cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Parlamento de Cantabria
Mesa
Presidente Ostenta a representación do Parlamento, asegura a boa marcha dos traballos deste e dirixe e ordena os debates plenarios. Correspóndelle cumprir e facer cumprir o Regulamento, interpretándoo en caso de dúbida e suplíndoo nos de omisión. Desempeña, así mesmo, todas as demais funcións que lle confire o Estatuto de Autonomía, as leis e o Regulamento da Cámara.
Vicepresidentes Substitúen ao Presidente, de acordo coa orde establecida, exercendo as súas funcións cando se producen vacantes, ausencias ou imposibilidade daquel. Desempeñan, igualmente, aqueloutras funcións que lles sexan encomendadas ou delegadas polo Presidente.
Secretarias Supervisan e autorizan, co visto e prace do Presidente, as actas das sesións plenarias, da Mesa e da Xunta de Portavoces. Nas sesións plenarias asisten ao Presidente para asegurar a orde nos debates e a corrección das votacións.
Xunta de Portavoces
A Xunta de Portavoces está constituída polos portavoces dos Grupos Parlamentarios, que se reúnen baixo a presidencia do presidente do Parlamento. Ás súas reunións pode asistir un representante do Goberno. Compételle pronunciarse sobre o calendario de sesións do pleno e das comisións, a fixación da orde do día dos plenos e a coordinación dos traballos dos distintos órganos parlamentarios.
Regulamento da cámara
Tras 12 anos de traballos, en 2007 reformouse o regulamento interno que regula á cámara, versión en uso desde 1983. Este novo regulamento pretendeu axilizar a actividade parlamentaria, impedir o transfuguismo e garantir o control ao Goberno, ademais de fixar un 0,7% do orzamento anual para a cooperación ao desenvolvemento.
Sede
miniatura|right|Fachada principal do edificio. A sede do Parlamento cántabro é o antigo Hospital de San Rafael, situado en Santander. Foi inaugurado como sede da institución o 2 de xullo de 1982. Anteriormente, o Goberno cántabro e o Parlamento compartían sede no antigo edificio da Deputación Provincial de Santander en Puertochico.
Presidentes
300px|miniatura|right|Patio interior.
Francisco Armando Veiga
Francisco Armando Veiga Romero, nado en Riós o 6 de decembro de 1958, é un político galego do PPdG.
Traxectoria
Foi empregado de banca entre 1980 e 1999, desempeñando o cargo de Director-Interventor do Banco Español de Crédito.
Comezou a súa carreira política en 1982 en Alianza Popular. Concelleiro de Riós, en setembro de 1993 foi elixido alcalde de Riós para substituír ao dimisionario Eloy Veiga Martínez. Foi cabeza de lista nas eleccións municipais de 1995 e acadou catro concelleiros, converténdose en alcalde. En 1999 logrou a maioría absoluta con 6 concelleiros, revalidada nos anos 2003 e 2007 con 8 concelleiros. Como alcalde de Riós, forma parte do Consorcio de Incendios da mancomunidade de Verín, e é representante e coordinador técnico do programa de voluntariado do seu concello.
Desde 2003 é deputado provincial, pertencendo ás comisións de Patrimonio, Consello de Contas, Agricultura e Medio Ambiente. Así mesmo, fai os labores de tesoureiro na executiva do PPdG. En abril de 2022 renunciou á alcaldía e foi substituído pola concelleira Eva Barrio.
Viva persoal
Está casado e ten dous fillos.
Semerkhet
Traxectoria
Segundo Manetón reinou 18 anos, e denomínao Semempses (Xulio Africano e Eusebio de Cesarea), ou Mempses (versión armenia de Eusebio).
Manetón comentou que era fillo do anterior rei e que durante o seu reinado ocorreron numerosos prodixios e unha gran calamidade (epidemia) caeu sobre Exipto. Puido ser un fillo de raíña Betrest, esposa de Anedjib, e de pai descoñecido.
O seu sucesor, Qaa, considerouno usurpador do trono, pois ordenou borrar as súas inscricións.
Lista de presidentes de Nauru
200px|miniatura|Blasón de Nauru. O presidente de Nauru é un membro do parlamento do país, elixido polos seus pares para ser xefe de Estado e tamén de goberno.
Estes son os presidentes desde 1968, cando o país se independizou, ata a actualidade:
Galaxoideos
A dos galaxoideos (Galaxoidea) é unha superfamilia de peixes teleósteos da orde dos osmeriformes e suborde dos osmeroideos.
Etimoloxía
O nome científico da suborde está formado sobre a base da raíz do seu xénero tipo, Galaxias, coa adición do sufixo do latín científico -oidea, un dos usados para formaren os nomes das superfamilias de animais.
Clasificación
A superfamilia comprende tres familias:
Galicia Social
Galicia Social foi un semanario editado en Vigo entre 1919 e 1968.
Historia e características
Subtitulado Órgano de las instituciones sociales y sindicatos católicos de la diócesis de Tuy, apareceu o 10 de xaneiro de 1919. Eliseo Sastre Pérez foi un dos seus fundadores. A partir de 1928 subtitulouse Semanario defensor de los Sindicatos Católicos Obreros, que cambiou en 1933 por Semanario católico. Dirixido por Francisco Castro Ferrer, en 1922 foi substituído por Victoriano Ballesteros Reboreda e na última etapa por Xoán Bernárdez Vilar. Apoiou ao réxime franquista. Nun primeiro momento promoveu o turismo de Galicia, con abundantes fotografías paisaxísticas, e na última etapa prestoulle atención aos temas deportivos, con Carlos Espinosa Feijoo. Tamén lle concedeu importancia á literatura, principalmente á poesía relixiosa, publicando poemas en castelán de Florentino Clavo Astorga, Mercedes Viso Troncoso (Mechitas de Vigo), Benedicto Conde (Bene), Margarita Losada Pardo e Agustín Nandín Lomba; e, en galego, de Avelino Rodríguez Elías, Mariano Piñeiro e A. Recalp. En galego tamén se publicou (ata 1937) unha sección intitulada "Paletadas" e a partir de 1946 a "Contos gallegos", asinados por Xan das Coutadas, e algúns textos en "Rincón poético". Cesou a súa edición o 3 de febreiro de 1968.
Alfabeto rúnico
miniatura|200px|Campá da igrexa de Saleby, Västergötland, Suecia, que contén unha inscrición de 1228 en futhark O alfabeto rúnico (en protonórdico: ᚱᚢᚾᛟ runo, e en nórdico antigo: rún) ou Futhark —termo formado a partir do nome das seis primeiras letras deste alfabeto, que se chamaban runas— era o alfabeto utilizado polos antigos pobos de lingua xermánica (como os anglos e nórdicos).
Tamén se empregaba na adiviñación e na maxia. Ao contrario das letras do alfabeto latino, as runas teñen sensos intrínsecos. O feito, con todo, é que o alfabeto latino é o froito dunha longa e lenta evolución, herdanza dos etruscos, cuxo alfabeto era tamén o froito da herdanza dos fenicios; como todos os alfabetos tiveron como orixe os pictogramas, que tiñan un significado simbólico, é bastante improbábel que os pobos xermánicos puideran inventar un alfabeto a partir do nada uns milenios despois do nacemento dos primeiros alfabetos. Unha moeda etrusca que representaba os atributos de Atenea atopada no Valais, en Suíza, traza bastante ben o camiño que debeu percorrer o alfabeto cara o norte antes de os pobos nórdicos adaptáreno ás súas propias linguas. É moi probábel que o futhark primitivo de 24 letras derive dos alfabetos alpinos, que á súa vez provirían do etrusco.
A raíz indoeuropea da palabra runa, *run, significa «misterio» ou «segredo» e isto é máis visíbel nun dos derivados: raunen significa «murmurar» ou «falar en segredo».
Hai outros sistemas de escritura emparentados coas runas: as Runas húngaras e o alfabeto runiforme turco chamado Runas göktürk.
Sistema orixinal
O futhark orixinal nórdico de 24 letras, tamén coñecido como o futhark xermánico, é o seguinte:
f u  þ  a  r  k  g  w h  n  i  j  e/i  p  z/R  s t  b  e  m  l  ng  d  o
Ficheiro:Old_Futhark_Runic_alphabet.png
Futhark orixinal nórdico de 24 letras
Sistemas ulteriores
miniatura|Máis recente futhark nórdico a variante danesa O futhark inicial de 24 runas (máis unha runa sen glifo que representaba a «Odhinn») foi abreviado posteriormente a 16 runas ao redor do ano 800, cousa que normalmente se interpreta como unha adaptación que valía para simplificar o traballo do escriba. A maioría das runas de Escandinavia son posteriores a 800 e utilizan as 16 letras:
Esta é a variante norueguesa/sueca, tamén chamada runa de rama curta. A variante danesa é moi semellante. Pódese ler un exemplo de runas danesas na inscrición da Gran pedra de Jelling.
Ficheiro:futhark_vicking_16.png
O máis recente futhark nórdico de 16 runas: Os outros futharks nórdicos inclúen unha forma sen rama (probabelmente para unha gravación máis rápida) e o futhark medieval (que inclúe runas que representan o alfabeto latino completo).
Ficheiro:Futhark_Hälsingland_15.png
Variante de Hälsingland en Suecia, sen rama
Ficheiro:Futhark_médiéval_27.png
Variante medieval, que inclúe o alfabeto latino
As runas thorn (ᚦ) e wynn (ᚹ) foron adoptadas na escritura do inglés antigo (coas formas þ e ƿ). Thorn aínda se emprega no alfabeto islandés.
Así podemos, en resumo, falar de dous futhark:
O futhark anglosaxón, tamén chamado futhork, chegou a ter ata 28 runas distintas.
Orixe das runas
O alfabeto rúnico foi creado por falantes de dialectos de linguas xermánicas co fin de escribiren as súas linguas. Se ben algúns eruditos pretenden que a orixe das runas estaría no alfabeto grego (Morris in Odenstedt 359) ou no latino (Odenstedt 362) a maioría dos eruditos consideran que este alfabeto é unha mestura con diversas orixes.
Seebold5, Krause3, Jensen (571) e Coulmas (1996: 444 ss.) pensan que o alfabeto rúnico é unha mestura de alfabetos noritálicos/alpino cunha influencia latina.
Este pensamento maioritario é máis realista que as explicacións fornecidas por Morris e Odenstedt.
Algunhas letras teñen unha orixe latina evidente, por exemplo as runas para /f/ e /r/, outras que lembran — polo menos en relación co formato — os alfabetos alpinos, por exemplo a runa /h/. Tamén hai signos que tanto poden ser latinos como alpinos, por exemplo a runa /i/. Bernal (36) pensa que había tamén implicado algúns substratos de alfabeto; Miller (62) pretende que as orixes do alfabeto rúnico son o mediterráneo arcaico. Ningunha das dúas explica as razóns das súas opinións. No mesmo traballo, Miller escribe tamén que os parámetros fonéticos sobre os que se basea o alfabeto rúnico son claramente semíticos e están ligados aos guións de Biblos, Ugarit e o alfabeto fenicio. No curso do tempo desenvolvéronse varios guións rúnicos diferentes, incluído un sistema anglosaxón que mesmo tiña diferenzas para /k/ e /c/ (inglés moderno /tS/). Este último simbolizado pola vella runa /k/; foi creado un novo símbolo para o anglosaxón /k/.
Utilización das runas
As runas máis antigas que chegaron ata nós datarían do ano 200, e normalmente acéptase que non se inventaron antes do ano 1. Esta runas primitivas (ata máis ou menos o ano 650) parecen empregar o mesmo futhark de 24 runas. A maioría destas inscricións son moi curtas e incomprensíbeis, e en case que todos os casos son difíciles de traducir e de estarmos seguros de en que lingua concreta están redactadas. A maioría des runas conservadas están en pedra, porén existen algúns fragmentos en madeira, cortizo e óso, e algunhas en pergameo, sendo o máis famoso o Codex Runicus.
Semella que as runas poderían ser máis antigas. A runa para o son æ, como en inglés sAd, non se empregaba na escritura, pois nesta época as linguas xermánicas carecían dese son. Con todo, aparece sempre en todas as listas de caracteres. Porén, no protoxermánico occidental parece ter existido como un fonema completo.
Máis tarde as runas variaban dun país a outro. O elenco do futhark redúcese a 16 ou 18 runas en Noruega e en Suecia, onde se atoparon a maior parte das runas máis recentes. En Inglaterra o futhark aumenta a sobre 28 runas (máis algunhas outras empregadas soamente a nivel rexional ou para nomes propios estranxeiros).
Case todas as runas que se conservan empregáronse para escribir linguas xermánicas, como o antigo nórdico, o noruegués, o sueco, o inglés antigo, e no caso de bastantes runas antigas, as linguas semellan xermánicas, pero son difíciles de identificar con máis precisión. So se ten identificado o uso de runas para linguas non xermánicas nalgunhas inscricións en latín escritas con runas inglesas, ou máis ben unha mestura de letras latinas e de runas inglesas.
Se ben as runas foron empregadas para textos maiores, normalmente usábanse para inscricións curtas.
As runas semellan ter caído en desuso ao redor do ano 1000, agás en Escandinavia, onde seguiron a ser empregadas por varios séculos. Certas rexións illadas de Escandinavia aínda as empregaban aos principios da época moderna. No decurso dos séculos, houbo varios renacementos, normalmente por parte de xentes que querían asociarse co pasado dalgún xeito. A moda actual parece parcialmente inspirada por J. R. R. Tolkien e en parte polo misticismo New Age. As runas teñen un valor importante para os adeptos da relixión Ásatrú.
As runas e as súas asociacións mitolóxicas e máxicas
Na mitoloxía nórdica o deus Odín está pendurado na árbore Yggdrasil, que representa o mundo, por nove días en sacrificio persoal para levar o regalo das runas á humanidade. Segundo Publio Cornelio Tácito, os antigos pobos xermánicos tiñan o costume de gravar marcas sobre láminas de madeira e seleccionalas como lotes para a adiviñación. Ademais, cada runa está asociada a un deus, e por iso posúe un significado máxico particular, que pode asociarse a outras runas para formar un sortilexio, un amuleto ou unha beizón. Isto unido a varios poemas rúnicos que asocian significados e imaxes ao nome das letras rúnicas levou a algúns ocultistas a intentaren reconstruír os sistemas de adiviñación empregando as letras rúnicas.
Runas e Nacionalismos
En tanto que símbolos xermánicos, as runas foron utilizadas polos Nazis. Algúns símbolos como a runa Odal aparecen sobre as bandeiras neonazis no canto da svastika.
Codificación Unicode
En Unicode, hai 81 caracteres rúnicos:
A seguinte liña ha aparecer en caracteres rúnicos se o soporta o navegador de Internet: (gravada sobre a Gran pedra de Jelling) En caso contrario, buscar un navegador que soporte Unicode e unhas fontes que conteñan as runas, ver máis abaixo.
Exemplos de inscricións
miniatura|dereita|[[A Pedra de Rök Foto: Bengt O Åradsson ]]
Lucio Martínez Pereda
Lucio Martínez Pereda, nado en Vigo en 1962, é un historiador galego.
Arzachena
Arzachena é un concello italiano da provincia de Olbia-Tempio, na rexión de Sardeña. Ten 12.882 habitantes (en 2008) e esténdese por unha área de 228 km², cunha densidade de poboación de 56 hab/km².
Fai fronteira cos concellos de: Luogosanto, Luras, Olbia, Palau, Sant'Antonio di Gallura e Tempio Pausania.
Iberdrola
Iberdrola é unha multinacional eléctrica española con base en Bilbao, cuns 31 330 empregados en países de catro continentes que dan servizo a uns 31,67 millóns de clientes. Entre as súas filiais están Scottish Power (Escocia), Avangrid (Estados Unidos) e Elektro Holding (Brasil). No 2013 o principal accionista da empresa era Qatar Investment Holding, seguido doutros como ACS, Kutxabank e Bankia.
Dende que adoptou un plan de crecemento e expansión internacional en 2001, Iberdrola pasou a ser o grupo enerxético máis grande de España por capitalización de mercado, o líder global no sector da enerxía eólica e un das principais empresas de electricidade do mundo por capitalización de mercado. A empresa é parte do índice bolsista Euro Stoxx 50.
Presenza en Galiza
Froito das diversas fusións e adquisicións que deron pé a Iberdrola, a compañía posúe varias empresas hidroeléctricas que operan en diversos ríos galegos, como Saltos del Sil.
Live Free or Die Hard
Live Free or Die Hard é un filme de acción estadounidense dirixido por Len Wiseman que foi estreado no 2007.
Sinopse
Nos Estados Unidos, o sistema de ordenadores que controla as comunicacións, o transporte e a subministración de enerxía é bloqueado por un grupo terrorista. O cerebro da operación estudara minuciosamente até o máis mínimo detalle, pero non contaba con John McClane (Bruce Willis), un policía da vella escola que ten os coñecementos necesarios para frustrar unha ameaza terrorista desta catadura.
Qaa
Qaa (ou Qa'a) foi o último faraón da primeira dinastía de Exipto, c. -2853 - -2828 (von Beckerath).
Segundo Manetón reinou durante 26 anos, e denomínao Bienekes (Xulio Africano), Ubientes (Eusebio de Cesarea) ou Vibentis (versión armenia de Eusebio).
Na Lista Real de Abidos figura como Qebeh, e na Lista Real de Saqqara como Qebehu.
A Pedra de Palermo está partida neste período e só mostra o primeiro ano de reinado. Celebrou dúas festas Heb Sed, nas que se renovaba o poder real por períodos de trinta anos.
Suprimiu o nome do seu predecesor Semerkhet dos monumentos, ao que considerou usurpador do trono, de igual forma que este o fixo co seu antecesor Anedjib.
Testemuños arqueolóxicos
Atopouse inscrito o seu nome nos seguintes lugares:
Bitti
miniatura|200px|Bitti Bitti é un concello italiano da provincia de Nuoro, na rexión de Sardeña. Ten 3307 habitantes (en 2004) e esténdese por unha área de 216 km², cunha densidade de poboación de 15 hab/km².
Fai fronteira cos concellos de: Alà dei Sardi (SS), Buddusò (SS), Lodè, Lula, Nule (SS), Onani, Orune, Osidda e Padru (SS).
Trofeo Teresa Herrera 1955
O Trofeo Teresa Herrera de 1955 foi a décima edición do torneo. Celebrouse na Coruña o 1 de setembro de 1955 a partido único. O campión foi o Deportivo da Coruña, que derrotou por 2-1 ao Athletic Club.
O torneo ía disputarse inicialmente en agosto, enfrontando ao Stade de Reims, campión francés, co Athletic de Bilbao. Con todo, pouco antes do partido anunciouse que o Stade de Reims non podía viaxar por non ter xogadores suficientes, contando con numerosas ausencias como as de Raymond Kopa, O concello da Coruña tentou buscar entón outro equipo de similar nivel, pero ao non poder conseguilo recorreu ao Deportivo da Coruña. A pesar de que o Deportivo non tiña a categoría que os organizadores querían, o torneo foi todo un éxito e o club galego acabou levando o trofeo na súa primeira participación, no que a prensa da época definiu como un dos días máis memorábeis da historia do fútbol coruñés.
Desenvolvemento
O Athletic, que viña de gañar a Copa do Xeneralísimo, e que gañaría ese ano liga e Copa, adiantouse no minuto 41 por mediación de Artetxe, cun disparo que golpeou nas costas de Manín antes de entrar na portería defendida por Otero. Aos poucos minutos de comezar a segunda parte logrou o empate o histórico Pahiño, que marcou aínda dous goles máis que foron anulados. Co tempo cumprido e o empate no marcador xogouse unha prórroga ao final da cal o partido aínda seguía 1-1, polo que se engadiu máis tempo extra que remataría cando un dos equipos marcase. Finalmente, no minuto 130 de partido, Pahiño bateu de novo a Carmelo Cedrún para darlle ao Deportivo o seu primeiro título.
Auxiliar de enfermaría
O auxiliar de enfermaría, tamén denominado técnico en coidados auxiliares de enfermaría, técnico auxiliar de enfermaría, auxiliar de clínica ou enfermeiro auxiliar, é unha segunda categoría de profesional dentro da Enfermaría en España e noutros países.
Os auxiliares de enfermaría son titulados de Formación profesional con 2 cursos académicos de preparación.
Funcións
As funcións dos auxiliares de enfermaría, delegadas pola enfermaría e a medicina (baixo prescrición), son os coidados relacionados coa eliminación de residuos, hixiene e alimentación, así como —baixo supervisión— a administración por vía oral e rectal de medicación e a toma de constantes e signos vitais básicos (teñen prohibida a administración de medicación por vía parenteral, así como calquera técnica diagnóstica ou preventiva, as escarificacións ou as puncións. )
Xa que forman parte da enfermaría, xeralmente estes profesionais están presentes nos mesmos lugares de traballo que enfermeiros e médicos, complementando o seu labor, xa sexa en hospitais (incluíndo servizos como a Unidade de Coidados Intensivos ou a Administración), en consultorios, en clínicas dentais ou en centros de saúde.
Polo mesmo motivo, están capacitados ao igual que os enfermeiros para realizar funcións asistenciais e administrativas, aínda que non docentes ou investigadoras.
Historia dos auxiliares de enfermaría en España
miniatura|300px|Título de Técnico Superior en Coidados Auxiliares de Enfermaría do Instituto Nacional de Cualificacións Profesionais.
Outros artigos
تمريض Infermeria Sygepleje Gesundheits- und Krankenpflege Νοσηλευτική Nursing Flegado Enfermería Õendus Erizaintza Hoitotyö Soin infirmier סיעוד उपचर्या Infirmeria Keperawatan Assistenza infermieristica 看護 간호 Slauga നഴ്‌സിങ് Verpleegkunde Sjukepleie Sykepleie Pielęgniarstwo رنځورپالنه Enfermagem Сестринское дело Omvårdnad พยาบาลศาสตร์ Narsing تمریض 护理学 Hō͘-lí
Carbonia
miniatura|200px|Carbonia, Piazza Roma
Carbonia é un concello italiano da provincia de Carbonia-Iglesias, na rexión de Sardeña. Ten 30.081 habitantes (en 2008) e esténdese por unha área de 145 km², cunha densidade de poboación de 207 hab./km².
Fai fronteira cos concellos de Gonnesa, Iglesias, Narcao, Perdaxius, Portoscuso, San Giovanni Suergiu e Tratalias.
Teis, Vigo
San Salvador de Teis é unha parroquia do concello de Vigo, cuxa parte meridional forma parte do núcleo urbano. Segundo o IGE, en 2022 tiña 2.227 habitantes (1.121 homes e 1.106 mulleres). Limita coas parroquias de Candeán, San Paio, San Xoán do Monte e Vigo Centro e pertence ó arciprestado de Vigo-Teis. Ten 6 entidades de poboación (A Mouta, A Paradela, O Paraixal, A Presa, O Pugariño, e Rorís) e 35 lugares (Arnela, Cacharela, A Calzada, Cancelo, Os Caños, A Chumba, As Coutadas, O Espiñeiro, A Ferreira, As Flores, Foxos, Frián, A Guía, Guixar, A Igrexa, A Lagoa, O Laranxo, Maceiras, O Montecelo, A Oliveira, Padín, Poulo, A Punta, A Ribeira, Ríos, A Rotea, Santa Trega, Tizón, Tobel, O Toural, Trapa, Travesán, O Troncal, Valbarda e A Xorxa).
Está situada nas abas do monte da Guía e do monte da Madroa.
Historia
miniatura|esquerda|Petróglifo en Teis (Gondesende).
No barrio de Teis atopáronse restos paleolíticos (bifaces) que datan a presenza de grupos de colleitadores e cazadores na zona. Tamén foron achados restos neolíticos (petróglifos datados no calcolítico). Non obstante, descoñécese exactamente cando se asentou permanentemente a poboación no lugar. Sábese de asentamentos castrexos (romanizados coma o da Guía) e romanos no barrio. Durante a década de 1950 atopáronse restos romanos, entre os que salienta unha prensa de aceite que probablemente pertencía a unha vila romana, localizada precisamente nun lugar chamado hoxe en día a Oliveira. Os primeiros datos históricos conservados son de 1145 d.C. miniatura|Guixar.
Nos séculos XVI e XVII, Teis vivía baixo o señorío de Pedro Fernández de Castro e Andrade, conde de Lemos. No século XIX pasaría ó Cabido de Tui. miniatura|esquerda|Rúa [[Antonio Sanjurjo Badía|Sanjurjo Badía.]]
Orixinariamente, Teis foi un barrio de pescadores localizado en Guixar. Pronto o lugar foi ocupado por estaleiros de barcos de madeira e outras manufacturas do mar. Aínda hoxe, malia o avance dos edificios, poden atoparse loxas derruídas onde se acubillaban aqueles estaleiros. Son casas e obradoiros construídos durante os séculos XVIII e XIX. Teis sufriu o embate da frota do pirata Drake no século XVI e foi asolado. miniatura|Instalación feita en 2007, no Troncal.
Dende o foco de Guixar, Teis estendeuse rapidamente pola faldra do monte da Madroa. Progresivamente, Teis foi abranguido por Vigo, perdendo toda posibilidade de crecemento autónomo. Converteuse axiña nunha barriada obreira e mariñeira. Durante o crecemento da cidade de Vigo ó longo dos séculos XIX e XX, Teis foi o barrio ó que acudían en aluvión os emigrantes procedentes maioritariamente de Ourense e, en menor medida, de León, que chegaban á cidade. Así, por exemplo, en 1914 construíuse o tranvía que unía Teis e Chapela con Vigo, co obxectivo declarado de transportar os traballadores ata Vigo. miniatura|esquerda|Praza de abastos.
No século XX a franxa litoral de Teis foi invadida polos estaleiros, entre os que cabe salientar Vulcano, aberto en 1940 e dedicado principalmente á construción de buques pesqueiros, e Ascón (Astilleros y Construcciones), no lugar de Ríos, empresa fundada en 1969 e cuxo peche foi decretado polo Goberno de Felipe González (PSOE) en 1984, en plena crise do sector naval. Nas súas instalacións xurdiu o estaleiro Rodman, hoxe en actividade. miniatura|Centro Sociocomunitario.
A mediados do século XX naceu, na aba do monte da Guía, o arrabalde marxinal de Vichita, no Espiñeiro.
Durante un breve período no ano 1936, Teis acadou a condición de concello, segregándose do concello de Lavadores. Non obstante, a finais de 1936 foi restituído a Lavadores. Precisamente, Teis, xunto a Lavadores, foron os derradeiros redutos de resistencia ao golpe de estado de 1936, o cal orixinou en ambos barrios unha forte represión que duraría toda a guerra e gran parte da posguerra. A progresiva proletarización do barrio converteuno en foco das loitas obreiras contra o franquismo. Acosado pola crise de petróleo de 1972 e polo previsible fin do franquismo, xurdiron diversas organizacións de xénese marxista-leninista que se enfrontaron ao réxime. Os GRAPO, Organización Obreira (OO) e outros sindicatos ilegais contaban con afiliados no barrio e influían poderosamente sobre os traballadores do metal. Algúns dos militantes clandestinos, coma Moncho Reboiras, Abelardo Collazo e o seu irmán Anxo, Alonso Riveiro ou Xosé González (Pepiño), vivían ou traballaban en Teis. Abelardo Collazo e Alejandro López Vilas crearon a Asociación Cultural de Teis por eses anos. Neste cadro de contestación social e política constitúese en 1976 a Asociación de Veciños de Teis, sendo a primeira asociación veciñal de Vigo legalmente establecida. miniatura|esquerda|[[Auditorio municipal de Teis.]] Coa chegada da restitución democrática, a loita obreira devalou no seu sentido político. Así e todo, continuou a conflitividade laboral. Os estaleiros de Vigo, e entre eles, Vulcano e Ascón, sufriron unha dura reconversión ordenada en 1982 polo goberno dirixido polo PSOE. As protestas e manifestacións repetíronse no barrio durante anos. Finalmente, pouco se conseguiu e os estaleiros de Teis foron practicamente desartellados. miniatura|ETEA. Todas estas reivindicacións, tanto durante o franquismo como durante a restauración borbónica, crearon no ánimo dos habitantes de Teis o convencemento de seren un barrio marxinado e esquecido, no que abondaban instalacións perigosas como os depósitos da CAMPSA, en Guixar, ou enclaves como os extensos terreos ocupados pola Armada española na Escuela de Transmisiones y electricidad de la Armada (ETEA) ó tempo que existía unha manifesta carencia de servizos e instalacións públicas. Esta soterrada conflitividade estoupou violentamente cando o concello de Vigo, presidido por Carlos González Príncipe (PSOE), ordenou, en contra do parecer dos veciños, a instalación dunha planta compactadora de lixo no peirao de Guixar. Era 1994, e pronto o conflito converteuse nunha revolta veciñal que se prolongou durante meses e que provocou unha forte represión policial, que espertou nos veciños o recordo dos peores tempos. Finalmente, a revolta desgastou o prestixio do PSOE local e trouxo o goberno municipal do PP, partido que prometeu retirar a planta compactadora. Esta promesa nunca se cumpriu. miniatura|Fonte da Fenosa.
Morfoloxía
Trátase dun dos barrios históricos de Vigo. Teis alóngase dende o comezo da rúa Sanjurjo Badía ata a parroquia redondelá de Chapela de oeste a leste e dende a beiramar, en Guixar, ata a Travesía de Vigo de norte a sur. O barrio de Teis espállase por uns 5,80 quilómetros cadrados costeiros e ten unha poboación duns 25.000 habitantes. É un dos barrios vigueses máis densamente poboados.
Bonorva
Bonorva é un concello italiano da provincia de Sassari, na rexión de Sardeña. Ten 3.883 habitantes (en 2006) e esténdese por unha área de 149 km², cunha densidade de poboación de 26 hab/km². Fai fronteira cos concellos de: Bolotana (NU), Bono, Bottidda, Cossoine, Giave, Illorai, Ittireddu, Macomer (NU), Mores, Nughedu San Nicolò, Semestene e Torralba.
Bosa
miniatura|200px|Bosa Bosa é un concello italiano da provincia de Oristano, na rexión de Sardeña. Ten 7.972 habitantes (en 2004) e esténdese por unha área de 135 km², cunha densidade de poboación de 58 hab/km².
Fai fronteira cos concellos de: Magomadas, Modolo, Montresta, Pozzomaggiore (SS), Suni e Villanova Monteleone (SS).
Teis, Vigo
Morfoloxía
O barrio artellouse arredor do mercado de abastos, situado no lugar do Toural. Consta dun casco urbano antigo practicamente desaparecido e unha aglomeración urbana caótica e desordenada arredor da avenida Sanjurjo Badía, que divide o barrio en dúas metades. A súa orografía é ben complicada e está atrapado entre a beiramar e o voluminoso monte da Madroa. O barrio, deitado nesta estreita franxa, presenta un elevado desnivel, pois pasa do nivel do mar aos 350 metros de altitude da Madroa en escasos quilómetros. O monte da Guía, que descende ata o mar, ten 100 metros de altura.
Infraestruturas e urbanismo
Malia estar plenamente integrada no casco urbano da cidade máis populosa de Galicia, Teis conserva trazos dunha distante orixe rural e mariñeira. A carón de modernas edificacións e de vías públicas tan importantes no territorio, como as liñas férreas e as autoestradas AP-9 e Rande-Puxeiros, conviven vivendas unifamiliares, minúsculas explotacións agrarias, leiras e hortas, chalés e descampados. A zona de Guixar, por exemplo, non tiña sumidoiros ata finais da década de 1990. Ademais o barrio, principalmente a rúa Sanjurjo Badía, sofre un intenso tráfico, tanto de turismos coma de camións, por ser ruta cara a Pontevedra así como a situación de zonas industriais na súa costa. Sanjurjo Badía está considerada unha das rúas máis ruidosas, por mor do tráfico rodado, tanto de Galicia como de España.
Teis na literatura galega
Xosé Luís Méndez Ferrín sitúa ao seu heterónimo Dosinda Areses, veterana galeguista fundadora da UPG, en Espiñeiro. As crónicas de Dosinda Areses, asinadas en Teis, foron publicadas entre 1979 e 1983 en El Pueblo Gallego, Hoja del Lunes e A Nosa Terra, sendo compiladas por Xerais en 1998.
O Teis dos anos 70 e 80 do século XX é escenario e protagonista da novela publicada en 2004 por Galaxia, Xeración Perdida, de Francisco Castro.
Teis e a Igrexa Católica
Teis pertence a diocese de Tui-Vigo. De feito, en Teis está situada a sé do Bispado, concretamente, na rúa Doutor Corbal. A parte, Teis ten algúns dos templos máis interesantes de Vigo. Entre eles, destacan a ermida da Nosa Señora das Neves, un pequeno templo proxectado por Manuel Gómez Román en 1951 e erixido no curuto do monte da Guía, e a igrexa da Nosa Señora das Neves, da que depende a ermida. Esta igrexa organicista de 1968 é obra do arquitecto galego Xosé Bar Boo sendo un magnífico exemplo da arquitectura funcional.
No barrio atópanse tamén as parroquias de Santo Ignacio de Loyola, a de Santo Cura de Ars, de recente construción, ou a de San Francisco Xavier. Destaca igualmente o mosteiro das Salesas Reais, sorprendente obra do arquitecto Antonio Palacios. Camiño de Chapela, encóntrase o fogar dos Irmáns Misioneiros dos Enfermos Pobres, que naceu en 1967 e acolle a vagabundos e marxinados.
Espazos naturais
Teis tamén ten áreas verdes moi importantes e, nalgún caso, conservadas nun estado semisalvaxe. No barrio poden visitarse a centenaria carballeira da Guía, o parque da Riouxa, deseñado polo arquitecto Ricardo Bofill, o parque da Madroa cun inmenso piñeiral e exemplos de sobreiras, carballos, bidueiros, castiñeiros etc. Teis tamén ten algúns dos miradoiros máis fermosos sobre a ría de Vigo, como o da ermida do monte da Guía, o faro situado no mesmo monte ou o monte da Madroa.
En cambio, o litoral de Teis está moi deteriorado. Dende mediados da década de 1990 diversos colectivos, entre eles a Asociación de Veciños do barrio, reivindican a recuperación e conservación dos escasos areais que aínda perduran. O resto de litoral de Teis xace baixo recheos e peiraos, principalmente o peirao de Guixar, construído a finais da década de 1980 e actualmente infrautilizado. En 2005 o litoral de Teis sufriu unha importante agresión cos aterramentos ilegais e construción, coa oposición de boa parte da veciñanza, dun macroporto deportivo na Lagoa promovido pola Autoridade Portuaria. A máis sonada praia do barrio, A Punta, fora xa alterada na súa morfoloxía, a finais de 1990, logo da controvertida construción dun paseo marítimo.
Campoverde, O Freixo, As Pontes de García Rodríguez
Campoverde é un lugar da parroquia do Freixo no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Segundo datos do INE, no ano 2014 estaba habitado por un home.
Covo
O topónimo Covo pode referirse a:
O asno de ouro
miniatura|Portada dun dos libros das Metamorfoses editada en 1650 O asno de ouro ou Metamorfoses é unha obra de Apuleio do século II, considerada a única novela latina que se conserva na súa totalidade.
Desenvolvemento
miniatura|[[Clásicos en Galego 19: O asno de ouro.]] Apuleio adaptou libremente a historia dun orixinal grego, probablemente dunha obra perdida de Lucio de Patras Protagonizada por Lucio, ao final do relato dísenos que é de Madaura, a localidade na que naceu o propio autor; o argumento desenvólvese por medio da curiosidade do protagonista e o seu insaciable desexo de ver e practicar maxia. Con todo, a súa inexperiencia mentres intentaba un conxuro para se converter nun paxaro fixo que se transformase nun asno o que o conduciu a unha longa viaxe, literal e metafórica, con varias historias inseridas, entre as que sobresae a de Psique e Cupido, cun alto valor simbólico e que condensa toda a ensinanza moral da obra. Finalmente o protagonista atopa a salvación mediante a intervención da deusa Isis, uníndose en agradecemento ao seu culto. A obra é escura e difícil de interpretar, mesmo Santo Agostiño quen lle deu o título de O asno de ouro non estaba certo se era unha obra de ficción ou unha biografía.
Cabras
Fai fronteira cos concellos de: Nurachi, Oristano e Riola Sardo.
Teatro crítico universal
miniatura|Theatro crítico universal, t. 1º, [[1726|MDCCXXVI.]] Teatro crítico universal, subtitulado Discursos varios en todo género de materias para desengaño de errores comunes, é unha extensa colección de ensaios escrita por Benito Xerónimo Feijoo e Montenegro, publicada en oito tomos entre 1726 e 1739. Ten a súa continuación en Cartas eruditas y curiosas, publicadas en seis tomos entre 1742 e 1760.
Xosé Ramón Mariño Ferro
Traxectoria
Doutor en Filosofía e Letras, licenciouse en antropoloxía americana na Universidad Complutense de Madrid pero ós principios dos anos 80 comezou a recoller información de campo sobre medicina popular galega (1982-1984) e sobre o entroido (1985-1987). Tamén recolleu información sobre as diferentes romarías galegas para o Museo do Pobo Galego.
Covos
O topónimo galego Covos pode referirse a:
Teatro crítico universal
Características
Foi unha das obras máis divulgadas e polémicas do século XVIII español, chegando aos 600.000 exemplares vendidos, e sendo traducida ao inglés, francés, italiano, alemán e portugués. Recibiu a crítica de coetáneos seus, como Salvador José Mañer, que chegou a escribir un Anti-Theatro Crítico. Porén, recibiu boa acollida por parte do papa Bieito XIV e de diversos prelados e escritores. O rei Fernando VI de España nomeou o Padre Feixoo Conselleiro do reino, se ben o padre beneditino rechazou permanecer na corte.
Xosé Ramón Mariño Ferro
Traxectoria
Ademais de colaborar asiduamente en distintas revistas (Cuadernos de Estudios Gallegos, Encrucillada ou Gallaecia) foi publicando numerosos libros sobre a cultura popular galega e europea. Tamén ten publicados varios libros de narrativa infantil.
Teatro crítico universal
Temática
Un dos ensaios, Defensa de las mujeres, aborda a igualdade entre o home e a muller, centrada no aspecto do entendemento. Esta obra provocou numerosas opinións en contra, tanto por parte do estamento eclesiástico como do Secular. O texto adoita incluírse como unha das obras precursoras do feminismo.
Xosé Ramón Mariño Ferro
Traxectoria
Mariño Ferro defende a idea de que a cultura popular galega está entroncada coa cultura popular europea, formada na Idade Media. De feito, afirma que:
Engade que a cultura popular galega non se compón de elementos illados senón que está perfectamente artellada. Outra das liñas de traballo de Mariño Ferro é pór en evidencia a funcionalidade dos costumes tradicionais por riba da súa aparencia supersticiosa.
Barato, barato
Barato, barato é unha novela negra escrita por Manuel Forcadela publicada en novembro de 1991 por Edicións do Cumio. É a segunda entrega das aventuras de Toni Barreiro.
Trama
A acción desenvólvese en Vigo. Toni Barreiro é un ex-lexionario e ex-boxeador (alcumado "O Touro do Calvario") que traballa para unha xestoría, encargándose de lograr que a xente pague débedas pendentes.
É verán, e Toni xa leva unhas semanas sen que lle encarguen choio algún. Un día coincide nun bar con Norberto, co que traballara anos atrás. Pouco despois, tras informar ó xefe de Toni de que corre perigo e pedirlle un favor, aparece morto con seis disparos.
A partir de aí, vaise desenmascarando o misterio, no que aparecen un concelleiro de urbanismo, dúas empresarias xemelgas, un coñecido escultor e outros maleantes. De novo coa axuda do seu compañeiro Elvis, resolve o entramado, no que aparece envolto o comisario Valiñas, que intentara dificultarlles a investigación.
Ó igual que en Sangue sobre a neve, faise un profundo retrato da cidade olívica. Desta volta ambientada en verán, os edificios grises e o tráfico contaminante volven ser personaxes propios xunto coa paisaxe urbana.
Hopanoide
dereita|miniatura|200px|Diplopteno, un hopanoide. dereita|miniatura|200px|[[Colesterol, un esterol.]]
Os hopanoides son compostos pentacíclicos (con 5 aneis) naturais baseados na estrutura química do triterpeno hopano e parecidos aos esterois, presentes nas membranas bacterianas. A súa función principal é darlle rixidez á membrana plasmática bacteriana, función que nas membranas dos eucariotas fai o colesterol, o cal está ausente nas membranas de case todos os procariotas (agás nas bacterias metanótrofas e nos micoplasmas). Nas imaxes do comezo da páxina pode verse a similitude nos aneis I, II e III entre a estrutura do diplopteno (hopanoide) e o colesterol (esterol).
En moitas bacterias os hopanoids poden xogar un importante papel no axuste da permeabilidade da membrana plasmática e na adaptación a condicións ambientais extremas. No caso da bacteria Streptomyces do solo, os hopanoides fórmanse nas hifas aéreas (estruturas que levan esporas), onde se pensa que minimizan a perda de auga a través da membrana cara ao aire.
Na fermentación alcohólica das bacterias Zymomonas mobilis os hopanoides poden tamén ter unha función na adaptación da membrana celular á acumulación de etanol e aos cambios de temperatura, o cal inflúe nas funcións da membrana. No actinomicete Frankia, os hopanoides das diazovesículas probablemente restrinxen a entrada de oxíxeno ao faceren que a bicapa lipídica sexa máis impermeable e compacta.
Nos xacementos de petróleo atópanse diversos hopanoides, que se usan como marcadores biolóxicos.
Hopanoides en paleobioloxía
Atopáronse hopanoides preservados en xacementos xeolóxicos moi antigos, sinal da actividade naquela época de seres vivos que os producían. Os hopanoides do tipo dos 2-alfa-metilhopanos das cianobacterias (bacterias fotosintéticas), foron descubertos por Roger Summons e os seus colegas como moléculas fósiles preservadas nas lousas de Pilbara, Australia. A presenza de abundantes 2-alfa-metilhopanos nesas rochas pode indicar que a fotosíntese oxixénica evolucionou hai 2.700 millóns de anos segundo a datación das rochas, bastante antes de que a atmosfera terrestre se fixese oxidante. Pensábase que os hopanoides se producían só en condicións aerobias, pero Fischer et al. demostraron que bacterias anaerobias como Geobacter sulfurreducens poden sintetizar diversos hopanois, aínda que non 2-metil-hopanois, cando crecen en condicións estritamente anaerobias. Os 2-metil-hopanos de arqueas tamén poderían ter sido producidos por cianobacterias ancestrais que predasen a fotosíntese oxixénica.
Andrew H. Knoll, en Life on a Young Planet (2003), especialmente no capítulo 6 (The Oxygen Revolution), explica a utilidade dos biomarcadores fósiles moleculares de hopanoides para a reconstrución das primeiras fases da evolución e da xeoloxía na Terra.
Alcide d'Orbigny
Alcide Charles Victor Marie Dessalines d'Orbigny, nado en Couëron, Loira, Francia o 6 de setembro de 1802 e finado en Pierrefitte-sur-Seine, Sena-San Denis, Francia, o 30 de xuño de 1857, foi un naturalista, zoólogo, malacólogo, xeólogo paleontólogo, arqueólogo, antropólogo e explorador francés.
Traxectoria
Membro dunha familia de médicos especializados nas ciencias naturais, antes de cumprir os 20 anos era xa un naturalista experimentado e de prestixio, que até o famosísimo Cuvier o citaba habitualmente.
Visitou Suramérica, enviado polo Museo Nacional de Historia Natural de Francia, nunha viaxe de exploración científica, tras a cal escribiu unha obra monumental, que constitúe un relato histórico referido ao Uruguai, o Brasil, Paraguai, a Arxentina, Chile, o Perú e Bolivia.
Chegou a Montevideo a finais de 1826, aos 24 anos de idade, para explorar a Banda Oriental. Desembarcou en Buenos Aires en xaneiro de 1827. Remontou o río Paraná até Corrientes, aloxándose en Rincón de Luna, Itatí, Goya e no Iberá. Visitou o Chaco, onde observou a nación Toba, e regresou a Buenos Aires.
O seu interese pola xeografía, a zooloxía, a botánica e pola situación política e económica, permítenos ter actualmente unha exacta descrición daqueles tempos.
De regreso a Buenos Aires, a mediados de 1828, despois de visitar o litoral, D'Orbigny presenciou a revolución de Juan Lavalle contra Dorrego.
miniatura|200px|esquerda|Río Magdalena en Voyage pittoresque dans les deux Amériques, (1840). Posteriormente d'Orbigny explorou a Patagonia e, aínda que no puido percorrer persoalmente a provincia de La Pampa, pediulle a un home da súa confianza, Narciso Parchappe, que redactaran informe sobre ela que incluíu no libro. Viaxou por mar a Carmen de Patagones, onde permaneceu oito meses. Explorou a boca do río Negro, a baía San Blas e Punta Rasa. Tomo contacto cos indios aucas, puelches e patagones, cuxos costumes describiu en detalle, e narrou unha excursión ás salinas e a caza de ñandús e de focas.
Chegou seis anos antes que Darwin á Arxentina e descubriu varios centos de especies de vexetais e de animais, como os enigmáticos caracois cegos. Detallou como eran os solos da provincia de Entre Ríos e, ao regresar ao seu país sufriu o desaire dos seus pares que non o recoñecían como paleontólogo e rexeitaron o seu ingreso na Academia de Ciencias francesa.
Francia nese momento estaba destinando naturalistas cara a todo o mundo. O Museo Nacional de Historia Natural de Francia dáballes por escrito instrucións sobre como clasificar e enviar os fósiles ou outras pezas de interese. Por iso d'Orbigny foi adestrado por varios expertos, incluíndo o alemán Alexander von Humboldt. Buenos Aires xa fora visitada asnteriormente polo francés Amado Bonpland e o español Félix de Azara.
miniatura|200px|right|Lámina con [[Foraminifera|foraminíferos da conca de París. ]]
O mellor antecedente de D'Orbigny para ser elixido para a súa misión foi o estudo que fixera sobre os foraminíferos, seres unicelulares mariños que non miden máis dun milímetro. Por isto, considérase como o fundador da micropaleontoloxía.
A existencia de restos fósiles dos tuco-tuco, roedores cavícolas propios de Suramérica do xénero Ctenomys, foi descrita por el. Tamén se concentrou no estudo de moitas especies mariñas.
En 1834 D'Orbigny volveu Francia e escribiu a súa monumental obra en nove volumes Voyage dans l'Amerique Méridionale ("Viaxe á América Meridional"), unha obra que só é comparábel cos escritos de Humboldt acerca da América equinoccial.
D´Orbigny iniciouse cunha descrición do home americano (guaranís, mapuches, calchaquís e quechuas), a súa historia e os seus costumes.
Logo, seguiron estudos sobre máis de 160 mamíferos, 860 aves, 115 réptiles, 170 peixes, 5 000 insectos e crustáceos, 3 000 plantas e numerosísimos datos xeológicos, paleontolóxicos e etnográficos.
Taxons dedicados
Os seguintes taxons levan o seu nome no seu honor:
Instituto Sueco do Cine
miniatura|250px|Entrada ao edificio do Instituto Sueco do Cine en [[Östermalm, Estocolmo]] miniatura|dereita|300px|Os 140 metros de longo do edificio
O Instituto Sueco do Cine (en sueco Svenska Filminstitutet) foi fundado en 1963 co fin de apoiar e expandir a industria sueca de cine. O Instituto ten a súa sede no edificio Filmhuset localizado en Gärdet, un lugar de Östermalm, en Estocolmo. O edificio, acabado en 1970, foi deseñado polo arquitecto Peter Celsing.
O Instituto Sueco do Cine apoia a filmación de películas suecas e asigna subvencións para a produción, distribución e exhibición pública de películas suecas en Suecia, así como tamén se encarga de promocionar o cine sueco internacionalmente. Ademais, o Instituto organiza anualmente os Premios Guldbagge.
Barcelona Dragons
O Barcelona Dragons foi un equipo catalán de fútbol americano con sede na cidade de Barcelona, que competiu na World League of American Football e na NFL Europa entre 1991 e 2003. Foi o único club da Península de fútbol americano profesional que participou en competicións da NFL. O maior éxito dos Barcelona Dragons foi a conquista da World Bowl en 1997 da man do Quarterback Jon Kitna (posteriormente nos Detroit Lions).Tamén foron finalistas na World Bowl do '91, na que perderon fronte aos London Monarchs en Wembley por 21-0, na World Bowl do '99, na que perderon contra Frankfurt Galaxy 38-24 e na World Bowl do 2001, na que sería a súa última opción de levarse un título e na que perderon contra Berlin Thunder 24-17.