cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lisbeth Palme
Traxectoria
Procedía dunha familia da nobreza sueca, os Beck-Friis. Seu pai era o enxeñeiro civil Christian Beck-Friis e súa nai Anna-Lisa, de solteira Bollíng. Tras rematar os seus estudos na Nya Elementarskolan för flickor en 1950 cursou estudos na Universidade de Estocolmo ata licenciarse en 1955. Ao ano seguinte casou co político Olof Palme o 9 de xuño de 1956, que se converteu en primeiro ministro sueco, primeiro entre 1969 e 1976 e de novo de 1982 a 1986. , con quen tivo tres fillos: Joakim, Mårten e Mattias.
Lisbeth Palme traballou como psicóloga infantil, durante un tempo para o Consello do Condado de Estocolmo e despois na Administración social de Estocolmo. Foi presidenta do Comité da UNICEF sueca entre 1987 e 1999 e presidenta internacional de UNICEF de 1990 a 1991. Entre outras tarefas internacionais, foi membro do Comité das Nacións Unidas para os Dereitos do Neno en 1998 e formou parte do comité da Unión Africana que investigou o xenocidio de Ruanda e que presentou as súas conclusións no ano 2000. Lisbeth Palme tamén estivo implicada na expansión dos xardíns de infancia suecos.
Rascafría
miniatura|300px|Casa do Concello Rascafría é unha vila e municipio de España no noroeste da Comunidade de Madrid.
A localidade conserva unha arquitectura popular propia da serra de Guadarrama e, dentro do seu termo municipal, están o Parque Natural de Peñalara e o arboreto Giner de los Ríos.
Entre os seus monumentos destaca o Mosteiro de El Paular.
Xeografía
Situado no val do río Lozoya, a unha altitude media de 1 163 msnm (mínima, 1 125; máxima, 2 429), o municipio ocupa unha superficie de 150,27 km².
Segundo o censo de 2020, contaba cunha poboación de 1 725 habitantes, polo que a súa densidade de poboación, nese ano, era de 11,13 hab./km².
Walter Herrmann
Walter Herrmann Heinrich, nado o 26 de xuño de 1979 en Venado Tuerto, Santa Fe, é un ex-xogador profesional de baloncesto arxentino con pasaporte español. Como xogador ocupaba na pocisión de ala cunha altura de 2,05 m. Xogou durante catro temporadas da NBA, alén de destacar noutras ligas internacionais, como por exemplo en España, onde conseguiu ser MVP e dmáximo anotador na temporada 2002−03. A nivel internacional gañou a medalla de ouro coa selección arxentina nos Xogos Olímpicos de 2004 en Atenas.
Felipe Antonio Gil de Taboada
Felipe Antonio Gil de Taboada, nado en Bergazos (Donsión, Lalín) o 1 de maio de 1668 e finado en Sevilla o 29 de abril de 1722, foi un relixioso e político galego.
Traxectoria
Fillo de Gómez Gil de Taboada e de Beatriz Fernández Noguerol. Doutorouse en leis e cánones na Universidade de Santiago de Compostela, na que foi catedrático, e de alí pasou á corte, onde co patrocinio do inquisidor xeneral Diego Sarmiento Valladares conseguiu praza de fiscal da inquisición en Canarias; porén no chegou a ocupar o posto, permanecendo en Madrid como vicario eclesiástico. En 1695 entró como bolseiro no Colexio maior de Cuenca da Universidade de Salamanca. En 1710 Filipe V nommeouno presidente da Real Chancillería de Valladolid, e posteriormente comisario xeral da Santa Cruzada con residencia en Madrid.
En febreiro de 1715 foi comisionado como inquisidor xeneral, aínda que non chegou a exercer. Ese mesmo ano foi elixido bispo de Osma, pero entre xuño e outubro ocupou a presidencia do Consello de Castela (restablecida logo da abolición das reformas decretadas na Nueva Planta), polo que non ocupou a diocese ata novembro. En 1720 foi promovido ao arcebispado de Sevilla, onde morreu aos 54 anos. Fue soterrado na igrexa do Sagrario de Sevilla.
Fronte Obreira de Cataluña
A Fronte Obreira de Cataluña (en catalán, Front Obrer de Catalunya), foi un movemento socialista da época franquista que formou parte da resistencia á ditadura franquista en Cataluña.
Militancia
Aínda que os seus membros eran de orixes diferentes, dende socialistas até católicos progresistas e comunistas disidentes da liña oficial, adoptou un socialismo de esquerdas antiimperialista. Definíronse como socialistas, populistas e federalistas. A militancia era moi nova e tendía a romper os patróns existentes. Non tiñan estatutos formais e, polo tanto, nunca se conformaron como partido. Entre os seus dirixentes figuraban Isidre Molas i Batllori, José Ignacio Urenda i Bariego, Pasqual Maragall i Mira, Alfons Carles Comín, Daniel Cando Cando, Josep Antoni González i Casanova, Josep Maria Vegara i Carrió e Miquel Roca i Junyent, entre outros.
Disolveuse en 1970 e os seus militantes estendéronse ás distintas organizacións de esquerdas da clandestinidade antifranquista (PSUC, COC, Movemento Comunista de Cataluña e Liga Comunista Revolucionaria), aínda que moitos acabaron participando na fundación de Convergència Socialista de Catalunya e, logo, do PSC.
Relacións con outros partidos
Mantivo vínculos federais co Frente de Liberación Popular (FLP) e coa Euskadi Sozialisten Batasuna (ESB). Competiu co PSUC polo control do nacente movemento de Comisións Obreiras e o movemento universitario, e logrou dominar a súa coordinación local ata 1968 os comités de empresa de La Maquinista Terrestre e Marítima, AEG, Harry Walker e outras empresas do sector metalúrxico de Barcelona.
Segundo Pampillón Rodríguez
Segundo Pampillón Rodríguez, nado en Tameiga (Mos) o 24 de marzo de 1907 e finado en 1980, foi un empresario e político galego.
Traxectoria
Fillo de Anacleto Pampillón Sío. Cursou estudos primarios e secundarios nos Salesianos de Vigo e fíxose perito mercantil. Foi administrador da empresa madeireira da súa familia en Sanguiñeda. Na II República fundou en Mos Acción Republicana. Integrouse despois en Izquierda Republicana. Logo do triunfo do Frente Popular foi nomeado membro da xestora de Mos e elixido alcalde en marzo de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e estivo preso no cárcere de Tui e logo en Vigo. Logrou fuxir a Portugal onde foi reclamado polo seu irmán que vivía na Arxentina. Xulgado en Vigo por rebelión militar, foi sobresido provisionalmente. Chegou a Buenos Aires en 1937 e integrouse no Centro Republicano Español. En 1960 foi membro do Consello de Galicia. Foi o impulsor do Instituto de Cultura Galega do Centro Galego de Buens Aires. Dedicouse ao xornalismo radial participando do programa Galiza en América de Radio Nacional de Buenos Aires e colaborou con Luís Seoane no programa Galicia Emigrante. Retornou a Galicia en 1958 para dirixir a fábrica familiar. Volveu a Arxentina en 1962.
Recoñecementos
O 2 de agosto de 1997 o concello de Mos tributoulle unha homenaxe póstuma, e púxolle o seu nome a unha rúa.
Vida persoal
Casou no Porriño con María del Carmen Paz Domínguez, filla do médico Manuel Paz Varela, en 1932.
Bones
Bones pódese referir a:
Lingua púnica
A lingua púnica, tamén chamada cananeo ou fenicio-púnico, é unha variedade extinta da lingua fenicia, unha lingua cananita da familia semítica. Foi falada no noroeste de África e en varias illas mediterráneas polos púnicos durante a antigüidade clásica, dende o século -VIII até o século VI.
TRIF
O TRIF ou TICAM1 é un adaptador que responde á activación de receptores de tipo Toll (TLRs). É un mediador nunha fervenza bastante atrasada de reaccións dun conxunto de dúas fervenzas de sinalización asociadas a TLRs, das que a outra é dependente dun adaptador MyD88.
Os receptores de tipo Toll (TLRs) recoñecen compoñentes específicos de invsaores microbianos e activan unha resposta inmune a eses patóxenos. Despois de que eses receptores recoñecen padróns patoxenicos altamente conservados, actívase unha fervenza de sinalización augas abaixo para estimular a liberación de citocinas inflamatorias e quimiocinas, así como regula á alza a expresión de células inmunes. Todos os TLRs teñen un dominio TIR que inicia a fervenza de sinalización por medio de adaptadores TIR. Os adaptadores son plataformas que organizan fervenzas de sinalización augas abaixo que orixinan unha resposta celular específica despois da exposición a un determinado patóxeno.
Nome
TRIF son as siglas coas que se coñece tradicionalmente esta molécula, procedentes do inglés TIR-domain-containing adapter-inducing interferon-β, é dicir, interferón beta indutor do adaptador que contén un dominio TIR. Non obstante, actualmente o seu símbolo oficial é TICAM1, do inglés TIR-domain-containing adapter molecule 1 ou molécula adaptadora que contén un dominio TIR. O seu nome aprobado para o HGNC é molécula adaptadora do receptor de tipo Toll 1 (ver HUGO cadro de datos).
Estrutura
O TRIF está primeirmente activo no bazo e a miúdo está regulado cando MyD88 é deficiente no fígado, indicando unha regulación específica de órgano de vías de sinalización. Curiosamente, hai unha falta de redundancia na vía de sinalización de TLR4 que causa a evasión microbiana da resposta inmune no hóspede cando ocorren mutacións nos intermediarios da vía. Tres motivos de unión a TRAF presentes na rexión amino terminal do TRIF son necesarios para a asociación con TRAF6. A destrución destes motivos reduce a activación de NF-κB, un factor de transcrición que é tamén activado polo dominio carboxilo terminal de TRIF na regulación á alza de citocinas e moléculas inmunes coestimuladoras. Este dominio recruta a proteína que interacciona co receptor (RIP1) e tamén con RIP3 por medio do motivo de interacción homotípico RIP. As células deficientes no xene RIP1 mostran unha activación atenuada feita por TLR3 de NF-κB, o que indica o uso do xene RIP1 na activación de TRIF augas abaixo, a diferenza doutros TLRs que usan proteínas IRAK para a activación de NF-κB.
Áreas de investigación
As investigacións sobre a función do TRIF son de grande importancia en varios campos de investigación biomédica. A patoxénese de enfermidades infecciosas, shock séptico, crecemento de tumores e artrite reumatoide teñen estreitos vínculos coas vías de sinalización de TLR, especificamente coa de TRIF. Comprender mellor a vía de TRIF será útil terapeuticamente no desenvolvemento de vacinas e tratamentos que poden controlar a inflamación asociada e as respostas antivirais. Os experimentos con ratos de tipo silvestre e deficientes en TRIF son cruciais para entender as respostas coordinadas das vías dos TLRs. Cómpre estudar os efectos coordinados destas vías para comprendermos as complexas respostas iniciadas por TRIF.
Sica (filme)
Sica é un filme español de 2023 escrito e dirixido por Carla Subirana. O filme rodouse na Costa da Morte e presentouse na 73ª edición do Festival Internacional de Cinema de Berlín en febreiro de 2023, concretamente na sección "Generation". Foi o filme de peche do Festival Internacional de Barcelona-Sant Jordi en abril de 2023.
A música é de Xavier Font e a fotografía de Mauro Herce. A produción, de Alba Sotorra, Miramemira, Zuzú Cinema, Amorambre Films e Filmmarket Fund, contou coa participación de TV3. Foi rodado maioritariamente en galego e tamén en catalán.
Sinopse
O filme explica a busca realizada por unha moza de 14 anos, Sica, obsesionada con que o mar devolva o cadáver do seu pai logo dun naufraxio na Costa da Morte, en Galicia. Sica busca obsesivamente a voz do seu pai nun gran buraco: a Furna das Grallas.
Medio dólar da Liberdade camiñando
O medio dólar da Liberdade camiñando é unha moeda estadounidense de prata con valor de 50 centavos ou medio dólar emitida pola Casa da Moeda dos Estados Unidos entre 1916 e 1947 e cuñada nas cecas de Filadelfia, Denver e San Francisco. Esta moeda foi deseñada e gravada polo escultor Adolph A. Weinman.
O deseño de Weinman da Liberdade camiñando cara ao Sol resultou difícil de adaptar para o seu gravado nos cuños, ante o que o secretario do Tesouro, William G. McAdoo, de cuxo departamento depende a US Mint, considerou a posibilidade de que Barber crease o seu propio deseño alternativo. Os funcionarios da Casa da Moeda conseguiron preparar os cuños para comezar a produción co deseño de Weinman, aínda que os resultados non foron os esperados e xurdiron diversos problemas, o que se puido converter nun dos motivos para a súa substitución en 1948 polo medio dólar Franklin, creado por John R. Sinnock e Gilroy Roberts.
Malia todo, o historiador da arte Cornelius Vermeule considerou que o medio dólar da Liberdade camiñando se acha entre as moedas máis fermosas da historia dos EEUU. En 1986 levouse a cabo unha modificación do seu anverso para o incorporar a unha moeda de investimento emitida a partir de entón, o dólar American Silver Eagle. En 2016 realizouse unha emisión extraordinaria en ouro do medio dólar da liberdade camiñando, conmemorativa do centenario da súa creación.
Antecedentes e inicio
O 26 de setembro de 1890, o Congreso dos Estados Unidos aprobou unha lei na que se establecía, entre outras cousas, o seguinte:
miniatura|170x170px|Anverso do anterior [[Serie Barber (moeda)|medio dólar Barber. ]]
A serie de moedas circulantes Barber, así coñecida por estar deseñada polo daquela gravador xefe da Casa da Moeda dos EEUU Charles E. Barber, introducírase en 1892, e estaba composta por moedas de 10 centavos (dime), dun cuarto de dólar e de medio dólar. Mais estas moedas non gozaban do recoñecemento da poboación que as utilizaba. A partir de 1905, as sucesivas administracións presidenciais intentaron dotar o sistema monetario dos Estados Unidos duns deseños modernos e atractivos. Logo dos novos deseños da serie de ouro formada pola dobre aguia (20 dólares), a aguia (10 dólares), a media aguia (5 dólares) e o cuarto de aguia (2½ dólares) entre 1907 e 1908, os partidarios da substitución tamén da serie Barber de prata comezaron a exercer presión para que se producise o cambio en 1916, cando expiraba o prazo mínimo de 25 en circulación. Xa en 1914, Victor David Brenner, deseñador do centavo Lincoln, presentara pola súa conta novos deseños para as moedas de prata, aínda que a resposta por parte do secretario do Tesouro, William G. McAdoo, foi que daquela estaba moi ocupado con outros asuntos.
O 2 de xaneiro de 1915 publicouse no xornal Michigan Manufacturer and Financial Record unha entrevista co superintendente da Ceca de Filadelfia, Adam M. Joyce, na que este afirmaba:
miniatura|302x302px|O daquela secretario do Tesouro, [[William Gibbs McAdoo. ]]
En xaneiro de 1915, o subsecretario do Tesouro, William P. Malburn, envioulle a McAdoo un informe sobre a cuñaxe das moedas divisionarias de prata, no que se sinalaba que "o medio dólar, o cuarto de dólar e a moeda de 10 centavos de prata actuais cambiaron en 1892, polo que se poderá adoptar un novo deseño en 1916. Isto pódese facer en calquera momento do ano". A resposta de McAdoo foi: "deixemos que a Casa da Moeda presente os seus deseños, antes de probarmos con ninguén máis.
O 3 de decembro, Woolley reuniuse coa Comisión de Belas Artes dos Estados Unidos e pediu a esta institución que examinase os esbozos realizados polo departamento de gravado da Casa da Moeda, dirixido por Barber, quen estivo presente na reunión para lles explicar aos membros da Comisión os detalles do proceso de cuñaxe. O director suxeriulles aos membros que, se non lles gustaban as propostas presentadas pola Casa da Moeda, seleccionasen eles mesmos un grupo de escultores que presentasen os seus propios deseños para as novas moedas. A intención de Woolley era que as tres moedas tivesen deseños diferentes entre elas —as da serie Barber eran moi semellantes—. O director tamén informou a comisión de que, como os modelos anteriores levaban 25 anos en circulación, cumpría cambialos, o que o historiador numismático David Lange considera unha "interpretación errónea da lei", que só facultaba, mais non obrigaba o director para facer o cambio.
Á comisión non lle pareceron satisfactorias as propostas presentadas por Barber, polo que seleccionou unha tríade composta polos escultores Adolph Weinman, Hermon MacNeil e Albin Polasek, para que presentasen os seus propios deseños para as moedas. Os escultores podían presentar varios esbozos, e a Casa da Moeda reservábase o dereito de poder utilizar un deseño para unha moeda diferente da prevista polo seu autor, aínda que os deseños non eran totalmente intercambiables, xa que, por lei, no reverso do cuarto dólar e do medio dólar debería aparecer unha aguia, que non podía, ademais, representarse na de 10 centavos. Aínda así, Woolley esperaba que cada escultor tivese éxito cunha soa peza. miniatura|360x360px|A [[Comisión de Ensaios dos Estados Unidos|Comisión de Ensaios dos EEUU reuniuse o 9 e 10 de febreiro de 1916 para comprobar que as moedas do ano anterior cumprisen as especificacións. Na foto están presentes, entre outros, o director da US Mint, Robert W. Woolley, o gravador xefe Charles E. Barber, e o superintendente da Ceca de Filadelfia, Adam Joyce. ]] Os tres escultores enviaron as súas propostas a mediados de febreiro e o 23 dese mes reuníronse con Woolley en Nova York. Logo das consultas mantidas entre Woolley e McAdoo, o 28 de febreiro notificóuselle a Weinman que os seus esbozos foran os seleccionados para as moedas completas de 10 centavos e de medio dólar, así como para o reverso da dun cuarto de dólar. Ese mesmo día, Woolley comunicoulle tamén a MacNeil que se ocuparía do anverso desta última, e a Polasek que as súas propostas non tiveran éxito. No entanto, os membros da comisión convenceron a Woolley de que non se lle debía confiar tanto traballo a un só artista, polo que finalmente se lle enco mendarona MacNeil ambas as faces do cuarto de dólar, coa condición de que o escultor realizase un novo deseño que lle agradase a Woolley.
O 3 de marzo realizouse o anuncio público das novas moedas, nun comunicado de prensa no que se indicaba que o Departamento do Tesouro esperaba que a súa produción comezase aproximadamente en dous meses, logo de finalizar os deseños. Ese mesmo día, o director Woolley escribiulle ao gravador xefe Barber para lle comunicar formalmente que os seus esbozos foran rexeitados e que os modelos propostos por Weinman e MacNeil chegarían á Ceca de Filadelfia como máximo o día 1 de maio. Segundo o historiador numismático Walter Breen, a partir dese momento Barber pasou a amosar unha actitude "túzara e nada colaborativa". Pola súa banda, David Lange sinala que se produciron "numerosos atrasos á medida que os artistas afinaban os seus modelos e, ao mesmo tempo, sorteaban os obstáculos que Barber lles puña no camiño. Aínda que as súas observacións sobre moitos aspectos do proceso de cuñaxe eran moi acertadas, é evidente que se poderían ter formulado dun xeito máis construtivo". No seu libro sobre as moedas de 10 centavos Mercury, Lange indica que Barber, que daquela tiña 75 anos, se vira "obrigado nos dez anos anteriores a participar na destrución sistemática dos logros de toda unha vida"; de feito tivo que colaborar no proceso que deu lugar a que as moedas deseñadas por outros substituísen as que foran deseñadas por el.
Coas novas pezas, completaríase o cambio recente de todas as moedas estadounidenses —coa excepción do dólar Morgan, que non se cuñaba daquela—. Segundo unha columna publicada na revista The Art World no mesmo 1916, aínda que despois da aparición das novas moedas:
Deseño
miniatura|170x170px|Os [[Moeda dun franco Sementadora (1960-2001)|francos da "sementadora", do deseñador francés Louis Oscar Roty, puideron servir de inspiración para o anverso do medio dólar. ]] Consonte o secretario do Tesouro McAdoo, no seu informe anual correspondente a 1916:
O anverso de Weinman ten unha notable semellanza do deseño da "sementadora" de Louis Oscar Roty para as moedas do franco francés da época. Consonte o historiador numismático Roger Burdette, "Weinman tomou o ideal dunha figura feminina provinciana do século XIX e converteuno nunha icona estadounidense". Burdette pon tamén en relación tanto o aspecto da cabeza da Liberdade como as pólas que sostén co monumento aos soldados e aos mariñeiros da Unión de Baltimore, unha das obras escultóricas do propio Weinman. O escultor tamén puido inspirarse nun busto que fixo en 1913 da súa inquilina Elsie Stevens, a muller do avogado e poeta Wallace Stevens. Dáse por seguro que Elsie Stevens serviu como modelo para a moeda de 10 centavos Mercury de Weinman, e a súa filla, Holly Stevens, escribiu en 1966 que a súa nai servira como modelo para ambas as moedas.
O historiador da arte Cornelius Vermeule escribiu que o medio dólar da Liberdade camiñando "trata realmente o anverso e o reverso como un conxunto escultórico único; o seu deseño dá a verdadeira sensación de respiración e transmite o mesmo ca unha escultura na escala dunha moeda". Vermeule sinala o parecido deste medio dólar coa "sementadora" de Roty, aínda que afirma que a peza de Weinman "é unha creación orixinal, non unha copia servil". No reverso, Vermeule admira a aguia, que domina o deseño sen abafalo, e afirma que as plumas da ave son "un marabilloso tour de force" que amosa a influencia de Augustus Saint-Gaudens, con quen Weinman estudara. Vermeule cualificou o deseño do medio dólar da Liberdade camiñando como "unha das mellores moedas non só dos Estados Unidos, senón do mundo".
Preparación
miniatura|223x223px|[[Fotografía do artista creador do medio dólar, Adolph Alexander Weinman, traballando no gravado da moeda. ]] Os tres escultores reuníronse novamente con Woolley o 6 de marzo de 1916 na Oficina de Ensaios de Nova York para seren informados oficialmente do resultado do concurso, incluíndo o cambio na concesión do cuarto dólar, así como para lles devolver todos os modelos e esbozos que foran rexeitados. Polasek, que recibiu como cota de participación 300 dólares o 10 de marzo, non volveu ter relación ningunha coa Casa da Moeda nin co deseño de moedas. Ata que en 2002 se descubriu no Museo Polasek —a súa antiga vivenda— un modelo en escaiola dunha das súas propostas, a súa participación só se coñecía a través dos rexistros da Casa da Moeda.
Logo do éxito de Weinman no concurso, visitou novamente a US Mint para falar acerca da conversión dos seus modelos en cuños funcionais. Na súa primeira visita non estaba presente o gravador Barber, aínda que mantivo unha produtiva conversa con George T. Morgan. A esta primeira seguiron outras visitas, e o 29 de marzo Woolley escribiu ao superintendente Joyce nestes termos: "confidencialmente, os escultores que deseñan as novas moedas consideraron que na súa última viaxe o señor Morgan foi moito máis cordial e cooperativo que o señor Barber. Decátome de que estou a tratar con temperamentos artísticos en extremos opostos". Woolley visitou o 26 de maio o estudio de Weinman para comprobar o avance dos seus deseños. Un episodio grave de amigdalite atrasou o traballo de Weinman, o que o obrigou a solicitar unha prórroga do prazo establecido para o 1 de maio. O 29 de maio, Woolley escribiu a Weinman para o informar de que os seus deseños, tanto para a moeda de 10 centavos como para a de medio dólar, foran aceptados pola Casa da Moeda.
miniatura|338x338px|Proba finalmente non adoptada do medio dólar da Liberdade camiñando. Co permiso de Woolley para refacer o anverso, Weinman decidiu eliminar a palabra LIBERTY de encima da figura e colocala sobre o lema nacional IN GOD WE TRUST, á dereita da figura. Isto permitiulle estender a cabeza da Liberdade case ata a grafila na parte superior da moeda, maximizando o tamaño da representación. A letra "L" colocouse na concavidade que forma a bandeira ao caer baixo o cóbado esquerdo da figura, e o resto da palabra estendeuse desde alí cara á dereita, coa letra "T" en tamaño superior, o que en realidade aforraba espazo, xa que o maior tamaño permitía que o traveseiro do "T" se estendese por riba das letras maiúsculas "R" e "Y". Isto permitiu apertar máis as letras. Cando Woolley dimitiu o 15 de xullo para se converter en director de publicidade da campaña de reelección do presidente Woodrow Wilson, comentou na súa carta de dimisión ao secretario McAdoo —xenro de Wilson—: "ao traballar no modelo do anverso do medio dólar, o señor Weinman está a facer unha lixeira reorganización da palabra LIBERTY, e terao listo para a súa inspección nuns días. Gústame, e coido que a vostede tamén lle ha gustar". Weinman escribiulle ao exdirector o 20 de xullo que o aumento do tamaño da figura da Liberdade melloraba o seu aspecto.
McAdoo aceptou o deseño modificado de Weinman o 26 de xullo. Nese momento, Fred H. Chaffin, axustador da Casa da Moeda, exercía como director interino da institución ata que o presidente Wilson puidese nomear o substituto de Woolley e obter a confirmación do nomeamento por parte do Senado. Weinman decidiu, por iniciativa propia, unha reorganización das lendas do reverso. No modelo orixinal, UNITED STATES OF AMERICA estaba na parte superior do reverso, con HALF DOLLAR xusto debaixo e E PLURIBUS UNUM no exergo da moeda. Nesta nova revisión de Weinman, as lendas sitúanse xa nos lugares que ocuparán nas moedas finalmente cuñadas e postas en circulación; este deseño definitivo da moeda foi aprobado por McAdoo o 10 de agosto.
Modificación
miniatura|171x171px|[[Medalla co busto de Friedrich Johannes Hugo von Engelken, director da US Mint en 1916-1917 (gravador: G. T. Morgan). ]] Cando von Engelken asumiu o novo cargo de director da US Mint o 1 de setembro de 1916, xa se aprobara o medio dólar e estaban cuñadas as primeiras pezas de proba. A produción real da moeda de medio dólar atrasouse porque a Casa da Moeda estaba dedicada á finalización do proxecto das novas moedas de 10 centavos Mercury, tamén creadas por Weinman. O 6 de setembro, a produción das moedas de 10 centavos detívose, xa que as empresas notificaron que a moeda non era válida para o seu uso nas máquinas expendedoras por un defecto na cuñaxe, e o mesmo problema se detectou tamén nas probas que se cuñaran do medio dólar. Ese mesmo día, Engelken escribiu ao subsecretario do Tesouro, Malburn, utilizando unha información que, segundo Burdette, proviña de Barber:
A carta de Von Engelken causou inquietude no Departamento do Tesouro; McAdoo temía que, se a Casa da Moeda era incapaz de emitir con éxito as novas moedas, os republicanos poderían aproveitar o fracaso como tema de debate nas eleccións presidenciais. O secretario preguntou canto tempo tardaría Barber en arranxar o problema de deseño e, logo de consultar os traballadores da Casa da Moeda, von Engelken contestoulle que entre seis e oito meses. Decidiuse entón que cumpría pedirlle a Weinman que levase a cabo a modificación do deseño para o medio dólar: esperábase que se este reducía a figura da Liberdade e rebaixaba o relevo, a moeda resultaría cuñable. miniatura|241x241px|Plaqueta co superintendente da [[Casa da Moeda de Filadelfia|Ceca de Filadelfia, Adam M. Joyce.]] Weinman chegou á Casa da Moeda o 11 de setembro e marchou con dúas cuñaxes de probas do medio dólar e instrucións para reducir o tamaño da figura da Liberdade. Barber pediulle permiso a Joyce para introducir cambios importantes no deseño de Weinman, cousa que en principio se lle negou. Así e todo, despois de que o primeiro cambio de Weinman non conseguiu eliminar o problema da rebarba en forma de "aleta", Joyce cedeu e deulle vía libre a Barber, quen encolleu o deseño, arredándoo do canto e creando un amplo espazo entre a figura e a grafila. Barber insistiu en que este era o único xeito de evitar a aparición da aleta e a irregularidade do canto. Para Burdette, as figuras representadas cos novos cuños resultaban aburridas e menos interesantes, xa que o tamaño desas figuras era o que lles daba a forza.
O 18 de outubro, Weinman escribiu a Joyce para lle preguntar como ían as moedas de 10 centavos e de medio dólar, e expresoulle o seu desexo de ir a Filadelfia. Joyce contestoulle dous días máis tarde e informouno de que o deseño do medio dólar estaba a reducirse de tamaño para evitar os problemas de cuñaxe, e Weinman amosoulle a súa esperanza de que Joyce puidese evitar que a figura da Liberdade se reducise indebidamente.
En tanto que o escultor e o superintendente da Ceca de Filadelfia mantiñan correspondencia, na Casa da Moeda comezou a conversión dos deseños modificados por Barber en cuños de produción, cos que se puidese iniciar a produción en masa, pero Joyce intercedeu antes de que puidese comezar a cuñaxe. O superintendente Joyce, que contaba co apoio do director, consideraba que as modificacións de Barber eran innecesarias. Joyce cría que se poderían cuñar moedas máis próximas ao concepto de Weinman rebaixando lixeiramente o relevo e axustando a forza coa que as prensas da Casa da Moeda premían os discos de prata, e tamén dispondo mellor estes discos para a cuñaxe. A postura de Joyce foi a que saíu adiante e o seu departamento preparou os cuños de traballo para a cuñaxe das pezas destinadas á circulación, omitindo as modificacións no canto e o amplo espazo que Barber previra entre a figura e o bordo. Así as cousas, so cuños de traballo estaban na Ceca de Denver e na Ceca de San Francisco o 27 de novembro, e a produción do medio dólar da Liberdade camiñando comezou nestas cecas e na principal de Filadelfia só uns días despois.
A finais de decembro, Weinman, que non recibira información ningunha da Casa da Moeda desde que se lle informara das modificacións de Barber, pero que lera nos xornais que xa se estaban a producir as moedas de medio dólar, envioulle un xiro postal de 10 dólares a Joyce cunha solicitude da 20 exemplares da nova moeda. O 2 de xaneiro de 1917, Weinman escribiu de novo a Joyce para lle dicir que as moedas foran recibidas adecuadamente e a tempo para poder regalalas como obsequio de Aninovo, e desexoulle ao superintendente "todos os bos desexos nestes días de Ano Novo e con agradecemento ao Todopoderoso e a vostede mesmo, porque as rebarbas xa non están no canto do medio dólar".
Acollemento
The New York Times sinalou o 3 de xaneiro de 1917 que as novas moedas foran recibidas xa pola Subtesouraría e que se empezarían a distribuír de dúas en dúas a partir do 9 de xaneiro, e tamén informaba de que a Casa da Moeda estaba a facer todo o posible para satisfacer a demanda, aínda que inicialmente as cantidades distribuídas serían limitadas. Banking, o xornal da Asociación de Banqueiros dos Estados Unidos, publicou que "os deseños das novas moedas foron moi eloxiados polos expertos na materia". O Meriden Daily Journal, de Connecticut, predixo que os seus lectores lles gustaría cinco veces máis o novo medio dólar que a nova moeda de 10 centavos.
Pola súa banda, o Mercury de Huntsville, Alabama, expresou o seu desagrado polo novo medio dólar. Nun artigo titulado "O novo medio dólar está doente", afirmaba:
Produción e coleccionismo
miniatura|170x170px|Exemplar de [[1916 da Ceca de San Francisco coa marca de ceca ("S") no anverso. ]] As marcas de ceca colocáranse inicialmente no anverso, o que sucedía por primeira vez nunha emisión circulante dun medio dólar desde 1839. O 14 de febreiro de 1917, von Engelken ordenou que a marca de ceca se trasladase do anverso ao reverso, xa que consideraba que a súa aparición no anverso tiña a aparencia dun defecto do cuño. Naquel momento, Von Engelken presentara a súa dimisión á espera de ser nomeado presidente do Banco Federal de Terras para o Terceiro Distrito. Ao que marchou para ocupar ese posto, foi substituído na dirección da Casa da Moeda por Raymond T. Baker. En abril, o superintendente Joyce pediulle a Baker unha confirmación por escrito da orde de von Engelken e, logo de obtela, a marca de ceca foi trasladada ao reverso. A maioría das moedas de medio dólar de 1917 cuñadas en Denver (marca de ceca "D") e en San Francisco ("S") levan a marca de ceca xa no reverso.
Durante todo o tempo en que a Casa da Moeda dos Estados Unidos produciu o medio dólar da Liberdade camiñando tivo dificultades técnicas para resaltar plenamente os trazos do deseño. Segundo Breen:
miniatura|170x170px|Este exemplar de [[1941 en condición proof carece do monograma de Weinman, normalmente situado na parte inferior dereita, preto do canto. ]]
A Ceca de San Francisco tivo unhas dificultades especiais na produción destas moedas, o que deu lugar a que moitas das pezas cuñadas alí sexan particularmente débiles. En 1918, Morgan —que sucedera a Barber no cargo de gravador xefe logo do falecemento deste en febreiro de 1917— axustou levemente o deseño resaltando algúns detalles no pescozo da Liberdade. Segundo Bree, "o intento foi un fracaso". O sucesor de Morgan a partir de 1925, John R. Sinnock, fixo novos intentos en 1937 e en 1938, cuns resultados algo máis positivos. Breen suxire que as dificultades para cuñar a moeda contribuíron á vontade de substituíla logo da segunda guerra mundial.
Ningunha data do medio dólar da Liberdade camiñando é especialmente rara, aínda que algunhas escasean en condicións de conservación excelentes, sen mostras de teren circulado, sinaladamente as pezas cuñadas en 1921 en Filadelfia (sen marca de ceca) e en Denver ("D").
A Casa da Moeda cuñou tamén exemplares con acabamento especial proof —fondo espello e relevo mate— para coleccionistas entre 1936 e 1942, todas elas na ceca de Filadelfia. Ademais, en 1916 produciuse tamén unha escasísima tiraxe desta moeda en condición proof —Breen sinala que unicamente viu catro espécimes— e en 1917 só esta confirmada a existencia de tres exemplares, cuñados non para a venda aos coleccionistas senón para a súa entrega ás autoridades como presentación da nova moeda. Varias das moedas en condición proof dos derradeiros anos carecen do habitual monograma de Weinman, a modo de marca de artista. Esta ausencia é máis común en concreto nas cuñadas en 1941, aínda que tamén se dá noutros anos, e débese a un excesivo pulido dos cuños, que fixo desaparecer a marca. A tiraxe total de moedas en condición proof emitidas entre 1936 e 1942 foi de 74.400 exemplares.
Existen moi poucas variantes nesta serie e, ademais, son relativamente menores. Estas variantes concéntranse sinaladamente nas marcas de ceca: varios punzonazos, presenza dunha marca "D" gravada sobre "S" en 1942 e algúns cambios nos tamaños das letras. Unha rareza máis salientable é a dos exemplares nos que aparece a data de 1943 sobre a de 1942. Algunhas moedas de 1946 sen marca de ceca (Filadelfia), amosan unha dobre estampaxe no seu reverso.
Substitución
miniatura|170x170px|O [[medio dólar Franklin, de Sinnock e Roberts, substituíu en 1948 o deseñado por Weinman. ]] En 1947, a daquela directora da US Mint, Nellie Tayloe Ross, pediulle ao gravador Sinnock que deseñase unha nova moeda de medio dólar coa efixie dun dos Pais Fundadores, Benjamin Franklin. Ross era moi admiradora de Franklin e tiña o propósito de honrar a súa figura dedicándolle unha moeda. En 1941, os responsables da Casa da Moeda formularon a posibilidade de incluír a Franklin na moeda de 10 centavos, mais este proxecto arquivouse por mor da gran demanda de moedas xurdida pola entrada dos Estados Unidos na segunda guerra mundial. Durante a guerra, a US Mint pensou na posibilidade de engadir ao sistema algúns valores faciais novos, e Sinnock preparou un deseño do busto de Franklin en previsión das novas emisións, aínda que estas non chegaron a producirse. En 1946, o Tesouro substituíu a moeda de 10 centavos (dime) de tipo Mercury por outra dedicada ao falecido presidente Franklin Roosevelt, que estivera estreitamente vinculado á March of Dimes. Ante a popularidade do centavo Lincoln e a inconveniencia política de substituílo, o medio dólar era a única moeda que se podía redeseñar sen que cumprise o permiso do Senado. Así as cousas, o Congreso aprobou o novo deseño, aínda que Sinnock faleceu antes de que se emitise a nova moeda, o medio dólar Franklin, que comezou a súa produción a principios de 1948, pondo fin así á serie do medio dólar da Liberdade camiñando. A cantidade total de exemplares cuñados durante a existencia desta moeda, entre 1916 e 1947, foi de 485.320.340.
Reutilización do deseño
miniatura|170x170px|O [[Dólar de prata American Silver Eagle|dólar American Silver Eagle reproduce o anverso de Weinman para o medio dólar da Liberdade camiñando. ]] A partir de 1986, o deseño de Weinman para o anverso do medio dólar da Liberdade camiñando utilizouse novamente como anverso da moeda de investimento American Silver Eagle. Ao adaptar o deseño, o gravador da US Mint John Mercanti e outros membros do Departamento de Gravado reforzaron moitos detalles. Mercanti observou que o modelo de escaiola orixinal de Weinman só tiña 150 milímetros de diámetro e estaba modelado con suavidade, e el aumentou os detalles para que o deseño, logo de acuñalo nunha moeda meirande, tivese un fluxo do metal máis uniforme que na moeda orixinal de Weinman.
En decembro de 2010, o presidente Barack Obama asinou unha lei pola que se autorizaba a cuñaxe de moedas de investimento en paladio; o anverso desta moeda tomou como modelo o da moeda de 10 centavos Mercury, en tanto que o reverso se creou a partir da medalla do Instituto Americano de Arquitectos de Weinman, na que se baseou o reverso do medio dólar. Mais diversos estudos acerca da previsible demanda da moeda no mercado do investimento, así como algunha controversia cos intereses da industria do paladio acabaron por desaconsellar esta emisión. . miniatura|339x339px|O medio dólar da Liberdade camiñando cuñouse en [[ouro en 2016 na Ceca de West Point ("W"), co gallo do centenario da creación da moeda. ]] Por outra banda, en 2015 a Casa da Moeda dos Estados Unidos fixo públicos os seus plans para levar a cabo unha nova emisión do medio dólar da Liberdade camiñando, esta vez cuñada en ouro e destinada ao mercado do coleccionismo, xunto coas outras dúas moedas creadas en 1916: a moeda de 10 centavos e o cuarto de dólar. Esta versión de ouro do medio dólar da Liberdade camiñando ten o peso de media onza troy ou, o que é o mesmo, 15.552 gramos. A moeda produciuse na Ceca de West Point (marca de ceca "W") e estivo ao dispor dos coleccionistas a partir do 17 de novembro de 2016, cunha tiraxe máxima autorizada de 75.000 exemplares.
Río Lozoya
O Lozoya é un río da península Ibérica que atravesa transversalmente o norte da Comunidade de Madrid, e desemboca no río Jarama na provincia de Guadalaxara (Castela-A Mancha).
Este curso de auga ten a súa fonte no Parque Natural de Peñalara, na vertente madrileña da serra de Guadarrama, e é o principal abastecedor de auga potábel da Comunidade de Madrid. A súa auga está considerada como unha das de maior calidade para o consumo humano de España.
Ao longo do seu curso de 91 km é embalsado até en cinco ocasións. Seu principal encoro, o de El Atazar, é tamén o de maior capacidade de almacenamento de auga da rexión.
A súa conca coincide coa comarca da Serra Norte de Madrid, e ten unha superficie de 1 265 km². Seu curso forma o val do Lozoya, onde se encontra o municipio de Lozoya, do que o río toma seu nome.
Che Sudaka
Orixe do nome
O nome Che Sudaka é a unión de dúas palabras: "che" (en mapundungun, a lingua dos mapuches) que significa "xente" e "sudaka" que é a forma pexorativa que se usa en España para referirse á xente que provén de América do Sur. A unión das dúas palabras, entón, forma xente de América do Sur. A banda explica que escolleron ese nome de forma irónica porque rirse deles mesmos converte a discriminación nun acto estúpido de quen o practica.
Historia
A banda formouse a principios da década do 2000 en Barcelona por un grupo de inmigrantes ilegais que tocaban a súa música na rúa como forma de gañarse a vida e que chegaran á cidade seguindo o ronsel de Manu Chao, unha das influencias máis fortes da formación.
En marzo do 2012 a banda fixo 10 anos nos escenarios durante os cales levaron a cabo preto dun milleiro de concertos. Coroaron a década de vida participando, en xullo do mesmo ano, do Fuji Rock, no Xapón, xunto a artistas tales como The Specials e Toots and the Maytals.
En febreiro do 2016, a un mes de celebrar os seus 14 anos na ruta, chegaron ao seu concerto número 1300 cun show en Niceto Club, Buenos Aires, Arxentina.
En novembro de 2017 lanzan "Almas rebeldes", novo disco de estudo con tres temas novos e versións dalgúns clásicos da banda. Contan coas colaboracións de Manu Chao, Amparo Sánchez, Dr. Ring-Ding e Capricornio Man (El Gran Silencio), entre outros. Xunto a Manu Chao gravan o vídeo de "La Risa Bonita".
Afonso Fernandez Cebolhilha
Afonso Fernandez Cebolhilha (o Cebollilla) foi un trobador castelán do século XIII
Traxectoria
Identifícaselle como nobre sevillano, da familia dos Cebollilla, documentado como vasalo do nobre Alfonso Pérez de Guzmán, ao que acompañou no seu exilio por terras marroquís a finais do século XIII.
A súa actividade poética sitúase no reinado de Sancho IV e tivo relacións literarias con outros trobadores da lírica galego-portuguesa como: Airas Nunes, Gómez García, Johan Vasquiz de Talaveira e Pai Gómez Chariño entre outros.
Obra
Consérvanse sete cantigas de amor, das cales cinco son de dubidosa autoría.
Nelinho
Manoel Rezende de Mattos Cabral, coñecido como Nelinho, nado no Río de Xaneiro o 26 de xullo de 1950, é un exfutbolista brasileiro que xogaba como lateral dereito. Desenvolveu case toda a súa carreira entre o Cruzeiro e o Atlético Mineiro, disputando máis de 700 partidos oficiais. Foi 21 veces internacional coa selección brasileira, coa que disputou dúas Copas do Mundo.
Inicios
Naceu no Río de Xaneiro, sendo fillo de inmigrantes portugueses procedentes de Ovar, no distrito de Aveiro. Alcumado Nelinho, comezou a xogar ao fútbol no Olaria da súa cidade natal, antes de asinar o seu primeiro contrato profesional co America. En 1970 trasladouse a Portugal para xogar no Barreirense, recomendado polo adestrador brasileiro Otto Glória, pero deixou o país pouco despois, temendo ser chamado para o servizo militar. Tras un breve paso polo Deportivo Anzoátegui de Venezuela volveu ao Río de Xaneiro para xogar no histórico rival do Olaria, o Bonsucesso, que logo o cedeu ao Remo. Despois das súas boas actuacións no Brasileirão de 1972, foi fichado polo Cruzeiro para a tempada seguinte.
Cruzeiro
Militou durante os seguintes sete anos no club de Belo Horizonte, co que gañou o Campionato Mineiro catro veces entre 1973 e 1977, e a Copa Libertadores de 1976, marcando nos dous partidos da final ante o River Plate. Foi elixido tres veces no equipo ideal do Campionato Brasileiro, recibindo a chamada Bola de Prata, en 1975, 1979 e 1980.
Despois dunha breve etapa no Grêmio, co que gañou un Campionato Gaúcho, volveu a Belo Horizonte para xogar de novo no Cruzeiro. Disputou un total de 411 partidos co club, marcando 105 goles. É o xogador que máis goles marcou de falta na historia do club.
Atlético Mineiro
Deixou o Cruzeiro en 1982, por mor do regreso ao banco do adestrador Yustrich, co que tiña unha mala relación, e fichou entón polo máximo rival do club, o Atlético Mineiro. Pasou o resto da súa carreira no club alvinegro, gañando outros catro Campionato Mineiros e foi de novo galardoado coa Bola de Prata en 1983.
Selección brasileira
Foi 21 veces internacional coa selección brasileira, coa que debutou en abril de 1974. Ese mesmo ano e despois de só dous encontros, foi convocado por Zagallo para o Mundial de 1974, onde foi o lateral dereito titular nos tres partidos da primeira fase.
Volveu formar parte do equipo brasileiro no Mundial de 1978 e no partido polo terceiro posto marcou un célebre gol contra Italia cun disparo co exterior do pé dende o lateral da área, dándolle ao balón un efecto que o fixo bordear ao gardameta Dino Zoff e acabar dentro da rede. Está considerado como un dos mellores goles da historia das Copas do Mundo.
Marcou un total de seis goles coa selección, coa que tamén participou en dúas Copas América, e gañou unha Copa do Atlântico.
Trala retirada
Despois de retirarse do fútbol uniuse ao Partido Democrático Trabalhista e foi elixido deputado do Estado de Minas Xerais en 1987. Tras un tempo na política volveu brevemente ao fútbol e adestrou o Atlético Mineiro en 1993 e o Cruzeiro en 1994.
Margarita Ucelay
Traxectoria
Foi filla de Pura Maortua, pertencente á burguesía vasca, e do avogado e bibliófilo Enrique Ucelay Sanz. A súa nai, apaixonada do teatro, foi amiga e colaboradora de Federico García Lorca. Con el levou a escena algunhas obras co grupo teatral Anfístora, nome que lle deu o propio Lorca.
A irmá máis vella, Matilde, foi a primeira arquitecta española titulada. Tiña dúas irmás máis, Luz, maior que ela, e Carmen, a máis nova.
José Luis Martínez Vázquez
José Luis Martínez Vázquez, nado en León o 2 de xullo de 1943 e finado en Madrid o 19 de abril de 2004, foi un atleta galego, especializado en lanzamento de martelo. Foi dúas veces campión de España, bateu o récord nacional en cinco ocasións e competiu nos Xogos Olímpicos de 1968.
Margarita Ucelay
Traxectoria
Ucelay cursou o bacharelato no Instituto-Escuela (1933), baseado nos principios da Institución Libre de Enseñanza. Entre 1933 e 1936 estudou Dereito na Universidade Central.
José Luis Martínez Vázquez
Traxectoria
Fillo de pais naturais de Portomarín, naceu en León por estar traballando seu pai naquel momento no aeródromo Virgen del Camino, e ao pouco tempo a familia instalouse en Lugo. Na capital lucense comezou a practicar lanzamento de martelo, adestrado no club por Gregorio Pérez Rivera, nunhas precarias instalacións deportivas.
Margarita Ucelay
Traxectoria
Ucelay permaneceu en Barcelona xunto á súa irmá Luz e a filla recentemente nada desta até que en febreiro de 1939 se exiliaron en Francia, non sen múltiples dificultades. Debido ás súas ideas políticas, sufriu o rexeitamento da súa tía Asunción Maortua, que residía en Saint-Jean-de-Luz. Puido conseguir documentación para viaxar a EUA no transatlántico Queen Mary. Porén, durante a viaxe, o presidente Roosevelt recoñeceu o goberno franquista, polo que a súa documentación perdeu a validez. En consecuencia, cando chegou foi internada na illa Ellis.
José Luis Martínez Vázquez
Traxectoria
En 1962 recibiu unha bolsa para estudar enxeñaría industrial e adestrarse na Residencia Joaquín Blume de Barcelona, na que estivo ata 1967, cando se trasladou a Madrid, onde foi adestrado por José Luis Torres​. En maio de 1965 bateu o récord de España de lanzamento de martelo, ata entón en posesión de Llorenç Cassi, cun lanzamento de 58,98 metros. Con todo, este récord estivo vixente só durante nove días, pois foi superado na semana seguinte polo atleta do Deportivo da Coruña, José Otero. Ese mesmo ano participou na Universíada celebrada en Budapest.