cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Revolución Rusa de 1917
O Goberno provisional e os soviets
miniatura|Os integrantes do [[Goberno provisional ruso.]] A Duma elixiu un Goberno provisional encabezado por Mikhail Rodzianko, un ex-oficial do tsar do Partido Outubrista, monárquico e rico terratenente. Desde o 15 de marzo, a dirección de devandito goberno foi tomada por Georgii Lvov, un liberal progresista do Partido Democrático Constitucional.
Celia Torrá
Carreira profesional
Cinco anos máis tarde, coa guerra finalizada, Celia, decide volver á súa patria. Visitou o seu terruño natal e realizou un concerto de violín para a misa dominical na Igrexa da Inmaculada Concepción. A partir dese evento, promoveu a creación dunha comisión para recadar fondos para a compra dun órgano musical. Asumiu a responsabilidade daquel proxecto e contou co apoio do párroco por entón, o presbítero Andrés Zaninetti.
Revolución Rusa de 1917
O Goberno provisional e os soviets
Por iso, pese a que a revolución fora encabezada polos obreiros e os soldados, o poder estaba en mans dun Goberno provisional dirixido por políticos liberais do Partido Democrático Constitucional (chamado KD ou Kadete), o partido da burguesía liberal. Mais na realidade era preciso transixir cos soviets. Nas cidades e pobos, co anuncio da revolución na capital, formáronse soviets á vez que os notables que dirixían en nome do tsar foron destituídos. Desde principios de marzo, os soviets xa estaban presentes nas principais cidades, dando o salto en abril e maio ás zonas rurais. Os soviets eran unhas asociacións onde os traballadores acudían a discutir sobre a situación e ao mesmo tempo un órgano de goberno.
O programa do Soviet de Petrogrado recollía o asinar a paz de xeito inmediato na primeira guerra mundial, outorgar a propiedade da terra aos campesiños, a xornada laboral de oito horas e o establecemento dunha república democrática. Este programa resultaba inaplicable pola burguesía liberal que asumiu o poder trala revolución, xa que non asinou a paz, nin revisou a propiedade das terras nin a xornada laboral.
Ademais, o Goberno considerou (así como parte dos dirixentes dos soviets e dos partidos revolucionarios) que só a futura Asemblea Constituínte elixida por sufraxio universal tiña dereito a decidir sobre a propiedade da terra e o sistema social. Pero a ausencia de millóns de votantes que se atopaban combatendo no fronte atrasou a celebración das eleccións (sobre todo porque o goberno continuaba coa guerra). A realización das reformas foi continuamente aprazada sine díe. A situación chegou ata tal punto que o goberno abstívose de proclamar oficialmente a República antes de setembro. Tomou así o risco de decepcionar perigosamente á poboación. Por riba, non podía gobernar sen o apoio dos soviets, que contaban co sostén e a confianza da gran masa de traballadores.
Celia Torrá
Carreira profesional
No mesmo ano, o Goberno de Entre Ríos outorgoulle unha bolsa que lle permitiu seguir coa súa formación pedagóxica en Europa. Foi mediante a lei 2.600 que, no seu artigo 1.º di: “Créase unha bolsa de cento trinta pesos ouro selado mensuais a favor da señorita Celia Torrá polo tempo de dous anos co fin de que poida continuar en Europa os seus estudos de composición musical “e o artigo 2.º estipula: “este gasto incluirase nos Orzamentos de 1920 e 1921 con imputación á presente lei”.
Revolución Rusa de 1917
O Goberno provisional e os soviets
Os soviets estaban dominados polos socialistas, os menxeviques e socialrevolucionarios. Os bolxeviques, malia o seu nome, eran unha minoría. Por aquel momento, os soviets, incluído o Soviet de Petrogrado, demostraron un apoio moderado ao Goberno provisional e non continuaron reclamando as reformas máis radicais, o que obriga a matizar a noción habitual de "dualidade de poderes". A confluencia entre o Soviet de Petrogrado e o Goberno provisional cristalizou na figura de Aleksandr Kerenskii, socialrevolucionario, vicepresidente do Soviet de Petrogrado e ministro de Xustiza e Guerra.
Case todos os revolucionarios, especialmente os da escola marxista, crían que a revolución proletaria era prematura nun país economicamente atrasado e rural. Esta tese atopa a súa orixe no discurso dos menxeviques rusos e nas análises do teórico marxista alemán Karl Kautsky. Na súa opinión, Rusia só estaba preparada para unha revolución burguesa, xa que o proletariado era demasiado débil e moi reducido. A revolución debía limitarse primeiramente ás tarefas que a análise marxista asignaba á revolución burguesa, cumpridas pola Revolución Francesa en 1789: o fin do feudalismo e a reforma agraria. Desde este punto de vista, os soviets concibíanse como "fortalezas proletarias" situadas no corazón da "revolución burguesa" para velar pola realización das reivindicacións populares, e posteriormente, preparar a transición ao socialismo, prevíndose dunha contrarrevolución monárquica ou dunha ruptura coa burguesía.
Pese a iso, isto non respondeu á urxencia que as masas demandaban para ver colmadas as súas aspiracións. Os partidos revolucionarios corrían o perigo de incorrer no mesmo descrédito popular que o Goberno provisional.
Celia Torrá
Carreira profesional
É en 1920 cando se estabelece en París para estudar na Schola Cantorum con Paul Le Flem e Vincent d'Indy. Con todo, ao ano seguinte, decide volver ao seu país e é entón cando traballou pola difusión musical no norte arxentino a petición do Goberno Nacional a cargo de Hipólito Yrigoyen. A pesar de ter unha traxectoria consolidada, continuou os seus estudos de composición baixo a guía de Athos Palma en Buenos Aires.
Revolución Rusa de 1917
Os días de abril
Malia a vontade popular de poñer fin á guerra, a participación na primeira guerra mundial non variou. En abril, a publicación dunha nota secreta do goberno aos seus aliados, dicindo que non poñerían en perigo os tratados tsaristas e que continuarían coa guerra, provocou a ira entre os soldados e os traballadores. As manifestacións a favor e en contra do goberno causaron os primeiros enfrontamentos armados da revolución, obrigando á renuncia do ministro de Relacións Exteriores, o historiador Pável Miliukov do KD. Os socialistas moderados entraron a continuación no Goberno, co apoio da maioría dos traballadores que crían que poderían exercer presión para poñer fin á guerra.
Celia Torrá
Carreira profesional
En 1930 fundou e dirixiu a Asociación Coral Arxentina, organismo que en 1938 se fusionou coa Asociación Sinfónica Feminina. Ambas as institucións brindaron máis de 200 concertos que converteron a Celia nunha directora de orquestra excepcional. O seu traballo serviu para profesionalizar as mulleres instrumentistas nunha época de difícil acceso ao coñecemento musical.
Revolución Rusa de 1917
Os días de abril
Ao mesmo tempo, pouco despois do seu regreso en tren a Rusia, Lenin publicou as súas Teses de abril. Continuando cos argumentos expostos en O imperialismo, estado supremo do capitalismo, afirmou que o capitalismo entrara en «fase de putrefacción» e que a burguesía xa non era capaz, nos países recentemente industrializados, de asumir o papel revolucionario que xa desempeñara no pasado. Para el, soamente poderíase deter a guerra e asegurar as conquistas da Revolución de Febreiro dando todo o poder aos soviets. Lenin negábase a prestar calquera tipo de apoio ao Goberno provisional e demandou a confiscación das terras e o seu posterior redistribución entre os campesiños, o control obreiro sobre as fábricas e a transición inmediata a unha república de soviets.
Estas ideas eran moi minoritarias no propio seo dos bolxeviques, que se mantiñan nunha liña común de apoio ao Goberno, chegando o xornal Pravda, dirixido por Stalin e Molotov, a falar publicamente da reanudación do traballo e a volta á normalidade. Pero co colapso económico e a guerra en curso, as ideas do partido bolxevique, dirixido por Lenin e por Trotski a partir de verán, foron gañando influencia. A principios de xuño, os bolxeviques xa eran maioría no Soviet de Petrogrado de deputados de obreiros e soldados.
Celia Torrá
Carreira profesional
En 1934 compuxo Sonata para piano, dándolle ao corpus musical arxentino unha das mellores sonatas do seu tipo do noso repertorio e dedicoulla ao seu mestre, Athos Palma. Tan só tres anos máis tarde, crea a Suite Incaica, peza pola que é recoñecida no ámbtio nacional.
Revolución Rusa de 1917
As Xornadas de Xullo
miniatura|[[Infantería de mariña|Infantes de mariña revolucionarios da frota imperial rusa durante o verán de 1917.]] Nos primeiros meses de 1917, a guerra provocaba un rexeitamento inferior ao da incapacidade do tsar para levala con eficacia, unido á crueldade e a neglixencia dos oficiais. O «derrotismo revolucionario» chegou a ser impopular no propio partido bolxevique. Moitos, e non só na elite burguesa rusa, esperaban unha explosión patriótica e xacobina contra a Alemaña do Káiser, algo así como o que sucedeu trala caída da monarquía francesa en 1792, que levou á vitoria de Valmy e a derrota do inimigo. O ministro de Guerra, Aleksandr Kerenskii, un bo orador e moi popular, foi elixido para encarnar ese arranque nos planos nacional e revolucionario.
Por outra banda, as consignas a favor da paz son inicialmente máis frecuentes na retagarda que na fronte, onde os soldados adoitaban ver aos obreiros como privilexiados, e detestaban que se puxese en cuestión a utilidade dos sacrificios que levaban soportando desde que estalou o conflito. De feito, unha gran maioría dos rusos mostrábanse a favor dunha paz negociada, sen anexións nin indemnizacións, pero moitos estaban tamén dispostos a dar unha oportunidade a unha última ofensiva militar.
Con todo, entre febreiro e xullo, o cansazo e a impopularidade cara á guerra foron gañando terreo, así como a propaganda pacifista. A continuación da guerra creaba unha situación moi criticada, xa que era imposible instaurar a xornada laboral de oito horas sen prexudicar á produción bélica, ou tratar de convocar eleccións para formar a Asemblea Constituínte tendo millóns de soldados na fronte.
miniatura|Dispersión dunha multitude reunida na [[Nevsky Prospekt de Petrogrado. Xullo de 1917.]]
Celia Torrá
Carreira profesional
Morreu de cancro despois de moitos anos de telo diagnosticado, o 16 de decembro de 1962, aos 78 anos en Buenos Aires.
Revolución Rusa de 1917
As Xornadas de Xullo
O fracaso militar da Ofensiva Kerenskii, posta en marcha a principios de xullo, provocou unha decepción xeral. Tras algúns éxitos iniciais debidos ao xeneral Alekséi Brusílov, o mellor comandante en xefe ruso da Gran Guerra, o fracaso fíxose patente e os soldados negáronse a situarse en primeira liña de combate. O Exército entrou en descomposición, as desercións multiplicáronse, as protestas na retagarda acrecentáronse e a popularidade de Kerenskii comezou a degradarse.
Os días 3 e 4 de xullo, coñeceuse o fracaso da ofensiva, e os soldados situados na capital, Petrogrado, negáronse a regresar á fronte. Reunidos cos obreiros, manifestáronse para esixir que os dirixentes do Soviet de Petrogrado tomasen o poder. Desbordados pola situación, os bolxeviques manifestáronse en contra dun levantamento prematuro, argumentando que era moi cedo para derrocar o Goberno provisional: os bolxeviques soamente eran maioritarios en Petrogrado e Moscova, mentres que os partidos socialistas moderados mantiñan unha influencia importante no resto do país. Preferían deixar que o Goberno proseguise coas súas actividades para demostrar así a súa incapacidade para xestionar os problemas suscitados trala revolución: a firma da paz, a xornada de oito horas e a reforma agraria.
Celia Torrá
Recoñecementos
En 1949 obtivo un gran recoñecemento: foi elixida para dirixir fragmentos da súa propia Suite Incaica no escenario do Teatro Colón xunto con Alberto Williams, Felipe Boero, Gilardo Gilardi. Naquel evento, estivo ao mando da batuta dunha das orquestras máis prestixiosas de toda a Arxentina. Foi así, como se converteu na primeira muller en subir ao podio do gran Teatro.
Revolución Rusa de 1917
O aumento da reacción
A represión, con todo, caeu sobre os bolxeviques: Trotski foi encarcerado, Lenin estivo obrigado a fuxir e a refuxiarse en Finlandia e o xornal bolxevique Rabochi i Soldat (Obreiro e Soldado) foi prohibido. Os rexementos de artilleiros que apoiaran a revolución disolvéronse, sendo enviados á fronte en pequenos destacamentos, á vez que os obreiros eran desarmados. 90.000 homes tiveron que abandonar Petrogrado; encarcerouse aos «axitadores» e restaurouse a pena de morte, abolida en febreiro. Na fronte, a volta ás hostilidades iniciouse trala repentina liberdade outorgada polo Prikaz n.º 1 en febreiro. Así, o 8 de xullo, o xeneral Kornílov, que comandaba as operacións da fronte sur-oriental, deu a orde de abrir fogo de metralladora e artillería contra os soldados que abandonasen a fronte. Desde o 18 de xuño ao 6 de xullo, a ofensiva nesta fronte saldouse con 58.000 mortes, sen éxito.
A reacción aumentou, co tsarismo levantando a cabeza; producíndose pogroms nas zonas rurais. Kerenskii sucedeu a Georgii Lvov, monárquico moderado, á fronte do Goberno provisional tralas Xornadas de Xullo, pero foi perdendo progresivamente a consideración das masas populares e parecía incapaz de conter o crecemento da reacción.
Celia Torrá
Premios
Aos 27 anos, en 1911, Celia Torrá obtén en Europa o Primeiro Premio coa máis alta distinción e a metade do Premio “Van Half”. Logo, dous anos máis tarde recibe, en Hungría, o Virtuoso do Violín. En 1930, a Asociación Coral Arxentina foi premiada pola Municipalidade por tres obras: Cantar de Arriero, Vida Vidita e Milonga del destino. Ao ano seguinte, recibe o Premio da APO pola recente composición de Rapsodia Entrerriana. Finalmente, é en 1938 cando recibe o Premio do II Salón Anual de Composición pola Suite Incaica, ademais de obter unha mención pola Sonata en la menor para piano.
Revolución Rusa de 1917
O levantamento de Kornilov
Nas fábricas e no Exército, o perigo dunha contrarrevolución foi tomando forma. Os sindicatos, onde os bolxeviques eran maioría (pese á represión), organizaron unha folga que foi seguida de forma masiva. A tensión aumentaba aos poucos, coa radicalización dos discursos dos diferentes partidos. Así, o 20 de agosto, ante o Comité Central do Partido KD, o seu líder, Pável Miliukov, dixo: «O pretexto proporcionarano os motíns producidos pola fame ou pola acción dos bolxeviques, en todo caso a vida empuxará á sociedade e á poboación a considerar a inevitabilidade dunha cirurxía.» A Unión de oficiais do exército e da mariña, organización influente na parte superior do corpo do Exército ruso e financiada pola comunidade empresarial, pediu o establecemento dunha ditadura militar. Na fronte, o capitán Muraviov, membro do Partido Social-Revolucionario, formou varios batallóns da morte e asegurou que «estes batallóns non están destinados a ir á fronte, senón a Petrogrado, onde axustarán contas cos bolxeviques».
A finais de agosto de 1917, Kornílov organizou un levantamento armado, enviando tres rexementos de cabalería por ferrocarril a Petrogrado, co obxectivo de esmagar os soviets e as organizacións obreiras para devolver a Rusia ao contexto bélico. Ante a incapacidade do Goberno provisional para defenderse, os bolxeviques organizaron a defensa da capital. Os obreiros cavaron trincheiras e os ferroviarios enviaron os trens a vías mortas, provocando que o continxente se disolvese.
As consecuencias do intento de golpe foron importantes: as masas se rearmaron, os bolxeviques puideron saír da súa semiclandestinidade e en xullo, os presos políticos, incluído Trotski, foron postos en liberdade polos mariñeiros de Kronstadt. Para sufocar o golpe, Kerenskii solicitou a axuda de todos os partidos revolucionarios, aceptando a liberación e o rearmamento dos bolxeviques. Perdeu o apoio da dereita, que non lle perdoaba o sufocar o intento de vez, pero sen obter ao tempo o da esquerda, que o consideraba demasiado indulxente en canto ás represalias cara aos cómplices de Kornílov, e moito menos o apoio da extrema esquerda bolxevique, na que Lenin, desde o seu escondedoiro, deu a orde de non apoiar a Kerenskii e de limitarse a loitar contra Kornílov.
Ebulición popular, explosión campesiña e crecemento dos bolxeviques
A revolución continuaba e acelerábase, especialmente nas zonas rurais. Durante o verán de 1917, os agricultores adoptaron medidas, tomando as terras dos señores, sen esperar á prometida reforma agraria e atrasada de forma constante polo Goberno. O campesiñado ruso, de feito, regresou á súa longa tradición de grandes levantamentos espontáneos (os bunts), que xa marcaran o pasado nacional, como as revoltas protagonizadas por Stenka Razin no século XVII ou Yemelián Pugachov nos tempos de Catarina II. Non sempre violentas, estas ocupacións masivas de terras foron a miúdo o escenario de levantamentos espontáneos onde as propiedades dos amos eran queimadas, chegando eles mesmos a ser maltratados ou asasinados. Estes inmensos levantamentos campesiños, sen dúbida os máis importantes da historia europea, conseguiron que as terras se compartisen sen que o goberno condenase nin ratificase o movemento.
Sabendo que a «repartición negra» (nome da antiga organización naródnik Repartición Negra) estaba cumpríndose nos seus pobos, os soldados, de orixe maioritariamente campesiña, desertaron en masa co fin de poder participar a tempo na nova distribución das terras. A acción da propaganda pacifista e o desalento tralo fracaso da última ofensiva do verán fixeron o resto. As trincheiras baleiráronse aos poucos.
Así, os bolxeviques, aos que aínda se cualificaba en xuño como «insignificante presada de demagogos» controlaban a maior parte do país. Desde xuño de 1917, nunha sesión do Primeiro Congreso Panruso dos Soviets, Lenin xa anunciara abertamente - durante unha soada discusión co menxevique Irakli Tsereteli - que os bolxeviques estaban dispostos a tomar o poder, pero que polo momento as súas palabras non foran tomadas en serio.
Outubro de 1917
En outubro de 1917, Lenin e Trotski consideraron que chegara o momento de terminar coa situación de dobre poder. A conxuntura éralles oportuna polo gran descrédito e o illamento do Goberno provisional, xa reducido á impotencia, así como pola impaciencia dos propios bolxeviques.
A insurrección
Os debates no seo do Comité central do Partido bolxevique co obxectivo de que este organizase unha insurrección armada e tomase o poder eran cada vez máis intensos. Algúns en torno a Kámenev e Zinóviev consideraban que aínda había que esperar, porque o partido xa estaba asentado na maioría dos soviets, e atoparíase, segundo a súa opinión, illado en Rusia e en Europa si tomaba o poder de xeito individual e non dentro dunha coalición de partidos revolucionarios. Lenin e Trotski conseguiron superar estas reticencias internas e o Comité aprobou e pasou a organizar a insurrección que Lenin fixou para a véspera do Segundo Congreso dos Soviets, que debía reunirse o 25 de outubro.
Creouse un Comité Militar Revolucionario no seo do Soviet de Petrogrado, sendo dirixido por Trotski, presidente do mesmo. Compoñíase de obreiros armados, soldados e mariñeiros. Aseguraba o apoio ou neutralidade da gornición militar da cidade e a preparación metódica da toma dos puntos estratéxicos da cidade. A preparación do golpe fíxose practicamente á vista de todo o mundo, xa que todos os plans que se ofreceron a Kámenev e Zinóviev podíanse atopar dispoñibles nos xornais, e o propio Kerenskii soamente esperaba o enfrontamento final que terminase coa situación.
miniatura|Misiva do [[Comité Militar Revolucionario de Petrogrado anunciando a deposición do Goberno provisional.]]
A insurrección púxose en marcha na noite do 6 ao 7 de novembro (24 e 25 de outubro segundo o calendario xuliano). Os sucesos desenvolvéronse sen apenas derreamentos de sangue. A Garda Vermella bolxevique tomou, sen resistencia, o control das pontes, das estacións, do banco central e da central postal e telefónica xusto antes de lanzar un asalto final ao Palacio de Inverno. As películas oficiais posteriores elevaron estes sucesos ao rango de heroicos, pero na realidade os insurrectos só tiveron que facer fronte a unha resistencia débil. De feito, entre as tropas acuarteladas na cidade, soamente algúns batallóns de cadetes (junkers) apoiaron ao Goberno provisional, mentres que a inmensa maioría dos rexementos pronunciáronse a favor do levantamento ou se declararon neutrais. En total, houbo cinco mortos e varios feridos. Durante o levantamento, os tranvías continuaron circulando, os teatros coas súas representacións e as tendas abriron con normalidade. Un dos acontecementos máis importantes do século XX tería lugar sen que practicamente ninguén o tivese en conta.
Se un puñado de partisanos puidese tomar o control da capital ante un Goberno provisional que xa ninguén apoiaba, o levantamento debía entón ser ratificado polas masas. Ao día seguinte, o 25 de outubro, Trotski anunciou oficialmente a disolución do Goberno provisional na apertura do 2.º Congreso Panruso dos Soviets de Deputados de Obreiros e Campesiños, con 562 delegados presentes, dos cales, 382 eran bolxeviques e 70 do Partido Social-Revolucionario de Esquerda).
Con todo, algúns delegados crían que Lenin e os bolxeviques tomaran o poder ilegalmente, e ao redor de cincuenta abandonaron o congreso. Estes, socialistas revolucionarios de dereitas e menxeviques, crearon ao día seguinte un "Comité de Salvación da Patria e da Revolución". Este abandono do congreso viuse acompañado por unha resolución improvisada por parte de Lev Trotski: "O Segundo Congreso debe ver que a saída dos menxeviques e dos socialrevolucionarios é un intento criminal e sen esperanza de romper a representatividade da asemblea cando as masas intentan defender a revolución dos ataques da contrarrevolución. Ao día seguinte, os soviets ratificaron a creación dun Consello de Comisarios do Pobo (Sovnarkom), constituído totalmente por bolxeviques, como base do novo goberno, á espera da celebración dunha asemblea constituínte. Lenin xustificouse ao día seguinte ante o representante da gornición de Petrogrado do seguinte xeito: "Non é a nosa responsabilidade que os socialrevolucionarios e os menxeviques abandonasen o congreso. Nós propuxémoslles compartir o poder [...] invitamos a todo o mundo a participar no goberno".
O novo Goberno
Nas horas seguintes, varios decretos sentaron as bases do novo réxime. Cando Lenin fixo a súa primeira aparición pública, foi ovacionado e declarou: «Imos proceder á construción da orde socialista».
En primeiro lugar, Lenin anunciou a abolición da diplomacia secreta e a proposta a todos os países belixerantes na primeira guerra mundial de establecer conversacións «con miras a unha paz xusta e democrática, inmediata, sen anexiones e sen indemnizacións».
Logo, promulgouse o decreto sobre a terra: «as grandes propiedades territoriais quedaron abolidas inmediatamente, e sen indemnización ningunha». Outorgaba aos soviets de campesiños a liberdade de facer o que considerasen, xa fose socializar a terra ou repartila entre os campesiños pobres. O texto confirmaba unha realidade xa existente, xa que os campesiños xa aproveitaran esas terras durante o verán de 1917. Con esta medida, os bolxeviques conseguiron unha neutralidade benevolente por parte dos campesiños, polo menos ata a primavera de 1918.
Para rematar, nomeouse un novo Goberno, denominado Consello de Comisarios do Pobo ou Sovnarkom. Devandito goberno aplicou outras medidas, como a abolición da pena de morte (malia a reticencia de Lenin, que consideraba esta pena indispensable), a nacionalización dos bancos (o 14 de decembro), o control obreiro sobre a produción, a creación dunha milicia obreira, a soberanía e igualdade de todos os pobos de Rusia, o seu dereito de autodeterminación, incluída a separación política e o establecemento dun estado nacional independente, a supresión de calquera privilexio de carácter nacional ou relixioso etc. En total, realizáronse as trinta e tres reformas que o Goberno provisional fora incapaz de realizar en oito meses de mandato.
En 1871, os obreiros de París tomaran o poder na coñecida como Comuna de París. Esta primeira experiencia de «ditadura do proletariado» (tal e como Friedrich Engels cualificouna) acabara coa matanza de 10.000 a 20.000 membros da comuna e con deportacións en masa. Co poder controlado en Petrogrado, Lenin e Trotski sabían que non poderían manter ese poder sen o apoio de países industriais como Alemaña, Francia e Inglaterra; polo que esperaban manterse máis que os setenta e dous días que durou a Comuna de París.
A natureza de outubro
O historiador Alessandro Mongil observa ademais que nos anos seguintes, os mesmos bolxeviques non dubidaban en falar entre eles achega do seu "golpe" de outubro (perevorot). Na súa autobiografía, Trotski utilizaba os termos "insurrección", "toma o poder" e "golpe de Estado". Rosa Luxemburg, comunista alemá, tamén falou do "golpe de Estado de outubro".
Marc Ferro considera que outubro é desde o punto de vista técnico un golpe de Estado, pero que só se pode explicar no contexto de ebulición revolucionaria xeral en todo o país e en toda a sociedade. A forzas populares deron polo menos un apoio tácito á empresa bolxevique contra un goberno impotente e xa desacreditado:
Nicolas Werth, referíndose ós "paradoxos e os malentendidos de outubro", resume do seguinte xeito os debates e a oposición, a miúdo non sen segundas intencións e cunha tendencia ideolóxica:
Polo tanto, segundo este historiador, lonxe de "simplismos" liberais ou marxistas:
De acordo coa súa conclusión, en outubro de 1917, "momentaneamente, o golpe de Estado político e a revolución social chocaron de fronte, antes de diverxer cara a décadas de ditadura".
Inicios do réxime bolxevique
Ao tomar o poder en Petrogrado, Lenin e Trotski non tiñan ningunha intención de construír o socialismo só en Rusia, subdesenvolvida e atrasada. Esperaban ser a primeira vitoria obreira dunha serie de revolucións nos países industrializados de Europa, que permitiría á revolución sobrevivir. Baseábanse, en particular, en Alemaña, a primeira potencia industrial do continente e fogar do movemento obreiro máis forte e coa organización máis antiga do mundo. Trotski dixo no Segundo Congreso dos Soviets que aprobou a revolución: «Ou ben a Revolución Rusa aumentará o remuíño da loita no oeste, ou os capitalistas de todos os países asfixiarán a nosa revolución».
Con todo, non foi ata un ano despois, cando unha onda revolucionaria que estalou en Alemaña (desembocando na Revolución de Novembro) e en Hungría (onde se instaurou a República Soviética Húngara, dirixida por Bela Kun e que perdurou 133 días). Na veciña Finlandia, a revolución foi derrotada en marzo de 1918, no transcurso dunha guerra civil, onde o «terror branco», con axuda de Alemaña, deixou 35.000 mortos. En xaneiro de 1919 os socialdemócratas alemáns pediron axuda aos Freikorps para reprimir a revolución obreira, sendo asasinados Karl Liebknecht e Rosa Luxemburg, dirixentes espartaquistas. Entre 1919 e 1920, outros países como Italia experimentaron folgas insurrectas. Noutros lugares, como en Francia, o Reino Unido ou os Estados Unidos, produciuse unha onda de folgas e manifestacións que non desembocaron en ningún intento revolucionario.
A vaga revolucionaria, máis tardía do previsto, terminou por retroceder, e o poder bolxevique permanecía illado como nos seus primeiros días. Os bolxeviques enfrontábanse sós aos inmensos problemas dunha Rusia en explosión, onde a súa toma solitaria do poder non gozaba dunha aprobación unánime.
Situación económica a raíz da Revolución de Outubro
A primeira guerra mundial afectou moito a Rusia, levándose gran parte dos seus recursos. Nas zonas rurais, non había posibilidade de comprar bens de consumo a cambio do gran, e os agricultores xa deixaran de fornecer as cidades, ata antes da Revolución de Febreiro. Xa o Goberno provisional de Kerenskii procedera a requisar de xeito forzado as existencias de alimentos para garantir o fornecemento das cidades, onde a fame se presentou. Ao chegar ao poder os bolxeviques, intentaron abandonar estas prácticas impopulares, pero polo empeoramento da saúde e a situación económica, estiveron obrigados a utilizalas de novo.
A produción industrial viuse socavada pola guerra, as folgas e os peches patronais. Ata antes da chegada dos bolxeviques ao poder, xa caera en tres cuartas partes. A situación económica, evidentemente, non mellorou trala invasión da rica Ucraína polas tropas alemás, nin tralo embargo imposto a Rusia en 1918 polas grandes potencias (Estados Unidos, Gran Bretaña, Francia, Alemaña e o Xapón), nin polo comezo da guerra civil.
Por outra banda, Lenin e Trotski, fascinados polo dirixismo económico militarizado establecido polo Estado Maior de Prusia en Alemaña, desexando devolver os obreiros ao traballo seguindo métodos similares, co obxectivo de poder ter as cousas de face ante unha hipotética contrarrevolución. Porén, moitos traballadores non querían renunciar ás súas conquistas e volver aos enormes esforzos esixidos polo autoritarismo e a guerra. A coerción sobre eles converteuse en inevitable.
A situación estábase deteriorando drasticamente, provocando nuns meses a práctica desaparición de toda actividade económica no país. En xaneiro de 1918, a ración media de trigo nas grandes cidades correspondía a tres libras por mes. As empresas deberon pechar, os obreiros non atopaban o suficiente para comer, bandas de saqueadores vagaban polo campo á busca de alimentos e destacamentos de desertores enfrontábanse co exército.
Bolxeviques e campesiños: do malentendido ao conflito
Un dos primeiros decretos do goberno bolxevique foi a ratificación da abolición efectiva das grandes propiedades de terras, deixando á iniciativa dos agricultores a repartición ou socialización da terra. Este decreto entraba en ruptura co programa bolxevique, que prevía a nacionalización da terra.
Para algúns, trátase dunha manobra dos bolxeviques: habilmente, repetiron durante varios meses parte do programa do Partido Social-Revolucionario, que estes últimos foran incapaces de poñer en práctica. Marca tamén un malentendido entre os bolxeviques e os campesiños. Os primeiros pretendían aplicar un colectivismo integral, mentres que os segundos aspiraban á extensión e multiplicación da pequena propiedade. Porén, con este feito os campesiños só foron conxecturalmente seducidos polo partido de Lenin, que se mantivo ante todo como colectivista, urbano e obreirista.
Polo outro lado, os bolxeviques, sempre favorables ás nacionalizacións, recoñeceron que non tiñan nin a vontade nin os medios para impoñer os seus preferencias aos campesiños. Lenin afirmou:
De feito, para os bolxeviques, a reforma agraria era o que se atopaba na orde do día e non a construción dunha sociedade socialista, que parecía imposible nun país tan pobre. Conscientes de que non podían gobernar sen o apoio das masas rurais, a gran maioría do país, os bolxeviques convocaron do 10 ao 16 de novembro un congreso campesiño. Malia a presenza dunha maioría socialrevolucionaria hostil aos bolxeviques, este último ratificou o Decreto sobre a terra e apoiou o novo goberno, consagrando a unión entre o proletariado urbano e o campesiñado.
Así, nos meses que precederon o Tratado de Brest-Litovsk, o novo poder conseguira evitar o perigo de se enfrontar coas masas rurais, tendo en conta que tiña que facer fronte á hostilidade dos tsaristas, dos liberais e da maior parte dos grupos socialistas. Porén, o réxime herdara o catastrófico problema de abastecemento das cidades, que xa derribara a Nicolao II e a Kerenskii. A necesidade de facer pedidos de cereais para sobrevivir traía consigo o xerme dun grave conflito co campesiñado. Os soviets organizaron na primavera de 1918 destacamentos de traballadores, destinados a levar a cabo as requisas no campo, a chamada prodrazviorstka. A violencia era frecuente nos seus métodos e na resistencia campesiña, producindo á súa vez un descenso significativo da produción agrícola. Posteriormente, os Brancos, malia proclamar o libre comercio, tamén estiveron obrigados a recorrer ás requisas forzadas.
Primeiros combates da guerra civil (outono de 1917)
Se a revolución foi un éxito en Petrogrado, a tentativa de tomar Moscova do 28 de outubro ao 2 de novembro atopouse cunha violenta resistencia. Os bolxeviques ocuparon o Kremlin, pero os dirixentes locais do seu partido dubidaron e asinaron unha tregua coa autoridade socialrevolucionaria da cidade antes de evacuar o edificio. As tropas gobernamentais aproveitaron a oportunidade de metrallar os trescentos membros da Garda Vermella e obreiros desarmados que abandonaban o edificio, seguindo ordes do alcalde socialrevolucionario Rúdnev. Fixo falta unha semana de combates encarnizados antes que os bolxeviques, conducidos polo mozo Nikolai Bukharin, finalmente apoderásense do Kremlin e tomasen o control da cidade. Os seus opositores, socialrevolucionarios e monárquicos, dirixiron unha represión sanguenta.
Nas semanas seguintes, miles de junkers (cadetes) e funcionarios como Kornílov, fuxido, reuníronse na República do Don. Formouse o Exército de Voluntarios, dirixido polo xeneral tsarista Mikhaíl Alekseev. Reprimiu con sangue os levantamentos obreiros de Rostov do Don e Taganrog, o 26 de novembro e o 2 de xaneiro, pero foi desmembrado pola guerrilla da Garda Vermella chegada amodo de reforzos desde as dúas capitais. Ao coñecer a derrota dos brancos, Lenin creu que podía exclamar, a 1 de abril de 1918, que a guerra civil terminara.
Outros combates leváronse a cabo en Kubán, onde o poder dos soviets trasladouse a Krasnodar. En canto á sublevación dos cosacos do Ural, saldouse cun fracaso. Na fronte romanesa, o exército dividiuse en destacamentos brancos, que se uniron ao exército dos brancos de Denikin, e en rexementos vermellos.
O problema da coalición
O Segundo Congreso dos Soviets aprobara o nomeamento dun goberno composto exclusivamente de bolxeviques, pero para moitos activistas bolxeviques, esta solución non era aceptable. O día despois do levantamento, case todos os delegados do congreso dos soviets votaron a favor dunha resolución do menxevique Iuli Mártov, apoiada polo bolxevique Lunacharski, onde se pedía ao Consello de Comisarios do Pobo que se ampliase con representantes doutros partidos socialistas.
Logo de acalorados debates no seo do partido bolxevique, que o puxeron ao bordo da escisión (varios dirixentes dimitiron para denunciar o rexeitamento a unha coalición expresado por Lenin, Zinóviev, Kámenev, Rýkov e Noguín), Lenin, en minoría, viuse obrigado a transixir: negábase a continuar coas negociacións para formar unha coalición cos socialistas, pero estaba de acordo en pactar co Partido Social-Revolucionario de Esquerda, pasando varios membros de devandito partido a formar parte do goberno en decembro de 1917.
Os primeiros días dun novo Estado
Compártense diversas opinións sobre os primeiros días tralo cambio de poder en outubro de 1917:
Para algúns, foi o comezo dunha ditadura. Máximo Gorki escribiu o 7 de decembro de 1917: "Os bolxeviques colocáronse no Congreso dos Soviets tomando o poder por si mesmos, non polos soviets. [...] Isto é unha república oligárquica, a república dalgúns comisarios do pobo."
A mañá despois do 7 de novembro, prohibíronse sete periódicos na capital. Trátase, segundo Victor Serge, de sete periódicos que defendían abertamente a resistencia armada contra o "golpe de forza dos axentes do Kaiser." Os socialistas conservaron a súa prensa. Segundo Victor Serge, a prensa legal menxevique desapareceu en 1919, a dos anarquistas hostís ao réxime en 1921 e a dos socialrevolucionarios de esquerda en xullo de 1918 a raíz da súa rebelión contra os bolxeviques.
Pero os bolxeviques pronunciáronse, antes de asumir o poder, a favor da liberdade de prensa, incluído Lenin, e este xiro non foi aceptado por moitos bolxeviques. Marc Ferro considera que "contrariamente á lenda, a abolición da prensa burguesa e das publicacións socialrevolucionarias non vén nin de Lenin nin das altas esferas do partido bolxevique", senón que "é o público en forma de insurrección popular".
De modo que practicamente a totalidade dos funcionarios de Petrogrado declaráronse en folga para protestar contra o golpe de Estado, pasando as listas públicas a denunciar a aqueles que se negan a servir ao novo poder. O 10 de decembro, os líderes do KD, que se puxeron á fronte da resistencia armada ao goberno bolxevique, foron declarados en estado de arresto. O decreto de arresto dos xefes da guerra civil contra a revolución (Pravda, n° 23, 12 de decembro (29 de novembro) de 1917) declara que « Os membros dos organismos dirixentes do partido KD son merecedores de ser arrestados e levados ante os tribunais revolucionarios».
Outros cren que a clemencia foi o que caracterizou os primeiros días do réxime soviético. Os ministros do Goberno provisional foron detidos e liberados rapidamente. A maior parte participara na guerra civil no bando Branco. O xeneral Piotr Krasnov, que se levantou a raíz da Revolución de Outubro, foi posto en liberdade xunto con outros oficiais, tomou as armas contra o réxime soviético en contra da súa palabra e pasou a liderar o Exército Branco nos meses posteriores.
Para Nicolas Werth, o novo poder levou a cabo unha reconstrución autoritaria do Estado en detrimento dos órganos de poder que xorden espontaneamente na sociedade civil: os comités de fábrica, as cooperativas que reemplazaban aos sindicatos ou soviets, meros instrumentos baleiros pero xa infiltrados no sistema e subordinados a el. "Nun par de semanas (finais de outubro de 1917 - xaneiro de 1918), "o poder desde abaixo", "o poder dos Soviets ", que se desenvolveu de febreiro a outubro de 1917 [...] convértese nun gran poder, a raíz dos procedementos burocráticos ou autoritarios. O poder da sociedade ao Estado, e do Estado ao partido bolxevique".
A paz de Brest-Litovsk
miniatura|Cambios territoriais tralo [[tratado de Brest-Litovsk.]] Ao tomar o poder en Rusia, os bolxeviques tiñan a esperanza de que se producise un levantamento revolucionario en Europa. Este non se produciu, e a paz prometida en outubro pasou a ser unha necesidade absoluta para satisfacer as demandas do exército e dos campesiños. Tratábase ao mesmo tempo de asinar a paz, de negociar a política expansionista territorial dos Gobernos burgueses, pero sen que parecese que se claudicaba ante os Imperios centrais.
Asinouse un armisticio o 15 de decembro e os debates sobre a paz comezaron o 22 de decembro, sendo comandada a delegación rusa por Trotski, que fixo publicar todos os tratados secretos e acordos sobre cambios territoriais alcanzados previamente entre ambas potencias. As esixencias alemás foron enormes: Polonia, Lituania e Belarús debían pasar a estar baixo ocupación alemá. Iniciouse así un acalorado debate no seo do partido bolxevique, onde se confrontaban tres sitúes. Uns, como Bukharin, defendían a necesidade dunha guerra revolucionaria, Lenin opinaba que había que dar o brazo a torcer, e Trotski, que venceu na votación con nove votos a favor por sete en contra, propuxo rexeitar a firma dunha paz que levara cambios territoriais pero que si que había que declarar a fin da guerra.
Como resposta, o exército alemán lanzou unha ofensiva o 17 de xaneiro, avanzando rapidamente en Ucraína. A posición de Lenin, favorable á firma inmediata da paz, foi gañando adeptos dentro do partido, pero os alemáns endureceron as condicións do tratado de paz. O 3 de marzo de 1918, os bolxeviques asinaron o tratado de Brest-Litovsk, polo cal Rusia perdía o 26% da súa poboación, o 27% da súa superficie cultivada e o 75% da súa produción de aceiro e de ferro. A situación económica da nova república soviética, xa agravada por unha guerra mortuoria que durara catro anos, presentábase desesperante.
A creación da Cheka
miniatura|100px|Insignia da Cheka en 1922 O 20 de decembro de 1917, fundouse a «Comisión extraordinaria de loita contra a sabotaxe e a contrarrevolución» (en ruso: VChK ou Vecheká), comunmente coñecida como Cheka. As súas accións non tiñan ningunha base legal nin xudicial (o decreto fundacional non se publicou ata despois da morte de Lenin) e fora concibida como un instrumento provisional de represión independente da xustiza. Era dirixida por un comité de cinco membros (tres bolxeviques e dous socialrevolucionarios) presidido por Féliks Dzerzhinski. Entre os "sabotadores" e inimigos previstos polo decreto figuraban o KD, os socialrevolucionarios de dereita, xornalistas, folguistas... De súpeto, a Cheka multiplicou os chamamentos á delación e á constitución de Chekas locais. Fundada con 100 funcionarios (entre os que estaban Menzhinski e Yagoda), xa contaba con 12.000 en xullo de 1918. Ao chegar a Moscova, instalouse en Lubyanka, o 10 de marzo de 1918, con 600 membros. En xullo xa contaba con 2000. A partir desta data, os efectivos policiais dos bolxeviques foron superiores aos da Okhrana dos tempos de Nicolao II.
Victor Serge estima que a creación da Cheka, cos seus procedementos secretos, foi o peor erro do poder bolxevique. Sinala, con todo, que a nova república vivía baixo un «perigo mortal» e que o terror branco precedeu a lume. Precisa que Dzerzhinski temía os excesos das Cheka locais e que moitos chequistas foron fusilados por iso.
A disolución da Asemblea Constituínte
Reclamada por todos os programas dos partidos revolucionarios desde o século XIX, a Asemblea Constituínte Rusa foi elixida en novembro de 1917. Aínda que obtiveron un 25% dos votos e un grande éxito nas grandes urbes, os bolxeviques resultaron unha forza minoritaria, con 175 dos 707 deputados da asemblea. Os campesiños preferiron votar aos socialistas-revolucionarios. Segundo palabras de Jacques Baynac, os resultados das eleccións indicaron que o país non quería de forma maioritaria un Goberno afín á Revolución de Febreiro nin un da Revolución de Outubro. Porén, non houbo revolución ningunha en xaneiro ou xullo de 1918. A represión e a guerra civil contribuíron a iso.
Viktor Chernov, socialrevolucionario, resultou elixido presidente da asemblea, cun total de 246 votos fronte aos 151 de Mariya Spiridónova, socialrevolucionaria de esquerda apoiada polos bolxeviques. A disolución da Asemblea Constituínte pola Garda Vermella produciuse inmediatamente logo da súa primeira reunión, o 19 de xaneiro de 1918. Aínda que a maioría da poboación permaneceu indiferente ante este golpe de forza, vinte manifestantes que protestaron contra a disolución da asemblea resultaron mortos: Máximo Gorki, que acudiu ao seu funeral, cualificounos como mártires dunha experiencia democrática de apenas unhas horas que se levaba esperando durante centos de anos.
O marxista Charles Rappoport comentou: «Lenin actuou como un tsar. Ao disolver a Asemblea Constituínte, Lenin creou un horrible baleiro ao seu ao redor, que provoca unha terrible guerra civil sen fin e prepara un futuro terrible.» Tamén escribiu: «A Garda Vermella de Lenin e Trotski fusilaron a Karl Marx».
Segundo Martin Malia: «A disolución da Asemblea Constituínte é considerada a miúdo como o crime supremo dos bolxeviques contra a democracia, exactamente igual que o golpe de forza de outubro, algo que é absolutamente certo. Pero o que non se destaca a miúdo é que esta asemblea apenas estaría capacitada para gobernar fronte ás desordes da época. Trotski esaxeraba cando afirmaba que a asemblea non era máis que unha pantasma do Goberno provisional: estaba dominada polos mesmos partidos que foran incapaces de controlar a situación en febreiro de 1917, e como tal, foi privada de calquera apoio militar ou administrativo.»
A entrada en verea dos competidores revolucionarios
A partir do 9 de xaneiro de 1918, comezouse a suscitar o traslado da capitalidade e do goberno a Moscova, mentres que as negociacións de paz cos alemáns atopábanse en desenvolvemento en Brest-Litovsk. O traslado do Goberno, efectivo en marzo, debeuse á posibilidade de que os barrios obreiros de Petrogrado, sufrindo pola fame e exasperados, levantásense de novo, pero desta vez contra o poder xurdido na Revolución de Outubro. As ofensivas alemás e brancas non influíron nesta decisión. Igualmente, os bolxeviques buscaban demostrar aos seus opositores que o seu poder podía sobrevivir lonxe do seu Petrogrado de orixe.
O 27 de marzo de 1918, a Cheka comezou a ocuparse dos delitos de prensa, recruando considerablemente a censura sufrida pola prensa non bolxevique.
O 11 e o 12 de abril, unha onda de represión antianarquista sacudiu Moscova: 1000 homes das tropas especiais atacaron a súa sé, arrestando a 520 persoas e executando sumariamente a outras 25. A partir deste episodio, os anarquistas comezaron a ser cualificados oficialmente de "bandidos". Dzerzhinski advertiu que aquela operación non era máis que un comezo.
A recuperación do Partido Social-Revolucionario de Esquerda e dos anarquistas inquietaba ao poder: naqueles lugares onde aínda se celebraban eleccións locais libres, estes obtiñan máis da metade dos votos. Como reacción, entre maio e xuño de 1918, 205 xornais socialistas pecháronse e a Cheka disolveu por forza decenas de soviets socialrevolucionarios ou menxeviques, os cales foran elixidos legalmente. O 14 de xuño de 1918, os menxeviques e os socialrevolucionarios de esquerda foron expulsados do Comité Panruso dos Soviets, pasando a estar formado este soamente por bolxeviques. O 16 de xullo, o xornal de Máximo Gorki, A Nova Vida, foi prohibido pola policía política.