cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xabarín Club
Iniciativa Xabarín
En 2020, A Mesa pola Normalización Lingüística comezou unha campaña de recollida de sinaturas pola chamada "Iniciativa Xabarín", unha proposta para reforzar a programación infantil en galego e a creación dunha canle Xabarín. Logo de conseguir máis de 33.000 sinaturas, a iniciativa, que foi levada ao Parlamento de Galicia, aprobouse por unanimidade o 11 de maio de 2021. A proposta aprobada incluía a creación dunha terceira canle dirixida ao público infantil e xuvenil as 24 horas do día, e a inclusión na programación televisiva de TVE e das plataformas dixitais de contidos con versión en galego, ben sexa orixinal, dobrado ou subtitulado.
Logo da aprobación da iniciativa, a CRTVG reforzou e promociouno as canles dixitais existentes con contidos infantís da CRTVG, incluíndo a aplicación específica "Xabarín", a canle web Xabarín TV e a Radio Picariña. Ademais, anunciouse a creación dunha canle dixital "Xabarín" Over The Top, a cal emitirá contido por internet á marxe dos operadores tradicionais de difusión.
Socios do club
Ao afiliarse ao Xabarín Club, os socios obteñen varios beneficios, entre eles recibir un carné como membro do club, que a súa foto do carné apareza no programa o día do seu aniversario, recibir todos os anos unha postal de felicitación do aniversario, e poder participar nos sorteos do programa.
En setembro de 1994 (5 meses despois do arranque do programa) acadáronse os 15 000 socios e un ano despois, en novembro de 1995, os 40 000. No ano 1996, case tres anos despois do nacemento do club, o número de socios ascendía a 66 000 e a súa presenza xa estaba implantada en todos os concellos de Galicia. No ano 1997, en abril, xa tiña 70 000. No ano 1999, en maio, o número de socios do club acadara os 90 000, representando o 25% dos nenos galegos da época. No ano 2004, unha década despois do seu nacemento, contaba con máis de 110 000 socios afiliados, chegando á cifra de 138 000 no ano 2013. No ano 2017, o Xabarín Club contaba con case 150 000 socios. No ano 2021, o Xabarín Club chegou á cifra récord de 146 000 socios. Segundo os rexistros históricos do programa, entre 1994 e 2021 arredor dun 30% dos nenos galegos son ou foron socios.
Series internacionais
miniatura|250px|Logo das Bólas Máxicas. miniatura|250px|Logo de Dragon Ball Z. miniatura|250px|Logo do Detective Conan. miniatura|250px|Logo da Pantera Rosa. miniatura|250px|Logo da Evangelion.
Galardóns e recoñecementos
O Xabarín Club foi Premio Galicia de Comunicación no ano 1994. En 1996 recibiu o premio AGAPI ao mellor programa de televisión. En 1997, recibiu o Premio Ourense á mellor iniciativa a prol da banda deseñada galega. En 1998, recibiu o Premio TV Joven avalado polo Centre de Recherche Scientifique e o Conseil Internationale du Cinema et de la TV da UNESCO.
En 2021, foi Premio Rebulir da Cultura Galega.
Rexión do Mármara
miniatura|Rexión de Mármara. A rexión do Mármara (en turco, Marmara Bölgesi) é unha das sete rexións nas que se divide Turquía. Encóntrase no noroeste do país.
Provincias
miniatura|250px|Provincias da rexión do Mármara.
Androides (Dragon Ball)
Os Androides (人造人間) son un grupo de personaxes no anime e manga Dragon Ball creados polo Doutor Guero. Teñen aspecto semellante ós humanos, pero son considerablemente máis poderosos. Certos Androides creados polo Doutor Guero están mesmo ó nivel de habilidade que un guerreiro do espazo. Tódolos androides teñen o símbolo da Red Ribbon xa que o seu creador é un dos superviventes cando foi atacada por Son Goku.
Características
Na versión orixinal xaponesa, a palabra "jinzō'ningen" é empregada para referirse ás creacións do Doutor Guero. A súa tradución literal é Home feito polo home, e é xeralmente o termo comunmente empregado na ciencia ficción xaponesa para robot, androide ou cyborg.
As creacións do Doutor Guero pódense separar en dous tipos: Primeiro os Androides, C-16, C-19 e C-20, este último controlado polo cerebro do mesmo doutor; e os chamados bio-androides, C-17 e C-18, que en realidade son cyborgs e Célula.
Isto, contribuíu a equivocación entre os fans, que consideraban a C-17 e C-18 androides, cando de feito son cyborgs. Está indicado no manga que ámbolos dous están feitos a partir dunha base humana, con realmente moi poucas melloras cibernéticas. Isto é explicado máis tarde a Goku durante a saga do Torneo de Artes Marciais en Dragon Ball Z cando el quedou sorprendido ó oír que Krilín e C-18 casaran. (El non estaba alí cando Toranks fixo a explicación inicial).
Alfonso Penela
Alfonso Penela Fernández, nado en Vigo en 1955, é un arquitecto galego.
Androides (Dragon Ball)
Características
No filme Os tres grandes superguerreiros aparecen outros tres androides numerados C-13, C-14 e C-15.
Alfonso Penela
Traxectoria
Obtivo o título de Arquitecto na ETSA de Barcelona no ano 1980. Na actualidade é profesor do Departamento de Proxectos Arquitectónicos da Escola Técnica Superior de Arquitectura da Coruña.
A obra de Alfonso Penela aparece inscrita nunha liña de constante busca dunha linguaxe arquitectónica galega que afunda as súas raices no coñecemento da tradición construtiva e na análise das achegas das xeracións precedentes dende a independencia, unha constante na súa obra.
Os seus proxectos responden basicamente a unha vocación experimental baseada en formulacións que unen o Movemento Moderno con elementos de orde plural que deixan adiviñar a preferencia polas novidades formais, así como polo equilibrio e pola orde compositiva, como na vivenda unifamiliar en Aldán (Cangas). A constante atención que demostra respecto ás cuestións técnicas e estruturais vese incrementada polas súas inquedanzas respecto ás compoñentes funcionais que o levan a traballar cun amplo abano de propostas e variantes, tanto nos proxectos para vivendas, coma nas súas intervencións en espazos públicos ou centros docentes, coma a Facultade de Ciencias Empresaiais e Económicas da cidade de Vigo.
Este arquitecto concibe os edificios como un conxunto de volumes articulados no que as calidades dos materiais e a manipulación de luces e sombras cobran unhas importancia decisiva. Os espazos, de volumetría fraccionada establecen un interesante diálogo con contorno, coma no caso do Pavillón Polideportivo de Manzaneda, mediante o emprego de sutís contrastes e revisións permanentes dos usos da linguaxe. A súa obra non pode encadrarse nunha soa liña senón que pendula entre diferentes estilos dun xeito arbitrario producindo unha falta de linguaxe formal que articule a súa produción. Poden destacarse como referentes arquitectónicos tanto a Zaha Hadid, Herzog e de Meuron ou Miralles e pola vía lusa Álvaro Siza, Paulo Mendes da Rocha ou Souto de Moura.
miniatura|Facultade de Ciencias Económicas. Campus Lagoas-Marcosende.
Gerris lacustris
A pita cega, cabra cega, costureira, mariñeiro, xastre, zapateira, muxirico ou zapateiro , de nome científico Gerris lacustris, é un insecto hemíptero da familia Gerridae común nos hábitats acuáticos de Europa.
Descrición
O tamaño do Gerris lacustris varía entre 8 mm e 10 mm de lonxitude. O corpo é moi estilizado e alargado. Teñen seis patas; o primeiro par é curto e groso, mentres que os outros dous pares, que son finos e alongados, emprégonos para desprazarse sobre a superficie da auga. Co primeiro par de patas capturan as súas presas, co par de patas do medio impúlsase pola superficie da auga, a modo de remo ou ben dando chimpos, o par posterior emprégao como lemes. Todo o corpo de G. lacustris incluíndo as patas está cuberto de moitos pelos minúsculos que teñen un revestimento céreo. A tensión superficial da auga permite que estes insectos hemípteros se poidan desprazar pola superficie sen afundir. Os G. lacustris son de cor marrón escuro e teñen un forte aparato bucal succionador. miniatura|esquerda|350px|Individuos de [[Gerris|Gerris spp. no seu hábitat.]]
Alimentación
G. lacustris é un insecto depredador. Captura ás súas presas baixo a auga ou na superficie, insectos e outros invertebrados pequenos, usando as súas fortes patas dianteiras que rematan en poutas. Perforan e zugan coas súas pezas bucais os pequenos insectos que caen na auga, aliméntanse de insectos vivos e mortos. Co seu par dianteiro de patas son capaces de detectar as ondas e sentir vibracións na superficie de insectos que loitan por saír da auga.
Reprodución
As femias de G. lacustris son significativamente maiores que os individuos de sexo masculino e a taxa de produción de ovos está limitada pola cantidade de recursos alimentarios dispoñibles para as femias; canto máis alimentos para o eu sustento máis ovos pon. Os adultos emerxen entre abril e maio. É nesta época cando as femias poñen os ovos, a eclosión prodúcese entre 12 e 14 días despois. A eclosión non se produce necesariamente cando os ovos están desenvolvidos por completo, senón que depende da temperatura no ambiente.
Trala eclosión, G. lacustris pasa por un proceso de desenvolvemento denominado metamorfose incompleta. Durante o proceso as larvas ou ninfas pasan por unha serie de fases coñecidas como instares. Hai cinco estadios no proceso de desenvolvemento, cada un progresivamente máis longo que o anterior. O proceso de metamorfose incompleta dura de 24 a 30 días ata chegar a adulto. Os machos de G. lacutris prolongan o período apareamento en presenza doutros machos da súa especie para impedir a inxerencia destes na reprodución.
Tipi
miniatura|300px|Un tipi [[pobo lakota|lakota, 1891.]] miniatura|250x250px|Un tipi [[síux, por Karl Bodmer, ca. 1833.]] Un tipi (tamén tepee ou teepee ) é unha tenda en forma de cono, tradicionalmente feita de peles animais e paus de madeira. Un tipi distínguese doutras tendas cónicas polas aberturas para o fume que teñen na parte superior da estrutura. Historicamente, o tipi foi empregado por pobos indíxenas das grandes chairas de América do Norte, así como por pobos indíxenas de Asia e polo pobo saami do norte de Europa. As tendas tipi aínda son empregadas por estes pobos, mais con propósitos cerimoniais.
Edurne Pasaban
Edurne Pasaban Lizarribar, nada en Tolosa (Guipúscoa) o 1 de agosto de 1973, é unha alpinista vasca. Estudou Enxeñaría Técnica Industrial na Universidade do País Vasco. Imparte clases como profesora asociada no IE Business School de Madrid.
Traxectoria
Foi a segunda muller na historia en ascender os 14 oitomiles (montañas de máis de 8.000 metros) do planeta e a vixésima terceira persoa. Completou a súa xesta en 9 anos, desde a súa primeira ascensión a un oitomil no Everest o 23 de maio de 2001 á última do Shisha Pangma o 17 de maio de 2010.
Drakonera
Drakonera ou Dhragonára (en grego: Δρακονέρα) é unha illa das Equínadas, entre o grupo das Illas Xónicas en Grecia. Drakonera forma parte do grupo norte das Equínadas, que se chaman (Drakoneras ou Dhragonaras) como a illa. A parte continental coa prefectura de Aitoloakarnania está cara ao norte e o leste. Varios illotes rodean a zona. Está administrada polo concello de Ítaca, así como pola prefectura de Cefalonia e atópase ao nordés da illa.
Ferrari 250 S
O Ferrari 250 S e o primeiro da liña 250, foi o 250 S berlinetta prototipo experimental participou na Mille Miglia de 1952. Para conducir o flamante 250 S Ferrari designou como pilotos a Giovanni Bracco e Afonso Rolfo.
Ferrari continuou o desenvolvemento do 250 S noutras carreiras de resistencia como as 24 Horas de Le Mans e a Carreira Panamericana en México.
Tratado de Tui
Co nome de Tratado de Tui coñécense dous tratados:
Alexandre Dumas (pai)
Dumas Davy de la Pailleterie (máis coñecido por Alexandre Dumas), nado en Villers-Cotterêts o 24 de xullo de 1802 e finado en Puys o 5 de decembro de 1870, foi un novelista e dramaturgo francés. O seu fillo, Alexandre Dumas foi tamén un escritor coñecido.
Traxectoria
Fillo do xeneral francés Thomas-Alexandre Davy de la Pailleterie, máis coñecido como Thomas-Alexandre Dumas, fillo do Marqués Antoine-Alexandre Davy de la Pailleterie quen casou con Marie-Céssette Dumas, unha escrava negra das illas Indias do Oeste de Saint Domingue. O seu avó era un home díscolo que buscou amor e fortuna en América, o cal tamén casou cunha muller negra. Xa que logo o pai de Dumas tamén era mestizo.
O pai de Dumas morreu cando el tiña tres anos de idade. Dada a exigua pensión de que dispoñía a súa nai, Dumas recibiu unha escasa educación escolar. Cuns estudos deficientes empezou a traballar como mensaxeiro, vendedor de tabaco e como pasante dun notario e, co seu amigo, o vizconde Adolphe Ribbing de Leuven, escribiu as súas primeiras obras. Estes balbuceos teatrais foron outros tantos fracasos. Tamén traduciu a obra de Walter Scott Ivanhoe.
En 1823 instálase en París e entra ao servizo do Duque d'Orléans como escribán, grazas á súa perfecta caligrafía e á recomendación do xeneral Foy. Continúa escribindo e completando a súa formación de xeito autodidacta.
Coa representación, pola Comédie française en 1829, de Henri III et sa cour, consegue gran notoriedade e, en 1831, con Anthony alcanza o seu primeiro éxito. Éxito que continuará ao longo da súa carreira literaria co xénero da súa predilección: o drama e a novela histórica. É un autor prolífico (traxedias, dramas, melodramas, aventuras...) aínda que, para atender á crecente demanda do público, tivo que recorrer á axuda, notoria, de "colaboradores" entre os que destacou Auguste Maquet (1839-1851) que interveu en varias das súas novelas, entre elas Os tres mosqueteiros e O Conde de Montecristo (1844).
Grande admirador de Walter Scott, as súas novelas históricas cheas de vivacidade e pintoresquismo, gozaron do beneplácito do público propiciado pola súa publicación, por entregas, nos xornais.
Amasou unha considerable fortuna que dilapidou con prodigalidade en festas e ceas, ademais de construír un castelo chamado Montecristo. Formou parte activa na revolución de 1848, co que se viu involucrado en problemas políticos. Por estas datas coñece a un mozo Jules Verne. Nese mesmo ano rompeu a súa relación con Macquet, o cal denunciouno por terse aproveitado del. O xuízo ditaminou que tiña que pagarlle 145.000 francos en 10 anos. Asediado polos acredores, fuxiu a Bruxelas en 1851. Foi criticado, censurado e deostado. Regresou a París en 1853 e embarcouse en diversas empresas, a cada cal máis ruinosa. En 1847 fundou o Théâtre Historique que, catro anos máis tarde, foi á bancarrota. Foi tamén fundador do semanario Le Monte-Christo (1857-1860) que tamén crebou.
Realizou diversas viaxes, Gran Bretaña, Rusia, Italia, Alemaña, Suíza, Arabia, traballando de correspondente e aprendendo inglés, italiano e alemán. En Italia coñeceu a Giuseppe Garibaldi co que colaborou na súa revolución, en Sicilia, en 1860. Publicou dúas obras sobre o libertador. Case arruinado refuxiouse na casa do seu fillo, tamén escritor, e alí morreu.
Publicou aproximadamente 300 obras e numerosos artigos, converténdose nun dos autores máis prolíficos e populares de Francia. As súas novelas van desde a aventura á fantasía, pasando pola Historia. En 1869 inicia Le Grand Dictionnaire de Cuisine, que sería publicado, postumamente, en 1873.
Recoñecemento póstumo
En 2002 o seu corpo foi transferido ao Panteón de París, no medio de celebracións en toda Francia. En vida, Dumas manifestara, con todo, a súa vontade de permanecer enterrado en Villers-Cotterêts.
Obras
Publicacións póstumas :
Doutor Guero
O Doutor Guero (Dr. ゲロ) tamén chamado C-20, é un personaxe de ficción da serie manga e anime Dragon Ball. Trátase do científico creador dos androides.
Pasado
O Doutor Guero era un dos científicos que traballaban na sección de enxeñería robótica do Exército Red Ribbon, creando maquinaria militar e diversos androides. A súa máxima creación foi Hatchan, unha especie de Frankenstein pacifista. Cando Son Goku desmantelou ó exército Red Ribbon, o Dr. Guero recolleu os seus traballos e fuxiu a un laboratorio secreto perdido entre as montañas, onde continuou co seu traballo co único fin de vingarse de Son Goku. Para iso, enviou un pequeno robot-espía, para que vixiara a Goku e ós seus compañeiros, estudara as súas técnicas de combate e adquirira as súas células en segredo.
Tamén creou a C-13, C-14 e C-15, que foron rematados e activados polo ordenador central do seu laboratorio. Apareceron unicamente no filme Os tres grandes superguerreiros.
O espertar dos Androides
Coa chegada de Toranks do futuro, Son Goku e compañía estaban alertados da existencia dos androides. Aínda avisados, C-20 xunto a C-19 aparecen na cidade onde Toranks dixo que aparecerían e collen por sorpresa a Yamcha. C-20 absorbeu a enerxía de Yamcha e atravesoulle o peito, deixándoo a piques de morrer.
Pero Son Goku e os seus amigos decatáronse do ataque e presentáronse diante dos dous androides. C-20 permite a C-19 combater contra Son Gokū, ó cal vence grazas a que Son Goku sufriu un ataque da súa doenza cardíaca. Pero a súa alegría non durou moito, xa que Vexeta chegou e, converténdose en Superguerreiro, derrota ó número 19 arrancándolle primeiro as súas dúas mans e guindándolle unha bóla de enerxía. Visto o ocorrido, o Doutor Guero (C-20) decide fuxir ó seu laboratorio secreto. Dentro del, decide espertar ós androides C-17 e C-18 (a ditos androides considerábaos como os seus fillos). A diferenza do resto, estes dous androides antes eran humanos, algo que non perdoarán xamais ó Doutor Guero. Aínda sabendo que o odian a morte, C-20 actívaos pero cun ás baixo a manga; un dispositivo de destrución. Pero C-17 e C-18 conseguiron arrebatarlle o dispositivo e C-17 cortoulle a cabeza para posteriormente pisala, e acabar coa súa vida.
Creando o androide perfecto
Coa súa morte, o Doutor Guero foi dar ó inferno, onde coincidiu co Doutor Myu, creador de Bebé. Os dous científicos tolos tiñan unha cousa en común: desexaban vingarse de Son Goku. Xuntos, traballaron para crear a Súper C-17, o cal tiña a función de unirse co orixinal, que andaba pola Terra.
Artellaron unha estratexia para saír do inferno e poder chegar á Terra. Conseguiron abrir unha fenda temporal entre o inferno e a Terra, onde conseguiron saír e ademais encerrar a Son Goku. Na Terra, por fin atoparon ó C-17 orixinal. Coa fusión dos dous C-17 obtiveron ó androide definitivo. Este tamén matou ao Doutor Guero, xa que só obedecía ó Doutor Myu, que non tiña gana de compartir a vitoria.
The Seattle Times
dereita|miniatura|349x349px|O frontispicio do "The Seattle Equipos" nunha edición dominical de 1905. The Seattle Times é un xornal diario publicado na cidade de Seattle, nos Estados Unidos, sendo o maior do estado de Washington. É un dos últimos xornais nos Estados Unidos en ser controlado por unha familia, os Blethens, que o mercaron en 1896.
Historia
O precursor do xornal foi o Seattle Press-Times, fundado en 1891. O xornal tiña unha circulación ínfima e foi mercado en 1896 por Alden Blethen, un profesor e avogado acabado de chegar do estado de Maine, que o rebatizou como Seattle Daily Times.
Orixinalmente, o Times era un vespertino, mais pasou a ser matutino a comezos do século XXI, despois de considerar a idea dende 1999.
Seoane de Taboadela, Barxés, Muíños
Seoane de Taboadela é un lugar da parroquia de Barxés no concello ourensán de Muíños na comarca da Baixa Limia. Tiña 6 habitantes no ano 2020 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 1 eran homes e 5 eran mulleres.
Gomariz, Goiriz, Vilalba
Gomariz é un lugar da parroquia de Goiriz, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 15 habitantes (7 homes e 8 mulleres).
Zuriqués
O zuriqués (züritüütsch) é o dialecto alto alemánico que se fala en Zúric.
Dispersión
O zuriqués é, conforme ao número dos seus habitantes, a variante do alemánico máis falada de toda Suíza. A dispersión no alemánico non se pode identificar con plena exactitude, os límites son aglutinantes. O cantón de Zúric é a zona de dispersión principal do zuriqués, hai excepcións no norte na zona Weinland e Rafzerfeld, no leste unha zona estreita fronteiriza xunto Frauenfeld que abrangue os municipios de Ellikon e Hagenbuch, e tamén no sur o distrito de Höfe que pertence ao cantón Schwyz.
Características
O zuriqués mostra todas as típicas características do alemánico, o ch e a k pronúncianse forzando moito a gorxa, tal e como consegue o iota castelán, a pronúnciase de tal maneira que soa moi baixa, pero a contrario das outras falas do norte de Suíza, a pronunciación de a tan baixa non acaba conxuntándose coa o, tanto é así que chegan a chamarlle kako ao cacao.
O zuriqués tivo procesos de intercambio nos que perdeu formas propias e engadíronselle outras, máis durante os últimos dous séculos. A fala da cidade foi a que máis cambios sufriu debido ao tránsito máis elevado que no ámbito rural (por exemplo miña muller miini Frau era antes mi Frau). Xeograficamente pódese diferenciar entre dialectos zuriqueses nos seguintes territorios: Cidade, Lago de Zúric, Winterthur, Oberland, Unterland e Amt.
Exemplos rexionais
Winterthur
Operación Whitecoat
A Operación Whitecoat foi o nome que recibiu un programa de investigación médica realizado polo exército dos Estados Unidos entre 1954 e 1973 en Fort Detrick que consistiu na realización de experimentos médicos con seres humanos, escollidos entre soldados recrutas rexistrados como obxectores de conciencia adventistas do sétimo día. O obxectivo declarado destes experimentos consistía en experimentar a defensa contra armas biolóxicas e químicas. Aínda que o programa como tal xa non existe, investigacións médicas semellantes seguen a se realizar no USAMRIID (United States Medical Research Institute of Infections Diseases) con sede en Fort Detrick.
Experimentos
O exército dos Estados Unidos principiara a experimentar cos efectos das armas biolóxicas en 1953, realizando un estudo sobre a febre Q con voluntarios, fora un éxito e na procura dun grupo relativamente homoxéneo en canto ao seu estado físico e actitude mental dirixiuse cara aos adventistas, que exercían a obxección de conciencia como combatentes pero non se negaban a servir no exército en postos que non requirisen levar armas, os primeiros contactos con dirixentes da Igrexa Adventista realizáronse en outubro de 1954 e en 1958 comezaron os primeiros proxectos de investigación. Os voluntarios puideron consultar a familia e sacerdotes antes de se decidiren a partipar, logo tiñan que asinar un consentimento tras discutir os riscos e tratamentos cun médico militar. Aproximadamente un 20% dos voluntarios iniciais declinaron partipar
Ao final arredor de 2300 soldados estadounidenses participaron como voluntarios na investigación permitindo que lles infectaran virus e bacterias que se consideraban de uso posible nun ataque biolóxico, ademais outros 800 voluntarios participaron como técnicos de laboratorio, auxiliares de enfermería, coidadores de animais e oficinistas. Os voluntarios, coñecidos como white coat (literalmente bata branca) expuxéronse a febre amarela, febre do Val do Rift, hepatite A, Yersinia pestis, tularemia, encefalite equina venezolana entre outras, e logo tratáronos de acordo coa enfermidade inoculada (para determinaren a efectividade de antibióticos e vacinas.
Gaidoaldo
Gaidoaldo (en latín Gaidoaldus) foi o segundo duque longobardo de Trento.
Operación Whitecoat
Resultados
Moitas das vacinas que protexen contra axentes usados na guerra biolóxica testáronse en humanos na operación Whitecoat. Segundo o USAMRIID, a operación Whitecoat contribuíu a consecución de vacinas aprobadas pola Administración de Alimentos e Medicamentos para a febre amarela e a hepatite e na investigación de fármacos para tratar a febre Q, encefalite equina venezolana, febre do val do Rift e tularemia, ademais a USAMRIID tamén afirma que serviu para desenvolver equivamento, procedementos de descontaminación, incubadoras, centrifugadoras e filtros de partículas
Gaidoaldo
Traxectoria
Asignárono a Treno á morte de Ewin en xaneiro de 595. Paulo Diácono describiuno como "un home bo e de relixión católica" na súa Historia Langobardorum. En 602 ou 603, Gaidoaldo e o duque Xisulfo I de Friúl fixeron a paz co rei Axilulfo no que Paulo Diácono chama un "ano de paz". Non se coñecen máis duques de Trento tras Gaidoaldo ata Alahis de 680 a 690.
Operación Whitecoat
Resultados
Ningún dos voluntarios morreu durante o período de realización das probas (nota), estímase nuns 500 os voluntarios con vida en 2003 (nota). Algúns afirman que tivo efectos lentos na súa saúde (nota) e cando menos un deles considera que como resultado dos experimentos tivo problemas serios de saúde (nota)
En 1969 logo dunha serie de artigos de prensa, moitos adventistas comezaron a cuestionar a participación da súa igrexa no proxecto e a Conferencia Xeral formou un comité de nove persoas para estudar o asunto que coincidiu co anuncio realizado por Richard Nixon de prohibir a guerra química e bactereolóxica.
Valentín Peña
Valentín Peña Meléndez, nado en San Tomé de Piñeiro (Marín) en 1851 e finado en Pontevedra o 8 de setembro de 1916, foi un xornalista e político galego.
Traxectoria
Trasladado a Santiago de Compostela, foi redactor de Gaceta de Galicia e traballou con Alfredo Brañas. Co seu irmán o debuxante José Peña Meléndez fundou o periódico El Ciclón. Trasladado a Pontevedra, formou parte do grupo republicano de Pontevedra, foi presidente do subcomité republicano de Lerez. Dirixiu os periódicos La Unión Republicana, La Opinión, fundou e dirixiu La Glosopeda e colaborou en Diario de Pontevedra e La Libertad. Ao final da súa vida foi nomeado auxiliar na oficina de Montes de Pontevedra.
Wallis Simpson
Wallis, duquesa de Windsor, rexistrada ao nacer como Bessie Wallis Warfield e máis tarde, por matrimonio, chamada Wallis Spencer e despois Wallis Simpson, nada en Blue Ridge Summit (Pensilvania) o 19 de xuño de 1896 e finada en París o 24 de abril de 1986, foi unha socialite estadounidense que, despois de divorciarse dúas veces, casou en terceiras nupcias, o 3 de xuño de 1937, co príncipe Eduardo, duque de Windsor, quen antes do seu matrimonio fora Eduardo VIII, rei do Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte e Emperador da India.
O pai de Wallis morreu pouco despois do seu nacemento, e Wallis, xunto á súa nai viúva, recibiu o apoio dalgúns parentes ricos. O seu primeiro matrimonio, cun oficial da Armada dos Estados Unidos, caracterizouse por varios períodos de separación e finalmente terminou en divorcio. En 1934, durante o transcurso do seu segundo matrimonio, supostamente fíxose amante de Eduardo, por entón príncipe de Gales. Dous anos máis tarde, despois da morte de Xurxo V e o ascenso ao trono de Eduardo VIII, Wallis divorciouse do seu segundo marido e Eduardo propúxolle matrimonio. O desexo do rei de contraer nupcias cunha muller que tiña dous ex-maridos vivos provocou unha crise constitucional no Reino Unido e os seus dominios, o que finalmente conduciu a que abdicase ao trono en decembro de 1936 e casase, segundo as súas propias palabras, coa "muller que amo". Despois da abdicación, o antigo rei foi nomeado duque de Windsor polo seu irmán, o rei Xurxo VI. Eduardo casou con Wallis seis meses máis tarde, despois do cal ela foi coñecida formalmente como a duquesa de Windsor, sen o tratamento de A Súa Alteza Real.
Antes, durante e despois da segunda guerra mundial, moitas persoas do goberno e da sociedade sospeitaban que o duque e a duquesa de Windsor simpatizaban cos nazis. No transcurso das décadas de 1950 e 1960, a parella viviu entre Europa e os Estados Unidos, gozando dunha vida de lecer como celebridades sociais. Ao morrer o duque en 1972, a duquesa recluíuse e só de cando en vez volveu ser vista en público. A súa vida privada foi fonte de múltiples especulacións e aínda segue a ser unha figura controvertida na historia británica.
Primeiros anos
As datas do matrimonio dos seus pais e do seu nacemento permanecen confusas. Ningún destes acontecementos parece ser rexistrado, pero as datas aceptadas polo xeral son o 19 de novembro de 1895 e o 19 de xuño de 1896, respectivamente. O seu pai morreu de tuberculose o 15 de novembro de 1896. Nos seus primeiros anos, Wallis e a súa nai dependeron da caridade do irmán rico do seu pai, Solomon Warfield Davies, presidente e fundador da Continental Trust Company. Ao principio viviron na gran casa que Solomon compartía coa súa nai, en East Preston Street, 34.
A súa tía Bessie Merryman quedou viúva en 1901 e ao ano seguinte Alice e Wallis mudáronse á súa mansión en West Chase Street, 9 en Baltimore. Alice volveu casar en 1908 con John Freeman Rasin, Jr., fillo dun prominente membro do Partido Demócrata dos Estados Unidos. O 17 de abril de 1910, Wallis foi confirmada na Igrexa Episcopal de Cristo en Baltimore, e de 1912 a 1914, Solomon Warfield pagou pola súa asistencia a Oldfields School, a escola de nenas máis cara de Maryland. Alí trabó amizade coa herdeira Renée du Pont, filla do senador T. Coleman du Pont, da familia du Pont, e con Mary Kirk, cuxa familia fundou Kirk Silverware. Un compañeiro dunha das escolas ás que asistiu lembra: «Era brillante, máis brillante que todos nós. Tomou a decisión de ir á cabeza da clase e fíxoo». Wallis sempre estaba impecablemente vestida e metíase bastante presión para facer ben as cousas.
Primeiro matrimonio
esquerda|miniatura|250x250px|Earl Winfield Spencer Jr., primeiro esposo de Wallis, en 1920. En maio de 1916, durante a visita que fixo á súa prima Corinne Mustin en Pensacola, Florida, Wallis coñeceu a Earl Winfield Spencer, Jr., piloto da Armada dos Estados Unidos. Por esas datas foi ademais testemuña de dous accidentes de aviación con aproximadamente dúas semanas de diferenza, o que lle causou un medo permanente a voar. O 8 de novembro de 1916, a parella casou na Igrexa Episcopal de Cristo en Baltimore, que fora a parroquia de Wallis. O seu marido era alcohólico, bebía mesmo antes de voar e unha vez estrelouse no mar pero logrou saír case ileso. Despois de que os Estados Unidos entrasen na primeira guerra mundial en 1917, Spencer foi enviado a San Diego como primeiro oficial ao mando dunha base de adestramento en Coronado, onde permaneceron ata 1920. En 1920, Eduardo, príncipe de Gales, visitou San Diego, pero non coñeceu a Wallis nesa época. Pouco despois, Spencer deixou a súa esposa por un período de catro meses, pero reuníronse en Washington, D.C. na primavera de 1921, aínda que pronto se separaron de novo. En 1923, cando Spencer foi enviado ao Extremo Oriente como comandante do Pampanga, Wallis quedou nos Estados Unidos e mantivo unha relación amorosa co diplomático arxentino Felipe Aja Espil. En xaneiro de 1924, visitou París acompañada da súa curmá Corinne Mustin, quen acababa de enviuvar, antes de partir cara ao Oriente a bordo dun transporte para tropas. Os Spencer reuníronse por un breve período ata que Wallis enfermou por beber auga contaminada, despois do cal foi evacuada a Hong Kong.
Un diplomático italiano lembrábaa do tempo que permaneceu na China: «A súa charla era brillante e tiña o costume de traer a colación o tema correcto de conversación con calquera persoa que entrase en contacto con ela e entretelos con ese tema». Segundo Hui lan-Koo, a segunda esposa do diplomático e político chinés Wellington Koo, a única frase que Wallis aprendeu en mandarín durante a súa estancia en Asia foi: «Mozo, páseme o champaña»
Wallis realizou un percorrido pola China e hospedouse con Katherine e Herman Rogers, quen seguirían a ser os seus amigos mentres estivo en Pequín. De acordo coa esposa de Milton E. Miles, un dos compañeiros do seu marido, foi alí onde Wallis coñeceu o conde Galeazzo Ciano, máis tarde xenro de Benito Mussolini e ministro de Relacións Exteriores italiano, con quen tivo un romance, como resultado do cal quedou embarazada; a consecuencia dun aborto mal practicado, perdeu para sempre a capacidade de concibir. Este rumor estendeuse posteriormente, pero nunca puido demostrarse, e a esposa de Ciano, Edda Mussolini, negábao. Para setembro de 1925, Wallis e o seu marido estaban de regreso nos Estados Unidos, aínda que vivían separados. A parella divorciouse finalmente o 10 de decembro de 1927.
Segundo matrimonio
Para o momento en que se disolveu o seu matrimonio con Spencer, Wallis xa se involucrou con Ernest Aldrich Simpson, un angloestadounidense executivo de transporte marítimo e excapitán da Garda Coldstream. Simpson divorciouse da súa primeira esposa, Dorothea —con quen tivera unha filla chamada Audrey—, para casar con Wallis Spencer o 21 de xullo de 1928, na Oficina de Rexistro de Chelsea, Londres. Dende Cannes, onde se aloxaba cos seus amigos, o señor e a señora Rogers, Wallis telegrafáralle que aceptaba a súa proposta de matrimonio. dereita|miniatura|315x315px|Eduardo, príncipe de Gales, en 1932. Os Simpson instaláronse temporalmente nunha casa amoblada con catro criados en Mayfair. En 1929, Wallis navegou de regreso aos Estados Unidos para visitar a súa nai enferma, que nese momento estaba casada con Charles Gordon Allen. Durante a viaxe, os investimentos de Wallis fixéronse po no crack de Wall Street e a súa nai morreu sen un centavo o 2 de novembro de 1929. Wallis regresou a Inglaterra e como o negocio navieiro continuaba florecente, os Simpson mudáronse a un apartamento grande cun persoal de criados.
A través dunha amiga súa, Consuelo Thaw, Wallis coñeceu a Lady Thelma Furness, irmá de Consuelo e nese entón amante de Eduardo, príncipe de Gales. O 10 de xaneiro de 1931, Lady Furness presentouna ao príncipe. Eduardo era o fillo máis vello do rei Xurxo V e a raíña María e herdeiro ao trono británico. Entre 1931 e 1934, reuniuse cos Simpson en diversas festas e Wallis foi presentada na Corte. Ernest comezaba a ter dificultades financeiras debido a que vivían fóra do alcance dos seus medios e por ese motivo tiveron que despedir o persoal.
Relación con Eduardo, príncipe de Gales
Para 1934, o príncipe estaba perdidamente namorado, atopaba atractivas as súas maneiras dominantes e a abrasiva irreverencia cara á súa posición; en palabras do seu biógrafo oficial, converteuse en «servilmente dependente» dela. De acordo con Wallis, foi durante un cruceiro en 1934, no iate privado de Walter Guinness, primeiro barón de Moyne, chamado Rosaura, que ela se namorou de Eduardo. Nunha velada no palacio de Buckingham, o príncipe presentouna á súa nai, o que causou a indignación do seu pai, principalmente pola súa historia marital, xa que os divorciados xeralmente eran excluídos da Corte. Eduardo cubría a Wallis con diñeiro e xoias, ademais en febreiro de 1935 e máis tarde ese mesmo ano, viaxaron xuntos por Europa. Os cortesáns estaban cada vez máis alarmados porque o romance comezou a interferir coas actividades oficiais do príncipe.
En 1935, o xefe da Sección Especial da Policía Metropolitana de Londres informou o comisionado de que Wallis tamén tiña un romance con Guy Marcus Trundle, que "se dicía era empregado da Ford Motor Company". Estes informes fixéronse públicos por primeira vez en 2003. Con todo, a tese sobre un romance é posta en dúbida polo capitán Val Bailey, que coñecía ben a Trundle e cuxa nai tivo un romance con este durante case dúas décadas, e tamén pola historiadora Susan Williams.
Crise de abdicación
Xurxo V morreu o 20 de xaneiro de 1936 e o príncipe de Gales subiu ao trono como Eduardo VIII. Ao día seguinte rompeu o protocolo real cando observou a proclamación do seu ascenso ao trono dende unha xanela do palacio de St. James en compañía de Wallis, que naquel momento permanecía casada. Cada vez era máis evidente para a corte e os círculos gobernamentais que Eduardo tiña a intención de casar con ela. O comportamento do rei e a súa relación con Wallis volveuno impopular co Partido Conservador que nese momento dirixía o goberno británico e angustiaba a súa nai e o seu irmán. A pesar de que os medios británicos da época prebélica se mantiñan respectuosos coa monarquía e non se publicaban historias sobre o romance na prensa nacional, os medios de comunicación estranxeiros informaron amplamente da relación.
O monarca do Reino Unido é tamén o gobernador supremo da igrexa de Inglaterra e ao momento da proposta de matrimonio —e ata o ano 2002— a igrexa de Inglaterra non permitía que volvesen casar as persoas divorciadas cuxo excónxuxe seguise vivo. En consecuencia, aínda que non había unha barreira imposta pola lei civil para que Eduardo casase, a posición constitucional era que un rei non podía casar cunha divorciada e permanecer como rei; de facelo entraría en conflito co seu papel de gobernador supremo. Por outra banda, o goberno británico e os gobernos dos dominios estaban en contra da idea do matrimonio entre o rei e unha estadounidense divorciada dúas veces por outras razóns, considerábana política, social e moralmente inadecuada como consorte. No Imperio Británico era percibida por moitos como unha muller de «ambición ilimitada», que perseguía o rei pola súa riqueza e posición.
Wallis presentáralle unha demanda de divorcio ao seu segundo marido alegando que cometera adulterio coa súa amiga da infancia Mary Kirk e a sentenza condicional foille concedida o 27 de outubro de 1936. A súa relación co rei volveuse do dominio público no Reino Unido a principios de decembro e Wallis decidiu fuxir do país no momento en que estalou o escándalo. Foi levada ao sur de Francia nunha dramática carreira por escapar da prensa e permaneceu asediada polos medios de comunicación durante os seguintes tres meses na Vila Lou Viei, casa dos seus amigos Herman e Katherine Rogers situada preto de Cannes.
De volta no Reino Unido, Eduardo consultou co primeiro ministro Stanley Baldwin tratando de atopar a forma de casar con Wallis e conservar no trono. Propuxo un matrimonio morganático, onde el seguiría a ser rei aínda que a súa esposa non sería raíña, pero isto foi rexeitado por Baldwin e os primeiros ministros de Australia e Suráfrica. Se Eduardo casase en contra do consello de Baldwin, o goberno estaría obrigado a dimitir, causando unha crise constitucional. esquerda|miniatura|299x299px|Carta de abdicación de Eduardo VIII do Reino Unido. Mentres tanto, Peregrine Cust, sexto barón Brownlow e Lord in Waiting do rei, presionaba a Wallis no seu agocho no sur de Francia, para que renunciase a Eduardo. O 7 de decembro de 1936, Lord Brownlow leu á prensa a declaración que axudara a redactar e que anunciaba a resolución de Wallis de renunciar ao rei. Con todo, Eduardo estaba decidido a casar. Como o asunto da abdicación cobrou forza, John Theodore Goddard, procurador de Wallis, declarou que: «[a súa] clienta estaba disposta a facer algo para aliviar a situación, pero o outro extremo da cancha [Eduardo VIII] estaba decidido». Isto indicaba, aparentemente, que o rei decidira que non tiña máis remedio que abdicar se quería casar.
O 10 de decembro de 1936, Eduardo VIII asinou o instrumento de abdicación en presenza dos seus tres irmáns sobreviventes, o duque de York —que ascendeu ao trono ao día seguinte como Xurxo VI—, o duque de Gloucester e o duque de Kent. Algunhas leis especiais aprobadas polos parlamentos dos dominios finalizaron o proceso da abdicación ao día seguinte e no caso de Irlanda, un día despois. O 11 de decembro de 1936, Eduardo emitiu unha declaración pública que dicía:
Eduardo partiu de Gran Bretaña a Austria, onde se aloxou no castelo Enzesfeld, casa do barón e a baronesa Eugen e Kitty de Rothschild. Tivo que permanecer afastado de Wallis ata que non houbese perigo de comprometer a concesión dun decreto absoluto no proceso de divorcio. Cando o divorcio se resolveu en maio de 1937, Wallis volveu empregar o seu nome de solteira Wallis Warfield. A parella reuniuse no castelo de Candé, en Monts, Francia, o 4 de maio de 1937.
Terceiro matrimonio: duquesa de Windsor
Un mes máis tarde, o 3 de xuño de 1937, Wallis e Eduardo casaron no castelo de Candé, que lles prestou Charles Bedaux, quen máis tarde traballou activamente en favor da Alemaña nazi na segunda guerra mundial. A data coincidía co que sería o 72.º aniversario do rei Xurxo V; raíña María pensou que a voda foi programada nesa data como un desaire deliberado. Ningún membro da familia real británica asistiu.
Eduardo foi nomeado duque de Windsor polo seu irmán, Xurxo VI; con todo, a patente real aprobada polo novo rei e apoiada por unanimidade polos gobernos dos dominios, impedía a Wallis, agora duquesa de Windsor, usar o tratamento de A Súa Alteza Real. O rei tiña a firme idea de que Wallis non debía recibir un tratamento real e esta opinión era compartida pola súa nai, a raíña María, e pola súa esposa, a raíña Isabel. Ao principio, a familia real non aceptou a duquesa e non a recibiu formalmente, aínda que Eduardo se reuniu varias veces coa súa nai e os seus irmáns despois da súa abdicación. Algúns biógrafos suxeriron que a raíña Isabel, cuñada de Eduardo, estaba resentida con Wallis polo papel que desempeñou na chegada ao trono de Xurxo VI —que puido ver como un factor influente na temperá morte deste—, e por comportarse prematuramente como o consorte de Eduardo, cando só era a súa amante. Estas afirmacións foron negadas por amigos próximos da raíña Isabel; por exemplo, o duque de Grafton escribiu que "nunca dixo algo desagradable sobre a duquesa de Windsor, con excepción de que realmente non tiña nin idea de con que estaba a tratar". Por outra banda, a duquesa de Windsor referíase á raíña Isabel como a "señora Temple" (Señora Templo) e "Cookies" (Galletas), en alusión á súa figura sólida e o seu gusto polos alimentos, e á súa filla, a princesa Isabel, como "Shirley", en alusión a Shirley Temple. A duquesa resentiu amargamente que lle negasen o tratamento real e que os familiares de Eduardo non a aceptasen como parte da familia. Con todo, dentro do círculo dos duques de Windsor, o tratamento de A Súa Alteza Real era utilizado por aqueles que estaban preto da parella.
Segundo Diana Mitford, esposa do ex-líder da Unión Británica de Fascistas, Oswald Mosley, que coñecía a futura raíña nai e a Wallis, pero só era amiga desta última, a antipatía da raíña cara á súa concuñada podía ter unha fonte máis profunda. Lady Mosley escribiu á súa irmá, a duquesa de Devonshire, trala morte do duque de Windsor, "probablemente a teoría dos seus contemporáneos [dos Windsor] de que Cake [un alcume de Mitford para a raíña nai, que derivaba da súa exclamación de alegría na festa na que Deborah Devonshire a coñeceu] estaba máis ben namorada del [o duque] —como unha nena— e levou ao segundo mellor, pode explicar moitas cousas".
Os duques viviron en Francia os anos anteriores á guerra. En 1937, realizaron unha visita de alto perfil a Alemaña e reuníronse co líder nazi Adolf Hitler, quen, segundo informes, dixo da duquesa que "sería unha boa raíña". Esa visita apoiaba as fortes sospeitas que tiñan moitas persoas no goberno e na sociedade, de que a duquesa era unha axente alemá, afirmación que Wallis ridiculizou nas súas cartas a Eduardo. Os arquivos do FBI recompilados na década de 1930, tamén a retratan como posible simpatizante nazi. O ex-duque Carlos Alexandre de Württemberg díxolle ao FBI que Wallis e o líder nazi Joachim von Ribbentrop foran amantes en Londres. Mesmo houbo informes aínda máis inverosímiles sobre as súas circunstancias na segunda guerra mundial, como que Wallis conservaba unha fotografía asinada de Ribbentrop na súa mesa de noite, e que seguira pasándolle información, mesmo durante a invasión de Francia.
Vida posterior e falecemento
dereita|miniatura|230x230px|Os duques de Windsor co presidente [[Richard Nixon durante un evento na Casa Branca en abril de 1970.]] En 1946, Wallis aloxábase en Ednam Lodge, a casa do conde de Dudley, cando algunhas das súas xoias foron roubadas. Houbo rumores de que o roubo fora planeado pola familia real británica, nun intento por recuperar as xoias que Eduardo tomara da Royal Collection, ou polos propios duques de Windsor, como parte dunha fraude contra a aseguradora, xa que o ano seguinte a parella realizou un gran depósito de pedras soltas en Cartier. Con todo, en 1960, Richard Dunphie confesou o delito. As pezas roubadas eran só unha pequena parte das xoias dos Windsor que foran compradas de forma privada, herdadas polo duque ou que lle foran regaladas cando era príncipe de Gales.
Eduardo regresou a Inglaterra en febreiro de 1952, para asistir ao funeral de Xurxo VI. Wallis non quixo asistir; na súa estadía previa en Londres, o mes de outubro anterior, dixéralle ao seu marido: "odio este país. Seguirei odiándoo ata a tumba". Máis tarde ese ano, as autoridades municipais de París ofrecéronlles o uso dunha casa. A parella viviu no número 4 da rue du Champ d'Entraînement en Neuilly-sur-Seine a maior parte do resto das súas vidas; en esencia tiveron unha vida cómoda. Tamén compraron unha segunda residencia no país, onde pronto se converteron en amigos íntimos dos seus veciños Oswald e Diana Mosley. Anos máis tarde, Diana Mosley afirmou que os duques de Windsor compartían o punto de vista dela e do seu home de que a Hitler se lle debía dar man libre para destruír o comunismo. O propio Eduardo escribiu no New York Daily News o 13 de decembro de 1966, "[...] era do interese de Gran Bretaña e de Europa tamén, que Alemaña se animase a atacar o Leste e esmagase o comunismo para sempre [...]. Pensei que o resto de nós podería manterse neutral, mentres que os nazis e os vermellos pelexaban".
Cando Eduardo morreu de cancro en 1972, Wallis viaxou a Inglaterra para asistir ao funeral e durante a súa visita aloxouse no palacio de Buckingham. Cada vez máis senil e fráxil, viviu o resto da súa vida como recluída, co apoio do patrimonio do seu marido e dun subsidio da raíña. En outubro de 1976, esperábase que recibise a raíña nai Isabel, pero estaba demasiado enferma de demencia e o seu persoal cancelou a visita no último minuto. A raíña nai enviou flores cun cartón en que se lía, «Con amizade, Elizabeth». Despois da morte do seu home, a duquesa outorgoulle a súa autoridade legal á avogada francesa Suzanne Blum. Esta relación de potencial explotación foi explorada en libro de Caroline Blackwood, The Last of the Duchess, escrito en 1980, pero que non se publicou ata despois da morte de Blum en 1995. En 1980, Wallis perdeu a capacidade de falar. Ao final permaneceu confinada na súa cama e non recibía visitas fóra do seu médico e enfermeiras.