cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hoste
Creación do termo
Ao comezo da Idade Media, non existía unha palabra concreta para denominar estes grupos de persoas con obxectivos militares. No galego medieval vacilaba entre as formas oste e hoste e xa aparece con ese significado nas Cantigas de Santa María.
Hertha Berlin
O Hertha BSC Berlín é un club de fútbol alemán, da cidade de Berlín. Fundouse o 25 de xullo de 1892 e xoga na 1. Bundesliga.
Cadro actual
Actualizado a xaneiro de 2013
A viaxe de Chihiro
A viaxe de Chihiro (título orixinal en 千と千尋の神隠し; Sen to Chihiro no kamikakushi) é un filme de animación xaponés escrito e dirixido por Hayao Miyazaki no 2001 e producido por Studio Ghibli. O filme conta a historia de Chihiro Ogino, unha cativa de dez anos que está a mudar de fogar cos seus pais, e que accidentalmente quedan presos nun misterioso mundo de espíritos e deuses.
Sinopse
Chihiro é unha nena de aproximadamente dez anos, perturbada polo cambio de residencia que está obrigada a facer cos seus pais. Cando estes, chamados Akio e Jou, din que teñen que cambiar de casa, Chihiro non pode ocultar agochar os seus sentimentos negativos. No camiño para a súa nova casa, a familia vai no coche por unha estrada abandonada e de súpeto atópanse cunha rúa sen saída. Alí descobren un enorme edificio vermello cun túnel escuro que semella unha boca xigantesca. O túnel leva a unha cidade pantasma onde hai un fantástico banquete.
Akio e Jou non dubidan en probalos alimentos dicíndolle á súa filla que aínda que non hai ninguén para atendelos teñen cartos abondo para pagar. Chihiro mira ós seus pais sen unirse a eles, e eles engulindo prato tras prato ata que sen decatarse, son transformados en porcos. Sen querer entraron nun mundo habitado por deuses antigos e seres máxicos, gobernado pola, malvada Yubaba, unha meiga que rexenta un casa de baños para milleiros de deuses e espíritos. Yubaba dille a Chihiro que os seus pais foron transformados en animais por comportarse coma eles, e a súa intención é matalos para servir de alimento, este é o castigo por comer un banquete que estaba reservado para os deuses.
Afortunadamente, Chihiro atopa un amigo na forma do enigmático Haku. Haku vive na casa de baño con Yubaba. El é un neno (aparentemente) que a axuda a sobrevivir no mundo espiritual, por razóns que son reveladas ó final do filme.
Thysanozoon nigropapillosum
Thysanozoon nigropapillosum é unha especie de verme plano (platihelminto) policlado pertencente á familia Pseudocerotidae.
Descrición
T. nigropapillosum ten un corpo de forma larga e longa. Crece ata os 76 mm. A superficie dorsal é moi negra e cuberta con numerosas papilas de puntas amarelas que varían en tamaño. A superficie ventral é castaña escura. A marxe externa do corpo é lixeiramente ondulada e beireada dunha cor branca opaca. Teñen pseudotentáculos pequenos que lembran pola súa forma a orellas, situados no medio da súa parte anterior. Nadan impulsándose pola auga cun movemento ondulante rítmico de todo o corpo.
Distribución
A especie está estendida por todo o Indo-Pacífico.
Hábitat
T. nigropapillosum é bastante común na parte externa dos arrecifes de coral.
Dragón
miniatura|MS Harley 3244, un manuscrito [[Idade Media|medieval datado ao redor de 1260, contén a imaxe máis antiga recoñecible dun dragón europeo moderno.]] Un dragón é unha criatura réptil ⁣lendaria que aparece no folclore e mitoloxía de moitas culturas en todo o mundo. As crenzas sobre os dragóns varían considerablemente entre as rexións, pero os dragóns das culturas occidentais desde a Alta Idade Media foron a miúdo representados como Á|alados, con cornos e capaces de respirar lume. Os dragóns das culturas orientais adoitan representarse como criaturas serpentinas sen ás, de catro patas e cunha intelixencia superior á media. As características comúns entre os trazos dos dragóns adoitan ser unha mestura de características felinas, réptiles e aviarias. Os estudosos cren que os grandes crocodilos extintos ou en migración poden coincidir co modelo das imaxes modernas dos dragóns orientais.
Etimoloxía
Procedente do francés antigo dragon, que, á súa vez, provén do latín: draconem (nominativo draco) que significa "enorme serpe, dragón", do grego antigo δράκων, drákōn (xenitivo δράκοντος, drákontos) "serpe". O termo grego e latino referíase a calquera gran serpe, non necesariamente mitolóxica. A palabra grega δράκων probablemente derive do verbo grego δέρκομαι (dérkomai) que significa "eu vexo", cuxa forma aoristo é ἔδρακον (édrakon). A palabra grega probablemente derive dunha base indoeuropea *derḱ- que significa "ver"; a raíz sánscrita दृश् (dr̥ś-) tamén significa "ver". miniatura|O [[mušḫuššu é un monstro serpentino semellante ao dragón da antiga mitoloxía mesopotámica con corpo e pescozo dunha serpe, as patas dianteiras dun león e as traseiras dun paxaro. Aquí móstrase como aparece na porta de Ishtar da cidade de Babilonia.]]
Orixes dos mitos
Criaturas semellantes ao dragón aparecen en practicamente todas as culturas do mundo e as primeiras representacións semellan serpes xigantes. Os dragóns descríbense por primeira vez nas mitoloxías do antigo Oriente Próximo e aparecen na antiga arte e literatura mesopotámicas. As historias sobre os deuses das tormentas que mataban serpes xigantes ocorren en case todas as mitoloxías do Próximo Oriente e indoeuropeas. Os dragóns prototípicos famosos inclúen os mušḫuššu da antiga Mesopotamia; Apep na mitoloxía exipcia; Vṛtra no Rigveda; o Leviatán na Biblia hebrea; Grand'Goule na rexión de Poitou en Francia; Pitón, Ladon, Wyvern e Kulshedra na mitoloxía albanesa e a Hidra de Lerna na mitoloxía grega; Jörmungandr, Níðhöggr e Fafnir na mitoloxía nórdica; e o dragón de Beowulf.
Pardal
Pardal é o nome común galego das aves da familia dos paséridos (da orde Paseriformes), dos que hai catro especies citadas na ornitofauna galega:
Poemas pendurados dun cabelo
Poemas pendurados de un cabelo é un libro de poemas de Ricardo Carballo Calero publicado en 1952 e reeditado en 1980.
Características
1ª parte: Entre o verde e o azul. Cinco poemas de carácter filosófico-moral nunha atmosfera escéptica pero non desesperada.
2ª parte: Poemas pendurados dun cabelo. Sete poemas onde o motivo central son os anxos, ansia da plenitude que está presente en toda a obra de Carballo Calero.
3ª parte: A soleira de ouro. Destacan dous temas: o feminino en canto símbolo da beleza absoluta e as diversas dimensións do amor.
Segundo Henrique Rabuñal: ''o poeta defende a beleza e a palabra, e canta, admirado o que non entende. Na pregunta reside a verdade''.
A muller como tema aparece mesmo entrelazado co motivo dos anxos; e a carón do tema amoroso aparece a temática da muller como obxecto da Natureza, dotado dun poder simbólico para aludir á Natureza mesma, á vida mesma. O propio autor deixou dito sobre ese tema:
Poemas
Entre o verde e o azul
Son 5 poemas sen título
Poemas pendurados dun cabelo
Rally Illas Canarias de 2020
O Rally Illas Canarias de 2020 foi a 44ª edición de dito rally, a quinta proba da tempada 2020 do Campionato de Europa de Rally, do Campionato de España de Rallys e a sexta do Súper Campionato de España de Rallys.
Celebrouse do 26 ao 28 de novembro e contou cun itinerario de dezasete tramos que sumaron un total de 201,93 km cronometrados. Tamén foi puntuable para os campionatos ERC 2, ERC 3, ERC Ladies, ERC 3 Junior, ERC 1 Junior e a Abarth Rally Cup.
A proba estaba prevista para os días 9 e 10 de maio, pero a pandemia de coronavirus causou cambios no calendario e cancelacións, véndose a organización obrigada a cambiar a data; primeiro para os días 3 e 5 de novembro e finalmente para os días 26 e 28 do mesmo mes. A pandemia tamén afectou ao funcionamento normal da proba. O epicentro do rally trasladouse dende o parque Santa Catalina, onde se tiña celebrado en anos anteriores, ata a contorna do estadio de Gran Canaria onde se realizaron as verificacións, a cerimonia de saída e onde se instalou o parque de traballo.
O vencedor foi o francés Adrien Formaux cun Ford Fiesta Rally2, por diante do tamén francés Yoann Bonato e do galego Iván Ares. O sétimo posto do ruso Alexei Lukianuk serviulle para coroarse campión de Europa por segunda vez, mentres que Pepe López gañou neste rally os títulos do Campionato de España e do Súper Campionato de España, en ambos casos por segunda vez consecutiva.
Poemas pendurados dun cabelo
Poemas
A soleira de ouro
Son seis poemas sen título
Castiñeiro dos cen cabalos
A árbore atópase no bosque de Carpineto, na saia occidental do Etna. Diversos estudos botánicos danlle unha antigüidade superior aos 4.000 anos, sendo así a árbore máis antiga de Europa e a máis grande de Italia.
A primeira referencia histórica data de 1636, cando é citado na obra Il Mongibello de Pietro Carrera.
Dominio proteico SeqA
En bioloxía molecular SeqA é un dominio proteico que se encontra en proteínas de bacterias e arqueas. A función deste dominio proteico é moi importante na replicación do ADN. A proteína regula negativamente a iniciación da replicación do ADN na orixe de replicación no OriC de Escherichia coli. Ademais, a proteína desempeña un papel adicional no secuestro da orixe de metilación (impide asúa metilación, o que inactiva a orixe e limita a replicación do ADN a unha soa vez por ciclo celular). A importancia desta proteína é vital, xa que sen a súa axuda na replicación do ADN, a división celular procariótica e outros procesos esenciais non poderían ter lugar. Este dominio proteico crese que forma parte dun complexo proteico moito máis grande que comprende outras proteínas como SeqB.
Función
A replicación do ADN é un proceso que consome enerxía e, por tanto, nas bacterias só ocorre en puntos de comprobación específicos do ciclo celular. A unión da proeína SeqA ás secuencias GATC hemimetiladas é importante na modulación negativa da orixe do cromosoma en oriC, e na formación dos focos de SeqA necesarios para a segregación cromosómica en Escherichia coli.
Os terámeros SeqA poden agregarse ou multimerizarse de forma reversible dependente da concentración. A maiores da súa función no control da replicación do ADN, SeqA pode ser tamén un factor de transcrición específico.
Adicionalmente, crese que SeqA tamén ten un papel na organización do cromosoma e na regulación xénica.
Localización
A maioría da SeqA nas células encóntrase unida ao novo ADN formado na forquita de replicación.
Dominio C-terminal
O dominio C-terminal ten un importante papel para a unión ao ADN. Únese a secuencias GATC hemimetiladas ou completamente metiladas no oriC. A estrutura do dominio C-terminal consta de sete hélices alfa e unha folla beta de tres febras.
Modesto Villar Ínsua
Modesto Villar Ínsua, nado en Buenos Aires en 1911 e finado en Ortigueira o 1 de xuño de 1939, foi un político e guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
Estudante de maxisterio na Coruña e profesor de ciencias na Escola de Traballo de Viveiro, era militante do Partido Galeguista dende 1933. Foi designado concelleiro de Viveiro en febreiro de 1936. Ao estalar o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 pasou á clandestinidade. O 23 de xuño de 1937 participou no intento de asalto da tarrafa viveirense Nosa Señora das Dores cos irmáns Benedicto e Cesareo Díaz Fuentes, Jesús Iglesias Escourido e Francisco Gómez Núñez “Trostky”, co obxectivo de fuxir á zona republicana. En 1938 integrou a primeira agrupación guerrilleira constituída en Galicia, a Agrupación Chapaev (ou Tchapaief), encargándose de redactar os seus estatutos e da planificación dos golpes económicos. Xulgado en ausencia por traizón e rebelión militar. Morreu por fractura de cranio por disparos nunha cova de Montemeao en Ortigueira cando a Garda Civil e tropas do exército procedentes de Ferrol rodearon a cova na que estaba refuxiado canda os seus compañeiros os irmáns Amandino (que tamén foi abatido) e José Neira Fernández.
Mariana Espósito
Mariana "Lali" Espósito, nada en Buenos Aires o 10 de outubro de 1991, é unha actriz, vocalista, compositora e empresaria arxentina.
Comezou coas súas actuacións en producións de Cris Morena coas teleseries Rincón de luz, Floricienta e Chiquititas sin fin, tamén chegou a ser coñecida pola súa interpretación do personaxe de Marianella Rinaldi na serie Casi ángeles e como membro da banda pop derivada, Teen Angels. Dende 2013 desenvolveu unha carreira como vocalista solitaria, en paralelo ao seu traballo como actriz.
Xavi Rodríguez Carballa
Xavi Rodríguez Carballa, nado na Illa de Arousa o 1 de xuño de 1967, é un exfutbolista galego que xogaba na demarcación de centrocampista.
Formou parte do equipo do CD Lugo que xogou en Segunda División na tempada 1992-1993, descendendo ao final da mesma. Tempada na cal disputaría 12 encontros marcando 1 gol.
Outeiro, Loño, Vila de Cruces
Outeiro é un lugar da parroquia de Loño, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller), o que supón unha diminución de 1 habitante con respecto ao ano 2000.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Hugo van der Goes
Hugo van der Goes, nado en Gante, ca. 1440 e finado en Auderghem, preto de Bruxelas en 1482, foi un pintor flamengo.
Traxectoria
Van der Goes naceu en Gante, mais ignórase a data exacta, aínda que se ten suposto que arredor de 1430. Fontes documentais recollen que no ano 1467 foi inscrito na confraría de pintores de Gante como mestre. Debeu gozar de respecto grande, porque a petición súa foron acollidos na confraría polo menos tres pintores; por outra banda chegou a ser decano da dita asociación entre 1473–4 e o 18 de agosto de 1475. Con frecuencia foi contratado polo goberno da cidade como pintor de bandeiras e estandartes e doutras obras de carácter menor, máis necesarias nas cerimonias da época.
Obra
As primeiras informacións certas sobre Vander Goes sitúano en Bruxas no 1468, onde colabora na decoración para as festas en celebración da vodas do duque de Borgoña, Charles o Temerario.
Entre 1476 e 1477, executa para Tommaso Portinari, representante dos Médici en Bruxas, o tríptico Portinari. É a súa obra máis célebre, sen dúbida, de grandes dimensións para a época (253 x 586 cm), e realizado case xa no final da súa carreira. Unha vez que o tríptico chegou a Florencia (onde se expón na actualidade na Galería Uffizi), exerceu unha enorme influencia sobre os pintores florentinos. Ghirlandaio, Filippino Lippi e Leonardo da Vinci, ademais doutros artistas, que estudaron a pintura como unha das primeiras obras mestras flamengas chegadas a Italia.
A pesar da sona da obra devandita, aínda en ámbito flamengo se conserva a extraordinaria Dormitio Virginis (Morte da Virxe), hoxe no Groeningemuseum de Bruxas, revolucionaria polos seus escorzos, disposición de masas e penetración psicolóxica na representación das personaxes. miniatura|A [[Retablo de Monforte|Adoración dos Magos de Van der Goes, exposta en Monforte, vendeuse en 1913.]] Outras célebres obras son outra Adoración dos Magos, dita Retablo de Monforte (até o ano 1913 exposta no Colexio da nosa Señora da Antiga en Monforte de Lemos), hoxe en Berlín, na Gemäldegalerie, e a Caída de Adán, pertencente na actualidade ao Kunsthistorisches Museum de Viena.
Alphaville
Alphaville (en Alphaville: une étrange aventure de Lemmy Caution) é un filme francés de ciencia ficción diririxido por Jean-Luc Godard que foi estreado en 1965. Está protagonizado por Eddie Constantine, Anna Karina, Howard Vernon e Akim Tamiroff. O filme gañou o Oso de Ouro no Festival Internacional de Cinema de Berlín de 1965.
Estreouse en galego o 20 de xuño de 1990 a través da TVG.
Miro Suárez
Edelmiro Suárez Vázquez, nado na Coruña o 29 de xullo de 1968 é un exfutbolista galego que xogaba na demarcación de dianteiro.
Traxectoria
A maior parte da súa carreira futbolística transcorreu no Racing de Santander no cal xogaría durante catro tempadas, disputando 122 encontros e marcando 24 goles e co cal chegaría a xogar dúas tempadas en Primeira División, disputando 29 partidos e marcando 8 goles. Dende Santander sería traspasado ao CD Logroñés, tamén de Primeira División, onde so disputaría 8 encontros, un dos cales de titular. De Logroño pasaría a xogar a Murcia e finalmente a Lugo.
No CD Lugo formaría parte do combinado que xogaría en Segunda División na tempada 1992-1993, tempada na cal xogaría 9 encontros
Olaría
miniatura|dereita|Oleira traballando cun [[Torno de oleiro|torno.]] A olaría é o traballo con arxila cocida co obxecto de elaborar utensilios tal que potas, pratos, vasos, porróns e moitas outras pezas. A olaría é un dos máis antigos inventos da humanidade, orixinada antes do neolítico, con obxectos cerámicos como a Venus de Dolní Věstonice ou os vasos de cerámica descubertos en Jiangxi.
A olaría fabrícase formando obxectos de cerámica (a miúdo de arxila) coa forma desexada e quentándoos a altas temperaturas (600-1600 °C) nunha fogueira, pozo ou forno que induce reaccións que levan a cambios permanentes, incluídos o aumento da forza e rixidez do obxecto. Moita olaría é puramente utilitaria, mais tamén se pode considerar unha forma de arte.
Historia
Os primeiros obxectos de olaría aparecen no período Gravetiense (Paleolítico Superior) e trátase de pequenas representacións de divindades materiais e de culto á fertilidade como a chamada Venus de Dolní Věstonice datada arredor de 29 000 ou 25 000 a. C. Unha das pezas máis antigas que se coñecen é unha vasilla do período Jōmon da época da prehistoria do Xapón (10 000 a. C. / 8000 a. C.), peza que se expón no Museo Nacional de Toquio. O seu nome vén das marcas de corda coas que está decorada. Atopáronse outras evidencias na conca do río Amur en Rusia que revelaron rastros de cerámica que datan do 14 000 - 13 000 a. C. Existen anacos de olaría que se encontraron no sur da China e que foron datados por carbono 14 entre o 9000 e o 14 000 a. C.; en novas escavacións realizadas na cova Xianrendong en Jiangxi os restos chegan ata o 20 000 a. C.
Unha das técnicas que caracterizan as culturas neolíticas e que se considera unha proba para a ordenación cronolóxica é a cerámica ou arxila modelada. As pequenas figuras de arxila cocida xa se atopaban no Paleolítico Superior, aínda que é no neolítico cando aparece o baleiro a partir do traballo coa arxila e polo tanto se atopa unha utilidade nas vasillas, que se empregan para a elaboración dos alimentos cocinados no lume. No próximo oriente apareceu cerámica un ou dous milenios anterior á aparición do cultivo dos cereais, polo que a asociación entre o nacemento da olaría coa práctica agrícola e culinaria é aínda confusa.
Os primeiros artesáns especializados apareceron en Mesopotamia, e inventaron as ferramentas para traballar mellor a arxila, como o torno de oleiro e o forno para cocela contra o 3400 a. C. Igualmente en Grecia e nos Balcáns a influencia da cultura de Anatolia apréciase nas vasillas con forma de tulipa e con engobe, vermello e branco. En Grecia comezaron a decorarse as pezas con motivos xeométricos, que eran os detalles máis habituais xunto con reproducións de plantas e escenas cotiás, que se facían imitando a arte da escultura.
Estrabón e Plinio o Vello atribuíron a invención da roda ao oleiro escita Anacarsis que morreu arredor de 550 a. C. Non obstante, Homero fala xa dela nas súas obras e sábese que o pai da poesía grega precedeu en varios séculos ao discípulo de Solón. Os toscanos, en tempo de Porsena, traballaban tan ben esta arte que os seus artefactos se pagaban a un prezo máis elevado en tempos de Augusto que os de prata e ouro.
Na Europa mediterránea as pezas máis antigas son, probabelmente, as atopadas no sitio de Camprafaud (Languedoc) e Verdelpino (Cuenca), pezas datadas no VI milenio a. C.; non presentan ningún tipo de decoración. Tamén hai pezas do III milenio a. C. atopadas en Cataluña, Provenza, Córsega e Dalmacia; neste caso, a súa decoración baséase na impresión con cunchas mariñas, técnica chamada "montserratina" pola súa grande abundancia no macizo de Montserrat e coñecida tamén como cerámica cardial. miniatura|Cerámica exipcia da cultura [[Naqada I, circa 3700 a. C.]] Os achados arqueolóxicos no Alto Exipto, na fase Naqada I, fan supoñer que dende o 4500 ao 3500 a. C. se practicaba a agricultura. Tamén se enterraban os mortos en tumbas, onde era frecuente o uso de enxovais funerarios entre os que era habitual atopar vasillas de terracota vermella con motivos pintados en branco; as decoracións que predominaban eran as de tipo xeométrico, como por exemplo triángulos, semicírculos e espigas. Contra o 4000 a. C. en Badari fabricábanse vasillas de olaría finas e puídas e atopáronse grandes cantidades de obxectos pintados con figuras de animais e escenas de barcos de remos de aproximadamente 3600 a. C.
esquerda|miniatura|[[Cerámica cardial da cova de La Sarsa, Valencia.]] Durante o neolítico medio, a cultura Dímini, en Grecia, produciu unha cerámica cunha gran variedade de formas e ornamentación polícroma, sobre todo de espirais e grecas. Ao final deste período e a principios do Neolítico final empregouse unha olaría negra bruñida, de influencia anatólica. O chamado neolítico danubiano do centro de Europa, que tivo lugar a comezos do V milenio a.C., producía unha cerámica que se caracterizaba pola decoración de «bandas», con formas extremadamente sinxelas de vasos sen asas e gorxa larga. As liñas da decoración estaban realizadas a base de incisións paralelas e puntuados. No mesmo período neolítico, a olaría doméstica apareceu en pequenas poboacións como no sitio de Hacilar (oeste de Turquía). Estas pezas son vasillas cocidas a baixas temperaturas e decoradas con faixas lisas pintadas con arxila branca non ferrosa. Do IV milenio son os grupos de olaría atopados nos sitios de Gumelnitsa e Salcutsa en Romanía e Tripole e Cucuteni en Ucraína de formas con perfil convexo na parte superior e cóncavo na inferior e decoración xeométrica.
Características
A olaría non é o mesmo ca outros produtos artísticos como son a cerámica, a terracota, a porcelana ou produtos como a vaixela fina. Olaría é un termo antigo e probablemente en moitas partes adoptouse a palabra cerámica, substituíndo a olaría, a partir do ceramic en lingua inglesa. Ademais, olaría é tamén o nome do obradoiro onde se elaboran estas pezas así como a denominación da tenda onde se venden. Á persoa que elabora olaría coñécella como oleiro, topónimo común no territorio de Galiza. Diferénciase do ceramista en que este último continúa a elaborar a peza mediante o engadido de esmaltes e outras técnicas que requiren unha ou máis coccións ou queimados.
En Galiza destaca, entre outras, a olaría de Buño (Malpica de Bergantiños), Bonxe (Outeiro de Rei), Gundivós (Sober), Mondoñedo, Meder (Salvaterra de Miño) e de Niñodaguia (Xunqueira de Espadanedo).
Fases de procesamento
Todas as pezas cerámicas pasan por varias fases durante a súa elaboración: preparación da arxila, modelaxe, secado, primeira cocción ou enfornamento (cerámica tradicional) e cocción da aplicación de técnicas cerámicas.
Preparación
En primeiro lugar, a arxila amásase para que a humidade e outras partículas se distribúan de xeito homoxéneo e para eliminar as burbullas de aire que teña dentro (que poden provocar explosións durante o enfornamento ou a queima).
Secado e puído
A peza déixase ao ar ata que seque e endureza suficientemente. Esta fase chámase "estado do coiro". As pezas que se atopan así son moi fráxiles, polo que deben manexarse ​​con coidado. Unha vez rematada a peza, déixase secar de novo para que perda o resto da humidade que aínda contén deixándolle un aspecto similar ao óso. Cando a peza está completamente seca, a súa cor é máis clara e adquire maior dureza. É cando se adoita empregar unha lixa fina e unha esponxa húmida para pulila.
Enfornamento
Máis tarde lévase ao forno, onde perde a humidade química e adquire unha maior resistencia e sonoridade. Pode que con esta cocción a peza estea xa rematada, como é o caso da olaría, ou que aínda precise unha cocción posterior, como no caso da cerámica.
É posible que sexan necesarias varias sesións de forno para conseguir efectos decorativos especiais, por exemplo para obter a chamada decoración negativa, empregada en varias culturas antigas, como a Vicús. O efecto de decoración negativo conséguese cubrindo con arxila algunhas partes da pota na fase final da cocción e deste xeito as partes cubertas conservan a súa cor orixinal, mentres que as partes descubertas se volven escuras ou negras por redución.
Francisco Igea
Francisco Igea Arisqueta, nado en Valladolid o 17 de abril de 1964, é un médico e político español.
Traxectoria
Licenciouse en medicina pola Universidade de Valladolid, especializándose posteriormente no aparato dixestivo. Dende 1993 traballou no Hospital Río Carrión de Palencia.
En novembro de 2014 presentouse ás primarias de Unión Progreso y Democracia (UPyD) como candidato á Presidencia da Xunta de Castela e León. Posteriormente abandonou o partido para incorporarse ás filas de Ciudadanos. Tras un proceso de primarias entrou na candidatura do partido ao Congreso por Valladolid, resultado elixido nas eleccións xerais de decembro de 2015 deputado.
En xaneiro de 2017 ao se renovar o Comité Executivo da formación laranxa, Igea entrou a formar parte da directiva do partido, responsabilizándose da área de Sanidade
En febreiro de 2019 anunciou a súa intención de competir contra Silvia Clemente no proceso interno para seleccionar o aspirante do partido á presidencia da Xunta de Castela e León. O 11 de marzo, tras a revisión dos votos telemáticos, Ciudadanos deu a vitoria a Igea fronte á ex-dirixente popular, polo que se proclamou a Igea candidato á Xunta de Castela e León para as autonómicas do 26-M.
Meßkirch
Meßkirch é unha vila, entre o Danubio e o lago Constanza, no distrito de Sigmaringen de Baden-Württemberg, Alemaña e nela viven 8.302 habitantes (2015). Aquí naceron o compositor Conradin Kreutzer e o filósofo Martin Heidegger. miniatura
Reboredo, Loño, Vila de Cruces
Reboredo é un lugar da parroquia de Loño, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 22 habitantes (9 homes e 13 mulleres), o que supón unha diminución de 12 habitantes con respecto ao ano 2000.
Proceso de Montjuïc
miniatura|Debuxo que reproduce o momento da explosión da bomba na procesión do Corpus de 1896 en Barcelona. Proceso de Montjuïc é o nome do xuízo militar que se produciu como consecuencia do atentado terrorista contra a procesión do Corpus na rúa barcelonesa de Canvis Nous, o 7 de xuño de 1896, e que provocou 12 mortos e arredor de 35 feridos. A represión afectou maiormente o anarquismo obreiro de Cataluña. Detivéronse 400 persoas, entre elas o mestre Joan Montseny Carret, os propagandistas Anselmo Lorenzo e Teresa Claramunt, e o intelectual Pere Coromines. Todos foron recluídos no castelo de Montjuïc, e 87 persoas foron incluídas no proceso militar.
Os feitos xulgados
O 7 de xuño de 1896 houbo un atentado terrorista en Barcelona, de autoría presumiblemente anarquista. Alguén lanzou unha bomba sobre o público que asistía ao paso da procesión do Corpus, que, segundo o xornal La Vanguardia, causou a morte de doce persoas e feridas a varias decenas. Con todo, existen discrepancias sobre o número de persoas falecidas. Este atentado terrorista tiña como antecedentes a bomba lanzada polo anarquista Paulino Pallàs contra o capitán xeneral de Cataluña, Martínez Campos, a cal matou o garda civil Jaime Tous, e o atentado do Liceu, no que morreron 22 persoas e outras 35 resultaron feridas.
Os ataques terroristas contra a poboación civil espertaron unha crecente indignación social que esixía unha firme resposta represora contra anarquistas, socialistas e revolucionarios. Preto de catrocentas persoas consideradas revolucionarias ou subversivas foron encarceradas no castelo de Montjuïc.
O proceso
As dilixencias xudiciais realizáronse sen garantías xurídicas e as probas baseáronse en declaracións dos principais implicados, obtidas presumiblemente mediante torturas.
A denuncia do proceso produciuse inicialmente o mesmo 1896, sobre todo grazas á actividade no estranxeiro de Fernando Tarrida del Marmol, que fora liberado e escribira Les Inquisiteurs d'Espagne (1897), así como polas campañas de prensa da Revue Blanche e de L'Intransigeant, de París. En España, a protesta dirixiuna a prensa republicana (El Nuevo Régimen, El País etc.) e o libro La barbarie gubernamental en España (1897), atribuído a Ricardo Mella e Josep Prat. Posteriormente, iniciouse unha intensa campaña pola revisión do xuízo, especialmente en 1898, desde El Progreso, La Revista Blanca e Vida Nueva, auspiciada sobre todo por Joan Montseny Carret, Alejandro Lerroux e Pere Coromines desde Madrid.
Finalmente, despois do asasinato de Antonio Cánovas del Castillo en agosto de 1897 polo anarquista italiano Michele Angiolillo, que pretendía vingar os executados, Sagasta permitiu o regreso dos desterrados e, a comezos de xaneiro de 1901, ditou o indulto dos que permanecían en prisión.
Real Expedición Filantrópica da Vacina
miniatura|225px|Busto de [[Francisco Xavier Balmis na Facultade de Medicina da Universitat d'Alacant.]]
A Real Expedición Filantrópica da Vacina, coñecida como Expedición Balmis-Salvany ou Expedición Balmis en referencia ao médico alacantino Francisco Xavier Balmis, foi unha expedición de carácter filantrópico que deu a volta ao mundo e que durou desde o 30 de novembro de 1803 até 1806. O seu obxectivo era nun principio que a vacina da varíola chegase a cada recuncho do daquela Imperio Español (América, Filipinas e outras illas do Pacífico), xa que a alta mortaldade do virus estaba ocasionando a morte de miles de nenos.
O rei Carlos IV apoiou e sufragou con fondos públicos ao médico da corte, o doutor Balmis, na súa idea dunha vacinación masiva de nenos ao longo de todo o imperio, xa que a súa propia filla a Infanta María Luísa sufrira tamén a enfermidade. Até entón, a varíola mataba, desfiguraba ou incapacitaba unha parte moi importante da poboación. O nome de Balmis quedou para sempre unido a esta expedición.
Antecedentes
No último cuarto do século XVIII, durante o momento de maior extensión do virus da varíola en Europa, un médico rural inglés, Edward Jenner, observou que as mulleres que recollían o leite adquirían ocasionalmente unha enfermidade dos ubres das vacas coñecida como varíola das vacas ou varíola vacúa (en inglés, cowpox) polo contacto continuado con estes animais; esta enfermidade, benigna, caracterizábase pola aparición dunhas pústulas nas mans, semellantes ás da mortífera varíola humana. Pero o máis importante é que estas mulleres non enfermaban da varíola humana.
Jenner pensou que quizais a varíola vacúa e a humana fosen enfermidades semellantes, e que quizais a infección da primeira producira nos homes defensas capaces de evitar a varíola humana, e comezou a investigar nesta dirección e, no ano 1796 arriscouse a realizar a proba definitiva. Inoculou pus procedente de pústulas da varíola vacúa a James Phipps, un neno de 8 anos. O pequeno amosou síntomas leves da infección. E seis semanas máis despois inoculou deliberadamente ao rapaz coa propia varíola humana. O arriscado ensaio foi un completo éxito: o mociño presentou unha leve reacción, pero non enfermou da temida varíola. Outros nenos inoculados responderon igualmente ben.
Estes resultados publicounos Jenner en 1798, e xa en decembro de 1800 chegara a vacina a España, concretamente a Puigcerdà, da man do doutor Francesc Piguillem. Tanta celeridade, nun tempo en que as novas viaxaban a cabalo ou en barco de vela dá unha idea da gravidade dos feitos, e do entusiasmo co que algúns médicos acolleron un posíbel remedio contra a terrible doenza.
A decisión do rei
miniatura|esquerda|200px|Os territorios da coroa española en América contra 1800. miniatura|dereita|225px|Estatua de Carlos IV de [[Manuel Tolsá, Cidade de México.]]
En 1803, cinco anos despois da publicación do descubrimento de Jennner, o rei de España, Carlos IV, aconsellado polo seu médico da corte, o doutor Balmis, mandou organizar esta Expedición Filantrópica, para estender a vacina a todos os dominios de Ultramar.
Ademais, en 1805 promulgou unha Real Cédula mandando que en todos os hospitais se destinase unha sala para conservar o fluído vacún.
Un dos principais problemas que se presentaron á hora de idear a expedición foi como facer para que a vacina resistise todo o traxecto en perfecto estado. A solución ocorréuselle ao mesmo Balmis, levar na viaxe un número de nenos, dos que dous deles eran inoculados co material obtido das pústulas dos vacinados a semana anterior.
Desenvolvemento
miniatura|225px|Monumento na rúa do Parrote, no porto da [[A Coruña|Coruña, en homenaxe aos nenos orfos que partiron na expedición.]]
Os protagonistas
A operación comezou coa fretaxe da corveta María Pita, que levaba 22 nenos orfos (de entre 3 e 9 anos, e que aínda non padeceran a enfermidade) que serían inoculados durante a viaxe co obxectivo de manter a vacina viva no seu corpo; o propio Balmis, que ía ao mando; un prestixioso cirurxián, José Salvany, o seu segundo; dous axudantes, dous practicantes, tres enfermeiros e a reitora do orfanato, Casa de Expósitos da Coruña, dona Isabel Zendal Gómez
Pódese entender globalmente como "unha caravana infantil con rumbo ao Novo Mundo para transportar a vacina e prever as epidemias de varíolas. Dando como resultado unha das viaxes máis estrañas que tivo como protagonista á medicina e á ciencia no século XIX».
Dos 22 nenos, seis eran nenos vindos da Casa de Desamparados de Madrid, 11 do Hospital de Caridade da Coruña, e os outros 5 de Santiago.
As normas da expedición indicaban claramente o coidado que os nenos debían recibir. Ningún deles volveu a Galiza.
Cada neno recibiu un feixe que contiña: dous pares de zapatos, seis camisas, un sombreiro, tres pantalóns coas súas respectivas chaquetas de lenzo e outro pantalón máis de pano para os días máis fríos. Para o aseo persoal, tres panos de pescozo, outros tres de nariz e un peite; e para comer, un vaso, un prato e un xogo completo de cubertos.
Lista dos membros da expedición
Nenos da Casa de Expósitos: Vicente Ferrer (7 anos), Pascual Aniceto (3 anos), Martín (3 anos), Juan Francisco (9 anos), Tomás Melitón (3 anos), Juan Antonio (5 anos), José Jorge Nicolás de los Dolores (3 anos), Antonio Veredia (7 anos), Francisco Antonio (9 anos), Clemente (6 anos), Manuel María (3 anos), José Manuel María (6 anos), Domingo Naya (6 anos), Andrés Naya (8 anos), José (3 anos), Vicente María Sale y Bellido (3 anos), Cándido (7 anos), Francisco Florencio (5 anos), Gerónimo María (7 anos), Jacinto (6 anos) e Benito Vélez (fillo porfillado de Isabel Zendal Gómez, 6 anos) e un neno con nome descoñecido que morreu na expedición.
miniatura|centro|500px|Percorrido da expedición.
Canarias e Venezuela
Como quedou dito, a expedición partiu do porto da Coruña o 30 de novembro de 1803. A misión conseguiu levar a vacina até as illas Canarias, Colombia, Ecuador, o Perú, México, Filipinas e a China.
O barco levaba instrumental cirúrxico e instrumentos científicos, así como 500 exemplares da tradución que Balmis fixera do Tratado práctico e histórico da vacina, de Moreau de Sarthe, para ser distribuído polas comisións de vacinación que se fundaran.
miniatura|Placa situada no edificio dos [[Prácticos do Porto da Coruña na que os médicos mexicanos da xeración 1919-1924 homenaxean a Francisco Javier de Balmis e á Real Expedición Filantrópica da Vacina.]] Balmis e os seus rapaces fixeron escalas nas Illas Canarias, en Porto Rico (onde chegaron o 9 de febreiro e foi unha gran decepción pois non foi preciso vacinar á poboación, xa que a vacina fora levada á illa desde a colonia danesa de San Tomé, e o doutor Francisco Oller xa vacinara a 1.557 persoas ), percorreron toda a illa de Cuba e chegaron á Guaira, no norte da actual Venezuela, preto de Caracas. Alí a expedición dividiuse, por mor das graves epidemias que asolaban América do Sur: Balmis dirixiríase cara a Cuba e Nova España e Josep Salvany o seu segundo cirurxián, iría a Cartaxena de Indias, Bogotá e América do sur.
Así, Salvany, o segundo cirurxián, penetrou no Vicerreinado de Nova Granada (actuais Panamá, Colombia, Ecuador e Venezuela), e no Vicerreinado do Perú (que comprendía o Perú, o Alto Perú —a actual Bolivia— e a Capitanía Xeneral de Chile). Levoulle sete anos percorrer o territorio e os esforzos da viaxe leváronse a vida do propio Salvany, que morreu en Cochabamba en 1810 cando intentaba levar a vacina até Buenos Aires (capital do Vicerreinado da Prata).
Nova España
Balmis, pola súa banda, volveu a Caracas, e despois á Habana, onde chegou o 27 de maio de 1804. O poeta local venezolano Andrés Bello escribiu unha Oda a Balmis. Zarpou da Habana con destino a Nova España o 18 de xuño, mercando antes 4 escravos (tres nenas e un neno) por 250 pesos, que despois volveu vender en México.
No territorio do actual México, Balmis colleu 25 orfos para que mantivesen a vacina viva durante a travesía do Océano Pacífico, a bordo do navío Magallanes. Partiron do porto de Acapulco rumbo a Manila o 8 de febreiro de 1805.
Capitanía Xeneral de Filipinas
Chegou ao porto de Manila o 15 de abril de 1805. En Filipinas, a expedición recibiu unha importante axuda da Igrexa para organizar as vacinacións de indíxenas. Finalmente, Balmis descartou volver a terras mexicanas co groso da expedición e seguiu avanzando cara á China.
miniatura|centro|500px|Percorrido da expedición en Filipinas.
China
Coñecendo que a vacina non acadara a China, Balmis solicitou e foille concedido o permiso para marchar cara a Macau, partindo de Manila o 3 de setembro de 1805.
Balmis arribou finalmente tras unha accidentada viaxe á colonia portuguesa de Macau, e o 5 de outubro dese mesmo ano entrou en territorio chinés vacinando até chegar á provincia de Cantón.
Regreso á metrópole
No seu camiño de volta a España, Balmis conseguiu convencer as autoridades británicas da illa de Santa Helena, no Atlántico sur 1806 para que collesen a vacina. Finalmente, desembarcou do barco Bom Jesus de Além en Lisboa, o 14 de agosto de 1806.
Aínda tivo tempo o doutor, antes da súa morte en Madrid o 12 de febreiro de 1819, de facer outra expedición científica á China.
O propio descubridor da vacina da varíola Edward Jenner escribiu en 1806 sobre a expedición:
E o grande Humboldt escribiu en 1825:
Sequoyah
Sequoyah (ᏍᏏᏉᏯ Ssiquoya, como asinaba o seu nome, ou ᏎᏉᏯ Se-quo-ya, como é escrito na lingua cherokee na actualidade) (c. 1770–1840), foi un ourive, ferreiro, mestre e soldado nativo americano coñecido co nome inglés de George Gist ou George Guess. En 1821, creou o silabario cherokee, facendo posible ler e escribir en lingua cherokee. É particularmente célebre por ser a única persoa pre-literaria da historia coñecida en crear de forma independente un sistema de escrita efectiva. Despois de coñecer a súa obra, o pobo da nación cherokee adoptou axiña o seu uso e fíxoo oficialmente en 1825.
Luis Dadíe
Luis Fernando Dadie Fernández, nado en Pasaia (Guipúscoa) o 17 de maio de 1966, é un exfutbolista vasco, que xogaba na demarcación de defensa central.
Traxectoria
Formouse nas categorías inferiores da Real Sociedad, debutou co primeiro equipo na tempada 1985/86 ante o Athletic de Bilbao. Despois de seis tempadas sen afianzarse no equipo, e durante as que conquistou a Copa do Rei en 1987, fichou polo Celta de Vigo en 1991.
Na súa primeira tempada en Vigo acadan o ascenso a Primeira División ao rematar o campionato en primeira posición, e sendo Dadíe titular indiscutíbel. No ano 1994 volveu disputar unha final da Copa do Rei, pero o Celta perdeu ante o Real Zaragoza.
No verán de 1994 deixa Vigo e ficha polo CA Osasuna ao igual que o seu ex-adestrador no Celta Txetxu Rojo. Despois de dous anos en Pamplona fichou polo CD Toledo onde as lesións levaronno a retirarse.
Unha vez retirado colaborou como comentarista en Radio Euskadi e formou parte do equipo técnico da Real Sociedad.
Galería de imaxes de Taboada
Galería de imaxes do concello de Taboada na provincia de Lugo.
Adolfo Sigwald
Adolfo Sigwald, nado en Córdoba o 27 de outubro de 1923 e finado en Buenos Aires o 22 de marzo de 1999, foi un militar arxentino designado Gobernador de facto de Córdoba pola Xunta Militar do Proceso de Reorganización Nacional.
Traxectoria
Naceu no Barrio San Vicente da cidade de Córdoba. Na súa carreira militar foi xefe do Batallón no Colexio Militar da Nación, xefe do Rexemento de Infantaría de Monte 28 e comandante da X Brigada de Infantaría, pasando a retiro o 20 de febreiro de 1979, voluntariamente, co grao de xeneral de brigada.
Días despois, a xunta militar nomeouno interventor federal na provincia de Córdoba (sendo chamado “gobernador”), asumindo o 8 de marzo de 1979. Na súa administración, a cal se estendeu por case tres anos, fomentou conversacións entre diversos ámbitos sociais. O 20 de xaneiro de 1982 foi substituído polo Dr. Rubén Juan Pellanda.
Paseriformes
As paseriformes (Passeriformes) son unha grande orde de aves que abrangue máis da metade das especies de aves. O grupo foi bautizado polo nome científico do pardal común (Passer domesticus). Está dividido en dúas subordes principais, Passeri e Tyranni.
Son o grupo de vertebrados que máis éxito evolutivo tivo, contan con ao redor de 5.400 especies, o que aproximadamente duplica o número de especies da orde de mamíferos máis diversa, os roedores (Rodentia). As súas adaptacións ao medio son moi variadas e complexas e comprenden dende determinados tipos de canto a formas de construír niños.
Características
Son paxaros tipicamente pequenos, a pesar de que na familia Corvidae atópanse especies de porte considerable; presentan unha característica disposición dactilar, tres dedas cara adiante e un cara atrás (polgar).
Moitas paseriformes cantan e teñen un sistema complexo de músculos para controlar a súa sirinxe; todas elas pasan por un estado inmaturo no que son incapaces de proverse de alimento e necesitan que as alimenten.
Malia ser un grupo bastante homoxéneo, é moi complexo en detalles, e as divisións secundarias son a miúdo arbitrarias e variables dun autor a outro. A orde presenta dúas subordes, que se establecen pola conformación do órgano de canto, Tyranni ou paxaros clamadores, e Passeri, paxaros cantores stricto sensu (aínda que comprende paxaros como o corvo tamén).
Orixe
Crese que o grupo xurdiría no supercontinente de Gondwana, o que levaría unha grande amplitude de formas en Australia e Nova Guinea no que respecta aos Tyranni. Outra póla do clado, Passerida aparecería ora á vez, ora dentro de Corvida e chegaría ao hemisferio norte. A partir dese momento, pénsase que habería un continuo intercambio norte-sur que complicaría o estudo da historia evolutiva.
Taxonomía
miniatura|dereita|Femia de [[Sylvia atricapilla, Bastavales (Galicia)]] miniatura|dereita|[[Canario de moño]] miniatura|dereita|[[Canario]]
Bartholomäus Spranger
miniatura|dereita|250px|Anxélica e Medoro. Bartholomäus Spranger, nado en Antuerpen o 21 de marzo de 1546 e finado en Praga en agosto de 1611, foi un pintor e gravador flamengo, representante do estilo maneirista.
Traxectoria
Discípulo de Jan Mandyn e de Cornelis van Dalem, viaxou a Italia (Milán e Parma) e a Francia, o que o levou a incorporar o seu estilo á corrente maneirista, que se estaba a desenvolver nesas datas.
Viviu durante unha tempada en Roma, traballando para grandes comitentes, como os Farnese e os Caprarola, e chegando mesmo a ser nomeado pintor papal no ano 1570. Algo máis tarde pasou a traballar como pintor da corte en Viena e en Praga, entre os anos 1575 e 1611.
Spranger non produciu moitas obras de tema sacro, preferindo case sempre o ámbito mitolóxico. O seu maneirismo, moi elaborado e sólido, é reputado como un dos mellores entre os artistas de fóra de Italia.
Kepler (telescopio)
miniatura|Lanzamento da Kepler. Kepler é o nome dun telescopio que orbita arredor do Sol na busca de planetas extrasolares, en especial aqueles de tamaño similar á Terra, levando a cabo o que se denomina como "misión Kepler". O lanzamento realizouse na madrugada do día 6 de marzo de 2009 dende Cabo Cañaveral a cargo da NASA, posto en orbita por un foguete modelo Delta II.
O nome deste satélite artificial é un epónimo dedicado ó astrónomo e matemático Johannes Kepler (1571-1630), descubridor do que se coñecen como "as tres leis de Kepler", que describen as características das orbitas planetarias. Os descubrimentos de Kepler só puideron ser posibles grazas á exhaustiva labor na recompilación de datos de Tycho Brahe (1546-1601), tarefa que pretende emular de forma automatizada este telescopio.
Kepler forma parte do "programa Discovery" da NASA; un programa de custo relativamente baixo, enfocado a misións científicas específicas. A construción do telescopio e a súa posta en marcha foi xestionada polo Jet Propulsion Laboratory da NASA, sendo Ball Aerospace responsable do desenvolvemento do sistema de voo e o Centro de Investigación Ames o responsable tanto do desenvolvemento do sistema de terra como das operacións dende decembro de 2009, así coma da análise dos datos científicos.