cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sidónio Pais
Política
Pais foi catapultado á vida política activa despois do establecemento da Primeira República Portuguesa en 1910. Despois dunha breve pertenza á xunta directiva da Compañía Nacional de Ferrocarrís, foi elixido deputado da Asemblea Nacional Constituínte que se encargou de redactar a Constitución portuguesa de 1911. João Chagas nomeouno Ministro de Fomento, ocupando o cargo de agosto a novembro de 1911, e representou ao goberno nas festas que conmemoraban o primeiro aniversario da República na cidade do Porto.
Tras a caída do goberno de Chagas, mantivo o seu posto no goberno ao ocupar o cargo de ministro de Facenda no "Goberno de concentración" de Augusto de Vasconcelos. Tomando posesión o 7 de novembro de 1911, permaneceu nese cargo até o 16 de xuño de 1912.
Nun momento no que xa se fixeron sentir as tensións internacionais que levarían á primeira guerra mundial, Pais foi nomeado Ministro Plenipotenciario (embaixador) de Portugal en Berlín o 17 de agosto de 1912. Permaneceu nese posto diplomático durante o período crítico que provocou o estalido da guerra, mantendo un difícil equilibrio entre as presións do Goberno portugués, con puntos de vista cada vez máis pro-guerra e anglófilos, intentos de resolver diplomáticamente conflitos fronteirizos en zonas de contacto entre as colonias portuguesas e alemás en África, e a súa propia posición cada vez máis xermanófila. A pesar destas dificultades, ocupou o cargo até o 9 de marzo de 1916, data na que Alemaña declarou a guerra a Portugal tras a toma de barcos alemáns nos portos baixo control portugués.
Goberno e presidencia
De regreso a Portugal, formou un punto de encontro natural para os que se opuxeron á participación de Portugal na guerra, catalizador do crecente descontento provocado tanto polos efectos do esforzo bélico na casa como polos malos resultados obtidos polo Corpo Expedicionario Portugués na fronte. Converteuse no principal líder da oposición ao goberno do Partido Demócrata de Afonso Costa, e do 5 ao 8 de decembro de 1917 dirixiu unha insurrección de preto de 250 soldados. O golpe rematou vitoriosamente tras tres días de intensos enfrontamentos, nos que o papel dos grupos civís foi decisivo para o éxito dos sublevados. Na mañá do 8 de decembro Costa entregou o poder á xunta militar de Pais.
En lugar de iniciar a habitual consulta para a formación dun novo goberno, os rebeldes tomaron o poder, destituíndo a Bernardino Machado do cargo de presidente da República e obrigando ao seu exilio. Posteriormente, o 11 de decembro de 1917, Sidónio Pais asumiu o cargo de Presidente do Consello de Ministros (Primeiro Ministro), e ademais acumulou as carteiras de Ministro de Guerra e Ministro de Asuntos Exteriores. Tamén asumiu (o 27 de decembro) as funcións de presidente até que se puidesen organizar unhas novas eleccións a principios do novo ano. Todas estas actuacións supoñían unha violación directa da Constitución de 1911, que el mesmo axudara a redactar. Durante o golpe de estado e as primeiras etapas do seu goberno, Sidónio Pais contou co apoio de diversos colectivos obreiros, a cambio da liberación dos compañeiros presos, e polas expectativas no interior do influente Sindicato Nacional de Traballadores, que buscaba posicionarse como centro de poder da esquerda republicana.
Posteriormente, Pais ditou un conxunto de decretos ditatoriais, sen consultar ao Congreso da República, e suspendeu importantes partes da Constitución, dotando ao réxime dunha imaxe marcadamente presidencial. O presidente da República converteuse en efecto xefe de Estado e xefe do Goberno, que, de xeito significativo, estaba integramente integrado por secretarios de Estado en lugar de ministros (de rango superior). Nesta nova arquitectura política, que os seus partidarios denominaron "Nova República", o Xefe do Estado situouse nunha posición de poder que non tiña paralelo na historia portuguesa desde o fin do absolutismo. De aí que o epíteto de Pessoa de "Presidente-Rei" fose moi merecido. Nos seus obxectivos e en moitas das súas formas, a Nova República foi precursora do Estado Novo de António de Oliveira Salazar.
Nun intento de normalizar as relacións coa Igrexa Católica Romana, Sidónio Pais modificou a Lei de Separación de Igrexa e Estado o 23 de febreiro de 1918. Isto provocou unha reacción inmediata e feroz dos republicanos tradicionais e dos masóns, pero obtivo un amplo apoio de católicos, republicanos moderados e da poboación rural, entón a gran maioría da poboación portuguesa. Esta decisión tamén restableceu as relacións diplomáticas co Vaticano, que nomeou nuncio apostólico en Lisboa o 25 de xullo de 1918 a Benedetto Aloisi Masella (máis tarde nuncio no Brasil, cardeal e camerlengo). ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Sid%C3%B3nio_Pais_presta_juramento_no_Parlamento_ap%C3%B3s_a_sua_elei%C3%A7%C3%A3o_para_presidente_da_Rep%C3%BAblica%2C_1918.png/300px-Sid%C3%B3nio_Pais_presta_juramento_no_Parlamento_ap%C3%B3s_a_sua_elei%C3%A7%C3%A3o_para_presidente_da_Rep%C3%BAblica%2C_1918.png|esquerda|miniatura|300x300px| Sidónio Pais toma posesión como presidente da República. Noutra medida inconstitucional, Pais decretou o 11 de marzo de 1918 a elección directa do presidente mediante plebiscito, mediante sufraxio universal. Facendo uso da súa popularidade entre os católicos, foi elixido o 28 de abril de 1918, obtendo 470.831 votos, unha cifra sen precedentes. Foi proclamado presidente da República o 9 de maio do mesmo ano, sen sequera molestarse en consultar o Congreso, e gozando dunha lexitimidade democrática directa, que aproveitou -sen éxito- para esmagar intentos de oposición.
Os decretos de febreiro e marzo de 1918, que pola súa profunda contradición coa actual constitución foron etiquetados como "Constitución de 1918", alteraron profundamente a Constitución portuguesa de 1911 e deron ao réxime un claro carácter presidencial, renovaron a lei electoral e cambiaron as leis. sobre a separación da Igrexa e o Estado e a propia distribución do poder entre os órganos do Estado.
Porén, en abril de 1918, o Corpo Expedicionario Portugués foi asasinado na Batalla do Lys, e o goberno portugués non puido traer os reforzos necesarios nin sequera manter un abastecemento regular de tropas. A situación chegou a tal extremo que, aínda despois da fin da guerra, Portugal non puido transportar as súas tropas de volta ao país. A conflitividade social aumentara ata o punto de crear un estado permanente de insurrección.
Ao rematar o ano, a situación política non mellorou, a pesar do fin dos combates co Armisticio do 11 de novembro de 1918, feito acompañado dunha cariñosa mensaxe do rei Xurxo V do Reino Unido, quen intentou restar importancia a Sidónio. As anteriores, e coñecidas actitudes pro-alemás de Pais.
Asasinato
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Murder_of_Sidonio_Pais_at_Lisboa-Rossio_Railway_Station.jpg/220px-Murder_of_Sidonio_Pais_at_Lisboa-Rossio_Railway_Station.jpg|esquerda|miniatura| Asasinato de Sidónio Pais na estación de ferrocarril do Rossio. Pais escapou dun primeiro intento de asasinato o 5 de decembro de 1918, durante a cerimonia de entrega de premios aos superviventes do arrastreiro da mariña Augusto de Castilho. Nove días despois, con todo, foi vítima do segundo.
O presidente dirixiuse á Estación de Ferrocarril de Lisboa-Rossio a noite do 14 de decembro de 1918, despois de cear no restaurante Silva, situado no Chiado. Acompañábano o seu irmán e o seu fillo, planeando coller o tren ao Porto para consultar coas Xuntas Militares do Norte. Cando entrou na estación sobre as 23.00 horas, foi recibido por unha Garda Republicana á orde de protexer ao presidente. O intento de asasinato marrado anterior contra o presidente levara a un aumento da seguridade. Non obstante, iso non arruinou o clima xa que unha banda tocou unha canción popular ao entrar o presidente na emisora.
No interior da emisora agardábao o activista de esquerdas José Júlio da Costa que ocultaba unha pistola na capa alentexana. Cando o presidente pasou por diante do asasino no primeiro andar da estación de Rossio, Da Costa penetrou no dobre cordón policial que rodeaba ao presidente e disparou dous disparos da pistola oculta baixo a súa capa. O primeiro disparo alcanzou a Pais no brazo dereito, onde se aloxou a bala. O segundo disparo alcanzou o presidente no estómago, causándolle unha ferida que resultaría mortal. Pais caeu inmediatamente ao chan, e estalou o pánico. Durante a confusión, catro espectadores inocentes resultaron feridos de morte polos gardas; o asasino, que non intentou escapar, foi detido tras ser brutalmente golpeado pola multitude. Pais aínda estaba vivo neste momento e foi trasladado de urxencia ao hospital St. Joseph, pero morreu polas súas feridas cando se dirixía ao hospital pouco antes da media noite.
Ao funeral de Sidónio Pais acudiron decenas de miles de persoas, pero múltiples interrupcións, algunhas delas violentas, producíronse mentres os manifestantes se mesturaban entre a multitude. O 16 de decembro, João do Canto e Castro foi elixido como o seu sucesor polo Congreso da República e non mediante un novo plebiscito.
Legado
O asasinato de Sidónio Pais anunciaba unha época traumática para a Primeira República. Esencialmente un líder populista e carismático, Pais presentouse a si mesmo como a última esperanza dun país condenado, e foi amplamente percibido como tal. Isto explica que o seu asasinato tivese unha influencia tan grande e duradeira na política portuguesa. A partir de entón, a maior parte da estabilidade política desapareceu, dando lugar a unha crise permanente que só rematou case oito anos despois, cando o golpe de Estado do 28 de maio de 1926 supuxo os corenta anos de ditadura seguintes.
Douglas Wheeler tenta explicar o atractivo de Pais como líder (e máis tarde, figura de culto) sinalando o seu personaxe:O escritor Fernando Pessoa referiuse a el con admiración como o "Presidente-Rei" (Presidente-Rei), unha descrición que quedou nos anos posteriores porque simbolizaba adecuadamente o seu réxime. Particularmente entre os grupos católicos máis conservadores, Pais entrou no imaxinario portugués como unha mestura de salvador e mártir, e provocou a aparición dun culto popular, similar ao existente arredor da figura de José Tomás de Sousa Martins, que perdura até hoxe. É común ver flores frescas e símbolos relixiosos colocados na súa tumba. Isto débese principalmente á súa reversión dalgunhas primeiras leis anticlericais republicanas. Pero parece un tanto irónico que o seu nome siga vivindo máis vívidamente nestes círculos xa que Pais non era un home especialmente relixioso. ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Avenida_Sid%C3%B3nio_Pais.JPG/200px-Avenida_Sid%C3%B3nio_Pais.JPG|dereita|miniatura|200x200px| Sinal da rúa da Avenida de Sidónio Pais en Macau, [[Macau|Macao]] Pais ten tamén parte da responsabilidade das ditaduras posteriores debido ao seu estilo de goberno autocrático e á eliminación de todos os controis restantes ao réxime. A ineficacia do seu réxime non conseguiu levar a orde que prometera e só contribuíu ao caos da Primeira República e ao menoscabo da súa lexitimidade.
O réxime do Estado Novo que controlou Portugal durante gran parte do século XX explotou o legado e as asociacións do "sidonismo" ao seu favor. Por exemplo, cando se inaugurou o Panteón Nacional Portugués en 1966, as autoridades fixeron trasladar a el o corpo de Pais desde a Sala do Capítulo do Mosteiro dos Jerónimos, onde fora enterrado anteriormente.
Familia e descendentes
Pais casou en 1895 con Maria dos Prazeres Martins Bessa (nada en Amarante en 1868/69 e finada no Porto ou Lisboa en 1945). A parella tivo catro fillos e unha filla. Fóra do matrimonio, tamén tivo unha filla dunha tal Ema Manso Preto. É o bisavó na liña masculina do pianista e compositor Bernardo Sassetti (1970–2012).
Planos do museo
En 2002, a Câmara Municipal de Caminha comprou a ruína da casa natal de Pais por 175.000 euros. O arquitecto Nuno Brandão Costa foi solicitado en 2009 para converter a casa nun museo. O soto debería albergar unha sala dedicada á presidencia de Pais, cun segundo salón dedicado á súa vida na planta baixa. A primeira planta converteríase nun centro de documentación. O custo da conversión foi estimado nun millón de euros.
Argul, Pezós, Pezós
miniatura|Vista de Argul Argul é un lugar da parroquia e concello de Pezós que se localiza no occidente de Asturias.
Jevon Carter
Leroy Jevon Carter, nado o 14 de setembro de 1995 en Oak Park, Illinois, é un xogador de baloncesto profesional estadounidense que xoga nos Milwaukee Bucks da National Basketball Association (NBA).
Argul, Pezós, Pezós
Situado a 268 metros sobre o nivel do mar, a aldea localízase a 4,6 km da vila, e capital do concello, de Pezós e en 2021 contaba con 9 habitantes.
Jevon Carter
Traxectoria profesional
O 21 de xuño de 2018, Carter foi escollido na 32ª posición do Draft da NBA de 2018 polos Memphis Grizzlies. O 12 de xullo de 2018, Carter asinou o seu contrato de rookie cos Grizzlies. Durante a súa primeira tempada na NBA, Carter foi asignado en varias ocasións ós Memphis Hustle, afiliado dos Grizzlies na NBA G League.
Argul, Pezós, Pezós
Conxunto histórico
O goberno de Asturias declarou Ben de Interese Cultural o conxunto histórico de Argul o 22 de xullo de 2002
Jevon Carter
Traxectoria profesional
O 7 de xullo de 2019, Carter foi traspasado xunto a Kyle Korver ós Phoenix Suns, a cambio de Josh Jackson, De'Anthony Melton, unha elección da segunda rolda do Draft de 2020, e outra da segunda rolda de 2021. Cos Suns, Carter chegou ás Finais da NBA de 2021, pero perderon en seis partidos contra os Milwaukee Bucks.
Argul, Pezós, Pezós
Conxunto histórico
O núcleo asenta nunha zona de media montaña próxima ao río Augüeira e constitúe unha das maiores singularidades arquitectónicas da Terra Eo-Navia e de todo o occidente de Asturias. As edificacións de pedra recostanse na rocha e nalgúns casos sobre o propio muro do camiño e entre as casas ábrese o beiril, un pasadizo subterráneo para pasaren as persoas e o gando co que se configura un apiñado complexo de paisaxes subterráneas so as casas. O conxunto configúrase a xeito de anel concéntrico, con comunicación entre as casas con solainas e beirís. Os casais constrúense por diferentes elementos organizados en torno ao patio, entre eles salientan o hórreo e o palombar e tamén son frecuentes as palombeiras nos faiados.
Jevon Carter
Traxectoria profesional
O 6 de agosto de 2021, Carter foi traspasado xunto os dereitos do Draft de Day'Ron Sharpe ós Brooklyn Nets, a cambio de Landry Shamet. O 22 de febreiro de 2022, Carter foi cortado polos Nets.
Argul, Pezós, Pezós
Conxunto histórico
Algunhas das casas edifícanse sobre a rocha do muro do camiño, sen outros alicerces, co que se logra unha edificación sólida, unha maior amplitude da casa co beiral que nalgún caso chega ata os 20 metros de longo. Os materiais que se utilizaron na construción foron os da zona: pedra, lousa, madeira e barro. Entre os edificios máis característicos está a casa de Vilar, construción rectangular de gran lonxitude con grosos muros de pedra e cun beiril de 20 metros. A casa de Juan Alonso Villabrille Ron, escultor barroco. Outras construcións son a casa de Bastián; casa Muxardín, convertida en oficina de turismo rural ou a casa de Cangas. No conxunto tamén conta con dúas capelas, a de Santo Antonio e a de San Miguel. A poboación tradicionalmente vivía da agricultura e mais a gandería, con especial preferencia polo cultivo da vide e o cereal. Na Idade Media construíronse 30 casais e ao longo dos séculos XIX e XX viviu un continuo éxodo de poboación, particularmente intensa foi a emigración ao Uruguai.
Jevon Carter
Traxectoria profesional
O 24 de febreiro de 2022, Carter asinou cos Milwaukee Bucks. O 6 de xullo de 2022, Carter asinou un novo contrato cos Bucks.
Argul, Pezós, Pezós
Conxunto histórico
A 100 metros ao suroeste da aldea está o xacemento castrexo de El Castro, nun outeiro sobre o río Augüeira, e como no resto do territorio galegofalante existen lendas relacionados cos mouros. Localízase nunha área con abondosas explotacións auríferas, quizais da época romana, entre elas As Furadías, El Canal, A Carcavúa en Argul e As Antiguas en San Pedro de Augüeira e na que habitaba o pobo galaico dos albións como no resto do Eo-Navia.
A referencia escrita máis antiga na que se fai referencia á localidade é un documento do 30 de maio de 972 que se conserva no arquivo da catedral de Oviedo.
A Baiuca, Arteixo, Arteixo
A Baiuca é un lugar da parroquia de Arteixo, no concello coruñés de Arteixo, na comarca da Coruña.
Durante o século XX o lugar foi absorbido polo núcleo urbano de Arteixo. Nel sitúase a capital do concello.
Toponimia
Unha baiuca é un local público onde se serve alcohol, como unha taberna ou tasca.
Julio Montes Santiago
Julio Montes Santiago, nado en Salamanca o 16 de decembro de 1956 e finado en Vigo o 31 de outubro de 2020, foi un médico e escritor español.
Traxectoria
Após licenciarse en Medicina pola Universidade de Salamanca e recibir o Premio Extraordinario, realizou o MIR en medicina interna na Clínica Puerta de Hierro (Madrid). Con posterioridade foi adxunto en medicina interna en Miranda de Ebro (provincia de Burgos) e Ourense e a partir de 1990 ocupou a praza de internista no hospital do Meixoeiro e logo no hospital Álvaro Cunqueiro. Desenvolveu a súa actividade docente como profesor na Escola Universitaria de Enfermaría do SERGAS no Meixoeiro (Universidade de Vigo) entre os anos 1991 e 2007, exerceu de titor clínico en prácticas de licenciatura na Facultade de Medicina da USC, así como de profesor en Cursos de Formación (Galegos e Españois), mestrado de posgrao en Insuficiencia Cardíaca e do curso de especialista en enfermidade tromboembólica.
No eido da investigación obtivo varia bolsas (FISS, fondos FEDER, SOGAMI...). Foi convidado a varios relatorios en Mesas de Congresos Galegos e Españois (non menos de 43). É autor de cinco obras enmarcadas na disciplina médica, coordinador de dúas máis, autor de 31 capítulos en libros deste eido así como de máis de 200 artigos en revistas científicas (145 españolas e 55 internacionais). Pertenceu ao Comité de Redacción de diversas publicacións periódicas: Expert Opinion on Pharmacotherapy (Ashley Publications, UK), Revista Clínica Española, Revista Española de Casos Clínicos, Medicina Clínica, Revista de Neurología, Gaceta Sanitaria, Kranion...
Ademais, durante un tempo ocupou a vicepresidencia e a presidencia da Sociedade Galega de Medicina Interna, en 2011 e 2012, entre outros anos.
Vida persoal
Irmán do xeólogo Manuel Jesús Montes, estivo casado con Yolanda Carbajales e foi pai de dúas fillas, Esther e Inés.
Obra literaria
Pertenceu á Asociación Española de Médicos Escritores y Artistas (ASEMEYA).
Poesía
Todas estas pezas poéticas están ilustradas pola gravadora Yolanda Carbajales Ferreiro. Malia ser salmantino, tamén se aventurou a escribir poesía en galego. Aplaudido foi, dende o colectivo O Alento Esbravexo, o seu soneto na memoria do célebre galeguista, empresario e artista plástico Isaac Díaz Pardo.
Recibiu unha mención no V Concurso Biblioarte (2003), así como o 3º Premio Neurosonetos (2011), cuxa publicación se lanza dende a revista Kranion.
Recoñecementos
En 2021 púxose o seu nome á sala de docencia do hospital do Meixoeiro, e dende 2021 celébrase o Concurso de Fotografía artística Julio Montes, convocado pola Sociedad Española de Medicina Interna.
Forza Aérea de Turquía
A Forza Aérea de Turquía (turco: Türk Hava Kuvvetleri) é a rama de guerra aérea das Forzas Armadas de Turquía. As orixes da Forza Aérea turca remóntanse a xuño de 1911 cando foi fundada polo Imperio Otomán, porén, tal e como son coñecidas no presente non chegaron a existir ata o ano 1923 coa creación da República de Turquía. É a terceira forza aérea máis grande da OTAN.[15]
En 1998 as Forzas Armadas de Turquía anunciaron un programa de modernización cun custo de 160 000 millóns de dólares nun período de 20 anos en varios proxectos. 45 000 millóns estaban destinados para a revisión da Forza Aérea, e inclúe a compra de novos avións de combate (os TAI TFX e Lockheed Martin F-35 Lightning II) e helicópteros (de cargas pesadas e medias, ataque, e propósito xeral lixeiros).
Segundo Flight International (Flightglobal.com) e o Instituto Internacional de Estudos Estratéxicos, en 2020 a Forza Aérea turca tiña unha forza activa de 50 000 militares e opera uns 1 250 aeronaves tripuladas.
Wikipedia en minangkabau
A Wikipedia en minangkabau (en Wikipedia Minangkabau) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua minangkabau. A Wikipedia en minangkabau foi aprobada polo WMF Language Committee o 29 de xaneiro de 2013. A súa páxina foi lanzada oficialmente o 7 de febreiro dese mesmo ano. O 9 de xullo de 2020, a Wikipedia en minangkabau tiña 224 012 artigos e 72 usuarios activos.
John White
John White, nado en Mount Isa (Queensland) o 15 de xuño de 1973, é un ex-xogador de squash escocés, que foi número 1 do mundo entre marzo e abril de 2004.
Traxectoria
Comezou a xogar a squash influído polos seus pais, xogadores amadores e súa nai tamén traballaba nun club de squash. Malia nacer e criarse en Australia, nas competecións internacionais sempre representou a Escocia. En 1991 comezou a súa etapa como xogador profesional de squash en Europa mais non foi ata 1997 que logrou a súa primeira vitoria, no circuíto italiano. White terminou subcampión no World Open e máis no British Open en 2002. Gañou o título de PSA Masters en 2003 ao bater a Thierry Lincou por 15–8, 17–15 e 17–16. Tamén gañou o campionato británico en 2004 logo de vencer a Lee Beachill por 17–16, 17–14, 14–15 e 15–8. En marzo de 2004 acadou o liderado mundial
Coñécese a White pola forza das súas batidas na bóla, con velocidades moitas veces por riba de 266 km/h. Un dos seus saques chegou a 273,5 km/h no Canary Wharf Squash Classic de 2004 e permaneceu como mellor marca ata o 3 de outubro de 2011 ao chegar unha bóla de Cameron Pilley aos 281,6 km/h no US Open.
En 2007 White asumiu o posto de director de squash e adestrador xefe do Franklin & Marshall College en Lancaster en Pensilvania. No ano seguinte retirouse da alta competición logo de perder diante James Willstrop na segunda rolda do Campionato do Mundo.
Dende 2011 White é adestrador principal dos equipos universitarios de squash masculino e feminino da Universidade Drexel en Filadelfia.
Débeda de sangue
Débeda de sangue (en Blood Work) é un filme estadounidense de 2002 producido, dirixido e protagonizado por Clint Eastwood. Está protagonizado por Jeff Daniels, Wanda De Jesús e Anjelica Huston. Baséase na novela homónima de 1998, de Michael Connelly.
Eastwood gañou o premio Future Film Festival Digital no Festival Internacional de Cinema de Venecia.
Eurocopa de Fútbol 2020 - Grupo A
thumb|300px|O gardameta [[Danny Ward parando un balón no partido de Gales fronte a Suíza.]]
O Grupo A da UEFA Euro 2020 estivo composto por catro equipos que se enfrontaron entre si nun total de seis encontros, do 11 ó 20 de xuño de 2021. Os encontros deste grupo tiveron lugar no Estadio Olímpico de Bacú e no Stadio Olimpico de Roma.
Participantes
O Grupo A estivo composto polas seguintes seleccións:
Eliseo Mouriño
Eliseo Víctor Mouriño Oyarbide, nado en Buenos Aires o 3 de xuño de 1927 e finado en Cerro Las Ánimas, Chile, o 3 de abril de 1961, foi un futbolista arxentino, de orixes galega e vasca, que se desempeñaba na posición de volante de contención.
Foi 21 veces internacional coa selección arxentina, coa que conquistou dúas edicións da Copa América, en 1955 e 1959. En 1961 fichou polo Green Cross de Chile, onde faleceu ao pouco de chegar, nun accidente aéreo no que perderon a vida a maioría dos seus compañeiros de equipo e o corpo técnico.
Primeiros anos
Naceu en Mataderos, fillo do galego Antonio Mouriño e da vasca Concepción Oyarbide. O seu pai morreu cando tiña 4 anos e a familia mudouse ao barrio de San Cristóbal. Neste barrio comezou a xogar ao fútbol, formando parte do Superclub ata 1941, cando entrou na canteira do Club Atlético Banfield.
Banfield
Tras xogar nas categorías inferiores de Banfield debutou co primeiro equipo na Primera B (segunda división do fútbol arxentino) o 1 de xuño de 1946, nunha vitoria por 3-1 contra Unión de Santa Fe. Ese ano o equipo acabou primeiro e ascendeu á Primeira División.
Debutou na máxima categoría o 9 de maio de 1948 contra Independiente. Consolidouse no campionato de 1949 e foi titular indiscutible no equipo ata 1952. Na tempada 1951 contribuíu a que o equipo lograse un histórico primeiro posto, empatado a puntos co Racing Club. Xogáronse entón no Gasómetro dous partidos de desempate que acabaron 0-0 o primeiro e 1-0 o segundo, con vitoria para Racing cun gol de Mario Boyé. Este equipo de Banfield foi o primeiro dos non chamados grandes en rematar primeiro no fútbol arxentino.
A tribuna leste do Estadio Florencio Sola leva o nome de Eliseo Mouriño.
Boca Juniors
miniatura|Eliseo Mouriño en 1954 con Boca. Emilio Baldonedo, que fora adestrador de Banfield, chegou en 1951 ao Boca Juniors e desde o principio suxeriu á xunta directiva a contratación de Eliseo Mouriño, concretándose finalmente esta para a tempada 1953. En Boca formou un lembrado tridente con Lombardo e Pescia, e foi unha figura clave para gañar o campionato de 1954, despois de dez anos de seca. Mouriño xogou en Boca ata 1960, e en 1961 fichou polo Green Gross de Chile.
Traxedia de Green Cross
Mouriño aceptou ir a Chile e vestir a camiseta do Green Cross para participar no campionato que expandiu o fútbol cara ao sur do país que se preparaba para organizar o Mundial de 1962. Non obstante, nunha viaxe entre Osorno e Santiago despois dun partido contra a selección de Osorno para o torneo de apertura "Copa Chile", o avión no que viaxaba o equipo estrelouse contra o outeiro Las Ánimas, preto de Linares, morrendo todos os pasaxeiros e a tripulación. Este accidente foi coñecido como a traxedia de Green Cross. En homenaxe a eles, a Copa Chile do ano seguinte foi chamada Copa Chile Green Cross.
En 2015 acháronse restos do avión que foi protagonista do tráxico voo.
Selección arxentina
miniatura|Eliseo Mouriño coa [[Selección de fútbol da Arxentina|selección arxentina.]] Eliseo xogou 25 partidos coa selección da Arxentina, todos mentres xogaba en Boca Juniors. En 1955, baixo a batuta de Guillermo Stábile proclamouse campión da Copa América en 1955. Foi parte do equipo arxentino no Mundial de 1958 en Suecia, aínda que non chegou a disputar ningún partido, pois foi como suplente de Néstor Rossi. En 1959 participou na súa segunda Copa América, celebrada na Arxentina. Disputou catro partidos no torneo, incluído o partido decisivo no Monumental de Núñez contra o Brasil de Pelé, Didi e Garrincha, no que a selección arxentina se proclamou campioa.
Palmarés
Boca Juniors
Selección arxentina
Day'Ron Sharpe
Day'Ron Y. Sharpe, nado o 6 de novembro de 2001 en Greenville, Carolina do Norte, é un xogador de baloncesto profesional estadounidense que xoga nos Brooklyn Nets da National Basketball Association (NBA).
Juan Carlos Merlo
Juan Carlos Merlo Dopazo, nado en Buenos Aires o 18 de xullo de 1948, é un exfutbolista e adestrador arxentino, de orixe galega, que xogaba como dianteiro.
Traxectoria
Naceu na capital da Arxentina en 1948, sendo fillo dunha viguesa e neto dun ourensán. Comezou a súa carreira como futbolista no Deportivo Español da súa cidade natal, pasando despois ao Temperley. Con ese club disputou 47 encontros da Primera B (segunda división arxentina), marcando 32 goles.
Os seus bos números en Temperley atraeron a atención do Independiente, que o fichou en 1973. Co club de Avellaneda xogou por primeira vez na Primeira División e o 26 de abril de 1973 debutou na Copa Libertadores, nunha vitoria por 2-0 sobre o Millonarios colombiano. Aínda que contou con poucos minutos durante a tempada, acabou proclamándose campión da Libertadores da Copa Intercontinental e da Copa Interamericana. A continuación pasou por Banfield, antes de regresar en 1975 a Temperley, onde recuperou as súas boas cifras goleadoras, con 22 tantos en 72 encontros.
En setembro de 1976 chegou a Galicia para asinar co Deportivo da Coruña, adestrado polo tamén arxentino Héctor Rial. Debutou na segunda xornada da tempada 1976/77 da Segunda División, nun partido contra o Cádiz en Riazor, marcando o o primeiro dos dous goles do seu equipo (2-1). Disputou un total de 19 partidos co equipo coruñés, anotando 4 goles. En setembro de 1977 chegou a un acordo co club para rescindir o seu contrato.
De regreso na Arxentina, xogou no Racing Club e en 1978 pasou a Quilmes, co que gañou o campionato de Primeira División por primeira e única vez na historia do club dende a chegada do profesionalismo. Rematou a súa carreira vestindo a camiseta do Almirante Brown de Isidro Casanova.
Tras colgar as botas comezou a súa carreira como adestrador e en 1982 logrou con Temperley o ascenso á Primeira División. Posteriormente pasou polos bancos de Sarmiento de Junín, El Porvenir, Sportivo Italiano, Los Andes, Tigre, Temperley en dúas ocasións máis, San Martín de San Juan, Deportivo Riestra, Berazategui, Liniers, Nueva Chicago e Cañuelas. Máis tarde pasou a traballar como instrutor na Confederación Suramericana de Fútbol.
Labrus viridis
Labrus viridis, coñecido como merlón por algúns ictiólogos galegos,, e por algúns dicionaristas, é un peixe osteíctio mariño da orde dos perciformes, suborde dos percoideos, superfamilia dos perocideos e familia dos lábridos, unha das 4 especies integradas no xénero Labrus, segundo o WoRMS, e a FishBase, ou as 17, segundo o ITIS.
Descrición
A especide foi descrita en 1758 no Tomo I da súa obra [https://www.biodiversitylibrary.org/page/727199#page/3/mode/1up ''Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii''].
Etimoloxías
Para a do xénero, véxase Labrus.
O epíteto específico, viridis, fai referencia á cor máis común deste animal.
Sinónimos
Ademais do nome que lle asignou Linneo, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Hábitat
Labrus viridis é unha especie litoral que vive en torno aos arrecifes, entre as rochas ou nos leitos de algas, ou de plantas fanerógamas, en fondos de 2 a 50 m. Os exemplares xuvenís viven nas pradeiras de Posidonia sp. a unha profundidade de até os 50 m, onde nadan lenta e suavemente, con ondulacións da aleta dorsal, utilizando as aletas pectorais e ventrais como remos. Os exemplares máis grandes viven en fondos rochosos, sempre a máis de 15 m de profundidade. É un peixe predominatmente solitario.
Distribución
A súa área de dispersión esténdese desde os 47° e os 20°N até os 18° O e os 42° L, enontrándose no océano Atlántico oriental, desde Portugal até Marrocos, así como no mar Mediterráneo até o mar Negro.
Morfoloxía
As principais características morfolóxicas de Labrus viridis son:
Bioloxía
O merlón adoita vivir só, ou en parella, pero ás veces pode formar pequenos cardumes. aliméntase de pequenos de animais bentónicos, principalmente anélidos, crustáceos, equinodermos e moluscos, que trituran coos dentes farínxeos, e tamén de pequenos peixes. Alacanzan a madurez sexual aos dous anos de idade. É hermafrodita proteroxínico (cando nacen todos os espécimes son femias) e, cambian de sexo coa idade. A reprodución ten lugar durante o inverno e a primavera. No momento da desova os machos dominan un pequeno territorio a onde acudirán as femias, e constrúen un niño con algas, onde as femias poñen os óvulos, que son custodiados, e fecundados polos mahos. Os machos defenden o niño até que os óvulos eclosionan en larvas peláxicas. Os ovos desenvólvense en 4 ou 5 días. Normalmente, os espécimes menores de 27 cm sempre son femias, e os maiores de 38 cm, machos. Estes peixes poden vivir vinte anos.
En Galicia
A primeira cita desta especie en Galicia foi efectuada por Fernando de Buen en 1935, no seu traballo "Fauna ictiológica. Catálogo de los peces ibéricos de la planicie continental, aguas dulces, pelágicos y de los abistmos próximos. II parte". ''Not. y Res. Inst. Esp. Ocean.'' 82: 89-148.
Nome galego
O Dicionario da RAG dá o nome de merlón á especie Labrus merula, co sinónimo de pinto. Porén, esta especie é o pinto, que é o nome máis empregado para denominar esta esta especie en galego, recollido por Ríos Panisse en 34 localidades, seguido de merlón en 9, budión en 6 e merlo en unha.. Dado que hai varias especies que os mariñeiros galegos denominan merlón, e tendo en conta que segundo as normas internacionais para dar nomes vulgares de animais é escoller un mome autóctono distinto para distinguir as especies, seguramente Rodríguez Vllanueva e Vázque escolleron merlón para esta especie.
Estado de conservación
Segundo a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) este peixe é normalmente raro. Captúrase para a alimentación humana, incluíndo a pesca submarina e para o deporte, e a súa poboación total está en declive, especialmente no Mediterráneo occidental, sendo a pesca unha ameaza en todas as partes da súa área de dispersión, polo que o seu status cualificase como VU (vulanerábel).
Guerra subsidiaria
Aínda que as superpotencias utilizaron ás veces países enteiros como subsidiarios, normalmente prefírese utilizar a loita de guerrillas, mercenarios, grupos terroristas, saboteadores ou espías para atacar ao opoñente indirectamente. O obxectivo é danar, estragar ou debilitar á outra potencia sen entrar nun conflito aberto.
Con frecuencia, as guerras subsidiarias líbranse no contexto de conflitos violentos ou soterrados a grande escala. De cando en cando é posible librar unha guerra subsidiaria pura, pois os bandos utilizados teñen os seus propios intereses, algúns dos cales divergen dos intereses dos patróns.
Entre as guerras que se considera que tiveron un compoñente de subsidiariedad importante áchanse a Guerra civil española, a Guerra Civil Grega, as guerras de Corea, Vietnam ou Afganistán, a Guerra civil do Líbano, a Guerra civil angolana, a Guerra Indo-Paquistaní, a Guerra de Iraq, Guerra de Osetia do Sur, a Guerra civil do Salvador, a Guerra civil siria, a invasión rusa en Ucraína, en xeral, os conflitos derivados da Guerra Fría.
María de la Fuente
María de la Fuente Freire, nada nas Pontes en 1978, é unha científica galega especialista en nanotecnoloxía. Ademais do seu labor investigador promove a igualdade de xénero no eido da investigación.
Traxectoria
María de la Fuente é licenciada en Farmacia pola Universidade de Santiago de Compostela ( 2001) e doutora na área de Nanomedicina e Terapia xénica (2006). Durante a súa su formación posdoutoral tivo unha bolsa de investigación por parte da Fundación Alfonso Martín Escudero (2008-2010), e dun contrato para investigadores posdoutorais financiado pola Fundación Científica da Asociación Española Contra o Cancro (AECC).
No ano 2013 obtén un contrato Miguel Servet do ISCIII, e constitúe a Unidade de Nano-Oncoloxía do Instituto de Investigación Sanitaria de Santiago de Compostela (IDIS), Hospital Clínico Universitario de Santiago de Compostela. A súa actividade investigadora céntrase na aplicación da nanotecnoloxía, para mellorar o diagnóstico e tratamento do cancro, sendo investigadora principal de varios proxectos de investigación (autonómicos, nacionais e internacionais), autora de numerosos artigos científicos, e inventora de 5 patentes.
Na loita a favor da igualdade das mulleres científicas, promoveu a campaña #oCientificaoMadre para que a maternidade non supuxese unha discriminación na carreira profesional,  unha campaña nos medios moi importante que supuxo un punto de inflexión no ámbito nacional, e deu lugar ao inicio de cambios lexislativos en convocatorias nacionais dependentes da Axencia Estatal de Investigación e do Instituto de Saúde Carlos III. Foi proposta para optar á Medalla Emilia Pardo Bazán, como referente na loita pola igualdade de xénero no eido da ciencia e a investigación. En 2021 unha sentenza recoñeceu a discriminación na convocatoria á que a científica galega se presentou en desvantaxe por mor do permiso de maternidade e o seu caso foi tomado como exemplo da discriminación que se debe superar na proposición de lei Ángeles Alvariño aprobada por unanimidade no Parlamento de Galicia.
Wikipedia en croata
A Wikipedia en croata (en Wikipedija na hrvatskome jeziku) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua croata. Foi creada o 16 de febreiro de 2003.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Wikipedia en estoniano
A Wikipedia en estoniano (en Eestikeelne Vikipeedia) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua estoniana. Foi creada o 24 de agosto de 2002.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Recoñecementos
O 7 de decembro de 2008, o wikipedista estoniano Andres Luure foi un dos quince individuos recoñecidos polo seu voluntarismo en Estonia no ano 2008. En 2013, el tamén recibiu a Orde da Estrela Branca polas súas achegas á Wikipedia.
Conspiración Coudenhove-Kalergi
miniatura|Bandeira da Unión Internacional Paneuropea, organización liderada por [[Richard Coudenhove-Kalergi. Fundada baixo os piares do nacionalismo europeo, o liberalismo e o cristianismo, foi prohibida polo nazismo durante a Segunda Guerra Mundial. As organizacións euroescépticas radicais e neonazis utilízana como símbolo do "poder xudeu e a destrución das diferentes culturas brancas" en Europa ]] A conspiración Coudenhove-Kalergi, máis coñecida como Plan Kalergi, é unha teoría de conspiración difundida en círculos ultraconservadores, antisemitas, nacionalistas brancos e de extrema dereita no mundo occidental desde a década de 1970. Fai referencia a un suposto proxecto xa en curso que promove a mestura entre persoas brancas con grupos inmigrantes non brancos procedentes do Terceiro Mundo co fin de eliminar a raza branca do planeta. Segundo a teoría, o plan foi creado polo austríaco Richard Coudenhove-Kalergi e posteriormente difundido en círculos sociais europeos aristocráticos.
A teoría de conspiración asóciase principalmente a grupos e partidos de Europa e América do Norte. Porén, no século XXI, o Plan Kalergi viuse un incremento dos seguidores en América Latina, especificamente en México e o Cono Sur. Este feito está relacionado coas comunidades de colonos brancos e descendentes de crioulos ante as migracións centroamericanas, andinas e caribeñas aos seus respectivos territorios. Moitas veces o plan Kalergi é concibido como sinónimo doutras teorías conspirativas, entre elas o marxismo cultural e o xenocidio branco.
Orixes
Segundo a revista Il Foglio, o escritor austríaco Gerd Honsik, destacado negacionista do Holocausto, comezou a publicar obras que distorsionaban os escritos de Richard Coudenhove-Kalergi na década de 1970. As controvertidas interpretacións de Honsik culminaron no seu libro Kalergi Plan de 2005. O xornal de investigación Linkiesta describiu o Plan Kalergi como un engano comparábel á fabricación antisemita dos protocolos dos sabios de Sion. Nun esforzo por loitar contra unha «invasión hispana de Texas», o supremacismo branco de orixe estadounidense adheriuse á teoría de conspiración da gran substitución.
Influencia
O grupo de interese Hope Not Hate, de tendencia antirracista e antifascista, describiuno como unha teoría de conspiración racista. Alega que Kalergi pretendía influír nas políticas europeas sobre inmigración para crear unha «poboación sen identidade» supostamente gobernada por unha elite xudía. O Southern Poverty Law Center, unha ONG a prol dos dereitos civís, salienta que o mito do Plan Kalergi é «unha maneira claramente europea de empurrar a narrativa do xenocidio branco no continente, con nacionalistas brancos que citan fóra de contexto os escritos de Kalergi para afirmar que as políticas de inmigración da Unión Europea son tramas insidiosas incubadas hai décadas para destruír a xente branca».
Na novela de 2018 Middle England, o autor Jonathan Coe satiriza o Plan Kalergi co seu personaxe do teórico da conspiración Peter Stopes.
George Soros, como na maioría de teorías de conspiracións vencelladas co sionismo, é acusado de estar detrás do Plan Kalergi.
Wikipedia en esloveno
A Wikipedia en esloveno (en Slovenska Wikipedija) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua eslovena. Foi creada o 26 de febreiro de 2002. O 15 de agosto de 2010 acadou 100 000 artigos.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Shireen Abu Akleh
Shireen Abu Akleh (en شيرين أبو عاقلة; nada o 3 de abril de 1971 e finada o 11 de maio de 2022) foi unha xornalista palestina-estadounidense que traballou como reporteira para a canle en lingua árabe Al Jazeera durante 25 anos, até que morreu executada por un francotirador do exército israelí mentres reportaba unha incursión militar das Forzas de Defensa de Israel en Xinin, a terceira cidade máis importante de Palestina.
Traxectoria
Ao longo da súa traxectoria, cubriu numerosos acontecementos da historia de Palestina á vez que analizou a política de Israel. As súas reportaxes televisivas e os seus peches de transmisión fixéronse moi coñecidos, e como xornalista líder no mundo árabe, inspirou a moitos árabes e palestinos (especialmente mulleres) a comezar a súa carreira no xornalismo.
O 11 de maio de 2022, mentres vestía un chaleco azul coa palabra "PRESS" escrita nel, recibiu un disparo e foi asasinada mentres informaba dunha incursión das Forzas israelís (IDF) no campo de refuxiados de Xinín, en Cisxordania. Al Jazeera, un fotoxornalista de Agence France-Presse e o Ministerio Palestino de Saúdo indicaron que as IDF asasinárana. Israel suxeriu inicialmente que puido matala un palestino, mais o 13 de maio as IDF afirmaron que unha mostra atopada amosaba a posibilidade de que fose responsabilidade das IDF, ou tamén do fogo palestino. Investigacións independentes levadas a cabo por Associated Press, Bellingcat, CNN, The New York Times e The Washington Post concluíron que foi o fogo das IDF o que causou a morte de Akleh. A CNN mesmo indicou que puido ser un obxectivo das IDF. O 24 de xuño, a Oficina do Alto Comisionado das Nacións Unidas para os Dereitos Humanos (OHCHR) concluíu que Abu Akleh fora asasinada por un dispado das IDF. A investigación da Autoridade Nacional Palestina chegou á mesma conclusión, indicando que foi deliberadamente abatida mentres intentaba fuxir.
A natureza da súa morte e a posterior interrupción violenta do seu funeral pola policía israelí, que atacou os portadores do seu cadaleito armada con porras, provocaron unha ampla condena internacional a Israel. Ao seu funeral acudiron decenas de miles de palestinos e crese que foi o meirande funeral en Xerusalén dos útimos vinte anos.
Fernando Lasama de Araújo
Fernando de Araújo, tamén coñecido como Lasama, nado o 26 de febreiro de 1963 e finado o 2 de xuño de 2015, foi un activista e político de Timor Leste. Pulou na clandestinidade pola independencia timorense antes de fundar o Partido Demócrata no Timor independente. Foi presidente do Parlamento Nacional de 2007 a 2012. Tamén exerceu como presidente en funcións durante dous meses a principios de 2008.
Antecedentes e inicios de carreira
Á idade de 12 anos, presenciou o masacre de 18 membros da súa familia polo exército indonesio. Estudou literatura na Universidade Udayana de Balí, Indonesia. Alí fundou a Resistência Nacional dos Estudantes do Timor-Leste (RENETIL).
No cárcere indonesio
Foi liberado da Institución Penitenciaria de Cipinang cedo tras a presión dos activistas dos dereitos humanos indonesios. Despois da súa liberación, Araújo permaneceu en Iacarta e continuou traballando pola autodeterminación e a democracia en Timor Leste, traballando en estreita colaboración cos defensores dos dereitos humanos indonesios e os defensores da democracia.
Política timorense
Araújo volveu a Timor Leste para traballar co Consello Nacional da Resistencia de Timor no referendo de independencia de Timor Oriental de 1999, que votou a favor da independencia do país. Ocupou como viceministro de Asuntos Exteriores no gabinete de transición durante a Administración de Transición das Nacións Unidas en Timor Oriental que gobernou o país de 1999 a 2001.
Araújo fundou a organización ecoloxista Fundaçao Haburas, o semanario Talitakum e o semanario do Partido Demócrata (PD) Vox Populi.
En 2001, fundou o PD como alternativa ao partido dominante Fretilin. O PD estaba dirixido por antigos estudantes activistas clandestinos, incluídos membros de Renetil. O partido quedou segundo nas eleccións de 2002 cun 8,72% dos votos. Participou en todas as eleccións parlamentarias desde a independencia e gañou escanos cada vez.
Eleccións de 2007 e 2012
Lasama de Araújo foi o candidato do Partido Demócrata nas eleccións presidenciais de abril de 2007. Ocupou o terceiro lugar cun 19,18% dos votos, e o 26 de abril anunciou o apoio do seu partido ao segundo candidato, o primeiro ministro José Ramos-Horta, na segunda volta.
Nas eleccións parlamentarias de xuño de 2007, Araújo gañou un escano como primeiro nome na lista de candidatos do PD. Na primeira sesión do novo parlamento o 30 de xullo, Araújo foi elixido presidente do Parlamento Nacional, derrotando a Aniceto Guterres de Fretilin.
Presentouse de novo nas eleccións presidenciais de 2012, ocupando o terceiro lugar cun 17,3% dos votos. Despois foi reelixido como deputado nas eleccións parlamentarias de Timor Oriental de 2012. En 2015, foi nomeado Ministro de Estado, Coordinador de Asuntos Sociais e Ministro de Educación.
Araújo non se presentou á presidencia do Parlamento Nacional en 2012. Vicente Guterres foi elixido para sucedelo a finais de xullo.
Presidente de Timor-Leste (en funcións)
Tras un atentado que feriu gravemente ao presidente José Ramos-Horta o 11 de febreiro de 2008, Araújo pasou a ser presidente en funcións o 13 de febreiro.
Ramos-Horta asumiu de novo o relevo o 17 de abril de 2008, cando regresou a Timor-Leste.
Vida persoal
Mentres estaba en prisión coñeceu á súa muller, Jacqueline "Joy" Aquino Siapno, unha académica filipina que traballaba para Amnistía Internacional. Teñen un fillo, Hadomi. Siapno e o seu fillo deixaron Timor en 2014, pero o seu divorcio nunca se finalizou antes da súa morte. De Araújo morreu en 2015 dun ictus, aos 52 anos.
O seu nome de loita Lasama significa "alguén que non podes tripar".