cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eurocopa de Fútbol de 2016
Clasificación
miniatura|300px|{{Legend|#0000FF|Equipo clasificado para a fase final.}} {{Legend|#ffcc00|Equipo non clasificado para a fase final.}} A clasificación para a Eurocopa 2016 iniciouse o 7 de setembro de 2014 e culminou o 17 de novembro de 2015, e nela participaron 53 das 54 asociacións nacionais afiliadas á UEFA. Neste proceso clasificatorio a selección de Xibraltar fixo o seu debut en competicións europeas despois da admisión da Asociación de Fútbol de Xibraltar como membro con pleno dereito en maio de 2013 por parte da UEFA. A gran sorpresa deuse coa eliminación da selección de fútbol dos Países Baixos nesta clasificación, acabando na cuarta posición do grupo A, sen posibilidade sequera de acceder á repesca.
O torneo consistiu dunha fase de grupos na que os 53 participantes foron distribuídos en 9 grupos, 8 deles conformados por 6 equipos e un conformado por 5 equipos, os dous primeiros de cada grupo así como o mellor terceiro clasificáronse para a Eurocopa 2016, mentres que os 8 terceiros restantes pasaron a disputar a fase de play-offs de onde saíron os catro últimos clasificados.
Francia clasificouse automaticamente por ser o país anfitrión, con todo disputou partidos amigables contra os 5 equipos que conformaron o grupo I, estes partidos xogáronse nas mesmas datas en que levaron a cabo as xornadas deste grupo.
O sorteo da etapa clasificatoria realizouse no Palais des Congrès Acropolis de Niza (Francia), o 23 de febreiro de 2014.
Equipos clasificados
Trece dos dezaseis equipos (incluíndo á anfitrioa Francia) que se participaron na fase final da Euro 2012 volveron clasificarse para esta edición. Entre eles están, que foi o único en facer unha fase de clasificación perfecta con 10 vitorias en 10 encontros; os campións da anterior edición ; e os campións da última Copa do Mundo , para os clases esta foi a súa décima segunda clasficiación consecutiva para o torneo.
Por outra banda,, , e  volveron ao torneo tras non participar na edición de 2012, sendo ademais esta a segunda clasificación histórica para os austríacos, que tan só participaran na Euro 2008. Ademais selección de volta ao torneo desde a Euro 2000 que co-organizara e  desde a Euro 1972, sendo a súa primeira aparición nun gran torneo desde o Mundial de 1986. Os seguintes son os equipos claficados para o torneo. Na columna de aparicións previas no torneo, o ano en negra indica que o equipo gañou o título ese ano e en cursiva indica que foi o organizador.
Resultados
Os horarios dos partidos corresponden á hora de Francia (UTC+2). Para máis información sobre cada encontro (aliñacións, trocos, sancións...) prema no resultado.
Vilamaior, San Simón da Costa, Vilalba
Vilamaior é un lugar da parroquia de San Simón da Costa, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá.
Schneider Electric
Schneider Electric é un grupo industrial europeo adicado principalmente ao sector eléctrico. Produción, transformación, distribución e consumo eléctrico. A empresa vende en 190 países e ten máis de 200 fábricas.
En España
A empresa chega a España nos anos 1950 que marca Telemecanique ca empresa Manufacturas Metálicas Madrileñas. A filial da empresa créase nos anos 1960 en 1969 crearíase a fábrica de Xetafe. Nos anos 1980, nace Merlin Gerin España despois de mercar Gardy. Posteriormente a empresa mercou: Cabimetal, Mesa, MGE UPS, Himel, Eunea, Cevelsa, SquareD e Semat entre outras. Schneider Electric España ten a súa sede corporativa en Barcelona.
The Hollow
"The Hollow" é un sinxelo do álbum do ano 2000 Mer de Noms, da banda de rock alternativo A Perfect Circle. É o tema que abre o álbum.
TTS 1
TTS 1 (Test and Training Satellite 1), tamén coñecido como TETR 1 e ERS 30, foi un satélite artificial estadounidense lanzado o 13 de decembro de 1967 mediante un foguete Delta E desde Cabo Cañaveral.
Características
TTS 1 foi un dos membros exitoso da familia de satélites ERS (Environmental Research Satellites), pequenos satélites lanzados como carga secundaria xunto satélites máis grandes para facer probas tecnolóxicas e estudos do contorno espacial. TTS 1 foi lanzado no mesmo foguete que Pioneer 8 e a súa función foi servir de satélite de adestramento para as estacións terrestres asignadas ó proxecto Apollo, para o cal levaba a bordo un transpondedor de 9,5 vatios en banda S (2101,9 MHz e 2283,5 MHz). Tiña forma de octaedro duns 30 cm de lado e a alimentación eléctrica era proporcionada por células solares que recubrían a superficie do satélite e que recargaban as baterías de a bordo, de níquel-cadmio. TTS 1 foi inxectado nunha órbita inicial menor do planeada, de 482 km de apoxeo e 293 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 32,9 graos e un período de 92,3 minutos, reentrando na atmosfera o 28 de abril de 1968, chegando a cumprir a súa misión de todos modos.
Gibson
Gibson Guitar Corporation é unha fabricante estadounidense de instrumentos baseada en Nashville, Tennessee. Antigamente tiña a súa base en Kalamazoo, Míchigan e a súa produción céntrase sobre todo na fabricación de guitarras, que vende baixo o nome de varias marcas. Cunha historia de case un século, Gibson foi unha das compañías que revolucionou o desenvolvemento das guitarras acústicas e eléctricas, e ao longo da súa existencia ten construído algúns dos modelos máis emblemáticos, como a Gibson Les Paul. Moitos dos seus instrumentos continúan aumentando o seu valor, e algunhas Gibsons atópanse entre as guitarras máis coleccionadas.
A compañía fundouna Orville Gibson, que fabricaba mandolinas en Kalamazoo a finais da década de 1890. Orville inventou as guitarras archtop usando o mesmo tipo de tapa curvada que as que teñen os violíns. cara a década de 1930 a compañía fabricaba tamén guitarras de tapa chá, ademais de lanzar comercialmente a primeiraguitarra eléctrica de corpo oco, usada e popularizada por Charlie Christian. Gibson estivo á cabeza da innovación nas guitarras acústicas, especialmente na era das big bands dos anos 1930; a Gibson Super 400 foi amplamente imitada. A comezos dos anos 50 Gibson presentou a súa primeira guitarra eléctrica de corpo sólido, e en 1952 comezou a fabricar o seu modelo máis popular, a Les Paul, deseñada por Ted McCarty e Les Paul. Despois de ser vendida á corporación Norlin a finais dos 60, a calidade e a fortuna de Gibson comezou a baixar ata comezos de 1986, cando a compañía foi adquirida polos seus donos actuais. Gibson Guitar é unha corporación privada que pertence ao seu director executivo Henry Juszkiewicz e ao seu presidente David H. Berryman.
Franqueán
O topónimo galego Franqueán pode referirse a:
Economía de Tailandia
Cunha boa infraestrutura, unha economía de mercado aberto, políticas favorables a investimentos e fortes políticas de exportación, Tailandia tivo un sólido crecemento entre os anos 2000 e 2007, superior a 4% ao ano, alcanzando cotas do 6,9% e 6,1% en 2003 e 2004, tras recuperarse da crise asiática do 1997-1998.
Durante a última etapa do Goberno do primeiro ministro Thaksin en 2006, o nivel de investimentos descendeu un 26%. A crise financeira global do 2008-2009 afectou severamente ás exportacións do país, coa maioría dos sectores sufrindo reducións significativas. O 2009 a economía contraeuse nun 2,2%. No 2010 a economía recuperouse e expandiuse un 7,6%, o seu máis alto crecemento dende o 1995. As exportacións recuperáronse da súa caída no 2009. As protestas contra o goberno entre marzo e maio polarizaron a situación política e tiveron un impacto no consumo e no nivel de confianza dos consumidores.
A pesar de haber sido afectado o turismo durante as protestas, a súa rápida recuperación axudou a elevar a confianza dos consumidores e dos negocios. O PIB medrou o 0,1% no ano 2011.
Roberto Donadoni
Roberto Donadoni, nado en Cisano Bergamasco (Bérgamo) o 16 de abril de 1960, é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol italiano. Xogaba de centrocampista.
Fanhunter (xogo de rol)
Fanhunter, el juego de rol épicodecadente é un xogo de rol de humor paródico deseñado por Chema Pamundi, desenvolvido por Xavi Garriga, e editado por Cels Piñol en 1992, ambientado no universo de ficción que este último bautizou co nome de Fanhunter. A primeira edición do xogo foi unha autoedición que consistía en 500 exemplares fotocopiados en forma de fanzine. A segunda edición, de novembro de 1993, foi publicada en rústica pola editorial Farsa's Wagon.
Ambientación
O universo do xogo non é outro que o da saga de cómics Fanhunter e a súa Barnacity, unha parodia da cidade de Barcelona na que o libreiro Alejo Cuervo (propietario na vida real da librería Gigamesh, situada na Ronda San Pere da cidade) volveuse tolo e substitúe ao Papa de Roma. Despois de dar un golpe de estado no Vaticano, decide prohibir toda forma de subcultura para impoñer o seu gusto polo autor Philip K. Dick, cuxa obra institúe como nova relixión obrigatoria. Todos aqueles seareiros doutros autores de ficción ou doutras clases de fantasía atópanse de súpeto fóra da lei, e Alejo I (así autoproclamado) decide entón formar e enviar aos fanhunters, os «cazadores de seareiros», para exterminarlos. Os seareiros, pola súa banda, non aceptan tal ditadura e organizan unha resistencia para combater a Alejo e aos seus fanhunters.
Roger Vadim
Roger Vladimir Plemiannikov, nado en París o 26 de xaneiro de 1928 e finado na mesma cidade o 11 de febreiro de 2000 foi un director e produtor de cinema francés, coñecido como Roger Vadim.
Traxectoria
Naceu en París, fillo de Igor Nikolaevich Plemiannikov, ruso branco oficial militar e pianista que emigrara desde Ucraína e se nacionalizara francés, sendo vicecónsul de Francia en Alexandría (Exipto). A súa nai, Marie-Antoinette Ardilouze era unha actriz francesa. Aínda que Vadim viviu con luxos nos seus primeiros anos, a morte de seu pai provocou que a familia volvese a Francia, onde a súa nai atopou traballo nun albergue dos Alpes que funcionaba como estación de camiño para xudeus e outros fuxitivo que fuxían do nazismo.
Vadim estudou xornalismo e escritura na Universidade de París, sen chegar a graduarse. Aos dezanove anos converteuse en axudante do director Marc Allégret, a quen coñecera mentres traballaba no teatro Theatre Sarah Bernhardt, e para o que traballara en varios guións. Ademais de traballar no teatro e no cinema, Vadim escribiu varios libros, incluíndo a autobiografía D'une étoile à l'autre.
Vadim casou cinco veces, con Brigitte Bardot, Annette Stroyberg (nai de Nathalie), Jane Fonda (nai de Vanessa), Catherine Schneider (nai de Vania) e Marie-Christine Barrault. Fóra dos seus matrimonios tivo relacións coa actriz Catherine Deneuve (coa que tivo un fillo, Christian Vadim), a guionista Ann Biderman, e a actriz Cindy Pickett. A filla máis vella de Vadim, Nathalie, díxolle á biógrafa Patricia Bosworth: "Jane foi o amor da súa vida para o meu pai".
Vadim finou de cancro aos setenta e dous anos, sendo sobrevivido pola súa viúva e os seus catro fillos. As súas ex-mulleres, Bardot, Fonda, Schneider e Stroyberg asistiron ao seu funeral.
Anxos sen paraíso
Anxos sen paraíso (en A Child Is Waiting) é un filme estadounidense de 1963 dirixido por John Cassavetes. Escrito por Abby Mann, está baseado na telenovela homónima de 1957 Westinghouse Studio One. O filme foi producido por Stanley Kramer e está protagonizado por Burt Lancaster, que interpreta o director dunha institución estatal para nenos discapacitados mentais, e por Judy Garland que é a nova mestra que pon en cuestión os seus métodos.
Aethelheard de Wessex
Aethelheard de Wessex, finado en 740, foi rei de Wessex desde 726 até a súa morte.
Traxectoria
É posible que fose cuñado do seu predecesor, Ine, pero non hai fontes fiábeis que aseguren tal cousa, polo que tamén se abre a posibilidade de que sexa o primeiro rei de Wessex sen relación familiar con Cynric.
Kauniainen
Kauniainen (en sueco Grankulla) é unha cidade de Finlandia situada na rexión de Uusimaa. En 2018 a súa poboación era de 9 608 habitantes. A superficie do termo municipal é de 6,00 km2, dos cales 0,11 km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 1 631 hab./km².
Aethelheard de Wessex
Traxectoria
É posíbel que Aethelbald de Mercia lle dese o seu apoio nesta sucesión na que Aethelheard se impuxo finalmente, pois logo ambos aparecen vinculados. En calquera caso, Aethelbald tomou considerábeis territorios de Wessex en 733, incluíndo a señoría real de Somerton.
Kauniainen
É o concello de menor extensión de Finlandia e está totalmente rodeado polo concello de Espoo.
Summertime Blues
"Summertime Blues" (1958) é unha canción escrita por Eddie Cochran e Jerry Capehart sobre as experiencias e tribulacións da vida dun adolescente en Estados Unidos. Era só unha cara B dun single, pero chegou ó posto oitavo na Billboard Hot 100, o 29 de setembro de 1958. As palmas foron realizadas por Sharon Sheeley e a voz de baixo profundo o final de cada verso é a do propio Eddie Cochran.
Kauniainen
O concello é bilingüe con maioría de poboación de fala finesa e minoría sueca.
Summertime Blues
A canción usouse en 1980 na película “Caddyshack”. En marzo de 2005, a revista Q colocouna no posto 77 da súa lista das 100 mellores cancións de guitarra da historia.
Versión dos Beach Boys
The Beach Boys fixeron unha versión da canción que aparece no álbum Surfin’ Safari de 1962.
Versión de Blue Cheer’s
Blue Cheer a rexistrou no álbum "Vincebus Eruptum" de 1968. A súa versión, que omite tódalas réplicas líricas da versión orixinal de Cochran, en favor de respostas instrumentais por cada membro da banda, foi destacada como un dos primeiros temas de Heavy Metal e incluíuse unha gravación de 2005 no documental Metal: A Headbanger’s Journey.
Durante os anos 80, a MTV presentou un vídeo en branco e negro da canción, tomada dun programa de TV, nos seus "Closet Classics". A canción tamén destaca na película Noite na terra de 1991 e na película I Shot Andy Warhol de 1996.
Versión de The Who
A versión de The Who aparece no álbum "Live at Leeds" de 1970. Resulta máis agresiva (e de maior volume sonoro tamén) que na forma orixinal. Nesta versión, destaca John Entwistle cantando as partes vocais do xefe, o pai e o deputado, engadindo o seu gruñido de barítono de marca rexistrada, ademais da execución do baixo.
Inclúese outras versións:
Versión de Olivia Newton-John’s
Fixo unha versión desta canción no álbum "Clearly Love" de 1975.
Versión de Buddy Holly and the Cricket’s
Feita para a banda sonora da película "La Bamba"
Versión de Cheech Marin’s
Feita para a banda sonora da película "Born in East L.A." de 1987.
Versión de Alan Jackson’s
Gravada en 1994 para o álbum "Who I Am", alcanzando bos postos en Billboard Hot Country Singles & Tracks, e alcanzando finalmente o cuarto posto en Bubbling Under Hot 100 (equivalente ó posto 104 en Billboard Hot 100).
Versión de Gary Allan’s
Apareceu nun episodio de "Shake, Rattle and Roll: An American Love Story".
Versión de The Black Keys
Era a cara B do single "10 A.M. Automatic", ademais de aparecer como pista extra na versión xaponesa do seu álbum "Rubber Factory" publicado en 2004.
Outras versións
A canción tamén foi cantada por: Blue Cheer, Bobby Fuller, Bon Jovi, Bow Wow, Brian Setzer, Bruce Springsteen, Buck Owens, CAPRiS, Cheech Marin, Chris Spedding, The Clash, De La Soul, Deborah Harry, Dionysos, Dry Rot (band), The Flaming Lips - Hear It Is, The Flying Lizards, Frank Sidebottom, Gary Allan, The Guess Who, Guitar Wolf, Hanson, James Taylor, Joan Jett, Jussi & The Boys, La Muerte, Levon Helm, Little River Band, Lolita No.18, Mick Farren, moe., Motörhead - All the Aces: The Best of Motörhead Nathan Cavaleri, Papa Doo Run Run, Pfuri, Gorps und Kniri, Ritchie Valens, Ritchie Venus and the Blue Beatles, Rockapella - Smilin' (agosto de 2002), Robert Gordon e Link Wray, Rolling Stones, Rush, Sandy Nelson, Stray Cats, The Surfaris, The Old Spice Boys, The Treads, T. Rex, Takako Minekawa, Terry Reid, The Beach Boys, The Black Keys, The Flying Lizards, The Gants, The Ordinary Boys, The Ventures, Twenty-Nineteen, Über Kings, Ulfuls, Van Halen, Warren Zevon, Heartsdales e Eddie Meduza.
Física
miniatura|220px|A física explica cun número limitado de leis as relacións entre materia e enerxía do [[Universo, abarcando desde fenómenos que inclúen partículas subatómicas ata fenómenos como o nacemento dunha estrela. ]] miniatura|220px| miniatura|220px| A física (do latín physica, e este do grego antigo φυσικός physikós «natural, relativo a natureza») ), é unha ciencia que estuda as propiedades da materia, os seus constituíntes fundamentais, o seu movemento e comportamento a través do espazo e tempo, e as entidades relacionadas de enerxía e forza, considerando unicamente os atributos susceptíbeis de seren medidos.
A física é unha das disciplinas científica máis fundamentais, sendo o seu principal obxectivo comprender como se comporta o universo. Un científico que se especializa no campo da física chámase físico.
A física é talvez a máis antiga de todas as disciplinas académicas xa que a astronomía é unha das súas subdisciplinas. Durante gran parte dos últimos dous milenios, a física, a química, a bioloxía e certas ramas das matemáticas formaron parte da filosofía natural, pero durante a revolución científica no século XVII estas ciencias naturais xurdiron como esforzos de investigación únicos por dereito propio. A física cruzase con moitas áreas da investigación interdisciplinaria, como a biofísica e a química cuántica, e os límites da física non están definidos de forma ríxida. As novas ideas en física explican a miúdo os mecanismos fundamentais estudados por outras ciencias e suxiren novas vías de investigación nestas e noutras disciplinas académicas como as matemáticas e a filosofía.
Esta disciplina incentiva competencias, métodos e unha cultura científica que permiten comprender o noso mundo físico e vivente, para logo actuar sobre el. Os seus procesos cognitivos convertéronse en protagonistas do saber e facer científico e tecnolóxico xeral, axudando a coñecer, teorizar, experimentar e avaliar actos dentro de diversos sistemas, clarificando causa e efecto en numerosos fenómenos. Desta maneira, a física contribúe á conservación e preservación de recursos, facilitando a toma de conciencia e a participación efectiva e sostida da sociedade na resolución dos seus propios problemas.
A física non é só unha ciencia teórica; tamén é unha ciencia experimental. Como toda a ciencia, busca que as súas conclusións poidan ser verificadas mediante experimentos e que a teoría poida facer predicións de futuros experimentos baseándose en observacións anteriores. Dada a amplitude do campo de estudo da física, así como o seu desenvolvemento histórico en relación con outras ciencias, pódese considerar a ciencia fundamental ou central, xa que inclúe dentro do seu campo de estudo a química, a bioloxía e electrónica, ademais de explicar os seus fenómenos.
A física, no seu intento de describir os fenómenos naturais con precisión e veracidade, alcanzou límites impensables: os coñecementos actuais van dende a descrición de partículas fundamentais microscópicas ata o nacemento das estrelas no  universo e mesmo poder coñecer con gran probabilidade o que aconteceu nos primeiros momentos do nacemento do noso universo, por citar algúns campos.
Historia
A historia da física engloba os esforzos e estudos realizados por persoas que trataron de comprender a razón da natureza e os fenómenos que nela se observan: o paso das estacións, o movemento dos corpos e dos astros, os fenómenos climáticos, as propiedades dos materiais, entre outros. Grazas ao seu amplo alcance e longa historia, a física está clasificada como unha ciencia fundamental. Esta disciplina científica pódese dedicar a describir as partículas máis pequenas ou explicar como nace unha lúa. miniatura|upright|Tales de Mileto considerado o primeiro filósofo da "physis" (física), porque outros, despois del, seguiron o seu camiño procurando o principio natural das cousas. A maioría das civilizacións antigas tentaron dende o principio explicar o funcionamento do seu medio; miraron as estrelas e pensaron como podían gobernar o seu mundo. Isto levou a moitas interpretacións de carácter máis filosófico que físico; non en balde daquela a física chamábase filosofía natural. No desenvolvemento primitivo da física atópanse moitos filósofos, como Aristóteles, Tales de Mileto ou Demócrito, xa que foron os primeiros en tratar de atopar algún tipo de explicación aos fenómenos que rodeáronos. As primeiras explicacións que apareceron na antigüidade baseábanse en consideracións puramente filosóficas, sen ser verificadas experimentalmente. Algunhas interpretacións erróneas, como a que fixo Claudius Ptolomaeus no seu famoso Almaxesto —«A Terra está no centro do Universo e das estrelas. ”- durou miles de anos. Aínda que as teorías descritivas do universo deixadas por estes pensadores estaban erróneas nas súas conclusións, foron válidas durante moito tempo, case dous mil anos, en parte debido á aceptación da Igrexa católica de varios dos seus preceptos. como a teoría xeocéntrica.
Esta etapa, chamada escurantismo na ciencia de Europa, remata cando o cóengo e científico Nicolao Copérnico, que é considerado o pai da astronomía moderna, recibe en 1543 o primeiro exemplar do seu libro, titulado De Revolutionibus Orbium Coelestium. Aínda que Copérnico foi o primeiro en formular teorías plausibles, é outro personaxe que se considera o pai da física tal e como a coñecemos hoxe. O profesor de matemáticas da Universidade de Pisa, Galileo Galilei, a finais do século XVI cambiaría a historia da ciencia, utilizando experimentos por primeira vez para verificar as súas afirmacións. Mediante o uso do telescopio para observar o ceo e o seu traballo sobre planos inclinados, Galileo utilizou por primeira vez o método científico e chegou a conclusións susceptibles de ser verificadas. Ás súas obras uníronse grandes achegas doutros científicos como Johannes Kepler, Blaise Pascal e Christiaan Huygens.
No século XIX prodúcense avances fundamentais na electricidade e no magnetismo, principalmente da man de Charles-Augustin de Coulomb, Luigi Galvani, Michael Faraday e Georg Simon Ohm, culminando co traballo de James Clerk Maxwell en 1855, que logrou a unificación ambos os fenómenos e as respectivas teorí­as vixentes ata entón na teorí­a electromagnética, descrita a través das ecuacións de Maxwell. Ademais, os primeiros descubrimentos sobre a radioactividade e o descubrimento do electrón por parte de Joseph John Thomson en 1897.
Durante o o século XX a Fí­sica desenvólvese plenamente. En 1904, Hantarō Nagaoka propuxera o primeiro modelo do átomo, que foi confirmado en parte por Ernest Rutherford en 1911, aínda que ambos enfoques serían substituídos máis tarde polo modelo atómico de Bohr, de 1913. En 1905 Einstein formulou a Teorí­a da Relatividade especial, a cual coincide coas Leis de Newton cando os fenómenos se desenvolven a velocidades pequenas comparadas coa velocidade da luz. En 1915 Einstein estendeu a Teorí­a da Relatividade especial formulando a Teorí­a da Relatividade xeral, a cal substitúe á Lei da gravitación de Newton e compréndea nos casos de masas pequenas. Planck, Einstein, Bohr e outros desenvolveron a teorí­a cuántica a fin de explicar resultados experimentais anómalos sobre a radiación dos corpos. En 1911 Rutherford deduciu a existencia dun núcleo atómico cargado positivamente a partir de experiencias de dispersión de partí­culas. En 1925 Heisenberg e en 1926 Schrödinger e Dirac formularon a mecánica cuántica, que comprende as teorí­as cuánticas precedentes e fornece as ferramentas teóricas para a física da materia condensada.
Posteriormente formulouse a teoría cuántica de campos para estender a mecánica cuántica de xeito consistente coa teorí­a da relatividade especial, acadando a súa forma moderna a finais da década de 1940 grazas ao traballo de Feynman, Schwinger, Tomonaga e Dyson, quen formularon a teorí­a da electrodinámica cuántica. Así mesmo, esta teorí­a forneceu as bases para o desenvolvemento da Física de partículas. En 1954 Yang e Mills desenvolveron as bases do modelo estándar. Este modelo completouse nos anos 1970 e con el foi posible predicir as propiedades de partí­culas non observadas previamente pero que foron descubertas sucesivamente sendo a última delas o quark top. Na actualidade o modelo estándar describe todas as partí­culas elementais observadas así­ como a natureza da súa interacción.
Astronomía antiga
miniatura|upright|A astronomía do antigo [[Exipto é evidente en monumentos como o teito da tumba de Senemut da dinastía XVIII de Exipto.]]
A astronomía é unha das máis antigas ciencias naturais. As primeiras civilizacións que se remontan a antes do 3000 a. C., como a sumeria, o antigo Exipto e a civilización do val do Indo, tiñan coñecementos preditivos e unha comprensión básica dos movementos do Sol, a Lúa, e estrelas. As estrelas e planetas, que se cría que representaban aos deuses, eran moitas veces adorados. Aínda que as explicacións para as posicións observadas das estrelas a miúdo eran pouco científicas e carecían de evidencias, estas primeiras observacións sentaron as bases para a astronomía posterior, xa que se descubriu que as estrelas atravesaban grandes círculos no ceo. que, con todo, non explicaban as posicións do planetas.
Segundo Asger Aaboe, as orixes dá astronomía non mundo occidental atópanse na Mesopotamia, e todos os esforzos occidentais nas ciencias exactas descenden da astronomía do babilónico tardío. Os astrónomos exipcios deixaron monumentos que mostran o coñecemento das constelacións e os movementos dos corpos celestes, mentres o poeta grego Homero escribiu sobre varios obxectos celestes na súa Ilíada e na Odisea; máis tarde, a astronomía grega proporcionou nomes, que aínda se utilizan hoxe en día, para a maioría das constelacións visibles desde o hemisferio norte.
Filosofía natural
A filosofía natural ten a súa orixe en Grecia durante a período arcaico (c. 650 a.C. - c.480 a.C.), cando os filósofos presocráticos como Tales rexeitaron as explicacións non naturalistas para os fenómenos naturais e proclamaron que todo acontecemento tiña unha causa natural. Propuxeron ideas verificadas pola razón e a observación, e moitas das súas hipóteses tiveron éxito na experimentación; por exemplo, descubriuse que o atomismo era correcto aproximadamente 2000 anos despois de que fose proposto por Leucipo e o seu alumno, Demócrito.
Discusión arredor da definición
A física estuda a natureza. Entre tanto, outras ciencias tamén o fan: a química, a bioloxía, a xeoloxía, a economía (aínda que sexa a natureza humana) etc. Como definir a área de actuación de cada unha delas? Esta é unha pregunta difícil, sen resposta consensual. Aínda máis cando áreas interdisciplinares aparecen a moreas: físico-química, biofísica, xeofísica, econofísica etc.
Así partindo da definición de enriba, os físicos estarían interesados en determinar a natureza do espazo, do tempo, da materia, da enerxía e das súas interaccións. Mais esta definición excluiría certas áreas máis novas da física que traballan coa bioloxía, por exemplo.
Outros din que a física é a única ciencia fundamental e que as divisións da ciencia son artificiais, aínda que teñan utilidade práctica. O seu argumento é simple: a Física describe a dinámica e configuración das partículas fundamentais do universo. O universo é todo o que existe e está composto destas partículas. Entón todos os fenómenos, eventualmente abordados noutras ciencias, poderíanse explicar en termos da física destas partículas, o que configura o que se chama reducionismo ontolóxico. Sería como dicir que todos os resultados das outras ciencias poden derivarse en bases físicas. Iso xa acontece con explicacións de fenómenos antes demostrados pola química e hoxe explicados pola física (Vexa química cuántica). Entre tanto, aínda non semella que vaia ser posíbel explicar a gran maioría dos fenómenos doutras polas da ciencia, ou mellor dito doutras ciencias, pois isto envolvería campos aínda non explorados e unha matemática hoxe inexistente. Aínda así e con base nesa suposición, algúns chegan a suxerir que ata mesmo o cerebro un día poderá ser descrito por unha ecuación ou un conxunto de ecuacións matemáticas (moito probabelmente envolvendo moitos argumentos de probabilidade).
Doutra banda é maioritaria a postura que defende que as divisións da ciencia, e a propia ciencia, teñen orixe social e histórica, e que as definicións de física fórxanse para tentar reunir a todas as persoas que son aceptadas como físicos pola sociedade. Así desde este punto de vista a física é tamén unha construción social ao cabo, e daquela a súa definición está inzada de connotacións e elementos que van mudando, reflectindo mudanzas sociais.
Campos da física
Como outras ciencias, a Física vese dividida de acordo con diversos criterios. En primeiro lugar hai unha división fundamental entre física teórica, física experimental e física aplicada. (Os dous primeiros ramos reúnense baixo a denominación investigación básica.)
Mais a división máis tradicional é aquela feita de acordo coas propiedades máis estudadas nos fenómenos. De aí temos a Mecánica, cando se estudan obxectos a partir do seu movemento ou ausencia de movemento, e tamén as condicións que provocan ese movemento; a Termodinámica, cando se estudan a (calor), o traballo, as propiedades das substancias, os procesos que as envolven e as transformacións dunha forma de enerxía noutra; o Electromagnetismo cando se analizan as propiedades eléctricas, aquelas que existen en función do fluxo de eléctrons nos corpos; a Ondulatoria, que estuda a propagación de enerxía polo espazo; a Óptica, que estuda a propagación da luz e os obxectos a partir das súas impresións visuais; a Acústica, que estuda os obxectos a partir das impresións sonoras; e máis algunhas outras divisións menores.
Sistemas de Unidades
Sistema Internacional de unidades (SI), Sistema métrico, Sistema MKS, Sistema CGS.
Algunhas unidades típicas
Ángstrom -- metro -- segundo -- quilogramo
Filosofía e Física
Moito sobre a filosofía que envolve a física pode atoparse en Filosofía da ciencia, Metafísica,Ciencia e método científico. Entre tanto, existen filosofías peculiares á Física que serán mencionadas aquí.
Unha delas é o Determinismo Científico que se formulou como un sistema de pensamento consistente coa mecánica clásica Newtoniana. Asumido que todo está formado por partículas e que o seu movemento se determina para todo o tempo cando se determina a posición e a velocidade da partícula no momento actual, pódese dicir que todo o futuro xa está determinado, unha vez fixadas unha configuración e unhas condicións iniciais. O Demo de Laplace nace así, a pesar de ter sido arrañado pola Mecánica Cuántica canto a súa definición e pola Caos canto a súa implementación.
Extensións dese pensamento centrado no Determinismo Científico adecuadamente adaptadas ás dificultades teóricas tiñan consecuencias filosóficas profundas, por exemplo: se se aceptar que o cerebro comanda todas as accións humanas e se o cerebro faise apenas de átomos (gobernados apenas por leis da Física), é preciso preguntar se realmente a persoa ten liberdade para controlar o seu comportamento. Neste senso, ten habido un debate se cabía á Física ou á Metafísica responder a estas cuestións filosóficas.
Outra idea na que se ven envoltos moitos físicos, que a ollan como a vertente filosófica da Física, é a busca dunha teoría xeral, única, consistente, que describa todos os procesos do universo; a procura dunha cosmoloxía na que se insira a explicación de calquera fenómeno. Tal teoría debería contemplar a Mecánica Cuántica e a Teoría da Relatividade como casos especiais, ben como todas as outras teorías existentes. Tamén debería basearse apenas en argumentos matemáticos, ou sexa, sen ningunha constante fundamental. Varias teorías consideráronse xa sobre esta teoría fundamental, por exemplo, a Supersimetría. Entre tanto, esta é unha cuestión aberta, e talvez sempre sexa.
Estudar Física
Na ESO e en 1º curso de Bacharelato a física ensínase conxuntamente coa química, na materia denominada Física e Química.
No segundo curso de Bacharelato, porén, hai unha materia dedicada ao estudo exclusivo de problemas e teorías da física con este nome; e que cursan os alumnos da modalidade de ciencias da natureza e da saúde (optativa) e do bacharelato tecnolóxico (obrigatoria). Está enfocada, en gran medida, a fornecer un conxunto de coñecementos que permitan abordar o estudo máis avanzado da Física que despois atopan a maior parte dos alumnos desta modalidade na universidade.
Na universidade a Física pódese estudar como unha carreira, na licenciatura de Física, actualmente impartida polas universidades de Santiago de Compostela e de Vigo (no campus de Ourense); pero tamén se estuda en maior ou menor profundidade, e nunha ou varias materias, nas titulacións experimentais (Bioloxía, Química) e técnicas (Enxeñerías, Arquitecturas, Óptica e Optometría etc.).
Finalmente a física estúdase tamén nunha gran cantidade de estudos de posgrao, especialmente en programas de doutoramento de departamentos de Física, pero tamén de departamentos de enxeñería.
Roberto Eduardo Viola
Roberto Eduardo Viola (Buenos Aires, 13 de outubro de 1924 ? 30 de setembro de 1994) foi un militar arxentino que exerceu de facto a presidencia da Nación entre o 29 de marzo de 1981 e o 11 de decembro do mesmo ano, durante o Proceso de Reorganización Nacional (1976-1983).
Traxectoria
Viola substituíu a Jorge Rafael Videla por mor de tensións no seo da cúpula militar, insatisfeita coa incapacidade deste último para estabilizar a situación económica e a intranquilidade civil. Viola, partidario da liña branda, afastou aos colaboradores inmediatos de Videla e iniciou unha apertura parcial á reincorporación de políticos de carreira e técnicos civís a cargos públicos. As circunstancias permitiron que a CXT reorganizásese e mobilizase baixo a dirección do sindicalista Saúl Ubaldini, aínda a pesar da prohibición legal.
As medidas económicas do goberno de Viola mostráronse igualmente ineficientes. En vista das repetidas depreciacións do peso fronte ao dólar impulsadas polo ministro de Economía José Martínez de Hoz durante o goberno de Videla, era marcada a preferencia pola compra de divisas; ata os pequenos ahorristas optaban pola tenencia de moeda estranxeira e evitaban investir no país.
O ministro de Economía designado por Viola, Lorenzo Sigaut, asegurou ao ocupar o cargo que ?o que aposta ao dólar, perde?. Días máis tarde realizaría unha depreciación (do peso con respecto ao dólar) do 30 por cento. nun intento desesperado de atraer investimento internacional. A inflación de 1981 alcanzaría o 131% interanual.
Os fracasos en materia económica e as perspectivas aperturistas do goberno de Viola levarían á constitución dunha xunta multipartidaria por parte dos principais partidos políticos, buscando a realización de eleccións. A morte de Ricardo Balbín, quen durante anos fora presidente da Unión Cívica Radical, constituíu unha ocasión de manifestación pública en favor da democracia.
A perspectiva levou á xunta militar a reorganizarse en novembro de 1981. Pasaron a integrala o entón tenente xeneral Leopoldo Galtieri, o entón almirante Jorge Isaac Anaya e o entón brigadier xeral Basilio Lami Dozo, todos eles partidarios dun control máis duro da situación civil. Aínda que Viola non interrompera en ningún momento o accionar represivo nin os operativos contra a "subversión", a fins de decembro de 1981 foi obrigado a renunciar. Substituír Galtieri á fronte do goberno, aínda que por uns días debeu asumir Carlos Lacoste.
En 1983, co regreso da democracia e baixo o goberno constitucional de Raúl Alfonsín, Viola foi arrestado e xulgado polos crimes cometidos durante o seu goberno. En 1985 foi sentenciado a 17 anos en prisión, inhabilitación perpetua para o exercicio de cargos públicos, e perda do grao militar. Xunto con outros líderes militares, foi excarcerado en 1990 grazas ao indulto concedido polo entón presidente Carlos Menem. Morreu en 1994, antes da reapertura das causas na súa contra.
Navalla (instrumento)
miniatura|Mangos de navallas romanas encontradas nas escavacións da vila romana da Olmeda (Pedrosa de la Vega, [[Provincia de Palencia|Palencia).]]
Unha navalla é un coitelo cuxa folla pivota sobre un eixe que a une ao mango ou cabo para que o fío ou cota quede gardado nunha fendedela feita a propósito.
A navalla ten unha orixe antiga, e o seu uso era común na época do Imperio romano, perpo a xeralización do seu uso xorde en España a finais do século XVI tras a prohibición promulgada por Carlos V de portar armas de folla longa (sobre todo espadas) a xente allea á nobreza. A navalla permitía ocultar a folla, ademais de ser pequena, manexábel e moito máis barata que unha espada.
Desde España exportouse até o resto de Europa con moita rapidez, xa que foi unha arma moi popular.
Tipos de navalla segundo o seu uso
miniatura|Navalla suíza. miniatura|Pequeno canivete-chaveiro. miniatura|Navalla de barbear. miniatura|Navalla de época romana encontrada en Gellep-Stratum ([[Alemaña), e reconstrución.]]
Richard Nixon
Traxectoria
esquerda|miniatura|140x140px|Richard Nixon no [[anverso dun dólar presidencial de 2016.]]
Sam Worthington
Samuel Henry J. "Sam" Worthington nado o 2 de agosto de 1976 en Godalming, Surrey, é un actor australiano nado en Inglaterra. Despois de máis dunha década traballando na televisión australiana, Worthington acadou a fama Hollywood nos seus papeis de Marcus Wright en Terminator Salvation (2009), Jake Sully no filme de James Cameron Avatar (2009), e Perseo en Furia de titáns (2010).
Richard Nixon
Traxectoria
Foi elixido presidente en 1968 polo partido republicano e gañou a reelección en 1972. Renunciou ao seu cargo polo escándalo Watergate o 8 de agosto de 1974, aparecendo por televisión dicíndolles aos americanos a famosa frase: "Non son ningún delincuente". Foi o artífice da distensión con China, que en 1964 se declarara potencia nuclear.
Cuspirei sobre as vosas tumbas
Cuspirei sobre as vosas tumbas é unha novela do polifacético autor Boris Vian, escrita orixinalmente en francés co título de J'irai cracher sur vos tombes. Foi publicada baixo o pseudónimo de Vernon Sullivan en 1946 e ilustrada posteriormente por Jean Boullet en 1947. Foi traducida ao galego por David Gippini e editada en 2007 por Faktoría K de libros.
Trama
A historia, como as demais escritas por Vian baixo o pseudónimo de Sullivan, desenvólvese no sur dos Estados Unidos, e pon en escena as dificultades dos afroamericanos na súa vida cotiá no trato cos brancos. Neste caso, Lee Anderson, un home negro pero de pel branca, deixa a súa vila natal trala morte do seu irmán, linchado e colgado por namorar dunha muller branca. Cando chega a outra vila, Lee faise dependente nunha tenda de libros e entra a formar parte da cuadrilla local de mozos sedentos de alcohol e sexo. O seu desexo secreto, porén, é vingar a morte do seu irmán.
En canto ó seu estilo, esta obra é a máis violenta das escritas por Boris Vian, a máis crúa e a máis representativa da serie de "Sullivan", na que Vian se propuxo denunciar o racismo e as condicións precarias dos negros nos estados sureños dos Estados Unidos. Pouco despois da súa aparición, en 1949, o libro foi prohibido por consideralo pornográfico e inmoral, e o seu autor foi condenado por aldraxe ós mortos. Tamén se publicou unha versión "edulcorada" do libro.
Filosofía
A filosofía (do grego - φιλοσοφία philos / sophia, "amor á sabedoría" ) é o estudo das cuestións xerais e fundamentais relacionadas coa natureza da existencia humana; do coñecemento; da verdade; valores morais e estéticos; da mente; tanto da lingua como do universo no seu conxunto en suma pódese dicir que é a procura do coñecemento puro sen deixarse corromper por sistemas preestabelecidos.
A filosofía responde ó desexo de saber, busca coñecer as causas das cousas, indagando a verdade e os seus problemas. Neste senso é máis crítica que dogmática. Ata o século XVIII-XIX, facía referencia ó conxunto de saberes desinteresados e racionais, que tiñan por obxecto a comprensión xeral do home e do mundo, buscando conclusións sobre as súas causas últimas e bases máis profundas, polo que se diferencia da ciencia, que estuda de xeito único as materias que entran no seu propio campo, dende o punto de vista da súa descrición e explicación por causas próximas.
A filosofía aspira a un coñecemento racional da realidade polas últimas causas, e por iso, considerábase ciencia. Porén, coa nova e máis restritiva noción de ciencia, que aparece na época moderna vinculada ó método matemático e experimental, a filosofía deixa de considerarse ciencia a partir do século XIX.
As súas disciplinas son a lóxica e a teoría do coñecemento, a metafísica, a estética e a ética. A psicoloxía, o mesmo que as demais ciencias, desenvolveuse a partir da filosofía.
Historia
A principal característica que Aristóteles ve nunha persoa filósofa é que non é especialista. O sophós (o sabio), é un coñecedor de todas as cousas sen posuír unha ciencia específica. O seu ollar derrámase polo mundo, a súa curiosidade insaciable faino investigar tanto os misterios do kosmos como os da physis (a natureza), como as que din respecto ao home e á sociedade. No fondo, o filósofo é un revelador, alguén que afasta o veo daquilo que está a cubrirnos os ollos e procura mostrar os obxectos na súa forma e posición orixinal, actuando como alguén que atopa unha estatua no fondo do mar cuberta de brións e algas, e progresivamente, afastándoas unha a unha, revélanos a súa forma real.
Para Platón, a primeira actitude do filósofo é admirarse. A partir da admiración faise a reflexión crítica, o que marca a filosofía como busca da verdade. Filosofar é dar sentido á experiencia.
Na actualidade, entre outras múltiples, diferentes e, porén, válidas definicións, pódese afirmar que filosofía é o estudo racional, crítico e obxectivo de todos ou calquera dos achados do pensamento humano. É dicir, a actividade filosófica consiste en pensar razoando sobre aquilo que se atopa ó noso redor: dende a natureza ata os propios mecanismos internos de razoamento. Filosofar é, pois, tanto pensar acerca do mundo como pensar acerca do propio pensamento.
Orixes históricas
Historicamente, a filosofía comeza con Tales de Mileto, aínda que este principio histórico sexa máis un punto de referencia que unha discusión xa acabada. Aristóteles escribiu que a filosofía foi posible a través do ocio, pois, unha vez resolvidos os seus problemas de vivenda, alimentación, vestiario, e sendo dispensados da necesidade do traballo pesado, os gregos puideron dedicarse á investigación filosófica.
Tales foi o primeiro dos filósofos Presocráticos, ou filósofos da Physis, que buscaban a arché, que era un principio que, alén de ser o principio de todas as cousas, debería tamén compor (ou formar parte de) todas as cousas, e mesmo ser a última de todas as cousas.
Platón é quen inicia esta nova linguaxe, a filosofía como a coñecemos, a busca da esencia, a ontoloxía, dos conceptos universais en detrimento do coñecemento vulgar e sensorial. Anteriormente a el, a filosofía era discutida por sabios, era o amor pola sabedoría daqueles que experimentaran a propia ignorancia, concepto, ao que parece, atribuído por Pitágoras.
Por moito tempo a filosofía incluía todo o que era coñecemento, abonda con ver a vasta obra de Aristóteles, que abrangue desde a física ata a ética. Aínda hoxe é difícil definir o obxecto exacto da filosofía.
Os seus obxectos propios son:
Materialistas vs Idealistas
Os filósofos divídense en dúas grandes correntes: materialistas e idealistas. O termo materialista aplícase a aqueles que cren que o universo (todo o que existe) está formado de materia, e existe obxectiva e independentemente da existencia de seres cognoscentes capaces de percibilo. Os idealistas son aqueles que sosteñen que o mundo non ten existencia independente dos seres cognoscentes.
Ramas da filosofía
As cuestións filosóficas pódense agrupar en varias ramas. Estes agrupamentos permiten aos filósofos centrarse nun conxunto de temas similares e interactuar con outros pensadores que estean interesados nas mesmas preguntas.
Estas divisións non son nin exhaustivas nin mutuamente excluíntes. (Un filósofo podería especializarse na epistemoloxía kantiana, ou na estética Platónnica, ou na filosofía política moderna). Ademais, estas investigacións filosóficas ás veces se solapan entre si e con outras investigacións como a ciencia, a relixión ou as matemáticas.
Ética
upright|miniatura|O [[Guozijian (Pequín)|colexio imperial de Pequín foi un centro intelectual para a ética e os clásicos confucianos durante as dinastías Yuan, Ming e Qing.]] A ética, tamén coñecida como filosofía moral, estuda o que constitúe a boa e a mala conduta, os valores correcto e incorrecto, e o ben e o mal. As súas principais investigacións inclúen a exploración de como vivir unha boa vida e a identificación de normas de moralidade. Tamén inclúe a investigación de se hai unha mellor maneira de vivir ou unha norma moral universal, e se é así, como chegamos a coñecela. As principais ramas da ética son a ética normativa, a metaética e a ética aplicada.
Os tres puntos de vista principais en ética acerca do que constitúen as accións morais son:
Epistemoloxía
upright|miniatura|[[Dignaga fundou unha escola de epistemoloxía e lóxica budista.]] A epistemoloxía é a rama da filosofía que estuda o coñecemento. Os epistemólogos examinan as fontes putativas de coñecemento, incluíndo a experiencia perceptiva, a razón, a memoria e o testemuño. Tamén investigan cuestións sobre a natureza da verdade, a crenza, a xustificación e a racionalidade.
O escepticismo filosófico, que suscita dúbidas sobre algunhas ou todas as reivindicacións de coñecemento, foi un tema de interese ao longo da historia da filosofía. Xurdiu cedo na filosofía presocrática e formalizouse con Pirrón, o fundador da escola occidental máis antiga de escepticismo filosófico. Ocupa un lugar destacado nas obras dos filósofos modernos René Descartes e David Hume e seguiu sendo un tema central nos debates epistemolóxicos contemporáneos.
Un dos debates epistemolóxicos máis salientables é entre o empirismo e o racionalismo. O empirismo fai énfase na evidencia observacional a través da experiencia sensorial como fonte de coñecemento. O empirismo asóciase co coñecemento a posteriori, que se obtén a través da experiencia (como o coñecemento científico), así mesmo pon énfase na razón como fonte de coñecemento. O racionalismo está asociado co coñecemento a priori, que é independente da experiencia (como a lóxica e as matemáticas).