cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prehistoria
La Tène
A cultura de La Tène (450 a. C. até a conquista romana) ou Segunda Idade de Ferro en Centroeuropa, Francia, norte de España e Illas británicas. O ferro xeneralizárase e a economía diversificárase, nacendo o que se denominou cultura céltica. Os asentamentos estaban fortificados e a complexidade dalgúns deles é propia de centros proto-urbanos (que os romanos denominaban oppidum), cunha estratificación social ben diferenciada, e cunha cúspide ocupada pola nobreza guerreira. Estes aristócratas gustaban de ser inhumados en grandes tumbas con enxovais moi ostentosos que inclúen carros de guerra, adornos, xoias, armas e grandes vasos de cerámica importados de Grecia e Etruria. A tumba da princesa de Vix é o mellor exemplo.
A península Ibérica durante a Idade de Ferro
A relación dos tartesios na Primeira Idade de Ferro e dos iberos na segunda con fenicios e helenos actuou de catalizador no desenvolvemento das súas respectivas sociedades, que poderían incluírse xa dentro da Protohistoria.
Río Lóuzara
O Lóuzara, é un río da provincia de Lugo, en Galiza, afluente do río Lor e este á súa vez do río Sil.
O río Lóuzara dá o seu nome ao Val de Lóuzara ou Terras de Lóuzara, no concello de Samos. Ten aproximadamente 29 km de lonxitude.
Percorrido
Nace da confluencia de varios regos que baixan da Serra do Rañadoiro, no concello de Pedrafita do Cebreiro, entre eles o río Louzarela. No seu tramo inicial fai de límite entre os concellos de Folgoso do Courel e o de Samos para logo internarse neste último, polo cal discorre a maior parte do seu percorrido, recibindo varios regos que descenden da Serra do Oribio e dos Montes de Lóuzara. Únese ao río Lor no concello do Folgoso do Courel a uns 430 m. de altitude, preto da aldea do Touzón.
Explotación
Antigamente funcionaban varios muíños, e ferrerías como a de Gundriz ou a de Santalla de Lóuzara, e algún mazo.
Rocío de Frutos
María del Rocío de Frutos Madrazo, nada en Valladolid o 21 de xaneiro de 1967, é unha política galega do PSdeG-PSOE.
Traxectoria
Licenciada en Dereito pola Universidade de Valladolid e diploma de Estudos Avanzados pola Universidade de Vigo. Profesionalmente é inspectora de traballo. Desde 1990 está destinada en Ourense. Ocupou postos de relevancia política ao traballar como secretaria xeral da subdelegación do goberno en Ourense, entre 2004 e 2008. En 2010 figurou no equipo co que Jaime Cabeza se presentou, sen éxito, ao reitorado da Universidade de Vigo, nas eleccións que foron gañadas por Salustiano Mato.
Encabezou a lista do PSOE pola provincia de Ourense nas eleccións xerais de 2015, logo de ser designada pola dirección galega do partido e en contra da opinión da militancia, que escollera en primarias a Laura Seara.
Foi unha dos quince deputados do PSOE que votaron en contra na segunda sesión de investidura de Mariano Rajoy para presidente o 29 de outubro de 2016.
Actualmente é a directora provincial do INSS en Ourense.
Friedrich Gustav Jakob Henle
Traxectoria
Fillo dun comerciante de Fürth, en 1828 comezou os seus estudos da medicina en Bonn, onde foi alumno de Johannes Peter Müller. Obtivo o título de doutor só catro anos máis tarde, en 1832, coa tese titulada De membrana pupillari aliisque oculi membranis pellucentibus.
Despois de impartir clases en Zúric, foi profesor de patoloxía e de anatomía na Universidade de Heidelberg en 1844 e despois, a partir de 1852, profesor na Universidade de Gotinga, cidade na que faleceu.
Foi nomeado correspondente da Royal Society en 1873.
Contribucións á ciencia
Precisamente neste contexto de "xeración intermedia" é onde debemos situar a obra de Friedrich Gustav Jacob Henle. Se a Schwann se lle atribúe a formulación da teoría celular, a Henle relaciónase coa aplicación desta teoría á anatomía microscópica, sendo o primeiro que publicou un tratado de histoloxía.
Débense a Henle varios traballos en zooloxía, especialmente en ictioloxía.
O Marisquiño
O Marisquiño é un evento deportivo e cultural urbano que se celebrou na cidade de Vigo cada mes de agosto dende o ano 2001. O evento conta con actividades de concertos, grafitis e competicións de deportes urbanos, e converteuse nun dos festivais de deporte urbano de referencia no sur de Europa.
Friedrich Gustav Jakob Henle
Contribucións á ciencia
Nun ensaio de 1840, referiuse á obra de Bassi sobre a natureza microbiana da enfermidade chamada muscardina do verme da seda (causada polo fungo Beauveria bassiana) e de Cabral de Latour e Schwann sobre a natureza da vida do lévedo, e desenvolve a teoría microbiana das enfermidades contaxiosas e formula os criterios que permiten, segundo el, decidir se dita enfermidade é causada por dito microorganismo. Estes "postulados" a miúdo se atribúen ao seu alumno Robert Koch, e son coñecidos como Postulados de Koch.
O Marisquiño
Entre as modalidades deportivas do evento están o Basket 3×3, o skate, o BMX, o "Dirt Jump", o "Motocross" ou o descenso en bicicleta polo Casco Vello.
Friedrich Gustav Jakob Henle
Abreviatura
A abreviatura Henle emprégase para indicar a como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
O Marisquiño
Accidente de 2018
O día 12 de agosto de 2018 ás 23:58 horas ocorreu un accidente ao esboroarse a estrutura de formigón sobre a que descansaba unha plataforma de madeira do Porto de Vigo, nas Avenidas, durante un concerto de música. Ao día seguinte calculaban que houbera 377 persoas feridas, aínda que de diversa consideración chegaron a 467.
En setembro de 2018 a Federación de Asociacións Veciñais Eduardo Chao (Favec) creou unha Plataforma de Afectados polo Accidente do Marisquiño e o Parlamento de Galicia, unha comisión política sobre o accidente.
A derradeira edición foi a do ano 2019. En 2021 anunciouse que non se ía celebrar máis en Vigo.
Michelangelo
Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni, coñecido xeralmente como Michelangelo ou Miguel Anxo, nado o 6 de marzo de 1475 en Caprese Michelangelo (a Toscana), e finado o 18 de febreiro de 1564 en Roma, foi un escultor, arquitecto, pintor e poeta do Renacemento italiano, considerado un dos máis grandes artistas da historia da arte de Occidente, tanto polas súas esculturas coma polas súas pinturas e a súa obra arquitectónica.
Desenvolveu o seu labor artístico ao longo de máis de setenta anos entre Florencia e Roma, que era onde vivían os seus grandes mecenas, a familia Medici de Florencia, e os diferentes papas romanos.
Foi o primeiro artista occidental do que se publicaron dúas biografías en vida: Le vite de' più eccellenti pittori, scultori e architettori, de Giorgio Vasari, publicada en 1550, onde foi o único artista vivo incluído, e a Vita de Michelangelo Buonarroti, escrita en 1553 por Ascanio Condivi, pintor e discípulo de Michelangelo, que recolle os datos facilitados polo mesmo Buonarroti. Foi moi admirado polos seus contemporáneos, que o chamaban "o Divino".
O historiador florentino Benedetto Varchi (1503-1565) envioulle unha carta o 12 de febreiro de 1560, no nome de todos os florentinos, dicíndolle:
Triunfou en todas as artes nas que traballou, caracterizándose polo seu perfeccionismo. A escultura, segundo declarara, era a súa arte predilecta e a primeira á que se dedicou. Entre as súas moitas esculturas cóntanse a Piedade e o David, tamén elas sublimes obras mestras, e maila Virxe, o Baco, o Moisés, a Raquel, a Lea, e estatuas de membros da familia Medici.
A continuación, a pintura, case como unha imposición por parte do papa Xulio II, e que se concretou nunha obra excepcional e magnífica: os frescos da bóveda da capela Sistina, un dos traballos máis extraordinarios de toda a arte occidental; e tamén polo Xuízo final, e o A crucifixión de San Pedro e a Conversión de San Paulo na capela Paulina do Vaticano.
Xa nos seus últimos anos dedicouse a diversos proxectos arquitectónicos entre os que destaca a continuación dos traballos da Basílica de San Pedro do Vaticano e foi el quen concibiu a súa maxestosa cúpula.
Familia
miniatura|350px|Vista de [[Florencia, segundo un gravado do Liber chronicarum (1493), nos primeiros anos de Michelangelo.]] Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni naceu o 6 de marzo de 1475, en Caprese, hoxe Caprese Michelangelo, no estado de Toscana na Italia. Foi o segundo de cinco fillos varóns de Ludovico di Leonardo Buonarroti di Simone e de Francesca di Neri del Miniato di Siena. A súa nai finou en 1481 cando Michelangelo tan só contaba con seis anos. A familia Buonarroti Simone vivía en Florencia desde había máis de trescentos anos e pertencera ao partido dos güelfos; moitos dos seus membros ocuparan cargos públicos. A decadencia económica empezou co avó do artista, e seu pai, que fracasara no intento de manter a posición social da familia, vivía de traballos gobernamentais ocasionais, como o de corrixidor de Caprese na época en que naceu Michelangelo. A familia regresou a Florencia, onde vivía dunhas pequenas rendas procedentes dunha canteira de mármore e unha pequena leira que tiñan en Settignano, pobo onde Michelangelo vivira durante a longa enfermidade e morte da súa nai, e alí quedou ao coidado da familia dun canteiro.
O pai fíxolle estudar gramática en Florencia co mestre Francesco da Urbino. Mais Michelangelo quería ser artista, e cando lle comunicou ao seu pai que desexaba seguir o camiño da arte, tiveron moitas discusións, xa que naquela época era un oficio pouco recoñecido. Ludovico di Leonardo consideraba que aquel traballo non era digno do prestixio da súa liñaxe. Grazas á súa firme decisión, e malia a súa mocidade, conseguiu convencelo para que lle deixase seguir a súa grande inclinación artística, que, segundo Michelangelo, víñalle xa da nutriz que tivera, a muller do canteiro. Dela comentaba: «Xuntamente co leite da miña nutriz, mamei tamén as escarpas e os martelos cos que despois esculpín as miñas figuras».
Mantivo boas relacións familiares ao longo de toda a súa vida. Cando o seu irmán máis vello Leonardo se fixo monxe dominico en Pisa, asumiu a responsabilidade na dirección da familia. Tivo ao seu cargo o coidado do patrimonio dos Buonarroti e ampliouno coa compra de casas e terreos, así como tamén concertou o matrimonio dos seus sobriños Francesca e Leonardo con boas familias de Florencia.
Aprendizaxe
miniatura|Retrato de Michelangelo, por [[Daniele da Volterra, onde se aprecia o seu nariz chato.]] miniatura|Retrato de Michelangelo Buonarroti, por [[Giulio Bonasone, 1546.]] Desde moi novo manifestou as súas dotes artísticas para a escultura, a disciplina na que empezou a sobresaír. Contra a vontade do seu pai, e grazas ao consello de Francesco Granacci, outro mozo que se dedicaba á pintura, Michelangelo escolleu ser aprendiz dos famosos Ghirlandaio (Domenico e Davide) por tres anos, comezando en abril de 1488 con tan só 12 anos de idade, e deste xeito a súa familia e os Ghirlandaio formalizaron un contrato de estudos durante tres anos:
Alí permaneceu como aprendiz durante un ano, pasado o cal, e xa baixo a tutela de Bertoldo di Giovanni, empezou a frecuentar o xardín de San Marcos, propiedade dos Medici, onde estudou as esculturas antigas que había alí reunidas. As súas primeiras obras artísticas espertaron a admiración de Lourenzo o Magnífico, que o acolleu no seu pazo da Vía Longa, onde Michelangelo había atopar a Angelo Poliziano e outros humanistas do círculo dos Medici, como Giovanni Pico della Mirandola e Marsilio Ficino. Durante esta estadía Michelangelo sería influenciado por moitas persoas prominentes que modificarían e expandirían as súas ideas da arte, así coma os seus sentimentos sobre a sexualidade. Estas relacións puxérono en contacto coas teorías idealistas de Platón, ideas que acabaron converténdose nun dos alicerces fundamentais da súa vida e que plasmou tanto nas súas obras plásticas coma na súa produción poética.
Premios Bacelos de Prata
Os Premios Bacelos de Prata son uns premios convocados pola Asociación Álvaro das Casas para premiar as empresas que apostan polo galego. En 2018 chegou á súa duodécima edición.
Michelangelo
Aprendizaxe
Durante este período Michelangelo creou dous relevos, A batalla dos centauros e a Madonna das pegadas.
Percorrido artístico
miniatura|esquerda|Retrato de [[Lourenzo de Medici|Lourenzo o Magnífico, primeiro mecenas de Michelangelo, por Giorgio Vasari.]]
Despois da morte de Lourenzo en 1492, Piero de Medici, fillo máis vello de Lourenzo e novo xefe da familia Medici, rexeitou apoiar o traballo artístico de Michelangelo, e tamén nesa época as ideas de Savonarola, partidario da destrución da arte pagá ou non-sacra, tornáronse populares en Florencia. Baixo esas presións, Michelangelo decidiu saír da cidade e marchou para Boloña, pasando por Venecia onde ficaría uns tres anos. Alí esculpiu diversas obras baixo a influencia do labor de Jacopo della Quercia. Despois, en 1496, o cardeal San Giorgio comprou a obra de Michelangelo en mármore Cupido e decidiu chamalo a Roma, cidade que o había de ver triunfar. Alí iniciou unha década de grande intensidade artística, logo da cal, con trinta anos, foi acreditado como un artista de primeira liña. Influenciado pola antigüidade de Roma, esculpiu o Baco do Museo Nacional do Bargello (1496),a Piedade do Vaticano aos vinte e tres anos, e posteriormente o Tondo Pitti. Da mesma época é o cartón da Batalla de Cascina, actualmente perdido, pintado para o Palazzo della Signoria, sede do goberno de Florencia, e o David, obra cume da escultura segundo a maioría dos historiadores, dunha gran complexidade pola escasa anchura da peza de mármore, que foi colocado na Praza da Signoria de Florencia e converteuse na expresión dos supremos ideais cívicos do Renacemento. miniatura|esquerda|O papa [[Xulio II, papa|Xulio II, o outro gran mecenas de Michelangelo, por Rafael.]] Michelangelo foi convocado novamente a Roma en 1503 polo recentemente designado papa Xulio II, quen lle encargou en 1505 a construción da súa tumba papal. Michelangelo proxectou un complexo arquitectónico e escultórico monumental no cal, máis que o prestixio do pontífice, lóubase o triunfo da Igrexa. O escultor, entusiasmado con esta obra, desprazouse a Carrara onde permaneceu durante oito meses para ocuparse persoalmente da elección e a dirección da extracción dos mármores necesarios para esculpir as figuras do mausoleo. Desgraciadamente, cando regresou a Roma, o papa deixara a un lado o proxecto do mausoleo, absorbido como estaba pola reforma de Bramante na basílica de San Pedro. Michelangelo, contrariado, abandonou Roma e dirixiuse a Florencia, pero a finais de novembro de 1506, logo de numerosas chamadas do pontífice, que chegou a ameazalo coa excomuñón, reuniuse con el en Boloña. En maio de 1508 aceptou dirixir a decoración da bóveda da capela Sistina, cuxos frescos concluíu catro anos máis tarde, logo dun traballo solitario e tenaz. Nesta obra ideou unha grandiosa estrutura arquitectónica pintada, inspirada na forma real da bóveda. No tema bíblico xeral da obra, Michelangelo introduciu unha interpretación neoplatónica do Xénese e deu forma a un tipo de interpretación das imaxes que conseguiría ser un símbolo da arte do Renacemento.
Logo da morte de Xulio II, en maio de 1513, o artista tentou seguir coa obra do mausoleo do pontífice, e con este propósito esculpiu as dúas figuras dos Escravos e o Moisés, que reflicten unha atormentada enerxía, a terribilitá de Michelangelo; pero este segundo intento tampouco prosperou.
Despois do saqueo de Roma (1527) e da expulsión dos Medici de Florencia, Michelangelo formou parte, como feito soamente anecdótico, do goberno da nova República Florentina, da cal foi nomeado «gobernador e procurador xeral da fabricación e fortificación das murallas», e participou na defensa da cidade asediada polas tropas papais. No ano 1530, logo da caída da República, o perdón do papa Clemente VII salvouno da vinganza dos partidarios dos Medici. A partir dese ano retomou os traballos da Sancristía Nova e do sepulcro de Xulio II.
En 1534, atopándose a contragusto coa nova situación política instaurada en Florencia, abandonou a cidade e estableceuse en Roma, onde aceptou o encargo de Clemente VII para traballar no altar da capela Sistina e onde, xa por encargo do novo Papa Paulo III, entre 1536 e 1541 realizou o magnífico Xuízo final. Ata o ano 1550 realizou obras para a tumba de Xulio II, e os frescos da capela Paulina que representan a Conversión de San Paulo e a Crucifixión de San Pedro.
Vida amorosa
miniatura|180px|Tumba de Cecchino dei Bracci, deseñada por Michelangelo. Michelangelo nunca casou e hoxe é practicamente un consenso que foi homosexual, a pesar da negación dos seus primeiros biógrafos. Michelangelo pretendía interiorizar as teorías neoplatónicas do amor, facendo grandes esforzos para conseguir un equilibrio emotivo que poucas veces logrou. A súa inclinación natural pola materia, polas formas físicas –era por encima de calquera cousa, un escultor de corpos–, unida á súa fascinación por todo o novo e vigoroso, emblemas da beleza clásica, levárono a decantarse pola beleza humana e o amor máis sensual ata moi avanzada a súa vida. Esta conflitividade enriquecedora coa que o artista viviu o seu desexo carnal, tamén aflorou no enfrontamento coa súa homosexualidade.
Tommaso Cavalieri
Tommaso Cavalieri era un raparigo de 22 anos, de boa familia e afeccionado á arte, xa que pintaba e esculpía. Varchi dicía del que tiña «un temperamento reservado e modesto e unha incomparable beleza»; era, pois, moi atractivo á vez que enxeñoso. No seu primeiro encontro, xa causou unha profunda impresión en Michelangelo, e co paso do tempo a relación transformouse nunha grande amizade. Michelangelo, pola contra, era un home de 57 anos, que se atopaba no cénit da súa fama e contaba co apoio dos diversos papas, e Tommaso admirábao profundamente. Parece que a amizade tardou certo tempo en producirse, pero cando se consolidou chegou a ser moi profunda, ata o punto que Cavalieri, xa casado e con fillos, foi o seu discípulo e amigo mentres viviu Michelangelo e asistiuno na hora da súa morte.
Vittoria Colonna
En Roma, no ano 1536 e no convento de San Silvestro a Montecavallo, o artista coñeceu a esta dama e desde o principio houbo unha empatía mutua, quizais porque os dous tiñan as mesmas inquedanzas relixiosas e ambos eran grandes afeccionados á poesía. Segundo Ascanio Condivi, Michelangelo «estaba namorado do seu espírito divino» e, como era un grande admirador de Dante, ela representaba o que a personaxe de Beatriz significaba para o poeta. Isto despréndese da lectura dos poemas dedicados a Vittoria, así como dos debuxos e os versos que lle regalou, todos de temática relixiosa: unha Piedade, unha Crucifixión e unha Sagrada Familia. Vittoria morreu no ano 1547, feito que deixou a Michelangelo sumido na dor máis profunda. Tal como el mesmo confesou a Ascanio Condivi, «Non había ter dor máis profunda neste mundo que deixala partir desta vida sen bicala na fronte, nin no rostro, como lle bicou a man cando foi vela no seu leito de morte».
Últimos anos
miniatura|200px|Sepulcro de Michelangelo, deseñado por [[Giorgio Vasari|Vasari, na basílica da Santa Croce de Florencia.]] Durante os últimos vinte anos da súa vida, Michelangelo dedicouse sobre todo a traballos de arquitectura: dirixiu as obras da Biblioteca Laurenciana de Florencia e, en Roma, a remodelación da Praza do Capitolio, a capela Sforza de Santa María a Maior, a finalización do Palazzo Farnese e, sobre todo, a finalización da basílica de San Pedro do Vaticano. Desta época son as últimas esculturas, como a Piedade Palestrina ou a Piedade Rondanini, así como numerosos debuxos e poesías de inspiración relixiosa.
O proxecto da basílica vaticana, no que traballou durante os últimos anos da súa vida, simplifica o proxecto que concibira Bramante, aínda que mantén a estrutura con planta de cruz grega e a gran cúpula. Michelangelo creaba espazos, funcións que engloban os elementos principais, sobre todo a cúpula, elemento director do conxunto.
Michelangelo morreu en Roma o 18 de febreiro de 1564, antes de ver acabada a súa obra, á idade de oitenta e oito anos, acompañado polo seu secretario Daniele da Volterra e mailo seu fiel amigo Tommaso Cavalieri; deixara escrito que desexaba ser enterrado en Florencia. Fixo testamento en presenza do seu médico Federigo Donati, «deixando a súa alma en mans de Deus, o seu corpo á terra e os seus bens aos familiares máis próximos». O seu sobriño Leonardo foi o encargado de cumprir coa última vontade do grande artista, que o 10 de marzo de 1564 recibiu sepultura na sancristía da igrexa da Santa Croce; o monumento funerario foi deseñado por Giorgio Vasari no ano 1570. O 14 de xullo celebrouse un funeral solemne; foi Vasari quen describiu estes funerais, onde participaron, ademais del mesmo, Benvenuto Cellini, Bartolomeo Ammannati e Agnolo Bronzino.
Obra escultórica
miniatura|220px|esquerda|[[Crucifixo do Santo Spirito, de madeira policromada (1492-1494).]]
Primeiras obras
Entre os anos 1490 e 1492, Michelangelo fixo os seus primeiros debuxos, estudos sobre os frescos góticos de Masaccio e Giotto; entre as primeiras esculturas crese que fixo unha copia dunha Cabeza de fauno, na actualidade desaparecida.
Os seus primeiros relevos foron a Virxe da escaleira e A batalla dos centauros, conservados na Casa Buonarroti de Florencia, nos que xa hai unha clara definición do seu estilo. Michelangelo preséntase como o claro herdeiro da arte florentina dos séculos XIV e XV, á vez que establece unha vinculación máis directa coa arte clásica. No relevo de mármore A batalla dos centauros, inspirado no libro XII das Metamorfoses de Ovidio, móstranse os corpos espidos no furor do combate e entrelazados en plena tensión, cunha anticipación dos ritmos serpeantes tan empregados por Michelangelo nos seus grupos escultóricos.
Ascanio Condivi, na súa biografía sobre o artista, referiu que lle oíra dicir:
A continuación permaneceu un tempo aloxado no convento do Santo Spirito, onde realizaba estudos de anatomía cos cadáveres provenientes do hospital do convento. Para o prior Niccolò dei Giovanni dei Lapo Bichiellini executou o Crucifixo do Santo Spirito en madeira policromada, no que resolveu o corpo espido de Cristo coma o dun adolescente, sen resaltar a musculatura, malia que o rostro parece o dun adulto, cunha medida desproporcionada respecto ao corpo; a policromía está pintada con cores tenues e unhas suavísimas liñas de sangue que conseguen unha unión perfecta coa talla da escultura. Foi dado por perdido durante a dominación francesa, ata a súa recuperación no ano 1962, no mesmo convento, cuberto cunha grosa capa de pintura que o facía practicamente irrecoñecíbel. miniatura|220px|Anxo de San Domenico de Boloña (1495).
Por estas datas o dominico Girolamo Savonarola reclamaba a república teocrática, e coas súas críticas conseguiu a expulsión dos Medicis de Florencia en 1495. Savonarola reclamaba a volta da arte sacra e a destrución da arte pagá. Os seus sermóns ocasionaron grandes dúbidas en Michelangelo, entre a fe e o coñecemento, entre o corpo e o espírito, e fixeron que se lle suscitase a dúbida de se a beleza era pecado e se, tal coma dicía o monxe, se debía eliminar da arte a presenza do corpo humano. Na súa prédica contra o absolutismo papal, o 7 de febreiro de 1497, organizou na Praza da Signoria unha gran fogueira, a "fogueira das vaidades", onde ordenou queimar imaxes, xoias, instrumentos musicais e tamén libros de Boccaccio e Petrarca; a causa deste feito recibiu a excomuñón por parte do papa Alexandre VI. O ano seguinte Savonarola repetiu a acción, polo que finalmente foi detido e queimado na fogueira o 23 de maio 1498.
En Florencia, entre 1495 e 1496, Michelangelo tallou dúas obras hoxe perdidas: un San Xoán Neno e un Cupido dormente. Do San Xoán non se teñen máis noticias que as atribucións que se foron facendo en diversos lugares: especulouse con que podería ser unha escultura que se atopaba no Kaiser Friedrich Museum de Berlín, ou ben outra, na capela do Salvador en Úbeda, ou finalmente, outra que está sobre a porta da sancristía de San Giovanni dei Fiorentini en Roma. Do Cupido dormente, realizado segundo o modelo helenístico máis clásico, cóntase que foi enterrado para conseguir darlle unha pátina antiga e venderllo ao cardeal de San Giorgio, Raffaele Riario, como peza auténtica, sen sabelo Michelangelo. Máis tarde, foi comprado por César Borgia e regalado finalmente a Isabel d'Este; máis adiante, en 1632, foi enviado a Inglaterra como presente para o rei Carlos I, e a partir deste momento perdéuselle o rastro.
Primeira estancia en Roma
miniatura|esquerda|O [[Baco (Michelangelo)|Baco do Museo Nacional do Bargello, en Florencia, (1496-1498).]] Michelangelo saíu cara á Roma o 20 de xuño de 1496. A primeira obra que realizou alí foi un Baco de medida natural, con gran semellanza a unha estatua clásica, e encargada polo cardeal Riario, que logo de ser rexeitada, foi adquirida polo banqueiro Jacopo Galli. Máis adiante foi comprada por Francisco I de Medici e actualmente consérvase no Museo Nacional do Bargello, en Florencia. Ascanio Condivi foi o primeiro que comparou esta escultura coas obras da Antigüidade clásica:
Esta é claramente a primeira grande obra mestra de Michelangelo, onde se mostra a característica constante da sexualidade na súa escultura e onde se simboliza o espírito do hedonismo clásico que Savonarola e os seus seguidores estaban dispostos a suprimir de Florencia.
miniatura|300px|[[Piedade (Michelangelo)|A Piedade da basílica de San Pedro do Vaticano, de 1,74 m de altura e 1,95 m de lonxitude na base (1496).]] Por medio do coleccionista Galli, en 1497 recibiu do cardeal francés Jean Bilhères de Lagraulas o encargo dunha Piedade como monumento para o seu mausoleo na capela de Santa Petronila da antiga basílica de San Pedro, e que máis tarde foi instalada na nova construción de Bramante.
A orixinalidade coa que Michelangelo tratou esta peza nótase na ruptura co dramatismo co que ata entón se trataba esta iconografía, que sempre amosaba a gran dor da nai co fillo morto nos seus brazos. Michelangelo, non obstante, realizou unha Virxe, serena, concentrada e extremadamente moza, e un Cristo que parece que estea durmido e sen mostras no seu corpo de padecer ningún martirio: o artista desprazou toda clase de visión dolorosa con tal de conseguir que o espectador reflexionase diante do gran momento da morte.
É a única obra de Michelangelo que asinou: fíxoo na cinta que atravesa o peito da Virxe:
Un Crucifixo de marfil, datado contra os anos 1496-1497, foi atribuído recentemente a Michelangelo. Esta imaxe atópase no mosteiro de Montserrat e representa, segundo o historiador Anscari M. Mundó, a última agonía de Cristo, coa cabeza inclinada cara á dereita, a boca aberta e os ollos case pechados; está coroado de espiñas, de corpo xove cos brazos abertos, espido e protexido cun pano de pureza pregado con dobras irregulares que suxeita un cordón con dúas voltas. Presenta unha anatomía moi realista e mostra a ferida á dereita das costelas. Mide 58,5 cm de altura. Crese que foi adquirido polo abade Antoni Maria Marcet no ano 1920 durante unha viaxe a Roma, crendo que era unha obra de Ghiberti. Desde o ano 1958 atópase sobre o altar maior da basílica de Montserrat.
Retorno a Toscana
miniatura|O David orixinal, considerado a obra mestra de Michelangelo, na Galería da Academia, Florencia. Volveu a Florencia na primavera de 1501, logo de cinco anos ausente da Toscana. Con Savonarola morto, en Florencia declarouse unha nova república gobernada por un gonfaloniere, Piero Soderini, un admirador de Michelangelo que lle fixo un dos encargos máis importantes da súa vida, o David. Puxo á súa disposición un gran bloque de mármore abandonado que fora empezado por Agostino di Duccio en 1464 e que se atopaba en Santa María dei Fiore. Vasari explica que cando lle fixo o encargo, o gobernante pensaba que o bloque era inservible e pediulle que fixese todo o posible por darlle forma. Michelangelo realizou un modelo en cera e púxose a esculpir no mesmo lugar onde estaba situado o bloque sen deixar que ninguén vise o seu traballo durante os máis de dous anos e medio que tardou en rematalo.
Na escultura representou a David na fase anterior á loita con Goliat, cunha mirada cargada de incerteza na que se personifica simbolicamente a defensa da cidade de Florencia contra os seus inimigos. Os florentinos viron o David como un símbolo vitorioso da democracia. Esta obra mostra todos os coñecementos e estudos do corpo humano acadados por Michelangelo ata esa data. A técnica empregada foi descrita así por Benvenuto Cellini:{{cita| O mellor método empregado xamais por Michelangelo; logo de debuxar a perspectiva principal no bloque, empezou a arrincar o mármore dun lado como se tivese a intención de traballar un relevo e, deste xeito, paso a paso, sacou a figura completa.{{Sfnp|Hodson|2000|p=42}} miniatura|esquerda|A [[Madonna de Bruxas, na igrexa de Nosa Señora de Bruxas.]] Axiña que estivo terminada, por consello dunha comisión formada polos artistas Francesco Granacci, Filippo Lippi, Sandro Botticelli, Giuliano da Sangallo, Andrea Sansovino, Leonardo da Vinci e Pietro Perugino, entre outros, decidiuse colocala na Praza da Signoria en fronte do Palazzo Vecchio.{{Sfnp|Baldini|1978|p=104}} Desde alí foi trasladada en 1873 para unha mellor conservación ao museo da Galería da Academia de Florencia, mentres que na praza se colocou unha copia, tamén de mármore.{{Sfnp|Pijoan|1966|p=210}} miniatura|O [[Tondo Taddei, na Royal Academy of Arts de Londres.]]
No ano 1502, a "Signoria" de Florencia encargoulle un David de bronce para Pierre de Rohan, mariscal de Gié, que pasara por Italia co séquito de Carlos VIII de Francia e fixera unha solicitude dunha imaxe do David. Michelangelo empezou a deseñalo, pero por mor da súa tardanza recorreuse a que o fundise o escultor Benedetto da Rovezzano para acabar a obra. Posteriormente perdéuselle o rastro.{{Sfnp|Baldini|1978|p=104}}
Contra 1503 realizou, por encargo duns mercadores flamengos, os Mouscron, unha Virxe co Neno para unha capela da igrexa da nosa Señora de Bruxas. Aínda que se pode apreciar o movemento da roupa coma na Piedade do Vaticano, o resultado é diferente, sobre todo pola verticalidade da escultura. A Virxe está representada nun momento de abandono, e a súa man dereita parece que só ten forza para evitar que o libro caia, e a esquerda está suxeitando suavemente o neno Xesús, en contraposición coa vitalidade de movemento que amosa o Neno.{{Sfnp|Baldini|1978|p=94}}
O 24 de abril de 1503, o escultor asinou un contrato cos representantes do gremio da la, a "Arte della Lana", en virtude do cal comprometíase a realizar doce imaxes dos apóstolos para Santa María dei Fiore, a catedral de Florencia. Só empezou o San Mateo, unha obra de mármore de 261 cm de altura que deixou inconclusa e que se atopa na Galería da Academia de Florencia.{{Sfnp|Baldini|1978|p=104}}
A "traxedia da sepultura" de Xulio II
miniatura|400px|Parte baixa da sepultura de [[Xulio II, papa|Xulio II en San Pietro in Vincoli, en Roma, coas esculturas de Moisés, Raquel e Lea.]] No ano 1505 Michelangelo foi chamado a Roma polo papa Xulio II para lle propoñer a construción da sepultura papal, que se situaría baixo a cúpula da basílica de San Pedro do Vaticano. Toda a sucesión de feitos durante os corenta anos que levou a realización da tumba foi chamada por Ascanio Condivi a "traxedia da sepultura", e así será coñecida desde entón toda a serie de infortunios relacionados con esta obra.
O artista considerou o sepulcro de Xulio II a grande obra da súa vida. O primeiro proxecto presentado foi un monumento illado de planta rectangular e de forma piramidal graduada de tres pisos, cunha gran cantidade de figuras escultóricas. Logo de que o papa lle deu o visto e prace, Michelangelo pasou preto de oito meses nas canteiras de Carrara escollendo os bloques de mármore para a obra. Por indicación de Bramante, Xulio II, cambiou de idea e solicitou ao escultor que parase a execución do mausoleo e emprendese a pintura da bóveda da capela Sistina.
O 17 de abril de 1506 Michelangelo, contrariado, abandonou Roma e dirixiuse a Florencia, pero a finais de novembro, tralas numerosas chamadas do Pontífice que ameazou con excomungalo, reuniuse con el en Boloña. O papa asignoulle un traballo nesta cidade: unha colosal estatua de bronce do papa Xulio, que foi entregada en febreiro de 1508 e instalada na fachada da basílica de San Petronio. Esta escultura foi destruída en decembro de 1511 por rebeldes boloñeses.<
Para o primeiro proxecto, realizara durante os anos 1513-1516 o Escravo moribundo e o Escravo rebelde (ambos no Museo do Louvre), que simbolizaban aos pobos pagáns no seu recoñecemento da fe verdadeira. O Escravo moribundo recorda ás imaxes de San Sebastián; o tronco do corpo fai unha torsión, cun movemento contido cara atrás, que se acentúa co brazo esquerdo sobre a cabeza e está equilibrado polo dereito, que cruza o corpo sobre o peito. Presenta tamén un acusado contrapposto.
Desde o ano 1520, continuou esculpindo catro estatuas máis de escravos, cunha medida maior cá parella anterior e menos acabadas na súa realización, con aspecto de atlantes, coñecidas como Mozo escravo, Escravo atlante, Escravo espertando e Escravo barbudo. Permaneceron no taller do escultor ata o ano 1564, cando o seu sobriño Leonardo llas doou a Cosme I de Medici e foron colocadas na gruta de Buontalenti do xardín de Bóboli ata o seu traslado definitivo, en 1908, á Galería da Academia de Florencia.
Esculpiu tamén o Xenio da Vitoria, que formaba parte do quinto proxecto para a tumba de Xulio II. Trátase dun grupo escultórico situado hoxe no Salón do Cinquecento do Palazzo Vecchio. Aínda que Vasari relacionábao co primeiro proxecto, onde as Vitorias deseñadas estaban todas vestidas, en cambio, só desde o quinto proxecto aparecen espidas. Por unhas cartas intercambiadas entre Vasari e o sobriño de Michelangelo, Leonardo, sábese que estaba no taller do escultor no momento do seu falecemento en 1564. O sobriño chegara a propoñer colocala na tumba de Michelangelo, pero ao final, foi doada ao duque Cosme I de Medici e colocada no Palazzo Vecchio. Segundo Charles de Tolnay esta escultura é a representación do vitorioso vencido, a inevitable vitoria da mocidade sobre a vellez.
As tumbas dos Medici
miniatura|220px|[[Tumba de Lourenzo de Medici.]]
Contra o ano 1520, o papa Clemente VII encargoulle o proxecto das tumbas dos seus familiares Lourenzo o Magnífico, pai de León X, e o seu irmán Xuliano, pai de Clemente VII, e dúas tumbas máis para outros membros da familia, Xuliano II e Lourenzo II, na sancristía da basílica de San Lourenzo de Florencia. O papa propúxolle catro sepulcros, un en cada parede da planta cadrada da sancristía, unha Virxe co Neno e as imaxes dos santos Cosme e Damián, que tiñan que estar colocados no centro da estancia sobre un altar.
Despois de aprobado, o proxecto non se empezou a realizar ata 1524, cando chegaron os bloques de mármore de Carrara. Michelangelo aplicou as esculturas xunta a arquitectura das paredes; todas as molduras e cornixas cumpren unha función de sombra e luz, e sobre os sarcófagos curvilíneos situou dúas estatuas simbolizando o tempo. No de Lourenzo II, a figura da esquerda representa o Crepúsculo, cos trazos dun home que envellece pero que aínda ten plena posesión da súa forza, e que ten unha actitude simétrica á Aurora, que se atopa á dereita. E por enriba das dúas, dentro dun nicho, situou a estatua de Lourenzo, sobriño de León X, coa cabeza cuberta co casco dos xenerais romanos nunha actitude de meditación que fixo que deseguida fose coñecida como "o pensador". Enriba da tumba de Xuliano están as alegorías da Noite, que malia simbolizar a morte anuncia a paz suprema, e do Día que mostra a cabeza, inacabada, dun home nunha singular representación dun ancián que simboliza o cansazo de empezar o día sen desexalo. Sobre elas a estatua de Xuliano, irmán de León X, cun gran parecido á escultura do Moisés da tumba de Xulio II; malia a coiraza coa que o vestiu, apréciase o corpo dun atleta mozo. En definitiva, os retratos destes personaxes da casa Medici son máis espirituais que físicos, amósase máis o carácter que a aparencia material. Cando se lle dixo ao escultor que se parecían pouco ás persoas reais, contestou: «E quen se dará conta de aquí a dez séculos?».
Realizou tamén a Virxe e o Neno, símbolo de vida eterna. Está flanqueada polas estatuas de San Cosme e San Damián, protectores dos Medici, que foron executadas sobre os modelos de Michelangelo, respectivamente por Giovanni Angelo Montorsoli e Raffaello da Montelupo. Aquí están enterrados Lourenzo o Magnífico, primeiro mecenas de Michelangelo, e mailo seu irmán Xuliano. Estes últimos sepulcros quedaron incompletos, así como as esculturas que representan os ríos, que tiñan que ir na parte baixa das outras tumbas xa realizadas, pola marcha definitiva de Michelangelo a Roma, no ano 1534 por mor da situación política de Florencia.
Para estas tumbas esculpiu tamén un Mozo en crequenas, en mármore, que representa un mozo espido, dobrado sobre si mesmo, coa que seguramente quería representar as almas dos non-nados. Foi unha das esculturas que quedaron na sancristía no ano 1534, cando Michelangelo marchou a Roma, e atópase hoxe en día no Ermitage de San Petersburgo.
Outras obras escultóricas
miniatura|esquerda|200px|O [[Cristo da Minerva de Santa Maria sopra Minerva, en Roma.]] Unha nova versión do Cristo da Minerva, realizado para Metello Vari, é consecuencia da que empezou durante o ano 1514, e que foi abandonada por mor dos defectos do mármore; no contrato da escultura precísase que sería «unha estatua de mármore dun Cristo, de medida natural, espido, cunha cruz entre os brazos e os símbolos da paixón, na posición que Michelangelo xulgue máis adecuada». A obra foi enviada a Roma en 1521, e alí rematouna o seu axudante Pietro Urbano, que lle cambiou a liña e lle deu unha terminación moi diferente da que adoitaba facer Michelangelo, que inicialmente a tratara como un atleta adolescente, e que deixaba as súas esculturas con planos voluntariamente inacabados. Foi colocada na igrexa de Santa Maria sopra Minerva en Roma.
Contra 1530, Baccio Valori, comisario do papa Clemente VII e recente gobernador de Florencia, encargoulle unha estatua de Apolo ou de David. Crese que en principio Michelangelo inclinárase á execución dun David, xa que a forma redonda que se aprecia debaixo do pé dereito considérase un esbozo da cabeza de Goliat. A figura, non obstante, está finalmente adicada a Apolo, coa imaxe do corpo que evoca a forma dunha muller, tratado como Narciso namorado del mesmo e mostrando un claro contrapposto. Atópase no Museo Nacional do Bargello de Florencia.
O busto de Brutus foi realizado contra 1539 en Roma e atópase tamén no Bargello. Foi un encargo do cardeal Niccolò Ridolfi, executado nun estilo antigo, parecido aos bustos romanos dos séculos I e II d.C.; acabouno o seu discípulo Tiberio Calcagni, sobre todo na parte das vestiduras. Ten unha altura de 74 cm sen contar a peaña. Giorgio Vasari foi o primeiro que relacionou a súa iconografía coa Antigüidade clásica e Tolnay observou reminiscencias dun busto romano de Caracalla que se atopa no Museo Arqueolóxico Nacional de Nápoles. miniatura|220px|[[A Piedade florentina|A Piedade florentina en Santa María del Fiore, Florencia.]]
A Piedade florentina, chamada así porque se atopa na Catedral de Florencia, crese que foi empezada a partir do ano 1550. Segundo Vasari e Condivi, Michelangelo proxectou este grupo escultórico coa idea de que o sepultasen aos seus pés, dentro da basílica de Santa María a Maior en Roma. Máis tarde, abandonou este desexo, polo de ser enterrado en Florencia, e tamén pola oportunidade da súa venda, en 1561, a Francesco Bandini, que colocou a escultura nos xardíns romanos de Montecavallo, onde permaneceu ata o seu traslado á basílica de San Lourenzo de Florencia por parte de Cosme III en 1674; finalmente no ano 1722 foi colocada en Santa María del Fiore e desde 1960 atópase no museo da catedral. O grupo escultórico da Piedade florentina consta de catro personaxes: o Cristo morto que está sostido pola Virxe, María Madalena e Nicodemo, os trazos do cal son un autorretrato de Michelangelo. A estrutura é piramidal, con Nicodemo como vértice, e o Cristo móstrase como unha figura "serpentinata" propia do manierismo. No ano 1555, non se sabe exactamente se por accidente ou porque a obra non lle parecía ben ao autor, rompeuna en diversos anacos. Explica Vasari:
Posteriormente, a Piedade florentina, foi restaurada por Tiberio Calcagni, malia iso aínda se pode observar algún dano no brazo e na perna do Cristo.
Michelangelo empezou tamén a Piedade Rondanini, que sería a última escultura na que traballaría ata a véspera da súa morte. A relixiosidade que mostran estas últimas esculturas é o resultado dunha crise interna do autor. As imaxes da Piedade Rondanini son alongadas, e tanto o Cristo coma a Virxe atópanse completamente unidos coma se se tratase dun só corpo; apréciase unha frontalidade dramática de orixe medieval. Deixouna, inacabada, como legado, en 1561, ao seu fiel servidor Antonio del Franzese. Estivo durante séculos no patio do Palazzo Rondanini e en 1952 foi adquirida polo Concello de Milán e colocada para a súa exposición no centro cívico do Castelo dos Sforza.
A Piedade Rondanini é, de todas as súas esculturas, a máis tráxica e misteriosa. No inventario da súa casa de Roma está referida como «outra estatua iniciada dun Cristo con outra figura enriba, xuntas, esbozadas e sen acabar».
Tormento de Santo Antonio
A primeira obra pictórica atribuída a Michelangelo é de cando contaba con 12 anos de idade, foi un Tormento de Santo Antonio. A pintura, citada polos primeiros biógrafos do artista, era unha copia con variantes dun coñecido gravado do alemán Martin Schongauer. Unha pintura deste tema foi poxada como obra "do taller de Ghirlandaio", adquirida por un marchante norteamericano e sometida a diversas análises no Metropolitan Museum of Art de Nova York no ano 2009. Varios expertos na obra de Michelangelo identificárona como unha pintura que o florentino realizou durante a súa aprendizaxe con Ghirlandaio, aínda que existen dúbidas respecto diso. Finalmente, foi adquirida polo Kimbell Art Museum dos Estados Unidos.
Santo Enterro
miniatura|220px|[[Santo Enterro, na National Gallery de Londres (1500-1501).]] Ata o recente achado de As tentacións de santo Antonio, eran o Santo Enterro e a Madonna de Mánchester as primeiras pinturas atribuídas a Michelangelo. O Santo Enterro é unha táboa á témpera, inacabada, datada contra 1500-1501, que se atopa na National Gallery de Londres. Esta táboa, que durante moitos anos dubidouse se pertencía a Michelangelo, finalmente foi recoñecida como obra súa. As figuras de Cristo e san Xoán son as que mostran máis forza, e a súa composición é soberbia; na figura de Xosé de Arimatea, situada detrás de Xesucristo pódese observar un curioso parecido coa do san Xosé do Tondo Doni.
Tamén, grazas a uns documentos publicados en 1980, sábese que durante a súa estancia en Roma Michelangelo recibiu o encargo de facer un retablo para a igrexa de Sant'Agostino desa cidade e que o artista devolveu o pago recibido a conta, xa que non o puidera acabar debido ao seu retorno a Florencia en 1501.
Tondo Doni
miniatura|220px|esquerda|[[Tondo Doni, na Galería Uffizi de Florencia (1504-1505).]]
O Tondo Doni, coñecido tamén como A Sagrada Familia (1504-1505), atópase hoxe na Galería Uffizi de Florencia. Esta pintura á témpera, realizouna Michelangelo para Agnolo Doni, como agasallo de vodas á súa esposa Maddalena Strozzi. En primeiro plano está a Virxe co Neno e detrás, san Xosé, de grandiosas proporcións e dinamicamente articulado; chaman a atención as imaxes tratadas coma esculturas dentro dunha disposición circular de 120 cm de diámetro e cunha composición en forma piramidal das figuras principais. A base da liña triangular é a marcada polas pernas da Virxe colocada de xeonllos, coa cabeza virada cara á dereita, onde se atopa o Neno sostido por san Xosé, co corpo inclinado cara á esquerda; esta parte superior da pintura, xunto coa liña que marcan os brazos, denota un movemento en forma de espiral.
O artista demostrou que na pintura era capaz de expresarse coa mesma grandiosidade que na escultura; o Tondo Doni, de feito, considérase o punto de partida para o nacemento do manierismo.
Bóveda da capela Sistina
miniatura|esquerda|250px| Imaxe de [[Adán na escena da Creación de Adán da bóveda da capela Sistina, na basílica de San Pedro, no Vaticano.]] Entre marzo e abril de 1508 o artista recibiu de Xulio II o encargo de decorar a bóveda da capela Sistina, no Palacio Apostólico da basílica de San Pedro, na Cidade do Vaticano. En maio aceptou e concluíu os frescos catro anos máis tarde, despois dun traballo tenaz e solitario. O proxecto do papa era a representación dos doce apóstolos, que Michelangelo cambiou por outro moito máis amplo e complexo. Ideou unha grandiosa estrutura arquitectónica pintada, inspirada na forma real da bóveda. Ao tema bíblico xeral da bóveda, Michelangelo interpúxolle unha interpretación neoplatónica coa representación de nove escenas do Xénese, cada unha rodeada por catro novos nus (ignudi), xunto con doce profetas e as sibilas e un pouco máis abaixo os antepasados de Cristo. Todas estas escenas están diferenciadas maxistralmente por medio da imitación de arquitecturas simuladas. Estas imaxes convertéronse no símbolo mesmo da arte do Renacemento.
miniatura|[[Bóveda da Capela Sistina|Bóveda da capela Sistina, vista parcial (1512). Para Goethe ao contemplala compréndese do que é capaz o home. Para ver a Bóveda en formato panorámico, pulse co rato sobre a imaxe e volva facelo sucesivamente sobre as novas imaxes que aparecerán. Se volve e non aumenta a imaxe, volva pulsar. Para desprazar a imaxe empregue o cursor nos bordos da pantalla.]]
Empezou o traballo o día 10 de maio de 1508, rexeitando a colaboración de pintores expertos en frescos; tamén fixo quitar as estadas que colocara o arquitecto Bramante e puxo unhas novas deseñadas por el. Mentres traballaba no primeiro fresco, O Diluvio, tivo problemas coa pintura pois a humidade alterou as cores e o debuxo, e houbo de recorrer a Giuliano da Sangallo para a súa solución e volver empezar; Michelangelo aprendeu a forza de sufrimento a técnica do fresco, xa que segundo Vasari, facía falta:
A superficie pintada nun día chámase "xornada"; a escena da Creación de Adán, unha das máis espectaculares da bóveda, realizouse en dezaseis xornadas.