedores de cada eliminatoria pasaron a xogar a Final Four.
Final Four
Xogouse no Mercedes-Benz Arena de Berlín (Alemaña), do 13 ao 15 de maio de 2016.
Beatritz de Diá
Beatritz de Diá ou Condesa de Día foi unha trobadoresa de fins do século XII e comezos do século XIII.
Traxectoria
Hai pouco que salientar desta muller da cultura do amor cortés. Sábese que era filla do conde Isoard II de Diá, cidade do condado de Provenza, e que foi esposa de Guilhém de Peitiu, aínda que semella que estivo namorada de Raimbaud d'Aurenja.
"A chantar m'er de so qu'eu no volria"
A súa canción "A chantar m'er de so qu'eu no volria" (Cantarei o que non quixera cantar) é a única peza trobadoresca dunha muller que chegou até nós coa música que acompañaba.
Velaquí a transcrición moderna da canción: centro|500px
Santa Sé
miniatura|dereita|Escudo do [[papa Bieito XVI.]] A Santa Sé é a expresión con que se alude á posición do papa en canto cabeza suprema da Igrexa católica, en oposición á referencia á Cidade do Vaticano en tanto que Estado soberano, aínda que ambas as realidades están intimamente relacionadas e é un feito que o Vaticano existe como Estado ao servizo da Igrexa.
Características
A Santa Sé ten personalidade xurídica propia e é ela, en estrito rigor, a que mantén relaciones diplomáticas cos demais países do mundo. Por iso, os Pactos de Latrán de 1929 que, entre outras materias, deron orixe ao Estado da Cidade do Vaticano, foron celebrados entre a Santa Sé e o entón Reino de Italia do período fascista. Nos organismos da Santa Sé prestan servizo 2.732 persoas, das cales 761 son eclesiásticos, 334 relixiosos e 1637 laicos.
A Santa Sé na doutrina católica
A doutrina católica sostén ambos os extremos e predica do papa unha serie de atributos, cales son a supremacía e a plenitude das potestades de réxime (poderes lexislativo, executivo e xudicial) e de maxisterio. Por unha banda, isto implica a supremacía do poder do papa en todas as cuestións referidas ao goberno e disciplina da Igrexa, potestade que ademais é plena e inmediata e que pode exercer sobre todos os pastores e todos os fieis.
Polo outro, significa que a función de ensinar da Igrexa adquire un cariz especial na persoa do romano pontífice, posto que o seu maxisterio ordinario goza dunha consideración especial e posto que é a única persoa que individualmente goza do privilexio da infalibilidade, é dicir, que cando define como revelada por Deus unha determinada doutrina sobre a fe ou a moral está preservado do erro.
Charles Shaughnessy
Charles George Patrick Shaughnessy, Quinto Barón Shaughnessy, máis coñecido como Charles Shaughnessy, nado o 9 de febreiro de 1955 en Londres, é un actor inglés de cinema, televisión e teatro. É principalmente coñecido por interpretar a Maxwell Sheffield na serie de televisión da CBS A Nanny.
Javi Varas
Javier Varas Herrera, nado en Sevilla (España) o 10 de setembro de 1982, é un futbolista español que xoga na demarcación de gardameta. Dende 2017 xoga no Granada CF da Liga 1|2|3.
Traxectoria
Criouse no barrio de San José e empezou a xogar ó fútbol nun equipo local, a Escola Deportiva de Pino Montano, pasando pouco despois á Peña Sevillista Pablo Blanco, ata que en edade xuvenil pasou á AD Nervión, coa que xogou na Liga Nacional de Xuveniles e logo en Primeira Rexional. Na tempada 2003/2004 pasou á AD San José, de rexional preferente. O Sevilla Fútbol Club fixouse nel tralas súas boas actuacións, fichándoo para o CD Alcalá, en Segunda B, na tempada 2004/2005, xogando un papel fundamental na salvación do equipo.
Na tempada 2007/2008 Javi Varas seguiu co Sevilla Atlético, ata que ó seu termo foi ascendido a segundo gardameta do primeiro equipo. Nada máis ascender, Varas tivo a oportunidade de debutar debido á lesión do titular, Andrés Palop, durante a pretempada.
O 3 de xullo de 2012 o Real Club Celta de Vigo consegue a cesión de Javi Varas para axudar ó equipo a manter a permanencia en Primeira División.
Germinal (Viveiro)
Germinal foi un periódico publicado en Viveiro entre 1906 e 1907.
Historia e características
Apareceu o 15 de setembro de 1906. Periódico quincenal que defendía un ideario socialista. Entre os seus colaboradores figurou Antón Vilar Ponte. Sufriu a censura eclesiástica polo seu contido anticlerical nalgunhas ocasións. Cesou a súa publicación a finais de 1907.
Ramón Torrado
Traxectoria
Comezou a súa traxectoria artística como pintor e cartelista aínda que é coñecido polo seu rol de director de cinema. Realizou por volta de 50 filmes entre 1942 e 1978, co financiamento do réxime franquista, logo de fundar en 1940 a produtora Suevia Films, co tamén galego Cesáreo González. Nas súas primeiras películas destaca o folclorismo andaluz así como a tendencia ao melodrama rexional, preferentemente galego. Máis tarde realizaría filmes de carácter relixioso por un lado e do chamado Spaghetti Western polo outro.
Anna Bolena (Donizetti)
Anna Bolena (en galego Ana Bolena) é unha ópera en dous actos con música de Gaetano Donizetti e libreto en italiano de Felice Romani, baseado en Enrico VIII ossia Anna Bolena de Ippolito Pindemonte e Anna Bolena de Alessandro Pepoli, ámbalas dúas sobre a vida de Ana Bolena, a segunda esposa do rei Henrique VIII de Inglaterra. Foi estreada no Teatro Carcano de Milán, o 26 de decembro de 1830.
O dúo "Sul suo capo aggravi un Dio" entre Ana (soprano) e Xoana Seymour (mezzosoprano) está considerado un dos mellores de todo o repertorio operístico. Esta ópera forma parte dunha serie de óperas de Donizetti que tratan do período Tudor na historia de Inglaterra, e que inclúe Roberto Devereux (titulada así polo suposto amante da raíña Isabel I de Inglaterra), Maria Stuarda (titulada así por María I de Escocia) e Il castello di Kenilworth. Os principais papeis femininos das óperas Anna Bolena, Maria Stuarda, e Roberto Devereux son decotío coñecidos como as "Tres Raíñas de Donizetti."
Juan Zunzunegui Guimeráns
Juan Zunzunegui Guimeráns, nado en Vigo o 31 de marzo de 1976, é un ex-remeiro e adestrador galego. Participou en dous Xogos Olímpicos (Sydney 2000 e Atenas 2004), logrando un diploma olímpico.
Traxectoria
Comezou no remo ós 12 anos e especializouse na modalidade de scull lixeiro. Formou parte do Real Club Náutico de Vigo, e en 1995 foi subcampión do mundo sub-23 no catro scull, e quinto no Mundial absoluto. En 1996 acudiu aos Xogos Olímpicos de Atlanta como suplente do equipo español de catro sen temoneiro. A continuación foi campión de España de dous sen temoneiro e en 1998 acadou o quinto posto na proba do Mundo de Múnic e o sexto posto no Campionato do mundo de Colonia na categoría de catro sen lixeiro. miniatura|A cidade de Vigo ós seus atletas. Participou nos Xogos Olímpicos de Sidnei no ano 2000, acabando en noveno lugar na categoría de dobre scull lixeiro, xunto a Rubén Álvarez. Nese mesmo ano gañou a medalla de bronce do Campionato do Mundo en Zagreb na categoría de catro scull lixeiro.
No ano 2001 conseguiu unha nova medalla de bronce nos Xogos Mediterráneos de Tunes na categoría de dobre scull lixeiro. Participou tamén na clase de dobre scull lixeiro nos campionatos mundiais de Sevilla, en 2002, e Milán, en 2003, acadando nos dous o sétimo posto. En 2003 conseguiu o primeiro posto da Regata Internacional de Essen. Ó ano seguinte participou nos Xogos Olímpicos de Atenas, obtendo a oitava praza en dobre scull lixeiro e con ela un diploma olímpico. Obtivo tamén o subcampionato do Mundo na categoría de skiff peso lixeiro celebrado en Eton.
Dende o ano 2000 compite no Campionato de España de Remoergómetro, que gañou en sete ocasións. Ademais dende 2014 adestra o Club de Remo Zierbena.
A Pena, Cela, Cambre
A Pena é un lugar da parroquia de Cela no concello coruñés de Cambre, na comarca da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2016) ten 16 habitantes (6 homes e 10 mulleres).
División de Honra da LNFS 2009-10
A tempada 2009-10 da División de Honra da LNFS foi a 21ª edición da máxima competición ligueira do fútbol sala en España. O torneo comezou o 11 de setembro de 2009 e rematou o 6 de xuño de 2010 co derradeiro encontro da final, que deu como resultado o quinto título de liga na historia desta competición a prol do ElPozo Murcia Turística.
A liga estivo composta por dúas partes, a tempada regular e as eliminatorias polo título. A tempada regular contou con 16 equipos que se enfrontaron todos entre si na casa e fora ó longo de 30 xornadas. Ó remate da tempada regular os 8 primeiros da táboa decidiron o título nas eliminatorias finais. As eliminatorias de cuartos de final e semifinais foron ó mellor de 3 encontros, e a final foi ó mellor de 5.
Tempada regular
Pts = Puntos; Xog = Encontros xogados; G = Encontros gañados; E = Encontros empatados; P = Encontros perdidos; G+ = Goles a prol; G- = Goles encaixados; Dif = Diferenza de goles
Eliminatorias polo título
O ElPozo Murcia Turística proclamouse campión desta edición 2009-10 da División de Honra da LNFS.
O Monte, Mabegondo, Abegondo
O Monte é un lugar da parroquia de Mabegondo no concello coruñés de Abegondo, na comarca da Coruña. Tiña 169 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE, dos cales 78 eran homes e 91 mulleres.
Complexidade biolóxica
miniatura|300px|Espiral da complexidade biolóxica. A complexidade biolóxica fai referencia á vida entendida como un sistema complexo.
Teorías
Establécense distintos niveis de complexidade para cada organismo ou estrutura biolóxica. Á diferenza do creacionismo, que establece que a complexidade biolóxica comeza desocate a todos os niveis, as teorías evolutivas din que na historia da vida na Terra esta comezou no nivel máis simple e foi progresando de forma graduada e non gradual: cada chanzo enmarca un salto de complexidade e vén seguido dun longo período de estabilidade no que o novo nivel afiánzase e acada a supremacía. Existe sempre, iso si, unha superioridade a nivel cuantitativo sobre dos niveis inferiores. A superioridade cualitativa é máis relativa, xa que depende dos factores externos que inducen á selección natural. Non hai razón, a priori, para pensar que un organismo dun nivel inferior estea peor adaptado a unha contorna ou a un cambio do medio que outro organismo en teoría superior. O que si é seguro é que no caso de desaparecer a vida o proceso produciríase en orde inversa ao seu xurdimento; é dicir, que os últimos niveis en desaparecer serían os máis simples, que, á súa vez, son os máis resistentes en termos xerais.
A conclusión é que aínda que organismo a organismo non se pode establecer unha prevalencia adaptativa, si se pode afirmar que os niveis máis fráxiles son os superiores, que sucumben rapidamente tras hecatombes tales como impactos de meteoritos quilométricos. Os niveis inferiores son, pola contra, os máis robustos e son á súa vez a base da cadea trófica. Actúan, tamén, como refuxio seguro para a supervivencia da vida en tempos difíciles, crises biolóxicas tras grandes extincións. Estudos máis recentes acerca das formas de vida máis simples revelaron unha resistencia superior á esperada en contornas duras e extremas. Especúlase que puidesen quedar redutos biolóxicos en planetas como Marte e ata que ditas estruturas biolóxicas ou formas de vida fosen capaces de se desprazar polo espazo diseminando a vida en todos aqueles mundos capaces de soportala.
Medida da complexidade
A complexidade defínese como a cantidade de información necesaria para describir un sistema. Así, canto máis complexo é un ser vivo máis información hai contida nel. Á súa vez, un ser complexo que conteña moita información será altamente non-entrópico ou ordenado. Canta máis orde, máis información para establecer tal orde. A orde non son máis que ligazóns, interrelacións entre as diferentes partes do sistema vivo seguindo algún tipo de xerarquía e estrutura definidas. Ou, dito doutra forma, información non é só como facer as células do noso corpo, senón tamén as relacións e interaccións que se manterán entre elas (ou calquera outra unidade que se considere, p.ex. proteínas ou xenes). E iso é moito máis do que podemos ver a primeira ollada. Mais fai falla un bo criterio que se poida usar para comparar e xulgar o grao de complexidade dun organismo respecto doutro. Para a complexidade dos sistemas non vivos, moléculas, macromoléculas e estruturas macromoleculares, abonda con facer uso dos criterios para medir a entropía na química. Considérase, pois, que canto máis rebuscada e grande sexa unha molécula menor entropía terá.
Con todo, nos sistemas vivos necesítanse outros criterios para comparar a súa complexidade:
Un criterio cuantitativo é o tamaño. A igual nivel de complexidade un organismo máis grande supón maior información por un simple feito cuantitativo. Así, unha célula procariota ten un tamaño medio de 1 a 10 micrómetros mentres que unha eucariota comprende valores entre os 10 e 100 micrómetros. Evidentemente, o tamaño non chega para decidir se un organismo é máis complexo que outro. A información podería acharse "comprimida" a modo de estruturas máis intricadas, pero, polo xeral, maior tamaño nas mesmas condicións implicará máis información.
Un criterio cualitativo é a súa estrutura. Para comparar o nivel de complexidade dunha célula e outra hai que observar os orgánulos no caso celular. Parece claro que un individuo eucariota contén estruturas moito máis complicadas que as dun procariota, tales como centrómeros, o núcleo, unha membrana máis avanzada, dispositivos motrices como cilios ou flaxelos etc. Pero non só iso: algúns orgánulos imprescindibles para a vida das células, tales como os que procesan a enerxía da célula (mitocondrias para a respiración celular e cloroplastos para a fotosíntese) proveñen de antigas bacterias endosimbiontes. Estas dexeneraron, certamente, pois tornáronse dependentes dunha estrutura maior. Por todo isto, para reproducir unha célula dese tipo fai falla máis información xenética. É aquí onde atopamos un perfecto medidor da cantidade de información dun organismo. A lonxitude total das súas cadeas de ADN hanos de dar a chave, pois ata o máis mínimo detalle da célula atópase contido nel. Poderíase enunciar que un organismo é tanto máis complexo canto máis longa sexa a súa secuencia de ADN, pero este enunciado adoece dun punto débil: sábese que unha parte da información xenética é ADN "lixo", é dicir, xenes que non se usan pero que son pegadas fósiles dos nosos antepasados evolutivos. Estes xenes seguen sendo útiles, pois poderían ser reutilizados por algúns descendentes, algo moi común ao longo da historia evolutiva que se coñece. En calquera caso, canto máis evolucionado for un organismo, máis ADN "lixo" debería acumular, co cal a idea anterior posiblemente non deixaría de ter validez. Aínda así esta apreciación é altamente subxectiva. Organismos que "a priori" poden considerarse menos complexos segundo estas características poden conter moito máis ADN que aínda non codificando para proteínas directamente. En canto á cantidade de ADN "lixo" é algo moi relativo xa que moitas funcións da información xenética aínda se descoñecen. Seguen crecendo as funcións "reguladoras" de estruturas baseadas no RNA, por pór un exemplo.
Niveis de complexidade biolóxica
A vida agrúpase en diversos niveis estruturais ben xerarquizados. Así se sabe que a unión de células poden dar lugar a un tecido e a unión destes dan lugar a un órgano que cumpre unha función específica e particular, como no caso do corazón ou o estómago. Desta forma os diversos niveis de xerarquización da vida agrúpanse ata formar un organismo ou ser vivo, estes a o agruparse sendo dunha mesma especie forman unha poboación e o conxunto de poboacións de diversas especies que habitan nun biotopo dado forman unha comunidade.
A continuación detállanse os diferentes niveis de complexidade, do máis simple ao máis complexo. Os dous primeiros niveis pertencen aínda ao inerte mentres que o resto refírense xa a formas de vida completas. Existe unha gran variedade de definicións de vida. Neste apartado, facendo uso da definición termodinámica da vida (sistemas nos que se produce un continuo incremento da orde) consideraremos en termos xerais á entropía como medidor estándar da complexidade de cada nivel. Así, canto máis complexo sexa un nivel, menos entropía posuirá.
Nivel molecular
Outra posibilidade sobre a que se especulou sería a dunha vida baseada na química inorgánica do silicio. Isto sería a vida cibernética. Da mesma forma que ocorre coa vida e o carbono non se coñece outro compoñente mellor para formar dispositivos electrónicos que o silicio. Pero isto tamén podería mudar nun futuro non moi afastado.
O nivel molecular é ata agora o único que se atopou no espazo, tanto en cometas como en nubes de gas molecular. Os descubrimentos máis recentes puxeron de relevo que a formación espontánea de aminoácidos é un feito máis frecuente do que se cría.
Nivel macromolecular
miniatura|[[Proteína supresora de tumores p53 encaixada nunha secuencia de ADN.]] Este nivel segue considerándose inerte. A pesar de todo, nel xa é posible distinguir estruturas máis ou menos pertencentes aos seres vivos. Xorde da asociación de moléculas máis simples que pasan a formar cadeas moleculares as cales, á súa vez, poden asociarse entre si para formar estruturas maiores.
Pertencen a esta categoría as proteínas e as cadeas de ADN ou ARN. Estas estruturas non só se caracterizan pola secuencia, senón tamén pola conformación da súa estrutura no espazo. Esta forma é de especial importancia nas proteínas cuxa funcionalidade pode depender de que encaixen mellor ou peor cun receptor complementario (outra proteína). Pódense atopar dentro ou fóra das células.
Subindo un pouco en complexidade tamén son estruturas macromoleculares as membranas, así como os orgánulos máis pequenos como ribosomas ou centrómeros. Os cromosomas e os cilios ou flaxelos tamén o son. Estas estruturas maiores caracterízanse por ter unha funcionalidade propia para as células sendo así obxectos endocelulares. De todos eles só aqueles que están implicados na reprodución celular (centrómeros e cromosomas) posúen a capacidade de replicarse a si mesmos.
Existen tamén estruturas macromoleculares exocelulares capaces de reproducirse. Esta capacidade de replicación confírelles unha natureza patóxena, xa que poden desbordar ao organismo vivo no que se asenten. Pertencen a este grupo os prións e os virus. Crese que a vida debeu empezar así, a partir dun sistema macromeluclar autorreplicante. Posiblemente, febras dalgún tipo de ácido ribonucleico ou parecido. Máis tarde, ese material, dalgunha forma que se descoñece, fabricaríase unha cobertura membranosa constituíndose así o primeiro ser vivo.
Nivel celular
No nivel unicelular hai, pois, dous niveis de complexidade claramente diferenciados: o dos procariotas e o dos eucariotas, o primeiro máis simple que o segundo. Se da asociación de estruturas macromoleculares xorde a célula mediante un proceso descoñecido ao que chamamos abioxénese, da asociación de varias destas células simples xorde a célula eucariota nun proceso chamado endosimbiose ou simbioxénese.
Os primeiros rexistros de presenza de vida na Terra datan de hai 3.960 millóns de anos e están baseados en datos indirectos que suxiren a fixación do carbono procedente de organismos fotosintéticos. Os fósiles máis antigos datan de hai 3.500 millóns de anos son e entre tales rexistros atópanse xa cianobacterias, un tipo de organismo procariota moi evolucionado, polo que todo fai pensar que, efectivamente, a vida remóntase a fai case 4.000 millóns de anos. Dado que a Terra formouse hai, aproximadamente, 4.600 millóns de anos e que desde hai 4.400 millóns de anos existe unha codia sólida e auga é evidente que o xurdimento da vida dáse case inmediatamente despois de que se dean as condicións óptimas.
Tendo en conta os longos períodos de tempo que transcorren desde os seres unicelulares ata os pluricelulares (ver gráfico de arriba), sorprende que en menos de 1.000 millóns de anos déanse todos os procesos para pasar das moléculas máis simples ata as primeiras formas de vida. En termos xeolóxicos non é un tempo demasiado longo e, en cambio, coñécese xa unha gran diversidade de formas bacterianas pouco tempo logo dos primeiros rastros de vida na Terra. Existen dúas teorías respecto diso que non son excluíntes. A primeira di que a vida é un sistema emerxente que xorde en canto as condicións son minimamente boas e a segunda que o universo non contén os ingredientes fundamentais para a vida senón formas vivas completas en estado de latencia procedentes doutros mundos pretéritos. Chegarían á terra a través de cometas ou po interestelar. A esta última teoría lla chama panspermia. Sexa cal for o motivo, o certo é que a vida arraigou na Terra en canto lle foi posible.
O organismo máis simple que se coñece é a bacteria pleuromona duns 300 a 1.000 xenes. En xeral as bacterias teñen arredor duns poucos miles de xenes mentres que os virus quedan máis atrás contendo uns centos de xenes.
Nivel macrocelular
miniatura|250px|Os [[trilobites están entre os primeiros animais xurdidos tras a explosión cámbrica. Como case todos os animais actuais, posuían simetría bilateral.]] O seguinte grande estadio de complexidade é o que xorde froito da asociación das células entre si. Distínguense dous tipos de asociacións multicelulares. En primeiro lugar, as colonias e posteriormente os seres pluricelulares. No nivel colonial os seres son iguais entre si, desempeñan as mesmas tarefas e poden sobrevivir illados do grupo. Agrúpanse para incrementar as súas posibilidades de supervivencia. Tamén poida que a colonia sexa resultado de atoparse o alimento nun espazo reducido en torno ao cal apíñanse os individuos. Tal é o caso das fumarolas abisais. Existen colonias tanto de células procariotas como eucariotas.
Para o caso dos seres multicelulares, as interrelacións chegaron a tal punto que as células que os compoñen non poderían vivir por si soas moito tempo xa que se volveron dependentes do todo. A súa asociación é tan forte que se especializan e adquiren características moi diferenciadas. Formando así tecidos, estruturas capilares, pel... Os novos seres xurdidos destas asociacións celulares poden considerarse organismos completos suxeitos, á súa vez, á evolución biolóxica. As cadeas de ADN destes seres conteñen decenas de miles de xenes. Algo lóxico se se ten en conta que cada célula dun ser pluricelular contén a información para formar cada unha das células do corpo así como a orde e estrutura na que serán dispostas para que interactúen debidamente entre si. E isto é o máis revolucionario deste estadio de complexidade, xa que cada parte contén a información do todo. Por iso, ao partirse un embrión en dous o resultado son dous individuos independentes pero idénticos.
A explosión cámbrica marca un aumento repentino de diversidade pluricelular no que se crean todos os phylum actuais. Antes disto os poucos seres multicelulares que había presentaban unha diversidade morfolóxica moito maior que a actual. Presentando formas e simetrías moi variadas. Eran a chamada fauna de Ediacara que desapareceu a finais do Proterozoico coa chegada dos episodios de Terra bóla de neve. Co inicio do Cámbrico as formas de vida sobreviventes aproveitan a súa oportunidade e ocupan os nichos ecolóxicos libres tras as extincións masivas. Nese gromo evolutivo parece imporse a simetría bilateral como norma no reino animal, con algunhas excepcións como algúns equinodermos que posúen simetría radial. Do mesmo xeito que a vida irrompe de golpe na Terra, os seres pluricelulares irrompen bruscamente nun panorama dominado polas formas de vida unicelulares. Así, ditas estruturas complexas "emerxen" da simplicidade como o fixo a vida da materia inerte ou o fai o campo magnético dipolar do núcleo terrestre.
Nivel social
O seguinte paso tras as asociacións de células son as asociacións de individuos. Tamén dentro destas hai distintos niveis de complexidade. En primeiro lugar están as comunidades ou colonias de individuos dunha mesma especie. Pódense denominar sociedades simples. Como nas colonias de células aquí os individuos poden sobrevivir por si sos pero se xuntan para incrementar as súas posibilidades de supervivencia. Este é o caso das colonias de aves e crustáceos, bancos de peixes ou gran parte dos mamíferos sociais como leóns, elefantes, golfiños, hienas ou a maioría de simios. Nesta categoría apenas hai diferenciación entre individuos. Todos poden facelo todo e a separación máis importante reside, como máximo, entre as funcións de macho e femia. Dos exemplos citados isto ocorre así en leóns, elefantes e simios. De feito, o Homo sapiens inicialmente non era máis que outro animal social ata que a evolución cultural transformouno no que é hoxe día. Tamén se poden considerar niveis sociais no reino das plantas. Tal é o caso de bosques ou prados na que un grupo de arbustos herbas ou árboreé faise forte e desaloxa aos seus competidores na loita polo chan e a luz.
Sociedades complexas por evolución biolóxica
miniatura|250px|Formigueiro en forma de [[túmulo de follas e terra nun bosque de Polonia.]] Un nivel maior de complexidade téñeno as sociedadees avanzadas con alto nivel de especialización dos individuos. A natureza accedeu a este nivel desde dúas vías completamente distintas. A primeira a través da evolución puramente biolóxica dos insectos sociais evolucionados. Estes desenvolveron esta complexidade de forma paralela dúas veces. As formigas, abellas e vespas desde a orde Hymenoptera e os térmites desde a orde Isoptera. Este tipo de organizacións caracterízase por presentar unha forte interdependencia entre individuos e unha especialización nas tarefas que cada un realiza. Como ocorre coas células dos organismos pluricelulares ningún deles pode sobrevivir fose do colectivo. Só algunhas especies prehistóricas de formigas como as formigas bulldog que viven en comunidades moi reducidas son bastante independentes unhas doutras. Por este motivo a estas asociacións "fortes" de individuos llas chama superorganismos. Dentro dos insectos sociais tamén hai, como se dixo, diferentes graos de complexidade. E de todos os grupos son os térmites e as formigas os que alcanzan os maiores niveis de organización complexa.