cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marcelo Expósito
Traxectoria política
Participou en varias plataformas activistas cidadás como Movemento 15-M, Democracia Real Xa e a Plataforma de Afectados pola Hipoteca.
Nas eleccións europeas de 2014 ocupou o posto número sete da lista do Partido X que encabezou Hervé Falciani.
Nas eleccións municipais de 2015 formou parte da dirección executiva de Barcelona en Comú e foi elixido deputado por En Comú Podem nas eleccións xerais españolas de 2015. Actualmente é membro da dirección de En Comú Podem.
Foi nomeado secretario cuarto da mesa do Congreso dos Deputados.
Obras
Algúns dos seus proxectos máis destacados son:
Premios e recoñecementos
Gañou numerosas bolsas, premios e distincións, entre eles Cinema Jove (1991), Nouvelles Images d`Eurocréation (París 1991) e o premio Espais á Crítica de Arte (Xirona, 1997). En 2001 gañou o Premio Espais ao crítica d’art, polos seus traballos historiográficos.
Boris Chertok
Boris Ievseievich Chertok, nado o 1 de marzo de 1912 en Lodz (Unión Soviética) e finado o 14 de decembro de 2011, foi un enxeñeiro participante no programa espacial soviético.
Traxectoria
Chertok naceu en 1912 en Lodz, fillo dun contable. A súa familia tivo que migrar a Moscova antes de que Boris cumprira os dous anos. Comezou a súa carreira aos 17 anos como electricista. A pesar da súa falta de formación comezou a traballar nunha fábrica de aviónica en 1930, recoñecéndoselle talento para iso e comezando a súa formación universitaria paralelamente ao seu traballo. En 1935 xa era xefe dunha oficina de deseño, xogando un importante papel no desenvolvemento da electrónica usada nas expedicións polares soviéticas. Graduouse en 1940 e comezou a traballar en sistemas de control e guiado na oficina de V. F. Bolkhovitinov.
En abril de 1945 foi asignado ao grupo que analizaría a tecnoloxía alemá de foguetes despois da segunda guerra mundial. Traballou en Alemaña ata xaneiro de 1947, entrando en contacto con Korolev por primeira vez. Chertok foi asignado á instituto NII-88 de Korolev en agosto de 1946, pasando a ser xefe delegado de sistemas de control e guiado de foguetes e naves espaciais. Traballou nos sistemas de control do primeiro mísil balístico intercontinental, o R-7, e das primeiras naves tripuladas, Vostok, Voskhod e Soiuz. Foi o responsable do sistema KORD de control dos motores do foguete N-1 e máis tarde, ata a súa xubilación en 1992, foi deseñador xefe adxunto na empresa estatal Energia. Faleceu o 14 de decembro de 2011.
Eli (filme de 2019)
Eli é un filme estadounidense de 2019 dirixido por Ciarán Foy. Está protagonizado por Kelly Reilly, Sadie Sink, Lili Taylor, Max Martini e Charlie Shotwell. O filme foi producido por Paramount Players, MTV Films, Intrepid Pictures e Bellevue Productions e estreouse o 18 de outubro de 2019 a través de Netflix. Recibiu valoracións dispares por parte da crítica, mais as interpretacións e a atmosfera foron eloxiadas.
Tenaces
As tenaces empréganse principalmente para retirar os obxectos dun material no que se aplicou anteriormente. As tenaces, a miúdo a lume vivo, utilizáronse como un instrumento de tortura dende a Antiga Roma ou mesmo máis temperán.
William Clark
William Clark, nado en Caroline (Virxinia) o 1 de agosto de 1770 e finado en St. Louis (Missouri) o 1 de setembro de 1838, foi militar, naturalista, político e explorador estadounidense. É coñecido sobre todo por ter acompañodo a Meriwether Lewis na chamada Expedición de Lewis e Clark, levada a cabo no territorio de Luisiana.
Bibliografía
8262-1533-5.
A Pena, Lago, Valdoviño
A Pena é un lugar da parroquia de Lago no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 67 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 31 homes e 36 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 71 habitantes.
Río Guadalquivir
Percorrido
Nace no concello de Quesada, na serra de Cazorla, na provincia de Xaén, e desemboca en Sanlúcar de Barrameda (provincia de Cádiz) no océano Atlántico, pasando polas cidades de Sevilla e Córdoba. A súa lonxitude é de 657 km. É navegable desde a súa foz ata Sevilla, uns 80 km aproximadamente. Desde esta cidade ata o mar esténdese unha ampla chaira, coñecida como as marismas do Guadalquivir.
O Guadalquivir é o único río de España con tráfico fluvial significativo. Na actualidade só é navegable ata Sevilla. En tempos dos romanos era navegable ata Córdoba e mesmo ata Andújar. As augas do Guadalquivir viron pasar algunhas das civilizacións que determinaron o curso histórico da Península Ibérica, como os fenicios, tartessos, iberos, romanos ou árabes.
Afluentes
Pola beira esquerda: Guadiana Menor, Guadalbullón, Guadajoz, Genil, Corbones, Guadaira.
Pola beira dereita: Guadalimar, Jándula, Yeguas, Guadalmellato, Guadiato, Bembézar, Viar, Rivera de Huelva, e Guadiamar.
Localidades importantes nas beiras
Provincia de Xaén: Mengíbar, Villanueva de la Reina, Andújar, Marmolejo e Santo Tomé.
Provincia de Córdoba: Villa del Río, Montoro, El Carpio, Córdoba e Palma del Río.
Provincia de Sevilla: Peñaflor, Lora del Río, Villaverde del Río, Brenes, Alcalá del Río, La Rinconada, La Algaba, Camas, Sevilla, San Juan de Aznalfarache, Gelves, Coria del Río e La Puebla del Río.
Provincia de Cádiz: Sanlúcar de Barrameda e Trebujena.
Protección medioambiental
Na cabeceira da conca do Guadalviquir sitúase o Parque Natural das Serras de Cazorla, Segura e Las Villas, nas que o río percorre uns 50 km, pero encadra ademais os vales altos doutros afluentes. No estuario da desembocadura, está asentado, en parte, o Parque nacional de Doñana.
Outros
Na década dos 2020 a necesidade de auga para regadío fai que a profundidade a que se está a perforar pozos no val supere os 100 m, atopándose ás veces con bolsas de gas natural.
Tanga
300px|dereita|Diversos tipos de tanga segundo o seu nome en inglés O tanga é unha peza de roupa interior que substitúe á braga ou calzón, cuxa parte traseira vai dunha delgada corda ata unha tira dun a dous centímetros, que se une á cintura a través dun triángulo ou dun T, deixando ao descuberto ambas nádegas.
Descrición
Consiste nunha peza estreita de tea, coiro ou satén que cobre ou sostén os xenitais, pasa entre as nádegas, e únese a unha pretina ao redor das cadeiras medante un simple cordón (tanga fío dental). Unha tanga pode ser usada por homes e mulleres. Tamén se pode usar como traxe de baño, onde pode servir como parte inferior do bikini, pero pódese usar só como un monokini ou traxe de baño en topless. Os tangas tamén poden ser usados por bailarines Strippers ou gogós. Como roupa interior, pódese usar unha tanga en lugar de bragas para evitar a creación dunha liña de braga visible, ou slips para mellorar o atractivo sexual.
O tanga brasileiro é outro tipo intermedio que cobre un pouco máis que o tanga e menos que a braga. Estes son os dous tipos principais de tangas dos cales existen multitude de variantes e estilos.
Etimoloxía
A versión máis estendida é que procede do nome da peza triangular, elaborada con fibras vexetais, que as indíxenas tupí brasileiras colocábanse para taparse a zona xenital, aínda que hai outras versións máis dubidosas que apuntan a unha orixe africana e unha abreviatura de Tanganica, pois alí os homes e as mulleres tamén utilizaban unha peza similar. .
Historia
miniatura|171px|Tanga, roupa interior miniatura|171x|Outro exemplo de tanga usada como roupa interior miniatura|171px|Muller con tanga, peza de baño Crese que a tanga, do mesmo xeito que o seu probable predecesor o taparrabos, é unha das primeiras formas de vestimenta humana e tamén se cre que foi usada principalmente ou exclusivamente por homes. Pénsase que probablemente a tanga desenvolveuse orixinalmente para protexer, soster ou ocultar os xenitais masculinos. O taparrabos é probablemente a forma máis antiga de roupa utilizada pola humanidade, xa que se orixinou nos climas máis cálidos da África subsahariana onde a roupa se usaba por primeira vez hai case 75.000 anos. Moitos pobos tribais, como algúns dos khoisan do sur de África, levaron tangas durante moitos séculos. Do mesmo xeito que o fundoshi xaponés, estas primeiras pezas foron feitas pensando nos xenitais masculinos.
Segundo algúns historiadores da moda, a primeira aparición pública da tanga nos Estados Unidos foi na Feira Mundial de Nova York de 1939. Isto resultou de que Fiorello LaGuardia, o alcalde da cidade de Nova York, ordenou aos bailaríns espidos da cidade que se tapasen. O bikini orixinal de Jacques Heim e Louis Réard de 1946 (que introduciron o termo bikini) tiña un culotte cunha tanga nas costas. Foi reinventada no Brasil polo xenovés Carlos Ficcardi en 1974, e comezada a comercializar polo deseñador de moda Rudi Gerneich, que a mediados da década de 1960 creou o primeiro traxe de baño en topless, ao que chamou monokini,   cando comercializou un bikini tanga en resposta a unha prohibición de tomar o sol espido no Concello de Los Ángeles.
As actitudes cara ao uso de tangas varían xeograficamente e entre as sociedades, como é habitual coas roupas moi reveladoras. Antes da súa entrada na moda dominante, as tangas eran usadas principalmente por bailaríns exóticos. No mundo occidental moderno, as tangas son máis comunmente comercializados para as mulleres, pero son usados ​​por ambos sexos. Durante a década de 1980, estrelas do pop como Cher e Madonna usaban tangas no escenario. A finais da década de 1980, o estilo (para as mulleres) abrira o seu camiño na maior parte do mundo occidental; a roupa interior tanga fíxose máis popular durante a década de 1990 debido a programas de televisión como: Baywatch, onde moitas mulleres foron gravadas usando traxes de baño de tanga.
Na década de 1990, a tanga comezou a gañar máis popularidade nos Estados Unidos como roupa interior (e, en menor medida, como roupa de baño), especialmente entre mulleres, pero tamén entre homes. Nos EE.UU. e Europa, o uso de tangas por parte dos homes estivo limitado principalmente ao calzón de baile, a roupa de pose para os culturistas e o taparrabos dos strippers masculinos. As tangas para homes están agora máis dispoñibles e úsanse habitualmente como roupa interior ou roupa de baño para o día a día, con grandes vendas polo miúdo, e marcas de moda populares como Calvin Klein que venden tangas para homes. As tangas non son comercializadas con tanta forza aos homes como ás mulleres, porén, en Europa, as tangas foron habituais durante moitos anos máis, tanto como roupa interior como de baño.
Na década de 2000, algunhas persoas usaban tangas con pantalóns de talle baixo e expoñéndoas deliberadamente sobre a parte superior dos seus pantalóns, producindo un efecto coñecido popularmente como cola de balea. Isto levou a moitos deseños de tangas destinados a ser usados ​​deste xeito, a estar adornados con xoias e motivos na parte traseira. A principios da década de 2000, as tangas constituían o 31% do mercado de roupa interior feminina. Non obstante, a finais da década de 2000, a exposición dunha tanga por riba dos pantalóns fíxose menos popular e a tendencia virouse cara ao uso de tangas máis baixas que apenas se aprecian por riba dos pantalóns, agás cando se dobra ou se agachan.
Lingua herero
A lingua herero (tamén coñecido como Helelo, Otjiherero) é unha lingua da subfamilia bantú do grupo níxer-congo. É falada polo pobo herero e o pobo mbanderu en Namibia (206 000) e Botswana, así como en pequenas comunidades do suroeste de Angola.
Lingua albanesa
O albanés (shqip) é unha lingua que falan entre 6 e 8 millóns de persoas en Albania, Kosovo, Montenegro, Macedonia do Norte, Serbia, Grecia, Italia, Turquía e grupos de emigrantes en Escandinavia, Alemaña, Reino Unido, Estados Unidos, Ucraína, Exipto.
O lingüista Franz Bopp probou en 1854 que o albanés era unha lingua indoeuropea. Non hai consenso sobre a súa orixe, para uns deriva do ilirio e para outros do tracio ou do dacio.
Dialectos
O albanés comprende dous dialectos principais, o tosco (Toskërishte) e o guego (Gegërishte), que diverxeron cando menos hai un milenio, e que nas súas formas menos extremas son mutuamente comprensibles. A fronteira tradicional dos dous dialectos está no río Shkumbin en Albania, co guego ao norte do río e o tosco ao sur.
O tosco divídese en moitos subdialectos, divididos en dous bloques, o do norte e o do sur, no do sur inclúense os subgrupos Labërishte e Çamërishte, que inclúen as falas do noroeste de Grecia, que non forman parte dos arvanitas ou grecoalbaneses.
O guego divídese en múltiples subdialectos que se agrupan no subgrupo norte e o sur que teñen como fronteira tradicional o río Mati no norte de Albania. O guego fálase no norte de Albania, Serbia e Montenegro e Macedonia.
Escrita
O albanés escribiuse con diferentes alfabetos dende o século XV. Orixinalmente o dialecto tosco escribiuse co alfabeto grego e o guego co alfabeto latino e os dous dialectos escribíronse coa versión turco otomá do alfabeto árabe.
O alfabeto moderno albanés estandarizouse en 1908 no Congreso de Manastir, baseado no alfabeto latino, co engadido das letras ë, ç e nove dígrafos. Localmente o albanés tamén se escribiu con outros alfabetos:
Norma
Durante os séculos XIX e parte do XX o albanés careceu dunha norma que unificase o tosco e o guego. En 1917 intentouse crear un estándar baseada na fala guega de Elbasan, pero non prosperou. Despois da Segunda Guerra Mundial fixéronse esforzos para crear un estándar baseado no dialecto tosco. O Congreso sobre a ortografía do albanés que se efectou en 1972 coa participación de delegados de Albania, Kósovo, Macedonia, Montenegro e Calabria estableceu unha lingua literaria unificada baseada no tosco, que se codificou en Drejtshkrimi i gjuhës shqipe (1973) (A ortografía da lingua albanesa) e Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe (1976) (Dicionario ortográfico da lingua albanesa).
Dende a desaparición do réxime comunista albanés aumentou o número de publicacións en guego.
Literatura
Cuneus Prophetarum (1685) de Pjetër Bogdani é a primeira obra literaria albanesa, pero o primeiro autor popular, xa no século XVIII, foi o poeta italo-albanés Giulio Varibobba autor de poesía de inspiración relixiosa. Mentres no sur de Albania entre o século XVII e XVIII o movemento poético Bejtexhínj promovía a poesía secular islámica.
Diante a hostilidade do Imperio Otomán no século XIX, a literatura albanesa desenvolveuse fóra de Albania co nacemento do Rilindja Kombëtare, o rexurdimento literario albanés que tivo como centros principais a Exipto, Romanía, Grecia, Bulgaria e Italia, pero que tivo dificultades para chegar a Albania, onde en 1897 o goberno da Sublime Porta prohibiu os libros en albanés.
Historia
Non se coñece o lugar dos Balcáns onde viviron os antecesores dos actuais albaneses, aínda que xeral identifícanse cos antigos ilirios ou tracios. O vocabulario común co romanés suxire que os antepasados dos albaneses e os romaneses viviron próximos en tempos antigos. Algúns investigadores apoian a teoría da continuidade, que afirma que os albaneses viviron no territorio da actual Albania. Non obstante o baixo número de palabras do grego dórico e o alto número de préstamos latinos suxiren que os albaneses viviron ao norte da liña que trazou Konstantin Jireček, que dividía as esferas de influencia das linguas latina e grega.
A primeira mención coñecida á lingua albanesa data do 14 de xullo de 1285 en Dubrovnik onde unha testemuña dun crime afirma "Audivi uriam voce, clamantem in monte in lingua albanesca" O documento escrito máis antigo que se conserva en albanés é Formula e Pagëzimit (fórmula bautismal) escrito en 1462 no dialecto gego e que se recolleu nun manuscrito latino, tamén algúns versículos do Novo Testamento e un fragmento dun canto da Pascua Ortodoxa datan dese período. En 1483 Thomas Medius incluíu na súa comedia Epirota unha frase en albanés e en 1496 Arnold von Harff recolleu unha lista de palabras.
O libro impreso máis antigo en albanés é o Meshari (misal), escrito polo sacerdote católico Gjon Buzuku en 1555. O primeiro libro en tosco data de 1592 e é un catecismo, Dottrina Christiana, de Lekë Matrënga. Crese que a primeira escola albanesa abríronna os franciscanos en 1638 en Pdhanë. En 1635 Frang Bardhi escribiu o primeiro dicionario latín-albanés.
Falantes
En Kósovo fálano 1 672 000 persoas, o que representa o 92% da poboación. É oficial xunto co serbio.
O albanés oficializouse en 1945, cunha norma baseada no guego meridional ata que en 1972 o albanés estándar converteuse na forma oficial. Durante o réxime de Tito, Kósovo tiña total autonomía en materias culturais e educativas, con escolas en albanés e serbio. A partir de 1981 a situación comeza a deteriorarse, agravándose en 1990 co peche das escolas, institutos, facultades e medios de expresión e asociacións de lingua albanesa, co que de feito, que non de dereito, o albanés viu reducida a súa condición de lingua oficial. A presión internacional obrigou a reabrir unha parte das escolas de primaria e profesores despedidos montaron escolas paralelas para dar cobertura aos estudantes de lingua albanesa. Tras o establecemento en 1999 da administración civil da ONU o albanés recupera de feito a súa situación de lingua oficial.
O albanés en Grecia carece de calquera tipo de recoñecemento oficial e non hai datos fiables de cantos falantes de albanés hai. Segundo unha enquisa realizada en 2001 por VCR o 3.3% da poboación de Grecia é albanofalante, o que representaría 340.000 persoas.
En Italia hai 100.000 falantes de arbëreshë distribuídos en 55 comunas do sur de Italia. O 60% dos falantes están en Calabria. O arbëreshë é unha das 12 linguas recoñecidas pola lei 482/1999 de minorías étnicas.
Segundo o censo hai 79.500 falantes sobre un total de 114.000 albanonorteamericanos. As principais concentracións están en Nova York e Detroit. Dielli é a única publicación en albanés. A primeira universidade en ofrecer cursos de albanés foi a Universidade Estatal de Wayne (Detroit) no ano 2003.
En Serbia hai 70.000 falantes (0.85%), distribuídos nas rexións fronteirizas con Kósovo, en Presheve o 95% da poboación é albanesa, en Medvegje o 65% e en Bujanovc o 35%. É unha zona que pasou a Serbia tras o Congreso de Berlín de 1878, parte da poboación albanesa deportouse a Turquía en varias vagas(1912, 1918-1941 e 1953-1966), tradicionalmente a lingua albanesa estivo marxinada, ata 1961 non se abriu o primeiro centro de secundaria albanés. Entre 1999 e 2001 unha parte dos albaneses da rexión refuxiáronse en Kósovo, e unha parte quedou definitivamente alí.
En Montenegro hai arredor de 30.000 falantes, o que representa o 5% da poboación. Fálase nas rexións de Plav-Guci, Tuz e Ulqin, fronteirizas con Albania.
Segundo o censo de 2001 hai 14.000 falantes de albanés, o que representa o 0.33% da poboación. Arredor de 1.400 son arbanasi, que viven na vila de Ploçe, preto de Rijeka, asentados en 1726 cando 21 familias albanesas do sur de Montenegro foxen da ocupación turca, en 1733 chega un segundo grupo de 28 familias.
En Australia hai 7527 falantes (2001), deles 5.682 en Vitoria. A primeira familia albanesa asentouse en 1885.
Segundo o censo de 2002 hai en Eslovenia 7177 falantes, a maior concentración, 1239 falantes, está en Liubliana.
En Romanía hai aproximadamente 10.000 albaneses (aínda que no censo de 2002 só se rexistraron 477 persoas como albaneses). A Unión Cultural dos Albaneses de Romanía edita Albanezul, publicación mensual bilingüe, dende 1995.
En Bulgaria hai 1000 falantes en Mandritsa, preto de Edirne, que foi a única vila albanesa que sobreviviu á segunda guerra mundial.
En Ucraína o albanés fálase en tres aldeas, preto de Melitopol, chegados dende Bulgaria no século XIX.
Notas
<references group="lower-alpha"/>
A Lóngara, Lago, Valdoviño
A Lóngara é un lugar da parroquia de Lago no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 14 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 6 homes e 8 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 15 habitantes.
Luxemburgo nos Xogos Olímpicos
Luxemburgo participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos en 1900. O Comité Olímpico Nacional de Luxemburgo foi fundado no ano 1912 e enviou o seu primeiro equipo olímpico nos Xogos de 1912 en Estocolmo.
Apóstrofo
Un apóstrofo (’) é un signo ortográfico auxiliar, ás veces utilizado tamén como signo diacrítico. Consiste nunha coma ou comiña situada na parte superior do texto que sinala xeralmente a elisión dunha vogal.
Uso como diacrítico
Algunhas linguas empregan o apóstrofo como sinal diacrítico con distintos usos:
Cachalote pigmeo
O cachalote pigmeo ou cachalote pequeno (Kogia breviceps, Blainville, 1838) é un cetáceo odontoceto pertence á familia Kogiidae. Como sucede co outro membro do xénero, o cachalote anano (Kogia sima), non é obxecto de avistamentos no mar nin foi vítima da caza dos baleeiros, polo que case todo o que se sabe desta especie procede do estudo de exemplares varados.
Non foi recoñecido como especie independente do cachalote anano ata 1966.
Descrición
A cabeza é proporcionalmente grande e de perfil cuadrangular, dándolle unha aparencia de estar inchada. O espiráculo está lixeiramente desprazado cara á esquerda. Tras cada ollo teñen un pregue de cor branco-crema que semella unha fendedura branquial.
A mandíbula inferior é moi pequena. Posúen entre 20 e 32 dentes, pero só na mandíbula inferior.
A aleta dorsal é moi pequena, atrasada e con forma de gancho, falciforme. As aletas pectorais son anchas e curtas.
Comportamento
Presenta hábitos pouco rechamantes e adoita vivir lonxe da costa. Cando descansa permanece flotando na superficie, con parte da cabeza ó aire, razón pola que no Xapón se lle coñece como balea flotante. Neste estado resulta relativamente fácil achegarse en barco ata eles aínda que eles tenden a non aproximarse ós barcos senón a fuxir. Aínda que normalmente son solitarios pode formar grupos reducidos de 3 a 6 exemplares.
Non é frecuente pero poden saltar sobre a superficie da auga. Fanno verticalmente e caen sobre a cola e logo deixan caer o ventre. As inmersións non van precedidas de ningún movemento especial: simplemente desaparecen da superficie.
Se se senten en perigo expulsan un líquido intestinal de cor vermello escuro, mergullándose de inmediato entre a mancha de cor na auga. Suponse que o obxectivo deste líquido vermello é desorientar e confundi-los depredadores, a semellanza da tinta das luras.
Aliméntase de cefalópodos, crustáceos e peixes.
Distribución
É de presenza ocasional no Atlántico peninsular, a teor dos casos de varamentos rexistrados en Asturias e na costa norte galega. Segundo información da Coordinadora para o Estudo dos Mamíferos Mariños (CEMMA), nas costas galegas prodúcense 2-3 varamentos anuais de exemplares desta especie. Tamén se deron casos no golfo de Cádiz e nas illas Canarias orientais.
Estado de conservación
Non existen estimacións fiables da poboación actual desta especie. Os avistamentos non son representativos pola dificultade de observación (adoitan permanecer mergullados durante prolongados períodos de tempo); ademais, confúndense co cachalote anano pola súa semellanza.
Aínda que nunca foi obxecto de caza a grande escala, hai información de capturas ocasionais en Indonesia, Xapón e nas Antillas, nunca significativas. No ano 2008 foi clasificado na Lista Vermella da IUCN (Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais) como especie con datos insuficientes: Data Deficient DD. Descoñécense tamén as ameazas ás que poida estar sometido e evolución natural da poboación.
Hai casos declarados de capturas accidentais en redes de pesca e algunhas necropsias comprobaron a presenza de bolsas plásticas no estómago, o que pode representar unha ameaza crecente.
Julio Portela Gómez
Julio Portela Gómez, nado na Guarda en 1920 e finado no mesmo concello o 12 de febreiro de 1999, foi un médico e político galego.
Traxectoria
Fillo de Ermelindo Portela Melón e irmán de Ermelindo Portela Gómez. Funcionario municipal da Guarda. Foi nomeado alcalde da Guarda o 21 de xaneiro de 1945, permanecendo no cargo até o 31 de outubro de 1946. Foi director de Xestoría Portela.
Vida persoal
Casou con Mª Emilia Rodríguez Nandín.
Rainer Werner Fassbinder
Rainer Werner Fassbinder, nado en Bad Wörishofen (Baviera) o 31 de maio de 1945 e finado en Múnic o 10 de xuño de 1982 foi un director de cinema e guionista alemán, un dos principais representantes do novo cinema alemán.
Traxectoria
Nado nunha familia burguesa, os seus pais separáronse en 1951, quedando coa súa nai. Porén, a tuberculose da súa nai mantívoos separados longas tempadas, sendo coidado por amigos. Fassbinder cada vez volvíase máis independente e incontrolable, pasando moito tempo nas rúas e escapándose da escola. Co diñeiro que lle daba a súa nai ía ao cine case cada día, e en ocasións, tres ou catro veces no mesmo día. Con quince anos marchou a Colonia a vivir co seu pai, co que discutía habitualmente. Aló estudou na escola nocturna e facía pequenos traballos. Tamén comezou a escribir obras, poemas e contos.
En 1963 mudouse a Múnic, tomando clases de interpretación. En 1965 escribiu e dirixiu unha curtametraxe, Der Stadtstreicher, financiado polo seu amante, o aspirante a actor Christoph Roser. Dous anos despois uniuse a unha compañía teatral, na que actuaba e dirixía.
A partir de 1969 concentrouse na súa carreira cinematográfica, pero volveu intermitentemente ao teatro ao longo da súa vida. Durante os quince anos que durou a súa carreira no cinema dirixiu máis de corenta filmes e telefilmes. Ademais tamén foi compositor, director de produción, director de fotografía, produtor e montador, recibindo premios en múltiples festivais.
Ignacio Aldecoa
Ignacio Aldecoa Isasi, nado en Gasteiz o 24 de xullo de 1925 e finado en Madrid o 15 de novembro de 1969, foi un poeta e escritor en lingua castelá. Catro son as súas principais obras: El fulgor y la sangre (1954), Con el viento solano (1956), Gran Sol (1958) e Parte de una historia (1967).
Biografía
Naceu en Gasteiz no seo dunha familia burguesa e nesa cidade estudou bacharelato nos marianos, para logo marchar a estudar Filosofía e Letras en Salamanca primeiro e en Madrid despois. De carácter rebelde e despreocupado, a súa vida universitaria non se caracterizou pola aplicación nos estudos. Na capital tivo a ocasión de coñecer a escritores como Rafael Sánchez Ferlosio ou Carmen Martín Gaite, con quen conformou a chamada Xeración dos 50 ou Xeración dos nenos da guerra, unidos pola literatura e pola súa activa oposición á ditadura franquista. Casou coa tamén escritora Josefina Aldecoa, fundadora do colexio de inspiración laica Estilo.
Traxectoria literaria
Empezou publicando dous libros de poesía para logo centrarse na novela e nos relatos, actividades literarias polas que é máis coñecido. Pertence ao realismo social dos anos cincuenta, caracterizado pola solidariedade cos humildes e os oprimidos, a desconformidade perante a sociedade da época e as arelas de cambio. A dura vida do campo ou do mar protagonizaron varias das súas obras.
A técnica narrativa de Aldecoa é a típica do realismo social do momento. O contido das obras teñen toda a prioridade e a el fican subordinadas as técnicas escollidas; xa que logo, rexeita toda pretensión experimental ou virtuosa. Salientou pola súa capacidade para captar os máis diversos ambientes nos que se desenvolven as súas novelas e relatos.
Landry Fields
Landry Fields, nado o 27 de xuño de 1988 en Long Beach (California), é un xogador de baloncesto profesional estadounidense actualmente axente libre.
Universidade
Fields xogou no baloncesto universitario para a Universidade de Stanford. Xogou 14 minutos por partido no seu primeiro ano, e foi mellorando ano a ano os seus números, ata chegar ó seu derradeiro ano coma un dos mellores xogadores na Conferencia Pac-10.
Fields rematou a súa tempada coma sénior liderando a Pac-10 en anotación e en rebotes, pese a xogar de escolta e ala. Foi incluído no primeiro mellor equipo da Pac-10. Os seus 22 puntos por partido fixéronlle situarse na 8ª posición de anotadores do país.
Profesional
Fields foi elixido na 39ª posición do Draft da NBA de 2010 polos New York Knicks. Tras unha grande actuación na liga de verán e na pretempada, comezou de titular no primeiro partido de liga. O 16 de novembro de 2010, Fields conseguiu os seus máximos da súa carreira con 21 puntos e 17 rebotes na derrota contra os Denver Nuggets.
O 6 de febreiro de 2011, superou ese máximo ao anotar 25 puntos na vitoria contra os Philadelphia 76ers.
Fields gañou o premio ao Rookie do Mes da Conferencia Leste nos meses de novembro e decembro do 2010.
Grazas á súa gran tempada coma rookie, foi elixido no primeiro equipo de rookies da NBA da tempada 2010-11. Fields foi elixido para xogar co Team Shaq no Rising Stars Challenge de 2012.
O 11 de xullo de 2012, Fields asinou un acordo cos Toronto Raptors, cun valor de 20 millóns de dólares en tres anos. Os Knicks decidiron non igualar a oferta e Fields uniuse oficialmente ós Raptors o 14 de xullo de 2012.
As Lamas, A Valenzá, Barbadás
As Lamas é un lugar da parroquia da Valenzá no concello ourensán de Barbadás na comarca de Ourense. Segundo datos do INE e do IGE no ano 2011 tiña 272 habitantes (137 homes e 135 mulleres), os mesmos ca en 2010.
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Blue (álbum)
Blue é é o sexto e derradeiro álbum da banda estadounidense de noise rock The Jesus Lizard, publicado o 23 de abril de 1998 a través do selo Capitol Records. Producido por Andy Gill, é unha especie de partida do son de The Jesus Lizard, explorando algúns dos aspectos máis experimentais insinuados en anteriores temas como "Happy Bunny Goes Fluff-Fluff Along" de álbum Pure. Este é o seu único traballo co batería Jim Kimball, que substituíu a Mac McNeilly.
Abstención
miniatura|dereita|Logotipo abstencionista. En política, a abstención é unha das opcións ou posicións posíbeis na que se encadrar perante un escenario de toma de decisións, coma pode ser un referendo ou unha votación. Quen practica a abstención non emite a súa opinión en forma de voto. Ten certos paralelismos co voto en branco, aínda que non son o mesmo. Ás veces o carácter político a abstención aparece reforzado se é precisa unha determinada porcentaxe de votantes sobre o total do corpo electoral para validar o resultado.
Nunhas eleccións considéranse "abstencionistas" aqueles electores que non acoden ás urnas. Este tipo de abstención denomínase abstención pasiva. Considérase, en troques, abstención activa á suma de votantes que emiten votos en branco e nulos, aínda que en ocasións se propugna a non participación nunha consulta popular como unha postura política de protesta, cuxos partidarios considerarán polo tanto activa toda a abstención que se produza. Dependendo das lexislacións de cada estado, o abstencionismo pode ser legal -como no Estado español- ou ben unha falta puníbel.
Para os membros dun Parlamento (deputados ou senadores) a abstención e o voto en branco son equivalentes, mentres que a non comparecencia ten distintos efectos, posto que, dependendo do regulamento, pode alterar o quórum e o cálculo das maiorías.
Big Nothing
Big Nothing é un filme británico do 2006, do xénero de comedia negra, dirixigo por Jean-Baptiste Andrea e que ten como actores principais a David Schwimmer e a Simon Pegg. Estreouse en decembro do 2006, aínda que a súa premiere realizouse no Festival de Cine de Cardiff en novembro do mesmo ano.
Características
Big Nothing rodouse na Illa de Man e en Gales, en Barry, no Val de Glamorgan, e en Caerwent, como tamén noutras lugares de Monmouthshire. Algunhas escenas fixéronse en Squamish, Canadá.
Non obtivo moito éxito comercial, na súa primeira semana en 101 cines do Reino Unido recadou 83.829£, lonxe do seu orzamento de 3 000 000£.
Sinopse
Ambientado nunha pequena poboación de Oregón, Charlie (David Schwimmer), casado coa policía Penelope (Natascha McElhone), logo de ser despedido o seu primeiro día de traballo dunha centraliña telefónica, acaba sendo enredado por un compañeiro, Gus (Simon Pegg), que coñecera ese mesmo día, para realizar unha extorsión. Esta consiste en sacarlle cartos ao reverendo a cambio de non facerlle confesar a súa visita a páxinas web ilegais de tipo sexual.
Amedeo Avogadro
Lorenzo Romano Amedeo Carlo Avogadro di Quaregua e Cerreto, nado en Turín o 9 de agosto de 1776 e finado o 9 de xullo de 1856, foi ademais de conde, un avogado e físico italiano. Trátase dun dos primeiros científicos en distinguir átomos e moléculas.
Traxectoria
miniatura|Mémoire sur les chaleurs spécifiques O seu pai, Conde Filippo Avogadro, foi un célebre avogado, sendo electo presidente do senado de Piemonte en 1779. Foi para a escola de Turín, seguindo a carreira de avogado eclesiástico, obtendo o título de bacharelato en 1792, con 16 anos. Catro anos despois defendeu o seu doutoramento.
Mesmo tendo unha carreira de éxito na avocacía (fora secretario da prefectura de Eridano) Avogadro interesábase polas Ciencias naturais. Aínda como secretario da cidade de Eridano, Avogadro comezou a estudar ciencias por conta propia, física e química. En 1809 pasou a dar clases de física no Realle Collegio de Varcelli. En 1820 ingresou na Universidade de Turín como responsábel da cátedra de física. Traballou durante 30 anos, período en que se publicou boa parte da súa obra.
Elaborou o principio de Avogadro, que di que "volumes iguais de gases, baixo as mesmas condicións de presión e temperatura, conteñen o mesmo número de moléculas."
Karl Fogel
Karl Fogel é un autor estadounidense, programador, director executivo da organización sen ánimo de lucro About QuestionCopyright , e antigo membro da xunta da Open Source Initiative onde desenvolveu a tarefa de tesoureiro. O seu traballo, Creando Software Libre, é unha fonte de información ben referenciada sobre o lado humano do software de fonte aberta. Fogel actualizou este libro con licenza Creative Commons (CC BY-SA 4.0) a unha segunda edición no ano 2017 mediante unha exitosa campaña de crowdfunding en Kickstarter.com.
Obra traducida ao galego
miniatura|Capa para o libro deseñada por Ana García. A obra Creando Software Libre foi traducida para o idioma galego grazas ao traballo totalmente voluntario de máis de 11 persoas coordinadas pola Asociación GHANDALF, tendo esta edición galega a mesma licenza libre que a orixinal e sendo o maquetado feito con software libre. O autor realizóu un prólogo especial para a versión en galego, que conta ademais cun poema da poetisa Yolanda Castaño, e un epílogo do escritor Suso de Toro.
Reserva da biosfera
As reservas da biosfera deben incluír unha ou varias área protexidas, onde se conservará súa biodiversidade, e zonas na que se promoven iniciativas de desenvolvemento sostible e conservación. As entidades locais e os gobernos deben ser quen propoñan novas reservas. Un comité internacional avaliaraos para ser declarados como reserva natural, o cal obrigará aos solicitantes ao cumprimento da súa finalidade.
A lexislación española a través da lei 42/2007 e a lei 5/2019 galega recoñécenas como áreas protexidas por instrumentos internacionais e asentan o marco legal para o recoñecemento da figura de reserva da biosfera no estado e a súa forma de xestión.
Dentro da Rede Mundial de Reservas da Biosfera do programa MaB creáronse ata o 2020 714 reservas da biosfera. Están en 129 estados da UNESCO e 21 deles son reservas transfronteirizas.
Obxectivos
As reservas da biosfera decláranse dentro dunha Rede Mundial de Reservas da Biosfera no Programa sobre o Home e a Biosfera (en inglés Man and Biosphere programme). A rede de biosferas decláranse nos plenos do programa e, por incumprimento dos obxectivos, pódense anular. Buscan acadar un aproveitamento racional e sustentable dos recursos e dos ecosistemas do territorio. Foméntase o diálogo entre as comunidades locais e a súa a participación en decisións do uso dos recursos da reserva, foméntase a involucración de científicos coa política de conservación da biodiversidade e foméntase as políticas de redución da pobreza e da mellora da calidade de vida das persoas.
O programa MAB promove as colaboracións entre os países dos hemisferios norte cos do sur, e os do sur entre eles. Fomenta o intercambio de experiencias na implantación dos programas das reservas da biosfera e as prácticas aplicadas.
A rede de reservas da biosfera
En 2020 había un total de 701 reservas declaradas en 124 países, das cales 21 son transfronteirizas. Algúns países como Myanmar aínda tiveron a súa primeira reserva en 2015. En xuño de 2017 no consello internacional da reserva da biosfera e no programa biosfera de París decidiuse a retirada de 17 lugares dos Estados Unidos e 3 de Bulgaria. Porén, engadíronse outros 23 de todo o mundo.
Espazos nas reservas da biosfera
Nunha reserva da biosfera débese incluír:
Reservas da biosfera en Galiza
Galiza conta con sete reservas da biosfera declaradas. Dúas delas transcenden os límites galegos e teñen parte súa en Asturias (Río Eo, Oscos e Terras de Burón) e Portugal (o Gerês-Xurés).
Rana chensinensis
Rana chensinensis é unha especie de ra da familia Ranidae, que vive na China e Mongolia.
Hábitat
O seu hábitat natural son os bosques temperados, ríos intermitentes, pantanos, lagos de auga doce, pantanos de auga doce intermitentes, terras cultivables, pasteiros e terra regada. Está ameazada pola perda de hábitat.
Taxonomía
A descrición científica da especie fíxoa Armand David, un misioneiro naturalista, que a atopou en 1872, a máis de 1000 m de altitude, en Gujiapo (谷家坡), durante unha expedición aos montes Quinling (秦岭) en Shaanxi.
Usos
Esta ra é notable na agricultura chinesa porque é un forte predador de organismos que causan pragas. Un estudo realizado en condado de Qingyuan durante os anos 1982 e 1983 atopou que criar estas ras para o control de pragas diminúe o uso de pesticidas e a contaminación do ambiente.
Na China, os tecidos graxos que se encontran preto das tompas de Falopio da ra utilízanse como un ingrediente da medicina tradicional.
Manuel Jabois
Traxectoria
dereita|miniatura
Procedente dunha familia vinculada ao negocio hostaleiro e turístico, Manuel Jabois estudou a secundaria no IES Sánchez Cantón de Pontevedra. Comezou varias carreiras -Dereito, Filoloxía, Filosofía, Historia- sen rematar ningunha, polo que é un claro exemplo de autodidactismo. Mais a finais de 1998, iniciou a súa relación co xornalismo, mentres estudaba Filoloxía Hispánica na Universidade de Santiago de Compostela, exercendo como correspondente do Diario de Pontevedra na súa localidade.
Estilo
Xa desde novo caracterizouse por un estilo irónico, un tanto despegado da realidade política, cunha mirada escéptica non exenta dun agudo sentido do humor, e no que nalgunha ocasión citou como referentes a Arcadi Espada ou  Emmanuel Carrère. ​ Recoñece as influencias de Scott Fitzgerald, Hemingway, John Dos Passos, Fernández Flórez, Julio Camba ou Álvaro Cunqueiro. Eloxiou a figuras como Chesterton, Óscar Wilde, Woody Allen, Fernando Savater, Elvira Lindo, Rosalía de Castro ou ao tamén ao autodidacto Francisco Umbral; deste último afirmou que Leyenda del César Visionario, La noche que llegué al Café Gijón e Memorias de un niño de derechas eran tres monumentos á lingua. Con todo, mostrouse crítico con Fernando Sánchez Dragó e confesou curarse das lecturas de Paulo Coelho, “terapeuta de famosos” segundo el, grazas a Charles Bukowski.
Obra
En 2008 apareceu a súa primeira novela, en galego, A estación violenta. En 2011 publicou, na editorial Pepitas de calabaza, Irse a Madrid y otras columnas ,​ unha recompilación de artigos publicados no Diario de Pontevedra, El Progreso e a revista dixital FronteraD, recibido con boas críticas. En abril de 2012 publicou un breve ensaio de carácter autobiográfico sobre fútbol, Grupo Salvaje. En 2013 publicou Manu, novela en castelán. En 2016 publicou Nos vemos en esta vida o en la otra, unha reportaxe novelada sobre O Gitanillo, o único menor implicado na trama dos atentados do 11 de marzo de 2004.​ En maio de 2019 saíu a súa novela en castelán Malaherba.
Declaracións
Afirmou nun dos seus artigos que "Un mundo sen Deus sería un mundo obxectivamente mellor. Sería, para empezar, un mundo sen coartadas. Tanto para facer o mal como para facer o ben".​ Mostrouse partidario do aborto e defendeu a Rita Maestre preguntándose que facía Deus (tendo unha capela) na Universidade considerando que a condena social por parte dalgúns sectores conservadores cara a Maestre debeuse non á súa actuación na devandita capela, senón a ser a portavoz no Concello de Madrid sendo, por tanto, un intento dos sectores dereitistas de desgastar o goberno municipal liderado por Manuela Carmena.​
En Zenda falou do seu nexo coa Xeración perdida, das súas orixes e, respecto das súas posicións políticas mostrou o seu ideario progresista manifestando ter absoluta liberdade sempre para defender as súas ideas:​
É tamén coñecido por ser o autor da letra da canción que o Real Madrid lanzou en maio de 2014 para conmemorar a obtención da Décima Copa de Europa. O 21 de outubro de 2016 Íñigo F. Lomana escribiu un artigo no que criticaba a articulistas como Manuel Jabois, Arturo Pérez Reverte, Antonio Lucas ou Juan Tallón por practicaren o estilo cipotudo, "que vive dacabalo entre a taberna e a biblioteca e desenvolveu un mecanismo expresivo que combina virís coloquialismos cunha pirotecnia lírica" etiquetándoos como "neocolumnismo de extremo centro" .​ Anos atrás xa fora sinalada esa equidistancia, froito do seu carácter independente, por autores como Ernesto Castro, quen, aludindo ao “carácter anfibio de Jabois" reflectía "esa capacidade de cultivar seguidores tanto en FAES como en Lavapiés, [que] pode ilustrarse mencionando simplemente quen edita os seus textos”.
En castelán
miniatura|Presentación de Miss Marte na Libraría Paz de [[Pontevedra. Con Adrián Rodríguez]]
Cucaita
Cucaita é un concello colombiano que se atopa na provincia do Centro, no departamento de Boyacá. Está situado a uns 144 quilómetros da cidade de Bogotá.
Toponimia
O topónimo Cucaita, en muysc cubun (lingua muisca) está formado polos termos cu, «semellanza», ca, «cercado», «fortaleza» ou «mansión rexia do soberano», i, «sombra» e «ta», labranza. En conxunto, este vocábulo significa "Cercado do Seminario".
Historia
esquerda|miniatura|240x240px|Parque principal de Cucaita. Na época precolombiana, o territorio do actual municipio estivo habitado polos muiscas, que tiñan alí un dos seus principais "seminarios" de formación para os chyquy (sacerdotes muiscas). Naquel tempo, unha inmensa lagoa ocupaba boa parte do val que se estende entre Cucaita e Samacá. Nas ribeiras de devandita lagoa, asentábanse os cacicados independentes de Saquencipa, Moniquirá e Sáchica. O cacicado de Cucaita estaba situado na beira oriental da desaparecida lagoa. O casarío atopábase un pouco retirado da beira da lagoa, no que hoxe son predios de Chanzos e Cuesta en Medio.
Xeografía
esquerda|miniatura|240x240px|Vista do relevo xeográfico de Cucaita. Cucaita sitúase na Cordilleira Oriental, ó nordés do departamento de Boyacá. A súa cabeceira municipal atópase a unha altitude aproximada de 2.650 m s. n. m., cunha temperatura media anual de 14,2 °C.
1857
Outros
Historia ano a ano
Música aleatoria
A partir de 1950 introdúcese a música aleatoria (ou música de azar), que está baseada en elementos non regulados por pautas establecidas e na que adquire un papel preponderante a improvisación a partir das secuencias non estruturadas. Tales trazos poden fixarse na creación do autor ou no desenvolvemento da propia interpretación. É frecuente, en consecuencia, a composición musical de obras aleatorias nas que o executante determina a estrutura final da obra, mediante a reordenación de cada unha das seccións da mesma, ou mesmo mediante a interpretación simultánea de varias delas.
O azar é un trazo definitorio desta técnica compositiva que alcanzaría unha notable difusión a partir dos anos cincuenta. Aínda que a música aleatoria xa non está en primeira liña, as súas técnicas son aínda moi utilizadas polos compositores.
As correntes aleatorias tiveron algunhas das súas máis significativas representacións nas creacións do estadounidense John Cage -Music of Changes (1951 ou 4'33; Música de cambios)-, o alemán Karlheinz Stockhausen -Hymnen (1967; Himnos)-, os italianos Bruno Maderna e Franco Donatoni, o español Luís de Pablo, os arxentinos Alberto Ginastera e Mauricio Kagel, o peruano Leopoldo La Rosa e o francés Pierre Boulez.
O grao de aleatoriedade pode ser unha variable máis da música, o que permite falar dunha aleatoriedade controlada que manipula o azar como un elemento compositivo, como sucede nos Xogos venecianos (1961) do polaco Witold Lutoslawski.
As máis destacadas modalidades nas que se expón a creación aleatoria na música contemporánea son a forma móbil, que impón diversas solucións interpretativas de rango equiparable; a forma variable, na que predomina a improvisación; e o chamado work in progress, que constitúe o máximo grao de azar na execución da peza. En todas elas adoitan incorporarse instrumentos clásicos, con especial atención ao piano, e medios de execución electrónicos tales como sintetizadores, distorsionadores e cintas gravadas.
Wilhelm Dilthey
Wilhelm Dilthey, nado en Biebrich o 19 de novembro de 1833 e finado en Seis am Schlern o 1 de outubro de 1911 foi un filósofo alemán, pai do historicismo filosófico.
Traxectoria
Estudou en Heidelberg e Berlín. Foi profesor en Basilea, Kiel, Breslau e Berlín.
Reciprocidade entre historia e vida
Integra na evolución histórica a comprensión da vida. O concepto de vida humana é central no seu pensamento. A filosofía non é unha esixencia simplemente intelectual senón vital. A filosofía ten que abranguer os problemas da vida que son experimentados a través da historia. Aínda que xa Hegel potenciara a dimensión histórica da razón esta, na súa filosofía, seguía sendo un despregue da idea e polo tanto fundamentalmente unha razón lóxica afastada da vida como historia.
A vida ten unha dimensión representativa mediante a que obtemos un coñecemento científico, unha imaxe obxectiva do mundo, unha dimensión afectiva que fundamentan as valoracións; e unha dimensión volitiva, os principios de acción. Na unidade destas dimensións se leva a cabo a vivencia.