cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manuel Goded
Carreira militar
Naceu o 15 de outubro de 1882, en San Xoán de Porto Rico, no seo dunha familia de tradición militar e de orixe francesa. O seu pai era un comandante de artillaría. No momento en que Goded naceu, Porto Rico aínda era territorio español; tras a guerra hispano-estadounidense a familia de Goded retornou á España peninsular.
Goded empezou a súa carreira militar ao catorce anos, ingresando na Academia de Infantaría de Toledo en 1896. En 1905 chegou a ser capitán do Estado Maior. Como moitos militares da época, ascendeu por mérito de guerra grazas á guerra de Marrocos; en 1924 ascendeu a coronel, e dous anos despois foi ascendido ao rango de xeneral de brigada.
Goded dirixiu o desembarco anfibio na baía de Alhucemas no que se coñece como batalla de Alhucemas e que foi considerado como o principio do fin da rebelión do Rif. En 1927, a rebelión remataou e España recuperou o territorio perdido do Protectorado. Goded foi ascendido a xeneral de brigada e, de seguido, foi nomeado xefe do estado maior do Exército Español de África. E despois a xeneral de división.
Aínda que inicialmente apoiou o réxime do xeral Primo de Rivera, posteriormente participou en intrigas contra el, polo que foi xulgado por traizón e pasou á reserva. En 1930 exerceu en varias ocasións, de forma interina, as funcións de ministro do Exército —en substitución do xeneral Dámaso Berenguer—.
Segunda República
Cando chegou a República, Goded foi nomeado xefe do Estado Maior Central do Exército pero, tras a súa implicación no Incidente de Carabanchel en xuño de 1932, foi cesado do seu cargo. Pouco despois, participou na «Sanjurjada» do 10 de agosto de 1932, polo que foi de novo retirado da actividade militar por parte do goberno. Tras as eleccións de novembro de 1933, foi amnistiado polo goberno de Alejandro Lerroux e regresou ao exército.
A principios de 1936, coa Fronte Popular no poder, as sospeitas dunha nova conspiración e a súa falta de sintonía co novo goberno motivou que fose afastado de Madrid, sendo enviado como comandante xeral a Baleares, na confianza de que esta xefatura (afastada dos grandes centros de poder e con poucas tropas ao seu mando) impediríalle realizar algunha revolta contra o goberno.
Implicado na conspiración militar que deu lugar á Guerra civil, Goded foi designado para facerse cargo da xefatura da rebelión en Barcelona.
Guerra Civil Española
A mañá do 19 de xullo de 1936, tras producirse a sublevación dalgunhas guarnicións militares, Goded declarou o estado de guerra e sublevou o arquipélago. En pouco tempo logrou facerse co control das illas de Mallorca e Eivisa, sen moita dificultade. Tal e como se acordou, Goded marchou cara a Barcelona nun hidroavión —escoltado á súa vez por unha escuadrilla de hidroavións– para dirixir a sublevación militar de Barcelona. Tras chegar a Barcelona, Goded logrou destituír e arrestar ao xeneral Francisco Llano de la Encomienda, comandante da IV División Orgánica, pero fracasou no seu intento de tomar o control da cidade. Ante a situación de bloqueo, e tras os duros combates que tiveron lugar, Goded acordou renderse. Foi arrestado polas autoridades republicanas na tarde do mesmo 19 de xullo, sendo obrigado a confesar por radio o fracaso do levantamento e a súa rendición:
A súa voz ouviuse en toda España e deu ánimos aos partidarios da República no resto do país.
Consello de Guerra
Pouco despois foi levado ao barco-prisión Uruguai xunto a outros rebeldes capturados, onde quedou encarcerado. Ás 7 a.m. do 11 de agosto de 1936, celebrouse a bordo do buque o Consello sumario de guerra contra os ex xenerais Manuel Goded Llopis e Álvaro Fernández Burriel, como xefes da sublevación militar na área catalá. O tribunal estaba formado polo presidente, Guillermo de la Peña Cusí (coronel de infantería), o coronel de infantería Josep Puñet Morales, o tenente coronel de infantería Nicolás Martínez Sosuza e Carlos Redondo Flores, o enxeñeiro tenente coronel Mario Giménez Ruiz e Josep Combelles Burgos, como viceportavoz, comandante de infantería. O primeiro xuíz instrutor foi o coronel de cabalería Carlos Caballero Méndez. O primeiro tenente interventor Pere Rodríguez Gomà actuou como fiscal. A cargo da defensa dos procesados, o comandante de Estado Maior Antonio Aymat Mereca e, como suplente, o capitán Antonio Sánchez Bravo.
Tras pronunicarse a expresión "Audiencia Pública", o xuíz instrutor leu a acusación e comezou a o testemuño do capitán xeneral da gornición de Barcelona, xeneral Llano de la Encomienda, do xeneral da Garda Civil José Aranguren a algúns militares procesados. A seguir, o fiscal, nun discurso, solicitou a pena de morte para os acusados e, pouco despois, falou o defensor. Contra as 11:00 a.m., o Consello, rematara e o Tribunal pasou a se reunir en sesión secreta. Pouco despois, dictaminouse a condena a mortee informouse ás partes a ao Auditor. Ao día seguinte, 12 de agosto, Manuel Goded foi fusilado xunto a outros militares (como Álvaro Fernández Burriel) nos foxos do Castelo de Montjuïc.
En palabras de Payne, a morte de Goded, non só decapitou o golpe en Barcelona e Cataluña senón que tamén eliminou a un dos principais rivais persoais e políticos do eventual líder do movemento, Francisco Franco.
Notas
<references group="lower-alpha"/>
Cabo Fisterra
miniatura|300px|O cabo Fisterra. O cabo Fisterra é unha península rochosa de granito que se atopa no concello coruñés de Fisterra en plena Costa da Morte, en Galicia. Na época romana críase que era a fin do mundo coñecido. O nome Fisterra, ó igual que o Finistère na Bretaña, deriva do latín finis terrae, que quere dicir "fin da terra". Existe a crenza popular de que é o punto máis occidental da península Ibérica. Porén, o cabo da Roca de Portugal está 16,5 quilómetros máis ó oeste e tamén é o punto máis occidental da Europa continental. Mesmo o cabo Touriñán está situado máis ó oeste, sendo o punto máis occidental de Galicia.
Monte Facho é o nome da montaña do cabo Fisterra, cuxo cumio se atopa a 238 metros por riba do nivel do mar. O faro de Fisterra atópase no máis alto do monte Facho.
Xeografía
miniatura|250px|dereita|Localización do cabo na península. O cabo Fisterra ten varias praias, incluíndo O Rostro, Arnela, Mar de Fóra, Langosteira, Riveira e Corbeiro. Moitas das praias están enmarcadas por empinados cantís que conducen ó Mare Tenebrosum (ou mar escuro, é dicir o nome do Atlántico na Idade Media).
Existen varias rochas na área que están asociadas con lendas relixiosas, como as "pedras sagradas", as "pedras manchadas de viño", a "cadeira de pedra" e a tumba da deusa-bruxa celta Orcabella.
Historia
Os ártabros foron unha antiga tribo galaica que habitou na área na antigüidade. Dende o cabo Fisterra, os fenicios tiñan unha ruta de comercio marítimo coa illas Británicas durante a Idade de Bronce, se cadra cara ó monte Batten.
O faro foi construído en 1853. A torre do faro, feita de cantaría, é de base octogonal, e acaba nunha cornixa sobre a que se apoia a balconada. Encima está a bóveda, cunha lanterna poligonal. A torre mide 17 metros e a súa luz, situada a 143 metros sobre o nivel do mar, acada máis das 30 millas náuticas. A constante néboa do inverno provocou que se lle engadise unha sirena en 1888, a Vaca de Fisterra, para avisar aos navegantes do perigo existente. Aínda así, foi escenario de naufraxios, como en 1870, cando o Monitor Captain se afundiu levando 482 persoas da súa tripulación no suceso máis lutuoso desta costa.
Batallas do cabo Fisterra
Nesta zona houbo tres batallas navais entre o Reino Unido e Francia:
Peregrinación
miniatura|dereita|220px|Bota dun peregrino en Fisterra. O cabo Fisterra é o destino final para moitos peregrinos do Camiño de Santiago, a vía de peregrinación ó santuario do apóstolo Santiago na catedral de Santiago de Compostela. O cabo Fisterra atópase a unha distancia duns 90 km dende Santiago de Compostela. Existe unha tradición recente de queimar a roupa ou as botas ó final do camiño no cabo.
A orixe da peregrinación a Fisterra non está clara. Porén, crese que data da época precristiá e pode estar asociada ó status de Fisterra como "final do mundo". A tradición continuou durante a época medieval, cando se comezaron a estabelecer albergues para atender os peregrinos ó longo da ruta dende Santiago de Compostela até Fisterra.
Algúns peregrinos continúan o camiño ata Muxía, a un día de marcha máis lonxe.
Crenzas precristiás
Na área hai moitos lugares sagrados precristiáns. Había un "Ara Soli" no cabo Fisterra, onde os celtas celebraban cultos de adoración ó sol e rituais variados.
Os historiadores grecorromanos chamaban ós residentes do cabo Fisterra como "nerios". Monte Facho era o lugar onde os celtas nerios de Duio levaban a cabo as súas ofrendas e ritos na honra do Sol. Monte Facho é un lugar baixo investigación arqueolóxica e hai evidencias de habitantes nesa zona arredor do ano -1000. Existe unha vía romana até o cumio de monte Facho e os restos de estruturas antigas a montaña.
San Guillerme, tamén coñecido como San Guillerme Penacorada, viviu nunha casopa preto do monte Facho. Preto desa casa hai unha pedra coñecida como "Pedra de San Guillerme" ou "cama do santo", onde as parellas estériles debían copular para tratar de concibir seguindo un rito celta de fertilidade. O menhir sería demolido no século XVIII por clérigos locais.
Vilarrube, Valdoviño
San Martiño de Vilarrube é unha parroquia situada no oeste do concello de Valdoviño. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 323 habitantes (153 mulleres e 170 homes) distribuídos en 23 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2008 cando tiña 363 habitantes. Ten unha superficie de 6,2 km², cunha densidade de poboación de 52,1 hab./km². Na xurisdición eclesiástica forma parte do arciprestado de Xuvia, pertencente á diocese de Mondoñedo-Ferrol.
Patrimonio
A igrexa de San Martiño de Vilarrube atópase localizada sobre unha ladeira, arrodeada de árbores no lugar de Adro. É un templo de estilo barroco con planta rectangular dunha soa nave cuberta con bóveda de canón, ábsida, dúas capelas laterais e sancristía. Destaca pola cor branca da súa fachada, que presenta unha torre campanario de planta circular e rematada por unha cúpula. Merece especial mención o retablo neogótico do seu altar maior, coas imaxes da Sagrada Familia e de San Martiño, patrón da igrexa.
A ponte de Porto do Cabo foi construída na época medieval e utilizada dende as súas orixes para salvar o río Porto do Cabo, de aí o seu nome. Posúe dous arcos de medio punto, un deles de menor medida, utilizado nos medres do río.
George Grey Barnard
George Grey Barnard, nado en Bellefonte, Pensilvania o 24 de maio de 1863 e finado en Nova York o 24 de abril de 1938, foi un escultor norteamericano.
Traxectoria
Pasou a súa infancia en Kankakee, Illinois. Estudou na Escola de Artes de Chicago e entre 1883 e 1887 traballou no obradoiro de P. T. Cavelier en París mentres estudaba na École des Beaux-Arts. A súa primeira exposición realizouna en 1894 e constituíu un grande éxito. En 1896 volveu aos Estados Unidos. Nas súas primeiras obras a influencia de Rodin faise evidente, as súas principais esculturas son The Boy (1885), Cain (1886), posteriormente destruída, Brotherly Love (1887), Two Natures (1894), The Hewer (1902), Great God Pan. En 1912 realizou numerosas figuras para o novo capitolio estatal en Harrisburg, Penilvania. Unha estatua colosal de Abraham Lincoln que realizou en 1917 foi controvertida no seu tempo pola súa feitura.
Nada Surf
Nada Surf é unha banda estadounidense de rock alternativo procedente de Nova York e formada no ano 1992. Está composta por Matthew Caws (guitarra, voces), Ira Elliot (batería), Doug Gillard (guitarra) e Daniel Lorca (baixo, coros). Ata a data o grupo leva publicados nove álbums de estudio, sendo o último deles Never Not Together, lanzado en febreiro de 2020.
Meridian
Meridian é o nome dunha serie de satélites de comunicacións militares rusos
Características
Os satélite Meridian son satélites de comunicación lanzados para substituír os diferentes modelos de satélites Molniya e modernizar a infraestrutura de comunicacións militares rusa. Son a compoñente altamente elíptica do sistema, xa que foron inxectados en órbitas Molniya con períodos de 12 horas, e traballan conxuntamente con satélites xeoestacionarios Globus-M.
Os satélites utilizan un bus presurizado, posiblemente baseado no dos satélites Uragan-M. Cunha masa duns 2000 kg, levan a bordo tres transpondedores traballando en diferentes frecuencias.
Lanzáronse sete satélites Meridian entre 2006 e 2014, cun fallo parcial e un fallo total entre eles.
Estadio Monumental Isidro Romero Carbo
O Estadio Monumental Isidro Romero Carbo, actualmente chamado Estadio Monumental Banco Pichincha por razóns de patrocinio, é un estadio de fútbol situado no norte da cidade de Guayaquil, en Ecuador, propiedade do Barcelona Sporting Club.
O estadio foi construído entre 1985 e 1987, e inaugurado o 29 de maio de 1988, con capacidade para acoller 55.000 seareiros. A capacidade do recinto foi ampliada nos anos 90 até os 90.283, facendo del o meirande da historia de Ecuador. Actualmente a FIFA non permite que no estadio haxa mais de 60.000 espectadores.
O estadio foi bautizado co nome do presidente de Barcelona Sporting Club entre 1982 e 2006, Isidro Romero Carbo, quen impulsou a construción do recinto para que o club tivese un estadio propio, xa que ata 1988 o equipo xogaba os seus encontros como local no Estadio Modelo Alberto Spencer, de titularidade municipal.
Galería
300px 15px 15px Situación do estadio en Guayaquil.
Webcómic
miniatura|uprightUn webcómic é unha banda deseñada dispoñíbel para a súa lectura en Internet. Moitos webcómics son publicados unicamente na web, mentres que outros se publican en papel, mantendo un arquivo en Internet por razóns comerciais ou artísticas. A maioría dos webcómics están en inglés.
Malia que hai unha gran cantidade de formatos, moitos webcómics publícanse en tiras autoconclusivas que aparecen de forma periódica, aínda que hai tamén series de aventuras e historietas experimentais, incluíndo xéneros propios do medio, como os sprite cómics.
O medio
O formato dixital difire ostensibelmente do papel, proporcionando aos autores toda unha serie de diferentes posibilidades. En primeiro lugar habería que facer referencias aos aspectos económicos e de distribución. Internet permite abaratar os custos e proporciona independencia editorial aos autores ao non facelos depender de editores ou de grandes grupos de medios ou de distribución. Isto reflíctese nun aumento das temáticas, sobre todo en países de moral máis conservadora, permitindo a introdución de temáticas abertamente violentas ou de contido sexual.
Por outro lado, o formato dixital tamén proporciona novas posibilidades técnicas que permiten superar as limitacións do papel e, ao mesmo tempo, Internet tamén pode ser utilizada para procurar novas perspectivas para a BD. Scott McCloud, un dos pioneiros das webcómics (alén de destacado teórico do medio), desenvolveu a idea de viñeta infinita que fala de liberar a viñeta dos límites impostos pola imprenta. Outros autores como Mark Fiore teñen experimentado coa interactividade e a inclusión de animación.
Outros autores tamén teñen traballado coa utilización de hipertextos ou mesmo con técnicas próximas ás do collage, coa utilización de fotos, clipart, sprite, 3D etc.
Donato Fuejo
Donato Fuejo Lago, nado en Vigo o 27 de outubro de 1926, é un médico e político galego.
Traxectoria
Cursou os estudos de Medicina nas universidades de Cádiz e Sevilla, licenciándose con Premio Extraordinario e doutorándose como especialista en pulmón e corazón. O seu pai foi un dos primeiros médicos españois que estudaron na Universidade Harvard cunha bolsa da Fundación Rockefeller.
Foi Xefe clínico do Hospital Universitario de la Paz e participou no primeiro transplante de corazón que se realizou en España xunto a Cristóbal Martínez Bordiú e Vital Aza.
Tivo os seus primeiros contactos coa actividade política durante a década de 1950 ao coñecer a Enrique Tierno Galván, integrándose no Partido Socialista Popular (PSP) (denominado entón Partido Socialista do Interior) e sendo un dos fundadores da Xunta Democrática. Precisamente, a convocatoria dunha rolda de prensa da Plataforma levouno a Carabanchel durante un tempo.
Nas primeiras eleccións democráticas celebradas en 1977 foi un dos tres deputados elixidos pola circunscrición electoral de Madrid na candidatura do PSP-Unidade Socialista, xunto a Tierno Galván e Raúl Morodo. Membro do Grupo Mixto do Congreso, participou de forma moi activa nas reunións e negociacións para a elaboración da Constitución Española de 1978. Despois da fusión entre o PSP e o Partido Socialista Obreiro Español, volveu ser elixido deputado, agora nas listas do PSOE pola circunscrición de Madrid na primeira e II lexislatura. Foi membro da Executiva Federal do PSOE. Foi nomeado Vicepresidente da Organización Mundial da Saúde, cargo do que dimitiu pouco tempo despois. Ocupou a presidencia da Comisión do Defensor do Pobo no Congreso dos Deputados e foi elixido vogal do Consello de Seguridade Nuclear, onde pasou a ser o seu presidente desde 1987 a 1994.
Alois Riehl
Alois Adolf Riehl, nado o 27 de abril de 1844 e finado o 21 de novembro de 1924, foi un filósofo austríaco nado en Bolzano, naquela época Bozen, en Austria, pero actualmente en Italia. Irmán de Josef Riehl, pertenceu á corrente filosófica neokantiana e traballou como profesor en Graz, máis tarde en Friburgo e finalmente en Berlín, onde o comisionado Mies van der Rohe o designa para o seu fogar en Neubabelsberg.
O seu pensamento é próximo ao realismo crítico. E o seu monismo filosófico pretende superar todo dualismo entre o físico e o psíquico.
Riehl morreu en Berlín e foi enterrado no Alter Friedhof en Klein-Glienicke.
A súa esposa Sofie foi a tía de Frieda Gross, a esposa do médico austríaco, científico e revolucionario, Otto Gross.
Lingwa de planeta
A Lingwa de planeta (tamén Lidepla, LdP) é unha lingua auxiliar internacional, cuxo desenvolvemento empezou en 2006 na cidade de San Petersburgo, liderado por Dmitri Ivanov. A versión inicial da lingua publicouse en 2010. Lidepla baséase nas linguas máis faladas do mundo, é dicir, o árabe, o chinés, o inglés, o francés, o alemán, o hindi, o persa, o portugués, o ruso e o castelán.
Concepto
A idea principal era crear un todo harmonioso baseándose nas linguas nacionais máis faladas e influentes do planeta. Diso sae como resultado o vocabulario de Lidepla, o cal contén unha cantidade significante de palabras non europeas, facendo de Lidepla un worldlang. Un principio xeral seguido na creación de Lidepla foi o ter algo en común coas linguas da maioría dos habitantes da Terra.
Equipo do proxecto e uso da lingua
O líder do proxecto é un psicólogo, Dmtri Ivanov. Ele sentou as bases da lingua. As lingüistas A. Vinogradova e E. Ivanova axudaron durante a primeira etapa o desenvolvemento de Lidepla. En 2007 A. Lysenko uniuse e converteuse na lingüista principal do proxecto.
Desde o comezo o proxecto foi aberto e amplamente discutido en varios grupos de “conlanger”2. Por agora (2014) máis de 15 persoas contribuíron á lingua de forma considerable (isto é, traballaron no vocabulario e a gramática, traduciron obras e textos orixinais, incluídas cancións), por non falar dos que participaron nos debates.
Neste momento, a lingua úsase en comunicación real, principalmente por internet (Facebook, Yahoo etc.). Unhas 15 persoas dominan a lingua, e unhas 50 pódena usar para comunicarse. Hai moitos textos traducidos, incluíndo algúns bastante longos como Alicia no País das marabillas, de Lewis Carroll 3 e algúns contos. Existen cancións traducidas e cantadas, incluíndo un álbum do cantante profesional Jonny. M e subtítulos para debuxos animados e películas (como a película rusa Ivan Vasilievich: Volta ao Futuro).
Modesto Hermida
Modesto Hermida García, nado en Vales (San Cristovo de Cea) o 21 de abril de 1946, é un profesor e escritor galego.
Traxectoria
Estudou na Escola de Maxisterio de Ourense, en 1968 aprobou a oposición de Mestre Nacional, exerceu en Asturias e mentres estudou Filosofía e Letras (Filoloxía Románica) na Universidade de Oviedo e na de Santiago de Compostela. En 1981-82 colaborou no Gabinete da Reforma Educativa. En 1982 aprobou a oposición de Profesor agregado de Lingua e Literatura Galegas exercendo no instituto de Redondela. En 1988 empezou a exercer de Inspector de Bacharelato na Consellería de Educación. En 1992 adquiriu a condición de Catedrático de Lingua Galega e Literatura. En 1993 foi profesor Titular de Filoloxía Galego Portuguesa de Escola Universitaria na USC. En 1995 leu a tese de doutoramento en Filoloxía Románica pola USC. Volveu á función de inspector na Consellería de Educación, xubilándose en maio de 2012.
Na década de 1970 militou no Partido Comunista e en Comisións Obreiras. Formou parte da primeira directiva do PEN-CLUBE de Galicia, 1990. De 1987 a 1992 foi Director Literario de Ir Indo Edicións. Entre 1987 e 1988 foi colaborador do programa cultural de TVG Visións. De 1990 a 1996 participou no Diario Cultural da Radio Galega. En 1996 foi premio da Crítica-Galicia, na modalidade de Investigación.
Colaborou en varios xornais galegos, especialmente no Faro de Vigo ("Artes e Letras", "A pizarra"), ás veces co pseudónimo Rego Mazaira. Colaborou no Proxecto Galicia (Hércules Edicións) dirixido por Darío Villanueva.
En 2015, foi homenaxeado coa publicación do libro ''Polos vieiros das palabras. Homenaxe a Modesto Hermida'', a cargo de Xesús Alonso Montero e Antón Pulido Novoa.
Libros para o ensino
Libros para o ensino dos que é coautor:
Vida persoal
Casou con Lourdes Mondelo Vázquez. É o pai da actriz e bailarina Sabela Hermida e do consultor e enxeñeiro Alexandre Hermida.
Premio Alecrín de Ouro
O premio Alecrín, ou premio Alecrín de Ouro, é un galardón sen dotación económica que entrega anualmente a Federación de Entidades Gallegas de Cataluña para distinguir persoas ou proxectos destacados en distintos ámbitos da cultura galega.
Hai un acto de entrega dos galardóns que adoita celebrarse no mes de agosto. Non existe unha sede fixa, polo que cada ano un concello distinto acolle a cerimonia, como sucedeu co Courel, Celanova ou Vila de Cruces.
En 2021 foron premiados Asociación Cultural Carballo da Manteiga, Xoán Carlos García Porral, Pili Pampín, Margarita Ledo, Xosé González Martínez.
En 2023, a escritora María Xosé Porteiro, en Literatura; o escultor Acisclo Manzano, en Artes, ou o grupo Leilía, en Música.
Ibis
miniatura|dereita|[[Plagadis falcinellus en voo, ave que pode verse ás veces en Galicia.]] miniatura|dereita|Cabeza de ibis escarlata ([[Eudocimus ruber) adulto.]] Os ibis son as aves da subfamilia dos tresquiornitinos (Threskiornithinae). Son aves pelecaniformes de pescozo longo e peteiro curvado para abaixo, que habita en zonas húmidas, bosques e chairas. . Aliméntanse en grupo sondando o barro co peteiro para obter a comida, normalmente crustáceos. A maioría fai o seu niño nas árbores, a miúdo rodeado de garzas e cullereiros. Son monógamos e moi territoriais cando están aniñando e alimentándose. Todas as especies viventes son voadoras, pero hai dous xéneros extinguidos non voadores, que son o Apteribis de Hawai, que lembra a un kiwi, e o peculiar Xenicibis de Xamaica. O nome ibis vén do latín ibis e este do grego ἶβις (ibis), e este á súa vez do exipcio hb, hīb.
Xéneros e especies
A subfamilia Threskiornithinae comprende 28 especie distribuídas en 12 xéneros:
Outra especie extinta, clasificada no seu propio xénero, é o ibis xamaicano Xenicibis xympithecus, que se caracteriza polo trazo único de ter ás con forma de maza.
Na cultura
Segundo o folclore, o ibis é o último animal que se refuxia antes dun furacán, e o primeiro en reaparecer despois do paso da tormenta.
O ibis sagrado Threskiornis aethiopicus era venerado na relixión do antigo Exipto, e estaba asociado ao deus Djehuty, denominado en grego Thoth. Estaba relacionado coa escritura, matemáticas, medidas e o tempo e tamén coa lúa e a maxia. Nas obras de arte do Período tardío do Antigo Exipto, Thoth representábase popularmente como un home con cabeza de ibis que está escribindo.
Na cidade de Hermopolis, o ibis criábase especificamente para utilizalo despois nos sacrificios, e no serapeum en Saqqara, os arqueólogos atoparon momias dun millón e medio de ibis e de centos de miles de falcóns.
Samosa
miniatura|Detalle da masa dunha samosa. miniatura|Samosas con salsa chatni e pementos chili verdes miniatura|Samosas no barrio de [[Lavapiés.]] A samosa é unha empanadilla de forma triangular, típica da cociña do sur de Asia (a India, Paquistán e o Tíbet). Por regra xeral sérvese fresco e nalgúns casos con diversos aliño.
Descrición
Está constituída por unha envoltura exterior de masa de fariña de trigo moi fina e fresca (similar a pasta fío) tradicionalmente elaborada de fariña de maida, rechea de pataca e chícharos ou outros vexetais cocidos e aderezados con curry que se frite en aceite ou ghi antes de servila. Non se descarta que se sirva rechea tamén de carne de pito ou cordeiro. En Portugal e Goa coñécense como chamuças, levadas polos mariñeiros portugueses. Cada país ten as súas propiedades específicas da súa cultura cos seus ingredientes máis utilizados.
Premio Alecrín
O premio Alecrín pode estar referido a:
Samosa
Servizo
As samosas sérvense xeralmente con galletas chaat (e coa salsa chaat masala) así como iogur (especie de leite callado), salsa picante chatni, cebolas finamente picadas e coandro. Sérvense quentes e coa masa exterior fresca.
Silva brava
A silva brava ou simplemente silva ou silveira (Rubus fruticosus) é unha especie de planta rubideira e espiñenta pertencente á familia das rosáceas. É orixinaria de Europa, Asia e Norte de África. É moi común en Galiza. Aseméllase moito a Rubus ulmifolius, tamén chamada silva. miniatura|250px|Follas. miniatura|250px|Flor. miniatura|250px| miniatura|250px|
Descrición
É unha planta vizosa, lígnea e moi invasiva, con longos talos flexíbeis cheos de espiños. As follas son pinnadas e se dividen en folíolos ovais, dentados, pubescentes pola parte inferior; están cubertas de finos espiños, especialmente pola nervadura media. As flores son de cor branca ou rosada e se agrupan en acios terminais. O froito, denominado amora, é composto e globuloso. As diversas cores que adopta determinan o grao de maduración (verde, vermello e negro, respectivamente). A planta presenta ao mesmo tempo a floración e os diversos graos de maduración do froito, feito infrecuente noutras plantas.
Propiedades
Empréganse as follas, os botóns florais, os froitos e, en menor medida, a raíz.
Virtudes medicinais
Polo seu alto contido de taninos, o seu principal efecto é o adstrinxente, polo que se recomenda no tratamento da diarrea. En forma de gargarexo é útil nas úlceras aftosas da mucosa bucal e como tratamento complementario da amigdalite e mais da farinxite.
Problemas taxonómicos
Aínda que o nome Rubus fruticosus L. xa foi utilizado nas descricións de Linneo (que neste caso non foron inequívocas), posteriormente foi utilizado con diversos significados referíndose a distintas especies conforme foron facéndose novos estudos taxonómicos do complicado xénero Rubus, que ten especies moi parecidas, diversas subespecies, variedades e microespecies e diversos casos de probables hibridacións. Actualmente R. fruticosus é un nome ambiguo para referirse ás especies de silvas do xénero Rubus. O nome foi interpretado das seguintes formas:
Se nos atemos a como o teñen usado diversos autores, á parte do significado establecido de Rubus fruticosus L. como R. plicatus, o nome R. fruticosus foi incorrectamente aplicado a varias especies, entre as que están:
Selección de baloncesto de Lituania
A selección de baloncesto de Lituania representa ó seu país nos torneos de baloncesto profesional internacionais. Está organizada pola Lietuvos Krepšinio Federacija.
Equipo actual
Equipo para o Campionato do Mundo de Baloncesto de 2014.
Tina Trstenjak
Tina Trstenjak, nada en Celje o 24 de agosto de 1990 é unha judoka eslovena.
Traxectoria
Trstenjak competiu entre a elite do judo esloveno dende nova, e xa en 2004 logrou a súa primeira medalla, de bronce, no campionato nacional sub 17 e a partir de 2006 empezou a participar en competicións internacionais, nos campionatos mundiais júnior de 2008 en Bangkok quedou terceira na categoría de ata 57 kg. O seu primeiro éxito internacional absololuto foi en 2012 ao quedar terceira no torneo de Qingdao do circuíto do Grand Prix e consolidou a súa posición dentro da elite europea ao gañar en 2013 a medalla de bronce no Campionato de Europa que se celebrou en Budapest na categoría de ata 63 kg ao vencer a Hilde Drexler. Unha semana máis tarde caeu derrotada pola israelí Yarden Gerbi na final do Grand Slam de Bakú e nos mundiais de Río de Xaneiro dese ano caeu derrotada en cuartos de final tamén pola israelí mais logrou disputar o combate pola medalla de bronce, porén caeu diante a francesa Gévrise Émane. Foi quinta no torneo de París en 2014 e logrou o título de subcampioa de Europa en Montpellier, batida pola francesa Clarisse Agbegnenou e co coa selección eslovena logrou tamén a medalla de bronce por equipos. Nos mundiais de Cheliabinsk de 2014 quedou eliminada por Yarden Gerbi en cuartos de final mais venceu nos dous combates de recuperación contra Martyna Tradjos e Anne-Laure Bellard e puido lograr unha medalla de bronce. Venceu tamén nos torneos de Zagreb e Abú Dhabi, e a fin de ano fíxose co torneo de Toquio logo de bater á italiana Edwige Gwend por un ipoon despois duns poucos segundos de loita. miniatura|Trstenjak, á dereita de azul, contra a alemá Martyna Trajdos na final dos Xogos Europeos de 2015. En 2015 fíxose cos torneos de Tiblisi, Zagreb e Budapest, e en xuño gañou unha medalla de prata nos Xogos Europeos tras perder na final con Martyna Tradjos e mais tamén logrou o bronce por equipos. Nos mundiais de Astana venceu a Agbegnenou na final e converteuse na primeira judoka eslovena en obter o título de campioa do mundo. En outubro gañou o torneo de París logo de bater na final á neerlandesa Juul Franssen e no torneo de Toquio venceuna na final Martyna Trajdos. A final de 2015 era a número mundial da súa categoría.
2016: medalla de ouro olímpica
miniatura|Trastenjak, no centro, con [[Vasilij Žbogard e Peter Kauzer, os outros dous medallistas olímpicos eslovenos de 2016]] Trstenjak comezou o ano 2016 co quinto posto no torneo de París, vencida pola xaponesa Miku Tashiro na semifinal e a neerlandesa Anicka van Emden na loita pola medalla de bronce pero no torneo Düsseldorf quedou primeira e no campionato europeo de Kazán en xuño impúxose á austríaca Kathrin Unterwurzacher.
Nos Xogos Olímpicos de 2016 de Río de Xaneiro venceu na semifinal á brasileira Mariana Silva. Na final enfrontouse á francesa Clarisse Agbegnenou, e logrou impoñerse por inmobilización, a súa vitoria transformouna na segunda campioa olímpica de judo do seu país e en decembro, malia cometer un erro nos cuartos de final e perder o combate, fíxose coa terceira praza no torneo de Toquio ao gañar os dous combates seguintes. Convertida en atleta eslovena do ano 2016 recibiu tamén o premio á judoka do ano 2016 do Comité Olímpico Esloveno polos seus logros e en 2017 recibiu o premio Bloudek ao mellor logro deportivo internacional.
2017 -
En febreiro, competiu no Grand Slam de París e tras gañar todos os combates converteuse na gañadora do torneo. Na final, nunha repetición da final olímpica do ano anterior, enfrontouse coa francesa Clarisse Agbegnenou e derrotouna de novo cun ippon. . A finais de febreiro competiu no Gran Premio de Düsseldorf e esta vez logrou o terceiro posto cunha derrota e tres vitorias, a última contra a británica Lucy Renshaw na loita pola medalla de bronce. O 21 de abril gañou o campionato europeo, que se celebrou en Varsovia, por segunda vez consecutiva despois de derrotar na final á francesa Margaux Pinot
O Camiño da Poza, Dorneda, Oleiros
O Camiño da Poza é un lugar da parroquia de Dorneda no concello de Oleiros, na provincia da Coruña.
Tina Trstenjak
2017 -
En agosto, competiu no Mundial de Budapest cunha perna lesionada e chegou de novo á final coa Clarisse Agbegnenou e desta vez foi a francesa a que se fixo coa vitoria mentres Trstenjakova quedaba coa prata. Tamén cómpre mencionar a competitiva loita de Tina en semifinais coa chinesa Junxia Yang, á que derrotou tras unha duro combate que se prolongou nove minutos, un tempo extraordinario en judo. En decembro logrou o terceiro posto no torneo de Toquio, repetindo así o logro do ano anterior, fíxoo emparellada con xogadoras locais nos dous últimos combates, para as semifinais perdeu contra Miku Tashiro e logo gañou a batalla polo bronce contra Masako Doi.
En setembro de 2018 competiu nos mundiais en Bakú, e levou unha medalla de bronce, a súa cuarta medalla dos campionatos do mundo. . Na última competición do ano, o 15 de decembro na China, impúxose na loita pola medalla de bronce tras derrotar á neerlandesa Juul Fransen.
Maria Sibylla Merian
Maria Sibylla Merian, nada en Frankfurt o 2 de abril de 1647 e finada en Ámsterdan o 13 de xaneiro de 1717, foi unha naturalista, exploradora e pintora alemá, de pais suízos. Malia ser ignorada durante longo tempo, é hoxe considerada coma unha das máis importantes iniciadoras da entomoloxía moderna, grazas ás observacións detalladas e á súa descrición, con ilustracións propias, da Metamorfose das bolboretas.
Alemaña
María Sibylla Merian, filla de Matthäus Merian o vello, gravador en talla doce e editor que se fixo relativamente famoso grazas ás edicións de Teatro Europeo (‘’Theatrum Europaeum’’) e Topografías (Topographien). Morreu cando María Sibylla tiña tres anos. A nai, Johanna Sibylla Heim, era a segunda esposa de Matthäus Merian. Máis tarde, o seu padrasto, Jakob Marell, coñecido polos seus cadros de flores, aprendeulle a pintar, debuxar e gravar. Aos trece anos xa pintaba as súas primeiras imaxes de insectos e de plantas a partir de modelos que capturaba directamente.
esquerda|miniatura|Ilustración da obra Metamorfose dos insectos do Suriname.
Aos 18 anos, en 1665, María Sibylla casou cun pintor especializado en arquitectura, Johann Andreas Graff. Logo de dous anos tivo a súa primeira filla, Johanna Helena, e a familia mudouse a Núremberg. A crenza da época aseguraba que os insectos eran o resultado da "xeración espontánea na lama en putrescencia". Esta opinión remontábase a Aristóteles e levara á Igrexa a designar a estes animais coma "bestas do diaño". Malia existir esta crenza, Maria preguntábase como podían xurdir as máis fermosas bolboretas das eirugas. Estudou a metamorfose, os detalles crisálide e as plantas das cales se alimenta a eiruga. Ilustrou así todos os estadios do desenvolvemento no seu caderno de bosquexos.
Este caderno de bosquexos é a trama do seu primeiro libro, publicado cando tiña 28 anos, en 1675, co nome de Novo libro de flores. Neste só as flores son reproducidas de xeito moi enxeñoso e detallado. Os dous últimos volumes do libro publicáronse en 1677. En 1678 naceu a súa segunda filla, Dorotha Maria, e un ano máis tarde publicou o seu libro A eiruga, marabillosa transformación e estraña alimentación floral que é a súa segunda grande obra. Neste libro presenta os distintos estadios de desenvolvemento das distintas especies de bolboretas sobre as plantas das que se alimentan.
Países Baixos
En 1685 Merian separouse do seu home e s mudou ao castelo Waltha (Países Baixos) co seu cuñado para morar nunha comuna pietista. O castelo pertencía a Cornelis van Sommelsdijk, gobernador do Suriname. Neste local estudou a fauna e flora tropical de América do sur e, trala morte do seu cuñado un ano despois, instalouse en Ámsterdan. Púxose alí en contacto cuns outros naturalistas e con varios propietarios particulares de orangeries (pomares de laranxeiras) e paxareiras.
Suriname
En 1699, con 52 anos, viaxou coa súa filla máis nova ao Suriname. Entusiasmada polas coleccións dos seu amigos escribiu:
Aínda que amigos e coñecidos de María desaconsellárona facer esa viaxe ao Suriname, esta non desleixou o seu proxecto. Para a súa viaxe, Mari obtivo unha bolsa da cidade de Ámsterdan. Dende Paramaribo, a capital do país, as dúas mulleres realizaron numerosas excursións ao interior do Suriname. Maria describiu todo o que foi descubrindo sobre a metamorfose dos insectos tropicais de Suriname e realizou un gran número de debuxos e acuarelas. En 1701 contaxiouse de malaria e tivo que interromper a súa viaxe tornando a Ámsterdan.
Retorno aos Países Baixos
Os seus debuxos e bosquexos servíronlle de baseamento para realizar un traballo de importancia sobre a fauna e a flora do Suriname. Coa axuda de varios concidadáns o editor publicou, logo de tres anos de traballo intensivo, a obra máis importante de Maria Sibylla Merian: Metamorphosis Insectorum Surinamensium ( Metamorfose dos insectos do Suriname), publicada en Ámsterdan en 1705.
thumb|left|250px|Metamorfose dunha bolboreta (1705). Escribiu sobre este libro:
<blockquote style="font-size: 90%">Para a realización deste traballo non fun ávida, mais me considerei satisfeita en canto recuperei o que desembolsara. Non reparei en despensas para a execución desta obra. Fixen gravar as placas por un mestre famoso e escollín o mellor papel para achegar ledicia non só aos afeccionados á arte senón tamén aos afeccionados aos insectos; faime moita ledicia cando escoito que acadei o meu obxectivo e que dou felicidade ao tempo.
O libro era para a época bastante caro e había poucos compradores, Maria Sibylla Merian non podía vivir só grazas á súa pintura. Dedicouse a dar cursos de debuxo e á venda de utensilios de pintura e preparacións a base de plantas e animais de todo tipo de especies.
Merian, que contaba cunha gran reputación de naturalista e artista, morreu en 1717 aos 70 anos en Ámsterdan. Había dous anos que tiña que se desprazar en cadeira de rodas logo dun ataque de apoplexía.
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1953
O Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1953 é o cuarto campionato anual de Fórmula 1 organizado pola Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Con 9 Grandes Premios no calendario, deu comezo o 8 de xaneiro, e finalizou o 13 de setembro. Foi gañado por Alberto Ascari, pilotando un Ferrari.
Maria Sibylla Merian
Retorno aos Países Baixos
Nos derradeiros anos do século XX, o traballo de Maria foi descuberto de novo, restaurado e varias veces honrado. O seu retrato púxose no billete de 500 marcos alemáns e nun selo de 0.40 marcos de 1987. Varias escolas levan o seu nome e en xaneiro de 2005 a vila de Warnamünde botou un barco co seu nome pertencente ao Instituto de Investigación no Mar Báltico.
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1953
Resumo
Ferrari dominou de novo o campionato, gañando en sete dos nove grandes premios, aínda que Juan Manuel Fangio no seu Maserati acadou o segundo lugar no campionato e gañou a carreira de Monza. Ascari estendeu a súa serie invicta a nove grandes premios antes de que o seu compañeiro de equipo Mike Hawthorn rompera a secuencia para converterse no primeiro gañador británico no Gran Premio de Francia en Reims logo dunha emocionante batalla con Fangio. Os puntos do campionato eran entregados ás 5 primeiras posicións (8, 6, 4, 3, 2). Ademais dábase 1 punto extra pola volta máis rápida. Para o campionato do mundo só contaban os mellores catro resultados das oito carreiras. É preciso ter en conta que nos coches compartidos os puntos dividíanse en partes iguais entre os pilotos, sen importar cantas voltas dera cada condutor ao volante.
Maria Sibylla Merian
Traballos
O traballo de Merian é considerábel. Na súa época era realmente raro que alguén se interesase de verdade nos insectos. A metamorfose dos animais era case descoñecida. O feito que ela publicase A eiruga, marabillosa transformación e estraña alimentación floral en alemán fíxoa popular na alta sociedade. Por esa mesma razón, era evitada polos científicos do seu tempo, xa que a lingua oficial para a ciencia era o latín.
Paralelamente á metamorfose, Maria Sibylla Merian describiu tamén moitos outros detalles da evolución e vida dos insectos. Mostrou, por exemplo, que cada eiruga depende dun pequeno número de plantas para a súa alimentación e que, polo tanto, os ovos eran postos preto desas plantas. Este traballo fixo dela unha das primeiras naturalistas que observou realmente os insectos, o que lle permitiu descubrir moitas cousas sobre o seu desenvolvemento.
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1953
Resumo
En 1953, todas as carreiras do Campionato do Mundo (excepto a de Indianápolis) realizáronse en virtude das regulacións da Fórmula 2. O campionato de 1953 foi toda a primeira verdadeiramente global do Campionato do Mundo, cunha carreira na Arxentina. A carreira viuse empañada por un accidente do Ferrari de Giuseppe Farina, que se estrelou contra unha multitude sen protección, matando a nove espectadores - as primeiras mortes na Fórmula Un.
Maria Sibylla Merian
Traballos
thumb|297px|Prancha extraída de Erucarum Ortus.
Continuar a súa pescuda no Suriname foi a súa maior orixinalidade. Polo xeral os seus contemporáneos viaxaban ás colonias para atopar exemplares, facer coleccións e traballar sobre estas ou para instalarse. As viaxes científicas eran case descoñecidas na época, polo que o proxecto de Maria era tomado como unha excentricidade.
Conseguiu, porén, descubrir nas terras de Suriname toda unha serie de animais e plantas completamente novos, coa súa clasificación, que representaba con todo luxo de detalles. A súa clasificación das bolboretas e avelaíñas (que ela chamaba bolboretas-capelas e bolboretas-curuxas) é válida aínda hoxe. Utilizou para as plantas os nomes dos indios que importou a Europa:
<blockquote style="font-size: 90%">Veño de crear a primeira clasificación de todos os insectos con crisálide, as capelas que voan polo día e as curuxas que voan á noite. A segunda clasificación é para os vermes, eirugas, moscas e abellas. Conservei os nomes de plantas, xa que eran utilizados en América polos habitantes e os indios.
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1953
Equipos e pilotos
thumb|O italiano [[Alberto Ascari gañou o campionato mundial de pilotos de 1953, a súa segunda vitoria no campionato]]
Maria Sibylla Merian
Traballos
Os debuxos de plantas, serpes, arañas, iguanas e coleópteros tropicais realizados pola súa man son considerados incluso hoxe en día coma obras de arte e coleccionados por afeccionados de todo o mundo. A verba alemá Vogelspinne (migale), literalmente araña-paxaro deriva probabelmente dun dos seus gravados inspirado nun dos bosquexos do Suriname. Este gravado representa unha enorme araña capturando un paxaro (aínda que non se coñecen realmente arañas que cacen paxaros).
Bibliografía
right|254px|thumb|Outra prancha da súa autoría
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1953
Equipos e pilotos
Os seguintes equipos e pilotos competiron no Campionato Mundial de Pilotos de. A lista non inclúe aqueles equipos que só participaron nas 500 Millas de Indianápolis.
Clasificación do Mundial de Construtores de 1953
O primeiro Campionato de Construtores non foi disputado ata 1958.
Xuances, Xove
San Pedro de Xuances é unha parroquia do concello lugués de Xove na comarca da Mariña Occidental. Tiña 334 habitantes en 2016, segundo datos do Instituto Galego de Estatística, 159 homes e 175 mulleres. O que supón unha diminución de 97 habitantes respecto ao ano 2007 cando tiña 431 habitantes (202 homes e 229 mulleres) e 130 menos que en 2000.
Foro, Présaras, Vilasantar
Foro é un lugar da parroquia de Présaras, no concello coruñés de Vilasantar, na comarca de Betanzos.
Vincent Gallo
Vincent Gallo, nado en Buffalo (Estado de Nova York) o 11 de abril de 1961, é un actor e director de cine, ademais de produtor, guionista e músico. Aínda que tivo pequenos papeis en películas comerciais como Un dos nosos, está máis ligado ó cine independente. Nos 80 Gallo traballou como pintor figurativo en Nova York, actuando nun dúo de rap e tocando na banda Bohack. A finais dos 90 tocou nunha banda de rock chamada Bunny, e nos comezos desta década editou varias gravacións.
Foro, Présaras, Vilasantar
Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2018 tiña 107 habitantes, (57 homes e 50 mulleres). . É o lugar máis poboado da parroquia e de todo o concello.
Vincent Gallo
Traxectoria
Os pais de Vincent Gallo eran emigrantes sicilianos. Cría que "os únicos italianos reais eran de Buffalo" e que el era pequeno en comparación con "eses monos" que viven en Sicilia. Despois de que o seu pai o botara da casa con 16 anos, Gallo mudouse a Nova York, desde onde viaxou arredor de Europa. Volveu a Nova York co nome de Prince Vince, o seu alter ego rapeiro.
Gallo foi modelo, con destacadas aparicións para Calvin Klein, e foi fotografado por Richard Avedon. Comezou sendo pintor, continuou pilotando motos, e finalmente converteuse en actor. Dirixiu dúas películas: Buffalo '66 (1998) e The Brown Bunny (2003). Este último foi controvertido por unha escena na que a actriz Chloë Sevigny lle facía unha felación. Buffalo '66, que co-escribiu, dirixiu e protagonizou, está considerada como o seu mellor traballo. Gallo é coñecido polas súas declaracións e visións deslinguadas, como cando dixo: I stopped painting in 1990 at the peak of my success just to deny people my beautiful paintings; and I did it out of spite. (deixei de pintar en 1990 no cumio do meu éxito só para privar á xente das miñas fermosas pinturas; e o fixen sen rancor).
Cine
Durante o seu período artístico nos anos 80, cando traballaba en Nova York como músico e pintor, comezou tamén a experimentar co cine. Fixo a curtametraxe If You Feel Froggy, Jump e apareceu na película New York Beat Movie (1981) co pintor Jean-Michel Basquiat. En 1984 actúa en The Way It Is (1984), onde tamén aparecen Steve Buscemi e Rockets Redglare. Logo de protagonizar a escura película Doc's Kingdom (1989), comeza a facer pequenos papeis en películas máis coñecidas, como Goodfellas, The House of the Spirits ou The Perez Family. O director francés Claire Denis permitiu a Gallo actuar en varias películas, como a curta Keep It for Yourself, a película para televisión Go Home, ou a súa seguinte obra Nénette et Boni (1996)."