cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia do Deportivo da Coruña
Guerra civil e ascenso a Primeira (1936-1941)
O equipo volveu á competición de prata do fútbol español con forza na tempada 1939–40. Con Paco Graña como adestrador, liderado no campo por Chacho e cos goles de Guimeráns e Pintos, o Deportivo proclamouse campión do seu grupo (nesa tempada había cinco grupos), pero rematou segundo na fase final, na que a única praza de ascenso foi para o Murcia. Xogou entón a fase de promoción, que consistiu nun único partido en campo neutral (Chamartín) contra o Celta de Vigo, que estaba en Primeira. A vitoria foi para os vigueses, grazas a un solitario gol de Nolete que atrasou o ascenso do Deportivo unicamente un ano.
Na tempada 1940–41, con Hilario como xogador-adestrador, o equipo logrou numerosas goleadas, incluíndo tres vitorias por 7-0 e unha por 9-0, contra o Barakaldo. Finalizou a primeira fase na segunda praza do Grupo 1, só por detrás da Real Sociedad e con Elícegui como máximo goleador do campionato, con 26 tantos. Deportivo e Real Sociedad pasaron deste xeito á segunda fase, na que xogaron unha nova liguiña xunto cos dous primeiros clasificados do Grupo 2: Granada e Castellón. O Deportivo rematou terceiro, sen poder acceder a unha das dúas prazas de ascenso directo, e tendo que xogar no seu lugar unha fase de promoción en Madrid, esta vez no campo de Vallecas e contra o Real Murcia. Adiantouse o equipo murciano por medio de Tito, pero Chacho puxo o empate preto do final. O encontro foi entón á prórroga, na que Guimeráns marcou o gol que lle daba ao club galego o primeiro ascenso da súa historia á Primeira División. O equipo que saltou ao campo naquel histórico partido foi o seguinte: Acuña, Novo, Pedrito, Muntaner, Molaza, Reboredo, Breijo, Guimeráns, Elícegui, Chacho e Chao. Como anécdota cabe destacar que cada xogador do Deportivo recibiu polo ascenso 2.000 pesetas, recadadas mediante subscricións públicas pola débil economía do club. Naquel momento era presidente do club José María Salvador y Merino.
Debut en Primeira e primeiros descensos (1941-1948)
miniatura|[[Juan Acuña defendeu durante 17 anos a portería do Deportivo e gañou catro trofeos Zamora.|esquerda]]Para o seu debut na Primeira División o Deportivo contratou como adestrador ao doutor e atleta Celso Mariño e a varios futbolistas con experiencia na categoría, como Víctor, Cuqui Bienzobas, Cuca ou Caballero. Debutou o 28 de setembro de 1941, vencendo ao Castellón no antigo campo de Riazor por 2-1, sendo Elícegui o autor do primeiro gol da historia do club na máxima categoría, superando cun tiro raso ao gardameta Antonio Pérez. A aliñación no Deportivo naquel encontro estivo formada por Acuña como porteiro, Montserrat e Víctor na defensa, Molaza, Cuqui Bienzobas e Reboredo no medio do campo, e Cuca, Guimeráns, Elícegui, Caballero e Verdín na dianteira. O club coruñés fixo de Riazor un fortín, gañando todos os partidos como local agás dous, caendo derrotados na Coruña entre outros o Real Madrid (1-0), o Athletic de Bilbao (2-1), o Celta de Vigo (4-0), o FC Barcelona (1-0) e o Atlético de Madrid (2-1). Isto, sumado ao bo labor defensivo do equipo, con Acuña como gardameta menos goleado da liga, fixo que o equipo rematase na cuarta posición (de 14 equipos), só por detrás de Valencia, Real Madrid e Atlético de Madrid.
Na seguinte campaña Acuña repetiu como porteiro menos goleado do campionato, pero as baixas cifras goleadoras do equipo, a pesar das fichaxes de Paquirri e Marquínez, fixeron que o equipo só puidese ser noveno na 1942/43 e 12º na 1943/44, tendo que xogar nesta última unha promoción contra o Constancia balear para salvar a categoría. Durante esta época créanse da man de Vicente Cucarella varias seccións doutros deportes dentro do club: ciclismo, natación, remo, baloncesto, hóckey a patíns, atletismo, pelota vasca, hockey herba, rugby, tenis e boxeo.
A derrota na inauguración do novo Estadio de Riazor, en 1944 fronte ó Valencia, foi o preludio do descenso do club de novo á segunda división esa mesma tempada, despois de rematar na derradeira posición da táboa. Tardou só un ano en regresar á máxima categoría, ao rematar na segunda posición na campaña 1945/46, con Hilario no banco e de novo con Acuña como gardameta menos goleado. Con todo, o equipo volveu descender na tempada seguinte, regresando de novo un ano despois, con Urquiri como adestrador. Ademais, en 1946, o Deportivo gañou por primeira e única vez a Copa Galicia, rematando na primeira posición do seu grupo e enfrontándose na final ao Celta de Vigo. A final rematou con resultados de 1-1, tanto na ida como na volta, acordándose dous partidos de desempate. O primeiro deles serviu como homenaxe a Reboredo, un dos deportivistas máis destacados da época, e rematou 4-0 para os coruñeses. Na volta en Balaídos o Deportivo perdeu por 4-3, pero fíxose co título.
miniatura|O adestrador arxentino [[Alejandro Scopelli conduciu o Deportivo ao subcampionato de liga na tempada 1949/50.]]
A década de ouro (1948–1957)
A tempada 1948–49 foi a primeira das nove campañas consecutivas do club en Primeira División, dando inicio ao que entón se lle chamou "década de ouro" do Deportivo, cuxos resultados finais na Liga foron realmente aceptables. A tempada comezou con Andonegui no banco e con varias fichaxes, entre elas as de Cheché Martín, Juanete e os arxentinos Rafael Franco e Rafael Ponce, e rematou co equipo na décima posición, con 22 puntos. Destacaron as vitorias ante Nàstic (6–2), Alcoyano (6–1) e Valladolid (5-0).
Para a tempada 1949–50 o presidente Chaver realizou o maior desembolso do club ata entón por un adestrador, contratando a Alejandro Scopelli, antigo internacional coas seleccións arxentina e italiana e subcampión do mundo. Este asinou un contrato dun ano a cambio de 150.000 pesetas, ademais dun salario mensual de 5.000 pesetas. O arxentino foi un adestrador revolucionario en moitos aspectos, e foi o impulsor da canteira do Deportivo, ao crear a sección xuvenil, que se deu en chamar Escola Scopelli.
A marcha do dianteiro Chao foi suplida pola chegada do extremo Tino (dende o Racing de Ferrol) e do uruguaio Dagoberto Moll, e regresou ao equipo Waldo Botana, despois de varios anos triunfando no Alcoyano. Un 4 de setembro de 1949, o Deportivo iniciaba a liga cunha derrota por 3 a 2 en Tarragona. O mal inicio foi compensado amplamente derrotando o día 11 ao Real Madrid CF por 3 goles a 0, tantos anotados por Marquínez en dúas ocasións e por Cheché Martín, que marcou de costas a portería e tras un gran escorzo no aire. O Barcelona tamén sucumbiu en Riazor aquel ano, con outro 3 a 0 no que destacou Tino, autor dun dos goles. O Dépor finalizou quinto a primeira volta, pero o empate no Novo Chamartín ante o Madrid facía presaxiar mellores desexos para a segunda volta. Con Juan Acuña sancionado tras un golpe fortuíto co xogador do Valladolid Rafa Yunta, do que este saíu gravemente lesionado, pasou a ocupar a meta deportivista Pita, gardameta que chegara cedido dende a Orensana. Pouco despois Riazor foi escenario dunha brillante goleada por 5 a 1 ao Valencia, con goles de Tino, Ponce en dúas ocasións, Guimeráns e Franco. miniatura|Busto de [[Arsenio Iglesias fronte ao estadio de Riazor. O arteixán disputou 146 partidos oficiais co Deportivo da Coruña.|esquerda]]A continuación, o equipo caeu goleado contra o Atlético de Madrid no Metropolitano, pero derrotou ao Málaga, o Celta de Vigo e o Espanyol, chegando á derradeira xornada como segundo clasificado, a un punto do Atlético de Helenio Herrera. O Deportivo viaxou entón a Bilbao para enfrontarse ao Athletic en San Mamés, coa posibilidade de proclamarse campión de liga en caso de gañar e de que non o fixese o Atlético, que recibía ao Valencia, equipo que tamén contaba con opcións de gañar o título. O Deportivo saltou ao terreo de xogo coa seguinte formación: Acuña, Botana, Ponte, Pedrito, Juanete, Guimeráns, Franco, Moll, Ponce, Dieste e Tino. O equipo branquiazul foi campión de Liga durante uns minutos, o tempo que pasou dende que os goles de Franco e Igoa adiantaron a coruñeses e valencianos, ata que dous goles de Ben Barek lle deron a volta ao marcador no Metropolitano. Finalmente ambos partidos remataron con empate, conformándose o Deportivo co subcampionato de Liga, o maior logro da súa historia ata entón, e que non lograría igualar ata máis de catro décadas despois. Ademais Acuña foi por terceira vez o porteiro menos goleado da liga.
En 1950 Scopelli marchou para Chile, polo que o Deportivo contratou un novo técnico, tamén arxentino, Jerónimo "Oso" Díaz. Realizáronse numerosas incorporacións de xogadores, destacando o histórico do Granada José Millán e os arxentinos Corcuera e Oswaldo, mentres que deixou o club o máximo goleador da súa historia ata entón, Manuel Guimeráns, que foi trapasado ao Celta de Vigo por 250.000 pesetas. O equipo comezou a Liga con dúas derrotas, pero un par de goleadas por 4 a 1 ante o Celta e Espanyol, comezaron a amosar o bo facer da dianteira deportivista. Unha dianteira que entraría na historia do Deportivo por partidos como o daquel 22 de outubro de 1950, en Riazor ante o Real Madrid CF. Os brancos chegaban á Coruña con nomes no seu once como os de Miguel Muñoz, Pablo Olmedo, Molowny, ou Pahiño, pero o Deportivo despregou o seu xogo combinativo e preciosista e endosoulle un 5 a 0, con goles de Tino en dúas ocasións, Oswaldo, Corcuera e Franco. Aquela dianteira brillante e efectista, formada por Corcuera, Oswaldo, Moll, Franco e Tino, comezou a ser coñecida co nome de Orquestra Canaro, en referencia ao director de orquestra arxentino-uruguaio Francisco Canaro, debido a que catro dos seus cinco integrantes eran arxentinos e uruguaios. miniatura|O polémico adestrador [[Helenio Herrera salvou o Deportivo do descenso na campaña 1952/53.]] Ademais daquel 5 a 0 ao Real Madrid, a Orquestra Canaro saíu ovacionada de Mestalla tras golear por 0 a 3 ao Valencia CF e deixar un recital de conducións de balón e caneos. O seu fito máis grande foi conseguir a maior goleada na historia do club, ao endosarlle un 10 a 1 ao Lleida, nun partido excelso de ataque e desbordamento no que anotaron os cinco membros da "orquestra". O Deportivo finalizou na parte alta a primeira volta, pero todo se torceu no primeiro encontro da segunda volta. O Deportivo recibía o Sevilla FC, e nunha xogada na área deportivista, Waldo Botana, un dos mellores defensas daquel equipo, rompeu a tibia e o peroné intentando taponar o remate do sevillista Campos. A lesión custoulle a retirada do fútbol de elite a Botana, e o equipo resintiuse daquel shock, o que unido a unha lesión de ombreiro de Juan Acuña, fixo que o Deportivo comezase a baixar o seu rendemento. A desgraza das lesións cebouse aquela tempada co conxunto coruñés, que tivo que botar man do Xuvenil, do que incorporou a varios xogadores como Antonio González, Maristany, Juananco e Rábade. O Deportivo da Orquestra Canaro salvou a categoría na derradeira xornada de Liga, tras derrotar por 4 goles a 1 ao Murcia en Riazor. Deixou partidos para o recordo e un rexistro anotador de 64 goles a favor, unha cifra que tardaría 42 anos en volver igualar, a pesar do incremento de equipos e partidos nas seguintes tempadas. Ademais, Acuña foi por cuarta vez na súa carreira o gardameta menos goleado da Primeira División.
Na tempada 1951/52 a Orquestra Canaro disolveuse debido á marcha de Tino e Franco, mentres que Chacho comezou a súa terceira etapa no banco deportivista. O Deportivo salvou por pouco a categoría, nunha campaña na que debutou coa camiseta branca e azul un home que deixaría unha profunda pegada no club durante o seguinte medio século: Arsenio Iglesias. Na seguinte tempada o Deportivo vagou sen rumbo pola Primeira División, con derrotas avultadas como o 8-2 en San Mamés ou un 5-2 contra o Real Madrid, e vitorias sufridas pola mínima -a excepción das logradas ante Sporting de Gijón (5–0) ou Atlético de Madrid (5–1)- que mantiñan ao equipo na zona baixa. Na recta final da Liga, o Deportivo apuraba as súas opcións vencendo en Riazor ao Málaga, dirixido por Helenio Herrera, pero tras perder o derradeiro partido en Valladolid, tivo que loitar pola salvación na promoción. O destino xuntou ao Celta e ao Dépor na liguiña de permanencia, onde tamén tiñan que enfrontarse ao Avilés, ao España Industrial, filial do Barça, ao Hércules e ao Atlético Tetuán, e onde se poñían en xogo dúas prazas na máxima categoría. A promoción comezou moi mal para o equipo coruñés, caendo 2–0 co Tetuán en Marrocos e empatando en Riazor co España. O adestrador Fernando Fariña foi cesado, sendo substituído por Waldo Botana ata a chegada do quinto técnico da tempada, Helenio Herrera. A elección do arxentino foi sorprendente, pois só un mes antes unhas declaracións súas acusando ao Deportivo de amañar o seu partido contra o Oviedo causaran fondo malestar na Coruña, e o presidente deportivista, Rafael Salgado, fixera presión para que a Federación o sancionase. O debut de Herrera á fronte do Deportivo deixou unha vitoria por 1–0 ante o Avilés, pero os seguintes compromisos, ante Hércules e Celta, o segundo deles en Riazor, saldáronse con derrota. O Dépor era último ao final da primeira volta, pero a continuación conseguiu tres vitorias nos catro seguintes partidos, colocándose terceiro. esquerda|miniatura|O coruñés [[Luis Suárez Miramontes|Luis Suárez xogou no Deportivo antes de triunfar no FC Barcelona e no Inter de Milán, onde gañaría o Balón de Ouro en 1960.]] O Dépor disputou o derradeiro partido en Vigo, precisando un triunfo para manterse na categoría, ou un empate en caso de que o Tetuán non gañase. O partido xogouse o 12 de xullo de 1953, día no que Helenio Herrera despregou as súas artimañas para descentrar a un rival tan necesitado como o Dépor. Os xogadores do Deportivo cambiáronse sen présa, mentres o Celta xa agardaba no céspede de Balaídos, pese ao frío orballo que caía. O árbitro fixo soar varias veces o timbre do vestiario, pero Helenio Herrera ordenou tapalo cun pano para que soase menos. Finalmente o partido comezou con 20 minutos de atraso, e aos 19 minutos o Deportivo xa vencía por 0 a 2, tantos de Corcuera e Oswaldo. O Celta recortou distancias á media hora, pero antes do descanso, Arsenio logrou o 1 a 3 definitivo, que lle deu a permanencia ao Deportivo. Ao seu regreso á Coruña, Herrera foi levado a ombreiros polos afeccionados deportivistas.
Na tempada 1953–54 o Deportivo contratou a Tomás e Pahiño, e preto do ecuador da tempada debutou con 18 anos Luis Suárez, procedente da Escola Scopelli. O Deportivo quedou sétimo, e xa antes do remate da tempada anunciouse a fichaxe polo FC Barcelona de Suárez e Moll. O Barça pagou 400.000 pesetas polo uruguaio e só 50.000 polo coruñés, que se convertería nos seguintes anos nun dos mellores xogadores do mundo, gañaría un Balón de Ouro e sería traspasado ao Inter de Milán por 25 millóns. Entre xuño e xullo de 1954 o equipo realizou unha xira suramericana dun mes e medio de duración, que levou o equipo a disputar 7 partidos en tres países: o Uruguai, a Arxentina e o Brasil. No Uruguai o club galego viviu un feito insólito no fútbol, ao participar nunha competición oficial daquel país, o chamado Torneo de Campións Suramericanos Xuvenís, organizado pola Asociación Uruguaia de Fútbol.
De volta na Coruña, o Deportivo repetiu mesmo posto clasificatorio (7º) na tempada 1954–55, na que o equipo rematou invicto en Riazor, con Toba como técnico. Bazán marcou o gol número 500 do club no partido contra o Athletic Club (1–1) do 21 de novembro de 1954 e Pahiño rematou a competición como quinto máximo goleador con 18 tantos. A tempada 1955–56 comezou con Rodrigo no banco e coa conquista do primeiro trofeo Teresa Herrera para o club, na súa primeira participación, ao derrotar por 2–1 ao Athletic Club con dous goles de Pahiño, no que a prensa da época definiu como un dos días máis memorábeis da historia do fútbol coruñés. Dous meses despois conseguiu a primeira vitoria no Santiago Berbabéu en Liga (1–2), de novo con dous tantos de Pahiño. Tamén se goleou ao Celta e á Real Sociedad (5–0 en ambos casos).
Rematou esta década de ouro coa tempada 1956–57 e co descenso a Segunda División como penúltimo clasificado. Foi a fin dunha etapa de 16 tempadas, 14 de elas co Deportivo en Primeira División.
Un lustro en Segunda (1957-1962)
Na tempada de regreso a Segunda o Deportivo notou en exceso a falta de varios xogadores que deixaron o club, como Arsenio, que fichou polo Sevilla, ou Bazán e Cuenca, que colgaron as botas. O equipo mantívose na zona media durante a primeira volta pero os resultados empeoraron na segunda. Co equipo en postos de descenso directo a falta de seis xornadas, a directiva mobilizouse e levou para a Coruña aos irmáns Mendonça (Jorge Alberto e Fernando), dous dianteiros nacidos en Angola que eran a esperanza de salvación do club. Foron titulares nos restantes partidos, contribuíndo a que o Deportivo gañase cinco dos seis derradeiros partidos e eludise o descenso directo, aínda que non a promoción. Con todo, a contribución máis estelar foi a de Amoedo, que marcou 10 goles nos últimos seis partidos de liga. O rival na fase de promoción foi o Ourense, adestrado polo ex do Deportivo, Cuqui Bienzobas. O equipo coruñés gañou sen demasiados problemas, cun resultado global de 4-1, con dous goles dos irmáns Mendonça no Couto e outros dous de Amoedo en Riazor. miniatura|[[Amancio Amaro militou catro tempadas no Deportivo da Coruña, sendo o máximo goleador da Segunda División na tempada 1961/62.]] O Deportivo continuou catro anos máis en Segunda División, quedando a 2 postos da promoción de ascenso na 1959–60 e a un só na 1960–61, para rematar ascendendo na 1961–62 como campión da Segunda División. Durante esta época celebráronse as "vodas de ouro" do club e debutaron Amancio, saído da canteira do modesto Victoria, e o santiagués Veloso. Estes formaron unha gran dupla goleadora, anotando 135 goles entre os dous en catro tempadas, sendo Veloso o máximo goleador da Segunda División na tempada 1960/61 e Amancio na 1961/62. Ámbolos dous xogadores serían contratados polo Real Madrid pouco despois. Tamén debutou en 1957 Reija, que triunfaría anos despois no Zaragoza e gañaría xunto a Amancio e Luis Suárez a Eurocopa de 1964. O papel do Deportivo eses anos na Copa do Xeneralísimo foi bastante discreto, pois o equipo non alcanzou roldas significativas. Destacou durante esta época a consecución dun segundo Trofeo Teresa Herrera na súa 17ª edición, derrotando en Riazor por 4-2 ao Benfica de Eusébio e Mário Coluna, que viña de gañar dúas Copas de Europa consecutivas. Montalvo, Veloso, Ruiz e Jaime Blanco foron os autores dos goles coruñeses.
Continuos ascensos e descensos (1962-1973)
A denominación do Deportivo como equipo ascensor débese á época entre as tempadas 1962–63 e 1972–73, na que viviu ata 9 descensos e ascensos. Durante estes anos o equipo ascendía e descendía de categoría practicamente cada tempada, exceptuando dúas ocasións nas que se mantivo en Primeira División durante 2 anos, antes de volver descender, e non logrou rematar ningunha das tempadas en Primeira División entre os 10 primeiros clasificados.
Na 1962–63, o Deportivo ocupou durante boa parte da tempada a derradeira posición da liga e camiñaba cara o descenso matemático á Segunda División do fútbol español, só un ano despois do ascenso. Unha milagrosa reacción nos catro últimos partidos, que gañou 2–1 ao Oviedo en Riazor, 1–3 en San Mamés, 0–1 en Mestalla e 2–1 ao Betis en Riazor, evitaron o descenso directo e deron esperanza á parroquia branquiazul, a pesar da fractura de tibia e peroné que sufriu Bellón no último partido contra o Betis. O Deportivo tería que xogarse a continuidade en Primeira na promoción contra o Levante UD, co que quedou emparellado tamén na Copa do Xeneralísimo. Despois de dous empates na Copa e dun partido de desempate que gañaron os valencianos, disputouse a ida da promoción en Riazor. Os coruñeses perderon por 1 gol a 2, despois de que Miche fose expulsado e Veloso fallase un penalti. O 2 de xuño en Valencia disputouse o quinto partido consecutivo entre galegos e levantinos, repetíndose a historia do anterior, caendo o Deportivo por 2–1, e sendo esta vez o peruano Montalvo o que marrou outra pena máxima. Os valencianos ascenderon por primeira vez a Primeira, e o Dépor, caía de novo á Segunda División.
Á tempada seguinte, o técnico encargado de devolver ao Dépor a Primeira sería o arxentino Roque Olsen. E empezaría ben. O conxunto herculino encadeou dez xornadas invicto, colcoándose na primeira posición, que xa non abandonaría en toda a tempada. Conseguiu varias goleadas, entre elas un 8-0 ao Constancia, un 5-0 ao Ourense, un 2-7 ao Badalona, e un 8-2 ao Alavés, con senllos tripletes de Veloso e Loureda. Así, cos goles de Veloso, Loureda, Montalvo e Lamelo, e coa férrea defensa formada por Domínguez, Pegaso, Aurre e Manín, o Deportivo de Olsen seguiu a súa estela firme, e chegou á antepenúltima xornada con opcións de proclamarse campión, se derrotaba ao Celta de Vigo na casa. Riazor rexistrou no importante derbi unha grande entrada, e o equipo non defraudou. Aos 15 minutos xa vencía por 1 a 0, con gol de Lamelo, redondeado por Loureda antes do descanso. Téllez recurtou distancias para o Celta ao pouco de comezar a segunda parte, pero o Deportivo mantivo o resultado e ascendeu a Primeira División. Olsen foi manteado no estadio, e a afección celebrou con gran xúbilo o retorno á máxima categoría. A festa continuou no verán, coa celebración do 19º Teresa Herrera. O Deportivo, xa con Otxoa no banco, superou ao FC Porto por 2 a 0, e enfrontouse ao Sporting de Lisboa na final. Veloso en dúas ocasións, Loureda e Lamelo, deŕonlle o terceiro título ao Deportivo, que lle foi entregado polo ditador Francisco Franco. miniatura|Durante a súa carreira como adestrador, [[Arsenio Iglesias dirixiu o Deportivo en catro etapas, entre 1970 e 1995.|esquerda]] Otxoa foi destituído despois de só nove xornadas, nas que apañou sete derrotas, e foi substituído por Luis Carniglia, que viña de dirixir o Milan e que uns anos antes gañara dúas Copas de Europa co Real Madrid. O arxentino tampouco foi quen de endereitar o rumbo do equipo, que acabou último e descendendo de novo. Na tempada 1965/66 chegou un novo adestrador, Orizaola, que levou ao Deportivo a proclamarse outra vez campión de Segunda. A marcha de Veloso foi ben cuberta polo vasco Chapela, segundo máximo goleador do campionato con 19 goles, só por detŕas do céltico Abel. Ademais o gardameta do Deportivo, Joanet, foi o menos goleado da liga, con só 19 goles en contra. Orizaola continuou como adestrador no comezo da seguinte tempada, pero dimitiu uns meses despois tralos malos resultados, sendo substituído por Moll, antigo membro da Orquestra Canaro, quen tampouco conseguiu a permanencia.
De novo en Segunda na tempada 1967/68, chegou ao banco Eguiluz, que levou ao equipo ao seu cuarto título da categoría de prata. Tras este novo ascenso deixaron o club importantes xogadores como Campanal II e Aurre, mentres que chegaron outros que destacarían nos seguintes anos, como Belló, Cervera ou Luis, ademais do adestrador Martín. O Deportivo logrou ese ano o 10º posto en liga, e con el unha permanencia en Primeira que non conseguía dende había máis dunha década, pero volveu descender na tempada 1969/70.
O Deportivo mantivo na tempada 1971/72 practicamente o mesmo bloque de xogadores que lograran o ascenso, coa incorporación de Zugazaga como único cambio destacado, e rematou na 14ª posición, conseguindo así a permanencia. Ao ano seguinte, no que deixou o club o histórico Manolete, o Deportivo non puido manter a categoría, descendendo na última xornada ao perder contra o Atlético de Madrid, que gañou ese día a liga.
A destacar durante estes anos que catro dos cincos ascensos a Primeira conseguiunos como campión e que alcanzou en tres ocasións os cuartos de final da Copa do Xeneralísimo. Especialmente notoria foi a súa participación na Copa 1970/71, a primeira con Arsenio no banco, e co equipo aínda en Segunda. O Deportivo eliminou naquela edición á UD Salamanca, ao Real Madrid (vixente campión) e ao Celta de Vigo, alcanzando os cuartos de final, onde foi eliminado polo FC Barcelona de Vic Buckingham. Arsenio fichou polo Hércules, club no que triunfaría durante os seguintes anos, mentres que o Deportivo comezaba unha etapa escura, lonxe da Primeira División durante os seguintes 18 anos.
Descensos a Terceira e Segunda B (1973-1981)
Na tempada 1973/74 o Deportivo tocou fondo, descendendo por primeira e única vez a Terceira División. Para esa campaña realizáranse varias fichaxes que non deron o resultado esperado, como as do arxentino Juan Carlos ou o chileno Guillermo Muñoz, e pasaron ata catro técnicos diferentes polo banco (Riera, Carlos Torres, Orizaola e Irulegui), pero o equipo mantívose na zona baixa da clasificación durante case toda a competición, consumándose o descenso a falta de dúas xornadas, despois dunha derrota por 2-1 contra o Mallorca no estadio Lluís Sitjar. O mal rumbo do equipo provocou que xa un mes antes do descenso dimitise o presidente, Manuel Sánchez Candamio (cuxa xestión fora moi criticada), ocupando o seu lugar Antonio Álvarez Rodríguez. miniatura|O defensa guipuscoano do Deportivo [[Javier Sagarzazu faleceu en agosto de 1987 mentres viaxaba co equipo para disputar un partido contra o Ourense.]] Na tempada 1974–75 o equipo debutou na Terceira División baixo a dirección de Irulegui e mantendo boa parte dos xogadores da campaña anterior, con algunhas caras novas como Canario, Canosa ou Rivas. Quedou encadrado no grupo I, xunto con equipos galegos, asturianos, cántabros, castelán-leoneses e vascos, como o Lugo, o Lemos, o Langreo, o Caudal, o Turón, o Basconia ou o Sestao. O Deportivo colocouse na primeira posición na xornada 13, e xa non a abandonu en toda a tempada, proclamándose campión con dous puntos máis que o Ensidesa de Avilés. Alfonso Castro, con 20 goles, foi o máximo goleador do equipo e o segundo do seu grupo, mentres que o chileno Muñoz foi o terceiro, con 15. Para a tempada do seu regreso á categoría de prata chegou ao banco o militar coruñés José Antonio Naya, coñecido polo seu estilo férreo e intransixente, realizáronse fichaxes como as dos arxentinos Piris e Cocco, e debutou nun derbi contra o Celta o fisterrán Traba, que sería un dos maiores goleadores da historia do club. O equipo liderou a táboa durante varias xornadas, pero unha serie de malos resultados fixérono caer ata a quinta praza, a un punto dos postos de ascenso, na xornada 32, motivo polo que Naya foi cesado e substituído por Cheché Martín, quen tampouco conseguiu subir da quinta praza final.
Nas seguintes campañas o club experimentou un declive deportivo que o mantivo lonxe dos postos de ascenso. Na tempada 1976/77 tivo ata catro adestradores (Héctor Rial, Martín, José López e Arza), e debutou na portería o betanceiro Buyo, rematando o equipo só dous puntos por riba do descenso. Tras un oitavo posto na 1977/78, volveu sufrir para manter a categoría na tempada seguinte, na que ocupou postos de descenso durante boa parte da competición. O adestrador Enrique Mateos foi cesado, sendo substituído por Luis Suárez, co que o equipo acabou finalmente un punto por riba do descenso. Para a tempada 1979/80 contratouse a García Verdugo, adestrador ata entón do Osasuna. O equipo comezou con tres derrotas consecutivas, caendo dende o principio aos postos de descenso, que ocuparía durante boa parte da tempada. O adestrador madrileño foi destituído tras 30 xornadas, co equipo no posto 18º, sentándose no seu lugar o zamorano Joseíto, que conseguiu tres vitorias e dous empates nos cinco primeiros partidos, gabeando ata a 12ª posición a falta de tres xornadas. Con todo, dúas derrotas nos dous seguintes encontros, fronte a Murcia e Levante, deixaron ao equipo coruñés practicamente descendido, feito que finalmente se consumou a pesar da vitoria contra o Getafe Deportivo na derradeira xornada.
Deste xeito, despois de cinco anos en Segunda, o Deportivo caeu á Segunda B, categoría creada tres anos antes, sendo acompañado no seu descenso polo seu máximo rival, o Celta de Vigo. Para a tempada 1980–81 na categoría de bronce o cadro de xogadores experimentou unha profunda renovación con numerosos xogadores novos, entre eles varios subidos da canteira e do Fabril, como Alfredo, Eduardo, Chechu, Ramiro e Vicente Celeiro. Destacou tamén a incorporación do andaluz Silvi, que sería un alicerce na defensa deportivista durante os seguintes oito anos. O equipo adestrado por José Martínez acabou segundo, por detrás do Celta, volvendo ambos á Segunda División. O ascenso matemático logrouse a falta de dúas xornadas, tras golear por 5-1 ao Pontevedra en Riazor, con goles de García, Castro, Muñoz e dous de Traba. O dianteiro de Fisterra foi o segundo máximo goleador do grupo, con 17 tantos.
Longa travesía por Segunda (1981-1991)
Para o regreso á categoría de prata o Deportivo reforzouse con numerosas fichaxes, entre elas as de Carreras, Pérez Durán, Moreno e Peralta, e subiu dende o Fabril Jaime Agulló, fillo do antigo xogador do mesmo nome. Tras unha irregular tempada, na que chegou a estar varias xornadas en descenso, acabou na 12ª posición, despois dun novo cambio no banco, ao que chegou o verinés Luis Rodríguez Vaz. O equipo realizou unha boa actuación ese ano na Copa do Rei, eliminando sucesivamente a Lugo, Arousa, Tenerife e Elche, acadando dez anos despois os cuartos de final, onde foi eliminado polo Sporting de Gijón, cun empate 1-1 en Riazor e derrota pola mínima no Molinón, cun gol de Ferrero.
Na tempada 1982/83 regresou ao banco Arsenio Iglesias. Despois dunha década negra o Deportivo volveu ocupar os postos altos da clasificación, chegando á derradeira xornada na terceira posición. Con todo, o ascenso frustrouse nun último partido contra o Rayo Vallecano en Riazor que acabou en derrota, nun dos días máis tristes da historia do club. O equipo coruñés chegou tamén ata a final da Copa da Liga de Segunda, onde caeu contra o Atlético Madrileño de Joaquín Peiró. Arsenio continuou dous anos máis á fronte dos branquiazuis, pero con peores resultados, rematando na 9ª e na 13ª praza, moi lonxe do seu obxectivo. Ante as presións de certos sectores da contorna do club decidiu abandonar o seu posto.
Nas tempadas 1985/86 e 1986/87 pasaron polo club dous adestradores de Portugalete, Aranguren e Eusebio Ríos, cos que o Deportivo acabou na sexta e quinta posición respectivamente. Con todo, a situación económica do club, cunha débeda que non paraba de medrar dende había varios anos, e que ascendía nos anos 1980s a 600 millóns de pesetas, era complicada. Na tempada 1987-88 o equipo estivo a piques de descender de novo á Segunda B, nunha desgraciada campaña na que incluso chegou a falecer un dos xogadores do equipo, Javier Sagarzazu. Tralas destitucións dos adestradores Eusebio Ríos e Luis Rodríguez Vaz, o club recorreu de novo a Arsenio (que estaba adestrando a SD Compostela), cando faltaban 14 xornadas e o equipo coruñés ocupaba postos de descenso Baixo o mando do técnico arteixán o Deportivo salvouse no minuto 92 do derradeiro partido, grazas a un solitario gol de Vicente Celeiro contra o Racing de Santander. A nota positiva da tempada foi o debut de dous irmáns que escribirían algunhas das páxinas máis gloriosas do club durante os seguintes anos, Fran e José Ramón. miniatura|[[Augusto César Lendoiro presidiu o club entre os anos 1988 e 2014, a época de máis éxitos da súa historia. |esquerda]] Ese mesmo ano marcou un punto de inflexión na historia institucional do club coruñés, cando o 13 de xuño de 1988 se celebrou no Colexio dos Salesianos unha asemblea aberta e popular na que foi elixido presidente Augusto César Lendoiro. Logo de acceder á presidencia, Lendoiro deu os primeiros pasos para levar o equipo ó cumio, modernizando a institución e fichando xogadores de peso que aumentaran o nivel do equipo. A renovación de Arsenio para a tempada seguinte e a recuperación económica deron paso aos éxitos deportivos.
A primeira tempada da era Lendoiro comezou coa marcha de Silvi ao Racing Vilalbés, e a retirada de Traba, o máximo goleador da historia do club ata entón. En sentido inverso, o novo presidente realizou algunhas fichaxes, destacando as do uruguaio Martín Lasarte e a do brasileiro Raudnei. O equipo rematou décimo na liga, e deu a sorpresa na Copa do Rei, chegando por primeira vez na súa historia ás semifinais, despois de eliminar a Arenteiro, As Pontes, San Sebastián, Sabadell, Real Sociedad e Mallorca. Nas semifinais enfrontouse ao Valladolid de Vicente Cantatore. O Deportivo gañou na ida por 1-0 cun gol de Raudnei, mentres que na volta Albis empatou a eliminatoria no minuto 82, forzando unha prórroga na que o equipo de Valladolid saíu vitorioso cun tanto do lucense Manolo Peña. Na 1989/90 o Deportivo rematou cuarto despois dunha irregular tempada, logrando unha das dúas prazas para a promoción de ascenso contra un rival de Primeira. Este foi o Tenerife, que esa mesma tempada eliminara ao Deportivo na primeira rolda da Copa do Rei. Os de Arsenio non pasaron do empate a cero no Heliodoro e caeron derrotados en Riazor cun gol de Eduardo Ramos, tendo que continuar un ano máis en Segunda.
Foi finalmente na campaña 1990/91 cando Arsenio conseguiu o ascenso para o Deportivo. Nunha tempada con numerosas e importantes incorporacións, como as de Albis, Joaquín Villa, os vascos Yosu, Albistegi, Uralde e Mujika, ou os iugoslavos Kanatlarovski, Stojadinović e Đukić, o Deportivo mantívose toda a tempada entre os cinco primeiros. Nun último encontro fronte ao Murcia, en Riazor, no que ardeu parte do estadio, o Deportivo certificou o segundo posto, a un só punto do Albacete de Benito Floro, regresando á Primeira división case dúas décadas despois, e, igual que a vez anterior, con Arsenio no banco. Ao remate do partido contra o Murcia, o adestrador arteixán anunciou a súa retirada dos bancos. Comezaba unha nova era, na que Deportivo pasaría de ser dun equipo ascensor e ó bordo da desaparición, a un equipo que competiría á par dos grandes de Europa.
Regreso a Primeira e Superdépor (1991-1998)
miniatura|O brasileiro [[Bebeto foi o símbolo do Super Depor.]] Na temporada de retorno do Deportivo a Primeira, o club comezou con mal pé, e en abril de 1992 o presidente Augusto César Lendoiro destituíu a Marco Antonio Boronat tras ser goleado en Albacete, botando man unha vez máis da experiencia de Arsenio, case un ano despois de que este anunciase a súa retirada. Volveu para salvar a categoría nas oito últimas xornadas, e conseguiu evitar o descenso directo pero non a promoción. O rival dos galegos naquela histórica promoción foi o Betis de Felipe Mesones. O Deportivo gañou na ida en Riazor cunha escasa marxe de 2-1, con goles de Albistegi e do búlgaro Kiriakov, mentres que o tenso partido de volta no Benito Villamarín acabou con empate a cero e cunha famosa e icónica aperta entre Arsenio e o capitán deportivista, Martín Lasarte. Ademais neses días o equipo disputou por segunda vez na súa historia unhas semifinais da Copa do Rei. Con todo, os de Arsenio non puideron centrarse na eliminatoria copeira, pois o seu principal obxectivo era a promoción de permanencia, e caeron por un global de 3-1 contra o Atlético de Madrid de Luis Aragonés.
Na segunda rolda da competición europea o Deportivo eliminou o Aston Villa inglés, que viña de conseguir o subcampionato da Premier League, por un marcador global de dous goles a un, logo de gañar o partido de volta no estadio de Villa Park en Birmingham (0-1). Finalmente o Deportivo caeu eliminado nos oitavos de final polo Eintracht Frankfurt alemán logo de perder por un gol a cero os dous partidos. Tamén en oitavos quedaron fóra da Copa do Rei, onde os eliminou o Oviedo de Radomir Antić. miniatura|O defensa marroquí [[Noureddine Naybet xogou 284 encontros oficiais co club.]] As cousas foron moito mellor na liga, onde con 22 vitorias e só 18 goles encaixados, ocuparon a primeira praza entre a xornada 14 e a 37. Chegaron á derradeira xornada contra o Valencia cun punto de vantaxe sobre o FC Barcelona, segundo, mentres Arsenio pedía cautela ante a excesiva euforia na Coruña. No partido final o Deportivo non puido pasar do empate a cero co Valencia e Đukić fallou un famoso penalti no tempo de desconto, que podería terlle dado ao equipo galego o título de liga, que foi finalmente para Barcelona, cos mesmos puntos que os herculinos. A pesar da decepción o Deportivo de Arsenio conseguiu aquela tempada o segundo subcampionato da súa historia, 44 anos despois do primeiro. Ademais, esa tempada o Dépor conseguiu o Trofeo Zamora con Liaño, que converteu o Deportivo no mellor equipo defensivo nunha tempada de Liga, encaixando tan só 18 goles nas 38 xornadas de Liga, o que fai unha media de 0,474 goles/partido.
Na tempada 1994/95 o equipo mantivo practicamente o mesmo bloque de futbolistas, con Julio Salinas e Villarroya como únicas fichaxes destacadas. Os bos resultados continuaron e o Deportivo volveu acadar o subcampionato de liga, esta vez por detrás do Real Madrid de Valdano. Tamén na Copa da UEFA repetiu a actuación do ano anterior, caendo de novo en oitavos, despois de eliminar ao Rosenborg e o TIrol Innsbruck. Na terceira rolda o rival foi o Borussia Dortmund de Ottmar Hitzfeld. O Deportivo venceu na ida en Riazor por 1-0 cun gol de Bebeto, pero na volta no Westfalenstadion, un gol de Michael Zorc igualou a eliminatoria. O encontro foi á prórroga, na que Alfredo puxo por diante ao equipo galego, ata que nos tres últimos minutos, dous goles de Riedle e Ricken deixaron fóra aos branquiazuis, de novo ante un equipo alemán. esquerda|miniatura|O brasileiro [[Rivaldo foi a grande estrela do equipo na tempada 1996/97, tres anos antes de gañar o Balón de Ouro, xa no FC Barcelona.]] Mais o grande éxito do Deportivo esa tempada chegou na Copa do Rei. O club coruñés iniciou a súa andadura na competición nos oitavos de final, vencendo ao Lleida de Mané por un global de 7 goles a 1, tres deles obra de Salinas. Nos cuartos de final o rival foi o Athletic de Javier Irureta, ao que o Deportivo deixou practicamente sentenciado no partido de ida en Riazor, cun resultado de 3-0, mentres que na volta o partido acabou con empate a cero. Nas semifinais o Superdépor derrotou por 0-2 ao Sporting de Gijón no partido de ida no Molinón, que xunto co 0-1 da volta foi suficiente para meterse na primeira final de Copa da historia do club. A final disputouse contra o Valencia no Estadio Santiago Bernabéu e comezou o 24 de xuño de 1995. O marcador sinalaba un empate a un (con tantos de Manjarín para o Deportivo e de Mijatović para o Valencia), cando no minuto 79 o partido tivo que ser suspendido por mor da intensa choiva que estaba a caer na capital española. Tres días despois xogáronse os 11 minutos restantes, nos que o equipo de Arsenio conseguiu o primeiro título de Copa para un equipo galego, grazas a un gol de Alfredo.
A pesar de todos estes éxitos e de que neste último ano o Deportivo se fixese campión de Copa, Arsenio saíu do club non sen certa polémica coa directiva presidida por Augusto César Lendoiro, sendo anunciado John Benjamin Toshack como o seu substituto meses antes do remate da tempada. Chegaron ao equipo entre outros Begiristain, Radchenko e Milovanović, e o equipo gañou na pretempada o Trofeo Carthagineses y Romanos, goleando por 7-0 ao Bayern de Múnic en Cartaxena, e o seu quinto Teresa Herrera, ao derrotar ao Flamengo de Romário e ao Real Madrid. Uns días despois o club comezou oficialmente a tempada conquistando un novo título, ó alzarse coa Supercopa de España tras vencer de novo ao Real Madrid a dobre partido. A ida en Riazor rematou 3-0, con goles de Donato, Fran e Bebeto, nun partido no que foron expulsados os futbolistas do Real Madrid Buyo e Lasa, así como o seu adestrador, Jorge Valdano. No partido de volta o Deportivo gañou de novo, despois de remontar o gol inicial de Hierro con dous tantos de Manjarín e Begiristain.
Como campión da Copa do Rei do ano anterior, o Deportivo accedeu á Recopa de Europa, que disputaban os campións das competicións de copa das diferentes federacións europeas. Estreouse na competición contra o APOEL de Nicosia, obtendo un empate na ida en Chipre e a vitoria en Riazor cunha histórica goleada por 8-0, con tantos de Bebeto (3), Radchenko (2), Begiristain, Donato e Aldana. Nos oitavos de final o equipo de Toshack eliminou ao Trabzonspor turco con dúas vitorias e un global de 4-0, sendo os goleadores de novo Bebeto e Donato, con dous tantos cada un. Na seguinte rolda o rival foi Zaragoza, vixente campión do torneo, ao que o Deportivo gañou pola mínima na ida en RIazor, cun gol do coruñés David. No partido de volta na Romareda, os de Víctor Fernández lograron o empate cun tanto de Morientes na primeira parte, pero outro gol de Bebeto deulle ao equipo galego unha histórica clasificación para as semifinais da competición. Con todo, o Paris Saint-Germain frustrou o intento do Deportivo de acadar unha final europea, logrando a vitoria nos dous partidos, nos dous casos por un gol a cero, tantos marcados por Djorkaeff e Loko.
O equipo finalizou 9º na liga, e Bebeto, autor de 25 goles na tempada e que chegou a marcar cinco nun mesmo partido contra o Albacete, decidiu non continuar no Deportivo, aceptando unha oferta do Flamengo brasileiro. Na tempada 1996-97 coa chegada de máis xogadores estranxeiros como Rivaldo, Naybet, Songo'o ou Flávio Conceição, o Deportivo mantívose entre os tres primeiros durante a primeira metade da liga, na que bateu o seu récord de xornadas imbatido, 17. Con todo, unha fase de malos resultados, con só catro puntos en sete xornadas, provocaron a saída de Toshack a falta de 19 xornadas para o final da competición, sendo substituído polo brasileiro Carlos Alberto Silva. O Deportivo rematou terceiro, con 77 puntos, pero lonxe dos dous primeiros postos ocupados por Real Madrid (92) e FC Barcelona (90). Rivaldo foi o cuarto máximo goleador do campionato, con 21 goles.
Para a tempada seguinte fichouse entre outros a Bassir, Hadji, Rufai e os brasileiros Djalminha e Luizão. Con estes dous últimos, sumados a Rivaldo e Conceição, xuntáronse no equipo catro dos membros do Palmeiras que fixeran historia no Campionato Paulista de 1996, gañando o título con 103 goles en 30 partidos. Con todo, a afección coruñesa só puido desfrutar da esperada dupla Rivaldo-Djalminha durante o 52º Trofeo Teresa Herrera, pois a poucos días do inicio da liga o Barça fichou a Rivaldo logo de pagar a cláusula de rescisión de 4.000 millóns de pesetas, nunha polémica operación que provocou a inimizade de Lendoiro co presidente barcelonista, Joan Gaspart. O equipo galego realizou unha mala campaña, chegando a ocupar postos de descenso mediada a competición. No mercado invernal chegaron Scaloni e Abreu, pero o Deportivo non puido superar o 12º posto final. Ademais, na Copa da UEFA o equipo coruñés sufriu a súa eliminación máis rápida, caendo na primeira rolda fronte ó AJ Auxerre por 2-1 e 0-0.
O Eurodépor (1998-2004)
miniatura|O lateral dereito [[Manuel Pablo é o segundo futbolista con máis encontros disputados na historia do club (482).]] Na tempada 1998–99 chegou ó banco coruñés o adestrador irundarra Javier Irureta procedente do Celta de Vigo. Nese momento incorporáronse ó club xogadores como Manuel Pablo, Romero, Pauleta, Ziani, Schürrer ou Turu Flores entre outros. Logo de conquistar o Trofeo Teresa Herrera e o Trofeo Ramón de Carranza, o Deportivo finalizou a liga en sexta posición, clasificándose para a Copa da UEFA e alcanzando as semifinais da Copa do Rei, onde foi eliminado polo Atlético de Madrid, logo de empatar (0-0) no partido de ida e perder (1-0) no partido de volta.
Na tempada 1999–00 deixou o club o asturiano Manjarín, mentres que se realizaron importantes corporacións como as do madrileño Víctor, procedente do Racing de Santander, ou o neerlandés Roy Makaay, que viña de marcar 14 goles co Tenerife na pasada tempada. Durante as primeiras xornadas o equipo mantívose na parte alta da táboa, pero o gran pulo chegou a partir da 10ª xornada. Dende ese momento o Deportivo encadeou sete vitorias consecutivas, derrotando entre outros ao FC Barcelona de Louis van Gaal e ao Celta de Víctor Fernández, e colocouse líder con oito puntos sobre o segundo clasificado, propio Celta. Pouco despois goleou ao Real Madrid 5-2 en Riazor e, aínda que o Barcelona conseguiu achegarse a dous puntos dos coruñeses, estes xa non abandonaron o primeiro posto ata o final da tempada. Con Songo'o, Djalminha, Pauleta, Fran, Mauro Silva, Donato, Naybet, Turu Flores e Roy Makaay como protagonistas, o Dépor proclamouse campión de liga o 19 de maio de 2000, nun estadio de Riazor cheo ante o Espanyol, logo de gañar 2-0 con goles de Donato e Makaay. O Deportivo pechou deste xeito unha tempada de liga na que finalmente conseguiu cinco puntos de vantaxe sobre o segundo e o terceiro clasificados, Barcelona e Valencia respectivamente, convertendo a cidade da Coruña na segunda cidade máis pequena, logo de Donostia, que conseguía un título de liga.
Con todo, as participacións dos deportivistas na competición europea e na Copa do Rei foron máis discretas. Na Copa da UEFA o equipo branquiazul eliminou nas dúas primeiras roldas ao Stabæk noruegués e ao Montpellier francés. Na terceira rolda enfrontouse ao Panathinaikos grego, ao que derrotou na Coruña por 4-2, con goles de Donato, Djalminha, Pauleta e un en propia meta do peruano Percy Olivares. No partido de volta en Atenas o adiantouse o Panathinaikos cun gol de Asanović, pero o empate de Roy Makaay certificou o pase do Deportivo aos oitavos de final. A continuación enfrontouse ao Arsenal de Wenger, que daquela marchaba segundo na Premier League inglesa, perdendo case todas as opcións xa no partido de ida en Highbury, no que os londinienses obtiveron un 5-1 con goles de Dixon, Henry (2), Bergkamp e Kanu, mentres que Djalminha fixo o único gol galego. O resultado do encontro de volta foi de 2-1, quedando así fóra da competición. Na competición copeira tamén chegou aos oitavos de final, sendo desta volta o Osasuna o que apeou aos de Irureta da competición. 120px|miniatura|[[Diego Tristán logrou un trofeo Pichichi co Deportivo e é o máximo goleador da historia do club, con 110 goles.|esquerda]]