cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vasopresina
A vasopresina ou hormona antidiurética (HAD, ou en inglés ADH), é unha hormona humana que é secretada cando o corpo está con pouca auga; facendo que os riles conserven a auga, concentrando e reducindo o volume da urina. Esta hormona tamén é chamada de vasopresina, pois aumenta a presión sanguínea ao inducir unha vasoconstrición moderada sobre as arterias do corpo.
A vasopresina é secretada pola neurohipófise (porción posterior da hipófise), mas é producida por células nerviosas do hipotálamo que estenden seus axóns até a neurohipófise.
O alcohol (do consumo de bebidas alcohólicas) suprime a produción do ADH, aumentando a diurese.
Problemas causados por produción errada de ADH
Persoas con insuficiencia cardíaca poden ter seus receptores superestimulados, que por súa vez estimulan a produción do ADH. Esta síndrome é coñecida como "síndrome de secreción inadecuada de ADH", "hormona antidiurética de secreción inadecuada", "síndrome da secreción inadecuada de vasopresina", "síndrome de Schwartz-Bartter" ou simplemente de SIHAD. Esta síndrome, en raros casos pode tamén ser producida por unha doenza do hipotálamo. O outro lado, a falta de produción do ADH causa a Diabetes insípidus.
Málaga Club de Fútbol
O Málaga Club de Fútbol é un club de fútbol de España, establecido na cidade de Málaga, Andalucía. Actualmente milita na Segunda División Española. Desde xuño de 2010 o seu propietario é o qatarí Abdullah ben Nasser Al Thani, primeiro xeque en converterse en máximo accionista dun club español.
Aínda que o primeiro equipo da cidade de Málaga foi fundado en 1904, non é ata 1933 cando se funda o CD Málaga, do cal, o actual é herdeiro. Os mellores momentos do club céntranse na década dos 70, nos primeiros anos da década de 2000 e 2009.
Na tempada 2002/03 xogou a Copa da UEFA por primeira vez na súa historia como gañador da Copa Intertoto en 2002. Na tempada 2011/12 o equipo acaba cuarto, clasificándose por primeira vez para a Liga de Campións, competición na que acadou os cuartos de final.
Historia do malaguismo
A historia do equipo foi unha sucesión de aparicións, fusións, desaparicións e problemas económicos, sendo o seu maior expoñente o CD Málaga, equipo do que o actual Málaga CF é herdeiro.
Orixes: As primeiras décadas
O primeiro equipo de fútbol da cidade, o Málaga Foot-Ball Club, foi fundado en 1904. Non era máis que unha sociedade coa que se deu a coñecer na cidade este novo deporte procedente de Inglaterra. Entre os primeiros rivais atopábanse equipos formados por tripulantes de barcos estranxeiros que atracaban no porto. En 1907, outro intento de popularizar o balompé na cidade foi levado a cabo polo Málaga Club de Fútbol, denominación que coincide coa do equipo actual.
En 1912 naceu o F.C. Malagueño, unha escisión deste equipo convértese en 1915 o novo Málaga F.C. e nace unha gran rivalidade entre ambos os equipos. En 1917 o Málaga F.C. fusiónase co Rácing creándo o Málaga Racing.
Tras dous anos sen fútbol, desde 1919 ata 1921, o Málaga F.C. renace. Dous anos máis tarde, en 1923 unha escisión do Málaga F.C. fusiónase co Vitoria Balompé, España e Atlántida e dá lugar ao Malagueño F.C.. De 1923 a 1933 existiu unha gran rivalidade na cidade entre o Málaga F.C. e o Malagueño F.C..
Mentres o F.C. Malagueño sempre conservou o seu nome, o Málaga F.C. tivo serios problemas económicos. Foi renombrado Real Málaga F.C. en 1927, tras o ofrecemento do título real por Afonso XIII (ademais, o Príncipe de Asturias pasaba a ser Presidente de Honra do club), tivo que desaparecer en 1930 e volver aparecer como Málaga Sport Club logo da fusión co Sporting.
A fusión dos dous clubs rivais
O C.D. Malacitano vestiu con camiseta celeste con reberetes brancos e pantalón branco. Logo da guerra civil cambiou a súa indumentaria, vestindo camiseta branca e pantalón negro. En 1940 o Malacitano proclamouse campión da Copa Presidente (un trofeo que só se disputou ese ano).
En setembro de 1941, coa inauguración do Estadio La Rosaleda, decidiuse cambiar a denominación do club a C.D. Málaga. Aquel día sinalado o equipo vestiu camisa de raias celestes e brancas e pantalón negro. Esa mesma tempada (1941-42) o Málaga instaurou como equipamento definitivo a camiseta branquiazul a raias verticais e pantalón azul, que con distintas tonalidades debidas á moda de cada época mantense ata hoxe.
O debut en Primeira
En 1949, o Málaga ascendeu por primeira vez na súa historia a Primeira División, tras varias tempadas en Segunda División e ata un par delas en Terceira División.
Da man do presidente Miguel Navarro Nogueroles e o adestrador Luis Urquiri, o club logrou o seu ascenso na última xornada da tempada 1948-49, finalizando a mesma en segunda posición só por detrás do líder Real Sociedade, e grazas á positiva diferenza de goles con Selecta CF, que permaneceu en Segunda División. Un dos xogadores máis notables foi o goleador Pedro Bazán, máximo anotador do equipo e da categoría, e quen previamente conseguira proezas como a de marcar 9 goles nun mesmo partido contra o Hércules Cf.
Nesta primeira etapa en Primeira División, o Málaga permaneceu por dúas tempadas consecutivas na elite do fútbol español, co mítico ex xogador Ricardo Zamora ocupando o banco da Rosaleda. O primeiro descenso a Segunda División veu ao final da tempada 1950-51, habendo faltado unicamente un punto para poder conseguir a permanencia na categoría.
Nos anos inmediatamente posteriores, o Málaga conseguiu dous novos ascensos a Primeira División nas tempadas 1951-52 e 1953-54, só para atopar novos descensos a Segunda División ao termo das tempadas 1952-53 e 1954-55, con estancias dunha única tempada en cada unha destas dúas étapas na elite. A tempada 1952-53, aínda así, foi remarcable pola avultada goleada que o Málaga conseguiu endosarlle ao Real Madrid na Rosaleda, nun partido que terminou co resultado de Málaga 6 - Real Madrid 0, e que a día de hoxe segue sendo o máis amplo resultado que o club malaguista materializou fronte a este equipo.
Non foron anos afortunados os seguintes para o Málaga. En 1956, a expedición malaguista sufriu un accidente aéreo no aeroporto de Tenerife; afortunadamente sen consecuencias. E en 1959, o club sufriu un novo descenso á Terceira División, trece anos logo de emigrar da mesma por última vez.
Os anos dourados na década dos setenta
Con destacados xogadores como Miguel Ramos Vargas "Migueli", Sebastian Viberti, Juan Antonio Deusto e José Díaz Macía, o club conseguiu nestes anos consecutivos na elite algúns dos seus mellores logros ata o día de hoxe, como dous sétimos postos (as mellores clasificacións na súa historia en Primeira División) nas tempadas 1971-72 e 1973-74, un premio Ricardo Zamora (o único nas vitrinas do club) na tempada 1971-72 conseguido polo porteiro Deusto, e a mellor participación na historia do conxunto malaguista na Copa do Rei, alcanzando as semifinais na tempada 1972-73 e quedando a un só paso de alcanzar a final tras ser eliminado polo Athletic de Bilbao. Tamén se logrou un histórico primeiro triunfo do Málaga no Camp Nou, vencendo ao FC Barcelona polo resultado de Barcelona 0 - Málaga 1 na última xornada da tempada 1971-72. Por outra banda, en 1973 foi instaurado o himno oficial do club a día de hoxe, Málaga, A Bombonera.
Logo dunha saída polémica de Viberti do club ao finalizar a tempada 1973-74, os considerados como anos dourados acabaron cun novo descenso a Segunda División na tempada 1974-75.
Atlético Malagueño: Filial do Málaga e posteriormente o seu sucesor
En 1948, o C.D. Málaga compraba os dereitos federativos ao C.D. Santo Tomás para convertelo na súa filial, baixo o nome de Club Atlético Malagueño.
Durante a tempada 1959-60 o C.A. Malagueño e C.D. Málaga íanse a atopar xuntos na Terceira División de España. Como filial o C.A. Malagueño debería ser descendido. Para evitar isto, separaron ambos os clubs na Federación, podendo así evitar o descenso.
Cando en 1992 o C.D. Málaga tivo que desaparecer por problemas económicos, puido seguir baixo a denominación da súa filial, Atlético Malagueño, grazas a que na Federación Española de Fútbol tiñan número de rexistro independente, polo que este puido asumir a substitución do ata ese momento equipo representativo da cidade. A Sociedade Deportiva Malagueña, equipo fundado en 1990, converteuse entón no filial en categoría rexional.
Na Tempada 1992-93, o C.A. Malagueño xogaba en Terceira división Grupo IX, e tras unha exitosa campaña, ascenderon a Segunda División B, aínda que volveron descender nesa campaña a Terceira División e afrontaron problemas de solvencia do mesmo xeito que o antigo equipo. O 19 de decembro de 1993 celebrouse un referendo de socios, cambiándose a denominación oficial do equipo, facéndose legal o 19 de xuño de 1994, sendo o actual Málaga Club de Fútbol S.A.D. (o filial, a S.D. Malagueña, sería a partir de entón coñecido como Málaga B).
Nova grande etapa en Primeira a comezos de século
Logo dunha breve estancia en Segunda División B, o retorno a Segunda División consumouse en 1998, acabando o equipo como campión tanto no Grupo Cuarto de Segunda División B como na liguiña de ascenso. E o retorno a Primeira División foi rápido e exitoso, tras conseguirse un novo e ansiado ascenso á máxima categoría en 1999 da man do presidente Fernando Puche e o adestrador Joaquín Peiró.
A comezos do novo século, o Málaga comezou a labrar outra nova gran andaina na máxima categoría, establecendo un novo récord de permanencia na mesma con sete tempadas consecutivas, e nos catro primeiros anos das mesmas coa militancia no banco do remarcado adestrador Joaquín Peiró, un dos adestradores con máis partidos en Primeira no banco malaguista. Estes anos coincideron tamén cunha nova aínda que lenta remodelación do Estadio A Rosaleda.
No verán de 2002, o club comeza a primeira participación en competición europea da súa historia coa súa andaina na Copa Intertoto da UEFA, que consegue logo de avanzar en tres roldas eliminatorias vencendo a Gent, Willem II e Vilarreal. A primeira participación do Málaga na Copa da UEFA foi notable, alcanzando os cuartos de final tras superar en catro roldas eliminatorias a Zeljeznicar, Amica Wronki, Leeds United e AEK Atenas, e caendo na quenda de penaltis fronte ao Boavista portugués.
O Málaga actual
Tras unha tempada marcada polo fracaso económico do club e nova venda de xogadores, o Málaga acabou descendendo a Segunda División en 2006, sendo o club posto en venda. Ese mesmo verán, Lorenzo Sanz, expresidente do Real Madrid, adquiriu o 97% das accións do club e nomeo ao seu fillo, Fernando Sanz entón capitán do equipo, presidente do club.
Na tempada 2011-12 acaba en 4ª posición, clasificándose por primeira vez na súa historia para a rolda previa da Liga de Campións.
Estadio
A Rosaleda alberga todos os anos a disputa do Trofeo Costa do Sol, torneo de pretemporada organizado por primeira vez en 1961 polo C.D. Málaga. Ademais foi escenarios de partidos internacionais da selección nacional española e da selección autonómica de Andalucía.
Escudo
O escudo do Málaga CF é similar ao utilizado polo extinto C.D. Málaga. É un escudo aguzado na punta, no centro do cal aparece unha cinta co nome do club e un balón de fútbol. Esta cinta que o cruza de abaixo a arriba e de dereita a esquerda formando un ángulo de 45º divide ao escudo en dous cuarteis: no cuartel superior-esquerdo reproduce un gravado do Castelo de Gibralfaro, a cidade de Málaga sobre a baía tal e como aparece no escudo municipal (unhas penas cimadas dunha vila acompañada dun porto no baixo) en referencia á cidade onde está establecido o club; no cuartel inferior-dereito aparece un campo azul cruzado por cinco barras verticais brancas en referencia ás cores de uniforme titular do equipo (azul, predominante en pantalón e camiseta, e franxas verticais azul e branco na camiseta). A zona superior-central do escudo contén as siglas "TM" en referencia ao lema Tanto Monta, consigna persoal de Fernando o Católico que outorgou á Cidade de Málaga tras a súa reconquista. O lema "TM" non debe ser confundido coas siglas de Trade Mark como erroneamente se pensa. A bordura do escudo é dourada.
Nas primeiras décadas do fútbol español era normal que os equipos portasen o escudo da cidade da que procedían e así se pode observar nos escudos dos primeiros equipos representativos de Málaga, que sufriron varias modificacións ata chegar á forma actual. Nos últimos anos modificouse o escudo do club dándoselle un aspecto máis moderno, estes cambios son apreciables no cuartel superior relativo ao monte Gibralfaro.
Himno
O himno do Málaga C.F. é coñecido entre os afeccionados como Málaga, A Bombonera debido á letra da súa primeira estrofa. É oficial desde 1973, cando foi elixido como himno para o C.D. Málaga baixo a presidencia de Rafael Serrano Carvajal. A música é obra de Luís Celada e Alonso, mentres que a letra foi composta por Pousada e Tenorio. A pesar do cambio de denominación, este himno continúa sendo o oficial para o novo Málaga C.F. grazas aos afeccionados que sempre se pronunciaron a favor de manter o clásico himno para o club no canto doutra versión máis moderna.
Filial
O Atlético Malagueño é o equipo filial do club. Creado como Sociedade Deportiva Malagueña en 1990, cambiou o seu nome a Málaga CF B en 1995 e, posteriormente, ao de Atlético Malagueño en xullo de 2009.
Ten como principal obxectivo formar a mozos xogadores para que posteriormente ascendan ao primeiro equipo. Habitualmente permaneceu en divisións inferiores, pero na tempada 2003/2004 debutou en Segunda División, onde permaneceu tres tempadas consecutivas. Actualmente milita en Terceira División.
Correo Ultramarino A Coruña-Montevideo
O Correo Ultramarino A Coruña-Montevideo foi un servizo de correo marítimo regular, trimestral primeiro e bimestral a partir de 1778, entre as cidades da Coruña e Montevideo polo Marqués de Grimaldi e que comenzou en 1767 para cubrir as necesidades postais de España con América do Sur seguindo o modelo do Correo Ultramarino A Coruña-A Habana establecido en 1763. A primeira fragata en cubrir o servizo foi La Princesa que levantou a áncora da Coruña o 15 de decembro de 1767, partiu en viaxe de regreso o 18 de xuño de 1768 e atracou na cidade herculina o 24 de setembro de 1768. Outras fragatas que fixeron o percorrido foron La Diana, La Diligencia, La Nueva Cantabria, El Patagón e El Tucumán.
Piñeiro, Trasmonte, Oroso
Piñeiro é un lugar da parroquia de Trasmonte, no concello de Oroso. Segundo o INE no ano 2018 tiña 38 habitantes (18 homes e 20 mulleres).
Misterio (teatro)
miniatura|Misterio de Elx, escena do descenso do anxo na "Mangrana".
Piñeiro, Trasmonte, Oroso
O primeiro domingo de xuño celébrase a festa de san Román na capela de Fafián.
Por Piñeiro pasa o rego da Pena.
Misterio (teatro)
O misterio é un drama relixioso cristián medieval que pon en escena pasaxes das Sagradas Escrituras e, con preferencia, da vida, paixón e morte de Xesús. Desenvolvéronse en gran parte de Europa entre os séculos XIII e XVI. Ao primeiro representábanse dentro dos templos ou nos pórticos, e máis tarde nas prazas das cidades e vilas pero sempre autorizadas e amparadas polas autoridades eclesiásticas.
Significados e desenvolvemento
O termo misterio (do latín «mysterium», cerimonia) fai referencia ao tipo de representación mais tamén está en relación co mester, oficio dos gremios responsables de conservar e representar estes dramas relixiosos.
A súa orixe está nos diálogos dramatizados en latín que se realizaban no interior dos tempos que no percurso do tempo van evolucionando:, con diálogos máis elaborados e con acción dramática, cunha tendencia a aumentar o número de participantes na representación, integrando actores laicos, e a partir de 1210 en exclusiva, ao prohibir unha bula papal a actuación dos relixiosos , abandonando o interior das igrexas, saíndo ás rúas e por veces facéndose itinerante, utilizando a lingua vulgar en contraposición co emprego do latín nos oficios e ampliando a temática relixiosa, máis alá da vida de Xesús, contando as vidas dos santos ou os milagres da Virxe, liberando o modelo do drama sacro do xugo relixioso, mesturándose en certo xeito co teatro profano medieval.
Misterios occitanos
Dos misterios occitanos do século XIII apenas se conservan restos, constituíndo o século XIV é o período máis orixinal do misterio occitano, con dúas pezas importantes, a Passion Didot e sobre todo Jeu de Sainte Agnès, considerada a obra máis remarcable do teatro occitano anterior a 1500. Os século XV e XVI foron fecundos con numerosas mencións nas fontes históricas de celebracións de misterios, dividíndose os textos conservados en dous grupos, os coñecidos como misterios rouergats, conservados un códice, e que tratan da creación, a historia de Cristo e o xulgamento definitvo e outro grupo de carácter haxiográfico como Istorio de Sanct Poncz ou Istoria Petri et Pauli, con algunhas pezas que non se encadran en ningún dos dous grupos como Ludus sancti Jacobi ou Lou Mysteri des Rampans
Misterios cataláns
Hai abondosos documentos conservados sobre o drama sacro medieval nos territorios de lingua catalá. Xa en 1380 hai noticias da representación na diocese de Xirona, do Misteri del Martiri del molt gloriós Sant Esteve; e nesa época tamén dos misteris del Bisbetó en Montserrat. E entre os últimos, o Victoria Christi, escrito por Bartolomé Palau no século XVI. Pero o máis coñecido é o Misteri de Elx, que se escenifica cada 14 e 15 de agosto no interior da Basílica de Santa María desde a segunda metade do século XV. É única por se representar sen interrupción ata a actualidade, superando a prohibición que desde o Concilio de Trento había para representar obras teatrais no interior das igrexas, grazas a unha bula concedida polo papa Urbano VIII en 1632.
Misterios casteláns
En castelán o exemplo máis antigo é o Auto de los Reyes Magos, de finais do século XII e representada en Toledo, seguindo as tradicións desenvolvidas nas catedrais francesas. Consérvanse moitas obras, as máis coñecidas son Nacimiento de Nuestro Señor de Gómez Manrique, que se representaba no mosteiro de Calabazanos), da segunda metade do século XV; a Tragedia llamada Josephina de Miguel de Carvajal e oAuto de las Cortes de la Muerte de Carvajal e Luis Hurtado, ámbalas dúas do século XV; e a Farsa sacramental en coplas de Hernán López Yanguas, contra 1520. Da tradición dos misterios casteláns xurdiu o Auto sacramental que perviviu ata o século XVIII.
Bagarelas, Vilela, Rodeiro
Bagarelas é un lugar da parroquia de Vilela, no concello pontevedrés de Rodeiro, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 25 habitantes (14 homes e 11 mulleres), o que supón unha diminución de 2 habitantes con respecto ao ano 2000.
Misterio (teatro)
Misterios ingleses
Os misterios ingleses, coñecidos como «miracle-play», consérvanse reunidos en varias coleccións, York (84 pezas) Chester (con 24 pezas), Towneley (30 pezas) e a de Coventry (de 42 pezas), practicamente cada condado ou cidade importante tiña o seu ciclo.
Misterios córnicos
Coñécense tres misterios en córnico, coñecidos como Ordinalia, datados a finais do século XIV: Origo Mundi, Passio Christi e Resurrexio Domini .
Misterios alemáns
Os mellores documentados son os de Santa Catarina de Alexandría e o de Santa Dorotea, ambos os dous do século XIV. Aínda se representan as «Passionspiel» en Oberammengau, o o «Osterpiel» de Viena e algúnhas pezas natalicias como as «Weihnachtpiel».
Misterios croatas
A partir do século XV desenvolvéronse misterios en croata na cidades do Adriático, sendo os máis coñecidos Mirakul slavne dive Marie, ''Prikazanje historije sv. Panucija e Prikazivanje života sv. Lovrinca''
.cym
.cym (de cymraeg, "galés") é un dominio de Internet de nivel superior proposto en 2006 para páxinas escritas en lingua galesa. A campaña pola súa creación foi iniciada logo da introdución do dominio .cat, usado para aquelas páxinas web que salienten a lingua e cultura catalás.
A declaración de misión da campaña di:
Toppdomän
Carlos Villanueva
Carlos Villanueva pode referirse a:
John Archibald Wheeler
John Archibald Wheeler, nado o 9 de xullo de 1911 e finado o 13 de abril de 2008, foi un eminente físico teórico estadounidense.
Un dos derradeiros colaboradores de Albert Einstein, tratou de acadar a conclusión da visión de Einstein sobre a teoría do campo unificado. É coñecido asemade por ter acuñado os termos 'furado negro' e 'furado de verme'.
Arthur Wellesley, duque de Wellington
Arthur Wellesley, 1º Duque de Wellington, nado en Dublín o 1 de maio de 1769 e finado no castelo de Walmer, en Kent (Inglaterra), o 14 de setembro de 1852, foi un militar do exército británico e mais un estadista. Está considerado unha das figuras militares e políticas máis prominentes da primeira metade do século XIX. Xogou un salientábel papel durante as guerras napoleónicas, chegando a atinxir o grao de mariscal de campo. A súa fama provén en boa medida de ser o home que derrotou a Napoleón na Batalla de Waterloo en 1815.
Traxectoria
Arthur Wellesley era o terceiro fillo de Garret Wesley, 1º conde de Mornington. Cóidase que naceu, ben en Dublín, ben nas posesión familiares do condado de Meath, Irlanda, daquela posesión británica. A data do seu nacemento non se coñece con certeza: aínda que el celebraba o 1 de maio, corresponde ao rexistro parroquial, e o normal era bautizar varios días despois do natalicio. O seu nome orixinal, Arthur Wesley foi cambiado legalmente en marzo de 1798. miniatura|Arthur Wellesley por [[Francisco de Goya (1812).]] Wellesley estudou en Eton de 1781 a 1785, e máis tarde foi enviado a Bruxelas para completar a súa educación. En 1787, seu pai comproulle un emprego de alférez no rexemento de infantería 73º. Logo dun primeiro período de instrución no Reino Unido, ingresou na escola militar de Angers, en Francia.
De 1787 a 1793, foi axudante de campo de dous sucesivos Lord Lieutenant de Irlanda. En 1788 foi ascendido a tenente. En 1790, foi elixido deputado (independente) de Trim, na Cámara dos Comúns de Irlanda, posto que conservou até 1797.
Progresou rapidamente no exército —en boa medida mercé ao sistema da época, polo cal os oficiais podían (e con frecuencia debían) comprar o seu grao—, de xeito que en 1793, ascendeu a tenente coronel no 33º rexemento de infantería. Combateu nos Países Baixos entre 1794 e 1795. Pertenceu tamén á masonería.
En 1796, despois de ser promovido a coronel, marcha co seu rexemento para a India. No ano seguinte, seu irmán máis vello, Richard Wellesley, conde de Mornington, é nomeado gobernador xeral da India. Cando estoura a guerra en 1799 contra o sultán de Mysore, Tipû Sâhib, Arthur Wellesley manda unha división propia. Foi nomeado gobernador de Seringapatam e de Mysore, posto que manterá até 1805. Grazas ás súas vitorias militares, foi designado comandante supremo (político e militar) do Decán, obtendo novas vitorias, especialmente contra o xefe bandoleiro Dundiat Wagh e contra os marathas en 1803. En 1804 é ordenado cabaleiro da Orde de Bath. Cando o seu irmán cesa no mandato en 1805, Arthur retorna ao Reino Unido canda el.
En 1806, Wellesley é elixido parlamentario por Rye (Sussex) por seis meses na Cámara dos Comúns do Reino Unido. No ano seguinte, é elixido por Newport (Illa de Wight), que representará durante dous anos. Durante este período, está afiliado aos tories. En abril de 1807, é designado para o «consello privado do rei», mais a súa carreira política veuse interrompida ao ser destinado ao continente para loitar nas guerras napoleónicas.
Guerra contra Napoleón
Wellesley serviu na desgraciada expedición conxunta anglo-rusa ao Norte de Alemaña en 1805. Despois da batalla de Austerlitz, retornaron sen cumprir os obxectivos. A actuación como comandante suplente nunha expedición a Dinamarca, en 1807, valeulle o ascenso a tenente xeneral.
No ano seguinte, Wellesley estaba a prepararse para comandar unha expedición a Venezuela, cando se iniciou a revolta ibérica contra os franceses, comezando a Guerra Peninsular. Wellesley foi enviado a Portugal, onde derrotou ás tropas napoleónicas nas batallas de Roliça e de Vimeiro no mesmo ano. Desafortunadamente, foi relevado do mando pouco despois do último choque, pois o xeneral Dalrymple insistiu en implicalo no controvertido acordo da Convención de Sintra, que estipulara que a armada británica debía transportar as tropas francesas ao seu país, desde o porto de Lisboa, xunto coa súa impedimenta. Wellesley foi chamado a Gran Bretaña para comparecer perante un tribunal de investigación. Ficou aclarado que el asinara un primeiro armisticio, mais que non asinara a Convención.
Entre tanto Napoleón en persoa acudira a España con tropas de veteranos co obxectivo de esmagar a rebelión de españois e portugueses. Así mesmo o novo xefe das forzas británicas, sir John Moore, perdeu a vida na batalla de Elviña, nas proximidades da Coruña, no mes de xaneiro de 1809.
Aínda que a guerra non era moi favorábel, era o único sitio onde os británicos e os seus máis antigos aliados, os portugueses, eran capaces de plantarlle cara aos franceses e os seus coligados. Wellesley enviou un memorial a lord Castlereagh acerca da defensa de Portugal, subliñando o valor das súas fronteiras montañosas e defendendo o papel de Lisboa como base principal, xa que a armada británica podería convertela en inexpugnábel. Castlereagh e o seu goberno aprobaron o documento, nomeándoo xefe de todas as forzas británicas en Portugal, cuxo número acrecentaron de 10.000 a 26.000 homes.
Rapidamente reforzado, Wellesley iniciou a ofensiva en abril de 1809. Primeiro atravesou o Douro cun brillante "golpe de man" (Segunda batalla de Porto), derrotando as tropas francesas acantonadas na cidade, e uníndose ás tropas españolas mandadas polo xeneral De la Cuesta. Ambos buscaron a Marechal Victor, pero o irmán de Napoleón, o rei Xosé, reforzou o exército de Victor, que atacou primeiro, porén as tropas anglo-hispanas venceron na batalla de Talavera. Esta vitoria implicou o ennobrecemento de Wellesley como "vizconde Wellington de Talavera e de Wellington". Como o Marechal Soult tentase reaccionar, os británicos víronse compelidos a retirarse para Portugal. Privado das subministracións que lle prometeran os españois e non contando cos movementos de Soult, Wellington non puido xa crer nas promesas españolas.
En 1810, un novo grande exército francés so mando do mariscal André Masséna invadiu Portugal. A opinión británica, tanto na illa como no exército, era unanimemente pesimista: deberían evacuar Portugal. Mais Wellington primeiro atrasou os franceses en Buçaco, e logo bloqueounos na península de Lisboa coas súas magníficas defensas, as liñas de Torres Vedras, que foran brillantemente amañadas en segredo total, en tanto os flancos estaban resgardados pola armada británica. Unhas trabucadas e famentas tropas invasoras francesas retiráronse logo de seis meses. Wellington perseguiunas e, en varias escaramuzas, botounas de Portugal, salvo unha pequena gornición de Almeida, que foi asediada.
En 1811, Masséna volveu a Portugal para auxiliar a Almeida, mais Wellington derrotou aos franceses en Fuentes de Oñoro. Mentres, o subordinado de Wellington, o vizconde de Beresford, venceu o exército meridional de Soult na sanguenta batalla de Albuera. No mes de maio, Wellington foi promovido a "xeneral". Almeida caeu, pero os franceses mantiveron as fortalezas xemelgas de Ciudad Rodrigo e Badaxoz, chaves das estradas que, por pasos montañosos, comunicaban o centro de España e Portugal.
En 1812, marchando velozmente cara o Sur, cercou a fortaleza de Badaxoz durante un mes, para rematar tomándoa nunha noite sanguenta. O asalto de Badaxoz é famoso por ser a única vez en que perdeu a compostura en público, perdendo os estribos e berrando ante a vista dos británicos mortos nas brechas das murallas.
O seu exército resultou a partir de aí reforzado, en todas as divisións, por unidades dun rexurdido exército portugués, que Beresford reconstruíu. Xa en campaña en España, derrotou aos franceses na batalla de Arapiles, Salamanca, collendo vantaxe dun erro pequeno de posicionamento dos galos. A vitoria determinou a liberación da capital española, Madrid. Foi recompensado co título de conde (Earl) e logo co de marqués de Wellington, séndolle concedido o mando de todas as tropas aliadas na Península Ibérica.
Tentou entón tomar a vital fortaleza de Burgos, que gardaba o camiño entre Madrid e Francia, mais fracasou debido á falta de equipamento de asedio. Os franceses, mentres, abandonaron Andalucía, procurando a converxencia de varios corpos de exército que puxeran en posición delicada ás forzas aliadas inimigas. Wellignton habilmente retirou o seu exército, para reunirse con corpos menores mandados por Rowland Hill, e retroceder para Portugal. Aínda que Soult nese momento, no mes de novembro de 1812, posuía vantaxe numérica, dubidou en atacar, temoroso da dirección militar británica. Porén a derrota francesa en Salamanca que obrigara á súa retirada de Andalucía, e a perda temporal de Madrid, danara de xeito irreparábel o prestixio do goberno monicreque pro-francés en España.
No ano 1813, Wellington dirixiu unha nova ofensiva, esta vez contra as liñas de comunicación francesas. Atacou nas alturas ao Norte de Burgos, inesperadamente fixo traer as subministracións desde Santander, na costa cantábrica, en vez de Portugal. Persoalmente conduciu unha pequena forza contra o centro do exército francés, mentres o groso das tropas - mandadas por sir Thomas Graham - envolvía a destra francesa, o que levou aos franceses a deixar Madrid e Burgos. Continuando o seu envolvemento, Wellington colleunos e esmagounos na batalla de Vitoria, vitoria que lle valeu ser promovido ao rango de mariscal de campo. Desgraciadamente, as tropas británicas racharon a disciplina para saquear as carruaxes francesas abandonadas en vez de perseguir os derrotados inimigos. Wellington, no seu informe posterior á batalla, furioso, alcumounas de "feces da terra, só alistados para beberen".
Poucos meses despois, en 1814, logo de tomar as pequenas fortificacións de Pamplona e Donostia, Wellington invadiu Francia, e puxo asedio a Tolosa, defendida polos franceses so mando do mariscal Soult. O sitio foi interrompido unha vez que se recibiron novas da rendición do propio Napoleón, que algún tempo despois se exiliou na illa de Elba.
O 26 de febreiro de 1815, Napoleón fuxiu de Elba e retornou a Francia. Retomado o control sobre o país cara o mes de maio, enfrontouse a unha renovada alianza en contra del. Wellington deixou Viena, para emprender a que sería coñecida como a Campaña de Waterloo. Chegouse até Bélxica para coller o mando do exército anglo-xermano e o seu aliado belga-holandés, todos colocados en paralelo ás forzas prusianas de von Blücher. Os franceses penetraron en Bélxica, derrotando aos prusianos na batalla de Ligny, e vencendo tamén na de Quatre Bras, ambas non decisivas, mais que obrigaron ao exército anglo-xermano a retirarse a liñas sobre a estrada de Bruxelas, xusto ao Sur da pequena localidade de Waterloo. Logo dun día enteiro de combate, coas tropas anglo-aliadas resistindo os asaltos franceses, estes ficaron ao final desconcertados pola inesperada chegada do exército prusiano de von Blücher. A Garda imperial napoleónica foi traxicamente desfeita polas descargas de fusilería dos británicos, o que provocou a derrota en desbandada das tropas francesas. O día 22 de xuño de 1815 o Emperador abdicou outra vez, sendo trasladado polos británicos á afastada illa de Santa Helena. A batalla de Waterloo foi entón xa elevada ao rango dunha das quince batallas decisivas da Historia.
Correo Ultramarino A Coruña-A Habana
O Correo Ultramarino A Coruña-A Habana foi un servizo de correo regular, mensual, entre A Coruña e A Habana establecido en 1763 como consecuencia da organización do correo entre España e América establecida polo marqués de Grimaldi. O servizo cubría o norte das posesións españolas mentres que para o sur se estableceu o Correo Ultramarino A Coruña-Montevideo en 1767.
Arthur Wellesley, duque de Wellington
Últimos anos
Wellington volveu á política de novo en 1819, cando foi nomeado Master-General of the Ordnance no goberno tory de lord Liverpool. En 1827, foi designado comandante en xefe do exército británico. Xunto con Robert Peel, Wellington converteuse nunha das personalidades ascendentes do partido tory, chegando en 1828 a Primeiro Ministro.
Como Primeiro Ministro, Wellington actuou como o arquetipo de político ultraconservador, porén foi durante o seu mandato cando se aprobou a lei de emancipación dos católicos, que lles garantía practicamente todos os dereitos civís no Reino Unido, de xeito que lord Winchilsea acusou ao duque de ter "traidoramente maquinado para destruír a constitución protestante". Wellington desafiouno entón a duelo, o cal tivo lugar o 21 de marzo de 1829 nos campos de Battersea. No momento de disparar, Wellington deliberadamente tirou para un lado e Winchelsea disparou ao aire.
O gabinete Wellington caeu a fins de 1830, ano no que houbo numerosos motíns no verán e no outono. Os Whigs, que non foran quen de lograr o poder desde a década de 1770, adiviñaron que as reformas políticas podían ser a chave que lles facilitase o retorno ao goberno. Wellington, que seguía a pé da letra o camiño político conservador tory, perdeu unha votación de confianza o 15 de novembro de 1830. Foi substituído no cargo de "premier" por Charles Grey, que comezou unha gran reforma liberal, antes de verse obrigado a pasala á forza pola Cámara dos lores.
Cando os tories tornaron ao poder en 1834, Wellington refugou o posto de Primeiro Ministro, que foi aceptado por Robert Peel, mais como este estaba en Italia, aínda tivo que asegurar a interinidade por tres semanas, entre novembro e decembro de 1834. So o primeiro goberno Peel (1834-1841), Wellington foi Ministro de asuntos exteriores, e no segundo gabinete Peel (1841-46) foi Ministro sen carteira e presidente da Cámara dos Lores.
Wellington retirouse da política en 1846, aínda que seguiu como comandante en xefe das forzas armadas, volvendo ao primeiro plano da política en 1848, cando colaborou a organizar unha forza de protección para Londres, nun ano de efervescencia revolucionaria en toda Europa.
Freixo de folla estreita
miniatura|Fraxinus angustifolia
O freixo de folla estreita ou freixo de folla pequena (Fraxinus angustifolia), é unha árbore da familia das Oleaceas. É o freixo máis común na Península Ibérica, en Galiza abunda no sur do país, sendo substituído no norte polo freixo común (Fraxinus excelsior).
Características
Árbore caducifolia que pode acadar os 18 m de altura, coa copa ampla e o toro cunha casca cinsenta e rugosa e gretada. Follas opostas con 7-9 folíolos de forma ovado-lanceolada, coa base enteira e finamente dentados na metade superior. Limbo verde claro na face superior, con pubescencia nos nervios da cara posterior. Pecíolos con peliños. As xemas son de cor castaña clara.
Flores aparecendo ao principio da primavera despois de desfacerse das súas follas xeralmente ao comezar o inverno ou con posterioridade. Son dioicos, e dispóñense en mestas panículas terminais e axilares. Florea en febreiro-abril. Froito en sámara linear-lanceolada, truncada oblicuamente. Os froitos atópanse onde empeza a poliña do último ano.
En Galiza
Acostuman aparecer individuos illados, raramente formando freixedos en lugares frescos, pasteiros, sebes, brañas, lameiros, coma especie das fragas ou nos bosques de ribeira xunto a amieiros, salgueiros, pradairos, abeleiras, acivros, sabugueiros, loureiros, estripeiros, bidueiros e carballos.
No Mediterráneo
No Mediterráneo os freixedos forman parte dos bosques de ribeira e instálanse con preferencia en terreos silíceos, onde existe un nivel de auga freática oscilante ao cabo do ano. As árbores coas que se mestura o freixo no mediterráneo son, nos terreos máis frescos, lamigueiros e salgueiros pero tamén con umeiros e aciñeiras nas veigas. Nas montañas da España occidental é moi corrente que aparezan os freixos formando unha paisaxe característica, de sebes lineares densas e muros de pedra, flanqueados de árbores demoucadas. En menor medida, os freixos mestúranse con abeneiros nos solos húmidos, así como con chopos brancos nas veigas chairas. As camposas máis estendidas nos freixedos están cubertas de gramíneas vivaces de talle medio, como o feo de Castela (Agrostis castellana) Festuca ampla, Lolium perenne e un tapiz de flores como o cáncaro.
Onde o gando e a fauna descansa adóitase desenvolver un arbusto, o sabugueiro, e por todas as partes medran as coñecidas ortigas (Urtica dioica) e diversas labiadas de follas moi semellantes, chamadas por iso ortigas mortas (Ballota nigra, Lamium maculatum, Lamium purpureum etc.), carapichos (Arctium minus), lingua de boi (Pentaglottis sempervirens), grama das boticas Elymus repens e os altos herbais de cicutas (Conium maculatum). Na época de choivas estas paraxes convértense en verdadeiros criadeiros de cogomelos comestíbeis, sobre todo de bola de neve (Agaricus arvensis) e pés azuis e violetas (Lepista nuda e Lepista personata). Se este lugar é máis avesío proliferan as comunidades escianitráofilas coa herba alleira (Alliaria petiolata), a herba roqueira (Convolvulus sepium) e a medicinal magarza (Chrysanthemum parthenium).
Nos lugares onde se rega no verán con canles ou regueiras, fórmanse os produtivos prados de sega con abundancia de gramíneas altas como aArrhenatherum bulbosus, Dactylis glomerata), feo branco (Holcus lanatus), rabo de rato (Phleum pratense) e feo de Castela (Agrostis castellana). Os troncos e pólas dos freixos vístense a miúdo cunha camada cinsenta prateada de liques (Parmelia glabra, Physcia leptalea, e Physcia ascendens) e, con frecuencia, do lique alaranxado Xanthoria parietina, ligado a árbores iluminadas e moi frecuentadas polas aves. Son importantes os freixedos que aparecen nas vertentes norte e sur do Sistema Central, nas provincias de Ávila, Segovia, e Madrid. Tamén son importantes os freixedos nos vales dalgunhas montañas en Andalucía.
Tradicionalmente os freixos esmoucáronse, polo que presentan troncos moi desenvolvidos.
Distribución
Habita no sur de Europa, suroeste de Asia e noroeste de África. Na Península Ibérica atópase en case todo o territorio, tamén en Galiza. As poboacións do nordeste da península Ibérica con pubescencia no envés dos folíolos considéranse da subespecie oxycarpa. Escasea nas provincias da Coruña e Lugo, onde é substituído por Fraxinus excelsior. No norte de África é habitual en ríos e arroios do extremo norte desde Marrocos até Tunisia. Polo sur chega até o Alto Atlas e o Atlas Sahariano.
Subespecies
Hai 4 subespecies
Usos
Os freixedos foron utilizados historicamente como devesas para pasto, das cales aínda quedan bastantes aos pés dos montes da provincia de Madrid, aínda que agora se atopan moi ameazadas pola presión urbanística. A madeira dura, flexíbel é resistente aos golpes repetidos, considerándose madeira nobre. Estas características fana idónea para facer arcos, mangos de ferramentas, bates de crícket, bates de béisbol, hurleys, paus de hóckey, raquetas de tenis e outros usos que esixen gran forza e resistencia. Tamén adoita usarse coma material para instrumentos musicais como guitarras.
No agro galego, estimábase moito para a fabricación das distintas partes do carro, coma o eixo ou as cangas; tamén para os mangos de instrumentos e aínda hoxe en día emprégase para facer partes curvas de mobles e barcos. A Armada Española utilizou os freixos do norte da península na industria da cordoaría dos barcos e outras pezas de artillería. Ademais subministra excelente leña e carbón.
Empréganse tamén en paisaxismo e xardinaxe coma especies ornamentais.
Sinonimia
Outros nomes para a mesmo árbore son:
Nome común
Ademais de freixo, a forma máis común en toda Galiza, outras denominacións galegas son: afereixo, afreixo, freixa, freixeira e frinxo. Para o colectivo existen as denominacións freixal, freixedo, freixeiro e freixido.
Cómpre ter en conta que freixa ten o significado de "caída de auga nun río", "fervenza".
Rebordaos, Castroverde
San Xurxo de Rebordaos é unha parroquia que se localiza no concello de Castroverde. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 93 habitantes (49 mulleres e 44 homes), distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 96 habitantes.
Lingua saami de Kainuu
Os habitantes orixinais de Kainuu eran cazadores e pescadores saami até o século XVII, cando o gobernador xeral de Finlandia Per Brahe promociounou o crecemento da poboación da rexión concedendo dez anos de exención fiscal a novos colonos. A necesidade de poboar Kainuu con granxeiros fineses viña porque a área estaba ameazada no leste polos rusos.
Os inmigrantes que chegaron a Kainuu proviñan principalmente da provincia histórica de Savonia, polo que o dialecto de finés falado na actualidade en Kainuu é moi semellante ao dialecto de dita rexión.
Monte de Santa Trega
miniatura|300x300px|O monte de Santa Trega dende a praia de Camarido, Portugal O monte de Santa Trega, de 341 metros de altitude, está situado no extremo máis sudoccidental de Galicia, no concello da Guarda, nun lugar desde o que domina a desembocadura do río Miño.
O monte ten unhas pendentes moi pronunciadas e o dominio visual do contorno fixo que fose un lugar estratéxico habitado desde moito antes do levantamento do castro de Santa Trega, como testemuñan os petróglifos alí atopados de máis de 2000 anos de antigüidade.
Nel, áchase a ermida de Santa Trega e próximo á porta do templo unha lápida de pedra cunha morea de marcas de cantaría, colocada con ocasión do festival de 1979 en honor aos poveiros de Póvoa de Varzim, en Portugal. Ao parecer, trátase dunha reprodución en pedra da porta de madeira orixinal da ermida, que contiña esas marcas/siglas; é salientábel a súa similitude coas existentes en igrexas, mosteiros, etc. na Europa medieval.
Siglas poveiras
miniatura||En conmemoración dos poveiros portugueses, festival de 1979.miniatura|esquerda|Catálogo de tipos de siglas poveiras/marcas de cantaría identificadas na ermida do monte de Santa Trega.Identificáronse un total de 80 marcas/siglas de 40 tipos diferentes.
Illas Obi
Nelas atópase unha fauna moi interesante para a comunidade científica, pois se atopan na área da Liña de Wallace, zona de especies endémicas en perigo de extinción. Grandes sectores da costa está cuberta de mangleiros.
Mayra García Bermúdez
Mayra García Bermúdez, nada o 27 de maio de 1988, é unha política galega.
Traxectoria
Está Diplomada en Ciencias Empresariais pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi elixida alcaldesa de Trabada con maioría absoluta nas eleccións municipais de 2015 liderando a candidatura do PSdeG-PSOE, o que a converteu na alcaldesa máis nova de Galicia.
Fontes
O topónimo galego Fontes pode referirse a:
Tortilla de patacas
miniatura|dereita|Tortilla de pataca.
A tortilla de patacas é un prato cociñado, composto basicamente por ovo e pataca, e que adoita levar cebola e sal. Este prato pode combinar con carne, chourizo ou distintos vexetais. Ten un aspecto plano e circular, porque se fai na tixola. As patacas frítense en aceite ata que están practicamente feitas, e logo mestúranse co ovo batido. A masa resultante bótase de novo na tixola e frítese, máis ou menos dependendo do gusto de cadaquén.
Teoría da herdanza dual
A teoría da herdanza dual (TID), tamén coñecida como coevolución xenes-cultura ou evolución biocultural, desenvolveuse entre as décadas de 1960 e 1980 para explicar que o comportamento humano é un produto de dous procesos evolutivos diferentes e interaccionantes: a evolución xenética e a evolución cultural. Na TID, defínese cultura como a información ou comportamento adquirido por medio da aprendizaxe social. Un dos principios centrais desta teoría é que a cultura evoluciona parcialmente por medio do proceso de selección darwinista, a cal os teóricos da herdanza dual describen a miúdio por analoxía coa evolución xenética.
Neste contexto, a 'cultura' defínese como o 'comportamento aprendido socialmente', e a 'aprendizaxe social' defínese como copiar os comportamentos observados nos outros ou comportamentos adquiridos porque foron ensinados por outros. A maioría dos modelos feitos no campo dependen da primeira dinámica (copiar), aínda que tamén poden ser ampliados á ensinanza. A aprendizaxe social no seu modo máis simple implica copiar cegamente os comportamentos dun modelo (comportamento observado de alguén), aínda que tamén se comprende que ten moitos nesgos potenciais, como o nesgo do éxito (copiar daqueles que se perciben en mellor situación), nesgo de status (copiar a aqueles que teñen maior status), homofilia (copiar dos que son máis parecidos a nós), nesgo conformista (copiar desproporcionadamente os comportamentos que a maioría da xente realiza) etc. Comprender que a aprendizase social é un sistema de patrón de replicación, e comprender que hai diferentes taxas de supervivencia para diferentes variantes culturais aprendidas socialmente, establece, por definición, unha estrutura evolutiva: a evolución cultural.
Como a evolución xenética se comprende relativamente ben, a maioría do DIT examina a evolución cultural e as interaccións entre a evolución cultural e a evolución xenética.