cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Axis porcinus
Taxonomía
Cervus porcinus foi o primeiro nome científico que tivo, usado polo seu descritor formal Eberhard August Wilhelm von Zimmermann en 1777 e 1780, para o cal se baseou nunha anterior descrición do animal que chegara a Inglaterra desde a India India. Despois, foi situado no xénero Axis por William Jardine en 1835 e por Brian Houghton Hodgson en 1847. En 2004 propúxose que fose situado no xénero Hyelaphus. Porén, esta proposta non foi aceptada, e a maioría dos autores mantéñeno no xénero Axis. Unha subspecie deste cervo, A. p. annamiticus, foi durante algún tempo considerada como unha especie separada, pero agora é xeralmente considerada dentro da mesma especie A. porcinus.
Descrición
miniatura|Exemplar macho novo en Assam Un exemplar macho maduro mide 70 cm de alto ata a cruz, e pesa aproximadamente 50 kg; as femias son moito menores, de 61 cm de alto e 30 kg de peso. Teñen unha constitución corporal moi sólida, cun corpo longo e patas relativamente curtas; a liña do dorso ascende desde os ombreiros alta os cuartos traseiros, que están máis altos. As orellas son redondeadas. Os animais máis vellos adoitan a ter unha cor máis clara na face e pescozo. O pelame é bastante groso e xeralmente dunha cor uniforme marrón escura en inverno, excepto a parte inferior do corpo e as patas que son máis claras. Durante o final da primavera comeza o cambio a un pelame de verán máis marrón avermellado, aínda que isto varía entre individuos. Moitos cervos mostran unha banda dorsal escura que se estende desde a cabeza e baixa pola parte traseira do pescozo e segue ao longo da columna vertebral. No verán adoitan ter unha ringleira de pintas de cor uniforme clara a cada lado da banda dorsal, desde os ombreiros á cadeira. O rabo é bastante curto e marrón, pero branco no extremo. A parte ventral da cola é branca e pode despregar en abano os pelos brancos como sinal de alarma distintiva. Teñen glándulas preorbitais na face xusto debaixo dos ollos e glándulas metatarsais localizadas na parte alta lateral das patas traseiras. As glándulas pedais están localizadas entre os sucos ou dedas das pesuñas traseiras.
A cornamenta dun macho maduro é tipicamene de tres puntas, tendo unha punta na fronte e un sólido talo principal que termina na parte superior nunha punta interior e outra exterior. Porén, as cornamentas con máis puntas non son infrecuentes. As características distintivas das cornamentas desta especie son o ángulo agudo entre a punta frontal e o talo principal e que as puntas superiores internas tenden a ser máis curtas e formando un certo ángulo cara atrás co talo principal e cruzando cara ao corno oposto.
Distribución e hábitat
O seu status en Paquistán é inseguro; vive sobre todo no norte da India, Nepal, sur de Bután, Bangladesh, Myanmar e a provincia chinesa de Yunnan, e foi reintroducido en Tailandia, pero está localmente extinguido en Laos e Vietnam. Hai unha pequena pobaoción illada que vive en Camboxa no Santuario de Vida Salvaxe de Prek Prasab. Hai poboacións introducidas en Australia, Estados Unidos e Sri Lanka.
Comportamento e ecoloxía
miniatura|Femia aleitando un cervato en Kaziranga, India É unha especie gregaria só cando as condicións son favorables e tampouco forma unha "unidade" neses momentos, movéndose os exemplares en distintas direccións en lugar de todos xuntos como nunha manda. Cando está alarmado emite unha vocalización parecida a un asubío ou un ladrido de advertencia. O tamaño dos seus territorios varía amplamente, pero como media é duns 0,70 km2. Os machos son agresivos e poden volverse territoriais con baixas densidades de poboación, marcando o seu territorio con secrecións glandulares. Durante o celo, os machos xúntanse en prados abertos, golpeando coas patas o chan durante os encontros antagonistas. Non se crean haréns, senón que os machos cortexan e defenden os seus dereitos sobre unha soa femia en cada momento e despois buscan outra. As densidades de poboación poden ser de só 0,1 animais por quilómetro cadrado en vales fluviais, chegando aos 19 individuos por quilómeto cadrado en chairas de inundación herbosas.
Os predadores coñecidos deste cervo son o tigre, o leopardo e a pantera nebulosa. Outros predadores comúns son a pitón Python bivittatus e o cánido Cuon alpinus,
Kung Fu Hustle
Kung Fu Hustle (en chinés: 功夫) é un filme de 2004 de Hong Kong dirixido, producido, coescrito e protagonizado Stephen Chow. O filme conta a historia dunha banda de asasinos, unha aldea pobre con heroes improbábeis e a viaxe dun aspirante a gánster para atoparse a si mesmo. O resto do elenco está composto por Eva Huang, Yuen Wah, Yuen Qiu, Danny Chan Kwok-kwan e Leung Siu-lung. As coreografías de artes marcias foron supervisadas por Yuen Woo-ping.
SK Rapid Wien
O Sportklub Rapid Wien, coñecido como Rapid Viena, é un club de fútbol austríaco con sede en Viena. Fundado en 1897, é o club máis laureado da Bundesliga austríaca, con 32 títulos, incluída a edición inaugural na tempada 1911/12. Ademais gañou 14 veces a Copa de Austria e trala anexión de Austria pola Alemaña nazi, proclamouse vencedor do campionato alemán de 1941. O Rapid chegou en dúas ocasións á final da Recopa de Europa, en 1985 e 1996, perdendo en ambas as ocasións. Disputa os seus partidos como local no estadio Gerhard Hanappi, en Hütteldorf, no distrito vienés de Penzing.
Historia
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Rapid_1898.jpg/300px-Rapid_1898.jpg|dereita|miniatura|300x300px| O 1. Arbeiter FC en 1898. O club foi fundado en Viena en 1897 co nome de Erster Wiener Arbeiter-Fußball-Club ("Primeiro Club de Fútbol Obreiro de Viena"). As cores orixinais do equipo eran o vermello e o azul, que o club aínda adoita usar a miúdo nos partidos como visitante. O 8 de xaneiro de 1899 recibiu o seu actual nome de Sportklub Rapid Wien, seguindo o exemplo do Rapide Berlin. En 1904 as cores do equipo foron cambiadas a verde e branco. O club gañou o primeiro campionato nacional de Austria na tempada 1911/12 por un só punto, e revalidou o título na tempada seguinte.
Período de entreguerras
O Rapid foi o club dominante do fútbol austríaco durante o período de entreguerras, unha época na que Austria era unha das principais nacións futbolísticas do continente europeo. Entre 1919 a 1921 gañou tres campionatos consecutivos. Despois da anexión de Austria pola Alemaña nazi en 1938, o Rapid uniuse ao sistema de fútbol alemán, xogando na primeira división rexional Gauliga Ostmark xunto con clubs como o Wacker Wien e o Admira Vienna. En 1938, o Rapid proclamouse campión da Tschammerpokal, predecesora da actual DFB-Pokal, en cunha vitoria por 3-1 sobre o FSV Frankfurt, e en 1941 conquistou o campionato alemán ao derrotar na final ao Schalke 04, o mellor club alemán da época. O equipo foi capaz de remontar un 3-0 adverso na parte final do partido, con catro goles en 11 minutos, tres deles obra de Franz Binder.
Posguerra
Como campión austríaco da tempada 1954/55, o Rapid foi o representante do país na edición inaugural da Copa de Europa. No primeiro encontro goleou por 6-1 ao PSV, cun triplete de Alfred Körner, o que lle serviu para pasar á segunda fase, a pesar de perder 1-0 no partido de volta. No partido de ida dos cuartos de final empatou 1-1 na casa contra o Milan, antes de caer goleado por 7-2 na volta en San Siro, quedando así eliminado.
A mellor actuación do Rapid na Copa de Europa tivo lugar na tempada 1960/61, cando chegou ás semifinais, onde foi eliminado polo Benfica, posterior vencedor do torneo. ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Rapid_Wien_Performance_Graph.png/300px-Rapid_Wien_Performance_Graph.png|miniatura|300x300px| Gráfico histórico do rendemento en liga do Rapid Wien.|esquerda
O club viuse envolto nun episodio polémico en 1984 cando eliminou ao Celtic dos oitavos de final da Recopa de Europa. O Celtic gañaba 4-3 no resultado global e cando quedaban 14 minutos de eliminatoria o Rapid concedeu un penalti. Mentres os xogadores do Rapid protestaban ante os árbitros, o seu defensa Rudolf Weinhofer caeu ao chan e afirmou que fora alcanzado por unha botella lanzada dende a bancada. Con todo, as imaxes televisivas mostraron claramente que se lanzou unha botella ao terreo de xogo pero que esta non golpeou a Weinhofer. O partido rematou 4-3, pero o Rapid apelou á UEFA para que se repetise e ambos os equipos foron multados. O recurso de repetición foi rexeitado inicialmente, pero o Rapid apelou por segunda vez. Nesta ocasión duplicouse a multa ao Rapid pero a UEFA tamén estipulou que o partido se repetise a máis de 160 km do estadio do Celtic. O partido disputouse o 12 de decembro de 1984 en Old Trafford, Manchester, e o Rapid gañou 1-0 mediante un gol de Peter Pacult. ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/EM_2008_Elfmeter_Kroatien_%C3%96sterreich.jpg/200px-EM_2008_Elfmeter_Kroatien_%C3%96sterreich.jpg|dereita|miniatura|200x200px| [[Ernst Happel Stadion|Estadio Ernst-Happel]]O Rapid continuou avanzando fases e acadou a final, que acabou perdendo por 3-1 ante o Everton en Rotterdam. Volveu chegar a unha final da mesma competición 11 anos despois, volvendo perder, esta vez por 1-0 ante o Paris Saint-Germain en Bruxelas.
O Rapid alcanzou a fase de grupos da Liga de Campións por última vez na edición de 2005/06 tras vencer na previa ao F91 Dudelange de Luxemburgo por un resultado global de 9-3 e ao Lokomotiv Moscova por 2-1. Finalmente quedaron últimos do seu grupo tras perder todos os seus partidos contra o Bayern de Múnic, a Juventus e o Club Brugge.
Estadio
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/2008_Steffen_Hofmann.JPG/180px-2008_Steffen_Hofmann.JPG|miniatura|326x326px| [[Steffen Hofmann celebrando a Bundesliga de 2008.ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/SK_Rapid_Wien_-_Teamphoto_2010-11.jpg/250px-SK_Rapid_Wien_-_Teamphoto_2010-11.jpg|miniatura|250x250px| Foto do equipo da tempada 2010-2011]] O Rapid disputa os seus encontros como local no Allianz Stadion, inaugurado en 2016. Anteriormente, dende 1977, xogou no estadio Gerhard Hanappi, situado no mesmo lugar e que levaba o nome do seu arquitecto, Gerhard Hanappi, que ademais fora xogador do club de 1950 a 1965. Durante o tempo que durou a construción do novo estadio, o o Rapid xogou os seus partidos como local no estadio Ernst Happel.
Evdokyia Zavalyi
Evdokyia Nykolaevna Zavalyi (en Євдокія Миколаївна Завалій), nada en Novyi Buh, Rexión de Mykolaiv, o 28 de maio de 1924 e finada en Kíiv o 5 de maio de 2010, foi a única muller comandante dun pelotón mariño durante a Segunda Guerra Mundial, co rango de coronel.
Chegada da segunda guerra mundial
A segunda guerra mundial comezou pouco despois de que cumprise os 15 anos. Tentou varias veces alistarse no Exército Vermello e pediu ir á fronte, pero foille negado debido á súa minoría de idade.
Traballou nunha granxa colectiva, ata que o 25 de xullo de 1941, a guerra chegou a Novyi Buh. A aviación alemá someteu a cidade a un ataque aéreo, lanzando bombas e metrallando as unidades do Exército Vermello que se retiraban. Baixo os bombardeos, Evdokyia vendou e tratou a soldados e xenerais feridos e suplicou aos mandos que a levasen consigo como enfermeira. Finalmente conseguiu o seu obxectivo e uns días despois deixou a súa vila natal como enfermeira do 96º Rexemento de Cabalería, dentro da 5ª División do 2º Corpo de Cabalería.
O 13 de agosto de 1941, as tropas alemás chegaron a Novyi Buh. A súa ofensiva foi detida por unidades da 169ª División de Infantería do 18º Exército. Pola noite, as unidades soviéticas, por orde do mando, abandonaron a vila e o 14 de agosto de 1941 os alemáns ocupárona.
Durante a retirada, mentres o 96º Rexemento de Cabalería cruzaba o río Dniéper na rexión de Khórtisia, Evdokyia sufriu unha ferida profunda no estómago e foi enviada ao hospital de Kurhannaia en Kuban, onde recibiu a súa primeira condecoración, a Orde da Estrela Vermella, por salvar a vida do comandante dun batallón aerotransportado baixo un ataque aéreo inimigo na estación de ferrocarril de Kurhannaia.
Martha Coston
Martha Jane Coston, nada en Baltimore o 12 de decembro de 1826 e finada en Filadelfia o 9 de xullo de 1904, foi unha inventora e empresaria estadounidense, coñecida pola invención da bengala Coston, un dispositivo de sinalización no mar patentado nos Estados Unidos e países europeos e utilizado por Salvamento Marítimo a nivel mundial.
Evdokyia Zavalyi
Entrada na Armada
Despois do tratamento, foi enviada ao rexemento de reserva. Un día fíxose unha selección de soldados para a primeira liña e foi confundida cun home, pola súa vestimenta e porque nos documentos do hospital estaba rexistrada como "Zavalyi Evdok. Nick". Non corrixiu o erro e foi enviada á 6ª Brigada da Mariña Soviética co nome de Edvokym Zavalyi Nikolaevych. Logrou manter o seu segredo durante 8 meses. Despois de capturar a un oficial alemán preto de Mozdok, foi enviada ao departamento de intelixencia, onde pronto se converteu en comandante.
A finais de 1942 e principios de 1943 participou nas batallas para bloquear unha cabeza de ponte inimiga en Kuban, a través da cal pasaban a principal liña de ferrocarril e as estradas cara a Taman e Novorossiisk, que os alemáns converteran nun poderoso centro de defensa. Nunha das batallas, o comandante da compañía caeu morto e, vendo a confusión dos combatentes, Zavalyi tomou a iniciativa e liderou o ataque. Nesta batalla resultou gravemente ferida e no hospital revelouse que era unha muller.
Martha Coston
Deseño da bengala e o negocio
En 1858, mentres presenciaba o espectáculo de fogos artificiais na cidade de Nova York para celebrar a finalización do cable telegráfico transatlántico, deuse conta de que o seu sistema necesitaba un escintileo azul brillante, xunto co vermello e o branco que xa desenvolvera. Entón creou a Coston Manufacturing Company para fabricar as bengalas de sinalización e comezou unha relación comercial cun desenvolvedor de pirotecnia para proporcionar a cor azul necesaria.
Evdokyia Zavalyi
Ascensos e batallas
Tendo en conta os seus méritos militares, o 18 de febreiro de 1943, foi enviada a un curso de seis meses para subtenentes na liberada vila de Severskaia, e en outubro de 1943, xa co rango de subtenente, foi enviada á 83ª Brigada de Infantería Naval como comandante de pelotón dunha compañía de metralladores.
Martha Coston
Deseño da bengala e o negocio
O 5 de abril de 1859, concedéuselle a patente número 23.536 dos Estados Unidos para un sinal pirotécnico nocturno e un sistema de código (a patente foille concedida como administradora do seu defunto esposo, que foi nomeado como inventor). Usando diferentes combinacións de cores, permitía aos barcos facerse sinais uns a outros e tamén á costa.
O Capitán C.S. McCauley da Mariña dos Estados Unidos recomendou o uso das súas bengalas ao Secretario da Mariña, Isaac Toucey, en 1859. Despois de extensas probas que demostraron a efectividade do sistema, a Mariña dos Estados Unidos ordenou un pedido inicial de 300 bengalas e máis tarde fixo un segundo pedido por un valor de 6.000 dólares.
Marcelino Otaduy Vázquez
Traxectoria
Fillo de Marcelino Otanduy Aróspide, dono dunha pastelería en Ferrol que despois trasladou a Santiago de Compostela, e María Vázquez. Axente de policía destinado en Donostia en 1925, pasou a Santiago de Compostela en 1930. Foi destinado a Madrid en setembro de 1932, e volveu a Compostela en marzo do ano seguinte. Foi destinado en comisión de servizos a Irún en xullo de 1934, e a Goián en outubro dese ano. A principios de 1936 estaba destinado en Pontevedra, e no verán dese ano en Ourense. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Foi xulgado en consello de guerra presidido por Ambrosio Feijoo Pardiñas no que actuou como fiscal Joaquín Otero Goyanes o 23 de marzo de 1937, con Anselmo López García, Marcial García Barros, Manuel Suárez Castro, Eduardo París Villar, Antonio Taboada Nóvoa e Higinio López Barrio. Foi condenado por auxilio á rebelión a doce anos e un día de prisión. Rematou a carreira de Dereito a principios dos anos cuarenta. En 1942 abríronlle expediente de responsabilidades políticas. No franquismo exerceu como avogado en Madrid.
Vida persoal
Casou en Compostela con Concepción Rodríguez en 1948.
Antonio Losada Ferreiro
Antonio Losada Ferreiro, coñecido como Canillas, nado no Saviñao cara a 1899 e finado en Escairón en decembro de 1956, foi un labrego e político galego.
Traxectoria
Labrego e chófer, membro da sociedade Trabajadores de la Tierra afecta á UGT en 1931. Participou na constitución do Comité Republicano Socialista de Escairón. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 permaneceu fuxido, sendo declarado en rebeldía en 1938. Entregouse o o 11 de marzo de 1940 xunto con Ramón Pérez Vispo e Armando López Losada. Ingresou en prisión o 11 de marzo e foi xulgado por auxilio á rebelión e condenado a 12 anos de prisión. Cumpriu condena na Prisión Provincial de Lugo ata que lle concederon a prisión atenuada o 10 de outubro de 1941. Finou en Escairón en decembro de 1956.
Evdokyia Zavalyi
Ascensos e batallas
Tamén en 1943 converteuse en membro do Komsomol. En novembro de 1943 participou no desembarco na península de Kerch durante a Operación Kerch-Eltigen. Ocupados unha cabeza de ponte, os paracaidistas resistiron numerosos ataques do inimigo, que intentaron tiralos ao mar.
Ao mando dun pelotón, liberou Sebastopol e asaltou o Monte Sapuno, recibindo a Orde da Guerra Patriótica de primeiro grao por voar un búnker inimigo xunto á súa gornición e metralladora, irromper nas trincheiras inimigas, eliminar ata a 10 soldados inimigos e lanzar granadas sobre unha metralladora pesada e 2 morteiros. Participou tamén nas batallas de Balaklava, Sakharnia Golovka e Kerch, cruzou o esteiro do Dnister, liberou Besarabia, loitou na liberación de Taman, Tuapse e Novorossiisk, e participou nos desembarco de Constancia, Varna as Burgas e Iugoslavia.
Durante a ofensiva de Budapest, Evdokyia Zavalyi e o seu pelotón pasaron polo sumidoiro da cidade con bombas de osíxeno e capturaron o búnker do comando alemán. Co seu pelotón, bloqueou a retirada dos tanques alemáns. Os paracaidistas baixo o seu mando derrubaron 7 tanques.
En abril de 1945 foi condecorada coa Orde da Bandeira Vermella e en setembro recibiu a Medalla pola Defensa do Cáucaso.
Na posguerra
Despois do final da guerra, quixeron mandala a estudar nunha escola militar, pero as súas catro feridas e dúas conmocións cerebrais afectárona. En 1947 foi desmobilizada e marchou a Kíiv. En Kíiv coñeceu ao seu futuro marido, co que tivo 2 fillos, 4 netos e 4 bisnetos, e traballou como directora dunha tenda de alimentos.
En 1985 foi condecorada coa Orde da Guerra Patriótica de 2º grao.
Traballou activamente entre a mocidade. Viaxou a moitas cidades, unidades militares, barcos e submarinos relatando historias sobre o seu pelotón da Mariña. En maio de 2009 participou nas celebracións con motivo do Día da Vitoria e do 65 aniversario da liberación de Sebastopol e no outono visitou Acerbaixán cunha delegación de veteranos ucraínos. En total, en 2009 mantivo máis de 130 reunións con diferentes audiencias en Ucraína, Rusia, Acerbaixán e Moldavia.
Morreu o 5 de maio de 2010 en Kíiv.
Condecoracións
Foi condecorada con catro ordes militares e con preto de 40 medallas. Entre as súas condecoracións están as seguintes:
Condecoracións ucraínas:
Foi membro do Consello de Veteranos de Ucraína.
Legado
Evdokyia Zavalyi é cidadán honoraria de oito cidades, entre elas Belgorod-Dnestrovskyi, Burgas, Varna e Novyi Buh.
Martha Coston
Éxitos internacionais e a Guerra de Secesión
Coston obtivo patentes tamén en Inglaterra, Francia, Italia, Dinamarca, Suecia e os Países Baixos. Viaxou en barco a Inglaterra para comezar a comercializar a súa invención alí e noutras partes de Europa. Permaneceu en Europa até 1861, cando regresou aos Estados Unidos ao estalar a Guerra de Secesión naquel país.
Ao volver, foi directamente a Washington, onde solicitou ao Congreso a compra da patente para que as bengalas puidesen ser utilizadas no conflito que se aveciñaba. Despois dalgún atraso, o Congreso aprobou unha lei o 5 de agosto de 1861 autorizando á Mariña da EE.UU. a comprar a patente.
As bengalas Coston foron utilizadas amplamente pola Mariña dos Estados Unidos durante a Guerra Civil. Resultaron particularmente efectivas no descubrimento e captura de corredores de bloqueo do bando confederado durante o bloqueo dos portos do sur por parte do bando unionista. As bengalas de Coston tamén xogaron un papel importante na coordinación das operacións navais durante a batalla de Fort Fisher en Carolina do Norte do 13 ao 15 de xaneiro de 1865.
En 1871, Coston obtivo unha patente no seu propio nome, a patente número 115.935 de Mellora en Sinais Nocturnos Pirotécnicas.
Uso da bengala Coston no Servizo de Salvamento dos Estados Unidos
Finalmente, todas as estacións do Servizo de Salvamento dos Estados Unidos foron equipadas con bengalas Coston, que se utilizaron para sinalizar aos barcos, advertir das perigosas condicións costeiras e convocar a surfistas e outros rescatadores en caso do naufraxio. Moitos relatos de naufraxios e rescates describen o uso da bengala Coston, que foi fundamental para salvar miles de vidas.
Martha Coston morreu en 1904. pero a súa compañía sobreviviulle, pasando máis tarde a chamarse Coston Signal Company e Coston Supply Company, e permaneceu en activo até 1985.
Recoñecementos
En 2006 Martha Coston foi admitida no Salón da Fama dos Inventores Nacionais.
Lingua tubar
A lingua tubar ou tubare é unha lingua morta da familia uto-azteca falada outrora no sur do estado de Chihuahua, en México. Sauer (1934) documenta a existencia dalgúns falantes a comezos do século XX.
Morfoloxía
O tubar é unha lingua aglutinante, onde as palabras usan complexos de sufixos para diversos propósitos con varios morfemas unidos.
Nosopai
A outra versión podería estar nun dialecto diferente ou ser unha transcrición tomada por outra persoa, xa que é moi similar á anterior con algunhas diferenzas de notación e segmentación arbiraria dalgunhas palabras:
Rutelinae
Rutelinae é unha subfamilia de escaravellos da familia Scarabaeidae. É un grupo moi diverso; distribuído pola maior parte do mundo, que contén uns 200 xéneros cunhas 4.000 especies descritas distribuídas en 7 tribos. Algunhas clasificacións recentes inclúen a tribo Hopliini, pero isto non é xeralmente aceptado.
Xertrude de Merania
Xertrude de Merania, nada en 1185 e finada o 28 de setembro de 1213, foi raíña de Hungría, como a primeira muller de André II, dende 1205 até que o seu asasinato. Foi rexente durante a ausencia do seu marido.
Rutelinae
A diferenza dalgúns dos seus parentes, o seu hábito carece normalmente de ornamentacións, como cornos. Lembran aos Melolonthinae por ser bastante plesiomórficos na súa aparencia externa. Porén, moitas especies teñen cores con tons rechamantes ou iridescentes, como o xénero Chrysina. Varias especies son graves pragas; por exemplo Popillia japonica.
Xertrude de Merania
Traxectoria
miniatura|esquerda|Bertoldo IV de Andechs e a súa muller Inés co seus fillos. Era a filla do conde de Baviera Bertoldo IV de Andechs, quen fora elevado ó título de duque de Merania polo emperador Frederico Barbarroxa, e da súa muller Inés, da Casa de Wettin saxoa. A irmá máis vella de Xertrude foi Inés de Merania, famosa pola súa beleza, quen casou co rei Filipe II de Francia. A súa irmá máis nova foi Santa Eduvixe de Silesia, muller do duque piasta Henrique I o Barbudo, posteriormente alto duque de Polonia. O seu irmán foi Otón, quen sucedeu a seu pai como duque de Merania.
Pintor Tydeus
O pintor Tydeus foi un antigo pintor de vasos grego que traballaba no estilo corintio de figuras negras. O seu verdadeiro nome é descoñecido. Estivo activo durante a fase corintia tardía (ca. 575 a 550 a.C.); as súas obras están datadas cara ao 560 a.C.
O pintor Tydeus foi un dos máis importantes e probabelmente o último pintor de vasos significativos da fase tardía da figura negra en Corinto. Pintou principalmente ánforas, cráteres, lekythoi e oinochoai. Os seus traballos máis importantes son sobre ánforas de pescozo plano vermello; inclúen unha representación do asasinato de Ismene espida por Tideo no seu vaso de nome, que agora se exhibe no Louvre. Nunha segunda ánfora, tamén en París pintou a loita entre Teseo e o Minotauro. Doutro xeito, non pintou escenas da mitoloxía grega, senón que prefería escenas de batalla e komasts, así como animais e criaturas híbridas. A característica destacada das súas obras é o uso abundante de pinturas brancas e vermellas, así como as numerosas inscricións que nomean as súas figuras. A súa obra non se pode distinguir até agora da de artistas afíns con total certeza.
Zulema a Astróloga
Zulema a Astróloga, nada en 1190 e finada no século XIII, foi unha astrónoma de Al-Andalus.
Traxectoria
Zulema pertencía a unha familia andalusí de Mallorca e sábese que vivía en Madinat Mayurqa en 1229, ano da conquista cristiá. Era a nai de Alí de la Palomera, quen axudou o rei Jaime I de Aragón na súa conquista da illa. Pero, sobre todo, era unha astrónoma de renome, chamada "a sabia" dende as primeiras crónicas. A Crónica de Bernat Desclot relata como o seu fillo Alí dixo ao monarca aragonés: «Señor, sabede con certeza que esta terra é túa e está ao teu servizo, que miña nai me rogou que viñese a ti e cho contase; que é unha muller moi sabia, e soubo na súa arte da astronomía que ti conquistarás esta terra». Despois da conquista, a familia de Alí de la Palomera foi autorizada a permanecer na illa.
Este episodio quedou reflectido na toponimia de Andratx e na tradición popular. Na torre medieval de San Telmo, por exemplo, propiedade da familia de Alí, dise que a súa nai escrutaba as estrelas desde as ameas. O poeta Pere d'Alcàntara Penya i Nicolau (Palma, 1823-1906) recolleu unha lenda popular da zona de Andratx e, en 1871, transformouna nunha poesía historicista co título: "n'Alis de la Palomera". Neste poema, por primeira vez, a astróloga recibe o nome de Zulema. Ao redor dos mesmos anos, Tomàs Forteza i Cortès (1838-1898) volveu falar da nai de Alí como unha sabia astróloga e dedicou unha composición a eses acontecementos.
Cecas da Antiga Roma
miniatura|300px|Cecas da Antiga Roma en tempos da [[Tetrarquía de Diocleciano (285-305) e da guerra civil romana (306-324).]] As cecas da Antiga Roma son os establecementos onde se cuñaban as moedas da Antiga Roma en tempos da República e, posteriormente, do Imperio Romano.
A multiplicación dos obradoiros monetarios imperiais foi un fenómeno que se produciu no baixo Imperio Romano, a partir da crise do século III. No entanto, cómpre non confundir esas cecas imperiais coas denominadas cecas provinciais romanas, onde se cuñaba moeda para a súa circulación en pequenas zonas do territorio do Imperio (moeda provincial romana), fundamentalmente de bronce, e que, coa reforma monetaria de Aureliano, foron abolidas.
República
miniatura|[[Denario|Denario romano co busto de Xuno Moneta no anverso e utensilios de cuñaxe no reverso. Ano 46 a.de C.]] Baixo a República Romana, o primeiro obradoiro de cuñaxe de moeda xurdiu en 290 a. de C., no Capitolio de Roma, ao pé do templo dedicado á deusa Xuno Moneta, denominado en latín Aedes Iunonis Monetae (literalmente: "A casa de Xuno, que advirte"), baixo cuxa protección estaba a ceca. De aí derivan as nosas palabras "moeda" ou "monetario".
Alto Imperio
miniatura|[[Dupondio|Dupondio romano coa inscrición SC (Senatus Consulto)]] A partir da reforma monetaria de Augusto emprendida o 23 a. de C., o Senado romano pasou a encargarse da emisión das moedas de bronce, ás que se lles engadiu a marca SC, iniciais de Senatus Consultum, en tanto que a ceca imperial de Roma reservou para ela mesma o dereito da cuñaxe das moedas de prata e de ouro.
A creación dunha segunda casa de moeda imperial de importancia en Lugdunum, que cesou a súa actividade no ano 78, constituíu unha excepción ao establecido na reforma, para cuxa explicación se debaten dúas hipóteses. Algúns estudosos apuntan as enormes necesidades de diñeiro circulante nunha Galia que se acababa de conquistar, a máis poboada das provincias. A segunda hipótese, máis defendida, baséase en que a prolongada estadía de Augusto na Galia (entre o 15 e o 13 a. de C.) e a presenza próxima do exército no Rin, involucrado nas campañas da Xermania, poden xustificar a creación desta segunda ceca.
Baixo Imperio
A multiplicación das cecas imperiais foi un fenómeno característico da derradeira fase do Imperio Romano. A crise sucedida no terceiro século da nosa era e a conseguinte militarización provocaron unha primeira descentralización, feito que multiplicou o número de obradoiros monetarios radicados nas proximidades das zonas militarizadas, que tiñan grandes necesidades de moeda circulante. Ao mesmo tempo, a inflación galopante en Oriente obrigou a deter as emisións municipais nesa parte do Imperio. miniatura|Dobre [[centenional cuñado polo usurpador Magnencio na ceca de Ambianum. Marca de ceca: AMB no exergo do reverso.]] De xeito marxinal, algúns movementos de usurpación característicos desta época provocaron a aparición de novos obradoiros monetarios de existencia efémera, como o de Ambianum (Amiens), a partir da usurpación de Magnencio, ou o de Rotomagus (Ruán), coa de Alecto.
Coa reforma monetaria de Aureliano de 274 tratouse de frear a desvalorización da moeda actuando principalmente en dous sentidos: sobre os valores nominais e sobre a organización das cecas, que se engadiran á ceca principal de Roma. Tratábase dunha serie reducida de cecas imperiais, creadas durante o período da crise do século III e que se situaran en lugares estratéxicos. E se, por unha banda, isto favorecía o fortalecemento das cecas provinciais do imperio, para poderen operar con continuidade en lugar de ocasionalmente, por outra parte reduciu e envergadura da ceca de Roma, que ata ese momento dispuña dunha gran cantidade de traballadores e tiña unha estrutura difícil de manexar (pechou 7 dos 12 obradoiros dos que dispuña).
Unha nova reforma monetaria, esta vez emprendida por Diocleciano a partir de 294 supuxo unha segunda onda de apertura de obradoiros monetarios espallados por varias provincias do Imperio, coa excepción de Hispania: Londinium (Londres), Cartago, Aquileia, Tesalónica, Nicomedia (Izmit) e Alexandría. E ademais, as sucesivas capitais imperiais da tetrarquía viron a apertura dalgunhas outras cecas suplementarias.
As invasións do século V supuxeron, finalmente, a fin da actividade das cecas occidentais e da zona do Danubio.
Funcionamento das cecas
Cada ceca podía ter un ou varios obradoiros concretos dedicados á produción de moeda. Para cuñar unha serie, nese obradoiro gravábanse primeiro as matrices e os cuños, un para o anverso, xeralmente coa imaxe do emperador, e outro para o reverso, dotado dun motivo e unha inscrición relativa, que logo se imprimían en ambas as caras do disco metálico un golpe de martelo.
Os empregados das cecas romanas amosaban mestría nas técnicas de aliaxe do cobre e da prata. Coñecían as técnicas para crearen discos de aliaxes endurecidas destes metais e tamén para produciren moedas con baños de prata. No século IV, a produción de sólidos de ouro estaba totalmente controlada antes da súa cuñaxe e alcanzaban unha precisión en peso de 1/10 de gramo en cada peza.
A moeda como expresión imperial
miniatura|[[Follis a nome de Constantino I (306-337). A/ IMP CONSTANTINVS P F AVG, Costantino cara á dereita, laureado e acoirazado. R/ Sol Invictus en pé, man dereita ergueita e orbe na esquerda; lenda: SOLI INVICTO COMITI ; aos lados F-T ; no exergo PLG . Bronce. Ca. 309-310 d. de C. Ceca de Lugdunum.]] Nos séculos III e IV, a multiplicación do donativum aos soldados con motivo de cada ascenso ao trono ou de diversos acontecementos salientables para o Imperio foron motivo, cada vez máis frecuentemente, para a emisión de novas moedas, en cuxos reversos se incluían mensaxes do que se podería denominar "propaganda imperial". A súa temática é absolutamente variada:
As marcas de ceca
A partir de Aureliano, mediante símbolos, e continuando con Diocleciano, máis explicitamente con abreviaturas, cada obradoiro monetario marcaba, xeralmente no reverso, as moedas que producía mediante unha marca de ceca para que se coñecese a súa procedencia. Se unha ceca abranguía diversos obradoiros, normalmente cada un deles marcábase mediante unha letra clasificatoria, latina ou grega, colocada antes ou despois da marca de ceca. Este é o caso de A.L, B.L , C.L , D.L para os catro obradoiros da ceca de Lugdunum, ou a serie P , S , T , Q (iniciais de Prima, Secunda, Tertia e Quarta), utilizada noutras cecas. A letra de clasificación podía, así mesmo, atoparse no campo do reverso, á dereita ou á esquerda, acompañada en ocasións por algún outro símbolo como unha coroa, unha pola de loureiro ou unha estrela. miniatura|123x123px|Sólido de [[Teodosio I (379-395) coa marca de ceca CONOB no exergo]] No século IV, as marcas tornáronse máis complexas, co emprego de prefixos e de sufixos. Por exemplo, a ceca de Tesalónica, ademais das formas abreviadas TS ou TES pode empregar tamén:
Na ceca de Constantinopla, adoito marcada como CON ou CONS, engádese tamén nesta época a forma CONO B(RYZIACUS) para o caso das súas cuñaxes de ouro (sólidos).
Listaxe de cecas da Antiga Roma
Na táboa seguinte amósase o conxunto de cecas activas durante o Baixo Imperio, así como a provincia á que pertence, o período de actividade e as súas marcas de ceca. Cómpre ter en conta que moitos destes obradoiros sufriron interrupcións na súa actividade, dependendo da situación política local:
Óscar Gilsanz
Óscar Manuel Gilsanz González, nado en Betanzos o 4 de xaneiro de 1973, é un adestrador de fútbol galego que dende 2021 dirixe o Deportivo Fabril, da Segunda División RFEF.
Traxectoria
Traballou como adestrador na canteira do Betanzos durante dúas décadas, comezando xa con 14 anos, e adestrou a todas as categorías do club, dende os benxamíns ata os xuvenís. En 2007 adestrou durante uns meses o Laracha, en Preferente, ata que foi cesado e substituído por Carlos Brizzola. En 2008 regresou ao Betanzos e colleu as rendas do primeiro equipo, ao que ascendeu na tempada 2010/11 á Terceira División. Con todo, poucos meses despois do ascenso presentou a súa dimisión, alegando inxerencias do presidente Ramiro Rilo no seu traballo. Á súa renuncia sumáronse as do seu axudante, o preparador de porteiros, o delegado e o capitán do equipo, José Luis Poncela.
Na tempada 2014/15 foi contratado como novo adestrador do Racing Villalbés, da Terceira División, ao que dirixiu durante catro tempadas. Con Diego Villares como principal referencia no campo, o equipo chairego obtivo un noveno posto, dous quintos e finalmente na tempada 2017/18, o terceiro lugar da táboa, o mellor resultado da historia do club. Disputou a promoción de ascenso á Segunda División B e eliminou ao Atlético Pulpileño na primeira rolda, pero caeu na segunda diante do Atlético Levante.
Para a tempada 2018/19 incorporouse á estrutura do Deportivo da Coruña, que lle deu o mando do Laracha, equipo da Terceira División que durante esa tempada foi o segundo filial do club coruñés. Con todo, o descenso do Fabril a Terceira, supuxo tamén o descenso automático do Laracha á Preferente Galicia.
Na tempada 2020/21 foi elixido para adestrar o Deportivo da Coruña Xuvenil, labor que compaxinou co seu traballo na empresa familiar de autobuses. Cun cadro de xogadores entre os que se atopaban Trilli, Dani Barcia, Guille Bueno, Brais Val, Mella ou Noel, o equipo de Gilsanz proclamouse campión do seu grupo da División de Honra e a continuación conquistou a Copa de Campións, tras derrotar sucesivamente a Las Palmas, Real Madrid e FC Barcelona.
En xullo de 2021 colleu as rendas do Fabril, na Terceira División. Na súa primeira campaña á fronte do filial deportivista apostou pola xuventude e por varios dos mozos cos que se proclamara campión xuvenil o ano anterior. O equipo quedou quinto e disputou a fase de ascenso a Segunda División RFEF, caendo por 1-0 diante do Ourense CF. Recolleu finalmente os froitos na tempada 2022/23, proclamándose campión do Grupo 1 de Terceira, e obtendo así o ascenso de xeito directo.
Hunimundo
Hunimundo (395-?) foi un líder dos suevos descrito indistintamente por Xordanes como dux ou rex.
Rebelión contra os hunos e independencia
Hunimundo loitou con Ardarico contra os hunos na batalla de Nedao en 454. Posteriormente, Hunimundo fundou un pequeno reino de curta duración na antiga zona de asentamento dos marcomanos e cuados.
Primeira guerra contra os ostrogodos
En 469, Hunimundo e os seus aliados esciros loitaron contra os ostrogodos de Valamiro e Teodomiro na batalla de Bolia. Os ostrogodos gañaron e tomaron o control do territorio dos esciros e cuados.
Bandidaxe
Hunimundo dirixiu un grupo de asaltos suevos que roubou rabaños de gando gótico de Dalmacia, de camiño á casa, preto do lago Balaton, foron atacados durante a noite polos homes de Teodomiro. Hunimundo e outros rendéronse e foron feitos prisioneiros. Ao parecer Teodomiro adoptou a Hunimundo como fillo e liberouno a el e aos seus homes.
Traizón e segunda guerra contra os ostrogodos
Esquecendo o deber co seu "pai", Hunimundo e os seus esciros volveron á guerra contra os godos; Valamiro atacounos e morreu ao caer do seu cabalo. Con outro rex escirio, un tal Alarico descoñecido, uniuse aos sármatas e outras tribos para invadir Pannonia, onde foron derrotados por Teodomiro nunha sanguenta batalla.
Caecum glabrum
Caecum glabrum é unha especie de molusco gasterópodo. Foi descrita por primeira vez por Montagu en 1803.
Xertrude de Saxonia
Xertrude de Saxonia, nada circa 1030 e finada o 4 de agosto de 1113, tamén coñecida como Xertrude Billung, foi unha condesa de Holanda por matrimonio con Florencio I de Holanda, e condesa de Flandres por matrimonio con Roberto I de Flandres. Foi rexente de Holanda en 1061-1067 durante a minoría de idade do seu fillo Teodorico V, e rexente de Flandres durante a ausencia do seu cónxuxe entre 1086-1093.
Edward Dodwell
Edward Dodwell, nado o 30 de novembro de 1767 e finado o 13 de maio de 1832, foi un pintor, viaxeiro e escritor irlandés sobre arqueoloxía.
Traxectoria
miniatura|240x240px| Pintura do bazar de [[Atenas, de Dodwell.|esquerda]]
Familia e formación
miniatura|240x240px| "Fronte occidental do Partenón", Views in Greece, [[Londres 1821|esquerda]]Dodwell naceu en Irlanda e pertencía á mesma familia que Henry Dodwell, o teólogo. Estudou no Trinity College de Cambridge.
Carreira
Dodwell publicou A Classical and Topographical Tour through Greece (1819), do que apareceu unha tradución ao alemán en 1821; Vistas en Grecia (Views in Greece), con trinta láminas de cores (1821); e Vistas e descricións de restos cíclopes ou pelásxicos en Italia e Grecia (Views and Descriptions of Cyclopian or Pelasgic Remains in Italy and Greece, Londres e París, con texto francés, 1834).
Trichodes alvearius
Trichodes alvearius é unha especie de escaravello da familia Cleridae, subfamilia Clerinae.
miniatura|250px|esquerda|Un Trichodes alvearius engalando dunha flor de [[Centaurea, mostrando as súas rechamantes cores de advertencia.]]
Descrición
Trichodes alvearius é un escaravello moi peludo de cabeza e escutelo negros. Os élitros alongados mostran unha cor vermella brillante con bandas negras. Esta especie pode distinguirse doadamente do seu conxénere Trichodes apiarius pola banda negra no medio do dorso (ao longo da beira interna dos élitros) e o ápice vermello, non alcanzado pola mancha negra terminal. Non voa facilmente, confiando na súa coloración de advertencia para protexerse dos predadores.
Distribución
Están amplamente distribuídos polo sur de Europa en Albania, República Checa, Italia, Grecia, Francia, Alemaña, Hungría, Polonia, España, Suíza, a metade oeste dos Balcáns e o norte de África. A especie extinguise en Inglaterra no século XIX.
Ciclo vital
No estadio larvario son parasitos de varias especies de abellas e avespas, xa que os adultos poñen ovos preto dos niños ou colmeas de himenópteros (de aí o seu nome “alvearius”, 'das colmeas de abellas'), alimentándose de varios estadios das súas vítimas.
Domitila Barrios de Chungara
Domitila Barrios de Chungara, nada en Llallagua (Departamento de Potosí, Bolivia) o 7 de maio de 1937 e finada en Cochabamba o 12 de marzo de 2012, foi unha destacada líder boliviana. De familia humilde, deu numerosos testemuños do sufrimento dos mineiros do seu país. Foi coñecida pola súa loita pacífica contra as ditaduras de René Barrientos Ortuño e de Hugo Banzer Suárez.
Teira dugesii
miniatura|240px|Adulto na illa de Madeira miniatura|240px|Na Ponta de São Lourenço, Madeira miniatura|240px|Esperando unha presa miniatura|240px|En Porto Moniz, Madeira miniatura|240px|Loitando pola comida nas illas Desertas
Domitila Barrios de Chungara
Traxectoria
Naceu o 7 de maio de 1937 na comunidade Catavi, preto da mina Siglo XX. Cando tiña dez anos, os efectos da vida no poboado mineiro acabaron coa vida da súa nai. Domitila tivo que facerse cargo das súas cinco irmás máis novas, pois o pai pasaba todo o día traballando como xastre da policía mineira. Empezou o seu traballo na mina como palliri, recollendo os minerais das minas.
Teira dugesii
Teira dugesii é unha especie de lagarto da familia dos lacértidos, subfamilia dos lacertinos, e tribo dos Lacertini, a única do xénero Teira.
Domitila Barrios de Chungara
Traxectoria
En 1952, como esposa dun traballador mineiro, foi parte do Comité de Amas de Casa del Distrito Minero Siglo XX. O seu liderado era xa evidente, o que a levou a ser designada Secretaria Xeral dese organismo.
Teira dugesii
A especie é endémica do arquipélago de Madeira, Portugal. Nas Azores este lagarto naturalizouse tras a súa introdución involuntaria polo comercio marítimo entre os dous arquipélagos. Así mesmo, tamén hai poboacións introducidas na área de Lisboa.
Domitila Barrios de Chungara
Traxectoria
Exiliouse na década de 1980. Porén, pronto volveu a Bolivia e instalouse en Cochabamba. Alí impulsou un centro de formación política especialmente destinado ás mozas dos barrios empobrecidos da cidade.
Teira dugesii
Xénero
O xénero foi descrito en 1838 polo naturalista, botánico, zoólogo e micólogo inglés John Edward Gray,
Domitila Barrios de Chungara
Masacre de San Juan
O 24 de xuño de 1967 o presidente René Barrientos Ortuño enviou un continxente militar ás comunidades de Catavi e Llallagua. O obxectivo era reprimir as reivindicacións dos mineiros parapetados contra a explotación e os abusos das grandes empresas. Tras a matanza, Domitila, quen estaba embarazada, foi apresada e torturada polos militares, e perdeu o bebé. Estes feitos coñécense como o masacre de San Juan.
Folga de fame de 1978
A principios de 1978 Barrios foi convocada para formar parte do segundo piquete de folguistas que instalou o sacerdote Luis Espinal en predios do xornal Presencia. Ao piquete uniuse o sacerdote Xavier Albó en apoio á folga de fame de catro mulleres mineiras contra a ditadura. En pouco tempo, máis de 1 500 persoas sumáronse á folga. Co paso das horas, os apoios á folga aumentaron de xeito considerábel. O réxime militar, xa que logo, acabou por claudicar en favor da democracia.
Teira dugesii
Especie
A especie describíraa en 1829 o médico e zoólogo francés Henri Milne-Edwards, baixo o nome de Lacerta dugesii.
Etimoloxía
O epíteto específico, dugesii, é unha homenaxe ao médico e naturalista francés Antoine Louis Dugès.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Domitila Barrios de Chungara
Folga de fame de 1978
Porén, o seu destacado papel só foi parte dunha traxectoria que xa era notábel. Como moitas mulleres da súa extracción social e da súa xeración identificouse cos procesos revolucionarios das décadas de 1960 e de 1970. Con todo, as forzas gobernamentais, que aspiraban a eliminar as ideas opositoras, non cesaron no seu afán de silenciala.
Teira dugesii
Subespecies
Na especie recoñécenese as seguintes catro subespecies, que se diferencian principalmente na aparencia e na área de distribución.
Hábitat
Os hábitats naturais desta especie son bosques e matogueiras temperadas, vexetación arbustiva de tipo mediterráneo, zonas rochosas, costas rochosas e areosas, terras cultivadas, pastos, plantacións, xardíns rurais e zonas urbanas.
Características
Teira dugesii alcanza unha lonxitude corporal, desde o fociño atá a fenda clocacal, duns 8 cm, tendo a cola unha lonxitude dunhas 1,7 veces a lonxitude da parte anteriormente citada. A súa coloración é variábel, e tende a coincidir coa cor da contorna do animal, de tons marróns ou grises con, ocasionalmente, un matiz verdecente. A maioría dos animais están finamente manchados con marcas máis escuras. As partes inferiores son brancas ou de cor crema, ás veces con manchas escuras, e algúns machos teñen as partes inferiores alaranxadas ou vermellas e a gorxa azul, pero estas cores brillantes poden desaparecer se o animal é perturbado.
Comportamento
Teira dugesii é moi común no arquipélago de Madeira, onde é un dous únicos réptiles presentes (o outro é o xeco Tarentola bischoffi, que só se atopa nas illas Salvaxes). Encóntrase desde as costas do mar até altitudes de 1 850 m. Adoita atoparse en lugares rochosos ou entre matogueiras, e pode gabear ás árbores. Tamén se atopa nos xardíns e nas paredes dos edificios. A cola despréndese facilmente e o toco rexenérase lentamente.
Dieta
Alimentación|Aliméntase de pequenos invertebrados como as formigas, e tamén come algo de materia vexetal, como as bananas.
Nos Azores e en Lisboa
Existen algunhas poboacións nas illas Azores, descendentes de animais introducidos accidentalmente durante o século XIX por barcos que viaxaban entre os dous arquipélagos, sen alcanzar nunca as cifras de poboación que acadan no seu territorio de orixe.
E aínda hai unha pequena poboación na zona portuaria de Lisboa, probabelmente transportada accidentalmente en barcos bananeiros, e detectada por primeira vez en 1992. Un estudo de 2001 descubriu que a poboación se mantívose estábel desde o seu descubrimento.
Todos os espécimes introducidos corresponden á subespecie Teira dugesii dugesii.
Ameazas
Non se coñecen grandes ameazas para esta especie. Adoita considerarse unha especie de praga, e está controlada nos viñedos xa que come uvas.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais cualifica o status da especie como LC (pouco preocupante) porque, aínda que a extensión da área onde aparice é inferior a 5 000 km2, é común, vive en hábitats que non están significativamente ameazados e a súja poboación non parece estar en declive.