cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Donato Gama da Silva
Iniciou a súa carreira no seu Brasil natal, nas filas do America do Río de Xaneiro, antes de pasar ao Vasco da Gama, co que gañou dúas veces o Campionato Carioca. En 1988 fichou polo Atlético de Madrid, co que xogou 196 partidos durante os seguintes cinco anos, gañando dúas Copas do Rei consecutivas. En 1993 foi traspasado ao Deportivo da Coruña, no que xogou durante os seguintes 10 anos, ata a súa retirada en 2003. Os 40 anos e 138 días que tiña cando anotou o seu último gol, convérteno no futbolista de máis idade en marcar un gol na Primeira División.
Nacionalizado español, foi internacional en 12 ocasións coa selección española, coa que participou na Eurocopa de 1996.
Inicios
Naceu no Río de Xaneiro, fillo de Donato Martíns da Silva, un electricista que tamén xogara ao fútbol. Aos 14 anos comezou a traballar vendendo paraugas e dende os 15 traballou como cerralleiro, profesión que exerceu ata que se converteu en futbolista.
En 1980, aos 17 anos e despois de xogar nun equipo modesto con compañeiros de máis idade, tivo a oportunidade de realizar unha proba co America FC do Río de Xaneiro, que o acabou fichando. Do equipo xuvenil pasou rapidamente ao primeiro equipo, permanecendo nel ata 1984.
Vasco da Gama
Fichou entón polo Vasco da Gama, onde empezou como lateral dereito. Trala morte do defensa central uruguaio Daniel González, pasou a ocupar a súa posición. En agosto de 1984 pisou por primeira vez o Estadio de Riazor, que se convertería na súa casa unha década despois. Foi no 39ª Trofeo Teresa Herrera, no que o seu equipo acabou segundo, aínda que Donato quedou no banco nos dous partidos.
Ese ano conquistou o seu primeiro título co club carioca, a Taça Rio, ademais de quedar en segundo lugar no Campionato Brasileiro, o que lle deu a oportunidade de xogar en 1985 a Copa Libertadores, por primeira e única vez na súa carreira. Continuou no Vasco da Gama ata 1988, disputando máis de 200 partidos e gañando varios títulos, entre os que destacan dous campionatos cariocas en 1987 e 1988. No equipo carioca formou unha célebre defensa xunto a Paulo Roberto, Fernando e Mazinho.
Tras gañar o seu segundo campionato carioca, en 1988 viaxou de novo a España para disputar co seu equipo en Cádiz o Trofeo Ramón de Carranza. Alí enfrontouse na final ao Atlético de Madrid, ao que venceu por 2-1. O club madrileño tiña intención de facerse cos servizos do seu compañeiro Paulo Roberto, pero trala disputa do torneo acabou fichando a Donato por uns 80 millóns de pesetas, converténdose así nunha das primeiras fichaxes de Jesús Gil.
Atlético de Madrid
Debutou co Atlético de Madrid na Primeira División na xornada inaugural da tempada 1988/89, nunha derrota por 1-0 contra o Logroñés en Las Gaunas. Xogou de centrocampista, formando liña media con Orejuela, Futre e Parra. Marcou o seu primeiro gol na cuarta xornada, nun encontro ante o Oviedo no Vicente Calderón, no que superou o gardameta Zubeldia cun disparo dende fóra da área. Titular indiscutible no centro do campo atlético, saíu dende o inicio en todos os partidos do equipo esa tempada agás un, e anotou 6 goles.
Mantívose no once inicial na maioría dos partidos das seguintes catro tempadas, e gañou dúas Copas do Rei consecutivas nas tempadas 1990/91 e 1991/92. Na segunda delas, con Luis Aragonés no banco, foi titular na final, na que o equipo atlético derrotou o Real Madrid no Santiago Bernabéu por 2-0.
Deportivo da Coruña
Debutou coa camiseta do Deportivo nun derbi contra o Celta de Vigo en Riazor, da man do adestrador Arsenio. Foi titular en case tódolos partidos da tempada, formando no medio do campo xunto a Mauro Silva e Fran, e actuando en ocasións como mediocentro defensivo, outras como interior e outras como líbero. Marcou 11 goles e converteuse no tirador de penaltis do equipo, anotando 5 goles esa tempada dende os once metros e 20 ao longo da súa estadía na Coruña. O Deportivo mantívose líder da liga durante a maior parte da tempada, ata que foi superado polo Barcelona na última xornada, na que Đukić fallou un decisivo penalti contra o gardameta vasco González nos últimos instantes, que lle tería dado o título ao club galego. Donato tamén estivo presente nos primeiros partidos europeos da historia do club, na Copa da UEFA, competición na que caeron en oitavos de final contra o Eintracht Frankfurt.
Na seguinte tempada (1994/95), Mauro Silva sufriu unha grave lesión de xeonllo que o mantivo lonxe dos terreos de xogo durante meses, polo que Donato xogou toda a campaña como mediocampista defensivo. Foi titular en 48 dos 51 partidos oficiais que o club disputou esa campaña e marcou 12 goles, a cifra máis alta da súa carreira. Repetiu subcampionato de liga e foi titular na final da Copa do Rei que o seu equipo gañou ante o Valencia no estadio Santiago Bernabéu (2-1), participando así da conquista do primeiro título na historia do Deportivo. A súa gran tempada fixo que fose xunto a Bebeto un dos 50 futbolistas nomeados ao Balón de Ouro, galardón que finalmente gañou o liberiano George Weah.
Coa volta de Mauro Silva, Donato volveu formar un dobre pivote xunto a el no centro do campo, actuando tamén como defensa central cando as baixas do equipo o facían necesario. Na tempada 1995/96 proclamouse campión da Supercopa de España e acadou as semifinais da Recopa de Europa e continuou como titular nos seguintes anos, pasando a xogar habitualmente no centro da defensa trala chegada ao banco de Javier Irureta. Comezou como suplente a tempada 1999/00, pero aproveitando unha sanción a Gabriel Schürrer volveu ao once titular, no que continuou durante o resto da campaña xogando como defensa, e incluso tivo que actuar como porteiro na parte final do derbi contra o Celta de Vigo en Balaídos, trala expulsión de Jacques Songo'o. Na derradeira xornada contra o Espanyol en Riazor, Donato logrou o gol que abriu o camiño do triunfo que deu ao equipo galego os últimos puntos necesarios para proclamarse campión de liga por primeira e única vez na súa historia.
Na tempada 2000/01 gañou a súa segunda Supercopa, acabou de novo subcampión de liga e debutou xunto co Deportivo na Liga de Campións, competición na que disputou 13 partidos, todos como titular. A pesar dos seus 38 anos, disputou un total de 45 partidos durante a campaña, 43 deles saíndo dende o inicio, e volveuse colocar como gardameta nun encontro de liga ante o Oviedo no Carlos Tartiere, despois de que Molina recibise un cartón vermello. Na seguinte tempada participou na conquista da segunda Copa do Rei na historia do club e a súa cuarta persoal. Titular nos cuartos de final e nas semifinais, unha lesión impediulle disputar a final contra o Real Madrid no Santiago Bernabéu, que pasou á historia co nome de Centenariazo.
Despediuse do Deportivo da Coruña ao remate da tempada 2002/03, na que sumou a súa terceira Supercopa de España. Disputou o seu último partido na derradeira xornada de liga, o 21 de xuño de 2003, contra o Espanyol, sendo ovacionado polo estadio de Riazor. Contaba 40 anos e 173 días, sendo naquel momento o segundo futbolista de máis idade en disputar un partido da Primeira División, só superado polos 48 anos que tiña o inglés Harry Lowe cando disputou un partido co Donostia en 1935. Nos seguintes anos foi superado por varios futbolistas máis. Un mes antes da súa despedida marcou ante o Athletic o seu derradeiro gol, con 40 anos e 138 días, converténdose no futbolista máis veterano en anotar na máxima categoría do fútbol español, marca que continúa vixente en 2022.
Disputou un total de 393 partidos co Deportivo da Coruña, sendo o quinto futbolista con máis encontros na historia do club, só por detrás dos seus compañeiros Fran, Manuel Pablo, Mauro Silva e Valerón. É un dos únicos tres futbolistas que estivo presente na conquista dos seis títulos oficiais da historia do club, xunto a Fran e Mauro Silva.
Despois de saír do Deportivo estivo adestrando uns meses co Atlético Arteixo, decidido a continuar a súa carreira nalgún outro club. Con todo, rexeitou ofertas de clubs españois e doutros continentes e finalmente un problema no seu xeonllo convenceuno para abandonar definitivamente o fútbol profesional.
Selección española
En 1989 foi convocado pola selección brasileira para tres partidos amigables, pero o presidente do Atlético de Madrid, Jesús Gil, impediulle acudir, pois quería que xogase eses días co club na liga e na Copa do Rei. En 1990 obtivo a nacionalidade española, polo que se lle abriu a oportunidade de xogar coa selección española. Con todo, o seleccionador naquel momento era Javier Clemente, co que tivera problemas cando coincidiran no Atlético, polo que o xogador non contaba con ser convocado. Finalmente, en novembro de 1994, a punto de cumprir 32 anos, recibiu a chamada do seleccionador. O 16 dese mes debutou como internacional contra Dinamarca no Sánchez Pizjuán de Sevilla e marcou o segundo gol do seu equipo, que venceu por 3-0.
Marcou un gol máis en cada un dos seguintes dous partidos e en 1996 entrou na lista de seleccionados para a disputada da Eurocopa en Inglaterra. Participou só no primeiro partido, o empate 1-1 ante Bulgaria, no que xogou os últimos minutos como substituto de José Luis Caminero. Foi o seu 12º e último encontro coa selección, pois non volveu ser convocado.
Trala retirada
Despois de colgar as botas continuou vivindo en Galicia, e en 2009 acompañou a Mazinho como segundo adestrador deste no Aris Salónica. En novembro de 2015 iniciou unha breve experiencia como adestrador, dirixindo o Viveiro no grupo Norte da Preferente Galega, ata que foi despedido só dous meses despois.
Estilo de xogo
Podía xogar como defensa central ou mediocentro defensivo por diante da defensa, posicións onde sacou o máximo partido ás súas calidades. Era forte, agresivo e loitador, ademais de técnico e con visión de xogo. Sabía dirixir o equipo desde o centro do campo e posuía un durísimo disparo que lle proporcionou un gran número de goles. Co Deportivo logrou algúns dos goles máis fermosos do equipo, destacando o realizado ao Athletic de Bilbao grazas a un disparo desde 52 metros. A todas estas virtudes debe engadirse a súa gran capacidade de destrución baseada na súa forza física.
Vida persoal
No ámbito relixioso, Donato é membro activo da Igrexa Universal do Reino de Deus. Casou con Cassia, coa que tivo dúas fillas: Vanessa e Tassia.
Scorpius
Scorpius ou Escorpión (símbolo 20px, ), é unha das 88 constelacións. Antigamente esta constelación representábase unida á que hoxe en día se coñece coma Libra (que non existía, crese que foron os romanos os que a inseriron antes que ningunha outra civilización). As estrelas que hoxe en día se coñecen coma alfa e beta Librae representaban as pinzas sur e norte do escorpión, o que lles deu o seu nome actual:
Representado deste xeito, o escorpión colgaba apracible e equilibradamente sobre a eclíptica.
Estrelas principais
esquerda|150px|miniatura|Representación medieval de Scorpius
A estrela nun tempo designada coma γ Sco (que está dentro das fronteiras de Libra) é hoxe en día coñecida coma σ Lib. Hai que ter en conta que en tempos da Grecia clásica, a constelación de Libra estaba totalmente dentro de Scorpius (de feito Libra viña sendo o par de pinzas de Scorpius).
Nanak
O gurú Nanak Dev, nado o 15 de abril de 1469 e finado o 7 de maio de 1539, foi o fundador do sikhismo e o primeiro dos dez gurús sikh. Non só é reverenciado polos sikhs, senón tamén polos hindús e os musulmáns en Punjab e por todo o subcontinente indio.
Scorpius
Estrelas principais
λ Sco e υ Sco, as dúas estrelas ó final da cola do escorpión que aparecen moi pechadas entre si, son chamadas moitas veces Ollos de Gato.
Obxectos notables do espazo profundo
Entre os obxectos do 'espazo profundo' que conten Scorpius destacan os cúmulos globulares M4 e M80: só o primeiro deles é visible con prismáticos. Fotograficamente pode observarse unha complexa rede de 'nubes estelares' ó redor de Antares que se estende ata ρ Ophiuchi.
Mitoloxía
dereita|300px|miniatura|Constelación de Scorpio. A orixe da constelación atópase na lenda de Orión. Segundo unha das versións, Orión o cazador sacouse os ollos nun arrebato de celos, e mentres vagaba cego polo mundo pisou un escorpión que lle trabou co seu aguillón, provocándolle a morte. Os deuses elevaron a Orión e ó escorpión ós ceos colocándoos en extremos opostos da bóveda celeste, de xeito que cando Escorpio sae polo horizonte, Orión ocultase fuxindo do animal que lle causara a morte.
Unha versión máis ampla suxire que Orion tentou violar a Artemis (a Lua), posto que esta atopábase cazando no medio do bosque cando foi vista polo xigante Orion e Artemis no seu afán de defenderse reclamou a axuda dun escorpión, este picou ó xigante mortalmente e liberouna, razón pola cal Artemis, a deusa, colocouno no firmamento.
Xián, Castelo, Culleredo
Xián é un lugar da parroquia de Castelo no concello coruñés de Culleredo na comarca da Coruña. Tiña 10 habitantes no ano 2016 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 3 eran homes e 7 mulleres.
Scott Phillips
Thomas Scott "Flip" Phillips, nado en Valdosta (Xeorxia) o 22 de febreiro de 1973, é un músico e compositor estadounidense, coñecido por ser o batería e cofundador das bandas de rock Creed e Alter Bridge. Comezou tocando para unha banda chamada Crosscut cando tiña 18 anos. En 2004, uniuse aos seus compañeiros en Creed, Brian Marshall e Mark Tremonti para formar Alter Bridge.
Dejan Čigoja
Dejan Čigoja, nado o 27 de setembro de 1988 en Liubliana, é un xogador profesional de baloncesto esloveno. Tras xogar para o Club Baloncesto Breogán de Lugo, onde xogou 11 partidos nos que o equipo acadou 11 vitorias, actualmente está sen equipo. Cunha altura de 2,05 metros xoga na posición de ala-pivote. É internacional coas seleccións sub-17, sub-18 e sub-20 de Eslovenia.
Henge de Roda
miniatura|dereita|Vista do henge de Roda.
O henge de Roda é unha estrutura megalítica situada na aldea de Roda (San Pedro de Benquerencia, Barreiros). Foi localizada en 2006 durante a construción da A-8.
Descrición
miniatura|dereita|Imaxe dunha das pedras do muro exterior.
A Roda é un círculo lítico duns 50 metros de diámetro, duns 3700 anos de antigüidade. Os restos do henge están situados nunha chaira na baixada do monte, unha zona que controla visualmente a zona. Esta construción consta dun foxo exterior de entre tres e catro metros de diámetro e un metro de profundidade. O círculo está formado por dous muros de pedra, entre os cales se depositou terra do foxo, formando así o parapeto. Tería no punto máis alto probablemente os tres metros. Consérvase a zona de entrada, de entre metro e medio e dous metros, orientada ao noroeste. Xunto á entrada hai unha pedra que podería ser un dos menhires que delimitaban o acceso. O círculo exterior son pedras de menos dun metro de lonxitude cunha das caras planas. O círculo interior son pedras sen traballar que formarían un muro. Dentro do círculo hai varias pedras de algo máis dun metro de longo que poderían ter formado outro círculo.
Manuel Ferreiro Panadeiro
Manuel Ferreiro Panadeiro, nado en Ludeiro (Soutolongo, Lalín) o 24 de xuño de 1903 e finado en Pontevedra o 27 de agosto de 1936, foi un político republicano galego.
Traxectoria
miniatura|300px|[[Seminario de Estudos Galegos|SEG en 1934: Entre outros: Otero Pedrayo, Iglesias Vilarelle, Parga Pondal, Manuel Ferreiro Panadeiro, Fernández Osorio, Fernández Cochón, Vicente Risco, González García-Paz, Antón Taboada Roca, Paulino Pedret, Xesús Carro, Antón Fraguas, Xohán Ledo, Isla Couto, Ferreirós Espinosa, López Cuevillas e Ramos Colemán]] Estudou no seminario de Lugo e con 20 anos trasladouse a Madrid, onde obtivo o título de Bacharelato universitario e comezou a carreira de Dereito. En Madrid entrou en contacto co movemento democrático e participou na oposición á ditadura de Primo de Rivera.
En 1930 retornou a Lalín e creou, xunto con outros mozos como Marcelino García, o Centro Republicano de Lalín e o periódico Atrás. Coa proclamación da Segunda República converteuse no primeiro alcalde lalinense elixido democraticamente. Foi tamén nomeado deputado provincial. A súa principal contribución como alcalde centrouse na educación (exemplo disto é a concesión dunha bolsa de estudos a Laxeiro). Logo da vitoria das dereitas nas eleccións de novembro de 1933, o gobernador civil Víctor Manuel Becerra Herráiz ordenou varias inspección ao concello para destituílo. Como mostra de desagravio, un grupo de amigos e colaboradores organizou unha homenaxe popular o 11 de febreiro de 1934. Finalmente foi cesado polo gobernador civil Diego Fernández Gómez o 8 de agosto de 1934. Co triunfo do Frente Popular foi reposto como alcalde o 21 de febreiro de 1936. Un enfrontamento entre os concelleiros republicanos fixo que fose cesado polo Gobernador civil en abril. A nova Comisión xestora nomeouno secretario do concello.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e agochouse en Santiago de Compostela, pero foi localizado e detido a principios de agosto. Xulgado en consello de guerra o 21 de agosto, foi condenado á pena de morte. Foi executado na estrada de Campañó o 27 de agosto.
miniatura|[[Camposanto de Soutolongo]]
Milibar
O milibar (símbolo mbar) é a milésima parte do bar, unidade de presión no Sistema Internacional. O milibar é equivalente a cen newtons por metro cadrado ou a cen pascais.
A presión atmosférica media é 1.013 mbar = 101.300 Pa = 759,81 Torricelli (ISO 2533). Cando a presión atmosférica é superior a 1.013 milibares temos unha alta presión ou anticiclón. Cando a presión atmosférica é inferior a 1.013 milibares, temos unha baixa presión, borrasca ou ciclón.
Gemini 4
Gemini 4 foi a segunda misión tripulada do programa Gemini. A tripulación estaba formada por James A. McDivitt e Ed White, sendo a tripulación de apoio Frank Borman e James Lovell.
Desenvolvemento da misión
Gemini 4 foi a segunda misión tripulada do programa Gemini e durante a cal tivo lugar o primeiro paseo espacial dun estadounidense. Os obxectivos da misión, a parte de realizar a camiñata espacial, foron demostrar a capacidade das cápsulas Gemini e adquirir experiencia na xestión de voos espaciais de longa duración. Como obxectivos secundarios atopábanse facer manobras de cita espacial, a realización de once experimentos, avaliar os sistemas da cápsula, demostrar a capacidade para facer diversas manobras e o uso do sistema de manobra orbital como apoio do sistema de reentrada.
Gemini 4 foi lanzada o 3 de xuño de 1965 ás 15:15:59,562 UTC (10:15:59 EST) desde o Complexo 19 de Cabo Cañaveral e insertada nunha órbita inicial de 162,3 km de perixeo e 282,1 km de apoxeo. Durante a primeira órbita manobrouse para aumentala a unha de 166 x 290 km e intentar unha cita espacial coa segunda etapa do Foguete espacial1foguete lanzador. A manobra de cita orbital cancelouse ao principio da segunda órbita tras comprobarse que se usara o 42% do propelente dispoñible, comprometendo o resto de obxectivos da misión. Tras a cancelación tivo lugar o comezo da primeira camiñata espacial levada a cabo por un estadounidense. Ed White presurizou o seu traxe espacial e despresurizou a cabina ás 14:33:35 EST, abrindo o zapón da cápsula ás 14:34. O astronauta saíu dous minutos máis tarde levando consigo unha pistola de gas para manobrar no baleiro e atado cun cable de 8 metros de lonxitude. O gas da pistola acabouse en tres minutos, co que White uso o cable e movementos do seu corpo para manobrar arredor da nave. O paseo durou 23 minutos, despois dos cales White volveu á cabina. Tras entrar, os astronautas atoparon dificultades para pechar o zapón, que só conseguiron pechar ás 15:10 EST tras traballar conxuntamente, represurizando a cabina ás 15:12:50. miniatura|Ed White durante o primeiro paseo espacial dun estadounidense. Para aforrar propelente, durante as seguintes 30 horas os astronautas non usaron o sistema de propulsión. Durante a órbita 48 un problema co ordenador de a bordo fixo imposible a reentrada atmosférica controlada por ordenador que fora planeada. No seu lugar, durante a órbita 62 e ás 11:56:00 EST, iniciouse o disparo dos retrofoguetes para unha reentrada balística, sen o uso da capacidade sustentadora da cápsula. A Gemini 4 amarou ás 12:12:11 EST no Atlántico occidental, a 27,73° N e 74,18° O, a 81 km do punto de amaraxe previsto. O tempo total de misión foi de 97 horas, 56 minutos e 12 segundos. A tripulación foi recollida por un helicóptero e levados ó U.S.S. Wasp ás 13:09. A cápsula foi recuperada ás 14:28.
A Graña, A Graña, Ferrol
A Graña é un lugar da parroquia da Graña no concello de Ferrol na provincia da Coruña.
Verba que comenza
Verba que comenza é un libro composto por 27 poemas, de María Mariño Carou, publicado postumamente no ano 1990.
Descrición
Escribiu estes versos entre 1966 e 1967, enferma de leucemia, amosando a angustia ante a inminencia do pasamento. A súa poética é radicalmente intimista, cunha linguaxe rupturista.
O volume foi rematado en marzo de 1967, dous meses antes de morrer, mais non foi publicado até 1990 da man do concello de Noia, promovido por Uxío Novoneyra e Antón Avilés de Taramancos.
Músculo extensor cubital do carpo
miniatura|200px|Músculos do compartimento posterior do antebrazo
O músculo extensor cubital do carpo, extensor ulnar do carpo ou cubital posterior é un músculo do membro superior humano pertencente ao compartimento posterior do antebrazo.
Orixe e insercións
A súa orixe áchase no epicóndilo lateral do úmero e se insire na superficie medial da base do quinto metacarpiano.
Función
Estende e aduce o pulso.
Innervación
Está innervado polo nervio interóseo posterior, póla do nervio radial.
Aeroporto de Billund
O aeroporto de Billund (IATA: BLL, ICAO: EKBI) é un aeroporto dinamarqués situado a 1,9 km ao nordés da cidade de Billund. É un dos centros de carga máis concorridos de Dinamarca, ademais dun destino para aeroliñas chárter, aínda que algunhas aeroliñas regulares tamén operan no aeroporto. O parque de atraccións Legoland Billund, que se atopa nas proximidades, é a principal atracción turística do país fóra de Copenhague.
Historia
O aeroporto de Billund tivo os seus inicios no ano 1961 cando o fillo do fundador do Lego Group, Godtfred Kirk Christiansen, construíu unha pista privada de 800 metros e un hangar ao norte da súa fábrica en Billund. Con Christiansen como peza clave, incluíronse varios dos municipios veciños dentro do grupo de propietarios e planeouse expandir as súas instalacións para convertelo nun aeroporto público normal.
A construción do novo aeroporto levouse a cabo durante 1964 e foi inaugurado o día 1 de novembro dese ano, cunha pista de 1 660 metros de longo e 45 de ancho, unha pequena plataforma, un pequeno hangar e unha torre de control. Hans Erik Christensen, o antigo piloto xefe de LEGO converteuse no seu director e os pasaxeiros utilizaron o hangar da compañía ata que se inaugurou o edificio da terminal en 1966. Nos anos seguintes o aeroporto foi expandéndose continuamente con novas instalacións, terminais, salas de estar, zona libre de impostos e hangares onde o estudio LC Johansen adoitaba a participar como arquitecto, mentres que outros traballos eran feitos polo propio estudio do aeroporto.
En 1997 houbo un concurso de arquitectura para constrír unha nova terminal de 40 000 m², deseñada para servir a 3,5 millóns de pasaxeiros por ano, ao norte do aeroporto orixinal. KHR Architects gañou o concurso e completou a construción en cooperación con COWI. A finais de maio de 2002 comezou a usarse a nova terminal de pasaxeiros, como primeira fase da futura expansión, que se realizará ao norte da pista, mentres que os servizos de carga e a aviación privada continuarán operando nos edificios actuais no sur da pista. En conexión con esta expansión, a máis grande na historia do aeroporto, dende o 1 de xaneiro de 1997 a empresa conxunta Billund Airport A/S tomou o control do aeroporto, sendo os seus accionistas o condado de Vejle e os municipios de Vejle, Kolding, Grindsted, Billund e Give.
En 2008 renovouse e pavimentouse toda a pista de aterraxe e construíuse unha nova pista de rodadura, alcumada "Mike". Todo o traballo levaríase a cabo en tan só 14 horas. A pista pechouse pola noite entre as 23:00 e as 06:00. As obras non evitaron que un Boeing 737-800 de Ryanair aterrase nun extremo da pista mentres se traballaba no outro. Ese mesmo ano o aeroporto estableceu un récord de pasaxeiros con 2 546 856, un 12,7 máis en comparación con 2007.
Dende o 1 de xaneiro de 2007 os donos do aeroporto son: os municipios de Vejle (34.3%), Kolding (25.9%), Billund (15%), Horsens (10.7%), Fredericia (6.9%), Hedensted (6.1%), Brande (1.0%) e Skanderborg (0.1%).
Dime algo sucio
Dime algo sucio é unha novela de Diego Ameixeiras, publicada por Edicións Xerais en novembro de 2009.
Aeroporto de Billund
Historia
No ano 2014 LEGO produciu un modelo especial para a súa serie Lego Architecture que só pode mercarse na zona de saídas do aeroporto.
Balea vasca
miniatura|250px|Debuxo duna balea vasca. miniatura|250px|O característico sopro en "V" da balea vasca. miniatura|250px|Fotografía aérea duna femia de balea vasca co seu baleato. A balea vasca, tamén coñecida como balea franca setentrional, ou balea franca do Atlántico. Eubalaena glacialis Müller, 1776, é unha especie de cetáceo misticeto da familia dos balénidos.
É unha das tres especies do xénero Eubalaena, as coñecidas como baleas francas, que anteriormente foron clasificadas como unha soa especie, e que son denominadas así (baleas francas = baleas fáciles de cazar) porque nadan lentamente, son moi confiadas e, cando morren, flotan na auga, o que facilita moito os labores dos baleeiros que as cazaban.
Debido á excesiva caza á que foi sometida a especie desde a Idade Media e, sobre todo, desde o inico da súa caza industrial a finais do século XIX, con barcos modernos de casco metálico e, sobre todo, desde a invención do canón lanza arpóns, e dos arpóns explosivos, a especie quedou, a finais do século XX, en serio perigo de extinción.
Na actualidade encóntrase entre as baleas máis ameazadas do planeta.
Cartacterísticas
É a especie máis pequena da familia dos balénidos, cunha lonxitude total de entre os 11 e os 18 m, (uns 14 m de media), sendo as femias lixeiramente máis grandes que os machos.
O aspecto xeral do corpo é cilíndrico, desde o ollo até á metade do dorso. A cabeza é grande, representando un cuarto da lonxitude total do corpo (pero proporcionalmente máis pequena que na balea de Groenlandia, que supón un terzo da lonxitude total), e leva dorsalmente, cerca do extremo da mandíbula superior, unha excrecencia córnea, frecuentemente infestada de parasitos; outras similares, máis pequenas, encóntranse con frecuancia detrás desta principal. Como as demais especies do xénero, carece de aleta dorsal, e as pectorais son anchas, cos bordos arredondados, e a aleta caudal é de grande envergadura, cunha fendedura centrtal ben marcada no bordo posterior, separando os dous lobos. A mandíbula superior é estreita, moi arqueada, e cunha concavidade que aloxa o labio inferior, que é moi alto e co bordo superior convexo. Non presenta dobras gulares.
Presenta de 250 a 390 barbas a cada lado da mandíbula superior, de cor escura (negra, parda escura ou gris escura), que poden chegar a medir até 225 cm de lonxitude como máximo, e son relativamente anchas na súa base (de 1/10 da lonxitude).
A coloración da pel é moi escura, frecuentemente parda escura, pero pode chegar a ser totalmente negra (o que xustifica un dos seus nomes en portugués, baleia-negra) con algunhas manchas irregulares e de tamaño variábel na rexión ventral.
Distribución e poboación
A balea vasca habita no Atlántico norte, onde existen dúas subpoboacións, a máis numerosa nas costas do oeste, con ao redor de 400 exemplares, que se estenden desde a illa de Terra Nova e as costas da península do Labrador (Canadá), até as de Xeorxia e a Florida (Estados Unidos; as súas zonas de alimentacion está no norte desta área, na parte baixa da baía de Fundy, preto da illa Grand Manan, Nova Escocia (Canadá) e a baía de cabo Cod (Massachusetts), mentres que as zonas de reprodución están máis ao sur, observándose recentemente grupos de cría na Florida.
A subpoboación do Atlántico oriental é moito menor. Antano estendíase desde as costas de Islandia e Noruega até as do mar Cantábrico (incluídas as galegas), pasando polas de Irlanda, as occidentais da Gran Bretaña, as francesas desde a Bretaña até o golfo de Biscaia, chegando nas súas migracións até os arquipélagos dos Azores, Madeira e as Canarias.
Alimentación
As baleas vascas aliméntanse principalmente de copépodos diaptómidos e outros pequenos invertebrados (copépodos pequenos, krill, pterópodos e larvas de percebes e outros crustáceos), xeralmente filtrándoos lentamente a través da barbas. A especie de presa máis común é o copépodo Calanus finmarchicus.
Reprodución
Pouco se sabe da reprodución desta especie. Emparéllanse a finais do inverno. A xestación dura un ano, e o período de lactación probabelmente de 6 a 7 meses.
Caza
As baleas vascas sufriron persecucións debido a catro causas fundamentais: vivir cerca da costa, flotar cando está morta, nadar paseniño e posuír unha capa de graxa moi grosa (representa do 36 ao 45 % do peso total). miniatura|220px|A caza tradicional de baleas en pequenas embarcacións de madeira con arpóns lanzados coa man era unha actividade perigosa. miniatura|220px|Moderno canón para arpóns explosivos. A balea vasca cazouse en Europa desde o século XI e durante toda a Idade Media, especialmente no golfo de Biscaia, no mar Cantábrico e nas costas de Galicia, de xeito que xa no século XVI a súa poboación estaba dezmada nas augas europeas, polo que os baleeiros comezaron a explotar a balea franca boreal (Balaena mysticetus) nas augas polares, sen deixar por iso de perseguir a balea vasca até pasada a primeira metade do século XX.
Os intentos por chegar a acordos internacionais para controlar a caza de cetáceos non comezaron até 1935, ano en que a Liga de Nacións auspiciou un primeiro borrador que só foi aprobado por Gran Bretaña e Noruega, as dúas maiores nacións baleeiras naquelas datas, que en conxunto representaban o 95 % das máis de 30 000 baleas que se cazaban anualmente.
O ano seguinte produciuse o primeiro intento de crear unha Conferencia Internacional Baleeira, pero só asistiron dous dos membros convocados, Gran Bretaña e Noruega. Alemaña enviou un observador coa misión de deixar en claro que quería "completa liberdade de acción, pois era o principal consumidor mundial de aceite de balea".
En 1937 celebrouse en Londres unha conferencia internacional con representantes de Suráfrica, Estados Unidos, Arxentina, Australia, Alemaña, Irlanda, Nova Zelandia, Gran Bretaña e Noruega. Nesta conferencia pactouse que se prohibiría, mediante normas legais internacionais, a caza peláxica durante nove meses do ano. Así mesmo, dictaminouse a protección total das femias e as súas crías, e establecéronse zonas de reserva onde os buques baleeiros non poderían entrar.
A década de 1970 asistiu ao inicio do movemento mundial contra a caza de baleas. En 1972, a Conferencia das Nacións Unidas sobre o Medio Ambiente Humano celebrada en Estocolmo aprobou unha proposta que recomendaba unha moratoria de dez anos na caza comercial de cetáceos para permitir que as poboacións destes animais puideran recuperarse.
En 1982 a CBI determinou o fin da caza comercial, a través dunha moratoria internacional sobre a caza de baleas, que se fixo efectiva na campaña 1985-1986 (e que se coñece como a moratoria de 1986).
Ameazas actuais
As principais ameazas que actualmente pesan sobre a especie son: miniatura|Restos dunha balea vasca despois chocar coa hélice dun barco. miniatura|220px|Balea vasca de 2 anos de idade varada en [[St Augustine Beach (San Agustín, Florida) á que se lle fixo unha autopsia.]]
Estado de conservación
Nos últimos tempos a situació do status da poboación de Eubalaenas glacialis foi cualificada: Na actualidade a IUCN, tendo en conta que a diminución da poboación desta especie foi moi importante desde hai tres xeracións, e que se determinou que o número de femias reprodutivamente activas era de 70 animais en 1998, e que, incluso admitindo a posibilidade de que algunhas baleas nais foran omitidas no catálogo de identificación, isto significa que o número total de indivuduos maduros (é dicir, reprodutivamente activos) está moi por debaixo do límite de perigo, seguiu considerando a especie en perigo de extinción.
Paz Padilla
María de la Paz Padilla Díaz, nada en Cádiz o 26 de setembro de 1969, é unha humorista, actriz e presentadora española actualmente ligada á cadea Telecinco.
Biografía
Despois dunha etapa inicial ligada ao Hospital Universitario Puerta del Mar da súa cidade natal, como auxiliar de clínica, Paz Padilla empezou na televisión en 1994 no programa de humor Genio y Figura emitido en Antena 3. Colaborou en varios programas máis nesta cadea. En 1996 pasou ás autonómicas, copresentando o programa Inocente, Inocente e pouco despois a TVE, en 1996 pasou a Muchas Gracias 96 na Noiteboa de 1996, onde Paz Padilla o presentou e contou ademais chistes. Entre 1997 e 1999 colaborou no famoso programa Crónicas Marcianas de Telecinco, con grande éxito.
Entre 1995 e 1997 colaborou na emisora COPE. Tras continuar a súa carreira na televisión, pasou ao teatro da man do grupo El Terrat, e ao cine con películas como Raluy, una noche en el circo (1999) ou Marujas asesinas (2001), tamén interpretando papeis máis serios como a nai dun neno acosador na longametraxe Cobardes (2008). Ademais traballou na televisión de España, en ¡Ala... Dina! (2000-2001) en TVE e Mis adorables vecinos (2004-2006), en Antena 3. Durante 2008 e 2009 conduciu o late-night Paz en la tierra en Canal Sur Televisión. Tras a súa fichaxe por Telecinco en 2009, presenta Sálvame os venres; Al Ataque Chow, ocasional acces prime time de Telecinco e Dejadnos Solos (2010). Tamén presentou as galas do Nadal de Telecinco en 2009 e 2010, ambas as dúas con grandes datos de audiencia.
Oído
É un órgano que se atopa moi desenvolvido, principalmente en mamíferos terrestres e acuáticos, tal é o caso dos félidos e os grandes cetáceos onde, grazas á súa evolución fisioanatómica, hiperdesenvolvéronse mecanorreceptocitos especializados en destacar o sentido de equilibrio e audición en perfecta harmonía. No caso do ser humano esta evolución non está tan desenvolvida.
En conxunto o estudo histoanatómico do oído divídese en tres partes, oído externo, oído medio e oído interno.
Oído externo
miniatura|200x200px|Esquema da anatomía do oído. Esta primeira parte anatómica do oído, está composto dun pavillón auricular, e dun conduto auditivo externo. Este pavillón auricular é o que se atopa composto de cartilaxe elástico. Este pavillón conta co lóbulo auricular que está composto por tecido fibroso, graxa e vasos sanguíneos. (Winans, 1998)
Componse na súa orixe polo pavillón auricular, o conduto auditivo exterior e da pelve interiofica.
O pavillón auricular está nunha base de cartilaxe elástica recuberta por pel branda, dita pel posúe abundantes glándulas sebáceas e na súa parte media posúe fibras de músculo estriado que se comunican co conduto auditivo externo, dándolle firmeza e apoio; así como certa capacidade de movementos no ser humano. No oído animal pódese apreciar dentro do estudo do órgano vestibulococlear dos mamíferos terrestres aos músculos extremismos da orella.
Oído medio
left|miniatura|290x290px|Representación en 3D do oído medio. Aprécianse dentro do seu edificio anatómico: a cavidade timpánica, a membrana timpánica, os osiños do oído, seos e celas mastoides, así como a tuba farínxea ou faringotimpánica (antes denominada Trompa de Eustaquio).
Dentro da cavidade timpánica abárcase un seo irregular repleto de aire, este elemento chega desde a nasofarinxe por medio da tuba faringotimpánica, e encárgase de dar axuste á estrutura intratimpánica, así como de servir de medio de transporte de frecuencias acústicas. A cavidade timpánica está recuberta por mucosa e unha lámina epitelial de tipo plano simple na súa parte posterior, pero na anterior apréciase un epitelio de tipo cilíndrico ciliado pseudoestratificado con células caliciformes. A cavidade timpánica, ou tamén chamada caixa timpánica, está formada por 6 paredes, unha externa que corresponde á membrana timpánica, unha parede interna que está en relación co promontorio, unha parede posterior que comunica coa mastoide, unha parede anterior que comunica a través da tuba auditiva coa nasofarinxe, unha parede superior ou teito e unha inferior relacionada coa vea xugular, todos estes detalles son importantes na cirurxía de oído medio.
A tuba faringotimpánica ou trompa de Eustaquio mide no ser humano de idade adulta uns 4 cm de media. Componse dunha porción ósea e outra cartilaxinosa, posúe unha lámina epitelial composta por epitelio nasofarínxeo ou epitelio cilíndrico ciliado pseudoestratificado con abundantes células caliciformes. Serve para igualar a presión a ambos os dous lados do tímpano.
Oído interno
Tamén denominado labirinto, divídese á súa vez en labyrinthus osseus (óseo) e labyrinthus captivus (membranoso). No labyrinthus os seus os pequenos condutos semicirculares pertencen ao órgano propio do equilibrio, mentres que a coclearis ou caracola pertence ao órgano da audición. O labyrinthus osseus contén un líquido linfático denominado perilinfa que está localizado no espazo perilinfático.
O labyrinthus captivus subdivídese en labyrinthus vestibularis e labyrinthus coclearis. O labyrinthus vestibularis inclúe os estatoconios e os denominados utriculo e sáculo localizados nos condutiños semicirculares óseos. O labyrinthus coclearis está formado polo condutiño coclearis situado na cóclea ósea. O organo de Corti sitúase no condutiño coclearis e é denominado o órgano receptor da audición e propiocepción.
Existen tamén as canles semicirculares, son tres tubiños arqueados en semicírculos, implantados no vestíbulo e situados en tres planos rectangulares, segundo as tres dimensións do espazo. As canles semicirculares dannos a noción do espazo e, por tanto, contribúen ao mantemento do equilibrio da cabeza e do corpo.
Despois atopamos o caracol ou cóclea é un sistema de tubos enrolados, con tres tubos diferentes, un á beira do outro denominados rampla vestibular, rampla media e rampla timpánica. A rampla vestibular e media están separadas entre si pola membrana vestibular (M.V.), a rampla timpánica e a rampla media están separadas pola membrana basilar (M.B.). Na superficie da membrana basilar áchase unha estrutura, o órgano de Corti, que contén unha serie de células mecanicamente sensibles, as células ciliadas. A rampla vestibular e a rampla timpánica atópanse cheas de perilinfa, esta é rica en Na e pobre en proteínas. A rampla media contén endolinfa a cal é rica en proteínas e contén sobre todo K. A rampla vestibular relaciónase coa xanela oval mediante o vestíbulo e a rampla timpánica limita coa xanela redonda. Ambos os condutos comunican abertamente no vértice do caracol ou helicotrema. As células ciliadas sostidas polas células de Deiters están dispostas angularmente e cos seus extremos alcanzan a membrana tectoria de tipo xelatinoso e que está estendida sobre as células ciliadas.
A membrana vestibular é tan delgada que non dificulta o paso das vibracións sonoras desde a rampla vestibular á rampla media. Por tanto en canto a transmisión do son, a rampla vestibular e media considéranse como unha única cámara. A importancia da membrana vestibular depende de que conserve a endolinfa na rampla media necesaria para o normal funcionamento das células ciliadas.
Órgano de Corti
right|miniatura|250x250px|Órgano de Corti. É o órgano fundamental da propiocepción do proceso auditivo en xeral. É tamén nomeado como órgano da spira ou órgano espiral dado que se atopa en todo o percorrido do conduto coclear, localizado no oído interno. Está conformado por un epitelio engrosado de características demasiado complexas, imposibles de definir mesmo baixo microscopía electrónica, pero pódese sintetizar o seu estudo en dúas fontes celulares: O líquido linfático localizado no medio do túnel de Corti e do espazo de Nuel denomínase cortilinfa (endolinfa), de funcións acústico-receptoras.
A evolución do oído nos vertebrados
Despois de que os vertebrados invadiran a terra, o sentido da audición volveuse moito máis importante do que fora en hábitats acuáticos. As partes do oído interno que teñen que ver co sentido do equilibrio non cambiaron moito. Outras partes cambiaron de maneira gradual para dar lugar a estruturas que reciben e procesan os sons que viaxan polo aire. Deste xeito evolucionou o oído medio. As súas estruturas encárganse da amplificación e transmisión das ondas sonoras até o oído interno. Nos réptiles, formouse unha pequena depresión a cada lado da cabeza e evolucionou como a membrana timpánica. Esta delgada membrana vibra rapidamente en resposta ás ondas sonoras. Detrás do tambor de todos os crocodilos, aves e mamíferos existentes hai unha cavidade chea de aire e uns pequenos ósos que transmiten vibracións cara ao oído interno. Os precursores destes ósos sostiñan estruturalmente ás bolsas branquiais nos primeiros peixes, logo volvéronse parte da articulación mandibular. Algúns dos ósos que algunha vez realizaron o intercambio gaseoso modificáronse cara a funcións de alimentación e, máis tarde, modificáronse para a audición entre réptiles, aves e mamíferos.
Provincia de Bubanza
220px|dereita Bubanza é unha das 17 provincias do Burundi, con capital a cidade homónima. Cunha extensión de 1.089,04 km², no 2008 tiña unha poboación estimada de 404.503 habitantes.
Concellos
Componse de 5 comunas:
As espigadoras
As espigadoras (en francés, Des glaneuses), tamén coñecido como As colleitadoras, é un cadro do pintor francés Jean-François Millet. Pintado ao óleo en 1857, é unha representación realista de mulleres recollendo espigas. A pintura é famosa por mostrar dunha maneira moi humanista a realidade da sociedade rural do século XIX, o que foi mal recibido pola clase alta francesa. Cando foi exposto no Salón de París de 1857, foi considerado como «perigoso». Posteriormente, converteuse en símbolo do patriotismo francés, utilizándose para estimular o alistamento durante a primeira guerra mundial.
Transatlántico
miniatura|O [[RMS Queen Mary 2|RMS Queen Mary 2 na Ría de Vigo en 2005.]] Un transatlántico é un barco de gran tonelaxe, especialmente de pasaxeiros, que fai longas viaxes a través do Atlántico ou de calquera outro océano. Os primeiros verdadeiros transatlánticos eran propulsados por motores de vapor e coñecíanse co nome de «vapores».
O termo, en sentido amplo, contraponse ao de barcos de cabotaxe; é dicir, os transatlánticos son cruceiros maiores que poden navegar varios días ou semanas sen albiscar a beiramar, capaces de atravesar por costume mares e océanos, con envergaduras descomunais e de semellantes capacidades para tripulantes. Os seus usos xerais son para lecer e grandes transportes de obxectos materiais e persoas (pasaxeiros).
Durante os anos 1960, trala chegada dos primeiros grandes avións de liña a reacción, como o Boeing 707, popularizáronse e estendéronse as liñas aéreas, co que a sorte das grandes compañías de navegación transatlántica sufriu un duro golpe. Moitas arruináronse e grandes e luxosos buques foron dedicados ó servizo de transbordador ou acabaron sendo desmontados antes de tempo.
Hoxe en día, a maioría dos buques de tipo transatlántico utilízanse para facer cruceiros turísticos, mais tamén teñen outros usos como o transporte de materiais ou comida.
Os transatlánticos e Galicia
miniatura|O porto de Vigo foi, durante anos, punto de partida da [[emigración galega.]] Os portos da Coruña e especialmente Vigo tiveron vital importancia dende mediados do século XIX e durante o século XX coma punto de partida dos transatlánticos para a emigración galega e doutras partes de Europa ás Américas. O liderado de Vigo coma principal porto de España contribuíu en gran medida ao desenvolvemento económico e social da cidade, que experimentou un crecemento asombroso durante os últimos dous séculos. Vigo medrou social e mercantilmente grazas aos seus peiraos, por onde arribaban os xefes de estado, personalidades coma Jules Verne, Guglielmo Marconi, Pau Casals, Amália Rodrigues, Leónidas Trujillo, Afonso XIII, ou Guillerme II de Alemaña, e embarcaban con rumbo ás Américas milleiros de galegos na procura dunha mellor vida, ademais da importancia do porto coma estaleiro, porto pesqueiro, conserveiro e de salga.
Buques de emigración
A emigración transatlántica galega comeza tarde, en 1854 tendo coma destino principal a illa de Cuba. Ás armadoras galegas uníronselle compañías internacionais coma Lloyd Norte Alemán, a Hamburg-Amerika Linie, a Compagnie General Trasatlantique, a Pacific Steam Company, a Chargeurs Reunis, a Booth Steam Ship Company etc. Só en 1913 emigraron 41.835 galegos ou en 1929 27.287 persoas. A miseria que xeran as guerras civil e mundial (a partir de 1945) fan que volvan atracar en Vigo centos de transatlánticos (entre 1946 e 1955 201.706 persoas saíron do porto de Vigo, e máis de 100.000 entre 1956 e 1960. Os buques de maior presenza foron os alemáns clase "Monte", Monte Pascoal, Monte Oliva, Monte Cervantes e Monte Sarmiento, flanqueados por outros transatlánticos da mesma bandeira coma os Cap Arcona, Cap Polonio, Antonio Delfino, Blücher, General Belgrano, Sierra Morena e Hammonia, afundido ao SO das Illas Cíes en 1923 logo de bater cunha mina á deriva, finando 90 persoas. De bandeira francesa apareceron o Massilia, Lutetia, Cuba, De Grasse e Gallia. De bandeira holandesa: Gelria, Tubantia, Hollandia, Vauban e Spaarndam, e británica: Darro, Desna, Deseado, Andes, Arlanza, Aragon, Alcantara, Asturias, Highland Chieftain, Highland Princess, Highland Monarch ou Reina del Pacifico; entre os españois : Alfonso XIII, Cristóbal Colón, Magallanes, Marqués de Comillas, Monte Albertia, Monte Ambot etc. Despois da Guerra Civil os portugueses Serpa Pinto, Veracruz e Santa María, e os italianos Caribia, Irpinia, Aurelia, Anna C, Andrea C e Enrico C; os franceses Louis Lumiére, Pasteur, Colombie, Flandre e Antilles, os españois Monte Ulia, Monte Umbe, Monte Moncayo, Cabo San Roque e Cabo San Vicente, da Compañía Ybarra, e as unidades da Compañía Trasatlántica Guadalupe, Covadonga, Montserrat eBegoña; e os arxentinos Córdoba, Tucuman, Corrientes, Juan de Garay, Salta, Alberto Dodero, Tucuman, Entre Ríos, Yapeyú, Rio Tunuyán e Libertad.