cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sabre láser
Un sabre láser ou espada de luz (en inglés: lightsaber) é unha espada de enerxía ficticia que aparece no universo d'A guerra das galaxias (Star Wars). Un sabre láser típico ten arredor dun metro de longo, normalmente cunha empuñadura metálica (duns 11 cm de longo) e proxecta unha lámina de enerxía a xeito de luz brillante (normalmente duns 3 cm de groso, aínda que a lonxitude se pode controlar virando a empuñadura ).
O sabre láser é a arma elixida pola orde dos Jedi e máis a dos Sith, ambos os dous poden usala para o combate corpo a corpo ou para desviar disparos láser. A súa distintiva aparencia foi creada usando rotoscopia nos filmes da triloxía orixinal, e dixitalmente na precuela e nos novos filmes de década de 2010. O sabre láser apareceu primeiramente no filme orixinal de 1977 A guerra das galaxias e en todos os filmes de Star Wars. En 2008, nunha enquisa de aproximadamente 2.000 fans de películas, considerouse que é a arma máis popular da historia do cinema.
A folla do sabre láser pode cortar, queimar e derreter a maioría das substancias doadamente. Deixa cicatrices e feridas na pel, mais pode evitarse coa lámina doutra espada láser ou escudos de enerxía. No universo de Star Wars téñense introducido diferentes variantes e cores, espadas con lámina dupla ou con orellas. Cando o sabre está acendido fai un característico zunido, que medra cando se move no ar. Cando bate con outro sabre produce un grande estalo.
Historia
miniatura|dereita|Sabres de luz de varias cores. Dende a orixe das ordes Sith e Jedi, ambas loitaron cos sabres tradicionais de metal (moi similares ás catanas xaponesas) normalmente modificados cos xeradores de enerxía para aumentar a súa potencia de corte así como para contrarrestar o impacto do sabre inimigo. Tamén houbo varios tipos de sabres (unha lámina tradicional, lámina curta, lámina dobre e lanzas), moi pesados ​​e difíciles de manexar.
No comezo das guerras mandalorianas e da revolución Jedi (aproximadamente 10.000 anos antes da batalla de Yavin), nos laboratorios Sith situados en Korriban (planeta central dos Lords Escuros) descubriron que ao disparar un feixe de enerxía concentrado nun cristal, procedente de minas de situadas no sistema Dantooine, xera bastante enerxía capaz de cortar case calquera cousa, dependendo das características do cristal é a potencia do sabre. Os primeiros sabres de luces só tiñan un único cristal de corte, e posteriormente modificouse a súa capacidade. Os sabres actuais permiten unha extensión de tres cristais (un que dá cor, outro o de corte e o cristal potencializado) unidos a un potenciador de xerador de enerxía. Xeralmente, este último, aumentaba o tamaño do sabre ou era un xerador de frecuencias que aumentaba a velocidade do raio, é dicir, o corte da lámina de luz era máis rápido.
Esta arma revolucionaria foi un enorme problema para os Jedi, que naquel momento aínda estaban a usar sabres tradicionais. Como contraataque, melloraron as súas tradicionais espadas con escudos enerxéticos ineficaces e pronto elixiron usar lámpadas de luz, como se explica no videoxogo Star Wars: Knights of the Old Republic.
Bertioga
Bertioga é unha cidade do estado brasileiro de São Paulo. A súa poboación estimada o 2006 era de 43 763 habitantes. A súa superficie total é 491,7 km².
Historia
Ata o 19 de maio de 1995 Bertioga era un distrito da cidade de Santos, converténdose ese día en concello de seu.
O nazi Josef Mengele morreu por afogamento nunha das praias da cidade en 1979, sendo posteriormente enterrado na cidade de Embu, no estado de São Paulo. Como Mengele usaba un nome falso cando estivo fuxido no Brasil, a súa identidade non foi descoberta inmediatamente e só foi coñecida anos despois, cando o seu corpo foi exhumado.
Xoán V, papa
Xoán V, nado en Antioquía e finado en Roma o 2 de agosto de 686, foi o Papa nº 82 da Igrexa católica de 685 a 686.
Bertioga
Historia
miniatura|esquerda|260px|Praia en Bertioga.
Xoán V, papa
Traxectoria
Ao renunciar o emperador Constantino IV ao seu dereito a confirmar ao papa elixido polo colexio cardinalicio, cedendo ese dereito ao exarca de Rávena, Xoán foi consagrado o mesmo día da súa elección, o 23 de xullo de 685, a diferenza dos seus inmediatos antecesores que tiveron que esperar o permiso imperial.
Durante o seu pontificado, moi breve, estableceu que o nomeamento dos bispos das dioceses de Sardeña e de Córsega correspondía á Santa Sé e non ao arcebispo de Cagliari.
Suso Moure
Jesús 'Suso' Moure Vieiro, nado en Santiago de Compostela o 26 de agosto de 1961, é un exfutbolista galego e actual adestrador de fútbol. Xogaba de Dianteiro.
Xogador
Foi xogador da SD Compostela entre 1991 e 1995, conseguindo debutar en Primeira División co club santiagués na tempada 1994–95, na que participou en 18 partidos e anotou 2 goles.
Adestrador
Na tempada 2005–06 foi adestrador do CD Estradense da Preferente Autonómica.
Dirixiu ao CCD Cerceda en Terceira nas tempadas 2008/09 e 2009/10, sendo despedido na última delas en maio pese a estar 2°clasificado a falta dun partido para a eliminatoria de ascenso a Segunda División B, sendo substituído por Nacho.
En novembro de 2010 anunciouse a Moure como substituto de Tono Ínsua no Santiago de Compostela CF, de Preferente Autonómica, para a tempada 2010–11.
No verán de 2011 anunciouse a súa contratación polo SD Grixoa da Preferente Autonómica, en substitución de Chus Baleato. Na súa segunda tempada conseguiu o ascenso a Terceira. En novembro de 2013 foi destituído despois de non sumar ningunha vitoria nos primeiros 12 encontros de Terceira.
Eduardo de Torres Taboada
Eduardo de Torres Taboada, nado en Santiago de Compostela o 20 de xaneiro de 1851 e finado na Coruña o 8 de xaneiro de 1921, foi un avogado e político galego.
Vida persoal
Casou con María Asunción Sanjurjo Flórez, condesa de Torre Penela, filla de Pedro Sanjurjo Pérez. Foi pai de Amalia Torres Sanjurjo, que casou en 1916 con Pedro Barrié de la Maza.
Gran Premio da China de 2016
O Gran Premio da China 2016 oficialmente 2016 Formula 1 Pirelli Chinese Grand Prix, foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 17 de abril de 2016 no Circuíto Internacional de Xangai da China. Foi a terceira carreira da tempada de Fórmula Un 2016, e marca a décimo terceira vez que o Gran Premio da China disputouse como unha rolda do Campionato Mundial de Fórmula 1.
Antecedentes
Tralas críticas xeneralizadas do formato de "eliminación" na cualificación utilizado en Australia e Bahrain, o sistema foi abandonado para o Gran Premio da China e reintroduciuse o sistema de tres quendas utilizado entre e.
Fernando Alonso recibiu a alta médica para poder disputar este Gran Premio logo do seu espectacular accidente en Australia.
Carreira
Daniel Ricciardo adiantou ao poleman Nico Rosberg na primeira curva para liderar. Detrás da parella Sebastian Vettel chocou co seu compañeiro de equipo Kimi Räikkönen ao tratar de evitar ao Red Bull Racing de Daniil Kvyat. Ambos Ferrari foron capaces de continuar a carreira. Máis abaixo no paquete Romain Grosjean recibiu algúns danos, mentres que Lewis Hamilton chocou con Felipe Nasr e destruíu o seu alerón dianteiro. Raikkonen, Grosjean, Hamilton e Nasr todos fixeron unha parada en boxes ao final da primeira volta. Ricciardo mantivo a vantaxe ata que o seu pneumático traseiro esquerdo fallou durante a volta 3 na longa recta entre as curvas 13 e 14. Rosberg adiantouno e Ricciardo entrou rapidamente a boxes para poñer un novo xogo de pneumáticos, perdendo posición na pista. Unha volta máis tarde saíu o coche de seguridade para permitir aos comisarios limpar os restos da pista. Kvyat, Pérez, Vettel, Hulkenberg, Sainz, Botón, Bottas, Verstappen, Ericsson e Magnussen optaron por facer unha parada en boxes durante este período de coche de seguridade para poñer pneumáticos novos. Vettel tamén cambiou o seu alerón dianteiro danado. Rosberg elixido manterse á marxe. Hamilton entrou aos pits, pero volveu só unha volta máis tarde para cambiar o seu xogo de pneumáticos superbrandos de cor vermella por un conxunto dos brandos de cor amarela.
Logo de 9 voltas, a orde era a seguinte: Rosberg, Massa, Alonso, Wehrlein, Gutiérrez, Kvyat, Palmer, Pérez, Bottas, Button. Unha volta máis tarde o coche de seguridade regresou aos pits e reiniciouse a carreira normal. Rosberg creou rapidamente unha brecha entre el e os coches de atrás, mentres Kvyat meteuse no cuarto lugar. Tanto Vettel como Hamilton comezaron a escalar posicións logo de caer de novo ao 15 e 21, respectivamente, debido ás súas paradas en boxes. Unha segunda rolda de paradas en boxes produciuse a partir da volta 15 ata a volta 21, concluíndo coa entrada de Rosberg na súa primeira parada logo de acumular unha cómoda vantaxe. Rosberg lideraba agora por diante de Kyat, mentres que Vettel meteuse na terceira posición por diante de Massa, Pérez, Ericsson, Bottas, Alonso e Sainz.
Alonso foi superado rapidamente polos coches máis rápidos que viñan por detrás, caendo fóra dos dez primeiros postos na volta 27. Os catro primeiros mantivéronse sen cambios ata que Massa cambiou pneumáticos na volta 31. Catro voltas máis tarde, Kvyat e Vettel entraron nos boxes ao mesmo tempo ao final da volta 35. Kvyat quedou por diante ao principio, pero o alemán alcanzouno durante a seguinte volta. Os tres primeiros, Rosberg, Vettel e Kvyat aguantaron na súa posición o resto da carreira. Ricciardo pasou a Hamilton e Massa para tomar o cuarto lugar durante a volta 43, e foi capaz de manter a posición ata o final. Hamilton chegou a estar na quinta posición, pero non puido pasar o Williams de Massa e logo foi superado polo propio Ricciardo e Räikkönen, tivo que conformarse co sétimo lugar. Bottas parecía encamiñarse á 8ª posición ata que foi superada polos pilotos de Toro Rosso Verstappen e Sainz nas tres últimas voltas, logrando en última instancia, o décimo lugar. Pérez logrou a undécima posición por diante dos McLaren de Alonso e Button. Hulkenberg terminou 14º e Gutiérrez 15º. Ericsson, Magnussen, Wherlein, Grosjean, Nasr, Hary e Palmer redondearon a clasificación final, logrando que toda a grella terminara a carreira.
Nico Rosberg levouse a súa terceira vitoria da tempada e a sexta consecutiva, estendendo a súa vantaxe no campionato a 36 puntos.
Lope de Rueda
Lope de Rueda, nado en Sevilla en 1505<1510 e finado en Córdoba en 1566, foi un actor andaluz, un dos primeiros actores profesionais na Península Ibérica. Ademais, foi un dramaturgo de gran versatilidade que escribiu comedias, farsas e entremeses. Está considerado o precursor do Século de Ouro do teatro en España.
Luces de circulación diúrnas
miniatura|dereita|250px As luces de circulación diúrnas ou no seu acrónimo inglés DRL (Daytime Running Lights) é unha medida de condución que pretende que as luces de circulación dos coches estean acesas sempre que o vehículo está en marcha, tanto de noite como de día. O seu obxectivo é aumentar a seguridade coa mellora da visibilidade. En moitos países do mundo estas luces só son obrigatorias á noite, en circunstancias climatolóxicas adversas (brétema, choiva ou neve) ou en túneis.
Estudos científicos
Os distintos estudos feitos sobre as luces de circulación polo día achegan resultados contraditorios. En primeiro lugar, porque resulta de difícil aplicación práctica en contornos onde a necesidade desas luces é moi baixa (boa climatoloxía, días e noites equilibrados...). E en segundo lugar, porque están en dúbida os éxitos da súa política de seguridade: ao haber máis luces estas son menos importantes como identificadores de vehículos, agochan as luces de viraxe, reducen a visibilidade de motocicletas (que xa teñen por obriga levalas todo o tempo acesas) e ás veces poden ata cegar.
Países nórdicos
Os países nórdicos foron pioneiros na aplicación das luces de circulación polo día. Ten certa lóxica, xa que aló a luz ambiente é moito máis reducida mesmo durante o día, e tendo en conta que durante os invernos as horas de luz diúrna se reducen á mínima expresión. Ademais, a climatoloxía, presidida polas frecuentes nevaradas, axuda a un uso diúrno das luces de circulación.
As normas nestes países favoreceron ao comezo o uso de buxías de 21 vatios, semellantes ás empregadas nas luces de intermitencia ou nas luces de freado, colocadas nos extremos dos vehículos e que producían entre 400 e 600 candeas.
Royal Air Force
Royal Air Force (RAF) é o nome que recibe a forza aérea e espacial das Forzas Armadas do Reino Unido. A RAF formouse o 1 de abril de 1918, sendo a forza aérea independente máis antiga do mundo. Tivo un papel importante na historia militar británica dende entón, actuando na segunda guerra mundial, cun papel moi destacado durante a batalla de Inglaterra, e en conflitos recentes como a guerra en Iraq.
A principios do ano 2011 contaba cun total de 1.002 avións e 42.700 homes regulares, ademais de 2.500 voluntarios. Isto converte a RAF na segunda forza aérea máis grande da OTAN, a primeira de Europa e a quinta do mundo. A meirande parte dos seus avións e persoal están baseados no Reino Unido, co resto actuando en distintas operacións (principalmente en Afganistán e Oriente Medio) ou en bases fóra das illas británicas (Illa de Ascensión, Canadá, Chipre, Diego Garcia, Xibraltar, as illas Falkland e Alemaña).
Misión
A misión da RAF e a de apoiar os obxectivos do Ministerio de Defensa británico, que son "proporcionar a capacidade necesaria para asegurar a defensa do Reino Unido e os seus territorios de ultramar, tamén contra o terrorismo; apoiar os obxectivos da política exterior do Goberno particularmente promovendo a paz internacional e a seguridade".
A propia declaracións de obxectivos da RAF di o seguinte:
Esta declaración vai da man da definición da RAF do poder aéreo, o concepto que guía a súa estratexia. O Poder Aéreo e definido como: "A capacidade de proxectar a forza militar no aire ou no espazo por ou dende unha plataforma ou mísil operado por riba da superficie da terra. As plataformas aéreas son definidas como calquera avión, helicóptero ou vehículo aéreo non tripulado". A pesar de que a RAF é o principal poder aéreo británico, o brazo aéreo da Royal Navy e o corpo aéreo da British Army tamén proporcionan poder aéreo integrado en contornos marítimos, costeiros e de terra.
Historia
A RAF é a forza aérea independente máis antiga do mundo, establecida o 1 de abril de 1918. Asumiu un papel significativo na historia militar británica, participando de forma importante na segunda guerra mundial, e máis recentemente, nos conflitos en Iraq. Cunha frota de 998 aeronaves e un persoal composto por máis de 40 000 efectivos, a RAF é unha das forzas aéreas máis grandes e máis avanzadas en canto a tecnoloxía do mundo.
Orixes
Aínda que as orixes da aviación militar inglesa pódense remontar ata a época dos cepelíns, varias décadas atrás ata 1878 coa primeira Escola de Cepelíns do Exército (Army Balloon School) en Woolwich; a xénese da RAF pode establecerse no ano 1911 por dous motivos: a decisión da Oficina de Guerra británica de ampliar a súa antiga Sección de Cepelíns (Balloon Section) para formar un Batallón aéreo (Air Battalion) con base en Farnborough; e posteriormente, nese mesmo ano, as decisións da Conferencia Imperial de Londres de 1911.
Así, a orixe da RAF como arma do exército, provén do resultado da Conferencia Imperial de Londres de 1911, na cal decidiuse que a aviación debía ser incluída nas Forzas Armadas do Imperio británico. Australia foi o primeiro país que deu os primeiros pasos na práctica desta decisión creando unha escola de voo en 1912, a Central Flying School RAAF, pero no se consolidou como forza aérea (RAAF) ata despois da formación da RAF como primeira forza aérea británica seis anos máis tarde, en 1918.
Formación e primeiros anos
A RAF creouse en 1918 pola fusión do Corpo Aéreo Real e o Servizo Aéreo Naval Real. O Cuerpo Aéreo Real era unha división dos Enxeñeiros Reais, baixo o control do Exército Británico. O Servizo Aéreo Naval Real era o seu equivalente na Armada. A decisión de fusionar as dúas unidades e crear unha forza aérea independente foi unha resposta aos eventos da primeira guerra mundial, a primeira guerra na que o poder aéreo demostrou ser decisivo. A acabada de crear Real Forza Aérea era a máis poderosa do mundo no momento da súa creación, contando con 20.000 aeronaves.
Segunda guerra mundial
A RAF experimentou unha rápida expansión tras o estoupido da guerra contra a Alemaña nazi en 1939. Isto incluíu o adestramento das tripulacións aéreas británicas en países da Commonwealth baixo o Plan de Adestramento Aéreo da Commonwealth, e o traslado en comisión de moitos escuadróns enteiros e decenas de miles de efectivos doutros países das forzas aéreas da Commonwealth. A estes, sumáronselle máis tarde miles de efectivos doutros países, incluídos moitos que escaparan de países ocupados polos nazis no continente europeo.
A batalla de Inglaterra foi un feito crucial na historia da RAF e forma parte xa da cultura popular e historia mesma de Inglaterra. Durante dita batalla, que tivo lugar no verán de 1940, a forza aérea británica rexeitou as incursións da Luftwaffe na que foi quizais a campaña aérea máis prolongada e complicada da historia. Isto contribuíu enormemente ao atraso e posterior cancelación dos plans alemáns para a invasión de Inglaterra, a Operación León Mariño, e axudou a cambiar o curso da segunda guerra mundial ao facer posible a continuación do esforzo bélico británico por manter unha vía de incursión no continente ocupado polas potencias do Eixo, ata que a entrada da Unión Soviética e Estados Unidos na guerra determinaron o equilibrio de forzas en favor dos Aliados.
O maior esforzo da RAF durante a guerra foi a campaña de bombardeo estratéxico contra Alemaña. A partir do 31 de maio de 1942, o Mando de Bombardeo da RAF estivo en situación de orquestrar incursións nocturnas aéreas a grande escala involucrando ata a 1.000 avións, moitos dos cales eran os novos bombardeiros pesados catrimotores.
Guerra fría
Despois da vitoria na segunda guerra mundial, a RAF reorganizouse novamente, desta vez debido en gran medida aos avances tecnolóxicos na guerra aérea que culminaron na produción de cazas e bombardeiros a reacción. Durante as primeiras etapas da guerra fría unha das primeiras grandes operacións levadas a cabo pola RAF foi a ponte aérea de Berlín, co nóme en código operación Plainfire. Entre o 26 de xuño de 1948 e o fin do bloqueo ruso á cidade o 12 de maio de 1949, a RAF proporcionou o 17% de todas as subministracións entregadas, usando avións Avro York e Douglas Dakota que voaban dende o aeroporto de Gatow, e Short Sunderland dende Lake Havel.
Despois de que o Reino Unido desenvolvese armas nucleares, os escuadróns de bombardeiros V da RAF asumiron a responsabilidade única de transportar o arsenal nuclear de disuasión británico mentres se desenvolvían os submarinos clase Polaris da Armada Real. Despois da introdución dos submarinos Polaris en 1968, o papel estratéxico nuclear da RAF reduciuse ao nivel táctico, facendo uso das bombas de gravidade WE177. Este papel táctico foi proseguido polos bombardeiros V xa entrados os anos 80 e ata 1998 polos cazabombardeiros Tornado GR1.
A pesar diso, a RAF librou moitas batallas no período da guerra fría. Desempeñou un papel menor na guerra de Corea, coa participación de botes flotantes. Porén, a Crise de Suez en 1956 foi motivo dunha gran participación por parte da RAF, que empregou avións con base en Chipre e Malta para as súas operacións. A confrontación malaia-indonesia (Konfrontasi) a principios da década dos 60 levou ao uso de avións da RAF, pero debido a unha combinación de hábil diplomacia e á ignorancia selectiva de certos eventos por ambos bandos, a confrontación nunca se transformou nunha guerra total.
A guerra das Malvinas en 1982 librouna principalmente o Exército e a Armada, debido a que o campo de batalla estaba localizado fóra do alcance dos avións da RAF con bases terrestres. Porén, despregáronse avións na Illa de Ascensión e a bordo de portaavións da Armada. As misións de máis alto perfil neste conflito foron as famosas incursións "Black Buck" que empregaron avións Avro Vulcan con base na illa de Ascensión. Porén, a RAF prestou outros moitos servizos durante esta guerra cos seus helicópteros nas mesmas illas Malvinas, os seus Harrier GR3 voando dende o portaavións HMS Hermes, os seus cazas protexendo Ascensión, avións de patrulla marítima escrutando o Atlántico Sur, e a súa frota de avións cisterna e de transporte que axudaron no enorme esforzo loxístico esixido pola guerra.
Actualidade
En 1991, máis de 100 avións da RAF tomaron parte na guerra do Golfo. Dito conflito marcou un fito na historia da RAF, xa que foi a primeira vez que usou municións guiadas con precisión en cantidades significativas. Máis tarde, a guerra de Kosovo en 1999 deu lugar ao despregue da RAF en Europa por vez primeira dende a segunda guerra mundial. A invasión de Afganistán de 2001 levou á RAF a proporcionar apoio aos Estados Unidos mediante a subministración de avións cisterna e de recoñecemento.
A invasión de Iraq de 2003 fixo que a RAF se despregase a grande escala apoiando á USAF estadounidense. As súas únicas perdas debéronse a accidentes e a fogo amigo cando un Tornado foi derrubado por un mísil Patriot estadounidense.
Alexia Muíños
Alexia Muíños Ruiz, nada na Coruña en 1977, é unha directora, produtora, guionista e actriz de cine galega. En 2010, gañou o premio do público no 17º Festival Internacional Sguardi Altrove de Milán pola súa longametraxe Noche Transfigurada.
Traxectoria
Licenciouse en Ciencias Químicas na especialidade de Medio Ambiente. Completou a súa formación de Estudos Cinematográficos en Nova York. Compaxina o seu traballo de directora de cine coa docencia e como representante e directora adxunta de European Women's Audiovisual Network (EWA).
Fundou a produtora Marineda Films en 2014. É activista ante a desigualdade de xénero na industria do cine, sendo membro da Asociación de Mulleres Cineastas e de Medios Audiovisuais (CIMA), á cal representou en varios festivais internacionais para apoiar a visibilidade das cineastas en busca da igualdade na industria.
Luís Bará
Xosé Luís Bará Torres, nado en Vilaboa o 9 de maio de 1965, é un político, filólogo e profesor galego.
Traxectoria
Estudou o Bacharelato no IES Sánchez Cantón de Pontevedra, formando parte da 1ª promoción que estudou Lingua Galega e Literatura no curso 1979-1980. Licenciouse en Filoloxía Hispánica e Galego-Portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela.
Foi profesor de Lingua Galega e Literatura no IES Torrente Ballester desde 1988 ata 1999 en que pediu a excedencia ao pasar a formar parte da corporación municipal trala elección de Miguel Anxo Fernández Lores coma alcalde de Pontevedra, se ben xa viña exercendo como concelleiro na oposición desde 1995. En 2005, ao formarse o Bipartito na Xunta de Galicia, foi designado Director Xeral de Creación e Difusión Cultural da Consellería de Cultura. En 2009, ao non acadarse o suficiente número de escanos para manter o Goberno nas eleccións ao Parlamento, foi destituído do seu cargo, sendo nomeado concelleiro non electo en Pontevedra (2009-2011). Tralas eleccións municipais de 2011 continuou no goberno grazas á coalición do BNG e do PSdeG. Nas municipais de 2015 repetiu como concelleiro asumindo as áreas de Mobilidade, Patrimonio cultural e etnográfico e Centro Histórico, pero dende a súa elección coma deputado no Parlamento de Galicia polo BNG, tralos comicios de 2016, as súas competencias quedaron reducidas a Patrimonio e Memoria Histórica. No ano 2019, tralas eleccións municipais, abandona a súa acta de concelleiro para continuar o seu labor como deputado, que vén exercendo ata actualidade trala reelección nas eleccións autonómicas de 2020.
Impulsou a creación da Feira Franca de Pontevedra, apoiado polo traballo de documentación por parte do seu equipo de colaboradores. Tamén traballou na declaración do Ano Castelao (premio Voces de Pontevedra 2000), no Ano da Música (premio da Crítica de Galicia), no Salón do Libro infantil e Xuvenil e na Rede de Entidades Amigas da Lingua (REAL).
Colabora na recuperación da memoria histórica, primeiro desde o seu cargo de Director Xeral de Creación e Difusión Cultural e despois continuou o labor a través do seu blog.
Colabora con artigos na publicación dixital Pontevedra Viva.
Vida persoal
Luís Bará é o pai do poeta Diego Bará e de Sabela Bará.
Publicacións
miniatura|Presentación de Feminicidio de [[Carme Adán na Casa das Campás o 31/01/2018. Coa autora e Malores Villanueva.]]
Limiar de: Cegoñas no fondo da ría (Manuel Lourenzo González, 2015)
William Friedkin
William Friedkin, nado en Chicago (Illinois) o 29 de agosto de 1935 e finado nos Ánxeles o 7 de agosto de 2023, foi un director de cine estadounidense.
Traxectoria
Mal estudante, pensou en dedicarse profesionalmente ao baloncesto, pero tralo instituto xa comezou a traballar na televisión.
Tras unha exitosa carreira, na que chegou a dirixir un capítulo de The Alfred Hitchcock Hour, marchou a Hollywood en 1965, debutando no cinema dous anos despois con Good Times.
Tras varios filmes artísticos chegou o grande éxito The French Connection, co que gañou, entre outros premios, o oscar ao mellor director de 1971. A esta película seguiulle O exorcista, co que volvería triunfar entre o público e a crítica. Con estes filmes foi visto, xunto a Francis Ford Coppola e Peter Bogdanovich, como representante do Novo Hollywood.
As súas seguintes películas foron recibidas con diferentes críticas, non volvendo a ter un éxito coma os dos inicios dos setenta.
Dispase
A dispase é unha protease que cliva a fibronectina, o coláxeno IV e en menor medida o coláxeno I. É un encima propio dalgunhas especies de bacterias, por exemplo, de Bacillus polymyxa, dos filtrados de cuxos cultivos pode illarse. Unha vez extraída e purificada pode usarse en investigación. A dispase utilízase con frecuencia para dixerir células primarias adherentes en cultivo ou separar trecidos, xa que este tratamento é máis suave que a dixestión con tripsina. Por exemplo, úsase para separar suavemente o mesénquima e epitelios embrionarios.
A dispase II é específica para a clivaxe de enlaces peptídicos leucina-fenilalanina. Tamén se encontrou recentemente que a dispase pode dixerir enlaces serina-fenilalanina.
A inxección intravitreal (no ollo) de dispase pode utilizarse en modelos da vitrorretinopatía proliferativa en diferentes animais.
Acción Social (Vigo)
Acción Social foi un periódico editado en Vigo en 1911.
Mubi
Mubi, anteriormente coñecida como The Auteurs, é unha páxina web filmográfica en liña que integra elementos das redes sociais con video streaming. Foi descrita como unha "cinemateca online". O sitio permite que os seus usuarios vexan filmes, polo xeral tras o pagamento dunha tarifa, e conéctaos con outros usuarios de similares intereses.
Esquizofrenia
A esquizofrenia (do grego, "schizo": división e "phrenos": mente) é unha enfermidade mental, caracterizada por unha perda de xuízo da realidade e unha desorganización ampla da personalidade, con imposibilidade de motivar a conduta e establecer propositividade vital adecuada, debida probablemente a un defecto bioquímico ou microestrutural cerebral aínda non ben aclarado. Existe unha gran variedade de síntomas indicadores de esquizofrenia, entre os que se atopan alteracións do pensamento, alucinacións, movementos anormais e alteracións na motivación. Ningún destes síntomas é patognomónico da enfermidade, o cal xera dificultades para o diagnóstico. A súa causa, como xa se dixo, é descoñecida, aínda que se postula que varios factores interveñen na súa aparición, entre eles a herdanza xenética, alteracións da migración de poboacións celulares durante o desenvolvemento embrionario, o uso de drogas e o estrés ambiental. É unha enfermidade crónica, pero mellora co tratamento, especialmente con fármacos antipsicóticos.
Epidemioloxía
A esquizofrenia amosa unha distribución homoxénea a nivel mundial, afectando a un 1% da poboación, con poucas diferenzas entre diferentes zonas, sexos ou etnias. Este feito apoia fortemente a súa orixe xenética. Algúns estudos aprezaron asociación entre un maior desenvolvemento industrial, ambiente urbano, e unha maior prevalencia da enfermidade, se ben estas diferenzas poderían deberse a un infradiagnóstico de casos nas zonas con menor accesibilidade aos sistemas de saúde. O nivel socioeconómico baixo aparece nalgúns estudos como factor de risco para desenvolver esquizofrenia, aínda que este dato podería estar tamén sesgado polo fenómeno do "descenso social" asociado á enfermidade.
Etiopatoxenia
As causas da esquizofrenia continúan sendo descoñecidas. Dos enfoques psicosociais, que postulaban un trastorno na aprendizaxe ou unha inadecuada socialización, a psiquiatría pasou a manexar teorías bioloxicistas, que inclúen a base xenética e as alteracións bioquímicas e neurolóxicas, se ben os factores ambientais poden xogar un importante papel na expresión, gravidade etc. da doenza.
Xenética
A base xenética da esquizofrenia semella ben establecida, mediante estudos realizados en fillos de pais esquizofrénicos, nenos criados en familias diferentes da biolóxica e xemelgos mono e dicigóticos. A incidencia de esquizofrenia en individuos cun proxenitor afecto é do 13%, aumentando até o 46% se ambos os pais padecen a enfermidade. Para un irmán afecto, o risco é do 9%. Postúlase que o tipo de transmisión xenética sería multifactorial, con varios loci xenéticos implicados. Os cromosomas 1, 2, 5, X entre outros están sendo estudados, se ben aínda non se descubriu ningunha mutación ou isoforma directamente relacionada coa enfermidade.
Bioquímica
Varios neurotransmisores están a ser estudados como causais dos síntomas da esquizofrenia. A dopamina parece relacionarse cos síntomas positivos da enfermidade. Os antipsicóticos clásicos, como a clorpromazina, actúan bloqueando o receptor D2 para a dopamina. A serotonina foi unha das primeiras moléculas estudadas, e aínda que durante algún tempo as teorías que a implicaban na xénese da esquizofrenia foron desestimadas, na actualidade o seu estudo cobra novos azos, ao descubrirse a implicación do receptor 5HT2a para a serotonina no mecanismo de acción dos neurolépticos atípicos, así como unha mellora da sintomatoloxía tanto positiva como negativa con antagonistas deste receptor. A acetilcolina demostrou aumentar a sintomatoloxía negativa tanto en enfermos como en sans. Así mesmo, os anticolinérxicos poderían mediar un aumento da sintomatoloxía positiva e un descenso da negativa, pola súa acción dopaminérxica e serotoninérxica. Os antagonistas do glutamato, como o éxtase ou o "po de anxo" (fenilciclina) poden desencadear reaccións psicóticas semellantes á esquizofrenia en suxeitos sans, así como cambios dexenerativos no cerebro, se se administran de xeito continuado. Ademais, a fenilciclina presenta dependencia da idade, non provocando reaccións psicóticas en nenos, pero si a partir da adolescencia, o que explicaría o clásico patrón de presentación da esquizofrenia ao comezo da idade adulta.
Factores ambientais
Aínda que os factores ambientais por si mesmos non son suficientes para causar a enfermidade, as teorías actuais tenden a considerar que existe unha base xenética de predisposición para padecela, e factores externos que desencadenan a súa aparición. A presenza de complicacións obstétricas, alteracións do desenvolvemento, estrés familiar, infeccións víricas ou consumo de tóxicos poderían ser algúns dos factores precipitantes.
As teorías psicodinámicas, que atribuían a aparición da esquizofrenia a unhas relacións paternofiliais "patolóxicas" cunha comunicación alterada que impide ao neno aprender a relacionarse adecuadamente co contorno (teoría do dobre vencello), están na súa maior parte en desuso. Porén, si parece ter importancia no curso da enfermidade e na frecuencia das recaídas un contorno familiar hostil ou crítico cara ao enfermo (familias de "alta expresividade emocional") así como outros factores de estrés ambiental.
Formas clínicas
Clasicamente, defínense catro tipos de esquizofrenia. Outras clasificacións, como a que divide a esquizofrenia en positiva e negativa segundo a presenza ou non de síntomas psicóticos, caeron en desuso pola súa pouca efectividade clínica. Na actualidade, e baseándonos nos resultados das probas de neuroimaxe e bioquímicas, podería establecerse unha clasificación dicotómica entre paranoide e non paranoide. Na práctica clínica, pese a todo, continúan a empregarse as formas clásicas.
Simple
Caracterízase pola ausencia de síntomas produtivos (alucinacións, delirios etc.) e polo seu inicio insidioso, cunha progresiva deterioración da resposta emocional, falta de iniciativa e empobrecemento da personalidade. Adoita ser un diagnóstico de exclusión, ao non atoparse síntomas positivos.
Hebefrénica
É a forma de inicio máis precoz, e cursa tamén con grande empobrecemento afectivo e intelectual. Poden aparecer ideas delirantes, con frecuencia moi simples e pouco estruturadas, riso inmotivado e falta de planificación.
Paranoide
É a forma de inicio máis tardío e de mellor prognóstico, cunha mellor resposta a psicofármacos. Caracterízase pola presenza de ideas delirantes de persecución, megalomaníacas ou mesiánicas, con autorreferencialidade e ben estruturadas. Poden aparecer tamén alucinacións auditivas, habitualmente en forma de voces que conversan entre elas ou co paciente, ou que lle dan ordes. Tamén poden tomar a forma de ruídos, murmurios etc.
Catatónica
Cada vez máis rara, era moi frecuente no período pre-farmacolóxico. Vén determinada por unha inhibición condutual e motora cada vez maior, chegando a presentar rixidez ou flexibilidade cérea, mutismo e desconexión do medio. Responde mal a psicofármacos, e só moi relativamente a Terapia Electroconvulsiva
Diagnóstico
Existen varios conxuntos de criterios para o diagnóstico clínico da esquizofrenia, pero é conveniente ter en conta outros parámetros, como o curso temporal da enfermidade, o grao de deterioración social, a personalidade previa etc.
Antipsicóticos Clásicos
Tamén denominados neurolépticos (porque provocaban neurolepsia, estrema lentitude motora) foron as primeiras moléculas sintetizadas capaces de modificar o curso natural da enfermidade. Actúan producindo un bloqueo dos receptores de dopamina tipo D2 en diferentes rexións cerebrais. Actúan sobre todo sobre os síntomas positivos da enfermidade, sendo ineficaces para o control da sintomatoloxía negativa. Presentan frecuentes e graves efectos adversos, agravando os síntomas negativos e provocando cadros semellantes á Enfermidade de Parkinson (tremor, rixidez...) impotencia sexual e secreción mamaria de leite nas mulleres. A súa administración crónica, ao longo de anos, pode provocar discinesia tardía, cadro caracterizado por movementos involuntarios e espasmódicos de lingua, cara e extremidades. Por último, o efecto secundario máis grave, e potencialmente letal, é o síndrome neuroléptico maligno. Os mais empregados son o Haloperidol, a Clorpromacina e a Levopromacina, aínda que cada vez perden máis terreo en favor dos novos antipsicóticos "atípicos", seguen a ser empregados nas crises agudas pola súa potencia e rapidez de acción.
Antipsicóticos Atípicos
Aparecen na década dos sesenta para tratar de evitar os efectos nocivos dos antipsicóticos clásicos. Actúan principalmente sobre o receptor 5HT2a da serotonina, ademais de sobre o D2. Son activos tamén fronte a síntomas negativos. Os máis usados son a risperidona, a olanzapina e a quetiapina.
Terapia Electroconvulsiva (Electroshock)
Emprégase sobre todo nas formas catatónicas, que responden case en exclusiva a este tratamento, e en formas con intensa axitación, así como na síndrome neuroléptica maligna.
Terapias Psicosociais
Tendo en conta que a actitude da familia pode mellorar ou empeorar o curso da enfermidade, é importante facer tamén terapia psicolóxica tanto do paciente como dos seus familiares, medida que reduce o número de recaídas. Tamén é aconsellable dado a intenso estrés emocional ao que están sometidos os coidadores de calquera tipo de enfermos psiquiátricos.
Unión Asturianista
Unión Asturianista é unha iniciativa política conxunta de Asturias nada en novembro de 2004 que pretende aglutinar baixo unhas mesmas sigras ás forzas rexionalistas e nacionalistas asturianas.
Polo de agora integráronse nela o Partíu Asturianista (PAS) e a Unión Renovadora Asturiana (URAS).
A presidencia da mesma estará formada polos líderes de ámbolos dous partidos, Xuan Xosé Sánchez Vicente do PAS e Sergio Marqués (antigo presidente autonómico) do URAS.
O candidato á presidencia irase alternando entre os dous, correspondendo a candidatura na circunscrición central para as próximas eleccións autonómicas a URAS, que previsiblemente presentará a Sergio Marqués.
De igual forma realizaranse candidaturas alternas nos concellos nos que concorra ás eleccións locais.
1790
Outros
Historia ano a ano
The OA
The OA é unha serie de televisión estadounidense de misterio e ciencia ficción con elementos de fantasía, que foi estreada en Netflix o 16 de decembro de 2016. Creada e producida por Brit Marling e Zal Batmanglij, a serie é a súa terceira colaboración xuntos. Componse de oito episodios, todos eles dirixidos por Batmanglij, e está producida por Plan B Entertainment e Anonymous Content. Na serie, Marling protagoniza unha moza chamada Prairie Johnson que reaparece despois de sete anos desaparecida. Prairie agora chámase a si mesma "The OA", e malia que antes de desaparecer era cega, agora pode ver.
Mar Tetis
miniatura|350px|Mapa que mostra a situación de Tetis, entre [[Laurasia e Gondwana.]]
O mar Tetis, tamén chamado mar de Tetis e océano Tetis, era un océano da era mesozoica que existiu entre os continentes de Gondwana e Laurasia, previamente á aparición do océano Índico.
O seu o nome está dedicado á titánide da mitoloxía grega Tetis (en grego Τηθύς).
Historia
En 1893, utilizando rexistros fósiles achados nos Alpes, África e o Himalaia, o xeólogo Eduard Suess propuxo a existencia dun mar interior entre os primitivos continentes de Laurasia e Gondwana. Os fósiles, achados en zonas moi montañosas, eran de criaturas mariñas, polo que era necesaria a existencia dunha gran masa de auga, que o científico bautizou como mar de Tetis, aludindo á deusa grega do mar, Tetis. Suess propuxo o seu concepto de Tetis por primeira vez na súa obra en catro volumes Das Antlitz der Erde (A face da Terra).
Máis tarde, a teoría da tectónica de placas refutou gran parte das proposicións de Suess. Así e todo, determinou a existencia dunha gran masa de agua, en época máis temeperá que a que calculou o científico, pero ocupando a mesma zona. Esta extensión foi bautizada como océano Tetis na moderna teoría da tectónica de placas en honor a Suess, cuxos conceptos eran aproximados pero visionarios.
Teoría moderna
miniatura|300px|Distribución dos continentes hai 280 millóns de anos durante o [[Permiano. A placa de Cimeria comeza a desprazarse cara ao norte substituíndo o océano Paleo-Tetis polo océano Tetis.]]
Hai aproximadamente 250 millóns de anos, a finais do Permiano, un novo océano comezou a formarse no extremo sur doutro océano anterior denominado Paleo-Tetis. Unha falla formouse ao longo do norte da placa de Cimeria, ao sur de Panxea. Ao longo dos 60 millóns de anos, esa placa foise desprazando cara ao norte, empuxando o fondo do océano Paleo-Tetis debaixo da superficie do extremo leste de Panxea (Laurasia). O resultado foi a formación do océano Tetis, directamente sobre o lugar que ocupaba o seu antecesor, o océano Paleo-Tetis.
Durante o xurásico, hai 150 millóns de anos, Cimeria finalmente colisionou con Laurasia. Como resultado, o solo oceánico combouse baixo esta segunda placa (proceso de subdución) formando a fosa de Tetis. Ao tempo, os niveis da auga subiron, cubrindo grandes partes de Europa con mares pouco profundos. Naquella época tamén se produciu a división das dúas masas de terra que formaban Panxea, Laurasia e Gondwana, formándose o océano Atlántico entre ambas.
Hai uns 100 millóns de anos, Gondwana comezou a romperse, empuxando África e a India cara ao norte, a través de Tetis. Como resultado, o océano empequeñeceise, polo que a súa denominación para este período é mar de Tetis. Este existiu até hai 15 millóns de anos.
Actualmente, a India, Indonesia e o océano Índico cobren a maoir parte da superficie que ocupou este mar e Turquía, Iraq e o Tíbet aséntanse en Cimeria. O mar Negro, o Caspio e o Aral son vestixios do mesmo. A maior parte do fondo do océano Tetis desapareceu baixo Cimeria e Laurasia.
Terminoloxía e subdivisións
Como calquera outra ciencia, a xeoloxía vive unha continua evolución e os termos empregados na descrición dalgunhas formacións xeolóxicas antigas flutuaron a medida que se foron establecendo teorías máis precisas. Moitas fontes en Internet, por exemplo, usan a expresión "océano Tetis" para referirse ao mar de Tetis, e viceversa. Incluso é posóbel encontrar o incipiente océano Atlántico do período xurásico referido erroneamente como mar de Tetis. miniatura|300px|Paleoxeografía da rexión mediterránea durante o [[oligoceno. Paratetis vaise pechando (no sur de Europa) sendo substituído polo mar Mediterráneo (ao norte de África).]]
Hai máis de 400 millóns de anos terreos continentais separaron intermitentemente a Gondwana desde o hemisferio sur para migrar cara o norte, até Asia no hemisferio norte. Estes terreos estaban separados por tres océanos: en Asia, O Paleo-Tetis (Devoniano-Triásico), Meso-Tetis (Permiano tardío-Cretáceo temperán) e Ceno-Tetis (Triásico tardío-cenozoico).
Océano Tetis Occidental
O límite occidental do océano Tetis chámase mar de Tetis, océano Tetis Occidental ou océano Tetis Alpino (segundo as fontes), sendo vestixios deste os mares Caspio, Aral e Negro. Este non era un océano aberto, estando cuberto por multitude de pequenas placas tectónicas, arcos insulares propios do Cretáceo e microcontinentes.
Durante o Oligoceno, unha gran parte da Europa central e oriental estaban cubertas por unha rama norte do océano Tetis, denominada Paratetis. O Paratetis separose do océano Tetis tras da formación dos Alpes, Cárpatos, Alpes Dináricos, Taurus e Elburz durante a oroxenia Alpina. Desapareceu gradualmente durante o Mioceno tardío, converténdose de feito, nun illado mar interior.
Océano Tetis Oriental
A parte leste de Tetis refírese como océano Tetis Oriental.
O mar de Tetis noutros períodos
A medida que a teoría da deriva continental foi sendo ampliada e mellorada, estendeuse o nome de Tetis a outros océanos que o precederon. O Paleo-Tetis, mencionado arriba, existiu desde o Silúrico, hai 440 millóns de anos, até o Xurásico. A este precedeuno o océano Proto-Tetis, que existiu desde o Ediacárico, formándose hai 600 millóns de anos.
Paleontoloxía
O océano Tetis é obxecto de estudo da paleontoloxía, xa que esta ciencia permite coñecer como eran os hábitats mariños e marismeños hai millóns de anos a través do estudo de fósiles achados en zonas interiores.
Os xeólogos encontraron fósiles das criaturas deste océano nas rochas do Himalaia. Polo tanto, sabemos que estas rochas estaban somerxidas antes de que o continente indio as empuxara cara o interior de Asia. Podemos ver probas xeolóxicas similares na oroxenia Alpina de Europa, onde o movemento da placa Africana levantou os Alpes.
Towers Football
miniatura|dereita|Huddle post-partido 01/03/2015 Towers Football (ata 2013 Coruña Towers) é un club de fútbol americano localizado en Cambre.
Fusión
En 2010 e ante as dificultades para competir en liga nacional decidironse fusionar co outro equipo existente en Galicia, Teo Black Thunder, para disputar a Liga Portuguesa de Fútbol Americano coa denominación de Galiza Black Towers. Esta unión durou tres tempadas (2010 a 2012). Durante ese tempo ambos equipos competiron por separado na Liga Galega de Fútbol Flag.
Durante esta época o club adestrou no Campo de fútbol de Iñás (Oleiros) e no Campo de A Cañoteira (Teo).
Vientiane
Vientiane (, ; ວຽງຈັນ, laosiano: Viangchan, เวียงจันทน์) é a capital e a cidade máis grande de República Popular Democrática Laos. Aséntase na marxe esquerda do río Mekong, que serve de fronteira fluvial con Tailandia. As súas coordenadas son 17°58' de latitude norte, 102°36' de lonxitude leste.
Vientiane converteuse na capital en 1563 debido aos temores dunha invasión de Birmania, pero máis tarde foi saqueada e arrasada en 1827 polos Siameses (Thai). Vientiane foi a capital administrativa durante o dominio francés e, debido ao crecemento económico dos últimos tempos, é agora o centro económico de Laos. A cidade tiña 820.000 habitantes no censo de 2015.
Vientiane é coñecido como o fogar do monumento nacional máis significativo en Laos: That Luang, que é un símbolo coñecido de Laos e unha icona do budismo en Laos. Tamén se poden atopar outros templos budistas importantes en Laos, como Haw Phra Kaew, que antigamente albergaba o Buda Esmeralda.
Etimoloxía
O nome da cidade deriva do Pali, a lingua litúrxica do budismo Theravada. Aínda que o significado orixinal do nome da cidade é "cidade de sándalo", como mostran as antigas inscricións laosianas (escritos pictogrammaticamente, a diferenza do moderno laosiano, que é escrito foneticamente), en lingua moderna Lao o significado do nome Vientiane é ambiguo.
Moitos, se non a maioría, dos laosianos afirman que o nome da cidade significa "cidade da lúa", mentres que moitos tamén afirman correctamente que o nome da cidade significa "cidade de sándalo" porque as palabras para "lua" (ຈັນ ທ ຣ ໌, do sánscrito चन्द्र candra) e "sándalo" (ຈັນ ທ ນ ໌, do sánscrito चन्दन candana) escríbense e pronúncianse identicamente como ຈັນ chan no laosiano moderno. A maioría das fontes académicas e históricas de Laos apoian esta afirmación, reforzada polos nomes da cidade en tailandés (เวียงจันทน์) e khmer (វៀងចន្ទន៍) ambos os conservan a grafía etimolóxica, que indica "cidade de sándalo".
En ortografía romanizada Vientiane é de orixe francesa e reflicte a dificultade que tivo o francés para pronunciar o son na lingua laosiana. Unha ortografía común en inglés é 'Viangchan', ou ocasionalmente 'Wiangchan'.
Historia
miniatura|Esculturas de [[Buda en Pha That Luang]] miniatura|[[Haw Phra Kaew ou Templo do Buda Emeralda]] miniatura|dereita|225px|Centro de Vientiane miniatura|dereita|225px|Pha That Luang, estupa de ouro símbolo de Laos