cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
O Che Guevara na Revolución cubana
Comandante da Cuarta Columna
Lograría, tras algunhas batallas e escaramuzas vitoriosas (Bueycito, El Hombrito), tomar o control da zona do Hombrito e establecer unha base permanente. Alí construíu un hospital e unha panadería entre outros, para crear unha infraestrutura industrial de apoio. Tamén lanzou o xornal El Cubano Libre.
As tropas do goberno estaban dirixidas por Ángel Sánchez Mosquera quen implementou unha política de guerra sucia na rexión. O 29 de novembro de 1957 atacaron causando dúas mortes, entre elas a de Ciro Redondo. O Che resultou ferido (nun pé) do mesmo xeito que Cantinflas e outros cinco combatentes e a base do Hombrito quedou completamente destruída. A columna trasladouse entón ó lugar chamado La Mesa, onde volveron construír a base con toda a súa infraestrutura e pondo ademais en marcha unha radio, Radio Rebelde, que comezou emitir o 24 de febreiro de 1958 e aínda se atopa no ar.
miniatura|200px|dereita|[[Raúl Castro xunto a Guevara, en 1958.]] No comezo de 1958 Fidel Castro converteuse no home máis solicitado pola prensa internacional e decenas de xornalistas de todo o mundo ían a Serra Maestra a entrevistalo. Pola súa banda o Che Guevara converteuse no persoeiro central da prensa que defendía a Batista. Evelio Lafferte, un tenente do exército cubano tomado prisioneiro e que logo pasou a integrar a columna do Che recordaba:
O Che entraría en conflito con algúns dirixentes do Movimiento 26 de Julio. Estes considerábano un marxista extremista con demasiada influencia sobre Fidel Castro, e aquel considerábaos "dereitistas" cunha concepción tímida da loita e dispostos a compracer aos Estados Unidos. Filosoviético declarado, escríbelle en 1957 ó seu amigo René Ramos Latour: "pertenzo, pola miña formación ideolóxica, ós que cren que a solución dos problemas de este mundo está detrás do que se chama o pano de aceiro". Confirmábase ademais admirador de Iosif Stalin: "o que non leu os catorce tomos dos escritos de Stalin non pode considerarse como completamente comunista".
A ofensiva de Batista e a creación da Oitava Columna
miniatura|dereita|250px|Che Guevara dacabalo en [[Serra Maestra, 1959]] O 27 de febreiro de 1958 Fidel Castro decidiu ampliar as operacións da guerrilla creando tres novas columnas baixo mando de Juan Almeida, Raúl Castro e Camilo Cienfuegos, a quen designou comandantes. Almeida debía actuar na zona oriental de Serra Maestra, Raúl Castro debía abrir unha Segunda Fronte e instalarse na Serra Cristal, ó norte de Santiago de Cuba. En abril Camilo Cienfuegos foi designado xefe militar da zona comprendida entre a cidades de Bayamo, Manzanillo e Las Tunas, mentres que Castro establecía o seu cuartel xeral en La Plata.
O 3 de maio realizouse unha Reunión en Altos de Mompié do Movimiento 26 de Julio, que resultou chave e na que foi drasticamente reorganizado para impor a hexemonía de Fidel Castro e do grupo da serra por riba dos outros integrantes. O Che Guevara, que tivo un papel fundamental na mesma escribiu en 1964 un artigo referíndose ó feito:
Para entón o exército de Fulgencio Batista, ás ordes do xeneral Eulogio Cantillo preparaba unha ampla ofensiva sobre os rebeldes. Fidel Castro dispuxo entón que Che Guevara deixase a Cuarta Columna e fixésese cargo da Escola Militar en Minas del Frío, na cal adestrábanse os novatos. Este púxose a organizar febrilmente a retagarda, construíndo até unha pista aérea preto de La Plata. Neses días Camilo Cienfuegos escribiulle:
O 6 de maio comezou a ofensiva. O exército contaba con 10.000 homes, dos cales dúas terceiras partes eran soldados que realizaban o servizo militar obrigatorio. O plan era gastar ós guerrilleiros, que entón contaban con 280 homes e algunhas mulleres, con bombardeos masivos de napalm e explosivos para ir rodeándoos nun círculo cada vez máis estreito.
Durante as primeiras semanas da ofensiva as forzas do goberno estiveron a piques de derrotar á guerrilla, que sufriu grandes perdas e desorganización nas súas filas. Pola súa banda Guevara organizou cos recrutas da escola de Minas del Frío unha nova columna, que levou o número Oito e o nome de Ciro Redondo en homenaxe a un dos seus lugartenentes caído en combate o ano anterior.
Porén as tropas gobernamentais foron incapaces de acurralar ós guerrilleiros, que escorregaban permanentemente, e para xullo os rebeldes comezaron a recuperar a ofensiva. O 20 de xullo obtiveron a súa primeira gran vitoria en Jigüe e o mesmo día a meirande parte das forzas opositoras asinou o Pacto de Caracas, recoñecendo a Fidel Castro como comandante en xefe.
O 28 de xullo a columna ó mando do Che cercou ás tropas do goberno nas Vegas, que fuxiron abandonando a posición. O 30 de xullo morreu en combate René Ramos Latour, principal adversario do Che Guevara no Movimiento 26 de Julio, quen escribiu no diario:
A batalla de Santa Clara
miniatura|250px|Monumento a Che Guevara en [[Santa Clara, Cuba|Santa Clara, onde se atopan enterrados os seus restos]]
O 31 de agosto de 1958 as columnas do Che Guevara e Camilo Cienfuegos avanzaban. Tardaron seis semanas en chegar á zona montañosa do Escambray, na antiga provincia de Las Villas, integrada polas actuais provincias de Villa Clara, Sancti Spíritus e Cienfuegos, no centro da illa, logo de atravesar uns 600 km de zonas pantanosas, acosados polos avións e pelotóns do goberno.
En Las Villas o Che Guevara terminou de dar forma á Columna Oito situando nos postos chave ós homes nos que máis confiaba, a maioría provenientes dos sectores máis humildes.
miniatura|esquerda|210px|Che na batalla de Santa Clara, 1958 A finais de novembro as tropas do goberno atacaron a posición do Che Guevara e Camilo Cienfuegos. Os combates duraron unha semana, ó final da que o exército de Batista retirouse desordenadamente e con grandes perdas de homes e de equipos. Guevara e Cienfuegos contraatacaron entón, seguindo unha estratexia de illamento das guarnicións do goberno entre si, dinamitando os camiños e pontes ferroviarias. Nos días seguintes os rexementos foron capitulando un a un.
Logo, a columna de Cienfuegos dirixiuse a tomar Yaguajay, nunha importante batalla que se estendeu dende o 21 até o 31 de decembro, mentres que Guevara tomaba Remedios e o porto de Caibarién o 26 de decembro e ó día seguinte o cuartel de Camajuaní, onde as tropas do goberno fuxiron sen combater.
Quedou así libre a verea para atacar Santa Clara, cuarta cidade de Cuba e derradeiro bastión do goberno antes da Habana. Batista fortificou Santa Clara enviando 2.000 soldados e un tren blindado, a ordes do oficial máis capacitado á súa disposición, o coronel Joaquín Casillas. En total as forzas do goberno sumaban 3.500 soldados para facer fronte a 350 guerrilleiros. O 28 de decembro comezou o ataque. A batalla foi sanguenta e estendeuse durante tres días por toda a cidade. Alí morreu un dos homes máis destacados da Columna Oito, Roberto Rodríguez Fernández «Vaquerito». Guevara establecera que a prioridade da batalla era o tren blindado, o que foi finalmente tomado o 29 de decembro pola tarde.
Namentres as forzas rebeldes triunfantes en toda a illa, entre elas as tropas de Guevara procedían a deter a membros da ditadura de Batista e fusilar a aqueles considerados como criminais de guerra en xuízos sumarísimos. En Santa Clara o Che Guevara deu a orde de fusilar ó xefe de policía, Cornelio Rojas, entre outros detidos. O coronel Joaquín Casillas, quen fora condenado en 1948 por asasinar o sindicalista Jesús Menéndez e logo deixado en liberdade, foi detido e tamén resultou morto. A versión oficial indica que Casillas foi morto mentres intentaba fuxirse, pero é altamente probable que fose fusilado por orde do Che Guevara.
Seguindo ordes de Fidel Castro, as columnas do Che Guevara e Camilo Cienfuegos dirixíronse entón á Habana.
1959
Unha vez tomado o poder, a oposición formou un novo goberno. O Presidente foi Manuel Urrutia Lleó e o Primeiro Ministro José Miró Cardona. Os ministros foron Regino Boti (Economía), Rufo López Fresquet (Facenda), Roberto Agramonte (Relacións Exteriores), Armando Hart (Educación), Enrique Oltuski (Comunicacións), Luis Orlando Rodríguez (Interior), Osvaldo Dorticós Torrado (Leis Revolucionarias) e Faustino Pérez (Recuperación de Propiedade Adquirida Ilegalmente). Fidel Castro permanecía como Comandante en Xefe das Forzas Armadas. O 2 de xaneiro, o Comandante Ernesto Guevara, foi designado por Castro fiscal xefe da Fortaleza de San Carlos de La Cabaña. Durante os 5 meses neste posto decide detencións e supervisa persoalmente os xuízos, como parte do proceso coñecido como Comisión Depuradora contra persoas consideradas criminais de guerra ou moi asociadas co réxime de Batista. O número de execucións foi de 50 a 550 persoas segundo as fontes.
A opinión persoal de Guevara sobre os fusilamentos foi exposta ó público ante as Nacións Unidas o 11 de decembro de 1964:
200px|miniatura|Che Guevara nunha fotografía a cor, 2 de xuño de 1959 O 7 de febreiro de 1959 o goberno sancionou unha nova Constitución que incluía un artigo especialmente redactado para o Che Guevara, outorgando a cidadanía a calquera estranxeiro que combatese a Batista durante dous anos ou máis e exercido o cargo de comandante durante un ano. Poucos días despois o presidente Urrutia declarou a Ernesto Guevara como cidadán cubano de nacemento. Nese ano regulariza a súa situación con Aleida March, casando con ela o 2 de xuño do mesmo ano. Xuntos visitaron Exipto, India, Xapón, Indonesia, Paquistán e Iugoslavia
Logo desenvolveu diversas funcións fundamentais, entre elas Director do Departamento de Industrialización do Instituto Nacional de Reforma Agraria (INRA), Ministro de Industria e presidente do Banco Nacional, ademais de representar internacionalmente a Cuba en varias ocasións entre as que se destacan as que levaron á sinatura dos acordos comerciais e militares coa Unión Soviética. Che Guevara pensaba que existía unha ligadura entre a reforma agraria e a guerrilla e dicía o seguinte:
miniatura|250px|O presidente [[Manuel Urrutia Lleó co Che Guevara e Camilo Cienfuegos, por volta de 1959]] Simultaneamente os xornalistas Jorge Ricardo Masetti e Carlos María Gutiérrez propuxéronlle crear unha axencia de novas independente, tomando de exemplo a Agencia Latina de Noticias que creara Juan Perón. O proxecto aprobouse e Cuba creou a axencia Prensa Latina, aínda existente, e na que traballaron intelectuais como Gabriel García Márquez ou Rodolfo Walsh.
O 12 de xuño saíu na primeira das súas viaxes diplomáticas internacionais, coa fin de abrir novos mercados para o azucre, produto fundamental da economía cubana, por entón dependente de forma case exclusiva do mercado norteamericano. Entre os destinos da súa viaxe visitou países e líderes que estaban impulsando experiencias de cambios sociais profundos (Bloque comunista, Movemento de Países Non Aliñados), entre eles Exipto, onde se reuniu co xeneral Gamal Abdel Nasser; Indonesia, onde se entrevistou con Sukarno; a India, onde coñeceu a Jawaharlal Nehru; Iugoslavia, con Josip Broz Tito; Nikita Khrushchev, a Unión Soviética; Mao Tse Tung, a China; Eduardo Víctor Haedo, o Uruguai; Arturo Frondizi, a Arxentina; Jânio Quadros, o Brasil e Ahmed Ben Bella en Alxeria. Entre outros importantes resultados da viaxe, Cuba estableceu relacións comerciais coa Unión Soviética que finalmente se comprometeu a mercar medio millón de toneladas de azucre. Por aquel entón a cota cubana no mercado estadounidense era de case 3 millóns de toneladas. Pronunciou discursos ante a Asemblea Xeral da ONU e nunha reunión do Consello Económico e Social da OEA.
Polarización interna e achegamento á URSS
Dende os seus cargos económicos o Che Guevara impulsou a nacionalización de empresas nacionais e estranxeiras e sectores chaves da economía, a planificación centralizada e o traballo voluntario. Guevara procurou tamén desenvolver a industria pesada mediante a industria siderúrxica, coa fin de rachar a especialización económica e a dependencia do azucre. miniatura|esquerda|250px|[[Simone de Beauvoir, Jean Paul Sartre e o Che Guevara conversando en Cuba en 1960. Sartre escribiría despois que o Che era «o ser humano máis completo da nosa época»]]
O 28 de xullo de 1960, ante o Primeiro Congreso de Mocidades Latinoamericanas, realizado na Habana, o Che sostivo un concepto que logo desenvolvería amplamente: a idea do «home novo socialista», ó que concibía como un novo tipo humano que se desenvolvería á vez do socialismo, e no que o sentimento de solidariedade e compromiso coa sociedade imporíase ó interese e egoísmo persoal. O traballo voluntario era para el unha expresión fundamental do home novo. El persoalmente dedicaba todos os sábados ó traballo voluntario, nas liñas de produción das fábricas, como obreiro nas obras de construción, e promovía esa actitude entre os demais funcionarios.
Unha das características polas que se destacou o Che Guevara na función pública foi unha estrita austeridade e a falta de privilexios para el e a súa familia que insistiu en extremar. Por exemplo, cando foi designado presidente do Banco Nacional, renunciou aos 2.000 pesos que lle correspondían polo cargo, mantendo só o seu salario de comandante, que era de 250 pesos. Cando os seus pais visitárono en Cuba en 1959, el púxolles un automóbil á súa disposición pero lles comunicou que debían pagar a gasolina. Non levaba á súa esposa nas viaxes internacionais e prohibía ó persoal militar baixo as súas ordes que concorresen a cabaretes, prostíbulos e calquera festa que non obedecese estritamente ás necesidades da misión.
O 7 de novembro de 1960 o Che Guevara viaxou durante dous meses polos países comunistas: Checoslovaquia, Unión Soviética, China, Corea e Alemaña Democrática. Na Unión Soviética foi invitado a compartir co primeiro ministro Nikita Khrushchev e o resto do Soviet Supremo á tribuna principal no desfile de celebración do aniversario da Revolución Rusa, o que constituía un feito excepcional.
Nikolai Leonov, embaixador da Unión Soviética en Cuba, lémbrao deste xeito:
Un informe de intelixencia do Departamento de Estado dos Estados Unidos avalía o resultado da viaxe de Guevara así:
Confrontación cos Estados Unidos
miniatura|250px|[[Crise dos mísiles de Cuba: foto do sitio onde se instalaron en 1962]] O 3 de xaneiro de 1961, nunha das últimas medidas do seu goberno antes de entregar o poder a John F. Kennedy, o presidente Eisenhower curtou as relacións diplomáticas entre os Estados Unidos e Cuba.
O 17 de abril de 1961 produciuse a Invasión de Baía de Cochinos dende Nicaragua, onde foron despedidos e arengados polo ditador Luis Somoza Debayle, por parte dun exército de 1.500 homes maioritariamente cubanos, adestrados en Guatemala, utilizando buques da United Fruit Company, con apoio aberto da CIA. Ó día seguinte era evidente que o exército cubano controlara a situación. A CIA pediulle entón ó presidente Kennedy, quen asumira menos de tres meses antes, a intervención aberta de Estados Unidos coa Forza Aérea, mais este negouse.
En oportunidade desa viaxe, Guevara reuniuse cos presidentes democráticos da Arxentina, Arturo Frondizi, e do Brasil, Jânio Quadros. Os dous presidentes foron derrocados pouco despois en senllos golpes militares apoiados polos Estados Unidos de América.
O fracaso da Invasión de Baía de Cochinos causou o despido do director da CIA, Allen Dulles, e a súa substitución por John McCone. En novembro de 1961 a CIA estableceu un xigantesco programa chamado "Operación Mangosta", dirixido por Edward Lansdale, co fin de organizar actos de sabotaxe, terrorismo, asasinatos dos líderes cubanos, ataques militares e infiltracións que desestabilizasen o goberno cubano e leváseo cara ó colapso para outubro de 1962. A ofensiva de illamento contra Cuba avanzou en xaneiro de 1962 cando os países americanos tomaron a decisión de excluíla da OEA.
Como resposta, a finais de xuño de 1962, a Unión Soviética e Cuba tomaron a decisión de instalar mísiles atómicos en Cuba, o que entendían era o único xeito de disuadir a Estados Unidos de invadir Cuba, ademais de supor para as relacións soviético-estadounidenses un paso máis na guerra fría. Guevara tivo unha participación activa na elaboración do tratado entre Cuba e a Unión Soviética, viaxando alí a finais de agosto para pechalo. O feito levaría á chamada crise dos mísiles de Cuba que puxo ó mundo ó bordo da guerra nuclear e finalizaría cun dificultoso acordo entre Kennedy e Khrushchev, polo cal Estados Unidos comprometeuse a non invadir Cuba e retirar os mísiles que tiña instalados en Turquía apuntando á Unión Soviética, e esta a retirar os mísiles cubanos.
O 4 de decembro de 1962 o diario británico Daily Worker publicou unha entrevista ó Che Guevara realizada por Sam Rusell. Alí expresou cruamente a súa molestia polo acordo entre Kennedy e Khrushchev declarando:
Internacionalización da revolución
O Che Guevara sempre tivo un pensamento fortemente internacionalista. Non só era partidario de que se abrisen novas experiencias guerrilleiras noutras partes do mundo, senón que pensaba que só xeneralizando a loita armada en América Latina, Asia e África sería posible derrotar o imperialismo. Guevara discrepaba abertamente coa estratexia de coexistencia pacífica que propuña a Unión Soviética.
O Che comezou a organizar e promover experiencias guerrilleiras en América Latina, destacándose as que se abriron en Guatemala, Nicaragua, o Perú, Colombia, Venezuela e a Arxentina. Todas elas fracasaron, pero nalgúns casos sentaron as bases de futuros movementos guerrilleiros, como a Fronte Sandinista de Liberación Nacional en Nicaragua e os Tupamaros no Uruguai.
Esta posición levou a un forte enfrontamento do Che Guevara cos partidos comunistas de América Latina, que en xeral non aprobaban a estratexia de loita armada xeneralizada. Desexaba ferventemente iniciar a revolución no seu país natal, pero o intento fracasou. Isto levouno a avaliar a posibilidade de participar noutros lugares distintos do seu país e até noutros continentes. Nese sentido, África comezou a aparecer como unha posibilidade adecuada.
Desaparición de Cuba
miniatura|200px|dereita|Guevara e [[Gamal Abdel Nasser, no Exipto, en 1965.]]
En decembro de 1964, o Che Guevara viaxa a Nova York, como xefe da delegación cubana na ONU onde pronuncia un discurso contra a política exterior estadounidense. O 17 de decembro, empeza unha xira internacional de 3 meses, na que visita China, Exipto, Alxeria, Ghana, Guinea-Bisau, Malí, Benín, a República do Congo e Tanzania, con paradas en Irlanda, París e Praga. En Pyongyang, declara que Corea do Norte é un modelo no cal Cuba debe inspirarse. En Alxer, o 24 de febreiro, fai o seu derradeiro discurso na dianteira da escena internacional, no cal declara : ''Non hai fronteiras nesta loita até a morte. Non podemos quedar indiferentes cara o que pasa en calquera parte do mundo. A vitoria de calquera país fronte ó imperialismo é a nosa vitoria, do mesmo xeito ca derrota de calquera destes países é a nosa derrota''.
Dúas semanas despois da súa volta a Cuba onde é acollido por Fidel e Raúl Castro, desaparece literalmente da vida pública. A súa actividade en 1965 é un misterio.
As causas da súa desaparición son sempre controvertidas e poden ser atribuídas a diversas razóns:
Logo da crise dos mísiles cubanos, tomou como unha traizón de Khrushchev, que deu o visto e prace á retirada dos mísiles sen consultar a Castro, Che Guevara volveuse escéptico en canto ó papel da URSS. Tal como se revela no seu último discurso en Alxer, chegou á conclusión que o hemisferio norte, levado polos Estados Unidos ó oeste e pola URSS ó leste, explota o hemisferio sur. Apoia á República Democrática do Vietnam do Norte na guerra do Vietnam e anima ó pobo dos outros países en vías de desenvolvemento a tomar as armas e a crear numerosos Vietnam. Con todo, tanto Guevara como Castro son partidarios dunha "fronte antiimperialista unida" e intentan en sucesivas ocasións reconciliar a Unión Soviética e a China.
Presionado pola especulación internacional e os rumores en canto ó destino do Che, Fidel Castro declara o 16 de xuño de 1965 que informará ó pobo con respecto ó Che cando el mesmo o decidira. O 3 de outubro, Castro revela unha carta non datada, escrita por Guevara á súa atención, na cal reafirma a súa solidariedade coa revolución cubana pero declara a súa intención de ir combater no estranxeiro pola revolución.
Tamén anuncia a súa dimisión de todos os seus postos no goberno, no partido e no exército. Renuncia tamén á cidadanía cubana que se lle outorgara. Castro revelará pouco despois que sabía onde Guevara estaba pero que non o diría, engadindo que o seu antigo camarada de armas estaba en boa saúde.
Parte primeiro para o Congo, na África (onde se atopa con Kabila). Despois do fracaso dos combates no Congo, parte para Bolivia, onde tenta estabelecer unha base guerrilleira para loitar pola unificación dos países da América Latina. Mais enfronta dificultades co terreo descoñecido e en conquistar a confianza dos campesiños. É finalmente cercado e capturado o 8 de outubro de 1967 e executado ó día seguinte por un comando ás ordes de axentes da CIA. Os boatos que cercaron a execución de Che Guevara levantaron dúbidas sobre a identidade real do guerrilleiro, que utilizaba documentos uruguaios falsos. A confusión estabelecida en torno do caso culminou na desaparición do seu corpo, que só se atopou trinta anos despois.
Escritos do Che na Revolución
Che Guevara era un cronista prolífico das súas propias accións, xa que rexistraba os episodios da súa vida en diarios. Entre 1959 e 1964, Guevara publicou as versións dos seus Pasajes de la guerra revolucionaria en xornais cubanos como Verde Olivo. Estes traballos constituíron un material excepcional para os historiadores.
Cambicia, Trabazos, Castro Caldelas
Cambicia é un lugar da parroquia de Trabazos no concello ourensán de Castro Caldelas na comarca da Terra de Caldelas. Tiña 5 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 3 eran homes e 2 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 5 habitantes (3 homes e 2 mulleres).
1527
Outros
Historia ano a ano
14
Outros
10er
A cazaría do tabladillo
Cazaría do tabladillo en Aranjuez (en castelán: Cacería del tabladillo en Aranjuez) é un óleo de Juan Bautista Martínez del Mazo, pintado cara a 1640. A obra mostra á corte de Filipe IV, cazando uns veados nos arredores do palacio de Aranjuez. Consérvase no Museo do Prado que o comprou ao coleccionista alemán A. S. Drey, de Múnic, en 1934. Para a súa compra utilizáronse fondos do legado Conde de Cartagena.
Análise
En 1666 aparece no inventario do Real Alcázar de Madrid. Isabel de Farnesio levouno ao Palacio Real de El Pardo onde se inventariou en 1714. Máis tarde volveu ao Alcázar onde se atopaba antes do incendio de 1734. Durante a Guerra da Independencia Española, Xosé Bonaparte sacouno do Pardo e levouno consigo a Francia. Trala ruína do derrocado rei de España, foi vendido a Lord Ashburton. Deste pasou a coleccións alemás, como a Sedelmayer, ou húngaras, como a de Marcel de Nemes.
É unha escena cortesá. No tabladillo atópanse a raíña Isabel de Borbón, as súas damas e tres relixiosas. Abaixo, no campo, están o rei, o seu irmán o cardeal infante Fernando de Austria e os serventes. Destes destaca un anano negro. Unha dos cans de cazaría identificouse cun dos que acompañan ao príncipe Baltasar Carlos en O príncipe Baltasar Carlos cazador. A pegada de Velázquez, sogro e mestre de Mazo, é inconfundible.
Euritión (pastor)
miniatura|300px|Heracles dá morte a Xerión. No chan, malferido, Euritión (ánfora ática de figuras negras, c. 540 a.C., Louvre)
Na mitoloxía grega, Euritión era o pastor que alindaba os afamados bois vermellos do xigante Xerión. Era fillo de Ares e da hespéride Eritia.
Euritión e o seu monstruoso can de dúas cabezas, Ortro (ou Orto), coidaban o gando de Xerión na illa Eritia. A localización desta illa é discutida: hai autores que a sitúan máis alá da corrente do Océano (no extremo occidental do Mediterráneo, máis alá do mundo coñecido), outros fronte á costa de Lusitania e os máis fronte á cidade de Gades, hoxe Cádiz.
Heracles recibiu a orde, no décimo dos seus doce traballos, de roubar estes bois, especialmente fermosos e aprezados. Tras diversas aventuras chegou a Eritia e foi inmediatamente ventado por Ortro, que se abalanzou contra el. Heracles matouno dun golpe de maza. Nas representacións artísticas deste episodio aparece ás veces asetado polas frechas do heroe.
O pastor, Euritión, chegouse para auxiliar ó can pero morreu do mesmo xeito. Finalmente, Heracles tamén matou ó dono do gando, Xerión, e regresou a Micenas co rabaño.
The Uplift Mofo Party Plan
The Uplift Mofo Party Plan é o terceiro álbum dos Red Hot Chili Peppers, editado o 29 de setembro de 1987.
Hannah (filme de 1997)
Hannah é un filme austríaco de 1997 dirixido por Reinhard Schwabenitzky. O filme foi escollido como candidato de Austria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 69ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Constantino
Gobernantes co nome Constantino:
Konstantin Konstantino Konstantinus Konstantin Konstantin
Torroso, Mos
San Mamede de Torroso é unha parroquia que se localiza no concello de Mos. O patrón é San Mamede, que tamén é o patrón de devandito municipio. Está situado dentro da zona de influencia do Val da Louriña, entre os concellos do Porriño, Redondela, Pazos de Borbén, Ponteareas e Vigo. Segundo o INE en 2010 tiña 1.350 habitantes (711 mulleres e 636 homes), distribuídos en 12 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 1.252 habitantes. Segundo o IGE, no 2020 a súa poboación medrara ata os 1.377 habitantes, sendo 708 mulleres e 660 homes.
Xentilicio
O seu xentilicio é torroxudo
Patrimonio histórico e artístico
Nesta parroquia, no ano 1983, atopouse de xeito fortuíto o Castro de Torroso, poboado da cultura castrexa que foi escavado nos anos seguintes.
Desta parroquia procede o grupo The Turre's band, banda creada no ano 2000 e formada por nove instrumentos de vento (saxofóns, trombón, trompetas, tuba...), batería e percusións.
Editorial Danú
Editorial Danú é unha empresa editora galega con sede en Santiago de Compostela.
Características
Creada en 2007, coa intención de potenciar os xéneros considerados como menos rendibles, ten liñas de poesía, receitas de cociña, traducións, pensamento, narrativa, ético-relixiosa e educativa.
Francisco Álvarez Álvarez
Francisco Álvarez Álvarez, coñecido como Francisco Álvarez Koki, nado na Guarda en 1957, é un escritor galego en lingua castelá e en lingua galega.
Traxectoria
Vive, por razóns laborais, en Nova York, onde fundou o colectivo Celso Emilio Ferreiro para difundir a cultura galega. Ten sido antologado en distintas antoloxías e colabora en xornais de literatura de España, Portugal e Latinoamérica.
Eleni Foureira
Eléni Fouréira (en grego: Ελένη Φουρέιρα), nada o 7 de marzo de 1987 en Albania, é unha cantante e deseñadora de moda grega.
Traxectoria
Inmigrante ós dez anos cos seus pais ó barrio ateniense de Kallitheia debido ás revoltas en Albania en 1997, Foureira interesouse no mundo da moda antes de comezar a súa carreira coma cantante, posto que dende pequena tiña como influencia a súa nai que traballaba nesa profesión. Porén, dende nova, comezou a tocar a guitarra e estivo tres anos nun grupo teatral. Anteriormente formaba parte dun grupo chamado "Mystique", antes de lanzar a súa carreira en solitario.
Na final do Festival de Eurovisión 2010, ficou en segundo lugar con Manos e Giannis Pirovolakis, por detrás de OPA!, por Giorgos Alkaios & Friends. Ela cantou Wild Dances coa Ruslana na final nacional grega do Festival de Eurovisión 2013 en Grecia. Eléni Fouréira na actualidade reside en Grecia.
No ano 2010 os medios de comunicación gregos descubriron que as súas orixes e a súa nacionalidade, eran albanesas, xa que a raíz da participación no Festival da Canción 2010, solicitaba ás autoridades gregas a cidadanía, non houbo finalmente unha confirmación final ou negación por parte da cantante.
Descubriuse que o seu nome e apelidos orixinais albaneses son "Entela Fureraj" e que as súas orixes en Albania remontan á unha cidade do sueste do país chamada Fier.
Discografía
Despois de que o grupo se separara, Eléni Fouréira lanzou o seu propio álbum en 2011, cos éxitos de "Mia Nyxta Mono" (One Night Only) e "Chica bomb" con Dan Mihai Bălan. Foi platino en Grecia aos dous meses. O seu segundo álbum lanzado en 2012 foi chamado "Ti Poniro Mou Zitas", como tamén o sinxelo álbum "Reggaeton".
Primeiras aparacións
En maio de 2010, Eleni Foureira cantou a versión grega da canción "Chica Bomb" en colaboración co cantante moldovo Dan Mihai Bălan nos Mad Video Music Awards. En novembro, participou no programa de televisión “Just the 2 of us”, xunto con Panagiotis Petrakis no que gañou.
En maio de 2011 a cantante apareceu nos Mad Vídeo Music Awards onde presentou a versión grega da canción "Play with me". Ademais, gañou dous premios como a Mellor Artista Revelación e o mellor Videoclip Sexy do ano.
Vento e chuvia
'Vento e chuvia. Mitoloxía da antiga Gallaecia' é un libro de Manuel Gago Mariño, con ilustracións de Manel Cráneo, publicado por Edicións Xerais en novembro de 2013. É un proxecto editorial de ficción divulgativa sobre a mitoloxía da antiga Gallaecia.
Trama
Vento e chuvia narra as historias de varios seres mitolóxicos e divinos adorados hai máis de dous mil anos en Galicia, durante a coñecida como Idade de Ferro. Parte de seres nados na primeira idade, algúns animais como as serpes Besiba e Is, o salmón dourado, o corvo Graio, o cabalo Ecoine, o lobo Oubou e o boi Bo Gallardo, e outros humanoides como Elaídna, Bror e Brunme. A partir deles nacen algúns humanos da segunda idade, tidos por divindades da mitoloxía galega na cultura castrexa como Bandua, Berobreos, Bormánico, Cossue, Lugoue, Nauia, Reue ou Vestio Alonieco.
Con estes personaxes vai trazando varias historias nas que describe a posible vida cotiá na cultura castrexa, con comercio, loitas e acordos con outros pobos, amais das súas crenzas e rituais sagrados.
Eleni Foureira
Primeiras aparacións
En abril de 2013 apareceu de novo no festival MadWalk onde interpretou a "Toxic" de Britney Spears e “To deserve you” de Betty Middler. Tamén pertence ao equipo "Arouri".
Vento e chuvia
Narración
O texto está escrito en terceira persoa, cun narrador omnisciente. Contén numerosos apuntamentos a pé de páxina con indicacións sobre a antroponimia e toponimia de orixe celta.
A pesar de ser un libro de ficción destinado á divulgación, conta cunha fonda base científica, e inclúe un posfacio do historiador Marco Virgilio García Quintela e numerosas referencias bibliográficas. Moita da información procede de escavacións arqueolóxicas realizadas en poboados castrexos pouco antes da publicación do libro, como os castros de Besomaño (Ribadumia). Outros castros mencionados decote no libro son os de San Cibrao de Las ou Trega.
O libro ten unha páxina web na que se poden ver contidos extras accedendo cun código que trae impreso o libro.
Eleni Foureira
Primeiras aparacións
En xuño do mesmo ano, apareceu nos Mad Video Music Awards 2013, onde cantou a súa nova canción "Rantevou stin paralia". Ademais, colaborou co cantante Pantelis Pantelides e Stan. Durante a mesma entrega de premios do festival foi nomeada en catro categorías e, finalmente, gañou o premio Fashion Icon Award polos seus vídeoclips.
O talento do señor Ripley
O talento do señor Ripley (en The Talented Mr. Ripley é unha novela de 1955 escrita por Patricia Highsmith. É a primeira da saga protagonizada por Tom Ripley (coñecida como "the Ripliad", continuada nas novelas Ripley Under Ground, Ripley's Game, The Boy Who Followed Ripley e Ripley Under Water. Foi traducida ao galego por María Alonso Seisdedos e publicada por Kalandraka en 2022.
Sinopse
Tom Ripley é un mozo que vive en Nova York, sen ambicións pero cun talento especial para sobrevivir facendo o que faga falta. É requirido polo magnate da construción naval Herbert Greenleaf para ir a Italia a persuadir ó seu fillo errante, Dickie, de que regrese aos EUA e volva ao negocio familiar. Tom ve isto como unha oportunidade. Ao pouco de chegar a Italia vai xunto Dickie e coñece a súa amiga Marge Sherwood, e axiña se integra coa parella. Porén, Marge comeza a sospeitar de Ripley, e Dickie comeza a cansar del e da súa presenza constante e crecente dependencia. O propio Tom decátase de que os ánimos son complicados polo seu desexo de manter o seu novo estilo de vida.
Como un xesto cara a Tom, Dickie accede a viaxar con el nunha pequena escapada a San Remo. Alí alugan un pequeno bote, e Tom asasina a Dickie a bordo. Tira o corpo pola borda, asido á áncora, e afunde o bote.
Tom asume a identidade de Dickie, vivindo dos seus cartos e escribíndolle a Marge para dicirlle que necesita estar un tempo lonxe dela. Freddie Miles, un vello amigo de Dickie, vísitao no seu apartamento de Roma, pero axiña sospeita da presenza de Tom, e este acaba matando a Freddie. A existencia de Tom convértese nun xogo do gato e o can coa policía italiana, e Tom acaba por recuperar a súa identidade e mudarse a Venecia. Posteriormente Marge, o pai de Dickie e un detective contratado por este falan con Tom. Proponse matar a Marge, pero tras comprobar que cren a súa historia decide evitar complicacións. Tom viaxa a Grecia tras facer crer ao pai de Dickie que este lle deixara as súas posesións no testamento. Ao chegar a Atenas comproba que creran a súa historia e que aceptaran a desaparición de Dickie, así como o legado persoal a Tom, que redactara o propio Tom na máquina de escribir do defunto. O libro remata con Tom rico, pero atafegado pola paranoia; nos parágrafos finais asume que vai sospeitar que os policías o van estar agardando en calquera lugar que vaia.
Premios
A novela reportou á autora o Premio Edgar Allan Poe dos Mystery Writers of America (escritores de misterio dos Estados Unidos).
Condelle
O topónimo galego Condelle pode referirse a:
Meixomence, Ponte, Silleda
Denominación
O nome deste lugar deriva do vocábulo latino Maxuminici, un patronímico de Maxuminus, sendo este último un diminutivo do nome Maxumus ou Maximus. Por outra banda, parece plausible que Meixomence derivase de Beycomenzo ("bo comezo"), nome co que aparece designado un lugar na freguesía de Ponte en documentos antigos, aínda que noutros o nome do lugar aparecese como Meijomeso, Meijomeme ou Meijomence, sendo este último a súa versión castelanizada.
Historia
En documentos do século XV aparece mencionado o coto de Beycomenzo, na freguesía de San Miguel de Ponte, que se atopaba baixo a xurisdición civil e criminal da Encomenda de Beade, rexida pola Orde de Malta, que segundo o Padre Sarmiento gobernaba en lugares das freguesías de Poulo (Gomesende) e Estás (Tomiño). En rexistros posteriores, Meixomence atopábase incluído no coto de Rosende, xunto cos lugares de Rosende e as Casas do Monte, baixo o dominio da encomenda antes citada.
Mediado o século XIX, o coto de Rosende disgrégase e as Casas do Monte deixa de pertencer a Ponte, quedando Meixomence como o lugar máis arredado do resto de núcleos de poboación, cunha ampla extensión de terreo a monte polo medio. Xa no século XX, a dificultosa comunicación cos demais lugares queda atrás coa construción dunha sinxela estrada dende Outeiro ata a igrexa parroquial. Esta, sobre a cal se faría a PO-205, pasaba próxima ao lugar. Pero a construción da AP-53 convertería nunha nova barreira, esta vez artificial, respecto ao resto da parroquia.
Xeografía
É o lugar situado máis ao sur da parroquia. Está atravesado por unha corrente de auga, o regueiro de Meixomence, que conflúe no lugar de Rosende co río da Gouxa. Debido a este regueiro, non resulta estraño ver este lugar cuberto con néboa moitos días do inverno.
Poboación
Evolución da poboación  :
15
Outros
10er
Juan Constenla Carbón
Juan Manuel Constenla Carbón, nado na Estrada o 24 de xuño de 1964, é un enxeñeiro e político galego do PPdeG.
Traxectoria
miniatura|Papeleta do PP nas [[Eleccións xerais de España de novembro de 2019.]]
Enxeñeiro. Foi director da Escola Taller de Estrada. Foi presidente da xestora do PPdeG da Estrada e secretario xeral do PPdeG da Estrada. Concelleiro na Estrada, foi primeiro tenente alcalde. Nas eleccións xerais de abril de 2019 foi candidato número catro ao Congreso pola provincia de Pontevedra e nas de novembro do mesmo ano foi número cinco. Logo da renuncia da deputada María Ramallo e de Elena Suárez Sarmiento, que preferiu continuar como deputada do Parlamento de Galicia, foi deputado en 2021 mantendo o seu posto de concelleiro da Estrada.
Eleccións municipais en Viana do Bolo
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Viana do Bolo dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Viana do Bolo]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Viana do Bolo desde a aprobación da Constitución de 1978.
Sonia Castelo
Sonia Castelo Pérez, nada en Ferrol en 1968, é unha actriz galega.
Traxectoria
Comezou como presentadora de informativos na TVG entre 1989 e 1991. A súa carreira como intérprete e directora de dobraxe iniciouse en 1992, pero o seu rostro comezou a ser familiar para o público galego a raíz do éxito da serie Mareas vivas, da que foi unha das protagonistas durante as primeiras temporadas.
Tamén fixo incursións no cine, especialmente nos últimos anos, e como actriz de dobraxe puxo voz a personaxes como Vilma na serie Os Picapedra ou C.C. Babcock na Nanny.
O demo na cultura popular galega
O que segue recolle diversa información sobre a pegada do demo na cultura popular e na literatura oral galegas, recollida de diferentes traballos etnográficos –xerais a toda Galicia ou localizados nun ámbito xeográfico máis concreto-, dicionarios, refraneiros, cantigueiros etc. Inclúense tamén aquí as informacións que se refiren ás diferentes manifestacións do demo (diaño, trasgo etc.), ós tratos co demo, a posesión diabólica e a súa curación, así como ó inferno. miniatura|300px|Pinturas murais na igrexa de Santa María de Labrada (Guitiriz, Lugo) En Galicia, o demo recibe numerosas denominacións populares: abelurio, cachán, cachano, cachizo, demachiño (máis propiamente, aplícase a demos pequenos como o diano burleiro), démaro, demiño, demócharo, democho, demóncaro, demonche, demoncre, demontre, demóñaro, demoño, demoro, déncaro, dencho, déngaro, denllo, dentre, deño, diabo, diabro, diantre, diaño, mafarrico, rabeno, rabudo, resalgario, sucio, tardo, trasgo, trasno ou zucio. Tamén se lle denomina mediante nomes propios, como Donai (que pode proceder de Adonai, un dos nomes que recibe Deus na Biblia), Leonardo, Pedro, Perecho, Perello, Perete, Xan ou Xan Moxico, ou Xuncras (posible contaminación con Xudas).
Tamén existen denominacións eufemísticas coas que se pretende evitar pronunciar o seu nome, por se o demo o puidese interpretar como que se lle invoca: o Cornudo, o Escuro, o das botas, o das zapatillas, o dos dentes longos, o Nemigo, o Pecado, o Rabudo, papá xarriña. Resulta común referirse a el como Arrenegado sea!.
E, finalmente, tamén se utilizan as denominacións literarias máis clásicas, como Belcebú, Luzbel e Lucifer (que resplandece ), Satán ou Satanás.
O demo pretende levar ós homes ó pecado e, como consecuencia, ó inferno, e para iso recorre a calquera tentación que poida serlle útil e en calquera momento, porque "O demo nunca ten sono". Por isto tamén se di que está detrás de calquera desgraza que aconteza á xente, ó gando ou ás leiras (enfermidades, incendios, andazos no gando, treboadas etc.) e incluso detrás de pequenos contratempos como perder algunha cousa ou que se rompa unha peza da vaixela. Nestes casos, pode suceder que quen o sufra perda a paciencia e renegue ou maldiza, pecando.
Os pautos co demo
Dicimos que o demo busca captar almas para o inferno, e para iso intenta levar a cabo un pacto co home ou muller -escrito e asinado con sangue humano- no que este lle entrega a alma a cambio de diñeiro, poder, amor, saúde ou calquera outra cousa que cobice esa persoa. Unhas veces é o demo quen busca a oportunidade de tentar a esa persoa pero outras veces é esta quen chama pola presenza do demo utilizando diferentes fórmulas, como por exemplo os ensalmos que se poden atopar no Libro de San Cibrao ou Ciprianillo, aínda que na mitoloxía galega existen outras formas de chamar á presenza do demo. En calquera caso, cando se está ante el cómpre non manifestar medo ningún porque o demo despreza ós covardes e nunca fai pactos con eles.
Cabe a esperanza de que resulta posible romper estes pautos e enganar ó demo. En Ardán (Marín) cóntase que no monte Castelo había un gran tesouro e que varios homes foron buscalo. No cume do monte aparecéuselles o demo, entre tronos e terremotos, preguntando qué querían. Eles dixeron que querían o ouro e o demo aceptou darllo, a cambio de que lle trouxeran un home, pero aínda que intentaron levar ó rapaz máis parvo da aldea, este logrou zafarse. Aqueles homes colleron un gato e así conseguiron enganar ó demo. Por fin, este veu cun carro cargado de diñeiro pero un dos homes exclamou un Valgame Deus! e neste instante desapareceron tanto o demo como o diñeiro. miniatura|250px|Tentacións do Demo a Cristo Noutro caso, recollido en San Cristovo de Lóuzara (Samos), o demo reta a un home a saltar un pequeno burato no chan. Este, desconfiando polo fácil que semellaba ganar, foi consultar co abade, quen lle asegurou que se trataba dunha trampa e que, cando intentara saltar, o burato crecería e crecería ata que o home caese dentro. Pero díxolle que levara un gato ou unha galiña negros e que o deixara caer no burato mentres el saltaba, porque o demo sempre cobraba unha cousa viva. Efectivamente, cando caeu o animal no burato, este pechouse inmediatamente e o demo, alporizado, rebentou coa rabia.
As crenzas sobre o comportamento do demo cos seus servidores son contraditorias. Para uns, nunca falta á súa palabra e coida dos que pactan con el, porque é sabido que Ó demo ós seus quer. Pero para outros é ó contrario e maltrata a quen cae nas súas mans, e por iso dise que Así paga o demo a quen o serve.
Así, dise que un dos ladróns das xoias do Mosteiro da Armenteira, gardara un valioso cáliz pero arrepentiuse e quería devolvelo, aínda que non se atrevía porque non quería que ninguén soubera que fora el. Cando, xa vello, veu chegar a hora da morte, pediulle ó fillo, crego, que o fixera el, pero axiña. O fillo tomou o cáliz e comezou a andar cara a Armenteira, pero o mosteiro estaba moi lonxe e temía non cumprir a encarga antes de morrer o pai. Aínda que rezou moito, non avanzaba de abondo e cada vez estaba máis canso, así que chamou ó demo e pediulle axuda. O demo veu e levouno nun instante, de xeito que puido deixar o cáliz sobre o altar antes de que morrera o pai, salvando así a súa alma. Pero aínda así o demo levouno canda el por máis que o crego protestara por ir ó inferno tras facer unha boa obra, e deulle esta razón: ''¿Pra que me chamaches? Agora, vén comigo!!''
Diferentes representacións do demo
O lendario galego é extraordinariamente rico en relatos que recollen a presenza e actos do demo nos diferentes lugares de Galicia.
Non se trata sempre do anxo rebelado contra Deus, senón que existen moitas manifestacións, desde o chamado demo maior ou demo negro (realmente, un colectivo de demos), que é a representación do mal e busca condenar á xente no inferno, ata os demos domésticos, caracterizados polas travesuras que realizan no ámbito da casa ou da corte. Estes últimos son os coñecidos como demiños, tardos ou trasnos, así como diaño burleiro. Existe tamén o chamado demo coxo, que o pobre sempre chega tarde. miniatura|300px|Os demos, en forma de mono, tentando a Xesús na [[Fachada das Pratarías|Fachada das Praterías da catedral de Santiago]] miniatura|O demo, baixo a forma de serpe, tentando a Adán e Eva (Simes, Meaño, Pontevedra)
Pode adoptar calquera forma, humana, animal ou monstruosa, e pode aparecerse ante as súas vítimas no lugar que mellor conveña ós seus fins. Formas animais preferidas son as do can, gato e, sobre todo, serpe (con ou sen as) ou dragón, pero en Sarandós apareceuse ante un abade en forma de lebre xigantesca; noutros casos é en forma de coello. Tamén se cita en forma de mono, porco, galo de vistosa plumaxe, castrón ou carneiro, burro ou cabalo ou mesmo en forma de pomba, que foxe convertida en corvo. Para rematar con semellante plurimorfismo, pode adoptar unha forma híbrida de home e animal (como tal, con corpo de home e cabeza de cabalo) ou corpo de home e patas de cabra.