cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Isidre Nonell
Educación artística
Nonell mostrou afección polo debuxo e entre 1884 e 1892 recibiu a súa primeira formación baixo a dirección dos pintores Josep Mirabent e Gabriel Martínez Altés; coincidiu con Xavier Nogués e practicaba con el o seu talento para debuxar caricaturas, e con Lluís Graner, por quen desenvolveu o seu interese polo tema dos marxinados (Graner traballou con xente da rúa e mendigos como modelos). Desta época data o primeiro cadro coñecido de Nonell, chamado O patio, que desapareceu durante a guerra civil.
En 1891, na Primeira Exposición Xeral de Belas Artes de Barcelona expuxo un cadro titulado Interior, do que só se sabe que era un óleo duns 69 × 55 cm, que estaba á venda por 260 pesetas.
Nos cursos 1893-1894 e 1894-1895, el e Mir asistiron á Escola de Belas Artes de Barcelona, onde coñeceu a Ricard Canals, Ramon Pichot, Juli Vallmitjana, Adrià Gual e Joaquim Sunyer, amigos cos que Nonell compartía inquedanzas artísticas: pintura paisaxística e preocupación polos efectos luminosos e atmosféricos. Xuntos, organizaron excursións polos arredores de Barcelona e pintaron nunha linguaxe semiimpresionista, moitas veces en tons cálidos, polo que o grupo recibiu o nome do grupo Safrà (azafrán), ou Sant Martí, pois adoitaban pintar as paisaxes dese concello limítrofe con Barcelona.
En 1894, Nonell debuta no xornal La Vanguardia como ilustrador e inicia un período, ata 1904, de colaboracións en diversas revistas e publicacións de carácter artístico ou satírico como L'Esquella de la Torratxa, Barcelona Cómica, Pèl; Ploma, Forma, Papitu ou Quatre Gats. Esta última publicación tomou o nome do local Els Quatre Gats, e deu nome tamén ao grupo de artistas que o frecuentaban.
No verán de 1896, Nonell, Canals e Vallmitjana foron a Caldes de Boí. A idea era ir traballar ao balneario que rexentaba a familia de Vallmitjana, e pintar e debuxar no tempo de lecer. Máis que a beleza da paisaxe, o que impresionou moito a Nonell foi a gran cantidade de persoas que viven nese val dos Pireneos afectados polo cretinismo, unha enfermidade glandular que provoca atrasos no desenvolvemento físico e mental. Nonell tomou nota daqueles personaxes pouco desenvolvidos e grotescos, e despois, ao seu regreso a Barcelona, e máis tarde a París, fixo toda unha serie de composicións máis elaboradas sobre o mesmo tema. A estadía en Boí marcou o traballo de Nonell no final dunha etapa fundamentalmente paisaxística e o inicio dunha nova etapa centrada sobre todo na figura humana e nos máis desfavorecidos e marxinados socialmente. Os moitos debuxos que Nonell realizou a partir de entón, nalgúns dos cales adoptou un procedemento técnico moi persoal e moi orixinal chamado frito, tiveron como protagonistas a pobres mendicantes, anciáns indefensos, xitanos, soldados feridos e repatriados da guerra de Cuba, entre outros.
Estadías en París
Entre 1897 e 1900, Nonell pasou dúas longas estancias en París, tempo no que entrou en contacto coa pintura francesa máis moderna, como lle contou por carta ao crítico de arte Raimon Casellas, onde expresou a súa admiración polos pintores impresionistas, cuxa pegada —xunto coa dos posimpresionistas Van Gogh ou Toulouse-Lautrec— manifestou na escasa produción pictórica deste período. Máis tarde, en 1907, expuxo a súa obra Estudi no Salon des Indépendants.
Regreso a Barcelona
Ao seu regreso a Barcelona, Nonell comezou a súa famosa serie de xitanos, que amosou na Sala Parés en dúas exposicións, en 1902 e 1903, cunha linguaxe nova e provocadora para o público e para os críticos de arte máis conservadores. O crítico Casellas, que até entón o apoiara, rexeitou a nova orientación da súa pintura cara a un profundo miserabilismo. Este fracaso da crítica e do público prohibiulle expor na Sala Parés, entón a única sala de exposicións de Barcelona. A pesar da hostilidade, Nonell seguiu pintando xitanos, a maioría deles en actitudes de tristeza e desesperación, nunha paleta de cores moi escura. Nese tempo coincidiu e influíu no xove Picasso.
Na cultura popular
En 1902, Eugeni d'Ors publicou en Pèl & Ploma un relato escuro titulado «La fi de l'Isidre Nonell».
Nonell é un dos protagonistas da película de ficción de 2018 La dona del segle ("A muller do século"), dirixida por Sílvia Quer cun guión baseado na novela homónima de Margarita Melgar.
A vida do pintor foi recreada a través dunha biografía cinematográfica de Joan Olivé i Vagué.
Esperantoloxía
A esperantoloxía é a lingüística do esperanto, preocupada pola construción das palabras, a súa disposición e a transcrición de termos internacionais (en esperanto: fakvortoj) e nomes propios. Os principios esperantolóxicos da construción da palabra son, por exemplo, os principios de necesidade e suficiencia que requiren un equilibrio entre a concisión e a claridade da palabra.
Pioneiros
right|thumb|Gaston Waringhien.
Acción a distancia
miniatura|[[William de Ockham empregou o termo para describir as interaccións do Sol, a lúa e os planetas.]] En física, a acción a distancia é o concepto de que un obxecto pode ser movido, alterado ou afectado sen ser tocado fisicamente (como no contacto mecánico) por outro obxecto. É dicir, é a interacción non local de obxectos que están separados no espazo.
Este termo utilizouse con máis frecuencia no contexto das primeiras teorías da gravidade e do electromagnetismo para describir como responde un obxecto á influencia de obxectos distantes. Por exemplo, a lei de Coulomb e a lei da gravitación universal de Isaac Newton son estas primeiras teorías.
De forma máis xeral, "acción a distancia" describe o fracaso das primeiras teorías atomísticas e mecanicistas que buscaban reducir toda a interacción física á colisión. A exploración e resolución deste fenómeno problemático levou a importantes desenvolvementos na física, desde o concepto de campo, até as descricións do enredo cuántico e as partículas mediadoras do Modelo estándar.
Gustavo Docampo Paradelo
Gustavo Docampo Paradelo, nado no Barco de Valdeorras, é un escritor e político galego.
Traxectoria
Nas primeiras eleccións democráticas foi elixido concelleiro do Barco de Valdeorras polo Movemento Comunista de Galicia. Volveu ser elixido concelleiro polo MCG nas eleccións municipais de 1983. En maio de 1987 foi nomeado animador cultural do Barco de Valdeorras. Colaborou en La Voz de Galicia, La Región e Raigame. É autor da obra de teatro Polos camiños do tempo, estreada en 2017.
Vida persoal
Casou con Isabel Gacio Pacios.
Bristol Hercules
O Bristol Hercules é un motor de aviación radial de 14 cilindros en dúas filas deseñado por Sir Roy Fedden e producido por Bristol Engine Company a partir de 1939. Foi o máis numeroso dos seus deseños de válvula de camisa única (tipo Burt-McCollum ou Argyll), propulsando a moitos avións na metade da segunda guerra mundial.
O Hercules impulsou a varios tipos de avións, incluíndo os propios cazas pesados Beaufighter de Bristol, aínda que foi usado normalmente en bombardeiros. O Hercules tamén foi usado en deseños civís, culminando nos motores 735 e 737 para avións como os Handley Page Hastings C1 e C3 e o Bristol Freighter. O deseño tamén foi licenciado para ser producido en Francia por SNECMA.
Deseño e desenvolvemento
Pouco despois do final da primeira guerra mundial a compañía de Shell Asiatic Petroleum encargou a Harry Ricardo que investigase problemas de combustible e motores. O seu libro The Internal Combustion Engine foi publicado en 1923. Ricardo postulou que os días da válvula de asento estaban contados e que a alternativa era a válvula de camisa.
A lóxica tras o deseño da válvula de camisa única era dobre: para proporcionar un fluxo óptimo de gases de admisión e escape nun motor radial de dúas filas, mellorando a súa eficiencia volumétrica; e permitir maiores taxas de compresión, mellorando así a súa eficiencia termal. A disposición dos cilindros en dúas liñas radiais facía moi difícil utilizar catro válvulas por cilindro, en consecuencia, todos os radiais de dúas e catro filas de válvulas sen camisa limitáronse á configuración menos eficiente de dúas válvulas. Ademais, como as cámaras de combustión dos motores de válvulas de camisa están libres de válvulas, expecialmente das válvulas de escape, eran máis suaves e permitían que os motores traballasen con combustibles de menor octanaxe usando a mesma taxa de compresión. Podía utilizarse a mesma octanaxe se se empregaba unha maior taxa de compresión, ou maior presión do sobrealimentador, logrando así ou unha maior economía ou potencia de saída. A desvantaxe era a dificultade de manter suficiente lubricación no cilindro e na camisa.
A fabricación tamén era un gran problema. Os motores de válvulas de camisa, incluso o monoválvula que Fedden elixira usar, eran extremadamente difíciles de facer. Fedden experimentara con válvulas de camisa nun V-12 invertido xa en 1927 pero non seguiu adiante con ese motor. Volvendo aos motores de nove cilindros, Bristol desenvolvera un motor de válvulas de camisa que realmente funcionaría para 1934, introducindo os seus primeiros deseños de válvula de camisa coa clase Perseus de 750 cabalos e a clase Aquila de 500 que pretendían subministrar ao longo dos anos 30. O desenvolvemento de avións na época era tan rápido que ámbolos dous motores remataron rapidamente no extremo de baixa potencia do mercado militar e, co obxectivo de entregar motores máis grandes, Bristol desenvolveu versións de 14 cilindros dos dous. O Perseus evolucionou no Hercules, e o Aquila no Taurus.
Eses motores de funcionamento suave estaban en gran parte construídos a man, o que era incompatible coas necesidades de produción en tempos de guerra. Nese tempo, as tolerancias simplemente non eran o suficientemente precisas para asegurar a produción en masa de motores fiables. Fedden dirixiu aos seus equipos sen piedade, anto en Bristol como enospseus provedores,ye probáronse milleiros de combinación de aleaxes e métodos antes de que se descubrise un proceso que usaba fundición centrífuga para facer as camisas perfectamente redondas. Este éxito final chegou xusto antes do inicio da segunda guerra mundial.
En 1937 Bristol adquiriu un Northrop Model 8A-1, a versión de exportación do bombardeiro de ataque A-17, e modificuno como banco de probas para os primeiros motores Hercules.
Os primeiros motores Hercules estiveron dispoñibles en 1939 como o Hercules I de 1 290 cabalos, e despois chegou o mellorado Hercules II de 1 375 cabalos. A versión principal foi o Hercules VI que entregaba 1 650 cabalos, e o Hercules XVII de despois da guerra producía 1 735.
En 1939 Bristol desenvolveu unha instalación de motor "unificada" para o Hercules, un chamado "power-egg", permitiendo que o motor completo e a cubierta se instalen en calquera aeronave axeitada.
En total fabricáronse máis de 57 400 motores Hercules.
Narcissus tazetta
Narcissus tazetta é unha planta da familia das amarilidáceas. miniatura|437x437px|Ilustración.
Descrición
O Narcissus tazetta é unha planta bulbosa perenne, glabra con talo forte, de 20-65 cm de alto, comprimido, de 2 cantos e sen follas. Bulbo ovalado, de até 6 cm de longo e 5 cm de grosor. As 3-6 follas presentes na floración son planas ou acanaladas, con frecuencia verde azulada, de 20-75 cm de longo e 5-14 mm de ancho. Flores en acios en número de 2-15, cogantes, de lonxitude desigual, nun pedúnculo de até 7,5 cm de longo na axila dun tépalo membranoso, de até 6,5 cm de longo, aromáticas. Tubo corolino delgado, de 12-30 mm de longo. Pétalos brancos, de cor crema ou amarela, estendidos, de 8-22 mm de longo e 4-14 mm de ancho. Corola secundaria en forma de copa, amarela ou laranxa, de 3-6 mm de alto. Estames desiguais, os 3 máis longos sobresaíntes.
Hábitat
Terreos en cultivo, matogueiras, beiras dos ríos.
Distribución
Mediterráneo, Canarias, Cáucaso.
Taxonomía
Narcissus tazetta foi descrita polo científico Carl von Linné e publicada en Species Plantarum 1, 290, no ano 1753.
Número de cromosomas de Narcissus tazetta (Fam. Amaryllidaceae) e taxóns infraespecíficos: n=5 2n=10. 2n=20,21,30,31. 2n=22.
Narcissus nome xenérico que fai referencia do mozo narcisista da mitoloxía grega Νάρκισσος (Narkissos) fillo do deus río Cephissus e da ninfa Leiriope; que se distinguía pola súa beleza.
O nome deriva da palabra grega: ναρκὰο, narkào (= narcótico) e refírese ao cheiro penetrante e embriagante das flores dalgunhas especies (algúns sosteñen que a palabra deriva da palabra persa نرگس e que se pronuncia Nargis, que indica que esta planta é embriagadora).
tazetta: epíteto latino que significa "con pequena cunca".
O home que plantaba árbores
«O home que plantaba árbores» (en L'homme qui plantait des arbres) é un conto alegórico do autor Jean Giono, publicado en 1953. Conta a historia dos esforzos dun pastor para converter un abatido val nos contrafortes dos Alpes, preto da Provenza, nun bosque ao longo da primeira metade do século XX.
Trama
miniatura A historia é narrada por un home que permanece no anonimato durante todo o relato. A historia comeza no ano 1910, cando este mozo está a levar a cabo unha excursión en solitario a través da Provenza, Francia, preto dos Alpes, gozando da natureza relativamente intacta.
Sente curiosidade por este home e o por que elixiu unha vida solitaria, e por iso o narrador queda con el por un tempo. O pastor, tras quedar viúvo, decidiu restaurar a paisaxe en ruínas do val el só, cultivando un bosque completo, árbore por árbore. O pastor, Elzéard Bouffier, fai buracos no chan co seu bastón e deixa caer nos buracos as landras que logrou reunir.
Durante máis de catro décadas, Bouffier continúa plantando árbores, e o val convértese nunha especie de Xardín do Edén. Ao final da historia, o val é vibrante de vida. O val recibe protección oficial despois da primeira guerra mundial (as autoridades cren erroneamente que o rápido crecemento deste bosque é un fenómeno natural estraño, xa que non son conscientes das obras altruístas de Bouffier), e máis de 10.000 persoas trasládanse alí, todos eles sen saber que deben a súa felicidade a Bouffier. O narrador dille a un dos seus amigos no goberno a verdade sobre o bosque natural, e o amigo tamén axuda a protexer o bosque.
O narrador visita a Bouffier xa moi vello por última vez en 1945. Nun hospicio de Banon, en 1947, o home que plantaba árbores falece.
Veracidade
A historia é tan conmovedora que moitos lectores creron que Elzeard Bouffier foi un personaxe real e o narrador foi o propio Jean Giono, e que por tanto, a historia foi en parte autobiográfica. O autor explicou nunha carta de 1957 a un representante da cidade de Digne:"Lamento decepcionalo, pero Elzeard Bouffier é un personaxe ficticio. O obxectivo era facer ás árbores agradables, ou máis ben a plantación de árbores agradable."A carta describía como o libro foi traducido a multitude de idiomas, distribuído de forma gratuíta, e afirmou que foi un éxito. O autor agregou que, a pesar de que non gañaba un céntimo, fora un dos textos dos cales se atopaba máis orgulloso.
Juan Domínguez Viéitez
Juan Domínguez Viéitez, nado cara a 1845 e finado en Fornelos (Salvaterra de Miño) o 2 de febreiro de 1920, foi un labrego e agrarista galego.
Traxectoria
Labrego veciño da Pedra Piñeira e agrarista. Morreu na presa de Curxido o 2 de febreiro de 1920. Aínda que nun principio a xustiza considerou que a súa morte fora casual, as sociedades agrarias de Salvaterra consideraron que fora un asasinato e convocaron un mitin en Fornelos o 12 de febreiro para pedir que se esclarecera a morte. A campaña estendeuse e moitas sociedades agrarias e obreiras de Galicia realizaron protestas e actos reivindicativos solicitando que se investigase o crime de Fornelos. A indignación aumentou logo do asasinato dos mártires de Sobredo. Pero non se conseguiu a ansiada revisión. Coa caída da ditadura de Primo de Rivera volveu activarse a campaña e constituíuse unha "Comisión pro-esclarecimiento del crimen de Fornelos de la Rivera" coa expectativa de que as autoridades da República promoverían a revisión do caso. Pero no se conseguiu e en 1936 o asunto seguía atascado no Tribunal Supremo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 esqueceuse o caso.
Elas, levarónnos ao espazo
Elas, levarónnos ao espazo é un libro ilustrado de Nieves Lorenzo González, Encina Calvo Iglesias e Inés Álvarez Fernández, con deseños de MeliMolita, que dá a coñecer as biografías de doce mulleres enxeñeiras ou científicas. O volume, publicado en 2022, ten a súa orixe na exposición As mulleres que nos levaron á Lúa, organizada pola Universidade de Vigo.
Obxectivo
Tanto a exposición coma o libro naceron co fin de promover as vocacións científicas e tecnolóxicas entre o alumnado feminino. Entre as mulleres biografadas están as que contribuíron a facer posible a misión Apollo 11 e galegas como Begoña Vila, astrofísica da NASA e supervisora de instrumentos do telescopio espacial James Webb.
Narcissus rupicola
O Narcissus rupicola é unha especie de planta da familia das amarilidáceas. miniatura|240x240px|Detalle da flor.
Descrición
Ten entre 8 e 20 cm de altura. O seu talo xorde do bulbo subterráneo do que igualmente xorden as follas, de até 3 mm de anchas, longas e con dúas liñas resaltadas por abaixo. A flor, ou até 3 flores por bulbo ás veces, xorden na primavera, (e no verán nas alturas das serras, onde medra até gran altura), de cor amarela forte, máis erectas que outras do xénero. As pezas florais externas ábrense totalmente, anchas e redondeadas, e as internas igualmente soldadas, forman unha coroa acampanada curta. O froito desenvólvese avultando considerablemente o ovario ao final do longo tubo que forma a flor, na súa conexión co talo.
Distribución e hábitat
No centro da península ibérica. Medra en lugares rochosos, nas repisas e fisuras das penas, onde aparentemente non hai substrato vexetal.
Taxonomía
Narcissus rupicola foi descrita por Dufour en J.J.Roemer & J.A.Schultes e publicado en Syst. Veg. 7: 958 no ano 1830.
Narcissus nome xenérico que fai referencia do mozo narcisista da mitoloxía grega Νάρκισσος (Narkissos) fillo do deus río Cephissus e da ninfa Leiriope; que se distinguía pola súa beleza.
O nome deriva da palabra grega: ναρκὰο, narkào (= narcótico) e refírese ao cheiro penetrante e embriagante das flores dalgunhas especies (algúns sosteñen que a palabra deriva da palabra persa نرگس e que se pronuncia Nargis, que indica que esta planta é embriagadora).
rupicola: epíteto latino que significa "con hábitat nas rocas".
Bet (letra)
Beth, Bet (a mesma letra que o vet agás cun punto dentro da letra en hebreo) ou vet é a segunda letra de moitos abjads semíticos, incluíndo fenicio, arameo, siríaco ܒ, hebreo <span dir="rtl" style="font-size:125%; font-family:"Lucida Grande", "SBL Hebrew", David, Narkisim, "Microsoft Sans Serif", "Times New Roman"">ב e o árabe bāʾ ﺏ.
A letra fenicia é a orixe da beta (Β, β) do alfabeto grego, do B do alfabeto latino, así como do cirílico Б e В.
O seu valor fonético é, segundo o contexto, unha consoante oclusiva bilabial sonora (/ b /) ou unha consoante fricativa labio-dental sonora (/ v /).
Orixe
O beth parece derivar dun pictograma que representa unha casa por acrofonía. O nome da letra correspóndese con "casa" en todas as linguas semíticas (hebreo: bayit, árabe bayt, acadio: Bitu, betu, fenicio: byt) e ven de * bayt- proto-semita.
Beth en hebreo
miniatura|250x250px| Diferentes tipografías de beth (de dereita a esquerda : Frank-Ruehl, Arial, David, Ktav Rashi, Ktav Sta "m, Cursive, Hayim
Funcións gramaticais
Beth ten varios usos como prefixo en hebreo (independentemente da súa pronuncia), que pode ser:
O beth na tradición xudía
O beth é a primeira letra da Torá (Bereshit, "no comezo"). Este feito está na orixe de moitas exégesis rabínicas, algúns procurando saber por que a Torá non comeza por aleph, a primeira letra do alfabeto, outros que leccións se poden aprender deste beth.:
O beth na sociedade israelí
O valor alfanumérico de beth é 2 ,
Primeira Guerra do Opio
A Primeira Guerra do Opio (en 第一次鴉片戰爭, en pinyin: Dìyīcì Yāpiàn Zhànzhēng), tamén coñecida como Guerra do Opio ou Guerra Anglo-Chinesa', foi unha serie de enfrontamentos militares entre o Reino Unido e a dinastía Qing da China. A cuestión inmediata foi a confiscación oficial de stocks de opio en Cantón para deter o comercio prohibido de opio e a ameaza de pena de morte para futuros delincuentes. O goberno británico insistiu nos principios do libre comercio, o recoñecemento diplomático igualitario entre as nacións e apoiou as demandas dos comerciantes. A mariña británica derrotou os chineses empregando buques e armas tecnoloxicamente superiores e os británicos impuxeron un tratado que outorgaba territorio a Gran Bretaña e abría o comercio coa China.
Historia
No século XVIII a demanda de artigos de luxo chineses (particularmente seda, porcelana e té) creou un desequilibrio comercial entre a China e Gran Bretaña. A prata europea fluíu cara á China a través do sistema de Cantón, que confinaba o comercio exterior entrante na cidade portuaria do sur de Cantón. Para contrarrestar este desequilibrio, a Compañía Británica das Indias Orientais comezou a cultivar opio en Bengala e permitiu aos comerciantes británicos privados venderen opio aos contrabandistas chineses para a súa venda ilegal na China. O fluxo de estupefacientes reverteu o superávit comercial chinés, drenou a economía da prata e aumentou o número de adictos ao opio dentro do país, resultados que preocuparon seriamente aos funcionarios chineses.
En 1839, o emperador Daoguang, rexeitando as propostas para legalizar e tributar o opio, nomeou o vicerrei Lin Zexu para que fose a Cantón e frease completamente o comercio de opio. Lin escribiu unha carta aberta á raíña Vitoria, que nunca viu, apelando á súa responsabilidade moral de deter o comercio de opio. Lin recorreu entón ao uso da forza no enclave dos comerciantes occidentais. Confiscou todas as subministracións e ordenou un bloqueo dos barcos estranxeiros no río das Perlas. Lin tamén confiscou e destruíu unha cantidade importante de opio europeo. O goberno británico respondeu enviando unha forza militar á China e no conflito posterior, a Armada Real usou o seu poder naval e de artillería para inflixir unha serie de derrotas decisivas ao imperio chinés, unha táctica máis tarde denominada diplomacia dos canoneiros. En 1842, a dinastía Qing viuse obrigada a asinar o Tratado de Nanquín (o primeiro do que os chineses chamaron despois os tratados desiguais) que outorgaba unha indemnización e extraterritorialidade aos súbditos británicos na China, abría cinco portos aos comerciantes británicos e cedía a illa de Hong Kong ao Imperio Británico. O fracaso do tratado para satisfacer os obxectivos británicos de mellorar as relacións comerciais e diplomáticas levou á Segunda Guerra do Opio (1856-60). O seguinte malestar social dentro da China foi o fondo da rebelión Taiping, que debilitou aínda máis a dinastía. Na China, o ano 1839 considérase o comezo da súa historia moderna.
Antioquía do Orontes
Antioquía do Orontes (en grego: Ἀντιόχεια ἡ ἐπὶ Ὀρόντου; Antiókheia hē epì Oróntou), tamén coñecida como Antioquía de Siria, foi unha antiga cidade helenística situada entre a costa sur de Anatolia e a costa de Siria, á beira do río Orontes. As súas ruínas atópanse preto da actual cidade de Antioquía (en turco: Antakya) á que a antiga cidade dá o seu nome, e é a capital da provincia de Hatay en Turquía.
Shum
Alfons Vila i Franquesa, coñecido como Shum, nado en Sant Martí de Maldà (provincia de Lleida) o 19 de novembro de 1897 e finado en Cuernavaca (México) o 28 de agosto de 1967, foi un debuxante e caricaturista catalán. Outros pseudónimos que usou foron Joan Baptista Acher e L'artista de les mans trencades (O artista das mans rotas). A súa militancia anarquista provocou varios encarceramentos e o exilio ao final da Guerra civil española.
Antioquía do Orontes
Antioquía foi fundada a finais do século IV a. C., no 301 a. C., por Seleuco I Nicátor, un dos xenerais de Alexandre Magno. A situación xeográfica, militar e económica da cidade beneficiou aos seus ocupantes, especialmente características como o comercio de especias, a Ruta da Seda e a Ruta Real. Durante o período helenístico tardío e o período romano temperán, a poboación de Antioquía acadou o seu pico de máis de 500.000 habitantes (as estimacións xeralmente son de 200.000 a 250.000) e foi a terceira cidade máis grande do Imperio despois de Roma e Alexandría. A cidade foi a capital do Imperio seléucida ata o ano 63 a. C., cando os romanos tomaron o control, converténdoa na sede do gobernador da provincia de Siria. Desde principios do século IV, a cidade foi a sede do Conde de Oriente, xefe da administración rexional de dezaseis provincias. Tamén foi o principal centro do xudaísmo helenístico ao final do período do Segundo Templo. Antioquía foi unha das cidades máis importantes da metade mediterránea oriental do Imperio Romano. Cubriu case 4,5 km2 dentro das murallas das cales unha cuarta parte era montaña, deixando 3,0 km2 aproximadamente a quinta parte da área de Roma dentro das Murallas Aurelianas.
Shum
Traxectoria
Publicou en Solidaridad Obrera, Justícia Social, La Campana de Gràcia, L'Opinió, La Humanitat, Rambla, L'Esquella de la Torratxa, Papitu, ou Visca!, entre outros.
Antioquía do Orontes
Antioquía foi chamada "o berce do cristianismo" como resultado da súa lonxevidade e do papel fundamental que xogou na aparición tanto do xudaísmo helenístico como do cristianismo primitivo. O Novo Testamento cristián afirma que o nome "cristián" xurdiu por primeira vez en Antioquía. Foi unha das catro cidades da Tetrápole siria. A cidade puido ter ata 250.000 persoas durante a época de Augusto, pero caeu a unha relativa insignificancia durante a Idade Media por mor das guerras, os repetidos terremotos e un cambio nas rutas comerciais, que xa non pasaban por Antioquía dende o extremo oriente tralas invasións e conquistas polos mongois.
Shum
Traxectoria
En outubro de 1922 foi condenado a morte pola súa participación nun intento de asasinato contra o xeneral Martínez Anido. e a explosión que se produciu mentres se manipulaban artefactos, que provocou a destrución do edificio e a morte de cinco persoas na rúa Toledo de Barcelona. A condena provocou unha campaña solidaria que reclamaba a abolición da pena de morte, na que participaron figuras tan destacadas como Màxim Gorki, Errico Malatesta, Santiago Ramón y Cajal, Valle-Inclán e especialmente a escritora Concha Espina, quen persoalmente reclamou o indulto a o directorio militar. A campaña tamén incluíu unha exposición monográfica dos seus debuxos no Ateneu Enciclopèdic Popular. Luís Seoane pronunciou unha conferencia de apoio a Shum e Bagaría no Centro republicano de Santiago.
Antioquía do Orontes
A cidade aínda dá o seu nome ao Patriarcado Grego Ortodoxo de Antioquía, unha das igrexas máis importantes do Levante e do Mediterráneo oriental.
Shum
Traxectoria
A condena foi finalmente conmutada por cadea perpetua, e foi indultado en 1931, con Victoria Kent como directora xeral de prisións da República.
Antioquía do Orontes
Xeografía
Dúas rutas do mar Mediterráneo, que atravesan o desfiladeiro do río Orontes e o paso de Belén, conflúen na chaira do lago de Antioquía, agora chamado lago Amik, onde se atopan:
Prehistoria
Con anterioridade a Antioquía, existiu un asentamento chamado Meroe. Aquí estaba un santuario da deusa semítica Anat, chamada por Heródoto a "Artemisa persa". Este sitio foi incluído nos suburbios do leste de Antioquía. Tamén houbo unha aldea no cume do monte Silpio chamada Io ou Iópolis. Este nome foi aducido como proba por algúns dos seus habitantes (por exemplo Libanio) ansiosos por xustificar un pasado próximo aos xonios da Ática e esas arelas maniféstanse nos modelos atenienses que se usaron nas moedas da cidade. Ío, quizais, puido ser unha pequena colonia temperá de comerciantes gregos. A maiores, Xoán Malalas tamén mencionou unha aldea arcaica, Bottia, na chaira do río.
Fundación por Seleúco I
Algúns autores como Libanio, un retórico do século IV nado en Antioquía, afirman que Alexandre Magno acampara en Antioquía e lle adicara un altar a Zeus Boteo que se atopaba no noroeste da futura cidade, mais é posíbel que non fose máis que unha lenda destinada a destaca-lo pasado histórico de Antioquía. Despois da morte de Alexandre no 323 a. C., os seus xenerais, os diádocos, dividiron o territorio que conquistara. Despois da batalla de Ipsos no 301 a. C., Seleuco I Nicátor gañou o territorio de Siria, e procedeu a fundar catro "cidades irmás" no noroeste de Siria: denominadas como tetrápole siria. Unha delas era Antioquía, unha cidade chamada en honor do seu pai Antíoco aínda que, segundo a Suda, tamén podería levar o nome do seu fillo Antíoco. Ten sona de construír dezaseis Antioquías.
Seleuco fundou Antioquía nun lugar elixido por medios rituais. Unha aguia, o paxaro de Zeus, recibira un anaco de carne de sacrificio e a cidade foi fundada no lugar onde a aguia levou a ofrenda. Seleuco fíxoo o día 22 do mes de Artemísios no duodécimo ano do seu reinado, equivalente a maio do 300 a. C. Despois de Antioquía, ergueuse Seleucia Pieria que era o seu porto natural, e pasou a se converter na capital siria.
Shum
Traxectoria
En 1934 foi nomeado membro da Junta de Museos de Barcelona. Formou parte do Grupo dos Seis xunto con Helios Gómez, Alfred Pascual i Benigani, Marcel·lí Porta i Fernanda, Lluís Elias i Bracons e Josep Bartolí i Guiu e participou na Unión de Ilustradores Profesionais.
Parque Nacional do Jaú
O Parque Nacional do Jaú é un parque nacional que se atopa no estado do Amazonas, no Brasil. É unha das meirandes reservas forestais de América do Sur, e foi declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.
Shum
Traxectoria
Loitou na fronte durante a guerra civil e exiliouse en Francia ao remate do conflito. Máis tarde viviu na República Dominicana Cuba, Estados Unidos e finalmente en Cuernavaca, México, onde morreu.
Parque Nacional do Jaú
Localización
O nome "Jaú" provén dun dos meirandes peixes do Brasil, o Zungaro zungaro ou jaú, polo cal recibe o nome do río principal do parque. O parque está no bioma amazónico na ecorrexión do bosque húmido de Japurá-Solimões-Negro. Abrangue unha área de 2 367 333 hectáreas. Foi creado polo decreto 85.200, o 24 de setembro de 1980. É administrado polo Instituto Chico Mendes de Conservación da Biodiversidade. Abrangue os concellos de Barcelos, Codajás e Novo Airão no estado de Amazonas.
Shum
Homenaxes
O estudo ''Shum. El dibuixant anarquista'' (Shum. O artista anarquista) contén textos de Josep Maria Cadena, Lluis Solà e Jaume Capdevila. A través del pódese reconstruír as peculiares vicisitudes da vida deste home inclúen unha traxectoria tan breve e catastrófica no anarquismo barcelonés, seguida da súa fuxida de España e o seu paso por distintos países para desembarcar en México, onde morreu.
Parque Nacional do Jaú
Localización
O parque é unha das maiores áreas protexidas do Brasil. Atópase a 220 km ao noroeste de Manaus e contén toda a conca do río Jaú entre o río Unini ao norte e o río Carabinani ao sur. Os tres ríos flúen cara ao leste para entrar na marxe dereita do Río Negro. A parte leste do parque linda coa reserva extractivista do río Unini ao norte, que discorre pola beira oposta do río Unini. O parque limita ao noroeste coa Reserva de Desenvolvemento Sostible de Amanã. Ao leste, preto do río Negro, o parque linda co Parque Estatal Río Negro Sector Norte ao sur.
Antioquía do Orontes
Período helenístico
miniatura|[[Mosaico representado a Dioniso (Museo Arqueolóxico de Antakya).]] A cidade orixinal creada por Seleuco foi trazada polo arquitecto Xenarius, imitando o plano de cuadrícula de Alexandría. Libanio describe o primeiro edificio e ordenación desta cidade (i. p. 300. 17). A cidadela estaba no monte Silpio e a cidade, que se atopaba no terreo baixo, foi medrando cara o norte bordeando o río. No centro cruzaban dúas grandes rúas con columnas. Pouco despois trazouse un segundo cuartel, probablemente no leste e por Antíoco I Sóter, que, por unha expresión de Estrabón, parece ser a cidade nativa, en contraste coa grega. Estaba pechada por un muro propio.
No Orontes, ao norte da cidade, había unha grande illa e nela, Seleuco II Calinico, comezou unha terceira "cidade" amurallada, que foi rematada por Antíoco III o Grande. Antíoco IV Epífanes (175–164 a.C.) engadiu unha cuarta área e, xa dende entón, Antioquía foi coñecida como Tetrápole. De oeste a leste o conxunto tiña uns 6 quilómetros de diámetro e un pouco menos de norte a sur. Esta área incluía moitos e grandes xardíns.
Uns 6 quilómetros ao oeste e máis aló do suburbio de Heraclea estaba o paraíso de Dafne, un parque de bosques e augas, no medio do cal se erguía un gran templo ao Apolo Pítico, tamén fundado por Seleuco I e enriquecido cunha estatua do deus realizada por Briaxis. Tamén tivo, nas proximidades deste, un santuario de Hécate construído no subsolo por Diocleciano. A beleza e a moral laxa de Dafne celebrábanse entodo o mundo antigo e, de feito, Antioquía no seu conxunto tiña sona de compartir estas dúas características.
Antioquía converteuse na capital e cidade-corte do Imperio Seléucida occidental baixo Antíoco I, sendo a súa contraparte no leste Seleucia; pero a súa importancia primordial data da batalla de Ancira (240 a. C.), que cambiou o centro de gravidade seléucida de Anatolia, e levou indirectamente ao ascenso de Pérgamo.[15]
O epíteto "Dourada" que se lle atribuíu, en ocasións, suxire que o aspecto exterior de Antioquía era impresionante, mais a cidade precisou dunha constante restauración debido ás perturbacións sísmicas ás que sempre estivo sometida a zona. O primeiro gran terremoto da historia foi relatado polo cronista nativo da cidade, Xoán Malalas, sucedeu no 148 a. C. e causou un dano inmenso.
A política local foi convulsa. Nas moitas disensións da casa seléucida a poboación tomou partido e levantouse con frecuencia en rebeldía, por exemplo contra Alexandre Balas no 147 a. C. e Demetrio II Nicátor no 129 a. C. Este último, alistou un corpo de xudeus e castigou a súa capital con lume e espada. Nas últimas loitas da casa seléucida, Antioquía volveuse contra os seus débiles gobernantes e invitou a Tigranes o Grande a ocupar a cidade no 83 a. C., tamén intentou derrocar a Antíoco XIII Asiático no 65 a. C. e, finalmente, no ano seguinte, solicitou a Roma contra a restauración dos seleúcidas. O desexo de Antioquía prevaleceu, e pasou con Siria á República Romana no 64 a. C., pero seguiu a ser unha civitas libera.
Período romano
miniatura|Antiga calzada romana que comunicaba Antioquía e [[Qinnasrin|Calcios ad Belum.]] Xulio César visitouna no 47 a. C., e confirmou a súa liberdade. Posteriormente, probablemente por insistencia de Octavio, cuxa causa a cidade defendera, ergueuse un gran templo de Xúpiter Capitolino sobre o Silpio. Estrabón, escribindo sobre o reinado de Augusto e os primeiros anos de Tiberio, afirmou que Antioquía non era moito menor que Seleucia e Alexandría; igualmente, Diodoro Sículo afirmou que Alexandría a mediados do século I a. C. tiña uns 300.000 habitantes libres, o que significaría que Antioquía tiña tamén este tamaño na época de Estrabón.
A seguir, os emperadores romanos favoreceron a cidade dende os primeiros momentos pois a viron como unha capital máis axeitada para a parte oriental do imperio que Alexandría, pola posición illada de Exipto e mesmo tentaron, até certo punto, facer dela unha Roma oriental creando un foro de tipo romano e Tiberio construíu dúas longas columnatas no sur cara a Silpio. Agripa e Tiberio ampliaron o teatro e Traxano rematou o seu traballo. Antonino Pío pavimentou a gran arteria de leste a oeste con granito. Construíronse un circo, outras columnatas e un gran número de baños, e novos acuedutos para abastecerlos levaban os nomes de Césares, sendo o mellor obra de Hadriano. O cliente romano, o rei Herodes (probablemente o gran construtor Herodes o Grande), erixiu unha longa stoá no leste, e Agripa (c. 63–12 a. C.) animou o crecemento dun novo suburbio.
Circo de Antioquía
Un dos edificios máis famosos de Antioquía, feita polos romanos probablemente baixo Augusto cando a cidade tiña máis de medio millón de habitantes, foi o Circo de Antioquía, un hipódromo romano. Segundo parece, xa existía algo semellante dende a época helenística, pero a primeira estrutura, como tal, fixa e permanente. segundo Xoán Malalas, aparece polo 67 a. C., cando o procónsul de Cilicia, Quinto Marcio Rex, o constrúe con fondos propios. É o denominado "hipódromo vello".
Nel, realizábanse carreiras de carros e foi deseñado a partir do Circo Máximo de Roma e doutros edificios de circo de todo o imperio; tiña máis de 490 metros de lonxitude e 30 metros de largo, e podía albergar até 80.000 espectadores. O circo foi descuberto a partir das escavacións realizadas pola Universidade de Princeton entre 1932 e 1935.
Etapa imperial
Estrabón escribiu que Zarmanochegas (Dión Casio, denomínao Zarmarus), un monxe da tradición śramaṇa da India, coñeceu a Nicolás de Damasco en Antioquía ao redor do ano 13 como parte dunha misión perante Augusto. En Antioquía, Xermánico morreu no ano 19 e o seu corpo foi queimado no foro. Un terremoto que sacudiu Antioquía no ano 37 fixo que o emperador Calígula enviase dous senadores para informar sobre o estado da cidade. Outro terremoto seguiu no seguinte reinado. Tito puxo os Querubíns, capturados do Segundo Templo xudeu, sobre unha das portas. miniatura|Moeda de prata cruñada na [[Casa de moeda|ceca de Antioquía, baixo Constancio I Clor o.]] No ano 115, durante a viaxe de Traxano alí durante a súa guerra contra Partia, todo o lugar foi sufriu un gran terremoto. A paisaxe cambiou, e o propio emperador viuse obrigado a refuxiarse no circo durante varios días. El mailo seu sucesor, Hadriano, restauraron a cidade, pero a poboación reduciuse a menos de 400.000 habitantes e moitos sectores da cidade foron abandonados.
Na 193-194, apoiou a Pescenio Níxer contra Septimio Severo e cando este triunfou, a cidade foi castigada e reducida ao rango de cidade dentro do territorio de Laodicea, pero foi un castigo de curta duración e pronto recuperou a súa antiga categoría de metrópole e capital de Siria. Coas loitas contra os partos e máis tarde os sasánidas, foi a residencia frecuente dos emperadores. Caracalla, Macrino, Heliogábalo, Alexandre Severo, Gordiano III, Filipo o Árabe, Valeriano, Aureliano, Diocleciano, Galerio e Maximino Daia residiron nela nalgunha ocasión. No 218, tivo lugar a batalla na que as tropas de Heliogábalo venceron a Macrino e converteron a aquel en emperador.
En 256, Siria foi invadida polos sasánidas de Shapur e o poder local quedou en mans de Mariàdes, un nobre local favorable a Persia. Destruíu gran parte da cidade e moitas persoas foron asasinadas no teatro e outra parte grande da poboación foi deportada a Persia (a Susiana) onde os obrigou a construí-la cidade de Gondēshāpūr. Valeriano reconquistouna e reconstruíuna, pero os persas regresaron en 260. Do 266 ao 272 estivo dominada por Zenobia de Palmira.
Etapa de Xuliano e Valente
miniatura|Retrato do emperador [[Xuliano nunha moeda de Antioquía de bronce (360-363).]] Cando o emperador Xuliano visitou en 362 un desvío a Persia, tiña grandes esperanzas en Antioquía, considerándoa como unha posible rival da capital imperial de Constantinopla. Antioquía tiña unha poboación mixta de pagáns e cristiáns, e que Amiano Marcelino comentou que convivían de forma bastante harmoniosa.
Non obstante, a visita de Xuliano comezou de forma ominosa xa que coincidiu cun lamento por Adonis, o condenado amante de Afrodita. O mesmo Amiano escribiu que o emperador e os seus soldados entraron na cidade, mais non entre vítores como esperaban senón entre lamentos e berros. Despois de ser informado de que os ósos do bispo mártir do século III, Babil, estaban dificultando o oráculo de Apolo en Dafne, cometeu un erro de relacións públicas ao ordenar a retirada dos ósos das proximidades do templo. O resultado foi unha masiva procesión cristiá. Pouco despois, cando o templo foi destruído polo lume, Xuliano sospeitou dos cristiáns e ordenou investigacións máis estritas do habitual. Tamén pechou a principal igrexa cristiá da cidade, antes de que as investigacións probasen que o lume fora o resultado dun accidente.
Xuliano tamén atopou máis motivos de queixas sobre os antioquenos, pois pretendía que as cidades do imperio fosen se autoxestionases, como o facían uns 200 anos antes, con Nerva e os seus sucesores. Porén, os concelleiros de Antioquía non se mostraron dispostos a suplir a escaseza de alimentos de Antioquía cos seus propios recursos pois eran moi dependentes do emperador. Amiano escribiu que os concelleiros eludiron as súas funcións subornando a homes no mercado para que fixesen o traballo por eles. Igualmente, a impiedade da cidade coa antiga relixión foi clara para Xuliano cando asistiu á festa anual de Apolo da cidade. Para a súa sorpresa e consternación, o único antioqueno presente era un vello cura que agarraba un ganso.
Amiano tamén relata que os antioquenos, á súa vez, odiaban a Xuliano por empeorar a escaseza de alimentos ao cargar co mantemento dos seus soldados. Os soldados adoitaban atoparse atiborrados de carne de sacrificio, provocando molestias cando vagaban cheos de alcol polas rúas mentres os famentos cidadáns de Antioquía os contemplaban on noxo. Os antioquenos cristiáns e os soldados galos pagáns de Xuliano tampouco se viron nunca ollo a ollo.
A piedade de Xulián era desagradable para os antioquenos, mesmo para aqueles que mantiñan a antiga relixión. O tipo de paganismo de Xuliano era moi exclusivo de si mesmo, con pouco apoio fóra dos círculos neoplatónicos máis educados. O entusiasmo de Xuliano polo sacrificio ritual de animais a grande escala desagradaba aos famentos antioquenos polo que foi alcumado como "carniceiro", segundo conta Amiano. Os métodos severos e arrogantes do emperador maila súa ríxida administración motivaron se burlasen, entre outras cousas, da barba puntiaguda de Xuliano.
No entanto, a situación mudou co sucesor de Xuliano, Valente, que dotou a Antioquía dun novo foro, incluíndo unha estatua de Valentiniano nunha columna, e reabriu a grande igrexa de Constantino que permaneceu ata o saqueo persa en 538 por Cosroes.
Período cristián
Antioquía foi un centro principal do cristianismo primitivo durante a época romana. A cidade tiña unha gran cantidade de poboación de orixe xudía nun barrio chamado Kerateion, polo que atraeu aos primeiros misioneiros. Así, foi evanxelizada, entre outros, polo propio Pedro, segundo a tradición sobre a que o Patriarca de Antioquía aínda apoia a súa pretensión de primacía e, certamente, máis tarde por Bernabeu e Paulo, e alí foi onde os seus crentes foron chamados "cristiáns" por primeira vez. Porén, a cidade, non debe confundirse coa Antioquía de Pisidia, á que máis tarde viaxaron Bernabeu e Paulo.
Nos arredores da cidade, abondaban unha morea de mosteiros gregos, sirios, armenios e latinos. Entre o 252 e o 300, celebráronse dez asembleas da igrexa en Antioquía e converteuse na sede dun dos cinco patriarcados orixinais, xunto con Constantinopla, Xerusalén, Alexandría e Roma. miniatura|[[Mosaico romano, realizado en mármore e calcaria, representado unha escena na que un xinete grego agarra a unha guerreira amazona montada (armada cunha machada de dúas cabezas) polo seu gorro frixio. Pertence á 2ª metade do século IV e atopouse en Daphne, un suburbio de Antioquía de Orontes, actual Antakya en Turquía (Museo do Louvre).]] Xoán Crisóstomo escribiu que cando Ignacio de Antioquía era bispo na cidade, o dêmos, probablemente significando o número de homes e mulleres adultos libres sen contar nenos e escravos, ascendía a 200.000. Nunha carta escrita en 363, Libanio di que a cidade contén 150.000 anthrôpoi, unha palabra que normalmente significaría todos os seres humanos de calquera idade, sexo ou status social, o que parece indicar un descenso da poboación desde o século I.  Crisóstomo tamén di nunha das súas homilías sobre o Evanxeo de Mateo, que foron pronunciadas entre os anos 386 e 393, que no seu tempo había 100.000 cristiáns en Antioquía, unha cifra que pode referirse aos cristiáns ortodoxos que pertencían á Grande Igrexa. a membros doutros grupos como arianos e apolinarios, ou a todos os cristiáns de calquera confesión. O patriarca da Igrexa Católica Maronita chámase Patriarca católico maronita de Antioquía e de todo Oriente. Actualmente reside en Bkerké, ao norte de Beirut (Líbano). Os maronitas continúan a tradición litúrxica antioquena e o uso da lingua sirio-arameo (sirio-arameo ou arameo occidental) nas súas liturxias. Unha das igrexas ortodoxas orientais canónicas aínda se chama Igrexa ortodoxa grega de Antioquía ou Igrexa ortodoxa siríaca, aínda que trasladou a súa sede de Antioquía a Damasco, en Siria, hai varios séculos (ver Lista de Patriarcas de Antioquía), e o seu bispo principal conserva o título de "Patriarca de Antioquía", algo análogo á forma en que varios Papas encabezan a Igrexa católica romana permaneceu "bispo de Roma" aínda que, no século XIV, residiu en Aviñón, na actual Francia.
O Patriarcado Ortodoxo Siríaco de Antioquía e de Todo Oriente, é unha Igrexa Ortodoxa Oriental con patriarcado autocéfalo fundada por san Pedro e san Paulo no século I, segundo a súa tradición. A Igrexa Ortodoxa Siríaca forma parte da Ortodoxia Oriental, unha comunidade distinta de igrexas que afirman continuar coa cristoloxía patrística e apostólica antes do cisma posterior ao Concilio de Calcedonia en 451.
Despois de Teodosio
No 387, houbo unha gran sedición provocada por un novo imposto recadado por orde de Teodosio I, e a cidade foi castigada pola perda da súa categoría metropolitana. Pouco despois se produciu a división do Imperio romano e Antioquía pasou a depender do Imperio romano de Oriente con capital en Constantinopla.