cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tempo atmosférico
dereita|miniatura|240px|[[Furacán Luís en 1995.]] miniatura|240px|[[Tormenta con aparato eléctrico preto de Garajau, Madeira.]] O tempo atmosférico, tempo meteorolóxico ou temperie é o estado da atmosfera contemplado desde distintos aspectos: se está quente ou fría, húmida ou seca, calma ou tormentosa, clara ou nebulosa. A maioría dos fenómenos do tempo ocorren na parte máis baixa da troposfera, xusto debaixo da estratosfera. O tempo refírese á temperatura e precipitacións diarias, mentres que o clima é o estudo das condiciones atmosféricas durante períodos máis longos.
O tempo está influenciado polas diferenzas entre un lugar e outro da presión do aire, a temperatura e a humidade. Estas diferenzas poden ocorrer debido ao ángulo de inclinación en calquera sitio concreto do sol, o cal varía coa latitude. O forte contraste de temperatura entre o aire polar e o tropical da orixe ás circulacións atmosféricas a grande escala, como a Célula de Hadley, a Célula de Ferrel, a Célula Polar, e a corrente en chorro. Manifestacións atmosféricas nas latitudes medias, como os ciclóns extratropicais, son causados por inestabilidades do fluxo da corrente en chorro. Debido a que o eixe da Terra está inclinado en relación ao seu plano orbital, a luz solar incide en ángulos diferentes nos distintos meses do ano. Na superficie da Terra, as temperaturas poden chegar a ter unha variación anual de ±40 °C. Durante miles de anos, os cambios na órbita terrestre poden afectar á cantidade e distribución de enerxía solar recibida pola Terra, influenciando así o clima a longo prazo e o cambio climático global.
As diferenzas de temperatura da superficie á súa vez causan diferenzas de presión. As zonas de maior altitude son máis frías cas baixas, debido a que gran parte do quecemento atmosférico débese ao contacto coa superficie da Terra mentres as perdas por radiación ao espazo exterior son maiormente constantes. O prognóstico do tempo é o resultado da aplicación da ciencia e tecnoloxía para predicir o estado da atmosfera para un momento futuro e unha localización dada. O sistema do tempo atmosférico é caótico; en consecuencia, cambios pequenos nunha parte do sistema poden provocar grandes efectos no sistema, considerado como un todo. Ao longo da historia, o ser humano tentou controlar e manipular o tempo, e hai evidencias de que as actividades humanas como a agricultura e a industria modificaron os patróns atmosféricos.
O estudo sobre como funciona o tempo noutros planetas foi de grande utilidade para comprender como este funciona na Terra. Un coñecido fenómeno no sistema solar, é a Gran Mancha Vermella de Xúpiter. Non é máis ca unha tormenta anticiclónica que se sabe existe desde polo menos 300 anos. Non obstante, o tempo non se limita aos corpos planetarios. A coroa solar estase perdendo constantemente no espazo, creando o que esencialmente é unha moi delgada atmosfera a través do sistema solar. O movemento de masa expulsada desde o sol coñécese como vento solar.
O tempo terrestre
miniatura|Xeada en [[Santiago de Compostela o 13 de decembro de 2007.]]
Na Terra, os fenómenos meteorolóxicos regulares, tamén chamados meteoros climáticos inclúen vento, tormentas, chuvia, neve, e sarabia, que ocorre na troposfera é dicir na parte máis baixa da atmosfera. O tempo cambia movido polas diferenzas de enerxía recibida do sol. Debido ós ángulos con que a luz do sol incide sobre a terra, quéntanse de forma distinta as diferentes partes do planeta. Isto causa a diferenza de temperaturas que producen a circulación global da atmosfera, así como, indirectamente, tódolos outros fenómenos de tempo. As estacións meteorolóxicas miden as distintas variables locais do tempo como a temperatura, a humidade, a presión atmosférica, a capa nubosa, a velocidade do vento, e a chuvia. Coñecidas estas variables directas, pódense pescudar outras derivadas como a temperatura de orballo, ou a temperatura de sensación.
A meteoroloxía intenta mediante redes de estacións meteorolóxicas locais, estacións en barcos, e satélites meteorolóxicos pescudar as variables meteorolóxicas nos vértices dunha malla tridimensional de tamaño o menor posible. A partir destas condicións iniciais e aplicando as leis da física inténtase predicir a evolución do tempo a 12 horas, 24, 48, 72, ou 96 horas. Para iso hai que usar potentes ordenadores que se encargan de realizar os cálculos usando un modelo. A atmosfera da Terra é un sistema caótico onde pequenos cambios nas condicións iniciais poden ter grandes efectos ó evolucionar. Este efecto que sempre limitará a predición do tempo coñécese como efecto bolboreta. Isto fai moi difícil predicir con precisión os cambios de tempo máis alá duns poucos días, inda que meteorólogos estean traballando para mellorar este límite.
O tempo extraterrestre
dereita|miniatura|240px|Gran Mancha Vermella de Xúpiter Os fenómenos e sistemas noutros planetas son similares ós da Terra, pero a miúdo ocorre nunha escala moito máis grande. Os sistemas de tempo extraterrestres poden ser sumamente estables; como é o caso da A Gran Mancha Vermella que é unha tormenta anticiclónica coñecida por ter existido durante polo menos 300 anos no planeta Xúpiter.
Noutro dos planetas xigantes, a falta dunha superficie permite ó vento acadar velocidades enormes: refachos de 400 metros por segundo foron medidos no planeta Neptuno. Isto creou un problema para os científicos. O tempo prodúcese pola diferente enerxía proveniente do Sol e a cantidade de enerxía recibida por Neptuno é moi pequena. Este misterio inda non está resolto.
Tamén presenta mucho interese o tempo en Marte coa variación anual da presión atmosférica, as tormentas de po as enormes flutuacións da temperatura diúrna e unha atmosfera que ó ser máis sinxela será máis previsible para os meteorólogos marcianos.
O tempo espacial
Chámase tempo espacial ás perturbacións que pode ocasionar na Terra a actividade solar. O Sol expulsa diversos tipos de radiación electromagnética e de partículas ionizadas (vento solar) que poden modificar a actividade normal da magnetosfera e da atmosfera; cando isto ocorre con certa intensidade fálase de tormentas solares. A interacción das radiacións solares poden afectar ás comunicación por radio na Terra, provocar as fermosas auroras boreais e moitos outros fenómenos.
Prognóstico meteorolóxico
A realización de prognósticos meteorolóxicos a unha escala rexional e, especialmente, a escala local, constitúe unha actividade sumamente importante e estendida en case todo o mundo e en numerosas actividades. A organización da aviación civil (horarios, previsións, alternativas de voo etc.) depende en gran medida, e cada vez máis, dos prognósticos meteorolóxicos moi detallados. O mesmo sucede con outros tipos de actividades (agricultura, transporte, comercio, servizos de todo tipo etc.). Esta actividade baséase nos datos subministrados polas estacións meteorolóxicas estratexicamente localizadas e intercomunicadas entre elas e pola información obtida en tempo real de multitude de satélites meteorolóxicos, principalmente, satélites xeoestacionarios, drones (voos non tripulados) e outros medios de obtención de datos atmosféricos.
Un exemplo dos datos obtidos case en tempo real e con imaxes en secuencia do hemisferio occidental e sectores do mesmo (que permiten ver o movemento das masas nubosas, desprazamento e enerxía transportada polas nubes etc.) son os que proporciona a páxina web da NASA de satélites xeoestacionarios.
Xabaril de Calidón
miniatura|500px|A caza do xabaril de Calidón, con Meleagro no centro (relevo dun sarcófago, Museos Capitolinos, Roma)
O Xabaril de Calidón foi un xabaril monstruoso que enviara Artemisa contra a cidade de Calidón. Foi morto por unha partida de caza formada por un amplo grupo de heroes do momento na mitoloxía grega. O feito da participación de tantos heroes converteu o episodio nun afamado mito que se viu reflictido en numerosas obras da arte clásica.
O rei de Calidón, Eneo, ofreceu un sacrificio ós deuses olímpicos cos primeiros froitos colleitados en Etolia, nunha anada de abundancia, como adoitaba facer tódolos anos. Pero dunha volta esqueceu incluír a Artemisa entre os deuses homenaxeados e a deusa, sentíndose agraviada, mandoulle un xabaril de gran tamaño e forza que devastaba as terras e acababa co gando e coa xente.
Para acabar co animal, Eneo chamou a diferentes heroes da Hélade e prometeu a súa pel a aquel que conseguira darlle morte. O chamamento reuniu a numerosos heroes e guerreiros de toda Grecia, entre os que se incluía Meleagro (o fillo de Eneo), Cástor e Pólux, Teseo, Xasón, Ificles, etc.
Tamén acudiu Atalanta, filla de Esqueneo, pero Anceo, Cefeo e outros negábanse a que unha muller se integrara na partida de caza. Porén, Meleagro quería deitarse con ela e non aceptou que se retirara, obrigando a todos a aceptar a súa presenza. Eneo festexounos durante nove días e ó décimo comezou a caza.
Cando deron co animal, nun mesto bosque lindeiro coa chaira, rodeárono. Anceo (fillo de Licurgo) e Hileo morreron no primeiro ataque do xabaril; Enésimo (fillo de Hipocoonte), pouco despois. E Euritión (fillo de Áctor) resultou ferido accidentalmente cunha xavelina que lanzara Peleo (fillo de Éaco).
Atalanta conseguiu ferilo en primeiro lugar coas súas frechas no lombo, seguida por Anfiarao (fillo de Oícles), que o feriu nun ollo, pero foi Meleagro quen conseguiu matalo (a pesar de que Artemisa axudaba ó animal). Sacoulle a pel e deulla a Atalanta, pois xa vira que fora ela quen fixera brotar o primeiro sangue.
Pero esta cesión non foi aceptada polos fillos de Testio, que se negaron a que o premio caese nunha muller habendo homes na partida, polo que lle arrebataron a pel. Aseguraban que, se Meleagro renunciaba ó premio, era a eles a quen lles correspondía, por parentesco. Pero Meleagro, enfurecido, matounos, a Plexipo e Toxeo, e devolveu a pel a Atalanta. Outra tradición di que se emprendeu unha loita entre os cazadores pola posesión da pel do xabaril, na que Meleagro deu morte ós fillos de Testio.
En calquera caso, Meleagro morreu, cumpríndose así a vinganza de Artemisa contra Eneo, ben durante a batalla que se desenvolveu contra a cidade de Calidón, ben porque Altea, cando soubo que matara ós seus irmáns, prendeu lume ó tizón que o mantiña con vida.
Pausanias comenta que el chegou a ver a pel do xabaril, que se conservaba, xa seca e sen pelo, no templo de Atenea en Texea (Arcadia). O motivo principal do frontón do templo era o episodio da caza do xabaril.
Super Furry Animals
Super Furry Animals é unha banda galesa con inclinacións cara o rock sicodélico e a experimentación electrónica. Dende a súa fundación en Cardiff no ano 1993, a banda estivo formada por Gruff Rhys (voz, guitarra), Huw Bunford (voz, guitarra), Guto Pryce (baixo), Cian Ciaran (teclados, sintetizadores, electrónica, guitarra ocasional, voz) e Dafydd Ieuan (batería, voz).
Rodesia do Sur
Rodesia do Sur foi o nome da colonia británica que existiu no África Austral entre 1888 e 1979 e que é a orixe do actual Cimbabue. Entre 1965 e 1979, con todo, devandito territorio foi coñecido como Rodesia, tras unha declaración unilateral de independencia que non foi recoñecida por ningún estado]. A colonia situábase ao norte do río Limpopo e da Unión Surafricana.
A Rodesia orixinal xurdiu en 1888, cando Cecil Rhodes conseguiu dereitos de minería na rexión, como a Concesión Rudd e o Tratado Moffat, subscrito co rei Lobengula dos ndebele. A colonia chegou a englobar tamén a Rodesia do Norte (actual Zambia), que se separou, formando un protectorado en 1910.
O territorio recuperou a condición de colonia británica en 1979, cando o Reino Unido asumiu as responsabilidades polo control da zona e concedeulle oficialmente a independencia a través dos Acordos de Lancaster House.
Marina Mayoral
Marina Mayoral Díaz, nada en Mondoñedo o 12 de setembro de 1942, é unha escritora galega en galego e castelán.
Traxectoria
Estudou os primeiros cursos de Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela e licenciouse en Filoloxía Románica na Universidade Complutense de Madrid. Desde os 19 anos vive en Madrid, pero sempre mantendo fortes lazos afectivos e culturais con Galicia. Doutorouse en 1971, con premio extraordinario, cunha tese sobre a poesía de Rosalía de Castro
Foi catedrática de Literatura Española na Universidade Complutense de Madrid. Publicou numerosos traballos de investigación e crítica literaria, entre os que destacan os estudos sobre Rosalía de Castro, Emilia Pardo Bazán e Valle Inclán. Tamén realizou moitas análises de poesía e prosa contemporáneas.
Colabora en La Voz de Galicia desde 1990. Foi codirectora da colección Biblioteca de Escritoras de Editorial Castalia e dirixiu a colección Relatos de Editorial Edhasa e a colección Club de Clásicos de Ediciones SM.
Varias das súas novelas foron traducidas ao alemán, italiano, polaco, portugués, catalán e chinés. A acción da maioría das súas novelas desenvólvese en Brétema, un lugar imaxinario de Galicia.
Narrativa
miniatura|Unha árbore, un adeus, de, esta incluído na [[Biblioteca Galega 120.]]
Ensaio
miniatura|
Plataforma Cívica
A Plataforma Cívica (en polaco: Platforma Obywatelska, abreviado PO) é o principal partido político de centro-dereita de Polonia, o cal defende ideas europeístas, liberais e democristiás. Foi o partido gañador das eleccións xerais de 2007.
Historia
Fundado o 19 de xaneiro de 2001, a maior parte do seus membros foran membros da UW (Alianza da Liberdade - Unia Wolności) e a AWS (Solidariedade-Alianza Democrática da Dereita - Akcja Wyborcza Solidarność). O partido PO estaba formado por Donald Tusk UW, Maciej Płażyński Solidariedade-AWS e Andrzej Olechowski. Durante as eleccións xerais de 2001 a Plataforma Cívica obtivo un 12,68% dos votos e 65 escanos no Sejm (o parlamento polaco, Sejm, ten 460 escaños). Nas eleccións de 2005 obtivo un 24,14%, 133 escanos e 34 senadores (sobre 100).
O presidente da Plataforma Cívica é Donald Tusk. No partido tamén están Jan Rokita, Bronisław Komorowski, Zbigniew Chlebowski, Hanna Gronkiewicz-Waltz, Stefan Niesiołowski, Grzegorz Schetyna e Jerzy Buzek.
O programa
A Plataforma Cívica defende a economía liberal. As súas propostas económicas van orientadas a baixar os impostos e introducir o imposto liñal (en polaco podatek liniowy). Quere liquidar o Senado (Senat) e limitar a burocracia. Postula a loita contra a corrupción e maila delincuencia. O partido apoia a integración na Unión Europea (UE). No eido social, oponse á eutanasia, o matrimonio homosexual e maila legalización das drogas.
Resultados electorais
Nas eleccións xerais de 2007 obtivo a vitoria tanto en escanos coma en votos con máis dun 40%.
Gran Premio de México de 1989
O Gran Premio de México de 1989 de Fórmula 1 celebrouse na Cidade de México o 28 de maio de 1989. A carreira, que foi a cuarta da Fórmula Un de. Foi o 12º Gran Premio de México e o terceiro desde o regreso ao calendario do Mundial do Autódromo Irmáns Rodríguez, logo da súa renovación.
Clasificación
A pre cualificación foi dominada de novo polos Brabhams calzados con Pirelli sendo Martin Brundle e Stefano Modena os máis rápidos. Alex Caffi foi terceiro no seu Dallara, mentres que Stefan Johansson, foi o derradeiro pre cualificado final no seu Onyx.
Na propia cualificación, o campión do mundo Ayrton Senna logrou a súa 33ª pole position, igualando a vella marca en poder de Jim Clark. O tempo da pole de Senna co seu McLaren - Honda V10 foi 0´408 máis lento que o seu tempo na pole en 1988 no McLaren MP4/4 turbo. O seu compañeiro de equipo en McLaren Alain Prost foi o segundo máis rápido e terceiro o Ferrari 640 V12 de Nigel Mansell. O compañeiro de equipo de Mansell Gerhard Berger, volvía á acción en México logo do seu accidente en San Marino, foi sexto, os Ferraris tiñan en medio ao March-Judd de Ivan Capelli e o Williams-Renault de Riccardo Patrese. Sorprendentemente, o compañeiro de equipo de Capelli Maurício Gugelmin non se cualificou. Berger, que aínda sufría os efectos do accidente de Imola, admitiu que si non fóra pola innovadora Transmisión semi-automática de Ferrari (o que significaba que non tiña que cambiar de marcha como cunha panca de cambios normal), non sería capaz de correr.
A última fila da grella foi sen dúbida a de mellor credenciais e a de máis experiencia na historia dos Grandes Premios. 25º foi o Ligier - Ford do gañador de 7 Grandes Premios René Arnoux, mentres que o 26º e último da grella foi o triplo campión do mundo Nelson Piquet no seu Lotus - Judd.
Carreira
Senna liderou no reinicio sobre Prost, Berger, Mansell e os Williams de Patrese e Thierry Boutsen (Capelli vírase obrigado a empezar desde os pits por cambiar pezas do March logo de sairse e danar os freos na primeira volta da primeira saída). Prost, cos seus pneumáticos máis brandos dándolle un mellor agarre, pronto se puxo detrás do coche do seu compañeiro. Con todo, en México Prost comezou a cuestionar a potencia do seu Honda V10 en comparación co utilizado por Senna. Durante varias voltas Prost, claramente máis rápido a través da curva Peraltada ao final da recta principal, non podía meter presión a Senna malia estar na súa estela aerodinámica nos 1´2 km de lonxitude recta principal. De feito, o Mclaren # 1 afastábase coche # 2 na recta. Correr preto do seu compañeiro de equipo, finalmente, tivo un efecto prexudicial sobre os pneumáticos de Prost que pronto tivo que entrar a boxes para cambiar as gomas. O equipo McLaren, por un erro montou ao francés outro xogo de pneumáticos C en lugar dos B que debía montar. Prost non tardou en volver para outro cambio de pneumáticos e volveu entrar na carreira só uns segundos diante de Senna que agora tiña case unha volta de vantaxe sobre o seu rival máis próximo no campionato. Malia ter uns pneumáticos máis frescos que o seu compañeiro de equipo, Prost aínda perdíu terreo fronte a Senna e finalmente foi dobrado cando o brasileiro pasouno na recta principal, alimentando as acusacións de Prost de que os seus motores tiñan menos potencia en comparación con Senna. O xefe de McLaren Ron Dennis desculpouse máis tarde publicamente a Prost polo fallo na súa parada en boxes.
Ambos Ferraris correron ben ata que a carreira de Berger terminou na volta 16 cun fallo na transmisión, mentres que a caixa de cambios de Mansell durou ata a volta 43. Isto deixou ao Williams de Patrese en segundo lugar cun sorprendente Alboreto terceiro. Así foi como terminaron os tres primeiros con Alessandro Nannini cuarto no seu vello modelo Benetton B188 no cuarto lugar. O equipo Benetton esperaba ter o seu novo coche dispoñible en México, pero problemas co novo Ford V8 (como así como que Nannini estrelara o único coche terminado nunhas probas privadas) levaron a que o equipo aínda tivera que usar o seu coche e motor de. Prost, que máis tarde desdobrouse logo de que Senna deixarao pasar, terminou quinto e foi o último coche na volta do líder. O italiano Gabriele Tarquini finalizou 6º logrando o último punto da carreira no seu AGS - Ford, que en última instancia, foi o único punto da tempada.
Bdeloideos
Os bdeloideos (Bdelloidea), do grego βδελλα, bdella, "sambesuga", é unha clase de rotíferos que viven en augas doces de todo o mundo. Describíronse unhas 450 especies de rotíferos bdeloideos, que se distinguen entre si principalmente pola súa morfoloxía. As principais características que distinguen os bdeloideos dos grupos de rotíferos relacionados son exclusivamente a reprodución partenoxenética e a súa capacidade de sobreviviren en ambientes secos e rigorosos ao entraren nun estado de dormencia inducida polo desecamento (anhidrobiose) en calquera dos seus estadios vitais. Con frecuencia denomínanse os "asexuais antigos" debido á súa peculiar historia asexual que comprende os últimos 25 millóns de anos de rexistro fósil. Os rotíferos bdeloideos son organismos pluricelulares microscópicos, que miden xeralmente entre 150 e 700 µm de lonxitude. A maioría son só un pouco máis pequenos do necesario para poder verse a simple vista, pero vense como pequenos puntos brancos usando unha lupa de pouco aumento, especialmente con luz brillante.
Relacións evolutivas
O filo Rotifera tradicionalmente incluía tres clases: Bdelloidea, Monogonononta e Seisonidea. Antes de 1990 os estudos filoxenéticos baseados na morfoloxía parecían indicar que o grupo irmán dos rotíferos bdeloideos era o dos monogonontes, mentres que os rotíferos seisónidos eran un grupo externo (outgroup) que se separou cedo.
miniatura|upright=1.8|[[Cladogramas que mostran as relacións alternativas posibles dentro de Syndermata (ou Rotifera). Os resultados do transcritoma publicados en 2014 apoiaron unha versión refinada do escenario abaixo á esquerda, na que os Bdelloidea son un grupo irmán de Seisonidea + Acanthocephala, e Monogononta son un grupo externo (outgroup). Os cladogramas modificados da Fig. 3, Lasek-Nesselquist 2012. ]]
Os estudos modernos de filoxenética molecular demostran que esta idea clásica dos 'Rotifera' é incompleta (parafilética), porque omite un cuarto clado de organismos estreitamente relacionados: os Acanthocephala, ou vermes de cabeza espiñenta. Estes, clasificados orixinalmente como un filo separado, presentan evidencias moleculares e morfolóxicas que se acumularon entre 1994 e 2014 que indican que os acantocéfalos forman un grupo monofilético conxuntamente cos Bdelloidea, Monogononta e Seisonidea. Para acomodaren estes descubrimentos na clasificación, algúns autores ampliaron o termo 'Rotifera' para incluír aos moi modificados e parasitos 'rotíferos acantocéfalos' xunto cos rotíferos bdeloideos, monogonontes e seisónidos. Outros prefiren chamar ao grupo formado polos catro taxons Syndermata, un termo derivado da súa epiderme sincicial común.
A posición dos Bdelloidea dentro de Syndermata (ou Rotifera) non está enteiramente clara. As relacións filoxenéticas alternativas posibles dentro do clado ilústranse no cladograma mostrado. En 2014, a "análise filoxenómica máis completa das relacións dos sindermatas" feita ata agora estaba baseada en datos do transcritoma dos catro grupos, e proporcionou un "forte apoio" á hipótese ilustrada abaixo á esquerda da figura, na cal Seisonidea e Acanthocephala son taxons irmáns. O estudo indicou ademais que o grupo irmán deste taxon é Bdelloidea, mentres que Monogononta é un grupo externo (outgroup) aos tres. Isto significaría que os parentes máis próximos vivos dos rotíferos bdeloideos non son os rotíferos monogonontes, como se cría previamente, senón os rotíferos seisónidos e os acantocéfalos, malia a súa morfoloxía tan modificada.
Clasificación e identificación
A clase Bdelloidea do filo Rotifera consta de tres ordes: Philodinavida, Philodinida e Adinetida. Estas ordes son divididas en catro familias e unhas 450 especies. Como estes organismos son asexuais a definición usual de especie como grupo de organismos con capacidade de crear unha descendencia fértil é inaplicable, polo que o concepto de especie nestes organismos está baseado nunha mestura de datos morfolóxicos e moleculares.
Os bdeloideos só poden identificarse visualmente cando están vivos porque moitas das características significativas para a clasificación están relacionadas coa alimentación e o movemento reptante; con todo, nos individuos mortos é posible facer unha identificación xenética. Unha vez conservados, os individuos contráense formando unha masa informe que restrinxe a posibilidade de análise. Acualmente hai tres metodoloxías de identificación morfolóxica, dúas das cales se consideran anticuadas: Bartôs (1951) e Donner (1965). O terceiro método é un diagnóstico clave desenvolvido en 1995 por Shiel.
Morfoloxía
200px | miniatura |Figura 1: Imaxes de [[microscopio electrónico de varrido dalgunhas especies do xénero Rotaria coas áreas da cabeza (vermello), cola (branco) e tronco (azul) salientadas.]] O corpo dos bdeloideos divídese en tres grandes rexións: cabeza, tronco e pé. A imaxe da dereita mostra cada área para ver como as mesmas partes do corpo poden ser moi diferentes dependendo da especie. Os bdeloideos tipicamente teñen unha coroa ciliada ben desenvolvida, dividida en dúas partes, nunha cabeza retraíble.
Algunhas características identificables dos bdeloideos son :
Os sistemas dixestivo e reprodutor dos bdeloideos poden encontrarse nas seccións do tronco dos seus corpos, e o estómago é o máis visible dos órganos. En certos xéneros, (Habrotrocha, Otostephanos e Scepanotrocha) os bdeloideos poden ser identificados pola aparición de claras boliñas compactadas (pellets) esféricas situados dentro dos estómagos, que serán liberados como feces. Estas boliñas son unha característica distinguible, xa que todos os outros xéneros liberan as feces como materiais soltos (non compactados).
A maioría dos bdeloideos retraen o pé mentres comen, pero hai catro xéneros que carecen de pé, que son: Adineta, Bradyscela, Henoceros e Philodinavus. Isto non só afecta a como se alimentan senón tamén a como reptan; por exemplo, Adineta e Bradyscela escorregan, mentres que os outros xéneros serpentean.
Alimentación
O comportamento específico dos bdeloideos é variado pero a maioría usa aneis de cilios no órgano da coroa para crear correntes de auga que arrastran a comida a través da boca ata o órgano mástrax, que está adaptado especificamente para triturar a comida. Aliméntanse de bacterias de suspensión, algas, detritos, e outras cousas.
Locomoción
Teñen tres métodos principais de movemento: natación libre, reptación como un verme polo substrato, ou son sésiles. A reptación implica dar pasos alternantes coa cabeza e cola, como fan as sambesugas (anélidos), o que lle deu ao grupo o seu nome (do grego βδελλα, bdella, sambesuga). O seguinte vídeo demostra como se moven os bdeloideos en tres situacións diferentes: locomoción e alimentación dos rotíferos bdeloideos.
Reprodución
Os bdeloideos son interesantes no estudo da evolución do sexo porque neles nunca se observaron machos, e son todos femias que se reproducen exclusivamente por partenoxénese, unha forma de reprodución asexual na que os embrións crecen e desenvólvense sen necesidade dunha previa fertilización; isto é paracido á apomixe que presentan algunhas plantas. Cada individuo ten gónadas pares. A pesar de que levan sendo asexuais durante millóns de anos, diversificáronse en máis de 450 especies e son case similares a outras especies de rotíferos que se reproducen sexualmente.
Evolución da reprodución partenoxenética obrigada
En 2003, o modo de reprodución asexual dos rotíferos bdeloideos era completamente descoñecido. Unha teoría que explicaba como se orxinou a partenoxénese obrigada nos bdeloideos propoñía que as liñaxes partenoxenéticas perdían a capacidade de responder aos sinais indutores do sexo, o que explicaba por que estas liñaxes mantiñan a súa asexualidade. Aínda que se comprobou que as cepas partenoxenéticas obrigadas de rotíferos bdeloideos producen un sinal indutor do sexo, perderon a capacidade de responder a dito sinal. Posteriormente descubriuse que a incapacidade de responder a sinais indutores do sexo en partenóxenos obrigados era causada por simple herdanza mendeliana do xene op.
Comportamento inducido polo estrés
Os bdeloideos son capaces de sobrevivir a estreses ambientais ao entraren nun estado de dormencia coñecido como anhidrobiose, que permite aos organismos deshidratarse rapidamente e así resistir ao desecamento. Mentres se preparan para este estado dormente axustan moitos procesos metabólicos para o cambio de estado; por exemplo, a produción de compostos químicos protectores. Os bdeloideos poden permanecer neste estado, que se coñece como 'barril' (tun) ata que volva a haber unha cantidade suficiente de auga, coa que poden rehidratarse e facerse activos en poucas horas. A eclosión dos xoves só ocorre cando as condicións son as máis favorables. Estas formas de dormencia tamén se chaman criptobiose ou quiescencia. Sábese que os bdeloideos poden chegar a sobrevivir nese estado ata 9 anos mentres agardan polo retorno das condicións favorables. En dúas especies de bdeloideos viuse que o estrés de desecamento, ademais de para sobreviviren ao desecamento por medio da anhidrobiose, axuda a manter a fitness e mesmo mellora a fecundidade desas especies. Aos rotíferos que eran mantidos constantemente hidratados íalles peor que aos que eran desecados e rehidratados.
Nos bdeloideos evolucionou un mecanismo exclusivo para axudar a superar un dos maiores perigos da reprodución asexual. Segundo a hipótese da Raíña Vermella da coevolución, os asexuais obrigados acaban extinguíndose por ausa de parasitos e patóxenos que cambian rapidamente, porque non poden cambiar so seus xenotipos o suficientemente rápido para manter o ritmo nesta carreira sen fin. Porén, en poboacións de rotíferos bdeloideos moitos parasitos son destruídos durante os períodos de desecamento ampliados. Ademais, os bdeloideos desecados son facilmente levados polo vento dos hábitats infestados de parasitos, e establecen novas e vigorosas poboacións noutra parte, o que lles permite escapar da Raíña Vermella movéndose no tempo e no espazo en vez de utilizando a reprodución sexual para cambiar o seu xenotipo.
Os rotíferos bdeloideos son extraordinariamente resistentes aos danos producidos pola radiación ionizante debido ás mesmas adaptacións que preservan o ADN utilizadas para sobrevivir á dormencia. Estas adaptacións inclúen un mecanismo extremadamente eficiente para reparar as roturas de dobre febra do ADN. Este mecanismo de reparación foi estudado en dúas especies de bdeloideos: Adineta vaga, e Philodina roseola, e parece implicar a recombinación mitótica entre rexións de ADN homólogas en cada especie.
Resultados da Scuderia Toro Rosso na Fórmula 1
Estes son os resultados completos da Scuderia Toro Rosso na Fórmula 1.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
* Tempada en progreso.
† Condutores que non terminaron o Gran Premio, pero se clasificaron ao completar máis do 90% da distancia de carreira.
Guillaume Rondelet
Guillaume Rondelet, coñecido tamén como Rondeletius e como Rondellet, como el mesmo escribiu ás veces, nado o 27 de setembro de 1507 en Montpellier, e morto o 30 de xullo de 1566 na vila de Réalmont (hoxe no departamento de Tarn, rexión de Languedoc-Rosellón-Mediodía-Pireneos, Francia), foi un médico e naturalista francés, célebre polos seus traballos sobre os peixes, por formar en medicina a numerosos alumnos, logo médicos famosos, e por ser un destacado taxonomista prelinneano.
Traxectoria
Fillo dun comerciante, un aromatarius, título que se corresponde con tres profesións de hoxe en día: tendeiro, drogueiro e farmacéutico. Seu pai morreu cando Rondelet era aínda un neno. O porvenir deste neno era ben sombrío, xa que o seu pai, que tiña unha nomerosa familia, destinábao ao estado eclesiástico, e lle legou moi pouco diñeiro; por outra parte, a familia colocouna na casa dunha muller afectada dunha enferminade venérea que o contaxiou. A súa saúde sería débil durante toda a súa xuventude.
O relevo foi xenerosamente tomado polo seu irmán máis vello Albert, que apoiou os seus estudos. Pero cando Rondelet chega a París, en 1525, con 18 anos, era aínda moi ignorante; lle levara moito tempo apreder a ler e escribir porque os seus mestres foran moi malos. Pero en París emprende os seus altos voos. Regresou a Montpellier en 1529 e matriculouse en medicina na súa Universidade. Un ano máis tarde foi nomeado procurador dos escolares; foi a este título no que recibiu a inscrición de Rabelais. Rabelais e Rondelet compartiron quizais algunha botella (pero Rondelet, temendo á gota, renunciou ao viño aos 25 anos). En calquera caso compartiron, con Guillaume Pellicier, o recentemente redescuberto garum, e fixéronse amigos. Foi tamén debido a ese título de procurador dos estudantes polo que recibiu a orde de dar de baixa a Michel de Notre-Dame (Nostradamus), que fora boticario e que calumniaba aos médicos.
Obtido o título de bacharel, Rondelet exerceu en Pertuis, na Provenza, completando os seus ingresos dando clases a nenos. Axiña regresou a París, a estudar anatomía e grego, coa axuda do seu irmán Gilbert.
Johann Winter von Andernach introduciuno na arte, daquela pouco practicada, da disección. miniatura|180px|esquerda|Lámina de Rondelet nun libro. Logo practicou en Maringues, na Auvernia, e recibiu o título de doutor en Medicina en 1537, en Montpellier. Casou no mes de xaneiro do ano seguinte. A súa cuñada atende tan xenerosamente as necesidades da parella que impide que Rondelet busque o seu sustento co seu amigo Pellicier, que chegara a ser embaixador en Venecia. Foi nesta época na que se sitúa o episodio, que suscitou moitos malentendidos, no que o seu fillo máis vello morreu, e el fíxolle a disección.
Rondelet foi o médico particular do cardeal de Tournon (Savoia) ao que acompañou en diferentes viaxes, especialmente a Italia e aos Países Baixos.
Tras a morte de Pierre Laurent obtivo unha cátedra na facultade de Medicina de Montpellier, desde a cal influíu sobre moitos científicos da súa época, e noutros posteriores, como o Padre Sarmiento, que o chamaba o cabaleiro Rondelecio. Participou activamente na construción dun anfiteatro na facultade que mandou construír Henrique II de Francia. Este anfiteatro, tan renacentista, permitiu a Rondelet facer as súas demostracións coa disección de numerosos cadáveres. Converteuse, en 1556, en reitor da facultade tras a morte de Jean Schyron. Incluso sen ter publicado ningunha obra de botánica curativa, exerceu neste dominio unha influencia considerábel. miniatura|260px|Ilustración de De piscibus marinis, 1554. Pero o seu Libri de Piscibus Marinis. Histoire des poissons (Historia dos peixes), foi o que lle deu o maior renome. Nel describiu 244 especies do Mediterráneo, ao tempo que criticaba os textos antigos polos seus erros. Rexeitou todo o que podía parecer ser unha fábula. As ilustracións, xilografadas, permitían recoñecer perfectamente as diferentes especies.
Runiuse especialmente con Ulisse Aldrovandi, e foi o mestre de Jean e Gaspard Bauhin, de Conrad Gessner, de Charles de l'Écluse, de Léonard Rauwolf, de Mathias de l'Obel —Rondelet legoulle os seus manuscritos—, de Jacques Daléchamps, ou de Pierre Richer de Belleval.
Foi o modelo do personaxe do doutor Rondibilis no libro Tiers livre de François Rabelais (1483 ou 1494-1553).
Principais obras
Entre as obras que publicou, destacan:
Normas de atención á saúde das persoas transexuais, transxénero e de xénero
As normas de atención á saúde das persoas transexuais, transxénero e de xénero, (en inglés, Standards of Care for the Health of Transsexual, Transgender, and Gender Nonconforming People) son protocolos clínicos internacionais que describen a avaliación e tratamento recomendados para os individuos non conformes de xénero en toda a vida ou persoas transxénero ou transexuais que desexan someterse a transición social, hormonal ou cirúrxica ó outro sexo. As decisións dos médicos sobre o tratamento dos pacientes son frecuentemente influenciadas por este estándar de atención.
Antes da chegada dos primeiros estándares de atención, non houbo ningún consenso parecido sobre os procedementos ou requirimentos psiquiátricos, psicolóxicos, médicos e cirúrxicos. Antes da década de 1960, poucos países ofrecían opcións médicas legais e seguras e moitos comportamentos de xénero cruzado criminalizados ou tratamentos psiquiátricos non comprobados. En resposta a este problema, a Asociación Internacional de Disforia de Xénero de Harry Benjamin (agora coñecida como World Professional Association for Transgender Health, en galego "Asociación Profesional Mundial para a Saúde Transxénero") é a autora dos primeiros conxuntos de directrices clínicas co fin expreso de asegurar un "confort persoal duradeiro co ser de xénero para maximizar o benestar psicolóxico xeral e a auto-realización ". Estes estándares seguen sendo os máis coñecidos; porén, existen outros conxuntos de estándares de atención, protocolos e directrices, especialmente fóra dos Estados Unidos.
Estándares de atención de WPATH
Os estándares de atención para a saúde das persoas transexuais, transxénero e de xénero da Asociación profesional mundial para a saúde transxénero (WPATH), son os estándares de atención máis estendidos usados por profesionais que traballan con persoas transexuais, transxénero ou de xénero. O estándar de atención da WPATH é actualizado e revisado periodicamente. A última revisión foi lanzada o 25 de setembro de 2011. Esta é a sétima versión do estándar de atención da WPATH desde a redacción do documento orixinal de 1979. As revisións anteriores foron publicadas en 1980, 1981, 1990, 1998 e 2001.
Estándar de atención de WPATH, versión 7
Inclúense nas orientacións seccións sobre o propósito e uso do estándar de atención de WPATH, a aplicabilidade global do estándar, a diferenza entre a non conformidade de xénero e a disforia de xénero, a epidemioloxía, o tratamento de nenos, adolescentes e adultos, saúde mental, terapia de reposición hormonal (feminino a masculino ou masculino a feminino), saúde reprodutiva, terapia de voz e comunicación, cirurxía de reasignación sexual, atención preventiva e atención primaria ó longo da vida, aplicabilidade do estándar de atención a persoas que viven en ambientes institucionais e aplicabilidade a persoas con trastornos do desenvolvemento sexual.
Resumo de estándar de atención de WPATH para trastornos de identidade de xénero, versión 6
A sexta revisión recomenda que os profesionais da saúde mental documenten a historia relevante dun paciente nunha carta, que debe ser requirida por profesionais médicos antes da intervención física. Requírese unha carta para a terapia de substitución hormonal ou a mamoplastia de aumento ou a reconstrución do peito masculino. Necesítanse dúas cartas adicionais para cirurxías xenitais.
Os criterios de elixibilidade e os criterios de preparación na versión 6 ofrecen certos requisitos mínimos moi específicos como requisitos previos para a cirurxía de TRH ou de reasignación sexual (SRS). Por este e outros motivos, o estándar de atención de WPATH é un documento controvertido e a miúdo denunciado entre pacientes que buscan intervención médica (hormonas e/ou cirurxía), quen afirman que o seu dereito protexido legalmente para o tratamento e coidado médico é inxusto e indebidamente retido ou incluso negado en función do estándar.
As seccións do estándar de atención de WPATH unha a catro son de natureza introdutoria, explicando (sección I) o propósito, intención e necesidade do estándar de atención, (sección II) consideracións epidemiolóxicas relacionadas coas persoas transexuais, (sección III) nomenclatura diagnóstica e (sección IV) o traballo do profesional de saúde mental. A avaliación e tratamento de nenos e adolescentes está cuberta na sección V.
As seccións cinco a oito comezan a guía do tratamento. En concreto, abordan a forma de avaliar e apoiar ós nenos que non conforman co seu xénero e como diagnosticar a identidade ou transexualidade transxénero tanto en adolescentes como en adultos; a forma de documentar os diagnósticos e as recomendacións ("A carta") e tamén cubrir os requisitos e o tratamento mediante hormonas, incluíndo o uso e os efectos das hormonas.
A sección nove cobre "A experiencia na vida real", durante a cal se espera que as persoas que buscan tratamentos hormonais e outros comecen a facer unha transición pública ó seu papel de xénero preferido.
As seccións de dez a doce cobren especificamente o tratamento cirúrxico das persoas transexuais. A sección doce, titulada "Cirurxía xenital", trata directamente todas as preocupacións sobre a cirurxía de reasignación sexual. Inclúe seis "Criterios de elexibilidade" e dous "Criterios de preparación", que están destinados a ser empregados por profesionais tanto para o diagnóstico como para a orientación antes de ofrecer ós pacientes as "cartas de recomendación".
A trece e última sección inclúe o "seguimento posterior á transición".
Críticas ó estándar de atención de WPATH
Ó longo da súa historia realizáronse numerosas críticas contra o estándar de atención de WPATH, algunhas delas arranxadas en versións posteriores das directrices. A maioría destas críticas están relacionadas coa rigorosidade dos requisitos, sinalando que a taxa de pesar postcirúrxica entre as persoas transexuais é moi baixa -inferior a moitos procedementos cosméticos necesarios e con requisitos menos rigorosos. As disposicións relacionadas coa necesidade da experiencia real (sinalando que a necesidade de ter unha experiencia de vida real nun papel anatómico/social incongruente poden ser tanto nocivas mentalmente como fisicamente perigosas para o individuo). Para moitos, só é seguro expresar o xénero exteriormente en situacións limitadas (8/7, 12/7 ou 18/7 en lugar de todo o día, todos os días (24/7). Agora tómase isto en conta na versión 7.
A versión 6 e 7 do estándar permite a prescrición de medicamentos de bloqueo da puberdade ós mozos que están nesta fase, comezando na etapa 2 de Tanner ou superior. A derivación despois desa idade podería conducir a cambios corporais reversibles só con cirurxía (forma facial, características sexuais secundarias); risco cirúrxico (ton de voz); ou cambios irreversibles (estrutura ou altura do esqueleto). A versión 7 de do estándar tamén eliminou o tempo establecido para a psicoterapia, para facilitar o apoio e a remisión ós servizos de transición de xeito oportuno, se así o requirían. Estes cambios levaron a algúns críticos a afirmar que os criterios son demasiado libres, con todo, sempre se recomendou un enfoque individualizado que proporciona seguimento prospectivo, de apoio e educación ás familias sobre como afirmar a expresión e crear un ambiente para a exploración segura.
O estándar tamén foi branco das críticas por adoptar un idioma patolóxico cando se refire ós individuos de Intersex na súa última revisión, a versión 7. O estándar usa o termo "Trastornos do desenvolvemento sexual" aínda que moitos individuos do Intersex non consideran as súas diferenzas biolóxicas un trastorno, e argumentan que a linguaxe empregada polo estándar é estigmatizadora e ofensiva.
Outros estándares, protocolos e directrices para o tratamento da disforia de xénero
Nalgúns países ou rexións, existen estándares de atención locais coma nos Países Baixos, Alemaña ou Italia. Ademais, algúns provedores de coidados de saúde teñen o seu propio conxunto de estándares que teñen que ser seguidos para ter acceso á asistencia sanitaria. As críticas sobre o estándar de WPATH aplícanse tamén a estas; algúns deses estándares están baseados en versións moito máis antigas dos estándares de atención de WPATH, ou son completamente independentes delas. Unha versión máis clara que foi aumentando en aceptación é a Health Law Standards Of Care, desenvolvida polo Health Law Project (tamén coñecido como as directrices de ICTLEP), que se basea nun modelo de redución de dano.
O tratamento segundo os estándares de atención máis antigos é a miúdo reservado só para persoas transexuais, non para outras persoas transxénero, que poden non querer someterse ó conxunto completo de tratamentos ou que se ven fóra dun sistema de xénero binario. Tales estándares máis antigos son frecuentemente usados ​​para reter as intervencións médicas das persoas transxénero.
Noutras rexións, especialmente en América Latina, os cirurxiáns non seguen normas determinadas e usan os seus propios criterios para a elixibilidade para a cirurxía.
Nos países occidentais a énfase está na psiquiatría ou psicoloxía; normalmente, en América Latina, a énfase está na capacidade de "pasar", e en Tailandia a énfase está na experiencia de vida cruzada.
Movemento feminista en Galicia
miniatura|300px|Deseño para a Marcha Mundial das Mulleres de 2018 de [[Vigo]] O movemento feminista en Galicia forma parte dun movemento global de índole política, cultural, económica e social co obxecto de procurar a igualdade de dereitos entre homes e mulleres a escala mundial, se ben pon o foco no ámbito galego. A tese máis estendida sitúa a súa nacenza como movemento organizado, o feminismo, no periódico histórico que, no ámbito estatal, se denomina transición dentro da segunda onda do feminismo.
Traxectoria
miniatura|Protesta feminista en Santiago de Compostela O inicio do movemento organizado de mulleres en Galicia está moi ligado ao antifranquismo, a Asociación Galega da Muller fundouse en 1975 nun contexto mundial no que a ONU declarara o ano internacional da muller e no que no ámbito estatal en decembro en Madrid se planificaran as primeiras xornadas de liberación da muller.
Anterior a AGM estaba o MDM e dunha fractura de AGM organizouse a FIGA.
En 1986 xurdiu MNG, inicialmente de mulleres do BNG, con dúas frontes: a antipatriarcal e a nacionalista.