cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia de Marrocos
Dinastía alauita
Os alauitas ou alauíes chegaran a Marrocos a finais do século XIII, consolidando o seu dominio arredor do oasis de Tafilalet durante a anarquía que seguiu á morte do sultán saadí Ahmed al-Mansur en 1603. Pouco a pouco, esta dinastía foi impondo o seu control sobre a rexión invadindo reinos menores. Por último, en 1659 ocupou Marrakech e depuxo ao último sultán saadí.
Cronoloxía:
O século XVIII destacouse por querelas sucesorias. Na segunda metade deste século e principios do XIX, o goberno marroquí subscribiu tratados de comercio coas potencias europeas e concedeulles privilexios.
Partición de Marrocos
Entre 1912-1956 impúxose o protectorado francés, e acordouse outorgar a España, para nivelar o balance de forzas entre Francia e Inglaterra na zona, o chamado Protectorado de Tetuán ou Marrocos Español. A cidade de Tánxer converteuse en cidade internacional.
Guerra do Rif
Despois do estabelecemento do protectorado conxunto, o Rif mantivo a súa resistencia ao dominio estranxeiro. O Rif é a cadea montañosa que confina o litoral mediterráneo da República do Rif. Habitado por tribos berberiscas, sempre resistiu as tentativas de invasión dos reinos cristiáns do norte, España e Portugal.
Os españois, aos cales tocaba a administración desa rexión, sufriron unha serie de incursións contra os seus intereses industriais en Marrocos, o que provocou a declaración de guerra.
En 1921, a tribo de Beni Ouriaghel, instalada na rexión de Al-Hucemina, entrou en rebelión aberta dirixida por un antigo funcionario da administración española, Mohamed Ben Abdelkrim El-Khattabi. Xove, carismático e intelixente, dirixía un pequeno exército e inflixiu algunhas derrotas aos españois.
O xeneral Silvestre encabezou un exército para rematar cos Beni Ouriaghel, pero sufriu unha derrota en Annual en xuño de 1921: a case totalidade das súas tropas, quince mil soldados, atopou a morte en batalla, e o xeneral suicidouse.
En Madrid, as derrotas do Barranco do Lobo e o Desastre de Annual provocaron graves crises de goberno, e mesmo disturbios en Barcelona, pois obrigábase a combater por protexer estes recursos industriais a toda a poboación que non puidese pagar a exención. Os sucesivos fracasos do goberno fronte a Abdelkrim foron a causa dun golpe de estado o 13 de setembro de 1923 dado polo xeneral Miguel Primo de Rivera, que suspendeu a Constitución e instaurou a ditadura.
Sonado pola súa vitoria e rico pola gran cantidade de armas lixeiras e pesadas conseguidas no campo de batalla, Abdelkrim estendeu a súa autoridade ao conxunto do Rif. En febreiro de 1922, declarou a República rifeña, e nomeouse presidente. Non contento coas súas vitorias sobre os españois, Abdelkrim enviou emisarios ás tribos da zona do protectorado francés para invitalos a incorporarse á rebelión.
Hubert Lyautey, residente xeneral de Francia, reforzou os postos de vangarda para protexer as cidades de Meknes, Taza e Fez, pero o chamado "mariscal monárquico" era pouco apreciado polo goberno republicano francés, e non obtivo os reforzos solicitados.
Cando Abdelkrim lanzou en abril de 1925 a súa ofensiva cara ao sur, empurrou sen problemas as tropas francesas cara a Fez e Taza. Lyautey dimitiu e o goberno francés confiou as operacións ao mariscal Philippe Pétain, aureolado pola súa vitoria en Verdún e ben visto polos medios republicanos, que conseguiu de París os medios que se negaran a Lyautey. Organizou unha contraofensiva masiva baseándose na aviación, e beneficiouse da axuda dos españois. España lanza entón o Desembarco de Alhucemas (8 de setembro de 1925) baixo a dirección do xeneral Primo de Rivera, poñendo fin á guerra co maior desembarco aeronaval que se realizara ata entón.
Abdelkrim rendiuse e foi exiliado á illa de Reunión. Conseguiu escapar e refuxiarse no Cairo, onde morreu en 1963.
A guerra do Rif considérase unha das grandes epopeas nacionais da República do Rif. Aos ollos dos nacionalistas árabes, segue sendo un gran símbolo da loita anticolonial.
Segunda guerra mundial
miniatura|Protectorado de Marrocos e Sáhara Español (1925-1975).
En 1942 tivo lugar o desembarco dos aliados en Casablanca para rexeitar as ofensivas do xeneral Rommel en Tunisia e Libia. O sultán, tras a vitoria sobre as tropas nazis, deu o apoio das súas tropas á Francia ocupada, e decidiu reunir un exército das forzas armadas reais marroquís de cen mil homes, os chamados "indíxenas", por ser homes das colonias francesas (África negra, Indochina e Magreb), que desembarcaron en Italia, axudaron a liberar este país e seguiron o seu avance cara a Alemaña, liberando todas as cidades do sur e o leste de Francia, en particular, Lión, Marsella e Estrasburgo, pagando un alto prezo: vinte e cinco mil homes morreron para liberar Francia. Á súa volta, foron aclamados por un gran xentío que comprendeu que non tiña necesidade dos franceses para defenderse.
A presión sobre os colonos franceses, saqueo de comercios, sabotaxe das vías férreas, folgas, aumenta: en 1944 publicábase un manifesto da independencia; tres anos despois, o sultán Mohammed V pronunciarase en Tánxer (cidade internacional) ao seu favor. Entre 1940 e 1945, no contexto da segunda guerra mundial, España ocupou temporalmente Tánxer, anexión que non foi recoñecida internacionalmente.
O 20 de agosto de 1953, os franceses obrigan a exiliarse ao sultán alauita Mohammed V polo seu apoio ao movemento nacionalista que, tras a segunda guerra mundial, se estaba a xestar en Marrocos, colocando no trono o seu parente Mohammed Ben Arafa. Volveu do exilio o 16 de novembro de 1955; en febreiro de 1956 negociou con éxito con Francia a independencia de Marrocos, e en 1957 tomou o título de Rei.
Reinado de Mohamed V
En 1956 Marrocos consegue a independencia, e comezou a reclamar algúns territorios, pasando á vez de sultanato a reino.
Hassan II
Hassan II puxo en marcha un sistema parlamentario no que, con todo, tiña moitas prerrogativas, e onde o Majzen funcionaba como un estado paralelo. Na práctica, o sistema político semellábase máis a unha monarquía absoluta que a unha monarquía constitucional de tipo europeo, cunha férrea represión política baixo a que desapareceron varios centenares de persoas e coa familia real como propietaria directa de boa parte das terras, industrias e recursos do país.
Sufriu varios intentos de asasinato dos que saíu ileso de forma case milagrosa, o que utilizou para crearse un aura de personaxe santo elixido por Deus (ademais de rei era príncipe dos crentes, título que historicamente corresponde aos califas e que hoxe en día só existe en Marrocos).
O rei Hassan II incorporou os islamistas ao Goberno, legalizando un partido islamista, Xustiza e Desenvolvemento, que conseguiu algúns escanos nas eleccións pero que ten pouca autonomía.
Mohamed VI
Mohamed VI, fillo de Hasan II, subiu ao trono o 23 de xullo de 1999, tras a morte do seu pai. Declarou que a xustiza, a educación e os dereitos humanos formarían o esqueleto da súa política.
Argimiro Marnotes Rodríguez
Argimiro Marnotes Rodríguez, nado en Lobás (O Carballiño) é un empresario e político galego.
Traxectoria
Emigrou a Arxentina, e ao retornar converteuse en pequeno empresario do metal. Entrou no Concello do Carballiño como concelleiro en 1972 polo terzo sindical, sendo nomeado alcalde en 1977. Nas primeiras eleccións democráticas encabezou a candidatura da UCD á alcaldía do Carballiño e foi elixido alcalde, revalidando o cargo nas eleccións municipais de 1983, en que encabezou a candidatura de Coalición Galega. Nas municipais de 1987 encabezou a candidatura da Coalición Progresista Galega e foi elixido alcalde outra vez. Logo seguiu de concelleiro ata 1999, primeiro no grupo de goberno e despois, dende 1995, na oposición.
É pai do tamén político Argimiro Marnotes Fernández.
Departamento de Dagana
Dagana é un departamento da rexión de Saint-Louis, no Senegal. A súa capital é Dagana.
As localidades con status de comuna son:
Foi creado como departamento en 1960.
A súa poboación segundo o censo do ano 2002 era de 190.451 habitantes. En 2005, a poboación estaba estimada en 207.991 habitantes.
Ribas Altas, Filgueira, Lalín
Ribas Altas é un lugar da parroquia de Filgueira, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2016 tiña 12 habitantes (5 homes e 7 mulleres).
Albania no Festival de Eurovisión
Albania participou no Festival de Eurovisión 12 veces, debutando no Festival de Eurovisión 2004, cando Anjeza Shahini terminou en sétimo lugar coa canción "The image of you", obtendo pase directo á final en 2005. Obtivo a súa mellor posición no Festival de Eurovisión 2012, representada por Rona Nishliu coa canción "Suus": un quinto lugar.
Ribas Altas
O topónimo galego Ribas Altas pode referirse a:
O Castiñeiro, Salto, Oza-Cesuras
O Castiñeiro é un lugar da parroquia de Salto no concello coruñés de Oza-Cesuras na comarca de Betanzos. Tiña 30 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 13 homes e 17 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 49 habitantes.
A Thousand Suns
A Thousand Suns é o cuarto álbum de estudio da banda californiana Linkin Park o cal saíu ó mercado o 14 de setembro de 2010. O álbum foi co-producido por Mike Shinoda e Rick Rubin. O primeiro single "The Catalyst" foi publicado en agosto de 2010, os seguintes singles do álbum foron "Waiting for the End" en outubro de 2010, "Burning in the Skies" en xaneiro de 2011 e "Iridescent" a finais de maio de 2011. O single de "Iridescent" é unha versión con algúns cambios que a diferenza da canción orixinal do álbum, esta versión foi realizada para participar na banda sonora orixinal de Transformers: Dark of the Moon.
Aeroporto de El Hierro
O Aeroporto de El Hierro é un aeroporto xestionado por Aena, que está localizado no nordés da illa de El Hierro, na costa do municipio de Valverde. Inaugurado en decembro de 1972, é coñecido como Aeropuerto de los Cangrejos.
O tráfico aéreo é nacional, operado por Binter Canarias, con orixe e destino, en maior medida, o aeroporto de Tenerife Norte e, en menor medida, Gran Canaria. No ano 2011, o aeroporto rexistrou un tráfico de 170.225 pasaxeiros, 4.674 operacións e 135 toneladas de mercancías.
O Burgo, Bóveda de Amoeiro, Amoeiro
O Burgo é un lugar da parroquia de Bóveda de Amoeiro, no concello ourensán de Amoeiro, na comarca de Ourense.
A Chan
O topónimo galego A Chan é un orónimo que indica unha superficie chá. Pode referirse a:
Tixosa, Santa Baia de Berredo, A Bola
Tixosa é un lugar da parroquia de Santa Baia de Berredo no concello ourensán da Bola na comarca da Terra de Celanova. Tiña 23 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 9 eran homes e 14 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 24 habitantes (10 homes e 14 mulleres).
Mindoro
Mindoro é a sétima illa máis grande de Filipinas. Atópase ao suroeste de Luzón e ao nordés de Palawan. Antigamente, Era chamada Ma-i ou Mait polos comerciantes chineses, e Mina de Oro polos españois, de onde este territorio obtivo o seu nome.
A illa foi dividida en dúas provincias actualmente existentes, Mindoro Occidental e Mindoro Oriental, en 1950. Antes deste suceso, desde 1921, a illa enteira conformaba unha soa provincia.
De acordo co historiador William Henry Scott, no seu libro Prehispanic Source Materials For The Study of Phillipine History (1984), durante a Dinastía Sung, no ano 972, "Ma-i" era un importante comerciante con China. Noutros rexistros chineses,"Ma-i" ou "Mindoro" aparece nos anos seguintes.
Este libro tamén nomea os produtos que os comerciantes de Mindoro intercambiaban cos chineses, sendo os máis importantes a cera de abella, o algodón, perlas, caparazóns de tartaruga, noces de betel medicinais e roupas de yute. Para a porcelana chinesa, comercializábanse produtos como o ouro, recipientes de aceiro, chumbo, contas de vidro de cores e agullas de aceiro.
Economía
A economía de Mindoro está baseada principalmente na agricultura. Os produtos consisten nunha gran variedade de froitas, por exemplo, cítricos, bananas, rambutané e cocos, cereais como arroz e millo, cana de azucre, maní, peixe (diversos tipos), gando e aves de curral. A talla de árbores e a minería de mármore e cobre tamén son prósperos.
O turismo tamén é unha negocio lucrativo, con destinos como o Parque Nacional Apo Reef, a Illa Lubang, Porto Galera, Praia Sabang e o Monte Halcon. As praias de Porto Galera son as máis coñecidas atraccións turísticas, sendo moi visitadas.
Cultura
As relixións comúns na illa clasifícanse baixo o Cristianismo. A relixión da poboación indíxena é o Animismo. Aínda que eles están no animismo como unha relixión, axudan á Igrexa católica nalgunhas partes de Mindoro a desenvolver a educación.
O idioma principal en Mindoro é o Tagalo, aínda que nalgúns lugares foi amplamente influenciado polos idiomas nativos Visayan e o Mangyan. Maioritariamente, o filipino e o Taglish está presente nas áreas de Porto Galera e Cidade Calapan. O Visayan e o Mangyan tamén son falados na illa, igual que o Ilocano e algúns idiomas estranxeiros, por exemplo o inglés, o Fukien e, nun menor xeito, o español.
Illa de Hong Kong
A illa de Hong Kong é unha illa na zona sur de Hong Kong, China. Ten unha poboación de 1 268 112 habitantes e unha densidade de poboación de 15.915 habitantes/km² (2006). A illa foi tomada polo Reino Unido a comezos da década de 1840, e fundouse a Cidade de Vitoria na illa. A zona central da illa é o núcleo histórico, político e económico de Hong Kong. A costa norte da illa é a costa sur do porto de Vitoria, que xogou un papel moi destacado no desenvolvemento e crecemento de Hong Kong, xa que pola súa profundidade é apropiado para o tráfico de grandes buques.
A illa posúe moitas das vistas máis famosas en Hong Kong, como o pico de Vitoria e o Parque do Océano, así como tamén moitos sitios históricos e varios centros comerciais. As cadeas montañosas que atravesan a illa son utilizadas para a práctica de sendeirismo. A parte norte da illa xunto ao centro urbano de Kowloon forman a principal área urbana de Hong Kong. A extensión combinada de ambos os territorios é de aproximadamente 88,3 km², e a súa poboación combinada é de aproximadamente 3 156 500 persoas, o que reflicte unha densidade poboacional de 37.700 habitantes/km².
A illa ás veces é chamada "o lado da illa" polos locais, en referencia á beira sur do Porto de Vitoria.
Administración
Os Distritos da illa son:
Nota: A illa de Hong Kong non é parte do Distrito das Illas. dereita|miniatura|250px|Vista desde un teleférico do Parque do Océano no distrito sur. En primeiro plano está o medio da illa. Ao fondo, a baía "repulse". miniatura|250px|Vista nocturna do "Lado da illa" visto desde "Lado de Kowloon" - o lado oposto do Porto de Vitoria.
Historia
O Tratado de Nanking oficialmente cedeu a illa a Gran Bretaña en 1842.
A segunda guerra mundial foi un período escuro para Hong Kong. Británicos, canadenses, indios e as forzas de defensa voluntarias de Hong Kong resistiron a invasión xaponesa comandada por Saki Takashi, a cal comezou o 8 de decembro de 1941, oito horas logo do ataque a Pearl Harbour. Con todo, os xaponeses foron capaces de tomar control dos ceos da illa no primeiro día de ataque, superando en número ás forzas defensivas.
Os británicos e os indúes retiráronse da Liña dos bebedores de Gin e de Kowloon por mor dun forte bombardeo aéreo e de artillería. Un feroz combate desenvolveuse na illa de Hong Kong entre xaponeses e canadenses, co que se perdeu o único depósito de auga de Hong Kong. Os Canadian Winnipeg Grenadiers pelexaron no enclave de Wong Nai Chong Gap e aseguraron o paso entre a cidade e as partes retiradas ao sur da illa. Con todo, a súa vitoria durou pouco tempo.
Hong Kong rendeuse o 25 de decembro, de 1941, no que é coñecido pola poboación local como o Nadal negro. O Gobernador de Hong Kong, Mark Young, rendeuse en persoa nos cuarteis de campaña xaponeses, no terceiro piso do Hotel Península. Isogai Rensuke foi o primeiro gobernador xaponés de Hong Kong. A continuación seguiu un período de hiperinflación e racionamento dos alimentos; e os xaponeses declararon ilegais os dólares de Hong Kong. Ademais, unhas 10,000 mulleres foron violadas nos primeiros días logo da captura de Hong Kong e un gran número de persoas que se sospeitaba eran disidentes foron executados. Os xaponeses reduciron as racións de alimentos aos civís para preservar a comida para os soldados, ata niveis de fame negra. Cando Xapón se rendeu ante os Estados Unidos o 14 de agosto, de 1945, a poboación reduciuse a 600,000 habitantes, menos da metade da poboación antes da guerra que era 1.6 millóns de habitantes.
Xeografía
Logo de illa de Lantau, a illa de Hong Kong é pola súa extensión a segunda illa do territorio. Posúe unha superficie de 80,4 km², incluídos 6,98 km² de terra gañada ao mar desde 1887. A mesma representa aproximadamente o 7% do territorio de Hong Kong. Está separada da península de Kowloon e os Novos territorios en terra firme polo porto de Vitoria.
Transporte
miniatura|dereita|250px|Estación de MTR de Hong Kong. Existen redes de liñas de tren subterráneas (MTR) que corren na illa de Hong Kong, de oeste a este, a través da liña da costa norte da illa. Con todo, o lado oeste da illa non está aínda conectada a devandito transporte. O goberno e a MTR planearon de estender a liña da illa a Kennedy Town, a punta oeste da illa. O comezo da construción é esperado no ano 2008, para comezar a funcionar no ano 2012.
As liñas de tranvía de Hong Kong, e o tram do pico corren desde Kennedy Town a Shau Kei Wan, con conexións desde a baía Causeway ata Happy Valley.
A illa está conectada á península de Kowloon en terra firme a través de dous túneles para autos e dous túneles de liñas do MTR, así como tamén unha terceira liña de MTR con combinacións a outras da súa mesmo tipo.
Existen plans para construír máis combinacións nesta última liña para resolver os enormes problemas de conxestión dos túneles nas horas pico.
Non existe ponte algún entre a illa e o territorio continental. Unha ponte conecta Ap Lei Chau e Wong Chuk Hang de Aberdeen dentro da mesma illa. O mesmo foi aberto en 1983 con dous carriis e amplioullo a catro carriis en 1994.
Colectividade de ultramar
As colectividades francesas de ultramar (collectivité d'outre-mer ou COM), como as rexións francesas, son divisións administrativas de Francia de primeira orde. As COMs inclúen algúns ex territorios de ultramar franceses e outras entidades de ultramar francesas cun estatuto particular. Todas se converteron en COMs logo da reforma constitucional do 28 de marzo de 2003.
A 31 de marzo de 2011, había cinco COMs (colectividades de ultramar) :
Mayotte foi unha COM desde 1976 ata o 31 de marzo de 2011, cando se converteu nun departamento de ultramar.
Nova Caledonia foi clasificada como un territorio de ultramar a partir de 1946, pero como resultado do Acordo de Nouméa de 1998, logrou un status especial (particulier statut ou statut original) en 1999. Estableceuse a cidadanía de Nova Caledonia, e iniciouse unha transferencia gradual do poder do Estado francés á propia Nova Caledonia, que durará de quince a vinte anos.
O Ferrador, Salto, Oza-Cesuras
O Ferrador é un lugar da parroquia de Salto no concello coruñés de Oza-Cesuras na comarca de Betanzos. Tiña 32 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 19 homes e 13 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 43 habitantes.
Dieléctrico
miniatura|Material eléctrico polarizado. Denomínase dieléctrico a un material cunha baixa condutividade eléctrica (σ << 1); é dicir, un illante, o cal ten a propiedade de formar dipolos eléctricos no seu interior baixo a acción dun campo eléctrico. Así, todos os materiais dieléctricos son illantes pero non todos os materiais illantes son dieléctricos.
Algúns exemplos deste tipo de materiais son o vidro, a cerámica, a goma, a mica, a cera, o papel, a madeira seca, a porcelana, algunhas graxas para uso industrial e electrónico e a baquelita. En canto aos gases utilízanse como dieléctricos sobre todo o aire, o nitróxeno e o hexafluoruro de xofre.
O termo “dieléctrico” (do grego δια- dia-, que significa ‘a través de’) foi concibido por William Whewell en resposta a unha petición de Michael Faraday.
Aplicacións
Os materiais dieléctricos máis utilizados son o aire, o papel e o policloruro de vinilo. A introdución dun dieléctrico nun condensador illado dunha batería, ten as seguintes consecuencias: Normalmente un dieléctrico vólvese condutor cando se excede o campo de ruptura do dieléctrico. Esta tensión máxima denomínase rixidez dieléctrica. É dicir, se aumentamos moito o campo eléctrico que pasa polo dieléctrico converteremos devandito material nun condutor.
Obtemos que a capacitancia cun dieléctrico enchendo todo o interior do condensador (plano-paralelo) está dado por:onde:
é a permitividade eléctrica do baleiro.
O matrimonio Arnolfini
A obra, considerada unha das pinturas máis orixinais e complexa da arte occidental e moi innovadora para a época en que foi concibida, exhibe diversos conceptos novos en canto ás perspectivas e á acentuación dos segundos planos, cunha iconografía complexa, a perspectiva xeométrica ortogonal e a expansión do espazo da imaxe co uso do espello no fondo da composición, en que toda escena aparece invertida, tal como a imaxe do propio artista.
Na actualidade dentro da historiografía da arte discútese que representa exactamente a imaxe do cadro; a tese dominante durante moito tempo, introducida por Erwin Panofsky nun ensaio de 1934, afirmaba que a imaxe correspondía ao matrimonio de ambos, celebrado en segredo e testificado polo pintor. Con todo, foron propostas outras moitas interpretacións acerca da obra, e o consenso actual é que a teoría de Panofsky é dificilmente sustentábel. Especúlase sobre a presenza efectiva do pintor no casamento dos Arnolfini, pois iso explicaría porqué o pintor holandés escribiu no cadro, en latín, Johannes de Eyck fuit hic (Jan van Eyck estivo aquí).
En todo caso, a pintura - desde 1842 na National Gallery de Londres - é considerada unha das obras máis notábeis de van Eyck. É un dos primeiros retratos de tema non haxiográfico que se conserva, e, á súa vez, representa unha escena relativamente costumista. A composición é sinxela e simétrica, co espello como punto focal do cadro. Chega a luz dunha fiestra á esquerda sen grandes claroscuros, sen apenas crear sombras. A pesar do reducido espazo que se mostra, aparece un sinfín de obxectos, plenamente simbólicos. Móstrase a parella de pé, na súa alcoba; o esposo parece bendicir á muller e á vez colle a súa man dereita, mentres esta apoia a súa esquerda no ventre. A pose das personaxes resulta teatral e cerimoniosa, case hierática; algúns especialistas ven nesas actitudes flegmáticas certa comicidade, aínda que a máis estendida interpretación do retrato, a representación dun casamento, atribúelle un ar pomposo.
Xénero e técnica
O retrato é unha obra illada, pintada a óleo sobre unha táboa de carballo. A pintura ao óleo foi unha técnica perfeccionada polos irmáns van Eyck, e Jan demostrou nesta obra a rica e dúctil gama cromática da técnica, que lle permitiu crear amplas superficies de cores vivas, como a roupa de cama e o manto verde da esposa. Presenta claras vantaxes sobre a témpera, que era a técnica máis difundida ata o momento; a máis importante a luminosidade, pois permite un mellor tratamento da perspectiva, do ar e da luz; ao seren máis consistentes, os obxectos poden ser representados con maior exactitude; e seca máis amodo, permitindo traballar con maior sosego.
O estilo
A obra é un fiel reflexo das características de estilo do gótico flamengo e, sobre todo, é un compendio do estilo do seu autor. Na súa composición sobresaen:
O verdadeiro contido da obra
Os protagonistas
O realismo
Chama a atención o realismo óptico, baseado no detalle microscópico e nunha maxistral captación da luz e da perspectiva; a quietude, sobre todo, o orgullo polo benestar material que conseguiron, e polas súas pequenas posesións: a lámpada, os móbeis finamente traballados, as roupas... Este é un aspecto moi rechamante na obra, na que aparecen unha infinidade de obxectos sen motivo aparente.
O simbolismo
Porén, precisamente, grazas a estes pequenos obxectos propios dunha sociedade que vivía na opulencia, o especialista en Historia da Arte Erwin Panofsky elaborou unha teoría sobre o significado deste cadro: interprétao como unha alegoría do casamento e da maternidade. Para iso, revélanos o sentido de multitude de detalles que, aparentemente, carecen de importancia, mais que dan unha nova dimensión á obra. Algúns deses pormenores son:
Hai, en segundo plano, unha multitude de detalles, obxectos que aparecen sen xustificación aparente, como se carecesen de importancia. Todo o contido no cadro proclama a riqueza do novo matrimonio, desde o vestiario e os móbeis, ata as froitas no parapeto da fiestra. Certamente, o matrimonio parece ter reunido os obxectos de moitos países da Europa: Rusia, Turquía, Italia, Inglaterra, Francia e outros. Sen dúbida, Arnolfini, rico mercador, tivo amizade ou negocios con empresarios de toda a Europa. Bruxas, onde se instalou Giovanni, era un fervedoiro de burgueses de todas as partes; e este mercador que protagoniza o cadro gabaríase das súas relacións con eles. Definitivamente, o certo é que todos teñen un significado nítido que dá unha nova dimensión á obra:
Os únicos que faltarían para completar a cerimonia do matrimonio, serían o sacerdote e a testemuña, mais ambas as personaxes aparecen reflectidas no espello, xunto do matrimonio: un crego e o propio pintor, que actúa como testemuña, e que, coa súa sinatura, non só reclama a autoría do cadro como testifica a celebración do sacramento: "Johannes van Eyck fuit hic 1434" (Jan van Eyck estivo aquí en 1434). O cadro sería, polo tanto, un documento matrimonial. Non obstante, é tamén un cadro evidentemente temporal, porque se refire simultaneamente aos feitos que teñen lugar no matrimonio, mais en fases diversas ao longo do tempo.
Á marxe do significado metafórico, cabe preguntarse cal é o motivo dese espírito ilusionista, dese desexo de reproducir con prodixiosa fidelidade a epiderme do mundo. Sábese que as obras flamengas eran idealizadas para seren vistas de cerca; mesmo así mostraban o orgullo que sentía a alta sociedade flamenga polas súas cidades, polas súas vivendas e polos seus obxectos, mais estas razóns non chegan ao fondo do asunto.
Neste sentido, é unha crenza estendida que Jan van Eyck demostra nos seus cadros, un "himno á natureza"; de aí que estean cheos de símbolos que se descifran con pracer. O menor detalle, unha folla de herba, por exemplo, remítenos á obra divina; é, pois, unha modesta homenaxe do pintor á beleza natural. É un sentimento positivo que probabelmente Jan van Eyck compartiu coa alta sociedade flamenga e talvez nel está o espírito prehumanista da Baixa Idade Media.
A controversia
Erwin Panofsky perseverou na idea de que, tratándose dunha cerimonia relixiosa tan importante como o casamento, non fose celebrada nunha igrexa senón nunha alcoba particular, o que podería sinalar que se trataba dunha unión privada e reservada. En efecto, naquela época, era considerada unha unión legal sempre que houbese un documento que atestase e testemuñas que desen fe a iso, mesmo que fose celebrada na ausencia dun padre.
Evidentemente, o cadro e o casamento en si foron envoltos nun halo de misterio. Porén, hai carencia de documentos que mostren a ligazón entre os Arnolfini e van Eyck; os primeiros documentos sobre a pintura son xa do século XVI. De todos os modos, sábese que Giovanni Arnolfini veu de Italia a comerciar en Bruxas, xuntou unha inmensa fortuna e entrou no círculo máis selecto do gran duque de Borgoña, para quen traballaba Jan van Eyck.
Porén, os motivos reais do cadro permanecen ocultos. As novas investigacións da National Gallery de Londres (radiografías, infravermellos etc), demostran que a maioría dos obxectos, aos que Panofsky trata de dar un sentido, pintáronse despois de crearse o fundamento do cadro; e todos eses son pequenos tesouros, carísimos caprichos que, naquela época, moi poucos podían pagar; ao mesmo tempo a riqueza chama á fertilidade, á procreación... O máis evidente é que Arnolfini fai unha demostración do poder comercial que alcanzara, como auténtico «home feito a si mesmo» do século XV.
Chegouse a pensar se a pintura é real ou unha recreación de van Eyck: unha demostración do virtuosismo pictórico. Naquela época non era habitual pintar fóra do estudio, así que é fácil entender que se trata dunha ilusión creada polo pintor, en conveniencia con Arnolfini. Poderíase referir a unha promesa de casamento e da vida que lle espera a esposa; podería reflectir a mesma cerimonia do casamento. Ultimamente fálase dun posíbel exorcismo, ou cerimonia para recuperar a fertilidade, xa que Arnolfini e a súa esposa non tiveron fillos. Este tipo de cerimonia era común na época. De feito, tras das mans do matrimonio hai unha horríbel gárgola sorrinte, que podería simbolizar o mal que paira sobre o casamento, a causa do seu castigo: Giovanni Arnolfini era un mullerengo, un adúltero.
Aínda que haxa máis motivos para a controversia, en 1990, un investigador francés da Sorbona, Jacques Paviot, descubriu no arquivo dos duques de Borgoña un documento de casamento de Giovanni Arnolfini, datado de 1447, trece anos despois de que fose pintado o cadro e seis anos despois da morte de Jan van Eyck. É certo que en Bruxas, no século XV, houbo catro Arnolfinis e dous deles chamábanse Giovanni, mais no documento fálase inequivocamente do máis rico, o que tiña contacto co arquiduque, o do cadro de van Eyck.
Identificación do estilo
A obra pertence ao estilo gótico flamengo, a escola flamenga foi unha das máis importantes do mundo, desde o século XV ata o século XVIII, por iso, para distinguir, este primeiro período do século XV denomínase escola gótica flamenga. Esta escola pinta soamente cadros de temas relixiosos, que lida con escenarios costumistas, aínda que tamén desenvolva o retrato e a paisaxe. Utilizan a técnica a óleo e o seu estilo se caracteriza pola minuciosidade, o deleite na reprodución de obxectos, o naturalismo e o amor á paisaxe. Entre os artistas máis importantes desta escola temos Jan van Eyck, autor desta obra, Rogier van der Weyden e Hieronymus Bosch
Identificación da obra
O retrato do casamento de Arnolfini é, sen dúbida, unha obra maxistral da arte gótica flamenga. Segundo a propia sinatura do autor, pintouse en 1434. Formou parte da colección real española, pero foi roubado polo exército francés durante a Guerra Peninsular. En 1842 a National Gallery de Londres adquiriuno por 730 libras.
Van Eyck representa o casamento de Arnolfini, pero o máis significativo é que dá fe da revolución que estaba a vivir a arte flamenga, paralela ás invocacións italianas.
O cadro, cheo de simbolismo, actúa en varios planos:
Van Eyck demostra súa destreza suprema como pintor e mestre das últimas técnicas (en especial a pintura a óleo), polas cales alcanzou renome en toda Europa.
Identificación do autor
miniatura|250px|O home do turbante vermello; posíbel autorretrato de [[Jan van Eyck
Jan van Eyck, nado en 1380 e finado en 1441, é, co seu irmán Huberto, o iniciador do estilo dos primitivos flamengos. Ambos naceron nun lugar próximo a Maastricht. Ao principio, traballaron xuntos, mais Huberto morreu en 1426 e ficou só Jan, que viviu ao servizo de Filipe o Bo, duque de Borgoña, con grande estabilidade económica.
Relación da obra co contexto histórico
A obra pintouse en Flandres, durante o século XV. Nesta época aparece unha sociedade avanzada cunha economía baseada nos produtos téxtiles de luxo e no comercio, favorecido pola súa excelente posición estratéxica (por alí pasan as grandes rotas comerciais terrestres que van de Italia e de Francia ata o Atlántico Norte, Inglaterra e países nórdicos e as rutas marítimas que ían do Mar do Norte ao Mar Cantábrico). A burguesía flamenga, debido a o seu alto desenvolvemento intelectual, apreciaba o luxo e as obras de arte. E esas obras de arte son para o propio goce, ou sexa, para levalas para casa ou para instalalas en capelas particulares. Por iso a pintura é a técnica ideal (manexábel, barata e propensa a reflectir os gustos burgueses).
Incidentes sufridos polo cadro
miniatura|Don Diego de Guevara, quen lle deu o cadro aos Habsburgo, pintado por [[Michael Sittow, circa 1517]] É case certo que Diego Velázquez coñeceu profundamente o cadro e se inspirou nel, ao usar o espello como recurso pictórico en varias das súas creacións, por exemplo "La Familia de Felipe IV" ou "A Venus do Espello". É máis probábel que o coronel Hay teña participado da batalla de Vitoria (1813) na cal as tropas francesas, que escoltaban Xosé Bonaparte na súa fuga, foron derrotados por un exército multinacional de británicos, españois e portugueses baixo mando do Duque de Wellington. Despois da loita, os británicos ocupáronse do rescate dun cargamento de obras de arte que os franceses saquearan da colección real española. Cerca de 90 cadros, mais non este, pasaron ás mans de Wellington e están na súa casa en Londres. O caso é que o coronel Hay ofreceu como favor a pintura ao príncipe rexente, Xurxo IV, para o cal serviu da mediación de Sir Thomas Lawrence. O príncipe tivo a obra dous anos, na Carlton House, antes de devolvela a Hay, en 1818.
Koldo Mitxelena
En 1959 doutorouse en Filosofía e Letras, disciplina na que se iniciara na cadea. En 1958 ocupou a cátedra de Lingua e Literatura vascas na Universidade de Salamanca (a primeira cátedra desta lingua nunha universidade española); en 1968 foi nomeado profesor de lingüística indoeuropea.
En 1978 fíxose cargo da Facultade de Filoloxía da Universidade do País Vasco. Membro da Academia da Lingua Vasca (Euskaltzaindia), ténselle considerado como unha das máximas autoridades na lingua éuscara, sendo un dos artífices da unificación deste idioma.
Traxectoria
Michelena naceu no seo dunha familia fabril artesá. Unha doenza forzouno, cando neno, a gardar cama durante tempo abondo como permitirlle ler e familiarizarse co éuscaro culto despertando nel unha vocación que lle ía durar toda a vida.
Guerra, condena a morte e primeira estadía no cárcere
Cando estala o levantamento militar, Koldo Mitxelena se presenta voluntario nacionalista. Apresado en Santoña, foi acusado de rebelión militar e condenado a morte o 7 de setembro de 1937. Porén seralle conmutada a pena pola de 30 anos de reclusión maior. Coñece as cadeas de El Dueso, Larrínaga e Burgos.
No cárcere de Burgos, mercé ao coñecemento e amizade con intelectuais e universitarios españois presos, Mitxelena foi convencido por Francisco Jordá, logo catedrático de Arqueoloxía, para que comece estudos universitarios. Os intensos avatares da súa vida no llo permitirán ata 1948...
Posto en liberdade vixiada en 1943, a súa estadía na cadea sumara 5 anos, 4 meses e 5 días.
Segunda estadía na cadea
Con 27 anos e con precaria saúde volta Koldo Mitxelena a súa Errenteria natal. O empresario erenteriano José Uranga ofrecelle un posto de contable en Madrid. Alí simultaneou o traballo coa clandestinidade. Son momentos delicados nos que a oposición a Francisco Franco espera que o triunfo dos aliados na segunda guerra mundial arrastre a caída do ditador.
O 10 de abril de 1946 é detido por actividades clandestinas da CNT e como dirixente do Partido Nacionalista Vasco. Xunto a el, caen tres importantes galeguistas, Ramón Piñeiro e os irmáns Saco... Condenado a dous anos de prisión concedéuselle a liberdade en 1948 tras ter estado nos cárceres de Alcalá, Ocaña, Yeserías e Talavera.
Precariedade e crecemento intelectual
En 1948, de volta a Errenteria, matriculase por libre na facultade de Filosofía e Letras da Universidade de Madrid, animado polo seu compañeiro de prisión Francisco Jordá. As dúas décadas seguintes son para Mitxelena de enorme crecemento intelectual e de precariedade e pluriemprego. Cos seus antecedentes penais achar traballo estábel é imposible. Foi a hora dos amigos e de valentes admiradores do seu talento e esforzo que, antepondo a valía científica e humana do lingüista aos diversos credos políticos, procuran axudalo (Arrue, Tovar, Amorós, Agud, Vallejo etc.).
En 1949 casa con Matilde Martínez de Ilarduya. Participa na folga do 51.
En 1954 é nomeado director técnico do Seminario de Filoloxía Vasca Julio de Urquijo e membro do consello da revista Egan.Inicia, así mesmo, algunhas clases en Salamanca, chamado polo seu amigo e estudoso da lingua vasca, o reitor, Tovar, para a creación dos primeiros estudos universitarios de vasco en España.
A Universidade
O destino natural de Koldo Mitxelena é a Universidade e a Comunidade Científica Internacional. Para iso debe obter a anulación dos antecedentes penais que, como pedra ao pescozo, lle impiden o acceso a ambas. O proceso comeza en 1953 e alongase ata 1967, véspera dos últimos tormentosos episodios da ditadura. A rede de amigos e científicos admiradores de Mitxelena foi fundamental. A vida e docencia na Salamanca vai representar un período feliz para el e a súa familia.
Unificación da lingua éuscara
Simultaneamente ao seu paso definitivo a Salamanca, aEuskaltzaindia encoméndalle a ardua tarefa de asentar os criterios de unificación do éuscaro, empresa que acomete en medio de controversias e polémicas. A súa postura vai ser a das razóns biolóxicas e sociolingüísticas: o éuscaro batua, o vasco normalizado, edificarase sobre a base común dos dialectos máis utilizados.
Regreso ao País Vasco, nacemento da UPV/EHU
A transición política, así como as primeiras eleccións, sorprenden a Mitxelena en Salamanca. Isto non obsta para que, desde a súa Errenteria natal, á que regresa sempre que pode, tome apaixonada parte nos acontecementos: creación da Universidade do País Vasco (UPV/EHU), normalización político-cultural do país, docencia na nova universidade..., mais sempre desde unha posición política relevante.
Federico Valverde
Federico Santiago Valverde Dipetta, nado en Montevideo o 22 de xullo de 1998, é un futbolista uruguaio. Xoga de centrocampista e o seu equipo actual é o Real Madrid CF.
Traxectoria
O 22 de xuño de 2017 fichou polo Deportivo da Coruña, cedido polo Real Madrid Castilla por unha temporada.
Albanel
miniatura|Der Maurer (1880). Albanel (do árabe vulgar al-banní, e este do árabe clásico al-banna’, "o que constrúe ou edifica") é un operario que realiza indistintamente traballos básicos de construción, como alzado de muros, paredes e tapias, colocación de cubertas e canalizacións de fluídos sen presión, enchido e nivelado de encofrados con formigón, preparación de cemento e outras tarefas de obra non especializadas.
Tamén se refire ao que se dedica a traballo forzado. Ata o século XIX o oficio de albanelería era un oficio gremial. Para pertencer a el, o candidato debía ser presentado por un membro e ser aceptado formalmente como aprendiz. Unha vez dentro do gremio podía conseguir distintos graos ata chegar a mestre, que xa tiña unha consideración social importante. O Mestre de Albanelería era o responsable da execución das obras, supervisado unicamente polo arquitecto.
O 3 de maio celébrase o día do albanel (ao igual que o día da Santa Cruz), conmemorándose coa construción dunha cruz a partir dos sobrantes da obra, que se coloca na parte superior e máis alta. Ese mesmo día faise unha celebración á que se invitan aos familiares e amigos dos albaneis, onde o padriño é o propietario da edificación ou no seu defecto os enxeñeiros ou residentes da obra.
A tradición practícase en Europa desde a Idade Media.
A albanelería está considerada un dos traballos de maior risco.
Ostra común
A ostra común, ostra plana ou ostra europea (Ostrea edulis, Linnaeus 1758) é un molusco bivalvo mariño moi apreciado pertencente á familia dos ostreidos (Ostreidae), da orde Ostreoida.
Morfoloxía
A cuncha é basicamente circular pero de bordo irregular, alcanzando tamaños de 4 a 11 cm de diámetro, pero poden atoparse exemplares moito maiores. Está constituída por láminas calcáreas escamosas que conforman unha superficie moi irregular, e que se rompen e desprenden con facilidade. A cor é tamén variable, entre abrancazada e castaña ou púrpura, sendo o interior branco anacarado uniforme (sen marcas do seo paleal).
As valvas son desiguais: convexa a valva esquerda ou inferior e plana a dereita ou superior. Na valva dereita (plana) márcanse liñas concéntricas e sucos e na esquerda (convexa) poden apreciarse amplas costelas radiais.
Hábitat e bioloxía
Distribución pola costa europea do Atlántico, desde Noruega ata Marrocos, e mais o Mediterráneo. Vive, en condicións normais, fixada ás rocas da franxa infralitoral ou enterrada en fondos de area, pero actualmente é obxecto de cultivo intensivo en bateas, que son a orixe a totalidade das ostras postas no mercado.
É un molusco filtrador, que retén nas branquias as substancias orgánicas en suspensión na auga, normalmente algas microscópicas.
Presenta hermafroditismo alternativo, o que quer dicir que pasa alternativamente por épocas de sexo masculino e feminino, chegando a atravesar catro fases sexuais ó ano. O desove é continuo pero máis evidente durante os meses de xuño a outubro. A posta pode alcanzar cifras dun millón de larvas por individuo, pero só rematan o desenvolvemento larvario o 2,5%. Unha vez fixada as larvas a un sustrato duro, a mortandade pode ser do 90% antes do primeiro inverno.
Importancia pesqueira e comercial
miniatura|dereita|350px|Ostras no [[Aquarium Finisterrae]] A forma máis usual de consumir as ostras é en cru, engadíndolle ou non unhas pingas de limón. Esta forma de consumo en cru fai que sexan especialmente delicadas e posible causa de gromos de intoxicación alimentaria como consecuencia dunha depuración insuficiente ou unha mala conservación.
A ostra en Galicia
Hai anos tamén se escabechaban ou comían fritidas. Marcial Valladares dicía:
Eladio Rodríguez engadiu:
Os exemplares pequenos reciben o nome de morruncho nome que tamén se aplica a outras especies semellantes.
Humor (homónimos)
O termo humor pode facer referencia a varios conceptos:
Campionato Ibérico de Fútbol Gaélico
dereita|miniatura|Xogadores de equipos galegos no Campionato Ibérico de 2014. O Campionato Ibérico de Fútbol Gaélico é a competición rexional de fútbol gaélico que agrupa os equipos da península ibérica. Dende 2006 é considerado polo Comité Europeo de Deportes Gaélicos un campionato rexional que puntúa para o campionato europeo e unha das súas roldas coincide cunha rolda de dito campionato.
Equipos
dereita|miniatura|Ártabros de Oleiros vs. Madrid Harps, 2015. En Galicia: Fillos de Breogán (A Coruña), Ártabros de Oleiros, Irmandinhos A Estrada, Bráithreachas (A Estrada),  Mecos FG Ogrobe, Pontevedra FG, Estrela Vermelha FG de (Santiago de Compostela), Keltoi GAC (Vigo), Auriense FG (Ourense) e Dorna FG (A Illa de Arousa). No resto de España: Barcelona Gaels, Madrid Harps, Madrid O'Donnells, Sant Vicent GAA (Valencia), Costa Gaels (Marbella), Eire Og (Sevilla), Granada Gaels, Sitges Eagles e Tres Cantos.
No resto da península: Xibraltar.
Os clubs adoitan estar formados por xogadores irlandeses e unha nutrida representación de xogadores locais, que oscila sobre a metade do cadro de xogadores (exceptuando os equipos galegos, compostos case na súa totalidade por xogadores locais).
Palmarés masculino
9 Madrid Harps: 15px 2005, 15px 2008, 15px 2010, 15px2012, 15px 2014, 15px 2015, 15px 2016, 15px 2017, 15px 2018
3 Barcelona Gaels: 15px 2007, 15px 2009, 15px 2013
1 Marbella-Costa del Sol GAA: 15px 2011
1 Sant Vicent Valencia GAA: 15px 2006
Palmarés feminino
6 Madrid Harpettes: 15px 2009, 15px 2010, 15px 2011, 15px2012, 15px 2014 15px 2015
3 A Coruña Fillas de Breogán: 15px 2016, 15px 2017, 15px 2018
2 Barcelona Gaelettes: 15px 2008, 15px 2013
Lavochkin-Gorbunov-Goudkov LaGG-3
O Lavochkin-Gorbunov-Goudkov LaGG-3 (Лавочкин-Горбунов-Гудков ЛаГГ-3) foi un caza soviético da segunda guerra mundial. Deseñouse debido a un requirimento de 1938 que pedía un novo caza, e o prototipo, denominado LaGG-1, voou en marzo de 1939. Era un dos cazas soviéticos máis modernos durante a invasión alemá en 1941.
Deseño
O prototipo do LaGG-3, I-301, foi deseñado por Semyon A. Lavochkin, Vladimir P. Gorbunov e Mikhail I. Gudkov. Foi designado LaGG-3 na fase da produción en serie. A súa fuselaxe estaba case completamente feita en madeira, coas partes importantes tratadas con laca de baquelita. Este novo xeito de construción con madeira laminada era máis duradeiro que a madeira normal, era incombustible, e non aprodrecía. Era, porén, moito máis pesada e os pilotos bromeaban co nome do avión, dicíndo que en vez de ser un acónimo dos nomes dos deseñadores (Lavochkin, Gorbunov e Goudkov) "LaGG" representaba "lakirovanny garantirovanny grob" (ataúde varnizado garantido - лакированный гарантированный гроб). A á de madeira era igual que a do Yakovlev Yak-1. A única diferenza era que as ás do LaGG estaban construídas en dúas seccións. A fuselaxe era como a do MiG-3, pero o seu armamento era mellor. Estaba equipado cunha metralladora BK de gran calibre, instalada entre o "V" dos cilindros do motor, edúas metralladores ShKAS sincronizadas. En consecuencia o seu peso de fogo era de 2.65 kg/s, facendo ao LaGG superior a todos os cazas soviéticos de serie, e superando tamén ao Messerschmitt Bf 109 de 1941.
Operadores
miniatura|250px