cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grecia antiga
Macedonia
O soberano que cimentou a transformación de Macedonia nunha gran potencia foi Arquelao, quen impulsou as obras públicas (calzadas), fundou cidades e arrodeouse dun núcleo selecto de nobres que compuñan o corpo militar de elite. Reorganizou o exército, impoñendo o servizo militar obrigatorio, e atraeu á súa corte a poetas e artistas. Á súa morte seguírono unha serie de reis sen importancia histórica, até Pérdicas III, quen morreu nun enfrontamento cos ilirios, e Macedonia estaba outra vez en plena descomposición. Nestas circunstancias fíxose co trono Filipo, irmán máis novo de Pérdicas, xa que na corte de Pella eran comúns as intrigas palacianas, usurpacións e cruentas loitas polo poder. Filipo non chegou ao reinado do xeito máis ortodoxo pero chegado o intre, tamén pereceu vítima dunha conspiración urdida no seu círculo máis achegado.
Filipo vivira en Tebas e estaba penetrado da cultura helénica. Ninguén mellor ca el encarnou a aspiración dos reis macedónicos de que o seu Estado fose aceptado como un máis entre os gregos. Coñecedor dos complicados mecanismos da política das polis, asumiu a misión histórica de unificar a Hélade. As súas dotes militares, o intre histórico trala breve hexemonía tebana e a prostración extrema de Grecia permitíronlle levar a cabo os seus ambiciosos designios.
Koichi Tanaka
Kōichi Tanaka (田中耕一), nado en Toyama o 3 de agosto de 1959, é un químico xaponés galardoado co Premio Nobel de Química do ano 2002.
Grecia antiga
Macedonia somete a Grecia
Nun principio, Filipo buscou e atopou a alianza de Atenas, que aceptou de boas esta axuda, chegando a negarlle a axuda a Anfípolis, que estaba sitiada por Filipo. Este continuou as súas conquistas para someter as rexións próximas ás súas fronteiras, e foi entón cando se produciu o choque con Atenas. Tomou Pidna e fíxose coa Potidea. Atenas tivo que facer fronte ás defeccións de diversas cidades da súa liga, que como sempre, aproveitaron a ocasión para se desligar da liga ateniense, e veuse na necesidade de transixir, pola presión de Persia.
Koichi Tanaka
Traxectoria
Graduouse en química na Facultade de Enxeñería na Universidade de Tōhoku en 1983. En abril daquel ano, é asignado ao Laboratorio de Investigación Central de Shimadzu Corporation, situada en Kioto. En maio de 1986 foi transferido ao Equipo de División Científica dese departamento. En maio de 1989 gañou o Premio ao Estímulo da Sociedade de Espectroscopía de Masas do Xapón.
En xaneiro de 1992, foi transferido temporalmente a KRATOS Analytic Ltd. (unha filial de Shimadzu Corporation) en Manchester (Inglaterra) por un ano. Isto era a súa primeira experiencia de residir no ultramar, e isto era unha experiencia desconcertante desde varios puntos de vista, o máis prominente a lingua e a cultura.
Grecia antiga
Macedonia somete a Grecia
Filipo non abandonaba os seus planos de conquista e fíxose dono virtual da Tracia, coa seguinte ameaza ás rotas comerciais de Atenas. Filipo mandou construír unha frota e interveu nas loitas internas da Tesalia e da Fócida, de xeito que a súa presenza en Grecia cada vez ía máis ao sur.
Tras a paz asinada por Atenas, esta entrou nun período de restauración financeira e institucional nas mans de Eubolo, e a renuncia de intervención exterior, pese a que a ameaza macedónica, aínda se consideraba afastada. En efecto, Filipo dirixiu os seus intereses cara ao norte coa conquista de Epiro e Iliria. Nese intre produciuse na cidade calcídica de Olinto, aliada de Filipo, o partido pro-ateniense subiu ao poder. Dende Atenas, Demóstenes galvanizaba aos seus concidadáns cos seus discursos en contra de Filipo (as filípicas). Este anexionou toda a Calcídica, no mesmo ano en que Eubea se separaba de Atenas.
O punto de partida para a intervención decisiva dérono as guerras sagradas. Dáse ese nome ás loitas que ao longo da historia de Grecia tiveron lugar a causa dalgunha violación do santuario nacional de Delfos. Nesta ocasión, era a terceira e a de maior repercusión. A súa orixe foi a intención da Fócida de controlar o santuario que estaba no seu territorio e correspondíalle a súa soberanía. Mentres que Atenas e Esparta aceptaban dito control, Tesalia, Beocia e outros Estados non o recoñeceron. Beocios e tesalios pediron axuda os persas, pero estes non acudiron, e entón chamaron ás portas de Macedonia. O novo corpo da infantaría macedónica (falanxe) resultaba invencíbel e persuadiron a espartanos e atenienses de loitar e no 346 a. C. asinouse a paz de Filócrates, nome de maxistrado ateniense que xunto con Esquines, representaba a facción macedónica. Atenas comprometíase a abandonar tódalas súas posesións do norte, excepto a Quersoneso.
Koichi Tanaka
Investigacións científicas
Koichi Tanaka recibiu o Premio Nobel de Química en 2002, xunto con John Fenn por «o desenvolvemento de métodos de identificación e de análise estrutural de macromoléculas biolóxicas». O outro laureado en Química ese ano foi Kurt Wüthrich.
Grecia antiga
Macedonia somete a Grecia
En Atenas estendíase o desánimo por tanta guerra, xa non tiña o poder marítimo dos seus antepasados coa fraxilidade política que comportaba e abríase paso a necesidade dun poder unitario forte e Filipo presentábase como defensor dos valores culturais helenos e atopábase en condicións de encarnar ese poder. Destacábase como portavoz desa corrente Isócrates, quen engadía a intención de Filipo de levar unha guerra de vinganza contra Persia e a plena soberanía grega en Asia Menor, unha empresa que seducía aos atenienses, pero que eles nunca poderían levar a cabo. Demóstenes, pola súa banda, propugnaba a defensa con decisión das liberdades atenienses e o sistema das polis para mantelas. Así, en Atenas foise abrindo a idea de que a paz asinada pola guerra sagrada, era en realidade unha tregua e comeza a se rearmar. Atenas concibira o enfrontamento con Filipo no mar, pero tiña unha conta pendente con Fócida, que lograra a soberanía dobre Delfos. Tebas, quen disputara aquela soberanía aos focidios, aliouse con Atenas, quen veu fortalecida a súa posición de enfrontamento con Macedonia. Pero todo isto levou a que o previsto encontro no mar, se dese en campo aberto, onde Filipo tiña todas as vantaxes. Na batalla de Queronea caeu a derradeira resistencia para o pleno dominio da Grecia por Macedonia. É unha data simbólica que supuxo o final do réxime das polis e o inicio dunha época no que a Hélade non sería máis que un apéndice das grandes creacións imperiais que sucederían.
Preparación da Guerra contra Persia
Fidel aos seus propósitos de integración, Filipo abstívose de castigar a Atenas, pero o seu fillo Alexandre, quen se destacara á fronte da cabalaría en Queronea, encargouse de castigar a Tebas dun xeito que servira de escarmento ás cidades que se opuxeran aos plans da nova orde. Con Esparta, os macedonios amosáronse indiferentes, abandonando a antiga potencia militar, moi debilitada, aos desquites dos seus tradicionais inimigos.
No 336 a. C., nunha máis das endémicas intrigas cortesáns que axitaban a dinastía macedónica, acabou a vida de Filipo. Sucedeulle o seu fillo Alexandre, con só 20 anos.
Alexandre Magno
Alexandre foi unha das personalidades máis influentes da historia, pois promoveu unha transformación do mundo mediterráneo que significou a universalización da cultura grega, ingrediente esencial no que convimos en chamar civilización occidental.
Ningunha "necesidade histórica" nin imperativo económico lle empurraron a iso, só unha iniciativa persoal que se traduciu en levar a cabo o proxecto inicial de Filipo a unhas consecuencias imprevisíbeis.
Vilariño de Abaixo, O Xobre ou O Maño, A Pobra do Caramiñal
Vilariño de Abaixo é un lugar da parroquia do Xobre ou O Maño no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 60 habitantes (24 homes e 136 mulleres).
Grecia antiga
Alexandre Magno
Antes de se lanzar a empresas de conquista, Alexandre quixo deixar o seu poder ben consolidado na Hélade. En primeiro lugar asegurouse a fidelidade dos xenerais do seu pai, e logo dirixiu unha campaña contra os bárbaros que ameazaban a Tracia. Unha vez pacificados os confíns da Grecia, apresurouse a convocar a liga de Corinto, xa que corría o rumor de que na conspiración que acabar coa vida de Filipo, tamén finara Alexandre. O principal foco de rebelión era Tebas, e Alexandro conseguiu que a Liga se pronunciase por un escarmento. El mesmo arrasou a cidade por completo, da que só respectou a cidadela e a casa de Píndaro.
Pero Alexandro tiña presa por emprender a acción que unise a tódolos gregos contra Persia. Ao principio tratábase de recuperar a soberanía sobre os territorios de Asia Menor e tomar vinganza polas xa afastadas Guerras Médicas. As ulteriores conquistas explícanse pola debilidade do Imperio Persa, que se convertera nun xigante con pes de lama, a cuxa fronte estaba un soberano mediocre, Darío III Codomano e polo xenio estratego e a capacidade de improvisación de Alexandro.
Conquista de Asia Menor
No 334 a. C. o exército da Liga de Corinto, no que predominaban os elementos macedónicos até sumar uns 40.000 homes entre as forzas da infantería e cabalería, atravesou o Helesponto e venceu aos persas nun encontro xunto do río Gránico, na Frixia. Despois, Alexandre foi descendendo cara ao sur e conquistando as cidades gregas ata Halicarnaso, a máis meridional. Pero non as entregou á Liga, senón que as incorporou ao reino de Macedonia, o que deu lugar ás primeiras mostras de descontento.
Se os persas estivesen minimamente á altura do seu adversario, terían atacado Grecia e terían cortado as súas liñas de subministración, tal como aconsellaba Memnón de Rodas, un grego que cun grupo de mercenarios se pasara ao bando persa e sabía como se aproveitar das inimizades que Alexandre creara. Pero os persas optaron pola batalla campal, confiando en que se atopaban no seu territorio e cunha evidente superioridade numérica. miniatura|300px|Alexandre fronte a Darío na [[Batalla de Isus. Mosaico romano de Pompeia (século I).]] A segunda gran batalla tivo como escenario Issos, na costa siria, e de novo prevaleceron as armas gregas (333 a. C.). Darío III, consternado, dedicouse a reorganizar o exército mentres Alexandre se facía co dominio de toda a fachada mediterránea do Imperio. Á vista dos acontecementos, Darío amosouse disposto a lle ceder tódolos territorios a Oeste do Éufrates, pero iso era algo que Alexandre xa conquistara, de xeito que declinou a súa oferta.
Pasou o Exipto, onde foi recibido coma un liberador, coroouse como faraón en Menfis, fundou Alexandría no delta do Nilo e consultou o oráculo de Amón no oasis de Siwa. O oráculo rebeloulle a súa orixe divina e confirmoulle a súa misión universal. Xa fora este episodio unha montaxe de Alexandre ou dos sacerdotes amonitas, o certo foi que Alexandre se imbuíu de tal xeito no seu parentesco cos deuses que rematou converténdose nun déspota oriental, sobre todo tras a morte de Darío, alleándose con iso da amizade de moitos camaradas de armas gregos que, penetrados polo espírito igualitario, propio da súa cultura, negáronse a se prosternar diante de Alexandre.
No ano 331 a. C. Alexandre abandonou Exipto. A súa longa estancia neste país non foi aproveitada polos persas para se reorganizar, pois en Gaugamela, na bacía alta do río Tigris, Alexandre desfixo literalmente o exército aqueménida e, dun só golpe, desmantelou toda a estrutura do poder do Imperio.
Darío III fuxiu e Alexandre entrou triunfalmente en Babilonia, Susa, Persépole, Pasargada e Ecbatana, as capitais persas. Darío foi asasinado por un dos seus e Alexandre proclamouse o seu sucesor. Pretendía constituír un imperio universal gobernado por gregos e persas unidos. Castigou coa morte a Beso, asasino de Darío, e casou coa princesa persa Roxana, dous actos simbólicos dos seus propósitos e de como se sentía continuador do soberano vencido.
Culminación e final da xesta alexandrina
Alexandre considerou que a campaña da Liga de Corinto rematara coa destrución do Imperio Persa, e continuou por conta propia as súas conquistas. Estas levaron as satrapías orientais e aos confíns da India, no que hoxe é Afganistán e as ribeiras do río Hifasis, afluente do río Indo. Neste punto, o exército negouse a seguir, e foi necesaria a volta. Os expedicionarios chegaron á desembocadura do Indo, onde construíron unha frota que os devolveu ao golfo Pérsico. Outra parte do exército volveu con Alexandre por terra cara a Babilonia, que pensaba converter na capital do seu Imperio. A estrutura deste seguiría sendo a creada polos persas, a base de satrapías. Alexandre estaba sumido nestes proxectos cando o sorprendeu a morte en Babilonia no ano 323 a. C. con 33 anos. Parece que o falecemento, tras unha enfermidade de dez días, debeuse á malaria e, en todo caso, non hai razóns para atribuílo ao envelenamento como se ten aventurado.
Da Grecia helenística á Grecia romana
Alexandre morreu sen ter ocasión de completar a súa obra. O imperio que creara en tan pouco tempo era moi vasto, pero por iso mesmo, e naquelas circunstancias de baleiro institucional, corría o risco de se disgregar. Así, os xenerais macedonios apresuráronse en se repartir os territorios, adxudicándose cada un deles unha parte do Imperio.
Un deles, Antígono, estivo a punto de se impoñer aos seus rivais e reconstruír a magna creación de Alexandre. Enfrontado con eles, foi derrotado e morto en Ipsos.
A continuación quedaron consolidadas as monarquías helenísticas e cada un dos xenerais fundou a súa dinastía: Casandro en Macedonia, Lisímaco en Tracia, Seleuco en Siria e Tolomeo en Exipto. Os descendentes dos anteriores rexeron os seus reinos, en tanto a cultura helenística e a nova mentalidade que comportaba a ruptura do marco tradicional das polis. As cidades gregas, máis débiles ca nunca, xuntáranse en ligas.
As máis importantes foron a Liga Etolia, con centro en Delfos e que levou a cabo unha política promacedónica, e a Liga Aquea, que pactou con Tolomeo Everxetes de Exipto para se opoñer á presión macedónica.
Mentres tanto, no Mediterráneo Occidental desenvolvíase a segunda guerra púnica entre Roma e Cartago, a Liga Etolia aliouse con Roma, quen ambicionaba tamén o dominio do Adriático. Isto último levou a Roma ao enfrontamento con Filipo V de Macedonia, quen foi vencido en Cinoscéfalos (197 a. C.) e houbo de renunciar ás súas pretensións sobre a Grecia. Perseo, fillo de Filipo, volveu a disputas con Roma, e resultou vencido en Pidna (168 a. C.).
Libra (constelación)
Libra ou Balanza (símbolo 20px, ), é a sétima constelación do zodíaco no firmamento. Bastante discreta, non ten estrelas de primeira magnitude, estando situada entre Virgo ó oeste e Scorpius ó leste, notablemente máis chamativas. Coma se evidencia polos nomes da súas estrelas máis brillantes, foi nalgún momento parte das pinzas do escorpión: así, Zubenelgenubi (α Librae) significa "pinza do sur" e Zubeneschamali (β Librae) "pinza do norte". Visualmente α e β son as travesas de equilibrio da balanza, mentres que γ e σ son os pratos.
Estrelas principais
esquerda|150px|miniatura|Representación medieval de Libra
Mitoloxía
dereita|300px|miniatura|Libra, a Balanza.
A constelación, que orixinalmente formaba parte das pinzas de Escorpio, é a máis nova do zodíaco e a única que non representa un ser vivo. Na mitoloxía grega, esta constelación figura coma a balanza sostida por Hera, deusa do matrimonio.
That's My Boy
That's My Boy é unha película de comedia norteamericana protagonizada por Adam Sandler, Andy Samberg e Leighton Meester. O guión foi escrito por David Caspe e dirixido por Sean Anders.
A película foi producida baixo a compañía de produción de Sandler, Happy Madison; e foi rodada en Massachusetts, nos arredores de Boston, Everett, Lynn, Brockton, Stoughton e Cape Cod. A película estreouse o 15 de xuño de 2012. e é distribuída por Columbia Pictures.
Sinopse
O filme comeza cando o adolescente Donny Berger coñece a muller dos seus soños. O único problema é que esta muller, Mary McGarricle, é a súa profesora. Así, a profesora acaba tendo un fillo con el, feito que a acaba levando á cadea, deixando só a Donny para criar o neno.
Donny intentou ser un bo pai, pero non o fixo moi ben. Agora, trinta anos despois, Todd (Andy Samberg) xa é adulto e é un alto executivo en Wall Street. Afastouse de Donny tan pronto como puido e non o viu durante anos. Mais Donny ten problemas, xa que lle debe miles de dólares a Facenda, e é entón cando pensa que poñerse en contacto co seu fillo é a única maneira de conseguir os cartos para evitar o cárcere. Localiza o fillo cando este está preparando a súa voda con Jamie (Leighton Meester).
Produción
A película titulouse orixinalmente I hate you, dad (Ódiote, papá). Logo cambiouse a Donny's boy (O rapaz de Donny) antes de que os produtores finalmente a chamaran That's my boy (Ese é o meu rapaz).
Promoción
Un tráiler de banda vermella foi lanzado o 1 de marzo de 2012. Un tráiler de banda verde foi lanzado máis tarde o 5 de marzo de 2012. O 1 de xuño de 2012, todo o elenco sentou coa MTV no escenario de City Walk para discutir a película, os seus próximos proxectos individuais e tamén participaron nun Q&A (Preguntas e respostas) co público. A película tamén foi promovida nos MTV Movie Awards de 2012, onde Adam Sandler, Andy Samberg e Leighton Meester foron os presentadores do «mellor bico».
Recadación
A película abriu o 15 de xuño de 2012 con $4.6 millóns e conseguiu $13 millóns no seu debut en toda a fin de semana, que sería a peor fin de semana inaugural de Sandler desde Reign Over Me en 2007, que contou cun orzamento significativamente menor.
A película recadou $13.453.714 na súa fin de semana inaugural, ocupando o posto número catro detrás das segundas fins de semana de Madagascar 3: Europe's Most Wanted e Prometheus e a apertura de Rock of ages. A 27 de xuño de 2012, a película recadou $30 447 403 a nivel nacional e $33 318 295 en todo o mundo.
Resposta da crítica
As críticas foron principalmente negativas. Rotten Tomatoes reporta que só o 23% dos críticos de cine deu unha recensión positiva baseado en 85 comentarios, co consenso que indica que «se ben representa unha nova incursión en obscenidade para maiores de idade típica de Sandler, en That's my boy empeza a repetir un efecto decrecente, arrastrando a Andy Samberg con el». Metacritic dálle unha cualificación de 30/100, o que indica «críticas xeralmente desfavorables». O programa de críticas en liña Half in the Bag, denomina a película «patética» e critica a Sandler como cómico, incluíndo a súa incapacidade para crear humor real que non estea baseado en chistes infantís.
A película foi criticada pola súa representación cómica de violación de menores, pedofilia e incesto.
Mario
miniatura|Efixie de Mario nun [[antoniniano.]] Marcus Aurelius Marius, foi nomeado emperador do Imperio Galo no ano 269, na cidade de Maguncia, na Xermania Inferior. Chegou ao cargo pola aclamación das tropas de Póstumo, que poucos días antes morrera ás mans desas mesmas tropas, ás cales lles prohibira saquear a cidade despois de tomala.
Traxectoria
Foi correxente con Póstumo e o seu goberno durou só 18 días, pois as mesmas tropas que o nomearan matárono ao tratar el de facer xustiza e aclarar as mortes de Póstumo, o seu fillo pequeno Póstumo II e Leliano.
Numismática
Coa pequena excepción das moedas acuñadas en Augusta Treverorum, as súas moedas parecen emitidas en Moguntiaum, empregando matrices do reverso da acuñación de Leliano. A cuñaxe en moeda de ouro (áureos) e prata (antoninianos) enfatizaba a harmonía e lealdade militar cos títulos concordia militum ("concordia dos soldados") e fides militum ("lealdade dos soldados"). Baixo Mario, os tipos de reversos ampliáronse moito en relación ao repertorio de Leliano, e algúns dos seus antoninianos foron reutilizados por Vitorino, que modificou lixeiramente o seu retrato.
Evaristo Martín Freire
Evaristo Martín Freire, nado en Piedrabuena (Cidade Real) o 29 de xuño de 1904 e finado en Madrid o 17 de agosto de 1972, foi un político español.
Traxectoria
Nado nunha familia de alcaldes e grandes propietarios agrícolas e gandeiros, licenciouse en Farmacia na Universidade Central de Madrid en 1919 e doutorouse no mesmo centro en 1926. Á súa volta a Cidade Real, mercou unha farmacia que era o centro da vida política da cidade
Durante os oito anos que estivo de gobernador coruñés, Martín Freire promoveu a concentración parcelaria e instalouse na Coruña a refinaría de Petronor (actual Repsol). En 1966 Manuel Fraga lévao canda el para a estrutura administrativa do Ministerio de Información e Turismo. Logo da substitución de Fraga por Alfredo Sánchez Bella en 1969, presentou a súa dimisión (1972), e meses despois faleceu.
Sedona
miniatura|386x386px|Cathedral Rock, en Sedona. miniatura|[[Capela da Santa Cruz, Sedona, Arizona.]] miniatura|Panorámica dunha paixase [[rocha|rochosa en Sedona.]] miniatura|Imaxe da cidade de Sedona (1998). Sedona é unha cidade localizada no estado norteamericano do Arizona, nos condados de Coconino e Yavapai. No ano 2010 a súa poboación era de 10.031 habitantes. Fundouse en 1902 e incorporouse en 1988. Sedona é ben coñecida polas formacións de arenito, denominadas popularmente rochas vermellas de Sedona, aínda que a súa cor vai do laranxa brillante ao vermellón, e que popularizou o cinema do oeste.
Comité Olímpico de Guinea Ecuatorial
O Comité Olímpico de Guinea Ecuatorial é a institución encargada de rexer a participación de Guinea Ecuatorial nos Xogos Olímpicos e as distintas competicións dentro e fóra do continente africano. É membro da Asociación de Comités Olímpicos Nacionais de África.
Sedona
Xeografía
De acordo co United States Census Bureau, a cidade ten unha área de 49,7 km², onde 49,6 km² están cubertos por terra e 0,1 km² por auga.
Comité Olímpico de Guinea Ecuatorial
O Comité foi recoñecido oficialmente polo Comité Olímpico Internacional o 1 de xaneiro de 1984. O mesmo ano tivo lugar a primeira aparición de Guinea Ecuatorial nuns Xogos Olímpicos, durante os Xogos Olímpicos dos Ánxeles de 1984.
Sedona
Demografía
Segundo o censo nacional de 2010, a súa poboación é de habitantes e a súa densidade poboacional é de 202,3 hab/km². Posúe residencias, que é resultado dunha densidade de 128,4 residencias/km².
Bolinus brandaris
Bolinus brandaris é un molusco gasterópodo mariño que vive en augas pouco profundas.
Distribución e hábitat
Habita en fondos areoso-fangosos ou detríticos, cerca das rompentes do Mediterráneo e Atlántico oriental.
Reprodución
Reprodúcese ao final da primavera poñendo os ovos en niños esbrancuxados esponxosos.
Alimentación
É un molusco depredador e carnívoro, aliméntase doutros moluscos, bivalvos ou gasterópodos.
Gastronomía
Como bo gasterópodo mariño comestible, este molusco forma parte da nosa alimentación.
Cada mes de xuño, na poboación de L'Escala (Costa Brava) celébrase un festival gastronómico dedicado a este molusco.
Na provincia de Málaga, este molusco recibe o nome de búsano, aínda que este nome corresponde a un molusco parecido de cuncha máis robusta que Bolinus brandaris, e con pugas e sifón máis curtos, de cor verdosa, de forma máis redondeada e de sabor máis forte (Hexaplex trunculus, tamén coñecido como Murex trunculus).
O Cando, Mariz, Guitiriz
O Cando é un lugar da parroquia de Mariz no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 11 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 6 homes e 5 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 12 habitantes.
Castromil, Hermisende
Encóntrase situado ao noroeste da provincia de Zamora, xunto á provincia galega de Ourense e á fronteira con Portugal, á altura da rexión histórica de Trás-os-Montes. Pertence á denominanda As Portelas, unha sub-bisbarra da bisbarra histórica e tradicional de Sanabria. As localidades de Castrelos, Hermisende, San Ciprián e A Teixeira, xunto con Castromil, conforman o termo municipal de Hermisende.
Situación
Esta localidade, pertencente ao concello de Hermisende e veciña da pequena localidade ourensá tamén chamada Castromil, no concello da Mezquita, atópase situado na franxa máis occidental da provincia, a 150 km de Zamora. O seu acceso faise posible por estrada dende Hermisende, a través dunha sinuosa estrada que primeiro pasa por San Ciprián, esquivando a Serra de Marabón e nas proximidades do río Tuela.
Paisaxe
Castromil está formado por varios barrios dispersos, sendo o principal deles o máis denso e compacto con rueiras angostas e sinuosas. En dirección oeste divísase un monte rochoso sobre o que quedan os vestixios do castro que lle deu nome á poboación. Daquela época hai diversos vestixios como pilas escavadas en penas, alicerces de cabanas e certos debuxos ou marcas gravadas sobre a rocha.
Cara ao sur do seu termo, polo denominado camiño do contrabando, accédese ao Penedo do Mozo (Fraga dos Tres Reis para os portugueses e Penedo dos Tres Reinos para os galegos), no que se encontra un amontoamento natural de pedras que se singulariza sobre o ámbito polo seu perfil agudo e inconfundible, en cuxa parte superior posúe un fito ou marco ben visible. Nunha das súas caras, móstrase cicelada unha gran cruz, cun "L" debaixo xunto ao número 350, mentres que a cara oposta inclúe unha "PÁX.", co que se sinalou o punto exacto polo que se pasa a fronteira entre España e Portugal. Dise que a súa denominación, "Penedo dos Tres Reis" ou "Penedo dos Tres Reinos", obedece a que neste encrave se reuniron os monarcas de León, Galicia e Portugal para consensuar o deslinde dos seus territorios, sendo este o motivo polo que no lado portugués colocaron un sinxelo monumento, consistente en tres monólitos pétreos que representan aos tres soberanos e ao lado unha longa fileira de once pináculos, de menor tamaño, para sinalar a fronteira. Na actualidade, neste punto converxen os termos da freguesía portuguesa de Moimenta e Montouto, a parroquia galega de Cádavos e Castromil.
Lenda
Relacionado con esta localidade existen moitas lendas, das que destaca unha, transmitida de xeración en xeración e que deu nome á paraxe chamada da 'Forca da Moura'. Relatan os de Castromil que nese lugar se aforcou unha fermosa moura (confundida polos habitantes desta vila cunha rapaza de relixión musulmá) que pertencía á etnia mitolóxica dos mouros. Conta a lenda popular que a moura namorara dun humano e ante a prohibición por parte dos mouros non puido aturar a dor da separación do seu amado, aforcouse buscando na morte o alivio da súa intensa dor.
Patrimonio
dereita|miniatura|Cruz da Touza.
Do seu casarío, destaca a súa espléndida igrexa, construída en cadeirado de granito meticulosamente cicelado. Á vista destaca o seu presbiterio, cadrado e máis alto ca a nave, sobre cuxo cumio e esquinas se erguen airosos pináculos moi moldurados. A fachada oeste mostra detalles artísticos máis suntuosos e gratos, abríndose nela a súa porta principal, con formas de rectángulo animado por pequenas orelleiras nos seus vértices. O seu marco, acompáñase dun par de pilastras estriadas e un frontón triangular superior que na actualidade se encontra baleiro. Aos lados existen dous óculos recheos con tracerías pétreas de peculiar deseño cruciforme. Sobre o máis alto emerxe unha espadana, na que se divisan dous grandes ventanais para as campás e un agudo ático superior. No seu interior, conta cunha bóveda pétrea sobre a súa capela maior e o resto da nave mostra unha cuberta de madeira. Posúe varios retablos barrocos, o principal dotado de catro columnas salomónicas, nos que se entroniza a imaxe de santa Marina, o titular da parroquia, flanqueada nun dos seus laterais polo altar de santa Ana. Sobre a parede do adro móstrase un sobrio e expresivo cruceiro, asentado sobre unha gran pedra circular. O fuste leva diversas estrías e longas series de imperfectas bólas ou discos encadeados. Arriba, na cara principal, reproduciuse a figura do Crucificado, quedando no envés a da Virxe, de grosos vestidos acampanados.
No barrio baixo encóntrase a Cruz da Touza. Está labrada sobre unha única pedra duns dous metros e medio de lonxitude. A cara principal mostra un Cristo e as inscricións do INRI na parte superior e JHS na inferior. Aos lados reprodúcense as figuras da Virxe e san Xoán. O reverso mostra tamén relevos de extremada expresividade, coa Virxe sostendo no colo o seu fillo falecido, cunha especie de arco envolvente e situada sobre arco invertido a xeito de media lúa. Máis abaixo sitúase unha complexa composición de talos e floróns, xunto coas cabezas de tres pequenos anxos, aos que se suman outros dous máis abaixo.
Independencia linear
miniatura|Vectores linearmente independentes en \R^3 miniatura|right|Vectores linearmente dependentes nun plano en \R^3. En matemáticas, dise que un conxunto de vectores é linearmente dependente se un dos vectores do conxunto pode ser definido como combinación linear dos outros; se ningún vector do conxunto pode escribirse deste xeito, dise que os vectores son linearmente independentes. Estes conceptos son fundamentais para a definición de dimensión.
Definición
Dise que os vectores nun subconxunto dun espazo vectorial V son linearmente dependentes se existe un número finito de vectores distintos  en S e escalares, non todos nulos, tales que onde \vec 0 denota o vector cero.
Dise que os vectores dun conxunto son linearmente independentes se a igualdade só pode ser satisfeita con a_i=0 para i=1,\dots,n. Isto implica que ningún vector do conxunto se pode representar como combinación linear dos restantes, é dicir, un conxunto de vectores é linearmente independente se a única representación de \vec 0 como combinación linear dos seus vectores é a representación trivial na que todos os escalares a_i son cero.
Dimensións infinitas
Para permitir que o número de vectores linearmente independentes nun espazo vectorial sexa infinito numerable, resulta útil definir a dependencia linear como segue: Sexa V un espazo vectorial sobre un corpo K, e sexa {vi | i∈I} unha familia de elementos de V. A familia é linearmente dependente sobre K se existe unha familia {aj | j∈J} de elementos de K, non todos cero, tales que onde o conxunto índice J é un subconxunto non baleiro de I.
Un conxunto X de elementos de V é linearmente independente se a familia correspondente {x}x∈X é linearmente independente. Equivalentemente, unha familia é dependente se un membro es combinación linear dos demais da familia. O caso trivial da familia baleira debe considerarse como linearmente independente para aplicar os teoremas.
Un conxunto de vectores linearmente independente que cobre un espazo vectorial forma unha base dese espazo. Por exemplo, o espazo vectorial dos polinomios en x sobre os números reais ten o subconxunto (infinito) {1, x, x2, ...} como base.
Tres vectores
Considérese o conxunto de vectores v1 = (1, 1), v2 = (−3, 2) e v3 = (2, 4), entón a condición para a dependencia linear busca un conxunto de escalares non nulos tales que ou
Reducindo a matriz da ecuación subtraendo a primeira fila da segunda obtense Continúase a redución dividindo a segunda fila entre 5 e logo multiplicando por 3 e sumando a primeira fila, é dicir
Pode entón reordenarse a ecuación para obter que mostra que existe ai non nulo tal que v3 = (2, 4) se pode definir en termos de v1 = (1, 1), v2 = (−3, 2). Entón, os tres vectores son linearmente dependentes.
Dous vectores
Considérese a dependencia linear de dous vectores v1 = (1, 1), v2 = (−3, 2), e compróbese, ou
A mesma redución da matriz empregada na epígrafe anterior leva a Isto mostra que ai = 0, o que quere dicir que os vectores v1 = (1, 1) e v2 = (−3, 2) son linearmente independentes.
Vectores en ℝ4
Para determinar se os tres vectores en ℝ4, son linearmente dependentes fórmase a ecuación matricial
Reducindo a ecuación obtense
Reordenando para resolver v3 obtense Esta ecuación pode resolverse facilmente para definir un ai non nulo, onde a3 pode escollerse arbitrariamente. Así, os vectores v1, v2 e v3 son linearmente dependentes.
Métodos alternativos empregando determinantes
Un método alternativo pode atoparse co feito de que n vectores en son linearmente independentes se e só se o determinante da matriz formada tomando os vectores como columnas non é cero.
Neste caso, a matriz formada polos vectores é Pódese escribir como combinación linear das columnas como Interesa saber se AΛ = 0 para algún vector non nulo Λ. Isto depende do determinante de A, que é Dado que o determinante non é nulo, os vectores (1, 1) e (−3, 2) son linearmente independentes.
Doutro xeito, se se teñen m vectores de n coordenadas, con m < n. Entón A é unha matriz n×m e Λ é un vector columna con m elementos, e de novo interesa se AΛ = 0. Como se viu antes, isto é equivalente a unha listaxe de n ecuacións. Considérense as primeiras m filas de A as primeiras m ecuacións; algunha solución da lista completa de ecuacións debe ser tamén válida para a lista reducida. De feito, se 〈i1,...,im〉está nalgunha lista de m filas, entón a ecuación debe ser verdadeira para esas filas. Ademais, o recíproco é verdadeiro, é dicir, pódese comprobar se os m vectores son linearmente dependentes comprboando se para todas as posibles listas de m filas. (No caso de que m = n, require só o determinante, como arriba. Se m > n, entón é un teorema que os vectores deben ser linearmente dependentes.) Este feito é avaliable en teoría, mais na práctica disponse de métodos máis eficientes.
Máis vectores que a dimensión
Se hai máis vectores que a dimensión, os vectores son linearmente dependentes. Isto vén ilustrado no exemplo superior de tres vectores en ℝ2.
Xastré
O xastré (tamén chamado xastreu) é un licor que se elabora nos concellos da comarca de Verín. No Entroido de Laza celébrase a festa gastronómica da Cachucha, Bica Branca, Xastré e Licor Café de Laza.
Elaboración
En 1903 os monxes da orde dos Cartuxos chegaron a Tarragona e comezaron a elaborar un licor similar ao Chartreuse. A súa popularidade estendeuse ata Monterrei, onde a receita se modificou. O nome provén dunha das herbas usadas na elaboración.
Elabórase a partir de augardente, azucre e herbas silvestres. É un licor de cor verde moi viva, de menor graduación có licor café.
Mars Odyssey
Mars Odyssey, tamén coñecida como 2001 Mars Odyssey, é unha sonda espacial da NASA lanzada o 7 de abril de 2001 mediante un foguete Delta 7925 desde o centro espacial de Cabo Cañaveral para estudar Marte.
Características
Mars Odyssey foi parte do proxecto Mars Surveyor 2001, que consistía nun orbitador (Mars Surveyor 2001 Orbiter) e nun aterrizador (Mars Surveyor 2001 Lander). O aterrizador foi cancelado despois do fracaso da Mars Polar Lander e do Mars Climate Observer e da reorganización do proxecto de exploración de Marte, quedando como única parte supervivente o orbitador, rebautizado como Mars Odyssey. A súa misión é estudar Marte e determinar se nalgún momento da súa historia Marte foi apto para albergar vida, estudar os riscos da radiación para futuras misións tripuladas e servir como enlace de comunicacións con outras misións, en especial vehículos de superficie. A duración da misión nominal da sonda debía ser de tres anos.
A estrutura principal ten forma de caixa cunhas dimensións de 2,2 m x 1,7 m x 2,6 m, cunha masa ao lanzamento de 725,0 kg, incluídos 348,7 kg de propelente. A nave está formada por dous módulos: o superior contén os instrumentos científicos e a enxeñería, mentres que a parte inferior alberga o sistema de propulsión. Da estrutura principal sobresae un panel solar con células de arseniuro de galio e un mastro coa antena de alta ganancia no seu extremo. O motor principal, alimentado por hidracina e tetróxido de nitróxeno, ten un pulo de 65,3 kg. O control de actitude ten lugar mediante catro propulsores de 0,1 kg de pulo, con catro propulsores de 2,3 kg de pulo como apoio. A nave estabilízase nos tres eixos mediante tres volantes de inercia, existindo un volante adicional de apoio. O coñecemento da posición da nave lógrase mediante un sensor solar, unha cámara seguidora de estrelas e unha unidade inercial. A enerxía eléctrica proporcionada polo panel solar alimenta unha batería cunha capacidade de 16 amperios-hora. As comunicacións coa Terra teñen lugar en banda X, e con outros vehículos marcianos en UHF.
Instrumentación científica
Mars Odyssey leva a bordo un total de tres experimentos:
Desenvolvemento da misión
Mars Odyssey foi lanzada o 7 de abril de 2001 ás 15:02:22 UTC. Durante o voo, en agosto, o instrumento MARIE non respondou durante unha das comprobacións e foi posto en hibernación. Unha vez en órbita foi recuperado, comezando a tomar datos a partir do 13 de marzo de 2002. A nave chegou a Marte o 24 de outubro de 2001, despois de sete meses de viaxe. Un encendido de 19,7 minutos de duración por parte do motor principal puxo a Mars Odyssey nunha órbita de 18,6 horas de duración arredor do planeta. Durante os meses seguintes, ata o 11 de xaneiro de 2002, a nave fixo unha serie de manobras mediante aerofreada para situarse na órbita de traballo, de 201 km de periapse e 500 km de apoapse. Durante as seguintes semanas a órbita foi modificada lixeramente ata acadar unha órbita circular definitiva de 400 km de altura.
Pseudoxene
Os pseudoxenes son secuencias nucleotídicas similares a xenes pero consideradas non funcionais, que perderon a súa capacidade de codificar proteínas ou dalgún outro modo xa non se expresan na célula. Aínda que algúns carecen de intróns ou promotores (como ocorre nos pseudoxenes procesados, que foron copiados dun ARNm e incorporados ao cromosoma), a maioría teñen algunhas características típicas dos xenes, como promotores, illas CpG, e sitios de empalme, pero son considerados non funcionais debido a que non teñen capacidade de codificar proteínas como resultado de varias discapacidades xenéticas, como codóns de stop prematuros, corremento da pauta de lectura, ou falta de transcrición, ou a súa incapacidade de codificar ARN (como no caso dos pseudoxenes de ARNr). Así, o termo acuñado en 1977 por Jacq, et al., significa "falso xene".
Como en xeral se cre que os pseudoxenes son o último paso ao que chega o material xenético que vai ser eliminado do xenoma, frecuentemente se consideran como ADN lixo, aínda que os indicios de certa funcionalidade atopada nuns poucos pseudoxenes nos últimos anos podería matizar esta idea. Estes últimos descubrimentos fixeron que haxa unha certa división entre os xenetistas sobre a definición precisa de pseudoxene e a natureza do seu produto final (debe ser unha proteína? pode ser ARN? poden ser pseudoxenes de ARNt ou ARNr?). Unha definición operacional de pseudoxene pode ser a seguinte: fragmento de secuencia nucleotídica que lembra a secuencia de dominios proteicos coñecidos pero con codóns de stop ou cambios de pautas de lectura en medio do dominio.
Malia a súa non funcionalidade, os pseudoxenes conteñen historias biolóxicas e evolutivas fascinantes nas súas secuencias. Isto débese a que un pseudoxene comparte un antepasado cun xene funcional: igual que as especies evolucionan a partir doutras especies anteriores e as especies emparentadas teñen un devanceiro común, un pseudoxene e o seu xene funcional asociado tamén comparten un xene antepasado común e diverxiron como entidades xenéticas separadas hai millóns de anos.
Propiedades dos pseudoxenes
Os pseudoxenes están caracterizados pola combinación de dúas propiedades: homoloxía cun xene coñecido e non funcionalidade. Por tanto, aínda que teñen secuencias similares a algún xene non poden orixinar un produto final funcional. Os pseudoxenes son bastante difíciles de identificar e caracterizar nos xenomas, porque os dous requirimentos de homoloxía e non funcionalidade usados na súa identificación detéctanse con cálculos de secuencias e aliñamentos máis ca con probas biolóxicas.
Os pseudoxenes de xenes de ARN son xeralmente máis doados de descubrir. Moitos xenes de ARN aparecen no xenoma como múltiples copias de xenes, e os pseudoxenes son identificados pola súa identidade de secuencia e localización na rexión.
Tipos e orixe dos pseudoxenes
Existen tres tipos principais de pseudoxenes, todos con distintas orixes e características, que son os seguintes:
Os pseudoxenes procesados a miúdo son un problema para os programas de predición de xenes, e con fecuencia son identificados erradamente como verdadeiros xenes ou exóns. Propúxose que a identificación de pseudoxenes procesados pode axudar a mellorar a precisión dos métodos de predición de xenes.
Tamén se observou que as secuencias orixinais que deron lugar a pseudoxenes procesados perden o seu potencial de codificación máis rápido cós que dan lugar a pseudoxenes non procesados.
Posibles pseudoxenes funcionais
Por definición, os pseudoxenes carecen de función. Porén, a identificación e clasificación dos pseudoxenes xeralmente baséase na análise computacional de secuencias xenómicas usando complexos algoritmos. Isto leva ás veces a unha identificación incorrecta dos pseudoxenes. Por exemplo o xene funcional quimérico jingwei de Drosophila pensábase antes que era un pseudoxene procesado, cando en realidade era un xene funcional.
Porén, está establecido que uns poucos pseudoxenes poden realizar o proceso de transcrición, ou ben porque usan o seu propio promotor, que nestes casos está aínda intacto, ou ben porque noutros casos utilizan o promotor dun xene próximo. Esta expresión transcricional de pseudoxenes parece ser específica de tecido. En 2003, Hirotsune et al. identificaron un pseudoxene retrotransposado cuxo transcrito supostamente desempeñaba unha función trans-regulatoria na expresión do seu xene homólogo, Makorin1 (MKRN1) (véxase tamén dominio dedo RING e ubiquitina ligases), e suxeriu que isto era un modelo xeral por medio do cal os pseudoxenes podían xogar un importante papel biolóxico. Posteriormente, outros investigadores hipotetizaron funcións similares para outros pseudoxenes. Unha análise bioinformática mostrou que os pseudoxenes procesados poden ser inseridos en intróns de xenes "anotados" e ser incorporados en transcritos que experimentaron splicing alternativo. Os traballos de Hirotsune motivaron que dous biólogos moleculares revisasen coidadosamente a literatura científica sobre os pseudoxenes, e para sorpresa de moitos, atoparon algúns exemplos nos cales os pseudoxenes xogaban un papel na regulación e expresión xénica, o que significaba que o grupo de Hirotsune non fora o primeiro en identificar unha función para un pseudoxene. Ademais, recentemente, os descubrimentos orixinais de Hirotsune et al. sobre o xene Makorin1 foron firmemente contraditos; de modo que a posibilidade de que algúns pseudoxenes puidesen ter unha importante función biolóxica foi discutida. Ademais, científicos da Universidade de Chicago e da de Cincinnati informaron en que un xene considerado pseudoxene procesado chamado fosfoglicerato mutase 3 (xene PGAM3P) realmente produce unha proteína funcional, e pode ser un exemplo de xene activo orixinado a partir dun pseudoxene durante a evolución dos primates, que conserva intacto o marco aberto de lectura do xene a pesar de ter moitas delecións na rexión 3' UTR.
Dúas publicacións de 2008 na revista Nature comentan que algúns siRNAs endóxenos derivan de pseudoxenes, e deste modo algúns pseudoxenes desempeñarían un papel na regulación de transcritos que codifican proteínas. En xuño de 2010, Nature publicou un artigo que indicaba que os niveis de ARNm do supresor de tumores PTEN e do oncoxénico KRAS son afectados polos seus pseudoxenes PTENP1 e KRAS1P, respectivamente. O traballo demostraba no caso do PTEN que os transcritos do pseudoxene (PTENP1) secuestran secuencias dos micro ARNs (os cales reducen a expresión deste xene), aumentando por tanto os niveis de PTEN, o que á vez identificaba os transcritos do pseudoxene como unidades bioloxicamente activas na bioloxía dos tumores; isto atribuía un novo papel biolóxico a pseudoxenes que se expresan, consistente na regulación da expresión de xenes codificantes, e revela unha función non codificante dos ARNm na progresión da enfermidade (regular competindo por unirse aos micro ARN).
Resurreción de pseudoxenes
O ADN pseudoxénico duplicado pode ser "resucitado" e orixinar unha proteína funcional en certos casos como un raro caso de fenómeno evolutivo ocasional. Os pseudoxenes ou partes dos pseudoxenes poden ser reutilizados despois de que durante un certo período da evolución estiveron derivando xeneticamente ao chou sen estaren sometidos a presión de selección. Koch postulou por primeira vez a idea dos “intermediatos intraducibles” na evolución dunha proteína. A reparación de danos nos xenes pode acadarse por medio da reinserción dun segmento que fora eliminado, ou pola eliminación (no marco) dun segmento que fora inserido, ou por outros eventos máis improbables como a conversión xénica.
Hai varios exemplos que poden utilizarse para apoiar a posibilidade de dita resurrección. A ribonuclease seminal bovina, que leva en estado dormente desde hai 20 millóns de anos en forma de pseudoxene, parece ter resucitrado como xene funcional. Crese que un fenómeono chamado conversión xénica pode ser a causa desta resurrección. O gran grupo de pseudoxenes dos receptores olfactorios (ORs) nos metazoos (nos humanos o 60% dos ORs son pseudoxénicos) son resucitables quizais debido a fenómenos de conversión xénica. Unha agrupación de ORs que contén 16 xenes OR e 6 pseudoxenes OR situado no cromosoma 17 parece que estivo suxeita a un gran número (20) de episodios de conversión xénica no decurso da evolución dos primates. Estes episodios de conversión xénica nas agrupacións de xenes OR poden contribuír a aumentar a diversidade na capacidade de ligarse ao sitio de unión da molécula olorosa. Finalmente, a resurrección dun pseudoxene leva tamén á diversidade dos segmentos xénicos da rexión variable das cadeas pesadas das inmunoglobulinas nos polos e parece que se orixinou por un evento de conversión xénica dun só xene funcional con máis de 80 segmentos xénicos pseudoxénicos.