cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Follas Novas (revista)
Número 1. Ano 2016
Patrocinado polo concello de Rianxo, contén os seguintes artigos:
Número 2. Ano 2017
Co patrocinio do concello de Padrón.
Número 3. Ano 2018
Patrocinado polo concello de Rois.
miniatura|200px|Carta inédita de Rosalía a [[José Villa-amil y Castro|Villaamil.]]
Número 4. Ano 2019
Co patrocinio do concello de Dodro.
miniatura|
Número 5. Ano 2020
miniatura| Co patrocinio do concello de Santiago de Compostela. miniatura|
miniatura|200px|
Número 6. Ano 2021
Co patrocinio do concello de Boiro.
Fiz II, antipapa
Fiz II, finado en Roma o 22 de novembro de 365, foi un relixioso romano, antipapa de 355 a 365, entre os papados de Liberio e Dámaso I. Durante a Idade Media figurou entre os papas considerados lexítimos.
Traxectoria
Arcediago da igrexa de Roma, ao decretar o emperador Constancio II o desterro do papa Liberio en 355 por negarse a condenar a Atanasio de Alexandría, foi consagrado pontífice por tres bispos arianos, e aínda que foi recoñecido polo clero romano, non conseguiu o apoio do pobo, que seguiu fiel ao papa desterrado.
En 357 o desterrado Liberio condenou as ideas de Atanasio no Formulario de Sirmio, logrando así que o emperador Constancio II lle permitise regresar a Roma coa intención de que a Igrexa estivese gobernada tanto por Liberio como por Fiz. Non obstante tras o retorno de Liberio, en 358, o pobo romano rexeitou a duplicidade de cargos e optou por Liberio, obrigando a Fiz a abandonar Roma e refuxiarse en Porto, onde faleceu.
Aínda que non consta que sufrise martirio algún, o martiroloxio romano inclúeo como tal, fixando a súa festa o 20 de xullo.
O centro do labirinto
O centro do labirinto é un libro de Agustín Fernández Paz publicado en 1997 por Edicións Xerais. En 2009 saíu do prelo a 11ª edición.
Resumo
A acción ten lugar a mediados do século XXI. Sara é a nai de David. Viven en Berlín, onde traballa como asesora do G-12, grupo de persoas que rexe o destino das persoas. O mundo está globalizado logo de entraren en vixencia as "Leis de Unificación" no ano 2020. A lingua común é o euroinglés, e o mundo está dividido en 8 zonas.
Malia que a gran maioría da xente adaptouse a esas normas, nas ZNC (zonas non controladas) persisten grupos de xente vivindo dun modo alleo ás novas tecnoloxías. Pero tamén nesas zonas hai grupos de resistencia, dispostos a retomar a diversidade cultural e a sustentabilidade no planeta Terra.
Vilouriz
O topónimo galego Vilouriz pódese referir a:
Stone Temple Pilots (álbum de 2018)
Stone Temple Pilots é o sétimo álbum de estudio da banda estadounidense de rock alternativo Stone Temple Pilots, publicado o 16 de marzo de 2018 a través do selo Atlantic Records. É o seu segundo disco autotítulado consecutivo. É o seu primeiro álbum en contar co cantante Jeff Gutt, e o primeiro sen o seu histórico vocalista Scott Weiland, que morreu no ano 2015. O primeiro sinxelo, "Meadow", editouse o 15 de novembro de 2017. Un segundo sinxelo, "Roll Me Under", apareceu o 31 de xaneiro de 2018 para anunciar o lanzamento do disco e a xira da banda nese ano. O 22 de febreiro editouse un terceiro sinxelo, "The Art of Letting Go", e o 8 de marzo o cuarto, "Never Enough".
O centro do labirinto
Resumo
Sara vén co seu fillo a Galiza, de onde son os seus devanceiros. Mentres ela andaba por Campo Lameiro visitando uns petróglifos, David ten un accidente nunha fraga próxima. É atopado por membros da resistencia da ZNC, que logo de recuperarse do accidente se poñen en contacto con Sara. A intención é facer ver a Sara que a apocalipse mundial é moi real a menos que se poña solución axiña.
Ao mesmo tempo, Sara decátase de que o informe que está a redactar é ben perigoso, pois dous dos colaboradores morren en estrañas circunstancias. Finalmente descobre que foi froito dunha traizón doutros dous colaboradores, debido a presións para que o sistema imperante non mude.
Sara e David aprenden de primeira man que o mundo non é tan bonito nin tan monótono como se vende no 1º mundo, e que aínda están vivas as linguas que se falaban antes e os paraísos naturais e arqueolóxicos conservados ao longo do mundo.
Narración
Utilízanse dous narradores: o narrador omnisciente, que alterna o que lle sucede a Sara e o que lle sucede a David, e a narración en primeira persoa de Brenda, unha rapaza da idade de David que vive na ZNC.
Hermann Burmeister
Karl Hermann Konrad ou Carlos Germán Conrado Burmeister, nado o 5 de xaneiro de 1807 en Stralsund (cidade daquela pertencente á Pomerania sueca, e que hoxe forma parte do Land de Mecklemburgo-Antepomerania (Alemaña) e finado o 2 de maio de 1892 en Buenos Aires (Arxentina), foi un naturalista, paleontólogo e zoólogo alemán nacionalizado arxentino, que desempeñou a maior parte da súa carreira na Arxentina.
Realizou exhaustivos traballos sobre a descrición da fauna, flora, xeoloxía e paleontoloxía de varios países suramericanos, pero en especial da Arxentina, publicando cerca de 300 títulos, entre eles a súa Description Physique de la République Argentine que, con magníficas ilustracións, mereceu a medalla de ouro na súa presentación na Exposición Xeográfica de Venecia.
Dirixiu desde 1862 até a súa morte o Museo Argentino de Ciencias Naturales, de Buenos Aires.
Fundou a Academia de Ciencias Naturales de Córdoba integrando nela a varios profesores vindos de Europa, e deixando tras del un importante grupo de discípulos que continuaron a súa obra.
Traxectoria
Graduouse en medicina en 1829, doutorándose en filosofía. Actuou como cirurxián no servizo militar obrigatorio pero logo decidiu dedicarse ás ciencias naturais. Despois de cumprir etapas de especialización comezou a ensinar zooloxía na Universidade Martin Luther, da cidade de Halle (Alemaña), desde 1837 a 1861, exercendo ademais a dirección do Museo de Zooloxía. Datan desta época os seus traballos de entomoloxía, que concluíron en 1832 coa edición do Handbuch der Entomologie (Manual de Entomoloxía). Actuou durante breves anos en política sendo elixido membro da Cámara Alta de Prusia.
En 1843 publicou a súa célebre Historia da Creación, que tivo 6 edicións e foi traducida a 5 idiomas, tendo unha notoria influencia entre a intelectualidade europea desa época. Dita historia foi eloxiada por Alexander von Humboldt, quen lle escribiu desde Potsdam e lle conseguiu un subsidio real para visitar Brasil. Desta maneira viaxou en 1850 a Río de Xaneiro e Minas Xerais, regresando a Alemaña en abril de 1852. Resultado desta viaxe á a súa obra Sinopse dos animais de Brasil.
Entre 1851 e 1853 publicou a súa obra Vistas xeolóxicas para a historia da Terra e os seus habitantes.
Unha vez máis volveu a América grazas a que Humboldt recomendouno ao rei de Prusia. Mesta viaxe chegou a Buenos Aires en 1857 onde coñeceu o Museo Público da cidade e viaxou á cidade de Rosario para pasar logo a Paraná, sede do Goberno da Confederación Arxentina. Alí as autoridades autorizárono a viaxar á cidade de Mendoza, onde permanecería un ano. Hermann Burmeister describiu todo o que observaba: a paisaxe, os gauchos, o asado, o mate, as vivendas. etc. En particular as árbores do xénero Prosopis (que na Arxentina chaman algarrobos) e os seus usos domésticos e como alimento para o gando.
En abril de 1858 volveu a Paraná (provincia de Entre Ríos), onde durante nove meses foi propietario rural. Xunto co seu fillo máis vello Germán Burmeister Sommer realizou estudos xeolóxicos e paleontolóxicos na zona.
En 1859 percorre as cidades de Rosario, Córdoba e Tucumán, onde permaneceu seis meses. Logo explorou as provincias de Catamarca e A Rioxa para, desde alí cruzar a Chile e viaxar a Panamá, para regresar despois a Europa, á súa cátedra de Halle. Publicou entón a súa Viaxe aos Estados do Plata, con referencia especial á constitución física e o estado da cultura da República Arxentina.
Os seus grandes desexos de volver ás rexións que visitara unido a un certo desencanto producido por motivos políticos no seu país, decidírono a renunciar á súa cátedra e volver á Arxentina, onde o presidente Bartolomé Mitre e o seu ministro Domingo Faustino Sarmiento, a quen sempre admirou e apreciou, o nomearon director do Museo de Buenos Aires en febreiro de 1862. Exerceu ese cargo con grande eficacia durante 30 anos, traballando especialmente sobre os mamíferos fósiles pampeanos e describíndoos na Revista Farmacéutica. Ordenou a colección que había no museo, incrementándoa con achados como o célebre Smilodon de Muñiz.
En 1865 casou en segundas nupcias con Petrona de Tejeda, descendente dos conquistadores españois de Tucumán, coa que tivo catro fillos. Ao ano seguinte, co apoio do reitor da Universidade de Buenos Aires, Juan María Gutiérrez, fundou a Sociedad Paleontológica de Buenos Aires, cuxo principal fin era o de estudar e dar a coñecer os fósiles do entón Estado de Buenos Aires e fomentar o Museo Público.
En 1874 o daquela presidente Domingo Faustino Sarmiento encomendoulle as xestións tendentes a incorporar a 20 profesores de ciencias exactas e naturais para que traballaran na Universidad Nacional de Córdoba, dada a escaseza dos mesmos no país e á pouca relevancia que se lles estaba dando a esas ciencias. Burmeister encargpuse disto e fundou a Academia de Ciencias Naturales de Córdoba integrando nela a profesores vindos de Europa que estaban obrigados a dar clase na universidade cordobesa. Entre eles se encontraba o mozo Hendrik Weyenbergh, que sería despois director da Academia Nacional de Ciencias Exactas, Físicas y Naturales. Baixo a dirección de Burmeister, a Academia iniciou de inmediato as súas publicacións, aparecendo desde 1874 o seu Boletín, e desde 1875 até 1879 as súas Actas.
Unha grande obra de Burmeister foi a Description Physique de la République Argentine d’après des observations per-sonnelles et étrangères (escrita tamén en alemán e dedicada a Sarmiento) en catro tomos editados desde 1876 a 1879, xunto co álbum Vues pittoresques de la Republique Argentine, que traía magníficas ilustracións da flora, fauna, xeoloxía e paleontoloxía do país e na que el foi o seu único redactor e ilustrador. Editada polo Instituto Geográfico Argentino, mereceu na Exposición Xeográfica de Venecia de 1891 a medalla de ouro de calidade e coidado na súa presentación.
Tamén foi da súa autoría Los caballos fósiles de la pampa argentina, que o goberno arxentino presentou na exposición de Filadelfia de 1876.
Publicou cerca de 300 títulos. No 50º aniversario do seu doutoramento foi agasallado tanto por arxentinos como por varias universidades europeas, recibindo condecoracións dos emperadores de Alemaña e do Brasil.
Burmeister tivo unha gran rivalidade con Florentino Ameghino, que era un activo propagandista da teoría da evolución darviniana, mentres que el era un decidido antagonista de dita teoría.
Dicía:
Burmeister faleceu en 1892, aos 85 anos, como consecuencia de feridas producidas por un accidente no Museo. Deixara designado como o seu sucesor á fronte do Museo de Ciencias de Buenos Aires ao doutor Carlos Berg, probabelmente para bloquear o acceso de Ameghino, quen de todas formas ocuparía esa dirección 10 anos despois.
Erixíselle un monumento no Parque Centenario de Buenos Aires, detrás do Museo Argentino de Ciencias Naturales Bernardino Rivadavia, por iniciativa do Intendente de Buenos Aires Francisco Seeber. Os seus restos mortais foron trasladados a dito museo, onde descansan desde 1967.
Honores
Foi honrado como académico da Academia Nacional de Ciencias Exactas, Físicas y Naturales de Argentina.
Epónimos
Moitos autores dedicáronlle taxons a Burmeister, entre eles:
Fente, Monterroso
San Martiño de Fente é unha parroquia do concello de Monterroso na comarca da Ulloa, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 38 habitantes, deles 19 eran homes e 19 eran mulleres, o que supón unha diminución de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Na Idade Media, concretamente no século XII, Fente foi un dos lugares de residencia do Conde de Galicia, Raimundo de Borgoña, e súa muller, a futura raíña Urraca de León, ata que no ano 1155 o rei Afonso VII lle doou estas terras ao mosteiro de Sobrado.
Flaxelo
Flaxelo eucariota
Nos organismos eucariotas, os flaxelos son estruturas pouco numerosas, un ou dous por célula, coa excepción dalgúns protoctistas unicelulares do grupo dos Excavata. Denomínanse acrocontas as células que nadan co seu flaxelo ou flaxelos por diante, e opistocontas son aquelas que avanzan co corpo celular por diante do flaxelo. Estas últimas son evolutivamente máis modernas, e aparecen na póla evolutiva que comprende os reinos dos fungos (Fungi) e animais (Animalia). Os espermatozoides son, pois, células opistocontas.
miniatura|esquerda|Estrutura do flaxelo eucariota. 1-[[axonema, 2-membrana plasmática, 3-IFT (Transporte IntraFlaxelar), 4-corpo basal, 5-sección do flaxelo, 6-tripletes de microtúbulos do corpo basal.]]
miniatura|Sección transversal do flaxelo mostrando o [[axonema. 1-dobrete externo de microtúbulos, 2-dobrete interno de microtúbulos, 3-dous brazos de dineína, un interno e outro externo, 4-radio, 5-ponte de nexina, 6-membrana plasmática.]]
miniatura|A estrutura "9+2" do [[axonema é visible nesta micrografía dunha sección de dous flaxelos eucariotas.]]
Estrutura
Xunto cos cilios, os flaxelos eucariotas constitúen un grupo de estruturas coñecidas como undulipodios. A súa ultraestructura é esencialmente a mesma, pero o flaxelo xeralmente se complica con outros elementos engadidos, resultando máis groso e máis longo. Outra diferenza é o patrón de batido (véxase máis abaixo).
Esencialmente, a estrutura do flaxelo (igual cá do cilio) é unha forma cilíndrica, de diámetro uniforme en toda a súa lonxitude, cunha terminación redondeada, semiesférica. O seu núcleo é un cilindro de nove dobretes de microtúbulos que rodean a outros dous centrais. Esta estrutura "9+2" denomínase axonema. Este núcleo está cuberto pola membrana plasmática, a fin de que o interior do flaxelo sexa accesible ao citoplasma da célula. Na base do flaxelo eucariota atópase un corpo basal (tamén denominado blefaroplasto ou cinetosoma), que é o centro de organización de microtúbulos para os microtúbulos flaxelares, de arredor de 500 nm de longo. Os corpos basais son estruturalmente idénticos aos centríolos.
Cada un dos dobretes de microtúbulos exteriores ten asociado un par de brazos de dineína (un interior e outro exterior). Estes brazos de dineína producen forza a través da hidrólise de ATP e conseguen que o flaxelo dobre. Desta forma conséguese o batido dos flaxelos. O axonema flaxelar tamén contén raios feitos de complexos de polipéptido que se estenden desde cada un dos dobretes de microtúbulos exteriores cara á parella central, coa "cabeza" dirixida cara ao interior. Pénsase que a cabeza intervén na regulación do movemento flaxelar, aínda que a súa función exacta e modo de acción aínda non se entenden ben.
Entre os dobretes de microtúbulos e a membrana sitúanse as partículas asociadas co transporte intraflaxelar (IFT en inglés), un proceso importante na ensamblaxe do flaxelo e o tránsito de proteínas neste compartimento celular. O movemento das subunidades do axonema, receptores transmembrana e outras proteínas arriba e abaixo da lonxitude do flaxelo é esencial para o bo funcionamento deste, tanto na motilidade, coma na transdución de sinais. Na dirección de saída da célula, o IFT é impulsado por cinesinas, mentres que na dirección de entrada é impulsado por dineínas.
miniatura|300px|Diferenza de patrón de batido entre flaxelos e cilios. O flaxelo realiza un movemento helicoidal mentres que o [[cilio realiza movementos cíclicos atrás e adiante, como un remo.]]
Os flaxelos máis estudados son os dos espermatozoides. No espermatozoide de mamíferos, o flaxelo está constituído por un axonema rodeado polas fibras externas densas (un por cada dobrete) que intervén no movemento do flaxelo. Por fóra destas fibras, existen outras estruturas rodeando o complexo axonema-fibras: a vaíña mitocondrial, se o corte é pola peza intermedia, ou a vaíña fibrosa, se o corte se realiza na peza principal. A vaíña mitocondrial está constituída por mitocondrias dispuestas en hélice que proporcionan a enerxía necesaria para o movemento do flaxelo. A vaíña fibrosa son pares de estruturas proteicas (cada unha rodea a metade das fibras densas). Parece que interveñen na protección do axonema e quizais tamén no movemento do flaxelo. Por fóra de todo o conxunto disponse a membrana plasmática.
Flaxelo bacteriano
miniatura|300px|O flaxelo bacteriano é un apéndice movido por un motor rotatorio. O rotor pode xirar a 6.000-17.000 [[revolucións por minuto|rpm, pero o apéndice xeralmente só acada 200-1000 rpm. 1-filamento, 2-espazo periplásmico, 3-cóbado, 4-xuntura, 5-anel L, 6-eixe, 7-anel P, 8-parede celular, 9-estator, 10-anel MS, 11-anel C, 12-sistema de secreción de tipo III, 13-membrana externa, 14-membrana citoplasmática, 15-punta.]]
O flaxelo bacteriano é unha estrutura única, completamente diferente dos demais sistemas orgánicos utilizados polos seres vivos para o movemento. Realmente presenta unha similitude notable cos sistemas mecánicos artificiais, pois é unha complexa estrutura composta de varios elementos (pezas) e que rota como unha hélice.
Estrutura
Os flaxelos están compostos por preto de 20 proteínas, con aproximadamente outras 30 proteínas para a súa regulación e coordinación. O filamento é un tubo oco helicoidal de 20 nm de diámetro. O filamento ten unha forte curva ou "cóbado" xusto á saída da membrana externa, un eixe esténdese entre o cóbado e o corpo basal, pasando por varios aneis de proteínas na membrana da célula que actúan como coxinetes. O filamento termina nunha punta de proteínas.
O flaxelo bacteriano está impulsado por un motor rotativo composto por proteínas (estator, complexo Mot), situado no punto de ancoraxe do flaxelo na membrana plasmática. O motor está impulsado pola forza motriz dunha bomba de protóns, é dicir, polo fluxo de protóns (ións de hidróxeno) a través da membrana plasmática bacteriana.
Disposición dos flaxelos
miniatura|200px|dereita|Os diferentes tipos de disposición dos flaxelos bacterianos: A-Monotrico; B-Lofotrico; C-Anfitrico; D-Peritrico. Distintas especies de bacterias teñen diferente número e localización dos flaxelos. As bacterias monotricas presentan un só flaxelo (por exemplo, Vibrio cholerae). As bacterias lofotricas teñen múltiples flaxelos situados no mesmo punto (ou en dous puntos opostos) que actúan en concerto para conducir á bacteria nunha soa dirección. En moitos casos, as bases dos múltiples flaxelos están rodeadas dunha rexión especializada da membrana plasmática, denominada membrana polar. As bacterias anfitricas teñen un só flaxelo en cada un dos dous extremos opostos (un só flaxelo opera á vez, permitindo á bacteria reverter rapidamente o movemento cambiando o flaxelo que está activo). As bacterias peritricas teñen flaxelos que se proxectan en todas as direccións (por exemplo, Escherichia coli).
Nalgunhas bacterias, tales como as especies máis grandes de Selenomonas, os flaxelos organízanse fóra da célula enroscándose helicoidalmente uns con outros para formar unha grosa estrutura denominada fascículo. Outras bacterias como as espiroquetas teñen un tipo especializado de flaxelo coñecido como filamento axial situado intracelularmente no espazo periplásmico, que produce a rotación de toda a bacteria para avanzar cun movemento similar ao dun sacarrollas.
A rotación dos flaxelos monotricos polares empuxa a célula cara adiante cos flaxelos atrás. Periodicamente, a dirección de rotación invértese brevemente, producindo unha viraxe na célula. Isto tradúcese na reorientación da célula. Cando a bacteria se move nunha dirección favorable a viraxe é pouco probable. Porén, cando a dirección do movemento é desfavorable (por exemplo, lonxe dun produto químico atraente), é máis probable a realización dunha viraxe, coa posibilidade de que a célula se reoriente así nunha dirección favorable.
Flaxelo arqueano
O flaxelo das arqueas é superficialmente similar ao bacteriano mais non é homólogo. Ambos os flaxelos consisten en filamentos que se estenden fóra da célula e rotan para impulsar ao microorganismo. Na década de 1980 pensábase que eran homólogos, pero hoxe sabemos que non é así. Os flaxelos arqueanos teñen unha estrutura única, xa que carecen do canal central. Son similares ás pilinas tipo IV bacterianas, as flaxelinas que os compoñen están feitas con péptidos sinal de clase 3 e son procesados por un encima similar á prepilina peptidase tipo IV. As flaxelinas arqueanas son modificadas pola adición de glicanos enlazados por nitróxeno (N-linked), que son necesarios para unha adecuada ensamblaxe e función.
Novos descubrimentos na década de 1990 puxeron de manifiesto numerosas diferenzas de detalle entre os flaxelos bacterianos e arqueanos. Entre elas inclúense:
As diferenzas implican que os flaxelos bacterianos e arqueanos son un caso clásico de evolución converxente, é dicir son orgánulos análogos e non homólogos. Porén, en comparación coas décadas de estudo dedicadas ao flaxelo bacteriano, os flaxelos arqueanos só recentemente comezaron a recibir atención científica seria. Xa que logo, algúns autores asumen que existe unha certa homoloxía. Por exemplo, Cavalier-Smith (2002) aínda sendo consciente das diferenzas que hai entre os dous tipos de flaxelinas, considera que os seus corpos basais son homólogos.
La Alborada
Historia e características
Subtitulado ''Órgano de la Colonia Gallega de Cuba. Ilustración Regional Gallega'', apareceu o 10 de xaneiro de 1912. Publicación mensual, Roberto Blanco Torres (co pseudónimo de Fray Roblanto) era o redactor xefe, e contou con colaboracións de Abdón Rodríguez Santos, J. M. Riguera Montero, S. T. Sollozo, José Lesta Meis, M. Rodríguez Rendueles, Manuel Núñez González, Manuel Murguía, Antonio Rey Soto, Valle Inclán, José A. Seara e L. Bouzade. Apoiaba a Unión Galega en Cuba. Contén literatura popular galega, información sobre as actividades das sociedades galegas de Cuba, recensións de viaxeiros, biografías, descricións de costumes e tradicións de Galicia e unha sección que inclúe noticias das catro provincias. Publicou poemas de Rosalía de Castro, Manuel Curros Enríquez, Eduardo Pondal, Valentín Lamas Carvajal e Manuel Núñez González, e narracións nunha sección titulada Contos e lerias. Destacan as recensións en torno ao traballo das sociedades de instrución e un artigo de Abdón Rodríguez Santos sobre a figura de Basilio Álvarez. O último número coñecido é o 9, dese mesmo ano de 1912.
Antonio Baños
Traxectoria
Natural de Nou Barris, diplomouse en ciencias da información na Universidade Autónoma de Barcelona. Publicou os libros La economía no existe, en 2009, e Posteconomía, en 2012, onde critica os esquemas económicos actuais, os economistas e o capitalismo. Traballou en Radio Nacional de España e mais en COM Ràdio e colaborou con TV3, La Sexta e Cuatro. Membro do colectivo de castelanfalantes pola independencia Súmate, en novembro de 2012 publicou un irónico artigo titulado "Guia pràctica de l'expulsió catalana de l'euro" e en 2013 a editorial La Butxaca deu ao prelo La rebel·lió catalana. Cara ás eleccións ao Parlamento de Cataluña de 2015 é cabeza de lista da Candidatura d'Unitat Popular - Crida Constituent logo de ser escollido en primarias como independente.
Toronto Huskies
Os Toronto Huskies foron un equipo da Basketball Association of America (anterior á National Basketball Association) durante a tempada 1946-47, con base en Toronto, Ontario. O equipo tivo unha marca de 22-38 na súa única tempada antes de disolverse no verán de 1947.
Fafián
O topónimo galego Fafián pode referirse a:
RD-0108
RD-0108 é a designación dun tipo de motor foguete utilizado na última etapa dos foguetes Molniya e Voskhod usados para o lanzamento de naves espaciais non tripuladas. Tamén é coñecido como RO-8 e 8D715P. Os RD-0108 eran motores RD-0107 modificados para posible uso en lanzamentos tripulados.
Características
Os motores RD-0108 foron deseñados por Kosberg e funcionaban alimentados por osíxeno líquido e queroseno. Tiñan un pulo de 297,90 kN. Usáronse para poñer en órbita tanto satélites terrestres como sondas interplanetarias.
Illas Marquesas
As Illas Marquesas é un arquipélago na Polinesia Francesa. Recibiron o seu nome do español Álvaro de Mendaña que as descubriu en 1595, chamándoas «Illas Marquesas de Mendoza» en honra ao vicerrei do Perú, García Hurtado de Mendoza e Manríquez, marqués de Cañete. En francés, Îles Marquises.
Están situadas entre 700 e 1.000 quilómetros ao sur do ecuador e a uns 1.800 quilómetros ao nordés de Tahití. Divídense en dous grupos: o do norte, ao redor da illa de Nuku Hiva e as pequenas Ua Pou e Ua Huka; e o grupo meridional de Tahuata, Moho Tani e Fatu Hiva, que rodean a illa principal de Hiva Oa.
As marquesas foron inspiración de Herman Melville, cuxas experiencias nas illas foron a base das súas novelas Typee e Omoo.
En lingua marquesana chámase Te Henua (K)enana (na lingua marquesa do norte) e como Te Fenua `Enata (na lingua marquesa do sur) que significa "A terra dos homes". Pero máis exacto sería «o país dos marquesanos». Tamén se utiliza Makuita como equivalente fonético de Marquises.
Illas
Consta de seis illas, seis illotes e algúns bancos de area e escollos, que se dividen en dous grupos diferenciados xeográfica e culturalmente. De norte a sur son (entre paréntese outros nomes históricos):
Historia
Os primeiros poboadores das Marquesas foron os polinesios, ao redor do ano 300 dC. Segundo as evidencias etnolóxicas e as relacións lingüísticas, o máis probable é que chegasen desde Samoa.
O primeiro europeo que as visitou foi o español Álvaro de Mendaña en 1595. Na súa viaxe do Perú ás illas Salomón atopou as illas do grupo sur: Magdalena (Fatu Hiva), Dominica (Hiva Oa), Santa Cristina (Tahuata) e San Pedro (Moho Tani).
Pasaron case dous séculos sen máis visitas estranxeiras ata que chegou James Cook en 1774, para quedar máis dun mes repousando logo de explorar a costa da Antártida.
En 1791, o norteamericano Joseph Ingraham, descobre as illas do grupo norte: Wáshington (Ua Huka), Federal (Nuku Hiva) e Adams (Ua Pou). Chama ao grupo illas Wáshington, diferenciándoas das illas de Mendaña. Dous meses máis tarde chega o francés Etienne Marchand na segunda volta ao mundo francesa en plena Revolución. Toma posesión do arquipélago en nome de Francia. Bautiza ao grupo norte illas Revolución e bautiza ás illas cos nomes dos seus oficiais: Marchand (Ua Pou), Baux (Nuku Hiva), Deux Frères (Motu Iti), Masse (Eiao) i Chanal (Hatutu).
En 1813, durante a guerra anglo-americana, o norteamericano David Porter estableceu unha base naval na illa Madison (Nuku Hiva), nome do presidente estadounidense. Pero logo da guerra, os Estados Unidos non ratificaron a toma de posesión.
En 1842, o francés Du Petit-Thouars toma posesión do arquipélago. Un espectador é o escritor Herman Melville que despois escribirá a súa primeira novela, Typee, explicando as súas aventuras. Os franceses utilizaron uns anos as illas como penal e, máis tarde (en 1958), incorpóranas ao territorio da Polinesia Francesa.
Xeografía
miniatura|dereita|230px|Illas Marquesas no Océano Pacífico
A superficie total é de 1.274 km². A illa máis grande é Nuku Hiva, a segunda máis grande da Polinesia Francesa logo de Tahití.
Coa excepción de Motu One, todas as illas de As Marquesas son de orixe volcánica cun relevo escarpado e sen arrecifes de coral que protexan a costa. Desde as cimas e altiplanos a máis de 1.100 m de altitude baixan directamente os cantís ata o fondo do mar, atacados e erosionados constantemente pola corrente sur-ecuatoriana do Pacífico. A costa ten aspecto de muralla con profundas covas, cortada nunhas poucas baías, e case sen chairas litorais. As cadeas montañosas están cortadas por algúns vales estreitos e illados.
Esta orografía con alicerces de rocas basálticas queda reflectida na toponimia: Hiva Oa, 'longa crista'; Nuku Hiva, 'crista do cantil'; Fatu Iva, 'nove rocas'; Fatu Huku, 'anaco de pedra'; Ua Pou, 'dous picos', e a sorprendente baía das Vergas que os misioneiros cambiaron a Virxes.
Flora e fauna
O ecosistema das Marquesas está marcado pola gran distancia a terras continentais que fai que as especies endémicas sexan escasas. Ademais, foi devastado nalgunhas áreas pola actividade humana, a gandería e a introdución de especies foráneas. As illas teñen unha fauna mariña diversa, unha fauna terrestre endémica bastante limitada, e unha flora diversa cun alto grao de endemismo.
As quenllas abundan nas augas profundas. A fauna terrestre endémica limítase a aves, insectos, bolboretas, arañas e unha especie de morcego.
Os primeiros navegantes polinesios levaron cans e porcos. O contacto con europeos trouxo a introdución de cabalos, cabras, ovellas e ratos, e tamén insectos como mosquitos e escorpións.
Hai árbores do pan e cocos. As exportacións principais son copra, tabaco, algodón e vainilla.
Demografía
dereita|miniatura|230px|Foresta tropical en Fatu Hiva, Illas Marquesas
O contacto cos navegantes trouxo novas enfermidades reducindo drasticamente a poboación das illas. No século XVI estímase que había unha poboación de 100.000 habitantes aproximadamente. A principios do século XX reduciuse a un mínimo de 2.000.
Comunicacións
Nas Marquesas hai catro aeroportos, situados nas illas de Nuku Hiva, Ua Pou, Ua Huka e Hiva Oa.
Cultura
As illas Marquesas foron un importante centro da civilización da Polinesia oriental. Debido á orografía das illas, cada val constituía unha unidade tribal co seu propio sistema social dirixido polas xenealoxías dos xefe e dos sacerdotes. O illamento dos vales provocaba interminables guerras tribais marcando o carácter guerreiro dos marquesanos. Practicaban o canibalismo ritual cos inimigos prisioneiros.
As épocas de fame eran frecuentes logo de períodos de seca, pero tamén eran provocadas polas prácticas vingativas nas guerras onde se destruían os cocos e as árbores do pan nos vales inimigos.
Aínda que a práctica de tatuarse é común en toda a Polinesia, nas Marquesas chegou a un alto grao de sofisticación. Os homes tatuábanse totalmente da cabeza aos pés, adquirindo unha cor azulado e feroz.
Aínda que as Marquesas foron das primeiras illas que descubriron os europeos na Polinesia, durante dous séculos quedaron fóra das rutas de exploración e da influencia cultural occidental. A cultura nativa marquesana quedou devastada logo da chegada dos exploradores europeos. Ademais da actividade dos misioneiros cristiáns, hai que atribuír o colapso cultural aos efectos catastróficos das enfermidades importadas. Pero o seu redescubrimento relativamente tardío impresionou.
A partir da experiencia de Herman Melville como tripulante dun baleeiro, e como desertor nas Marquesas, escribiu a súa primeira novela, Typee, considerada como a primeira do xénero da literatura dos mares do sur.
O famoso pintor francés Paul Gauguin e o cantante belga Jacques Brel pasaron os últimos anos da súa vida nas Marquesas onde están enterrados. Brel compuxo aquí a canción Lles Marquises.
O investigador e aventureiro Thor Heyerdahl escribiu o seu libro Fatu Hiva logo de estar un longo ano nesta illa. Foi a base das súas teorías e investigacións sobre as migracións mariñas prehistóricas.
Hoxe en día a cultura marquesana é unha mestura do rexurdimento da antiga cultura, con fortes influencias da cultura tahitiana, e da politicamente importante cultura francesa.
Os Ferreiros, Monterroso
San Cibrao dos Ferreiros é unha parroquia do concello de Monterroso na comarca da Ulloa, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 41 habitantes (20 homes e 21 mulleres), os mesmos ca no ano anterior.
Idol (Suecia)
Idol é un talent-show sueco que emite TV4 dende agosto de 2004. É a versión sueca do talent-show Pop Idol, creado polo executivo Simon Fuller, que tivo a súa estrea en 2001 no Reino Unido.
Seguindo a competición dende a súa estrea ata o 2011 (oitava tempada), Idol fixo un hiatus e volveu á programación en 2011.
Fidel Fernán
Jesús Fidel Fernández Bello, máis coñecido como Fidel Fernán, nado en Cospeito o 25 de abril de 1954, é un comunicador, empresario e político galego.
Traxectoria
É titulado en Dereito, Procurador dos Tribunais, Experto universitario en Bioética e Biodereito (UNED) e Mediador Civil e Mercantil, Social e Comunitario. Vinculouse desde moi novo ao mundo da comunicación. Primeiro na Cadena SER en Madrid (1974), e máis tarde xa en Radio Lugo (1979). A mediados da década dos 80, presentou o magazine Telegalicia, en TVE. Tamén traballou en TVE Internacional, co espazo Mar a Mar (1990).
A estadía en TVE foi paralela á súa presenza en RNE-4, co magazine Hoxe en Día. En 1991 promoveu as emisoras de Radio Principal en Monforte de Lemos e Vilalba, actualmente vinculadas á SER. Catro anos despois fundou TV7 Sur, televisión con cobertura no sur da provincia de Lugo.
Xa na década de 1990, presentou varios programas na TVG, como Viva o Domingo, Arestora, Que foi de..., De viva voz, Galeguidade ou Cousa Cousiña.
Vida política
Foi militante do PSOE na clandestinidade e fixo campaña por este partido en Cuenca en 1977, xunto con Virgilio Zapatero, quen chegaría a ser ministro entre 1986 e 1993. Nas eleccións xerais de abril de 2019 foi suplente ao Senado nas listas do Partido dos Socialistas de Galicia.
Vida privada
É irmán do poeta, editor e político Miguel Anxo Fernán Vello. O seu fillo Telmo Fernández Hevia (m. 2023) foi un músico de jazz.
Guillar
O topónimo galego Guillar pode referirse a:
Fiz III, papa
Logo da morte de Xoán I, Fiz foi elixido Papa por Teodorico o Grande, que controlaba a curia romana. Esta alianza reportou grandes beneficios á Igrexa.
Este Papa fixo construír a basílica dos santos Cosme e Damián de Roma.
Morreu o 22 de setembro de 530 en Roma.
Soliedra
Soliedra é un concello español da provincia de Soria (Castela e León). A súa poboación é de 36 habitantes (INE 2013) e ocupa unha superficie de 19,48 km².
Núcleos de poboación
miniatura|left|Ruínas do castelo de Soliedra
János Bolyai
miniatura|dereita|János Bolyai.
János Bolyai, nado o 15 de decembro de 1802 en Kolozsvár (actual Romanía) e finado 27 de xaneiro de 1860, foi un matemático húngaro. Seu pai, Farkas Bolyai, tamén era matemático e amigo de Carl Friedrich Gauss.
Traxectoria
Aos 13 anos xa dominaba o cálculo. Entre 1818 e 1822 estudou no Colexio Real de Enxeñaría en Viena. En 1832 publicou un completo tratado sobre xeometría non euclídea, sen coñecer a Nikolai Lobachevski, que tres anos antes publicara un estudo similar, polo que os seus logros matemáticos non foron merecidamente recoñecidos.
Pertenceu ao corpo de oficiais-enxeñeiros da armada austríaca durante 11 anos, onde se destacou pola súa gran capacidade lingüística, que lle permitiu falar ata nove idiomas estranxeiros (incluído o chinés) e polas súas cualidades de violinista, bailarín e esgrimista.
En 1833, aqueixado de febres, tivo que xubilarse da súa carreira militar. Dende entón adicouse á investigación matemática. Morreu de pneumonía, o 27 de xaneiro de 1860 en Marosvásárhely, Hungría.
Na súa honra, déuselle o seu nome a un cráter lunar.
Golden retriever
miniatura|dereita|250px|Golden retriever O golden retriever ou cobrador dourado é unha raza de can que se desenvolveu en Escocia arredor do ano 1850. Coas súas características de can cobrador, sabuxo, bloodhound e spaniel de auga, é un hábil can de caza con aptitudes para o rastrexo. Posúe unha disposición amigable e está desexoso de compracer, unha actitude que o converteu na terceira raza familiar máis popular nos Estados Unidos, o quinto máis popular en Australia, e a oitava raza máis popular no Reino Unido.
Tricorpo
250px|miniatura|De esquerda a dereita, os tres volumes dun típico coche tricorpo: motor (verde), habitáculo (vermello) e maleteiro (azul).
O tricorpo ou tres volumes (en inglés: Three-box styling) é un estilo de carrozaría de automóbil cuxos tres volumes están claramente definidos: o do motor, o do habitáculo e o do maleteiro. Practicamente tódolos automóbiles con carrozaría sedán teñen unha silueta así, e boa parte dos cupés tamén a teñen. Nalgunhas rexións, aos cupés tricorpo denomínaselles «sedán de dúas portas» en lugar de cupé. Aos cabriolés tamén se lles pode asociar co concepto de tricorpo.
O habitáculo e o maleteiro dun coche tricorpo fican claramente demarcados cando o vidro traseiro é moi vertical e forma ángulos pechados nas unións co teito e a cola (polo xeral a tapa do maleteiro). Esa característica pode danar a aerodinámica do coche, cando a corrente de ar que flúe por riba do teito xera turbulencias logo da caída abrupta. Por esa razón, os vidros traseiros dos tricorpos volvéronse cada vez menos verticais, e a unión co teito e a tampa do maleteiro volvéronse cada vez máis redondeadas.
Os estilos tricorpo son moi variábeis; o Renault Dauphine dos 50 é un tres volumes que leva o seu motor na parte traseira e a súa carga na parte dianteira.
A Lamela, Coucieiro, Baños de Molgas
Toponimia
O orónimo Lamela é un topónimo que provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Patrimonio
Hai 3 casas que teñen cimentos romanos. Por este lugar pasa o camiño de Santiago.
A Chorus of Storytellers
A Chorus of Storytellers é o quinto álbum de estudio da banda estadounidense de post-rock The Album Leaf, publicado o 2 de febreiro de 2010 a través do selo Sub Pop.
O álbum gravono Ryan Hadlock en febreiro de 2009 no Bear Creek Studio, nas afóras de Seattle. Foi mesturado en Reikiavik por Birgir Jon Birgisson no mes de xuño.
IES Virxe do Mar
O IES Virxe do Mar é un centro de educación secundaria do concello de Noia. Nel impártese Educación Secundaria Obrigatoria (cun alumnado composto por 200 persoas) e Bacharelato (100 alumnos e alumnas).
Historia
Foi creado en 1928, e foi pechado provisionalmente o 14 de setembro de 1937. En outubro de 1951 o concello ofreceu ao Ministerio de Educación o pazo municipal para reabrir o instituto, que comeza a súa segunda etapa no curso 1952-53.
Gran Premio dos Países Baixos de 1974
O Gran Premio dos Países Baixos de 1974 foi unha carreira de automobilismo de Fórmula Un, celebrada o 23 de xuño de 1974 no circuíto de Zandvoort. Foi a oitava carreira da tempada de Fórmula Un de.
Ligazóns externas
''A menos que se indique o contrario, todos os resultados da carreira tómanse de
Yamagata, Yamagata
O concello de Yamagata limita cos concellos de Kaminoyama, de Nan’yō, de Yamanobe, de Tendō, de Higashine (son da prefectura de Yamagata); de Kawasaki e de Sendai (son da prefectura de Miyagi).
Teodosio Martino
Teodosio Martino Martino, nado en Soto de Sajambre (Oseja de Sajambre, León) o 6 de xaneiro de 1944, é un político galego.
Traxectoria
Enxeñeiro técnico agrícola, chegou a Galicia en 1973 como funcionario da Dirección de Extensión e Cooperación Agraria, integrada na Xunta de Galicia en 1986. Foi subdirector de Extensión e Capacitación Agraria da Xunta de Galicia. Foi alcalde de Ordes dende 1987 ata 2007, primeiro por Coalición Progresista Galega, despois polo PPdeG, logo por Democracia Galega (1999) e finalmente de novo polo Partido Popular de Galicia.
Admiral Vladivostok
O Hockey Club Admiral Vladivostok (en ruso Хоккейный клуб Адмирал Владивосток) é un equipo profesional de hóckey sobre xeo da cidade de Vladivostok, Rusia. Foi fundado en 2013 para competir na Kontinental Hockey League (KHL) a partir da tempada 2013-14. O Admiral será o equipo máis ao leste da liga, e un dos dous únicos equipos do Extremo Oriente Ruso. Xogará os seus partidos como local no Fetissov-Hall, un pavillón con capacidade para 5 500 espectadores que será inaugurado en 2013. O presidente do novo club será o ex xogador Aleksandr Mogilny.
O nome e o logo do Admiral foron decididos polo público mediante unha enquisa realizada en internet pola Autoridade Rexional. Nesta enquisa, o nome Admiral conseguiu o 72,2 % dos votos, fronte ao 24,7 % que obtivo Kassatki ("Baleas Asasinas") e o 3 % de Forpost. Situado na Provincia Marítima, o seu logo representa unha áncora branca sostida por sticks de hóckey e un temón. Unhas liñas diagonais negras e laranxas cruzan de dereita a esquerda en sentido descendente o escudo. O escudo está coroado por unha estrela vermella.
Como parte do KHL Junior Draft 2013, o club adquiriu os dereitos dalgúns xogadores, algúns deles procedentes dos veciños Xapón e Corea do Sur. Para que o equipo poida competir cun conxunto completo na liga, o 17 de xuño terá lugar un Extension Draft.
Constanza de Borgoña
Constanza de Borgoña, nada o 8 de maio de 1046 e finada o ano 1093, foi unha nobre borgoñoa, que foi raíña consorte de León e de Castela polo seu matrimonio con Afonso VI de León.
Era filla do duque Roberto I de Borgoña e de Hélie de Samur, e tía dos duques Hugo I e Eudes I de Borgoña. Era neta do rei Roberto II de Francia, segundo monarca francés da dinastía dos Capetos.
Foi a nai de Urraca de León, quen sucedeu ao seu pai, Afonso VI, no trono castelán-leonés.
Traxectoria
Cando contraeu matrimonio con Afonso VI de León xa era viúva do seu primeiro marido, o conde Hugo II de Châlon, co que casara en 1065; este matrimonio durou catorce anos, até a morte de Hugo en 1079, e non tivo descencencia.
Constanza foi o instrumento do que se valeron os cluniacenses para substituír o rito visigótico polo rito romano nas igrexas de León e Castela.
O seu matrimonio con Afonso durou desde finais do ano 1079 até 1093, ano da súa defunción. Deulle seis fillos ao rei, dos que só sobreviviron a futura raíña Urraca de León e a súa irmá Elvira, quen faleceu sendo moza.
Durante todo o seu matrimonio tivo que soportar as continuas infidelidades do seu esposo.
Mandou edificar un palacio na localidade leonesa de Sahagún, xunto ao mosteiro de San Bieito, e no seu interior dedicou un templo á Madalena.
Sepultura da raíña Constanza
Despois da súa defunción, o cadáver da raíña Constanza de Borgoña foi conducido á localidade leonesa de Sahagún e sepultado no mosteiro de San Bieito, canda o seu esposo, o rei Afonso VI de León. Posteriormente este recibiría alí sepultura, en compañía dalgunhas das súas esposas.
miniatura|200px|Fachada do Mosteiro de San Bieito de Sahagún, onde xacen os restos da raíña Constanza de Borgoña.
Na actualidade, os restos mortais de Afonso VI repousan no mosteiro das Beneditinas de Sahagún, aos pés do templo, nunha arca de pedra lisa e con cuberta de mármore moderna e, nun sepulcro achegado, igualmente liso, xacen os restos de varias das esposas do rei, entre eles os da raíña Constanza de Borgoña.
Monserrate
miniatura|250px|A basílica do Señor de Monserrate. O cerro de Monserrate é o máis coñecido dos cerros Orientais de Bogotá. Xunto a Guadalupe é un dos cerros tutelares da cidade. Monserrate ten unha altitude de 3152 m e atópase sobre a cordilleira oriental. Os cerros de Bogotá, de orixe sedimentario, teñen polo menos 16 millóns de anos de antigüidade, con rochas de idade cretácea pertencentes ó Grupo guadalupe, no que se refire ó aspecto xeolóxico. Até mediados do século XVII foi coñecido como cerro das Neves. A basílica do Señor de Monserrate foi lugar de peregrinación relixiosa dende a época colonial e constitúe un atractivo natural, relixioso e gastronómico da cidade. Pódese ascender ó cerro polo carreiro peonil, por teleférico ou por funicular.
Historia
O cerro de Monserrate é unha das formacións máis recoñecibles da sabana de Bogotá, así como un dos símbolos da cidade. Pertencente aos cerros Orientais. O conquistador español Gonzalo Jiménez de Quesada fundou o primeiro asentamento español na rexión de Bacatá, na actual carreira Segunda con rúa Trece, non lonxe do Chorro de Quevedo, que posteriormente se chamou Pueblo Viejo, entón coñecido como Teusaquillo.
En 1620, a familia Fernández de Valenzuela iniciou a construción das ermidas do cerro, o cal sería coñecido como das Neves até mediados do século XVIII. De feito, Pedro Fernández de Valenzuela coa autorización de Juan de Borja y Armendia, Presidente do Novo Reino de Granada, erixiu unha capela dedicada á Santa Cruz de Monserrate. Anos despois, Pedro Solís de Valenzuela fundou un mosteiro dedicado a Santa María da Cruz de Monserrate, evocando o da cartuxa de Santa María do Paular de Segovia, onde tiña un irmán monxe, realizándose os traballos de ampliación da capela e a casa anexa na segunda metade dos anos 1650. No mesmo período adecuouse un camiño que dende a igrexa das Neves levaba até o cumio do cerro, contando no seu percorrido con pequenas capelas para os peregrinos, que lembraban as dos cerros de Belén e de Montserrat, respectivamente en Andalucía e Cataluña. No cumio deste cerro atópase o santuario do Señor Caído de Monserrate, cuxa actual construción de estilo neocolonial foi rematada en 1925 e exhibe a talla do Señor Caído de Monserrate, elaborada por Pedro de Lugo y Albarracín no século XVI. O servizo de funicular para ascender o cerro foi inaugurado o 18 de agosto de 1929.
Cabreiros, Brión, Brión
Cabreiros é un lugar da parroquia de Brión no concello coruñés de Brión na comarca de Santiago. Tiña 25 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 12 eran homes e 13 eran mulleres.
Río Boyne
O río Boyne (en inglés: River Boyne; en irlandés: An Bhóinn ou Abhainn na Bóinne) é un río de Leinster, Irlanda, cun curso duns 112 km de lonxitude. Nace en Trinity Well, Newberry Hall, preto de Carbury, Condado de Kildare, e corre cara ao nordeste a través do condado de Meath até o Mar de Irlanda, desembocando ente Mornington e Baltray. No río abundan os salmóns e as troitas.
Pontes a destacar son a que a da autoestrada M1 e a da liña de ferrocarril Dublín-Belfast.
A pesar do seu curto percorrido, o Boyne ten connotacións históricas, arqueolóxicas e míticas importantes. A Batalla do Boyne, a maior batalla da historia irlandesa, tivo lugar polo Boyne preto de Drogheda en 1690 durante a Guerra Guillermita de Irlanda. Pasa cerca da antiga cidade de Trim, a Hill of Tara (a antiga capital do Gran Rei de Irlanda), Navan, Slane, Brú na Bóinne (sitio arqueolóxico), Mellifont Abbey, e a cidade medieval de Drogheda. Na val do Boyne tamén se poden atopar outros monumentos históricos, en Loughcrew e Kells, cruces celtas, castelos...