cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Suevia (Buenos Aires)
Primeira época (1913)
A lingua da revista foi maioritariamente o castelán, reservándose o galego para os textos poéticos e só, excepcionalmente, algunha prosa. Os contidos consistiron en noticias sobre Galicia e sobre persoeiros galegos, así como alegacións en prol do movemento rexionalista de Brañas e Murguía, con abundantes críticas á situación social do país -causante dunha crecente emigración-, ó caciquismo e ós foros.
Segunda época (1916)
miniatura|Balneario da Toxa, fotografía publicada no primeiro número de Suevia da segunda época (1 de xaneiro de 1916). A revista, coa mesma cabeceira, director -que xa non utiliza o seu pseudónimo- e a maioría dos colaboradores, reapareceu o 1 de xaneiro de 1916. Realmente, en ningún momento fai mención da etapa anterior e a numeración comeza de novo como "Primer año. Número 1"; cambia tamén o subtítulo da revista, do que cae o adxectivo "regionalista" e agora pasa a ser só "Revista Gallega". En calquera caso, todo parece indicar unha continuidade editorial, se ben agora pesan máis os aspectos artístico e estético.
Nesta segunda época, tamén con periodicidade quincenal, só se publican 6 números, o último o 18 de marzo de 1916. Obsérvase un aumento espectacular do número e tamaño das ilustracións, o que fai que se poida definir como revista ilustrada, destacando maioritariamente as fotografías de cidades, monumentos e paisaxes de Galicia. Contén numerosas caricaturas e dibuxos varios de Castelao e Lourido.
O uso do galego mantense moi reducido e só como lingua poética ou dos pés dalgúns dos debuxos.
Reedición
En 2007, o Centro Ramón Piñeiro publicou unha edición facsimilar dos 15 números publicados.
Xogos Olímpicos de 1936
miniatura|dereita|250px|Entrada do Estadio Olímpico de Berlín, 1936 foto: Josef Jindřich Šechtl Os Xogos Olímpicos de 1936 foron realizados en Berlín, en Alemaña, entre o 1 e o 16 de agosto, coa participación de 4066 atletas, sendo 328 mulleres, representando 49 países, en 22 modalidades deportivas, tornándose até entón os máis grandiosos, ben realizados, ricos e politicamente explotados Xogos Olímpicos até entón.
España boicoteou estes Xogos coa súa non participación. Organizou como alternativa a Olimpíada Popular en Barcelona. Suspendeuse por comezar a guerra civil o día antes da inauguración destes xogos. Algúns atletas, tanto españois como estranxeiros, permaneceron na cidade para loitar contra o levantamento militar.
Berlín asistiu á última presentación pública dun dos maiores heroes olímpicos, o grego Spiridon Louis, campión do maratón nos I Xogos, en Atenas, corenta anos antes. Xa vello, Louis entregou en cerimonia a Adolf Hitler un ramo de olivo collido nas montañas sagradas de Olimpia, inxenuamente, en nome da paz entre os pobos.
Política e deporte
Os Xogos prepararon un palco para a estética nazi e foron utilizados como vehículo de propaganda polo réxime nazi, como nunca antes acontecera. Os xornais nazis de Alemaña, controlados por Joseph Goebbels, ministro de propaganda de Hitler, omitiron completamente todas as novas referentes ás vitorias dos negros americanos en atletismo.
Reza a lenda que, insatisfeito co éxito de Jesse Owens diante dos seus ollos, Hitler se retirou furioso do estadio após a vitoria de Owens no salto de lonxitude, cando quebrou o récord mundial derrotando ó campión alemán, Lutz Long. A realidade é que Hitler non se atopaba no estadio nese día. Long, alemán, branco, loiro e de ollos azuis, e Owens, negro norteamericano e descendente de escravos, tornáronse bos amigos e conversaban durante todas as probas diante das autoridades nazis; Long chegou a orientar e animar a Owens, cando este case erra na tentativa de se clasificar nas eliminatorias do salto de lonxitude. O alemán morreu en combate loitando coas tropas da Wehrmacht en Sicilia, en 1943, e polo seu espírito deportivo foi condecorado postumamente polo COI coa medalla Pierre de Coubertin.
No maratón, venceu o coreano Sohn Kee-chung correndo coas cores xaponesas baixo o nome de Kitei Son, por estar o seu país ocupado polo Xapón, un dos aliados da Alemaña nazi, dende 1910. Ídolo na súa Corea natal e fervoroso nacionalista, Sohn, obrigado a competir polos dominadores, pasou todo o tempo explicando pacientemente ós xornalistas que o seu país era unha nación independente ocupada polo Xapón, sen medo a represalias, pois os xaponeses estaban máis interesados na súa vitoria que na diplomacia. Sohn recibiu a súa medalla de ouro no podio olímpico ouvindo o himno nacional xaponés baixo a bandeira do sol nacente, ollando para o chan. Nos anos 80, o COI recoñeceu oficialmente a súa nacionalidade e devolveu a medalla adxudicada ó Xapón. En 1988, ós 75 anos, Sohn Kee-chung, o Kitei Son de Berlín en 1936, un dos maiores heroes deportivos da historia, entraba no estadio olímpico de Seúl cargando o facho olímpico, ante a ovación emocionada do seu verdadeiro pobo, anfitrión daqueles Xogos.
Modalidades disputadas
miniatura|240px|Participantes O baloncesto, o piragüismo e o balonmán fixeron a súa primeira aparición nos Xogos Olímpicos e o Polo despediuse deles.
Cadro de medallas
A pesar de que á fin dos Xogos lideraron o cadro de medallas con 33 de ouro, un pouco por riba dos Estados Unidos e moito menos das súas expectativas, os alemáns tiveron que engulir algunhas derrotas nos deportes colectivos para os que se prepararan duramente para vencer. A India tornouse tricampioa de hóckey sobre herba, Italia gañou o torneo de fútbol e Hungría consagrouse como bicampioa de wáter-polo. Ademais a prensa internacional escolleu como musa dos Xogos á xudía neerlandesa Hendrika Mastenbroek, de dezasete anos, campioa olímpica de natación nos 100 m, 400 m e relevo 4×100. Anos despois, "Rea", o alcume polo que era coñecida, integrou a resistencia subterránea neerlandesa contra a ocupación nazi do seu país.
Jim Thompson
James Myers Thompson, nado en Anadarko (Oklahoma) o 27 de setembro de 1906 e finado nos Ánxeles (California) o 7 de abril de 1977, foi un escritor e guionista estadounidense, coñecido polas súas novelas negras de estilo pulp.
Malia que publicou máis de 30 novelas, a maioría en publicacións menores entre finais da década de 1940 e mediados de 1950, acadou sona despois de varias críticas positivas de Anthony Boucher no New York Times. O seu recoñecemento, con todo, non chegaría até que a finais da década de 1980 as súas obras foron reeditadas na colección Black Lizard. As súas obras máis famosas son O asasino que hai en min, Savage Night, A Hell of a Woman e Pob. 1280. Algunhas delas foron levadas ao cine, como The Getaway ou The Grifters.
A súa obra é, en certa medida, autobiográfica, ou polo menos baseada nas súas vivencias.
Traxectoria
O pai de Jim era sheriff do condado de Caddo. Tras saír derrotado nas eleccións lexislativas do estado de Oklahoma en 1906, a familia marchou a Texas. Jim comezou a escribir xa de novo, chegando a publicar relatos sendo aínda adolescente. Tiña unha boa formación literaria, pero non estaba atraído pola educación regulada. Traballaba de noite de bedel e ía á escola de día, e despois pasou a traballar no Hotel Texas. Alí axiña se adaptou ás necesidades dos hóspedes, sendo frecuente que lles conseguise heroína e cánnabis. Así, lograba cobrar uns 300 $ á semana, lonxe da súa paga oficial de 15 dólares mensuais.
Adoitaba beber e fumar, e aos 19 anos sufriu un colapso nervioso. En 1926 comezou a traballar para unha petroleira. Despois fíxoo de forma autónoma xunto co seu pai, pero tras fracasar regresou a Fort Worth para seguir estudando e escribir profesionalmente. En 1929 matriculouse nun programa da University of Nebraska, pero en 1931 foi expulsado. O 16 de setembro dese ano casou en Marysville (Kansas) con Alberta Hesse, coa que tivo tres fillos.
Escribiu durante varios anos relatos para revistas sobre crimes reais. En ocasións as historias estaban baseadas en feitos reais, redactados de novo en primeira persoa. Nesa época escribía tamén para outras revistas como freelance.
A comezos da década de 1930 liderou o Proxecto Federal de Escritores de Oklahoma (Oklahoma Federal Writers Project), un dos programas do New Deal durante a Gran Depresión. Baixo a súa dirección traballaron autores como Louis L'Amour. En 1935 Thompson uniuse ao Partido Comunista, deixándoo en 1938.
Nos comezos da segunda guerra mundial traballou nunha factoría aeronáutica, ao tempo que era investigado polo FBI pola súa anterior militancia comunista. En 1942 escribiu a súa primeira novela, de corte semi-autobiográfico, Now And On Earth. O feito de que o escrito mantivese a temática de violencia e crime provocou que non tivese unha boa acollida, e malia as boas críticas, non acadou grandes vendas. A súa segunda novela, Heed The Thunder (1946), fala dunha familia violenta de Nebraska, baseada no seu propio clan.
Pasouse á novela de ficción con Nothing More Than Murder. Traballou para Lion Books, unha editorial pequena liderada por Arnold Hano, que ofrecía absoluta liberdade ao escritor. Con todo, Thompson alternou traballos para o Los Angeles Mirror en 1949.
Flamenco
miniatura|"Tablao" flamenco en [[Sevilla.]]
Jim Thompson
Traxectoria
En 1955 mudouse a Hollywood, onde Stanley Kubrick o contratou para adaptar a novela de Lionel White Clean Break, que daría lugar a Atraco perfecto. Aínda que Thompson escribiu a maior parte do guión, nos créditos só aparece referenciado como pequeno colaborador, o mesmo que pasaría con Paths of Glorye Lunatic at Large.
Flamenco
O flamenco é un estilo de música e danza propio de Andalucía, Estremadura e Murcia. As súas principais facetas son o cante, o toque e o baile, contando tamén coas súas propias tradicións e normas. Tal e como o coñecemos hoxe en día data do século XVIII, e existe controversia sobre a súa orixe, xa que aínda que hai distintas opinións e vertentes ningunha delas pode ser comprobada de forma histórica. Aínda que o dicionario da RAE o asocia á etnia xitana, é máis que perceptible a fusión das distintas culturas que coincidiron na Andalucía da época. De todas as hipóteses sobre a súa orixe a tese máis estendida é a que expón a orixe mourisca e a mestizaxe cultural que por entón se deu en Andalucía: oriúndos, musulmáns, xitanos, casteláns e xudeus.
Jim Thompson
Traxectoria
Thompson quedou en California o resto da súa vida. Dado que as súas novelas non acadaban moita popularidade, era común que traballase noutros eidos da literatura. Fixo programas de televisión e telefilmes.
Flamenco
O 16 de novembro de 2010 a UNESCO declarouno como Patrimonio Cultural Inmaterial da Humanidade a iniciativa das Comunidades Autónomas de Andalucía, Estremadura e Murcia. Ademais é Patrimonio Cultural Inmaterial Etnolóxico Andaluz e está inscrito no Inventario Xeral de Bens Mobles da Rexión de Murcia establecido pola Dirección Xeral de Belas Artes e Bens Culturais.
Jim Thompson
Traxectoria
Apareceu na película Adeus, boneca, como o xuíz Baxter Wilson Grayle. Morreu enfermo aos 71 anos.
Flamenco
A súa popularidade en Hispanoamérica foi tal que en Guatemala, Costa Rica, Panamá, O Salvador e Porto Rico xurdiron diversas agrupacións e academias. En Xapón é tan popular que se di que hai alí máis academias de flamenco que en España.
Etimoloxía
miniatura|Conservatorio Superior de Música "Rafael Orozco" de Córdoba A palabra flamenco, referida ao xénero artístico que se coñece baixo ese nome, remóntase a mediados do século XIX. Non hai certeza da súa etimoloxía, polo que se suscitaron varias hipóteses:
Non se ten certeza do motivo polo que os xitanos eran chamados "flamencos", con todo hai numerosas noticias que apuntan cara a unha orixe xergal, situando o termo "flamenco" dentro do léxico propio da xermanía. Esta teoría sostén que "flamenco" deriva de flamancia, palabra que provén de "flama" e que en xermanía se refire ao temperamento fogoso dos xitanos. No mesmo sentido o dicionario da Real Academia Española di que "flamenco" significa coloquialmente "chulo ou insolente", sendo un exemplo diso a locución "poñerse flamenco". Nun significado similar, o termo "flamenco" é usado como sinónimo de "coitelo" e de "algazara" por Juan Ignacio González del Castillo, no seu sainete El soldado fanfarrón (ca. 1785). No entanto, Serafín Estébanez Calderón que nas súas Escenas andaluzas (1847) aporta as primeiras descricións de situacións flamencas, non utilizou ese nome para cualificalas.
Distinción entre flamenco e folclore andaluz
miniatura|Baile por [[sevillanas.]] O estilo flamenco foise configurando durante o século XIX, sobre o substrato da música e a danza tradicionais de Andalucía, cuxas orixes son antigas e diversas. Con todo o flamenco non é o folclore de Andalucía (composto por seguidillas, sevillanas, fandangos, verdiais, trovos, o chacarrá, o vito...), senón un xénero artístico fundamentalmente escénico.
En ningún momento da súa historia o flamenco pasou de ser unha música interpretada por minorías, con maior ou menor difusión. O xurdimento dos cantaores profesionais e a transformación dos cantos populares por parte dos xitanos, fixeron que o seu estilo se afastase considerablemente das tonadas tradicionais. O flamenco somete o popular a unha estilización tan grande que o leva cara ao culto, pero sen perder o seu sabor popular.
O casticismo
En 1783 Carlos III promulgou unha pragmática que regulaba a situación social dos xitanos. Isto foi un feito transcendental na historia dos xitanos españois que, tras séculos de marxinación e persecucións, viron como a súa situación xurídica melloraba substancialmente.
Trala guerra da independencia española (1808-1812) desenvolveuse na conciencia española un sentimento de orgullo racial, que contrapón ao ilustrado afrancesado a forza telúrica do majo, arquetipo do individualismo, a graza e o casticismo. Nese ambiente triunfa a moda cañí, pois o casticismo ve no xitano un modelo ideal dese individualismo. A eclosión das escolas taurinas de Ronda e Sevilla, o auxe do bandoleirismo e a fascinación polo andaluz manifestada polos viaxeiros románticos europeos, foron conformando o costumismo andaluz, que triunfou na corte madrileña.
Os cafés cantantes
Segundo publicou nas súas memorias o cantaor Fernando de Triana, xa en 1842 existía un café cantante en Sevilla, que se volveu a inaugurar en 1847 baixo o nome dos Lombardos, como a ópera de Verdi. Con todo, por aquel entón os distintos cantes e intérpretes estaban bastante desconectados entre si. En 1881 Silverio Franconetti, cantaor de extenso repertorio e grandes dotes artísticos, abriu en Sevilla o primeiro café cantante flamenco. No café de Silverio os cantaores estaban nun ambiente moi competitivo, pois ao propio Silverio gustáballe retar en público os mellores cantaores que pasaban polo seu café.
A moda dos cafés cantantes permitiu o xurdimento do cantaor profesional e serviu de crisol onde se configurou a arte flamenca. Neles os non-xitanos aprendían os cantes dos xitanos, mentres que estes reinterpretaban ao seu estilo os cantes folclóricos andaluces, ampliándose o repertorio. Así mesmo, o gusto do público contribuíu a configurar o xénero flamenco, unificándose a súa técnica e a súa temática.
O antiflamenquismo da xeración do 98
O flamenquismo, definido pola Real Academia Española como a "afección aos costumes flamencos", é unha manta de retallos conceptual onde se atopa o cante flamenco e a afección aos touros, entre outros elementos castizos españois. Estes costumes foron fortemente atacados pola xeración do 98, sendo todos os seus membros "antiflamenquistas" fóra dos irmáns Machado, pois Manuel e Antonio, ao seren sevillanos e fillos do folclorista Demófilo, tiñan unha visión máis complexa do asunto.
O paladín do antiflamenquismo foi o escritor madrileño Eugenio Noel, quen na súa mocidade fora un casticista militante. Noel atribuíu ao flamenco e a tauromaquia a orixe dos males de España. Ao seu entender, a ausencia destas manifestacións culturais nos modernos estados europeos parecía traducirse nun maior desenvolvemento económico e social. Estas consideracións fixeron que se establecese durante décadas unha fenda insalvable entre o flamenco e a maior parte da intelectualidade.
A ópera flamenca
Entre 1920 e 1955 os espectáculos flamencos pasaron a ser celebrados en prazas de touros e teatros, baixo o nome de "ópera flamenca". Esta denominación era unha estratexia económica dos promotores, pois a ópera só tributaba o 3% mentres que os espectáculos de variedades pagaban un 10%. Nesta época os espectáculos flamencos estendéronse por toda España e polas principais cidades do mundo. O grande éxito social e comercial alcanzado polo flamenco nesta época eliminou dos escenarios algúns dos palos máis antigos e sobrios, en favor de aires máis lixeiros, como as cantiñas, os cantes de ida e volta e, sobre todo, os fandangos, dos que se crearon moitas versións persoais. A crítica purista atacou esa livianización dos cantes, así como o uso do falsete e o vulgar estilo gaiteiro
Na liña do purismo, Federico García Lorca e Manuel de Falla tiveron a idea de convocar un concurso de cante jondo en Granada en 1922. Ambos os artistas concibían o flamenco como folclore, non como xénero artístico escénico. Por iso sentían preocupación pois crían que o triunfo masivo do flamenco acabaría coas súas raíces máis puras e fondas. Para remedialo organizaron un concurso de cante jondo no que só podían participar afeccionados. Quedaron excluídos os cantes festeiros, como as cantiñas, que Falla e Lorca non consideraban jondos senón flamencos. O xurado foi presidido por Antonio Chacón, que por entón era primeira figura do cante. Os gañadores foron "El Tenazas", un cantaor profesional retirado de Morón de la Frontera, e Manuel Ortega, un neno sevillano de oito anos que pasaría á historia do flamenco como Manolo Caracol. O concurso resultou un fracaso debido ao escaso eco que tivo e porque Lorca e Falla non souberon entender o carácter profesional que por entón xa tiña o flamenco, afanándose en balde en buscar unha pureza que nunca existiu, nunha arte que se caracterizaba pola mestura e a innovación persoal dos seus creadores. Á marxe dese fracaso, coa Xeración do 27, cuxos membros máis eminentes eran andaluces e xa que logo coñecedores de primeira man do xénero, comezou o recoñecemento do flamenco polos intelectuais.
Trala guerra civil española, durante a posguerra e os primeiros anos do franquismo, mirouse con receo o mundo do flamenco, pois as autoridades non tiñan claro que devandito xénero contribuíse á conciencia nacional. Con todo, o réxime pronto acabou adoptando o flamenco como unha das manifestacións culturais españolas por antonomasia.
En suma, o período da Ópera Flamenca foi unha época aberta á creatividade e que conformou definitivamente a maior parte do repertorio flamenco. Foi a idade de ouro deste xénero, con figuras como Antonio Chacón, Manuel Torre, La Niña de los Peines, Pepe Marchena e Manolo Caracol.
O nacemento da flamencoloxía
miniatura|Monumento a [[Paquera de Jerez|La Paquera de Jerez.]]
A partir dos anos 50 do século XX empezaron a publicarse abundantes estudos antropolóxicos e musicolóxicos sobre o flamenco. En 1954 Hispavox publicou a primeira Antoloxía do Cante Flamenco, gravación sonora que foi un gran revulsivo na súa época, dominada polo cante orquestrado e, en consecuencia, mistificado. En 1955 o intelectual arxentino Anselmo González Climent publicou un ensaio chamado Flamencoloxía, cuxo título bautizou o "conxunto de coñecementos, técnicas, etc., sobre o cante e o baile flamencos". Este libro dignificou o estudo do flamenco ao aplicarlle a metodoloxía académica propia da musicoloxía e serviu de base aos posteriores estudos sobre devandito xénero.
Como consecuencia, en 1956 organizouse o I Concurso Nacional de Cante Jondo de Córdoba e en 1958 fundouse en Xerez da Fronteira a primeira Cátedra de Flamencoloxía, a máis antiga institución académica dedicada ao estudo, a investigación, conservación, promoción e defensa da arte flamenca. Así mesmo en 1963 o poeta cordobés Ricardo Molina e o cantaor sevillano Antonio Mairena publicaron ao mesmo tempo Mundo y Formas del Cante Flamenco, convertida en obra de referencia obrigada. Cunha linguaxe sinxela o libro describe a variedade de palos e estilos, e narra a historia do cante, defendendo que o flamenco foi obra exclusiva dos xitanos, que o mantiveron na intimidade ata que fixeron del a súa profesión. Así mesmo o libro diferencia entre o cante grande (soamente xitano) e o cante chico (aflamencamento das tonadas folclóricas andaluzas e coloniais). Polo tanto, a obra de Molina e Mairena introduciu na flamencoloxía a "tese xitanista" e o "neojondismo" como liñas de investigación.
A fusión flamenca
miniatura|Bailaora no museo de baile flamenco de Sevilla 2014 Na década de 1970 en España respirábanse aires de cambio social e político e a sociedade española xa estaba bastante influída por diversos estilos musicais traídos do resto de Europa e dos Estados Unidos. Así mesmo existían numerosos cantaores que creceron escoitando a Antonio Mairena, Pepe Marchena e Manolo Caracol. A combinación de ambos os factores desembocou nun período revolucionario chamado Fusión Flamenca. miniatura|[[Juan Peña "El Lebrijano"|El Lebrijano.]] A cantante Rocío Jurado internacionalizou o flamenco a principios da década dos 70, substituíndo a bata de cola por vestidos de noite. A súa faceta nos "Fandangos de Huelva" e nas Alegrías foi recoñecida a nivel internacional pola súa perfecta tesitura de voz nestes xéneros. Adoitaba ir acompañada nos seus concertos polos guitarristas Enrique de Melchor e Tomatito, non só a nivel nacional senón en países como Colombia, Venezuela e Porto Rico.
O representante musical José Antonio Pulpón foi un personaxe decisivo nesa fusión, pois instou ao cantaor Agujetas a colaborar co grupo sevillano de rock andaluz Smash, a parella máis revolucionaria desde Antonio Chacón e Ramón Montoya, iniciando un novo camiño para o flamenco. Así mesmo propiciou a unión artística entre o virtuoso guitarrista alxecireño Paco de Lucía e o gran cantaor isleño Camarón de la Isla, que deron un impulso creativo ao flamenco que supoñería a súa definitiva ruptura co conservadorismo de Mairena. Cando ambos os artistas emprenderon as súas carreiras en solitario, Camarón converteuse nun cantaor mítico pola súa arte e a súa personalidade, con lexión de seguidores, mentres que Paco de Lucía reconfigurou todo o mundo musical do flamenco, abríndose a novas influencias, como a música brasileira, árabe e jazz e introducindo novos instrumentos musicais como o caixón peruano, a frauta travesa, etc.
Outros intérpretes destacados neste proceso de renovación formal do flamenco foron Juan Peña, El Lebrijano, quen enlazou o flamenco coa música andalusí, e Enrique Morente, quen ao longo da súa dilatada carreira artística basculou entre o purismo das súas primeiras gravacións e a mestizaxe co rock.
En 2011 dáse a coñecer este estilo na India grazas a María del Mar Fernández, que actúa no videoclip de presentación da película Só se vive unha vez, titulada Señorita. O filme foi visto por máis de 73 millóns de espectadores.
O novo flamenco
A finais desa década e durante toda a seguinte a fonográfica Novos Medios lanzou a moitos músicos baixo a etiqueta Novo Flamenco, abusándose da etiqueta "flamenco" con fins estritamente comerciais. Así, esta denominación agrupou a músicos moi distintos entre si, tanto intérpretes de flamenco orquestrado, como músicos de rock, pop ou música cubana cuxa única vinculación co flamenco é o parecido da súa técnica vocal coa dos cantaores, as súas orixes familiares ou a súa procedencia xitana; exemplos destes casos poden ser Rosario Flores, filla de Lola Flores, ou a recoñecida cantante Malú, sobriña de Paco de Lucía e filla de Pepe de Lucía, que pese a simpatizar co flamenco e mantelo na súa discografía continuou co seu estilo persoal e mantívose na industria musical polos seus propios méritos. Polo demais, sáense de calquera estrutura flamenca clásica, desaparecendo todo rastro do compás, modos tonais e das estruturas melódicas propias dos palos.
A implicación dos poderes públicos españois na promoción do flamenco é cada día maior. Neste sentido existe a Axencia Andaluza para o Desenvolvemento do Flamenco, dependente da Consellería de Cultura da Xunta de Andalucía e actualmente constrúese en Xerez da Fronteira a Cidade do Flamenco, que albergará o Centro Nacional de Arte Flamenca, dependente do Ministerio de Cultura e que pretenderá canalizar e ordenar as iniciativas sobre devandita arte.
Así mesmo, a comunidade autónoma andaluza está estudando incorporalo nos seus plans formativos obrigatorios.
Cante e cante jondo
miniatura|A cantaora [[Montse Cortés.]] Categoría:Cantaores e cantaoras
Segundo a Real Academia Española, denomínase "cante" á "acción ou efecto de cantar calquera canto andaluz", definindo "cante flamenco" como "o canto andaluz axitanado" e o cante jondo como "o canto máis xenuino andaluz, de profundo sentimento". Este dicionario recolle como equivalentes as locucións "cante jondo" ou "cante hondo", o que avala que o termo "jondo" non é máis que a forma dialectal andaluza da palabra "hondo", coa súa característica aspiración da h proveniente de f inicial. Con todo Máximo José Kahn chegou a soster que o termo "jondo" procede da locución hebrea "jom-tob" ou "yom-tob", desinencia dalgúns cantos sinagogais. Segundo García Matos e Hipólito Rossy, non todo cante flamenco é cante jondo. Manuel de Falla consideraba que o cante jondo era o cante antigo, mentres que o cante flamenco era o moderno.
Ao intérprete de cante flamenco chámaselle cantaor no canto de cantante, coa perda da de intervocálica característica do dialecto andaluz.
Toque
miniatura|A cantaora [[Carmen Linares co seu tocaor.]]
A postura e a técnica dos guitarristas flamencos, chamados tocaores, difire da usada polos intérpretes de guitarra clásica. Mentres o guitarrista clásico apoia a guitarra sobre a súa perna esquerda de forma inclinada, o guitarrista flamenco adoita cruzar as pernas e apoiala sobre a que se atopa máis elevada, colocando o mastro nunha posición case horizontal con respecto ao chan. Os tocaores modernos adoitan utilizar guitarras clásicas, aínda que existe un instrumento específico para este xénero chamado guitarra flamenca. Esta é menos pesada, e a súa caixa é máis estreita que a da guitarra clásica, polo que a súa sonoridade é menor e non eclipsa ao cantaor. Polo xeral adoita facerse de madeira de ciprés, co mango de cedro e a tapa de abeto. O ciprés dálle unha sonoridade brillante moi adecuada para as características do flamenco. Antigamente tamén se usaba o pau santo de Río ou da India, sendo o primeiro de máis calidade, pero actualmente está en desuso debido á súa escaseza. O pau santo outorgaba ás guitarras unha amplitude de son especialmente adecuada para o toque solista. Na actualidade, o caravilleiro máis utilizado é o de metal, xa que o de madeira suscita problemas de afinación.
Os principais guitarristras foron Manuel Ramírez de Galarreta, o Gran Ramírez (Madrid, 1864-1920), e os seus discípulos Santos Hernández (Madrid, 1873-1943), que construíu varias guitarras para o mestre Sabicas, Domingo Esteso e Modesto Borreguero. Así mesmo destacan os irmáns Conde, Faustino (1913-1988), Mariano (1916-1989) e Julio (1918-1996), sobriños de Domingo Esteso, cuxos fillos e herdeiros continúan a saga.
Os tocaores usan a técnica do alzapúa, e o picado, o rasgueo e o trémolo, entre outras. O rasgueo pode ser realizado con 5, 4 ou 3 dedos, este último inventado por Sabicas. O emprego do polgar é tamén característico no toque flamenco. Os guitarristas apoian o polgar na tapa harmónica da guitarra e os dedos índice e medio sobre a corda superior á que están tocando, logrando así unha maior potencia e sonoridade que o guitarrista clásico. Tamén se apoia o dedo medio no golpeador da guitarra para conseguir máis precisión e forza á hora de pulsar a corda. Así mesmo o uso do golpeador como elemento de percusión dota de gran forza á interpretación guitarrística flamenca. Denomínase "falseta" á frase melódica ou floreo que se intercala entre as sucesións de acordes destinadas a acompañar a copla. Así mesmo fálase de tocar ou acompañar por arriba (usando a dixitación do acorde mi maior) e por medio (la maior), con independencia de que se transformara ou non co capo.
Segundo o tipo de interpretación fálase de:
Baile
miniatura|A bailaora Ángeles Gabaldón.
O baile flamenco pode acompañar distintos paus. A súa realización é similar a un exercicio físico moderado, e ten probados efectos na saúde física e emocional (denominado "flamencoterapia").
O ensino regulado do flamenco en centros educativos
En España impártense oficialmente os estudos regulados de flamenco en diversos conservatorios de música, conservatorios de danza e escolas de música de varias comunidades autónomas.
Conservatorios de música
Os estudos de guitarra flamenca en centros educativos oficiais iniciáronse en España en 1988 da man do gran concertista e mestre granadino Manuel Cano Tamayo, que obtivo unha praza de catedrático emérito no Conservatorio Superior de Música Rafael Orozco de Córdoba.
Existen conservatorios especializados en flamenco ao longo de todo o país, aínda que principalmente na rexión de Andalucía, como o mencionado Conservatorio de Córdoba, o Conservatorio Superior de Música de Murcia ou a Escola Superior de Música de Catalunya, entre outros. Fóra de España, un caso singular constitúeo o Conservatorio de Róterdam, nos Países Baixos, que ofrece estudos regulados de guitarra flamenca baixo a dirección do mestre Paco Peña desde 1985, algúns anos antes de que existisen en España.
Palos
miniatura|Palos flamencos
Evolución dos Palos
O fandango, que no século XVII era o cante e baile máis estendido por toda España, co tempo acabou xerando variantes locais e comarcais, especialmente na provincia de Huelva. Na Alta Andalucía e zonas limítrofes os fandangos acompañábanse coa bandola, instrumento co que se acompañaba seguindo un compás regular que permitía o baile e de cuxo nome deriva o estilo "abandolao". Deste xeito xurdiron os fandangos de Lucena, os zánganos de Puente Genil, as malagueñas primitivas, as rondeñas, as jaberas, os jabegotes, os verdiales, o chacarrá, a granaína, o taranto e a taranta. Por mor da expansión das sevillanas na Baixa Andalucía, o fandango foi perdendo o seu papel de soporte do baile, o que permitiu un maior lucimento e liberdade do cantaor, xerándose no século XX multitude de fandangos de creación persoal. Así mesmo, miles de campesiños andaluces, especialmente das provincias de Andalucía Oriental, emigraron aos xacementos mineiros murcianos, onde os tarantos e as tarantas evolucionaron. A Tarante de Linares, evolucionou cara á minera da Unión, a cartagenera e a levantica. Na época dos cafés cantantes, algúns destes cantes desligáronse do baile e adquiriron un compás libre, que permitía o lucimento dos intérpretes. O grande impulsor deste proceso foi Antonio Chacón, quen desenvolveu versións preciosistas de malagueñas, granaínas e cantes mineros.
A estilización do romance e dos pregos de cordel deu lugar ao corrido. A extracción dos romances de cuartetas ou de tres versos significativos deu lugar ás tonás primitivas, á caña e ao polo, que comparten métrica e melodía pero que difieren na súa execución. O acompañamento da guitarra deulles un compás que as fixo bailables. Crese que a súa orixe estivo en Ronda, cidade da Alta Andalucía próxima á Baixa Andalucía e moi relacionada con ela, e que desde alí chegaron ao arrabalde sevillano de Triana, con gran tradición de corridos, onde se transformaron na soleá. Da interpretación festiva de corridos e soleares xurdiron en Triana os jaleos, que viaxaron a Estremadura e que en Xerez e Utrera derivaron na bulería, desde onde se difundiron por toda a Baixa Andalucía, xerando variantes locais.
Nos grandes portos andaluces de Cádiz, Málaga e Sevilla desenvolvéronse os tangos e os tientos, que teñen unha grande influencia da música negra americana. Así mesmo en Cádiz xerouse o grupo das cantiñas cuxo plo central é a alegría.
Algunhas tonadas populares andaluzas, como os pregóns, as nanas e os campesiños cantos de trilla, teñen a mesma métrica das seguidillas flamencas. A partir deles puido xurdir a liviá e a serrana, que é unha interpretación virtuosa e melismática da liviá; de feito, tradicionalmente interprétanse xuntas. Este grupo de palos tamén pertence a alboreá e a antiga playera, que se impregnou da melodía das tonás dando lugar á siguiriya, que incorporou acompañamento de guitarra.
Por orde alfabética
Alboreá | Alegrías | Bambera | Bandolá | Bulerías | Cabales | Campanilleros | Cantiña | Caña | Caracoles | Carcelera | Cartagenera | Colombiana | Copla andaluza | Corríos | Debla | Fantasía | Fandango | Fandanguillo | Farruca | Galeras | Garrotín | Granaína | Guajira | Jabegote | Jabera | Jota flamenca | Liviana | Malagueña | Mariana | Martinete | Media | Media Granaína | Milonga | Mineras | Mirabrás | Murciana | Nana | Petenera | Polo | Romance | Romeras | Rondeña | Rumba | Saeta | Seguiriya o Siguiriya | Serranas | Sevillana | Soleá | Tango | Tanguillo | Taranta o Taranto | Tientos | Toná | Trillera | Verdiales | Vidalita | Zambra | Zapateado | Zorongo
Segundo a métrica da música
Os palos poden dividirse en cinco grupos desde o punto de vista da métrica, dependendo do seu compás:
Cantaores
miniatura|Manuela Carrasco, bailaora
Aciveiro
O fitónimo galego Aciveiro (do latín ACIFU-, + o sufixo abundancial -ario) fai referencia a un lugar con abundancia de acivros. Pode referirse a:
Arcadio López-Casanova
Arcadio López-Casanova, nado en Lugo o 5 de marzo de 1942 e finado en Valencia o 11 de abril de 2022, foi un escritor e crítico literario galego. Máis coñecido como poeta, foi tamén profesor de Literatura, crítico literario e cultivou ademais o teatro e a literatura infantil. Os seus primeiros libros de poesía reflicten unha preocupación obsesiva por recuperar a infancia e a inocencia perdida. Estas arelas están mesturadas cun dramatismo que expón unha visión desesperada do mundo, na liña intimista e angustiada da poesía da tebra. En Mesteres, que supón unha renovación da súa poesía, mostra maior preocupación formal. Emprega versos de longa andaina entroncados nas formas rapsódicas da lírica tradicional. Liturxia do corpo contén meditacións íntimas sobre a morte.
Fallen
Fallen é un filme estadounidense dirixido por Gregory Hoblit e protagonizado por Denzel Washington, John Goodman e Donald Sutherland, que foi estreado en 1998. Estreouse en galego na TVG o 24 de maio de 2009.
Sinopse
O detective John Hobbes estaba convencido de que trala execución do asasino en serie Edgar Reese acabaríanse os problemas. Pero cando a xente que coñece comeza a cantar a mesma canción que Reese cantou durante a súa execución, Hobbes decátase de que quizais tralos crimes se atopa o anxo caído Azazel, que foi condenado a vagar pola Terra e toma-los corpos doutras persoas.
Arcadio López-Casanova
Traxectoria
Doutorouse en Filoloxía. Colaborou asiduamente nas páxinas de La Noche e La Voz de Galicia. En 1961 editou o seu primeiro libro de poemas, Hombre último, retirado por orde gobernativa. Recibiu numerosos premios nas Festas Minervais e noutros certames literarios.
Xa de volta na súa cidade natal, continuou coa actividade cultural. Organizou e dirixiu o primeiro Curso de galego (1965) e unha homenaxe a Luís Pimentel. Asistiu ao faladoiro lugués de Celestino Fernández de la Vega, colaborou na prensa con artigos de temática literaria e fundou a colección "Ronsel" de poesía. Comezou a impartir docencia no Colexio Fingoi, baixo a dirección do profesor Ricardo Carvalho Calero e como compañeiro de Xosé Luís Méndez Ferrín, e pasou logo ao instituo masculino (actual Lucus Augusti), onde coincidiu cos catedráticos Xesús Alonso Montero e Amable Veiga.
Lente de Fresnel
Características
Cando as lentes son grandes o seu grosor pódese facer excesivo, pois fan a lente moi pesada e cara. Por isto, pódese manter os raios de curvatura das lentes separándoas en aneis circulares. O grosor da lente en cada anel é diferente, eliminando o enorme espesor que tería a lente de seren continuas as súas superficies, mentres que a superficie presenta un aspecto escalonado.
Arcadio López-Casanova
Traxectoria
En 1968 trasladouse a Valencia para ocupar unha cátedra de Lingua e Literatura Españolas no Instituto Mariano Benlliure. Desde 1986 foi profesor titular do Departamento de Filoloxía Española da Facultade de Filoloxía da Universidade de Valencia, rematando de profesor emérito. Impartiu materias relacionadas coa poesía e a novela españolas do século XX, así como a análise e a composición de textos poéticos.
Foi profesor convidado nas Universidades de Roma, Boloña e Milán.
En 2012 foi elixido membro de honra da Real Academia Galega, o seu discurso foi A modernidade poética de Rosalía: unha interpretación, respondido por Xesús Alonso Montero o 9 de novembro de 2013.
Traxectoria literaria
Segundo o Diccionario da literatura galega' :
Sinala, ademais, o DdLG, dúas etapas na súa obra. Nos primeiros textos a preocupación formal vai da man do lirismo e o canto civil. A segunda, desde 1972, está dominada pola preocupación formal.
Pode encadrarse entre os Novísimos do 68 na literatura galega. Son escritores españois da súa xeración Manuel Vázquez Montalbán, Antonio Martínez Sarrión, José María Álvarez, Félix de Azúa, Pere Gimferrer, Vicente Molina Foix, Guillermo Carnero, Ana María Moix e Leopoldo María Panero.
Afrodisias (festivais de Afrodita)
As Afrodisias era un festival anual celebrado na antiga Grecia dedicado á deusa Afrodita Pandemos (epíteto este último que alude á súa faceta relacionada co amor físico en contraposición a Afrodita Urania, identificada co amor espiritual).
Estas festas aparecían en varias cidades gregas pero eran especialmente relevantes na illa de Chipre, lugar de orixe da deusa segundo a mitoloxía, e segundo o noso calendario terían lugar entre a terceira semana de xuño e a terceira semana de xullo, o mes de Hekatombaion.
Era moi popular en especial entre as prostitutas, que a consideraban a súa patroa. Non se sabe moito sobre o modo de celebración destas festas xa que non hai textos que os relaten; con todo, a iconografía dános algunhas pistas.
A festa comezaría co sacrificio dunha pomba, ave relacionada con Afrodita, con cuxa sangue se purificaría o templo da deusa. Despois a imaxe da divindade levaríase en procesión até ser lavada nunha corrente de auga e os iniciados nos Misterios de Afrodita farían unha ofrenda de sal, como elemento de conexión co mar do que xurdiu Afrodita  e tamén un pan con forma fálica. Outras ofrendas poderían consistir en incenso, flores (quizais rosa ou mirto, plantas relacionadas con ela) ou lume, xa que durante este festival non se permitía o derramamento de sangue excepto o da pomba antes mencionada. Por este motivo, ofrendábanlle machos cabríos vivos; este animal estaba identificado con Afrodita especialmente no seu aspecto carnal, que era o que se celebraba nas Afrodisias.
Castelán paisa
O castelán paisa é a variedade do castelán falado na Rexión Paisa de Colombia, que abrangue a maior parte dos departamentos de Antioquia, Caldas, Risaralda e Quindío, así como no leste e norte de Valle del Cauca e noroeste de Tolima. É facilmente recoñecible polo seu distintivo vocabulario, a súa entonación e a pronuncia apicoalveolar do /s/.
Afrodisias (festivais de Afrodita)
A pesar do significado popular do epíteto Pandemos e do papel principal das prostitutas nas Afrodisias, non hai que caer na idea de considerar que Afrodita Pandemos tan só se refería ao amor físico, ao sexo tal cal; senón máis ben ao amor da xente común, ás relacións das clases sociais humildes como contrapunto ao amor elevado e espiritual, platónico e intelectual que representaría Afrodita Urania. De feito pan (todo) e demos (pobo), faría de Afrodita Pandemos: “Afrodita de todo o pobo”. Con todo, é unha interpretación tardía feita por Platón por mor dos mitos antigos da deusa.
Castelán paisa
Historia
O castelán paisa tivo a súa orixe na época colonial, xa que gran parte dos colonos de Antioquia proveñen de rexións de España onde se fala un castelán semellante e cun indiscutible compoñente sefardí, como Estremadura, Asturias, Cantabria, Navarra, Aragón e o País Vasco. O feito de que a Rexión Paisa estea nunha das zonas máis montañosas de América do Sur, cruzada polas cordilleiras Central e Occidental dos Andes colombianos, contribuíu a crear unha barreira de illamento natural que derivou en que a sociedade rural conservadora continuara falando un castelán moi achegado ao dos conquistadores do século XVI.
O castelán da rexión paisa caracterízase polo voseo, que mantén a súa conexión co xudeoespañol, e pola intensa pronunciación do "s", emitido como /s/ cóncava ([s̺] apicoalveolar que lembra ao son sh). Ademais, o castelán paisa caracterízase por moitos colombianismos únicos desta rexión.
Garabatos
O topónimo galego Garabatos pode referirse a:
Reiriz, Samos
Patrimonio
A igrexa parroquial de Santo Estevo de Reiriz é de estilo románico, de finais do século XII. Ten nave única cuberta a dúas augas. O frontis posúe unha porta con dobre arco de medio punto. Conserva un retablo barroco.
Guanosín difosfato
O guanosín difosfato ou difosfato de guanosina, abreviadamente GDP, é un nucleósido difosfato formado polo azucre ribosa, a base nitroxenada guanina e dous grupos fosfato en forma de pirofosfato. A ribosa e a base están unidas por enlace N-glicosídico entre os carbonos 1' da ribosa e o nitróxeno 9 da guanina, formando o nucleósido guanosina. A guanosina esterifícase no carbono 5' con dous fosfatos, foarmando o nucleótido.
O GDP é o produto da desfosforilación do guanosín trifosfato (GTP), que poden realizar as proteínas GTPases, como as proteínas G que interveñen na transdución de sinais na célula.
O GDP convértese en GTP nas reaccións catalizadas polos encimas succinil-CoA sintetase do ciclo do ácido cítrico (transforma succinil-CoA en succinato) e fosfoenolpiruvato carboxiquinase (reacción anaplerótica na que o fosfoenolpiruvato se converte en oxalacetato).
Na síntese de celulosa os residuos de glicosa van unidos a nucleótidos difosfato, que varían segundo as especies. Algunhas especies usan a GDP-glicosa. No metabolismo da fucosa interveñen a GDP-manosa e a GDP-fucosa.
Maximiliano I de Habsburgo
Maximiliano I de Habsburgo, nado en Wiener Neustadt o 22 de marzo de 1459 e finado o 12 de xaneiro de 1519 en Wels, foi emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico desde 1508 (de facto, a partir de 1493) até á súa morte.
Traxectoria
Maximiliano era fillo do emperador Frederico III, do Sacro Imperio Romano Xermánico, e da emperatriz D. Leonor de Portugal. Posuía tamén os títulos de conde do Tirol, duque da Estiria, señor da Suíza, duque da Carintia e señor da Suabia; por iso, ao conseguir ser electo emperador do Sacro Imperio, tornouse o máis poderoso dos príncipes alemáns desde Frederico II.
Casou en 1477 coa súa prima materna a duquesa María de Borgoña (1457-1482), filla de Carlos o Temerario. Enviuvando, Maximiliano loitou contra a Francia que quería anexar o territorio borgoñés (o que de feito conseguiu). Reuniu un consello de príncipes alemáns, para obter axuda e se coroar rei de Italia, o que non viu ocorrer.
En 1508, tras reinar sobre o Sacro-Imperio por 15 anos sen o título, e co consentimento do Papa Xulio II, el acaba coa necesidade de se cumprir a tradición do Sacro-Emperador ser coroado polo Papa para recibir o título, bastando así, soamente a súa elección como tal.
Sinonimia
miniatura|Lista de sinónimos en [[escritura cuneiforme nunha táboa de arxila, período do Imperio Neoasirio. ]] A sinonimia é unha relación semántica de semellanza no significado entre dous ou máis significantes. Por tanto, dúas palabras son sinónimas se teñen un significado parecido ou idéntico.
Tipos de Sinonimia
Distínguense tradicionalmente dous tipos de sinonimia:
Á sinonimia parcial chámaselle tamén imperfecta. Neste caso poden darse grupos de dúas palabras ou de moitas máis, dependendo do nivel de caracterizadores aducidos. A lingüística tradicional asumía a existencia de que a definición das categorías (as de significado entre elas) se establece baseándose en condicións necesarias e suficientes. O estudo desta particularidade adiantou moito co concepto de categoría dentro da teoría da lingüística cognitiva, debido á utilización da noción de prototipicalidade
UDP-glicosa
A UDP-glicosa ou uridina difosfato glicosa é un nucleótido azucre. Implicado nas reaccións de tipo glicosiltransferase do metabolismo, onde funciona como coencima transportador de unidades de glicosa. A UDP-glicosa contén un grupo pirofosfato, a pentosa ribosa, a base uracilo e un residuo de glicosa unido ao último fosfato polo carbono 1.
O papel do UDP como transportador de glicosa e outros azucres no metabolismo foi descuberto polo bioquímico arxentino Luis Federico Leloir.
Funcións
A UDP glicosa pode orixinarse en reaccións como a seguinte: glicosa 1-fosfato + UTP → UDP-glicosa + PPi
A UDP-glicosa utilízase no metabolismo dos nucleótidos azucres como unha forma activada da glicosa que serve como substrato de encimas chamados glicosiltransferases. Pode intervir nas seguintes rutas:
Síntese de glicóxeno
A UDP-glicosa achega os residuos de glicosa necesarios para a síntese do glicóxeno realizada pola glicóxeno sintase. A glicosa achegada únese a un extremo non redutor do glicóxeno en formación segundo a reacción:
UDP-glicosa + (glicosa)n (rama do glicóxeno) → UDP + (glicosa)n+1
Síntese de sacarosa
A sacarosa sintetízase pola transferencia dun resto de glicosa desde a UDP-glicosa á frutosa 6-fosfato, formando sacarosa 6-fosfato, que despois perde o seu fosfato pola acción dunha fosfatase.
frutosa 6-fosfato + UDP-glicosa → UDP + sacarosa 6-fosfato
sacarosa 6-fosfato + H2O → sacarosa + Pi
Conversión de glicosa a galactosa
A UDP-glicosa pode converterse en UDP-galactosa en reaccións como esta: galactosa 1-fosfato + UDP-glicosa → UDP-galactosa + glicosa 1-fosfato Ademais, existe un encima epimerase que pode converter reversiblemente a UDP-glicosa e a UDP-galactosa. Nas glándulas mamarias, estas reaccións van no sentido de formación de UDP-galactosa, e a galactosa formada pode utilizarse para formar a lactosa do leite. No fígado ocorre o contrario, a UDP-galactosa convértese en UDP-glicosa.
Conversión en UDP-glicuronato
A UDP-glicosa pode dar lugar a UDP-glicuronato, que proporciona ácido glicurónico que se pode utilizar na síntese de ácido hialurónico, heparina, como intermediario na ruta de formación de ácido ascórbico ou na desintoxicación de fenois. Nesta conversión a intervén unha deshidroxenase:
UDP-glicosa + 2 NAD+ + H2O → UDP-glicuronato + 2 NADH + 3 H+