cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bombai
As sete illas que conforman Bombai albergaban anteriormente comunidades do pobo koli que falaban a lingua marathi. Durante séculos, as sete illas de Bombai estiveron baixo o control de sucesivos gobernantes indíxenas antes de ser cedidas o Imperio portugués, e posteriormente á Compañía das Indias Orientais en 1661, a través da dote de Catarina de Braganza cando foi casada con Carlos II de Inglaterra. Durante mediados do século XVIII, Bombai foi remodelada polo proxecto Hornby Vellard, proxecto que emprendeu a recuperación marítima da zona entre as sete illas. Xunto coa construción de importantes estradas e ferrocarrís, o proxecto de recuperación, concluído en 1845, transformou Bombai nun importante porto marítimo no mar Arábigo. Bombai no século XIX caracterizouse polo desenvolvemento económico e educativo. Durante o inicio do século XX converteuse nunha base forte para o movemento independentista indio. Tras a independencia da India en 1947, a cidade foi incorporada ao estado de Bombay. En 1960, tras o Movemento Samyukta Maharashtra, creouse un novo estado o de Maharashtra con Bombai como capital.
Bombai é a capital financeira, comercial, e do entretemento da India. Tamén é un dos dez principais centros de comercio do mundo en termos de fluxo financeiro global, xerando o 6,16% do PIB da India, representa o 25% da produción industrial e o 70% do comercio marítimo da India (Porto de Bombai e JNPT), e o 70 % das transaccións de capital da economía da India. A cidade alberga importantes institucións financeiras e a sedes de numerosas compañías indias e corporacións multinacionais. Tamén alberga algúns dos principais institutos científicos e nucleares da India. A cidade tamén alberga as industrias cinematográficas de Bollywood e Marathi. As oportunidades de negocio de Bombai atraen a migrantes de toda a India.
Etimoloxía
O nome Mumbai (en marathi: मुंबई, en gujarati: મુંબઈ, en hindi: मुंब) deriva de ब Mumbā ou Mahā-Ambā, - nome da deusa Mumbadevi (kuladevata), patroa da comunidade nativa koli,´venerada no templo de Mumba Devi —e ā'ī que significa "nai" en lingua marathi, que é a lingua materna do pobo koli e a lingua oficial do estado de Maharashtra. Os koli son orixinarios de Kathiawar e Gujarat Central, e segundo algunhas fontes trouxeron consigo á súa deusa Mumba desde Kathiawar (Gujarat), onde aínda a veneran. Non obstante, outras fontes non están de acordo en que o nome de Mumbai derivase da deusa Mumba. miniatura|esquerda|upright|O [[templo de Mumba Devi, do cal a cidade de Bombai pode derivar o seu nome]] Os nomes máis antigos que se coñecen da cidade son Kakamuchee e Galajunkja; que ás veces aínda séguense utilizando. En 1508, o escritor portugués Gaspar Correia usou o nome "Bombaim" nas súas Lendas da Índia (Lendas da India). É posible que este nome teña a súa orixe na expresión galego-portuguesa bom baim, que significa pequena baía boa, e Bombaim aínda se usa habitualmente en portugués. En 1516, o explorador portugués Duarte Barbosa usou o nome Tana-Maiambu: Tana parece referirse á cidade contigua de Thane e Maiambu a Mumbadevi.
Outras variacións rexistradas nos séculos XVI e XVII inclúen: Mombayn (1525), Bombay (1538), Bombain (1552), Bombaym (1552),  Monbaym (1554), Mombaim (1563), Mombaym (1644), Bambaye (1666), Bombaiim (1666), Bombeye (1676) ), Boon Bay (1690), e Bon Bahia. Despois de que os ingleses tomasen posesión da cidade no século XVII, o nome portugués anglicizouse como Bombay. Ali Muhammad Khan, dewan imperial ou ministro de facenda da provincia de Gujarat, no Mirat-i Ahmedi (1762) referiuse á cidade como Manbai.
O viaxeiro francés Louis Rousselet, que a visitou en 1863 e 1868, afirma no seu libro L'Inde deas Rajahs, publicado por primeira vez en 1877: "Os etimólogos derivaron erroneamente este nome do portugués Bôa Bahia, ou (francés: "bonne bai", inglés: "boa baía"), sen saber que a deusa tutelar desta illa foi, desde a máis remota antigüidade, Bomba, ou Mumba Devi, e que aínda ... posúe un templo".
A cidade tamén se coñece como Mumbai ou Mambai en marathi, konkani, lingua gujarati, cannada e sindhi e Bambai en hindi O Goberno da India cambiou oficialmente o nome inglés a Mumbai en novembro de 1995. A decisión tomouse a pedimento do partido nacionalista marathi Shiv Sena, que acababa de gañar as eleccións no estado de Maharashtra, e foi un reflexo dos cambios de nome similares en todo o país e, en particular, en Maharashtra. Segundo a revista Slate, "argumentaron que 'Bombay' era unha versión inglesa corrupta de 'Mumbai' e un legado non desexado do dominio colonial británico". Slate tamén dixo: "O impulso para cambiar o nome de Bombay foi parte dun movemento máis amplo para fortalecer a identidade marathi na rexión de Maharashtra." Aínda que algúns dos seus residentes e algúns indios doutras rexións se refiren á cidade como Bombai, a mención da cidade por un nome distinto de Mumbai foi controvertida, o que provocou arrebatos emocionais, ás veces de natureza violentamente política.
Xente de Bombai
Un residente de Mumbai chámase Mumbaikar ( pronúnciase [mumbəikəɾ]) en marathi, no que o sufixo -kar significa un residente de. O termo estivo en uso durante bastante tempo, pero gañou popularidade despois do cambio de nome oficial a Mumbai. Tamén se usan termos máis antigos como Bombayite.
Historia antiga
miniatura|upright|esquerda|As [[covas de Kanheri conteñen esculturas e pinturas budistas que datan do século I ata o século X d.C.|alt=Unha estatua budista branca..]] Bombai está construída sobre o que antes era un arquipélago de sete illas: Illa de Bombai, Parel, Mazagaon, Mahim, Colaba, Worli e Illa da vella (tamén coñecida como Pequena Colaba). Non se sabe exactamente cando estas illas foron habitadas por primeira vez. Os sedimentos do plistoceno atopados ao longo das áreas costeiras ao redor de Kandivali no norte de Bombai suxiren que as illas estiveron habitadas desde a Idade de Pedra do sur de Asia. A rexión de Bombai estivo habitada dende o primeiro milenio antes de Cristo polos kolis, pobo drávida de pescadores, e os aagris, recolectores de sal. Os primeiros veneraban a Mumbadevi, encarnación local da deusa nai hindú. Construíuse de contado un templo, o Babulnath, dedicado ao seu culto preto da praia de Chowpatty, na punta occidental da baía.
No século III a.C., as illas formaron parte do imperio maurya, durante a súa expansión polo sur, gobernado polo emperador budista Aśoka de Magadha. As covas de Kanheri en Borivali escaváronse en rocha basáltica no século I da nosa era, e foi un importante centro do budismo na India occidental durante a antigüidade. O xeógrafo grego Tolomeo, no ano 150 da nosa era, coñecía a cidade como Heptanesia (grego antigo: conxunto de sete illas, pois tal era o número que conformaban o apéndice final que se internaba no mar Arábigo; ademais de Trombai e a grande illa de Salsette ao norte.). As covas de Mahakali en Anderi foron escavadas entre o século I a.C. e o século VI da nosa era. miniatura|upright|As sete illas orixinais nas que se asenta Bombai. Entre o século II a. C. e o século IX d. C., as illas quedaron baixo o control de sucesivas dinastías indíxenas: Satavahanas, Sátrapas occidentais, Abhira, Vakataka, Kalachuris, Konkan Mauryas, Chalukyas e Rashtrakutas, antes de ser gobernadas polos Shilaharas desde o ano 810 ata o 1260. Nos primeiros séculos da nosa era había abondosos mosterios e covas hindús e budistas. Algúns dos edificios máis antigos da cidade construídos durante este período son as Covas de Jogeshwari (entre o 520 e o 525), Covas de Elefanta (entre o século VI e o VII), Templo de Walkeshwar (século X), e estanque de Banganga (século XII). miniatura|upright|A mesquita [[Haji Ali Dargah foi construída en 1431, cando Bombai estaba baixo o dominio do sultanato de Gujarat.]] A partir do século VIII foi refuxio de xudeus do Iemen e parsis mazdeístas que fuxían do avance musulmán, poboadores que caracterizarán o posterior cosmopolitismo do lugar.
O raxá Bhimdev da dinastía Silhara fundou o seu reino na rexión a finais do século XIII e estableceu a súa capital en Mahikawati (actual Mahim). Os pathare prabhu, uns dos primeiros poboadores coñecidos da cidade, foron traídos a Mahikawati desde Saurashtra en Gujarat ao redor de 1298 por Bhimdev. O sultanato de Delhi anexionouse as illas en 1347-48 e controlounas ata 1407. Durante este tempo, as illas foron administradas polos gobernadores musulmáns de Gujarat, nomeados polo sultanato de Delhi.
Dominio portugués e británico
En 1533/34 son os portugueses quen obteñen a concesión de toda a rexión, dende Bassein (Vasai), ao norte no continente, ata as sete illas. Constitúe o inicio de Bombai propiamente dita, co asentamento dunha facenda na illa que chaman Mumbaim, pola deusa antedita cuxo templo alí existía, denominación que pronto cambiou a Bombaim, nome que sería adaptado polos ingleses como Bombay. Asemade levantaron fortes en Mahim, Sion, Bandra e Bassein así como varias igrexas (por exemplo a de Santo Andrés en Bandra). Os xesuítas asentáronse en Mazagaon.
Mais os portugueses nunca estiveran moi interesados nas sete illas, que foron transferidas en 1661 ao rei inglés Carlos II coma dote matrimonial, e este cedeunas á Compañía Británica das Indias Orientais en 1668 que si andaba á procura dun porto de máis calado co de Surat. En 1687 transferiron a Bombai o seu cuartel xeral. A poboación sextuplicárase (de 10.000h en 1661 a 60.000 en 1675).
Axiña fortificaron a facenda portuguesa (Fort St. George), pero foi entre 1715 e 1745 que levantaron unha muralla que incluía o conxunto da vila, xermolo urbano da actual cidade.
A tarefa das décadas seguintes foi levar adiante a conexión e unión das sete illas mediante o recheo das zonas inundables intermedias. Levou século e medio configurar unha soa illa e polo medio a primeira liña do ferrocarril da India entre Bombai e Thana (1855) e un gran porto que aproveitara os tráficos xerados pola apertura da Canle de Suez.
Esta vocación de gañar terreos ao mar continuou por todo o século XX e ata hoxe cos plans de futuro da municipalidade.
En 2004 celebrouse nela o Foro Social Mundial.
Economía
Bombai é o maior porto da parte occidental da India e conta cun porto natural de gran calado. A poboación en 2004 era de 12,7 millóns, o que a converte na sexta cidade do mundo en número de habitantes.
miniatura|dereita|Mercado en Bombai.
Bombai é a capital comercial da India e alberga institución financeiras importantes, tales como o Banco da Reserva da Índia, a Bolsa de Bombai e as sedes de numerosas empresas indias. As oportunidades comerciais e o nivel de vida, relativamente alto, teñen atraído inmigrantes de toda o país e o sueste asiático, polo que a cidade ten numerosas comunidades étnicas.
En Bombai localízase Bollywood, o epicentro da industria cinematográfica e televisiva india e o maior produtor mundial de películas. Este nome está formado a partir do Hollywood dos Ánxeles (California). Bombai é unha das poucas cidades que conta cun Parque Nacional dentro dos límites municipais.
Demografía
A poboación de Bombai experimentou un crecemento exponencial a raíz da coloniazación británica, pasando de 10.000 habitantes en 1661 a 100.000 en 1764. Seguindo esta progresión a cidade xa tiña medio millón de habitantes en 1845 e no primeiro censo oficial, realizado en 1864 a poboación era de 817.000 persoas. Despois de varios altibaixos a causa das epidemias no ano 1911 superou o millón de habitantes.
Cuíña, Vilariño, Cambados
Cuíña é un lugar da parroquia de Vilariño no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Tiña 18 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 11 eran mulleres e 7 homes, o que representa un descenso continuado respecto ós anos 2010, cando tiña 22 veciños, e 2005, cando eran 24.
Jerome Dillon
Jerome Dillon (nado o 16 de xullo de 1960 en Columbus, Ohio) é un músico estadounidense coñecido polo seu traballo como batería na banda estadounidense de rock industrial Nine Inch Nails entre os anos 1999 e 2005. Despois da súa saída, o seu proxecto Nearly editou o seu álbum de estrea, reminder, en decembro do 2005, xunto cun maxi-sinxelo do tema "Straight to Nowhere". Ademais, un bootleg autorizado titulado reminder Live 2006 foi lanzado en agosto do 2006. Recentemente estivo traballando como compositor para películas.
Traxectoria
Asistíu ao St. Francis DeSales e ao Northland High School de Columbus, Ohio ata 1987. En 1994 Dillon uniuse ao grupo de pop rock Howlin' Maggie. En xullo de 1998 deixou a banda e mudouse aos Ánxeles. Ese mesmo ano, mentres visitaba á súa familia en Columbus, a preparadora de Howlin' Maggie, Sheila Scott, informouno dunha audición para Nine Inch Nails. Trent Reznor separouse do batería Chris Vrenna e buscaba a alguén para ocupar o seu lugar. Dillon enviou mostras do seu traballo e contactaron con el pouco despois para darlle a oportunidade de facer unha audición para Reznor.
Dillon actuou como batería da banda nas xiras de promoción de The Fragile e With Teeth. Ademais diso, traballou con Reznor no estudio como multi-instrumentista en varios álbums: Things Falling Apart, And All That Could Have Been, Still e With Teeth.
Durante a pausa entre a xira Fragility e o álbum With Teeth, Jerome comezou a traballar no seu primeiro álbum en solitario. O proxecto bautizouno como nearLY, pero a comezos do ano 2005 quedou en suspenso ao volver á actividade con NIN.
Jerome tocou con Nine Inch Nails ata outubro do ano 2005. Durante o concerto da banda do 16 de setembro en San Diego queixouse dun latexo irregular do seu corazón aos 45 minutos de actuación, e o directo tivo que acurtarse para que Dillon recibise asistencia médica. Despois de pasar a noite no hospital volvería a actuar coa banda o día 19 en Phoenix (Arizona). O 28 de outubro anunciou nunha actualización da súa páxina web que non regresaría co grupo debido a diferenzas con respecto á organización.
Teratoloxía
A teratoloxía consiste no estudo dos teratóxenos, axentes capaces de provocar defectos conxénitos, inducindo ou aumentando a incidencia das malformacións conxénitas. Nun sentido amplo, un teratóxeno é calquera axente ambiental que chega ó embrión ou ó feto a través da nai e que é capaz de producir, directa ou indirectamente, anomalías estruturais ou funcionais, xa sexan alteracións bioquímicas, metabólicas, hormonais, inmunolóxicas, de crecemento ou de comportamento no embrión, no feto ou mesmo no cativo, despois do nacemento. En sentido estrito, un teratóxeno é todo axente que pode interferir no período da organoxénese e dar lugar a defectos conxénitos; en xeral, a exposición a un teratóxeno ocasiona aproximadamente do 4 ó 5% destes casos.
Segundo a Organización Mundial da Saúde, "os efectos teratóxenos son os efectos adversos morfolóxicos, bioquímicos ou de conduta, que se producen ó longo da vida fetal e que se detectan no momento do parto ou serodiamente".
Normalmente trátase de algo que é parte do ambiente ó que está exposta a nai durante a xestación. Pode tratarse de medicamentos receitados, drogas da rúa, o consumo de alcohol ou dunha enfermidade da nai capaz de aumenta-la posibilidade de que o cativo naza cun defecto conxénito.
Antecedentes
Ata a década de 1940 mantívose a crenza de que os embrións humanos se atopaban protexidos contra axentes ambientais, fármacos e virus polas membranas extraembrionarias fetais, como a placenta. Porén, xa a partir da década de 1930 apareceron evidencias de que isto non era así.
En 1933 Hale observou que as crías de porcas sen vitamina A nacían sen ollos, polo que concluíu que esta deficiencia podía perturbar os factores que controlan o desenvolvemento ocular. Non obstante, foi en 1941 cando apareceron os primeiros casos ben documentados de alteracións graves do desenvolvemento, causadas estas pola presenza dun axente ambiental durante os períodos críticos do desenvolvemento humano: tralas epidemias de rubéola, Gregg observou que os embrións expostos ó virus presentaban anomalías como cataratas, defectos cardíacos, xordeira e atraso mental.
Un caso moi famoso foi o da Talidomida, un fármaco comercializado entre os anos 1958 e 1963 como sedante e calmante das náuseas durante os tres primeiros meses do embarazo. Este medicamento provocou na Alemaña Occidental o nacemento de máis de 10.000 bebés afectados de focomelia, unha anomalía conxénita pouco frecuente e caracterizada pola carencia ou excesivo acurtamento das extremidades. A Talidomida afectaba ós fetos de dúas maneiras: ben porque a nai tomara o medicamento directamente ou ben porque fora o pai quen o tomara, xa que tamén afecta ó esperma e transmite os efectos nocivos xa no momento da concepción. Tralo descubrimento realizado por Lenz, foi retirada do mercado; non obstante, o Estado Español non retiraría o fármaco ata 1963.
Principais teratóxenos coñecidos
Polo xeral, o uso da maior parte dos fármacos durante o embarazo non é recomendable, mais pódense dar diferentes situacións nas que sexa necesario a emprega de medicinas, xa para manter a saúde da nai ou para inducir efectos favorables no desenvolvemento fetal. Algunhas das substancias que teñen efectos teratóxenos coñecidos, e que non se deben empregar durante o embarazo, son:
Certas infeccións tamén se asocian a efectos teratóxenos:
Factores que determinan a susceptibilidade aos efectos teratoxénicos
Existen uns principios básicos en embriotoxicidade e teratoxénese, algúns deles xa apuntados por Wilson en 1959, que axudan a comprender cando unha determinada exposición pode ser teratoxénica ou non. No proceso de teratoxénese existen 3 elementos que xogan un papel fundamental: o embrión ou feto, a nai e a substancia potencialmente teratoxénica. Os principais factores que determinan a susceptibilidade para o desenvolvemento de efectos teratoxénicos pódense resumir nos seguintes casos que aparecen a continuación.
Natureza do axente
Débese subliñar que é inapropiado clasificar unha substancia de teratóxena ou non teratóxena, pois a teratoxenicidade vai depender tanto da dose de exposición como da idade xestacional. Aínda así existirán substancias con potencialidade teratoxénica elevada como a warfanina, a talidomida ou as tetraciclinas.
Estadio da xestación
O estadio de desenvolvemento do embrión no momento da exposición á substancia determina de xeito moi importante a súa susceptibilidade. Pódense definir tres períodos con diferente susceptibilidade durante o embarazo:
Susceptibilidade biolóxica
Como para moitas outras patoloxías, o xenotipo será o responsábel das diferenzas en susceptibilidades entre as distintas especies (e incluso entre individuos da mesma especie). É por este motivo que é complicado facer a extrapolación a humanos dos ensaios de teratoxenicidade en animais. O xenotipo da nai e do feto poden modificar o transporte placentario, a absorción, o metabolismo, a distribución e os receptores do axente teratóxeno.
Principais efectos dos teratóxenos
A teratoxénese é o proceso polo que se producen malformacións no feto ou no embrión durante o seu desenvolvemento, as cales poden ser estruturais ou funcionais. Os compostos químicos, axentes físicos, infeccións e estados carenciais capaces de inducir as malformacións chámanse teratóxenos. Ao redor do 18% das malformacións conxénitas son debidas a factores xenéticos, un 7% a factores ambientais, un 25% a causas multifactoriais e un 50% a causas descoñecidas.
Os efectos máis importantes que pode orixinar un teratóxeno son:
O consumo de drogas durante o embarazo como a marihuana, a cocaína, o éxtase e a heroína leva consigo un risco tamén para o feto:
Os fármacos na xestación
Os fármacos, as drogas e os axentes químicos son parte dos elementos ambientais causantes de defectos conxénitos, aínda que tamén se inclúen as enfermidades e infección maternas, os axentes físicos e os factores mecánicos. Todos eles son responsables só do 10% de todas as malformacións conxénitas, sendo estas de orixe descoñecida no 40% dos casos. Ao redor dun 12 a un 25% delas teñen a súa orixe nos defectos xenéticos e outro 20% son debidas a interaccións entre factores hereditarios e factores ambientais. Por isto, soamente unha pequena parte de todas as anomalías conxénitas, entre o 2 e o 5%, son debidas ao consumo de fármacos que actúan como teratóxenos. Non obstante, a administración de fármacos durante o embarazo sempre resulta problemática xa que é unha das causas de malformacións conxénitas que poderían previrse.
Para facelo, é preciso considerar que a exposición aos medicamentos durante o embarazo é cada vez máis elevada. Atopamos a razón primordial disto no incremento da idade media á que as mulleres están tendo os fillos hoxe en día, que leva a un aumento do número de mulleres sometidas a tratamentos de longa duración por enfermidades diagnosticadas antes de quedárense embarazadas. Outra razón de moito peso é o feito de que máis da metade dos embarazos non son planificados, polo que gran número de mulleres poden estar en contacto con axentes potencialmente prexudiciais antes de saberen que están embarazadas. Tampouco se debe esquecer que na actualidade está aumentando o número de embarazos en mulleres con afeccións que se crían incompatibles coa xestación, como as enfermidades cardíacas ou o lupus eritematoso. Os cambios fisiolóxicos propios da xestación tamén poden alterar a eficacia e a posible toxicidade dos fármacos, constituíndo un risco a maiores tanto para a nai como para o feto.
Estímase que entre o 60 e o 90% das mulleres toman algún fármaco durante a xestación por prescrición facultativa ou por automedicación. Nun estudo realizado en España sobre o consumo de fármacos durante o embarazo constatouse que soamente un 7% das xestantes non tomara ningún fármaco e ata un 55% recibira medicación durante o primeiro trimestre do embarazo, no cal ten lugar a formación da maioría dos órganos fetais polo que se trata do período de máximo risco, aínda que é necesario recordar que os medicamentos poden prexudicar ao feto en calquera período do embarazo. Os fármacos que adoitan usarse durante o embarazo con máis frecuencia son os antieméticos, os antiácidos, os antimicrobianos, os tranquilizantes, os diuréticos, os analxésicos e os corticoides, ademais dos suplementos vitamínicos e minerais. O número medio de fármacos consumidos durante o embarazo varía entre 2,6 e 13,6 por muller.
Por iso, é imprescindible dispoñer dunha información precisa e actualizada sobre o potencial teratoxénico dos fármacos para o seu uso no embarazo. Tamén xorde a necesidade dun sistema de clasificación dos fármacos en base ao seu potencial teratoxénico que sirva de guía para poder prescribilos de forma segura durante o embarazo, porque a pesar de que a mellor alternativa é non tomar medicamentos durante o embarazo, isto non sempre é posible.
Clasificación FDA dos fármacos para o seu uso no embarazo
Ao longo destes últimos anos, desenvolvéronse múltiples clasificacións para agrupar aos medicamentos en función do seu risco teratoxénico. A clasificación da Food and Drug Administration (FDA) é a máis amplamente aceptada no mundo e a máis frecuente no noso medio sanitario, aínda que outros países como Australia, Alemaña ou Suecia tamén elaboraron outro tipo de clasificacións que tiveron moita menos repercusión, o que non relega a utilidade da información que poden achegar.
A clasificación da FDA foi descrita por primeira vez no mes de setembro do ano 1979 e vaise renovando con periodicidade. Establece cinco categorías de fármacos designadas coas letras A, B, C, D e X segundo o nivel de risco que posúen para o feto.
Categoría A
Os estudos controlados realizados cos fármacos desta categoría en mulleres embarazadas non demostraron un aumento no risco de anormalidades fetais durante o primeiro trimestre da xestación e tampouco existe evidencia nos trimestres posteriores, polo que a probabilidade de que actúen como teratóxenos parece remota. Deste xeito, poden prescribirse ás mulleres xestantes en calquera trimestre do embarazo.
O número de fármacos incluídos nesta categoría é moi baixo ao non poder certificar que non aparecerán nunca efectos nocivos. Pertencen a este grupo, por exemplo, a Levotiroxina usada no hipotiroidismo, o carbonato sódico empregado como antiácido, os minerais e as vitaminas como a tiamina, a cianocobalamina, a piridoxina, o ácido ascórbico, o retinol, o tocoferol ou o ácido fólico.
Categoría B
Nela inclúense dous conxuntos de fármacos: os fármacos que non demostraron risco teratoxénico en animais, a pesar de que non se dispón de estudos adecuados nin ben controlados con eles en mulleres embarazadas e os fármacos que mostraron un aumento no risco de malformacións fetais en animais que non puido ser confirmado nos estudos realizados con mulleres embarazadas en ningún trimestre da xestación. Non existe evidencia de que aumenten o risco de anomalías fetais nos humanos, polo que o seu uso acéptase xeralmente durante o embarazo.
Neste grupo encóntranse antibióticos como a Amoxicilina, a Ampicilina e as penicilinas, antifúnxicos como a Anfotericina B, antivirais como o Ritonavir, o antituberculoso Etambutol, antidiabéticos como a Insulina, antieméticos como a Metoclopramida, analxésicos e antiinflamatorios non esteroideos como o Paracetamol e o Naproxeno, antihipertensivos como a Amilorida, hipolipemiantes como o Colestipol, antiasmáticos como o Ipratropio e antitusivos como a Difenhidramina, entre outros.
Categoría C
Asígnaselles a aqueles fármacos que soamente poden administrarse se o beneficio esperado xustifica o risco potencial para o feto. Constitúena dous conxuntos diferenciados de fármacos: os que amosaron efectos teratoxénicos sobre o feto nos estudos levados a cabo con animais, sen haber estudos adecuados nin ben controlados en mulleres embarazadas e aqueles para os que non se realizaron estudos nin en animais nin en mulleres embarazadas.
Esta categoría engloba un gran número de medicamentos, en torno ó 66% do total, especialmente os de recente comercialización, sobre os que se carece de información e son asignados neste grupo ao seren probados. Forman parte desta categoría as vacinas, por exemplo contra a gripe ou a rabia, o bicarbonato sódico empregado como antiácido, os antituberculosos Rifampicina, Pirazinamida e Isoniazida, antivirales como o Aciclovir, antibióticos como o Ciprofloxacino, antianxinosos como a Nitroglicerina, antihipertensivos como a Hidralazina, anticoagulantes como a Heparina, antagonistas do calcio como o Nifedipino e o Verapamilo, betabloqueantes como o Propanolol, antiepilépticos como a Etosuximida, antidepresivos como a Amitriptilina, antiasmáticos como a Efedrina e corticoides como a Dexametasona entre outros medicamentos.
Categoría D
Comprende aqueles fármacos que demostraron unha clara evidencia de risco para o feto nos estudos controlados realizados con mulleres embarazadas. Malia o risco que pode causar o seu consumo durante a xestación, poden aceptarse cando o beneficio obtido coa súa administración é importante, como ocorre cando a vida da xestante está en perigo ou no caso de enfermidades graves. Nestes casos os fármacos desta categoría poden convertérense en imprescindibles, xa que pode suceder que non existan alternativas máis seguras ou que estas sexan ineficaces.
Aquí pódense citar a nicotina, o ácido acetilsalicílico, o litio, os antineoplásicos como o Paclitaxel, o Cisplatino ou a Ciclofosfamida, o Carbimazol usado no hipertiroidismo, ansiolíticos benzodiazepínicos como o Clordiazepóxido ou o Diazepam, o Fenobarbital ou a Fenitoína usados como antiepilépticos e os antibióticos como as Tetraciclinas.
Categoría X
Os medicamentos pertencentes a esta categoría están contraindicados en mulleres que están ou poidan quedar embarazadas, xa que os estudos controlados e observacionais realizados en animais ou en mulleres embarazadas indicaron unha clara evidencia de anormalidades ou risco para o feto. O perigo que supón o consumo destes fármacos supera claramente o posible beneficio porque son teratoxénicos.
Neste grupo están incluídos os anabolizantes hormonais como o Estanozolol, as estatinas que se utilizan como hipolipemiantes, a Acitretina usada como antipsoriásico, os anticonceptivos hormonais, os estróxenos como o estradiol, os andróxenos como a testosterona, os proxestáxenos como a proxesterona, a Ribavirina usada como antiviral, os antineoplásicos como o Metotrexato, o Misoprostol empregado como protector gástrico, antimigrañosos como a Ergotamina ou Dihidroergotamina e algúns hipnóticos e sedantes benzodiazepínicos como o Flurazepam ou o Triazolam.
Clasificación
Para aplicar esta clasificación á hora de realizar unha prescrición hai que ter presente que os estudos en animais son soamente orientativos, pero non totalmente extrapolables á especie humana. Convén recordar tamén que moitos principios activos de uso moi común en Europa non teñen ningunha categoría asignada pola FDA posto que non están comercializados nos Estados Unidos, como o Metamizol, o Declazacort, o Iloprost e algunhas benzodiazepinas.
Por outra parte, é preciso destacar que os estudos en mulleres xestantes son retrospectivos xa que non é eticamente aceptable realizar ensaios clínicos con embarazadas, polo que soamente se dispón de experiencia cos fármacos máis antigos. Á limitación da investigación clínica por motivos éticos tamén hai que engadirlle a dificultade de asentar unha relación causa-efecto posto que a teratoxénese é un problema no que poden intervir múltiples factores.
Ademais, tamén é frecuente a prescrición de medicamentos de orixe vexetal ou "natural" polos clínicos baixo o suposto de que non son nocivos, malia non haber datos sobre os seus posibles efectos adversos en animais nin en mulleres embarazadas. Dende hai anos existe entre os profesionais sanitarios e os pacientes unha demanda crecente de información sobre o posible dano ao feto coa toma de medicación. A xestación é un período relativamente longo e nalgunhas ocasións pódese necesitar instaurar un tratamento. Se ben é certo que a administración dalgúns fármacos pode levar consigo certos riscos, tanto para a nai como para o feto, tamén pode ser igualmente prexudicial deixar sen tratamento algunhas enfermidades durante o curso dun embarazo.
A clasificación da FDA axuda a salvar as dúbidas que xorden en canto á seguridade dun fármaco cando se decide administralo a unha paciente xestante. Porén, moitas veces ocorre que non axuda a discernir con claridade o posible efecto teratóxeno da inocuidade, posto que para bastantes fármacos non existen estudos levados a cabo. Por iso, aparece a demanda dunha clasificación máis específica e unificada que conteña información adicional que poida esclarecer o motivo polo que se lle asigna unha determinada categoría a un fármaco.
Con todo, a clasificación da FDA resulta valiosa para valorar o posible dano ao feto e poder previr as fatídicas consecuencias económicas, emocionais e sociais que levaría a aparición de anomalías ou malformación fetais.
Estrella distante
Estrella distante é a cuarta novela do escritor chileno Roberto Bolaño, publicada orixinalmente en outubro de 1996 pola colección «Narrativas hispánicas» da Editorial Anagrama, e dende novembro de 2000 pola colección «Compactos», co mesmo número de páxinas pero trocando a súa portada e deseño.
Este foi o primeiro libro de Bolaño editado por Jorge Herralde, propietario de Anagrama, con quen comezaría dende entón unha estreita amizade e unha prolífica relación laboral, publicando nesta editorial cando menos un libro cada ano até 2003, o ano da súa morte.
O libro está dedicado á súa nai, Victoria Ávalos, e ó seu primeiro fillo, Lautaro Bolaño. Segundo o propio autor, nesta novela tenta «una aproximación, muy modesta, al mal absoluto».
Carlos Wieder, o «infame» protagonista da novela, está baseado nun personaxe real. Bolaño coñeceu a súa historia a través do artista chileno Jaime Rivera.
Fraís, Parada, Oza-Cesuras
Fraís é un lugar da parroquia de Parada no concello coruñés de Oza-Cesuras na comarca de Betanzos. Tiña 146 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 76 homes e 70 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 110 habitantes.
Amy Johnson
Amy Johnson, nada o 1 de xullo de 1903 e finada o 5 de xaneiro de 1941, foi unha pioneira aviadora británica e a primeira piloto en voar soa dende Gran Bretaña até Australia. Voando soa ou co seu marido, Jim Mollison, conseguiu varios récords de distancia durante a década de 1930, demostrando a súa habilidade en voos a Moscova, Toquio, Cidade do Cabo ou os Estados Unidos. Voou na segunda guerra mundial como parte do Air Transport Auxiliary e morreu durante un voo ó transbordador.
Afundación
Afundación (A Fundación Galicia Obra Social) é unha organización privada de mecenado cultural ligada a Abanca. Procura unha acción educativa, social e cultural que, de xeito sostido, eficiente e relevante, contribúa a mellorar a sociedade galega, dentro e fóra de Galicia, e posibilite así o desenvolvemento integral das persoas que forman parte dela.
Historia
O 1 de decembro de 2010: Inscribiuse no Rexistro Mercantil a nova entidade froito da fusión entre Caixanova e Caixa Galicia, Novacaixagalicia, que integraba a actividade financeira e a obra social. O 14 de setembro de 2011 a caixa segrega a súa actividade financeira a Novagalicia Banco e pasa de ter unha participación do 100 % a ter un 6,8 %, o que representa un valor de capital no seu patrimonio de 181 millóns de euros.
O 26 de decembro de 2012 o FROB acordou realizar unha operación de redución e ampliación de capital (operación acordeón) e, como consecuencia, Novacaixagalicia, xa só constituída polas áreas social e de cultura, sen ningún tipo de vinculación coas finanzas, perde toda a súa participación en Novagalicia Banco. O 28 de decembro de 2012 Novacaixagalicia convértese, de acordo á normativa vixente, en Fundación Especial Novacaixagalicia.
O 11 de decembro de 2013 a fundación foi recoñecida como de Interese Social e de Fomento da Economía Produtiva de Galicia. O 18 de decembro de 2013 tivo lugar a declaración de interese galego e inscrición da Fundación Especial Novacaixagalicia Obra Social no Rexistro de Fundacións de Interese Galego co número 2013/12.
O 18 de xuño de 2014 asinouse o convenio de mecenado con ABANCA e aprobación de novos estatutos. Adoptou a denominación de Fundación Galicia Obra Social (Afundación) e converteuse en fundación ordinaria. O 27 de xuño de 2014 tivo lugar a inscrición da modificación de estatutos no Rexistro de Fundacións de Interese Galego. O 2 de setembro de 2014 constituíuse o novo padroado de Afundación, configurado segundo os novos estatutos.
Padroado
O máximo órgano de decisión de Afundación é o Padroado no que están representados ABANCA, o noso único mecenas, as sete principais cidades galegas, o Parlamento de Galicia, as deputacións provinciais, a Xunta de Galicia e os traballadores. Todos os seus membros contan cunha ampla experiencia nos campos de actuación de Afundación, tal e como establecera a Xunta de Galicia nos estatutos da entidade.
Membros
Vogais
Colección de arte Afundación
A Colección Afundación é unha colección artística propiedade de Afundación.
No ano 2011 contaba con máis de 5 000 obras, de máis de 300 autores, entre pintura, escultura, fotografía, gravado e debuxo. Existe unha mostra permanente das obras máis representativas da mesma, na sede Afundación en Vigo.
Olga Ulianova
Olga Ulianova, nada na Unión Soviética o 23 de febreiro de 1963 e finada en Santiago de Chile o 29 de decembro de 2016, foi unha historiadora de orixe rusa nacionalizada chilena, que se especializou en historia contemporánea, a guerra fría, o movemento comunista chileno e internacional e as redes internacionais non estatais.
Traxectoria
Obtivo un Master of Arts en Historia na Universidade Estatal Lomonosov de Moscova en 1985, e logo un doutoramento con mención en Historia Universal, na mesma universidade, en 1988. Xa por entón dedicábase a estudar a historia social e política chilena. Traballou como tradutora dalgúns líderes comunistas chilenos exiliados. Casou cun chileno exiliado e en 1992 trasladouse con el a vivir a Chile. Ten unha filla de nacionalidade chilena e rusa.
Estudou a súa carreira académica na Universidade de Santiago de Chile ―USACH―, en particular no Instituto de Estudos Avanzados, do cal foi directora entre 2010-2015; tamén foi directora do programa de doutoramento en Estudos Americanos da USACH. Ademais foi profesora convidada de varias universidades. Foi membro do Comité de Historia de Fondecyt ―Fondo Nacional de Desenvolvemento Científico e Tecnolóxico― e evaluadora de Conicyt ―Comisión Nacional de Investigación Científica e Tecnolóxica―; tamén foi integrante do concello editorial de diversas revistas científicas, tanto en Chile como no estranxeiro ―como a Revista Esquerdas, da que foi directora―.
Especializouse na recuperación da información documental proveniente dos arquivos do Komintern e en xeral da ex URSS. Realizou varias investigacións sobre comunistas chilenos, en particular respecto dos contactos que estes desenvolveron co Komintern. Escribiu varios textos en conxunto con outros especialistas no comunismo chileno, como Rolando Álvarez Vallejos e Alfredo Riquelme. Tamén desenvolveu investigacións sobre a inmigración rusa en Chile.
Era habitual comentarista de temas internacionais na televisión, a radio e a prensa chilena. En 2016, recibiu a medalla "Universidade de Santiago de Chile" de parte do reitor desa casa de estudos, Juan Manuel Zolezzi, en recoñecemento á súa traxectoria académica.
Faleceu afectada dun cancro, á idade de 53 anos, nunha clínica en Santiago de Chile.
Lancelot-Graal
O Lancelot-Graal (tamén chamado Lancelot en prosa, Ciclo da Vulgata ou Ciclo de Pseudo-Map) é unha importante fonte literaria de lendas artúricas, escrita orixinalmente en francés. Consiste nunha serie de cinco volumes en prosa que contan a historia da busca do Santo Graal e o romance entre o cabaleiro Lancelot e a raíña Xenebra.
Historia e características
A pesar de os manuscritos do ciclo apuntaren a Walter Map (1140-c.1210) como autor, iso non se considera posíbel actualmente, unha vez que ese escritor morreu cedo demais para ser o verdadeiro autor. Os libros escribíronse no século XIII, entre as décadas de 1210 e 1230.
O Ciclo do Lancelot-Graal é unha prosificacilón que utiliza elementos de antigos romances en verso que popularizaron as historias artúricas, especialmente os do escritor francés Robert de Boron. De maneira xeral, o Lancelot-Graal combinaba historias de carácter mitolóxico coa fe cristiá.
O Ciclo está composto polos seguintes títulos:
O Lancelot-Graal foi logo seguido por outra prosificación, chamada hoxe Ciclo da Pos-Vulgata, baseado na Vulgata mais con varias diferenzas importantes nos personaxes e historias.
Abadía de Westminster
A abadía de Westminster ou igrexa colexiata de San Pedro de Westminster é unha igrexa gótica de grande tamaño, situada en Westminster, Londres, á beira do Palacio de Westminster. É o lugar tradicional para as coroacións e enterros dos monarcas ingleses.
Historia
De acordo coa tradición, no ano 616 fundouse un santuario no lugar coñecido como "Thorney Island". Dise que foi milagrosamente consagrado despois de que un pescador do río Támese tivera unha visión de san Pedro. Aínda que a existencia do santuario é incerta, a abadía histórica foi construída por Eduardo o Confesor entre os anos 1045 e 1050 e foi consagrada o 28 de decembro de 1065. Eduardo construíu a abadía ao faltar a un voto no que prometía realizar unha peregrinación; o papa aconselloulle redimirse construíndo unha abadía.
A abadía orixinal, de estilo románico, foi construída polos monxes bieitos. Reconstruíuse en estilo gótico entre 1245 e 1517. A primeira fase da reconstrución foi organizada polo rei Henrique III, como un santuario en honra a Eduardo o Confesor. Os traballos rematáronse durante o reinado de Ricardo II. Henrique VII engadiu unha capela dedicada á Virxe María en 1503. A pesar de que a abadía estivo cercada por Henrique VIII durante a disolución dos mosteiros en 1534 e pechada en 1540, en 1550 salvouse da destrución grazas á súa conexións coa realeza.
O dito inglés "robbing Peter to pay Paul", (en galego: "roubar a Pedro para pagarlle a Paulo") sendo o equivalente en galego "desvestir a un santo para vestir a outro", procede deste período no que o diñeiro destinado á abadía, dedicada a san Pedro, destinouse ao tesouro da catedral de San Paulo. En 1640 sufriu diversos danos ao seres atacada por puritanos pero foi protexida de novo grazas ás súas estreitas relacións co estado. Oliver Cromwell recibiu un fastuoso funeral no templo en 1658 para ser desenterrado en xaneiro de 1661 por orde de Carlos II.
A abadía volveu a mans dos bieitos baixo o reinado da raíña María que morreu en 1558 durante o reinado da súa irmá, Isabel I e foi soterrada na mesma abadía. En 1579, Isabel I de Inglaterra recuperouna converténdoa na igrexa colexiata de San Pedro.
Romanía
Romanía é un país situado ao sueste de Europa central. Limita ao norte e leste por Ucraína, ao leste por Moldavia, ao sur por Bulgaria e ao oeste por Serbia e Hungría. Posúe ademais unha pequena costa marítima no Mar Negro.
Abadía de Westminster
Historia
As dúas torres situadas ao oeste da catedral construíronse en 1722 por Christopher Wren e Nicholas Hawksmoor; están feitas con pedra de Portland e son un exemplo da revitalización do deseño gótico. No século XIX realizáronse diversas reformas.
Romanía
Membro da OTAN dende o 29 de marzo de 2004 e da Unión Europea dende o 1 de xaneiro de 2007, e o sétimo país máis poboado desta última e o noveno segundo a superficie. A cidade de Bucarest, á beira do río Dâmbovița é unha das súas maiores atraccións turísticas, ademais de ser a capital e a cidade maior do país. A cidade de Sibiu foi designada como capital europea da cultura no ano 2007, xunto con Luxemburgo.
Etimoloxía
O nome Romanía (en romanés: România) ven do romanés român, palabra que deriva do latín Romanus (Romano). Este feito de que os romaneses se chamen a si mesmos un derivado de romanus está documentado dende comezos do século XVI por moitos autores, incluídos humanistas italianos en viaxes por Transilvania, Moldavia e Valaquia. O documento máis antigo escrito en lingua romanesa é unha carta datada en 1521 coñecida como "Carta de Neacşu desde Câmpulung", ademais este documento é notable xa que é o primeiro no que figura a palabra "romanés" nun texto nesa lingua, sendo chamada Valaquia a Terra Romanesa (Ţeara Rumânească).
Nos seguintes séculos os documentos romaneses usaban indiferentemente dúas formas, român e rumân como xentilicio do país. Evolucións sociolingüísticas no final do século XVII levaron a un proceso de diferenciación semántica, a forma "rumân", presumiblemente usual entre as clases máis baixas, pasou a tomar o significado de "servo". Despois da abolición da servidume en 1746 a forma "rumân" foi desaparecendo gradualmente quedando soamente a forma "român" ou "românesc". O nome "România" como terra de tódolos romaneses está documentado dende comezos do século XIX, sendo oficialmente usado dende o 11 de decembro de 1861. En galego o nome do país é Romanía, empregándose a forma Romania para referirse ao grupo de terras europeas onde apareceron as linguas románicas.
Abadía de Westminster
Soterramentos
Henrique III reconstruíu a abadía en honra a santo Eduardo o confesor, cuxos restos repousan no santuario, o seu corpo atópase soterrado moi preto, na zona na que repousan os reis Plantagenet, as súas donas e fillos.
Romanía
Prehistoria e Antigüidade
No ano 2002, os máis antigos restos humanos (Homo sapiens sapiens) de Europa foron atopados na "Cova con ósos" (Peştera cu Oase), preto de Anina, na actual Romanía. Os restos (unha mandíbula) datan de aproximadamente 42.000 anos e recibiron o alcume de "Xoán de Anina" (Ion din Anina). Como os restos europeos máis antigos de Homo sapiens, poderían representar os primeiros homes que entraron no continente. Os restos son interesantes especialmente porque presentan unha mestura de trazos arcaicos, de home moderno temperán, e de neanderthal, indicando unha posible mestura entre o Neanderthal e o home moderno.
Dende o Paleolítico, o actual territorio de Romanía foi escenario do desenvolvemento de varias comunidades culturais. As probas escritas máis vellas da presenza dun pobo en territorios da actual Romanía veñen de Heródoto, en 513 a. C. Antes da conquista romana, a rexión estaba poboada por tribos de orixe dacia, indoeuropea, que deron ao país o seu nome prerromano, Dacia. O seu líder máis soado foi Decébalo, malia ser Burebista o primeiro líder que uniu as tribos dacias. Unha parte de Dacia foi conquistada por Traxano e o seu exército no ano 107. É posible que unha parte importante da poboación autóctona fose masacrada durante a campaña de conquista ou, talvez, asimilada ou dispersada, o que deu lugar á súa substitución con colonos romanos. Malia iso, permaneceu unha poboación significativa de "dacios ceibes" nos territorios non conquistados polos romanos. As Guerras Dacias son inmortalizadas na Columna de Traxano, do Foro de Traxano en Roma.
Abadía de Westminster
Monarcas soterrados en Westminster
Reis de Inglaterra
Romanía
Idade media
miniatura|esquerda|230px|Antiga Dacia O avance dos xermanos dende final do século III fixo que, finalmente, o emperador Aureliano decidise abandonar a rexión. Despois de que a armada romana e maila administración deixaran Dacia, o territorio foi invadido polos godos, e, no século IV polos hunos. Dende o século VI a poboación autóctona tivo que enfrontarse a ondas de pobos migratorios eslavos e xermanos nómades entre os que se atopban os xépidos, ávaros, búlgaros, pechenegos, e cumanos.
Na Idade Media, os romaneses vivían en repartidos entre tres principados: Valaquia (en romanés: Ţara Românească —"Terra romanesa"), Moldavia (en romanés: Moldova) e Transilvania. No século XI, Transilvania foi conquistada polos maxiares converténdose nunha rexión autónoma do Reino de Hungría. Durante os séculos XII e XIII, colonos alemáns de Saxonia asentáronse na zona. No século XVI, despois da derrota húngara fronte aos turcos otománs na batalla de Mohács (1526), formouse o principado autónomo de Transilvania, vasalo do Imperio otomán até o século XVIII (1711). Nos outros principados romaneses, desenvolvéronse diversos pequenos estados con diferentes graos de independencia, sen aparecer grandes principados até o século XIV cando apareceron os principados de Valaquia (1310) e Moldavia (ao redor de 1352) para loitar contra a ameaza do Imperio otomán. Vlad III o Empalador mantivo unha política de independencia en relación co Imperio otomán, e, en 1462 venceu a ofensiva de Mehmed II.
Abadía de Westminster
Monarcas soterrados en Westminster
Reis de Inglaterra e Escocia