cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eratóstenes
Traxectoria
Despois de ler un informe sobre Siena, cidade a 800 km ao sueste de Alexandría, no que se dicía que os raios solares ao caeren sobre unha vara vertical ao mediodía no solsticio de verán (21 de xuño) non producía sombra, Eratóstenes realizou observacións en Alexandría o mesmo día á mesma hora e descubriu que a luz do Sol incidía verticalmente nun pozo de auga o mesmo día á mesma hora. Con isto supuxo correctamente que, se o Sol estaba a grande distancia, os raios solares debían chegar á terra en forma paralela se era plana e non debía haber diferenzas entre as sombras proxectadas polos obxectos á mesma hora do mesmo día, independentemente de onde se atopasen. Pero si había esas diferenzas, polo que deduciu que a terra non era plana e utilizando a distancia coñecida entre as dúas cidades calculou a circunferencia da terra en 252.000 estadios (40.000 km).
Jinan
miniatura|250px
Lagarteiro
Descrición
A plumaxe amosa un claro dimorfismo sexual. A característica que máis claramente diferencia os sexos é a cor da cabeza. Os machos téñena gris clara e as femias castaña avermellada. Os machos, que amosan ademais pequenas manchas sobre o lombo castaño, teñen a parte posterior do lombo e as plumas da cola tamén grises. Esta última ten a punta negra cunha beira branca. A parte inferior é de cor crema claro con lixeiras manchas ou raias acastañadas. A parte inferior do abdome e a das alas son case brancas.
Eratóstenes
Traxectoria
Eratóstenes foi o inventor da xeografía científica, recolleu os coñecementos esparexidos en numerosas obras de viaxeiros e cronistas para compoñer a obra Geographika, que non se conserva máis que fragmentariamente, dividida en tres volumes: o primeiro falaba dos seus predecesores e expuña as investigacións que se realizaran sobre a forma da Terra, que el cría unha esfera inmóbil; o segundo falaba da xeografía física; e no último libro falaba de xeografía política, no que se incluían as descricións das rexións coñecidas, que tomou dos relatos de viaxeiros e xeógrafos precedentes.
Lagarteiro
Descrición
As femias adultas teñen bandas escuras a través do lombo, a cola é marrón e máis barrada ca dos machos, coa banda negra coa beira branca ben visible na punta. A zona ventral é ademais máis escura ca dos machos con manchas máis escuras e definidas. A plumaxe dos inmaturos imita moito á das femias. As alas amosan un aspecto máis curto e arredondado cas dos adultos. A "cera" do bico e o anel ocular, que son amarelos nas aves maduras, teñen nas novas matices que van do azul ceo o amarelo averdesado. Ámbolos dous sexos teñen a mancha malar negra propia doutras especies do xénero zoolóxico Falco. As patas son amarelas, coas unllas negras.
Técnicas de voo
A característica máis salientable e típica do lagarteiro e a súa capacidade para manterse no aire sen moverse dun punto concreto. Isto conségueno batendo as alas velozmente e, case sempre, abrindo a cola e pregándoa algo cara abaixo. O bater das alas arriba e abaixo ten lugar sempre na mesma vertical e desprazando cantidades similares de aire. Este sistema de voo utilízano para espreitar dende o ceo. Ó descubriren unha presa potencial, déixanse caer cara ela en picado, freando moi preto do chan e intentando atrapa-la vítima coas unllas.
O voo de desprazamanto caracterízase polos movementos rápidos, que dan sensación de apuro, das alas. Con vento axeitado pode tamén planar.
miniatura|245px|esquerda|Á esquerda a femia, á dereita o macho.
Voz e reclamos sonoros
Segundo estudos científicos as femias producen 11 tipos de sons vocais, fronte os 9 dos machos. Os diferentes sons redúcense a uns poucos modelos básicos, que varían en potencia, ton e frecuencia consonte ás situacións. As variacións son típicas nas chamadas durante a alimentación dos polos, durante o cortexo e cando a femia pide alimento ó macho.
O seu ti, ti, ti (descrito por algúns como ki ki ki) é un berro de excitación, que deixan oír sobre todo cando son molestados no niño.
Distribución xeográfica e hábitat
É unha ave característica do Vello Mundo, que aparece en áreas de case todo tipo de climas de Europa, Asia e África, chegando ocasionalmente algús individuos á costa occidental de Norteamérica.
A versatilidade desta ave fai que poida atoparse en hábitats mois variados. En xeral evitan tanto os bosques pechos e mestos coma as estepas sen árbores. En moitas zonas, como Centroeuropa é unha ave típica das terras agrícolas, singularmente das que non están lonxe de explotacións forestais ou das beiras de bosques. Precisan superficies planas, despexadas e con vexetación baixa para poderen cazar. Onde non hai árbores aproveitan paus da luz ou do teléfono para face-lo niño. Nos anos 1950 descubriuse un caso de niño feito no chan na illa de Orkney.
A dispoñibilidade alimenticia é, xunto coa disposición de lugares para aniñar, o factor que máis inflúe á hora de escolleren un territorio. Se hai presas dabondo non dubidan mesmo de vivir en altura. Por exemplo nas montañas alemás do Harz e Erzgebirge a altura á que poden detectarse depende da presenza do rato de campo: a partir dos 600 m sobre o nivel do mar son cada vez máis raros e o seu avistamento alén dos 900 é episódico. Nos Alpes, onde as presas habituais son outras, cazan ata os 2.000 m, no Cáucaso ata 3.400, no Pamir máis arriba dos 4.000 m e no Tíbet foron vistos a 5.500 m de altura.
O lagarteiro urbano
A conquista das cidades polos lagarteiros foi favorecida pola súa capacidade de separar o territorio de caza do de cría. Os exemplares urbanos teñen que voar decotío distancias longas para busca-la mantenza. Os que fan o niño na torre da Frauenkirche en Múnic, por exemplo, teñen que desprazarse polo menos tres quilómetros coa súa presa. As observacións feitas demostran que os lagarteiros toleran distancias de ata 5 km entre a zona de caza e o niño. As aves que viven en cidades amosan, porén, certos cambios nos hábitos de caza que se explican no apartado correspondente.
Unha cidade na que a situación da especie foi ben estudada é Berlín onde a poboación se move en torno as 200-300 parellas reprodutoras, reducíndose moito nos invernos moi fríos. Os máis deles (un 60%) fan os niños en sitios artificialmente acondicionados en edificios públicos. Os lugares "naturais" apropiados limítanse principalmente a edificios antigos con estrutura de madeira, xa que as modernas construcións non adoitan posuír buratos xeitosos. O perigo máis grande nas cidades para a especie son os accidentes provocados polos automóbiles e as caídas dos niños.
Costumes migratorios
A colocación de aneis permitiu saber que os lagarteiros poden comportarse como sedentarios, como migradores ou como aves que fan pequenos desprazamentos estacionais. As posibilidades de alimentación que atopan nas áreas de cría condicionan o comportamento migratorio. Os exemplares que se reproducen en Escandinavia ou no Báltico emigran ó centro de Europa, dependendo da súa zona de orixe. En anos de abundancia de presas vense, porén, no inverno exemplares en áreas nas que adoitan ser migradores, como no suroeste de Finlandia. En Alemaña, Bélxica e os Países Baixos son, en xeral, sedentarios. Os do norte de Asia e o leste de Europa emigran cara o suroeste, ó sur de Europa ou África, ata a fronteira da selva chuviosa. Os da Rusia europea voan ó leste da área mediterránea. O resto das poboacións asiáticas pasan o inverno dende o mar Caspio e o sur de Asia central ata Iraq e o norte de Irán. Outros van ó norte do Indostán. Nas poboacións asiaticas danse as mesmas diferenzas de comportamento migratorio ca en Europa.
Jinan
Jinan (en chinés: 济南市) é unha importante cidade do leste da China, capital da provincia de Shandong. Situada na ribeira do río Amarelo no seu curso inferior, ascenden ao sur da urbe as estfibacións do sagrado Monte Tai. Conta cunha poboación de 6 814 000 habitantes (2010 censo prov.) para unha área municipal de 8177 km².
Lagarteiro
Alimentación
Os métodos de caza varían. Poden cazar á espreita, pousados en pólas, estacas nos prados ou paus da luz. Pero o seu sístema de caza máis característico é aéreo. O lagarteiro permanece "pendurado" no aire sen desprazarse dun punto fixo, o que consegue cun forte bater de alas. Cando o vento é moi forte manteñen a cabeza nun punto fixo e deixanse deslizar cara a atrás ata que o pescozo acada a súa máxima lonxitude, momento no que volven ó punto de partida batendo as alas, o que lles permite un aforro de enerxía considerable. Os lagarteiros utilizan esta técnica estacionaria só en áreas onde as presas son abundantes. A caza aérea de persecución practícana só en condicións moi determinadas, en xeral cando atopan grandes bandos de paxaros pequenos.
miniatura|240px|Lagarteiro A escolla do método de caza depende do gasto de enerxía. No verán a diferenza do gasto enerxético en relación coa efectividade entre a caza á espreita e a caza cernéndose no aire é pouca, mentres que no inverno prefiren a caza a espreita que, malia ser menos eficaz, aforra nesa época, desde un punto de vista enerxético, moito máis.
Jinan
Na actualidade un centro industrial e de transportes, ten unha longa historia que afunde as súas orixes nalgunha das culturas que conformaron a civilización chinesa (a neolítica cultura de Longshan). Coñecida dende o século VIII aC como Li-hsia, importante vila do estado de Chi, foi un senlleiro centro relixioso budista entre os séculos IV e VII da nosa era, mantendo despois (dinastías Sui, Tang, Song e Ming) un constante crecemento coma destacada capital comercial e administrativa.
Lagarteiro
O cortexo
Os voos de demostración dos machos, que en Centroeuropa teñen lugar entre marzo e abril, serven sobre todo para marca-lo territorio e van acompañados de berros excitados. En xeral, son as femias as que deciden o momento do aparellamento, achegándose ós machos mentres deixan oír un chío semellante ó dos polos cando piden comida. Despois da cópula o macho voa cara o lugar de cría escollido por el previamente, ó que atrae á femia cos seus berros. Alí o macho séntase coma facendo un simulacro de posta e, cando a femia chega ó niño, érguese e abanea o corpo arriba e abaixo. As máis das veces os machos ofrecen ás femias co bico presas previamente capturadas
O niño
miniatura|esquerda|Ovo de lagarteiro Escollen para face-lo niño sobre todo acantilados. Non fan un niño como tal e, en zonas onde non atopan paredes verticais axeitadas, aproveitan niños doutras aves coma os córvidos. Un lagarteiro non está en condicións de botar fóra do niño a unha pega ou unha gralla criando, polo que os niños que aproveita son os abandonados ou vellos. Citáronse algúns casos en que un lagarteiro fixo fuxir do seu niño a unha parella de pombas para aproveitalo.
En hábitats urbanizados fan os niños en furados ou nichos nas paredes. A miúdo fano na torre dunha igrexa ou en edificios altos, aproveitando as zonas máis elevadas e mellor protexidas.
Cando a abundancia de presas é extraordinaria danse casos de formación de colonias de cría, nas que as parellas defenden só o territorio inmediato ó niño.
A cría dos polos
Os lagarteiros, que empezan a criar ós dous anos de idade, poñen entre 3 e 6 ovos, cunha cor de fondo que varía entre o amarelo ocre e o verde oliva, con abundantes manchas e que miden de 3,4 a 4,4 cm de longo. A femia choca soa e é alimentada polo macho. O perigo meirande para as postas é a posible interrupción da incubación pola femia se o macho non pode achegarlle presas dabondo. Comezan a chocar os ovos pouco antes de acaba-la posta ou cando esta está xa acabada.
Esperanza de vida
O exemplar libre máis vello que se coñece acadou os 18 anos, pero o 50% dos polos non pasan do primeiro ano de vida. A taxa máis alta de mortalidade sitúase nos meses máis fríos do inverno, cando a caza é máis difícil e mesmo algúns exemplares adultos morren de fame.
Selección de hóckey a patíns masculina de Suíza
A selección de hóckey a patíns masculina de Suíza é o equipo que representa a Suíza nas competicións internacionais de hóckey a patíns en categoría masculina. A pesar de ser a selección que máis veces participou no Campionato de Europa xunto con Inglaterra (47 participacións cada unha), e ter competido nos campionatos non oficiais de 1924 e 1925, disputados en Montreux (Suíza), a selección helvética non conseguiu nunca ningún título continental pese a ter xogado as finais de 1937 na que caeu fronte á gran dominadora durante os primeiros anos da competición, Inglaterra; e unha última final no 2006 na que caeu por 2 goles a 0 fronte á gran dominadora do hóckey europeo e mundial no novo milénio, España. Á parte destas dúas finais, o cadro helvético subíuse catro veces máis ao podio continental ao conseguir catro terceiros postos (1927, 1931, 1934 e 1950). Nos Campionatos do Mundo, tanto no A como no B, o seu mellor resultado foi o subcampionato, conseguindo no 2007 o do Mundial A fronte a España (perdendo por 8 a 1), e dous do Mundial B en 1988 e 1990 logo de perder as finais fronte a Colombia e Brasil respectivamente. Cómpre destacar tamén o terceiro posto logrado polos suízos no Mundial A de 1950.
Equipo
Estes foron os xogadores convocados para o Europeo de Wuppertal (Alemaña) de 2010 :
Estadio Cerro del Espino
Nel xogan os seus partidos como locais o Rayo Majadahonda, o Atlético de Madrid B e o Atlético de Madrid Femenino. Tamén é usado polo primeiro equipo masculino do Atlético de Madrid nos seus adestramentos.
Historia e características
Foi inaugurado o 13 de setembro de 1995 cun partido amigable entre o Rayo Majadahonda e o Atlético de Madrid que terminou con vitoria colchonera por 0-1. Ten unha capacidade de 3.376 localidades repartidas en tres bancadas separadas, de cores vermello e branco. A principal é a bancada de Preferencia, a única que conta con localidades cubertas, na que se atopan o palco e a zona reservada para a prensa escrita. Ten unha capacidade de 725 espectadores. Diante sitúase a bancada Lateral con 884 localidades, e por último, a bancada de Fondo, onde caben 1.767 espectadores.
Sufriu a súa primeira gran remodelación durante a tempada 1997-98, cando o Atlético de Madrid B comezou a xogar os seus partidos como local neste estadio e tiveron que realizarse algunhas obras para acondicionar o estadio ás exixencias da Liga de Fútbol Profesional. Conta con vestidores, cabinas de radio, sala de prensa, cabina de televisión e cafetería.
En 2018 tivo que ser remodelado novamente con motivo do ascenso do Rayo Majadahonda a Segunda División. O Atlético de Madrid cedeu ao Rayo o seu estadio, o Metropolitano, para disputar os primeiros partidos da tempada 2018-19 e evitar así o descenso de categoría por non cumprir o estadio Cerro del Espino os requisitos necesarios.
Eleccións xerais de Polonia de 2001
As eleccións xerais polacas do 2001 celebráronse o 23 de setembro. Para o Sejm, votou o 46.29%, 96.01% do cal contou como válido. Para o Senado, votou o 46.28%, cun 96.46% de votos válidos.
Nas eleccións os que obtiveron máis votos foi o partido de centro-esquerda Alianza da Esquerda Democrática. Pola dereita, a Acción Electoral Solidariedade (AWS), que obtivera 201 escanos en 1997, quedou sen ningún, repartíndose estes en parte por partidos saídos da AWS, Plataforma Cívica e Lei e Xustiza, con 65 e 44 escanos respectivamente.
A Autodefensa da República de Polonia (SRP) incrementou os seus votos substancialmente do 1997, obtendo 53 escanos, e poñéndose terceiro no seu debut no Parlamento. A Liga das Familias Polacas tamén logrou entrar no Sejm por primeira vez, con 38 escanos, detrás do Partido Popular Polaco.
Acedía (homónimos)
O termo acedía pode referirse a:
— En Medicina, acedía ou ardentía, é un malestar no estómago por exceso de ácidos.
— En Zooloxía, acedía é o nome de varios peixes planos de pequeno tamaño da familia do soleidos, pertencentes aos xéneros Dicologlossa, Microchirus e Pegusa, entre eles:
Jerome Jordan
Jerome Adolphus Jordan, nado o 29 de setembro de 1986 en Kingston, é un xogador xamaicano de baloncesto profesional. Cunha estatura de 2,15 metros xoga na posición de pivote.
Traxectoria
Jordan foi elixido na 44ª posición do Draft da NBA de 2010 polos Milwaukee Bucks. Foi traspasado aos New York Knicks o 8 de xullo de 2010 a cambio de diñeiro. Tras xogar na liga de verán cos Knicks, decidiu xogar en Europa, no KK Hemofarm serbio, pero os Knicks seguían tendo os seus dereitos. En xullo de 2011, asinou un contrato dun ano co KK Krka en Eslovenia. Os Knicks anunciaron que Jordan ía asinar un contrato con eles para a tempada 2011-12.
O 9 de xullo de 2012, Jordan foi traspasado ós Houston Rockets xunto a Toney Douglas, Josh Harrellson e dúas eleccións da 2ª rolda do Draft de 2014 e 2015 a cambio de Marcus Camby. Foi cortado polos Rockets o 18 de xullo de 2012.
O 11 de outubro de 2015, Jordan asinou cos New Orleans Pelicans, pero foi cortado sen chegar a debutar. O 15 de decembro de 2015, fichou polo Jiangsu Monkey King chinés para a tempada 2015-16. Tras o remate da tempada regular na China, o 20 de febreiro fichou polo Baloncesto Sevilla da Liga ACB.
O 29 de setembro de 2018, Jordan fichou polo CB Breogán da Liga ACB. O 31 de decembro de 2018, anunciouse a súa marcha do Breogán para fichar polo BC Andorra.
Antilope cervicapra
miniatura|240px|Macho pastando. miniatura|240px|Femia deitada.
Antilope cervicapra é un mamífero artiodáctilo da familia dos bóvidos, que é o tipo da subfamilia dos antilopinos, e a única especie, do xénero Antilope.
É un antílope asiático de tamaño mediano que se encontra no subcontinente Indio (India, leste de Paquistán e Nepal). e que se coñece na bibliografía cos nomes vulgares de sasin, antílope da India, antílpe indio, antílope negro ou mesmo cervicabra.
Na actualidade (2014) o status da especie está cualificada pola UICN como NT (especie medianamente ameazada).
Descrición
A especie foi descrita en 1785 por Linneo, na 10ª edición do seu Systema Naturae, baixo o nome de Capra cervicapra, e máis tarde reclasificada no xénero Antilope, despois de que Peter Simon Pallas creara este en 1766.
Xénero
O nome xenérico, Antilope, provén do latín antalopus, certo animal fabuloso con cornos. (Ver a súa etimoloxía no artigo Antílopes).
Subespecies
Na actualidade recoñécense as seguintes dúas subespecies:
Características
Mide de 1 a 1,25 m de lonxitude (sen contar os de 10 a 17 cm da cola), a súa altura na cruz oscila entre os 60 e os 85 cm, e o seu peso entre os 25 aos 35 kg. O seu corpo é relativamente esvelto, semellante ao das gacelas. O fociño é alongado, e o pescozo, delgado e un pouco longo. As patas, longas e delgadas, rematan en pezuños rematados en punta. Só os machos teñen cornos; estes miden de 35 a 73 cm de lonxitude, e presentan tres ou catro ondulacións en forma de espiral e estñán dirixidos cara a atrás e cara a arriba. A pelaxe, mesta, é de cor parda avermellada moi escura, case negra na cara, pescozo, parte superior do tronco (até a liña media nos costados) e lateralmente case até o extremo distal dos catro membros; a punta do fociño, o peito, o ventre, as porcións interna e distal das patas e un s círculos ao redos dos ollos, son de cor branca. As femias e os inmaturos son máis claros, de cor café con leite máis ou menos clara.
Hábitat, distribución e poboación
miniatura|280px|Antílopes negros no Blackbuck National Park. Estado de [[Guiarat (India).]] miniatura|280px|Macho no Hagenbecks Tierpark de [[Hamburgo.]] O antílope negro habitaba orixinariamente, e até o século XIX, en case todo o subcontinente indio en chairas e bosques abertos, e en zonas áridas, e mesmo semidesérticas, desde os pés do Himalaia, até o cabo Comorín (promontorio rochoso ao final da cordilleira dos Gates occidentais, no estado de Tamil Nadu, no extremo sur da India), e desde a rexión de Punjab até o baixo Assam. Era abundante nas Provincias do Noroeste, na Rajputana (rexión do noroeste da India que hoxe comprende o estado de Raiastán e pequenas partes dos de Madhya Pradesh e Guiarat, nalgunhas partes da meseta do Decán), e nas chairas próximas ás costas de Orissa e Bengala, en mandas que ás veces comprendían varios milleiros de animais de ambos os sexos e de todas as idades.
Pero a súa área diminuíu drasticamente durante o século XX, debido á caza e á destrución dos seus hábitats (para conseguir terreos agrícolas), de xeito que o animal practicamente desapareceu de Bangladesh, Nepal e Paquistán, e hoxe en día a súa área de distribución quedou restrinxida a zonas de Bangladesh, a India, o Nepal e o leste de Paquistán.
As maiores poboacións consérvanse en varias áreas protexidas da India.
No Nepal, a última poboación sobrevivente encóntrase na área de conservación Blackbuck, no sur do Parque Nacional Bardia; en 2008, os seus efectivos esrimábanse en tan só 184 individuos.
En Paquistán o antílope negro móvese vagabundo por varias zonas limítrofes coa India. Algñuns exemplares mantéñense en recintos pechados no Parque Nacional de Lal Suhanra para a súa posíbel reintrodución. E en Bangladesh considérase totalmente extinguido.
E, en efecto, recentemente está intentándose reintroducilo en Paquistán e Nepal.
Nos últimos anos a poboación aumentou, pasando de 22.000-24.000 individuos na década de 1970 a uns 50.000 na actualidade. As maiores subpoboacións encóntranse nos estados de Raiastán, Punjab, Madhya Pradesh, Maharashtra e Guiarat.
Sexto Xulio Severo
Sexto Xulio Severo (en latín Gneus Minicius Faustinus Sextus Julius Severus), foi un reputado militar e político romano do século II, que desenvolveu a súa carreira política baixo os imperios de Traxano e Hadriano.
Antilope cervicapra
Hábitat, distribución e poboación
Ademais, o antílope indio foi introducido, como especie de caza, na Arxentina (onde viven uns 8.600 exemplares), nos Estados Unidos (cuns 35.000 individuos), e no norte, centro e leste de México.
Sexto Xulio Severo
Historia
Sexto Xulio Severo foi nomeado cónsul sufecto entre outubro e decembro de 127, tras o cal concedéuselle o cargo de gobernador de Moesia Inferior. Cara o ano 131, durante o principado de Hadriano, foi designado gobernador de Britania.
No ano 132 estalou en Xudea a Rebelión de Bar Kokhba. A violenta sublevación tomou a Roma por sorpresa. Simón bar Kokhba sumou ás súas filas a xudeus oriúndos de todo o imperio, obtivo rápidas vitorias, proclamouse Nasi ('príncipe') e mandou a acuñar moedas conmemorativas coa lenda: «Ano da redención de Israel».
Camporramiro, Chantada
Santa María de Camporramiro é unha parroquia do concello de Chantada na provincia de Lugo. Tiña 141 habitantes en 2016, segundo datos do Instituto Galego de Estatística, 71 homes e 70 mulleres. O que supón unha diminución de 45 habitantes respecto ao ano 2007 cando tiña 186 habitantes (93 homes e 93 mulleres).
Sexto Xulio Severo
Historia
Hadriano, que se atopaba en Siria, ante a situación e temendo que os disturbios se estendesen a outros sitios do imperio, decidiu enviar aos seus mellores xerais para reprimila e Severo foi o elixido.
Leste reuniu un forte exército, superior mesmo ao comandado por Perico sesenta anos antes. Dado o elevado número dos seus opoñentes e a desesperación que os movía, a estratexia de Severo apuntou a evitar unha batalla campal, preferindo illar e eliminar pequenos grupos e as poboacións en que podían achar soporte.
No verán do ano 135 os sobreviventes retiráronse á fortaleza de Betar (ou Bether), que foi asediada e tomada o 9 de agosto do 135. As perdas romanas foron moi grandes, incluída a Lexión XXII Deiotariana. Porén a destrución en Xudea foi inconmensurable. Segundo Dión Casio morreron 580 000 xudeus, incluíndo as vítimas civís, e 50 cidades e 985 aldeas foron arrasadas. Os sobreviventes dispersáronse por todo o mundo e Xerusalén foi arrasada. No seu lugar levantouse unha poboación greco-romana, Aelia Capitolina.
Controlada a rebelión, Severo foi enviado a Bitinia, a cal, en termos de Dión Casio:
Antilope cervicapra
Comportamento
miniatura|200px|Macho saltando.
Os antílopes da India son fundamentalmente dirúrnos, aínda que dependedendo da estación os animais poden seren activos de maneira intermitente ao longo de todo o día durante o inverno ou pola mañá cedo e ao anoitecer na época máis calorosa.
Os antílopes da India son animais gregarios, que forman grupos mixtos de 5 a 50 animais formados por femias e con non máis de 4 machos adultos. Os machos novos forman grupos independentes.
A densidade media da poboación é dun animal por cada dúas hectéreas.
Os sentidos do olfacto e oído non están tan ben desenvolvidos como noutros antílopes, polo que dependen fundamentalmenta da vista para advertiren os perigos. Cando están en perigo é xeralmente unha femia a que alerta ao grupo mediante un salto, e toda a manda foxe correndo a gran velocidade, e saltando.
Alimentación
Os antílpes negros son principalmente herbívoros e evitan as zonas boscosas. Necesitan auga cada día e poden percorrer grandes distancias en busca de auga e de pasto en verán. Xeralmente aliméntanse durante o día. A súa dieta consiste principalmente en herbas curtas, pero ocasionalmente de follas de acacias, poliñas e froitos silvestres, aínda que tamén poden pastar en campos de cereais cultivados,
Reprodución
miniatura|240px|Loita entre machos.
O antílope negro pode reproducirse durante todo o ano, aínda que se rexistran dous picos de apareamentos de marzo a maio e de agosto a outubro, períodos nos que os machos defenden agrsivamente os seus territorios, que marcan coas secrecións das súas glándulas e, en ocasións, loitan entre eles trucando cos seus cornos; estas loitas de intimidación son violentas, pero raramente fatais.
Loxevidade
Alcanzan unha lonxevidade duns 12 anos na natureza, e de até os 16 anos en catividade (máximo, 18 anos).
Ameazas
miniatura|240px|Caza de sasins con guepardos adestrados. Ilustración do [[Akbarnama (o Libro de Akbar).]] miniatura|240px|Caza do sasín mediante guepardos, no sur de Guiarat, 1812. Os antílopes negros foron cazados polos homes e os guepardos, (máis rarement polos lobos, tigres e leopardos).
Na actualidade, as principais ameazas para a especie son a caza furtiva, a depredación, a destrución do seu hábitat, o sobrepastoreo, as enfermidades, a endogamia e o exceso de visitantes dos santuarios onde se conservan.
Antano grandes mandas percorrían libremente as chairas do norte da India, onde encontraban o seu mellor hábitat. Durante os séculos XVIII, XIX e a primeira metade do XX, o sasin era o animal salvaxe máis buscado por toda a India. Até a independencia da India en 1947, en moitos Estados principescos cazábase este antílope e a gacela india (Gazella bennettii), mediante guepardos asiáticos cativos especialmente adestrados. (O guepardo asiático, Acinonyx jubatus venaticus, extinguiuse na década de 1960).
Outrora foi un dos mamíferos con pezuños máis abundante no subcontinente indio; tanto, que a principios do século XX o naturalista Richard Lydekker citaba mandas de centos de individuos nos seus escritos. Hoxe en día só se poden ver pequenos rabaños, en gran parte dentro das reservas. A principal causa da súa decadencia foi a excesiva caza; aínda que o deporte cinexético real xa terminara, os agricultores das zonas de expansión dos cultivos víano como un inimigo. Finalmente, cando na década de 1970, varias axencias informaron do risco da súa extinción, foi catalogado como animal protexido na Wildlife Protection Act of 1972.
O sasin cázase pola súa carne e a súa pel. A pesar de que a lexislación da India prohibe estritamente a caza deste animal en perigo de extinción, aínda ocorren incidentes ocasionais de caza furtiva. As poboacións que quedan, illadas, están baixo a ameaza da endogamia. O hábitat natural dos sasins está sendo invadido pola necesidade dos agricultordes de obter novas terras cultivábeis e de pastoreo para o gando doméstico. Ademais, a exposición a este gando doméstico tamén os expón a enfermidades do gando bovino.
O seu estado de protección gañou publicidade grazas a un xuízo que foi amplamente divulgado, no cal unha das principais estrelas do cinema da India, Salman Khan, foi condenado a cinco anos de prisión por matar a dous antílopes negros e varias gacelas asiáticas nunha área protexida. O xuízo foi promovido por intensas protestas do grupo étnico Bishnoi, que no seu territorio albergan animais e árbores considerados sagrados, e en cuxas terras se producira a polémica caza.
Noutro incidente notorio de furtivismo, Mansoor Ali Khan Pataudi tamén matou unha femia de antílope negro, fuxindo despois como un delincuente. Finalmente entregouse ás autoridades cando acerptaron transferir o xuízo do tribunal penal a un tribunal especial de medio ambiente, onde enfrontaría unha condena máis leve.
Estado de conservación
miniatura|240px|Antílopes negros en Balaghat Lane.
Na India, a caza do antílope negro está prohibida, como quedou dito, pola Wildlife Protection Act of 1972, e pode verse nos parques zoolóxicos e nas zonas proptexidas.
Tamén se encontran estes antílopes en zonas abertas cerca de Dindori, Madhya Pradesh, na área deconservación de Karopani Black Buck a uns 15 km de Dindori, e tamén cerca de Koppal no distrito de Koppal.
En Balaghat Lane, no Kolar Gold Field, o antílope negro encóntrase nunha zona non protexida.
Historia do seu status
Nos anos 1900, a súa poboación estimábase en torno aos 4 milóns de individuos, pero poucos anos máis tarde case desaparecera debido á caza intensiva. Nos anos 1970 a súa poboación medrara até uns 25.000 individuos, e no censo de 2001 subira até os 50.000.
O antílope negro na cultura popular
O antrílope negro coñécese por varios nomes locais como pulvaai, thirugumaan, velimaan, kadamaan, ralai, karinchikedai e murugumaan en támil. Tamén se coñece como jinka krishna e rishna mruga en kanarés, e en telugu. Está declarado como o animal propio dos estados de Andhra Pradesh e Telangana. Outros nomes locais para esta especie son kishnasar en bengalí, kala hiran, sasin (en nepalés), iralai maan e kalveet (en maratí). Chámase habitualmente antílope negro ou antílope indio, ou antílope da India, aínda que estes últimos termos tamén poden empregarse para outro antilopino da rexión.
A pel do krishna mrugam xoga un papel importante no hinduísmo e os mozos da casta dos bramáns tradicionalmente deben usar unha tira desta pel sen curtir despois de realizar a cerimonia da upanaiana.
Segundo a mitoloxía hindú, o sasin ou krishna jinka considérase como o vehículo (vahana) da lúa-deusa Chandrama.
E segundo a Garuda Purana da mitoloxía hindú, os krishna jinka outorgan prosperidade nas zonas onde viven.
Introducións como especie exótica
Nos últimos anos o antílope indio foi introducido, como especie de caza, na Arxentina (onde viven uns 8.600 exemplares), nos Estados Unidos (cuns 35.000 individuos), e no norte, centro e leste de México.
Efectos sobre a a flora e a fauna nativas
De maneira xeral, a introdución de fauna exótica pode traer como consecuencia a modificación dos hábitats en que se encontre, xa que estes evolucionaron sen a súa presenza. O antílipe indio é un competidor potencial das especies nativas de fitófagos que se alimentan de herba, follas e froitos, chegando a afectar ás poboacións destas. Por outra parte, poden ser unha presa alternartiva dos depredadores autóctonos, como o puma, o lobo, os coiotes ou o xaguar. E, indirectamente, a presenza desta especie podería exercer un impacto negativo sobre os seus depredadores, xa que podería dar lugar á promoción de camnpañas para o control destes.
Ademais, esta especie pode ser portadora e transmisora potencial de enfermidades e parasitos aos animais nativos, en partgicular ás poboacións de ungulados como o berrendo (Antilocapra americana).
Skinny Girl Diet
Skinny Girl Diet é unha banda inglesa de punk rock, descrita a miúdo como riot grrrl, formada en Londres. O grupo está composto por dúa irmás, a guitarrista, compositora e vocalista Delilah Holliday e a batería Ursula Holliday.
Historia
Skinny Girl Diet realizou a súa primeira actuación como abreconcertos da antiga guitarrista de The Slits Viv Albertine. Dende entón a banda vén sendo coñecida polo seu enfoque actualizado dos ideais feministas e do punk asociados co movemento riot grrrl dos anos 90. A súa compoñentes teñen falado sobre a falta de músicas femininas na industria musical actual, así como sobre outros temas de igualdade nun contexto feminista contemporáneo.
O grupo tamén colaborou coa exposición "Female Matters" para conseguir fondos e sensibilizar sobre a loita contra a ablación do clítoris.
En 2015 a revista Billboard incluíu a Skinny Girl Diet na súa lista das "20 bandas de mulleres que necesitas coñecer", e tamén apareceu na portada no número de primavera de The Beat.
Little Tobago, Illas Virxes Británicas
Little Tobago é unha illa deshabitada das Illas Virxes Británicas no Caribe, situada xunto a súa illa irmá Gran Tobago aproximadamente 9 quilómetros e medio ao oeste de Jost Van Dyke. Os Tobagos son as máis occidentais das Illas Virxes Británicas.
De tamaño dunhas 22 hectáreas, está rodeado de abruptos cantís que tamén se estenden por baixo da auga. Desde a década dos noventa, as illas de Gran Tobago, a pequena Tobago e as veciññas rochas Mercurios e Watson están protexidas como parte do Parque Nacional Trust.
Hai máis de quince sitios de mergullo. Aínda que é legal practica esnorquel e mergullarse arredor da illa, é ilegal ancorar porque todas as posibles posicións de ancoraxe son arrecife de coral que serían destruídos por unha áncora. Pódense producir multas se se viola esta zona sen ancoraxe, a policía mariña das IVB patrullan frecuentemente.
Chimichagua
Chimichagua é unha poboación e concello colombiano do departamento de Cesar. Chimichagua atópase na rexión Caribe de Colombia. Limita polo norte co concello de Astrea, polo sur cos concellos de Pailitas e Tamalameque, polo leste cos concellos de Curumaní, Chiriguaná e El Carmen (Norte de Santander) e polo oeste co concello de El Banco no departamento de Magdalena.
No concello de Chimichagua salienta a economía informal coa pesca artesá como principal actividade económica, principalmente na cabeceira municipal e nos correxementos de Candelaria, Saloa, Sampegua, La Mata e algunhas vereas. A agricultura e a gandería constitúen o segundo factor de ingresos.
Etimoloxía
Chimichagua era o nome do cacique chimila que habitaba a área durante a conquista dos españois. Chimichagua ou Chiminigagua é o nome da deidade suprema dos muiscas. Os muiscas e os chimilas son dous pobos que pertencen á mesma familia lingüística, a das linguas chibchas.
Sociedade anónima deportiva
Unha sociedade anónima deportiva é un tipo especial de sociedade anónima en España, creada coa Lei 10/1990 do 15 de outubro e desenvolvida co Real Decreto 1251/1999 do 16 de xullo.
Necesidade da lexislación específica
A Lei 10/1990, do 15 de outubro do deporte, co seu preámbulo, comenta sobre a necesidade de crear esta nova figura societaria o seguinte:
Con esta nova figura societaria, o lexislador quere mellorar a transparencia económica e xurídica das empresas que operan no mundo do deporte profesional en España, e abrir a posibilidade de que estas sociedades coticen en bolsa tal como o fan diferentes sociedades futbolísticas italianas.
Ata a actualidade ningunha sociedade anónima deportiva saíra a bolsa, en parte debido a que os clubs deportivos que máis ingresos obteñen, o Real Madrid Club de Fútbol e o Futbol Club Barcelona, seguen sendo asociacións deportivas non mercantís.
Juniperus
Os xenebreiros ou cimbros forman o xénero Juniperus, Son coníferas arbóreas ou arbustivas, pertencentes á familia das cupresáceas. Dependendo do punto de vista taxonómico, hai entre 50 e 67 especies de xenebreiros distribuídas por todo o hemisferio norte, desde o Ártico cara ao sur até a África tropical, no Vello Mundo, e até as montañas de Centroamérica.
As especies repártense en dúas seccións (sectiones), os xenebreiros (J. secc. Juniperus) e as sabinas (J. secc. Sabina).
Descrición
As especies deste xénero varían en tamaño e forma desde árbores de 20–40 m de altura, até arbustos columnares ou rastreiros con longas ramas. Son de folla perenne, xeralmente dioicas, con condutos secretores na codia, de follas escamiformes ou con acículas curtas, que se dispoñen opostas ou verticiladas sobre as pólas. esquerda|miniatura|250px|Conos e follas de [[Juniperus communis.]]
Os estróbilos son moi característicos, globosos ou ovoides, sempre carnosos (arcestidas), con 3-9 escamas fértiles, case soldadas, que albergan cadansúa semente. Nalgunhas especies estes conos son de cor parda avermellada ou laranxa, pero na maioría son azuis; a miúdo son aromáticos e poden usarse como unha especia. A maduración da semente varía entre as especies, desde os 6 até os 20 meses despois da polinización. Os conos masculinos son parecidos aos do resto das cupresáceas, con 6-20 escamas; a maior parte deitan o pole a principios da primavera, pero nalgunhas especies a polinización acontece en outono.
esquerda|miniatura|200px|Detalle de pólas de [[Juniperus chinensis, con follas aciculares xuvenís (á esquerda) e follas escamosas adultas e conos masculinos inmaturos (á dereita).]] A maior parte das especies (como J. chinensis, J. virginiana) teñen dous tipos de follas: as plántulas e algunhas ramiñas de árbores máis vellas teñen acículas de 5–25 mm de longo; e as follas en plantas maduras son (na súa maior parte) pequenas (2–4 mm de longo), superpostas e escamosas. Cando hai follaxe nova en plantas adultas, a miúdo encóntrase en brotes á sombra, coa follaxe adulta a pleno sol. As follas nos brotes de crecemento rápido moitas veces son intermedias entre a follaxe xuvenil e a adulta.
Nalgunhas especies (como J. communis, J. squamata), toda a follaxe é de tipo xuvenil, acicular, sen follas escamosas. Dependendo da especie, as agullas poden estar unidas na base (p. ex. na J. communis), ou fundirse suavemente coa rama, sen se uniren (p. ex. na J. squamata).
As acículas destas plantas son duras e finas, facendo a follaxe xuvenil espiñenta á hora de manexala. Isto pode ser unha forma de identificalos valiosa nas plántulas, o mesmo que a moi similar follaxe xuvenil dos cipreses (Cupressus, Chamaecyparis) e outros xéneros parecidos onde é suave e non espiñenta.
Son as únicas plantas que serven de alimento para as larvas de varios lepidópteros, entre eles Bucculatrix inusitata e Thera juniperata, e son tamén comida para as larvas doutras especies de lepidópteros como Chionodes electella, C. viduella, Eupithecia pusillata e Panolis flammea; outras da familia dos tortrícidos, como C. duplicana, aliméntanse da cortiza ao redor de feridas.
Clasificación
O número de especies deste xénero é obxecto de controversia, con dous estudos recentes que dan totais moi diferentes: Farjon (2001) acepta 52 especies, mentres que Adams (2004) acepta 67. Divídense en varias seccións aínda que, particularmente entre as especies de follas escamiformes, que especie pertenence a que sección é algo que está lonxe de resultar claro, mentres as investigaciones seguense realizando. A sección Juniperus (xenebreiro) é, porén, un grupo monofilético obvio.
Xenebreiros
'Juniperus'' sect. Juniperus:''' de acículas curtas, punzantes. As follas adultas son aciculares, en grupos de tres, e unidas na base (véxase abaixo á dereita). Son ricos en aceites esenciais e resinas de diferente natureza. Velenosos pola natureza das substancias que presentan: alcaloides, alcohois terpénicos, hidrocarburos e alcanfor. Divídese á súa vez en tres subseccións:
dereita|miniatura|Acículas de xenebreiro, agrandadas. Á esquerda, [[Juniperus communis (Juniperus secc. Juniperus; nótense as agullas "unidas" na base). Dereita, Juniperus chinensis (Juniperus secc. Sabina; nótense as agullas fundíndose suavemente co caule, sen unirse na base).]] miniatura|dereita|[[Juniperus phoenicea na illa de El Hierro, Illas Canarias.]] dereita|miniatura|Un [[xenebreiro de Virxinia en outubro cargado de conos maduros.]] miniatura|Juniperus occidentalis var. australis, leste de [[Serra Nevada (California)|Serra Nevada, Rock Creek Canyon, California.]]
Sabinas
'Juniperus'' secc. Sabina:''' De follas escamiformes, non punzantes. Por destilación das súas arcéstidas obtense a xenebra. As follas adultas son na súa maior parte escamiformes, parecidas ás das especies do xénero Cupressus, en pares opostos ou en grupo de tres, e as follas aciculares xuvenís non están unidas na base (incluíndo nas poucas que só teñen follas aciculares; véxase debaixo á dereita).
Provisionalmente, o resto de xenebreiros inclúense aquí, aínda que forman un grupo parafilético.
Cultivo e usos
As bagas de xenebreiro son unha especia usada nunha ampla variedade de pratos culinarios e coñécense sobre todo por ser o principal aromatizante da xenebra (e responsábel do nome desta bebida, que é unha forma acortada da palabra neerlancesa para xenebreiro, genever). As "bagas" de xenebreiro tamén se usan como aromatizantes no licor jenever e nas cervexas tipo sahti. A salsa de "bagas" de xenebreiro úsanse para condimentar paspallás, faisán, tenreira, coello, veado e outros pratos de carne.
A maior parte dos pobos prehistóricos viviron cerca de bosques de xenebreiros que lles proporcionaban alimento, combustíbel e madeira para faceren aloxamentos ou utensilios. Moitas especies, como J. chinensis (xenebreiro da China), de Asia oriental, úsanse amplamente en paisaxismo e horticultura, e como unha das especies máis populares para usar en bonsai. Tamén é un símbolo de lonxevidade, forza, carácter atlético e fertilidade.
Algúns xenebreiros denomínase, inadecuadamente, "cedros", como ocorre por exemplo co Juniperus cedrus ao que se lle chama cedro de Canarias. Pero realmente non é un cedro, porque os verdadeiros cedros son tres especies do xénero Cedrus, pertencente á familia das pináceas e non, como os xenebreiros, á das cupresáceas.
Algunhas especies son sensíbeis á enfermidade da ferruxe, de Gymnosporangium, e poden ser un serio problema para as persoas que cultivan maceitas, o hospedeiro alternativo da enfermidade.
En Marrocos, a alcatrán do Juniperus phoenicea aplícase en modelos punteados en cuncas para sopas. Este alcatrán (gitran) fai a auga máis fragante e dise que é bo para os dentes.
Os nativos americanos usaron o xenebreiro para tratar a diabetes; tales tratamentos por indios como os navajos, por exemplo, están baixo estudo clínico. Os ensaios clínicos demostraron que o tratamento con xenebreiro pode atrasar o desenvolvemento da diabetes nos ratos. Os americanos nativos tamén usan as "bagas" do xenebreiro como contraceptivo feminino.
O médico herborista do século XVII Nicholas Culpeper recomendaba as "bagas" maduras para afeccións tales como a asma ou a esciática, así como para acelerar o parto.
Fisteus, Curtis
Santa María de Fisteus é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Curtis na comarca de Betanzos. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 525 habitantes (273 homes e 252 mulleres) distribuídos en 51 entidades de poboación en 45 km², o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 740 habitantes.
Eclesiasticamente pertence ao arciprestado de Sobrado, igual cás demais parroquias do concello.
miniatura|Fisteus no [[Catastro de Ensenada (1752).]] miniatura|Fisteus no [[Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar de Pascual Madoz (1847). ]]
Historia
A parroquia chegou a ter dous coutos para a administración de xustiza: o de Fisteus e o das Merelas. O couto de Fisteus foi de Señorío de Bernardino Freire Moscoso; e o couto das Merelas era de Señorío do Mosteiro de Sobrado.
Coa aprobación da Constitución de Cádiz, o Antigo Réxime foi abolido durante o período entre 1812 e 1814, momento no cal Fisteus constituíu concello de seu ao se conformaren os primeiros concellos constitucionais. Este concello de Fisteus volveu estar vixente no trienio liberal, de 1820 a 1823, cando os concellos foron restabelecidos. Igual ca Curtis, que tamén conformou concello propio, estaba adscrito ao partido xudicial de Melide.
Coa reforma parroquial de 1867, levada a cabo persoalmente polo arcebispo de Santiago de Compostela, García Cuesta, a parroquia eclesiástica de Fisteus perdeu os lugares de Campos e A Lagoa, que pasaron a formar parte da parroquia de Rodeiro (Oza-Cesuras).
O 10 de outubro de 1928 constituíuse a nova parroquia de Santa María de Lurdes, segregándose os seus lugares de Fisteus. Eclesiasticamente obtivo a total independencia após un decreto do arcebispado de Santiago de Compostela do 1 de febreiro de 1929.
En 1942 houbo novas mudanzas eclesiásticas, sendo incorporados á parroquia de Curtis os lugares de Campos, Cencasas, Couceiros, A Lagoa e Porto, igual có lugar de Penas do Porto da parroquia de Vilarraso (Aranga).
Demografía
No Censo de Pecheros de 1528, a parroquia ten 97 pecheros ―os que teñen que pagar un tributo― mentres no censo de 1591 aparece con 68 veciños, dos cales 62 son pecheros. No Censo do Sal de 1631 ten 158 vasalos.
Patrimonio
miniatura|Estela funeraria (S. I-V). Inscrición: "D[iis] M[amibus] S[acrum] / Iulio Seve / riano. Anno[rum] / XLVII memo / riam posuit / coniugi karissimo Pl / acidia Lupa / defuncto in valle Minei" (Consagración aos deuses romanos. Placidia Loba puxo este recordo en honor do seu queridísimo esposo, Xulio Severiano, morto aos 47 anos de idade no val do Miño). San Vicente de Fisteus (Curtis, A Coruña), exposto no Museo da Catedral de Santiago de Compostela A igrexa de Santa María de Fisteus é do século XIII e a igrexa de San Roque de Xabriño foi construída no século XVIII, xunto coa súa fonte de tres canos.
A casa brasonada de Balter co seu escudo en bo estado de conservación, e o antigo cárcere construído en 1791.
Rod Temperton
Rodney Lynn "Rod" Temperton, nado o 15 de outubro de 1947 en Cleethorpes, Lincolnshire, é un cantautor, produtor e músico inglés, coñecido por escribir varias cancións de Michael Jackson, como "Rock With You" e "Thriller".