cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carapintadas
Primeiro alzamento
Outras dependencias militares sumáronse á acción, ante a férrea oposición da poboación civil, en especial as tropas ao mando do tenente coronel Aldo Rico —entón ao mando do Rexemento de Infantería de San Javier (Misiones)—,que se acuartelou na Escuela de Infantería de Campo de Maio. Aos reclamos dos xa alcumados carapintadas incluían a destitución do xefe do Exército, o xeneral Héctor Ríos Ereñú —formulando que os xefes que impartiron as ordes “hoy están en libertad desprocesados, ascendidos y gozando de un privilegio que no merecen"— e esixindo unha solución política para os xuízos aos represores do proceso. E dicía Rico que “si quienes dieron las órdenes van a la justicia no tenemos ningún problema en ir todos a la justicia, pero ningún hombre de bien que vista uniforme militar puede ampararse escudándose en el sacrificio de sus subalternos”.
Porén, a actitude política e pública fronte ao alzamento foi uniforme; os principais partidos do país —UCR, PJ, UCD, PDC, PI, PC e PS— subscribiron a Acta de Compromiso Democrático, opoñéndose á actitude dos militares pero recoñecendo varios grados de responsabilidade na represión. Este último punto levou ás forzas de esquerda —o MAS, o PCR, o PO, e as Nais de Praza de Maio— a distanciarse do grupo dos asinantes. Manifestacións populares fixéronse presentes en Campo de Maio e a Praza de Maio, esixindo a rendición dos sublevados. Alfonsín parlamentou con Rico en Campo de Maio, acordando as condicións da rendición, no que se lle cuestionaría logo como un acto de debilidade política. Ao seu regreso, desde o balcón da Casa Rosada, anunciaría a capitulación dos amotinados.
Barreiro fuxiu, e foi capturado dúas semanas máis tarde. Tanto el como Rico pasarían a mans da xustiza, Barreiro a militar e Rico a civil, sendo xulgado en San Isidro por insurrección. Finalmente, meses máis tarde, a lei de Obediencia Debida satisfaría algúns dos seus reclamos. Rico foi o único que permaneceu en prisión, que debería cumprir na Escola de Suboficiais de Campo de Maio, á espera do xuízo.
Segundo alzamento
Sería novamente Rico a principal figura do segundo conato de rebelión, que tivo lugar en xaneiro de 1988 na localidade corrientina de Monte Caseiros. O 30 de decembro concedéraselle o privilexio de arresto domiciliario; dúas semanas máis tarde, enviou un comunicado afirmando que descoñecía a autoridade do Estado Maior do Exército e dos tribunais militares por non ver garantida a xustiza, e escapou. A autoridade militar, o tenente xeneral José Dante Caridi, sucesor de Ríos Ereñú, declarou a Rico en rebelión, e o ministerio de Interior ordenou a súa captura inmediata.
Tres días máis tarde atopouno no Rexemento de Infantería 4 de Monte Caseiros, cuxo comandante, o coronel Álvarez de Igarzabal declarou que adhería ao expoño de Rico, bautizado como Operación Dignidade. Caridi, á fronte do Segundo Corpo de Exército, fixo fronte ás tropas insurrectas, que se renderon sen presentar batalla. Os detidos foron numerosos; Rico, tras declarar publicamente que non se arrepentía dos seus actos e afirmar que a dúbida é a jactancia dos intelectuais, regresou a prisión. Uns 430 oficiais e soldados serían levados a xuízo polas súas accións nos dous alzamentos; aínda que os casos relativos ao terrorismo de Estado e a tortura durante a ditadura diminuíron, a protesta das faccións promilitares non cesou. Rico, desde a súa cela, converteuse na principal figura dos ultradereitistas Alerta Nacional e Movimiento por la Dignidad Nacional..
Terceiro alzamento
O terceiro e último dos alzamentos durante o goberno de Alfonsín tivo lugar o 1 de decembro de 1988, cando uns 45 oficiais da unidade Albatros, un corpo de elite da Prefectura Naval Arxentina saqueou de armas o arsenal das dependencias de Prefectura en Zárate, provincia de Buenos Aires, e rebelouse. Alfonsín considerou o problema menor, ao non provir do Exército senón dunha forza de menor importancia, pero os rebeldes trasladáronse á Escola de Infantería de Campo de Maio, onde se sumaron a un grupo de militares que novamente coparon o cuartel. O seu líder era o entón coronel Mohamed Alí Seineldín, cabeza da facción carapintada alcumada Virgen de la Valle. Seineldín, un carismático veterano da guerra das Malvinas, asesor de Manuel Noriega na formación de comandos, e declarado membro da rama máis nacionalista e ultracatólica do exército, afirmou que o obxectivo da acción era "salvar el honor" das Forzas Armadas.
Caridi mobilizou rapidamente as tropas leais, rodeando rapidamente a guarnición de Campo de Maio. Con todo, varios grupos declararon o seu apoio aos carapintadas na provincia de Buenos Aires, así como en Córdoba e Salta; a rebelión máis importante foi a do Batallón de Loxística 10 de Vila Martelli, na periferia do Gran Buenos Aires, onde se dirixiron os rebeldes de Campo de Maio evadindo o cerco. O xeneral Isidro Cáceres foi destacado polo mando leal para enfrontalos, pero con ordes de non iniciar accións armadas salvo en caso de extrema necesidade. Acantonados alí, o 4 de decembro anunciaron as súas esixencias: a destitución de Caridi, a extensión da lei de Obediencia Debida a todo o persoal militar excepto os membros da Xunta, amnistía para os procesados polos alzamentos anteriores, e impunidade para todos os participantes neste excepto Seineldín. Baixo o eufemismo de un acuerdo para evitar el derramamiento de sangre, o goberno accedeu a estas case sen excepción. Seineldín foi procesado, así como o maior Hugo Abete, que non depuxo as armas ata varios días máis tarde. Caridi foi pasado a retiro, e as esixencias militares de incrementos orzamentarios e salariais foron atendidas.
Os indultos do goberno de Menem
Outras peticións veríanse saciadas polo indulto decretado polo novo presidente, Carlos Menem, en outubro de 1989, que incluían a 164 dos carapintadas, 39 oficiais condenados por delitos cometidos durante a represión, e os mandos culpábeis de neglixencia durante a guerra das Malvinas. Os indultados incluían aos ex xenerais Juan Sasiain, Albano Harguindeguy, Santiago Riveros, Acdel Vilas, Luciano Benjamín Menéndez e Reynaldo Bignone.
Con todo, Seineldín, volveu rebelarse o 3 de decembro de 1990, en protesta contra a crecente inxerencia do poder político na cúpula militar. O violento alzamento provocou varios mortos, e foi finalmente reducido, dando lugar a centos de arrestos e case 600 procesos por insurrección. Con todo, poucos días máis tarde Menem completaría os indultos, dando a liberdade aos membros da Xunta e outros militares e civís, varios deles condenados a prisión perpetua: Jorge Rafael Videla, Emilio Eduardo Massera, Roberto Eduardo Viola, Ramón Camps, Guillermo Suárez Mason, o exministro de Economía José Alfredo Martínez de Hoz e o ex xefe da Policía Federal Arxentina Ovidio Ricchieri. Só Seineldín, unha figura afecta aos xestos desmesurados e heroicos, permaneceu en prisión a consecuencia dos incidentes. Este foi indultado en maio de 2003 polo presidente Eduardo Duhalde.
O avión de Cangas
O avión de Cangas é un conto de literatura infantil de Darío Xohán Cabana, publicado en 1992 por Edicións Xerais de Galicia. Foi finalista do Premio Merlín de 1991.
Trama
Belarmino é un pequeno avión de seis prazas que cobre a ruta entre Cangas e Vigo, cruzando a ría de Vigo desde a praia de Rodeira até a explanada do Club Náutico. Unha noite unha turbulencia do aire fai que rompa unha á. Para arranxarlla chegan John Balan e Pepiño da Cagula, o Ferreiro de Tirán. O primeiro lanza unha corda até o avión, que estaba parado no aire, e o segundo rubiu por ela até soldarlle a á.
O Ferreiro, que fora funambulista de circo, intenta convencer a Belarmino de que deixe de facer a ruta, pois xa vai maior e un día pode ter un accidente. Balan, pola súa banda, conta as súas aventuras nos Estados Unidos de América, e explica que Marlon Brando é de Cuspedriños, e que Burt Lancaster, Henry Fonda, Buffalo Bill, Kirk Douglas e John Wayne son galegos. Ao cabo, o Ferreiro e Belarmino marchan para tomar fotos do cruceiro do Hío, mais desde o aire miran a Balan perseguido polos irmáns Dalton. Rescátano e regresan a Cangas para comer antes da viaxe da tarde.
Porén, pola tarde non vén cliente ningún, e descobren que o presidente da compañía de barcos que fai a mesma ruta está a difundir un libelo difamatorio para restarlle clientes a Belarmino. Ao pouco, os Dalton van onde eles para propoñerlles un negocio: montar un servizo postal entre Vigo e Ferrol, con paradas en Pontevedra, Santiago de Compostela e A Coruña á ida e Noia e Vilagarcía de Arousa á volta.
Os sete montan a empresa e vailles ben. Un día Belarmino anda de paseo preto das illas Cíes e atopa o director da naviera de barcos a piques de naufragar, e rescátao. Este, agradecido, retráctase das palabras que dixera en contra do avión, e publica outro libelo laudatorio, amais dunha nota de agradecemento no Faro de Vigo. Despois van entrevistalo Manuel Rivas e Xurxo Lobato. Despois fanlle unha homenaxe na ría de Vigo. Pouco despois Belarmino xubílase.
Narración
Hai un narrador omnisciente en terceira persoa. Hai moitas referencias xeográficas, e a obra está ambientada nunha ucronía en que hai unha república galega, con capital en Santiago de Compostela. Os títulos dos capítulos son rimados, e certas pasaxes do relato teñen elementos poéticos.
Amais do propio texto, ao final inclúese unha autopresentación do autor. Nela explica que ten medo a voar, e que a obra foi escrita cando vivía en Cangas.
A Pena do Carro, Verís, Irixoa
A Pena do Carro é un lugar da parroquia de Verís no concello coruñés de Irixoa, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Xosé Carlos Sierra Rodríguez
Xosé Carlos Sierra Rodríguez, nado en Pontevedra o 22 de marzo de 1950, é un historiador e político galego.
Traxectoria
Estudou Historia na Universidade de Santiago de Compostela e a Universidade de Valladolid. Foi profesor axudante de Prehistoria e Antropoloxía no Colexio Universitario de Ourense e na Facultade de Xeografía e Historia de Santiago de Compostela. Desde 1985 pertence ao corpo facultativo de conservadores de museos do Estado. Foi conservador do Museo Etnolóxico de Ribadavia, do que foi despois director. Dirixiu o Museo das Peregrinacións de Santiago de Compostela e foi subdirector xeral de Museos e Patrimonio Histórico e Documental. En setembro de 2005 foi nomeado delegado da Consellería de Cultura e Deporte en Ourense e en 2008 secretario xeral da Consellaría de Cultura e Deporte.
Gandarón
O topónimo galego Gandarón indica unha gándara grande. Pode referirse a:
Victor Cherbuliez
Victor Cherbuliez, nado en Xenebra o 19 de xullo de 1829 e finado en Combs-la-Ville o 1 de xullo de 1899, foi un novelista, autor teatral, ensaísta e crítico literario en lingua francesa.
Amerindia
Amerindia é o nome polo que se coñece a Sinfonía Nº 10 de Heitor Villa-Lobos. O seu título real era Sumé Pater Patrium e a súa estrea foi en París o 4 de abril de 1957.
Contexto
Trátase dunha obra composta en Río de Janeiro no 1952. Foi un encargo da Comissão do IV Centenário da cidade de São Paulo. Foi editada en París pola Editorial Max Eschig. O autor adicoulle a obra á súa dona Armindia Villa-Lobos.
Segue a tradicional división en movementos das sinfonías e inclúe coros e solistas. Motivo polo cal tamén se lle ten outorgado o carácter de oratorio, xa que ademais, os textos das diferentes partes teñen unha relación estreita e directa entre eles.
Textos e Instrumentación
O texto desta sinfonía baséase no poema mariano do xesuíta José de Anchieta, titulado De beata Virgine Dei Matre Maria. Ademais do latín, tamén aparecen fragmentos en portugués e en tupí. Vocalmente son cinco os participantes na obra: o coro feminino, o coro masculino, o barítono, o baixo e o tenor.
En canto a instrumentación, Villa-Lobos mesturou instrumentos propios dunha grande orquestra con outros de orixe india, coma os píos, o chucalho, o pandeiro, os guizos (ou cascabeis), os sinos (ou campás) e os cocos (ou maracas).
Estrutura
Esta sinfonía foi composta coma un oratorio en 5 movementos. Estes movementos en orde de aparición son:
Os dous de sempre
Trama
miniatura|300px|Parque do Camiño Real do Casal (en San Xoán de Poio, Pontevedra) Rañolas e Pedriño son dous rapaces que se coñecen desde cativos. Pedriño é o maior dunha familia con moitos irmáns, e vai vivir coa tía Ádega para estudar para crego. Rañolas é un rapaz moi activo, pero que fica orfo e marcha da vila co seu burro.
Pedriño é moi preguizoso, e ten como única preocupación comer. Abandona os estudos por culpa do latín, e malia que o cacique da vila lle consegue un emprego no concello, é expulsado por lambón. Porén, despois conséguelle un posto na administración de Facenda, a cambio de 100 pesos que lle dá a tía. No novo posto, nunha cidade, non se sente cómodo, sendo branco das burlas dos compañeiros e do xefe. Con todo, coñece unha rapaza costureira coa que casa e ten un fillo. Non se leva ben coa sogra, e para evitar andar pola casa vai comer por tabernas cun compañeiro do choio, hábito que abandona ao se decatar de que deixa moitos cartos. Nunha ocasión pensa en ser infiel cunha amiga da muller, pero unha persoa anónima ameázao con avisar á sogra e éntralle o medo. Despois ten unha filla. Co paso do tempo, morren a tía Ádega e mais o cacique don Andrés. Logo de comezar a roubar pólizas, gastando os cartos en merendolas. Tras ser descuberto, marcha a Arxentina, indo traballar á Pampa cun curmán seu. Logo de fracasar como tendeiro e como pastor de ovellas, regresa á cidade. Alí abandónase á vida descoidada, até que un día, logo dun soño no que se lle presenta o diaño, intenta asasinar a súa sogra cun coitelo. Desde ese momento dona Filomena comeza a respectalo, e conséguelle un traballo cómodo no concello.
Rañolas marcha como esmolante, e logo de practicar a picaresca polas feiras cunha parella, e de cruzar os Pireneos cun afiador ourensán, chega a Lourdes. Alí pasa un tempo aforrando cartos, e logo de pasar unha noite en Baiona, chega a París. Logo duns días vagueando e coñecendo a cidade, comeza a vender prensa. Logo dun encontro co afiador, éntralle morriña, e pensa en regresar a Galiza para traballar de reloxeiro. Cos cartos aforrados, vai a un cirurxián para que lle corte as pernas e lle instale unhas próteses. Despois monta a reloxería, e comeza a frecuentar a burguesía da vila. Porén, logo de ler A conquista do pan de Kropotkin e Les Ruines de Volney, devén en anarquista. Incómodo coa que entende como a súa escravitude en mans do capital, decide suicidarse, facendo estourar unha bomba na súa casa, deixando escrito na parede a palabra ¡PROTESTO!.
Narración
A obra ten unha estrutura marcada polo paralelismo e unha técnica semellante a Cousas. Presenta unha concepción determinista do ser humano, na cal as condicións sociais e a familia determinan a psicoloxía e o devir futuro dos protagonistas.
Está dividida en 44 capítulos, acompañados de cadansúa ilustración do propio autor.
Personaxes
Está centrada na vida de dous protagonistas dende a infancia ata a madurez, con dúas personalidades contrapostas; dúas historias paralelas que seguen camiños diferentes. Os protagonistas presentan dúas perspectivas da condición humana:
Espazo
A acción comeza nunha pequena vila mariñeira. A comezos do século XX, aínda era visible o ambiente rural nas pequenas poboacións urbanas. Con todo, o ambiente máis descrito é o París urbano de mans da viaxe de Rañolas. Tamén aparece reflectida a Pampa arxentina, e a cidade onde marcha Pedro e máis tarde vai traballar Rañolas.
Historia
Segundo Ramón Piñeiro, Castelao empregou na redacción desta novela o seguinte protocolo: Como queira que levaba consigo o paquete das fichas cos capítulos previstos, Castelao podía traballar independentemente con calquera deles segundo a inspiración de cada momento.
Tres relatos publicados en 1927 El Pueblo Gallego como "Cousas de Castelao" serviron de base para cadanseu capítulo d' Os dous de sempre:
Ningún destes tres relatos pasaron a publicarse nos libros de Cousas.
Señorín, Reigosa, A Pastoriza
Señorín é un lugar da parroquia de Reigosa no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 estaba deshabitado.
La Vila Olímpica del Poblenou
O barrio desenvolveuse a raíz da intervención urbanística polos Xogos Olímpicos de 1992. Nunha vella zona industrial do Poblenou, chamada Icària en recordo dos antigos socialistas utópicos, construíuse a Vila Olímpica como residencia dos deportistas participantes nos Xogos Olímpicos.
O deseño do conxunto, e a súa posterior transformación en barrio residencial, fíxose da man dun equipo de arquitectos composto principalmente por Oriol Bohigas, Josep Martorell, David Mackay e Albert Puigdomènech. A operación urbanística supoñía, á vez, a recuperación desta fronte litoral pola cidade e a creación de espazos de lecer como o Porto Olímpico, os parques do Port e da Nova Icària e a praia deste mesmo nome.
O proxecto inicial contemplaba a construción de catro rañaceos, en lugar dos dous actuais, como unha clara referencia ás Catro Columnas xónicas de Josep Puig i Cadafalch na montaña de Montjuïc derrocadas durante a ditadura de Primo de Rivera e repostas en 2010. O MOPU, o antigo Ministerio de Obras Públicas e Urbanismo, considerou que, de acordo coa lei de costas recentemente aprobada, non era posible a construción de catro torres e estimou que dous era o máximo de rañaceos que se poderían edificar. Os sectores máis nacionalistas considerárono como unha clara provocación xa que coas catro torres crearíase unha estelada xigante.
Trátase dun barrio moi popular entre visitantes estranxeiros, pola súa proximidade ás praias de Barcelona e a zona de lecer nocturno do Porto Olímpico, así como por uns cines que proxectan versións orixinais con subtítulos no centro comercial do barrio.
O Carro
O Carro forma parte de varios topónimos galegos:
Paulino Fernández
Paulino Fernández Vázquez, nado en Surribas (Adá, Chantada) en 1925 e finado no mesmo lugar o 8 de marzo de 1989, foi un labrego galego, que se fixo famoso ao cometer o maior crime en serie da historia de Galicia.
Antecedentes
Os coñecidos de Paulino Fernández falan del como un veciño introvertido, tranquilo e serio, que se levaba ben con todo o mundo a pesar de ser unha persoa reservada. Ó parecer, levaba tempo preocupado pola propiedade dunhas terras que mercara a uns parentes que vivían no Brasil, que non estaban ao seu nome no catastro, conforme relatou o seu avogado e daquela alcalde de Chantada, Sergio Vázquez Yebra, que falou na mañá do crime con el. Segundo o seu relato, o día dos acontecementos, Paulino amosábase máis nervioso e depresivo do normal e levaba un tempo obsesionado con que os seus veciños querían facerse coas terras recentemente adquiridas. Esa mesma mañá falou tamén co notario e despois fixo algúns recados pola vila de Chantada co seu irmán, Marcelino Fernández, co que quedou a xantar na casa deste.
Os feitos
Decidiu entón volver cara a Surribas por Quinzán do Carballo, e polo camiño atacou sete veciños máis, dos cales dous morreron no momento e unha máis faleceu ao cabo de vinte días polas feridas sufridas. No seu camiño tamén atopou outras persoas ás que non atacou.
Cando chegaron os gardas, Paulino xa volvera para a súa propia casa, de onde o seu irmán sacara a súa muller tras coñecer os sucesos. Prendeu lume á vivenda con el dentro e deitouse na cama. Faleceu como consecuencia deste incendio.
As vítimas
miniatura|Igrexa parroquial de Adá Incluíndo o propio Paulino Fernández, houbo oito mortos :
O enterro
O día 10 de marzo, cinco das vítimas, e tamén Paulino Fernández, foron soterradas na igrexa parroquial de Adá. O enterro do asasino realizouse unha hora antes da cerimonia conxunta das súas vítimas. A sexta vítima foi soterrada en Mato (Taboada).
Impacto cultural
O crime de Paulino Fernández aparece citado na longametraxe A matanza caníbal dos garrulos lisérxicos (1993), do cineasta Antonio Blanco. Tamén se menciona o seu nome nas cancións "Terra brava" de Os Diplomáticos de Monte Alto (1993) e "Veraneo en Puerto Hurraco", de Def Con Dos (1999).
Ácido 3-fosfoglicérico
O ácido 3-fosfoglicérico (3PG) ou ácido 3-fosfo-D-glicérico é unha molécula moi importante no metabolismo, xa que intervén (en forma ionizada) na glicólise e no ciclo de Calvin da fotosíntese. Trátase dun ácido carboxílico de tres carbonos, cun grupo OH no carbono 2 e un grupo fosfato esterificado no carbono 3. Pola posición do OH é unha forma D. Pola súa estrutura química pode considerarse un derivado do ácido glicérico.
A forma desprotonada (COO-) do ácido denomínase 3-fosfoglicerato, que é a forma na que está a pH celular e na que intervén no metabolismo.
Glicólise e gliconeoxénese
Na glicólise o 3-fosfoglicerato é un dos intermediarios da ruta. A molécula da glicólise de 3 carbonos 1,3-difosfoglicerato orixina encimaticamente 3-fosfoglicerato en reacción catalizada pola fosfoglicerato quinase. Nesta reacción prodúcese formación de ATP a partir do ADP e dun dos fosfatos do 1,3-difosfoglicerato, polo que se trata dunha fosforilación a nivel de substrato. Por tanto, é un dos puntos onde se produce ATP na glicólise.
Despois o 3-fosfoglicerato transfórmase en 2-fosfoglicerato pola acción da fosfoglicerato mutase.
O 3-fosfoglicerato intervén tamén na gliconeoxénese, ruta na que realiza as reaccións inversas ás que realiza na glicólise.
Ciclo de Calvin
No ciclo de Calvin da fase escura da fotosíntese o 3-fosfoglicerato é unha molécula chave. Cando se incorpora (fixa) unha molécula de CO2 á ribulosa 1,5-bifosfato esta xera unha molécula inestable de 6 carbonos, que axiña rompe orixinando dúas moléculas de 3-fosfoglicerato. Este 3-fosfoglicerato é a primeira molécula estable que incorpora carbono na fotosíntese C3, que se chama C3 porque o 3-fosfoglicerato ten 3 carbonos. Despois o 3-fosfoglicerato redúcese a gliceraldehido 3-fosfato, previa formación de 1,3-difosfoglicerato, continuando as reaccións do ciclo de Calvin.
Cando na planta se produce fotorrespiración, despois da fixación do CO2 só se forma unha molécula de 3-fosfoglicerato (en vez de dúas), xunto con outra de fosfoglicolato. Esta última inicia as reaccións da fotorrespiración.
Baltic Basketball League
A Baltic Basketball League (BBL, do inglés: Liga de Baloncesto do Báltico) foi unha competición de baloncesto fundada en 2004 tomando como referencia á Liga do Adriático creada anos antes. Nela participaban equipos dos países bálticos: Estonia, Letonia e Lituania; eventualmente xunto con outros países como Casaquistán, Finlandia, Suecia ou Rusia. A BBL pertencen á Unión de Ligas Europeas de Baloncesto. Ademais da Liga, tamén existiu a Copa da BBL dende o ano 2008. Cesou as súas actividades no 2018.
Ácido 3-fosfoglicérico
Síntese de aminoácidos
O 3-fosfoglicerato é tamén un precursor da serina. O 3-fosfoglicerato inicia a ruta de síntese, transformándose por deshidroxenación encimática en 3-fosfohidroxipiruvato, e este por transaminación co glutamato orixina fosfoserina, que dá lugar á serina libre ao hidrolizarse o seu fosfato. A partir da serina tamén se poden formar glicina e cisteína (polo ciclo da homocisteína).
Drenaxe
miniatura|dereita|Conexión dun lavabo a unha rede de drenaxe A ﻿drenaxe é o conxunto de operacións (instalacións de tubaxes, abertura de gabias e canles, bombeo, etc.) realizadas para remover a auga dunha superficie ou do subsolo.
Baltic Basketball League
Formato
Na actualidade, a competición consta de 19 equipos. Os cinco equipos que compiten na FIBA Europe Cup entran directamente nas eliminatorias polo títulos se non se clasifican para os play-off desa competición. Os outros catroce equipos se dividen en dous grupos e enfróntanse nunha liga con partidos de ida e volta. Os primeiros cinco clasificados de cada grupo xogan as eliminatorias, mentres que os restantes clasifícanse ou non ddependendo dos resultados dos equipos que participan en Europa.
Drenaxe
En xeoloxía, é calquera medio polo que a auga contida nunha zona flúe a través da superficie ou de infiltracións no terreo. Drenaxe, cloacas ou rede de saneamento, en enxeñaría e urbanismo, é o sistema de canalizacións, sumidoiros ou trampas, coas súas conexións, que permite o desaloxo de líquidos, xeralmente pluviais, dunha poboación.
miniatura|As primeiras drenaxes eran simples redes de gabias nas [[Leira (agricultura)|leiras.]]
Baltic Basketball League
Premios
{|
Olympiacos B.C.
O Olympiacos B.C. (en grego Κ.Α.Ε. Ολυμπιακός), tamén coñecido como Olympiacos ou Olympiacos do Pireo, é un equipo de baloncesto grego con base no Pireo, que xoga as competicións da A1 Ethniki, máxima cateogoría do baloncesto grego, e a Euroliga. Foi fundado en 1931, e é un dos equipos con máis tradición da Europa. É propiedade dos multimillonarios irmáns Panagiotis e Giorgos Angelopoulos. É a sección de baloncesto do equipo Olympiakos Sindesmós Filathlon Piraiévs. Foi elixido pola FIBA coma o Equipo da Década dos '90.
Pavillón
O Olympiakos disputa os seus partidos no Estadio da Paz e a Amizade (en grego: Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας), un pavillón situado na localidade de Falero, no Pireo, Ática. Está situado xusto en fronte do Estadio Georgios Karaiskakis, onde disputa os seus partidos de fútbol o Olympiakos FC. O pavillón construíuse en 1985, usándoo o Olympiakos dende 1991. Ten unha capacidade para 14940 espectadores, aínda que para os partidos de baloncesto redúcese a 12171. Foi a sede do Campionato de Europa de 1987 e do Campionato Mundial de Baloncesto de 1998.
Cloacina
Cloacina (Cloaca ou sumidoiro en latín arcaico) era, na mitoloxía romana, a deusa que rexía a Cloaca Máxima, o sistema de rede de sumidoiros de Roma. Dise que a Cloaca Máxima foi comezada por Tarquinio Prisco, e foi rematada por Tarquinio o Soberbio.
Pablo Moure Mariño
Pablo Moure Mariño, nado en Escairón (O Saviñao) o 8 de xaneiro de 1920 e finado o 7 de marzo de 2009, foi un político galego.
Traxectoria
Licenciado en dereito pola Universidade de Santiago de Compostela e avogado, entrou en política en 1979, cando resultou elixido concelleiro en Monforte de Lemos, en representación de Alianza Popular. Por ese mesmo partido foi escollido deputado nas primeiras autonómicas en 1981, pola circunscrición de Lugo. Entre 1981 e 1985 foi vicepresidente primeiro do Parlamento de Galicia, e posteriormente en 1996 integrouse no Consello Consultivo de Galicia, onde permaneceu ata febreiro de 2008.
Datos persoais
Foi irmán do escritor Luís Moure Mariño. Estaba casado con María Pilar Parrilla Ayres e tivo tres fillos.
Presidente de Casaquistán
O Presidente da República de Casaquistán (Қазақстан Республикасының Президенті, Президент Республики Казахстан), é o xefe de Estado de Casaquistán.
É o cargo máis alto da República de Casaquistán e ostenta tamén o posto de comandante en xefe das Forzas Armadas. Os seus poderes están descritos nunha sección especial da Constitución de Casaquistán.
O posto foi establecido o 24 de abril de 1990, un ano antes da disolución da Unión Soviética. O Presidente actual é Kassym-Jomart Tokayev, quen accedeu ao cargo o 20 de marzo de 2019 tras a dimisión do primeiro presidente, Nursultan Nazarbayev.
Símbolos
As decoracións do Presidente de Casaquistán inclúen unha marca no peito e un estandarte presidencial.
Estandarte presidencial
O Estandarte Presidencial de Casaquistán é similar á bandeira nacional en que é rectangular cunha proporción de 1:2. No centro do estandarte está o Escudo de Casaquistán. Está bordeado por tres lados con flocos de ouro. miniatura|Estandarte presidencial (1995—2012) O actual estandarte presidencial entrou en servizo en 2012. O estandarte anterior, que foi utilizado de 1995 a 2012, era un rectángulo azul claro cun círculo de ouro, no interior do cal aparecía a figura dun xove líder saca montando un leopardo das neves.
Orde Altyn Qyran
A Orde da Aguia de Ouro (Алтын Қыран ордені: ou Orde Altyn Qyran) é o premio civil máis alto que pode ser outorgado polo Presidente de Casaquistán. O seu propósito é recoñecer un servizo excepcional ao país por parte de cidadáns casacos e estranxeiros. Como xefe de Estado, o Presidente é de facto Comandante de clase especial da Orde de Altyn Kyran.
O Presidente na Constitución
O apartado 5 do Artigo 42 da Constitución determina que ninguén pode ser elixido presidente máis de dúas veces seguidas, mais tamén expón que "A presente restrición non se estenderá ao Primeiro Presidente da República de Casaquistán".
O Artigo 46 di que "a honra e a dignidade" do Presidente "serán inviolábeis" e que os seus gastos serán pagados polo estado. O apartado 4 do artigo perfila o estado especial e a autoridade do primeiro presidente, e refire a unha acto constitucional especial para as definicións.Segundo esta acta, o primeiro presidente inmunidade total, absoluta e ilimitada para todas as accións que efectúe durante o cargo, e que continuará sendo oficial de goberno até a súa morte. Tamén conserva o dereito a dirixirse aos cidadáns de Casaquistán, de ter gardas, comunicación, transporte, e apoio estatal á súa actividade, e que o seu apartamento oficial e residencia de verán pasen a ser da súa propiedade con mantemento oficial. Tamén se lle proporcionan coidados médicos, sanatorio, pensións e seguro.
O 26 de abril de 2015 Nursultan Nazarbayev foi reelixido para o seu 5º mandato presidencial. A cerimonia oficial de inauguración tivo lugar no Palacio de Independencia en Astana o 29 de abril. Na cerimonia de inauguración o presidente reelixido asegurou á nación que continuaría as 5 reformas institucionais que ofrecera, o cal "contribuiría ao crecemento e desenvolvemento constante do país".
O 25 de xaneiro de 2017 Nursultan Nazarbayev anunciou as reformas á constitución que redistribuirían poderes executivos ao parlamento e ministerios co propósito dun goberno máis aberto e eficiente.
Eleccións
Antes das eleccións de 2011, Nazarbayev escribiu un artigo para o Washington Post titulado "O firme progreso de Casaquistán cara a democracia".
As quintas eleccións presidenciais de Casaquistán celebráronse o 26 de abril de 2015. Nursultan Nazarbayev foi reelixido co 97.7% dos votos. Un total de 858 observadores de 19 países estiveron presentes nos colexios electorais durante as eleccións e non informaron de problemas significativos. Segundo o director da Academia de Diplomacia de Londres, Joseph Mifsud, as eleccións "cumpriron cos estándares europeos".
A data prevista para as sextas eleccións presidenciais de Casaquistán é o 9 de xuño de 2019. Serán as primeiras eleccións dende a dimisión do primeiro presidente de Casaquistán, Nursultan Nazarbayev.
Presidentes de Casaquistán (1990–presente)
A columna "Nº" numera consecutivamente os individuos que exerceron como presidente, mentres a columna "Elixido" numera consecutivamente os mandatos presidenciais.
Sabre (esgrima)
O sabre é unha arma do deporte da esgrima e o nome da especialidade dese deporte onde se practica con esta arma.
Características
O sabre é das tres armas da esgrima moderna (co florete e a espada), a única que é unicamente cortante, é dicir, que debe impactar lateralmente no adversario, e non frontalmente. Con todo, os impactos feitos coa punta tamén son contados como válidos, se ben son pouco frecuentes. O sabre é lixeiramente curvado, a diferenza do florete e da espada, e ten unha folla de sección triangular ou en Y.
A garda ten forma de cesto e, se ben ten unha disposición semicircular, protexe o conxunto da man.
A folla do sabre, como a do resto das armas da esgrima, ten distintos nomes conforme as partes: a espiga é a parte da folla que se inserta na asa; o forte é a base da folla, máis resistente có resto, e que se usa para as paradas, pero tamén a que ten un movemento máis lento; o centro, ou parte media, onde se desenvolven a maior parte dos contactos entre sabres; e a punta, que é a parte máis frouxa pero máis rápida. Precisamente na disciplina de sabre enténdese que a punta ten gume polos dous lados da folla, polo que se contabilizan os puntos dados coa cota e co gume.
Historia
Tense dito que o sabre moderno tiña as súas orixes no sabre de cabalería, pero recentemente se comprobou que era só unha coincidencia léxica. O sabre moderno foi incorporado á esgrima deportiva pola escola húngara, a finais do século XVIII. O sabre, pois, deriva das cimitarras orientais, e non ten a folla larga e grosa do sabre de cabalería francés. O sabre húngaro foi perfeccionado á súa vez pola escola italiana.
Regras
Os esgrimistas de sabre poden ser tocados polos seus opoñentes na metade superior do corpo, incluída a máscara, e desbotando as mans. Esa é unha superficie maior cá do florete, que exlúe carauta e brazos, e menor cá espada, que tamén permite mans, pernas e pés. Tanto en florete como en sabre está prohibido agochar un albo válido cun que non o é, é dicir, non se pode meter o brazo ou a man desarmada diante do corpo, para evitar a puntuación do contrario.
Ao igual có florete, o sabre réxese polo dereito de prioridade, de maneira que quen ataca ten a posibilidade de anotar os puntos, mentres que o que defende ten que agardar a neutralizar o ataque e realizar un ataque propio. Con todo, as definicións de ataque non son exactamente iguais en florete e sabre, e o sabre resulta a especialidade máis rápida e, se podemos dicilo así, máis agresiva.
Notas
Sabel (wapen) 佩劍
Carros
O topónimo Carros pode referirse a dous lugares de Galicia: Tamén pode referirse á comuna de
Alfredo Bonanno
Alfredo Bonanno nado en Catania en 1937, é un anarquista italiano, un dos grandes teóricos do anarquismo insurreccionalista.
Obra
Libros:
Ermedelo, Rois
San Martiño de Ermedelo é unha parroquia que se localiza no norte do concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 247 habitantes (112 homes e 135 mulleres) distribuídos en 12 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 304 habitantes.
A parroquia ten unha superficie de 7,38 km².
A Cova, O Buriz, Guitiriz
A Cova é un lugar da parroquia do Buriz no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá.
Xiá, Carelle, Sobrado
Xiá é un lugar da parroquia de Carelle, no concello coruñés de Sobrado, na comarca da Terra de Melide.
Rato de campo
Características
O rato de campo é un pequeno roedor, duns 8 a 10 cm de lonxitude, máis outros 8 a 10 incluíndo o rabo. Este está desprovisto de pelo e sempre é igual ou maior que o resto do corpo. A coloración do animal é avermellada-amarelada na parte superior, mentres que o ventre é abrancazado e o límite entre as cores está claramente delimitado. O macho adoita ser maior que a femia, aínda que non se pode considerar que exista dimorfismo sexual. Os ollos son grandes e escuros, a cabeza é grande e alongada e as orellas tamén son máis grandes, o que posibilita a súa diferenciación dos rato do xénero Mus.
Hábitat
miniatura|Ilustración titulada "Harvest, Wood Mouse" da obra "British Mammals" de A. Thorburn, 1920
O rato de campo habita en bosques, praderías e campos cultivados. Ocupa un amplo espectro de ecosistemas, e pode estar presente tanto en zonas semiáridas prçoximas ao mar coma a alturas que rondan os 1800 metros en zonas de clima temperado e húmido. É máis frecuente en ambientes con moderada cobertura vexetal arbórea ou arbustiva, porque así corre menor perigo de depredación, aínda que tamén está en zonas descubertas como pasteiros ou marismas, onde é unha especie estacional. As zonas de vexetación moi vizosa tampoco lle son favorable, xa que se beneficia de áreas de ecotono.
É case totalmente nocturno e terrestre, escava toqueiras, constrúe niños con plantas e pode vivir en edificios durante as estacións duras. É unha das especies máis intensamente estudadas do seu xénero.
En Europa a súa área chega polo norte á parte sur de Escandinavia e polo oleste a Ucraína. Tamén se encontra no noroeste de África e en moitas illas mediterráneas.
Comportamento
É depredado por unha gran variedade de animais, como rapaces diúrnas e nocturnas, mamíferos carnívoros e ofidios, e tamén por garzas ou xabarils.
Durante os meses máis fríos non hibernan; porén, durante as estacións invernais duras caen nun torpor, unha diminución na actividade fisiolóxica. Son principalmente activos durante a escuridade, e son moi bos gabeadores. Cando buscan comida, recollen e distribúen visualmente obxectos conspicuos, como follas e ramiñas, que usan como marcas para guiarse nas súas exploracións. Para evitar a predación, adoita buscar comida en sitios pequenos cubertos.
Reprodución
O rato de campo ten unha estación reprodutora de febreiro a outubro na cal ocoren moitos apareamentos, e competición embarullada para aparearse. Porén, isto é variable e depende do clima. Tal comportamento característico ten como resultado nunha competición de esperma e camadas de varias paternidades. A sociedade destes ratos é polixínica e a copulación é o resultado desta competición durante os períodos reprodutores.
Unha observación interesante sobre a especie relativa aos machos é a morfoloxía dos espermatozoides. Teñen cabezas falciformes (con forma de media lúa ou fouce) despois da meiose e antes da espermiación. Teñen un gancho localizado no extremo da cabeza do espermatozoide. A tinguidura con ioduro de propidio revela que só a superficie basal do gancho é de orixe nuclear. Eses ganchos apicais son despregados no tracto reprodutor feminino (o mecanismo responsable implicado é a remodelación dos filamentos de actina do gancho). Os ganchos apicais despregados combínanse cos ganchos apicais e os flaxelos doutros espermatozoides. Os espermatozoides agréganse deste modo e forman "trens móbiles", que se determinou experimentalmente que posúen unha mellor mobilidade dentro do tracto reprodutor da femia que os non agregados. A mobilidade destes trens móbiles está influenciada pola reacción acrosómica prematura, acto altruísta realizado por algúns espermatozoides que benefician a outros gametocitos xeneticamente similares. Este altruísmo segue un mecanismo de "efecto barba verde" no cal os espermatozoides distinguen a semellanza xenética dos que os rodean. Unha vez que se identifican os espermatozoides de xenotipos similares, os xenes para o altruísmo son activados para provocar unha resposta que busca conservar os xenes presentes na outra célula, mesmo se ten como resultado a destrución da célula que realizou a acción.
Mourelle
O topónimo galego Mourelle pode referirse a:
Rato de campo
Reprodución
O período de xestación do rato de campo é de 25 ou 26 días e cada femia pare como media cinco fillos e xeralmente ten dúas camadas ao ano en niños construídos ou ocos en árbores ou entre rochas. A lactación dura tres semanas. A descendencia faise independente pasadas tres semanas e faise sexualmente activa despois de dous meses.
Subespecies da península Ibérica
O rato de campo ten dúas subespecies na península Ibérica. A subespecie A. s. callipides está distribuída na metade norte peninsular incluída Galicia, mentres que A. s. dichrurus, de menor tamaño e cor máis escura, encóntrase na metade sur e Mallorca e Menorca (en Eivisa e Formentera existen outrs dúas subespecies: A. s. eivissensis e A. s. frumentariae, respectivamente).
AJ10
miniatura|Unha segunda etapa dun foguete Delta II, co seu motor AJ10-118K. AJ10 é o nome dunha familia de motores foguete hipergólicos que consomen ácido nítrico e UDMH, construídos por Aerojet e usados en diferentes foguetes.
Historia
O motor AJ10 orixinal, denominado AJ10-37, foi deseñado para o seu uso co foguete Vanguard e máis tarde foi desenvolvido en versións para ser usadas nos foguetes Able (AJ10-41 e AJ10-42) e Delta.
AJ10-104
Foi unha versión en aceiro inoxidable do AJ10 básico usado no foguete Able e mellorada para aumenta-lo pulo de 34,7 kN a 37,0 kN e incrementar a duración da combustión ata dúas veces e media. Voou por primeira vez en 1960 e a etapa resultante foi denominada Ablestar. Foi o primeiro motor capaz de reencenderse no espazo.
AJ10-118
Usado en etapas superiores de distintos foguetes Able e Delta (como o Delta A).
AJ10-118D
Usado nas etapas superiores dos foguetes Delta B, Delta C e Delta D. Voou por primeira vez en 1962. Atópase fóra de produción.
AJ10-118E
Usado nas etapas superiores dos foguetes Delta E, Delta G e Delta J, Delta L, Delta M e Delta N. Voou por primeira vez en 1965.
AJ10-118F
Usado nas etapas superiores dos foguetes Delta 0100 e Delta 1000. Voou por primeira vez en 1972.
AJ10-118G
Usado na etapa superiores do foguete Delta G.
AJ10-118H
Usado na etapa superior do foguete Delta H.
AJ10-118J
Usado na etapa superior do foguete Delta J.
AJ10-118K
Usado na etapa superior do foguete Delta K. Voou entre 1982 (estrenándose no voo Delta 164) e 1989 e alimentábase de tetróxido de nitróxeno e Aerozine 50.
AJ10-131
Foi un modelo a subescala do motor que se usaría no sistema de propulsión do módulo de servizo das naves Apollo. Probouse por primeira vez en 1960.
AJ10-137
miniatura|A nave da misión [[Apollo 15 en órbita lunar, propulsada por un motor AJ10-137.]] Foi o motor elixido para ser usado como propulsión principal do módulo de servizo das naves Apolo.
AJ10-138
Desenvolvido ininicialmente como motor para os foguetes Vanguard e Able. Voou por primeira vez en 1958.
Josep Maria Roca Bigas
Josep Maria 'Titi' Roca i Bigas, nado en Vic o 12 de maio de 1981 é un xogador de hóckey a patíns catalán que actualmente xoga na posición de dianteiro no Club Patí Vic, club no que debutou no seu primeiro equipo na tempada 1998-99 e do cal actualmente é capitán.
Polonia no Festival de Eurovisión Júnior
Polonia participou en dúas ocasións, 2003 e en 2004. Por posición a canción con peor resultado de Polonia foi a de 2003, pero as dúas quedaron en último lugar (dado que en 2004 foron 18 participantes e Polonia quedou en empate xunto a Letonia).
Pedipalpo
miniatura|150px|[[Arácnido dos Uropygi. Os pedipalpos en cor verde.]]
Denomínase pedipalpo  a cada un dos dous apéndices (do prosoma) dos merostomados e os arácnidos, que poden presentar forma de palpos ou de patas, ou terminar en pinzas para a prensión, e que poden desempeñar diversas funcións (táctiles, locomotoras, manipulación de alimentos, transferencia de espermatozoides, etc.) dependendo dos grupos.
Constan de seis artellos; o máis basal é a coxa, seguida do trocánter, fémur, patela, tibia e tarso. As coxas posúen con frecuencia expansións denominadas gnatobases, que se sitúan xunto á boca e actúan como pezas bucais adicionais xa que axudan a procesar o alimento.
Os pedipalpos mostráronse moi plásticos evolutivamente, e radiaron nunha gran variedade de formas e funcións.
Patty Hearst
Patricia Campbell Hearst, nada en San Francisco o 20 de febreiro de 1954, é a neta do magnate estadounidense William Randolph Hearst, coñecida por ser secuestrada en 1974 polo Exército Simbionés de Liberación e aliarse ao mesmo grupo radical.
Traxectoria
Hearst naceu en San Francisco, California, terceira das cinco fillas de Randolph Apperson Hearst e Catherine Wood Campbell. Creceu principalmente en Hillsborough. Asisitiu ao Crystal Springs School for Girls de Hillsborough e á Santa Catalina School de Monterey. Patty estudou no Menlo College de Atherton, California, antes de cambiarse á Universidade de California, Berkeley. A pesar da riqueza do seu avó, o pai de Hearst era só un dos numerosos herdeiros, e non tiña control nos intereses de Hearst. Os seus pais non consideraron necesario tomar medida ningunha sobre a súa seguridade persoal. No momento do seu secuestro era que alumna de segundo ano en Berkeley, que estudaba historia da arte e vivía co seu mozo, Steven Weed.
Foi secuestrada o 4 de febreiro de 1974 do apartamento do seu mozo en California por un pequeno grupo de esquerda denominado Exército Simbionés de Liberación (Symbionese Liberation Army ou SLA). Os pedimentos do grupo deron como resultado a doazón por parte da familia Hearst de comida por un valor de seis millóns de dólares para os pobres, despois do cal non houbo novas de Patricia.
Pouco despois, o 5 de abril de 1974, foi fotografada cun rifle de asalto durante o atraco a unha das sucursais do banco Hibernia. Máis tarde sóubose que cambiara o seu nome polo de Tania, en memoria da guerrilleira arxentina Tamara Bunke que combateu canda o Che Guevara en Bolivia, e que se comprometera coas ideas do Exército Simbionés de Liberación. Ditouse unha orde xudicial de captura e en setembro de 1975 foi arrestada no apartamento doutro dos militantes.
No seu xuízo, comezado o 20 de marzo de 1976, Hearst declarou que fora encerrada nun armario e sometida a abusos físicos e sexuais, o que causou a súa decisión de comprometerse co grupo, un caso extremo da síndrome de Estocolmo, en que os reféns acaban compadecéndose dos captores. A defensa non tivo éxito e Hearst foi acusada de roubo a banco. A súa sentenza foi reducida despois de vinte e dous meses polo presidente Jimmy Carter. Hearst foi posta en liberdade o 1 de febreiro de 1979. Máis tarde foi indultada polo presidente Bill Clinton o último día do seu mandato.
Dous meses despois da súa liberación de prisión, Hearst casou con Bernard Lee Shaw (1945–2013), policía que formou parte da súa seguridade mentres estaba baixo fianza. Faleceu en 2013 e tiveron dúas fillas, Gillian e Lydia Hearst-Shaw. Hearst involucrouse nunha fundación que axuda os nenos vítimas da sida e colabora con outras obras de caridade e actividades para a recollida de fondos.
Hearst produciu un especial para Travel Channel titulado Secrets of San Simeon with Patricia Hearst, en que filmou vistas do interior da mansión do seu avó (Hearst Castle), ofrecendo acceso sen precedentes á propiedade. Apareceu tamén en filmes do director John Waters, que a contratou para Cry-Baby, Serial Mom, Pecker, A Dirty Shame e Cecil B. DeMented. Colaborou con Cordelia Frances Biddle na novela Murder at San Simeon (Scribner, 1996), baseada na morte de Thomas H. Ince no iate do seu avó. Tamén apareceu no episodio "Lord of the Pi's" da terceira tempada de Veronica Mars. A súa personaxe era a herdeira dunha familia ficticia, vagamente baseada na súa vida.
Boente
Amais, como apelido pode referirse a:
Lamborghini Miura
280px|right|Vista posterior
Tuche, Reigosa, A Pastoriza
Tuche é un lugar da parroquia de Reigosa no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 11 habitantes (6 homes e 5 mulleres).