cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Che Guevara
A batalla de Santa Clara
Quedou así libre o vieiro para atacar Santa Clara, cuarta cidade de Cuba e derradeiro bastión do goberno antes de A Habana. Batista fortificou Santa Clara enviando 2.000 soldados e un tren blindado, a orde do oficial máis capacitado á súa disposición, o coronel Joaquín Casillas. En total as forzas do goberno sumaban 3.500 soldados para facer fronte a 350 guerrilleiros. O 28 de decembro comezou o ataque. A batalla foi sanguenta e estendeuse durante tres días por toda a cidade. Guevara establecera que a prioridade da batalla era o tren blindado, o que foi finalmente tomado o 29 de decembro pola tarde.
A toma do tren blindado foi a acción desencadéante da caída de Batista. Coñecida a nova, o ditador tomou a decisión de fuxir de Cuba, o que fixo poucas horas despois, ás tres da mañá do 1 de xaneiro de 1959.
Namentres as forzas rebeldes triunfantes en toda a illa, entre elas as tropas de Guevara procedían a deter a membros da ditadura de Batista e fusilar a aqueles considerados como criminais de guerra en xuízos sumarísimos.
Seguindo ordes de Fidel Castro, as columnas do Che Guevara e Camilo Cienfuegos dirixíronse entón á Habana.
Goberno revolucionario
Unha vez tomado o poder, a oposición formou un novo goberno.
O 2 de xaneiro, o Comandante Ernesto Guevara, foi designado por Castro fiscal xefe da Fortaleza de San Carlos de La Cabaña. Durante os 5 meses neste posto decide detencións e supervisa persoalmente os xuízos, como parte do proceso coñecido como Comisión Depuradora contra persoas consideradas criminais de guerra ou moi asociadas co réxime de Batista. O número de execucións foi de 50 a 550 persoas segundo as fontes.
O 7 de febreiro de 1959 o goberno sancionou unha nova Constitución que incluía un artigo especialmente redactado para o Che Guevara, outorgando a cidadanía a calquera estranxeiro que combatese a Batista durante dous anos ou máis e exercido o cargo de comandante durante un ano. Poucos días despois o presidente Urrutia declarou a Ernesto Guevara como cidadán cubano de nacemento. Nese ano regulariza a súa situación con Aleida March, casando con ela.
200px|miniatura|Che Guevara nunha fotografía a cor, 2 de xuño de 1959. Logo desenvolveu diversas funcións fundamentais, entre elas Director do Departamento de Industrialización do Instituto Nacional de Reforma Agraria (INRA), Ministro de Industria e presidente do Banco Nacional, ademais de representar internacionalmente a Cuba en varias ocasións entre as que se destacan as que levaron á sinatura dos acordos comerciais e militares coa Unión Soviética.
O 12 de xuño saíu na primeira das súas viaxes diplomáticas internacionais, coa fin de abrir novos mercados para o azucre, produto fundamental da economía cubana, por entón dependente de forma case exclusiva do mercado norteamericano. Entre os destinos da súa viaxe visitou países e líderes que estaban impulsando experiencias de cambios sociais profundos (Bloque Comunista, Movemento dos non aliñados), entre eles Exipto, onde se reuniu co xeneral Gamal Abdel Nasser; Indonesia, onde se entrevistou con Sukarno; India, onde coñeceu a Jawaharlal Nehru; Iugoslavia, con Josip Broz Tito; Nikita Khrushchev, Unión Soviética; Mao Tse Tung, China; Eduardo Víctor Haedo, Uruguai; Arturo Frondizi, Arxentina; Jânio Quadros, Brasil e Ahmed Ben Bela en Alxeria. Entre outros importantes resultados da viaxe, Cuba estableceu relacións comerciais coa Unión Soviética que finalmente se comprometeu a mercar medio millón de toneladas de azucre. Por aquel entón a cota cubana no mercado estadounidense era de case 3 millóns de toneladas. Pronunciou discursos ante a Asemblea Xeral da ONU e nunha reunión do Consello Económico e Social da OEA.
Achegamento á URSS
Dende os seus cargos económicos o Che Guevara impulsou a nacionalización de empresas nacionais e estranxeiras e sectores chaves da economía, a planificación centralizada e o traballo voluntario. Guevara procurou tamén desenvolver a industria pesada mediante a industria siderúrxica, coa fin de rachar a especialización económica e a dependencia do azucre. miniatura|esquerda|250px|[[Simone de Beauvoir, Jean Paul Sartre e o Che Guevara conversando en Cuba en 1960. Sartre escribiría despois que o Che era «o ser humano máis completo da nosa época».]]
O 28 de xullo de 1960, ante o Primeiro Congreso de Mocidades Latinoamericanas, realizado na Habana, o Che sostivo un concepto que logo desenvolvería amplamente: a idea do «home novo socialista», ó que concibía como un novo tipo humano que se desenvolvería á vez do socialismo, e no que o sentimento de solidariedade e compromiso coa sociedade imporíase ó interese e egoísmo persoal. O traballo voluntario era para el unha expresión fundamental do home novo. El persoalmente dedicaba todos os sábados ó traballo voluntario, nas liñas de produción das fábricas, como obreiro nas obras de construción, e promovía esa actitude entre os demais funcionarios.
Confrontación cos Estados Unidos
O 3 de xaneiro de 1961, nunha das últimas medidas do seu goberno antes de entregar o poder a John F. Kennedy, o presidente Eisenhower partiu as relacións diplomáticas entre Estados Unidos e Cuba.
O 17 de abril de 1961 produciuse a Invasión de Baía de Cochinos dende Nicaragua, onde foron despedidos e arengados polo ditador Luis Somoza Debayle, por parte dun exército de 1.500 homes maioritariamente cubanos, adestrados en Guatemala, utilizando buques da United Fruit Company, con apoio aberto da CIA. Ó día seguinte era evidente que o exército cubano controlara a situación. A CIA pediulle entón ó presidente Kennedy, quen asumira menos de tres meses antes, a intervención aberta de Estados Unidos coa Forza Aérea, mais este negouse.
Catro meses despois Kennedy propuxo unha Alianza para o Progreso na reunión da OEA en Punta do Leste, un inédito plano de axuda masiva para o desenvolvemento dos países latinoamericanos. Cuba, representada na ocasión polo Che Guevara, non se opuxo en principio ó plano norteamericano, pero sostivo que era necesario primeiro que Estados Unidos permitise o libre comercio dos produtos latinoamericanos, eliminase os subsidios proteccionistas ós seus produtos, e que se promovese a industrialización da América Latina.
En oportunidade desa viaxe, Guevara reuniuse cos presidentes democráticos da Arxentina, Arturo Frondizi, e de Brasil, Jânio Quadros. Os dous presidentes foron derrocados pouco despois en senllos golpes militares apoiados por Estados Unidos de América.
En novembro de 1961 a CIA estableceu un xigantesco programa chamado "Operación Mangosta", dirixido por Edward Lansdale, coa fin de organizar actos de sabotaxe, terrorismo, asasinatos dos líderes cubanos, ataques militares e infiltracións que desestabilizasen o goberno cubano e o levara cara ó colapso para outubro de 1962. A ofensiva de illamento contra Cuba avanzou en xaneiro de 1962 cando os países americanos tomaron a decisión de excluíla da OEA.
Como resposta, a finais de xuño de 1962, a Unión Soviética e Cuba tomaron a decisión de instalar mísiles atómicos en Cuba, o que entendían era o único xeito de disuadir a Estados Unidos de invadir Cuba, ademais de supor para as relacións soviético-estadounidenses un chanzo máis na guerra fría. Guevara tivo unha participación activa na elaboración do tratado entre Cuba e a Unión Soviética, viaxando alí a finais de agosto para pechalo. O feito levaría á chamada crise dos mísiles de Cuba que puxo ó mundo ó bordo da guerra nuclear e finalizaría cun dificultoso acordo entre Kennedy e Kruschev, polo cal Estados Unidos comprometeuse a non invadir Cuba e retirar os mísiles que tiña instalados en Turquía apuntando á Unión Soviética, e esta a retirar os mísiles cubanos.
O 4 de decembro de 1962 o diario británico Daily Worker publicou unha entrevista ó Che Guevara realizada por Sam Rusell. Alí expresou honestamente a súa molestia polo acordo entre Kennedy e Kruschev declarando:
Desaparición de Cuba
miniatura|dereita|200px|Camiñando pola [[Praza Vermella de Moscova, en novembro de 1964.]] En decembro de 1964, Che Guevara viaxa a Nova York, como xefe da delegación cubana na ONU onde pronuncia un discurso contra a política exterior estadounidense. O 17 de decembro, comeza unha xira internacional de 3 meses, na que visita a China, Exipto, Alxeria, Ghana, Guinea-Bisau, Malí, Benín, a República do Congo e Tanzania, con paradas en Irlanda, París e Praga. En Pyongyang, declara que Corea do Norte é un modelo no cal Cuba debe inspirarse. En Alxer, o 24 de febreiro, fai o seu derradeiro dicurso na dianteira da escena internacional, no cal declara: ''Non hai fronteiras nesta loita até a morte. Non podemos quedar indiferentes cara o que pasa en calquera parte do mundo. A vitoria de calquera país fronte ó imperialismo é a nosa vitoria, do mesmo xeito que a derrota de calquera destes países é a nosa derrota''.
Dúas semanas despois da súa volta a Cuba onde é acollido por Fidel e Raúl Castro, desaparece literalmente da vida pública. A súa actividade en 1965 é un misterio.
Logo da crise dos mísiles cubanos, tomou como unha traizón de Kruschev, que deu o visto e prace á retirada dos mísiles sen consultar a Castro, Che Guevara volveuse escéptico en canto ó papel da URSS. Tal como se revela no seu último discurso en Alxer, chegou á conclusión que o hemisferio norte, levado polos Estados Unidos ó oeste e pola URSS ó leste, explota o hemisferio sur. Apoia á República Democrática do Vietnam do Norte na guerra do Vietnam e anima ó pobo dos outros países en vías de desenvolvemento a tomar as armas e a crear numerosos Vietnam. Con todo, tanto Guevara como Castro son partidarios dunha "fronte antiimperialista unida" e intentan en sucesivas ocasións reconciliar a Unión Soviética e China.
Presionado pola especulación internacional e os rumores en canto ó destino do Che, Fidel Castro declara o 16 de xuño de 1965 que informará ó pobo con respecto ó Che cando el mesmo o decidira. O 3 de outubro, Castro revela unha carta non datada, escrita por Guevara á súa atención, na cal reafirma a súa solidariedade coa revolución cubana pero declara a súa intención de ir combater no estranxeiro contra o imperialismo. É nesta misiva onde aparece, na sinatura, a frase «hasta la victoria siempre», amplamente difundida dende entón.
Tamén anuncia a súa dimisión de todos os seus postos no goberno, no partido e no exército. Renuncia tamén á cidadanía cubana que se lle outorgara. Castro revelará pouco despois que sabía onde Guevara estaba pero que non o diría, engadindo que o seu antigo camarada de armas estaba en boa saúde.
República Democrática do Congo
miniatura|300px|[[República Democrática do Congo, zona na que actuaba a guerrilla na que se xuntou Che Guevara.]] A finais de 1964 o Che Guevara decidira deixar o goberno para encabezar o envío de tropas cubanas a outros países co fin de apoiar os movementos revolucionarios en marcha. África e en especial a República Democrática do Congo, onde Patrice Lumumba fora asasinado en 1961 coa participación da CIA, e na que unha guerrilla rebelde apoiada dende Tanzania estaba actuando, pareceulle unha causa apropiada para intervir. A República Democrática do Congo, situada no centro da África e con fronteiras con nove países, aparecíaselle ó Che como un xigantesco «foco» dende o que se podería irradiar a revolución a todo o continente.
Segundo Ahmed Ben Bella, que era presidente de Alxeria na época e discutira moito con Guevara, ''a situación en África parecía ter un potencial enorme e revolucionario, o que trouxo ó Che á conclusión que África era o elo feble do imperialismo. É a África a quen decidiu dedicar os seus esforzos''.
O 19 de abril chegou baixo a identidade falsa de Ramón Benítez á cidade de Dar es Salaam en Tanzania, presidida entón polo líder anti-colonialista Julius Nyerere, dende onde se organizaría o apoio cubano ós rebeldes congoleses. Cuba decidira apoiar a loita do Comité Nacional de Liberación (CNL) do Congo. O Che Guevara mantivo contacto directo con Laurent-Désiré Kabila.
Aínda que Guevara tentou disimular a súa presenza no Congo, o goberno dos Estados Unidos está informado dos seus movementos, xa que a National Security Agency (NSA) interceptou todas as transmisións.
miniatura|esquerda|200px|Che Guevara no Congo. A participación cubana na rebelión congolesa foi unha experiencia desastrosa. Os cadernos redactados por Guevara comezan coa seguinte frase:
A falta de coñecemento da lingua suahili e os costumes, as múltiples fraccións internas e externas dos grupos revolucionarios, a desorganización e falta de disciplina das tropas, e finalmente o cesamento do apoio de Tanzania, levaron a unha seguida da outra. Dese xeito, o Che, ó mando de 120 cubanos, viuse obrigado a ordenar unha retirada de urxencia cando o Exército de Liberación do Congo decidiu abandonar a loita. Durante a campaña que durou nove meses morreron seis guerrilleiros cubanos e, finalmente tralo abandono da loita por parte dos congoleses, Guevara retirouse nunha situación que cualificou de vergoñenta o 20 de novembro de 1965.
Clandestinidade
miniatura|dereita|250px|Pasaporte falso coa identidade de Adolfo Mena empregado polo Che Guevara para a súa entrada en Bolivia. Logo da retirada do Congo, o Che ocultouse varias semanas na embaixada cubana en Tanzania onde aproveitou para escribir a súa memoria da fracasada experiencia que logo se publicaría en 1999 como Pasaxes da guerra revolucionaria: Congo.
Con posterioridade trasladouse a Praga onde permaneceu cinco meses nunha casa de seguridade do servizo secreto cubano. Trátase dun dos períodos menos coñecidos da súa vida.
Logo de analizar varias opcións, o Che Guevara con apoio de Fidel Castro decidiu establecer un "foco" guerrilleiro en Bolivia, un país que estando no corazón de Suramérica e limitando con Arxentina, Chile, Perú, Brasil e Paraguai, permitía espallar con facilidade a guerra de guerrillas a todo o subcontinente, sobre todo ó seu país natal.
O 21 de xullo de 1966 o Che volveu secretamente a Cuba. Alí reuniuse con Fidel Castro, a súa dona, Orlando Borrego e o grupo de guerrilleiros que o acompañaría a Bolivia. O 2 de novembro, sen revelar a súa identidade, viu por última vez ós seus fillos, con excepción de Hildita, a maior, debido a que podería recoñecelo.
Bolivia
miniatura|220px|Mapa de [[Bolivia. O recadro marca a zona de actuación da guerrilla de Che Guevara en 1966-1967.]] Despois do fracaso dos combates no Congo, parte para a Bolivia, onde tenta estabelecer unha base guerrilleira para loitar pola unificación dos países da América Latina.
En 1966 Bolivia estaba gobernada por unha ditadura dirixida polo Xeneral René Barrientos, que derrocara ó Presidente Víctor Paz Estenssoro e posto fin á Revolución de 1952, de tendencia nacionalista-popular, impulsada polo Movimiento Nacionalista Revolucionario.
O 7 de novembro de 1966, día en que comeza o seu Diario de Bolivia, Ernesto Guevara instalouse nunha zona montañosa e selvática situada preto do río Ñancahuazú, no sueste do país. Alí o Che levou 109 libros. O grupo guerrilleiro estable estaba integrado por 16 cubanos, 26 bolivianos e 2 arxentinos. Tomaron o nome de Exército de Liberación Nacional de Bolivia (ELN) con seccións de apoio na Arxentina, Chile e o Perú. miniatura|esquerda|250px|En [[Bolivia pouco antes da súa morte, 1967.]] O 11 de marzo de 1967 dous desertores foron detidos poñendo sobre aviso ó goberno, que ese mesmo día, solicitou a cooperación de Estados Unidos e organizou un sistema de intelixencia coordinado con Arxentina, Brasil, Chile, Perú e Paraguai.
O 23 de marzo comezaron os enfrontamentos armados. O 18 de abril publícase en Cuba o seu Mensaje a los pueblos del mundo a través de la Tricontinental  (Asia, África e América Latina), e que contén as súas afirmacións máis contundentes, propoñendo unha guerra aberta contra Estados Unidos, en aberta contradición coa «coexistencia pacífica» que sostiña por entón a Unión Soviética e os partidos comunistas latinoamericanos dentro do marco conceptual da guerra fría. Guevara encabezou ese documento cunha das súas frases máis recordadas:
O 20 de abril o ELN sufriu un duro golpe ó seren capturados dous membros da rede de apoio, Regis Debray e Ciro Bustos, cando intentaban deixar a zona. Ambos foron torturados. Debray informou á CIA para que cesasen as torturas cara el e baixo a promesa dunha pena clemente. A única ligazón dos guerrilleiros co mundo non é máis ca un receptor de radio. A pesar da natureza violenta do conflito, Guevara prestou asistencia médica a todos os soldados bolivianos feridos e ceiba tódolos presos.
miniatura|300px|A liña punteada sinala o vieiro do grupo guerrilleiro dirixido por Guevara até o lugar en que foi fusilado. Hoxe é un circuíto de memoria e turístico. En xuño e xullo o ELN perdeu sete homes máis. O 1 de agosto a CIA enviou dous axentes para sumarse á caza do Che Guevara: os cubano-norteamericanos Gustavo Villoldo e Félix Rodríguez, este último infiltrouse para preparar a Invasión de Baía de Cochinos. O 31 de agosto o exército emboscou á segunda columna en Vado del Yeso, cando cruzaban o río, de resultas do cal todos menos un. Os seus corpos foron expostos primeiro como trofeos e logo soterrados de xeito clandestino.
Os 17 sobreviventes escaparon subindo aínda máis e o 7 de outubro comezaron a baixar cara o río. O 8 de outubro foron sorprendidos na Quebrada del Churo. O Che Guevara ordenou dividir o grupo en dous, enviando ós enfermos diante e quedándose co resto a enfrontar as tropas do goberno.
Logo de tres horas de combate Guevara resultou ferido levemente nunha perna e capturado con Simeón Cuba («Willy»), mentres que tres dos seus homes perderon a vida. Outro foi malferido e morreu ó día seguinte. Tamén ó día seguinte sería capturado un guerrilleiro máis. Outros catro guerrilleiros foron perseguidos e morreron no Combate de Cajones, catro días despois.
Os seis que seguían adiante, Harry Villegas («Pombo»), Dariel Alarcón («Benigno»), Leonardo Tamayo Núñez («Urbano»), Inti Peredo, David Adriazola Veizaga («Darío») e Julio Méndez Korne («Ñato») lograron fuxir. O exército perseguiunos abatendo a Ñato, pero os cinco restantes lograron finalmente saír de Bolivia cara a Chile.
Captura e execución
No combate de Quebrada del Churo, Guevara foi ferido de bala na súa perna esquerda, e tras un combate en seria desigualdade (17 guerrilleiros contra máis de 100 rangers especialmente adestrados por expertos do Exército estadounidense), o Che ten sete fusiles e unha pistola apuntándoo. ''Soldados, no me maten. Soy el Che'', di. Así é apreixado o Che.
O 9 de outubro pola mañá o goberno de Bolivia anunciou que Ernesto Guevara morrera en combate o día anterior. Simultaneamente chegaron o coronel Joaquín Zenteno Anaya e o axente da CIA Félix Rodríguez. Pouco despois do mediodía o presidente Barrientos deu a orde de asasinar o Che Guevara. Existen dúbidas e versións contraditorias sobre o grao de apoio que tivo a decisión por parte de Estados Unidos, pero o certo é que, tal como está rexistrado no propio informe secreto de Félix Rodríguez, a CIA estaba presente no lugar. Foi o axente Rodríguez quen recibiu a orde de fusilar a Guevara e quen a transmitiu ós oficiais bolivianos, así como foi el tamén quen lle comunicou ó Che Guevara que sería fusilado.
Antes do fusilamento Félix Rodríguez interrogouno e sacouno da aula para tomarlle varias fotografías, as últimas nas que aparece con vida. Ademais aproveitou para fotografar e microfilmar cada páxina dos seus Diarios.
Pouco antes Simeón Cuba e Juan Pablo Chang foran fusilados. Mario Terán é quen ten que executar a orde de fusilamento. Entra titubeando na aula e apunta varias veces cara ao Che, pero baixa a arma en dúas ocasión mentres insulta ó Che, quen responde: Dispara, cobarde, vas a matar a un hombre. Terán dispara primeiro un refacho do que só alcanza un disparo no costado. O segundo refacho consegue impactar tres disparos contra o corpo do Che, dos cales o tiro mortal é o que lle dá baixo o pescozo. Ernesto Guevara morre poucos segundos despois.
Curiosamente serían médicos cubanos quen en 2007 devolverían a vista a Terán no marco dunha das campañas de solidariedade co goberno boliviano de Evo Morales, a nova deuse a coñecer polo xornal oficial Granma no aniversario da morte de Guevara.
A tarde do 9 de outubro o corpo do Che Guevara foi levado en helicóptero a Vallegrande e foi colocado no lavadoiro do hospital Nuestro Señor de Malta, onde permaneceu en exhibición pública durante ese día e todo o día seguinte, introducíndoselle gran cantidade de formaldehido. Para entón, o goberno da Paz dera a versión de que o Che morrera en combate o día anterior. Só un xornalista, que era médico, coa súa acreditación puido ver a chegada do corpo do Che ó hospital Señor de Malta. Nas súas declaracións:
miniatura|300px|Fotografía do corpo do Che, tomada pola CIA en Vallegrande. Hai cantidade abonda de fotos deses momentos, nas que o Che aparece cos ollos abertos. As monxas do hospital e as mulleres da vila sinalaron o seu parecido con Xesús Cristo e curtaron guechos do seu pelo para preservalos. Os soldados e funcionarios quedaron con cousas que levaba o Che ó morrer, coma o seu reloxo. Debido a que xa estaba decidido que se faría desaparecer o corpo do Che Guevara, como o do resto dos guerrilleiros, a noite do 10 de outubro seríanlle amputadas as dúas mans para o recoñecemento da súa identidade despois da morte.
Existen diversas versións sobre o destino final do cadáver. O xeneral Juan José Torres declarou que o corpo fora cremado, mentres que o xeneral Alfredo Ovando afirmou o contrario. Hai consenso entre os militares bolivianos presentes no lugar de que a orde de cremación foi real pero que non puido ser executada por careceren dos medios adecuados, e tamén para evitar unha eventual reacción negativa da poboación polo feito de que en Bolivia a cremación era ilegal. Tamén existía certo consenso en que o cadáver do Che fora enterrado na madrugada do 11 de outubro polo tenente coronel Selich, nunha foxa diferente dos outros seis guerrilleiros.
O 28 de xuño de 1997 un equipo de científicos cubanos atopou en Vallegrande (a preto de 50 km de onde ocorreu a súa execución) sete corpos soterrados clandestinamente nunha única foxa común, e identificaron entre eles, con apoio do Equipo Arxentino de Antropoloxía Forense, o de Ernesto Guevara e os de catro homes máis. O cadáver, de acordo co informe do equipo, carecía de mans, rexistraba un alto contido de formaldehido, e levaba roupa e elementos compatibles cos que se supón que tiña no intre de ser soterrado. Con todo, algúns analistas afirman que o corpo non é o do Che, xa que existen contradicións entre o informe e a autopsia que se practicou ó cadáver en 1967.
O 12 de xullo de 1997 os corpos foron levados a Cuba, onde foron recibidos por unha multitude para seren sepultados en Santa Clara, no Memorial de Ernesto Guevara, despois dos funerais de heroes nacionais. Soterrárono o 17 de outubro dese ano con honras de Estado na presenza de membros da súa familia e do líder cubano e antigo compañeiro de revolución Fidel Castro.
Familia
miniatura|250px|Na foto: [[Aleida March, Camilo, Hilda, Che con Celia no colo e Aleida, 1963]] Ernesto Guevara casou dúas veces e tivo seis fillos.
O seu primeiro matrimonio foi con Hilda Gadea o 18 de agosto de 1955, en México, a quen Guevara coñeceu en Guatemala. Xuntos tiveron unha filla: Ernesto Guevara divorciou de Hilda Gadea en 1959.
O seu segundo matrimonio foi con Aleida March o 9 de xuño de 1959, na Habana, a quen Guevara coñeceu en 1958 pouco antes da batalla de Santa Clara. Xuntos tiveron catro fillos:
Pensamento
miniatura|dereita|200px|Guevara é recibido por [[Heinrich Rau, político da Alemaña do Leste e veterano das Brigadas Internacionais, en 1960.]] O Che Guevara desenvolveu unha serie de ideas e conceptos que se coñecen como guevarismo. Consideraba a loita armada e a revolución socialista como o medio de mellorar a condición de vida dos pobres, explotados polos Estados Unidos de América. O seu punto de vista revolucionario chega do estudo exhaustivo que fixo das obras de Karl Marx e Lenin. A revolución en América Latina pasa para el pola creación de «focos» de guerrilla alá onde houber un país que dea as condicións obxectivas para unha revolución. Para Guevara existía unha estreita ligazón entre a guerrilla, os campesiños e a reforma agraria. Esta posición diferenciouno do socialismo europeo ou do soviético, máis relacionado coa importancia da clase obreira industrial, e achegouno a ideas maoístas. O seu libro "Guerrilla Warfare" é un manual onde expón as tácticas e estratexias empregadas na guerrilla cubana.
Se ben admira despois das súas viaxes e lecturas o modelo soviético de Stalin, comeza a criticalas severamente á súa chegada ó goberno cubano, e desenvolve a súa propia teoría económica, para el máis moderna e máis adaptada ás necesidades do terceiro mundo.
Outorgaba un rol fundamental á ética individual, tanto do guerrilleiro durante a revolución, como do cidadán na sociedade socialista. Este aspecto desenvolveuno baixo o concepto do "home novo socialista", que vía como un individuo fortemente movido por unha ética persoal que o impulsa á solidariedade e o ben común sen necesidade de incentivos materiais para iso.
O panamericanismo e universalismo tamén foron trazos característicos do ideal de Guevara. Segundo el as fronteiras de América Latina son artificiais e representan un freo para loitar contra o imperialismo estadounidense. É así que para el a revolución é mundial, é a loita total contra o imperialismo. Nese contexto, a solidariedade mundial é o elemento máis importante para un mundo mellor.
O Che na sociedade
Che é unha personalidade política que, após a súa morte, se ten convertido nunha das figuras máis difundidas da era contemporánea. As imaxes da súa figura aparecen en moitos soportes, tales como bandeiras, camisolas, carteis, autocolantes... sendo excepcionalmente reproducida a fotografía de Alberto Korda, en distintas versións. É así a comercialización dun símbolo do anticapitalismo, perdendo en moitas ocasións a súa connotación ideolóxica e política.
Ademais a súa influencia maniféstase na cultura, sendo realizadas cancións, filmes, poemas, libros etc. relativos á súa persoa constituíndo na actualidade unha icona popular moi espallada na sociedade, sobre todo pola súa condición de revolucionario e aventureiro. A súa influencia como símbolo de rebelión e revolución foi especialmente significativa no Maio do 68 francés, chegando Jean-Paul Sartre a dicir que o Che era o ser humano máis completo da nosa época.
A condición do Che como icona popular continuou, especialmente en Latinoamérica. Así, por exemplo, os escolares cubanos comezan cada día de clase coa promesa: "Seremos como el Che".
En Oleiros, provincia da Coruña, hai unha estatua na súa honra.
San Cristovo, Brión, Ferrol
San Cristovo é un lugar da parroquia de Brión no concello de Ferrol na provincia da Coruña. Tiña 11 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 8 homes e 3 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2004 cando tiña 7 habitantes.
Serafín Alonso Veiga
Serafín Alonso Veiga, nado en Chaín (Gondomar) o 27 de outubro de 1906, foi un mestre e político galego.
Traxectoria
Mestre en Cesantes, foi nomeado alcalde presidente da Comisión Xestora de Redondela en xaneiro de 1933, permanecendo no cargo ata marzo. En 1934 trasladouse a Beade. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendido de emprego e soldo en setembro do 1936.
Vida persoal
Casou en Redondela coa tamén mestra Laureana Pérez Sousa, filla de Dositeo Pérez Sobrino, en 1927.
PortAventura World
PortAventura World é un resort turístico, que tens dous parques temáticos (PortAventura Park e Ferrari Land), un parque acuático (PortAventura Caribe Aquatic Park), un campo de golf (PorAventura Golf) e cinco hoteis temáticos. Está situado nos concellos de Salou e Vila-seca, Cataluña, a unha hora de distancia de Barcelona e a 30 minutos do Aeroporto de Reus. A construción de PortAventura Park foi un esforzo compartido polo grupo Tussauds, pola empresa Anheuser-Busch e pola La Caixa.
A mascota principal do parque é Woody Woodpecker (o Paxaro Tolo), sendo tamén populares Betty Boop e os monicreques de Sesame Street (Coco, o Monstro das galletas, Epi e Blas...)
Polynesia
thumb|Tutuki splash.
Far West
thumb|Paisaxe da área do Far West.
China
thumb|Un dos loopings do Dragon Khan.
Ferrari Land
En 2016 comezaron os traballos para a construción dun novo resort dedicado á marca italiana Ferrari, ao igual ca o Ferrari World en Abu Dabi, que levaría por nome Ferrari Land. Ferrari land está situado dentro do resort de PortAventura World, ocupando unha superficie de 60.000 m². O parque finalmente inaugurouse o 8 de abril de 2017.
Conta con catro atraccións especiais:
O orzamento total do proxecto foi duns 100 millóns de €.
Escáner
miniatura|dereita|Un escáner de man|200px miniatura|dereita|Un par de escáneres planos|200px Un escáner é un dispositivo empregado nun sistema informático para a dixitalización de imaxes mediante un sistema óptico. Pódense clasificar segundo como moven o equipo óptico (planos, de rolo ou de man) ou segundo o tipo de óptica (CCD ou CIS).
Unha vez dixitalizada a imaxe, pódese retocar con programas de retoque fotográfico, ben para corrixir posibles defectos, ben para manipulala a gusto do operario. Tamén é posible dixitalizar un texto escaneado mediante o emprego de sistemas OCR.
Na actualidade existen dispositivos híbridos coñecidos como dispositivos multifunción, que intengran nun só o dispositivo de escaneado e o dispositivo de impresión.
Funcionamento
Os escáneres funcionan utilizando o principio básico da transferencia da luz. A imaxe a dixitalizar colócase na superficie de cristal do escáner, enfrontada ao bloque lector e ao cabezal lector composto polo CCD, o sistema de iluminación e un conxunto de lentes desprázanse explorando a imaxe.
A luz reflectida convértese en enerxía eléctrica polos sensores. Canto máis lento vaia o lector, máis ondas lumínicas pode recibir, polo que a resolución do documento escaneado será maior.
Existen no mercado diferentes tipos de escáneres, cada un dos cales utiliza unha forma particular de rastrexo, unha tecnoloxía máis ou menos avanzada e, consecuentemente, unha calidade (e un prezo) maior ou menor.
Escáner plano
Tamén chamados escáneres de sobremesa, están formados por unha superficie plana de vidro sobre a que se sitúa o documento a escanear, xeralmente opaco, baixo a cal un brazo desprázase ao longo da área de captura. Montados neste brazo móbil atópanse a fonte de luz e o fotosensor (polo xeral un CCD).
Conforme vai desprazándose o brazo, a fonte de luz baña a cara interna do documento, recollendo o sensor os raios reflectidos, que son enviados ao software de conversión analóxico/dixital para a súa transformación nunha imaxe de mapa de bits, creada mediante a información de cor recollida para cada píxel.
A maioría destes escáneres poden traballar en escala de grises (256 tons de gris) e a cor (24 e 32 bits) e polo xeral teñen unha área de lectura de dimensións 22 x 28 cm e unha resolución real de escaneado de entre 300 e 400 ppp, aínda que mediante interpolación poden conseguir resolucións de ata 1600 ppp.
Están indicados para dixitalizar obxectos opacos planos (como fotografías, documentos ou ilustracións) cando non se precisa nin unha alta resolución nin unha gran calidade.
Algúns modelos admiten tamén adaptadores especiais para escanear transparencias, e outros posúen manipuladores de documento automáticos (Automatic Document Handler) que poden aumentar o rendemento e reducir a fatiga do operario no caso de grupos de documentos uniformes que se atopan en condicións razoablemente boas.
Os escáneres planos son os máis alcanzables e usados, pois son veloces, fáciles de manexar, producen imaxes dixitalizadas de calidade aceptable (sobre todo se están destinadas á web) e son bastante baratos, podéndose adquirir un de calidade media por menos de 120 €.
A maior desvantaxe destes escáneres é a limitación respecto ao tamaño do documento a escanear, que queda limitado ó formato DIN A4.
Os Rebordelos, O Viveiró, Muras
Os Rebordelos é un lugar da parroquia do Viveiró no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 0 habitantes.
Escáner
Escáner orbital
Estes escáneres consisten nunha cámara montada nun brazo que toma fotos do elemento desexado. A súa vantaxe principal é que os libros non teñen que ser abertos completamente (como pasa na maioría dos escáneres planos). O escaneo de volumes encadernados realízase grazas a que a fonte de luz e o sensor CCD atópanse ensamblados a un brazo de traxectoria aérea.
Nos seus inicios o prezo destes escáneres era elevado e só se utilizaban en museos e arquivos, pero na actualidade a dispoñibilidade de cámaras dixitais boas e baratas fixeron que estes escáneres non resulten tan privativos.
Escáner de tambor
Os escáneres de tambor son os que máis fielmente reproducen o documento orixinal, xa que producen dixitalizacións de gran resolución (ata 4.000 ppp en modo óptico) e calidade. Os seus problemas son a velocidade de escaneo (son lentos), non son indicados para documentos de papel quebradizo porque se realiza unha manipulación brusca do mesmo, e requiren un alto nivel de habilidade por parte do operador. Ademais, son bastante caros.
Utilizan unha tecnoloxía diferente á do CCD. Os orixinais, normalmente transparencias (aínda que se poden escanear opacos tamén), colócanse nun cilindro transparente de cristal de gran pureza, que á súa vez se monta no escáner. O tambor vira entón a gran velocidade mentres se fai a lectura de cada punto da imaxe. A fonte de luz adoita ser un láser que se atopa dentro do tambor, e o sensor un Tubo Foto Multiplicador (PMT) situado na parte exterior do tambor.
Producen dixitalizacións de alta resolución e boa gama dinámica entre baixas e altas luces, con imaxes en cores primarias, que poden ser convertidas en CMYK mentres o lector percorre a imaxe.
Son moi caros, oscilando o seu prezo, segundo modelos, entre 15.000 e 200.000 €, polo que adoitan ser usados exclusivamente por empresas especializadas do sector das artes gráficas, como laboratorios, imprentas ou editoriais.
Escáner para microfilm
Os escáneres para microfilm son dispositivos especializados en dixitalizar películas en rolo, microfichas e cartóns de apertura.
Pode ser difícil obter unha calidade boa e consistente nun escáner deste tipo, debido principalmente a que adoitan ter un funcionamento complexo, a calidade e condición da película pode variar e ofrecen unha capacidade de mellora mínima. Son escáneres moi caros, existindo poucas empresas que os fabriquen.
Escáner para transparencias
Os escáneres para transparencias utilízanse para dixitalizar diapositivas, negativos fotográficos e documentos que non son adecuados para o escaneado directo. Poden traballar con varios formatos de película transparente, xa sexa negativa, positiva, cor ou branco e negro, de tamaño desde 35 mm ata placas de 9 x 12 cm.
Existen dúas modalidades deste tipo de escáneres:
A calidade obtida é maior que a que ofrecen os escáneres planos, aínda que hai que ter coidado coa presenza de motas de po ou rascaduras nas transparencias, que poden ocasionar a aparición de impurezas na imaxe dixitalizada resultante.
Calidade do escáner
Aos datos que obteñen os escáneres (normalmente imaxes RGB), aplícaselles certo algoritmo e envíanse ao computador mediante unha interface de entrada/saída (normalmente SCSI, USB ou LPT en máquinas anteriores ao estándar USB). A profundidade da cor depende das características do vector de escaneado (a primeira das características básicas que definen a calidade do escáner), sendo o normal usar polo menos 24 bits. Con 48 bits obtense unha mellor calidade ou profundidade da cor.
Outro dos parámetros máis relevantes da calidade dun escáner é a resolución, medida en píxeles por polgada (ppp). Os fabricantes de escáneres no canto de referirse á resolución óptica real do escáner, prefiren facer referencia á resolución interpolada, que é moito maior grazas á interpolación software.
Cromalveolados
miniatura|Un bosque de quelpo (kelp) nas costas de [[California.]]
Os cromalveolados ou Chromalveolata é un supergrupo de eucariotas proposto por Thomas Cavalier-Smith como un refinamento do seu reino Chromista, que fora proposto en 1981. Propúxose que as Chromalveolata representan o resultado dun só episodio de endosimbiose secundaria entre unha liña que descendía dun biconto e unha alga vermella que orixinaría os plastos que conteñen c. Nunha das principais clasificacións dos eucariotas realizadas en 2005, Chromalveolata era considerado un dos seis maiores grupos de eucariotas.
Porén, o carácter monofilético de Chromalveolata foi cada vez máis posto en dúbida. Dúas publicacións aparecidas en 2008 presentaron árbores filoxenéticas nas cales os Chromalveolata non se consideraban e eran divididos en dous grupos, e estudos recentes seguen apoiando esta idea. Por tanto, Chromalveolata está desaparecendo de moitas clasificacións recentes.
Grupos e clasificación
Historicamente, moitos cromalveolados eran considerados plantas, a causa das súas paredes celulares, capacidade fotosintética, e nalgúns casos as súas semellanzas morfolóxicas coas plantas terrestres (embriófitas). Porén, cando o sistema de cinco reinos substituíu á dicotomía animal-planta, a maioría dos cromalveolados foron postos no reino Protista, e os mofos mucosos e Labyrinthulomycetes situáronse no reino Fungi, e as algas pardas deixáronse no reino das plantas.
En 2005, na clasificación que reflectía o consenso daquel momento, os Chromalveolata eran considerados un dos seis principais clados de eucariotas. Aínda que nesta clasificación non se lles deu un status taxonómico formal, noutras obras eran tratadas como un reino. Os Chromalveolata foron divididos en catro subgrupos principais:
Outros grupos que poden ser incluídos no Chromalveolata, ou que están relacionados con el, son:
Porén, xa no mesmo ano 2005, empezaron a expresarse dúbidas sobre o carácter monofilético dos Chromalveolata, e unha publicación de 2006 salientou a falta de evidencias firmes sobre varios dos supostos seis principais grupos de eucariotas propostos, incluídos os Chromalveolata. En 2012 parece haber un consenso de que o grupo non é monofilético. Os catro subgrupos orixinais encadráronse en polo menos dúas categorías: unha comprende as Stramenopiles (heterocontófitas) e os Alveolata, aos cales agora xeralmente se engade Rhizaria para formar o supergrupo SAR; a outra comprende as Cryptophyta e as Haptophyta. Unha publicación de 2010 separa as Cryptophyta e Haptophyta; o primeiro é un grupo irmán do grupo SAR, e o segundo agrúpase cos Archaeplastida (plantas en senso amplo). Os catablefáridos están emparentados estreitamente coas criptófitas, e os telonémidos e centrohélidos poden estar relacionados coas haptófitas.
Téñense utilizado toda unha variedade de nomes para diferentes combinacións de grupos que anteriormente se pensaba que formaban parte de Chromalveolata. Son:
Morfoloxía
Os Chromalveolata, a diferenza doutros grupos con representantes pluricelulares, non teñen moitas características morfolóxicas en común. Cada grupo principal ten certas características exclusivas, como os alvéolos corticais dos Alveolata, o haptonema das Haptophyta, o exectosoma das Cryptophyta, e os dous flaxelos diferentes de Heterokontophyta. Porén, ningunhas destas características está presente en todos os grupos.
As únicas características comúns dos cromoalveolados son:
Como é un grupo tan diverso é difícil atopar máis características compartidas polo grupo.
Queturinos
A dos queturinos (Chaeturini) é unha tribo de aves apodiformes da familia dos apódidos, unha das tres incluídas na subfamilia dos apodinos.
Son pequenas aves moi boas voadoras, con longas ás, semellantes morfoloxicamente, e tamén nos seus hábitos, aos cirrios ou birrios, da tribo dos apodinos, e ás salanganas de Asia e Oceanía, da tribo, dos colocaliinos.
Etimoloxía
O nome científico Chaeturini está formado, segundo a norma, sobre a raíz do seu xénero tipo, Chaetura, coa adición do sufixo do latín científico -ini, propio dos nomes das tribos de animais.
Clasificación
A tribo conta con sete xéneros, cun total de 25 especies:
José Álvarez Queimadelos
José Álvarez Queimadelos, finado nos anos cincuenta, foi un industrial e político galego.
Ruslana Lyzhychko
Ruslana Stepanivna Lyzhychko, nada en Lviv o 24 de maio de 1973, é unha cantante, compositora produtora e bailarina ucraína, gañadora do Festival de Eurovisión 2004. Escribe, compón e produce as súas propias cancións e videoclips. Ademais é pianista, directora de Orquestra Sinfónica, Embaixadora de Boa Vontade de UNICEF e membro do parlamento ucraíno.
Traxectoria
O seu primeiro éxito en Ucraína foi en 1998 coa canción "Sunrise" e o álbum A Moment of Spring. En 1999 traballou no musical do Nadal The Final Christmas of the 1990s, que gañou o premio á película do ano de Ucraína. O seu álbum Dyki Tantsi (ou Wild dances na súa versión inglesa), que foi lanzado en 2003, foi disco de platino en Ucraína, vendendo máis de 100.000 copias.
Gañou o Festival de Eurovisión 2004 interpretando "Wild dances". A súa actuación reportoulle 280 puntos.
A Gándara, Ribas Pequenas, Bóveda
A Gándara é un lugar da parroquia de Ribas Pequenas, no concello lugués de Bóveda. Está situado a 345 metros de altitude, na beira do río Mao.
Proba do indol
A proba do indol é unha proba bioquímica utilizada en microbioloxía que se realiza con especies bacterianas para determinar a capacidade do microorganismo de converter o aminoácido triptófano en indol. Esta conversión realízana un conxunto de encimas intracelulares, que se denominan triptofanase.
Bioquímica
O indol xérase por desaminación redutiva do triptófano por medio da molécula intermediaria ácido indolpirúvico. A trioptofanase cataliza a reacción de desaminación, durante a cal se retira o grupo amino (-NH2) do triptófano. Os produtos finais da reacción son indol, ácido pirúvico, amonio (NH4+) e enerxía. Requírese como coencima o fosfato de piridoxal.
Realización da proba
miniatura|Proba do indol positiva: aparece unha capa rosa ou vermella na parte superior (por exemplo, en Escherichia coli). Igual que en moitas probas bioquímicas realizadas en bacterias, os resultados da proba do indol quedan indicados por un cambio de cor despois de realizar a reacción engadindo un reactivo.
Os cultivos bacterianos puros deben cultivarse nun caldo de peptona ou triptófano estéril durante 24–48 horas antes de realizar a proba. Despois da incubación, engádense 5 pingas do reactivo de Kovac (formado por alcohol isoamilíco, para-dimetilaminobenzaldehido, ácido clorhídrico concentrado) ao caldo de cultivo.
Unha variante desta proba utiliza o reactivo de Ehrlich (que usa alcohol etílico en vez de alcohol isoamílico, e foi desenvolvido por Paul Ehrlich), e utilízase cando se está a realizar a proba a bacterias anaerobias e non fermentadoras.
O resultado positivo vén indicado pola aparición dunha cor vermella ou vermella violeta na capa de alcohol superficial do caldo. Cando o resultado é negativo a cor é amarela. Tamén poden darse resultados variables, nos que se produce unha cor laranxa. Isto débese á presenza de escatol, tamén chamado metil indol ou indol metilado, que é outro posible produto da degradación do triptófano.
Bacterias indol positivas
Entre as bacterias que dan positivo na proba do indol están: Aeromonas hydrophila, Aeromonas punctata, Bacillus alvei, Edwardsiella sp., Escherichia coli, Flavobacterium sp., Haemophilus influenzae, Klebsiella oxytoca, Proteus sp. (pero non P. mirabilis e P. penneri), Plesiomonas shigelloides, Pasteurella multocida, Pasteurella pneumotropica, Streptococcus faecalis, e Vibrio sp.
Entre as bacterias que dan negativo na proba do indol están: Actinobacillus spp., Aeromonas salmonicida, Alcaligenes sp., a maioría dos Bacillus sp., Bordetella sp., Enterobacter sp., Lactobacillus spp., a maioría dos Haemophilus sp., a maioría das Klebsiella sp., Neisseria sp., Pasteurella haemolytica, Pasteurella ureae, Proteus mirabilis, Proteus penneri, Pseudomonas sp., Salmonella sp., Serratia sp., e Yersinia sp.
Castelo de Cans
miniatura|O penedo granítico onde se asenta o castelo, visto dende o val.
O Castelo de Cans, tamén coñecido como castelo de Miravel ou Mirabel, é un monumento medieval emprazado sobre unha impresionante penedía granítica situada a 358 m de altitude, na zona máis alta da parroquia do mesmo nome.
Historia
A información sobre a historia do castelo é moi escasa. Mediante uns arquivos da catedral de Santa María de Tui sábese que a fortaleza foi ocupada por Paio Gómez e outros compañeiros, aos cales posteriormente foi confiscada polo rei don Henrique III e doado a Álvaro Fernández de Valladares. O castelo era nomeado en devanditos arquivos coma castelo de Miravel. Todo isto transcorreu durante o século XIV, despois desta época descoñécese a súa historia. É posíbel que fora destruído, coma outras fortalezas, pola revolta irmandiña (século XV). Outra das posíbeis causas da súa desaparición podería ter sido a orde dos Reis Católicos, en 1438, de destruír todos os castelos que que non foran cabeza dun meiriño. As súas pedras foron botadas polo cantil e aproveitadas posteriormente para outros fins.
Descrición
A modo de anécdota de tradición oral, pódese mencionar que o lugar tamén recibe o apodo popular "O Pianista" ou "O Beethoven", porque visto dende abaixo, dende o val, a forma das rochas pode lembrar a forma dun home sentado ante un grande piano.
Novagalicia Banco
miniatura|Sede principal de NCG Banco na [[A Coruña|Coruña no edificio histórico de Caixa Galicia.]] miniatura|Sede de [[Caixanova en Vigo, posteriormente sede de NCG Banco en Vigo.]]