cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lactoferrina
Historia
A presenza dunha proteína vermella que contiña ferro no leite bovino foi detectada xa en 1939; pero esta proteína non puido ser debidamente caracterizada porque non se podía extraer con suficiente pureza. Os primeiros estudos detallados sobre ela datan de arredor do ano 1960. Neles documéntase o seu peso molecular, punto isoeléctrico, espectro de absorción óptica e a presenza de dous átomos de ferro por molécula de proteína. A proteína foi extraída do leite, contiña ferro e era quimica e estruturalmente similar á transferrina do plasma sanguíneo. Por tanto, déuselle o nome de lactoferrina en 1961, aínda que o nome lactotransferrina xa se viña utilizando en publicacións anteriores, e estudos posteriores demostraron que esta proteína non estaba restrinxida só ao leite. A acción antibacteriana da lactoferrina foi tamén documentada en 1961, e foi asociada coa súa capacidade de unirse ao ferro.
Monte Maior
O Monte Maior é un espazo natural galego catalogado como zona especial de conservación (ZEC) que inclúe a área do monte Maior, un dos montes de Buio, e que ten en si zonas húmidas e corredores fluviais de interese. Esta área de conservación ocupa 1.247 ha. dos concellos da mariña lucense de Viveiro e Xove.
Lactoferrina
Estrutura molecular
A lactoferrina é unha das proteínas transferrina que transfire ferro ás células e controla o nivel de ferro libre no sangue e secrecións externas. Está presente no leite humano e doutros mamíferos, no plasma sanguíneo e nos neutrófilos, e é unha das principais proteínas en practicamente todas as secrecións exócrinas dos mamíferos, como a saliva, bile, bágoas e secrecións do páncreas. A concentración de lactoferrina no leite varía de 7 g/L no costro a 1 g/L no leite maduro, e no leite de vaca é de 150 mg/L. .
Monte Maior
Flora
O Monte Maior é unha zona de baixa montaña, nunha zona climática atlántica xa preto da ría de Viveiro, na que destacan as turbeiras altas activas e a homoxeneidade das zonas húmidas. Ten zonas desde ribeiras e pastos con gramíneas a montes con queirogais (con Erica ciliaris e Erica tetralix). Nestes hábitats aparecen as especies en risco Sphagnum pylaesii e Narcissus asturiensis. Nos bosques de ribeira dominan os ameneiros (Alnus glutinosa) e freixos (Fraxinus excelsior) e nas zonas húmidas destaca a presenza de Nardus. Conta con turbeiras altas activas.
Lactoferrina
Estrutura molecular
A cristalografía de raios X revela que a lactoferrina está formada por unha cadea polipeptídica que contén uns 700 aminoácidos e forma dous dominios globulares homólogos denominados lóbulos N e C. O lóbulo N corresponde aos residuos de aminoácidos do 1 ao 333, e o lóbulo C do 345 ao 692, e os extremos deses dominios están conectados por unha curta hélice α. Cada lóbulo consta de dous subdominios, chamados N1, N2 e C1, C2, e contén un sitio de unión para o ferro e un sitio de glicosilación. O grao de glicosilación da proteína pode ser diferente e, por tanto, o peso molecular da lactoferrina varía entre 76 e 80 kDa. A estabilidade da lactoferrina foi asociada co seu alto grao de glicosilación.
A lactoferrina pertence ás proteínas básicas, o seu punto isoeléctrico é 8,7. Existe en dúas formas: hololactoferrina rica en ferro e apolactoferrina libre de ferro. As súas estruturas terciarias son diferentes; a apolactoferrina caracterízase por unha conformación "aberta" do lóbulo N e a conformación "pechada" do lóbulo C, pero ambos os lóbulos están pechados na hololactoferrina.
Monte Maior
Fauna
No Monte Maior destaca o paso de seis especies de aves de alto interese de conservación e a presenza de Lacerta schreiberi e Rhinolophus ferrmuequinum.
Lactoferrina
Estrutura molecular
Cada molécula de lactoferrina pode unirse reversiblemente a dous átomos de ferro, cinc, cobre ou outros metais. Os sitios de unión están localizados en cada un dos dous glóbulos proteicos. Alí, cada ión está unido a seis ligandos: catro da cadea polipeptídica (dous residuos de tirosina, un residuo de histidina e un residuo de ácido aspártico) e dous que son ións carbonato ou bicarbonato.
Monte Maior
Fauna
As especies de fauna catalogadas como especies silvestres en réxime de protección especial ou presentes no catalogo galego de especies ameazadas son:
Lactoferrina
Estrutura molecular
A lactoferrina forma complexos de cor arrubiada co ferro. A súa afinidade polo ferro é 300 veces maior que a da transferrina. A afinidade increméntase en medios debilmente ácidos. Isto facilita a transferencia do ferro desde a transferrina á lactoferrina durante as inflamacións, cando o pH dos tecidos decrece debido á acumulación de ácido láctico e outros ácidos. A lactoferrina saturada de ferro no leite humano estímase no 10 ao 30% (o 100% significaría que todas as moléculas de lactoferrina conteñen 2 átomos de ferro). Está demostrado que a lactoferrina está implicada non só no transporte de ferro, cinc e cobre, senón tamén na regulación da súa captación. A presenza de ións de cinc e cobre libres non afecta á capacidade de fixación do ferro da lactoferrina, e mesmo podería incrementala.
Monte Maior
Lexislación
O Monte Maior foi declarado como lugar de importancia comunitaria (LIC) en decembro de 2004 e ascendeu a zona especial de conservación (ZEC) en marzo de 2014.
Ramón Pedrayo Silva
Ramón María Pedrayo Silva, nado en Ourense o 17 de novembro de 1822 e finado na mesma cidade o 3 de maio de 1899, foi un avogado e político galego.
Lactoferrina
Formas poliméricas
Suxeriuse que o estado oligomérico da lactoferrina está determinado pola súa concentración e que a polimerización da lactoferrina está fortemente afectada pola presenza de ións Ca2+. En concreto, os monómeros son dominantes a concentracións por debaixo de 10−10−10−11 M en presenza de Ca2+, pero convértense en tetrámeros a concentracións de lactoferrina por riba de 10−9−10−10 M. A titulación de lactoferrina no sangue corresponde a esta particular "concentración de transición" e así a lactoferrina do sangue debería presentarse tanto en forma de monómero coma de tetrámero. Moitas propiedades funcionais da lactoferrina dependen do seu estado oligomérico. Por exemplo, a lactoferrina monomérica, pero non a tetramérica, é a que se une fortemente ao ADN.
Ramón Pedrayo Silva
Traxectoria
Fillo de Bernardo Pedrayo Andelo e neto do avogado Salvador Silva. Foi alcalde de Ourense en 1854. Na Restauración militou no Partido Conservador e foi nomeado presidente da Deputación de Ourense en 1884. Foi presidente da Academia de Xurisprudencia e decano do Colexio de avogados de Ourense. Casou con Antonia Ansoar e foi pai de Eladia Pedrayo Ansoar (e avó de Ramón Otero Pedrayo).
Lactoferrina
Funcións biolóxicas
A lactoferrina pertence ao sistema inmunitario innato. Ademais da súa misión biolóxica principal, que é fixar e transportar ións ferro, a lactoferrina tamén ten funcións e propiedades antibacterianas, antivirais, antiparasíticas, catalíticas, anticancerosas, antialérxicas e radioprotectoras.
Actividade antibacteriana
A función principal da lactoferrina é secuestrar o ferro libre, e ao facelo retira unha substancia esencial para o crecemento bacteriano, o ferro. A acción antibacteriana da lactoferrina tamén se explica pola presenza de moléculas que funcionan como receptores específicos situados na superficie celular dos microorganismos. A lactoferrina únese ao lipopolisacárido da parede celular bacteriana, e a parte que leva o ferro oxidado da lactoferrina oxida a bacteria por medio da formación de peróxidos. Isto afecta á permeabilidade de membrana e acaba orixinando a rotura da célula (lise).
Aínda que a lactoferrina ten tamén outros mecanismos antibacterianos non relacionados co ferro, como a estimulación da fagocitose, a máis importante é a interacción coa membrana bacteriana externa que se describiu antes e tamén a máis estudada. A lactoferrina non só altera a membrana, senón que tamén penetra dentro da célula bacteriana. A unión á parede bacteriana está asociada co péptido específico lactoferricina, que está localizado no lóbulo N da lactoferrina e prodúcese in vitro pola clivaxe da lactoferrina realizada por outra proteína, o encima tripsina. Un mecanismo da acción antimicrobinana da lactoferrina é que a lactoferrina afecta á H(+)-ATPase e interfire coa translocación de protóns na membrana da célula, causando un efecto letal in vitro.
A lactoferrina impide a adhesión da bacteria Helicobacter pylori na mucosa do estómago, o cal á súa vez, axuda a reducir os trastornos do sistema dixestivo. A lactoferrina bovina ten máis actividade contra H. pylori que a humana.
Actividade antiviral
A lactoferrina actúa (principalmente en estudos in vitro) sobre unha ampla gama de virus humanos e animais con xenomas de ADN ou de ARN, como os virus herpes simplex 1 e 2, citomegalovirus, VIH, virus da hepatite C,  hantavirus, rotavirus, poliovirus tipo 1, virus sincicial respiratorio humano e virus da leucemia murina.
O mecanismo máis estudado de actividade antiviral da lactoferrina é impedir a unión das partículas víricas ás súas células diana. Moitos virus tenden a unirse ás lipoproteínas das membranas da célula e despois penetran dentro da célula. A lactoferrina únese ás mesmas proteínas e dese modo repele as partículas víricas. A apolactoferrina libre de ferro é máis eficiente nesta función do que a hololactoferrina; e a lactoferricina, que é responsable das propiedades antimicrobianas da lactoferrina, case non mostra actividade antiviral.
A lactoferrina tamén suprime a replicación viral unha vez que o virus penetrou na célula. Este efecto antiviral indirecto prodúcese ao afectar ás células asasinas naturais, granulocitos e macrófagos, os cales xogan un papel fundamental nos primeiros estadios das infeccións virais, como no caso da síndrome respiratoria aguda severa (SARS).
Actividade antifúnxica
A lactoferrina e a lactoferricina inhiben in vitro o crecemento de Trichophyton mentagrophytes, que é un fungo responsable de graves enfermidades cutáneas, como a dermatofitose. A lactoferrina tamén actúa contra o lévedo diploide Candida albicans, que causa infeccións oportunistas orais e xenitais en humanos. O fármaco fluconazol leva utilizándose desde hai tempo contra Candida albicans, o que orixinou a aparición de cepas resistentes a el. Porén, unha combinación de lactoferrina con fluconazol pode actuar contra as cepas resistentes ao fluconazol de Candida albicans e outras especies de Candida, como C. glabrata, C. krusei, C. parapsilosis e C. tropicalis. Obsérvase a acitividade antifúnxica coa incubación secuencial de Candida con lactoferrina e despois con fluconazol, pero non na orde inversa. A actividae antifúnxica da lactoferricina é maior que a da lactoferrina. En concreto, o péptido sintético 1–11 lactoferricina mostra unha actividade moito maior contra Candida albicans que a lactoferricina nativa.
A administración de lactoferrina na auga para beber a ratos que tiñan sistemas inmunitarios debilitados e síntomas de aftas reducía o número de cepas de Candida albicans na boca dos animais e o tamaño das áreas danadas na lingua. A administración oral de lactoferrina a animais tamén reducía o número de organismos patoxénicos nos tecidos que están preto do tracto gastrointestinal. Candida albicans mesmo podía ser completamente erradicada cunha mestura de lactoferrina, lisozima e itraconazol en pacientes VIH positivos que eran resistentes a outros fármacos antifúnxicos. Esta acción antifúnxica cando se estima que outros axentes son ineficientes é característica da lactoferrina e é especialmente valiosa para os pacientes infectados polo VIH. Ao contrario que sobre as actividades antivirais e antibacterianas da lactoferrina, sábese pouco sobre o mecanismo da súa actividade antifúnxica. A lactoferrina parece destruír a parede celular e únese á membrana plasmática de C. albicans.
Actividade no óso
Utilizouse a lactoferrina enriquecida con ribonuclease para examinar como afecta a lactoferrina aos ósos. A lactoferrina mostrou efectos positivos sobre a remodelación do tecido óseo. Axuda ao decrecemento da reabsorción ósea e incrementa a formación de óso. Isto estaba indicado pola diminución nos niveis de dous marcadores da reabsorción ósea (desoxipiridinolina e N-telopéptido) e por un incremento nos niveis de dous marcadores da formación de óso (osteocalcina e fosfatase alcalina). A lactoferrina reducía a formación de osteoclastos, o que significa un decrecemento nas respostas proinflamatorias e un incremento nas respostas antiinflamatorias, o que indica tamén unha redución na reabsorción ósea.
Interacción con ácidos nucleicos
Unha das propiedades importantes da lactoferrina é a súa capacidade de unirse a ácidos nucleicos. A fracción de proteínas extraídas do leite, contén un 3,3% de ARN, e ademais, a proteína únese preferentemente ao ADN bicatenario antes que ao monocatenario. A capacidde da lactoferrina de unirse ao ADN utilízase para o illamento e purificación de lactoferrina usando cromatografía de afinidade con columnas con sorbentes que conteñen ADN inmobilizado, como agarosa con ADN monocatenario inmobilizado.
Actividade encimática da lactoferrina
A lactoferrina hidroliza ARN e mostra ter propiedades de ribonuclease secretoria específica de pirimidina. En particular, ao destruír os xenomas de ARN, as distintas RNases do leite inhiben a transcrición inversa dos retrovirus que causan cancro de mama no rato. As mulleres do pobo parsi do oesta da India teñen o nivel de RNase do leite marcadamente máis baixo que as doutras etnias, e a súa taxa de cancro de mama é tres veces maior que a media. Deste modo, as ribonucleases do leite, entre elas a lactoferrina, poderían xogar un importante papel na patoxénese de doenzas causadas por varios retrovirus.
Antividade anticarcinóxena
Demostrouse experimentalmente a actividade anticancerosa da lactoferrina bovina (bLF) en carcinoxéneses de pulmóns, vexiga, lingua, colon, e fígado en ratas, posiblemente porque actúa suprimindo os encimas de fase I, como o citocromo P450 1A2 (CYP1A2). Ademais, noutro experimento feito no hámster, a lactoferrina bovina fixo decrecer a incidencia do cancro oral nun 50%. Como a bLF non mostra toxicidade e pode obterse doadamente do leite, a bLF parece ser prometedora como axente quimiopreventivo potencial para o cancro oral. Actualemnte, a bLF utilízase como un ingrediente do iogur, goma de mascar, leite de fórmula infantil, e cosméticos.
Xenes da lactoferrina
Nos humanos o xene da lactoferrina, LTF, está localizado no cromosoma 3 no locus 3q21-q23. Nos bois, a secuencia codificante consta de 17 exóns e ten unha lonxitude de aproximadamente 34.500 pares de nucleótidos. Os exóns do xene da lactoferrina nos bois teñen un tamaño similar aos exóns doutros xenes da familia da transferrina, mentres que os tamaños dos intróns difiren dentro da familia. As semellanzas no tamaño dos exóns e a súa distribución nos dominios da proteína indican que o desenvolvemento evolutivo do xene da lactoferrina ocorreu por duplicación. O estudo dos polimorfismos de xenes que codifican a lactoferrina axuda a seleccionar razas de gando que son resistentes á mastite.
Receptor de lactoferrina
O receptor de lactoferrina xoga un importante papel na internalización da lactoferrina; tamén facilita a absorción de ións ferro pola lactoferrina. A súa expresión xénica increméntase coa idade no duodeno e decrece no xexuno.
Fibrose quística
Os pulmóns humanos e a saliva conteñen unha ampla variedade de compostos antimicrobianos, como o sistema das lactoperoxidases, producindo o hipotiocianito (anión [OSCN]-) e a lactoferrina, e este hipotiocianito non está presente en pacientes de fibrose quística. A lactoferrina, que é un compoñente da inmunidade innata, impide a formación de biopelículas bacterianas. Nos pacientes de fibrose quística obsérvase unha perda de actividade microbicida e un incremento da formación de biopelículas debido á diminución da lactoferrina. Estes descubrimentos demostran o importante papel da lactoferrina na defensa do corpo humano, especialmente nos pulmóns.
Nanotecnoloxía
A lactoferrina foi utilizada na síntese de clusters cuánticos de ouro fluorescentes, que teñen aplicacións potenciais en nanotecnoloxía.
En diagnósticos
Os niveis de lactoferrina no fluído lacrimal decrecen nas enfermidades de sequidade dos ollos, como a síndrome de Sjogren. Desenvolveuse unha proba rápida portátil que utiliza a tecnoloxía de microfluídos que permite a medición dos niveis de lactoferrina nas bágoas humanas in situ, coa que se pretende mellorar o diagnóstico da síndrome de Sjogren e outras formas de enfermidade dos ollos secos.
Metacarpo
O metacarpo é unha formación ósea do membro superior humano, pertencente á man. É un conxunto de cinco ósos que forman o esqueleto da palma da man, un por cada dedo. Os cinco posúen tres porcións, unha base, que é o elemento máis superior; un corpo; e unha cabeza, situada na parte máis inferior do óso.
Articulacións co carpo
Cada metacarpiano artéllase por encima cos ósos do carpo, constituíndo as articulacións carpometacarpianas:
Articulacións coas falanxes
Cada metacarpiano artéllase cunha falanxe correspondente, formando as articulacións metacarpofalánxicas:
Rinoplastia
miniatura|250px|Rinoplastia. Rhinoplastia, (do ῥίς rhis, nariz + πλάσσειν plassein, dar forma), é un procedemento de cirurxía plástica que consiste na corrección ou reconstrución da forma, funcións ou estética dun nariz, resolvendo traumas nasais (contusións ou perforacións), unha enfermidade conxénita, un impedimento respiratorio ou unha rinoplastia anterior.
Dende a década de 1980, as técnicas de rinoplastia evolucionaron moito. A rinoplastia clásica ou pechada segue a ser un procedemento frecuente. Por outro parte, a rinoplastia aberta permite unha exposición e visualización completa do esqueleto nasal. Como inconvenientes, deixa unha mínima cicatriz na columela nasal e ten un maior edema postoperatorio. Esta clase de cirurxía resérvase para algúns casos nos que xa se interviñera o nariz previamente ou en situacións que requiren dunha exposición ampla do esqueleto nasal. Algúns cirurxiáns prefiren esta técnica como primeira opción.
Xaneiro na cultura popular galega
miniatura|dereita|En xaneiro, mellor carballo que castiñeiro, refrán popular galego. O que segue recolle diversa información sobre a pegada do mes de xaneiro na cultura popular e na literatura oral galegas, recollida de diferentes traballos etnográficos –xerais a toda Galicia ou localizados nun ámbito xeográfico máis concreto-, dicionarios, refraneiros, cantigueiros etc.
Divisións
As sortes son os primeiros doce días do mes de xaneiro e prognostican o que vai acontecer durante cada mes do ano. Así, o tempo que fai o día 1 será o tempo que fará en xaneiro, o do día 2 corresponderá a febreiro etc. As resortes son os doce días seguintes, do 13 ó 24, e serven para ratificar ou contradicir ó prognóstico que anunciaron as sortes. Hai quen di que hai que fiarse máis do que din as resortes.
Os pechos son os días 25 a 28 de xaneiro, e anuncian do mesmo xeito o tempo das estacións (primavera, verán, outono e inverno, respectivamente)
Crenzas e supersticións
A lúa de xaneiro, chamada lúa morta, é a mellor para mata-lo porco. A lúa crecente seguinte será a adecuada para salgalo se se quere que medre a carne na artesa, e no minguante seguinte para afumalo e curalo, se non se quere que críe vermes (Rodríguez López:128; Eladio Rodríguez, s. v. lúa). Nunca debe matarse con lúa chea porque o touciño se aluaría.
Tampouco se poden podar as viñas en xaneiro, segundo outros, porque a lúa morta deste mes as deixaría aterecidas coa xiada (Eladio Rodríguez, s. v. lúa).
Santo Amaro, o 15 de xaneiro, é avogoso contra a reuma. En Castro Caldelas é en tal ocasión cando se proban os chourizos novos. Nesa mesma vila celébrase a Festa dos Fachós o 19 de xaneiro a véspera de San Sebastián.
Chámase fogo novo ó que se prende o día de Aninovo, utilizando a tal fin o da noite anterior (Eladio Rodríguez, s. v. fogo ).
Refraneiro
miniatura|300px|A verdura en xaneiro sabe a carneiro miniatura|300px|En xaneiro, sete lobos no carreiro miniatura|300px|Dazasete de xaneiro, Santo Antón lacoeiro miniatura|300px|Se chove no día de San Antón de xaneiro, pipas ó fumeiro; e se está claro, pipas ó canteiro
Cantigueiro
miniatura|300px|Naquela banda do río/ ten meu pai un castiñeiro,/ dá castañas en agosto,/ uvas brancas no xaneiro
San Martiño de Grou
San Martiño de Grou é unha parroquia eclesiástica galega do arciprestado da Baixa Limia da diocese de Ourense. Ten as súas terras e os seus dous lugares repartidos entre os concellos de Lobeira e Lobios. No ano 2021 tiña 15 habitantes dos cales 7 eran homes e 8 mulleres, o que supón un descenso con respecto ao ano 2007, cando tiña 40 habitantes.
O lugar de Cabaleiros pertence ao concello de Lobeira e o do Valoiro pertence ao concello de Lobios. Limita coas parroquias homónimas de Santa Cruz de Grou, en Lobeira, e de San Mamede de Grou, en Lobios.
Toronto Blue Jays
Os Toronto Blue Jays son un equipo profesional canadense de béisbol da cidade de Toronto (Ontario) que compite na Major League Baseball (MLB). Actualmente o equipo xoga na conferencia Leste da American League. Foi fundado en 1977 en Toronto, cidade na que permanece ata agora. Gañou o título de liga en dúas ocasións, a última delas en 1993 logo de bater en seis partidos aos Philadelphia Phillies, é o único equipo non estadounidense que conseguiu o título de liga nalgunha ocasión.
Dende a tempada 2004, trala relocalización dos Montreal Expos a Washington DC, son o único equipo canadense na MLB.
29 de xuño
O 29 de xuño é o 180º día do ano do calendario gregoriano e o 181º nos anos bisestos. Quedan 185 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|100px| Giacomo Leopardi.
Searching for a Former Clarity
Searching for a Former Clarity é o terceiro álbum de estudio da banda estadounidense de punk rock Against Me!, publicado o 6 de setembro de 2005 a través do selo Fat Wreck Chords. O disco foi prodicodo por J. Robbins e estivo promocionado polos sinxelos e vídeos musicais das cancións "Don't Lose Touch" e "From Her Lips to God's Ears (The Energizer)". Foi o primeiro álbum da banda en entrar na lista Billboard 200, chegando ao número 114. Tamén foi número 9 na lista Billboard's Top Independent Albums. A vocalista e guitarrista Laura Jane Grace describiu o disco como un álbum conceptual.
29 de xuño
Outros
Os 366 días do ano
Jedda
Jedda é un filme australiano de 1955 escrito, producido e dirixido por Charles Chauvel. É o seu derradeiro filme e salienta por ser o primeiros filme da historia protagonizado por actores aborixes australianos, Robert Tudawali, máis coñecido como Bobby Wilson e Ngarla Kunoth,máis coñecida como Rosalie Kunoth-Monks, nos papeis principais. É un dos primeiros filmes australianos en ser rodado en cor. Jedda é un influente filme no desenvolvemento do cinema australiano, estabelecendo un novo standard en filmes futuros. Conseguiu atención internacional nunha época na que os filmes de Hollywood dominaban no cinema australiano. O director, Charles Chauvel, foi nomeado á Palma de Ouro no Festival Internacional de Cine de Cannes de 1955, pero perdeu fronte a Delbert Mann por Marty.
Aeroporto de Memmingen
Situado a 3,8 quilómetros do centro de Memmingen e a 110 do centro de Múnic, serve a Memmingen e á área de Allgäu, e tamén proporciona unha alternativa de baixo custo ao aeroporto de Múnic, polo que ás veces algunhas aeroliñas refírense a el como aeroporto de Memmingen/Múnic-Oeste. Opera principalmente voos a destinos de vacacións europeos.
Little Jost Van Dyke
Little Jost Van Dyke (coloquialmente, "Little Jost") é unha das Illas Virxes Británicas. É unha pequena illa no extremo leste da illa de Jost Van Dyke. Do mesmo xeito que Jost Van Dyke, toma o nome do corsario holandés Joost van Dyk. É a localización do Parque Nacional de Diamond Cay, que inclúe os terreos de aniñamento de sulas salvaxes, carráns e pelicanos.
Atraccións
Hai un pequeno bar e restaurante chamado B-Line Beach Bar no lado sur da illa. Pódese alcanzar a barra atracándo nun peirao de cemento que se creou para un proxecto fracasado de depósito de combustible. Os operadores do bar son os únicos habitantes da illa.
Nativos
A illa non ten hoxe asentamentos importantes, pero foi o sitio dunha colonia cuáquera do século XVIII.
John C. Lettsome (1744-1815), fundador da Medical Society de Londres, naceu na illa.
Osteíctios
Os osteíctios (Osteichthyes) ou peixes óseos son unha superclase de vertebrados gnatóstomos, a de máis recente aparición, a máis rica en especies e a máis importante desde o punto de vista económico, que se caracterizan pola presenza de tecidos óseos no seu esqueleto interno, formado principalmente por pezas calcificadas e algunhas cartilaxinosas.
Existe un terceiro grupo cuxa inclusión dentro dos peixes está en discusión, que son os ágnatos ou peixes sen mandíbulas (lampreas e peixes viscosos), que actualmente tenden a considerarse como unha superclase á parte, á dos Agnatha.
O termo Osteichthyes fai referencia a un grupo parafilético e non se considera hoxe como unha clasificación taxonómica válida.
Todas as nosas numerosas especies de peixes óseos pertencen á clase dos actinopterixios (peixes con aletas sustentadas por raios), que se reparten de forma non equitativa nas súas dúas subclases:
– a dos condrósteos (entre cuxas especies nas augas galegas só podemos contar, polo menos historicamente, co esturión), e
– a dos neopterixios, que comprende todas as demais.
Características
A principal característica que define o grupo dos osteíctios é a presenza dun esqueleto interno calcificado ou osificado, total ou parcialmente.
Está formado por un esqueleto axial (columna vertebral), un esqueleto cefálico (cabeza), un esqueleto zonal (as cinturas onde se artellan as aletas torácicas e as pelvianas e un esqueleto apendicular (aletas).
No caso das aletas impares cabe distinguir dúas zonas: o pterigóforo e os radios. O pterigóforo insírese internamente no animal, nun septo de tecido conxuntivo. Os radios, que parten dos pterigóforos, poden ser simples (dunha soa peza) ou brandos (de varias pezas articuladas, ás veces ramificadas).
As aletas pares posúen un esqueleto interno, e están formadas por unhas pezas basais e uns radios externos. Nas especies máis primitivas, eses elementos basais son pezas grandes e complexas, pero nos máis evolucionados, como nos teleósteos, estas pezas tenden a perder tamaño e aumentar en número.
Morfoloxía
miniatura|100px|Posicións da boca nos peixes: (a) Terminal, (b) Superior, (c) Subterminal ou inferior. O corpo é normalmente fusiforme, máis ou menos deprimido lateralmente, pero poden adoptar outras morfoloxías (esmagado, angüiliforme, globoso etc.). Están dotados por aletas como órganos de locomoción e equilibrio, unhas pares e simétricas (pelvianas e torácicas ou pectorais) e outras impares e situadas no plano saxital (dorsais, anais e caudal). A forma e disposición destas aletas, e mesmo o número ou a ausencia dalgunha delas, é moi variable e serve como elemento diferenciador das distintas familias. A aleta caudal é na maioría dos casos homocerca (no esturión é heterocerca).
Presentan maioritariamente boca terminal, dotada de ósos dérmicos articulados (o que lles permite realizar movementos precisos). Os dentes nacen destes ósos dérmicos e non son substituíbles (como acontece cos elasmobranquios). Presentan un orificio nasal dobre, aberto na parte superior do fociño.
A pel dos osteíctios está cuberta, na súa maior parte, de escamas imbricadas, sobre as que se dispón a epiderme, formada por capas de células non queratinizadas e vivas. Na epiderme hai abundantes células mucosas que segregan un mucus que regula a permeabilidade da pel e reduce a fricción entre as escamas, permitindo que estas se articulen correctamente. O mucus tamén cumpre funcións de lubricación e defensa de patóxenos.
Na derme, máis grosa, están as escamas, os cromatóforos (células responsables da coloración particular dos peixes), tecido conxuntivo, vasos sanguíneos e terminacións nerviosas. As escamas, nos peixes modernos, son elasmoideas, formadas exclusivamente por óso laminar. Hai dous tipos de escama elasmoidea: a cicloide (co bordo posterior liso) e a ctenoidea (cunhas pequenas incisións radiais a modo de peite no bordo posterior). As primeiras son propias de peixes máis primitivos e as ctenoideas de peixes máis modernos. Existen especies coa pel núa.
Na liña lateral as escamas presentan unha estrutura diferente.
Anatomía
miniatura|300px|As branquias dun lucio. Posúen branquias dentro dunha cámara branquial dotada de esqueleto interno, non unida ao cranio. As branquias están protexidas por un opérculo que deixa ao exterior unha única abertura a cada lado da cabeza. Posúen vexiga natatoria que, nalgúns casos, dá lugar a un pulmón.
Distribución
Os osteíctios alcanzaron un extraordinario nivel de adaptación ao medio, o que lles permitiu ocupar nichos ecolóxicos en tódolos medios acuáticos, tanto mariños como dulciacuícolas, e en calquera rango de temperaturas ambientais. Algunhas especies son gregarias e desprázanse en grandes bancos conectándose por medio de sinais acústicos.
Adoitan teren hábitos carnívoros pero tamén os hai herbívoros e planctónicos.
Reprodución
O habitual é a presenza de sexos separados, pero tamén pode darse o caso de seren hermafroditas e incluso intercambiando o sexo en determinadas etapas da vida. Non adoita haber dimorfismo sexual pero hai especies que si o mostran.
A fecundación é externa, polo que os machos (a diferenza dos condrictios) carecen de órganos copuladores. A reprodución é ovípara, con postas (desova) de ata millóns de ovos, para compensar a alta mortalidade que sofren as crías; ocasionalmente tamén se dá a reprodución ovovivípara ou vivípara. Nalgúns casos danse hábitos reprodutores máis ou menos sofisticados, con actividades como a construción de niños ou o coidado das crías.
Clasificación
Os peixes óseos comprenden dúas clases:
Alba, Piemonte
miniatura|250px|Alba
Alba é un concello italiano da provincia de Cuneo, na rexión de Piemonte, a carón do río Tanaro. No ano 2001 tiña 29 759 habitantes
Historia
Foi fundada polo cónsul romano Pompeius Strabo co nome de Alba Pompeia. Aquí naceu o emperador Pertinax.
Na Idade Media foi conquistada polos longobardos e os árabes. No século XII convértese nunha comuna, uníndose á Liga Lombarda. Na Idade Moderna foi disputada por España e Francia. Polo Tratado de Cherasco entrou definitivamente no reino de Savoia
Arquitectura
Da época romana quedan os restos dunha porta fortificada romana e restos de mosaicos e mármores. O Palazzo Comunale é do século XIII, e a catedral é do século XV.
Carbohidrato
miniatura|dereita|310px|A [[lactosa é un disacárido que se encontra no leite formado por unha galactosa e unha glicosa unidos por enlace glicosídico beta-1-4.]]
Os carbohidratos, tamén denominados glícidos, sacáridos ou, antes, hidratos de carbono, son compostos químicos orgánicos que conteñen xeralmente osíxeno, hidróxeno e carbono. A súa función é nutritiva e fundamentalmente enerxética, pero tamén estrutural.
A súa fórmula química é Cn(H2O)n ou derivadas dela, variando o valor de n desde 3 ata miles de átomos de carbono. Na natureza encóntranse nos seres vivos formando parte de biomoléculas illadas ou asociadas a outras, coma as proteínas (glicoproteínas) e os lípidos (glicolípidos).
Os carbohidratos non son moléculas que conteñan carbonos hidratados, senón enlazados a grupos alcohólicos ou hidroxilos (-OH) e a radicais hidróxeno (-H). Ademais sempre hai un grupo funcional que leva un carbonilo (C=O) como un grupo cetónico (-CO) ou un grupo aldehido (-CHO), polo que os glícidos poderían chamarse polihidroxicetonas (cetosas) ou polihidroxialdehidos (aldosas).
Os carbohidratos poden sufrir reaccións de esterificación, aminación, redución, e oxidación, o cal outorga a cada unha das estruturas unha propiedade específica, como pode ser a solubilidade.
Denominación
Os diferentes nomes que poden recibir estes compostos son:
Neste artigo utilizaranse principalmente as denominacións carbohidrato e glícido.
Clasificación
130px|miniatura|dereita|[[Glicosa|D-glicosa. En vermello o grupo aldehido, en azul o último carbono asimétrico; como o último centro asimétrico ten o OH á dereita é un azucre D.]]
Unha primeira clasificación baséase na súa complexidade molecular, é dicir, no seu grao de polimerización:
Todos os glícidos simples teñen sabor doce. Entre os primeiros destacan a glicosa e a frutosa, como monosacáridos máis frecuentes; e a sacarosa ou azucre común, un disacárido formado pola unión dunha molécula de glicosa e outra de frutosa. Os polisacáridos, pola contra, non teñen sabor doce. Entre eles citaremos, por exemplo, o amidón e a celulosa ou fibra, presente nas células vexetais. O número de unidades moleculares que conforman estes polisacáridos pode ser moi variable segundo o caso.
A continuación a clasificación en monosacáridos, disacáridos e polisacáridos máis detallada:
Monosacáridos
185px 185px Os anómeros α e β da glicosa. A posición do grupo hidroxilo (vermello ou verde) determina que se trate dun anómero ou do outro.
Os carbohidratos máis simples, os monosacáridos, están formados por unha soa unidade molecular, xa que non poden ser hidrolizados a carbohidratos máis pequenos. A fórmula química xeral dun monosacárido non modificado é (CH2O)n, onde n é calquera número igual ou maior a tres, e o seu límite é xeralmente de 7 carbonos. Os monosacáridos posúen sempre un grupo carbonilo, que pode ser aldehido ou cetona, nun dos seus átomos de carbono e grupos hidroxilo no resto, polo que poden considerarse polialcohois. Por tanto, defínense quimicamente como polihidroxialdehidos ou polihidroxicetonas. Algúns compostos biolóxicos normalmente chamados tamén "monosacáridos" non teñen a fórmula xeral indicada antes (por exemplo, derivados coma os ácidos urónicos e os desoxiazucres como a fucosa), e ademais, hai compostos que si cumprirían a fórmula xeral, pero que non poden ser considerados monosacáridos (por exemplo, o inositol (CH2O)6).
Os monosacáridos clasifícanse de acordo a tres características diferentes: a posición do grupo carbonilo, o número de átomos de carbono que contén, e a súa quiralidade. Se o grupo carbonilo é un aldehido, o monosacárido é unha aldosa; se o grupo carbonilo é unha cetona, o monosacárido é unha cetosa. Os monosacáridos máis pequenos son os que posúen tres átomos de carbono, e denomínanse triosas; os que teñen catro chámanse tetrosas, os de cinco son as pentosas, os de seis son hexosas e así sucesivamente. Os sistemas de clasificación combínanse frecuentemente; por exemplo, a glicosa é unha aldohexosa (un aldehido de seis átomos de carbono), a ribosa é unha aldopentosa (un aldehido de cinco átomos de carbono) e a frutosa é unha cetohexosa (unha cetona de seis átomos de carbono).
Os átomos de carbono que posúen un grupo hidroxilo (-OH), coa excepción do primeiro e o último carbono, son todos asimétricos, e son centros estéricos con dúas posibles configuracións para cada un (o -H e o -OH poden estar en calquera dos lados do átomo de carbono). Debido a esta asimetría, cada monosacárido posúe un certo número de isómeros. Por exemplo, a aldohexosa D-glicosa, ten a fórmula (CH2O)6, na cal, hai catro centros quirais, que orixinan 8 estereoisómeros da serie D. No caso do gliceraldehido, unha aldotriosa, existe un par de posibles esteroisómeros, os cales son enantiómeros D e L (polo contrario, a dihidroxiacetona, a cetosa correspondente, é unha molécula simétrica que non posúe centros quirais). A designación D ou L faise de acordo coa orientación do carbono asimétrico máis afastado do grupo carbonilo: se o grupo hidroxilo está á dereita da molécula é un azucre D, e se está á esquerda é un azucre L. Como os azucres D son os máis comúns, ás veces omítese a letra D.
Ciclación
miniatura|dereita|Ciclación da [[glicosa.]] En disolución, os monosacáridos cíclanse. O grupo aldehido ou cetona nunha cadea linear aberta dun monosacárido reaccionará reversiblemente co grupo hidroxilo dun átomo de carbono diferente na mesma molécula para formar un hemiacetal ou hemicetal, formando un anel heterocíclico, cunha ponte de oxíxeno entre os dous átomos de carbono. Poden formarse aneis de cinco ou seis átomos, que se chaman, respectivamente, formas furanosa e piranosa, e existen en disolución en equilibrio coa forma en cadea linear aberta (só queda aberta unha pequena proporción das moléculas en disolución).
Durante a conversión da forma linear aberta á forma cíclica, o átomo de carbono que contén o oxíxeno carbonilo, chamado carbono anomérico, transfórmase nun centro quiral con dúas posibles configuracións: o OH pode tomar unha posición arriba ou abaixo do plano do anel. O par de estereoisómeros orixinados denomínanse anómeros. En xeral, no anómero α, o OH do carbono anomérico está no lado oposto do anel (posición trans) do grupo CH2OH. A forma alternativa, na cal o substituínte CH2OH e o grupo hidroxilo do carbono anomérico están no mesmo lado (posición cis) do plano do anel, é o anómero β. Os dous anómeros están en equilibrio na disolución. (Para unha definición máis precisa destes isómeros ver anómero).
Disacáridos
miniatura|dereita|[[Hidrólise da lactosa. 1. Galactosa. 2. Glicosa.]] Os disacáridos son glícidos formados por dúas moléculas de monosacárido e, por tanto, ao hidrolizarse producen dous monosacáridos libres. Os dous monosacáridos únense por medio dun enlace covalente chamado enlace glicosídico, tras unha reacción de deshidratación que implica a perda dun átomo de hidróxeno dun monosacárido e un grupo hidroxilo do outro monosacárido, coa conseguinte formación dunha molécula de H2O. A fórmula dos disacáridos non modificados é C12H22O11.
A lactosa, un disacárido composto por unha molécula de galactosa e outra de glicosa, está presente naturalmente só no leite. O nome sistemático para a lactosa é O-β-D-galactopiranosil-(1→4)-D-glicopiranosa.
Outros disacáridos notables son a maltosa (dúas glicosas unidas por enlace α-1,4) e a celobiosa (dúas giucosas con enlace β-1,4, resultado da hidrólise da celulosa).
Oligosacáridos
miniatura|150px|A [[estaquiosa, tetrasacárido formado por unha glicosa, dúas galactosas e unha frutosa.]] Os oligosacáridos están compostos por de tres a nove moléculas de monosacáridos (ás veces os disacáridos considéranse tamén oligosacáridos) que se liberan ao hidrolizarse a molécula. Porén, a definición do tamaño que debe ter un glícido para considerarse oligosacárido ou polisacárido varía segundo os autores, xa que o límite é bastante arbitrario. Segundo o número de monosacáridos da cadea clasifícanse en disacáridos (coma a lactosa ), tetrasacáridos (estaquiosa), pentasacáridos etc.
Os oligosacáridos encóntranse con frecuencia unidos a proteínas, formando glicoproteínas, como unha forma común de modificación trala síntese proteica. Entre estas modificacións postraducionais están os oligosacáridos de Lewis das proteínas de membrana dos eritrocitos, responsables das incompatibilidades dos grupos sanguíneos, e o epitopo alfa-Gal responsable do rexeitamento hiperagudo en xenotrasplantes.
Polisacáridos
miniatura|dereita|[[Amilopectina, un dos polímeros que compoñen o amidón.]] Os polisacáridos son cadeas, ramificadas ou non, de máis de dez monosacáridos, formadas pola condensación de moitas moléculas de monosacáridos coa perda de varias moléculas de auga. A súa fórmula empírica é: (C6 H10 O5)n. Os polisacáridos representan unha clase importante de polímeros biolóxicos e a súa función nos organismos vivos é a estrutural ou de almacenamento enerxético.
Nos animais utilízase o glicóxeno como forma de almacenamento enerxético. Formado por glicosa. É estruturalmente similar á amilopectina do amidón, pero está máis densamente ramificado. As propiedades do glicóxeno permítenlle ser metabolizado máis rapidamente.
A celulosa e a quitina son exemplos de polisacáridos estruturais. A celulosa está formada por glicosas unidas por enlaces beta, e é o principal constituínte da parede celular das plantas e é a molécula orgánica máis abundante na Terra. A quitina ten unha estrutura similar á celulosa, pero ten nitróxeno, xa que está formada por N-acetilglicosamina, o que incrementa a súa forza. Encóntrase nos exoesqueletos dos artrópodos e nas paredes celulares de moitos fungos.
Función biolóxica
Pero tamén cumpren outras funcións:
Aplicacións
Son importantes na industria alimentaria xa que: Dan sabor doce aos alimentos, o que aumenta a súa aceptación polo consumidor. Igualmente, axudan a fixar o sabor dos alimentos. Nalgún caso, actúan como axentes conservadores dos alimentos. Os polisacáridos actúan como estabilizantes. Contribúen á textura característica dos alimentos. O amidón e a pectina, un axente coagulante, úsase na preparación de alimentos para o home e o gando.
Fontes de hidratos de carbono
Os alimentos máis ricos en hidratos de carbono son os de orixe vexetal: as plantas sintetizan glícidos como consecuencia da fotosíntese e almacénannos en forma de amidón. Así, a pataca pode conter un 87% de hidratos de carbono, os cereais un 60-80% e os legumes un 50-60%. Nas froitas os hidratos de carbono acumúlanse en forma de glicosa, frutosa ou sacarosa. Entre os alimentos ricos en carbohidrato están as froitas, doces, bebidas refrescantes, pan, pastas, feixóns, patacas, fibra, arroz e cereais en xeral.
Pola contra, os alimentos de orixe animal conteñen moi baixas cantidades de hidratos de carbono, presentes en forma de glicóxeno na carne ou nas vísceras. Así, o fígado contén entre o 2 e o 6%, e o leite ó redor dun 5%.
Actualmente hai unha tendencia a considerar os alimentos doces e ricos en fécula (é dicir, con altas concentracións de carbohidratos) como "alimentos que engordan", o que provocou unha progresiva diminución do seu consumo, que vai unida a unha diminución proporcional do consumo de fibra, co aumento consecuente dos produtos máis ricos en graxas e proteínas. Nesta tendencia interveñen tamén outros factores importantes, coma o do suposto prestixio social, maior nestes últimos.
Nutrición
miniatura|Os produtos derivados dos cereais son ricos en fibra e carbohidratos.
Os carbohidratos son unha fonte común de enerxía para os organismos vivos, pero ningún carbohidrato é un nutriente esencial nos humanos, e o corpo pode obter toda a súa enerxía das graxas. Hai tecidos coma o cerebro e neuronas, que xeralmente non utilizan graxas como fonte de enerxía, senón a glicosa ou os corpos cetónicos. Os humanos poden sintetizar parte da súa glicosa (nun proceso metabólico chamado gliconeoxénese) a partir de substancias coma aminoácidos específicos (aminoácidos glicoxénicos), o glicerol procedente dos triglicéridos e nalgúns casos de ácidos graxos. Da metabolización dos carbohidratos obtéñense 4 kcal de enerxía por gramo, mentres que das graxas obtéñense 9 kcal por gramo.
Os organismos non poden metabolizar todos os tipos de carbohidratos para producir enerxía. A glicosa é unha fonte de calorías case universal. Moitos organismos teñen tamén a capacidade de metabolizar outros monosacáridos e disacáridos, aínda que a glicosa é a preferida. En Escherichia coli, por exemplo, o operón lac expresa encimas para a dixestión da lactosa cando esta está presente en ausencia de glicosa, pero se están presentes ambas as moléculas este operón está reprimido, e como resultado utilízase a glicosa primeiramente (este tipo de nutrición chámase diauxia). Os polisacáridos son tamén fontes comúns de enerxía. Moitos organismos poden degradar facilmente o amidón a glicosa, pero a maioría dos organismos non poden metabolizar a celulosa ou outros polisacáridos como a quitina e os arabinoxilanos. Estes tipos de carbohidratos poden metabolizalos algunhas bacterias e protistas. Os ruminantes e térmites non teñen encimas para degradar celulosa, pero viven en simbiose cunha flora de microorganismos do seu estómago, que si poden procesar a celulosa. Aínda que para os humanos a celulosa e outros carbohidratos complexos non son dixeribles, representan un importante compoñente da dieta, chamado fibra dietaria. A fibra potencia a dixestión e facilita o movemento intestinal, entre outros efectos beneficiosos.
A Organización para a Agricultura e Alimentación e a Organización Mundial da Saúde das Nacións Unidas recomendan que as directrices dietéticas nacionais establezan que un 55–75% do total da enerxía proceda dos carbohidratos, pero só o 10% directamente dos azucres (é dicir, dos carbohidratos máis simples, coma monosacáridos e disacáridos). Noutros países, baseándose nos efectos sobre o risco de enfermidades cardíacas e obesidade, recoméndase para os adultos que un 45-65% da enerxía proceda dos carbohidratos (recomendación do Instituto de Medicina para os Estados Unidos e o Canadá).
Clasificación
Os nutricionistas tradicionalmente dividiron os carbohidratos en simples e complexos. Porén, a delimitación exacta destes dous grupos pode ser ambigua. O termo carbohidrato complexo utilizouse por primeira vez na publicación Obxectivos da dieta para os Estados Unidos (1977) dun comité de nutrición do Senado norteamericano, e pretendía distinguir os azucres doutros carbohidratos considerados nutricionalmente superiores. Porén, ese informe situaba as "froitas, legumes e cereais completos" na columna dos carbohidratos complexos, a pesar de que eses alimentos poden conter azucres simples ademais de polisacáridos. Esta confusión persiste aínda hoxe, xa que algúns nutricionistas usan o termo carbohidratos complexos para referírense a calquera tipo de sacárido dixerible presente nos alimentos, que contén fibra, vitaminas e minerais (opoñéndose así aos carbohidratos procesados, que proporcionan fundamentalmente calorías e pouco doutros nutrientes). Porén, foise impoñendo un uso estándar do termo, no que se clasifica os carbohidratos quimicamente: son simples cando se trata de azucres (monosacáridos e disacáridos), e complexos se son polisacáridos (ou oligosacáridos).