cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manuel Bueno Bengoechea
Política
A principios do ano 1936 estableceuse en Barcelona, «para estar en contacto coa barcelonesa Editorial Araluce, que lle asinara un saboroso contrato como exclusiva das súas novelas». É cuestión debatida a súa posíbel militancia en Falanxe Española; hai fontes que a afirman ; Sainz de Robles, pola súa banda, ve fóra de dúbida a súa colaboración na publicación falanxista No Importa, que propugnaba un levantamento violento contra a República. Ao fracasar a sublevación en Barcelona encerrouse no seu domicilio, no barrio de Sant Gervasi, de onde foi sacado por unha patrulla de milicianos o 11 de agosto de 1936. O seu cadáver apareceu á mañá seguinte no Depósito do Hospital Clínico; recollérano detrás da igrexa santuario da Nosa Señora de Bonanova.
Cromatografía líquida de alto rendemento
Funcionamento
Existen moitos tipos de columnas, cheas de adsorbentes que varían no tamaño da partícula e na natureza da súa superficie ("química de superficie"). O uso de materiais de empaquetado de tamaño de partícula máis pequeno require o uso dunha maior presión operacional ("presión traseira" ou "backpressure") e normalmente mellora a resolución cromatográfica (o grao da separación de picos entre analitos consecutivos que saen da columna). As partículas adsorbentes poden ser hidrófobas ou polares.
Manuel Bueno Bengoechea
Obras destacadas
miniatura|Guillermo o Apaixonado, n.º 14 do Conto Semanal (5 de abril de 1907). Portada de Tovar. Escribiu novelas como Corazón adentro (1906), El sabor del pecado (1935) e Los nietos de Dantón (1936). Foi tamén produtor teatral, con montaxes como Fuente Ovejuna, de Lope de Vega, en colaboración con Valle-Inclán (a quen deixaría manco), entre outras producións, e traduciu obras do francés e do italiano.
Cromatografía líquida de alto rendemento
Funcionamento
As fases móbiles comúns utilizadas son calquera combinación miscible de auga con varios solventes orgánicos (os máis comúns son acetonitrilo e metanol). Algunhas técnicas de HPLC usan fases móbiles sen auga (ver cromatografía en fase normal máis abaixo). O compoñente acuoso da fase móbil pode conter ácidos (como o fórmico, fosfórico ou trifluoroacético) ou sales para axudar na separación dos compoñentes da mostra. A composición da fase móbil pode manterse constante ("modo de elución isocrático") ou variar ("modo de elución de gradiente") durante a análise cromatográfica. A elución isocrática é xeralmente efectiva para a separación de compoñentes da mostra que son moi diferentes nas súas afinidades pola fase estacionaria. Na elución de gradiente a composición da fase móbil varíase normalmente desde unha baixa a unha alta forza de elución. A forza de elución da fase móbil reflíctese polos tempos de retención do analito, xa que con alta forza de elución prodúcese unha rápida elución (=tempos de retención curtos). Un perfil de gradiente típico en cromoatografía en fase inversa pode empezar cun 5% de acetonitrilo (en auga ou tampón acuoso) e progresa linearmente a un 95% de acetonitrilo en 5–25 minutos. Poden formar parte do perfil períodos con composición constante da fase móbil. Por exemplo, a composición da fase móbil pode manterse constante a un 5% de acetonitrilo durante 1–3 min, seguido dun cambio linear ata un 95% de acetonitrilo. miniatura|Un colector de fracción rotatoria recollendo a saída dunha HPLC. O sistema está usándose para illar unha fracción que contén o [[Complexo I das membranas plasmáticas de Escherichia coli. Necesitáronse aproximadamente 50 litros de bacteria para illar esta cantidade. ]] A composición elixida da fase móbil (tamén chamada eluente) depende da intensidade das interaccións entre os diversos compoñentes da mostra ("analitos") e da fase estacionaria (por exemplo, interaccións hidrófobas na HPLC en fase inversa). Dependendo da súa afinidade polas fases estacionarias e móbil así se producirá a partición dos analitos entre as dúas durante o proceso de separación que ten lugar na columna. Este proceso de partición é similar ao que ocorre durante unha extracción líquido-líquido pero é continua, non por etapas. Neste exemplo, usando un gradiente de auga/acetonitrilo, eluirán ao final os compoñentes hidrófobos (sairán da columna), unha vez que a fase móbil se fai máis concentrada en acetonitrilo, é dicir, nunha fase móbil de maior forza de elución.
A elección dos compoñentes da fase móbil, os aditivos (como sales ou ácidos) e as condicións do gradiente dependen da natureza dos compoñentes da mostra e da columna. Adoitan facerse unha serie de cromatografías de ensaio coa mostra para atopar o método de HPLC que rende unha separación axeitada.
Historia e desenvolvemento
Despois dos traballos pioneiros de Martin e Synge en 1941, os científicos Cal Giddings, Josef Huber e outros predixeron na década de 1960 que a cromatografía líquida podía funcionar nun modo de alta eficiencia reducindo o diámetro das partículas substancialmente por debaixo do nivel de 150 μm usado na cromatografía líquida típica (e na cromatografía de gases) e usando presión para incrementar a velocidade da fase móbil. Estas predicións foron amplamente experimentadas e refinadas durante as décadas de 1960 e 1970. As primeiras investigacións para o seu desenvolvemento empezaron a mellorar as partículas de cromatografía líquida, e a invención de Zipax, unha partícula de superficie porosa, era moi prometedora para a tecnoloxía da HPLC.
Na década de 1970 houbo moitos desenvolvementos en hardware e instrumentos. Empezaron a usarse bombas e inxectores para facer un deseño rudimentario dun sistema de HPLC. As bombas amplificadoras de gases foron ideais porque funcionan a presión constante e non requiren selos impermeables ou válvulas de comprobación para que haxa un fluxo estable e unha boa cuantificación. Fixéronse avances importantes en hardware en Dupont IPD (Industrial Polymers Division), como o dispositivo de gradiente de volume de pausa baixa (low-dwell-volume gradient) utilizado patra substituír o inxector de septo por unha válvula de bucle de inxección.
Aínda que os desenvolvementos nos instrumentos foron importantes, a historia da HPLC é principalmente a historia e evolución da tecnoloxía das partículas. Despois da introdución das partículas de capa porosa, houbo unha constante tendencia a reducir o tamaño das partículas para mellorar a eficiencia. Porén, ao diminuír o seu tamaño xurdiron novos problemas. Orixináronse desvantaxes prácticas pola excesiva caída de presión necesaria para forzar o paso do fluído móbil a través da columna e a dificultade de preparar un empacado uniforme de materiais tan extremadamente finos. Cada vez que o tamaño das partículas se reducía significativamente, debía haber outra rolda de desenvolvemento de instrumentos para manexar debidamente a presión.
Cromatografía de partición
miniatura|300px|Rango útil da técnica de partición [[HILIC]] A cromatografía de partición foi un dos primeiros tipos de cromatografía que se desenvolveu en química. O principio do coeficiente de partición aplicouse á cromatografía en papel, cromatografía en capa fina, separación líquido-líquido e en fase de gas. En 1952 o Premio Nobel de química recibírono Archer John Porter Martin e Richard Laurence Millington Synge polo seu desenvolvemento desta técnica, que usaron para a separación de aminoácidos. A cromatografía de partición utiliza un solvente retido sobre a superficie ou dentro de grans ou fibras dunha matriz de soporte sólida "inerte" como coa cromatografía en papel; ou aproveita algunhas interaccións coulómbicas (electrostáticas) e/ou de doantes de hidróxeno coa fase estacionaria. A partición das moléculas de analito prodúcese entre unha fase líquida estacionaria e o eluente. Igual que na cromatografía de interacción hidrófila (HILIC; unha subtécnica da HPLC), este método separa analitos baseándose en diferenzas na súa polaridade. A HILIC adoita usar unha fase estacionaria polar unida e unha fase móbil constituída principalmente por acetonitrilo con auga como compoñente forte. A HPLC de partición foi utilizada historicamente con soportes de alúmina ou sílice non unidos. Cada un funciona con efectividade separando analitos por diferenzas polares relativas. As fases unidas da HILIC teñen a vantaxe de separar solutos ácidos, básicos e neutros nun só experimento de cromatografía.
Os analitos polares difunden nunha capa de auga estacionaria asociada coa fase estacionaria polar e así quedan retidos. Canto máis fortes sexan as interaccións entre o analito polar e a fase estacionaria polar (en relación coa fase móbil) máis longo é o tempo de elución. A forza de interacción depende dos grupos funcionais que forman parte da estrutura molecular do analito, e os grupos máis polarizados (por exemplo, hidroxilo) e os grupos que poden establecer enlaces de hidróxeno inducen máis retención. As interaccións coulómbicas (electrostáticas) poden tamén incrementar a retención. O uso de solventes máis polares na fase móbil fai diminuír o tempo de retención de analitos, mentres que solventes máis hidrófobos tenden a incrementar os tempos de retención.
Cromatografía en fase normal
A cromatografía en fase normal foi un dos primeiros tipos de HPLC que se desenvolveu. Tamén se coñece como HPLC en fase normal ou NP-HPLC e é un método que separa os analitos baseándose na súa afinidade por unha superficie estacionaria polar como a sílice, polo que está baseada na capacidae do analito de establecer interaccións polares (como enlaces de hidróxeno ou interaccións dipolo-dipolo) coa superficie do sorbente. A NP-HPLC usa unha fase móbil non acuosa e non polar (por exemplo, cloroformo), e funciona separando analitos facilmente solubles en solventes non polares. O analito asóciase coa fase estacionaria polar e é retido por ela. As forzas de adsorción increméntanse co aumento da polaridade do analito. A forza de interacción non só depende dos grupos funcionais presentes na estrutura da molécula de analito, senón tamén de factores estéricos. O efecto dos impedimentos estéricos sobre a forza de interacción permite que este método resolva (separe) mesmo isómeros estruturais.
O uso de solventes máis polares na fase móbil incrementará o tempo de retención dos analitos, mentres que os solventes máis hidrófobos tenden a inducir unha elución máis rápida (diminúen os tempos de retención). Os solventes moi polares como as trazas de auga na fase móbil tenden a adsorberse á superficie sólida da fase estacionaria formando unha capa unida estacionaria (de auga) que se considera que ten un papel activo na retención. Este comportamento é algo peculiar da cromatografía en fase normal porque está gobernado case exclusivamente por un mecanismo adsortivo (é dicir, os analitos interaccionan cunha superficie sólida en vez de coa capa solvatada dun ligando unido á superficie sorbente; ver tamén HPLC en fase inversa máis abaixo). A cromatografía de adsorción aínda se usa moito para separacións de isómeros estruturais tanto nos formatos de cromatografía en columna ou en capa fina en soportes de sílice activada (seca) ou alúmina.
A HPLC de partición e a NP-HPLC deixaron de ter o favor dos investigadores na década de 1970 debido ao desenvolvemento da HPLC en fase inversa debido á súa mala reproducibilidade dos tempos de retención, debido á presenza dunha capa solvente de auga ou orgánica prótica na superficie do medio cromatográfico de sílice ou alúmina. Esta capa cambia con calquera cambio na composición da fase móbil (por exemplo, o nivel de humidade) causando variacións nos tempos de retención.
Recentemente, a cromatografía de partición fíxose popular de novo entre os científicos co desenvolvemento das fases unidas de HILIC, que demostraron ter unha mellor reproducibilidade, e debido a unha mellor comprensión do rango de utilidade desta técnica.
Cromatografía de desprazamento
O principio básico da cromatografía de desprazamento é: unha molécula cunha alta afinidade pola matriz de cromatografía (o desprazador) compite polos sitios de unión, e deste modo despraza todas as moléculas que teñan menor afinidade. Hai claras diferenzas entre a cromatografía de desprazamento e a de elución. No modo de elución, as substancias normalmente saen da columna en picos gaussianos estreitos. Unha separación ampla dos picos, preferiblemente na liña de base, é o desexado para conseguir a máxima purificación. A velocidade á que un compoñente da mestura viaxa pola columna no modo de elución depende de moitos factores. Pero para dúas substancias que viaxan a diferentes velocidades, e, por conseguinte, son resoltas, debe haber diferenzas substanciais nalgunhas interaccións entre as biomoléculas e a matriz cromatográfica. Os parámetros que operan están axustados para maximizar o efecto desta diferenza. En moitos casos, a separación na liña de base dos picos pode consegirse só con elución de gradiente e cargas de produto introducido na columna baixas. Así, dous inconvenientes da cromatografía en modo de elución, especialmente a escala preparativa, son a súa complexidade de funcionamento, debido ao bombeo do solvente de gradiente, e o baixo rendemento, debido ás cargas baixas introducidas na columna. A cromatografía de desprazamento ten vantaxes sobre a cromatografía de elución como que os compoñentes son resoltos en zonas consecutivas de substancias puras en vez de en “picos”. Como o proceso aproveita a non lineariedade das isotermas, nunha columna dada pode facerse a separación cunha alimentación máis grande da columna e os compoñentes purificados recuperados están a unha concentración significativamene máis alta.
Cromatografía en fase inversa (RPC)
thumb|300px|Un cromatograma dunha mestura complexa (auga de colonia) obtido por HPLC en fase inversa.
A HPLC en fase inversa (RP-HPLC ou reverse-phase-HPLC) ten unha fase estacionaria non polar e unha fase móbil acuosa moderadamente polar. Unha fase estacionaria común é a sílice coa superficie modificada con RMe2SiCl, onde R é un grupo alquilo de cadea recta como o C18H37 ou o C8H17. Con esas fases estacionarias, o tempo de retención é máis longo para moléculas que son menos polares, mentres que as moléculas polares elúen máis facilmente (saen antes na análise). Pódense incrementar os tempos de retención engadindo máis auga á fase móbil, o que fai máis forte a afinidade do analito hidrófobo pola fase estacionaria hidrófoba en relación á fase móbil agora máis hidrófila. De xeito similar, pódense diminuír os tempo de retención engadindo máis solvente orgánico ao eluente. A RP-HPLC úsase tan comunmente nos laboratorios que moitas veces é denominada incorrectamente como "HPLC" sen máis especificacións. A industria farmacéutica emprega correntemente a RP-HPLC para a cualificación de fármacos antes da súa comercialiación.
A RP-HPLC funciona baseándose no principio das interaccións hidrófobas, que se orixinan pola alta simetría na estrutura dipolar da auga e xogan o papel máis importante en todos os procesos das ciencias da vida. A RP-HPLC permite a medida destas forzas interactivas. A unión do analito á fase estacionaria é proporcional á área da superficie de contacto arredor do segmento non polar da molécula do analito despois da asociación co ligando na fase estacionaria. Este efecto solvofóbico está dominado pola forza da auga para a "redución de cavidades" arredor do analito e da cadea C18 en comparación co complexo de ambos. A enerxía liberada neste proceso é proporcional á tensión superficial do eluente (auga: 7,3−6 J/cm², metanol: 2,2−6 J/cm²) e á superficie hidrófoba do analito e do ligando, respectivamente. A retención pode diminuírse engadindo un solvente menos polar (metanol, acetonitrilo) á fase móbil para reducir a tensión superficial da auga. A elución de gradiente usa este efecto para reducir automaticamente a polaridade e a tensión superficial da fase móbil acuosa durante o curso da análise.
As propiedades estruturais da molécula de analito son moi importantes nas súas características de retención. En xeral, un analito cunha área superficial hidrófoba máis grande (C–H, C–C e xeralmente enlaces atómicos non polares, como o S-S e outros) é retido máis tempo porque non interacciona coa estrutura da auga. Por outra parte, os analitos con área superficial polar maior (debido á presenza na súa estrutura de grupos polares, como o -OH, -NH2, COO− ou -NH3+) son menos retidos, xa que están menos integrados na auga. Tales interaccións está suxeitas a efectos estéricos porque esas moléculas moi grandes só poden ter un acceso restrinxido aos poros da fase estacionaria, onde teñen lugar as interaccións con ligandos de superficie (cadeas alquilo). Tales impedimentos da superficie causan unha menor retención.
Ademais da tensión superficial da fase móbil (forza organizacional na estrutura do eluente), outros modificadores da fase móbil poden afectar á retención do analito. Por exemplo, a adición de sales inorgánicos causa un incremento linear moderado na tensión superficial das solucións acuosas (preto de 1,5−7 J/cm² por Mol para o NaCl, 2,5−7 J/cm² por Mol para o (NH4)2SO4), e como a entropía da interfase analito-solvente está controlada pola tensión superficial, a adicion de sales tende a incementar o tempo de retención. Esta técnica utilízase para unha separación suave e recuperación de proteínas e protección das súas actividades biolóxicas en análises de proteínas (cromatografía de interacción hidrófoba, HIC).
As columnas de fase inversa son bastante difíciles de danar comparadas coas columnas de sílice normais; porén, moitas columnas de fase inversa constan de partículas de silice modificadas con alquilo e nunca deberían usarse con bases acuosas, xa que estas destruirían as partículas de sílice subxacentes. Poden utilizarse con ácidos acuosos, pero a columna non debería expoñerse ao ácido durante demasiado tempo, xa que este pode corroer as partes metálicas do equipo de HPLC. As columnas de RP-HPLC deberían ser lavadas cun solvente limpo despois do seu uso para eliminar ácidos residuais e tampóns, e almacenadas cun solvente coa composición axeitada. O contido metálico das columnas de HPLC debe manterse baixo se se quere que conserve as maiores capacidades posibles para separar substancias. Un bo test para o contido metálico dunha columna é inxectar unha mostra que é unha mestura de 2,2'- e 4,4'-bipiridina. Como a 2,2'-bipiridina pode quelar o metal, a forma do pico para a 2,2'-bipiridina será distorsionado (coa parte final máis ancha ou con máis "cola") cando están pesentes ións metálicos na superficie da silice.
Cromatografía de exclusión por tamaño
Esta técnica é amplamente utilizada para a determinación do peso molecular de polisacáridos. A SEC é a técnica oficial (suxerida na farmacopea europea) para a comparación de pesos moleculares de diferentes heparinas de baixo peso molecular dispoñibles comercialmente.
Cromatografía de intercambio iónico
Na cromatografía de intercambio iónico (IC), a retención esta baseada na atracción entre os ións do soluto e os sitios cargados unidos á fase estacionaria. Os ións do soluto coa mesma carga que a que teñen os sitios cargados da columna quedan excluídos da unión na columna, mentres que aqueles de carga oposta á dos sitios cargados da columna quedan retidos na columna. Os ións de soluto que son retidos na colmna poden ser eluídos da columna cambiando as condicións do solvente (por exemplo, incrementando o efecto de ións do sistema solvente incrementando a concentración de sales da solución, incrementando a temperaura da columna, cambiando o pH do solvente etc.).
Entre os tipos de intercambiadores de ións están as resinas de polistireno, celulosa e dextrano (xeles), e sílice porosa ou cristal de proros controlados. As resinas de polistireno permiten enlaces cruzados cun incremento da estabilidade da cadea. Unha maior cantidade de enlaces cruzados reduce a viraxe (swerving), o cal incrementa o tempo de equilibración e finalmente mellora a selectividade. Os intercambiadores de ións de celulosa e dextrano posúen maiores tamaños de poro e baixas densidades de carga, o que os fai axeitados para a separación de proteínas.
En xeral, os intercambiadores de ións favorecen a unión de ións con carga máis alta e raio menor.
Un incremento da concentración do contraión (con respecto ao grupo funcional das resinas) reduce o tempo de retención. Unha diminución no pH reduce o tempo de retención no intercambio de catións, mentres que un incremento no pH reduce o tempo de retención no intercambio de anións. Ao diminuír o pH do solvente nunha columna de intercambio iónico, ocorre por exemplo que quedan dispoñibles máis ións hidróxeno para competir por posicións na fase estacionaria aniónica, polo que elúen os catións debilmente unidos.
Esta forma de cromatografía utilízase moito nas seguintes aplicacións: purificación da auga, preconcentración de compoñenes traza, cromatografía de intercambio de ligandos, cromatografía de intercambio iónico de proteinas, cromatografía de intercambio aniónico de alto pH de carbohidratos e oligosacáridos e outras.
Cromatografía de afinidade
A cromatografía de afinidade baséase na propiedade de todas as substancias bioloxicamene activas de formar complexos estables, específicos e reversibles. A formación destes complexos implica a participación de forzas moleculares comúns como as interaccións de Van der Waals, interaccións electrostáticas, interaccións dipolo-dipolo, interaccións hidrófobas e enlaces de hidróxeno. Un enlace bioespecífico eficiente fórmase por unha acción simultánea e concertada de varias destas forzas en sitios de unión complementarios.
Elución isocrática e de gradiente
miniatura|Na ARS Natural Products Utilization Research Unit de Oxford, MS., unha científica (dereita) extrae [[pigmento biolóxico|pigmentos de plantas que serán despois analizados polo fisiólogo vexetal (esquerda) usando un sistema de HPLC.]] Unha separación na cal a composición da fase móbil permanece constante durante o procedemento denomínase isocrática (o que significa composición constante). Un exemplo sería que a porcentaxe de matanol na fase durante o procedemento permaneza constante, é dicir, por exemplo, sempre ao 10%. A palabra foi acuñada por Csaba Horváth que foi un dos pioneiros da HPLC.,
A composición da fase móbil non ten que permanecer constante. Unha separación na que a composición da fase móbil cambia durante o proceso de separación denomínase elución de gradiente. Un exemplo é que o gradiente empece cun 10% de metanol e acabe cun 90% metanol despois de 20 minutos. Os dous compoñentes da fase móbil son denominados xeralmente "A" e "B"; A é o solvente "débil" que só permite que o soluto elúa lentamente, mentres que B é o solvente "forte" que elúe os solutos rapidamente da columna. Na cromatografía en fase inversa, o solvente A é a miúdo a auga ou un tampón acuoso, mentres que B é un solvente orgánico miscible en auga, como o acetonitrilo, metanol, THF ou isopropanol.
Na elución isocrática, a anchura do pico increméntase co tempo de retención linearmente de acordo coa ecuación para N, que é o número de placas teóricas. Isto ten a desvantaxe de que os picos que elúen ao final son moi planos e anchos, ata o punto que poden non ser recoñecidos como picos. miniatura|220x220px|Unha elución de gradiente esquemática. Ao incrementarmos a forza da fase móbil secuencialmente elúen analitos que teñen diversas forzas de interacción coa fase estacionaria. A elución de gradiente diminúe a retención dos compoñentes que elúen tardiamente para que elúan máis rápido, dando lugar a picos máis estreitos (e altos) para a maioría dos compoñentes. Isto tamén mellora a forma do pico para os picos con cola (parte dereita máis ancha), xa que o incremento da concentración do eluente orgánico empuxa a parte final da cola dun pico cara adiante. Isto tamén incrementa a altura do pico (o pico parece máis agudo), o cal é importante en análises de trazas. O programa do gradiente pode incluír incrementos repentinos na porcentaxe do compoñente orgánico, ou diferentes incrementos máis graduais en distintos momentos, todo de acordo coa desexada separación óptima no mínimo tempo.
Na elución isocrática, a selectividade non cambia se as dimensións da columna (lonxitude e diámetro interno) cambian, é dicir, os picos elúen na mesma orde. Na elución de gradiente a orde de elución pode cambiar a media que cambian as dimensións ou a velocidade de fluxo.
A forza impulsora na cromatografía en fase inversa orixínase pola alta ordenación da estrutura da auga. O papel do compoñente orgánico da fase móbil é reducir esta alta ordenación e así reducir a forza retardante do compoñente acuoso.
Teóricos
As separacións por HPLC teñen unha serie de parámetros teóricos e ecuacións que describen a separación de compoñentes en picos de sinal cando se detectan polos instrumentos como por un detector de UV ou un espectrómetro de masas. Os parámetros en gran parte derivan de dúas teorías cromatográficas: teoría de placas (parte da cromatografía de partición) e a teoría da velocidade (rate) da cromatografía / ecuación de Van Deemter. Por suposto, póñense en práctica por medio da análise de cromatogramas de HPLC, aínda que a teoría da velocidade se considera a teoría máis exacta.
Son análogos para o cálculo do factor de retención para unha separación en cromatografía en papel, pero describen ata que punto a HPLC separa ben unha mestura en dous ou máis compoñentes que se detectan como picos (bandas) no cromatograma. Os parámetros da HPLC son: o factor de eficiencia (N), o factor de retención (kappa prima) e o factor de separación (alfa). Estes factores son variables dunha ecuación de resolución, que describen o ben que se separan os compoñentes dos picos ou se se solapan entre si. Estes parámetros úsanse só fundamentalmente para describir unha separación por HPLC en fase inversa ou en fase normal, xa que esas separacións tenden a ser máis sutís que outros modos de HPLC (por exemplo, as de intercambio iónico ou de exclusión por tamaño).
O volume baleiro (void volume) é a cantidade de espazo nunha columna que está ocupado polo solvente. É o espazo dentro da columna que está fóra do material empaquetado do interior da columna. O volume baleiro mídese nun cromatograma como o primeiro pico de compoñente detectado, que adoita ser o solvente que estaba presente na mestura da mostra; idealmente o solvente da mostra flúe a través da columna sen interaccionar coa columna, pero aínda pode detectarse como se fose distinto do solvente da HPLC. O volume baleiro utilízase como factor de corrección.
O factor de eficiencia (N) mide na práctica o agudos que son os picos dos compoñentes do cromatograma, como a proporción da área do pico do compoñente ("tempo de retención") en relación coa anchura dos picos no seu punto máis ancho (na liña de base). Os picos que son altos, agudos e relativamente estreitos indican que o método de separación retirou eficientemente o compoñente da mestura, é dicir, alta eficiencia. A eficiencia depende moito da columna de HPLC e do método de HPLC utilizado. O factor de eficiencia é sinónimo de número de placas, e do 'número de placas teóricas'.
O factor de retención (kappa prima) mide canto tempo leva un compoñente da mestura adherido á columna, medido pola área baixo a curva do seu pico no cromatograma (xa que os cromatogramas de HPLC son unha función do tempo). Cada pico do cromatograma ten o seu propio factor de retención (por exemplo, kappa 1 para o factor de retención do primeiro pico). Este factor pode ser corrixido polo volume baleiro da columna.
O factor de separación (alfa) é unha comparación relativa do ben que quedaron separados dous compoñentes veciños da mestura (é dicir, dúas bandas veciñas do cromatograma). Este factor defínese como unha razón dos factores de retención dun par de picos veciños do cromatograma e pode tamén corrixirse polo volume baleiro da columna. Canto máis alto sexa o valor do factor de separación por riba de 1,0, mellor será a separación, ata chegar aproximadamenre a 2,0, valor por riba do cal probablemente o método da HPLC non é necesario para facer a separación. As ecuacións de resolución relacionan os tres factores de modo que a alta eficiencia e os factores de separación melloren a resolución de picos de compoñentes nunha separación por HPLC.
Diámetro interno
miniatura|Tubos nun sistema de cromatografía nanolíquida (nano-LC), usados para capacidades de fluxo moi baixas.
O diámetro interno dunha columna de HPLC é un parámetro importante que inflúe na sensibilidade de detección e selectividade de separación na elución de gradiente. Tamén determina a cantidade de analito que pode cargarse na columna. As columnas máis grandes utilízanse xeralmetne en aplicacións industriais, como a purificación de produtos farmacolóxicos para un uso posterior. As columnas de baixo diámetro interno teñen unha mellor sensibilidade e menor consumo de solvente pero a expensas da capacidade de carga.
As columnas de diámetro interno máis grande (por riba de 10 mm) utilízanse para purificar cantidades usables de material debido á súa gran capacidade de carga.
As columnas de calibre estreito (de 1–2 mm) utilízanse para aplicacións nas que se desexa unha maior sensibilidade con detectores UV-vis especiais, ou con detección de fluorescencia ou con outros métodos de detección como a cromatografía líquida-espectrometría de masas.
As columnas capilares (de menos de 0,3 mm) utilízanse case exclusivamente con medios de detección alternativos como a espectrometría de masas. Están xeralmente feitos de capilares de sílice fundida, en vez dos tubos de aceiro inoxidable que empregan as columnas máis grandes.
Tamaño da partícula
A maioría das HPLC tradicionais realízanse coa fase estacionaria unida ao exterior de pequenas partículas esféricas de sílice (boliñas moi pequenas). Estas partículas poden ter varios tamaños, dos cales o máis común é o de 5 µm. As partículas máis pequenas xeralmente proporcionan máis área superficial e unha mellor separación, pero a presión que cómpre usar para unha velocidade linear óptima increméntase segundo o cadrado do inverso do diámetro da partícula.
Isto significa que cambiar a partículas que sexan a metade de grandes, mantendo igual o tamaño da columna, dobrará o rendemento, pero incrementará a presión requirida multiplicándoa por catro. As partículas máis grandes utilízanse en HPLC preparativa (con diámetros das columnas desde 5 cm ata >30 cm) e para as aplicacións que non usan HPLC como a extracción en fase sólida.
Tamaño de poro
Moitas fases estacionarias son porosas para proporcionaren unha área maior. Os poros pequenos proporcionan maior área asuperficial, mentres que os grandes teñen unha mellor cinética, especialmente para analitos máis grandes. Por exemplo, unha proteína que é só lixeiramente máis pequena que un poro podería entrar no poro pero despois non sairía del facilmente.
Bomba de presión
As bombas utilizadas varían en capacidade de presión, pero o seu rendemento mídese pola súa capacidade de producir unha velocidade de fluxo volumétrico consistente e reproducible. A presión pode chegar a ser de 60 MPa ou unhas 600 atmosferas. Os sistemas de HPLC modernos están preparados para funcionar a presións moito máis altas e, por tanto, poden utilizar partículas de tamaños moito máis pequenos nas columnas (<2 μm). Estes sistemas de "cromatografía líquida de ultraalto rendemento" ou UHPLCs poden funcionar ata a 120 MPa ou unhas 1200 atmosferas. O termo "UPLC" é unha denominación comercial da empresa Waters Corporation, pero ás veces utilízase para referirse á técnica máis xeral da UHPLC.
Detectores
Os detectores de HPLC poden clasificarse en dous grandes tipos: universal ou selectivo. Os detectores universais tipicamente miden unha propiedade en masa (por exemplo, o índice de refracción) ao mediren a diferenza dunha propiedade física entre a fase móbil e a fase móbil con soluto, mentres que os detectores selectivos miden as propiedades do soluto (por exemplo, a absorbancia UV-Vis ou ultravioleta-visible) ao responderen simplemente ás propiedades físicas ou químicas do soluto. A HPLC usa normalmente un detector de absorbancia UV-Vis, pero hai unha gran variedade doutros detectores de cromatografía. Un detector universal que complementa a detección da absorbancia UV-Vis é o detector de aerosol cargado (CAD). Un tipo de detector comunmente utilizado inclúe detectores de índice de refracción, que proporcionan lecturas que miden os cambios no índice de refracción do eluente a medida que este se move a través da célula de fluxo. En certos casos, é posible usar múltiples detectores, por exemplo a LCMS normalmente combina un detector UV-Vis cun espectrómetro de masas.
Automostreadores
Nos sistemas de HPLC poden inxectarse automaticamente un gran número de mostras grazas ao uso de automostreadores de HPLC. Ademais, os automostreadores de HPLC teñen un volume e técnica de inxección que é exactamente a mesma en cada inxección, e en consecuencia proporcionan un alto grao de precisión no volume inxectado.
Fabricación de produtos
A HPLC ten moitas aplicacións no laboratorio e na ciencia clínica. É unha técnica común utilizada nos desenvolvementos farmacéuticos, xa que é un modo fiable de obter un produto e asegurar a súa pureza. Aínda que a HPLC pode producir produtos de calidade extremadamente alta (puros), non é sempre o método primario utilizado na produción de materiais farmacolóxicos en grandes cantidades. Segundo a Farmacopea europea, a HPLC utilízase só nun 15,5% das sínteses. Porén, intervén no 44% das sínteses na farmacopea dos Estados Unidos. Isto probablemente podería deberse a diferenzas en custo e tempo necesario, xa que a HPLC a grande escala pode ser unha técnica cara. O incremento en especificidade, precisión e exactitude que se obtén coa HPLC correspóndese desafortunadamente cun incremento do custo.
Usos legais
Esta técnica úsase tamén para a detección de drogas ilícitas dopantes ou de abuso na urina. O método de detección máis común de detección de drogas é o inmunoensaio. Este método é moito máis conveniente. Porén, esta conveniencia ten o problema da menor especificidade e non cubrir unha ampla variedade de drogas. Como a HPLC é un método para determinar (e posiblemente incrementar) a pureza, usar a HPLC soa na avaliación da concentracións de drogas é insuficiente. Con isto, a HPLC neste contexto realízase a miúdo xunto coa espectrometría de masas. Usando a cromatografía líquida en vez da cromatografía de gases en conxunción coa espectrometría de masas evita a necesidade de modificacións con axentes acetilantes ou alquilantes, que poden ser un paso extra bastante pesado do método. Esta técnica foi utilizada para detectar diversos axentes como axentes dopantes, metabolitos de drogas, conxugados glicurónidos, anfetaminas, opioides, cocaína, BZDs, ketamina, LSD, cánnabis e pesticidas. Realizar unha HPLC en conxunción cunha espectrometría de masas reduce a necesidade absoluta de estandarizar o funcionamento experimental da HPLC.
Investigación
Poden realizarse ensaios similares en investigación científica, para detectar concentracións de candidatos clínicos potenciais como fármacos antiasma ou antifúnxicos. Esta técnica tamén é obviamente útil para examinar múltiples especies químicas en mostras recollidas, pero require o uso de solucións estándar cando se busca información sobre a identidade das especies. Utilízase como método para confirmar os resultados de reaccións e síntese, xa que a pureza é esencial neste tipo de investigacións. Porén, a espectroscopía de masas segue sendo o xeito máis fiable de identificar especies.
Médicas
O uso médico da HPLC pode agbranguer a análise de drogas, pero principalmente a análise de nutrientes. Aínda que a urina é o medio máis común no que se analizan concentracións de drogas, o soro sanguíneo é a mostra que se extrae para a maioría das análises médicas con HPLC. Outros métodos de detección de moléculas que son útiles para estudos clínicos foron comparados en eficacia coa HPLC, principalmente os inmunoensaios. Nun destes exemplos, os ensaios de unión competitiva de proteínas (CPBA) e a HPLC foron comparados en canto á sensibilidade na detección de vitamina D. Esta medición é útil para diagnosticar as deficiencias en vitamina D en nenos. Atopouse que a sensibilidade e especificidade desta CPBA chegaban só ao 40% e 60%, respectivamente, da capacidade da HPLC. Aínda que é unha ferramenta cara, a exactitude da HPLC practicamente non é igualada por outras técnicas.
Concello de Emmaboda
Emmaboda é un municipio sueco (kommun) do condado de Kalmar. A súa capital é Emmaboda. No ano 2022 o concello tiña unha poboación de 9 315 habitantes.
O municipio atópase aproximadamente á mesma distancia das cidades de Kalmar, Karlskrona e Växjö, e ten conexións ferroviarias con todas elas.
Margaret Lin Xavier
Margaret Lin Xavier ou Khun Ying Srivisanvaja, nada en Bangkok o 29 de maio de 1898 e finada o 6 de decembro de 1932, coñecida como Dr. Lin, era unha médica  tailandesa. Foi a primeira muller tailandesa en recibir un grao en medicina.
Concello de Emmaboda
O concello limita cos municipios de Nybro, Tingsryd, Lessebo, Kalmar, Torsås, Karlskrona e Ronneby.
Margaret Lin Xavier
Carreira
Xavier atendía a pacientes de todas as clases sociais, non só da aristocracia tailandesa. Como o centro médico de Bang  Rak era para o tratamento de enfermidades de transmisión sexual, moitas dos seus pacientes eran traballadoras do sexo empobrecidas, ás que atendía gratuitamente. Mesmo cando aleitaba, Margaret seguía traballando, indo a casa a aleitar a metade da xornada laboral e volvendo ao traballo pola tarde. Optou por aleitar aos nenos ela mesma, a pesar de que unha muller do seu status naquela época contrataría a axuda dunha ama de cría.
Recoñecementos
O 29 de maio de 2020, Google celebrou a súa vida cun Google Doodle.
Linguas mandés
As linguas mandé son un grupo de linguas faladas en varios países do oeste de África polos pobos mandés, entre as cales se inclúen o maninka, o mandinga, o soninke, o bambara, o kpelle, o diula, o bozo, o mende, o susu e o vai. Existen arredor de "60 a 75 linguas faladas por entre 30 e 40 millóns de persoas," principalmente en Burkina Faso, Malí, o Senegal, Gambia, a Guinea, Guinea-Bissau, Serra Leoa, Liberia e Costa do Marfil, así como no noroeste de Nixeria e norte de Benín.
As linguas mandés amosan semellanzas léxicas coa familia de linguas atlántico-congolesas, e as dúas están clasificadas dentro da familia níxer-congo dende a década de 1950. Porén, as linguas mandés carecen da morfoloxía de clase substantiva que é o trazo identificativo principal das linguas atlántico-congolesas. Sen a axuda desta función, unha demostración da validez do grupo níxer-Congo requirirá reconstruír tanto o protomandé como o protoníxer-congo. Ata que se faga ese traballo, os lingüistas decidiron cada vez máis tratar a familia mandé e a atlántico-congolesa como familias lingüísticas independentes.
miniatura|250px|As linguas mandés sinaladas en laranxa claro.
Scafati Basket
O Scafati Basket, actualmente coñecido como Givova Scafati por motivos de patrocinio, é un equipo de baloncesto profesional italiano con sede en Scafati, Campania. Fundado en 1969, o club xoga os seus partidos como local no PalaMangano, recinto con capacidade para 3 700 espectadores. Após conseguiren o ascenso desde a Serie A2 na temporada 2021−22, o equipo compite na LBA, a máxima categoría do baloncesto transalpino.
Historia
Os comezos do baloncesto na cidade de Scafati remóntanse ao ano 1949, cando uns rapaces de Acción Católica fundaron o equipo Silvio Pellico, que na Serie C enfrontarase co outro equipo Scafati, o dos monárquicos, chamado Savoia. En 1955 os dúas clubs fusionáronse e deron a luz ao Scafatese Basket. En 1969 refundaso club co nome de Centro Sportivo Scafatese. O punto de inflexión chegou nos anos noventa, cando o presidente, Aniello Longobardi, tomou as rendas do equipo. Entre 1994 e 1998, o Scafati Basket obtivo dous ascensos. O primeiro tivo lugar en 1995 cando o entón Credicoop Scafati, dirixido polo adestrador Ciracì e que contaba con xogadores como Alfonso Girota, Jurich, Giovanni Tramonti, Festinese, Pagano e Grimaldi chegou á serie B2. En 1998 o Credicoop após tres anos consegiu un segundo ascenso, esta vez á Serie B de Excelencia, gañando 28 partidos de 32, baixo a dirección do adestrador Franco Gramenzi.
Na temporada 1999−2000 comezou un novo ciclo. A directiva reforzou tanto o equipo e asinou un contrato de patrocinio coa firma Ovito, que asociaba o seu nome ao do primeiro equipo (Ovito Scafati). O campionato rematou para Scafati na sexta posición, logrando clasificarse para o play-off co adestrador Massimo Mangano. Ovito Scafati gañou fóra da casa na primeira rolda do play-off ante un rival de prestixio como o Virtus Imola, pero logo Massimo Mangano sufriu un derramo cerebral e morreu poucos días despois. Mangano foi substituído polo seu segundo, Antonio Petillo, que conseguiu leva a Ovito Scafati á final do play-off ante o Baltur Cento. Despois da vitoria no xogo 1, chegou, porén, unha forte derrota no xogo 2, que levou aos dous equipos a disputar o ascenso no decisivo terceiro partido. O Ovito Scafati foi case sempre en desvantaxe, mais a un segundo do final unha tripla do lesionado Pierfilippo Rossi, levou aos dous equipos á prórroga. Na prórroga o Ovito Scafati consegue sa vitoria, aterrando na Serie A2, segunda cateogría do baloncesto italiano.
Na temporada 2005−2006 o Eurorida Scafati logrou o ascenso á Serie A sen sequera pasar polo play-off. A tempada non comezou do mellor xeito, con dúas derrotas nos dous primeiros partidos ante o Rieti e o Imola, pero tras este incerto inicio o equipo recuperouse e mantivo case sempre o liderado da clasificación, conseguindo o ascenso á máxima categoría cunha xornada de antelación. Na temporada 2006−2007, o Scafati comeza a tempada co adestrador Aza Petrović e despois continúa con Teoman Alibegović. Nas filas de Legea Scafati hai xogadores do talle de Rick Apodaca, S. Smith, Anthony Carter, que foron a columna vertebral do equipo durante a tempada. A temporada rematou co club na décima posición, preto de clasificarse para o playoff. A seguinte temporada (2007-2008) tivo unha tendencia diferente que desembocou co descenso do club xunto co histórico Pallacanestro Varese.
Despois do descenso, o equipo comeza unha nova andaina no campionato da Legadue. Na temporada 2011−2012 o Givova Scafati chegou ao xogo 5 das semifinais, perdendo ao final contra o Pistoia. Na temporada 2012−13 o Scafati foi derrotado polo mesmo equipo, esta vez en cuartos de final. Tras a eliminación ante o Pistoia, o club comunica a súa renuncia a continuar na competición e intercambia a súa praza co Pallacanestro Trapani. Así, o Scafati comeza unha nova etapa na División Nacional B. Tras a cesión da súa praza, o equipo consegue regresar á Serie A2 para a temporada ano 2014−2015. Tras varias temporadas, na temporada 2021−2022 o club consegue xogar a final polo ascenso após ao Assigeco Piacenza nas semifinais polo ascenso. Na final teríanse que enfrontar ao histórico Pallacanestro Cantù, sendo esta eliminatoria decidada no quinto e definitivo encontro disputado en Scafati e coa vitoria do equipo local, que regresaría á máxima categoría despois de 14 anos.
Patrocinios
Por motivos de patrocinio, o club tivo diversos nomes ao longo da súa historia:
Palmarés
Copa da Legadue (2ª Categoría)
Copa da LNP (2ª Categoría)
José Antonio Fernández Muro
José Antonio Fernández Muro, nado en Madrid o 3 de xaneiro de 1920 e finado na mesma cidade o 14 de marzo de 2014, foi un pintor español.
Traxectoria
En 1938 xunto á súa familia marchou á Arxentina. Estudou no taller do pintor catalán Vicente Puig. Fixo a súa primeira exposición na galería Witcomb en 1944 e en 1948 expuxo na Galería Buchholz de Madrid. Formou parte do Grupo Artistas Modernos, creado por Aldo Pellegrini, e expuxo en Buenos Aires, Amsterdam, Río de Janeiro e Santiago de Chile. Foi responsable con Luís Seoane da revista Galicia Emigrante en 1954. En 1958 obtivo unha bolsa da UNESCO para estudar Museoloxía na escola do Louvre e asistir a un curso de Arte Contemporáneo impartido por Pierre Francastel na Sorbona. Entre 1962 e 1969 viviu en Nova York onde asimilou as influenzas do graffiti, a palabra escrita e o Pop. En 1970 trasladouse a España, onde viviu ata a súa morte.
Pintura
Modificou a súa técnica e estilo continuamente, o seu arte abstracto pasou do impresionismo ao puramente matemático. Recibiu a influencia do neo-expresionismo do movemento Die Brüke e, a partir de mediados do século XX, comezou a experimentar co construtivismo.
A súa obra está nas coleccións do Museo Español de Arte Contemporáneo, Museo Nacional de Belas Artes (Buenos Aires), Stedelijk Museum (Amsterdam), Museum of Modern Art (MoMA), Solomon R. Guggenheim Museum (Nova York), Museo de Bellas Artes (Caracas), Museo de Arte Abstracto Español (Cuenca) ARCO Art Collection (Los Ángeles), Metropolitan Museum (Miami) e Blanton Museum of Art (Austin, Texas).
13 (filme de 2022)
13: The Musical (ou sinxelamente coñecido como 13) é un filme estadounidense de 2022 dirixido por Tamra Davis e adaptado para a pantalla por Robert Horn. Está baseado no musical homónimo de 2007 de Jason Robert Brown e Dan Elish. O filme estreouse a través de Netflix o 12 de agosto de 2022, onde conta con versión subtitulada en galego.
Aristón
O antropónimo masculino grego Aristón pode referirse a:
Day Shift (filme)
Day Shift é un filme estadounidense de 2022 dirixido por J. J. Perry no seu debut como director, cun guión de Tyler Tice e Shay Hatten baseado nunha historia de Tice. Está protagonizado por Jamie Foxx, Dave Franco, Natasha Liu Bordizzo, Meagan Ben, Karla Souza, Steve Howey, Scott Adkins e Snoop Dogg.