cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cos, Grecia
Cultura
Crese que o antigo médico Hipócrates naceu en Kos, e no medio da cidade atópase a Árbore de Hipócrates, un templo onde tradicionalmente se cre que ensinou. A pequena cidade é tamén fogar do Instituto Internacional Hipocrático e o Museo Hipocrático, dedicado a el. Cerca do Instituto atópanse as ruínas do Asclepeion, onde Herodicus ensinou medicina hipocrática. miniatura|dereita|250px|A Árbore de Hipócrates. Os pobos principais da illa de Kos son Kardamena, Kefalos, Tigaki, Antimachia, Mastihari, Marmari e Pili. Outros máis pequenos son Zia, Zipari, Platani, Lagoudi e Asfendiou.
Relixión
miniatura|dereita|150px|Igrexa ortodoxa grega en Pili, na illa de Kos. A principal relixión practicada é a grega ortodoxa e como tal, Kos ten unha das catro catedrais en todo o Dodecaneso. Tamén hai unha igrexa católica na illa e unha mesquita para a comunidade musulmá de Kos. A sinagoga xa non é usada para cerimonias relixiosas xa que a comunidade xudía foi practicamente eliminada polos nazis na Segunda Guerra Mundial. Con todo, foi restaurada, mantense con todos os seus símbolos relixiosos intactos, e é utilizada actualmente pola Municipalidade de Kos para varios eventos, principalmente culturais.
Xavier Seoane
Xavier Seoane Rivas, nado na Coruña o 11 de xaneiro de 1954, é un profesor e escritor galego.
Traxectoria
Estudou Filoloxía Románica na Universidade de Santiago de Compostela e foi profesor de Lingua e Literatura na Coruña no IES Monelos. Desde 1975 vén desenvolvendo a súa actividade nos terreos da creación literaria, da arte e na animación cultural, tanto en prensa e revistas, como conferenciante. Nas décadas dos setenta e oitenta participou nas actividades dos grupos "A Carón" e "Galga". Ten colaborado, entre outras, en publicacións como Teima, Man Común, Grial, Nordés, Agalia, A Nosa Terra, La Voz de Galicia, El Ideal Gallego, Luzes de Galiza, Gran Enciclopedia Gallega, El Correo Gallego, Microfisuras...
É un dos fundadores e animadores da revista Luzes de Galiza. Ten traballado en proxectos de vídeo: O pintor Luis Seoane, Luis Seoane, escritor e Arquitectura galega actual. Participou na organización de exposicións relacionadas co mundo das artes (Leopoldo Nóvoa, Mundos, Figuraciós, Isaac Díaz Pardo, O cómic galego, Luís Seoane e o libro galego na Arxentina, Urbe, Natura, Cosmos) e colaborou con textos sobre arte en catálogos de exposicións e libros colectivos.
Ten realizado exposicións de poesía visual e experimental na Coruña, Compostela e no Estado Español, e participado en mostras de mail art.
Obra plástica sobre Xavier Seoane
O gravador Manuel Facal realizou a carpeta de gravados As quatro estacións, sobre poemas de Seoane, e o libro de artista Irispaxaros, sobre aforismos do autor.
Os mozos da rúa Panisperna
Os mozos da rúa Panisperna (en italiano I ragazzi di via Panisperna) é o nome co que se coñece un grupo de físicos italianos, case todos rapaces moi novos, liderados por Enrico Fermi na primeira metade do século XX.
Historia
En 1936 Corbino creou o Instituto de Electroacústica dentro do mesmo edificio. Co falecemento de Corbino en 1937 comeza o proceso de disgregación do grupo, empurrado fundamentalmente polo goberno de Mussolini e as súas políticas racistas. Así, nas vésperas da segunda guerra mundial, a maior parte dos investigadores se exiliaron a centros de investigación ao estranxeiro: Rasetti á Universidade de Laval (Quebec), Segrè a Berkeley, Fermi á Universidade de Columbia, Pontecorvo a París, Majorana desaparecido e nunca máis visto etc. Só D'Agostino e Amaldi permaneceron en Italia; este segundo participou na reconstrución da investigación na posguerra e na creación do CERN.
Salgueiro
Descrición
Son árbores, arbustos ou mesmo matogueiras. As pólas son, polo xeral, flexíbeis. Todos son plantas caducifolias. As follas son en xeral alongadas (similares ás follas da amendoeira, especialmente na especie Salix amygdaloides), normalmente dispostas de maneira alterna ao longo da póla.
Son plantas de sexualidade dioica, é dicir, que desenvolve os caracteres masculinos e femininos en plantas separadas. As flores dispoñense agrupadas en candeas (gatiños) e o froito é unha càpsula con varias sementes (4-8), do tamaño dunha décima de milímetro cada unha, facilmente dispersábeis polo vento.
Os salgueiros hibridan de xeito doado entre eles. A especie máis utilizada en xardinaría é a Salix babylonica, ou salgueiro chorón.
Son plantas que arraigan moi ben dunha estaca ou escallo (reprodución vexetativa), gozando de medra rápida. Por contra, as sementes perden viabilidade en cousa de días.
Usos
A madeira en xeral non é de moi boa de calidade, pois creba con facilidade. Porén, a casca é medicinal, así como as flores e follas dalgunhas especies (lémbrese que dos Salix, extráese o ácido salicílico, a popular aspirina).
O vimieiro ou vimbieiro, Salix viminalis, é cultivado dende antigo para aproveitar os vimes en cestaría e noutros usos agrícolas. Para obter os vimes ou vimbios, córtanse as árbores a rente do chan, dándolles un tratamento especial aos plantóns novos que xorden. Hoxe en día estanse a utilizar, en substitución, outras especies vexetais distintas dos salgueiros.
O salgueiro é coñecido polas súas propiedades terapéuticas e medicinais. Algunhas especies coma o S. pentandra ou o S. praecox, posúen na casca salicina, unha substancia complexa que unha vez dixerida se transforma no intestino en distintas substancias, entre elas o ácido acetilsalicílico. Este subproduto, descuberto por F. Hoffman en 1897, é a base do fármaco máis famoso e vendido no mundo, a Aspirina, comercializada por Bayer desde 1899. Aínda que nos seus comezos foi receitada para procesos febrís e dores de cabeza, co paso do tempo descubríronse novas propiedades. Entre estas últimas salienta a propiedade de impedir a formación de trombos, facéndoa unha ferramenta de primeira orde para previr infartos e isquemias, unha das principais causas de morte nos países civilizados. Todas estas virtudes, e por suposto unha boa mercadotecnia, fai que a aspirina apareza na lista dos 100 inventos máis importantes do século XX.
Listaxe de especies completa
miniatura|dereita|200px|Inflorescencia de salgueiro
Nome común
Zalgueiro, selgueiro, sargueiro, salgueiro, salgueira brava, salce e palleira.
Lichi
Os seus froitos coñécense co nome de lichis. Cultívanse, ademais das súas zonas de orixe, na India, Madagascar, Nepal, Bangladesh, Paquistán, sur e centro de Taiwán, a norte do Vietnam, Tailandia, Suráfrica e México.
El Eco del Magisterio
El Eco del Magisterio foi un periódico editado en Santiago de Compostela de 1878 a 1882.
Lichi
Comézase a ver nas froitarías de Galicia, como froita exótica tropical.
El Eco del Magisterio
Historia e características
Periódico profesional. Apareceu en outubro de 1878. Fundado e dirixido por Ramón Álvarez. Cesou en xuño de 1882 coa morte do seu director. Foi substituído por El Magisterio Gallego.
Lichi
Descrición
A árbore é de tamaño medio, atinxindo 15-20 metros de altura, con follas alternadas, cada folla ten uns 15-25 centímetros de longo, con 2-8 folíolos laterais de 5-10 centímetros de longo; o folleto terminal está ausente. As follas novas son dunha cor vermella brillante, tornándose verdes ao maduraren. As flores son pequenas, verde branco amarelado ou branco.
Os froitos, semellantes aos amorodos, prodúcense en acios e posúen unha a casca rugosa e de cor vermella fácil de depelicar. A polpa é xelatinosa, translúcida, zumarenta, lembrando o sabor da froita da Talisia esculenta (pitomba) e de semellante carabuña. Consómese fresca, tamén en zumes, compotas ou a xeito de froita pasa. Contén un alto índice de vitamina C, alén de posuír as do complexo B, sodio, calcio e potasio.
Subespecies
Posúe tres subespecies:
Usos
Pode ser consumido fresco, en zumes, en forma de doces, xeleas, iogures e sorbetes. O lichi é tamén utilizado na fabricación de cosmeticos pois o froito posúe propiedades antioxidantes.
Consello Federal de Suíza
O Consello federal (en idioma alemán Der Bundesrat, en francés Le Conseil Fédéral, en italiano Il Consiglio Federale, e en romanche Il Cussegl Federal) é o órgano executivo de Suíza. Está formado por sete membros chamados conselleiros federais que son elixidos separadamente por un período de 4 anos con posibilidade de reelección. Tradicionalmente, un conselleiro federal é facilmente reelixido ata a súa dimisión. Os casos de non reelección son extremadamente raros (4). Ás veces estes prefiren renunciar se non están seguros de ser reelixidos. O Consello federal reúnese no parlamento suízo na capital do país en Berna
O Consello federal funciona co sistema de colexialidade, o que significa que todos os seus membros están « obrigados » a defender as opinións do Consello federal, ou sexa as decisións tomadas pola maioría no caso de desacordo. O presidente da Confederación ten a función de representante do país, porén, este non ten máis poder cós demais membros do consello; O presidente mailo seu sucesor, o vicepresidente, son escollidos pola Asemblea federal por un mandato dun ano, a tradición pide que os partidos se turnen e que os conselleiros máis antigos teñan a prioridade, é dicir que un conselleiro elixido este ano non pode ser presidente ata que os máis antigos do consello pasen polo menos unha vez pola presidencia.
De 1959 a 2003, a composición dos partidos no seo do consello federal non chegou a mudar nin unha soa vez, o que foi chamado a fórmula máxica. O 10 de decembro de 2003, a fórmula máxica foi modificada posto que a paisaxe política do país pedíao. O PDC debía ceder un posto á UDC. Foi entón cando a conselleira federal saínte Ruth Metzler-Arnold non foi reelixida; un mes antes de comezar o seu mandato presidencial, o que a colocaría como a segunda muller en subir á presidencia e a persoa máis nova en alcanzar a presidencia suíza (40 anos).
O chanceler da Confederación é a miúdo chamado "o oitavo conselleiro federal" e aparece na foto de familia do Consello de cada ano. O actual chanceler é Walter Thurnherr, que ocupa o cargo dende o 1 de xaneiro de 2016. As súas funcións equivalen ás dun secretario xeral dun goberno.
Actualmente atopamos no consello federal:
Composición actual e partidos políticos, por orde de antigüidade:
Universidade Técnica de Moldavia
A Universidade Técnica de Moldavia (coa súa sigla: UTM, en romanés: Universitatea Tehnică a Moldovei, en ruso: Технический университет Молдовы) é unha institución de educación superior técnica situada en Moldavia; o único instituto deste tipo no país en ser acreditado polo Estado.
A Universidade Politécnica de Moldavia foi fundada no 1964, baixo o nome de "Instituto Politécnico de Chisinau," como un centro de enxeñaría e especialidades económicas da Universidade estatal de Moldavia.
Desde 1964, a universidade xa crece enormemente, producendo 66.000 especialistas e converténdose en unha importante centro da educación, científico e cultural.
Éibar
miniatura|300px|Éibar, vista parcial.
Éibar ou Eibar , é un municipio de Guipúscoa, pertencente á comarca de Debabarrena no País Vasco. Ten unha extensión de 22 km² e, segundo o INE, o 1 de xaneiro de 2006 tiña 27.530 habitantes, cunha densidade poboacional de 1.121 hab/km².
O seu escudo de armas é unha cruz de Santo André en goles sobre un campo de ouro. Na bordura a lenda Eibar'ko hiri guziz eredugarria. Rodeándoo, unha rama de carballo e outra de loureiro.
A bandeira é o escudo sobre fondo branco.
Toponimia
En 1346 Afonso XI de Castela fundou a vila co nome de Villanueva de San Andrés ao que enseguida se engadiu de Heybar. Xa en documentos de 1493 e 1494 figuran os nomes de Ehibar e Heybar. Como Gregorio de Mújica indica nas súas obras, o topónimo coñeceu diferentes formas e ningunha excluíu as demais. Así pois á Cidade Armeira coñecéuselle como Villanueva de San Andrés de Heybar, Heibar, Eybar e Heivar. Hoxe en día utilízanse a forma Eibar (oficial).
Xeografía
Limita ao norte con Markina-Xemein (Biscaia), ao sur con Elgeta e Bergara, ao leste con Elgoibar e Soraluze e ao oeste con Mallabia, Ermua e Zaldibar que pertencen a Biscaia.
Transportes
Como toda a comarca do Debabarrena, Éibar esta excelentemente comunicada. A estrada nacional N-634 atravesa a cidade uníndoa con Donostia e Bilbao. En paralelo á nacional esta a autoestrada AP-8 con dúas saídas en cadanseu extremo do núcleo urbano (unha delas xa en Biscaia) e no barrio de Malzaga a AP-8 únese coa AP-1 que enlaza con Vitoria. Unha rede de estradas provinciais e locais unen Éibar cos diferentes aldeas e comarcas que a rodean.
Éibar carece de aeroportos, pero os de Bilbao, Donostia e Vitoria áchanse a aproximadamente unha hora. Tampouco ten porto, pero o próximo porto de Bilbao ten conexións con Portsmouth en Inglaterra.
Demografía
A comezos do século XX Éibar tiña 6.583 habitantes. Nos primeiros anos dese século tivo un incremento relevante chegando á República con 15.000 habitantes. A incidencia da guerra civil fixo que minguase o número de persoas empadroadas na aldea pero o posterior desenvolvemento industrial deu un impulso moi importante á poboación. Durante as décadas de 1960 e 1970 chegouse a alcanzar a cifra de 40.000 habitantes. A grave crise industrial que se iniciou en 1973 fixo que moitas fábricas pechasen as súas portas e outras se trasladaran a outros municipios bucando mellores solos para a construción das instalcións. Isto deu orixe a un declive poboacional, que apoiado en políticas de redución da densidade poboacional da continuidade urbana Éibar Ermua deu lugar a unha perdida progresiva de habitantes establecéndose a inicios do século XXI por baixo dos 30.000.
Éibar social
A industria e o traballo sempre foron conceptos que encheron de orgullo aos habitantes de Éibar, e esa industria foi, historicamente, a da fabricación de armas. É por iso polo que se lle coñece como a "Cidade Armeira".
O primeiro documento escrito que fai referencia á industria armeira eibarresa é unha petición de tres lombardas fechada en 1481. O museo da industria armera, que se estenderá ao resto das producións eibarresas, mostra a historia industrial de Éibar e da súa comarca. Desde a produción gremial ás instalacións das Reais Fábricas de Armas na veciña localidade de Placencia das Armas ata a revolución industrial de principios do século XX co seu auxe e declive que conformaron o sentir e a idiosincrasia das xentes da hoxe cidade.
San Millán de los Caballeros
San Millán de los Caballeros é un concello español da provincia de León (Castela e León). A súa poboación é de 187 habitantes (INE 2011).
Éibar
Éibar social
O traballo industrial, primeiro nas ferrarías e posteriormente nos talleres gremiais foi, desde sempre, a base económica de Éibar. O traballo, co seu compoñente social, conformou un carácter singular nos seus habitantes. Unha copla canta:
Churra
250px|miniatura|Igrexa da Virxe da Encarnación. Churra é unha pedanía do concello de Murcia, na Rexión de Murcia, que conta con Xunta Municipal. Atópase a 3,5 km de Murcia e sitúase a unha altitude media de 57 metros sobre o nivel do mar.
Éibar
Éibar social
A convivencia dos talleres coas vivendas, ata instalados nelas, permitiu a socialización das diferentes tarefas que compoñían un produto e a relación igualitaria entre quen as realizaban. Esta forma de ver o traballo, ligada á artesanía e polo tanto ao coidado posto na fabricación realizada, foi a que determinou, xa antes da aparición dos movementos obreiros e o pensamento marxista un espírito liberal, libertario, que quedou patente nas guerras Carlistas nas que Éibar sempre estivo no bando liberal e máis tarde no arraigo das ideas socialista que chegaron a tal extremo que permitiron, logo dunha dura folga, a creación da primeira cooperativa industrial do país, a cooperativa Alfa.
Churra
Xeografía
Ten unha extensión de 5,6 km². Limita ao norte co concello de Molina de Segura e coas pedanías de Cabezo de Torres ao leste, El Puntal ao oeste e Santiago y Zaraiche ao sur.
Éibar
Éibar social
A industria armeira, desde as lombardas fabricadas nas ferrerías pasando polas armas de abancarga e chave de faísca ata a que utilizan a cartuchería de retropropulsión pasaron por épocas de esplendor e de declive. Armeiros eibarreses foron trasladados ás fábricas de armas de Oviedo e Trubia, levando alí o facer eibarrés, cando quedo patente os aspectos negativos de manter a produción armera preto das fronteiras, á vez que se lanzaron, cos escasos recursos que dispoñían, á produción da últimas tecnoloxías estranxeiras mediante o método de copia e mellora que lograron servir de base para unha produción moderna e competitiva. As crises do sector armeiro serviron para impulsar as aventuras noutros ramos da industria, delas, e do espírito emprendedor, naceu a diversificación industrial que logrou que dos talleres eibarreses saísen desde un tiracroios ata un subfusil, ou desde unha máquina de coser a unha motocicleta.
Churra
Demografía
Contaba en 2014 cunha poboación de 7.066 habitantes, agrupados en varios núcleos de poboación, sendo os principais: Churra, El Castellar, a Senda de Granada e Torre Alcayna.
O Corno de Insua, Insua, Ortigueira
O Corno de Insua é un lugar da parroquia de Insua no concello coruñés de Ortigueira na comarca do Ortegal. Tiña 8 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 4 homes e 4 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 9 habitantes.
Éibar
Éibar social
É moi famosa porque tivo a fábrica de motos Lambretta e as de bicicletas Orbea, BH e G.A.C.. Tamén foi importante a fabricación de máquinas de coser (Alfa, empresa pionera no movemento cooperativista. Aínda que xa pecharon as fábricas de armas curtas (non esquezamos a STAR, Bonifacio Echeverría S.A. onde se fabricaban armas que se exportaban a todo o mundo), que é o que lle dá o seu alcuño, mantéñense numerosos pequenos talleres de escopetas. Existe un Probadero de Armas único en España e un dos 3 que existen en Europa.
Churra
Historia
Foi fundada durante a dominación islámica ao redor do século IX e, desde entón a súa historia estivo sempre moi ligada á de Murcia, converténdose en pedanía desta no século XVIII. Na pedanía pódense atopar algúns vestixios da súa historia, como poden ser as canles de rega Nova e Vella e a Casa Torre Alcayna.
Recentemente incrementou a súa superficie construída coa creación de modernas urbanizacions e, sobre todo, coa construción dos centros comerciais Thader e Nueva Condomina, así como o novo estadio de fútbol do Real Murcia chamado tamén Nueva Condomina.
Éibar
Éibar social
Destaca polas súas producións de máquina-ferramenta, efecto da revolución industrial dos séculos XIX e XX, sobre todo, a partir da Guerra Civil española (1936-1939). Foi pioneira no País Vasco na instalación de escaleiras mecánicas á intemperie, na rúa, para facilitar os accesos aos barrios altos.
A infraestrutura educativa, ampla a todos os niveis, destaca pola unha escola de enxeñería pertencente á Universidade do País Vasco e a escola de formación profesional, pioneira en España, coñecida como "Escola de Armería".
O urbanismo eibarrés, moi atípico, onde se mesturaban as industrias e as vivendas, dicíase Eibar é un taller, está dando paso a un cambio arquitectónico nos últimos anos; pasando dun centro urbano repleto de pequenos "talleres" (empresas) nos soportais a un novo Éibar cun centro aberto a todas as esquinas do pobo. Accesible coa vista e cun curto paseo. A cidade humanízase e pon no seu epicentro ao eibarrés: para goce do seu centro urbano, que se converte en peonil os fins de semana. A cidade mostra unha colección de estatuas conmemorativas de actividades e costumes típicos; a saber: a recepción dos dulzaineros na estación do tren, uns nenos indo bendicir as tortas de San Brais fronte á igrexa parroquial de Santo André e un traballador recollendo auga na clásica fonte de Urquizu. miniatura|300px|Praza de Untzaga e concello.
Así o recolle textualmente o libro da Monografía histórica de Eibar escrita por Gregorio Mújica a principios do século XX. O sentir progresista dos eibarreses propiciou que as ideas socialistas arraigaran nas súas xentes, xa desde principios do século XX, a presenza do PSOE foi moi importante polo que se pode considerar a Éibar como a capital histórica do socialismo vasco.
Hidrografía
O río Ego é o principal río do municipio, aínda que é certo que polos seus terreos pasa o río Deva pero é tan escasa a súa presenza que carece de importancia para o municipio. O Ego desemboca no Deva en Maltzaga, xa no límite municipal. Os afluentes o Ego, que baixan dos montes que rodean a cidade, son pequenos regatos que forman estreitos vales ascendentes polas ladeiras. Os afluentes o Ego máis importantes son o Txonta, o Matxaria, o Unbe, o Abontxa etc.
Todos os ríos están moi afectados polo desenvolvemento da cidade que modificou as súas canles e as súas augas. Unicamente nas súas concas altas pódese atopar algún resto da súa primitiva riqueza biolóxica. As canles foron cubertas polas edificacións, tanto industriais como urbanas e as súas augas víronse moi afectadas pola contaminación fecal e industrial. Estase procedendo á implantación de colectores de recolleita de augas negras e industriais para o seu posterior tratamento así como a descubrir as canles na medida do posible.
Orografía
Éibar está rodeada de montes de escasa altura que a encerran nun val profundo. Destacan cumes como Urko(791 m) e Kalamua (768 m), polo norte, e Galdaramiño e Egoarbitza (730 m) polo sur. Ao leste, sobre a desembocadura do Ego no Deva levántase o Karakate (749 m) enfrontado a Arrate.
Ultreya
Ultreya pode referirse a:
Éibar
Orografía
Os montes están cubertos de bosque, na súa maioría dedicados á explotación forestal de piñeiro insignis pero aínda quedan algunhas manchas da vexetación autóctona de carballos, faias, bidueiro, combinados con campas dedicadas ao pasto.
Os Campos, Insua, Ortigueira
Os Campos é un lugar da parroquia de Insua no concello coruñés de Ortigueira na comarca do Ortegal. Tiña 5 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 2 homes e 3 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 7 habitantes.
Éibar
Orografía
A natureza dos terreos é de calcaria e margas areniscas cun clima moi chuvioso e de temperaturas agradables.
Economía
O sector primario, centrado nos barrios rurais, está representado por explotacións familiares nas típicas casas rurais vascas, os casaríos ou baserris. Estas explotacións agrícolas e gandeiras combínanse co traballo nas fábricas polo que teñen un carácter secundario na economía. Os seus produtos destínanse ao consumo propio e ao comercio nos mercados da comarca. É relevante a explotación forestal centrada no piñeiro que colonizou as antigas campas de pasto e hortas ao ter máis peso o traballo industrial que o agrícola.
O sector secundario (que a fixo coñecida como a cidade armeira pola súa importante industria de armas) desenvolveu sempre unha grande actividade industrial centrada na manufactura metálica. Os seus polígonos industriais, onde agora se recollen os talleres que noutro tempo estaban esparexidos por todo o municipio, albergan industrias de todo tipo. Destacan a máquina ferramenta, a fabricación de escopetas, a auxiliar do automóbil, máquinas de coser, bicicletas, microfusión de precisión e un longo etcétera consecuencia do dinamismo eibarrés cristalizado en empresas como Orbea, Lambretta, Alfa, BH, STAR. Entre as actividades industriais é de destacar a artesanía do damasquinado que se produciu tradicionalmente na cidade. Esta actividade artesá foi combinada coa armera convertendo algunhas armas en verdadeiras xoias ricamente decoradas con fío de ouro. Moitas empresas eibarresas instaláronse logo noutros municipios tanto das comarcas próximas como máis afastadas.
Canto ao sector de servizos, Éibar é a cabeza de comarca de Debabarrena e principal cidade entre as dúas capitais vascas estando equidistante de ambas. Isto fai que o sector servizos estea moi desenvolvido. Nela céntranse os servizos comarcais de todo tipo, educación, sanidade, bancarios, comercio etc. A actividade industrial tamén conta cos seus servizos na cidade. O centro de investigación ou a corporación comarcal teñen a súa sede nela. O comercio destaca pola presenza de grandes almacéns e de moitas tendas de calidade do mesmo xeito que a restauración. En Éibar localízase a única tenda de El Corte Inglés da provincia de Guipúscoa; anteriormente era Galerías Preciados. Os pequenos comerciantes, para mellorar a súa posición, crearon a asociación |Eibar Centro Comercial Abierto.
O 18 de xaneiro de 2007 inaugurouse o Museo dedicado á industria armeira no último piso de Portalea.
Historia
Os xacementos prehistóricos achados na zonas de Kalamua e Akondia xunto coa estación megalítica de Placencia-Elosua que cobre o cordal entre Karakate e Irukurutzeta, que antigamente se chamaba Mazelaegi, testemuñan a presenza humana na zona onde se atopa Éibar en tempos Enolíticos, sobre o III milenio antes de Cristo.
O val do Deva foi territorio caristio á chegada dos romanos á península (o éuscaro falado neste lugar é a variante biscaíña que coincide, aproximadamente, coa ocupación territorial dos Caristios). Os romanos englobaron o baixo Deva no conventus de Clunia. Esta estrutura política perdurou a través da historia ata as modificacións introducidas no tempo dos visigodos, no que toda a área recibiu o nome de Cantabria; a industria armeira recibía o nome de Reais Fábricas de Armas de Cantabria.
A situación das comarcas do Deva como límite territorial co Señorío de Biscaia deu o nome á zona de Marquina facendo referencia á característica de marca que exercía a zona. O territorio que comprendía os actuais municipios de Placencia das Armas e Elgóibar era coñecido como Marquina de Yuso mentres que o val do Ego como Marquina de Suso tal como en 1335 o Dicionario Histórico Xeográfico de Guipúscoa sinala cando indicaba que Éibar era na súa orixe un elizate sito no val de Marquina de suso e que tiña o concepto de mosteiro; e por isto chamábaselle "mosteiro de Santo André''.
Nas diversas disputas territoriais entre os reinos de Navarra e Castela en 1179 realízase un tratado de paz no cal queda incluída a zona de Marquina do val do baixo Deva en Durangaldea, así di:
No ano 1200 o rei castelán Afonso VIII adquire o control de Durangaldea e integra esta parte en Guipúscoa, mentres que o resto o cede ao Señor de Biscaia Diego López de Haro. O val do Deva queda dominado polos señores locais como os Unzueta de Éibar, Olaso de Elgóibar ou Guebara de Oñate.
As primeiras noticias que hai sobre Éibar datan do ano 1193 e fan referencia á casa dos señores de Unzueta relacionada co bando oñacino na contenda de bandos. En 1267 faise referencia á cesión do padroado da parroquia aos señores de Olaso da veciña localidade de Elgóibar por parte do rei Afonso X o Sabio.
Idade Media e Moderna
O rei Afonso XI de Castela outorgou á vila de Éibar foro de constitución o 5 de febreiro de 1346 co nome de Villanueva de San Andrés de Heybar, no entanto, para entón xa existía unha realidade social asentada en torno á igrexa de Santo André. A concesión da carta puebla viría modificar este núcleo de poboación que en diante se sometería a unha planificación individualizándoa da súa contorna e organizándoa en casas e rúas (Barrenkale, Elgetakale e Somera ou de Txurio). Con este proceso de urbanización vaise creando un novo modelo xurídico autónomo no que os seus poboadores podían exercer libremente as súas actividades e organizar o seu concello á marxe do poder feudal.
Idade Contemporánea
As algaradas populares de 1766, coñecidas como Matxinada, debidas á carestía dos cereais e doutros artigos de primeira necesidade, afectaron a Éibar e a súa contorna. Uns anos máis tarde, en 1794, as tropas francesas arrasaron a cidade. Foi incendiada a Casa Consistorial, as escolas e parte da Igrexa, ademais do derrube de 116 casas de distintos barrios e do arrabalde.
As guerras carlistas deixaron tamén a súa pegada nunha poboación fundamentalmente liberal que a finais do século XIX, o 6 de agosto de 1897, vive a súa primeira folga por motivos laborais na fábrica que fornecía revólveres e escopetas á Casa Quintana e Irmáns en México. Esta folga serviu de xerme para que o socialismo arraigase en Éibar.
Paralelamente, foise estendendo un sentimento cooperativo, herdeiro do espírito gremial e de sociedade de épocas pasadas. Malia existir a finais do século XIX algúns intentos bastante serios, é a raíz dunha das folgas máis longas e duras de 1920 cando se funda Alfa como cooperativa obreira, impulsada pola UGT, materializándose así gran parte dos obxectivos suscitados en devandita folga. Esta primeira época do século XX foi de grandes dificultades debido ás flutuacións dos mercados internacionais e ao control no comercio de armas, principal industria do momento. No entanto, os logros sociais son importantes: o Sanatorio Antituberculoso, o Pavillón de Convalecentes, a Colonia de Arrate, os Centros Obreiros, as Bibliotecas e a Escola de Armería onde se formaron os alumnos que farán posible a transformación da industria de Éibar, apartándoa da súa dedicación exclusiva á produción de armas e converténdoa nunha industria aberta aos produtos manufacturados da industria lixeira metalúrxica. dereita|miniatura|250px|Fonte de Ibarrecruz.
A madrugada do martes 14 de abril de 1931, ás seis e media da mañá, a corporación municipal recentemente elixida nas eleccións do domingo (10 concelleiros socialistas, 8 republicanos e 1 do PNV) proclamou en Éibar a Segunda República. A bandeira tricolor foi izada polo concelleiro máis novo da recentemente elixida corporación, Mateo Careaga, que era militante de Acción Republicana. Non foi ata as cinco daquela tarde cando outras cidades españolas seguiron o exemplo de Éibar. Este feito supoñía unha profunda transformación da distribución do poder xa que por primeira vez accederon a el as clases medias e os traballadores. Cando se confirmou a proclamación da República en Barcelona, o pobo concentrouse fronte ao Concello para retirar a placa co nome de Praza de Afonso XIII e colocar a nova placa de Praza da República, improvisada en cartón.
O escritor Toribio Echeverría describe a proclamación da Segunda República en Éibar desta forma:
O 3 de maio a acción da proclamación republicana que convertera a Éibar no punto de partida para o resto do Estado serviu para que se oficializase, coa asistencia de importantes personalidades políticas, sociais e culturais, o cambio do título de vila polo de Moi Exemplar Cidade.
A revolución de outubro de 1934 tivo grande incidencia na cidade. A traxectoria progresista dos seus habitantes, reflectida nos resultados das urnas, levaron a que o día 5 de outubro saísen ás rúas eibarresas máis de 400 cidadáns co obxectivo de facerse co control da cidade. Nos disturbios houbo 7 mortos (4 insurrectos, 1 paisano, 1 garda de asalto e o industrial carlista Carlos Larrañaga). Foron detidas máis de 300 persoas das rúas, das que 172 se enfrontaron a un consello de guerra en 1936.
A etapa republicana finalizou o 26 de abril de 1937 cando as tropas alzadas ao mando do xeneral Mola entraron na cidade logo de numerosos bombardeos que arrasaron gran parte do casco urbano e deixaron varios centenares de mortos.
Coa destrución da guerra e o incendio cambiou a fisonomía de Éibar. O 8 de outubro de 1940, a Dirección Xeral de Rexións Devastadas aprobou o proxecto de urbanización, onde se incluía a cobertura do río Ego para aproveitar en maior medida o chan e a construción da Praza do Mercado.
Malia as dificultades, Éibar adáptase aos novos tempos e diversifica a súa industria (bicicletas, ciclomotores, pezas para automóbiles, aparellos de uso doméstico...), ao que hai que engadir un potente fenómeno de inmigración, atraído por esta puxante actividade industrial, que fai medrar a súa poboación ata un 100% nos anos 60. A situación de desenvolvemento industrial toca fondo nos anos 1982-1983. A crise do petróleo, o cambio de sistema político, o proteccionismo industrial co que contaban algunhas empresas e a falta de novas tecnoloxías provocan unha crise da que hoxe se aprecia unha notable recuperación en diversos sectores como a automoción, máquina ferramenta e as industrias de transformación, pervivindo xunto a elas outras artesanais que entroncan co pasado máis afastado da historia da cidade, como a elaboración de escopetas finas de caza e o damasquiñado.
Irmandamentos
A vila de Éibar está irmandada coas seguintes poboacións:
Casas Novas, O Allo, Zas
Casas Novas é un lugar da parroquia do Allo no concello coruñés de Zas na comarca da Terra de Soneira. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres).
Praia de Santa Cristina
O paseo marítimo e a zona próxima á praia é un lugar de locais hostalaría.
Domloup
Domloup (en Domloup, e en galó: Donlô) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Xosé Manuel Castro
Traxectoria
Fai un traballo escultórico ligado ó oficio de canteiro. Na súa obra converte a pedra nun obxecto conceptual máis alá da súa iconografía. Así, a pedra, é traballada de maneira intensa e variada. Nos seus traballo reflíctese unha paixón pechada na pedra, tal como vía Mircea Eliade no caso das antigas culturas líticas.
Roberto Martínez
Roberto Martínez Montoliú, nado en Balaguer (Lleida) o 13 de xullo de 1973 é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol español. Xogaba de centrocampista defensivo e foi adestrador da selección belga entre 2016 e 2022 e dende 2023 adestra a Portugal.
Simon Bendall
Simon Bendall, nado en 1937 e finado o 26 de xullo de 2019, foi un numismático inglés considerado unha autoridade na moeda bizantina.
Bendall é autor da primeira obra de referencia acerca das cuñaxes do Imperio de Trebisonda.
Tomás María Mosquera García
Traxectoria
Afiliado ao Partido Liberal, despois da Revolución de 1868 foi deputado por Ourense nas Cortes (1869 e 1871). Ministro de Ultramar entre decembro de 1872 e febreiro de 1873 ocupou, en 1874, a carteira de Fomento. Logo da restauración borbónica en España, foi senador pola provincia de Ourense (1881) e foi nomeado Senador vitalicio en 1883 e Vicepresidente do Senado.
Simon Bendall
Traxectoria
Simon Bendall comezou a súa colección de moedas na súa adolescencia, en 1953, logo de atopar unha moeda romana, e ese foi o comezo dunha vida académica dedicada ao estudo e á investigación sobre a moeda antiga.
Tras cursar a educación primaria e a secundaria no Cheltenham College (1945-1956), en Gloucestershire, cumpriu o seu servizo militar na Artillaría Real (1956-1958), unha parte del en Dortmund, Alemaña, e despois realizou os seus estudos superiores no Instituto de Arqueoloxía da Universidade de Londres (1962-1965) ao mesmo tempo que traballaba no departamento de numismática da compañía Spink & Son (1959-1965).
Logo deste período, Bendall traballou como especialista en diversos comercios deste xénero, como A. H. Baldwin (1967-1987), en Londres, e Numismatic Fine Arts, nos Ánxeles (1987-1988), e en 1998 foi o responsable do catálogo da primeira venda de moedas bizantinas de ouro da colección Nelson Bunker Hunt, para a casa de poxas Sotheby’s, de Nova York. Finalmente, na década de 2000 reincorporouse a Spink & Son en Londres, desde 2006 ata a súa xubilación en 2010.
Lagarteiro das torres
O lagarteiro das torres ou peneireiro das torres (Falco naumanni) e un falcón pequeno semellante ó lagarteiro común (Falco tinnunculus).
Simon Bendall
Traxectoria
Entre outros recoñecementos por parte de entidades académicas e asociativas do seu sector, Bendall foi elixido membro da Sociedade de Anticuarios de Londres, en 1985, e tamén membro honorario da Société française de numismatique en 1996 e da Royal Numismatic Society en 2010.
Lagarteiro das torres
Descrición
Miden entre 29 e 32 cm de lonxitude, algo menos có lagarteiro común, do que os diferencian tamén as unllas moi claras, abrancazadas. A envergadura das alas vai dos 58 ós 72 cm. A cola ten aspecto de cuña, é máis clara por debaixo cá do lagarteiro común e acaba cunha beira branca relativamente ancha. O debuxo da parte inferior do corpo ten máis tendencia a estar formado por puntos ou aneis có da especie irmá. Os machos teñen a parte superior das alas castaña avermellada, sen manchas escuras. A cabeza dos machos e de cor gris lousa. Amosan unha banda da mesma cor que vai pola parte superior das alas ata as remeiras secundarias, que falta nos machos do lagarteiro común. miniatura|300px|esquerda|Femia voando distínguense as unllas claras. Os falcóns das torres xoves non amosan esta banda nas alas, e son, coma as femias, moi semellantes ó lagarteiro común, do que se diferencian polas parte inferior das plumas remeiras e primarias. Malia o parecido físico as diferenzas de distribución e de voz das dúas especies son claras. O seu peso vai dos 130 ós 200 g. As femias son pouco meirandes e pesadas cós machos. Coma tódalas aves que crían en colonias son moi ruidosos. Os seus berros, penetrantes e que resoan, non recordan moitas veces os dunha ave de rapina.
Distribución xeográfica
Os seus territorios de cría están na zona paleártica, en xeral, entre os 30° e 50° norte. No oeste aparecen dende Marrocos e a costa atlántica de Portugal, dende onde se proxectan nunha faixa relativamente estreita cara ó leste. Aparecen con poboacións moi flutuantes no Magreb, Portugal e España, no sur de Francia e Italia central e do sur, incluíndo as grandes illas italianas. Dende os Balcáns a súa área distribución proxéctase ata Ucraína e a Rusia europea. Crían tamén en Grecia e algunhas das illas gregas meirandes, en Turquía e nalgúns dos seus países veciños do Mediterráneo leste. En Asia a área de cría proxéctase cara ó leste ata Mongolia e algo máis ó sur ata China central. Dentro deste territorio amplo faltan nas montañas moi altas, aínda que colonizan elevacións ata os 3000 m. de altura como na área do lago Sevan en Armenia, e nos desertos. O límite meridional da súa zona de reprodución está situado no norte de Iraq, Irán e Afganistán. As poboacións asiáticas están suxeitas tamén a fortes oscilacións.
Bascuas
Como apelido pode referirse a Edelmiro Bascuas.
Simon Bendall
Traxectoria
A súa colección de moeda bizantina foi roubada no seu domicilio londiniense en febreiro de 2018. Pola súa banda, a súa biblioteca especializada foi vendida en poxa pública pola compañía Bartolami Fine Arts, de Londres, en abril de 2020.
Publicacións
Bendall publicou un bo número de monografías acerca dos pesos e das moedas do Imperio Bizantino, así como máis de 200 artigos sobre numismática, historia militar e xoiaría. Esta é unha escolma das súas obras máis representativas:
Lagarteiro das torres
Hábitat
Son aves de paisaxes abertas, secas cálidas e con presas abundantes, coma estepas ou semidesertos. Viven tamén en terras agrícolas de cultivo extensivo que lles ofrezan boas condicións para crías e alimento dabondo. Evitan os desertos, nos que so ocupan as súas beiras e os bosques, así como as zonas acuáticas. Nas áreas de invernada procura o mesmo tipo de territorios. Coma outras aves de rapina atópanse a miúdo preto das zonas onde se está a producir un incendio, para aproveitar a presenza de presas que escapan das chamas.
Aínda que máis das colonias están situadas en puntos solitarios e faltos case totalmente de presenza humana no foxen sempre dos homes, e poden establecer colonias en zonas habitadas onde sexan tolerados, mesmo en cidades grandes coma no caso de Sevilla, onde algunhas ducias de parellas crían na catedral.
Comportamento
Son aves moi sociais, ás que é raro ver solitarias. Viven en xeral en colonias e van de caza xuntas. Antes de sufriren unha forte redución das súas poboacións, colonias con centos de parellas reprodutoras e sociedades dalgúns miles de individuos non eran excepcionais. O seu ritmo diario está marcado por un inicio da actividade non moi cedo, unha pausa ó mediodía e a continuación dos voos de caza ata ben entrado o lusco fusco. En ocasións, en especial cando a presenza de fontes artificiais de luz atraen nubes de insectos poden seguir actívoas nas primeiras horas da noite. O seu voo e menos apurado có do lagarteiro común. Aproveitan frecuentemente as correntes de aire ascendente que soben á carón de acantilados e edificios altos para permaneceren estáticos no aire, movendo continuamente a cola para compensarse.
Defenden fronte ós competidores á área máis inmediata ó niño, sen chegaren nunca á agresión física. Os inimigos potenciais, coma córvidos e outras aves de rapina, que entran nas colonias de cría, son rodeados en voo por varias aves aínda que os ataques non son moi intensos. Mesmo perante a presenza humana amósanse máis axiña pasivos, permitindo grandes aproximacións.
Kosmos 257
Kosmos 257 (Космос 257 en ruso), tamén denominado DS-P1-Yu Nº 17, foi un satélite artificial soviético lanzado o 3 de decembro de 1968 mediante un foguete Kosmos 2I desde o cosmódromo de Plesetsk.
Lagarteiro das torres
Reprodución
miniatura|Parella apareándose. miniatura|Ovos. Forman case sempre colonias de cría. Os niños individuais dentro das colonias están separados por menos de 2 metros. Como se mencionou as antigas grandes colonias son hoxe moi raras. Ó xeito de tódolos falcóns non constrúen un niño, polo que dependen para reproducirse de atopar lugares axeitados, en xeral furados, máis ou menos pechados, ou repisas en árbores, acantilados e edificios. En ocasións aproveitan niños arbóreos doutras aves e mesmo niños artificiais. Non aportan ningún material ó niño, limitándose a limpar o sitio escollido e, se é posible, a escalar para formar unha pequena depresión.
Serra da Cadeira
A serra da Cadeira é unha serra pertencente ás serras orientais de Galiza que está localizada ao leste do río Masma, entre o val de Lourenzá e mais o val do río Eo.
Lagarteiro das torres
Reprodución
Os lagarteiros das torres forman as parellas despois de volveren da viaxe migratoria, chegando ós territorios de reprodución os machos comezan a facer voos de exhibición preto da área do futuro niño. Os voos, caracterizados por xiros do corpo de case 180º que fan que os machos voen curtos períodos co lombo cara ó chan, intensifícanse cando chegan as femias. Nesta fase os machos ofrecen tamén alimentos ás femias, que os reciben e marchan con eles voando.
Kosmos 257
Características
Kosmos 257 foi o décimo sétimo membro da serie de satélites DS-P1-Yu e o décimo sexto lanzado con éxito tralo fracaso do lanzamento do segundo membro da serie. Estaba adicado a servir como obxectivo para as probas antisatélites e antimísiles soviéticas.
Martin Schmitt
Martin Schmitt, nado o 29 de xaneiro de 1978 en Villingen-Schwenningen, é un saltador de esquí alemán.
Serra da Cadeira
O punto de maior altitude é Cerrochao, a 778 metros sobre o nivel do mar.
Lagarteiro das torres
Reprodución
As parellas son monógamas e estacionais, aínda que se observaron casos de polixinia. Por ben que maduren sexualmente no primeiro ano de vida, poucas veces o fan antes de cumpriren os dous anos. A maioría dos xoves de primeiro ano pasan o verán nos cuarteis de inverno e os machos novos que volven axudan ás veces a alimentar ós polos das parellas reprodutoras. Poñen entre 3 e 6 ovos, as máis das veces 4 ou 5, que son castaños claros con manchas pardas avermelladas e miden uns 35 x 28 mm. Os dous sexos chocan os ovos, por ben que polas noites se encargan case exclusivamente as femias. Os polos tardan uns 28 días en saíren do ovo e son mantidos e coidados polos dous proxenitores. O tempo de permanencia no niño varía rexionalmente, e parece depender moito das condicións climáticas e da abundancia de alimento: pode ser de menos de 30 días ou de case 40. O tempo de permanencia na colonia dos lagarteiros novos é moi curto, e estes espállanse de seguida en tódalas direccións, a miúdo cara ó norte antes de marcharen a África. En Europa as segundas postas son excepcionais, pero danse noutras rexións.
Martin Schmitt
Carreira
Medrou en Tannheim, na Selva Negra. Comezou a súa carreira competitiva no club de esquí de Furtwangen, practicando esquí de fondo e salto de esquí, seguindo o camiño do seu irmán, Thorsten, especializándose en salto de esquí; o seu primeiro éxito internacional chegoulle en 1997 ó conseguir o bronce nos Campionatos de Esquí Nórdico en Trondheim. A tempada seguinte, gañou a prata en trampolín grande por equipos nas Olimpiadas de Nagano.
En 1998/99 Schmitt gañou a Copa do Mundo por equipos e triunfou nos Campionatos de Esquí Nórdico de 1999 en Ramsauó gañar no trampolín grande tanto individual como por equipos.winning the individual and team large hill events. Gañou a Copa do Mundo en 1999 e en 2000.
Lagarteiro das torres
Conduta migratoria
Máis dos lagarteiros das torres son migradores de longa distancia que pasan o inverno en África ó sur do Sáhara. Os exemplares europeos e os de Asia central voan cara a eses territorios, e só algúns machos máis vellos tentan pasa-lo inverno no sur de España, Marrocos, sur dos Balcáns e de Anatolia. Durante o inverno levan unha vida nómade, e a súa presenza nunha zona precisa está moi determinada pola abundancia de grandes insectos. Aínda así a súa conduta migratoria e a distribución exacta no inverno son pouco coñecidas. En 2007 ornitólogos franceses descubriron no Senegal unha área de descanso na que se xuntaban uns 28 600 exemplares. A viaxe migratoria comeza xa en xuño con voos sen dirección precisa, o que non permite saber o momento exacto da partida para a viaxe definitiva. Probablemente atravesan o Mediterráneo e o Sáhara sen escalas e a grande altura, porque non adoitan detectarse nos puntos habituais de paso do Bósforo e Xibraltar. Téñense comprobado voos sen escalas de máis de 2000 km. A mediados de outubro están xa nas áreas de invernada, e comezan os voos de regreso en xaneiro. A mediados de febreiro chegan ó norte de África os que estarán no sur de Europa en marzo.
Martin Schmitt
Carreira
Na tempada 2000/2001 rematou segundo na Copa do Mundo detrás de Adam Małysz. Nos Campionatos de Esquí Nórdico de 2001 en Lahti gañou as competicións en trampolín grande, tanto individual como por equipos e levou prata en trampolín curto individual e bronce por equipos, converténdose no primeiro saltador de esquí en levar catro medallas nuns Campionatos de Esquí Nórdico.
Lagarteiro das torres
Situación, ameazas e dinámica das poboacións
As poboacións da especie sufriron unha forte redución en Europa dende os anos 1960. A catástrofe iniciada neses anos en Centroeuropa, repetiuse en España nos anos 1980. Se en 1960 se calculaba que había unhas 100.000 parellas reprodutoras. Na actualidade os seus números cífranse nunhas 10.000. A nivel mundial crese que as súas poboacións supoñen só entre un 10 e un 15 % das dos anos 1950. A tendencia parece estarse invertendo, porén, nalgúns países: en España as poboacións parecen estabilizarse, en Grecia e Macedonia do Norte apareceron unha cantidade apreciable de parellas reprodutoras. Onde a especie parece amosar un aumento máis destacado é en Italia. A poboación actual en Europa calcúlase nunhas 20000–35000 parellas reprodutoras. A situación da especie e cualificada pola IUCN como VU (= vulnerable).