cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Top 14
Historia
O Campionato francés de rugby existe dende o ano 1892. O primeiro campión foi o club parisiense do Racing Club de France, actualmente coñecido coma Racing Métro 92, vencendo na final ao Stade Français París nun encontro arbitrado por Pierre de Coubertin, quen catro anos despois sería o primeiro presidente do Comité Olímpico Internacional. Durante os seguintes anos a competición foi dominada por estes dous equipos. En 1899 o torneo incluíu equipos de fóra de París por vez primeira, resultando gañador o Stade Bordelais de Bordeos, nunha final que tamén por vez primeira foi xogada fóra de París. Na primeira década do século XX os dous equipos dominantes foron o Stade Bordelais (5 títulos) e o Stade Français (3 títulos). En 1910 a Selección de rugby de Francia foi incluída por vez primeira no Torneo das Seis Nacións grazas ó nivel acadado por aquel entón polos xogadores franceses.
Nos anos anteriores á primeira guerra mundial a Ligue Nationale de Rugby viu como o dominio da competición pasaba aos equipos da metade sur de Francia que dominarían no futuro o palmarés da competición. Stade Toulousain acadou a súa primeira liga en 1912, Aviron Bayonnais en 1913, e USA Perpignan en 1914. A liga detívose entre 1914 e 1920, e cando retornou, os equipos parisienses xa non tiñan o nivel abondo para loitar cos equipos do sur de Francia. Stade Toulousain gañou cinco campionatos na década de 1920, por dous títulos do USA Perpignan.
Na década de 1930 houbo oito campións distintos, entre eles Biarritz Olympique e SU Agen. Neses anos as finais xogábanse sempre nas cidades de Tolosa e Bordeos, reflexo do poder que o sur de Francia tiña neste deporte. En 1932 a Selección de rugby de Francia foi expulsada do Torneo das Seis Nacións polas sospeitas de profesionalismo no campionato francés nun rugby que daquela aínda era afeccionado. Por mor da segunda guerra mundial, o campionato francés detívose de novo entre 1939 e 1943. Cando a competición volveu, as finais tamén volveron,durante catro anos, ao Parc des Princes de París. Na década de 1950 vivíuse o dominio do Football-Club de Lourdes, que acadou sete campionatos até 1960. O nivel da LNR demóstrase na primeira vitoria da Selección de rugby de Francia en 1954 no Torneo das Seis Nacións (readmitida en 1947). Naquela época Tolosa acollía a metade das finais disputadas, sendo a outra metade repartida entre Bordeos e Lión. Isto foi así ata 1974, cando as finais foron oficial e definitivamente levadas a París e a Saint-Denis.
Entre 1971 e 1984 o AS Béziers dominou totalmente o torneo e gañou dez ligas, que sumadas ao primeiro título do equipo en 1961, fixeron que o equipo de Béziers acadase o primeiro posto no palmarés da competición. Armand Vaquerin, membro daquel AS Béziers, conseguiu un total de dez títulos. Na segunda metade da década de 1980 comezou o dominio do Stade Toulousain na competición, acadando 9 ligas entre 1985 e 2001. Os anos 90 confirmaron a definitiva resurrección dos equipos de París. Racing Club de France gañou a liga en 1990, primeiro título dende 1959 e segundo dende 1902. Stade Français París gañou o títulos de 1998 despois de 90 anos dende o seu anterior triunfo. Mais adiante repetiu en 2000, 2003, 2004 e 2007.
Jaime Solá
Jaime Solá Mestre, nado en Vigo o 11 de setembro de 1874 e finado en Vigo o 9 de xaneiro de 1940, foi un escritor e xornalista galego.
Top 14
Historia
Actualmente o club que máis títulos ten é o Stade Toulousain, seguido do Stade Français e o AS Béziers. Desde 1995, ano no cal a IRB (actual World Rugby) proclamou a profesionalización do rugby, os clubs que competían nas máximas categorías da liga francesa (Ligue Nationale de Rugby ou LNR) organizáronse para formar unha competición 100% profesional no país. Nos seguintes anos fixéronse moitas modificacións no formato do torneo, que en 2000 foi bautizado como Top 16, e que desde o ano 2005 funciona co formato actual e o nome actual (Top 14).
Jaime Solá
Traxectoria
miniatura|250px|Redacción de [[Vida Gallega en 1909. José Gil Gil, Juan Tato Lens, Jaime Solá, Julián García Larrú e Julián Iglesias.]]
Top 14
Formato
A competición preséntase baixo o formato de liga a dobre volta, onde cada equipo enfróntase cos outros 13 dúas veces, unha como local e outra como visitante, completando un total de 26 xornadas. Para mellorar o espectáculo importouse o sistema de puntuación do Super Rugby, de xeito que os puntos cóntanse do xeito seguinte: 4 puntos por unha vitoria, 2 puntos por un empate, 0 por unha derrota e 1 punto por cada equipo que marca máis de catro ensaios nun encontro (bonus ofensivo) e un punto para os equipos que perden por oito puntos ou menos (bonus defensivo). Os 6 mellores equipos enfróntanse na fase de eliminatorias polo título. A final dispútase cada ano no Stade de France de París dende 1998 diante duns 80.000 seareiros. O trofeo que simboliza a vitoria é o Bouclier de Brennus (Escudo de Brennus). Os dous últimos equipos da táboa descenden de categoría, deixando o Top 14 polo Pro D2. Cada tempada está composta por un total de 187 encontros.
Jaime Solá
Traxectoria
Foi sobriño do tamén xornalista Luis Antonio Mestre e viviu no Grove na súa infancia. A súa nai foi herdeira dunha parte do Gran Hotel da Toxa en 1891.
Top 14
Formato
Os 6 primeiros equipos da táboa acadan o dereito a disputar a Copa de Campións Europea de Rugby na seguinte tempada. A competitividade deste torneo demóstrase no feito de que os equipos do Top 14 teñen chegado en case 20 edicións á final, acadando 8 campionatos, nos anos 2010, 2005, 2003, 1997 e 1996. A tempada 2010-2011 do Top 14 tivo unha asistencia media ós estadios de 15.119 persoas, por 13.959 da tempada 2009-2010, e 12.735 da tempada 2008-2009. Isto é posible grazas á nova costume dos principais equipos de disputar os seus encontros de máxima rivalidade en estadios de moita maior capacidade que os habituais.
Nos últimos anos, numerosos xogadores procedentes do estranxeiro sumáronse ós equipos do Top 14. Dende a tempada 2017-2018 mudousre o sistema da liga. Estas mudanzas centráronse no sistema de descenso do Top 14 á Pro D2. A partir dese ano, o pechacancelas do Top 14 descende directamente á segunda categoría do rugby francés, sendo substituído polo campión desa competición. No entanto, o penúltimo equipo da liga ten que disputar un play-off co subcampión do Pro D2. O vencedor desa eliminatoria formará parte da seguinte tempada do Top 14.
Jaime Solá
Traxectoria
Ingresou na Real Academia Galega o 22 de abril de 1939.
Top 14
Equipos
Os seguintes foron os equipos do Top 14 para a temporada 2021−22.
Jaime Solá
Narrativa
En Vida Gallega apareceron os relatos: Anduriña (1917), Diablillo (1920-21) e Mis memorias.
Top 14
Palmarés
miniatura|250px|Final do Top 14 de [[2007 no Stade de France: En amarelo o ASM Clermont. En azul o Stade Français.]] dereita|miniatura|250px|Debuxo que representa a primeira final da liga francesa de rugby, entre o [[Stade Français París|Stade Français e o Racing Club de France en 1892.]]
El Brigantino (Betanzos)
El Brigantino foi un semanario editado en Betanzos entre 1888 e 1889.
Historia e características
Apareceu o 21 de decembro de 1888, dirixido por Jesualdo Martínez Santiso. Entre os seus colaboradores figuraron José María Montes, Manuel Martínez Santiso, José Alguero Penedo, Hermenegildo Pasilde e Francisco Javier Martínez Santiso. A mediados de 1889 engadiu o subtítulo Periódico de intereses generales que algúns números despois transformouse en Bisemanario de intereses generales. Cesou a súa publicación en 1889.
Protráctil
miniatura|Estrutura da lingua dun camaleón (o extremo da lingua ten forma de copa). O termo protráctil, referido á lingua dalgúns animais, significa que esta pode proxectarse moito cara a fóra da boca, como nalgúns réptiles, especialmente nos camaleóns.
Igrexa de San Martiño de Fiestras
A igrexa de San Martiño de Fiestras é a igrexa parroquial de Fiestras, no concello pontevedrés de Silleda.
Descrición
Algúns aspectos da igrexa, como a súa ábsida, fan pensar nunha antiga construción románica ou incluso noutra anterior de orixe visigótica. Ao adro e cemiterio, accédese dende a antiga estrada a Forcarei mediante unha escaleira, a carón da cal se atopa o cruceiro parroquial.
Martín Berasategi
Martín Berasategui Olazábal, nado en Donostia o 27 de abril de 1960, é un recoñecido restaurador vasco.
Protráctil
Ademais, algúns peixes teñen boca ou mandíbula protráctil, que poden proxectar cara adiante. Algúns outros vertebrados e invertebrados teñen apéndices protráctiles (tentáculos, ovopositores, etc.).
Etimoloxía
O termo protráctil é unha adaptación do latín científico protractilis, derivado do latín clásico protrahĕre, "sacar", "facer saír".
Nos camaleóns
miniatura|A lingua dun camaleón capturando a súa presa. Todos os camaleóns son principalmente insectívoros e aliméntanse proxectando balisticamente as súas longas linguas da boca para capturaren presas situadas a certa distancia.
Martín Berasategi
Traxectoria
Estudou no colexio dos Pais Capuchinos de Lekaroz, no Val de Baztan (Navarra). Está inmerso no mundo da cociña desde os trece anos, grazas a súa nai e a súa tía. Iniciouse no negocio familiar, Bodegón Alejandro, do cal se converteu en responsable principal aos 21 anos. Cinco anos despois, recibiu a estrela Michelín. Así mesmo, desde moi novo viaxou con regularidade a Francia, para completar a súa formación.
O 20 de xaneiro de 2005 recibiu o Tambor de Ouro de Donostia no día grande da cidade, o máximo galardón que entrega o Concello de Donostia. Segundo palabras súas ese galardón fíxolle máis ilusión que recibir a terceira estrela Michelín.
Cincoenta homes por dez reás
Cincoenta homes por dez reás é o título dunha colección de láminas de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao publicadas na Coruña en 1925 (1ª edición), 1931 (2ª ed), as dúas nos talleres de Nós.
Protráctil
Nos camaleóns
Aínda que tradicionalmente se pensaba que as linguas dos camaleóns adoitan ter entre unha e media a dúas veces a lonxitude dos seus corpos (excluíndo a cola), recentemente se descubriu que os camaleóns máis pequenos (as especies máis pequenas e os individuos máis pequenos da mesma especie) teñen aparatos de lingua proporcionalmente máis grandes que os máis grandes. Polo tanto, os camaleóns máis pequenos poden proxectar a lingua a maiores distancias que os camaleóns máis grandes, que son o tema da maioría dos estudos e as estimacións de lonxitude da lingua, e poden proxectar a lingua a distancias de máis do duplo da súa lonxitude corporal.
Aparato lingual dos camaleóns e o seu funcionamento
O aparato da lingua dos camaleóns consiste nun óso hioide altamente modificado, os músculos da lingua e elementos coláxenos. O óso hioide ten unha proxección alongada de lados paralelos, chamada "proceso entogloso", sobre o cal se asenta un músculo tubular, o denominado "músculo acelerador". O músculo acelerador contráese ao redor do proceso entogloso e é o responsábel de crear o traballo necesario para impulsar a proxección da lingua, tanto directamente como a través dos elementos coláxenos situados entre o proceso entogloso e o músculo acelerador.
Cincoenta homes por dez reás
Consta de 50 debuxos realizados coa mesma técnica das Cousas da vida, cun pé descritivo aínda cunha segunda intención satírica, do personaxe debuxado. Por exemplo: "O home que non sabe porqué a balanza é un símbolo da xusticia". Foi traducida ao castelán.
Protráctil
Aparato lingual dos camaleóns e o seu funcionamento
O músculo retractor da lingua, o hipogloso, conecta os músculos hioide e acelerador, e é o que premite retraer a lingua cara á boca despois da proxección da lingua.
Cincoenta homes por dez reás
Castelao prologa o libro poñendo a atención no baratos que resultan moitos homes ("eu daríavos mil homes polo mesmo diñeiro") partindo da cantiga popular
Protráctil
Aparato lingual dos camaleóns e o seu funcionamento
A proxección da lingua prodúcese cun rendemento extremadamente alto, chegando á presa en tan só 0,07 segundos, por iso só pode visualizarse utilizando cámaras ultrarrápidas lanzándoe a aceleracións superiores a 41 g. A potencia coa que se lanza a lingua, que se sabe que é de máis dos 3000 W kg−1, excede o que o músculo é capaz de producir, o que indica a presenza dunha potencia elástica amplificadora para potenciar a proxección da lingua. O retroceso dos elementos elásticos no aparato da lingua é, polo tanto, o responsábel de grandes porcentaxes do rendemento xeral da proxección da lingua.
Unha consecuencia da incorporación dun mecanismo de retroceso elástico ao mecanismo de proxección da lingua é a insensibilidade térmica relativa da proxección da lingua en relación coa retracción da mesma, que é impulsada só pola contracción muscular e é moi sensíbel termicamente. Mentres que outros animais ectotérmicos vólvense lentos a medida que diminúe a temperatura corporal, debido a unha redución da velocidade contráctil dos seus músculos, os camaleóns poden proxectar as súas linguas cun alto rendemento incluso a baixas temperaturas corporais. Porén, a sensibilidade térmica da retracción da lingua nos camaleóns non é un problema, xa que teñen un mecanismo moi efectivo para suxeitar á súa presa unha vez que a lingua entrou en contacto con ela, incluídos os fenómenos superficais, como a adhesión húmida e o encravamento e a succión. A insensibilidade térmica da proxección da lingua permite aos camaleóns alimentarse efectivamente nas mañás frías antes de poder elevar condutualmente a súa temperatura corporal a través da termorregulación, cando outras especies de lagartos simpátricos aínda están inactivos, probabelmente expandindo temporalmente a súa temperatura no seu nicho ecolóxico.
Cincoenta homes por dez reás
A terceira edición publicouna a Editorial Galaxia en 1969.
Crioulo de Agalega
O crioulo de Agalega é unha lingua crioula baseada no francés que é falada nas illas de Agalega, pertencentes a Mauricio. As illas atópanse no océano Índico, e contan cunha poboación duns 300 habitantes. O crioulo de Agalega foi fortemente influenciado tanto polo crioulo mauriciano e polo crioulo das Seychelles, así como pola lingua malgaxe.
Río Sionainn
miniatura|260px|O río Shannon ó seu paso por [[Limerick.]] O río Sionainn (en inglés Shannon) é o río máis longo de Irlanda. Divide o oeste da illa (maioritariamente a provincia de Connacht) do leste e do sur (Leinster e a maioría de Munster). O río ten sido dende a antigüidade unha importante vía de comunicación. Por vez primeira plasmado nun mapa por Tolomeo, o longo río de 386 km flúe xeralmente cara o sur dende Lag na Sionna no Condado de Chabháin antes de torcer ó oeste e verquer no Océano Atlántico a través do longo Estuario do Sionainn de 113 km. A cidade de Luimneach (en inglés Limerick) érguese no punto no que a auga do río se xunta coa do mar no estuario.
Escudo do Reino Unido
300px|dereita|miniatura|Escudo do Reino Undio O Escudo Real do Reino Unido (en inglés Royal Coat of Arms of the United Kingdom). É o escudo de armas do monarca británico, actualmente Carlos III. Tamén é empregado como o brasón do Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte.
Composición
Este escudo é un cuartelado, dividido en catro cuarteis:
Os catro cuarteis aparecen rodeados pola insignia da Orde da Xarreteira na que figura o seu propio lema: "Honi soit qui mal y pense" (en francés antigo: "Maldito sexa o malpensado"). En heráldica, as dúas figuras que sosteñen o escudo denomínanse tenantes ou soportes. Por Inglaterra figura un león rampante coroado de ouro, na posición máis próxima ó primeiro cuartel, que está ocupado polo seu brasón. No outro lado, xunto ó brasón escocés, figura un unicornio branco, coroado e encadeado. A figura do unicornio foi empregada como soporte do escudo dos monarcas escoceses.
As armas reais aparecen timbradas cun helmo adornado cun lambrequín de cor amarela, por un lado, e de armiño polo outro. O helmo está situado baixo a coroa real inglesa coñecida como a Coroa dos Tudor que é a que usan os reis británicos salvo en Escocia. Sobre a coroa esta colocada a cimeira, un adorno que se situaba sobre o casco, outro león máis pequeno coroado de ouro.
Na parte inferior, sobre un montículo e cor verde, aparecen colocados os emblemas vexetais de Inglaterra (unha rosa heráldica), Escocia (unha flor de cardo) e Irlanda (un trevo). Nunha cinta de cor azul está escrito o lema do Reino Unido: "Dieu et mon droit" (en francés: "Deus e o meu dereito").
Ata o reinado de Xurxo III figurou tamén o brasón dos reis de Francia. O trono francés foi reclamado polos reis de Inglaterra durante a Idade Media. Logo da desaparición do cuartel francés incorporouse o dos monarcas de Hannover. Estes últimos foron eliminados durante o reinado da raíña Vitoria. miniatura|280px|Armas reais empregadas en [[Escocia.]]
Versión escocesa
En Escocia, o monarca británico utiliza un escudo de armas con algunhas modificacións. Aparecen os mesmos cuarteis pero alterase a súa orde para dar preferencia ó escocés que aparece desta forma no primeiro e no carto. A xarreteira é substituída polo colar da Orde escocesa do Cardo e os tenantes ou soportes son os mesmos pero o unicornio escocés, portando a coroa real escocesa, tamén pasa a ocupar o lugar preferente. Tanto o unicornio coma o león suxeitan os estandartes escocés e inglés.
A coroa de San Eduardo tamén é substituída pola que usaron os antigos monarcas escoceses e sobre ela sitúase a súa cimeira, un león coroado de goles que sostén unha espada e un cetro.
Ó pé, tamén fóra do escudo, só aparece a flor do cardo e unha cinta co lema escocés: "Nemo me impune lacessit" ("Ninguén me ofende impunemente").
Evolución histórica
O escudo actual é unha combinación dos escudos dos reinos que forman o Reino Unido. Na táboa aparecen os escudos desde Henrique II de Inglaterra e Guillerme I de Escocia.
Versións do Goberno
miniatura|esquerda|250px|Versión empregada polo Goberno británico. miniatura|250px|Variante da Oficina para Escocia. O goberno británico utiliza unha versión simplificada das armas reais na que non aparece o helmo. Esta versión non foi definida oficialmente como escudo nacional, pero aparece nos pasaportes e nas bandeiras das embaixadas do Reino Unido.
Meritxell Batet
Meritxell Batet Lamaña, nada en Barcelona o 19 de marzo de 1973, é unha política catalá membro do Partido dos Socialistas de Cataluña (PSC), profesora de Dereito Constitucional da Universidade Pompeu Fabra e actual Presidenta do Congreso dos Deputados.
Foi deputada socialista por Barcelona polo PSC na VIII, IX e X lexislaturas e deputada por Madrid polo PSOE na XI lexislatura. Forma parte do equipo de confianza do secretario xeral do PSOE Pedro Sánchez que nas eleccións xerais de 2015 situouna no posto número dous da lista por Madrid e posteriormente nomeouna membro da comisión negociadora para configurar un goberno alternativo ao PP.
O 7 de xuño de 2018 tomou posesión como ministra de Política Territorial e Función Pública do goberno de Pedro Sánchez, despois de prosperar a moción de censura contra Mariano Rajoy. Desde o 21 de maio de 2019 é a Presidenta do Congreso dos Deputados da XIII lexislatura.
Traxectoria académica
Estudou nas Escoles Gravi de Barcelona e accedeu á universidade co apoio de bolsas. En 1995 licenciouse en Dereito pola Universidade Pompeu Fabra onde realizou tamén cursos de doutoramento coa presentación da tesiña Participación, deliberación e transparencia nas institucións e órganos da Unión Europea. En 1998 realizou o posgrao en dereito inmobiliario e urbanístico en IDEC. En 2013 presentou o proxecto de tese doutoral que leva por título O principio de subsidiariedade en España.
De 1995 a 1998 foi profesora de Dereito Administrativo na Universidade Pompeu Fabra e actualmente é profesora de Dereito Constitucional.
En 2007 obtivo unha bolsa German Marshall para manter unha estancia nos Estados Unidos.
Traxectoria política
A súa primeira toma de contacto coa política foi durante a súa época de estudante. Explica nas súas entrevistas que cando na universidade obtivo unha bolsa da Generalitat para estudar o doutoramento o seu director de tese, Josep Mir, comentoulle que Narcís Serra, entón primeiro secretario do PSC, buscaba a alguén para coordinar a súa secretaría que non fose militante do partido senón independente. Colaborou con el durante dous anos.
De 2001 a 2004 dirixiu a Fundación Carles Pi i Sunyer de Estudos Autonómicos e Locais.
En 2004 concorreu como independente no noveno posto da lista por Barcelona do Partido dos Socialistas de Cataluña para o Congreso dos Deputados encabezada por José Montilla e foi elixida deputada por Barcelona.
En 2008 afiliouse ao PSC onde milita na agrupación de Gràcia da Federación de Barcelona.
En febreiro de 2013 rompeu a disciplina de voto do Grupo Socialista xunto con outros deputados do PSC ao votar no Congreso dos Deputados a favor de senllas iniciativas presentadas por CiU e La Izquierda Plural (IU-ICV/EUiA-CHA) para permitir a realización dun referendo en Cataluña sobre a súa futura relación co resto de España. O grupo socialista multou con 600 euros a cada un dos deputados indisciplinados.
En xullo de 2014 foi nomeada secretaria de Estudos e Programas na Comisión Executiva Federal do PSOE asumindo o seu primeiro cargo orgánico.
Nas eleccións xerais de 2015 foi a número dous da lista do PSOE por Madrid a pesar de ser militante do PSC en tándem co secretario xeral Pedro Sánchez. Ademais de coordinar o programa electoral para as xerais Sánchez encargoulle a coordinación do equipo de expertos que perfila a súa proposta de reforma da Constitución.
En febreiro de 2016 foi unha das persoas elixidas por Sánchez para a negociación con outras forzas políticas no intento de configurar unha alianza de goberno alternativa ao PP.
En abril de 2016 aceptou encabezar a lista do PSC por Barcelona nas eleccións xerais convocadas para o mes de xuño, tras a renuncia de Carme Chacón a volver ser candidata.
En maio de 2016 confirmouse que Batet sería candidata sen primarias tras a renuncia de Carles Martí a expor unha candidatura alternativa.
Batet foi elixida por Pedro Sánchez para formar parte de novo goberno que este formou, tras a moción de censura que o PSOE presentou contra o anterior goberno de Mariano Rajoy (PP) e que foi aprobada polo Congreso dos Deputados o 1 de xuño de 2018. Batet ocuparía a carteira do Ministerio de Política Territorial e Función Pública.
Incluída como número 1 da lista do PSC-PSOE para as eleccións ao Congreso dos Deputados por Barcelona do 28 de abril de 2019, resultou electa como deputada. O 21 de maio de 2019, día de constitución da XIII lexislatura das Cortes Xerais, o pleno do Congreso dos Deputados elixiuna presidenta da cámara en segunda votación cunha maioría simple de 175 votos a favor.
Vida persoal
En agosto de 2005 casou na localidade cántabra de Santillana del Mar co deputado por Cantabria do Partido Popular, José María Lassalle (1966), con quen ten dúas fillas xemelgas, Adriana e Valeria, nacidas o 24 de setembro de 2013 na maternidade de O' Donnell do hospital Gregorio Marañón de Madrid. Divorciáronse en maio de 2016.
Estudou danza clásica e contemporánea, unha das súas paixóns, segundo explicou nalgunha das súas entrevistas máis persoais.
Castelo, Taboada
Santa María de Castelo é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2014 tiña 89 habitantes (52 mulleres e 37 homes), o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 143 habitantes.
Xeografía
Consta de sete lugares: Frameán, Perrelos, Faquiós, Airexe, Castelo, Ider e Covas.
Predominan os bosques autóctonos de carballo e castiñeiro e os pastos. Na parte oriental a paisaxe é de ribeira.
Historia
Da época prerromana consérvase o castro de Castelo, onde cada 7 de setembro se celebra a Queima das Fachas, declarada Festa de interese turístico de Galicia, e que abre as festas parroquiais.
Da época romana consérvase un sartego ou furna antropomórfica preto do lugar de Frameán. A súa función semella ser máis como monumento funerario que como sepulcro. Similar a esta atópase unha en Fornas, no concello de Chantada. Tamén no lugar de Covas tense constancia dunha explotación de prata da que dan conta uns regos da leira e a denominación nalgún catastro da concentración parcelaria de Monte da Prata para un lugar próximo. Hai tamén unha fonte presumibelmente de orixe romana.
Do período suevo-visigótico dá conta a toponimia: Faquiós e Frameán. No Testamento Odoariano, do ano 747, aparece por primeira vez o nome de Castelo, relacionado co citado castro.
Da época románica dá conta a igrexa parroquial, no lugar de Airexe, da segunda metade do século XII e con algunhas modificacións posteriores.
No lugar de Covas existe constancia de presenza humana durante a Idade Media: unha ponte sobre o Toldao anterior ao século XVI, cunha cruz do XVIII; durante a Idade Moderna, a capela. Estivo habitado por freires que traballaban as terras en réxime de autosuficiencia e cobraban o décimo de terras circundantes.
Tamén o carlismo estivo presente na parroquia, se ben de maneira residual como no resto de Galiza. Deste período da Historia dá conta o Carballo dos Cartos, que segundo a lenda albergaba o tesouro dun carlista exiliado, que foi colocado no lugar de Airexe.
Talía (nereida)
Talía era, segundo Homero, o nome dunha nereida filla de Nereo e Dóride.
Castiñeiro da China
miniatura|Hojas jóvenes. miniatura|Aquenios sueltos.
O castiñeiro da China (Castanea mollissima) é unha especie do xénero Castanea, na familia Fagaceae, de orixe asiática. Atopamos exemplares illados en Galiza, as máis das veces hibridados co castiñeiro común.
Descrición
É unha árbore caducifolia, de copa ancha e que medra até uns 20 m de altura. As follas son alternas, simples, con pecíolo de 1–2 cm e limbo elíptico-oblongo a oblongo-lanceolado, de 10–17 cm, rara vez máis curto, e 4,5–8 cm de largo, de base arredondada a truncada, ápice acuminado ou agudo, cunha marxe toscamente dentado e envés tomentoso a pubescente (polo menos ao longo dos nervios). As inflorescencia masculinas son amentos (candeas) de 10–20 cm, coas flores femininas usualmente na base, en número de 2-3 por involucro. O froito é unha cúpula densamente cuberta de espiños bi-trifidas, pubescentes de 1,2–2 cm de longo; dita cúpula mide 4–8 cm por 4,5–5 cm, con dous ou tres aquenios de cor marrón brillante, que teñen 2–3 cm de diámetro, rara vez menos, xeralmente máis largos ca altos.
Distribución e hábitat
É unha especie nativa da China. Medra desde o nivel do mar até altitudes de 2.800 m. Prefire pleno sol así coma solos acedos e arxilosos; florea de abril a xullo e frutifica en agosto-outubro. Tamén na India, Sikkim, Corea e Taiwán
Enfermidades
Os castiñeiros chineses conviviron durante un longo período de tempo coa doenza fúnxica da casca coñecida coma cancro do castiñeiro (Cryphonectria parasitica), e desenvolveron unha resistencia exitosa á praga, probabelmente máis que calquera outra especie de castiñeiro, polo que, aínda que non é inmune, polo xeral non adquire senón danos de menor importancia cando se infectan.
Usos e cultivo
miniatura|Castañas chinesas á venda no Xapón. As noces son comestíbeis, e a árbore cultívase extensamente no leste de Asia, e moi particularmente na China.
Máis de 300 cultivares teñen sido seleccionados para a produción, repartidos en grupos rexionais: norte, val do río Yangtsé, Sichuan e Guizhou, no sur e suroeste.
Ademais, a castaña "Dandong" -do grupo de Castanea crenata- é un cultivo importante na provincia de Liaoning.
Algúns cultivares, como "Kuling","Meiling", e "Nanking", teñen grandes noces de até 4 cm de diámetro.
As noces son doces, e son consideradas por algúns como as castañas de mellor sabor, aínda que outros afirman que non son tan boas como as castañas americanas.
No Vietnam, a castaña chinesa (vietnamita: hạt dẻ, tailandés: mác lịch) que se cultiva no distrito de Trùng Khánh, a provincia de Cao Bằng ten a máis alta calidade con 3,3-5,4% de glicosa, 36 - 46,47% de glícidos, 1,16 - 2% de lípidos, 3,12 - 3,62% de proteína.
As noces tamén son unha fonte importante de alimentos para a fauna.
Árbores senlleiras en Galiza
Os castiñeiros do China e algúns castiñeiros do Xapón do Pazo de Lourizán, en Pontevedra, figuran no Catálogo de Árbores Senlleiras de Galiza.
Taxonomía
Castanea mollissima foi descrita por Carl Ludwig Blume en 1850.
Híbrida de xeito doado, coma todos os castiñeiros con Castanea crenata (castiñeiro do Xapón), Castanea dentata (castiñeiro americano) e Castaña sativa (castiñeiro europeo).
Arnulfo de Carintia
Arnulfo de Carantania (en alemán Arnulf von Kärnten), nado arredor de 850 e finado en Ratisbona o 8 de decembro de 899, foi margrave de Carantania, rei da Francia Oriental e de Lotarinxia e emperador carolinxio (ou de Occidente).
Efecto bolboreta
O efecto bolboreta é unha frase que sintetiza a noción máis técnica da teoría do caos que se refire á extrema influencia das condicións iniciais nun sistema complexo, en concreto nun sistema non lineal dinámico, en canto a que unhas pequenas variacións nas condicións iniciais poden producir unhas variacións moi grandes no comportamento a longo prazo do sistema. Este efecto analizouse pola primeira vez en 1963 por Edward Lorenz. A frase reférese á idea de que o bater das ás dunha simple bolboreta podería crear pequenos cambios na atmosfera que a longo prazo poderían decidir a aparición (ou desaparición) dun tornado ou dun furacán no outro lado do mundo. Así influenciarían o curso natural das cousas e, así, talvez provocar un furacán.
Teoría do Caos
O Efecto bolboreta fai parte da Teoría do Caos, a cal atopa aplicacións en moitas áreas das ciencias: exactas (Enxeñaría, Física etc), médicas (Medicina, Veterinaria etc), biolóxicas (bioloxía, zooloxía, botánica etc) ou humanas(Psicoloxía, Socioloxía etc), arte ou relixión etc, áreas convencionais e non convencionais. Así, o Efecto Bolboreta atopa tamén espazo en calquera sistema natural, ou sexa, en calquera sistema que sexa dinámico, complexo e adaptativo. Existe un filme co nome "The Butterfly Effect" (Efecto Bolboreta) facendo referencia a esta teoría.
O dinamismo do efecto bolboreta
Ese tipo de sistema, cando se restrinxe a unha ou dúas variábeis e se fixan as demais, tende a ser simple e aí, soamente nesa situación non natural ou limítrofe, é onde valen as leis da ciencia clásica. Neses casos, o sistema fica máis ríxido, pechado, e o efecto bolboreta non actúa. Por esa razón foi descrito ese efecto por Edward Lorenz cando estudaba a meteoroloxía no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT), pois a previsión do tempo é un sistema moi aberto que forma padróns dinámicos.
Arnulfo de Carintia
Traxectoria
O 8 de decembro de 899 Arnulfo de Carintia morreu en Ratisbona e sucedeuno como rei da Francia Oriental o seu fillo Luís IV, o Neno, que tivo coa súa esposa Ota (f. 903). Cando o seu único fillo lexítimo, Luís o Neno, morreu en 911 á idade de 17 ou 18 anos, a rama oriental (alemá) da casa de Carlomagno deixou de existir. Arnulfo fixo que a nobreza tamén recoñecese os dereitos dos seus fillos ilexítimos Zuentiboldo e Ratoldo como sucesores seus. Zuentiboldo, a quen fixera rei de Lotarinxia en 895, seguiu gobernando alí ata o ano seguinte (900).
Arnulfo está enterrado na basílica de santo Emmeram en Ratisbona, que actualmente se coñece como Schloss Thurn und Taxis, o palacio dos príncipes de Thurn und Taxis.
Efecto bolboreta
O sumatorio do erro e a incerteza dos sistemas ríxidos
A ciencia clásica está acostumada a transformar os sistemas abertos, ou sexa, os sistemas dinámicos, complexos e adaptativos, en sistemas pechados para poder aplicar as leis coñecidas que privilexian as linearidades en detrimento das non-linealidades.
Unha decisión mínima, considerada insignificante, tomada con plena espontaneidade, pode xerar unha transformación inesperada nun futuro incerto. Ese tipo de sistema cando se restrinxe a unha ou dúas variábeis, fixándose as demais, tende a ser simple e aí, soamente nesa situación non natural ou limítrofe, é que valen as leis da ciencia clásica. Neses casos, o sistema fica máis ríxido, pechado, e o efecto bolboreta non actúa. Por esa razón E. Lorenz descubriu ese efecto cando estudaba a meteoroloxía, a previsión do tempo, un sistema moito aberto que forma padróns dinámicos
Etihad Airways
Etihad Airways (árabe: شركة الاتحاد للطيران, sharikat alittiḥād liṭṭayarān) é a aeroliña nacional dos Emiratos Árabes Unidos, ademais de ser a segunda compañía máis grande do país, despois de Emirates. A súa sede atópase en Khalifa City, un suburbio residencial de Abu Zabi, preto do aeroporto internacional de Abu Zabi, que é a súa base principal. Etihad comezou a operar no mes de novembro de 2003.
A aeroliña opera máis de 1 000 voos por semana, tanto de pasaxeiros como de carga, a uns 120 destinos en Oriente Medio, África, Europa, Asia, Australia e América, cunha frota de 116 avións Airbus e Boeing en febreiro de 2018. No ano 2015 a aeriliña transportou 14,8 millóns de pasaxeiros, un 22,3% máis que no ano anterior.
Ademais da súa actividade principal de transporte de pasaxeiros, Etihad tamén opera Etihad Holidays e Etihad Cargo. No ano 2015 Etihad creou a súa propia alianza de aeroliñas, Etihad Airways Partners, que inclúe a Air Serbia e Air Seychelles. Etihad Airways mantén investimentos minoritarios nas aeroliñas participantes na alianza, ademais de ter accións en Virgin Australia, que oficialmente non forma parte de Etihad Airways Partner.
Etihad Airways é unha das poucas aeroliñas clasificadas como de 5 estrelas por Skytrax.
Frota
miniatura|[[Airbus A380-800 de Etihad engalando do aeroporto de Londres-Heathrow]] miniatura|[[Boeing 777-300ER de Etihad]] miniatura|[[Airbus A321-200 de Etihad]] En febreiro de 2018 a frota de Etihad Airways estaba formada polos seguintes avións:
A.A. Dominicos
O Club Antigos Alumnos Dominicos é un club de hóckey a patíns da cidade da Coruña, que compite na OK Liga Prata, segunda categoría do hóckey español. Con máis de 60 anos de historia é, xunto co H.C. Liceo un dos equipos históricos do hóckey coruñés e galego. Entre os grandes logros do club figura a Copa do Rei de 1990. Gañou tamén un campionato de España xuvenil e un alevín no ano 2013, sendo o primeiro equipo galego en acadalo.
Historia
O club naceu en 1957 no seo do Colexio Dominicos da Coruña, onde conseguiu contar con máis de 200 rapaces nas súas filas. En 1980 o club conseguiu o ascenso á División de Honra, logo de finalizar campión do Grupo I da Primeira División con 42 puntos, cinco máis que o segundo clasificado do seu grupo, o Josaleta, ao que derrotou o 30 de marzo na derradeira xornada ligueira por sete goles a tres. Para rematar a tempada, o Dominicos disputou na cidade madrileña de Alcobendas o Torneo de Campións, que o enfrontou aos tres equipos campións dos seus respectivos grupos na Primeira División, e que polo tanto xa estaban ascendidos á División de Honra: o Ruán Alcobendas, o Club Patín Claret de Sevilla (campión do Grupo III) e o Mollet Hoquei Club de Mollet del Vallès (campión do Grupo IV). Finalmente os da cidade vella non serían quen de gañar ningún dos tres partidos, finalizando na última posición con tres derrotas: 12-3 fronte ao Mollet na primeira xornada, 2-1 fronte ao Ruán Alcobendas, e 7-5 fronte ao Claret, se ben neste último os colexiais mandaron no marcador durante todo o partido ata o minuto 23, momento no cal os andaluces empataron o partido a cingo goles, e finalmente acabarían sentenciando con dous tantos máis.
A Copa de 1990
O maior logro do equipo chegou na tempada 1989-90, cando o club se alzaba co título da Copa do Rei ao vencer na final disputada en Alcobendas o 4 de marzo de 1990 ao Reus Deportiu por 2 goles a 1, converténdose no segundo equipo galego en alzar este título (e terceiro equipo non catalán en conseguilo), e sendo o segundo equipo en conquistar o título sen contar con ningún xogador catalán nas súas filas. O equipo adestrado daquela por Carlos Gil conseguían adiantarse na final cun gol de Fernando Avecilla no minuto oito, mais a pesar de ter numerosas ocasións os coruñeses, o marcador non se moveu. Na segunda parte, un gol de Quim López situaba a igualdade no marcador, ata que no minuto dezaseis da segunda parte Beni situaba o 2 a 1 que sería definitivo.
Os xogadores que conformaban o equipo que conseguiu o único título estatal ata a data do equipo herculino foron:
Adestrador: Carlos Gil
Os anos lonxe da elite
Logo da conquista da Copa do Rei o club herculino disputou a Copa CERS na tempada 1990-91, mais caeron en cuartos de final fronte ao Novara por seis goles a cinco, nun partido no que os da cidade vella tiveron a clasificación na man ao descanso logo de ir gañando por catro goles a un na segunda metade, mais os goles de Amato (3) e Marzella (2) deron a clasificación ao cadro italiano. Con todo, unha mala xestión condenou ao equipo á perda de categoría. Logo de permanecer afastado da elite do hóckey a patíns español durante moitos anos, no 2005 estivo a piques de ascender á Primeira División a pesar de ser un club modesto, nun partido que máis de 1.000 persoas presenciaron dende as bancadas. Finalmente, na tempada 2012-13, o Dominicos domina a Primeira División Galega con dous puntos de marxe sobre o Coinasa Liceo B e cinco respecto ao Escola Lubiáns, na fase de ascenso á Primeira División estatal os coruñeses impúñanse con claridade en Burgos ao RC Josaleta (2-6), ao Biesca Gijón (5-4), e ao equipo local do CP Burgos (6-3), conseguindo deste xeito o ascenso á segunda categoría do hóckey a patíns español.
En 2016 o equipo feminino do Dominicos, dirixido por Stanis García e Tomás de Llano, conseguiu o título da Liga Galega, o que lle concedeu unha praza na OK Liga Feminina, con todo, a falta de xogadoras e de recursos non fixeron posible a confección dun equipo competitivo e finalmente a inscrición do equipo na máxima categoría do hóckey a patíns feminino español.
En 10 de maio de 2019 o Dominicos conseguiu de novo o ascenso á OK Liga Prata, a segunda categoría do hóckey a patíns español, quedando catro xornadas por disputar. Deste xeito o equipo coruñés dirixido por Carlos Loureiro puxo fin a unha exitosa tempada que comezou co dominio na Liga Galega, e na que finalmente finalizou na segunda posición do Grupo Norte da OK Liga Bronce por detrás do Real Club Josaleta de Getxo cun rexistro de oito vitorias, tres empates e tres derrotas para un total de 27 puntos.
Base
O equipo destaca pola súa base, saíndo das súas categorías inferiores xogadores coma Alejandro Avencilla, Juan Copa ou o ex-liceista Willy Duarte. O club conseguiu clasificar a equipos de base para campionatos de España en numerosas ocasións.
Ligazóns externas
x
Avro Manchester
O Avro Manchester foi un bombardeiro medio nocturno británico usado pola RAF durante a segunda guerra mundial e desenvolvido e fabricado por Avro. O seu prototipo voaría por primeira vez o 25 de xullo de 1939. Resultou ser un fracaso debido á súa falta de prestacións, xa que o motor foi instalado antes de estar a punto, pero a súa célula foi a base do famoso Lancaster, un dos bombardeiros pesados máis capaces do conflito
Avro deseñouno segundo o requirimento P.13/36 que solicitaba un bombardeiro medio bimotor que tamén tivese capacidade de bombardeo en picado e pudese realizar labores de recoñecemento. En xullo de 1937, antes de que o avión voase, a compañía asinaría un contrato co Ministerio do Aire británico para mercar 200 exemplares. Os seus motores Rolls-Royce Vulture deron problemas dende un principio debido a un erro de deseño que facía que fallasen rapidamente por fatiga. Ademais a fábrica de Rolls-Royce estaba saturada de traballo e non podían facer moito por arranxar o problema. O programa cancelaríase en 1942 despois de construír 209 avións (13 dos cales foron destruídos antes da súa entrega por un bombardeo alemán).
Bautizouse co nome de Manchester pola localidade onde residía a compañía Avro e entraría en servizo co 207º Escuadrón, con base en Waddington, en novembro de 1940. A súa primeira misión na guerra sería a noite do 24 ao 25 de febreiro de 1941 e derradeira misión de bombardeo na noite do 25 ao 26 de xuño de 1942.
Desenvolvemento
Dúas compañía construíron modelos conforme ao Requirimento P.13/36, aparecido no mes de maio de 1936, A.V. Roe e Handley Page. O requerimento pedía un bombardeiro medio monoplano con dous motores, que fose capaz de realizar ataques de bombardeo en picado superficial (30°) e levar cargas de bombas pesadas (3 630 kg) ou dous torpedos de 457 mm. O modelo de Handley Page, o H.P.56 estaba bastante avanzado cando os problemas co motor Rolls-Royce Vulture obrigaron a redeseñalo como H.P.57 con catro motores Rolls-Royce Merlin. O resultado sería o Halifax, construído en grandes cantidades. O Avro 679, construído pola primeira compañía, quedou con dous motores Vulture e foi bautizado como Manchester. miniatura|250px|Avro Manchester Mk IA O seu equipo de deseño adoitaba a facer pequenos avións con revestimento téxtil. O Manchester levaba un acabado metálico, tiña maiores pesos e tensións e unha velocidade superior. O resultado foi, a pesar dos seus problemas motrices, o mellor bombardeiro británico que voaría antes da segunda guerra mundial,realizando o seu voo de estrea o 25 de xullo de 1939.
A mediados de 1940 incrementóuselle a envergadura e foi preciso instalarlle unha terceira deriva para mellorar a súa estabilidade horizontal. Con esta configuración comezaríase a súa produción en serie como Manchester Mk I, comezando a entregarse en agosto de 1940. Posteriormente redeseñouse a cola con derivas máis altas e con timóns, desaparecendo a central. Tamén se lle incluíu unha torreta na metade da parte superior da fuselaxe, modificáronse os aleróns e os timóns de altura. Esta variante sería coñecida como Mk IA. Proxectouse a versión Mk II destinada a levar dous motores Napier Sabre ou Bristol Centaurus pero non se chegou a construír ningún.
Karl Löwith
Karl Löwith, nado en Múnic o 9 de xaneiro de 1897 e finado en Heidelberg o 26 de maio de 1973, foi un dos primeiros discípulos de Heidegger, para ser logo un dos seus máis agudos críticos. Ambos os dous coñecéranse a través de E. Husserl en Friburgo, alá polos anos vinte.
Avro Manchester
Desenvolvemento
O Manchester Mk III voou por ver primeira o 9 de xaneiro de 1941 con catro motores Rolls-Royce Merlin e maior envergadura. Este avión converteríase no prototipo do Avro Lancaster.
Karl Löwith
Biografía
Alumno de Edmund Husserl e de Martin Heidegger, Löwith abandonou Alemaña en 1936 por mor da súa orixe xudía. Viviu durante algúns anos no Xapón, onde quedou fascinado pola relación da filosofía zen cunha nada non orixinada no nihilismo. En 1941 trasladouse aos Estados Unidos, e regresou logo a Alemaña, onde ensinou na Universidade de Heidelberg. Löwith considera o desenvolvemento do pensamento europeo como un proceso de secularización da visión teolóxico-bíblica da historia, caracterizada á súa vez pola esperanza dun futuro escatolóxico. Para distanciarse da violencia do logos occidental, Löwith oriéntase a unha natureza non considerada como historia, destino nin creación, e na que a morte é unha compoñente ante a cal o suxeito non atopa a súa autenticidade.
Avro Manchester
Características
A tripulación do Manchester estaba formada por sete tripulantes: piloto, enxeñeiro de voo, telegrafista, bombardeiro e tres artilleiros. Os artilleiros encargábanse do armamento defensivo do avión, que para a época non era demasiado malo. Tratábase de torretas accionadas electricamente na proa, na cola e na parte superior da fuselaxe. A de proa e a da fuselaxe levaban dúas metralladoras de 7,7 mm, mentres que a da cola contaba con catro do mesmo calibre.
Karl Löwith
Obra
Dez anos despois da publicación de Von Hegel zu Nietzsche (De Hegel a Nietzsche), que foi concluído no Xapón no momento en que se iniciaba a segunda guerra mundial, Weltgeschichte und Heilsgeschehen (Historia do mundo e salvación) é sen dúbida a obra principal de Karl Löwith, a que exerceu a influencia máis duradeira sobre a filosofía política en tanto é unha das fontes principais dun tema central no debate contemporáneo: o da secularización. Obra singular, estreitamente ligada co destino persoal do seu autor, foi publicada por primeira vez nos Estados Unidos, en 1949, baixo o título Meaning in History, e traducida ao alemán por Hanno Kesting, versión que -revisada e completada polo mesmo Löwith, e publicada en 1953- foi a utilizada para a edición de Katz Editores. Na mesma, Löwith, repasa as filosofías da historia de filósofos como Burckhardt, Marx, Hegel, Voltaire ou Vico co propósito de mostrar as implicacións teolóxicas da filosofía da historia: a filosofía da historia descansa sobre orzamentos teolóxicos xeralmente ignorados ou negados. Löwith non pregoa o retorno a unha visión teolóxica das cousas humanas; somete a exame crítico as bases comúns da teoloxía e da filosofía da historia, e apela a unha interrogación dos fundamentos metafísicos que pasaron desapercibidos para a racionalidade occidental durante longo tempo (dunha maneira análogo a como Heidegger o fixera respecto da imbricación entre teoloxía e ontoloxía).
Avro Manchester
Características
A súa bodega deseñouse para levar bombas de 1.814 quilos e foi esta característica a que lle deu posteriormente ao Lancaster a súa gran flexibilidade. En comparación, o Stirling e o Halifax tiñan bodegas de bombas divididas en seccións, o que limitaba o tamaño das armas que podían levar.
O Manchester estaba equipado con dous motores Rolls-Royce Vulture de 24 cilindros cunha potencia unitaria de 1.760 cabalos. Este converteuse no maior problema do avión e o motivo para que o programa fose abandonado. O motor non logrou desenvolver a potencia desexada, e ademais eran moi pouco seguros. Tiña un erro no deseño que afectaba aos cabezais dos eixos verticais de accionamento de levas, que fallaban rapidamente por fatiga. A sobrecargada fábrica de Rolls-Royce pouco podía facer por arranxar o problema, e o seu director xeral prefería cancelar todo o proxecto.
Variantes
miniatura|250px|Esquema do Manchester Mk.I
Monte do Rei, Sofán, Carballo
Monte do Rei (á espera da oficialización da forma O Monte do Rei ) é un lugar da parroquia de Sofán, do concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños.
Ferreña (disco sonoro)
miniatura|Ferreñas nunha pandeireta galega. Unha ferreña, ou ferriña , é un pequeno disco de metal, cóncavo e co bordo rizado, que se distribúe, por pares, nos marcos de instrumentos musicais como charrascos, pandeiras, ferreñas ou pandeiretas. As parellas de ferreñas emiten unha sonoridade característica ao bateren, unha contra a outra, cando se axita o instrumento.