cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia Augusta
Xénero e propósito
Outros exemplos do estilo paródico pode ser tomado dos nomes dos propios Scriptores. Existe unha teoría que afirma que os nomes Trebelio Polión e Flavio Vopisco Siracusio son inventados e que argumenta que as súas orixes están baseadas en pasaxes nas letras e nos discursos de Cicerón no século Ia.C. Así, Trebelio Polión, sería unha referencia a Lucio Trebelio, un seguidor de Marco Antonio, quen foi citado nas Filípicas e tamén aparece outra referencia a el en Epistulae anuncio Familiares, que xunto co termo "Pollentiam" lembraba ao autor da Historia de Asinio Polión, quen foi un Tribuno da Plebe compañeiro de Lucio Trebelio e, ao mesmo tempo, historiador tamén. A teoría reforzouse polos importantes paralelismos entre a crítica ficticia de Trebelio Polión feita por Flavio Vopisco, no comezo da Vida de Aureliano, cuns comentarios semellantes realizados por Asinio Polión sobre A Guerra da Galia, de Xulio César. Significativamente, Lucio Trebelio adoptou o Cognomen Fides para as súas accións como tribuno da plebe, no 47 a.C., para resistir ás leis que abolirían as débedas; máis tarde, cando se endebedou e comezou a apoiar a abolición da débeda, Cicerón usou o seu nome como método para ridiculizalo. Segundo esta teoría non é casual que, ao seleccionar o nome Trebelio Polión, o autor estea xogando cos conceptos de fides e fidelitas historica no punto preciso das vidas que se asignan a Trebelio Polión e Flavio Vopisco Siracusio.
No caso de Flavio Vopisco Siracusio, tense argumentado que tamén está inspirado nas Filípicas na referencia a César Vopisco cando cicerón menciona a Vopisco, inmediatamente antes da referencia a Lucio Trebelio. O cognomen Syracusius foi incluído porque a obra De Oratore, de Cicerón está chea de refenrencia a Siracusa e os siracusanos. Ademais, en De Oratore, Cicerón menciona a Estrabón Vopisco como unha autoridade no humor e refírese á sona dos siracusanos no eido do humos e Siracusa era unha das principais cidades de Sicilia. Estas referencias pretendían ser como unha chiscadela aos lectores da Historia, os cales habían recoñecer a burla do material histórico realizada polo autor.
Todo isto, correspóndese coa idea de David Rohrcaher sobre a Historia, o cal mantén que o autor non ten nin unha motivación política nin teolóxica, senón que, máis ben, a Historia é o equivalente a un xogo ou un crebacabezas literarios sendo a única intención da súa existencia a comprensión e o goce do lector das numerosas e complicadas alusións contidas nela.
Para apoia-la súa teoría, Rohrbacher, proporciona un exemplo con respecto á obra de Amiano Marcelino. Nunha pasaxe (Amiano 19.12.14), Amiano describe os intentos do emperador cristián Constancio II de persecución dos casos de maxia baixo leis de traizón, en particular a pena de morte apliacada a aqueles homes que foran condenados, tan só, por levar un amuleto para evita-las enfermidades: "si qui remedia quartanae vel doloris alterius collo gestaret" (en galego: por se alguén levaba no pescozo un amuleto contra a febre cuartana ou calquera outra dor). Existe unha norma imperial moi semellante descrita na Vida de Caracalla (5.7), a cal non ten ningúns sentido na época de Caracalla e ten unha redacción case idéntica: "qui remedia quartanis tertianisque collo adnexas gestarent" (en galego: levándoos ao redor do seu pescozo como preventivos da febre cuartana ou terciana).
As Cruzadas, Caamaño, Porto do Son
As Cruzadas é un lugar da parroquia de Caamaño no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia.
Historia Augusta
Xénero e propósito
Outras teorías inclúen a opinión minimalista de André Chastagnol, de que o autor era un pagán que apoiaba o Senado e a aristocracia romana e desprezaba ás clases baixas e ás razas bárbaras, mentres que François Paschoud propuña que os últimos libros da Historia sexan de feito un tipo de narrativa histórica alternativa con acontecementos e personalidades dos emperadores do século IV inseridos nunha serie de emperadores do século III. Segundo Paschoud, a representación do emperador Probo é, de feito, unha versión de Xuliano, con Caro substituíndo a Valentiniano I e Carino a Graciano.
Valor histórico
Dende o século VI ata finais do século XIX, os historiadores recoñeceron que a Historia Augusta era unha fonte defectuosa e non especialmente fiable e, dende o século XX, os eruditos modernos tenderon a tratala con extrema precaución. Os historiadores máis antigos, como Edward Gibbon, que non eran plenamente conscientes dos seus problemas con respecto aos elementos ficticios que contiñan, xeralmente trataban a información conservada dentro dela como auténtica. Por exemplo, no relato de Gibbon sobre o reinado de Galieno, reproduce sen criterio o relato parcial e ficticio da Historia Augusta sobre ese reinado. Entón, cando Gibbon afirma "A repetida intelixencia de invasións, derrotas e rebelións, recibiu cun sorriso descoidado; e sinalou, con afectado desprezo, algunha produción particular da provincia perdida, preguntou sen coidado se Roma debe estar arruinada, a menos foi subministrado con liño de Exipto e arras de pano da Galia ", está a reelaborar a pasaxe de Os dous Galienos:
Gibbon sinalou despois desta pasaxe: "Coido que este personaxe singular foinos trasmitido dun xeito xusto. O reinado do seu inmediato sucesor foi curto e intenso; e os historiadores que escribiron antes da elevación da familia de Constantino non podían ter o máis mínimo interese en terxiversar o personaxe de Galieno". Os eruditos modernos cren agora que a reputación de Galieno foi difamada postumamente, que foi un dos principais artífices da posterior estrutura imperial romana e que as súas reformas foron levadas a cabo polos sucesivos emperadores.
Autoridades e documentos falsos
Unha peculiaridade da obra é a inclusión dun gran número de documentos supostamente auténticos como extractos de procedementos do Senado e cartas escritas por personaxes imperiais. En total, contén arredor de 150 supostos documentos, incluíndo 68 cartas, 60 discursos e propostas ao pobo ou ao senado e 20 decretos e aclamacións senatoriais. Rexistros coma estes son bastante distintos dos discursos retóricos que a miúdo insiren historiadores antigos -era unha práctica aceptada para o escritor inventalos el mesmo- e nas poucas ocasións en que historiadores inclúen tales documentos (como Salustio na súa obra sobre Catilina ou Suetonio nos seus Doce césares), polo xeral consideráronse auténticos; pero case todos os que se atopan na Historia Augusta foron rexeitados como falsificacións, en parte por motivos estilísticos, en parte porque se refiren a títulos militares ou puntos de organización administrativa que doutro xeito non se rexistraron ata moito despois da suposta data ou por outro contido sospeitoso.
A Historia cita ademais a ducias de historiadores, biógrafos, escritores de letras, amigos coñecedores dos escritores que non se rexistran, etc., a maioría dos cales deben considerarse como expresións da imaxinación creativa do autor. Por exemplo, o biógrafo "Cordus" citado vinte e sete veces na Historia, foi considerado durante moito tempo -até mediados do século XX- como un biógrafo real, aínda que perdido, con algunhas excepcións menores onde o material que se afirma que provén de Cordus é en realidade de Suetonio ou Cicerón; tódalas outras citas propoorcionando detalles son falsas e foron inventadas ou atribuídas a Cordus. Finalmente, Cordus é mencionado case exclusivamente naquelas Vitae onde a Historia empregou a Herodiano como fonte principal, e as súas aparicións desaparecen unha vez que a historia de Herodiano remata.
Despois está a cita deliberada de información falsa que logo se atribúe a autores lexítimos. Por exemplo, como mínimo, cinco das dezaseis citas da Historia de Dexipo considéranse falsas e parece que se menciona a Dexipo, non como unha fonte principal de información, senón como un autor contraditorio que se contrapón á información procedente de Herodiano ou do Enmannsche Kaisergeschichte. Ademais, Quintus Gargilius Martialis, que produciu traballos sobre horticultura e medicina, é citado dúas veces como biógrafo, o que se considera outra falsa atribución
Exemplos de acontecementos históricos falsos e personaxes
A fiabilidade da Historia xorde dos múltiples tipos de información fraudulenta (en vez de simplemente inexacta) que percorren a obra, tornándose cada vez máis dominante a medida que avanza. As distintas biografías adscríbense a diferentes "autores" inventados e continúan coas epístolas dedicatorias a Diocleciano e Constantino, a cita de documentos fabricados, a cita de autoridades non históricas, a invención de persoas (estendéndose incluso aos temas dalgunhas biografías menores), presentación de información contraditoria para confundir un tema mentres se demostra a obxectividade, afirmacións deliberadamente falsas e a inclusión de material que se pode demostrar relacionado con sucesos ou personaxes de finais do século IV en lugar en lugar do período sobre o que supostamente se está a escribir. Por exemplo:
Mario Máximo ou "Ignotus"?
Algúns eruditos sempre defenderon o valor de partes específicas da obra. Anthony Birley, por exemplo, defendeu que as vidas até Septimio Severo están baseada nas biografías xa perdidas de Mario Máximo, que foron escritas como unha secuela das De vita Caesarum de Suetonio. Como resultado, a súa tradución da Historia Augusta para Penguin Books abrangue só a primeira metade e foi publicada como Lives of the Later Caesars, e o propio Birley subministrou as biografías de Nerva e Traxano e que non forman parte dos textos orixinais, que comezan con Hadriano.
A súa visión (parte dunha tradición que se remonta a J. J. Müller, quen avanzou as afirmacións de Mario xa en 1870, e que está apoiado por eruditos modernos como André Chastagnol) foi vigorosamente contestada por Ronald Syme, quen teorizou que practicamente todas as citas identificables de Mario Máximo son esencialmente interpolacións frívolas na fonte narrativa principal e que, segundo Syme, era un autor latino diferente ao que denominou "Ignotus ("o descoñecido"), o bo biógrafo". A súa teoría argumentaba, en primeiro lugar, que mentres Mario escribía unha secuela de De vita Caesarum, a súa obra abranguía os reinados dende Nerva até Heliogábalo. Por conseguinte, non incluiría unha biografía de Lucio Vero, a pesar de que a biografía dese Princeps na Historia é principalmente de boa calidade. En segundo lugar, ese "Ignotus" só chegou a Caracalla, como revela a biografía inferior e maioritariamente ficticia de Macrino. Finalmente, que o compositor da Historia Augusta escribiu a vida dos emperadores até a vida de Caracalla (incluído Lucio Vero) usando a Ignoto como a súa principal fonte e complementando con Mario Máximo en ocasións. Así, tan só cando fallou a fonte principal, foi que recorreu a outras fontes menos fiables (como Herodiano e Máximo), así como á súa propia fecunda imaxinación, e foi neste momento cando compuxo as primeiras cinco vidas menores, até a vida de Geta.
François Paschoud propuxo unha teoría similar á de Syme, na que afirmaba que Máximo era probablemente un poeta satírico, na mesma liña que Xuvenal e en absoluto un biógrafo imperial. O seu argumento baséase no feito de que, fóra das mencións da Historia, a única referencia existente da obra de Mario está sempre no contexto de Xuvenal e que a descrición da Historia del como historiador non pode ser tomada ao pé da letra por mor de como inventa ou distorsiona outras tantas citas. Esta teoría é rexeitada por historiadores como Anthony Birley e David Rohrbacher.
Valor literario
Ronald Syme describiu a Historia Augusta como "a obra máis enigmática que transmitiu a Antigüidade". Aínda que gran parte do foco de estudo ao longo dos séculos estivo no contido histórico, dende o século XX tamén se fixo unha avaliación do valor literario da obra. Durante gran parte dese tempo a avaliación foi crítica, como demostrou a análise presentada por David Magie:
M. L. W. Laistner opinou que "aínda que a Historia Augusta fose propaganda disfrazada de biografía, non deixa de ser unha miserable peza de literatura", mentres Ronald Syme sinalou que con respecto á prosa latina do autor:
Ademais, a obra mostra evidencias de que se xuntou dun xeito azaroso e precipitado, con pouca ou ningunha edición posterior do material para formar unha narración cohesionada. Birley ve un exemplo do descoido co que o autor abordou a obra na construción da biografía de Marco Aurelio, onde a mediados da vida de Marco Aurelio o autor atopouse nunha total confusión, probablemente porque tiña material histórico superior ao requirido, e tamén porque xa esgotara gran parte da súa fonte para escribir biografías separadas de Lucio Vero e Avidio Casio, cuxas vidas se cruzaron coa de Marco. A resposta que atopou foi empregar a Eutropio como fonte para unha breve visión xeral do principado de Marco tras a morte de Lucio Vero. Non obstante, descubriu que, ao facelo, o final da narración foi demasiado brusco e, logo de incluír algunhas faladurías sobre que Cómodo non era o seu fillo, comezou unha vez máis o relato do reinado de Marco despois da morte de Lucio Vero.
Aínda que estas críticas aínda forman a visión predominante sobre o valor literario da Historia, estudosos modernos como Rohrbacher comezaron a argumentar que, aínda que está mal escrita e non é unha obra estilística nin está ben afinada, o seu uso da alusión como vehículo para parodiar obras biográfica e historiaográficas populares a finais do século IV significa que as características que noutro tempo foron motivo de intensa crítica (como a inclusión de invencións irrelevantes ou contraditorias xunto con material de orixe tradicional) son realmente unha parte intencionada e integral da obra, converténdoa nunha das máis pezas de literatura únicas que xorden do mundo antigo.
Ricardo Gurriarán
Ricardo Gurriarán Rodríguez, nado no Barco de Valdeorras en 1953, é un historiador galego.
Traxectoria
Fillo de Gonzalo Gurriarán Gurriarán, é licenciado en Educación Física (INEF) pola Universidade Politécnica de Madrid, foi profesor no IES Arcebispo Xelmírez I de Santiago de Compostela desde 1977 ata a súa xubilación. En 2004 doutorouse en Historia Contemporánea pola Universidade de Santiago de Compostela, coa tese "A investigación científica en Galicia (1900-1940): institucións, redes formativas e carreiras académicas: A ruptura de Guerra Civil", dirixida por Lourenzo Fernández Prieto. Foi asesor histórico do filme Os fillos do sol (2017) que desenvolve a súa trama nos inicios da compañía farmacéutica Zeltia nun contexto histórico que Gurriarán investigou na súa tese de doutoramento.
Aneis olímpicos
A bandeira olímpica está composta polo símbolo dos aneis olímpicos sobre fondo branco. Ademais hai outros dous símbolos olímpicos que son: o facho olímpico e mailo credo olímpico.
Orixe dos aneis
Pierre de Coubertin ―na Revue Olympique de agosto de 1913―, informou a respecto do símbolo que utilizaría en 1914 o Congreso Olímpico de París:
Así mesmo, na revista do Comité Olímpico Internacional Olympic Magazine, de novembro de 1992, o historiador estadounidense Robert Barney comenta que a idea dos aneis de Pierre de Coubertin veu do emblema da «Unión Francesa de Sociedades de Deportes Atléticos» de dous aneis entrelazados (como o clásico emblema significando unha parella en matrimonio) coas cores azul e vermella sobre fondo branco adoptando as cores da bandeira de Francia organismo fundado pola unión de dúas asociacións deportivas francesas e que dirixiu até 1925 o Movemento Olímpico en Francia, a cal dirixía, e das ideas do psicólogo Carl Gustav Jung que comenta que o círculo representa a continuidade e tamén o ser humano.
Bandeira olímpica
A bandeira olímpica está en proporción 2:3, e o seu uso está estritamente regulado polo Comité Olímpico Internacional, do mesmo xeito ca o dos aneis.
A bandeira olímpica ízase en todas as cerimonias de apertura dos Xogos Olímpicos, dende os Xogos Olímpicos de Anveres 1920 até a actualidade.
Simboloxía dos aneis
A teoría máis difundida e máis probábel, é que os cinco aneis representen os cinco continente s que participan das olimpíada s, sendo estes: Oceanía, Américas, África, Europa e Asia. Porén, o COI rexeita esta idea, e en 1951, o Comité Executivo suprimiu, por falta de probas que o sustentase, a mención que existía até entón na Carta Olímpica da asociación dos cinco aneis de cores aos cinco continentes.
Tampouco é certo que o deseño dos aneis proveña dunha pedra atopada en Delfos.
Usos dos aneis
Segundo o COI, existen diversos tipos de usos para os símbolos olímpicos:
Entre as Vías, Caamaño, Porto do Son
Entre as Vías é un lugar da parroquia de Caamaño no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia.
Nana Mouschouri
miniatura|300px|Nana, 2006. Nana Mouschouri (grego Nάνα Μούσχουρη), alcume de Ioanna Mouschouri (grego, Ιωάννα Μούσχουρη), nada en La Canea (Creta) o 13 de outubro de 1934, é unha activista e cantante grega en varios idiomas. Vendeu máis de 300 millóns de discos e representou a Luxemburgo en Eurovisión en 1963.
Campionato Portugués de Rugby 1980-1981
A tempada 1980-1981 do Campionato Nacional foi a edición número 23 da máxima competición de clubs do rugby en Portugal.
Creedence Clearwater Revival
Creedence Clearwater Revival, coñecido tamén como CCR ou Creedence, é o nome dun grupo de rock clásico fusionado con country de finais dos anos 60, liderado por John Fogerty.
Historia
A banda comezou como The Blue Velvets, formada por Tom Fogerty en El Cerrito (California) na década de 1950. A mediados de 1960 a banda firma contrato con Fantasy Records e lanza o seu primeiro álbum, Creedence Clearwater Revival, e o seu famoso sinxelo Suzie Q (partes 1 e 2). No álbum Willy and the Poor Boys notouse unha grande crítica social, contra o armamentismo nuclear e as presións político-militares. Permaneceron xuntos durante uns anos, pero logo dos sinxelos Have you ever seen the rain e Hey tonight, correron rumores da separación do grupo. En febreiro de 1971 Tom Fogerty separouse do grupo e seguiu como solista. Logo disto a calidade da banda comenzou a caer e en outubro de 1972 disolveuse oficialmente. Dende 1993 Creedence Clearwater Revival forma parte do Rock And Roll Hall Of Fame.
En 1969 editan Bayou Country, no que abunda un estilo que caracterizou a CCR: o "Swamp Rock", ou "Rock dos Pantanos". Boa mostra deste estilo son temas como "Born on the Bayou" e "Keep on Chooglin'", sen deixar de mencionar "Proud Mary". Este LP converteríase rapidamente en disco de platino.
Xa a estas alturas, Creedence Clearwater Revival destronara a The Beatles e a The Rolling Stones dos primeiros postos das clasificacións.
Ese mesmo ano editan Green River e Willy and the Poor Boys, que tamén se converteron en disco de platino. En 1970 editan Cosmo's Factory, que se converte en Disco Triplo Platino por vender mais de tres millóns de copias. Hoxe en día obtense esta distinción con só vender cen mil.
En 1971 editan Pendulum, un álbum talvez non moi comercial, pero que é unha verdadeira peza de colección para os que coñecen a banda. En 1972, xa sen Tom Fogerty, editan Mardi Gras, un álbum moi ben producido pero sen moito brillo pola presión exercida por parte da discográfica, que, segundo Stu Cook, lles obrigou a facer composicións individuais. Doug Clfford dixo: "dixéronnos que, se non o facíamos, a banda separábase. Non nos decatamos de que isto pasaría de todas as maneiras e nos botarían a culpa a nos".
Na actualidade Creedence Clearwater Revival é unha das bandas que máis se escoita e que máis Hits ten pese a súa curta discografía, só 65 cancións, das que hai 40 nas recompilacions Chronicle e Chronicle II. O mesmo Elvis Presley dixo fai case catro décadas: "Creedence é unha desas bandas que na actualidade se escoita moito e aínda se escoitara mais dentro de trinta anos".
Museo de León
miniatura O museo de León, situado na cidade de León (España), é o museo máis antigo da provincia e está dedicado a narrar a historia da mesma a través da arqueoloxía, a arte e a etnografía. Inaugurado en 1869, aínda que fundado a partir da actividade da Comisión Provincial de Monumentos de León no contexto da Desamortización decimonónica, desde 2007 atópase no coñecido como edificio Pallarés, no centro da cidade. Así mesmo, ten dous anexos: a vila romana de Navatejera, na localidade de Navatejera (no veciño municipio de Villaquilambre), e o antigo convento de San Marcos (León), que é a sede histórica do museo.
Instalacións
Desde 2007, o museo posúe dúas instalacións na cidade de León: a súa sede, no edificio "Pallarés", e o seu anexo monumental ou sede histórica, no conventual de San Marcos. Por outra banda, dispón dun anexo arqueolóxico: a vila romana de Navatejera, no municipio de Villaquilambre, visitable a poucos quilómetros do centro da cidade.
Santiago da Rabeda, Taboadela
Santiago de Rabeda é unha parroquia situada ó sueste do concello de Taboadela. Os núcleos de poboación máis importantes son: Pereiras-Venda do Río, Abeledo, Pazos, Silvoso e Silvosiño. En 2011, segundo o IGE, tiña 344 habitantes (183 homes e 161 mulleres).
Xeografía
Pola parte norte da parroquia discorre o río Barbaña; pola parte sur temos un monte con bosque autóctono, o monte Jandasela en cuxo cume está a aldea de Santa Mariña de Augas Santas.
No ano 2003 creouse a asociación de veciños "A Rabeda", con sede na antiga escola unitaria. O seu presidente é Antonio Blanco, veciño de Pazos.
Patrimonio
Conta cunha igrexa do século XVIII na que se atopa unha valiosa talla do apóstolo Santiago.
Goduoc
Goduoc ou Godeoc foi rei dos longobardos na segunda metade do século V.
Traxectoria
Sucesor de Hilduoc e, como este, pertencente á dinastía dos letingos, Goduoc guiou aos longobardos no treito final da súa migración que, remontando o curso do Elba, levou este pobo xermánico desde a Escandinavia meridional ata as terras que pertencían ao Imperio romano. A finais do século V, probabelmente no 489, conduciu os longobardos, a través de Bohemia e Moravia, ás terras do Nórico evacuadas polos ruxios: unha área daquela en gran parte despoboada, pero a primeira baixo influencia romana entre as alcanzadas polos longobardos.
Guitiriz
Guitiriz é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca da Terra Chá. Segundo o IGE a súa poboación no 2014 era de 5.564 habitantes (5.972 no 2006, 6.041 no 2005, 6.086 no 2004, 6.131 no 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é.
Etimoloxía
O topónimo Guitiriz ten orixe xermánica. Vén do nome do rei suevo Witerico, a quen se lle atribúe a fundación do lugar no século VI.
Historia
Da cultura megalítica abundan monumentos fúnebres, como as mámoas, medorras ou modias, destacando as modias do Castro no Buriz, a modorra da Agra Branca en Santa Locaia de Parga, e a medorra do Cotarro nas Negradas.
A cultura castrexa deixou unha forte pegada, atopándose no cumio do monte a meirande parte dos restos achados. Destacan dous poboados: o castro de Belote, en Lagostelle, de planta circular, ten un foxo duns 5 metros de ancho, e é o que conserva maior número de murallas entre os castros de Guitiriz; e o castro das Quenllas do Forno, situado no lugar do Forno, na parroquia do Buriz. Este último ten planta completamente circular, presenta grandes e profundos foxos e consérvanse tres murallas que o bordean, agás polo norte.
No século XIV a totalidade da comarca da Terra Chá, incluíndo Guitiriz e a súa capital, Vilalba, pasaron a ser parte dos dominios de Fernán Peres de Andrade, de cuxa familia serían os primeiros condes de Vilalba durante o reinado dos Reis Católicos.
En 1840 creouse o concello de Trasparga, asumindo os de Parga e Guitiriz, desaparecendo o de Baamonde, creados en 1835. En 1945 o concello de Trasparga pasou a denominarse concello de Guitiriz, con capitalidade nesa mesma vila.
Patrimonio
Entre a arquitectura relixiosa son salientables as igrexas do Sagrado Corazón de María de Lagostelle, a de San Xoán de Lagostelle, a de Santo Estevo de Parga e a de Santa María de Labrada, así como as capelas de San Alberte e de Bascuas (esta última adicada a museo).
Hai tres pazos destacables, o do Marqués de Camarasa, o da Pontella e o de Casanova.
Unha ruta homologada de sendeirismo, PR-G 99 "Ruta da Auga", lineal, duns 20 km, vai da Ponte de Santo Alberte ata o Balneario de Pardiñas. Achegándose ata a Fonte de Valdobín e o Balneario de Guitiriz.
Lugares de Guitiriz
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Guitiriz vexa: Lugares de Guitiriz.
Festa da filloa de Valongo
dereita|miniatura|300px|Filloas presentadas como produto gastronómico galego xunto con algúns dos ingredientes.
A festa da filloa de Valongo é unha festa gastronómica que ten lugar en Valongo (Cerdedo-Cotobade) para exaltar a filloa. Celébrase desde 1979 o primeiro sábado de setembro, a véspera da romaría da Nosa Señora do Libramento.
Características
A festa comeza o venres cunha churrascada. O sábado ten lugar o concurso degustación, con filloas preparadas en tixola ou á pedra. Os doces, elaborados con fariña, leite, ovos e sal, adoitan ir recheos de produtos como chocolate fundido, mel, crema pasteleira, marmelada ou nata.
A celebración comezou en 1979 da man de Amadeo Redondo Fraguas, e posteriormente potenciada por amigos seus entre os que destaca Manuel Antas Fraga, un veciño da parroquia emigrado a Salvador de Bahia (Brasil). A festa acompáñase de actos relixiosos e dunha verbena, na que actuaron orquestras como a Sintonía, ou Los Satélites e artistas como Georgie Dann, Conchita Bautista ou Fuxan os Ventos.
Esparrelle, Caamaño, Porto do Son
Esparrelle é un lugar da parroquia de Caamaño no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 31 habitantes (12 homes e 19 mulleres).
Cozumel
Historia antiga
As investigacións máis recentes indican que os primeiros poboadores da illa de Cozumel arribaron a ela ao redor do século II a.c.. Aínda que non identificados plenamente, crese que estes individuos eran parte de grupos seminómadas caribes, dedicados indistintamente á pesca e a caza. Unha segunda onda migratoria máis organizada arribou no século III d.c. Esta integrábase con grupos maias identificados como procedentes da rexión do Petén guatemalteco, ao sur da península do Iucatán, cun nivel cultural definitivamente superior aos seus antecesores, eran sedentarios, coñecían a agricultura e dominaban técnicas arquitectónicas, así mesmo atópanse vestixios da súa actividade nalgunhas construcións e restos de olería achados no centro norte da illa, na zona coñecida actualmente como Santa Rita e parte de San Gervasio. A terceira onda migratoria, nas postrimerías do clásico maia, iniciou o seu arribo no século VIII e chegou procedente de Tabasco e do sur de Campeche. Formábana grupos maias-chontales da rama putún, navegantes e comerciantes que na súa ruta chegaban ata Centroamérica e que fixeron de Cozumel un punto importante da súa área de influencia. Este grupo introduciu á illa novas formas de organización social, outros estilos arquitectónicos e novos cultos relixiosos, entre estes destacou a devoción á deusa Ix Chel, deidad da lúa, fertilidade e nacemento, e que na illa tivo o seu principal santuario, dando orixe a un rito de peregrinación de todo o mundo maia cara a Cozumel.
O mellor testemuño do alto nivel cultural e de organización social que acadou este grupo constitúeno os numerosos vestixios arqueolóxicos que existen en toda a superficie da illa. Para 1200 d.C., en Centroamérica prevalecía o comercio con terras afastadas, cuxo enlace principal era Cozumel. Foi nesta illa onde toda clase de mercancía chegou de lugares afastados. Os artigos almacenábanse en canoas antes de enviarse a outros puntos de distribución. 200px|miniatura|esquerda|Ruta de Cortés na conquista de México O 3 de maio de 1518 o capitán español Juan de Grijalva, foi o primeiro español en descubrir e desembarcar na illa que chamou da "Santa Cruz de la Porta Latina", foi nesa viaxe cando días máis tarde se oficiou en praias de Cozumel a primeira misa católica en territorio mexicano. Un ano máis tarde en febreiro de 1519, Hernán Cortés inicia a conquista de México desembarcando en Cozumel, onde incorporou ás súas forzas ao náufrago Gerónimo de Aguilar, quen foi un dos primeiros intérpretes (maia-castelán) ao servizo do conquistador, outro náufrago Gonzalo Guerreiro negouse a retornar: logo de oito anos adaptouse aos costumes maias e ata casou cunha dama principal e tiña tres fillos, por iso considéraselle o pai da mestizaxe en México). Cara a 1525 Francisco de Montejo fixo unha solicitude ao rei de España para que autorizase a conquista e desenvolvemento da illa de Cozumel (Montejo era un dos capitáns que chegara con Cortés 9 anos antes). Francisco de Montejo chegou a Cozumel o 29 de setembro de 1527 e deulle o nome cristián de San Miguel de Xamancab. Cando os españois familiarizáronse coa costa do Golfo de México, déronse conta de que non tiñan que parar na illa, excluíndoa como porto de arribo para os barcos españois. Ao mesmo tempo, como efecto inmediato da conquista, o intercambio maia foi nulificado e suprimiuse o culto á deusa Ix Chel. Os insulares, sen contar máis coa súa principal actividade económica, víronse forzados a depender só da agricultura para a súa supervivencia. Durante a colonia a illa quedou practicamente deshabitada, pois se conxugaron varios factores que limitaron a permanencia e crecemento do grupo indíxena: o azoute causado polas enfermidades traídas polos españois, a explotación a que foron sometidos, o derrube do seu sistema económico, a súa organización social e ata o colapso da súa relixión e costumes. Ante o abandono, a illa foi frecuentemente refuxio de piratas e corsarios que tiñan o Caribe como centro de operacións. Non tiveron unha base permanente na illa, pero ocasionalmente recalaban nela para abastecerse de auga, alimentos frescos e reparar os seus navíos. Entre estes ladróns do mar en 1571, despois do combate entre forzas españolas e corsarios franceses caeron prisioneiros na illa o xefe Pierre Sanfroy e nove compañeiros seus que, trasladados a Mérida primeiro e despois a México foron xulgados, condenados e axusticiados polo tribunal da Santa Inquisición. Varios piratas máis usaron Cozumel como base de operacións no século XVII, incluíndo os renomeados Henry Morgan e Jean Lafitte, piratas de Inglaterra e Holanda entraron a terra para capturar indíxenas e españois como escravos.
A mediados do século XIX, como consecuencia da rebelión indíxena na península, coñecida como Guerra de Castes (1847), iníciase un proceso de repoboamento co arribo de familias procedentes case todas de Valladolid, Sabán Tihosuco e Chemax, do estado do Iucatán e fundan os poboados de el Cedral (antigamente Oy ib), ao sur da illa e San Miguel na costa noroeste. O desenvolvemento agrícola e comercial baseado na explotación de froitas, henequén, goma de mascar e copra logrou consolidar eses poboados, que para fins dese século contaban cada un con aduana, escola e gornición (goberno municipal só a segunda).
Historia moderna
No século XX e especialmente logo da segunda guerra mundial, o desenvolvemento das vías de comunicación e da infraestrutura de servizos abriu a posibilidade do desenvolvemento turístico, actividade que á data é a base da economía local. Atraídos polas augas cristalinas, os amantes do mergullo viñan á illa e regresaban a casa con historias das magníficas vistas submarinas. Jacques Cousteau deu a coñecer en 1960 a riqueza dos arrecifes de coral que rodean a illa, o que fixo que os entusiastas polo submarino decatásense da existencia de Cozumel. O mergullo e os peiraos de Cozumel fixeron coñecer a illa a nivel internacional e colocárona entre os primeiros lugares a nivel mundial en canto a arribo de cruceiros turísticos e é o primeiro destino turístico deste tipo de embarcacións en México.
Poboación
De acordo con cifras do Conteo de Poboación e Vivenda do 2005, no municipio había 73,193 habitantes permanentes, dos cales 71.401 persoas residían na cabeceira municipal, chamada "San Miguel de Cozumel". O resto da poboación localízase noutras 134 localidades con poboacións que oscilaban entre 1 e 282 habitantes, a máis importante das cales é El Cedral. Datos ao comezo do 2008 indican que a illa é poboada por 89 mil persoas, pero se descoñece en detalle cantas destas persoas viven na cidade de xeito permanente.
Xeografía
miniatura|Illa Cozumel vista desde o espazo.
Situada no Caribe mexicano, Cozumel é unha illa chaira formada de roca volcánica porosa. A elevación natural máis importante na illa está a menos de 100 msnm. Os cenotes formados pola filtración de auga a través da pedra calcaria durante miles de anos poden ser explorados nadando ou mediante actividades como o snorkel e o mergullo; poden apreciarse distintas especies mariñas.
A illa mide ao redor de 48 km de norte a sur e 16 km de leste para oeste, o que a converte na terceira illa máis grande de México logo da illa doTiburón no estado de Sonora e a illa Angel de la Guarda en Baixa California. Situada a 20 km ao leste da península do Iucatán, e a 60 km ao sur de Cancún, ten unha extensión de 647,33 km² comparada con 1.208 km² da illa do Tiburón e 895 km² da illa Angel de la Guarda.
Tamén Cozumel conta co punto máis oriental do país, denominado "Punta Molas".
Economía
miniatura|400px|Vista do Dique de [[San Miguel de Cozumel, posúe un dos peiraos con maior arribo de cruceiros en México.]]
miniatura|200px|Praia de Punta Morena ao oriente da illa de Cozumel.
A illa destácase como destino turístico, principalmente polos seus sitios dedicados ao mergullo.
Turismo
En todo o litoral da illa pódense atopar praias de branca area e o mar cor turquesa de gran beleza. Existen zonas hostaleiras como Praia Norte e a Zona Sur e cóntase con varios balnearios diseminados no litoral. A lagoa de Chankanab situada ao sur do poboado é un corpo de auga comunicada por un túnel subterráneo co mar onde pode observarse, como nun acuario natural a fauna e flora mariña; ao redor da lagoa existe un xardín botánico coa vexetación representativa da rexión e na costa que se atopa aproximadamente a 100 metros
Goberno
miniatura|200px|esquerda|[[Bandeira de Cozumel.]]
Cozumel é un municipio do estado de Quintana Roo. O territorio do municipio consta principalmente da Illa de Cozumel e unha porción de territorio en terra firme.
Desastres
miniatura|esquerda|200px|Cozumel visto a través do ollo do [[Furacán Wilma.]] O Furacán Wilma foi devastador para a illa. A vexetación da illa foi gravemente danada debido aos fortes ventos, polo que a gran parte das árbores perderon a súa follaxe, e outro tanto se danou pola entrada de auga salgada a terra, o sistema de drenaxe de San Miguel de Cozumel foi severamente danado. Pero estes danos foron restaurados axiña para manter o turismo, a súa principal fonte de ingresos.
Guillufe, Morgadáns, Gondomar
Guillufe é un lugar da parroquia de Morgadáns no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2010 tiña 68 habitantes (35 homes e 33 mulleres).
Silvosiño, Santiago da Rabeda, Taboadela
Silvosiño é unha aldea da parroquia de Santiago da Rabeda, Taboadela, situado ó sur da mesma, na ladeira do monte Jandasela. É actualmente unha aldea case deshabitada, con 4 veciños estables.
Vinaròs
miniatura|Port pesquer de Vinaròs Vinaròs é un concello do País Valenciano. Situado no extremo norte da costa da provincia de Castelló, na comarca do Baix Maestrat. Ten 27.912 habitantes (INE 2008).
Santa Elena (sitio arqueolóxico)
miniatura|dereita|240px|Estela I. Santa Elena (en maia: Wak’aab’-[h]a’) é un sitio arqueolóxico pertencente á cultura maia precolombiana, que se atopa no concello de Balancán, no estado mexicano de Tabasco.
Vinaròs
Xeografía
Vinaròs atópase na costa mediterránea ao sur da desembocadura do Río Sénia. É o municipio costeiro máis setentrional do País Valenciano.
Santa Elena (sitio arqueolóxico)
Santa Elena, pertence ás cidades da conca do Usumacinta do mesmo xeito que Pomoná, Moral Reforma, Palenque, Bonampak, Yaxchilan e Pedras Negras. Atópase no leste de Tabasco, e foi unha poboación de mediana importancia, xunto coas súas veciñas Pomoná, Moral Reforma e San Claudio, con quen practicaba un intenso intercambio comercial.
No presente, Santa Elena é unha zona arqueolóxica que está a ser explorada polo INAH, polo que o sitio atópase pechado ó público.
Vinaròs
Localidades limítrofes
O concello de Vinaròs limita coas localidades de Sant Jordi, Càlig, Benicarló (todas elas da provincia de Castelló), Alcanar e Ulldecona (en Cataluña).
Santa Elena (sitio arqueolóxico)
Toponimia
O título real, ou glifo emblema, desta cidade maia foi identificado recentemente por David Stuart, polo que se sabe que o nome orixinal foi Wak’aab’-[h]a’ e foi a capital do señorío do mesmo nome.
O nome moderno fai referencia á poboación do mesmo nome que se atopa máis próxima ó sitio arqueolóxico.
Localización
O sitio arqueolóxico de Santa Elena está situado na beira esquerda do río San Pedro Mártir, 95 quilómetros ó sueste da cidade de Balancán de Domínguez cabeceira municipal de Balancán, no leste do estado de Tabasco, preto da comunidade La Asunción, nos límites do concello de Tenosique, o que motivou unha pugna entre ambos os municipios pola localización do sitio arqueolóxico.
Vinaròs
Economía
150px|miniatura|esquerda|Entroido en Vinaròs miniatura|Vinaròs (Castelló) O cultivo dos viñedos para a produción de viño era a principal fonte de riqueza, pero a praga de filoxera acabou con ela, sendo substituídos os viñedos por alfarrobeiras, oliveiras e amendoeiras, e dende hai unhas décadas por laranxeiras.
Ten un importante porto de pesca. Destaca tamén a industria do moble. Recentemente, o turismo estase desenvolver como un dos eixos da economía de Vinaròs.
O Feal, Caamaño, Porto do Son
O Feal é un lugar da parroquia de Caamaño no concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia.
Trapps siberianos
miniatura|400px|dereita|Extensión dos trapps siberianos (mapa en [[idioma alemán|alemán).]] miniatura|dereita|350px|Detalles dos trapps siberianos (mapa en [[idioma italiano|italiano).]] Os trapps (ou traps) siberianos ou escaleiras siberianas (en ruso: Сибирские траппы, Sibirskie trappi) son formacións de orixe magmática que forman unha gran rexión de rocha volcánica, que constitúe unha gran provincia ígnea, en Siberia, Rusia. O evento de erupción masiva que deu lugar aos trapps, un dos maiores na historia xeolóxica da Terra, prolongouse durante millóns de anos e considérase que foi clave na extinción masiva do Permiano-Triásico, de hai 250-251 millóns de anos.
O termo «trapp» (ou tamén «trap») provén da palabra sueca trapp (variante de trappa), que significa 'escaleira', en referencia aos outeiros formando banzos con aspecto de escaleiras que compoñen a paisaxe da rexión, típicos deste tipo de formacións de basalto.
Extensión xeográfica
Os trapps siberianos orixinados no evento de formación basáltica cobren na actualidade aproximadamente dous millóns de quilómetros cadrados, equivalentes á superficie de Europa Occidental. As estimacións sobre a súa extensión orixinal dan cifras próximas aos sete millóns de quilómetros cadrados, cun volume de lava de entre un e catro millóns de quilómetros cúbicos.
A área localízase entre os 50º e 75º de latitude Norte, e 60º e 120º de lonxitude Leste.
Formación
A orixe dos trapps siberianos foi atribuída a diversos motivos, tales como unha pluma do manto que impactou a base da codia terrestre e atravesou o cratón siberiano ata saír á superfice, ou a un proceso relacionado coa tectónica de placas.
Crese que os trapps siberianos entraron en erupción a través de numerosas fontes durante máis dun millón de anos, en rexións situadas ao leste e sur de Norilsk, Siberia. É posible que algunhas das erupcións individuais chegasen a emitir volumes de lava superiores aos 2000 km3.
A presenza dunha ampla extensión de tufo volcánico e de depósitos piroclásticos suxire que tiveron lugar unha serie de grandes erupcións explosivas antes das erupcións de lava basáltica ou durante as mesmas. A presenza de rochas volcánicas silícicas como a riolita, indican tamén erupcións de carácter explosivo.
miniatura|275px|A [[meseta de Putorana, Patrimonio da Humanidade da Unesco, pertence aos trapps siberianos.]]
Impacto na vida prehistórica
Este evento volcánico estendeuse ao longo do límite entre o Permiano e o Triásico, hai uns 250 millóns de anos, e é citado como unha das posibles causas que provocaron a extinción masiva de dito período, coñecida como a extinción do Permiano-Triásico ou, coloquialmente, a Gran Mortaldade (a maior na historia da Terra). Actualmente, descoñécese se a responsabilidade dos trapps siberianos no evento de extinción foi directa ou se, ao contrario, foron causados por un evento maior, como o impacto dun asteroide.
Recentemente xurdiu a hipótese de que esta erupción masiva puido orixinar un crecemento descontrolado na poboación da arquea Methanosarcina, un microorganismo anaerobio produtor de metano (un gas de efecto invernadoiro vinte e tres veces máis potente que o dióxido de carbono). Os gases emitidos polos trapps siberianos puideron provocar por si sós un efecto invernadoiro que aumentase a temperatura dos océanos ata un punto crítico no que os depósitos de hidrato de metano do leito mariño reaccionaron, liberando grandes cantidades adicionais de metano á superficie e agravando o quecemento global.
O evento de extinción do Permiano-Triásico afectou a toda a vida na Terra e estímase que puido acabar co 90 % das especies daquela existentes. Os estudos realizados ao respecto indican que o planeta necesitou máis de 30 millóns de anos para recuperarse das perturbacións climáticas e ecolóxicas derivadas desta serie de erupcións. Os cálculos da temperatura do mar realizados con delta-O-18 (un indicador da proporción de isótopos estables), revelan que as temperaturas oceánicas ecuatoriais chegaron a superar os 40 °C.
As evidencias paleontolóxicas indican, ademais, que a distribución global dos tetrápodos se desvaneceu, con raras excepcións na rexión de Panxea actualmente ocupada por Utah, entre as latitudes de 40ºS e 30ºN. A brecha coincide coa escaseza de carbón do período comprendido entre o final do Permiano e o Triásico Medio, como consecuencia da perda dos pantanos de turba. A formación de turba, un produto resultante da putrefacción da vexetación na auga ácida de marismas, pantanos e zonas húmidas en condicións de baixa actividade microbiana; non se restableceu ata o Anisiano (hai 245-237 millóns de anos) e só en altas latitudes do sur. Non obstante, os bosques de ximnospermas apareceron con anterioridade, aínda que en altas latitudes do norte e do sur.
Na Panxea ecuatorial, a recuperación dos bosques dominados por coníferas necesitou millóns de anos tras esta extinción. As primeiras reservas de carbón posteriores ao evento destas latitudes, datan do Carniense (transcorridos 15 millóns de anos despois do final do Permiano). Estes signos indican que as temperaturas ecuatoriais foron moi superiores ás toleradas pola maioría dos vertebrados mariños polo menos durante dous máximos térmicos, mentres que as temperaturas ecuatoriais terrestres eran o suficientemente elevadas como para suprimir a abundancia de plantas e animais durante a maior parte do Triásico Temperán.
Depósitos de níquel
O gran depósito de níquel, cobre e paladio de Norilsk-Talnakh encóntrase entre os condutos de magma na parte principal dos trapps siberianos.
Na cultura popular
Os trapps siberianos, o episodio eruptivo que os formou e a extinción en masa do Permiano-Triásico, foron tratados por varios documentais, entre eles Animal Armageddon e The Day The Earth Nearly Died. Tamén foron mencionados na serie Cosmos: A Spacetime Odyssey, presentado por Neil deGrasse Tyson, no episodio titulado Evolución molécula a molécula.
Andrew Wiles
Sir Andrew John Wiles, nado en Cambridge o 11 de abril de 1953, é un matemático inglés e profesor de investigación da Royal Society na Universidade de Oxford, especializado en teoría de números. É coñecido por demostrar o Último Teorema de Fermat, polo que foi galardoado co Premio Abel en 2016 e coa medalla Copley en 2017. Foi nomeado Cabaleiro Comandante da Orde do Imperio Británico en 2000 e en 2018 foi o primeiro profesor de matemáticas nomeado Regius Professor en Oxford. Wiles recibiu tamén unha bolsa MacArthur en 1997.
Educación e primeiros anos
Wiles afirma que se atopou co Último Teorema de Fermat cando tiña dez anos e ía a casa da escola. Parou na súa biblioteca local onde atopou un libro sobre o teorema. Fascinado pola existencia dun teorema tan sinxelo de afirmar que el, un neno de dez anos, podía entendelo, pero que ninguén o probara, decidiu ser a primeira persoa que o demostrase. Non obstante, axiña se decatou de que o seu coñecemento era demasiado limitado, polo que abandonou o soño da súa infancia ata que lle volveu chamar a atención aos 33 anos pola proba de Ken Ribet de 1986 da conxectura do épsilon, que Gerhard Frey xa relacionara coa famosa conxectura de Fermat.
Carreira e investigación
A investigación de posgrao de Wiles foi guiada por John Coates a partir do verán de 1975. Xuntos traballaron na aritmética das curvas elípticas con multiplicación complexa polos métodos da teoría de Iwasawa. Tamén traballou con Barry Mazur na principal conxectura da teoría de Iwasawa sobre os números racionais e pouco despois xeneralizou este resultado a campos totalmente reais.
Demostración do Último Teorema de Fermat
A partir de 1986, baseándose nos sucesivos avances dos últimos anos de Gerhard Frey, Jean-Pierre Serre e Ken Ribet, quedou claro que a conxectura de Fermat podía demostrarse como un corolario dunha forma limitada do teorema da modularidade (non probado daquela e entón coñecido como "conxectura de Taniyama–Shimura–Weil"). O teorema da modularidade implicaba curvas elípticas, que tamén era a área especializada de Wiles.
A pesar diso, Wiles, coa súa fascinación dende o neno pola conxectura de Fermat, decidiu emprender o desafío de demostrala, polo menos na medida necesaria para a curva de Frey. Dedicou todo o seu tempo de investigación a este problema durante máis de seis anos cun segredo case total, encubrindo os seus esforzos liberando traballos previos en pequenos segmentos como artigos separados e confiando só na súa muller.
En xuño de 1993 presentou a súa proba ao público por primeira vez nunha conferencia en Cambridge. Como dixo o doutor Ribet, no título non había ningunha insinuación de que se falase do Último Teorema de Fermat: