cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amada García
Detención e fusilamento de Amada García
O seu fillo, Gabriel Toimil García, foi entregado ao seus avós maternos e finou no 2014. A súa filla Amada, moi afectada polo sucedido, optou por entrar como monxa de clausura nas Carmelitas Descalzas.
Amada García na memoria histórica de Galicia
miniatura|dereita|Acto de homenaxe ás vítimas do franquismo fusiladas no [[castelo de San Felipe, agosto de 2006.]]
O fillo de Amada, Gabriel, visitaba todos os 27 de xaneiro o muro no castelo onde fusilaron a súa nai, e tales visitas continuaron despois da súa morte. No ano 2016 o concello de Ferrol institucioanalizou o 27 de xaneiro como data de Memoria, continuando dese xeito a denuncia e difusión da represión franquista.
Vezin-le-Coquet
Vezin-le-Coquet (en galó: Bezein, en Gwezin) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Santa Cruz de la Salceda
Santa Cruz de la Salceda é un concello español da provincia de Burgos (Castela e León). A súa poboación é de 169 habitantes (INE 2012).
Joaquín Alonso Granados
Joaquín Alonso Granados, nado en Madrid cara a 1900 e finado en Guillarei (Tui) o 16 de agosto de 1936, foi un político español.
Traxectoria
miniatura|250px|Monumento aos asasinados na Volta da Moura.
Oficial de Correos en Tui, despois foi oficial en Vigo. En 1930 foi trasladado ao Porriño, onde foi administrador de Correos. En 1932 foi elixido presidente da Agrupación Socialista do Porriño. Representou a Agrupación Socialista na reunión constitutiva do Comité de Izquierdas da Fronte Popular o 27 de xaneiro de 1936, do que foi elixido secretario. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e asasinado na Volta da Moura o 16 de agosto de 1936 con José Fernández Miniño. Foi separado definitivamente do servizo e dado de baixa no Corpo de Correos en febreiro de 1937.
Vida persoal
Casou en Tui con Carmen Santolalla Iglesias en 1925, e foi pai de Fernanda, Joaquín e Manuel Alonso Santolalla. Carmen Santolalla exiliouse en Chile.
Helios
miniatura|300px|Relevo [[troiano que representa a Helios nun tríglifo con métopa do templo de Atenea.]] Na mitoloxía grega, Helios (en grego antigo Ἥλιος Hếlios, ‘sol’) é a personificación do Sol. O himno homérico identifícao como fillo dos titáns Hiperión e Tía (Hesíodo) ou Eurifaesa (himno homérico) e irmán das deusas Selene, a Lúa, e Eos, a Aurora. Porén, Homero chámao a miúdo simplemente Titán ou Hiperión.
Helios era imaxinado como un fermoso deus coroado coa brillante auréola do sol, que conducía un carro polo ceo cada día ata o Océano que circundaba a terra e regresaba por este cara o leste pola noite. Homero describe o carro de Helios como tirado por touros solares. Posteriormente, os cabalos recibiron os nomes Flegonte (‘ardente’), Aetón (‘resplandecente’), Pirois (‘ígneo’) e Éoo (‘amencer’).
Co paso do tempo, Helios foi cada vez máis identificado co deus da luz, Apolo. O seu equivalente na mitoloxía romana era Sol.
Castro de Casabranca
Castro de Casabranca é un castro situado en Moeche.
Poni
250px|miniatura|[[Poni de Islandia|Poni islandés.]] miniatura|Poni trotando. Un poni, (pony en inglés ou poney en francés, probablemente todas elas procedentes da palabra francesa obsoleta poulenet, diminutivo de poulain, "poldro"), é un cabalo pequeno duns 150 cm de altura máxima ata a cruz, e un peso medio de 100 kg. É moi rústico e resistente, con formas máis ou menos masivas, perfil recto e orellas triangulares en lugar de dirixidas cara a dentro como os cabalos de maior alzada. As razas máis puras e primitivas conservan caracteres dos equinos primitivos, como raias ó longo do lombo, ou mesmo nas patas e crinas tupidas.
As razas de cabalos de pequena estatura orixinarios de Inglaterra reciben o nome xenérico inglés de ponys; deles, o Shetland (Escocia) é o máis pequerrecho, con tamaños que van dos 70 cm ós 106 cm ata a cruz. Aparentemente todos os ponis de Europa occidental pertencen ó mesmo grupo, chamado «céltico», que tamén engloba outras razas como os asturcóns, os ponis galegos, os monchinos ou os Forest.
Fernando Ramos Fernández
Luis Fernando Ramos Fernández, nado o 6 de maio de 1948 en Lugo, é un xornalista e profesor galego.
Traxectoria
Estudou xornalismo na Universidade Complutense de Madrid. Traballou en Radio Popular de Ourense (1968-1972), La Voz de Galicia (1969-1972), na COPE en Vigo (1972- 1976), El Ideal Gallego (1973-1977), Faro de Vigo (1976-1981), La Voz de Galicia (1981-1989), Diario 16 de Galicia (1989-1990) e El Correo Gallego (1991-1997) entre outros medios. Estudou dereito na UNED e tras doutorarse en dereito constitucional comezou a dar clases de comunicación radiofónica, dereito da información e a publicidade e protocolo comunicativo na Universidade de Vigo. Foi presidente da Asociación da Prensa de Vigo
Tall Girl
Tall Girl é un filme estadounidense de 2019 dirixido por Nzingha Stewart, a partir dun guión escrito pot Sam Wolfson. Está protagonizado por Ava Michelle, Griffin Gluck, Sabrina Carpenter, Paris Berelc, Luke Eisner, Clara Wilsey, Anjelika Washington, Rico Paris, Angela Kinsey e Steve Zahn. Foi estreado a través de Netflix o 13 de setembro de 2019.
Irene Fernández Núñez
Irene Fernández Núñez, nada en Boborás o 14 de abril de 1956,  é unha xornalista galega. Residiu na súa infancia en Bilbao, aínda vive e traballa en Madrid.
Traxectoria
Licenciada en xornalismo pola Universidade Complutense, comezou a súa actividade na Cadena SER. Máis tarde, traballou durante uns anos en La Voz de Galicia, sendo entre 1988 e 1989 Xefe de Prensa da Delegada do Goberno en Madrid, entón Ana Tutor.
Premios
O 1 de xullo de 1998 recibe de mans da Raíña de España o Premio Dona Sofía polas súas máis de 150 reportaxes de prisións españolas e o seu compaxinado traballo en Madrid Directo. Tamén recibiu o Premio Ponte Colgante de Narrativa, na modalidade de Contos.
Felipe Martínez Marzoa
Felipe Martínez Marzoa, nado en Vigo o 8 de outubro de 1943, é un filósofo galego.
Traxectoria
En 1982 presenta a súa tese doutoral sobre "A teoría do valor de Marx na filosofía moderna", dirixida por Jacobo Muñoz Veiga, na Universidade Complutense de Madrid. O estudo e a influencia de Heidegger, recoñecida nalgún momento da súa obra, lévano a afastarse da análise dos seus textos para centrar definitivamente o seu labor hermenéutico en dous ámbitos da historia da filosofía: o grego e o moderno.
En 1985 obtén a cátedra de Historia da Filosofía da Facultade de Filosofía da Universidade de Barcelona. A solidez da súa obra e a súa adhesión ao rigor da filosofía, convertérono, segundo algunhas opinións, nun dos pensadores máis influentes da filosofía contemporánea en lingua castelá. Desde o curso 2006/2007 está prexubilado.
Liñas de pensamento
A súa obra iníciase con escritos propedéuticos de filosofía, e con estudos sobre Marx. Paulatinamente abandona a temática política e oriéntase cara á problemática da fenomenoloxía lingüística e da hermenéutica dos textos gregos, así como cara ao estudo da filosofía alemá no período que abarca de Leibniz a Nietzsche, traballando sobre as figuras de Leibniz, Kant e Hölderling. Durante a década 2000, tras uns anos de labor fixado na hermenéutica dos textos gregos de Homero, Aristóteles, Aristófanes, Platón e Esquilo entre outros, centra a súa investigación e as súas obras na interpretación de Hume e de Hobbes.
Algunhas das súas teses principais versan sobre a irredutibilidade do ser en Grecia, a importancia do cristianismo como mediador entre Grecia e a modernidade, a física matemática e a calculabilidade do ente moderno, e a distancia hermenéutica da historia da filosofía desde Nietzsche ata os nosos días.
Estudos marxistas
Posteriormente, Marzoa adicarase ao estudo do marxismo, publicando un conxunto de ensaios recompilados en De la revolución (1976) e en Ensaios marxistas (1978), obra escrita primeiramente en galego que será traducida ao castelán con certas incorporacións baixo o nome de Revolución e Ideología (1979). A postura adoptada por Marzoa, definida como marxismo heideggeriano, entrará en confrontación co marxismo máis ortodoxo da España do seu tempo. A culminación do seu labor académico de orientación marxista darase coa publicación da polémica obra La Filosofía en «El Capital» de Marx (1983), o núcleo do seu traballo sobre Marx e Heidegger. Nesta obra, realiza unha crítica aos escritos marxistas, debido á falta de rigor nos conceptos definidos por Marx. Deste modo, Marzoa propón unha lectura ontolóxica da teoría do valor.
O autor non considera ao marxismo unha verdadeira corrente filosófica, xa que os conceptos que no marxismo se mostran como leis universais non son aplicables fóra deste. Conceptos utilizados polo marxismo, como “ideoloxía”, só refiren o caso singular da análise da sociedade capitalista e non poden ser utilizados para épocas anteriores, polo que non son conceptos universais. Desta forma, nesta obra encóntranse dúas teses: en primeiro lugar, que todo o Das Kapital pode ser entendido como a exposición desenvolta da teoría do valor e, en segundo lugar, que a teoría do valor é unha ontoloxía. Tras expoñer estas dúas teses, Marzoa proponse demostrar que a lei do valor se corresponde efectivamente coas condicións ontolóxicas da experiencia moderna do ente asumindo que as manifestacións representativas desta experiencia son, por un lado, o feito moderno da ciencia e, por outro, o feito moderno do Estado.
Problemática de la fenomenoloxía lingüística
Pode o concepto gramatical da oración librarse por completo do carácter suxeito-predicativo ou apofántico de certa conexión? Que relación existe entre un complemento predicativo e aquilo o que a propia noción autorefírese? Estas son algunhas das moitas cuestións relativas as diversas problemáticas fenomenolóxico lingüísticas que trátanse dentro do estudo da teoría lingüística en Marzoa. O estudo da lingüística é un dos principais campos de estudo de Martínez Marzoa, ten dúas obras dedicadas exclusivamente o seu estudo Lengua y tiempo (1999) e Lingüística fenomenológica (2001). Sendo a primeira dun carácter máis xeral e a segunda concretando como o seu nome indica, en materia da fenomenoloxía lingüística. Nesta última trataríase fundamentalmente a problemática que aqueixaría a esta rama da fenomenoloxía.
Hermenéutica de textos gregos
Na súa interpretación de Aristóteles e Platón, mostra como ambos autores baséanse na estrutura da temacidade, é dicir, o que fai que algo sexa algo. A temacidade que se encontra nestes dous autores gregos maniféstase pola rotura das relacións que fan que algo sexa ese algo. Desta maneira, para Platón a temacidade dun termo ten sempre como outra cara na relevante non-temacidade do outro. Por exemplo, na proposición “ser-A é ser-B”, a temacidade de ser-A ten que ver coa non-temacidade de ser-B. A ocupación de Platón consiste en que se tematice o termo non tematizado. Neste punto, procédese pola dihaíresis platónica, pero, segundo Marzoa, esta división de ideas por xéneros e especies non é lóxica, senón fenomenolóxica. Así, a cuestión da temacidade consiste nunha división e subdivisión fenomenolóxica de que é “o mesmo” e que é “o outro”.
Por outra parte, Marzoa tamén trata de maneira hermenéutica a cuestión do xénero poético grego. O “dicir”, no contexto grego, é o verbo que máis frecuentemente se emprega para significar aquilo que é o “poeta”. “Poeta” é aquel que ten pericia ou destreza no “dicir”, entendendo o “dicir” non como un operar particular. Non se trata de pericia nun ámbito concreto, senón nun proxecto. A poesía grega de Homero e Píndaro articulase de maneira que non só consiste nun texto, tamén inclúe a un conxunto de persoas efectuando xestos, movementos, palabras (coa súa melodía e o seu ritmo), pese a que a poesía grega só se conserve como mero texto.
Estudios de filosofía alemana: de Leibniz a Nietzsche
Unha das liñas teóricas cara á que se orienta a súa obra é a análise da filosofía alemá no período que abarca de Leibniz a Nietzsche. Os estudos da filosofía alemá de Marzoa están destinados a outorgarlle ás lector ferramentas para poder achegarse a esta corrente de pensamento, trazando unha obra filosófica imprescindible para quen queira enfrontarse ao labor de comprender a estes autores. Cabe destacar os seguintes títulos:
Cálculo y ser: aproximación a Leibniz (1991)
Pretende ser unha contribución a tarefa de demostrar que toda a obra de Leibniz trátase dunha soa cousa. Isto acontece de tal maneira que o conseguir apuntar hacia a cousa en cuestión equivaldría a encontrar en Leibniz un dos pensadores esenciais da gran filosofía, como Kant, Hegel, Aristóteles o Platón.
Ramón de la Sagra
Ramón Dionisio José de la Sagra y Peris, nado na Coruña o 8 de abril de 1798 e finado en Neuchâtel (Suíza) o 23 de maio de 1871, foi un botánico, político, escritor e anarquista galego, fundador da primeira publicación anarquista do mundo, El Porvenir.
Traxectoria
Os seus pais eran Lorenzo Martínez de la Sagra (procedente dunha familia de Jaén, con intereses comerciais no río da Prata), e Antonia Rodríguez Perís. A parella coñeceuse en Saint Augustine e tivo cinco fillos, sendo Ramón o menor. O seu irmán Joaquín de la Sagra foi un dos artífices da independencia do Uruguai.
Estudou no Colexio de San Agustín e durante un ano na Escola Náutica da Coruña. Despois ingresou na Academia de Cadetes de Fonseca, en Santiago de Compostela. En 1815 estudou no Real Colexio de Farmacia de San Carlos, e no curso foi alumno de Domingo Fontán, que impartía Matemáticas Sublimes.
Comezou a defender as ideas liberais, polo cal foi investigado pola Inquisición e decidiu marchar á Universidade de Madrid. En 1819 introduciu en España o pensamento de Immanuel Kant, e en 1820 fundou con dous amigos unha publicación co irónico título de El Conservador.
Felipe Martínez Marzoa
De Kant a Hölderlin (1992)
Este libro rexeita a habitual versión segundo a cal Kant quedouse atrás con respecto ao Idealismo e achega indicacións de ata que punto o especificamente kantiano de Kant pode atoparse tamén noutros.
Ramón de la Sagra
Traxectoria
En 1821 emigrou a Cuba acompañando a un familiar afastado, Agustín Rodríguez, ao que o goberno español destinara á fronte dunha nova factoría de tabaco. Antes de cruzar o océano, Ramón estudou en Bordeos e Tolosa os procedementos de fabricación do rapé e do picado para cigarros. Xa na illa, traballou en Matanzas e A Habana, pero regresou a Galiza logo de que o goberno abandonase o proxecto da factoría.
Santa Mariña, Santa Mariña do Monte, O Barco de Valdeorras
Santa Mariña  é un lugar da parroquia de Santa Mariña do Monte no concello ourensán do Barco de Valdeorras na comarca de Valdeorras. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 28 habitantes (dezasete homes e once mulleres), os mesmos ca en 2010.
Ramón de la Sagra
Traxectoria
En xuño de 1823 Sagra regresou a Cuba, desta volta acompañado por Manuela Turnes del Río Maldonado, coa que casara o ano anterior. Na illa caribeña pasou doce anos, dedicándose ás ciencias naturais. Foi profesor de Botánica na Escola Agrícola e director do Xardín Botánico da Habana. Escribiu a Historia económico-política y estadística de la isla de Cuba, e foi nomeado membro de numerosas Academias e Sociedades Naturais de todo o mundo. Escribiu tamén sobre problemas sociais, como a escravitude ou o sistema penitenciario dos Estados Unidos, onde observou un gran número de presos de raza negra. En Cuba coñeceu as ideas sobre o socialismo racional do pensador belga Jean Hippolyte Colins.
En 1835 marchou a Francia, e en 1837, logo da proclamación da constitución española de 1837, regresou a Madrid, colaborando co goberno constitucional en temas relativos á agricultura e a industria. Foi elixido deputado polo Partido Liberal en catro ocasións (1838, 1840, 1845 e 1854). Con todo, desde 1843 comezou a radicalizar o seu discurso, achegándose a posturas anarquistas dentro do pensamento utópico pre-marxista, estando influenciado por Pierre Joseph Proudhon con quen colaborou. As súas ideas atoparon eco en Francia e Galiza, tendo influencia nos líderes da revolución de 1846.
Como deputado, residiu temporalmente en Madrid. Colaborou na prensa e mantivo contacto con outros mozos galegos que escribían en El Corresponsal como Manuel Cociña, ou El Clamor de Galicia, como José Puente Brañas, Antolín Faraldo, Antonio Romero Ortiz ou Ramón Rúa Figueroa.
Felipe Martínez Marzoa
Desconocida ráiz común: estudio sobre la teoría kantiana de lo bello (1987)
Pretende ser á vez unha interpretación do análise kantiano do fenómeno da “beleza” e unha demostración do papel central que ese análise desempeña no conxunto da obra de Kant.
Ramón de la Sagra
Traxectoria
Despois da revolución de 1848 creou con Proudhon o Banco Popular de Francia. En 1849 foi expulsado do país por defender o socialismo, e en 1856 foi expulsado de España a Francia por Ramón María Narváez. En París traballou como cónsul do Uruguai, e alí coñeceu a Karl Marx e Friedrich Engels. Logo do estoupido da guerra franco-prusiana en 1870 marchou a Suíza, onde morreu ao ano seguinte. No seu testamento deixou escrito que as súas pertenzas, que quedaran en París, quedasen para as dúas criadas que o atenderan.
Pertenceu á masonaría.
Felipe Martínez Marzoa
Investigación e interpretación de Hume a Hobbes
Dentro desta liña do seu pensamento cabe destacar Pasión tranquila: ensayo sobre la filosofía de Hume (2009), un ensaio dedicado á filosofía do filósofo escocés David Hume. Esta obra ofrece unha proposta de lectura unitaria que, se ben pode lerse dunha maneira illada, está estreitamente relacionada co traballo sobre Leibniz e as numerosas obras que versan sobre Kant. No libro se amosa unha interpretación de Hume que exhibe unha faceta claramente belixerante a parte do desentrañamento das novidades que introduce o filósofo escocés dende a perspectiva crítica que sostén do pensamento moderno cartesiano que o precede. Así, Marzoa ofrece unha visión de Hume en virtude da cal a modernidade do filósofo escocés combínase cun profundo xuízo crítico das bases mesmas do moderno.
A irredutibilidade do ser en Grecia
A cuestión da irredutibilidade do ser parte do de que Marzoa denomina “o dicir grego”, expresión que refire a un dicir relevante, no sentido no que ten lugar na Grecia arcaica e clásica e da cal surxirían os xéneros literarios e filosóficos. Da noción de dicir, contemplada en Grecia, derívase a dificultade hermenéutica da recepción moderna dos textos clásicos. O dicir da cousa mesma significa que o que fala e o que dice non é aquel que emite enunciados ou pronuncia palabras (cuxo contido pretende significar) ou designar obxectos da realidade, senón que o dicir, o logos, é a forma que temos os falantes de participar nese acontecer que consiste en que cada cousa sexa o que ela é e que cada cousa se mostre na súa irredutibilidade.
Así pois, o dicir da cousa dos gregos, pásase ao enunciar dos modernos; isto é, do ser como mostrarse ou aparecer, pásase a concibir a verdade como a concordancia entre un enunciado e a cousa por el designada. O punto de partida grego é, pois, o ser como presenza, nun sentido de manifestarse ou aparecer a cousa (ou ente), sendo cada cousa o que ela mesma é e non deixándose reducir a nada. De dita tese xorde de Ser y Diálogo: leer a platón (1996), obra na cal o debate xira en torno a como tratar o texto platónico. Discutirase a consistencia da lectura en torno aos supostos de Platón, poñendo de manifestou en primeiro lugar, o carater relativamente secundario do enunciativo e da prosa doutrinal e, en segundo lugar, o peculiar lugar de Platón dentro desta tese. Por esta vía investígase en que sentido e de que modo o mesmo diálogo é o verdadeiro contido
Importancia do cristianismo como mediador entre Grecia e a Modernidade
Marzoa sitúa o cristianismo como mediador entre a Grecia clásica e a Modernidade. Pon de manifesto como, con Platón e Aristóteles, o “límite” vólvese relevante á hora de tematizar un termo e definilo. Posteriormente, na época helenística, os límites vólvense “inesenciales, “ilimitados”, e como consecuencia todo se torno inconsistente, polo que neste punto é necesario a transcendencia. Debido a esta transcendencia e á inconsistencia dos límites, existe un único espazo de indiferencia, redutibilidade e uniformidade, é dicir, as diferencias entre as cousas redúcense á “unicidade”. Pese a todo, a necesidade da transcendencia na época helenística levou a diferentes vías para chegar a transcender, é dicir, diferentes relixión pagás.
Desta forma, o cristianismo preséntase, posteriormente, como a única forma de chegar a esa transcendencia, fronte a heteroxeneidade pagana. Así, no cristianismo Deus é creador ex nihilo e causa sen ser causada. Só hai causas e efectos, o que Marzoa denomina “uno-todo”. Agora ben, soster que Deus é a causa total de toda cosa é como soster que non o é de nada. Se é necesario que todos os fenómenos se relaciones entre si como causas de efectos y efectos de causas, entón ocorre que ningún fenómeno se relaciona propiamente con ningún fenómeno, e de aí que o «uno-todo», ou o ente como todo, se delimite. Esta delimitación coincide co proxecto ilustrado, que é o cumprimento do cristianismo e a súa desaparición. O ente-como-todo leva a pensar filosoficamente o “ser” desde o único que hai.
Distancia hermenéutica da Historia da Filosofía dende Nietzsche ata os nosos días
O devir da tradición filosófica ha situado nunha posición na que parece que só se permite filosofar sobre unha asunción do anteriormente filosofado, de xeito que dende Nietzsche estaríamos reiterandonos en bucle sobre unha unica conclusión achegada polo vitalista alemán, con Hegel con Nietzsche rematou unha forma de filosófar que da paso a unha nova que ten como esencia a compresión e estudo dos principais textos da historia da filosofía. Deste xeito poderíamos afirmar que na actualidade a filosofía é fundamentalmente hermenéutica. A relación que establecemos cos grandes autores xa non é unha relación de dialogo senón unha de compresión. Cambiase a tarefa de adición as súas obras por unha tarefa de lidiar co que non é dito explicitamente nas súas obras máis se cabe está presenta nas mesmas o que Marzoa denomina o no-pensado. O feito de que mudase o xeito no que se filosofa non implica a morte da filosofía senón que nos nosos días a historía, a traxectoria dos autores que nos precederon fai que a filosofía exista como obxecto de coñecemento, atopase lista para a nosa compresión da mesma para a súa interpretación hermeneutica.
A nova tarefa da filosofía xa non é xulgar o pasado senón de admitir a distancia que existe entre a nosa tarefa hermeneutica e dende a tarefa que comenzou en Grecia e rematou en Nietzsche. Distancia entre as formas de concebir e facer a filosofía, distancia entre a história da filosofia e os nosos días.
Aalborg
Aalborg ou Ålborg é unha comuna e cidade de Dinamarca, capital da rexión de Nordjylland, na península de Xutlandia. Ten unha poboación de 162 381 habitantes (121 549 na cidade), sendo a cuarta máis poboada de Dinamarca.
Historia
Fundada como un asentamento comercial viquingo (século V). A primeira mención do seu nome, Alabu, aparece nunha moeda datada no 1040. No ano 1342 recibe o título de cidade polo rei Valdemar. Na Idade Media foi unha próspera cidade comercial baseada no comercio de arenque, gran e carne. No 1516 recibiu o monopolio de salgar o arenque. Dende 1554 é sede dun bispado luterano. No século XVIII chega a revolución industrial á cidade, no 1865 constrúese a primeira ponte sobre o Limfjord, no 1889 chega o primeiro camiño de ferro á cidade.
Arquitectura
Un castelo antigo e algunhas casas é todo o que queda do XVII. A catedral data de mediados do XVIII, a Igrexa da Nosa Señora é unha reconstrución de comezos do XX dunha igrexa do XIV parcialmente queimada en 1894. Son tamén salientables o hospital antigo e o museo local.
Economía
A economía da cidade baséase no estaleiro naval, a escola naval e o porto comercial. Son salientables tamén a industrial téxtil, química e tabacaleira. Arredor da Universidade está medrando nos últimos anos a industria de telecomunicacións.
Demografía
miniatura|esquerda|Praza de Nytorv. miniatura|esquerda|Universidade. Evolución da poboación:
Aminoácido non proteinoxénico
Os aminoácidos non proteinoxénicos ou non codificados (ou, ás veces, non estándar) son aminoácidos que non están codificados no código xenético. Ademais dos 23 aminoácidos codificados no código xenético (2 deles codificados dun modo especial e a N-formilmetionina que é un derivado de aminoácido), que se incorporan ás proteínas durante a tradución de proteínas nos ribosomas, e que se chaman aminoácidos proteinoxénicos, existen uns 140 aminoácidos naturais máis e coñécense miles de combinacións posibles máis, algúns dos cales poden aparecer formando parte das proteínas e outros non. Algúns aminoácidos non proteinoxénicos son importantes porque:
Tipos de aminoácidos
miniatura|260px|dereita|[[Lisina.]] Todos os compostos orgánicos que levan un grupo funcional amino (-NH2) e un grupo carboxilo (-COOH) son aminoácidos. Os aminoácidos proteinoxénicos son un pequeno grupo de aminoácidos que teñen un átomo de carbono, que é o carbono 2 ou α, ao que están unidos o grupo amino, o grupo carboxilo, unha cadea lateral variable e un átomo de hidróxeno α, e que teñen unha conformación levo (L), coa excepción da glicina, que é aquiral (a prolina é considerada pola IUPAC un aminoácido, aínda que ás veces nalgúns libros aínda o consideren iminoácido).
O código xenético codifica 20 aminoácidos estándar. Porén, hai outros tres aminoácidos proteinoxénicos adicionais: selenocisteína, e pirrolisina e N-formilmetionina (un derivado de aminoácido polo que nas bacterias se inicia a síntese proteica). Os dous primeiros non teñen un codón específico, pero engádense en lugar do codón de finalización cando está presente unha secuencia específica, o codón UGA e o elemento SECIS para a selenocisteína, e o codón UAG e a secuencia PYLIS para a pirrolisina. A formilmetionina está codificada nas bacterias polo codón AUG, que é á vez o codón de iniciación e o codón da metionina nas arqueas e eucariotas (pero en mitocondrias e cloroplastos é a N-formilmetionina). Un ARNt especial leva a N-formilmetionina ao codón AUG. Normalmente, a N-formilmetionina é eliminada posteriormente por modificación postraducional, pero non sempre. Tecnicamente a N-formilmetionina é un derivado de aminoácido (xa que o formilo está unido precisamente ao grupo amino) máis que un aminoácido normal e as máis das veces é eliminada despois da tradución, polo que ás veces non se conta como aminoácido proteinoxénico, pero a súa codificación é, basicamente, coma a doutro aminoácido calquera.
Naturais, pero non L-α-aminoácidos
A maioría dos aminoácidos naturais son α-aminoácidos coa conformación L, pero existen algunhas excepcións.
Non alfa
miniatura|150px|dereita|Comparación das alaninas α e β. Existen algúns aminoácidos non α importantes, como a β-alanina (un β-aminoácido) e o GABA (un γ-aminoácido).
A β-alanina prodúcea a aspartato descarboxilase e é unida ao pantoato por medio dun enlace amida, formando ácido pantoténico, un precursor do coencima A.
O GABA (ácido γ-aminobutírico) é un neurotransmisor co grupo amino no extremo da cadea lateral e un carbono máis comparado coa β-alanina.
Outros son: o ácido δ-aminolevulínico, que é un intermediato na biosíntese de tetrapirrois (hemo, clorofila, cobalamina etc.), e o ácido 4-aminobenzoico (PABA), que é un intermediato na biosíntese do folato.
A razón pola que son os α-aminoácidos os que se utilizan nas proteínas atribúese á súa grande frecuencia nos meteoritos e experimentos prebióticos, polo que se supón que eran abundantes no momento da orixe da vida. Unha especulación inicial que se formulou sobre as propiedades deletéreas dos β-aminoácidos na estrutura secundaria das proteínas, comprobouse que era incorrecta. Ademais existen varios inhibidores producidos artificialmente que non son α-aminoácidos, como a isoserina.
D-aminoácidos
A maioría das paredes das células bacterianas están formadas por peptidoglicano, un polímero composto por cadeas dun polisacárido enlazadas transversalmente con curtas pontes de oligopéptidos. Os oligopéptidos non se sintetizan nos ribosomas e conteñen varias peculiaridades, como a presenza de D-aminoácidos, xeralmente D-alanina e D-glutamato. Outra singularidade é que o primeiro é recemizado por encimas de unión ao piridoxal fosfato ou PLP (codificadas polos xenes alr ou o homólogo dadX), mentres que o segundo é racemizado por un encima independente de cofactores (murI). Preséntanse algunhas variantes en bacterias Thermotoga spp, nas cales está presente a A D-lisina, e en certas cepas resistentes á vancomicina aparece a D-serina.
En animais, algúns D-aminoácidos son neurotransmisores.
Sen hidróxeno no carbono α
Todos os aminoácidos proteinoxénicos teñen polo menos un hidróxeno no seu carbono α: isto débese á especificidade da actividade transferase ribosómica e aos problemas biosintéticos do carbono cuaternario, que bloquearían a catálise dependente de PLP.
Porén, hai algunhas excepcións. Nalgúns fungos o ácido α-amino isobutírico prodúcese como monómero para a síntese de certos antibióticos. Este composto é similar á alanina, pero posúe un grupo metilo en lugar do hidróxeno do carbono α, polo que posúe dous grupos metilo no carbono α (un deles o da cadea lateral), polo que o carbono α non é un estereocentro. Outro composto similar á alanina é a deshidroalanina, que presenta unha cadea lateral meteno.
Estereocentros de aminoácidos xemelgos
Un grupo de L-α-aminoácidos posúe dous extremos que poden considerarse α-aminoácidos (aínda que só un deles se considerará extremo α). Nas proteínas os residuos de cisteína forman entre eles unha unión por ponte disulfuro formando enlaces entre partes dunha proteína ou de distintas cadeas proteicas. Estes dímeros de cisteína denomínanse cistinas. A cisteína e a metionina prodúcense normalmente por sulfurilación directa, pero en certas especies poden producirse por transfurilación, na cal unha homoserina ou serina activadas se fusiona cunha cisteína ou homocisteína formando cistationina, unha molécula composta por un resto serina/cisteína unido por unha ponte tioéter cunha homoserina/homocisteína. Un composto natural similar é a lantionina, a cal pode considerarse como dúas alaninas unidas por un tióeter (ou dúas cisteínas monosulfuro, en vez de disulfuro como na cistina). De xeito similar, o ácido djenkólico, unha toxina da planta fabácea jengkol (Archidendron pauciflorum), está composta por dúas cisteínas unidas por dous tioéteres separados por un grupo metileno. O ácido diaminopimélico utilízase como ponte nos peptidoglicanos ou como precursor da lisina (por medio da súa descarboxilación).
Funcións
A ornitina e citrulina interveñen no ciclo da urea, que é parte do catabolismo de aminoácidos.
Ademais de interviren no metaboismo primario, varios aminoácidos non proteinoxénicos son precursores para a produción final no metabolismo secundario de compostos como certas toxinas.
Aminoácidos prebióticos e do espazo
En meteoritos caídos na Terra e en experimentos prebióticos (por exemplo, o experimento de Miller e Urey) atopáronse moitos máis aminoácidos ca os 20 aminoácidos estándar, varios dos cales en maiores concentracións ca os estándar, o que permitiu conxecturar que se a vida baseada nos aminoácidos se orixinou paralelamente tamén noutras partes do Universo, esta non tería en común coa vida terrestre máis do 75% dos aminoácidos. A anomalía máis notable é a falta de ácido aminobutírico.
Cadea lateral recta
O código xenético foi descrito como un accidente conxelado durante a evolución inicial da vida e as razóns polas que hai só un aminoácido estándar cunha cadea lateral recta (a alanina) podería ser simplemente unha redundancia coa valina, leucina e isoleucina. Porén, os aminoácidos de cadea lateral recta poden formar hélices alfa moito máis estables, polo que non terían nigún impedimento para formar parte das proteínas.
Calcóxenos
A serina, homoserina, O-metil-homoserina e O-etil-homoserina posúen cadeas laterais que son, respectivamente, un hidroximetil, hidroxietil, O-metil-hidroximetil e O-metil-hidroxietil. Mentres que a cisteína, homocisteína, metionina e etilonina posúen os equivalentes tiol. Os equivalentes selenol son a selenocisteína, selenohomocisteína, selenometionina e selenoetionina. Os aminoácidos co seguinte calcóxeno tamén se atopan na natureza: varias especies de fungos como Aspergillus fumigatus, Aspergillus terreus, e Penicillium chrysogenum en ausencia de xofre poden producir e incorporar ás proteínas telurocisteína e telurometionina.
A hidroxiglicina, un aminoácido cunha cadea lateral hidroxilo, é moi inestable.
Código xenético expandido
Desde o ano 2001, foron engadidos uns 40 aminoácidos non naturais a proteínas creando para iso un codón especial (recodificación) e o correspondente par ARNt-aminoacil-ARNt-sintetase para codificalo. Utilízanse como ferramentas para estudar a estrutura das proteínas e o seu funcionmento ou para crear proteínas novas ou melloradas. Un código xenético con este tipo de modificacións chámase código xenético expandido.
Incorporados ás proteínas postraducionalmente
Malia non estar codificados no código xenético, algúns aminoácidos non proteinoxenéticos aparecen incorporados ás proteínas. Orixínanse por modificación postraducional das cadeas laterais de aminoácidos estándar presentes na proteína. Estas modificacións son a miúdo esenciais para o funcionamento e regulación da proteína. Por exemplo, no gamma-carboxiglutamato a carboxilación do glutamato permite que se produza unha unión máis doada de catións calcio, e na hidroxiprolina a hidroxilación da prolina é fundamental para a estabilidade do coláxeno e o mantemento do tecido conectivo. Outro exemplo é a formación de hipusina no factor de iniciación eucariótico da tradución EIF5A, por modificación dun residuo de lisina. Tales modificacións poden tamén determinar a localización da proteína, por exemplo, a adición de longos grupos hidrofóbicos pode causar que unha proteína se una aos fosfolípidos das membranas.
Análogos tóxicos
Varios aminoácidos non proteinoxénicos son tóxicos debido á súa capacidade de imitar certas propiedades dos aminoácidos proteinoxénicos, como a tialisina. Algúns aminoácidos non proteinoxénicos son neurotóxicos ao imitaren a aminoácidos que funcionan como neurotransmisores (é dicir, non para a biosíntese de proteínas), por exemplo, o ácido quiscuálico, a canavanina ou o ácido azetidina-2-carboxílico. A cefalosporina C ten un esqueleto de ácido α-aminoadípico (homoglutamato) que está amidado cun resto de cefalosporina. A penicilamina é un aminoácido terapéutico, cuxo modo de acción non se coñece. As cianotoxinas son compostos naturais que poden tamén incluír aminoácidos non proteinoxénicos. A microcistina e a nodularina, por exemplo, derivan ambas do β-aminoácido ADDA.
Lodoselo, Lodoselo, Sarreaus
Lodoselo é un lugar da parroquia de Lodoselo no concello ourensán de Sarreaus, na comarca da Limia. Segundo o IGE, en 2013 tiña 171 habitantes (89 homes e 82 mulleres).
Candañedo, Camanzo, Vila de Cruces
Candañedo é un lugar da parroquia de Camanzo, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, na comarca do Deza. Segundo o INE, en 2008 tiña 66 habitantes (34 homes e 32 mulleres), o que supón un aumento de 1 habitante con respecto ao ano 2000.
Aceite de argán
300px|right|miniatura|Plantación de árbores do argán
Óleo
Produción tradicional do óleo de argán|miniatura|300px O aceite do argán é a base fundamental da cultura dos bérberes. Cultivárono e aplicárono tanto na súa alimentación como na súa pel e cabelos, dende hai séculos. As mulleres bérberes, producen o aceite de argán para as necesidades alimentarias da poboación local, mais tamén no uso tradicional de atención pola súa pel e o cabelo.
Os bérberes tiraban as sementes do argán dos excrementos das cabuxas, que rubían polas árbores e comían os froitos. Hoxe en día xa non se apañan así, senón directamente das árbores. O aceite obtense esmagando (O rendemento de óleo é do 43% das carabuñas) e tamén con solventes en caso de uso industrial.
Tómase esparexido no pan, para preparar cuscús, ensaladas etc. Hai cooperativas só de mulleres bérberes que producen o óleo de argán.
Propiedades e beneficios na cosmética
O aceite de argán é rico en ingredientes naturais que desempeñan un papel na renovación e rexeneración celular. Na farmacopea tradicional marroquí, o aceite de argán adóptase para os tratamentos corporais para combater os estragos da idade e o clima: funciona perfectamente nas engurras e sequidade da pel, reduce as pegadas visíbeis deixadas polos grans do acne, secuelas da varicela, e outras lesións da pel ou irritacións de ditas marcas de estrías. Tamén en queimaduras e gretas, eccemas, psoríase ou calquera alteración que garde relación coa pel. Emprégase tamén para o coidado do coiro cabeludo tornando o brillo ao cabelo, iluminándoo de novo a través da súa alta capacidade nutricional e fortalece as unllas crebadizas. Por último, o aceite de argán alivia a dor nos artellamentos sendo moi popular para as masaxes corporais.
Propiedades
Principios activos: Ácido oleico (45%), ácido linoleico (35%). O insaponificábel do óleo contén alcois triterpénicos e esterois derivados do cicloartano. As tortas conteñen saponósidos, bidesmósidos de ácidos polihidroxilados das series do oleanano.
Indicacións: O óleo obtense das sementes.
Outros usos: O froito tense usado tradicionalmente na alimentación do gado. O óleo emprégase na cosmética do xeito descrito anteriormente.
Composición
O ácido linoleico (poliinsaturado): 35% O ácido oleico (monoinsaturado): 45% Tocoferois: 62 mg. / 100 g. Polifenois: 5,6 mg. / 100 g. Caroteno: 300 mg. / 100 g. Esterois: 160 mg. / 100 g. Terpeno alcohois: 150 mg. / 100 g.
SES Astra
SES Astra foi unha corporación filial de SES, con base en Betzdorf, Luxemburgo, que mantiña e operaba a serie Astra de satélites xeoestacionarios entre 2001 e 2011.
Formada en 1985 como Société Européenne des Satellites (SES), foi a primeira operadora privada de satélite en Europa. En novembro de 2001, logo da compra de GE Americom por General Electric (renomeada a to SES Americom) SES Global foi designada empresa matriz de SES Americom e SES Astra. SES Astra foi designada como compañía filial para conter todas as operacións en Europa.
En setembro de 2011, SES Astra e a súa pequena filial SES World Skies, (creada desde SES Americom e SES New Skies) foron reincorporadas en SES S.A. para simplificar operacións baixo un sistema único de dirección. Filiais de SES Astra, como HD Plus e ASTRA Broadband Services convertéronse en filiais directas de SES. O nome da marca, Astra, que representa a familia de satélites e o sistema de difusión, segue a ser usado.
1041
Mortes
Historia ano a ano
Rope
"Rope" é un sinxelo da banda estadounidense de rock alternativo Foo Fighters. É o primeiro sinxelo do seu sétimo álbum Wasting Light (2011).
Panxoliña
miniatura|300px|Pintura onde se amosa a nenos cantando panxoliñas en [[Grecia (1872).]] A panxoliña é un subxénero da lírica consistente nunha composición popular de tema relixioso que se canta polo Nadal.
Segundo Carlos Villanueva Abelairas, profesor da Universidade de Santiago de Compostela, as panxoliñas non son o mesmo que os vilancicos. Estes son pezas en lingua vulgar que se cantan nas igrexas, con textos populares ou poemas de autor, e que se usan na liturxia das festas principais en xeral. As panxoliñas, pola contra, son cancións populares cantadas polo pobo, en grupo ou individualmente ante o Belén ou na festa do Nadal.
Sábese da existencia de panxoliñas desde o século XV, mais non nos chegou ningún documento que explique as súas características, só referencias a como se organizaban os veciños para lle iren cantar ao neno Xesús e ao portal dos Reis.
Etimoloxía
miniatura|300x300px|A música no Nadal galego. O nome panxoliña procede das dúas primeiras palabras do himno Pange lingua gloriosi corporis mysterium escrito por Tomé de Aquino no século XIII. A recuperación do termo tivo lugar en 1958 coa publicación do texto de Cipriano Torre Enciso.
-84
Véxase tamén
Historia ano a ano
Francisco Fernández del Riego
O 9 de xullo de 2022, o plenario da Real Academia Galega, institución que presidiu de 1997 a 2001, decidiu dedicarlle o Día das Letras Galegas do ano 2023.
Primeiros anos e formación
Foi o primoxénito dos once fillos de Vicente Fernández Díaz (1880-1945), agrarista e rico comerciante natural de Cedofeita, Ribadeo, e Amada del Riego Fernández (1891-1981), descendente dun escribán, que casaron o 11 de marzo de 1912. Vicente fora voluntario na Guerra de Cuba, fixera fortuna na Habana e con ese capital tornara a Galicia. Os avós maternos, Xesús e Dominica, eran propietarios de terras e casaríos na comarca e rexentaban un negocio de tecidos no baixo da casa en que vivían.
Francisco comezou o bacharelato cos bieitos de Lourenzá e rematouno como interno no Colexio da Nosa Señora da Antiga de Monforte de Lemos. En 1930 matriculouse en Dereito na Universidade Complutense de Madrid. En Madrid comezou a ler a Rosalía de Castro e a Vicente Risco. A proclamación da Segunda República colleuno nesa cidade. Pouco despois a súa numerosa familia trasladouse a Santiago de Compostela e alí foi el tamén, a seguir os seus estudos de Dereito na universidade galega, ao tempo que realizaba tamén a carreira de filosofía e letras. Dirixiu a revista Universitarios, e desempeñou a secretaría da revista Alento.
Carreira política antes da guerra civil
miniatura|Carné do [[Partido Galeguista (histórico)|Partido Galeguista, visado por Ánxel Casal.]] Iniciou a súa actividade literaria con colaboracións na revista Vallibria e xa en Compostela publicou artigos en El Pueblo Gallego, A Nosa Terra e Heraldo de Galicia. A súa participación política iniciouse en 1931 coa publicación dun manifesto galeguista en Vilanova de Lourenzá que asinaba xunto co estudante de medicina Carlos Rodríguez Alonso. En Compostela entrou no Seminario de Estudos Galegos, e incorporouse ao Partido Galeguista logo da súa fundación. En 1932 foi elixido secretario xeral da agrupación Ultreya. Cando se constituíu a Federación de Mocedades Galeguistas foi o seu primeiro secretario xeral, e formou parte do Consello galego de Galeusca (1934).
Renderén
Renderén é un colectivo editorial autoxestionado creado en Galiza no 2007, con sede en Ourense.
Francisco Fernández del Riego
A guerra civil
miniatura|275px|[[Álvaro Cunqueiro|Cunqueiro, Fernández del Riego e Carballo Calero en Compostela, nos anos trinta.]] Coa Guerra civil española chegou a súa inhabilitación na docencia perdendo o seu posto como profesor de Dereito na USC: no BOE do 8 de novembro de 1937 apareceu o seu cesamento; nese mesmo número eran sancionados Antonia Ferrín Moreiras como axudante da Facultade de Ciencias e Antonio Baltar Domínguez como axudante temporal da Facultade de Medicina.
Sambade, Santiso de Vuiturón, Muxía
Sambade é un lugar da parroquia do Santiso de Vuiturón no concello coruñés de Muxía na comarca de Fisterra. Tiña 8 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 3 eran homes e 5 eran mulleres.
Francisco Fernández del Riego
A guerra civil
Fernández del Riego recibiu unha sanción por parte do Tribunal de Orde Pública que fixo que estivera agochado un tempo e, finalmente, decidiu incorporarse ao exército cando foi chamado, para salvar a súa vida. Participou nas batallas do Ebro, Teruel e Estremadura. O Tribunal de Responsabilidades Políticas abriulle expediente, satisfeito o cargo económico, foi pechado en decembro de 1940 coa sanción de tres anos e un día de inhabilitación especial para o desempeño de cargos públicos de mando, confianza e directivos.
Renderén
Características
É unha formación asemblearia. Os textos editados están dispoñibles en formato físico, e son descargables de modo gratuíto desde a rede.
Francisco Fernández del Riego
A guerra civil
A guerra civil foi anos despois material literario da súa novela O cego de Pumardedón (1992), onde a xeración que fixo a guerra aparece representada simbolicamente polo protagonista, un home que queda cego tras o estoupido dunha granada: esa cegueira é unha metáfora da imposibilidade de dar unha visión integral e obxectiva do sucedido.
Renderén
Características
A súa primeira publicación, A falacia da sustentabilidade, é un monográfico de 68 páxinas en branco e negro, editado no inverno de 2008. Conta con colaboración de diferentes autores coma Agustín García Calvo, Pedro García Olivo, Diego Ameixeiras, Santiago Alba Rico ou Eliseo Fernández.
A segunda publicación é A Civilización enferma, monográfico de 68 páxinas con capa e contracapa en cor, editada en xuño de 2009. Nela, ademais dalgúns dos autores mencionados, aparecen colaboracións de Miguel Amorós, Marcos Abalde Covelo, Emma Dourado, Rebeca Baceiredo e ilustracións de Miguel Brieva.
Francisco Fernández del Riego
Despois da guerra civil
Ao rematar a guerra trasladouse a Vigo desde onde traballou sempre polo galeguismo e a cultura galega en múltiples iniciativas. En 1940 casou con Evelina Hervella Nieto (1908-2007), filla de Antonio Hervella Ferreira, farmacéutica de formación, aínda que non exerceu. Non tiveron fillos.
En 1947 foi detido, encarcerado e xulgado en consello de guerra, sendo finalmente exculpado.
Foi xunto con Ramón Piñeiro e Xaime Isla Couto un dos principais impulsores da Editorial Galaxia (1950), empresa que liderou o proceso de restauración cultural na posguerra. En 1963, xurdiu desta editorial a revista Grial, que Del Riego codirixiu e para a que escribiu de forma asidua recesións literarias e artigos. miniatura|Máquina de escribir [[Underwood utilizada polo autor na década de 1950.]] A proposta de Manuel Gómez Román, Ramón Otero Pedrayo, Manuel Casás Fernández e Sebastián Martínez-Risco, ingresou en 1960 na Real Academia Galega, lendo o 26 de novembro o discurso titulado ''Un país e unha cultura. A idea de Galicia nos nosos escritores'', respondido por Ricardo Carballo Calero. Nestes anos integrouse no Partido Socialista Galego (PSG), do que chegou a ser Secretario Xeral, con Manuel Beiras como dirixente, e ao que pertenceu ata 1978. Formou despois parte do consello de dirección da plataforma apartidaria Realidade Galega e pediu o voto afirmativo no referendo do estatuto de autonomía de Galicia de 1980. En 1997 sucedeu a Domingo García-Sabell como presidente da RAG, sendo substituído en 2001 por Xosé Ramón Barreiro.