cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Troita lacustre americana
Hábitat
A troita lacustre americana require augas frías e ricas en osíxeno. Son peláxicos, sobre todo durante o período estival e nos lagos dimícticos, a miúdo viven a profundidades de entre 20 e 60 metros, aliméntanse no termoclima principalmente de corégonos de Artedi e de Osmerus mordax e agás moi raras excepcións non frecuentan as ribeiras nin o medio mariño. Ao ser un peixe de crecemento lento, propio das augas oligotróficas, e moitas poboacións autóctonas resultaron gravemente danadas polos efectos combinados da actividade das instalacións eclosionadoras e da sobrepesca. Outra ameaza é a acidificación, que pode ter efectos a longo prazo sobre as poboacións tanto por danos directos como pola redución nas poboacións das súas presas (p. ex. Mysis relicta ).
Hai tres subespecies de troita lacustre, a común Salvelinus namaycush namaycush, a Salvelinus namaycush siscowet e a menos común Salvelinus namaycush huronicus. Algúns lagos non teñen peixes de presa peláxicos durante o período de estratificación estival e a troita lacustre americana actúa como planctívoro, e nestes casos os exemplares abondan, medran moi lentamente e chegan a madurez con tamaños relativamente pequenos. Naqueles lagos que conteñen presas de augas profundas, a troita lacustre faise piscívora e os exemplares medran moito máis rápido, maduran a un tamaño maior e son menos abundantes. dereita|miniatura| Aspecto da troita lacustre americana durante a desova. No Lago Superior conviven a común S. n. namaycush e S. n. siscowet. A común adoita permanecer en augas menos profundas, mentres que a siscowet permanece en augas máis fondas. A troita lacustre común é máis delgada ca relativamente gordecha siscowet. O número de siscowet diminuíu moito ao longo dos anos por mor da extinción local dalgunhas das presas coregoninas de augas profundas e máis á sobreexplotación. Os siscowet tenden a crecer máis grandes e gordos e atraeron un grande interese comercial no século pasado. As súas poboacións repuntaron dende 1970.
Híbridos
Sábese que a troita de lago hibrida na natureza coa Salvelinus fontinalis; estes híbridos, son polo xeral estériles pero nalgúns lagos existen poboacións autosuficientes fértiles. Tamén se crían artificialmente en criadeiros e introducíronse en moitos lagos de América do Norte.
Pesca comercial
miniatura|Pescadores descargando troitas lacustres americanas; parte dun mural de 1940 na oficina de correos de Sturgeon Bay. A troita lacustre pescábase comercialmente nos Grandes Lagos ata que a introdución da lamprea, a sobrepesca e a contaminación extinguiron ou diminuíron ata o extremo o número de exemplares. A pesca comercial aínda existe nalgunhas áreas dos Grandes Lagos e lagos do norte do Canadá como o Gran Lago do Escravo ou o Gran Lago do Oso A pesca tradicional e comercial da especie polos ojibwe no Lago Superior está permitida en virtude de varios tratados e está regulada pola Comisión de Peixe e Vida Silvestre dos Grandes Lagos (GLIFWC).
Koozhangal
Koozhangal (en கூழாங்கல்) é un filme indio de 2021 en lingua támil dirixido por P. S. Vinothraj. O filme foi producido por Nayanthara e Vignesh Shivan baixo o selo Rowdy Pictures. Conta con música composta por Yuvan Shankar Raja, coa fotografía de Jeya Parthipan e Vignesh Kumulai e foi editado por Ganesh Siva.
Estreouse na 50ª edición do Festival Internacional de Cinema de Rotterdam, celebrado nos Países Baixos o 4 de febreiro de 2021, onde recibiu o Premio Tige. Foi escollido como candidato da India para o Óscar ó mellor filme internacional na 94ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Valentin Kozmich Ivanov
Valentin Kozmich Ivanov (en Валентин Козьмич Иванов), nado en Moscova o 19 de novembro de 1934 e finado na mesma cidade o 8 de novembro de 2011, foi un futbolista e adestrador soviético que xogaba como centrocampista. Máximo goleador da historia do Torpedo Moscova, militou durante toda a súa carreira en dito club, co que gañou dúas ligas soviéticas e a Copa da URSS de 1960. Internacional coa selección soviética durante unha década, é o terceiro máximo goleador da súa historia, con 26 tantos, e conquistou con ela a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de 1956 e a Eurocopa de 1960. Disputou ademais a final da Eurocopa de 1964 e dúas Copas do Mundo (Suecia 1958 e Chile 1962), sendo na segunda delas o máximo goleador do torneo.
Tras colgar as botas foi adestrador, traballando case exclusivamente no club da súa vida, o Torpedo, ao que dirixiu ata en seis etapas diferentes, conquistando a liga soviética en 1976 e dúas Copas da URSS.
Torpedo Moscova
Desenvolveu toda a súa carreira futbolística no Torpedo Moscova, club no que xogou entre 1952 e 1966, disputando 311 partidos e marcando 139 goles, máis que ningún outro futbolista da historia do club. Conquistou dúas ligas soviéticas, a primeira delas en 1960 e a segunda en 1965, ademais de tres subcampionatos. En 1960 un gol seu na prórroga da final da Copa da URSS ante o Dinamo Tbilisi deulle ao Torpedo o seu terceiro título nesta competición e o segundo título na mesma tempada, xunto co de liga.
Selección soviética
Foi 59 veces internacional coa Unión Soviética, coa que marcou 26 goles. É o terceiro máximo goleador da historia da selección soviética, só por detrás de Oleg Blokhin e Oleg Protasov.
Participou nos Xogos Olímpicos de 1956 en Melbourne, marcando un gol no torneo e regresando coa medalla de ouro despois de que o seu equipo derrotase na final a Iugoslavia. Disputou coa selección dúas Copas do Mundo (Suecia 1958 e Chile 1962), sendo na segunda delas o máximo goleador do torneo (empatado con outros cinco xogadores a catro tantos).
Proclamouse campión da Eurocopa de 1960, marcando dous goles nas semifinais contra Checoslovaquia e derrotando na final a Iugoslavia. Catro anos despois capitaneou a selección soviética na Eurocopa de 1964, disputando de novo a final, pero caendo esta vez ante España, despois do gol do dianteiro galego Marcelino.
Como adestrador
Comezou a súa carreira como adestrador pouco despois de colgar as botas, collendo en agosto de 1967 as rendas do Torpedo Moscova, o único club no que xogou como futbolista e ao que adestraría noutras cinco etapas diferentes. Na súa primeira tempada á fronte do club gañou a Copa da URSS, derrotando na final ao Pakhtakor de Tashkent, e rematou a liga na terceira posición. Deixou o club en 1970, e tras uns anos con peores resultados, o Torpedo volveuno contratar en 1973. Con Ivanov de novo no banco, o equipo volveu aos postos altos da táboa e en 1976 proclamouse campión de liga por terceira vez na súa historia, superando na clasificación ao Dinamo de Kíiv. Xogaban naquel equipo futbolistas como Iurin, Prigoda, Khudiev ou Krulog. Na seguinte campaña acabou a liga no terceiro posto, e en 1978 deixou de novo o cargo.
Regresou ao Torpedo en agosto de 1980 e sentou no banco do equipo durante os seguintes 11 anos. Durante esa época dirixiu a xogadores como Sergei Agashkov, Vladimir Grechnev, Oleg Shirinbekov, Aleksandr Polukarov, Andrei Rudakov, Gennadii Grishin, os xemelgos Iurii e Nikolai Savichev ou o gardameta Dmitrii Kharin. O equipo acadou tres veces o terceiro posto da liga e xogou varias finais da Copa Soviética, conquistando a edición da tempada 1985/86, despois de derrotar na final ao Shakhtar Donetsk.
En 1992 deixou brevemente o país para adestrar o Raja Club de Casablanca na liga marroquí, regresando a continuación a Moscova, onde se puxo á fronte do Asmaral. Durante os seguintes anos volveu adestrar o Torpedo en tres ocasións máis, a última delas no 2003, no entón chamado Torpedo Metallurg.
Vida persoal
Casou coa ximnasta rusa Lidiia Ivanova, dúas veces campioa olímpica en 1956 e 1960. Foi pai de Valentin Ivanov, que tamén foi futbolista e máis tarde árbitro internacional, e chegou a arbitrar partidos na Eurocopa de 2004 e no Mundial de 2006. A súa filla Olga Ivanova foi bailarina principal do Teatro Bolshoi.
Morte
Morreu o 8 de novembro de 2011, pouco antes do seu 77º aniversario, tras unha longa loita contra o Alzhéimer.
Palmarés
miniatura|265x265px| Ivanov nun selo ruso de 2016 da serie "Lendas do Fútbol"
O Barrio, Landrove, Viveiro
O Barrio é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Alemparte, Landrove, Viveiro
Alemparte é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
CAST-3000
Características
CAST-3000 é un bus pensado para satélites de 600 ou máis kg en órbita heliosincrónica. Está pensado principalmente para misións de recoñecemento de alta resolución, tanto no visible como mediante radar. Pode proporcionar unha potencia de ata 1100 W cunha esperanza de vida de cinco anos.
CAST-968
Características
CAST-968 é un bus pensado para satélites duns 500 ou máis kg para misións de comunicacións, tecnoloxía ou observación terrestre. Pode proporcionar unha potencia de ata 1000 W cunha esperanza de vida de ata cinco anos. O bus ten forma de caixa de 1,4 x 1,1 x 0,953 m, cuns paneis solares cunha envergadura de ata 7,5 m. Usa estabilización nos tres eixos.
Ácido nisínico
O ácido nisínico é un ácido graxo poliinsaturado de cadea moi longa omega−3, similar ao ácido docosahexaenoico (DHA). O seu nome lipídico é 24:6 (n-3) e o seu nome químico é ácido todo-cis-6,9,12,15,18,21-tetracosahexaenoico. Non está ben estudado, pero os ácidos graxos poliinsaturados incluíndo os máis longos que o DHA, como o ácido nisínico, son importantes porque as alteracións do seu metabolismo poden orixinar graves patoloxías. Fontes dietarias de ácido nisínico son os peixes mariños e varios suplementos dietéticos de omega-3.
Teatro de sombras
miniatura|Representación [[indonesia (wayang) de teatro de marionetas de sombras]] miniatura|Figuriñas sirias de finais do XIX miniatura|Representación contemporánea para público infantil, con luz diúrna O Teatro de sombras, tamén chamado sombras chinescas, é unha antiga forma de contar historias e entreter que usa monicreques que se manteñen entre unha fonte de luz e unha pantalla translúcida, unha tea ou gasa. As marionetas inclúen ás veces cor e outros detalles e acádanse varios efectos movendo os monicreques e a fonte de luz, como que parezan camiñar, bailar, loitar, asentir ou rir.
O teatro de sombras tanto para nenos como para adultos é popular en varias culturas. Ten unha longa historia en Asia, especialmente no Sueste, como en Indonesia, Malaisia, Tailandia, Camboxa, China, India, Irán e Nepal. Tamén ten tradición en Exipto, Turquía, Siria, Grecia, Alemaña, Francia, Estados Unidos etc.
Historia
miniatura|Obra de Walter Ruttmann Lichtspiel Opus I de cine abstracto alemán, inspirado no teatro de sombras (1921) O teatro de sombras desenvolveuse a partir de espectáculos nocturnos con escenas pintadas nun pano grande e acompañadas de cancións; alumeábanse con lámpadas de aceite ou candeas. Esta arte orixinouse en Asia Central no primeiro milenio a.C. Ao redor do 200 a.C. as figuras con roupas son substituídas por monicreques nos espectáculos indios de tholu bommalata detrás dunha fina pantalla con marionetas planas translúcidas de cores. Os monicreques están retroiluminados; mentres as mans e os brazos se manipulan con bastóns, as pernas oscilan libremente desde o xeonllo.
Hai poucas mencións de actividade teatral no Oriente Medio entre os séculos III e XIII, tamén logo da conquista islámica da rexión. Probabelmente a moda chegou após as invasións mongolas, e incorporou innovacións locais polo século XVI. Tampouco hai mencións na literatura islámica de Irán, pero si moita literatura no impero Otomán do século XIX.
Os monicreques de silueta teñen tamén unha longa historia en Europa. Cando os mercantes europeos navegaban na procura de rutas marítimas cara á India e a China, axudaron a difundir aquelas artes culturais e de entretemento popular en Europa. O teatro de sombras popularizouse en Francia, Italia, Gran Bretaña e Alemaña no século XVII. En Francia, o xogo de sombras anunciábase como ombres chinoises, mentres que noutros lugares se chamaban magic lantern (lanterna máxica). Goethe axudou a construír un teatro de sombras en Tiefurt en 1781.
India
miniatura|esquerda|Teatro de Andhra Pradesh miniatura|esquerda|Teatro en Kollam, Kerala, no sur da India Os monicreques de sombra son parte da antiga cultura da India, particularmente o keelu bomme e o tholu bommalata de Andhra Pradesh, o Togalu gombeyaata en Karnataka, o charma bahuli natya en Maharashtra, o Ravana chhaya en Odisha, o Tholpavakoothu en Kerala e o thol bommalatta en Tamil Nadu. Tamén se atopan nas tradicións pictóricas da India, coma os murais dos templos e as pinturas narrativas. Formas de baile como o Chhau de Odisha significan literalmente "sombra". O teatro de sombras e de danza normalmente realízase en escenarios de plataforma unidos a templos hindús, e nalgunhas rexións chámanse Koothu Madams ou Koothambalams. En moitas rexións, a obra de monicreques é representada por familias de artistas itinerantes en escenarios temporais durante os principais festivais do templo. As lendas épicas hindús Ramayana e Mahabharata dominan o seu repertorio, porén, as historias varían rexionalmente.
Durante o século XIX e comezos do XX, os indólogos creron que as obras de monicreques de sombras se extinguiran, aínda que se mencionan en antigos textos sánscritos. A partir de 1930 eses temores comprobáronse errados ao xurdir a evidencia de que as marionetas de sombra seguían tendo unha forte tradición rural nas montañas centrais de Kerala, a maior parte de Karnataka, norte de Andhra Pradesh, partes de Tamil Nadu, Odisha e o sur de Maharashtra. O pobo marathi, particularmente de casta baixa, conservara e interpretara vigorosamente as lendas das epopeas hindús como tradición popular. Segundo Beth Osnes, o tholu bommalata remóntase ao século III a.C. Os monicreques empregados nas actuación, afirma P. Dircks, son "figuras translúcidas multicores de catro a cinco metros de alto e presentan un ou dous brazos articulados". O proceso de elaboración dos monicreques é un ritual no que as familias rezan, recóllense, producen a obra de arte requirida e logo celebran o "nacemento metafórico dunha marioneta" con flores e incenso.
O tholu pava koothu de Kerala usa marionetas retroiluminadas. As sombras úsanse para expresar creativamente personaxes e historias no Ramayana. Unha representación completa da épica pode levar corenta e unha noites, mentres que unha abreviada dura só sete. Unha das características do espectáculo é que se trata dunha representación en equipo, mentres que outras pezas coma o wayang de Indonesia son representadas por un único titiriteiro para a mesma historia. Hai diferenzas rexionais na India, por exemplo, as mulleres xogan un papel importante no teatro de sombras, excepto en Kerala e Maharashtra. Case en todas partes, agás Odisha, os monicreques están feitas con pel de corzo curtida. As marionetas translúcidas son típicas en Andhra Pradesh e Tamil Nadu, mentres que as opacas son típicas en Kerala e Odisha. As comparsas de artistas normalmente levan máis de cen monicreques para a súa actuación na India rural.
Indonesia
miniatura| Actuación de sombra de Wayang kulit en Semarang, Java central. O teatro de sombras é chamado wayang en Indonesia Nel, unha historia dramática é dita polas sombras dos monicreques, ás veces combinada con actores humanos. Wayang é unha antiga forma de contar historias famosa polos seus bonecos elaborados e complexos estilos musicais. As primeiras evidencias son de finais do I milenio d.C., en textos e xacementos da época medieval. Ao redor do 860, unha carta antiga xavanesa emitida polo maharaja Sri Lokapala menciona tres tipos de artistas: atapukan, abanol e ringgit, tamén mencionado nun poema xavanés do século XI. O Wayang kulit é un estilo de wayang particularmente popular en Xava e Balí. O termo deriva da palabra wayang, que literalmente significa "sombra" ou "imaxinación" en xavanés, e tamén connota "espírito". A palabra kulit significa "pel", xa que son feitos de delgadas láminas de pel de búfalo.
Cambodia
Os monicreques son de pel de vaca e o seu tamaño adoita ser bastante grande, representando toda unha escena, incluído o fondo. A diferenza dos seus homólogos xavaneses, os monicreques camboxanos non adoitan estar articulados nin pintados. O principal centro de produción de monicreques de sombra é Roluos, en Prasat Bakong. Os Sbek Touch son monicreques moito máis pequenos que o Thom, con partes móbiles, e os seus espectáculos teñen sido máis populares. Cada titiriteiro interpreta a un personaxe do Ramayana, moitos titiriteiros bailan na pantalla mentres narradores separados recitan a historia acompañados dunha orquestra.
Tailandia
miniatura|Monicreque de xogo de sombra tailandés e titiriteiro O teatro de sombras en Tailandia chámase nang yai; no sur hai unha tradición chamada nang talung. As marionetas Nang yai normalmente están feitas de pel de vaca e vimbio; as actuacións adoitan ir acompañadas de cancións. As representacións suspendéronse temporalmente en 1960 debido a un incendio no teatro nacional. O Nang influíu no cine tailandés moderno, incluíndo cineastas como Cherd Songsri e Payut Ngaokrachang.
Malaisia
esquerda|miniatura|Rama, monicreque de Malaisia, no Museu do Oriente, Lisboa
miniatura|esquerda|Teatro de sombras en Malaisia. En Malaisia, as marionetas tamén se coñecen como wayang kulit. As historias presentadas adoitan ser contos míticos e moralistas. Hai un senso educativo nas obras, que adoitan representar unha batalla. As obras malaias son ás veces consideradas un dos primeiros exemplos de animación.
O wayang kulit nos estados do norte de Malaisia, como Kelantan, é similar aos monicreques de sombra tailandeses, mentres que o wayang kulit no sur da península malaya, especialmente en Johor, empréstase do indonesio xavanés wayang kulit con lixeiras diferenzas na historia e actuación. Os monicreques eran feitos principalmente de pel e manipulados con paus ou mangos de corno de búfalo. As sombras son proxectadas usando lámpadas de aceite ou, en tempo moderno, luz halóxena, a un fondo de tea do algodón, a miúdo asociadas con música gamelan.
China continental
miniatura| Este monicreque de sombra chinés é ilustrativo do detalle adornado que aparece nas figuras. Da colección do Museo Infantil de [[Indianapolis, Indiana|Indianápolis .]] Hai varios mitos sobre as orixes das sombras chinescas. O máis famoso di que se orixinaron ao morrer a concubina favorita do emperador Wu de Hane o mago Shao-weng prometeu elevar o seu espírito. O emperador puido ver unha sombra que semellaba moverse detrás das cortinas que o mago colocara ao redor duns fachos. A miúdo cóntase que o mago usou un monicreque de sombra, pero o texto orixinal do Libro de Han non dá ningunha razón para crer nunha relación coa marioneta de sombra. Aínda que hai moitos rexistros anteriores de todo tipo de marionetas na China, a mención clara ao xogo de sombras chinés non se produce até a dinastía Song do Norte (960-1127). Un libro do 1235 menciona que os monicreques foron cortados inicialmente de papel e posteriormente de coiro ou pergamiño de cores. As historias eran metade ficción, metade baseadas en feitos reais, e tamén se representaban comedias.
O teatro de sombras fíxose bastante popular xa na dinastía Song, cando nas vacacións se representaban moitas obras. As primeiras pantallas estaban feitas de papel de moreira. Os contadores de historias usaban xeralmente a arte para contar guerras entre reinos ou historias de fontes budistas. Hoxe en día, os monicreques fan versións dramáticas de contos e mitos tradicionais. Na provincia de Gansu, acompáñase de música Daoqing, mentres que en Jilin, a música acompañante Huanglong constitúe unha das bases da ópera moderna.
Os monicreques de sombras móstranse na película  'To Live' de Zhang Yimou de 1994.
Taiwán
As orixes das sombras chinesas de Taiwán pódense atopar na escola de Chaochow. As obras eran populares en Tainan, Kaohsiung e Pingtung xa na dinastía Qing. Os titiriteiros máis vellos calculan que había polo menos un cento de marionetas nos últimos anos do Qing (principios do século XX). Tradicionalmente, as figuras son de oito a doce polgadas, acompañadas de escenarios, mobles, paisaxes naturais, pagodas, plantas etc. As obras de sombras de Taiwán van acompañadas de melodías de Chaochow que a miúdo se denominan "melodías de sacerdote" debido á súa semellanza coa música empregada por monxes taoístas. Conservouse un amplo repertorio duns 300 guións que se remontan aos séculos XIV e XV.
Turquía
miniatura|Monicreques Karagöz de [[Turquía.]] Unha tradición cómica do teatro de sombras estendeuse por todo o Imperio Otomán, posibelmente desde finais do século XIV. Centrábase no grande contraste da interacción entre as figuras Karagöz e Hacivat: un campesiño sen principios e o seu educado compañeiro. Xunto con outros personaxes representaban a todos os principais grupos sociais da cultura turca. Normalmente era interpretado por un único mestre de monicreques, que daba voz a ducias de personaxes, e podía ser axudado por un aprendiz que llos entregaba. O espectáculo podía ser presentado por un cantante, acompañado de pandeireteira.
Os monicreques de Karagöz teñen membros xuntos e son translúcidos, dando lugar a proxeccións de cores. Normalmente miden entre 35 e 40 cm de altura.
Durante o século XIX estes personaxes foron adaptados á lingua e cultura gregas, Karagöz e Hacivat convertéronse en Karagiozis e Hadjiavatis, asumindo cada personaxe personalidades estereotipadamente gregas. Esta tradición prosperou en toda Grecia após a independencia como entretemento popular para un público en gran parte adulto, especialmente antes de que xurdise a televisión; o Karagiozis experimentou un certo renacemento nos últimos anos.
A Arada, Landrove, Viveiro
A Arada é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Teatro de sombras
Europa
thumb|O coello (sombras chinescas), óleo de [[Ferdinand du Puigaudeau (1864-1930).]] miniatura| Mans movendo figuras de cinc detrás da pantalla do Théatre d'Ombres en Le Chat Noir miniatura|Per aspera ad astra, obra de Diefenbach, Viena, 1893
As obras de sombra estendéronse por Europa a través de Italia a finais do século XVII. Sábese que varios espectáculos italianos actuaron en Alemaña, Francia e Inglaterra durante este período. En 1675, o filósofo e filósofo alemán Leibniz imaxinou unha especie de exposición mundial que amosaría todo tipo de novos inventos e espectáculos. Nun documento escrito a man supuxo que debería incluír teatro de sombras.
Os misioneiros franceses trouxeron o espectáculo de sombras da China a Francia en 1767 e presentaron actuacións en París e Marsella. As sombras chinesas (en francés ombres chinoises), arraigaron no país seguindo unha moda orientalizante na altura, como o uso da cerámica azul e branca.
O showman D. Séraphin actuou no palacio de Versalles, e en París representou espectáculos no recentemente inaugurado Palais-Royal, en 1784. As representacións sobreviviron á revolución francesa. Séraphin desenvolveu o uso de mecanismos de reloxería para automatizar o espectáculo. O seu sobriño fíxose cargo do espectáculo despois da morte de Séraphin en 1800 e continuaron os seus herdeiros ata que o teatro pechou en 1870.
Esta arte foi un entretemento popular en París durante o século XIX, o cabaré Le Chat Noir ("O gato negro") produciu 45 Théatre d'ombres entre 1885 e 1896 baixo a dirección de Rodolphe Salis. Detrás dunha pantalla no segundo andar do establecemento, o artista Henri Rivière traballou con ata 20 asistentes nunha grande área de actuación retroiluminada con oxíxeno e empregou unha lanterna óptica dobre para proxectar fondos. As figuras eran orixinalmente recortables de cartón, pero substituíronse por figuras de cinc dende 1887. Na creación participaron varios artistas, entre eles Steinlen, Adolphe Willette e Albert Robida. Caran d'Ache deseñou uns 50 recortables para o popular programa L'Epopée de 1888. Museo de Orsay ten arredor de 40 figuras orixinais de cinc na súa colección. Outros cabarets producirían as súas propias versións; os ombres evolucionaron en numerosas producións teatrais e tiveron unha grande influencia na fantasmagoría.
En Italia, o Museo de Precinema de Padua alberga unha colección de 70 monicreques de sombras franceses, semellantes aos usados no cabaré Le Chat Noir, xunto cun teatro orixinal e telóns de fondo pintados, así como dúas lanternas máxicas para proxectar escenas. Ata o momento, as obras de sombra identificadas son La Marche a l'étoile (introducida por Henri Rivière), Le Sphinx (introducida por Amédée Vignola), L'Âge d'or e Le Carneval de Venise.
Hoxe en día, varias empresas de teatro en Francia están desenvolvendo a práctica de monicreques de sombra: Le Théâtre des Ombres, Le Théâtre du Petit Miroir, Le Théâtre Les Chaises, e La Loupiote.
Australia
miniatura|esquerda|Franz Ablinger sostendo un monicreque de sombras do filme australiano The Rise of Echsenfriedl Richard Bradshaw é un titiriteiro de sombra australiano coñecido polos seus personaxes como "Super Kangaroo". A marioneta de Bradshaw apareceu en programas de televisión feitos por Jim Henson.
A Arredoada, Landrove, Viveiro
A Arredoada é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Teatro de sombras
Australia
A obra Projection: First Light da compañía australiana Shadowplay Studios inspirouse nos monicreques de sombras e o seu estilo artístico replica o lenzo tradicional de teatro de sombras empregando accesorios negros e fondos sepia. Visitaron a Richard Bradshaw para obter referencias para os personaxes do seu teatro de sombras.
Spesmilo
O spesmilo (palabra do esperanto; plural spesmiloj) foi unha unidade monetaria internacional de carácter decimal, proposta para ser introducida en 1907 polo matemático e esperantólogo suízo René de Saussure.
Teatro de sombras
Monicreques de sombra hoxe
miniatura|Filme Der Stern von Betlehem (A estrela de Belén, 1921) de Lotte Reiniger miniatura| Titiriteiro da sombra, 2006 Na década de 1910 a animadora alemá Lotte Reiniger foi pioneira na animación de siluetas na que os monicreques son filmados fotograma a fotograma. Esta técnica mantívose viva por animadores posteriores e aínda se practica na actualidade; a animación tradicional e a animación por ordenador tamén se empregaron para imitar o aspecto do teatro de sombras e da animación de siluetas. As sombras chinesas tradicionais foron levadas ao público dos Estados Unidos nos anos vinte e trinta grazas aos esforzos de Pauline Benton. Artistas contemporáneos como Annie Katsura Rollins perpetuaron o medio, ás veces combinando a forma co teatro occidental.
Spesmilo
Valor e uso
O spesmilo equivalía a 1.000 speso (a unidade base) e o seu valor fixouse en 0,733 gramos de ouro puro, o que naquela época supuña aproximadamente medio dólar estadounidense, dous xilins británicos, un rublo ruso ou 2'5 francos suízos.
Esta moeda utilizouse como unidade de conta con anterioridade á primeira guerra mundial por varios bancos británicos e suízos, sinaladamente o Ĉekbanko Esperantista ou Esperantist Check Bank, de Londres. Este banco, fundado en 1907 polo alemán Herbert Höwler e extinguido en 1918, mantivo contas en spesmiloj en 320 cidades e 43 países, e emitiu cheques en spesoj e os seus múltiplos, co lema Unu mondo, unu lingvo, unu mono ("Uun mundo, un idioma, unha moeda ").
Teatro de sombras
Monicreques de sombra hoxe
O teatro de sombras aínda é popular en moitas partes de Asia. Prahlad Acharya é un famoso mago indio que o incorpora ás súas actuacións.
Spesmilo
Valor e uso
En 1912 cuñouse unha proba de moeda de prata con valor facial de 1 spesmilo. Esta cuñaxe serviu para conmemorar o 25º aniversario da creación da lingua esperanto por L. L. Zamenhof; foi promovida pola Asociación Universal de Esperanto e da súa produción encargouse a compañía suíza Holy Frères.
Realizáronse tamén deseños para a emisión de moedas cos valores de 10 spesoj (ou spesdeko), 100 spesoj (ou spescento), 2.000 spesoj (ou 2 spesmiloj) e 10.000 spesoj (ou spesdekmilo), aínda que estas non se chegaron a producir.
Teatro de sombras
Monicreques de sombra hoxe
Na década de 2010, o intérprete Tom McDonagh introduciu monicreques de sombra en 3D e o uso de obxectos cortados con láser.
Spesmilo
Valor e uso
O spesmilo foi o antecesor dunha moeda posterior, utilizada entre 1942 e 1993 pola Liga Universal, denominada stelo. miniatura|87x87px| [[Símbolos monetarios|Símbolo do spesmilo ]]
Símbolo
O símbolo do spesmilo era un monograma composto coas letras Sm. Este carácter está en Unicode desde a versión 5.2, onde se lle asignou o código U + 20B7.
Northrop F-89 Scorpion
O Northrop F-89 Scorpion foi un interceptor estadounidense todotempo fabricado durante os anos 50, sendo o primeiro reactor deseñado para ese rol dende o principio para entrar en servizo. Aínda que as súas ás rectas limitaban o seu rendemento, estivo entre os primeirs cazas a reacción da USAF equipado con mísiles guiados e destacou por ser o primeiro avión de combate armado con armas nucleares aire-aire (o foguete Genie).
Charidotella sexpunctata
Descrición
Os adultos miden de 5 a 7 mm de lonxitude. Son de cor variable, xeralmente dourada a alaranxada brillante con ou sen manchas negras. As marxes dos élitros e o pronoto son curvados e case transparentes.
A cor muda durante o seu desenvolvemento, durante o apareamento ou cando se lles toca. Os científicos examinaron o mecanismo dos cambios de cor nunha especie relacionada, Charidotella egregia. A hidratación e deshidratación pode influenciar nos cambios de cor. A cor dos adultos de ámbalas dúas especies presenta cambios semellantes.
Ciclo vital
A femia de Charidotella sexpunctata pon ovos, solitarios ou en grupos, no envés das follas ou no talo da planta hóspede. A larva emerxe en cinco a dez días. É amarelada ou avermellada, e ten espiñas. Acumula os seus produtos de refugallo no canto de descartalos, e úsaos como un escudo protector en contra de depredadores depositándoos nunha especie de percha do extremo posterior do abdome. Despois de cada muda engade o exoesqueleto. Despois de dúas a tres semanas convértese en pupa.
Comportamento e dieta
Consome a follaxe de plantas da familia Convolvulaceae, incluíndo Convolvulus e Ipomoea. Aínda que se alimenta dalgunhas plantas cultivadas, non chega a ser unha praga seria.
Depredadores
Os parasitoides desta especie inclúen a avespa eulófida, Tetrastichus cassidus e a mosca taquínida Eucelatoriopsis dimmocki. Son depredados por coccinélidos e por bechos pentatómidos e redúvidos.
Calvario, Landrove, Viveiro
Calvario é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Frank Oz
Richard Frank Oznowicz, coñecido como Frank Oz, nado en Hereford, 25 de maio de 1944 é un director e produtor de televisión anglo-americano e un dos responsables dos famosos fantoches e personaxes de programas como Barrio Sésamo e The Muppet Show.
Traxectoria
Oz naceu en Hereford, Inglaterra, fillo de Frances (de solteira Ghevaert) e Isidore Oznowicz, ambos titiriteiros. Os seus pais mudáronse a Inglaterra despois de loitar contra os nazis coas Brigadas holandesas. O seu pai polaco-holandés era xudeu e a súa nai flamenga era unha devota católica. Oz mudouse a Oakland, California, nos Estados Unidos, cos seus pais cando tiña cinco anos. Asistiu ao Oakland Technical High School e ao Oakland City College. Traballou durante un tempo cos Vagabond Puppets, unha produción do Departamento de Recreación de Oakland, onde Lettie Connell foi o mentor del.
En Barrio Sésamo, interpretou a personaxes como Bob, Cookie Monster e Grover; no Muppet Show deu vida a George the Groundkeeper, Miss Piggy e Fozzie Bear.
Na saga de películas de Star Wars, foi o encargado de manexar o monicreque e interpretar a voz de Yoda, a excepción do Episodio IV, no que o personaxe non aparece. Nos episodios II e III, Oz só da voz ao personaxe, xa que, neses episodios, Yoda pasa a ser animado por ordenador.
A Calzada, Landrove, Viveiro
A Calzada é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
O Cristo, Landrove, Viveiro
O Cristo é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Constantino Añel González
Constantino Añel González, nado en Reádegos (Vilamarín) cara a 1875 e finado en Ourense en marzo de 1970, foi un comerciante, xornalista e político galego.
Traxectoria
Emigrou a Cuba sendo mozo, e foi representante distribuidor de Bodegas Gallegas. Pertenceu ás directivas das sociedades Progreso de Coles, La Peña Gallega, Beneficencia Gallega e do Centro Gallego de La Habana; fundou as sociedades de instrución Alianza de Villamarin en La Habana e Hijos de Readigos. Impulsou a creación da Caja de Ahorros de los socios del Centro Gallego. Colaborou en Follas Novas.
Retornado a Ourense cara a 1917, foi correspondente de Eco de Galicia en Ourense. Foi membro da Liga de Amigos, concelleiro de Ourense e primeiro tenente alcalde en 1927; na Segunda República formou parte do comité provincial de Acción Popular e foi fundador da Caixa de Aforros Provincial de Ourense.
No franquismo foi vicepresidente da Cámara da Propiedade, membro do Orfeón Unión Orensana, da Asociación da Prensa e do Liceo Recreativo. Finou en Ourense a principios de marzo de 1970.
A Calzada, Magazos, Viveiro
A Calzada é un lugar da parroquia de Magazos, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Constantino Añel González
Vida persoal
Foi pai de Maruchi e Constantino Añel de la Fuente.
Betrigo, Landrove, Viveiro
Betrigo é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Penaxunta, Landrove, Viveiro
Penaxunta é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Stupeur et Tremblements (filme)
Stupeur et Tremblements é un filme francés de 2003 escrito e dirixido por Alain Corneau e protagonizado por Sylvie Testud. Está baseado na novela homónima de Amélie Nothomb.
Bandeira do Territorio Británico do Océano Índico
A bandeira do Territorio Británico do Océano Índico (BIOT) é un dos símbolos deste territorio británico de ultramar. É semellante ás bandeiras doutras dependencias e colonias británicas, xa que ten a bandeira da Unión no esquina superio. A árbore de palma e a coroa son símbolos do Territorio do Océano Índico. Nun principio, a bandeira só ía ser utilizada polo Comisario do Territorio, mais gañou status semioficial.
Pedrouzos, Landrove, Viveiro
Pedrouzos é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
A Ponte, Landrove, Viveiro
A Ponte é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
O Portociño, Landrove, Viveiro
O Portociño é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Zenit-4MKT (satélite)
Zenit-4MKT ou Fram (índice GRAU 11F635) foi unha serie de satélites de recoñecemento militares da Unión Soviética.
Características
Os satélites Zenit-4MKT estaban, como o resto de satélites de recoñecemento Zenit, baseados nas cápsulas Vostok e, con 6100 kg de masa, consistían nun módulo de servizo, un módulo de propulsión e outro de reentrada de forma esférica contendo as cámaras e a película fotográfica que debía ser devolta a terra e revelada. Os satélites estaban alimentados por batería e usaban unha cámara Priroda-3. As órbitas típicas dos Zenit-4MKT estaban entre os 200 e os 300 km de altura. Lanzáronse 27 Zenit-4MKT mediante foguetes Soiuz U entre 1975 e 1985, cun único fallo.
Ácido eicosatetraenoico
Ácido eicosatetraenoico (ETA) é o nome co que se designa calquera cadea de ácido graxo 20:4 (de 20 carbonos e 4 dobres enlaces). O ácido eicosatetraenoico pertence á familia dos eicosanoides, moléculas sintetizadas a partir de ácidos graxos poliinsaturados oxidados para que actúen como mediadores da comunicación célula-célula. Os eicosanoides funcionan en tándem, contribuíndo á complexa sinalización lipídica en gran medida responsable de inducir unha resposta inmune inflamatoria. Estes efectos obsérvanse e están asociados a pacientes con cancros e varios trastornos neurolóxicos e metabólicos.
Dous isómeros, ambos os dous ácidos graxos esenciais, son de especial interese:
Algunhas fontes químicas definen "ácido araquidónico" como calquera dos ácidos eicosatetraenoicos. Porén, case todas as publicacións de bioloxía, medicina e nutrición limitan o uso do termo "ácido araquidónico" ao ácido todo-cis-5,8,11,14-eicosatetraenoico (ω−6).
Estudos relacionados
Ademais da súa natureza inflamatoria, os eicosanoides como o ETA poden tamén contribuír a unha resposta anti-inflamatoria.
Elías Rodríguez Iglesias
Elías Rodríguez Iglesias, nado nos Peares, foi un poeta e xornalista galego.
Traxectoria
Emigrou a Cuba sendo mozo. Colaborou en Eco de Galicia e Heraldo de Galicia. En 1921 retornou a España e foi soldado en Marrocos. Escribiu crónicas de Marrocos para Eco de Galicia. Foi nomeado vixilante de segunda clase en Lugo en 1927, e despois foi axente de vixilancia da Comisaría de Ourense, cesando no cargo en maio de 1931. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi axente comercial instalado no barrio da Ponte. En 1968 obtivo o segundo premio en castelán nos Xogos florais de Vilagarcía de Arousa.
O Portociño de Arriba, Landrove, Viveiro
O Portociño de Arriba é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Spacehab
miniatura|250px|Spacehab 01 na misión STS-57. Spacehab foi unha serie de módulos habitables utilizados a bordo de varias misións dos transbordadores espaciais da NASA.
Características
Os módulos Spacehab foron deseñados, desenvolvidos e comercializados pola empresa do mesmo nome, hoxe Astrotech Corporation. Spacehab Inc. foi fundada por Bob Citron en 1982 en Houston, Texas e considérase a única compañía privada en desenvolver con éxito un módulo espacial comercial habitable.
O primeiro módulo desenvolveuse a partir do módulo Spacelab da Axencia Espacial Europea e tiña unha masa de 5000 kg e un volume presurizado de 28,3 m3 para acomodar experimentos e tripulación. Debido aos acordos da NASA coa ESA o primeiro módulo Spacehab non voou ata 1993, na misión STS-57.
A Rocha, Landrove, Viveiro
A Rocha é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Death on the Nile (filme de 2022)
Death on the Nile é un filme británico-estadounidense de 2022 dirixido por Kenneth Branagh a partir dun guión Michael Green. Está baseado na novela homónima de Agatha Christie. Foi producido por Branagh, Ridley Scott, Judy Hofflund e Kevin J. Walsh. O filme é unha secuela de Murder on the Orient Express (2017), e está protagonizado por Tom Bateman, Annette Bening, Branagh, Russell Brand, Ali Fazal, Dawn French, Gal Gadot, Armie Hammer, Rose Leslie, Emma Mackey, Sophie Okonedo, Jennifer Saunders e Letitia Wright. Branagh e Bateman retoman os seus papeis do filme anterior, interpretando a Hercule Poirot e Bouc, respectivamente. Esta é a terceira adaptación da novela de Christie, despois do filme de 1978 e un episodio de televisión na serie Agatha Christie's Poirot emitida en 2004. A fotografía principal realizouse en setembro de 2019, a rodaxe produciuse en Longcross Studios, Inglaterra, e rematou en decembro dese ano.
Death on the Nile estreouse internacionalmente en varios países o 9 de febreiro de 2022, e no Reino Unido e nos Estados o 11 de febreiro, despois de varios adiamentos por mor da pandemia de COVID-19. O filme recibiu valoracións dispares por parte da crítica, que o percibiu como inferior ás adaptacións anteriores mais apreciou o seu estilo. Recadou máis de 136,9 millóns de dólares sobre un orzamento de 90 millóns, converténdose no noveno filme con maior recadación de 2022 nos Estados Unidos.
A Telleira, Landrove, Viveiro
A Telleira é un lugar da parroquia de Landrove, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Código (dereito)
En dereito, un código é un conxunto unitario, ordenado e sistematizado de normas e principios xurídicos, estabelecidos co movemento codificador.
As compilaciones ou corpos legais máis antigos coñecidos son:
Os primeiros rexistros legais romanos pertencen ao século V a.C.. Porén, a primeira codificación formal, ordenada por Xustiniano I, tivo lugar no século VI. Na Idade Media, e cara á era moderna, fixéronse compendios locais ou provinciais.
O primeiro código nacional propiamente dito foi o Código Civil de Francia, estabelecido durante o reinado de Napoleón. En países coa tradición do dereito anglosaxón ou Common law, como Inglaterra e os EUA, os corpos legais foron tradicionalmente menos importantes cós rexistros de decisións xudiciais. As codificacións significativas leváronse a cabo nos EUA durante o século XX.
Distritos de Ruanda
miniatura|250x250px| Distritos de Ruanda dereita|miniatura|Distritos de Ruanda entre 2002 e 2006 As provincias de Ruanda divídense nun total de 30 distritos que se fraccionan á súa vez en sectores ( imirenge, sing. umurenge), e estes en células ( utugali, sing. akagali) e no chanzo inferior sitúanse as aldeas ( imidugudu, sing. umudugudu).
Cada distrito conta cun consello de distrito electo que elixe un alcalde como cabeza do executivo do distrito. O consello é o responsable da execución dos plans económicos e de desenvolvemento do goberno. Non obstante, dende xaneiro de 2020 os tres distritos da cidade de Kigali, unha das provincias de Ruanda, deixaron de ser entidades legais separadas, con administradores executivos no canto de alcaldes e designados polo goberno nacional.
A Igrexa, Landrove, Viveiro
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Distritos de Ruanda
Historia
Antes de 2002, Ruanda dividíase en prefecturas, subprefecturas (por veces denominadas distritos) e 154 concellos (imijyi, sing. umujyi).
No ano 2002 os concellos substituíronse por distritos e concellos ( akarere e umujyi) mais en 2006 unificouse a división en distritos e reducíronse de 106 a 30.
Provincia do Leste
miniatura|177x177px| Distritos da provincia do Leste
Cidade de Kigali
miniatura|117x117px| Distritos de Kigali
Provincia do Norte
miniatura|200x200px| Mapa da provincia do Norte
Provincia do Sur
miniatura|160x160px| Mapa da provincia do Sur
Provincia do Oeste
miniatura|192x192px| Mapa da provincia do Oeste
Spacelab
miniatura|250px|Spacelab 1 na misión STS-9. Spacelab foi unha serie de módulos presurizados utilizados a bordo de varias misións dos transbordadores espaciais da NASA.
Características
Os módulos Spacelab foron deseñados pola Axencia Espacial Europea para ser usados na bodega dos transbordadores espaciais e estender as súas capacidades á hora de facer experimentos e dispoñer de espazo adicional para a tripulación. As catro partes principais dos módulos Spacelab eran o módulo presurizado, un ou máis palets para expoñer equipamento e materiais ao espazo, un túnel para acceder ao módulo desde a cabina do transbordador e un subsistema para o apuntado de instrumentos. O módulo presurizado podía ter dous segmentos: o principal, usado sempre, e o segmento de experimentos, equipado cun laboratorio e armarios para experimentos, usado ou non segundo as necesidades da misión. Cada segmento era un cilindro de 4,12 m de diámetro máxima e 2,74 m de lonxitude, que unidos mediante o sistema de acoplamento daba unha lonxitude total de 7,0 m. Os módulos instalábanse na parte posterior da bodega (de aí a necesidade do túnel) para manter o centro de gravidade do transbordador dentro dos límites permitidos.
O primeiro módulo Spacelab voou durante a misión STS-9.
Perseverance (rover)
alt=Diagrama representando a orixe dos instrumentos do rover.|miniatura|Diagrama representando a orixe dos instrumentos do rover. Vehículo da NASA empregado para a exploración de Marte. Forma parte da misión espacial MARS 2020, realizada en conxunto coa ESA. En setembro de 2021 recolle a primeira mostra de rocha marciana, nunha perforación feita non cráter Jezero.
Comunicación visual
miniatura|240px|Elementos de comunicación visual nun letreiro en Francia, cunha serie de prohibicións e petición de respecto pola natureza miniatura|240px|Indicativo de polígono industrial miniatura|240px|As obras de arte son elementos de comunicación visual A comunicación visual é a transmisión de ideas e información en formas que se poden percibir total ou parcialmente coa vista. A comunicación visual adóitase presentar ou expresar en imaxes bidimensionais ou tridimensionais, ou como sucesión de imaxes (animacións, vídeo...), e inclúe: carteis, tipografía, debuxo, deseño gráfico, ilustración, deseño industrial, publicidade, animación, cor, recursos electrónicos. Contempla tamén a idea de que un texto cando vai acompañado dunha mensaxe visual ten un maior poder para informar ou persuadir a unha persoa ou audiencia, ou serve de apoio para a comprensión e divulgación da Ciencia, como a ilustración científica ou a visualización dos datos.
A comunicación audiovisual é un tipo de transmisión de ideas e mensaxes relacionada, na que ademais dos compoñentes visuais (signos, imaxes, deseños, gráficos etc.) utilízanse conxuntamente (de forma sincrónica ou sucesiva) elementos sonoros (voz, música, ruído, efectos sonoros etc.), ou sexa, todo o que pode ser ao mesmo tempo visto e ouvido.
Concepto
miniatura|240px|Aceno comunicativo intercultural miniatura|240px|Exemplo de comunicación visual, mediante [[Visualización dos datos|representación gráfica de datos, neste caso sobre a utilización media relativa de IPv4]] A comunicación visual refírese ao conxunto de elementos gramaticais e sintácticos que operan en calquera imaxe visual. Do mesmo xeito, pódese definir como un sistema de comunicación que utiliza as imaxes como medio de expresión, é dicir, transmite mensaxes visuais.
Ademais das imaxes producidas con fins comunicativas, hai unha serie de aspectos vinculados á "comunicación non verbal corporal", relativa aos distintos signos visuais como a expresión facial, a kinésica ou expresión corporal, a proxemia ou proxémica etc.
Linguaxe visual
Poderiamos entender por linguaxe visual, ao sistema de comunicación que utiliza como medio de expresión as imaxes e que poden ser de grande utilidade a quen as produce.
Tipos de linguaxe visual
O apoio da comunicación non verbal corporal pode reforzar ou contradicir a mensaxe verbal, ou ser un elemento da linguaxe visual que transmite unha mensaxe por si mesma. Neste caso pretendería ser linguaxe mensaxe visual obxectiva, porén non todos os xestos nin os códigos da linguaxe visual son universais.