cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Masacre de Bojayá
O masacre de Bojayá foi un masacre que ocorreu o 2 de maio de 2002 na vila de Bellavista, no concello de Bojayá, no departamento de Chocó, en Colombia. O grupo guerrilleiro das Forzas Armadas Revolucionarias de Colombia (FARC) atacou a vila nun intento de tomar o control da rexión do río Atrato e disputarllo aos paramilitares de ultradereita das Autodefensas Unidas de Colombia (AUC). Durante os combates, as FARC lanzaron unha bomba cilíndrica cun morteiro contra os paramilitares das AUC situados xunto ás murallas dunha igrexa. A bomba atravesou o tellado da igrexa e estoupou no altar do interior. Dos aproximadamente 300 habitantes da vila que se refuxiaran na igrexa, 119 morreron na explosión (incluíndo 45 nenos).
miniatura|303x303px|A residencia das monxas agustinas, onde arredor de 100 persoas se refuxiaron da loita. Foto de 2020 e no presente abandonada.
Morte do perpetrador
Na madrugada do 22 de febreiro de 2012, case 10 anos despois do suceso, o avión EMB-314 da Forza Aérea Colombiana identificou o campamento das FARC número 57, a 15 quilómetros ao norte de Bojayá preto da fronteira con Panamá. O avión lanzou dúas bombas de alta precisión destruíndo o campamento e matando seis rebeldes das FARC, entre eles Pedro Alfonso Alvarado alias "Mapanao", que se cre que foron os responsables do masacre.
Publio Cornelio Arvina
Publio Cornelio Arvina (en latín: Publius Cornelius Arvina) foi un cónsul romano no 306 a.C. con mando no Samnio. Levaba o apelido Arvina, un dos que formaba parte da gens Cornelia, familia romana patricia. Máis tarde, no 294 a. C., foi censor e de novo cónsul en 288 a. C.
Familia
Arvina era membro da ilustre gens patricia Cornelia; unha familia que creou moitas figuras importantes en toda a República Romana e no Imperio Romano. En particular, Arvina era membro da rama cornelia dos Coso, que descendía do heroe romano do século V a.C., Aulo Cornelio Coso, quen acadou gran renome ao matar persoalmente a Lars Tolumnio, o rei de Veies, converténdose nun dos únicos tres romanos rexistarados na historia romana que gañaron a rara honra da Spolia opima.
Arvina era fillo de Aulo Cornelio Coso Arvina, quen tivo unha ilustre carreira a mediados do século IV a. C., chegando ao consulado dúas veces e converténdose nunha ocasión en ditador.
Primeiro consulado
No 306 a.C. foi cónsul con Quinto Marcio Trémulo. Neste ano, continuaba a Segunda guerra samnita, que xa levaba vinte anos, e os samnitas viñan de recuperar por asalto as cidades ocupadas polos romanos de Calatia e Sora. A maiores, os hérnicos, que eran aliados dos samnitas, foran sorprendidos o ano anterior fornecéndolles tropas polo que acababan de declara-la guerra a Roma. Para combater a estes dous inimigos, o Senado escolleu a Arvina para loitar contra os samnitas e a Marcio para enfrontarse aos hérnicos. A campaña de Arvina contra os samnitas non comezou ben, xa que a pesar de que a súa forza superaba en número á dos seus opoñentes samnitas, estes, ocuparon os camiños e os pasos de montaña, bloqueando as liñas de abastecemento dos romanos nun intento de someterlos de fame. Así mesmo, aínda que Arvina pretendeu en múltiples ocasións provoca-la batalla a campo aberto, os samnitas fuxiron en tódalas ocasións conscientes da posibilidade dunha derrota e pensaron que sería moito menos arriscado agardar ata que os romanos morresen de fame ou para chegar á unha negociación.
Ao saber da situación do seu colega, Marcio, que xa rematara de someter os hérnicos, foi en apoio de Arvina. Ao coñece-lo achegamento do segundo exército consular, os samnitas souberon que non podían soportar o ataque de dous exércitos romanos á vez, polo que intentaron ataca-las forzas de Marcio antes de que este puidese acudir en auxilio de Arvina. Ao notar o avance dos samnitas, Marcio ordenou aos seus homes que se colocasen en formación de batalla e comezou a batalla. Ao ver a nube de po provocada polo movemento dos samnitas, Arvina ordenou aos seus homes que avanzasen polo flanco samnita, e os seus lexionarios, non querendo que a gloria da vitoria recaese sobre o outro exército en ámbalas dúas campañas, cargaron con gran vigor contra as liñas inimigas. Así, a batalla converteuse nunha vitoria, xa que os samnitas fuxiron do campo en tropel, con ata trinta mil homes samnitas mortos. Despois da batalla, Arvina permaneceu no Samnio controlando os samnitas mentres que Marcio regresou a Roma para celebrar o seu triunfo pola súa vitoria sobre os hérnicos.
Outros cargos
En 294 a. C., Arvina serviu como censor xunto a Caio Marcio Rutilo Censorino. No seu mandato, Arvina e Rutilo realizaron o censo, contando 262.321 cidadáns romanos.
No 288 a. C., Arvina foi elixido cónsul por segunda vez, unha vez máis con Quinto Marcio Trémulo como colega. Descoñecen os feitos do seu mandato porque deste período non se conserva datos da obra de Tito Livio, a principal fonte da historia romana primitiva. Porén, é probable que durante este ano houbese moito malestar popular, xa que, no ano seguinte, se produciu un conflito cos plebeos.
Eratóstenes de Crotone
Eratóstenes de Crotone (en greco antigo: Έρατοσθένης Κροτωνιάτης), nado en Crotone, foi un atleta da Grecia antiga.
Traxectoria
Nos Xogos Olímpicos do 576 a.C., logrou a vitoria no estadio, nunha final na que os primeiros sete clasificados foron atletas crotonianos. Segundo Estrabón, na época na que venceu Eratóstenes, deuse a circunstancia de que houbera moitos vencedores desa cidade, o que deu orixe ó famoso proverbio: "O último dos crotonianos, o primeiro dos gregos".
Larrauri, Mungia
miniatura|dereita|220px|Igrexa de Larrauri. Larrauri é un barrio de Mungia (Biscaia), situado na estrada en dirección a Bakio. É o punto de partida habitual para a escalada ao monte Jata.
Patrimonio
Durante moitos anos foi un lugar de verán para os que viñan de Bilbao e alí construíron varias casas e pazos elegantes.
A propia igrexa tamén ten elementos valiosos. Desapareceron o antigo balneario e o colexio. Este último é empregado polas asociacións veciñais na actualidade. En Zumetxaga, atópase a ermida de San Miguel, unha das únicas de Biscaia con restos románicos, con valiosos elementos de época antiga.
Festas
Celébranse o 24 de setembro, na honra á Nosa Señora da Piedade; son festas coñecidas, non faltan concertos e romarías.
As Airas, As Oiras, Alfoz
As Airas é un lugar da parroquia das Oiras no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central.
Thor Burner
miniatura|Un Thor Burner engalando co satélite TIROS 1 a bordo. Thor Burner é a denominación xenérica para unha serie de foguetes espaciais dos Estados Unidos usados entre 1965 e 1976.
Santadrao, Galegos, Riotorto
Santadrao é un lugar da parroquia de Galegos, no concello lugués de Riotorto, na comarca de Meira.
Thor Burner
Thor Burner 1
O Thor Burner usaba unha primeira etapa Thor LV2D cunha segunda etapa MG-18 ou Altair 3. Podía poñer ata 770 kg en órbita baixa terrestre. Voou entre 1965 e 1966.
Thor Burner 2
O Thor Burner 2 usaba unha primeira etapa Thor LV2F xunto cunha segunda etapa Burner 2/Star 37B xunto cunha Star 13A nalgunhas misións. Voou entre 1966 e 1971.
Thor Burner 2A
O Thor Burner 2A usaba unha primeira etapa Thor LV2F xunto cunha segunda etapa Burner 2A/Star 37B e unha terceira etapa Burner 2A/Star 26B. Voou entre 1971 e 1976.
A Veiga de Galegos, Galegos, Riotorto
A Veiga de Galegos é un lugar da parroquia de Galegos, no concello lugués de Riotorto, na comarca de Meira.
Wikipedia en cingalés
A Wikipedia en cingalés (en විකිපීඩියා) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua cingalesa.
Gilberto Freyre
Gilberto de Mello Freyre, nado en Recife o 15 de marzo de 1900 e finado na mesma cidade o 18 de xullo de 1987, foi un sociólogo, antropólogo e escritor brasileiro, autor de Casa-grande e senzala, influente ensaio sobre a formación da sociedade brasileira, e creador da tese do Lusotropicalismo.
Wikipedia en cingalés
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Historia
O 5 de marzo de 2015, contaba con 12 391 artigos e 20 299 usuarios rexistrados, o que a situou no posto 120 entre as edicións de Wikipedia segundo o número de artigos, e no posto 94 segundo o número de usuarios rexistrados.
Gilberto Freyre
Traxectoria
Gilberto Freyre era fillo dun xuíz e catedrático de Economía política da Facultade de Dereito de Recife, Alfredo Freyre.
Gilberto iniciou os seus estudos no Colexio Americano Gilreith; o seu mestre, Mr. Williams, ensinoulle a ler e escribir en inglés, o que foi decisivo para o seu futuro. O seu pai ensinoulle latín, e logo aprendeu grego. Realizou estudos superiores na Universidade de Columbia nos Estados Unidos onde coñeceu a Franz Boas, a súa principal referencia intelectual.
É un dos sociólogos máis importantes de América e influíu en numerosos terreos de estudos no Brasil. O seu primeiro e máis importante libro é Casa-Grande e Senzala, foi publicado en1933 e traducido ao castelán, inglés, francés e alemán. Está dividido en cinco capítulos: 1) características da colonización portuguesa; 2) o indíxena na formación da familia brasileira; 3) o colonizador portugués; 4 e 5) o escravo de orixe africana na vida sexual e a familia do brasileiro. As casas-grandes organizaron a vida brasileira colonial, e contrapúñanse ás senzalas, vivendas moi humildes dos escravos. Iso sérvelle como referencia simbólica para describir as relacións sociais no seu traballo interpretativo.
A súa Interpretación do Brasil, recolle ensaios sobre as raíces europeas da historia brasileira, a fronteira e as plantacións do Brasil, a unidade e diversidade rexional brasileira, as condicións étnicas e sociais, a política exterior, a situación étnica e xeográfica, a literatura moderna e os problemas sociais.
En 1946, Gilberto Freyre foi elixido pola União Democrática Nacional para a Assembleia Constituínte e, en 1964, apoiou o movemento cívico-militar que derrocaría a João Goulart. esquerda|miniatura|Gilberto Freyre (der), con Adonias Filho (esq) e [[Rachel de Queiroz.]]
Recoñecementos
Os seus libros foron traducidos, ademais das linguas anteditas, a outras como o italiano ou xaponés. Admirador do lusófilo vasco Unamuno, ao que lembra en moitas ocasións; Freyre alén de socioloxía e antropoloxía, escribiu poesía e ensaio de diversos temas literarios, por exemplo escribiu páxinas sobre Cervantes. Gran lector, reuniu unha notábel e numerosa biblioteca.
Gañou numerosos premios, en distintos países, entre outros os da Academia Brasileira de Letras, o premio Anisfield-Wolf, a orde civil de Afonso X o Sabio, a portuguesa de Santiago da Espada ou a Lexión de Honra francesa.
Astilo de Crotone
Astilo de Crotone (en grego antigo: Ἄστυλος ou Ἀστύαλος), nado en Crotone no século VI a.C. e finado en Siracusa despois do 480 a.C., foi un atleta da Grecia antiga.
O Pontigo, Galegos, Riotorto
O Pontigo é un lugar da parroquia de Galegos, no concello lugués de Riotorto, na comarca de Meira.
Astilo de Crotone
Traxectoria
A continuación, nos Xogos do 484 a.C. e do 480 a.C., participou como cidadán de Siracusa, obtendo cinco vitorias olímpicas: dúas no estadio, dúas no diaulo e unha no hoplitódromo ou carreira con armas.
Segundo Pausania, Astilo competiu como cidadán siracusano para agradar ao tirano Hierón I. Non obstante, cómpre ter en conta que no 484 a. C., así como no 480 a. C., o tirano de Siracusa era Gelón I (e seríao ininterrompidamente ata o 478 a.C.), mentres o seu irmán Hierón I aínda era tirano de Gela, por iso parece imposible que Astilo competise por Hierón como líder da polis siciliota. A fonte principal neste caso pódese considerar incorrecta ou polo menos ambigua.
Os crotonianos non aceptaron este cambio de cidade, ata o punto de destruíren a estatua de Astilo que se erguera no templo de Hera Lacinia, alegando que fora corrompido pola cidade siciliana para competir baixo o seu nome.
Wikipedia en mongol
A Wikipedia en mongol (en Монгол Википедиа) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua mongol. Foi creada o 28 de febreiro de 2004.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
The Strays
The Strays é un filme británico de 2023 escrito e dirixido por Nathaniel Martello-White. No filme Neve (Ashley Madekwe) é unha muller birracial de clase alta que leva unha vida idílica coa súa familia. Como socialité da súa comunidade e directora adxunta dunha escola privada, a vida privilexiada de Neve ponse en perigo cando o seu pasado turbulento rexorde para minar todo o que construíu. The Strays estreouse en Netflix o 22 de febreiro de 2023, onde conta con opción subtitulada ao galego.
Ramón Pérez Cienfuegos
Ramón Pérez Cienfuegos foi un policía e escritor español.
Traxectoria
Fillo de Francisco Pérez Iglesias, alférez da Garda Civil, e Genoveva Cienfuegos Moreno. Axente de policía, foi trasladado de Venta de Baños a Bilbao en 1923. Chegou a Pontevedra en 1925 procedente de Biscaia. Foi trasladado a Oviedo en 1929. Trasladado a Vilagarcía de Arousa en outubro de 1930. Pronunciou a conferencia "A liña poética" na exposición de Xosé Sesto organizada pola Federación de Mocedades Galeguistas en xuño de 1934, e algunhas fonte sitúano como infiltrado na FMG. Colaborou en El Diario de Pontevedra e na revista Cristal. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destinado a Valladolid en 1938. Integrouse en Falange Española Tradicionalista y de las JONS. En 1941 foi ascendido a inspector de primeira clase e trasladado a Madrid.
Vida persoal
Casou en Pontevedra con María Dolores Rodríguez Caamaño en 1934.
Alberto Canal
Traxectoria
Foi seminarista e estudou na Universidade Complutense de Madrid. Comezou traballando de xornalista na prensa escrita e despois pasou á comunicación empresarial en Caldaria.
Henrya (gasterópodo)
Henrya é un xénero de moluscos gasterópodos da subclase dos heterobranquios, infraclase dos alogasterópodos, superfamilia dos murquisoneloideos, familia dos murquisonélidos, un dos catro incluídos na subfamilia dos murquisonelinos.
Descrición
O xénero foi descrito en 1875 polo malacólogo estadounidense de orixe alemá Paul Bartsch,  no seu traballo "A monograph of the West Atlantic mollusks of the family Aclididae". Smithsonian Miscellaneous Collections 106 (20): 1-29.
Especies
No xénero recoécense as seguintes tres especies:
Vilarquide, Galegos, Riotorto
Vilarquide é un lugar da parroquia de Galegos, no concello lugués de Riotorto, na comarca de Meira.
Álvaro Soler
Álvaro Tauchert Soler, nado en Sant Cugat del Vallès o 9 de xaneiro de 1991, coñecido artisticamente como Álvaro Soler, é un cantante e compositor hispano-alemán. Deuse a coñecer polo éxito do seu primeiro sinxelo, El mismo sol, no verán de 2015. Unha versión da canción, xunto a Jennifer Lopez, ocupou os primeiros postos das listas musicais de máis de 25 países de Europa e Latinoamérica. Un ano despois lanza o sinxelo Sofía. O vídeo oficial alcanzou máis de seiscentos millóns de reproducións en Youtube, co que logrou así un novo éxito.
Traxectoria
De pai alemán e nai belga-española, pasou a primeira infancia na cidade de Sant Cugat del Vallès, a escasos quilómetros da súa cidade de nacemento. Aos dez anos trasladouse a Toquio por motivos laborais do pai, até que con dezasete volveu a Barcelona. É políglota, fala español, catalán, alemán, inglés, francés, italiano e xaponés.
2010-2014: Urban Lights
En 2010 creou co seu irmán Gregory e outros amigos o grupo Urban Lights, que mesturaba pop británico, electrónico e indie. Realizaron concertos en diferentes salas de Barcelona e mesmo participaron no concurso ¡Tú sí que vales!, onde chegaron á final.
Durante eses anos, Soler compaxinaba a música cos estudos de enxeñaría en Deseño industrial en ELISAVA.
2015-actualidade: «El mismo sol» e álbum debut Eterno Agosto
A principios de 2015, Álvaro mudouse a Berlín, e alí gravou o seu primeiro sinxelo en solitario, El mismo sol. Tivo un grande éxito en Italia e Suíza, onde chegou a ser nº1 en vendas. Tamén entrou nas listas doutros países europeos como Alemaña, Francia, Bélxica, Austria ou os Países Baixos. Foi artista convidado na terceira edición do concurso The Voice of Italy.
En iTunes entrou nas listas de 30 países europeos. Chegou a ser a 16ª canción máis descargada en Europa e a 38ª a nivel mundial. O 10 de agosto dese ano publicouse unha versión da canción, en español e inglés, xunto a Jennifer Lopez. A finais de agosto comezaron a gravar o videoclip en Nova York.
Debido ao impacto de El mismo sol en Italia e Suíza, decidiuse estrear en Italia o seu primeiro disco en solitario, Eterno Agosto, que entrou nas listas musicais de ambos países. A finais de agosto estreouse en Francia e, durante o outono, en España.
O 15 de abril de 2016 empezou a radiodifusión do sinxelo Sofía. O seu videoclip superou os catrocentos millóns de reproducións.
A cantante mexicana Thalía convidouno a participar nunha canción da versión de luxo do seu novo álbum, cuxo lanzamento estaba previsto para finais de 2017.
O 8 de abril de 2016 anunciouse que Soler sería xuíz da décima edición italiana de X Factor. O grupo Soul System, do seu equipo, foi o gañador da edición.
O 16 de xuño de 2017 publicou a súa colaboración co grupo colombiano Morat, "Yo contigo, tu conmigo", para a película Despicable Me 3, estreada ese mesmo ano. A canción conseguiu o disco de platino en España e en Italia, xunto co premio de Los 40 Principales á Canción do Ano Nacional.
O 29 de marzo de 2018 publicou un novo sinxelo, La Cintura. O 7 de setembro lanzouse o seu novo álbum, "Mar de Colores". Foi presentado xunto ao sinxelo La Cintura. Editouse tamén un remix coa colaboración de Flo Rida e Martina Stoessel.
En abril de 2020 publicou o sinxelo «Barrer a casa», composto durante o confinamento por consecuencia da pandemia de coronavirus. Composto e interpretado xunto a Sofía Ellar, trata sobre a corentena, cunha mención ao «aplauso sanitario».
A Muxueira, A Muxueira, Riotorto
A Muxueira é un lugar da parroquia da Muxueira, no concello lugués de Riotorto, na comarca de Meira.
Bradyrhizobium japonicum
Bradyrhizobium japonicum é unha especie de bacteria fixadora do nitróxeno microsimbiótica que forma nódulos radiculares en legumes. A especie é un bacilo gramnegativo que pertence o grupo dos rizobios. Dentro dese grupo de organismos clasifícase no grupo de homoloxía II (dos tres que se estableceron por secuenciación do ADN).
Agricultura
B. japonicum engádese a sementes de legumes para mellorar o rendemento das colleitas de legumes, particularmente en áreas do mundo nas que a bacteria non é nativa. A miúdo o inoculado adhírese ás sementes antes de plantalas usando unha solución de azucre.
Investigación
Unha cepa de B. japonicum, a USDA110, leva sendo utilizada como organismo modelo desde 1957. É amplamente utilizado en estudos de xenética molecular, fisioloxía vexetal e ecoloxía vexetal debido á súa actividade de fixación do nitróxeno relativamente superior na planta da soia (comparado con outras especies de rizobios). Secuenciouse o seu xenoma completo en 2002, o que revelou que a especie tiña un só cromosoma circular con 9.105.828 pares de bases.
Metabolismo
B. japonicum pode degradar as catequinas coa formación do ácido carboxílico floroglucinol, que segidamente é descarboxilado a floroglucinol, que é deshidroxilado a resorcinol e hidroxiquinol.
B. japonicum posúe o xene nosRZDFYLX, que axuda na desnitrificación e ten dúas subunidades catalíticas, Cu-a e Cu-z (con varios residuos de histidina). Controla unha fervenza de expresión que pode percibir os gradientes de oxíxeno, denominada 'FixJ-FixK2-FixK1.' FixJ regula positivamente a FixK2, que activa os xenes de respiración de nitróxeno, así como a FixK1. Os mutantes de FixK1 son incapces de respirar o nitróxeno debido a unha subunidade catalítica de cobre defectuosa (Cu-z) en nosRZDFYLX.
Transformación xenética
A transformación xenética natural en bacterias é un proceso parasexual que implica a tansferencia de ADN dunha célula a outra a través do medio que as separa, e a integación da secuencia doante no xenoma do recipiente por recombinación homóloga. As células B. japonicum poden sufrir transformación. Fanse competentes para a captación do ADN durante a fase logarítmica tardía.
Unha pantasma anda solta pola casa
Unha pantasma anda solta pola casa (en We Have a Ghost) é un filme estadounidense de 2023 escrito e dirixido por Christopher Landon. Baséase na historia curta de 2017 "Ernest" escrita por Geoff Manaugh. Está protagonizado por David Harbour, Jahi Winston, Tig Notaro, Jennifer Coolidge e Anthony Mackie. Estreouse o 24 de febreiro de 2023 a través de Netflix, onde conta con opción subtitulada ao galego. Recibiu valoracións dispares por parte da crítica.
Arma branca
miniatura|Armas brancas xaponesas.|261x261px Arma branca é aquela arma ou ferramenta que se caracteriza pola súa capacidade de cortar, ferir ou punzar mediante bordos afiados ou puntiagudos. Caracterízase así mesmo por empuñarse en combate, e, por tanto, úsase en pelexa corpo a corpo, aínda que algunha pode ser unha arma arreboladiza. A diferenza das armas de fogo, unha arma branca non require ser cargada nin con munición nin con propelente.
Pódense clasificar segundo a súa lonxitude en armas curtas, espadas, sabres e de hasta longa e segundo o seu mecanismo lesivo en incisas ou cortantes, punzantes, incisopunzantes ou incisocontusas.
As armas brancas non requiren dun supresor (silenciador) ao momento de usalas, cousa que si sucede nas armas de fogo, nas que se pode utilizar un supresor para evitar que fagan ruído ao momento de usalas.
Lakeshore Entertainment
Lakeshore Entertainment Group, LLC é unha empresa independente de produción de cinema estadounidense, antes tratábase de vendas e distribución internacionais, fundada en 1994 por Tom Rosenberg e Ted Tannebaum, ten a súa sede en Beverly Hills, en California. Lakeshore produciu máis de 60 películas, incluída a Premios Óscar galardonada Million Dollar Baby. Sigurjón Sighvatsson foi o primeiro presidente da compañía e exerceu de 1994 a 1998. Foi substituído polo produtor Gary Lucchesi. Tamén é a propietaria da independente división musical Lakeshore Records. En 2013, a compañía fundou a rama Lakeshore Television, en 2015, lanzou o estudo dixital Off the Dock, dirixido ao grupo demográfico YouTube. A compañía tamén ten a súa terceira sucursal Lakeshore International. En marzo de 2019, Lakeshore puxo á venda a súa filmoteca. A biblioteca inclúe 300 títulos, como a biblioteca New World Pictures (que Lakeshore adquiriu en 1996). En outubro de 2019, Lakeshore vendeu a súa biblioteca e operación internacional a Vine Alternative Investments por aproximadamente 200 millóns de dólares.
Avichucho
thumb|Ilustración dun avichucho (ser feo que se transforma noutros seres. Un avichucho é un ser mitolóxico con forma de persoa ou ave de aspecto desagradable. Probablemente son morcegos, ananos, estes transfórmanse en mouchos e gardan tesouros ou tamén poden ser mouros.
Lenda
Sobre un penedo entre o río Miño e o castro de Vilarmirón, en Monforte, aparecéuselle a un pescador unha rapaza moi bonita. A moza contoulle que tiña un encanto sobre ela, se o pescador a axudaba a cambio obtería riquezas e mesmo casaría con el.
O pescador aceptou, e segundo as ordes da moza, buscou unha abeleira da que recolleu abelás que foi partindo naqueles lugares onde a moza foiselle aparecendo sentada. En canto ás cascas, foinas tirando ao río ata que de súpeto tremeu a terra e os penedos arrolaron cara ao río. De debaixo dun deles xurdiu unha grande ave que abrazou ao pescador e o puxo a salvo. Logo do incidente a ave transformouse na moza e cumpriu a súa promesa regalándolle os tesouros do castro de Vilarmirón.
The Beta Band (álbum)
The Beta Band é o primeiro álbum de estudio oficial da banda escocesa de folktrónica The Beta Band, publicado o 21 de xuño de 1999 a través do selo Regal Zonophone Records. Foi a continuación da súa aclamada recompilación dos seus tres primeiros EPs, titulada The Three E.P.'s (1998). A banda planeou orixinalmente gravar o álbum en catro continentes distintos, pero problemas financieiros reduciron os lugares de gravación; porén, o disco foi gravado en varios lugares. A banda efocou a creación das canciones de varios xeitos, ás veces formando cancións a partir de melodías individuais, ás veces reunindo outras liñas de música, entre outras formas.
O álbum baséase na natureza experimental dos seus EPs, e adoita a ser visto como un álbum particularmente intricado e experimental, con moitas influencias, efectos de son, instrumentación e estruturas de cancións distintas. Baseado máis no ritmo que os lanzamentos anteriores, os numerosos estilos e influencias diferentes incorporados en The Beta Band inclúen psicodelia, hip hop e blues. O vocalista Steve Mason describiu as súas letras no disco acertadas pero sen interese narrativo. A banda tamén gravou un disco extra de ambient con dúas longas composicións, pero decidiu non incluír o disco no lanzamento final.
Tras o seu lanzamento a banda fixo pública a súa pouca satisfación co traballo, chamándoo "fodidamente horrible", culpando en gran medida ás limitacións de tempo. Tras o seu lanzamento chegou ao número 18 da lista británica de álbums. Os críticos foron favorables con respecto ao álbum, aínda que moitos atopárono particularmente desordeado e decepcionante despois dos EPs. Porén, en anos posteriores varios críticos dixeron que o disco estaba subestimado e loubaron as súas ambicións.
Fiadora
As fiadoras ou mouras son seres mitolóxicos que fían os fíos da vida das persoas. Aparecen tamén nas mitoloxías clásicas e as veces nas representacións cristiás.
Tamén se lle chama vella, bruxa ou meiga, e sempre corre risco a vida das persoas que tropezan con elas. Adoitan aparecer en lugares de paso, preferentemente pontes. Teñen unha forza descomunal e poden carrexar penedos xigantescos. É o caso da pena dos Mouros de Donalbai, en Begonte, que levou unha moura na cabeza.
As fiadoras na cultura popular
De vez en cando aparece unha muller fiando na ponte de Amorín, entre as parroquias de Barncelle e Corvite. Se o que pasa por alí non lle fai caso nin tropeza na roca, non lle pasa nada e dille a moura: Ben deitache! Pero se tropeza, lévao polo aire.
Na ponte Ferreiros, en Monteouto, cando algún home quería cruzar entre Abadín e Vilalba, aparecían dúas mulleres fiando unha a cada lado da ponte. Só podían cruzar se levaban un rosario e cando o sacaban desaparecían as mulleres. Ás veces a fiadora resulta coñecida. É estraño que estea alí de noite tan soa, dándolle á roca. Se o home di algo, ela responde: Tira para diante e vai caladiño, vai caladiño! O mellor é obedecer.
Patrimonio da Humanidade por país
thumb|300px|Sitios Patrimonio da Humanidade por país En agosto de 2022, hai un total de 1.154 sitios do Patrimonio Mundial situados en 167 Estados Parte (países adheridos á Convención do Patrimonio Mundial, incluído o estado non membro da Santa Sé), dos cales 897 son culturais, 218 son naturais e 39 son propiedades mixtas. Os países foron divididos polo Comité do Patrimonio Mundial en cinco zonas xeográficas: Europa e América do Norte, Latino América e o Caribe, Asia e o Pacífico, Estados árabes e África. Italia, con 58 entradas, ten o maior número de sitios Patrimonio da Humanidade.
27 estados partes non teñen propiedades inscritas na Lista do Patrimonio Mundial: Bahamas, Bután, Brunei, Burundi, Comores, Illas Cook, Djibuti, Guinea Ecuatorial, Eswatini, Granada, Guinea-Bissau, Güiana, Kuwait, Liberia, Maldivas, Mónaco, Niue, Ruanda, San Vicente e as Granadinas, Samoa, San Tomé e Príncipe, Serra Leoa, Somalia, Sudán do Sur, Timor Leste, Tonga e Trinidad e Tobago.
Fiadora
As fiadoras noutras culturas
A deusa xermánica dos infernos (Hell) chamábase Hellda, Hollda e adaptou a figura das moiras e foi patroa dos fiandóns e das bruxas e da cacería salvaxe.
Turbomeca Makila
O Turbomeca Makila é unha familia de motores turboeixo franceses para ser utilizados en helicópteros. O Makila encendeuse por vez primeira en 1976 e voou en 1977. A saída típica de potencia e duns 1 700 cabalos. En 2012 foran construídos uns 2 200 motores.
George Raft
George Ranft, nado en Nova York o 26 de setembro de 1901 e finado nos Ánxeles o 24 de novembro de 1980, foi un actor de cinema estadounidense, coñecido como George Raft.
Traxectoria
George Raft, naceu en Hell's Kitchen como George Ranft, fillo de Eva Glockner, inmigrante alemá, e Conrad Ranft, fillo de inmigrantes alemáns en Massachusetts. Moitos obituarios citaban a data de nacemento de Raft como 1895, que indicou como correcto cando apareceu en The Mike Douglas Show sete meses antes dda súa morte. Porén, Raft aparece rexistrado no New York City Birth Index como nado en 1901 como "George Rauft" (aínda que posiblemente "Rauft" é un erro de transcrición de "Ranft"). O censo de Nova York de 1900 lista a súa irmá Katie como única filla viva dos seus pais. No censo de 1910, Raft aparece con oito anos.
En 1929 Raft trasladouse a Hollywood, onde tamén traballou de bailarín para pagar facturas, e comezou a interpretar pequenos papeis no cinema. O seu éxito chegoulle con Scarface (1932), en que a súa convincente interpretación levantou dúbidas sobre se Raft era verdadeiramente un gánster. Foi amigo de varias figuras do crime organizado, incluídos Bugsy Siegel, Owney Madden e o sospeitoso do asasinato de Siegel, Meyer Lansky. Raft foi considerado un dos actores máis elegantes de Hollywood e conseguiu unha celebridade que non se debía enteiramente á calidade ou á popularidade dos seus filmes; chegou a ser unha icona da cultura popular da década de 1930, nun nivel que moi poucas estrelas cinematográficas acadaron. O seu filme de 1932 Night After Night lanzou a carreira cinematográfica de Mae West e deu o primeiro papel principal a Raft. Actuou o ano seguinte xunto a Wallace Beery, Jackie Cooper, Fay Wray e Pert Kelton no filme de Raoul Walsh The Bowery, encarnando a Steve Brodie, o primeiro home que sobreviviu tras saltar da ponte de Brooklyn.
Foi definitivamente un dos tres actores máis importante que interpretaron gánsters na década de 1930 (os outros foron James Cagney e Edward G. Robinson, xa que Humphrey Bogart non chegou ao estrelato de Raft nesa década). Raft e Cagney traballaron juntos en Each Dawn I Die (1939) no papel de compañeiros de prisión.
Entre os seus filmes máis coñecidos están If I Had a Million (1932), en que interpretaba un falsificador que se ocultaba da policía, Bolero (1934), cun pouco habitual papel de bailarín, The Glass Key (1935), baseado nunha obra de Dashiell Hammett, Souls at Sea (1937), con Gary Cooper, dous filmes con Humphrey Bogart nun papel secundario: Invisible Stripes (1939) e They Drive by Night (1940), e Manpower (1941), con Edward G. Robinson e Marlene Dietrich.
En 1940-41 Raft atopábase no cumio da súa carreira. Na seguinte década comezou a declinar e foi considerado nos medios de Hollywood o actor que rexeitou algúns dos mellores papeis da época, como os de High Sierra (supostamente non quería que a súa personaxe morrese) e The Maltese Falcon (non quixo rodar a versión da novela de 1931 cun director novel); ambos os papeis transformaron a Humphrey Bogart dun actor secundario a unha estrela de Hollywood en 1941. Tenteado polo director Billy Wilder, rexeitou o papel principal de Double Indemnity (1944) que interpretou Fred MacMurray. Estes erros, xunto ao crecente rexeitamento por parte do público do seu estilo de vida aparentemente gansteril, remataron coa súa carreira como actor principal.
Satirizou a súa imaxe de gánster cunha actuación favorablemente acollida en Con saias e a rachar (1959), mais isto non supuxo a volta ao estrelato e o resto da década dedicouno a rodar en Europa. Interpretou un pequeno papel como o propietario dun casino en Ocean's Eleven (1960), xunto ao Rat Pack. As súas últimas actuacións foron en Sextette (1978), con Mae West nun divertido cameo, e The Man with Bogart's Face (1980).
Raft faleceu a causa dun enfisema con 79 anos de idade nos Ánxeles. Foi enterrado no Cementerio Forest Lawn Memorial Park.
George Raft ten dúas estrelas no Paseo da Fama de Hollywood, unha pola súa contribución á industria cinematográfica, no 6150 de Hollywood Boulevard, e outra polo seu traballo na televisión, no 1500 de Vine Street.
Wikipedia en samoxiciano
A Wikipedia en samoxiciano (en Žemaitėška Vikipedėjė) a edición da enciclopedia libre Wikipedia en samoxiciano. Esta edición da Wikipedia foi creada en 2006 pola iniciativa de Zords Davini (Arnas Udovičius).
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
CB Salamanca
O Club Baloncesto Salamanca foi un club profesional de baloncesto español con sede na cidade de Salamanca, Castela e León. Fundado en 1993, existiu durante tres temporadas, dúas das cales competiu na Liga ACB, máxima categoría do baloncesto español.
Historia
O Club Baloncesto Salamanca foi fundado en 1993 comprando a praza na 1ª División, naquela altura segunda categoría do baloncesto español, ao Askatuak SBT de Donostia. Na súa primeira temporada o equipo finaliza en segundo lugar, clasificando á fase de ascenso á Liga ACB. Nos playoffs consegue gañar na final ao Club Baloncesto Canarias no Ríos Tejera de Tenerife no quinto e definitivo xogo da eliminatoria.
Na temporada 1994−95 o Salamanca debuta na ACB, terminando a temporada con apuros na décimo sexta posición da táboa clasificatoria. Na segunda temporada o club mellora os seus resultados e consegue finalizar a temporada en novena pocisión, adquirindo así o dereito a participar na seguinte temporada na Copa Korać. Porén, debido a problemas financeiros, o club acaba por vender a súa praza, tanto na ACB como na Korać ao Club Baloncesto Granada. Alén da ACB, o Salamanca foi campión da Copa de Castela e León en 1994 e subcampión en 1995.
Adestradores
A seguinte é unha lista con todos os adestradores do Salamanca.
O Rego do Páxaro, A Muxueira, Riotorto
O Rego do Páxaro é un lugar da parroquia da Muxueira, no concello lugués de Riotorto, na comarca de Meira.
Gorgonia
miniatura|260px|Caracol Cyphoma gibbosum en Gorgonia flabellum 260px|miniatura|Gorgonia ventalina
Gorgonia é un xénero de cnidarios antozoos da subclase dos octocoraliarios, orde dos alcionáceos, suborde dos holaxonios, que é o xénero tipo da familia dos gorgoníidos.
Descrición
A especie foi descrita en 1758 no Tomo I da súa obra [https://www.biodiversitylibrary.org/page/727199#page/3/mode/1up ''Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii''].
Etimoloxía
O nome científico Gorgonia está formado polos elementos Gorgon-, tirado do acusativo latino Gorgōna, de Gorgō, -ōnis, unha das tres medusas Gorgonas da mitoloxía grega, e -ia, indicando feminino.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, o xénero coñeceuse tamén polos sinónimos:
Especies
Segundo o WoRMS, o xénero conta coas seguintes especies:
Nota taxonómica
O termo gorgonia é, así mesmo, o nome común xenérico para referirse a calquera especie de octocoral con esqueleto córneo, incluídas nas subordes Calcaxonia, Holaxonia ou Scleraxonia.
Aínda que algunhas especies deste xénero, como Gorgonia flabellum ou G. ventalina, son quizais as máis coñecidas popularmente, e de aí provén o nome común xenérico.
Características
A estrutura das especies deste xénero é ramificada, na maioría delas en forma de abano, e crecen nun só plano. Forman estruturas en forma de redes interconectadas, compostas de pequeas poliñas fusionadas en mallas apertadas.
A cor da estrutura, que fai as veces de esqueleto, é púrpura, branca ou morada.
Os pólipos, normalmente de cor marrón, amarela ou dourada, crecen aliñados nas pólas, tamén nun só plano e espazados regularmente. Os dalgunhas especies liberan terpenoides que afectan negativamente a outros corais, sendo en ocasións, unha arma para competir polo espazo e a luz nos arrecifes coralinos.
Algunhas especies alcanzan os 2 m de altura, por outros tantos de ancho.
Hábitat
Adoitan habitar en arrecifes, coa súa base enterrada no substrato, en solos areosos ou gretas de rochas, entre 1 e 895 m de profundidade, aínda que son máis frecuentes entre os 2 e os 15 m.
Distribución
Distribúense en augas tropicais do océano Atlántico occidental, no golfo de México, o Caribe, as Bahamas e o Brasil, e tamén no Indo-Pacífico, desde a costa da África oriental, Madagascar, Indonesia, Australia, Nova Zelandia e os territorios dos Estados Unidos de América no Pacífico norte (Hawai, Midway, illas Marianas do Norte, Guam).
Reprodución
Reprodúcense sexual e asexualmente.
Azomonas
As bacterias do xénero Azomonas forman inclusións intracelulares de polihidroxialcanoatos baixo certas condicións ambientais (por exemplo, falta de elementos como o fósforo, nitróxeno ou oxíxeno combinados cunha subministración excesiva de fontes de carbono).
Sau
Sau foi un grupo de música rock de Cataluña, con cancións moi populares en Cataluña tales como «Boig per tu», «Envia'm un àngel» ou «El tren de mitjanit». Os seus principais compoñentes foron Carles Sabater, cantante e Pep Sala, que tocaba a guitarra e, en ocasións, os teclados. O grupo formouse o 1987 e desapareceu en 1999, ano da morte de Carles Sabater.
Pep Sala era o compositor das cancións, que tamén escribiu as letras xunto a Carles Sabater e o representante do grupo, Joan Capdevila, nos primeiros discos.
Primeiros discos: 1986-1989
miniatura|275x275px|Igrexa de [[Encoro de Sau|Sant Romà de Sau no termo municipal de Vilanova de Sau, onde tiveron lugar os primeiros ensaios da banda.]] Tras a súa formación en 1986, o grupo decidiu chamarse Sau debido a que este era o lugar onde ensaiaban habitualmente. En 1988 conseguiron gravar unha maqueta e un primeiro disco titulado Non puc deixar de fumar a medio camiño entre o pop e o rock e con moito predominio dos teclados. Tras a xira de presentación deste disco, en 1989 publicaron o seu segundo disco, Per la porta de servei.
Éxito comercial: 1990-1992
Foi en 1990 cando Sau acadou recoñecemento masivo grazas ao seu disco Quina nit, publicado nese ano e que contén o seu maior éxito comercial: «Boig per tu». Na xira do devandito disco fixéronse máis de 100 concertos e tras acabar a xira, xa en 1991, o grupo publicou un álbum dobre titulado El més gran dels pecadors que tivo un éxito rotundo e co que chegaron a un disco de ouro polas 50.000 copias vendidas en pouco tempo. 1992 foi un ano importante para o grupo e no cal chegaron a tocar na Praza de touros Monumental de Barcelona con todas as entradas esgotadas e de cuxo concerto se publicou un dobre disco en directo titulado Concert de mitjanit, con colaboracións de Phil Manzanera, Robbie Robertson, Rebeldes e Luz Casal.
Época transicional: 1993-1995
1993 supuxo un ano sabático para o grupo, no cal Carles Sabater centrouse na súa profesión de actor, mentres que Pep Sala publicou o seu primeiro disco en solitario baixo o nome Pep Sala & la Banda del Bar. 1994 foi o regreso aos escenarios de Sau e a publicación dun novo disco titulado Junts de nou per primer cop. Ao ano seguinte realizaron unha xira por teatros tocando temas acústicos e publicaron un disco de rarezas baixo o nome de Cançons perdudes, rareses, remescles.
Nova xira e acústico: 1996-1997
En 1996 volveron á actividade habitual publicando un novo disco titulado Set, co que fixeron unha ampla xira por todo o territorio catalán baixo o nome Set de gira, para culminar en decembro dese mesmo ano nun concerto de despedida no Palau d'Esports de Barcelona. Nese mesmo mes publicaron un disco acústico gravado durante a xira de teatros que fixeran o ano anterior, disco que se titulou Bàsic. En 1997 o grupo volveu tomarse un ano sabático similar o de 1993 no que Sala publicou un disco en solitario e no que Sabater se centrou na súa profesión de actor.
Último disco e morte de Carles Sabater: 1998-1999
En 1998 volveron á escena cun novo disco titulado Amb a lluna a l'esquena, o cal os levou de xira todo o ano presentándoo por escenarios cataláns. Tras esta xira, e xa en 1999, o grupo decidiu empezar unha xira para celebrar os seus 12 anos xuntos, xira que se titulou XII, que deu comezo e finalizou o 12 de febreiro en Villafranca del Panadés debido a que o seu vocalista, Carles Sabater faleceu tras dar o concerto despois de desmaiarse nos camerinos. A morte de Sabater ese día supuxo o final do grupo tal cal declarou Sala nos medios de comunicación.
Concertos
miniatura|150x150px|Foto do [[Palau Sant Jordi, escenario do macroconcerto que Sau ofreceu o 14 de xuño de 1991 xunto a outros conxuntos pioneiros do que se coñeceu en Cataluña como <i id="mw1Q">rock</i> catalán, a finais dos 80 e principios dos 90. ]] Sau participou no concerto histórico do 14 de xuño de 1991 no Palau Sant Jordi, xunto con Els Pets, Sopa de Cabra e Sangtraït, onde se logrou a marca europea de asistencia en local pechado, con 22.104 espectadores. Outra das actuacións máis importantes foi a que tivo lugar na praza de touros Monumental de Barcelona, en xullo de 1992, gravada para o álbum Concert de mitjanit. Neste concerto colaboraron Dani Nel·o, Carles Segarra, Phil Manzanera, Robbie Robertson e Luz Casal. Precisamente Luz Casal incluíu nun disco seu a versión castelá de «Boig per a túa», a canción máis popular de Sau.
Membros
O binomio Sabater-Sala encabezaron Sau desde a súa formación en 1986 até o seu final en 1999 coa morte do primeiro, aínda que este binomio non se empezou a definir até a publicación do disco Quina nit (1990) e perpetuouse con El més gran dels pecadors (1992). Sabater levaba o peso artístico do grupo e Sala a dirección musical e compositiva.
Sau estivo integrado ademais por Joan Capdevila na composición das letras até 1994 coa publicación do disco Junts de nou per primer cop, álbum onde empezou a perder importancia no terreo compositivo para centrarse máis no aspecto mercantil como representante da banda.
O grupo foi variando de formación ao longo da súa discografía, a pesar diso tivo un cadro de persoal bastante fixo de músicos con esta formación: o teclista Ramon Altimir, o batería Quim "Benítez" Vilaplana e o baixista Josep Sánchez.
Premios
Sau obtivo en 1991 o Premio Nacional de Música outorgado pola Generalitat de Cataluña polo seu álbum Quina nit. O seu seguinte disco El més gran dels pecadors, publicado en 1992, foi disco de ouro con 50.000 copias vendidas.
O Vilar de Santiago, A Muxueira, Riotorto
O Vilar de Santiago é un lugar da parroquia da Muxueira, no concello lugués de Riotorto, na comarca de Meira.
A Casanova, A Órrea, Riotorto
A Casanova é un lugar da parroquia da Órrea, no concello lugués de Riotorto, na comarca de Meira.
Vello Sur
O Vello Sur (en inglés: Old South) é unha expresión estadounidense para referirse á rexión sueste de Estados Unidos.
Xeograficamente, o Vello Sur é unha subrexión da Rexión Sur, diferenciados do "Sur Profundo" por ser os estados meridionais representados nas Trece Colonias orixinais de América, ademais dunha maneira de describir o antigo estilo de vida no sur dos Estados Unidos. Culturalmente, o termo pode ser utilizado para describir o período anterior á guerra. Na época colonial, foi dominada, en gran medida, polas plantacións escravistas.
Zona xeográfica
As colonias do Sur foron: Virxinia, Maryland, Carolina do Norte, Carolina do Sur e Xeorxia.
O "Vello Sur" defínese xeralmente en oposición ao Sur profundo, que inclúe Alabama, Luisiana, Xeorxia e Misisipi, e tamén se diferencia aínda máis dos Estados fronteirizos interiores, como Kentucky e Virginia Occidental e os estados periféricos do sur da Florida e Texas.
Termo político
O "Vello Sur" tamén se refire á tradición dos sureños ao votar por Partido Demócrata. Durante o período da Reconstrución, tras a guerra de Secesión, moitos demócratas perderon a súa capacidade de votar. Isto fixo que o Sur fose republicano até 1877, cando os demócratas sureños regresaron ao poder. Recentemente esta predominancia demócrata foise desgastando, pero o Sur conserva a súa postura conservadora. Porén esa identificación política foi variando, de xeito similar a termos que variaron moito semanticamente, como "liberal" ou "popular". Aínda que cando se fundou o 20 de marzo de 1854 o Partido Republicano representaba ós que se opuñan a expansión da escravitude e pretendían o progreso dos EEUU, hoxe o progresismo é máis identificado co Partido Demócrata. A maioría da poboación sureña identifícase agora co Partido Republicano.
Manuel Fouce Fernández
Manuel Fouce Fernández, nado en Lugo e finado na mesma cidade o 4 de xuño de 1944, foi un militar galego.
Traxectoria
Fillo de José Fouce Fernández e Manuela Fernández López. Cabo da garda civil da comandancia de Lugo. Morreu "en acto de servizo" o 4 de xuño de 1944.
Atyanas
Atyanas (en grego antigo: Ατυάνας) finado no ano 62, foi un nobre e púxil de Adramyttion, na Grecia antiga.
Traxectoria
O seu pai chamábase Hipócrates. Atyanas gañou a competición de puxilato nos Xogos Olímpicos do 72 a.C. e aparece no resumo de Flegón sobre a 177ª Olimpíada. Cicerón di que foi asasinado por piratas mentres Lucius Valerius Flaccus era gobernador da provincia de Asia.
Wikipedia en mingreliano
A Wikipedia en mingreliano (en ) é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua mingreliana.
Esta versión da enciclopedia contén artigos e  usuarios, dos cales  son activos.
Historia
O 10 de marzo de 2015, contaba con 4 936 artigos e 5 547 usuarios rexistrados, o que a situou no posto 155 entre todas as edicións de Wikipedia segundo o número de artigos, e no posto 213 segundo o número de usuarios rexistrados.
Busgardín, A Órrea, Riotorto
Busgardín é un lugar da parroquia da Órrea, no concello lugués de Riotorto, na comarca de Meira.
Altiplano andino
miniatura|275x275px|A cidade de [[El Alto en Bolivia, con aproximadamente 944000 habitantes é a maior cidade do Altiplano Andino. Ao fondo o nevado Huayna Potosí.]] miniatura|275x275px|[[Puno (Perú), unha das cidades do Altiplano]] O Altiplano andino, altiplano suramericano, meseta do Collao ou meseta do Titicaca, é unha extensa planicie de altura ou altiplano de América do Sur situada a unha altitude media de 3800 msnm que abrangue parte do noroeste da Arxentina, o occidente de Bolivia, parte do norte de Chile e parte do sur do Perú. Ten importancia histórica por ser o lugar en que xurdiron diversas civilizacións, como a cultura Tiahuanaco, e realizouse a domesticación de plantas como a pataca e animais como a llama e a alpaca. Polas súas características ambientais e ecolóxicas, é unha rexión natural única no continente e pola súa altitude pertence á rexión da Puna.