cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
O Souto da Regueira, Vigo, Cambre
O Souto da Regueira é un lugar da parroquia de Vigo no concello coruñés de Cambre, na comarca da Coruña.
San Roque, Vigo, Cambre
San Roque é un lugar da parroquia de Vigo no concello coruñés de Cambre, na comarca da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2016) ten 53 habitantes (23 homes e 30 mulleres).
Liga (deporte)
O sistema de todos contra todos ou sistema de liga é un sistema de competición deportiva, en que todos os participantes do torneo enfróntanse entre eles nun número constante de oportunidades (xeralmente unha ou dúas).
Este tipo de torneo utilízase habitualmente nas ligas nacionais de deportes de pelota, como fútbol, baloncesto, rugby ou béisbol, onde varios equipos se enfrontan en temporadas de medio ano ou dun ano completo.
Durante as primeiras rondas dalgunhas copas internacionais, como a Copa Mundial de Fútbol, a Liga de Campións da UEFA ou a Copa Libertadores de América, emprégase un sistema de dúas fases. Na primeira, o fase de grupos, os equipos divídense en grupos de poucos integrantes (xeralmente catro), que se enfrontan nun sistema de todos contra todos. Os mellores equipos de cada grupo pasan á segunda fase, que adoita ser de eliminación directa.
Finding Forrester
Finding Forrester é un filme estadounidense dirixido por Gus Van Sant e escrito por Mike Rich. Un adolescente afroamericano, Jamal Wallace (Rob Brown), é convidado a asistir a un prestixioso instituto privado. Por casualidade, Jamal convértese en amigo do escritor William Forrester (Sean Connery), que redefine o seu talento a través da escritura. Anna Paquin, F. Murray Abraham, Michael Pitt, April Grace e Busta Rhymes completan o elenco do filme.
Malia que o filme non está baseado nunha historia real, os críticos compararon a personaxe interpretada por Connery co escritor real J.D. Salinger. Connery confirmou con posterioridade que a insipiración da súa personaxe procedía realmente de Salinger.
Fórmula (expresión)
En matemáticas e outras ciencias, unha fórmula é unha forma breve de expresar información de modo simbólico (como nunha fórmula matemática ou nunha fórmula química, ou unha relación xeral entre cantidades. Unha das fórmulas máis famosas é a de Albert Einstein, sobre a teoría da relatividade, E = mc2.
En matemáticas
miniatura|200px|dereita|Fórmula do [[teorema de Pitágoras para triángulo rectángulo|triángulos rectángulos.]]
En xeometría, estatística e outras ramas das matemáticas, unha fórmula é unha ecuación que relaciona constantes o variábeis matemáticas e que se expresa mediante unha expresión alxébrica.
Por exemplo, o problema de determinar o volume dunha esfera require cálculo integral para a súa resolución, pero pode calcularse mediante a fórmula que relaciona o volume co raio.
As cantidades que aparecen adoitan identificarse ou simbolizarse con letras maiúsculas (V=volume), letras minúsculas (r=raio), letras gregas (π=pi=3,1415926...) e outros símbolos (Σ representa a suma de moitas cantidades similares, unha frecha sobre unha letra indica que se trata dun vector,, un punto sobre unha letra, , indica a derivada ou diferencial desa función etc.). Ás veces á necesario o uso de subíndices (x1, x2..) e superíndices (x2, x3, ...)
En ciencias experimentais
miniatura|dereita|200px|Fórmulas que expresan as [[leis da dinámica ou leis de Newton.]] En física, química e outras ciencias, unha fórmula relaciona variábeis que poden ser medidas, para calcular o valor doutras de moi difícil ou imposíbel medida. Nun contexto xeral, subminístrannos unha solución matemática para un problema do mundo real.
A expresión xeral da segunda lei de Newton, que tamén pode expresarse como F = ma, é aplicábel a un rango moi amplo de situacións físicas e permítenos calcular unhas variábeis a partir doutras coñecidas ou predicir o comportamento dun sistema físico. Os dous termos dunha fórmula física deben ter a mesma ecuación de dimensións, é dicir, posuír as mesmas unidades de medida.
Cromatóforo
miniatura|upright=1.7|Cromatóforos na pel dunha [[lura.]] Os cromatóforos son células (ou grupos de células nalgúns taxons) que conteñen pigmentos e reflicten a luz dando cor, que se encontran nunha ampla variedade de animais, como peixes, anfibios, réptiles, crustáceos ou cefalópodos. Tamén se usa o termo en bacterias fotosintetizadoras, diatomeas e dinoflaxelados para referirse a vesículas ou plastidios na célula con concentración de pigmentos. Os mamíferos e aves, en vez de cromatóforos teñen células chamadas melanocitos que lles dan a súa coloración.
Peter Atkins
Peter William Atkins, nado o 10 de agosto de 1940 en Amersham, Buckinghamshire, é un químico inglés e profesor de química en Lincoln College da University of Oxford até o seu retiro no 2007. É un escritor prolífico de libros de texto de química entre os que se inclúe Química física, Química inorgánica e Mecánica cuántica molecular, tres libros de texto moi populares no mundo. A Química física de Atkins, da que actualmente é coautor xunto con Julio de Paula (Haverford College), ten numerosas edicións no mercado. Tamén está reeditado Química cuántica (Mecánica cuántica molecular - Molecular Quantum Mechanics).
Cromatóforo
Os cromatóforos son en gran medida responsables de xerar a cor da pel e dos ollos en animais de sangue frío. Xéranse na crista neural durante o desenvolvemento embrionario. Os cromatóforos maduros agrúpanse en subclases baseándose na súa cor (máis propiamente o "ton") baixo a luz branca, que son: xantóforos (amarelos), eritróforos (vermellos), iridóforos (reflectivos/iridescentes), leucóforos (brancos), melanóforos (negros/castaños) e cianóforos (azuis).
Peter Atkins
Tamén é autor de numerosos traballos de divulgación científica, entre os que destacan As moléculas de Atkins (Atkins' Molecules) e ''O dedo de Galileo. As dez grandes ideas da ciencia (Galileo's Finger: The Ten Great Ideas of Science'').
Cromatóforo
miniatura|Vídeo a unha velocidade 7 veces maior á normal de melanóforos de peixe respondendo a unha dose de [[adrenalina.]] Algunhas especies poden cambiar rapidamente de cor por medio de mecanismos que translocan o pigmento e reorientan placas reflectoras nos cromatóforos. Este proceso, que a miúdo se usa como un tipo de camuflaxe, denomínase cambio de cor fisiolóxico ou metacrose. Os cefalópodos como o polbo teñen órganos cromatóforos complexos controlados por músculos para mudar de cor, mentres que os vertebrados como os camaleóns xeran un efecto similar por sinalización celular. Eses sinais poden ser hormonas ou neurotransmisores e poden ser iniciados por cambios no estado de ánimo, temperatura, estrés ou cambios visibles no ambiente local. Os científicos estudan os cromatóforos para comprender certas doenzas humanas e como unha ferramenta para descubrir novos fármacos.
Fórmula (expresión)
En ciencias experimentais
A miúdo, as fórmulas van acompañadas das correspondentes unidades, pois as fórmulas científicas expresan relacións entre magnitudes reais que son o resultado de medidas e que, por tanto, posúen unidades. No exemplo anterior da esfera, se r = 2.0 cm, o resultado para o volume será:
Palau de la Música Catalana
200px|miniatura|Fachada do Palau de la Música O Palau de la Música Catalana é un auditorio de música situado na rúa Sant Pere més Alt no barrio da Ribera de Barcelona, España. Foi proxectado polo arquitecto barcelonés Lluís Domènech i Montaner, un dos máximos representantes do modernismo catalán. A construción levou a cabo entre os anos 1905 e 1908, con solucións na estrutura moi avanzadas coa aplicación de grandes muros de cristal e a integración de todas as artes, escultura, mosaicos, vitrais e forxa. O edificio, sede central do "Orfeón Catalán", fundado en 1891 por Lluís Millet e Amadeu Vives, foi sufragado por industriais e financeiros cataláns, ilustrados e amantes da música, estamento que sesenta anos antes xa financiara o teatro de ópera e ballet Gran Teatro do Liceo.
En 1997 a Unesco incluíu o edificio na súa relación do Patrimonio da Humanidade.
Cromatóforo
Clasificación
O termo cromatóforo foi adoptado (a partir do precedente cromoforo usado polo italiano G. Sangiovanni no século XIX ) como o nome das células que levan pigmento derivadas da crista neural de vertebrados de sangue frío e cefalópodos. A propia palabra deriva das palabras gregas khrōma (χρωμα) que significa 'cor', e phoros (φορος) que significa 'portador'. Por outra parte, a palabra cromatocito utilízase ás veces para as células responsables da cor de mamíferos e aves, pero só está identificado un tipo de cromatocito nesta clase de animais, o melanocito.
Fórmula (expresión)
En informática
En informática, unha fórmula describe tipicamente un cálculo, como unha suma, que será realizado sobre unha ou máis variábeis. A miúdo, as fórmulas teñen o formato implícito dunha instrución ou comando de ordenador como:
Na terminoloxía dunha folla de cálculo informática, unha fórmula é habitualmente unha cadea de texto que contén referencias de celas, como
onde A1 e A2 describen "celas" (columna A, fila 1 ou 2) dentro da folla de cálculo. O resultado aparecerá na cela que contén dita fórmula (por exemplo, en A3, debaixo dos valores anteriores). O signo = precede ao segundo termo (dereita) da fórmula que indica a cela na que están almacenados os datos. A parte esquerda ou primeiro membro da fórmula omítese nestes casos, pois o resultado almacénase no lugar en que se encontra a fórmula e sería redundante dicir A3=A1 + A2, se a fórmula está almacenada en A3.
A maioría dos programas de ordenador, porén, non poden manexar unha lóxica simbólica e só traballan con cantidades numéricas e deben respectarse os requerimentos sobre as unidades na introdución de datos.
En ciencias sociais
Igualmente, en economía, socioloxía, psicoloxía e outras ciencias sociais, empréganse fórmulas que relacionan as magnitudes propias destas ramas do coñecemento.
Por exemplo, a lei de Okun pode ser expresada sa seguinte forma: (Abel & Bernanke, 2005)
Cromatóforo
Clasificación
As moléculas que producen cor poden ser de dúas clases: biocromos e cores estruturais ou "esquemocromos". Os biocromos son verdadeiros pigmentos como os carotenoides e pteridinas. Estes pigmentos absorben selectivamente partes do espectro visible da luz (luces de certas lonxitudes de onda) que forman parte da luz branca, mentres que permiten que outras lonxitudes de onda cheguen ao ollo do observador e produzan a sensación de cor. As cores estruturais prodúcense por combinacións de difraccións, reflexións ou dispersións da luz cando esta incide en estruturas que teñen unha escala dunha fracción da lonxitude de onda da luz. Moitas destas estruturas interfiren con algunhas lonxitudes de onda (cores) da luz e transmiten outras, simplemente debido á súa escala, polo que a miúdo producen iridescencia, xerando diferentes cores cando se observan en diferentes direccións. Moitos animais teñen á vez cores estruturais e cores pigmentarias (biocromos); por exemplo as plumas do pavo teñen melanina castaña pero tamén iridescencia.
Aínda que todos os cromatóforos conteñen pigmentos ou estruturas reflectantes (excepto cando se produciu unha mutación como o albinismo), non todas as células que conteñen pigmentos son cromatóforos. O grupo hemo da proteína hemoglobina, por exemplo, é un biocromo responsable de que o sangue teña cor vermella (aínda que a súa función é transportar oxíxeno). Atópase fundamentalmente nos eritrocitos, que son células que se forman ao longo de toda a vida na medula ósea, e non só durante o desenvolvemento embrionario. Por tanto, os eritrocitos son células pigmentadas que non se clasifican como cromatóforos. miniatura|O [[camaleón Chamaeleo calyptratus. Presenta cores verdes e azuis estruturais xeradas por revestimentos de distintos tipos de cromatóforos que reflicten a luz filtrada.]]
Xantóforos e eritróforos
Os cromatóforos que conteñen grandes cantidades de pigmentos de pteridina amarelos denomínanse xantóforos; e os que son principalmente carotenoides vermellos ou laranxas denomínanse eritróforos. Porén, as vesículas que conteñen pteridinas e os carotenoides ás veces encóntranse dentro da mesma célula, e nese caso a cor global depende da proporción de pigmentos vermellos e amarelos. Por tanto, a distinción entre estes dous tipos de cromatóforos non sempre é clara.
A maioría dos cromatóforos poden xerar pteridinas a partir da guanosina trifosfato, pero os xantóforos parecen ter vías bioquímicas suplementarias que lles permiten acumular pigmentos amarelos. Ao contrario, os carotenoides son metabolizados e transportados a eritróforos. Isto foi demostrado primeiramente criando ras normalmente verdes cunha dieta restrinxida en caroteno a base de grilos. A ausencia de caroteno na dieta das ras supuxo que o "filtro" de cor vermella/laranxa de carotenoide non estaba presente nos seus eritróforos, e isto fixo que as ras tivesen unha aparencia azul en vez de verde.
Iridóforos e leucóforos
Os iridóforos, ás veces chamados guanóforos, son células pigmentarias que reflicten a luz usando placas cristalinas de quimiocromos formados por guanina. Cando son iluminados xeran cores iridescentes debido á difracción da luz nas placas amontoadas. A orientación dos esquemocromos determina a natureza da cor observada. Ao usar biocromos como filtros coloreados, os iridóforos crean uns efectos ópticos coñecidos como efecto Tyndall ou dispersión Rayleigh, producindo cores brillantes azuis ou verdes.
Un tipo de cromatóforo relacionado é o leucóforo, que se encontra nalgúns peixes, especialmente no tapetum lucidum. Igual que os iridóforos, utilizan purinas (xeralmente guanina) cristalizadas para reflectir a luz. A diferenza dos iridóforos, os leucóforos presentan cristais máis organizados que reducen a difracción. Se reciben luz branca, producen un brillo branco. Igual que pasaba cos xantóforos e eritróforos, nos peixes a distinción entre iridóforos e leucóforos non sempre é evidente, mais, en xeral, considérase que os iridóforos xeran cores metálicas ou iridescentes, mentres que os leucóforos producen tons brancos reflexivos.
Melanóforos
dereita|miniatura|Na parte inferior un mutante inmaturo de [[peixe cebra que non sintetiza melanina nos seus melanóforos, e na parte superior un inmaturo non mutante ou de tipo salvaxe]]
Os humanos teñen unha soa clase de célula pigmentaria, que é o equivalente nos mamíferos dos melanóforos, que crea a cor da pel, pelos e ollos chamada melanocito. Por esta razón e polo gran número e cor contrastada das células que fai que xeralmente sexan fáciles de visualizar, estes son con diferenza os cromatóforos máis estudados. Porén, hai diferenzas entre a bioloxía dos melanóforos e a dos melanocitos. Ademais da eumelanina, os melanocitos poden xerar un pigmento amarelo/vermello chamado feomelanina.
miniatura| O [[Pseudochromis diadema de bandas púrpuras e costas de pintas, xera as súas raias de cor violeta cun tipo infrecuente de cromatóforo.]]
Cianóforos
Case todos os azuis brillantes nos animais e plantas son orixinados por coloración estrutural en vez de por pigmentos. Porén, algúns tipos de peixe mandarín (Synchiropus splendidus) posúen vesículas de biocromo de cor ciano de estrutura química descoñecida en células chamadas cianóforos. Aínda que parecen infrecuentes polo seu limitado rango taxonómico, pode haber cianóforos (e outros tipos de cromatóforos raros) noutros peixes e anfibios. Por exemplo, os cromatóforos de cores brillantes con pigmentos non definidos poden encontrarse en ras dardo velenosas e ras de cristal, e describíronse cromatóforos dicromáticos atípicos, chamados eritro-iridóforos no peixe Pseudochromis diadema.
Translocación do pigmento
miniatura|Os melanóforos de peixes e ras son células que poden cambiar de cor dispersando ou agregando corpos que conteñen pigmento.
Moitas especies poden translocar o pigmento dentro dos seus cromatóforos, o que dá lugar a un cambio na cor do corpo. Este proceso, coñecido como cambio de cor fisiolóxico, foi estudado con maior amplitude nos melanóforos, xa que a melanina é o pigmento máis escuro e visible. Na maioría das especies cunha derme relativamente fina, os melanóforos dérmicos tenden a ser aplanados e cubrir unha área superficial grande. Porén, nos animais con capas dérmicas grosas, como os réptiles adultos, os melanóforos dérmicos a miúdo forman unidades tridimensionais xunto con outros cromatóforos. Estas unidades de cromatóforos dérmicos (UCD ou, en inglés, DCU) constan dunha capa superior de xantóforos ou eritróforos, debaixo unha capa de iridóforos, e finalmente unha capa de melanóforos con forma de cesta con procesos que cobren os iridóforos.
Ambos os tipos de melanóforos son importantes no cambio de cor fisiolóxico. Os melanóforos dérmicos aplanados a miúdo cobren outros cromatóforos, de modo que se o pigmento está disperso pola célula, a pel aparece escura. Cando o pigmento está agregado na parte central da célula, os pigmentos noutros cromatóforos están expostos á luz e a pel toma o seu ton de cor. Igualmente, despois de que se produce a agregación da melanina en unidades de cromatóforos dérmicos, a pel aparece verde pola filtración que fan os xantóforos (amarelos) da luz que se dispersou na capa de iridóforos. Coa dispersión da melanina, a luz xa non se dispersa e a pel aparece escura. Como os outros cromatóforos biocromáticos poden tamén translocar pigmentos, os animais con varios tipos de cromatóforos poden xerar un conxunto espectacular de cores de pel ao facer un bo uso do efecto divisional.
miniatura|esquerda|Un só melanóforo do [[peixe cebra nunha fotografía de longa exposición durante a agregación do pigmento.]] O control e mecánica das translocacións rápidas de pigmento foi ben estudada en varias especies, en particular os anfibios e peixes teleósteos. Demostrouse que ese proceso pode estar baixo control hormonal ou neuronal ou ambos os dous. Entre os compostos neuroquímicos que se sabe que translocan pigmentos están a noradrenalina, por medio do seu receptor na superficie dos melanóforos. As principais hormonas implicadas na regulación da translocación parecen ser as melanocortinas, melatonina e hormona concentradora da melanina (MCH), que se producen principalmente na hipófise, glándula pineal e hipotálamo, respectivamente. Estas hormonas poden tamén ser xeradas de modo parácrino por células da pel. Na superficie do melanóforo, as hormonas activan receptores acoplados á proteína G específicos que, á súa vez, transducen o sinal ao interior da célula. As melanocortinas causan a dispersión do pigmento, mentres que a melatonina e a MCH causan a súa agregación.
Adaptación ao fondo
miniatura|upright=0.8|Cromatóforos de [[peixe cebra que se adaptan ao aspecto do fondo no que vive o animal ao expoñerse a un ambiente escuro (arriba) e claro (abaixo).]]
A maioría dos peixes, réptiles e anfibios poden realizar cambios de cor fisiolóxicos limitados en resposta aos cambios no seu ambiente. Este tipo de camuflaxe, coñecido como adaptación ao fondo, aparece máis comunmente como un ton lixeiramente máis escuro ou claro na pel para imitar aproximadamente o ton das contornas inmediatas nas que vive o animal. O proceso de adaptación ao fondo depende da visión (o animal necesita ver o aspecto do ambiente que o rodea para adaptarse a el) e a translocación da melanina nos melanóforos é o principal factor no cambio de cor. Algúns animais, como os camaleóns e os iguánidos anolis, desenvolveron unha resposta de adaptación ao fondo na que poden xerar moi rapidamente varias cores diferentes. Adaptaron a súa capacidade de mudar de cor como resposta a cambios de temperatura, estado de ánimo, niveis de estrés e comportamentos sociais, en vez de simplemente imitar o aspecto do seu medio ambiente.
Desenvolvemento
miniatura|upright|Sección transversal dun torso de vertebrado en desenvolvemento mostrando as rutas dorsolaterais (vermello) e ventromediais (azul) da migración dos cromatoblastos. Durante o desenvolvemento embrionario de vertebrados, os cromatóforos son un dos tipos de células xeradas na crista neural, unha banda par de células que se orixinan nas marxes do tubo neural. Estas células teñen a capacidade de migrar a grandes distancias, o que permite que os cromatóforos poboen moitos órganos do corpo, como a pel, ollos, oídos e cerebro. Os cromatóforos abandonan a crista neural en ondadas e toman a ruta dorsolateral a través da derme, entrando no ectoderma a través de pequenos furados da lámina basal, ou ben toman unha ruta ventromedial entre os somitas e o tubo neural. A excepción a isto son os melanóforos do epitelio pigmentado da retina do ollo. Estes non derivan da crista neural, senón que unha bolsa que sobresae do tubo neural xera a copa óptica, a cal, á súa vez, forma a retina.
Investígase actualmente cando e como as células multipotentes precursoras dos cromatóforos, chamadas cromatoblastos se desenvolven nos seus subtipos fillos. Sábese que nos embrións do peixe cebra, por exemplo, uns 3 días despois da fertilización cada unha das clases de células que se encontran no peixe adulto (melanóforos, xantóforos e iridóforos) están xa presentes. En estudos con peixes mutantes demostrouse que factores de transcrición como son kit, sox10 e mitf son importantes para controlar a diferenciación dos cromatóforos. Se estas proteínas son defectuosas, os cromatóforos poden estar ausentes rexionalmente ou completamente, o que orixina un trastorno leucístico.
Aplicacións prácticas
Os cromatóforos utilízanse ás veces en investigación aplicada. Por exemplo, os individuos inmaturos de peixe cebra utilízanse para estudar como se organizan os cromatóforos e se comunican para xerar con precisión o patrón de bandas horizontais regular que ten o peixe adulto. Este considérase un útil sistema modelo para comprender a formación de patróns no campo da bioloxía evolutiva do desenvolvemento. A bioloxía dos cromatóforos tamén se utilizou como modelo de doenzas ou condicións médicas humanas, como o melanoma e o albinismo. Recentemente, atopouse que o xene responsable da cepa de peixe cebra golden (dourada) específica de melanóforos Slc24a5 ten un equivalente humano que se correlaciona fortemente coa cor da pel.
Os cromatóforos úsanse tamén como biomarcadores da cegueira en especies de sangue frío, xa que os animais con certos defectos visuais non poden adaptarse ao fondo do lugar iluminado onde viven. Os homólogos humanos dos receptores que median na translocación do pigmento nos melanóforos pénsase que están implicados en procesos como a supresión do apetito e o bronceado polo sol, o que os fai dianas atractivas para fármacos. Xa que logo, as compañías farmacéuticas desenvolveron unha proba biolóxica para identificar rapidamente potenciais compostos bioactivos utilizando os melanóforos do anfibio Xenopus laevis. Outros científicos desenvolveron técnicas para usar os melanóforos como biosensores, e para a detección rápida de doenzas (baseada no descubrimento de que a toxina pertussis bloquea a agregación dos pigmentos nos melanóforos de peixes). Propuxéronse tamén potenciais aplicacións militares dos cambios de cor mediados por cromatóforos, principalmente como un tipo de camuflaxe activa, a cal podería facer os obxectos case invisibles, igual que fan os chocos.
Cromatóforos de cefalópodos
miniatura|Un [[xiba|choco utilizando a adaptación ao fondo para imitar o ambiente local.]] Os cefalópodos Coleoidea (entre os que están os polbos, luras e chocos) teñen órganos multicelulares complexos que utilizan para cambiar de cor rapidamente, producindo unha ampla variedade de cores brillantes e patróns. Cada unidade cromatófora está composta dunha soa célula cromatófora e numerosos músculos, nervios, células da glía e células da vaíña. Dentro da célula cromatófora, os gránulos de pigmento están pechados dentro dun saco elástico, chamado sáculo citoelástico. Para cambiar de cor o animal distorsiona a forma ou tamaño do sáculo por contracción muscular, cambiando o seu grao de transparencia, reflectividade, ou opacidade. Isto é diferente do mecanismo utilizado polos peixes, anfibios e réptiles porque a forma do sáculo cambia, en lugar de producirse unha translocación de vesículas con pigmento dentro da célula. Porén, o efecto conseguido é similar.
Os polbos poden facer funcionar os seus cromatóforos en complexas exhibicións cromáticas con forma de ondas, que dan lugar a unha variedade de esquemas de cambios de cor rápidos. As neuronas que controlan os cromatóforos crese que están situadas no cerebro nun patrón similar ao dos cromatóforos que controlan. Isto significa que os cambios de cor correspóndense cos patróns de activación neuronal. Isto pode explicar por que a cor cambia en ondas, xa que as neuronas se activan unhas a outras. Igual que os camaleóns, os cefalópodos usan cambios de cor fisiolóxicos para a interacción social. Están tamén entre os máis habilidosos para a adaptación ao fondo, e teñen a capacidade de imitar tanto a cor como a textura do seu ambiente local con grande exactitude.
Bacterias e algas
Tamén se utiliza o termo cromatóforo para referirse a certas partes coloreadas de bacterias e ás veces dalgunhas algas como os dinoflaxelados. Nas membranas das bacterias fototróficas encóntranse cromatóforos, que se utilizan principalmente para facer a fotosíntese. Conteñen pigmentos bacterioclorofilas e carotenoides. Nas bacterias púrpuras, como Rhodospirillum rubrum, as proteínas captadoras de luz son proteínas intrínsecas das membranas do cromatóforo. Porén, nas bacterias verdes do xofre, están dispostos en complexos antena especializados chamados clorosomas.
Descubrimento
Aristóteles xa menciona a capacidade do polbo de cambiar de cor para a camuflaxe e sinalización na súa Historia animalium (cerca de 400 a. de C.):
Giosuè Sangiovanni foi o primeiro que describiu as células de invertebrados que levan pigmentos dándolles o nome de cromoforo nunha revista científica italiana en 1819. Actualmente cromóforo úsase con outro significado.
Charles Darwin describiu as capacidade de cambiar de cor do choco no seu The Voyage of the Beagle (1860):
La Línea de la Concepción
200px|miniatura|esquerda|Vista de La Línea de la Concepción dende a rocha.
La Línea de la Concepción é unha cidade andaluza da provincia de Cádiz, pertencente á comarca do Campo de Xibraltar. No ano 2008 ten 64.240 habitantes. A súa extensión superficial é de 26 km² e ten unha densidade de 3333,68 hab./km². Atópase situada a unha altitude de 5 metros e a 134 quilómetros da capital de provincia, Cádiz.
Aséntase sobre o istmo areoso que une a Rocha de Xibraltar coa costa, no flanco leste da Baía de Alxeciras, entre Serra Carbonera e Xibraltar.
Nikolai Chernyshevskii
Nikolai Gavrilovich Chernyshevskii (en Николай Гаврилович Чернышевский), nado o 12 de xullo de 1828 en Saratov, Imperio Ruso e finado na mesma cidade o 17 de outubro de 1889 foi un revolucionario e filósofo socialista é visto por algúns como un socialista utópico ruso. Foi o líder do movemento revolucionario en Rusia, coñecido como naródnik, na década de 1860, e unha figura que influíu a líderes como Lenin, Emma Goldman ou Svetozar Marković. O seu traballo máis coñecido é a novela ¿Qué facer?, publicada en 1863.
Biografía
Fillo dun sacerdote, Chernyshevski naceu en Saratov en 1828, e permaneceu alí ata 1846. Gradouse no seminario local onde aprendeu varias linguas, ademais de estudar teoloxía. Foi alí onde espertou o seu amor pola literatura. Continuou os seus estudos na Universidade de San Petersburgo, na que xa se mostrou como un ateísta, inspirado por autores como Ludwig Feuerbach e Charles Fourier. Despois de graduarse, en 1850, volveu a Saratov, onde foi profesor de literatura. Dende 1853 a 1862, viviu en San Petersburgo, onde foi o editor xefe de Sovreménnik ("O contemporáneo"), na que publicou as súas principais críticas literarias e os seus ensaios sobre filosofía.
En 1862, prendérono e metérono na fortaleza de San Pedro e San Pablo, onde escribiu a súa famosa novela Qué facer? que inspirou a moitos revolucionarios rusos, como Lenin, que titulou da mesma forma un dos seus tratados políticos. Posteriormente, condenaron a Chernyshevski e tivo que exiliarse a Vilyúisk, en Siberia. Morreu á idade de 61 anos.
Premio Nacional de Literatura
Premio Nacional de Literatura pode referirse a:
O Tuíño, Vigo, Cambre
O Tuíño é un lugar da parroquia de Vigo no concello coruñés de Cambre, na comarca da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2016) ten 7 habitantes (4 homes e 3 mulleres).
Elena Garro
Elena Garro, nada en Puebla de Zaragoza o 11 de decembro de 1916 e finada en Cuernavaca Morelos o 22 de agosto de 1998, foi unha guionista, xornalista, dramaturga, contista e novelista mexicana, comunmente relacionada co "realismo máxico" ou renovadora da literatura fantástica, aínda que ela rexeitou esta identificación, por considerala unha etiqueta mercantilista. Algúns críticos consideran que a obra contista e novelística de Juan Rulfo e o tres primeiros libros de Elena Garro, Un hogar sólido (teatro,1958), Los recuerdos del porvenir (novela,1963) e La semana de colores (cuento, 1964), inician este movemento literario.
A pesar de ser case descoñecida fóra do seu país, Elena Garro é unha das figuras mais interesantes da actual dramaturxia mexicana. Participa plenamente do concepto do teatro como comunicación poética, ilóxica, e máis aló das diferenzas de técnicas e contidos, tamén sería posible colocala dentro do movemento chamado "teatro do absurdo". Non obstante a vigorosa variedade temática e técnica do seu labor, considérase que o teatro de Elena Garro mostra unha marcada preferencia polo tema das relacións entre diversos aspectos da realidade e aínda entre diversas realidades. Os seus personaxes oscilan entre realidade e ilusión; e este vaivén alucinado reflíctese no centelleante espello de ilusións polo que pasan. A base, frecuentemente, de elementos folclóricos, constrúe un mundo no cal desaparecen as fronteiras coa realidade tal e como a percibimos diariamente; dános así outro mundo, quizais ilusorio, pero seica tamén máis real no que toca á verdade anímica do individuo.
Educación
Na súa adolescencia, entre os 12 e 13 anos, regresou á Cidade de México para realizar os seus estudos primarios e secundarios. Posteriormente, estudou a preparatoria no Antigo Colexio de San Idelfonso da Universidade Nacional Autónoma de México. Máis adiante entrou á carreira Letras Españolas da mesma universidade pero a deixou inconclusa ao contraer matrimonio.
Viaxe a España
Durante a Guerra Civil Española (1936-1939) e á idade de 21 anos, Elena viaxou a España xunto co seu entón parella Octavio Paz ao II Congreso Internacional de Escritores Antifascistas para la Defensa de la Cultural en Valencia, España. O resultado desta viaxe foi o relato da súa experiencia en Memorias de España 1937 publicado en 1992, onde describe de forma crítica e sensible as personalidades e actitudes dos intelectuais asistentes.
Desenvolvemento da súa obra
A literatura de Garro "esixe o pensamento flexible do lector pola presenza de temas feministas, así como a un lector capaz de entender a desacralización da violencia revolucionaria".
Dentro da súa carreira literaria as súas obras pódense bifurcar de forma cronolóxica: a primeira, corresponde cun volume de obras de teatro dun só acto, catalogadas de excelentes pola crítica, que son estudadas e postas na escena continuamente; a súa gran novela Los Recuerdos del Porvenir (1963) e logo, un libro de contos La Semana de Colores (1964). Tres anos máis tarde, Felipe Ángeles, unha peza teatral.
A súa obra foi interrompida por un silencio de máis de dez anos por mor do seu autoexilio en Europa, derivado das supostas acusacións, por parte da escritora, a intelectuais como instigadores durante o Movemento Estudantil de 1968. Por mor disto, as supostas publicacións na prensa provocáronlle un rexeitamento da comunidade intelectual mexicana dese tempo, o que a levou ao autoexilio en Estados Unidos e logo en Francia durante vinte anos. Con todo, a súa postura durante este período non foi definida e está permeada de varios matices.
Desenvolveu a segunda etapa do seu labor literario logo do seu regreso á Cidade de México, de 1973 a 1992, cando escribiu:
Temas da súa obra
Elena escribiu dentro dos seus relatos temas que trastornaban á sociedade mexicana da époc, como a marxinación da muller, a liberdade feminina e a liberdade política en Felipe Ángeles. A súa figura literaria considerouse como un símbolo libertario.
Durante a súa carreira literaria catalogóuselle como precursora do Realismo Máxico termo que desprezou porque consideraba que «era unha etiqueta mercantilista, que lle molestaba porque dicía que o realismo máxico era a esencia da cosmovisión indíxena, por tanto nada novo baixo o sol», explicaba a súa biógrafa Patricia Rosas Lopátegui.
Outras consideracións
A sombra de Octavio Paz era moi alargada e Elena non tivo durante a súa vida o recoñecemento merecido. Algúns críticos considérana a segunda escritora mexicana máis importante, tras Sor Juana Inés da Cruz.
Jorge Luís Borges, Silvina Ocampo e Adolfo Bioy Casares, publicaron en 1967, na súa segunda edición da Antología de la literatura fantástica, unha breve obra de teatro da escritora: Un hogar sólido.
Con todo, numerosos autores sinalan a súa novela Los recuerdos del porvenir (1963) escrita catro anos antes que Cien años de soledad como o inicio deste movemento literario.
O crítico mexicano Sergio Callao sinalou as similitudes entre as protagonistas da súa novela Los recuerdos del porvenir, e a de Pedro Páramo de Juan Rulfo. En ambas hai unha denuncia do caciquismo e das contas pendentes da revolución no medio rural. Estivo casada con Octavio Paz pero divorciouse del en 1959.
Testemuño
Memorias de España 1937. México, Siglo XXI, 1992. ISBN 968-23-1827-0
Juan Francisco Miguélez Blanco
Juan Francisco Miguélez Blanco, nado en Astorga cara a 1833 e finado no mesmo concello o 1 de marzo de 1891, foi un sacerdote e xornalista español.
Traxectoria
Fixo a carreira eclesiástica no Seminario de Astorga. Foi coéngo maxistral da catedral de Mondoñedo onde dirixiu o periódico La Juventud. Foi denunciado por inxurias nun artigo aparecido no periódico en 1885 por Justo Rodríguez Alba, Foi condenado pola Audiencia a sete meses de desterro e 250 pesetas de multa. Foi nomeado cóengo de Astorga a principios de 1886, e foi reitor do Seminario da Astorga. Finou en Astorga o 1 de marzo de 1891 aos 56 anos.
Pandemia por coronavirus de 2020 en San Vicente e as Granadinas
A pandemia por coronavirus de 2020 en San Vicente e as Granadinas é unha expansión do gromo de COVID-19 que se iniciou en Wuhan, China, en 2019. O 11 de marzo de 2020 confirmouse o primeiro caso detectado no país. A data do 8 de novembro de 2020 confirmáronse 76 casos.
Marzo
O 11 de marzo San Vicente e Granadinas confirmou o seu primeiro caso, unha muller que viaxara desde o Reino Unido a San Vincente a través de Barbados.
O 27 de marzo de 2020, o ministro de Sanidade, o senador Luke Browne, anunciou que o paciente contaxiado por coronavirus dera agora negativo nunha nova proba, deixando o país sen ningún caso de COVID-19. Ata esa data realizáranse 31 probas no país. O 1 de abril confirmouse o segundo caso.
Lingua jeju
O jeju (en 제주어 Jeju-eo: 제주말 Jeju-mal) é unha lingua coreánica tradicionalmente falada na illa de Jeju, en Corea do Sur. Malia que a miúdo é clasificada como un dialecto jeju (en 제주방언 Jeju bang'eon) da lingua coreana, a variedade é considerada unha lingua polo goberno local e cada vez esta teoría ten máis pulo entre os académicos surcoreanos e internacionais. O jeju non é mutuamente intelixible cos dialectos coreanos de Corea do Sur.
Michèle Pierre-Louis
Michèle Pierre-Louis, nada en Jérémie (departamento de Grand'Anse) o 5 de outubro de 1947, é unha política haitiana.
Traxectoria
Ocupou o cargo de Primeira Ministra de Haití entre o 5 de setembro de 2008 e o 30 de outubro de 2009, cando foi destituída do seu cargo por unha maioría do Senado que estaba en desacordo co seu goberno.
Kaiser Chiefs
Kaiser Chiefs é unha banda inglesa de rock alternativo procedente de Leeds e formada en 1997. Tomou o seu nome do club de fútbol surafricano Kaizer Chiefs. O seu álbum de estrea, Employment, foi editado no ano 2005. Inicialmente inspiráronse no New Wave e o punk rock de finais dos anos 70 e de principios dos 80, e conseguiron éxito internacional conseguindo vender ao redor dos 3 millóns de álbums. O seu segundo álbum, Yours Truly, Angry Mob, lanzado no 2007, contiña "Ruby", un sinxelo que foi número 1 no Reino Unido. Editaron o seu terceiro álbum, Off with Their Heads, no mes de outubro do ano 2008. Despois dun tempo separados, lanzaron The Future Is Medieval en xuño de 2011.
Membros
Membros actuais Membros anteriores
Carn-i-xulla
250px|miniatura|Carn-i-xulla A carn-i-xulla (literalmente “carne e touciño”) é un embutido cru e curado elaborado a partir de febra e touciño moído, condimentado con sal e especias diversas. Para o seu embutido, utilízanse tripas de porco.
Posiblemente sexa un dos embutidos máis antigos de Menorca, remontándose á época do Imperio romano, ao cal se lle atribúen xa preparados de diversos alimentos moídos e embutidos en tripas.
Actualmente estase traballando para conseguir o distintivo de Indicación Xeográfica Protexida para este produto.
Castromaior
O topónimo galego Castromaior pode referirse a:
Carballo (homónimos)
Un Carballo é unha árbore do xénero Quercus, na familia das fagáceas. Neste xénero inclúense especies coma o carballo común, a aciñeira ou a sobreira;
Como topónimo, pode referirse a:
Amais, como apelido pode referirse a:
Les Savy Fav
Les Savy Fav é unha banda de indie rock estadounidense procedente de Nova York e formada no ano 1995. O seu estilo está influenciado polo art rock e o post-hardcore. O grupo é coñecido pola presenza no escenario do seu vocalista Tim Harrington, que está casado coa artista australiana Claire Kurzmann.
Narrativa hipertextual
Cuestións xerais
En sentido xeral o concepto de hipertextualidade fai referencia á relación que un texto B ten co seu predecesor A. Así, a Eneida de Virxilio e o Ulises de Joyce son hipertextos que remiten á Odisea de Homero. Porén, na actualidade a aparición da linguaxe HTML (HyperText Markup Language) volve este concepto moito máis amplo.
Vinho do Douro
Viñas en socalcos á beira do [[río Douro.|dereita|miniatura|200px]] O Vinho do Douro é un viño portugués pertencente á mesma rexión co viño do Porto, mais coa súa propia rexión demarcada. Reciben o seu nome do río Douro.
Orixe e características
A orixe destes viños amargos vén do costume dos ingleses de engadirlle augardente pra que resistisen a longa viaxe de Portugal ás Illas Británicas. O viño apareceu rexistrado como Vinho do Douro, por primeira vez en 1679. Os viños do Douro da actualidade, son viños de mesa saborosos que lembran ao viño do Porto.
Jacques-Édouard Alexis
Jacques-Édouard Alexis, nado o 21 de setembro de 1947, é un político haitiano que foi desde 1999 a 2001 e de 2006 a 2008 Primeiro Ministro de Haití. Alexis perdeu unha moción de censura no Senado debido á súa incapacidade de frear a crise do país.
Ross Robinson
Ross Robinson é un produtor musical estadounidense, coñecido por traballar con artistas como Korn, At the Drive-In, Glassjaw, Repeater, Slipknot e Limp Bizkit. Robinson tamén traballou con Machine Head, Vanilla Ice, The Cure, Sepultura e moitos outros. É recoñecido como "o padriño do nu metal", e ademais fixo contribucións ao xénero do post-hardcore con álbums de At The Drive-In, Glassjaw e Repeater.
La Grossa de Cap d'Any
miniatura|dereita|220px|La Grossa de 2013. La Grossa de Cap d'Any (O Gordo de Fin de Ano en galego) é un sorteo que forma parte das modalidades comercializadas por Loteria de Catalunya dende 2013 e que se planea celebrar anualmente cada 31 de decembro.
Segundo a Generalitat, se o sorteo ten éxito, formúlase estendelo a outras datas significativas en Cataluña como a Diada (11 de setembro), Sant Jordi (23 de abril) e San Xoán (24 de xuño).
Cefuroxima
A cefuroxima é un antibiótico beta-lactámico pertencente á segunda xeración de cefalosporinas. Existe unha forma farmacéutica denominada cefuroxima-axetilo apta para administración oral. Esta forma é inactiva, pero na mucosa intestinal é hidrolizada e convertida en cefuroxima. Foi comercializada baixo o nome de Zinnat.
Espectro de acción
Cefuroxima é activa fronte a diversos microorganismos grampositivos (Staphylococcus spp., Streptococcus beta-hemolíticos, Streptococcus pneumoniae). Tamén mostra actividade fronte a diversas enterobacteriáceas e outras especies, coma Moraxella catarrhalis.
Dosificación
Por vía intravenosa, a dose convencional é de 750 miligramos cada 8 horas. A formulación oral (cefuroxima-axetilo) emprégase a razón de 500 miligramos cada 8 ou 12 horas. A dose debe reducirse en poboación pediátrica e en insuficiencia renal grave. Pode empregarse durante a lactación e probablemente durante o embarazo (categoría B da FDA).
Divine (transformista)
Harris Glenn Milstead, nado en Baltimore (Maryland) o 19 de outubro de 1945 e finado o 7 de marzo de 1988 foi un actor, cantante e drag queen americano coñecido como Divine. Estreitamente asociado co director de cine independente John Waters, Divine era un actor secundario que habitualmente interpretaba roles femininos no cine e no teatro. Adoptou tamén un alter ego drag para a súa carreira musical.
Traxectoria
Harris Glenn Milstead naceu un 19 de outubro de 1945 no hospital feminino de Baltimore, Maryland. O seu pai, Harris Bernard Milstead (1 de maio de 1917 – 4 de marzo de 1993), era un dos sete fillos dun fontaneiro que traballaba no departamento da auga da Cidade de Baltimore. A nai de Divine, Frances Milstead (de solteira Vukovich, 12 de abril de 1920 – 24 de marzo de 2009), era unha dos quince fillos dunha parella pobre de inmigrantes serbios que medraran cerca de Zagreb (na actual Croacia) antes de mudarse ós Estados Unidos en 1891. Con 16 anos, Frances múdase ata Baltimore onde traballa nun restaurante en Towson, onde coñeceu a Harris, que era cliente asiduo. Tras comezar unha relación, casaron en 1938 antes de que ambos comezasen a traballar na fábrica de Black and Decker en Towson. Debido ós seus problemas de distrofia muscular, Harris non foi alistado nas forzas armadas estadounidenses para loitar na segunda guerra mundial.
Divine naceu en Baltimore, nun tempo no que os Milstead eran relativamente pudentes e conservadores socialmente. A familia pertencía á rama baptista da Cristiandade. Os pais de Divine dábanlle case todo o que quería, sobre todo de comida, causando nel un sobrepeso que padeceu toda a súa vida. Divine prefería utilizar o seu segundo nome, Glenn, para diferenciarse de seu pai e así se referían a el os seus pais e amizades. Ós doce anos, Divine e os seus pais mudáronse a Lutherville, un suburbio de Baltimore, onde asistiu ó Instituto Towson, do que se graduou en 1963. Divine sufriu acoso debido ao seu peso e o seu efeminamento. Divine declarou que nunca foi "áspero e duro" senón "que polo contrario sempre me encantaron as flores e esas cousas". Debido a este interese na horta, aos quince anos tivo un traballo a tempo parcial nunha floraría local. Anos máis tarde, unha dieta fíxolle perder peso, dende 180 a 145 libras (82 a 66 kg), dándolle nova confianza. Cando tiña dezasete anos, os seus pais levárono a un psiquiatra, onde primeiro se decatou da súa bisexualidade, algo entón tabú na sociedade americana convencional. Tamén axudou os seus pais no seu negocio de coidado de día, vestíndose como Papá Noel para entreter os nenos en tempo de Nadal. En 1963, empezou a estudar na Escola de Beleza da Marinella, onde aprendeu a realizar deseños de cabelo, especializándose na creación de beehives e outros estilos de peiteado. Milstead finalmente deixou o seu traballo e foi apoiado financeiramente polos seus pais, quen o forneceron de roupa e coches caros ao seu gusto, pagando as súas moitas facturas de mala gana.
Milstead desenvolveu un interese temperán no transformismo mentres traballaba como peiteador de mulleres. Arredor da metade da década de 1960 entrou na escena contracultural da cidade de Baltimore e comezou a súa amizade con John Waters, o cal lle deu o nome de "Divine" e o eslogan de "a muller máis guapa do mundo, ou case". Xunto co seu amigo David Lochary, Divine uniuse ó grupo de teatro de Waters, os Dreamlanders, e adoptou papeis femininos para os seus filmes experimentais Roman Candles (1966), Eat your Makeup (1968) e The Diane Linkletter Story (1969). De novo travestido, interpretou o papel principal en ambas as dúas primeiras longametraxes de Waters, Mondo Trasho (1969) e Multiple Maniacs (1970). Esta última comezou a atraer a atención da prensa cara ao grupo. Divine protagonizou posteriormente a película de John Waters Pink Flamingos (1972), que se converteu nun clásico e estableceu a fama de Divine na contracultura norteamericana.
Despois de protagonizar a seguinte película de Waters, Female Trouble (1974), Divine avanzou cara ao teatro, aparecendo en varios performances de vangarda no colectivo drag de San Francisco, The Cockettes. Tras isto apareceu na obra de Tom Eyen Women Behind Bars e a súa secuela The Neon Woman. Continuando co seu traballo cinematográfico, apareceu en dúas películas máis de Waters, Polyester (1981) e Hairspray (1988), sendo esta última a súa entrada no cine comercial. Ademais das películas dirixidas por Waters, tamén actuou nun gran número de filmes dirixidos por outros directores como Lust in the Dust (1985) e Trouble in Mind (1985) tratando así de diversificar o seu repertorio ó interpretar papeis masculinos. No ano 1981, Divine comezou a súa carreira na industria disco producindo unha serie de pistas musicais no estilo Hi-NRG, das cales a maioría foron escritas por Bobby Orlando. Alcanzou un éxito mundial nas listas musicais con éxitos como "You Think You Are a Man", "I'm So Beautiful" e "Walk Like a Man", sendo todas interpretadas como drag. Tras sufrir problemas coa obesidade durante a súa vida, faleceu debido a unha cardiomegalia.
TPA7
TPA7 ou Televisión del Principado de Asturias é a principal canle de televisión autonómica de Asturias, xestionada polo ente público Radiotelevisión del Principado de Asturias. Ten a súa sede e estudos na Universidade Laboral de Xixón. Comezou as súas emisións o 20 de decembro de 2005.
Historia
A TPA realizou a súa primeira emisión en probas o 20 de decembro de 2005 ás 21 horas. O sábado 7 de xaneiro de 2006 comezou as súas retransmisións deportivas co partido de fútbol entre o Real Sporting de Xixón e o Racing de Ferrol, aínda que co sinal cedido pola TVG. Ao día seguinte, desde o estadio Municipal de Miramar, produciuse a primeira emisión con produción propia, neste caso do partido que enfrontou ao Marino de Luanco e a Cultural de Durango. Durante os primeiros meses, todos os fins de semana retransmitíanse partidos do Real Sporting de Xixón, Marino de Luanco e Real Oviedo, normalmente os partidos nos que os equipos asturianos actuaban como locais.