cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monte San Giorgio
Monte San Giorgio é unha montaña boscosa (1.097 m sobre o nivel do mar) dos prealpes de Lugano, con vistas ao lago de Lugano en Suíza. Atópase na parte sur do cantón de Tesino, entre os municipios de Brusino Arsizio, Riva San Vitale e Meride. Monte San Giorgio converteuse en Patrimonio da Humanidade da UNESCO no 2003, porque é o único rexistro máis coñecido da vida mariña no período medio do Triásico e tamén rexistra importantes restos da vida na terra. A rexión italiana ao oeste de Poncione Arzo (Porto Ceresio) engadíuse como extensión ao Patrimonio da Humanidade en 2010.
En Meride está o Museo dos fósiles de Monte San Giorgio, deseñado polo arquitecto ticinés Mario Botta.
Historia
Segundo a tradición local, un ermitán, San Manfredo, vivía no cume do Monte San Giorgio. Esta persoa, nacida dunha familia nobre, viviu no século XIII. A este santo, cuxo corpo se conserva nunha igrexa próxima, atribuíronselle algúns milagres. As pinturas desta igrexa evocan tales milagres.
Sitio
Na contorna do Monte San Giorgio foron clasificados dous xacementos, un polas autoridades suízas, polas súas paisaxes e outro de menor extensión, pola Unesco, pola presenza de fósiles do Triásico.
Polas autoridades de Tesino, o Plan de Desenvolvemento Cantonal (PDC) identificou este territorio como zona paisaxística protexida (ZPP). O sitio tamén está clasificado pola Unesco como sitio natural do Patrimonio da Humanidade. Esta clasificación, que se fixo en 2003, baséase en en fósiles que datan do Triásico (230 a 245 millóns de anos) atopados na cara norte.
Xeoloxía
A litoloxía do Monte San Giorgio está formada por diferentes capas de rochas que se dividen en dous grupos diferentes, a base cristalina e a cuberta sedimentaria. Avanzando cara ao cumio da montaña atopamos formacións rochosas posteriores.
O alvéolo cristalino está formado por unha rocha metamórfica, que se remonta ao período precarbonado. Está composto por gneis de orixe sedimentaria (paragneis) e magmático (ortogneis). Esta unidade non é visible xa que só aparece en niveis bastante baixos.
polgar | 250px | esquerda | [[Pachypleurosaurus, un fósil que foi atopado no Monte San Giorgio.]]
As rochas con fósiles aparecen en Suíza, no Monte San Giorgio, e tamén na zona italiana inmediatamente adxacente á rexión de Besano.
No Triásico Medio, de clima subtropical, desenvolveuse unha lagoa de cen metros de profundidade protexida e separada do mar por un arrecife.
A montaña conservou nas súas capas litificadas milleiros de fósiles que foron descubertos no século XIX. A investigación das universidades de Zúric e Milán demostrou que este era un lugar de riqueza bastante excepcional.
Ata o momento, atopáronse máis de 10 000 exemplares, entre eles 30 especies de réptiles (a maioría mariños, algúns alcanzando unha lonxitude de seis metros), 80 especies de peixes e 100 especies de invertebrados (incluíndo insectos moi raros) e moitos fósiles de microorganismos. Son fósiles que reflicten a vida mariña e terrestre do lugar porque a lagoa estaba preto da terra.
Algúns son únicos e recibiron nomes que lembran lugares como Serpiano, Meride ou Ceresio: Daonella serpianensis, Serpianosaurus mirigiolensis, Tanystropheus meridensis, Ceresiosaurus etc.
Algunhas das mostras máis interesantes pódense admirar no museo de Méride.
San Cristovo do Real, Samos
San Cristovo do Real é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2013 tiña 86 habitantes, deles 52 eran homes e 34 eran mulleres, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 127 habitantes.
Patrimonio
A Casa Forte de Lusío, fundado en 1551 por Lope Vázquez de Vilamexe, é unha edificación de dúas plantas cunha torre de pedra e cornixa moldeada en toda a fachada. Tamén están os restos dunha antiga ferraría que pertenceu á mesma casa, e de onde proceden as reixas da catedral de Lugo. O pazo foi restaurado pola Xunta de Galicia e converteuse nun albergue de peregrinos no ano 2010. Hai un antigo muíño de auga no río Oribio, ben conservado.
Festa do cogomelo de Soutelo de Montes
miniatura|300px|Vista da vila de Soutelo. A festa do cogomelo de Soutelo de Montes é un evento gastronómico que ten lugar na localidade de Soutelo de Montes no concello de Forcarei (provincia de Pontevedra).
A festa
Ao mediodía os asistentes teñen a oportunidade de degustar os fungos, entre os que se poden atopar níscaros, boletus e cantharellus entre outros. Á parte dos cogomelos tamén se serven outros produtos como xabarín ou callos.
Para culminar a festa ofrécense sobremesas elaborados polos veciños (rosquillas, filloas...)
Julio Pérez de Guerra
Julio Pérez de Guerra, nado en Chantada o 23 de xullo de 1893, foi un avogado e xornalista galego.
Traxectoria
Fillo de Martín Pérez Pérez e Antonia Guerra Díaz-Varela. Colaborou en Ilustración Gallega. Estudou Dereito na Universidade Central de Madrid e formou parte da redacción de El Debate. Retornou a Chantada cando rematou a carreira en 1917 e foi redactor de El Centinela, correspondente de La Región e El Eco de Galicia, e colaborou en Vida Gallega e La Gaceta del Norte de Bilbao. Dende 1918 pasou a residir en Lugo para ser redactor-xefe, e logo director de La Voz de la Verdad (1920-1921). Colaborou en El Ideal Gallego, Galicia Social Agraria e El Progreso. Foi presidente da Asociación da Prensa de Lugo. Vinculado ao sindicalismo católico agrario, foi secretario da Unión Patriótica e concelleiro do concello de Lugo durante a ditadura de Primo de Rivera. Foi directivo das Irmandades da Fala de Lugo. En 1930 ingresou por oposición no Corpo de Secretarios. Foi secretario do Concello de Lugo dende 1956.
Obras
miniatura|150px|Julio Pérez de Guerra e [[José Vega Blanco en Lugo 1920.]]
Vida persoal
Casou en Chantada con Milagros Vázquez Campo en 1918.
Acilglicérido
miniatura|dereita|Triacilglicérido. Os acilglicéridos, acilglicerois ou glicéridos son ésteres de ácidos graxos con glicerol, formados mediante unha reacción de condensación chamada esterificación. Unha molécula de glicerol (ou glicerina, que son equivalentes na nomenclatura) pode reaccionar con ata 3 moléculas de ácidos graxos, posto que ten tres grupos hidroxilo.
As cadeas carbonadas dos ácidos que reaccionan co glicerol, poden ser saturadas ou insaturadas. Se son saturadas, non hai ningún dobre enlace carbono-carbono, e dise que está "saturada" porque a cadea posúe todos os átomos de hidróxeno que pode chegar a acomodar. Os acilglicéridos con cadeas saturadas, denomínanse graxas. Están en estado sólido a temperatura ambiente, e son producidas polos animais.
Pola contra, se as cadeas son insaturadas (existe un ou máis dobre enlace carbono-carbono), esa insaturación provoca un cambio na conformación estérica bastante importante debido á rixidez do dobre enlace que produce que as moléculas non poidan estar en contacto do mesmo xeito que se fosen saturadas. Esta falta de contacto fai que non poidan establecerse as mesmas forzas intermoleculares, e ao haber menos atracción entre as mesmas, están en estado líquido a temperatura ambiente. Estes acilglicéridos denomínanse aceites, e son fabricados soamente polas plantas.
É moi frecuente atopar modificacións, por exemplo que un glicerol posúa dous dos seus tres carbonos participando en unións éster con dous ácidos graxos, e que o terceiro participe nun enlace fosfodiester cun grupo fosfato. O produto, é un fosfolípido, molécula altamente importante para a vida, xa que é o compoñente principal da membrana plasmática e do resto das membranas celulares das células de todos os seres vivos.
Tipos de acilglicéridos
Segundo o número de ácidos graxos que se unan á molécula de glicerina, existen tres tipos de acilglicerois:
Cota
O topónimo galego Cota pode referirse a:
Amais, como apelido pode referirse a:
Dhogs
Dhogs é un filme independente galego en lingua galega dirixido polo meirense Andrés Goteira que foi estreado no ano 2017. Trátase do primeiro filme do director, e está protagonizado por Carlos Blanco, Antonio Durán "Morris", Miguel de Lira, Melania Cruz, Iván Marcos e María Costas. Estreouse no Festival Internacional de Cine Independente de Buenos Aires (BAFICI) o 19 de abril de 2017, competindo dentro da sección Vangarda e Xénero deste certame. Trátase do primeiro filme rodado en galego que se estrea no festival de Sitges, o 9 de outubro de 2017. A nivel galego a estrea levouse a cabo no marco do Festival de Cine Internacional de Ourense (OUFF) o 21 de outubro de 2017. O primeiro pase para o público (fóra dun festival), previo á estrea en salas comerciais proxectada para o 17 de maio de 2018, foi no Auditorio Gustavo Freire de Lugo o 15 de marzo de 2018.
Sinopse
O filme conecta seis historias paralelas que xiran arredor de diferentes personaxes: unha muller fermosa, un home cunha vida escura, un taxista e un vello ex-militar.
Produción
O filme contou con financiamento de AGADIC e da Deputación de Lugo, pero tamén se conseguiu parte do orzamento do filme a través da plataforma Verkami, con máis de 400 mecenas. Rodouse en varias localizacións de Galicia, como Viveiro, As Pontes, Oleiros e A Coruña, así como no deserto de Tabernas, en Almería.
Premios Mestre Mateo 2017
Dhogs gañou trece premios, incluíndo mellor filme, mellor director, mellor guión, mellor actor, mellor actriz, mellor actor secundario e mellor actriz secundaria, converténdose no filme máis premiado da historia dos premios. Estaba nomeado a 17 premios en 14 categorías.
Malcolm McDowell
Malcolm John Taylor, nado en Horsforth (Leeds) o 13 de xuño de 1943, é un actor inglés, coñecido como Malcolm McDowell. Criouse en Liverpool e formouse na Academia de Música e Artes Dramáticas de Londres antes de emprender unha carreira que se estendeu durante máis de cincuenta anos.
McDowell é coñecido polos polémicos papeis de Alex DeLarge en A Clockwork Orange de Stanley Kubrick (1971), a personaxe principal de Caligula (1979) e Mick Travis na triloxía formada por if.... (1968), O Lucky Man! (1973) e Britannia Hospital (1982). Apareceu en filmes como Time After Time (1979), Cat People (1982), Gulag (1985), Star Trek Generations (1994), Tank Girl (1995), Gangster No. 1 (2000), Easy A (2010), The Artist (2011) e O escándalo (2019). Tamén apareceu como o doutor Samuel Loomis no remake de 2007 Halloween e a súa secuela de 2009, Halloween II.
McDowell tamén tivo unha serie de papeis en series de televisión como personaxes recorrentes en Entourage (2005-2011) e Heroes (2006-2007); e protagonizou Franklin & Bash (2011-2014) e Mozart in the Jungle (2014-2018). Posteriormente na súa carreira converteuse nun prolífico actor de voz en filmes, series de televisión e videoxogos como Metalocalypse (2007–2012), Bolt (2008), Fallout 3 (2008), God of War III (2010), The Elder Scrolls Online (2014) e Call of Duty: Black Ops III (2015). Recibiu unha estrela no Paseo da Fama de Hollywood en 2012. En 2021, tivo un papel recorrente na serie cómica de terror paranormal Truth Seekers.
Vida persoal
McDowell coñeceu a actriz e publicista Margot Bennett en marzo de 1969, e estiveron casados entre abril de 1975 e setembro de 1980. Coñeceu a actriz Mary Steenburgen en 1978 mentres filmaban Time After Time e casaron en setembro de 1980. Tiveron dous fillos xuntos, Lilly (nada o 22 de xaneiro de 1981) e o cineasta Charlie (nado o 10 de xullo de 1983), antes de divorciarse en 1990. Casou con Kelley Kuhr, 24 máis nova ca el, en 1991. Viven en Ojai, California, e teñen tres fillos: Beckett (nado o 29 de xaneiro de 2004), Finnian (nado o 23 de decembro de 2006) e Seamus (nado o 7 de xaneiro de 2009).
McDowell fíxose fan do Liverpool F.C. cando se mudou a Liverpool de pequeno, pasando gran parte da súa infancia en Anfield, e continuou a apoiar o equipo.
Samir Bargachi
Samir Bargachi (árabe سمير بركاشي) é un comunicador e activista LGBT nas comunidades árabes e musulmáns.
Véxase tamén
Kifkif
Doolittle
Doolittle é o segundo álbum de estudio da banda de rock alternativo estadounidense Pixies, editado o 18 de abril de 1989 a través do selo 4AD. Doolittle foi a primeira edición internacional dos Pixies, sendo Elektra Records a súa distribuidora nos Estados Unidos e PolyGram no Canadá.
Benxamín Casal
Benxamín Casal Vila, nado o 12 de xaneiro de 1935 en Lugo e finado o 30 de agosto de 2013 na mesma cidade, foi un intelectual, escritor, economista e político galego.
Traxectoria
Licenciado (1962) e doutorado (1967) en Enxeñería Agrónoma pola Universidade de Madrid. En 1970 acadou tamén a licenciatura en Ciencias Económicas pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi profesor na Escola de Enxeñería Técnica Agrícola de Lugo (1968-1972) e na Escola Técnica Superior de Enxeñeiros Agrónomos de Lugo (1988). Membro do grupo Brais Pinto, foi conselleiro de Enerxía e Industria (1978-79) da Xunta preautonómica e deputado no Parlamento de Galicia (1981-1985) como galeguista histórico polo PSdeG.
Foi vicepresidente e posteriormente presidente da Editorial Galaxia, así como director da Gran Enciclopedia Galega entre 2003 e o seu falecemento en 2013. Escribiu artigos na Revista Galega de Estudios Agrarios, Desarrollo Agrícola, El Progreso, La Voz de Galicia e El Ideal Gallego. miniatura|175px|A Galicia Campesina, [[BBdCG.]]
Arixón
O topónimo galego Arixón pode referirse a:
Cotaredo
O topónimo galego Cotaredo pode referirse a:
Amais, dá nome a:
Lora del Río
miniatura|esquerda|Concello de Lora del Río. Lora del Río é un concello da provincia de Sevilla na comunidade de Andalucía. No ano 2009 vivían 19.352 habitantes.
Demografía
Evolución da poboación desde a década dos 1930 a 2009:
Juanan
Juan Antonio González Fernández, coñecido como Juanan, nado en Palma o 27 de abril de 1987, é un futbolista balear. Xoga de defensa e o seu club actual é o Hyderabad da Superliga da India.
Mamografía
dereita|miniatura|300x300px|Mamografía. Unha mamografía consiste nunha exploración diagnóstica de imaxe por raios X da glándula mamaria, mediante aparellos denominados mamógrafos (en doses de ó redor de 0,7 mSv). Estes aparellos dispoñen de tubos de emisión de raios X especialmente adaptados para conseguir a maior resolución posible na visualización das estruturas fibroepiteliais internas da glándula mamaria.
Orixe
Os inicios da mamografía ou mastografía como método radiolóxico remóntanse a 1913, cando Alberto Salomón radiografaba pezas de mastectomía para determinar a extensión do tumor. En 1945, Raúl Leborgne no Uruguai deulle impulso ó método e caracterizou as micro calcificacións. Na década dos anos 1960, comezaron os primeiros ensaios randomizados de screening co estudo do Plan de Seguros de Nova York, continuados polo de dous condados de Suecia, realizado por Lazlo Tabar, e outros desenvolvidos en distintos países. Devanditos ensaios demostraron que era posible diminuír a mortalidade por cancro de mama grazas a estes programas.
Aplicacións
En numerosos países a rutina de mamografía de mulleres é recomendada como método de escrutinio para diagnóstico precoz de cancro de mama. A United States Preventive Services Task Force recomenda mamografías, con ou sen exame clínico de mamas, cada 1–2 anos en mulleres de 40 ou máis. En conxunto con análises clínicas, achouse unha relativa redución da mortalidade do cancro mamario do 20%. A partir de 2000, os mamogramas volvéronse controvertidos, cando se publicaron resultados de dous estudos de alta calidade.
Asociación Internacional de Numismáticos Profesionais
A Asociación Internacional de Numismáticos Profesionais (AINP), coñecida tamén polas siglas IAPN (do inglés International Association of Professional Numismatists), é unha organización internacional sen ánimo de lucro fundada en 1951 que agrupa as principais empresas de numismática do mundo. O seu principal obxectivo é o desenvolvemento dun comercio numismático acorde aos estándares máis estritos de ética empresarial e comercial.
Na procura do obxectivo de estimular a investigación numismática, a asociación publicou ou colaborou na publicación dun bo número de monografías acerca de temas relacionados.
Historia
A AINP formalizouse durante un encontro mantido en Xenebra en 1951, ao que asistiron como invitados os responsables das empresas máis salientables do sector, que se constituíron como os 28 membros fundadores da asociación. Á parte do establecemento dunha deontoloxía profesional no comercio numismático, perseguíase tamén o estímulo da investigación con criterios científicos e a difusión do coñecemento numismático, así como a creación de relacións duradeiras e amigables entre os numismáticos profesionais de todo o mundo.
Afiliación
A afiliación non é persoal, senón que son as empresas as que constitúen a asociación, así como os departamentos ou gabinetes numismáticos de diversas institución e outras entidades, ata alcanzar máis de 110 membros situados nos cinco continentes e en máis dunha vintena de países.
O proceso de afiliación non é doado. Os solicitantes teñen que ser patrocinados por tres membros e o proceso a partir da solicitude adoita ser longo. Para ser admitido cómpre, ademais, estar establecido no comercio numismático durante polo menos catro anos, e o comité de selección debe ter probas suficientes de que durante ese tempo a entidade desenvolveu as súas actividades con rigor e ética, así como do seu coñecemento xeral da numismática e da experiencia en diversos campos desa disciplina.
Os membros españois da AINP (ningún deles galego) son os seguintes en 2019:
Estrutura
A asemblea xeral é o órgano supremo da asociación e convócase anualmente, normalmente en cada ocasión nun país diferente.
O comité executivo compóñeno de doce a quince persoas procedentes de polo menos seis países diferentes e inclúe o presidente, dous vicepresidentes (un procedente de cada hemisferio), o secretario xeral e o tesoureiro. Hai diversas subcomisións para se encargar de asuntos como a afiliación, a resolución de conflitos, as publicacións, os labores contra a falsificación, o establecemento dun calendario internacional de poxas ou as relacións públicas.
Cristian Toro
Cristian Isaac Toro Carballo, nado na Illa de Margarita (Venezuela) o 29 de abril de 1992, é un piragüista galego, medallista olímpico.
Asociación Internacional de Numismáticos Profesionais
Loita contra a falsificación
Ademais, as entidades da AINP teñen como condición para a súa afiliación garantiren a autenticidade de todas as moedas e medallas coas que comercien.
Cristian Toro
Traxectoria
É fillo de pais galegos emigrados en Venezuela, retornados a España (Madrid) no ano 2001 e a Galicia en 2005.
Gañou unha medalla de ouro olímpica en Río 2016, canda o ilerdense Saúl Craviotto, na proba K-2 200 m.
Asociación Internacional de Numismáticos Profesionais
Medalla de Honra da AINP
A Medalla da Honra da asociación estableceuse en 1963 en memoria do seu primeiro presidente, Leonard Forrer. O presidente outórgalla ás persoas que se distinguiron polos seus servizos prestados á asociación, como recoñecemento ao seu labor.
Cristian Toro
Traxectoria
Participou como tronista no programa televisivo Mujeres y hombres y viceversa de Telecinco e mantén unha relación sentimental coa xornalista Irene Junquera.
Asociación Internacional de Numismáticos Profesionais
Premio literario da AINP
Como medida de apoio e estímulo á publicación de monografías de interese científico sobre numismática, a asociación estableceu en 1982 un premio que se lle concede á que considere como a mellor publicación do ano, consistente nunha medalla, un diploma e unha contía económica. Para tal efecto, as candidaturas débenselle presentar ao comité de publicacións polo menos 90 días ante da celebración da asemblea xeral do ano correspondente.
Cristian Toro
Traxectoria
Gañou catro medallas de prata no Campionato Mundial de Piragüismo, nos anos 2017 e 2018, e dúas medallas de ouro no Campionato Europeo de Piragüismo de 2018.
Asociación Internacional de Numismáticos Profesionais
Premio literario da AINP
Estes son os numismáticos galardoados desde a fundación do premio:
Publicacións
Ao longo da súa historia, a AINP sacou á luz diversas publicacións (á parte da xa citada, de carácter periódico, Counterfeit Coin Bulletin), entre elas as actas de varias edicións do Congreso Internacional de Numismática, organizados polo Consello Internacional de Numismática, organización coa que tamén colabora no proxecto Survey of Numismatic Research. A seguir, algunhas destas publicacións:
Rañura de expansión
miniatura|Rañuras ou Slots PCI (64 bits).
Unha rañura de expansión, tamén coñecida polo termo inglés slot, é unha fenda, conector, encaixe ou espazo na placa base dun computador, que permite conectar diferentes dispositivos expandido as capacidades do sistema. A súa función é ligar os periféricos ao barramento (en inglés bus), facendo corresponder as velocidades. Nas placas base encóntranse varias rañuras para o encaixe doutras placas (vídeo, son, módem e rede por exemplo).
Castelariña, Queixa, Chandrexa de Queixa
Castelariña é un lugar da parroquia de Queixa no concello ourensán de Chandrexa de Queixa na comarca da Terra de Trives. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña dous habitantes (un home e unha muller).
Castelán boliviano
O castelán boliviano é a variedade do castelán falado en Bolivia pola maior parte da poboación, ora como lingua nai ora como segunda lingua. Na maneira de falar o castelán os bolivianos amosan diferentes acentos e modismos. Nas rexions lindeiras con outros países comparten os mesmos trazos, como tamén pode haber voces ou palabras diferentes.
Na rexión oriental de Bolivia, que abrangue territorios cálidos, o uso do castelán tende a ser maior ca nos departamentos da rexión occidental, onde as linguas orixinarias como o quechua e o aimará contan cunha maior cantidade de falantes maternos có castelán.
Ariarates II de Capadocia
miniatura|Satrapía de Capadocia no imperio aqueménida. Ariarates II (en Ἀριαράθης, Ariaráthēs), nado cara o 320 a.C., foi un sátrapa e, despois, rei de Capadocia.
Traxectoria
Nese momento, e trala batalla de Isos (301 a.C.), foi recoñecido como gobernante semi-independente de Capadocia por Seleuco I Nicátor, a cambio de acepta-la soberanía Seleúcida. Ao morrer Seleuco (280 a.C.), o territorio pasa a poder de Antíoco I Sóter e cara o 280 a.C., aproveitando un momento de debilidade deste, co apoio de Orontes III (ou Ardoates), rei de Armenia, conseguiu derrotar a Amintas, o xeneral macedonio de Antíoco co que comeza, practicamente, unha etapa de independencia.
Foi sucedido por Ariamnes, o máis vello dos seus tres fillos.
Cotarel
O topónimo galego Cotarel pode referirse a:
Pazo de Oca
O pazo de Oca é unha casa señorial galega construída entre os séculos XVII e o XVIII. De estilo barroco, pertence actualmente aos duques de Medinaceli. Foi declarada unha das propiedades de interese cultural da herdanza española.
Tamén é coñecido coma o Xeralife do Norte ou o Versalles galego debido á gran beleza dos seus xardíns, que ocupan 8 hectáreas de terreo e pódense visitar durante todo o ano.
Situación
Está situado na parroquia de Santo Estevo de Oca, no concello da Estrada, na provincia de Pontevedra, (Galicia). Encóntrase no val do río Ulla, a uns 30 quilómetros ao sueste da cidade de Santiago.
Historia
=== Evolución da propiedade === As terras e fortaleza  de Oca pasaron a formar parte da xurisdición eclesiástica da mitra compostelá durante case un século ata que, primeiro, o papa Pío IV en 1564 e, sobre todo, Gregorio XIII o 6 de abril de 1574 concedesen os abadengos e outros dominios eclesiásticos a Coroa. Isto posibilitou que, anos despois, o rei Filipe II vendese o estado de Oca, coa súa casa-forte, a María de Neira, veciña de Santiago, por escritura do 15 de novembro de 1586, a un custo de 195.775 marabedís.
Dinastía de Vasa
A Dinastía de Vasa (sueco: Vasaätten, polaco: Wazowie, Lithuanian: Vaza) foi unha das primeiras casas reais modernas fundada no ano 1523 en Suecia e que gobernou ese país entre 1523 e 1654, a República das Dúas Nacións entre 1587 e 1668 e o Tsarato ruso de 1610 a 1613. A súa liña agnática extinguíuse coa morte do rei Xoán II Casimiro de Polonia en 1672.
Pazo de Oca
Evolución da construción
O pazo foi rematado no século XVIII, xunto a unha vella fortaleza medieval. Está composto polo propio pazo, a capela e as vivendas dos traballadores. A primeira familia propietaria do pazo foi a de Sueiro de Oca, pertencendo hoxe en día ao Ducado de Medinaceli.
Os xardíns
O pazo é un dos máis famosos de Galicia polos seus xardíns, que teñen pontes, árbores pouco frecuentes e, entre outras moitas cousas máis, un encoro con parrulos e gansos. Algúns dos exemplares botánicos son a Camellia reticulata (camelia reticulada) a Cryptomeria japonica (cedro do Xapón) ou as formacións de buxos e de tileiros.
Dinastía de Vasa
Porén, o seu fillo máis vello e sucesor Eric XIV de Suecia foi derrocado polo fillo máis novo de Gustavo, o rei Xoán III de Suecia. Xoán III casou cunha princesa católica polaca, Catarina Xaguiellón, que levou á dinastía a gobernar Polonia.
A implicación do famoso xeneral protestante e rei Gustavo Adolfo de Suecia na guerra dos Trinta Anos deu orixe ao dito de que era a encarnación do "León do Norte" (alemán: "Der Löwe von Mitternacht"). Con todo, a súa filla e herdeira a raíña Cristina de Suecia (1632-1654) abdicou en 1654 despois de converterse ao catolicismo e emigrou a Roma. En Polonia, Xoán II Casimiro de Polonia abdicou en 1668. Coa súa morte a familia real de Vasa extinguíuse en 1672, aínda que o actual rei de Suecia, Carlos XVI Gustavo, é descendente de Gustavo I a través da súa bisavoa paterna, Victoria de Baden.
Anja Andersen
Anja Andersen, nada en Odense o 15 de febreiro de 1969 é unha ex xogadora e adestradora dinamarquesa de balonmán.
Traxectoria
Andersen é coñecida pola súa habilidade como xogadora ofensiva, ademais do seu forte temperamento e coraxe. Foi unha parte importante no renacemento do balonmán dinamarqués na década de 1990. Xogou 133 partidos coa selección dinamarquesa e marcou 726 goles.
Titanomaquia
Na mitoloxía grega, a Titanomaquia (en grego antigo Τιτανομαχία Titanomakhía) foi unha longa guerra entre Zeus e os seus irmáns, os deuses olímpicos, co apoio doutros personaxes, contra Cronos e os seus irmáns, os titáns. Trala vitoria de Zeus, os titáns foron encadeados e condenados ó Tártaro e Zeus converteuse no Deus do Olimpo.
Ó lado de Zeus combateron os deuses Hestia, Hera, Deméter, Poseidón e Hades, a deusa Hécate (descendente de Xea e Ponto). Tamén Prometeo e Epimeteo (fillos de Xapeto). Avanzada a guerra, Zeus veuse obrigado, trala profecía de Xea, a liberar os Hecatonquiros e os Ciclopes para que o axudaran.
Fronte a Zeus, ademais de Cronos, loitaron os outros titáns (Ceo, Hiperión, Crío e Xapeto), así como Atlas e Menecio (tamén fillos de Xapeto).
Mantivéronse neutrais o titán Océano e as seis titánides (Tetis, Rea, Temis, Mnemósine, Febe, Dione e Tía). Elvira Barba afirma que Rea, Temis e Mnemósine apoiaron claramente a Zeus.
Desenvolvemento
thumb|250px|Titanomaquia, templo de Artemis en Corfú Hesíodo describe a Titanomaquia na súa Teogonía. Explica que durante anos se enfrontaron na guerra os titáns e os deuses sen que a vitoria se decantase por ningún dos dous bandos. Foi entón cando Xea comunicou a Zeus unha profecía, segundo a cal só coa axuda dos Ciclopes e os Hecatonquiros conseguirían vencer. Zeus liberounos das súas cadeas no Tártaro e deunos a comer néctar e ambrosía, alimentos dos propios deuses olímpicos, e pediulles a súa axuda para loitar contra os titáns.
Lista de Xogos Olímpicos da era moderna
Esta é a lista das cidades onde se realizaron os Xogos Olímpicos da era moderna, dividida en xogos de Verán e Inverno, e ordenada por anos.
Titanomaquia
Desenvolvemento
De todas formas, o desenvolvemento da Titanomaquia resulta confuso e contraditorio nos textos dos diferentes autores clásicos. A iconografía conservada sobre o mito é escasa (unha crátera de bronce de Rodas e un frontón dun templo de Corfú). Tampouco na pintura moderna se tratou o tema (coa excepción de John Flaxman, que realmente utiliza un momento da Xigantomaquia). Elvira Barba suxire que esta ausencia pode deberse á dificultade de representar unha guerra entre un fillo, Zeus, contra o seu pai, Cronos, para destronalo.
Lista de Xogos Olímpicos da era moderna
Xogos Olímpicos de Inverno
Os Xogos Olímpicos de Inverno dispútanse cada catro anos. Inicialmente coincidentes no ano dos Olímpicos de Verán, a partir de 1994 pasaron a ser alternados, con diferenza de dous anos.
Titanomaquia
Desenvolvemento
Unha vez rematada a guerra coa vitoria dos deuses olímpicos, Zeus e os seus irmáns repartíronse o mundo de xeito que Zeus quedou como soberano do ceo, Poseidón do mar e Hades co mundo subterráneo. Esta repartición ben puido facerse por sorteo, segundo Pseudo-Apolodoro, ben por decisión de Zeus como rei superior, segundo Hesíodo. Un artista anónimo, que algúns identificaron con Caravaggio, pintou no Casino Ludovisi (en Roma) ós tres deuses en torno á esfera do mundo.
O Seixo, Rodeiro, Oza-Cesuras
O Seixo é un lugar da parroquia de Rodeiro no concello coruñés de Oza-Cesuras na comarca de Betanzos. Tiña 3 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 2 homes e 1 muller, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 5 habitantes.
Golpe doloroso
Golpe doloroso é un tropo recorrente nas lendas artúricas e nalgunhas outras lendas de orixe celta.
Na súa forma máis completa, refírese ó Rei Pescador (Rei Pelles), gardián do Santo Graal, quen cae no pecado e polo tanto sofre unha ferida de arma mística (normalmente a Lanza do Destino). Deste xeito, convértese no Rei Tolleito ou Rei Ferido e o seu reino sofre á súa vez de maneira similar, converténdose nunha paraxe desolada. Tanto o rei como o reino non sandarán até a finalización con éxito da busca do Graal.
O golpe adoita describirse localizado nas pernas ou nas cachas do rei, aínda que isto foi tomado como un eufemismo para referirse ós xenitais, que explicitamente son a localización da ferida de Anfortas en Parzival de Wolfram von Eschenbach. No Ciclo da Pos-Vulgata, Le Morte D'Arthur e obras tardías baseadas nestas, o golpe é dado por Sir Balin, quen fai caso omiso dunha "voz sobrenatural" e golpea ó rei cando se lle priva da súa arma e pensa que o seu ataque está "xustificado".
Igrexa de Hogrän
A igrexa de Hogrän (sueco: Hogräns kyrka) é unha igrexa medieval luterana en Hogrän, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.
Historia e arquitectura
A igrexa de Hogrän está formada por unha torre románica e un coro e unha nave góticos. A torre é así a parte máis antiga do edificio e data de ao redor do ano 1200. Unida a esta atopábase orixinalmente unha igrexa anterior de pedra, tamén de estilo románico e levantada durante o século XII. No século XIV foi substituída pola nave e o coro actual. Uns poucos detalles da igrexa románica, como algúns relieves e un marco dunha fiestra románica, foron incorporados ao presente edificio.
O interior da igrexa está caracterizado polo ancho da nave, duns 10 metros. A igrexa contén varios obxectos medievais. A cruz triunfal é unha das esculturas de madeira máis antigas de Gotland, datando do século XII. As portas finamente talladas do tabernáculo son de principios do século XV, e a porta da sancristía é tamén medieval. A pía bautismal, probablemente realizada polo artesan coñecido como Master Byzantios, é de finais do século XII. De datas posteriores son o retablo (1634), o púlpito (1637) e os postos do coro (do século XVII pero con elementos medievais incorporados).
A igrexa foi restaurada entre 1953 e 1954.
Enrique Vidal Abascal
Enrique Vidal Abascal, nado en Oviedo o 12 de outubro de 1908 e finado en Santiago de Compostela o 31 de outubro de 1994, foi un matemático, astrónomo e pintor galego.
Traxectoria
Fillo de Enrique Vidal Bobo. Residiu desde a súa nenez en Galicia. Estudou Ciencias Exactas en Santiago e Madrid. Foi profesor de Matemáticas dos institutos de Santa Cruz da Palma, Monforte, A Estrada, Vigo, Pontevedra e Arcebispo Xelmírez de Santiago. Foi director do Instituto de Monforte (1934) e despois do Instituto da Estrada (1935). En 1940 substituíu a Secundino Vilanova Rivas como presidente da comisión depuradora do maxisterio de Pontevedra.
Doutor en Ciencias Matemáticas pola Universidade de Madrid (1944), presentando unha tese, dirixida por Ramón María Aller Ulloa, que trataba sobre as órbitas de estrelas duplas.
O Cotarón
O topónimo galego O Cotarón pode referirse a:
Enrique Vidal Abascal
Traxectoria
Desde 1955 foi catedrático de Xeometría Diferencial da Universidade de Santiago de Compostela sendo, desde a súa creación en 1968, decano da Facultade de Ciencias Matemáticas de dita universidade, até a súa xubilación. Está considerado pioneiro no aperturismo matemático internacional da posguerra española, organizando o primeiro Coloquio Internacional de Matemáticas celebrado en España (1963)
Foi promotor da Real Academia Galega de Ciencias, da que foi o seu primeiro presidente, sendo designado posteriormente presidente de honra, e director do Seminario de Estudos Matemáticos de Santiago de Compostela entre 1967 e 1978.
O labor investigador de Vidal Abascal versou sobre Xeometría Diferencial e Integral (curvas e superficies) e, en astronomía, no cáculo de órbitas de estrelas duplas.
Introduciu en España o estudo de Foliacións, así como a noción de métrica case fibrada; Vidal e o profesor Hervella encontraron dúas novas xeometrías pseudokahlerianas, que denominaron G1 G2 (Galegas 1ª e 2ª).
Inventou un aparello, o orbígrafo (construído en Zürich) para o cálculo das órbitas de estrelas duplas, que aínda segue a usarse no Observatorio Astronómico de Santiago. Ao respecto do seu labor investigador sobre estas estrelas, o Observatorio Astronómico de París, escribía en 1979:
Entre 1972 e 1977 ditou relatorios e cursos na École Polytechnique de Lausana e na Universidade VI de París.
Obras
A súa produción complétase cuns cen artigos, algúns deles aparecidos en revistas como:
Premios e recoñecementos
Os espazos case-foliados (almost-foliated manifolds) son coñecidos coma espazos de Vidal na súa honra, e as estruturas case hermíticas coma G1-G2, por Galicia.
Hélice alfa
miniatura|200px|Vista lateral dunha hélice α de residuos de [[alanina con detalla atómico. Dous hidróxenos do mesmo grupo peptídico foron destacados en cor maxenta; a distancis H-O é duns 2 Å (0,20 nm). A cadea proteica dixíxese cara arriba aquí, é dicir, o seu extremo N-terminal está abaixo e o C-terminal arriba. Nótese que as cadeas laterais (puntas grises) fai un ángulo dirixido lixeiramente cara abaixo (cara ao extremo N-terminal), mentres que os oxíxenos peptídicos (en vermello) apuntan cara arriba e os NHs peptídicos cara abaixo.]] miniatura|dereita|200px|Enlaces de hidróxeno (puntos amarelos) que estabilizan unha hélice alfa.|120px A hélice alfa (hélice α) é unha estrutura secundaria das proteínas moi común e é unha conformación en espiral dextroxira (enroscada cara á dereita) ou hélice na cal cada grupo N-H pertencente ao N do enlace peptídico doa un enlace de hidróxeno a un grupo C=O do C do enlace peptídico doutro residuo de aminoácido situado catro residuos antes (enlace de hidróxeno ). Como cada aminoácido ten un grupo N-H e un grupo C=O, todos os aminoácidos da hélice establecen dúas pontes de hidróxeno, unha co cuarto aminoácido superior na hélice e outro co cuarto aminoácido inferior, os cales estabilizan a forma da hélice. As cadeas laterais dos aminoácidos están na parte externa da hélice. Esta estrutura secundaria tamén se denomina ás veces hélice alfa de Pauling–Corey–Branson clásica (ver máis abaixo). Tamén se usa para ela o nome hélice 3,613, que indica o número de residuos por xiro de hélice (paso de rosca), que son 3,6, e que están implicados 13 átomos no anel formado pola ponte de hidróxeno. Entre os tipos de estruturas locais das proteínas, a hélice α é a máis regular e a máis predicible a partir da secuencia de aminoácidos, e tamén a máis frecuente.
Descubrimento
A inicios da década de 1930, William Astbury mostou que se producían cambios drásticos na difracción de raios X de fibras de la húmida ou de pelos estirados significativamente. Os datos suxerían que as fibras non estiradas tiñan unha estrutura molecular enrolada cunhas repeticións características cada ~51 Å (5,1 nm). Astbury propuxo inicialmente para estas fibras unha estrutura de cadea enroscada. Despois uniuse a outros investigadores (principalmente ao químico norteamericano Maurice Huggins) para propoñer que:
Aínda que os modelos de Atsbury eran incorrectos nos seus detalles, as formas que propoñía eran esencialmente correctas e correspóndense cos tipos de estrutura secundaria que se consideran modernamente, a hélice α e a folla β (mantívose a nomenclatura de Astbury), que foron desenvolvidas por Linus Pauling, Robert Corey e Herman Branson en 1951 (ver máis abaixo); naquel artigo inicial mostrábanse tanto hélices dextroxiras coma levoxiras, aínda que en 1960 a obtención da estrutura cristalina da mioglobina mostrou que a forma dextroxira é a común. Hans Neurath foi o primeiro que demostrou que os modelos de Astbury non podían ser correctos en detalle, porque implicaban choques de átomos. Os artigos de Neurath e os datos de Astbury inspiraron a H. S. Taylor, Maurice Huggins e Bragg e colaboradores a propoñer os modelos da queratina que lembran algo á moderna hélice α.
Dous desenvolvementos clave na modelización da moderna hélice α foron: (1) a correcta xeometría dos enlaces, grazas a determinacións da estrutura cristalina de aminoácidos e péptidos e á predición de Pauling dos enlaces peptídicos planares; e (2) o abandono da idea de que había un número enteiro de residuos por volta de hélice. O momento fundamental chegou en 1948, cando Pauling estaba en cama curándose dun arrefriado, e ao estar aburrido debuxou unha cadea polipeptídica de aproximadamente as dimensións correctas nunha tira de papel e pregouna formando unha hélice, tendo coidado de manter os enlaces peptídicos planares. Despois duns poucos intentos, obtivo un modelo con enlaces de hidróxeno fisicamente aceptables. Pauling traballou despois con Corey e Branson para confirmar o seu modelo antes de publicalo. En 1954, Pauling foi galardoado co primeiro Premio Nobel "polas súas investigacións sobre a natureza dun enlace químico e a súa apicación á elucidación da estrutura de substancias complexas" (como as proteínas), incluída especialmente a estrutura da hélice α.
miniatura|dereita|200px|Vista superior da mesma hélice alfa mostrada abaixo. Catro grupos [[carbonilo están apuntando cara arriba cara ao observador, espazados uns 100° no círculo, e corresponden a 3,6 residuos de aminoácidos por volta da hélice.]]
Xeometría e enlaces de hidróxeno
Os aminoácidos dunha hélice α están dispostos formando unha estrutura helicoidal que xira á dereita (dextroxira) na que cada residuo de aminoácido corresponde a un xiro de 100° na hélice (o que implica que a hélice ten 3,6 residuos por volta), e unha traslación de 15 Å (1,5 nm) ao longo do eixe da hélice. Dunitz indicou que o primeiro artigo de Pauling sobre este tema mostra, de feito, unha hélice levoxira (que xira á esquerda), o enantiómero da verdadeira estrutura. Algunhas veces aparecen partes curtas con hélice levoxira en zonas con gran contido do aminoácido aquiral glicina, pero non están favorecidas cos outros L-aminoácidos normais biolóxicos. A pendente da hélice alfa (determinada pola distancia vertical entre unha volta consecutiva da hélice) é de 54 Å (5,4 nm), o cal é o produto de 1,5 e 3,6. O máis importante é que o grupo N-H dun aminoácido forma un enlace de hidróxeno co grupo C=O do cuarto residuo de aminoácido situado antes na hélice; este enlace de hidróxeno repetido é a característica máis salientable da hélice α. A nomenclatura internacional oficial especifica dous modos de definir as hélices α, a regra 6.2 en termos de ángulos de torsión φ,ψ repetidos (ver máis abaixo), e a regra 6.3 en termos do patrón combinado de pendente e enlaces de hidróxeno. As hélices alfa poden identificarse na estrutura das proteínas utilizando varios métodos computacionais, un dos cales é DSSP (Dictionary of Protein Secondary Structure, Dicionario da Estrutura Secundaria de Proteínas).
miniatura|esquerda|300px|Comparación entre as visións da hélice de tipo α (aproximadamente cadrado) e a 310 (triangular). Estruturas similares son a hélice 310 (con enlaces de hidróxeno ) e a hélice π (con enlaces de hidróxeno ). A hélice α pode describirse como unha hélice 3,613, xa que o espazado i + 4 engade 3 átomos máis ao bucle enlazado ao H en comparación coa hélice máis apertada de tipo 310, e como media, nun anel de hélice α están implicados 3,6 aminoácidos. O subíndice refírese ao número de átomos (incluíndo o hidróxeno) no bucle pechado formado polo enlace de hidróxeno.
miniatura|dereita|250px|[[Gráfico de Ramachandran (plot de φ,ψ), con puntos de datos para residuos de hélice α que forman unha agrupación diagonal mesta de puntos debaixo e á esqueda do centro, arredor do mínimo de enerxía global para a conformación do esqueleto da molécula. ]] Os residuos nas hélices α adoptan normalmente ángulos diedros (φ, ψ) no esqueleto da molécula de -60° e -45°, como se mostra na imaxe da dereita. En termos máis xerais, adoptan ángulos diedros tales que a suma do ángulo diedro ψ dun residuo e o ángulo diedro φ do seguinte residuo suman aproximadamente -105°. Como consecuencia, os ángulos diedros da hélice alfa, en xeral, forman unha banda diagonal no diagrama de Ramachandran (de pendente -1), que vai de (-90°, -15°) a (-35°, -70°). Como comparación, a suma de ángulos diedros dunha hélice 310 é de aproximadamente -75°, mentres que nunha hélice π é de aproximadamente -130°. A fórmula xeral para o ánguilo de rotación Ω por residuo de calquera hélice polipeptídica con isómeros trans é a dada pola ecuación
A hélice α está moi estreitamente empaquetada; case non hai espazo libre na hélice. As cadeas laterais dos aminoácidos están fóra da hélice, e apuntan algo "cara abaixo" (é dicir, cara ao extremo N-terminal), como as pólas de certos abetos (efecto de árbore de Nadal). Esta direccionalidade utilízase ás veces en mapas de densidade electrónicas de baixa resolución preliminares para determinar a dirección do esqueleto da molécula proteica.
miniatura|dereita|180px|Diagrama de roda helicoidal.
Diagramas bidimensionais para representar hélices α
miniatura|dereita|180px|Diagrama wenxiang. Utilízanse tres estilos de diagramas bidimensionais (2D) para representar diferentes aspectos da relación de secuencia e estrutura que lle confiren propiedades de interacción e físicas específicas a cada hélices α. Dúas destas enfatizan o lugar circular arredor dunha sección cilíndrica: O primeiro diagrama desenvolvido deste tipo é o chamado "roda helicoidal", e unha versión máis recente chámase "diagrama wenxiang". O último nome procede do feito de que o diagrama semella unha espiral de incenso como as usadas na China para repeler os mosquitos, que en chinés se pronuncia wenxiang (蚊香).
A roda helicoidal representa unha hélice por medio dunha proxección da estrutura do esqueleto de Cα da proteína ao longo do eixe da hélice, mentres que o diagrama wenxiang represéntao de forma máis abstracta como unha espiral enrolada no plano da páxina. Ambos os diagramas indican a secuencia co código de aminoácidos dunha letra (ver aminoácido) en cada posición Cα, utilizando diferentes cores ou símbolos para codificar as propiedades dos aminoácidos. Sempre se distinguen os aminoácidos hidrofóbicos dos hidrofílicos, como a propiedade máis importante que goberna as interaccións na hélice. Ás veces tamén se distinguen os aminoácidos hidrofílicos cargados negativamente dos cargados positivamente, e tamén se poden indicar os aminoácidos ambiguos como a glicina (G). Hai varias convencións para as codificacións por cores. A roda helicoidal non cambia a representación ao longo da hélice, mentres que o diagrama wenxiang pode mostrar as localizacións relativas dos aminoácidos na hélice α independentemente do longa que sexa.
Quotidiania delirante
Quotidiania delirante é unha serie de bandas deseñadas creada dende 1987 por Miguelanxo Prado.
Hélice alfa
Diagramas bidimensionais para representar hélices α
Tanto o estilo circular coma o diagrama poden proporcionar unha intuitiva e doadamente visualizable imaxe en 2D que caracteriza a disposición dos residuos hidrofóbicos e hidrofílicos nas hélices α, e pode usarse para estudar as interaccións hélice-hélice, interaccións hélice-membrana cuantificadas polo momento hidrofóbico da hélice, ou interaccións proteína-proteína. Disponse de varios servizos e sitios web que xeran rodas helicoidais, como a páxina de Kael Fischer. Recentemente, apareceu un servidor web chamado "Wenxiang" para debuxar os diagramas wenxiang de calquera secuencia de hélice α.
O terceiro estilo de diagrama bidimensional (2D) denomínase "rede helicoidal". Xérase ao abrir a superficie cilíndrica de cada hélice ao longo dunha liña paralela ao eixe e dispoñer o resultado verticalmente. A rede helicoidal non é axeitada para o estudo de interaccións de empaquetado hélice-hélice, pero converteuse no medio dominante para representar a disposición da secuencia de proteínas integrais de membrana, porque mostra importantes relacións da secuencia helicoidal coa posición vertical dentro da membrana, mesmo sen que se coñeza como está disposta tridimensionalmente (3D) a hélice.
Quotidiania delirante
Traxectoria editorial
A serie publicouse orixinariamente nos semanarios El Jueves e H Dios O a partir de 1987, e posteriormente foron recompiladas de xeito monográfico:
Adaptacións
En 2006 estreouse Quotidianía delirant, escrita e dirixida por Eles Alavedra.