cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xosé Antonio Neira Cruz
Traxectoria
Foi o responsable das coleccións "Sete Mares", "Árbore" e "Costa Oeste" da editorial Galaxia e en 2012 foi profesor de Xornalismo na USC. Foi nomeado Coordinador da Comisión de desenvolvemento de proxectos do IBBY, membro do Xurado do Premio do IBBY Asahi Reading Promotion así como integrante do Comité Organizador do 28º Congreso desta organización internacional.
Obra
Unha parte importante da súa produción diríxese aos lectores máis novos: Melanio e os paxaros (Sotelo Blanco, 1990; revisado para a súa publicación na Serie Branca da Colección O Barco de Vapor dez anos despois); As porcas porquiñas, con ilustracións de Noemí López; María está a pinta-lo mar, historia dunha nena chea de ilusión disposta a vencer a súa enfermidade coa imaxinación; A memoria das árbores, que inaugura a colección Sondeconto. A recuperación da literatura popular está presente en O home máis rico do mundo, A caixa do tesouro e mais en O xenio do sultán.
O seu traballo divulgador da tradición literaria galega comezou en tres edicións do Tren Caixa Galicia, organizado pola Biblioteca "Nova 33", coas biografías de Rosalía, Castelao, Paio Gómez Chariño (reeditados como volumes independentes por Edicións Xerais na colección "Así viviu", que incorpora unha biografía de Ánxel Fole). En 1998, con motivo do Día das Letras Galegas dedicado a Mendiño, Martín Codax e Xoán de Cangas publicou nunha edición institucional para primeiros lectores senllas lúdicas introducións ao tempo e obra dos xograres: Rumbo á Illa de S. Simón (Mendiño), Caramelos Martín Codax e Xograr Cangas e asociados.
Robbiate
miniatura|Igrexia parroquial de Santo Alexandro de Robbiate Robbiate é unha comuna na provincia de Lecco, na rexión italiana da Lombardía, localízase a 30 quilómetros ao nordeste de Milán e a 20 quilómetros ao sur de Lecco. A súa poboación é de 5.333 habitantes (2004) e a comunta ten 4.7 km². Robbiate localízase na aba dunha zona montañosa na ribeira do río Abba, mentres a outra localidade da comuna, Terzuolo localízase nunha chaira e componse de edificios rurais.
Illa de Vancouver
A illa de Vancouver (en inglés Vancouver Island) é unha grande illa da Columbia Británica, na costa do Océano Pacífico do Canadá. Trátase da illa máis grande da costa oeste de América, con 32.134 km².
Historia
Poboada por tribos indias desde hai uns 8.000 anos, a finais do século XVIII a súa soberanía foi disputada por varias potencias europeas (España, Rusia e o Reino Unido).
Durante a súa terceira viaxe, o capitán James Cook enviou unha expedición á baía de Nootka o 31 de marzo de 1778 e tomou posesión en nome do Reino Unido. O comercio de peles animou á Compañía Británica das Indias Orientais a instalar un posto no poboado indio de Yuquot na Illa de Nutka.
A illa foi explorada en 1789 polo capitán español Esteban José Martínez, que construíu o Forte San Miguel preto de Yuquot. Este será o único asentamento español no territorio da actual Canadá. O capitán español José María Narváez foi o primeiro en explorar o Estreito de Xeorxia en 1791, que divide a parte continental do Canadá (onde se atopa a cidade de Vancouver) e a illa de Vancouver. Pouco logo da creación do Forte de San Miguel os españois comezaron a capturar os barcos británicos, o que achegou ás dúas nacións á guerra. Con todo, a disputa resolveuse de forma pacífica a favor do Reino Unido na Convención de Nutka. O capitán inglés George Vancouver, coordinou a negociación da cesión da illa de España ao Reino Unido xunto co capitán español Juan Francisco da Adega e Quadra e aínda que a illa ao principio levaba o nome de ambos (Illa de Quadra e Vancouver) acabou sendo coñecida unicamente co nome do capitán inglés.
A primeira colonia británica foi a da Compañía da Baía de Hudson, o forte Camosun, fundado en 1843. Este converteuse nun centro importante e converteuse na ciduad de Victoria en 1862, que se convertería na capital da Columbia Británica.
En Esquimalt estableceuse unha base da mariña de guerra británica en 1865 que posteriormente pasou ao Canadá. Na actualidade é a base militar canadense máis grande logo da Halifax, en Nova Escocia.
Hai que destacar que a cidade de Vancouver non se atopa sobre a illa do mesmo nome senón no continente e que a principal cidade da illa, Victoria non se atopa sobre a illa Victoria (unha illa moito máis grande situada no Océano Ártico). A cidade de Victoria é, ademais, a capital de toda a Columbia Británica.
Poboación
A illa ten unha poboación dunhas 750.000 persoas (2002). Pouco menos da metade viven en Victoria. Outras localidades importantes son Nanaimo, Port Alberni, Parksville, Courtenay e Campbell River.
Economía
A economía da illa (a parte da zona administrativa de Victoria) está dominada pola industria forestal, aínda que o turismo e a pesca tamén son actividades destacables. Moitas das explotacións forestais son para facer pasta de papel.
Turismo
A illa atrae, sobre todo, turismo de natureza, sendo un punto destacado para a observación de cetáceos (especialmente Tofino, na costa oeste, no parque natural do Pacific Rim).
Outros atractivos son as excursións ao bosque chuvioso, saídas en canoa, a pesca do salmón no Río Campbell, as visitas guiadas para observar o oso negro, a lontra mariña, focas ou o león mariño.
miniatura|dereita|Illa de Vancouver.
Avid Technology
Avid Technology, é unha empresa para a creación, xestión e distribución de contidos dixitais non liñais.
En 1989 presentou a edición dixital non liñal co sistema Avid Media Composer que revolucionou o proceso de posprodución.
As súas solucións para cinema, vídeo, son, animación, xogos e broadcast están avaladas polas súas máis de 200 patentes e o recoñecemento de toda a industria, con premios como o Oscar, así como varios Grammy e Emmy. É unha empresa integrada na AITE.
Unión Económica Belgo-Luxemburguesa
O tratado de Unión Económica Belgo-Luxemburguesa (UEBL) foi asinado en 1921 para unha duración de 50 anos. As relacións económicas e monetarias de Bélxica e do Gran Ducado de Luxemburgo desenvolvéronse tomando como base o marco. Entre 1944 e 2002 (ano de introdución do euro) o franco belga e o franco luxemburgués tiñan a mesma paridade. Vencido en 1972, a Convención inicial foi prorrogada por dez anos en 1982 e en 1992. O 18 de decembro de 2002, os dous países e as tres rexións de Bélxica asinaron unha nova convención UEBL.
A Ramallosa, A Ramallosa, Nigrán
A Ramallosa é un lugar da parroquia da Ramallosa, no concello pontevedrés de Nigrán, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 893 habitantes (430 homes e 463 mulleres).
Antillas Menores
dereita|miniatura|220px|Antillas Menores ou Pequenas Antillas As Antillas Menores ou Pequenas Antillas é o grupo de illas no Mar Caribe formado polas Antillas de menor tamaño, que forman un arco insular ao sueste das Antillas Maiores ou Grandes Antillas, que vai desde o leste de Porto Rico ata a costa occidental de Venezuela.
Está constituído polas illas de Trinidad, Tobago (ambas as dúas situadas sobre a plataforma continental de Suramérica), Barbados e dous grupos de illas, coñecidos como:
Integrado polas illas de Aruba, Curaçao, Bonaire, Arquipélago de Las Aves, Arquipélago Os Roques, A Orchila, La Tortuga, Illa de San Pedro de Coche, Cubagua e Illa de Margarita, situadas fronte ás costas de Venezuela e sobre a plataforma continental suramericana.
! width=200 px style="background:#ECECEC"; color:Black" | País Independente ! width=900 style="background:#ECECEC"; color:Black" | Illas ! width=900 style="background:#ECECEC"; color:Black" | Área ! width=900 style="background:#ECECEC"; color:Black" | Poboación ! width=900 style="background:#ECECEC"; color:Black" | Idioma oficial
Dependencias doutros países
! width=200 px style="background:#ECECEC"; color:Black" | Posesións ou territorios doutros países ! width=300 style="background:#ECECEC"; color:Black" | Entidade ! width=600 style="background:#ECECEC"; color:Black" | Illas Integrantes ! width=900 style="background:#ECECEC"; color:Black" | Área ! width=900 style="background:#ECECEC"; color:Black" | Poboación ! width=900 style="background:#ECECEC"; color:Black" | Idioma(s) oficial(is)
CinemaScope
O CinemaScope é unha serie de lentes anamórficas empregadas para rodar filmes en pantalla grande entre 1953 e 1967. A súa creación polo presidente da 20th Century-Fox Spyros Skouras, marcou o comezo dos formatos anamórficos modernos.
Orixes
O inventor francés Henri Chrétien desenvolveu e patentou un noveo proceso de filmación que chamou Anamorphoscope en 1926. Este foi o proceso que máis tarde formaría a base para o CinemaScope.
Na década de 1950 o público dos cines diminuíra a causa da chegada da televisión. En 1952 lanzáronse o Cinerama e os primeiros filmes en 3D desafiaron a tendencia e lograron éxitos. Isto levou a Spyros Skouras, da 20th Century-Fox, que a innovación técnica podían facer fronte ao desafío. A compañía óptica Bausch & Lomb foi a elixida para producir un prototipo. O filme The Robe foi o primeiro en ser filmado coa nova tecnoloxía.
O filme da Walt Disney Lady and the Tramp (1955) foi o primeiro de animación estreado en CinemaScope.
O proceso foi substituído por Panavision, creado a finais de 1953.
Burnley
dereita|miniatura|200px|Casa consistorial.
Burnley é unha cidade na zona metropolitana de Burnley en Lancashire, Inglaterra, cunha poboación de ao redor de 73.500 habitantes. Atópase a 18 km ao leste de Blackburn e a 40 de Preston, na confluencia dos ríos Calder e Brun.
Chigasaki
Chigasaki (茅ヶ崎市, ちがさきし, Chigasaki-shi) é un concello dunha cidade da prefectura de Kanagawa no Xapón. Está situada ó sur da rexión de Kantō e no centro da prefectura, na parte leste da illa de Honshū. Chigasaki está situada no centro de area que se chama Shōnan (湘南). Ten 35,71 km² de superficie e unha poboación de 233.240 habitantes (2009) e unha densidade de poboación de 6.530 h/km².
O concello de Chigasaki limita cos concellos de Hiratsuka, de Samukawa e de Fujisawa.
Ginesa Ortega
Ginesa Ortega Cortés, nada en Metz (Francia) en 1967, coñecida artisticamente como Ginesa Ortega, é unha cantaora de flamenco española.
Traxectoria
Aínda que naceu en Francia, esta cantaora catalá de orixe xitana viviu desde os poucos meses de idade en Cornellà de Llobregat (Provincia de Barcelona). Canta flamenco desde os doce anos de idade. Formada artisticamente en Cataluña, nun cante clásico de base, ten unha gran versatilidade e interésase tamén polos sons do jazz. Integrouse nos seus inicios no grupo de flamenco-fusión Iberia.
Entre outros e posteriormente, colaborou coa Orquestra do Teatre Lliure, coa compañía teatral La Fura dels Baus ou con Joan Manuel Serrat, a quen acompañou na gravación do seu tema "Los macarras de la moral" do disco Sombras de la China (1998). Posteriormente Ginesa Ortega homenaxeou a Serrat versionando "Aquellas pequenas cosas", incluída no seu propio disco Por los espejos del auga (2002) e en catalán o tema "Temps de pluja", incluída no disco colectivo Per el meu amic Serrat (2007).
En 1991 Ginesa Ortega grava coa Orquestra do Teatre Lliure dirixida por Josep Pons El amor brujo de Manuel de Falla. Despois, a súa discografía flamenca persoal é a seguinte:
Sofía
Sofía pode referirse a:
Castelo de Tudela
300px|miniatura|O Picu Castiellu.
O castelo de Tudela está situado en La Focara aínda que pertence á parroquia asturiana de Santianes, no concello de Oviedo (España).
Trátase dunha fortaleza levantada sobre as ruínas primitivas dun castro, mandado reformar por Afonso III e demolido por Xoán I de Castela no ano 1383.
O conservado na actualidade responde, dende o punto de vista construtivo, ós séculos XIII e XIV, e limítase practicamente ós restos do torreón. Tamén se aprecian as liñas do dobre foso que o rodeaba. O castelo foi propiedade de Gonzalo Peláez xunto cos de Gozón, Buanga, Proaza, Alba de Quirós, Lúa e Aguilar.
Foi declarado monumento histórico o 22 de maio de 1965.
El Eco Comercial
El Eco Comercial foi un semanario editado en Vilagarcía de Arousa entre 1884 e 1887.
Historia e características
Apareceu en 1884, saía todos os sábados. Foi fundado e dirixido por José Ramón Paratcha.
Vogal nasal
Unha vogal nasal ou vogal oronasal é unha vogal producida baixando o veo do padal, facendo que o ar saia pola canle bucal e asemade pola nasal. En xeral, na emisión das vogais o ar sae exclusivamente pola boca, xa que o veo do padal está pegado á parede da farinxe e isto impide que pase ás cavidades nasais (pronunciando deste xeito as vogais orais).
Achamos vogais nasais en poucas linguas, amais do portugués, o francés, o polonés, o yoruba, o navajo e o caxubio.
Península de Iveragh
miniatura|dereita A Península de Iveragh (en inglés Iveragh Peninsula; en irlandés Uíbh Ráthach) é unha península situada no condado de Kerry (Irlanda), a máis grande do sueste do país. O centro da península está constituído por unha cadea montañosa coñecida como Macgillycuddy's Reeks, na que se atopa o Carrauntoohil, o monte máis alto de Irlanda.
Tortullo
O tortullo (Tricholoma portentosum) é unha especie de fungo basidiomiceto pertencente á familia Tricholomataceae. O corpo frutífero abrolla polo outono e a comezos do inverno asociado a bosques de coníferas e faiais. En Galiza o apoxeo dáse en novembro e comezos de decembro.
Ten un parente achegado que é tóxico: o tortullo dos cabaleiros (Tricholoma equestre), que até hai pouco era apreciado, pero trala morte de dúas persoas por miopatía, pasou a se considerar tóxico.
Morfoloxía do basidioma
Presenta un chapeu cun diámetro de 5 a 15 cm, de forma de campá ou chata, coa cutícula viscosa de cor cinsenta escura, algo máis clara nas marxes. As lamelas, escotadas, e a estipe son de cor branca cinsenta con reflexos amarelos.
Marcos Besada
Marcos David Besada Pérez, nado en Salceda de Caselas en 1975, é un político galego, alcalde de Salceda de Caselas desde 2007 ata 2019.
Traxectoria
Enxeñeiro técnico industrial, a súa candidatura polo BNG gañou as eleccións municipais de 2007 de Salceda de Caselas, deixando fóra do poder tras 31 anos na alcaldía a José Manuel Fernández do PPdG. Nas municipais de 2011 volveu ser elixido alcalde co apoio do PSdeG-PSOE. O 12 de abril de 2013 anunciou o seu abandono do BNG xunto cos cinco edís do seu grupo. Dende entón militou no grupo Movemento Salceda, co cal recuncou na alcaldía en 2015. Volveu presentarse en 2019 mais non chegou a recoller a acta de concelleiro após perder a súa formación a condición de forza máis votada. Dolores Castiñeira, seguinte na lista de Movemento Salceda, sucedeuno na alcaldía en virtude dun pacto cos socialistas.
Amarildo Souza do Amaral
Amarildo Souza do Amaral, nado en Curitiba o 2 de outubro de 1964, é un exfutbolista brasileiro, máis coñecido como Amarildo. Destacou como dianteiro centro nos anos oitenta nas ligas brasileira, española e italiana.
Traxectoria
Comezou a súa carreira futbolística no Brasil, xogando no Toledo Work, Botafogo, Operário Futebol Clube, Inter Limeira, XV de Piracicaba e Internacional Porto Alegre. Pasando polo seu mellor momento nesta liga nas filas do Internacional, equipo co que sería subcampión da Copa União, perdendo a final contra o Flamengo de Bebeto e Zico.
No ano 1988 e trala marcha de Baltazar ao Atlético de Madrid o Celta de Vigo conseguiu facerse cos seus servizos no último momento por tres tempadas. Aínda que so chegaría a xogar unha tempada no equipo olívico.
Nesta única tempada anotaría 16 goles, deixando recordo en especial do partido contra o invicto Real Madrid que perdería 2-0 en Balaídos con dous goles do dianteiro brasileiro, sendo esta a única derrota do equipo madrileño en toda a tempada.
A causa deste gran ano entrou nos plans de moitos equipos de primeiro nivel, sendo o que máis interese mostrou a SS Lazio cuxo presidente, Jean Marco Calleri, se reuniría co presidente do Celta, Rivadulla, o día do último partido de Liga para tratar o traspaso do brasileiro. Traspaso que finalmente se cifraría en 250 millóns de pesetas, correndo cos gastos de impostos tamén a Lazio. Tendo en conta que o xogador lle custara ao Celta 60 millóns foi unha gran operación económica, aínda que a nivel deportivo notouse moito a falta dos goles de Amarildo.
En Italia ademais de na Lazio xogou no Cesena, pasando despois outra vez pola liga española, xogando no CD Logroñés, pasando despois outra vez pola liga portuguesa, xogando no FC Famalicão e GD Ribeirão, e no Brasil no União São João EC, São Paulo Futebol Clube e EC Bahia.
Actualmente dirixe unha escola de fútbol no Brasil, a "CET Amarildo".
Raimundo de Poitiers
Raimundo de Poitiers, tamén coñecido como Raimundo de Antioquía, nado en Tolosa a finais do século XI ou comezos do XII e finado en Oriente Medio -preto de Inab, Antioquía- o 29 de xuño de 1149, foi un nobre francés. Converteuse en príncipe de Antioquía polo seu casamento con Constanza, a princesa dese Estado Cruzado. Morreu en batalla contra as forzas do atabeg turco de Alepo, Nur-ed-Din.
Traxectoria
Raymundo de Poitiers foi o fillo de Guillerme IX, duque de Aquitania, quen tamén ostentara o título de VII conde de Poitou. A identidade da súa nai é polémica: a esposa de Guillerme era Filipa de Tolosa, mais o duque tivo publicamente unha famosa concubina, Amauberge "Dangerose", quen podería ser a verdadeira nai de Raimundo.
Ascenso ao Principado de Antioquía
Segundo Guillerme de Tiro, o mozo Raimundo foi a vivir na corte de Henrique I de Inglaterra. En 1135, o rei Fulque de Xerusalén, rexente de Antioquía no nome da princesa herdeira Constanza, filla do falecido príncipe Bohemundo II, enviou legados á corte inglesa para ofrecela en matrimonio ao seu hóspede francés, Raimundo. Raúl, o patriarca de Antioquía acordou que fose a Antioquía a casar coa madre da rapaza, Alicia, e por tanto, cando Raimundo chegou a Antioquía en abril de 1136, a súa futura sogra creu que que viña para propórlle matrimonio a ela, mais Raimundo raptou a súa filla Constanza e finalmente o patriarca de Antoquía casounos. O casamento coa princesa converteuno inmediatamente en príncipe de Antoquía.
Defensa do seu poder
Os primeiros cruzados prometeran ao Imperio Bizantino recobrar Antioquía vencendo os turcos e despois devolvela a Bizancio, mais nunca cumpriron esa restitución, por tanto a cidade era reiteradamente reclamada polo imperio. En agosto de 1137 o emperador Xoán II Comneno dirixiuse ata Antioquía e logrou obrigar Raimundo a xurar un acordo e alianza. O príncipe cedería Antioquía ao emperador a cambio de territorio da veciñanza de Alepo, o cal sería ripado aos musulmáns. En abril e maio de 1138 Raimundo e Xoán obtiveron algúns éxitos combatendo os musulmáns, pero o príncipe nunca devolveu o control da cidade ao emperador. En 1142 Xoán II preparou unha nova expedición para invadir Antioquía, mais finalmente morreu en abril de 1143 camiño de Cilicia.
Morte
As aspiracións de Raimundo sobre Alepo enfrontábano directamente co seu gobernante turco, o atabeg Nur-ed-Din. En 1149 Nur-ed-Din atacou Antioquía coa axuda dalgúns aliados. Raimundo non obtivo moito auxilio doutros señores cristiáns, mais aliouse cun inimigo musulmán de Nur-ed-Din, Ali ibn-Wafa, xefe dos assassíns, e confiadamente loitou tendo a súa disposición unha forza moito menor. O enfrontamento rematou coa destrución do exército de Antioquía e a morte en batalla de Raimundo o 29 de xuño do ano 1149. O príncipe tería a oportunidade de escapar, mais rexeitou abandonar os seus soldados. Nur-ed-Din enviou como regalo a súa cabeza nunha caixa de prata ao califa de Bagdad.
Cesáreo Rivera Pérez
Traxectoria
Comezou a xogar no Sporting da súa vila natal e despois dun paso polo Santiago fichou polo CD Ourense, por aquel entón na Terceira División. Tras un intento frustrado de fichaxe polo Celta de Vigo ficha polo Sevilla FC na tempada 1960/61. Xogou no equipo sevillano cinco anos a moi bo nivel, chegando a disputar a Recopa de Europa.
No verán de 1965 finalmente ficha polo Celta de Vigo pese a estar este en Segunda División e ter ofertas de equipos de Primeira División coma o Atlético de Madrid.
Co Celta xogou catro tempadas en Segunda División, viviu o ascenso a Primeira, a salvación do descenso na última xornada ante o Deportivo da Coruña e finalmente o debut en competición europea, na Copa da UEFA na tempada 1970/71.
Durante a súa traxectoria no Celta, foi titular e non sufriu ningunha lesión. Tivo unhas boas cifras goleadoras, proclamándose máximo goleador da Segunda División na tempada 1967/68, xunto co tamén celtista Abel Fernández con 17 goles cada un.
Diego Ciorciari
Diego Andrés Ciorciari, nado o 2 de marzo de 1980 en Santa Fe, é un ex-xogador profesional de baloncesto arxentino con pasaporte italiano. Cunha altura de 1,85 metros xogaba na posición de base. O xogador era coñecido polas súas provocacións, chegando en varias ocasións a agredir a membros de equipos rivais.
Passive Aerodynamically Stabilized Magnetically Damped Satellite - Satellite Test Unit
Passive Aerodynamically Stabilized Magnetically Damped Satellite - Satellite Test Unit, abreviadamente PAMS-STU, foi un satélite artificial lanzado o 19 de maio de 1996 desde o transbordador espacial Endeavour.
Características
PAMS-STU foi deseñado para probar un sistema de estabilización pasivo aerodinámico con amortiguación magnética. O satélite tiña forma cilíndrica, cunha distribución de masa desigual e dúas varillas magnéticas cuxa interacción co campo magnético terrestre supúñase que amortiguaría calquera xiro do satélite.
A tecnoloxía que PAMS-STU debía desenvolver pretendíase usar no satélite Gravity and Magnetic Earth Surveyor (GAMES), que finalmente foi cancelado.
PAMS-STU foi lanzado desde a bodega de carga do transbordador Endeavour, pero diversos fallos impediron que o satélite fixera medicións completas. Aínda así os astronautas do transbordador comprobaron visualmente que o satélite parecía estable e a misión considerouse exitosa.
O satélite reentrou na atmosfera o 25 de outubro de 1996.
Encoro de Cachamuíña
miniatura|dereita
Características
Os seus arredores están adaptados como lugar de entretemento e ocio. Está rodeado por camiños de area polos cales se pode pasear, correr ou andar en bicicleta. É habitual observar a xente pescando xa que está permitido. En cambio si que está prohibido o baño e os cans deben ir atados; o incumprimento destas normas podería causar unha multa. Actualmente utilízase a súa auga para o abastecemento. Presenta un volume de encoro de 2 hm3 e unha superficie de 27 ha, aínda que o seu caudal varía segundo a época do ano na que nos atopemos. Nalgún verán houbo épocas de seca, debido ás baixas precipitacións. Cando sucede isto pechan as comportas e axúdanse da auga do río Miño para que esta poida chegar a todas as casas.
Biodiversidade
No encoro habitan distintas especies, tanto nas súas augas como nos seus arredores. Moitas atópanse en perigo de extinción, por iso hai que respectar o medio no que viven, coidalo e mantelo limpo. Entre os animais existentes están a carpa, a píntega, a boga do Douro, o martiño peixeiro, a ra verde ou o parrulo.
Historia de Casaquistán
miniatura|Canón de Sharyn, lugar de asentamento dos primeiros poboadores. Os primeiros habitantes do que hoxe é Casaquistán foron o pobo Saka, unha tribo nómade chegada das montañas de Ucraína no século IV a. C.. Os turcos, procedentes de Mongolia dominaron a zona desde o século V d. C., especialmente na zona sur, ata que as hostes de Xenxis Kan tomaron o seu lugar no século XIII. Á súa morte en 1227, Xenxis Kan dividiu o imperio entre os seus dous fillos, quedando Casaquistán dividida.
Os uzbekos, un grupo de mongois islamizados, derrotaron aos herdeiros de Xenxis Kan no século XIV e ocuparon todo o territorio de Casaquistán ata que se dividiron. Os que foron ao sur fundaron o que hoxe é Uzbekistán, mentres que os do norte seguiron sendo nómades e deron orixe aos casacos. En 1742, na súa loita contra o pobo de Oyrat, os casacos buscaron a protección do Imperio ruso, que a partir dese momento xogaría un papel primordial na historia de Casaquistán.
Presenza rusa
miniatura|Bandeira da [[RSS de Casaquistán.]] miniatura|Escudo da [[RSS de Casaquistán.]] Os rusos foron paulatinamente expandindo o seu imperio e estreitando o seu control de Casaquistán, ata que en 1854 fundaron un forte no que hoxe é Almatý. Os tsares oprimiron con dureza aos casacos nos seus desexos de independencia. Os líderes independentistas apoiaron aos bolxeviques na Revolución de Outubro de 1917, o que non redundou no cumprimento das súas aspiracións: o país pasou a formar parte da Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas (URSS), e ao final da década de 1920 procedeuse a "desnomadizar" aos casacos e a convertelos en campesiños nas novas granxas colectivizadas.
Casaquistán comezou a ser poboada con rusos doutras provincias e a servir de campo de concentración e de exilio para os inconformes, á parte de converterse no territorio para as probas e almacenamento de armamento nuclear.
A independencia
En 1989 Casaquistán organizou por primeira vez unha gran protesta contra a URSS debido ás probas nucleares, que tiveron que ser suspendidas. Nursultán Nazarbáyev, un casaco próximo aos rusos tomou o poder en 1990 e gobernouna desde entón como Presidente da República. Non estivo de acordo coa disolución da URSS en 1991, e Casaquistán foi a última república en declarar a súa independencia. A democracia foi moi limitada, cos grupos nacionalistas sometidos e o parlamento disolto polo mesmo Nazarbáyev en 1995, xa que obstruía as súas políticas económicas e étnicas.
O país está dirixido basicamente por antigos comunistas, pero tras a independencia, as políticas liberais de Nazarbáyev gañaron popularidade e axudas dos gobernos occidentais.
Rans, A Ramallosa, Nigrán
Rans é un lugar da parroquia da Ramallosa, no concello pontevedrés de Nigrán, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 234 habitantes (113 homes e 121 mulleres).
Imperio Cuxano
O Imperio cuxano ou Cuxana (arredor dos séculos I e III) foi un estado que, no cumio do seu poder (entre 105 e 250) se estendeu dende Taxiquistán ao Mar Caspio e polo Afganistán ata o val do río Ganxes. O imperio foi creado por unha tribo dos Yuezhi, a chamada cuxán, pobo procedente da moderna Xinjiang, China e posiblemente relacionado cos tocarios. Tiveron contactos diplomáticos con Roma, a Persia sasánida e a China, e durante varios séculos estiveron no centro dos intercambios entre Oriente e Occidente.
Orixes
dereita|miniatura|O Imperio Cuxano O nome Cuxano deriva do termo chinés Guixuang (貴霜) que describe unha das cinco tribos de Yuezhi (月氏), unha feble confederación de indoeuropeos que falaban varias versións do tocario. Foron os indoeuropeos máis orientais, quen estaban vivindo nas estepas e semidesertos da conca do Tarim, no que é o actual Xinjiang, ata que se moveron ao oeste pola presión conxunta dos xiongnu e os wusun entre o 176 e o 160 a.C. As cinco tribos yuezhi foron coñecidas na historia chinesa coma Xiūmì (休密), Guixuang (貴霜), Xuangmi (雙靡), Xidun (肸頓), e Dūmì (都密).
Os Yuezhi chegaron ao reino grego de Bactriana, no territorio de Bactriana (norte de Afganistán e Uzbekistán) arredor do -135, e desprazaron de alí ás dinastías gregas, que tiveron que trasladarse á conca do Indo (actual Paquistán), na parte occidental do Reino Indogrego.
Un imperio multicultural
dereita|miniatura|200px|Vaso do tesouro de Begram representando a un gladiador grecorromano (século II) Durante o século -I, a tribo Yuezhi dos Guixuang (貴霜) alcanzou o poder sobre as demais, e reuniu todas as tribos nunha confederación. O nome Guixuang —transformouse despois en Cuxán— foi adoptado para designar a confederación no seu conxunto, se ben os chineses continuaron a denominalos yuezhi.
A causa da presión das tribos escitas, os Cuxanos expandíronse cara o Sur, á rexión coñecida como Gandhara (que inclúe parte dos actuais Paquistán (Pothowar e a Fronteira do Noroeste) e Afganistán (o val do río Cabul e parte de Candahar), onde fundaron tres capitais: Kapixi (actual Begram, no Afganistán), Puxclavati (actual Pexauar, en Paquistán) e Mathura (India).
Dende a época de Vima Takto, os cuxanos comezaron a adoptar a cultura india, coma outros pobos nómades que invadiron a India. O primeiro grande emperador cuxano, Vima Kadphises, converteuse segundo indican as moedas, ao saivismo. Os seguintes emperadores Cuxanos representaron unha ampla variedade de deidades da India e de Asia Central, incluído o propio Buda.
Kujula Kadphises
Kujula Kadphises emitiu as cuñaxes do reino grego de Bactriana, e nalgunhas moedas de cobre utiliza o retrato de Augusto, tomado de moedas romanas, con inscricións que o identifican como el mesmo.
A principios do século I, durante o reinado de Kujula Kadphises, os cuxanos sufriron un forte revés cando unha gran parte do seu imperio foi invadida polos partos. O líder parto Gondophares fundou un Reino Indo-Parto que durou ata finais de século. Arredor do ano 75, porén, os cuxanos tiñan recuperado a maior parte do seu territorio.
Kanishka I
miniatura|200px|Home cuxano co vestido tradicional con túnica e botas, século II, [[Gandhara este fragmento de friso é un típico exemplo da arte grecobúdica]] O reinado de Kanishka I, o segundo grande emperador e quinto rei cuxano, que durou polo menos 28 anos dende 127, tivo dúas capitais: Puruxapura (Pexauar, no norte de Paquistán) e Mathura, no norte da India. Os cuxanos tiñan tamén unha capital de verán en Kapixí (actual Begram), onde se encontrou o Tesouro de Begram, que comprende obras de arte de lugares tan afastados entre si coma Grecia e a China. De acordo cunha inscrición atopada en Rabatak (norte de Afganistán), Kanishka era fillo de Vima Kadphises, neto de Vima Taktu e bisneto de Kujula Kadphises.
Tamén foi unha época de intercambios culturais, que propiciaron o desenvolvemento do Grecobudismo, unha fusión de elementos helenísticos e budistas, que se estendería por Asia Central coma budismo Mahayana. A tradición budista recorda a Kanishka por convocar un gran concilio budista en Caxemira, que é considerado o inicio oficial do budismo Mahayana, de carácter panteísta e a súa escisión do budismo Nikaya. Kanishka tamén tivo o Gandhari orixinal vernáculo, ou prácrito, e os textos budistas mahayana traducíronse ao sánscrito. Xunto co rei hindú Asoca (Asoka), o rei indogrego Menandro I (Milinda), e Harxa Vardhana, Kanishka é considerado polo budismo coma un dos seus grandes benfeitores.
A arte e a cultura de Gandhara, nunha encrucillada da hexemonía cuxana, sendo a mellor expresión coñecida das influencias cuxanas aos occidentais.
Contactos con Roma
Elio Espartano, falando do emperador Hadriano (117 - 138) na súa Historia Augusta escribe:
Tamén en 138, segundo Aurelio Víctor e Apiano, Antonino Pío, sucesor de Hadriano, recibiu a algúns embaixadores indios, bactrianos (Kushan) e hircanios.
A Crónica Histórica China, de Hou Hanshou, tamén describe o intercambio de mercancías entre o noroeste da India e o Imperio Romano naquela época: "Ao oeste (Tiazhu, noroeste da India) tiña contactos con Da Qin (o Imperio Romano). Cousas belas de Da Qin poden ser atopadas aí, coma roupas de algodón fino, excelentes tapices de la, perfumes de toda clase, terróns de azucre, pementa, xenxibre e o sal negro".
Na capital de verán dos cuxano, Begram, atopáronse unha considerable cantidade de mercancías procedentes do Imperio Romano, en particular varios tipos de cristalería.
Contactos coa China
Durante os séculos I e II, o Imperio Cuxano expandiuse militarmente ata o norte e ocupou partes da conca do Tarim, as súas terras de orixe, poñéndoas no centro do produtivo comercio centroasiático co Imperio Romano. Nárrase que colaboraron militarmente cos chineses contra as incursións nómades, particularmente co xeneral chinés Ban Chao contra os sogdianos no 84, cando estes últimos intentaron apoiar a revolta do rei de Caxgar (Kašgar). Arredor do 85, os cuxanos axudaron ao xeneral chinés nun ataque en Turfán, ao leste da conca do Tarim.
En recoñecemento polo seu apoio aos chineses, os cuxanos solicitaron a unha princesa han, pero dita solicitude lles foi denegada, a pesar de enviaren regalos á corte chinesa. En vinganza, eles marcharon contra Ban Chao en 86, cunha forza de 70.000 homes pero, exhaustos pola expedición, foron finalmente derrotados polo exército chinés, menor en número. Os Yuezhi retiráronse e pagaron tributo ao Imperio Chinés durante o reinado do emperador chinés Han He (89-106).
Despois, arredor de 116, os cuxanos, baixo o goberno de Kanishka, estableceron un reino centrado en Kashgar, que controlaba tamén Khotán e Yarkand, antigas dependencias chinesas da conca de Tarim, no actual Xinjiang. Introduciron a escritura brāhmī, a lingua india chamada prácrito para a administración e expandiron a influencia da arte grecobúdica que evolucionou na arte serindia.
Os cuxanos aparecen de novo nas crónicas chinesas cando enviaron presentes á corte en 158 e 159 durante o reinado do emperador chinés Han Huan.
Seguindo con estas interaccións, os intercambios culturais incrementáronse bastante, e misioneiros budistas cuxanos, coma Lokaksema, desenvolveron a súa actividade nas máis importantes cidades de Loyang e ás veces tamén de Nanjing, onde se distinguiron como tradutores. Foron os primeiros difusores coñecidos das escrituras sagradas do budismo Theravada (Hinaiana) e Mahaiana na China, e contribuíron en grande medida á difusión do budismo a través da Ruta da Seda.
Decadencia
Dende o século III, o Imperio Cuxano comezou a fragmentarse. Polo ano 225 morreu Vasudeva I e o Imperio Cuxano dividiuse en dúas metades, oriental e occidental. Entre 224 e 240 os sasánidas invadiron Bactriana e o norte da India, onde son coñecidos como os Indo-Sasánidas. Polo 270, os cuxanos perderon os seus dominios na chaira do Ganxes, onde o Imperio Gupta se estableceu arredor do 320.
A mediados do século IV, un vasalo do Imperio Cuxano en Paquistán, chamado Kidara, alzouse co poder, destronando á antiga dinastía. Creou un reino coñecido coma Reino Kidarita, aínda que el se consideraba probablemente Cuxán, segundo parece inferirse das moedas que cuñou. O reino Kidarita parece ter sido próspero, aínda que nunha escala menor que o seu predecesor, o Imperio Cuxano.
Os restos do Imperio Cuxano terminaron sendo devastados no século V polas invasións dos Hunos Brancos e, posteriormente, pola expansión do islam.
Principais gobernantes cuxanos
(Polo xeral o período de goberno dos cuxanos é disputado)
Vilidón, Muniferral, Aranga
Vilidón é un lugar da parroquia de Muniferral no concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Tiña 18 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 11 eran homes e 7 eran  mulleres.
Galicia Católica
Galicia Católica foi unha revista editada en Santiago de Compostela entre 1883 e 1887.
Historia e características
Subtitulada Revista quincenal de asuntos religiosos, científicos, literarios etc, con exclusión de toda clase de asuntos políticos, apareceu en febreiro de 1883. Estaba dirixida por Emilio Villelga Rodríguez. Incluíu estudos críticos sobre relixión, unha sección literaria, onde se inseriron algúns poemas, e notas bibliográficas. Cesou a súa edición co número 118 o 31 de novembro de 1887.
Lockheed L-188 Electra
O Lockheed L-188 Electra é un avión turbohélice estadounidense fabricado por Lockheed. Voou por vez primeira en 1957, e foi o primeiro gran turbohélice de pasaxeiros construído nos Estados Unidos. As vendas iniciais foron boas, pero despois de dous accidentes fatais tiveron que realizarse caras modificacións para arranxar un defecto de deseño e non se venderon máis exemplares. O modelo foi ao pouco tempo substutuído por turbojets, e moitos dos exemplares foron modificados como cargueiros. Aínda é usado na actualidade realizando varios tipos de roles, como avións contra-incendios ou avións cisterna. A estrutura usouse como base para o avión de patrulla marítima Lockheed P-3 Orion.
Surf de remo
miniatura|Quiksilver Kings of the Paddle 2012, MDP, Arxentina.
O surf de pala, denominado en inglés stand up paddle, paddle surf ou SUP, é unha forma de deslizamento na que o navegante utiliza a pa para desprazarse pola auga mentres permanece de pé nunha táboa de surf. Esta disciplina ten a súa orixe nas raíces dos pobos polinesios.
Historia
A historia máis recente remóntase á década de 1960, cando os instrutores de surf na praia de Waikiki usaban os seus longboards e rudimentarias pas de canoa para fotografar os seus grupos e dar aviso da chegada das ondas dunha maneira fácil. A comezos do ano 2000, surfistas hawaianos como Dave Kalama, Brain Keaulana, Archie Kalepa e Laird Hamilton comezaron a facer surf de remo como unha forma alternativa para os seus adestramentos. Esta nova variante do surf permitíalles adestrar e saír da auga sen ondas nin vento, e ao mesmo tempo coller as ondas máis xigantescas do mundo. Cos anos fóronse formando eventos como o Paddle board Race Molokai Oahu e o Makaha la Junta Big Surf Classic. Unha diferenza entre a idea moderna de surf e o paddle surf é que este último non precisa dunha onda. Neste novo deporte pódese padexar en mar aberto, en portos, en lagos, ríos ou calquera outra gran masa de auga.
Beneficios para a saúde
O traballo de CORE (estabilidade/tronco/postura) é enmascarado. Isto significa que sen darse conta, o surfista estará potenciando os músculos do tronco e os reflexos naturais do equilibrio. Ademais, esta demanda especial dos músculos de CORE xera un gasto extra de calorías independentemente do ritmo de remado.
Modalidades
Dentro do Surf de remos hai diferentes modalidades que se poden practicar:
Policleto
Policleto de Argos, (en grego antigo Πολύκλειτος / Polýkleitos), tamén chamado Policleto, o vello para diferencialo de Policleto, o novo, nado no século V a.C. en Argos ou Sición, foi un dos máximos escultores gregos do período clásico, contemporáneo de Fidias e Mirón, moi recoñecido polos seus traballos en bronce.
Traxectoria
Foi autor dun tratado, coñecido como Canon, no cal teorizou sobre as proporcións e as relacións numéricas ideais do corpo humano. O tratado perdeuse así como as súas obras esculpidas, mais a súa teoría e as realizacións artísticas sonnos coñecidas a través das copias romanas das súas estatuas, que testemuñan aínda a fama e a fortuna que tiveran entre os antigos.
Sílvia Pérez Cruz
Sílvia Pérez Cruz, nada en Palafrugell (Provincia de Xirona) o 15 de febreiro de 1983, é unha cantante catalá de diversos xéneros de música popular.
Policleto
Traxectoria
Entre as estatuas de bronce executadas por Policleto as máis famosas son o Diadumeno (circa 430 a.C.), a Amazona ferida (circa 435 a.C.), a estatua crisoelefantina de Hera (circa 420 a.C.), e sobre todo o Doríforo (circa 450 a.C.). Nesta obra e claramente apreciábel o canon que inventou, en canto a altura da cabeza do suxeito é 1/7 da altura total do corpo.
Sílvia Pérez Cruz
Traxectoria
Desde nena estudou solfexo, piano clásico e saxo clásico. Licenciouse en canto-jazz pola Escola Superior de Música de Catalunya.
Policleto
Traxectoria
O seu discípulo máis famoso foi Lisipo.
Sílvia Pérez Cruz
Traxectoria
Traballou con Joan Díaz Trio no disco de jazz We sing Bill Evans (premio Jaç 2009 mellor disco), con Joan Monné, Perico Sambeat, Javier Colina, Jerry González e Jeannette. Cantou para os bailaríns Damián Muñoz (danza contemporánea) e Israel Galván e a compañía de Sol Picó (flamenco contemporáneo, Premios Max 2007). Formou parte de Coetus (orquestra de percusión ibérica, co que colaborou con Eliseo Parra) e un dúo con Raül Fernández (Refree) con varios proxectos e repertorios, con quen gravou tamén o disco Immigrasons.
Formou parte do grupo Las Migas, cuarteto feminino multicultural creado en Barcelona en 2004 xunto a Marta Robles, Isabelle Laudenbach e Lisa Bause. En 2010 editaron o seu primeiro disco, Reinas del matute (Nuevos Medios), onde tamén toca o caixón. Deixou o grupo no verán de 2011 para seguir con outros proxectos. Co grupo Xalupa, de música tradicional catalá, xunto a Chiara Giani (guitarra e arranxos), Lisa Bause (violín) e Aleix Tobias (percusión) editou tamén en 2010 o disco Un sordo s'ho escoltava (Temps Record).
Tocou tamén canda a Javier Colina+Sílvia Pérez Cruz (boleros en clave de jazz), ou Ressons de l'Al-Andalus (xunto ao coro de Lleida e 4 músicos).
Co grupo Llama (dúo de hang e voz) editou en setembro de 2011 o disco Rompiendo aguas (Harmonia Mundi) xunto co músico israelí de hang Ravid Goldschmidt.
En 2009 participou na obra de teatro El jardí dels cinc arbres, adaptación de textos do poeta Salvador Espriu dirixida por Joan Ollé e estreada no Festival Temporada Alta de Girona, representada tamén no Teatre Nacional de Catalunya (TNC),. Entre outras pezas cantou "He mirat aquesta terra" con música composta por Raimon. Con este poema musicado que interpretou posteriormente xunto a Toti Soler nunha xira conxunta, participaron no acto de inauguración do Any Espriu que celebra o centenario do poeta, o 23 de xaneiro de 2013 no Palau de la Música Català de Barcelona.
Antes participara no espectáculo flamenco Camarón, La leyenda del tiempo, 30 anys després xunto a Juan Gómez "Chicuelo", Duquende e Rafaela Carrasco. En 2010 e 2011 deu recitais xunto ao guitarrista Toti Soler. Con Buena Cara Trio, xunto ao pianista Javier Galiana e o contrabaixo José López, ofreceu un repertorio latinoamericano a ritmo de jazz.
En 2011 editou o disco En la imaginación (Nuba Records/Produccions Contrabaix), no que interpreta boleros cubanos a ritmo de jazz acompañada por Javier Colina Trio (Javier Colina ao contrabaixo, Albert Sanz ao piano, Marc Miralta á batería e Perico Sambeat como saxo invitado).
En 2012 editou o seu primeiro disco en solitario, 11 de novembre, con pezas en catalán, castelán, portugués e galego, algunhas de composición propia e outras de procedentes de versos de Feliu Formosa, María Cabrera e Maria-Mercè Marçal. Presentou o disco en directo no Gran Teatre del Liceu de Barcelona o 13 de abril de 2012.
En 2012 participou xunto a Juan Gómez "Chicuelo" á guitarra na banda sonora da película Blancanieves, de Pablo Berger. Amais, cantou en directo en proxeccións do filme en setembro de 2012 en Barcelona e Madrid baixo o título "Gran-concierto película Blancanieves". O tema "No te puedo encontrar" gañou o Premio Goya 2012 na categoría de "Mellor canción original".
En 2014 publicou o álbum de versións Granada, xunto ao produtor, guitarrista e compositor Refree. O 11 de setembro de 2014 participou en Lisboa nun concerto do pianista portugués de jazz contemporáneo Júlio Resende. Cantou temas en catalán, castelán e portugués da fadista Amália Rodrigues, en solitario e tamén coa fadista Gisela João.
En 2017 logrou o Premio Goya á mellor canción orixinal coa película Cerca de tu casa e foi nomeada como mellor actriz revelación.
PAM-S
PAM-S (acrónimo de Payload Assist Module Shuttle) é o nome dun foguete espacial dos estadounidense usado como última etapa no lanzamento da sonda Ulysses desde a bodega de carga do transbordador espacial Discovery o 6 de outubro de 1990.
Salmón afumado
miniatura|dereita|Prato de salmón afumado con xamón. O salmón afumado é un xeito de conservación do salmón, que se presenta en forma de grandes filetes. Existen dous tipos segundo o proceso seguido: en frío ou en quente. A afumadura en frío faise a baixas temperaturas.
Emprégase fecuentemente na cociña escandinava, canadense e na do norte dos Estados Unidos.
Fanny Kemble
Frances Anne "Fanny" Kemble, nada en Londres o 27 de novembro de 1809 e finada na mesma cidade o 15 de xaneiro de 1893 foi unha destacada actriz británica, membro dunha familia teatral. Tamén foi unha célebre e popular escritora.
Primeiros anos
Membro da famosa familia teatral Kemble, Fanny era a filla máis vella do actor Charles Kemble e a súa esposa vienesa, Marie Therese De Camp. Era sobriña da notable tráxica Sarah Siddons e do actor John Philip Kemble. A súa irmá máis nova era a cantante de ópera Adelaide Kemble. En 1821, Fanny Kemble marchou a estudar arte e música a París. Ademais de pola literatura e a sociedade, foi na academia de Mrs. Lamb na Rue d’Angoulême, Champs Elysées, onde Fanny descubriu persoalmente a interpretación por primeira vez, lendo para os pais dos alumnos durante o tempo da escola. Cando era adolescente, Kemble pasaba o tempo estudando literatura e poesía, en particular a obra de Lord Byron.
Unha das súas profesora foi Frances Arabella Rowden (1774-1840?), que estivera asociada coa Reading Abbey Girls' School dende que tiña dezaseis anos. Rowden era unha mestra comprometida, cun entusiasmo en particular polo teatro. Non só era poeta, senón, segundo Mary Russell Mitford, "tiña facilidade para converter as súas alumnas en poetas".
En 1827, Kemble escribiu a súa primeira obra en cinco actos, Francis the First, que recibiu a aclamación da crítica.
O 26 de outubro de 1829, con vinte anos, Kemble debutou no teatro como Xulieta en Romeo e Xulieta no Covent Garden Theatre despois de só tres semanas de ensaio. A súa personalidade atractiva convertérona nunha favorita do público e a súa popularidade permitiu ao seu pai recuperar as súas perdas como xerente de actores. Kemble interpretou os principais papeis femininos desa época, especialmente Portia (Merchant of Venice) e Beatrice (Much Ado about Nothing) de Shakespeare, e Lady Teazle en The School for Scandal, de Richard Brinsley Sheridan. A Kemble non lle gustaba a artificiosidade do estrelado, mais apreciaba o salario que aceptaba para axudar a súa familia, que en ocasións tiña problemas financeiros.
En 1832, Kemble acompañou o seu pai nunha xira polos Estados Unidos. Mentres estaba en Boston 1833, viaxou a Quincy para ver a tecnoloxía revolucionaria do primeiro ferrocarril comercial do país.
Matrimonio e fillas
A familia visitou Xeorxia durante o inverno de 1838–39, vivindo nas plantacións de Butler e as illas St. Simons, en condicións primitivas en comparación coa súa casa en Filadelfia. Kemble asombrouse pola vida e as condicións de traballo dos escravos e o tratamento por parte dos xerentes.