cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Transistor
Historia
O primeiro transistor de alta frecuencia foi o transistor de barreira de superficie de xermanio desenvolvido polos estadounidenses John Tiley e Richard Williams de Philco Corporation en 1953, capaz de operar con sinais de ata 60 MHz. Para fabricalo, usouse un procedemento creado polos xa mencionados inventores mediante o cal eran gravadas depresións nunha base de xermanio tipo N de ambos os lados con chorros de sulfato de indio ata que tivese unhas dez milésimas de polgada de espesor. O Indio electroprateado nas depresións formou o colector e o emisor. O primeiro receptor de radio para automóbiles que foi producido en 1955 por Chrysler e Philco; usou estes transistores nos seus circuítos e tamén foron os primeiros axeitados para as computadoras de alta velocidade desa época.
Ed Wood
Traxectoria
Tras servir na segunda guerra mundial (confesando anos despois ter combatido vestindo roupa interior de muller), estableceuse en Hollywood en 1948. Alí comezou a actuar en obras de teatro á vez que intentaba atopar produtores dispostos a financiar os seus proxectos.
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1950
thumb|O [[Italia|italiano Giuseppe "Nino" Farina gañou o primeiro Campionato Mundial de Fórmula 1]] O Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1950 foi o campionato de inauguración da Fórmula 1 da FIA, que comezou o 13 de maio de 1950, e finalizou o 3 de setembro logo de 7 carreiras. O campionato consistía en seis carreiras de Fórmula 1 en Europa, máis as 500 Millas de Indianápolis, que se executou baixo as Normas AAA. Giuseppe Farina gañou o campionato por diante de Juan Manuel Fangio e Luigi Fagioli.
Transistor
Historia
O primeiro transistor de silicio operativo foi desenvolvido nos Laboratorios Bell en xaneiro de 1954 polo químico Morris Tanenbaum. O 20 de xuño de 1955, Tanenbaum e Calvin Fuller, solicitaron unha patente para un procedemento inventado por ambos para producir dispositivos semicondutores. O primeiro transistor de silicio comercial foi producido por Texas Instruments en 1954 grazas ao traballo do experto Gordon Teal quen traballara previamente nos Laboratorios Bell no crecemento de cristais de alta pureza. O primeiro transistor MOSFET foi construído polo coreano-estadounidense Dawon Kahng e o exipcio Martin Atalla, ambos enxeñeiros dos Laboratorios Bell, en 1960.
Ed Wood
Traxectoria
Tras varios intentos infrutuosos, finalmente coñeceu a Alex Gordon, co que escribiu algúns guións e que finalmente o axudou a coñecer a Béla Lugosi, famoso actor de películas de terror durante os anos 30, destacando o seu papel de Drácula, e que, xa na súa etapa crepuscular e tras facerse amigo de Ed, participaría nas súas primeiras películas.
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1950
Tamén se celebraron durante o ano outras moitas carreiras de Fórmula 1, que non contaron para o campionato.
Transistor
Importancia
O transistor é considerado por moitos como o ''máis grande invento do século XX. '' É o compoñente activo clave en practicamente toda a moderna electrónica. A súa importancia na sociedade actual baséase na súa capacidade de ser producido en masa mediante un proceso altamente automatizado (de fabricación de semicondutores), que consegue baixos custos por transistor.
Ed Wood
Traxectoria
Glen or Glenda, (1953) foi o debut cinematográfico de Ed e a única película non producida polo mítico director. Nela tratábase o controvertido tema do travestismo, nunha época na que este tema non estaba moi de actualidade.
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1950
Resumo do campionato
miniatura|Alfa Romeo gañou seis das sete carreiras do campionato co seu 158 O primeiro Campionato do Mundo, era unha categoría específica para motores de capacidade de 1´5 litros sobrealimentados ou de 4´5 litros atmosféricos. Alfa Romeo dominou o campionato co seu 158 sobrealimentado, un deseño de antes da guerra ben desenvolvido, que gañou os seis Grandes Premios europeos. Os pilotos de Alfa en consecuencia dominaron o campionato con Nino Farina superando a Fangio grazas ao seu cuarto lugar en Bélxica. Aínda que as 500 millas de Indianápolis, que tiña regulacións diferentes, se incluíu no campionato ata 1960, atraia moi pouca participación europea e, pola contra, moi poucos pilotos estadounidenses participaban nun gran premio europeo.
Transistor
Importancia
Aínda que varias empresas producen cada unha máis de mil millóns de elementos individuais (coñecidos como transistores discretos) cada ano a gran maioría dos transistores prodúcese para circuítos integrados,  microchips ou simplemente chips, xunto con díodos, resistencias, condensadores e outros compoñentes electrónicos para producir circuítos electrónicos completos. Unha porta lóxica componse de ata unha vintena de transistores mentres que un microprocesador avanzado, o 2006, podía utilizar ata 1,7 millóns de transistores (MOSFETs). "Ao redor de 60 millóns de transistores construíronse no ano [2002] ... por cada home, muller e neno que hai na Terra".
Ed Wood
Traxectoria
A súa segunda película, Bride of the Monster (1955) supuxo a primeira incursión do peculiar director no xénero de terror, dando o papel protagonista a Béla Lugosi e secundado polo loitador sueco Tor Johnson.
Ferrari 195 S
O 195 S foi un automóbil deportivo de competición producido por Ferrari en 1950. Presentado no Giro di Sicilia o 2 de abril de 1950, era similar ó 166 MM, que tamén participaba nesa carreira.
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1950
Resumo do campionato
Os puntos do campionato eran entregados ás 5 primeiras posicións (8, 6, 4, 3, 2). Ademais dábase 1 punto extra pola volta máis rápida. Para o campionato do mundo só contaban os mellores catro resultados das sete carreiras. É preciso ter en conta que nos coches compartidos os puntos dividíanse en partes iguais entre os pilotos, sen importar cantas voltas dera cada condutor ao volante.
Transistor
Importancia
O baixo custo dun transistor, a súa flexibilidade e fiabilidade fixeron del un dispositivo único. Os circuítos transistorizados substituíron os dispositivos electromecánicos no control dos aparellos e maquinaria. A miúdo é máis fácil e máis barato utilizar un microcontrolador, e escribir un programa de ordenador para levar a cabo unha función de control que o deseño dunha función de control mecánica equivalente.
Uso
miniatura|150px|BJT utilizado como un conmutador electrónico, na configuración terra-emisor. O transistor bipolar de unión, ou BJT, foi o primeiro transistor inventado, e ata a década de 1970, foi o máis comunmente utilizado. Mesmo despois de que o MOSFET estivese dispoñible, o BJT mantívose como o transistor que se usaba para moitos circuítos analóxicos como sinxelo amplificador debido á súa maior linealidade e facilidade de fabricación. As propiedades dos MOSFETs, como a súa utilidade en dispositivos de baixa potencia, xeralmente en configuración CMOS, permitiunos capturar case toda a cota de mercado para todos os circuítos dixitais. Os MOSFETs, máis recentemente, alcanzaron a maioría das aplicacións analóxicas, por exemplo circuítos analóxicos de reloxos, reguladores de voltaxe, amplificadores, transmisores de enerxía, controladores de motor etc.
Ed Wood
Traxectoria
En 1956 morreu Béla Lugosi, feito que significou un duro golpe para Ed, quen, tras varias incursións na televisión e proxectos de menor categoría, finalmente roda en 1959 a que por moitos é considerada a súa peor película (ou mellor, segundo se mire): Plan 9 from outer space. Partindo das últimas escenas que rodou Lugosi en vida (apenas 5 minutos), Ed escribiu o guión en menos de dúas semanas e utilizou metraxe sobrante en estudios doutras películas. Cun orzamento inferior a 6.000 dólares, rodou unha película con moitos buratos e fallos de posta en escena, que dificilmente conseguiu un distribuidor e que, non dando beneficios, foi retirada rapidamente dos teatros e salas onde se estreou.
Transistor
Uso
A utilidade fundamental dun transistor vén da súa capacidade para utilizar un pequeno sinal aplicado entre un par de terminais para controlar un sinal moito máis grande noutro par de terminais. Esta propiedade denomínase ganancia. Un transistor pode controlar a súa saída en proporción ao sinal de entrada, é dicir, pode actuar como un amplificador electrónico. Ou ben, o transistor pódese utilizar para activar ou desactivar a corrente nun circuíto de control eléctrico como un conmutador, onde a cantidade de corrente está determinada por outros elementos do circuíto.
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1950
Carreira 1: Reino Unido
O equipo de Alfa Romeo dominou o Gran Premio do Reino Unido no rápido circuíto de Silverstone en Inglaterra, copando a fila dianteira da grella con catro coches. Co Rei Xurxo VI, Giuseppe Farina gañou a carreira desde a pole position, tamén estableceu a volta rápida. O podio foi completado polos seus compañeiros Luigi Fagioli e Reg Parnell, mentres que o outro piloto de Alfa, Juan Manuel Fangio, viuse obrigado a retirarse logo de experimentar problemas co seu motor. Os puntos finais foron o Talbot-Lago oficial de Yves Giraud Cabantous e Louis Rosier, ambos a dúas voltas dos líderes.
Ed Wood
Traxectoria
No momento da súa morte, en 1978 quedara no esquecemento, ata que ese mesmo ano publicouse un libro, The Golden Turkey Awards, que o definía como o peor director de cine de tódolos tempos.
Transistor
Estrutura atómica dos semicondutores
As propiedades eléctricas dun material semicondutor están determinadas pola súa estrutura atómica. Nun cristal puro de xermanio ou de silicio, os átomos están unidos entre si en disposición periódica, formando unha reixa cúbica tipo diamante perfectamente regular. Cada átomo do cristal ten catro electróns de valencia, cada un dos cales interacciona co electrón do átomo veciño formando unha ligazón covalente. Ó non ter os electróns liberdade de movemento, a baixas temperaturas e en estado cristalino puro, o material actúa como un illante.
Papel das impurezas
esquerda|Díodo semicondutor.|miniatura Pero os cristais de xermanio ou de silicio conteñen pequenas cantidades de impurezas que permiten conducir a electricidade, mesmo a baixas temperaturas. Segundo o tipo de impureza, hai dous efectos no cristal:
Transistor bipolar
O transistor bipolar (coñecido tamén por BJT, das siglas inglesas de Bipolar Junction Transistor) foi o primeiro tipo de transistor en ser producido masivamente e é un dispositivo de tres terminais, chamados emisor, base e colector. A propiedade máis destacada deste dispositivo é que, dentro dunhas marxes determinadas, a corrente no emisor e o colector é controlada por unha corrente relativamente pequena da base.
O transistor pode funcionar de dúas formas que permiten aplicacións diferentes:
O transistor como conmutador
Utilízanse os transistores como interruptores electrónicos, tanto para aplicacións de alta potencia como fontes de alimentación conmutada ou por aplicacións de baixa potencia, por exemplo portas lóxicas.
Unha vez a tensión da base logra un determinado nivel, a corrente non aumentará ao aumentar a tensión V BE e a saída terá unha determinada voltaxe. Entón dise que o transistor está saturado. Por tanto, os valores da tensión de entrada poden ser escollidos de tal maneira que a saída estea totalmente apagada (off), ou completamente acesa (on). O transistor actúa como un interruptor. Este tipo de operacións é común en circuítos dixitais, onde só os valores "on" e "off" son relevantes. O modo de traballo do transistor como conmutador é similar ao funcionamento dun interruptor, ten dous estados definidos: O control do estado de saída do transistor, formado polos terminais colector-emisor, efectúase a través da terminal base. Os sentidos das correntes no transistor varían segundo o tipo de transistor, se é NPN ou PNP. O emisor, que no símbolo está representado cunha punta de frecha para diferencialo do colector, indica o sentido que pode seguir a corrente neste terminal. No transistor NPN:
220px|esquerda|miniatura|Intensidades no transistor NPN. As intensidades que circulan polo transistor cumpren unha relación numérica nos dous modos de funcionamento e nos dous tipos de transistor. O valor da intensidade de emisor é a suma dos valores das intensidades de base e de colector: Ee = Eb + Ec En canto á corrente, o transistor compórtase como un nó onde entran ou saen dúas correntes (Eb e Ec) e outra corrente que vai á inversa dos outros (Ee). A intensidade de base, que controla o estado do transistor, é moi pequena en relación ás outras dúas, Ee e Ec. Entón, por aproximación, pódese dicir que as intensidades de colector e emisor practicamente teñen o mesmo valor. Ee = Ec En canto ás diferenzas de potencial entre os terminais, tamén seguen unha relación sempre que se usen os seus valores absolutos: Uce = Ucb + Ube En estado de condución, a tensión entre base e emisor, Ube, é de aproximadamente 0,65 V. Tendo presente que estes valores normalmente son moi pequenos en relación á tensión de alimentación, considerámolo de valor cero e simplificando: Ube = 0 Uce = 0 Sintetizando, en estado de condución, o transistor compórtase como un interruptor pechado controlado por unha pequena corrente na base, a corrente conmutada polo transistor pasa entre colector e emisor (NPN), e a tensión entre colector e emisor é cero. En estado de bloqueo, a situación do transistor cambia, non hai corrente na base, por tanto, a condución non existe entre colector e emisor (NPN): non é posible que haxa corrente, entón, o transistor compórtase como un interruptor aberto.
Zona de corte : O feito de facer nula a corrente de base, é equivalente a manter o circuíto base emisor aberto, nestas circunstancias a corrente de colector é practicamente nula e por iso pódese considerar o transistor no seu circuíto como un interruptor aberto.
Zona de saturación : O díodo colector está polarizado directamente e o transistor compórtase como unha pequena resistencia. Nesta zona un aumento da corrente de base non provoca un aumento da corrente de colector, esta depende exclusivamente da tensión entre emisor e colector. O transistor aseméllase no seu circuíto emisor-colector a un interruptor pechado.
O transistor como amplificador
miniatura|220px|O transistor como amplificador. Está deseñado de forma que un pequeno cambio na voltaxe (V ref) cambie a pequena corrente a través da base do transistor e a amplificación da corrente do transistor combinado coas propiedades do circuíto significa que pequenos cambios a V ref produce grandes cambios a Ve.
Son posibles diferentes configuracións dun só transistor amplificador, con algunhas que proporcionan ganancia de corrente, outra ganancia de tensión, e algunhas ambas as cousas.
Os modernos transistores de son amplifican ata uns poucos centenares de vats e son comúns e relativamente baratos.
Algúns fabricantes de instrumentos musicais mesturan transistores e tubos de baleiro no mesmo circuíto, posto que algúns cren que os tubos teñen un son característico.
E podemos falar das seguintes zona de traballo:
Zona activa directa: Corresponde a unha polarización directa da unión emisor-base e a unha polarización inversa da unión colector-base. Esta é a rexión de operación normal do transistor para amplificación.
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1950
Carreira 2: Mónaco
A Scuderia Ferrari fixo o seu debut no Campionato Mundial nas rúas de Mónaco. Os seus principais pilotos, Luigi Villoresi e Alberto Ascari, tiveron que conformarse coa terceira fila da grella, mentres que os Alfa Romeos de Fangio e Farina comezaron de novo desde a primeira fila, xunto ao Maserati privado de José Froilán González. O gañador da Pole, Fangio, conseguiu unha cómoda vitoria, tamén logrou a volta rápida da carreira, unha volta completa por diante de Ascari, co terceiro Louis Chiron outra volta atrás no Maserati oficial. Un accidente na primeira volta, causado pola pista mollada, eliminara nove dos dezanove participantes, incluíndo a Farina e Fagioli, mentres que González, que sufrira danos no choque en cadea, retirouse na volta seguinte. Villoresi, aínda que atrasado polo accidente, remontou ata o segundo lugar, pero viuse obrigado a retirarse cun problema no eixe. O triunfo de Fangio empatouno con Farina na clasificación de puntos.
Carreira 3: Indianápolis 500
As 500 Millas de Indianápolis, a terceira rolda do primeiro Campionato Mundial de Pilotos celebrouse no Indianapolis Motor Speedway en Indianápolis, Indiana nos Estados Unidos foi gañado polo Kurtis Kraft-Offenhauser de Johnnie Parsons, diante dos Deidt-Offenhausers de Bill Holland e Mauri Rose. A carreira detívose logo de 138 das 200 voltas programadas debido á choiva.
Carreira 4: Suíza
O dominio de Alfa Romeo continuou cando o Campionato do Mundo volveu a Europa para o Gran Premio de Suíza no circuíto bordeado de árbores de Bremgarten xusto fóra de Berna. Fangio, Farina e Fagioli coparon a primeira fila da grella para Alfa, mentres que os Ferraris de Villoresi e Ascari comezaron desde a segunda fila. Fangio foi o líder inicial, desde a pole position, pero foi superado por Farina na volta sete. Ascari e Villoresi foron capaces de competir co terceiro Alfa de Fagioli nas primeiras voltas, aínda que ambos se retiraron durante as primeiras dez voltas. Farina levouse a vitoria e a volta rápida, terminando xusto por diante de Fagioli, mentres Rosier, en terceiro lugar como resultado da retirada de Fangio, logrou o primeiro podio de Talbot-Lago. A segunda vitoria de Farina na tempada colocouno a seis puntos do consistente Fagioli, mentres que Fangio estaba a tres puntos de distancia, só lograr puntos nunha carreira (en Mónaco, onde gañou).
Carreira 5: Gran Premio de Bélxica
Alfa Romeo logrou o seu terceiro pleno na primeira fila da tempada no Gran Premio de Bélxica no circuíto de Spa-Francorchamps de 14´1 km. mentres que o Ferrari de Villoresi compartiu a segunda fila co corredor privado de Talbot-Lago Raymond Sommer. Os Alfas volveron ser intocables ao comezo da carreira, pero cando se detiveron a repostar combustible, Sommer xurdiu como un improbable líder da carreira. A súa vantaxe, con todo, foi de curta duración e viuse obrigado a retirarse cando o seu motor explotou. Fangio finalmente levouse a vitoria, por diante de Fagioli, que de novo terminou segundo. Rosier volveu subir ao podio no seu Talbot-Lago. Fora capaz de pasar o polesitter Farina cando o italiano tivo problemas de transmisión cara ao final da carreira. Con todo, non foi malo para Farina, xa que conseguiu o punto da volta rápida. Fagioli e Fangio pecharon a diferenza con Farina na clasificación de puntos. Fagioli quedou a só catro puntos de distancia, mentres que Fangio estaba un punto máis atrás.
Carreira 6: Francia
En Reims-Gueux, Alfa Romeo foi o dominador indiscutible no Gran Premio de Francia no moi rápido circuíto de Reims-Gueux, debido á retirada dos Ferraris oficiais de Ascari e Villoresi. O Alfas lograron outro pleno na primeira fila da grella, con Fangio tomando a pole por terceira vez en seis carreiras. A potencia dos Alfas adaptábase a este circuíto de camiños públicos, composto enteiramente de longas rectas, e Farina, que partiu segundo, liderou o primeiro cuarto da carreira antes de que problemas co combustible puxéseno ao fondo da pista. Loitou para remontar ata a terceira posición antes de verse obrigado a retirarse (finalmente clasificou sétimo). Fangio fixo a volta rápida no seu camiño á súa segunda vitoria consecutiva. Fagioli terminou en segundo lugar por cuarta vez de cinco saídas, mentres Peter Whitehead, nun Ferrari privado, logrou o primeiro podio na súa primeira participación na tempada. Fangio tomou o liderado do campionato como resultado da súa vitoria. Fagioli mantívose en segundo lugar, mentres que Farina caeu á terceira, a catro puntos do seu compañeiro de equipo arxentino.
Carreira 7: Italia
A rolda final do campionato foi o Gran Premio de Italia no circuíto de Monza, preto de Milán, e os tres pilotos regulares de Alfa Romeo loitaban polo título. Se Fangio terminaba primeiro ou segundo, gañaría o título, sen importar o que fixeran os seus compañeiros. Se Farina non puidera anotar polo menos cinco puntos, non podería lograr o título. A única oportunidade de Fagioli de converterse en Campión do Mundo era gañar a carreira e lograr a volta rápida. Ata entón necesitaría a Farina terminar non máis ala que terceiro, e que Fangio non anotara puntos.
Fangio volveu ocupar a pole position, pero Alfa Romeo non puido lograr un quinto pleno na primeira fila da tempada, xa que Ascari clasificouse segundo para Ferrari. Farina comezou desde o terceiro lugar, mentres que Consalvo Sanesi completou a primeira fila nun Alfa Romeo adicional. Fagioli só puido ocupar o quinto lugar na grella, xunto co quinto Alfa de Piero Taruffi, o segundo Ferrari de Dorino Serafini e Sommer nun Talbot-Lago. Farina tomou a dianteira desde o principio, con Ascari e Fangio non moi lonxe. Ascari mantivo brevemente a dianteira, pero viuse obrigado a retirarse cando o seu motor se sobrequentou. Dúas voltas máis tarde, problemas coa súa caixa de cambios significaron que Fangio tamén se retirara. O coche de Taruffi, que agora estaba en segundo lugar, foi tomado por Fangio, aínda que o arxentino viuse obrigado a retirarse por segunda vez na carreira, esta vez con problemas de motor. Ascari fíxose cargo do coche de Serafini e finalmente terminou segundo detrás de Farina, cuxa vitoria otorgoulle o título levándoo a tres puntos de Fangio. Fagioli terminou terceiro na carreira, e terminou na mesma posición na clasificación do Campionato de Pilotos.
Nesta primeira tempada do Campionato do Mundo, participaron 18 equipos 7 construtores e 11 independentes, nos 6 Grandes Premios europeos. Na carreira dos Estados Unidos, só participaron construtores e pilotos americanos.
Equipos e pilotos
Os seguintes equipos e pilotos competiron no Campionato Mundial de Pilotos de. A lista non inclúe aqueles equipos que só participaron nas 500 Millas de Indianápolis.
Clasificación do Mundial de Construtores de 1950
O primeiro Campionato de Construtores non foi disputado ata 1958. En 1950, un total de 49 pilotos, divididos en oito equipos participaron no campionato mundial. Tamén participaron moitos coches de carreiras privados, comprados ou alugados, para poder participar nas carreiras.
Resultados das carreiras non puntuables
En 1950 celebráronse outras carreiras de Fórmula 1, que non contaron para o campionato do mundo.
Ed Wood
Traxectoria
En 1994 Tim Burton rodou a película Ed Wood, con Johnny Depp no papel principal, como homenaxe biográfico ao director.
Transistor
Transistor de efecto campo (MOS e JFET)
Entre os transistores de efecto de campo (FET ou, Field Efect Transistor), podemos distinguir as seguintes familias:
230px|esquerda|miniatura|Esquema transistor FET. O transistor de efecto de campo FET ou MOS, tamén denominado MOSFET (das siglas inglesas de Metal OxidE Semiconductor Field Effect Transistor) é un dispositivo de tres terminais chamados drenador D (do inglés drain), porta G (do inglés gate) e chafariz ou fonte S (do inglés source). A corrente que circula entre drenador e fonte é controlado pola tensión aplicada á porta. Este transistor ten, de feito, un cuarto terminal corpo B (do inglés bulk). A este terminal aplícaselle unha tensión fixa. Un elemento fundamental neste transistor é o condensador de porta que, nos primeiros transistores, estaba formado por un metal, unha capa de óxido de silicio como dieléctrico e un semicondutor como segunda placa do condensador. Precisamente o nome deste transistor deriva desta estrutura. Un aspecto moi importante deste dispositivo é que ocupa unha extensión menor sobre o silicio que o transistor bipolar e isto permite unha alta densidade de integración. dereita|220px|miniatura|Canle N no transistor FET. A estrutura dun transistor MOS de acumulación (ou enriquecemento de canle N) represéntase na figura. Está formado por un semicondutor de tipo P, onde se crearon dúas rexións N que constitúen a fonte S e o drenador D. Entre estas rexións, fórmase o condensador de porta, constituído por unha placa metálica, onde o terminal de porta G fai contacto, un óxido de porta que actúa como dieléctrico, e o semicondutor que forma a segunda placa. O cuarto terminal, denominado corpo B, fai contacto co semicondutor P. O seu funcionamento de forma resumida é o seguinte: cando se aplica unha tensión positiva ao terminal de porta créase un campo entre as placas do condensador que incide perpendicularmente sobre a superficie do semicondutor. Este campo atrae cargas negativas cara á superficie e repele as positivas. Se o campo ten suficiente intensidade consegue crear, na proximidade da superficie do semicondutor, unha rexión moi rica en cargas negativas que se denomina canle N. 180px|esquerda|miniatura|Símbolos dos transistores MOS. Esta canle de lonxitude L e anchura W, conecta as dúas rexións N e permite o paso de corrente entre drenador e fonte. Se o campo transversal faise máis intenso, a canle faise máis rica en cargas negativas, a súa resistencia diminúe e permite o paso dunha corrente máis grande. O transistor MOS denomínase de efecto de campo porque a corrente que circula entre os terminais de drenador e fonte é controlada por este campo perpendicular á superficie do semicondutor entre as rexións de drenador e fonte. Na figura represéntanse os símbolos deste transistor. A frecha no terminal G vai no sentido do substrato P cara á canle N.
O transistor MOS utilízase principalmente en circuítos integrados como resistencia, posto que o uso desta non é conveniente por razóns tecnolóxicas (un valor elevado require moita superficie de silicio).
Sensibilidade á luz
Os transistores bipolares poden ser activados con luz ademais de con electricidade. Os dispositivos deseñados para este propósito denomínanse fotodíodos, pero non son máis que transistores estándar cun encapsulado transparente.
Julio Álvarez Mosquera
Julio Álvarez Mosquera, nado en Caracas (Venezuela) o 1 de maio de 1981, é un exfutbolista e adestrador galego. Xogaba de centrocampista.
El Poble-sec, La Seu d'Urgell
thumb|250px|Mapa do concello de [[La Seu d'Urgell.]] El Poble-sec é un barrio de La Seu d'Urgell, na provincia de Lleida. O barrio está situado ao norte de La Seu e ao oeste do barrio de Sant Antoni. Atópase por encima da N-260, illada de La Seu d'Urgell e Sant Antoni. Para mellorar as conexións do barrio co centro abriuse unha rúa por baixo da estrada.
Tiña en 2001 unha poboación de 116 habitantes.
Julio Álvarez Mosquera
Fillo de emigrantes galegos en Venezuela, aos catro anos a súa familia volveu a Galicia, onde Julio desenvolveu unha longa carreira como futbolista, con 18 tempadas e case 500 partidos como profesional entre Primeira e Segunda División. Destacou especialmente no Numancia, club no que xogou nove tempadas e do que é o máximo goleador histórico.
Foi internacional coas seleccións de Venezuela e Galicia, así como coas categorías inferiores da selección española.
Comezos (1981-2000)
Fillo de emigrantes galegos en Venezuela, a súa familia regresou a Galicia cando el tiña catro anos, instalándose en Sada. Comezou a xogar ao fútbol no Rayo Sadense e logo pasou ao Ural, onde anotou 31 goles na tempada 1996/97, chamando a atención do Deportivo da Coruña, que o incorporou ás súas categorías inferiores no verán de 1997.
Na súa primeira tempada no Deportivo, sendo aínda xuvenil, debutou co Fabril na Segunda División B da man de Carlos Ballesta, nun partido contra o Cacereño en febreiro de 1998. Xogou varios partidos máis co filial coruñés esa tempada e ao remate desta fichouno o Real Madrid.
Xogou cos filiais brancos de Segunda División B e Terceira División, e disputou algún amigable co primeiro equipo.
Racing de Santander (2000-2002)
No ano 2000 foi cedido ao Racing de Santander, de Primeira división. O seu debut en Primeira produciuse na xornada 3 da tempada 2000/01, fronte ao FC Barcelona no Camp Nou, xogando como titular. O seu balance no seu primeiro ano en Santander foi de 16 encontros e un gol, logrado na Copa do Rei fronte ao Burgos CF, nunha campaña na que o Racing acabou perdendo a categoría. Ao ano seguinte o Real Madrid volveuno ceder ao equipo cántabro, que logrou ascender de novo, contribuíndo Julio Álvarez con 34 partidos e o seu primeiro gol na Segunda División na vitoria por 0-4 contra o Córdoba.
Rayo Vallecano (2002-2003)
Na tempada 2002/03 volveu saír cedido, esta vez ao Rayo Vallecano por petición expresa do adestrador Fernando Vázquez. Alí anotou 8 goles, tres deles nun triplete contra o seu ex equipo, o Racing de Santander, no Teresa Rivero, pero que foron insuficientes para que o equipo conseguise a permanencia.
Real Murcia (2003-2006)
En xullo de 2003 foi traspasado ao Real Murcia, que volvía estar en Primeira 15 anos despois. Militou no club murciano tres anos, xogando 73 partidos e marcando 7 goles.
1ª etapa no Numancia (2006-2008)
En 2006 fichou polo CD Numancia, equipo no que xogou un papel clave na tempada 2007/08, na que o equipo dirixido por Gonzalo Arconada se proclamou campión da categoría e logrou o ascenso matemático a falta de catro xornadas.
Tras terminar contrato co Numancia, o mesmo ano do ascenso, fichou pola UD Almería, seguindo a Arconada, o novo técnico do equipo andaluz. Gozou da titularidade na primeira parte da tempada pero perdeuna coa chegada ao banco de Hugo Sánchez, co que non conxeniou, rescindindo o seu contrato ao remate da campaña.
RCD Mallorca (2009-2010)
Despois de deixar Almería asinou por un ano polo Real Mallorca de Gregorio Manzano. Na illa realizou unha das súas mellores campañas, rematando con 7 goles e co equipo clasificado na quinta posición da Primeira División, a un só punto dos postos de Liga de Campións.
2ª etapa no Numancia (2011-2018)
En agosto de 2011 anunciouse o seu regreso a Soria para xogar de novo no Numancia, onde coincidiu co seu ex compañeiro do Ural, Nano. Esta segunda etapa no club prolongouse durante 7 anos, nos que se converteu no máximo goleador da historia do club, con 57 goles. Ademais na tempada 2013/14 foi elixido mellor xogador da Segunda División. Despois dunha última tempada na que apenas puido xogar por mor dunha lesión no nocello que o levou ao quirófano, colgou as botas en 2018, con 264 partidos disputados co equipo soriano.
Seleccións nacionais
Foi internacional en varias categorías inferiores da selección española. En 1998 participou coa sub-16 no Campionato Europeo en Escocia, conseguindo o terceiro posto. Ao ano seguinte conquistou coa sub-17 a Meridian Cup en Cidade do Cabo. Posteriormente xogou tamén na sub-18 e na sub-21.
En outubro de 2011 debutou coa selección de Venezuela, despois de que se anulase a norma da FIFA que impedía xogar coa selección absoluta dun país despois de ter representado a outra nas categorías inferiores. Fíxoo contra a selección arxentina, nun partido de clasificación para o Mundial de 2014. Xogou un total de catro partidos coa selección venezolana.
Como adestrador
Na tempada 2019/20 foi o segundo adestrador de Jon Pérez Bolo na SD Ponferradina.
Familia
É irmán do exfutbolista e adestrador Javi Álvarez, que foi internacional coa selección española de fútbol praia.
Historia dos animais
miniatura|upright=1.5|Historia animalium et al., [[Constantinopla, século XII (Biblioteca Medicea Laurenziana, pluteo 87.4)]] Historia dos animais (en grego Τῶν περὶ τὰ ζῷα ἱστοριῶν, Ton peri ta zoia historion, "Investigacións sobre os animais"; en latín Historia animālium, "Historia dos animais") é un dos principais textos de bioloxía do filósofo da Grecia Antiga Aristóteles, que estudara na Academia platónica de Atenas. Foi escrito no século IV a. C.. Aristóteles morreu no 322 a. C.
O libro é considerado xeralmente un traballo pioneiro de zooloxía. Aristóteles estrutura o texto explicando que está investigando o que (os feitos existentes sobre os animais) antes de establecer o por que (as causas destas características). Deste modo, o libro é un intento de aplicar a filosofía a parte do mundo natural. Ao longo da obra, Aristóteles busca identificar as diferenzas, tanto entre individuos coma entre grupos. Un grupo establécese cando se observa que todos os seus membros teñen o mesmo conxunto de características distinguibles; por exemplo, que todas as aves teñen plumas, ás e peteiros. Esta relación entre as aves e as súas características e é recoñecida como un universal.
A Historia dos animais tivo unha poderosa influencia en zooloxía durante uns dous mil anos. Continuou sendo a fonte primaria de coñecemento ata que no século XVI os zoólogos, como Conrad Gessner, todos eles influídos por Aristóteles, escribiron os seus estudos sobre esta materia. O propio Gessner escribiu unha obra de cinco volumes titulada tamén Historia animalium, que non se debe confundir coa obra de Aristóteles.
Contexto
miniatura|Aristóteles pasou moitos anos na [[Academia platónica de Atenas. Mosaico, do século I de Pompeia.]]
Introdución
Na Historia dos animais, Aristóteles pretende investigar os feitos existentes (en grego "hoti", 'que'), antes de establecer as causas (en grego "dioti", 'por que'). O ibro é así unha defensa do seu método de investigar zooloxía. Aristóteles investiga catro tipos de diferenzas entre os animais: as diferenzas en partes determinadas do corpo (Libros I ao IV); diferenzas nos modos de vida e tipos de actividade (Libros V, VI, VII e IX); e diferenzas en caracteres específicos (Libro VIII).
Para ilustrar o método filosófico, consideremos unha agrupación de moitos tipos de animais, as 'aves': todos os membros deste grupo posúen as mesmas características distintivas: plumas, ás, peteiros, e dúas patas óseas. Isto é un exemplo dun universal: se algo é unha ave, terá plumas e ás; se algo ten plumas e ás, isto tamén implica que é unha ave, así que o razoamento aquí é bidireccional. Por outra parte, algúns animais que teñen sangue vermello teñen pulmóns; outros animais de sangue vermello (como os peixes) teñen branquias. Isto implica, no razoamento de Aristóteles, que se algo ten pulmóns, ten sangue vermello; pero Aristóteles é coidadoso en non implicar que todas os animais de sangue vermello teñen pulmóns, polo que o razoamento aquí non é bidireccional.
Contidos
Libro I. A agrupación dos animais e as partes do corpo humano. Aristóteles describe as partes das que está feito o corpo humano, como o cranio, cerebro, face, ollos, orellas, nariz, lingua, tórax, barriga, corazón, vísceras, xenitais e extremidades.
Libro II. As diferentes partes dos animais de sangue vermello. Aristóteles escribe sobre as extremidades, os dentes dos cans, cabalos, homes e elefantes; a lingua do elefante; e os animais como os simios, crocodilos, camaleóns, aves, especialmente o Jynx, peixes e serpes.
Libro IV. Animais sen sangue (invertebrados): cefalópodos, crustáceos etc. No capítulo 8, describe os órganos dos sentidos dos animais. No capítulo 10 trata do que é durmir e de se os peixes dormen.
Libros V e VI. Reprodución, espontánea e sexual de invertebrados mariños, aves, cuadrúpedes, serpes, peixes, e artrópodos terrestres, como as avespas parasitas Ichneumon, abellas, avespas, formigas, escorpións, arañas e saltóns.
Libro VII. A reprodución do home, incluíndo a puberdade, a concepción, o embarazo, a lactación, o embrión, o parto, o leite e as enfermidades infantís.
Libro VIII. O carácter e hábitos dos animais, alimento, migración, saúde, doenzas dos animais como os parasitos das abellas, e a influencia do clima.
Libro IX. Comportamento social dos animais; os signos de intelixencia dos animais como as ovellas e aves.
Nalgunhas versións inclúese un Libro X, que trata sobre as causas da esterilidade nas mulleres, pero considérase xeralmente que non pertence a Aristóteles. No prefacio da tradución feita por D'Arcy Wentworth Thompson denomínao "espurio sen discusión".
Observacións
A Historia dos animais contén un gran número de observacións feitas directamente polo autor, especialmente en bioloxía mariña, en forte contraste coa "zooloxía simbólica" de Platón. O estilo de Aristóteles e a precisión poden apreciarse na pasaxe onde se discute o comportamento e a anatomía dos cefalópodos, mencionando o seu uso da da tinta par escapar dos predadores, a camuflaxe, e a sinalización. O seguinte fragmento procede da tradución de D'Arcy Thompson:
As súas observacións foron case todas exactas, segundo o filósofo Anthony Preus, aínda que Mario Vegetti argumenta que ás veces Aristóteles deixaba que a teoría anubrase as observacións.
miniatura|esquerda|Aristóteles deixou escrito que o embrión do tiburón [[Mustelus canis estaba unido por unha corda de tecido a un tipo de placenta, o saco vitelino. Na imaxe móstrase outra especie, pero cun embrión similar.]]
Algunhas das observacións de Aristóteles non foron tomadas en serio pola ciencia ata que foron redescubertas independentemente no século XIX. Por exemplo, sinalou que o polbo macho ten un hectocótilo, que é un tentáculo especial que almacena esperma e que o transfire ao corpo da femia; ás veces despréndese durante o apareamento. Este relato foi descartado como fantasioso ata que o naturalista francés Georges Cuvier o describiu na súa obra de 1817 Le Règne Animal (O reino animal).
Aristóteles tamén se decatou que a cría do tiburón Mustelus canis crece dentro do corpo da súa nai unido por unha corda de tecido a algo similar a unha placenta (o saco vitelino). Isto foi confirmado en 1842 polo zoólogo alemán Johannes Peter Müller. Aristóteles notou tamén que macho do siluro de río Silurus aristotelis, que el chamou o glanis coidaba das súas crías cando a femia as abandonaba despois de parilas; o macho garda os ovos durante 40 ou 50 días, espantando os pequenos peixes que ameazan os ovos, e facendo un ruído como un murmurio. O zoólogo suízoamericano Louis Agassiz descubriu que este relato era correcto en 1890.
Os métodos de observación de Aristóteles incluían a disección (a obra complementaria perdida de Aristóteles As diseccións, contiña ilustracións das mesmas ), polo que el observaba a anatomía directamente, aínda que as interpretacións das funcións das estruturas que observou estaban suxeitas a erro. Igual que outros autores clásicos, como Plinio o Vello, Aristóteles tamén recolleu evidencias de viaxeiros e persoas con coñecementos especializados, como pescadores e apicultores, sen facer moitos esforzos en corroboralas.
Erros aparentes
miniatura|[[Ephemeroptera|efemerópteros como Hexagenia camiñan a catro patas, como dixo Aristóteles.]] O texto contén algunhas afirmacións que parecen erros. Aristóteles afirmaba que as femias de calquera especie teñen un número de dentes menor que os machos. Esta afirmación aparentemente falsable doadamente hai unha pequena posibilidade de que fose unha observación xenuína, se como suxire Robert Mayhew as mulleres daquela época tiñan unha dieta peor que a dos homes; pero a afirmación, improbable en humanos, non é certa noutras especies tampouco. Así, Philippa Lang sostén que Aristóteles puido ter sido empírico, pero era bastante menos esixente en canto á observación, "porque non esperaba que a natureza estivese errada".
Noutros casos os erros puideron ter sido atribuídos erradamente a Aristóteles. Katrin Weigmann escribiu "A afirmación [de Aristóteles] de que as moscas teñen catro patas foi repetida en textos de historia natural durante máis de dous mil anos malia que con simplemente contalas se tería probado outra cousa." Porén, o historiador e filósofo da bioloxía John S. Wilkins sinalou que Aristóteles non dixo "todas as moscas teñen catro patas"; el escribiu sobre un determinado animal, o ephemeron ou efémera, que "se move con catro patas e catro ás: e, podo observala ao pasar, esta criatura é excepcional non só en canto á breve duración da súa existencia, do cal recibe o seu nome, senón tamén porque aínda que é un cuadrúpede ten ás tamén." As efémeras como Hexagenia, camiñan de feito a catro patas, xa que o par de patas anterior (do total de seis) non está ben adaptado para andar, polo que Wilkins conclúe que Aristóteles estaba no certo. Os machos de Hexagenia usan o par de patas anterior para agarar a femia durante o apareamento, e as outras catro para camiñar.
Traducións
miniatura|upright|Páxina dunha tradución árabe medieval, [[Kitāb al-Hayawān de Al-Jahiz.]]
Fíxose unha tradución ao árabe que comprende os tratados 1 ao 10 do Kitāb al-Hayawān (O libro dos animais). Era coñecida polo filósofo árabe Al-Kindī (d. 850) e comentado por Avicena entre outros. Foi á súa vez traducido ao Latín, xunto con comentarios de Ibn Rushd (Averroes) sobre el, por Michael Scot a inicios do século XIII.
Algunhas das traducións a linguas europeas modernas foron as que seguen. As traducións ao inglés fíxoas Richard Cresswell en 1862 e o zoólogo D'Arcy Wentworth Thompson en 1910. Unha tradución ao francés fíxoa Jules Barthélemy-Saint-Hilaire en 1883. Outra tradución ao francés fíxoa J. Tricot en 1957, seguindo a interpretación de D'Arcy Thompson. Unha tradución ao alemán dos Libros I ao VIII feita por Anton Karsch, empezou en 1866. Unha tradución dos dez libros ao alemán fíxoa Paul Gohlke en 1949.
Influencia
O anatomista comparativo Richard Owen dixo en 1837 que "a ciencia zoolóxica naceu dos traballos de [Aristóteles], podemos case dicir, como Minerva desde a cabeza de Xúpiter, nun estado de nobre e espléndida madurez".
Ben Waggoner do Museo de Paleontoloxía da Universidade de California escribiu que
Walter Pagel comenta que Aristóteles "influenciou perceptiblemente" os fundadores da moderna zooloxía, como o suízo Conrad Gessner coa súa obra de 1551–1558 Historiae animalium, o italiano Ulisse Aldrovandi (1522–1605), o francés Guillaume Rondelet (1507–1566), e o holandés Volcher Coiter (1534–1576), mentres que os seus métodos de ver series temporais e facer uso da anatomía comparada axudou ao inglés William Harvey na súa obra de 1651 sobre embrioloxía.
O libro de 2014 de Armand Marie Leroi The Lagoon: How Aristotle Invented Science e o documental da BBC Aristotle's Lagoon puxeron os escritos biolóxicos de Aristóteles en contexto, incluíndo a Historia doa animais, e propuxeron unha interpretación das súas teorías biolóxicas.
Fibrose quística
miniatura|197px|Pneumonía apical dereita: na fibrose quística, a infección crónica da lugar á destrución do parénquima pulmonar, ocasionando por último a morte por insuficiencia respiratoria. A fibrose quística , é unha das enfermidades xenéticas máis frecuentes na raza caucasiana cunha incidencia na poboación española, segundo recentes estudos de cribado neonatal, de aproximadamente 1/5.000 nados vivos. Ao presentar unha herdanza autosómica recesiva, calcúlase que un 4-5% da poboación xeral son portadores desta entidade na raza branca. É esta unha enfermidade das glándulas exócrinas que afecta a múltiples órganos e sistemas, debido á existencia de alteracións hidroelectrolíticas e das mucoproteínas a nivel glandular, orixinándose secrecións anómalas e espesas que producen obstrución e infección coas consecuentes manifestacións clínicas. A principal causa de morbilidade e mortalidade continúa sendo a afectación pulmonar, causante dun 95% dos falecementos. Esta enfermidade foi orixinalmente denominada fibrose quística do páncreas, e tamén coñecida como mucoviscidose (do lat. muccus, 'moco', e viscos, 'pegañento'), é unha enfermidade frecuente que afecta o organismo en forma xeneralizada, causando morte prematura. A dificultade para respirar é o síntoma máis común, emerxente de infeccións pulmonares crónicas, as cales poden mostrarse resistentes ao tratamento con antibióticos e outros fármacos. A fibrose quística é un trastorno multisistémico que causa a formación e acumulación dun moco espeso e pegañento, afectando fundamentalmente a pulmóns, intestinos, páncreas e fígado. Así mesmo, caracterízase pola presenza dunha alta concentración de sal (NaCl) na suor, o que sentou as bases da proba estándar para este diagnóstico: o exame de electrólitos da suor. O mesmo avalía, entre outros ións, os niveis de cloruro excretados. Unha variedade de síntomas, incluíndo infeccións sinusais, diminución do crecemento, diarrea son o resultado dos efectos da fibrose quística sobre os distintos órganos.
Trátase dunha das enfermidades fatais máis comúns. A súa prevalencia é maior entre caucásicos; unha de cada 25 persoas de ascendencia europea é portadora asintomática dun xene para fibrose quística, sendo a enfermidade xenética heredable máis frecuente entre esta poboación. E aproximadamente unha de cada 25 persoas é portador san heterocigoto. Os afectados poden ser diagnosticados mediante probas xenéticas prenatais; tamén por screening neonatal ou, durante a infancia temperá, pola mencionada proba da suor. Non existe cura para a fibrose quística, con todo, hoxe en día existen tratamentos nos que se pode ter unha vida completamente normal alargando a mesma un 25%. A supervivencia media para estes pacientes estímase en 35 anos, alcanzando valores máis altos nalgúns países (57,8 en EE.UU.). En casos severos, o empeoramento da enfermidade pode impor a necesidade dun transplante de pulmón.
A fibrose quística é causada por unha mutación nun xene chamado regulador da condutancia transmembrana da fibrose quística (CFTR, polas súas siglas en inglés). Este xene intervén na produción de suor, mollos gástricos e moco. Aínda que a maioría das persoas sas teñen dúas copias funcionais do xene, só unha é necesaria para impedir o desenvolvemento de fibrose quística. A fibrose quística desenvólvese cando ningún destes xenes opera normalmente. En consecuencia, considérase unha enfermidade autosómica recesiva. O nome fibrose quística refírese aos procesos característicos de cicatriz e formación de quistes dentro do páncreas, recoñecidos por primeira vez nos anos 1930.
Síntomas e signos
A sintomatoloxía da fibrose quística varía en función da idade do individuo, o grao en que ven afectados órganos específicos, a terapéutica instituída previamente, e os tipos de infeccións asociadas. Esta enfermidade compromete ao organismo na súa totalidade e amosa o seu impacto sobre o crecemento, a función respiratoria, a dixestión. O período neonatal caracterízase por un pobre aumento de peso e por obstrución intestinal producida por feces densas e voluminosas. Outros síntomas aparecen, máis tarde, durante a nenez e ao comezo da idade adulta. Estes inclúen retardo do crecemento, advenimiento da enfermidade pulmonar, e dificultades crecentes pola mala absorción de vitaminas e nutrientes no tracto gastrointestinal.