cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Papuxas
Etimoloxía
O nome Sylvia é un neoloxismo do latín científico usado a miúdo para designar especies de paxaros similares a Sylvia atricapilla, que é un nome propio feminino que significa literalmente "que vive nos bosques", derivado do latín silva, -ae, "selva", "bosque".
Clasificación
Segundo o ITIS, o xénero conta coas 29 especies seguintes:
En Galicia
En Galicia existen 6 especies de papuxas; delas, 3 pódense atopar en Galicia durante todo o ano, e 3 son estivais.
Gorka Landaburu
Gorka Landaburu Illarramendi, nado en París, Francia, o 11 de outubro de 1951, é un xornalista vasco. Traballou en diversos medios de comunicación e é director e vicepresidente do consello editor do semanario Cambio 16 e tamén da revista Aldaketa Hamasei. É irmán do tamén xornalista Ander Landaburu, director do xornal El País no País Vasco.
Formación
O seu pai, Francisco Javier de Landaburu Fernández, foi deputado do PNV durante a II República e vicelehendakari do Goberno Vasco, durante o franquismo, no exilio de París, onde naceu Gorka, que cursou alí os seus estudos de xornalismo. Regresou a España en 1972 e exerceu como profesor de francés en varias escolas.
Traxectoria profesional
É un xornalista cunha gran traxectoria en medios de comunicación franceses, como Radio France, e españois, onde foi correspondente de Canal Sur no País Vasco e colaborador radiofónico de Luis del Olmo en Las mañanas de Onda Cero. Os seus últimos traballos son como director do semanario Cambio 16 e de Aldaketa Hamasei (Cambio 16 en éuscaro). Tamén é vicepresidente do consello editor de Cambio 16 e director da axencia de información Espacio de Información General. Participa tamén como contertulio en espazos de televisión, como "59 segundos" en TVE.
Implicación política
Afiliado dende 1993 ó PSE, a súa oposición ó nacionalismo violento e ó terrorismo no País Vasco marcaron a súa carreira, e centraron boa parte do seu traballo; por este motivo foi obxecto dun atentado terrorista no 2001.
Reino de Aragón
O Reino de Aragón nace en 1035, pola unión dos condados de Aragón, Sobrarbe e Ribagorza na figura de Ramiro I. Prolongarase ata 1707, cando Filipe IV (V de Castela) promulgou os Decretos de Nueva Planta, polos que o reino se integra no Reino de España.
Gorka Landaburu
Atentado terrorista
O 15 de maio de 2001, Gorka Landaburu recibiu no seu domicilio de Zarautz (Guipúscoa) un paquete remitido por unha revista á que estaba subscrito. O paquete bomba, enviado pola banda terrorista ETA, contiña 150 g de dinamita Titadyne, que estoupou ó abrilo e causoulle graves feridas na faciana, no abdome e a amputación dunha falanxe do dedo índice da man dereita e unha falanxe de tódolos dedos (agás o matapiollos) da esquerda. O seu fogar foi tamén obxectivo de ataques de grupos violentos e está obrigado a levar escolta dende hai varios anos. É membro da Fundación Vítimas do Terrorismo.
Reino de Aragón
Orixe: O condado de Aragón
O matrimonio de Andregoto, filla do conde Galindo II de Aragón, co rei García Sánchez I de Navarra, conduciu á unión de ambas as entidades políticas. O Condado de Aragón seguiu conservando unha certa personalidade que fora reforzada polo renacer da vida monástica e a organización dunha diocese coincidente cos límites do condado.
En 1035 Ramiro, fillo de Sancho III de Navarra, une os condados de Aragón, Sobrarbe e Ribagorza, converténdose no primeiro rei de Aragón.
A lexitimidade da nova dinastía lógrana os reis Sancho Ramírez e Pedro I ao pór o reino baixo o amparo da Santa Sé. Así o Reino de Aragón pasou a formar parte dos estados occidentais.
Séculos XI-XII: Expansión do reino
A proxección de Ramiro I para a reconquista da terra chaira viuse excedida con fartura polos seus inmediatos sucesores.
O rei de Navarra, Sancho Garcés IV de Navarra foi asasinado polo seu propio irmán en 1076. Os navarros, non querendo ser gobernados polo fratricida, elixiron polo seu rei a Sancho Ramírez de Aragón, o cal incorporou a coroa de Pamplona á de Aragón.
Durante o reinado de Afonso I o Batallador (1104 -1134), no curso de poucos anos, coa valiosa colaboración da nobreza feudal do sur de Francia, conquistáronse os núcleos urbanos e comarcas de Tudela, Tarazona, Calatayud, Daroca e Zaragoza. A toma de Zaragoza supuxo a caída de todo o reino musulmán, cambiando deste xeito radicalmente as estruturas sociais e os horizontes espirituais do pequeno reino de montañeses que ata entón fora Aragón.
O rei Batallador, quen fracasara no seu matrimonio coa reina castelá Urraca, non tivo descendencia. No seu singular testamento, fixo herdeiras dos seus reinos ás ordes militares, pero ninguén pensou en cumprir devandito testamento e os nobres aragoneses, reunidos en Jaca recoñeceron ao seu irmán Ramiro como rei. Pola súa banda, os navarros elixiron a García Ramírez, o que determinou a separación do Reino de Navarra. Nese momento Ramiro era bispo de Roda-Barbastro, pero tivo que ocupar o trono.
A Coroa de Aragón
En 1150 Petronila de Aragón, a única descendente do rei Ramiro o Monxe, contraeu matrimonio con Ramón Berenguer IV, conde de Barcelona. O fillo de ambos, Afonso II, foi o primeiro monarca en herdar os títulos de rei de Aragón e conde de Barcelona.
Fernando II (1479 - 1516) casou con Isabel I de Castela. O neto de ambos, Carlos I, herdou ambas as coroas, pero mantendo cada unha as súas propias leis e costumes.
En 1700, coa morte de Carlos II, foi proclamado rei de Castela e de Aragón Filipe de Anjou, o que provocou a Guerra de Sucesión Española. A Coroa de Aragón púxose de parte do arquiduque Carlos, o outro pretendente. Cando a guerra rematou, Filipe V promulgou os Decretos de Nueva Planta, polos que quedaban abolidas todas as institucións da Coroa de Aragón, que desaparecía e se integraba nun Estado moderno e centralizado.
Fragata magnífica
A fragata magnífica (Fregata magnificens), tamén chamada simplemente fragata ou rabiforcado, é unha ave mariña da familia Fregatidae. Ten unha lonxitude de 89 a 114 cm, polo que é especie máis grande dos fregátidos. Vive en augas tropicais e subtropicais de América, entre o norte de México e Ecuador na costa do Pacífico e entre Florida e o sur do Brasil na costa do Atlántico. Hai tamén poboacións nas illas Galápagos no Pacífico e outras, probablemente extintas, nas illas de Cabo Verde no Atlántico africano.
É unha especie grande, de constitución corporal lixeira, con plumaxe negro amarronado, unhas ás estreitas e longas e unha cola fortemente bifurcada. O macho ten un rechamante saco gular que infla para atraer unha parella. A femia é lixeiramente máis grande e ten o peito e o ventre brancos. Comen peixes que collen en voo da superficie do océano (en ocasións tamén peixes voadores), e ás veces realizan cleptoparasitismo, acosando outras aves para forzalas a regurxitar ou ceder as súas capturas.
Historia e etimoloxía
Cristovo Colón encontrou esta especie cando navegaba preto das augas das illas Cabo Verde na súa primeira viaxe a través do Atlántico en 1492. O seu diario de viaxe preservouse nunha versión feita arredor de 1530 por Bartolomé de las Casas. A entrada do 29 de setembro di: "Viron un paxaro chamado rabiforcado [rabiforçado], que fai que os mascatos vomiten o que comeron para comelo el, e non se mantén de nada máis. É unha ave mariña, pero non se pousa no mar nin sae de terra a 20 leguas. Hai moitos deles nas illas de Cabo Verde." No texto do século XV en castelán escribiu rabiforçado, aínda que o nome actual usado en castelán é rabihorcado ou fragata. A poboación desta especie que antes se reproducía nas illas de Cabo Verde agora está probablemente extinta como poboación reprodutora.
A palabra fragata vén do italiano fregata, que se aplicou aos barcos de guerra veloces. Os mariños franceses adoitaban darlle ao paxaro o nome de frégate. Unha explicación da etimoloxía e descrición da ave deuna o naturalista francés Jean-Baptiste du Tertre en 1667. Du Tertre escribiu: "O paxaro que os habitantes das Indias chaman Fregate (a causa da velocidade do seu voo) non ten un corpo máis grande que o dun polo ...". . Os mariñeiros ingleses chamáronlle primeiro ave buque de guerra (Man-of-War bird) e despois ave fragata (fregatebird). En galego no Dicionario da Academia dáse como nome para esta ave fragata (que tamén se usa en xeral para todas as aves do xénero ), pero tamén se propuxo o nome rabiforcado na lista de nomes de aves aceptada pola SGO e a SEO, así como fragata magnífica.
O nome científico do xénero deriva do nome francés da ave, la frégate (barco de guerra rápido) e o nome específico magnificens significa en latín 'espléndido, magnífico'.
Taxonomía
Esta ave considerábase orixinalmente dentro da especie Fregata aquila, pero en 1914 o ornitólogo australiano Gregory Mathews propuxo que debería considerarse unha especie separada co nome Fregata magnificens. Entre as outras catro especies do xénero Fregata, as análises xenéticas mostraron que F. magnificens é máis próxima á Fregata aquila (da illa Ascensión).
Distribución
F. magnificens está estendida polo Atlántico tropical, reprodúcese formando colonias nas árbores en Florida, o Caribe e ao longo da costa do Pacífico de América desde México a Ecuador, incluíndo as illas Galápagos. Antes había unha colonia reprodutora nas illas de Cabo Verde, pero xa se considera extinta.
Ten aparecido como ave errante moito máis ao norte da súa área habitual, chegndo ás veces en Europa á illa de Man, Dinamarca, España, Inglaterra e no Canadá á Columbia Británica.
Descrición
miniatura|Femia nova de F. magnificens
Esta especie é a maior de todas as especies de fragatas. Mide de 89 a 114 cm de lonxitude, ten unha envergadura alar de 2,17 a 2,44 m e pesa de 1,1 a 1,59 kg. Os machos son completamente negros cun saco gular escarlata que poden inflar como un globo na estación reprodutora. Aínda que as plumas son negras, as plumas escapulares producen unha iridescencia púrpura cando reflicten a luz solar, o que contrasta coas do macho de Fregata minor, que a ten verdosa. As femias son negras, pero teñen un peito e parte lateral inferior do pescozo brancos, unha banda branca nas ás e un anel ocular azul, que é un carácter diagnóstico da femia desta especie. Os individuos inmaturos teñen a cabeza e partes inferiores brancas.
Esta especie é moi similar a outras fragatas e é de tamaño similar a todas elas menos á Fregata ariel (a menor de todas). Porén, carece dun esporón axilar branco, e os individuos novos mostran unha distintiva mancha con forma de diamante no ventre.
Pasa días e noites voando sen parar, cunha velocidade media sobre o terreo de 10 km/h, voando ata 223 km sen parar antes de aterrar. Alternativamente poden ascender polas correntes térmicas, ata altitudes que ás veces chegan aos 2 500 m, e descende despois ata case a superficie do mar. A única ave que pasa os días e noites voando da mesma maneira é o cirrio común.
Reprodución
miniatura|Ovo de F. magnificens - [[MHNT]]
Pon un só ovo branco que mide 68×47 mm como media. Este ovo incúbano ambos os sexos durante un período de 50 a 60 días. Unha vez que eclosiona o ovo, o proxenitor macho abandónao, pero a femia permanece no niño durante case un ano.
Xenética
Un estudo científico que examinou as variacións xenéticas e morfolóxicas nesta especie atopou resultados tanto esperados coma inesperados. Como se podía prever pola capacidade de voo da especie, atopáronse sinaturas xenéticas dun alto fluxo xénico a través da maior parte da súa área de distribución. Isto incluía probas dun recente fluxo xénico entre lugares do Pacífico e o Atlántico, probalbemente a través do istmo de Panamá. Esta formación xeolóxica é unha forte barreira para o movemento para a maioría das aves mariñas tropicais. Porén, o mesmo estudo tamén atopou que os individuos desta especie das illas Galápagos son xenetica e morfoloxicamente distintos. Baseándose neste estudo, pode dicirse que a poboación das Galápagos non estivo intercambiando xenes coas poboacións do continente durante os últimos cen mil anos.
Dados estes resultados, a poboación de Galápagos podería ser unha especie xeneticamente distinta e merecería un status de conservación por separado. Esta pequena poboación de F. magnificens xeneticamente única é vulnerable. Calquera episodio catastrófico ou ameaza por causa humana podería varrer esta poboación de só aproximadamente dous mil exemplares, que aniñan nas Galápagos. A F. magnificens está actualmente clasificada pola IUCN co status de en "Precocupación menor", pero debido ao mencionado carácter xenético único das poboacións das Galápagos isto pode necesitar unha revisión.
Titanic (filme de 1943)
Titanic é unha película de propaganda nazi feita durante a Segunda Guerra Mundial en Berlín dirixida por Werner Klingler e Herbert Selpin. Estreouse o 10 de novembro de 1943.
Morás, Morás, Arteixo
Morás é un lugar da parroquia de Morás no concello coruñés de Arteixo na comarca da Coruña. Tiña 49 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 27 eran homes e 22 eran mulleres.
Facultade de Dereito da Coruña
A Facultade de Dereito da Coruña é un centro educativo da Universidade da Coruña situado no Campus de Elviña. A actual localización inaugurouse en 1996.
Titulacións
Está en proceso de adaptación ó EEES nado a raíz do proceso de Bologna. Tras esta reforma universitaria, na Facultade impártense os graos en Dereito e en Dereito + ADE.
Están en proceso de extinción a licenciatura en Dereito e a dupla licenciatura en Dereito e Administración de Empresas, ademais do máster en Dereito: Especialidade en Estudos da Unión Europea, e o máster en Asesoramento Xurídico Empresarial. Tamén está neste proceso o doutoramento en Liberdades Públicas e Dereitos fundamentais.
Equipo decanal
O actual decano é Xulio Ferreiro Baamonde, sendo vicedecanos Ana Aba Catoira, Natalia Álvarez Lata e Jorge Antonio Quindimil López.
Departamentos
Os departamentos cos que conta a Facultade son: Dereito Privado, Dereito Público e Dereito Público Especial. Outros departamentos son Fundamentos da Análise Económica (Economía Política) e Economía Aplicada (Facenda Pública).
Circo romano de Tarraco
miniatura|dereita|250px|Aspecto exterior. miniatura|dereita|250px|Detalle [[bancadas|chanzos.]] O Circo romano de Tarraco é un edificio romano conservado na actual Tarragona. Construíuse impulsado politicamente polo Concilium provinciae Hispaniae citerioris, reunión anual dos representantes da provincia Citerior, moi preto do Forum Provincial de Tarraco, dentro do recinto amurallado no socalco inferior da Parte Alta da cidade de Tarraco, capital da provincia romana Hispania Citerior Tarraconensis. Constitúe, xunto con outras localizacións, o conxunto arqueolóxico de Tarraco, que forma parte do Patrimonio da Humanidade dende o ano 2000, sendo o seu código de inscrición 875-004.
Historia
Foi construído no século I d.C. baixo o mandato do emperador romano Domiciano. Nel disputábanse as corridas de carros, xeralmente de dous cabalos (bigas) ou de catro (cuadrigas) conducidos polos aurigas. Empregouse coma circo durante trescentos anos. No século V habilitáronse partes do circo para reconvertelas en vivendas. No ano 1128 o recinto do circo era coñecido coma El Corral, e empregábase coma sede de feiras e transaccións comerciais. Durante as seguintes épocas foise construíndo enriba da súa estrutura orixinal ata quedar incrustado no mesmo centro urbano de Tarragona, o que posibilitou que sexa un dos mellor conservados do mundo.
Consérvase e é visitable a parte da cabeceira oriental, onde se sitúa a porta triunfalis e boa parte das bancadas. Ademais, son visitables varias das voltas interiores do circo, que aguantaban as bancadas superiores, cuxa dimensión conservada é tamén un récord sobre os demais circos romanos conservados. Estas voltas penetran en moitos casos nas entrañas do casco antigo.
Características técnicas
miniatura|dereita|250px|Aceso ás bancadas. Capacidade: entre 25.000 e 30.000 persoas.
Forma arquitectónica: forma alongada con remates circulares.
Dimensións: 325 metros de longo e entre 110 e 115 metros de ancho.
Estrutura: está construído sobre fortes bóvedas de cemento que ademais de servir de apoio aos chanzos, ás escaleiras e á plataforma superior, formaban unha serie de corredores interiores que permitían distribuír aos espectadores pola instalación.
Ligazóns externas
Tarraco
Omaha
Omaha pode referirse a:
Laysan
Xeografía
Laysan é unha illa baixa de area cun lago interior que está a 2,4 metros sobre o nivel do mar. A superficie total é de 4,11 km². O lago ten un grao de salinidade de entre 12 e 14%, o triplo que a auga do mar.
Laysan ten dúas especies endémicas en perigo de extinción: o pato anas laysanesis e o pardal telespyza cantans.
Historia
Laysan foi descuberta o 12 de marzo de 1828 polo capitán Stanikowitch do barco ruso Moller. En 1857 foi anexionada ao Reino de Hawai e en 1890 foi cedida a unha compañía norteamericana para a explotación do guano. En doce anos de actividade mineira destruíuse o ecosistema da illa. A importante colonia de aves mariñas, especialmente de albatros, estivo en perigo de extinción. Por outra banda os traballadores do guano introduciron coellos que se reproduciron rapidamente ata devorar practicamente toda a vexetación. Ademais, os comerciantes xaponeses viñan a recoller plumas de aves. En 1909 o presidente Theodore Roosevelt declarou a maioría de illas de sotavento como reserva natural para a protección das aves. En 1923 extermináronse aos coellos e fíxose un esforzo para recuperar a vexetación nativa.
240px|miniatura|Mapa
Ángel Urzáiz
Traxectoria
Licenciado en Dereito pola Universidade Central de Madrid, colaboraba como xornalista en El Correo, Los Debates e a Revista de España. Inicia a súa carreira política como deputado por Vigo nas eleccións de 1881. Nas eleccións de 1884 non logra o escano por Vigo, pero en 1886 resulta elixido polo distrito de Lalín nunha elección parcial pola renuncia como deputado de Antonio Aguilar Correa, volvendo ser elixido por Lalín en 1888. A partir de 1893 volveu ser deputado polo distrito de Vigo en todas as eleccións celebradas ata 1920. En 1922 accedeu ao Senado como senador vitalicio. miniatura|Pazo Cadaval, Nigrán. Casou en maio de 1883 con Adela Cadaval Muñoz, señora do pazo de Cadaval de Nigrán, coa que tivo dous fillos: Elodia e Joaquín Urzáiz Cadaval.
Foi Subsecretario de Gobernación en 1887, Gobernador civil de Córdoba e Intendente en Cuba ata a perda da colonia en 1898, logo do seu regreso a España foi ministro de Facenda entre o 6 de marzo de 1901 e o 19 de marzo de 1902 nun gabinete Sagasta. Posteriormente, entre o 23 de xuño e o 18 de xullo de 1905, asumiu novamente a carteira de Facenda nun goberno que presidiu Eugenio Montero Ríos véndose obrigado a dimitir pola concesión duns créditos destinados a paliar a crise económica de Andalucía. Finalmente volveu dirixir o Ministerio de Facenda entre o 9 de decembro de 1915 e o 25 de febreiro de 1916 nun gabinete Romanones.
En 1908 fundou o xornal liberal La Voz de Vigo.
Rueiro co seu nome
Ángel Urzáiz conta cunha céntrica rúa viguesa co seu nome, un dos eixos da cidade. Tamén, cunha praza en Gondomar e con outra rúa en El Puerto de Santa María. Á rúa viguesa déuselle ese nome a finais do século XIX, aínda que entre 1937 e 1979 mudou o nome para rúa de José Antonio.
Rotación (homónimos)
O termo rotación ten múltiples usos. No senso mais xeral denota (en 3D) a rotación de movemento dun corpo ríxido de tal xeito que calquera punto de tal corpo permanece a  unha distancia constante  dunha liña dada (ou dun punto se falamos de  2D).
En concreto, pódese referir a:
En física:
En xeometría e matemáticas:
Outros:
Magalhães (sonda espacial)
Magalhães (Magellan en inglés) foi unha sonda espacial estadounidense lanzada o 4 de maio de 1989 mediante o transbordador espacial Atlantis na misión STS-30 desde o Centro Espacial de Cabo Cañaveral cara Venus.
Características
Os obxectivos principais da Magalhães foron cartografar a superficie venusiana cunha resolución de 1 km, obter un mapa topográfico de 50 km de resolución espacial e 100 m de resolución vertical, cartografar o campo gravitatorio do planeta e estudar a súa xeoloxía.
O instrumento principal da nave era unha antena parabólica de 3,7 m de diámetro, usada tanto como SAR como para as comunicacións coa Terra. A altura total da nave era de 6,4 m, cunha envergadura de 9,2 m cos paneis solares estendidos. Baixo a antena atopábase unha sección rectangular coa electrónica da nave, os volantes de inercia e as baterías. Baixo esta sección atopábase un segmento decahédrico que soportaba os paneis solares, o buscador estelar, a antena de media ganancia, a computadora de a bordo e dúas gravadoras de cinta. Por último atopábase o módulo de propulsión.
Os paneis solares xeraban unha potencia de ata 1029 vatios que alimentaban unha batería de níquel-cadmio a unha tensión de 28 voltios. A nave estabilizábase nos tres eixos mediante tres volantes de inercia ortogonais entre si. O sistema de propulsión usaba hidracina como propulsante e as comunicacións e as medicións científicas usaban a banda S e banda X.
Magalhães chegou a Venus o 10 de agosto de 1990. A primeira fase da misión durou oito meses, entre o 15 de setembro de 1990 e o 15 de maio de 1991, durante a cal cartografou mediante radar o 84% da superficie venusiana. A segunda fase da misión tivo lugar entre o 15 de maio de 1991 e o 15 de xaneiro de 1992, e durante a cal Magalhães cartografou o polo sur venusiano e encheu os baleiros da cartografía da primeira fase. A terceira fase comezou o 24 de xaneiro de 1992 e durou ata o 15 de setembro de 1992, completando a cartografía e obtendo imaxes adicionais coas que formar imaxes estereográficas da superficie. A cuarta fase transcorreu entre o 15 de setembro de 1992 e maio de 1993 para obter datos gravitatorios. Entre maio e agosto de 1993 Magalhães fixo manobras de aerofreada para rebaixar a órbita. A quinta e última fase tivo lugar entre o 3 de agosto de 1993 e o 29 de agosto de 1994, mellorándose a resolución dos datos sobre o campo gravitatorio. Durante setembro de 1994 Magalhães fixo un experimento denominado de muíño de vento, durante o cal os paneis solares foron colocados en ángulos diferentes, como un muíño de vento, xerando un torque cuxa magnitude daba información sobre a densidade da atmosfera á altura á que estaba viaxando a Magalhães. Finalmente a nave caeu á superficie de Venus o 14 de outubro de 1994.
Museo de l'Orangerie
Contén traballos de Paul Cézanne, Henri Matisse, Amedeo Modigliani, Claude Monet, Pablo Picasso, Pierre-Auguste Renoir, Henri Rousseau, Chaim Soutine, Alfred Sisley e Maurice Utrillo entre outros.
Historia
Un ciclo de pinturas de Monet sobre ninfeas, coñecido como As ninfeas (Nymphéas) foi colocado na planta baixa da Orangerie en 1927. O museo acolleu a colección Walter-Guillaume de pintura impresionista desde 1965.
O museo fechou ao público dende finais de agosto de 1999 até maio de 2006. Durante varios meses antes de quedar fechado houbo unha exhibición especial das Ninfeas de Monet que estaban espalladas por museos de todo o mundo. Incluíronse máis de 60 das 250 pinturas que fixo das ninfeas do seu xardín. As paredes foron repintadas en tons púrpuras e violetas para esta exposición en particular. A Orangerie foi renovada para trasladar as pinturas ao segundo andar da galería. Agora están dispoñíbeis baixo unha luz difusa tal como inicialmente pretendera Monet. As oito pinturas amósanse en dúas habitacións.
José Alonso Lara
José Alonso Lara, nado en Sevilla o 7 de marzo de 2000, é un futbolista español. Xoga de centrocampista no Betis Deportivo.
Traxectoria
Formouse na canteira do Sevilla FC e asinou o seu primeiro contrato profesional a finais do 2016 alternando o equipo xuvenil co Sevilla Atlético Club, co que debutou con 17 anos en Segunda División nun partido contra o CD Lugo. Na tempada 2017/18 seguiu alternando os xuvenís co 2º equipo do Sevilla FC. Na última xornada da Primeira División debutou co primeiro equipo, saíndo desde o banco nun partido contra o Deportivo Alavés.
Na seguinte tempada sufriu unha lesión de longa duración que o mantivo afastado dos terreos de xogo. Na tempada 2019/20 foi convocado co primeiro equipo para varios partidos da UEFA Europa League, que acabou gañando o equipo hispalense.
O 11 de setembro de 2020 anunciouse a súa cesión por unha tempada ao Deportivo da Coruña, en Segunda División B. Disputou 24 encontros co club galego e marcou dous goles, contra o Coruxo e contra o Guijuelo.
A Pena, Ferreiros, Paradela
A Pena é un lugar da parroquia de Ferreiros, no concello lugués de Paradela, na comarca de Sarria. Segundo o IGE, en 2013 tiña 24 habitantes (13 homes e 11 mulleres).
Toponimia
Segundo Nicandro Ares A Pena vén do latín.
Camiño de Santiago
A Pena é unha localidade da etapa Sarria-Portomarín do Camiño Francés a Santiago de Compostela.
Meixide
O topónimo Meixide pode referirse a:
Amais, como apelido pode referirse a:
Globo terrestre
miniatura|dereita|Globo terrestre. Un globo terrestre ou unha esfera terrestre é un modelo a escala tridimensional da Terra, sendo a única representación xeográfica que non sofre distorsión. Se ben a Terra é o planeta máis frecuentemente representado, existen modelos do Sol, a Lúa e varios outros planetas, incluíndo algúns ficticios.
Características
Os globos terrestres adoitan montarse nun soporte en ángulo, o que os fai máis doado de usar representando ao mesmo tempo o ángulo do planeta en relación ao sol e ao seu propio xiro. Isto permite visualizar doadamente como cambian os días e as estacións.
O primeiro globo terrestre, chamado Globo Terrestre de Nürnberg, foi fabricado durante os anos 1490-1492 polo cartógrafo alemán Martin Behaim.
Un globo terrestre ten ás veces relevo, mostrando a topografía. Adóitase usar unha escala esaxerada para o relevo, de forma que resulte visíbel.
A meirande parte dos globos terrestres modernos inclúen tamén paralelos e meridianos, de xeito que se poida localizar unha situación na superficie do planeta.
Nigel Short
Nigel David Short, nado en Leigh, Lancashire, o 1 de xuño de 1965, é un xadrecista inglés. Conseguiu o título de Gran Mestre do xadrez aos 19 anos de idade. É membro da Orde do Imperio Británico e tamén é o segundo mellor xadrecista da historia de Inglaterra, por detrás de Michael Adams.
Perfil básico
O seu maior éxito xadrecístico foi xogar polo Campionato do Mundo contra Garri Kasparov en Londres no 1993 despois de eliminar antes a Anatoli Karpov, rompendo así naquel entón un pouco a hexemonía dos xogadores da antiga Unión Soviética.
Outro dos seus logros fantásticos é que xogou contra 12 campións do mundo, gañando a cada un polo menos unha ou máis partidas, os doce campións son os seguintes: Vasili Smyslov, Mikhail Tal, Boris Spassky, Tigran Petrosian, Anatoli Karpov, Garri Kasparov, Alexander Khalifman, Ruslan Ponomariov, Rustam Kasimdzhanov, Viswanathan Anand, Vladimir Kramnik e Veselin Topalov.
Short visitou mediante a súa carreira de Gran Mestre, ata agora, 89 países, segue sendo un xogador moi activo no ámbito internacional e tamén é columnista, adestrador e comentarista.
Infancia
Criouse en Atherton e foi á escola primaria St. Philip. Estudou despois na escola independente Bolton School e no colexio Wigan and Leigh College. Foi membro do club de xadrez Atherton Chess Club, entidade que foi fundada polo seu propio pai, David. Posteriormente foi membro do Bolton Chess Club, club que chegou a rexeitar a Short aos 7 anos de idade por ser demasiado pequeno.
De nova promesa a Grande Mestre
miniatura|dereita|250px| Partida Short-Benjamin no Mundial de xuvenís en Dortmund no 1980. miniatura|esquerda|120px| Short en Dortmund no 1980. miniatura|dereita|220px|Outorgamento de premios no Mundial de xuvenís en Dortmund no 1980, Iván Morovic na parte destra de Garri Kasparov e Nigel Short ollando noutra dirección.
Como nova promesa tivo por primeira vez atención dos medios aos 10 anos de idade, ao derrotar a Viktor Korchnoi nunha exhibición simultánea. En 1977 converteuse no participante máis novo da historia do Campionato Británico de xadrez para maiores, non para xuvenís, clasificándose 3 días antes de cumprir os 12 anos. Nesa primeira ocasión logrou mesmo gañar ao campión Jonathan Penrose. Dous anos máis tarde, aos 14, en Chester en 1979 disputou canda John Nunn e Robert Bellin o título do Campionato Británico, conseguindo no devandito campionato a súa primeira norma de Mestre Internacional. Meses despois logrou o título de Mestre Internacional ao conseguir 8 puntos en 15 partidas no torneo Hastings Premier 1979/80. Converteuse daquela no Mestre Internacional máis novo da historia do xadrez, batendo a plusmarca que mantiña Bobby Fischer dende 1958.
Entre 1980 e 1983 participou en catro Campionatos do Mundo de xuvenís. Obtivo o seu mellor resultado no primeiro de 1980 ao acabar segundo; primeiro foi Garri Kasparov, co que empatou a partida que xogaron entre eles. En 1984, á idade de 19, fíxose co título de Grande Mestre, e logrou así ser o Grande Mestre máis novo do mundo.
Primeiro ciclo
No Interzonal de Biel en 1985 fixo a primeira tentativa para xogar o Mundial de xadrez e na historia foi o primeiro británico en ser candidato. Precisou unha prórroga de desempate con John van der Wiel e Eugenio Torre, xa que os tres conseguiran os mesmos puntos. No torneo de candidatos en Montpellier fixo 7 puntos en 15 partidas, sendo décimo e véndose superado polas circunstancias ao ser a súa primeira experiencia nese evento.
Segundo ciclo
O segundo intento protagonizouno no próximo ciclo de 1987, cando logrou clasificarse por segunda vez para o torneo de candidatos no Interzonal de Subotica xunto ao seu paisano Jon Speelman. O formato do torneo de candidatos volveuse facer na súa forma tradicional e Short eliminou a Gyula Sax en cinco partidas, gañando 2 e empatando 3, na cidade de Saint John no Canadá, no 1988. Mais no seguinte enfrontamento de candidatos foi eliminado sorprendentemente polo seu compatriota Jon Speelman, en Londres, tamén en 5 partidas, perdendo 2 e empatando 3.
Terceiro ciclo
O terceiro asalto foi o definitivo, e a súa vitoria na última partida do Interzonal de Manila de 1990 contra Mikhail Gurevich permitiulle rematar cuarto, empatado a puntos con Viswanathan Anand por detrás de Vassily Ivanchuk e Boris Gelfand. Dese xeito conseguiu clasificarse por terceira vez consecutiva para o torneo de candidatos. Despois dos torneos interzonais houbo unha quenda preliminar con 14 participantes, os candidatos foron emparellados do seguinte xeito: Jan Timman 4½ - Robert Hübner 2½, Viktor Korchnoi 5½ - Gyula Sax 4½, Artur Yusupov 6½ - Sergey Dolmatov 5½, Vassily Ivanchuk 4½ - Leonid Yudasin ½, Nigel Short 5½ - Jon Speelman 4½, Boris Gelfand 5½ - Pedrag Nikolic 4½ e Viswanathan Anand 4½ - Alexei Dreev 1½.
Os sete gañadores clasificáronse para os cuartos de final e Anatoli Karpov, tendo privilexios de vicecampión, non xogou a preliminar. Short encontrouse así co seu verdugo da última edición, o seu compatriota Jon Speelman. O desquite foi un reencontro moi disputado, cada xogador gañou 2 para empataren o resto na serie de 8 partidas. Logo precisouse unha prórroga decisiva con 2 xogos adicionais, na que Short prevaleceu, gañando a última coas negras. Esta quenda aconteceu en Londres no 1991.
Nos cuartos de final en Bruxelas 1991 eliminou a Boris Gelfand en 8 partidas gañando 4, empatando 2 e perdendo outras 2.
Nas semifinais en Linares en 1992 atopouse con Anatoli Karpov, quen xogara polo título ininterrompidamente dende 1978, ou sexa, dende cando Bobby Fischer rexeitara disputalo. Nigel Short acabou gañando a serie de 10 partidas impoñéndose en 4, empatando outras 4 e concedendo 2.
Kasparov e Karpov xa non volverían xamais a xogar polo título mundial un contra o outro. Nigel conseguiu chegar á final dos candidatos para poder xogar contra o campión do mundo. A final xogouse en San Lorenzo de El Escorial no 1993. Alí estábao esperando o neerlandés Jan Timman, ao que dobregou en 13 partidas gañando 5, igualando 5 e perdendo 3.
Ruptura coa FIDE
A FIDE, co seu presidente filipino, Florencio Campomanes, escolleu Manchester para organizar o Campionato do Mundo. Alí decidiu as cotas dos premios sen reciprocidade con Garri Kasparov e Nigel Short, segundo afirmaron estes dous, co cal o propio presidente da FIDE violou as regras. A autora e Mestra Internacional de xadrez Cathy Forbes escribiu despois no seu libro sobre Nigel Short Quest for the Crown (Cadogan 1993), que a FIDE non se conformou en ningún momento coas ofertas de 1993 para o Campionato do Mundo e que tampouco se recibiron outras por parte desta.
Campionato do Mundo da PCA
Garri Kasparov gañou moi contundentemente na serie de 20 partidas, vencendo en 6, empatando 13 e perdendo 1. Foi a vitoria máis folgada dende que Mikhail Botvinnik gañara a Mikhail Tal en 1961. A actuación de Short foi moi criticada, entre outros na BBC por Bill Hartston e Tony Miles.
Torneos e títulos
dereita|miniatura|Short en 2005 mediante o torneo Corus Chess.
Short gañou o Campionato Británico de xadrez en 1984, 1987 e en 1998, en 1991 gañou o Campionato de Inglaterra. Foi Campión da Commonwealth no 2004, 2006 e 2008, os primeiros dous en Mumbai e o terceiro en Nagpur. No 2006 gañou o Campionato aberto individual da Unión Europea en Liverpool e foi vicecampión na segunda edición do mesmo torneo no 2008, tamén na mesma cidade. Foi primeiro solitario ou primeiro compartido nos seguintes torneos: Xenebra 1979, BBC Master Game 1981, Ámsterdam OHRA 1982, Bakú 1983, Esbjerg 1984, Wijk aan Zee 1986 e 1987, Reiquiavik 1987, Amsterdam VSB 1988, 1991, 1992 e 1993, Hastings 1987/88 e 1988/89, Pärnu 1996, Groningen 1996, Tallin/Pärnu 1998, Dhaka United Insurance 1999, Pamplona 1999/2000, Tan Chin Nam Cup Beijing 2000, Sigeman and Co. Malmö 2002 e 2009, Xibraltar 2003 e 2004, Budapest Hunguest Hotels 2003, Samba Cup, Skanderborg 2003, Taiyuan 2004, the Politiken Cup 2006, Bazna 2008 e o Staunton Memorial no 2009. O resultado máis destacábel de todos eles foi o torneo de Amsterdam VSB 1991 (Euwe Memorial), cando conseguiu ser primeiro compartindo o posto con Valery Salov, por diante de Karpov e Kasparov.
Duelos
miniatura|esquerda|Nigel David Short 2005 en San Luis, [[Arxentina.]]
Short obtivo éxitos considerábeis nas series de duelos. En 1985 venceu en duelo ao campión dos Estados Unidos, Lev Alburt, nunha serie de 8 partidas, vencendo en 6 e empatando 2. En 1995 dobregou a Utut Adianto en Iacarta, gañando 3 e empatando 3. No 2000 gañou a Étienne Bacrot en Albert, venceu en 3, empatou 2 e perdeu 1. Contra Hannes Stefansson en Reiquiavik 2002 gañou 4, empatou 1 e perdeu 1. Contra Ehsan Ghaem Maghami en Teherán no 2003 gañou 2 e empatou 4, e contra Zahar Efimenko en Mukachevo no 2009 venceu en 2, empatou 3 perdendo 1. Short perdeu un duelo en Londres contra Joel Bejamin no 1983, perdendo 2, empatando 1 e gañando 1. Igualou un duelo con Eugenio Torre en Manila no 1988, gañando os dous 1 e empatando 4, en Hilversum no 1989 contra Jan Timman, nun duelo de exhibición, fixo tamén 3 a 3, os dous xogadores venceron en 2 e empataron en 2.
Rexistros Internacionais por equipos
miniatura|dereita|300px| Short nas Olimpíadas de [[Turín no 2006.]] miniatura|dereita|300px| Short na Olimpíada de [[Dresde no 2008.]]
Coa selección inglesa de xadrez tivo a súa primeira aparición aos 17 anos de idade no Campionato de Europa de seleccións en Plovdiv 1983. Dende entón representou a selección inglesa continuamente, obtendo varios éxitos importantes, dos que destacan as medallas de prata para o equipo nas Olimpíadas de Xadrez en Tesalónica 1984, en Dubai 1986 e Tesálonica 1988. Na Olimpíada en Dubai 1986 conseguiu unha medalla de ouro individual por obter o mellor resultado no taboleiro 3. Fíxose cunha medalla de bronce nas Olimpíadas de Novi Sad en 1990 e liderou os seus nacionais, finalizando en dúas ocasións cuartos en 1994 e 1996. Tamén liderou os seus cando gañaron o Campionato de Europa en Pula no 1997 e participou cando foron terceiros na mesma competición, conseguindo medalla de bronce en 1992, cuarto posto en 1983 e tamén en 2001. Foi membro do equipo inglés que logrou ser terceiro, recibindo medalla de bronce no Campionato do Mundo de seleccións en 1985 e 1989; en 1997 foron cuartos, os mundiais de seleccións xogáronos todos en Lucerna.
As listas coas participacións na selección son:
Outros rexistros
O rango máis destacado na clasificación mundial conseguiuno entre xaneiro do 1988 e xullo no 1989, nese período foi terceiro. O seu auxe na puntuación ELO alcanzouno en abril de 2004 ao chegar a 2712 puntos. Short ten 2690 puntos na lista de xullo de 2010 para a puntuación ELO da FIDE e con iso é o cuadraxésimo sexto mellor de todos os xogadores activos na actualidade, tamén é segundo mellor inglés nesa lista, por detrás de Michael Adams que ten 2706 puntos.
Adestrou novas promesas como a Pentala Harikrishna, Sergey Karjakin, David Howell e Parimarjan Negi. Traballou tamén como adestrador da selección nacional de xadrez da República Islámica de Irán dende 2006 ao 2007. No seu primeiro mandato guiou os persas, conseguindo inesperadamente unha medalla de bronce no Campionato de Asia de seleccións de Doha, Qatar, no 2006. Nos nove eventos xadrecísticos dos Xogos Interinos de Asia, en Macau 2007, Irán logrou unha medalla de prata e dous de bronce.
É un compañeiro honorario da Universidade de Bolton. En 1999 foi apuntado como membro da Orde do Imperio Británico polos seus cumprimentos no xadrez. En agosto do 2005 foi elixido unanimemente para secretario xeral da Asosiación de Xadrez da Commonwealth (Commonwealth Chess Association) e en xuño do 2006 ascendeu a presidente da mesma ata deixar o cargo en xaneiro de 2008. Reside en Atenas onde vive coa súa muller Rhea Argyro Karageorgiou (en grego, Ρέα Αργυρώ Καραγεωργίου) que é terapeuta. A parella ten dous fillos: A filla Kyveli Aliki (en grego, Κυβέλη Αλίκη), nada o 7 de xullo do 1991, e Nicholas Darwin (en grego, Νικόλαος Δαρβίνος), nado o 18 de decembro do 1998.
Controversia
330px|miniatura|dereita| O equipo inglés na Olimpíada de Dubai no 1986. Detrás de todo o finado Anthony Miles, lle segue John Nunn após Nigel Short e Jon Speelman.
Despois da morte de Tony Miles no 2001, Short escribiu unha necrolóxica de defunción no Sunday Telegraph, na que afirmaba terse deitado coa entón noiva de Tony Miles mediante as vixésimo sétimas Olimpíadas, as de Dubai.
Tamén no 2001 foi cando sospeitou de ter xogado partidas rápidas contra un personaxe non identificado na rede, que el creu que era Bobby Fischer. Ó publicalo creou moito balbordo, e ao final o mesmo Bobby Fischer desmentiuno.
Short concediu en xaneiro de 2007 unha entrevista para o xornal indio DNA, na que pedía unha investigación para examinar as alegacións sobre unha suposta culpabilidade de Veselin Topalov xa que tería feito posibelmente trampa mediante o Campionato do Mundo en San Luis, Arxentina no 2005. Na mesma entrevista pronunciouse crítico sobre o papel do Comité de Apelación nos mundiais 2005 e 2006; sobre todo resaltou que o Vicepresidente da FIDE Zurab Azmaiparashvili era exactamente o máis inapropiado para esa tarefa, xa que el mesmo confesara facer trampas para gañar o Campionato de Europa no 2003. A consecuencia diso Azmaiparashvili demandouno nunha denuncia á Comisión Ética da FIDE. Esta reuniuse para o caso en xullo do 2007. Todas as acusacións contra Short foron rexeitadas, pero para darlle un tirón de orellas a Comisión acordou sancionalo por unha infracción menor no comportamento, segundo o código ético da FIDE, por usar a cualificación cabeza parva. Esa sanción foi acollida con burlas no British Chess Magazine.
400px|miniatura|esquerda|Corus 2005.
Durante o torneo Corus chess 2008, na oitava rolda do grupo B, a partida Cheparinov-Short foi declarada como perdida para o primeiro despois dun movemento, xa que Cheparinov lle negou dar a man a Short antes de empezar a partida. A renuncia de dar a man foi gravada en vídeo, posta en YouTube e vista en centos de miles de ocasións. Short foi a informar o árbitro de que, segundo as regras vixentes da FIDE, debía darlle a partida por gañada. Cheparinov explicou que o seu comportamento fora porque Short os insultara a el e ao seu equipo gravemente nunha entrevista publicada. O Comité de Apelacións do torneo decidiron anular a decisión do árbitro e levar a cabo a partida. Short gañou esa partida aprazada.
Notas
Notas
Heaven or Las Vegas
Heaven or Las Vegas é o sexto álbum de estudio da banda escocesa de rock alternativo Cocteau Twins, publicado o 17 de setembro de 1990 a través do selo 4AD. A pesar de que o presidente do selo, Ivo Watts-Russell, dixera que era un dos mellores lanzamentos da compañía, a finais de 1990 liberou ao grupo do seu contrato con 4AD porque a súa relación coa banda deteriorárase.
Heaven or Las Vegas chegou ao número 7 da lista británica de álbums e ao 99 da Billboard 200 estadounidense, converténdose no lanzamento máis exitoso do grupo. O álbum levaba vendidas 235 000 copias en 1996, segundo Billboard. O disco foi incluído no libro 1001 Albums You Must Hear Before You Die.
Berlusconi
O apelido Berlusconi pode referirse a:
Borough (Nova York)
miniatura|260x260px|Os cinco boroughs que forman a cidade de [[Nova Yorkː
1ː Manhattan
2ː Brooklyn
3ː Queens
4ː The Bronx
5ː Staten Island]] A cidade de Nova York componse de cinco boroughs (literalmente burgos, traducido como distritos); cada un ten case as mesmas atribucións que un condado, pero os seus gobernos desapareceron cando se consolidou a cidade en 1898.
O termo borough adoptouse para describir unha única forma de administración gobernamental para cada unha das cinco partes constituíntes da recentemente creada cidade. Tecnicamente, segundo a Lei do Estado de Nova York, un borough é unha corporación municipal que se crea cando un condado pasa a formar parte dunha cidade. Isto difire significativamente das definicións típicas de borough utilizadas en Connecticut, Nova Jersey, Pensilvania e Alasca, entre outros.
Á cidade de Nova York tamén se lle coñece en inglés como the five boroughs. Esta frase é usada para referirse a Nova York como cidade e evitar confusións coa área metropolitana de Nova York. Ademais, é utilizada frecuentemente polos políticos para facer énfase na existencia de cinco divisións e evitar o centralismo de Manhattan.
Os cinco boroughs
Cada borough corresponde a un condado do Estado de Nova York:
Santa Icía, Morás, Arteixo
Santa Icía é un lugar da parroquia de Morás no concello coruñés de Arteixo na comarca da Coruña. Tiña 105 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 56 eran homes e 49 eran mulleres.
Estación de Pamplona
A estación de Pamplona, oficialmente Pamplona-Iruña e antigamente coñecida como estación do Norte, é unha estación de tren de Adif situada na cidade de Pamplona, en Navarra. Ten servizos de longa e media distancia operados por Renfe.
Situación ferroviaria
A estación atópase no punto quilométrico 181 da liña férrea de ancho ibérico que une Castejón de Ebro e Altsasu, a 413 metros de altitude.
Historia
A estación foi aberta ao tráfico o 15 de setembro de 1860 coa apertura do tramo Caparroso-Pamplona da liña férrea que pretendía unir Zaragoza con Navarra por parte da Compañía do Ferrocarril de Zaragoza a Pamplona. Esta última non tardaría en unirse coa compañía do ferrocarril de Zaragoza a Barcelona dando lugar á compañía dos Ferrocarrís de Zaragoza a Pamplona e Barcelona. O 1 de abril de 1878 a súa mala situación económica forzouna a aceptar unha fusión con Norte. En 1941, a nacionalización do ferrocarril en España supuxo a integración de Norte na recentemente creada Renfe. Foi no seu momento ata 1956 estación de empalme co Irati (ferrocarril Pamplona-Sangüesa) que accedía para combinar o transporte de viaxeiros e mercadorías entre ambos os ferrocarrís.
Desde o 31 de decembro de 2004 Renfe explota a liña mentres que Adif é a titular das instalacións ferroviarias.
A estación
Está situada na praza da Estación, no barrio de San Jorge/Sanduzelai ao oeste do centro urbano.
O actual edificio para viaxeiros é unha ampla estrutura de dúas plantas e base rectangular con disposición lateral ás vías. Ten punto de información, venda de billetes, aseos e cafetería. En total dispón de dez vías aínda que só tres teñen acceso a unha plataforma lateral e a outra central.
No exterior hai unha zona de aparcadoiro habilitada así como unha parada de autobuses urbanos.
Longa distancia
Actualizado a 7 de xullo de 2016.
Media distancia
Actualizado a 7 de xullo de 2016.
Bandeira Príncipe de Asturias
A Bandeira Príncipe de Asturias é unha regata de traiñeiras que se celebra anualmente na localidade asturiana de Castropol e está organizada polo Club de Mar Castropol. A primeira edición da regata tivo lugar en 1984 e o seu primeiro vencedor foi Pasai Donibane.
Traxectoria
A primeira edición da regata data de 1984, resultando vencedora a traiñeira de Pasai Donibane (Guipúscoa). As seguintes edicións serían gañadas principalmente por clubs galegos con 13 vitorias en total, seguidos dos vascos e cántabros con 4 cada un e con tan só dúas vitorias locais para Castropol en 1994 e 1999. O club que máis veces gañou esta regata foi o galego Sociedade Deportiva Samertolameu de Meira, Moaña (O Morrazo).
Lei de Hess
En Termodinámica, a Lei de Hess, proposta por Germain Henri Hess en 1840, establece que a enerxía non pode ser nin creada nin destruída; soamente pode ser transformada dunha forma a outra. A lei de Hess emprégase para predicir o cambio ou incremento de entalpía nunha reacción ΔHreacción.
O incremento de entalpía nunha reacción química que transforma os reactivos en produtos é o mesmo independentemente da ruta escollida para a reacción. É dicir, o cambio de entalpía que vai dende os reactivos ós compoñentes intermedios A, e logo ata os produtos é o mesmo que o cambio cando se vai dos mesmos reactivos a outros compoñentes intermedios B e logo ós mesmos produtos.