cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Avelino Díaz
Traxectoria
Ante as escasas expectativas de progreso, e probablemente para evitar ser recrutado para as campañas de Marrocos, en 1920 decidiu emigrar de novo, esta vez a Cuba. O traballo era tan inclemente que deixou a illa en breve. En 1921, un ano despois, viaxou de novo a Buenos Aires, onde se estableceu de forma definitiva. Pasou alí o resto da súa vida, agás por viaxes esporádicas de traballo a Montevideo.
Os primeiros anos na segunda estadía bonaerense foron de penuria económica. Desempeñou os máis humildes traballos, pero cun afinco e honradez louvados por quen o coñeceron. Conseguiu finalmente estabilidade como contable e inspector de control de calidade da central leiteira bonaerense La Martona, en que se xubilou en 1965.
Casou con Felisa Iduriaga, de orixe navarra, e tiveron catro fillos, Avelino (1927-1975), Armando (1932), Alfredo (1936) e Alberto (1940), nun fogar do que sempre se sentiu orgulloso.
Segundo deixou escrito, comezou a escribir de moi novo, en castelán. Non se interesou por empregar o galego ata que Ramón Suárez Picallo llo suxeriu contra 1925 e comezou a frecuentar os "Céltigos". Os primeiros textos poéticos que se coñecen del publicáronse, de feito, en Céltiga, "revista galega de arte, crítica, literatura e actualidade" en 1926. En 1927 comezou a colaborar en El Despertar Gallego, voceiro da Federación de Sociedades Gallegas Agrarias y Culturales. O ano seguinte foi membro da súa comisión de prensa.
O seu activismo social e cultural xirou en torno da súa implicación persoal na Federación de Sociedades Gallegas Agrarias y Culturales, creada a principios da década de 1920 coa integración de varias decenas de sociedades agrarias e culturais. Unha das entidades que se incorporou á Federación foi, precisamente, a Sociedade do Concello de Meira, fundada en 1924 e animada por el mesmo e varios meiregos emigrados, entre eles, José Benito Abraira. A actividade recreativa e cultural que despregou con esta asociación deulle o sobrenome con que foi coñecido no ámbito,: "o poeta de Meira".
Chegou a acadar unha respectable posición no campo literario da diáspora galega grazas ás colaboracións regulares en prosa e verso nos moitos xornais e revistas das comunidades galegas, como Céltiga, El Despertar Gallego, Galicia, Lugo, Orzán, Alborada, Opinión Gallega, Lar, Aquí, Galicia Emigrante, Aturuxo, Lérez, Vieiros ou Correo de Galicia. Tivo unha participación activa na vida cultural da colectividade galegoporteña: fixo recitais, deu conferencias, traduciu ós amigos, creou pezas para teatro, colaborou con músicos e coros e axudou en audicións de radio.miniatura|dereita|Panteón do Centro Gallego no cemiterio de La Chacarita.
A súa devoción pola poesía estendeuse ó longo de catro décadas de oficio continuado. Publicou un considerable número de poemas de diversa índole, fundamentalmente na prensa. Amais, autoeditou tres libros de poemas:
O seu libro póstumo, 11 poemas a Castelao (1975), é unha homenaxe dupla do Centro Lucense ó labor dos dous galeguistas no 25 aniversario do pasamento do primeiro presidente do Consello de Galiza. Varias pequenas obras teatrais e polo menos 6 poemarios, deixados dispostos en cartafoles, permanecen inéditos.
O activismo político aparece vencellado ó social e cultural. Era un convencido patriota galego, republicano e progresista. En 1930 estaba no grupo que constituíra a sección arxentina da ORGA. Cultivou a compañía e amizade de Ramón Suárez Picallo, Antón Alonso Ríos, Rodolfo Prada, Francisco Regueira e Campos Couceiro. Chegou a dirixir o Galicia da Federación, sucesor de El Despertar Gallego, e un dos máis importantes periódicos da colectividade galegoporteña. En varias ocasións, estivo á fronte de Lugo e de Opinión Gallega. Participou nos consellos de redacción dos tres xornais e doutras publicacións máis esporádicas coma Verba, subtitulada revista oral e mural en galego.
dereita|miniatura|CEIP Poeta Avelino Díaz, Meira.Tralo estalido da guerra civil española formou parte dos Comités de Axuda á España leal e militou dentro da Unión Gallega (1938-1946) no Centro Galego. Derrotada a República, mantívose sempre fiel ós ideais que afianzara desde a súa volta á capital arxentina. Contribuíu de maneira moi destacada ós proxectos do galeguismo da Irmandade Galega. Formou parte da xunta directiva de A Nosa Terra, refundada en 1942, e da comisión de Cultura do Consello de Galiza creada en 1944. Formou parte de varios xurados literarios e musicais do Centro Galego e do Centro Ourensán. Foi membro do Consello de Galiza e do Centro Gallego de Buenos Aires e académico correspondente da Real Academia Galega. O seu nomeamento en 1951 efectuouse por intermediación dos Carré, cos que mantiña correspondencia e lazos de amizade. Envioulle á Real Academia os tres libros autoeditados.
No I Congreso da Emigración Galega, celebrado na capital arxentina en 1956, desempeñou o cargo de secretario.
Case cego, viviu con Alzhéimer os últimos anos da súa vida, sempre ó coidado da súa muller e da familia do seu fillo, Alfredo. Morreu o 29 de marzo de 1971 no sanatorio do Centro Galego.
Foi soterrado no panteón do Centro Gallego, moi cerca de Castelao, a quen o unía un afecto mutuo, e de Ramón Suárez Picallo, quen o animara a escribir en galego. A Nosa Terra e a prensa da colectividade da época fixéronse eco do seu pasamento e do respecto e agarimo merecidamente gañado no seu seo. En Galicia, con Franco aínda vivo, os xornais La Voz de Galicia e El Progreso só recolleron unhas breves liñas do poeta e xornalista.
Felisa, a súa dona, finou en 1984.
Ignacio
dereita|250px|thumb|Martirio de San [[Ignacio de Antioquía]]
Ignacio (pronuncia: iɡˈnaθjo̝, iˈnaθjo̝ ou iˈnasjo̝) é un antropónimo de varón en lingua galega. O seu feminino é Ignacia. Existen varias hipóteses sobre a súa orixe etimolóxica, existindo concordancia en que era un nome existente xa no século I en Antioquía. En galego non se adoita pronunciar o g, respectado por etimoloxía, por este mesmo motivo en portugués adóitase grafar de Inácio. Con todo, non foi un nome común en Galiza; de feito ningunha parroquia ten a Santo Ignacio coma padroeiro.
Etimoloxía
Aínda que non existe claridade respecto da súa etimoloxía, a primeira persoa documentada que usou este nome no século I, foi Ignacio de Antioquía discípulo dos apóstolos Xoán, Pedro e Paulo, polo que se propuxo que a súa orixe sería grega ou canda menos de raíz indoeuropea.
Unha liña etimolóxica sostén que a súa orixe deriva do latín Ignatius, e este da raíz ignis (lume), polo que significaría fogoso ou afervoado. Ignacio < Ignatius < ignis (‘lume’ en latín) < *egni (protoindoeuropeo ou PIE). Compárese o PIE egni co termo sánscrito agni (‘lume, lume cerimonial’), ogni (eslavo antigo, do século IX), e ugnis (‘lume’ en lituano). A segunda parte do nome viría do latín natus (nacer) polo que Ignatius viría a significar nado do lume. Outra etimoloxía dá conta de: Ignacio < Ignatius (latín) < Ignêtes (en grego) ‘innato’ (A. D., H.), tamén ‘nome dos habitantes orixinarios da antiga Rhodas’ (Simmias 11, H.).
Sabino Arana na súa obra póstuma Deun Ixendegi Euzkotarra (Santoral onomástico éuscaro) propón que Ignacio é unha forma castelanizada de Iñaki. Por mor do cambio de nome que adoptou Ignacio de Loiola cuxo nome previo era Íñigo adóitase confundir Iñaki como a versión de Íñigo.
Santoral
Hai diversas entradas no santoral para Santo Ignacio:
Audencia Business School
A Audencia Business School é unha escola de negocios con vocación internacional, con campus propios en París, Nantes e Pequín.
Descrición
Esta institución, fundada en 1900, é unha das máis antigas escolas de negocios do mundo. Imparte unha trintena de programas formativos -entre másters, MBA e formación para altos directivos- que contan coa tripla acreditación internacional de EQUIS, AACSB e AMBA. Defínese como a escola de negocios para Europa e está recoñecida como unha das mellores business school do mundo en formación de directivos.
A escola, cunha rede de 30.000 antigos alumnos en 75 países e un claustro de mestres internacional e plurilingüe, recibe anualmente ao redor de 3.300 estudantes procedentes de 50 nacionalidades. A escola é o compañeiro École nationale de l'aviation civile por un dobre grao de enxeñaría / director.
Distrito de Chitipa
Chitipa é un distrito do Malawi localizado na Rexión Norte. A súa capital é a cidade de Chitipa. Cobre unha área de 4.288 km2 e segundo estimacións do ano 2004 tiña unha poboación de 152.691 habitantes.
Cornelius (músico)
Cornelius (コーネリアス, kooneriasu), de nome real Keigo Oyamada (小山田圭吾),nado o 27 de xaneiro, 1969 en Setagaya, Toquio, é un artista e produtor xaponés, situado na posición 43 dos cens músicos máis importantes do Xapón segundo HMV.
Traxectoria
Oyamada saltou a fama como membro do dúo de pop chamado Flipper’s Guitar, un dos grupos clave da escena de Shibuya-kei de Toquio. Despois da disolución do grupo en 1991, Oyamada púxose o alias de "Cornelius" e embarcouse nunha carreira en solitario.
Numerosos críticos americanos describen o estilo musical do artista como similar a de Beck, a quen recoñece como influencia xunto con The Beach Boys, The Jesus and Mary Chain, Primal Scream e banda brasileira Kassin + 2, xunto moitos outros.
A música de Cornelius podería describirse como experimental e exploratoria, xa que acotío incorpora elementos disonantes harmonicamente xunto a máis sons familiares e "agradables". Esta tensión, ademais da súa práctica de levar nos sons e os samples de cultura de masas, tons electrónicos puros, e os sons da natureza (como no seu álbum Point), levouno a ser categorizado como un "gusto adquirido".
Elixiu o seu pseudónimo en homenaxe ó personaxe do filme O planeta dos simios.
Distrito de Balaka
Balaka é un distrito do Malawi localizado na Rexión do Sur. A súa capital é a cidade de Balaka. Cobre unha área de 2.193 km2 e segundo estimacións do ano 2004 tiña unha poboación de 295.623 habitantes.
The Hours
Co título de The Hours podemos referirnos a:
O Calvario, Ambía, Baños de Molgas
O Calvario é un lugar da parroquia de Ambía no concello ourensán de Baños de Molgas na comarca de Allariz - Maceda. Tiña 1 habitante no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, que era un home. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 1 habitante (1 home).
Monólito
miniatura|250px|O gran [[menhir de Dol-de-Bretagne, Francia.]]
Etimoloxía
O termo monólito é un cultismo calcado do adxectivo latino monolithus, 'constituído por unha soa pedra', a súa vez calcado do grego antigo μονόλιϑος monólithos, formado polo elemento μόνο-, de μόνος mónos, 'un só', e λίθος líthos, 'pedra'. Literalmente 'unha soa pedra'. O termo entrou nas linguas modernas en 1829, a partir do francés monolithe.
Tipos
Utilízase este termo para referirse tanto aos monólitos de orixe natural —un accidente o trazo xeomorfolóxico, similar a unha montaña— como aos realizados polo ser humano, que ou ben os tallou como monumentos, ou ben extraeu boques pétreos das canteiras desde a antigüidade para construílos.
Os monólitos naturais están formados por unha única rocha individual, que a erosión normalmente deixou exposta e que, na súa maioría, é unha rocha metamórfica dura e sólida.
Na cultura popular
A referencia cultural máis coñecida é o estraño monólito negro de orixe extraterrestre do filme 2001: Unha odisea do espazo de Stanley Kubrick, que formaba parte dunha rede informática establecida por unha civilización extraterrestre para realizaren o seguimento dun experimento evolutivo que finalmente culminou na humanidade na Terra.
Por outra parte, na película Stalker, de Andrei Tarkovsky, hai unha importante referencia a un monólito do recinto da planta nuclear de Chernóbil, capaz de realizar os maiores desexos do home.
Jules Barbey d'Aurevilly
miniatura|dereita|150px|Jules Amédée Barbey d'Aurevilly. miniatura|dereita|Casa natal de Jules Barbey d'Aurevilly.
Jules Amédée Barbey d'Aurevilly, nado en Saint-Sauveur-le-Vicomte o 2 de novembro de 1808 e finado en París o 23 de abril de 1889, foi un escritor francés.
Traxectoria
Fillo dunha familia monárquica normanda. Estuda en París e dereito en Caen. En 1833 volta a París e vive como un dandi, escribe relatos e colabora como crítico literario no xornal Constitucionnel en 1845. Defende a Balzac e Baudelaire en 1857 pero ataca Os miserables de Victor Hugo en 1862. En 1871 ingresa na Garda Nacional. A súa obra máis coñecida é Les diaboliques (1874), unha colección de seis relatos, historias de paixóns e crimes, no que as mulleres xogan un papel central.
Selección de baloncesto de Iugoslavia
A Selección de baloncesto de Iugoslavia é un extinto equipo de baloncesto formado por xogadores de nacionalidade iugoslava que representaba á Federación Iugoslava de Baloncesto, da extinta Iugoslavia, nas competicións internacionais organizadas pola Federación Internacional de Baloncesto (FIBA) ou o Comité Olímpico Internacional (COI): os Xogos Olímpicos, Campionato mundial de baloncesto e Eurobasket principalmente.
Tuukka Talvio
Pauli Tuukka Talvio, nado o 1 de outubro de 1948 en Helsinqui, é un arqueólogo, numismático e historiador da arte finlandés.
Traxectoria
Talvio graduouse na universidade en 1975 e acadou o seu doutoramento en 2002, defendendo unha tese sobre as moedas e os impostos sobre a cuñaxe en Finlandia entre os anos 800 e 1200.
Talvio encargouse fundamentalmente do estudo das cuñaxes anglosaxoas e foi un dos participantes no proxecto Sylloge of Coins of the British Isles, desenvolvido pola Academia Británica.
Entre a súa produción bibliográfica cabe salientar senllos traballos sobre os 125 anos de historia da Casa da Moeda de Finlandia (1989) e sobre os 90 anos da Asociación Numismática Finlandesa (2004), unha biografía sobre o coleccionista e mecenas Herman Antell (1993) e unha obra sobre a moeda finlandesa (1981) que tivo numerosas edicións, algunha delas tamén en inglés.
Á parte da numismática, tamén se ocupou de diversas cuestións relacionadas coa arte das medallas e coa heráldica. Foi membro da Xunta Estatal de Heráldica desde 1995 e participou no deseño do actual escudo de Finlandia.
Publicacións
Esta é unha escolma dos principais traballos monográficos publicados por Tuukka Talvio ao longo da súa traxectoria.
1186
Mortes
Historia ano a ano
486958 Arrokoth
alt=Imaxe estéreo de Arrokoth|miniatura|Imaxe estéreo de Arrokoth. alt=Encontro con New Horizons|miniatura|Encontro con New Horizons.
Arrokoth ('ceo' na lingua algonquina) é un Obxecto do Cinto de Kuiper (KBO polas súas siglas en inglés). É o obxecto máis afastado visitado por unha nave espacial terrestre, a New Horizons, nave que o avistou en agosto de 2018 e que o sobrevoou o 1 de xaneiro de 2019 ás 5:33 UTC.
Características
A órbita de Arrokoth afástase no cinto de Kuiper, máis alá da órbita de Neptuno. O encontro coa New Horizons o día de ano novo tivo lugar a 6000 millóns de km da Terra. Arrokoth é un obxecto clásico do Cinto de Kuiper ou cubeún.
Foi descuberto o 26 de xuño de 2014 polo Telescopio Espacial Hubble durante as primeiras observacións para atopar un obxecto adecuado do Cinto de Kuiper para a misión New Horizons. O descubrimento requiriu o uso do Hubble debido á gran distancia á que se atopa o obxecto, que só é posible de divisar cos telescopios máis potentes. Hubble tamén é capaz de realizar cálculos astrométricos e determinar o percorrido da órbita do obxecto. O corpo celeste do cinto de Kuiper foi elixido para a misión da sonda New Horizons cinco anos antes da arribada desta ó asteroide.
Recibiu o nome provisional de (486958) 2014 MU69. Fíxose un concurso para nomealo, coñecéndose de xeito informal co nome Ultima-Thule. O seu nome definitivo foi dado pola Unión Astronómica Internacional o 22 de novembro de 2019.
A órbita de Arrokoth ten un semieixo maior de 44,6 UA, cunha excentricidade de 0,042 e unha inclinación de 2,45º. O seu período é de 293 anos. Arrokoth ten forma bilobal, con dous lóbulos diferenciados e de distinto tamaño en contacto por unha interface anular cunha reflectancia superior á da media dos dous lóbulos. Esta disposición implica que se trata dun binario de contacto, é dicir un corpo formado a partir de dous corpos que impactaron un contra outro. As imaxes do obxecto non mostran signos de fracturas de compresión nin deformación nin outras características típicas de impactos violentos, polo que se calcula que os dous lóbulos entraron en contacto cunha velocidade relativa de só uns poucos metros por segundo. Á súa vez, esta baixa velocidade relativa de impacto implica que os lóbulos tiveron orixe nunha mesma mesma nube de restos, xa que a velocidade relativa típica dos KBOs actuais ronda os 300 m/s, e un impacto a esa velocidade destruiría ou deformaría fortemente os dous lóbulos. O período de rotación de Arrokoth é de 15,92 horas, similiar ao doutros KBOs clásicos. O seu eixo de rotación está inclinado 98º con respecto do seu plano orbital, polo que no momento do sobrevoo mostraba case a mesma cara cara o Sol. As dimensións globais do obxecto son de 35 x 20 x 10 km, co lóbulo maior medindo 22 x 20 x 7 km e o menor 14 x 14 x 10 km. O volume total de Arrokoth é de 2450 km3 (1400 km3 para o lóbulo máis grande e 1050 km3 para o máis pequeno). Os centros dos lóbulos están a 16 km de distancia un do outro e os eixos principais de cada un son case paralelos, cunha aliñación menor de 7º, o que é unha forte evidencia de que antes de impactar os lóbulos estaban bloqueados gravitatoriamente. A súa temperatura superficial varía entre 20 K no lado nocturno ata 60 K no diúrno.
Gran Premio de Europa de 1994
O Gran Premio de Europa de 1994 (oficialmente o XXXIX Gran Premio de Europa) foi unha carreira de automóbiles de Fórmula 1 celebrada o 16 de outubro de 1994 no Circuíto Permanente de Xerez, Xerez, España ás 14:00 CET (UTC 1). Foi a décimo cuarta carreira da tempada de Fórmula 1 de. A carreira de 69 voltas gañouna o piloto de Benetton Michael Schumacher logo de comezar desde a pole position. Damon Hill terminou en segundo lugar para o equipo Williams co piloto de McLaren Mika Häkkinen en terceiro lugar.
Historia
Orixinalmente, esta carreira ía ser o retorno do Gran Premio da Arxentina, pero eses plans abortáronse en maio de 1994 xa que a pista, que estaba en proceso de modernización desde 1991, aínda non se terminara. A FIA moveu a carreira a Xerez e nomeouna o Gran Premio de Europa a metade de tempada. A carreira foi a Arxentina ao ano seguinte para o Gran Premio da Arxentina de 1995.
Distrito de Blantyre
Blantyre é un distrito de Malawi localizado na Rexión Sur. A súa capital é a cidade de Blantyre. Cobre unha área de 2.012 km2 e segundo estimacións do ano 2004 tiña unha poboación de 1 027 808 habitantes.
Petilla de Aragón
250px|miniatura|Situación de Petilla de Aragón respecto de Navarra. Petilla de Aragón é un concello español da Comunidade Foral de Navarra, situado no meiriñado de Sangüesa, na Comarca de Sangüesa e a 71 km da capital da comunidade, Pamplona. A súa poboación en 2014 era de 35 habitantes (INE).
O municipio está formado por dous enclaves en Aragón, dentro da comarca de Cinco Villas, na provincia de Zaragoza, o enclave principal e o separado de Los Bastanes.
O enclave principal de Petilla linda polo norte con Gordún e con Isuerre, polo leste e polo sur con Uncastillo, e polo oeste con Sos del Rey Católico. O enclave de Los Bastanes linda polo norte e o oeste con Sos, e con Uncastillo polo leste e polo sur.
Ademais de pola súa peculiar situación xeográfica como enclave navarro en terras aragonesas, é tamén coñecido por ser a localidade natal de Santiago Ramón y Cajal.
Iolco
miniatura|300px|Mapa con algunhas das principais cidades da antiga Tesalia. Iolco estaba situada ó norte do golfo Pelásgico (hoxe, Pagatésico)
A cidade de Iolco ou Iolcos estaba situada na rexión de Tesalia, na Grecia continental, ó norte do golfo Pagasético. Adoita identificarse cos restos micénicos achados en Dímini. A súa sona está relacionada co heroe Xasón.
Actualmente pertence ó concello de Volos.
Segundo a mitoloxía, Iolco foi fundada por Creteo. O seu fillo Esón (ou Aesón), lexítimo herdeiro de Iolco, ou non chegou a reinar ou foi expulsado polo seu medio irmán Pelias, que usurpou o trono.
Un oráculo advertira a Pelias que se coidara dun home cunha soa sandalia. E este home foi Xasón, fillo de Esón, a quen Pelias ordenou traer o vélaro de ouro, esperando que morrese no intento, e así evitar que terminara intentando destronalo. Xasón e os seus Argonautas partiron desde Iolco e, grazas a Medea, coa que casou Xasón, puido conseguir o seu obxectivo e regresar con éxito. Á volta, soubo que Pelias asasinara a tódolos seus parentes e que se negaba a entregarlle o trono e intentaba matalo, pero Medea adiantouse e conseguiu que as fillas de Pelias o mataran, aínda que isto provocou que Xasón e Medea fosen expulsados de Iolco.
Foi Acasto, fillo de Pelias, quen se fixo co trono, ata que Xasón, xunto a Peleo e os Dioscuros, conquistaron e saquearon Iolco. Trala morte de Acasto, o trono recaeu sobre Tésalo, fillo de Xasón.
Praia de Rodiles
A praia de Rodiles é unha praia do litoral oriental de Asturias pertencente ao concello de Villaviciosa e forma parte Reserva Natural Parcial da Ría de Villaviciosa. Atópase na marxe oriental da desembocadura da ría de Villaviciosa. O extremo occidental da praia comunica coa praia de Misiego, situada no delta da ría. No outro lado da desembocadura está a praia de El Puntal.
Rodiles conta con varios servizos, como aseos, aparcadoiro, duchas, teléfono, papeleiras, servizo de limpeza, pasarelas de acceso e servizo de salvamento. É unha praia apta para a práctica de varios deportes, principalmente o surf. Conta tamén cun amplo merendeiro.
Rodiles é un tramo do litoral da Costa do Xurásico Asturiana, área de grande interese arqueolóxico por mor do achado de numerosos xacementos do período xurásico formados por rochas nas que se atopan impresas pegadas de dinosauros.
Helike (lúa)
Helike (en grego antigo Ελίκη), ou Xúpiter XLV, é un satélite irregular retrógrado de Xúpiter. Foi descuberto por un equipo de astrónomos da Universidade de Hawai dirixidos por Scott S. Sheppard no 2003, e déuselle a designación provisional de S/2003 J 6.
Helike ten uns 4 quilómetros de diámetro, e orbita Xúpiter a unha distancia media de 20,540 millóns de kms, tarda en facer unha órbita 601,402 días, ten unha inclinación de 155° con respecto á eclíptica (156° ao ecuador de Xúpiter), e posúe unha excentricidade de 0,1375.
Helike pertence ó grupo de satélites Ananke, un grupo de lúas retrógradas irregulares que orbitan ó redor de Xúpiter a unha distancia media de entre 19,3 e 22,7 millóns de km, con inclinacións duns 150°
Sistema de ecuacións lineais
miniatura|dereita|Un sistema lineal de tres variables determina unha colección de [[plano (matemáticas)|planos. O punto de intersección é a solución.]] En matemáticas, un sistema de ecuacións lineais (ou sistema lineal) é unha colección de ecuacións lineais que levan o mesmo conxunto de variables. Por exemplo, é un sistema de tres ecuacións das tres variables x, y e z. Unha solución a un sistema lineal é unha asignación de números ás variables de xeito que tódalas ecuacións sexan simultaneamente satisfeitas. Unha solución ao sistema anterior é dada por xa que fai que as tres ecuacións sexan válidas.
En matemáticas, a teoría de sistemais lineais é unha rama da álxebra lineal, unha materia fundamental das matemáticas modernas. Os algoritmos computacionais para atopar solucións son unha parte importante da álxebra lineal numérica e, tales métodos, xogan un rol moi importante na enxeñería, a física, a química, a informática e as ciencias económicas. Adoito, un sistema de ecuacións non lineais pódese aproximar por un sistema lineal (ver linealización), unha técnica útil para facer un modelo matemático ou unha simulación computerizada dun sistema relativamente complexo.
Fondodevila, Ambía, Baños de Molgas
Fondodevila é un lugar da parroquia de Ambía no concello ourensán de Baños de Molgas na comarca de Allariz - Maceda. Tiña 12 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 6 eran homes e 6 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 14 habitantes (7 homes e 7 mulleres).
Xosé Pena Pena
Xosé Pena Pena, nado o 19 de outubro de 1902, foi un profesor e escritor galego.
Traxectoria
Mestre nacional e licenciado en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi socio fundador e numerario do Seminario de Estudos Galegos, realizou o seu ingreso o 9 de febreiro de 1924 co traballo "A ponte de Vidán", que foi publicado o ano seguinte na revista Nós. Alistado no Rexemento de Infantería de Zaragoza número 12, foi ascendido sarxento en outubro de 1924, e a suboficial en abril de 1925. Foi elixido secretario do Colexio oficial de doutores e licenciados en Ciencias e Letras do distrito universitario de Santiago de Compostela, en xaneiro de 1927. Foi profesor axudante da Universidade de Santiago de Compostela, profesor do Instituto de Ribadeo e catedrático de Xeografía e Historia do Instituto de Elx. Coa derrota da República foi depurado, sendo suspendido de emprego e soldo por un ano, con traslado forzoso fora da provincia, prohibición de solicitar cargos vacantes durante cinco anos e inhabilitación para o exercicio de cargos directivos e de confianza en institucións culturais e de ensinanza.
1187
Mortes
Historia ano a ano
Distrito de Chikwawa
Chikwawa é un distrito do Malawi localizado na Rexión Sur. A súa capital é a cidade de Chikwawa. Cobre unha área de 4.755 km2 e segundo estimacións do ano 2004 tiña unha poboación de 425.080 habitantes.
Hugo IV de Borgoña
Hugo IV de Borgoña, nado o 9 de marzo de 1213 e finado en Villaines-en-Duesmois en 1271, foi duque de Borgoña entre 1218 e 1271.
Orixes familiares
Naceu o 9 de marzo de 1213, sendo o único fillo varón do duque Odón III de Borgoña e da súa segunda muller, Alicia de Vergy. Ela era neta por liña paterna de Hugo III de Borgoña e Alicia de Lorena.
Matrimonios e descendentes
Casou por primeira vez en 1229 con Iolanda de Dreux, filla do conde Roberto III de Dreux e Leonor de Saint-Valery. Desta unión naceron:
Ducado de Borgoña
Baixo o reinado de Hugo IV de Borgoña, o Ducado de Borgoña expandiuse grazas á incorporación dos condados de Chalon e Auxone.
Distrito de Chiradzulu
Chiradzulu é un distrito do Malawi localizado na Rexión Sur. A súa capital é a cidade de Chiradzulu. Cobre unha área de 767 km2 e segundo estimacións do ano 2004 tiña unha poboación de 273.893 habitantes.
Xosé Antón Arjona
Traxectoria
Estudou Economía na Universidade da Sorbona e na London School of Economics. Regresou a Madrid onde coincidiu con Reimundo Patiño e outros compañeiros e en novembro de 1963 foi un dos fundadores da Unión do Povo Galego. Instalouse en Vigo en 1965 onde de dedicou aos seus estudos de economía, política, historia e etnografía. Publicou ensaios en Grial, Revista de Economía de Galicia e Signo.
Vida persoal
Casou con Natalia Gómez.
Viktor Savinikh
Viktor Petrovich Savinikh, nado en Berezkini, Kirov, o 7 de marzo de 1940, foi un cosmonauta soviético que formou parte das misións Soiuz T-4, Soiuz T-13, Soiuz TM-5, Soiuz T-14 e Soiuz TM-4.
Traxectoria
Savinikh graduouse na Universidade de Xeodesia e Cartografía do Estado en Moscova en 1969 e cun doutoramento en ciencias técnicas en 1990. Participou nas misións Soiuz T-4, Soiuz T-13, Soiuz TM-5, Soiuz T-14 e Soiuz TM-4, pasando un total de 252,73 días no espazo.
Ortosia (lúa)
Ortosia (en grego Ορθωσία), tamén coñecido como Xúpiter XXXV, é un satélite irregular retrógrado de Xúpiter. Foi descuberto por un equipo de astrónomos da Universidade de Hawai dirixidos por Scott S. Sheppard no 2001, e déuselle a designación provisional S/2001 J 9.
Ortosia ten uns 2 quilómetros de diámetro, e orbita Xúpiter a unha distancia media de 20,568 millóns de kms, tarda 602,619 días en completar unha órbita, ten unha inclinación de 142° con respecto á eclíptica (143° respecto do ecuador de Xúpiter), e posúe unha excentricidade orbital de 0,2433.
Recibiu oficialmente o seu nome actual en agosto do ano 2003, na mitoloxía grega, Ortosia era a deusa da prosperidade e era tamén unha das Horas. As Horas eran fillas de Zeus e Temis.
Ortosia pertence ó grupo de satélites Ananke, un grupo de lúas retrógradas irregulares que orbitan ó redor de Xúpiter a unha distancia media de entre 19,3 e 22,7 millóns de kms, con inclinacións duns 150°
Outeiro, Ambía, Baños de Molgas
Outeiro é un lugar da parroquia de Ambía no concello ourensán de Baños de Molgas na comarca de Allariz - Maceda. Tiña 13 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 6 eran homes e 7 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 13 habitantes (6 homes e 7 mulleres).
Nacionalismo galego
miniatura|300px|[[Estreleira, utilizada polo nacionalismo de esquerdas a partir da segunda metade do século XX.]] O nacionalismo galego é unha corrente política que reivindica o recoñecemento de Galiza como nación e do dereito de autodeterminación para o pobo galego. Vicente Risco na súa Teoría do nacionalismo galego definiuno así:
É tamén un movemento social, coas súas dimensións culturais e políticas. Os historiadores recoñecen ó longo dos séculos, desde a prehistoria ata a nosa época, a formación dun pobo galego e da súa peculiar unidade. A corrente política á que se refire o nacionalismo galego nace a finais do século XIX con movementos culturais que logo foron ós poucos dando o paso a partidos políticos.
Ideoloxía
Dentro do nacionalismo galego podemos atopar dúas correntes ideolóxicas principais: Estas dúas correntes, porén, teñen puntos en común como son a defensa da lingua (defendendo algúns o reintegracionismo) e cultura galega, o recoñecemento de Galiza como nación e a defensa da integración dos concellos galegofalantes de Asturias e Castela e León na Comunidade Autónoma Galega (véxase Irredentismo galego). Por outra parte cabe resaltar o feito de que, ó contrario co que sucede no País Vasco e Cataluña, en Galiza predomina o nacionalismo de esquerdas, dende posicións que van dende a esquerda radical (Primeira Linha) ata posicións moderadas de centroesquerda (BNG).
Historia
O nacemento do nacionalismo galego propiamente dito dáse coas Irmandades da Fala, pero antes houbo outros tres movementos sen os cales non é doado imaxinar a existencia do nacionalismo galego. O galeguismo nacionalista coñecerá o seu completo desenvolvemento coa creación do Partido Galeguista en 1931.
Orixes
Afírmase que unha certa tendencia nacionalista existiu sempre na conciencia do pobo galego. Dende os albores da civilización, Galiza ten sido unha rexión moi remisa á asimilación política ou cultural por parte doutros pobos. Foron os galegos, xunto a ástures e cántabros os derradeiros obstáculos ós que Roma tivo que enfrontarse para a "pacificación" total de Hispania.
Durante a Idade Media, Galiza coñeceu un período de independencia no que os continuos enfrontamentos entre as distintas casas nobiliarias configurou un período que en moitas ocasións chegaba a anarquía e que non finalizou ata que foi asimilado o seu control pola coroa de Castela, que apoiou nun principio as revoltas irmandiñas, iniciadas pola baixa nobreza e o campesiñado asolagado pola presión económica e social da que eran obxecto por parte da nobreza preponderante, como medio para eliminar e controlar os nobres levantiscos e que remataron substituíndo o sistema nobiliario con nobres foráneos ou atraendo á corte aos nobres afíns a súa causa, ademais doutras medidas de reforma política co obxecto de exercer un mellor control sobre o territorio.
Os anos escuros de Galiza comezaron e o galego e a conciencia de nación sobreviviu nas aldeas, mentres as clases altas e a burguesía adoptaron, maioritariamente, o castelán como elemento diferenciador social.
Os precursores
Dentro dos precursores podemos sinalar tres movementos:
O provincialismo
O provincialismo é un movemento que nace en 1840 para defender a integridade do territorio de Galiza. Esta integridade víase ameazada por mor dun proxecto de división do estado en provincias que se comezara a elaborar trala morte de Fernando VII. Os provincialistas querían que Galiza fose unha soa provincia e que non fose dividida nas catro que hoxe coñecemos.
Hai dúas etapas no movemento provincialista: unha que vai de 1840 a 1846 e outra que vai de 1854 a 1865. A primeira etapa caracterízase por ser un período moi activo cultural e politicamente. É neste período cando os provincialistas se suman ao pronunciamento do comandante Miguel Solís, que acabará co fusilamento dos Mártires de Carral. O segundo provincialismo é basicamente cultural, e é con el cando se produce o Rexurdimento literario de Galiza.
O federalismo
A partir de 1865, e ata 1875, desenvólvese o federalismo galego, que acadará o seu cumio coa Primeira República Española. Os federalistas propugnaban que Galiza ficase como un cantón dentro do estado español e que fose rexida pola súa propia Constitución cantonal. Esta etapa, non obstante non é demasiado importante e non perviviu de ningún xeito.
O rexionalismo
[[Manuel Murguía.|miniatura|140px|esquerda]] Este período dura entre 1875 e 1907 (aprox), aínda que hoxe en día hai políticos que seguen a mantelo. Neste período dáse unha reestruturación cultural e ideolóxica, na que sectores tradicionalistas e conservadores adoptan as ideas galeguistas. O seu acontecemento destacado é a fundación da Asociación Regionalista Gallega, e terá como líderes principais a Manuel Murguía e Alfredo Brañas. Remata coa fundación da Real Academia Galega e o paso ás Irmandades da Fala.
Nacemento
miniatura|280px|dereita|[[A Nosa Terra (1907)|A Nosa Terra foi voceiro das Irmandades entre 1916-1932.]] O ideario galeguista que xurdira co provincialismo e que se desenvolvera co rexionalismo é recollido no século XX polas Irmandades da Fala, asociación de corte sociocultural fundada en 1916 e pola que pasaron galeguistas como Antón Vilar Ponte, Vicente Risco e Ramón Cabanillas. Podemos situar o comezo do nacionalismo galego propiamente dito na asemblea que as Irmandades celebran en Lugo en 1918, na que se manifesta:
Nesta Iª Asemblea conclúese reivindicar unha autonomía total para Galiza, cara a unha federación de nacións da península; a cooficialidade do galego e do castelán en Galiza e un posto para Galiza na Sociedade de Nacións.
Inicios
Dentro do nacionalismo, maioritariamente federalista, convivían dúas grandes tendencias: a católico-tradicionalista, contraria ao desenvolvemento capitalista, ruralista, inimiga de calquera alianza cos republicanos e remisa a participar nas eleccións; e a liberal-democrática, inspiradora do programa lucense, filo-republicana e partidaria da acción política en todos os ámbitos. A tensión entre as dúas tendencias desembocou finalmente nunha escisión en 1922. Por un lado estaba a Irmandade da Coruña, un bastión liberal que aglutinaba á metade de todos os afiliados; por outra, o resto dos grupos, ideoloxicamente máis heteroxéneos, que en nome da pureza nacionalista conformaron a Irmandade Nazonalista Galega, presidida por Vicente Risco, principal ideólogo destes anos.
En 1922 celébrase en Monforte outra Asemblea das Irmandades da Fala. Alí manifestáronse as diferenzas entre as dúas correntes dentro da organización: a que propugnaba maior participación na política e a que defendía continuar na liña cultural. Decantándose a favor da segunda, iníciase unha etapa de corte cultural na que ten moita importancia o Grupo Nós. Fúndase nesta época o Seminario de Estudos Galegos. A ditadura de Primo de Rivera supuxo un paro de 6 anos na actividade política dos grupos galeguistas.
En América tamén houbo algunha agrupación nacionalista, como o caso da Xuntanza Nazonalista Galega da Habana ou a Sociedade Nazonalista Pondal en Bos Aires.
II República
miniatura|esquerda|260px|Fundación do [[Partido Galeguista (histórico)|Partido Galeguista.]]
En 1929 nace a ORGA de Santiago Casares Quiroga, unha organización galega de corte autonomista, republicano e de esquerdas, aínda que en realidade de base burguesa. Foi a forza impulsora do Pacto de Lestrobe (marzo 1930) e da creación da Federación Republicana Gallega. Esta acadou un importante éxito electoral nas eleccións constituíntes de 1931, sendo a forza hexemónica en Galiza con 15 deputados. Entre eles claros nacionalistas como Antón Vilar Ponte, Ramón Suárez Picallo ou o propio Ramón Otero Pedrayo integrado a través do Partido Nazonalista Repubricán, de implantación ourensá. En 1933, pasaría a denominarse Partido Republicano Gallego que acabaría na esfera da Izquierda Republicana de Manuel Azaña.
miniatura|[[Alfonso Daniel Rodríguez Castelao.]] En 1931 nace o Partido Galeguista, en realidade unión de varios grupos nacionalistas tanto de esquerdas como de dereitas, que fai seu o programa das Irmandades. Estivo liderado por Castelao e Alexandre Bóveda. O PG tivo un éxito notable: en catro anos pasou de 700 a 6.000 afiliados, de ter 30 grupos locais a 150, e de 54.000 a 300.000 votos. O seu obxectivo final era a creación dunha república federal cun estado galego federado. Porén, a súa meta inmediata foi a consecución dun estatuto de autonomía para Galiza. Un dos grandes logros do partido foi conseguir que Galiza fose acollida no IX Congreso de Nacionalidades Europeas de 1933, organismo adxunto da Sociedade de Nacións (xerme da actual ONU). A declaración presentada pola delegación galega, que foi admitida, dicía:
O PG, en principio un partido aglutinante, debeu aliarse coa Fronte Popular, debido á postura antiautonomista dos grupos da dereita española. Este feito provoca dúas escisións: Dereita Galeguista de Pontevedra (Xosé Filgueira Valverde) e Dereita Galeguista de Ourense (Vicente Risco). Estas escisións serán moi criticadas por Castelao. Este acadara acta de deputado xa en 1931, e dentro da Fronte Popular en 1936, con Villar Ponte e Ramón Suárez Picallo.
Co triunfo das esquerdas nas eleccións de 1936, celébrase o 28 de xuño un referendo sobre o estatuto de autonomía. Votou o 74,52% da poboación e un 99,05% deste pronunciouse afirmativamente. Tras isto, viaxou a Madrid unha comisión de deputados de Galiza para presentarlle ás cortes o estatuto. Porén, a sublevación militar do 18 de xullo e a ocupación de Galiza polo bando sublevado fixo inviable a aplicación de dito estatuto.
Gaita escocesa
miniatura|250px|1) punteiro 2) fol 3) [[buxas 4) punteiro 5) bordóns tenores 6) bordón baixo (ronco) 7) espigos 8) farrapos]]
Nacionalismo galego
Ditadura
miniatura|[[Alexandre Bóveda.]] Durante a ditadura de Francisco Franco todo o movemento relacionado co nacionalismo e a lingua galega foi duramente reprimido. Dirixentes nacionalistas como Alexandre Bóveda e Ánxel Casal (alcalde de Santiago de Compostela), foron fusilados, e a meirande parte do nacionalismo trasladouse ó exilio. É precisamente no exilio americano onde se crea o Consello de Galiza, en 1944, formado por catro deputados galegos: Castelao (o seu primeiro presidente), Ramón Suárez Picallo, Antón Alonso Ríos e Elpidio Villaverde. Neste mesmo ano publícase en Bos Aires unha obra crucial para o nacionalismo galego republicano, o Sempre en Galiza de Castelao.
Gaita escocesa
A gaita das Highlands ou Terras Altas escocesas, tamén chamada gaita escocesa, en gaélico escocés a' phìob mhòr pronunciado [a ˈfiəp ˈvoːɾ] lit. 'a grande gaita') e en inglés Great Highlands Bagpipe, a miúdo abreviado GHB, é un dos tipos de gaita máis coñecidos. Alén da fama, está entre as gaitas tradicionais máis potentes, senón a de potencia sonora maior.
Características
Consiste nun fol, un punteiro, un soprete, dous bordóns tenores e outro baixo. A escala do punteiro está aproximadamente en modo mixolídio cun rango desde un grao máis baixo que a tónica até unha oitava por riba dela (sol baixo, la baixo, si, dó#, re, mi, fa#, sol alto e la alto; os gaiteiros tratan a gaita como un instrumento transpositor e omiten os sostidos). Os dous bordóns tenores son unha oitava máis baixos que a tónica (la baixo) do punteiro e o bordón baixo está dúas oitavas máis abaixo. Realmente, este la da gaita das Highlands é en realidade un pouco máis sostido que si bemol (arredor de 480 Hz), e parece que se fai cada vez máis sostido entre as bandas de competición. Na última década, a gaita viu a aparición de novos materiais, como palletas e bolsas sintéticas, que se comportan mellor coa humidade que os materiais tradicionais.
Nacionalismo galego
Ditadura
Nace en 1963 o Partido Socialista Galego, promovido por Ramón Piñeiro, que nunca militará nel. O PSG limítase á actividade cultural e de formación dos seus membros para evitar atraer sobre si a atención do estado. Profesaba un marxismo aberto ás novas tendencias da esquerda europea. O seu líder, Xosé Manuel Beiras, na súa obra O atraso económico de Galicia, realizou unha diagnose da economía galega como unha nación periférica que sufría dun neocolonialismo socioeconómico que explicaba o seu subdesenvolvemento. Esta obra tería unha gran difusión na mocidade universitaria.
Gaita escocesa
Terminoloxía
miniatura|dereita|250px Malia ser extremamente popular, o termo gaita escocesa é considerado, ao mínimo, impreciso. Hai na Escocia innúmeras outras gaitas para alén da gaita das Highlands, como a smallpipe escocesa, a gaita das Bordas, a shuttle pipe e a parlour pipe, para alén doutras smallpipes.
Orixe
Pode ser que os romanos introducisen as gaitas nas Illas británicas ou que estas xa fosen usadas por outros pobos do seu contorno e estivesen xa presentes nas Illas. A mediados do século XVI en Escocia utilizábase unha gaita semellante á das Terras Altas que contaba cun único bordón tenor. Parece ser que a configuración actual (un bordón baixo e dous tenores) apareceu en Irlanda, onde se coñece como gaita de guerra, e que foi traída entón e se adoptou, especialmente nas Terras Altas.
Nacionalismo galego
Ditadura
O 25 de xullo de 1964, nace a Unión do Pobo Galego. Pretende rachar co culturalismo no que se refuxiou o galeguismo durante a ditadura franquista. Tiña os seus alicerces ideolóxicos no marxismo leninismo, analizaba a realidade galega considerándoa unha nación proletaria no contexto internacional, vencellándose así aos movementos de liberación nacional do Terceiro Mundo. Proclamaba abertamente o dereito á autodeterminación e a concepción política dunha Galiza soberana (poder popular) dona dos seus destinos, pero sen reivindicar o separatismo. En coherencia con estas formulacións, pasou á acción social directa buscando arraigar o nacionalismo a través dos conflitos sociais e a axitación co fin de agudizar as contradicións da ditadura e do capitalismo que, segundo entendían, en Galiza tiña unha fasquía nitidamente colonial. A súa primeira posta en escena foron os terzos de asalto en Castrelo de Miño. Sendo inicialmente unha fronte patriótica, en 1966 transfórmase en partido. En 1971 crea os Comités de Axuda á Loita Labrega (antecedente das Comisións Labregas), e en 1973 crea Estudiantes Revolucionarios Galegos.
Transición: a oportunidade perdida
miniatura|[[Manuel Fraga.]] Coa chegada da democracia, entre os galeguistas téntase resucitar o galeguismo de centro. En 1975 aparecen Unión Democrática e Esquerda Democrática, que se xuntan no Partido Popular Galego. De inspiración europeísta e democristiá, aglutinou a un grupo de notables que padeceu a presión dos reformistas do réxime e acabou sendo un viveiro de políticos para as potentes forzas estatais que se estaban a formar. O caso paradigmático sería Xerardo Fernández Albor, captado por Manuel Fraga Iribarne para ensaiar unha Alianza Popular de corte rexionalista. Notables do propio réxime fundarán o Partido Galego Independente, pero sucumbirán á oferta de Adolfo Suárez de participar na dirección da UCD en Galiza para darlle unha orientación moderadamente autonomista. Cando UCD pasa de coalición a partido, disolveranse nel os partidos galeguistas de José Luis Meilán Gil e Euloxio Gómez Franqueira.
Gaita escocesa
En Galiza
En Galiza utilízase unha gaita moi semellante, tamén afinada en si bemol, que se chama gaita de banda ou gaita marcial e cuxos bordóns tamén se botan por riba do ombreiro.
Nacionalismo galego
Transición: a oportunidade perdida
En 1975, créase a Asemblea Nacional Popular Galega, unha organización de masas e asemblearia con vocación de integrar partidos e persoas sen militancia buscando a implantación social do nacionalismo de esquerdas. Cunha estratexia de axitación social e unha estética revolucionaria, a sociedade galega de pequenos campesiños e pequenos burgueses foi impermeable á oferta, que acabou teledirixida dende a UPG. Esta traballaba xa na constitución do Bloque Nacional Popular Galego para concorrer ás primeiras citas electorais.
En 1974, no centro esquerda aparece o Partido Galego Social Demócrata, o que cómpre sumar o Partido Socialista Galego citado anteriormente. A esquerda segue a estar representada principalmente pola UPG.
En 1976, por proposta da UPG, créase o Consello de Forzas Políticas Galegas, do que forman parte a UPG, PSG,PGSD, os carlistas e o Movemento Comunista de Galicia. Estas forzas formularán as Bases constitucionais como documento político de referencia para unha ruptura democrática baseada no dereito de autodeterminación e o exercicio da soberanía do pobo galego de cara á configuración dun pacto federal en pe de igualdade co resto das nacións do Estado
Unha vez aprobada a Lei de Reforma Política impulsada por Adolfo Suárez, convócanse unhas primeiras eleccións para a creación dunhas Cortes constituíntes. Nelas o nacionalismo preséntase dividido. A propia decisión de presentarse foi problemática para algún partido como a UPG. Un colectivo da mesma considerará unha claudicación da ruptura democrática diante do proceso de transición, e manifestará un aberto independentismo. Este colectivo será expulsado e dará lugar ao Partido Galego do Proletariado e a súa derivación Galiza Ceibe-OLN. O seu dirixente máis emblemático era Xosé Luís Méndez Ferrín.
Os resultados dese primeiro proceso electoral de 15 de xuño de 1977 manifestaron as dificultades de chegar a un electorado que estaba saíndo dun réxime ditatorial cunha mensaxe rupturista e dispersa en ofertas ideoloxicamente dispares. O PSG obterá 27.197 votos (2,41%); a coalición PPG-PGSD acadará 23.014 votos (2,04%), mentres que a UPG e a ANPG, a través da agrupación electoral Bloque Nacional Popular Galego atinxirá 22.771 (2,04%). Xa neste momento, forzas galeguistas como o Partido Galego Independente van en coalición con UCD.
Para o Senado se constituíra a Candidatura Democrática Galega con galeguistas históricos como Ramón Piñeiro ou Isaac Díaz Pardo. Esa candidatura lograba un senador por Pontevedra: Valentín Paz Andrade e un senador por Coruña: Manuel Iglesias Corral. Esta candidatura fóra apoiada entre outras forzas polo PSG, o PPG e o MCG.