cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Festival de Salzburgo
Historia
O repertorio musical concentrábase principalmente nas obras de Mozart e Strauss, pero outros traballos como os clásicos de Viena, Fidelio de Beethoven, ou a ópera bufa italiana tamén foron representados.
Máis adiante foise agregando máis diversidade ás realizacións presentadas, como Tristán e Isolda de Wagner e tamén Falstaff de Verdi.
Desde 1934 ata 1937, Toscanini dirixiu un gran número de representacións.
Cando o partido nazi chegou ao poder en Alemaña, o festival adquiriu un novo rol, xa que recrutaba a aqueles artistas que eran perseguidos polo goberno de Hitler. Este rol viuse logo reducido entre 1938 e 1944, pois unha gran cantidade destes artistas atopábase exiliada, ou prefería non facer presentacións baixo o réxime nazi. A pesar de todo, os organizadores lograron que o festival se seguise realizando durante toda a segunda guerra mundial.
A partir de 1946, o festival de Salzburgo comezou a converterse nun símbolo da identidade cultural de Austria. Incluíndo polo menos unha ópera do século XX en todas as súas edicións, e promovendo a innovación musical a través da inclusión de novos directores e compositores nos repertorios.
Pelecanus philippensis
Pelecanus philippensis é unha especie de aves do xénero dos pelicanos. Reprodúcese no sur de Asia desde o sur de Paquistán a través da India cara ao leste ata Indonesia. Vive en zonas de augas continentais extensas e na costa, especialmente en lagos grandes. Visto a certa distancia é difícil de diferenciar doutros pelicanos da rexión, aínda que é máis pequeno, pero visto máis de cerca son distintivas as manchas na súa mandíbula superior, a ausencia de cores brillantes e a súa plumaxe máis cincenta. Nalgunhas áreas estas aves aniñan en grandes colonias preto de lugares habitados polos humanos.
Descrición
miniatura|esquerda|Adulto e inmaturos no niño. Esta especie é unha ave grande, pero relativamente pequena entre os pelicanos. Mide de longo entre 125 e 152 cm e pesa entre 4,1 u 6 kg. É principalmente branca, ten unha crista cincenta na caluga e por detrás do pescozo de plumas rizadas, e unha cola parda. A bolsa é de rosa a púrpura e ten grandes manchas claras, e ten tamén un punteado de manchas na parte lateral da mandíbula superior. O extremo do peteiro é amarelo ou laranxa. Na plumaxe reprodutora, a pel da base do peteiro é escura e a mancha orbital é rosa. En voo non parece moi diferente do pelicano crespo, pero as pluma rémixes terciarias e as secundarias internas son máis escuras e presenta bandas claras que corren ao longo das cobertoiras máis grandes. A cola é redonda.
As crías acabadas de eclosionar están cubertas de penuxe branca, que mudan substituíndoa por plumas de cor cincenta con pintas. As manchas do peteiro non aparecen ata que teñen un ano. A plumaxe reprodutora adulta aparece ao terceiro ano.
Ibrahim Afellay
Ibrahim Afellay, nado en Utrecht o 2 de abril de 1986, é un exfutbolista neerlandés de ascendencia marroquí. Xogaba de centrocampista.
Pelecanus philippensis
Hábitat, distribución e status
miniatura|esquerda|Bandada voando en formación. Esta especie só se reproduce na India, Sri Lanka e Camboxa. Sábese que algúns individuos procedentes da India pasan o inverno nas chairas do Ganxes, pero os informes da súa presenza noutras partes da rexión como Maldivas, Paquistán e Bangladesh foron cuestionados. O seu principal hábitat son as zonas con augas doces pouco profundas de terras baixas. Non é unha especie migratoria, pero fan desprazamentos locais e están máis amplamente distribuídos na tempada non reprodutora. miniatura|Aniñando xunto cos [[cicónidos Mycteria leucocephala]] Reprodúcese en colonias, e con frecuencia en compañía doutras aves acuáticas. Fan os niños en árbores baixas preto das zonas húmidas e ás veces preto de casas humanas. Rexistráronse historicamente moitas grandes colonias reprodutoras, pero varias desapareceron co tempo. En xuño de 1906, C E Rhenius visitou unha colonia en Kundakulam no distrito de Tirunelveli, onde nas vilas se consideraba a estas aves como sagradas. Amesma colonia foi revisitada en 1944, e só había 10 niños de pelicanos e uns 200 niños do cicónido Mycteria leucocephala.
O río Sittang de Birmania segundo E W Oates albergaba "millóns" de pelicanos en 1877, e en 1929 E C Stuart Baker informou de que aínda aniñaban alí miles deles, xunto con Mycteria leucocephala: Porén, B E Smythies informou que esta colonia desaparecera entre as décadas de 1930 e 1940.
Outra colonia descubriuse en 1902 nunha vila chamada Buchupalle no distrito de Cudappah, onde estes pelicanos aniñaban tamén xunto con M. leucocephala durante o mes de marzo. Esta colonia desapareceu de vez. A colonia do lago Kolleru descubriuna K K Neelakantan en 1946 e nela aniñaban case 3000 pelicanos daquela. Esta colonia tamén desapareceu arredor de 1975.
Ibrahim Afellay
PSV Eindhoven
O 15 de maio de 2005 xogou ante o Feyenoord, e deixou unha boa impresión, anotando dous goles. Despois foise afianzando no once inicial desde a tempada 2005/06, coas saídas de Johann Vogel e Mark van Bommel. Desde ese instante foi figura na obtención de tres ligas (2006, 2007 e 2008), e obtendo bos resultados na Liga de Campións. O 24 de outubro de 2010 participou co seu equipo, o PSV Eindhoven, na histórica vitoria ante o Feyenoord Rotterdam por 10:0, marcando o segundo gol do seu equipo.
Pelecanus philippensis
Hábitat, distribución e status
Debido á perda doseu hábitat e as molestias causadas polos humanos, o número dos P. philippensis diminuíu significativamente e moitas poboacións do sueste de Asia están agora extintas. O nome científico da especie fai referencia ás Filipinas, onde a especie era abundante ata aproximadamente o ano 1900, pero declinou e extinguise localmente na década de 1960. Porén, crese que as poboacións do sur da India están aumentando. As estimacións suxiren que o incremento da protección de que gozan nos últimos tempos permitiu a recuperación das poboacións e o status da especie cambiouse de vulnerable a case ameazada en Lista vermella da IUCN en 2007.
Ibrahim Afellay
FC Barcelona
O 16 de novembro de 2010, o Futbol Club Barcelona anunciou un acordo co PSV Eindhoven para o traspaso do xogador. Finalmente, o 24 de decembro, asinou o seu contrato como novo xogador do Barcelona por catro tempadas e media.
Pelecanus philippensis
Comportamento e ecoloxía
miniatura|Aniñando en plataformas artificiais en [[Uppalapadu, Andhra Pradesh.]] Son aves moi silenciosas cando están nos seus niños, aínda que no niño poden chifrar, gruñir ou facer ruído pechando de golpe os seus peteiros. Algunhas das primeiras descricións das colonias de nidación afirmaban que as colonias en conxunto distinguíanse por ser silenciosas, pero a maioría considera hoxe que as colonias son ruidosas.
Ibrahim Afellay
Selección nacional
miniatura|Afellay coa selección neerlandesa. Ibi, como é alcumado, foi internacional coa Selección de fútbol dos Países Baixos en 26 ocasións, onde anotou 3 goles. Debutou o 28 de marzo de 2007 nun encontro clasificatorio para a Eurocopa 2008. No campionato europeo xogou ante Italia (partido que se saldou con triunfo orange por 3-0); e ante Rusia, que os eliminaría en cuartos de final.
Consello Nacional Africano Unido
O Consello Nacional Africano Unido (CNAU, en inglés United African National Council UANC) foi un partido político de Cimbabue fundado en decembro de 1971 como Consello Nacional Africano e dirixido polo bispo metodista Abel Muzorewa en 1974 adoptou o seu actual nome. En 1979 encabezou o goberno logo do acordo entre o primeiro ministro Ian Smith e Muzorewa e a formación dun goberno de unidade nacional pero que non contou co recoñecemento internacional. Nas eleccións de 1980 o CNAU sufriu unha derrota da man da Unión Nacional Africana de Cimbaue - Fronte Patriótica, o partido de Robert Mugabe, quedando fóra do parlamento nas eleccións de 1985 e 1990.
STS-63
STS-63 foi unha misión do transbordador espacial Discovery lanzada o 3 de febreiro de 1995 desde a rampla 39B do Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral.
Características
STS-63, con seis astronautas a bordo, foi lanzada para facer varios experimentos a bordo, realizar observacións astronómicas e practicar aproximacións á estación espacial Mir de cara a futuros acoplamentos entre transbordadores e a estación. A tripulación estaba formada polo comandante James D. Wetherbee, a piloto Eileen M. Collins e os especialistas de misión C. Michael Foale, Janice E. Voss, Bernard A. Harris e Vladimir G. Titov.
A máxima aproximación entre o Discovery e a Mir foi de algo máis de 10 metros. A comunicación por radio entre o transbordador e a estación estableceuse moito antes, con Titov (que habitou a estación durante un ano) podéndose comunicar cos tres cosmonautas de a bordo, Alexander Viktorenko, Elena Kondakova e Valeri Poliakov. Na STS-63 voou a primeira muller piloto do transbordador e durante a misión tivo lugar o primeiro paseo espacial dun afroamericano. A bordo tamén iba o segundo astronauta ruso en viaxar nun transbordador estadounidense. A tripulación liberou o observatorio SPARTAN-204 para facer observacións no ultravioleta e posteriormente recuperalo e traballou no laboratorio Spacehab 3, situado na bodega de carga e con 20 experimentos a bordo. Tamén liberaron seis esferas do experimento ODERACS-II para axudar na calibración de radares terrestres e caracterizar o comportamento da lixo espacial de tamaño menor a dez centímetros.
O transbordador regresou a terra no Centro Espacial Kennedy o 11 de febreiro de 1995.
Ibrahim Afellay
Selección nacional
Foi seleccionado para disputar o Mundial de Suráfrica 2010 no cal proclamouse subcampión do Mundo tras a derrota da súa selección ante España por 0-1. Nesta competición xogou 3 partidos, todos eles saíndo desde o banco. O 12 de outubro do 2010, anotou 2 goles e asistiu un, no partido de clasificación para a Eurocopa de 2012, ante Suecia.
Pelecanus philippensis
Comportamento e ecoloxía
Como a maioría dos demais pelicanos, captura peixes coa súa enorme bolsa do peteiro mentres nada pola superficie. A diferenza do pelicano crespo non forma grandes bandadas para alimentarse e xeralmente pesca en solitario ou en pequenas bandadas. Porén, os grupos poden por veces colocarse aliñadas e dirixir xuntos os peixes cara a zonas pouco fondas. Cando voan desde as zonas onde descansan ás zonas de alimentación, voan en formación en pequenos grupos cun aleteo constante. Durante o período cálido do día, a miúdo planan aproveitando as correntes térmicas. Poden alimentarse en parte de noite.
Ibrahim Afellay
Estatísticas
1 Inclúe outras competicións como: Supercopa dos Países Baixos, Supercopa de España, Supercopa de Europa e Copa Mundial de Clubs da FIFA.
Pelecanus philippensis
Comportamento e ecoloxía
Aniñan en colonias e o niño é unha plataforma grosa de ramiñas situada nunha árbore baixa. A estación reprodutora varía de outubro a maio. En Tamil Nadu, a tempada de apareamento empeza co comezo do monzón do noroeste. A exhibición de cortexo do macho consiste na distensión da bolsa con movementos balanceantes da cabeza arriba e abaixo seguidos de balanceos laterais, e despois botan a cabeza para atrás colocándoa sobre as costas. Poden producir repenicos co peteiro durante estes movementos coa cabeza. Os niños constrúense normalmente xunto cos doutras aves coloniais, especialmente de M. leucocephala. A súa posta normal é de tres a catro ovos brancos. Os ovos líxanse co tempo. Os ovos eclosionan en de 30 a 33 días. As crías permanecen nos niños ou preto deles de tres a cinco meses. En catividade as crías poden reproducirse aos dous anos. Igual que outros pelicanos, refréscanse por medio da vibración da súa bolsa e arfando.
Na cultura
Os pescadores de certas partes de Bengala oriental usaban antes esta especie para atraer a certos peixes, xa que crían que unha secreción aceitosa da ave atraía a peixes como os Colisa e Anabas.
A tendencia destas aves a aniñar preto de poboacións humanas xa foi indicada no século XIX por T C Jerdon:
Desde entón descubríronse outras colonias en vilas e, aínda que algunhas delas desapareceron, outras foron protexidas e unhas poucas vilas que conservan colonias de nidación convertéronse en atraccións turísticas populares. Entre estas vilas están Kokrebellur, Koothankulam e Uppalapadu.
Lingua protocéltica
O protocéltico ou protocelta, tamén chamado celta común, é o suposto devanceiro de todas as linguas celtas coñecidas. Falado probabelmente por volta de -800, o seu léxico pode ser seguramente reconstruído coa axuda do método comparativo da lingüística histórica. O protocelta é unha lingua descendente directa do protoindoeuropeo e é amplamente considerada como a primeira das linguas indoeuropeas en se espallar na Europa noroccidental e atlántica. A área onde a lingua parece que se tornou primeiro perceptibelmente en protocelta, en oposición ao dialecto centum anterior, corresponde á cultura de Hallstatt, nas extremidades occidentais do Urnfield.
A partir de aproximadamente 800, esa cultura por influencia de elementos traco-cimerios introduciu a Idade de ferro en Europa. Os contemporáneos cimerios son de maneira diversa indicados como os devanceiros dos cimbrios, dos francos sicambres e de Cymru, a pesar doutras etimoloxías explicaren mellor o último termo.
Consoantes
As mudanzas fonolóxicas das consoantes do PIE ao protocelta poden ser resumidas como segue. (Un asterisco [*] antes dunha letra ou palabra designa que o fonema ou lexema non esta testemuñado e é hipotético, unha forma reconstruída).
En contraste coa lingua da cal se orixinou, o protocelta non usaba a aspiración como característica para diferenciar os fonemas. Así pois, as consoantes sonoras aspiradas do protoindoeuropeo *bʰ, *dʰ, *gʰ/ǵʰ fundíronse con *b, *d, *g/ǵ. A consoante aspirada labiovelar *gʷʰ non se fundiu con *gʷ, malia *gʷ terse tornado *b no protocelta, mentres que a aspirada *gʷʰ se tornou *gʷ. Así, mentres o PIE *gʷen- 'muller' se transformou en ben no irlandés antigo e en benyw no galés, o PIE *gʷʰn̥- 'matar, ferir' é a orixe do irlandés antigo gonaid e do galés gwanu.
O *p protoindoeuropeo perdeuse no protocelta, aparentemente atravesando os estadios *φ (como na táboa superior) e *h (talvez confirmado pelo topónimo Hercynia, se este for de orixe céltica) antes de desaparecer completamente no inicio das palabras e entre vogais. Ao lado de consoantes, o *φ protocelta experimentou diferentes mudanzas: os grupos consonánticos *φs e *φt transformáronse en *xs e *xt respectivamente no protocelta. O *sp- PIE tornouse o s irlandés antigo e o britónico f; mentres Schrijver (1995, 348) argumenta que había un estadio intermedio *sφ- (onde *φ permaneceu como un fonema independente até despois de que o celta protoinsular se dividise no goidélico e no britónico), McCone (1996, 44–45) acha mais económico pensar que *sp- permaneceu inmutábel no protocelta, isto é, a mudanza *p > *φ non acontece cando vai precedido por *s. (De xeito parecido, a lei de Grimm non se aplica a *p, t, k tras *s nas linguas protoxermánicas).
En galo e nas linguas britónicas, un novo son *p apareceu como reflexo do fonema protoindoeuropeo *kʷ. Consecuentemente uns xulgan o galo petuar[ios] e o galés pedwar 'catro', comparábeis ao irlandés antigo *cethair e ao latín quattuor. Até que este novo /p/ encha o espazo no conxunto de fonemas que fora deixado baleiro pola desaparición do equivalente no PIE, nós podemos pensar nunha mudanza en cadea.
Os termos celta P e celta Q son útiles cando se desexa agrupar as linguas célticas de acordo co camiño que tomaron con respecto a este fonema. Porén unha simple división en céltico P e Q pode non ser ríxida, e non facer xustiza ás evidencias das linguas célticas continentais antigas. O grande número de raras innovacións comúns entre as linguas célticas insulares son moitas veces presentados como evidencia en oposición á división céltico P versus céltico Q, pero poden en vez diso reflectir unha influencia do substrato común a partir de linguas precélticas das Illas Británicas, e neste caso serían irrelevantes á clasificación das linguas célticas.
As linguas celtas Q poden tamén ter /p/ nas palabras estranxeiras incorporadas, a pesar de que nalgúns préstamos do galés ao irlandés o /k/ foi usado para substituír o son, como no gaélico Cothrige, unha forma antiga de "Padraig". O gaélico póg, 'bico', foi un préstamo posterior (da segunda palabra da frase latina osculum pacis, 'bico de paz') nun estadio onde o p foi tomado prestado directamente como p, sen a substitución por c.
Vogais
O sistema vocálico protocéltico é moi parecido ao reconstruído para o protoindoeuropeo por Antoine Meillet. As diferenzas inclúen a incidencia do celta *ī no lugar do PIE *ē (por exemplo, o galo rix e o irlandés rí, 'rei'; comparado ao latín rēx) e *ā no canto de *ō.
A vogal *ə é o chamado "schwa indoxermánico", agora interpretada como unha vogal laringal entre dúas consoantes.
Transición ao galés e ao córnico
As mudanzas fonéticas regulares consonánticas do protocelta ao galés e ao córnico poden ser resumidas na táboa seguinte. Onde os grafemas galeses e córnicos teñen un valor diferente dos símbolos correspondentes do AFI, o valor equivalente do AFI é indicado entre barras. V representa unha vogal; C representa unha consoante.
Substantivos
A morfoloxía (estrutura) dos substantivos e adxectivos non mostra demasiadas mudanzas da lingua da que se orixinou. crese que o protocéltico tivo substantivos que tiñan tres xéneros, tres números e entre cinco e oito casos. Os xéneros eran masculino, feminino e neutro. Os números eran singular, plural e dual. O número dos casos é algo obxecto de disputa : mentres que o irlandés antigo só ten cinco, a evidencia do céltico continental considérase que nos leva a un sistema de máis casos, agás os que pensan en conservación de arcaísmos ou en nivelación analóxica. Os casos eran nominativo, vocativo, acusativo, dativo, xenitivo, ablativo, locativo e instrumental.
Os substantivos divídense en aproximadamente nove declinacións, dependendo da raíz. Hai temas en *o, en *ā, en *i, en *u, en dental, en velar, en nasal, en *r e en *s.
Substantivos de tema en *ā
E.g. *alisā ‘ameneiro’ (feminino?)
E.g. *kumbās ‘Circo glaciar’ (masculino)
Substantivos de tema en *u
E.g. *matus ‘oso’ (masculino)
Substantivos de tema en *i
E.g. *albis ‘montaña’ (masculino?)
E.g. *rīganīs ‘raíña’ (feminino)
E.g. *blawi ‘pelo’ (neutro?)
Substantivos de tema en velar e dental
Ante o *-s do nominativo singular, unha consoante velar neutralizábase en *-x-: *rīg- "rei" > *rīxs. Igualmente, un *-d final volvíase *-t-: *druwid- "druída" > *druwits.
E.g. rīxs ‘rei’ (masculino)
E.g. *druwits ‘druída’ (masculino)
E.g. *karnuxs ‘carnyx’ (masculino?)
E.g. *dants ‘dente’ (masculino)
Substantivos de tema en nasal
En xeral, os temas en nasal rematan en *-on-, isto convértese en *-ū no nominativo singular: *abon-- "río" > *abū.
E.g. *abū ‘río’ (feminino)
E.g. *kangsmã ‘paso’ (masculino)
Gran Colombia
miniatura|270px|División política da Gran Colombia en 1824. Enmarcada en vermello móstrase a [[Nova Granada.]]
A Gran Colombia foi un Estado de América do Sur creado en 1819 polo Congreso de Angostura a través da Ley Fundamental de la República (ratificada despois no Congreso de Cúcuta en 1821) pola unión de Venezuela e a Nova Granada nunha soa nación baixo o nome de República de Colombia, á que logo se adheriron Panamá (1821) e Ecuador (1822).
Lingua protocéltica
Substantivos de tema en *s
En xeral, os temas en *s rematan en *-es-, que se converte en *-os no nominativo singular: *teges- ‘casa’ > *tegos.
Gran Colombia
Esta república existiu de iure entre 1821 e 1831 e configurouse a partir da unión das anteriores entidades coloniais do Vicerreinado de Nova Granada, a Capitanía Xeneral de Venezuela, a Presidencia de Quito e a Provincia Libre de Guayaquil.
A súa superficie correspondía aos territorios das actuais repúblicas de Colombia, Ecuador, Panamá e Venezuela (incluíndo a Güiana Esequiba, en disputa güiano-venezolana), e outros territorios que despois pasaron ao Brasil, o Perú e Nicaragua por acordos internacionais celebrados entre estes países e as repúblicas xurdidas da disolución grancolombiana.
Lingua protocéltica
Substantivos de tema en *r
Os temas en *r son raros e céntranse sobre todo en nomes de parentesco. Case sempre rematan en *-ter-, que se converte en *-tīr no nominativo e *-tr- en todos os demais casos non sendo no acusativo: *φater- ‘pai’ > *φatīr, *φatros.
Gran Colombia
Aínda que a Gran Colombia foi creada mediante a Ley Fundamental de la República de Colombia aprobada no Congreso de Angostura (1819), o Estado como froito da unión dos anteditos territorios non veu a luz até o Congreso de Cúcuta (1821), onde se redactou a Constitución de Cúcuta ou Constitución nacional, coa cal se estableceu o funcionamento e se regulamentou a súa creación, ao igual que a vida política e institucional do novo país.
Lingua protocéltica
Substantivos de tema en *r
E.g. *φatīr ‘pai’ (masculino)
Gran Colombia
O país disolveuse a finais da década de 1820 e inicios dos anos 1830, debido ás grandes diferenzas políticas que existían entre partidarios do federalismo e o centralismo, así como polas tensións rexionais entre os pobos que integraban a república.
A idea panamericana de Bolívar
miniatura|Mapa da Gran Colombia, na que se mostran as fronteiras actuais (no mapa falta unha pequena zona que hoxe forma parte de Nicaragua). miniatura|Monumento a [[Simón Bolívar|Bolívar en Cádiz.]] Despois do fracaso da Segunda República de Venezuela e da súa curta permanencia en Nova Granada como comandante militar, Simón Bolívar viuse obrigado a reflexionar sobre a causa dos fracasos previos, a situación internacional e a forma de lograr a independencia de forma duradeira. As súas reflexións levárono á conclusión de que para alcanzar a independencia definitiva debíase derrotar totalmente aos españois para impedir que realizaran accións de reconquista. Para iso, os esforzos descoordinados e dispersos dos caudillos rexionais ao longo de América debían unificarse baixo un mando único e como garantía dunha independencia permanente debía crearse unha república grande e forte que puidera desafiar as pretensións de calquera potencia imperial.
Este proxecto estaba inspirado na idea dunha unión continental que abarcara desde o territorio da Nova España até o sur de Chile, despois de alcanzada a independencia. A idea de crear unha nación semellante fixo que Bolívar tivera un obxectivo político moito máis amplo, o que en definitiva o motivou para actuar dunha maneria diferente á anteriores.
A Atlántida
A Atlántida (en La Atlántida) é un telefilme de 2005 dirixido por Belén Macías. O filme foi rodado en Barcelona e Oleiros.
Lingua protocéltica
Substantivos de tema en *r
E.g. *mātīr ‘nai’ (feminino)
Gran Colombia
Colombia como proxecto de Bolívar
O nome Colombia outórgase ao ideal de integración de toda Suramérica anhelado por Simón Bolívar. Xa en 1815, na illa de Xamaica, Bolívar expuxera a idea de Colombia como un país que debía facerse realidade. Concluíu que, para converter a Colombia nunha nación viábel, era necesario crear un goberno centralizado capaz de coordinar as accións necesarias para resgardar as fronteiras e aglutinar aos distintos pobos da América hispana como garantía da independencia.
A Atlántida
Sinopse
Victoria decátase que lle queda pouco tempo de vida e a súa meirande preocupación é arranxar o futuro do seu fillo, Mauro. Despois de anos sen querer do seu exmarido, Salinas, ponse en contacto con el para vender a casa que teñen en común, A Atlántida, e dese xeito asegurar o futuro do seu fillo. Salinas, que vive na Atlántida, négase a vender a casa, pero suxire que Mauro vaia vivir canda el.
Lingua protocéltica
Verbos
Por outro lado, os verbos célticos insulares mostran unha característica peculiar descoñecida noutra outra lingua indoeuropea coñecida: os verbos teñen diferentes formas de conxugación dependendo se eles aparecen na posición inicial absoluta da frase (o céltico insular ten a orde das palabras na frase verbo-suxeito-obxecto) ou se están precedidos por un adxunto adverbial. A situación é mais firmemente confirmada no irlandés antigo, pero aparece de certa forma no gaélico escocés e algúns trazos están tamén presentes no galés medio.
Gran Colombia
Colombia como proxecto de Bolívar
miniatura|Monumento a Bolívar na [[Cidade de Panamá.]] miniatura|O xeneral [[Pablo Morillo.]]
Lingua protocéltica
Verbos
As formas que aparecen na posición inicial da frase son chamadas absolutas, e aquelas que aparecen tras un adxunto conxuntas. O paradigma do presente do indicativo na voz activa do verbo irlandés antigo beirid 'levar' é indicado a seguir; as formas conxuntas están exemplificadas co adxunto ní 'non'.
No gaélico escocés esta distinción aínda se encontra no futuro:
Gran Colombia
Colombia como proxecto de Bolívar
Aínda que o proxecto de Colombia como nación foi ideado por Francisco de Miranda durante as súas accións precursoras, foi Bolívar quen reanimou este proxecto nos seus primeiros contactos co Precursor en Londres e foi quen se empeñou en levalo a cabo contra vento e marea até a súa morte.
Lingua protocéltica
Verbos
No galés medio, a distinción é vista mais claramente nos proverbios seguindo a fórmula "X acontece, Y non acontece" (Evans 1964: 119):
John Wall
Johnathan Hildred Wall, Jr., nado o 6 de setembro de 1990 en Raleigh, Carolina do Norte, é un xogador de baloncesto profesional estadounidense.
Traxectoria profesional
Wall foi elixido na 1ª posición do Draft da NBA de 2010 polos Washington Wizards. Na súa tempada coma rookie, foi elixido MVP do Partido de Rookies do All-Star Weekend de 2011, foi escollido coma Rookie do Mes da Conferencia Leste dende xaneiro ata abril, e rematou 2º na votación para o Rookie do Ano da NBA detrás de Blake Griffin e foi escollido no primeiro equipo de rookies.
O 2 de decembro de 2020, Wall foi traspasado ós Houston Rockets xunto a unha elección da primeira rolda do Draft de 2023, a cambio de Russell Westbrook.
Lingua protocéltica
Verbos
Antigas análises da distinción, como foi rexistrado por Thurneysen (1946, 360 ss.), afirman que as terminacións absolutas derivan das "terminacións primarias" do protoindoeuropeo (usadas nos tempos presente e futuro) mentres que as terminacións conxuntas derivan das "terminacións secundarias" (usadas no tempo pasado). Así, o irlandés antigo beirid 'el/ela leva' debe ter evolucionado a partir de *bʰereti (similar ao sánscrito bharati 'el/ela leva'), mentres que a forma conxunta beir debe ter evolucionado a partir de *bʰeret (similar ao sánscrito a-bharat 'el/ela levaba').
Actualmente, en cambio, moitos estudosos do celta concordan que Cowgill (1975), seguindo unha idea xa presentada por Holger Pedersen (1913, 340 ss.), encontrou a solución correcta para a orixe da distinción absoluta/conxunta: unha partícula enclítica, reconstruída como *es tras consoantes e *s tras vogais, viría na frase na segunda posición. Se a primeira palabra na frase fose outro adxunto, *(e)s viría en seguida e así antes do verbo. Mas se o verbo fose a primeira palabra na frase, *(e)s seria engadido a el. Segundo esta teoría, xa que logo, o irlandés antigo absoluto beirid orixinouse do protocelta *bereti-s, mentres a conxunta ní beir orixinouse de *nī-s bereti.
A orixe de *(e)s permanece descoñecida. Cowgill suxire que talvez sexa unha forma semanticamente reducida de *esti 'é', mentres que Schrijver (1994) argumenta que *(e)s é derivada da partícula eti 'e entón, que está testemuñada no galo.
As linguas célticas continentais non posúen distinción ningunha absoluta/conxunta. Porén, elas parecen presentar só as ordes das palabras na frase suxeito-verbo-obxecto e suxeito-obxecto-verbo, como nas outras linguas indoeuropeas. A distinción absoluta/conxunta debe así ser un instrumento da orde de palabras verbo-suxeito-obxecto que apareceu no céltico insular.
Cronoloxía
O protocéltico podería ter sido falado ata tan recentemente como o -800, ver linguas célticas.
Ligazóns externas
Unha fonte de investigación do vocabulario protocelta é fornecida pola Universidade de Gales nos seguintes sitios:
Alternativamente, a Universidade de Leiden fornece un dicionario protocelta:
Gran Colombia
Colombia como proxecto de Bolívar
Para garantir a liberdade de Colombia consideraba vital conseguir canto antes o control sobre Venezuela para impedir que os españois a utilizaran como posto de avanzada na Provincia de Terra Firme para as súas campañas de reconquista, polo que decidiu emprender esta tarefa como algo prioritario. Así, desembarcou na illa de Margarita a mediados de 1816 decidido a lograr desde o principio o recoñecemento do seu liderado e, despois de obter un éxito inicial co líder local Juan Bautista Arismendi, preparou a campaña para liberar o continente.
A medida que pasaba o tempo, Bolívar debeu lidar con personaxes que gañaran o seu xeneralato a través da acción, pero que acabaron aceptando a Xefatura Suprema de Bolívar como un mal necesario para poder derrotar aos españois, até que a finalmente o seu liderado foi indiscutido.
A consolidación do liderado supremo facilitou o control do Oriente venezolano e a instalación de Bolívar en Angostura trouxo consigo o inevitábel e longo enfrontamento coas forzas expedicionarias do xeneral español Pablo Morillo e a organización dos mecanismos elementais para que o Goberno puidese funcionar.
Pero para entón o exército realista en América xa se encontraba moi desgastado despois da longa campaña de reconquista realizada a través de América e, aínda que o xeneral Morillo era un comandante militar moi capaz que intentou por todos os medios paliar a situación non puido evitar que as súas tropas iniciaran un lento declive debido á falta de recursos e de reforzos para cubrir as baixas que sufrían.
Xa en 1818 a situación do exército español en Venezuela tornouse insostíbel, e Morillo viuse obrigado a retirar algunhas das súas forzas da Nova Granada para intentar conter a Bolívar. Para entón, a situación política e militar era o bastante boa como para pensar na organización dun Estado, e así foi como Bolívar instalou o Supremo Congreso da República en Angostura o 15 de febreiro de 1819.
Vantaxes da unión americana
miniatura|220px|Francisco de Miranda, O Precursor. A Gran Colombia era o primeiro paso para a unificación total dos pobos libres ideada nun principio por Francisco de Miranda, quen concibiu a creación dun só Estado suramericano independente que substituiría ao conxunto de posesións que compoñían o Imperio español nesta parte do hemisferio. Noutras palabras, a idea da integración americana é inseparábel, en Miranda, da idea da independencia das colonias hispanoamericanas. Sobre este aspecto, Miranda é tamén un precursor, aínda cando a miúdo o mérito desta concepción se atribúe a outros independentistas non menos importantes. En xullo de 1809, a independencia das colonias americanas se convertera para Miranda nun feito ineluctábel e ve por tanto chegado o momento de convocar un Congreso de Deputados de cidades e provincias de América —idea que xa viñaa manexando desde había tempo— sobre o propio territorio americano. Ningún outro lugar, ao seu entender, parecía máis apropiado que Panamá para reunir ese congreso. Pola súa situación xeográfica, o Istmo era de fácil acceso para os americanos de todas as latitudes e encarnaba, por así decilo, a imaxe da unión entre o norte e o sur da América de lingua española. Pola mesma razón, Miranda suxerira, no seu plan de goberno de 1801, que Colombo, a cidade que sería a capital de Colombia, se construise no Istmo de Panamá.
O proxecto de Miranda non chegou a realizarse, pero a idea foi retomada por Simón Bolívar quen, en 1815, na súa "Carta de Xamaica", suxire a reunión en Panamá dun Congreso das Repúblicas americanas independentes, o que non se concretará até 1826. Aínda que os obxectivos deste Congreso convocado por Bolívar tendían máis ben ao establecemento de alianzas entre repúblicas independentes e non á constitución dunha soa república como propoñía Miranda, é evidente que é a este último a quen corresponde a paternidade da idea xeral dunha unión americana.
Emancipación respecto do Imperio español
En 1816, Simón Bolívar, coa axuda dos xenerais Urdaneta, Piar, Páez, Mariño, Nariño, Monagas, entre outros, conseguiría unha serie de vitorias sobre os realistas. Despois de liberar a provincia de Güiana e Nova Granada, proclamou o 17 de decembro de 1819, en Angostura (actual Ciudad Bolívar) a súa fundación da República. Os últimos continxentes realistas en Venezuela foron derrotados na histórica Batalla de Carabobo o 24 de xuño de 1821.
O 28 de novembro de 1821 se lle dá a independencia a Panamá, que voluntariamente se une ao soño de Bolívar asinando con España un pacto de non agresión.
miniatura|220px|esquerda|Miranda no cárcere da Carraca.
A resistencia de España no continente suramericano terminou no Perú coa Batalla de Ayacucho, o 9 de decembrp de 1824, na que se consagrou definitivamente como heroe Antonio José de Sucre (1795-1830).
Todo o poderío español no Vicerreidato de Nova Granada e no de Perú, afundiu baixo os golpes de tres homes: Bolívar, Miranda e Sucre, falecidos en diferentes circunstancias: — Bolívar o 17 de decembro de 1830, en Santa Marta, Colombia; — Francisco de Miranda no cárcere da Carraca, en Cádiz, en 1816; — Antonio José de Sucre, asasinado en Berruecos, Nova Granada (actual Colombia), o 4 de xuño de 1830.
Divisións intestinas
Porén, debido a tensións rexionais, a unión política dos territorios do antigop vicerreinado non durou moito. A oposición ao goberno de Bolívar era, en xeral, secesionista. En 1830 Venezuela e Ecuador declararon a súa independencia da República de Colombia, quedando finalmente disolta a Gran Colombia en 1831, dando nacemento a tres entidades estatais distintas: Nova Granada, Ecuador e Venezuela.
A secesión venezolana foi dirixida polo xeneral José Antonio Páez (1790-1875), que xa combatera baixo as ordes de Bolívar e tiña desde entón o virtual control da parte venezolana da República. Páez converteuse no primeiro presidente do novo estado venezolano, e gobernou intermitentemente até 1863.
En Ecuador asumiu o poder Juan José Flores. Reducida á Nova Granada, presidida por Rafael Urdaneta, que orixinariamente executara un golpe de estado pensando en devolverlle o poder a Bolívar, a Gran Colombia disolveuse tras o derrocamento de Urdaneta. Na República de Nova Granada elixiuse como vicepresidente interino a José María Obando, e un ano despois asumiu a presidencia Francisco de Paula Santander, que delineou a estrutura do novo Estado.
En Venezuela, en 1835, un grupo de oficiais patriotas levantáronse contra o presidente José María Vargas, no que se coñece como Revolución das Reformas, para esixir a reconstitución da Gran Colombia, reformas políticas e o fin do poderío económico da oligarquía, fortalecida co comercio de importación e exportación. Obtiveron un triunfo efémero, pero os reformistas foron derrotados polo xeneral José Antonio Páez, co que se fixo definitiva a disolución da Gran Colombia.
Proxectos similares en América Latina foron a Confederación Perú-Boliviana e a República Federal de Centro América.
Congresos de Angostura e de Cúcuta e Convención de Ocaña. A Constitución de 1821
miniatura|250px|Casa do Congreso de Angostura, Ciudad Bolívar, Venezuela. miniatura|250px|Templo Histórico de Cúcuta, onde se celebrou Congreso de Cúcuta, no que se creou a Gran Colombia. miniatura|250px|Complexo Histórico da Gran Convención, onde ocorreu a Convención de Ocaña.
Despois das batallas do Pantano de Vargas e de Boyacá, o 17 de decembro de 1819, o Congreso de Angostura declarou formalmente creada a República de Colombia. A iniciativa de Simón Bolívar foi aprobada, aínda que esta liberación non alcanzou a Pasto, Santa Marta nin a Panamá.
Ao final das sesións, o congreso acordou que se reuniría novamente en Cúcuta, en xaneiro de 1821, para expedir a nova constitución. O 23 de marzo de 1820, foi liberado en España Antonio Nariño, O Precursor. Despois de seis anos de cativerio foi nomeado vicepresidente de Colombia en substitución de Juan Germán Roscio recentemente falecido e, como tal instalou, o Congreso de Cúcuta o 6 de maio de 1821, onde elaborou un proxecto de constitución que presentou a consideración, sen lograr atención.
A convención de Ocaña foi basicamente unha confrontación entre as ideas de ambos os dous próceres. Os proxectos que se discutiron foron polémicos, centralismo e federalismo entre outros. Santander tivo que ceder para manter a unidade da nación, no punto concernente á necesidade de cambiar a Constitución de Cúcuta, pois esta non podía reformarse antes de dez anos.
José María del Castillo e Rada foi escollido como presidente e Andrés Narvarte como vicepresidente da convención. Finalmente esta non puido rematar como estaba planeado porque os seguidores de Bolívar se retiraron. O liberador asumiu a ditadura nun esforzo desesperado para manter unha unidade que xa fora socavada e inaugurou un período ditatorial.
Panamá únese á Gran Colombia
As circunstancias de que as forzas militares españolas estivesen confinadas nas provincias suramericanas, permitiu a Panamá lograr por si soa a súa independencia de España o 28 de novembro de 1821. Os adiñeirados comerciantes panameños gratificaron pecuniariamente aos oficiais españois. Este procedemento veuse favorecido porque á fronte do goberno do istmo se encontraba o xeneral crioulo panameño José de Fábrega, quen se uniu ao movemento emancipador.
Poucos días antes de ser proclamada a independencia de Panamá chegou ao istmo, unha misión enviada polo xeneral Agustín de Iturbide para conseguir que Panamá se unise ao nacente Estado Mexicano, como xa o fixeran os países centroamericanos. Así mesmo ao lograrse a emancipación, algúns próceres delas, como o bispo da cidade, avogaron pola unión ao Perú. Non obstante prevaleceu a opinión da unión á Gran Colombia. Nesta acta de independencia, Panamá sinalou a súa intención soberana e voluntaria de adherirse a Colombia.
Ao decatarse Bolívar da Independencia de Panamá, enviou ao Coronel de Fábrega a coñecida mensaxe que reza así: «''A Acta de Independencia de Panamá, é o monumento máis glorioso que pode ofrecer á historia ningunha provincia americana. Todo está alí consultado, xustiza, xenerosidade, política e interese xeral.''».
Á data da Independencia de Panamá, a constitución de Cúcuta levaba dous meses e tres semanas de ter sido promulgada. A devandita carta magna non resultou grata aos próceres e dirixentes de Panamá, que eran negociantes vinculados ao tránsito e ao tráfico internacional. Anglófilos por razóns mercantís, profesaban o liberalismo manchesteriano e eran, polo tanto, partidarios do abstencionismo estatal, do librecambio e dunha economía esencialmente comercial. Crían que ao istmo lle auguraba un gran futuro que se manifestarían tan pronto fora construída unha vía férrea transístmica. Por iso os xestores panameños da independencia de España optaron pola unión ao Estado Colombiano, pero baixo o entendemento de que, dentro deste, Panamá mantería autonomía económica, e política. Aquel entendemento non sería extensivo aos ideólogos da central Bogotá, que traería como consecuencia os movementos panameños pola instauración do federalismo e os innumerables intentos de separación da Gran Colombia e os seus Estados sucesores.
O Haití español intenta unirse á Gran Colombia
miniatura|250px|Localización da [[Capitanía Xeral de Santo Domingo (actual República Dominicana, no centro). Neste mapa os países integrantes da Gran Colombia encóntranse na parte baixa, na chamada Terra Firme.]]
O 30 de novembro de 1821 algúns dominicanos encabezados por José Núñez de Cáceres proclamaron pacificamente a independencia da Capitanía xeneral de Santo Domingo co nome de Estado Independente do Haití Español. Núñez, quen era partidario da causa de Bolívar e estaba temeroso dunha posible invasión haitiana, estipulou na acta constitutiva do Estado recentemente creado que este formaría parte da República de Colombia.
Núñez decidiu entón enviar ao continente como delegado a Antonio María Pineda co fin de reunirse co presidente grancolombiano Simón Bolívar, para así planear a futura integración e apoio á causa independentista dominicana, tanto de España coma de Haití; non obstante, a comisión non logrou chegar a tempo para encontrarse co Prócer, pois este xa emprendera viaxe ao sur a consumar as campañas de independencia , as que mantiñan a Bolívar afastado de Colombia e do goberno, polo cal non se logrou que a República Dominicana se integrara ao proxecto bolivariano.
Santanderismo contra bolivarianismo
A crise entre Bolívar e Santander (e os seus respectivos seguidores) afondouse coas diferenzas entre Santander, José Antonio Páez e coa promulgación da constitución da República de Bolivia de 1826, escrita por Bolívar para a nacente república de Bolivia e que os santanderistas temían que intentaría impoñer en Colombia. O principal receo sobre a constitución bolivariana xurdía do amplo poder dado á figura presidencial, a cal era vitalicia e, desta forma, asimilable a unha monarquía.
O 9 de abril de 1828 instalouse a Convención de Ocaña. As diferenzas entre santanderistas e bolivarianos eran evidentes: os primeiros favorecían o federalismo, mentres que os segundos preferían un poder central e presidencial forte. A Convención, que tiña por obxecto reformar a Constitución de Cúcuta foi un fracaso, e os bolivarianos abandonaron o recinto proclamando a Bolívar como ditador.
A crise culminou co atentado a Bolívar do 25 de setembro de 1828, no que se coñece como a Conspiración Septembrina. A participación de Santander non é clara; non obstante, foi condenado xunto con moitos dos seus seguidores, os cales foron executados por traizón. Por orde de Bolívar, a condena do propio Santander foi conmutada por desterro.
Despois dos feitos, Bolívar seguiu gobernando nun ambiente enrarecido, acurralado por disputas fraccionais e sufrindo de tuberculose. A revoltas continuaron. Perú declarouse en contra de Bolívar e Venezuela proclamouse independente. Páez ocupou a presidencia dese país e fixo que o Congreso aceptase a renuncia de Bolívar a mediados do ano 1830 e expulsáseo do país concedéndolle unha pensión de 3000 pesos anuais.
Vilar, A Cova, Carballedo
Toponimia
O topónimo deriva do adxectivo latino, substantivado na Idade Media, que vén de. Os lugares chamados Vilar son case sempre peores terras que os chamados Vila.
Gran Colombia
Tentativa de separación de Panamá en 1826
No que a Panamá concirne, a súa clase dirixente opúxose tenazmente á adopción a constitución Bolivariana, a pesar de todas as xestións do enviado especial polo liberador e da presión que exerceron o intendente e xefe militar no istmo.
En 1826, mesmo ano en que Panamá rexeitou a constitución Bolivariana, se celebrou na capital istmeña o famoso Congreso internacional Bolivariano. Máis este notable acontecemento, non foi óbice para que nese ano se producise a primeira tentativa de separación de Colombia. Sucede que o congreso colombiano facía caso omiso das solicitudes de franquías comerciais para o istmo, o cal frustraba as aspiracións panameñas. En consecuencia, xurdiu un movemento separatista para converter a Panamá nun país hanseático, baixo a protección de Gran Bretaña e os Estados Unidos. O movemento foi reprimido, non obstante, polos militares colombianos destacados no istmo.
O conflito co Perú
O Perú interviñera en Bolivia a principios de 1828 e negábase a permitir a intervención de Colombia nos asuntos da república altoperuana (algo parecido ao que pasou no mesmo Perú baixo a ditadura de Bolívar). O 3 de xuño de 1828, a Gran Colombia, por intermedio de Bolívar, declaroulle a guerra á República Peruana. No transcurso deste conflito, o Perú avanzou ao interior do "Departamento do Sur" de Colombia, ata preto da cidade de Cuenca obtendo decisivas vitorias navais mentres que en Nova Granada se vivía un estado de guerra civil co alzamento dos xenerais José María Obando e José Hilario López. Tras ser pacificados por Bolívar e reorganizado as forzas, o exército colombiano iniciou unha ofensiva terrestre que culminou na Batalla do Portete de Tarqui o 27 de febreiro de 1829, coa vitoria das tropas colombianas do mariscal Antonio José de Sucre sobre a vangarda peruana. O 28 de febreiro asinouse o Convenio de Girón e o 22 de setembro, o Tratado de Guayaquil, en prol dunha saída diplomática, manténdose o 'statu' anterior á guerra.
Non obstante, a posterior separación da unión colombiana deixou pendente a subscrición dun tratado de límites que formalizase a fronteira herdada da colonia, o que durante os anos vindeiros desembocaría no conflito de La Pedrera, na guerra colombo-peruana (1932-1934) e no longo conflito entre o Perú e Ecuador (séculos XIX e XX).
O goberno de Bolívar
Entre o 24 de xuño de 1828 e marzo de 1830 Bolívar gobernou por decreto. Isto non impediu a separación de Venezuela o 27 de decembro de 1829. O 20 de xaneiro de 1830 Bolívar convocou o Congreso Admirable co fin de solucionar a crise institucional. O Congreso non puido evitar a separación de Venezuela e evidenciou a falta de apoio coa que contaba Bolívar cuxa saúde viña deteriorándose notablemente. Bolívar renunciou o 8 de maio de 1830, quedando Domingo Caycedo como presidente interino.