cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baleiro
Aplicacións do baleiro
O ultrabaleiro utilízase no estudo dos substratos atomicamente limpos, posto que só un baleiro de moi boa calidade conserva limpas as superficies a escala atómica durante un tempo razoablemente longo (da orde dos minutos ata os días). O alto ou o moi alto baleiro elimina a obstrución do aire e permite que os raios de partículas depositen ou retiren material sen contaminación. Este é o principio que hai detrás de procesos como a deposición química de vapor, a deposición física en fase vapor ou o gravado seco, que son esenciais para a fabricación de semicondutores, o recubrimento óptico e a ciencia de superficies.
A redución da convección térmica proporciona o illamento térmico nos termos. O baleiro diminúe o punto de ebulición dos líquidos e promove a desgasificación a baixa temperatura que se utiliza na liofilización, a preparación de adhesivos, a destilación ao baleiro, a metalurxia, ou nos procesos de depuración. As propiedades eléctricas do baleiro fan posible o funcionamento dos microscopios electrónicos, as válvulas de baleiro, ou os tubos de raios catódicos. A eliminación da fricción do aire é útil para o funcionamento da batería inercial e as ultracentrifugadora.
O baleiro utilízase habitualmente para producir aspiración, e esta característica utilízase nunha gran variedade de aplicacións. Por exemplo, a máquina de Newcomen utiliza baleiro en lugar de presión para impulsar un pistón. No século XIX, o baleiro foi utilizado para a tracción nun ferrocarril experimental polo enxeñeiro británico Isambard Kingdom Brunel, ao facer o baleiro a un tubo o vehículo era aspirado. Os freos sen carga foron utilizados no ferrocarril a partir de medios do século XIX, pero hoxe en día foron substituídos polos freos pneumáticos de aire comprimido.
Crear o baleiro
Para crear o baleiro dunha maneira sinxela, pártese dun certo volume, pechado hermeticamente, e expándese, creando un baleiro parcial dentro do volume. Exemplos deste sistema danse: nos pulmóns ao respirar, que se expanden e crean un certo baleiro dentro (a diferenza de presión dentro e fóra dos pulmóns fai entrar aire), e tamén para aspirar, absorber ou succionar. O mesmo principio úsase en máquinas como a aspiradora ou bombas de aire.
Tamén se pode facer uso dunha bomba de aire para extraer o aire dentro dunha cámara de baleiro. A medida que se vai extraendo o aire, quedan menos moléculas que empuxen contra as paredes da cámara, co cal redúcese a presión do seu interior. Deste xeito, pódese conseguir un bo baleiro, pero debido aos escapes, efectos de evaporación e sublimación nas paredes da cámara e outros elementos, este nunca será perfecto. Nesta altura, o sistema entrou nun estado chamado de baleirado molecular, onde a velocidade de cada molécula é aproximadamente aleatoria. Entre os métodos para retirar o gas restante están os seguintes:
O baleiro de Torricelli creábase enchendo un recipiente de vidro alongado e pechado nun extremo con mercurio e inverténdoo e introducíndoo noutro recipiente que tamén contiña mercurio.
Outros tipos sen carga
esquerda|miniatura|350px|O espazo exterior non é un baleiro perfecto porque contén un [[Plasma (estado da materia)|plasma débil con partículas cargadas, campos electromagnéticos, e estrelas.]] Á parte do baleiro creado artificialmente, hai tamén baleiros creados pola natureza. Este é o caso do baleiro no espazo exterior. A presión no espazo é moi pequena e pódese dicir que o baleiro é case perfecto. Aínda así, hai moitas partículas no espazo e non se pode dicir, por tanto, que sexa perfecto. Dentro do sistema solar, a maior parte destas partículas proveñen do Sol; é o que se denomina vento solar. Este vento solar componse maioritariamente de fotóns, pero tamén de protóns e helio, compoñentes principais da coroa solar.
As estrelas, planetas e lúas manteñen as súas atmosferas con atracción gravitatoria, e, como tal, non hai ningún límite de atmosferas claramente deliñadas: a densidade do gas atmosférico simplemente diminúe coa distancia do obxecto. A presión atmosférica da Terra cae preto de 3.2 × 10-2 Pan a 100 km de altitude, a liña de Kármán é unha definición común da fronteira co espazo exterior. Máis aló desta liña, a presión do gas isotrópico convértese rapidamente en insignificante en comparación coa presión de radiación do sol e a presión dinámica do vento solar, de forma que a definición de presión vólvese difícil de interpretar. A termosfera neste rango ten grandes gradientes de presión, temperatura e composición, e varía en gran medida debido ao clima espacial. Os astrofísicos prefiren utilizar a densidade numeral para describir estas contornas, en unidades de partículas por centímetro cúbico.
Pero, a pesar de que cumpre coa definición do espazo ultraterrestre, a densidade da atmosfera dentro dos primeiros centenares de quilómetros por encima da liña de Kármán continúa sendo suficiente para producir importantes resistencias nos satélites artificiais. A maioría dos satélites artificiais operan nesta rexión chamada órbita terrestre baixa e teñen que por en marcha os motores cada día para manter a órbita. A resistencia aquí é suficiente baixa, e en teoría podería ser superada pola presión da radiación en velas solares, un sistema de propulsión proposto para as viaxes interplanetarias. Os planetas son demasiado grandes nas súas traxectorias para que se poidan ver significativamente afectadas por estas forzas, a pesar de que as súas atmosferas son erosionadas polos ventos solares.
Todo o universo observable está cheo dun gran número de fotóns, tamén chamada radiación cósmica de fondo, e moi probablemente un número correspondentemente grande de neutrinos. A temperatura actual desta radiación é de aproximadamente 3 K, ou -270 graos Celsius ou tamén -454 graos Fahrenheit.
Historia
Historicamente, houbo moita controversia sobre se unha cousa como o baleiro podía existir; na antiga Grecia, os filósofos non admitían a existencia dun baleiro, preguntábanse como o "nada podía ser algo". Platón, que atopaba a idea do baleiro inimaxinable, pensaba que todas as cousas físicas eran instancias de formas ideais, e non podía concibir unha forma "ideal" para o baleiro. Do mesmo xeito, Aristóteles tamén consideraba imposible a creación do baleiro. Máis tarde, os filósofos gregos chegaron a pensar que o baleiro podía existir fóra do cosmos, pero non dentro. Herón de Alexandría foi o primeiro a cuestionar esta crenza no século I, pero non vai triunfar no seu intento de crear o baleiro artificial.
Na cidade romana de Pompeia, atopouse unha bomba de succión de dobre acción, cousa que demostra que os romanos coñecían este tipo de tecnoloxía. Utilizábase para elevar a auga: a bomba tiña dous cilindros que eran accionados alternativamente. Durante a fase de succión, unha válvula inferior abríase permitindo a entrada da auga no cilindro, mentres que a válvula superior permanecía pechada. Cando o pistón ía cara abaixo, a válvula inferior pechábase e abríase a superior.
No mundo islámico medieval, o científico e filósofo medieval persa Al-Farabí (872-950) levou a cabo un pequeno experimento relativo á existencia do baleiro, no cal investigou con émbolos manuais en auga e chegou á conclusión de que o volume de aire podíase expandir ata encher o espazo dispoñible, e suxeriu que o concepto baleiro perfecto era incoherente. Con todo, o físico musulmán Ibn al-Hàytham (965-1040) e os teólogos mutazilistas non estiveron de acordo con Aristóteles e Al-Farabí e apoiaron a idea da existencia do baleiro. Utilizando a xeometría, Ibn Al-Hàytham demostrou matematicamente que un lugar (al-makan) é o baleiro tridimensional imaxinario entre as superficies internas dun corpo que o contén. Al-Biruní tamén dicía que "non hai evidencia observable que exclúa a posibilidade do baleiro". A bomba de baleiro foi descrita en 1206 polo científico, enxeñeiro e inventor kurdo Al-Jazarí; este aparello non aparecería en Europa ata o século XV. Taqi al-Din (1526 - 1585) inventou unha bomba de seis cilindros que era capaz de crear un baleiro parcial.
Durante o Idade media, a Igrexa católica consideraba a idea do baleiro como contraria a natura e mesmo herética, a ausencia de calquera cousa implicaba tamén a ausencia de Deus. Os experimentos mentais medievais sobre a idea do baleiro buscaban determinar se o baleiro estaba presente entre dúas placas planas cando eran separadas rapidamente, aínda que só fóra por un instante. Houbo moita discusión sobre se o aire se movía con tanta rapidez como as placas ao separarse ou, como postulaba Walter Burley, se era un axente celestial quen impedía a aparición do baleiro. A opinión xeneralizada era que a natureza aborrecía ó baleiro e este foi denominado horror vacui. As especulacións sobre que Deus non podía crear o baleiro foron condenadas en 1277 polo bispo de París Etienne Tempier, xunto con todo un conxunto de doutrinas (219 teses) coa axuda de Henri de Gante, e establecendo o artigo 49 da condena que Deus podía crear o baleiro se quería. René Descartes tamén argumentou en contra da existencia do baleiro: "O espazo é idéntico á extensión, pero a extensión está relacionada cos corpos, de forma que non hai espazo sen corpos e por tanto non hai espazo baleiro". A oposición á idea do baleiro na natureza continuou durante a Revolución científica, con académicos como Paolo Casati que tomaban unha posición antibaleiro.
O barómetro de Berti produciu un baleiro por encima da columna de auga, pero Berti non o explicou. O mérito do descubrimento foi para Evangelista Torricelli en 1643, que baseándose nas notas de Galileo construíu o primeiro barómetro de mercurio e escribiu un argumento convincente para explicar por que na parte superior había un baleiro. A altura da columna de mercurio está limitada polo peso da presión atmosférica. Algunhas persoas cren que, a pesar de que o experimento de Torricelli foi crucial, foron os experimentos de Blaise Pascal os que demostraron que o espazo superior realmente era baleiro.
En 1654, Otto von Guericke inventou a primeira bomba de baleiro e realizou o seu famoso experimento dos hemisferios de Magdeburgo, que demostrou que un grupo de cabalos non podía separar dous hemisferios dentro dos cales o aire fora (parcialmente) evacuado. Robert Boyle mellorou o deseño de Guericke e experimentou coas propiedades do baleiro. Robert Hooke axudou a Boyle a crear unha bomba para producir o baleiro. O estudo do baleiro decaeu ata que, en 1850, Augusto Toepler inventou a bomba que leva o seu nome. Despois, en 1855, Heinrich Geissler inventou a bomba de desprazamento de mercurio e conseguiu un baleiro duns 10 pascais. Neste nivel de baleiro, puidéronse observar varias propiedades eléctricas, cousa que renovou o interese polo baleiro, o cal levou ao desenvolvemento da válvula de baleiro e, en 1865, Hermann Sprengel inventaba a bomba que leva o seu nome.
A pesar de que o espazo exterior foi asimilado ao baleiro, as primeiras teorías sobre a natureza da luz baseáronse na existencia dun medio invisible, etéreo, a través do cal se transmitían as ondas da luz. Isaac Newton baseouse nesta idea para explicar a refracción e a irradiación de calor. Esta idea evolucionou sobre o concepto do éter do século XIX; aínda así, era coñecido que a idea tiña deficiencias importantes, en concreto, se a Terra se movía a través dun medio material, este medio tería que ser á vez moi tenue (polo feito de que non se detecta un retardo da Terra ao longo da súa órbita), e moi ríxido (para explicar por que as vibracións se propagan tan rapidamente). En 1887, o experimento de Michelson-Morley, utilizando un interferómetro para tratar de detectar o cambio na velocidade da luz causado polo movemento da Terra respecto ao éter, obtivo un dos resultados nulos máis famosos da historia da ciencia. Moitos interpretaron os resultados incorrectamente, que nin demostraban nin refutaban a existencia do éter, senón que mostraban que, en realidade, non había medio estático, omnipresente en todo o espazo e a través do cal se movía a Terra coma se tratase dun vento. Como simplificación, pódese asumir que non hai éter, e non se necesita ningunha entidade para a propagación da luz. Ademais das diferentes partículas que compoñen a radiación cósmica, hai unha radiación cósmica de fondo de fotóns (radiación electromagnética), como o fondo cósmico de microondas (CMB, do inglés Cosmic microwave background), o remanente térmico do big bang ao redor de 2,7 K. Aínda así, ningún destes achados afecta o resultado do experimento de Michelson-Morley nun grao significativo.
Albert Einstein argumentou que os obxectos físicos non se atopan no espazo, senón que teñen unha extensión espacial. Visto así, o concepto de espazo baleiro perde o seu significado. O espazo sería máis ben unha abstracción baseada nas relacións entre os obxectos locais. Con todo, a teoría da relatividade xeral admite un campo gravitacional xeneralizado que, en palabras de Einstein, pode ser considerado como un éter, con propiedades que varían dun lugar a outro. Pero hai que hai que ter coidado de non atribuírlle propiedades materiais como a velocidade.
En 1930, Paul Dirac propuxo un modelo para o baleiro como un mar infinito de partículas con enerxía negativa denominado mar de Dirac. Esta teoría axudou a afinar as predicións da ecuación de Dirac que formulara antes, en 1928, e que foi utilizada para predicir a existencia do positrón, que sería descuberto dous anos despois da predición, en 1932. A pesar deste éxito inicial, a idea foi abandonada pronto en favor da teoría cuántica de campos.
O desenvolvemento da mecánica cuántica complicou a interpretación moderna do baleiro ao esixir unha indeterminación. O principio de incerteza de Niels Bohr e Werner Heisenberg e a interpretación de Copenhaguen, formuladas en 1927, predín unha incerteza fundamental na mensurabilidade instantánea da posición e a cantidade de movemento de calquera partícula e que, de maneira non moi diferente ao campo gravitatorio, cuestiona o baleiro do espazo entre as partículas. A finais do século XX, considerouse que este principio tamén predí unha incerteza fundamental no número de partículas que hai nunha rexión do espazo, cousa que levou á predición de partículas virtuais que xorden espontaneamente do nada. Noutras palabras, habería un límite inferior no baleiro, ditado polo estado de menor enerxía posible dos campos cuantizados en calquera rexión do espazo.
Whitestown, Nova York
Whitestown é unha cidade situada no estado norteamericano de Nova York e no condado de Oneida. A poboación era de 18.635 no censo do ano 2000. O nome ven de Judge Hugh White, un antigo colono.
Atópase inmediatamente ao oeste de Utica, Nova York. O bordo norte da cidade está definido polo río Mohawk.
Construción de nicho
miniatura|300px|dereita|Os [[castores manteñen un nicho ecolóxico moi específico no ecosistema ao construíren presas nos sistemas fluviais.]] A construción de nicho é o proceso mediante o cal un organismo altera o seu propio ambiente (ou o doutras especies), xeralmente (pero non sempre) de maneira que incrementa as súas posibilidades de sobrevivir. Os cambios que o organismo produce no seu ambiente que non teñen consecuencias evolutivas ou ecolóxicas non son exemplos de construción de nicho. Varios biólogos argumentaron que a construción de nicho é tan importante en evolución coma a selección natural (é dicir, non só o ambiente causa cambios nas especies por medio da selección, senón que tamén as especies causan cambios no seu ambiente por medio da construción de nicho). Esta interacción crea unhas relacións de retroalimentación entre a selección natural e a construción de nicho: cando os organismos afectan ao seu ambiente, ese cambio pode causar unha mudanza na elección de que trazos serán seleccionados de forma natural. O efecto da construción de nicho é especialmente pronunciado en situacións nas que as alteracións do ambiente persisten durante varias xeracións, introducindo o papel evolutivo da herdanza ecolóxica. Tamén son posibles nun organismo comportamentos de construción de nicho menos drásticos. Esta teoría, en conxunción coa selección natural, mostra que os organismos herdan dous legados dos seus antepasados: os xenes e un ambiente modificado. Xuntos, estes dous mecanismos evolutivos determinan unha fitness da poboación e as adaptacións que desenvolven eses organismos para continuar sobrevivindo.
Exemplos
miniatura|esquerda|200px|As formigas cortadoras de follas enchen un nicho vital no ecosistema do bosque húmido.
miniatura|[[Guppys silvestres machos e femias (Poecilia reticulata).]]
Clasificación
A construción de nicho pode facerse por medio de recursos físicos e fluxos de enerxía ou por medio do material xenético e os coñecementos, innatos e adquiridos. Estas perturbacións poden ser de natureza abiótica, biótica ou por "artefactos" (construcións realizadas polos animais). Contrariamente ao fenotipo estendido, que pon o acento na adaptación, os artefactos poden proceder de "produtos derivados" dos organismos. Ademais, estes artefactos están a miúdo presentes ou son utilizados durante longo tempo ou toda a vida do individuo e non son construídos en cada xeración. .
Recursos físicos
miniatura|Cunchas de [[Bivalvia|bivalvos, unha clase de moluscos. "Acephala", de Ernst Haeckel, en Kunstformen der Natur (1904).]]
Esta categoría agrupa os recursos físicos e as diversas formas de enerxía e compón os recursos ecolóxicos. Mesmo se os recursos abióticos foron modificados varias veces por varias xeracións de organismos, e a dirección das transformacións tomadas prestadas non se produciría nun planeta que estivese deshabitado, estes cambios están lonxe do equilibrio termodinámico inicial. .
A acumulación de cunchas e de restos esqueléticos nos fondos mariños permite unha mellor fixación das larvas, o crecemento dos adultos, e a estabilización do substrato para as especies que prefiren ese tipo de fondo. Comparando a densidade de acumulación de restos calcarios entre diferentes períodos xeolóxicos, obsérvase un aumento importante da densidade, especialmente entre as épocas asociadas á transición do dominio dos braquiópodos sobre os moluscos. O mantemento do dominio dos moluscos nas comunidades bentónicas modifica á vez o substrato mariño e a composición das comunidades bentónicas, o que persiste durante longo tempo.
Os organismos que constrúen nichos teñen a capacidade de modificar os nichos xa existentes e de responder ao ambiente. Trátase entón de interaccións ecolóxicas como a predación, a competición etc. e actividades de reprodución.
A nivel de poboacións:
Recursos informativos
Esta categoría agrupa tanto o material xenético coma os coñecementos e destrezas dos organismos. Non hai perturbación desta procedencia sobre os factores abióticos. No caso dos sinais químicos, como a marcaxe, tratarase dun recurso informativo e, por tanto, un "case" artefacto.
Todos os organismos teñen un material xenético que transmiten de xeración en xeración. As bacterias do xénero Wolbachia producen nos hóspedes artrópodos aos que parasitan unha desviación na proporción de sexos (sex-ratio) aumentando o número de descendentes femias, xa que só as femias do artrópodo poden transmitir a bacteria. Nos animais, a aprendizaxe e certas interaccións sociais son outros recursos que poden ser utilizados para modificar o medio.
Aínda que non son un caso moi frecuente, os sinais son un bo exemplo. O paxaro (Chlamydera maculata) macho "cultiva" diferentes especies do xénero Solanum nos arredores do niño que el constrúe para a femia. Faino porque unha gran diversidade de cores de froitas é un atractivo importante para a femia e está asociado a un maior éxito reprodutivo. O xénero Solanum aparece así en lugares onde non se encontraba antes da actividade do paxaro. De feito, o paxaro non elixe sempre un sitio xa poboado por moitas destas plantas, senón que el mesmo adorna con estas plantas o seu sitio de nidificación se non as hai alí.
Herdanza ecolóxica e xenética
Unha consecuencia importante da construción de nicho prodúcese cando as modificacións do ambiente se manteñen co paso das xeracións, polo que se trata de herdanza ecolóxica. Este concepto comprende a herdanza deixada pola/s xeración/s precedente/s que inclúe os cambios de características bióticas e abióticas do medio e no caso dunha persistencia importante, as presións de selección modificadas. É posible que a especie que modifica o ambiente afecte non só aos seus descendentes senón tamén a outras especies que comparten o mesmo ambiente. Unha variación da comunidade ecolóxica seguida dunha alteración por unha construción de nicho é igualmente considerada como un tipo de herdanza ecolóxica. Hai tres diferenzas importantes entre o funcionamento das herdanzas xenéticas e ecolóxicas.
Implicacións da cultura humana
A construción de nicho ten moitas implicacións nas ciencias humanas, especialmente na sociobioloxía, psicoloxía evolutiva, e ecoloxía do comportamento humano. A teoría evolutiva estándar só permite que os procesos culturais afecten á evolución xenética ao influenciar o individuo, e depende da capacidade dese individuo de sobrevivir e transmitir os seus xenes á seguinte xeración. Os procesos culturais vense simplemente como un aspecto do fenotipo e non se cre que sexan relevantes na evolución humana. A diversidade cultural crese que reflicte a variación nos ambientes nos que as diferentes poboacións evolucionaron ou viviron, e máis nada. Esta teoría pasa por alto o feito de que os humanos poden modificar os seus ambientes selectivos por medio da actividade cultural, creando así unha retroalimentación que afecta á selección. "Os procesos culturais engaden un segundo sistema de herdanza do coñecemento ao proceso evolutivo por medio do cal a información aprendida socialmente, se acumula, almacena e transmite entre individuos tanto na mesma coma entre distintas xeracións."
Coa adición da linguaxe á cultura humana produciuse un incremento da capacidade mental. Isto permitiu que a adaptación humana ao ambiente fose un proceso aprendido, a diferenza do que ocorre nas especies non humanas, cuxos procesos adaptativos son instintivos esencialmente. Isto tivo como resultado a aceleración de modificacións ambientais, de comportamento e xenéticas. O defensor da construción de nicho Derek Bickerton escribiu: "Podiamos construír os nosos nichos sen ter que esperar interminables roldas de retroalimentación entre xenes e comportamento."
Unha teoría de coevolución xene-cultura require unha relación máis integrada entre a evolución xenética e os procesos culturais que a teoría evolutiva estándar. Neste modelo, as actividades culturais crese que afectan ao proceso evolutivo ao modificaren as presións de selección. Noutras palabras, o cambio cultural ten a capacidade de codirixir a evolución xenética da poboación. Demostran esta teoría modelos matemáticos e conceptuais incluíndo as investigacións de linguas, destreza da man (destro ou esquerdeiro), a emerxencia dos tabús do incesto, a coevolución da xordeira hereditaria e linguaxe de signos, e a selección sexual cunha preferencia de elección de parellas transmitida culturalmente. Porén, está teoría aínda depende da teoría evolutiva estándar porque require que os procesos culturais só afecten aos xenes, e non permite que ningún factor intermediario neste ambiente interaccione con estes procesos a un nivel evolutivo. Esta teoría existe nun sistema hereditario dual que consiste só en xenes e actividade cultural. "O sistema de herdanza dual é un xeito de incluír as interaccións entre natureza e a crianza nun sistema manexable." Na maioría dos casos esta teoría funciona suavemente, pero hai casos nos que as actividades culturais crean cambios no ambiente abiótico que despois afectan ás presións de selección.
A velocidade á cal os humanos son quen de construír nichos modifica as presións de selección e pode ter como resultado a evolución xenética ou máis construción de nicho. Un exemplo de evolución xenética por medio de construción de nicho coa inclusión dun factor abiótico é o dos cultivadores de Dioscorea (iñame) de África occidental, que creaban claros nos bosques para cultivar as súas colleitas, pero isto tiña como resultado que había moita auga estancada que atraía os mosquitos e incrementou as taxas de malaria. Isto causou a modificación da presión de selección para o alelo da anemia falciforme que protexe contra a malaria. Así, o cambio evolutivo aumenta. Un exemplo do incremento da construción de nicho é o cambio humano do ambiente por medio da polución. Os efectos da polución están tamén mitigados pola innovación e uso dunha nova tecnoloxía. Esta resposta cultural a un nicho construído permite un cambio no ambiente en ausencia de cambio na xenética. Soamente se non se crea unha nova tecnoloxía ou non é efectiva ocorrerá cambio evolutivo. Os humanos poden soster a adaptación respondendo á construción do nicho ancestral por medio da construción de máis nicho cultural.
Índices e impactos
Varios estudos de modelización ecolóxica e modelos matemáticos demostraron diferentes consecuencias da construción de nichos polos organismos. . Velaquí algunhas posibilidades dos efectos da construción de nicho.
Status actual da teoría
miniatura|Arriba: representación da teoría sintética actual da evolución. Abaixo: representación da teoría da evolución e da construción de nicho. Nos dous casos, E representa o ambiente.
O concepto de construción de nicho non está integrado na teoría sintética da evolución. Os defensores da súa integración consideran que a construción de nicho, e a herdanza ecolóxica, son en si mesmos procesos evolutivos.
A teoría sintética da evolución na súa forma actual aparece como un principio unidireccional. Os defensores dunha nova teoría evolutiva ven como algo sen sentido que só a herdanza xenética, que determina a selección natural baseada nas presións do ambiente, defina a totalidade do desenvolvemento e da evolución dos organismos. Coa formación dunha nova teoría máis inclusiva, serían recoñecidos os impactos da construción de nicho sobre o desenvolvemento dos organismos. Deste modo, a "resposta" dos organismos ao ambiente, é dicir, a modificación do medio, permitiría plenamente á herdanza ecolóxica xogar un papel evolutivo. . Porén, é importante ter presente que a herdanza ecolóxica só representaría un proceso evolutivo "recoñecido" se se mantén durante tempo dabondo como para modificar as presións de selección. Así, o desenvolvemento dun organismo sería guiado á vez pola xenética e pola regulación do ambiente pola construción de nicho e unha certa plasticidade fenotípica. A herdanza ecolóxica "transmitiríase" entón ás xeracións seguintes igual que a bagaxe xenética do individuo.
Aínda que a construción de nicho se pode observar na natureza, o seu estatuto non foi elevado ao rango de teoría científica aceptada xeneralizadamente, e o debate en canto á súa aceptación como proceso evolutivo pleno continúa e non parece que adquirise polo momento o seu lugar no seo da teoría sintética da evolución.
Por tanto, a construción de nicho é hoxe un concepto discutido. Os escépticos afirman que os aspectos da teoría de construción de nicho (TCN) levan sendo investigados desde hai moitas décadas antes de que se crease o termo e poden derivarse as mesmas predicións da teoría evolutiva estándar (síntese evolutiva moderna) sen necesidade de introducir esa nova teoría. Tamén argumentan que a construción de nicho non é un proceso evolutivo separado. Nunha revisión crítica de 2014, Scott-Phillips et al escribiron:
"A TCN argumenta que a construción de nicho é un proceso evolutivo definido, potencialmente de igual importancia que a selección natural. Os escépticos poñen iso en dúbida. Para eles, os procesos evolutivos son procesos que cambian as frecuencias xénicas, e dese tipo identificaron catro (selección natural, deriva xenética, mutación e migración)... Non ven como a construción de nicho xera ou distribúe a variación xenética independentemente deses outros procesos, ou como cambia as frecuencias xénicas dalgún outro modo. En contraste, a TCN adopta unha noción máis ampla de proceso evolutivo, unha que comparte con algúns outros biólogos evolutivos. Aínda que os partidarios concordan en que hai que facer unha útil distinción entre os procesos que modifican as frecuencias xénicas directamente, e os factores que desempeñan diferentes papeis na evolución... Os escépticos probablemente representan a posición maioritaria: os procesos evolutivos son aqueles que cambian as frecuencias xénicas. Os defensores da TCN, ao contrario, forman parte dunha minoría estimable de biólogos evolutivos que conciben os procesos evolutivos de modo máis amplo, como calquera cousa que sistematicamente nesga a dirección ou a taxa de evolución, un criterio que eles (pero non os escépticos) senten que cumpre a construción de nicho."
Covas, Leroño, Rois
Covas é un lugar da parroquia de Leroño no concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 43 habitantes (17 homes e 26 mulleres).
Grandes Lagos
Grandes Lagos pode ser:
Lago Huron
miniatura|dereita|250px|Localización do Lago Hurón no centro dos [[Grandes Lagos, América do Norte|Grandes Lagos]] O lago Huron é un dos cinco Grandes Lagos, localizado entre o estado norteamericano de Míchigan e a provincia canadense de Ontario. Cunha área de 59.600 quilómetros cadrados, o Lago Huron é o segundo maior dos cinco Grandes Lagos, e un dos maiores lagos do mundo. A súa superficie está localizada a 176 metros por enriba do nivel do mar e a súa profundidade máxima é de 230 metros. Como o Lago Superior, o Lago Huron está pouco densamente habitado, cando se compara ambos co Lago Ontario ou o Lago Michigan.
Lakua
250px|miniatura|Centro comercial de Lakua Lakua é un distrito da cidade de Vitoria, situado ao norte da mesma. Cunha poboación de máis de 50.000 habitantes é o distrito máis poboado da cidade.
Limita ao norte co río Zadorra, límite norte da cidade, e co barrio de Abetxuko; ao sur co centro da cidade, ao leste coa localidade de Arriaga e o polígono industrial do mesmo nome, e ao oeste co distrito de Ali.
Trátase dunha gran cuadrícula que comezou a construírse na década de 1960 como consecuencia do boom industrial na cidade. Posteriormente instalaríase nel a sede do Goberno Vasco.
Está formado polos barrios de Arriaga-Lakua, Lakuabizkarra e Lakua céntrica.
Agorafilia
Sexualmente, por agorafilia, un tipo de parafilia, enténdese o desexo "doentio" (impulso incontrolábel) pola práctica do sexo en lugares públicos ou abertos. Está intimamente ligado co concepto de exhibicionismo.
Harper Lee
Nelle Harper Lee, nada en Monroeville (Alabama) o 28 de abril de 1926 e finada na mesma cidade o 19 de febreiro de 2016, foi unha escritora estadounidense coñecida pola súa novela To Kill a Mockingbird (1960), obra gañadora do premio Pulitzer, e que supuxo a súa única obra publicada durante 55 anos, até a publicación en 2015 de Go, Set a Watchman.
A primeira novela mencionada, To Kill a Mockinbird foi levada ao cinema en 1962 e galardoada con tres premios Oscar: actor, guión adaptado e dirección artística.
-2114
Outros artigos
Historia ano a ano
Litografía
miniatura|200px|Prensa para litografía. miniatura|300px|Pedra empregada para litografía. A litografía é un procedemento de impresión, hoxe case en desuso salvo para a obtención e duplicación de obras artísticas. O seu creador foi Aloys Senefelder, de orixe alemá. Etimoloxicamente a palabra litografía vén dos termos gregos lithos pedra e graphe debuxo.
Definición
A técnica litográfica basease no desvío recíproco entre substancias lipóficas e hidrófilas, isto quere dicir que a auga rexeita as tintas graxas; as zonas que imprime e as que non imprime se encontran no mesmo nivel, por iso as matrices litográficas chámanse tamén planográficas.
Características
Para este tipo de impresión utilízase unha pedra calcaria puída sobre a que se debuxa a imaxe a imprimir cunha materia graxa, ben sexa mediante lapis ou pincel. Este proceso basease na incompatibilidade da graxa e a auga. Unha vez a pedra está húmida, a tinta de impresión só queda retida nas zonas debuxadas previamente.
Para cada cor debe usarse unha pedra distinta e, evidentemente, o papel terá que pasar pola prensa de imprimir tantas veces como tintas se empregue. Nos carteis impresos mediante o sistema litográfico, tan frecuentes na segunda metade do século XIX e primeiras décadas do século XX, utilizábanse quince, vinte ou máis tintas.
O inventor deste sistema de impresión foi o tipógrafo alemán Alois Senefelder (1771-1834).
Así mesmo, reciben o nome de litografía, ademais do sistema de impresión, cada un dos exemplares obtidos por este procedemento así como o taller onde se realiza este tipo de traballos.
Euríbor
miniatura|350px|Euribor miniatura|150px|Evolución do euríbor a un ano entre os anos 1998 e 2006miniatura|150px|Detalle da evolución do euríbor a un ano entre os anos 2001 e 2006
Euríbor (acrónimo de European Interbank Offered Rate, en galego tipo europeo de oferta interbancaria) é un índice de referencia publicado diariamente que indica o tipo de xuro medio ó que as entidades financeiras se ofrecen a prestar diñeiro no mercado interbancario do euro (é dicir, a outros bancos).
Este índice é calculado pola Federación Bancaria Europea e efectúase cos datos das 24 principais entidades bancarias da zona euro. Consiste no tipo de xuro medio de contado para as operacións de depósito de euros a prazo.
Este tipo de xuro aplícase ás operacións entre bancos de Europa partindo dos prezos de oferta dos préstamos que se fan entre si os 64 principais bancos europeos; isto significa que é a porcentaxe que paga como taxa un banco cando outro lle deixa diñeiro.
Realmente o euríbor non é un só tipo, senón un conxunto deles. As entidades financeiras usan diferentes tipos de xuro segundo o prazo ao que se prestan diñeiro. Polo tanto pódese falar de euríbor a unha, dúas ou tres semanas e a entre un e doce meses. A media mensual do euríbor a un ano é a que se usa normalmente como referencia para as hipotecas. Tamén existe o tipo de xuro a un día que se denomina Eonia.
O seu valor actualízase diariamente e é publicado pola axencia Reuters. A media mensual publícase en España no BOE.
É un índice moi importante do mercado financeiro, xa que afecta, entre outras cousas, aos préstamos bancarios.
O euríbor soamente se aplica nos bancos dos Estados membros da Unión Europea que forman parte da Eurozona. Os tipos de referencia locais, como por exemplo o Pibor de París ou o Fibor de Frankfurt, xuntáronse ao euríbor o 1 de xaneiro de 1999. No caso de España, o euríbor substituíu ao Mibor a raíz do traspaso de competencias do Banco de España ao Banco Central Europeo.
Proceso de cálculo do euríbor
O cálculo e publicación do valor do euríbor realizase tódolos días laborables pola axencia Reuters, de acordo ao seguinte proceso:
O histórico de datos do euríbor pode conseguirse nas páxinas 47860-47866 (EURIBORRECAP01/EURIBORRECAP08) do sistema Reuters por un período dun mes, ou consultarse na páxina do euríbor.
Naveta dels Tudons
miniatura|Naveta dels Tudons. A Naveta dels Tudons é un monumento funerario prehistórico característico da illa de Menorca. A de Tudons é naveta máis coñecida, datada entre o 2000 e o 1500 a.C. durante a época pretalaiótica, lugar de soterramento colectivo, realizada con perpiaños de pedras cortados de forma regular. A súa planta é de ferradura e no seu interior conta con dúas cámaras, unha superposta á outra.
Landulfo II de Capua
Landulfo II, nado sobre 825 e finado en 879, foi bispo e gastald (conde) de Capua.
Traxectoria
Era o máis novo dos catro fillos de Landulfo I, Gastald de Capua. Cando era novo ingresou na igrexa e cando seu pai morreu, seu irmán máis vello, Lando, sucedeuno como Lando I.
Á morte de Paulino, Bispo de Capua, o conde Lando I nomeou ó seu irmán Landulfo bispo desa cidade. Lando morreu no ano 861 e o seu fillo máis novo, Lando II de Capou morreu uns meses despois, sendo sucedido polo seu tío e irmán máis vello de Landulfo, Pando de Capua. Pando tamén morreu pouco despois e estalou unha crise sucesoria. O fillo de Pandon, Pandenulfo, foi apartado da sucesión e Landulfo, a pesar da súa condición de bispo, apoderouse do trono de Capua no ano 863. Pronto foi recoñecido polo duque Lamberto I de Spoleto. No ano 866 o bispo-conde foi atacado polo emperador Luís II, pero posteriormente negouse a participar na rebelión contra el liderada por Adelchis de Benevento no ano 871. Á morte do emperador Luís (875), que establecera unha paz cos habitantes de Mezzogiorno, Landulfo aliouse cos sarracenos de Sicilia, pero no ano 877 o Papa Xoán VIII convenceuno de que abandonara esa alianza e se unise ós cristiáns contra os musulmáns. Pasou os anos seguintes defendendo a costa de Amalfi co seu navío persoal a cambio de tributo. Morreu no ano 879, sendo aínda conde de Capua, e coa súa morte estalou outra crise sucesoria. Na crónica de Erchemperto, de quen foi contemporáneo, é considerado un terrible vilán.
José Manuel Bermúdez Esparza
José Manuel Bermúdez Esparza, nado nas Palmas de Gran Canaria o 23 de outubro de 1966, é un político canario que dende o 11 de xuño de 2011 exerce como alcalde da cidade de Santa Cruz de Tenerife.
Traxectoria
Nado nas Palmas de Gran Canaria, trasladouse xunto cos seus pais a vivir á illa de Tenerife pouco despois de nacer, xa que de alí proviña a súa familia.
Estudou Dereito porque era a mellor maneira de acceder a xornalismo ou a política. Con 18 anos, e en contra dos desexos do seu pai, que prefería que se centrase nos estudos, afiliouse a ATI.
Foi fundador das mocidades de ATI, ocupou sempre cargos nos órganos decisorios do partido e desenvolveu o seu labor público en diferentes áreas do Cabido de Tenerife. Ademais é vicepresidente primeiro do Cabido de Tenerife. É, dende 2011 o alcalde da cidade de Santa Cruz de Tenerife.
The Monks
Monks é unha banda de garage rock, formada por estadounidense baseados en Alemaña a mediados dos anos 60. O grupo reuniuse en 1999 e dende entón continúan facendo concertos, a pesar de que non gravaron máis álbums no estudio. The Monks destacaron na música da súa época, e converteuse nunha banda de culto entre moitos músicos e artistas.
Influencias
Entre os artistas que se sabe que teñen a The Monks coma influencia atópanse The White Stripes, Henry Rollins, The Beastie Boys e Jello Biafra de Dead Kennedys e The Fall. Esta última banda versionou os temas "I Hate You" e "Oh, How to Do Now" no seu álbum de 1990 Extricate (cos títulos "Black Monk Theme Part I" e "Black Monk Theme Part II" respectivamente), así como a canción "Shut Up!" no seu álbum de 1994 Middle Class Revolt. The Fall tamén versionou "Higgledy-Piggledy" para o tributo a The Monks Silver Monk Time.
Turner Field
O Turner Field é un estadio de béisbol que se atopa en Atlanta, e entre 1997 e 2016 serviu como estadio do equipo das grandes ligas de béisbol Atlanta Braves. Foi construído en 1997, orixinalmente como o Centennial Olympic Stadium para ser sede central das olimpíadas de Atlanta 1996. Porén, cando remataron os Xogos Olímpicos o estadio foi parcialmente demolido para facelo campo de béisbol. Os Atlanta Braves da Major League Baseball (MLB) utilizaron o estadio entre 1997 e 2016, ano no que se trasladaron ao SunTrust Park.
Historia
O estadio foi construído fronte á antiga sede dos Braves, Atlanta-Fulton County Stadium, que foi derrubado no verán de 1997. O Fanplex centro de entretemento atópase adxacente ó estacionamento. O estadio contén 59 suites de luxo e suites de tres partes. O nome máis popular entre os residentes de Atlanta para o novo estadio no momento da súa construción (de acordo cunha enquisa da Atlanta Journal-Constitution) era Hank Aaron Stadium, mais foi chamado Turner Field por Ted Turner.
A Carbaliza, Toba, Cee
A Carbaliza é un lugar da parroquia de Toba no concello coruñés de Cee na comarca de Fisterra. Tiña 64 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, 33 homes e 31 mulleres.
Volodymyr Zelenskyi
Traxectoria
Zelenski apoiou o movemento Euromaidan e o exército ucraíno durante a guerra cos rebeldes pro-Rusia no leste do país. O 31 de decembro de 2018, anunciou a súa candidatura á presidencia de Ucraína. Durante a campaña presentou un discurso de renovación e anticorrupción. A súa ascendencia nas enquisas foi froito do rexeitamento cara ás elites e aos políticos, vistos por boa parte da poboación como incapaces de superar as dificultades económicas e os escándalos de corrupción. Na primeira volta das eleccións presidenciais de 2019, o 31 de marzo, recibiu o 30% dos votos - sendo o candidato máis votado -, contra o 16% de Petro Poroshenko, o presidente entón en exercicio - e 13% de Yuliia Tymoshenko. Zelenski e Poroshenko pasaron á segunda volta, realizada o 21 de abril de 2019, e Zelenskyi acabou sendo facilmente elixido na mesma, recibindo o 73% dos votos.
Helena Muñoz
Helena Muñoz Fonteriz, nada en Madrid o 18 de decembro de 1971, é unha política galega, do PPdeG.
Traxectoria
miniatura|Papeleta das [[Eleccións municipais de 2019 en Galicia|Eleccións locais de 2019 en Vigo do PP.]] É licenciada en ciencias económicas pola Universidade de Vigo, con especialización en economía pública. Posteriormente acadaría a praza de funcionaria do corpo superior da Administración, na escala superior de finanzas. Traballou na Consellería de Pesca e na Intervención Xeral da Xunta de Galicia, órgano que chegaría a dirixir o 23 de abril de 2009.
Repetiu candidatura nas eleccións locais de 2019 nas que a súa formación obtivo uns pésimos resultados o que provocou a súa dimisión como líder do PP vigués así como a de tódolos integrantes nos primeiros postos da lista. Aos poucos días foi designada senadora por designación autonómica polo parlamento de Galicia, onde ten a maioría absoluta o seu propio partido. En maio de 2022 cedeu o seu escano a Miguel Tellado.
Lucas o Evanxelista
miniatura|300px|Representación do evanxelista san Lucas, na ábsida da igrexa de Santa María de Melide. San Lucas Evanxelista foi un médico xudeu helenizado do século I, nado en Antioquía (actual Turquía), coñecido por ser un dos catro evanxelistas. Como san Marcos, non foi un dos doce apóstolos. Ademais de considerárselle autor do terceiro evanxeo, tamén se lle atribúe a autoría dos Feitos dos Apóstolos.
O nome procede do grego Λουκᾶς Loukás, Lukas, latinizado como Lucas ou Luca.
É patrón dos médicos e da Facultade de Medicina de Santiago. Tamén o é dos pintores, doutores e cirurxiáns (pola súa profesión), solteiros (morreu solteiro), carniceiros e encadernadores (pola súa identificación co boi), cervexeiros e notarios.
Biografía
Conta a tradición que foi pintor e especializouse en facer cadros da Virxe, cadros que igrexas de Italia e Grecia afirman posuír. Converteuse ó cristianismo grazas ó apostolado de san Paulo, a quen acompañou posteriormente (Paulo chamábao Lucas, o médico amigo) e a quen viu martirizar e morrer en Roma, con san Pedro, e el mesmo morreu crucificado, con santo André, na cidade de Patras en Acaia, Grecia (na costa norte do Peloponeso); outras fontes din que morreu colgado dunha árbore. Aínda así, parece máis verosímil que morrese de vello, con 84 anos, en Beocia (actual Grecia).
Durante as Cruzadas, as reliquias de san Lucas chegaron a Padua (Italia) e desde aquela se conservan na igrexa de Santa Xustina, agás o cranio, que foi levado á catedral de San Vito, en Praga, en 1354, por orde do emperador Carlos IV.
Atributos
miniatura|Miniatura da Apocalipse de Bamberg. Como tódolos apóstolos, as imaxes de San Lucas portan túnica e palio, pero especificamente represéntaselle acompañado dun boi, con ou sen ás, animal que ás veces o substitúe. Esta imaxe procede das visións do profeta Ezequiel que ve baixar do ceo catro seres
Outros atributos que pode mostrar na imaxinaría relixiosa son tesouras ou pinzas (por ser útiles de medicina ou cirurxía). Como a tradición engade que recibiu informacións directa da Virxe María sobre a infancia de Xesús e, de feito, el é o único evanxelista que describe con certo detalle esa etapa da súa vida, chamóuselle o Evanxelista da Virxe, e atribúeselle o primeiro retrato desta. Por tal motivo tamén se lle representa portando unha táboa coa imaxe da Virxe ou, por veces, un pincel.
San Lucas en Galicia
Celébrase o 18 de outubro, e é o patrón de Chantada, Mondoñedo e da Pastoriza, así como titular de da parroquia de Parada da Serra, dividida entre os concellos de Castrelo do Val e A Gudiña. As festas de san Lucas, en Mondoñedo, coñecidas simplemente como As San Lucas, naceron en 1156 como unha feira de gando cabalar e hoxe teñen gran sona en toda Galicia.
-2113
Outros artigos
Historia ano a ano
Lago Balaton
dereita|miniatura|150 px|Localización do lago Balatón na Hungría esquerda|miniatura|150 px|Lago Balaton - Foto do satélite Landsat dereita|miniatura|150 px|Vista do lago Balatón O Lago Balaton (húngaro Balaton; alemán Plattensee; Eslovaco Blatenské jazero, significando "lago barrento", probábel orixe do nome), localizado en Hungría, é o maior lago da Europa Central, cunha superficie de 592 km². O seu longo é de 77 km e a súa anchura varía de 4 a 14 km. A superficie do lago sitúase a 104 m por riba do nivel do mar, e a súa profundidade chega a 11 m (profundidade media 3,2 m). Como Hungría non ten costa marítima, o lago Balaton é ás veces chamado "Lago Húngaro". O río Zala fornece a maior cantidade de auga ao lago, e o canal Sió prové a saída de auga cando é necesario.
Información turística
A alta estación vai de xuño até o final de agosto. A temperatura media durante o verán é de 23° C. Outras atraccións turísticas son a navegación, a pesca e outros deportes acuáticos, así como a visita da rexión — viñas na marxe norte e vida nocturna no sur. A península Tihany é un distrito histórico.
As cidades principais inclúen Keszthely, Balatongyörök, Badacsony, Balatonrendes, Révfülöp, Balatonakali, Tihany, Balatonfüred, Balatonalmádi, Balatonkenese, Balatonvilágos, Siófok, Zamárdi, Balatonföldvár, Balatonlelle, Balatonboglár, Fonyód, Balatonmáriafürdő, e Balatonberény.
Covelas, Os Blancos
Santa María de Covelas é unha parroquia do concello ourensán dos Blancos na comarca da Limia. No ano 2007 tiña 223 habitantes (112 homes e 111 mulleres) distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 38 habitantes en relación ao ano 2000.
A Eirexa, Leroño, Rois
A Eirexa é un lugar da parroquia de Leroño no concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 29 habitantes (16 homes e 13 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Eleccións municipais en Sarria
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Sarria dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Sarria]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Sarria desde a aprobación da Constitución de 1978.