cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Russell Westbrook
NBA
Tras destacar na universidade, Westbrook decide presentarse ao Draft da NBA en 2008, sendo seleccionado polos Seattle SuperSonics na cuarta posición. Tras o traslado do equipo desde Seattle até Oklahoma City, o 5 de xullo de 2008 asina o seu primeiro contrato cos Oklahoma City Thunder xunto con D.J. White. Westbrook foi nomeado mellor rookie da Conferencia Oeste no mes de decembro e febreiro. En decembro, Westbrook fixo unha media de 15,5 puntos, 5,1 rebotes e 5,1 asistencias por partido, mentres que en febreiro mellorou os seus números até os 20,6 puntos, 6,1 rebotes e 5,9 asistencias. O 1 de febreiro, o xogador anotou 34 puntos na derrota dos Thunder fronte a Sacramento Kings na prórroga.
Juan Filloy
Traxectoria
En 1920, graduado de avogado na Universidad Nacional de Córdoba, trasladouse a Río Cuarto, cidade na que residiu durante 64 anos. En Río Cuarto foi un dos fundadores do Museo de Bellas Artes de Río Cuarto e do Golf Club (deporte que nunca practicou). Durante sesenta anos foi colaborador do xornal El Pueblo de Río Cuarto, no que escribiu unha columna diaria con comentarios de actualidade, crítica literaria ou teatral. Despois de publicados os seus primeiros sete libros en edicións de autor, permaneceu máis de 28 anos (entre 1939 e 1967) sen novas publicacións. Durante ese tempo traballou como xuíz, pero non deixou de escribir. A partir de 1984 e ata a súa morte volveu residir na cidade de Córdoba.
O escritor
É autor dunha vasta obra literaria en todos os xéneros: novela, conto, artigos, ensaio, tradución, poesía, teatro, relato, nouvelle, historia, en total escribiu máis de cincuenta obras, permanecendo aínda moitas inéditas.
A súa obra caracterízase por unha crítica aos costumes humanos, mediante o humor recorrendo frecuentemente á parodia e á ironía.
Foi moi afeccionado aos palíndromos, dos que publicou máis de 8.000 e os megasonetos, que consisten en 14 series de 14 sonetos, dos que publicou 896. Outra curiosidade consiste en que todos os títulos das súas obras teñen sete letras, e que os títulos comenzan con todas as letras do alfabeto.
Obras
Entre 1930 e 1997 publicáronse 27 obras de Filloy:
Zen
O zen (en 禪, pinyin: Chán, en chinés medio: dʑjen) é unha escola do budismo mahāyāna que xurdiu na China durante a dinastía Tang como Chán. Foi fortemente influenciado polo taoísmo, e desenvolveuse como un estilo chinés do budismo. Dende China, o Chán espallouse polo sur cara a Vietnam, ó nordeste a Corea e ó leste ó Xapón, onde pasou a coñecerse como zen xaponés.
O zen céntrase na práctica rigorosa da meditación, o coñecemento da natureza de Buda, e a expresión deste coñecemento na vida diaria, especialmente para o beneficio doutros. Por iso, pon menos énfase no coñecemento de sutras e a doutrina, favorecendo o entendemento a través de zazen e a interacción cun mestre consumado.
Orixe do budismo zen
miniatura|esquerda|150px|Mestre chinés Yunmen Wenyan O budismo mahayana orixinario da India chegou á China durante o século I. Ao principio, foi unha transposición do budismo hindú, de forma que as principais prácticas consistían na tradución e o estudo de textos. Progresivamente, empeza un proceso de significación do budismo no cal xurdiron varias escolas, e a escola chán foi unha destas.
O desenvolvemento do zen parte, pois, dunha noción doutrinal nos sutras budistas do mahayana, en que se afirma a preeminencia do cultivo de dhyana como a vía preferente para conseguir o nirvana. No budismo primixenio, observábase unha progresión en diferentes estados da meditación ou jhanas que suceden nun cultivo gradual do practicante. Neste contexto, o zen afirmará a existencia dun acceso directo e espontáneo ao último e superior de todos estes -aquel que precede inmediatamente a experiencia do nirvana- sen necesidade de experimentar os anteriores, mediante vías de acceso espontáneas e que son alleas á intelectualización ou unha noción de crecemento gradual no perfeccionamento espiritual. O zen é, por antonomasia, a tradición budista da intuición e a espontaneidade.
Características
O Zen sostén que a meditación zazen é a mellor forma de práctica espiritual. Unha tradución aproximada de zazen é "meditación sentada". No zazen os practicantes toman a postura do loto, medio loto, birmana ou seiza. Os practicantes da escola Rinzai sentan mirando o centro do cuarto, mentres a práctica da escola Sôtô é sentar mirando un muro. Búscase ter conciencia completa da postura asumida e ás veces na respiración. Desta maneira, os practicantes buscan superar o pensar e tamén ser conscientes do universo.
Escolas zen
Escolas de orixe posterior, en especial a escola Rinzai, desenvolveron os famosos koans, "adiviñas" ou "crebacabezas" paradoxais creadas para sacar a mente do seu pequeno terreo de racionalidade e levala a unha conciencia sen prexuízos. As escolas xaponesas da tradición zen son o Sôtô zen, o Rinzai zen e o Obaku zen. Orixinalmente formulado polo mestre Chinés Linji (Rinzai en Xaponés), a escola Rinzai foi introducida no Xapón no 1191 por Eisai. Dogen, quen estudara en Eisai, levou o Caodong, ou escola "zen Soto" ao Xapón desde China. Obaku foi introducido no século XVII por Ingen, un monxe chinés.
Zen e budismo
miniatura|dereita|240px|[[Bodhidharma e Huike.]] O Zen é considerado por algúns como non necesariamente unha relixión Budista, de feito algúns cristiáns teñen sido recoñecidos formalmente como mestre Zen. O Zen a miúdo descrébese como “un xeito de vida”, sen depender dunha cultura en concreto.
Ao mesmo tempo, as institucións que apoian a práctica zen recoñécense como budistas e como seguidores dos ensinos de Gautama Buddha. Por iso, na práctica, o zen é unha clase de budismo.
O Zen non é unha filosofía intelectual ou unha procura solitaria: o zen enfatiza na práctica meticulosa, incluíndo retiros periódicos para meditación. A práctica colectiva é valorada como un xeito de escapar das trampas do “ego”.
Zazen
miniatura|100px|Zafu. O zazen é a práctica por excelencia da meditación budista desenvolvida pola escola soto xaponesa. Esta técnica de meditación é, sen dúbida, a práctica do budismo zen máis estendida e coñecida hoxe. É a clásica postura de Buda sentado en meditación. A miúdo, vese esta posición en estatuas de Buda a través de todo Oriente: un home tranquilo cos ollos medio pechados, as costas dereitas, as pernas cruzadas en posición de "lotus". No zazen, isto adóitase facer sobre unha pequena almofada redonda chamada zafu en xaponés, que axuda a bascular a columna.
Hai diferentes aproximacións ao zazen. Algunhas postulan o fluxo natural da respiración e unha posición cómoda, mentres que outras máis novas teñen especial interese en asegurar fisicamente unha actitude correcta. As primeiras son, sen dúbida, as máis tradicionais e que máis aparecen nos textos históricos. Entre aquelas que salientan o compoñente físico, atopamos a recente do monxe xaponés Taisen Deshimaru, que a partir de 1970 estenderá unha rede de centros en toda Europa e que aínda hoxe é a forma maioritaria de coñecer o zen en Europa. A regulación da respiración e a posición da columna vertebral, pernas e mans son esenciais. Nos Estados Unidos, en cambio, mediante o contacto desenvolto a partir da segunda guerra mundial, atopamos unha variedade bastante máis ampla.
Aínda así, aínda que no tema físico haxa diferentes enfoques, na aproximación doutrinal no zazen as diferenzas case non existen. Requírese unha atención constante pero tranquila por parte do practicante. O pensamento libérase; nin pensa nin deixa de pensar. Déixase pasar. Non colle nin rexeita, coma se os refachos mentais fosen nubes que atravesan o ceo sen deixar rastro. Esta contemplación tranquila e atenta levará o seguidor a descubrir a súa natureza búdica: "se deixamos de remover a auga dun estanque, poderemos ao fin ver claramente o fondo".
En xaponés, a esta acción de sentar chámase shikantaza, que xunto ao mushotoku ou ausencia de intención, confórmase así nunha disposición na práctica budista, en que está presente a existencia da "iluminación". É un ensino en que o simple feito de sentar é xa un acto de harmonía chea, de converterse en Buda. Por tanto, práctica e aprendizaxe van xuntas. Tamén se fala da práctica da non-práctica. O principal expoñente deste ensino é, sen dúbida, o monxe Dogen, a obra principal do cal, Shobogenzo, vén ser a guía fundamental de práctica e ensino da escola Soto.
No budismo zen xaponés, a outra escola principal chamada Rinzai está especializada nos chamados koan. Os koan son unha derivación dos gōngān chineses, que literalmente quere dicir 'caso público'. En orixe, facían referencia a diálogos e acontecementos entre mestre e discípulo que eran rexistrados de maneira escrita. Xa no Xapón, a escola Rinzai recolleraos e ampliaraos, e usaraos como técnica de meditación indo máis aló da simple reflexión.
Un koan pode ser unha pregunta sen aparente sentido. Unha cuestión das máis coñecidas é: "Cal é o son ao facer as palmas cunha soa man?". Outra é: "Cal era a túa cara orixinal antes do nacemento?". O practicante investigará este tipo de pregunta cunha concentración total ata que o seu razoamento conceptual quede erradicado, e así poida xurdir prajna, a sabedoría intuitiva. Isto ocasionará un espertar (satori, kensho) á súa natureza búdica.
Interpretación do Zen
O zen non é unha relixión senón unha orixe indefiníbel, emprazado alén das palabras e ideas, e cuxo entendemento só se logra a través da experiencia individual. Todas as relixións teñen unha orixe máis concreta e por isto o zen non ten vínculos con ningunha relixión, nin sequera co budismo. Entón, o zen é a perfección fundamental de todo o que existe e coñecérono todos os santos e sabios en todas as épocas. Así é como o zazen, máis que un método para lle axudar á xente a se liberar, é a maneira en que se expresa a perfección e entendemento da perfección presente en cada individuo.
Bodhidharma
miniatura|esquerda|230px|Bodhidharma. De acordo cos relatos tradicionais, o zen chegou á China por un monxe hindú ao redor do século VI, denominado Bodhidharma (Daruma en xaponés). Era o 28º sucesor nunha liña de transmisión de ensino que a tradición remonta até Kasyapa, discípulo de Buda.
Como queda recollido no "Rexistro Jingde de transmisión da luz", embarcouse ao redor do ano 520 aC nunha viaxe que o levou até o Reino de Liang, territorio do sur da China. Alá, Bodhidharma tivo unha famosa conversación co emperador Wu, e declarou que as boas accións feitas con intencións egoístas eran inútiles, sen xenes de mérito, e non servían para conseguir a iluminación.
Como heroe cultural lendario, a Bodhidharma tamén se o vincula co templo Shaolin e a consecuente difusión das artes marciais de Asia oriental, especialmente na tradición oral de escolas de kung fu e taijiquan, así como nos populares traballos de ficción do xénero wuxia. Con todo, hoxe sábese con certeza que as artes marciais non estiveron presentes no budismo chinés nin no templo shaolin até bastantes séculos despois. Do mesmo xeito, tamén hoxe sábese que Bodhidharma non estivo literalmente "ante un muro", senón que falaba dun muro como un estado da mente. Os modernos descubrimentos e traducións continúan dando hoxe máis luz sobre as orixes desta tradición budista, sen dúbida unha das máis practicadas no mundo.
Expansión do zen
Tradicionalmente, o zen procede do Budismo indio, onde era coñecido como "dhyāna" (ध्यान), termo sánscrito para meditación. Posteriormente, monxes xaponeses que estudaban na China aprenderon o zen e levárono ao Xapón, onde xurdiron distintas escolas de pensamento. Este nome foi transliterado en chinés como Chan|Chán (禪 / simplificado no Xapón a 禅); "Chán" pasou ao coreano como Seon, ao vietnamita como Thiền e ao xaponés como "zen."
De acordo á tradición, o zen foi fundado na China por Bodhidharma (Daruma en xaponés), un monxe Budista indio, no templo Shaolin, durante o século V a.C.
Na China, o chan foi influenciado polo taoísmo; da China pasou a Corea e, a través de monxes coreanos, arredor do século VII, chegou ao Xapón. É importante salientar que Chan, Seon e zen continuaron a se desenvolver separadamente nos seus países de orixe, e seguen a manter identidades separadas hoxe en día.
Chán: a tradición da China
Durante os primeiros tempos do budismo chán existía o daoísmo. E á súa vez, o daoísmo foi influído pola nova relixión budista. Esta fusión foi posible herdando aspectos principais doutras escolas, como a importante escola Tintái do mestre Zhìyì. Co mestre Zhìyì, atopamos xa unha perspectiva inmediata da liberación. Os seus tratados sobre "A gran calma e contemplación" influirán durante séculos o resto de escolas e as súas ideas serán centrais á hora de entender o proceso de significación do budismo na China que posibilitará o nacemento do chán.
Outra escola influente na xénese do chán foi a Escola huáyán, hoxe desaparecida, e que foi recoñecida polos historiadores como a escola mahyna máis sofisticada, cunha complexa visión cósmica. A súa concepción da natureza búdica influíu de diferentes maneiras noutras escolas. A principal actividade desta escola é, sen dúbida, o Sutra do Avatamsaka, un enorme e complexo texto sacro definido por Daisetz T. Suzuki como a culminación literaria do budismo mahyna.
A base do budismo presente na formación do chán frutifica de maneira espectacular durante a dinastía Tang, denominada a miúdo a idade de ouro do budismo chinés. Até entón, podemos falar da existencia de ensinanzas chán pero non propiamente dunha escola chán. Pero, dentro da dinastía Tang, xa se desenvolven completamente os métodos peculiares e especiais do budismo zen. Entre estes métodos, incluíanse diálogos entre mestre e discípulo, a investigación de preguntas, ou a contemplación silenciosa. Un ambiente de protección imperial, especialmente baixo a emperatriz Wǔ, estará mesturado cunha certa bohemia das clases acomodadas e con altibaixos na estabilidade social. Todo isto xerará un ambiente de gran creatividade no cal o budismo terá un papel fundamental.
Ao final da dinastía Tang, acontece unha certa decadencia da práctica, e así xa coa dinastía Song aparece unha reacción contemplativa que aposta case unicamente polo silencio e, en particular, pola "contemplación silenciosa" (en chinés, mo chao). Con esta, o seguidor medita sentado para descubrir a súa propia natureza. Máis tarde, no Xapón, esta contemplación silenciosa chinesa será denominada zazen, que é hoxe un dos estereotipos da práctica zen máis coñecidos en Occidente.
miniatura|180px|Mestre chinés Wuzhun (escola línji).
No século XI, o budismo chán xa estaba completamente asentado na China, onde existía unha ampla rede de templos e mosteiros e converteuse, xunto á escola da Terra Pura, nunha das principais escolas. No fluxo histórico de intercambios culturais entre a China, o Xapón e outros países do redor, fóronse creando outras escolas por derivación das chinesas. A pesar de que en cada país o zen desenvolvía as súas peculiaridades, a comunicación entre as escolas zen nos diferentes países foi frecuente e continuada, baixo o forte vínculo dunha historia común.
Zen: a tradición no Xapón
No budismo xaponés, historicamente, os monxes viaxaban con frecuencia á China para recibir a transmisión de novas ensinanzas de mestres chineses. De volta na súa terra e con esta herdanza de autoridade, estendían as prolongacións das escolas e ensinanzas que coñeceran no continente. Co tempo, adquirían a súa propia personalidade xaponesa. Isto, en realidade, é boa parte do patrón cultural do Xapón, en que a influencia Chinesa é un tema central para entender a súa cultura e relixión. Así, as dúas escolas principais do budismo chán chinés denominadas línji e cozòng verán o seu paralelo xaponés nas súas respectivas dúas escolas principais do budismo zen xaponés: Rinzai e Sōtō.
Estas dúas escolas xaponesas acapararán co tempo boa parte dun novo rexurdir do budismo no Xapón. Por unha banda, a escola Rinzai seria do agrado das clases feudais. Por outro, a escola soto vería como a súa práctica sería integrada até certo punto dentro da maneira de vida dos samurais. A escola xa por entón preponderante no Xapón chamada Tendai non se oporía.
Xardín zen
O xardín zen, en xaponés karesansui é un estilo de xardín xaponés seco, que consiste nun campo de area pouco profunda e que contén area, grava, rochas e ocasionalmente herba, bambús, brións e outros elementos naturais, utilizados como forma de meditación polos monxes zen xaponeses. Son xardíns escena, e por tanto de dimensións limitadas (como máximo 10 x 30 metros). A area rastrillada representa o mar, ao redor das rochas rastríllase en aneis, coma se estas formasen ondas na auga. O resto do xardín rastríllase en paralelo á plataforma.
Os xardíns zen desenvólvense principalmente durante o período Muromachi (1336-1573), en que aparecen os dous ideais estéticos básicos deste xardín:
No período Azuchi-Momoyama (1574-1599) introdúcense algunhas variacións:
No século XX, arquitectos como Shigemori Mirei continúan facendo xardíns Karesansui en templos zen:
O xardín zen máis famoso atópase no templo de Ryōan-ji, que está situado ao noroeste de Kyoto. O xardín de rocha engadiuse ao templo a finais do século XV, para prover dun lugar aos monxes para a súa meditación. Dise que este xardín ten un efecto tranquilizador.
Interpretacións
Houbo moitas interpretacións para explicar a distribución dun xardín zen. Algunhas destas interpretacións son:
Unha explicación recente dos investigadores Gert van Tonder da Universidade de Kyoto e Michael J. Lyons do Laboratorio de Intelixencia Robótica e Comunicacións ATR di que as rochas de Ryōan-ji forman un mensaxe subliminar dunha árbore. Esta imaxe non pode ser percibida conscientemente cando se mira, pero os investigadores opinan que o subconsciente é capaz de percibir a sutil asociación nas pedras e cren que é o responsable do efecto tranquilizador deste tipo de xardíns.
O concepto do deseño do xardín zen vaise ir adaptando á creación dunha contorna máis natural.
A orientación do xardín para o relax ten que encarar o leste; a area que representa a paz do mar é a que ten que estar a mirar cara á saída do sol.
Críticas
Os comentarios críticos asumen unha interpretación moi literal do xardín zen. O termo reflicte o feito de que este estilo de xardín desenvolveuse nos templos do Rinzai zen, algúns dos deseñadores historicamente máis relevantes, como Muso Soseki e Soami, monxes ou practicantes do zen pero o estilo dos xardíns zen tradicionais desenvolveuse durante un período da historia xaponesa en que as prácticas culturais asociadas co budismo zen (como a caligrafía e a pintura de paisaxes) tiñan unha influencia crecente sobre a arte xaponesa no seu conxunto. Esta ampla influencia sobre a cultura xaponesa é a razón de que este estilo de xardinaría, que tivo efectivamente a súa orixe en templos zen, chegase a atoparse en casas, negocios e restaurantes.
Aínda que hai unha gran variedade de opinións sobre o valor destes xardíns para a práctica budista, é incorrecto negar que o seu desenvolvemento está estreitamente asociado aos templos do Rinzai zen, particularmente os grandes complexos relixiosos de Kyoto.
O concepto de "xardín zen" é considerado un mito por moitos críticos, e entre eles por expertos en xardinaría e budismo xaponeses. Opinan que é unha creación occidental de finais do século XX que non ten fundamento na xardinaría xaponesa. O que si existe, por suposto, a estética do "xardín zen" ou "xardín seco", que non é de ningún xeito exclusiva dos xardíns adxacentes aos templos zen. Os xardíns secos poden atoparse xunto a casas, restaurantes e pousadas. De igual maneira, ao redor dos templos zen atópanse xardíns de diferentes estilos, sen que os xardíns secos sexan máis que un destes estilos.
O termo xardín zen aparece nun libro chamado One Hundred Kyoto Gardens, publicado en 1935, escrito por Loraine Kuck en inglés. O primeiro uso no idioma xaponés deste termo non se rexistra até 1958. Disto, pódese deducir que algúns estudiosos xaponeses da posguerra limitáronse a adoptar unha innovación occidental, aceptando o concepto de "xardín zen" porque xa se difundiu entre os estranxeiros.
O libro de Wybe Kuiterts, Themes, Scenes & Taste in the History of Japanese Garden Art, publicado en 1988, propón un importante argumento en contra da correlación entre o zen e o xardín zen:
Kuiterts enmarca o xardín zen dun xeito máis adecuado na perspectiva budista: "(de acordo con Dogen) o mellor xardín para representar á doutrina de Buda seria nada. Como mínimo, non sería un xardín que cun atractivo estético distraese da busca verdadeira da iluminación". Kuitert expón máis críticas ao traducir os comentarios dun monxe, na era Muromachi, en Tō-ji: "A xente que practica zen non tería que construír xardíns. O sutra di que Bodhisattva Makatsu, que desexaba meditar, primeiro abandonou a vida mundana de facer negocios e xerar riquezas, así como abandonou a tarefa de cultivar vexetais...".
A crenza de que os monxes zen utilizan os xardíns para meditar vese desmentida polo feito que no Xapón os monxes zen case sempre meditan en interiores, de face a unha parede (soto zen) ou no centro da habitación (rinzai), nunca mirando a exteriores. As fotos de monxes xaponeses meditando en xardíns secos son acontecementos preparados.
Ligazóns externas
En inglés: En galego:
Lodoso
O topónimo galego Lodoso pode referirse a:
ERCC4
A ERCC4 é unha proteína tamén chamada endonuclease de reparación do ADN XPF, que nos humanos está codificaa no xene ERCC4 do cromosoma 16. Xunto coa proteína ERCC1, ERCC4 forma o complexo encimático ERCC1-XPF, que participa na reparación e recombinación do ADN.
O encima nuclease ERCC1-XPF corta estruturas específicas do ADN. Moitos aspectos destes dous produtos xénicos describiranse conxuntamente porque actúan xuntos durante a reparacion do ADN. A actividade da nuclease ERCC1-XPF é esencial na vía de reparación por escisión de nucleótidos do ADN. A nuclease ERCC1-XPF tamén funciona en vías de reparación de roturas de dobre febra do ADN, e na reparación de danos por formación de "enlaces cruzados" que ligan anormalmente as dúas febras do ADN.
ERCC4 e ERCC1 son os nomes utilizados para os xenes humanos e Ercc1 e Ercc4 son os nomes dos xenes análogos noutros mamíferos. Xenes similares con funcións semellantes atópanse en todos os organismos eucariotas.
Xene
O xene ERCC4 humano pode corrixir os defectos na reparación do ADN en liñas de células mutantes específicas sensibles á luz ultravioleta derivadas de células de ovario de hámster chinés. Illáronse múltiples grupos de complementación independentes de células de ovario do hámster chinés, e este xene restauraba a resistencia á radiación ultravioleta en células do grupo de complementación 4. Facendo referencia a este método de complementación xenética entre especies, o xene foi denominado en inglés "Excision repair cross-complementing 4", de onde proceden as siglas ERCC4 A outra denominación, XPF, fai referencia ao xeroderma pigmentoso.
O xene ERCC4 humano codifica a proteína XPF de 916 aminoácidos cunha masa molecular duns 104 000 daltons.
Xenes similares a ERCC4 con funcións equivalentes (ortólogos) encóntranse noutros xenomas eucariotas. Algúns dos xenes ortólogos máis estudados son RAD1 do lévedo de xemación Saccharomyces cerevisiae e rad16+ no lévedo de fisión de Schizosaccharomyces pombe.
Proteína
miniatura|Figura 1: Diagrama de XPF que mostra un dominio de helicase inactivo, un dominio de nuclease e un dominio hélice-forquita-hélice.
Unha molécula de XPF e outra de ERCC1 únense para formar o heterodímero ERCC1-XPF, que é a forma de nuclease activa do encima. No heterodímero ERCC1–XPF, o ERCC1 media interaccións co ADN e proteína-proteína. O XPF proporciona o sitio activo da endonuclease e está implicado na unión ao ADN e interaccións proteína-proteína adicionais.
A proteína ERCC4/XPF consta de dúas áreas conservadas separadas por unha rexión menos conservada. A área N-terminal ten homoloxía con varios dominios conservados de ADN helicases que pertencen á superfamilia II, aínda que XPF non é unha ADN helicase. A rexión C-terminal de XPF inclúe os residuos do sitio activo para a actividade de nuclease. (Figura 1).
A maior parte da proteína ERCC1 está relacionada a nivel de secuencia co C-terminal da proteína XPF, pero carece dos residuos do dominio de nuclease. Hai un dominio de unión ao ADN "hélice-forquita-hélice" no C-terminal de cada proteína.
Pola súa secuencia primaria e similitude estrutural, a nuclease ERCC1-XPF é membro dunha ampla familia de ADN nucleases específicas de estrutura compostas por dúas subunidades, entre as cales está, por exemplo, a nuclease MUS81-EME1.
Nuclease específica de estrutura
miniatura|Figura 2: Substratos de ADN da nuclease ERCC1-XPF.
O complexo ERCC1–XPF é unha endonuclease específica de estrutura. O ERCC1-XPF só corta o esqueleto fosfodiéster do ADN especificamente nas unións entre o ADN de dobre febra e de febra simple. Introduce un corte no ADN de dobre febra no lado 5′ desa unión, a uns dous nucleótidos de distancia. (Figura 2). Esta especificidade de estrutura foi inicialmente demostrada para RAD10-RAD1, os ortólogos nos lévedos de ERCC1 e XPF.
Os motivos hidrófobos hélice–forquita–hélice nas rexións C-terminais de ERCC1 e XPF interaccionan promocionando a dimerización das dúas proteínas. Non hai actividade catalítica en ausencia de dimerización. Aínda que o dominio catalítico está incluído en XPF, e ERCC1 é cataliticamente inactivo, o ERCC1 é indispensable para a actividade do complexo.
Propuxéronse varios modelos para explicar a unión de ERCC1–XPF ao DNA, baseados en estruturas parciais de fragmentos de proteínas relevantes a resolución atómica. A unión ao ADN mediada polos dominios hélice-forquita-hélice de ERCC1 e dominios XPF posiciona o heterodímero nas zonas de unión entre o ADN de dobre febra e de febra simple.
Reparación por escisión de nucleótidos
Durante a reparación por escisión de nucleótidos, varios complexos proteicos cooperan para recoñecer o ADN danado e separan localmente a hélice do ADN durante unha curta distancia a ambos os lados do sitio do dano no ADN. A nuclease ERCC1–XPF fai unha incisión na febra de ADN danado no lado 5′ da lesión. Durante a reparación por escisión de nucleótidos, a proteína ERCC1 interacciona coa proteína XPA para coordinar a unión entre o ADN e a proteína.
Reparación de roturas de dobre febra
As células de mamíferos con ERCC1–XPF mutantes son moderadamente máis sensibles que as células normais a axentes (como as radiacións ionizantes) que causan roturas de dobre febra no ADN. As vías particulares da reparación por recombinación homóloga e por unión de extremos non homólogos dependen da función de ERCC1-XPF. A actividade relevante de ERCC1–XPF para ambos os tipos de reparación de roturas de dobre febra é a súa capacidade de eliminar as colas de febra simple 3' non homólogas dos extremos do ADN antes de volver unilas. Esta actividade é necesaria durante unha subvía de annealing de febra simple da recombinación homóloga. O podado da cola de febra simple 3' é tamén necesaria nunha subvía con mecanismo distinto de unión de extremos non homólogos, dependente das proteínas Ku. A integración homóloga do ADN, unha importante técnica para a manipulación xenética, é dependente da función de ERCC1-XPF na célula hóspede.
Reparación de enlaces cruzados entre febras do ADN
As células de mamíferos que portan mutacións en ERCC1 ou XPF son sensibles especificamente a axentes que causan a formación de enlaces cruzados entre as febras do ADN. Os enlaces cruzados entre febras do ADN bloquean a progresión da replicación do ADN, e as estruturas que quedan bloqueadas nas forcadas de replicación do ADN proporcionan substratos para a clivaxe feita por ERCC1-XPF. As incisións poden facerse a ambos os lados dos enlaces cruzados nunha febra de ADN para desfacer os enlaces cruzados e iniciar a reparación. Alternativamente, pode facerse unha rotura de dobre febra no ADN preto de enlaces cruzados entre febras, e a subseguinte reparación de recombinación homóloga pode implicar a acción da ERCC1-XPF. Aínda que non é a única nuclease implicada, o ERCC1–XPF é necesario para a reparación de enlaces cruzados entre febras durante varias fases do ciclo celular.
Síndrome de Cockayne
A maioría dos pacientes XP-F mostran síntomas moderados de xeroderma pimentoso, pero uns poucos mostran os síntomas adicionais da síndrome de Cockayne. Os pacientes de síndrome de Cockayne presentan fotosensibilidade e desenvolven síntomas e defectos neurolóxicos.
As mutacións no xene ERCC4 poden orixinar a rara síndrome XF-E. Estes pacientes teñen características de xeroderma pigmentoso e de síndrome de Cokayne, así como síntomas adicionais neurolóxicos, hepatobiliares, musculoesqueléticos e hematopoéticos.
Anemia de Fanconi
Varios pacientes humanos con síntomas de anemia de Fanconi teñen mutacións que a causan no xene ERCC4. A anemia de Fanconi é unha doenza complexa, principalmente con síntomas hematopoéticos. Unha distinción característica da anemia de Fanconi é a hipersensibilidade a axentes que causan enlaces cruzados entre as febras do ADN. Os pacientes de anemia de Fanconi con mutacións en ERCC4 foron clasificados como pertencentes ao grupo de complementación P da anemia de Fanconi (FANCP).
ERCC4 (XPF) no colon normal
miniatura|500px|Cortes secuenciais da mesma [[colon|cripta do colon con tinguidura inmunohistoquímica (marrón) mostrando unha expresión alta normal das proteínas de reparación do ADN PMS2 (A), ERCC1 (B) e ERCC4 (XPF) (C). Esta cripta procede da biopsia dun paciente masculino de 58 anos que nunca tivo unha neoplasia de colon e a cripta ten unha alta expresión destas proteínas de reparación do ADN nos núcleos das células absorbentes na maioría ds criptas. Nótese que a expresión de PMS2 e ERCC4 (XPF) (nos paneis A e C) está reducida ou ausente nos núcleos de células na parte superior da cripta e dentro da superficie do lume do colo entre as criptas. A imaxe orixinal tamén foi publicada. ]]
O ERCC4 (XPF) exprésase normalmente a alto nivel nos núcleos celulares na superficie interna do colon (ver imaxe, panel C). A superficie interna do colon está tapizada por un epitelio columnar simple con invaxinacións. As invaxinacións denomínanse glándulas intestinais ou criptas do colon. As criptas do colon teñen forma de tubos de ensaio microscópicos de paredes grosas cun oco central ao longo do tubo (o lume da cripta). As criptas teñen unhas 75 a 110 células de longo. A reparación do ADN, que implica unha alta expresión das proteínas ERCC4 (XPF), PMS2 e ERCC1, parece ser moi activa nas criptas no epitelio do colon normal non neoplástico.
As células orixínanse na base das criptas e migran cara arriba ao longo do eixe da cripta antes de acabar desprendéndose no lume do colon días despois. Hai 5 ou 6 células nai na base das criptas. Hai uns 10 millóns de criptas ao longo da superficie interna dun colon humano medio. Se as células nai na base da cripta expresan ERCC4 (XPF), xeralmente todos os miles de células da cripta expresan tamén ERCC4 (XPF). Isto vén indicado pola cor marrón que se ve por inmunomarcaxe de ERCC4 (XPF) en case todas as células da cripta no panel C da imaxe deste corte. Unha expresión similar de PMS2 e ERCC1 ocorre nas miles de células de cada cripta de colon normal.
O corte histolóxico da imaxe que se mostra aquí foi tamén contratinguido con hematoxilina para que se tinga o ADN dos núcleos de cor gris azulado. Os núcleos das células na lámina propia, que son células que están debaixo e rodeadas de criptas epiteliais, mostran intensamente a cor gris azulada que lle dá a hematoxilina e presentan pouca expresión de PMS2, ERCC1 ou ERCC4 (XPF). Ademais, as células na parte máis superior das criptas tinguidas para PMS2 (panel A) ou ERCC4 (XPF) (panel C) teñen baixos niveis destas proteínas reparadoras do ADN, polo que estas células mostran tamén a tinguidura gris azulada do ADN.
Deficiencia de ERCC4 (XPF) no epitelio do colon adxacente a ou dentro de cancros
miniatura|500px|Cortes secuenciais dun segmento de epitelio de colon preto dun [[cancro colorrectal mostrando unha expresión reducida ou ausente de PMS2 (A), ERCC1 (B) e ERCC4 (C) nas criptas de colon. Este segmento de tecido procede dunha área histoloxicamente normal dunha resección de colon dun paciente masculino que tiña un adenocarcinoma no colon sigmoide. Para PMS2 (A), hai ausencia de expresión nos núcleos celulares do corpo das criptas, no colo das criptas e na superficie luminal do colon en todas as células epiteliais. Para ERCC1 (B), hai unha redución da expresión na maioría dos núcleos das células das criptas, pero obsérvase unha alta expresión nos núcleos celulares no colo das criptas e na superficie luminal do colon adxacente. Para ERCC4 (XPF) (C), hai unha ausencia de expresión na maioría dos núcleos celulares das criptas e no lume do colon nesta área do tecido, pero unha expresión detectable no colo dalgunhas criptas. A redución ou ausencia de expresión destes xenes de reparción do ADN neste tecido parece deberse a unha represión epixenética. A imaxe orixinal foi tamén publicada. ]]
O ERCC4 (XPF) é deficiente nun 55% dos cancros de colon, e nun 40% das criptas de colon nun epitelio nos 10 cm adxacentes aos cancros (nos defectos de campo a partir dos cales probablemente se orixina o cancro). Cando ERCC4 (XPF) se reduce nas criptas do colon nun defecto de campo, está máis a miúdo asociado tamén con expresión reducida dos encimas da reparación do ADN de ERCC1 e PMS2, como se ilustra na imaxe desta sección. As deficiencias en ERCC1 (XPF) no epitelio de colon parecen deberse á represión epixenética. Unha deficiencia de ERCC4 (XPF) orixinaría unha redución da reparación dos danos no ADN. Como indicaron Harper e Elledge, os defectos na capacidade de responder axeitadamente e reparar os danos no ADN subxacen en moitas formas de cancro. A redución epixenética frecuente en ERCC4 (XPF) en defectos de campo que rodean os cancros de colon e tamén noutros cancros (xunto con reducións epixenéticas en ERCC1 e PMS2) indica que tales reducións poden a miúdo xogar un papel central na progresión ao cancro de colon.
Aínda que as reducións epixenéticas na expresión de ERCC4 (XPF) son frecuentes en cancros de colon humanos, as mutacións en ERCC4 (XPF) son raros en humanos. Porén, unha mutación no ERCC4 (XPF) causa que os pacientes sexan proclives a ter cancro de pel. Un polimorfismo herdado no ERCC4 (XPF) parece ser importante tamén no cancro de mama. Estas infrecuentes alteracións mutacionais subliñan o probable papel da deficiencia de ERCC4 (XPF) na progresión do cancro.
Corrol
Un corrol é un composto químico orgánico aromático, que presenta unha estrutura en anel de corrina, que tamén está presente na cobalamina (vitamina B12). O anel consta de 19 átomos de carbono, e contén 4 átomos de nitróxeno no centro da molécula. O corrol só se diferencia do anel de porfirina en que dous dos grupos pirrol non están conectados por un CH, senón que están enlazados directamente, polo que teñen un carbono menos ca as porfirinas. Teñen no interior do macrociclo tres grupos NH e un N.
O corrol normalmente serve como ligando trianiónico para metais de transición. Ademais de estabilizar ións metálicos en estados de oxidación altos, os ligandos son moi versátiles á substitución, orixinando corrois con distinta solubilidade; poden formar conxugados firmemente unidos a proteínas e son compostos moi coloreados.
Nos corrois (e ás veces nas porfirinas) pode ocorer nalgunhas ocasións que un dos nitróxenos non quede orientado cara ao interior do macroanel, senón cara ao exterior, o que se chama "confusión" dos corrois, o que afecta ás súas propiedades.
Síntese
Os corroles poden obterse en síntese orgánica por medio dunha reacción de condensación dun benzaldehido con pirrol nunha mestura de auga / metanol / ácido clorhídrico para formar un anel aberto de bilano (ou tetrapirrano), seguida da oxidación e peche do anel con p-cloranil :
miniatura|center|600px|Síntese de corrol meso-substituído. O corrol está no centro, e leva colgando grupos bencénicos.
Filoloxía clásica
A filoloxía clásica é a rama da filoloxía que atende ao estudo das linguas clásicas: latín e grego clásico. É, ademais, unha rama dos estudos clásicos.
Obxecto de estudo
A filoloxía clásica ocúpase do estudo das linguas latina e grega antiga. Ao estudarse sempre en conxunto co resto das disciplinas que engloban os estudos clásicos, os filólogos clásicos ou clasicistas ocúpanse do estudo das civilizacións de Grecia e Roma no seu conxunto: linguas, historia, filosofía, mitoloxía, relixión, arte, arqueoloxía e política. Estes estudos foron considerados no mundo occidental como o xerme dos estudos das humanidades. A creación de novas subdisciplinas como os estudos do sánscrito e do indoeuropeo contribuíu con achegas directas ou indirectas ao campo da filoloxía clásica.
Tradicionalmente asociáronse aos estudos de filoloxía clásica nun sentido estrito todos aqueles que están relacionados coa historia e as culturas de Grecia e de Roma:
En varios países de Europa, como no Reino Unido, a especialización en Historia Antiga, así como calquera afondamento relacionado co mundo clásico (arte, filosofía, mitoloxía e historia) lévase a cabo dentro do departamento ou facultade de estudos clásicos. Na maioría das universidades europeas, os estudos clásicos existen como un departamento dentro dunha facultade. Con todo nas universidades británicas de Oxford e Cambridge existe unha facultade especializada para estes.
Barbara Hendricks
Barbara Hendricks, nada en Stephens (Arcansas) o 20 de novembro de 1948 é unha soprano e cantante de concertos estadounidense. Hendricks vive en Europa dende 1977 e en Basilea (Suíza) dende 1985. É cidadá sueca tralo seu matrimonio cun cidadán dese país.
Primeiros anos e educación
Hendricks naceu en Stephens, unha pequena aldea do condado de Ouachita, en Arcansas. Segundo crecía, cantaba e tomaba leccións de voz e adoitaba recibir peticións para cantar sós. Graduouse na Universidade de Nebrasca - Lincoln cun grao en matemáticas e química aos vinte anos. Asistiu ao Aspen Music Festival and School e despois á escola Juilliard de música en Nova York, onde estudou coa mezzo-soprano Jennie Tourel e participou en clases maxistrais da soprano Maria Callas. Graduouse cun grao en música.
Carreira musical
En 1974, Hendricks debutou profesionalmente en Europa no Festival Glyndebourne e nos Estados Unidos na ópera de San Francisco. Durante a súa carreira, apareceu nas principais óperas do mundo, incluídas a Opéra National de Paris, a Metropolitan Opera, a Royal Opera House, o Covent Garden, e La Scala. En 1998 interpretou a Liù na histórica interpretación de Turandot na Cidade Prohibida de Pequín. Hendricks interpretou máis de vinte papeis, doce dos cales foron gravados.
Hendricks apareceu no papel de Mimì en La bohème, e en 1995 cantou o papel de Anne Truelove no filme sueco Rucklarens väg, adaptación da ópera de Stravinsky The Rake's Progress. En 2007, apareceu no filme Disengagement de Amos Gitai protagonizado por Juliette Binoche. Tamén gravou Das Lied von der Erde, de Mahler, tema principal do filme.
Hendricks tamén interpreta música de jazz e debutou no Montreux Jazz Festival en 1994. Dende esa época, actuou nos principais festivais de jazz do mundo. Hendricks tamén é coñecida polo seu interese na música de cámara e organizou numerosos festivais deste tipo de música.
En xaneiro de 2006, abandonou EMI, e creou o novo selo Arte Verum para a que grava en exclusiva.
En 2018, Hendricks cantou "La Marseillaise" co coro do exército francés na cerimonia de enterramento de Simone Veil no Panteón.
Obra humanitaria
miniatura|[[José van Dam e Barbara Hendricks, Bruxelas 2006]] Dende 2000, Hendricks é membro do consello da Foundation for the Refugee Education Trust (RET). A RET está dedicada á educación posterior á primaria dos mozos refuxiados en todo o mundo.
En 1991 e 1993 Hendricks deu dous concertos nas cidades de Dubrovnik e Saraxevo na antiga Iugoslavia. Actuou en Saraxevo co coro da ópera da cidade e o músico de jazz Sinan Alimanović. En 1998 fundou a Fundación Barbara Hendricks para a Paz e a Reconciliación, que procura facilitar a reconciliación nos lugares onde ocorreron conflitos.
En 2001 actuou na cerimonia de entrega dos premios Nobel en Oslo convidada polo Nobel da Paz Kofi Annan. En maio de 2002, actuou na cerimonia do día da independencia de Timor Leste.
Premios
En 1986, Hendricks foi nomeada comandante da Ordre des Arts et des Lettres; en 1992 recibiu o rango de cabaleira da Légion d'honneur. En 2000, foille outorgado o Premio Príncipe de Asturias das Artes. En 2001, Hendricks recibiu o premio do Lions Clubs International polo traballo na súa fundación. En 2015 recibiu o título de doutora honoris causa en Belas Artes pola Universidade de Nebraska-Lincoln.
Domingos Paciência
Domingos José Paciência Oliveira, coñecido simplemente como Domingos, nado en Leça da Palmeira o 2 de xaneiro de 1969, é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol portugués. Xogaba de dianteiro e foi internacional coa selección portuguesa. É pai do futbolista Gonçalo Paciência.
Adestrador
O 21 de xuño de 2009 anunciouse a súa contratación polo SC Braga, club que posicionou segundo ao remate da tempada 2009–10 por primeira vez na súa historia, conseguindo clasificarse para a UEFA Champions League, por primeira vez, na tempada 2010–11. Nesta competición o equipo quedou eliminado na fase de grupos; pero o seu terceiro posto permitiulle ser repescado para xogar a UEFA Europa League, onde tamén fixo historia: chegou á final do torneo, que perdeu contra o FC Porto (1–0) con gol do colombiano Radamel Falcao.
O 30 de decembro de 2012 foi anunciado como novo adestrador do Deportivo da Coruña, en substitución de José Luis Oltra. O seu debut no banquiño do conxunto galego saldouse cunha vitoria fronte ao Málaga CF en Riazor, dous meses despois da última vitoria do Deportivo. O 11 de febreiro de 2013 deixou de ser adestrador do club galego, logo de 1 vitoria, 1 empate e 4 derrotas.
Lago Manitoba
miniatura|Mapa co Lago Manitoba O Lago Manitoba é un extenso lago (4.624 km²) da zona central de Norteamérica, na provincia canadense de Manitoba. Está a uns 75 km ao noroeste da capital da provincia, Winnipeg, a 51º0' Norte e 98º45' Oeste.
O lago, de forma irregular, ten arredor de 200 km de lonxitude, e é o máis pequeno dun grupo de tres lagos -os outros dous son o Lago Winnipeg (o de maior tamaño) e o Lago Winnipegosis-, os cales son restos do que antigamente foi o Lago Glacial Agassiz. Contén unha illa de certo tamaño e outras tantas menores.
Recibe aportes do Lago Winnipegosis polo noroeste a través do río Waterhen, e drena polo seu nordeste para o Lago Winnipeg a través do Río Dauphin. É parte da cunca hidrográfica do Río Nelson e da Baía de Hudson.
O extremo sur do lago, 24 km ao norte da localidade de Portage la Prairie, acaba no Delta Marsh, unha zona importante para as aves migratorias.
Algunhas das comunidades nas beiras do lago son Fairford, Steep Rock, St. Laurent, e Amaranth.
Historicamente as ribeiras do lago foron habitadas polos Assiniboine Cree, unha tribo algónquica. Foi dado a coñecer para os europeos aproximadamente a mediados da década de 1730 por Pierre Gaultier de Varennes. El, canda seus fillos, viaxaron desde Fort La Reine e exploraron a zona, o río Saskatchewan e as súas proximidades. Establecéronse diversos fortes tanto en Saskatchewan como no lago Cedar. Tamén foi parte da ruta de comercio de peles cara a Baía de Hudson
A verba provén da palabra da lingua cree manitou-wapow, ou da lingua anishinaabe manitou-bah, significando ambas "estreitos de Manitou", un topónimo referente ao que hoxe se lle chama The Narrows, no centro do lago. Os primeiros exploradores franceses denominaron o corpo de auga como "Lac des Prairies".
Existe a lenda de que no lago existiu o monstro Manipogo.
O lago é un dos principais lugares de Manitoba para a industria pesqueira.
The Irishman
The Irishman (tamén titulado nas pantallas I Heard You Paint Houses) é un filme estadounidense de 2019 dirixido e producido por Martin Scorsese e escrito por Steven Zaillian, que está baseado no libro de 2004 I Heard You Paint Houses de Charles Brandt. Está protagonizado por Robert De Niro, Al Pacino e Joe Pesci, xunto con Ray Romano, Bobby Cannavale, Anna Paquin, Stephen Graham, Stephanie Kurtzuba, Jesse Plemons e Harvey Keitel nos papeis secundarios. Conta a historia de Frank Sheeran (De Niro), un condutor de camións que se converte nun matón baixo as ordes de Russell Bufalino (Pesci) e a súa familia criminal, así como para o poderoso Jimmy Hoffa (Pacino).
En setembro de 2014, despois de anos no limbo da fase de desenvolvemento, The Irishman foi anunciado como o próximo filme de Scorsese despois de Silence (2016). De Niro, que tamén serviu como produtor, e Pacino foron confirmados ese mes, así como Pesci, que saíu do seu retiro non oficial logo de ser preguntado numerosas veces para tomar o papel. A fotografía principal comezou en setembro de 2017 na cidade de Nova York, en Mineola e Williston Park de Long Island, e estendeuse até marzo de 2018. Cun orzamento de produción de 159 millóns de dólares e unha duración de 209 minutos, é o filme máis longo de Scorsese e está entre os seus máis custosos da súa carreira.
The Irishman estreouse na 57ª edición do Festival Internacional de Cinema de Nova York, e tivo unha estrea limitada nos cinemas dos Estados Unidos o 1 de novembro de 2019, seguida por unha estrea en streaming dixital en Netflix o 27 de novembro de 2019. Foi aclamado pola crítica, que louvou a dirección de Scorsese e as interpretacións de De Niro, Pacino e Pesci. O filme recibiu numerosos galardóns.
Pilularia globulifera
Pilularia globulifera é unha especie de pteridófita (fentos ou fieitos) da clase das polipodiópsidas, orde das salviniales e familia das marsileáceas, unha das cinco integradas do xénero Pilularia.
Descrición
A especie foi descrita en 1753 por Linneo na páxina 1100 do Tomo II da súa obra Species Plantarum.
Etimoloxía
Para a do xénero, véxase Pilularia.
O epíteto específico, globulifera, está formado polos elementos globul- e -fera, unidos por un -i- epentético. Ambos os elementos derivan do latín, o primeiro de globulus, "pequeno corpo esférico", e o segundo de -fera, forma feminina de -fer, sufixo derivado do verbo ferre, "levar". Literalmente, "que leva pequenas esferiñas", en alusión aos seus esporocarpos esféricos.
Sinónimos
Ademais de polo protónimo acuñado por Linneo, e actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos: