cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ralf Schumacher
Inicios e carreira
En 1996, o representante de Schumacher, Willi Weber, aseguroulle un asento na tempada de 1996 da Fórmula Nippon, pilotando para o Team Le Mans xunto ao experimentado piloto Naoki Hattori. Schumacher gañou a serie no seu primeiro intento, converténdose no primeiro piloto novato en gañar o campionato. No mesmo ano, Schumacher e Hattori entraron no Campionato de Grand Touring do Xapón, gañando catro carreiras e logrando o segundo lugar no Campionato GT500 detrás da parella David Brabham e John Nielsen.
Fórmula 1
O debut de Ralf na máxima categoría produciuse na tempada de Fórmula 1, con Jordan. Xa na súa terceira carreira, en Arxentina, logrou acadar o podio e converteuse no piloto máis novo que o fixo ata entón. Na tempada partiu cara á escudaría Williams, onde obtivo o sexto lugar no campionato de pilotos na súa primeira tempada.
A tempada considerouse por moitos como unha frustración importante na carreira de Ralf. O feito de utilizar motores BMW facía crer que se poderían acadar algunhas vitorias, pero os numerosos problemas mecánicos fixeron que apenas puidera igualar a súa marca de 3 podios da tempada anterior. Na tempada, logrou tres vitorias en Imola, Montreal e Hockenheim.
miniatura|200px|left|Ralf Schumacher pilotando o [[Williams F1 no Gran Premio dos Estados Unidos do ano 2003.]] Na tempada obtivo unha vitoria máis no Gran Premio de Malaisia, e na tempada  acadou co Williams FW25 o máximo chanzo do podio en dúas ocasións (Nürburgring e Francia). Con estas últimas contribucións, colaborou para que Williams puidese alcanzar o segundo posto no campionato de construtores tanto en como en.
O 20 de xuño de 2004, Ralf sufriu lesións ao accidentarse durante o Gran Premio dos Estados Unidos. No accidente, o piloto viuse sometido a forzas da orde de 7,8 G, o cal fíxoo un dos máis intensos na historia do automobilismo. O piloto sufriu dúas fracturas menores na columna, e foi substituído polos pilotos Marc Gené primeiro, e Antônio Pizzonia despois. Volveu meses despois á competición para finalizar o seu contrato co equipo de Frank Williams.
En, Ralf comezou unha nova era na súa carreira deportiva ao unirse ao equipo Toyota, no que, ao longo dos seus tres anos de andadura na escudería xaponesa, obtivo tres podios como mellores resultados. Ao finalizar a tempada, Ralf decidiu marchar de Toyota, aínda que non tiña moitas posibilidades de quedar no equipo.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Central, Papúa Nova Guinea
miniatura|300px|Situación da Provincia Central. miniatura|300px|Bandeira da Provincia Central. A Provincia Central é unha das provincias de Papúa Nova Guinea, que ocupa parte da costa meridional do país. Segundo o censo do 2000 contaba cunha poboación de 183.983 persoas. Ten unha área de 29.500 quilómetros cadrados. A súa capital é Port Moresby, a tamén capital e cidade máis poboada do Estado.
A lingua máis falada (a excepción de na capital) é a hiri motu.
Central Province (Papua-Neuguinea) Централна провинция (Папуа-Нова Гвинея) Okcidenta Provinco (Papuo) Province centrale
Rioxunto, Esmelle, Ferrol
Rioxunto é un lugar da parroquia de Esmelle no concello de Ferrol na provincia da Coruña. Tiña 140 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 67 homes e 63 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2004 cando tiña 138 habitantes.
Antonia de la Torre
Antonia de la Torre Martínez, nada en Porto do Son o 21 de maio de 1894 e finada en Noia en 1969, foi unha mestra galega.
Traxectoria
Estudou no Colexio das Orfas en Santiago de Compostela e cursou a carreira de Maxisterio por libre. Tras aprobar as oposicións foi destinada a escola de Fruíme, onde desenvolveu a súa vida profesional.
A pesar das dificultades da contorna e da época na que viviu conseguiu desenvolver un ambicioso programa educativo, sen esquecer a proxección social da escola. Tiña unha ampla formación cultural, entre as súas afeccións destaca a poesía e a recopilazón de material etnográfico sendo unha das persoas que axudaron neste labor ao antropólogo Carmelo Lisón Tolosana. Tamén impartiu conferencias e cursos de formación ao profesorado da zona.
Foi unha muller solidaria que axudou as persoas fuxidas por ter relación coa República.
Conector DIN
200px|miniatura|Un conector [[DIN de 5 pins para un teclado de ordenador.]] Un conector DIN é un conector que foi orixinariamente estandarizado polo Deutsches Institut für Normung (DIN), a organización de estandarización alemá.
Existen estándares DIN para diferentes conectores, polo tanto, o termo "Conector DIN" por si mesmo é ambiguo xa que non identifica a un conector en particular amenos que se lle engada un número de documento que indique do tipo de conector do que se trata (por exemplo "Conector DIN 41524").
No contexto da electrónica de consumo, o termo de "conector DIN" refírese por regra xeral aos conectores con extremo circular que foron os que primeiro se estandarizaron por DIN para ser empregados nos sinais de son analóxicos. Algúns destes conectores foron usados posteriormente na transmisión de vídeo analóxico e en interfaces dixitais, como por exemplo MIDI ou o conector PS/2 de teclado e rato de IBM.
Todos os conectores macho (plugs) da familia teñen un extremo de metal con 13.2 mm de diámetro con bordos especiais para limitar a orientación ao ser insertados nas rañuras. Existe unha serie de conectores que difiren só na configuración dos pins e que foi estandarizado orixinariamente na DIN 41524 (de 3 a 5 pins), a DIN 45322 (de 5 pins a 60°), a DIN 45326 (8 pins), a DIN 45329 (7 pins), e outros estándares para diferentes aplicacións.
60px 60px 60px 60px 60px 60px 60px 60px 60px
Romanía no Festival de Eurovisión Júnior
Romanía participou por primeira vez no Festival de Eurovisión Júnior 2003 en Copenhaguen quedando en décima posición. Participou nun total de 6 veces, das cales a súa mellor puntuación foi unha cuarta posición no Festival de Eurovisión Júnior 2004.
Irina Korschunow
Irina Korschunow (Stendal, 1925) foi unha escritora e xornalista alemá.
Filla nai alemá e pai ruso. Estudou filoloxía alemá e socioloxía en Göttingen e Múnic. Autora de numerosas novelas e guións cinematográficos, en especial de literatura infantil e xuvenil.
Castelo do Casón
O Castelo do Casón é unha estrutura con restos de muralla e foxos situada no alto denominado O Castelo do Casón (291 m), nun brazo da Serra da Capelada, flanqueado polos regos de Casón e de Landoi e que domina a vista sobre a ría de Ortigueira. De carácter defensivo e de vixilancia, xa foi estudado por Federico Maciñeira. Ao parecer os restos atopados apuntan aos dunha fortaleza medieval, quizais construída á súa vez sobre os restos dun antigo poboado castrexo. Dende el obsérvase toda a ría de Ortigueira.
300 (novela gráfica)
300 é unha novela gráfica de 1998, publicada orixinalmente en cinco números, guionizada e ilustrada por Frank Miller con color de Lynn Varley. Describe a batalla das Termópilas (480 a.C.), na que 300 guerreiros espartanos trataron de frear o avance do exército persa de Xerxes I no seu avance cara á Grecia continental e os sucesos que desembocaron nela dende a perspectiva de Leónidas I, rei de Esparta.
Obtivo o Premio Harvey á Mellor Serie e Mellor Color e o Premio Eisner á Mellor Serie Limitada e Mellor Color, así como o de Mellor Autor Completo (Best Writer/Artist) para Frank Miller, todos en 1999.
Estrutura
A novela gráfica 300 consta dunhas 160 páxinas, distribuídas en 5 capítulos.
Película
Exite un filme baseado nesta novela gráfica, dirixido por Zack Snyder e con Gerard Butler no papel de Leónidas.
Ignazio Giunti
Ignazio Giunti, nado en Roma o 30 de agosto de 1941 e finado en Buenos Aires o 10 de xaneiro de 1971, foi un piloto de automobilismo italiano, que competiu en coches deportivos e turismos a finais dos 60.
Traxectoria
En 1968 pilotou para Alfa Romeo, foi segundo na Targa Florio e cuarto co-pilotando nas 24 Horas de Le Mans con Nanni Galli. En 1970, Giunti asinou por Ferrari principalmente para o seu equipo deportivo, e gañou as [12 Horas de Sebring] e a Targa Florio, ademais de acadar outras boas posicións. O seu éxito deulle unha oportunidade na Fórmula 1 e terminou cuarto no seu debut en Bélxica en Spa. Correu tres veces máis ese ano.
Ferrari tamén estaba probando ao piloto suízo Clay Regazzoni, que superou a Giunti, aínda que o italiano asinou por Ferrari para 1971.
Giunti morreu durante a súa primeira participación en 1971 correndo nos 1000 km de Buenos Aires, cando o seu prototipo Ferrari 312PB bateu contra a parte traseira do Matra 660 de Jean-Pierre Beltoise, que estaba empuxando o coche ao longo da pista despois de que se esgotara o combustible. Morreu debido ao impacto e o posterior incendio.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Alejo Real Soto
Alejo Real Soto, finado en Pazos de Borbén o 15 de outubro de 1928, foi un avogado, xornalista e político galego.
Traxectoria
Foi procurador no xulgado comarcal de Redondela e arrendatario do Imposto de Consumos de Redondela a finais do século XIX. Dende 1898 dirixiu o Boletín de la Liga de Contribuyentes del Partido de Redondela, e despois foi director do periódico local El Contribuyente. Foi alcalde (1912-1914) e despois secretario do concello de Pazos de Borbén. Coa ditadura de Primo de Rivera foi trasladado como secretario a Crecente. Finou en Pazos de Borbén en outubro de 1928.
Vida persoal
Casou con Carmen Terrazo Giráldez.
Pablo Rubén Eyré
Pablo Rubén Jorge Eyré, nado en Vilanova (A Laxe, Chantada) o 1 de abril de 1958, é un escritor en lingua galega.
Traxectoria
Ten colaborado nos xornais El Progreso, La Voz de Galicia, La Región e en Artes e Letras, suplemento cultural do Faro de Vigo, co pseudónimo de Xohana de Arxilleiros. Tamén foi colaborador de Dorna, revista de expresión poética galega da USC. Un dos seus poemas máis emblemáticos figura posto en pedra pola Deputación Provincial de Lugo no alto da Serra do Faro, a petición pública de Uxío Novoneyra.
Dende moi novo desenvolveu diversas actividades políticas e culturais en defensa dos intereses de Galiza. Durante uns anos presidiu a asociación cultural Lumieira, fundou o colectivo cultural Agrela e a Irmandade Cultural País do Faro. Á súa vez tivo un papel destacado na fundación da revista de información e debate Alén-Parte. Foi tamén presidente do Círculo Recreativo e Cultural de Chantada. Actualmente é membro do Consello de Redacción da revista Alicerces.
José Manuel Lago Peñas
José Manuel Lago Peñas, nado en Vigo en 1956, é un economista e político galego de En Marea.
Traxectoria
Economista especializado en traballo, economía pública e política industrial. Traballou no gabinete confederal de Comisións Obreiras dende 1985. Foi director financeiro da TVG (2005-2009). É profesor da Escola de Relacións Laborais da Universidade da Coruña dende 2013. Nas eleccións ao Parlamento de Galicia 2016 foi elixido deputado por En Marea.
Distribución lognormal
En probabilidade e estatística, a distribución log-normal é a distribución de probabilidade de calquera variable aleatoria con seu logaritmo normalmente distribuído (a base da función logarítmica non é importante xa que se loga X está distribuída normalmente se e só se logb X está distribuída normalmente). Se X é unha variable aleatoria cunha distribución normal, entón exp(X) ten unha distribución log-normal.
"Log-normal" tamén se escribe "log normal" ou "lognormal".
Unha variable pode ser modelada como log-normal se pode ser considerada como o produto multiplicativo de moitos pequenos factores independentes. Un exemplo típico é o retorno a longo prazo dunha inversión nunha acción: pódese considerar como o produto dos retornos diarios.
A distribución log-normal ten a función densidade de probabilidade
para x>0, onde \mu e \sigma son a media e o desvío estándar do logaritmo da variable. O valor esperado é
e a varianza é
Relación coa media e o desvío estándar xeométrico
A distribución log-normal, a media xeométrica, e o desvío estándar xeométrico están relacionadas. Neste caso, a media xeométrica é igual a \exp(\mu) e o desvío estándar xeométrico é igual a.
Se unha mostra de datos determínase que proven dunha poboación distribuída seguindo unha log-normal, a media xeométrica e o desvío estándar xeométrico pódense utilizar para estimar os intervalos de confianza tal como a media aritmética e o desvío estándar se usan para estimar os intervalos de confianza para un dato distribuído normalmente.
Onde a media xeométrica e o desvío estándar xeométrico
Momentos
Os primeiros momentos son:
ou de forma xeral:
Estimación de parámetros Maximum likelihood
Para determina-los estimadores que máis aproximan os parámetros μ e σ da distribución log-normal, podemos utilizar o mesmo procedemento que para a distribución normal. Para non repetilo, obsérvese que
onde por f_L (\cdot) denotamos a función de densidade de probabilidade da distribución log-normal, e por f_N (\cdot)— a da distribución normal. Polo tanto, utilizando os memos índices para denotar as distribucións, podemos escribir que
Xa que o primeiro termo é constante respecto a μ e σ, ambas funcións logarítmicas, \ell_L e \ell_N, obteñen o seu máximo co mesmo μ e σ. Por tanto, utilizando as fórmulas para os estimadores dos parámetros da distribución normal, e a inigualdade de arriba, deducimos que para a distribución log-normal cúmplese
Corbenic
miniatura|dereita|200px|How at the Castle of Corbin a maiden bare in the Sangreal and foretold the achievements of Galahad, por Arthur Rackham.
Corbenic, tamén coñecido como Carboneck ou Corbin, é o nome do castelo onde se atopa o Santo Graal segundo algunhas versións das lendas da Materia de Bretaña. É o fogar do Rei Pescador e do cabaleiro Galaaz.
Non hai acordo sobre as posíbeis localizacións do castelo actualmente. Pénsase que pode estar tanto en Gales, como Inglaterra, Escocia ou mesmo no departamento francés de Meurthe e Mosela.
Na literatura medieval o castelo é nomeado nos libros Lancelot-Graal e Le Morte d'Arthur.
Normalmente é descrito como un lugar cheo de marabillas, no que se pode atopar unha doncela atrapada nun caldeiro fervendo, un cuarto onde as frechas axexan a quen ousa entrar nela e mesmo un dragón.
Mahamat Saleh Haroun
Mahamat Saleh Haroun, nado en Xamena en 1961, é un director de cine chadiano.
Traxectoria
Mudouse a vivir a Francia en 1982, con 21 anos, e en 1999 produce e dirixe a súa primeira longametraxe, Bye Bye Africa. O segundo, Abouna (O pai), filmado en 2002 e que conta a historia de dous rapaces abandonados polo seu pai e logo pola nai nunha escola coránica, conseguiu o premio á mellor fotografía en FESPACO. Co seu seguinte filme, Daratt, de 2007, conseguiu a medalla de bronce do festival de Yennenga, e ademais o premio á mellor fotografía.
A Bidueira, San Martín de Neira de Rei, Baralla
A Bidueira é un lugar da parroquia de San Martín de Neira de Rei no concello lugués de Baralla na comarca dos Ancares.
Bauhaus (homónimos)
Bauhaus pode referirse a:
Maryse Bastié
Maryse Bastié, nada o 27 de febreiro de 1898 e finada o 6 de xullo de 1952, foi unha aviadora francesa.
Traxectoria
Veu ó mundo en Limoges co nome de Marie-Louise Bombec, o seu pai morreu cando ela tiña dez anos e para sobrevivir tivo que poñerse a traballar nunha zapatería en canto tivo idade, os seus recursos económicos eran escasos, un matrimonio fracasado deixáralle un neno. Casou de novo cun piloto militar, Louis Bastié, a quen coñeceu como madriña de guerra durante a primeira guerra mundial, adoptou o seu apelido consonte á norma francesa da época e quedou fascinada co mundo da aviación. O 15 de outubro de 1926 o seu compañeiro morreu nun accidente de aviación, ela xa con licenza de piloto desde 1925 non renunciou a pilotar e comezou a facer voos acrobáticos para gañar diñeiro e en 1927 mercou o seu propio aparello, un Caudron C.109.
Plusmarcas
Nos anos seguintes bateu todos os récords femininos de aviación ata totalizar dez. En 1929 permaneceu no aire 26 horas e 46 minutos, o cal constituíu un novo récord feminino, ó ano seguinte bateu o seu propio récord ata deixalo en 37 horas e 55 minutos. En 1931 bateu o récord de distancia feminina establecendo en 2.976 km.
Morreu no decurso dun festival aéreo en Lión ó engalar cun prototipo do Noratlas 2500 que se estrelou.
Idade Antiga
miniatura|[[Pedra de Rosetta, singularísimo obxecto descuberto en 1799 e cuxo estudo permitiu o comezo do desciframento dos xeroglíficos exipcios, o que abriu o camiño a unha historia antiga desde novos supostos metodolóxicos.]] A Idade Antiga é a época histórica que coincide co xurdimento e desenvolvemento das primeiras civilizacións ou civilizacións antigas.
O concepto máis tradicional de historia antiga presta atención ao descubrimento da escrita, que convencionalmente a historiografía considerou o fito que permite marcar o final da Prehistoria e o comezo da Historia, dada a primacía que outorgan ás fontes escritas fronte á cultura material, que estuda co seu propio método a arqueoloxía. Outras orientacións procuran atender ao sistema social ou o nivel técnico. Recentemente, os estudos de xenética de poboacións baseados en distintas técnicas de análises comparativos de ADN e os estudos de antropoloxía lingüística están chegando a reconstruír dun xeito cada vez máis preciso as migracións antigas e a súa herdanza nas poboacións actuais.
Sexa cal for o criterio empregado, coincide que en tempo e lugar uns e outros procesos cristalizaron no comezo da vida urbana (cidades moi superiores en tamaño e diferentes en función ás aldeas neolíticas), a aparición do poder político (palacios, reis), das relixións organizadas (templos, sacerdotes), unha complexa estratificación social, esforzos colectivos de grande envergadura que esixen prestacións de traballo obrigatorio e impostos, e o comercio de longa distancia (todo o que se veu en chamar Revolución urbana); nivel de desenvolvemento social que por primeira vez se acadou na Sumeria do IV milenio a. C., espazo propicio para a constitución das primeiras cidades-estado competitivas a partir do substrato neolítico que levaba xa catro milenios desenvolvéndose no crecente fértil. A partir delas, e de sucesivos contactos (tanto pacíficos como invasións) de pobos veciños (culturas sedentario-agrícolas ou nómade-gandeiras que se nomean tradicionalmente con termos de validez cuestionada, máis propios de familias lingüísticas que de razas humanas: semitas, camitas, indoeuropeos etc.), fóronse conformando os primeiros estados de grande extensión territorial, ata acadar o tamaño de imperios multinacionais.
Procesos semellantes tiveron lugar en diversos momentos segundo a área xeográfica (sucesivamente Mesopotamia, o val do Nilo, o subcontinente indio, a China, a conca do Mediterráneo, a América precolombiana e o resto de Europa, Asia e África); nalgunhas zonas especialmente illadas, algúns pobos cazadores-recolectores actuais aínda non abandonarían a prehistoria mentres que outros entraron violentamente na idade moderna ou contemporánea da man das colonizacións do século XVI ao XIX.
Os pobos cronoloxicamente contemporáneos da Historia escrita do Mediterráneo oriental poden ser obxecto da Protohistoria, pois as fontes escritas por romanos, gregos, fenicios, hebreos ou exipcios, ademais das fontes arqueolóxicas, permiten facelo.
A Antigüidade clásica localízase no momento de plenitude da civilización grecorromana (século V a.C ao século II) ou en sentido amplo, en toda a súa duración (século VIII a.C ao século V). Caracterizouse pola definición de innovadores conceptos socio-políticos: os de cidadanía e de liberdade persoal, non para todos, senón para unha minoría sostida polo traballo escravo; a diferenza dos imperios fluviais do Antigo Exipto, Babilonia, India ou China, para os que se definiu a imprecisa categoría de modo de produción asiático, caracterizadas pola existencia dun poder omnímodo na cúspide do imperio e o pago de tributos polas comunidades campesiñas suxeitas a el, pero de condición social libre (pois aínda que exista a escravitude, non representa a forza de traballo principal).
O final da Idade Antiga na civilización occidental coincide coa caída do Imperio romano de Occidente (no ano 476; o Imperio romano de Oriente sobreviviu toda a Idade Media ata 1453 como Imperio bizantino), aínda que tal descontinuidade non se observa noutras civilizacións. Xa que logo, as divisións posteriores (Idade Media e Idade Moderna) poden considerarse válidos só para aquela; mentres que a maior parte de Asia e África, e con moita máis claridade América, son obxecto na súa historia dunha periodización propia.
Algúns autores culturalistas fan chegar a Antigüidade tardía europea ata os séculos VI e VII, mentres que a escola "mutacionista" francesa esténdea ata algún momento entre os séculos IX e XI. Distintas interpretacións da historia focalízanse en cuestións económicas (transición do modo de produción escravista para o modo de produción feudal, desde a crise do século III); políticas (desaparición do imperio e instalación dos reinos xermánicos desde o século V); ou ideolóxicas, relixiosas (substitución do paganismo politeísta polos monoteísmos teocéntricos: o cristianismo -século IV- e posteriormente o islam -século VII-), filosóficas (filosofía antiga pola medieval) e artísticas (evolución desde a arte antiga -clásica- cara a arte medieval -paleocristiá e prerrománica-).
As civilizacións da Antigüidade son agrupadas xeograficamente pola historiografía e a arqueoloxía en zonas en que distintos pobos e culturas estiveron especialmente vinculados entre si; aínda que as áreas de influencia de cada unha delas chegaron en moitas ocasións a mesturarse e ir moito máis lonxe, formando imperios de dimensións multicontinentais (o Imperio persa, o de Alexandre Magno e o Imperio romano), talasocracias ('goberno dos mares') ou rutas comerciais e de intercambio de produtos e ideas a longa distancia; aínda que sempre limitadas polo relativo illamento entre elas (obstáculos dos desertos e océanos), que chega a ser radical nalgúns casos (entre o Vello Mundo e o Novo Mundo). A navegación antiga, especialmente a natureza e extensión das expedicións que necesariamente tiveron que realizar as culturas primitivas de Polinesia (polo menos ata a Illa de Pascua), é un asunto aínda polémico. Nalgunhas ocasións recorreuse á arqueoloxía experimental para probar a posibilidade de contactos con América desde o Pacífico. Outros conceptos de aplicación discutida son a prioridade do difusionismo ou do desenvolvemento endóxeno para determinados fenómenos culturais (agricultura, metalurxia, escritura, alfabeto, moeda etc.) e a aplicación do evolucionismo en contextos arqueolóxicos e antropolóxicos.
República Krajina de Serbia
miniatura|250px|En vermello, a República Serbia de Krajina A República Krajina de Serbia (en serbocroata, Република Српска Крајина / Republika Srpska Krajina) foi unha autodeclarada (1991) entidade serbia dentro de Croacia que existiu até ser conquistada polas forzas croatas en 1995. Unha parte perviviu até 1998 baixo administración das Nacións Unidas na parte leste de Eslavonia.
Idade Antiga
Próximo Oriente antigo
O Antigo Oriente Próximo ou Antigo Oriente é o termo utilizado para denominar as zonas de Asia occidental e nordeste de África onde xurdiron as civilizacións anteriores á civilización clásica grecorromana, e que actualmente se denomina Oriente Próximo ou Oriente Medio. Para a mesma rexión, Vere Gordon Childe acuñou a denominación Crecente Fértil, ao definila como a zona onde xurdiu primeiro a Revolución neolítica (VIII milenio a. C.) e posteriormente a Revolución urbana (IV milenio a. C.). Son os actuais países de Iraq, parte de Irán, parte de Turquía, Siria, Líbano, Israel, os Territorios palestinos, Xordania, Arabia e Exipto. Cronoloxicamente, enténdese como un período que vai desde o inicio das civilizacións históricas en torno ao IV milenio a. C. (nesta zona a aparición da escrita, as cidades e os templos é simultánea á Idade de Bronce) ata a expansión do Imperio aqueménida no século VI a. C.
República Krajina de Serbia
Antecedentes
No segundo terzo do século XVI, Austria mandou construír trincheiras e militarizar a zona (Krajina: fronteira militar), para defenderse do Imperio Otomán. Moitos serbios inmigraron á rexión para combater ós otománs. En 1867, o goberno austrohúngaro recoñeceu "ós serbios que viven nesta nación como iguais ós croatas que viven na súa". En 1881 a fronteira militar volveu ser recuperada por Croacia.
Idade Antiga
Mesopotamia antiga
A desembocadura dos ríos Tigris e Éufrates (os dous ríos -pótamos- no medio -meso- dos cales desenvolveuse este espazo de civilización) na Baixa Mesopotamia deu orixe á acumulación de depósitos aluviais na zona de marismas, que vai gañando paulatinamente terreo ao mar fronte á costa en retroceso do Golfo Pérsico (actualmente a máis de cen quilómetros do lugar que ocupaba no IV milenio a. C., e cos dous ríos confluíntes -Shatt al-Arab-). A zona foi propicia (coa condición de manter unha gran capacidade de organización social para o traballo colectivo na construción de obras hidráulicas como canalizacións), regadío e drenaxes, para o desenvolvemento das cidades-estado sumerias (Ur, Uruk, Eridu, Lagash). Estas, en competencia entre si e cos pobos nómades de estepas e desertos circundantes (os do sur e oeste englobados pola historiografía no amplo concepto étnico de semitas e os do leste na zona irania onde se foi formando a civilización elamita), así como cos núcleos que se foron formando máis ao norte (Babilonia) e máis ao norte aínda na Alta Mesopotamia (Nínive); foron desenvolvendo as características constitutivas da civilización (sociedade complexa) e o estado (superestrutura político-ideolóxica): templo, clase sacerdotal e relixión organizada, fronteira, guerra territorial, exército, propaganda, impostos, burocracia, monarquía, construcións como murallas e cigurats; e o trazo que marca o inicio da historia: o rexistro da memoria na escritura.
República Krajina de Serbia
Antecedentes
Tras a primeira guerra mundial, o territorio pasou a formar parte do Reino de Iugoslavia. No período de entreguerras, os serbios que vivían nas krajinas de Croacia, Eslavonia e Bosnia, organizáronse do Partido Demócrata Independente. Durante o estado croata pro-alemán, e logo baixo a ditadura de Tito, as autonomías foron suprimidas. Nas constitucións iugoslavas de 1965 e 1974, non se recuperaron, pero as minorías viron recoñecidos algúns dos dereitos previos á guerra.
Idade Antiga
Mesopotamia antiga
A dinámica do crecemento territorial levou á formación de imperios, que na súa pretensión de monopolizar o poder, describíanse a si mesmos como un continuo espacial "entre o mar pequeno e o mar grande" (o Golfo Pérsico e o Mediterráneo), en enumeracións máis ou menos fiables de pobos anexionados, destruídos, dispersados, rexeitados, sometidos, tributarios, ou simplemente socios comerciais, aliados ou contactos diplomáticos.
República Krajina de Serbia
Antecedentes
A finais de 1980 a minoría serbia estaba receosa dun goberno croata de tendencia cada vez máis nacionalista e temían a volta do fascismo e dos asasinatos étnicos. Sendo ou non realistas estes temores, o certo é que foron as escusas dos nacionalistas serbios que se opuñan a vivir baixo un goberno croata independente.
En 1989 as concentracións políticas dos nacionalistas serbios dirixidos por Slobodan Milošević chegaron ó cumio coa vitoria en 1990 dos independentistas croatas. Nese tempo, un 12,2 % da poboación de Croacia definíase como serbia. E tiñan o apoio do goberno central iugoslavo controlado por Serbia.
A revolución dos troncos
Unha nova constitución croata postergaba o status dos serbios como nación dentro de Croacia á de minoría. Isto intensificou as demandas serbias de autonomía cultural e outras demandas. De feito, a nova constitución croata contradicía á constitución iugoslava. Os nacionalistas serbocroatas abandonaron o parlamento croata e constituíron un Consello Nacional Serbio en xullo de 1990. Milan Babic foi elixido presidente do consello, tamén se aprobou a formación dunha milicia paramilitar baixo as ordes de Milan Martic, xefe de policía de Knin. Levantáronse barricadas con troncos nas principais estradas que unen á Krajina do resto de Croacia.
Organizaron entón os serbocroatas un referendo sobre a "soberanía e autonomía" da Krajina, o 99,7 % votou a favor, pero o goberno de Zagreb declarouno ilegal.
A guerra en Croacia
O 21 de decembro de 1990, a administración de Babic anunciou a creación do Distrito Autónomo Serbio (SAO Kninska Krajina). O 1 de abril de 1991, declararon a secesión de Croacia (ou a permanencia na Iugoslavia), outras rexións orientais de Croacia pediron a súa inclusión no Distrito e negáronse a pagar taxas ó goberno de Zagreb. O 25 de xuño de 1991, Croacia e Eslovenia independízanse de Iugoslavia. Case inmediatamente os paramilitares serbios co apoio do exército popular iugoslavo (JNA) comezaron actividades de guerrilla e rápidos ataques a postos da policía croata.
No territorio da Krajina os grupos paramilitares serbios ou serbocroatas crearon segundo o Tribunal Penal Internacional para a ex Iugoslavia "unha estrutura paralela da seguridade do estado e da policía da Krajina e unidades mandadas pola seguridade do estado de Serbia". A poboación non serbia da Krajina foi expulsada do seu fogar. En dous meses, os serbocroatas controlaban un terzo de Croacia. Ata decembro de 1991, calcúlase que uns 80 000 musulmáns e croatas sufriron a limpeza étnica serbocroata.
Esquerda política
Esquerda, en política, é un termo referido (sen precisión particular) ó segmento do espectro político tipicamente asociado a calquera clase de socialismo ou socialdemocracia, en oposición á dereita política e ó liberalismo.
República Krajina de Serbia
Proclamación da república
O 19 de decembro de 1991 o Distrito Autónomo declárase República Serbia de Krajina. O 26 de febreiro de 1992, únense a SAO (Distrito Autónomo) de Eslavonia occidental, o SAO de Eslavonia oriental, Baranja e Sirmia occidental. Na súa máxima extensión, a República ocupou unha superficie de 17 028 km2.
Esquerda política
Historia
A terminoloxía de esquerda-dereita política está orixinalmente baseada no lugar no que se sentaban os partisanos parlamentarios durante a Revolución Francesa. Os partidarios máis ardentes de medidas revolucionarias radicais eran denominados comunmente como esquerdistas porque sentaban no lado esquerdo das sucesivas asembleas lexislativas.
República Krajina de Serbia
A tensa paz
En xaneiro de 1992, o enviado da ONU Cyrus Vance media un alto o fogo. O JNA abandona Croacia deixando o seu armamento ás forzas paramilitares serbocroatas. Aínda así, os non serbios non puideron volver ós seus fogares. O 21 de febreiro de 1992 o Consello de Seguridade das Nacións Unidas ordena a creación da UNPROFOR (Forza de Protección das Nacións Unidas). En decembro de 1992, Croacia divide administrativamente o seu territorio e concede dous condados á minoría serbocroata. Esta medida é vista como tardía e insuficiente (non incluía territorios da república como Baranja, Eslavonia occidental e Sirmia occidental).
Esquerda política
Historia
Dentro da esquerda, existe un amplo espectro político que vai dende o que se considera esquerda moderada até a denominada extrema esquerda. O comunismo (así como a filosofía marxista na que se basea) e o anarquismo están considerados como formas radicais de esquerda política. A esquerda tamén está asociada co sindicalismo e as manifestacións, inda que estes non sexan exclusivos da esquerda. Tamén se consideran de esquerda movementos sociais, como a antiglobalización, o ecoloxismo, o feminismo, o movemento okupa, o pacifismo ou o punk.
Idade Antiga
Persia antiga
miniatura|200px|Escultura dun animal fantástico. [[Persépole.]]
Esquerda política
Historia
Os conceptos de esquerda e dereita, en calquera caso, son relativos ao país e á situación política do propio país e do mundo.
Idade Antiga
Persia antiga
Cordilleiras, mesetas, estepas e desertos caracterizan un difícil medio físico entre o Éufrates ao leste, o Golfo Pérsico ao sur, o Indo ao leste e os Montes Elburz, o Mar Negro e o río Oxus ao norte. No entanto, tamén son a vía terrestre que conecta o Próximo Oriente coa Asia Central e a Asia Meridional (máis dificilmente, sendo máis usada a conexión marítima); e a través desas zonas, en última instancia, co Extremo Oriente. A extensa rexión persa ou irania cumpriría un papel clave na teoría indoeuropea, de debatida validez, que supuña a existencia dun grupo ancestral de pobos das estepas portadores de trazos comúns (lingüísticos, étnicos, culturais e ata de estrutura de pensamento), esencialmente gandeiros (outorgaban un gran valor a vacas, cabalos e cans), de estrutura social patriarcal, xerarquizada e triádica (visible mesmo no seu panteón de deuses ), que protagonizaron unha xigantesca expansión que incluiría a conquista da India polos arios; a de Europa polos predecesores de gregos, latinos, celtas, xermanos e eslavos; e a de Mesopotamia, Anatolia, Levante e Exipto por medos e persas.
Levante mediterráneo antigo
miniatura|200px|[[Ánforas fenicias achadas no Porto de Mazarrón (sueste de España).]] A zona costeira máis oriental do Mediterráneo, pola súa localización entre África e Asia e as súas favorables condicións físicas, actuou como un "corredor" entre o mar e o deserto, moi compartimentado, aínda que con vales fluviais de dirección norte-sur (os do Xordán e o Orontes), que posibilitou as comunicacións terrestres entre África, Asia e Europa. Ese papel cumpriuse desde o Paleolítico e o Neolítico (Xericó), e acentuouse coas primeiras civilizacións. Os grandes imperios de Exipto, Mesopotamia e Anatolia tiveron nesta zona a súa zona de contacto xeoestratéxico. O contexto crítico de finais do II milenio a. C. permitiu que se desenvolvesen potentes civilizacións locais de forte personalidade e influencia no desenvolvemento histórico posterior (trazos como o alfabeto ou o monoteísmo), cunha proxección moi superior á súa extensión xeográfica ou poboación.
Siria, Xordania e Arabia antigas
miniatura|200px|Vista de O Tesouro desde o desfiladeiro. [[Petra.]] Entre o Tigris e o Monte Líbano comeza unha vasta zona desértica que se estende cara ao sur ata a península Arábiga. Supón un obstáculo insuperable para o desenvolvemento da agricultura máis aló de pequenas zonas de oasis moi dispersos, excepto na zona do Iemen (Arabia Felix -Arabia Feliz-). As actividades económicas que se desenvolveron e permitiron a formación dunha peculiar civilización foron, xa que logo, a gandería nómade e as lucrativas rutas caravaneiras do comercio a longa distancia que conectaban todas as partes do mundo antigo a través dos portos do Mar Vermello, o golfo de Adén e o Golfo Pérsico (abertos ao océano Índico -navegación ata a India e Indonesia-, ao leste de África -onde a relación con Eritrea e Etiopía foi moi estreita- e á costa oriental de Exipto -Berenice-), e cidades do interior como Damasco, Petra ou Palmira (que conectaban co Levante mediterráneo).
Val do Nilo antigo
170px|miniatura|Mapa do Antigo Exipto Exipto é un don do Nilo (Heródoto), pois poucas civilizacións tiveron unha relación tan determinante cun río. A súa crecida anual permite a fertilidade e a altísima densidade de poboación dunha estreita franxa que percorre o despoboado deserto norteafricano (desertizado no período posglacial) desde as cataratas do sur ata o delta do norte. A dualidade entre o Alto Exipto e o Baixo Exipto forxou, sobre unha sociedade campesiña extraordinariamente estable e vinculada polo traballo colectivo nas obras hidráulicas, unhas institucións e unha cultura caracterizadas pola sacralización da figura do faraón, a fortaleza dos templos, unha eficaz burocracia e unha complexa relixión do máis aló. Dentro dunha gran continuidade ao longo de milenios (que ás veces se interpretou como homoxeneidade ou ata estereotipación, con escasísimas excepcións -o período de Amarna-), mantívose unha repetida dialéctica entre a unidade e a disgregación no devir cíclico das fases da historia exipcia, con períodos de esplendor e de crise.
Grecia antiga
miniatura|200px|O [[Partenón, Atenas, século V a.C É o edificio máis representativo da cultura helena, a súa construción foi ordenada polo político grego Pericles, custou aproximadamente trinta millóns de dracmas, o equivalente a unha cifra astronómica de diñeiro, aínda para os estándares modernos. Consiste nunha obra mestra da arte e arquitectura, como tamén da enxeñería: a súa estrutura resistente; os recursos da perspectiva e a súa decoración, utilizados (as) na súa estética, fano merecedor de tal título.]]
Hélade é o concepto xeográfico e cultural que abarcaba na Antigüidade clásica o territorio habitado polos gregos ou helenos, máis amplo que a actual Grecia, e que comprendería o territorio continental europeo que vai desde o Peloponeso o sur ata unha difusa separación con Macedonia, Tracia e Epiro ao norte; ademais das illas do mar Exeo e do mar Xónico e a costa occidental da actual Turquía (Xonia) ata o Helesponto. Tamén se asimilaban ao concepto de Hélade as colonias gregas establecidas por todo o Mediterráneo; e tamén podían entenderse próximos a el os extensos territorios das monarquías helenísticas de Exipto e o Próximo Oriente, que en maior ou menor medida foran helenizados.
Illas do Mediterráneo antigo
Moitos mitos gregos situábanse en costas ou illas situadas nun indefinido «extremo Occidente» (Vulcano -Hefesto-, Traballos de Hércules -Heracles, Columnas de Hércules, Gerion, Atlas-, Atlántida, Xardín das Hespérides, Odisea -Ciclopes, Lestrigones, Sereas, Escila e Caribdis, Ogigia, Lotófagos-); outros situábanse en dirección menos clara, ou máis ben no Mediterráneo oriental (cara ao Mar Negro -a Cólquida das viaxes de Xasón, os Argonautas e o Vélaro de ouro-, o sur do Exeo -a Creta de Minos, Dédalo, Ícaro, e o Minotauro vencido polo ateniense Teseo; ou do rapto de Europa- ou o Chipre do nacemento de Afrodita). miniatura|200px|Templo élimo de [[Segesta, en Sicilia.]]
Europa Occidental antiga
miniatura|200px|[[Vallum Hadriani (Muro de Adriano), en Britania.]] Véxase tamén: Britania, Galia, Xermania, Hispania romana, Provincia romana e Linguas paleohispánicas
Italia e Roma antigas
miniatura|200px|Molde de cadáver humano e obxectos diversos de [[Pompeia.]]
O Imperio romano tivo un impacto moi superior á súa propia extensión espacial (case 6 millóns de quilómetros cadrados, xa de seu unha das maiores entre os imperios de todos os tempos). e á súa duración temporal (do 27 a. C. ao 476 d. C. en Occidente e ata o 1453 en Oriente); por ser a institución política e a formación económico social decisiva para a conformación da civilización occidental, que en boa medida pode considerarse unha pervivencia súa. A través dela perviviron os seus conceptos xurídicos e institucionais (dereito romano, municipio romano, provincia romana, senado romano...), artísticos e culturais (arte e cultura clásica, urbanismo romano, vía romana, teatro romano, termas, acuedutos...) e o propio idioma (o latín). A romanización foi un proceso que tivo moito de sincrético, posto que incorporaba trazos culturais dos pobos conquistados. Moi especialmente identificouse coa civilización grega, á que Roma recoñecía como superior á súa propia, excepto en cuestións políticas e militares (Ex Oriente Lux, Ex Occidente Dux). No seu período final, a achega xudeucristiana foi decisiva.
Balcáns e Europa Oriental antigos
miniatura|200px|Base do [[Obelisco de Teodosio en Constantinopla, a Nova Roma creada na antiga colonia grega de Bizancio, nunha localización de excepcional valor estratéxico. Aparece o seu corte imperial presidida por un crismón. Tras a crise do século III que inicia unha secular transición do escravismo ao feudalismo, o Baixo Imperio romano desenvolveu a nova estrutura política do Dominado coas reformas de Diocleciano, se cristianizou a partir do edicto de Milán de Constantino (313) e dividiuse entre un Occidente ruralizado e sometido ás invasións xermánicas do século V e un Oriente que resistiu e prolongouse durante toda a Idade Media convertido en Imperio bizantino.]]
Asia Central e Meridional antigas
miniatura|200px|Representación moderna dunha pasaxe do [[Mahabharata (Guerra de Kurukshetra), xunto ao texto en sánscrito.]] As estepas da Asia Central tiveron historicamente unha estreita relación (dialéctica de pobos nómades e sedentarios) coa chaira do Indostán, e esta co a Península do Decán. A conexión por terra co Oriente Medio a través dos desertos de Irán foi, en cambio, máis comprometida, mentres que a navegación polo mar Arábigo permitiu rutas máis fluídas. No entanto, todas elas foron experimentadas, ás veces no transcurso da mesma expedición, como foi o caso da de Alexandre o Grande (326 a. C).
Extremo Oriente antigo
miniatura|200px|Inscrición antiga en [[Escrita chinesa|caracteres chineses sobre cuncha de tartaruga.]] O illamento xeográfico desta zona está marcado polas máis altas cordilleiras do mundo: o Himalaia, o Altai, o Hindu Kush, o Tian Shan, o Pamir e o Caracorum; e algúns dos máis extensos e secos desertos: o Taklamakan e o Gobi. Ata as comunicacións marítimas entre a India e a China son dificultosas (exposición aos monzóns, prolongada navegación pola interposición da península de Indochina e a península de Malaca que obriga a cruzar por zonas como o estreito de Sunda ou o estreito de Malaca). Aínda así, existiron contactos, como testemuña a continuidade de rutas comerciais e a difusión de tecnoloxías, alfabetos e relixións (o hinduísmo ao Sueste asiático e o budismo no Tíbet, na China e no Xapón). No entanto, a dificultade dese contacto percibíase como resultado dunha viaxe de dimensións míticas (Viaxe o Oeste).
Mapas e cronoloxía da Idade Antiga
miniatura|centro|750px|O [[Vello Mundo cara o século VI a. C.]] miniatura|centro|750px|Extensión das distintas civilizacións cara no ano [[300.]]
Formacións históricas en torno ao espazo mediterráneo
Estados en torno o Mediterráneo cara o año 180 a. C.
República Krajina de Serbia
A tensa paz
O 26 de febreiro de 1992, Milan Babic dimite como presidente e é substituído por Goran Hadzic. Durante os seguintes tres anos, a república da aparencia de independencia, con goberno, exército, moeda, selos e relacións exteriores propias. Pero o seu principal valedor -Iugoslavia- pasa por un momento de aguda crise. Economicamente sofre hiperinflación, cambia tres veces de moeda e esta desprézase millóns de veces.
Idade Antiga
Literatura
William Shakespeare compuxo varias obras teatrais con ambientación na Antigüidade: The Tragedy of Julius Caesar  (A traxedia de Xulio César ), Antony and Cleopatra (Antonio e Cleopatra), Coriolano, Titus Andrónicus etc. Cervantes fixo o propio en El cerco de Numancia (O cerco de Numancia ); pero foi máis usual no teatro clásico francés: Pierre Corneille (Horacio, Cinna etc.) e Jean Racine (La Thébaïde -A Tebaida -), Andrómaca, Fedra'' etc.), a partir do cal -e baseándose en modelos clásicos e en textos antigos de Terencio e Plauto- fixáronse as convencións académicas que fixaron o modelo do teatro neoclásico do século XVIII.
República Krajina de Serbia
A tensa paz
En 1994 dos 430 000 habitantes da Krajina, só 36 000 teñen emprego (92 % de desemprego), a situación da agricultura e a industria son calamitosas. O embargamento económico da ONU e o corte de relacións comerciais co resto de Croacia son responsables da crise.
Idade Antiga
Literatura
A novela histórica xurdida no romanticismo tivo na Idade Media o seu principal escenario (véxase medievalismo), pero tamén se buscou a ambientación en distintas civilizacións da Idade Antiga.
República Krajina de Serbia
A tensa paz
A comezos de 1993 Croacia lanza dúas ofensivas para aliviar a presión do corredor que mantén unida a parte norte do país con Dalmacia. Cascos azuis canadenses impiden que os croatas avancen máis. O goberno de Knin pide axuda a Belgrado e Milosevic envía 4 000 paramilitares, entre os que se conta a Garda Voluntaria Serbia de Zeljko Raznatovic (Arkan).
Idade Antiga
Literatura
Moitas das novelas adaptáronse ao cine ou a televisión:
República Krajina de Serbia
Invasión final
A mediados de 1995, Croacia en dúas operacións gaña o control da república. A minoría serbocroata (150 000 a 200 000 persoas) foxe por mor das represalias. Altos mandos das Forzas Armadas de Croacia foron acusados polo Tribunal Penal Internacional para ex Iugoslavia pola persecución á poboación civil serbia en Croacia.
Idade Antiga
Literatura
O éxito editorial dos temas históricos multiplicou a aparición de best-séllers do xénero, sobre todo os relacionados coa historia militar de Roma.
República Krajina de Serbia
Invasión final
O proceso de reintegración do territorio a Croacia rematou definitivamente en 1998 baixo supervisión das Nacións Unidas. Un goberno no exilio foi creado en 2005 para pedir reparacións de guerra a Croacia para a poboación serbia.
Idade Antiga
Cine
A adaptación de mitos da idade antiga deu orixe a un xénero cinematográfico especial: Troia, Clash of the Titans (Furia de titáns ), Jason and the Argonauts (Xasón e os argonautas ) etc., así como o cine bíblico: The Ten Commandments (Os dez mandamentos ) (de Cecil B. DeMille, 1923 e 1956), Solomon and Sheba (Salomón e a raíña de Saba), Samson and Delilah (Sansón e Dalila) etc.
Tamén distintas adaptacións dos evanxeos: (The Greatest Story Ever Told (A historia máis grande xamais contada ), The Robe (A túnica sacra), The Passion of the Christ (A Paixón de Cristo ) etc.
Co nome de peplum (do grego "πεπλον" -peplo-) desígnase a un subxénero cinematográfico en que a ambientación na Antigüidade é unha simple escusa para unha película de aventuras de baixo orzamento na que os anacronismos e outras incongruencias á historia son abundantes (Hércules, de 1958, e Ercole, Sansone, Maciste e Ursus gli invincibili (Hércules, Sansón, Maciste e Ursus), de 1964). As características do xénero propiciou a realización de numerosas secuelas e parodias.
Tanto estas como as de maior nivel popularmente recibiron o nome de «películas de romanos» (aínda que fosen ambientadas na época grega ou calquera outra época antiga), e o seu visionado nos «cines de barrio» de sesión continua e dobre programa, ou nos cines de verán tivo un notable papel na educación sentimental da mocidade desde finais dos anos cincuenta ata os setenta, reflectido en obras como as de Terenci Moix (exiptómano e mitómano en concreto de Elizabeth Taylor, actriz que representou a Cleopatra). Joaquín Sabina ten unha canción titulada Una de romanos, caracterizada pola nostalxia da mocidade pasada.
Alejo Real Fragueiro
Alejo Real Fragueiro, nado en 1931 e finado en outubro de 2006, foi un político galego.