cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tomographic Experiment using Radiative Recombinative Ionospheric EUV and Radio Sources
TERRIERS (acrónimo de Tomographic Experiment using Radiative Recombinative Ionospheric EUV and Radio Sources), tamén coñecido como Explorer 76, é un satélite artificial da NASA pertencente ó programa Explorer e lanzado o 18 de maio de 1999 mediante un foguete Pegasus XL desde a base Vandenberg da Forza Aérea.
Características
A misión de TERRIERS era facer medicións en dúas e tres dimensións da densidade de electróns na ionosfera e obter perfiles da fotoemisión da termosfera no ultravioleta mediante técnicas de tomografía.
Queixo do Pico
miniatura|300px|Queixo do Pico miniatura|150px|Fábrica de queixo na Illa do Pico, en [[1947.]] O queixo do Pico é un queixo portugués producido na Illa do Pico (Azores), con denominación de orixe protexida a nivel europeo dende o outubro de 1996.
Tomographic Experiment using Radiative Recombinative Ionospheric EUV and Radio Sources
Características
Trala engalaxe e posta en órbita produciuse un problema no control de actitude que impedía ós paneis solares apuntar correctamente ó Sol. Pouco despois as baterías esgotáronse e foi imposible retomar o contacto co satélite
Queixo do Pico
A área xeográfica de produción cínguese á Illa do Pico, sendo a denominación de orixe protexida xerida pola chamada Asociación de Produtores de Queixo do Pico. As freguesías da illa con maior tradición na produción deste queixo son S. João, S. Roque, Piedade, Lages e Ribeiras.
Trátase dun queixo curado de leite de vaca cru obtido a través do esgotamento vagaroso da callada. A cura debe durar un mínimo 20 días. É un queixo de forma cilíndrica, con diámetros comprendidos entre 16 e 17 cm, e plano, cunha altura de 2 a 3 cm. O seu peso medio está entre 650 e 800 g. A súa textura é irregular, dunha cor branca amarelada, sendo a consistencia pouco mol e pastosa, con buracos polo medio. Posúe un sabor salgado activo e un aroma característico intenso. Presenta unha porcentaxe de graxa entre o 45% e o 49%, podendo ser considerado un queixo graxo, e unha humidade entre o 67% e o 71%.
Non se sabe ao certo cando comezou a ser fabricado o queixo do Pico, mais existen referencias á súa fabricación datando de finais do século XVIII. A forma de preparalo pasou de xeración en xeración até a actualidade.
Daniel-Ange de Maupeou d'Ableiges
Daniel-Ange de Maupeou d'Ableiges, nado en Bruxelas o 17 de outubro de 1932, é un sacerdote católico latino francés. É coñecido por ser o fundador da escola de oración e evanxelización Jeunesse-Lumière e polas súas obras de espiritualidade.
Traxectoria
Daniel-Ange naceu en Bruxelas en 1932, fillo dun oficial da Mariña francesa e dunha piloto da aviación belga, ambos católicos. Estudou en Suíza e Inglaterra, até que descubriu a súa vocación en xullo de 1946. En 1950 entrou na abadía bieita de San Mauricio e San Mauro de Clervaux, en Luxemburgo. En 1952 comezou os estudos de Filosofía no seminario maior de Aix-en-Provence. En 1954 fixo o servizo militar como enfermeiro no hospital de Liexa. Participou na fundación da Fraternidade da Virxe dos Pobres en Pontenx-les-Forges. Posteriormente continuou os estudos de Teoloxía cos dominicanos de Tolosa en 1957.
Foi enviado polos seus superiores a Ruanda entre 1958 e 1971. Volveu a Europa en 1971, e continuou a estudar Teoloxía en Friburgo antes de retirarse durante cinco anos a unha ermida en Ardèche. Foi ordenado sacerdote en Lourdes o 23 de xullo de 1981 por Bernardin Gantin, legado papal. En 1984 fundou a escola de evanxelización Jeunesse-Lumière.
Ten realizado 220 viaxes de evanxelización en 42 países, e intervén a miúdo nos medios de comunicación. É doutor honoris causa pola Universidade Católica de Lublin dende 2009.
Villaquirán de los Infantes
Villaquirán de los Infantes é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 151 habitantes (INE 2012).
Samuele Longo
Traxectoria
O 16 de agosto de 2019 fichou polo Deportivo da Coruña, cedido por unha campaña polo FC Internazionale. O 31 de xaneiro de 2020, o Deportivo e o Inter de Milán acordaron a finalización da cesión do xogador e anunciouse a súa nova cesión, esta vez ao Venezia FC.
Nikolaos Michaloliakos
Traxectoria
Con 16 anos uniuse ao nacionalista Partido do 4 de agosto de Konstantinos Plevris, ao tempo que formaba parte da organización local do grupo paramilitar EOKA-B. Arrestado por vez primeira en xullo de 1974 durante unha protesta nas portas da embaixada británica, organizada pola postura do Reino Unido na invasión turca de Chipre. En decembro de 1976 arrestárono de novo por agredirlles aos xornalistas que cubrían o funeral de Evangelos Mallios, un policía que presuntamente realizara torturas durante o Réxime dos Coroneis, e que fora asasinado pola Organización Revolucionaria 17 de novembro, non obstante liberárono por mor de problemas técnicos relacionados co seu arresto. Mentres estivo na cadea, Michaloliakos coñeceu aos dirixentes da xunta militar que gobernara o país entre 1967 e 1974. Despois entrou no exército, uníndose ás forzas especiais. En xullo de 1978 a policía arrestouno de novo tras unirse a un grupo extremista acusado de posuír ilegalmente armas e explosivos. Como consecuencia da condena botárono do exército.
Tras saír do cárcere lanzou a revista Chrysi Avgi ("Amencer Dourado"), inicialmente a revista mantiña unhas posicións moi próximas ao nacional-socialismo. A publicación cesou en abril de 1984 ao unirse Michaloliakos á Unión Política Nacional, e por indicación do seu líder Georgios Papadopulos fíxose cargo das súas mocidades. En xaneiro de 1985 rompeu coa UPN e fundou o "Movemento Nacional Popular - Amencer Dourado", manténdose como o seu líder ata que o partido suspendeu as súas actividades en novembro de 2005. Tomou a decisión debido a enfrontamentos con antifascistas. Entre 2005–2007 el e a maioría dos antigos membros de Amencer Dourado participaron na Alianza Patriota. En 2007 Amencer Dourado reasumiu as súas actividades, de novo baixo o seu liderado.
En maio de 2012, o seu partido logrou 21 asentos no Parlamento, un deles o seu, durante unhas eleccións centradas na crise económica e nas que Michaloliakos se viu envolto en varias controversias, atraendo a atención internacional e con frecuencia condenas das súas posicións. En especial salientou a súa denegación da existencia de cámaras de gas utilizadas polos nazis durante a segunda guerra mundial para asasinar xudeus, homosexuais e outros grupos. Despois dos bos resultados nas eleccións afirmou "Témannos, xa chegamos".
Arresto
Logo do apuñalamento mortal do rapeiro antifascista e antirracista Pavlos Fyssas o 17 de setembro de 2013, arrestouse a Michaloliakos o 28 de setembro, canda moitos outros membros do seu partido con cargos de estaren implicados nunha organización criminal, considerada responsable de asasinato, extorsión, e implicación na desaparición de ata 100 inmigrantes. Tras 18 meses de detención provisoria, o máximo permitido, liberouse a Michaloliakos, que permanece baixo arresto domiciliario, aínda que con potestade para poder asistir ás sesións parlamentarias.
Fútbol Club Barcelona (baloncesto)
O Futbol Club Barcelona é un equipo profesional de baloncesto que actualmente xoga na liga ACB. Sección de baloncesto do Fútbol Club Barcelona, foi fundada en 1926, polo que é o equipo máis antigo da competición. O Barça xoga os seus encontros como local no Palau Blaugrana, sendo o seu actual presidente Joan Laporta.
É o segundo club de España en baloncesto en número de títulos conseguidos, e un dos de maior prestixio de Europa. O equipo viviu os seus mellores anos nas décadas de 1980 e 1990, pero o seu maior éxito, a Euroliga, conseguiuno en 2003 e 2010. Ademais dun total de 7 títulos europeos, gañou dezaoito ligas e vinte e seis Copas do Rei.
Orixes
En 1926 créase a sección de baloncesto do Fútbol Club Barcelona, e xa en 1927 o equipo disputa a súa primeira competición oficial, participando na quinta edición do Campionato de Cataluña de Baloncesto. Durante os anos vinte e toda a época de 1930 o equipo non gaña ningún título, e o Barcelona continúa lonxe do nivel dos mellores equipos de baloncesto cataláns: o Societé Patrie, C.E. Europa, Laietà B.C. e o C.B. Atlético de Graza. Por fin, na década de 1940, o equipo empeza a ter os seus primeiros grandes éxitos. Gaña seis Copas do Xeneralísimo (1943, 1945, 1946, 1947, 1949 e 1950) e queda subcampión de liga nunha ocasión (1942), consolidándose como o mellor equipo de Cataluña e un dos mellores de España.
Con todo, a década de 1950 supón un retroceso, sendo unha década pobre en títulos na que o Aismalíbar de Montcada e o Joventut de Badalona convértense nos mellores equipos cataláns. Na tempada 1956-1957 estréase a primeira Liga española coa participación de seis equipos entre os que se atopa o "FC Barcelona". O equipo queda subcampión por detrás do Real Madrid. Na tempada 1958-1959 o equipo consegue o primeiro "dobrete" da súa historia ao gañar a súa primeira Liga española e a Copa do Xeneralísimo.
Transición e crecemento
A década de 1960 é a peor na historia do F.C. Barcelona de baloncesto. Non só non se consegue ningún título en 10 anos, senón que se producen os dous peores episodios na historia da sección. En 1961 o presidente do club Enric Llaudet decide, incomprensiblemente, disolver a sección de baloncesto, a pesar da grande afección que xa tiña o equipo entre a afección culé. Un ano máis tarde reconsidera a decisión ante a presión social e a sección volve instaurarse.
En 1964 unha polémica decisión da Federación Española de Baloncesto, que decide inesperadamente reducir a liga de Primeira División de 14 a 8 equipos, condenando ao F.C. Barcelona ao descenso a Segunda División. En 1965 o equipo queda campión de Segunda e ascende de novo a Primeira. Nos anos sesenta, o Barça non só ve como o Real Madrid é o gran dominador a nivel estatal, senón que até catro equipos cataláns conseguen moito mellores resultados: o Aismalíbar Montcada, o Joventut de Badalona, o Picadero Jockey Club e o Orillo Verde Sabadell.
A década dos anos setenta supón a década da transición entre os ominosos anos sesenta e os gloriosos oitenta. O equipo compite tódalas tempadas en primeira división, incrementando o seu nivel, e mellorando as estruturas da sección. Un exemplo é que en 1971 o equipo estrea nova cancha de xogo, o Palau Blaugrana, considerada no seu momento un dos mellores pavillóns de Europa. O equipo mellorou moito o nivel e situouse na elite do baloncesto español, pero os anos setenta seguen dominados polo Real Madrid, e o "FC Barcelona" queda sete veces subcampión de Liga. Ademais, o conxunto barcelonés ve como o Joventut de Badalona segue sendo o conxunto catalán que consegue máis títulos de Liga e Copa. Na tempada 1974-1975 o equipo disputa a súa primeira final europea, pero perde a Copa Korać ante o Squibb Cantù. Non será até a tempada 1977-1978 que o equipo consegue gañar un novo título: a súa oitava Copa, xa denominada Copa do Rei.
A década prodixiosa
A década dos oitenta é a mellor na historia do FC Barcelona de baloncesto. O presidente do club, Josep Lluís Núñez decídese a potenciar ao máximo a sección e consegue que o equipo se converta no mellor de España e un dos mellores de Europa da man do adestrador Aíto García Reneses e xogadores como Epi, Sibilio, Norris, e Solozabal. Como curiosidade histórica dicir que os partidos se disputaban no Palau Blaugrana, unha bomboneira para 6.000 seareiros que atronaban cos seus cánticos e moitos equipos rivais xa viñan mentalizados de perder por máis de 20 puntos. Ademais nesta década era o único equipo de Europa que cando realizaba contraataques buscaban as canastras de 3 puntos debido a contar nas súas filas a Epi e sobre todo Sibilio especialistas neste tipo de canastras e non a fácil bandexa a soas contra taboleiro.
Nesta década o Barça convértese no dominador do baloncesto español ao conquistar 6 Ligas (1981, 1983, 1987, 1988, 1989, 1990), 5 Copas do Rei (1981, 1982, 1983, 1987, 1988), 1 Copa Príncipe de Asturias, e 6 Ligas catalás. Ademais, o Barcelona gaña os seus primeiros títulos internacionais ao conquistar dous Recopas (1985 e 1986), unha Copa Korać (1987) e un Mundial de Clubs (1985). Mostra do prestixio internacional que conseguiu o equipo é que foi dúas veces convidado nesa década (en 1989 e 1990) a participar no Open McDonald's. A única materia pendente do equipo nesta década é a Copa de Europa, que non consegue gañar a pesar de disputar dúas veces a final: en 1984 perde a final ante o Banco Dei Roma, e na tempada 1989-1990 perde ante o Jugoplastika Split.
En 1984 o FC Barcelona afronta por primeira vez na súa historia a final da Copa de Europa na cidade de Xenebra (Suíza), o torneo máis prestixioso do baloncesto europeo, o cinco inicial do conxunto blaugrana dirixido por Antoni Serra Illas foi o seguinte: Solozábal, Epi, Sibilio, De la Cruz e Marcellus Starks. En fronte estaba outro debutante en finais europeas, o Banco dei Roma. A primeira parte foi un recital azulgrana, tal é así que ao termo da primeira parte, o Barcelona tiña unha vantaxe de 14 puntos. Pero todo cambiou na segunda metade, o Banco dei Roma remontou a desvantaxe grazas en gran parte á grande achega da base norteamericano Larry Wright, o Barça sufriu a puntaría do hábil base, e acusou a mala actuación de Chicho Sibilio quen só achegou catro puntos. Os 23 puntos do MVP da final, Juan Antonio San Epifanio, non bastaron para alzar a ansiada copa, que finalmente levou o conxunto italiano. Aquel día comezou unha longa maldición do Barça na Copa de Europa, que durou 19 anos.
Por fin a Euroliga
miniatura|Roger Grimau. O equipo consolídase como o mellor equipo de España e un dos mellores de Europa, aínda que os noventa non son tan prolíficos en títulos como a década anterior. Aínda así, o equipo gaña catro Ligas (1995, 1996, 1997, 1999), dúas Copas (1991, 1994), unha Copa Korać (1999) e dúas Ligas Catalás. Pero o balance da década queda embazado pola materia pendente que segue tendo o club, e que se antolla imposible de aprobar: a Copa de Europa. O FC Barcelona non consegue gañala a pesar de xogar tres finais máis (1991, 1996 e 1997), e ser o equipo europeo que máis veces (6) participa na "Final Four".
Os anos 2000 empezan coa perda da liga contra o Real Madrid no Palau Blaugrana e a eliminación en semifinais da Euroliga contra o Maccabi Tel Aviv. O ano seguinte o equipo resarcir e, da man do novo Pau Gasol, gaña a liga e a Copa. Ese verán o de Sant Boi de Llobregat decide ir xogar á NBA, un dos motivos do fracaso da seguinte tempada, na que non se logra ningún título, e decídese destituír ao adestrador Aíto García Reneses e fichar ao serbio Svetislav Pešić. A tempada 2002-2003 é a de maior gloria para a sección: cun quinteto formado por Jasikevicius, Juan Carlos Navarro, Bodiroga, Gregor Fučka e Roberto Dueñas, conséguese por fin a ansiada Euroliga contra a Benetton Treviso no Palau Sant Jordi, título que se suma á liga e a Copa, conseguindo dese modo o triplete.
A seguinte tempada, coa base do cadro de xogadores intacto, excepto a marcha de Jasikevicius, o equipo consegue a liga nunha final apertada ante Estudiantes. A tempada 2004-2005 é un fracaso absoluto para a sección: destitúese a Pešić, substituído primeiro por Joan Montes e por Manolo Flores máis tarde, e o equipo cae en Cuartos de Final da liga e no Top 16 da Euroliga. Ese verán decídese fichar ao até agora adestrador do Tau Cerámica Duško Ivanović e a figura do equipo Dejan Bodiroga decide abandonar o equipo.
A primeira tempada do novo proxecto non é satisfactoria: cae en Semifinais de Liga e de Euroliga e a tempada acaba sen títulos. A 2006-2007 non é de maior éxito, a pesar de conquistar a Copa do Rei ante o Real Madrid, xa que cae en Semifinais de Liga e en Cuartos de Final da Euroliga ante Unicaja Málaga. É a seguinte tempada a do adeus definitivo de Ivanovic do banco culé, que é cesado despois dunhas polémicas declaracións cuestionando a calidade do persoal. Decídese que Xavier Pascual sexa o seu substituto, e en 4 meses, consegue endereitar o rumbo do equipo e chegar á Final da ACB, que se perde ante o Baskonia. Na tempada 2008-2009 conséguese, despois de 5 anos sen ela, a liga, grazas en parte á volta do xogador Juan Carlos Navarro, que marchou á NBA a tempada anterior. En Euroliga, a pesar de levar unha traxectoria practicamente inmaculada na competición, o equipo cae en semifinais ante o CSKA Moscova.
Pavillón
miniatura|[[Palau Blaugrana.]] miniatura|[[Palau Sant Jordi.]] O FC Barcelona xoga so seus partidos coma local no Palau Blaugrana, un pavillón cuberto propiedade do Fútbol Club Barcelona, onde disputan ademais do baloncesto disputan os seus partidos oficiais os primeiros equipos as seccións de balonmán, hóckey sobre patíns e fútbol sala. Está situado na Avenida Arístides Maillol, no barrio de Les Corts, no interior do complexo que acolle o estadio do Camp Nou. Xunto ao "Palau Blaugrana" están as oficinas do club, así como a tenda oficial do FC Barcelona e o Palau de Gel.
Ten un aforamento de 7.585 espectadores, todos sentados, grazas á remodelación que levou a cabo en 1994. Até entón, o Palau tiña unha cabida para 5.696 espectadores. Ademais de ser testemuña dos principais éxitos dos equipos das seccións do FC Barcelona, o Palau Blaugrana tamén acolleu importantes eventos, por exemplo acolleu ás competicións de hóckey sobre patíns, judo e taekwondo durante os Xogos Olímpicos de 1992 celebrados en Barcelona. Outros pavillóns utilizados durante a historia do club son:
Miraculina
A miraculina é un edulcorante de tipo proteínico. É unha glicoproteína extraída do froito Syncepalurn dulcificum (denominado ás veces «froito milagre»). O sabor da baga é escaso, pero despois de que o froito se teña algún tempo na boca os sabores máis ácidos percíbense como fortemente doces.
Gabita
A gabita,, gabita euroasiática, gavita, ou lampareiro, Haematopus ostralegus, é unha especie de ave da orde dos caradriformes e familia dos hematopódidos, unha das doce integrantes do xénero Haematopus.
Habita nas costas europeas e asiáticas, sendo a especie do seu xénero con máis ampla área de distribución.
Etimoloxías
O nome científico do xénero, Haematopus, está formado pola unión das voces do grego antigo αἳμα. haíma, "sangue", e πούς poús, "pé", "pata" (de animal). Literalmente: "os de patas de cor do sangue".
O epíteto específico, ostralegus, deriva dos termos do latín clásico ostrea, "ostra", e legere, "coller", "apañar", en refereencia ao hábito da especie de "coller moluscos co bico".
Subespecies
Segundo Alan P. Peterson, en Zoonomen, e máis o ITIS, na especie recoñécense na actualidade as seguintes subespecies:
Nomes vulgares galegos
O único dicionario galego de lingua que recolle o nome gavita para H. ostralegus é o Dicionario de galego de Ir Indo:
Nos outros dicionarios galegos, segundo o Servizo de Normalización Lingüística (SNL) da Universidade de Santiago, non se recolle ningún dos nomes aquí citados para H. ostralegus, agás no Dicionário da língua galega da Editorial Sotelo Blanco, do ano 1995, e no Diccionario de sinónimos da lingua galega da Editorial Galaxia, do ano 1997, que recollero o termo pega mariña, tomado sen dúbida da primeira guía de aves de X. M. Penas Patiño e C. Pedreira López, do ano 1980. Alén diso, no antedito Dicionário da editorial Sotelo Blanco tamén se recolle ostraceiro como nome galego para H. ostralegus, probabelmente tomándoo do portugués.
Para o SNL da USC:
Características
miniatura|250px|En voo. Plumaxe de verán.
A gabita é unha ave limícola incofundíbel por mesturar na súa plumaxe a cor branca (partes inferiores) coa negra (partes superiores), de tal xeito que o contraste é moi aciusado. De tamaño medio, algo maior que unha pomba, de entre 39 e 44 cm de lonxitude nos exemplares adultos, e cun longo, recto e forte peteiro, de cor vermella intensa, de entre 6,5 e 9 cm.
miniatura|250px|esquerda|En voo. Plumaxe de inverno (nótese a barba branca).
O peteiro, máis curto e máis groso nos machos que nas femias, de media, está deprimido verticalmente, en forma de daga, e coa punta roma, adaptado a golpear como un matelo para abrir as cunchas dos moluscos bivalvos, ou despegar as lapas das rochas.
As patas, aínda que delgadas, son fortes e non moi logas, e de cor rosa. Os ollos son de cor vermella intensa, cun anel orbital vermello-alaranxado.
A súa envergadura alar oscila entre os 72 e os 83 cm.
En voo amosa unha rechamante franxa á|alar branca na parte superior, mentres que a plumaxe da parte inferior das ás é totalmente branca, agás no extremo distal, que é negra.
En plumaxe invernal presenta un semicolar branco. Os individuos xoves teñen a plumaxe das partes superiores negra apardazada, apagada, non negra, e o peteiro é alaranxado pálido, cunha ampla mancha negra na punta, e as patas son grises; no primeiro ano de vida van semellándose aos adultos, pero distínguense deles pola franxa caudal negra máis estreita, e extensea punta negra do peteiro alaranxado e as patas de cor carne.
Hábitat
As gabitas reprodúcense en marismas costeiras, praias de area e de coios, dunas, acantilados con herba curta e, ocasionalmente, en costas rochosas, así como en terra adentro ao longo das beiras de lagos, encoros e ríos, ou en pasteiros agrícolas e cultivos de cereais, moitas veces a certa distancia da auga. Fóra da temporada de reprodución, a especie é principalmente costeira, frecuentando marismas, estuarios e costas areosas e rochosas.
Distribución
A subespecie presente en todo o litoral Atlántico europeo é H. o. ostralegus. A súa poboación europea, avaliada por Piersma (1986) en 218 000 parellas, aséntase ao longo de todo o litoral Atlántico, desde o norte de Rusia (Nova Zembla e desembocadura do río Pechora) Islandia e Escandinavia até o noroeste de España, pasando polas illas Británicas, o noroeste de Francia (Bretaña), con poboacións illadas no Mediterráneo (delta do Ebro, sur de Francia e Turquía). Algúns espécimes pasan o inverno no norte de África.
Na península Ibérica cría no leste de Asturias, en Galiza, e no delta o Ebro.
En Galiza
En 1914, Willam C. Tait, ornitólogo británico, membro da British Ornithologists' Union e residente no Porto, Portugal, descubriu nas illas Sisargas o único niño de gabita do que se tivo noticia durante moitos anos. Durante lustros houbo incerteza sobre o status nidificante desta ave. Hai 60 ou 70 anos criaba con certa regularidade nas illas de San Pedro, segundo un informe dun pescador da zona. A. Bermejo informou de tres niños desta especie descubertos por el en 1984 nos illotes Os Farallóns. Posibelmemte poida seguir criando en illas e illotes, como os citados, ou en Sálvora.
De acordo cos últimos recontos, en Galiza conta cunha poboación invernal de ao redor dunhas 1 000 aves, e outra estival de 200 a 300, composta maioritariamente por espécimes inmaturos. A maioría das aves recuperadas no noroeste Ibérico estaban aneladas en Inglaterra.
Todos os niños localizados en Galiza estaban emprazados en illas ou illotes próximos ao litoral, e situados, xeralmente, na zona límite entre a vexetación e as rochas.
Bioloxía
As gabitas on aves costeiras, que se poden internar algúns quilómetros na terra, especialmente para aniñaren. Son relativamente sociais, e poden chegar a formaren grupos de até 30 exemplares cunha grande independencia. Porén, as parellas son estábeis na época de cría e forman equipo á hora de incubar os ovos e alimentar os polos.
A maioría das poboacións desta especie son migratorias, desprazándose as parellas que crían no interior á costa durante o inverno. A especie reprodúcese de abril a xullo, en parellas solitarias ou en pequenos grupos. Durante o inverno aliméntanse individualmente ou en pequenos grupos de até 10 individuos, aínda que moitas veces forman bandadas máis grandes en baías e estuarios grandes.
miniatura|250px|Alimentándose lonxe da costa.
O niño é unha pequena cavidade pouco profunda no chan, ás veces entre pedras, moi ben disimulado, a miúdo en superficies elevadas, en zonas de vexetación abertas ou en terras cultivadas ou non cultivadas, acantilados, afloramentos rochosos ou claros en zonas de vexetación máis alta, incluídos bosques e páramos.
A postura máis usual é de 2 a 3 ovos de cor amarelado, diversamente manchados e pintados, e tanto o macho como a femia incúbanos durante uns 24-28 días. Os polos, nidífugos, son alimentados polos pais, e voan ao cabo dun mes.
Cando se alimentan en substratos intermareais brandos, os bivalvos e os gasterópodos son os alimentos máis importantes para esta especie. Porén, os poliquetos e os crustáceos son os seus alimentos máis frecuentes nos estuarios, mentres que moluscos como os mexillóns, as lapas e as buguinas sonos nas costas rochosas. No interior, tamén capturan presas como miñocas e larvas de insectos, especialmente eirugas.
Viven máis de 30 anos. Sobre a lonxevidade das gabitas hai un dato curioso que demostra que aves, aparentemente fráxiles, soportan as vicisitudes diarias durante longos anos. Unha gabita anelada cando era un polo, no niño, na illa sueca de Oland o 20 de maio de 1934, foi morta por un tiro na praia de Aguda, a 12 km do Porto, no mes de xaneiro de 1968. Entre o anelado e a posterior recuperación pasaron 33 anos, 7 meses e 2 días. Entre o lugar de nacemento e o da morte hai en liña recta 2 550 km, que a ave percorreu 68 veces ao longo da súa vida e, de non atopala un cazador, seguiría varios anos máis nestas viaxes.
Ameazas
A principal ameaza para a especie é a sobrepesca de mariscos bentónicos e a conseguinte desaparición de mexillóns intermareais e os leitos de berberechos. A escavación nas praias para a busca de engados identificouse como unha ameaza para a perda da fauna bentónica. A especie tamén está ameazada pola degradación do seu hábitat nas zonas de invernada debido á recuperación de terras (por exemplo no mar Amarelo), a contaminación, as perturbacións humanas, a construción de instalacións costeiras,, o desenvolvemento industrial incluíndo a construcións de portos e a extracción de petróleo, vertidos de petróleo, parques eólicos, e a redución dos caudais de ríos.
O único perigo que pode sobrevir á especie en Galiza é a interferencia humana nas zonas de cría.
Castelo de Dunnottar
miniatura|300px|O castelo en [[1900]]
Erguido en posición dominante sobre o mar, no cume dun cantil, a súa actual estrutura remonta ao século XIII. Sábese, entre tanto, que existiu un castelo mais antigo, no mesmo lugar, construído por tribos da Caledonia, por volta do ano 84.
O Castelo de Dunnottar desempeñou un papel importante na historia da Escocia, na Idade Media, debido á súa localización estratéxica, permitindo unha vixilancia coidada da circulación de navíos naquel litoral, así como dos movementos terrestres.
Características
As ruínas están dispersas por unha área de cerca de tres acres, cercada por cantís escarpados, que se lanzan sobre o Mar do Norte, cincuenta metros abaixo.
O acceso ao castelo faise por un camiño estreito, que o une a terra e por unha escadaria de grande declive, que conduce a un portón macizo.
Hlín
miniatura|"Frigg e as súas servas" (1882) de [[Carl Emil Doepler.]] Na mitoloxía nórdica, Hlín (antigo nórdico "protectora" ) é unha deusa asociada coa divindade maior Frigg da cal é unha das tres serventas xunto con Fulla e Gná. Ten a tarefa de protexer ós homes e consolar ós mortais que se laian da súa sorte. Hlín aparece no poema Edda poética compilado no século XIII a partir de diversas fontes tradicionais, e na Edda prosaica, escrita no mesmo século por Snorri Sturluson.
Tyson Pérez
José Miguel Pérez Balbuena, máis coñecido como Tyson Pérez, nado o 29 de xaneiro de 1996 en Santo Domingo, é un xogador de baloncesto galego-dominicano, que milita no MoraBanc Andorra da liga ACB. Con 2,02 de estatura, xoga na posición de ala-pivote. É internacional coa selección española.
Traxectoria
Naceu en Santo Domingo, capital da República Dominicana. O alcume de "Tyson" é un apelativo que recibiu por parte do seu pai, co que xogaba moito ao boxeo de pequeno, e que fai referencia a Mike Tyson. En 2005, aos 9 anos, instalouse en Galicia, na vila de Sada. No seu país natal xogaba ao béisbol, mentres que en Galicia probou varios deportes como o fútbol ata que comezou a xogar ao baloncesto aos 15 anos, sen saber nin as regras.
Debutou na liga EBA en 2014, nas filas do Santo Domingo Betanzos, co que disputou as dúas seguintes tempadas, e onde chamou a atención de Pepe Laso, que o levou para Madrid. Alí xogou nas filas do Eurocolegio Casvi de Villaviciosa de Odón, onde realizou unha boa tempada, o que lle permitiu asinar en 2017 polo Real Canoe Natación. Na súa primeira tempada converteuse nunha das pezas chaves do conxunto madrileño que logrou o ascenso á LEB Ouro, e foi elixido MVP. No verán de 2018, renovou co Canoe por unha tempada máis, debutando así na LEB Ouro, e conseguindo ser nomeado de novo MVP da tempada. En xullo de 2019 deu o salto á liga ACB ao asinar polo Bàsquet Club Andorra. Após o descenso do club andorrano, en 2022 asina polo Bàsquet Manresa.
Selección española
Tras pasar polas categorías inferiores da selección española, debutou coa selección absoluta o 11 de novembro de 2020, nun partido fronte á selección de Israel.
Ana Kiro
María Dolores Casanova González, coñecida como Ana Kiro, nada na Castañeda (Arzúa) o 24 de xaneiro de 1942 e finada en Mera (Oleiros) o 24 de setembro de 2010, foi unha popular cantante galega con máis de trinta discos gravados e presentadora de varios programas na Televisión de Galicia.
Traxectoria
Filla de garda civil, a carreira de Ana Kiro iniciouse en Barcelona, dentro da colectividade galega. Casada moi nova, tamén moi nova se separou e tivo que sacar adiante a economía familiar e mais unha filla. Probou sorte no mundo da canción, que ata daquela fora só unha afección, e colleitou un moderado éxito ata que ficha pola discográfica Belter. Fixo entón xiras con cantantes de música lixeira como José Guardiola, participou en distintos concursos da canción e logo traballou como vocalista nun programa de Televisión Española, Galas del sábado, presentado por Joaquín Prat e Laura Valenzuela.
No ano 1969, estivo a punto de ser a primeira galega en representar a TVE en Eurovisión ao disputar con Salomé quen interpretaría "Vivo cantando" no festival que se celebrou en Madrid.
"Galicia, terra meiga" abriulle a Ana Kiro as portas da emigración, e comezou a viaxar a Suíza, a Alemaña, a Francia, e a partir de 1976, a América. Nun concerto neste continente conseguiu 24.000 espectadores, rompendo o récord de asistencia que daquela tiña Manolo Escobar.
A finais da década de 1980 retirouse do mundo da canción. En 1995 recibiu unha homenaxe na Coruña, que se retransmitiu pola Televisión de Galicia e que acadou unha grande audiencia. foi a súa última actuación. A partir dese momento comezou a súa relación coa televisión, que comezou co talk-show Toda unha vida, cunha gran compoñente musical. Deixouno ao ano para seguir actuando e en 1998 volveu con Tardes con Ana, un talk-show estrito e onde presentou 501 programas. Posteriormente participou como actriz protagonista na serie A miña sogra e mais eu.
Despois de oito anos apartada completamente dos escenarios, actuou de novo o 14 de setembro de 2007 en Mera, nun concerto de homenaxe á súa traxectoria.
Vida persoal
Casada en segundas nupcias con Carlos Rivero Fernández, tivo unha filla (Maricarme Quiroga Casanova) e dous netos.
En 2006 detectáronlle un cancro de ovarios, do que foi intervida cirurxicamente. En 2007, no programa Volver ao rego, de Xosé Luís Barreiro Rivas, fixo a súa reaparición como convidada. Porén, meses despois recaeu na súa enfermidade, e agás aparicións esporádicas en homenaxes, non regresou á vida pública. Foi tratada co medicamento Yondelis, da empresa galega Pharmamar. Faleceu o 24 de setembro de 2010, vítima dun cancro. O día do seu falecemento emitíase o primeiro programa de Tardes con Ana dentro da novena entrega do espazo da tvG2 25 anos de programas, coincidindo coa hora do seu falecemento, ás 12:30 h. O seu corpo velouse no auditorio Gabriel García Márquez, de Mera, onde fixera a súa última actuación. Foi soterrada no camposanto de Serantes.
Discografía
Listaxe incompleta dos discos publicados por Ana Kiro.
Sinxelos
miniatura|Monumento a Ana Kiro en Arzúa
Pedro Seoane Varela
Pedro Seoane Varela, nado en Arzúa en 1858 e finado en Tánxer en xuño de 1935, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
miniatura|300px|Carta firmada en 1922 por Pedro Seoane Varela, Deputado a Cortes por Betanzos. Fillo de Pedro Seoane Patiño, do pazo da Torre de Andabao (Andavao, Boimorto). Militou no Rexionalismo como vogal do Comité Rexionalista de Santiago que presidía Manuel Murguía e da man de Aureliano Linares Rivas fundou na Coruña o periódico La Mañana, do que logo foi director (1895). Membro do Partido Conservador e amigo de Augusto González Besada, foi deputado polo distrito de Fonsagrada en 1896, foi despois deputado polo distrito de Cambados de 1907 a 1920, cando González Besada lle cedeu o seu distrito. Como deputado por Cambados dirixiu xestións para declarar de interese xeral o porto de Vilagarcía de Arousa e poder construír un peirao de ferro de 400 metros de extensión, feito polo que o Concello arousán o nomeou fillo adoptivo. En 1920 foi elixido deputado polo distrito de Betanzos. Chegou a ocupar o Consello do Estado e foi ministro do Tribunal Contencioso Administrativo. Grazas ao matrimonio do seu fillo Pedro con Mari Carme Cotoner, filla do marqués de Mondejar, emparentou coa alta aristocracia española. Morreu en Tánxer en 1935, onde residía co seu fillo, daquela cónsul de España en Marrocos.
Flanagan Blues Band
Flanagan Blues Band é un libro escrito en 1997 por Andreu Martín e Jaume Ribera. É o sexto da saga protagonizada polo detective xuvenil Flanagan.
Adamantios Androutsopoulos
Adamantios Androutsopoulos, (en grego Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλοςnado), nado en Psari Trifyllias o 20 de agosto de 1919 e finado o 10 de novembro de 2000, foi un avogado, profesor e político e o primeiro-ministro de Grecia entre 1973 e 1974.
Flanagan Blues Band
Trama
A trama discorre entre o sábado 4 de abril e o día 13, luns de Pascua. Flanagan coñece a Oriol Lahoz, detective privado. Ós dous días aparece morto o párroco do barrio, e Oriol Lahoz é detido como principal sospeitoso.
Polo medio están unhas xoias, propiedade da familia Garreta, que a vella matriarca da familia quere entregar a un pobre, o Taqui, ó sentirse culpable da súa situación. O seu marido convencera ó pai do pobre, que traballaba para el, para que fixese unha sabotaxe na fábrica, pero enganouno e mandou todo o persoal ó paro. No entanto irá descubrindo que na trama están involucrados un policía e un anticuario con antecedentes.
Noutro caso paralelo, unha muller encargoulle que lle tirase unha foto ó marido para ter probas de que non seguía a dieta. Para logralo conta coa colaboración de Martina, neta da vella Garreta que está namorada de Oriol Lahoz.
A súa relación con Blanca Online vai ben, pero sofre un ataque de celos, do que aprende que non serven para nada.
Para lograr roubar as xoias da caixa forte do anticuario, a Flanagan non se lle ocorre mellor cousa que facer un concerto no mesmo centro comercial. Vanesa, unha compañeira de clase, canta nun grupo, e a eles únense Blanca e Marina como bailarinas e Flanagan como cantante. O único tema que tocará a banda, a Flanagan Blues band, é "Suzie-Q", dos Creedence Clearwater Revival.
Narración
Esta entrega das leas de Flanagan céntrase menos no crime e é máis cómica, sen moita violencia (agás unha batalla campal no concerto). Como ben explican os autores ó principio, introducen elementos experimentais. Así, o primeiro capítulo é o derradeiro por orde cronolóxica. Tamén introducen datos históricos, como a data da Batalla de Lepanto.
Esteviósido
O esteviosido é un edulcorante. É un glicósido das follas da estevia (Stevia rebaudiana), herba silvestre que medra en Extremo-Oriente e en América do Sur (Paraguai). O seu poder edulcorante está comprendido entre 120 e 240.
Erín Moure
Erín Moure, nada en Calgary (Alberta) o 17 de abril de 1955, é unha poeta canadense con orixes galegas.
Traxectoria
Estudou na Universidade de Calgary e na Universidade da Columbia Británica. Vive en Montreal, Quebec. Traduciu ao inglés a Rosalía de Castro, Chus Pato e Lupe Gómez. Está vinculada á Universidade de Vigo a través do Seminario de Investigación Feminismos e Resistencias dende 2008. En 2015 foi nomeada Doutora Honoris Causa pola Universidade de Vigo.
Hemidesmosoma
miniatura|dereita| Ultrastrutura de hemidesmosomas traqueais en rato. Nun rato normal (a) existen hemidesmosomas organizados e ben definidos con áreas escurecidas na lámina densa adxacente aos hemidesmosomas (frechas). A diferenza dos anteriores, os hemidesmosomas en traqueas de ratos sen laminina Lamc2 (Lamc2 -/-) (b) están menos organizados, o compoñente intracelular é máis difuso, e a lámina densa situada directamente debaixo das áreas de hemidesmosomas non teñen a densidade electrónica observada no control (frechas). Tomado de Nguyen et al., 2006.
Os hemidesmosomas (HD) son estruturas similares a pequenos remaches situadas na superficie basal interna dos queratinocitos da epiderme da pel. Vistos con microscopio electrónico son similares en forma aos desmosomas. Pero mentres que os desmosomas unen dúas células entre si, os hemidesmosomas unen unha célula coa matriz extracelular. En lugar de utilizaren as desmogleínas como proteínas de unión, os hemidesmosomas utilizan as proteínas desmopenetrinas de adhesión celular. Os hemidesmosomas son asimétricos e atópanse en células epiteliais, onde conectan a cara basal da célula a outras estruturas.
Os hemidesmosomas constan de dúas placas similares a remaches (as placas interna e externa), xunto con fibrilas de ancoraxe e filamentos de ancoraxe que son denominadas en conxunto complexo de adhesion do hemidesmosoma estable ou complexo de filamentos do hemidesmosoma de ancoraxe. En conxunto, o complexo de filamentos do hemidesmosoma de ancoraxe forma unha unión estrutural continua entre os filamentos intermedios de queratina do queratinocito basal e a zona da membrana basal subxacente e os compoñentes dermais. Na pasada década, viuse que estas estruturas comprenden 10 ou máis compoñentes moleculares.
Un exemplo de configuración dun hemidesmosoma constaría de queratina citosólica, unida non covalentemente a unha placa de plectina, a cal está unida a unha molécula de adhesión transmembrana como a integrina α6β4. A integrina estaría unida a unha das moitas proteínas multi-adhesivas como as lamininas, situadas na matriz extracelular, formando deste modo unha das moitas adhesións potenciais entre as células e a matriz. miniatura|esquerda|Diagrama dun hemidesmosoma na zona da membrana basal epidérmica.
Unha análise de microscopía electrónica detallada da zona da membrana basal epidérmica revela que comprende unha interface estreita e ás veces pregada entre os queratinocitos basais e a derme. A grande aumento, obsérvanse varias estruturas complexas na zona da membrana basal epidérmica. Esta zona mostra estruturas pequenas (< 0,5 micrómetros), electrodensas e regularmente espazadas, que son os hemidesmosomas. Son visibles liñas electrodensas delgadas extracelulares, paralelas á membrana plasmática e subxacentes á placa externa situadas nos hemidesmosomas e que se denominan placas densas sub-basais. Os filamentos de ancoraxe atravesan o espazo da lámina lúcida e parecen inserirse na zona electrodensa, a lámina densa. Debaixo da lámina densa, fibrilas de ancoraxe bandeadas e de estrutura en bucle esténdense máis de 300 nm por debaixo da membrana basal na derme papilar. A lonxitude destes bucles pode permitirlles unirse ou rodear as fibras do coláxeno dérmico ou outros compoñentes como os da rede de microfibrilas elásticas.
Maçanet de la Selva
250px|thumb|Igrexa de Maçanet Maçanet de la Selva é un concello da provincia de Xirona, en Cataluña, pertencente á comarca da Selva. En 2014 tiña unha poboación de 6.963 habitantes.
Limita cos concellos de Sils e Riudarenes ao norte, Massanes ao oeste, Fogars de Tordera, Tordera e Lloret de Mar ao sur e Vidreres ao leste.
Está ben comunicado por estrada e ferrocarril. Atópase a carón da autoestrada AP-7 que vai paralela á costa mediterránea. Por ferrocarril, na estación de Maçanet-Massanes conflúen as liñas Barcelona-Mataró-Maçanet e Barcelona-Granollers-Xirona-Portbou.
Leptictidium
Leptictidium («pequena donicela grácil» en latín) é un xénero extinto de pequenos placentarios que, xunto cos canguros, os Dipodomyinae e certos homínidos, son uns dos poucos mamíferos totalmente bípedes coñecidos. Morfoloxicamente, este animal destaca pola súa combinación de características típicas dos euterios primitivos con adaptacións moi especializadas. Representa unha das primeiras pólas que se separaran dos placentarios basais e apareceu a comezos do Eoceno, hai aproximadamente 55 millóns de anos. Malia que chegou a ser común en Europa, extinguiuse hai aproximadamente 35 millóns de anos sen deixar descendencia, probablemente por mor do feito de ter evolucionado para vivir en ecosistemas boscosos e non puido adaptarse ás chairas abertas do Oligoceno.
Pinofranqueado
Pinofranqueado é un concello español, na comunidade autónoma de Estremadura. Está situado na comarca de Las Hurdes, ao norte da provincia de Cáceres, sendo o concello máis poboado da comarca.
Historia
Os diferentes núcleos de poboación (chamados alquerías na zona) que forman o concello apareceron como consecuencia do establecemento de residencias para pastores. Algunhas destas alquerías comezan a ser mencionadas en documentos desde 1199.
Coa caída do Antigo Réxime a localidade, constitúese en concello.
Os reis Afonso XIII e Xoán Carlos I visitaron Pinofranqueado en 1922 e 1998 respectivamente, en cadansúas visitas á comarca.
Festas
O concello é famoso pola festa de La Enramá, que se celebra a última fin de semana de agosto.
Alquerías
Como outros concellos da zona a súa poboación está dispersa, entre o núcleo principal, onde se sitúa o pazo do concello e outras localidades, chamadas alquerías.
Comunicacións
A principal estrada que cruza o concello é a autonómica EX-204, de Salamanca a Coria.
Knut Hamsun
miniatura|dereita|Hamsun, en 1890.
William Murphy
William Murphy pódese referir a:
Knut Hamsun
Knut Hamsun, nado como Knut Pedersen en Lom o 4 de agosto de 1859 e finado en Grimstad o 19 de febreiro de 1952, foi un escritor noruegués. Recibiu o premio Nobel de Literatura en 1920. Acadou sona especialmente pola súa novela Sult ("Fame"). Xunto con August Strindberg, Henrik Ibsen e Sigrid Undset deu sona á literatura escandinava a comezos do século XX. Porén, a súa popularidade decaeu tras o seu apoio á figura de Adolf Hitler.
Traxectoria
Naceu no medio rural, no sur de Noruega. Con tres anos a súa familia mudouse a Hamarøy, preto do Círculo Polar Ártico, mais a familia non chegou a integrarse.. Exerceu diversos oficios durante a súa vida, errante e aventureira. En 1882 trasladouse aos Estados Unidos de América, onde permaneceu en dúas etapas até 1888. Froito da súa experiencia como emigrante en 1889 publicou Fra det moderne Amerikas Aandsliv ("A vida espiritual da América moderna"), cunha crítica irónica e amarga da vida nese país, se ben máis adiante renegaría deste texto, considerándoo moi pobre e infantil.
En 1888 escribiu a novela que lle daría sona, Sult ("Fame"), narración con trazos autobiográficos que trata a historia de fame, pobreza e camiño á loucura dun xornalista acosado polos importantes desaxustes físicos e psicolóxicos. A obra comezou a publicarse en 1888 de forma anónima na publicación periódica Ny Jord. En varios aspectos, esta novela presaxia os escritos de Franz Kafka e outros novelistas do século XX, que exploraron a loucura da condición humana contemporánea.
De novo tivo inclinacións anarquistas, mais cun matiz antiigualitario e racialista. En Fra det moderne Amerikas Aandsliv (1889) expresou o seu rexeitamento cara á mestizaxe: «Os negros son e seguirán sendo negros, unha incipiente forma humana dos trópicos, órganos rudimentarios no corpo da sociedade branca. En vez de fundar unha elite intelectual, Estados Unidos estableceu un criadeiro de mulatos». Despois da segunda guerra Bóer, adoptou puntos de vista cada vez máis conservadores. Chegou a ser coñecido como un destacado defensor de Alemaña e a cultura alemá, así como un opoñente ao imperialismo británico e a Unión Soviética.
miniatura|Retratado por Hans Heyerdahl (1903).
A súa admiración pola vida bucólica e o seu rexeitamento pola gran cidade levárono a pasar grandes etapas da súa vida nunha cómoda cabana do bosque, onde apenas deixaba entrar á súa muller cando estaba a escribir.
Copa das Nacións de Montreux 1922
O Torneo de Pascua de 1922 foi a segunda edición da actualmente denominada Copa das Nacións de Montreux. O torneo foi celebrado entre os días 15 e 17 de abril de 1922 na cidade de Montreux (Suíza). Nesta segunda edición, organizada polo Montreux Hockey Club participaron os propios anfitrións e o Paris HC francés
As dúas Marías
miniatura|Escultura das dúas irmás Fandiño. María "Maruxa" Fandiño Ricart, nada en Santiago de Compostela o 4 de xaneiro de 1898 e finada na mesma cidade o 13 de maio de 1980, e Coralia Fandiño Ricart, nada en Santiago de Compostela o 24 de agosto de 1914 e finada na Coruña o 30 de xaneiro de 1983, foron unha parella de irmás coñecidas na súa cidade como As Marías, As dúas Marías ou, en menor medida, As dúas en punto. Dende 1994 están representadas nunha célebre escultura situada no parque da Alameda.
As dúas irmás eran uns populares personaxes da cidade polo feito de levar a cabo os seus paseos cotiás pola zona vella, durante as décadas de 1950 ata finais de 1970, vestidas e maquilladas dun xeito estrafalario. Estes paseos, que tiñan lugar ás dúas en punto do medio día (de aí un dos seus alcumes), eran todo un acontecemento polo contraste que supuñan co gris ambiente que reinaba durante o franquismo.
Familia
A familia Fandiño Ricart estaba formada pola costureira Consuelo Ricart e o zapateiro Arturo Fandiño, que tiveron trece fillos, dos que once superaron a infancia. Maruxa foi a cuarta filla e Coralia a duodécima. Outra irmá chamábase Sarita e faleceu nova. Rosaura era a máis nova dos trece irmáns.
A familia vivía na rúa do Espírito Santo e o taller de zapataría situábase na rúa da Algalia de Arriba, n.º 32.