cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Consoante alveolar
O alfabeto fonético internacional (AFI) non ten símbolos independentes para as consoantes alveolares. É máis, o mesmo símbolo utilízase para todos os puntos de articulación coronais que non sexan palatalizados ou retroflexos. Para evitar ambigüidades, pódese utilizar a «ponte» (s̪, t̪, n̪, l̪) para as consoantes dentais, ou a barra baixa (s̠, t̠, n̠, l̠]) para as postalveolares. Nótese que a [s̪] diferénciase da [θ] (dental) en ser sibilante, mentres que a [s̠] diferénciase da [ʃ] postalveolar en non ser palatalizada. Malia iso, non se poden asumir que as letras sinxelas [s, t, n, l] representen especificamente ás alveolares. As linguas non poden facer tales distincións, de maneira que dúas ou máis lugares coronais atópanse alofonicamente, ou a transcrición pode ser simplemente demasiado ampla para distinguir unha dental dunha alveolar. Se é preciso especificar unha consoante como alveolar, pódese usar un signo diacrítico do AFI estendido que consiste en «=» colocado baixo a letra. Porén, os símbolos «t, n, l» con frecuencia son chamados «alveolares» e os exemplos de abaixo son todos sons alveolares.
Robert Mitchum
Robert Charles Durman Mitchum, nado en Bridgeport (Connecticut) o 6 de agosto de 1917 e finado en Santa Barbara (California) o 1 de xullo de 1997 foi un actor estadounidense.
Traxectoria
Cando era neno, Mitchum meteuse en moitos problemas, pasando a vivir cos seus avós e logo coa súa irmá máis vella, ata que marchou de casa, viaxando polo condado e probando distintos empregos. Aos catorce anos foi arrestado por vagabundo e encerrado no cárcere local. Fuxiu e volveu coa súa familia a Delaware. Pouco despois volveu a marchar, viaxando a California.
Chegou a Long Beach en 1936, quedando na casa da súa irmá. O resto da súa familia uniuse a eles pouco despois. Neste tempo traballou como “negro” dunha astróloga, Carroll Righter. Foi a súa irmá a que o convenceu de unirse con ela á compañía teatral da cidade. En 1940 marchou á costa leste para casar con Dorothy Spence, á que coñecera uns anos antes.
Tras traballar como operario, unha crise nerviosa levou a Mitchum a buscar traballo como actor ou extra en filmes. Grazas a un axente que coñecera conseguiu o papel de malvado unha serie de filmes en 1942 e 1943. Tras impresionar o director Mervyn LeRoy durante a rodaxe de Thirty Seconds Over Tokyo, Mitchum conseguiu un contrato de sete anos coa RKO Radio Pictures.
En 1945 foi emprestado á United Artists para o filme The Story of G.I. Joe, de William A. Wellman, que conseguiu catro candidaturas ao premio Oscar incluída a única de Mitchum como oscar ó mellor actor secundario. O éxito destes filmes fixo que pasase de series B ao cinema negro, onde realizaría algúns dos seus mellores papeis.
En 1948 foi detido xunto coa actriz Lila Leeds por posesión de marihuana, motivo polo que pasou unha semana no cárcere local e corenta e tres días nunha granxa-prisión, arrodeado polos fotógrafos da revista Life. Os filmes que estreou tras o arresto foron éxitos de público.
En 1955 foi o protagonista de A noite do cazador, único filme dirixido por Charles Laughton, considerada unha das súas mellores interpretacións. Ese mesmo ano fundou DRM (Dorothy and Robert Mitchum) Productions, coa que produciu cinco filmes para a United Artists.
Na década de 1960 e de 1970, despois de Cape Fear, interveu en filmes menores. Tamén desenvolveu unha carreira como cantante.
Era cenozoica
miniatura|[[Oroxenia alpina.]]
A era cenozoica, Cenozoico ou era terciaria é, na escala de tempo xeolóxico, a era xeolóxica que se iniciou hai uns 65,5 ± 0,3 millóns de anos e que se estende até a actualidade.
Durante a era cenozoica, a India colidiu con Asia hai 55-45 millóns de anos, e Arabia colidiu despois con Eurasia, pechando o mar de Tetis, hai uns 35 millóns de anos. Como consecuencia diso, produciuse a gran pregamento alpino que formou as principais cordilleiras do sur de Europa e Asia, como os Pireneos, Alpes e Himalaias.
Ao cenozoico tamén se lle chama a era dos mamíferos, animais que, ao extinguírense os dinosauros a finais do Cretáceo, experimentaron unha extraordinaria radiación adaptativa e pasaron a ser a fauna característica.
Hai uns 30 millóns de anos xurdiron os primeiros primates superiores (os máis primitivos estaban xa presentes hai máis 65 millóns de anos), aínda que Homo sapiens non apareceu até hai uns 200.000 anos.
Subdivisións
O Cenozoico divídese en tres períodos, Paleoxeno, Neoxeno e Cuaternario, que á súa vez se dividen en épocas. O Paleoxeno comprende as épocas Paleoceno, Eoceno e Oligoceno; o Neoxeno comprende Mioceno e Plioceno, mentres que o Cuaternario comprende as épocas Plistoceno e Holoceno, a última das cales está actualmente en curso. O antigo período terciario comprendía Paleoxeno e Neoxeno.
Punxín
Punxín é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca do Carballiño. Segundo o padrón municipal, en 2014 tiña 749 habitantes (956 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é.
Xeografía
O concello, de 17,1 km², abrangue seis parroquias. Está situado ao noroeste da provincia de Ourense, atravesado polo río Barbantiño.
Patrimonio
Consérvanse restos de poboados castrexos no monte de San Trocado e no castro de San Cibrao de Las, no límite co concello de San Amaro.
A igrexa de Vilela é de orixe románica, reformada no século XVIII, cunha soa nave e ábsida rectangular. Ten esculturas barrocas de San Pedro e dúas imaxes da Virxe das Dores e do Rosario, e un cáliz e un incensario de prata do século XVIII, deseñados por Piedra e Rañoi. Detrás do templo hai un cruceiro cun peto de ánimas no pé que conserva un capitel xónico.
A igrexas de Ourantes é románica, do século XII. É dunha soa nave e ten un retablo churrigueresco.
A igrexa de Punxín é do século XVII, e conserva restos góticos. No seu interior hai un sartego prerrománico, do século IX, atribuído a San Wintila. Ten unha custodia do século XVIII e unha cruz do XVII deseñada por Pescouber. No adro hai un cruceiro modernista.
A igrexa de Freás é do século XVIII, co retablo maior rococó e esculturas barrocas da Virxe das Candeas, San Roque e a Virxe das Dores. Na fachada hai unha figura gótica da Virxe co Neno.
A igrexa de Vilamoure é do século XVIII, e ten dúas obras de pratería atribuídas ao abade Miguel Pérez.
A igrexa de Barbantes é dos séculos XVIII e XIX, e no seu interior ten un retablo rococó con imaxes do barroco.
O pazo de Punxín ten a súa orixe no século XII. En Freás está o pazo do Souto.
Lugares de Punxín
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Punxín vexa: Lugares de Punxín.
Megasa
Metalurgia Galaica, SA., coñecida polo seu acrónimo Megasa, é unha empresa galega siderometalúrxica situada no concello coruñés de Narón no barrio de Xuvia ao fondo da ría de Ferrol. Adícase á laminación de redondos para construción nun forno eléctrico empregando chatarra ou barras de aceiro. Ten unha capacidade de produción de tres millóns de toneladas.
Historia
A empresa ten a súa orixe cando Bartolomé Freire Lago, o maior de dez irmáns, funda en Xuvia un almacén de ferralla. A familia Freire é orixinaria das Somozas. Bartolomé Freire era un mozo emprendedor dunha familia de ferreiros que en 1924 e con vinte anos emigra a Cuba. De alí volta en 1931 para seguir a traballar na ferrería da familia. En 1933 trasládase dende As Somozas a Narón. Na ribeira dereita do río Grande de Xuvia crea un pequeno obradoiro no que aproveita e traballa os recortes da chapa de aceiro dos estaleiros da Sociedad Española de Construcción Naval na ría de Ferrol. As pezas véndellas aos ferreiros da zona para facer ferramentas e aparellos para o agro.
O negocio medra rapidamente e en 1937 Freire traslada o negocio a un terreo na estrada de Castela, xunto á estación de Feve en Xuvia, onde dende entón está Megasa. Alí adícanse tamén ao estirado de tubos de aceiro usados e á fabricación de remaches para xuntar chapas de aceiro.
miniatura|esquerda|Freire Hermanos no polígono da Gándara, Narón. En 1943 incorpóranse ao negocio os seus irmáns Xosé e Fernando cos que funda Freire Hermanos, S.L. Para fabricar parafusos, porcas, remaches e outros produtos metálicos cun novo forno de fundición de chatarra.
En 1949 a empresa, xa entón cuns sesenta traballadores, pasa a ser unha sociedade anónima. En 1953 “Freire Hermanos” adícase exclusivamente a almacén de ferralla. A fabricación de parafusos e relaminación de ferros pasa a chamarse Metalúrgica Galaica, S.A. (MEGASA). A nova empresa será unha fundición de aceiro en forno eléctrico para a elaboración de aceiro para laminación.
En 1959 Megasa merca Ferrerías de Arcade, S.A. fundición situada ao fondo da ría de Vigo, próxima á desembocadura do río Verdugo. A fundición tiña un forno eléctrico e un tren de laminación de perfiles e chapas.
O elevado consumo de electricidade do forno eléctrico e a falta de subministración local fai que os irmáns Freire decidan a construción dunha central hidroeléctrica. A central eléctrica de Ferrerías (Valdoviño) para abastecer MEGASA constrúese no río das Forcadas. A construción en 1965 do encoro das Forcadas leva ao peche da central ata que en 1980 faise cargo dela outra empresa.
O 4 de decembro de 1997 faleceu Bartolomé Freire Lago. Nese mesmo ano Megasa Siderúrxica S.L. (a fábrica de Xuvia) foi escindida do Grupo Megasa, Metalúrxica Galaica S.A.
Empresas do grupo
miniatura|Megasider Río do Pozo, Narón. En España:
En Portugal:
A empresa ten certificacións ISO 9001, ISO 14001, ISO 50001 e OHSAS 18001.
En 1995 mercou a sociedade portuguesa Siderurgia de Produtos Longos con dúas fábricas: unha en Seixal, preto de Lisboa e outra en Maia, preto de Porto. En 2004 entrou no accionariado de Cimpor.
En xuño de 2010 vendeu a súa participación do 6,46% na portuguesa Cimpor por 282 millóns de euros.
En xuño de 2013 a dirección anunciou o peche da empresa para o mes de agosto pola imposibilidade de competir coa nova tarifa eléctrica. As empresas cun consumo de máis de 100 MW teñen unha bonificación de 35 euros por megavatio, mentres que as de menos, como o caso de Megasa, cobran 20 euros por MW.
Impacto ambiental
Esta empresa levou a cabo uns recheos de 100.000 m² sobre a ría de Ferrol empregando escouras de fundición. Tivo problemas coa Consellería de Medio Ambiente da Xunta de Galicia por estar relacionada con vertidos contaminantes. A empresa emprega a auga do río Grande de Xuvia cunha captación propia. A fábrica de Xuvia tamén ten depuradora de augas residuais propia.
Tylosaurus
Tylosaurus (do grego τυλος/tylos "protuberancia" + grego σαυρος/sauros "lagarto") era un mosasauro do Cretáceo serodio, un gran lagarto mariño depredador estreitamente relacionado cos varanos modernos e coas serpes.
Valva
O termo valva pódese referir a:
Sancha Raimúndez
Sancha Raimúndez, nada entre os anos 1095 e 1102 e finada en León o 28 de febreiro de 1159, foi unha Infanta de Galicia, León e Castela, filla de Raimundo de Borgoña e da raíña Urraca I de León.
Traxectoria
Criouse, ademais de en compañía da súa nai, canda ás súas tías, as infantas Sancha e Elvira, fillas de Afonso VI de León, que nese momento gozaban da posesión do Infantado, é dicir, un conxunto de mosteiros e igrexas distribuídos por todo o reino e que, á morte das súas propietarias —que unicamente podían seren infantas solteiras— debían volver á Coroa, como ocorreu no caso da infanta Sancha, que tamén ostentou a posesión dos Infantados dos reinos de Galicia, León e Castela.
Á morte da súa nai a raíña Urraca, en 1126, sucedeuna o seu fillo Afonso quen nomeou como raíña á súa irmá a infanta Sancha, precedente que sentaba o seu avó Afonso VI de León ao outorgarlle o título de raíña á súa irmá a infanta Urraca de Zamora. A infanta-raíña Sancha converteuse entón nunha das principais conselleiras e colaboradoras do seu irmán o rei, aparecendo case sempre o seu nome nos documentos públicos do seu irmán.
En 1127, un ano despois de falecer a súa nai, recibiu o Infantado de mans do seu irmán, o cal convertíaa en señora de varios dos mosteiros máis importantes do reino, entre eles o de santo Isidoro de León. Primeiro tomou posesión do Infantado de León e, posteriormente, dos de Galicia e Asturias. Herdou todos os Infantados que había no reino de León, que eran os de Covarrubias, Val do Torío, León, Terra de Campos, o Bierzo e Asturias. En 1138 impulsou a restauración do mosteiro de Santa María de Carracedo, cedéndoo aos monxes do mosteiro de Santa María de Valverde, de Corullón.
A infanta Sancha doou en 1141 o mosteiro de Santa María de Wamba, actualmente desaparecido, con todos os seus territorios, vilas, igrexas, hedades e pertenzas, á Orde de San Xoán de Xerusalén, «pro redemptione omnium peccatorum meorum, pro salvatione anime mee, pro anima patris et matris mee et pro etiam anime domine Gelbire, mee amite».
A doazón efectuada en 1141 aos Hospitalarios foi de tal magnitude que durante os anos seguintes, os contactos entre a infanta e os cabaleiros de San Xoán estiveron case sempre relacionados con esta doazón. As terras e lugares doados aos Hospitalarios formaran parte dun Infantado que pertencera ao conde Raimundo de Borgoña. Sete anos despolis, en 1148, doou á Orde de San Xoán de Xerusalén a igrexa de Santa María de Olmedo e, un ano antes, en 1147, fundou o mosteiro de Santa María da Santa Espiña, na provincia de Valladolid, fundación que foi confirmada polo seu irmán o rei Afonso un ano despois.
En 1148, reunidas as Cortes di reino na cidade de Palencia, a infanta-raíña Sancha conseguiu do seu irmán o Emperador, e dos bispos e os próceres do reino, que os cóengos agostiños que habitaban o mosteiro de Carbajal da Legua se trasladasen á colexiata de Santo Isidoro de León, Panteón dos Reis de León e, ao mesmo tempo, que as relixiosas beneditinas que habitaban en Santo Isidoro de León desde había máis de douscentos anos, se trasladasen ao mosteiro de Carbajal da Legua, cumprindo así a infanta coa orde do propio santo Isidoro de Sevilla que, nunha suposta aparición, lle ordenara que abandonasen o mosteiro.
En 1156 doou á Orde dos Hospitalarios o poboado de San Juan de Arenas, no concello asturiano de Siero, a condición de que xamais o allearan, e, nese mesmo ano, concedeu aos cóengos de Santo Isidoro de León o privilexio, rubricado polo seu irmán o rei, de que todos os homes que o desexaran podían declararse vasalos do mosteiro «por dereito de behetría», é dicir, que podían incorporarse á xurisdición do mosteiro levando todas as súas posesións, pero quedando dispensados desde entón de pagar ningún tributo ao rei. Seu irmán Afono faleceu ao ano seguinte, en 1157, sendo sucedido no trono de León por Fernando II de León, e no de Castela por Sancho III o Desexado.
Outorgou testamento en 1159, no que, entre outras disposicións, ordenaba reintegrar a Santo Isidoro de León todas as posesións que ela se reservara de por vida, e que pertenceran no pasado ao mosteiro de San Xulián e Santa Basilisa de Ruiforco, e que estaban adscritas a Santo Isidoro de León desde a época de Afonso V de León. O patrimonio do mosteiro de Ruiforco de Torío constituíu o núcleo central do Infantado de Torío e, debido ao testamento da infanta Sancha, que foi feito efectivo polo seu sobriño Fernando II de León, quedou vinculado definitivamente a Santo Isidoro de León.
Morte e sepultura
A infanta-raíña Sancha faleceu o día 30 de febreiro de 1159 e recibiu sepultura no Panteón de Reis de Santo Isidoro de León, onde fora enterrada a súa nai, a raíña Urraca. Os restos mortais da infanta Sancha, que se conservan incorruptos na actualidade, foron depositados no interior dun sepulcro de pedra, que aínda se conserva, sobre cuxa cuberta, que aínda que está partida pola metade se conserva íntegra, foi esculpido o seguinte epitafio latino:
miniatura|350px|Panteón de Reis de Santo Isidoro de León.
Durante a guerra da Independencia, o Panteón de Reis de Santo Isidoro de León foi convertido en corte para os cabalos, e os cadáveres alí sepultados foron extraídos dos seus sepulcros polos soldados franceses e amoreados nun recuncho, sendo despois recollidos polos cóengos da colexiata e levados á igrexa de Santa Marina de León, excepto o da infanta Sancha que, debido á veneración que se lle profesaba, foi levado á casa dun veciño de León, onde permaneceu até o final da contenda, en que foi devolta ao templo de Santo Isidoro en presenza das autoridades da cidade, sendo colocada a momia nun sepulcro, aínda que sen tapa, pois a lauda do verdadeiro sepulcro da infanta apareceu varios anos despois, partida pola metade.
Durante o estudo levado a cabo en 1997 das tumbas do Panteón de Reis de Santo Isidoro de León constatouse que o cadáver da infanta achábase incorrupto, característica que comparte co do infante Fernando, fillo de Fernando II de León, que tamén xace sepultado alí. Introducida no coxín onde repousaba a cabeza da infanta Sancha achouse unha carta, datada o día 22 de decembro de 1868, na que se manifesta: ''«No ano 1868, reinando dona Isabel II, atopábase o Panteón dos reis nun estado de completo abandono, e o cadáver da raíña dona Sancha, perfectamente conservado en estado de momia, encontrábase en completa nudez. O Panteón foi restaurado polo celo do Gobernador desta provincia, D. Manuel Rodríguez Monje e pola súa filla Dona Carmen vestiuse devandito cadáver con roupa de tisú da raíña dona Isabel II, regalo para este efecto.»''
Porén o anterior, diversas fontes sinalan que a infanta Sancha foi enterrada na catedral de Zamora, mentres que outras sosteñen que foi sepultada na colexiata de San Cosme e San Damián de Covarrubias. No muro esquerdo do presbiterio da catedral de Zamora está colocado un epitafio, composto en 1620-1621 por Alonso de Remesal, no que se consigna que a infanta Sancha recibiu sepultura alí:
Por outra parte, na colexiata de Covarrubias hai un sepulcro de pedra, datado no século XV, que se supón que contén os restos da infanta Sancha, quen concedeu os seus foros á localidade de Covarrubias no ano 1148. Sobre a tapa do sepulcro atribuído á infanta aparece esculpida a cruz abacial e na fronte está colocado o escudo cuartelado de Castela e León, que lle fora concedido á infanta Sancha polo seu irmán o rei.
No mosteiro de Santa María da Santa Espiña, situado na provincia de Valladolid, xunto ao retablo do altar maior, no lado do Evanxeo, se sitúa unha estatua orante que representa á infanta Sancha Raimúndez, realizada en alabastro, aínda que a infanta non recibiu sepultura alí.
Legado
A infanta-raíña Sancha, ao igual que o seu irmán Afonso, efectuou grandes doazóns ao templo de Santo Isidoro de León, no que residiu de forma permanente antes de que fora habitado polos cóengos agostiños, en 1148, e na súa época finalizaron as obras emprendidas na nova igrexa de Santo Isidoro de León en tempos da infanta Urraca de Zamora. A infanta, que se autochamaba «esposa de Santo Isidoro», foi colmada de eloxios incluso estando aínda en vida, e os cóengos agostiños de Santo Isidoro a consideraban a súa fundadora.
Despois da súa defunción, a institución do Infantado entrou en decadencia e desapareceu practicamente como tal, posto que xa non sería patrimonio das infantas solteiras. Anos despois da defunción de Afonso VII de León, o rei Afonso VIII de Castela doou os bens do Infantado castelán a diferentes igrexas, como a colexiata de Covarrubias ou o mosteiro das Huelgas de Burgos, mentres que no reino de León, o seu tío Fernando II de León doou á súa irmá Sancha de Castela, raíña de Navarra, todo o Infantado leonés.
Sínkope
Sínkope é un grupo de rock español (rock rural) orixinario da comarca de La Serena, na provincia de Badaxoz, en Estremadura.
Podolia
Podolia é unha rexión histórica de Europa Oriental, que abrangue as partes centrais-meridionais do occidente de Ucraína e o nordés de Moldavia (Transnistria setentrional).
A Sé, Ribela, Coles
A Sé é un lugar da parroquia de Ribela no concello ourensán de Coles na comarca de Ourense. Tiña 19 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 10 eran homes e 9 mulleres.
O Espiño, Brión, Ferrol
O Espiño é un lugar da parroquia de Brión no concello de Ferrol na provincia da Coruña.
Luis Fontaíña Serrapio
Luis Fontaíña Serrapio, nado en 1900 e finado en Pontevedra o 18 de novembro de 1974, foi un médico e político galego.
Traxectoria
Licenciado en Medicina e odontólogo, estableceuse en Pontevedra nos anos vinte. Despois da proclamación da Segunda República afiliouse ao Partido Republicano Radical do que foi presidente da Executiva de Pontevedra en outubro de 1933. Foi elixido deputado pola provincia de Pontevedra nas eleccións xerais de 1933. Foi elixido presidente da Deputación de Pontevedra o 31 de decembro de 1935, permanecendo no cargo ata marzo de 1936. No franquismo foi Presidente do Liceo Casino de Pontevedra (1956-1958).
Vida persoal
Casou con Pilar Lombos Pazos.
O Cucheiro
O topónimo galego O Cucheiro pode referirse a:
Allen Crabbe
Allen Lester Crabbe III, nado o 9 de abril de 1992 nos Ánxeles (California) é un xogador profesional de baloncesto estadounidense.
Traxectoria profesional
O 27 de xuño de 2013, Crabbe foi elixido na 31ª posición do Draft da NBA de 2013 polos Cleveland Cavaliers. Na mesma noite do Draft foi traspasado ós Portland Trail Blazers a cambio de dúas futuras eleccións da segunda rolda do Draft. O 10 de marzo de 2014, foi asignado ós Idaho Stampede da NBA Development League. Foi chamado de volta cos Blazers o 16 de marzo. O 25 de marzo foi asignado de novo ós Stampede, e volveu ós Blazers o 31 de marzo.
O 11 de novembro de 2014, Crabbe xogou o seu primeiro partido coma titular na NBA na vitoria dos Trail Blazers por 102-100 contra os Charlotte Hornets.
O 25 de xullo de 2017, Crabbe foi traspasado ós Brooklyn Nets a cambio de Andrew Nicholson.
O 6 de xullo de 2019, Crabbe foi traspasado xunto os dereitos do Draft de Nickeil Alexander-Walker e unha elección da primeira rolda do Draft de 2020 ós Atlanta Hawks, a cambio de Taurean Prince e unha elección da segunda rolda do Draft de 2021.
O 16 de xaneiro de 2020, Crabbe foi traspasado ós Minnesota Timberwolves a cambio de Treveon Graham e Jeff Teague. O 29 de febreiro de 2020, Crabbe foi cortado polos Timberwolves.
Lugares de Betanzos
miniatura|dereita|[[Casa do concello de Betanzos.]] Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → Lugares de Betanzos
Lugares de Betanzos
Pendentes lugares das parroquias de:
Betanzos
Centre Nacional Catalá
O Centre Nacional Catalá (en galego, Centro Nacional Catalán) foi un grupo político catalanista fundado en Barcelona o 3 de setembro de 1899 promovido pola revista La Veu de Catalunya, creada ese mesmo ano, e por ex-membros de Unió Catalanista contraria ao apoliticismo e ao radicalismo verbal desta organización, que contrastaba coa falta de actuación pública ou organizativa. Finalmente, en 1901, acabarían integrándose na Lliga Regionalista.
Contexto
A crise en Cuba dende 1868 fixera perder o 60% do seu mercado á industria catalá. Para comezar, a renovación era indispensable deter o declive do Estado, e Prat de la Riba foise achegando ao xeneral Camilo García de Polavieja y del Castillo, que apostaba por unha descentralización como a ferramenta para acadar a modernización necesaria.
O seu programa político xa fora descrito nas Bases de Manresa de 1892, e definiu o nacionalismo catalán non como un partido político, senón como unha causa política nacional aberta a tódolos cataláns, independentemente da súa ideoloxía.
Creación
Entre os fundadores había conservadores como Ramon d'Abadal i Calderó, Lluís Domènech i Montaner, Josep Puig i Cadafalch, Lluís Duran i Ventosa, Francesc Cambó, Enric Prat de la Riba ou Narcís Verdaguer i Callís, e liberais e republicanos como Jaume Carner Romeu, Ildefons Sunyol ou Joaquim Casas i Carbó. O seu portavoz foi o xornal La Veu de Catalunya.
O presidente da CNC foi o avogado Narcís Verdaguer i Callís, vice-presidente Jaime Carner Romeu e o secretario Enric Prat de la Riba. Foi a expresión do movemento burgués catalán progresista, traídos polos industriais que se atopaban na periferia xeográfica dun imperio centralizador prisioneiro da oligarquía agraria conservadora, ben conectada coa administración central corrupta.
Disolución
Eses mesmos industriais que apoiaban o rexeneracionismo de Polavieja crearan en 1898 Unió Regionalista, un partido moderado e catalanista pero non nacionalista. Progresivamente, fóronse achegando até que o 25 de abril de 1901, o Centre Nacional Catalá, fusionouse co Unió Regionalista para forma-la Lliga Regionalista.
Ediciós da Rotonda
Ediciós da Rotonda foi unha editorial creada pola xornalista María Yáñez e o deseñador web Berto Yáñez co obxectivo de distribuír publicacións exclusivamente a través de internet, sempre mediante licenzas Creative Commons. Foi, pois, a primeira editora destas característas en Galiza. O proceso de edición formulábase similar ao dunha editora tradicional, con selección do material, corrección, maquetación e promoción. No entanto, nos tres anos do proxecto (2005-2008) só se editou unha obra, O home inédito, de Carlos Meixide, o primeiro libro galego e en galego en se divulgar nun formato destas características. Posteriormente, grazas ao éxito obtido e mercé a un acordo coa Rinoceronte Editora, viu a luz tamén no formato papel.
Edwin Armstrong
Edwin Howard Armstrong, nado en 1890 e finado en 1954, foi un enxeñeiro electricista e inventor norteamericano. Armstrong foi un dos inventores máis prolíficos da era da radio. Inventou a radio FM (1933), os circuítos rexenerativos (1914), superheterodinos e superrexenerativo.
Metrópole ortodoxa grega de Calcedonia
A metrópole de Calcedonia (en Μητρόπολη Χαλκηδόνος) é unha diocese do Patriarcado Ecuménico de Constantinopla. A metrópole foi creada no 451, na época do Concilio de Calcedonia. É unha das catro metrópoles ortodoxas gregas que persisten en Turquía, e a única en Asia Menor (Anatolia).
Orixes do cristianismo e Concilio de Calcedonia
O cristianismo expandiuse pola rexión de Calcedonia xa dende o século II. Entre os primeiros bispos, Hadrián de Nicomedia foi martirizado durante os primeiros tempos, e é venerado pola Igrexa Ortodoxa.
A cidade de Calcedonia gañou prestixio polo concilio ecuménico nela celebrado en 451, a iniciativa do emperador bizantino Marciano. A súa intención era rexeitar as decisións do Segundo Concilio de Éfeso de 449. As decisións do concilio consolidaron o credo niceno e rexeitaron como heréticas doutrinas como o apolinarismo, o monofisismo e o nestorianismo.
Era bizantina
En 451 o bispado de Calcedonia foi elevado a metrópole. Foi a terceira metrópole da rexión de Bitinia, na Asia Menor noroccidental, e o seu prelado tiña o título oficial de exarca de toda Bitinia.
Algúns metropolitas e bispos de Calcedonia participaron na controversia iconoclasta dos séculos VIII e IX. Algúns deles foron martirizados e son venerados hoxe na Igrexa Ortodoxa, como os metropolitas Niceto, Cosme e Xoán.
Posteriormente, circa 1100, o metropolita Leo foi acusado de herexía. Pola súa parte, el acusou ao emperador Alexios I Komnenos de sacrilexio e iconoclastia, por permitir a fundición de obxectos de ouro e prata para soster a súa guerra. miniatura|300px|Metrópoles ortodoxas gregas en Asia Menor, c. 1880.
Período otomán
Durante o século XIV a sé permaneceu vacante, pola conquista da rexión polos otománs. Porén, foi reorganizada no século XV, posiblemente logo da caída de Constantinopla e a incorporación do patriarcado ecuménico ao sistema Millet otomán. O primeiro metropolita desa época foi Xosé, en 1477. Durante os seguintes anos a súa xurisdición estendeuse cara ao leste. A finais do século XVII a sé foi transferida a Kuzguncuk, onde permaneceu até 1855.
Dende a metade do século XIX a metrópole prosperou grazas ao aumento significativo da poboación e ao seu desenvolvemento económico. En 1855 a sé volveu a Calcedonia.
Século XX
En 1923, logo do tratado de Lausana e o subseguinte intercambio de poboación entre Grecia e Turquía, a poboación ortodoxa grega debía retirarse de Anatolia, coa excepción das partes asiáticas de Constantinopla. É por isto que a metrópole quedou como a única activa en Anatolia, e unha das catro en Turquía. Durante o pogrom de Istambul anti grego de setembro de 1955, once templos baixo xurisdición da metrópole foron destruídos, conseguindo tan só salvar tres deles. Ademais, a multitude fanatizada asaltou a casa do metropolita e arrastráronlle espido polas rúas da cidade durante horas.
O declive da poboación grega en Constantinopla, especialmente dende 1964, ten deixado a metrópole tan só cun pequeno número de fregueses.
Xeografía e demografía
Durante a época bizantina, a metrópole de Calcedonia sempre apareceu nas listas do Notitiae Episcopatuum. Non hai información exacta sobre a extensión da súa xurisdición eclesiástica, pero probablemente coincidiría coa cidade de Calcedonia xunto a algúns lugares da beira asiática do Bósforo. A comezos do período otomán a metrópole foi expandida cara ao leste para incluír Heraclea Póntica e Amastris, incluíndo ademais as Illas Príncipe. A finais do século XIX foi expandida novamente para abranguer unha franxa costeira do mar Negro, dende Darıca a Zonguldak.
Até 1922 a metrópole estaba constituída por un total de 38 comunidades ortodoxas gregas, a maioría delas na rexión de Mesothynia. Dende 1923 a poboación grega diminuíu dramaticamente, como parte do intercambio de poboación entre Grecia e Turquía, e durante o século XX o seu nome continuou a diminuír, especialmente logo de 1964. Hoxe tan só restan uns poucos fieis cristiáns na metrópole, formando as Illas Príncipe unha metrópole separada dende 1924.
Xerarcas até o Gran Cisma
Até o Gran Cisma entre a Igrexa Ortodoxa e a Igrexa Católica, os seguintes foron os xerarcas ocupantes da sé:
Prelatura territorial católica latina de Trondheim
miniatura A prelatura territorial de Trondheim (en Praelatura Territorialis Trudensis) é unha sé da Igrexa Católica Latina inmediatamente suxeita á Santa Sé. En 2004 tiña 3.228 bautizados sobre unha poboación total de 640.105 habitantes. A sé está vacante dende 2009, e o seu administrador apostólico é o bispo de Oslo, Bernt Ivar Eidsvig.
Territorio
A prelatura territorial abrangue os condados de Møre og Romsdal, Sør-Trøndelag e Nord-Trøndelag. Limita ao sur coa diocese de Oslo, ao nordeste coa prelatura territorial de Tromsø, e ao sueste coa diocese de Estocolmo.
A sé prelaticia é a cidade de Trondheim, antigamente chamada Nidaros, onde está a catedral de Santo Olaf. O territorio está organizado en 5 parroquias.
Fornjót
Fornjót (do nórdico antigo Fornjótr) é un xigante da mitoloxía nórdica. É un lendario rei de Finlandia e pai de Kári (unha personificación do vento), de Logi (unha personificación do lume) e de Hlér Ægir (o gobernante do mar). O significado do nome é incerto, posiblemente veña de forn 'vello' e jótr 'Jutlander', xigante, en finés 'jätti', en nórdico 'jotunn'; ou tamén podería vir de for 'cedo' e njótr 'destrutor'. Seguindo as xenealoxías lendarias, Fornjót é o primeiro antepasado paternal directo coñecido de Guillerme I de Inglaterra, así como tamén é antepasado dalgunhas familias nobres europeas modernas.
Fornjót nos textos
Fornjót é mencionado dúas veces en antigos versos: na estrofa 29 de Ynglingatal, onde o "fillo de Fornjót" parece facer referencia ao lume e nunha cita en Skáldskaparmál de Snorri Sturluson.
Prelatura territorial católica latina de Trondheim
Historia
Na Idade Media Trondheim, entón chamada "Nidaros", era sé arcebispal, suprimida coa reforma protestante en 1537.
O 7 de abril de 1931, co breve Supremi Apostolatus, o papa Pío XI erixiu a misión sui iuris da Noruega central, en territorios da vigairía apostólica de Noruega.
O 4 de febreiro de 1953 a prefectura apostólica foi elevada ao rango de vigairía apostolica coa bula Sollemne est Nobis do mesmo Pío XII.
O 28 de marzo de 1979, coa bula Cum Nobis, o papa Xoán Paulo II elevou a vigairía ao rango de prelatura territorial, dándolle o nome actual.
Segunda división española 1949/50
A tempada 1949–50 da Segunda División de España foi a 18ª edición deste torneo. A categoría estivo composta por 32 equipos, repartidos segundo criterios xeográficos en dous grupos de 16 equipos cada un. Real Santander, Lérida, Alcoyano e Real Murcia ascenderon á Primeira División mentres que Arosa, Erandio, Castellón e Elche descenderon á Terceira División.
Grupo I
X = Partidos xogados; G = Partidos gañados; E = Partidos empatados; P = Partidos perdidos; GF = Goles a favor ; GC = Goles en contra; DG = Diferenza de goles; Pts = Puntos
Liguiña de ascenso
X = Partidos xogados; G = Partidos gañados; E = Partidos empatados; P = Partidos perdidos; GF = Goles a favor ; GC = Goles en contra; DG = Diferenza de goles; Pts = Puntos
Fornjót
Fornjót nos textos
É listado como un xigante nun dos thulur, sendo Ægir, o fillo de Fornjót identificado como un xigante en varias fontes.
Na saga Orkneyinga e en Hversu Noregr byggdist, ambos encontrados en Flateyjarbók, Fornjót aparece como un antigo gobernador de Finlandia e Kvenland e é pai de tres fillos chamados Ægir ou Hlér, Logi 'lume', e Kári. O Hversu relata ademais que Hlér gobernaba sobre os mares, Logi sobre o fogo, e Kári sobre o vento.
Macaco
Os macacos (xénero Macaca) constitúen un xénero de monos do Vello Mundo da subfamilia Cercopithecinae, do que existen 23 especies en Asia e norte de África (e mais Xibraltar). Os macacos son principalmente fruxívoros, aínda que as súas dietas tamén inclúen sementes, follas, flores e codia de árbores e algúns, como Macaca fascicularis, aliméntanse de invertebrados e ocasionalmente pequenos vertebrados.
Descrición
Despois do xénero Homo, o xénero Macaca é o xénero de primates máis estendido do mundo, que habita desde o Xapón ao subcointinente Indio e no caso do Macaca sylvanus no norte de África (Magreb) e Xibraltar (a poboación de Xibraltar é introducida). Actualmente recoñécense 23 especies de macacos, incluíndo algúns dos monos máis coñecidos polo público, como o macaco rhesus (Macaca mulatta). Aínda que varias especies carecen practicamente de rabo, non teñen unha estreita relación cos simios superiores hominoideos, como os chimpancés ou gorilas, senón que pertencen a outra rama de primates.
Nalgunhas especies hai un pregamento cutáneo que une da segunda á quinta deda do pé, alcanzando á primeira articulación metatarsal.
miniatura|250px|esquerda|Femia adulta de M. thibetana cunha cría. A pelaxe dos macacos vai do beixe ao negro, pasando por todos os tons de marrón.
Nalgunhas especies, a cara coloréase de rosa ou mesmo de vermello. Os macacos teñen abazóns (bolsas nas meixelas), onde almacenan alimentos para comelos despois, lonxe dos seus competidores. Os ollos téñenos situados frontalmente, proporciónanlles unha visión en tres dimensións semellante á dos humanos.
Os macacos posúen calosidades nas nádegas, que son dúas rexións córneas na zona do cu que lles permiten estar sentados durantre longo tempo, que é a posición que prefiren para descansar nas árbores. Os pés e as mans teñen uñas nos dedos en vez de garras, que lles permiten a súa locomoción arborícola ou no chan. Como todos os mamíferos, aleitan as crías coas súas dúas mamilas.
Certas especies de macacos pasan a maioría do seu tempo nas árbores. O seu rabo sérvelles para eqilibrarse e saltar de póla en póla. Non son moi pesados. Nas especies esencialmente arborícolas, a masa corporal dos machos vai de 5 a 9 kg. Outros macacos son máis terrestres en graos diversos. Algúns viven case sempre ao sol, outros alternan as fases arborícolas e terrestres. En calquera caso, desprázanse a miúdo polo chan e son máis pesados: os machos poden pesar entre 10 e 18 kg. Os seus rabos son a miúdo máis curtos e, nalgúns só uns poucos cm.
Os machos son meirandes que as femias e teñen grandes caninos, que non nos usan para alimentarse como os carnívoros, senón que son o resultado do que Charles Darwin chamou selección sexual: usados nas loitas entre machos e porque as femias prefiren os machos con caninos grandes.
Comportamento social
miniatura|dereita|240px|O [[córtex premotor de macacos foi amplamente estudado. ]] Todos os grupos sociais de macacos están estruturados arredor de femias matriarcais dominantes. Os macacos teñen unha estrutura social e xerarquía moi complicada. Se un macaco de baixo nivel na cadea social comeu bagas e non queda ningunha para o macaco de nivel superior, entón o de maior status pode, dentro da súa organización social, sacar as bagas da boca do outro mono.
Relación cos humanos
Varias especies de macacos son amplamente utilizadas en probas feitas con animais, especialmente en neurociencia da percepción visual e do sistema visual.
Case todos (73-100%) dos macacos rhesus tidos como mascotas ou en catividade son portadores do virus herpes B. Este virus é inofensivo para os macacos, pero causa infeccións en humanos, que en casos raros poden ser mortais, un risco que fai que os macacos sexan mascotas pouco adecuadas.
Os macacos poden portar tamén o virus escumoso simio, o que suxire que poderían estar implicados en saltos de especie a especie de retrovirus similares aos humanos.
Especies
Xénero Macaca
Especies fósiles:
Sónia Araújo
Sónia Margarida Lebreiro Araújo Martins, nada no Porto o 24 de novembro de 1970, é unha presentadora de televisión portuguesa.
Traxectoria
O 1 de setembro de 2007, representou a Portugal en Londres, xuntamente con Ricardo Silva, no primeiro Festival de Eurovisión da Danza, acadando o 5º lugar (74 puntos).
Pelecanus conspicillatus
Pelecanus conspicillatus, xeralmente coñecido como pelicano australiano ou pelicano de anteollos, é unha especie de ave acuática grande da familia Pelecanidae, que vive principalmente nas augas continentais e costeiras de Australia e Nova Guinea, pero tamén en Fixi, e partes de Indonesia e como ave errante en Nova Zelandia. É unha ave predominantemente branca con ás negras e un peteiro rosa. Considérase a ave viva co peteiro máis longo. Come principalmente peixes, pero tamén pode comer aves e desperdicios.
Taxonomía
O pelicano australiano foi descrito inicialmente polo naturalista holandés Coenraad Jacob Temminck en 1824. O seu epíteto de especie deriva da palabra latina conspicere, que significa 'observar', e refírese á súa aparencia de "ave con lentes" debido ás rechamantes marcas arredor dos seus ollos.
Descrición
miniatura|esquerda|Pelicano australiano en voo.
É un pelicano de tamaño medio para os estándares dos pelicanos, cunha envergadura de ás de 2,3 a 2,6 m. O seu peso vai de 4 a 13 kg, aínda que a maioría destes pelicanos pesan entre 4,5 e 7,7 kg. O seu peteiro rosado claro é enorme, mesmo entre as especies de pelicanos, e é o máis longo no mundo das aves. O récord rexistrado de tamaño do seu peteiro é de 50 cm. As femias son lixeiramente menores e teñen un peteiro significativamente menor, que pode medir só 34,6 cm na madureza. A lonxitude total aumenta moito ao sumar a do peteiro e adoita ser de entre 152 e 188 cm, o que fai que quede situado xunto co pelicano crespo como o pelicano máis longo (sen o peteiro non o sería).
dereita|miniatura|Pelicano co peteiro aberto, que mostra a lonxitude do peteiro e o tamaño da bolsa.
En conxunto, o pelicano australiano é predominantemente de cor branca. Ten unha zona branca sobre a parte superior da á e unha forma de V branca na parte posterior do corpo con negro arredor das rémixes primarias. Durante a época de cortexo a pel orbital e da o cuarto distal do peteiro son de cor alaranxada e a bolsa pode ter cores variadas volvéndose azul escura, rosa ou escarlata. Os adultos que non están reproducíndose teñen un peteiro e o anel arredor do ollo amarelo claro e a bolsa rosa clara. As aves inmaturas son similares aos adultos, pero a cor negra está substituída por marrón e a área branca sobre a parte superior da á é máis reducida. En conxunto, a súa aparencia é bastante similar á doutros pelicanos, aínda que a especie é alopátrica.
Distribución e hábitat
esquerda|miniatura|Nadando.
Esta especie pode aparecer en grandes extensións de Australia e Tasmania. Os pelicanos australianos viven principalmente en grandes áreas de augas abertas sen vexetación acuática densa. Os hábitats onde se poden atopar son lagos grandes, encoros, ramas ou pozas fluviais e ríos, pero tamén en estuarios, áreas asolagadas temporalmente de zonas áridas, pantanos, canais de drenaxe en granxas, e lagoas costeiras. O medio ambiente que rodea esas áreas non é importante, e pode ser un bosque, praderías, desertos, chairas lamacentas de estuarios, parques urbanos, ou mesmo vertedeiros industriais, con tal de que haxa augas abertas axeitadas para proporcionarlle suficiente comida. Porén, para reproducírense parecen preferir as áreas nas que sufran poucas molestias. Poden pousarse en chairas de marea, barras de area, praias, acantilados, ou peiraos.
Sóubose por primeira vez que esta especie podía aparecer en Nova Zelandia por unha especie cazada en Jerusalem, Nova Zelandia en 1890 e por un pequeno número de subfósiles de ósos, o primeiro dos cales se atopou no lago Grassmere en 1947, seguido do rexistro doutros individuos divagantes. Uns ósos fósiles foron despois descritos como unha nova (sub)specie co nome Pelecanus (conspicillatus) novaezealandiae (Scarlett, 1966), xa que parecían ser máis grandes que os australianos típicos, pero Worthy (1998), revisou o novo material e determinou que non eran separables da poboación australiana.
Alimentación
P. conspicillatus aliméntase mergullándose baixo a auga cando está nadando na superficie da auga. Actúan en grupos para dirixir os peixes a augas pouco fondas, onde usan os seus sensibles peteiros para apañar as súas presas. Algúns dos seus campos de alimentación en grandes corpos de auga poden reunir 1.900 individuos. Ás veces tamén pescan en solitario. As súas presas predominantes son peixes e aliméntanse comunmente de especies introducidas como a carpa vermella (Carassius auratus), a carpa europea (Cyprinus carpio) e a perca europea (Perca fluviatilis). Cando lles é posible tamén comen especies nativas de peixes, cunha preferencia pola perca Leiopotherapon unicolor. Porén, o pelicano australiano parece ser menos piscívoro e ter un padal máis variado do que outros pelicanos. Aliméntase regularmente de insectos e moitos crustáceos acuáticos, especialmente do cangrexo de río Cherax destructor e de camaróns do xénero Macrobrachium. Este pelicano tamén captura outras aves con certa frecuencia, como a gaivota Chroicocephalus novaehollandiae e o pato Anas gracillis, incluíndo os seus ovos, crías, inmaturos que están emplumando e adultos, aos cales matan meténdoos debaixo da auga para que afoguen. Tamén poden comer réptiles e anfibios cando dispoñen deles. Informouse de casos nos que mesmo comeron cans pequenos. Ocasionalmente é un cleptoparasito doutras aves (róuballes a comida), como os corvos mariños.
Status
miniatura|esquerda|Descansando na praia de Monkey Mia.
P. conspicillatus non está ameazado globalmente. É bastante común nos hábitats axeitados para el. Na enchedura temporal polas chuvias do lago Eyre de marzo de 1990, reproducíronse alí uns 200.000 pelicanos adultos. A especie está legalmente protexida e non parece estar sufrindo ningún efecto inmediato negativo pola polución.
En varias áreas, como na praia de Monkey Mia, Australia Occidental e en The Entrance, Nova Gales do Sur, os pelicanos poden asociarse cos humanos e poden mesmo solicitarlles comida; porén, son moi sensibles ás molestias causadas polos humanos cando están aniñando. Adáptanse rapidamente a corpos artificiais de auga como encoros con tal de que non naveguen regularmente barcas por eles. Debido á popularidade dos deportes en augas abertas, o hábitat deste pelicano sufriu considerablemente menos que as zonas húmidas con máis vexetación de Australia. O pelicano australiano foi avaliado como Pouco preocupante na Lista vermella da IUCN de Especies Ameazadas.
Sondrio
miniatura|dereita|Sondrio. Sondrio (Sundri no dialecto valtellinés) é unha comuna italiana de 22.309 habitantes (2009), capital da provincia homónima na Lombardía. Ten unha superficie de 20 km².
Ten lindes cos concellos de: Albosaggia, Caiolo, Castione Andevenno, Faedo Valtellino, Montagna in Valtellina, Spriana e Torre di Santa Maria.
FC Metalist Kharkiv
O Football Club Metalist Kharkiv (en ucraíno: Футбо́льний Клуб Металі́ст Ха́рків) é un equipo profesional de fútbol da cidade ucraína de Khárkiv, fundado en 1925, que compite na Premier Liha. O equipo xoga os seus encontros como local no estadio Metalist, construído en 1926, e remozado en 2009 para acoller tres encontros da Eurocopa 2012.
Microsoft Paint
Paint (orixinalmente Paintbrush) é un programa editor de fotografía desenvolvido por Microsoft. Paint acompañou ao sistema operativo Microsoft Windows desde a versión 1.0. Sendo un programa básico, inclúese en todas as novas versións deste sistema. Pola súa simplicidade, rapidamente converteuse nunha das aplicacións máis usadas das primeiras versións de Windows -introducindo a varios a debuxar coa computadora por primeira vez- e é aínda fortemente asociado coa inmediata usabilidade de Windows.
Versións completas
A primeira versión de Paint introduciuse na primeira versión de Windows, Windows 1.0. Máis tarde foi rebautizado a PaintBrush en Windows 3.0, pero foi cambiado de novo a Paint en Windows 95 e posteriores. Esta versión soamente admite os formatos de arquivo MSP e BMP. O primeiro xa non é compatible.
En Windows XP, tamén garda arquivos GIF estáticos e PNG sen transparencia.