cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Irrumación
thumb|Unha ilustración dunha muller sendo irrumada por un home.|250x250px A irrumación, (tamén coñecida como irrumatio, ou polo coloquialismo de foder a cara) é unha forma de sexo oral na que un home empuxa o seu pene na boca doutra persoa, en contraste coa felación onde o membro viril está sendo activamente excitado por vía oral por un felador. A diferenza radica principalmente en quen toma a parte activa. Por extensión, irrumación tamén pode referirse á técnica sexual de meter o pene entre as coxas dunha parella (sexo intercrural).
No vocabulario sexual romano da sexualidade na antiga Roma, a irrumatio é estritamente unha forma de violación oral (os impurum), na que un home forza o seu pene na boca doutra persoa, provocando o vómito para a satisfacción sexual.
O acto de irrumatio con vómitos forzados está presente nalgunha pornografía en internet, en parte polo seu efecto choque e como unha forma de humillación e degradación.
Etimoloxía e historia
A palabra galega irrumación, provén do latín irrumāre, que significa forzar a facer o sexo oral masculino.
Hai algunha conxectura entre os lingüistas, aínda sen resolver, de que irrŭmātio pode estar relacionada coa palabra latina rūmen, rūminis, a gorxa e o esófago, de onde viría 'rumiar', que significa inserción na gorxa. Outros relacionan o termo con rūma ou rūmis, unha palabra obsoleta para mamila, de aí que significaría "dar leite", "dar de mamar". (Compare a palabra fellō, que literalmente significaba "mamar (leite)" antes de que adquirise o seu sentido sexual).
Como suxire a cita de Butrica e un artigo de W. A. Krenkel mostra que a irrumatio era unha práctica sexual distinta na antiga Roma. J. N. Adams afirma que "era un chiste estándar falar de irrumatio como un medio para calar a alguén". O sexo oral considerábase un acto de contaminación: a boca tiña un papel especialmente definido como órgano da oratoria, como en Grecia, para participar na esfera pública central, onde os poderes discursivos tiñan grande importancia. Así, penetrar na boca podería considerarse un sinal dunha gran diferenza de poder dentro dunha relación. A arte erótica de Pompeia representa irrumatio xunto con fututio, felación e cunnilingus, e pedicatio ou sexo anal. As pinturas murais existentes que representan o sexo explícito adoitan estar en baños e prostíbulos, e o sexo oral era algo que adoitaba practicarse con prostitutas debido ao seu estado de baixo nivel. Craig A. Williams argumenta que a irrumatio considerábase como un acto degradante, aínda máis que a violación anal. S. Tarkovsky afirma que, a pesar de ser popular, se pensaba que era un acto hostil, "tomado directamente do grego, polo cal os homes gregos terían que forzar a felación mediante a violencia". Ademais, como A. Richlin demostrou nun artigo da Journal of the History of Sexuality, tamén se aceptou como "violación oral", un acto punitivo contra a homosexualidade. Catulo ameaza a dous amigos que o insultaron tanto con irrumatio como con pedicatio no seu Carmen 16, aínda que o uso tamén podería significar "ir ao inferno", en lugar de ser unha ameaza literal.
Actualmente, o termo "felación" ampliouse para incorporar "irrumación", e este último quedou sen uso xeneralizado. Do mesmo xeito, a irrumación poderíase chamar hoxe "felación forzada" ou "violación oral".
Etnoloxía
"A cerámica erótica peruana da culturas mochica representa unha forma de felación nos vasos que mostran actos oraxenitais. Vexa os vasos ilustrados en cor no Checan (Amor!) do Dr. Rafael Larco-Hoyle. publicado nas versións francesa e inglesa polas Éditions Nagel en Xenebra, 1965, láminas 30–33 e 133–135. A acción debería considerarse realmente irrumación".
Clorosulfolípido
Os clorosulfolípidos son unha clase de compostos naturais que se caracterizan por ser estereoquimicamente complexos. Estes estruturas policloradas foron illadas das algas de augas doces Ochromonas danica e propúxose que desempeñan un papel estrutural nas membranas de dita especie. O alto grao de cloración deses produtos naturais sospéitase que está influenciado pola concentración de ión cloro no ambiente circundante. Ademais de seren compoñentes integrais de membranas de algas, os clorosulfolípidos son tamén inhibidores de proteína quinases. Ademais, algunhas destas complexas moléculas que foron illadas de mexillóns que estaban tóxicos están asociados co envelenamento diarreico do marisco. O lípido malhamensilipina A, illado polos grupos de Slate e Gerwick en 1994, mostrou ter tanto actividade antimicrobiana coma inhibitoria da proteína tirosina quinase pp60.
Preselas, Castro de Rei de Lemos, Paradela
Preselas é un lugar da parroquia de Castro de Rei de Lemos no concello lucense de Paradela, na comarca de Sarria.
Clorosulfolípido
Biosíntese da danicalipina A
miniatura|upright|[[3'-Fosfoadenosina-5'-fosfosulfato]] Inicialmente, constrúese o ácido docosanoico (ácido behénico) (2 no esquema) pola vía da síntese de ácidos graxos. Elovson demostrou que o grupo hidroxilo secundario C-14 da molécula 3 se incorporaba por oxidación do ácido graxo con oxíxeno molecular, como oposto da hidratación de alquenos con auga. O seguinte paso implica a transferencia mediada por encima do grupo sulfato desde o 3’-fosfoadenosina 5’-fosfosulfato (PAPS) ao diol para formar a molécula 4. Walsh demostrou que a haloxenación de grupos metilo inactivados pode ser catalizada por unha nova clase descuberta de α-cetoglutarato-dependentes non-hemo ferro haloxenases, o que suxire que unha familia encimática similar podería intervir na cloración dos clorosulfolípidos. A cloración paso a paso ocorre por un mecanismo de radical independente de orde.
Preselas, Castro de Rei de Lemos, Paradela
Toponimia
Segundo Nicandro Ares Preselas é un diminutivo en plural de presa ou pequeno encoro, latín. .
Clorosulfolípido
Biosíntese da danicalipina A
miniatura|centro|500px|Esquema biosintético da danicalipina A
Godón, Arbo, Arbo
Godón é un lugar da parroquia de Arbo no concello pontevedrés de Arbo na comarca da Paradanta.
Virtus Porto San Giorgio
O Virtus Porto San Giorgio é un equipo de baloncesto profesional italiano da localidade de Porto San Giorgio (Fermo, As Marcas). Foi fundada en 1932. O equipo compite na Serie C regionale, quinta categoría do baloncesto transalpino. O equipo chegou a xogar na máxima categoría na década de 1940 e na Serie A2, segunda división, na década de 1980.
Fontemaría, Arbo, Arbo
Fontemaría é un lugar da parroquia de Arbo no concello pontevedrés de Arbo na comarca da Paradanta.
Rañadoiro, Castro de Rei de Lemos, Paradela
Rañadoiro é un lugar da parroquia de Castro de Rei de Lemos no concello lucense de Paradela, na comarca de Sarria.
Toponimia
Segundo Nicandro Ares Rañadoiro é derivado de rañar, indicando un sitio arrasado pola erosión, segundo Menéndez Pidal.
Pena Corveira, Castro de Rei de Lemos, Paradela
Pena Corveira é un lugar da parroquia de Castro de Rei de Lemos no concello lucense de Paradela, na comarca de Sarria.
Toponimia
Segundo Nicandro Ares Pena Corveira indica unha peneda frecuentada polos corvos, do latín.
La Rochelle Business School
miniatura|La Rochelle Business School A La Rochelle Business School é unha escola de negocios con vocación internacional, con campus propios en La Rochelle.
Descrición
Esta institución foi fundada en 1988, é a máis antiga escola de negocios do mundo. Imparte unha trintena de programas formativos -entre másters, MBA e formación para altos directivos- que contan coa tripla acreditación internacional de EQUIS, AACSB e AMBA. Defínese como a escola de negocios para Europa e está recoñecida como unha das mellores business school do mundo en formación de directivos, segundo revela o último ránking de escolas de negocios de Financial Times.
Lagoallo, Arbo, Arbo
Lagoallo é un lugar da parroquia de Arbo no concello pontevedrés de Arbo na comarca da Paradanta.
Blue Monday (data)
O Blue Monday (literalmente, «luns azul» en inglés; tamén coñecido en galego como luns triste) é un termo dado xeralmente ao terceiro luns de xaneiro o cal é cualificado, falazmente ata a data, como o día máis triste do ano. O termo foi publicado por primeira vez en 2005 como parte dunha campaña publicitaria de Sky Travel, realizada pola empresa de comunicación Porter Novelli, pola diminución de reservas que sufrira en 2004. Sky Travel afirmaba naquel entón cuantificar dita data a través dunha ecuación.
O termo foi publicado nun comunicado de prensa por Cliff Arnall, quen entón era profesor no Centro De Aprendizaxe de Lifelong, adxunto á Universidade de Cardiff.[cita Ben Goldacre, columnista de The Guardian, informou que o comunicado de prensa, que relataba a ecuación, fora entregado, xa escrito, a varios académicos pola axencia de relacións públicas Porter Novelli, quen lles ofreceu diñeiro por engadir os seus nomes ao mesmo. Posteriormente The Guardian publicou unha declaración da Universidade de Cardiff na cal se distanciaban de Arnall, comentando que foi un antigo profesor a tempo parcial na universidade que se retirou en febreiro de 2006.
José María Iparragirre
Jose Maria Iparragirre Balerdi, nado en Urretxu (Guipúscoa) o 12 de agosto de 1820 e finado en Ezkio-Itsaso (Guipúscoa) o 6 de abril de 1881, foi un bertsolari de Euskadi. A súa vida, bohemia e aventureira, valeulle o alcuño do bardo vasco, imaxe que apoiaba coa súa inseparábel guitarra e a improvisación de cantos e versos. A súa obra, escrita maioritariamente en éuscaro, inclúe algunhas das cancións máis significativas e populares da actualidade en Euskadi e Nafarroa. A súa canción máis coñecida é Gernikako Arbola, adicada á árbore de Gernika, aínda que tamén escribiu en español, francés, inglés e italiano.
Mopame
miniatura|Follas de mopane miniatura|Un elefante ábrese paso nun bosque de mopanes no [[Parque nacional Etosha]] miniatura|Rama de mopane con verme do mopane (Gonimbrasia belina)
O mopane, Colophospermum mopane, é unha árbore da orde das fabales, familia das fabáceas, subfamilia das cesalpinioideas e tribo das detarieas, a única comprendida no xénero ''Colophospermum.
Descrición
Colophospermum mopane foi descrita en 1866 por (Kirk ex Benth.) J.Léonard, nun traballo publicado en Transactions of the Linnean Society of London 25: 316.
José María Iparragirre
Traxectoria
En 1833, con 13 anos, os pais mudáronse a Madrid, coincidindo case co estalido da primeira guerra carlista. Iparraguirre escapou da casa “sen máis opinión que o amor aos meus paisanos” coa intención de volver onda o seu tío en Zerain. Con todo, alistouse voluntario, con só 14 anos, nas filas carlistas, no primeiro batallón de Guipúscoa, até 1839.
As Reigañas, Castro de Rei de Lemos, Paradela
As Reigañas é un lugar da parroquia de Castro de Rei de Lemos no concello lucense de Paradela, na comarca de Sarria.
Mopame
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, coñeceuse tamén polos sinónimos:
José María Iparragirre
Traxectoria
Foi ferido nunha perna na batalla de Arrigorriaga (1835) e Kastrexana, e na batalla de Mendigorria, en Nafarroa (16 de xullo de 1835), a piques de caer prisioneiro só uns días antes. Permaneceu no escuadrón de alabardeiros da Garda Real do pretendente Carlos María Isidro de Borbón até acabar a guerra.
Final da Supercopa de España de Fútbol 2022
A final da Supercopa de España 2022 decidiu o vencedor da Supercopa de España 2022, a 38ª edición da competición anual de fútbol en España. O encontro xogouse o 16 de xaneiro de 2022 no Estadio Internacional Rei Fahd en Riad. O partido foi un clásico disputado entre o Athletic Club de Bilbao e o Real Madrid.
Mopame
Características
As follas do mopane distínguense facilmente porque son compostas, teñen dous folíolos que toman entre ambos os dous a forma das ás dunha bolboreta. Onde se xuntan os dous folíolos advírtese o remanente dun terceiro. É unha árbore caducifolia (as follas caen en primavera e brotan en outubro, antes da estación das chuvias), ou semicaducifolio (as follas caen cando brotan as novas). Entre decembro e abril brotan as flores, pequenas e amarelas, a penas visíbeis. O froito ten forma ovalada ou de ril e madura entre abril e xuño.
Hábitat e distribución
Colophospermum mopane crece en lugares cálidos e secos, entre os 200 e os 1 150 m de altitude, no norte de Namibia, bo sur de Angola, no nordeste de Botsuana, en Zimbabue, no sur de Zambia e de Malaui e en Mozambique.
En Botsuana e Zimbabue, onde chove máis, pode alcanzar os 18 m de altura e, ao estaren moi xuntas as árbores, forman verdadeiras ''catedrais forestais. En zonas máis secas ou con xeadas invernais forman bosques abertos onde non supera os 2 m de atura.
Ecoloxía
Aos elefantes encántanlle as follas a as vaíñas do mopane, e é frecuente velos onde están estas árbores. Tamén lle gustan ás xirafas, aos rinocerontes e aosbabuínos. A estes últimos gústall un psílido que se alimenta da seiba* e que, na súa etapa xuvenil, é moi saboroso, o Arytaina mopani. Unha pequena abella tamén é característica visitante desta árbore, a Plebeina hildebrandti.
Usos
A madeira do mopane é moi dura e difícil de traballar. Úsase para a construción porque é moi resistente e non poden atacala as térmites. Tamén utilízase para fabricar travesas ferrocarril e os soportes das minas.
Ultimamente incrementouse o su uso para fabricar instrumentos musicais, especialmente os de vento, pois é máis fácil de encontrar que Dalbergia melanoxylon, o ébano de Mozambique, usado para os clarinetes, gaitas e outros análogos.
Nos Estados Unidos e en Europa úsase cada vez máis como madeira decorativa polas súa cores e a súa textura, xa sexa para lámpadas, pés de esculturas, xardíns, terrarios etc. De feito, é unha madeira moi prezada en acuariofilia.
José María Iparragirre
Traxectoria
Rexeitou o convenio de Bergara e exiliouse en Francia. esquerda|miniatura|170x170px|Estatua de Iparragirre na praza que leva o seu nome, en [[Urretxu.]] Nos intres que tiña libres durante a guerra, tocaba coa guitarra cancións creadas por el. O seu pasado carlista e a súa afección pola música gañáronlle a protección dalgúns mecenas franceses, e coa axuda deles estudou coa cantante Caroline Duprez.
Co estalido da Revolución Francesa de 1848, sumouse á revolta que derrocou a monarquía de Luis Filipe de Orléans, cantando La Marseillaise ante o xentío. Cando Napoleón III deu o golpe de estado en 1851, Iparragirre foi expulsado do país por subversivo e percorreu Europa cunha compañía teatral para gañarse a vida. Viaxou como cantante itinerante por Italia, Suíza e Alemaña até instalarse en Londres en 1851. Durante a súa estadía alí, Iparragirre tocou para o xeneral Mazarredo. Este propúxolle a posibilidade de conseguirlle un indulto para volver a España. En 1853 obtivo dito indulto e volveu a Bilbao, de onde se dirixiu a Madrid. Na Fonda de San Luis da capital interpretou en público, con Juan Maria Blas Altuna ao piano, a canción Gernikako Arbola. Este zortziko fíxose popular e estendeuse por Euskadi.
En Bilbao cantouno en dous estabelecementos da Praza Nova, La Pastelería e o Café de la Iberia, e foi coreado pola xente, ás veces multitudinariamente ante a presenza do propio bertsolari. As autoridades considerábano un "axitador de masas", polo que en 1855 foi detido pola Garda Civil en Tolosa. Nos calabozos do xulgado desa vila compuxo outra das súas cancións máis populares, Nere amac balequi, un zortziko en que evocaba á súa nai. Iparragirre foi desterrado das Provincias Vascongadas e pasou os seguintes dous anos no resto de España.
Acabado o desterro, regresou a Guipúscoa en 1856. Alí coñeceu a moza Angela Querejeta, coa que estabelecería unha relación sentimental. Temoroso das autoridades e con poucas posibilidades de medrar, en 1858 fuxiu a Francia de novo. El e Angela partiron desde o porto de Baiona para Arxentina o 29 de agosto de 1858. O ano seguinte casaron en Buenos Aires, Iparragirre con 36 anos e Angela con 17. Tiveron dous fillos e seis fillas (Iparragirre tivera outro fillo de solteiro): Benigno, Francisca, Ángela, Lucía, Juan, Felisa e Dominga.
Residiron 19 anos na Arxentina e o Uruguai. En 1877, coa axuda económica de amizades e a organización dun concerto na súa honra, puido regresar a España. Deixando á súa familia na Arxentina, Iparragirre sostívose economicamente con recitais públicos ambulantes por Euskadi.
Obra
esquerda|miniatura|Monumento a Iparragirre en [[Gernika-Lumo.]] A máis popular das súas composicións é Gernikako Arbola, estreada na Fonda de San Luis de Madrid, na rúa de La Montera en 1853. Foi unha improvisación na que o acompañou no piano o mestre Juan María Blas de Altuna. Disque, rodeado de paisanos seus, improvisou o himno e non anotou nunca a música.
Outras creacións relevantes son:
A Granxa, Arbo, Arbo
A Granxa é un lugar da parroquia de Arbo no concello pontevedrés de Arbo na comarca da Paradanta.
Liga de Esmalcalda
A Liga de Esmalcalda ou Liga de Smalkalda foi unha liga de príncipes e cidades protestantes do Sacro Imperio Romano Xermánico.
Propósito e nome
A Liga existiu entre 1531 e 1547 para defender os seus privilexios e loitar contra o emperador Carlos V, defensor do catolicismo fronte á reforma luterana. Toma o seu nome da cidade de Esmalcalda (Schmalkalden), en Turinxia (Alemaña).
Membros
A liga foi creada por Filipe I de Hesse, Xoán Federico I de Saxonia e Esmalcalda en 1531 e uníronse os territorios de Anhalt, Bremen, Brunswick-Lüneburg, Magdeburgo, Mansfeld, Estrasburgo e Ulm. Aos membros orixinais uníronse Konstanza, Reutlingen, Memmingen, Lindau, Biberach an der Risb, Isny im Allgäu e Lübeck. Foron asignados 10000 infantes (unidades de infantería) e 2.000 cabaleiros (unidades de cabalería) con fins defensivos. En 1532 aliouse con Francia e en 1538 con Dinamarca.
Desenvolvemento
Aínda que a Liga non lle declarou directamente a guerra ao emperador, o seu apoio e apoio á Reforma Luterana e as confiscacións de terras á Igrexa e a expulsión de bispos e príncipes cristiáns fixeron que Carlos V decidise enfrontarse á Liga.
Cómpre engadir que participaron 16.000 alemáns e holandeses, 10.000 italianos e 8.000 españois. Foi practicamente unha guerra civil no Sacro Imperio Xermánico entre católicos e protestantes. Na que participaron a favor dos católicos alemáns, italianos e españois.
A guerra de Esmalcalda e a paz de Augsburgo
En 1544, Carlos V chegou a paz (paz de Crepy) con Francia, e esta comezou a aliarse co emperador, que xunto co papa Paulo III comezou a acumular tropas en 1546. Os diferentes príncipes membros da Liga tiñan entre eles graves disputas, que facilitaron a campaña pola coalición católica. As tropas de Carlos V derrotaron ás da Liga na batalla de Mühlberg o 24 de abril de 1547, tendo lugar a capitulación de Wittenberg.Porén, os príncipes luteranos continuaron a súa loita, creando novas alianzas con Francia en 1552 contra o emperador, até a Paz de Augsburgo de 1555.
El amor brujo (filme de 1967)
El amor brujo é un filme español de 1967 dirixido por Francisco Rovira Beleta e baseado no ballet epónimo de Manuel de Falla. Foi nomeado ao Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 40ª edición dos premios. Estreouse na 5ª edición do Festival Internacional de Cinema de Moscova.
Sinopse
Diego é un xitano violento que supostamente morre a mans dos vengadores dunha das súas maldades, mentres que Candelas, a súa antiga amante, vive obsesionada coa súa lembranza, cuxa pantasma parece asediala e envolvela nunha inexplicable rede de alucinacións. Antonio, que está namorado de Candelas, loita por liberala dese meigallo e dáse conta realmente de que alguén trata de aterrorizala, é alí onde Candelas e Antonio deciden desenmascarar o culpable da trama nun desenlace entre bailes, liortas e amor.
Portocarreira, Castro de Rei de Lemos, Paradela
Portocarreira é un lugar da parroquia de Castro de Rei de Lemos no concello lucense de Paradela, na comarca de Sarria.
Toponimia
Segundo Nicandro Ares Portocarreira indica un camiño de carros, do latín.
Anna Baetjer
Anna Medora Baetjer, nada o 7 de xullo de 1899 en Baltimore e finada o 21 de  febreiro de 1984, foi  unha  foi unha fisióloga e toxicóloga estadounidense, coñecida polas súas investigacións sobre os efectos do traballo industrial na saúde das mulleres e polo seu descubrimento das propiedades canceríxenas do cromo.
Traxectoria
En 1920 licenciouse en literatura inglesa e zooloxía no Wellesley College. Tras a súa gradación, regresou a Baltimore para estudar na Universidade Johns Hopkins, onde se doutorou na Escola de Hixiene e Saúde Pública en 1924.
En 1924, Baetjer incorporouse ao corpo docente da Escola de Hixiene e Saúde Pública, converténdose en instrutora do Departamento de Hixiene Fisiolóxica. En 1927 converteuse en investigadora asociada do departamento. .
As primeiras investigacións de Baetjer centráronse nos efectos da altitude e a temperatura na fisioloxía. Movida pola preocupación polo aumento da intoxicación por chumbo entre os nenos de Baltimore durante os meses de verán, Baetjer levou a cabo un estudo que demostrou a relación entre a alta temperatura e a humidade e a excreción máis lenta de toxinas.
En 1931, o Departamento de Hixiene Fisiolóxica perdeu ao seu principal defensor coa xubilación de William Henry Howell, un profesor de Hixiene Fisiolóxica que fora director da Escola de Hixiene e Saúde Pública. Nos anos seguintes, o resto do profesorado do departamento marchou ou foi despedido, e en 1935, o departamento fusionouse finalmente co Departamento de Hixiene Química. Durante os seguintes 15 anos, Baetjer seguiría sendo a única membro da facultade de Hixiene Fisiolóxica
II Guerra Mundial
En 1942 creouse o Laboratorio de Hixiene Industrial na Escola de Hixiene e Saúde Pública. Traballando no laboratorio, Baetjer estudou o impacto de traballo industrial militar na saúde das mulleres e os efectos de factores fisiolóxicos e sociolóxicos no rendemento de traballo das mulleres. Por mor da súa procura, Baetjer propuxo un número de cambios, incluíndo axustando maquinaria industrial de modo que podería ser sen incidentes manexado por mulleres, limitando mulleres a traballar a seis días por semana e axustando os seus programas de traballo para tomar responsabilidades de casa a conta, e mulleres educadoras en xeitos seguros para levantar e levar cargas pesadas.
En 1944, o Departamento de Guerra publicou unha serie de políticas sobre o embarazo e as traballadoras civís baseadas nas recomendacións de Baetjer. As políticas limitaban o traballo asignado ás mulleres embarazadas, prohibían as tarefas que supoñían unha ameaza para a saúde das mulleres embarazadas e protexían a antigüidade e a seguridade laboral das mulleres durante o embarazo.
En 1946, Baetjer publicou o libro Women in Industry: Their Health and Efficiency (en galego, As mulleres na industria: saúde e eficacia), que contén os resultados das súas investigacións.
Investigación sobre o cancro
Durante a década de 1940, Baetjer comezou a investigar a incidencia do cancro nunha planta de cromo e unha pila de residuos de Baltimore. Tras unha serie de estudos, Baetjer demostrou unha relación directa entre a exposición ao cromo e o cancro. Posteriormente, colaborou coa Organización Mundial da Saúde para establecer normas sobre o uso industrial do cromo.
Carreira posterior
Baetjer foi asesora do Consello Nacional de Investigación, a Axencia de Protección Ambiental, a Axencia de Hixiene Ambiental do Exército e a Oficina do Cirurxián Xeral. Recibiu o Premio Kehoe da Academia Americana de Medicina do Traballo en 1974 e o Premio Stokinger da Conferencia Americana de Higienistas Industriais Gobernamentais en 1980. En 1985, a Universidade Johns Hopkins creou a Cátedra Anna M. Baetjer de Ciencias da Saúde Ambiental
Dólar de prata do bicentenario da Casa Branca
O dólar de prata do bicentenario da Casa Branca é unha moeda conmemorativa, non circulante, emitida pola Casa da Moeda dos Estados Unidos en 1992 e cuñada polas Cecas de Denver e de West Point.
Deseño
miniatura|[[Logotipo oficial da Casa Branca, coa fachada norte do edificio, que se reproduce no anverso da moeda conmemorativa.]] No anverso da moeda, deseñado polo gravador        Edgar Z.Steever, reprodúcese unha vista frontal da fachada norte da Casa Branca. A lenda alusiva ao motivo conmemorado é THE WHITE HOUSE, e a dobre data 1792 - 2992, a ambos os lados da bandeira, refire a un tempo ao bicentenario conmemorado e ao ano de emisión da moeda.
Pola súa banda, o reverso, obra de Chester Y. Martin, reproduce un retrato de medio corpo de James Hoban (1755-1831), o arquitecto irlandés que deseñou a Casa Branca.
Produción e comercialización
A lei que autorizou a emisión destas moedas conmemorativas prevía unha tiraxe máxina de 500.000 de exemplares. A moeda produciuse na Casa de Moeda de Denver, onde se cuñaron as pezas estándar, e na Casa da Moeda de West Point, que cuñou as moedas con acabamento especial (proof) e estivo dispoñible para a súa adquisición por parte da poboación desde o 17 de xullo de 1992.
A súa produción foi de 123.803 moedas na súa condición estándar e 375.851 en versión con acabamento proof, o que fai un total de 499.654 exemplares, é dicir, practicamente o máximo da tiraxe autorizada.
A moeda comercializouse aos prezos de 28 dólares en condición estándar e 32 en versión proof, e o beneficio conseguido coa súa venda destinouse á Colección de Belas Artes e Moblaxe Histórica da Casa Branca, para o mantemento das salas públicas históricas deste edificio.
Recoñecementos
O dólar de prata do bicentenario da Casa Branca foi recoñecido co Premio Moeda do Ano 1994 á moeda máis popular das emitidas no mundo en 1992.
Capela de San Frutuoso de Montélios
A súa arquitectura revela a influencia bizantina exercida na arte visigoda. Construída entre os anos 650 e 665 por San Frutuoso ou Froitoso, bispo de Braga, ten planta de cruz grega.
Desde 1944, o edificio foi catalogado como monumento nacional.
Historia
Certos testemuños históricos e tradición oral apuntan a que o lugar da capela estivo orixinalmente ocupado por unha pequena vila romana (arredor do 560) e, moi probabelmente, por un templo dedicado ao deus Asclepio.
En 656, San Frutuoso de Braga, tamén chamado Froitoso ou Frutuoso do Bierzo, naquela altura bispo de Braga e de Dume, fundou no lugar o mosteiro de San Salvador (São Salvador), que se converteu no centro relixioso máis importante da rexión. Tamén fixo construír a famosa capela, así como a súa futura tumba. San Valerio do Bierzo confirma o feito na biografía que lle dedicou, mencionando que alí se enterrou o santo que fundou o mosteiro.
En 1523, Don Diogo de Sousa fundou o convento franciscano da orde dos Capuchos da Piedade (Capuchinos), xunto á capela de San Fructuoso, probablemente destruíndo o antigo mosteiro de San Salvador.
Segundo as notas deixadas por frei Manuel de Monforte en 1696, na súa Crónica da Província da Piedade
En 1728, o arcebispo Rodrigo de Moura Teles fixo construír xunto á capela a Igrexa de San Francisco. Esta é accesíbel desde a igrexa principal, debido a importantes modificacións. Estes cambios inclúen a destrución da fachada principal, a modificación dos brazos leste e oeste desta cruz latina, as alteracións das columnas internas, así como o cambio das marquesiñas.
Foi o arquitecto Ernesto Korrodi o primeiro en promover a recuperación do plano orixinal, en 1897, nunha pequena nota titulada Um Monumento Latino-Bizantino em Portugal. Pasará máis dun século antes de que João de Moura Coutinho e Sousa Lobo comecen a restauración seguindo os planos orixinais (1931). O arquitecto acudiu á hipótese de que a capela, e a tumba do VI século, sería un encargo de Frutuso de Braga, sobre o modelo do mausoleo de Gala Placidia en Rávena. A Dirección Xeral de Edificios e Monumentos Nacionais (DGEMN) continuou a restauración coa reconstrución da cúpula e do tellado en 1939, despois en 1941. No ano 1958, as reparacións incluíron a reconstrución dos muros, a porta, o revoco da cúpula e diversas reformas no recinto parroquial. En 1961 renovouse o pavimento e o arco principal, reconstruíuse a escaleira e a consolidaron o teito abovedado, seguido do proxecto de conservación en 1966. Restauracións similares realizáronse en 1970 (reparacións e limpeza da cuberta), 1973 (exame do crucifixo, reparacións, restauración de pinturas e recomposición do contorno da capela), 1984 (reordenación da cuberta e pinturas), e 1987 (novos proxectos sobre a restauración).
Arquitectura
A capela está situada contra a fachada lateral oriental da igrexa do convento de San Francisco por debaixo do nivel deste último. Se se accede ao interior da capela dende a igrexa, o acceso era orixinalmente desde o exterior a través dunha porta e un pequeno patio. Ao oeste da capela atópanse as ruínas do antigo convento e as súas dependencias, así como a Fonte de Santo António que se engadiu debaixo do edificio. Ao sueste, o antigo pavimento de granito conduce á Quinta do Lago (en francés : Domaine du lac) e na escola primaria de Real ao oeste.
A capela de São Frutuoso é un exemplo único en estilo prerrománico de trazas suevo-visigóticas, con planta en forma de cruz grega, aparentemente inspirada nos mausoleos bizantinos como o mencionado de Rávena. O volume principal da capela está rematado por unha pequena torre con cruz, cuberta con tellas redondeadas. Na parte superior dos muros hai cornixas bordeadas por frisos en pedra calcaria, que representan unha corda, semicírculos, rosetóns de seis puntas e flores de lis.
A Maraña, Arbo, Arbo
A Maraña é un lugar da parroquia de Arbo no concello pontevedrés de Arbo na comarca da Paradanta.
Finrod
Finrod Felagund é un personaxe ficiticio do mundo de fantasía da Terra Media, creado polo autor inglés J. R. R. Tolkien. É un elfo Noldorin, o fillo máis vello de Finarfin e Eärwen de Alqualondë en Aman. Aparece na obra O Silmarillion, no poema épico The Lay of Leithian e nos Grey Annals, así como noutros materiais. É o rei de Nargothrond na Primeira Idade da Terra Media antes da súa morte. A liñaxe do personaxe e os seus descendentes sufriron unha serie de cambios entre as publicacións póstumas de Tolkien; algúns deles foron decisións editoriais tomadas polo seu fillo Christopher Tolkien que seguiu editando a obra inacabada do seu pai. Os estudosos de Tolkien analizaron o papel do personaxe.
Bilina
miniatura|A [[bilirrubina, un pigmento biliar biladieno amarelo, é un produto da degradación do hemo. Ten dous dobres enlaces entre aneis.]] miniatura|A [[estercobilina é un pigmento bileno. Ten un dobre enlace entre aneis.]] miniatura|O [[estercobilinóxeno é un bilano, xa que os enlaces entre un anel e outro son simples.]] As bilinas, entre as que están algúns pigmentos biliares, son pigmentos biolóxicos formados en moitos organismos como un produto metabólico de certas porfirinas. Tamén se chaman bilicromos. Quimicamente as blinas son moléculas lineares formadas por catro aneis de pirrol (son tetrapirrois). As bilinas reciben o seu nome pola bile dos mamíferos, onde se encontran pigmentos biliares, pero poden encontrarse tamén en vertebrados inferiores, invertebrados, así como en algas vermellas, plantas verdes e cianobacterias. As bilinas poden variar en cor desde o vermello, laranxa, amarelo ou marrón ata o azul ou verde.
Un pigmento biliar do metabolismo humano é a bilirrubina (un biladieno). Outro é a biliverdina (unha bilina), que se encontra na bile de anfibios e aves e máis raramente na humana. Ambos os dous son produtos de degradación do grupo hemo da hemoglobina, o cal se transforma en biliverdina e despois esta en bilirrubina.
Ademais das bilinas de vertebrados, outro exemplo de bilina é a ficocianobilina, o cromóforo do pigmento fotosintético ficocianina de algas e plantas. Nas plantas, as bilinas tamén serven como fotopigmentos da proteína fotorreceptora fitocromo. Un exemplo dunha bilina de invertebrado é a micromatabilina, que é responsable da cor verde da araña Micrommata virescens.
Segundo as recomendacións da IUPAC de 1986 para a nomenclatura de tetrapirrois, o nome bilina está agora restrinxido á molécula parental totalmente oxidada, mentres que as formas menos oxidadas reciben os nomes de bilano, bileno e biladieno. Os nomes proceden dos sistemas dipirrólicos análogos baseados na dipirrina parental. O sistema cun total de 11 dobres enlaces foi definido como bilina e ese nome úsase con preferencia a bilatrieno.
As Laxas, Arbo, Arbo
As Laxas é un lugar da parroquia de Arbo no concello pontevedrés de Arbo na comarca da Paradanta.
Adolfo Campos Vázquez
Adolfo Campos Vázquez, nado en Lalín o 4 de marzo de 1970, é un empresario e político galego.
Traxectoria
Fillo de Adolfo Campos Panadeiros, quen fora empresario e alcalde de Dozón moitos anos. É o conselleiro-delegado de NuCamSA, unha empresa de abonos e fertilizantes, e das súas sociedades dependentes, todas elas creadas e dirixidas inicialmente polo pai. Foi concelleiro de Dozón e primeiro tenente de alcalde. Viña presidindo os plenos municipais desde principios de 2020 pola saúde do alcalde e pai. En xuño de 2020 Adolfo Campos Panadeiros dimitiu de alcalde e de concelleiro, por razóns de saúde, e o seu fillo fíxose cargo da alcaldía. O 13 de xullo de 2020 foi elixido alcalde de Dozón.
A Lama, Arbo, Arbo
A Lama é un lugar da parroquia de Arbo no concello pontevedrés de Arbo na comarca da Paradanta.
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Notofagáceas
A das notofagáceas (Nothofagaceae) é unha familia da orde das fagales.
Comprende unha serie de especies arbóreas orixinarias do hemisferio sur, todas elas reunidas nun único xénero, Nothofagus, cuxos membros son coñecidos da bibliografía internacional como faias do sur, pois están emparentados coas faias (xénero Fagus) do hemisferio norte e até a década de 1990 eran clasificados como un xénero irmán delas, dentro da familia das fagáceas.
Considérase que o xénero orizinouse no sur de Suramérica e a península Antártica.
As especies de notofagáceas encóntranse principalmente en Australia, Nova Zelandia, Chile, Arxentina, Nova Guinea e Nova Caledonia.
Familia
A familia foi descrita en 1962 pola bióloga rusa, especializada en palinoloxía, Liudmila Kupriánova, nun traballo publicado en ''Int. Conf. Palynology'' 21.
A especie tipo é Nothofagus antarctica (G.Forst.) Oerst. .
Xénero
O xénero Nothofagus foi descrito en 1850 polo naturalista e botánico alemán-neerlandés Carl Ludwig Blume e publicado en Museum Botanicum 1: 307.
Familia
O nome da familia está formado, segundo a norma, pola raíz Nothofag- do nome do seu xénero tipo (e, neste caso, único, Nothofagus, coa adición do sufixo do latín científico -aceae, propio dos nomes das familias dos vexetais.
O Pazo, Arbo, Arbo
O Pazo é un lugar da parroquia de Arbo no concello pontevedrés de Arbo na comarca da Paradanta.
Notofagáceas
Xénero
En canto ao nóme do xénero está formado polo elemento do latín científico notho-, tirado do grego antigo νόθος nóthos, "bastardo", "ilexítimo", seguido do nome do xénero Fagus, indicando "falsas haias".
Nota taxonómica
Aínda que a posición sistemática do xénero Nothofagus é aínda discutida por algúna autores; clasicamente, este xénero estaba inclído na familia das fagáceas (ver este artigo), pero as clasificacións filoxenéticas APG II (2003) e APG III (2009) aceptan esta familia.
Especies
Segundo a lista dos Reais Xardíns Botánicos de Kew:
Características
As princpais características son:
As especies desta familia son árbores ou arbustos monoicos de folla perenne ou caducifolios. As follas, dísticas, revolutas cando son perennes ou plicadas cando son caducas. Presentan estípulas, unidas basalmente ou peltadas, caducas. A lámina foliar é simple, pinnada, enteira, crenada, dentada ou serrada; as veas foliares menores sen células de transferencia de floema; a cutícula xeralmente con tricomas glandulares globulares. A inflorescencia é un dicasio. A masculina é sésil ou brevemente pedunculada, con de 1 a 3 flores; o perianto é campanulado; o androceo con de 6 a 36 estames filamentosos longos e flexíbeis; as anteras son alongadas, con protrusión conectiva distal, lóbulos proximais por encima do punto de conexión, non versátiles, tetrasporanxiadas, dehiscentes por unha fendedura. A Inflorescencia feminina é sésil ou levemente pedunculada, xeralmente con 3 flores (2 trímeras lateraies e 1 dímera central); o perianto é reducido. O xineceo ten ovario ínfero, con 3 ou 2 carpelos, cada un con 2 óvulos. O froito é unha noz normalmente lenticular; o endocarpo é glabro; os cotiledóns plicados, con reserva de graxa e endosperma ausente.
Distribución e hábitat
As especies desta familia son orixinarias das rexións húmidas tropicais e temperadas do hemisferio sur: Suramérica (Arxentina e Chile), Nova Guinea, Australia, Nova Caledonia e Nova Zelandia.
A Seara, Castro de Rei de Lemos, Paradela
A Seara é un lugar da parroquia de Castro de Rei de Lemos no concello lucense de Paradela, na comarca de Sarria.
Toponimia
Segundo Nicandro Ares A Seara é unha porción de terra reservada, pode vir do celta. .
O Sacadoiro, Castro de Rei de Lemos, Paradela
O Sacadoiro é un lugar da parroquia de Castro de Rei de Lemos no concello lucense de Paradela, na comarca de Sarria.
San Martiño, Castro de Rei de Lemos, Paradela
San Martiño é un lugar da parroquia de Castro de Rei de Lemos no concello lucense de Paradela, na comarca de Sarria.
O Sacadoiro, Castro de Rei de Lemos, Paradela
Toponimia
Segundo Nicandro Ares Sacadoiro podería ser unha derivación de secadoiro ou derivado de sacar con varios significados xurídicos, segundo Corominas. .
San Martiño, Castro de Rei de Lemos, Paradela
Toponimia
Segundo Nicandro Ares San Martiño é un haxiotopónimo,, o santo de Tours ou o de Braga.
A Pedra, Arbo, Arbo
A Pedra é un lugar da parroquia de Arbo no concello pontevedrés de Arbo na comarca da Paradanta.
A Ponte Cabaleiros, Arbo, Arbo
A Ponte Cabaleiros é un lugar da parroquia de Arbo no concello pontevedrés de Arbo na comarca da Paradanta.
Paula Luís
Paula Luís González, nada en Vigo en 1981, é unha poeta e labrega galega.
Traxectoria
Militante animalista a comezos do século XXI, cando foi voceira de Liberación Animal, a mediados da década de 2010 viviu un ano en Cataluña onde fixo teatro ; tamén residiu en Mahabodhi Sunyata , un centro budista no Penedés. Despois residiu en Santiago de Compostela, e finalmente en Freixeiro (Santa Comba) onde traballa no campo. En 2020 publicou o seu primeiro libro de poesía, Dendrita, e quedou finalista (segundo premio) do certame poético Manuel Leiras Pulpeiro de Mondoñedo, co poemario Antípoda.
O Pumar, Arbo, Arbo
O Pumar é un lugar da parroquia de Arbo no concello pontevedrés de Arbo na comarca da Paradanta.
Pierre Simon Benjamin Duvivier
Orixes e formación
Pierre Simon Benjamin Duvivier naceu o 5 de novembro de 1730 en París, un dos dezasete fillos do gravador Jean Duvivier (1687-1761), medallista oficial de Luís XV (1715-1774) e de Marie-Louise Vignon (finada en 1756), unha familia proveniente de Liexa. Un dos seus irmáns foi o pintor e gravador Thomas Germain Joseph Duvivier. A súa irmá Jeanne Louise Françoise casou co tamén gravador Jacques Nicolas Tardieu (1716-1791).
Benjamin Duvivier ingresou no Collège des Quatre-Nations, da antiga Universidade de París, para estudar Humanidades e Filosofía, e alí coñeceu e estableceu amizade con Abraham Hyacinthe Anquetil-Duperron e con Nicolas Louis de Lacaille, o futuro astrónomo. Chegou a planear unha viaxe de exploración con Anquetil-Duperron, que se viu obrigado a cancelar por motivos de saúde. miniatura|223x223px| Pierre Simon Benjamin Duvivier fixo en [[1762 este retrato do seu pai, Jean Duvivier (1687-1761). ]] A decisión de Benjamin de seguir unha carreira artística atopouse coa oposición drástica do seu pai. A raíz deste conflito abandonou o fogar familiar e instalouse coa súa irmá e o seu cuñado, Tardieu, quen contribuíu na súa formación como gravador.
O 25 de setembro de 1756 gañou unha medalla concedida pola Academia Real de Pintura e Escultura, cun gravado dunha escena da natureza.
Carreira como gravador
Jean Duvivier, o seu pai, finou o 30 de abril de 1761, e entón Benjamin solicitoulle ao rei poder continuar co posto que aquel ocupaba nas galerías do Louvre. Esta solicitude foille concedida o 7 de xuño de 1762 e Benjamin asumiu o antigo cargo do seu pai de medallista real. O 24 de novembro de 1764 foi admitido como membro da Real Academia de Pintura e Escultura, que o recibiu o 28 de decembro de 1776 e da que foi nomeado conselleiro en 1792. O 13 de febreiro de 1765 logrou do rei o seu permiso para pasar un ano en Italia. O 21 de agosto de 1774 acadou o posto de gravador xeral de moedas de Francia, logo de lle adquirir os dereitos do posto a Joseph Charles Roëttiers, que o tiña na súa posesión logo da morte do seu fillo, Charles Norbert Roëttiers.
Duvivier foi autor de diversos retratos de membros da familia real durante os reinados de Luís XV e de Luís XVI (1774-1792). Entre 1765 e 1798 tivo unha presenza asidua nos Salóns de París, onde expuña as súas obras. No Salón de 1773 amosouse unha comparativa entre unha medalla súa na honra de Federico III, duque de Saxonia-Gotha-Altemburgo, e o retrato deste elaborado polo seu amigo Jean Antoine Houdon. miniatura|120x120px| [[Anverso da medalla na honra do Marqués de Lafayette (1791). ]] En 1788 pasou a figurar como asociado estranxeiro da Academia de Ciencia e Artes de Richmond, Virxinia, nos Estados Unidos. Entre as súas medallas máis salientables figuran a de George Washington (1776) e a de Gilbert du Motier, Marqués de Lafayette (1791).
Duvivier foi mestre doutro dos seus cuñados, Pierre Joseph Tiolier (1763-1819), que chegou tamén a ser gravador xeral, en 1803. Durante a Revolución Francesa, o 11 de xullo de 1791 o posto que ocupaba Duvivier foi amortizado e este foi substituído no seu traballo por un antigo discípulo seu, Augustin Dupré. No entanto, continuou exercendo como creador de novas medallas e moedas, logo da súa destitución, ata 1801, data da súa derradeira medalla coñecida.
As sinaturas de Benjamin Duvivier nas medallas e nas moedas nas que participou como deseñador ou como gravador son as seguintes: B. DUVIVIER ou B. DUVIV antes da morte do seu pai en 1791, e D·V ou DUV· ou DUVIV· ou DUVIVIER, logo do falecemento daquel.
En 1806 Duvivier foi designado membro da sección de gravado da Escola de Belas Artes do Instituto de Francia, logo do pasamento de Rambert Dumarest.
Pierre Simon Benjamin Duvivier morreu en París o 10 de xullo de 1819.
Bilano
Este nome tamén se usa para a clase de compostos formalmente derivados do bilano propiamente dito por substitución dalgúns átomos de hidróxeno adicionais por varios grupos funcionais. Os bilanos naturais adoitan ter cadeas laterais substituídas nos dous carbonos de cada anel de pirrol que non son adxacentes a nitróxenos. Os bilanos artificiais poden ter substitucións nos carbonos das pontes (chamadas posicións meso).
O bilano parental (non substituído) é difícil de preparar e é inestable, pero os seus derivados substituídos son sintetizados pola maioría dos organismos vivos como intermediarios na síntese de porfirinas naturais. Os bilanos substituídos poden tamén ser o punto de partida para a síntese de porfirinas artificiais.
Tatiana Huezo
Tatiana Huezo Sánchez, nada en San Salvador o 9 de xaneiro de 1972, é unha directora de cinema salvadoreña que reside en México. O seu primeiro filme, El lugar más pequeño (2011), un documental sobre a guerra civil salvadoreña, foi galardoado internacionalmente. En 2016, estreou Tempestad, a historia de dúas mulleres que padecen as consecuencias do tráfico humano en México. En 2016, recibiu o Premio Fénix ao mellor documental.
Bilano
Reaccións
Nos organismos vivos, a biosíntese de todas as porfirinas naturais prodúcese a partir do bilano preuroporfirinóxeno, que se produce a partir de catro moléculas do monómero porfobilinóxeno, e despois convértese no tetrapirrol pechado uroporfirinóxeno III (ou, en certos trastornos metabólicos, en uroporfirinóxeno I). Ademais, o catabolismo da hemoglobina en humanos orixina bilirrubina, outro tetrapirrol linear, que é parcialmente oxidado a bilano.
Tatiana Huezo
Traxectoria
Nada no Salvador, Tatiana Huezo viviu en México dende os catro anos de idade. Graduouse no Centro de Capacitación Cinematográfica (CCC), onde imparte clases dende entón. En 2004, realizou un máster en creatividade de documentais pola Universidade Pompeu Fabra de Barcelona.
En 1997, rodou a curtametraxe Tiempo cáustico. A súa primeira longametraxe foi El lugar más pequeño, que se estreou no ano 2011, un testemuño das experiencias da guerra civil no Salvador. Recibiu numerosos premios e foi exposto en máis de 50 festivais de todo o mundo.
En 2015, Huezo presentou Ausencias, unha curtametraxe de 27 minutos que conta a dor de Lulu, unha nai que perde o seu marido e o seu fillo, desaparecidos polo crime organizado.
Na súa obra, retratou a impunidade das persoas ante a xustiza e as institucións, humanizando ás vítimas. Sobre Tempestad, Huezo dixo:
"Fronte ao vómito de figuras, imaxes e discursos que invisibilizan as vítimas, converténdoas en números, semella imprescindible volver aos rostros, ao xesto íntimo, á súa historia e complexidade, volver ás persoas, aos seus soños, dores e esperanzas. Quizais entón a partir de aí poidamos volver á empatía, á capacidade de movernos."
Tempestad, que no 2016 recibiu o Premio Fénix ao mellor documental, conta as historias reais de Miryam Carvajal, unha muller mexicana que pasou case un ano no cárcere de Matamoros acusada de tráfico humano, un crime que non cometeu, e de Aldela Alvarado, que busca a súa filla desaparecida. "O que pasa en México está preto da guerra civil que se está a dar en Centroamérica", explica Huezo.
"Os mecanismos do terror [no Salvador] son moi similares aos que se dan na actualidade en México. [...] Comezamos a ver cadáveres sen cabezas, o desenvolvemento do feminicidio na fronteira cos Estados Unidos. [...] Lamentablemente en América Latina atopamos unha corrupción xeneralizada, e a impunidade segue exercendo sobre a base dunha profunda desigualdade económica entre as persoas."
Valmigallo, Castro de Rei de Lemos, Paradela
Valmigallo é un lugar da parroquia de Castro de Rei de Lemos no concello lucense de Paradela, na comarca de Sarria.
Toponimia
Segundo Nicandro Ares Valmigallo é un composto de val (latín ) e migallo (esmola de pan no día de defuntos), derivado de miga.