cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Agrupación Cultural Alexandre Bóveda
Actividade
Realiza diferentes actividades de tipo sociocultural entre as que destaca a celebración do Memorial de Teatro Amador Ibán Toxeiro, os obradoiros de teatro e de xadrez, os clubs de lectura, actividades na defensa dos dereitos das mulleres, a publicación dos números da Biblioteca Alexandre Bóveda, exposicións etc. Tamén realiza un traballo de investigación con temas como o nacemento e a repercusión das Irmandades da Fala, a recuperación e divulgación do patrimonio toponímico galego, a interacción da lingua cos avances tecnolóxicos, entre outras moitas. En xaneiro de 2020 puxo en marcha o proxecto e a web A Coruña das Mulleres, destinada a construír un fondo documental, gráfico e audiovisual, sobre a memoria feminina da cidade da Coruña. En xaneiro de 2023 presentou o seu proxecto A Coruña Literaria, co obxectivo de poñer un foco sobre todo o que A Coruña ten feito arredor do libro e da lectura.
Desde xaneiro de 2023 a súa sede está na rúa Santo André, 36, primeiro andar, no edificio do Circo de Artesáns.
Canelas, Dumbría, Dumbría
Canelas é un lugar da parroquia de Dumbría no concello coruñés de Dumbría na Comarca de Fisterra. Tiña 24 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 13 eran homes e 11 mulleres.
Castres Olympique
O Castres Olympique é un club de rugby francés da localidade de Castres, no departamento de Mediodía-Pireneos e que actualmete compite no Top 14.
Foi fundado en 1898, mais non foi ata 1906 cando adoptou o seu nome actual. Xoga os seus partidos como local no Stade Pierre-Antoine, cunha capacidade de 11500 espectadores e visten de azul e branco.
Historia
En 1898 varios alumnos da universidade municipal de Castres que se coñeceran nun bar do centro decidiron crear un equipo no que puideran xogar ao seu deporte favorito, o rugby. Nos seus primeiros anos este equipo formou parte dun club polideportivo ata 1906. Desafortunadamente, co dominio do ciclismo no club, os membros da sección de rugby decidiron marchar e formar un club independente adicado unicamente a este deporte. Decidiuse entón que o club se chamara Castres Olympique e as súas cores cambiaran de amarelo e negro, ao azul, branco e gris actuais.
Durante un tempo, Castres Olympique experimenta con sorte diversa ata 1948 cando chegaron e gañaron a súa primeira Copa de Francia. O prestixioso Bouclier de Breno seguiría un ano máis tarde, e novamente en 1950.
Acadou bos resultados rapidamente e gañou o Brennus novamente en 1993, 43 anos despois, converténdose no último club fora dos tres grandes (Toulousain, Biarritz e Stade Français París) que o gañou. O club chegou á final de novo en 1995 perdendo fronte aos seus rivais locais e Toulousain.
Ombú
miniatura|Phytolacca dioica. O ombú, Phytolacca dioica, é unha especie de planta arborescente pertencente á familia Phytolaccaceae. Foi introducido pola vez primeira en Europa por Hernando Colón, fillo de Cristovo Colón, que plantou varios exemplares en Sevilla, un deles no Mosteiro da Cartuxa de Sevilla.
Usos
Malia teren unha madeira de características "herbáceas" o ombú tivo e mantén grandes utilidades para o ser humano na rexión da chaira pampeá: serve de acubillo (especialmente de día como "sombra" para o descanso) ante xornadas moi calorosas ou en temporais e "avenidas" (grandes enchentes de augas); a súa sombra mantén a humidade superficial do chan adxacente e serve de fito ou sinal para situar distancias e territorios na planísima chaira da Pampa húmida.
miniatura|esquerda|Follas e acios de froitos do ombú.
As follas do ombú son de forma elíptica e bo tamaño, até 20 cm de longo, de cor verde escura brillante (máis claras no revés). Aparecen alternas, ao cabo dun pecíolo de escasa lonxitude. As flores son dioicas, e aparecen en acios terminais de cor abrancazada. O seu froito é unha baga de cor amarelenta, pardo clara na madureza, que contén sementes ovoides duns 3 mm de longo e cor negra brillante.
Xeralmente desenvólvense como espécimes illados, aínda que algunhas veces se teñen atopado agrupacións importantes desta especie, como na chamada "Illa dos ombús" no Cerro Arequita, Lavalleja e o "Bosque de ombús", situado en Rocha, Uruguai, que é o único no mundo polo seu tamaño (estendéndose por unha faixa de 20 km). Hoxe en día hai poucos exemplares silvestres. É doado encontrar referencias ao ombú dentro do folclore riopratense e na tradición gauchesca.
miniatura|240px|dereita|Phytolacca dioica en Bos Aires, Arxentina. Idade estimada: 81 a 95 anos.
Árbores senlleiras en Galiza
Tres exemplares desta especie figuran na lista de árbores senlleiras de Galicia, elaborada pola Xunta de Galicia:
Bonsai
As súas características fano apto para os principiantes da técnica de bonsai.
A miúdo, o ombú non é ben tratado por xardineiros e agricultores xa que tenden a sometelo a unha rega excesiva, sendo que a propia planta contén gran cantidade de auga, que se vai acumulando dentro de si. Perante un exceso de rega córrese o risco de que podrezan as raíces e o toro. Os signos de exceso de rega son: follas brandas e caídas, á súa vez apréciase o toro engurrado e mol.
Flegón de Trales
Flegón (en grego Φλέγων Phlégōn) foi un historiador grego do século II, nacido en Trales (Lidia).
Wadebridge Camels
O Wadebridge Camels RFC é un club de rugby córnico da localidade de Wadebridge, que foi fundado en 1955. Actualmente compite na liga Tribute Western Counties West logo de ascender dende a Cornwall & Devon League ao final da tempada 2006-07.
2008/2009 EDF Energy National Trophy
Os Camels clasificáronse para a Copa Anglo-Galesa logo de gañar a Copa de Cornualla. O club caeu na terceira rolda a mans do Tynedale R.F.C..
Tel Aviv
thumb|left thumb|Plean Máistir Tel Aviv le [[Patrick Geddes, 1925.]] Tel Aviv-Jaffa (hebreo: תֵּל־אָבִיב-יָפוֹ; árabe: تَلْ أَبِيبْ يَافَا‎) é a segunda cidade máis poboada de Israel, e está localizada na costa do Mar Mediterráneo. Tamén forma a maior área metropolitana do estado de Israel, o chamado Gush Dan.
A densidade de poboación é de 7445 persoas por km². De acordo coa Oficina Israelí de Estatísticas (CBS), en xuño do 2006, a poboación da cidade situábase nos 380 600 habitantes, cun crecemento anual do 0,9%. O 96,1% dos cidadáns son xudeus, mentres que o 3 % son árabes musulmáns e o 0,9 % son árabes cristiáns. Algunhas estimacións din que na cidade residen uns 50 000 traballadores ilegais.
Orixe do nome
O nome de Tel Aviv en Hebreo significa "Outeiro (tell|tel) da primavera (aviv)". Este é o nome dado por Nahum Sokolow para a tradución hebrea do libro de Theodor Herzl Altneuland ("A vella nova terra").
Coche de seguridade
Durante este período, o coche de seguridade (que normalmente consiste nun coche de produción de alto rendemento modificado) entra á pista diante do líder. Dependendo da normativa vixente, normalmente non se lles permite aos competidores pasar ao coche de seguridade ou outros competidores durante dito período e o coche de seguridade lidera acarreira a unha velocidade segura predeterminada, que pode variar segundo a serie e o circuíto. Ao final do período do coche de seguridade, o coche sae da pista e os competidores retoman a carreira normal. A primeira aparición desta medida de seguridade ocorreu co despregamento dun coche de seguridade durante a inauguración das 500 Millas de Indianápolis en 1911.
Efecto
miniatura| Dous coches de seguridade [[Superleague Formula no paddock no Circuíto de Silverstone]] O uso dun coche de seguridade ten o efecto de agrupar aos competidores, eliminando todas as vantaxes de tempo e distancia que un piloto líder pode ter na pista sobre o resto dos competidores. Este efecto pode facer que as carreiras sexan máis competitivas tras a reanudación da carreira, inversamente, tamén contribúe a que os pilotos máis rápidos perdan inxustamente o resultado dos seus esforzos antes do período do coche de seguridade.
Tel Aviv
Cultura
En Tel Aviv destacan varias institucións culturais como o Instituto Afro-asiático para Estudos de Traballo e Cooperación, a Orquestra Filharmónica de Israel, o Habimah, que é o Teatro Nacional de Israel, e o Museo de Tel Aviv. Destaca tamén a casa preservada en memoria de Haim Nachman Bialik, un recoñecido poeta nacional. Foi considerada Patrimonio Mundial no 2003.
Coche de seguridade
Efecto
Con arranxo ás normas de carreira en vigor, non é raro que se permita que os pilotos paren en boxes durante os períodos de automóbiles de seguridade. Esta situación pode supoñer unha vantaxe estratéxica xa que calquera recarga de combustible programada, cambio de pneumáticos ou mantemento pode levarse a cabo mentres outros competidores están rodando a velocidade máis baixa e os pilotos que se deteñen simplemente volven a unirse a unha cola de coches que corren xuntos. Durante as condicións normais de carreira, tales operacións normalmente implicarían unha perda de tempo significativo sobre os pilotos que permanecen en pista.
Tel Aviv
Galería de imaxes
thumb|800px|center
Coche de seguridade
Efecto
Outro efecto notable dos períodos do coche de seguridade é que os coches de carreiras consomen menos combustible ata a reanudación completa da carreira, o que pode permitir aos competidores executar distancias máis longas cun tanque de combustible do que fora posible e/ou reducir o número de paradas necesarias para a duración da carreira.
Procedemento
En Fórmula 1 se un accidente ou as inclemencias meteorolóxica (normalmente, choiva intensa) impiden que a carreira normal continúe de xeito seguro, o Director de Carreira solicitará un período de "coche de seguridade", os comisarios sacan as bandeiras amarelas e manteñen as placas "SC", ata que o coche de seguridade entra na pista. Desde, todos os coches de Fórmula 1 deben ter LEDs e/ou monitores montados no volante ou na cabina de pilotaxe, que informen ao piloto sobre que bandeiras ondean. Ilumínase un LED amarelo cando se desprega o coche de seguridade.
O coche de seguridade ten dúas luces, laranxa e verde, montadas no teito en forma de barra de luz. As luces verdes son usadas para sinalar que é posible superar ao coche de seguridade, isto só se fai ata que o líder da carreira está inmediatamente detrás do coche de seguridade e á fronte da fila de coches de carreira que o seguen. miniatura|left|140px|[[Bernd Mayländer, o piloto do coche de seguridade na F1 desde ]] Desde, o coche de seguridade non está obrigado a agardar a que todos os dobrados volvan á cola. Cando o coche de seguridade estea listo para saír do circuíto, desactivará as súas luces laranxas para indicar que entrará no pit lane ao final da volta. Os pilotos deben continuar en formación ata cruzar a retirada do coche de seguridade, as luces e as bandeiras verdes do circuíto indicarán que están libres de volver correr.
O coche de seguridade está pilotado por condutores profesionais (desde 2000, por Bernd Mayländer), a bordo de vehículos de alta potencia modificados subministrados por Mercedes-Benz, e debe manter unha velocidade razoable para garantir que os pneumáticos dos competidores manteñan á temperatura de funcionamento e os seus motores non se sobrequenten. O piloto do coche de seguridade está acompañado por un copiloto para axudalo nás operacións e comunicacións.
Para os incidentes durante as tres primeiras voltas, o coche de seguridade tamén ten unha vantaxe sobre a bandeira vermella tradicional, cunha bandeira vermella, necesitaríase un mínimo de quince minutos para reiniciar a carreira, e o límite de dúas horas non se iniciaría ata que os coches estivesen preparados para unha segunda volta de formación. En canto ao límite de tempo, a carreira segue disputándose e o tempo tamén conta mentres o coche de seguridade está na pista e a carreira se reanuda.
Historia
miniatura|Panel de LED indicando que o Coche de Seguridade está na pista O primeiro uso dun coche de seguridade na Fórmula Un tivo lugar no Gran Premio do Canadá de 1973, onde un Porsche 914 saíu despois de varios incidentes baixo difíciles condicións meteorolóxicas. Polemicamente, nesa ocasión, pasaron varias horas despois de finalizar a carreira para descubrir ao gañador e os resultados finais, xa que o piloto do coche de seguridade puxera o seu coche diante do competidor equivocado, o que fixo que unha parte dos competidores estivese mal posicionado.
miniatura| right | Desde, o [[Mercedes-AMG GT é o coche de seguridade da Fórmula Un.]] O deporte introduciu oficialmente coches de seguridade en, despois de realizar ensaios en Francia e Reino Unido no ano anterior. Dende, como parte dos acordos de promoción, o fornecedor de coches de seguridade foi Mercedes-Benz, a diferenza dos anos anteriores que viron o uso de coches de diferentes marcas durante a tempada e dependendo da pista visitada (por exemplo, o exótico Lamborghini Countach no Gran Premio de Mónaco na década de 1980 ao Fiat Tempra máis mundano usado no Gran Premio do Brasil afectado pola choiva e a versión de alto rendemento do Opel Vectra empregado no famoso Gran Premio de San Marino de 1994 ).
En aplicáronse por primeira vez novos procedementos durante o Gran Premio de Bahrain. O pit lane pechouse inmediatamente despois do despregamento do coche de seguridade. Ningún coche podía entrar nos boxes ata que todos os coches da pista formaran en liña detrás do coche de seguridade, pasaran pola entrada dos boxes, e dérase a mensaxe "pit lane open". Impúxose unha penalización dun stop & go de dez segundos (que debía facerse no reinicio da carreira) a calquera piloto que entrara no pit lane antes de que se dera a mensaxe de pit lane aberto. Non obstante, calquera coche que estivese na entrada dos boxes ou no pit lane cando saíra o coche de seguridade non tería penalización.
Mercedes Bengoechea
Mercedes Bengoechea Bartolomeu, nada en Madrid o 20 de decembro de 1952, é unha sociolingüista feminista española, catedrática en Filoloxía Inglesa e referente na defensa do uso da linguaxe non sexista desde unha fundamentación académica. Conta cunha longa traxectoria como asesora de distintas entidades, entre as que se atopa o Instituto de la Mujer e o Instituto Oficial de Radiodifusión e Televisión (IORTV). Desde 1994 integra a Comisión Asesora sobre Linguaxe do Instituto da Muller (NOMEA) e foi vogal da Comisión de Modernización da Linguaxe Xurídica do Ministerio de Xustiza de España, ademais de coordinadora do primeiro Informe Anual do Observatorio Nacional da Violencia de Xénero. Defende a necesidade de implantar un uso non sexista da linguaxe, fronte á resistencia de institucións como a Real Academia Española (RAE). Recibiu distintos galardóns polo seu labor investigador e innovador dentro da súa especialidade.
Coche de seguridade
Historia
Desde 2009, con todo, este procedemento eliminouse e substituíuse por un programa que calcula onde está un coche na pista e o tempo mínimo de volta que debe levarlle ao coche para chegar aos boxes. Os coches que entren nos boxes antes de que expire este prazo seran penalizados.
Mercedes Bengoechea
Traxectoria
Licenciouse en Linguas Modernas pola Universidade Complutense de Madrid (1978), e doutorouse en 1991.
Coche de seguridade
Historia
Cando o coche de seguridade e os pilotos que están detrás están na liña de meta, hai unha luz vermella na saída do pit lane. Os pilotos que se salten a luz vermella son descualificados da carreira. Isto sucedeu con varios pilotos ao longo dos anos, como Giancarlo Fisichella e Felipe Massa no Gran Premio do Canadá de 2007. Na mesma carreira un ano despois, Lewis Hamilton non decatouse da luz vermella e chocou coa parte traseira do coche de Kimi Räikkönen, que estaba esperando no final do pit lane xunto a Robert Kubica. miniatura|right|[[Audi RS 4 - coche de seguridade na carreira das 24 Horas de Le Mans]] Desde, unha vez que os coches se aliñaban detrás do coche de seguridade, os coches dobrados xa non podían desdobrarse antes de reiniciar a carreira. Esta norma abandonouse desde a tempada en adiante, agora permítese que os coches se desdobren antes da reanudación da carreira. Non obstante, desde o ano, o coche de seguridade non necesita esperar a que os dobrados poidan alcanzar o paquete principal antes de volver aos boxes.
Coche de seguridade virtual (VSC)
Tras un accidente no Gran Premio do Xapón de 2014, que viu ao piloto Jules Bianchi sufrir unha lesión grave na cabeza que provocoulle a morte, a FIA estableceu un "panel de accidentes" para investigar a dinámica do accidente e xeitos de minimizar o risco de accidente durante circunstancias similares que non permiten a implantación dun coche de seguridade e non se poidan xestionar simplemente con bandeiras amarelas.
O panel de accidentes recomendou a posta en funcionamento dun "coche de seguridade virtual", baseado na "zona lenta" utilizada nas carreiras de Le Mans. Ademais de non poder adiantar en condicións de bandeira amarela no sector afectado, aparecería unha icona "VSC" na pista e nas pantallas nos coches dos pilotos, obrigando aos pilotos a non exceder o límite de velocidade, o que resultaría nunha redución do 35%. O sistema era similar ás luces de Electro-PACER usadas nas carreiras das 500 Millas de Indianápolis de 1972 ata 1978, agás que as unidades de control de motores (ECU) están implicadas e poden facer cumprir os límites de velocidade no sistema actual. miniatura|dereita|Panel do coche de seguridade virtual. O VSC foi probado ao longo das últimas tres carreiras da tempada, durante partes das sesións de adestramentos libres. O sistema evolucionou tendo en conta a retroalimentación dos pilotos e presentouse oficialmente na Tempada de  despois da ratificación do World Motor Sport Council (WMSC). O VSC utilizouse oficialmente por primeira vez e durante un breve período antes do despregamento do coche de seguridade real no Gran Premio de Mónaco de 2015, tras un accidente que involucrou a Max Verstappen. O sistema viu o seu primeiro gran despregamento no Gran Premio do Reino Unido de 2015 despois de que a unidade de potencia de Carlos Sainz fallase na curva Club do Circuíto de Silverstone.
Mercedes Bengoechea
Traxectoria
Desde 1994 integra a Comisión Asesora sobre Linguaxe do Instituto da Muller (NOMEA). Entre os anos 2005 e 2008 foi membro da Comisión Experta sobre Linguaxe e Infancia do Instituto Oficial de RTVE. En 2007 encargouse da coordinación do primeiro informe anual do Observatorio Nacional da Violencia de Xénero. Entre 2010 e 2011 foi vocal da Comisión de Modernización da Linguaxe Xurídica do Ministerio de Xustiza, período no que é condecorada coa Cruz Distinguida de Primeira Clase da Orde de San Raimundo de Peñafort, concedida por este Ministerio (24 de xuño de 2011).
Coche de seguridade
500 Millas de Indianápolis
miniatura| [[Chevrolet Camaro Z28, coche de seguridade nas 500 Millas de Indianápolis de 1993]] O primeiro uso dun coche de seguridade ou "pace car" nas carreiras de automóbiles foi na primeira carreira das 500 Millas de Indianápolis en 1911. Os comisarios do Indianapolis Motor Speedway seleccionan o coche de seguridade e o seu piloto para a Indy 500 cada ano desde a primeira carreira. O primeiro coche de seguridade foi un Stoddard-Dayton pilotado por Carl G. Fisher. Nos últimos anos elexíronse modelos Chevrolet como o coche de seguridade oficial, debido á posibilidade de que sexan usados ​​nas dúas grandes carreiras de automóbiles no Speedway (normalmente o Corvette nas 500 e o Impala nas 400). O coche de seguridade é seleccionado dous meses antes da carreira, permitindo ao fabricante do vehículo de seguridade seleccionado producir réplicas do coche dese ano, que se venden máis caros para os coleccionistas e os afeccionados á carreira. As réplicas de coches de seguridade vense a miúdo nas rúas de Indianápolis semanas antes da disputa da carreira e un piloto famoso adoita ser seleccionado só para o inicio da carreira.
Os Indiana Pacers, un equipo de baloncesto profesional situado en Indianápolis, Indiana, leva o nome dun "pace car". O legado das carreiras e a rica historia da Indy 500 tivo un papel importante no proceso de nomenclatura.
Mercedes Bengoechea
Traxectoria
Mercedes Bengoechea defende o uso da linguaxe non sexista con argumentos fundamentados na sociolingüísitica. Os seus estudos profundan no uso da linguaxe e as súas implicacións na construción da identidade: Ademais de denunciar o sexismo presente en dicionarios e medios de comunicación, ocupouse das formas femininas de comunicación oral, e da tradución con perspectiva de xénero.
Mañá
miniatura|300px|dereita|O val [[Yosemite (EE. UU.) pola mañá]]
A mañá é a primeira parte do día, que comeza co amencer e remata ás doce do mediodía. Séguelle ao orto e antecede ao mediodía.
As horas que transcorren entre as cero horas e o amencer coñécense como madrugada. Neste sentido, a mañá propiamente dita transcorre entre o amencer e o mediodía, onde o mediodía pode referirse tamén á hora na que o Sol está máis alto, chamado o meridiano do lugar, hora que adoita ser posterior ás doce horas do reloxo actual, namentras que son ás doce do reloxo de sol do lugar.
Kusumoto Ine
Kusumoto Ine (楠本 イネ), nada como Shiimoto Ine (失本 稲), e tamén coñecida como Oine, O-Ine e Itoku, nada en Dejima, Nagasaki, (Xapón) o 31 de maio de 1827 e finada en Toquio o 27 de agosto de 1903, foi a primeira médica que practicou a medicina occidental no Xapón.
Traxectoria
Filla do médico, naturalista e botánico alemán, Philipp Franz von Siebold, nacionalizado neerlandés, que estaba establecido en Dejima, e da súa segunda esposa (ou talvez amante) Kusumoto Otaki, que fora unha cortesá cuxos documentos lle permitían acceder a Dejima, illa artificial na baía de Nagasaki, á que aos xaponeses tiñan prohibida a súa entrada, exceptuando ás cortesás.
miniatura|esquerda|175px|[[Philipp Franz von Siebold.]] esquerda|miniatura|175px|Kusumoto Otaki. miniatura|esquerda|175px|Siebold en Dejima coa súa amante xaponesa Kusumoto Otaki e a súa pequena filla Kusumoto Ine observando cun teresukoppu (telescopio) a entrada dun barco holandés na baía de Nagasaki. miniatura|175px|esquerda|Ine anciá, á esquerda, coa súa filla Takako. Philipp Franz von Siebold, que era bávaro, foi invitado por un achegado á súa familia a pasar aos Países Baixos, e entrou ao servizo da Compañía Holandesa das Indias Orientais en 1822. Von Siebold solicitou un posto de médico militar, posto que lle permitiu viaxar ás colonias holandesas. Entrou no servizo militar holandés o 19 de xuño de 1822. Foi asignado como médico na fragata Adriana para unha viaxe que, partindo de Rotterdam, debía de arribar a Batavia (actual Iacarta) nas Indias Orientais Neerlandesas (actualmente Indonesia). Durante a súa viaxe a Batavia na fragata Adriana practicou os seus coñecementos da lingua neerlandesa e, ademais, rapidamente aprendieu a lingua malaia. Von Siebold chegou a Batavia o 18 de febreiro de 1823. Como oficial médico que era, von Siebold foi asignado a unha unidade de artillaría. Porén, permaneceu unhas semanas na residencia do Gobernador Xeral para recuperarse dunha enfermidade.
Debido aos seus eruditos coñecementos, impresionou ao Gobernador Xeral Indias Orientais Neerlandesas, o barón Van der Capellen, e ao encargado do Xardín botánico de Buitenzorg, Caspar Georg Karl Reinwardt. Estes presentárono a Engelbert Kaempfer e Carl Peter Thunberg (autor da Flora Japonica), ambos os dous antigos médicos residentes en Dejima.
Von Siebold foi encargado polo goberno holandés para que recollese todo tipo de informacións sobre o Xapón, pero non falaba nin lía a lingua xaponesa. Porén, Siebold puido encontrar intérpretes e entusiastas colaboradores entre os seus rangakusei, o que lle permitiu redactar en neerlandés memorias que cobren todos os aspectos da civilización xaponesa: flora, fauna, lingüística, historia e xeografía. En 1824, von Siebold comezou a traballar nunha escola de medicina de Nagasaki, a Narutaki-juku (Escola Narutaki), O doutor Von Siebold dirixiu a ensinanza da medicina, chamada Rangaku, a numerosos alumnos xaponeses, coa axuda de 50 intérpretes (designados polo shōgun). A Escola Narutaki converteuse no lugar de encontro duns 50 rangakusei (estudantes). A esta escola asistiu, desde moi pequena, a súa filla Oine.
Proceso de El Escorial
miniatura|300px|[[Mosteiro do Escorial.]]
Kusumoto Ine
Traxectoria
Os matrimonios mixtos entre xaponeses e occidentais estaban prohibidos, pero von Siebold coñeceu pronto a O'Taki San (楠本滝 Kusumoto Otaki), coa que viviu amancebado e quizais casou. Os documentos de cortesá permitíronlle a Kusumoto Otaki acceder a Dejima, enclave que estaba prohibido aos xaponeses, exceptuando ás cortesás.
Proceso de El Escorial
Coñécese como proceso de El Escorial un xuízo levado a cabo no Mosteiro-Palacio de El Escorial, España, en 1807, como resultado dunha conspiración, intento de golpe de Estado, dirixida por Fernando, príncipe de Asturias, contra seu pai o rei Carlos IV e o seu goberno, dirixido por Manuel Godoy.
Kusumoto Ine
Traxectoria
En 1827 Kusomoto Otaki deu á luz unha filla, Kusumoto Ine, tamén coñecida como Oine. Anos máis tarde Oine foi a primeira doutora en medicina occidental, e parteira (hebamme) do Xapón. Por dicir mellor, foi a primeira muller xaponesa que recibiu un adestrenamento por un médico, e converteuse el mesma nunha apreciada médica, chegando a ser médica da emperatriz, na Corte de Toquio en 1882, onde morreu 1903.
En 1828 von Siebold fixo unha viaxe á Corte de Edo. Durante a longa viaxe foi recolectando numerosas plantas e animais. Pero tamén obtivo varios mapas do Xapón e de Corea, que lle subministrou o astrónomo da corte Takahashi (debuxados por Inō Tadataka), e que os consideraba convenientes para fixar por si mesmo a fronteira norte do Xapón. A posesión de mapas do Xapón esraba rigorosamente prohibida aos estranxeiros. Custoulle caro; como resultado do afundimento da nave que levaba unha das súas cargas, estes mapas foron recollidos polos rescatadores, xunto con outros 50 obxectos prohibidos. O goberno inmediatamente acusouno de alta traizón e de ser un espía a soldo do Imperio ruso. Algnúns dos seus alumnos foron encarcerados, e el quedou suxeito a arresto domiciliario, sendo finalmente expulsado do país o 22 de outubro de 1829. Volveu aos Países Baixos o 7 de xullo de 1830, despedíndose da súa muller e de Oine, que tiña dous anos.
Proceso de El Escorial
Contexto histórico
A comezos do século XIX, España encontrábase acantoada pola Francia revolucionaria, que comenzaba, no Consulado, a súa ambiciosa expansión.
Kusumoto Ine
Traxectoria
Ine estivo en contacto co seu pai durante o seu longo exilio; este, enviáballe medicinas occidentais. Aos catorce anos comezou a estudar medicina occidental na escola que o seu pai deixara en Dejima, instruída polos seua alumnos xaponeses (os rangakusei).. Co tempo, converteuse na primeira muller médica do Xapón, e abriu unha clínica xinecolóxica en Nagasaki. Despois de ter traballado con éxito durante varios anos, finalmente foi chamada para desempeñar o papel de médica persoal da emperatriz, na Corte de Tokio.
Proceso de El Escorial
Contexto histórico
Nun ambiente caldeado e cambiante de relacións diplomáticas, o rei Carlos IV nomeou en 1801, por segunda vez, a Manuel Godoy como primeiro secretario de Despacho, cargo no que substituíu a Pedro Cevallos, primo irmán seu e que fora nomeado o 13 de decembro de 1800.
Kusumoto Ine
Traxectoria
Oine casou co médico Ishii Soken (石井 宗 谦; 1796-1861), de quen se sospeitou que violara a Ine. . O 26 de febreiro de 1852 naceu a súa filla Ishii Takako (高 子, morta o 18 de xullo de 1938). O pai de Ine regresou ao Xapón o 4 de agosto de 1859, despois de trinta anos de ausencia. Ine veríao por última vez en abril de 1862, cando se viu obrigado unha vez máis a regresar a Europa, e xa nunca máis regresou ao Xapón.
Proceso de El Escorial
Contexto histórico
Napoleón Bonaparte, primeiro cónsul de Francia, ameazaba constantemente a España cunha guerra de persistir nas políticas levadas a cabo por Godoy, presuntamente pro-inglés. Así, en 1805, España deu un xiro á súa política asinando un tratado de axuda mutua con Napoleón, o que acababa de autoproclamarse emperador de Francia.
Guerra e derrota
Este tratado levou pronto a España e Francia a implicarse na guerra da Terceira Coalición contra Inglaterra e Portugal, que culminou coa vitoria naval inglesa na batalla de Trafalgar (1805). Esta derrota fixo que Godoy gañase moitos inimigos na Corte. Entre eles o propio fillo do rei Carlos IV, Fernando, o príncipe de Asturias. Godoy éralle abertamente hostil, e non desexaba o seu ascenso prematuro ao trono (que sabía que Fernando ambicionaba), e isto fixo que fose o príncipe quen encabezase unha conspiración con varios membros da nobreza para expulsalo do poder, un delito considerado como de lesa Maxestade. Esta levouse a cabo en outubro de 1807, pero foi rapidamente descuberta e deu lugar ao proceso de El Escorial.
A conspiración
A finais de maio de 1807, a mala saúde de Carlos IV resultaba preocupante, e para evitar a acumulación de poder en mans de Godoy, Fernando asinou un decreto, que só sería válido en caso da morte do rei, e que había recibir o duque do Infantado no que lle outorgaba o poder militar para deter ao favorito. Porén, non se lle puido entregar e, o 27 de outubro, o mesmo día que se asinaba o Tratado de Fontainebleau (polo que se permitía o paso dos exércitos franceses a través de España cara a Portugal) Godoy denunciou ao rei da existencia dunha conxura para conseguir a súa abdicación e, quizais, a súa morte.
Godoy tamén identificou a Fernando como quen estaba á fronte da conspiración e presentou como probas uns papeis gardados por Fernando (unha carta a Napoleón, o decreto do duque do Infantado e unha declaración para obrigar a Carlos IV a expulsar a Godoy). Inmediatamente, o rei mandou o arresto de seu fillo, que foi confinado no Escorial onde permaneceu sete días. Igualmente, o día 30, o monarca publicaría na Gazeta de Madrid un real decreto no que informaba aos españois da existencia dunha conspiración para derrocalo e que o príncipe de Asturias, Fernando, estaba á fronte dela.
O proceso
Fernando, consciente de que actuara en contra da autoridade de seu pai, para conseguir o seu perdón, cando levaba apenas un día detido, delatou os seus cómplices (entre eles, o duque do Infantado, Escoiquiz, o marqués de Ayerbe, o conde de Orgaz e algúns militares); e o día 5 de novembro, publicouse a declaración de culpabilidade de Fernando ("estoi moi arrepentido do gravísimo delito que cometín contra meus pais e os Reis") e como o rei o perdoa e ordena que continúe o proceso contra o resto dos implicados.
Godoy intentou que o príncipe fora procesado pero o Consello de Castela negárase aducindo que só podía ser procesado polas Cortes. Finalmente, o 25 de xaneiro de 1808, tódolos conspiradores foron declarados inocentes polo Consello de Castela, fronte á petición da pena de morte por parte do fiscal, colocado por Godoy. Algunhas fontes falan, da influencia de Godoy no veredicto que quería solucionar o caso e se vía como vencedor, mais outros refírense, pola contra, á escas influencia de Godoy entre a alta nobreza que forma o Consello e que limitan o castigo aos conspiradores: só se conseguiu que foran desterrados a 40 leguas da Corte.
Como consecuencia, o indulto e as absolucións de 1807 foron concedidos porque había un significativo apoio público para os conspiradores contra Godoy, como se demostrou, uns poucos meses máis tarde, no posterior motín de Aranjuez (17 a 19 de marzo de 1808), no que foi atacado o Palacio de Godoy, deposto o rei e proclamado Fernando VII polo Consello Real.
Twilight (novela)
Argumento
É o primeiro libro da serie Twilight que se compón de catro libros, New Moon, Eclipse e Breaking Dawn, e presenta á moza de dezasete anos Isabella "Bella" Swan que se traslada de Phoenix a Forks, Washington para vivir con seu pai. Durante o transcorrer da novela, atópase en perigo ó namorarse dun vampiro, Edward Cullen. Fíxose unha adaptación cinematográfica estreada en 2008 que foi un éxito comercial.
Pedro Murias
alt=Busto de Pedro Murias, monumento á entrada da granxa escola. A lenda di: "La Junta de Patronos de esta escuela reunida en la Habana en honra a la memoria de su fundador Don Pedro Murias y Rodríguez"|miniatura|Busto de Pedro Murias, monumento á entrada da granxa escola. A lenda di: "La Junta de Patronos de esta escuela reunida en la Habana en honra a la memoria de su fundador Don Pedro Murias y Rodríguez" Pedro Murias Rodríguez, nado na Devesa (Ribadeo) en 1840 e finado na Habana en 1906, foi un indiano e filántropo de orixe galega.
Traxectoria
No 1870 unha doenza obrígao a volver a Galicia. Recuperado e volto a Cuba, funda a súa primeira fábrica, 'La Meridiana'. Creou varias marcas de cigarros (Balmoral, La Devesa, Flor de los campos de Cuba, El indolico, La Meridiana, Pedro Murias, La Reserva, La Viajera) e aparece entre as marcas máis vendidas de puros habanos en listados de 1904. A súa leira de Vuelta Abajo, en Pinar del Río, tiña 47 000 hectáreas, o que da idea da importancia que acadou o seu negocio. Tras a súa morte, as súas fábricas sufriron diferente sorte. 'La Meridiana', a que fora súa primeira fábrica, fundada na Habana, patroneada xa polos irmáns Díaz, cambiou o seu nome a 'Real fábrica de tabacos El Fin del Mundo'.
No ano 1892 a súa fortuna e influencia fixeron posible que tivera a concesión para construír peirao e depósitos en Dimas, que en 1896, xa como concello, e en agradecemento á súa xenerosidade, pasaría a chamarse 'San Pedro Murias' (con posterioridade, volveu a chamarse 'Dimas ').
Contribuíu á sociedade Naturais de Galicia, fundada na Habana como sostén da emigración. No seu testamento destinou a maioría das súas riquezas á creación da Fundación Agrícola Pedro Murias, que deu lugar á Granxa Escola Pedro Murias , na súa parroquia natal.
Pedro Murias recibiu unha distinción co motivo do seu 'concurso decisivo á fundación de Dimas ou San Pedro de Murias: 'En graza ós servicios que tiña prestado á clase indixente do pobo en formación', por Real Orde de 4 de novembro de 1897 ingresou na Orde Civil de Beneficencia, honor acreditado por diploma expedido en 19 de xaneiro de 1898 firmado por Segismundo Moret.
Rugby
O rugby é un deporte de contacto orixinario de Inglaterra no cal se enfrontan dous equipos nun terreo de xogo rectangular co obxectivo de anotar puntos cun balón ovalado. Os puntos poden acadarse pousando o balón coas mans na zona de ensaio rival ou pasando o balón co pé entre dous paus. Existen varias modalidades de rugby que se diferencian principalmente pola cantidade de xogadores que compoñen cada equipo, chamándoselle rugby en Galicia ó rugby union por ser a única disciplina que conta con practicantes, equipos, competicións e federación na comunidade autónoma. Esta é a modalidade máis estendida no mundo, e a súa característica principal é que os equipos contan con quince xogadores cada un.
O deporte do rugby toma o seu nome da cidade inglesa na que naceu, sendo a súa orixe as primitivas regras do fútbol escritas no Rugby School no século XIX. Nos tempos actuais a súa práctica está moi estendida nas Illas Británicas, en países con pasado colonial británico como Australia, Suráfrica e Nova Zelandia, e noutros países como Francia, Italia e Arxentina. Outros países como Estados Unidos, Canadá, Xapón, Samoa, Fidxi, Tonga, Uruguai, Namibia, Xeorxia ou Romanía tamén participan frecuentemente en torneos internacionais de primeiro nivel como a Copa do Mundo de Rugby, que se disputa cada catro anos. Outros torneos de grande importancia a nivel de seleccións nacionais son o Seis Nacións e o Rugby Championship que se disputan cada ano. A nivel de clubs os torneos máis salientables son o Super Rugby e a Champions Cup.
A entidade reguladora do rugby a nivel mundial e a World Rugby, fundada en 1886, e cuxa sede está en Dublín (Irlanda).
Historia
miniatura|200px|The Rugby School A súa invención atribúese miticamente a William Webb Ellis, estudante de teoloxía da inglesa escola de Rugby, de onde toma o seu nome, en 1823, tras tomar a pelota coas mans nun partido de fútbol e cargar contra os adversarios.
Porén, os seus antecedentes remotos están nos innumerables xogos de pelota que se practicaban en todas as épocas e por todo o mundo. Así, existen xa no antigo Exipto, na Grecia clásica (pheninde, épiscyre e aporrhaxis), algún nomeado n´A Ilíada. O haspartum foi practicado polos lexionarios romanos. Durante a época medieval atopamos rastro do xogo na soule ó oeste de Francia e do barette ó sur. O calcio xógase en Italia, e nas Illas Británicas practicábanse xogos como o hurling en Cornualla e Irlanda, o camp ball de East Anglia, o knappam en País de Gales e o ba' game dos Borders escoceses. Estes xogos carecían de regras aparentes e non era raro que durante a súa celebración, que se prolongaba durante días, houbese algún morto. miniatura|150px|Cuberta orixinal das primeiras regras de rugby, so a denominación xenérica de football O primeiro club de rugby é o Guy's Hospital e foi fundado en Inglaterra no ano 1843. As primeiras regras escritas datan de 1845; e a primeira federación, a inglesa (Rugby Football Union), constitúese o 26 de xaneiro de 1871. O primeiro partido internacional dispútase ese mesmo ano entre Inglaterra e Escocia en Edimburgo. En 1877 o número de xogadores redúcese de 20 a 15. Exemplo da influencia británica no rugby atopámolo co torneo con máis carisma no mundo do rugby, o Torneo das Seis Nacións é o herdeiro directo do 4 nacións que enfrontaba ás 4 seleccións británicas. A partir de Inglaterra, o rugby popularizouse rapidamente no País de Gales, Escocia, Irlanda e Francia. Estes países difundírono polas súas colonias e outros países, enraizando especialmente en Suráfrica, Australia, Nova Zelandia, Arxentina, Uruguai e as Illas do Pacífico Sur. É aceptado que entre os aborixes de Oceanía, o rugby substituíu as guerras tribais. Os maorís neozelandeses son un pobo especialmente dotado para o rugby, estando a selección de Nova Zelandia (os míticos "All Blacks") chea de xogadores desta ascendencia. En homenaxe a eles, esta selección empeza os seus partidos coa representación dunha danza tribal de guerra denominada "haka".
As regras do xogo
dereita|miniatura|Xogador a punto de ser placado miniatura|esquerda|Dimensións dun campo de rugby No rugby enfróntanse dous equipos dentro dun campo rectangular en cuxos extremos atópanse instaladas dúas porterías coa forma de "H". O obxectivo fundamental consiste en apoiar un balón ovalado no chan coas mans sobre ou trala liña de ensaio. Isto denomínase ensaio (try en inglés) e ten un valor de 5 puntos. Tralo ensaio, o equipo anotador ten o dereito de patear o balón cara á portería adversaria, e se consegue pasalo (transformación) entre os dous paus verticais e por enriba do traveseiro, anota 2 puntos máis. Orixinalmente os ensaios eran para dar opción a tirar aos paus (transformación) valendo máis os tiros aos paus que os ensaios. Tamén poden conseguirse puntos tirando aos paus tras un golpe de castigo ou penalty ou mediante un bote-pronto ou drop, consistente en tirar aos paus durante o xogo aberto deixando previamente botar o balón no chan. En ámbolos casos o seu valor é de 3 puntos.
Para lograr tal obxectivo o equipo atacante pode:
A forma de poñer o balón en xogo no rugby é moi característica. Cando o balón sae fóra do campo ponse en xogo mediante un saque lateral (touche en francés ou line out en inglés) onde a cantidade de xogadores é definida polo equipo que ingresa a pelota e pode variar dende dous xogadores até os catorce xogadores, sen contar o xogador que introduce a pelota (xeralmente o hooker ou talonador), e tras unha falta menor (un pase adiantado, por exemplo) ou para reiniciar o xogo logo dunha formación onde a pelota non saíu para ningún dos dous equipos mediante unha melé (scrum en inglés). miniatura|250px|dereita|A melé miniatura|esquerda|250px|Touche En ambos os casos, do que se trata é de que o contrario tamén teña opción de obter o balón. Outra cousa son as infraccións maiores, que se penalizan cun golpe de castigo (penalty en inglés), no que o balón xógao directamente o equipo non infractor coa man ou pateándoo, e pode dar lugar a tiro aos paus para conseguir 3 puntos ou patear cara ó touch (despexar) desexando gañar terreo, xa que o reinicio, un line, realizaríao o mesmo equipo que pateou.
Durante o desenvolvemento do xogo, e como consecuencia das técnicas de contacto, prodúcense agrupacións espontáneas dos xogadores co obxectivo de conservar ou recuperar o balón. Son as melés abertas ou rucks (co balón no chan) e os moles (co balón na man), ambas coas súas regras particulares.
Modalidades de rugby
miniatura|200px|dereita|Bóla de rugby da selección italiana
Rugby 15 ou rugby union
A versión deste deporte máis coñecida é a do rugby xogado por equipos de quince xogadores, aínda que non é a única. É o que se coñece no mundo anglosaxón como rugby union, en referencia á "Federación" (Union) de clubs que se rexen por unhas mesmas normas e que, tradicionalmente, foron universitarios ou afeccionados.
Primeira liña:
Segunda liña: xeralmente os xogadores máis altos do equipo, tamén encargados de gañar o balón en saques dende o lateral (touche, line-out)
Terceira liña:
Liña de 3/4 ou "backs": Nos distintos países estes xogadores reciben diferentes nomes de acordo coa súa propia tradición. Así, nos países do hemisferio sur, o apertura (nº 10) e o primeiro centro (nº 12) denomínanse respectivamente first e second five eights.
É famosa a frase de Jean Giraudoux, que describiu un equipo de rugby do seguinte xeito: "Un equipo de rugby está formado por 15 xogadores: oito son fortes e activos, dous lixeiros e astutos, catro altos e rápidos e un que é modelo de flegma e sangue fría. É a proporción ideal entre os homes", onde fai referencia ós oito dianteiros, ós dous medios -de melé e apertura-, ós 4 tres-cuartos (dous centros e dúas ás) e ó defensor respectivamente.
Un partido dura 80 minutos, dividido en dous partes de 40 minutos.
Rugby 13 ou rugby league
No entanto, é preciso ter en conta que dende o século XIX existe en Inglaterra unha variante cuxas regras difiren en parte e que xogan equipos de trece xogadores; estes foron profesionais practicamente dende a implantación desa modalidade. Ese xogo chamouse rugby league, en referencia ó campionato de liga no que se enfrontaban os clubs que remuneraban os seus xogadores. De Inglaterra, pasou para algúns países da esfera cultural e de influencia británica (Australia, Nova Zelandia) así como para Francia.
Rugby 7 ou seven-a-side
O formato de rugby de sete xógase normalmente en torneos curtos (dun día ou unha fin de semana). Utilízase o mesmo campo que na modalidade de quince homes, pero con só sete xogadores por equipo. O partido divídese en dous tempos que duran entre sete e dez minutos. Actualmente existe un Campionato do Mundo de Rugby a 7 e un circuíto mundial.
O rugby no mundo
miniatura|200px|dereita|Arxentina contra Francia
O rugby é o segundo deporte de equipos máis popular no mundo, só superado polo fútbol. Disputado en máis de 120 países, é extremadamente popular nas Illas Británicas, en Australia (Wallabies), en Nova Zelandia (The All Blacks), en Suráfrica (The Springboks) e en Francia (Les Bleus), sendo esas as grandes potencias do deporte. É tamén bastante popular en Italia ('Gli Azzurri) e na Arxentina (Los Pumas). Fóra dos Xogos Olímpicos dende 1928, todo indicaba que o deporte volvería á familia olímpica nos xogos de 2012 (mais aí, talvez, coa súa versión reducida, o rugby de sete xogadores, coñecido como Seven-A-Side), con todo tal expectativa non foi confirmada polo Comité Olímpico Internacional e o rugby non volverá ás Olimpíadas nesa data.
O Mundial de Rugby é o principal evento entre seleccións. Disputada cada catro anos, trátase do terceiro evento deportivo máis visto no planeta (detrás do Mundial de Fútbol e dos Xogos Olímpicos).
Outros importantes torneos son o das Seis Nacións (torneo deportivo entre as seleccións máis antigas do mundo), disputado por Inglaterra, Escocia, País de Gales, Irlanda, Francia e Italia; e o Tres Nacións, disputado por Australia, Nova Zelandia e Suráfrica. Alén deses campionatos, as principais seleccións do mundo disputan anualmente unha serie de amigables, denominados Tests.
Apolonio
O antropónimo masculino Apolonio pode referirse a:
As Carizas, Dumbría, Dumbría
As Carizas é un lugar da parroquia de Dumbría no concello coruñés de Dumbría na Comarca de Fisterra. Tiña 21 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 13 eran homes e 8 mulleres.
Ponte Escourido, Sancovade, Vilalba
Ponte Escourido é un lugar da parroquia de Sancovade, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Túpac Amaru II
José Gabriel Condorcanqui Noguera, marqués de Oropesa chamado igualmente José Gabriel Túpac Amaru, nado en Surimana, Canas, Vicerreinado do Perú o 19 de marzo de 1738 e finado en Cuzco o 18 de maio de 1781, coñecido posteriormente como Túpac Amaru II ou simplemente Túpac Amaru, foi un caudillo indíxena líder da maior rebelión anticolonial que se deu en Hispanoamérica durante o século XVIII. Descendía de Túpac Amaru I (derradeiro Sapa Inca, executado polos españois no século XVI).
Liderou a denominada «Gran rebelión» que se desenvolveu no Vicerreinado do Río da Prata e o Vicerreinado do Perú, pertencentes ó Reino de España, rebelión iniciada o 4 de novembro de 1780 coa captura e posterior execución do corrixidor Antonio de Arriaga.
Curaca (xefe nativo) de Surimana, Tungasuca e Pampamarca, era adiñeirado e adicábase ó comercio. Tratábase dun personaxe de orixe mestiza (foi marqués de Oropesa) no que confluía o sangue do Sapa Inca Túpac Amaru coa dos crioulos. De feito, durante unha gran parte da súa vida, sendo criado até os 12 anos polo sacerdote crioulo Antonio López de Sos e logo no Colexio San Francisco de Borja, mostrou preferencia polo crioulo chegando a dominar o latín e a empregar refinadas vestimentas hispanas, pero posteriormente vestiu como un nobre inca, fixo uso activo da lingua nativa quechua na súa vida e proclamas, e foi excomulgado da Igrexa católica.
No Perú foi recoñecido como o fundador da identidade nacional peruana. Foi unha figura capital para o réxime velasquista (1968-1975) e dende entón permaneceu reivindicado no imaxinario popular.
Gratio
Gratio, Grattius, Gratius ou Gracio Falisco (Gratius Faliscus en latín orixinal), nado no século -I e finado no ano 14, foi un poeta latino da época de Augusto mencionado por Ovidio.
Herves, Beira, Carral
Herves é un lugar da parroquia de Beira no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña. Tiña 32 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 12 eran homes e 20 eran mulleres.
Atlas (foguete)
miniatura|Un Atlas SLV-3 no momento do lanzamento. Atlas é o nome dunha familia de foguetes espaciais estadounidenses que ten súa orixe no mísil do mesmo nome desenvolvido a finais da década de 1950.
Historia
O Atlas orixinal foi un mísil balístico intercontinental (ICBM polas súas siglas en inglés) que foi usado como base para toda unha familia de lanzadores espaciais de capacidade media. Diferentes versións do Atlas lanzaron os primeiros astronautas estadounidenses, os primeiros satélites espía, os primeiros orbitadores e aterrizadores luares dos Estados Unidos e as primeiras sondas a Venus, Mercurio, Xúpiter e Saturno.