cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Suevos
miniatura|Algunhas das tribos en [[Xermania Magna|Xermania durante o Imperio Romano. As tribos suevas e hermiónicas están en maxenta.]] Os suevos foron un grupo de pobos xermánicos mencionados por vez primeira por Xulio César en relación coa campaña de Ariovisto na Galia, c. 58 a. C. Mentres que César os considerou como unha única tribo xermánica, numerosa e belicosa, autores posteriores como Tácito, Plinio e Estrabón especifican que os suevos "non constitúen, como os Chatti ou Tencteri, unha soa nación. Actualmente ocupan máis da metade de Xermania, e están divididos en varias tribos con distintos nomes, malia que todos son chamados de xeito xeral como suevos".
Outrora, a etnografía clásica aplicou o termo "suevo" a tantas tribos xermánicas que se cre que nos primeiros séculos despois de Cristo ben puidera ser un substituto de "xermanos". Os autores clásicos consideraron que os suevos, en comparanza con outras tribos xermánicas, eran moi móbiles e non moi dependentes da agricultura.
Varios grupos de suevos trasladáronse dende o Mar Báltico e o río Elba, converténdose nunha ameaza ó Imperio Romano nas fronteiras dos ríos Rin e Danubio. Cara a fin do imperio, os alamáns, un grupo de tribos suevas, asentáronse nos Campos Decumanos e posteriormente cruzaron o Rin e ocuparon a rexión de Alsacia. Un reduto deles ficou na rexión hoxe chamada Suabia, Schwaben en alemán, unha área do suroeste de Alemaña cuxo nome moderno procede dos suevos. Outros movéronse cara a Gallaecia e estableceron o Reino Suevo de Galicia, que durou 170 anos antes de ser integrado no Reino visigodo.
Etimoloxía
miniatura|esquerda|Estatua de bronce romana dun xermano axeonllado, co peiteado con forma de "[[nó suevo" (50–150 AD)]] Os etimólogos identificaron o nome como procedente do protoxermánico, *swēbaz, baseado na raíz *swē-, que significa "o propio" pobo, ou no pronome reflexivo de terceira persoa; ou tamén pode proceder da raíz protoindoeuropea *swe-.
As fontes etimolóxicas listan os seguintes nomes étnicos como procedentes da mesma raíz: Suiones, Semnones, Samnitas, Sabelli, Sabinos, que indican a posibilidade dun nome étnico indoeuropeo antigo, "a nosa propia xente".
Historia
miniatura|A Península Ibérica por volta do ano [[560.]] miniatura|Reino suevo. Nas súas migracións, os suevos dirixíronse cara ao sur e o oeste, quedando un tempo na área da Alemaña moderna. Aínda existe unha rexión alemá chamada Suabia (Schwaben) que vén equivaler ao antigo reino de Württemberg no moderno estado de Baden-Württemberg e a zona sudoccidental de Baviera, con centro en Ulm. Nesta época, varias tribos separáronse do grupo central dos suevos para formar os alamáns, de onde, a través do francés, nos chega o nome de Alemaña.
Os primeiros contactos coñecidos entre os suevos e os romanos datan do século I a.C., cando na Guerra das Galias Ariovisto enfrontouse con César, e posteriormente estableceron relacións comerciais que se traduciron nunha certa romanización.
Polo século V, os suevos fusionáronse cos alamáns, e aproveitando a conxelación das augas do Rin, o 31 de decembro do 406 os suevos xunto a alanos e vándalos atravesaron o limes que separaba os pobos xermánicos do Imperio Romano. Non está clara a razón para traspasar o límite, pero probablemente a presión demográfica unida ós problemas internos que viña atravesando o Imperio, aumentado coa falta de soldados que vixiasen a fronteira cos que contaba Estilicón, o encargado de defender o imperio dos xermanos e á desconfianza que deste tiña o emperador Honorio.
Tras permanecer un tempo na Galia, os suevos establecéronse na Gallaecia cara o ano 409. Debido ao seu escaso número (entre as vinte mil e as trinta e cinco mil persoas) estiveron agrupados. O seu réxime de goberno era a monarquía. Os reis suevos esténdense desde Hermerico no ano 409 ata Andeca, que no ano 585 foi derrotado polo rei visigodo Leovixildo.
Da súa estancia na Gallaecia quedan palabras de orixe sueva en lingua galega e lingua portuguesa, como o termo lawerka, que deu laverca (en alemán Lerche). Nótese que tamén hai catro topónimos Suevos.
Reis suevos de Gallaecia
Os visigodos conquistaron aos suevos no 585.
Alberto Conde
Alberto Conde, nado en Caracas en 1960, é un pianista galego. Reside en Ourense.
Traxectoria
Comezou estudando guitarra clásica antes de se pasar ao piano a ao jazz. O seu primeiro contacto co jazz tivo lugar nos seminarios de Banyoles (Cataluña). Estudou na San Diego School of perfoming Music (California). É profesor do Conservatorio de Santiago de Compostela, e foi o fundador de Baio Ensemble (1983) e líder do Alberto Conde Trio.
Dead Leaves and the Dirty Ground
"Dead Leaves and the Dirty Ground" é unha canción da banda estadounidense de garage rock The White Stripes, editada en agosto do 2002 como terceiro sinxelo do seu álbum White Blood Cells. Acadou o número 19 na lista estadounidense Billboard Hot Modern Rock Tracks e o 25 na lista inglesa de álbums.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por The White Stripes, agás "Stop Breaking Down" por Robert Johnson.
Retablo (filme)
Retablo é un filme peruano de 2017 dirixido por Álvaro Delgado-Aparicio. O filme é unha coprodución international entre o Perú, Alemaña e Noruega. Está protagonizado por Magaly Solier no papel de Anatolia, a nai de Segundo e muller de Noé. É a primeira longametraxe de Delgado-Aparicio, e o guión está escrito en lingua quechua de Ayacucho.
Foi escollido como candidato do Perú ó Óscar ó mellor filme internacional na 92ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Sinopse
O filme conta a historia de Segundo (Junior Bejar Roca), un mozo dunha zona rural do Perú cuxo pai Noé (Amiel Cayo) o está a adestrar na tradición familiar de deseñar e construír retablos relixiosos, pero o segredo que garda rompe o mundo de Segundo e todo no que el cre.
Néboa (serie de televisión)
Néboa é unha serie de televisión producida pola RTVE e Voz Audiovisual estreada en xaneiro de 2020 na primeira cadea de TVE.
Argumento
Durante a primeira noite de Entroido da illa de Néboa aparece o corpo dunha rapaza adolescente no Burato do Demo, un lugar rodeado de lendas urbanas: xa apareceron na mesma cova os cadáveres asasinados do mesmo xeito en 1919 e 1989. Nos dous casos estes crimes foron o inicio dunha serie de asasinatos durante os oito días das festas do Entroido. Eses asasinatos nunca se resolveron. A crenza popular di que o asasino é o "Urco", un home con cabeza de lobo que sae do mar rodeado de cadeas para levar os vivos e que, ao mesmo tempo, é unha das figuras representativas do Entroido de Néboa. Agora, Mónica e Carmela, dúas investigadoras da Garda Civil, teñen que atopar o verdadeiro asasino antes de que se esgote o tempo.
Néboa é unha illa (ficticia) de 62 quilómetros cadrados situada a 11 quilómetros da costa da Coruña. Os seus 6.673 veciños viven principalmente do mar e o turismo, e a celebración do Entroido é o seu principal atractivo. Á illa só se pode chegar nun barco que fai a travesía dúas veces por día.
É un suspense policial, de crimes, de asasino en serie.
No seu paso por TVE non acadou moito éxito de audiencia, non logrou conectar cos espectadores desde o primeiro capítulo.
Elenco
=== Principais ===
Produción
A serie anunciouse oficialmente a finais de marzo de 2019. En maio dese mesmo ano, a rodaxe da serie comezou a confirmar boa parte do elenco final, incluída a protagonista principal, Emma Suárez. Ademais, anunciouse a trama principal da serie. En agosto de 2019 rematou oficialmente a rodaxe. O mesmo mes comezou a anunciarse en TVE.
Ambientada en Galicia, o suspense gravouse no Cabo Ortegal, Estaca de Bares, O Barqueiro, Ortigueira e Cariño.
Para a produtora executiva de Voz Audiovisual, Fernanda Tabarés, “Néboa’ é un estado de ánimo: o equipo é maioritariamente galego. Rodamos na zona de Cabo Ortegal menos coñecida e retratamos unha Galicia non tópica”.
Río Cuanza
O río Cuanza, tamén grafado Kwanza na lingua local e, antes de 1911, Coanza, é o maior río de curso exclusivamente angolano.
Xeografía
O río Cuanza nace en Mumbué, municipio do Chitembo, provincia de Bié, na Meseta Central de Angola.
O seu curso, de 960 km, deseña unha gran curva de norte a oeste, antes de desaugar no océano Atlántico, na barra do Cuanza, a uns 50 km ao sur ds capital, Luanda.
A súa conca hidrográfica ten unha extensión de 152 570 km² (unha superficie maior que a de Bangladesh ou o Nepal), sendo o único río plenamente navegábel, durante cerca de 258 km, desde a foz até o Dondo.
miniatura|esquerda|200px|A Central de Capanda.
As centrais hidroelécticas de Cambambe, Capanda e Laúca producen gran parte da enerxía eléctrica consumida en Luanda. Ademais, os seus encoros fornecen auga para a irrigación de plantacións de cana de azucre e outros cultivos no val do Cuanza.
No seu maior afluente, o río Lucala, encóntranse as grandes Fervenzas de Calandula. Xunto da foz do río encóntrase o Parque Nacional da Quissama.
Historia
O curso inferior, navegábel, do río Cuanza foi o berce do antigo reino do Ndongo, tendo tamén sido unha das vías de penetración dos portugueses en Angola no século XVI.
A Central Hidroelétrica de Capanda, entre as provincias de Malanje e Cuanza Sul, cuxa construción se iniciou en 1987 e se rematou en 2007, a cargo da compañía rusa Tekhnopromexport, cun orzamento de 4 mil millóns de US$. Pero tivo un custo adicional de máis de 400 millóns de US $ na reparación dos danos causados ​​durante a ocupación da zona pola Unión Nacional para a Independencia Total de Angola (UNITA) durante a Guerra Civil de Angola entre 1992 e 1999. A central xera enerxía utilizando catro turbinas de 130 megawatts cada unha, totalizando unha capacidade de 520 megawatts.
Fauna
Encontroouse unha rica biodiversidade neste río angolano, segundo unha investigación publicada na web do Science and Development Network. O primeiro reconto da biodiversidade do río Cuanza encontrou até agora 50 especies de peixes. Investigadores do National Fishing Research Institute (Instituto Nacional de Investigación Pesqueira) e do South African Institute for Aquatic Biodiversity (Instituto Surafricano para a Biodiversidade Acuática) afirman que as probas xenéticas poden revelar novas especies.
Fosa infraespiñal da escápula
A fosa infraespiñal da escápula é unha formación ósea da superficie posterior. Está situada por debaixo da espiña escapular e é de maior tamaño cá fosa supraespiñal da escápula. Presenta unha convexidade nas zonas máis internas, ausente nas partes máis laterais. Os dous terzos mediais reciben a orixe do músculo infra-espiñal, que discorre polo terzo externo.
O Viso, Ombre, Pontedeume
O Viso é un lugar da parroquia de Ombre no concello coruñés de Pontedeume na comarca do Eume. Tiña 2 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 1 era home e 1 era muller.
Fell in Love with a Girl
"Fell in Love with a Girl" é unha canción da banda estadounidense de garage rock The White Stripes, editada como segundo sinxelo do seu álbum White Blood Cells o 22 de abril do 2002. Acadou o número 21 na lista estadounidense Bubbling Under Hot 100 Singles e na lista británica de sinxelos. O tema foi versionado no 2003 como "Fell in Love with a Boy" por Joss Stone e por Richard Cheese and Lounge Against the Machine para o seu álbum do 2002 Tuxicity.
Listaxe de cancións
O sinxelo ven cunha pista multimedia co vídeo de "Fell in Love with a Girl".
Fosa supraespiñal da escápula
A fosa supraespiñal da escápula é unha formación ósea da omoplata. Está situada na superficie posterior, por encima da espiña escapular. É unha superficie reducida, máis grande na parte interna cá na parte externa ou axilar. Ten forma cóncava. Nos dous terzos mediais atópase a orixe do músculo supraespiñal, que se dirixe cara ao troquíter umeral.
Hotel Yorba
"Hotel Yorba" é unha canción da banda estadounidense de garage rock The White Stripes, editada como primeiro sinxelo do seu álbum White Blood Cells en novembro do 2001. Contruído en 1926, o hotel Yorba é un antigo hotel situado no suroeste de Detroit, a cidade de eonde procede a banda. A versión do sinxelo foi gravada na habitación 206 do edificio, que na actualidade é usado polo goberno.
Gwilym Rhyfel
Gwilym Rhyfel (traballaba sobre 1170) foi un guerreiro e poeta cortesán galés.
Traxectoria
A obra de Gwilym que chegou ata nós son poemas de intercesión ante Dafydd ab Owain Gwynedd.
Clunia Jazz
Traxectoria
En 1982 despois do seu bautismo sendo abreconcertos de Wynton Marsalis no Festival de Jazz da Coruña gravan o seu primeiro disco, Clunia Jazz. Únese á formación o saxofonista, xa desaparecido, Antonio Cal. No ano 1983 participan en diversos certames, obtendo o segundo premio no Concurso Internacional do Festival donostiarra e o primeiro premio á mellor composición e arranxo para Nani García. Ademais participan nas primeiras Xornadas de Jazz de Santiago de Compostela xunto a Tete Montoliu. En 1984 gravan o seu segundo disco, Afueras Periódicas, para o selo Jazz Stop, coa colaboración do saxofonista Jorge Pardo.
Gwilym Rhyfel
Traxectoria
O nome de Gwilym tamén aparece na historia na obra de Gruffudd ap Gwrgenau e Iorwerth Beli (século XIV) quen citan a Gwilym como un dos catro principais poetas da súa época, xunto con Llywarch ap Llywelyn ("Prydydd y Moch"), Cynddelw e Dafydd Benfras.
Clunia Jazz
Traxectoria
En 1985 foron galardoados co Primeiro Premio no Concurso Internacional do Festival donostiarra, xunto á cantante portuguesa Maria João.
En 1987 participan en París como representantes do jazz español na exposición "Cinco séculos de arte española", no Museo de Arte Contemporánea de París. Despois entraron nunha etapa na que os seus proxectos individuais teñen mais importancia que o grupo, co que seguiron actuando esporadicamente e en 1992 incorporaron ao saxofonista norteamericano Tom Gullion, co que gravaron o seu último disco até o momento, Carpe Diem. As últimas colaboracións foron co trompetista italiano Paolo Fresu, un dos músicos europeos de jazz máis destacados dos últimos anos, e co gran mestre Kenny Wheeler.
Albarde, Sabugueira, Santiago de Compostela
Albarde é un lugar da parroquia do Sabugueira no concello coruñés de Santiago de Compostela na comarca de Santiago. Tiña 21 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 9 eran homes e 12 eran mulleres.
A víbora negra
A víbora negra (nome co que foi emitido pola TVG) é o título xeral dunha serie de comedias producidas pola BBC que se retransmitiron por primeira vez no ano 1983 ata o 1989. Esta serie de episodios tiñan en común as andanzas de Edmund Blackadder (que en inglés significa víbora negra) e o seu servente Baldrick, interpretados por Rowan Atkinson e Tony Robinson respectivamente, ó longo de diferentes épocas da historia de Inglaterra. Divídense por orde en: Blackadder, Blackadder II, Blackadder III e Blackadder goes forth con varios especiais para a televisión.
Sinopse
O factor común nos diferentes episodios é a personaxe de Edmund Blackadder que é reinventado en cada época coma un descendente da súa dinastía, así coma o resto dos actores. Comezando coma un sucesor ó trono de Inglaterra despois de matar accidentalmente ó rei Ricardo III, verá o seu status decaer en cada época da historia ó carón de Baldrick, o confidente das súas intrigas.
Blackadder (1983):
Ambientado na Inglaterra da Idade Media, preséntasenos a historia real sobre a morte de Ricardo III (interpretado por Peter Cook) na Batalla de Bosworth Field (1485) e a sucesión ó trono polo seu rival Henry Tudor. Non só mata ó rei (o seu tío) por accidente, senón que da cobixo ó seu rival máis acérrimo, Henry Tudor, ó confundilo cun humilde escudeiro que lle promete cartos ó cambio de deixalo durmir na súa alcoba. Na cerimonia de entronizamento de Ricardo IV, Duque de York, Edmund decátase do seu erro e sae na procura de Henry, xa demasiado tarde e, fora do castelo, atópase con tres meigas que lle profetizarán que será rei (o soño dourado de Edmund). Será nese intre cando adopte o título de Black Adder e comece a intrigar para chegar ó trono coa axuda do seu escudeiro Baldrick (testemuña do asasinato do rei Ricardo III).
Blackadder III (1987):
Séculos máis tarde, Blackadder reaparece na Inglaterra da rexencia de Xurxo, Príncipe de Gales, xa que o sei pai, o rei Xurxo III é incapaz polo seu delicado estado de saúde. Coa revolución francesa azoutando Europa e coa pouca intelixencia do príncipe rexente (interpretado por Hugh Laurie), Blackadder atopará unha nova oportunidade para vesti-la coroa. Moito máis cínico e intelixente, escribirá novelas románticas baixo pseudónimos, arranxará matrimonios e planeará viaxes ás américas aínda que no derradeiro intre algo botará por terra os seus plans. Finalmente nunha argucia farase pasar polo príncipe. Os títulos desta saga satirizan sobre os títulos das novelas románticas da época, coma por exemplo Sense & Sensibility de Jane Austen por Sense & Senility.
Blackadder goes forth (1989):
Blackadder volve coma capitán do exército inglés durante a I Guerra Mundial contra os alemáns. Baixo o mando do incompetente Xeneral Melchert e o seu rival máis acérrimo, o capitán Darling. Sen moitas esperanzas de sobrevivir, a Blackadder xa non lle interesará o poder, senón escapar da guerra aínda que teña que facerse o tolo para obte-la incapacidade.
Albarde, Atán, Pantón
Albarde é un lugar da parroquia do Atán no concello lugués de Pantón na comarca da Terra de Lemos. Tiña 2 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 1 era home e 1 era muller.
Este lugar dista da capital do concello 10,2 quilómetros.
Bordo superior da escápula
O bordo superior da escápula é a parte cranial do óso. Dos tres bordos, é o máis curto e delgado. Ten forma cóncava, estendéndose dende o ángulo medio da escápula ata a base do proceso coracoide. Na parte máis lateral posúe unha depresión, que tapizada polo ligamento transverso da escápula, constitúe o burato supraescapular. Na parte adxacente insírese o músculo omohioide.
A Lavacolla, Sabugueira, Santiago de Compostela
A Lavacolla é un lugar da parroquia do Sabugueira no concello coruñés de Santiago de Compostela na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2018 tiña 149 habitantes (64 homes e 85 mulleres).
Este lugar dista da capital do concello 8,5 quilómetros. Dá nome ao aeroporto de Santiago-Rosalía de Castro, tamén coñecido como aeroporto da Lavacolla.
Etimoloxía
O topónimo A Lavacolla procede do latín "lava colea" (lava os testículos), polo nome do río onde os peregrinos do camiño de Santiago se purificaban antes de entrar en Compostela. No Códice Calixtino, por eufemismo, chámanlle "lava mentula".
Mergo grande
miniatura|Parella de Mergus merganser en Vaxholm, Suecia O mergo grande ou mergo trullo (Mergus merganser) é un pato grande que vive en ríos e lagos de áreas forestais de Europa, norte e centro de Asia e América do Norte. En Galicia é unha ave accidental que en raras ocasións se ve como invernante. Come peixes e fai o niño en ocos das árbores.
Taxonomía
A primeira descrición formal desta especie fíxoa o naturalista sueco Carl von Linné en 1758 na 10ª edición da súa obra Systema Naturae dándolle o nome que actualmente ten, Mergus merganser. O nome do xénero é unha palabra latina usada por Plinio o Vello e outros autores da antiga Roma para referirse a unha ave acuática non especificada, e merganser deriva de mergus e anser, en latín 'ganso'.
Distínguense tres subespecies, que se diferencian en pequenos detalles:
Descrición
Mide de 58 a 72 cm de longo cunha envergadura alar de 78 a 97 cm e un peso de 0,9 a 2,1 kg; a media dos machos é lixeiramente superior á das femias. Como outras especies do xénero Mergus, ten unha crista na cabeza de plumas máis longas, pero estas normalmente non están ergueitas senón pegadas á cabeza. Os machos adultos en plumaxe reprodutora distínguense doadamente, o corpo é branco cun ton variable salmón-rosa, a cabeza é negra cun brillo verde iridescente, a mitra e a cola son grises e as ás principalmente brancas na metade interior, negro na metade exterior. As femias e os machos en "eclipse" (en plumaxe non reprodutor, de xullo a outubro) son principalmente grises, cunha cabeza marrón avermellada, queixo branco e plumas secundarias brancas nas ás. Os xoves de ambos os sexos son similares a femias adultas, pero tamén teñen unha liña branca de beiras negra curta entre o ollo e o peteiro. O peteiro e patas son vermellas ou vermellas amarronadas, máis vivas nos machos adultos, e as máis apagadas son as dos xoves.
Alimentación
miniatura|esquerda|O peteiro da femia mostrando as súas beiras de serra miniatura|esquerda|Unha parella e unha femia soa en [[Jona (río) en Suíza]] Como outros mergos, estes patos comedores de peixes teñen peteiros coas beiras de serra que facilitan o agarre das súas presas. Ademais de peixes, comen unha gran variedade doutras presas acuáticas, como moluscos, crustáceos, vermes, larvas de insectos e anfibios; máis raramente, comen pequenos mamíferos e aves. Como noutras aves con esta característica, o ton salmon-rosa mostrado variablemente nos machos está probablemente relacionado coa dieta, e obtéñeno dos pigmentos carotenoides presentes nalgúns crustáceos e peixes que comen. Cando non se mergullan para buscar comida, nadan na superficie da auga, ou descansan sobre rochas dentro do río ou están agochados entre a vexetación de ribeira, ou (en inverno) no bordo de xeos flotantes.
Na maioría dos lugares, o mergo grande frecuenta tanto augas salgadas coma doces. En ríos de certo tamaño flotan na corrente durante algúns quilómetros e despois voan en dirección contraria ou máis comunmente regresan pescando, mergullándose incesantemente durante todo o camiño. En ríos máis pequenos, están presentes en pares ou grupos maiores, e flotan río abaixo, xirando facendo moitos círculos nos rápidos ou pescando vigorosamente nunha poza profunda ao pé de cadoiros ou rápidos. Cando flotan tranquilamente, sitúanse na auga de forma similar a outros patos, pero tamén se mergullan profundamente na auga como os corvos mariños, especialmente cando nadan augas arriba. A miúdo sentan nunha rocha que sobresae no medio da corrente, igual que os corvos mariños, a miúdo medio abrindo as súas ás para que lles dea o sol. Para engalar desde a auga, aletean ao longo da superficie durante bastantes metros. Unha vez que están no aire, o voo é forte e rápido. A miúdo pescan en grupo formando un semicírculo e dirixindo os peixes a augas pouco profundas, onde son capturados facilmente. A súa vocalización ordinaria é un grallar baixo áspero, pero durante a estación reprodutora, todos eles (incluíndo os xoves) fan un asubío queixumento suave. Xeralmente, son cautelosos e un ou máis exemplares fan de sentinelas para alertar a bandada se se aproxima algún perigo. Cando é perturbado, a miúdo vomita comida antes de moverse. Aínda que se moven torpemente en terra, bótanse a correr cando se ven presionados, poñéndose moi dereitos igual que se fosen pingüíns, e caendo e tropezando frecuentemente.
miniatura|esquerda|M. m. americanus, femia e xoves
Reprodución
miniatura|Ovo da especie na colección do [[Museo de Wiesbaden]] Fan o niño normalmente nun oco nunha árbore, polo que precisa un bosque maduro como hábitat reprodutor; tamén usan sen problemas grandes caixas de nidación se se lles proporcionan, que deben ter un burato de entrada de 15 cm de diámetro. En lugares sen árbores (como as montañas do centro de Asia), usan buratos en cantís e de ribeiras altas e costentas, ás veces a considerable distancia da auga. A femia pon de 6 a 17 (xeralmente de 8 a 12) ovos brancos ou amarelados, e crían unha rolada de polos por estación. A nai recolle os parruliños co seu peteiro ata levados a ríos ou lagos inmediatamente despois de faceren eclosión, onde se alimentan de invertebrados de auga doce e pequenas crías de peixe, e empluman aos 60–70 días de vida. Os xoves son sexualmente maduros á idade de dous anos. Os mergos grandes forman garderías nas que se teñen observado 70 crías coidadas por unha soa femia.
Movementos
A especie é parcialmente migradora, xa que as aves se van das áreas onde os ríos e lagos grandes se conxelan en inverno, pero son sedentarias se viven en áreas onde as augas permanecen abertas. As aves do leste de Norteamérica parten cara ao sur en pequenos grupos aos Estados Unidos sempre que as condicións sexan de conxelación nos ríos e lagos de máis ao norte. Na costa de clima suave do Pacífico, son residentes permanentes. Os exemplares de Escandinavia e Rusia tamén migran ao sur, pero os do oeste de Europa, e uns poucos que viven no Xapón, son principalmente sedentarios. Nalgunhas poboacións, os machos tamén mostran unha migración para a muda, abandonando as áreas de reprodución en canto fan eclosión as crías para pasaren o verán (de xuño a setembro) noutro lugar. A maioría dos machos das poboacións do oese de Europa migran ao norte a estuarios en Finnmark no morte de Noruega (principalmente a Tanafjord) para mudaren alí, deixando as femias ao coidado das crías. Cantidades moito menores de machos utilizan tamén estuarios do leste de Escocia como área de muda.
Status e conservación
miniatura|Cadro de Robert Wilkinson Padley - A Goosander (Un mergo grande), 1817 En conxunto, a especie non está ameazada, aínda que a persecución ilegal por intereses dos pescadores é un problema nalgunhas áreas.
No oeste de Europa, producise un marcado espallamento desde Escandinavia da súa área de reprodución desde aproximadamente 1850, colonizando Escocia en 1871, Inglaterra en 1941, e houbo tamén un forte incremento da poboación nos Alpes. Son moi escasos en Irlanda, onde a reprodución regular só ocorre no condado de Wicklow. A Galicia poden chegar accidentalmente algunhas destas aves para invernar.
É unha das especies ás que se aplica o Acordo sobre a Conservación de Aves Acuáticas Migratorias Africano-euroasiático.
Lingua eslovaca
O eslovaco (slovenčina, slovenský jazyk) é unha lingua eslava falada principalmente na República de Eslovaquia. Pertence ao grupo das linguas eslavas occidentais. É próximo do checo na escrita, mais difire fonética e gramaticalmente. A maioría dos adultos eslovacos e checos son capaces de comprenderse mutuamente sen dificultade, tendo estado en contacto coas dúas linguas por medio da radio e da televisión nacionais, ata a partición de Checoslovaquia no 1993. Aqueles que non viviron esta situación, en particular os máis novos, poden experimentar dificultades de comprensión. É próximo tamén do polaco, e en xeral existe unha intercomprensión máis ou menos doada con todas as linguas eslavas occidentais e meridionais (esloveno, serbocroata etc.)
Non hai que confundilo co esloveno (slovenščina), xa que aínda que é outra lingua do grupo eslavo trátase de dúas linguas distintas. O esloveno forma parte do grupo do eslavo meridional occidental (como o serbocroata), mentres que o eslovaco é parte do eslavo occidental como o citado checo ou o polaco.
Segunda batalla de Ypres
A segunda batalla de Ypres foi unha batalla da primeira guerra mundial producida entre abril e maio de 1915. Foi a primeira batalla na que os alemáns empregaron gas velenoso na fronte occidental. A batalla componse de varias fases:
Lingua eslovaca
O eslovaco utiliza un alfabeto latino modificado, con signos diacríticos para anotar certos sons.
Historia
Tradicionalmente as elites eslovacas escribían en checo, por veces cheo de eslovasquismos, especialmente entre os católicos mentres a elite protestante tendía a utilizar un checo sen trazos eslovacos. O sacerdote católico Anton Bernolák foi o autor do primeiro estándar para o eslovaco a fins do século XVIII, baseábase no eslovaco occidental, que comparte moitos trazos co checo, pero que é moi diferente dos outros dialectos eslovacos polo que o seu éxito foi limitado, quedando en desuso a comezos do século XIX. A base da lingua normativa eslovaca actual é a codificación feita en 1840 por Ľudovít Štúr, tomando como fundamento os dialectos eslovacos centrais principalmente.
Segunda batalla de Ypres
17 de abril de 1915
A 1ª división de infantería canadense chega á fronte de Ypres, 4 quilómetros á esquerda das posicións británicas.
21 de abril de 1915
Comeza o bombardeo alemán. Nun principio, os británicos cren que é un ataque máis, pero se trata do bombardeo preliminar á batalla.
22 de abril de 1915
O 22 de abril produciuse o primeiro combate das tropas canadense. As primeiras trincheiras canadenses son febles e non están debidamente acondicionadas. Carecen de apoio artilleiro. Os ataques soamente están apoiados por metralladoras nos flancos, morteiros pequenos e granadas de man.
O mesmo día produciuse o primeiro ataque con gas da guerra. As tropas alemás do IV Exército inician un ataque con cloro contra as tropas francesas, que abandonan as trincheiras deixando 8 quilómetros sen defensa. A noite do 22 ao 23, as tropas canadenses desprázanse para cubrir o oco.
24 de abril
Os alemáns inician un novo ataque con gas, desta vez contra a 1ª División canadense. Os defensores carecen de caretas antigás e improvisan unhas: unha sábana enchoupada en ouriños ou auga.
4 de maio
Soldados británicos, franceses e indios acoden en auxilio dos canadenses.
8 de maio
Os alemáns apodéranse do cumio de Frenzemberg e retéñeno a pesar dos ataques aliados.
24 de maio
Os alemáns proseguen atacando, esta vez a Bellewaerdeen, en poder dos británicos, pero deben desistir debido aos ataques franco-británicos.
Consecuencias
Os diversos ataques non conseguen romper a liña da fronte e apenas se producen cambios territoriais. Os británicos só conseguen avanzar 5 quilómetros en territorio alemán. Ao final da batalla cóntanse 58.000 baixas británicas, 35.000 alemás e 10.000 francesas.
Estratego
Un estratego (στρατηγός en grego) é un comandante ou xeneral do exército grego.
Maxistratura
Na Grecia Antiga había colexios de estrategos en numerosas cidades, sendo a súa importancia e papel moi variábeis. Os máis célebres son os estrategos atenienses. Antes de Clístenes eran catro, un por cada tribo. e estaban baixo as ordes do arconte polemarco. No ano 500 a.C. pasaron a ser dez. Eran escollidos polos cidadáns e foron medrando en importancia, especialmente cando, a partir de 487 a.C. os arcontes pasaron a ser designados por sorteo e cando estes desapareceron finalmente. Este desenvolvemento debeuse á necesidade de aumentar a eficacia militar de Atenas durante as Guerras Médicas, momento no que se admitiu que os maxistrados máis importantes de Atenas puidesen ser reelixidos, co obxectivo de permitirlles organizar unha política máis coherente.
Ademais do mando sobre o exército e a mariña, o estratego debía intervir diante da asemblea nas cuestións de política exterior e interior, polo que os estrategos eran á vez militares, políticos e oradores. Algúns podíanse considerar xefes de feito da cidade, como Cimón, que foi reelixido dezaseis veces polo menos ou Pericles, quince seguidas polo menos.
Non se impuña unha condición de censo, mais os estrategos do século V a.C. pertencían ás familias nobres e ricas. Durante a segunda metade do século IV a.C., na época da Constitución de Atenas apareceu unha especialización:
Porén, a primacía residía no estratego dos hoplitas e esta aumentou durante a época helenística en canto os demais decaen en relevancia.
Reinos helenísticos
Na época helenística, o termo estratego continuou designando ao comandante dun corpo do exército, mais tamén ao gobernador dunha rexión, o representante do rei nun territorio amplo (satrapía, nomo etc). Os estrategos helenísticos eran á vez gobernadores militares e civís.
Entre os seléucidas, os estrategos tiñan ás súas ordes a todos os funcionarios da satrapía e aos gobernadores das subrexións (meridarcas, eparcos etc). Entre os láxidas, os estrategos remataron por superar en importancia aos nomarcas.
Grecia actual
No exército grego actual, o estratego é o oficial de maior rango. Os demais rangos, excepto un, son derivacións desta palabra: antistrategos ("tenente xeneral") e ypostrategos ("maior") - o outro é taksiarhia, "brigada".
Caída intelixente
A Teoría da Caída Intelixente, chamada en inglés Intelligent falling (IF), é unha parodia do argumento do Deseño Intelixente, segundo a cal non existe a Lei da Gravidade e que os obxectos son empuxados cara a abaixo por unha "intelixencia superior". A caída intelixente é unha pseudociencia sobrenatural que se converteu nun fenómeno de Internet. Segundo esta pseudoteoría, a caída libre dos obxectos é causada pola "Man de Deus", como se describe no fresco de Miguel Anxo na Capela Sistina do Vaticano.
Aínda que este movemento ten as súas raíces no ano 2002 por unha serie de mensaxes satíricos na rede Usenet, as explicacións relixiosas invocando a intervención directa de Deus na gravidade existiron hai xa varios séculos (incluíndo escritos de Isaac Newton).
A caída intelixente propón que a explicación científica da forza da gravidade non pode, ou non consegue, explicar todos os aspectos do fenómeno e, por iso, o motivo de que as cousas caian está no uso da forza dun ser superior. Ademais, a pseudoteoría afirma que as teorías gravitacionais non son enteiramente consistentes nin matematicamente conciliábeis coa mecánica cuántica, o que fai que a gravidade sexa unha "teoría en crise". Tamén di que a teoría da gravidade é "só unha teoría", parodiando así as afirmacións que fan os creacionistas sobre os estudos do evolucionismo.
Os seguidores da caída intelixente defenden que esta teoría debe ensinarse xunto a teoría da gravidade nas escolas (sátira da defensa do creacionismo e do evolucionismo nas escolas norteamericanas) para conseguir que os propios alumnos decidan no que realmente van crer sobre a caída de obxectos.
Ocasionalismo do islam
A Caída Intelixente é unha versión do Ocasionalismo, unha idea filosófica e teolóxica islámica que defende que as substancias creadas (materia e forzas naturais) non poden ser a causa eficiente dos eventos que xa ocorreran ou que ocorren aínda hoxe, senón que, en vez diso, os acontecementos son causados directamente polo propio Deus. Esta visión relixiosa defendeuna durante o século XI o filósofo Al-Ghazali na súa obra A Incoherencia dos Filósofos. Al-Ghazali afirmou que, cando se acende o lume sobre o algodón este non se queima polo lume, senón que é directamente queimado por Deus ou polos seus anxos. O Ocasionalismo de Al-Ghazali é un concepto importante dentro da teoloxía islámica actual, principalmente para a escola teolóxica islámica Asharite.
Isaac Newton
Nunha carta ao Reverendo Dr. Richard Bentley en 1692, Isaac Newton escribiu:
Esta declaración citouna o avogado e defensor do Deseño Intelixente Stephen C. Meyer en O status científico do Deseño Intelixente, referíndose á declaración de Newton como un "famoso postulado dunha intervención divina especial para estabilizar o movemento orbital no Sistema Solar" no desenvolvemento da súa argumentación de equivalencias metodolóxicas naturalistas e sobrenaturais.
En 1925, o Reverendo William Asbury Williams escribiu un libro titulado "A evolución do home cientificamente refutada":
Avelino García Ferradal
Avelino García Ferradal nado na Rúa en 1960, é un político galego do Partido Popular de Galicia.
Traxectoria
miniatura|Papeleta das [[Xerais de abril de 2019.]] Profesor, foi presidente do Instituto de Estudios Valdeorreses. Foi concelleiro do PPdeG na Rúa. Nas eleccións municipais de 2011 encabezou a candidatura do PPdeG á alcaldía da Rúa e foi elixido alcalde grazas ao apoio do concelleiro de Rueses Unidos Adiante (RUA) Fernando Rodríguez Rodríguez. Foi deputado provincial.
En 2017 substituíu a Edelmira Barreira no Senado. Nas Eleccións xerais de abril de 2019 foi na lista ao Congreso dos Deputados, mais non saíu escollido.
Fiolleda
O topónimo galego Fiolleda pode referirse a:
Fión
O topónimo galego Fión pode referirse a:
Fiopáns
O topónimo galego Fiopáns pode referirse a:
Francisco Rodríguez Fernández
Francisco Rodríguez Fernández, nado en Palmés (Ourense) o 13 de abril de 1953, é un político galego, que foi alcalde de Ourense polo PSdeG-PSOE.
Traxectoria
Profesor de formación profesional, sindicalista da UXT e afiliado ao PSdeG-PSOE, exerceu a docencia nos Institutos da Pobra de Trives e do Carballiño, sendo neste último o seu director entre 1993 e 2003. Foi concelleiro na cidade de Ourense de 1983 a 1991, sendo responsable da área de Educación durante o primeiro mandato de Manuel Veiga Pombo como alcalde entre decembro de 1987 e setembro de 1990. Foi elixido deputado no Parlamento de Galicia tralas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 1989. Formou parte da candidatura socialista nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 1993 sen ser reelixido, pero trala dimisión de Santos Oujo Bello en febreiro de 1996 volveu a ser deputado. Formou novamente parte da candidatura socialista nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 1997, pero non conseguiu conservala acta. En 1999 foi elixido concelleiro no Carballiño, onde era director do instituto, e asumiu a concellería de cultura no goberno encabezado por Pachi Vázquez.
En outubro de 2002 foi elixido Secretario Xeral da Agrupación Socialista de Ourense, dimitindo como concelleiro no Carballiño. Foi candidato á alcaldía de Ourense nas Eleccións Municipais de 2003, trala renuncia de Abelardo Gabriel como candidato un mes antes dos comicios. Pese á grave situación do partido ao longo do mandato, habéndose marchado 5 dos 6 concelleiros e sendo disolta a agrupación local a finais de 2001 polos órganos galegos, mantivo a representación do partido con 6 concelleiros e case o 20% dos sufraxios, logrando incluso 1000 votos máis que en 1999, sen conseguila escisión do anterior candidato Antonio Troitiño representación. O Partido Popular conservou a maioría absoluta na cidade e o BNG mantivo a súa representación con 7 edís. Desta forma, Rodríguez foi voceiro municipal e foi elixido deputado provincial.
Nas eleccións municipais de 2007 encabezou de novo a candidatura socialista e subeu a 8 concelleiros e case un 27% dos votos a costa do PPdeG (que perdeu a maioría absoluta) e do BNG, polo que foi elixido alcalde mediante un pacto cos nacionalistas. Nas eleccións de 2011 presentouse de novo e ampliou o seu apoio, pasando a ter 11 concelleiros e o 37% dos votos, a menos dun milleiro dos sufraxios colleitados polo Partido Popular, sendo o maior número de votos da historia do partido nunhas municipais, polo que conservou a alcaldía tras renovalo pacto co BNG. Nun contexto de forte descenso socialista foi o candidato que maior subida experimentou nunha capital de provincia en toda España. Dende o seu acceso ó liderado local dos socialistas o partido experimentara un aumento paulatino de apoio na cidade en eleccións de diverso rango, logrando a cima dun 44% nas xerais de marzo de 2008 o que supuxo a primeira vitoria do partido sobre o PPdeG en votos dende as municipais de 1991. En xuño de 2012 abandonou a Secretaría Xeral do partido en favor de Carmen Rodríguez Dacosta.
En setembro de 2012 foi detido acusado de tráfico de influencias, por aceptar supostamente pagamentos persoais de parte dunha empresa en troques da concesión do servizo de recollida de lixo e de xestión do aparcadoiro nas rúas da cidade. A detención produciuse no marco da Operación Pokémon. Foi posto en liberdade baixo fianza de 6.000 euros. Nos días seguintes recibiu presións tanto do seu partido como do BNG, o seu socio de goberno, para que dimitise, mais non o fixo de forma inmediata, senón catro días despois de rematar o interrogatorio xudicial. En outubro de 2019, no marco dun caso polo que prorrogara a contratación de cinco profesionais externos que terminaran no cadro de persoal, foi absolto xunto cos exedís Áurea Soto e Fernando Varela e o exdirector xeral Xosé Carballido. Progresivamente foi absolto das diversas imputacións que pesaban sobre el, ao igual que o resto de edís socialistas e nacionalistas acusados.
Resultados electorais
Estes son os resultados do PSdeG-PSOE nas derradeiras eleccións municipais con Francisco Rodríguez coma cabeza de lista.
Eleccións municipais de 2003
Eleccións municipais de 2007
Eleccións municipais de 2011
Cipriano Luís Jiménez Casas
Cipriano Luís Jiménez Casas, nado en Pontevedra o 5 de febreiro de 1941, é un psiquiatra e escritor galego.
Traxectoria
Licenciado con grao en Medicina e Cirurxía pola Universidade de Santiago de Compostela en 1966, foi especialista en Psiquiatría polas Universidades de Madrid, Lausana e Xenebra, e médico-psiquiatra en diversos hospitais.
Lingua húngara
O húngaro e unha lingua da familia fino-úgrica. Fálase en Hungría e áreas adxacentes de Romanía, Serbia, Eslovaquia, Croacia, Austria e Eslovenia. O nome da lingua en húngaro e Magyar. Dos 14,5 millóns de falantes, uns 10 millóns viven na Hungría. O pobo que orixinou a lingua, os maxiares, emigraron dos Montes Urais no século IX para o oeste, fixándose na actual Hungría.
Clasificación
O húngaro pertence ao grupo das linguas ugrofinesas da familia das linguas urálicas, máis especificamente, dentro do subgrupo das linguas ugrias. Xunto co estoniano, o éuscaro e o finés, pertence ao grupo das linguas europeas que non son da familia das linguas indoeuropeas, coas que tamén comparte o trazo tipolóxico de ser unha lingua aglutinante.
Esta é a teoría aceptada entre os lingüistas profesionais, se ben existen outras que pretenden emparenta-lo co turco polas semellanzas que comparten, ou co huno; porén, a maioría desas teorías alternativas non ten fundamento lingüístico algún, polo tanto non son aceptadas pola Academia Húngara de Ciencias, sendo consideradas pseudocientíficas.
Status oficial
miniatura|Lingua húngara en Voivodina, Serbia (censo do 2002) O húngaro é a lingua oficial de Hungría, polo que posúe un status de lingua oficial da Unión Europea.
O húngaro tamén é lingua oficial da rexión serbia de Voivodina e en tres concellos de Eslovenia: Hodoš, Dobrovnik e Lendava.
A lingua húngara é considerada unha lingua minoritaria ou lingua rexional en Austria, Croacia, Romanía, Bucovina e Zakarpattia na Ucraína, e en Eslovaquia.
Na Romanía e na Eslovaquia, a lingua húngara ten status oficial naquelas vilas e concellos cunha poboación de etnia húngara maior do 20% da poboación total.
Distribución xeográfica
O húngaro fálase como lingua materna nos seguintes países:
No mundo viven arredor de nove millóns de falantes de húngaro, salientando, ademais dos países mencionados ao comezo do artigo, a Arxentina, Australia, Bélxica, Brasil, Canadá, na República Checa, Finlandia, Francia, Alemaña, nos Países Baixos, Italia, Suíza, no Reino Unido, nos Estados Unidos e en Venezuela.
Pobo koryak
Os koryak son un pobo indíxena do Extremo Oriente Ruso que viven no norte da península de Kamchatka e nas costas do mar de Bering. Os koryak son culturalmente semellantes ós chukchis do extremo nordeste de Siberia. A lingua koryak e o alutor (que a miúdo é considerado un dialecto do koryak), están estreitamente relacionadas coa lingua chukchi. Todas estas linguas son membros da familia de linguas chukotko-kamchatkanas. Non están tan relacionados cos itelmen, que tamén habitan na península Kamchatka. Entre os pobos veciños dos koryak están os even polo oeste, os alutor polo sur (no istmo da península de Kamchatka), os kerek polo leste e os chukchis polo nordeste.
Lingua koryak
A lingua koryak é unha lingua da familia chukotko-kamchatkana falada polo pobo koryak que habita no norte da península de Kamchatka, en Rusia. Segundo o censo de 2010, conta cuns 1 700 falantes, que representan o 21% da poboación étnica. O seu parente máis achegado é a lingua chukchi, que xunto co kerek, o alutor e o itelmen forman a familia lingüística. O nome propio da lingua é нымылан Nymylan, pero o nome ruso é máis común.
David Silva
David Josué Jiménez Silva, nado en Arguineguín (Gran Canaria) o 8 de xaneiro de 1986, é un futbolista español. Xoga de centrocampista e o seu equipo actual é o Manchester City F.C.
Tamén xoga na selección de fútbol de España, coa que gañou a Copa Mundial de Fútbol en 2010 e as Eurocopas de 2008 e 2012, un triplete inédito na historia do fútbol.
Inicios
Silva naceu na localidade grancanaria de Arguineguín, fillo de Fernando Jiménez, un ex policía municipal e actualmente responsable da seguridade do Estadio de Mestalla, e de Eva Silva, unha canaria con ascendencia xaponesa, de aí os trazos orientais de David, ademais ten outros dous irmáns. Empezou a xogar a fútbol no benxamín do UD San Fernando da próxima Maspalomas, porque no seu pobo non había dita categoría. Aos 14 anos recibe a oferta de incorporarse á cadea filial do Valencia CF, na que permanece ata os 17 anos, conseguindo títulos como o campionato de España cadete.
Na tempada 2004-05 foi cedido á SD Eibar, xogando moitos minutos e achegando 5 goles a un club que acabou cuarto en Segunda División. Ao ano seguinte volveu ser cedido esta vez en Primeira ao Celta. Deste xeito produciuse o seu debut na Liga, contra o Málaga CF en Balaídos. Aquí continuou a súa progresión, sendo titular habitualmente e marcando esta vez catro goles.
Valencia CF
A tempada 2006-07 incorpórase definitivamente ao primeiro persoal valencianista. Este primeiro ano é de novo excelente acumulando moitos minutos e 11 goles nas tres competicións en que participa. O seu gol contra o Espanyol foi o primeiro que anotou en Liga co Valencia CF, ademais converteuse nun asistente de luxo para os seus compañeiros especialmente para David Villa e Fernando Morientes con quen formou unha sociedade perfecta. David tivo a fortuna de marcar goles decisivos, por exemplo o que lle marcou ao Inter de Milán no estadio de San Siro ou o gol realizado ao Chelsea FC, ambos en Liga de Campións.
Toda esta traxectoria fixo que Luis Aragonés convocáselle para xogar un amigable coa selección española absoluta no estadio Ramón de Carranza o 15 de novembro de 2006.
A tempada seguinte, tempada 2007-08, foi unha tempada bastante complicada, debido as destitucións dos técnicos valencianistas Quique Sánchez Flores, primeiro e despois Ronald Koeman, unido a compañeiros apartados, estar moi preto da zona de descenso e a dimisión do presidente Juan Bautista Soler. A pesar de todo David brilla de novo e obtén o premio final de conseguir o campionato da Copa do Rei, tras vencer ao Getafe CF por 3 a 1, intervindo en dous deses goles.
A tempada péchaa de forma maxistral facéndose co título de Campión de Europa coa selección española, xogando 5 partidos e marcando un gol ante Rusia.