cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tenis
Equipamento
250px|miniatura|dereita|Unha raqueta de tenis moderna e dúas pelotas.
Raquetas
A raqueta de tenis está formada por unha empuñadura ou mango que une cun marco máis ou menos circular que contén un conxunto de cordas fortemente tensadas e entrelazadas as unhas coas outras de xeito vertical e horizontal. Durante o primeiro século do xogo moderno, as raquetas eran de madeira e de tamaño estándar, e as cordas estaban feitas de intestinos de animal. A construción de raquetas de madeira laminada proporcionou máis forza durante gran parte do século XX ata a primeira de metal e, máis tarde, a introdución das compostas de grafito, cerámica e metais pouco pesados como o titanio. Estes materiais máis fortes permitiron a produción de raquetas de máis tamaño que tiñan un rendemento aínda maior. Entrementres, a tecnoloxía conduciu ao uso de cordas sintéticas que dan a mesma sensación que os intestinos, pero con maior durabilidade.
Os xogadores avanzados melloran o seu rendemento cunha serie de trebellos postos na raqueta. Existen os amortecedores de vibración que se colocan na zona das cordas máis preto do mango. Tamén hai recubrimentos absorbentes para os mangos, chamados grips.
Santa María de las Hoyas
Santa María de las Hoyas é un concello español da provincia de Soria (Castela e León). A súa poboación é de 133 habitantes (INE 2012) e ocupa unha superficie de 45,41 km².
Tenis
Pelotas
As pelotas de tenis están feitas de goma oca cun revestimento de feltro. Malia seren orixinalmente de cor branca, a cor predominante foi cambiando gradualmente ata un amarelo óptico durante a última parte do século XX para permitir unha mellor visibilidade. A pelota debe ter un diámetro comprendido entre 6,350 e 6,668 cm e a súa masa pode variar desde os 56,7 ata os 58,5 gramos. Lanzada desde 254 centímetros de altura sobre unha base de formigón, unha pelota debe rebotar entre 134,62 e 147,32 cm.
Vestimenta
Ademais, os xogadores usan a miúdo cintas nos seus pulsos para limpárense a suor da fronte e manteren as súas mans tamén secas. Por último, aínda que os partidos se poden xogar cunha gran variedade de zapatos, o calzado especializado ten solas anchas e chás que achegan estabilidade e estruturas frontais para evitar un desgaste excesivo.
Cancha
miniatura|Dimensións dunha pista de tenis. A pista de xogo é un rectángulo de superficie chá, adoito de herba, arxila, cemento ou asfalto (pistas duras) ou moqueta para pistas en interior. A pista ten 23,77 metros de longo e 8,23m de largo, para individuais, e 10,97m, para dobres. De todos os xeito, existe un espazo adicional en torno á cancha, necesario para que os xogadores poidan atinxir as pelotas que exceden as liñas ao botaren. Como división equitativa dos campos de cada xogador, hai unha rede separadora do largo da pista e paralela ás liñas de fondo. Esta rede ten unha altura de 1,07m na zona dos postes que a suxeitan e 91,4 cm na parte central.
A cancha de tenis moderno debe o seu deseño a Walter Clopton Wingfield que, en 1873, patentou unha pista moi semellante á actual para o tenis stické (sphairistike), un deporte inventado por el. Este modelo foi modificado en 1875 ata o actual que existe hoxe, con marcas similares ás da versión de Wingfield, mais coa súa forma de reloxo de area convertida nun rectángulo.
Liñas
As liñas de delinean o largo da cancha chámanse liña de fondo e liña de saque. As liñas máis exteriores que marcan o longo chámanse as liñas de dobres; úsanse ao xogar de dobres. As liñas que se atopan dentro das de dobres (paralelas a estas) son as de individuais; son o límite do campo en modalidade individual. A área que se atopa entre a liña de dobres e a liña de individuais denomínase canella de dobres, e forma parte da pista durante os partidos de dobres. Por outra banda, a liña que atravesa o centro do campo dun xogador é a liña de servizo, que coa liña que divide a liña de servizo en dous, a liña central ou liña central de saque, forma as áreas, denominadas cadros de saque, onde debe botar a pelota ao efectuar o saque. Dependendo da puntuación actual (que inflúe na posición dos xogadores) a pelota deberá botar nun ou no outro cadro. Considérase que unha pelota sae fóra cando ningunha parte dela dá na liña ou na área contida nas liñas no seu primeiro bote. É obrigatorio que todas as liñas midan entre 25 e 51mm de largo; aínda que as liñas de fondo poden ser de ata 100mm se se quixese.
Regras de xogo
Os xogadores (ou tenistas) golpean a pelota alternativamente cunha raqueta, facéndoa pasar por enriba dunha rede que divide o campo de xogo en dúas metades, de forma que a pelota caia no campo do contrincante. A pelota non debe botar máis dunha vez. Se un xogador non consegue ambas as dúas cousas cun só golpe, o rival gaña o punto. Ao mesmo tempo, hai que intentar que o adversario non consiga devolver facilmente a pelota ata a outra metade do campo correspondente ao seu rival. Vence o que obtén a maior puntuación. Os partidos xóganse en pistas (ou canchas) que poden ser cubertas ou descubertas (ao aire libre), podendo ser de distintos tipos de superficie (de terra batida, céspede...).
Ránking
Na actualidade os xogadores están ordenados nunha clasificación chamada "sistema de entradas" (Entry Ranking), no cal se suman os puntos obtidos polos xogadores nas últimas 52 semanas, é dicir, nun ano. Polo tanto, ao finalizar cada semana, réstanse a cada xogador os puntos obtidos nesa mesma semana do ano anterior, e súmanse os gañados na semana actual. O actual número un do ránking é o español Rafael Nadal en categoría masculina e a dinamarquesa Caroline Wozniacki en categoría feminina.
O tenis en Galicia
En 1921 o Casino de Vigo inaugura o seu campo e alí xorde o primeiro trofeo estable de tenis en Galicia, a Copa de Vigo. Tamén dese ano data a constitución da primeira Federación Galega de Tenis, que encabeza o rexistrador da propiedade vigués Desiderio Martínez e que estaba formada sobre todo por persoas de clase elevada de Vigo e da Coruña. Entre esa década e a seguinte comezaron a abrollar por toda a costa recintos onde xogar ao tenis, en especial en propiedades ou clubs da alta sociedade: Vigo, Redondela, Poio, Padrón... Ao pouco Julio Curbera releva a Desiderio Martínez e a Federación organiza os primeiros torneos de carácter internacional, con presenza tanto de británicos como de portugueses e de xogadores vidos do resto de España.
É importante destacar que neste momento as mulleres participan do deporte tanto coma os homes, e nesas décadas destacan xogadoras como Luísa e Maruxa Puente, Elena Viturro, Isabel Bendamio, as irmás Vasco Guimeraens, Herminia Borrel e Carmelina García Barros. Os clubs máis importantes foron o Club de Campo de Vigo e o Sporting Club da Coruña.
Real Federación Española de Patinaxe
A Real Federación Española de Patinaxe (RFEP) é o organismo encargado da organización, administración e regulamentación dos deportes de patinaxe sobre rodas en España. Está afiliada á World Skate e á World Skate Europe.
A RFEP foi fundada en 1954, tendo como precursora á "Federación Española de Hockey e Patinaxe", organismo creado en 1946 e que regulaba tamén o hóckey sobre herba, un ano antes do debut da selección española en competición oficial, no Campionato do Mundo celebrado en Lisboa, Portugal.
Río Ruvuma
O río Ruvuma (anteriormente coñecido como Rovuma, como aínda é coñecido en Mozambique) é un río da África oriental que discorre formando durante gran parte do seu curso fronteira entre Tanzania e Mozambique. Ten unha lonxitude duns 800 km, drena unha ampla conca de 155 500 km² e ten un caudal de 475 m³/s na súa desembocadura.
Xeografía
O río Ruvuma nace na parte suroccidental de Tanzania, na rexión homónima de Ruvuma, a uns 50 km ao suroeste da cidade de Songea. O río baixa das ladeiras das montañas Matogaro situadas nunha meseta ondulada, a máis de 900 de altitude, ao leste do lago Nyasa. O río flúe primeiro cara o oeste, logo vai cara o sur durante un tramo duns 70 km. Tras recibir pola dereita ao río Msinje, que vén do sur, o Ruvuma torna repentinamente e encamíñase cara o leste, rumbo que manterá en xeral até o final. A partir de aquí o río será a fronteira natural nunha sección de máis de 650 km entre Tanzania, no norte, e Mozambique, no sur.
No seu camiño cara o leste, o Ruvuma pasa cerca da base dunha árida meseta escarpada de pedra arenita, situada no norte, da que descenden pequenos ríos de profundas canles na base da meseta (algúns son longos como o Lukimva e o Muhuvesi). Pola ribeira oposta, a dereita, polo sur, o Ruvuma recibe ríos máis longos que veñen de amplos vales do sur, entre eles o Luchulingo, o Lussanhando e o río Lugenda.
Máis abaixo, o Ruvuma varía moito de anchura, contendo en moitas partes grandes illas boscosas que se elevan por encima do nivel das crecidas, e que a miúdo están habitadas. O río é vadeable en moitos lugares na estación seca. O curso inferior do Ruvuma, normalmente ten máis de 500 m de ancho, pero xeralmente flúe a través dun pantanoso vale. A súa foz, ten case 1,5 km de ancho e atópase ao sur da cidade tanzana de Mtwara e ao norte do mozambicano Cabo Delgado.
Ponte
En 1975, pouco despois da independencia de Mozambique, propúxose a construción dunha ponte que cruzase o río e unise Mozambique e Tanzania, denominado Ponte da Unidade (Unity Bridge). Fixéronse estudos e algunhas obras a principios de 1980, mais a ponte non rematou por falta de fondos. No 2002, os dous gobernos asinaron un acordo para construír unha ponte de 600 m que cruzase o río. As primeiras pedras colocáronse o 10 de outubro de 2005, tanto en Tanzania como en Mozambique. A construción estaba prevista que rematase 2008, mais aí están.
Hai unha pequena ponte construída no 2007, chamada Unity Two, na zona alta do río, preto de Matchedge (Mozambique).
Ciclo Stirling
O ciclo Stirling é un ciclo termodinámico do motor Stirling que busca obter o máximo rendemento. É semellante ao ciclo de Sadi Carnot.
A diferenza da máquina de Carnot, a cal logra a maior eficiencia teórica, esta máquina está constituída por dúas isotermas, dúas isocoras e un sistema de rexeneración entre as isocoras.
Existe tamén unha máquina similar segundo o ciclo Ericsson, a cal consta de dúas isotermas e dúas isóbaras. Tamén consta dun sistema de rexeneración entre as isóbaras como no ciclo Stirling.
O ciclo Stirling ideal
miniatura|Gráfico que mostra o ciclo Stirling ideal cos seus catro procesos. O ciclo Stirling ideal consiste en catro procesos termodinámicos que actúan sobre o fluído de traballo:
Stirling-Kreisprozess Stirling cycle Ciclo Stirling Cycle de stirling Ciclo Stirling Цикл Стирлинга
Bel canto
miniatura|[[Pauline Viardot-García, famosa mestra do bel canto.]] Bel canto (italiano, bel canto) é un termo operístico que se utiliza para denominar un estilo vocal que se desenvolveu en Italia desde finais do século XVII até mediados do XIX.
Desenvolvemento
No bel canto buscábase a perfecta produción do legato ao longo de todo o rexistro vocal, como tamén o desenvolvemento de elementos virtuosísticos como a coloratura, o trilo, a brillantez dos agudos e sobreagudos e o manexo perfecto da respiración.
Ilaiaraxa
Ilaiaraxa, nado o 2 de xuño de 1943 en Pannaipuram, Tamil Nadu (India), é un compositor, guionista e actor indio. Compón tanto música carnática coma música occidental. Executa o harmonio e a guitarra clásica.
Bel canto
Desenvolvemento
O bel canto floreceu e desenvolveuse en Italia na época do Barroco, con todo a súa influencia nas outras escolas e estilos foi notable sobre todo cara a finais do século XVIII onde se poden atopar exemplos en óperas francesas e no estilo mozartiano de bel canto adaptado. En Italia o estilo desembocou nunha verdadeira escola que tivo a súa era de ouro coas composicións de Rossini, Bellini, Donizetti e os primeiros triunfos de Verdi nas primeiras décadas do século XIX.
Ilaiaraxa
Traxectoria
Ilaiaraxa foi durante longo tempo asistente do director musical G.K. Venkatesh. Compuxo máis de 4.000 cancións para máis de 750 filmes, ademais dunha sinfonía coa Royal Philharmonic Orchestra de Londres.
Bel canto
Desenvolvemento
dereita|miniatura| Nota escrita a man pola soada contralto [[Marietta Alboni sobre o declive do bel canto. O texto francés di: "A arte do canto vaise, e estará de regreso só coa única música verdadeira do futuro: a música de Rossini." París, 8 de febreiro de 1881." (Trala firma) ]]
Ilaiaraxa
Traxectoria
A música de Ilaiaraxa arguméntase sobre unha composición orixinal, adaptando unha mestura de melodías occidentais e de melodías moito máis contemporáneas e clásicas da India. O seu éxito válelle o nome de "Ragadhevan", así coma o de "Isai Gnani". A academia india outorgoulle o título de doutor.
Bel canto
Declive
Co pasar dos anos o estilo foi pasando de moda e os compositores comezaron a privilexiar o uso de cantantes cun adestramento distinto. Verdi, nas súas obras de madurez e Wagner privilexiaron a cantantes que soubesen declamar máis que cantar virtuosísticamente. Coa chegada de Puccini e a nova onda de compositores do verismo italiano como Mascagni, Leoncavallo, Giordano ou Cilea privilexiouse un estilo vocal que se achegaba moito máis á voz falada, xa non se requiría o uso da coloratura, nin do trilo nin alardes de control do fiato nin agudos ou sobreagudos.
Co triunfo no gusto do público das óperas de Richard Wagner, Giuseppe Verdi, Richard Strauss e Giacomo Puccini os cantantes comezaron a usar un estilo vocal que pouco tiña que ver co bel canto. Aínda que se conservaban certos elementos fundamentais do canto como o manexo da respiración e o legato, outros como o uso da coloratura perderon validez e volvéronse anacrónicos.
Renacemento do Bel canto
Coa chegada de Maria Callas cambiou a sorte do bel canto. Calas, co seu talento vocal, educada por unha virtuosa belcantista como foi a súa mestra Elvira de Hidalgo e o seu talento dramático elixiu títulos que na época case non eran representados e deulle novos aires a heroínas que para moitos eran pouco cribles ou ridículas.
Así títulos como Norma, Lucia dei Lammermoor ou La Sonnambula foron redescubertos na súa verdadeira magnitude e natureza vocal e estilística. Outros como Medea de Cherubini, Anna Bolena de Gaetano Donizetti, Il pirata de Bellini, Armida de Rossini ou La Vestale de Spontini volveron aos teatros despois de décadas de ausencia non soamente como eventos musicolóxicos senón tamén como grandes éxitos de público.
A senda aberta por Maria Callas foi seguida nos anos posteriores por outros cantantes como Joan Sutherland, Leyla Gencer, Beverly Sills, Teresa Berganza, Luigi Alva, Marilyn Horne, Alfredo Kraus, Luciano Pavarotti, Katia Ricciarelli ou Montserrat Caballé educados na tradición do bel canto e que comezaron un verdadeiro renacemento do estilo que se estende até os nosos días.
Salif Keïta
Salif Keïta, nado o 25 de agosto de 1949 en Djoliba, é un músico e cantante de Malí coñecido como A Voz de Ouro de África. De pequeno foi marxinado pola súa condición de albino, signo de mala sorte na cultura mandinga. En 1984 trasladouse a París onde comezou a facerse coñecido. A súa música combina os ritmos tradicionais de África Occidental con influencias de Europa e América. Tamén é descendente directo de Sundiata Keïta, fundador do antigo Imperio de Malí.
Ultra Boys
Os Ultra Boys son un grupo ultra do Real Sporting de Gijón, fundado en 1981. Trátase dun dos grupos máis antigos do panorama ultra español.
Historia
O grupo fundouse na tempada 1981. Desde entón sempre existiu e contou cun gran número de membros ou socios que viviron distintos momentos polos que pasou o club desde entón (desde participacións na Copa da UEFA até unha etapa recente na que o club atopouse á beira da desaparición.
Na actualidade contan cunha cifra próxima aos 1000 socios que se atopan localizados nunha zona da bancada sur de El Molinón (denominada "fondo joven" ou sub-30) que o club ten especialmente habilitada para eles xa que non dispoñen de asentos, contan cunha valla sen publicidade na que poden colocar unha pancarta co seu nome e dispoñen dun cuarto no que gardan o material co que realizan os tifos durante os partidos e as distintas pancartas que empregan nos mesmos.
Ideoloxía
Aínda que a principal ideoloxía do grupo é o amor incondicional ao Sporting de Gijón e o odio ao Real Oviedo, tamén hai pequenas faccións de extrema dereita como así demostran tanto a aparición de bandeiras da época franquista como de símbolos nazis debuxados nas paredes da bancada ou nalgún dos tambores que se empregan para animar ao equipo.
Amizades e rivalidades
Normalmente a convivencia con outras afeccións adoita ser amistosa como así testemuñan as boas relacións existentes entre o grupo Supporters Gol Sur do Real Betis, Frente Atlético do Atlético de Madrid, Ultras Yomus do Valencia CF ou Ligallo Fondo Norte do Real Zaragoza. Tamén teñen unha grande amizade coa afección do Logroñés debido á irmandade existente entre este club e o Sporting; e con Brigadas Charra, do UD Salamanca, debido aos masivos desprazamentos de ambas afeccións a sendas cidades.
As súas maiores rivalidades as teñen con Symmachiarii do Real Oviedo (debido á ideoloxía antioviedista do grupo), Ultra Violetas do Real Valladolid que están irmandados cos Symmachiarii, Indar Gorri do Osasuna, Herri Norte Taldea do Athletic Club e Biris Norte do Sevilla FC debido en parte á gran sintonía existente entre o Sporting e o Real Betis, que é o maior rival do Sevilla.
Porto de La Estaca
250px|miniatura|O catamarán Alborán no porto. O Porto de La Estaca é o principal porto da illa de El Hierro, nas Illas Canarias. É a vía de entrada á illa polo mar, sendo o único porto desta onde atracan buques de pasaxeiros. Está situado no municipio de Valverde. Malia funcionar como porto de pasaxeiros, tratábase inicialmente dun refuxio pesqueiro de escasas dimensións. Xunto ao porto encóntrase a praia do Varadero. O seu contrasinal é a da provincia marítima de Tenerife á que pertence.
A diferenza das outras illas, a capital de El Hierro, Valverde, non se encontra a nivel do mar, polo que o porto de La Estaca é un barrio costeiro que se encontra a máis de 7 quilómetros do centro municipal. Arredor do porto xerouse un pequeno núcleo poboacional que no ano 1991 contaba con 140 habitantes e en 2007 con 125 habitantes.
Dende marzo de 2014, ao Porto de La Estaca chega o transbordador catamarán Alborán, que realiza a liña Los Cristianos (sur de Tenerife) - Porto de La Estaca. Este buque rápido é operado pola compañía Navieira Armas.
Lingua oseta
O oseto, tamén escrito ossetio, (en oseto: Ирон æвзаг, tr. Iron ævzag) é unha lingua iraniana falada polo pobo oseto, que habitan principalmente en Osetia, unha rexión do norte da Cordilleira do Cáucaso. É un descendente directo das linguas escitas, sármatas e alanas.
A área oseta en Rusia é coñecida como Osetia do Norte-Alania, mentres que a área sur é coñecido como Osetia do Sur, recoñecido como estado independente por Rusia, Nicaragua, Venezuela e Nauru, pero para a maioría da comunidade internacional forma parte de Xeorxia. O número total de falantes de oseto rolda os 577 450, dos cales 451 000 habitan na Federación Rusa segundo o censo de 2010.
Historia e clasificación
O oseto é a lingua falada e literaria dos osetos, un pobo que habita a parte central do Cáucaso e constitúe a maior parte da poboación de Osetia do Norte, que pertence á Federación rusa, e da Osetia do Sur, que no 2008 declarouse independente da República da Xeorxia.
Desde a remota Antigüidade (séculos VII-VIII a.C.), as linguas do grupo iraniano espalláronse por un vasto territorio, que inclúe os actuais Irán (Persia), Asia Central, e o sur de Rusia. O oseto é o único sobrevivente do ramo nordeste das linguas iranianas coñecido como cítico. O grupo cítico inclúe diversas tribos da rexión, coñecidas nas fontes antigas como citas, masáxetas, sacas, sármatas, alanos e roxolanos. Os corasmos e os sogdianos tamén eran parentes próximos, en termos lingüísticos.
O oseto, xuntamente co kurdo, o tat e o talysh, é unha das linguas iranianas que ten unha comunidade grande de falantes no Cáucaso. Evolucionou a partir do alano, o idioma falado polos alanos, tribos medievais, descendentes dos antigos sármatas; e acredítase que sexa o único sobrevivente da lingua sármata. A lingua máis próxima, xeneticamente, é o yaghnobi, falado no actual Taxiquistán, único outro membro aínda existente do ramo iraniano oriental do norte. O oseto forma o plural a través do sufixo -ta, unha característica que comparte co yaghnobi, o sármata e o sogdiano; isto é interpretado como evidencia dunha continuidade dialectal das linguas iranianas nas estepas da Asia Central. Os nomes das antigas tribos iranianas, derivadas do grego, reflicten esta pluralización: por exemplo, sármatas (Σαρομάται, transl. Saromátai) e masáxetas (Μασαγέται, Massaguétai).
Evidencias de oseto medieval
A mostra máis antiga do oseto escrito é unha inscrición que data dalgún punto entre os séculos X e XII e foi encontrada preto do río Bolshoi Zelenchuk, en Arkhyz. O texto está escrito no alfabeto grego, con algúns dígrafos especiais:
<font color = #EEEEEE>— ΣΑΧΗΡΗ ΦΟΥΡΤ ΧΟΒΣ ΗΣΤΟΡΗ ΦΟΥΡΤ ΠΑΚΑΘΑΡ ΠΑΚΑΘΑΡΗ ΦΟΥΡΤ ΑΝΠΑΛΑΝ
ΑΝΠΑΛΑΝΗ ΦΟΥΡΤ ΛΑΚ ΑΝΗ ΤΖΗΡΘΕ
O outro único rexistro existente do proto-oseto son as dúas liñas de frases "alanas" que aparecen na Teogonía de Xoán Tzetzes, un poeta e gramático bizantino:
<font color = #EEEEEE>— Τοῖς ἀλανοῖς προσφθέγγομαι κατά τήν τούτων γλῶσσαν Καλή ημέρα σου αὐθεντα μου αρχόντισσα πόθεν εἶσαι
"τὸ φάρνετζ κίντζι μέσφιλι καίτζ φουὰ σαοῦγγε"
Arriba, as porcións en itálico están en oseto. Alén dunha transliteración directa do texto grego, os estudosos tentaron facer unha reconstrución fonolóxica utilizándose das pistas que o texto grego ofrece; así, en canto o "τ" (tau) normalmente tería o valor do "t" latino, neste caso este corresponde ao "d", que, se cre, sería a maneira que os antigos osetas a pronunciaban. A transliteración académica das frases alanas é: "dæ ban xwærz, mæ sfili, (æ)xsinjæ kurθi kændæ" e "du farnitz, kintzæ mæ sfili, kajci fæ wa sawgin?"; posíbeis traducións no oseto moderno serían "Dć bon xwarz, me’fšini ‘xšinć, kurdigćj dć?" e "(De’) f(s)arm neč(ij), kinźi œfšini xœcc(œ) (ku) fœwwa sawgin". A pasaxe, traducida para o galego, sería:
<font color = #EEEEEE>— Aos alanos, saúdoos nas súa lingua: "Bo día a vostede, señora de meu amo, de onde son?" "Bo día a vostede, señora do meu amo, de onde son?" e outras cousas: Cando unha muller alana toma un padre como amante, oirás isto: "Non ten vergoña, miña señora, que un padre estea a foder a súa cona?"
"Non ten vergoña, miña señora, de ter un caso amoroso cun padre?"
Teorízase que, durante a fase do proto-oseto, o idioma pasou por un proceso de mudanzas fonolóxicas condicionadas por un Rhythmusgesetz, ou "lei de ritmo", a través da cal os substantivos foron divididos en dúas categorías, os que posuían acentos tónicos forte e os que posuían acentos tónicos fracos. Os substantivos que tiñam acentos fortes posuían unha vogal longa "pesada", e eran acentuados na primeira sílaba deste tipo a ocorrer na palabra; xa os substantivos de acento tónico fraco eran acentuados na súa sílaba final. Esta é precisamente a situación observada nos primeiros rexistros do oseto, presentados arriba. O mesmo ocorre no oseto moderno, aínda que nel o acento tónico sexa influenciado pola "abertura" da vogal. O fenómeno tamén é notado nun glosario iásico datado de 1422.
Dialectos
Existen dous dialectos importantes do oseto: o iron e o digor, sendo o primeiro máis falado. O oseto escrito é facilmente recoñecido polo uso da letra æ, unha letra que non é utilizada por ningún outro idioma que adopta o alfabeto cirílico. Un terceiro dialecto do oseto, o xásico, foi falando na Hungría polo pobo iásico. A inmensa maioría dos osetos fala o dialecto iron ou ironiano, e a lingua literaria está baseada nel. O creador do idioma literario oseto é o poeta nacional Kosta Xetagurov (1859-1906).
Sistema de escrita
miniatura|300px|Primeira páxina da primeira edición do xornal [[Ræstdzinad, en oseto (1923).]] Despois da conquista rusa, o oseto, que até entón non posuía unha forma escrita, pasou a ser grafado no alfabeto cirílico; o primeiro libro en oseto en cirílico foi publicado en 1798. Ao mesmo tempo, o alfabeto xeorxiano era utilizado nalgunhas rexións ao sur do Cáucaso: en 1820 unha apostila foi publicada onde o alfabeto xeorxiano era modificado por tres letras especiais; esta escrita estivo en uso no territorio de Osetia do Sur de 1937 a 1954.
O alfabeto moderno utilizado polo oseto, baseado no cirílico, foi creado por un científico ruso de orixe finlandesa, Andreas Sjögren, en 1844; presentaba letras individuais para cada son (como o alfabeto abecasio moderno). Despois dunha breve experimentación co alfabeto latino tras a caída do Imperio Ruso, as autoridades soviéticas retornaron ao cirílico, incluíndo dígrafos para substituír a maioría dos diacríticos.
Esta é a versión do alfabeto cirílico utilizada desde 1937:
Este é o alfabeto latino que foi utilizado entre 1923 e 1937:
Os dígrafos que representaban un só fonema tamén eran utilizados no alfabeto latino (ch, čh, th, dž e outros). O son æ (AFI: /æ/) é extremamente común no idioma, un aspecto que comparte co persa.
Uso do idioma
O primeiro libro impreso en oseto foi publicado en 1798. O primeiro xornal, Iron Gazet, foi publicado en 1906, na cidade de Vladikavkaz.
Aínda que agora o oseto sexa a lingua oficial tanto en Osetia do Norte como en do Sur (xuntamente co ruso), o seu uso oficial limítase á publicación das novas leis nos xornais publicados no idioma.
Existen, hoxe en día, dous xornais diarios en oseto: Ræstdzinad (Рæстдзинад, "Verdade"), en Osetia do Norte, e Xurzærin (Хурзæрин, "O Arco da Vella"), en Osetia do Sur. Algúns xornais menores, como xornais distritais, utilizan o oseto para artigos illados. Existe unha revista mensual, Max dug (Мах дуг, "A nosa era"), dedicada principalmente á ficción e á poesía en oseto.
O oseto é ensinado nas escolas secundarias para todos os alumnos. Os falantes nativos do idioma tamén poden facer cursos de literatura oseta.
La flor
miniatura|La flor. Imprenta de M. González. Madrid, 1857. La flor é o primeiro poemario publicado por Rosalía de Castro, editado na Imprenta de M. González de Madrid en 1857. É tamén o primeiro poemario da autora publicado en lingua castelá.
A temática é intimista e lírica, desde a perspectiva feminina, propio da obra rosaliana.
Contido
O libro consta de seis poemas:
Santa Mariña de Pescoso, Rodeiro
Santa Mariña de Pescoso é unha parroquia que se localiza no concello de Rodeiro. Segundo o IGE en 2013 tiña 169 habitantes (76 homes e 93 mulleres), distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 246 habitantes.
Patrimonio
A igrexa de Santa Mariña de Pescoso data do século XII e constitúe un bo exemplo do románico rural.
Heidi
Heidi é unha obra de literatura infantil publicada en 1881 pola escritora suíza Johanna Spyri, orixinalmente publicada en dúas partes (en Heidis Lehr- und Wanderjahre, e Heidi kann brauchen, was es gelernt hat). É unha novela sobre os eventos na vida dunha rapaciña baixo o coidado do seu avó nos Alpes suízos. Foi escrito como un libro "para nenos e para aqueles que aman os nenos" (como se cita no seu subtítulo).
Argumento
esquerda|miniatura|287x287px|Heidi co seu avó, debuxo de Jessie Willcox Smith, 1922. dereita|miniatura|284x284px|Portada do libro. Heidi (cuxo nome verdadeiro é igual ao da súa nai, Adelaida) é unha nena, orfa dende moi pequena, que queda ao coidado da súa tía Dette.
Cando a muller atopa unha boa oportunidade de traballo, leva á nena a vivir á aldea de Dörfli (“aldeíña” literalmente no dialecto suízo alemá ), na comuna suíza de Maienfeld co seu avó, a quen non coñecía, e a quen os habitantes chamaban "O Vello dos Alpes", por ser case un ermitán.
Un ano despois de terminada a primeira novela, apareceu a segunda parte, De novo Heidi, que narraba as aventuras da nena, afastada das montañas pola súa tía, quen a fixo contratar para facer de compañeira dunha nena inválida en Alemaña, chamada Klara Sesemann. Klara forma parte dunha das familias máis importantes de Frankfurt, pero pasa a vida pechada, unicamente acompañada da servidume e da Señorita Rottenmeier, quen exerce como a súa titora, xa que tanto o pai como a avoa de Klara permanecen pouco tempo na cidade por motivos de negocios. O peche e a rixidez na educación terminan por deprimir a Heidi, pero crea fortes lazos de amizade con Klara e a súa familia. O pai de Klara, consciente da depresión de Heidi, decide enviala de regreso aos Alpes suízos.
Heidi cambiaría a vida da familia de Klara. Pouco tempo despois da partida da súa amiga, Klara é enviada a visitala aos Alpes, onde no medio das belas paisaxes e rodeada polo agarimo do avó, de Pedro e de Heidi, consegue camiñar, cambiando a súa vida por completo.
Versións baseadas no libro
A primeira versión en debuxos animados foi a serie xaponesa de televisión Heidi (Heidi (アルプスの少女ハイジ)), de 1974, e foi a de maior difusión, fama e aceptación. Adicionalmente existen varias películas en debuxos animados, obras teatrais e un drama musical. Varias coleccións de historietas e series televisivas completan a longa lista de obras baseadas no libro orixinal de Johanna Spyri.
Outras historias de Heidi
Anos despois o tradutor ao idioma inglés, Charles Tritten, escribiu dúas novas historias, Heidi e Pedro (tamén coñecida como Heidi e Peter ou Heidi crece), na que se conta as experiencias de Heidi como mestra de escola, e Os fillos de Heidi na que Heidi deixa de ser a protagonista.
Heidiland
miniatura|220x220px|A Casa de Heidi, en Maienfeld. A rexión de Heidiland, no Distrito de Landquart, no cantón dos Grisóns, é un destino turístico promocionado en Suíza onde o visitante pode percorrer as paisaxes onde se desenvolve a ficticia historia de Heidi. A rexión sitúase en plenos Alpes, preto da fronteira de Liechtenstein e Austria e inclúe Maienfeld, a cidade máis próxima do lugar onde Heidi vivía. Na actualidade é un destino moi visitado por cidadáns xaponeses. En Maienfeld atópase A Casa de Heidi, unha recreación da cabana do avó.
Sobre o anime
Na introdución da serie de anime de 1974 pódese ver a Heidi bailando alegremente co seu amigo Pedro. No fondo pódese observar a un grupo de aldeáns sostendo unha bandeira amarela que ten debuxada unha cabra negra. Esa bandeira pertence ao cantón de Schaffhausen ao norte de Suíza, na fronteira con Alemaña. O curioso é que a historia, de acordo ao libro, desenvólvese no cantón dos Grisóns (fronteira con Austria e Liechtenstein) no cal a bandeira tamén contén unha cabra, pero é totalmente diferente o seu deseño.
San Miguel de Tabagón, O Rosal
San Miguel de Tabagón é unha parroquia do concello pontevedrés do Rosal, na comarca do Baixo Miño. Segundo o IGE, no ano 2014 tiña 963 habitantes (503 mulleres e 460 homes). Pertence á diocese de Tui-Vigo, e nela, ó arciprestado da Guarda-Tebra.
En San Miguel de Tabagón desemboca o río Tamuxe no río Miño.
No lugar do Cruceiro está o cruceiro de Tabagón, unha estrutura pétrea de granito que se dispón sobre tres chanzos e un podio. O fuste é de sección cadrada, capitel e tres cruces en forma de calvario.
Javier Bulfoni
Javier Bulfoni, tamén coñecido como Tuky Bulfoni, nado o 26 de setembro de 1976 en Casilda (Provincia de Santa Fe, Arxentina), é un xogador de baloncesto arxentino. Actualmente xoga na posición de escolta no Atenas de Córdoba. Salienta a súa capacidade anotadora, con bo tiro na media e na longa distancia, así como por ser un bo defensor
Traxectoria deportiva
Bulfoni comezou a xogar no club da súa cidade natal, o Alumni de Casilda. Posteriormente trasladouse a La Plata para xogar na canteira do Club de Gimnasia y Esgrima La Plata ata que no 2001, cando deu o salto a Europa, asinando polo Drac Inca da Liga LEB Ouro, pasando posteriormente a xogar no CB Ciudad de Algeciras (LEB Ouro).
No 2005 fichou polo Grupo Begar León da LEB Ouro. Un triplo seu daría no último segundo o campionato da Liga Regular da LEB na tempada 2005-06 ao equipo leonés. Logo de fallar no intento de ascenso na tempada 2005-06, foi un dos compoñentes do cadro de xogadores que lograron o ascenso un ano despois. Tras unha tempada na Liga ACB nas filas do Bàsquet Manresa (2008-09), o martes 18 de agosto do 2009 fichou polo Obradoiro CAB.
A Valboa, Trabada
Santa María Madanela da Valboa (á espera da oficialización da forma Santa María Madanela de Valboa ) é unha parroquia do concello de Trabada na comarca da Mariña Oriental, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 133 habitantes (63 homes e 70 mulleres).
O seu punto máis alto é o pico Axilde, no Monte San Fernando.
1493
Outros
Historia ano a ano
Claudio González Zúñiga
Claudio González Zúñiga, nado en Pontevedra o 3 de agosto de 1784 e finado na mesma vila o 3 de novembro de 1857, foi un médico, historiador e político galego.
Traxectoria
miniatura|Placa na rúa que leva o seu nome en Pontevedra. Combateu durante a Guerra da Independencia española, sendo distinguido co Foro Militar e cunha pensión vitalicia. En 1815 fíxose frade da orde de San Xoán de Deus, pero trala desamortización desapareceu a orde e marchou do hospital.
En 1823 foi elixido alcalde de Pontevedra. Trala fin do Trienio liberal foi perseguido polas sociedades secretas Estrella e El Ángel Exterminador. Refuxiouse nun barco contrabandista en Beluso (Bueu), pero caeu en mans inimigas. Foi desterrado por un tribunal eclesiástico a Seixido (A Lama), e despois foi condenado a catro meses de reclusión no convento de Herbón. A pesar da amnistía xeral do 1 de maio de 1824, aínda pasou ano e medio recluído en Chamadoira (Cerdedo-Cotobade). Ao regreso a Pontevedra defendeu a capitalidade provincial na división territorial de España en 1833, fronte á corrente liderada por Francisco Javier Martínez Enríquez Sarmiento de Valladares, marqués de Valadares, que defendía que fose Vigo. Foi deputado pola provincia de Pontevedra na lexislatura 1840-1841.
Licenciado en medicina e cirurxía, axudou a combater a vaga de cólera que asolou a comarca no inverno de 1833.
Foi director do Instituto de Ensino Secundario Provincial. Leva o seu nome unha rúa de Pontevedra, trala capela da Virxe Peregrina.
Obra
miniatura|Capa de Historia de Pontevedra.
Wistawanda
Wistawanda foi unha cidade situada ao leste de Hattusa, na Terra Alta Hitita, onde tivo lugar a batalla decisiva que puxo fin a case tres séculos de ataques kaska contra os hititas.
Hattusilis erixiu unha estela conmemorativa en Wistawanda.
Eurocopa de Fútbol Sub-21
O Campionato de Europa UEFA Sub-21, ou tamén coñecida como Eurocopa Sub-21 é unha competición de seleccións de fútbol de Europa, na cal participan xogadores menores de 21 anos.
Historia
Esta creouse en 1967, e participaban as seleccións da categoría sub-23 -aínda que o formato funcionaba como no mundo do boxeo (os campións enfrontaban aos aspirantes)-, e as dúas nacións que predominaron o campionato nos seus inicios foron Bulgaria e a República de Iugoslavia. Con todo, recibían o nome de Challenge Cup de Seleccións Sub-23, que era a precursora da denominación Eurocopa Sub-21.
Despois pasou a chamarse Campionato Europeo Sub-23, e competían 23 nacións con oito grupos de clasificación. Os gañadores de cada sección pasaban a cuartos de final.
En 1976, a competencia realizouse oficialmente para xogadores menores de 21 anos, e o primeiro campión foi a República de Iugoslavia.
Hoxe o sistema de clasificatorias é o seguinte: as seleccións con máis baixa clasificación disputan unha rolda preliminar, a dobre partido, e os gañadores desa rolda acceden á fase clasificatoria, con 14 grupos de tres equipos cada un. Os líderes de grupo xogan os partidos de repesca entre si, e clasifícanse á fase final: a de grupos, que se conforma de dous grupos con catro seleccións cada unha.
Aínda que foi variando co transcurso das edicións, o torneo reparte catro prazas para xogar os Xogos Olímpicos. Unha é para o campión, e a outra é para o finalista, dependendo da súa participación na primeira rolda. A terceira é para o gañador do enfrontamento entre os mellores terceiros de grupo; e a outra é para o que finalice como o segundo mellor da fase grupal.
A selección que máis títulos gañou é a de Italia, que a conquistou en cinco ocasións, e é a única que a conseguiu en tres ocasións consecutivas.
Vilela, Rodeiro
Nesta parroquia naceu o sacerdote Xosé Moreiras Santiso.
Patrimonio
Hai catro castros, entre os que destaca o de Cantelle que conta cun anel defensivo en todo o perímetro con porta dobre.
Xunto coa parroquia do Salto forma o territorio dos antigos prioratos de Oseira.
Vidal, Trabada
San Mateo de Vidal é unha parroquia do concello de Trabada na comarca da Mariña Oriental, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 75 habitantes, deles 40 eran homes e 35 eran mulleres.
Xentilicio
O seu xentilicio é vidalexo.
Gran Premio de Portugal de 2020
O Gran Premio de Portugal de 2020 (oficialmente o Fórmula 1 Heineken Grande Prémio de Portugal 2020) foi unha carreira de motor de Fórmula Un que se celebrou o 25 de outubro de 2020 no Autódromo Internacional do Algarve, Portimão, Portugal. Foi a décimo segunda carreira da tempada de Fórmula Un. O vencedor foi o británico Lewis Hamilton, que sumou a súa 92ª vitoria na Fórmula 1, superando a Michael Schumacher como o piloto con máis vitorias na historia da competición.
Clasificación
O inicio da clasificación atrasouse para permitir completar as reparacións da pista. As reparacións consideráronse necesarias despois de que se soltase unha tapa de drenaxe ao remate da sesión de adestramento final.
O lobo con botas
O lobo con botas é unha obra de literatura infantil escrita por Hematocrítico (editado en galego e actualmente dispoñible tamén en castelán).
A súa primeira edición foi en galego de Edicións Xerais de Galicia.
É un conto que trata sobre o consumismo protagonizado por lobos, gatos, dragóns, xigantes... onde se formula unha pregunta ós máis pequenos: É divertido xogar unha vez tes todo o que queres?
Sinopse
Feroz o tío de Lobiño monta unha xastrería, pero esta comeza a ir mal debido a que non vai ninguén. Un día o seu sobriño ensínalle ao seu tío un póster do gato con botas, a nova estrela infantil de moda. Todos queren vestir coma el, un sombreiro, unha espada, unhas botas… algo que o lobo Feroz aproveita para facer negocio.
Cando os nenos teñen todo, o tío, desexoso de máis diñeiro envolve ó gato con botas para que pose con diferentes produtos que posteriormente facendo uso de fotos utilizará para venderlles máis cousas ós rapaces.
Stade Olympique de la Pontaise
Copa do Mundo 1954
Durante a quinta edición da Copa do Mundo de Fútbol xogáronse neste estadio tres partidos da primeira fase, un duelo de cuartos de final e unha semifinal. O partido de cuartos, Austria 7-5 Suíza, é o duelo con máis goles na historia dos Mundiais ata o momento (2010).
Estes son os partidos do mundial de 1954 que se xogaron neste estadio:
Chaos (xénero)
Chaos é un xénero de amebas xigantes da familia Amoebidae. A especie Chaos carolinensis pode atinguir os 5 mm, mais a maioría mide de 1 a 3 mm. Son amebas espidas que se moven por medio de pseudópodos (movemento ameboide). O citoplasma divídese nun endoplasma fluído que contén os numerosos núcleos, gránulos e vacúolos dixestivos, e o ectoplasma, que é máis viscoso e que non contén ningún gránulo. Este xénero está moi relacionado con Amoeba, coa cal comparte a mesma morfoloxía xeral e a formación de numerosos pseudópodos cilíndricos. Porén, Chaos presenta centos de núcleos, pero Amoeba ten soamente un.
Os membros do xénero son semellantes ás Amoeba, e comparten a mesma morfoloxía xeral, producindo numerosos pseudópodos cilíndricos, cada un arredondado no extremo. Porén, Amoeba é uninucleada, e Chaos, polo contrario, pode chegar a ter mil núcleos. Debido a esta característica, C. carolinensis, foi clasificada primeiramente no xénero Pelomyxa xunto con outra ameba multinucleada xigante, Pelomyxa palustris. Recentemente, os estudos filoxenéticos moleculares da especie confirmaron que está máis relacionada co xénero Amoeba que co Pelomyxa, e clasifícase no xénero Chaos.
1491
Outros
Historia ano a ano
Chaos (xénero)
A membrana celular ou plasmalema é extremadamente plástica, permitindo ao organismo mudar de forma. O citoplasma no interior da membrana descríbese normalmente como formado por dúas partes: un fluído interno, ou endoplasma, que contén gránulos e vacúolos alimenticios, e orgánulos como o núcleo ou a mitocondria; e un ectoplasma máis viscoso arredor do perímetro da célula, que é relativamente claro e non contén gránulos visibles. Como outras amebas lobosas, Chaos pode moverse por medio de pseudópodos. Publicouse unha ampla literatura científica grazas ao esforzo realizado para describir este movemento.
Historia e cambios na nomenclatura
miniatura|250px|left|Amebas de C.G. Ehrenberg, 1830 O xénero Chaos tivo unha historia longa e confusa. En 1755, Rösel von Rosenhof viu e describiu un ameboide ao que chamou "o pequeno Proteus". Tres anos despois, Linné deulle á criatura de Rösel o nome de Volvox chaos. Porén, como o nome Volvox xa se aplicaba a un xénero de algas flaxeladas, cambiouse a Chaos chaos. Nas seguintes décadas, conforme proliferaban as novas especies e nomes, informouse de numerosas descricións de organismos similares a Chaos, de tal maneira que é virtualmente imposible diferenciar unha ameba histórica doutra. En 1879, Joseph Leidy suxeriu agrupar todas as grandes amebas comúns de auga doce nunha especie, que propuxo se chamase Amoeba proteus. Unha ducia de especies, incluíndo a varias que se identificaron como Chaos, foron consideradas sinónimos de Amoeba proteus. Porén, na descrición que el mesmo dá destes organismos, son claramente uninucleadas, a diferenza da actual Chaos. miniatura|140px|A. proteus (=C. chaos), de Joseph Leidy, 1879 En 1900, o biólogo H. V. Wilson, da Universidade de Carolina do Norte, descubriu e illou unha ameba que se parecía á Amoeba proteus pero tiña centos de núcleos celulares. Dado que xa existía un xénero de amebas xigantes multinucleadas, Pelomyxa, Wilson colocou este organismo nese taxon, chamándoo Pelomyxa carolinensis. Esta ameba cultivábase facilmente e converteuse nun organismo amplamente distribuído e estudado no laboratorio.
En 1926, Asa A. Schaeffer argumentou que Pelomyxa carolinensis era, de feito, idéntica á ameba que Rösel viu en 1755, a "pequena Proteus" que Linneo chamou Chaos chaos. Polo tanto, instou a que, seguindo o principio de prioridade das normas da nomenclatura biolóxica, o nome do organismo debía ser Chaos chaos. Varios investigadores discutiron vigorosamente a validez dese nome, pero outros adoptárono. Unha terceira facción aceptou a validez do xénero Chaos para a ameba de Wilson, pero conservou a segunda metade do nome binomial, chamando ao organismo "Chaos carolinensis". A principios da década de 1970, os tres nomes usábanse ao mesmo tempo por varios investigadores. Porén, os estudos da estrutura fina e fisioloxía da ameba aclarou que había grandes diferenzas entre esta e outras Pelomyxa (como a ausencia completa, nas Pelomyxa verdadeiras, de mitocondrias). Desde entón, xurdiu un consenso en canto á nomenclatura, e o organismo é coñecido xeralmente como Chaos carolinensis, proposto inicialmente por Robert L. King e Theodore L. Jahn en 1948.
Estudos filoxenéticos recentes
miniatura|dereita|Chaos caroloinensis (Pelomyxa carolinensis) debuxado por H. V. Wilson en 1900. Ata hai pouco, o xénero Chaos incluíase, xunto con outros protistas que forman pseudópodos lobosos ou se desprazan polo fluxo protoplásmico, no antigo filo Sarcodina. A filoxenia molecular baseada no exame do ADN ribosómico mostrou que Sarcodina é un grupo polifilético: que algúns ameboides comparten un devanceiro común máis recente con membros doutro filo que con outros Sarcodina. Consecuentemente, os ameboides de Sarcodina distribuíronse entre dous supergrupos modernos, Rhizaria e Amoebozoa. Chaos e o seu parente próximo, Amoeba, sitúanse agora no último, xunto coa orde Tubulinida, que son amebas espidas, ou ben monopodiales ou posuidoras de pseudópodos cilíndricos, con uroides non adhesivos (unha rexión da zona posterior da célula que ten unha aparencia enrugada).
O grupo monofilético de Amoebozoa aínda non está totalmente establecido, pero a información actual confirma que Chaos e Amoeba están estreitamente relacionados. Porén, as mesmas investigacións formulan preguntas sobre o grupo supostamente monofilético do xénero Chaos, dado que Chaos nobile pode ser basal a un grupo que contén Chaos carolinensis e polo menos dúas especies de ameba, como se ilustra debaixo, seguindo Pawlowski e Burki (2009):
Segmentación semántica
A segmentación semántica consiste en dividir unha imaxe dixital en varias rexións (grupos de píxeles) chamados segmentos. Máis especificamente, a segmentación é un proceso de clasificación de píxeles que asigna unha categoría a cada píxel da imaxe analizada.
O obxectivo da segmentación é localizar rexións significativas. A segmentación úsase tanto para localizar obxectos como para atopar os seus bordos dentro dunha imaxe. O resultado de segmentar unha imaxe é un conxunto de segmentos que cobren toda a imaxe sen superpoñerse. Pode representarse como unha imaxe de etiqueta (unha etiqueta por cada píxel) ou como un conxunto de contornos. miniatura|Exemplos de segmentación de obxectos
Aplicacións da segmentación semántica
Algunhas das aplicacións prácticas da segmentación de imaxes son:
As aplicacións da segmentación semántica son moitas e son clave para o desenvolvemento da intelixencia artificial. De xeito que cada día hai novos usos na segmentación de obxectos como parte da visión artificial.