cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
As Pontes de García Rodríguez
Debido a que o concello das Pontes é o de maior tamaño da provincia da Coruña, pódese atopar nel unha gran variedade de paisaxes distintas. O monte Caxado, ao norte, constitúe cos seus 756 metros de altura o punto máis elevado do concello e un dos máis elevados da provincia. Entre os ríos que discorren polo concello destaca o Eume, que percorre o concello ao longo de 9 quilómetros, e dá nome á comarca. No concello aséntase tamén gran parte do parque natural das fragas do Eume.
No ano 1267 atópase o primeiro texto que constata a existencia do "Concejo das Pontes". En 1376, Henrique II de Castela concedeulle o señorío da Vila das Pontes ao cabaleiro García Rodríguez de Valcarce. Este comezou entón a construción dun castelo e unha ponte seguindo o camiño real Lugo-Ferrol (a actual Ponte da Perfolla), dando lugar ao nome da vila de "Ponte de García Rodríguez", que posteriormente derivaría no actual nome do concello.
A principal industria do concello é a Central térmica das Pontes, cunha potencia de 1400 megavatios xunto con outra central eléctrica nova que usa o gas para producir electricidade. En 2012 rematou o proceso de enchido de auga da antiga mina de lignito esgotada, converténdoa nun lago de grandes dimensións cunha praia artificial.
Xeografía
Abrangue unha superficie de 249,37 km² e limita ao norte con Mañón e Ortigueira, ao leste e sueste con Muras e Xermade, ao suroeste con Monfero, e ao oeste coa Capela, San Sadurniño e As Somozas.
Os ríos que discorren polo concello son en xeral caudalosos, cun réxime bastante regular. Destaca entre eles o Eume, que percorre o concello ao longo de 9 quilómetros, e dá nome á comarca. Tralo peche da mina de lignito a ceo aberto que subministraba á central térmica das Pontes en 2007, comezouse un proceso de recheo do oco deixado, de máis de 5 km de lonxitude, 2,5 km de ancho e unha profundidade máxima de 206 m, con 547 millóns de m³ de agua procedentes do río Eume, dalgúns regatos da zona e de augas pluviais. En 2012 rematou o proceso coa creación do lago das Pontes, un dos maiores de Europa destas características.
Clima
O concello das Pontes rexistra unhas precipitacións anuais de 1.800 l/m². O mes de decembro adoita ser o máis chuvioso, podendo producirse en xaneiro e febreiro xeadas e precipitacións en forma de neve.
Demografía
Durante a primeira metade do século XX houbo poucas variacións na poboación do concello, con subidas e baixadas pouco representativas. O balance final deste medio século foi positivo, de 1900 a 1950 a poboación aumentou en 1325 habitantes. A evolución foi completamente distinta na segunda metade do século, aumentando a un ritmo maior e chegando a duplicarse en 40 anos ata acadar os 13 214 habitantes en 1991, en parte debido a que en 1982 o concello integrou as parroquias de Goente, Bermui, Espiñaredo, San Pedro de Eume, Ribadeume, A Faeira e Seoane, que até entón formaban parte do municipio da Capela. Esta data marcou o máximo histórico da poboación do concello, xa que na última década do século XX e na primeira do XXI produciuse un descenso apreciable de poboación ata os 10 399 habitantes habitantes no ano 2016. , dos cales 5 091 eran homes e 5 308 eran mulleres. En canto a distribución por tramos de idade, no 2015 a poboación maior de 64 anos representaba a quinta parte do total do concello, duplicando á menor de 16 anos. Os datos oficiais do IGE de 2014 indican un valor para o índice de envellecemento de 157,2. No 2013, a idade media á maternidade era de 32,4 anos, cun número medio de fillos por muller de 0,8.
Os datos de poboación recollidos nos censos oficiais feitos ao inicio de cada década desde o ano 1900 amosan a evolución da poboación no concello:
Historia
No concello atopáronse varios obxectos prehistóricos, máis dun centenar de mámoas, anacos de cerámica e vasos campaniformes. Segundo un estudo de 2010, a zona do concello era un asentamento periférico ás zonas preferentes de ocupación das comunidades do neolítico. Hai numerosas probas da romanización da zona, como son varios sarcófagos paleocristiáns atopados na vila e restos de vivendas romanizadas, entre outros.
No ano 1267 atópase o primeiro texto que constata a existencia do "Concejo das Pontes". En 1376, Henrique II de Castela concedeulle o señorío da Vila das Pontes ao cabaleiro García Rodríguez de Valcarce por rescatalo da prisión na que se atopaba trala batalla de Nájera.
A súa liñaxe extinguiuse nuns 100 anos, pasando a pertencer o señorío á casa de Lemos. Porén, deixou pegada nas numerosas pontes que mandou construír no río Eume, destacando entre elas a ponte dos Ferros tamén coñecida como ponte vella.
Segundo o Catastro de Ensenada de 1752, residían por aquel entón no casco urbano pontés pouco máis de douscentos habitantes e cerca de mil no resto do concello. A vila dispuña dun Hospital para recoller, dar pousada e asistir a pobres, peregrinos e viandantes. O edificio, cuxo recordo dá nome á praza principal das Pontes, seguiu sendo hospital ata mediados do século XIX e escola ata a segunda década do século XX, no que foi derruído por orde municipal. A finais do século XVIII José Cornide Saavedra comunicou á Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago a existencia nas Pontes de García Rodríguez de xacementos de lignito. En 1860 levantouse unha nova ponte construída na época de Isabel II de España e de quen recibe o nome.
Nas décadas de 1950 e 1960 a empresa nacional ENCASO foi a responsable da construción dunha central térmica de 32 MW e dunha fábrica de fertilizantes, así como do comezo da explotación da mina de lignito e a construción do encoro da Ribeira. Isto supuxo un aumento considerable da poboación por mor da necesidade de man de obra, e a creación do poboado das Veigas para a asignación de vivendas aos traballadores. A comezos da década de 1970 Endesa comezou a construción da central térmica das Pontes de 1400 MW, que xunto a explotación da mina de lignito marcou o desenvolvemento industrial do concello durante a segunda metade do século XX, ademais de influír no desenvolvemento urbanístico da vila coa creación de varios novos poboados como os da Magdalena, Anguieiro, Barreiro e o da Fraga.
Toponimia
As orixes do nome do concello remóntanse ao ano 1376, cando o conde García Rodríguez de Valcarce tomou posesión das terras do val no que se asenta o concello, tralo decreto do rei Henrique II de Castela. Este comezou entón a construción dun castelo e unha ponte seguindo o camiño real Lugo-Ferrol (a actual Ponte da Perfolla), dando lugar ao nome da vila das "Pontes d’Uyme", que posteriormente derivaría no actual nome do concello.
En canto os lugares do concello, varios dos topónimos teñen a súa orixe en termos célticos, como por exemplo A Cuíña ("Costa empinada"), O Catarou ("Mirador") ou O Reboredo ("Carballeira"). Outros destes lugares teñen a orixe do seu topónimo no latín, como O Caneiro (canna), A Ermida (eremita), O Chao (planus), Espiñaredo (epina) ou O Castro (castrum).
Festas e celebracións
miniatura|300px|Procesión diúrna da [[Virxe do Carme 2015.]] As Festas da Virxe do Carme celébranse tódolos 16 de xullo dende 1741, trala fundación da Confraría do Carmelo no ano 1736 por Blas Santomé Aguiar, irmán do entón párroco das Pontes, e a aprobación dos seus estatutos en 1741. A festividade do Carme comezou a tomar notoriedade e no ano 1860 a Virxe do Carme pasou a ser patroa do concello.
A Romaría da Fraga ten lugar o 25 de xullo. Comezou a celebrarse no ano 1904 por iniciativa de Manuel Fernández Vidal, naquel entón xuíz de Paz. Esa primeira celebración tivo lugar nunha leira dunhas oitenta áreas de superficie, preto do río Eume e poboada de carballos e outras árbores pequenas. O lugar coñecíase como a illa da Ramalleira, e era propiedade de Sergio Rivera Chao. Estaba rodeada polo río Eume, polo que os romeiros tiñan que achegarse a ela a través dunha pequena ponte.
Ata 1948 os ponteses e visitantes seguiron celebrando a romaría neste lugar, na que foi popularmente chamada Festa da Isla. Por mor da construción da presa hidroeléctrica da central de ENCASO en 1948, a illa quedou anegada e a celebración trasladouse a unha fraga no barrio do Barreiro, propiedade de Rita Cabarcos Durán, quen fora mestra na escola das Pontes. Dende 1950 continuouse a celebrar a romaría nesta paraxe natural á beira do río Eume, entre os poboados da Fraga e do Barreiro e o barrio da Cuíña.
miniatura|Feira do Grelo, 2016 As principais festas gastronómicas do concello son a Feira do Grelo, que ten lugar o domingo de entroido e que naceu en 1981 para potenciar a agricultura local. , a Feira de Fungos e Cogomelos, que ten lugar o 1 de novembro e recolle diversos actos como a degustación de pratos, concursos micolóxicos e o Mercado de Oportunidades Vila de As Pontes (MOVA), e a Feira do Queixo e o Mel que ten lugar no mes de outubro na parroquia de Goente e leva celebrándose dende 2008. Outras das festas locais son a Cita coa Historia, unha feira de recreación histórica que comezou a celebrarse no 2013 e ten lugar na vila antiga, e a Festa do Lago en agosto, que conmemora a inauguración do lago e a súa praia que tivo lugar o 20 de agosto de 2012.
Gastronomía
Un dos produtos característicos do concello son as mantecadas das Pontes, de elaboración artesanal, feitas con manteiga de vaca cocida, ovos, fariña e azucre. Segundo o historiador Enrique Rivera Rouco, foron introducidas no concello nos principios do século XX por Pilar Prieto Penabad, que deprendera a elaboración e receita das mesmas a unha veciña de Muras que fora instruída nun convento de monxas.
Tradición oral
Existen diversas lendas relativas a varios dos lugares do concello, recollidas polo historiador local Enrique Rivera en diversas publicacións:
Vilas irmandadas
O concello está irmandado coa vila bretoa de Lesneven, a vila galesa de Carmarthen, e a vila cubana de Arroyo Naranjo.
Economía
Nas Pontes de García Rodríguez ten importancia a explotación gandeira sendo o seu leite empregado, entre outros destinos, na empresa Queserías del Eume situada na parroquia da Faeira Segundo datos do IGE, no 2012 existían 264 explotacións de gando bovino, sumando un total de 3 294 cabezas entre elas. Son tamén importantes os seus recursos forestais para a industria madeireira e papeleira, así como a fabricación de combustible a partir de biomasa.
A principal industria do concello é a Central térmica das Pontes. A central térmica é a máis grande de España, e a súa cheminea, con 356 metros de altura, é a construción máis alta de España, e figura no Libro Guinness dos Récords como a cheminea máis voluminosa do mundo. Ten unha potencia de 1400 megavatios xunto con outra central eléctrica que usa o gas para producir electricidade, nun ciclo combinado de 800 megavatios. Ademais o concello conta con varios parques eólicos e dous encoros no río Eume, o encoro da Ribeira e o encoro do Eume. Todas estas instalacións no seu conxunto fan que o concello sexa un dos lugares con maior produción de enerxía a nivel mundial. O concello conta tamén con tres parques industriais onde se asentan diversas empresas: O polígono industrial de Penapurreira, o polígono industrial dos Airíos e o polígono Cruz das Cabezas.
No relativo ó turismo, no ano 2012 rematou o proceso de enchido de auga da antiga mina de lignito esgotada, converténdoa nun lago de 8,65 ha de superficie cunha praia artificial.
Infraestruturas
miniatura|dereita|Praia artificial das Pontes. O concello atópase a uns 42 km de distancia por estrada de Ferrol (AG-64), a uns 67,1 km de A Coruña e a uns 68,4 km de Lugo. As principais vías de comunicación terrestres do concello son:
Medios de comunicación
RTV Eume é a emisora de radio e televisión local do concello, fundada o 11 de novembro de 1989, cunha programación que inclúe emisións musicais, reportaxes sobre eventos ocorridos no concello, entrevistas e novas locais. Na celebración do seu 24º aniversario, a radio acadou un récord Guinness tras realizar entrevistas sen pausa durante 24 horas e 6 minutos.
A asociación local de informática Amigus comezou o 24 de xullo de 2003 un portal web no que se recollen novas locais e novas relacionadas co mundo da tecnoloxía.
O xornal local A Nova Unión, que tomou o seu nome do desaparecido xornal local de comezos do século XX La Unión, tivo unha primeira edición independente quincenal de marzo a agosto do 1995, e unha segunda edición mensual que comezou en xaneiro de 1997, editada por Amigos de As Pontes.
Deporte
O equipo de fútbol Club Deportivo As Pontes fundouse no 1960 e federouse oficialmente co nome de Calvo Sotelo o 28 de setembro dese ano. O equipo mudou de nome varias veces, pasando a chamarse Endesa en 1973 e en 1982 Endesa As Pontes, para recuperar o seu nome inicial de "As Pontes" en 2002. Ten no seu haber dous títulos de liga da terceira división española, dous de rexional preferente, a Copa de Galicia de 1968, o Trofeo Concepción Arenal de 1992, a Copa Deputación da Coruña de 1996 e varios trofeos menores.
Outros equipos locais destacados noutros deportes son o Club de Rugby Fendetestas que milita na segunda categoría da Liga Galega de Rugby, o club de fútbol sala O Esteo F.S., e o Club de Baloncesto As Pontes En canto os deportes individuais destacan o piragüismo e o tiro con arco, con nomes destacados como o piragüista Borja Prieto e o tirador Miguel Alvariño. Ademais, dende a creación do lago comezaron a celebrarse no concello diversas probas atléticas como a proba de Ironman Northwest Triman e a carreira Samurai Xtreme Race.
Política e goberno
Aquilino Meizoso foi alcalde entre 1987 e 1995, en representación da agrupación independente Amigos de As Pontes. Nas eleccións de 1995 resultou elixido alcalde Víctor Guerreiro do BNG, se ben foi destituído dous anos máis tarde nunha moción de censura que levou á alcaldía ao socialista Vicente López Pena. Víctor Guerreiro obtivo a maioría de 9 concelleiros para o BNG nas eleccións de 1999 e 2003.
O PSdeG-PSOE converteuse na forza máis votada nas eleccións de 2007 con 8 concelleiros, os mesmos que o BNG, que perdeu a súa maioría no Concello. Valentín González Formoso converteuse en alcalde á fronte dun goberno municipal socialista en minoría, perante os 8 edís do BNG e o único concelleiro do PPdeG. González Formoso foi elixido de novo alcalde nas eleccións de 2011, ao acadar 12 concelleiros a lista por el encabezada, fronte aos 4 do BNG e 1 do PPdG. Catro anos despois, no 2015, volveu a saír elixido Valentín Gónzalez Formoso, acadando o PSdeG 11 concelleiros, o BNG 3, Xunt@s por As Pontes 2 e PPdeG 1. En 2019 Formoso revalida o seu goberno acadando o PSdG 12 concelleiros, o BNG 3, Son en Común 1 e PPdG 1.
Vitre, Frades
San Xoán de Vitre é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Frades. Segundo o INE en 2022 tiña 143 habitantes (77 mulleres e 66 homes) distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 209 habitantes.
Alessandra Negrini
Alessandra Vidal de Negreiros Negrini, nada en São Paulo o 29 de agosto de 1970, é unha actriz brasileira.
Montegrande, Partovia, O Carballiño
Montegrande é un lugar da parroquia de Partovia no concello ourensán do Carballiño na comarca do Carballiño. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 28 habitantes (trece homes e quince mulleres), unha muller menos ca en 2010.
Kanpur
Kanpur (en कानपुर; en کانپور) é unha cidade da India, a máis poboada do estado norteño de Uttar Pradesh de cuxa capital, Lucknow, apenas dista 60 km. Situada á beira do río Ganxes no seu curso medio, é un gran centro industrial e comercial ademais dun importante nó de comunicacións. Conta cunha poboación de seu de 2 767 031 de habitantes (censo de 2011).
Cyril Vasiľ
Cyril Vasiľ, nado en Košice (Eslovaquia) o 10 de abril de 1965, é un arcebispo grecocatólico eslovaco e teólogo xesuíta.
Traxectoria
O 14 de xuño de 1987 foi ordenado sacerdote da arquieparquía de Prešov, entón sé vacante, polo bispo de Križevci Slavomir Miklovš. O 15 de outubro de 1990 profesou como membro da Compañía de Xesús.
O 7 de maio de 2009 foi nomeado secretario da Congregación para as Igrexas Orientais e arcebispo titular de Ptolemais in Libya. Recibiu a consagración episcopal o 14 de xuño de mans do mesmo Miklovš, xa emérito, sendo os co-consagradores principais o arcebispo metropolitano de Prešov Ján Babjak e o bispo de Košice Milan Chautur. O 19 de febreiro de 2014 o papa Francisco confirmouno como secretario da Congregación para as Igrexas Orientais.
Anders Jahan Retzius
Anders Jahan Retzius, tamén coñecido como Anders Retzius, nado o 3 de outubro de 1742 en Kristianstad, condado de Escania, Suecia, e finado o 6 de outubro de 1821 en Estocolmo, foi un naturalista (químico, botánico e entomólogo) e cadedrático de Universidade sueco.
Traxectoria
Retzius matriculouse na Universidade de Lund en 1758, obtendo o título de Philosophia Magister (Mestrado en Filosofía) 1766. Tamén recibiu fomación en farmacia. En 1766 obtivo un posto de docente de Química, e, en 1767, de Historia natural. Dez anos máis tarde (1717) obtivo o cargo de profesor extraordinario de Historia Natural, ocupando entónces distintas cátedras consagradas a esta disciplina, e ás de Economía e de Química até a súa xubilación en 1812.
Casou con Ulrica Beata Prytz coa que tivo dous fillos, Magnus Kristian Retzius, e o médico e biólogo Anders Adolph Retzius (1796-1860), e o avó do tamén biólogo Gustaf Retzius (1842-1919). Entre os seus alumnos de cómpre citar ao botánico Carl Adolph Agardh (1785-1859), o zoólogo e arqueólogo Sven Nilsson (1787-1883), o botánico e entomólogo Carl Frederick Fallén (1764-1830) e o entomólogo Johan Wilhelm Zetterstedt (1785-1874). Exerceu tamén unha grande influencia sobre o botánico Elias Magnus Fries (1794-1878), que chegou a Lund cando Retzius era xa vello.
Obras principais
miniatura|200px|Busto de Anders Retzius diante do edificio principal da [[Universidade de Lund.]]
Botánica
A abreviatura Retz. emprégase para indicar a Anders Jahan Retzius como autoridade na descripión e clasificación científica en botánica.
Zooloxía
A abreviatura Retzius emprégase para recoñecer a Anders Jahan Retzius como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Timrå IK
Historia
O Timrå IK foi fundado o 11 de maio de 1928 baixo o nome de Wifstavarvs IK e comezou a súa andaina no hóckey sobre xeo en 1938. Logo da súa fusión en 1942 co Östrands IF, outro equipo local, accedeu á primeira división do campionato en 1956. Logo dunha nova fusión, desta vez co Fagerviks IF en 1964, o club adoptou en 1967 o seu nome actual, Timrå IK.
O club posuía nas súas orixes unha sección de fútbol, que se independizou en 1978 baixo o nome de IFK Timrå.
Campionato de Galicia de fútbol
O Campionato de Galicia foi a máxima competición regular de fútbol do país durante as primeiras décadas do século XX. O seu precursor foi o Campionato de Galicia non oficial organizado polo Vigo Foot-ball Club entre 1905 e 1912. A partir de 1913, a Federación Galega de Fútbol comezou a organizar o campionato galego de xeito oficial. Dende a segunda edición oficial, o torneo outorgaba a clasificación para a Copa de España, de manera semellante aos outros campionatos territoriais do resto do estado. A medida que o campionato foi crecendo, fóronse creando varias divisións inferiores (Serie B e Serie C), recibindo o nome de Serie A a primeira categoría. Durante certo tempo, o torneo coexistiu co actual sistema de ligas estatais creado en 1929. Foi eliminado en 1940 por decisión da FEF.
Campionato non oficial, organizado polo Vigo F.C.
150px|miniatura|dereita|Trofeo do campionato organizado polo [[Vigo Foot-ball Club|Vigo F.C.]] O Campionato de Galicia comezou a organizarse no ano 1905 de forma non oficial, xa que aínda non existía a Federación Galega de Fútbol, e foi un dos torneos pioneiros do fútbol galego xunto á Copa Compostelá, a Copa Pontevedra e o Campionato de Galicia e Asturias xogado na Coruña. O torneo era organizado polo Vigo Foot-ball Club e para participar na competición tan só era preciso que o club estivese legalizado. O trofeo en disputa era unha copa de prata de once quilogramos sostida por unha peaña de ébano, a cal foi doada polo rei Afonso XIII despois dunha petición dos organizadores, feito que provocou que naquela altura o campionato fose coñecido tamén como Copa do Rei.
Na primeira edición do campionato, xogaron a final o Fortuna Foot-ball Club e mailo Vigo Foot-ball Club, sendo proclamado campión o Fortuna varios meses despois, tras diversos enfrontamentos entre as directivas de ámbolos dous clubs. No torneo do ano seguinte xogan a final os dous mesmos equipos, e despois de dous partidos rematados con empate, o Fortuna gañou un terceiro encontro e revalidou o título. A terceira edición do campionato foi xogada en formato de liga, proclamándose campión o Vigo F.C. e subcampión o Fortuna. O Vigo volveu gañar o torneo ao ano seguinte tras vencer na final ao Pontevedra Sporting Club. Na quinta edición foi campión o Fortuna de Vigo despois de gañar a semifinal contra o Español F.C. de Vigo e que non se presentase á final o Victoria de Pontevedra. O Fortuna volveu gañar ao ano seguinte en circunstancias parecidas, xa que o Real Club Coruña non se presentou para disputar a final do torneo. A sétima e derradeira edición do torneo foi gañada polo Fortuna fronte ao Vigo tras unha final a dobre partido, ficando os fortunistas co trofeo en propiedade despois desta vitoria.
Cando rematou a disputa do primeiro trofeo, o rei Afonso XIII doou unha nova Copa do Rei ao Vigo Foot-ball Club para que a puxese en disputa nas vindeiras edicións do Campionato. A nova copa, que viña gardada nun elegante estoxo, era de prata dourada cunha peaña de madeira vernizada e tiña gravado o emblema do monarca e a inscrición ''“Vigo Foot-ball Club. Premio de S.M. el Rey”.'' O Vigo non chegou a organizar un novo campionato e decidiu doar esta copa á Federación Galega de Fútbol para que fose o premio do primeiro Campionato de Galicia oficial. A cambio desta doazón e da renuncia a calquera intervención deportiva ou económica na organización do Campionato, a Federación entregaría ao Vigo F.C. outra copa para que este organizase un concurso provincial.
Primeiras edicións oficiais
No torneo da seguinte tempada, o Real Club Coruña sufriu unha polémica descualificación que logo foi revogada pola RFEF aínda que non deu tempo para facer efectiva a decisión do órgano estatal e finalmente proclamaríase campión o Fortuna de Vigo. Dende esta segunda edición do campionato, ademais da disputa do propio título de campión galego, o torneo tamén servía para obter a clasificación para a Copa de España.
O campionato non disputado
No verán de 1915, unha selección de xogadores do Vigo Sporting e do Fortuna de Vigo acudiu a Lisboa para xogar un partido amigábel despois de recibir unha invitación. Os regulamentos da RFEF acabados de aprobar obrigaban a notificar a disputa de encontros internacionais con 15 días de antelación. Os xogadores viaxaron igualmente a Lisboa e a FGF notificou o asunto á RFEF, a cal autorizou á FGF para que impuxese as sancións que considerase oportunas “tendo presente que prefería que sufrise menoscabo o prestixio do Comité Nacional a que se causase prexuízo ao desenvolvemento da vida futbolística galega”. A FGF sancionou o Vigo Sporting, suspendendo da competición a todos os seus equipos durante un ano e impoñendolle unha multa de 500 pesetas, namentres que os seis xogadores do Fortuna que viaxaron a Lisboa foron sancionados de xeito indiviual, sendo suspendidos por un ano, e o Fortuna como club non foi sancionado. Algúns clubs pediron até en dúas ocasións que se realizase unha asemblea para discutir o tema, sendo denegadas as respectivas peticións pola directiva da FGF. Neste contexto e xa no mes de novembro, o Deportivo Auténtico e o Real Club Coruña, que ían participar no Campionato de Galicia desa tempada xunto co Fortuna, retiráronse do mesmo e formaron a Unión Galega de Clubs xunto co Vigo Sporting, organizando un campionato propio no que tomaron parte os tres clubs desconformes coa FGF. Este Campionato da Unión foi coñecido tamén como o campionato de honra e foi gañado polo Vigo Sporting. Por outra parte, despois de se retiraren o Deportivo Auténtico e o Coruña, o comité da FGF proclamou campión oficial ao Fortuna sen ter que xogar ningún partido.
No mes de febreiro de 1916, o comité nacional da RFEF decidiu levantar a sanción que impuxera a FGF ao Vigo Sporting e aos xogadores do Fortuna. Ese mesmo mes foi celebrada unha asemblea extraordinaria da RFEF, na que a representación da FGF entregou un escrito en protesta e abandonou a reunión. As outras tres federacións que conformaban a RFEF (Cataluña, Norte e Centro) acordaron dar de prazo ata o 15 de marzo para que a FGF arranxase o problema do fútbol galego ou sería expulsada da federación estatal. Galicia foi excluída da Copa de España por non solucionar os seus problemas internos antes da devandita data. A final do campionato, que nun principio estaba planeado que se xogase en Galicia, foi trasladada finalmente a Barcelona. A directiva da FGF presentou a súa dimisión e foi elixida unha nova directiva. Finalmente, unha asemblea da FGF en xuño de 1916 decidiu anular o Campionato de Galicia 1915/16 e non considerar campión ao Fortuna nin a ningún outro equipo.
Hipertensión arterial
miniatura|Proceso de remodelado arterial na hipertensión arterial. A hipertensión arterial é o aumento da presión arterial ben sexa mantido ou só nun momento agudo. A hipertensión arterial crónica é unha das patoloxías máis comúns a partir dos cincuenta anos de idade.
Campionato de Galicia de fútbol
O preito Vigo-Fortuna pola Copa do Rei
O campionato da tempada 1917/18 foi gañado polo Fortuna de Vigo, pero posteriormente sería anulado. Na edición de 1918/19 proclámase campión o Vigo Sporting, que tamén gañara o campionato da tempada 1916/17, correspondéndolle dese xeito a Copa do Rei en propiedade por ser o primeiro club en gañar tres veces o campionato. O Fortuna, campión da temporada anterior, négase a entregar o trofeo ao Vigo Sporting, argumentando que o Fortuna é o posuidor lexítimo do torneo baseándose en que o campionato non disputado da tempada 1915/16 fora outorgado pola directiva da FGF (decisión que fora anulada posteriormente, cando se arranxou o problema xurdido aquela tempada ) ao club fortunista e polo tanto foi este o primeiro en gañar tres veces o campionato. A FGF ordena que o Fortuna entregue o trofeo, pero estes non aceptan a decisión e son excluídos do campionato polo órgano federativo. O Fortuna agarda entón por unha decisión da RFEF, que non dá chegado, ante o cal decide abandonar a FGF e unirse á Liga Rexional de Clubs de Fútbol. Paralelamente, o Fortuna formaliza unha queixa ante o gobernador civil da provincia de Pontevedra, que anula a asemblea da FGF de decembro de 1918 por irregularidades na representación do Pontevedra Athletic Club e do Deportivo da Coruña. En novembro de 1919, celébrase unha asemblea da FGF na que se anula o Campionato de Galicia 1917/18 que gañara o Fortuna. Noutra nova asemblea levada a cabo no mesmo mes, considérase ao Pontevedra Athletic herdeiro dos dereitos federativos do Pontevedra Sporting Club e ao Deportivo da Coruña herdeiro dos dereitos federativos do Deportivo Auténtico. En xuño de 1920, anúnciase un acordo entre o Fortuna e o Vigo para solucionaren o problema do trofeo, segundo o cal o Fortuna reingresaría na FGF séndolle perdoadas as sancións, aínda que tendo que pagar o que debe, e a Copa do Rei sería posta outra vez en disputa. Porén, o acordo final non se acadaría até decembro do mesmo ano, cando se pactou que o Fortuna entregaría o trofeo á FGF, esta ao Vigo Sporting, e este último á RFEF en propiedade.
Hipertensión arterial
O día 17 de maio celébrase o Día Mundial da Hipertensión Arterial, co obxectivo insistir na importancia dun control periódico da presión arterial e promocionar hábitos de vida que axuden a previr a hipertensión e lograr o control da enfermidade.
Campionato de Galicia de fútbol
O preito Vigo-Fortuna pola Copa do Rei
O torneo da tempada 1919/20 xogouse mentres o Vigo e o Fortuna mantiñan o litixio pola Copa do Rei. Nesta edición inicialmente ían participar o Vigo Sporting, o Deportivo da Coruña, o Real Club Coruña e o Pontevedra Athletic, pero o Coruña retirouse do campionato antes da primeira xornada e o Athletic non se presentou a xogar os partidos, ficando o torneo nun cara a cara entre o Vigo e o Deportivo, do que saíu campión o equipo vigués. O Fortuna non puido participar por estar fóra da FGF naquel momento.
Hipertensión arterial
Regulación da presión arterial
A presión arterial está regulada por varios elementos. En primeiro lugar, o volume total de sangue. Cando o volume de sangue é máis elevado do habitual, aumenta a tensión arterial. Por exemplo, nas dietas con demasiado sal, hai un maior volume de auga, e polo tanto a presión arterial está elevada. Todas aquelas substancias que favorezan que haxa máis auga no interior dos vasos sanguíneos, tamén favorecen a hipertensión arterial.
Campionato de Galicia de fútbol
Da alternancia Vigo-Fortuna á alternancia Celta-Deportivo
Nun principio o Campionato só constaba dunha categoría pero a partir da tempada 1919/20 pasou a constar de dous divisións: a Serie A e a Serie B, e en 1923 celebrouse por primeira vez unha terceira categoría: a Serie C. Entre todas estas categorías realizábanse ascensos e descensos, de forma semellante ao sistema de divisións da Liga española de fútbol aparecido en 1929.
Hipertensión arterial
Regulación da presión arterial
En segundo lugar, o organismo dispón de varios sistemas de regulamento da presión arterial:
Campionato de Galicia de fútbol
Da alternancia Vigo-Fortuna á alternancia Celta-Deportivo
As edicións de 1920/21 e 1921/22 foron gañadas polo Fortuna de Vigo e a edición de 1922/23 foi gañada polo Vigo Sporting, sendo esta a última edición xogada antes da fusión de ambos os clubs para formaren o Celta de Vigo. A partir deste suceso, o ata daquela tradicional dominio no campionato compartido polo Fortuna e Vigo Sporting dará paso á nova alternancia entre o Celta e o Deportivo da Coruña. A rivalidade entre estes dous equipos comeza axiña xa que varios xogadores do Vigo Sporting (Luis Otero, Chiarroni e Ramón González) non aceptan incorporarse ao novo club vigués xurdido da fusión e deciden fichar polo Deportivo, producindo unha denuncia do Celta ante a FGF que descualifacará o Deportivo da edición 1923/24, decisión que será revogada pola RFEF despois dun recurso do club herculino. Durante este periódo o Celta de Vigo domina o campionato e gaña tres torneos consecutivos entre 1923 e 1926. En 1927 o Deportivo consegue o seu primeiro campionato e gaña tamén a seguinte edición en 1928. O Racing de Ferrol conseguiu romper o dominio destes dous clubs e gañou o campionato 1928/29. Entre 1929 e 1934, o Celta gañou tres campionatos e o Deportivo outros dous.
2ª edición dos Premios Mestre Mateo
A 2ª edición dos Premios Mestre Mateo galardoou ás producións audiovisuais de Galicia de 2003 e celebrouse o 26 de xuño de 2004. Durante a cerimonia, a Academia Galega do Audiovisual presentou os Premios Mestre Mateo en 25 categorías. A cerimonia celebrouse no Pazo de Congresos, en Santiago de Compostela. O presentador foi Javier Veiga.
Campionato de Galicia de fútbol
Coexistencia cos campionatos superrexionais
En 1934, a FEF leva a cabo unha reestruturación do fútbol estatal e crea unha serie de campionatos interrexionais, denominados oficialmente Superrexionais, situados xerarquicamente por riba dos campionatos rexionais tradicionais (agás no caso do Campionato de Cataluña, que mantén o seu nivel de facto ao integrar en exclusiva un único grupo Superrexional) e nos cales tomarán parte os equipos máis potentes que ata entón participaban nos respectivos campionatos rexionais. Galicia e Asturias son agrupadas no Superrexional Grupo 1º, coñecido popularmente como Campionato Mancomunado Galaico-Ástur, ficando encadrados na primeira edición disputada na tempada 1934/35 os clubs Celta de Vigo, Deportivo da Coruña e Racing de Ferrol, aínda que o torneo foi interrompido debido a problemas políticos en Asturias, onde tivo lugar a Folga xeral revolucionaria de 1934. Como resultado dividiuse o torneo en dous grupos paralelos: o galego e o asturiano, nos que o Celta e o Oviedo F.C. resultaron gañadores respectivamente. Así e todo, este non se pode denominar Campionato de Galicia, xa que nel tan só competían os tres clubs que formaban o sector galego do campionato superrexional. O Campionato de Galicia da Serie A foi gañado polo Unión Sporting Club de Lavadores.
Hipertensión arterial
Riscos da hipertensión arterial
A tensión elevada de xeito continuado produce danos a diversos niveis. En primeiro lugar, lesiona os propios vasos sanguíneos, favorecendo a súa rotura e a formación de aneurismas. O dano é proporcional ao grao de hipertensión, afectando tanto aos vasos de grande calibre (por exemplo, a aorta), coma aos de pequeno calibre. Deste dano vascular derivarán lesións en moitos órganos diferentes, incluíndo o ril, o sistema nervioso central, os ollos, o aparello dixestivo e outros.
A hipertensión arterial é o principal factor de risco do ictus e un dos máis importantes na cardiopatía isquémica.
Campionato de Galicia de fútbol
Coexistencia cos campionatos superrexionais
Ao ano seguinte volveuse disputar o Campionato Mancomunado Galaico-Ástur. Esta vez a representación galega estivo formada polo Celta, o Deportivo e o Unión Sporting, que como consecuencia non participaron no Campionato de Galicia. Sería o Oviedo F.C. quen gañaría o mancomunado galaico-asturiano, finalizando o Unión Sporting subcampión. Esta sería a derradeira vez que se disputou. O 29 de maio de 1936, galegos e asturianos solicitaron a división do grupo superrexional perante a Asemblea anual da Federación Española de Fútbol, séndolles concedida. Ao mesmo tempo, disputouse o Campionato de Galicia e foi gañado polo Club Lemos. Neste mesmo ano, dispútase a primeira Copa Galicia, tomando parte nela os equipos que participaran nos dous devanditos campionatos.
2ª edición dos Premios Mestre Mateo
Premios
miniatura|dereita|150px|[[Luís Tosar, Mellor actor.]] miniatura|dereita|150px|[[Antonio Mourelos, Mellor actor secundario.]] miniatura|dereita|150px|[[María Pujalte, mellor actriz secundaria.]] miniatura|dereita|150px|[[Luís Álvarez Pousa, premio de honra.]] Os gañadores son os que aparecen en primeiro lugar e destacados en letra grosa.
Hipertensión arterial
Tratamento
Cando a hipertensión non é notable ou o enfermo é xove, adoitan ser suficientes as medidas dietéticas e de exercicio. É imprescindible unha dieta baixa ou carente de sal. O exercicio físico moderado contribúe ao regulamento da tensión. O abandono do tabaco é altamente recomendable.
Campionato de Galicia de fútbol
Guerra Civil
En xullo de 1936 estala a Guerra Civil e en outubro a FEF suspende as competicións a nivel estatal, pero permitindo ás federacións territoriais organizar as súas propias competicións oficiais se a situación así o permite. Galicia, ao estar afastada da fronte de batalla, continúa a desenvolver actividade futbolística malia as graves dificultades por mor da guerra. Así pois, a Asemblea da FGF decide organizar o Campionato de Galicia da tempada 1936/37, no que se proclama campión o Deportivo da Coruña.
Hipertensión arterial
Tratamento
Cando é preciso dar medicamentos existen varias liñas de tratamento:
Campionato de Galicia de fútbol
Guerra Civil
Na primavera de 1937, constitúese unha FEF paralela na zona golpista, presidida por Luciano Urquijo e con sede en Donostia, que intenta asumir as prerrogativas da FEF con sede en Madrid, aínda que daquela dirixida dende a delegación de Barcelona. Prodúcese entón unha dualidade federativa, que a FIFA acaba aceptando de forma provisional. Galicia, ao atoparse na área controlada polos sublevados, queda baixo a xurisdición da FEF de Donostia. En decembro, Urquijo declara que deu instrucións ás federacións territoriais para organizaren campionatos desa categoría. A FEF de Donostia dá instrucións para reorganizar as federacións territoriais, nomeando un xestor único, cuxa primeira misión será a de organizar as competicións oficiais.
A edición 1937/38, titulada Copa Corpo de Exército de Galicia, é gañada polo Racing de Ferrol. O torneo de 1938/39 é gañado tamén polos ferroláns, outorgándolle a clasificación para a recentemente estreada Copa do Xeneralísimo, na que os racinguistas chegaron á final.
Ao finalizar a guerra, os campionatos disputados durante a mesma en ambas as zonas (sublevada e gobernamental) non foron anulados, aínda que non se tiveron en conta para os efectos de ascensos e descensos de categoría (Circular nº 3 de 12 de agosto de 1939), do mesmo xeito que a situación legal das licenzas de xogadores retrotraeu á existente ao fin da tempada 1935/36 (Asemblea da FEF do 22, 23 e 24 de xullo de 1939).
Derradeira edición e supresión
Acabada a guerra e co réxime franquista xa instaurado, xogouse a derradeira edición do campionato, correspondente á tempada 1939/40, proclamándose campión o Deportivo da Coruña e subcampión o F.C. Vigués.
Para a tempada 1940/41, o Comité Directivo da FEF presidido por Luis Saura del Pan (médico e ex xogador do Real Madrid) decidiu suprimir de facto todos os campionatos rexionais, agás o canario, excluíndo de participar nos mesmos aos equipos encadrados no campionato estatal de Liga e modificando o sistema de clasificación para a Copa de España, que sería outorgada segundo a posición final acadada na propia Liga. Deste xeito, a Serie A —rebautizada como Preferente décadas máis tarde— converteuse na primeira división territorial galega dentro da Liga española. Antes desta reestruturación, os equipos galegos que participaban nas ligas estatais continuaban a participar simultaneamente no Campionato de Galicia, coa excepción das tempadas 1934/35 e 1935/36, que o fixeron no Galaico-Ástur.
Despois da eliminación do campionato, a Federación Galega de Fútbol organizou varias edicións da Copa Galicia durante o século XX, aínda que en moitas delas non participaron os equipos galegos que militaban nas divisións estatais máis altas (1ª e 2ª). Xa no século XXI, volveuse recuperar un torneo de equipos galegos de fútbol no ano 2006 coa creación da Copa Xunta de Galicia, que despois pasaría a chamarse Copa Galiza, pero este proxecto durou poucas edicións.
FC Gossau
O FC Gossau é un club de fútbol de Gossau, Suíza. Fundouse en 1906 e actualmente compite na Challenge League. O seu campo é o Sportplatz Buechenwald, con capacidade para 4.700 espectadores.
Mineraloxía
miniatura|300px|Detalle da colección de rochas de Galicia, de [[Guillermo Schulz (1832-1834), conservada no Museo Xeomineiro (do Instituto Xeolóxico e Mineiro de España, en Madrid).]] A mineraloxía é a ciencia que estuda os minerais e as súas propiedades físicas e químicas. Por mineral entendemos unha materia de orixe inorgánica, que presenta unha composición homoxénea e que acostuma presentarse en estado sólido e cristalino á temperatura media da terra. Así e todo, hai minerais, como a auga e o mercurio, en estado líquido. En contraste, a petroloxía estuda as pedras e as rochas, que teñen composición química tamén inorgánica pero heteroxénea.
Un mineral defínese pola súa composición e pola súa cristalografía. Por exemplo, se o carbono cristaliza no sistema cúbico recibe o nome de diamante; en cambio, se cristaliza no sistema hexagonal, coñécese como grafito. Só pola súa aparencia xa se recoñece que son dous minerais diferentes, pero en realidade teñen mesma composición química.
Luís G. Soto
Traxectoria
É licenciado en Dereito (1978) e en Filosofía (1979) pola Universidade de Santiago de Compostela. Doutorouse en Filosofía pola Universidade de Santiago de Compostela en 1986 (coa tese Unha lectura de Barthes), e é doutor en Dereito pola Universidade Autónoma de Madrid desde 2010 (tese: Teoría de la justicia e idea del derecho en Aristóteles). Desde 1989 é profesor titular de Filosofía Moral na Facultade de Filosofía da Universidade de Santiago de Compostela, da que foi decano (2005-2013). Foi redactor do Código Ético da USC (2007).
Ten colaborado en Agora Papeles de Filosofía, Anuario de Literatura, Boletim da Academia Galega da Língua Portuguesa, Encrucillada, Agália, Astrolabio, Daimón, Grial etc.
Coordinou os números monográficos internacionais das revistas Nova Renascença (1994) con José Augusto Seabra, e Agora Papeles de Filosofía (2005) sobre Roland Barthes. Estudou as relacións entre filosofía e literatura, centrándose na literatura galega (Pondal, Otero Pedrayo, Carvalho Calero). Tamén se ocupou, no ámbito da ética e a política, de autores clásicos (Aristóteles) e contemporáneos (Foucault), así como do pensamento político galego (Castelao, Ramón Vilar Ponte etc). Os seus campos de interese son os Paradigmas da Filosofía Moral, Posestruturalismo e Posmodernidade, Filosofía e Literatura, Filosofía e Paz, Xustiza Política, Filosofía Moral e Política en Galiza e Bioética.
Manuel II de Trebisonda
Manuel II Comneno (en grego: Μανουήλ Β΄ Μέγας Κομνηνός, Manuēl II Megas Komnēnos), nado aprox. en 1324 e finado o 21 de febreiro de 1333, foi emperador de Trebisonda durante oito meses en 1332. Foi posiblemente o fillo ilexítimo do emperador Andrónico III de Trebisonda, a quen sucedeu á idade de oito anos en xaneiro de 1332.
Traxectoria
O curto reinado de Manuel II caracterizouse pola invasión de Bayram Beg, o emir de Chalybia, que decidiu aproveitar a minoría do gobernante e invadir Trebisonda. Aínda que os turcománs penetraron profundamente no territorio, foron rexeitados con grandes perdas. A pesar deste éxito, a posición do novo emperador e os seus seguidores estaba lonxe de ser segura.
Os crimes do seu pai sorprenderan á xente a tal punto que se dividiron en faccións rivais, centrándose na capital e as cidades. O partido pro-bizantino na capital convidou o tío de Manuel Basilio a regresar a Trebisonda de Constantinopla e facerse cargo do goberno. Manuel foi deposto despois dun reinado de oito meses, e os seus partidarios na corte foron executados, mentres el foi enviado a prisión. Con todo, unha rebelión fracasada no seu favor dirixida polo megaduque Xoán pediu o asasinato de Manuel baixo as ordes do seu tío en 1333.
Shawne Williams
Shawne Brian Williams, nado o 16 de febreiro de 1986 en Memphis, Tennessee, é un xogador americano de baloncesto profesional actualmente axente libre.
Traxectoria profesional
Williams foi seleccionado na 17ª posición do Draft da NBA de 2006 polos Indiana Pacers, e asinou o seu contrato o 6 de xullo. Anotou 13 puntos no seu debut na NBA contra os Chicago Bulls o 11 de decembro de 2006.
O 10 de outubro de 2008, Williams foi traspasado aos Dallas Mavericks a cambio de Eddie Jones, dúas eleccións de segunda rolda do Draft e diñeiro.
O 23 de setembro de 2010, asinou un contrato dun ano cos New York Knicks.
O 15 de decembro de 2011, asinou cos New Jersey Nets un contrato por dous anos, que superaron a oferta realizada polos Knicks.
O 15 de marzo de 2012, foi traspasado aos Portland Trail Blazers xunto a Mehmet Okur e unha eleccións de primeira rolda do Draft a cambio de Gerald Wallace, pero nunca chegou a xogar cos Blazers.
O 3 de setembro de 2013, asinou cos Los Angeles Lakers.
O 1 de agosto de 2014, Williams asinou cos Miami Heat. O 19 de febreiro de 2015, Williams foi traspasado ós New Orleans Pelicans nun traspaso entre os Heat, os Pelicans e os Phoenix Suns. Tres días máis tarde, foi cortado polos Pelicans.
Diodoro Sículo
Diodoro Sículo ou de Sicilia (en grego Διόδωρος Σικελιώτης) foi un historiador grego do século I a.C. nado en Agyrium (hoxe Agira), na provincia romana de Sicilia.
Traxectoria
Xerome de Estridón (Chronica) sitúa a madurez de Diodoro cara ao 49 a.C., o que coincide coas afirmacións do propio autor. A data máis antiga que menciona Diodoro é a súa visita a Exipto na 180ª Olimpíada (entre o 60 e o 56 a.C), que foi recordada por un tumulto en demanda da pena de morte para un cidadán romano que matara accidentalmente un gato, animal sagrado para os antigos exipcios (Bibliotheca historica 1.41, 1.83). O último feito recordado por Diodoro é a vinganza de Octavio César Augusto sobre a cidade de Tauromenium (hoxe Taormina), cuxa negativa a axudalo conduciu ao futuro emperador a unha derrota naval no -36 Diodoro non dá mostra de haberse decatado da conversión de Exipto en provincia romana -o que ocorreu no -30-, polo que seguramente publicou a súa obra completa antes desa data. Diodoro afirma que empregou trinta anos na composición da súa Historia e que emprendeu varias perigosas viaxes a través de Europa e Asia para completar as súas investigacións históricas; con todo, os críticos modernos advertiron varios erros sorprendentes que unha testemuña ocular non debería cometer.
Biblioteca histórica
miniatura|Bibliotheca historica, 1746 A súa Historia, á que chamou Bibliotheca Historica, consta de 40 volumes, divididos en tres seccións:
Elixiu o nome de Bibliotheca en recoñecemento da multiplicidade de fontes que lle serviron para compoñer a obra. Entre os autores que puideron ser identificados figuran Hecateo de Mileto, Ctesias, Éforo, Teopompo, Xerome de Cardia, Duris de Samos, Diulo, Filisto, Timeo de Tauromenio, Polibio e Posidonio.
O uso liberal que fixo dos historiadores que o precederon articula a crítica negativa que se lle dá na edición de 1911 da Enciclopedia Británica:
Moito máis comprensivo móstrase outro autor, C.H. Oldfather, quen escribiu na súa introdución á súa tradución de Diodoro:
Como xa se indicou, a inmensa obra de Diodoro non se conservou intacta: temos os cinco primeiros libros e os numerados do X ao XX. O resto só nos chegou en fragmentos preservados en Focio e os resumos de Constantino Porfiroxénito.
A editio princeps de Diodoro foi unha tradución latina dos cinco primeiros libros, realizada por Poggio Bracciolli en Boloña en 1472. A primeira impresión do orixinal grego (en Basilea en 1535) contiña só os libros XVI a XX, e foi o traballo de Vincentius Opsopoeus. Todos os libros e fragmentos sobreviventes foron publicados só en 1559 por H. Stephanus en Xenebra.
Ligazóns externas
Biblioteca histórica: