cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Reventador
A existencia do volcán Reventador recoñeceuse oficialmente despois da exploración de J. H. Sinclair (1929), grazas á cal se obtiveron descricións confiables do volcán e da súa localización na rexión comprendida entre os ríos Coca, Salado e Dué. As primeiras descricións cualitativas das erupcións máis recentes foron achegadas por Hantke e Parodi (1966) e Hall (1977). Unicamente as súas dúas últimas erupcións (a de abril de 1976 e a de novembro do 2002) son descritas con algún grao de detalle.
Nathalie Sarraute
Nathalie Sarraute, nada en Ivánovo o 19 de xullo de 1900 e finada en París o 19 de outubro de 1999, foi unha escritora en lingua francesa de orixe rusa.
Traxectoria
Naceu como Natacha Tcherniak en Ivanovo, unha localidade próxima a Moscova. A súa infancia pasouna entre Francia e Rusia ata que en 1909 marchou co seu pai para vivir definitivamente en París, estudou dereito na Sorbona, historia en Oxford e socioloxía en Berlín. En 1932 escribiu o seu primeiro libro, Tropismes que publicou en 1939. En 1941 por causa das leis nazis tivo que deixar a súa profesión de avogada. En 1956 publicou L'Ère du Soupçon un ensaio que serviu como primeiro manifesto da Nouveau roman.
Infiltrados
Sinopse
The Departed está ambientada no sur de Boston, onde a policía estatal está en guerra co crime organizado. O Departamento de Policía de Massachussets enfróntase á maior banda de crime organizado da cidade e a estratexia consiste en acabar dende dentro co poderoso xefe da mafia Frank Costello (Jack Nicholson). O encargado de infiltrarse na súa banda é o novato Billy Costigan (Leonardo DiCaprio). Mentres Billy tenta gañar a confianza de Costello, outro mozo policía, Colin Sullivan (Matt Damon), ascende rapidamente e ocupa un posto na Unidade de Investigacións Especiais, grupo de elite que ten por misión acabar con Costello. Pero o que os seus superiores non saben é que Collin traballa para este.
Cada home é consumido profundamente pola súa dobre vida, reunindo información sobre os plans e as medidas en contra das operacións que penetrou. Pero cando os mafiosos e a policía se decatan de que teñen un espía entre eles, de súpeto Billy e Collin corren o perigo de seren capturados e expostos ó inimigo.
Patella intermedia
miniatura Patella intermedia ou Patella depressa, unha lapa, é un molusco gasterópodo da familia dos patélidos. Habita na zona onde bate a marea, sobre as rochas ou nas pozas do litoral atlántico de Europa e do norte de África, é moi abundante en Galicia. A cuncha é un cono achatado con finas costelas radiais, raramente supera os 45 mm e o habitual é que estea entre os 20 e 25 mm
Sal común
miniatura|Sal miniatura|Depósitos de sal no [[mar Morto]] O sal común é un mineral composto principalmente por cloruro de sodio (NaCl), un composto químico encadrado dentro dos sales químicos. Na súa forma natural é un mineral cristalino e coñécese co nome de halita. O sal atópase en grandes cantidades na auga mariña, sendo o mineral principal constituínte da mesma, facendo que esta posúa unha media de salinidade dun 3,5%. O sal é un composto esencial para a vida en xeral, e o salgado é un dos sabores básicos dos humanos. Os tecidos dos animais conteñen maiores cantidades de sal que os das plantas. O sal é tamén un dos condimentos alimenticios máis antigos e comúns, e o salgado é un método historicamente moi importante para a conservación da comida.
Algunhas das primeiras evidencias do procesamento do sal que se coñecen datan de hai uns 8 000 anos, cando os humanos que vivían nunha zona da actual Romanía fervían augas de mananciais para extraer os sales da mesma, e o comezo da extracción de sal na China data de aproximadamente o mesmo período. O sal era moi apreciado polos hebreos, gregos, romanos, bizantinos, hititas, exipcios e indios. O sal era un artigo de comercio moi importante, transportado en barco polo mar Mediterráneo, por estradas construídas especificamente para este propósito e a través do Sáhara en caravanas de camelos. A escaseza e necesidade global do sal levou a varias nacións a disputas e guerras entre elas polo seu control, e é un elemento empregado en varios ritos relixiosos ademais de posuír outros significados culturais.
O sal extráese de minas de sal ou por medio da evaporación de auga mariña. Os principais produtos industriais derivados son a sosa cáustica e as aplicacións de cloro, utilizándose tamén en moitos procesos industriais que inclúen a manufactura de cloruro de polivinilo, plásticos, celulosa e outros produtos. Da produción global anual estimada duns 200 millóns de toneladas de sal, só un 6% do mesmo destínase ó consumo humano. Outros dos seus usos inclúen os procesos de condicionamento da auga, o desxeo de autoestradas e usos na agricultura. O sal comestible véndese en formatos de sal mariño ou sal de mesa entre outros, que adoitan conter antiaglutinantes e poden ser iodados para previr a deficiencia de iodo. Ademais do seu uso na cociña, o sal atópase presente nunha gran cantidade de alimentos procesados.
O sodio do sal é un nutriente esencial para a saúde humana por mor do seu papel como electrólito e soluto osmótico. Non obstante, o consumo excesivo de sal pode incrementar o risco de enfermidades cardiovasculares en nenos e adultos, coma por exemplo a hipertensión. Os efectos do sal na saúde levan estudándose dende tempo, e varias asociacións e expertos de diversos países recomendaron unha redución do consumo de diversos alimentos moi populares ricos en sal. A Organización Mundial da Saúde recomendou no 2013 que os adultos deberían consumir menos de 2 000 mg de sodio, equivalentes a uns 5 gramos de sal diarios.
Historia
miniatura|Produción de sal en [[Halle, Saxonia-Anhalt (1670)]] Antes do envasado e da refrixeración artificial coma métodos de preservación da comida a partir do século XIX, o sal foi o elemento principal máis coñecido e utilizado neste proceso durante miles de anos, especialmente para a carne. Unha das primeiras operacións de extracción de sal que se coñecen atopouse no sitio arqueolóxico de Poiana Slatinei, preto dun manancial de sal en Lunca, no Condado de Neamț en Romanía. As evidencias alí atopadas indicaron que os habitantes da cultura de Cucuteni do Neolítico fervían auga salgada dos mananciais para extraer o sal ó redor do ano 6050 a.C. O sal extraído neste proceso podería ter unha correlación directa co rápido crecemento da poboación desta sociedade ó pouco de que comezaran a súa produción. A recollida de sal da superficie do lago Xiechi preto de Yuncheng en Shanxi, China, data de polo menos o 6000 a.C., unha das salinas máis antigas das que se ten verificación.
Os tecidos animais coma os da carne, do sangue e da leite conteñen unha maior cantidade de sal que os das plantas. Historicamente os nómades que subsistían dos seus animais non tomaban sal xunto as súas comidas, pero os agricultores que baseaban a súa dieta nos cereais e na materia vexetal precisaban suplementar a súa dieta con sal. Ó espallarse a civilización o sal converteuse nunha das mercadorías principais do comercio mundial, e tiña un gran valor para os hebreos, gregos, romanos, bizantinos, hititas, exipcios, indios e outros pobos da antigüidade. No Oriente Medio o sal empregábase en cerimonias para selar un acordo, e os antigos hebreos facían un "pacto de sal" con Deus e botábanlle sal ás súas ofrendas para amosarlle a súa confianza nel. Unha práctica antiga en épocas de guerra era o salgado da terra, consistente en botar sal ó redor dunha cidade derrotada para previr que medrasen os cultivos. Na Biblia recóllese a historia do rei Abimelec, a quen segundo o relato Deus ordenoulle que fixera isto mesmo en Siquem. En varios textos antigos recóllese tamén como as tropas do xeneral romano Publio Cornelio Escipión Emilián espallaron sal pola cidade de Cartago trala súa derrota na Terceira guerra púnica no ano 146 a.C.
Salzburgo, Hallstatt e Hallein atópanse a uns 17 km a unha da outra na zona do río Salzach en Austria, nunha zona cun gran número de depósitos de sal. "Salzach" significa literalmente "río de sal", e Salzburgo significa "castelo de sal", ámbolos dous tomando o seu nome da palabra alemá Salz (sal), sendo Hallstatt o lugar da primeira mina de sal da historia. A vila dálle nome á cultura Hallstatt, que comezou a extraer sal na zona ó redor do ano 800 a.C. Durante o primeiro milenio a.C., as comunidades celtas medraron grazas ó comercio de sal e carne salgada con Grecia e Roma a cambio de viño e outros luxos. O termo "salario" provén da palabra latina para o sal. aínda que se descoñece o motivo desta relación. A persistente afirmación moderna que atribúe a súa orixe a que as lexións romanas recibían en ocasións pagos en sal non está demostrada e considérase carente de base histórica. Pola súa banda, o termo "ensalada" significa literalmente "salgada", e provén da antiga práctica romana de salgar vexetais.
Hai rexistros históricos de guerras que se loitaron por mor do sal. Venecia gañou unha guerra con Xénova polo control deste produto, que tamén tivo un papel importante na Revolución Americana. En Europa, as cidades dentro de rutas terrestres de comercio de sal impuxeron impostos no mesmo, e cidades coma Liverpool floreceron grazas a exportación do sal extraído das minas de Cheshire. Ó longo da historia houbo varios gobernos que impuxeron impostos de sal. As viaxes de Cristovo Colón estiveron financiadas en parte grazas á produción de sal no sur de España, e a "Gabela do Sal" en Francia foi unha das causas da Revolución Francesa. Trala abolición deste imposto, Napoleón volveu a impoñelo tras converterse en emperador para financiar a guerra, e non foi finalmente abolido por completo ata o ano 1945. En 1930 Mahatma Gandhi liderou a unhas 100 000 persoas na chamada "Marcha do sal" desafiando ó goberno británico para non pagar o imposto sobre o sal. Esta desobediencia civil serviu de inspiración para o pobo indio e elevou o movemento independentista indio a un nivel de loita nacional.
Composición química
miniatura|Cristais de cloruro de sodio
Produción
miniatura|Produción de sal en [[Bo Kluea, Tailandia]] miniatura|Montes de sal no [[Salar de Uyuni, Bolivia]] O sal destinado para a alimentación representa só unha pequena parte da produción de sal nos países industrializados (un 7% en Europa), aínda que no conxunto global a produción para alimentación é dun 17,5% do total. No ano 2013 a produción mundial total foi de 264 millóns de toneladas. Os cinco principais produtores foron a China (71 millóns), os Estados Unidos (40 millóns), a India (18 millóns), Alemaña (12 millóns) e o Canadá (11 millóns).
A manufactura do sal é unha das industrias químicas máis antigas. Unha das principais fontes de sal é a auga mariña, que posúe unha salinidade dun 3,5%. Isto significa que hai uns 35 g de sales disoltos, predominantemente ións de sodio e cloro, por quilogramo de auga. Os océanos representan unha fonte virtualmente inesgotable de sal, e por mor desta abundancia de subministración non se ten calculado con exactitude o número de reservas dispoñible. A evaporación de auga mariña é o método de produción máis habitual nos países costeiros con baixos niveis de precipitacións.
O sal extráese tamén de depósitos sedimentarios formados durante miles de anos pola evaporación dos mares e lagos. Estes depósitos mínanse directamente producindo sal en rocha, ou extráense en forma de solución bombeando auga nos depósitos. Nos dous casos o sal extraído purifícase mediante un proceso de evaporación mecánica. O sal refínase para purificalo e mellorar as súas características de almacenamento e manexo. Isto adoita facerse por medio dunha recristalización no que se trata con produtos químicos para precipitar a maioría de impurezas, principalmente sales de magnesio e calcio. Parte do sal producido obtense por medio do proceso Alberger, que consiste nunha evaporación ó baleiro combinada cunha sementa da solución con cristais cúbicos. Unha das maiores operacións de extracción de sal do mundo está na Mina de sal de Khewra en Paquistán. Esta mina ten 19 plantas, 11 delas baixo terra, e uns 400 km de pasaxes.
Papel na alimentación
miniatura|Saleiro O sal é esencial para a saúde dos humanos e outros animais, e é un dos cinco sabores básicos. Emprégase na gastronomía de moitas partes do mundo, habitualmente dentro de saleiros na propia mesa para o seu uso persoal. É tamén un ingrediente de moitos alimentos manufacturados. O sal de mesa é un sal refinado que contén entre un 97 % e un 99 % de cloruro de sodio. É habitual que se lle engadan axentes antiaglutinantes coma aluminosilicato de sodio ou carbonato de magnesio para que flúa libremente, e o sal iodado que contén ioduro de potasio é un produto común. É tamén unha práctica común a de introducir desecantes nos saleiros, coma graos de arroz cru, para eliminar a humidade e axudar a previr a aglomeración do sal.
Sal de mesa fortalecido
Algúns sales de mesa destinados ó consumo humano conteñen aditivos destinados a unha serie de preocupacións de saúde, especialmente no mundo desenvolvido. O iodo e un micronutriente importante para os humanos, e unha deficiencia de iodo pode causar unha diminución na produción de tiroxina (hipotiroidismo) e un agrandamento da tiroide en adultos ou cretinismo en nenos. O sal iodado utilízase para tratar estas condicións dende 1924, e consiste nunha mestura de sal común cunha pequena cantidade de ioduro de potasio, ioduro de sodio ou iodato de sodio. Tamén pode conter unha pequena proporción de dextrosa para estabilizar o iodo. A deficiencia de iodo afecta a uns 2000 millóns de persoas en todo o mundo e é a principal causa evitable de oligofrenia. O uso de sal iodado supuxo unha redución significativa desta deficiencia en varios países que empregan este tratamento. A cantidade de iodo e o composto específico empregado nas variedades de sal iodado varía segundo o país. Nos Estados Unidos a Food and Drug Administration (FDA) recomenda 150 microgramos de iodo por día tanto para mulleres coma para homes. O sal iodado nos Estados Unidos contén entre 46 e 77 ppm, mentres que no Reino Unido o contido recomendado é de entre 10 e 22 ppm.
En ocasións engádese ferrocianuro de sodio ó sal como axente antiaglutinante, aditivo considerado provisionalmente aceptable para ó consumo humano polo Comité de Toxicidade en 1988. Este tipo de antiaglutinantes levan empregándose dende o ano 1911, sendo un dos primeiros dos utilizados o carbonato de magnesio. Outros axentes antiaglutinantes que adoitan empregarse inclúen o fosfato de tricalcio, carbonatos de calcio ou de magnesio, outros sales, óxido de magnesio, dióxido de silicio, silicato de calcio, aluminosilicato de sodio e aluminosilicato de calcio.
O chamado "sal dobremente fortalecido" inclúe sales de iodo e ferro. Este último utilízase para tratar anemias por deficiencia de ferro. Unha das fontes habituais de ferro empregadas para este propósito é o fumarato ferroso. Outro aditivo considerado de especial importancia para as mulleres embarazadas é o ácido fólico, que lle da unha cor amarela ó sal e prevén anemias e defectos na medula espiñal. Unha falta de flúor na dieta é unha causa dunha maior incidencia de carie dental. Os sales de fluoruro son un aditivo para o sal común usadas co obxectivo de reducir o decaemento dental, especialmente en países con poucos recursos sen acceso a dentífricos e auga fluorados. Esta práctica é máis común nalgúns países europeos. En Francia por exemplo, o 35% do sal común vendido contén fluoruro de sodio engadido.
Outros tipos
miniatura|left|Cristais irregulares de [[sal mariño]] O sal mariño non refinado contén pequenas cantidades de magnesio así como haluros e sulfatos de calcio, trazas de algas, bacterias resistentes ó sal e partículas sedimentarias. Os sales de calcio e magnesio confírenlle un matiz ocre, e fan que o sal mariño non refinado sexa higroscópico. As trazas de algas danlle un olor mariño. A proporción de sedimentos varía segundo a fonte e danlle a este sal unha aparencia gris mate. Xa que os humanos son capaces de detectar o sabor e compostos aromáticos en concentracións minúsculas, o sal mariño adoita presentar un sabor máis complexo que o sal común cando se emprega directamente na comida no prato. Porén, á hora de cociñar estes sabores adoitan quedar ofuscados polos dos restantes ingredientes da comida. A industria do refinamento do sal sostén en base a determinados estudos científicos que o sal mariño e o sal en rocha non conteñen suficientes sales de iodo como para previr as deficiencias de iodo.
Os distintos sales naturais presentan mineralizacións diferentes dependendo da súa fonte, polo que cada sal ten un sabor propio. Fleur de sel, un sal natural obtido pola evaporación de auga salgada, ten un sabor único que varía segundo a rexión na que se produce. Na cociña coreana tradicional, o sal "Jukyeom" ("sal de bambú") prepárase torrando sal nun contedor de bambú con barro nos seus extremos. Este produto absorbe minerais do bambú e do barro, e supostamente incrementa as propiedades anticlastoxénicas e antimutaxénicas do doenjang. O sal kosher, malia pasar un proceso de refinado, non contén iodo e ten un tamaño de gran maior que outros sales refinados. Isto outórgalle propiedades distintas á hora de usalo na cociña, e considérase útil na preparación de carne kosher.
Presenza noutros alimentos
O sal está presente na maioría dos alimentos, aínda que nos alimentos naturais coma carnes, vexetais ou froitas dáse en cantidades moi pequenas. Adoita engadirse ós alimentos manufacturados, coma os enlatados e especialmente os salgados e os snacks, realizando unha función de conservante e engadindo sabor. Antes da chegada da refrixeración eléctrica, o salgado era un dos principais métodos de conservación dos alimentos. Desta forma os peixes herring conteñen 67 mg de sodio por cada 100 g, mentres que o kipper, a súa forma conservada, contén 990 mg. Da mesma forma a carne de porco adoita conter uns 63 mg mentres que o touciño contén 1480 mg, e as patacas conteñen 7 mg mentres que as chips conteñen 800 mg por cada 100 g. As principais fontes de sal na dieta, á marxe do propio uso directo do sal, adoitan ser os produtos do pan e cereais, produtos cárnicos e derivados do leite.
En moitas culturas asiáticas o sal non é un condimento que se use tradicionalmente. No seu lugar son máis habituais outros coma o mollo de soia, o mollo de pescado e o mollo de ostras, que adoitan ter un alto contido en sodio e realizan o papel que ten o sal na cultura occidental, aínda que adoitan usarse de forma máis habitual no propio proceso de cociña que coma condimentos de mesa.
Willie Wallace
William "Willie" Semple Brown Wallace, nado o 23 de xuño do 1940 en Kirkintilloch e tamén coñecido coma Wispie, foi un xogador e adestrador de fútbol escocés.
Sal común
Consumo de sodio e saúde
O sal de mesa común contén algo menos dun 40% de sodio por peso, polo que unha ración de 6 g (1 cullerada) contén uns 2300 mg de sodio. O sodio ten un papel principal no corpo humano. Realizando a función de electrólito, axuda ós nervios e músculos a funcionar de forma correcta, e é un dos factores involucrados na regulación osmótica da auga no organismo. Gran parte do sodio da chamada dieta occidental provén do uso de sal común. A inxestión habitual en gran parte dos países occidentais é duns 10 g por día, por enriba de moitos dos países de Europa oriental e Asia, e o alto nivel de sodio en moitos alimentos procesados é un dos principais factores nesta cantidade total consumida. Nos Estados Unidos, o 75% do sodio inxerido provén de alimentos procesados e de restaurantes, o 11% da cociña doméstica e uso coma condimento de mesa, e o resto de forma natural noutros alimentos. O consumo excesivo de sodio incrementa o risco de enfermidades cardiovasculares, polo que son varias as organizacións de saúde que recomendan unha redución no consumo diario de sal. Un alto consumo de sodio asóciase cun maior risco de sufrir ictus, enfermidade cardiovascular total e nefropatía. Unha redución neste consumo duns 1000 mg por día pode reducir o risco de enfermidade cardiovascular nun 30 %. Nos adultos e nenos sen enfermidades agudas, unha diminución do consumo de sodio tamén axuda a reducir a presión arterial, dando como resultado unha mellora de saúde notable en persoas con problemas de hipertensión.
Willie Wallace
Comezou a súa carreira coma futbolista en 1958 no Stenhousemuir, marchando en 1959 ó Raith Rovers onde empezou a coller grande sona coma un bo goleador. Dese xeito, no 1961 asinou contrato co Hearts de Edimburgo onde sumou importantes éxitos na súa estadía ó longo de 5 tempadas completas. Desde aí pegaría o salto a un verdadeiro grande, chegando ó Celtic onde viviu unha época memorable sendo un daqueles sonados Lisbon Lions que quedaran campións de Europa no 1967. Na súa etapa verdibranca conseguiu sumar 134 goles en 232 partidos. Tralo seu paso durante 5 anos por Celtic Park foi traspasado no 1971 ó Crystal Palace londiniense volvendo ó seu país antes dun ano para xogar no Dumbarton FC. Despois e xa coa súa carreira futbolística víndose embaixo foi probar sorte a Australia ó Apia FC onde xa rematou as súas andainas de xogador.
Sal común
Consumo de sodio e saúde
A Organización Mundial da Saúde recomenda un consumo para adultos de menos de 2000 mg de sodio (contido en 5 g de sal) por día, mentres que o Departamento de Saúde dos Estados Unidos recomenda que as persoas con hipertensión, os afroamericanos e os adultos de mediana idade en adiante deberían limitar o seu consumo a non máis de 1500 mg de sodio por día. Un estudo de 2013 recomendou que o consumo de sodio non debería ser menor de 1200 mg (3 g de sal) por día, ó ser un nutriente esencial da dieta, mentres que o Instituto de Medicina das Academias Nacionais dos Estados Unidos indicou no 2013 que a redución da inxestión de sodio por baixo dos 2300 mg por día podería non ser beneficioso para a saúde.
Willie Wallace
Retornou a Escocia para xa coma adestrador dirixir ó Dundee FC. Tras isto volveu ó Apia agora xa coma adestrador, e quedou a vivir aló rexentando unha tenda deportiva.
Sal común
Usos non alimentarios
Só un 6% do sal manufacturado no mundo se utiliza como alimento. O 12% emprégase en procesos de acondicionamento de augas, o 8% para o desxeo de autoestradas e o 6% na agricultura. O 68% restante utilízase en procesos de manufacturas e procesos industriais principalmente en forma de cloruro de sodio. O uso máis habitual é na produción de sosa cáustica e cloro, separados por electrólise dunha solución pura de sal. A súa vez estes produtos empréganse na manufactura de policloruro de vinilo, plásticos, celulosa e outros compostos orgánicos e inorgánicos. O sal utilízase tamén coma fundente na produción de aluminio, na manufactura de xabóns, glicerina e caucho sintético entre outros. A maiores destes usos o sal está involucrado noutros procesos, incluíndo o seu uso coma mordente na tintura de téxtiles, na rexeneración de resinas, no curtido de peles, na preservación de carne e pescado e no envasado de carne e vexetais.
Papel na relixión
miniatura|esquerda|[[Pan e sal nunha voda en Rusia]] O sal ten un importante papel en diversas relixións e culturas. Nos sacrificios brahmánicos, nos rituais hititas e durante os festivais dos semitas e gregos nas datas de lúa nova é habitual lanzar sal ó lume, producindo un ruído de pequenos estalidos. Os antigos exipcios, gregos e romanos invocaban ós seus deuses con ofrendas de sal e auga, feito que podería ser precursor da auga bendita do cristianismo. Na mitoloxía azteca, Huixtocihuatl era unha deusa da fertilidade que presidía sobre o sal e a auga salgada.
O sal considérase unha substancia moi propicia no hinduísmo, empregándose en determinadas cerimonias relixiosas coma inauguracións de casas e vodas. No xainismo, os devotos deixan unha ofrenda de arroz cru cun pouco sal perante unha deidade para demostrar a súa devoción, e o sal espállase polos restos cremados dunha persoa antes de soterrar as súas cinzas. Na tradición budista Mahayana considérase que o sal é unha protección contra os malos espíritos, e dáse o costume de tirar un pouco sal por riba do ombreiro esquerdo dun mesmo ó volver á casa despois dun enterro para previr que os malos espíritos entren no fogar. No xintoísmo utilízase sal en rituais, chamados harae, para purificar lugares e persoas, e sitúanse pequenos montes de sal en pratos nas entradas dos negocios co dobre propósito de protexerse do mal e atraer a clientes.
No xudaísmo recoméndase tomar pan salgado ou engadir sal ó pan ó realizar a bendición do kidush durante o Shabat. É costume espallar sal por riba do pan ou mollar o pan no sal no momento de repartilo entre os que están sentados na mesa. Na biblia hebrea o sal menciónase en 35 versos. Un destes versos menciona á muller de Lot, que quedou convertida nunha pila de sal ó darse a volta e mirar ás cidades de Sodoma e Gomorra cando estaban a ser destruídas. No relato do xuíz Abimelec, contase como tras destruír a cidade de Siquem este "botou sal sobre ela", e no Libro de Xob aparece a primeira mención do sal como condimento alimenticio. No Novo Testamento o sal menciónase en seis versos. No Sermón da Montaña, Xesús refírese ós seus seguidores coma o "sal da terra". O apóstolo Paulo animaba ós cristiáns a que a súa conversa "estivese sempre chea de graza, aderezada con sal" O sal é tamén un elemento obrigatorio na misa tridentina.
Na Wicca o sal simboliza o elemento da terra. Considérase tamén que serve para limpar unha zona de enerxías negativas ou daniñas. Emprégase en diversos rituais e cerimonias, nos que case sempre hai un prato de sal xunto a outro de auga nun altar.
Anarquismo individualista
O anarquismo individualista é unha tradición filosófica anarquista que enfatiza a soberanía do individuo. A súa orixe amósase na obra dos europeos William Godwin, Pierre Joseph Proudhon, Emile Armand, Oscar Wilde, Han Ryner e Max Stirner e os americanos Josiah Warren, Benjamin Tucker, Lysander Spooner, Ezra Heywood, Stephen Pearl Andrews e Henry David Thoreau. Entre os anarquistas individualistas actuais atópanse Robert Anton Wilson, Joe Peacott, Daniel Burton, Kevin Carson e Keith Preston. Algunhas veces considerado unha evolución radical do liberalismo clásico. O anarcoindividualismo propón unha sociedade onde cadaquén é o seu propio dono e posúe a súa propia propiedade, baseándose nunha asociación voluntaria e horizontal.
Enrique Fernández-Villamil
Enrique Fernández-Villamil Alegre, nado en Valencia en 1904 e finado en Madrid en 1967, foi un profesor e escritor español.
Traxectoria
Foi profesor do Instituto de Ensinanza Media de Pontevedra. Despois foi director da Biblioteca Pública e do Arquivo Histórico Provincial de Pontevedra. No franquismo foi concelleiro de Pontevedra. A mediados de 1955 foi nomeado director da oficina técnica do Servizo Nacional de Lectura en Madrid. Despois foi xefe do Servizo de Intercambio Bibliográfico da Biblioteca Nacional.
Adriana Karembeu
Adriana Sklenaříková-Karembeu, nada en Brezno o 17 de setembro de 1971, é unha modelo e actriz eslovaca. Foi titular dun récord Guinness por ter as pernas máis longas entre as modelos femininas (case 1,24 m).
Unroch III de Friúl
Unroch III de Friúl, nado en 840 e finado en 874, foi marqués de Friúl desde 863 ata a súa morte.
Orixes familiares
Fillo máis vello de Eberardo de Friúl e da princesa Xisela, neto de Luís o Piadoso.
Feitos sobresalientes
A distribución da propiedade do seu pai, feita pouco antes da súa morte, vaille supoñer, como primoxénito, obter todos os territorios da Lombardía e Xermania que estiveran en mans do seu pai. Malia todo, morreu novo aos poucos anos de herdar e o Marquesado pasou ao seu irmán Berengario.
Nupcias e descendentes
Casou con Ava, filla de Liutfrido, conde de Alsacia e da Lombardía e irmán da Emperatriz Ermengarda. Tiveron tres fillos:
Tivo unha filla da que non sabemos o nome. Esta converteuse en relixiosa, pero no ano 887 foi secuestrada por Liutwardo de Verceil e obrigada a casar cun seu parente.
Xesús Pablo González Moreiras
Xesús Pablo González Moreiras, nado en Monterroso en 1946, é un profesor e político galego.
Traxectoria
Estudou Maxisterio e Filoloxía Galego-Portuguesa na Universidade de Santiago de Compostela. Foi mestre (1971-1984) e a partir de 1985 profesor de Lingua e Literatura Galega en institutos de Educación Secundaria. Ingresou no Corpo de Inspectores de Educación en 1989. Foi subdirector xeral de Centros e delegado provincial da Consellería de Educación e Ordenación Universitaria en Lugo. Foi director xeral de Política Lingüística (2000-2005).
Treron psittaceus
O Treron psittaceus é unha especie de ave columbiforme da familia dos colúmbidos.
Stadion Allmend
O Stadion Allmend é un estadio multiusos (usado principalmente para fútbol) en Lucerna, Suíza. Serve de localía ao FC Luzern e ten unha capacidade de 13.000 espectadores, podendo albergar até 25.000.
Treron psittaceus
Distribución xeográfica
É endémica das illas de Timor, Roti e Semau (Indonesia e Timor Leste). Os seus hábitats naturais son: bosques subtropicais ou tropicais húmidos de baixa altitude.
Estado de conservación
Está ameazada por perda de hábitat.
Manuel Regueiro Tenreiro
Manuel Regueiro Tenreiro, nado en Perbes (Miño) o 10 de maio de 1943 e finado en Lugo o 30 de maio de 2019, foi un profesor, escritor e político galego.
Sobre a amizade
Sobre a amizade é un diálogo de carácter filosófico escrito por Marco Tulio Cicerón co título orixinal en latín de Laelius de Amicitia. A obra foi traducida ao galego por Alfonso Blanco Quintela e publicada en 1995 por Editorial Galaxia.
Manuel Regueiro Tenreiro
Traxectoria
Estudou o ensino secundario en Santiago de Compostela. Licenciado en Filosofía e Letras na Universidade de Salamanca, doutorouse en Filosofía na Universidade Complutense de Madrid. Foi profesor en Soria, Salamanca, Lugo, Ferrol, Vilalba (instituto do que foi director) e novamente en Lugo. Foi subdirector xeral de Inspección e Reforma Educativa (1988-1989) e director xeral de Política Lingüística (1989-2000). Foi director do Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades.
Meáns
O topónimo galego Meáns pode referirse a:
Manuel Regueiro Tenreiro
Traxectoria
Colaborou na publicación dos primeiros libros de texto en lingua galega: Introducción á Filosofía (Galaxia, 1979) e Historia da Filosofía (Galaxia, 1980). Foi fundador e membro do consello asesor da Revista Galega de Ensino.
Vida persoal
Casou con María Teresa Pérez González e foi pai de Francisco e Fernando Regueiro Pérez.
Sobre a amizade
Foi escrito no ano 44 a.C., e está ambientado 85 anos antes. Está adicado a Tito Pomponio Ático. O tema principal que trata é a amizade, poñendo a visión epicúrea (a preferida por Ático) fronte á visión estoica (a de Cicerón).
Rally Sur do Condado de 2013
O Rally Sur do Condado de 2013 foi a décima edición e a sexta rolda da tempada 2013 do Campionato de Galicia de Rally. Disputouse entre o 19 e o 21 de xullo.
Demografía de Noruega
miniatura|[[Oslo.]] Noruega ten unha poboación de 4 600 000 habitantes cun crecemento anual do 0,57%. Do mesmo xeito que noutros países europeos, Noruega na actualidade está a atravesar unha época cun baixo índice de natalidade, que seguiu a outra na que houbo un forte crecemento da poboación. Este crecemento da poboación chegou a alcanzar o 1% xusto despois da segunda guerra mundial, mais comezou a caer na década dos 70, continuando así durante toda a década dos 80. A partir de 1995 a poboación empezou a aumentar unha vez máis, aínda que isto débese máis á inmigración que ao índice de natalidade propiamente dito.
Poboación
O número de nenos nados de mulleres norueguesas ha ir descendendo constantemente. A taxa de nacementos por cada 1000 habitantes baixou moito desde finais do século XIX, probablemente debido ás medidas de planificación familiar. Este declive do índice de natalidade apareceu en primeiro lugar nas zonas urbanas e as rexións centrais, e chegou a unhas taxas tan baixa de reprodución (menos de 1%) que os niveis de poboación a longo prazo non poderán manterse sen a inmigración.
Datos demográficos
No pasado a taxa de mortalidade en Noruega flutuaba rapidamente debido aos desastres naturais, as guerras e as epidemias. O desenvolvemento social e económico do país, e non en menor medida a mellora das condicións médicas e sanitarias, deron como resultado un descenso radical da taxa de mortalidade, principalmente debido á redución da mortalidade infantil e a erradicación da tuberculose. A esperanza de vida experimentou un incremento constante desde 1830 até chegar aos 78,7 anos de hoxe en día, cifra que se atopa entre as máis altas do mundo.
As principais cidades de son Oslo, Bergen, Trondheim, Stavanger e Tromsø.
Linguas
A lingua norueguesa posúe dúas formas escritas, chamadas bokmål e nynorsk, as cales non difiren en gran medida. O Bokmål é o sistema utilizado pola maioría. Varias linguas saamis son faladas e escritas nas rexións do norte polo pobo saami. O idioma noruegués xermánico e os idiomas saami non teñen ningunha relación entre si.
Sobre a amizade
Clasificación das persoas
As boas son as persoas que expresan os sentimentos de corazón e non son avariciosa a nivel materialista ou posición social, persoas humildes. As malas son persoas que antepoñen os seus desexos e avaricia ante calquera persoa ou circunstancia.
Clasificación respecto da amizade
miniatura|[[Clásicos en Galego 14: Sobre a vellez e Sobre a amizade.]] Respecto da amizade, fai outra clasificación: a verdadeira e perfecta, fronte á vulgar e mediocre:
Opinións sobre a existencia da amizade
Pensase que é algo natural, que pertence os instintos de supervivencia e que todas as persoas teñen a tendencia a relacionarse co resto de mundo, sexa con finalidade de interese ou por cariño.
Pensase tamén que é simplemente unha especie de “pacto” para a través destas relacións conseguir metas ou desexos.
A amizade entre dúas persoas que dure ata os últimos días de existencia ten gran dificultade, polo feito de que os intereses, formas de pensar e actuar das persoas cambian co tempo.
Conclusión
Quere transmitir e explicar que para Lelio (protagonista que dá a súa valoración da amizade) a amizade é tratar aos demais como che gustaría ser tratado e cando mires a un amigo, míraste a ti mesmo, porque para el, iso é amizade.
Lluís Homar
Lluís Homar Toboso, nado en Barcelona o 20 de abril de 1957, é un actor e director teatral catalán.
Teatro
Participou en numerosos espectáculos teatrais, especialmente no Teatre Lliure de Barcelona, do que foi cofundador en 1976, e director artístico entre 1992 e 1998.
En 2012 volve, tras 12 anos, a dirixir teatro coa obra Luces de bohemia, de Ramón María del Valle-Inclán. Ese mesmo ano, no Festival de Mérida, participa na montaxe de Hélade, xunto a Concha Velasco, José María Pou e Maribel Verdú.
Milton Nascimento
Milton do Nascimento (Río de Xaneiro, 26 de outubro de 1942), alcumado "Bituca", é un cantante e compositor brasileiro recoñecido mundialmente como un dos máis influentes e talentosos cantantes e compositores da Música Popular Brasileira. Mineiro de corazón, tornouse coñecido nacionalmente, cando a canción "Travessia", composta por el e Fernando Brant, ocupou a segunda posición no Festival Internacional da canção, de 1967. Versionaron as súas cancións, nomes como: Wayne Shorter, Pat Metheny, Björk, Peter Gabriel, Sarah Vaughan, Chico Buarque, Gal Costa, Caetano Veloso, Gilberto Gil, Fafá de Belén, Simone e Elis Regina. Recibiu 5 premios Grammy. En 1998, gañou o Grammy de Best World Music Album en 1997. Milton actuou na América do Sur, América, Europa, Asia e África.
Até agora, Milton Nascimento gravou 34 álbums. Cantou con ducias de artistas, incluíndo Maria Bethânia, Elis Regina, Gal Costa, Jorge Ben Jor, Caetano Veloso, Simone, Chico Buarque, Clementina de Jesus, Gilberto Gil, Lô Borges, Beto Guedes, Paul Simon, Criolo, Angra, Peter Gabriel, Duran Duran (con quen coescribiu e gravou "Breath After Breath", de 1993), Herbie Hancock, Quincy Jones.
Biografía
Unha das dúas fillas da parella para a cal a súa avoa traballaba, a profesora de música Lília Silva Campos, casara recentemente e encariñouse inmediatamente de Milton e propuxo adoptalo. A avoa aceptou a proposta, coa condición de poder velo algunhas veces e de que conservase o apelido da súa nai do rexistro. A parella aceptou e Milton foi entón adoptado por Lília e seu home, Josino Campos, dono dunha estación de radio. A familia mudouse para Três Pontas, en Minas Xerais. Por algúns anos foi fillo único, ata que os pais adoptaron outro neno e unha nena e tiveron unha filla biolóxica algúns anos despois. Milton sempre soubo que era adoptado, así como os seus irmáns.
Foi alcumado como "Bituca" sendo neno, por facer un xesto coa boca cando estaba contrariado, nunha referencia aos indios botocudos. Milton comezou a gustar da música por influencia da nai, que estudara con Villa Lobos. Aos catro anos, gañou unha zanfona de dous baixos, e desde cedo explorou a súa voz. Aos 13 anos, era crooner do conxunto Continental de Duilio Tiso Cougo, grupo musical de baile de Três Pontas.
Traxectoria profesional
Gravou a primeira canción, "Barulho de Tren", en 1962. En Três Pontas, integraba, ao lado de Wagner Tiso, o grupo W's Boys, que tocaba en bailes. Mudouse para Belo Horizonte para cursar Economía, onde, tocando en bares e clubs nocturnos, comezou a compoñer con máis frecuencia; datan desa época as composicións "Novena" e "Xira Xirou" (1964), ambas con Márcio Borges.
En 1966 Milton escribiu, en colaboración con César Roldão Vieira, as cancións para a peza infantil "Viaxe ao Fai de Conta" de Walter Quaglia. En 1967, segundo o fragmento da contracapa do disco Milton e Tamba Trio: "Milton Nacemento entrou no estudo acompañado polo 'Tamba Trio', no Río de Xaneiro, en 1967, para gravar o seu primeiro disco. O encontro de 'Milton & Tamba' cos arranxos de Luizinho Eça fan de 'Travessia' un álbum definitivo e eternamente moderno." O ano anterior,1966, a composición "Canción do Sal" foi gravada por Elis Regina. A convite do músico Eumir Deodato, gravou un LP nos Estados Unidos (Courage), no cal gravaron unha versión de "Travessia" chamada "Bridges". En 1970 realiza temporadas no Río de Xaneiro e en São Paulo co conxunto Son Imaginário, destacándose dese período "Para Lennon e McCartney" (1970, con Fernando Brant, Márcio Borges e Lo Borges) e Club da Esquina. Participou e compuxo a banda sonora de filmes como Os Deuses e os Mortos (1969, dirección de Ruy Guerra), e actuou en Fitzcarraldo (1981, dirección de Werner Herzog).
Clube da Esquina
Na pensión onde foi morar na capital mineira, no Edificio Levy, Milton coñeceu os irmáns Borges, Marilton, Lô e Márcio. Dos encontros na esquina das rúas Divinópolis con Paraisópolis, no tradicional barrio belorizontino de Santa Tereza, xurdiron os acordes e letras de cancións como "Cravo e Canela", "Alunar", "Para Lennon e McCartney", "Tren Azul", "Nada Será Como Antes", "Estrelas", "San Vicente" e "Cais". Aos meniños fans de The Beatles e de The Platters viñeron xuntarse Tavinho Moura, Flavio Venturini, Beto Guedes, Fernando Brant, Toninho Horta. En 1972 EMI gravou o primeiro LP, Club da esquina, que era dobre.
Milton Nacemento foi convidado por Wayne Shorter a gravar un disco con el, en 1975. O disco chamábase Native Dancer e serviu para proxectar a Milton no mercado norteamericano. miniatura|Milton Nascimento ([[1979).]] Entre outras cancións, estaban "Maria Maria" (1978, con Fernando Brant), e a interpretación de "Coração de Estudante" (Wagner Tiso), que se tornou o himno das Directas Xa (movemento socio-político de reivindicación por eleccións directas, 1984) e dos funerais de Tancredo Neves (1985). Posteriormente, a "Canção da América" foi o tema de fondo dos funerais de Ayrton Senna (1994).
Diversificación
Orixinalmente ideado para a montaxe do ballet teatro do Balé Teatro Guaíra (Curitiba, 1982), o espectáculo O Grande Circo Místico foi lanzado en 1983. Milton integrou o grupo selecto de intérpretes da MPB que viaxaron polo Brasil durante dous anos presentando o proxecto. Milton interpretou a canción "Beatriz", composta polo dúo Chico Buarque e Edu Lobo. O espectáculo conta a historia de amor entre un aristócrata e unha acróbata e a saga da familia suíza propietaria do Circo Knie, que vagaba polo mundo nas primeiras décadas do século.
Participou en 1985 no Nordeste Xa, versión brasileira do USA for Africa que creou as cancións "Chega de Mágoa" e "Seca D'auga".
Milton Nascimento recibiu moitas homenaxes dentro e fóra do Brasil. Unha das últimas en maio de 2015,cando foi convidado pola Berklee College of Music para ser homenaxeado co título de Doutor Honoris Causa daquela institución, pola súa vasta contribución á música.
miniatura|En 1972.
Discografía
Compilación
XXV edición dos Premios Goya
A 25ª cerimonia de entrega dos Premios Goya tivo lugar no Teatro Real de Madrid, o 13 de febreiro de 2011. O presentador foi Andreu Buenafuente.
John Havlicek
John J. Havlicek, nado o 8 de abril de 1940 en Martins Ferry, Ohio, é un antigo xogador profesional de baloncesto estadounidense que destacou profesionalmente nas décadas dos 60 e dos 70. Toda a súa traxectoria profesional estivo ligada aos Boston Celtics. Alcumábanlle "Hondo", pola personaxe da película do mesmo nome protagonizada por John Wayne.
Universidade
A súa carreira universitaria transcorreu na Universidade de Ohio State, onde coincidiu con outro gran xogador, Jerry Lucas. Xuntos, gañaron o título da NCAA en 1960. En 1961 conseguiron unha marca de 27 partidos gañados por un só perdido, na final, e na prórroga. Havlicek promedió, en tres tempadas, 14,6 puntos e 8,6 rebotes.
NBA
Na súa etapa universitaria tamén xogou ao fútbol americano, un deporte no que tamén destacou, e é por iso que en 1962 foi elixido no draft da NBA por Boston na novena posición da primeira rolda, e á vez polos Cleveland Browns da NFL. Pero tras probar un tempo os adestramentos do fútbol, decidiu centrar todas as súas enerxías no baloncesto. Ninguén dúbida que acertou plenamente, xa que conseguiu, en 16 tempadas como profesional gañar 8 aneis de campión da NBA, a metade deles no seu catro primeiras tempadas. Só os seus compañeiros de equipo Bill Russell e Sam Jones en gando máis aneis que el nunha carreira profesional.
Ten o récord de máis puntos anotados cos Celtics, con 26.395 (20,8 por partido, sexto máximo anotador de todos os tempos da liga), ademais dos de máis partidos xogados coa camiseta verde e branca, 1.270, cuarta marca da liga. Ademais, comparte o récord de máis puntos anotados nunha prórroga en finais, con 9. Está considerado o mellor sexto home da historia da NBA. Retirouse en 1978 e a súa camiseta co número 17 colgou durante anos do alto do Boston Garden como homenaxe á súa dilatada carreira. Agora faio no TD Banknorth Garden.
Crocidura tenuis
O Crocidura tenuis é unha especie de mamífero da familia dos sorícidos. É endémica da illa de Timor. Está ameazada pola perda de hábitat.
Triplete
Triplete, Hat trick en inglés, é a denominación que recibe o feito de que un xogador de fútbol nun mesmo encontro sexa quen de facerlle tres goles ó rival.
Hai que dicir tamén ó respecto que noutras desciplinas deportivas existe o fito do hat-trick aínda que o de máis sona correspóndelle ó fútbol.
Clasificación Internacional de Doenzas
A Clasificación Internacional e Estatística de Doenzas e Problemas Relacionados coa Saúde (en International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems), é a codificación de doenzas, trastornos, traumatismos e o conxunto dos motivos de recurso aos servizos de saúde. É publicada pola Organización Mundial da Saúde (OMS) e emprégase en todo o mundo para clasificar as causas de morbilidade e de mortalidade, con finalidades diversas, como as de política sanitaria (financiamento e organización dos servizos de saúde), epidemioloxía ou aplicación clínica.
Coñécese tamén pola súa denominación reducida, Clasificación Internacional de Doenzas, e polas súas iniciais CID (ICD, en inglés, e CIE, común na tradición hispana e tamén aplicable ao galego, a partir de "Clasificación Internacional de Enfermidades", CIE).
Historia
O sistema da CID, xestionado pola OMS, está deseñado para promover a comparación internacional da colleita, o procesamento, a clasificación e a presentación destas estatísticas. A CID é a clasificación central da WHO Family of International Classifications (WHO-FIC) ("Familia de Clasificacións Internacionais da OMS").
A edición máis recente da CIE é a décima, coñecida como CID-10 (ou CIE-10). Ten a súa orixe na "listaxe de causas de morte", cuxa primeira edición lle correspondeu ao Instituto Internacional de Estatística en 1893. A OMS fíxose cargo dela en 1948, na sexta edición, a primeira en incluír tamén causas de morbilidade. A OMS segue a traballar nela para a manter actualizada, e está prevista a súa substitución pola CID-11 na primavera de 2018.
A CID-10 desenvolveuse en 1992 co propósito foi rastrexar estatísticas de mortalidade. A OMS publica actualizacións menores anuais e actualizacións de máis envergadura cada tres anos.
Posteriormente, algúns países crearon as súas propias extensións do código CID-10. Por exemplo, Australia presentou a súa primeira edición propia, a ICD-10-AM en 1998, e o Canadá publicou a súa versión en 2000, a ICD-10-CA. Alemaña tamén ten a súa propia extensión, a ICD-10-GM. Nos Estados Unidos engadiuse o anexo co sistema de clasificación de procedementos ou ICD-10-PCS.
Existe, ademais, un código internacional de doenzas específico para a Oncoloxía, o CID-O (ou CIE-O ou ICD-O).
Meás
O topónimo galego Meás pódese referir a:
Telenovela
Unha telenovela é unha historia de ficción desenvolvida para a súa presentación na televisión. Ten a característica de ser dividida en capítulos, no que o seguinte é a continuación do anterior. O sentido xeral da trama está previsto inicialmente, pero o desenvolvemento e o desenlace non. Durante a exhibición, en episodios temporais-, poden ser inseridos novos rumbos e personaxes. Ás veces, antes do lanzamento definitivo para o público, realízase un episodio piloto para ver se a idea funciona unha vez materializada.
Unha versión equivalente ás telenovelas para a radio chámase radionovela.
Véxase tamén
אופרת סבון
Jenaro de la Fuente Domínguez
Jenaro de la Fuente Domínguez, nado en Valladolid o 19 de setembro de 1851 e finado en Vigo o 21 de agosto de 1922, foi un arquitecto de facto e militar español que desenvolveu a súa actividade en Vigo.
Traxectoria
Facultativo Mestre Titular de Obras, tenente de Enxeñeiros Militares, procedente de Ferrol, chegou a Vigo en 1874, onde traballaría, como funcionario do concello, de director facultativo de Obras Municipais.
Exerceu de profesor de debuxo aplicado á ornamentación, modelaxe e baleirado na Escola Municipal de Artes e Oficios de Vigo.
Autodidacta e ecléctico, non tiña o título de arquitecto. En 1905 a Xunta de Arquitectos de Madrid solicitou ao Ministerio da Gobernación que fose separado do posto e en 1907 a Asociación de Arquitectos de Galicia presentou unha querela criminal contra el, sendo condenado polo Tribunal Supremo. Porén o anterior, o concello apoiouno sempre.