cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Félix Rodríguez de la Fuente
Traxectoria
No plano do activismo medioambiental, colaborou na fundación da Asociación para la Defensa de la Naturaleza (Adena), a delegación española do Fondo Mundial para a Vida Salvaxe (W.W.F.) e foi membro do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC).
El Hombre y la Tierra
En 1974 iniciou o proxecto máis ambicioso: El hombre y la tierra, nas súas tres series: venezolana, ibérica e norteamericana. A serie venezolana contou con 18 capítulos rodados en Los Llanos, no Orinoco e no Amazonas. A serie ibérica constou de tres partes completadas e unha inconclusa, mentres que da serie norteamericana só puido rematar a parte adicada ao Canadá e rodar dous capítulos en Alasca. En total, foron 124 capítulos, a maioría pertencentes á serie ibérica, cunha recoñecida banda sonora composta por Antón García Abril. Entre os fitos acadados por El Hombre y la Tierra cómpre salientar a filmación por vez primeira dalgúns animais, coma o aguaneiro, ou a rodaxe de escenas memorables como os labores de caza efectuados por mandas de lobos ou a captura dun carneiro bravo por unha aguia real. Estas escenas conseguíronse grazas a animais troquelados, quere dicir, animais afeitos á presenza humana pero sen estaren domesticados, polo que conservan as súas pautas naturais de comportamento.
Falecemento
Precisamente cando estaba rodando un episodio da serie norteamericana, e mentres filmaba unha carreira de cans de zorra na National Eskimo Dog Race Contest en Shaktoolik (Alasca), a avioneta na que ía estrelouse como consecuencia do desprendemento dun dos hidropatíns que desequilibrou ao aparello. Ademais de Félix, faleceron o piloto Warren Dobson, o cámara de TVE Teodoro Roa e o axudante Alberto Mariano Huéscar. O sinistro aconteceu en Shaktoolik, poboación de esquimós situada a 25 km da costa do Mar de Bering.
Foi soterrado na súa localidade natal o 19 de marzo de 1980, aínda que no mes de xuño do mesmo ano os seus restos mortais foron trasladados ao cemiterio de Burgos, onde descansan nun panteón deseñado polo arquitecto Miguel Fisac xunto a unha escultura na súa memoria elaborada por Pablo Serrano.
Gran Premio de Abu Zabi de 2014
Cambios na concesión de puntos
Por primeira vez nun Gran Premio, equipos e pilotos puntuarán o dobre da cantidade de puntos outorgados habitualmente polas posicións de final de carreira. A FIA introduciu este cambio co fin de manter o interese do campionato ata o final da tempada. Orixinalmente Bernie Ecclestone quería o dobre de puntos para as tres últimas carreiras da tempada, pero en última instancia os equipos decidiron puntuar dobre só na última carreira da tempada.
Este cambio de regra produciuse pese a que o presidente de Ferrari Luca dei Montezemolo dixo que a regra era "demasiado artificial", o propietario de Caterham F1 Tony Fernandes dixo que a regra era "unha solución falsa" polos recentes problemas financeiros na F1,, Adrian Newey afirmou que a regra era "abaratar a F1", , Toto Wolff dixo que a norma é "inxusta", o xefe de Force India Vijay Mallya cualificou á regra de "ilóxica" para a F1, e Lewis Hamilton dixo que a norma "podería desvirtuar a resolución do título" entre el e Nico Rosberg.
Cambios nos equipos
Marussia non competirá no Gran Premio logo de que o intento de salvar ao equipo fracasara a semana antes do Gran Premio do Brasil, que obrigou a pechar o equipo. Fíxose un último intento para tratar de correr en Abu Zabi, os rumores eran que estaban buscando un investidor potencial. Pero, as negociacións fracasaron, poñendo fin ás súas posibilidades de volver á grella.
Fronte a unha situación financeira similar, Caterham lanzou unha campaña de crowdsourcing para asistir á carreira, o que finalmente resultou un éxito e lograron regresar para a última carreira da tempada, co que a grella contara con 20 coches. Malia que Caterham conservará a Kamui Kobayashi para a carreira, Marcus Ericsson rescindiu o seu contrato con Caterham unha semana e media antes da carreira, o que obrigou a Caterham a contratar outro piloto. O gañador das 24 Horas de Le Mans André Lotterer, quen tamén pilotou para Caterham no Gran Premio de Bélxica de 2014, foi o primeiro candidato, pero rexeitou a oferta. Will Stevens, expiloto de probas de Caterham, pilotara a unidade e fará o seu debut na Fórmula Un.
Crónica de el-rei D. Pedro I
A Crónica de el-rei D. Pedro I, ou Crónica de D. Pedro, é un rexistro histórico do xénero crónica escrito por Fernão Lopes e que abrangue o período de tempo correspondente ao reinado de Pedro I de Portugal, de cognome o Xusticeiro, ou o Cruel, que decorreu entre 1357 e 1367.
Características
A Crónica de D. Pedro I está dividida en corenta e catro capítulos e iniciada por un Prólogo. Dos diversos temas tratados ao longo da Crónica destacan a Xustiza, á que dedicou o Prólogo e seis capítulos, a organización do Estado e as decisións do rei, Inés de Castro, á que dedicou seis capítulos, relatando en especial a declaración de Pedro sobre o seu casamento con Inês, a persecución aos seus asasinos e a descrición dos restos mortais de Inés de Coímbra trasladados para Alcobaça, un capítulo dedicado a Xoán I, fillo bastardo de Pedro e futuro rei, e aínda o Reino de Castela ao cal dedica dezaseis dos capítulos, que se trata neste caso de decisións ou realizacións do rei Pedro I de Castela, sobriño do homónimo rei portugués, e para cuxa historia Fernão Lopes debe ter tido acceso ás Crónicas sobre a mesma época do cronista castelán Pedro López de Ayala.
Fernão Lopes, que comezou por ter a profesión de tabelión, foi en 1418 nomeado garda mor da Torre do Tombo, ou sexa, xefe dos arquivos do Estado, lugar de confianza da corte, e que lle permitiu o acceso a importante documentación para a elaboración das súas Crónicas. Fernão Lopes inicia probablemente a escrita da Crónica de D. Pedro en 1434, pois foi neste ano que o rei Duarte de Portugal lle atribuíu polo seu futuro traballo a paga anual de catorce mil reais.
É a primeira das tres grandes crónicas do precursor da historia portuguesa, e tamén a primeira crónica rexia con características próximas ás que definiran o xénero cultivado no século XV e nos dous seguintes, sendo as outras dúas crónicas da autoría de Fernão Lopes a Crónica de D. Fernando e a Crónica de D. João I.
Araña de xardín
A araña de xardín (Araneus diadematus) é unha especie moi coñecida de araña en todo o occidente de Europa e en boa parte de Norteamérica. Tamén está presente en Galicia.
Descrición
Os individuos de araña de xardín presentan unha ampla variedade cromática, dende o amarelo claro ao gris moi escuro, pero todas elas teñen unhas características manchas brancas na parte exterior do abdome. Estas manchas dispóñense en liña ao longo da parte máis elevada do abdome, e van decrecendo de tamaño conforme se achegan ao extremo da araña. Estas manchas brancas, que dividen o abdome en cinco segmentos e que adquiren o aspecto dunha cruz, son depósitos de guanina.
Comportamento
A araña de xardín e boa tecelá e aliméntase de insectos voadores. A súa trabada non é perigosa para os seres humanos. Cando se sente ameazada, a araña de xardín recolle os seus membros ata formar unha pequena unidade compacta.
Dentes de sabre
miniatura|240px|Reconstrución artística de [[Smilodon fatalis, o dentes de sabre por excelencia.]] dereita O termo dentes de sabre é un termo xenérico que se usa para describir a numerosas especies de mamíferos dotados de enormes cairos que viviron durante diferentes épocas do Cenozoico.
Estas especies adquiriron os seus característicos dentes de sabre de forma totalmente independente. A morfoloxía dos dentes é un excelente exemplo de evolución converxente, xa que ocorreu repetida e independentemente en polo menos catro grupos diferentes de mamíferos: os macairodontes (Machairodontinae), unha  subfamilia dos félidos que inclúe ao famoso Smilodon; os  nimrávidos (Nimravidae), unha familia  emparentada cos felinos, pero diferente; e finalmente, un par de casos illados dentro dos creodontos (que non son considerados carnívoros auténticos) e os tilacosmílidos, unha familia extinta de metaterios suramericanos.
O atributo máis espectacular e evidente de todos os mamíferos con dentes de sabre son os inmensos cairos superiores. Aínda que o consenso xeral de acordo á súa dentadura é que se usaban para cazar indicando con iso unha alimentación carnívora, a forma exacta na que se usaban foi motivo de debate desde a década de 1880, cando o Smilodon foi descrito por primeira vez.
Suxeición
Algúns paleontólogos cren que o propósito principal era o de agarrar e suxeitar presas grandes. A evidencia con todo non apoia suficientemente esta teoría, xa que se demostrou que uns dentes tan longos usados desa forma poderían romper facilmente, e os cranios fósiles cos dentes rotos son raros.
Uso
Unha hipótese máis aceptada suxire que os dentes de sabre se usaban para dar dentadas na garganta ou o abdome de presas grandes (Akersten, 1985), ou para causar feridas punzantes profundas que desangrarían o animal.
Outro posible uso é o de estrutura de status social, como case todas as cornamentas. De ser así, isto apoiaría a teoría de que os dentes de sabre eran animais sociais ou talvez fortemente territoriais.
Xéneros salientables
dereita|miniatura|Escultura dun dentes de sabre no [[Parque Plistocénico de Osorno (Parque Chuyaca - Osorno, Chile).]]
Árbore evolutiva
Tódolos mamíferos con dentes de sabre viviron entre hai 9000 e 33 700 000 anos. Porén, as liñas evolutivas que deron orixe ós xéneros con dentes de sabre comezaron a separarse moito antes.
Cynoglossus browni
Cynoglossus browni é unha especie de peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos cinoglósidos e subfamilia dos cinoglosinos, coñecido en galego como lingua de can de Nixeria.
Taxonomía
A especie foi descrita en 1949 polo ictiólogo francés Paul Chabanaud.
Sinónimos
Ao longo do tempo foi coñecida tamén polo sinónimo Cynoglossus senegalensis browni Chabanaud, 1949.
Características
É un peixe plano de corpo ovalado, coa marxe anterior da cabeza semicircular, e rematado nunha cola que se vai estreitando progresivamente, que pode chegar a medir até 40.2 cm de lonxitude, aínda que os espécimes apañados na pesca adoitan rondar os 30 cm.
Hábitat, distribución e bioloxía
É unha especie mariña, demersal, que habita en augas costeiras tropicais sobre fonodos areosos e lamacentos, a profundidades de entre os 15 aos 40 m, no Atlántico oriental, entre os 16° N e os 5° S, desde o Senegal até Angola.
Aliméntase dunha ampla gama de invertebrados bentónicos.
Pesca
Cynoglossus browni é unha especioe comestíbel, que se pesca nas zonas 34 e 47 (Atlántico centro-oriental e sueste, respectivamente).
Mecanorreceptor
Un mecanorreceptor é un receptor sensorial que reacciona ante a presión mecánica ou as distorsións, nos que están comprendidos os receptores do tacto, os acústicos, os barorreceptores e os receptores da gravidade, cuxos estímulos son as vibracións, as presións e as deformacións mecánicas do medio.
Na pel humana
Existen cinco tipos principais na pel humana sen pelo: os corpúsculos de Pacini, os corpúsculos de Meissner, os corpúsculos de Krause, as terminacións nerviosas de Merkel e os corpúsculos de Ruffini. Existen tamén mecanorreceptores na pel con pelo, e as células da cóclea son de feito os mecanorreceptores máis sensíbeis de todos, transducindo as presións de aire no son.
Son tamén estruturas que corresponden a terminacións nerviosas libres ou encapsuladas, que actúan como transdutores, é dicir, teñen a capacidade de transformar un estímulo mecánico, químico ou electromagnético nun impulso nervioso.
Mecanismo da sensación
Os mecanorreceptores son neuronas secundarias que responden a estímulos mecánicos disparando potenciais de acción. Na transducción somatosensorial, as neuronas aferentes transmiten a través de sinapses unha mensaxe ao núcleo da medula espiñal, onde as neuronas de segunda orde mandan o sinal ao tálamo e realizan a sinapse coas neuronas de terceira orde no complexo ventrobasal. As neuronas de terceira orde mandan logo o sinal á córtex somatosensorial.
Planos de representación do son
miniatura|198x198px|Eixos cartesianos Os planos de representación do son son representacións gráficas, normalmente en dúas dimensións, moi usadas para a análise e estudo dos fenómenos sonoros, ben se trate de sons ou do seu transporte mediante algunha canle. Utilízanse representacións sobre dous eixos chamados habitualmente "x" o horizontal e "y" o vertical (Coordenadas cartesianas), onde se miden os valores a representar. En función de que aspectos do son se analícen, asígnanse distintas magnitudes aos eixos x e y. De cada par deles xorden os chamados planos dinámico, harmónico e melódico de son.
Magnitudes
Considérase a amplitude alcanzada, o tempo investido, e as frecuencias abarcadas por un conxunto de sons.
Amplitude
Normalmente represéntase en forma de decibeles de presión sonora (dBspl), ou decibeles de electricidade (dBu,dBV,dBFDS,dBW), unidades de medida adimensionais que serven para comparar un valor de presión sonora con outro de referencia, e están baseadas no logaritmo. Desa forma, en niveis baixos os pequenos cambios son significativos, mentres que en niveis altos só os grandes cambios son apreciados. O motivo de usar ese sistema é que esa é a forma en que percibe o ouvido humano, debido ao funcionamento do órgano de Corti. No canto da amplitude, e no mesmo eixo que se usaría para esta, pódense representar a intensidade ou a potencia do son, xa que as dúas son proporcionais á amplitude.
Tempo
Considérase o tempo empregado polos sucesos sonoros analizados. Normalmente en segundos, aínda que tamén nas súas fraccións e en minutos, horas... Nalgúns ámbitos úsanse tamén outras formas de medir o paso do tempo, como fotogramas en vídeo, ou compases en música.
Frecuencias
Adóitase representar o rango de frecuencias convencionalmente estipuladas como audibles polo ouvido humano (20 Hz. a 20 kHz.). Poden ser representadas de forma logarítmica ou lineal. Así mesmo poden ser representadas en banda, é dicir de xeito continuo, ou de xeito discreto, por exemplo en oitavas (rango que inclúe o dobre de frecuencias que o anterior e a metade que o seguinte) ou os seus múltilplos.
Plano dinámico
miniatura|220x220px|Exemplo de representación no plano dinámico As representacións deste plano do son chámanse tamén oscilogramas.
Esta representación non achega información sobre as frecuencias que compoñen os sons analizados.
En cada recta vertical correspondente a un punto do eixo "x" (tempo) pódese dicir que están todas as frecuencias xuntas para ese instante.
Plano harmónico
miniatura|200x200px|Exemplo de plano harmónico Tamén referido como plano espectral.
Plano melódico
esquerda|miniatura|160x160px|Plano melódico de son Se se representan as frecuencias no eixo "y" e o tempo no eixo "x", é dicir, representando o plano ortogonal aos planos dinámico e harmónico, obtense o plano melódico de son.
Sonograma
miniatura|220x220px|Sonograma miniatura|220x220px|Sonograma axonométrico Se se utilízan as tres magnitudes antes descritas, é dicir tempo, frecuencia e amplitude/intensidade nun mesmo gráfico, obtense un sonograma, tamén chamado espectrograma. Para conseguir representar tres magnitudes á vez utilízanse ou ben cores, ou ben unha axonometría.
Alice Ball
Tamén foi a primeira muller e a primeira muller negra en graduarse na Universidade de Hawai e obter un título de máster e dar clases na universidade.
Vida persoal e educación
Tiña dous irmáns máis vellos e unha irmá máis nova. A súa familia era de clase media, e o seu pai era un editor de xornal, fotógrafo e avogado. O seu avó, James Presley Ball, foi un famoso fotógrafo e o primeiro afroamericano dos Estados Unidos en aprender o daguerrotipo. Viviron en Seattle até 1902 en que marcharon a Hawai para tratar a artrite do avó. Alí estiveron até 1904 en que morreu o seu avó. Daquela, retornaron a Seattle.
Alice estudou química farmacéutica na Universidade de Washington e en catro anos recibiu unha segunda licenciatura en farmacia. Co seu profesor de Farmacia publicou un artigo de 10 páxinas na prestixiosa revista American Chemical Society titulado "Benzoylations in Ether Solution".
Despois de graduarse, Alice recibiu bolsas na Universidade de California en Berkeley e na Universidade de Hawai. Optou pola Universidade de Hawai onde obtivo o máster en química, converténdose na primeira muller e na primeira muller afroamericana en obter un máster na institución.
Investigacións
Na Universidad de Hawai, para o seu traballo de posgrao, Alice estudou a composición química e o ingrediente activo do kava (Piper methysticum), unha planta orixinaria das illas do Océano Pacífico. Debido a este traballo, foi contactada polo Dr. Harry T. Hollmann no Hospital Kalihi en Hawai, quen necesitaba un asistente para a súa investigación sobre o tratamento da lepra. Nese momento, a lepra ou a enfermidade de Hansen era unha enfermidade altamente estigmatizada con apenas ningunha posibilidade de recuperación. Mesmo as persoas diagnosticadas con lepra eran levadas á illa hawaiana de Molokai coa intención de que morreran aló.
O aceite de chaulmoogra xa era empregado dende moito tempo antes para tratar a enfermidade de Hansen, ou a lepra con resultados problemáticos: era demasiado pegañento para ser empregado de xeito efectivo por vía tópica, e como inxección, a consistencia viscosa do aceite creaba unha ampolas por baixo da pel e lugar de ser absorbido e estas ampolas orixinan unha fileiras e semellaba que " a pel do paciente foa remprazada por un envoltorio de burbullas". Finalmente, a toma oral do aceite tampouco era moi efectiva polo sabor agre que provocaba o vómito dos pacientes e dores de estómago.
Alicia conseguiu desenvolver un proceso para illar os ésteres etílicos dos ácidos graxos no aceite de chaulmoogra para que poideran ser inxectados, pero morreu antes de publicar os resultados. Arthur L. Dean, químico e presidente da Universidade de Hawai, continuou o seu traballo e publicou os resultados, comezando a produción a grande escala do extracto de chaulmoogra inxectable. Publicou a investigación sen mencionar a Alice e nomeou a técnica Dean Method, ata que Hollmann o advertiu sobre o traballo de Alice.
En 1918, un médico de Hawai publicou no Journal of the American Medical Association que 78 pacientes foron dados de alta do hospital de Kalihi tras ser tratados coas inxeccións. O ingrediente activo foi o mellor método para tratar a enfermidade de Hansen ata que se desenvolveron fármacos con sulfonamida na década de 1940.
Morte e legado
Alicia faleceu aos 24 anos, o 31 de decembro de 1916. Enfermou mentres investigaba e regresou a Seattle para recibir tratamento mais morreu poucos meses despois. No 1917, un artigo o xornal Pacific Commercial Advertiser suxeriu a hipótese de que a causa da súa morte puidose deber ao envelenamento por cloro mentres investigaba e impartía clases. Porén, a causa real da morte é descoñecida pois o certificado de defunción orixinal foi, posteriormente, modificado indicando a tuberculose como causa.
Aínda que a súa carreira foi curta, Alice introduciu un novo tratamento para a enfermidade de Hansen que permaneceu en uso ata a década de 1940, salvando centos de vidas.
Marrozos, Santiago de Compostela
Santa María de Marrozos é unha parroquia que se localiza no concello de Santiago de Compostela. Segundo o IGE en 2013 tiña 1.081 habitantes (579 mulleres e 502 homes) distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 1.044 habitantes.
Alice Ball
Morte e legado
A Universidade de Hawai non recoñeceu o seu traballo ata a década dos noventa. En 2000, a universidade finalmente recoñeceu e honrou o nome de Alice Ball cunha placa xunto á árbore do chaulmoogra. O mesmo día, o ex gobernador de Hawai, Mazie Hirono, declarou o 29 de febreiro o Día Alice Ball, que se celebra cada catro anos.
Alice foi honrada, postumamente, polo consello de administración da Universidade de Hawaii cunha medalla de honra no 2007.
Plataforma contra a Burla Negra
A Plataforma contra a Burla Negra é o nome que adoptou a protesta cultural do movemento Nunca Máis. O 1 de febreiro de 2003 houbo unha xornada de mobilización cultural a prol da plataforma Nunca Máis, aínda que a presentación se pode rastrexar nunha xuntanza o 27 de novembro de 2002 de músicos. O nome da Burla Negra fora proposto polo actor Miguel de Lira polo nome do barco do pirata galego do século XVIII Benito Souto.
Aos dezaseis anos da súa constitución Jorge Linheira coordinou unha exposición no Auditorio de Galicia e a Biblioteca Xeral da Universidade de Santiago de Compostela.
En 2020 realizaron unha xornada na que participaron Xiana do Teixeiro, Carme Nogueira, Sabela Fraga Costa, Horacio González, Manuel Sendón, Lara Barros Alfaro, Anxo Rabuñal, Marta Pérez Pereiro, Germán Labrador Méndez, Jorge Linheira, o Cineclube de Compostela, a Asociación Patio de Butacas, Xesús Ron, Lorenzo Fernández Prieto, Joan Morera Arbones, a Aula Castelao de Filosofía, Xurxo Ayán, Carmela Montero e Ed. Difusora de Letras, Artes e Ideas.
Slobodan Praljak
Slobodan Praljak, nado en Čapljina o 2 de xaneiro de 1945, e finado na Haia o 29 de novembro de 2017, foi un enxeñeiro, director de televisión e home de negocios croata-bosníaco. Entre 1992 e 1995, serviu como xeneral do exército terrestre de Croacia e do Consello Croata de Defenso, un exército da República Croata de Herzeg-Bosnia.
Traxectoria
Praljak foi acusado, e voluntariamente entregado, polo Tribunal Penal Internacional para a ex-Iugoslavia en 2004. En 2013, foi condenado por crimes de guerra contra o pobo bosníaco musulmán durante a guerra croata-bosníaca xunto con outros cinco oficiais croatas. Foi sentenciado a 20 anos de prisión. A apelación celebrouse en 2017; ó escoitar o veredicto de culpabilidade confirmado en novembro de 2017, Praljak respondeu que rexeitaba a resolución do tribunal. Despois sacou unha botella con veleno e bebeuno. Foi hospitalizado e morreu dez horas despois.
Antonio Vázquez Permuy
Antonio Vázquez Permuy, finado o 21 de agosto de 1942, foi un militar e político galego.
Traxectoria
Contraalmirante en situación de reserva. Coa sublevación do 18 de xullo de 1936 o día 24 fíxose cargo da Delegación de Orde Público. Foi nomeado alcalde de Ferrol o 6 de agosto de 1936.
Dance-punk
O dance-punk, tamén coñecido como disco-punk ou punk-funk, é un xénero musical aparecido a finais dos anos 70 e revivido na década dos 2000 que está estreitamente relacionado cos movementos post-punk e No Wave.
Dance-punk contemporáneo
O dance-punk foi revivido por varias bandas da escena garage rock/post-punk revival a comezos dos anos 2000, particularmente por artistas como LCD Soundsystem (e o seu selo, DFA Records), Clinic, Death From Above 1979, Liars, The Rapture, !!! e Radio 4, aos que se lle uniron grupos máis orientados ao dance que adoptaron sons rock como Out Hud. No Reino Unido a cambinación do indie co dance-punk foi chamada como new rave na promoción de Klaxons, e o termo foi adoptado pola revista NME e usado con grupos como Trash Fashion, New Young Pony Club,Hadouken!, Late of the Pier, Test Icicles e Shitdisco, formando unha escena cunha estética visual semellante á primeira música rave.
Ética política
Ética política é a idea de que moral e política deben de comunicarse entre si, xa que ambas as dúas lle dan unha grande importancia á idea do ben común.
A ética política foi defendida por auores tales coma Platón e Aristóteles desde hai case 2.500 anos.
La Tribuna Literaria
La Tribuna Literaria foi un periódico editado en Santiago de Compostela entre 1909 e 1910.
Historia e características
Apareceu en decembro de 1909. Estaba dirixido por Benito Malvárez. O 26 de xaneiro de 1910 o director solicita o cambio de título polo de La Tribuna, afirmando: "sin desatender el carácter literario que antes ostentaba, se dedicará a defender el partido liberal."
Ivan Vazov
Ivan Minchov Vazov (en Иван Минчов Вазов), nado en Sopot o 27 de xuño de 1850 e finado en Sofía o 22 de setembro de 1921, foi un poeta, novelista e dramaturgo búlgaro, coñecido como "o patriarca da literatura búlgara". Naceu en Sopot, localidade do val das Rosas de Bulgaria (entón parte do Imperio Otomán). As obras de Ivan Vazov transcorren en dúas épocas históricas, o renacemento búlgaro e a época trala independencia.
Vazov ten o máis alto título de honra da Academia Búlgara das Ciencias. Foi Ministro de Educación e Ilustración Popular entre o 7 de setembro de 1897 e o 30 de xaneiro de 1899, representando ao Partido Popular.
Traxectoria
A data exacta do nacemento de Vazov é discutida. Os seus pais, Saba e Mincho Vazov tiveron unha grande influencia no mozo.
Volveu a Sopot só para marchar logo a Oltenița en Romanía, xa que o seu pai desexaba que se convertese en aprendiz e estudante de comercio co seu tío, aínda que Vazov non amosou interese polo comercio. Pola contra, mergullouse na literatura e axiña marchou de onda o seu tío e marchou a Brăila, onde viviu con revolucionarios búlgaros no exilio e coñeceu a Hristo Botev, revolucionario e poeta.
En 1874, uniuse á loita pola independencia de Bulgaria do Imperio Otomán. Volveu a Sopot o ano seguinte, facéndose membro do comité revolucionario local. Tralo fracaso do levantamento de abril de 1876, tivo que abandonar o país, marchando a Galaţi, onde estaban exiliados a maioría dos revolucionarios sobreviventes. Alí foi nomeado secretario do comité.
Vazov foi influenciado probablemente por Botev, que era o líder ideolóxico do movemento revolucionario búlgaro. Comezou a escribir os seus famosos poemas con Botev e outros emigrantes búlgaros en Romanía. En 1876 publicou a súa primeira obra, "Пряпорец и гусла", seguida por "Тъгите на България" en 1877.
Ao final da súa vida, Vazov foi unha figura destacada e amplamente respectada na vida social e cultural da Bulgaria independente.
Outras obras
Algunhas das obras máis célebres de Vazov son Нова земя (1894), Песни за Македония (1914) e Не ще загине (1920) e as obras de teatro Хъшове (1894), Borislav (1909) e Ivaylo (1911).
Lugar histórico
miniatura|Baixorrelevo de Vazov na rúa Vazovova, Bratislava A casa de Vazov en Sofía converteuse nun museo que contén unha recreación da súa residencia con mobles de época e o seu can disecado. O museo está situado na esquina das rúas Ivan Vazov e Georgi S. Rakovski.
Honras
esquerda|miniatura|200px|Tumba de Vazov no centro de Sofía. Ao fondo está a [[Igrexa Hagia Sophia (Sofía)|igrexa de Santa Sofía. A tumba é unha pedra de sienita dos montes Vitosha onde Vazov gustaba de ir pasear. (42.69665°N, 23.33238°W)]] O teatro nacional Ivan Vazo de Sofía recibiu o seu nome, igual que a biblioteca nacional Ivan Vazov de Plovdiv. Un parque preto da igrexa de Santa Sofía da capital búlgara acolle o monumento máis coñecido a Vazov.
A rúa Vazovova de Bratislava e o Vazov Point e Vazov Rock na illa Livingston nas illas Shetland do Sur na Antártida tamén recibiron o seu.
En 1917, foi candidato ao premio Nobel de literatura.
Pena de Corvos, Momán, Xermade
Pena de Corvos é un lugar da parroquia de Momán no concello lucense de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Prey (filme de 2007)
Prey é un filme estadounidense de terror dirixido por Darrell Roodt que foi estreado no 2007. Está baseado nun guión de Jeff Wadlow, Beau Bauman e Roodt, e está protagonizado por Bridget Moynahan, Peter Weller e Carly Schroeder.
Lysmata
Lysmata é un xénero de crustáceos malacostráceos carideos da familia dos hipolítidos que comprende numerosas especies de camaróns das costas de todos os mares do mundo, algunhas delas obxecto de pesca comercial.
Taxonomía
O xénero Lysmata foi definido en 1816 polo naturalista nizardo Antoine Risso na súa obra Histoire naturelle des crustacés des environs de Nice. París: Librairie Grecque­Latine-Allemande.
Especies
Segundo Michael Türkay (2004), o xénero comprende as seguintes especies:
Botafogo de Futebol e Regatas
O Botafogo de Futebol e Regatas é un club brasileiro de fútbol con sede no Río de Xaneiro. Fundouse o 1 de xullo de 1894 e compite na Série A.
Martini F1
Cars Martini é unha empresa francesa construtora de coches de Fórmula, fundada por Renato "Tico" Martini en 1965, cando Martini e o seu socio Bill Knight fundaron o Winfield Racing School no Circuíto de Nevers Magny-Cours. O primeiro coche de Martini foi o MW3, un coche de Fórmula 3 construído en 1968.
Aínda que máis coñecido polos seus exitosos esforzos en Fórmula 3, Fórmula Renault e outras fórmulas máis baixas durante os anos 1970 e 1980, tamén se lles coñece por participar nas oito carreiras da tempada de Fórmula Un de co chasis MK23, o que proporciona René Arnoux (máis tarde, piloto de Renault e Ferrari), o seu debut na Fórmula 1.
Mantivo unha presenza tenaz no campionato de F3 francesa durante a década de 1990, ata que Tico Martini finalmente vendeu o equipo a Guy Ligier en 2004.
Resultados completos na Fórmula 1
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Día das Doenzas Raras
O Día das Doenzas Raras é un día festivo celebrado o último día do mes de febreiro, para crear conciencia sobre as enfermidades raras e mellorar o acceso ó tratamento e á representación médica dos individuos con algunha doenza rara e mais os seus familiares.
Foi establecido no ano 2008, escolléndose un 29 de febreiro xa que é «un día raro». O motivo da súa creación, segundo a Organización Europea para as Doenzas Raras (EURORDIS, polas súas siglas en inglés), atende ó insuficiente tratamento que existe de moitas enfermidades raras, así como á carencia de redes sociais de apoio ós individuos con enfermidades raras e ás súas familias; ademais, mentres que xa había numerosos días dedicados ós que padecen algunha doenza concreta (tal como o cancro), non existía previamente ningún día representativo para aqueles con enfermidades raras. Dende aquela, para efectos da súa realización, os anos non bisestos a celebración ten lugar o 28 de febreiro.
A partir do ano 2009, a celebración do Día das Doenzas Raras — que xurdira como iniciativa esencialmente europea — comezou a ser cada vez máis global. Ese ano, a Organización Nacional para os Trastornos Raros (NORD, polas súas siglas en inglés) mobilizou nos Estados Unidos a duascentas organizacións de apoio a doentes con enfermidades, e igualmente na China, Australia, Taiwán e América Latina realizáronse esforzos para coordinar actividades nacionais e promover este día. Adicionalmente, as organizacións líderes de apoio a doentes con enfermidades raras, incluíndo o movemento internacional Global Genes Project, uniron forzas para promover o Día das Doenzas Raras.
O Campo, Entrecruces, Carballo
O Campo é un lugar da parroquia de Entrecruces no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Tiña 11 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 5 homes e 6 mulleres.
Illa Rei Xurxo
A illa Rei Xurxo, chamada polos arxentinos illa 25 de Maio e polos rusos illa Waterloo (en ruso: остров Ватерлоо), é a maior das Illas Shetland do Sur na Antártida.
Historia
Descuberta polo explorador británico William Smith en 1819. A illa foi reclamada primeiro por Gran Bretaña o 16 de outubro de 1819 e anexada oficialmente   polo Reino Unido como parte das Illas Malvinas en 1908, e agora como parte separada do Territorio Antártico Británico. A Illa foi reclamada por Chile en 1940, como parte do Territorio Antártico Chileno. Tamén foi reclamada pola Arxentina en 1943, como parte da Antártida Arxentina, chamada polos arxentinos Isla Veinticinco de Mayo (25 de maio) en honor do seu día nacional. Os Estados Unidos e Rusia non recoñecen estas reclamacións e reserváronse formalmente o seu dereito a reclamar territorios antárticos. Todas estas reclamacións atópanse suspendidas en viertud do Tratado Antártico.
Hoxe é a illa que concentra maior cantidade de bases da Antártida. A maior é a Base Frei (Chile), que inclúe un importante aeródromo e o poboado civil de Villa Las Estrellas. Outras bases son Escudero (Chile), Bellingshausen (Rusia), Gran Muralla (China), King Sejong (Corea do Sur), Jubany (Arxentina), Arctowsky (Polonia), Machu Picchu (Perú), Artigas (Uruguai), e Comandante Ferraz (Brasil).
Preto da base rusa Bellingshausen atópase a Igrexa da Santa Trindade, a igrexa ortodoxa rusa que máis cerca está do Polo Sur, e unha das poucas estruturas permanentes da Antártida.
Xeografía
Ten aproximadamente 95 km de longo e 25 km de largo cunha superficie de 1.150 km². Máis de 90% da superficie da illa está permanentemente xeada. En 1821, 11 homes do barco caza focas "Lord Melville" sobreviviron ao inverno na illa, os primeiros homes en facelo na Antártida. O angosto Estreito Fildes a separa da illa Nelson, ao suroeste.
Conta con 3 grandes baías: Baía Fildes (Baía Maxwell), Baía Almirantado e Baía Rei Xurxo.
No extremo oeste da illa atópase a Península Fildes, onde se emprazan as bases Gran muralla, Escudero, Frei, Bellingshausen e Artigas.
Na fauna cóntanse: o pingüín papúa (Pygoscelis papua), o pingüín barbijo (Pygoscelis antarctica), a foca de weddell (Leptonychotes weddelli), a foca leopardo (Hydrurga leptonyx), o elefante mariño do sur (Mirounga leonina).
dereita|230px|Localización da Illa Rei Xurxo nas Illas Shetland do Sur
Actividade humana
En 2004, unha igrexa ortodoxa rusa, abriuse na illa preto da estación rusa de Bellingshausen. A igrexa, unha das máis meridionais do mundo e unha das poucas estruturas permanentes na Antártida, está permanentemente asistida por un sacerdote.
miniatura|370px|right|A base chilena [[Base Presidente Eduardo Frei Montalva|Frei e a rusa Bellingshausen (na dereita)]]
Unha pequena cantidade de actividade turística especializada tamén ocorre durante o verán, incluíndo un maratón anual, coñecido como o maratón antártico.
O faro de Arctowski na estación antártica polaca de Henryk é o faro máis meridional do mundo.
Annaka
Annaka (安中市, あんなかし, Annaka-shi) é un concello da prefectura de Gunma no Xapón. Está situada ó noroeste da rexión de Kantō e ó oeste da prefectura, na parte leste da illa de Honshū. A súa superficie é de 276,34 km² e a poboación de 61.521 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 223 h/km².
O concello de Annaka limita cos concellos de Shimonita, de Tomioka, de Takasaki (son da prefectura de Gunma); e de Karuizawa (da prefectura de Nagano).
Enfant terrible
L'enfant terrible (en galego, rapaz temíbel) é unha expresión francesa para se referir a rapaces particularmente inxenuos que fan preguntas terribelmente embarazosas aos adultos, especialmente aos seus pais. Porén, o seu uso máis estendido é o referido a unha persoa, xeralmente moza, que posúe opinións ou actitudes fóra da ortodoxia, son innovadoras ou vangardistas.
Orixe da expresión
O termo foi acuñado por Thomas Jefferson para describir a Pierre Charles L'Enfant, arquitecto de Washington, un enxeñeiro militar francés hábil, idealista, e moi obstinado.
Literatura
Na obra de Lev Tolstoy titulada Anna Karenina (parte tres, capítulo XVII), a princesa Betsy Tverskaya utiliza a frase para describir a Liza Merkalova e Anna Karenina no contexto de discutir as súas actitudes como esposas infieis.
Les Enfants Terribles é tamén unha novela clásica da literatura francesa escrita por Jean Cocteau.
Viga
frame|dereita|Unha viga simplemente apoiada na cal é aplicada unha carga uniformemente distribuída ao longo do seu van.
Unha viga ou trabe é un elemento estrutural das edificacións. A viga soporta principalmente esforzos en forma de momentos flectores e é xeralmente usada no sistema laxe-viga-piar para transferir os esforzos verticais recibidos da laxe para o piar ou para transmitir unha carga concentrada, no caso de que sirva de apoio a un piar.
As edificacións basicamente presentan tres tipos de vigas, que difiren na forma en que contactan cos seus apoios:
As viga feitas en formigón armado son dimensionadas de forma que sexa a súa ferralla lonxitudinal o que resista os esforzos de tracción, non tendo en conta a resistencia á tracción do formigón, por ser esta moi baixa. As vigas de formigón armado reciben unha ferralla secundaria distribuída transversalmente ao longo da viga denominada estribos. Posúen a finalidade de levar até os apoios as forzas cisallantes.
En viadutos e en pontes comunmente as vigas son do tipo biapoiado. Os seus apoios son chamados libres. Así, a estrutura pode oscilar nos seus apoios, evitando a aparición de trincas e permitindo á estrutura oscilar co desprazamento das cargas móbeis recibidas, sen afectar a súa estabilidade.
Perfís
Elementos obrigatorios no dimensionamento de estruturas simples ou complexas, as vigas posúen diferentes formas de sección, denominadas perfís. Os perfís mais utilizados son o perfil en "I" e o perfil en "T". Para sabermos o peso que pode ser aplicado nunha determinada viga, debemos facer o cálculo das tensións de cisallamento (corte). Para sabermos o momento que pode ser aplicado na viga, deberemos calcular o momento flector.
Guion Bluford
Guion Stewart Bluford Jr., nado en Filadelfia o 22 de novembro de 1942, é un ex-astronauta estadounidense que participou nas misións STS-8, STS-61-A, STS-39 e STS-53 como especialista de misión. Pasou un total de 28,69 días no espazo.
Ciencias aplicadas
Unha ciencia aplicada é a aplicación do coñecemento dunha ou máis campos da ciencias naturais para resolver problemas prácticos.
Guion Bluford
Traxectoria
Bluford naceu o 22 de novembro de 1942 en Filadelfia (Pensilvania). Gradouse en enxeñaría aeroespacial na Universidade do Estado de Pensilvania en 1964, fixo un máster en ciencias con distinción en enxeñería aeroespacial polo Instituto de Tecnoloxía da Forza Aérea en 1974 e ten un doctorado en enxeñería aeroespacial e física de láseres polo Instituto de Tecnoloxía da Forza Aérea en 1978. Ten tamén un máster en administración de empresas pola Universidade de Houston, obtido en 1987.
Converteuse en astronauta da NASA en 1979, sendo o primeiro afroamericano en ir ao espazo.
Isle of Beauty, Isle of Splendour
"Isle of Beauty, Isle of Splendour" é o título popular para o himno nacional de Dominica. Foi adoptado pola illa logo de gañar o status de estado en 1967 e de novo cando Dominica acadou a independencia en 1978. A letra é obra de Wilfred Oscar Morgan Pond (1912–1985) e a música foi composta por Lemuel McPherson Christian OBE (1917–2000).
Nemenzo, Santiago de Compostela
Santa Cristina de Nemenzo é unha parroquia que se localiza no concello de Santiago de Compostela. Segundo o IGE en 2013 tiña 218 habitantes (110 homes e 108 mulleres), 30 menos ca en 1999. Ten dez entidades de poboación.
Na aldea de Nemenzo está o castro das Uces Brancas. Até 1962 pertenceu ao Concello da Enfesta.
Lemúridos
Os lemúridos (Lemuridae) son unha familia de primates estrepsirrinos que inclúe os lémures.
Clasificación
Familia Lemuridae
La Tribuna (1910)
La Tribuna foi un periódico editado en Santiago de Compostela en 1910.
Historia e características
Trátase do mesmo periódico que La Tribuna Literaria para o que o seu director Benito Malvárez solicitou o 26 de xaneiro de 1910 o cambio de título, afirmando: "sin desatender el carácter literario que antes ostentaba, se dedicará a defender el partido liberal". Algúns autores cualifícano de filorepublicano. Cesou a súa publicación pouco despois de outubro de 1910.
Formigón armado
O formigón, como todos os materias cerámicos, ten tendencia á formación de fendas e polo tanto unha limitada resistencia á tracción, polo que se reforza con barras de aceiro que teñen unha elevada resistencia a este tipo de esforzos e obtense unha solución de excelentes prestacións e baixo custo.
O formigón é unha mestura compacta de:
Ciencias humanas
As ciencias humanas son as ciencias que teñen por obxecto de estudo o home e a sociedade nos seus distintos aspectos e manifestacións. É un concepto epistemolóxico que designa a un grupo de ciencias cuxo obxecto é o home ou os grupos humanos e a súa cultura. Non é de utilización moi xeneralizada, aínda que está presente nalgunhas denominacións institucionais. Pode considerarse dalgunha forma semellante a conceptos pouco utilizados na actualidade, como os de ciencias morais e ciencias políticas; ou o moito máis empregado de humanidades. Adóitase agrupar ás ciencias humanas xunto co concepto de ciencias sociais, das que non teñen unha distinción clara (historia, xeografía, economía, ciencia política, socioloxía, antropoloxía etc.); mesmo nalgúns casos enuméranse con elas disciplinas do contorno das ciencias da saúde, como a psicoloxía, ou saberes máis xerais, como a filosofía.
Na teoría de Wilhelm Dilthey, as ciencias humanas reciben a denominación de ciencias do espírito (Geisteswissenschaften).
Lei de Graham
A lei de Graham da efusión, en ocasións chamada a lei de Graham da difusión, é unha lei formulada polo físico químico escocés Thomas Graham en 1848. Graham descubriu de forma experimental que a taxa de efusión dun gas é inversamente proporcional á raíz cadrada da masa das súas partículas. Esta fórmula pode definirse como: onde Taxa1 é a taxa de efusión do primeiro gas (volume ou número de moles por unidade de tempo), Taxa2 é a taxa de efusión do segundo gas, M1 é a masa molar do primeiro gas e M2 é a masa molar do segundo gas.
Unha explicación teórica completa da lei de Graham ofreceuna anos despois a teoría cinética dos gases. A lei de Graham fornece unha base para a separación de isótopos por difusión—un método que tivo un papel fundamental no desenvolvemento da bomba atómica no Proxecto Manhattan.
A lei de Graham é máis exacta para a efusión molecular que involucra o movemento dun gas a un tempo a través dun orificio. Só é unha aproximación para a difusión dun gas dentro doutro ou no aire, xa que estes procesos involucran o movemento de máis dun gas ó mesmo tempo.
395
Outros
Historia ano a ano
Museo do Louvre
O Museo do Louvre (en francés: Musée du Louvre) é un dos museos máis importantes do mundo. Está situado en París, Francia, no palacio do Louvre. As súas coleccións son o resultado dun esforzo histórico: por unha banda, as coleccións reais, por outra, o esforzo dos homes da Ilustración e o labor desamortizador da Revolución francesa. A creación do museo do Louvre significou, dentro da historia dos museos, o paso das coleccións privadas ás públicas, para goce do conxunto da sociedade. Constitúe o precedente de todos os grandes museos nacionais europeos e norteamericanos. Con 8,3 millóns de visitantes en 2006 é, con moita diferenza, o museo de arte máis visitado do mundo.
Historia do edificio
O edificio que alberga o museo é o palacio do Louvre. A súa orixe atópase nunha fortaleza do século XII, con ampliacións renacentistas e outras máis tardías. No edificio acumulou o rei Carlos V as súas coleccións artísticas. Os posteriores monarcas Francisco I e Henrique II planearon reformas do palacio, para facer del unha verdadeira residencia real renacentista. Foi a raíña Catarina de Medici a que esbozou o proxecto que fixo do Louvre o gran palacio que é actualmente, labores que continuou Henrique IV logo das guerras de relixión. A construción do Palacio de Versalles fixo que o do Louvre quedase desocupado pola familia real, e por iso instalouse, xa no século XVIII nel a Academia Francesa primeiro, e as restantes academias despois. Alí celebráronse exposicións anuais da Academia de Pintura e Escultura.
miniatura|dereita|250 px|Restos da fortaleza orixinal sobre a que se construíu o palacio O Palacio do Louvre foi afectado por decreto de maio de 1791 a funcións artísticas e científicas, concentrándose ó ano seguinte as coleccións da coroa. Parte do Palacio do Louvre abriuse por primeira vez ó público como museo o 8 de novembro de 1793, durante a Revolución Francesa. Esta era unha solución lóxica, tendo en conta de que estaba ocupado polas academias, e porque, xa en 1778, elaborouse o proxecto de utilizar a Gran Galería como pinacoteca.
Estivo unido ó palacio das Tullerías formando un só conxunto ata 1870, cando este último foi destruído nos feitos da Comuna de París, á vez que se destruían os tesouros artísticos deste palacio.
A última remodelación foi a pirámide de cristal que serve como entrada desde 1989, deseñada por Ieoh Ming Pei.
En marzo de 2004 anunciouse unha nova ampliación deste museo. Estará dedicada á arte do islam. Para o seu deseño convocarase un concurso internacional en 2005. Espérase que esta nova sala sexa aberta ó público antes de 2009, cun investimento de 50 millóns de euros para este proxecto. miniatura|600px|centro| Vista panorámica do Louvre en 1908 miniatura|600px|centro| Vista panorámica do Louvre en 2007
Coleccións
dereita|miniatura|350px O museo do Louvre conta actualmente con diferentes coleccións de obras de arte que proveñen de civilizacións, culturas e épocas variadas. Contén arredor de 300.000 pezas, das que só 35.000 están expostas.
O Louvre mostra obras de arte anteriores a 1848; as obras posteriores móstranse no Museo de Orsay e a arte contemporánea no Centro Pompidou.
No Museo do Louvre atópase a máis que famosa Gioconda do non menos afamado pintor e escultor Leonardo da Vinci, así como outras obras da Arte universal coma a Venus de Milo, a Vitoria de Samotracia ou o escriba sentado. Aínda que estes feitos provocaron tensións entre os franceses e os italianos, gregos e exipcios xa que os primeiros "apoderáronse" das súas obras máis importantes.
Á parte diso tamén podemos atopar nel bastantes obras de autores moi coñecidos como poden ser Jacques-Louis David, Fragonard, Rembrandt, Rubens, Tiziano, Poussin, ata españois como Goya ou Zurbarán.
Arte islámica
Este departamento, creado en outono de 2003, reagrupa as coleccións que proveñen da área situada entre España e a India e datan da orixe da civilización islámica (622) ata o século XIX.
Aquí atópanse moitas xoias da arte islámica: a pyxide de al-Mughira, unha caixa de marfil do ano 968; le plat au paon, unha importante cerámica otomá, e sobre todo o Baptistère de Saint-Louis, unha das máis famosas e enigmáticas pezas desta arte, creada por Muhammad ibn al-Zayn a comezos do século XIV. Tamén é salientable o material das escavacións en Susa (Irán), nas que o museo participou.
O museo pronto tivo que dobrar o espazo dedicado á arte islámica para mostrar polo menos 3.005 obras.