cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Illa Clipperton
Colonización mexicana (1906-1917)
En 1908, a Pacific Island Company finalizou as súas operacións na illa, xa que non atopou un mercado para o guano de baixa calidade de Clipperton, e só se dedicou a apilalo durante anos. Cando baixaron os prezos internacionais, a compañía finalmente desapareceu en 1910.
En xaneiro de 1914, o capitán Ramón Arnaud Vignon volveu a Clipperton despois de entrevistarse con Victoriano Huerta e solicitou provisións. Seis semanas despois, os revolucionarios capturaron o barco Tampico, ao mandode Hilario Rodríguez Malpica. Este barco era o barco que levaría as provisións do porto de Topolobampo aos habitantes da illa. Na única batalla naval da Revolución mexicana, o "Vicente Guerrero" perseguiu ao "Tampico" e afundiuno fronte a Mazatlan.
Por primeira vez escasearon as subministracións na illa, pero os soldados da guarnición non sabían que o barco que os transportaba estaba no fondo do mar, nin que estalara a primeira guerra mundial en Europa. O 28 de febreiro de 1914, un goleta estadounidense encallou o arrecife, porén, dado que o buque de subministración nunca puido chegar, tres mariñeiros decidiron navegar os 1100 quilómetros nunha balsa cara a Acapulco para pedir axuda. A pesar de ter cumprido a fazaña, as novas autoridades mexicanas negáronse a rescatar a un defensor declarado do réxime anterior.
Cando a Armada dos Estados Unidos soubo do naufraxio da súa goleta, enviou un cruceiro para rescatar aos sobreviventes. A mediados de 1914, a maioría dos habitantes morreran de escorbuto e os últimos sobreviventes desexaban saír da illa a bordo do barco Armada dos Estados Unidos USS Cleveland, que chegou á illa en xuño de 1914. O barco estadounidense Cleveland ofreceu á guarnición mexicana levalos a Acapulco. Naquel momento só quedaban 14 homes, 6 mulleres e 6 nenos.
Dise, con todo, que o gobernador militar da illa declarou que a evacuación non era necesaria, xa que tiña provisións para cinco meses. Arnaud tiña unha razón persoal moi poderosa: tiña antedecentes como desertor do exército mexicano anos antes, un delito polo que foi arrestado e procesado. Unha evacuación podería interpretarse polos seus superiores como a súa segunda deserción, polo que quedou cubrindo a súa posición na illa. Doutra banda, si se evacuou ao alemán Schultzo, que se di volvérase tolo.
Os seguintes tres anos caracterizáronse pola fame e a morte da guarnición, porque cando se esgotaron as subministracións, os sobreviventes tiveron que alimentarse de peixes e ovos, que apenas aseguraraba o seu sustento e puxeron en risco a súa saúde. O atol tiña apenas 6 palmeiras, que xuntas daban só 3 cocos por semana, o que non representaba suficiente vitamina C para soster unha comunidade de 26 persoas. Antes dun ano, a xente comezou a morrer por escorbuto e malnutrición. En 1915, 15 persoas foron enterradas nas areas do sur da lagoa. O resto seguiu agardando a chegada do barco México, que nunca sucedeu.
Como os cocos estaban reservados para as mulleres e os nenos, Arnaud e os seus homes comezaron a delirar e desesperarse. O 5 de outubro de 1916, o capitán Arnaud morre nun intento marrado de alcanzar un barco que pasou fronte á illa usando unha canoa, a canoa afundiuse con Arnaud e o resto dos seus homes fronte á illa, mentres o barco continuaba no seu camiño.
thumb|300px | right | Os superviventes da illa de Clipperton.
A historia da colonia mexicana foi o tema de varias novelas.
Segundo dominio francés
A posesión da illa Clipperton disputouse entre México e Francia. Esta última achegouse á Cidade do Vaticano para que a Santa Sé tomase unha decisión sobre a propiedade, en 1930, a Santa Sé asignou esta tarefa ao rei de Italia, Víctor Manuel III, que finalmente decidiu a favor de Francia. Os franceses reconstruíron o faro e estableceron un posto militar na illa, que durou só sete anos.
México acatou á opinión do rei Víctor Manuel III de Italia (encomendado da Santa Sé), por respecto ás decisións de Porfirio Díaz.
A finais da década de 1930, Clipperton foi visitada dúas veces polo presidente americano Franklin Delano Roosevelt, que pretendía facerse coa illa para convertila en base aérea para as súas operacións no océano Pacífico. En 1944 ordenou a ocupación da illa pola mariña comandada polo almirante Richard Evelyn Byrd, no que foi unha das operacións máis secretas da segunda guerra mundial. No seu informe, Byrd suxeriu abrir un paso no bordo do atol e dragar a lagoa para atracar barcos con provisións e buques cisterna, con todo, este proxecto nunca se levou a cabo.
En 1962, a independencia de Alxeria deixou a Francia sen campo para probas nucleares. Por este motivo, o Departamento de Defensa francés considerou a Clipperton como posible substituto, non obstante, debido ao clima hostil da illa e a súa localización remota, esta posibilidade foi descartada.
Durante os anos 70 explorouse a posibilidade de abrir a lagoa e desenvolver a baía como centro turístico e comercial. En 1981, a Academia de Ciencias dos Territorios de Ultramar suxeriu que a illa tivese a súa propia infraestrutura, un aeroporto e un porto pesqueiro na lagoa. Isto implicaría a apertura da lagoa creando un paso no atol. Para iso, formouse un acordo co Alto Comisionado da Polinesia Francesa para que o atol pasase a ser propiedade do Estado francés. Non obstante, tendo en conta o custo económico, a distancia e o tamaño do atol, o proxecto nunca se levou a cabo.
A illa está abandonada desde o final da Segunda Guerra Mundial e só é visitada por pescadores deportivos, patrullas da mariña francesa e pescadores de atún e tiburóns mexicanos.
Nunha ocasión Jacques-Yves Cousteau visitou a illa xunto ao seu equipo de mergulladores e un supervivente da evacuación, Pedro Ramón Arnaud Rovira, fillo do capitán Ramón Arnaud Vignon.
En 2003, Lance Milbrand permaneceu na illa durante 41 días para unha expedición National Geographic, gravando as súas aventuras en vídeo.
Entre xaneiro e abril de 2005, o ecosistema Clipperton foi estudado extensivamente durante catro meses por unha expedición científica organizada por Jean-Louis Étienne, co fin de facer un inventario completo dos minerais, vexetais e animais atopados no illa, así como para reafirmar a soberanía francesa do atol. Ao mesmo tempo que unha muller embarazada e membro do equipo pensaba dar a luz na illa.
Unha expedición de 2008 da Escola de Oceanografía da Universidade de Washington [...] recolleu núcleos de sedimentos da lagoa para estudar o cambio climático durante o último milenio.
O 21 de febreiro de 2007, a administración da illa pasou do alto comisionado da República na Polinesia Francesa ao ministro de Francia de ultramar.
En 2007, unha expedición de mergullo de recreo explorou os arrecifes que rodeaban Clipperton e comparou a vida mariña cos informes das expedicións de Connie Limbaugh (Scripps) en 1956 e 1958. As expedicións de mergullo de recreo fanse cada primavera.
Durante a noite do 10 de febreiro de 2010, o Sichem Osprey, un barco quimiqueiro maltés embarrancou no seu camiño dende a Canle de Panamá ata Corea do Sur. A nave de 170 m. contiña xileno, un líquido volátil transparente e inflamable. Os 19 membros da tripulación salváronse e a embarcación non informou de fugas. O buque refrotouse o 6 de marzo e volveu ao servizo.
A mediados de marzo de 2012, os membros do proxecto Clipperton notou a presenza xeneralizada de residuos, especialmente na ribeira nordés e ao redor da rocha. Os restos que inclúen botellas e envases de plástico crean un ambiente potencialmente prexudicial para a súa flora e fauna. Este lixo é común a só dúas praias (nordés e suroeste) e o resto da illa está bastante limpo. Outros refugallos quedaron despois da ocupación polos estadounidenses en 1944-45, os franceses en 1966-69 e a expedición científica de 2008.
Quibla
miniatura|A parede da quibla, co [[mihrab e un minbar, na mesquita de Aqsunqur, O Cairo.]]
En árabe, a quibla  ou o alquibla  (a partir do árabe قبلة, al- qibla) designa de xeito xenérico unha dirección. Dende o punto de vista relixioso, indicaría a dirección precisa á que se teñen que orientar os fieis para realizar un acto concreto.
Esta práctica significa que tódalas mesquitas do mundo (agás a Mesquita de Córdoba e as influídas por esta) estean orientadas cara á Meca. Dentro de cada mesquita, a dirección exacta vén indicada polo mihrab, que está situado no muro da quibla.
Historia da quibla islámica
Inicialmente, Mahoma ordenara que, para o rezo, se adoptara a mesma dirección que os xudeus, en dirección a Xerusalén (esta orientación é coñecida coma quibla al-qadima القبلة القديمة = a antiga quibla), pero como durante a Héxira, os xudeus se negaran a aceptalo como profeta, decidiu cambiar a orientación pola da Kaaba na Meca. Na sura II, no versículo 144 do Corán indícase "Faremos que te vires cara unha dirección que te satisfaga. Vira o teu rostro cara á Mesquita Sagrada. Onde queira que esteas, vira o teu rostro cara a ela...".
Cálculo da quibla no islam
miniatura|Quibla. A determinación da quibla realízase, hoxe en día, mediante unha serie de táboas. Na antigüidade, existían diversos astrónomos árabes especializados no trazado da quibla nos cuadrantes, como Abū Ḥanīfa Dīnawarī (de Dinawar 895), que escribiu un libro sobre o tema. No obstante, existen outros autores monográficos como Ahmed el-Leit coñecido como Rahib al-Qibla, é dicir, o mestre da quibla, procedente de Córdoba, en 907.
Determinación exacta
Sendo as coordenadas xeográficas do lugar de rezo φ1, λ1 e sendo as coordenadas da Kaaba φ2, λ2, a seguinte expresión trigonométrica calcula o acimut da quibla desde o lugar de rezo até a Kaaba:
Olivier Martinez
Olivier Martinez, nado en París o 12 de xaneiro de 1966, é un actor de cinema francés. Acadou a fama grazas a varios filmes franceses como Un, deux, trois, soleil (1993), o cal lle valeu o Premio César ó actor máis prometedor, Le hussard sur le toit (1995), e La camarera del Titanic (1997). Tamén apareceu en filmes producidos en Hollywood, incluíndo Before Night Falls (2000), o filme de suspense erótico Unfaithful (2002) e S.W.A.T. (2003).
Zu
Zu é un trío italiano de música experimental, cun son que combina elementos do free jazz, do punk rock e doutros xéneros e que se ven consolidando nos últimos anos dentro do panorama musical europeo de vangarda.
Traxectoria
A banda formouse en Italia por volta de 1997, nun principio co obxectivo de facer música para representacións teatrais. Os seus membros son tres: Luca Mai ao saxo barítono, Massimo Pupillo ao baixo e Jacopo Battaglia á batería. Ao longo destes anos a bandas publicou un total de 14 álbums, incluíndo un álbum ao vivo e tres compartidos, que foron editados en diferentes selos discográficos como Atavistic, Red Note, Frenetic ou Public Guilt. Ao vivo a banda tamén conta cunha extensa actividade que inclúe máis de 1000 concertos por todo o mundo incluíndo algúns dos máis prestixiosos festivais de Europa e América.
Estilo
Certamente o estilo musical de Zu é difícil de definir. Como se indica máis arriba combina elementos do free jazz e do punk (máis en concreto da estética hardcore punk), mais tamén se podería falar de noise rock ou metal. A pesar da evolución do seu son, no básico poderíamos falar dunha música baseada na improvisación, cunhas bases rítmica afincadas no hardcore e uns solos de saxo de inspiración free jazzística.
Outro elemento característico da interpretación que fai Zu da música é a súa "promiscuidade". As colaboracións da banda con outros músicos e colectivos foi e é unha constante. É habitual que nos álbums de estudio se incorpore algún outro músico á banda (Mats Gustafsson, Eugene Chadbourne ou Takemura Nobukazu) así como nos escenarios (Mike Patton, Joe Lally, The Ex). Tamén é de subliñar a gran cantidade de proxectos paralelos con outros músicos: Ardecore, Dogon, Black Engine etc.
Ligacións externas
Zu
Joaquín Otero Bárcena
Joaquín Otero Bárcena de la Concha, nado en Santiago de Compostela o 21 de abril de 1874 e finado en Madrid o 6 de abril de 1956, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Fillo de Joaquín Otero Mariño, señor do Pazo de Bouza en Valga, señor da casa de Otero en Ribeira, e señor das illas de Sálvora, Vionta e Noro (Ría de Arousa) e Concepción Bárcena de la Concha. Herdou estes dous últimos títulos do seu pai.
Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, e destacou como político durante o reinado de Afonso XIII, chegando a ser Gobernador civil de Huesca (1913-1914), Zaragoza e Cidade Real. Foi nomeado Deputado Provincial da Monarquía o 10 de marzo de 1907, e Xentilhome de cámara con exercicio do rei Afonso XIII. Foi tamén un importante empresario.
Vida persoal
Casou con María de la Purificación Goyanes Cedrón e foi pai de Joaquín Otero Goyanes.
Craseonycteris thonglongyai
O Craseonycteris thonglongyai é unha especie ameazada de morcego, orixinaria do oeste de Tailandia e o sueste de Birmania, onde vive en covas de cal, preto de ríos. É o único membro da familia Craseonycteridae.
Mide entre 29 e 33 milímetros de longo, e a súa masa é duns 2 gramos. É a especie máis pequena de morcego, e pode tamén selo dentro de todos os mamíferos, dependendo de como se defina o tamaño. Os seus competidores máis próximos son as sorícidos, sobre todo a especie Suncus etruscus, que é máis liviá (1,2 a 2,7 g), pero é máis longa (36 a 53 mm cabeza e corpo).
Zifio de Gervais
O zifio de Gervais, Mesoplodon bidens, tamén coñecido na bibliografía internacional como zifio europeo, é unha especie de mamífero cetáceo odontoceto da familia dos zifíidos e subfamilia dos zifioideos, unha das quince integradas hoxe no xénero Mesoplodon.
Descrición
A especie foi descrita en 1855 polo paleontólogo e entomólogo francés François Louis Paul Gervais, baixo o nome de Dioplodon europaeus, na páxina 320 da súa obra ''Histoire naturelle des Mamifères. 2. Ordre des Cétacés''. París: L. Curmer.
Etimoloxías
Para a do xénero, véxase Mesoplodon.
O epíteto específico, europaeus, débese que Gervais describiu a especie nas costas europeas, concretamente, nas do Canal da Mancha en Inglaterra.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Características
As principais características de Mesoplodon europaeus son:
Ameazas
Esta especie, ao igual que outros zifios, é probábel que sexa vulnerábel a ruídos antropoxénicos fortes, como os xerados polo sonar das mariñas e as exploracións sísmicas. En particular, varios varamentos masivos atípicos de zifios, incluídos os zifios de Gervais, asociáronse con actividades navais: de mediados a finais da década de 1980 nas Illas Canarias, en marzo de 2000 nas Bahamas, e novamente en setembro de 2002 durante unha manobra naval da OTAN cun sonar de baixa frecuencia ao redor das Canarias.
Evidencias de individuos varados de varias especies, incluída Mesoplodon europaeus, indican que tragaron obxectos de plástico desbotados, o que eventualmente pode conducir á morte.
A caza directa nunca se asociou con esta especie. Porén, as pescarías con redes de enmalle e palangre en toda a área de distribución da especie espertan a preocupación de que é probábel que se produzan capturas incidentais. Incluso niveis baixos de captura incidental poderían causar impactos neste grupo de cetáceos.
O impacto previsto do cambio climático global no medio mariño poden afectar a esta especie, aínda que a natureza dos impactos non está clara.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UINC) considera que hai pouca información sobre a abundancia da poboación desta especie, e ningunha sobre a evolución da súa tendencia. Non se cre que sexa pouco frecuente, pero é potencialmente vulnerábel a ameazas de baixo nivel e non se pode descartar unha redución global do 30 % en tres xeracións. Por iso cualifica o status da especie como DD (datos insuficientes).
O sol do verán
O sol do verán é unha novela en lingua galega do ourensán Carlos Casares Mouriño, conformada por nove capítulos e publicada por vez primeira pola Editorial Galaxia en 2002, algo máis dun mes despois do pasamento do escritor.
Descrición
Casares entregou a Damián Villalaín, subdirector da editorial, a versión definitiva da novela xustamente o día do seu falecemento. O libro rematouse de imprentar nos talleres de Obradoiro Gráfico no Polígono Industrial do Rebullón, de Mos, o 19 de abril de 2002. Saíu á venda o Día Internacional do Libro e presentouse ao público o 8 de maio.
No relato, ambientado en 1968, Carlos, o protagonista, que comparte nome, data de nacemento e ata a marca da motocicleta (Harley-Davidson) co autor do libro, suicídase pegándose un tiro na cabeza na bañeira. Helena (coprotagonista), amiga da infancia, rememora o tempo que pasaron xuntos nos veráns no Carpazal. A acción desenvólvese en Galicia (Beiro, Bóveda, Allariz, Ourense, Tarascón…)
Outros personaxes do texto son: Arturo, marido de Helena; Carmela e Indalecio, pais de Helena; Mercedes e Adolfo, tíos de Helena; Mariví, irmá de Helena; Amparo, noiva de Carlos; Leopoldo e Elisa, pais de Carlos; Anselmo, Delfina e Susa, criados, e Rafaela, avoa de Helena.
Na obra aparecen varias referencias culturais contemporáneas (José María Pemán, o xornal ABC, o profesor Aranguren, os monos de Gibraltar…)
Edicións
En 2003 foi traducido ao castelán, publicado pola Editorial Alfaguara e en 2004 editouse en castelán en braille, pola ONCE.
Economía dos Estados Federados de Micronesia
A economía dos Estados Federados de Micronesia consiste principalmente na agricultura e pesca de subsistencia. As illas teñen poucas minerías explotables, agás os fosfatos. Existe potencial para o turismo, pero a localización remota, a falta de instalacións adecuadas e as poucas liñas aéreas que serven o arquipélago dificultan o desenvolvemento. Polos termos orixinais do Pacto de Libre Asociación, os Estados Unidos forneceron con 1,3 mil millóns de dólares en axuda durante o período 1986-2001, despois o nivel de axuda reduciuse. As perspectivas de medio prazo da economía do país parecen fráxiles debido á redución da axuda dos EEUU e tamén debido á actual redución do crecemento do sector privado.
Os Estados Federados da Micronesia son un país que non posúe leis sobre patentes.
1840
Outros
Historia ano a ano
Frank Tashlin
dereita|miniatura|The Chow Hound, dirixido por Frank Tashlin en 1944. Frank Tashlin, nado como Francis Fredrick von Taschlein en Weehawken (Nova Jersey) o 19 de febreiro de 1913 e finado nos Ánxeles (California) o 5 de maio de 1972, foi un animador, guionista e director de películas estadounidense.
Traxectoria
En 1938, traballou para Disney no departamento de guións. Logo diso, traballou como produtor no estudio de animación Screen Gems da Columbia Pictures en 1941, creando series como The Fox and the Crow. Tashlin volveu cos directores da Warner en "Termite Terrace" no ano 1943. Seguiu no estudio durante a segunda guerra mundial e traballou en varias curtametraxes bélicas, incluíndo os debuxos animados educativos Private Snafu.
Tashlin deixou a área da animación en 1944 (aínda que regresou brevemente á MGM en 1960 para producir The Bear That Wasn't, dirixido por Chuck Jones) para converterse nun escritor de bromas para os irmáns Marx e Lucille Ball, entre outros. O seu posto en Termite Terrace sería ocupado por Robert McKimson. As súas películas con actores reais conservan elementos da animación; Tashlin utilizaba bromas absurdas e xiros de trama inesperados. Escribiu películas para Bob Hope e Red Skelton.
Nos anos 1960, as películas de Tashlin perderon algo a súa graza e a súa carreira empezou a decaer, xunto a das persoas que traballaron con el. A súa última película foi The Private Navy of Sgt. O'Farrell protagonizada por Bob Hope e Phyllis Diller en 1968. A súa película Will Success Spoil Rock Hunter? foi incluída no National Film Registry no ano 2000.
Ademais de todo isto, Tashlin escribiu e ilustrou tres libros, The Bear That Wasn't (1946), The Possum That Didn't (1950), e The World That Isn't (1951). Son normalmente denominados como libros infantís mais todos conteñen elementos satíricos. The Bear That Wasn't foi adaptado na animación por un antigo compañeiro de Tashlin na Warner Bros., Chuck Jones, en 1967. Outra historia para nenos que Trashlin escribiu en 1949 foi animada por Spike Jones, How the Circus Learned to Smile. Tashlin tamén escribiu e autopublicou un libro didáctico titulado How to Create Cartoons (sobre o debuxo, non a animación) en 1952.
Bioloxía estrutural
miniatura|A [[hemoglobina en presenza e ausencia de oxíxeno; os cambios na estrutura axudan a explicar o proceso de transporte de oxíxeno.]] A bioloxía estrutural é unha rama da bioloxía molecular, a bioquímica e a biofísica que estuda a estrutura de macromoléculas biolóxicas tales como as proteínas e os ácidos nucleicos, a orixe desta estrutura e a súa relación coa función biolóxica das macromoléculas. A bioloxía estrutural é de grande interese para os biólogos, xa que as proteínas, o ADN e o ARN levan a cabo tarefas vitais para os procesos celulares, e a súa función específicas está intimamente ligada á súa conformación tridimensional. A configuración estrutural das biomoléculas depende á súa vez da súa composición básica ou secuencia de aminoácidos, no caso das proteínas, ou de nucleótidos no caso dos ácidos nucleicos.
Aplicacións
As proteínas, ácidos nucleicos e os complexos macromoleculares que forman orquestran todos os procesos celulares. O mecanismo de actuación das macromoléculas está intimamente vencellado á disposición das cadeas de aminoácidos e nucleótidos: a forma da molécula determina que compostos (hormonas, toxinas, nutrientes etc.) poden unirse a ela e que reaccións químicas pode realizar ou catalizar; o coñecemento da estrutura tridimensional destas macromoléculas non só proporciona información sobre os procesos biolóxicos, senón que tamén ten importantes aplicacións prácticas.
Deseño de medicamentos
As proteínas teñen un papel importante nos trastornos da saúde. Moitas enfermidades teñen a súa causa en cambios na función dunha ou varias proteínas, causados por mutacións xenéticas ou alteracións externas ao organismo. As proteínas tamén teñen un papel crucial nas infeccións, como compoñentes do mecanismo de ataque de bacterias, virus e outros parasitos. A determinación da estrutura das moléculas é útil para o deseño de fármacos coa forma e propiedades óptimas para inhibir a función das proteínas implicadas en procesos patolóxicos. Un dos primeiros exemplos de medicamentos desenvolvidos por este método é a dorzolamida, un inhibidor da anhidrase carbónica usado para tratar o glaucoma.
Enxeñaría de proteínas
Os materiais biolóxicos posúen propiedades estruturais e catalizadoras que con frecuencia superan amplamente as de produtos sintetizados artificialmente. A bioloxía axuda a mellorar as propiedades de biomateriais naturais por medio da enxeñaría xenética e ao desenvolvemento de novos materiais coas caraterísticas estruturais e químicas óptimas para a función á que estean destinados. Como exemplo, pódese citar a mellora das propiedades farmacolóxicas da insulina, para o cal se modificou a súa estrutura para que sexa máis sinxela a súa administración por vía intravenosa a doses axeitadas sen que as moléculas se agreguen unhas a outras. O mesmo principio aplícase á produción de biosensores para a localización de substancias como explosivos ou toxinas, e o diagnóstico médico por detección de metabolitos.
Métodos experimentais
miniatura|Modelo de proteína a resolución atómica obtido por [[cristalografía de raios X.]] As proteínas e os ácidos nucleicos son moléculas de tamaño demasiado reducido para poder ser examinadas con microscopios ópticos. Para o seu estudo, os biólogos utilizan métodos baseados na medida dos efectos de axentes químicos ou físicos (por exemplo, a radiación electromagnética) sobre un grande número de moléculas.
Entre as técnicas empregadas para a análise estrutural das biomoléculas salientan a cristalografía de raios X, a criomicroscopia electrónica e a resonancia magnética nuclear. A importancia dos métodos cristalográficos reside en que proporcionan imaxes detalladas da totalidade da molécula, ás veces a resolución atómica. Os avances nas tecnoloxías para a replicar e expresar xenes no laboratorio en grandes cantidades e na obtención de feixes de raios X de grande intensidade en numerosos sincrotróns, supuxeron un grande aumento no número de novas estruturas determinadas por cristalografía de raios X. A resonancia magnética nuclear ou RMN proporciona datos sobre as distancias e ángulos entre os átomos e serve para estudar biomoléculas en condicións fisiolóxicas. A microscopia electrónica é moi utilizada para examinar complexos de macromoléculas de grande tamaño.
A espectroscopia ten tamén moitos usos no campo da bioloxía estrutural. Os espectros de absorción e emisión a diversas lonxitudes de onda son moi sensibles a pequenas diferenzas químicas na molécula que non sempre son detectables nun modelo tridimensional.
Métodos bioinformáticos
miniatura|Predición de estruturas: en gris, os diferentes modelos obtidos por [[bioinformática|métodos computacionais; en cores, o modelo determinado experimentalmente.]] A gran cantidade de datos biolóxicos obtidos por medio das diversas técnicas experimentais deron lugar ao desenvolvemento de métodos computacionais para procurar e analizar secuencias de ADN que orixinan configuracións similares en proteínas e para a predición da súa estrutura secundaria e terciaria. Aínda que a predición estrutural non deu aínda resultados co grao de exactitude das estruturas cristalográficas, é unha fonte de información valiosa para as secuencias das que non se pode determinar experimentalmente a estrutura. A predición da estrutura pódese levar a cabo ab initio, utilizando principios de mecánica molecular combinados con dinámica molecular, simulacións Monte Carlo ou fragmentos de elementos de estrutura secundaria estándar; estas técnicas son efectivas para polipéptidos dun tamaño menor de 150 aminoácidos. No caso de moléculas máis grandes, recórrese á comparación con estruturas previamente coñecidas, ou modelaxe por homoloxía.
Historia
O descubrimento da difracción de raios X en 1913 e as posibilidades abertas por esta técnica no campo da determinación das estruturas de moléculas abriron as portas ao desenvolvemento posterior da bioloxía estrutural. Linus Pauling foi un dos primeiros investigadores en explorar o vínculo entre a forma e a función das biomoléculas. Os estudos das proteínas hemoglobina e mioglobina e a determinación da estrutura do ADN durante a década de 1950 foron determinantes no establecemento da bioloxía estrutural como unha área clave da bioloxía molecular. En 1962, Max Perutz e John Kendrew obtiveron o Premio Nobel de Química e James Watson, Francis Crick e Maurice Wilkins, o Premio Nobel de Medicina polas súas respectivas investigacións en ambos os proxectos. En 1971 fundouse o Banco de Datos de Proteínas (PDB), coa intención de compilar todos os datos existentes para poder extraer principios xerais sobre a relación función-estrutura. A finais do século XX, confluíron varios factores para a expansión da bioloxía estrutural: o crecemento da cristalografía de macromoléculas, os avances en métodos complementarios (principalmente a microscopia electrónica e resonancia magnética nuclear), o desenvolvemento de computadoras con capacidade de procesar grandes cantidades de datos, e o resultado do crecente impacto das técnicas computacionais, e as posibilidades abertas pola secuenciación rápida e barata de xenomas, que coincidiron coas primeiras aplicacións prácticas en química e medicina.
Profeta Habacuc (Donatello)
thumb|O Profeta Habacuc de [[Donatello.]] O profeta Habacuc chamado popularmente Zuccone, é a escultura realizada por Donatello para as fornelas da terceira orde do lado norte, do campanario de Giotto, da catedral de Santa María del Fiore de Florencia e que datan de 1423-1435. O mármore branco de tamaño (195 x 54 x 38 cm) e encóntrase no Museo dell'Opera del Duomo (Florencia).
Eskoriatza
Eskoriatza é unha vila de Guipúscoa, pertencente á comarca de Debagoiena e situada a unha distancia de 76 km da capital provincial, Donostia.
José Régio
José Régio, pseudónimo de José Maria dos Reis Pereira, nado en Vila do Conde o 17 de setembro de 1901 e finado no mesmo lugar o 22 de decembro de 1969) foi un escritor, poeta, dramaturgo, novelista, contista, ensaísta, cronista, crítico, autor de diario, memorialista, epistológrafo e historiador da literatura portuguesa, para alén de editor e director da influente revista literaria Presença, deseñador, pintor, e gran coñecedor e coleccionador de arte sacra e popular. Ten unha biblioteca e unha escola secundaria co seu nome en Vila do Conde e en Portalegre unha escola de ensino básico.
Biografía
Naceu en Vila do Conde, fillo do ourive José Maria Pereira Sobriño e de Maria da Conceição Reis Pereira, e aí viviu até acabar o quinto ano do instituto. Aínda mozo publicou os seus primeiros poemas nos xornais vilacondenses A República e O Democrático, dirixidos polo seu tío e padriño António Maria Pereira Júnior.
Despois dunha breve e infeliz pasaxe por un internado do Porto (que serviu de materia novelable para Unha gota de sangue), aos dezaoito anos foi para Coímbra, onde se licenciou en Filologia Românica en 1925 coa tese As correntes e as individualidades na moderna poesia portuguesa. Esta tese na época pasou un pouco ignorada, unha vez que valorizaba poetas case descoñecidos na altura, como Fernando Perssa e Mário de Sá-Carneiro; mais, en 1941, foi ampliada e publicada co título Pequena história da moderna poesia portuguesa.
Foi en 1927 que José Régio comezou a ensinar Portugués e Francés nun instituo no Porto, até 1928, e a partir dese ano en Portalegre, onde ensinou gran parte da súa vida no entón Liceu Nacional de Portalegre (actual Escola Secundaria Mouzinho da Silveira) de 1929 a 1962, ano en que se xubilou do servizo docente. Mantívose en Portalegre até 1966, cando regresou definitivamente a Vila do Conde.
A arte pola vida
A pesar do réxime conservador de entón, Régio mantívose fiel aos seus ideais de socialista cristián e tivo durante a súa vida unha participación activa, aínda que moderada, na vida pública, sen na súa escrita condescender cunha mera contestación panfletaria. Debido á súa posición independente polemizou con escritores oriundos do neorrealismo, do concretismo, do experimentalismo e do formalismo, defendendo o ideal presencista dunha arte pola vida, fortemente individualista e que expresase con sinceridade as máis íntimas emocións do artista - nas cales atribúe especial relevancia aos dilemas morais e á indagación relixiosa. Mais se a inspiración do artista fose predominantemente social, habería que expresala con independencia de calquera programa políticos (e Régio así o demostrou na súa poesía social de Fado, A Chaga do Lado e Cântico Suspenso), o que representou un desafío moi contestado naquela época de estritos aliñamentos.
Os cafés e as tertúlias
En Coímbra, no Café Central, reuníase o grupo de mozos da Presença, incluíndo João Gaspar Simões e Branquinho da Fonseca, "cenáculo onde Régio realmente pontificava". Despois, nos seus anos de Alentejo, Régio presidiu a nova conversa no Café Central, agora de Portalegre, que integraba entre outros o médico Feliciano Falcão, o pintor Arsénio da Ressurreição e o capitán Carlos Saraiva e por onde pasaron, en cumprimento do servizo militar no Cuartel de San Francisco, os milicianos David Mourão-Ferreira (marzo a xuño de 1952) e Eugénio Lisboa (feb. 1954 a feb. 1955).
Xa os últimos anos da súa vida, Régio foi de novo a figura tutelar dunha conversa que reunía semanalmente no Diana-Bar da Póvoa de Varzim, ou no restaurante Marisqueira en A-Velo-Mar (o "grupo dos sábados") a que comparecían regularmente Manuel de Oliveira, Luís Amaro de Oliveira, João Francisco Marques, Orlando Taipa, Flávio Gonçalves e Pacheco Neves e a que se xuntou Agustina Bessa-Luís.
Régio coleccionista e anticuario
Durante o tempo que pasou no Alentejo, e para apoiar as súas apetencias de coleccionista, Régio desenvolveu un pequeno negocio de comercio e restauración de antigüidades, e empregou artífices pola súa conta para recuperar as súas propias pezas e aquelas que vendía.
Veu así a reunir unha extensa e preciosa colección de antigüidades e de arte sacra alentejanas que vendeu ao Concello de Portalegre en 1964, coa condición de que este comprase tamén o edificio da pensión onde vivira e de o transformar en casa-museo. Providenciou de igual modo para a súa casa de Vila do Conde e hoxe en día ambas as dúas casas de Vila do Conde e de Portalegre son casas-museo onde se expón un rico acervo de arte sacra e de arte popular, as dúas predilecións artísticas de Régio.
Colaboracións artísticas e premios de homenaxe
Algúns dos seus libros foron ilustrados polo seu irmán, o pintor Julio/Saúl Días, outros polo propio Régio, entre unha pléiade de ilustradores que se inspiraron na súa obra, incluíndo Bernardo Marques, Cámara Leme, Lima de Freitas, Stuart Carballeiras, entre moitos outros.
Grande apreciador de cinema, colaborou activamente con varios cineastas, sobre todo con Manoel de Oliveira que realizou filmes coa súa asesoría e outros inspirados na súa obra.
Recibiu en 1961 o Premio Diario de Noticias por As monstruosidades vulgares; en 1963 o gran Premio de Novelística da Sociedade Portuguesa de Escritores por Hai máis mundos; en 1970, a título póstumo, o Premio Nacional de Poesía da Secretaría de Estado da Información e Turismo (SEIT) por Música Ligeira.
En Portalegre hai unha casa museo de José Régio e outra en Vila do Conde.
Vida persoal
Foi irmán do poeta, pintor e enxeñeiro Júlio Maria dos Reis Pereira, que como artista plástico asinaba Julio e como poeta Saúl Dias. Tivo dous irmáns máis que se dedicaron ás artes plásticas, Apolinário José (1917-2000) e João Maria (1922-2009) e aínda un outro, Antonino Maria (1905-1965), que emigrou mozo para o Arrecife, Pernambuco. Dúas irmás morreron cedo. Nunca casou, mais non era célibe: do seu sentimento amoroso dá conta o seu Soneto de Amor.
Grande fumador, acabou morrendo vítima de ataque cardíaco.
O Salto, Mogor, Mañón
O Salto é un lugar da parroquia de Mogor no concello coruñés de Mañón, na comarca do Ortegal. Segundo o IGE, en 2011 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres).
SARS-CoV-2
O SARS-CoV-2 (do inglés severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 ou coronavirus da síndrome respiratoria aguda grave 2), previamente denominado co nome provisional de 2019-nCoV (2019 novel coronavirus ou novo coronavirus 2019), é un virus de ARN monocatenario de sentido positivo. É contaxioso para os humanos e foi o causante da pandemia por coronavirus de 2019-2020 que estendeu por todo o mundo a enfermidade por coronavirus 2019 (COVID-19), que foi designada emerxencia sanitaria pública de preocupación internacional pola Organización Mundial da Saúde (OMS).
O SARS-CoV-2 ten unha estreita similitude xenética cos coronavirus do morcego, o que suxire que se orixinou a partir dun virus transportado polos morcegos. Tamén se pensa que un reservorio animal intermediario, seguramente un pangolín, está implicado na súa introdución nos humanos. Desde unha perspectiva taxonómica, o SARS-CoV-2 é clasificado como unha cepa da especie coronavirus relacionado coa síndrome respiratoria aguda grave (SARSr-CoV).
Fóra do corpo humano, o virión (forma libre do virus) é destruído polo xabón.
A cepa foi descuberta en Wuhan, China, polo que inicialmente se coñeceu como "virus de Wuhan" ou "coronavirus de Wuhan". Como a Organización Mundial da Saúde desaconsella o uso de nomes baseados en localidades e para evitar a confusión coa enfermidade SARS, ás veces faise referencia ao virus denominándoo "o virus responsable da COVID-19" ou "o virus da COVID-19" en comunicacións de saúde pública. O público xeral a miúdo chama tanto a enfermidade coma o virus "coronavirus", pero os científicos e a maioría dos xornalistas usan normalmente termos máis precisos.
Infección
esquerda|miniatura|Ciclo vital do SARS-CoV-2. A transmisión de persoa a persoa do SARS-CoV-2 confirmouse durante a pandemia por coronavirus de 2019-2020. A transmisión ocorre principalmente vía pingas respiratorias expulsadas ao tusir e espirrar a unha distancia duns 2 m. O contacto indirecto con superficies contaminadas é outra posible causa da infección. As investigacións preliminares indican que o virus pode permanecer viable en plásticos e aceiro ata tres días, pero non sobrevive en cartón durante máis dun día ou en cobre por máis de catro horas, e queda inactivado co xabón. O ARN viral tamén se atopou en mostras fecais de persoas infectadas.
Non se sabe seguro se o virus é infeccioso durante o período de incubación. O 1 de febreiro de 2020, a Organización Mundial da Saúde (OMS) indicou que a "transmisión en casos asintomáticos non é probablemente un causante importante de transmisións". Porén, un modelo epidemiolóxico do inicio da pandemia por coronavirus de 2019–2020 na China continental suxeriu que a "dispersión presimptomática pode ser normal entre as infeccións documentadas" e que as infeccións subclínicas puideron ser a fonte da maioría das infeccións.
Reservorio
As primeiras infeccións coñecidas pola cepa SARS-CoV-2 descubríronse en Wuhan, China. Segue sen estar claro cal foi a fonte orixinal da transmisión viral aos humanos e cando se fixo patóxena a cepa. Como moitos dos primeiros individuos que se infectaron polo virus eran traballadores do mercado de comida mariña de Huanan, suxeriuse que a cepa puido terse orixinado no mercado. Porén, outros investigadores indicaron que puideron ser uns visitantes os que introduciron o virus no mercado, o cal despois facilitou unha rápida expansión das infeccións.
As investigacións dos reservorios naturais da cepa de virus que causou o abrocho de SARS de 2002-2004 tivo como resultado o descubrimento de moitos coronavirus de morcegos similares ao SARS, a maioría orixinados no xénero de morcegos de ferradura Rhinolophus, e dúas secuencias de ácidos nucleicos virais atopados en mostras tomadas do Rhinolophus sinicus mostraron unha semellanza do 80% co SARS-CoV-2. Unha terceira secuencia de ácido nucleico viral do Rhinolophus affinis, recollido na provincia de Yunnan e designado RaTG13, tiña unha semellanza do 96% co SARS-CoV-2. A OMS considera que os morcegos son o reservorio natural máis probable de SARS-CoV-2, pero as diferenzas entre os coronavirus de morcegos e o SARS-CoV-2 suxiren que os humanos foron infectados por medio dun hóspede intermediario.
Un estudo metaxenómico publicado en 2019 revelou previamente que o SARS-CoV, a cepa do virus que causa o SARS, era o coronavirus máis amplamente distribuído en mostras de pangolíns da especie Manis javanica. O 7 de febreiro de 2020, foi anunciado que os investigadores de Guangzhou descubriran unha mostra de pangolín cun ácido nucleico viral cunha secuencia "99% idéntica" á do SARS-CoV-2. Cando se deu a coñecer, os resultados deixaron claro que "o dominio de unión ao receptor da proteína S do Pangolín-CoV acabado de descubrir é virtualmente idéntico ao do 2019-nCoV, cunha diferenza dun aminoácido." Os pangolíns están protexidos pola lei chinesa, pero o furtivismo e comercio de pangolíns para o seu uso na medicina tradicional chinesa segue sendo común.
Algúns microbiólogos e xenetistas de Texas atoparon independentemente probas dun intercambio xenético nos coronavirus que suxire a implicación dos pangolíns nas orixes do SARS-CoV-2. Porén, os coronavirus do pangolín atopados ata a data só comparten como máximo o 92% do seu xenoma completo co SARS-CoV-2, o que fai que sexan menos similares do que o é o RaTG13 co SARS-CoV-2. Isto é insuficiente para probar que os pangolíns son o hóspede intermediario; en comparación, o virus do SARS responsable do abrocho de 2002-2004 compartía o 99,8% do seu xenoma cun coronavirus coñecido da civeta.
Filoxenética e taxonomía
miniatura|350px|Organización xenómica do illamento Wuhan-Hu-1, a primeira mostra secuenciada de SARS-CoV-2. Tipo: nucleótido. TaxId: MN908947. Tamaño: 29 903 bases. Ano: 2020
O SARS-CoV-2 pertence á ampla familia de virus denominados coronavirus. É un virus de ARN monocatenario de sentido positivo (+ssRNA). Outros coronavirus poden causar enfermidades que van desde un arrefriado común a doenzas máis graves como a síndrome respiratoria de Oriente Medio (MERS polas súas siglas en inglés). É o sétimo coronavirus coñecido que pode infectar a persoas, despois do 229E, NL63, OC43, HKU1, MERS-CoV, e o orixinal SARS-CoV.
Igual que a cepa de coronavirus relacionado co SARS causante do abrocho de SARS de 2003, o SARS-CoV-2 é un membro do subxénero Sarbecovirus (beta-CoV liñaxe B). A súa secuencia de ARN é de aproximadamente 30000 bases de longo. O SARS-CoV-2 é peculiar entre os betacoronavirus coñecidos porque incorpora un sitio de clivaxe polibásico, que é unha característica que incrementa a patoxenidade e a transmisibilidade noutros virus.
Cun número suficiente de xenomas secuenciados, é posible reconstruír unha árbore filoxenética da historia mutacional dunha familia de virus. O 12 de xaneiro de 2020, foron illados cinco xenomas de SARS-CoV-2 de Wuhan, das que informou o Centro chinés para o control e prevención de enfermidades e outras institucións; o número de xenomas secuenciados incrementárase a 42 o 30 de xaneiro de 2020. Unha análise filoxenética de ditas mostras indicou que estaban "altamente relacionadas con como máximo sete mutacións relativas a un antepasado común", o que implica que a primeira infección humana ocorreu en novembro ou decembro de 2019. O 13 de marzo de 2020 puxéronse a disposición pública 410 xenomas de SARS-CoV-2 de mostras de cinco continentes.
O 11 de febreiro de 2020, o Comité Internacional de Taxonomía de Virus (ICTV) anunciou que de acordo coas regras que computan as relacións xerárquicas entre os coronavirus baseándose en cinco secuencias conservadas de ácidos nucleicos, as diferenzas entre o chamado 2019-nCoV e a cepa do virus do abrocho de SARS de 2003 eran insuficientes para consideralo unha especie viral separada. Por tanto, identificaron o 2019-nCoV como unha cepa do coronavirus relacionado coa síndrome respiratoria aguda grave.
Bioloxía estrutural
miniatura|Estrutura dun virión de SARSr-CoV
Cada virión de SARS-CoV-2 é de aproximadamente de 50 a 200 nanómetros de diámetro. Como outros coronavirus, o SARS-CoV-2 ten catro proteínas estruturais, coñecidas como proteínas S (espícula), E (envoltura), M (membrana) e N (nucleocápsida); a proteína N sostén o ARN do xenoma e e as proteínas S, E e M forman parte da envoltura viral lipoproteica. A proteína da espícula, da que se obtiveron imaxes a nivel atómico usando microscopia electrónica crioxénica, é a responsable de permitir a adhesión do virus á membrana plasmática da célula hóspede.
Os experimentos de modelización de proteínas feitos coa proteína da espícula axiña suxeriron que o SARS-CoV-2 tiña suficiente afinidade co receptor encima 2 conversor da anxiotensina (ACE2) de células humanas para usalos como mecanismo de entrada na célula. O 22 de xaneiro de 2020, un grupo de investigadores chineses que traballaban co xenoma vírico completo e un grupo dos Estados Unidos que utilizaba métodos de xenética inversa demostraron experimentalmente e independentemente que o ACE2 podía actuar como receptor do SARS-CoV-2. Algúns estudos mostraron que o SARS-CoV-2 tiña unha maior afinidade co ACE2 humano que a cepa de virus da SARS orixinal. O SARS-CoV-2 pode tamén utilizar o CD147 (basixina) para conseguir entrar na célula, que é a mesma proteína que utiliza o Plasmodium falciparum da malaria para entrar nos glóbulos vermellos.
O cebado inicial da proteína da espícula pola protease transmembrana, serina 2 (TMPRSS2) é esencial para a entrada do SARS-CoV-2 na célula. Despois de que un virión do SARS-CoV-2 se adhire a unha célula diana, a protease da célula TMPRSS2 corta a proteína da espícula do virus, expoñendo un péptido de fusión. O virión libera despois o ARN na célula, forzando esta a producir copias do virus, que son diseminadas para infectar máis células. O SARS-CoV-2 produce polo menos tres factores de virulencia que promoven a liberación de novos virións da célula hóspede e inhiben a resposta inmunitaria.
Epidemioloxía
miniatura|Micrografía de virións de SARS-CoV-2 (vermello) illados dun paciente durante a [[pandemia de coronavirus de 2019-2020]]
Baseándose na baixa variabilidade mostrada entre as secuencias xenómicas coñecidas do SARS-CoV-2, crese que a cepa foi detectada polas autoridades sanitarias poucas semanas despois da súa aparición na poboación humana a finais de 2019. O caso máis temperán de infección coñecido actualmente pénsase que se encontrou o 17 de novembro de 2019. O virus espallouse seguidamente a todas as provincias da China e a case douscentos países de Asia, Europa, América do Nore e do Sur, África e Oceanía. A transmisión de persoa a persoa do virus confirmouse en todas esas rexións. O 30 de xaneiro de 2020, o SARS-CoV-2 foi designado pola OMS emerxencia sanitaria pública de preocupación internacional, e o 11 de marzo de 2020 a OMS declarouno pandemia.
O 27 de marzo de 2020 (20:00 UTC), había 585 040 casos confirmados de infección, dos cales 80 000 estaban na China continental. Aínda que a proporción de infeccións que resulta en infección confirmadas ou progreso a doenza diagnosticable segue sendo pouco clara, un modelo matemático estimou o número de persoas infectadas só en Wuhan en 75815 o 25 de xaneiro de 2020, nun momento en que as infeccións confirmadas eran moito máis baixas. O número total de mortes atribuídas ao virus era de 26 819 o 27 de marzo de 2020 (20:00 UTC) e 129 812 persoas recuperáranse da infección. Menos dun sexto de todas as mortes ocorreron na provincia de Hubei, onde está situada Wuhan. Antes do 24 de febreiro de 2020, a proporción era do 95%.
O número básico de reprodución (R_0) do virus foi estimado entre 1,4 e 3,9. Isto significa que se espera que cada infección polo virus cause de 1,4 a 3,9 novas infeccións cando ningún membro da comunidade é inmune e non se tomaron medidas preventivas de control.
1855
Nacementos
miniatura|Plano de [[Vigo.]]