cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carlota O'Neill
Traxectoria
Máis tarde, a súa familia trasladouse a Barcelona, onde coñeceu o militar Virgilio Leret, co que tivo dúas fillas, María Gabriela (Mariela) e Carlota (Loti). Carlota e Virgilio casaron cando estaban a esperar a súa segunda filla. Feminista e de esquerdas, Carlota O'Neill escribiu obras dramáticas -coa Central de Teatro Proletari-, estreou en Madrid a súa obra A fuego, o 11 de febreiro de 1933, e fundou e dirixiu a revista Nosotros en 1934. En 1934 ingresou no Ateneo de Madrid e en 1935 en Izquierda Republicana.
Guerra civil española
En xullo de 1936 atopábase en Melilla co seu marido e as súas fillas, xa que Leret era o xefe das Forzas Aéreas Zona Oriental de Marrocos e da base de hidroavións do Atalayón, Melilla. Os sublevados acabaron coa resistencia de Leret na base e asasinárono, aínda que a súa esposa non o sabería até tempo despois. Tras o ataque, Carlota O'Neill foi detida o 22 de xullo de 1936 e separada das súas fillas, Carlota e Mariela. Foi xulgada por un tribunal militar dezaoito meses despois da súa detención. Sometérona a Consello de Guerra e foi condenada a seis anos de prisión polo delito de inxurias ao Exército.
Liberdade e migración a Venezuela
Tras a súa saída do cárcere, en 1941, Carlota O'Neill tivo que facer grandes esforzos por recuperar a custodia das súas fillas, mentres escribía baixo o pseudónimo de Laura de Noves para manterse. Grazas aos contactos de Enriqueta O'Neill co entón Secretario Provincial de Prensa de Barcelona José Bernabé Oliva, leva as fillas a un centro rexentado polas Misioneiras de Cristo Rei en Barcelona. A publicidade en Hoja del Lunes e outras publicacións franquistas promoveu a súa carreira  Tras obter a custodia das súas fillas, emigra en Venezuela en 1949.
En México escribiu, anos despois dos devanditos sucesos, un libro no que narra a súa experiencia na guerra civil española, o seu paso polo cárcere de Vitoria Grande, onde estivo até 1940, os xuízos militares a que estivo sometida, a súa loita para recuperar a custodia das súas fillas unha vez que saíu do cárcere, e a viaxe a Venezuela (non oexilio). Publicado orixinalmente en 1964 en México baixo o título Una mexicana en la guerra de España, en España non se publicaría até 1979 baixo o título: Una mujer en la guerra de España. Dese libro publicáronse sete edicións. O mesmo foi traducido ao inglés, co título de Trapped in Spain, e ao polaco, co título de Spojrzenie zza kr.
Reivindicación do traballo do seu esposo
O seu marido Virgilio Leret deseñou un motor turbocompresor de reacción continua. Este invento foi patentado no Rexistro da Propiedade Industrial de Madrid, o 28 de marzo de 1935. O Presidente da República, Manuel Azaña, nomeou a Virgilio Leret profesor da Escola de Mecánicas de Catro Ventos e encargou á Hispano-Suíza de Aviación a construción dun prototipo para setembro de 1936. Leret non chegou a exercer de profesor e o prototipo non se construíu. O deseño ideado por Virgilio Leret estaba á altura dos avances aeronáuticos que se rexistraban en Europa.
Carlota mantivo viva a memoria do seu esposo e difundiu a súa historia, que está recollida no seu libro Unha muller na guerra de España. O que conta no seu libro é que, despois do fusilamento de Virgilio Leret, mandáronlle as súas pertenzas mentres ela estaba no cárcere. Segundo a autora, estas incluían tres copias dos planos do motor, que conseguiu que sacasen clandestinamente e que fosen gardadas na casa do pai doutra das reclusas. En 1940 entregou os planos e a memoria do invento ao comandante James Dickson, agregado aéreo do Reino Unido en Madrid, coa esperanza de que o traballo de Virgilio Leret fose de axuda aos aliados na segunda guerra mundial. Aínda que a familia de Leret en España mantén unha copia manuscrita dos plans e da memoria.
En 1971 Carlota preguntou ao Goberno británico que ocorreu cos planos do motor entregados 30 anos atrás na súa embaixada en Madrid e non obtivo resposta.
Legado e polémica coa familia do seu marido
En 2007, unha rúa en Madrid foi renomeada no seu honor. En 2017, a familia Leret en España iniciou unha campaña para esixir o cambio de nome da rúa en Madrid, denunciando que Carlota O'Neill fora colaboradora do réxime franquista
Eckerö
Eckerö é un municipio de Finlandia situado na rexión de Åland. En 2018 a súa poboación era de 957 habitantes. A superficie do termo municipal é de 752,67 km2, dos cales 644,95 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 8,88 hab./km².
Limita unicamente co concello de Hammarland, tamén no arquipélago das Åland.
O concello é unilingüe en sueco.
Óscar de Marcos
Óscar de Marcos Arana, nado en Laguardia (Áraba) o 14 de abril de 1989, é un futbolista español. Xoga de dianteiro (ou centrocampista ofensivo) e o seu actual club é o Athletic Club.
Traxectoria
Iniciouse no Deportivo Alavés B no 2008 e a mediados da tempada 2008-09, consegue chegar ao primeiro equipo, onde conseguiu marcar cinco goles. Tras consumir o Alavés o descenso á Segunda División B, foi fichado polo Athletic Club en xullo do 2009. Marcou o seu primeiro gol coa camiseta branquivermella en competición oficial contra o FC Barcelona na ida da Supercopa de 2009.
Albo
Albo pode referirse a:
Arco (arma)
miniatura|Rama quebrando o arco de Shiva
O arco é unha arma impulsora que se usa para disparar setas sobre calquera albo distante. O arco pode estar formado por unha única peza de madeira, que pode ser tan alta como a estatura do tirador, como o longbow (arco longo), ou varias pezas curvadas que aumentan a potencia do arco, coma o arco composto moderno, ou arcos tradicionais de óso ou madeira, como o turco e o xaponés.
O arco funciona alongando unha corda nos membros, que pode ser de fibra vexetal ou animal nos arcos tradicionais, ou sintéticas nos modernos. A potencia do tiro dun arco pode ser regulada dentro de certos límites, axustando a tensión da corda. O tiro con arco é un deporte olímpico, malia se practicaren tamén modalidades deportivas non olímpicas que utilizan réplicas dos arcos tradicionais. Os arcos poden ter un alcance mortal de 40 a 100 metros. No caso do arco longo, até 400 metros de alcance. Unha variante do arco é a bésta, que foi moi usada por mercenarios xenoveses na idade media e parte da idade moderna.
Azotobacter
Azotobacter é un xénero de bacterias esféricas ou ovais gramnegativas xeralmente móbiles, que forman quistes de paredes grosas e poden producir grandes cantidades de mucosidade capsular. Son aerobias, de vida libre, viven principalmente nos solos, onde xogan un importante papel no ciclo do nitróxeno da natureza, xa que poden captar nitróxeno atmosférico, o cal é inaccesible de forma directa para as plantas, e libérano en forma de ións amonio no solo. Especies deste xénero, ademais de serviren como organismo modelo, utilízanse para a produción de biofertilizantes, aditivos alimentarios e algúns biopolímeros. O primeiro representante deste xénero, Azotobacter chroococcum, foi descuberto en descrito en 1901 polo microbiólogo e botánico holandés Martinus Beijerinck. As Azotobacter atópanse en solos neutros e alcalinos, na auga e en asociación con algunhas plantas.
Morfoloxía
As células do xénero Azotobacter son relativamente grandes para o tamaño típico dunha bacteria (1–2 micrómetros de diámetro). Son xeralmente ovais, pero poden adoptar varias formas desde a de bacilo á de coco. En preparacións microscópicas, as células poden estar dispersas ou formar grupos irregulares ou ocasionalmente cadeas de varias lonxitudes. En cultivos frescos, as células son móbiles debido aos seus numerosos flaxelos. Posteriormente, as células perden a súa mobilidade, fanse case esféricas e producen unha grosa capa de mucosidade, formando a cápsula da célula. A forma da célula está afectada polo aminoácido glicina, que está presente na peptona do medio nutriente.
Vistas ao microscopio as células presentan inclusións, algunhas das cales están coloreadas. A inicios da década de 1900, considerábase que as inclusións coloreadas eran "grans reprodutivos", ou gonidios, un tipo de células embrionarias. Pero posteriormente demostrouse que os gránulos non participaban na división da célula. Os gránulos coloreados están compostos de volutina, mentres que as inclusións incoloras son pingas de graxa, que actúan como reservas enerxéticas.
Quistes
Os quistes do xénero Azotobacter son máis resistentes a factores ambientais adversos que as células vexetativas, e en concreto, son dúas veces máis resistentes á luz ultravioleta. Son tamén resistentes ao desecamento, ultrasóns e irradiación solar e gamma, pero non á calor.
A formación de quistes é inducida por cambios na concentración de nutrientes no medio e pola adición dalgunhas substancias orgánicas como o etanol, n-butanol ou β-hidroxibutirato. En medios líquidos é raro que se formen quistes. A formación de quistes é inducida por factores químicos e é acompañada por cambios metabólicos, que afectan ao catabolismo, respiración celular e biosíntese de macromoléculas; tamén é afectada pola aldehido deshidroxenase e o regulador da resposta AlgR.
O quiste de Azotobacter é esférico e consta do chamado corpo central (unha copia reducida da célula vexetativa con varios vacúolos) e a cuberta de dúas capas. A parte interna da cuberta chámase intina e ten unha estrutura fibrosa. A parte externa ten estrutura cristalina hexagonal e denomínase exina. A exina é parcialmente hidrolizada pola tripsina e é resistente ao lisozima, ao contrario que o corpo central. O corpo central pode illarse en estado viable con algúns axentes quelantes. Os principais constituíntes da cuberta externa son os alquilresorcinois, compostos por longas cadeas alifáticas e aneis aromáticos. Os alquilresorcinois tamén se encontran noutras bacterias, animais e plantas.
Xerminación de quistes
Os quistes do xénero Azotobacter son a forma de repouso da célula vexetativa, pero as células vexetativas son as reprodutoras e estes quistes non serven para a reprodución, senón para a resistencia a factores ambientais adversos. Despois de que se recuperan as condicións ambientais óptimas, que inclúen un certo valor de pH, temperatura e fontes de carbono, os quistes xerminan, e as células vexetativas orixinadas empezan a multiplicarse por división simple. Durante a xerminación, os quistes sofren danos e liberan unha célula vexetativa grande. Microscopicamente, a primeira manifestación de xerminación é a diminución gradual na refracción da luz dos quistes, que se detecta con microscopía de contraste de fase. A xerminación de quistes é un proceso lento que tarda de 4 a 6 horas. Durante a xerminación, o corpo central crece e captura os gránulos de volutina, que están localizados na intina (a capa máis interna). Despois a exina estoupa e a célula vexetativa libérase da exina, a cal ten unha forma característica de ferradura. Este proceso é acompañado de cambios metabólicos. Inmediatamente despois de subministrarlles unha fonte de carbono, os quistes empezan a absorber oxíxeno e emiten dióxido de carbono; a velocidade deste proceso increméntase gradualmente e satúrase en 4 horas. A síntese de proteínas e ARN, ocorre en paralelo, pero só se intensifica despois de pasadas 5 horas desde a adición da fonte de carbono. A síntese de ADN e fixación do nitróxeno inícianse 5 horas despois da adición de glicosa a un medio nutriente sen nitróxeno.
A xerminación dos quistes está acompañada por cambios na intina, visibles con microscopio electrónico. A intina está formada por carbohidratos, lípidos e proteínas e ten case o mesmo volume que o corpo central. Durante a xerminación dos quistes, hidrolízase a intina e a célula utilízaa para a síntese dos seus compoñentes.
Propiedades fisiolóxicas
O xénero Azotobacter presenta respiración aerobia, recibindo enerxía de reaccións redox, e usa compostos orgánicos como doantes de electróns. As Azotobacter poden utilizar diversos carbohidratos, alcohois e sales de ácidos orgánicos como fontes de carbono e poden fixar polo menos 10 microgramos de nitróxeno por gramo de glicosa consumido. Para esta fixación do nitróxeno cómpre ións molibdeno, pero poden ser parcialmente substituídos por ións vanadio, ou mesmo prescindir de ambos os dous. As fontes de nitróxeno poden ser nitratos, ións amonio ou aminoácidos. O pH óptimo para o crecemento e a fixación de nitróxeno é de 7,0–7,5, pero o crecemento é sostido no intervalo de pH entre 4,8 e 8,5. As Azotobacter poden tamén crecer mixotroficamente, nun medio sen nitróxeno que conteña manosa; este modo de crecemento é dependente do hidróxeno. O hidróxeno está dispoñible no solo, de modo que este crecemento pode darse na natureza.
Cando crecen, as Azotobacter producen colonias planas mucosas como unha pasta cun diámetro de 5–10 mm, as cales poden formar biofilmes en medios nutrientes líquidos. As colonias poden ser castañas escuras, verdes ou doutras cores, ou incoloras, dependendo da especie. Crecen mellor a unha temperatura de 20–30 °C.
As bacterias do xénero Azotobacter presentan inclusións intracelulares de polihidroxialcanoatos baixo certas condicións ambientais (por exemplo, falta de elementos como fósforo, nitróxeno, ou oxíxeno combinada cunha subministración excesiva de fontes de carbono).
Pigmentos
O xénero Azotobacter produce pigmentos. Por exemplo, Azotobacter chroococcum forma un pigmento de melanina hidrosoluble castaño escuro. Este proceso ten lugar a un alto nivel metabólico durante a fixación do nitróxeno e, crese que protexe o sistema da nitroxenase dos efectos do oxíxeno. Outras especies de Azotobacter producen pigmentos con cores desde o amarelo verdoso ao púrpura, entre eles un pigmento verde que é fluorescente con luz amarelo-verdosa e outro con fluorescencia azul branquecha.
Xenoma
Determinouse parcialmente a secuencia de nucleótidos do cromosoma de Azotobacter vinelandii cepa AvOP. Este cromosoma é unha molécula de ADN circular que contén 5 342 073 pares de bases e 5.043 xenes, dos cales 4.988 codifican proteínas. A fracción de pares G + C é de 65 moles por cento. O número de cromosomas nas células e o contido de ADN increméntase coa idade da célula, e na fase de crecemento estacionaria, os cultivos poden conter máis de 100 copias dun cromosoma por célula. O contido orixinal de ADN (unha copia) restáurase cando se replanta o cultivo nun medio fresco. Ademais do ADN cromosómico, Azotobacter pode conter plásmidos.
Distribución
Representantes do xénero Azotobacter tamén viven en ambientes acuáticos, incluídas as augas doces e pantanos salobres. Varios membros están asociados con plantas e atópanse na rizosfera, establecendo certas relacións coas raíces das plantas. Algunhas cepas atópanse tamén nos casulos que forma a miñoca da especie Eisenia fetida.
Fixación do nitróxeno
As Azotobacter son bacterias fixadoras de nitróxeno de vida libre, o que as diferencia das especies de Rhizobium, que actúan en nódulos radiculares. As Azotobacter normalmente fixan o nitróxeno molecular da atmosfera sen estableceren relacións simbióticas coas plantas, aínda que tamén hai algunhas especies de Azotobacter que están asociadas con plantas. A fixación do nitróxeno é inhibida en presenza de fontes de nitróxeno dispoñibles, como ións amonio e nitratos.
Nitroxenase
A nitroxenase é o encima máis importante envolvido na fixación do nitróxeno. As especies de Azotobacter teñen varios tipos de nitroxenase. O tipo básico é a nitroxenase de molibdeno-ferro. Un tipo alternativo é a nitroxenase de vanadio; que é independente dos ións de molibdeno  e é máis activa que a nitroxenase de Mo-Fe a baixas temperaturas. Deste modo, pode fixar nitróxeno a temperaturas baixas de ata 5 °C e a súa actividade a temperaturas baixas é 10 veces maior que a da nitroxenase de Mo-Fe. O denominado cluster P xoga un importante papel na maduración da nitroxenase de Mo-Fe. A síntese da nitroxenase está controlada polos xenes nif. A fixación do nitróxeno está regulada pola proteína amplificadora NifA e a flavoproteína "sensora" NifL, que modula a activación da transcrición xénica da fixación do nitróxeno por un sistema interruptor dependente de redox. Este mecanismo regulatorio, que depende de dúas proteínas que forman complexos entre si, é pouco común no control doutros sistemas.
Importancia
A fixación do nitróxeno xoga un importante papel no ciclo do nitróxeno. As Azotobacter tamén sintetizan algunhas substancias bioloxicamente activas, entre as cales están fitohormonas como as auxinas, que estimulan o crecemento das plantas. Tamén facilitan a mobilidade de metais pesados no solo e así poden potenciar a biorremediación da contaminación por metais pesados do solo, como cadmio, mercurio e chumbo. Algúns tipos de Azotobacter poden tamén biodegradar compostos aromáticos que conteñen cloro, como o 2,4,6-triclorofenol. Este composto foi inicialmente usado como insecticida, funxicida e herbicida pero máis tarde descubriuse que tiña efectos mutaxénicos e carcinóxenos.
Aplicacións
Debido á súa capacidade de fixar nitróxeno molecular e así incrementar a fertilidade do solo e estimular o crecemento das plantas, as Azotobacter son moi utilizadas en agricultura, especialmente en biofertilizantes de nitróxeno. Tamén se utilizan na produción de ácido alxínico (E400),  que se aplica en medicina como antiácido, e na industria alimenticia como aditivo para os xeados, pudins e cremas, e tamén na bioabsorción de metais.
Historia do cinema de Galicia
Historia
miniatura|esquerda|The Derby, de Robert W. Paul, unha das primeiras proxeccións vistas en Galicia.
Inicios do cine
Durante todo o século XIX tiveron lugar nas principais vilas galegas mostras ambulantes con aparellos antecedentes do cinema, como lanternas máxicas ou sombras chinesas. A primeira exhibición de imaxes en movemento en Galicia tivo lugar no Teatro-Circo Coruñés o 2 de setembro de 1896. Este espectáculo foi realizado mediante un kinetógrafo, invento de Thomas Edison, e segundo as noticias publicadas na prensa os filmes mostrados foron algúns dos realizados por Robert William Paul como The Derby. A pesar de que se anunciou a presenza do aparato en Ferrol e Santiago de Compostela, estas exhibicións non chegaron a realizarse pola falta de local axeitado.
Azotobacter
Taxonomía
miniatura|Martinus Beijerinck (1851–1931), o descubridor do xénero Azotobacter. O xénero Azotobacter descubriuno en 1901 o microbiólogo e botánico holandés Martinus Beijerinck, que foi un dos fundadores da microbioloxía ambiental. Seleccionou e describiu a especie Azotobacter chroococcum, o primeiro fixador de nitróxeno de vida libre aerobio.
In 1909, Lipman describiu a especie Azotobacter vinelandii, e un ano despois Azotobacter beijerinckii, que nomeou en honor a Beijerinck. En 1949, o microbiólogo ruso Nikolai Krasilnikov identificou a especie Azotobacter nigricans, que foi dividida en 1981 por Thompson Skerman en dúas subespecies chamadas Azotobacter nigricans subsp. nigricans e Azotobacter nigricans subsp. achromogenes. Ese mesmo ano, Thompson e Skerman describiron Azotobacter armeniacus. En 1991, Page e Shivprasad informaron do descubrimento dunha especie microaerófila e aerotolerante que chamaron Azotobacter salinestris, que era dependente de ións sodio.
Inicialmente os representantes deste xénero foron asignados á familia Azotobacteraceae PRIBRAM, 1933, pero despois foron transferidos á familia Pseudomonadaceae baseándose en estudos das secuencias de nucleótidos do ARNr 16S. En 2004, un estudo filoxenético revelou que Azotobacter vinelandii pertencía ao mesmo clado que a bacteria Pseudomonas aeruginosa, e en 2007 suxeriuse que os xéneros Azotobacter, Azomonas e Pseudomonas están relacionados e poderían ser sinónimos.
Historia do cinema de Galicia
Inicios do cine
O invento dos irmáns Lumière, o cinematógrafo, chegou a Galicia o ano seguinte. O 17 de abril de 1897 instalouse na cidade de Pontevedra un aparello procedente de Portugal, co operador César Marqués e o actor Alexandre Pais de Azevedo como representantes da Casa Lumière, e que exhibiu títulos como O regador regado, Chegada dun tren, Batalla de neve e Bombeiros en Londres. A proxección estaba animada pola orquestra do local, un guitarrista e un bandurrista e nalgunha proxección tamén se chegou a recitar algún monólogo por parte de Azevedo. Permaneceu na cidade ata o 25 para logo realizar unha xira por outras cidades galegas: Tamberlick de Vigo o 29 de abril, Tui o 13 de maio, A Coruña o 23 de maio, Ferrol 16 de xuño e Lugo 7 de xullo.
O primeiro operador en filmar en Galicia foi José Sellier. Este fotógrafo coruñés de orixe francesa, mercou aos irmáns Lumière un cinematógrafo co que exhibía filmes no seu estudio da rúa de Santo André da Coruña. Para os espectáculos rodou as primeiras cintas galegas, como Orzán, oleaje, Fábrica de gas ou Plaza de Mina. Entre elas destaca Entierro del General Sánchez Bregua, xa que é posible coñecer a data de rodaxe, o 20 de xuño de 1897.
Durante os seguintes anos o cine exhibiuse en Galicia, como no resto de Europa, no marco de feiras e festas locais levados por operadores ambulantes como Matías Sánchez Hernández ou Antonio Sanchís, habitualmente en pavillóns ou barracóns provisorios de madeira cubertos de lonas. Celebráronse algunhas presentacións en teatros como o Teatro Principal da Coruña ou no Teatro Rosalía de Castro de Vigo, mais foron escasas por considerarse un espectáculo que desprestixiaba estes espazos. Nesta época (1905-1906) realizou as súas filmacións José Pradera, na súa maioría de temática local coruñesa e seguindo o modelo iniciado por José Sellier. En 1906 Pradera instalouse en Valladolid.
Triunfo do cine
miniatura|150px|Isaac Fraga, retrato en [[Vida Gallega, 1917.]] Entre 1906 e 1908 van desaparecendo as barracas ambulantes das cidades e vilas galegas mentres se constrúen pavillóns concibidos para a exhibicións de proxeccións cinematográficas dentro dun programa xeral de variedades e dentro dos teatros. Xurdiron así o Pavillón Lino (1906) na Coruña, impulsado por Lino Pérez Lastres, o Pavillón New England (1906), de Vicente Auboín Barcón, en Ferrol, e o Pavillón Pinacho (1907), de Isidro Pinacho, en Vigo. En 1908, Eduardo Villardefrancos inaugurou na rúa Real o Salón París, considerada a primeira estrutura permanente para a exhibición cinematográfica en Galicia e que estivo en funcionamento ata 1999.
Na década de 1910 comezáronse a exhibir os primeiros filmes longos que precisaban dun comentarista. Nese momento triunfaban os filmes procedentes de Francia, como a serie Les Vampires e desde a estrea de Quo Vadis?, que foi un éxito en toda Europa, puxéronse de moda as películas colosais italianas. O empresario Isaac Fraga triunfou ao converterse no exhibidor en exclusiva do filme en Galicia. Fraga, que entrara na industria do cinema co establecemento en 1909 dun pavillón en Santiago de Compostela, chegou a ser a figura dominante da exhibición en Galicia durante varias décadas e mesmo comprou o teatro Jofre en 1919. A outra figura da exhibición galega neses anos foi Antonio Méndez Laserna, que alugaba locais para proxeccións e apoiou a fundación da produtora Celta Film. A súa morte nun accidente en decembro de 1928 deixou a Fraga case todo o mercado galego.
O comezo da primeira guerra mundial influíu no cinema en Galicia de varios xeitos. Por unha banda, dada a neutralidade de España, nos cines galegos emitíronse documentais de propaganda de ambos os bandos. Por outra, debido aos problemas para rodar en Europa, os filmes estadounidenses gañaron posicións.
Durante estas décadas, uns poucos pioneiros galegos filman películas documentais, en ocasións encargadas polos empresarios (Villardefrancos, Pinacho), como o grande éxito Botadura del España, rodada por José Gil y Gil en Ferrol. Gil ademais foi o autor do primeiro filme de ficción galego que se conserva, Miss Ledyia, datado en 1916 con guión de Rafael López de Haro e no cal participou Castelao como extra.
A importancia da exhibición de filmes vese salientada polo aumento de salas nas cidades e no aumento da espazo dedicado na prensa ao cinema equiparándose coas estreas teatrais pero tamén no aumento das críticas en nome dos bos costumes. Ademais benefíciase da crise do teatro a partir de 1920, o que propiciou que moitas salas teatrais programasen máis cinema ca teatro. Así, o teatro Rosalía de Castro da Coruña comezou a proxectar filmes periodicamente dende 1915 e cando se construíu o teatro García Barbón habilitouse unha sala para cine.
A chegada do sonoro
miniatura|175px|Enrique Barreiro, retrato en [[Vida Gallega, 1927.]] dereita|miniatura|Cine Imperial na Feira do Monte (Sistallo, Cospeito).
A primeira sesión sonora en España tivo lugar en setembro de 1929, mais o problema de adaptaren as salas os seus equipos explica o atraso da chegada a Galicia. O cinema sonoro chegou realmente a Galicia o 14 de marzo de 1930, día da estrea en Vigo de The Singing Fool, de Lloyd Bacon, con Al Jolson. Anteriormente tiveran lugar exhibicións con son co sistema da Hispano de Forest Fono Film. Ao longo dese ano chegou ás demais cidades galegas, agás Lugo, á que chegou en maio do ano seguinte. En 1931 tamén se implantou en vilas como Ortigueira, O Porriño e Tui. Con todo, en moitas salas mantíñanse sesións de cinema mudo e en 1935 tan só a metade das salas galegas estaban adaptadas para programar cine sonoro. Coa chegada do sonoro chegou tamén o cine norteamericano de forma masiva, máis da metade do cine exhibido en Galicia durante a II República era estadounidense e nos xornais comezaba a darse informacións sobre estes filmes e as estrelas de Hollywood.
Durante a década de 1930 creáronse os primeiros cineclubs, impulsados por asociacións culturais ou polas Misións Pedagóxicas. En 1932 fundáronse os Comités de Cooperación Intelectual que proxectaron nas cidades galegas filmes apartados dos cines comerciais, en ocasións por mor da censura.
Dúas produtoras galegas realizaron filmes nesa mesma década: Galicia Cinegráfica, de José Gil y Gil, en Vigo, e a casa Folk, fundada en Pontevedra polos irmáns Ramón e Enrique Barreiro, ambas as dúas compañías centradas en filmes documentais e de noticias. Así, a casa Folk rodou Hacia una Galicia mejor, como mostra da necesidade da autonomía. En 1935 exhibíronse os últimos filmes destas produtoras. Nesa época comezaron a súa carreira os directores Antonio Román (Terra Meiga, 1932), Carlos Velo (Galicia Saudade, 1936) e José Suárez (Mariñeiros, 1936). Despois da guerra civil non se crearon produtoras en Galicia, ao contrario do que ocorreu noutras rexións.
Durante a guerra civil os cines galegos seguiron en funcionamento dando unha imaxe de normalidade. As dificultades de adquisición de novos filmes fixeron que as salas volvesen emitir cintas antigas e que aumentase a presenza de filmes españois, que ata ese momento eran minoritarios. Nos meses iniciais chegáronse a proxectar por este motivo filmes como El bailarín y el trabajador e La hija de Juan Simón, que máis tarde foron prohibidos pola Xunta de Censura Cinematográfica. Este organismo, creado para evitar diferenzas de criterio na zona nacional estableceuse o 21 de marzo de 1937, tendo unha das súas sedes na Coruña.
Despois da guerra civil non se crearon produtoras en Galicia, ao contrario do que ocorreu noutras rexións. Si se filmaron noticiarios e documentais, entre os que cómpre salientar O carro e o home (1940-1945), dirixido por Antonio Román sobre unha idea de Xaquín Lorenzo. A existencia dalgúns profesionais de orixe galega na industria cinematográfica, como Cesáreo González, fundador de Suevia Films, ou Adolfo e Ramón Torrado fixo que se rodasen filmes con temática galega, en xeral cheos de tópicos. Algúns filmes de grande éxito rodados en Galicia foron Botón de áncora (1948) ou Cotolay (1965). Dentro do tríptico elemental de España do cineasta experimental José Val del Omar incluíu unha curtametraxe dedicada a Galicia titulada Acariño galaico (1964). Cómpre salientar pola súa calidade El bosque del lobo, de Pedro Olea (1971), baseado nunha novela de Carlos Martínez-Barbeito.
Dende 1971
miniatura|Sede do CGAI na [[Casa da Cultura Salvador de Madariaga da Coruña.]] A década de 1970 supuxo un cambio coa aparición de grupos de afeccionados que comezan a filmar curtametraxes. O primeiro foi o grupo Lupa, nado en 1971 en Santiago de Compostela e formado por Euloxio Ruibal, Félix Casado e Roberto Vidal Bolaño, todos eles ligados ao teatro. Outros dous grupo con gran número de participantes foron Imaxe e Club Amateur. Neste grupo participou Enrique Rodríguez Baixeras, que xa impulsara o grupo Enroba, no que dirixira filmes como A morte do mariscal (1973) ou O documento (1974), sobre un conto de Ánxel Fole. Outros autores independentes foron Eloy Lozano (Retorno a Tagen Ata, 1974) e Miguel Gato, que dirixiu A tola (1974), sobre un conto de Francisco Taxes, que foi secuestrado polo Tribunal de Orde Público.
A partir de 1975 creáronse diversos proxectos para a produción cinematográfica, como NOS Cinematográfica Galega, o Patronato do Cine Galego ou Rula Difusora Cultural Galega. Neste momento xurdiu a figura de Víctor Ruppén, que produciu filmes como O herdeiro, de Miguel Gato, ou O pai de Migueliño, de Miguel Castelo. En 1980 estreouse Malapata, de Carlos Piñeiro, primeira longametraxe de produción galego. Con todo, deficiencias no filme (estaba concibido como curtametraxe e foi logo estendido) levaron a unha difusión limitada e provocou a desaparición do grupo Imaxe.
Coa autonomía establecéronse institucións para a produción e promoción do cine galego, mais non tiveron continuidade ata o nomeamento de Luis Álvarez Pousa como director xeral de Cultura en 1983. A nova política en favor do audiovisual fixo que en decembro de 1984 se estreasen en Vigo as primeiras curtametraxes subvencionadas, entre as que destacou Mamasunción, de Chano Piñeiro. Cinco anos despois, o ciclo "Cinegalicia" incluíu a estrea de tres longametraxes: Continental, de Xavier Villaverde, Urxa, de Alfredo García Pinal e Carlos Piñeiro, e Sempre Xonxa, de Chano Piñeiro, que tivo máis de setenta mil espectadores en Galicia. Coa expansión do vídeo chegaron éxitos como A matanza caníbal dos garrulos lisérxicos, de Antonio Blanco e Ricardo Llovo.
En 1991 creáronse o Centro Galego de Artes da Imaxe e a Escola de Imaxe e Son e a partir destas institucións aumentaron os estudos sobre a historia, ademais de programas sobre cinema na Televisión de Galicia e revistas especializadas.
Durante a década de 1980 reduciuse o número de salas de cine en Galicia, pasando de 168 a 97, perdéndose especialmente nas zonas rurais, aínda que nos anos seguintes aumentaron grazas a expansión dos multicines. Durante uns meses mesmo a cidade de Pontevedra non tivo salas de cine.
Galicia foi sede ademais de festivais de cine como o Festival de Cine de Humor da Coruña (1972-1983), as Xornadas de Cine e Vídeo de Galicia do Carballiño (dende 1984), Cineuropa en Santiago de Compostela (dende 1988), o Ourense Film Festival (dende 1996) ou o Festival de Cans (dende 2004).
Solda, Meaño, Meaño
Solda é un lugar da parroquia de Meaño no concello pontevedrés de Meaño na comarca do Salnés. Tiña 38 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 21 eran mulleres e 17 homes, o que representa un forte descenso respecto ó ano 2010, cando tiña 52 veciños, e 2005, cando eran 54.
Ə
O, en minúscula , é unha letra suplementaria do alfabeto latino.
Nihonio
O nihonio é un elemento químico sintético, con símbolo químico Nh, número atómico 113 (113 protóns e 113 electróns), probablemente de masa atómica [284] u. Pertence ao grupo 13 da táboa periódica.
O 28 de novembro de 2016 a IUPAC asignoulle o nome en inglés Nihonium, na honra do Xapón (que en lingua xaponesa se denomina Nihon).
Historia
O 28 de setembro de 2004, un equipo de científicos xaponeses do RIKEN declararon que obtiveran este elemento con éxito. Durante un tempo a IUPAC asignoulle o nome provisional de Ununtrio, co símbolo químico Uut.
O home de Laramie
O home de Laramie (en The Man from Laramie) é unha película do oeste dirixida por Anthony Mann e protagonizada por James Stewart. Tamén foi a primeira película filmada en cinemascope.
Sinopse
Will Lockhart (James Stewart) é un misterioso vaqueiro que chega a Coronado, unha pequena vila de Novo México, coa única obsesión de atopar a persoa que lle vendeu uns rifles ós apaches que causaron a morte do seu irmán. Alí coñecerá ó cacique local, un vello cego chamado Alec Waggoman (Donald Crisp), ó seu desapiadado fillo Dave (Alex Nicol) e ó seu fillo adoptivo Vic Hansbro (Arthur Kennedy). A sede de vinganza de Will o levará a un enfrontamento co clan, especialmente con Dave, quen a piques está de causarlle a morte.
Inspirada na obra de William Shakespeare O rei Lear, James Stewart dá vida a un heroe débil e vítima das súas obsesións, moi lonxe do arquetipo de vaqueiro representado por exemplo por John Wayne ou Clint Eastwood. Amais, Mann saca proveito das vantaxes do cinemascope para salientar a violencia e dor das personaxes a través da paisaxe deserta e árida de Novo México.
Obxectivo (homónimos)
O termo obxectivo pode designar a:
Pedro Periáñez
Pedro Periáñez, nado en Babilafuente (provincia de Salamanca) cara a 1560 e finado en Santiago de Compostela en 1613, foi un compositor de música sacra.
Traxectoria
A súa obra é menor en canto a importancia, mais a súa relevancia estriba no prolífico desta, xa que escribiu con abundancia. Os seus traballos atópanse espallados polas catedrais para as que os compuxo.
Michel Ocelot
Michel Ocelot, nado en 1943 en Côte d'Azur, é un animador francés.
Traxectoria
Pasou a infancia na Guiné, a adolescencia en Anjou e agora vive en París. É un coñecido director de películas de animación, recoñecido internacionalmente con enorme éxito tanto por parte do público como pola da crítica, sobre todo a partir de Kirikou et la Sorcière.
Guacamaio xacinto
O guacamaio xacinto, ou guacamaio azul, (Anodorhynchus hyacinthinus), é un guacamaio nativa da América do Sur central e oriental. Cunha lonxitude (dende a testa até a punta da súa cola) de 100 cm é a meirande de tódalas especies de papagaios. É o meirande guacamaio e maior especie voadora de papagaio, xa que o kakapo de Nova Zelandia (duns 3,5 kg de peso) non pode voar.
Portomeso, Outeiro, Castro de Rei
Portomeso é un lugar da parroquia de Outeiro no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 5 habitantes (3 homes e 2 mulleres).
Enriqueta González Rubín
Enriqueta González Rubín, nada en Ribeseya o 17 de abril de 1832 e finada en L'Infiestu (Piloña) o 9 de novembro de 1877, foi unha escritora e xornalista asturiana. Foi unha das primeiras mulleres en cultivar a narrativa en lingua asturiana. En 2009 adicóuselle a XXX Selmana de les Lletres Asturianes.
Traxectoria
Publicou dúas novelas en asturiano, unha por entregues en El Faro Asturiano no 1864, e Viaxe del tíu Pacho el Sordu a Uviedo, publicada en 1875.
Desde 2003 o Principado de Asturias convoca o Premio Enriqueta González Rubín de Periodismo.
Trobisquido, Meaño, Meaño
Trobisquido é un lugar da parroquia de Meaño no concello pontevedrés de Meaño na comarca do Salnés. Tiña 47 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 22 eran mulleres e 25 homes, o que representa manter a poboación que tiña en 2010, cando eran 46 veciños, pero un descenso respecto a 2005, cando eran 59.
Lagazós, Lalín, Lalín
Lagazós é un lugar da parroquia de Lalín, no concello de Lalín, na comarca do Deza, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, no ano 2011 tiña 41 habitantes (25 homes e 16 mulleres).
Joseph Strauss
Joseph Baermann Strauss (9 de xaneiro de 1870 - 16 de maio de 1938) foi un enxeñeiro americano de orixe alemá.
Un grande autodidacta, con moita experiencia pero sen estudos teóricos, foi chamado para compor e coordenar o equipo para a construción da maior ponte suspensa, a Ponte Golden Gate, en California.
Riba de Miño, Outeiro, Castro de Rei
Riba de Miño é un lugar da parroquia de Outeiro no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 16 habitantes (7 homes e 9 mulleres).
.ee
.ee é o Dominio de Nivel Superior xeográfico (ccTLD) para Estonia.
Lingua mocho’
O mocho’ ou mototzintleco é unha lingua maia falada no leste do estado de Chiapas, México. É unha lingua da póla occidental maia. Os falantes de mocho' refírense á súa propia lingua como qatô:k, que quere dicir 'a nosa lingua'. O tuzanteco está estreitamente relacionado con ela, aínda que está considerado un dialecto.
O mocho' está considerada unha lingua moribunda, con menos de 30 falantes rexistrados, e non existe traspaso xeracional da lingua ás novas xeracións. A maioría dos falantes son bilingües co castelá, que está a subtituír ó mocho' no sur de México.
Filiberto Álvarez Marín
Filiberto Álvarez Marín, nado en Lugo en 1927 e finado na Coruña o 18 de abril de 2007, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Estudou o bacharelato no colexio dos Maristas. En 1946 ingresou en Correos. Fixo a carreira de dereito na Universidade de Santiago de Compostela, licenciándose en 1956. Exerceu compo avogado dende 1958. Foi xefe de Correos de Vilalba. Foi delegado local do Frente de Juventudes. Foi nomeado alcalde de Vilalba en febreiro de 1964. Foi procurador en Cortes como representante dos concellos da provincia de Lugo (1965-1967).
Modesto Lomba
miniatura|300px|Campaña de promoción do turismo: Modesto Lomba como embaixador de Euskadi. Modesto Lomba Caneda, chamado Modesto Lomba, nado en Vitoria en 1962, é un deseñador de moda galego.
Traxectoria
Fillo de galegos emigrados no País Vasco, Lomba iniciouse nunha xastrería local de Vitoria, estudou Artes e Oficios nesa cidade e logo completou estudos en Barcelona. En 1986 funda co tamén deseñador arxentino Luis Devota unha empresa de deseño chamada Devota&Lomba. En 1988 debutaron na pasarela Cibeles de Madrid e ao ano seguinte (1989) representaron a España no Pitti Trend de Florencia, no ano en que tamén obteñen o premio Cristóbal Balenciaga de promoción de novos creadores. En 1993 quedou en solitario á fronte da compañía tras o falecemento de Devota, pero a firma mantivo o mesmo nome.
A distribución das súas creacións realizouse nos anos noventa a través de tendas multimarca e dos grandes almacéns españois El Corte Inglés, pero en 2000 Lomba abriu a primeira tenda de seu. En 2006 foi escollido presidente da Asociación de Creadores de Moda de España.
Elis Regina
Elis Regina Carvalho Costa, coñecida como Elis Regina, nada en Porto Alegre o 17 de marzo de 1945 e finada en São Paulo o 19 de xaneiro de 1982, foi unha cantante brasileira considerada unha das meirandes representantes do xénero musical MPB (música popular brasileira). Morreu a causa dunha sobredose de cocaína e alcol.
Unha das súas cancións máis famosas é Tiro ao Álvaro, a dúo con Adoniran Barbosa.
Air
Air é un dúo francés, de Versalles, que fai música electrónica, composto por Nicolas Godin e Jean-Benoît Dunckel. A súa música caracterízase por un ambiente lento, e un son orixinal e psicodélico. O nome de Air é o acrónimo de Amour, Imagination, Rêve (Amor, Imaxinación, Soño). Foron etiquetados dentro do movemento denominado French Touch.
O debut de Air produciuse co lanzamento do EP, Premiers Symptômes, que foi seguido polo álbum Moon Safari, aclamado pola crítica, seguido polo relanzameto de Premiers Symptômes e a publicación dos álbums The Virgin Suicides (banda sonora), 10 000 Hz Legend, Everybody Hertz, Talkie Walkie e Pocket Symphony.
O seu traballo máis recente, Pocket Symphony, foi lanzado en marzo de 2007.
B.S.O.
Air colaboraron en dúas ocasións con Sofia Coppola: The Virgin Suicides foi a banda sonora orixinal do filme homónimo (2000), e participaron na banda sonora de Lost in Translation (2003) co tema "Alone in Kyoto".
A Baiuca, Padrenda, Meaño
A Baiuca é un lugar da parroquia de Padrenda no concello pontevedrés de Meaño na comarca do Salnés. Tiña 96 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 49 eran mulleres e 47 homes, o que representa un descenso respecto ós anos 2010, cando eran 100 veciños, e 2005, cando eran 99.
Toponimia
Unha baiuca é un local público onde se serve alcohol, como unha taberna ou tasca.
Juwan Howard Jr.
Juwan Howard Jr., nado o 5 de febreiro de 1992 en Detroit, Míchigan, é un xogador profesional de baloncesto estadounidense. É fillo do All-Star da NBA Juwan Howard. Xoga na posición de Ala e mide 1,96 metros.
Traxectoria
Formado na Universidade de Detroit, O seu último foi Club Baloncesto Breogán de Lugo da Liga LEB.
Mundial de Fútbol de 1998 - Grupo D
O Grupo D da Copa do Mundo de Fútbol de 1998, realizada en Francia, estivo composto por catro equipos que se enfrontaron entre si nun total de seis encontros:, , e. Ao termo dos mesmos os dous con maior cantidade de puntos clasificáronse para a seguinte fase, e as outras dúas seleccións quedaron eliminadas.
Participantes
O Grupo D estivo composto polas seguintes seleccións:
Partidos
A fase de grupos constou de seis partidos, cun total de tres partidos xogados por cada selección. Segundo o sistema de competición da FIFA, cada equipo acumulaba unha puntuación en función dos seus resultados: 3 puntos por vitoria (até 1994 eran só 2), 1 por empate, 0 por derrota. De acordo coa mesma, o catro equipos foron ordenados en forma descendente. No caso de que houbese dous ou máis con igual cantidade de puntos, os criterios de desempate foron os seguintes:
A Veiga, Outeiro, Castro de Rei
A Veiga é un lugar da parroquia de Outeiro no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 6 habitantes (2 homes e 4 mulleres).
.eg
.eg é o Dominio de Nivel Superior xeográfico (ccTLD) para Exipto.
Liaoning Flying Leopards
Os Liaoning Flying Leopards (chinés simplificado: 辽宁药都本溪飞豹, chinés tradicional: 遼寧藥都本溪飛豹), tamén coñecido por motivos de patrocinio como Liaoning Scale Industry Flying Leopards ou simplemente Liaoning Scale Industry, son un equipo profesional de baloncesto da China con sede na cidade de Benxi (Liaoning). Os Flying Leopards compiten na Division Norte da Chinese Basketball Association (CBA), máxima competición do baloncesto chinés. O equipo xoga os seus partidos como local no Pavillón de Liaoning, recinto con capacidade para 4.500 espectadores, aínda que ocasionalmente xoga algúns partidos como local noutras cidades. O patrocinador do club é Liaoning Scale Industry Group, cuxa mascota é un leopardo de Amur (en inglés: flying leopard). O seu maior éxito é a consecución do título de liga na temporada 2017−18.
Historia
Os Liaoning Flying Leopards foron fundados en 1995 co nome de Liaoning Hunters, sendo un dos equipos máis destacados do comezado da Chinese Basketball Association (CBA). De feito, é finalista en 1997, 1998 e 1999, caendo en todas as ocasións ante os Bayi Rockets. Volveu ser finalista en 2008, caendo nesta ocasión ante os Guangdong Southern Tigers por 4-1. Ese mesmo ano estiveron a piques de asinar á estela da National Basketball Association (NBA) Vin Baker, mais finalmente foi descartado ao non superar as probas físicas. O club volve ser finalista en 2015 e 2016, perdendo respectivamente ante os Beijing Ducks e os Sichuan Blue Whales. Finalmente, o equipo gaña o seu primeiro título de liga en 2018 ao vencer na final aos Zhejiang Guangsha Lions por 4−0.
Títulos
Liga da China
A Barreira, Olás de Vilariño, A Merca
A Barreira é un lugar da parroquia de Mezquita no concello ourensán da Merca na Comarca da Terra de Celanova.
Holguín
Holguín é unha cidade de Cuba, capital da provincia homónima desde 1976. Até entón formou parte da antiga provincia de Oriente. Era coñecida historicamente como a Cidade dos Parques, pero a fin de evitar a confusión con Bucaramanga (Colombia), que recibe tamén ese epíteto, adóitase denominar Cidade cubana dos Parques.
Historia
Polo porto de Bariay, que hoxe se atopa dentro dos límites territoriais da provincia de Holguín, no mes de outubro de 1492, desembarcou o Grande Almirante Cristovo Colón, dando inicio, co descubrimento de América, a unha nova era. Segundo testemuños da época, Colón, ao pisar por vez primeira o chan cubano, impresionado pola beleza das súas praias e a exuberancia da súa vexetación, pronunciou unha frase que foi lembrada até os nosos días: "É a Terra máis fermosa que ollos humanos viron".
En 1545, o capitán Francisco García de Holguín fundou un hato nas terras que lle fosen concedidas por mercé real por mor da súa participación na conquista de México; da encomenda e estancias preexistentes (entre 1520 e 1540) nada se sabe. A partir deste primeiro hato, fóronse formando ao seu ao redor os de Managuaco, os Guazumas (Guasimas), as Cuevas, Cayo Llano e outros. O 3 de abril de 1720 —vésperas de Santo Isidoro— foi inaugurada a igrexa deste nome, e a localidade pasou a chamarse «Hato de San Isidoro de Holguín».
Xa no século XVIII o porto de Gibara era un dos principais portos do Oriente, no comercio de escravos e azucre. Atraídos polas riquezas da colonia, Holguín foi escenario tamén do ataque de corsarios e piratas. Aínda se conservan as ruínas das fortificacións que foron construídas co obxectivo de protexela de devandito asedio. O 19 de maio de 1745, Holguín obrigou as tropas inglesas a retirarse, contándose máis de 70 baixas nos atacantes.
O 18 de xaneiro de 1752, Holguín foi declarada municipio (a cuarta cidade de Cuba). Contaba nesa época cunha poboación de 1291 persoas libres e 135 persoas escravas, repartida en 211 casas rústicas, e unha única escola. Para 1863 xa existían 76 enxeños azucreiros, 753 veigas de tabaco e centos de leiras rústicas atendidas por persoas en réxime de escravitude.
A poboación descende dos indios nativos, máis que chegou proveniente de Bayamo, Santiago de Cuba, Baracoa e Porto Príncipe, xunto a españois, en particular canarios, latinoamericanos, como os provenientes de Santo Domingo, e africanos (congos e yorubas) traídos como escravos, nun proceso de intensa mestizaxe.
Desde a montaña Loma de la Cruz cos seus 468 banzos pódese ver toda a cidade. Holguín ten un grande estadio de béisbol e o seu Aeroporto Frank País está conectado coa capital A Habana, así como case todas as provincias e varios aeroportos internacionais. É unha cidade de amplos corredores e teitos acanalados con alxibes para amorear a auga de choiva e de sólidas e rectas rúas. A súa estrutura arquitectónica colonial está exquisita e rigorosamente conservada e os parques de Holguín, son ademais, un pulmón da identidade local urbana.