cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chelonoidis abingdonii
Posibles individuos superviventes
Máis probable é que existan algúns exemplares superviventes, pero non na illa Pinta, senón na illa Isabela. Os baleeiros e piratas utilizaban no pasado a illa Isabela, que é a máis grande e central do arquipélago, como un lugar onde descargaban as tartarugas capturadas como alimento das que se querían desfacer. Hoxe, crese que algunhas destas tartarugas sobreviviron na zona do volcán Wolf e combinaron os seus xenes con outras especies. En maio de 2007, as análises de microsatélites xenómicos indicaron que algúns individuos C. abingdonii poderían aínda existir libres na natureza na illa Isabela. Identificouse un macho na rexión do volcán Wolf, que ten a metade dos seus xenes en común con Xurxo o Solitario. Ese animal debe ser un híbrido de primeira xeración entre a especie da illa Isabela e a da illa Pinta. É posible, pois, que polo menos unha tartaruga de Pinta pura viva entra as 2 000 tartarugas da illa Isabela.
Unha recente expedición en Isabela feita pola Universidade Yale atopou que había 17 híbridos de primeira xeración da tartaruga de Pinta vivindo no volcán Wolf. Programouse outra expedición para 2013 para buscar superviventes de Pinta e híbridos con vistas a iniciar un posible programa de crianza selectiva que sirva para reintroducir a tartaruga de Pinta na súa illa nativa.
Casa da Moeda de Carson City
A Casa da Moeda de Carson City (en ninglés: Carson City Mint) foi unha fábrica de moeda estadounidense situada en Carson City, Nevada, que se constituíu como unha das ramas da Casa da Moeda dos Estados Unidos, para a cuñaxe de moedas de prata e de ouro.
O Congreso dos Estados Unidos instituíu a nova ceca de Carson City en 1863, aínda que non entrou en funcionamento ata 1870. Mantivo a súa operatividade ata 1893, cun período de inactividade entre 1885 e 1889. Na ceca de Carson City cuñáronse 50 modelos diferentes de moedas de prata e 57 de ouro, todas elas coas iniciais do topónimo, CC, a modo de marca de ceca.
O Museo do Estado de Nevada (Nevada State Museum) ocupa agora o antigo edificio da Casa de Moeda de Carson City.
Creación e funcionamento
A ceca de Carson City comezou a súa existencia nun momento de auxe da prata e estaba situada a pouca distancia das minas locais dese metal. A elección do lugar non foi casual; tratábase de facilitar a cuñaxe da prata extraída da coñecida como vea de Comstock (a primeira de prata atopada no país), do mesmo xeito que ocorrera coa Casa de Moeda de San Francisco, que se establecera unha década antes para a cuñaxe do ouro extraído en plena Febre do ouro de California.
O edificio ten unha fachada de pedra sinxela de estilo neorenacentista, con fiestras redondeadas na parte superior e dispostas en pares, e cun pórtico central.
Acabada en 1893 a actividade de cuñaxe, a Casa de Moeda deixou de existir como tal en 1895, por razóns de índole política e pola mingua da produción de prata na rexión. O seu derradeiro director foi James Crawford, quen tomara posesión do seu cargo en 1874.
Entre 1895 e 1933 o establecemento reconverteuse en Oficina de Ensaio dos EEUU para o ouro e a prata e, finalmente, o Goberno federal vendeulle o edificio ao Estado de Nevada en 1939 por 10.000 dólares.
Malia non retomarse nunca a cuñaxe nesta ceca, a súa prensa monetaria orixinal mantense aínda no edificio, e con ela cuñáronse en ocasións recente algunhas medallas, coa marca de ceca CC. Algunhas das últimas foron a conmemorativa do 75º aniversario do establecemento do Museo do Estado de Nevada, que agora ocupa as instalacións, ou a que celebra o 150º aniversario da constitución da Casa da Moeda, que amosa a imaxe do seu primeiro director, Abraham Curry, nos seus anversos.
Proposta de cuñaxe de moedas conmemorativas
O 16 de xullo de 2019 propúxose un proxecto de lei para a cuñaxe de dólares Morgan e Peace en 2021 no edificio da antiga Casa da Moeda, cun límite de 500.000 pezas. Se o proxecto chegar a efecto, estas moedas converteríanse nas primeiras de curso legar en amosar a marca de ceca CC desde hai 128 anos.
Este proxecto de lei recibiu o apoio do sector do coleccionismo, focalizado principalmente na postura favorable da American Numismatic Association.
miniatura|90px| 1/4 [[Dólar estadounidense|dólar. R/. 1877]] miniatura|90px|10 [[Dólar estadounidense|dólares. R/. 1883 ]] miniatura|90px|[[Moeda de 20 dólares Liberty Head|20 dólares. R/. 1875]]
Eugene Ormandy
Eugene Ormandy, nado co nome de Jenö Blau en Budapest o 18 de novembro de 1899 e finado en Filadelfia o 12 de marzo de 1985, foi un director de orquestra e violinista xudeu estadounidense de orixe húngara.
Traxectoria
Estudou no Conservatorio de Budapest (agora Academia Franz Liszt) e deu o seu primeiro concerto como violinista á idade de sete anos e con 14 graduouse coas máximas cualificacións. En 1920, obtivo un título universitario en filosofía. En 1921 desprazouse aos Estados Unidos. Tomou o seu nome do buque no que viaxou, o Normandie. Nese país traballou primeiro como violinista para despois dirixir a Capitol Theater Orchestra en Nova York, grupo que acompañaba películas de cine mudo.
En 1931, Ormandy foi designado director da Minnesota Orchestra, posto que ocupou ata 1936.
Porén, a gran fama de que goza aínda hoxe débese ás 44 tempadas que pasou á fronte da Philadelphia Orchestra, coa que comezou a colaborar en 1936 cando foi nomeado director asociado e dirixiu a orquestra alternándose con Leopold Stokowski. Anos máis tarde será nomeado único director titular, posto que manterá ata 1980. Dirixiu a orquestra en múltiples concertos e xiras polos Estados Unidos e o resto do mundo. Unha das máis famosas foi a que realizou en 1955 a Finlandia, onde visitou ao ancián compositor Jean Sibelius (que morreu dous anos despois con 91 anos); outra, a que realizou á República Popular da China, cunha resposta do público entusiasta tras decenios de verse privado de música clásica occidental, prohibida polo réxime comunista.
Distincións
En 1976 foi nomeado cabaleiro do Imperio británico pola raíña Isabel II.
Repertorio
Está considerado un grande especialista na música tardoromántica e de inicios do século XX, especialmente da obra de Rachmaninov e Shostakovich (deste último dirixiu a estrea nos Estados Unidos de moitas das súas obras sinfónicas). Tamén difundiu a música dos compositores norteamericanos contemporáneos. As súas gravacións discográficas son moi numerosas, case sempre á fronte da Orquestra de Filadelfia. Non só era un gran director sinfónico, senón tamén un elegante e sensible acompañante nos concertos con solista. Estableceu unha estreita relación artística cos pianistas Arthur Rubinstein, Emil Gilels, Van Cliburn, Robert Casadesus e Rudolf Serkin, os violinistas David Oistrakh, Isaac Stern e Itzhak Perlman e os violonchelistas Leonard Rose e Emanuel Feuermann, entre outros.
Lago Kivu
Historia
O primeiro europeo en visitar o lago foi o conde alemán Gustav Adolf von Götzen en 1894.
Xeografía
O lago Kivu é un dos tres lagos explosivos coñecidos, xunto ao lago Nyos e ao lago Monoun, no Camerún, os cales experimentan violentas erupcións. Unha análise da historia xeolóxica do lago Kivu indicou unha periódica extinción biolóxica masiva cada mil anos. Aínda que a composición química dos lagos explosivos é particular para cada caso, no lago Kivu detectouse metano e dióxido de carbono debido á interacción das súas augas cun volcán, o que podería causar unha catástrofe natural, ademais tendo en conta que aproximadamente dous millóns de persoas viven nas súas ribeiras.
Recentemente cóntase que o lago Kivu ten 55 millóns de metros cúbicos de gas metano disolto a unha profundidade de 300 metros. Agora, o goberno de Ruanda está destinando fondos para que un consorcio internacional extraia o gas.
esquerda|miniatura|300px|Marxe do lado ruandés
Serbia
Serbia (en serbio: Србија/Srbija) é un país pechado ó mar situado no centro e no sueste de Europa, ocupando a parte sur da chaira panónica e a parte central da península balcánica. O país fai fronteira con Hungría polo norte, Romanía e Bulgaria polo leste, Albania e Macedonia do Norte polo sur e con Montenegro, Croacia e Bosnia e Hercegovina polo oeste. A súa capital é Belgrado.
A actual Serbia foi creada en 1817 trala Segunda revolta serbia. Máis adiante, o país estendeu as súas terras cara o sur ocupando o actual Kosovo, a rexión de Rascia e parte da rexión de Macedonia (en 1912). En 1918 a antiga provincia autónoma da Voivodina proclamou a súa secesión do Imperio Austrohúngaro uníndose á Serbia nese mesmo ano. As fronteiras actuais do país establecéronse trala segunda guerra mundial, cando a Serbia se converteu nun estado federal dentro da República Federal Socialista de Iugoslavia. Serbia tornouse de novo un estado independente no 2006, trala ruptura de Montenegro coa unión formada trala disolución da Iugoslavia na década dos 90.
Etimoloxía
O nome de Serbia (Srbija, ou terra dos serbios) vénlle dado polos seus máis antigos poboadores eslavos, os serbios (srbi), cuxa orixe é incerta. De acordo coa Crónica de Néstor, a historia do primeiro estado eslavo oriental (o Rus de Kíiv), os serbios atópanse entre os cinco primeiros pobos eslavos que foron coñecidos polo seu nome moderno. Crese que os serbios son mencionados por primeira vez por Claudio Tolomeo no século II, na súa Geographia (libro 5, 9.21), para designar os Serboi, unha tribo que habitaba en Sarmacia, probablemente ao norte do Cáucaso, xunto ao baixo Volga, ou xunto ao Mar Negro.
Unha das hipóteses máis aceptadas é a de que os sorbios ou sorabos (Serbja) que habitan Alsacia comparten ascendencia cos serbios (en lingua serbia sorbio dise Lužički Srbii, ou serbio de Lusacia). Segundo esta hipótese, os eslavos serboi que no século V partiron do Cáucaso cara a Europa son os devanceiros comúns de serbios e sorbios, que se dividiron en dous grupos. Un dos grupos (os antepasados dos serbios), coñecido como os serbios brancos (beli srbi), emigrou aos Balcáns arredor do 610 ou 626 encabezado polo Arconte Descoñecido. Pola súa axuda ao emperador Heraclio nas súas loitas contra os ávaros, este permitiulles establecerse nunha área da provincia de Macedonia, próxima á actual cidade grega de Serbia. Posteriormente, produciuse a súa expansión cara ao norte.
Historia
miniatura|esquerda|Miloš Obrenović líder da [[Segunda revolta Serbia, onde o país acadou a súa independencia]] O actual territorio da Serbia fixo parte da provincia romana da Mesia dende o ano 29 a.C. No século VII, a rexión foi invadida polos serbios, pobo eslavo que viña de Galitsia (Europa central). Vasalos do Imperio Romano de Oriente, os serbios diferenciáronse dos croatas pola súa conversión ó cristianismo bizantino no ano 875 e pola adopción do alfabeto cirílico. A Igrexa Ortodoxa Serbia conseguiu a súa autonomía no século XIII, co Santo Sava como o seu arcebispo.
Durante a Idade Media o país gozou dun curto apoxeo durante o reinado de Estevo Duchan (1331-1355), seguido dun rápido declive. Trala derrota fronte aos turcos na batalla de Kosovo Poliê (1389), a Serbia pasou a ser incorporada ó Imperio Otomán.
Serbia gañou a súa autonomía ó Imperio Otomán en dous levantamentos en 1804 e 1815, aínda que as tropas turcas seguiron na capital, Belgrado, ata 1867. Serbia foi un principado entre 1817 e 1882, e un reino entre 1882 e 1918, tempo no cal a política interna xirou, en gran parte, arredor da rivalidade dinástica das familias Obrenović e Karađorđević.
O asasinato na capital bosníaca, Saraxevo, o 28 de xuño de 1914, do Arquiduque Francisco Fernando, herdeiro do trono dos Habsburgo, por Gavrilo Princip, un mozo serbo-bosníaco, motivou un ultimato de Viena demandando a Serbia que lle permitira unha investigación austrohúngara do complot sobre o chan serbio. A pesar da aceptación de Serbia (o 25 de xullo) de case tódalas demandas, o Imperio Austrohúngaro declaroulle a guerra o 28 de xullo de 1914. A mobilización de Rusia en apoio de Serbia, pola súa parte, provocou un ultimato alemán demandando a retirada das súas forzas, e a declaración de guerra entre as grandes potencias durante a primeira semana de agosto.
Tralo fin da primeira guerra mundial, Serbia uniu os Reinos dos serbios, croatas e eslovenos, e cambiou o seu nome polo de Reino de Iugoslavia en 1929. Trala segunda guerra mundial, Serbia converteuse en parte da República Federal Socialista de Iugoslavia. Trala disolución da Iugoslavia en 1992, despois da Guerra dos Balcáns, Serbia formou parte da República Federal xunto con Montenegro ata o 2003, ano no que a República pasou a chamarse Serbia e Montenegro, unión que se disolveu, o 3 de xuño de 2006 trala aprobación da independencia polos montenegrinos.
Xeografía
miniatura|esquerda|O Monte Midžor, o seu cumio é o punto máis alto de Serbia cunha altitude de 2.156 m Serbia atópase na península balcánica, ó sur da chaira panónica. O país atópase na encrucillada entre a Europa central, a Europa meridional, e a Europa do leste. O río Danubio (2.850 km) percorre o terzo norte do país; constituíndo a fronteira de Serbia coa Croacia e coa Romanía. O río Sava constitúe a fronteira sur da provincia da Vojvodina, uníndose co Danubio na capital, Belgrado. 60 km ó nordeste da capital, o río Tisza únese co Danubio despois de percorrer 1350 km ó longo da Ucraína.
O bordo leste do país está delimitado polos Cárpatos, os cales cruzan toda a Europa central ata xuntarse cos Balcáns. O cumio Midžor constitúe o punto máis alto do leste de Serbia cos seus 2.156 m. No sueste, os Balcáns xúntanse coas montañas Montañas Ródope, as cales chegan ata Grecia. As Montañas Sar de Kosovo forman a fronteira sur coa Albania, e posúen un dos cumios máis altos da rexión, o Djeravica (2.656 m). Os Alpes Dináricos fan fronteira oeste coa Bosnia e Hercegovina. miniatura|210px|Parque Nacional Đerdap e [[río Danubio.]] A totalidade de Serbia correspondía orixinariamente ao bioma de bosque morno de frondosas. Segundo o Fondo Mundial para a Natureza, o territorio de Serbia repártese entre catro ecorrexións:
Clima
O clima de Serbia varía entre o clima continental no norte, con invernos fríos e veráns húmidos e quentes, e o clima cálido do adriático, con veráns e outonos quentes e secos e invernos relativamente fríos e con intensas treboadas. As diferenzas climáticas son dadas polas distintas elevacións, a proximidade co mar Adriático e os longos cursos dos ríos que percorren o país. A provincia da Voivodina posúe un clima tipicamente continental, influenciado polas masas frías de aire da Europa do norte.
A temperatura media do país entre 1961 e 1990 para o territorio situado entre os 300 m de altitude e duns 10,9 °C. As áreas atopadas entre os 300 e os 500 m de altitude teñen unhas temperaturas arredor dos 10,0 °C e aquelas situadas a máis de 1000 m de altitude teñen unha media de 6,0 °C.
Cidades
O seguinte cadro non inclúe as cidades de Kosovo, que o 17 de febreiro de 2008 proclamou a súa independencia de xeito unilateral e que non é recoñecida por Serbia, mais si por 98 estados membros das Nacións Unidas, entre eles a meirande parte dos estados membros da Unión Europea.
Goberno e política
O día 21 de maio do 2006 celebrouse en Montenegro un referendo no que o 55,5% dos montenegrinos decidiron a disolución da unión con Serbia, o que constituíu a fin da República de Serbia e Montenegro como estado independente. Así o 3 de xuño do 2006 o Parlamento de Montenegro proclamou a súa independencia.
Os días 28 e 29 de outubro do 2006 convocáronse ás furnas a 6,6 millóns de electores dos 8.385 colexios electorais asignados, para votar o proxecto dunha nova constitución, aprobada anteriormente polo parlamento. En dito documento reivindícase á provincia de Kosovo como parte indisoluble da actual Serbia, aínda que nela se lle dá maior autonomía. Tamén se falou da autonomía da provincia de Voivodina, de maioría húngara. O proxecto busca un achegamento de Belgrado coa Unión Europea, confirmado no artigo un, onde se asegura que Serbia é un estado baseado en estándares e valores europeos. O 17 de agosto dese mesmo a Asemblea Nacional de Serbia adoptou como himno do país Bože Pravde (Deus da xustiza) e foi elixido como escudo real, ó escudo de Obrenović, o que substitúe ó Escudo de Armas de Serbia adoptado trala segunda guerra mundial e que fora inicialmente empregado no século XIX. Con todo, logo desta reforma constitucional, o 17 de febreiro de 2008 a provincia de Kosovo, de maioría albanesa proclamou de xeito unilateral a súa independencia, parcialmente recoñecida pola comunidade internacional.
Divisións administrativas
Oficialmente, a República de Serbia, consta da rexión histórica de Serbia (actualmente coñecida como Serbia Central) e das provincias autónomas de Voivodina (en serbio: Аутономна Покрајина Војводина/Autonomna Pokrajina Vojvodina) ao norte, e Kosovo e Metohija (en serbio: Косово и Метохија/Kosovo i Metohija) ao sur. Está dividida administrativamente en 29 distritos (en serbio: Округ/Okrug) e a Cidade de Belgrado.
Dos trinta distritos (incluída a Cidade de Belgrado), sete están situados en Voivodina, dezaoito en Serbia Central e os cinco restantes en Kosovo. Esta rexión atópase fora da administración gobernamental dende 1999, ano en que a Misión de Administración Provisional das Nacións Unidas en Kosovo se encargara desta. O 17 de febreiro de 2008, Kosovo proclamou a súa independencia, non recoñecida por Serbia, e que se atopa en disputa na Organización das Nacións Unidas. Os distritos, pola súa parte, están divididos en concellos. No total son 192: 108 en Serbia Central, 54 en Voivodina e 30 en Kosovo. Serbia Central non é unha división administrativa, ao contrario que as dúas provincias autónomas, e non ten goberno propio.
Distritos por provincia
miniatura|300px|Divisións administrativas de Serbia. {{legend|Yellow|[[Provincia Autónoma de Voivodina}} {{legend|Coral|Serbia Central}} {{legend|ForestGreen|Provincia de Kosovo e Metohija}}]] miniatura|210px|A cidade de Belgrado, capital de Serbia e do distrito ao que dá nome. miniatura|210px|[[Novi Sad, capital de Voivodina.]] miniatura|210px|[[Priština, capital de Kosovo.]]
* Esta é a división administrativa oficial da República de Serbia. Os distritos da Provincia de Kosovo e Metohija: Kosovo, Kosovo-Pomoravlje, Kosovo-Mitrovica, Peć e Prizren atópanse administrados polo autoproclamado Goberno de Kosovo, cunha nova organización administrativa, e baixo disputa internacional.
Demografía
Segundo o último censo oficial do 2002, os principais grupos étnicos da Serbia eran:
Os albaneses da provincia de Kosovo non aparecen no censo, a súa poboación estímase en menos de 1,9 millóns só na provincia.
Economía
miniatura|Banco Central de Serbia Serbia posúe unha economía baseada en diversos servizos, na industria e na agricultura. No final da década de 1980, no comezo da transición económica, a posición do país foi favorable, aínda que estivo moi afectada polas sancións económicas da ONU que afectaron ó país entre 1992 e o 95, os danos na industria e nas infraestruturas do país causadas polos bombardeos da OTAN en 1999, e pola perda dos mercados da ex-Iugoslavia e o Comecon. Os principais problemas da economía serbia son o alto desemprego e a falta de reformas na economía do país.
María Dolores Agüero
María Dores Agüero Lara, nada en 1982, é unha política e diplomática hondureña. Foi secretaria de Estado de Relacións Exteriores e Cooperación Internacional do seu país desde o 27 de marzo de 2017 até o 23 de xullo de 2019.
Familia e educación
O seu pai foi vicepresidente do Banco Atlántida. Ten un irmán e unha irmá. Estudou Ciencias Xurídicas con orientación en Dereito Internacional na Universidade Nacional Autónoma de Honduras e realizou unha mestría en Dereito Internacional, Investimentos, Comercio e Arbitraxe da Universidade de Chile e a Universidade de Heidelberg co apoio do Instituto Max Planck de Dereito Público Comparado e o Instituto de Estudos Internacionais da Universidade de Chile.
Carreira
Foi asesora legal do Consello Hondureño da Empresa Privada (COHEP) e asociada do bufete de avogados López Rodezno. Comezou a traballar no Ministerio de Relacións Exteriores e Cooperación Internacional en 2010. Dentro desta secretaría traballou como Asesora Legal en materia de Promoción de Investimentos e Comercio, e foi membro do comité organizador do evento Honduras Is Open For Business en 2011, coordinadora da Presidencia pro-Tempore do Sistema da Integración Centroamericana (SICA) e Directora de Integración en 2012.
En 2013 uniuse ao Servizo Diplomático e Consular de Honduras. Foi comisionada presidencial da Integración, representante por Honduras ante o Comité Executivo do SICA, e representante e voceira na Comisión de Seguridade de Centroamérica. Representou a Honduras en diferentes foros internacionais das Nacións Unidas e participou nos Consellos de Ministros de Relacións Exteriores do SICA, da Asociación de Estados do Caribe (AEC), da Comunidade de Estados Latinoamericanos e Caribeños (CELAC), da Organización de Estados Iberoamericanos (OIE) e da Organización dos Estados Americanos (OEA).
Foi nomeada viceministra de Relacións Exteriores en decembro de 2015 e ministra desta Secretaría o 27 de marzo de 2017 —en substitución de María Andrea Matamoros, quen se desempeñaba de maneira interina trala renuncia de Arturo Corrales. Foi substituída nese cargo o 23 de xullo de 2019, e pasou a ser nomeada embaixadora de Honduras en Washington o 15 de agosto.
Serbia
Economía
Dende o ano 2000 o país experimentou un gran crecemento económico ( o crecemento do 2006 foi do 6.3 por cento), e está a comezares a preparar a súa candidatura á Unión Europea, o seu principal socio comercial. Outro dos principais problemas económicos do país é o seu déficit comercial entre as exportacións e as importacións xunto coa súa débeda. Nos próximos anos agárdase un maior impulso e crecemento económico no país grazas ás novas reformas e aos investimentos estranxeiros no país.
Dende a revolución do ano 2000 a economía serbia sufriu diversas reformas, especialmente dende o ano 2003 cando o crecemento económico comezou a situarse entre o 6 e o 7 por cento, e comezouse a rexistrar un récord de investimento estranxeiro. Espérase que o país recupere o seu PIB de preguerra nun curto período de tempo. O PIB de Serbia estimado para o 2006 foi de 50.688 billóns de dólares, o que son 6.771 dólares per cápita Purchasing Power Parity (PPP), 4.220 dólares (nominal). O crecemento do PIB no 2006 foi do 5,8 %, e no 2005 do 6,3 %. O FDI (Investimento Directo Estranxeiro) no 2006 foi de 5,85 billóns de dólares (4,5 billóns de euros).
Moeda
A moeda oficial de serbia é o Dinar serbio (en serbio: српски динар/srpski dinar) (código ISO: RSD). A moeda divídese en 100 para e foi adoptada en 2003 para substituír ao dinar iugoslavo. A súa cotización, no final 2009 é aproximadamente de 1€ = 90 RSD. Cómpre destacar que na provincia de Kosovo e Metohija a moeda utilizada é o euro, tal como no estado veciño de Montenegro, aínda que non sexan membros da eurozona.
Transporte
miniatura|Porto fluvial de Sava en Belgrado Historicamente Serbia, e particularmente o val do Morava, foi considerada zona de paso entre Oriente e Occidente, o que tamén condicionou a súa turbulenta historia. A ruta do val do Morava, que evita as rexións montañosas, é a maneira máis fácil de viaxar por terra dende a Europa continental a Grecia e Asia Menor. Esta zona foi pioneira nos Balcáns no estabelecemento do ferrocarril, en 1858 o primeiro tren chegou a Vrsac, entón Austria-Hungría. En 1884, completouse a ligazón entre Belgrado e Niš. A empresa pública Ferrocarrís de Serbia encárgase das ligazóns ferroviarias en todo o país, que supoñen 3.808 km de vía férrea, un terzo da cal é electrificada. As cifras de pasaxeiros dos ferrocarrís serbios foron de 7.234.000 en 2003, 7.569.000 en 2004, 6.492.000 en 2005 e 6.445.000 en 2006. Serbia tamén está cruzada por unha considerable rede de estradas, 42.692 km de asfalto e 24.860 km de formigón. En 2007, en Serbia existían matriculados 1.476.642 automóbiles, 24.897 motocicletas, 8.887 autobuses, 129.877 camións, 25.802 vehículos de transporte especial, 127.263 tractores e 26.389 trailers.
O río Danubio, a conexión de Europa central co Mar Negro, flúe a través de Serbia. Tamén é accesible o Mar do Norte a través da Canle Rin-Meno-Danubio. O río Tisza ofrece unha conexión con Europa do Leste, mentres que o río Sava conecta ao oeste con outras ex repúblicas iugoslavas, preto do Mar Adriático. De todos os xeitos, o transporte fluvial en Serbia aprovéitase tan só nun 5% en relación con outras formas de transporte. Por iso, o goberno serbio acordou en 2009 un ambicioso plan para poñer en funcionamento este tipo de transporte, cunha nova lei de navegación e a sinatura de importantes acordos con outros países.
O país conta con 4 aeroportos internacionais: o Belgrado-Nikola Tesla, o remocicado Niš-Constantino o Grande, o Aeroporto Internacional de Vršac e o Aeroporto de Priština, aínda que este é xestionado polo autoproclamado Goberno de Kosovo. O número de pasaxeiros que utilizaron o avión como medio de transporte no país foi de 1.615.000 en 2003, 1.814.000 en 2004, 1.824.000 en 2005 e 1.328.000 en 2006. O transporte de mercadorías, con todo, incrementouse notablemente: 7.417 toneladas en 2003, 9.898 en 2004, 8.889 en 2005, e 9.034 en 2006. Serbia posúe unha das compañías aéreas máis antigas do mundo, JAT Airways, fundada o 17 de xuño de 1927. Excepto a alemá Germanwings, en 2008 aínda ningunha compañía de baixo custo se estableceu en Serbia.
Turismo
A oferta turística de Serbia divídese entre o turismo urbano, centrado nas grandes cidades de Belgrado, Novi Sad e Niš, e o relacionado con zonas rurais (sobre todo os seus mosteiros) e natureza (áreas montañosas de Zlatibor, Kopaonik, e Tara). En 2007, visitaron Serbia 2,2 millóns de turistas, cun aumento do 15% respecto de 2006.
Turismo urbano
miniatura|Belgrado Entre os principais destinos do turismo en Serbio destacan as seguintes cidades:
Patrimonio da Humanidade
Serbia conta con catro lugares declarados Patrimonio da Humanidade pola UNESCO, son os seguintes:
Montaña
miniatura|Đavolja Varoš, A cidade do demo As tres principais áreas montañosas, e as máis visitadas, de Serbia son as montañas de Zlatibor, Kopaonik, e Tara. Kopaonik é o centro invernal máis importante do país, e o de mellores infraestruturas para a práctica do esquí. Zlatibor, situada no suroeste, conta tamén cunha destacada estación de esquí, e Tara é destacada polas súas paisaxes ben preservadas, aínda que tamén dispón de instalacións de esquí e importantes infraestruturas hostaleiras.
Outros
Entre as zonas máis visitadas hai que incluír tamén as formacións volcánicas de Đavolja Varoš, as [peregrinacións por todo o país, e os cruceiros ao longo dos ríos Danubio, Sava e Tisza. Entre os festivais máis importantes destacan o Festival EXIT en Novi Sad (proclamado mellor festival musical de Europa nos UK Festival Awards do Reino Unido en 2007) e o Festival da trompeta de Guča.
Tamén hai un importante número de balnearios, sendo un dos máis importantes Vrnjacka Banja. Outros centros termais de importancia son Soko Banja, Niska Banja e Banja Vrujci.
Cultura
miniatura|dereita|150px|O "Anxo Branco". Serbia é un dos países cunha maior diversidade cultural de Europa, grazas ós grandes imperios que pasaron polo territorio da Serbia actual durante longos períodos históricos: entre o Imperio Romano de Occidente e o Imperio Romano de Oriente, primeiro, e entre o Imperio Otomán e o Imperio Austrohúngaro, despois. Como resultado, mentres que o norte é culturalmente centroeuropeo, o sur é máis ben oriental. Con todo, ámbalas dúas rexións recibiron influencias mutuas, polo que en calquera caso a diferenza entre o norte e o sur é puramente artificial.
A influencia do Imperio Bizantino en Serbia foi quizais a máis importante. Os serbios son cristiáns ortodoxos, non católicos, e posúe a súa propia igrexa nacional (a Igrexa Ortodoxa Serbia). Empregan, así mesmo, o alfabeto cirílico, aínda que neste século o emprego do alfabeto latino medrou considerablemente. Os mosteiros da Serbia, construídos durante a Idade Media, son algunhas das probas máis visibles da asociación medieval de Serbia con Bizancio.
Ciencia e tecnoloxía
miniatura|150px|O físico [[Nikola Tesla]] A grande achega serbia ao mundo da ciencia foi o físico, matemático, enxeñeiro eléctrico e soado inventor Nikola Tesla (1856-1943). Aínda que naceu en Smiljan (entón Imperio Austríaco e actualmente Croacia), Tesla era fillo e neto de sacerdotes da Igrexa ortodoxa serbia, e sempre evitou a elección entre serbio e croata, chegando a manifestar:
Cando morreu en Nova York, o seu féretro foi cuberto coas bandeiras de Iugoslavia e dos Estados Unidos. Considerado o descubridor da corrente alterna, e precursor do radar, o control remoto, a telegrafía e os raios X, os inventos de Tesla revolucionaron o mundo científico de finais do século XIX, polo que está considerado o inventor máis influente do cambio de século. En 1943, tras un longo litixio e despois da súa morte, a Corte Suprema dos Estados Unidos recoñeceu como súa a patente da radio, que se atribuíu erroneamente a Guglielmo Marconi.
Crocodylus johnsoni
Crocodylus johnsoni (ou tamén Crocodylus johnstoni; ver máis abaixo), chamado xeralmente crocodilo de auga doce australiano ou crocodilo australiano, é unha especie de crocodilo endémico de rexións do norte de Australia.
A difernza do seu parente australiano moito máis grande, o crocodilo de auga salgada, o crocodilo de auga doce non ataca normalmente ao ser humano e raramente causa vítimas, aínda que pode morder como autodefensa se se sente acurralado. Tampouco se aventura no mar, mentres que o crocodilo de auga salgada pode vivir en ríos ou no mar.
Características
É un crocodilo relativamente pequeno. Os machos poden crecer ata os 2,3 a 3 m de longo, e as femias como máximo ata 2,1 m. Os machos adoitan pesar uns 70 kg, e os espécimes máis grandes ata 100 kg ou máis, mentres que as femias pesan uns 40 kg. En áreas como o lago Argyle e o canón Katherine existen varios individuos confirmados de 4 m. Esta especie é tímida e ten un morro máis delgado e dentes algo menores que o perigoso crocodilo de auga salgada. A cor do corpo é marrón clara con bandas máis escuras no corpo e cola, que tenden a desfacerse preto do pescozo. Algúns individuos posúen bandas ou manchas no fociño. As escamas corporais son relativamente grandes, con placas acoirazadas anchas, moi unidas no dorso. Escamas arredondadas avultadas cobren os flancos e partes externas das patas.
Distribución e hábitat
Encóntranse en Australia nos estados de Australia Occidental, Queensland e o Territorio do Norte. Os principais háitats inclúen as zonas húmidas de auga doce, en lagoas e pozas de meandros abandonados de ríos (billabongs), ríos e regatos. Esta especie pode vivir en áreas onde o crocodilo de auga salgada non, e habitan áreas por encima da escarpa no Parque Nacional de Kakadu e en condicións rochosas e moi áridas (como o canón Katherine, onde son comúns e están relativamente a salvo do crocodilo de auga salgada durante a estación seca). Porén, son moi abundantes en billabongs de zonas baixas, vivindo xunto con crocodilos de auga salgada preto da zona de influencia mareal dos ríos.
En maio de 2013, un crocodilo de auga doce australiano foi visto nun río preto da cidade deserta de Birdsville, centos de quilómetros ao sur da súa área normal. Suxeriuse que puido chegar alí despois de anos de inundacións que o arrastraron cara ao sur, ou puido ser deixado alí cando era un individuo novo.
Bioloxía e comportamento
Aínda que non pode competir co crocodilo de auga salgada, esta especie é tamén tolerante á auga salgada. Os crocodilos adultos comen peixes, aves, morcegos, réptiles e anfibios, aínda que os individuos máis grandes poden capturar presas tan grandes como un ualabí. Un foi filmado comendo unha pitón despois dunha loita que durou unhas 5 horas.
Reprodución
Poñen os ovos en buratos durante a estación seca australiana (xeralmente en agosto) e eclosionan ao principio da estación húmida (novembro/decembro). Estes crocodilos non defenden os niños durante a incubación. Dun a cinco días antes da eclosión, as crías empezan a emitir chamadas desde dentro do ovo. Isto induce e sincroniza a eclosión de todos os irmáns e estimula os adultos a abriren o niño. Non se sabe se o adulto que abre o niño é sempre a femia que puxo os ovos. Cando saen as crías do niño, o adulto recólleas unha por unha na punta da boca e transpórtaos á auga. Os adultos poden tamén axudar as crías a abrir o ovo mordendo con coidado e manipulando o ovo na boca.
Status de conservación
Ata hai pouco, esta especie era común no norte de Australia, especialmente onde os crocodilos de auga salgada estaban ausentes (como as zonas máis áridas do interior e zonas elevadas). Nos últimos anos, a poboación caeu drasticamente debido á inxestión do sapo invasor Rhinella marina. Este sapo é velenoso para estes crocodilos, pero non para o crocodilo de auga salgada, e o sapo está espallándose incontroladamente por todas as áreas naturais australianas. Estes crocodilos son tamén infectados polo trematodo parasito Griphobilharzia amoena en rexións como Darwin.
Perigo para os humanos
Aínda que o crocodilo de auga doce australiano non ten os humanos como unha presa potencial, pode dar perigosas trabadas. Houbo uns poucos incidentes nos que foron mordidas persoas mentres nadaban con estes crocodilos e outras producíronse durante o estudo científico do animal. Un ataque rexistrouse no canón Barramundi (tamén chamado Maguk) no Parque Nacional de Kakadu e causou lesións de pouca gravidade; a vítima puido safarse e nadar e marchar correndo. Aparentemente pasara por riba do crocodilo na auga, pero en xeral considérase relativamente seguro nadar con estes crocodilos na auga, sempre e cando estes non sexan molestados.
Rusificación
300px|miniatura|Países do mundo onde se fala o [[Lingua rusa|ruso]] A rusificación é a adopción da lingua rusa ou de aspectos da cultura rusa, voluntariamente ou non, por parte de comunidades non rusas. Nun sentido estrito, o termo "rusificación" emprégase para designar a influencia da lingua rusa sobre as linguas eslavas, bálticas e outras linguas faladas en áreas que controla ou controlaba Rusia. Nun sentido histórico, o termo refírese ás políticas (tanto oficiais como non oficiais) da Rusia Imperial e da Unión Soviética en relación aos seus constituíntes nacionais e ás minorías nacionais de Rusia, que tiñan como obxectivo a dominación rusa.
As principais áreas de influencia da rusificación son a política e a cultura. Na política, un elemento da rusificación é a designación de rusos para asumir posicións administrativas nas institucións nacionais. Na cultura, a rusificación ponse de relevo principalmente no forte emprego do ruso nos asuntos oficiais e na influencia do ruso sobre as linguas nacionais. O desprazamento demográfico en favor da poboación rusa tamén adoita considerarse un xeito de rusificación.
Algúns estudosos diferencian rusianización (entendida como a expansión da lingua, cultura e persoas rusas en culturas e rexións non rusas), de rusificación (entendida como un proceso de cambio da pertenza étnica de alguén ou da súa identidade de non rusa a rusa). Neste senso, as expansión da lingua, cultura, e persoas rusas (rusianización) non deberían compararse coa asimilación cultural de non rusos (rusificación). Malia ser mesturados ambos os dous procesos, un non leva necesariamente ao outro.
Imposto
miniatura|dereita|Les compteurs d'argent, no Museo de Belas Artes de [[Nancy (Francia).]] Un imposto é unha clase de tributo (obrigas xeralmente pecuniarias en favor do acredor tributario: goberno central, autonómico ou local) rexido por dereito público, pagado por persoas ou organizacións.
Caracterízase por non requirir unha contraprestación directa ou determinada por parte da administración da facenda (acredor tributario).
Os impostos na maioría das lexislacións xorden exclusivamente pola "potestade tributaria do Estado", principalmente co obxecto de financiar os seus gastos. O seu principio reitor, denominado "capacidade contributiva", suxire que quen máis ten debe achegar en maior medida ao financiamento estatal, para consagrar o principio constitucional de equidade e o principio social de solidariedade.
Os impostos son cargas obrigatorias que as persoas e empresas teñen que pagar para financiar o estado.
Noutras palabras: sen os impostos o estado non podería funcionar, xa que non disporía de fondos para financiar a construción de infraestruturas (estradas, portos, aeroportos, eléctricas), prestar os servizos públicos de sanidade, educación, defensa, sistemas de protección social (desemprego, prestacións por invalidez ou accidentes laborais) etc.
En ocasións, na base do establecemento do imposto encóntranse outras causas, como disuadir a compra de determinado produto (por exemplo, tabaco) ou fomentar ou desalentar determinadas actividades económicas. Desta maneira, pódese definir a figura tributaria como unha exacción pecuniaria forzosa para os que están no feito impoñíbel. A regulamentación dos impostos denomínase sistema fiscal ou fiscalidade.
Causas e efectos dos impostos
Os gobernos recadan impostos para:
A recadación dun imposto para o seu gasto nun fin específico, por exemplo a recadación dun imposto sobre o alcohol para sustentar directamente centros de rehabilitación do alcoholismo, é chamado hipotecación. A práctica é a miúdo criticada por ministros de finanzas, xa que reduce a súa liberdade de acción. Algúns economistas consideran que o concepto é intelectualmente deshonesto xa que na realidade o diñeiro é funxíbel.
Os economistas, en especial os neoclásicos, xeralmente sosteñen que todo imposto distorsiona o mercado, resultando en ineficiencia económica. En consecuencia, os economistas buscaron identificar un sistema de impostos que represente unha distorsión mínima no mercado. Unha teoría popular é que o imposto máis economicamente neutral é o imposto sobre a terra. O deber primario dun goberno é manter e defender o título sobre a terra, e polo tanto (segundo a teoría) debe recadar a maioría dos seus ganancias para este servizo particular. Xa que os gobernos tamén resolven disputas comerciais, especialmente en países con lei común, esta doutrina é a miúdo usada para xustificar un imposto ás ganancias ou imposto ao valor engadido. Outros sosteñen que a maioría das formas de impostos son inmorais debido á súa natureza involuntaria.
Taxas de impostos
Os impostos son xeralmente calculados en base a porcentaxes, chamadas taxas de impostos ou taxas impositivas, sobre un valor particular, a base de impostos. Un imposto "Ad Valorem" é aquel para o cal o imposto base é o valor dun ben, un servizo ou unha propiedade. Os impostos de vendas, tarifas, impostos de propiedade, impostos de herdanza e impostos ao valor engadido ou agregado son diferentes tipos de impostos Ad Valorem. Un imposto Ad Valorem é xeralmente aplicado no momento dunha transacción (imposto ao valor engadido), mais pode ser aplicado tamén anualmente (imposto á propiedade) ou en conexión cun evento especial (imposto á herdanza). A alternativa ao imposto Ad Valorem é un imposto de taxa fixa, onde a taxa base é a cantidade de algo, sen importar o seu prezo: por exemplo, no Reino Unido recádase un imposto sobre a venda de bebidas alcohólicas que se calcula sobre a cantidade de alcohol vendido no canto do prezo da bebida.
Impostos progresivos e regresivos
Unha cualidade importante dos sistemas de impostos é se estes son planos (a porcentaxe non é dependente da base), regresivo (a maior ganancia menor taxa de impostos) ou progresivo (a maior ganancia maior taxa de impostos). Os impostos progresivos reducen a presión sobre persoas de menores ganancias, xa que pagan un menor porcentaxe sobre as súas ganancias. Isto pode ser visto como algo bo en si mesmo ou pode ser feito por razóns pragmáticas, xa que simplifica a recadación, ao requirir menores rexistros e complexidade.
Impostos directos e indirectos
Os impostos directos aplícanse de xeito directa sobre o patrimonio, afectando principalmente ás ganancias ou pertenzas como a propiedade de autos ou casas. O imposto directo máis importante é o imposto sobre a renda (IRPF).
Os impostos indirectos afectan a persoas distintas do contribuínte. Noutros termos, o contribuínte que allea bens ou presta servizos, traslada a carga do imposto a quen os adquiren ou reciben. Dentro destes atópanse o Imposto sobre o valor engadido (IVE, imposto ao consumo das persoas e empresas) e o imposto especial sobre produción e servizos (EPS, imposto a gasolinas, alcohois e tabacos).
Tipos de impostos
A clasificación de impostos da OCDE é a seguinte:
Vocalización das aves
A vocalización das aves ou canto refírese aos sons vocais que estes animais emiten, incluíndo tanto o canto como os reclamos. A un nivel non técnico, canto son os sons que emiten as aves e que son melodiosos ao oído humano. En ornitoloxía, o canto das aves diferénciase dos sons curtos distintivos moitas veces denominados reclamos ou chamadas.
Definición
A diferenza entre canto e reclamo é dalgunha maneira arbitraria. Os cantos son máis longos e complexos e están asociados ao cortexo e apareamento, mentres que os reclamos tenden a desempeñar funcións de alarma ou para manter xunta á bandada e en comunicación. Outras autoridades como Howell e Webb (1995) fan a distinción en base á súa función; deste xeito, vocalizacións curtas como as das pombas, e mesmo sons non vocais como o "tamborileo" dos paxaros carpinteiros ou o producido polo batido das ás do arceolo nos seus voos de exhibición son considerados cantos. Porén, outros autores enfatizan que o canto debe posuír diversidade silábica e regularidade temporal semellante aos patróns repetitivos e transformativos que definen a música.
O canto das aves está máis desenvolvido na orde dos paseriformes. A maioría dos cantos son emitidos polos machos máis que polas femias. Os cantos son emitidos desde sitios onde os paxaros pousan, aínda que algunhas especies poden facelos tamén en voo. Algúns grupos de aves son case mudos, producindo sons puramente mecánicos, tales como as cegoñas que só troupelean cos seus picos. Nalgunhas especies de pipras, o macho desenvolveu varios elementos mecánicos para a produción de sons, entre eles mecanismos para a estridulación non moi diferente á dos insectos.
A produción de sons a partir de medios mecánicos, en oposición aos emitidos a través da sirinxe foi denominada en ocasións como "música instrumental" por Charles Darwin e máis recentemente como "sonatación". O termo "sonata" definiuse como o acto de producir sons non vocais coa intención de modular sinais comunicativas, producidas sen utilizar a sirinxe, tales como o pico, as ás, a cola, as patas e as plumas do corpo.
Anatomía
O órgano vocal das aves é a sirinxe, estrutura ósea situada no extremo caudal da traquea vertebral (a diferenza da larinxe no extremo cranial da traquea dos mamíferos). A sirinxe e, en ocasións, un saco aéreo circundante, resoan ás vibracións por medio de condutos membranosos por onde a ave forza o paso do aire. Controla o ton cambiando a tensión nas membranas e controla tamén o volume cambiando a forza de exhalación. Pode controlar ambos os lados da traquea independentemente e, desta maneira, algunhas especies poden producir dúas notas á vez.
Función
A comunicación a través do canto pode darse entre individuos da mesma especie, pero tamén pode producirse entre individuos de diferentes especies. A chamada de acoso en aves úsase para recrutar individuos onde ameaza un bufo ou outro depredador. Estas chamadas caracterízanse por teren un amplo espectro de frecuencias, comezo e terminación agudos, e repetitividade. Estas características son comúns entre diferentes especies e crese que son útiles a outros acosadores potenciais por seren de fácil localización. Por outra parte, as chamadas de alarma de moitas especies son caracteristicamente agudas e difíciles de localizar con precisión.
Individualmente, as aves poden seren suficientemente sensitivas como para identificarse entre si por medio dos cantos. Moitas das aves que aniñan formando colonias poden localizar aos seus polos utilizando os seus cantos. En ocasións, os cantos son suficientemente distintivos entre un individuo ou outro como para que poidan seren identificados, incluso por investigadores humanos durante a realización de estudos ecolóxicos.
Algunhas aves realizan chamadas a dúo. Nalgúns casos os duetos están tan ben coordinados en temporalidade que parecen un só canto. Este tipo de chamada denomínase "dueto antifonal". Estas formas de chamada foron observadas nun amplo rango de familias incluíndo perdices, picanzos, timalíidos como as especies do xénero Pomatorhinus, algúns bufos e papagaios. A función destas chamadas "orquestrais" é incerta.
Algunhas aves son excelentes imitadoras doa cantos doutras especies. Suscitouse a hipótese de que nalgunhas especies tropicais, as imitacións como a do drongo desempeñan un papel importante na formación de grupos de alimentación con diferentes especies.
Algunhas aves que habitan en covas, como os guácharos e as salanganas e cirrios (familia dos apódidos), utilizan sinais audíbeis (con gran parte das frecuencias entre os 2 e os 5 KHz) para realizaren ecolocación na escuridade das covas.
Aprendizaxe
Os cantos de diferentes especies de aves varían, e son máis ou menos característicos da especie. En bioloxía moderna, os cantos das aves son tipicamente analizadas utilizando espectroscopia acústica. A complexidade e a cantidade dos diferentes cantos (Toxostoma rufum ten máis de 3.000) varía considerabelmente de especie a especie; nalgunhas especies existe esta variación incluso entre individuos. Nalgunhas especies, como no estorniño e nas especies da familia dos mímidos (paxaros suramericanos semellantes aos pimpíns, os cantos integran elementos arbitrarios que os individuos aprenden durante a súa vida, como unha forma de mimetismo (de aí o nome da familia dos mímidos), aínda que un termo máis adecuado sería chamarlle "apropiación", pois a ave non pasa por parecer se outra especie. A inicios de 1773 determinouse que as aves aprendían as chamadas e experimentos de "cambio de pais" lograron que un liñaceiro común aprendera o canto dunha laverca. En moitas especies, a pesar de que os rudimentos do canto parecen ser os mesmos para todos os membros da especie, os polos aprenden certos detalles do canto dos seus pais, e estas variacións fortalécense a través de diferentes xeracións dando orixe a diversos dialectos.