cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ganímedes (lúa)
Atmosfera e ionosfera de Ganímedes
A pesar dos datos da Voyager, unha proba dunha tenue atmosfera de osíxeno en Ganímedes, semellante a da lúa Europa, foi atopada polo Telescopio Espacial Hubble (HST) no ano 1995. O HST ten observado unha capa de airglow de osixeno atómico no ultravioleta profundo en lonxitudes de onda de 130,4 nm e 135,6 nm. Esta capa de airglow é excitada cando o osíxeno molecular é disociado polos impactos dos electróns, proba dunha significativa atmosfera neutral composta principalmente de moléculas de O2. A densidade superficial probablemente ande ó redor de 1,2–7 x 108 cm−3, correspondendo cunha presión superficial de 0,2–1,2 x 10−5 μBar. Estes valores están consonancia cos datos da Voyager para o seu límite superior, establecido este rango de medidas o ano 1981. O osixeno non é unha proba de vida, se non que se pensa que este osixeno é producido polo xeo de auga da superficie de Ganímedes, cando este é dividido en hidróxeno e osíxeno pola radiación, o hidróxeno perdese moito máis rapidamente debido ó seu baixo peso atómico. A capa de airglow observada sobre Ganímedes non é espacialmente homoxénea coma no caso de Europa. HST observou dúas manchas brillantes localizadas no hemisferio norte e sur, preto dos ± 50° de latitude, o cal é exactamente a fronteira entre o campo liñas abertas e pechadas da magnetosfera de Ganímedes (véxase máis abaixo). As manchas brillantes son probablemente auroras polares, causadas pola precipitación de plasma ó longo do campo de liñas abertas.
Evidencias adicionais dunha atmosfera de osíxeno proveñen da detección no espectro de gases atrapados no xeo da superficie de Ganímedes. A detección de bandas de ozono (O3) foi anunciadas o ano 1996. En 1997, unha análise espectroscópica revelou as propiedades de absorción de dímeros (ou diatómicos) de osíxeno molecular. Esta absorción pode presentarse só se o osíxeno est´´a nunha fase densa. O mellor candidato é o osíxeno molecular atrapado no xeo. A profundidade das bandas de absorción dos dímeros depende da latitude e da lonxitude, máis có albedo superficial—tenden a decrecer co incremento da latitude en Ganímedes, mentres có O3 amosa o efecto contrario. Traballos de laboratorio atoparon que o O2 non podería acumularse en bolsas e burbullas pero si disolverse no xeo relativamente morno da superficie de Ganímedes, o cal está a unha temperatura duns 100 K.
Unha procura de sodio na atmosfera, xusto antes de atopalo en Europa, concluíu se resultados positivos no ano 1997. O sodio é coma mínimo 13 veces menos abundante en Ganímedes cá en Europa, posiblemente causado pola baixa presenza na superficie ou por que a magnetosfera rexeita as partículas enerxéticas. Outro composto menor da atmosfera de Ganímedes e o hidróxeno atómico. Foron obsevados átomos de hidróxeno a máis de 3.000 km da superficie da lúa. A súa densidade na superficie é de aproximadamente 1,5 x 104 cm−3.
Teresa González Costa
Teresa González Costa, nada no Grove en 1975, é unha escritora galega.
Traxectoria
dereita|miniatura Licenciouse en Filoloxía Inglesa e Filoxía Italiana na Universidade de Santiago de Compostela, amais de acadar un Diploma de Estudos Avanzados no programa de Teoría da Literatura e Teoría Comparada. Preparou o Terceiro Ciclo en Turín, Borgoña e Xénova, especializándose no viaxeiro Nicolas Bouvier.
Comezou a formar parte de compañías teatrais en 1993. Fixo cursos de dramaturxia con Jean-Luc Lagarce, e traballou como guionista de teatro radiofónico para o programa cultural Radio Cité. Participou como actriz con La Comédie de Genève na obra La visite de la vieille dame, de Friedrich Dürrenmatt.
En 2004 recibiu unha mención especial no Premio Barriga Verde de teatro para marionetas co texto Canun digas Narice, e no 2005 quedou finalista do Premio Rafael Dieste co texto Alén das Brumas. No 2008 acadou o Premio Álvaro Cunqueiro con Sempre quixen bailar un tango, e o Premio Manuel María con Pingueiras e Tarteiras.
En 2010 recibiu o Premio Merlín pola novela A filla do ladrón de bicicletas. En 2012 obtivo, pola mesma obra, o Premio Frei Martín Sarmiento do terceiro ciclo de primaria.
Reykjavík-Rotterdam
Sinopse
Como un peixe en terra, Kristofer vive nunha rutina diaria, traballando como garda de seguridade. El foi despedido do barco cargueiro onde traballaba, cando foi capturado traficando con alcohol de contrabando. Fronte ós problemas de cartos, el séntese tentado a aceptar a axuda do seu amigo Steingrimur, que logra mover algúns fíos para conseguir o seu antigo traballo. Decide probar sorte por última vez nunha viaxe a Rotterdam.
Ablación
O termo ablación (do latín tardío, de ab "separación" + lā- "levar" + -tiōnem "supresión") pode referirse a:
Royal Albert Hall
miniatura|250px|Royal Albert Hall miniatura|Visión traseira miniatura|250px|Celebración de The Proms O Teatro Royal Albert Hall das Artes e das Ciencias de Londres, é un dos teatros máis coñecidos do mundo. Inaugurado o 29 de marzo de 1871, ten unha capacidade para 8.000 espectadores. Foi construído para a Raíña Vitoria de Inglaterra en memoria do seu falecido marido, Alberte de Saxonia-Coburgo e Gotha. É unha das construcións máis distintivas do Reino Unido. Dende a súa inauguración, pasaron polo seu escenario os máis destacados artistas do mundo da música. Foi sede de galas benéficas, entregas de premios, banquetes, incluso torneos de tenis. Alberga o órgano máis grande de Inglaterra e actualmente é a sede do The Proms un festival de música que se realiza todos os anos con acompañamento orquestral e bandas de pop.
Concertos destacados
Dende a súa inauguración, estes son algúns dos máis grandes eventos que aconteceron no Royal Albert Hall:
Naxos
A cidade máis grande e capital da illa é Chora ou Naxos, con 6.533 habitantes (censo 2001). Os principais pobos son Filoti, Apiranthos, Vivlos, Agios Arsenios, Koronos e Glinado.
Mitoloxía
miniatura|esquerda|Vestixios dun templo arcaico (dedicado a [[Apolo).]] miniatura|esquerda|Paisaxe da illa. miniatura|esquerda|Entrada ao templo de Apolo (Portara). miniatura|Chora. De acordo coa mitoloxía grega, o mozo Zeus criouse nunha cova no monte Zas ("Zas", que significa "Zeus"). Homero menciona "Día"; literalmente, a illa sagrada "da deusa". Karl Kerényi explica (falando coma se fose un grego antigo):
Unha lenda conta que na época heroica antes da Guerra de Troia, Teseo abandonou á princesa Ariadna de Creta filla do rei Minos, nesta illa despois de que ela axudáralle a matar ao Minotauro e escapar do labirinto. Dioniso (deus do viño, festas, e a enerxía primordial da vida) que era o protector da illa, rescatou a Ariadna e namorouse dela. Pero co tempo Ariadna, incapaz de soportar a súa separación de Teseo, ou ben se matou (segundo os atenienses), ou ascendeu ao ceo (segundo versións anteriores). A parte do mito de Naxos de Ariadna tamén se conta na ópera de Richard Strauss Ariadne auf Naxos.
Noutra versión da lenda, relatada brevemente por Homero na Odisea (XI, 321-325), Artemisa mata á Ariadna en «Día, a illa bañada por ríos», que Diodoro Sículo asimila a Naxos, pero é máis probable que sexa a actual Día, ao longo da costa norte de Creta. O que si é certo é que a illa rendía culto a Dioniso, patrón das viñas, que eran o seu principal cultivo.
Os irmáns xigantes Oto e Efialtes figuran en polo menos dous mitos Naxos: nun, Artemisa comprou o abandono do asedio que puxeron en contra dos deuses, ofrecéndose a vivir en Naxos como amante de Otus; noutro, os irmáns asentáronse en realidade en Naxos.
Historia
miniatura|esquerda|Fortaleza [[veneciana de Naxos.]]
Naxos foi habitada antes do final do primeiro período cicládico (antes do 2000 a. C.). Foi colonizada polos xonios en época arcaica. Rapidamente fíxose próspera. Acadou o apoxeo da súa gloria nos séculos VII e VI a. C., nos que domina, entón, a todas as Cícladas.
Ofrece a esfinxe chamada dos naxios en Delfos e os soados leóns de Naxos en Delos. En 500 a. C., os persas fracasan diante da illa, o que marca o fin de sur expansión en Xonia. En 527 a. C., unha nova expedición persa é organizada contra as Cícladas, con Aristágoras, gobernador de Mileto, á cabeza. De novo, o asedio fracasa. A finais do século VI a.C., alcanza o seu apoxeo baixo o tirano Ligdamis, instalado alí segundo Herodoto, por Pisístrato. O historiador di que nesta época, ela «excede a todas as outras illas en prosperidade» (Historia, V, 28).
En 491 a. C., durante a primeira guerra médica, ten lugar a vinganza persa: Naxos é tomada polo xeneral Datis, os habitantes que non puideron fuxir son reducidos á escravitude, a cidade e os templos son incendiados. Os naxios fan logo defección e na batalla de Salamina achegan catro trirremes aos gregos.
Na Idade Media, como o resto das Cícladas, a illa foi conquistade polos venecianos como resultado da Cuarta Cruzada, en 1207. O veneciano Marco Sanudo convértese en Duque de Naxos. Constrúe o forte rodea a cidade vella. Naxos pasa logo aos otománs de 1579 a 1821.
Escavacións e restos arqueolóxicos
Naxos, florecente nos séculos VII e VI a. C., foi explorada con particular éxito por Kondoleon. na rexión interior, ao sur da aldea de Sangri, existía un templo arcaico de Deméter e Core (tiña planta cadrada con 13 m de lado), que resultou posteriormente integrado nunha basílica do século V.
Xuvia, Santa María de Neda, Neda
Xuvia é un barrio de Santa María de Neda no concello de Neda na provincia da Coruña. Segundo o IGE, en 2015 tiña 228 habitantes (106 homes e 122 mulleres) xunto con Casadelos.
Naxos
Escavacións e restos arqueolóxicos
A antiga cidade de Naxos coincidía en nome e lugar coa pequena cidade actual. Da época arcaica consérvanse, no illote anterior a Palati, os restos un grandiosos portalón, entre eles dun templo xónico do século VI a. C. Xa identificado en 1924 por G. Welter como un hekatompedon (a cella ten 30,50 m) e posteriormente escavado e estudado por G. Gruben a partir de 1968. O templo, presuntamente dedicado a Apolo, era in antis en ambas as frontes, mentres a cella dividíase en tres naves.
Xuvia, Santa María de Neda, Neda
Xeografía
O barrio limita ao norte co concello de Narón (a través do río Grande de Xuvia, que desemboca na ría de Ferrol), ao sur co barrio da Mourela, ao leste coa parroquia de Casadelos (Neda), e ao oeste coa parroquia de Santa María de Neda.
Naxos
Escavacións e restos arqueolóxicos
Nos anos 60, Zaphiropoulos ocupouse dunha necrópole xunto ao poboado de Tsikalario, que permanecera en uso desde a época xeométrica ata o século VII.
Xuvia, Santa María de Neda, Neda
Xeografía
Xuvia está a menos de 15 minutos de Ferrol e a menos de 40 minutos de Coruña. Está atravesado pola vía do Norte do Camiño de Santiago, habendo un albergue para peregrinos.
Naxos
Escavacións e restos arqueolóxicos
Kondoleon, en 1971, estudou a antiga cidade de Naxos e a necrópole de Aplomata, rica en esculturas cicládicas.
Xuvia, Santa María de Neda, Neda
Xeografía
O principal atractivo desta zona é o seu paseo marítimo, que ten numerosos parques, tanto para rapaces como biosaludables, e ten vistas á ría.
miniatura|dereita|200px|O barrio, de noite.
Naxos
Escavacións e restos arqueolóxicos
Entre os varios materiais recuperados nos estratos arcaicos de Naxos e Paros merecen especial atención os numerosos documentos que testemuñan a habilidade dos escultores destas illas.
Xuvia, Santa María de Neda, Neda
Historia
miniatura|esquerda|Casa da moeda Aquí estaba a Real Casa da Moeda de Xuvia. Até finais do século XX contábase cun popular cine e sala de festas, situado enfronte ao instituto, xa derrubado. Tamén está o círculo, local social no que se reúne a veciñanza da zona.
Festa do pan de Neda
A Festa do pan é unha festa gastronómica que se celebra desde 1989 como exaltación do pan, para promocionar, exaltar e dignificar o labor das forneiras e forneiros de Neda. Organizada nos seus inicios pola asociación veciñal Ancos, celébrase o primeiro domingo de setembro, coincide co remate das festas de Santa María de Neda. Nun inicio celebrouse no recinto feiral de Albarón, pero na XIX edición pasou a celebrarse no Paseo Marítimo de Xuvia, á altura do Albergue de Peregrinos. Esta nova localización ven fundamentada pola necesidade de favorecer o acceso a persoas con mobilidade reducida ou con minusvalías, e persoas maiores que tiñan que facer un grande esforzo para chegar a Albarón.
Xuviño
Outra festa gastronómica en Xuvia é o Xuviño, que en 2012 celebrouse por terceira ocasión. Trátase dunha homenaxe ao viño, que conta coa presenza de adegas de diferentes lugares. A terceira edición de XuViño arrancou o venres 15 de xuño ás 6 e media da tarde e prolongouse durante toda a fin de semana, ata o domingo 17.
Este evento reuniu a doce adegas que promocionaron ata medio centenar de marcas dos mellores viños en xaimas distribuídas por toda a beira do río. Xunto cos caldos, o público que asistiu a Xuviño 2012 puido degustar pinchos elaborados con produtos típicos da zona, como o pan e a empanada de Neda ou os pementos do Couto. O encontro de viños tamén reuniu postos de artesanía, que ofreceron ourivaría e produtos elaborados con coiro, madeira tallada e area, entre outros. Os pequenos tiveron o seu espazo xa que houbo diferentes atraccións. O número de adegas presentes este ano elevouse desde as oito da pasada edición ata as 12 actuais.
Educación
En Xuvia está o IES Fernando Esquío, o único do concello de Neda, que acolle tamén alumnado de Narón e San Sadurniño.
Antonino Pío
Antonino Pío (138-161) foi un emperador romano, pertencente á dinastía dos cinco bos emperadores. Sucedeu a Adriano, que o adoptara como fillo.
Traxectoria
Con Antonino Pío, itálico de ascendencia gala, a Pax Romana e a estabilidade política chegaron ao seu cumio. Antonino contaba máis de 50 anos cando accedeu á maxistratura suprema e tiña unha ampla experiencia tras unha vida dedicada ao servizo do Estado, ao longo da cal fora cuestor, pretor, cónsul e gobernador en Italia e Asia. Como membro do Consilium principis estivera a carón de Adriano.
Dentro das fronteiras do Imperio reinou a paz, pero non así nas fronteiras mesmas. Nun primeiro momento houbo de asulagar unha rebelión das tribos mauritanas, ás que puido rexeitar cara o Atlas, e despois foille preciso acudir a Britania, para conter a invasión dos brigantes, unha tribo que xa causara moitas perdas aos romanos. Esta tribo, orixinariamente establecida entre os ríos Forth e Humbert, rachou despois da súa derrota, e unha rama emigrou para a Irlanda. Antonino decidiu entón de facer outra muralla ao xeito de Adriano (142), pero un pouco máis ao norte, dende o Firth of Forth a Firth of Clyde, na liña das actuais cidades de Edimburgo e Glasgow.
Vilanova, Belesar, Vilalba
Vilanova é un lugar da parroquia de Belesar, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2015 tiña un habitante (un home).
Antonino Pío
Traxectoria
No ámbito interno, Antonino non foi un reformador nin se distinguiu por ser un construtor de monumentos e obras públicas. As institucións seguiron un funcionamento normal, tras as medidas tomadas polos emperadores precedentes. As iniciativas centráronse en procurar benestar para os romanos e as xentes do Imperio mediante donativos, fundacións benéficas, axudas con motivo de sinistros, acollida para os orfos, pobres etc... A sorte dos escravos mellorou dentro do que o sistema daba de si, humanizándose as súas condicións de vida.
Os Loureiros, Probaos, Oza-Cesuras
Os Loureiros é un lugar da parroquia de Probaos no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres).
Igrexa de Hejde
A igrexa de Hejde (sueco: Hejde kyrka) é unha igrexa medieval luterana en Hejde, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.
Historia
A torre e a nave son as partes máis antigas da igrexa de Hejde, datando de mediados do século XIII. O coro é un século posterior e substituíu a un coro anterior románico máis pequeno. Os plans para ampliar a nave e a torre nunca se executaron. A sancristía data do ano 1795. A igrexa foi restaurada entre os anos 1935 e 1936, en 1976 e entre 1986 e 1986.
Arquitectura
A igrexa ten dous portais de entrada decorados na súa fachada sur. Deses, o do coro está considerado un dos máis peculiares de Gotland. A torre da igrexa está decorada con galerías laterais no sur e no norte, e ten dúas aberturas para as campás, cada unha delas divididas con parteluces, en cada lado. Internamente o teito da igrexa está soportado por bóvedas de crucería, algo pouco común nas igrexas de Gotland. Frescos dos séculos XIII e XIV decoran as paredes e nas fiestras aínda se conservan vidreiras medievais, probablemente da segunda metade do século XIV.
Yusuf Sağ
Yusuf Sağ, nado en 1935 en İdil (Şırnak, Turquía) é un eclesiástico católico siríaco, exarca patriarcal de Turquía entre 1991 e 2017.
Traxectoria
Naceu en 1935 en İdil, na provincia de Şırnak (Turquía). Logo da escola primaria, estudou Filosofía e Teoloxía en Beirut, foi ordenado sacerdote o 14 de febreiro de 1964, e posteriormente pasou a exercer o seu ministerio pastoral na provincia de Mardin. En 1985 foi nomeado vigairo patriarcal, e posteriormente, en 1991, foi designado exarca patriarcal en Turquía.
Retirouse ao superar amplamente o límite de idade, sendo sucedido por Orhan Çanlı o 1 de xullo de 2017.
Martiño Rivas
Martiño Rivas López, nado en Vimianzo o 10 de xaneiro de 1985, é un actor galego, coñecido artisticamente noutrora como Martín Rivas. Interpretou a Marcos Novoa Pazos na serie de televisión de Antena 3 El internado e o seu papel no filme Os xirasoles cegos valeulle un nomeamento ó Premio Goya ao mellor actor revelación.
Traxectoria
Comezou a súa carreira como actor sendo un neno, na serie da TVG Mareas vivas. Traballou nela de 1998 a 2000, nas temporadas primeira a terceira. En 2004 participou na rodaxe da curtametraxe Puzle, de 24 minutos de duración. En 2005 tivo tamén un papel secundario, como David, nas dúas temporadas de Maridos e mulleres, de Zénit Televisión para TVG. Das teleseries de ámbito autonómico pasou a traballar en series estatais como SMS, na cal sae en cinco episodios. Dende 2007 a 2010, fixo o papel de Marcos Novoa Pazos na serie El Internado de Antena 3. No 2008, fixo a súa primeira aparición no cine, no filme de José Luis Cuerda Os xirasoles cegos xunto a Javier Cámara e Maribel Verdú. A súa interpretación valeulle un nomeamento ó Premio Goya ao mellor actor revelación. O ano seguinte, aparece na curtametraxe Universos xunto coa súa compañeira de El Internado Blanca Suárez. No 2011 fai o seu debut no teatro coa obra Drácula, na que interpreta a Jonathan Harker.
Vida persoal
Fillo do escritor Manolo Rivas e de María Isabel López. Rivas graduouse nun instituto de Londres e posteriormente estudou comunicación audiovisual na Universidade de Santiago de Compostela. Ademais do galego e o castelán, fala fluidamente o inglés.
Mantivo unha relación coa actriz Irene Escolar.
En 2017 comezou unha relación con Kayoko Everhart, modelo e bailarina de orixe afroxaponesa da Compañía Nacional de Danza coa que tivo unha filla.
Desde 2020 mantén unha relación coa modelo francesa Lily Fofana, é filla do exfutbolista marfileño Youssouf Falikou Fofana e a ex do YouTuber Sneako co que rompeu en 2020.
Martiño decidiu castelanizar o seu nome por Martín porque non o entendían en Madrid.
Pole
miniatura|dereita|200px|Grans de pole variados, e aumentados O pole (do grego "pales" = "fariña" ou "po") é o conxunto dos minúsculos grans producidos polas flores das plantas anxiospermas (ou polas piñas masculinas das ximnospermas), que son os elementos reprodutores masculinos ou microgametófitos, onde se encontran os gametos que van fecundar os óvulos, para os transformar en froitos.
Os grans de pole son normalmente arredondados, aínda que os dos piñeiros sexan alados, e poden ser moi pequenos, só algúns micrómetros. O máis pequeno gran de pole coñecido é o do Myosotis, con cerca de 6 μm (0.006 mm) de diámetro. A forma e ornamentación dos grans de pole é típica de cada familia ou mesmo especie de plantas.
O pole contén unha gran proporción de proteínas (16 a 40 %) contendo todos os aminoácidos coñecidos, así como numerosas vitaminas, principalmente as vitaminas C e PP, sendo a principal fonte de alimentación das abellas. Outro importante produto fabricado con pole é a xelea real. Esta composición do pole pode ser responsábel das alerxias que lle son atribuídas.
O estudo do pole é a palinoloxía.
Estrutura e formación do pole
Os grans de pole prodúcense por meiose no microsporanxio das plantas anxiospermas, que é o estame, ou a escama masculina das ximnospermas.
Cada gran de pole é un gametófito que contén dous núcleos haploides, un maior que corresponde a unha célula vexetativa e outro máis pequeno que é o verdadeiro anterozoide, que vai fecundar o óvulo.
Polinización
Durante o proceso evolutivo, as plantas desenvolveron varias estratexias reprodutivas, para asegurar a súa multiplicación e colonización dos hábitats. As espermatófitas, ou sexa, as plantas que producen flores, presentan varias modalidades de polinización como estratexias reprodutivas:
A maior parte das especies, no entanto, desenvolveu estratexias para aumentar as posibilidades de recombinación - a transferencia dos grans de pole por elementos exteriores á flor:
O pole e as abellas
210px|miniatura|Grans de pole pegados ao corpo dunha abella Son moi poucos os animais que poden alimentarse do pole, as abellas melíferas están entre eles, isto é posíbel debido a que xeran enzimas capaces de dixerir o mesmo mentres está almacenado nos panais de cera. Non é un proceso inmediato, senón que a abella almacena o pole nos panais, agrega as súas enzimas, tapa este pole cunha capa de mel a fin de que sexa un proceso anaerobio, e tras unhas semanas o pole transfórmase no que os apicultores denominan pan da abella. Nesas condicións o pole resulta dixeríbel, obténdose del todas as proteínas (cos aminoácidos esenciais necesarios), graxas, minerais, oligoelementos etc. O pole é o alimento plástico da abella.
As abellas melíferas desenvolveron no terceiro par de patas unha especie de 'cestas, tamén denominadas corbículas, ás que por medio de peites trasladan os grans de pole que se lle pegan ao seu corpo, os cales son transportados ao trobo, onde se realiza todo o proceso de fermentación. Entre as abellas só as corbiculadas acumulan pole e aliméntanse del, tanto en estado adulto como larvario.
Hypnotize
Hypnotize é o quinto disco do grupo System of a Down e a segunda metade do disco duplo Mezmerize/Hypnotize. Foi editado o 22 de novembro do 2005, seis meses despois que Mezmerize.
A derradeira canción de Hypnotize, "Soldier Side", completa a "Soldier Side - Intro", que era a canción de apertura do seu anterior disco, Mezmerize.
Abreviación
A abreviación é a redución do corpo fónico dunha palabra (por exemplo "cine" por "cinematógrafo"), ou a redución da cantidade vocálica por paso da longa á breve (Lei de Osthoff). No latín clásico, toda vogal longa seguida de vogal se abrevia (vocalis ante vocalem corripitur).
'''
You Forgot It in People
You Forgot It in People é o segundo álbum de estudio da banda canadense de indie rock Broken Social Scene, publicado o 15 de outubro de 2002 a través dos selos Arts & Crafts e Paper Bag Records.
Linguas de sinais aborixes de Australia
As linguas de sinais aborixes de Australia fan referencia a aquelas desenvolvidas en moitas das culturas aborixes australianas e tamén polos insulares do estreito de Torres. Consisten nunhas linguaxes codificadas manualmente que constitúen unha contrapartida da linguaxe oral.
Orixe
Pénsase que a súa orixe ten relación cos tabús da linguaxe que se dan entre en moitas das linguas aborixes australianas e algunhas linguas nativas de América do Norte. Estas restriccións na linguaxe cotiá danse entre determinados parentes ou en situacións e momentos especiais, como durante un período de loito para as mulleres ou durante as cerimonias de iniciación para os homes.
Historia
As primeiras linguas de sinais que observaron os colonos europeos foron as do norte de Queensland en 1908 (Roth). Os estudos e investigacións sobre as mesmas inícianse pola iniciativa do lingüista norteamericano La Mont West, e máis tarde e con maior profundidade polo lingüista inglés Adam Kendon.
Distribución
As linguas de sinais máis desenvolvidas semellan concentrarse nas zonas cos tabús da linguaxe máis amplos, como son o deserto central (sobre todo entre os Warlpiri e Waramanga), e o oeste da Península do Cabo York. Outras linguas xestuais complexas atópanse no centro-sur, as rexións occidentais do deserto, o Golfo de Carpentaria (incluíndo o noroeste da Terra de Arnhem e as Illas Tiwi), algunhas illas do estreito de Torres e as rexións do sur das áreas Fitzmaurice e Kimberley. A evidencia de linguas de sinais noutros lugares é escasa aínda que se teñen documentado até a costa sur (Lingua de sinais jaralde). Existen tamén documentos de comezos do século XX que indican que as xentes da costa oeste tamén empregaban este sistema de comunicación. Porén, moitos destes códigos de sinais xa non se usan e moi poucos están documentados.
Comunidade xorda
Diversos informes sobre a situación dos membros xordos nas comunidades indíxenas indican que hai unha boa inclusión na vida cultural, mentres que outros indican que as persoas xordas non aprenden a linguaxe de sinais aborixe, senón que, ó igual que outras persoas xordas, adoitan desenvolver un sinxelo sistema de sinais caseiro para comunicarse coa súa familia inmediata. Porén, existe un dialecto do Auslan (acrónimo de "Australian sign language", en galego Lingua de sinais australiana) no extremo norte de Queensland que está fortemente influenciado polas linguas xestuais indíxenas da rexión.
Proceso isobárico
miniatura|A transformación que leva o [[sistema termodinámico do estado A até o estado B é isobárica.]]
Un Proceso isobárico é unha transformación termodinámica na cal a presión permanece constante. O termo deriva da lingua grega iso, "igual" e baros. "presión".
Cando un gas perfecto evolúe isobaricamente dun estado A para un estado B, a temperatura e o volume evolúen conforme á lei de Charles: onde T_A\, e V_A\, representan a temperatura e o volume do estado A e T_B\, e V_B\, representan a temperatura e o volume do estado B.
A lei de Charles é un caso particular da lei dos gases perfectos:
Liña de ferrocarril de vía estreita Ferrol-Xixón
miniatura|Desembocadura do [[Río Grande, ría de Ribadeo|río Grande na ría de Ribadeo, entre Santalla e Ove. Pódese observar a vía do Ferrocarril Ferrol-Xixón, e á dereita, a ponte da antiga liña Ribadeo - Vilaoudriz, hoxe soporte para o tubo de auga que subministra Ribadeo. Á esquerda, a ría, e á dereita, o río Grande.]] miniatura|Estación de ferrocarril de [[Ribadeo, liña de ferrocarril de vía estreita Ferrol-Xixón, vista dende a ponte da LU-P-5207.|alt=Estación de ferrocarril de Ribadeo, liña de ferrocarril de vía estreita Ferrol-Xixón, vista dende a ponte da LU-P-5207.]]
Non seus comezos ten aproveitado material da liña Ribadeo-Vilaoudriz.
Dispón de vía única, electrificado entre Xixón e Cudillero. Dependeu de FEVE ata o 31 de decembro de 2012, cando se unificaron os operadores estatais de vía estreita e vía larga. A infraestrutura foi transferida a ADIF e a explotación dos servizos a Renfe Operadora. ​
Historia
miniatura|left|Un automotor da Serie 2700 de FEVE cruzando a ponte sobre a [[Ría de Viveiro.]] miniatura|left|Estación de [[Pravia, construída en inicio para a Sociedad General de Ferrocarriles Vasco Asturiana.]] miniatura|left|p.k. 244,9, entre as estacións de [[Soto de Luiña e San Cosme, vía única con travesa de formigón sen electrificar.]]
Idea e Planificación
miniatura|left|Pequeno viaduto, sobre a [[ría de Foz.]]
A idea de construír un ferrocarril entre Ferrol e Xixón tivo efecto no 1886, cando o Congreso dos Deputados aprobou o primeiro proxecto, co fin de concetar os cuarteis de artillería de Ferrol coas fábricas de armas e explosivos de Asturias pola costa cantábrica. O proxecto foi incluído no 'Plan de Ferrocarriles Secundarios' de 1888, aínda que as obras tardarían en comezar.
No 1906 apróbase a lei de ferrocarrís estratéxicos e secundarios, con inclusión do proxecto como de vía estreita (1 m).
Por discrepancias sobre o trazado, en particular no occidente de Asturias, obras non comezan ata 1921, a cargo do Estado Español.
Construción
As vicisitudes políticas dos anos 1920, 1930 e 1940 atrasaron ata 1956 a inauguración dotramo, entre Avilés e Pravia, previo acordo coa compañía que explotaba o Ferrocarril de Carreño, que tiña a concesión de explotación entre Avilés e Xixón.
As obras continuaron na zona galega, rematando coa inauguración do tramo (Viveiro-Vegadeo) en 1968.
Antes inauguráronse en 1962 o tramo Pravia-Luarca e tramos na zona galega, quedando para 1972 o tramo final, Luarca-Vegadeo.
Así, pasaron 86 anos do primeiro proxecto aprobado (1886) á súa inauguración (1972), coa variación total, entremedias, das necesidades de tráfico xeral e estratéxicas que o impulsaron. alt=Vía do ferrocarril Ferrol-Xixón preto de Ribadeo|miniatura|Vía do ferrocarril Ferrol-Xixón preto de Ribadeo (a ponte visible está no km 145, [[Dompiñor, Piñeira, Ribadeo, mirada en sentido quilométrico decrecente)]] A construción do ferrocarril supuxo grandes obras de fábrica (pontes, viadutos, túneles,...) para salvar a complicada orografía da costa cantábrica, en particular, na zona asturiana. Foi necesario construír 110 túneles e 27 viadutos, nunha liña de lonxitude total de 320 km con 47 estacións. O seu custo total, en 1972, foi 4 250 millóns de pesetas.
Posta en marcha de tramos :
Funcionamento
Co paso do tempo, a falta de mantemento trasladouse ó número de accidentes observados. Coa chegada do século XXI e o empeoramento dos servizos foi callando a idea de que se procuraba a supresión da liña, o que ten preovocado diversas iniciativas e mobilizacións, co mantemento en 2017 e 2018 de diversas xuntanzas a nivel político. A finais de 2018 a empresa ten comunicado a ampliación do número de maquinistas e a adquisición de novas máquinas, se ben non é a primeira vez que o fai, coa idea de evitar o uso de transportes alternativos (mesmo hai contratado un servizo de taxis a tal fin, pola cantidade de fallos no sistema que ten habido )
Ligazóns externas
Horarios de trens na liña Ferro-Xixón: http://www.renfe.com/GA/viajeros/feve/index.html
Marcus Daniel Cabada
Marcus Daniel Cabada Candal, nado en Pontevedra o 25 de setembro de 1995, é un escritor galego.
Traxectoria
Estudou no IES Xunqueira I de Pontevedra, onde formou parte do grupo de teatro A Esmorga, dirixido pola profesora Belén Herrero Sinovas. Despois comezou o grao en Lengua y literatura españolas na Universidade Nacional de Educación a Distancia (UNED). miniatura|Presentación de [[Ligeia en Bueu con Tamara Andrés (22/09/2018)]] Comezou moi novo a publicar artigos e fábulas no Diario de Pontevedra. Tamén colaborou no Faro de Vigo e MUNDIARIO. Foi creador e comisario do proxecto Ut pictura poiesis, conxunción entre poesía e arte como experiencia estética no marco da Biblioteca Pública de Pontevedra que relacionou as figuras de William Blake, Alejandra Pizarnik ou O Bosco. Xunto con Tamara Andrés creou e dirixiu a revista Ligeia, na que coordinou a escolma de literatura latinoamericana.
Está considerado un dos escritores máis característicos e representativos da Xeración Z.
Túpac Amaru
Túpac Amaru ou Thupa Amaro (en Thupaq Amaru) nado en Cuzco en 1545 e finado ibídem o 24 de setembro de 1572, foi o derradeiro monarca indíxena (Sapa Inca) do Novo estado inca, os restos do Imperio Inca en Vilacamba. Fillo de Manco Inca, foi feito sacerdote e gardián do corpo do seu pai. Foi executado polos conquistadores españois.
En quechua, túpaq amaru significa ‘víbora brava’.
Ascensión como inca
Túpac Amaru asumiu como Inca de Vilcabamba despois de que o seu medio irmán, o inca Titu Cusi, morrese en 1570. Os incas consideraron que o seu medio irmán fora obrigado a admitir misioneiros agostiños en Vilcabamba e que os españois o envelenaron. Nestes tempos, os españois aínda non foran avisados da morte do ex-Inca e enviaran, como facían habitualmente, embaixadores para continuar as negociacións en curso. Un deles foi o conquistador Atilano de Anaya, que, despois de atravesar a ponte de Chuquisaca, foi capturado e executado xunto coa súa escolta polo xeneral inca Curi Paucar. Ó ser informado desa nova polo sacerdote de Amaybamba, o novo vicerrei do Perú, Francisco de Toledo, decidiu someter, pola forza, o reino de Vilcabamba, apelando para a xustificación que "os incas quebrantaron a lei inviolábel de tódalas nacións do mundo: o respecto ós embaixadores". O vicerrei declarou formalmente a guerra o 14 de abril de 1572.
Aneiros, San Román de Montoxo, Cedeira
Aneiros é un lugar da parroquia de San Román de Montoxo no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Tiña 10 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 6 homes e 4 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2003 cando tiña 9 habitantes.
Stéphane Mallarmé
Étienne Mallarmé, coñecido como Stéphane Mallarmé, nado o 18 de marzo de 1842 en París e finado o 9 de setembro de 1898 en Valvin, Vulaines-sur-Seine, preto de Fontainebleau, foi un escritor francés. Os seus poemas considéranse as obras mestras do simbolismo. É considerado, xunto con Rimbaud e Baudelaire coma un dos máis importantes precursores da lírica moderna.
Traxectoria
Mallarmé foi o primeiro fillo dunha familia de funcionarios de Sens. Despois da morte de súa nai en 1847 foi criado polos avós. Dende 1850 viviu nun internado, do que foi expulsado por mal comportamento. No 1856 entrou nun internado en Sens. En 1857 morreu a súa irmá máis nova. Entre 1858 e 1860 escribiu as súas primeiras obras (64 poemas co título Entre quatre murs, (Entre catro paredes). Pouco despois de pasar os exames de Bacharelato coñeceu ós poetas Emmanuel des Essarts, Jean Lahor e Eugène Lefébure. Neses anos entrou en contacto por primeira vez co libro de Charles Baudelaire Les fleurs du mal (As flores do mal) e publicou os seus primeiros artigos de crítica literaria en diversas revistas e, máis tarde, empezou a publicar os seus propios poemas. Coñeceu á institutriz alemá Marie Gebhard Kennen, coa que casou en 1863 en Inglaterra, antes de comezar a traballar como profesor de inglés en Tournon-sur-Rhône, no departamento de Ardèche, o que sería o seu traballo ata 1893, ano no que se xubilou. En 1863 naceu a súa filla Geneviève. Entre os amigos e coñecidos da época figuran os escritores félibres Théodore Aubanel, Joseph Roumanille e Frédéric Mistral, que escriben en provenzal así como Catulle Mendès e Mathias Villiers de l'Isle-Adam.
Durante unha crise persoal e literaria comezou o "proxecto da súa vida": Hérodiade, no que o material de orixe, o relato bíblico de Salomé, é reelaborado como tematización de procura da pureza e a beleza do verso. O seu poema longo (110 versos alexandrinos) L'après-midi d'un faune (A sesta dun fauno) foi redactado en 1865 coa esperanza de que fose escenificado no Teatro Francés de París, do que foi, porén, rexeitado. En 1866 publicou por primeira vez dez poemas na revista Le Parnasse Comtemporain, o principal órgano do círculo dos parnasianos que tiña como centro a Théophile Gautier. Mallarmé compartía na época os postulados literarios do grupo, no que se incluían tamén poetas como Leconte de Lisle e o cubano-francés José-María de Heredia. Nesta época o poeta cambiou varias veces de residencia: en 1866 mudouse a Besançon, desde onde iniciou unha correspondencia con Paul Verlaine, en 1867, a Avignon, onde empezou a dar a coñecer os seus poemas en prosa.
En xullo de 1871 naceu en Sens o seu fillo Anatole. Pouco despois Mallarmé conseguiu o seu desexo de ser trasladado a París. Nesa época traballou na tradución de poemas de Edgar Allan Poe. O ano 1872 coñeceu ó novo poeta Arthur Rimbaud. A partir de 1873 as súas relacións co grupo dos impresionistas, favorecidas pola súa amizade co pintor Édouard Manet, fixéronse máis estreitas. Foi tamén Manet quen lle presentou a Émile Zola. En 1874 publicou sen éxito algúns números da revista La Dernière Mode, da que era o único redactor. Despois de ser rexeitado por diversos editores, publícouse por fin en 1876 "L'après-midi d'un faune" con ilustracións de Manet. A partir de 1877 Mallarmé organiza os seus lendarios "Mardis" (encontros dos martes) nos que ó longo dos anos tomaron parte poetas como Émile Verhaeren, Maurice Maeterlinck, Oscar Wilde, Joris-Karl Huysmans, Paul Valéry, André Gide, W. B. Yeats, Rainer Maria Rilke ou Stefan George, que eran recibidos na residencia de Mallarmé da Rue de Rome. En 1878 coñeceu a Victor Hugo.
No ano 1879 morreu, aínda neno, o seu fillo Anatole. En 1883, grazas á edición por Verlaine de "Poetes maudits" (Poetas malditos) o traballo de Mallarme alcanza unha meirande difusión. Entre 1884 e 1889 o poeta mantivo unha relación amorosa con Méry Laurent. En 1886 deu a coñecer o seu primeiro poema sen signos de puntuación, M'introduire dans ton histoire, e foi escollido, despois da morte de Verlaine, Príncipe dos Poetas. Xa xubilado mudouse en 1894 a Valvin, onde traballou en diversos proxectos literarios e teóricos ata a súa morte en 1898. Foi enterrado no cemiterio de Samoreau (Hauts-de-Seine).
Características e importancia
miniatura|dereita|200px|Retrato de Stéphane Mallarmé pintado por [[Édouard Manet]] Da lectura de Hegel extraeu Mallarmé a idea de que, "morto o Ceo" o nada debe ser o punto de partida da Beleza e do Ideal. Partindo da idea da "Arte pola arte" do grupo ó redor de Gautier, viu na lingua poética da poesía pura a única posibilidade de chegar ás Ideas puras. Rexeitou a representación da lírica realista, considerando a suxestión como base da nova poesía.
O seu concepto de literatura é moi próximo ó dos impresionistas no campo das artes plásticas. Debido á importancia da linguaxe "suxestiva" na obra de Mallarmé, foi considerado "o máis simbolista dos simbolistas". A súa influencia renovadora na lírica francesa continúa a se facer sentir aínda hoxe. As súas dúbidas sobre a función da lingua serviron para abrir camiños á lírica moderna. Moitas das súas ideas foron retomadas por representantes do dadaísmo, o surrealismo, o futurismo ou o decontrutivismo (coma, por exemplo Jacques Derrida).
A causa da escuridade (moitas veces deliberada) do estilo e das sutís relacións entre escritura, son e significado, os seus poemas adoitan ser considerados como dificilmente traducibles. Lendo os seus poemas en voz alta, descóbrense asociacións e significados que non se poden apreciar coa simple lectura. Por exemplo, as palabras "ses purs ongles" ("as súas unllas puras") ó ser pronunciadas soan tamén coma "c’est pur son" ("é puro son").
A calidade sonora e musical da linguaxe de Mallarmé, incitou a diversos compositores a poñer música ós seus versos. Unha das obras mestras do impresionismo musical é Prélude à l’après-midi d’un faune para orquestra (1894) de Claude Debussy, baseada no poema do mesmo título de Mallarmé, composición que entusiasmou ó propio poeta e que foi tomada como base para o ballet L’Après-midi d’un faune coregrafiada en 1912 por Wazlaw Fomitsch Nischinski para o Ballet Ruso. Claude Debussy, Maurice Ravel, Darius Milhaud, Pierre Boulez e outros compositores musicaron poemas de Mallarmé para seren interpretados como Lieder. Hai tamén unha aproximación musical de Michael Denhoff ó poema Un coup de dés jamais n'aboulira l'hasard e ó fragmento Igitur.
Obras
Escribiu abundantes artigos de teoría literaria. Postumamente publicáronse, entre outros, Poésies (1899), Pour un tombeau d'Anatole (1962) e Cartas (1959-1971).
Vilasilvestre, Belesar, Vilalba
Vilasilvestre é un lugar da parroquia de Belesar, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2015 tiña 10 habitantes (6 homes e 4 mulleres).
John Dramani Mahama
John Dramani Mahama, nado en Damongo o 29 de novembro de 1958, é un historiador, escritor e político ghanés que ocupou o cargo de presidente de Ghana desde o 24 de xullo de 2012 até o 7 de xaneiro de 2017. Foi deputado de 1997 a 2009, e ministro de Educación de 1998 a 2001. Era compañeiro de fórmula de John Evans Atta Mills, do Congreso Nacional Democrático, nas eleccións xerais de 2008, triunfando por unha estreita marxe en segunda volta e converténdose en Vicepresidente. Tras o falecemento de Atta Mills por un cancro de larinxe, o 24 de xullo de 2012, Mahama converteuse en presidente e foi elixido candidato do seu partido para as seguintes eleccións presidenciais, nas que triunfou por unha marxe moi estreita, do 50.70%, contra Nana Akufo-Addo, do Novo Partido Patriótico. Mahama converteuse así no primeiro Presidente de Ghana nacido despois da independencia do país, en 1957, e o único até agora en servir en todos os niveis de función política de Ghana (deputado, viceministro, ministro, vicepresidente e presidente).
Xurou o cargo presidencial para un mandato completo o 7 de xaneiro de 2013. O seu mandato caracterizouse por numerosos escándalos de corrupción, sobre todo a partir da segunda metade do mesmo, así como por un empeoramento da situación económica, o cal minguou severamente a súa popularidade inicial e a do seu partido. En 2016, Mahama presentouse para a reelección, sendo derrotado nas eleccións por Akufo-Addo, que obtivo unha ampla vitoria co 54% dos votos. Mahama foi así o primeiro Presidente ghanés que fracasaba en obter a reelección. Mahama entregou o cargo o 7 de xaneiro de 2017.
Primeiros anos
Oriundo da rexión do norte e pertencente ao grupo étnico gonja, Mahama naceu en Damogo, provincia de Damango en Ghana o 29 de novembro de 1958, despois da independencia de Ghana. Seu pai, un terratenente do lugar, Emmanuele Mahama, sería o primeiro asembleísta do seu distrito na Primeira República de Ghana durante o mandato de Kwame Nkrumah, até o golpe militar en 1966.
Mahama cursaría os seus primeiros estudos na Achimota School. Logo trasladaríase a Tamale para cursar a Escola Secundaria, e posteriormente estudaría na Universidade de Ghana en Legon obtendo unha licenciatura en historia en 1981 e un diploma en Comunicación en 1986. Trasladaríase á Moscova da URSS para estudar Ciencias Sociais, especializado en Psicoloxía social, logrando o título de posgrao en 1988.
Traballou en Ghana como profesor de historia nunha escola secundaria. Posteriormente traballa como informador de cultura na embaixada do Xapón en Accra entre 1991 e 1995. A partir de entón éselle inculcado o pensamento e ética do traballo e dedicación dos xaponeses ademais do compromiso e a atención aos problemas que se desenvolvían no país para ese momento, facendo cursos en Toquio e Nairobi.
A partir de aí iníciase no plan de apoio non gobernamental contra a pobreza en Ghana onde traballou en Relacións Internacionais e director de Bolsas entre 1995 e 1996. En 1993 traballou para un curso de formador de bolsas para profesionais en Relacións Públicas organizado polo Ministerio de Relacións Exteriores do Xapón.
Carreira política
Presentouse como candidato a deputado do parlamento nas eleccións de 1996 como representante da circunscrición de Bole en Bamboi, electo para un mandato de 4 anos. Converteuse así en abril de 1997 en viceministro de Comunicación, feito ministro un ano máis tarde, cargo que ocupou até 2001. En 2000 Mahama foi reelixido como deputado do parlamento pola circunscrición de Bole e logo reelecto por segunda vez en 2004.
De 2001 a 2004, Mahama foi o responsable parlamentario de Comunicacións do seu partido. En 2002, foi nomeado Director de Comunicacións. Ese mesmo ano, desempeñouse como membro do equipo de observadores internacionais seleccionados para monitorear as eleccións parlamentarias de Cimbabue.
Presidente de Ghana
Desde xaneiro de 2009 ocupou o posto de vicepresidente, tras a estreita vitoria de John Atta Mills nas eleccións de decembro de 2008. En xullo de 2012 morreu Atta Mils por un cancro de larinxe e, en virtude da Constitución de Ghana, Dramani Mahama converteuse en presidente do país. No seu discurso de investidura eloxiou a figura de Atta Mills, pedindo manter a unidade e a estabilidade do país. O 6 de setembro de 2012 o seu partido, o Congreso Nacional Democrático designouno como candidato para as eleccións de decembro dese ano. Nesas eleccións Dramani logrou a vitoria co 50,7% dos votos, polo que se mantivo no posto de presidente. Os observadores internacionais cualificaron como limpas as eleccións aínda que sinalaron algunhas deficiencias técnicas e organizativas. A oposición, liderada por Nana Akufo-Addo que obtivo o 47,74% dos votos, denunciou unha suposta fraude electoral.
Duduh Durahman
Duduh Durahman. tamén coñecido como Abah Duduh, nado en Ciwidey o 26 de maio de 1939 e finado o 1 de outubro de 2008, foi un xornalista, crítico literario e cinematográfico, escritor e actor de teatro indonesio de lingua sundanesa.
Praza de Maio
miniatura|dereita|250px|A Praza de Maio
Atópase no denominado microcentro porteño, rodeada polas rúas Hipólito Yrigoyen, Balcarce, Avenida Rivadavia e Bolívar do barrio de Monserrat (Buenos Aires). Nacen desde o seu lado oeste tres importantes avenidas: Presidente Julio A. Roca, Presidente Roque Sáenz Peña e Avenida de Mayo. Na súa contorna atópanse varios dos principais monumentos e puntos de interese: o Cabido histórico, a Casa Rosada (onde reside o Poder Executivo da Nación), a Catedral Metropolitana de Buenos Aires, o edificio do Goberno da Cidade de Buenos Aires e a casa central do Banco da Nación Arxentina.
Debaixo da súa superficie, de aproximadamente dúas hectáreas, alberga as estacións de metro Plaza de Mayo (liña A), Catedral (liña D) e Bolívar (liña E) que, xunto con numerosas liñas de autobuses, ofrecen unha fácil comunicación con todos os recantos da cidade.
Caixa de resonancia das grandes manifestacións populares do país, pode dicirse que, agás a Declaración da Independencia e as batallas que se libraron para conquistala, foi o escenario de todos os acontecementos transcendentais a nivel nacional.
O 25 de maio de 1941 a Comisión Nacional de Museos e Monumentos Históricos fixo colocar unha placa de bronce sobre o bordo da base onde se atopa a Pirámide de Mayo cunha lenda que sintetiza a súa historia: