cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Matemáticas
Etimoloxía
miniatura|[[Pitágoras escribindo música no fresco A Escola de Atenas de Rafael.]] A palabra matemáticas quere dicir "o que se aprende". Vén do grego μαθηματικός, mathematikós, "o que aprende", palabra derivada de μάθημα, máthēma, "coñecemento, estudo, aprendizaxe". O filósofo neoplatónico Iámblico, na súa obra De vita pythagorica, explica que na comunidade pitagórica había dúas clases de membros: os matemáticos, mathematikoi (coñecedores), cos que Pitágoras compartía o coñecemento; e os acusmáticos, akousmatikoi (oidores), os membros da irmandade que tamén compartían os coñecementos pero dun xeito superficial, sen profundar nas súas razóns.
Ata arredor do ano 1700, o vocábulo matemáticas tiña como acepción máis común o de "astroloxía" (ou, ás veces, "astronomía"); o significado foi cambiando gradualmente ata o actual entre aproximadamente 1500 e 1800. Isto provocou erros nas traducións e interpretacións erróneas: é particularmente notoria a advertencia que fai Agostiño de Hipona aos cristiáns prevíndoos dos mathematici co significado de astrólogos o cal, nalgunhas traducións, se interpreta como unha condena das matemáticas.
Definicións de matemáticas
miniatura|esquerda|[[Aristóteles, cuxa definición das matemáticas estivo vixente durante máis de 2.000 anos, e o seu mestre Platón, representados no fresco de Rafael A Escola de Atenas.]]
A definición dada por Aristóteles das matemáticas como "a ciencia da cantidade" prevaleceu ata o século XVIII. A chegada do século XIX supuxo un aumento do rigor no estudo das matemáticas, nacendo novas disciplinas abstractas coma a teoría de grupos e a xeometría proxectiva nas que non quedaba clara a relación entre cantidade e medida. Como consecuencia, matemáticos e filósofos comezaron a propor novas definicións. Algunhas destas definicións resaltan o carácter dedutivo de moita da matemática, outras salientan a súa abstracción, e hainas que destacan certa temática da propia matemática. Hoxe en día, mesmo entre os matemáticos profesionais, non hai consenso sobre que definición debe prevalecer. Máis aínda, non hai consenso sobre se a matemática é unha arte ou unha ciencia. Un gran número de matemáticos non teñen interese nunha definición das matemáticas, ou considéranas indefiníbeis. Algúns din que "Matemáticas é o que fan os matemáticos".
Luís Espada Recarey
Luís Espada Recarey, nado na Coruña en 1940, é un enxeñeiro e profesor galego.
Matemáticas
Definicións de matemáticas
Os tres tipos principais de definición das matemáticas reciben o nome de loxicista, intuicionista e formalista, cada unha reflectindo diferentes escolas filosóficas de pensamento. Ningunha ten unha ampla aceptación e non parece posíbel unha teoría única que as englobe. miniatura|[[Bertrand Russell, un dos fundadores do loxicismo, na UCLA en abril de 1940.]] Unha definición temperá en termos de lóxica, "a ciencia que obtén conclusións necesarias", deuna Benjamin Peirce en 1870, se ben foron Bertrand Russell e Alfred North Whitehead quen estableceron as bases do proxecto filosófico coñecido coma loxicismo, tentando probar que todos os conceptos, afirmacións e principios matemáticos poden ser definidos e probados en termos da lóxica simbólica. A definición de Bertrand Russell de 1903, "toda a matemática é lóxica simbólica", é unha definición loxicista.
Luís Espada Recarey
Traxectoria
Doutorouse en Ciencias Químicas pola Universidade de Santiago de Compostela e en Química Aplicada pola Universidade de Manchester. Foi catedrático de Enxeñería Química na Escola Técnica Superior de Enxeñeiros Industriais da Universidade de Vigo, da que é profesor emérito.
Foi vicerreitor da USC e o primeiro reitor da Universidade de Vigo (1989-1994). É presidente do Tribunal de Garantías da Universidade de Vigo. En 2002 foi nomeado Valedor do Cidadán do Concello de Vigo.
Matemáticas
Definicións de matemáticas
As definicións formalistas identifican as matemáticas cos seus símbolos e as regras operativas sobre eles. Haskell Curry define as matemáticas simplemente como "a ciencia dos sistemas formais". Un sistema formal é un conxunto de símbolos e regras que indican como se combinan os símbolos para formar fórmulas. A palabra axioma ten un significado especial nos sistemas formais, diferente do seu significado ordinario de "verdade evidente per se". Nos sistemas formais, un axioma é unha combinación de símbolos incluído nun sistema formal sen necesidade de deducilo usando as regras do sistema.
A inspiración, as matemáticas pura e aplicada, e a estética
miniatura|[[Eugene Wigner (á esquerda con Alvin Weinberg) falaba da irrazoábel eficacia das matemáticas nas ciencias.]] miniatura|O matemático inglés [[Godfrey Harold Hardy xustificaba facer matemáticas simplemente pola súa estética.]] É moi posíbel que a arte do cálculo fose desenvolvida antes mesmo ca escritura, relacionada fundamentalmente co comercio, a agrimensura, a arquitectura e, posteriormente, a astronomía. Actualmente, todas as ciencias aportan problemas que estudan matemáticos, ao mesmo tempo que aparecen novos problemas dentro das propias matemáticas. Por exemplo, o físico Richard Feynman inventou a integral de camiños da mecánica cuántica, usando unha combinación do razoamento matemático e unha visión física; e a actual teoría de cordas, que aínda está a ser desenvolvida e que trata de unificar as catro forzas fundamentais, continúa inspirando novas matemáticas. Algunhas matemáticas só son relevantes na área na que estaban inspiradas e son aplicadas para outros problemas nese campo. Mais acotío as matemáticas inspiradas nunha área concreta resultan útiles en moitos ámbitos, e inclúense dentro do corpus xeral de conceptos matemáticos. Frecuentemente faise unha distinción entre a matemática pura e a matemática aplicada. Así a todo, a matemática pura ten con frecuencia aplicacións prácticas coma, por exemplo, a teoría de números na criptografía. Este notábel feito é o que Eugene Wigner definiu como «a irrazoábel eficacia das Matemáticas nas Ciencias Naturais». Como na maioría dos campos do saber, a explosión de coñecementos na era científica levou á especialización: hoxe en día hai centos de áreas especializadas en matemáticas, a última clasificación MSC ten 46 páxinas. Varias áreas das matemáticas aplicadas fusionáronse con outros campos tradicionalmente fóra das matemáticas para se converter en disciplinas independentes, como poden ser a estatística, a investigación de operacións ou a informática.
Trompa de Falopio
As trompas de Falopio, tamén chamadas tubas uterinas ou ovidutos, do aparato reprodutor feminino son dous finos tubos tapizados con epitelio ciliado, un na parte esquerda e outro na dereita, que van dos ovarios ao útero. A unión co útero faise pola unión útero-tubal, pero co ovario non hai unha unión anatómica. As estruturas equivalentes nos vertebrados non mamíferos denomínanse ovidutos.
Matemáticas
A inspiración, as matemáticas pura e aplicada, e a estética
Para aqueles que senten predilección polas matemáticas hai, con frecuencia, un aspecto estético que define á maioría das matemáticas. Moitos matemáticos falan da elegancia das matemáticas, a súa estética intrínseca e beleza interna. En xeral a simplicidade está moi valorada. Hai beleza nunha demostración simple e elegante, como na demostración de Euclides de que hai infinitos números primos, e nunha elegante análise numérica que acelera o cálculo, así como na transformada rápida de Fourier. G. H. Hardy na súa obra Apoloxía dun Matemático, expresa a crenza de que estas consideracións estéticas son, en si mesmas, suficientes para xustificar o estudo da matemática pura. Hardy sinala criterios como a relevancia, o inesperado, a inevitabilidade e a economía como factores que contribúen a unha estética matemática. Decotío os matemáticos esfórzanse por achar demostracións que sexan particularmente elegantes, probas que están no "Libro", segundo palabras do prolífico matemático húngaro Paul Erdős. A popularidade das matemáticas recreativas é outro signo do pracer que moita xente sente resolvendo problemas matemáticos.
Notación, linguaxe e rigor
miniatura|350px|esquerda|Exemplo de notación matemática complexa nunha obra de [[Bertrand Russell|Russell, no punto concreto onde deduce que 1+1=2.]] A maioría da notación matemática que se usa hoxe en día non foi inventada ata o século XVI. Antes diso, as matemáticas eran escritas con palabras, un minucioso proceso que limitaba o avance matemático. Euler (1707–1783) foi o responsábel de moitas das notacións que se usan hoxe. A notación moderna fai a matemática moito máis fácil para o profesional, mais os principiantes a encontran complicada. A información está extremadamente comprimida: uns poucos símbolos conteñen unha gran cantidade de información. Ao igual cá notación musical, a moderna notación matemática ten unha sintaxe estrita (que polo seu limitado alcance, varía dun autor a outro e dunha a outra disciplina) e codifica información que sería difícil de escribir doutra maneira. miniatura|[[Kurt Gödel, autor dos teoremas de incompletitude, na súa época de estudante.]] A linguaxe matemática pode ser difícil de entender para os principiantes. Palabras como "ou" e "só" teñen un significado máis restritivo ca na linguaxe coloquial. Máis aínda, palabras como "aberto" e "campo" adquiriron uns significados matemáticos especializados. Termos técnicos como "homeomorfismo" e "integrable" teñen significados precisos en matemáticas. Outras frases como "se e só se" son exclusivas da xerga matemática. Hai unha razón para a notación especial e o vocabulario técnico: as matemáticas requiren máis precisión cá linguaxe coloquial. Os matemáticos refírense a esta precisión da linguaxe e da lóxica coma "rigor".
Unha demostración matemática é fundamentalmente unha cuestión de rigor. Partindo de axiomas, os matemáticos demostran os seus teoremas usando un razoamento sistemático. Isto é así para evitar "teoremas" erróneos baseados en intuicións falíbeis, como ten ocorrido moitas veces na historia da materia. O nivel de rigor que se espera nas matemáticas foi variando ao longo do tempo: na Grecia clásica buscábanse argumentos detallados, pero no tempo de Isaac Newton os métodos empregados eran menos rigorosos. Os problemas inherentes ás definicións usadas por Newton levaron a un rexurdimento no século XIX da análise coidadosa e da demostración formal. A febleza do rigor é a causa dalgúns dos máis comúns malentendidos das matemáticas. Hoxe, os matemáticos debaten acerca das demostracións asistidas por ordenador: como os longos resultados producidos son difíciles de verificar; tales probas poderían non ser suficientemente rigorosas.
Trompa de Falopio
Anatomía
As trompas de Falopio das mulleres son uns tubos duns 10–12 cm, que permiten o paso do óvulo desde o ovario ao útero, situados nun bordo do peritoneo chamado mesosálpinx, que forma parte do ligamento largo do útero. As trompas de Falopio divídense nos seguintes segmentos (de lateral a medial):
Matemáticas
Notación, linguaxe e rigor
Os axiomas no pensamento tradicional eran "verdades autoevidentes", mais esa concepción é problemática. A un nivel formal, un axioma non é máis ca unha cadea de símbolos nun sistema axiomático, cun significado intrínseco só no contexto de tódalas fórmulas derivadas dentro dese sistema. O programa de Hilbert tiña como obxectivo dotar as matemáticas dunha base axiomática completa (toda sentenza pode ser probada ou refutada) e probar que dita axiomática era consistente (non ten axiomas contraditorios), pero Gödel demostrou a imposibilidade desta axiomatización cando estableceu o seu primeiro teorema de incompletitude que afirma que un sistema axiomático que tente describir a aritmética, non pode ser consistente e completo á vez. Con todo, nalgunha axiomatización as matemáticas redúcense (cando menos o seu contido formal) a non máis que teoría de conxuntos, no sentido de que toda proposición ou demostración pode ser formulada dentro da teoría de conxuntos.
Majlinda Kelmendi
No 2014, Majlinda subiu ó máis alto da Clasificación Mundial de Judo feminino e foi condecorada polo Presidente de Kosovo, Atifete Jahjaga coa "Medalla Presidencial ó Mérito". O 7 de agosto de 2016, converteuse na primeira deportista kosovar en gañar unha medalla nuns Xogos Olímpicos, en Río de Xaneiro. Representou a Albania no 2012, mais non conseguiu ningunha medalla.
Trompa de Falopio
Histoloxía
miniatura|dereita|Histoloxía das trompas. Vense en rosa forte os pregamentos da mucosa. A parede da trompa está formada por unha capa serosa externa, unha capa muscular intermedia e un epitelio mucoso interno.
As trompas están tapizadas por un epitelio columnar simple, que forma pregamentos e cristas, que son máis numerosos e ramificados na zona da ampola, onde o epitelio é máis alto. Contén dous tipos de células: ciliadas e non ciliadas (secretoras). As células predominantes son as ciliadas, que son máis numerosas no infundíbulo e na ampola. As características da mucosa cambian coas fases do ciclo menstrual. O estróxeno incrementa a produción de cilios nestas células.
Dispersas entre as células ciliadas están as células non ciliadas, que conteñen gránulos e producen o fluído tubular. Este fluído contén nutrientes para os espermatozoides, ovocitos, e cigotos. Nalgunhas especies como o coello engaden ao ovocito unha envoltura albuminosa externa. As secrecións tamén promoven a capacitación do esperma ao eliminaren glicoproteínas e outras moléculas da membrana plasmática do esperma. A proxesterona incrementa o número de células non ciliadas, entanto que o estróxeno incrementa a súa altura e actividade secretora. O fluído das trompas flúe en contra da acción dos cilios, os cales baten cara ao extremo que dá ao ovario.
A capa muscular está formada por dúas capas de músculo liso, a interna é circular ou espiral e a externa é principalmente lonxitudinal, aínda que non están nitidamente delimitadas.
A cuberta peritoneal da trompa ten as características habituais dunha serosa.
Función na fecundación
Cando o ovocito madura no ovario faino dentro dunhas cápsulas chamadas folículos ováricos. A parede dos folículos completamente maduros rompe liberando o ovocito, fenómeno chamado ovulación. O ovocito sae do ovario rodeado de células da granulosa do folículo e é recollido polo extremo fimbriado das trompas de Falopio e desprázase ata a ampola, que será onde normalmente o esperma se une ao ovocito e ten lugar a fecundación. Unha vez fóra do ovario o ovocito completa a súa meiose. O óvulo fertilizado, chamado cigoto, viaxa en dirección ao útero axudado pola actividade dos cilios do epitelio e polo músculo liso das trompas, á vez que sofre as primeiras divisións embrionarias. Uns cinco días despois o embrión chega á cavidade uterina e implántase no endometrio do útero, iniciándose a xestación.
Matemáticas
As matemáticas como ciencia
miniatura|esquerda|[[Carl Friedrich Gauss, coñecido como o "príncipe dos matemáticos". .]] Gauss referíase ás matemáticas como "A Raíña das Ciencias". No latín orixinal Regina Scientiarum, e tamén no alemán Königin der Wissenschaften, a palabra correspondente a ciencia ten o significado de "campo de coñecemento". Por suposto, as matemáticas son, neste sentido, un campo de coñecemento. A irrupción do método baconiano trae coma consecuencia a especialización, restrinxindo o significado de "ciencia" ás ciencias naturais, contrapoñéndoa ao escolasticismo, o método aristotélico de investigación a partir do primeiro principio. É indubidábel que o papel da experimentación empírica e a observación é insignificante en matemáticas, en contra do que ocorre nas ciencias naturais coma a psicoloxía, a bioloxía ou a física. Albert Einstein afirmou que "canto máis se refiren á realidade, as leis das matemáticas máis lonxe están da exactitude; e canto máis se achegan á exactitude, máis se afastan da realidade". Máis recentemente, Marcus du Sautoy chamou ás matemáticas "a Raíña da Ciencia ... a principal forza impulsora do descubrimento científico". miniatura|[[Imre Lakatos, lóxico e filósofo das matemáticas que propuxo unha versión especial do falsacionismo para as matemáticas.]] Moitos filósofos cren que as matemáticas non son falsaciábeis experimentalmente, e por tanto non son unha ciencia segundo a definición de Karl Popper. . Porén, nos anos trinta do século XX, os teoremas de incompletitude de Gödel convenceron a moitos matemáticos de que as matemáticas non poden reducirse só á lóxica, e Karl Popper concluíu que "a maioría das teorías matemáticas son, coma as da física e da bioloxía, hipotético-dedutivas: as matemáticas puras por tanto tornan a estar moito máis preto das ciencias naturais cuxas hipóteses son conxecturas, ca o que semellaba non hai moito". Outros pensadores, especialmente Imre Lakatos, teñen aplicado unha versión específica do falsacionismo para as matemáticas.
Unha visión alternativa é a de que certos campos científicos (coma a física teórica) son matemáticas con axiomas que tentan corresponder á realidade. De feito, o físico teórico J. M. Ziman propón que ciencia é coñecemento público e, por tanto, inclúe ás matemáticas. En calquera caso, as matemáticas teñen moito en común con moitos campos das ciencias físicas, principalmente a exploración das consecuencias lóxicas das hipóteses asumidas. A intuición e a experimentación tamén xogan un papel na formulación de conxecturas, tanto nas matemáticas coma nas outras ciencias. As matemáticas experimentais continúan gañando importancia dentro das matemáticas, e a computación e a simulación xogan un papel crecente nas ciencias e nas matemáticas, atenuando a obxección de que as matemáticas non usan o método científico. En 2002 Stephen Wolfram sostén, no seu libro Un novo tipo de ciencia, que a matemática computacional merece ser explorada empiricamente coma un campo científico.
As opinións dos matemáticos sobre este asunto son variadas. Moitos cren que chamarlle ciencia ás matemáticas diminúe a importancia da súa faceta estética e o da súa historia coma unha das sete artes liberais tradicionais; outros pensan que ignorar as conexións coas ciencias é tornarse cego ao feito de que a interrelación entre as matemáticas e as súas aplicacións na ciencia e enxeñería ten provocado moitos desenvolvementos nas matemáticas. As diferenzas destes dous puntos de vista reflíctense no debate filosófico sobre se as matemáticas se crean (é unha arte) ou se descobren (é unha ciencia). Ë habitual ver universidades onde existe unha división nomeada Ciencia e Matemáticas, indicando que os dous campos son afíns pero non coincidentes. Na práctica, os matemáticos agrúpanse tipicamente cos científicos nun sentido amplo, pero se separan deles a niveis máis finos. Este é un dos moitos temas tratados na filosofía das matemáticas.
Historia
miniatura|esquerda|[[Papiro de Rhind do Antigo Exipto, c. 1.650 a.C.]] Alén de recoñecer cantidades de obxectos, o home prehistórico aprendeu a contar cantidades abstractas coma o tempo: días, estacións, anos. A aritmética elemental (adición, subtracción, multiplicación e división) tamén foi conquistada naturalmente. Crese que ese coñecemento é anterior á escrita e, por iso, non hai rexistros históricos.
O primeiro obxecto coñecido que atesta a habilidade de cálculo é o óso de Ishango, unha fíbula de babuíno con riscos que indican unha contabilidade, que data de hai 20.000 anos.
O desenvolvemento da matemática impregnou as primeiras civilizacións e tornou posíbel a aparición de aplicacións concretas: o comercio, as medicións de terras para a agricultura, a previsión de eventos astronómicos, e ás veces, a realización de rituais relixiosos. As tres primeiras aplicacións poden ser relacionadas en certa forma coa división ampla das matemáticas coma o estudo da estrutura, do espazo e do cambio. A partir do 3000 a.C., cando babilonios e exipcios comezaron a usar aritmética e xeometría en construcións, astronomía e algúns cálculos financeiros, a matemática comezou a se tornar un pouco máis sofisticada. O estudo de estruturas matemáticas iniciouse coa aritmética dos números naturais, seguiu coa extracción de raíces cadradas e cúbicas, resolución dalgunhas ecuacións polinómicas de segundo grao, trigonometría e fraccións, entre outras materias. miniatura|Representación de [[Euclides en mármore, no Museo dell'Opera del Duomo de Florencia.]] Tales desenvolvementos son atribuídos ás civilizacións acadia, babilónica, exipcia, chinesa, ou aínda ás do val do Indo. Arredor de 600 a.C., na civilización grega, a matemática, influenciada por traballos anteriores e pola filosofía, tornouse máis abstracta. Distinguíronse dúas ramas: a aritmética e a xeometría. Formalizáronse as xeneralizacións, por medio de definicións axiomáticas dos obxectos de estudo, e as demostracións. A obra Os elementos de Euclides é un rexistro importante do coñecemento matemático na Grecia do século III a.C.
A civilización musulmá permitiu que a herdanza grega fose conservada e propiciou a súa confrontación cos descubrimentos chineses e hindús, en particular na cuestión da representación numérica. Os traballos matemáticos desenvolvéranse considerabelmente tanto na trigonometría, coma na introdución das funcións trigonométricas e na aritmética. Desenvolveuse amais a análise combinatoria, a análise numérica e a álxebra de polinomios.
No inicio do século XVII, Isaac Newton e Leibniz descubriran o cálculo infinitesimal e introduciran a definición de fluxor (vocábulo abandonado posteriormente). Ao longo dos séculos XVIII e XIX a matemática desenvolveuse fortemente coa introdución de novas estruturas abstractas, coma os grupos, grazas aos traballos de Évariste Galois sobre a resolubilidade de ecuacións polinómicas, e os aneis definidos nos traballos de Richard Dedekind.
O século XIX ve con Cantor e Hilbert o desenvolvemento dunha teoría axiomática sobre todos os obxectos estudados e a investigación dos fundamentos matemáticos. Este desenvolvemento da axiomática conducirá a varios matemáticos do século XX a buscar definir todas as matemáticas coa axuda dunha linguaxe, a lóxica matemática.
Dominios
O estudo da estrutura comeza cos números, inicialmente os números naturais e os números enteiros. As regras que dirixen as operacións aritméticas estúdanse na álxebra elemental e as propiedades máis fondas dos números enteiros estúdanse na teoría de números.
A investigación de métodos para resolver ecuacións leva ao campo da álxebra abstracta. O importante concepto de vector, xeneralizado a espazo vectorial, é estudado na álxebra lineal e pertence ás dúas ramas da estrutura e o espazo. O estudo do espazo orixina a xeometría, primeiro a xeometría euclidiana e logo a trigonometría.
A comprensión e descrición do cambio en variábeis mensurábeis é o tema central das ciencias naturais e o cálculo. Para resolver problemas que dirixen en forma natural cara ás relacións entre unha cantidade e a súa taxa de cambio, e das solucións a estas ecuacións, estúdanse as ecuacións diferenciais.
Os números que se usan para representar as cantidades continuas son os números reais. Para estudar os procesos de cambio utilízase o concepto de función matemática. Os conceptos de derivada e integral, introducidos por Isaac Newton e Leibniz, xogan un papel clave neste estudo, que se denomina análise.
Por razóns matemáticas, é conveniente para moitos fins introducir os números complexos, o que dá lugar á análise complexa.
A análise funcional consiste en estudar problemas cuxa incógnita é unha función, pensándoa como un punto dun espazo funcional abstracto.
A análise numérica investiga os métodos para realizar os cálculos en ordenadores.
Divisións e ligazóns
As numerosas ramas da matemática están moi interrelacionadas, velaquí unha lista de seccións que podemos considerar no seu estudo:
No tocante á metodoloxía, outra división simple da matemática establece que esta pode ser pura, cando se consideran as magnitudes ou cantidades abstractamente, sen relación á materia; ou aplicada, cando se tratan as magnitudes coma substancia de corpos materiais, e por consecuencia relaciónase con consideracións físicas.
Trompa de Falopio
Proba de permeabilidade
Aínda que ás veces non é posible facer un exame completo das trompas en pacientes con infertilidade, é importante facer a proba da permeabilidade tubal, xa que a obstrución das trompas é a principal causa de infertilidade. Un histerosalpingograma mostrará que as trompas están abertas cando a tinguidura opaca ás radiacións que se utiliza flúe na cavidade uterina. A insuflación tubal é o procedemento estándar para a comprobacion da permeabilidade. Durante a cirurxía pode examinarse a situación das trompas e pode inxectarse unha tinguidura como o azul de metileno no útero, que pasa polas trompas cando o cérvix está ocluído. Como a obstrución das trompas está a miúdo relacionada con infeccións por Chlamydia, pódense facer probas para buscar anticorpos anticlamidias.
Embrioloxía e homoloxía
No embrión hai dous pares de condutos para a saída dos gametos do corpo; un par (os condutos de Müller) desenvólvese nas femias orixinando as trompas de Falopio, útero e vaxina, e o outro par (os condutos de Wolff) desenvólvense nos machos, orixinando o epidídimo e o conduto deferente.
Normalmente, só un dos pares de tubos se desenvolve e o outro par sofre regresión e desaparece durante o desenvolvemento embrionario. O órgano homólogo no macho das trompas de Falopio é a rudimentaria hidátide de Morgagni (ou appendix testis) presente na parte superior dos testículos pegado á túnica vaxinal serosa do testículo.
Patoloxía
A inflamación das trompas de Falopio denomínase salpinxite e pode aparecer en solitario ou ser un compoñente da enfermidade inflamatoria pélvica. A dilatación sacular das trompas de Falopio na súa porción estreita debida á inflamación coñécese como salpinxite ístmica nodosa. Salpinxite vén do grego antigo σαλπιγξ, que significaba 'trompeta', coa terminación ite. A salpinxite, igual ca a enfermidade inflamatoria pélvica e a endometriose, pode orixinar unha obstrución das trompas de Falopio. A obstrución das trompas está asociada con infertilidade e embarazo ectópico.
Cirurxía
A extirpación cirúrxica das trompas de Falopio denomínase salpinxectomía, e a extriropación de ambas as trompas é unha salpinxectomía bilateral. Cando se extripan unha trompa e un ovario ou os dous, a operación chámase salpingo-ooforectomía. As operacións nas que se corrixe a obstrución dunha trompa denomínanse tuboplastias. A ligadura de trompas é unha operación de esterilización.
Vesícula de gas
As vesículas de gas son un tipo de orgánulo celular presente nalgúns organismos procariotas. Non son orgánulos rodeados por unha verdadeira membrana, xa que a súa cuberta está composta enteiramente por proteínas e carece de lípidos e carbohidratos.
Función
As vesículas de gas aparecen esencialmente en organismos acuáticos, xa que se utilizan para regular a flotabilidade da célula e modificar a posición da célula na columna de auga para que queden situadas optimamente para realizar a fotosíntese ou moverse a localizacións con máis ou menos oxíxeno.
Estrutura
As vesículas de gas teñen tubos ocos de proteína con extremos cónicos xeralmente con forma de limón ou cilíndrica. As vesículas varían moito en diámetro. As vesículas máis grandes poden albergar máis aire e utilizar menos proteína, polo que son máis económicas en canto ao uso de recursos; porén, canto máis grande sexa unha vesícula máis débil é estruturalmente ante a presión e cómpre menos presión para facer que a vesícula colapse. Para que a selección natural afecte ás vesículas de gas, o diámetro das vesículas debe estar controlada xeneticamente.
O primeiro xene de vesícula de gas bacteriano, gvpA foi identificado en Calothrix. Hai polo menos dúas proteínas que compoñen unha vesícula de gas cianobacteriana: GvpA e GvpC. GvpA forma costelas duras na vesícula e a maioría da masa (ata o 90%) da estrutura principal. A GvpA é moi hidrófoba e pode ser unha das proteínas máis hidrófobas coñecidas. A GvpC é hidrófila e axuda a estabilizar a estrutura polas inclusións periódicas nas costelas GvpA. A GvpC pode ser eliminada da vesícula e, en consecuencia, hai un decrecemento na forza da vesícula. O grosor da parede da vesícula pode oscilar entre 1,8 e 2,8 nm. A estrutura con costelas da vesícula é evidente tanto na súa superficie externa coma na interna cun espazado de 4 a 5 nm entre as costelas. As vesículas poden ter unha lonxitude entre 100 e 1400 nm e un diámetro de 45 a 120 nm.
Dentro dunha especie os tamaños das vesículas de gas son relativamente uniformes cunha desviación estándar de ±4%.
Crecemento
Parece que as vesículas de gas empezan a súa existencia como pequenas estruturas bicónicas (dous conos coas bases planas unidas) que aumentan o seu diámetro específico que crece e expande a súa lonxitude. Non se sabe exactamente o que controla o diámetro pero pode ser unha molécula que interfire coa GvpA ou pode cambiar a forma da GvpA.
Papel en alxicidas ultrasónicos
Os aparatos ultrasónicos para matar algas teñen un modo de acción en algas azul-verdosas consistente probablemente en romper as vesículas de gas das células, o que causa que as células perdan a flotabilidade e se afundan ata o fondo onde xa non poden facer a fotosíntese.
Final Fantasy VII
Final Fantasy VII (abreviado FF7 ou FFVII) é un dos máis importantes videoxogos de rol clásicos aparecidos para consola. Desenvolvido polo equipo de Hironobu Sakaguchi de Squaresoft (agora a Square Enix) maioritariamente entre 1996 e 1997, e publicado en 1997.
Pese a que os europeos xa tiveran acceso aos videoxogos de rol xaponeses cos aparecidos en 16-bit, Final Fantasy VII foi o que deu a coñecer o xénero a un público máis amplo neste continente. Pola contra, no Xapón e os Estados Unidos foi unha adición máis aos éxitos de vendas que xa tiña esta saga.
Historia
O xogo narra a historia de Cloud Strife, un mercenario que vive angustiado por un tormentoso pasado que non é quen de lembrar completamente e que decide unirse a un grupo de rebeldes que loitan contra a poderosa empresa Shin-Ra Corp. Axiña se verán arrastrados por unha complexa trama que os levará a loitar a morte contra Sephirot, un estraño experimento xenético que logrou poñer en perigo a vida do planeta.
Características
O argumento desta entrega contrasta coas anteriores ao desenvolverse nun contexto máis futurista e apoiarse máis no simbolismo e na psicoloxía dos personaxes para desenvolver a trama.
As principais diferenzas coas anteriores entregas baseanse na mellora tecnolóxica. Os personaxes están modelados en tres dimensións, os fondos dos escenarios están xerados mediante computador (en vez de estar elaborados a man) e numerosas secuencias de vídeo acompañan o desenvolvemento da historia. Por esta última razón principalmente, o xogo ocupaba tres CD-ROM, cantidade até entón reservada a películas interactivas.
A banda sonora, composta por Nobuo Uematsu, saíu á venda en catro CDs. Tamén saíu á venda o disco "Reunion Tracks", que incluía as cancións máis populares da banda sonora, algunhas delas interpretadas por unha orquestra.
O sistema de combates é de corte bastante clásico e réxese por un sistema de quendas controladas por un tempo de combate activo, o que fai que o combate sexa máis dinámico que nas anteriores entregas. As habilidades dos personaxes poden ir evolucionando grazas á combinación de elementos máxicos chamados Materia ou da compra de novas armas.
Final Fantasy VII demostrou que se podía dotar un videoxogo cun altísimo orzamento e, malia todo, obter beneficios. O xogo gañou numerosos premios en feiras especializadas do sector (como o ECTS ou o TGS) e na actualidade Square Enix decidiuse a publicar novas precuelas (FF Before Crisis), secuelas (FFVII Advent Children) e spins off (Dirge of Cerberus), que son parte do proxecto Compilation of Final Fantasy VII.
Rally de Ferrol de 1993
O Rally de Ferrol de 1993 foi a 24ª edición de dito rally e a cuarta proba da tempada 1993 do Campionato de Galicia de Rally. Celebrouse o 6 de xuño de 1993 e os vencedores foron Germán Castrillón e a súa copiloto Estrella Castrillón. Foi o quinto dos dez triunfos que lograron na proba ferrolá e o cuarto consecutivo.
Itinerario
O rally disputouse sobre 84,7 km cronometrados (404,225 km contando os enlaces), con dúas pasadas polos treitos de Vilouzás e Doroña e tres por Ferreira e Cerdido.
Cabo Frio
Cabo Frio é unha cidade brasileira do estado do Río de Xaneiro situada no litoral, a 155 km da cidade do Río de Xaneiro.
miniatura|esquerda|A Praia do Forte, a principal da cidade. Cabo Frio ten como principal actividade económica o turismo polas súas praias de augas quentes. Unha das máis coñecidas é a praia do Forte, urbanizada e próxima ó centro da cidade, que recibe ese nome debido ó Forte de São Matheus, construído polos portugueses en 1620 para protexer a rexión do ataque dos piratas. Pequenos paseos en barco para os turistas, a pesca e os mergullos para coñecer as belezas do seu mar son outros dos seus atractivos.
Gran Premio de Alemaña de 1979
O Gran Premio de Alemaña de Fórmula 1 de (formalmente o Großer Preis von Deutschland) foi unha carreira de Fórmula 1 que se celebrou en Hockenheimring o 29 de xullo de 1979.
Servizo Web
Os Servizos Web, ou Web Services de acordo á nomenclatura orixinal en inglés, son unha serie de tecnoloxías, estándares e protocolos que permiten a comunicación e cooperación entre sistemas informáticos, independentemente das súas plataformas ou a linguaxe de programación na que estes sexan escritos.
Orixe
miniatura|esquerda|Exemplo de Servizo Web: co peticionario (requestor), o provedor (provider) e o rexistrador (broker) A orixe dos servizos Web remóntase ó final do ano 1999 e comezos do 2000. Coa expansión de Internet, surdiu a necesidade de integrar dunha maneira máis precisa, fiábel e sobre todo barata os diferentes servidores e sistemas informáticos. Esta necesidade fíxose especialmente importante no eido B2B, é dicir na comunicación entre diferentes empresas, que buscaban unha maior automatización nos seus procesos de iteracción coma maneira de millorar os tempos de resposta e acadando uns maiores beneficios económicos. Daquela a comunicación era posible, mais sempre empregando plataformas propiedade de terceiros, o cal reducía a flexibilidade (xa que todos os sistemas informáticos tiñan que poder recoñecer dita plataforma) ou aumentaba os posibles custos derivados dos prezos de licenza. A idea dos Web Services eras empregar estándares universais e abertos que permitísen a expansión das comunicacións entre negocios. Dous exemplos destes estándares son SOAP ou Rest
Anlleo, Navia
Anlleo é unha parroquia que se localiza no sur da zona central do concello de Navia. Cobre unha superficie de 12,81 km² e no ano 2003 contaba con 604 habitantes.
Lingua
Lingüisticamente a parroquia divídese en dúas zonas diferenciadas, no occidente fálase galego e no oriente asturiano.
Seme
miniatura|Seme nunha cunca de cristal. Seme ou esperma é o conxunto de espermatozoides e substancias fluídas que se producen no aparello reprodutor masculino de todos os animais, entre eles a especie humana. O seme é un líquido viscoso e esbrancuxado que é expulsado a través do pene durante a exaculación. Está composto por espermatozoides (dos testículos) e plasma seminal que se forma polo achegamento dos testículos, o epidídimo, as vesículas seminais, a próstata, as glándulas de Cowper, as glándulas de Littré e os vasos deferentes. O seme debe diferenciarse do líquido preseminal.
Mundo árabe
miniatura|320px|Un mapa do Mundo árabe. Baseado na definición estándar do mundo árabe, que comprende os estados da [[Liga Árabe, máis do Sáhara Occidental.]]
Chámaselle Mundo árabe (en árabe: العالم العربي al-ʿālam al-ʿarabī) ou países árabes (árabe, البلدان العربية, al-buldān al-`arabiyya) os estados nos que a maiora da poboación son falantes árabes así como as poboacións de África do Norte, Oriente Medio e outros lugares.
A definición estándar do mundo árabe comprende os 22 estados e territorios da Liga Árabe que se estenden dende o Océano Atlántico ao oeste, co Mar Arábigo ao leste, e o Mediterráneo ao norte do Corno de África e do Océano Índico no sueste. Ten unha poboación de preto de 400 millóns de persoas, dos cales máis da metade son menores de 25 anos de idade.
O sentimento nacionalista árabe xurdiu na segunda metade do século XIX, xunto con outros movementos nacionalistas dentro do Imperio Otomán. A Liga Árabe formouse en 1945 para representar os intereses dos árabes e, especialmente, para o exercicio da unificación política dos países árabes, un proxecto coñecido como Panarabismo. As protestas populares no mundo árabe a partir de 2010 están dirixidas contra os gobernos e a corrupción asociada a estes, xunto coa demanda de máis oportunidades económicas.
Definición
A denotación lingüística e política propia do termo árabe xeralmente predomina sobre consideracións xenealóxicas. Polo tanto, os individuos con pouca ou ningunha ascendencia da Península Arábiga poderían identificarse ou considerarse árabrs, en parte debido á súa lingua materna. Porén, esta identidade discútena moitos pobos. Por exemplo, os expcios poden ou non identificarse como árabes.
Definición territorial estándar
miniatura|dereita|320px|Mapa dos [[Estados membros da Liga árabe|estados membros da Liga Árabe. Baixo a definición territorial estándar do mundo árabe, os estados e territorios da Liga árabe constitúen o mundo árabe.]]
Aínda que non existe unha definición globalmente aceptada no mundo árabe, todos os países que son membros da liga árabe son xeralmente recoñecidos como parte do mundo árabe.
Esta definición terrirorial estándar considérase considérase ás veces apropiada ou problemática, e debe complementarse con algúns elementos adicionais.
Vulpes
Vulpes é un xénero de mamíferos carnívoros da familia de cánidos. Son animais con orellas pontudas, cabeza triangular, de corpo máis delgado e o pelo suave. Son cazadores en solitario, agás en época de apareamento, e aliméntanse principalmente de pequenos mamíferos. En ambientes urbanos, é doado atopalos buscando comida no lixo.
Hai varias especies das cales, en Europa, só está presente o raposo común (Vulpes vulpes).
Cinémathèque Française
A Cinémathèque Française (en galego: "Cinemateca Francesa") é unha institución francesa con sede en París, fundada en 1936, que se dedica a coleccionar, conservar, restaurar e dar a coñecer o patrimonio cinematográfico mundial. Malia ser unha asociación privada, está financiada principalmente polo Estado Francés.
Os inicios e a época de Henri Langlois
A mediados dos anos 40, grazas a unha subvención do Estado francés, a Cinémathèque instalouse nun pequeno local no número 7 da avenida de Messine, no distrito VIII de París.
En 1948, a Cinémathèque Française ampliou as súas instalacións e creou unha sala de proxección con 60 localidades e tamén o seu primeiro museo do cine (na rúa de Bercy). Algúns directores franceses notables, como Jacques Becker, Robert Bresson, René Clément e Henri-Georges Clouzot, asistían con frecuencia ás proxeccións da Cinémathèque. Nesta sala coñecéronse futuros directores da Nouvelle Vague, como Claude Chabrol, Jean-Luc Godard, Alain Resnais, Jacques Rivette, François Truffaut e Roger Vadim.
En 1963, André Malraux, Ministro de Cultura, concedeulle unha subvención e un crédito importantes á Cinémathèque, e autorizou a súa instalación no palacio de Chaillot, de titularidade pública, momento en que a institución adquiriu diversos compromisos co Estado, como a da conservación e difusión da maioría das copias de películas que o Estado tiña en virtude das leis sobre o depósito legal.
En febreiro de 1968, por petición do Ministerio de facenda, que consideraba que os gastos da Cinémathéque eran excesivos, André Malraux destituíu a Henri Langlois como director da entidade. Langlois chegara a ter moito prestixio en medios profesionais cinematográficos, polo que os seus defensores organizaron un comité, formado, principalmente, por directores de cine franceses, entre os que destacaban Robert Bresson, Claude Chabrol, Abel Gance, Jean-Luc Godard, Chris Marker, Alain Resnais, Jacques Rivette, Éric Rohmer e François Truffaut. Ante a magnitude das protestas, o 22 de abril dese mesmo ano, André Malraux decidiu reintegrar no seu posto a Henri Langlois, que volveu ser o director da Cinémathèque ata a súa morte en 1977.
En 1972, a Cinémathèque inaugurou un novo museo do cine no palacio de Chaillot. En 1974 Henri Langlois recibiu un César e un Oscar como recoñecemento ao seu labor de conservación e difusión do patrimonio cinematográfico mundial. miniatura|[[Costa-Gavras, o presidente desde 2007]] En 1980 inaugurouse unha nova sala de proxección no Centro Nacional de Arte e Cultura Georges Pompidou.
A época de Costa-Gavras
miniatura|esquerda|[[Costa-Gavras e Steven Spielberg nunha masterclass na Cinémathèque]] En 1981, o director de cine grego Costa-Gavras foi nomeado presidente da Cinémathèque, que exerceu o seu cargo inicialmente ata 1987.
En 2007, as coleccións da Bibliothèque du Filme, de propiedade pública, pasaron a formar parte da Cinémathèque.
Por outra banda, a colección inicial de Henri Langlois foi aumentando cos anos, grazas a doazóns públicas e privadas, á axuda dalgúns mecenas, a subvencións do Estado francés, a acordos de colaboración e ao intercambio con outras filmotecas. Na década de 2000 contaba con máis de 40 000 películas e milleiros de documentos e obxectos relacionados co cine, o que a converte na maior base de datos mundial sobre a sétima arte.
Tras a fusión, o 1 de xaneiro de 2007, da Cinémathèque Française e a Bibliothèque du Film, Costa Gavras foi novamente nomeado presidente da institución.
Coleccións
Os datos, actualizados a 2018 :
Sit tibi terra levis
Pode traducirse como "que a terra che sexa leve», e adoitaba abreviarse nas lápidas coas iniciais S·T·T·L. Documéntanse variantes como T·L·S («terra levis sit») ou S·E·T·L («sit ei terra levis»). Equivale ás locucións cristiás máis modernas «requiescat in pace» (R.I.P.), ou, xa en galego, «descanse en paz» (D.E.P.) ou «que en paz descanse» (Q.E.P.D.).
Esta locución aparece con frecuencia na literatura latina clásica, en múltiples variacións. Así, Tibulo (Elexías, 2, 4, 50): di «et bene discedens dicet placideque quiescas, terraque securae sit super ossa levis» («e marchando dirá: que descanses ben e con tranquilidade, e que a terra che sexa leve sobre os ósos, ben resgardada»).
José Vázquez Quirós
Traxectoria
Fillo do facendado nigranés de Santiago de Parada José María Vázquez Quirós e da peruana Juana Quirós Vázquez-de Velasco, foi o terceiro de doce irmáns, nado probablemente en 1847 en Baiona. Membro do Partido Conservador, foi rexedor do Concello de Santiago de Compostela, antes de ser nomeado alcalde da cidade por Real Orde en 1885. Permaneceu no cargo até 1887. Casou con María Luisa Romaguera, sendo pai de tres fillos. A súa única filla, María Luisa, casou co rexistrador da propiedade Jesús Pintos Reino. Faleceu en Cambados en setembro de 1916, aínda que foi enterrado no Cemiterio Xeral de Bonaval, en Santiago.
Hans Monderman
Hans Monderman, nado en Ljouwert o 19 de novembro de 1945 e finado en Oerterp o 7 de xaneiro de 2008, foi un enxeñeiro e urbanista frisón.
Traxectoria profesional
Monderman desenvolveu case toda a súa vida profesional como enxeñeiro de tráfico en vilas e pequenas cidades de Frisia, formulando un modelo de regulación do tráfico rodado que sería coñecido como o "modelo Monderman". En 1969 entrou a traballar como enxeñeiro civil e como controlador de tráfico na provincia neerlandesa de Frisia, e mantivo esa ocupación, en distintos postos e lugares (Smallingerland, Groningen, Drenthe...), ata o remate da súa vida.
O seu modelo incluía o redeseño do ambiente urbano (iluminación, mobiliario etc.), a redución drástica de sinalización e de elementos coercitivos (bandas rugosas, semáforos, chicáns etc.) e a substitución de cruzamentos por rotondas, para que os distintos integrantes do espazo público tivesen que convivir e autorregulasen as súas prácticas. O seu modelo de mobilidade pode contemplarse en funcionamento en ata un cento de poboacións de Frisia e o resto dos Países Baixos. O seu modelo, a través do programa Shared Space, estase a poñer en práctica internacionalmente, en Suffolk (Inglaterra), Oostende (Bélxica), Bohmte (Alemaña) ou Ejby (Dinamarca), entre outras cidades.
Faleceu cando aínda non se xubilara, de cancro de próstata.
Piet Hein
Piet Hein, nado en Copenhague o 16 de decembro de 1905 e finado en Funen o 17 de abril de 1996, foi un científico, inventor, matemético e escritor dinamarqués. Escribía decote co pseudónimo Kumbel, que en nórdico antigo significa "tumba".
Bourbon whiskey
dereita|miniatura|250px|Unha selección de whiskys bourbon e de Tennessee nunha [[licorería en Decatur, Xeorxia.]] miniatura|Bourbon [[Evan Williams (whisky)|Evan Williams.]]
O bourbon é un tipo de whisky americano, feito principalmente de millo, destilado e envellecido en barril. O nome do licor derívase da súa vinculación histórica coa zona coñecida como Old Bourbon, en torno ao que hoxe é Bourbon County, Kentucky, que leva o nome da Dinastía Borbón da familia real francesa. Prodúcese desde o século XVIII. Malia que se pode facer en calquera parte dos Estados Unidos, está fortemente asociado aos estados do sur en xeral, e a Kentucky en particular.
Utilización
O bourbon sérvese directamente, diluído con auga, sobre xeo ou mesturado con soda e en cócteles, incluíndo o Manhattan, o Old Fashioned, e o icónico julepe de menta. Tamén se utiliza na cociña.
Requisitos legais
A definición legal de bourbon varía un pouco de país a país, pero moitos acordos comerciais esixen que o nome bourbon se reserve para os produtos fabricados nos Estados Unidos. Os regulamentos dos EE.UU. para o etiquetado e a publicidade do bourbon só se aplican aos produtos elaborados para o consumo dentro dos Estados Unidos, xa que non se aplican aos licores destilados feitos para a exportación. A lei canadense require que os produtos etiquetados como bourbon sexan fabricados nos Estados Unidos, para axustarse tamén aos requisitos que se aplican dentro dos Estados Unidos. Porén, en países distintos aos Estados Unidos e o Canadá, os produtos etiquetados como bourbon non poden adherirse ás mesmas normas. A normativa europea require a marca bourbon aos produtos feitos nos Estados Unidos, pero non lles obrigan a cumprir con todos os requisitos que se aplican nos Estados Unidos.
As Normas Federais de Identidade para licores destilados (27 C.F.R. 5) indican que o bourbon feito para consumo nos EE.UU. debe ser:
O bourbon non ten unha duración mínima especificada para o seu período de envellecemento. Produtos cun envellecemento de tan só tres meses véndense como bourbon.