cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cantiga de berce
miniatura|Cantiga de berce irlandesa. Unha cantiga de berce, arrolo ou anaina é unha canción relaxante de ritmo suave, empregado para facer durmir os nenos. Practicamente cada cultura musical ten as súas propias formas de arrolos, adaptadas as súas particularidades musicais.
Características
miniatura|Berceuse, de [[William-Adolphe Bouguereau (Século XIX)]] En occidente a música das cantigas de berce adoitan a ser repetitivas e de ritmo lento, o que facilita a súa interpretación con abondosas melismas. En ocasións úsanse melodías que se empregan noutros ámbitos, tirándolle o cambiándolle a letra. A súa temática é moi variada: a ausencia dos pais, o medo, as preocupacións e traballos da nai, ... Non era raro falarlles de cousas que lles asustaban como animais (lobos e outras feras) ou seres fabulosos. Hai as letras nas que a nai avisa, de xeito máis ou menos claro, o seu amante que non soba, posto que o marido está na casa:
As estrofas poden estar previamente definidas ou improvisarse no momento, normalmente sobre estruturas xa construídas, paralelismos ou variando outras xa coñecidas. Non ten un ritmo característico nin unha estrutura ríxida. Dado que a finalidade é durmir o neno, poden repetirse estrofas ou incluír en ocasións pequenas frases musicais tararexadas máis curtas ou murmurios suaves, que seguen o ritmo da estrofa principal.
Exemplo
A RUN, RUN (Cantiga popular)
Historia
Créese que os cantos de berce lévanse empregando dende antigo. O arrolo latino 'Lalla, Lalla, Lalla, aut dormi, aut lacte' (Ou choras ou mamas) aparece como un escolio de Aulus Persius Flaccus, e pode ser a máis antiga das conservadas. En 1072 o escritorio turco Mahmud al-Kashgari fala dos cantos de berce turcos chamados 'balubalu' no seu libro 'Dīwānu l-Luġat al-Turk'. Tamén se especula que o termo inglés lullaby proceda de "Lilith-bye" or "Lilith-Abi" (en hebreo, "Vaite, Lilit"). Segundo a tradición xudía Lilit roubaba os nenos pola noite. Moitos versos medievais que falan do nacemento do neno Xesús pasaron a cultura popular con forma de arrolos.
Moitos compositores clásicos inspiráronse nos arrolos populares para as súas creacións. É habitual o uso do termo berceuse, palabra francesa que significa a un tempo arrolo e berce. A composición Wiegenlied Op.49 núm.4 que Brahams escribiu polo nacemento do seu segundo fillo pode que sexa o arrolo máis coñecido, e emprégase en multitude de aparellos para durmir os nenos. A Berceuse para piano, de Chopin (opus 57) tamén é moi coñecida. Maurice Ravel, Falla, Igor Stravinskii, George Gershwin, Franz Liszt, Camille Saint-Saëns e outros moitos compuxeron tamén este tipo de pezas. Curiosamente o Arrorró composto polo canario Teobaldo Power converteuse en 2003 no Himno da Comunidade Autónoma de Canarias.
Cancións coma "Nin non" de Lluís Llach, Duerme negrito de Atahualpa Yupanqui, son unha boa mostra de cancións de berce na música actual. En Galicia Fuxan os Ventos converteu unha Cantiga de berce nun canto de marcado carácter reivindicativo.
Agrodosío, Vilastose, Muxía
Agrodosío é un lugar da parroquia do Vilastose no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Tiña 22 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 11 eran homes e 11 eran mulleres.
Campinas
Campinas (IPA: ) é unha cidade brasileira do estado de São Paulo. Está ao norte da capital do estado, a unha distancia de 90 km desta. Ten unha área total de 796 km² e unha poboación estimada, no ano 2006, de 1 049 420 habitantes. Xunto con outras 18 cidades, forma a segunda rexión metropolitana do estado de São Paulo, con aproximadamente 2,33 millóns de habitantes (6,3% da poboación do estado).
Historia
miniatura|esquerda|200px|Terminal de ómnibus urbanos, no centro de Campinas.
O seu poboamento comezou entre 1739 e 1744, coa chegada do capitán Francisco Barreto Leme do Prado, orixinario de Taubaté. En 14 de xullo de 1774, rezouse unha misa nunha capela provisoria para oficializar a fundación da freguesía de Nosa Señora da Concepción de Campinas. En 1797 foi elevada á condición de vila, e o 5 de febreiro de 1842 tornouse cidade.
A agricultura impulsou o crecemento da cidade no seu inicio. Primeiro, a cana de azucre, e despois o café. En pouco tempo, o cultivo de café trouxo un ciclo de desenvolvemento da cidade. Coa implantación da Compañía Paulista de Estradas de Ferro en 1872, a cidade tornouse unha das maiores do país.
Despois da crise do café en 1930 o seu perfil económico diversificouse, coa expansión das industrias e dos servizos. A inmigración, especialmente de italianos, axudou a expansión deste parque industrial. Entre as décadas de 1970 e 1980, a cidade practicamente duplicou de tamaño, grazas ós fluxos migratorios internos.
A partir de 1998 a súa base económica vén mudando: perde espazo o sector industrial, coa migración de industrias para outras cidades onde o custo de terreos é menor, e crece o sector de servizos (comercio, investigacións científicas, tecnoloxía de informática e loxística, principalmente).
Economía rexional
esquerda|miniatura|180px|Antiga estación de ferrocarril en Campinas. miniatura|esquerda|200px|Catedral de Nosa Señora da Concepción, padroeira de Campinas. miniatura|dereita|180px|Torre do Aeroporto de Viracopos. miniatura|dereita|180px|Estrada Rodovia Dom Pedro I.
Posúe un aeroporto internacional, Viracopos, que destaca no transporte internacional de mercadorías. No pasado foi tamén un centro de irradiación de liñas de ferrocarril para o interior do estado e o sur de Minas Xerais.
A construción de importantes estradas, como a Via Anhangüera (1948), Rodovia dos Bandeirantes (1978), a Rodovia Santos Dumont (década de 1980) e a Rodovia Dom Pedro I (actualmente, todas elas de dobre carril) transformaron a cidade nun importante centro de conexión de estradas, esencial para o desenvolvemento da industria e comercio rexional.
A cidade é tamén sede de importantes universidades, como a Universidade Estatal de Campinas (UNICAMP) -que forma persoal capacitado para as industrias de alta tecnoloxía da rexión- e a Pontificia Universidade de Campinas (PUCCAMP).
A cidade tamén posúe un proxecto do arquitecto Oscar Niemeyer: o Edificio Itatiaia, construído entre 1953 e 1957.
Tenzón
miniatura|200px|Na tenzón interveñen dous interlocutores con teses contrarias.
A tenzón é unha cantiga de xénero xocoso, que constitúe un xénero menor da lírica occitana elaborada en forma de debate aberto entre dous e ás veces máis poetas que defenden cadansúa tese ao tempo que rexeitan aqueloutra que propón o contrario. É tamén un subxénero da lírica medieval galego-portuguesa en que aparecen as críticas mutuas entre xograres e trobadores.
Características
A tenzón é un xénero menor das cantigas de escarnio. É unha cantiga de carácter dialogado en que, polo xeral, un dos interlocutores fala nunha estrofa e outro na seguinte. Na Arte de Trobar dise que as tenzóns poden ser de amor, de amigo ou de escarnio, mais hoxe téndese a falar de tenzóns coma unha variedade das cantigas de escarnio e maldicir.
Nesta composición dialogan un trobador e un xograr, co interese conseguinte da diferenza social e cultural que podían presentar. O primeiro que intervén elixe o argumento, o outro debe responder aténdose ó mesmo esquema métrico e rítmico. Hai pois unha tendencia á ridiculización pública e son, sen dúbida ningunha, a mellor crónica da vida e da sociedade da época.
Consérvanse trinta tenzóns galego-portuguesas: vinte e oito son burlescas e só dúas son de amor. Este xénero tivo o seu apoxeo na época de Afonso X o Sabio, xa que case todas corresponden ao período entre 1250 e 1280.
Dobras gulares
miniatura|250px|Dobras gulares en repouso. miniatura|250px|Grupo de [[xibardos alimentándose a expandiren as dobras gulares.]] As dobras gulares son unha serie de pregaduras na pel que se estenden desde o bordo inferior da boca á zona ventral do corpo, até o embigo, que son exclusivas das especies dos cetáceos misticetos da familia dos balenoptéridos, que son coñecidas comunmente como rorcuais.
As dobras gulares constitúen unha adaptación que ten a finalidade de permitir aumentar o diámetro da gorxa, é dicir, a súa superficie, cando os rorcuais se alimentan, estendéndose coma un fol cando o animal enche a boca de auga, materia orgánica e pequenos peixes, para logo, ao pregarse, filtrar o alimento través das barbas.
1050
Mortes
Historia ano a ano
Lei de uso e ensinanza do valenciano
miniatura|290px|dereita|Distribución dos municipios de predomino lingüístico oficial valenciano (verde escuro) e castelán (verde claro), segundo a Lei de uso e ensinanza do valenciano A Lei de uso e ensinanza do valenciano (Lei 4/1983, de 23 de novembro, de uso e ensinanza do valenciano) é unha lei en vigor, publicada o 23 de novembro de 1983, promovida polo entón goberno socialista da Generalitat Valenciana, presidido por Joan Lerma, e aprobada polas Cortes, regulando os dereitos dos cidadáns a utilizar a valenciano e a obriga das institucións a facer que estes dereitos se cumpran.
Ao existir zonas consideradas como tradicionalmente de fala castelán, existen municipios e comarcas de predominio lingüístico oficial valenciano e municipios e comarcas de predominio lingüístico castelán. O Título V da lei inclúe unha lista dos municipios de cada predominio. O preámbulo da lei estabelece que para a confección da listaxe se utilizaron os mapas e relacións determinados polo Instituto de Filoloxía Valenciana da Universitat de València e da Universitat de Alacant, sen precisar as referencias de ditos traballos nin os criterios utilizados polas universidades.
Antón (homónimos)
Antón é un antropónimo masculino galego. Noutras linguas como o inglés aparece grafado como Anton.
Baltar, Vilastose, Muxía
Baltar é un lugar da parroquia do Vilastose no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Tiña 22 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 8 eran homes e 14 eran mulleres.
Club Deportivo Sariñena
O Club Deportivo Sariñena é un club de fútbol de España da cidade de Sariñena, na provincia de Huesca. Fundado en 1945, actualmente xoga na Terceira División Española, logo de descender na tempada 2013/14.
Santa María del Invierno
Santa María del Invierno é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 62 habitantes (INE 2012).
Arwad
miniatura|250px|Vista desde satelite deTartus e [[Al Mina]] miniatura|250px|Arwad
Arwad (en árabe: أرواد) é a única illa de Siria. A localidade de Arwad cobre toda a illa. Localizada a 3 km de Tartus, o segundo porto de Siria. A economía da illa depende da pesca.
Historia
Os primeiros asentamentos, fenicios, na illa datan do segundo milenio antes de Cristo. Baixo o control fenicio converteuse nun reino independente chamado Arvad, (coñecido en grego como Aradus) e nunha importante base para as viaxes comercias cara o val de Orontes. Durante a colonización francesa a cidadela utilizouse como prisión contra os que se opuñan aos franceses.
Robert Bloch
Robert Albert Bloch, nado en Chicago (Illinois) o 5 de abril de 1917 e finado nos Ánxeles (California) o 23 de setembro de 1994, foi un novelista, contista e guionista estadounidense de literatura fantástica e ciencia ficción.
Vilariño, Santigoso, O Barco de Valdeorras
Vilariño é un lugar da parroquia de Santigoso no concello ourensán do Barco de Valdeorras na comarca de Valdeorras. Tiña 36 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 22 eran homes e 14 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 36 habitantes (22 homes e 14 mulleres).
El Pueblo Gallego
miniatura|300px|El Pueblo Gallego, 15.04.1931 El Pueblo Gallego, subtitulado Diario de la mañana e posteriormente Al servicio de los intereses de Galicia, foi un xornal que se editou en Vigo entre 1924 e 1979.
Comezos e primeira etapa
Apareceu o 27 de xaneiro de 1924, o seu primeiro director foi Ramón Fernández Mato e José Rivas Montenegro o redactor xefe. Un dos socios fundadores, Alejandro Viana Esperón, foi o seu primeiro Conselleiro Delegado. Despois de facerse coa propiedade do xornal en 1927, Manuel Portela Valladares converteuse en director.
Nesta primeira etapa tivo unha orientación liberal aberta ao galeguismo e ao progresismo. O xornal acolleu as máis prestixiosas plumas do galeguismo e o republicanismo: Ánxel Sevillano, Roberto Blanco Torres, Evaristo Correa Calderón, Xulio Sigüenza e Ramiro Fernández Valle foron redactores xefes. Gerardo Álvarez Gallego, Felipe Fernández Armesto, Xoán Xesús González, Luís Amado Carballo e Ánxel Fole tamén foron redactores. Carlos Maside era o director artístico, acompañado de ilustradores como Manuel Torres e Álvaro Cebreiro.
Colaboradores destacados foron Johán Carballeira (que se iniciou como correspondente do xornal en Bueu), Avelino López Otero (correspondente na Coruña), Antón Vilar Ponte, Juan Antonio Suárez Picallo, Víctor Casas, Antón Alonso Ríos, Roberto González Pastoriza, Valentín Paz-Andrade, Alexandre Bóveda, Rafael Dieste, Otero Pedrayo, Florentino López Cuevillas, Vicente Risco, Castelao, Cándido Fernández Mazas, Álvaro Cunqueiro, Xosé Núñez Búa e Xesús Golmar. Tamén asinaron artigos Eugenio Montes, Azorín, Jorge Luis Borges ou Ramón Pérez de Ayala.
Nos seus mellores momentos El Pueblo Gallego acadou tiradas arredor dos 30.000 exemplares, creando un novo modelo de xornalismo crítico que non tivo parangón na Galiza da época.
El Pueblo Gallego foi o xornal máis próximo ás teses galeguistas, ata o punto de que existiu un proxecto organizado do Partido Galeguista e auspiciado por Bóveda para mercalo e convertelo en órgano oficial. O galeguismo tivo nas súas páxinas un espazo preferente e alí apareceron importantes textos políticos de Alexandre Bóveda, Víctor Casas (sección Fenestras) e Antón Villar Ponte (Pretextos cotidianos, Exemplos).
Portela Valladares rematou instrumentalizando o periódico para dar o salto definitivo á política. A partir de 1934 produciuse un distanciamento entre o xornal e o galeguismo cando El Pueblo Gallego apostou polo centrismo político, mentres o Partido Galeguista se achegaba ás teses da esquerda, aínda que se manteñen a maioría dos colaboradores galeguistas. O xornal sempre apostou pola autonomía e a súa primeira páxina do 28 de xuño de 1936, día do Referendo do estatuto, levaba o titular: "Enriba corazóns galegos".
Segunda etapa
El Pueblo Gallego foi incautado o 31 de xullo de 1936 polas autoridades militares, converténdose o comandante González Simeoni no novo director. Pasou a formar parte da Cadena de Prensa del Movimiento.
Os xornais da Cadena de Prensa del Movimiento reconvertida en Medios de Comunicación del Estado perdían diñeiro e o Goberno decidiu, en 1979, pechar os máis gravosos. El Pueblo Gallego cesou a súa publicación co número 20.661, o 17 de xuño de 1979.
Pelota
Unha pelota ou balón é unha bóla elástica utilizada principalmente en deportes e outros xogos. As pelotas normalmente son esféricas, pero poden ter outras formas, como as pelotas de rugby, que son ovaladas. Na actualidade as pelotas de moitos deportes están infladas con aire, polo que son tamén moi lixeiras en relación ó seu tamaño. miniatura|dereita|130px|Balón de [[fútbol.]]
Aerodinámica
Os factores físicos existentes inflúen no movemento da pelota, e no modo e aplicación das forzas para obter o desprazamento. Entre estes atópanse, mais non se limitan a eles, a forma, o aire, o volume, a presión, a temperatura, o material e textura etc.
Unha pelota que está inflada indica un volume e presión, que en relación á altura do mar e á temperatura do aire, vense influenciados no alcance e traxectoria da pelota cando se tira. Unha "pelota pinchada", é aquela que carece do suficiente ár para rebotar correctamente, e é xeralmente descartada tanto a nivel profesional como non profesional, xa que isto é un factor que pode afectar mesmo á propia forma da pelota ou balón, xa sexa esférica ou ovaloide, e por conseguinte afectar tamén ó seu lanzamento e á súa velocidade.
O material con que se constrúe, tanto no seu exterior como no interior tamén afecta ao peso, alcance e rebote da pelota; isto é evidente na manufactura de moitos tipos de pelotas: de tenis, de golf etc.
Soft Sounds from Another Planet
Soft Sounds from Another Planet é o segundo álbum de estudio do proxecto musical estadounidense de indie rock Japanese Breakfast, publicado o 14 de xullo de 2017 a través do selo Dead Oceans.
Aš
Aš (Asch en alemán) é unha cidade de 12.866 habitantes da provincia de Karlovy Vary en Chequia, xunto á fronteira alemá. A orixe da cidade remóntase ao século XI como asentamento alemán, e alemáns foron os habitantes da cidade ata 1946 en que foron expulsados.
Complemento a dous
Complemento a dous con enteiros de 4 bits O complemento a dous dun número N que, expresado no sistema binario con n díxitos, defínese como
O total de números positivos será 2^{n-1}-1 e o de negativos 2^{n-1}, sendo n o número máximo de bits. O 0 contaría á parte.
Pode parecer confuso, pero é moi fácil obter o complemento a dous dun número a partir do seu complemento a un, porque o complemento a dous dun número binario é unha unidade maior que o seu complemento a un, é dicir:
Cómpre sinalar que neste exemplo limitouse o número de bits a 6, polo que non sería posible distinguir entre o -45 e o 19 (o 19 en binario é 10011). En realidade, un número en complemento a dous exprésase cunha cantidade arbitraria de uns á esquerda, da mesma maneira que un número binario positivo exprésase cunha cantidade arbitraria de ceros. Así, o -45, expresado en complemento a dous usando 8 bits sería 11010011, mentres que o 19 sería 00010011; e expresados en 16 bits serían e  respectivamente. Preséntase a táboa de verdade do complemento a 2 para catro díxitos.
Cálculo do complemento a dous
O cálculo do complemento a dous é moi sinxelo e moi fácil de realizar mediante portas lóxicas, onde reside a súa utilidade.
Cabe lembrar que debido á utilización dun bit para representar o signo, o rango de valores será diferente ao dunha representación binaria habitual; o rango de valores decimais para n bits será:
Conversión rápida
Unha forma de achar o oposto dun número binario positivo en complemento a dous é comezar pola dereita (o díxito menos significativo), copiando o número orixinal (de dereita a esquerda) até atopar o primeiro 1, despois de copiar o 1, néganse (complementan) os díxitos restantes (é dicir, copia un 0 se aparece un 1, ou un 1 se aparece un 0). Este método é moito máis rápido para as persoas, pois non utiliza o complemento a un na súa conversión. Por exemplo, o complemento a dous de «0011 11010» é «1100 00110»-
Outra forma é negar todos os díxitos (áchase o complemento a 1) e despois sumar un 1 ao resultado, vén ser o mesmo que o anteriormente explicado.
É equivalente negar todos os díxitos facendo XOR contra un número coa mesma cantidade de díxitos binarios pero cheo de uns e sumar 1 ao resultado. Na práctica podería explicarse como:
100001 XOR e agregando 1 = 011111
Para implementalo nunha rutina escrita na linguaxe de programación C, asumindo que x é a cantidade á que se lle calculará o complemento a 2, n o número máximo de bits das cantidades representadas e e a variable onde se almacenará o resultado. O cálculo podería escribirse como:
y=((x^^(2^n-1)++))&&(2^n-1);
Se n non vai cambiar ao longo do programa, pode substituírse como unha constante e con iso acelerar o cálculo e diminuír os recursos de cómputo consumidos. Por exemplo, se todos os cálculos son en 8 bits, a rutina anterior podería simplificarse a:
y=((x^^0xFF)++)&&0xFF;
Aplicacións
A súa utilidade principal atópase nas operacións matemáticas con números binarios. En particular, a resta de números binarios facilítase enormemente utilizando o complemento a dous: esta pode obterse sumando ao minuendo o complemento a dous do sustraendo. Utilízase porque a unidade aritmético-lóxica non resta números binarios, suma binarios negativos, por iso esta conversión ao negativo.
Fotopsina
dereita|miniatura|410px|Espectro de absorción normalizada das tres fotopsinas humanas e da rodopsina humana (en liña descontinua).
As fotopsinas (tamén chamadas opsinas dos conos) son proteínas que se encontran nas células cono da retina, que funcionan como moléculas fotorreceptoras que son a base da visión en cor. Na retina dos polos hai un sistema de pigmentos visuais dos conos chamado iodopsina, que é un análogo próximo da púrpura visual ou rodopsina dos bastóns. As fotopsinas e iodopsinas constan dun compoñente proteico unido a un cromóforo, que é o retinal.
Famelga
O topónimo galego Famelga, do latín, indica un lugar de fame. Pode referirse a:
Fotopsina
Función
As fotopsinas son un tipo de opsinas. As opsinas son receptores acoplados á proteína Gn-x da familia das proteínas retinilideno. A isomerización do 11-cis-retinal a todo-trans-retinal causada pola luz induce un cambio conformacional na proteína que activa a fotopsina e promove a súa unión á proteína G transducina, a cal desencadea unha fervenza de segundo mensaxeiro.
Tipos
As diferentes fotopsinas difiren nuns poucos aminoácidos e absorben luz a diferentes lonxitudes de onda como pigmentos unidos ao retinal.
Nos humanos hai 3 iodopsinas (análogos da rodopsina) que conteñen os complexos pigmento-proteína fotopsina I, II, e III. Os 3 tipos de iodopsinas denomínanse erythrolabe (fotopsina I + retinal), chlorolabe (fotopsina II + retinal), e cyanolabe (fotopsina III + retinal), respectivamente. Estas fotopsinas teñen unha absorción máxima para a luz vermella ["erythr"-vermello] (fotopsina I), verde ["chlor"-verde] (fotopsina II), e violeta azulada ["cyan"-violeta azulado] (fotopsina III).
Robert E. Howard
Robert Ervin Howard, nado en Peaster (Texas) o 22 de xaneiro de 1906 e finado en Cross Plains o 11 de xuño de 1936, foi un escritor estadounidense de aventuras históricas e fantásticas, publicadas principalmente na revista Weird Tales na década de 1930.
Fotopsina
Historia
George Wald recibiu o Premio Nobel de Medicina en 1967 polos seus experimentos feitos na década de 1950 que mostraron a diferenza en absorbancia das fotopsinas.
Robert E. Howard
Traxectoria
Era fillo de Isaac Mordecai Howard e Hester Jane Ervin Howard. A súa familia viviu en diversas localidades de Texas e o oeste de Oklahoma antes de asentarse en Cross Plains, no centro de Texas, en 1919.
Escribiu historias de varios xéneros, pero a súa creación máis coñecida é a saga de Conan, que apareceu por vez primeira en decembro de 1932 no relato "O fénix na espada" (The Phoenix on the Sword), escrito dez meses antes.
Outros personaxes creados por Howard son o rei Kull of Atlantis, o aventureiro puritano inglés Solomon Kane ou o xefe picto Bran Mak Morn, que loita contra a invasión romana en Britania. Tamén creou a guerreira Red Sonya, malia que este personaxe, orixinalmente creado para un relato situado no século XVI, é máis coñecido debido á súa inclusión na saga de cómics de Conan na década de 1970, onde aparece co nome de Red Sonja.
Howard escribiu outras ficcións históricas. Nunha delas involucra un personaxe ficticio coas loitas de Shirkuh, Shawar e Amalarico polo control de Exipto, e remata na primavera de 1167 cunha batalla de Saladino. Entre as diversas obras de horror, tratou o tema dos zombis e a maxia negra do sur dos Estados Unidos.
Howard coincidiu con outros autores da época como Lovecraft (quen pola súa orixe texana o chamaba "Two-Gun Bob") e Clark Ashton Smith, que influíron na súa obra desde o que se viu chamando o «Círculo de Lovecraft». Así, os protagonistas dalgúns relatos compartían aventuras coas criaturas ideadas por Lovecraft e viceversa.
Tras saber que a súa nai entrara en coma debido á tuberculose, Howard suicidouse a mañá do 11 de xuño de 1936, disparándose na cabeza cun Colt do 38. Faleceu pola tarde, e a súa nai fíxoo o día seguinte. Foron soterrados no cementerio de Greenleaf, en Brownwood.
Obra
As súas obras foron publicadas inicialmente en revistas pulps da época como Weird Tales. Nos seus relatos e novelas fala de mundos onde a mellor solución aos problemas adoita ser a batalla, e decote a recompensa do heroe son o ouro, as alfaias e mulleres fermosas.
Solomon Kane
miniatura|dereita|Número de agosto de 1928 de [[Weird Tales, que incluía Red Shadows, o primeiro relato sobre Solomon Kane.]]
As aventuras de Solomon Kane están ambientadas na primeira metade do século XVII.
Red Sonya
Howard escribiu un só relato sobre Red Sonya de Rogatino, The Shadow of the Vulture, publicado en The Magic Carpet Magazine en xaneiro de 1934. Red Sonya está historicamente situada na primeira metade do século XVI.
Na década de 1970 Roy Thomas e Barry Smith recuperaron o personaxe, modificándoo substancialmente, baixo o nome de Red Sonja, introducíndoa no universo de cómic de Conan the Barbarian.
Bran Mak Morn
A maior parte dos relatos de Howard sobre Bran Mak Morn foron editados na revista Weird Tales, se ben algúns non foron publicados en vida do autor.
Kull de Atlantis
En vida de Howard só se publicaron dous relatos de Kull, en 1929. Outros nove, ademais dun poema, foron editados posteriormente.
Tamén existe un poema sobre Kull, The King and the Oak.
Conan o bárbaro
miniatura|dereita|Número de maio de 1934 de Weird Tales, que incluía [[A raíña da Costa Negra. Foi a primeira das tres portadas de Weird Tales ilustradas co tema dun relato de Conan.]]
Relatos publicados en vida do autor: dereita|miniatura|Número de setembro de 1934 de Weird Tales, no que se publicou The People of the Black Circle, o primeiro dos relatos do último período das historias de Conan.
Campionato do Mundo de Ironman
O Campionato do Mundo de Ironman é unha proba de tríatlon de longa distancia, que se celebra anualmente en Hawai dende 1978.
Robert E. Howard
Conan o bárbaro
Relatos de Conan publicados postumamente:
Campionato do Mundo de Ironman
Está organizado pola World Triathlon Corporation e é a culminación anual dunha serie de carreiras de Ironman celebradas en todo o mundo e nas que os atletas se poden clasificar para a final de Hawai. alt=Swimmers at the start of the 2005 race|miniatura|360x360px|Inicio do segmento de [[natación, 15 de outubro de 2005]]
Robert E. Howard
Conan o bárbaro
En 1932 Howard compuxo o poema Cimmeria e un ensaio. Tamén se conservan numerosas sinopses inacabadas.
Campionato do Mundo de Ironman
Inicios
A idea do Ironman orixinal xurdiu durante a entrega dos premios da Oahu Perimeter Relay, unha carreira que recorre o perímetro da illa de Oʻahu, en 1977. Entre os participantes atopábanse os corredores do club Mid-Pacific Road Runners e os nadadores do Waikiki Swim Club, cuxos membros levaban tempo discutindo sobre cal dos dous deportes era o máis duro. Nesta ocasión, o comandante da Mariña estadounidense, John Collins, sinalou que lera nun artigo recente da revista Sports Illustrated que o ciclista belga Eddy Merckx tiña a "captación de osíxeno" máis alta rexistrada de calquera atleta medido nunca, polo que quizais os ciclistas estivesen máis en forma que corredores e nadadores. Collins e a súa esposa Judy Collins tomaran parte nos tríatlons organizados en 1974 e 1975 polo San Diego Track Club en Mission Bay, California, así como o Optimist Sports Fiesta Triathlon de 1975 en Coronado, tamén en California. Algúns dos outros deportistas militares asistentes tamén estaban familiarizados coas carreiras de San Diego, polo que entenderon o concepto cando Collins suxeriu que o debate debía resolverse a través dunha carreira que combinase as tres competicións de longa distancia existentes na illa: a Waikiki Roughwater Swim (3.86 km de natación en augas abertas), a Around-Oahu Bike Race (carreira ciclista de 185.07 km, orixinalmente celebrada en dous días) e a Maratón de Honolulu (42.195 km).
Robert E. Howard
Conan o bárbaro
A saga de Conan foi seguida por diversos autores, que ou ben emprenderon o labor de finalizar relatos daquela inéditos ou inconclusos, ou ben escribiron novas novelas ambientadas no universo de ficción que Howard creara para Conan, a Era Hiboria. Entre estes autores están L. Sprague de Camp, Poul Anderson, Lin Carter ou Björn Nyberg, ademais de diversas obras de autores rusos (publicadas pola editorial moscovita Severo-West) e unha serie de catro novelas escritas respectivamente por Richard A. Knaak (autor dunha novela da saga Dragonlance), Loren L. Coleman, J. Steven York e Jeff Mariotte. Robert Jordan tamén creou algunhas historias para este personaxe. outros autores homenaxearon ao heroe en forma de parodia, como nos cómics Groo de Sergio Aragonés ou o personaxe de Cohen the Barbarian que Terry Pratchett creou no universo paródico de Mundodisco.
Campionato do Mundo de Ironman
Inicios
Ata ese momento, ningún dos presentes fixera a carreira en bicicleta. Collins calculou que recortando 4,8 quilómetros do percorrido en bicicleta e facéndoo en sentido contrario ás agullas do reloxo, arredor da illa, o sector de bicicleta podería comezar no remate da Waikiki Rough Water e acabar na torre Aloha, lugar de inicio tradicional da Maratón de Honolulu. Antes da carreira, cada atleta recibiu tres follas de papel que indicaban algunhas regras e unha descrición do percorrido. Escrito a man na última páxina estaba esta exhortación: "Nada 2,4 millas! Percorre en bicicleta 112 millas! Corre 26,2 millas! Presume o resto da túa vida". A frase converteuse nunha marca comercial.
Robert E. Howard
Conan o bárbaro
En 1939 foi publicada, en tres partes (dentro da Weird Tales), a súa novela curta Almuric.
Campionato do Mundo de Ironman
Inicios
Cun aceno a un corredor local que era coñecido polos seus exixentes adestramentos, Collins dixo: "Quenquera que acabe primeiro, chamarémoslle o Home de Ferro." Cada un do participantes tiña o seu equipo de apoio propio para fornecerse de auga, comida e ánimo durante a proba. Dos quince homes que tomaron a saída a mañá do 18 de febreiro de 1978, doce completaron a carreira. Gordon Haller, un especialista de comunicacións da USS Navy, foi o primeiro en gañar o título Ironman por completar a carreira cun tempo de 11 horas, 46 minutos e 58 segundos. O marine John Dunbar, lideraba a proba despois da segunda transición e tiña posibilidades de gañar mais quedou sen auga na maratón e o seu equipo de apoio resolveu darlle cervexa.
Robert E. Howard
Adaptacións ao cinema
miniatura|dereita|Arnold Schwarzenegger, protagonista de dúas adaptacións de Conan.
Campionato do Mundo de Ironman
Inicios
Sen máis esforzos de mercadotecnia, a carreira reuniu a 50 atletas en 1979. Tras ser aprazada un día debido ás condicións meteorolóxicas, só quince competidores tomaron a saída na mañá do domingo. Tom Warren, de San Diego gañou en 11 horas, 15 minutos e 56 segundos. Lyn Lemaire, unha ciclista de Boston, que chegou sexta converteuse na primeira Ironwoman (Muller de Ferro). Collins pensou en transformar a carreira nunha proba de relevos para incluír a máis participantes, pero o xornalista de Sports Illustrated, Barry McDermott, presente na zona para cubrir un torneo de golf, descubriu a carreira e escribiu unha reportaxe de dez páxinas sobre ela. Durante o ano seguinte, centos de participantes curiosos contactaron con Collins.
Robert E. Howard
Adaptacións ao cinema
Libremente inspirado nas obras de Howard, o personaxe de Conan foi levado ao cine en dúas películas protagonizadas polo actor austríaco Arnold Schwarzenegger: Conan o bárbaro (1982) e Conan o destrutor (1984). Os produtores da película Red Sonja non puideron obter os dereitos do personaxe, e atribuíron a Schwarzenegger o papel dun personaxe inventado para a ocasión: Lord Kalidor, substituto circunstancial de Conan.
Campionato do Mundo de Ironman
Valerie Silk e a WTC
Ao redor de 1979 Collins xa non quería dirixir a proba e contactou cos propietarios do centro do Nautilus Fitness Center, Hank Grundman e Valerie Silk, para cederlles o control da carreira. Grundman ofrecera anteriormente as instalacións do seu club a moitos dos competidores do Ironman. Despois do divorcio da parella, en 1981 Silk recibiu a propiedade do Ironman. Ese ano trasladou a competición á menos urbanizada illa de Hawai e en 1982 mudouse a data de carreiras de febreiro a outubro. Como resultado deste cambio, houbo dous eventos Ironman en 1982.
Robert E. Howard
Adaptacións ao cinema
Ademais de ao cinema, o personaxe de Conan foi levado ao cómic, xogos de rol e videoxogos.
Campionato do Mundo de Ironman
Valerie Silk e a WTC
En febreiro de 1982 ocorreu un fito na historia da carreira que disparou a súa popularidade. Julie Moss, unha universitaria que competía como parte dunha investigación para a súa tese de fisioloxía do exercicio, púxose en primeiro lugar. A medida que se aproximaba ao final, entroulle unha grave fatiga e deshidratación e caeu a poucos metros da liña de meta. Aínda que Kathleen McCartney a adiantou levando o título feminino, Moss arrastrouse ata a meta. A súa actuación foi transmitida por todo o mundo e creou a famosa frase do Ironman de que "só rematar é xa unha vitoria". A finais dese ano a carreira xa superou os 1.000 participantes, tendo que facer un sorteo para adxudicar 1.000 prazas e deixando fóra a outros 1.000 participantes.
En 1990, coa axuda de Lew Friedland, James P. Gills mercoulle a Silk a Hawaii Triathlon Corporation, propietaria da marca Ironman, por 3 millóns de dólares. Coa marca Ironman, Gills estableceu a World Triathlon Corporation coa intención de potenciar o deporte do tríatlon e aumentar os premios para os triatletas.
Dende mediados dos noventa realízanse varios tríatlons de distancia completa que non son organizados pola WTC. O limitado número de eventos organizados pola WTC e o escaso número de entradas dispoñibles por carreira, combináronse cun crecemento do deporte que creou demanda destes eventos sen marca. Moitos deles comparten co Ironman o formato de 3,86 km a nado, 180 de bicicleta e 42,2 a pé. Orixinalmente, moitos usaron o nome Ironman. Debido á agresiva protección de marcas, a maioría destas carreiras xa non usan a palabra "Ironman".
O actual récord do Ironman de Hawai foi establecido en 2019 por Jan Frodeno (Alemaña), cuxo tempo gañador foi de 7 horas, 51 minutos e 13 segundos O récord feminino é de 8 horas, 26 minutos e 18 segundos, fixado en 2018 por Daniela Ryf (Suíza).
Os atletas con discapacidades compiten no evento na categoría de desafíos físicos, que foi instituída en 1997, e teñen que cumprir os mesmos tempos de corte que os outros competidores. O australiano John Maclean foi o primeiro triatleta discapacitado en completar a proba.
Ricardo I de Normandía
Familia
Ricardo era fillo de Guillerme I de Normandía e da súa muller Sprota. Ricardo casou no 960 con Emma, a filla de Hugo de París, coa que estaba prometida desde que ambos eran moi novos. Emma morreu sen descendencia no 968.
Segundo o cronista Roberto de Torigni, pouco despois da morte de Emma, o duque Ricardo se detivo a descansar na casa dun gardabosques durante unha cacería e namorouse da súa muller. Pero dado que a muller era virtuosa, non quixo ceder ás proposicións de Ricardo e suxeriulle que o intentase coa súa irmá solteira, Gunnora. Gunnora converteuse na concubina do Duque e máis tarde casaron para que os fillos da parella fosen lexitimados. Entre os fillos da parella estaban:
Reinado
En 942 o seu pai morreu asasinado polos homes do seu rival Arnulfo de Flandres. Ricardo aínda era un neno e non puido evitar que Luís IV de Francia tomase Normandía e o retivese en Laon. Da súa prisión foi liberado por nobres normandos, entre os que estaba Osmundo de Centville (que fora compañeiro de armas do seu avó Rolón). En 968 aliouse co inimigo declarado do rei Luís IV, o conde Hugo de París, e coa axuda dos normandos e viquingos do rei Harold de Dinamarca expulsaron a Luís de Normandía.
Máis tarde enfrontouse ao rei Etelred de Inglaterra, que se queixou de que Normandía mercase gran parte dos botíns que os viquingos saqueaban aos ingleses.
Soiuz 7KT-OK
Soiuz 7KT-OK foi un modelo de nave Soiuz deseñado para misións na órbita terrestre. Estivo en servizo durante 1971.
Ricardo I de Normandía
Reinado
Ricardo era bilingüe, pero favoreceu máis os intereses dos seus vasalos de orixe escandinava que os francos. Non obstante, durante o seu reino Normandía completou o proceso de galicización e cristianización, e a estrutura feudal reforzouse. Tamén reorganizou o exército normando, baseándoo na cabalería pesada. Á morte do conde Hugo de París en 956 converteuse no gardián do seu fillo Hugo Capeto, que se convertería en rei de Francia coa súa axuda.
Soiuz 7KT-OK
Características
A Soiuz 7KT-OK foi unha modificación da Soiuz 7K-OK cun sistema de acoplamento lixeiro e un túnel para o paso da tripulación cara outra nave ou estación espacial. Voaron dúas unidades, unha na misión Soiuz 10, que non conseguiu acoplarse coa estación Saliut 1, e a Soiuz 11, que cumpriu o obxectivo de acoplarse coa estación e permanecer varias semanas unida a ela, falecendo a tripulación ao volver a terra debido á despresurización da cápsula durante a reentrada atmosférica.
Santa María del Mercadillo
Santa María del Mercadillo é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 136 habitantes (INE 2012).
José Espinosa Salgado
miniatura|Pazo de Cascaxide. José Espinosa Salgado, finado en Lalín o 9 de maio de 1889, foi un político galego.
Traxectoria
Fillo de Benito Espinosa Varela, foi deputado provincial polo distrito A Estrada-Lalín entre 1856 e 1863. Casou con Encarnación Orrea Arias e foi pai de Alfredo Espinosa Orrea.
David Delfín
Diego David Domínguez González, máis coñecido como David Delfín, nado en Ronda, Málaga o 2 de novembro de 1970, e finado en Madrid o 3 de xuño de 2017, foi un deseñador e artista español.
Traxectoria
Comezou desfilando no Circuit de Barcelona coa colección Openin Nite (primavera / verán 2001). Creou a marca Davidelfin en 2001 xunto aos 3 irmáns Postigo, Deborah Postigo, Diego Postigo e Gorka Postigo, e a modelo Bimba Bosé.
O seu salto á fama chegou no 2002, cando desfilou coa colección Cour des miracles na Pasarela Cibeles de Madrid. Devandita colección, inspirada no pintor Magritte e no director de cine Luis Buñuel, presentaba as modelos coa cara tapada con capuchas a modo de burkas e sogas de forca no pescozo, o que desatou unha enorme polémica pola coincidencia coa guerra en Afganistán contra o réxime dos talibán.
Porén, toda esta polémica non impediu que fose galardoado na Pasarela Cibeles de 2003 co premio á mellor colección dun novo deseñador por In loving memory. Dende entón, continuou desfilando regularmente en Cibeles con outras coleccións como Mi manchi ou Corpo estraño, nos que a modelo Bimba Bosé se converteu na súa musa.
Vida persoal
Viviu até os 18 anos en Marbella, Málaga.
Ágatha Ruiz de la Prada
Ágatha Ruiz de la Prada y Sentmenat, XII marquesa de Castelldosrius, XXIX baronesa de Santa Pau e Grande de España, nada en Madrid o 22 de xullo de 1960, é unha deseñadora de roupa española.
Estudou na Escola de Artes e Técnicas da Moda de Barcelona.
Comezou a súa carreira como deseñadora en 1981, cando presentou a súa primeira colección en Local, un Centro de Deseño. Os seus deseños salientan pola súa modernidade (vestidos con caixas, acompañado con estrelas, soles, lúas, corazóns, con cores brillantes) cun ton decididamente naïf.
Ademais de roupa, trasladou os seus deseños a mobles, cadeiras, mesas, sofás, enxoval, alfombras, lámpadas, material escolar (cadernos, lapis, bolígrafos, perfumes, toallas, etc).
Tamén dá o seu nome a unha marca de perfume, fabricado pola empresa catalá de produtos de perfumaría e moda Puig.
Verve Records
Verve Records é unha discográfica americana especializada en jazz, fundada por Norman Granz en 1956 absorbeu os catálogos de Norgran Records e Clef Records. O catálogo de Verve medrou ó longo dos anos 50 e dos anos 60 para incluír a maioría das figuras principais do jazz, aínda que Granz tendeu a gravar artistas xa establecidos, por veces en declive, máis que buscar talentos novos. Tamén recoñeceu o potencial dos álbums da comedia, producindo o primeiro LP de Spike Jones, Dinner Music For People Who Aren't Very Hungry, en 1956 e varios álbums éxitos de venda que ofrecían actuacións en directo de Shelley Berman a comenzos dos 60. Granz vendeu Verve a MGM en 1961 por 3 millóns de dólares. Creed Taylor converteuse no novo produtor, levando a bossa nova ós Estados Unidos. En 1967 Creed deixou Verve, e as novas gravacións comezaron a declinar e cesarían en conxunto nos anos 70. Nos mediados dos anos oitenta comezou unha nova política que promocionaba novos lanzamentos, aínda que sempre dando preferencia á reedición do seu catálogo. Nos anos 70 pasou a formar parte de PolyGram, incorporando o catálogo do jazz de Mercury/EmArcy, que Phillips, os donos de parte de PolyGram adquiriran anteriormente. Verve Records transformouse en Verve Music despois de que PolyGram se unira ó Universal Music Group de Seagram en 1998.
K'inich K'an Joy Chitam II
K'inich K'an Joy Chitam II ou Kan Joy Chitam II, nado o 2 de novembro de 644 e finado c. 721, foi un ahau ou gobernante maia do ajawlal ou señorío de B'aakal, cuxa sede era Lakam Ha', no presente coñecida como a zona arqueolóxica de Palenque, no actual estado mexicano de Chiapas. É tamén referido como Kan Xul II e K'an Hok' Chitam II. O seu nome pode ser traducido como Gran Pecarí Precioso ou Pecarí Amarelo Atado.
Nacemento e entronización
Foi neto de K'an Mo' Hix e Sak K'uk' e fillo de Pakal o Grande e Tz'akbu Ajaw. De acordo á conta longa do calendario maia, naceu o 9.10.11.17.0 11 ajaw 8 mak, é dicir, o 2 de novembro de 644. Foi irmán do seu antecesor K'inich Kan Balam II. Foi entronizado o 9.13.10.6.8 5 lamat 6 xul, é dicir, o 30 de maio de 702.
Campañas militares
Foi herdeiro da guerra que iniciou o seu irmán contra o señorío de Po' Winiko' ob', en cuxa sede principal Toniná, gobernaba K'inich B'aaknal Chaak, quen xurara vinganza en contra do señorío de B'aakal. No ano 711, Joy Chitam foi capturado polos seus inimigos. Non foi sacrificado conforme os costumes bélicos maias, probablemente foi liberado no 718, ano no que, segundo as inscricións do taboleiro de K'an Tok, investiu a un sacerdote de nome Janaahb' Ajaw, neto de Pakal “o Grande”. Trala derrota militar e a ausencia do ahau, o señorío de B'aakal perdeu parte do seu dominio no leste.
O monumento 122 descuberto en Toniná, mostra a Joy Chitam II como prisioneiro do señorío de Po' Winiko' ob' sinalando a data da súa captura 9.13.19.13.3 13 ak'bal 16 yax, que equivale ó 26 de agosto de 711. Descoñécese a data da súa morte, mais algúns maianistas, como David Freidel e Linda Schele, suxeriron que puido ser asasinado ou sacrificado polos seus inimigos. É probable que durante a época do seu cativerio, un personaxe chamado Ux Yop Huun exercese unha especie de rexencia en Lakam Ha' (Palenque).
Obras arquitectónicas
Durante o seu goberno construíu o Templo XIV, así como a galería que conecta a Casa “A” coa Casa “D” do Palacio de Palenque.
Balaenoptera bonaerensis
O rorcual austral, Balaenoptera bonaerensis, é un unha especie de mamífero mariño da orde dos cetáceos, suborde dos misticetos e familia dos balenoptéridos, unha das sete que integran o xénero Balaenoptera.
É un cetáceo de pequeno tamaño estreitamente emparentado coa especie Balaenoptera acutorostrata que habita nas augas do hemisferio austral, de aí o seu nome vulgar.
Descrición
A especie foi descrita por primeira vez en 1867 polo naturalista, paleontólogo e zoólogo alemán, nacionalizado arxentino, Hermann Burmeister, en ''Actas Soc. Paleo.'', Buenos Aires: XXIV.
Sinónimos
Ademais de polo nome que lle deu Burmeister, e actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Nome vulgar
O nome específico, bonaerensis, significa 'bonaerense', é dicir, 'de Buenos Aires'. Porén, o epíteto vulgar co que se coñece, austral, é debido a que é común velo nos meses de verán en augas da Antártida. Ademais, dise así por oposición ao seu próximo parente (durante moitos anos pensouse que eran conespecíficos), o Balaenoptera acutorostrata, que se distribúe polo hemisferio boreal.
Características
O rorcual austral, xunto co Balaenoptera acutorostrata son sas especies máis pequenas de rorcuais (a balea anana é o cetáceo misticeto máis pequeno que existe).
A súa lonxitud varía de 7,2 a 11 m, e o seu peso oscila entre 5,8 e 9,1 t. De media, as femias son aproximadamente 1 m máis longas que os machos.
A coloración do seu dorso é gris escura, e o ventre, branco.
Caza e conservación
É unha especie que foi cazada extensivamente pola frota baleeira xaponesa, que tiña, a cambio da derrogación da moratoria sobre a caza de baleas (un "permiso especial") a cambio de ofrecer métodos máis 'humanos' para a morte deste animal, e de subministrar información científica sobre a especie, especialmente sonre a súa saúde e o contido na súa carne e en certos órganos de metais pesados e compostos organoclorados.
Os datos sobre o estado de conservación do rorcual antártico considéranse insuficientes na lista vermella da UICN, por seren «incapaces de proporcionar estimacións confiábeis e actualizada».
Baixa Idade Media
A Baixa Idade Media é o período histórico que abrangue a historia europea dende o século XI ata o século XV. Comeza coa batalla de Hastings en 1066, fundación do reino de Inglaterra, e remata co xurdimento do Renacemento en Italia e España. Como data de remate empréganse dúas datas, ben a conquista de Bizancio polos otománs en 1453 ou o descubrimento de América por Cristovo Colón o 12 de outubro de 1492.
Así e todo, débese ter en conta que non se trata dun termo que suscite o consenso unánime da historiografía. Algúns especialistas usan este termo para referirse unicamente aos séculos XIV e XV, en que entraría en crise a sociedade medieval, sobre todo a partir das epidemias de Peste Negra. Eses especialistas usan o termo Plena Idade Media para referirse aos séculos XI, XII e XIII, en que a sociedade feudal coñecería o seu máximo desenvolvemento. Así mesmo, o termo, nun sentido estrito, aplícase unicamente á Europa cristiá, aínda que tamén pode servir para categorizar a historia dos territorios islámicos. Fóra destes territorios, o termo carece de sentido.
En Europa
Algúns trazos básicos da Baixa Idade Media serían:
En Galiza
Algús dos trazos básicos da Baixa Idade Media en Galiza serían: