cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xoán I de Aragón
Política exterior
Dominado pola súa esposa Violante, Xoán fixo un cambio radical na política exterior con respecto á do seu pai, que sempre tivera unha mala opinión da súa nora, e que producira unha mala relación co seu fillo, outra vez, á final da súa vida; de feito, o enfrontamento dentro da familia real tivo repercusións á morte de Pedro IV de Aragón, momento no que se decide perseguir á súa cuarta esposa, Sibila de Fortià, e executar a dous dos seus conselleiros. En primeiro lugar, rómpese a posición de indiferenza que o Cerimonioso mantera respecto ao conflito do Cisma de Occidente, tomando partido polo papa de Aviñón Clemente VII.
Ademais deste movemento, o resto da política, en termos xerais, foi de carácter francófilo por influencia da súa esposa. El 1387 Xoán I fraguou unha alianza co Reino de Castela e o de Francia e, en 1388 asinou un tratado co Reino de Navarra. Así mesmo reconciliouse cos Anjou, comprometiendo o matrimonio da súa filla Violante con Luís II de Nápoles. E en 1390 asinou a paz coa República de Xénova.
No Reino de Sardeña a revolta da xuíza Leonor de Arborea e o seu marido, Brancaleone Doria, ameazaron a continuidade catalá na illa. En 1392 o príncipe Martiño debería dirixir unha expedición á illa sarda, pero foi abandonada debido a unha gran rebelión na illa de Sicilia, onde a xove María de Sicilia se instaurara como raíña.
Matrimonios e descendencia
Xoán I casou en primeiras nupcias con Marta de Armañac (1347-1378), filla do conde Xoán I de Armañac, coa que tivo os seguintes fillos:
Tras enviuvar, casou con Violante de Bar (1365-1431), filla de Roberto I, duque de Bar. Tiveron os fillos seguintes:
Xoán I tivo, por tanto, sete fillos varóns, aínda que todos morreron antes que el, polo que o sucedeu o seu irmán Martiño I de Aragón (Martiño o Humano, ou Martiño o Vello).
Morte
Xoán I, segundo moitas fontes, morreu o 19 de maio de 1396, en Torroella de Montgrí, Xirona, a consecuencia dunha caída do cabalo mentres se encontraba nunha cacería. (1396). Outras fontes din que, segundo unha lenda, o accidente foi nun bosque próximo a Foixà, no Baix Empordà, coñecido como bosque de Orriols porque pertencía daquela a un tal Bernat Alemany d'Orriols; e no camiño que vai do castelo á igrexa hai un monumento en forma de cruceiro que recorda o feito.
O cadáver do rei Xoán foi depositado na Catedral de Barcelona, e despois trasladado a Real Mosteiro de Santa María de Poblet.
Ao non ter descendencia masculina, foi sucedido polo seu irmán Martiño I de Aragón, que desde 1380 era xa rei de Sicilia. A sucesión foi contestada por Mateo I de Foix, conde de Foix, en virtude do seu matrimonio con Xoana de Aragón e de Armañac; Martiño defendeu o reino con éxito en dúas campañas de invasión do conde Mateo.
Xogos florais de Barcelona
Amante das letras, fundou, como quedou dito, os Xogos florais de Barcelona, tamén coñecidos como Jocs de la Gaia Ciència, a imitación dos que se celebraban en Tolosa, no Languedoc. Na época de Fèlix Torres i Amat de Palou (que foi bispo de Astorga entre 1833 e 1847) aínda se conservaban moitas trobas e poesías no Arquivo da Coroa de Aragón. Conservábase unha "Pragmàtica en favor de la Concepció inmaculada de la Verge, plena de doctrina i erudició" e unha "Carta (molt preciosa) al Soldà de Babilònia, en llengua catalana, perquè permeti la reparació de les esglésies de la Terra Santa", datada en Barcelona o 18 de abril de 1395.
Introdución do Humanismo na Coroa de Aragón
Xoán I, xunto con Johan Ferrández d'Heredia e Bernat Metge, foi un dos primeiros eruditos europeos en mostrar interese pola cultura clásica e a italiana. O seu mordomo traduciu a Séneca ao valenciano, e o rei Xoán era un gran coleccionista de libros e lector habitual de escritores clásicos como Tito Livio e Plutarco de Queronea. E mantivo unha importante correspondencia sobre libros con Juan Fernández de Heredia e Gian Galeazzo Visconti, duque de Milán.
Antepasados de Xoán I de Aragón
miniatura|300px|[[Mosteiro de Poblet. Sepulcros reais]] miniatura|300px|Figuras xacentes de Xoán I e Violante de Bar en Poblet.
Leptictidium tobieni
Leptictidium tobieni é unha especie de mamífero extinto do Eoceno descuberto en Alemaña. É a meirande das oito especies do xénero Leptictidium, cos ósos longos das extremidades entre un 9% e un 15% máis longos que os de L. nasutum. O holotipo é un esqueleto completo e perfectamente preservado dun exemplar adulto, proveniente do xacemento de Messel, que corresponde ó Luteciano. Tamén hai un paratipo; un exemplar incompleto e mal conservado que se atopa no Real Instituto Belga de Ciencias Naturais. Ten a mandíbula relativamente robusta, cousa pouco habitual no xénero Leptictidium. En troques, os premolares e molares están aínda máis atrofiados que na especie L. nasutum. Wighart von Koenigswald e Gerhard Storch describírono e déronlle nome no ano 1987. Clasificárono dentro do grupo dos proteuterios, un taxon «caixón de xastre» que agrupaba moitas especies diferentes de mamíferos insectívoros. Porén, máis adiante descubriríase que os proteuterios son un grupo artificial e os leptíctidos foron reclasificados nunha orde propia.
Mato, Cercio, Lalín
Mato é un lugar da parroquia de Cercio, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o IGE, no 2011 tiña 26 habitantes (13 homes e 13 mulleres), o que supón unha diminución de 4 habitantes con respecto ao ano 2000.
Neste lugar xurdiu a Banda de música de Mato.
Lingua osca
O osco, a lingua dos oscos, formaba parte da rama sabélica dafamilia das linguas itálicas, que á súa vez era unha rama das linguas indoeuropeas, que inclúe o umbro, o latín e mais o falisco. Era falado no Samnio e na Campania, así como na Lucania e nos Abruzos.
Inscricións
O osco é coñecido por inscricións que se datan desde o século V a.C. As inscricións oscas máis importantes son a Tabula Bantina e o Cippus Abellanus. O osco usou as grafías do alfabeto latino e do alfabeto grego, e mais unha serie de variedades dos vellos alfabetos itálicos. Coñécese tamén unha forma de alfabeto osco designada como nucerino.
Dialectos
Os dialectos oscos comprendían falares dos samnitas, marrucinos, pelignos, vestinos, sabinos e marsos.
A-7
A Autovía do Mediterráneo ou A-7 é unha autovía española que comunica Alxeciras, na provincia de Cádiz, con Barcelona cun percorrido paralelo á costa mediterránea. É parte da E-15 da Rede de Estradas Europeas.
Cunha lonxitude de 1.329 km é a autovía máis longa de España. Inicia o seu percorrido en Alxeciras, pasa por localidades como Marbella, Málaga, Motril, Almería, Vera, Lorca, Murcia, Orihuela, Elx, Alacant, Valencia, Castelló de la Plana e Tarragona e finaliza en Abrera, onde se prolonga coa denominación de B-40. Gran parte da mesma está en servizo aínda que na parte comprendida entre Castelló e Barcelona faltan moitos tramos por construír. Nesa zona a única alternativa é a autoestrada de peaxe AP-7.
A autovía é competencia do Ministerio de Fomento, agás os tramos Alcoi-Canals e Sagunt-Vilanova d'Alcolea que dependen da Generalitat Valenciana, recibindo a denominación de CV-40 e CV-10, respectivamente.
Lingua osca
Algúns trazos lingüísticos
A fonoloxía osca evidencia diferenzas respecto do latín: en osco /p/ equivalía ao /kw/ (qu) latino (Osc. pis, Lat. quis); /b/ equivalía ao /v/ latino; /f/ medial en vez do /b/ ou /d/ (Osc. mefiai, Lat. mediae).
Linguas de oïl
As linguas de oïl, tamén coñecidas como as linguas francesas, son un continuo dialectal que inclúe o francés estándar e os seus parentes autóctonos máis achegados historicamente, os cales son falados na metade norte de Francia, no sur de Bélxica e nas Illas da Canle. Pertencen á categoría de linguas galorrománicas, as cales tamén inclúen as linguas históricas do centro-leste de Francia e oeste de Suíza, Occitania, o norte de Italia e a Península Ibérica.
Os lingüistas dividen as linguas románicas de Francia, e en especial, da Francia medieval, en dous subgrupos xeográficos, as linguas de oïl do norte, e as linguas de oc do sur de Francia (ámbolos dous grupos son chamadas así pola palabra que empregan para dicir "si").
Lingua osca
Algúns trazos lingüísticos
Considerado como a máis conservadora de todas as linguas itálicas coñecidas, o osco rivalizaba só co grego en manter intacto o sistema herdado de vocais con ditongos.
Exemplo dun texto osco (Cippo Abellano)
trííbarak[avúm tereí púd
liímítú[m] pernúm [púís
herekleís fíísnú mefi[ú
íst, ehtrad feíhúss pú[s
herekleís fíísnam amfr
et, pert víam pússtíst
paí íp íst, pústin slagím
senateís suveís tangi
núd tríbarakavúm lí
kítud. íním íúk tríba
rakkiuf pam núvlanús
tríbarakattuset íúk trí
barakkiuf íním úíttiuf
Europa (himno)
Europa (en albanés: Evropa, en serbia: Европа) é o nome do himno nacional da República de Kosovo, aprobado polo parlamento o 11 de xuño de 2008. Esta melodía carece de letra, para evitar ofender á minoría serbia que habita nesta ex provincia serbia que declarou a súa independencia unilateralmente o 17 de febreiro de 2008. O himno, cuxo autor é o compositor albanés Mehdi Mendiqi, foi aprobado nunha sesión cerimonial do Parlamento tras gañar Mendiqi un concurso en cuxas bases se establecía que o tema musical non podía facer referencia á cultura de ningunha das etnias de Kosovo.
Lingua osca
Exemplo dun texto osco (Cippo Abellano)
abellanúm estud. avt
Condados de Irlanda
Os condados de Irlanda foron unha creación do Goberno británico do século XIX para administrar o país. Os condados tradicionais foron divididos noutros condados ou administración similares, máis emprégase moito a organización antiga dos condados, sobre todo no eido deportivo.
Lingua osca
Exemplo dun texto osco (Cippo Abellano)
púst feíhúís pús físnam am
Alfajarín
200px|miniatura|Igrexa de San Miguel Arcanxo Alfajarín é un concello español da provincia de Zaragoza, en Aragón. Está situado a 28 km da capital provincial e forma parte da comarca de Zaragoza.
Lingua osca
Exemplo dun texto osco (Cippo Abellano)
lanús nep núvlanús pídum
tríbarakattíns. avt the
savrúm púd eseí tereí íst,
pún patensíns, múíníkad ta[n
ginúd patensíns, íním píd e[íseí
thesavreí púkkapíd ee[stit
a]íttíúm alttram alttr[ús
Alfajarín
No seu termo municipal atópanse as localidades de Alfajarín, El Condado e Los Huertos. En 2014 tiña unha poboación de 2.250 habitantes.
Lingua osca
Exemplo dun texto osco (Cippo Abellano)
h]erríns. avt anter slagím
a]bellanam íním núvlanam
Alfajarín
Parte da súa superficie está ocupada pola Reserva natural dirixida dos Sotos e Galachos do Ebro.
Lingua osca
Exemplo dun texto osco (Cippo Abellano)
s]úllad víú uruvú íst. edú
Condados de Irlanda
Tamén sinalar que as cidades de Cork, Dublín, Galway, Limerick e Waterford son independentes dos condados. O condado de Tipperary subdivídese un dúas entidades administrativas diferentes, Tipperary do Norte e Tipperary do Sur.
Os 26 Condados da República da Irlanda: 400px|miniatura|Condados da República da Irlanda en verde e da Irlanda do Norte en rosa
Os 6 condados da Irlanda do Norte:
Lingua osca
Exemplo dun texto osco (Cippo Abellano)
e]ísaí víaí mefiaí teremen
n]iú staíet.
Speed (filme de 1994)
Speed é un filme estadounidense dirixido por Jan de Bont que foi estreado en 1994.
Sinopse
Jack Traven (Keanu Reeves) é un intrépido policía dos Ánxeles. A supervivencia nesa cidade para un axente da lei non é unha tarefa doada, pero Jack, ademais de desfrutar de boa sorte, coñece perfectamente os trucos para sortear o perigo. Porén, terá que afrontar unha dura proba cando debe subir a un autobús urbano que leva instalada unha bomba programada para estoupar se o vehículo diminúe a súa velocidade a menos de 50 millas por hora (80 quilómetros por hora). Empeza así unha tola carreira pola cidade, con Jack intentando dar confianza á unha fermosa pasaxeira chamada Annie (Sandra Bullock) que substituíu ó condutor, ferido no "secuestro".
Onda, Castelló
Onda é un concello do País Valenciano situado na comarca da Plana Baixa.
Xeografía
Onda está situada ao norte do País Valenciano, na comarca da comarca, provincia de Castelló. O seu termo municipal, que cos seus 108,84 km² é un dos máis grandes da provincia, atópase situado no interior, a tan só uns 20 km da costa, na zona intermedia entre a Serra d'Espadà e a chaira de La Plana, que se estende até o mar Mediterráneo. Esta situación converte a Onda nun punto estratéxico natural de entrada á Serra d'Espadán desde a costa, o que condicionou a historia de Onda e axuda a entender a importancia que no seu día tivo o seu castelo.
Dous ríos atravesan Onda, o río Millars, ao norte e afastado do núcleo urbano, e o río Sonella, ao sur e bordeando a poboación. O pantano do Sitjar, construído na canle do río Millars, atópase tamén no termo municipal. O pico máis alto do termo municipal é o Montí, con 608 m. Un montículo de 284 m, en cuxa cima se atopa o Castelo, preside a poboación.
Na paisaxe destaca a presenza de bosque mediterráneo (piñeiros, aciñeiras, sobreiras e algún albedro), alfarrobeiras, oliveiras, amendoeiras e, sobre todo, cítricos, especialmente laranxeiras, a cuxo cultivo se dedican extensas superficies do termo municipal.
Accédese a esta vila desde Castelló de la Plana tomando a CV-10 para enlazar coa CV-20.
Barrios e pedanías
Tamén existen diversos barrios (El Tosalet, Mont Blanc, Ratxolar de Matilda, Nueva Onda) situados na periferia do núcleo urbano e lixeiramente separados del.
Localidades limítrofes
Onda limita con outros 9 concellos que, comezando polo norte e seguindo en sentido horario, son os seguintes: l'Alcora, Castelló de la Plana, Almassora, Vila-real, Betxí, Artana, Tales, Fanzara e Ribesalbes.
Demografía
O número de habitantes de Onda sufriu dende 1900 dous incrementos importantes polo seu volume e rapidez. Durante finais dos anos 50 do século XX e a década de 1960 a poboación practicamente duplicouse, debido á chegada de inmigrantes provenientes na súa maior parte de zonas do sur de España (Murcia, Andalucía e Albacete basicamente). Dende o ano 2000, aproximadamente, está a vivirse un novo "boom" demográfico causado tamén pola inmigración, neste caso de persoas que proveñen de Romanía, o Magreb e América do Sur.
Economía
As principais actividades económicas de Onda son dúas:
Cinema de Francia
miniatura O cinema de Francia refírese á industria cinematográfica establecida en Francia. O cinema francés comprende os filmes realizados en Francia ou realizados no estranxeiro por parte de cineastas franceses.
Onda, Castelló
Economía
Actualmente existen un grande número de polígonos industriais nos que a actividade é moi diversa: carpintaría metálica, fabricación de bañeiras e duchas, subministracións industriais, talleres de mecánica e de chapa, carpintarías etc.
Cinema de Francia
Con 206,5 millóns de entradas vendidas no 2010 e 215,6 no 2011, Francia é o terceiro maior mercado do mundo en canto ao número de entradas (tralos Estados Unidos e a India) e en canto aos ingresos (tralos Estados Unidos e o Xapón). É a industria cinematográfica de maior éxito de Europa por número de filmes producidos anualmente, cunha marca de 261 en 2010 é tamén un dos países onde as producións non estadounidenses teñen maior cota, pois os filmes estadounidenses supuxeron só o 47,7% das entradas no 2010. En 2013 foi o segundo país do mundo por exportación dos seus filmes.
Historia
miniatura|esquerda Os irmáns Lumière realizaron a primeira proxeción do cinematógrafo en París o 28 de decembro de 1895. Nos primeiros anos da industria, entre 1896 e 1902, estaba dominada por catro firmas: Pathé Frères, Gaumont Film Company, a compañía de Georges Méliès e a dos Lumière. Méliès inventou moitas das técnicas da gramática do cinema e entre as súas curtametraxes fantásticas atópase Le Voyage dans la Lune, de 1902.
En 1902 os Lumière abandonaron a produción e entre 1904 e 1911 a compañía Pathé converteuse na principal produtora e distribuidora mundial. A Gaumont levou a pioneira Alice Guy á xefatura da dirección, onde supervisou uns catrocentos filmes antes de seguir a súa carreira nos Estados Unidos. Gaumont chegou a ter os maiores estudios do mundo en 1907.
En 1914 retirouse Méliès.
Trala rimeira guerra mundial
Trala primeira guerra mundial a industria cinematográfica francesa sufriu pola falta de capital e a produción decaeu, coma no resto de Europa. Isto permitiu a chegada da industria estadounidense ao mercado europeo. Isto provocou que varios países comezasen a impoñer barreiras comerciais. No caso de Francia impuxo unha cota de 1:7, é dicir, que tiña que producirse e exhibirse un filme francés por cada sete importados.
Durante o período de entreguerras Jacques Feyder e Jean Vigo convertéronse nos fundadores do realismo poético no cinema francés. Vigo tamén dominou o impresionismo xunto con Abel Gance, Germaine Dulac e Jean Epstein.
En 1931 Marcel Pagnol filmou a primeira parte da súa triloxía, Marius, Fanny e César. Outros autores desa época foron René Clair e Julien Duvivier. En 1937 Jean Renoir, fillo do pintor Pierre-Auguste Renoir, dirixiu a primeira das súas obras mestras, La Grande Illusion, á que seguiu en 1939 La Règle du Jeu, citada en ocasións como un dos mellores filmes da historia.
Desde os corenta aos setenta
miniatura|Godard en 1968 A revista Cahiers du cinéma, fundada por André Bazin, agrupou a críticos e amantes do cinema e nela naceu a moderna teoría do cinema. Críticos como Jean-Luc Godard, François Truffaut, Claude Chabrol, Jacques Rivette e Éric Rohmer comezaron a realizar eles mesmos filmes, creando o que sería a nouvelle vague. Entre os primeiros do movemento atópanse O final da escapada (Godard, 1960), con Jean-Paul Belmondo, e Les Quatre Cents Coups (Truffaut, 1959) con Jean-Pierre Léaud.
Fóra deste movemento lograron éxito internacional os filmes minimalistas de Robert Bresson e Jean-Pierre Melville, os filmes de suspense de Henri-Georges Clouzot, e as comedias de Jacques Tati, amais doutros directores achegados á nouvelle vague como Agnès Varda e Alain Resnais.
Década de 1980
A principios da década de 1980 chegaron filmes dunha nova xeración de cineastas, como Jean-Jacques Beineix, ao que seguiron outros como Luc Besson e Léos Carax. Foron filmes que destacaban a alienación das súas personaxes principais, no que se coñeceu como Cinema du look.
Camille Claudel, de Bruno Nuytten protagonizado por Isabelle Adjani e Gérard Depardieu, foi un grande éxito comercial, igual có drama histórico Jean de Florette e a súa secuela Manon des Sources, que deron recoñecemento ao actor Daniel Auteuil.
Década de 1990
miniatura|Marion Cotillard en Cannes no 2012 Nos anos noventa o cinema francés continuou a producir éxitos, como Cyrano de Bergerac, de Jean-Paul Rappeneau, que lle deu unha candidatura ao Oscar ao mellor actor a Gérard Depardieu. Os filmes de Luc Besson Léon e The Fifth Element lanzaron as carreiras de Natalie Portman e Milla Jovovich.
Jean-Pierre Jeunet iniciou a súa carreira dirixindo filmes fantásticos cun estilo moi recoñecible. En 1992 Claude Sautet dirixiu a súa obra mestra Un Coeur en Hiver e en 1995 Mathieu Kassovitz debutou como director con La haine que converteu a Vincent Cassel en estrela. En 1997 Juliette Binoche gañou o Oscar á mellor actriz secundaria.
O éxito de Kirikou et la Sorcière de Michel Ocelot en 1998 renovou a produción de cinema de animación, que tivo cineastas como Jean-François Laguionie e Sylvain Chomet.
Século XXI
En 2001 Jean-Pierre Jeunet volveu a Francia para dirixir Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain, que se converteu no filme francés de máis éxito nos Estados Unidos.
En 2008 Marion Cotillard gañou o Oscar á mellor actriz pola súa interpretación de Édith Piaf en La Môme. Ese ano a comedia Bienvenue chez les Ch'tis converteuse no primeiro filme francés en superar os vinte millóns de espectadores.
Outro grande éxito foi The Artist, filme mudo que triunfou na 84ª edición dos Oscar. En 2011 o filme Intocable converteuse no filme con máis espectadores na historia de Francia.
Apoio gobernamental
Coa chegada da televisión ameazando o éxito do cinema moitos países tiveron que enfrontarse ao problema de revitalizar a industria. O goberno francés puxo en funcionamento varias medidas de apoio á produción local.
Os gobernos nacionais e rexionais involúcranse na produción dos filmes.
Super 12 2005
A tempada 2005 do Super 12 (actual Super Rugby) foi a 10ª edición da máxima competición mundial de rugby entre franquías, organizada no hemisferio Sur pola SANZAR, entre equipos de Nova Zelandia, Australia e Suráfrica. Esta edición do torneo contou por derradeira ocasión con 12 equipos, antes da inclusión dos Central Cheetahs e do Western Force no campionato. Os 12 equipos disputaron unha tempada regular con 12 xornadas, seguida duns playoffs entre os 4 mellores equipos. O campionato foi gañado polos Crusaders, o equipo neozelandés que acadou así o seu 5º título, vencendo na final ós NSW Waratahs de Sydney.
A primeira xornada disputouse o 11 de febreiro de 2005, mentres que a final tivo lugar en Christchurch o día 28 de maio de 2005.
Estatísticas
O máximo anotador de puntos do torneo foi Peter Hewat, dos NSW Waratahs, con 174 puntos. O máximo anotador de ensaios foi Rico Gear, dos Crusaders, con 15.
Angélica Liddell
Traxectoria
Tomou o apelido Liddell de Alicia Liddell, inspiración do escritor Lewis Carroll para a súa obra Alicia no país das marabillas (1865).
Ingresou no Conservatorio de Madrid, que abandonaría tras decepcionarse cos profesores e a institución, para despois licenciarse en Psicoloxía e Arte Dramática. Como dramaturga, debutou en 1988 coa peza Greta quiere suicidarse, co que gañou o primeiro premio dos moitos que despois recibiría. En 1993 fundou, con Gumersindo Puche, Atra Bilis, compañía coa que montou numerosas obras. Tamén escribiu narrativa e poesía,e realizou performances.
En 2010, acudiu por primeira vez ao Festival de Aviñón, onde levou dúas pezas, El año de Ricardo e La casa de la fuerza, obra na que se autolesionaba con cortes no corpo e coa que gañaría o Premio Nacional de Literatura Dramática en 2012. En Aviñón «foi recibida co público en pé». As cinco representacións que de La casa de la fuerza se fixeron no Théâtre de l'Odéon (Teatro do Odeón) de París foron tamén recibidas con ovacións en pé. En 2013, presentou no Odeón de París, dentro do Festival de Outono da capital francesa, El síndrome de Wendy, obra que alcanzou igual éxito.
Valoración
Entre os autores teatrais contemporáneos xurdidos a partir dos anos 1980, Angélica Liddell é un dos nomes máis valorados, como o demostran os variados galardóns co que foi premiada. O seu teatro, que foxe de toda dramaturxia convencional, tende a mostrar os aspectos máis escuros da realidade contemporánea: o sexo e a morte, a violencia e o poder, a tolemia... Os mitos antigos e modernos son algúns dos temas obsesivos da súa escritura.
No xornal El País, Javier Vallejo afirma que «Angélica Liddell autorretrátase sen pudor, como Frida Kahlo ou Charley Toorop. Na súa páxina web colga periodicamente fotos tomadas na súa casa ou en cuartos de hotel onde, vestida, espida ou disfrazada, transmite soidade, desasosego e algún lóstrego de felicidade repentina» e, co gallo da representación de Maldito sea el hombre que confía en el hombre, un projet d'alphabétisation (2011), agrega: «Aínda que é autora recoñecida, Angélica cativa, sobre todo, pola maneira feroz en que defende os seus textos sobre as táboas: da palabra fai unha baioneta calada. Cando carga con ela non hai quen se lle resista. Fráxil, miúda, en escena parece San Xurxo e o dragón metidos nun só corpo. Produce empatía e espanto».
As súas obras foron traducidas a máis de dez idiomas e levadas a escena en diversos países de Europa e América.
Principios teóricos e estéticos
A dramaturga e directora de escena Angélica Liddell desentraña a relación entre o sacrificio e o poético na súa práctica teatral. Aclara esta relación nunha serie de conferencias, desde un punto de vista teórico, no volume El sacrificio como acto poético.
Linguas célticas
As linguas célticas son as linguas que descenden do protocéltico, ou "céltico común", unha rama da gran familia lingüística indoeuropea. Durante o primeiro milenio antes de Cristo, faláronse ao longo de toda Europa, dende a baía de Biscaia e o mar do Norte, entre o Rin e o Danubio ata o Mar Negro e a parte alta da península dos Balcáns, e mesmo Asia Menor (Galacia).
Angélica Liddell
A noción de artista
Para Liddell, arte e vida, escritura e biografía, creación poética e reflexión teórica manteñen nexos á vez evidentes e complexos. Separar as diferentes formas de expresión elixidas pola dramaturga ao longo do seu percorrido teatral é difícil.
Linguas célticas
Hoxe en día, as linguas célticas ven limitada a súa extensión a algunhas áreas das Illas Británicas, ao leste do Canadá, a Patagonia, algúns grupos nos Estados Unidos e Australia, e na península da Bretaña. Actualmente fálanse en Europa seis linguas célticas, dúas delas "recuperadas" despois de desapareceren completamente. Das seis só o gaélico irlandés é oficial en Irlanda. O gaélico escocés e, máis ca ningún o galés posúen certo status legal e protección. O bretón continental fica desprotexido mentres perde falantes e o córnico e o manés están rexurdindo despois de se daren por extintos.
Angélica Liddell
A noción de violencia
A violencia, tan explícita nas súas obras, adquire unha dimensión mitolóxica, porque afonda no máis profundo da condición humana e lévanos directamente ás nosas pulsións máis innomeábeis.
Linguas célticas
Clasificación das linguas célticas
Hai dúas tendencias de clasificación. Unha delas relaciona ao galo co britónico nun nodo Celta P, deixando ao goidélico como Celta Q. A diferenza entre as linguas P e Q é o modo de tratar o son protocéltico *kw, que se converte en *p nas linguas celtas P e en *k no goidélico. Un exemplo atopámolo na raíz verbal *kwrin- "mercar", que se converte en pryn- no galés e en cren- no irlandés antigo.
Angélica Liddell
A noción de sacrificio
En «Abraham y el sacrificio dramático», apartado oitavo da súa colección de ensaios El sacrificio como acto poético, Liddell fai unha reflexión ao redor da figura de Abraham, ao que Deus lle pide que sacrifique o seu fillo Isaac para probar a súa fe. Abraham, a pesar de que o mandato é desconcertante, pois supón transgredir as leis dos homes e mesmo a lei divina posto que Deus repudia os sacrificios humanos, leva o seu fillo ao monte Moriah para entregalo. No último momento, aparece un anxo para impedir o sacrificio. Este mito tivo multitude de explicacións teóricas, aínda que Liddell destaca a de Kierkegaard. O sacrificio é por tanto exceso, belo exceso. Exceso liberador, exceso que pon en evidencia a represión dunha sociedade. O sacrificio é un asasinato en suspenso, está por tanto, por riba da ética.
Linguas célticas
Clasificación das linguas célticas
A outra tendencia, defendida por exemplo por McCone (1996), relaciona o goidélico e o britónico coma unha rama céltica insular, mentres que se refire ao galo e ao celtibero como céltico continental. Segundo esta teoría, o cambio de son do celta P ocorreu de xeito independente.
Angélica Liddell
Postas en escena
miniatura|300px|Angélica Liddell : You are my destiny (Lo stupro di Lucrezia)
Linguas célticas
Clasificación das linguas célticas
Referíndose só ás linguas célticas modernas, xa que non existe actualmente ningún idioma que descenda do céltico continental, o "celta Q" é equivalente ao "Goidélico" e o "Celta P" é equivalente ao "Britónico".
Celta continental e celta insular
Segundo un factor á vez xeográfico (segundo sexan faladas no continente europeo ou nas Illas Británicas) e temporal (segundo se testemuñen na antigüidade ou ata os nosos días), adóitanse dividir as linguas celtas en:
Céltico continental
As linguas deste grupo falábanse no continente europeo. Todas están hoxe extintas. O grupo comprendía:
Céltico insular
Distínguense dous subgrupos:
Celta P e celta Q
O anterior esquema so é unha das posibilidades taxonómicas que existen. A división das linguas célticas modernas en dúas categorías, gaélico et britónico, é segura. Pero un grupo de celticistas defende unha hipótese segundo a que o britónico e o galo constituirían un grupo á parte (as linguas célticas P), deixando o celtibérico e o gaélico nun grupo céltico Q. Esta clasificación baséase esencialmente no tratamento do *k<SUP>w</SUP> herdado do indoeuropeo: en celta P este fonema convértese en /p/, mentres que en celta Q fica / k<SUP>w</SUP>/, con posterior perda do elemento labial, en irlandés. Pódese ilustrar esta diferenza mediante as palabras para «cabeza»: penn en bretón, ceann en irlandés (onde c nota /k/).
Os opostos á hipótese do céltico insular responden que a evolución do k<SUP>w</SUP> en /p/ é bastante superficial e non impediría en todo caso a intercomprensión. Consideran coma máis profundas as particularidades do céltico insular: as preposicións flexionadas, as mutacións consonánticas ou mesmo a orde sintáctica VSO (ver máis abaixo).
Segundo a hipótese Celta P/ Celta Q, a familia organizaríase así:
A teoría italo-céltica
Outrora chegáronse a clasificar as linguas célticas coas linguas itálicas nunha familia chamada italo-céltica por razóns de proximidade lingüística diversas (utilización de desinencias pronominais nas flexións nominais temáticas, por exemplo). Esta taxonomía está hoxe en desuso. Só se trata de coincidencias ou de efectos de interferencia lingüística.
Particularidades das linguas célticas modernas
dereita|miniatura|175px|As 7 nacións celtas. Malia existir unha diversidade considerábel dentro das linguas célticas, nótanse moitos trazos comúns que as distinguen das linguas veciñas:
Por exemplo:
Literalmente: non molestes con fillo o mendigo e non molestará o mendigo contigo.
Tradución: «Non molestes o fillo do mendigo e o fillo do mendigo non te atacará.»
Notas:
Tradución: «noventa e nove».
As linguas célticas hoxe
Entre as linguas célticas faladas hoxe, e tras o recoñecemento en xullo de 2002 do córnico como lingua minoritaria polas autoridades do Reino Unido, a lingua bretoa, falada en Francia por 300.000 falantes, é a única lingua céltica que queda sen estatuto oficial na súa zona cultural.
Rioxoán, Valonga, Pol
Rioxoán é un lugar da parroquia de Valonga no concello lugués de Pol na comarca de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 94 habitantes (44 homes e 50 mulleres).
Parroquias de Pol
🇵🇱
Proba (ciencia)
En ciencias, unha proba é un feito conxecturado por algunha teoría cuxa presenza ou ausencia só é compatíbel con determinada(s) teoría(s) científica(s). Así as probas permiten discriminar que teorías científicas poden dar conta adecuadamente de certo conxunto de feitos e cales non.
Ademais, unha proba tamén ten connotacións de experimento no seu significado científico, xa que, neste campo, habitualmente cámbianse os parámetros das probas ou ensaios que se están experimentando para poder verificar os resultados e determinar diferentes resultados.
SNCAIP
A sinfilina-1 (SYPH1ou Sph1) é unha proteína que nos humanos está codificada polo xene SNCAIP situado no cromosoma 5. SNCAIP son as siglas en inglés de "synuclein alpha interacting protein" (proteína interaccionante coa alfa-sinucleína ) e tamén se denomina SNCAP_HUMAN, synphilin 1, synuclein, alpha interacting protein (synphilin).
Función
O xene SNCAIP proporciona instrucións para sintetizar unha proteína chamada sinfilina-1 e unha versión lixeiramente diferente desta proteína chamada sinfilina-1A. Estas proteínas prodúcense no cerebro. Localízanse normalmente en estruturas especializadas chamadas terminais presinápticas, que se encontran nos extremos (axóns) das células nerviosas. Nas células nerviosas a sinfilina-1 e a sinfilina-1A interaccionan con outra proteína chamada alfa-sinucleína. Porén, as funcións da sinfilina-1 e a sinfilina-1A son polo momento descoñecidas.
A proteína codificada polo xene SNCAIP contén varios dominios para a interacción proteína-proteína, como repeticións de tipo anquirina, un dominio superenrolado e un motivo de unión ao ATP/GTP. A proteína codificada interacciona coa alfa-sinucleína no tecido nervioso e pode exercer unha función na formación de inclusións citoplasmáticas e a neurodexeneración. Unha mutación neste xene foi asociada coa enfermidade de Parkinson. Describíronse varios transcritos de variantes de empalme alternativo que codifican diferentes isoformas deste xene, pero a súa natureza coa lonxitude completa aínda non foi determinada.
Interaccións
SNCAIP presenta interaccións con:
Bendilló, Bendilló, Quiroga
Bendilló é un lugar da parroquia de Bendilló, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga. Tiña 28 habitantes no ano 2012 segundo datos do INE, dos cales 9 eran homes e 19 eran mulleres.
Miñotos, Ourol
San Pedro de Miñotos é unha parroquia do concello de Ourol, na comarca da Mariña Occidental. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística en 2013 tiña 176 habitantes (86 homes e 90 mulleres), distribuídos en 40 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 248 habitantes.
Patrimonio
A igrexa de San Pedro de Miñotos é de 1740 e ten tres naves separadas por arcos de medio punto. A capela maior ten bóveda de canón e o resto cuberta de madeira. O retablo é do século XVIII.
Substitución non sinónima
Unha substitución non sinónima é unha mutación que afecta un nucleótido que altera a secuencia de aminoácidos dunha proteína. As substitucións non sinónimas diferéncianse das substitucións sinónimas, as cales non alteran a secuencia de aminoácidos e son moitas veces mutacións silenciosas. Como as substitucións non sinónimas adoitan producir un cambio biolóxico no organismo, están sometidas á selección natural.
As substitucións non sinónimas en certos loci poden ser comparadas coas substitucións sinónimas neses loci para obter a razón Ka/Ks. Esta razón utilízase para medir a taxa evolutiva de secuencias xénicas. Se un xene ten menores niveis de substitucións de nucleótidos non sinónimas que sinónimas, entón pode inferirse que son funcionais porque unha razón Ka/Ks < 1 é un sinal de que as secuencias están sendo dedicadas a codificar proteínas.
Tipos
Hai varios tipos de substitucións non sinónimas.
As mutacións con cambio de sentido son substitucións non sinónimas que orixinan mutacións puntuais, mutacións nun só nucleótido que teñen como resultado a substitución dun aminoácido por outro diferente, causando un cambio na proteína coificada.
As mutacións sen sentido son substitucións non sinónimas que se orixinan cando unha mutación na secuencia de ADN causa que unha proteína termine a súa tradución prematuramente ao cambiar o codón do aminoácido orixinal por un codón de finalización ou stop. Outro tipo de mutación que ten que ver cos codóns de finalización é a chamada mutación sen stop ou de lectura continua, que ocorre cando un codón de finalización é cambiado por un codón que codifica un aminoácido, desaparecendo o sinal de parada e facendo que a proteína sexa máis longa do orixinalmente especificado.
Investigacións
Durante anos realizáronse moitas investigacións sobre taxas de mutación modeladas con precisión. Un artigo recente de Ziheng Yang e Rasmus Nielsen comparou varios métodos e desenvolveu un novo método de modelaxe. Atoparon que o novo método era preferible polo seu menor nesgo, o que o facía útil para o cribado a grande escala, pero que o modelo de máxima verosimilitude era preferible na maioría dos escenarios debido á súa simplicidade e a súa flexibilidade na comparación de múltiples secuencias á hora de ter en conta a filoxenia.
Posteriores investigacións feitas por Yang e Nielsen atoparon que as razóns entre substitucións non sinónimas e sinónimas variaban entre loci en liñaxes que diferían evolutivamente. Durante os seus estudos de loci nucleares de primates, ungulados artiodáctilos e roedores, atoparon que a razón variaba significativamente en 22 dos 48 loci estudados. Este resultado proporciona unha forte evidencia contra a teoría estritamente neutral da evolución molecular, que afirma que as mutacións son maiormente neutras ou deletéreas, e proporciona apoio a teorías que inclúen as mutacións vantaxosas.
Batalla de Posada
A Batalla de Posada librouse entre o 9 e o 12 de novembro de 1330 loitando Basarab I de Valaquia contra Carlos I Roberto de Hungría.
O pequeno exército valaco liderado por Basarab, formado por cabalería, arqueiros, como tamén por campesiños locais, derrotou nunha emboscada a un forte exército húngaro de trinta mil homes na rexión montañosa supostamente próxima ao límite entre Oltenia e Severin.
A batalla resultou nunha grande vitoria para os valacos e nun desastre para Carlos Roberto, sendo un punto de inflexión na política do reino de Hungría, abandonando as súas pretensións de estenderse até o Mar Negro. Pola contra, para Valaquia, a vitoria significou un aumento de moral así como a evolución do estado independente.
Antecedentes
miniatura|esquerda|O exército de Carlos Roberto Anjou emboscado polo exército de Basarab en Posada, no Manuscrito Crónica Iluminada de Viena (1330) Os valacos fixeron rodar penedos por un precipicio nun lugar onde os cabaleiros húngaros non deron escapado deles nin tampouco alcanzalos. En 1324, Valaquia estaba baixo dominio húngaro, e Roberto chámalle a Basarab "o noso voivoda transalpino".
A guerra comeza coa incitación da Voivoda de Transilvania e un tal Dionisio, que máis tarde levou o título de Ban de Severin. En 1330, Roberto capturou a longamente disputada cidadela valaca de Severin e adheriuna á voivoda transilvana.
Basarab mandou enviados para pedir o cesamento das hostilidades, e a cambio ofreceu pagar 7000 marcos en prata, entregar a fortaleza de Severin a Robert, e mandar ao seu propio fillo como refén. Segundo a Crónica Iluminada Vienesa, Roberto diría sobre Basarab: "É o pastor do meu rabaño, e botareino das miñas montañas, agarrándoo polas barbas. Outra versión escrita di que Roberto dixo que o sacaría da súa casopa, talmente como calquera afala un boi ou saca as súas ovellas."
Os conselleiros do rei pedíanlle que aceptara a oferta ou dera unha resposta afable, mais rexeitouna de plano e mandou o seu exército de trinta mil homes á Valaquia sen abastecementos nin un axeitado recoñecemento do lugar. Basarab non podía manter unha batalla a campo aberto contra o grande exército, debido ao pobre estado das súas tropas, polo que decidiu repregarse polas montañas dos Alpes Transilvanos.
Roberto penetrou Curtea de Argeş, a cidade principal do estado valaco. Decatouse de que Basarab fuxira cara ás montañas e decidiu perseguilo. Tras moitos días de dura marcha polos Montes Cárpatos, no que as tropas empezaron a pasar fame, o rei e Basarab acordaron un armisticio, coa condición de que este último o provería de guías que coñecesen o camiño para saír das montañas e que levarían o exército de volta á chaira húngara pola ruta máis curta.
Desperado (filme)
Desperado é un filme estadounidense de western e acción escrito, producido e dirixido por Robert Rodriguez. É unha secuela do filme de 1992 O mariachi, e é o segundo título na triloxía de Robert Rodriguez Mexico Trilogy. Está protagonizado por Antonio Banderas como o mariachi que busca vingarse do señor da droga que acabou coa súa amante. Estreouse fóra de competición no Festival de Cine de Cannes de 1995. O mexicano, a parte final da triloxía, foi estreado no 2003. Desperado recadou $25,4 millóns nos Estados Unidos.
Batalla de Posada
Antecedentes
Mais os guías levaron aos húngaros a unha emboscada. Cando o exército entrou nun barranco, os valacos empezaron a atacalos por todos os lados, disparándolle frechas, así como árbores e pedras.
Batalla
miniatura|dereita|A Batalla de Posada na Crónica Iluminada Vienesa A localización da batalla está aínda en debate entre os historiadores. Unha teoría localiza a batalla en Loviştea, por algún barranco do val do Olt, Transilvania. Non obstante, o historiador romanés Neagu Djuvara nega isto e di que a batalla se tivo que dar nalgún lugar entre os límites das rexións de Oltenia e Severin.
O exército valaco, liderado polo propio Basarab, probablemente contaba con menos de dez homes que consistía en cabalería, arqueiros a pé e algúns recrutas de campesiños locais. Cando Robert viu que os seus mellores cabaleiros foran matados, incapaz de volver a atacar, mentres as rutas de fuxida estaban bloqueadas pola cabalería valaca, fuxiu canda uns poucos fieis cara a Visegrád "vestido con sucias roupas civís."
Robert narrou despois, como un "Nicholas", fillo dun "Radoslav", salvou a súa vida defendéndoo de cinco guerreiros valacos, dándolle así tempo a escapar. A maioría do exército húngaro, que incluía moitos nobres, foi destruído; entre as baixas atopábanse a Voivoda de Transilvania e o cura que acompañaba o rei.
Consecuencias
A vitoria representou a supervivencia do estado valaco, como tamén o inicio dunha tensa relación entre Basarab e o Reino de Hungría, que rematou en 1344 cando Basarab mandou ao seu fillo Alexandru co fin de restablecer a relación entre os dous estados.
Emydura subglobosa
O Emydura subglobosa é unha especie de tartaruga da familia Chelidae. E. subglobosa é orixinaria de Australia e Papúa Nova Guinea.
O Garavanciño
O Garavanciño é un álbum ilustrado por Marc Taeger, adaptado por Olalla González a partir dun conto popular. Foi publicado pola editorial Kalandraka en 2008.
Trama
Garavanciño é un neno moi pequeno e por iso súa nai non o deixaba saír só, por medo a que lle pasase algo. Un día Garavanciño insistiu en ir só á tenda e a nai accedeu. A nai, ó ver que non lle pasara nada, deixou que o neno fose ó bosque levarlle a comida a seu pai, que estaba traballando. Como chovía, Garavanciño escondeuse debaixo dunha col. Pero de súpeto un boi famento apareceu e comeuna e, con ela, a Garavanciño. Como non aparecía por ningún lado, seus pais fórono buscar polo bosque e encontráronse co boi, déronlle moitas coles para comer e expulsou a Garavanciño cun peido. Fóronse felices os tres para casa.
Edición
O libro presenta un formato cadrado (22x22 cm) de pouco volume, cunha cuberta dura. Tanto a cuberta como a contracuberta están relacionadas entre si, é dicir, se se abre o conto de tal forma que se vexan ambas cubertas, vese que na cuberta está Garavanciño que se dirixe á aldea que se encontra na contracuberta. O fondo é dunha cor marrón claro cun fin de resaltar as ilustracións.
En canto ás gardas a primeira contén todos os elementos do conto descolocados para poder ter liberdade á hora de explicalo. Na última encontramos os recortes e os elementos da primeira garda porque xa están condicionadas polo guión do conto.
Ó longo da narración repítense certas estruturas que conseguen certo ritmo na lectura e así centrar a atención dos máis pequenos.
Ilustracións
As ilustracións que aparecen no conto son debuxos con cores vivos e con trazos esquemáticos e lineais. As posicións das ilustracións e tamaños exercen un efecto visual de tamaño e distancia. O fondo de todas as follas é branco, así consegue resaltar as ilustracións, igual que pasa na cuberta e na contracuberta.
Potencialidades educativas
Encontrámonos fronte a un conto baseado na repetición de frases ó longo do conto. Este feito provoca que os nenos e nenas poidan participar na lectura adiantándose ós acontecementos, co fin de conseguir unha lectura máis dinámica.
Esta historia está ambientada nun contorno familiar protector, no cal non se lle inculcan complexos e debilidades ó protagonista polo seu tamaño. Transmite unha mensaxe positiva na que nos mostra a Garavanciño como un personaxe forte, con iniciativa, que resolve e se enfronta aos seus propios problemas.
Ademais de tratar aspectos presentes no currículo (como o tamaño por exemplo), conseguen atrapar a atención dos nenos e nenas cos debuxos tan rechamantes que nos mostran.
Sobre todo fai reflexionar ós nenos sobre as súas propias capacidades, xa que polo tamaño poden sentirse identificados co protagonista.
Susá, Valonga, Pol
Susá é un lugar da parroquia de Valonga no concello lugués de Pol na comarca de Meira. Segundo o IGE en 2013 tiña 15 habitantes (6 homes e 9 mulleres).
Parroquias de Pol
🇵🇱
Universidade Autónoma do Iucatán
A Universidade Autónoma do Iucatán (UADY) é unha institución pública e autónoma de educación superior que se atopa en Mérida, Iucatán, México. A Universidade Autónoma do Iucatán imparte 45 carreiras a nivel de licenciatura, 17 a nivel diplomado, 28 a nivel especialización, 27 a nivel mestría e 4 a nivel doutoramento nas áreas de: Ciencias Biolóxicas e Agropecuarias; Ciencias Exactas e Enxeñarías; Ciencias da Saúde; Ciencias Sociais, Económico-Administrativas e Humanidades; e Arquitectura, Hábitat, Arte e Deseño. A Universidade conta co Centro de Investigacións Rexionais Dr. Hideyo Noguchi, o cal se divide en dúas áreas: Unidades de Ciencias Biomédicas e Unidades de Ciencias Sociais. Salineta por ser a principal universidade pública do sueste de México ademais de contar co máis alto nivel académico da rexión.
Inés de Courtenay
Co nome de Inés de Courtenay coñécense dúas nobres medievais: