cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roberto Somoza
Roberto Somoza, nado en Londres, é un saxofonista galego.
Traxectoria
Inicia os seus estudos os 8 anos cursando no conservatorio da Coruña estudos de clarinete, solfexo e harmonía. Pouco despois toma contacto co saxofón iniciándose como autodidacta nesta disciplina. Foi músico da orquestra "Los Satélites", onde se formou como músico de sección da man do seu irmán máis vello José Somoza, trompetista daquela nesa formación. Paralelamente a esta actividade asiste a clase de improvisación e saxo con Pedro Iturralde en Madrid e leva ao cabo os seus primeiros contactos no jazz da man de Antonio Cal, Fernando Llorca, Nani García, Baldo Martínez, Andres Rivas, Alfonso Morán e un sen fin de músicos da escena do jazz galego. Na actualidade é profesor de saxofón na especialidade de Jazz do Conservatorio superior de Música da Coruña..
No ano 2004, Xingra editou o seu disco Regra de tres. Está acompañado por Alfonso Morán ó contrabaixo e Andres Rivas como batería. O CD conten 10 temas orixinais escritos na súa maioría polo propio Roberto.
Produciu discos de Pablo Alvaro e Carmen Dor, incluíndo neles temas propios.
Con Kin Garcia encargase do programa de Jazz da Radio Galega “ESTUDIO 3”entre os anos 2002 e 2004.
Burato negro
miniatura|upright|Burato Negro de [[Messier 87. Primeira imaxe real dun burato negro: amósase en unidades de temperatura de brillo,, onde S é a densidade de fluxo, λ é a lonxitude de onda de observación, é a constante de Boltzmann e Ω é o ángulo sólido do elemento de resolución.]] miniatura|upright|Simulación animada dun [[Métrica de Schwarzschild|burato negro de Schwarzschild cunha galaxia que pasa por detrás. Ao redor do tempo de aliñamento, obsérvase unha lente gravitatoria extrema da galaxia.]] Un buraco negro, furado negro ou burato negro é unha rexión do espazo-tempo onde a gravidade é tan forte que nada, incluída a luz ou outras ondas electromagnéticas, teñen a enerxía suficiente para escapar dela. De aí o nome, xa que non só non emiten luz senón que absorben todo tipo de radiación ou materia que se achegue demasiado. A teoría da relatividade xeral predece que unha masa suficientemente compacta pode deformar o espazo-tempo para formar un burato negro. O límite da rexión da que non é posible escapar chámase horizonte de sucesos. Aínda que ten un gran efecto sobre o destino e as circunstancias dun obxecto que o atravesa, non ten características locais detectables segundo a relatividade xeral. En moitos sentidos, un burato negro actúa como un corpo negro ideal, xa que non reflicte luz. Ademais, a teoría cuántica de campos no espazo-tempo predece que os horizontes de eventos emiten radiación Hawking, co mesmo espectro que un corpo negro cuxa temperatura é inversamente proporcional á súa masa. Esta temperatura é da orde de mil millonésimas de kelvin para os buratos negros estelares, o que fai que sexa esencialmente imposible de observar directamente.
Roberto Somoza
Traxectoria
Actualmente é director e arranxador da Garufa Blue Devils Big Band, grupo residente na sala Garufa Club, formado por el mesmo no ano 2014.
Burato negro
Os obxectos cuxos campos gravitatorios son demasiado fortes como para que a luz lles escape foron considerados por primeira vez no século XVIII por John Michell e Pierre Simon Laplace. En 1916, Karl Schwarzschild atopou a primeira solución moderna da relatividade xeral que caracterizaría un burato negro. David Finkelstein, en 1958, publicou por primeira vez a interpretación do "burato negro" como unha rexión do espazo da que nada pode escapar. Os buratos negros foron considerados durante moito tempo unha curiosidade matemática; Non foi ata a década de 1960 cando os traballos teóricos demostraron que eran unha predición xenérica da relatividade xeral. O descubrimento das estrelas de neutróns por Jocelyn Bell Burnell en 1967 espertou o interese polos obxectos compactos colapsados ​​gravitacionalmente como unha posible realidade astrofísica. O primeiro burato negro coñecido foi Cygnus X-1, identificado por varios investigadores de forma independente en 1971.
Roberto Somoza
Colaboracións
Comparte e colabora en proxectos con diferentes artistas da escena galega e internacional: Uxía, Carmen Rey, Maite Dono, o guitarrista Víctor Aneiros, Pablo Abraira, Pablo Alvaro e Sabela Cereijo, a gaiteira Susana Seivane, os pianistas Alberto Conde e Nani García, o vocalista e guitarrista João Afonso, as formacións Marcos Teira Cuarteto, Trío Jazzers, Fanjazz, Bennie Green, 7º Día, Carlos López Quintet, Bob Mover, Pepe Bao, Fernando Llorca Atlantic Band, RitmanMuchos, Cuarteto Drops, Kin García ou Pepe Evangelista Cuarteto e a Old Dixie Band, as big bands de Antonio Cal, André Sarbib, Michael Lauren ou o grupo Clunia Jazz onde coincidiría no ano 2004 co trompetista Kenny Wheeler. Tamén é compoñente da Orquesta imaxinasóns (06/07) e codirector e arranxador da mesma orquestra no 2006.
Festivais
Actúa en diferentes festivais: Festival de músicas do mundo-Tondela 2003, Cambridge festival 2004, Festival de jazz de Vigo 2004, Filets Bleus 2005, Festival de Jazz de San Sebastián 2005, Tonder festival 2005, Iberojazz 2005, Strasburgo music festival 2006, Festival internacional das Illas Azores 2006, Glasgow festival 2006, Novas Músicas de Monforte 2006 e 2007. Festival de jazz de Matosinhos onde comparte palco con André Sarbibe Bernardo Moreira e comparte cartel con Mário Franco, Ernie Watts e Benny Golson e Benny Green.
Burato negro
Os buratos negros de masa estelar fórmanse cando estrelas masivas colapsan ao final do seu ciclo de vida. Despois de que se formou un burato negro, pode crecer absorbendo masa do seu contorno. Ao absorber outras estrelas e fusionarse con outros buratos negros, pódense formar buratos negros supermasivos de millóns de masas solares ( M ☉) pode formarse ao absorber outras estrelas e fusionarse con outros buratos negros. Hai consenso en que os buratos negros supermasivos existen nos centros da maioría das galaxias.
Roberto Somoza
Colaboracións
Trillas sonoras:
No ano 2007 colabora gravando para o novo traballo do compositor Lucio Godoy: El club de los suicidas.
Burato negro
A presenza dun burato negro pode deducirse a través da súa interacción con outra materia e coa radiación electromagnética, tal como a luz visible. Calquera materia que caia dentro dun burato negro pode formar un disco de acreción externo quentado pola fricción, formando quásares, algúns dos obxectos máis brillantes do universo. As estrelas que pasan demasiado preto dun burato negro supermasivo poden ser esnaquizadas en forma de serpentinas que brillan moito antes de ser "tragadas" por este. Se outras estrelas orbitan ao redor dun burato negro, as súas órbitas poden determinar a masa e a localización do burato negro. Estas observacións poden utilizarse para excluír posibles alternativas, como as estrelas de neutróns. Deste xeito, os astrónomos identificaron numerosos candidatos a buratos negros estelares en sistemas binarios e estableceron que a fonte de radio coñecida como Saxitario A*, no núcleo da Vía Láctea, contén un burato negro supermasivo duns 4,3 millóns de masas de enerxía solar.
O 11 de febreiro de 2016, a colaboación do LIGO e do Virgo anunciou que Marco Drago, físico no Instituto Albert Einstein en Hannover, Alemaña, tivo éxito en facer a primeira observación ondulatoria gravitacional o 14 de setembro de 2015.
Historia
Os estudosos da época estaban inicialmente entusiasmados coa proposta de que as "estrelas escuras" xigantes pero invisibles poderían estar escondidas á vista, pero o entusiasmo diminuíu cando a natureza ondulatoria da luz se fixo patente a principios do século XIX, como se a luz fose unha onda máis que unha partícula, non estaba claro que influencia tería a gravidade na fuga das ondas luminosas.
A física moderna desacredita a idea de Michell de que un raio de luz que sae directamente da superficie dunha estrela supermasiva, é freado pola gravidade da estrela, detense e volve en caída libre á superficie da estrela.
Relatividade xeral
En 1915, Albert Einstein desenvolveu a súa teoría da relatividade xeral, xa que demostrou anteriormente que a gravidade inflúe no movemento da luz. Só uns meses despois, Karl Schwarzschild atopou unha solución para as ecuacións de campo de Einstein que describen o campo gravitatorio dunha masa puntual e unha masa esférica. Uns meses despois de Schwarzschild, Johannes Droste, un estudante de Hendrik Lorentz, deu independentemente a mesma solución para a masa puntual e escribiu máis extensamente sobre as súas propiedades. Esta solución tivo un comportamento peculiar no que agora se chama raio de Schwarzschild, onde se converteu en singular, o que significa que algúns dos termos das ecuacións de Einstein volvéronse infinitos. A natureza desta superficie non se entendía moi ben naquel momento. En 1924, Arthur Eddington demostrou que a singularidade desapareceu despois dun cambio de coordenadas, aínda que Georges Lemaître tardou ata 1933 en darse conta de que isto significaba que a singularidade no raio de Schwarzschild era unha singularidade de coordenadas non física. Arthur Eddington con todo, comentou a posibilidade dunha estrela con masa comprimida ao raio de Schwarzschild nun libro de 1926, sinalando que a teoría de Einstein permítenos descartar densidades demasiado grandes para as estrelas visibles como Betelgeuse porque "unha estrela de 250 millóns de km de radio non podería ter unha densidade tan alta como a do Sol". En primeiro lugar, a forza da gravitación sería tan grande que a luz sería incapaz de escapar dela, os raios caerían de volta á estrela como unha pedra á terra. En segundo lugar, o desprazamento ao vermello das liñas espectrais sería tan grande que o espectro quedaría fóra da existencia. En terceiro lugar, a masa produciría tanta curvatura da métrica espazo-temporal que o espazo pecharíase arredor da estrela, deixándonos fóra (é dicir, en ningunha parte)."
En 1931, Subrahmanyan Chandrasekhar calculou, utilizando a relatividade especial, que un corpo non xiratorio de materia dexenerada por electróns por encima dunha certa masa límite (, agora chamada límite de Chandrasekhar) non ten solucións estables. Aos seus argumentos opuxéronse moitos dos seus contemporáneos, como Eddington e Lev Landau, que sostiñan que algún mecanismo aínda descoñecido detería o colapso.
Coa chegada da concepción cuántica da luz (a dualidade onda partícula do fotón), da teoría da relatividade xeral (velocidade da luz coma unha constante básica da natureza, o espazo tempo como unha entidade cuatridimensional e a gravidade como unha curvatura), e da física da fusión nuclear (o que permitiu descubrir a secuencia básica da produción de enerxía das estrelas ata o esgotamento do combustible estelar, as supernovas)  permitiu desenvolver o marco teórico actual sobre a existencia de buratos negros. O termo burato negro para referirse a estes obxectos astrofísicos foi usado por primeira vez polo físico teórico norteamericano John Archivald Weller (1911-2008) no ano 1969.
Catro descubrimentos astronómicos viñeron a confirmar a existencia dos buratos negros: miniatura|upright|Sistema binario estrela-burato negro Cygnus X1. - O descubrimento do pulsar NP0532 no centro da nebulosa do Cangrexo ( remanente da supernova de 1054) por Jocelyn Bell Burnell e Tony Hewish (a estrela ten 30 km de diámetro e xera un pulsar cada 33 milisegundos) e os traballos posteriores para explicar o que era un pulsar, o que deu lugar ao descubrimento de que a enerxía da rotación da estrela de neutróns é a fonte do período do pulsar (a emisión de chorros periódicos de radiación electromagnética na frecuencia das ondas de radio, na dos raios X e na  dos raios gamma), o que serviu para comezar establecer a secuencia de eventos posteriores ás  supernovas de estrelas masivas.
- O descubrimento de gromos de raios gamma (GRBs consonte o seu acrónimo en inglés). O descubrimento tivo lugar en 1967 polos satélites militares Vela dos Estados Unidos, que estaban adicados á detección de explosións nucleares terrestres que vulnerasen o tratado americano-soviético de prohibición parcial de ensaios nucleares de 1963. Os datos foron desclasificados nos anos 70, e non puideron ser correctamente interpretados ata a década de 1990, aínda hoxe se debate sobre o mecanismo concreto de emisión dos GRBs, entre posibles eventos en estrelas de neutróns, magnetares e buratos negros, e nos sistemas binarios destes obxectos estelares.
- O descubrimento de Cygnus X-1, considerada a primeira fonte de raios X xerada por un burato negro. A fonte foi descuberta por un foguete de investigación de raios X no ano 1964. Calcúlase que o burato negro e un obxecto compacto cunha masa equivalente a 11,8 veces a masa do sol, e o radio do seu horizonte de eventos é de só 44 quilómetros. O burato negro forma parte dun sistema estelar binario de raios X situado a 6070 anos luz do Sol. Os raios X xéranse ao caer materia ordinaria da estrela compañeira cara o burato negro sendo acelerada consonte se achega ao horizonte de sucesos, esta aceleración quenta a materia facendo que emita fotóns en frecuencias cada vez máis altas. miniatura|upright|O quásar ·3C273 esta xerado por un burato negro supermasivo cunha masa equivalente a 5600 millóns de soles -O descubrimento do quásar 3C 273 (o código significa: obxecto nº 273 en ascensión recta do Catálogo de Cambridge de Radio Fontes, publicado en 1959) na constelación de Virgo, que foi o primeiro quásar coñecido e a primeira radio fonte localizada fóra da nosa galaxia no ano 1970. En 2005 calculouse que está producido por un burato negro supermasivo cunha masa de 5,6 mil millóns de soles. A posición de 3C273 é (J2000) ascensión recta 12h 29m 6,7s, declinación +2d 3m 8,6s, e é visible na primavera en ámbolos dous hemisferios. É suficientemente brillante para ser localizable con telescopios de afeccionado grandes.
Hoxe en día, existen varias fontes confirmadas de buratos negros, incluídos varios buratos negros supermasivos en centros galácticos, tamén existen sistemas binarios estrela-burato negro, e sistemas binarios de buratos negros colapsantes coma os que deron lugar á detección de ondas gravitacionais polo observatorio LIGO de ondas gravitacionais.
No ano 2019 conseguiuse a primeira imaxe dun burato negro por parte do Telescopio de Horizonte de Eventos. No ano 2020 descubiruse no cluster de galaxias de Ofiúco unha explosión producida polo contorno dun burato negro que eclipsa a todas as coñecidas con anterioridade.
Clasificación
Poden existir polo menos tres clases de buratos negros pola súa masa:
Caracterización
Un burato negro está limitado por un horizonte de sucesos do que nada pode fuxir, nin sequera a luz, coa excepción da radiación de Hawking, de aí que sexan "negros". A materia atrapada no campo gravitatorio dun burato negro usualmente forma un disco de acreción arredor do horizonte de sucesos, e a materia que disipa o seu momento angular no disco vai caendo no burato.
A ergosfera é unha superficie elipsoide que rodea ó horizonte de eventos, da que, en teoría, aínda se pode fuxir. Nela a materia encóntrase xirando ó redor a altísimas velocidades pretas ás da luz. O horizonte de eventos é a superficie que marca o límite dende o que xa non se pode fuxir. A singularidade é un punto ou zona de densidade e gravidade infinitas que se alcanza cun volume nulo e un raio cero. Estes infinitos e ceros o que realmente din é que a relatividade xeral non é axeitada para describilo, e probablemente precisa dunha teoría cuántica da gravidade.
Un burato negro pode ser caracterizado ao completo con tres cantidades: masa, carga eléctrica e momento angular. A masa e o momento angular determinan as propiedades do horizonte de sucesos do burato pero non nos di nada do seu interior, isto ten grandes implicacións, de xeito que un burato negro dun diámetro de 1 cm podería ter un radio até o centro (ou singularidade) de millóns de quilómetros debido a distorsión que a singularidade central do burato exerce no tecido espazotemporal. Un burato negro sen carga e sen momento angular é un burato negro de Schwarzschild, namentres que un furado negro rotatorio (con momento angular maior que 0) denomínase burato negro de Kerr e só estes últimos son os que dispoñen de ergosfera (o principio de conservación do movemento angular nos di que a rotación é a mesma da estrela nai do burato). As solucións das ecuacións en ámbolos casos predín a existencia de buratos de verme, que, en teoría, poden ser portas no espazo-tempo que poderían comunicar dous puntos afastados do Universo ou do tempo, aínda que o seu propio 'inventor', Stephen Hawking, renegou recentemente desta idea.
Segundo Stephen Hawking, a pesar da imposibilidade física de fuxida dun furado negro, estes terminarán evaporándose pola chamada Radiación de Hawking.
Lost Songs
Lost Songs é o oitavo álbum de estudio da banda estadounidense de rock alternativo ...And You Will Know Us by the Trail of Dead, publicado o 22 de outubro de 2012 a través do selo Superball Music.
Portonovo Sociedade Deportiva
O club Portonovo Sociedade Deportiva é un club de fútbol de Galicia, da cidade de Portonovo, na provincia de Pontevedra. Foi fundado en 1948 e actualmente milita no Grupo 5 da Primeira Autonómica de Galicia.
Casa da Moeda de Hamburgo
A Casa da Moeda de Hamburgo (en alemán: Hamburgische Münze) é unha das cinco fábricas de moeda estatais activas en Alemaña, situada en Hamburgo. As outras cecas do país teñen as súas sedes nas cidades de Berlín, Stuttgart, Karlsruhe e Múnic.
Na súa condición de empresa estatal, está xestionada polas autoridades financeiras da Cidade Libre e Hanseática de Hamburgo.
O seu cadro de persoal compóñeno 45 persoas, á fronte das cales está Ralph Thiemann, o director da institución.
Historia
esquerda|miniatura|Florín (gulden) da Casa de Moeda de Hamburgo ([[1435-1437)]]
As primeiras moedas cuñadas en Hamburgo datan de 834, cando o arcebispo da cidade acadou o permiso imperial para a emisión de moeda, que posteriormente foi ampliado polo emperador Frederico I, Barbarroxa en 1189, ao recoñecerlle á Casa da Moeda de Hamburgo dereitos sobre outras cecas. Os condes de Holstein transferiron en 1325 a titularidade da ceca á cidade de Hamburgo, á que lle permitiron a cuñaxe da súa propia moeda.
En 1435, o emperador Sexismundo concedeu á Casa da Moeda o dereito de cuñar moeda de ouro, e comezou a cuñaxe de floríns. En 1553 producíronse por primeira vez táleros de prata e portugaleser de ouro, estes últimos a imitación dos cruzados portugueses, cuxa circulación estaba moi estendida no norte de Alemaña e na rexión do Báltico.
esquerda|miniatura|160px|Moeda de 2 [[Marco alemán|marcos coa marca de ceca J baixo o escudo]]
Logo da ocupación militar da cidade por parte das tropas napoleónicas en 1806, as actividades da casa de moeda acabaron por suspenderse en 1813, aínda que o seu anterior director, H. S. Knoph, adquiriu parte do equipamento e mantivo a cuñaxe nunha ceca privada en nome do Banco de Hamburgo (Hamburgische Bank), emitindo ducados e outras moedas para uso na cidade.
Superada a etapa napoleónica, en 1842 a casa da Moeda de Hamburgo foi destruída por un incendio que afectou toda a cidade e, ata que se construíu un novo edificio, a veciña ceca de Altona e a Casa da Moeda de Berlín encargáronse de subministrar as moedas circulantes en Hamburgo. A construción da nova ceca tivo que esperar ata 1873 e a súa inauguración en Norderstrasse tivo lugar en 1875. foi nese momento cando a ceca de Hamburgo adoptou o J como marca de ceca, que mantén no século XXI. O feito de adoptar esta letra débese a que naquel momento a nova ceca se convertía na novena casa da moeda do Imperio Alemán (o "I" representábase como "J"). As oito prensas de cuñaxe que se instalaron proviñan da Casa da Moeda de Estrasburgo, onde estiveran en servizo desde 1851.
esquerda|miniatura|1 [[Marco alemán|marco de 1937, con marca de ceca J]]
miniatura|160px|Moeda conmemorativa de 10 [[euro de 2002, coa marca de ceca J]]
Durante a segunda guerra mundial, a Casa da Moeda de Hamburgo sufriu graves danos e detivo novamente a súa actividade, ata que a recuperou en 1948. En 1982, logo de catro anos de construción, trasladouse a un novo edificio máis funcional nunha zona industrial en Hamburgo-Rahlstedt. Alí comezaron a cuñarse en 1998 as primeiras series de moedas do sistema do euro, aínda que tanto estas como as dos catro anos seguintes lavan a data de 2002, o primeiro ano da súa circulación (con esta data cuñáronse en Hamburgo case 4.000 millóns de pezas).
O Val, Narón
Santa María a Maior do Val é unha parroquia rural, que se localiza no noroeste do concello de Narón na provincia da Coruña. Segundo o padrón municipal de 2007 tiña 1.722 habitantes (859 mulleres e 863 homes) distribuídos en 37 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 1.602 habitantes. A súa densidade poboación é de 132 hab/km².
Ten unha superficie de 13 km², o que a converte na meirande do concello. Limita ó norte co Océano Atlántico, ó sur coas parroquias de Trasancos e Castro, ó leste co concello de Valdoviño e ó oeste co concello de Ferrol.
Na xurisdición eclesiástica forma parte do arciprestado de Xuvia, pertencente á diocese de Mondoñedo-Ferrol.
Xentilicio
O seu xentilicio é valexo.
Neda, Neda
San Nicolás de Neda é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Neda. Segundo o IGE en 2013 tiña 1.475 habitantes (750 mulleres e 725 homes) nunha soa entidade de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 1.635 habitantes.
Tao of the Dead
Listaxe de cancións
Todas as letras escritas por Conrad Keely; toda a música composta por ...And You Will Know Us by the Trail of Dead.
Tao of the Dead Part II: Strange News From Another Planet – 16:32
Río Cabe
O río Cabe é un río galego que discorre pola provincia de Lugo. É un dos principais afluentes do río Sil pola súa marxe dereita.
Case a totalidade do río Cabe está dentro das zonas especiais de conservación (ZECs) do río Cabe e dos canóns do Sil.
Étimo
O río Cabe era chamado Chalibe na época dos romanos. Os romanos extraían ouro do río.
Fontes
Nace na parroquia de Foilebar, no concello do Incio, a uns 900 m de altitude en plena serra do Courel.
Percorrido e afluentes
250px|miniatura|O Cabe ao seu paso por [[Santalla de Rei, A Pobra do Brollón|Santalla de Rei.]] A conca do Cabe ten unha extensión de 737 km² e ocupa os concellos da Pobra do Brollón, Bóveda, Monforte de Lemos, O Saviñao, Sober e Pantón, na Terra de Lemos e Paradela e O Incio na de Sarria. Á súa vez, a conca do Cabe está incluída na conca Miño-Sil.
Lista de mulleres gañadoras do Premio Nobel
miniatura|400px|Todos os Premios Nobel gañados por mulleres O Premio Nobel outórgano anualmente a Real Academia das Ciencias de Suecia, a Academia Sueca, o Instituto Karolinska e o Comité Noruegués do Nobel ás persoas que fan contribucións sobresaíntes nos campos da química, física, literatura, paz, fisioloxía ou medicina e economía. Todos os galardóns, excepto o premio de economía, foron instituídos acatando as indicacións do testamento de 1895 de Alfred Nobel, que ademais sinala que os premios deben ser administrados pola Fundación Nobel. O Premio Nobel de Economía, ou Premio do Banco de Suecia en Ciencias Económicas en memoria de Alfred Nobel, foi establecido en 1968 polo Banco de Suecia, que é o banco central deste país, para as contribucións sobresaíntes no campo da Economía.
Río Cabe
Percorrido e afluentes
No seu curso alto, poucos quilómetros despois do seu nacemento, pasa por Santa Mariña, Río e Trascastro, onde recibe as augas do accidentado río Antiga e hai dous muíños: o do Sancho e o do Vila. Continúa logo por San Miguel, Barreiro e San Pedro, onde está o muíño de Cortiñas e hai unha área recreativa e unha presa para o abastecemento de augas, ademais da desembocadura do rego de Tras das Penas. Logo entra no concello da Pobra do Brollón e pasa pola aldea de Biduedo. Entón recibe as augas do rego de Paraxes, rego da Córnea, rego Acevedo, rego Val de Forgas e rego Sobrecín. Entra logo en Pacios de Veiga, onde están os muíños do Seara, do Ramiro e do Vila. Ata esta última aldea o río transcorre a través dun estreito val entre montañas que chegan a superar os 1000 m de altitude.
No seu curso medio, pasado Pacios de Veiga, o Cabe entra no Val de Lemos e o seu percorrido é bastante recto. Pasa por Veiga, onde recibe as augas do río Picarrexo; Santalla de Rei, onde atopamos o muíño de Folla; A Nogueira, Alende e A Lama (en Eixón) e Fornelas, onde recibe as augas do río Saa antes de virar cara á dereita e entrar na Serra do Moncai.
Lista de mulleres gañadoras do Premio Nobel
Cada premio é outorgado por un comité independente; así, a Real Academia das Ciencias de Suecia entrega os premios de Física, Química e Economía; a Academia Sueca entrega o premio de Literatura; o Instituto Karolinska entrega o premio de Fisioloxía ou Medicina; e o Comité do Nobel entrega o premio da Paz. Cada receptor obtén unha medalla, un diploma e un premio en efectivo que variou ao longo dos anos. En 1901, os gañadores dos primeiros Premios Nobel recibiron 150 782 coroas suecas, o que equivale a 8 192 489 coroas suecas a decembro de 2013. Entre 2001 e 2011, os anos en que se entregaron os premios de maior contía, os gañadores foron premiados con 10 millóns de coroas suecas, e a partir do 2012 con 8 millóns. Os premios son entregados en Estocolmo (Física, Química, Fisioloxía ou Medicina, Literatura e Economía) e Oslo (Paz) nunha cerimonia anual celebrada o 10 de decembro, aniversario da morte de Nobel.
Río Cabe
Percorrido e afluentes
Na serra pasa ó concello de Monforte de Lemos, onde transcorre polas aldeas de Camporrío, onde recibe as augas do río Mao e se celebra a popular romaría do San Mateo; Remuín, onde pouco despois está o inicio do Canal Alto do Regadío Val de Lemos; O Freixo, Ribas Altas, onde hai un campo de golf na ribeira do río; e posteriormente entra na capital monfortina, que cruza o río sobre a Ponte Vella. Tamén recibe as augas dos regatos de Rioseco e da Veiga. Logo pasa por Piñeira e Distriz, onde desembocan o barranco de Carballo e o río Cinsa.
Lista de mulleres gañadoras do Premio Nobel
A data de 2018, o premio foi outorgado a 853 homes, 51 mulleres e 24 organizacións. Entre as mulleres gañadoras do Premio Nobel, a primeira foi Marie Curie, quen gañou o de Física en 1903 xunto ao seu marido Pierre Curie e Henri Becquerel. Marie Curie tamén a única muller que gañou o Premio Nobel en máis dunha ocasión, xa que en 1911 gañou o de Química. A súa filla, Irène Joliot-Curie, gañou o de Química en 1935, polo que son a única parella de nai e filla que gañaron esta distinción. Dezasete mulleres gañaron o Premio Nobel da Paz, trece o de Literatura, once o de Fisioloxía ou Medicina, cinco o de Química, tres o de Física e só unha muller o de Economía. 2009 foi o ano en que máis mulleres resultaron gañadoras do premio, cun total de cinco mulleres premiadas nese ano.
Río Cabe
Percorrido e afluentes
Entón entra no concello da Pantón, onde atopamos a Illeta de Muíño. Pasa por Eireos e Valado. Daquela recibe as augas do regato de Sante e fai de límite entre os concellos de Pantón e Sober ata a súa desembocadura. Recibe as augas do río Carabelos e pasa por Canaval. Pasa por debaixo da estrada N-120 e recibe as augas do río Ferreira. Pasa logo por Areas e O Cotillón, antes de ser cruzado pola liña de ferrocarril que vai a Ourense e de recibir as augas do regato da Pereira.
Desemboca no Sil no lugar da Barca, entre as aldeas da Estación (ribeira dereita) e A Barca (ribeira esquerda), a uns 125 m sobre o nivel do mar, no límite entre as parroquias e concellos de Frontón (Pantón), Anllo (Sober) e Santo Estevo de Ribas de Sil (Nogueira de Ramuín), aínda que non baña esta última parroquia.
Réxime hídrico
O seu réxime é pluvial, acadando o seu máximo caudal entre os meses de decembro e abril (no mes de febreiro acada os 23,16 m³/s), e acusando os efectos da estiaxe no mes de setembro (no que o caudal descende ata só 1,85 m³/s). Ó final, chega ó Sil un caudal medio ó longo do ano de 9,5 m³/s.
Flora
Ás beiras do Cabe hai hábitats formados polos:
Entre a flora destaca a Festuca elegans. A fauna está representada pola cotovía pequena (Lullula arborea), a avenoiteira cincenta (Caprimulgus europaeus), a garza real (Ardea cinerea), o falcón pequeno (Falco subbuteo), o moucho de orellas (Otus scops), o morcego grande de ferradura (Rhinolophus ferrum-equinun), o morcego pequeno de ferradura (Rhinolophus hipposideros), o morcego das covas (Miniopterus schreibersii, a Lontra (Lutra lutra), saramaganta galega (Chioglossa lusitanica), a libeliña (Macromia splendens) e o armiño (Mustela erminea).
1897
Outros
Historia ano a ano
Anca, Neda
San Pedro de Anca é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Neda. É xunto a Santa María a parroquia de maior extensión do concello, indo dende a entrada do Val do Roxal ata o Monte das Louseiras, na fronteira con San Sadurniño. Segundo o IGE en 2020 tiña 574 habitantes (289 mulleres e 285 homes) distribuídos en 21 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2013 cando tiña 604 habitantes.
Na xurisdición eclesiástica forma parte do arciprestado de Xuvia, pertencente á diocese de Mondoñedo-Ferrol.
Eduardo Chibás
Eduardo René Chibás y Ribas, nado en Santiago de Cuba o 15 de agosto de 1907 e finado na Habana o 16 de agosto de 1951, foi un político cubano.
Foi o fundador o 15 de maio de 1947, do Partido do Pobo Cubano ou Partido Ortodoxo, caracterizado polo seu acento na denuncia da corrupción que existía por parte de membros destacados do Partido Auténtico e do goberno. Entre os mozos que ingresaron ao Partido Ortodoxo atraídos pola personalidade e as ideas de Chibás atopábase o avogado Fidel Castro, futuro líder da Revolución Cubana de 1959 e Primeiro Ministro de Cuba.
Traxectoria
esquerda|miniatura|Monumento a Chibás en Santiago de Cuba. Nos seus anos universitarios, contribuíu ás loitas contra a ditadura de Gerardo Machado (1925-1933) e manifestouse o 17 de decembro de 1925 para esixir a liberdade de Julio Antonio Mella, fundador do Primeiro Partido Comunista de Cuba. Participou de modo solidario na súa folga de fame. En agosto de 1931 foi encarcerado e logo condenado a exiliarse en 1932.
Tras o golpe de estado de Fulgencio Batista, quen lideraría o país entre bambolinas de 1933 a 1940, Chibás, que condenou firmemente a traizón do novo home forte, integrou o movemento Izquierda Revolucionaria.En 1934, participa na creación do Partido Auténtico. En 1947, fronte á corrupción no Partido, separouse para fundar o Partido Ortodoxo (ou Partido do Pobo Cubano).
Chibás, que foi tamén senador, tiña un pensamento antiimperialista e consideraba esencial loitar contra a corrupción administrativa existente en Cuba naquel entón, converténdose por este motivo nunha figura de resonancia na opinión pública, debido ás graves denuncias que realizaba tanto na prensa escrita como nun programa radial que transmitía cada domingo na emisora CMQ.
En consonancia con esas ideas o Partido Ortodoxo tiña como lemas «Vergoña contra diñeiro» e «Prometemos non roubar» e como símbolo unha vasoira que varría todos os males dun estado corrupto.
Polonio
O polonio é un elemento da táboa periódica con símbolo Po e número atómico 84. É un metaloide altamente radioactivo, quimicamente semellante ao telurio e ao bismuto. Atópase presente en minerais de uranio. Polo seu estudo, Irene Curie e o seu marido Frédéric Joliot foron galardoados có Premio Nobel.
Motete
dereita|miniatura|250px Na poesía italiana, un motete (mottetto) é unha composición popular breve que inclúe un lema, unha sentenza ou algo semellante. Non ten un esquema regular, mais xeralmente está formado por sete ou oito versos, case sempre hendecasílabos e heptasílabos.
Eduardo Chibás
Traxectoria
A historiadora Marta Harnecker describe a Chibás do seguinte modo:En 1950 acusou ao Ministro de Educación do roubo de grandes sumas de diñeiro do orzamento nacional. Con todo, debido a que non puido obter probas da súa denuncia, Chibás entrou nun ciclo depresivo que o levou a dispararse durante o seu programa semanal de radio. Ao parecer a decisión de dispararse un tiro "como última aldrabada" debeuse a que lle prometeran uns documentos que probaban o roubo de fondos do goberno que debían usarse para o almorzo escolar, pero estes documentos nunca se lle foron entregados. Disparouse ao finalizar o seu último discurso o 5 de agosto de 1951, o famoso discurso de "A última aldrabada". Morreu once días máis tarde no Centro Médico Cirúrxico na Habana. Disparouse no baixo ventre. Foi esa ferida e complicacións posteriores, o que lle provocou a morte, días despois.
Motete
Na música italiana, é unha composición musical polifónica vocal ou vocal e instrumental. Como forma musical, naceu no século XIII como elaboración a dúas ou tres voces sobre unha melodía preexistente (normalmente himnos gregorianos) e que xustapuña textos diversos, de maneira que se puidesen articular as palabras como mellor se adaptasen ao ritmo e á memorización. Dous séculos máis tarde, o papel de parte melódica principal pasou do tenor á soprano, permitindo a libre invención dos compositores. En consecuencia, as voces secundarias acabaron realizándose en versións instrumentais. O moteto decaíu coa aparición do oratorio. Entre os autores célebres de mottetti destacan Palestrina, Monteverdi, Bach, Brahms e d'Indy.
Eduardo Chibás
Traxectoria
Nunha das súas frases, pronunciadas nese último discurso dixo: Tras o golpe de estado que bloqueou a posibilidade dun triunfo do Partido Ortodoxo nas eleccións presidenciais que debían realizarse un mes despois e impuxo a Fulgencio Batista como ditador de Cuba, un grupo de mozos seguidores de Chibás, dirixidos por Fidel Castro realizaría, o 26 de xullo de 1953 o asalto ao Cuartel Moncada.
O 16 de xaneiro de 1959, tras a caída de Fulgencio Batista, Fidel Castro acudiu á tumba de Chibás e rendeulle homenaxe.
1935
Outros
Historia ano a ano
Alvite, Negreira
San Tomé de Alvite é unha parroquia que se localiza no oeste do concello coruñés de Negreira, na comarca da Barcala. Segundo o padrón municipal (INE 2014) ten 273 habitantes (127 homes e 143 mulleres), o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 388 habitantes.
Marion Jones
Marion Lois Jones, nada nos Ánxeles o 12 de outubro de 1975, tamén coñecida como Marion Jones-Thompson, é unha ex atleta estadounidense e xogadora de baloncesto cos Tulsa Shock na WNBA. Gañou tres medallas de ouro e dúas de bronce nos Xogos Olímpicos de 2000 en Sydney, mais posteriormente foi desposuída das súas medallas tras admitir que empregara esteroides. Jones conservou os seus tres títulos de campioa do mundo que obtivo entre 1997 e 1999.
Trasancos, Narón
San Mateo de Trasancos é unha parroquia rural, situada ao oeste do concello de Narón na provincia da Coruña, e ten unha extensión de 9,75 km². Segundo o padrón municipal de 2007 tiña 796 habitantes (416 mulleres e 380 homes) distribuídos en 19 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 791 habitantes. A densidade da poboación é de 81,64 hab/km².
Na xurisdición eclesiástica forma parte do arciprestado de Xuvia, pertencente á diocese de Mondoñedo-Ferrol.
Xeografía
A parroquia limita ao norte coa parroquia do Val, ao sur co barrio de Piñeiros, ao leste coa parroquia de Sta. María de Castro e ao oeste coas parroquias de Mandiá e Santa Cecilia de Trasancos do concello de Ferrol.
Viladonelle, Neda
Santo André de Viladonelle é unha parroquia que se localiza no sueste do concello de Neda na comarca de Ferrol. Segundo o IGE en 2013 tiña 106 habitantes (50 homes e 56 mulleres) distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 113 habitantes.
Na xurisdición eclesiástica forma parte do arciprestado de Xuvia, pertencente á diocese de Mondoñedo-Ferrol.
Manuel Carballal Pena
Manuel Carballal Pena, nado en Cumeiro (Vila de Cruces) en 1898 e finado na Coruña o 15 de decembro de 1948, foi un político galego.
Traxectoria
Taberneiro en Vila de Cruces. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e trasladado á illa de San Simón. Xulgado e Pontevedra en consello de guerra o 9 de xaneiro de 1937 por auxilio á rebelión xunto con outros 18 republicanos de Carbia, foi condenado a cadea perpetua. Foi trasladado ao penal de San Cristóbal en Pamplona en maio de 1937. Sufriu expediente de incautación de bens en outubro de 1937. Participou na fuga do penal de Pamplona o 22 de maio de 1938 e foi capturado, reingresando ao día seguinte. Foille conmutada a pena a 3 anos o 12 de decembro de 1942 e volveu a Vila de Cruces. En 1948 foi novamente procesado e encarcerado, acusado de axudar á guerrilla antifranquista. Suicidouse na Prisión da Coruña o 15 de decembro de 1948.
Tabari
Abu Ja'far Muhammad ibn Jarir al-Tabari (en, en أبو جعفر محمد بن جرير), nado en 839 e finado en 923, foi historiador e teólogo sunnita iraniano, naceu en Amol, Tabaristán (ao sur do Mar Caspio) e estudou en Ray, Bagdad, Siria e Exipto. "Tabari" significa "de Tabaristán". Morreu en Bagdad.
Traxectoria
Antes dos sete anos xa aprendera o Corán de memoria, e nos dous anos seguintes rematou os estudos das recollas clásicas dos hadiths. Deixou o seu domicilio familiar aos doce anos para ir estudar e antes dos dezasete chegou a Bagdad. Alí contaba con coñecer a Ahmedben Hanbal, mais chegou pouco despois da morte deste. Após un ano en Bagdad, viaxou até o sur de Iraq, estudando en Kufa e Basra. Retornou a Bagdad e permaneceu nela oito anos. Partiu de novo de viaxe á Siria, a Palestina e a Exipto. Cara 870 volveu a Bagdad, onde decorreron os cincuenta e tres anos restantes da súa vida ensinando a tradición e a lei, ben que visitou o Tabaristán varias veces e peregrinou á Meca. A súa vida foi simple e digna e caracterizouse pola dilixencia extrema. Dise que rexeitaba os regalos de valor.
As súas orixes iranianas non impediron que se encadrase na tradición suní, pasase a maior parte da súa vida en Bagdad e escribise todas as súas obras en árabe. Inscribíase na tradición shafi'ita da lei e reclamaba o dereito a criticar todas as escolas. Rematou por fundar a súa propia, na que chegou a provocar a ira violenta dos hanbalitas.
Tabari escribiu sobre case todos os temas da vida musulmá: historia, exexese do Corán, recolla de hadiths, comentarios sobre dereito etc. Interesouse tamén pola medicina. As súas obras non son numerosas, mais dúas delas son bastante extensas.
Historia dos profetas e os reis (Tārikh ur-Rusul wal-Mulūk, تاريخ الرسل والملوك), coñecida como os Anais, é unha historia desde a Creación até 915.
Os seus comentarios sobre o Corán son tan detallados como os Anais. O tamaño da obra e a independencia de xuízo teñen dificultado a súa popularización, mais si é utilizada.
Tabari albergou un terceiro proxecto sobre as tradicións dos compañeiros de Mahoma.
Peter Benchley
Peter Bradford Benchley, nado en Nova York o 8 de maio de 1940 e finado en Princeton, Nova Jersey o 12 de febreiro de 2006, foi un escritor norteamericano.
Traxectoria
Procedía dunha familia de escritores, fillo de Nathaniel Benchley e neto de Robert Benchley. Estudou na Phillips Exeter Academy e en Harvard. Traballou en The Washington Post e foi editor de Newsweek e escritor de discursos da Casa Branca. En 1974 publicou a novela Jaws e foi o coautor do guión do filme que realizou Steven Spielberg baseado na súa novela.
Obra
Ficción
1800
Breves
Historia ano a ano
Kaarlo Juho Ståhlberg
Kaarlo Juho Ståhlberg, nado en Suomussalmi (Gran Ducado de Finlandia) o 28 de xaneiro de 1865 e finado en Helsinqui (República de Finlandia) o 22 de setembro de 1952, foi un xurista e académico finlandés que tivo un papel central na redacción da Constitución de Finlandia en 1919. Foi o primeiro presidente de Finlandia (1919–1925) e un nacionalista liberal.
Pedroso, Narón
San Salvador de Pedroso é unha parroquia rural que se localiza no leste do concello de Narón, na provincia da Coruña, cunha superficie de 9,8 km². Na xurisdición eclesiástica forma parte do arciprestado de Xuvia, pertencente á diocese de Mondoñedo-Ferrol.
Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 701 habitantes (355 mulleres e 346 homes) distribuídos en 28 entidades de poboación, o que supón un descenso en relación ao ano 2007 cando tiña 795 habitantes. A súa densidade poboación é de 75,2 hab./km².
Xeografía
Limita ao norte coa parroquia de Sedes e o concello de San Sadurniño, ao sur co concello de Neda e a parroquia de Doso, ao leste co concello de San Sadurniño, e ao oeste coa parroquia de Sedes e o concello de Neda.
Historia
Os textos das imaxes son unha copia xa que o documento orixinal non se conserva, foi feita polo notario Pedro Lastra en 1543. É sobre a historia de Pedroso porque Dona Munia, irmá do conde de Galicia no ano 1111, mandou levantar o mosteiro de Pedroso e dótao de moitas das súas pertenzas: terras, propiedades etc. Estes foron doados a Don Diego Xelmírez porque Dona Munia morre viúva.
Coa Constitución española de 1812, Pedroso foi recoñecido como concello en 1813, formado daquela polas parroquias de Pedroso, Doso e Santa Mariña do Monte (hoxe no concello de San Sadurniño), con 1.388 habitantes.
Relevo
A parroquia de Pedroso posúe zonas húmidas de especial interese pola fraxilidade do seu equilibrío e a consguinte necesidade da súa conservación como son os do Chao. Estas terras molladas, e no inverno anegadas, son fonte dunha rica biodiversidade entre a que destaca o liño algodoso, especie en extinción na península e que podemos observar preto deste lugar.
Patrimonio
A igrexa parroquial de San Salvador celebra as festas patronais o 5 de agosto.
Campionato de Galicia de Montaña
O Campionato de Galicia de Montaña é unha competición automobilística de montaña, organizada pola FGA en distintas provincias de Galicia dende os anos 70. A diferenza dos circuítos de carreiras, cada piloto compite só, dende a saída na base dunha montaña, chegando á meta na parte superior da mesma. Este certame permite a participación de vehículos como monoprazas, coches de rally e turismos.
Dende 2010 celébranse dúas competicións: unha para Fórmulas/Barquetas (non carrozados) e outra para turismos (carrozados).
Probas
Probas que formaron parte do campionato.
Palmarés
miniatura| [[Manuel Senra Caamaño|Manuel Senra, cinco veces campión galego de montaña: 1997, 2014, 2015, 2016 e 2019. ]]
Antonio Buero Vallejo
Antonio Buero Vallejo, nado en Guadalaxara o 29 de setembro de 1916 e finado en Madrid o 29 de abril de 2000, foi un dramaturgo español.
Traxectoria
Nado no seo dunha familia de clase media, estudou na súa cidade natal ata que a súa familia marcha a Madrid en 1934 e Buero matricúlase na Academia de Belas Artes de San Fernando. Na guerra civil española loitou nun batallón de infantería e tras ela foi condenado a morte, conmutada logo de oito meses. En 1946 obtén a liberdade e retoma a súa carreira pictórica, que queda definitivamente interrompida tras conseguir o Premio Lope de Vega por Historia de una escalera, obra clave do teatro de posguerra en España polo que supuxo de renovación. Adaptou ao castelán a Shakespeare, Henrik Ibsen e Bertolt Brecht. En 1959 casou coa actriz Victoria Rodríguez. En 1963 recibe autorización para saír ao estranxeiro e dará unha serie de conferencias en diversas cidades nos anos seguintes. Elixido membro da Real Academia Española en 1971. Premio Cervantes en 1986.
Personaxes
Os personaxes das obras de Buero Vallejo adoitan coincidir coas seguintes características:
Filmografía
Películas baseadas nas obras:
Broño, Negreira
San Martiño de Broño é unha parroquia que se localiza no leste do concello coruñés de Negreira, na comarca da Barcala. Segundo o padrón municipal (INE 2014) ten 224 habitantes (111 homes e 113 mulleres) distribuídos en 7 entidades de poboación o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 328 habitantes.
Raimon
Ramon Pelegero i Sanchis, nado en Xàtiva o 2 de decembro de 1940, é un cantautor valenciano, coñecido artisticamente como Raimon. É un dos cantautores máis coñecidos e recoñecidos no panorama musical en lingua catalá.
Traxectoria
Naceu no Carrer Blanc de Xàtiva, unha rúa que posteriormente citaría nalgunhas das súas composicións. De novo traballou dous anos na emisora de radio da súa vila, onde se introduciu no mundo do disco e coñeceu as interpretacións de xente tan diversa como Juliette Gréco, os Platters ou o español Juanito Valderrama.
Con vinte e un anos transladouse a Valencia para estudar Historia e alí coñeceu a cultura do seu pobo e fixo as primeiras lecturas de poetas como Ausiàs March, Salvador Espriu, Josep Pla ou Joan Fuster, quen ademais serán tamén protagonistas recorrentes na súa obra, principalmente pola adaptación e musicalización de poemas seus. Porén, antes desa toma plena de consciencia xa nacera a súa primeira composición, Al Vent, xurdida da experiencia de facer de vulto nun traxecto en moto.
En 1962, Raimon fixo a súa primeira actuación pública, no encerramento duns premios literarios. Pouco despois, logo dun acto en Castelló de la Plana (con participación de Els Setze Jutges), cantou para eles nunha taberna. Josep Maria Espinàs ficou impresionado e convidouno a actuar a Barcelona, no Fòrum Vergés. O éxito foi inmediato, e o valenciano sorprendeu o público catalán pola forma e polo contido das súas cancións, pola forza e polo existencialismo rebelde dos seus textos. E é que o estilo de Raimon resultaba ben diferente do dos seus anfitrións (Espinàs, Delfí Abella, Enric Barbat e compañía), procedentes das burguesía barcelonita.
O ano seguinte, en 1963, Edigsa publica o primeiro disco do valenciano, un EP que contén Al Vent, Som, La Pedra e A Colps ("Ao Vento", "Somos", "A Pedra", "A Golpes") que se converterán nun inesperado éxito de vendas. Após este éxito recibiu unha proposta para participar no Festival da Canción Mediterránea cunha canción en catalán. Malia ás súas reticencias iniciais, participou xunto con Salomé, e ambos os dous entoaron Se'n va anar ("Foise"), unha canción de amor composta por Josep Maria Andreu e Lleó Borrell. O daquela Ministro de Información e Turismo, Manuel Fraga Iribarne, chegara a comentar "non pasa nada porque haxa unha canción en catalán". Porén, a composición recibiu o favor do público e gañou o primeiro público, co que a censura e as institucións franquistas converteron a canción catalá (considerada até o momento como un fenómeno "minoritario" e "inofensivo") en obxecto da súa inquina.