cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estilo Internacional (arquitectura)
GATCPAC
En Cataluña, o colectivo foi o máis activo e lonxevo. Xurdiu cunha vontade renovada e liberadora do clasicismo novecentista, así como a de introducir as novas correntes internacionais. De ideas progresistas e preocupado tanto pola renovación social como arquitectónica, este movemento tivo un forte vínculo coas autoridades republicanas, especialmente coa Generalitat para a que elaboraron numerosos proxectos relacionados co urbanismo, a vivenda obreira e as infraestruturas escolares e sanitarias. O Plan Macià (1932-1935) foi un proxecto de reforma urbanística de Barcelona elaborado polos membros do GATCPAC xunto con Le Corbusier, que prevía unha distribución funcional da cidade cunha nova orde xeométrica, a través de grandes eixos vertebradores en forma de amplas avenidas e cun novo paseo marítimo definido por rañaceos cartesianos. O inicio da guerra civil truncou o proxecto. O principal expoñente do GATCPAC foi Josep Lluís Sert, arquitecto de sona internacional que se instalou despois da guerra nos Estados Unidos, onde foi profesor en Yale e Harvard. En 1937 co-proxectou con Luis Lacasa e Antoni Bonet o Pavillón da República Española para a Exposición Internacional de París de 1937, onde presentaron o Guernica de Picasso.
miniatura|252x252px|[[Gasolinera Gesa| Gasolineira Porto Pi (1927), de Casto Fernández Shaw, Madrid]] esquerda|miniatura|[[Edificio Alonso (1935-1940), de Luis Albert Ballesteros, Valencia]] Fóra deses grupos, na década de 1930 diversos arquitectos do Estado español practicaban individualmente o racionalismo, normalmente nun estilo ecléctico con influencias que van do art déco ao expresionismo, ou mesmo un clasicismo desorganizado entre os arquitectos máis antigos; son os chamados "racionalistas á marxe", segundo unha definición de Oriol Bohigas.
Portugal
miniatura|250x250px|Pavillón de Portugal para a [[Exposición Internacional de París de 1937, de Francisco Keil do Amaral]] Os primeiros trazos da arquitectura racionalista xurdiron a mediados dos anos 20 con certa influencia de Le Corbusier, Gropius e Robert Mallet-Stevens, como se evidencia en obras como o Teatro Capitol (1931) de Luis Cristino da Silva, o Instituto Superior Técnico do Porfírio Pardal Monteiro (1927-1932) e o Pavillón de Radioloxía de Carlos João Chambers Ramos (1927-1933), todos en Lisboa- Ademais dos anteriores, cómpre citar a Cassiano Branco, autor do Hotel Victoria de Lisboa (1934-1936); e a Francisco Keil do Amaral, fortemente influenciado polo holandés Dudok (Escola Secil en Setúbal, 1938-1940; Aeroporto de Lisboa, 1938-1942).
Durante os inicios da ditadura de Salazar produciuse unha involución, na que, como noutros réximes totalitarios da época, a arquitectura volveu ao academicismo clasicista, cunha referencia especial no barroco de estilo pombalino (estilo portugués suave). A partir da década de 1950, unha nova xeración de arquitectos asumiu a linguaxe moderna. Cabe mencionar a Rui Jervis Atouguia, autor do proxecto do barrio das Estacas en Lisboa, inspirado na Carta de Atenas (1949), a escola do barrio de São Miguel, onde aplica os brise- soleil  lecorbusierianos (1949-1955) e a Fundación Calouste Gulbenkian (1959-1969), con Pedro Cid e Alberto Pessoa; do propio Pessoa é o conxunto de vivendas Infante Santo en Lisboa (1952-1955), bloques suspendidos en pilotis;  Jorge Segurado, influenciado pola arquitectura holandesa, autor da Ceca de Lisboa (1953); e o barrio de Ramalde no Porto (1952-1962), inspirado na Carta de Atenas, así como obras onde desenvolve un racionalismo rexionalizado ao estilo de Aalto ou do Le Corbusier na India (Escola Primaria do Cedro en Vila Nova de Gaia, 1957-1961; casa de Ofir, 1957-1958);  Nuno Teotónio Pereira, autor con Bartolomeu Costa Cabral da urbanización Águas Libres en Lisboa (1953), unha das maiores figuras do estilo internacional de Portugal;  Alfredo Viana de Lima, fiel seguidor de Le Corbusier, como se denota na súa casa de Arístides Ribeiro no Porto (1952) ou Francisco Keil do Amaral, nunha segunda etapa racionalista, na que destaca a súa Feira Industrial de Lisboa (1957).
Desertores
Desertores é unha banda de rock de Vigo formada no ano 1987 por Humberto Heredia (guitarra, trompeta e voces), Juan Díaz (baixo e voces), Valerio Araújo (voces) e Miguel González (batería). O grupo publicou unha maqueta de tres temas e dous álbums de estudio, El Desertor (1991) e El Vicio de la Carne (1993), antes de disolverse en 1996. En xaneiro de 2017 Desertores reuniuse coa formación clásica agás Miguel González, substituído por Paco Araujo, realizando concertos dende entón.
Historia
Desertores formouse en Vigo no ano 1987 con músicos que xa tiñan experiencia noutras bandas. A súa formación inicial estaba composta polo vocalista Valerio Araújo (Clepsidra e Valores en Alza), o guitarrista Humberto Heredia (Mauser, Costa Oeste, Os Resentidos e Bombeiros Voluntarios), o baixista Juan Díaz (Averno e Costa Oeste) e o batería Ángel González (Mauser, Costa Oeste e Siniestro Total). Ángel González foi substituído por Miguel González na batería, posto que tamén ocupou Cholo Soto (Rockis Molokis, L'Uomo, Lazos, X-Film e Semen Up).
Ao pouco tempo a banda gravou unha maqueta de tres temas, “No te volveré a buscar”, “El pulpo” e “No soy un degenerado”, e en 1989 fichou polo selo Zafiro. O grupo estivo a piques de cambiar de nome polo de Los 4 Desertores, pero finalmente lanzarían o seu álbum de estrea, El Desertor, co nome de Desertores en 1991 a través do selo Compañía Fonográfica Española (CFE).
O álbum gravouse no estudio Planta Sónica de Vigo e todos os temas agás un, unha versión de “Get off my cloud” dos Rolling Stones, teñen letras da poetisa Xela Arias. O disco foi producido por Sergio Castro e nel participan, ademais do propio Castro gravando guitarras e teclados, Jorge Beltrán de Moncho e Mailo Sapoconchos gravando saxos e gaitas, Andrés Lamas coa harmónic), Jorge Barros co órgano,e  Isabel Ventura e Luisa Carvalho aportando voces. A banda editou tres sinxelos do álbum, "El pulpo", "Sal de mi nube" e "Que me dejes en paz".
No ano 1993 Desertores lanzaron a través do selo CK Produccións o seu segundo álbum, El Vicio de la Carne, coa produción de José Taboas. O grupo finalmente disolveríase en 1996.
En xaneiro de 2017 a banda regresou aos escenarios para realizar un acústico na tenda de disco Elepé de Vigo, cunha formación composta por Humberto Heredia, Juan Díaz, Valerio Araújo e Paco Araujo, e leva tocando dende entón.
A Ameixeira, Crecente
San Bernabeu da Ameixeira é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Crecente na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 114 habitantes (56 homes e 58 mulleres), distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 119 habitantes.
dereita|miniatura|200px
O castro do Cerco está situado enriba do lugar de Bouzas. Atópase sen escavar sobre unha elevación con foxos e murallas.
A parroquia limita ao norte co concello da da Cañiza. Está bañado polo río Ribadil, e o lugar máis alto é o monte de Picoña, de 647 metros, en torno ao cal se reparten as entidades de poboación. A economía baséase na gandería e o pastoreo.
Historia
A Ameixeira dependía eclesiasticamente da capela de San Colmede, anexo de Filgueira. Co derrubamento deste templo para aproveitar as pedras na construción da actual igrexa parroquial de Filgueira, A Ameixeira constituíuse como parroquia no século XVIII após reclamación dos veciños.
Liña de alta velocidade Córdoba-Málaga
Historia
A liña de alta velocidade Córdoba-Málaga, que pode ser considerada parte do novo acceso ferroviario a Andalucía, intégrase no PEIT (Plan Estratéxico de Infraestruturas e Transporte do Ministerio de Fomento, 2005-2020) cun investimento estimado de 2.100 millóns de euros. A súa construción e explotación foi encomendada a Adif.
A liña discorre por 19 termos municipais das provincias andaluzas de Córdoba, Sevilla e Málaga. Ten a súa orixe no km 357.997 da LAV Madrid-Sevilla, á altura de Almodóvar del Río (Córdoba), onde comezan os desvíos da Bifurcación Málaga AV. Desde o devandito punto a lonxitude da liña é de 155 km, o que supón unha lonxitude total desde a estación de Córdoba ata a estación de Málaga de 169 km, fronte ao 199 km da liña convencional. A velocidade máxima permitida é de 350 km/h.
A liña pode subdividirse en dous tramos:
En canto á integración do ferrocarril en Málaga, as obras comezaron o 25 de febreiro de 2006, e o seu orzamento foi de 144.605.299,44 €. Devandito tramo ten unha lonxitude total de 3 km. As obras terminaron en 2010 e nelas incluíuse a remodelación da estación Málaga-Centro-Alameda. Queda pendente a urbanización do terreo antes ocupado polas vías e o soterramento do ferrocarril ao porto. A liña de alta velocidade (2 vías de ancho internacional) e a liña convencional (2 vías de ancho ibérico) circulan por Málaga a través dun túnel de 1.932 m de lonxitude e para esta integración reformouse apeadoiro de San Andrés construíndose a estación subterránea de Vitoria Kent da liña C-1 de proximidades Málaga. A estación de Málaga conta así con 8 vías, 5 de ancho internacional e 3 de ancho ibérico.
Entre as celebracións pola inauguración desta liña, tiveron lugar dous eventos deportivos de carácter internacional nas cidades malagueñas ás que chegou a alta velocidade. Tras a posta en funcionamento do tramo Córdoba-Antequera, disputouse nesta última cidade un partido amigable de balonmán entre España e Noruega. E para conmemorar a chegada da alta velocidade a Málaga, celebrouse no estadio La Rosaleda un encontro de fútbol, España-Francia, gañado por España por 1-0.
Gernika Rugby Taldea
Historia
O Gernika Rugby Taldea, foi fundado o 18 de maio de 1973 por uns entusiastas do rugby desta vila biscaíña, sendo, así mesmo, o primeiro equipo que xurdiu en Biscaia fóra de Bilbao.
En 1977, o equipo ascendeu de categoría. En 1981, volve ascender, desta vez á Primeira División Nacional (a actual División de Honra B).
O 14 de maio de 1983 Gernika-Lumo acolleu o debut da selección de rugby de Euskadi, nun ateigado Campo de Santa Lucía, onde Gales B gañou por 3-24.
Na década dos '80, o club experimenta un gran crecemento que lle fai afianzarse na segunda categoría. Na tempada 1983-84 gaña o título de Campión da Liga de Primeira División - Grupo Norte, disputando sen éxito os playoffs de ascenso contra os outros clubs campións: CDU Valladolid, CR Cisneros e Club Natació Barcelona.
A principios dos '90 acada dous grandes logros para a historia do rugby en Biscaia: o campionato de Primeira División Nacional, e o ascenso directo á máxima categoría do rugby, a División de Honra, en 1990; e a participación, por primeira vez na súa historia na final da Copa do Rei en 1991, na que se enfrontou ao Getxo Rugby Taldea, e que perdeu por 32-15. Estes éxitos víronse empañados polo descenso de categoría, en 1993.
Na primeira década do século XXI, na tempada 2005-06, o Gernika R.T. volve ascender e consegue afianzarse na segunda categoría, a División de Honra B. Destaca de xeito especial dende esa tempada, pois sempre acada praza entre os catro primeiros do seu grupo. Ademais, nas tempadas 2007-08 e a 2008-09 consegue clasificarse para xogar os playoffs de ascenso á máxima categoría, á vez que se proclama Campión da División de Honra B e acada o ascenso directo á máxima categoría do rugby, a División de Honra. Destaca o feito, nesta última campaña, que contou tódolos partidos por vitórias, e logra por segunda vez na súa historia o ascenso á División de Honra, vencendo por 37-10 ao Atlético Portuense o 26 de abril de 2009.
Dende os seus primeiros anos, este club se comprometeu na formación e promoción do rugby no municipio e nas localidades do seu contorno. Formouse un segundo equipo sénior e outros de categorías inferiores, que xogan nas ligas territoriais vascas. Esta vocación viuse recompensada coa consecución de varios títulos en todas as categorías do rugby vasco dende a súa fundación ata a actualidade.
Na tempada 2010-11, o equipo acadou a súa mellor participación na liga, rematando na 4ª posición da clasificación final.
Palmarés
''A Primeira Nacional existe dende a tempada 1972-1973. A División de Honra B existe dende a tempada 1998-99. Antes de crearse a División de Honra B, a Primeira Nacional era a 2ª División do rugby español''.
Luis María Zugazaga Martínez
Luis María Zugazaga Martínez, máis coñecido como Zugazaga, nado en Sestao o 13 de outubro de 1944, é un exfutbolista español. Xogaba de defensa.
Traxectoria
Formado na canteira do Athletic Club, debutou na tempada 1964–65 co primeiro equipo en Primeira División. Permaneceu 7 tempadas no conxunto bilbaíno, logrando a Copa do Rei 1968–69 e participar na Copa de Feiras e mais na Recopa.
Na tempada 1971–72 fichou polo Deportivo da Coruña, co que descendería dous anos máis tarde á Segunda División e na campaña seguinte á Terceira División.
Na tempada 1974–75 fichou polo CF Palencia, de Terceira División.
Luis Federico Leloir
Luís Federico Leloir, nado o 6 de setembro de 1906 en París (Francia) e finado o 17 de decembro de 1987 en Buenos Aires (Arxentina), foi un bioquímico arxentino que recibiu o Premio Nobel de Química en 1970.
A súa investigación máis relevante, e pola cal obtivo a distinción que lle outorgou fama internacional, céntrase nos nucleótidos de azucre, e o rol que cumpren na fabricación dos hidratos de carbono. Tras o seu achado lográronse entender finalmente os pormenores da enfermidade conxénita galactosemia.
Infancia e adolescencia
Os seus pais viaxaron desde Bos Aires cara a París (a súa nai en avanzado estado de embarazo) a mediados de 1906 debido á enfermidade que afectaba a Federico Leloir (pai) e pola cal debía ser operado nun centro médico francés. O 6 de setembro, unha semana logo da morte daquel, naceu o seu fillo póstumo Luís Federico Leloir nunha casa vella na Rue Víctor Hugo 81 desa capital francesa. De regreso ao seu país de orixe, en 1908, Leloir viviu xunto ás súas oito irmáns nas extensas terras pampeanas que os seus laboriosos antepasados compraran tras a súa inmigración desde España- 40.000 ha denominadas El Tuyú, que comprendían a costa marítima desde San Clemente del Tuyú ata Mar de Ajó.
Con apenas catro anos, Leloir aprendeu a ler só, axudado polos diarios que compraban os seus familiares, para permanecer ao tanto dos temas agropecuarios. Durante os seus primeiros anos de vida, o futuro Premio Nobel dedicábase a observar todos os fenómenos naturais con particular interese, e as súas lecturas sempre apuntaban a temas relacionados ás ciencias naturais e biolóxicas. Os seus estudos iniciais repartíronse entre a Escola Xeral San Martín, onde deu libre o primeiro ano, o Colexio Lacordaire, o Colexio do Salvador e o Colexio Beaumont (este último en Inglaterra). As súas notas non se destacaban nin por boas nin por malas, e a súa primeira incursión universitaria terminou rapidamente cando abandonou os estudos de arquitectura que comezara no Instituto Politécnico de París. miniatura|dereita|270px|Retrato familiar na costa arxentina, [[1951.]]
Carreira profesional
De novo en Buenos Aires, ingresou na Facultade de Medicina da Universidade de Bos Aires (UBA) para doctorarse en devandita profesión. Os seus comezos foron difíciles, tanto que tivo que repetir catro veces o exame de anatomía, pero en 1932 conseguiu diplomarse e iniciou a súa actividade como residente no Hospital de Clínicas e como médico interno do hospital Ramos Mejía. Tras algúns conflitos internos e complicacións en canto ao trato que debía ter cos seus pacientes, Leloir decidiu dedicarse á investigación de laboratorio. En 1933 coñeceu a Bernardo Alberto Houssay, quen dirixiu a súa tese doutoral acerca das glándulas suprarrenales e o metabolismo dos hidratos de carbono. O encontro foi casual, xa que Luís Leloir vivía a só media cuadra da súa curmá, a famosa escritora e editora Victoria Ocampo, quen era cuñada do gastroenterólogo Carlos Bonorino Udaondo, outro eximio doutor, amigo de Houssay. Tras a recomendación de Udaondo, Leloir comezou a traballar xunto ao primeiro científico arxentino en gañar o Premio Nobel no Instituto de Fisioloxía da UBA.
A súa tese foi completada en só dous anos, recibindo o premio da facultade ao mellor traballo doutoral; xunto ao seu mestre descubriu que a súa formación en ciencias tales como física, matemática, química e bioloxía era escasa, polo que comezou a asistir a clases de devanditas especialidades na universidade como alumno oínte.
En 1936 viaxou cara a Inglaterra para dar comezo aos seus estudos avanzados na Universidade de Cambridge, baixo a supervisión do tamén Premio Nobel Sir Frederick Gowland Hopkins, quen obtivera esa distinción en 1929 polos seus estudos en fisiología e/ou medicina tras descubrir que certas substancias, hoxe coñecidas como vitaminas, eran fundamentais para manter a boa saúde. Os seus estudos no Laboratorio Bioquímico de Cambridge centráronse na encimoloxía, especificamente no efecto do cianuro e pirofosfato sobre a succínato deshidroxenase. A partir deste momento, Leloir especializouse no metabolismo dos carbohidratos.
Cara a 1943 tivo que deixar o país, dado que Houssay foi expulsado da Facultade de Medicina por asinar unha carta pública en oposición ao réxime nazi de Alemaña e ao apoio do goberno militar comandado por Pedro Pablo Ramírez, que tamén integrou e apoiou Juan Domingo Perón. O seu destino foi Estados Unidos, onde ocupou o cargo de investigador asociado no Departamento de Farmacoloxía da Universidade de Wáshington a cargo do matrimonio entre Carl e Gerty Cori, con quen Houssay compartiu o Nobel en 1947. Tamén compartiu investigacións co profesor D. E. Green no Enzzyme Research Laboratory, College de Physicians and Surgeons de Nova York. Antes de partir cara ao exilio, casou con Amelia Zuberbüller, con quen tivo unha filla á que lle puxeron o mesmo nome.
miniatura|200px|Luís Leloir e Carlos Eugenio Cardini no [[Instituto Campomar en 1960.]]
En 1945 regresou ao país para traballar no Instituto dirixido por Bernardo A. Houssay, precedente do Instituto de Investigacións Bioquímicas da Fundación Campomar, que Leloir dirixiría desde a súa creación en 1947 a mans do empresario e mecenas Jaime Campomar e durante 40 anos.
Desde 1947 formou un grupo de traballo xunto a Rawell Caputo, Enrico Cabib, Raúl Trucco, Alejandro Paladini, Carlos Cardini e José Luís Reissig, con quen investigou e descubriu por que o ril impulsa a hipertensión arterial cando está enfermo. Ese mesmo ano, o seu compañeiro de laboratorio Rawell Caputo expúxolle un problema que tiña nas súas investigacións biolóxicas da glándula mamaria, polo que o seu equipo, ao que se incorporou o bolseiro Alejandro Paladini, logrou que nunha cromatografía se puidese illar a substancia nucleótido-azucre chamado uridina difosfato glicosa (UDPG), e polo tanto entender o proceso de almacenamento dos carbohidratos e da súa transformación en enerxía de reserva.
A pesar de que cara a fins de 1957 Leloir foi tentado pola Fundación Rockefeller e polo Massachusetts Xeral Hospital para emigrar aos Estados Unidos, como o seu mestre Houssay, preferiu quedar e continuar traballando no país. Dada a súa importancia, o Instituto Nacional da Saúde dos Estados Unidos (NIH) e a Fundación Rockefeller decidiron subsidiar a investigación comandada por Leloir.
Ao ano seguinte asinou un acordo co Decano da Facultade de Ciencias Exactas e Naturais da Universidade de Bos Aires, Rolando García, polo cal creouse o «Instituto de Investigacións Bioquímicas da Facultade de Ciencias Exactas e Naturais» nomeando profesores titulares a Leloir, Carlos Eugenio Cardini e Enrico Cabib. Isto contribuíu a que novos universitarios arxentinos se sentisen atraídos pola investigación científica, o que repercutiu no crecemento da institución. Tamén chegaron a ese centro investigadores e bolseiros procedentes dos Estados Unidos, Xapón, Inglaterra, Francia, España e varios países de América Latina.
miniatura|200px|Leloir festexando xunto aos seus compañeiros o [[10 de decembro de 1970, día que foi galardoado co Premio Nobel.]]
Para ese entón Leloir estaba levando a cabo os seus traballos de laboratorio en conxunto coa docencia como profesor externo da Facultade de Ciencias Exactas e Naturais, tarefa que só interrompeu para completar os seus estudos en Cambridge e no Enzime Research Laboratory dos Estados Unidos.
A súa vontade de investigación superou ás dificultades económicas enfrontadas polo Instituto. Con ferramentas caseiras, Leloir dedicouse a estudar o proceso interno polo cal o fígado recibe glicosa e produce glicóxeno, o material de reserva enerxética do organismo, e xunto a Mauricio Muñoz logrou oxidar ácidos graxos con extractos de células hepáticas.
En 1970 recibiu o Premio Nobel de Química,converténdose no primeiro hispano en conseguilo. Posteriormente o seu equipo dedicouse ao estudo das glicoproteínas -moléculas de recoñecemento nas células- e determinou a causa da galactosemia, unha grave enfermidade manifestada na intolerancia ao leite. As transformacións bioquímicas da lactosa nos seus propios compoñentes son coñecidas no mundo científico como o camiño de Leloir.
Luís Federico Leloir morreu en Buenos Aires o 2 de decembro de 1987, tras un ataque ao corazón pouco logo de chegar do laboratorio á súa casa. Foi enterrado no Cemiterio da Recoleta
Traballos publicados
miniatura|150px|A súa tumba no [[cemiterio da Recoleta.]]
Borreiros, O Grove, O Grove
Borreiros é un lugar da parroquia do Grove no concello pontevedrés do Grove, na Comarca do Salnés, situado á entrada do casco urbano.
Tiña 87 habitantes no ano 2018 segundo datos do IGE, dos cales 44 eran mulleres e 43 homes, o que representa un aumento en relación ó ano 2010, cando tiña 66 veciños, e respecto ó ano 2004, cando eran 57.
Eleccións municipais en Montederramo
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Montederramo dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Montederramo]]
Angudes, Crecente
San Xoán de Angudes é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Crecente na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 75 habitantes (42 homes e 33 mulleres), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 99 habitantes.
Dje (cirílico)
Dje, ou Djerv (Ђ, ђ) é unha letra do alfabeto cirílico usada só en serbio.
As Bidueiras, Vilamane, Becerreá
As Bidueiras é un lugar da parroquia de Vilamane no concello lugués de Becerreá na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 6 habitantes (2 homes e 4 mulleres).
A Nogueira, Mourentán, Arbo
A Nogueira é un lugar da parroquia de Mourentán, no concello pontevedrés de Arbo, na comarca da Paradanta. Segundo o IGE, en 2015 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Stephen Crane
Stephen Crane, nado en Newark, Nova Jersey, o 1 de novembro de 1871 e finado en Badenweiler o 5 de xuño de 1900, foi un xornalista, escritor e poeta estadounidense. Prolífico durante a súa relativamente curta vida, escribiu obras notables na tradición realista así coma exemplos temperáns de naturalismo e impresionismo estadounidense. A crítica moderna recoñeceuno coma un dos escritores máis innovadores da súa xeración.
O noveno fillo sobrevivente nunha familia de protestantes metodistas, Crane comezou a escribir relatos cando tiña catro anos e xa publicara varios artigos a idade de 16 anos. Amosando pouco interese nos estudos universitarios, deixou a universidade no ano 1891 para traballar coma xornalista e escritor. A súa primeira novela publicada foi un relato de 1893 sobre o Bowery titulado Maggie: A Girl of the Streets, xeralmente considerado pola crítica coma a primeira obra literaria do naturalismo estadounidense. Acadou a aclamación internacional en 1895 pola súa novela sobre a guerra civil estadounidense The Red Badge of Courage, que escribiu sen ter ningunha experiencia en combate.
En 1896 Crane viuse envolto nun escándalo público de moita sona tras comparecer coma testemuña no xuízo dunha suposta prostituta, unha coñecida del chamada Dora Clark. Posteriormente nese mesmo ano aceptou unha oferta de traballo para viaxar a Cuba como correspondente de guerra. Mentres esperaba pola pasaxe en Jacksonville, Florida, coñeceu a Cora Taylor, comezando unha relación con ela. De camiño a Cuba o navío no que viaxaba, o SS Commodore, afundiuse fronte a costa de Florida, deixándoo a el e outros pasaxeiros á deriva nun bote durante unhas 30 horas. Crane describiu esta experiencia no seu relato "O bote" (orix. "The Open Boat"). Durante os últimos anos da súa vida foi correspondente na guerra greco-turca acompañado por Cora, recoñecida como a primeira muller correspondente de guerra, e posteriormente a parella trasladouse a vivir en Inglaterra, onde trabou amizade con outros escritores coma Joseph Conrad e H. G. Wells. Perseguido polas dificultades económicas e problemas de saúde, Crane faleceu por mor dunha tuberculose nun sanatorio da Selva Negra en Alemaña á idade de 28 anos.
No momento da súa morte Crane estaba considerado coma unha figura importante na literatura estadounidense. Tras ser case esquecido durante dúas décadas, a crítica reviviu o interese na súa vida e na súa obra. A escrita de Crane caracterizouse por posuír unha vívida intensidade, dialectos distintivos e ironía. As temáticas habitualmente tratadas por Crane inclúen o medo, as crises espirituais e o illamento social. Malia estar recoñecido principalmente por A insignia vermella do valor, considerado un clásico da literatura estadounidense, tamén se coñece a Crane pola súa poesía, obra xornalística e relatos curtos coma "The Open Boat", "The Blue Hotel", "The Bride Comes to Yellow Sky" e O monstro. A súa obra deixou unha profunda impresión en varios escritores do século XX, entre eles Ernest Hemingway, e considérase que serviu de inspiración para os modernistas e imaxistas.
O seu relato "Unha ilusión vermella e branca", contido na compilación de relatos ''O relato policial. De Poe a Conan Doyle'' (Ir Indo, 1997), foi traducido á lingua galega por Carme Villán.
Primeiros anos
Stephen Crane naceu o 1 de novembro de 1871 en Newark, Nova Jersey, fillo de Jonathan Townley Crane, pastor da igrexa episcopal metodista, e Mary Helen Peck Crane, filla do crego George Peck. Foi o décimo cuarto e último fillo da parella. Ós 45 anos de idade, Helen Crane sufrira a morte temperá dos seus catro fillos previos, todos deles falecidos ó ano de nacer. Alcumado "Stevie" pola súa familia, os seus oito irmáns sobreviventes eran Mary Helen, George Peck, Jonathan Townley, William Howe, Agnes Elizabeth, Edmund Byran, Wilbur Fiske, e Luther. A familia Crane descendía de Jaspar Crane, un dos fundadores da Colonia de New Haven, que emigrara dende Inglaterra no ano 1639. Stephen recibiu o seu nome dun dos fundadores putativos de Elizabethtown, Nova Jersey, quen segundo a tradición familiar chegara dende Inglaterra ou Gales no ano 1665, así como polo seu bisavó Stephen Crane (1709–1780), un patriota da guerra revolucionaria que servira como delegado de Nova Jersey no Primeiro Congreso Continental en Filadelfia. Nun escrito posterior de Crane describiu o seu pai, o Dr. Crane, coma "un home simple, bo e de gran mente" que escribira numerosos folletos sobre teoloxía. Malia que a súa nai era unha portavoz popular da Woman's Christian Temperance Union e unha muller moi relixiosa, Crane escribiu que non cría que "ela fora tan limitada coma moitos dos seus amigos ou familia". A Stephen criouno principalmente a súa irmá Agnes, 15 anos maior ca el. A familia trasladouse a Port Jervis, Nova York, no ano 1876, onde o Dr. Crane converteuse no pastor da igrexa metodista Drew, posición que mantivo ata a súa morte.
O seu pai faleceu o 16 de febreiro de 1880, ós 60 anos de idade, cando Stephen tiña oito. Ó seu funeral asistiron unhas 1 400 persoas, máis do dobre ca súa propia congregación. Trala morte do seu marido, a señora Crane trasladouse a vivir a Roseville, preto de Newark, deixando a Stephen ó coidado do seu irmán máis vello Edmund, con quen viviu xunto a uns primos en Sussex County. Posteriormente mudouse a vivir co seu irmán William en Port Jervis, avogado de profesión, onde residiu durante varios anos. A súa irmá Helen levouno con ela a Asbury Park a vivir co seu irmán Townley e a muller deste, Fannie. Townley era xornalista de profesión, director do departamento de Long Branch para o New-York Tribune e Associated Press, ademais de servir coma editor do Asbury Park Shore Press. Agnes, outra das súas irmás, trasladouse con eles e comezou a traballar na escola de Asbury Park ademais de asumir o coidado de Stephen. Nun par de anos a familia Crane sufriu máis perdas. Primeiro Townley e Fannie perderon os seus dous fillos menores. A propia Fannie faleceu a causa da enfermidade de Bright en novembro de 1883, mentres que Agnes Crane caeu enferma e faleceu o 10 de xuño de 1884 á idade de 28 anos, a causa dunha meninxite.
Educación
Crane escribiu o seu primeiro relato do que se ten constancia cando tiña 14 anos de idade, titulado "Uncle Jake and the Bell Handle". A finais de 1885 enrolouse no Pennington Seminary, un internado a uns 11 km ó norte de Trenton, do que o seu pai fora director dende 1849 ata 1858. Pouco despois de comezar neste internado, a súa nai sufriu un colapso nervioso, o que o Asbury Park Shore Press cualificou de "unha aberración temporal da mente". Aparentemente recuperada a comezos de 1886, a finais dese mesmo ano o seu outro fillo Luther Crane, de 23 anos de idade, faleceu tras caer diante dun tren mentres traballaba coma controlador de tráfico para Erie Railroad.
miniatura|left|upright|O cadete Crane en uniforme ós 17 anos Tras dous anos Crane deixou Pennington e trasladouse a Claverack College, unha escola de corte militar. Rememorando posteriormente o tempo que pasou en Claverack, cualificouno coma "o período máis feliz da miña vida malia que non me decatara del". Un dos seus compañeiros de clase recordábao como un estudante moi culto pero errático, con sorte de aprobar os exames de matemáticas e ciencias, e aínda así "avanzado moi lonxe dos seus compañeiros estudantes no seu coñecemento da Historia e Literatura", as que consideraba as súas materias favoritas. Malia obter un moi bo rexistro no campo de adestramento e no campo de béisbol, polo xeral Crane non sobresaíu nos estudos. Ó non ter un segundo nome, algo habitual entre os outros estudantes, adoptou a sinatura de "Stephen T. Crane" para "gañarse o recoñecemento coma un compañeiro máis". Crane estaba considerado un mozo amigable, pero tamén malhumorado e rebelde. Saltábase clases en ocasións para xogar ó béisbol, destacando neste deporte na posición de catcher. Tamén amosaba un grande interese no programa de adestramento militar da escola, escalando con rapidez nos rangos do batallón de estudantes. Un dos seus compañeiros describiuno coma "fisicamente atractivo sen ser guapo", mais tiña un carácter distante e reservado e non foi alguén popular en Claverack. Malia a súa debilidade académica, a experiencia que conseguiu en Claverlack e as anécdotas dos empregados veteranos da guerra civil que traballaban alí serviríanlle posteriormente á hora de escribir The Red Badge of Courage.
A mediados de 1888 Crane comezou a traballar como axudante do seu irmán Townley nunha axencia de novas de Nova Jersey, continuando este traballo tódolos veráns ata o ano 1892. A súa primeira publicación baixo a súa sinatura propia foi un artigo sobre a viaxe do explorador Henry M. Stanley na procura do misioneiro escocés David Livingstone en África, que se publicou na tirada de febreiro de 1890 de Vidette, no Claverack College. Ós poucos meses a súa familia convenceuno de que non optase por unha carreira militar e que se mudase ó Lafayette College en Easton, Pensilvania, para estudar unha carreira de enxeñaría de minas. Rexistrouse en Lafayette o 12 de setembro, involucrándose rapidamente en actividades extracurriculares. Volveu xogar ó béisbol e uniuse á fraternidade máis grande, Delta Épsilon, ademais de unirse a dúas sociedades literarias rivais entre elas, Washington e Franklin. Crane adoitaba non asistir ás clases e finalizou o semestre aprobando catro dos sete cursos que tomara.
miniatura|dereita|250px|Stephen Crane (primeira fila, centro) cos seus compañeiros de béisbol na [[Universidade de Syracuse, 1891.]] Pasado o semestre Crane trasladouse á Universidade de Syracuse, enrolándose coma candidato non graduado na Escola de Artes Liberais. Aloxouse na casa da fraternidade Delta Épsilon e uniuse ó equipo de béisbol da universidade. Só asistiu á clase de literatura inglesa no segundo trimestre, e mantívose en residencia sen tomar ningún curso no terceiro semestre. Concentrándose na súa escrita, comezou a experimentar co ton e estilo mentres que probaba con varios temas. Publicou o relato de ficción "Great Bugs of Onondaga" de forma simultánea no Syracuse Daily Standard e no New York Tribune. Declarando a universidade coma "unha perda de tempo", Crane decidiu converterse nun escritor e xornalista a tempo completo. Asistiu a unha última reunión da fraternidade o 12 de xuño de 1891, tralo que deixou finalmente a universidade por completo.
Escritor a tempo completo
No verán de 1891 Crane adoitaba acampar cuns amigos na zona próxima de Sullivan County, Nova York, onde o seu irmán Edmund ocupaba unha casa obtida por medio dos negocios da asociación William's Hartwood Club do seu irmán. Usou esta zona como ambientación xeográfica para varios relatos curtos, publicados postumamente nunha colección baixo o título Stephen Crane: Sullivan County Tales and Sketches. Crane amosoulle dúas destas obras ó editor do Tribune Willis Fletcher Johnson, amigo da familia, quen aceptou incluílas na publicación. "Hunting Wild Dogs" e "The Last of the Mohicans" foron os primeiros de catorce contos sen asinar sobre Sullivan County publicados no Tribune entre febreiro e xullo de 1892. A maiores, Crane amosoulle tamén a Johnson un bosquexo do que sería a súa primeira novela, Maggie, unha muller da vida.
Ese mesmo verán Crane coñeceu e trabou amizade co autor Hamlin Garland, quen estivera dando charlas locais sobre literatura americana e as artes expresivas. O 17 de agosto Garland dera unha charla sobre o novelista William Dean Howells, da que Crane escribiu un artigo para o Tribune. Garland converteuse nun mentor e promotor de Crane, impresionado pola súa honestidade intelectual. Porén, a súa relación deterioraríase en anos posteriores, xa que Garland non aprobaba a suposta inmoralidade de Crane ó vivir cunha muller casada con outro home.
En agosto de 1891 Stephen mudouse a vivir á casa do seu irmán Edmund en Lakeview, ás aforas de Paterson, Nova Jersey. Dende alí realizou viaxes frecuentes á Nova York, escribindo artigos sobre os seus empobrecidos distritos residenciais. Crane centrouse de forma particular no Bowery, un pequeno e antigamente próspero barrio na parte sur de Manhattan. Trala guerra civil, as tendas e mansións do Bowery deixaran paso a saloons, salas de baile, bordeis e albergues para indixentes, todos eles frecuentados por Crane, nas súas propias palabras, co propósito de investigar. Sentíase atraído pola natureza humana que atopaba nos barrios baixos, considerándoa "aberta e sinxela, sen nada agochado". Considerando que ata entón non se escribira nada honesto e imparcial sobre o Bowery, Crane propúxose facelo el mesmo, escollendo este barrio como a ambientación da súa primeira novela. O 7 de decembro de 1891 a nai de Crane, con problemas de saúde e depresión polas mortes de varios dos seus fillos, faleceu ós 64 anos de idade.
Malia a súa fraxilidade física e os seus problemas de saúde, empeorada por mor do seu estilo de vida, na primavera de 1892 Crane comezou un romance con Lily Brandon Munroe, unha muller casada que estaba separada do seu marido. En declaracións posteriores de Munroe, ela afirmou que Crane "non era un home guapo", pero que admiraba os seus "extraordinarios ollos grises con forma de améndoa". Stephen rogoulle que fuxise canda el, pero a familia dela opoñíase a súa relación xa que Crane carecía de cartos e expectativas, e ela finalmente rexeitouno en abril de 1898. Entre o 2 e o 11 de setembro de 1892 Crane publicou uns dez artigos sobre asuntos de Asbury Park. Malia que segundo un compañeiro seu do Tribune Crane "non se distinguía de calquera outro rapaz de vinte anos que gañara unha reputación por dicir e escribir cousas brillantes", ese mesmo verán os seus artigos tomaron un ton máis escéptico. Xerouse unha controversia por un artigo que escribiu sobre un desfile da asociación Junior Order of United American Mechanics (JOUAM), titulado "Parades and Entertainments". Publicado o 21 de agosto, este artigo xustapoñía os "bronceados, corcovados e ordinarios" homes que marchaban "ensuciados de po" cos espectadores vestidos en "traxes de verán, con parasoles de encaixe, pantalóns de tenis, sombreiros de palla e sorrisos indiferentes". Considerando que foran ridiculizados, algúns dos membros da JOUAM sentíronse ofendidos e escribíronlle ó editor do xornal. O propietario do Tribune, Whitelaw Reid, era candidato republicano á vicepresidencia ese ano, o que suscitou unha maior sensibilidade á hora de tratar o problema no xornal. Aínda que Townley escribiu un artigo para o Asbury Park Daily Press defendendo o seu irmán, o Tribune emitiu unha rápida resposta para os seus lectores, cualificando o artigo de Crane coma "unha peza de correspondencia aleatoria, aprobada polo editor sen darse conta". O xornal non volveu publicar ningún outro traballo de Crane despois do ano 1892.
Vida en Nova York
Crane tiña problemas para gañarse a vida coma escritor por libre, contribuíndo con bosquexos e artigos en varios xornais de Nova York. En outubro de 1892 trasladouse a unha hospedaxe en Manhattan compartindo residencia cun grupo de estudantes de medicina. Durante este tempo expandiu ou refixo por completo Maggie: A Girl of the Streets, tratando o tema dunha rapaza que "florece nunha poza de barro" e convértese nunha vítima das circunstancias. No verán de 1893 Crane levoulle o manuscrito desta obra a Richard Watson Gilder, que rexeitou publicala no The Century Magazine.
miniatura|upright|Detalle dun retrato de Crane de 1894 feito por Corwin Knapp Linson Crane decidiu publicara a novela de forma privada, empregando os cartos que herdara da súa nai. A novela publicouse a finais de febreiro ou comezos de marzo de 1893 por medio dunha pequena imprenta que adoitaba imprimir libros médicos e folletos relixiosos. A páxina do título mecanografada para a solicitude de dereitos de autoría para a Biblioteca do Congreso indicaba unicamente: "A Girl of the Streets, / A Story of New York. / —By—/Stephen Crane.", e o nome de "Maggie" engadiuse posteriormente ó título. Crane usou o pseudónimo "Johnston Smith" para a publicación inicial da novela, comentándolle posteriormente ó seu amigo artista Corwin Knapp Linson sobre esta elección: "[o nome] era o máis común que puiden pensar. Tiña un amigo editor chamado Johnson, e engadinlle o "t", e ninguén puido atoparme entre a multitude de Ninguéns." Hamlin Garland escribiu unha crítica da obra no número de xuño de 1893 da revista The Arena, chamándoa "o estudo dos suburbios máis veraz e orixinal que xamais lin". Malia esta primeira crítica positiva, Crane deprimiuse e quedou desamparado ó ter gastado 869 dólares para unhas 1 100 copias da novela, que non vendeu e da que acabou por regalar uns cen exemplares. Nun reconto posterior declarou: "Canto agardaba a publicación e imaxinaba a sensación que cría que xeraría. Caín de fouciños. Ninguén semellaba darse conta dela ou preocuparse por ela... Pobre Maggie! Foi un dos meus primeiros amores".
En marzo de 1893 Crane pasaba horas no estudio de Linson mentres lle pintaban o seu retrato. Fascinábanlle as cuestións históricas do século, en gran medida adicadas ás batallas famosas e líderes militares da guerra civil estadounidense. Frustrado polas frías historias existentes sobre o tema, afirmou: "Pregúntome se algúns deses tipos non contan como se sentían neses fragmentos. Contan o suficiente sobre o que fixeron, pero demostran menos emoción ca unha rocha". Crane volveu centrarse nestas revistas durante as visitas subsecuentes ó estudio de Linson, e eventualmente convenceuse de escribir unha novela de guerra. En declaracións posteriores afirmou que estivera "traballando de forma inconsciente no detalle da historia durante gran parte da súa infancia" e que imaxinara "historias de guerra dende que deixara os bombachos".
Esta novela sería finalmente The Red Badge of Courage. Malia non posuír ningunha experiencia en combate, dende un primeiro momento Crane quixo amosar como se sentía un nunha guerra escribindo "un retrato psicolóxico do medo" Concibindo a súa historia dende o punto de vista dun mozo soldado que nos comezos está cheo de soños infantís sobre a gloria da guerra e que rapidamente queda desilusionado pola realidade da guerra, Crane tomou prestado o apelido do soldado, "Fleming", do nome de solteira da súa cuñada. Posteriormente chegou a declarar que os primeiros parágrafos chegáranlle á mente con "cada palabra no seu lugar, cada coma, cada punto fixado". Traballando principalmente polas noites, escribía dende a media noite ata as catro ou cinco da mañá. Como non podía permitirse mercar unha máquina de escribir, escribía con coidado a tinta en papel de tamaño legal, tachando palabras en raras ocasións, e cando si decidía cambiar algo, reescribía a páxina enteira.
Mentres traballaba nesta a súa segunda novela, continuou escribindo outras obras, concentrándose na publicación de historias para previr a pobreza. A New York Press publicou o relato "An Experiment in Misery", baseado nas súas propias experiencias no Bowery. A maiores escribía tamén cinco ou seis poemas diarios. A comezos de 1894 amosoulle algúns dos seus poemas a Hamlin Garland, quen afirmou que lera uns trinta deles cunha "impresión cada vez maior". Aínda que Garland e William Dean Howells animaron a Crane a que tentase publicar a súa poesía, o seu verso libre era moi pouco convencional para a maioría. Tras unha breve negociación, Copeland & Day aceptou o primeiro libro de poemas de Crane, The Black Riders and Other Lines, aínda que non se publicaría ata despois da propia publicación de The Red Badge of Courage. Recibiu un 10 % das regalías, e a editorial aseguroulle que o libro estaría nun formato "máis severamente clásico que calquera outro libro aínda por publicarse en América".
Na primavera de 1894 Crane ofreceulle o manuscrito terminado de The Red Badge of Courage a McClure's Magazine. A revista demorou a súa resposta sobre a novela, e mentres tanto ofreceulle unha tarefa para escribir sobre as minas de carbón de Pensilvania. "In the Depths of a Coal Mine", a historia que escribiu incluíndo ilustracións de Linson, foi publicada por McClure's nunha serie de xornais cun gran número de cambios de edición. Crane non estivo de acordo con estas edicións, comentándolle a Linson: "Porqué diaños me enviaron alí arriba entón? Queren que o público imaxinen as minas de carbón como salas de baile douradas cos mineiros comendo xeados en camisas con pecheiras?"
Tras descubrir que McClure's non tiña medios para pagarlle, Crane levoulle a novela a Irving Bacheller, quen acordou publicar The Red Badge of Courage en forma de serie. Entre o 3 e o 9 de decembro de 1894 a obra publicouse desta forma nunha media ducia de xornais nos Estados Unidos. Aínda que tiña moitos cortes nesta edición, Bacheller afirmou que causara sensación, afirmando que "a súa calidade sentiuse e recoñeceuse inmediatamente". A editorial de cabeceira no Philadelphia Press do 7 de decembro afirmou que Crane "é un nome novo agora, pero todo o mundo falará del se continua como comezou".
Viaxes e fama
miniatura|esquerda|Retrato de Crane, c. 1895 De volta a Nova York cinco meses despois, Crane uniuse ó club Lantern (tamén deletreado "Lanthom" ou "Lanthorne") organizado por un grupo de xoves escritores e xornalistas. Este club, localizado no faiado dunha vella casa en William Street preto da Ponte de Brooklyn, facía a función dunha especie establecemento público de bebidas e estaba decorado para asemellarse a un camarote dun barco. Alí Crane tomaba unha boa comida ó día, malia que ós seus amigos preocupábanlle, en palabras de Nelson Greene, "o seu fumar constante, demasiado café, falta de comida e mala dentadura". Vivindo case na pobreza e anticipando ansiosamente a publicación dos seus libros, Crane comezou a traballar en dúas novas novelas: The Third Violet e George's Mother.
Laminarina
A laminarina (tamén chamada laminarano) é un polisacárido de reserva formado por unidades de glicosa (un glucano), que se encontra nas algas pardas. Ditas algas utilízano como un carbohidrato alimenticio para o almacenamento enerxético do mesmo modo que o fitoplancto usa a crisolaminarina, especialmente entre as diatomeas. Orixínase como resultado das actividades fotosintéticas da alga. Está formado por un glucano liñal con enlaces glicosídicos β(1→3) e β(1→6). Ten unha proporción β(1→3):β(1→6) de 3:1. A súa hidrólise é catalizada por encimas como a laminarinase que rompe os enlaces glicosídicos β(1→3).
Stephen Crane
Viaxes e fama
Copeland & Day publicou The Black Riders pouco tempo despois da volta de Crane a Nova York en maio, pero recibiu críticas negativas na súa maioría, polo estilo pouco convencional dos poemas e o uso do verso libro. Un artigo na revista Bookman chamáballe a Crane "o Aubrey Beardsley da poesía", e un comentarista do Chicago Daily Inter-Ocean afirmou que "non hai unha soa liña de poesía dende a primeira ata a última páxina. Leaves of Grass de Whitman foi máis luminoso en comparación. Demencia poética houbese sido un mellor nome para o libro". En xuño dese ano o New York Tribune desestimou o libro coma "unha chea de lixo". Pola súa banda a Crane aparentemente agradoulle que o libro "provocase algo de rebumbio".
Gje (cirílico)
Gje (Ѓ, ѓ) é unha letra do alfabeto cirílico, usada só en macedonio.
Stephen Crane
Viaxes e fama
Procurando capitalizar no éxito de The Red Badge, McClure ofreceulle a Crane un contrato para escribir unha serie sobre os campos de batalla da guerra civil. Como xa era un desexo propio del visitar os campos de batalla que quería describir, Crane aceptou a tarefa. Tras visitar varios campos de batalla no norte de Virxinia, incluíndo Fredericksburg, produciu cinco relatos máis sobre a guerra: "Three Miraculous Soldiers", "The Veteran", "An Indiana Campaign", "An Episode of War" e The Little Regiment.
Paz Andrade
O apelido Paz-Andrade ou apelidos Paz Andrade poden referirse a: