cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mocasín
Amallós
Moitas veces utilízase unha fita de tea, estreito ou longo, para a funda que tamén pode pasar por baixo da lapela rebaixada. Tamén se cose unha fita de tea ao loongo do bordo de toda a boca do mocasín, como unha franxa e os seus extremos libres forman lazadas. Unha cinta de tea tamén está cosida ao longo do bordo de todo o pescozo como unha franxa, e os seus extremos libres forman lazos mais no mesmo lugar, a lapela pode forman un amalló cosido con fíos polo que pasa un encaixe de coiro e nalgún caso, pouco frecuente, as fitas curtas cósense nos cantos dianteiros do mesmo lugar, a solapa pode formar un cordón cosido con fíos, polo que se pasa un encaixe de coiro.
Os mocasíns de cana alta teñen un cordón moito máis longo para que se poidan enrolar arredor da canela para manter a cana levantada. Tamén se fan pasar por buratos pareados ou únicos, na parte inferior da cana. Os mocasíns dos innu e naskapi poden ter presillas de coiro en lugar de buratos, o que contribúe á súa hermiticidade.
No caso dos mocasíns ao xeito de botas, que están amarrados na unión entre o pé e a parte inferior da perna non requiren amallós longos e ademais de por agulletos poden pasar a través de lazos formados por tiras de coiro ou cordeis con catro fíos de doas. Se as tapas se fan con coiro suave tamén teñen lazadas de suxeición ao longo da parte superior desas tapas e se a parte superior conta con lapela entón o encaixe ocúltase debaixo.
Os klamath utilizaban ligas nos seus mocasíns de sola dura e así cosían dous lazos longos na costura lateral da sola e o lazo que sae libremente do talón atravésaos e amarra na empeña. Tamén existen exemplos de imitación da forma europea de enlazar a través dos buratos como no caso dos huróns ou por medio de tres pares de aneis de latón que se cosen na sección central como bno caso dos iroqueses. O amalló de estilo europeo distingue as botas mocasíns tardías, carecen de corte por diante e teñen dúas dobras ou tiras de coiro cosidas con buratos ao longo dos bordos, polo que os amallós van cruzados.
Decoración
miniatura|Mocasíns comanches con flocos; aproximadamente da década de 1880 O deseño do mocasín seguiu o estilo imperante en cada tribo, cos seus propios símbolos e asemade os mocasíns tamén incorporaban símbolos específicos do propietario. Os mocasíns bórdanse polo xeral con abelorios, plumas de porco espiños tinguidas e pelo de alce, para alén doutros diversos materiais aos que lle aplicaban motivos diversos pintados, e isto último era típico no século XVII das tribos da costa nordés dos actuais Estados Unidos e mais o Canadá. Os diversos deseños teñen un significado simbólico. Amais os mocasíns tamén se tinguían, total ou parcialmente. A cor tamén se aplicaba coa técnica da afumadura aínda que tamén existía unha moda recorrente de uso do coiro branco, mesmo na época das reservas. Ás veces tamén se bordaban as lapelas dos mocasíns, habitualmente coas pugas dos porco espiños, e tamén podíanse facer con tea ou revestidas con apliques de tecido. Entre algunhas tribos, como os huróns, tamén era común a decoración das canas altos, permanentemente erguidas e noutras, pola contra, non as decoraban como era o caso dos pawnee. As canas que adoitaban estar desencartadas e amarradas con cordóns, bardante algunha excepción, non se decoraban. As contas, ás veces borlas, tamén se usaban para decoraren as longas lingüetas dos mocasíns. Unha costura con abalorios pode cubrir o encaixe que percorre a boca, e formar unha especie de amalló, sólido ou a partir de anacos separados. Os propios amallós tamén se poden decorar. A parte de atrás, que non se amarra, ocasionalmente envólvese con pugas de cores de porco espiño, e os encaixes dos modernos mocasíns atapascanos decóranse nos cabos con borlas de fíos de la de diversas cores.
Os pobos das chairas do sur: comanches, kiowas, apaches das chairas, cheyennes, arapahos, wichitas ou tonkawas, aínda que non os apaches, caracterizábanse por usar mocasíns cun longo floco na empeña e unha costura vertical no calcañar, que tamén tiña un floco e quedaba unha ampla lapela na boca do mocasín. Ás veces floco na empeña substituíase por unha fileira de colgantes de folla de lata en forma de cono.
Tamén se engadiron flocos, como no caso dos nlakapamuk, ao longo da costura lateral circular dos mocasíns de sola branda. Colocábase enriba da costura ou cosíase como unha banda. O floco facíase circular, limitado ao lado exterior, ou ocupadba só unha parte da costura do lado exterior; podía ser uniformemente curto ou ampliarse gradualmente cara ao calcañar; que tiña unha costura que tamén se decoraba cun floco. O floco tamén se podía coser na costura que ligaba o mocasín coa cana. Ademais algúns dos mocasíns de sola branda ojibwe tamén teñen un floco non moi longo ao longo da costura central.
Ocasionalmente, os mocasíns lisos con sola dura están decorados cun floco curto ao redor de toda a sola, que está cortada dunha tira de reberete que sobresae. Ademais, para mocasíns de sola dura, e tamén para os brandos cunha costura lateral exterior, este floco pode ser ben longo. Ao mesmo tempo, complícase pola conexión transversal de todas as franxas cun amalló que se enrola na base con pugas de porco espiño.
Os mocasíns dos xefes e outras autoridades cheyennes decorábanse con rabos de bisonte cosidos os calcañares ou con guechos de pelo dos bisontes que arrastraban polo chan. Nos mocasíns tamén se podían reflectir un sistema de gradación de proezas, con rabos de coiote, mofeta ou raposo cosidos aos mocasíns e que simbolizaban o núnero de inimigos mortos. As pinturas de Karl Bodmer mostran como estaban unidas á parte traseira dos tacóns, á boca, no lateral ou no canto exterior da lapela. Tamén representou as decoracións dos mocasíns mandan e hidatsa: lapelas amplas tanto con pelo curto como mo longo e cabos moi longos das lapelas que arrastran unha fita de pel, pintada de vermello e decorada con bordados ao longo do bordo. Ás veces esas lapelas non estaban unidas aos mocasíns senón fixadas sobre elas con cordas. Decoracións con pel de oso, xunto coas farpas tamén os usaban os xamáns síux.
Entre os pobos das chairas do sur, os altos mocasíns das mulleres adoitaban decorarse cunha ou tres filas de placas de metal que se facían de alpaca, cobre, latón ou prata e podían ser lisas ou con ornamento. No reverso cosíanse as cordas para a súa fixación. Os artesáns navajos realizaban placas con lingotes de pratas, mentres o resto efectuábanas a partir da reutilización de moedas. Os mocasíns dos pobos do suroeste nunha alta proporción carecían de decoración, agás placas redondas de prata ou alcapa que fan de broches; non obstante, o que é característico nestes pobos é o uso da cor, así entre os pueblos os mocasíns femininos teñen a sola tinguida de negrou ou ocre avermellado, e a parte superior e a cana son brancas, mentres a punta pode estar colorada. Os mocasíns masculinos entre os zuñís, acoma pueblo, hopi e navajo pola contra teñen unha sola branda e a parte superior da punte e, ás veces, a parte superior é castaña, vermella, azul e menos frecuentemente netro. Os atavíos dos mocasíns de baile hopi e zuñí para hoes poden ser máis elaborados; co uso de abelorios e core outros elementos, como lapelas na parte superior, franxas. Presentan tamén unha lingüeta decorativa de coiro no medio da empeña, e a parte traseira cúbrese cunha especie de decoración en forma de fita de coiro solta e bordada con fíos de cores mediante a técnica de macramé, abelorios ou pugas de porco espiño; tamén se poden pintar completamente de branco na parte superior, agás as lapelas superiores, de cor vermella co bordo amarelo, e a lingüeta multicolor.
Proteína de ferro-xofre
As proteínas de ferro-xofre son proteínas caracterizadas pola presenza de centros ou clusters de ferro-xofre que conteñen centros con dous, tres e catro ións ferro ligados a sulfuro en estados de oxidación variables. Os centros de ferro-xofre encóntranse en diversas metaloproteínas, como as ferredoxinas, así como na NADH deshidroxenase, hidroxenases, coencima Q – citocromo c redutase, sucinato – coencima Q redutase e nitroxenase. Os centros de ferro-xofre son mellor coñecidos polo su papel nas reaccións de oxidación-redución de transporte de electróns en mitocondrias e cloroplastos. Os complexos I e II da fosforilación oxidativa teñen múltiples centros Fe–S. Teñen ademais outras moitas funcións como a catálise, como se ilustra coa aconitase, xeración de radicais como se exemplifica cos encimas dependentes da SAM, e a doazón de xofre na biosíntese de ácido lipoico e biotina. Ademais, algunhas proteínas de Fe–S regulan a expresión xénica. As proteínas Fe–S son vulnerables ao ataque por óxido nítrico bioxénico, formando complexos dinitrosil ferro. Na maioría das poteínas de Fe–S, os ligandos terminais sobre o Fe son tiolatos, mais hai excepcións.
A frecuente presenza destas proteínas nas rutas metabólicas da maioría dos organismos levou a algúns científicos a teorizar que os compostos de ferro-xofre tiveron un papel significativo na orixe da vida na teoría do mundo de ferro-xofre.
Centros 4Fe–4S
Un motivo común presenta catro ións ferro e catro ións sulfuro situados nos vértices dun centro con forma de cubo. Os centros de Fe están tipicamente coordinados ademais con ligandos cisteinil. As proteínas de transferencia de electróns [Fe4S4] (ferredoxinas [Fe4S4]) poden ser subdivididas en ferredoxinas de baixo potencial (o tipo bacteriano) e de alto potencial (HiPIP). As ferredoxinas de baixo e alto potencial están relacionadas polo seguinte esquema redox:
Nas HiPIP o centro oscila entre os estados [2Fe3+, 2Fe2+] (Fe4S42+) e [3Fe3+, Fe2+] (Fe4S43+). Os potenciais para esta parella redox van de 0,4 a 0,1 V. Nas ferredoxinas bacterianas, o par de estados de oxidación é [Fe3+, 3Fe2+] (Fe4S4+) e [2Fe3+, 2Fe2+] (Fe4S42+). Os potenciais para esta parella redox van de −0,3 a −0,7 V. As dúas familias de centros 4Fe–4S comparten o estado de oxidación Fe4S42+. A diferenza observada nas parellas de oxidación atribúese á cantidade de enlaces de hidróxeno, que afectan aos ligandos tiolato da cisteína. Outra parella redox que é aínda máis redutora que as ferredoxinas bacterianas atopámola na nitroxenase.
Algúns centros 4Fe–4S únense a substratos e son, por tanto, clasificados como cofactores encimáticos. Na aconitase, o centro Fe–S únese ao aconitato no centro de Fe que carece de ligando tiolato. O centro non sofre reacción redox, mais serve como un catalizador ácido de Lewis que converte o citrato en isocitrato. En encimas de radical SAM, o centro únese e reduce a S-adenosilmetionina para xerar un radical, que está implicado en moitas biosínteses.
Centros 3Fe–4S
As proteínas poden conter tamén centros [Fe3S4], que presentan un ferro menos que os máis comúns [Fe4S4]. Tres ións sulfuro enlazan cada un dous ións de ferro, mentres que o cuarto ión sulfuro enlaza tres ións de ferro. Os seus estados de oxidación formais poden variar de [Fe3S4]+ (forma todo-Fe3+) a [Fe3S4]2− (forma todo-Fe2+). En varias proteínas de ferro-xofre, o centro [Fe4S4] pode ser convertido reversiblemente por oxidación e perda dun ión ferro a un centro [Fe3S4]. Por exemplo, a forma inactiva da aconitase posúe un [Fe3S4] e actívase pola adición de Fe2+ e un redutor.
Outros centros Fe–S
Existen outros sistemas polimetálicos máis complexos. Exemplos son os centros 8Fe e os 7Fe da nitroxenase. Na monóxido de carbono deshidroxenase e na [FeFe]-hidroxenase tamén existen centros Fe–S pouco comúns. En [NiFe] hidroxenases unidas a membrana tolerantes ao oxíxeno encóntrase un centro especial coordinado por 6 cisteínas de tipo [Fe4S3].
miniatura|Estrutura do centro ou cluster [[FeMoco na nitroxenase. O centro está ligado á proteína polos residuos de aminoácidos cisteína e histidina.]]
Biosíntese
A biosíntese de centros de Fe–S foi ben estudada. Onde se estudou máis extensamente a bioxénese dos centros de Fe-S foi nas bacterias Escherichia coli e Azotobacter vinelandii e no lévedo Saccharomyces cerevisiae. Ata agora identificáronse polo menos tres sistemas biosintéticos diferentes, chamados nif, suf, e isc, que se identificaron primeiramente en bacterias. O sistema nif é responsable dos centros presentes no encima nitroxenase. Os sistemas suf e isc son máis xerais.
O sistema isc de lévedos é o mellor descrito. Varias proteínas constitúen a maquinaria biosintética por medio da ruta isc. O proceso ocorre en tres grandes etapas: Primeiro o centro Fe-S ensámblase nun armazón proteíco e despois transfírese o centro ou cluster preformado ás proteínas receptoas. A primeira etapa deste proceso ocorre no citoplasma dos organismos procariotas ou nas mitocondrias dos eucariotas. Nos organismos superiores os centros Fe-S son despois transportados fóra da mitocondria para que se incorporen a encimas extramitocondriais. Estes organismos tamén posúen un conxunto de proteínas dedicadas ao transporte dos centros Fe-S e aos procesos de incorporación que non son homólogas ás proteínas atopadas en sistemas procariotas.
Análogos sintéticos
Os análogos sintéticos dos centros Fe–S naturais foron descubertos primeiramente por Holm e colegas. O tratamento de sales de ferro cunha mestura de tiolatos e sulfuro dá lugar a derivados como (Et4N)2Fe4S4(SCH2Ph)4].
Ora maritima
Ora maritima (en galego: A costa do mar) é un poema escrito no século IV por Rufo Festo Avieno dedicado ao seu amigo o cónsul Sexto Petronio Probo. Consiste nun periplo poetizado que relata a viaxe pola costa dende a Punta de Raz, Bretaña ata Massalia (Marsella), collendo préstamos do Periplo massaliota do século VI a.C. no que hipoteticamente se relataría o mesmo traxecto.
Só se conserva un fragmento do primeiro capítulo (dos que puideron ser dous) composto de 703 trímetros iámbicos. Consérvase a editio princeps publicada en Venecia en 1488.
Historia e relevancia
miniatura|300x300px|Mapa aproximado do traxecto relatado no Ora maritima de [[Avieno.]]
Veracidade
Esta obra é moi relevante por ofrecernos información sobre a península Ibérica de hai un milenio, época na que hai falta de fontes. De tódalas maneiras este poema deu lugar a un relato anacrónico e mitificado das rexións costeiras descritas.
Ora maritima foi unha obra feita para o lector máis que para o viaxeiro, onde a actualidade do século IV introdúcese na mención de cidades na época xa abandonadas. Os estudosos máis recentes emendaron a credulidade do seu editor, o historiador-arqueólogo Adolf Schulten, na precisión de Avieno.
Un dos editores do manuscrito, André Berthelot, demostrou que as medidas terrestres de Avieno derivaban dos itinerarios romanos pero que invertía algunhas secuencias. Tamén comentou que Avieno busca documentos arcaicos e fai mestura coas súas impresións como poeta do século IV.
Fontes de Avieno
O mesmo Avieno afirma, ao comezo da súa narración, que utilizou textos de Hecateo de Mileto, Helánico de Mitilene, Filemón de Atenas, Escílaxe de Carianda, Pausímaco de Samos, Damastes de Sixeo, Bacoris de Rodas, Euctemón de Atenas, Cleón de Sicilia, Heródoto de Turios e o ateniense Tucídides.
Outro texto principal antigo citado por Avieno é o Periplo de Himilcón, a descrición dunha expedición púnica polas costas de Europa occidental que tivo lugar ao mesmo tempo da circunnavegación de África relatada no Periplo de Hannón (c. 500 a.C.).
Rexións mencionadas
Na Galiza Avieno menciona a Veneris (descoñécese a que se refire pero é probable que se sexa a estaca de Bares), insulas duas (dúas illas inidentificadas, Avieno resalta que son inhóspitas polo seu tamaño) e o Aryium (que probablemente sexa o cabo Silleiro, Baiona).
Á península Ibérica chámalle Ofiusa, antigo nome grego que significa "terra das serpes", óphis "serpe" en grego.
Inclúe referencias ás illas de Ierne e Albion, (Irlanda e Gran Bretaña), cuxos habitantes presuntamente comerciaban cos oestrimnios da Bretaña.
Tamén menciona a presuntamente mítica cidade de Cypsela na costa catalana.
Vicente Mejuto Leis
Vicente Mejuto Leis, nado en Cee o 24 de xaneiro de 1913 e finado en Berriozar o 6 de xuño de 1938, foi un chofer e político galego.
Traxectoria
Chofer en Cee. En xaneiro de 1931 foi detido xunto co seu irmán Teófilo acusados de agredir a Francisco Casais Costa, empregado da Empresa de Automóviles Guillen. Volveu ser detido en Corcubión en agosto de 1933 acusado de cambiar as cubertas dunha camioneta de Manuel Cambeiro. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido por arrincar un bando escrito, xunto co seu irmán Teófilo e outros sindicalistas da Costa da Morte. Foi procesado e xulgado por rebelión militar na Coruña e condenado a 12 anos e un día de prisión. O 17 de xuño de 1937 foi trasladado desde a Prisión Provincial da Coruña ao penal do Forte de San Cristovo, no monte Ezkaba, onde permaneceu encerrado ata o día 22 de maio de 1938, cando participou na fuga do penal. Foi un dos catros presos fuxidos asasinados no monte Ezkaba, nunha zona próxima a Berriozar coñecida como a Esparceta. A fosa da Esparceta foi exhumada pola Sociedad de Ciencias Aranzadi a iniciativa do concello de Berriozar o 18 de abril de 2015. En xuño de 2021 foron identificados os seus restos.
Carol Shaw
Carol Shaw, nada en Palo Alto (California) en 1955, é unha enxeñeira informática estadounidense coñecida por ser a primeira muller deseñadora de videoxogos.
Inicios
Carol Shaw era filla dun enxeñeiro mecánico que traballaba no Centro de Aceleradores Lineais da Universidade de Stanford. O seu interese pola informática e concretamente polo deseño de videoxogos comezou cando estaba no instituto, cando descubriu que o ordenador podía ser usado para xogar.
Ingresou na Universidade de California, Berkeley e licenciouse en Enxeñaría Eléctrica e Informática en 1977, completando os seus estudos cursando un máster en Informática na mesma universidade.
Carreira profesional
En 1983, Shaw deseñou e programou completamente o videoxogo Happy Trails, pero publicouse nun momento no que a industria dos videoxogos estaba saturada e en contracción, polo que non tivo moito éxito comercial.
A Igrexa, Navia, Vigo
A Igrexa é un lugar da parroquia de Navia, no concello pontevedrés de Vigo, na comarca de Vigo.
Carol Shaw
Carreira profesional
En 1984, despois de deseñar Happy Trails para Intellivision e River Raid para Atari 800 e Atari 5200, Carol Shaw deixou a empresa e volveu traballar para Tándem ata 1990, ano no que decidiu retirarse para iniciar unha nova etapa como voluntaria en diferentes organizacións, entre elas o Foresight Institute, onde foi profesora voluntaria.
A Igrexa, Navia, Vigo
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Carol Shaw
Carreira profesional
En 2017, The Game Awards entregoulle o Industry Icon Award polas súas contribucións á industria.
O Santo Estevo, Santo Estevo de Rececende, A Pontenova
O Santo Estevo é un lugar da parroquia de Santo Estevo de Rececende no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental.
Polystichum
Híbridos
A hibridación é frequente no xénero, con varios híbridos nomeados, entre eles:-
Bugatti Type 18
O Bugatti Type 18, tamén chamado Garros, é un automóbil producido entre 1912 e 1914. Producido pouco despois do inicio do negocio, o deseño era unha especie de reliquia. Tiña moito en común cos coches que Ettore Bugatti deseñara para Deutz Gasmotoren Fabrik pero co radiador do Tipo 13. Só se construíron sete exemplares, e sábese que tres sobreviviron.
Motor
A potencia procedía dun gran motor de catro cilindros en liña de 5,0 L (5027 cc) con 3 válvulas por cilindro e un eixe con árbol de levas en cabeza. Este gran motor tiña un diámetro de 100 mm e unha carreira moi longa de 160 mm, polo que só podía acelerar a unhas 2400 rpm.
A potencia transferíase a través dun embrague multiplaca de metal sobre metal de placas múltiples a unha transmisión manual inversa de 4 velocidades. Dúas cadeas, unha exposta a cada lado fóra dos rieles principais do chasis, impulsaban as rodas traseiras, e a fábrica proporcionaba tres xogos de piñóns para cadeas de rodas traseiras, o que significaba que a velocidade máxima estaba preto de 160 km/h..
Chasis nº 474 "Black Bess"
O primeiro coche da serie, o nº 471, foi activamente promocionado polo propio Ettore Bugatti na competición en 1912. O nº 472 foi entregado novo a París, e o nº 473 entregouse novo a Alfred Hielle de Schoenlinde, un amigo íntimo de Ettore Bugatti.
O chasis Nº 474 tamén vendeuse a un amigo de Ettore nun golpe de mercadotecnia, o aviador e deportista francés Roland Garros (1888-1918). Como subministración do seu chasis o 18 de setembro de 1913, Garros encargou a Labourdette unha carrozaría en forma de torpedo con asentos descentrados. Tras voar e pilotar avións en privado desde 1910, ao comezo da Primeira Guerra Mundial, Garros converteuse nun piloto de caza do exército francés, e morreu en 1918. En 1927, entusiasta tenista, o Open de Francia recibiu o nome de Garros en 1927. O coche vendeuse despois da Primeira Guerra Mundial a Louis Coatalen, o enxeñeiro xefe da Sunbeam Motor Car Company. En 1922 comprouno o piloto de carreiras británico e propietario dun garaxe Ivy Cummings. Chamou o coche "Black Bess" na honra da egua do bandido Dick Turpin. O coche tivo unha carreira considerable en Brooklands na década de 1920. En 1925 vendeuse ao estudante da Universidade de Oxford LH Preston, que continuou correndo co coche baixo o nome de "Black Bess". Vendido un ano despois a un entón novo actor James Robertson Justice, enviouno a McEvoy's de Derby para reconstruilo. Debido ás presións de tempo sobre McEvoy's para completar outros proxectos e á falta de fondos en efectivo de Justice, foi atopado en 1933 por Bill Boddy (máis tarde editor da revista Motor Sport), e posteriormente comprado a McEvoy's polo presidente do Bugatti UK Owners' Club, o coronel G.M. Giles. Totalmente restaurado, o coronel e o seu irmán Eric volveron a competir con el en eventos de carreiras clásicas. Almacenado durante a Segunda Guerra Mundial, comprouse en 1948 por £400 e uniuse a unha colección privada no Reino Unido, onde permaneceu ata 1988. "Black Bess" comprouse o 7 de febreiro de 2009 por Bonhams en París por 2.427.500 €, e agora está exposto publicamente no Museo Louwman nos Países Baixos.
Exemplares superviventes
thumb|Nº 715 en Schlumpf, Mulhouse, 2014 Hai tres coches que sobreviven. Xunto ao "Black Bess", o número 715 está en exposición pública na Colección Schlumpf, Musée National de l'Automobile de Mulhouse en Francia. O terceiro o coche, no chasis número 471 pero cun motor de chasis diferente, é propiedade privada en Inglaterra.
Centroesquerda política
En ciencia política, denomínase centroesquerda ao espectro político onde se sitúa a formacións políticas comprendidas entre o centro e a esquerda revolucionaria ou rupturista.
A centroesquerda por tanto oponse non soamente á dereita e á extrema dereita, senón tamén ás ideoloxías e posicionamentos de extrema esquerda.
As ideoloxías de centroesquerda máis comúns en Occidente son o progresismo, a socialdemocracia e o socioliberalismo.
Na maioría de países occidentais, o electorado esencial de centroesquerda compono sectores da clase traballadora urbana, membros da clase media intelectual académica e mesmo a poboación rural en determinados lugares. A diferenza doutros países, nos Estados Unidos os políticos e as propostas políticas de centroesquerda son denominados liberais.
O estudo dos sistemas políticos, mostrou unha tendencia de amplos sectores sociais a autodefinirse no centro ou centroesquerda, xa que ao ser unha posición definida segundo o contexto, a súa ideoloxía varía desde posicións progresistas a outras que algúns consideran neoliberais.
Kelin (filme)
Kelin (en Келін) é un filme casaco de 2009 dirixido por Ermek Tursunov. Conta a historia dunha muller que está sendo forzada a casar. Foi escollido como candidato de Casaquistán para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 82ª edición dos premios, clasificándose na lista curta de xaneiro.
Mitoloxía muisca
miniatura|dereita|205px|[[Goranchacha, un dos personaxes mitolóxicos da tradición muisca.]] A mitoloxía muisca abrangue as crenzas, mitos e lendas de carácter politeísta, animista e panteísta que forman parte da relixión muisca. As crenzas dos muiscas non se basean nunha revelación divina, senón que foron transmitidas por medio das súas historias máis antigas e foron preservadas nas Crónicas de Indias, escritas polos españois durante e despois do proceso de conquista e cristianización.
Por outra banda, o folclore e a tradición popular mantiveron boa parte da mitoloxía muisca, e foron en parte revitalizados por movementos afíns ao neopaganismo muisca. Tamén serviron como inspiración na literatura, o teatro ou a escultura, entre outras artes.
Mito de Bague
No comezo só existía Bague, a Nai Avoa. Entón, Bague berrou e apareceron varios deuses, a luz, as plantas, os animais e os muiscas. Logo os deuses encheron unha ola con sementes e pedras, e sementaron luces no espazo. Tomaron as faragullas que quedaran na ola e guindáronas moi lonxe, e ese foi a orixe das estrelas. Porén, todo estaba quedo, ren se movía. Entón os deuses foron a visitar a Bague, e contáronlle o seu pesar porque tiña movemento, nin medraba, nin soaba. A Nai Avoa preparou unha bebida que os deuses tomaron ata quedar durmidos. Mentres durmían, comezaron a soñar e ter visións, e nos seus soños todo se movía, as aves cantaban, as fervenzas facían ruído e os homes afanábanse nas súas labores cotiás. Cando os deuses espertaron, a luz espallouse polo universo, e todo tivo movemento, coma nos seus soños.
Mito de Chiminigagua
Cando todo era noite, antes de que houbese algo no mundo, a luz estaba metida nunha cousa grande, chamada Chiminigagua, dende onde despois saíu. Chiminigagua comezou a saír e a amosar a luz que tiña dentro de si. O primeiro que creou foron aves negras e grandes, ás cales mandou que fosen por todo o mundo botando o alento polos peteiros. O aire que botaban era lúcido e resplandecente. Logo de que percorresen o mundo, quedou todo claro e iluminado. Logo creou Chiminigagua todas as outras cousas que hai no mundo, e entre todas, as máis fermosas foron o Sol e a súa esposa, a Lúa.
Mito dos caciques de Sogamoso e Ramiriquí
miniatura|230px|Templo do Sol en [[Sogamoso durante unha celebración da Festa do Huán, que conmemora os acontecementos narrados no mito dos caciques Sogamoso e Ramiriquí.]] Nas provincias de Hunza (Tunja) e Sogamoso, existía un mito da creación segundo o cal, cando amenceu o mundo, xa había ceo e terra, e todo o demais, agás o Sol e a Lúa, de xeito que todo estaba en tebras, e non había máis que dúas persoas no mundo: o cacique de Sogamoso e o de Ramiriquí (ou Tunja). Estes caciques crearon aos seres humanos, aos homes con terra amarela, e ás mulleres dunha herba alta que ten o toro oco. Despois, para darlle luz ao mundo, o cacique de Sogamoso mandou ao de Ramiriquí, que era o seu sobriño, que subise ao ceo e alumease a Terra convertido no Sol. Mais vendo que o Sol non era abondo para alumear a noite, subiu Sogamoso ao ceo e fixo a Lúa. Isto sucedeu no mes que se corresponde con decembro, e dende entón celébrase aquel suceso, sobre todo en Sogamoso, cunha festa chamada Huan.
Mito de Bachué
miniatura|200px|[[Bachué transformándose nunha cobra, obra de Rómulo Rozo (1925).]] Da lagoa de Iguaque, pouco despois da creación do mundo, saíu unha muller chamada Bachué, tamén coñecida como Furachogua, que quere dicir «muller boa». Traía canda si un neno da man, duns tres anos de idade, e baixaron xuntos dende a serra até a sabana, onde fixeron unha casa na que viviron ata que o rapaz tivo idade para desposar a Bachué. Tiveron logo moitos fillos, e Bachué era tan fértil, que en cada parto paría de catro a seis fillos, de maneira que a Terra encheuse moi axiña de xente.
Bachué e o seu esposo viaxaron por moitos lugares, deixando fillos en todas partes, ata que despois de moitos anos, estando xa vellos, chamaron a moitos dos seus descendentes para que os acompañasen de volta á lagoa da que saíran. Cando estiveron xunto á lagoa, Bachué faloulles a todos, exhortándoos á paz, a vivir en concordia e a gardar os preceptos e leis que lles ensinaran, en especial o culto dos deuses. Rematado o seu discurso, despediuse en medio do pranto de ámbalas partes, converténdose ela e o seu esposo en dúas grandes serpes que se meteron nas augas da lagoa para non volver máis, aínda que Bachué apareceuse despois en moitas partes.
Spiele Leben
Spiele Leben é un filme filme austríaco-suízo de 2005 dirixido por Antonin Svoboda. Foi escollido como candidato de Austria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 79ª edición dos premios, mais finalmente non nomeado.
A Igrexa, Oia, Vigo
A Igrexa é un lugar da parroquia de Oia, no concello pontevedrés de Vigo, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 78 habitantes (40 homes e 38 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Teófilo Mejuto Leis
Teófilo Mejuto Leis, nado en Cee en 1909 e finado na Coruña o 9 de decembro de 1936, foi un político galego.
Traxectoria
miniatura|Oficio do 8 de xullo de 1936 do Coronel-Gobernador Militar da Coruña ao xuíz permanente, relativo aos despois chamados [[Mártires de Brens.]] Chofer en Cee. En xaneiro de 1931 foi detido xunto co seu irmán Vicente acusados de agredir a Francisco Casais Costa, empregado da Empresa de Automóviles Guillen. Afiliado á UGT. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido xunto co seu irmán Vicente e outros sindicalistas da Costa da Morte. Foi procesado e xulgado por rebelión militar na Coruña e condenado a pena de morte. Foi fusilado na Coruña o 9 de decembro de 1936 con Norberto Recamán Lago, José Lago Fernández, Perfecto Trasmonte Costa, Jesús Chouza Figueiras, Florentino Canosa Barreiro, Manuel García Castiñeira, Domingo López Domínguez, Obdulio López Acea, Antonio Varela Sanjurjo, Ricardo López Acea, Antonio Barbeito Espiñeira, Máximo López Acea e Ramón López Amado.
Nanopartícula
miniatura|250px|[[Microscopio electrónico de transmisión (MET ou TEM) (a, b, e c) imaxes de silica mesoporosa preparada con diámetros de: (a) 20 nm, (b) 45 nm, e (c) 80 nm. Microscopio electrónico de varrido (MEV ou SEM) (d) imaxe de (b). Os recadros son aumentos de partículas de silica]]
Unha nanopartícula (nanopó, nanoacio ou nanocristal) é unha partícula que posúe as tres dimensións menores que 100 nm.
Actualmente o estudo das nanopartículas é unha área de intensa investigación científica, debido a unha ampla variedade de aplicacións potenciais en campos tales como a biomedicina, a óptica, a electrónica, a nanoquímica ou a agricultura.
As nanopartícula clasifícanse polo seu diámetro:
Wikipedia en sardo
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Historia
En xuño de 2012, contaba con 2 730 artigos e 5 530 usuarios rexistrados.
Freixeiro, Alcabre, Vigo
Freixeiro é un lugar da parroquia de Alcabre, no concello pontevedrés de Vigo, na comarca de Vigo.
A Igrexa, Teis, Vigo
A Igrexa é un lugar da parroquia de Teis, no concello pontevedrés de Vigo, na comarca de Vigo.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Ramón Cabanillas Álvarez
Traxectoria
Fillo de Ramón Cabanillas Enríquez e Eudosia Álvarez Otero. Afiliado ao Partido Galeguista, foi membro da directiva do Grupo Galeguista de Madrid e redactor de galego da emisora Radio Norte. Durante a Guerra civil foi capitán do Exército republicano, comisario directivo do Diario del Ejército e xefe de propaganda da Emisión 4 de Madrid. Integrouse na Solidaridade Galega Antifeixista, colaborou en Nova Galiza e La Voz del Combatiente. Ao rematar a guerra pasou a Francia e exiliouse en México, chegando a Veracruz o 7 de xullo de 1939 a bordo do Ipanema. En México foi beneficiario da Junta de Ayuda a Republicanos Españoles (JARE) e do Servicio de Evacuación de Refugiados Españoles (SERE). Foi redactor e logo director da revista Saudade. É o autor do prólogo do Cancioneiro da loita galega publicado polo Partido Galeguista en México en 1943. Retornou a España e foi administrador de Radio Nacional de España en Zaragoza. Finou no Hospital Clínico Universitario de Zaragoza, foi soterrado en Cambados o 12 de maio de 1976.
A Igrexa, Santo André de Comesaña, Vigo
A Igrexa é un lugar da parroquia de Santo André de Comesaña, no concello pontevedrés de Vigo, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 57 habitantes (27 homes e 30 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Poliléctico
O termo poliléctico refírese ás abellas que non están especializadas na recolección de pole e que usan moitas plantas de diversos grupos taxonómicos. A abella común (Apis mellifera) é quizais o mellor exemplo dunha abella poliléctica.
A maioría dos abesouros son tamén polilécticos. Estes insectos recolectan unha gran variedade de poles no curso das diferentes estacións do ano.
As abellas polilécticas mostran, porén, un alto grao de fidelidade cara a unha determinada flor, é dicir, poden dedicarse principalmente a unha soa especie durante varios días, e despois cambiar a outra especie diferente.
Pola contra, o termo oligoléctico refírese ás abellas que se limitan a unhas poucas especies de plantas do mesmo xénero ou aínda da masma familia.
O termo monoléctico refírese ás abellas que recolectan pole dunha soa especie.
Gantz: Perfect Answer
Gantz: Perfect Answer é un filme xaponés de ciencia ficción de 2011 dirixido por Shinsuke Sato. É a secuela do filme Gantz estreado en xaneiro dese mesmo ano, e ámbolos dous filme baséanse na obra de manga Gantz de Hiroya Oku. Está proagonizado por protagonizada por Kazunari Ninomiya no papel de Kei Kurono, Kenichi Matsuyama como Masaru Kato e Natsuna Watanabe como Kei Kishimoto.
Sinopse
Kei converteuse nun guerreiro para Gantz, que busca gañar 100 puntos. Kei pretende devolverlle a vida a Kato, que morreu no mundo de Gantz. Traballa nun restaurante de comida rápida, mentres coida do irmán máis novo e orfo do seu amigo. Entre misións, Kei vive a súa antiga vida e ten unha relación con Tae (Yuriko Yoshitaka), unha artista. Finalmente logra devolver a Masaru Kato á vida, mais Masaru volve como dúas persoas: unha boa e outra mala. Tamén hai unha investigadora, Shigeta (Takayuki Yamada), que intenta comprender a violencia relacionada con Gantz, e Eriko Ayukawa (Ayumi Ito), unha actriz que esperta cunha pequena bola de Gantz na súa cama. Pronto, os alieníxenas comezan a tomar forma e atacan aos personaxes principais, mentres a bola de Gantz comeza a experimentar fallos. A loita culmina nunha batalla a bordo dun metro con alieníxenas que cambian de forma.
Ramón López Amado
Ramón López Amado, nado en Irixoa en 1877 e finado na Coruña o 9 de decembro de 1936, foi un político galego.
Traxectoria
Veciño de Churío e membro do Sindicato de campesiños e oficios varios da CNT. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido xunto aos seus fillos Máximo, Obdulio e Ricardo López Acea. Foron procesados e xulgados por rebelión militar na Coruña e condenados a pena de morte xunto cos tamén veciños de Irixoa Antonio Varela Sanjurjo e Antonio Barbeito Espiñeira. Foron fusilados na Coruña o 9 de decembro de 1936 con Norberto Recamán Lago, José Lago Fernández, Teófilo Mejuto Leis, Perfecto Trasmonte Costa, Jesús Chouza Figueiras, Florentino Canosa Barreiro, Manuel García Castiñeira e Domingo López Domínguez.
Campionato do mundo de hóckey sobre xeo 2022
O campionato do mundo de hóckey sobre xeo 2022 celebrouse en Finlandia entre os días 13 e 29 de maio de 2022. As cidades que acolleron o torneo foron Tampere e Helsinqui. Participaron os mesmos 16 equipos que na edición precedente ao non terse producido ascensos e descensos logo da cancelación das divisións inferiores en 2021, e coa excepción dos equipos de Belarús e Rusia, que foron expulsados do torneo a causa da invasión rusa de Ucraína en febreiro de 2022, que foron substituídos polos combinados de Austria e Francia. A selección de Canadá defendeu o título conquistado en 2021.
A seleccón de Finlandia proclamouse campioa do mundo por cuarta vez na historia logo de derrotar na prórroga (4-3) ao Canadá na final disputada no Nokia Arena de Tampere, co que conseguiu o seu primeiro título na casa e converteuse no primeiro equipo en facelo dende 2013, así como o segundo equipo logo de Suecia en gañar no mesmo ano o ouro olímpico e o mundial. Pola súa banda, a República Checa conseguiu a medalla de bronce logo de vencer aos Estados Unidos na final de consolación (8-4). Pola súa banda, as seleccións de Italia e o Reino Unido finalizaron na derradeira posición dos seus respectivos grupos e descenderon á Primeira División do Campionato do Mundo da IIHF.
O xogador máis valioso da competición foi o porteiro finlandés Juho Olkinuora, mentres que o máximo puntuador foi o checo Roman Červenka (17). Doutra banda, o xogador finlandés Valtteri Filppula converteuse no primeiro xogador do seu país en unirse ao Club do Triplo Ouro.
Antecedentes
A última vez que se xogou un campionato do mundo de hóckey sobre xeo en categoría masculina en Finlandia foi en 2012 e 2013, cando o país organizou o torneo conxuntamente con Suecia, sendo sedes as capitais de ambos países. A última vez que Finlandia acolleu a competición en solitario foi en 2003, que foi tamén a última vez ata 2022 que se xogaron partidos en Tampere.
Considerouse a Belarús e Letonia como posibles sedes. Como ambos países foron seleccionados para acoller o campionato de 2021, a responsabilidade de organizar o torneo en 2022 foi concedida de xeito unánime a Finlandia, que tamén solicitara ser sede da edición de 2021.
Elección da sede
miniatura|O daquela denominado UROS Live Arena en construción no centro de Tampere en 2020. En xuño de 2019 a Fedración Finlandesa de Hóckey sobre Xeo anunciou que a sede para o campionato do mundo de 2022 sería a cidade de Tampere, quedando pendente a elección dunha segunda sede. O escenario sería o novo estadio que neses momento estaba en construción na cidade, previsto para inaugurarse en decembro de 2021 como o estadio máis moderno de Europa. miniatura|esquerda|Inicialmente o [[Hartwall Arena, situado en Pasila (Helsinqui) fora seleccionado como segunda sede do evento.]] En outubro de 2019 anunciouse que o Hartwall Arena de Helsinqui sería a segunda sede da competición, na que se disputarían todos os partidos dun dos grupos da rolda preliminar e dous partidos de cuartos de final. O estadio da capital finlandesa xa acollera o evento anteriormente en catro ocasións.
Se ben inicialmente a competición ía disputarse no Nokia Arena de Tampere e o Hartwall Arena de Helsinqui, debido á invasión rusa de Ucraína esta última sede mudou ao pertencer á empresa Arena Events Oy, propiedade dos oligarcas rusos Gennadi Timtshenko e Roman Rotenberg dende 2013. Entre as distintas opcións que se valoraron para substituír o pavillón de Pasila estiveron o Espoo Metro Areena (Espoo), que fora a sede do Campionato do Mundo feminino de 2019, o Helsingin jäähalli (Helsinqui), que acollera a competición en catro ocasións anteriormente, e mesmo Hakametsä en Tampere, mais este último foi desbotado ao estar a ocupación hoteleira da cidade completa. Finalmente o estadio da capital, inaugurado en 1966 e cunha capacidade para 8 200 persoas (máis de mil por riba que o estadio de Espoo), foi o seleccionado, acollendo un campionato do mundo por primeira vez dende 1991.
Inicialmente decidiuse que a segunda fase do torneo e os partidos polas medallas disputaranse no novo Nokia Arena de Tampere, que ten unha capacidade lixeiramente superior á do Hartwall Arena de Helsinqui, a decisión mantívose logo de descartar o Hartwall Arena como sede do evento.
Logotipo e cores
miniatura|esquerda|Pancarta co slogan do campionato do mundo de hóckey sobre xeo 2022, "Making Miracles". O logotipo e o slogan do campionato foron presentados en xaneiro de 2021. O slogan será ”Making miracles” (en galego "Facendo milagres"), mentre que o logotipo consiste en liñas de cores sobre un fondo azul escuro, creadas a partir dos movementos dos xogadores na final de 2019. As cores simbolizan a aurora boreal.
O presidente da república Sauli Niinistö exerceu como patrón do torneo.
Mascota
miniatura|Miracleo na Fan Zone de Tampere. En novembro de 2021 presentouse a "Miracleo Lion", a mascota do evento, un león coas cores da aurora boreal que animará coas seareiras e seareiros nos estadios, as "Fan Zones" oficiais e diversos eventos antes e durante o campionato. En palabras o secretario xeral do comité de organización, Heikki Hietanen:
Medallas
O 21 de xaneiro de 2021 o comité organizador anunciou que deseño das medallas do campionato estivo aberto a todas as persoas que quixeran e sería escollido a través dun concurso. De acordo coas normas do concurso cada participante podería enviar un máximo de dous deseños e o premio contou cunha dotación de 3 000 euros. O 11 de xuño dese mesmo ano anunciouse o deseño gañador das medallas do campionato do mundo, obra de Pauli Maronen, que foi escollido entre uns 70 deseños enviados por persoas de Finlandia, Estonia, o Reino Unido, Nova Zelandia, Rusia, Belarús, Canadá, Eslovaquia, a República Checa, Indonesia e Italia. O deseño de Maronen, de forma octogonal en lugar da habitual forma redonda, amosa nun dos seus lados o Nokia Arena de Tampere, sede principal da competición, e na cara oposta un xogador.
Venda de entradas
Co obxectivo de que todas as persoas afeccionadas ao hóckey sobre xeo tiveran as mesmas posibilidades de adquirir entradas para os partidos máis populares, as primeiras entradas para o campionato do mundo de 2022 saíron á venda por sorteo cuxa inscrición iniciouse o 2 de setembro de 2021 e finalizou o día 26 dese mesmo mes.
Existiron diversas categorías de entradas, podendo adquirir localidades a partir dos 10 euros para nenas e nenos e 15 euros para adultos nos xogos disputados en Helsinqui. Do mesmo xeito, as familias de catro membros tiñan a posibilidade de asistir os días de dous partidos por 50 euros en Helsinqui e 94 en Tampere, mentres que os días nos que xogou a selección finlandesa puidéronse mercar abonos para o día por 65 euros.
Parte dos ingresos pola venda de entradas serán destinados a proxectos para o desenvolvemento do hóckey sobre xeo finlandés, como ocorreu noutras edicións celebradas no país nórdico na década de 2000.
Transporte
A celebración do campionato do mundo alterou o tráfico na cidade de Tampere, onde algunhas liñas de autobús urbano foron alteradas para que as persoas que asistiran ao evento puideran circular de xeito seguro nas inmediacións do Nokia Arena. Algunhas liñas urbanas de Tampere pasaron a ofrecer servizos especiais, mudando os seus códigos de liña, incluíndo "MM" logo do número de liña. As mudanzas tamén afectaron a algúns horarios das liñas
Patrocinadores
miniatura|dereita|O fabricante de [[automóbiles checo Škoda Auto foi o patrocinador principal do campionato.]] O campionato do mundo contou con numerosas empresas patrocinadoras e socias. As asociacións foron funcionais, polo que cada empresa asociada tiña un papel dentro da organización do torneo. En febreiro de 2021 anunciouse a primeira listaxe de empresas colaboradoras, e no mesmo comunicado anunciouse que o patrocinador principal do evento sería Škoda Auto. A principios de 2022 a organización do campionato anunciou que o Ministerio de Educación e Cultura de Finlandia apoiora, e anunciou tamén a incorporación de novas firmas patrocinadoras á organización do campionato. Finalmente o 6 de abril de 2022 a organización anunciou, logo da incorporación de HMD Global (Nokia) e Puustelli, que a lista de empresas asociadas do comité organizador estaba completa.
Equipos
miniatura|Bandeiras dos países participantes no Nokia Arena, Tampere. Todos os equipos participantes na edición de 2021 clasificáronse de xeito automático paara o campionato de 2022, xa que os ascensos dende as divisións inferiores da tempada 2021 canceláronse. Con todo, debido á invasión rusa de Ucraína, as seleccións de Belarús (14) e Rusia (3) foron excluídas do campionato, pasando a ocupar o seu lugar as seleccións de Austria e Francia. En legra grosa o equipo anfitrión e entre paréntese a clasificación que cada selección ocupaba na clasificación da IIHF antes do inicio do campionato:
Os equipos deberon presentar os nomes dos xogadores na primeira reunión da dirección do campionato. Cada equipo tivo que inscribir a un máximo de 22 patinadores e tres porteiros, e como mínimo a 15 patinadores e dous porteiros. Esta última cifra é a que os participantes deberon presentar na primeira reunión do directorio, e deberon estar presentes na mesma. O resto de xogadores ata chegar aos 22+3 debían ser presentados para o control de xogadores dúas horas antes do inicio de calquera partido, e puideron ser engañados ao longo de todo o torneo ata completar a listaxe.
Dos xogadores convocados podían inscribirse na acta oficial do partido un total de 20 patinadores e dous porteiros, co porteiro de emerxencia esperando por se algún dos inscritos non puidera xogar.
Xuíces
O 12 de maio de 2022 anunciouse a lista de 16 árbitros e xuíces de liña para o campionato:
Fases do campionato
Os 16 equipos dividíronse en dous grupos de oito equipos cada un para a rolda preliminar, na que xogaron unha liguiña de todos contra todos na que os catro mellores equipos se clasificaron para a fase final, mentres que os clasificados nos pestos quinto a sétimo finalizaron a súa participación no campionato e clasificáronse para o campionato do ano seguinte, e os equipos que finalizaron na oitava posición descenderon á Primeira División na seguinte tempada.
Nos cuartos de final, o mellor equipo de cada grupo xoga contra o cuarto clasificado do grupo contrario, mentres que os segundos clasificados xogan contra o terceiro (1A-4B, 2A-3B, 1B-4A, 2B-3A), determinándose as sedes e os horarios ao finalizar a rolda preliminar. Os gañadores destes emparellamentos xogan as semifinais, nas que o equipo mellor clasificado xogou contra o peor clasificado, mentres que o segundo o fixo contra o terceiro segundo o seguinte criterio:
Fontangordo, Vilaboa, A Pontenova
Fontangordo é un lugar da parroquia de Vilaboa no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental.
Campionato do mundo de hóckey sobre xeo 2022
Fases do campionato
Os gañadores das semifinais xogan o partido polo campionato, mentres que os perdedores xogan o partido pola medalla de bronce.