cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Horticultura
Industria
En Galicia a horticultura dáse principalmente no Campus de Lugo no grao en Enxeñaría Agrícola e do Medio Rural, da Universidade de Santiago de Compostela. Os cursos de ensino universitario que completan a Horticultura son : bioloxía, botánica, entomoloxía, química, matemática, xenética, fisioloxía, estatística, informática, e ciencia da comunicación. Os cursos de botánica e horticultura inclúen: materiais de plantas, propagación de plantas, cultivo de tecidos vexetais, produción de colleitas, manexo das colleitas, fertilización das plantas, polinización, adobo para a colleita, entomoloxía, fitopatoloxía, económicas, e mercadotecnia. Algunhas especialidades de ciencias hortícolas requiren dun "máster" (MS) o grao de post doutoramento (PhD).
Adachi
Adachi pódese referir a:
León, Vilamarín
Santa Baia de León é unha parroquia do concello de Vilamarín, na comarca de Ourense, provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 188 habitantes, dos cales 98 eran homes e 90 mulleres. O que supón unha perda de habitantes en relación ao ano 2006.
Ise Monogatari
miniatura|200px|Ariwara Narihira, de Yoshitoshi, 1891. Narihira mira para a pantasma da poeta Ono no Komachi.
Contos de Ise (伊勢物語) é unha obra de literatura xaponesa do século X (período Heian). A obra consta de 125 capítulos en prosa que enmarcan unha serie de poemas.
A obra apareceu arredor do ano 950 co nome de Diario do coronel Zaigo, unha forma críptica de referise a unha personaxe célebre na corte. Axiña foi interpretada como unha biografía de Ariwara no Narihira (在原業平) (825-880), a quen pertencían algúns dos poemas incluídos no texto.
Contido
miniatura|300px|Ariwara no Narihira Ason. Gravado de [[Hokusai.]] O texto describe as aventuras amorosas de Narihira e a súa historia de amor coa nobre Takako. Este encontro dá lugar a o que é considerado un dos mellores poemas da literatura xaponesa:
月やあらぬ 春やむかしの 春ならぬ 我が身ひとつは もとの身にして
tsuki ya aranu haru ya mukashi no haru naranu waga mi hitotsu wa moto no mi ni shite
Algo así como :
Crítica
O autor dos estudos canónicos sobre esta obra é o erudito xaponés Kikan Ikeda. A obra foi traducida ao alemán en 1876 por August Pfizmaier, ao inglés en 1957 por Fritz Vos e ao francés en 1934 por Georges Bonneu.
Tarso
Tarso pode referirse a:
Тарзус Tars Tarsus (flertydig) Tarsus Tarsus Tarse Tarsus Tarsus Tarsus Tarsus Tarsus Tarsus
Aneurisma
Un aneurisma é unha dilatación que forma unha pequena protuberancia con forma de globo localizada e chea de sangue, que se orixina na parede dun vaso sanguíneo en condicións patolóxicas, que nalgúns casos é mortal. Os aneurismas poden orixinarse en calquera vaso sanguíneo, pero os exemplos máis letais son os aneurismas do círculo de Willis (círculo arterial cerebral) no cerebro, o aneurisma aórtico, que afecta á arteria aorta torácica e o aneurisma aórtico abdominal. Os aneurismas poden orixinarse no propio corazón despois dun infarto de miocardio, e entre estes están os aneurismas ventriculares e os septais auriculares.
A medida que un aneurisma aumenta de tamaño, o risco de rotura increméntase. A rotura dun aneurisma orixina unha hemorraxia. Os aneurismas son o resultdo do debilitamento da parede dos vasos sanguíneos e poden orixinarse como resultado dunha condición hereditaria ou dunha doenza adquirida. Os aneurismas poden tamén ser un lugar de formación de coágulos (trombose) e de embolismos. A palabra procede do grego ἀνεύρυσμα, aneurysma, 'dilatación', a partir de ἀνευρύνειν, aneurynein, 'dilatar'.
Clasificación
miniatura|Vídeo didáctico no que se explican os aneurismas (en inglés). Os aneurismas poden clasificarse polo tipo, morfoloxía e localización.
Aneurismas verdadeiros e falsos
Un verdadeiro aneurisma é aquel que afecta ás tres capas da parede dunha arteria (íntima, media e adventicia). Os verdadeiros aneurismas son os ateroscleróticos, sifilíticos e conxénitos, xunto cos aneurismas ventriculares que se producen despois dun infarto de miocardio transmural (os que afectan a todas as capas da parede debilitada do corazón son tamén considerados aneurismas).
Un falso aneurisma ou pseudoaneurisma é unha acumulación de sangue que saíu totalmente fóra dunha arteria ou vea, pero que está confinado preto do vaso polo tecido circundante. Esta cavidade chea de sangue formará finalmente ou ben un trombo (coágulo) o suficientemente grande para selar o punto da hemorraxia ou ben se abre paso saíndo fóra do tecido que a rodeaba.
Os pseudoaneurismas poden ser causados por traumas que perforan as arterias, como feridas de coitelo ou bala, ou son resultado de procedementos cirúrxicos percutáneos como unha anxiografía coronaria ou enxerto arterial (nun bypass), ou pola utilización dunha arteria para inxectar substancias.
Morfoloxía
Os aneurismas poden tamén clasificarse pola súa forma macroscópica e tamaño e descríbense como saculares ou fusiformes. A forma dun aneurisma non é específica dunha determinada doenza.
Os aneurismas saculares son esféricos e implican só unha porción da parede do vaso; varían en diámetro de 5 a 20 cm de diámetro, e adoitan estar cheos, xa sexa parcialmente ou totalmente, por formarse neles un trombo.
Localización
Os aneurismas poden ser clasificados tamén polo lugar do corpo onde se encontran:
Signos e síntomas
Os aneurismas poden presentarse desde en forma de complicacións que poden ser mortais con shock hipovolémico aos que se encontran accidentalmente con raios X. Os síntomas varían segundo o sitio onde se encontre o aneurisma e poden inclír os seguintes:
Aneurisma cerebral
Os síntomas do aneurisma cerebral poden aparecer cando o aneurisma empuxa e preme algunha estrutura do cerebro. Os síntomas dependen de se o aneurisma rompeu ou non. Pode non haber ningún síntoma en absoluto ata que se produce a rotura do aneurisma. Nun aneurisma que non rompeu poden parecer seguintes síntomas: Nun aneurisma roto, os síntomas da hemorraxia subaracnoidea orixinada poden ser:
Aneurisma abdominal
miniatura|Ilustración que mostra a localización dun aneurisma abdominal
Os aneurismas abdominais son xeralmente asintomáticos, pero raramente poden causar dor na zona lumbar ou isquemia na parte inferior dos membros.
Factores de risco
Os factores de risco dun aneurisma inclúen a diabete, obesidade, hipertensión arterial, uso do tabaco, alcoholismo, alto nivel de colesterol, deficiencia de cobre, vellez e infección sifilítica terciaria.
Causas infecciosas específicas asociadas cun aneurisma son:
Unha minoría dos aneurismas están asociados con factores xenéticos. Exemplos son:
Fisiopatoloxía
Os aneurismas fórmanse por diversas razóns. Contribúen moitos factores, incluíndo os que afectan a parede dun vaso sanguíneo e o sangue que circula por el.
Aterosclerose. Diferentes factores como a aterosclerose, poden contribuír ao debilitamento da parede dun vaso sanguíneo. Os repetidos traumas causados polo fluxo do sangue por un vaso sanguíneo con parede debilitada poden contribuír á dexeneración de dita parede. Os danos causados pola hipertensión poden xerar esta dexeneración e acelerar a expansión do aneurisma. A medida que o aneurisma se expande, a tensión na parede do vaso increméntase, seguindo a lei de Laplace.
A presión sanguínea no aneurisma expandido pode tamén danar os vasos que regan a propia arteria e que discorren pola súa parede (os vasa vasorum), debilitando aínda máis a parede. Sen tratamento, estes aneurismas progresan e finalmente rompen.
Infección. Un aneurisma micótico é un aneurisma que é o resultado dun proceso infeccioso bacteriano (non fúnxico malia o seu nome) que implica a parede arterial. As localizacións máis comúns inclúen as arterias do abdome, coxa, pescozo e brazo. Un aneurisma micótico pode orixinar sepse, ou hemorraxias que poden ser mortais se o aneurisma rompe. Menos do 3% dos aneurismas aórticos abdominais son aneurismas micóticos.
Sífilis. O terceiro estadio da sífilis tamén se pode manifestar como un aneurisma da aorta, que se forma pola deterioración dos vasa vasorum da túnica adventicia.
Deficiencia de cobre. Unha minoría dos aneurismas ten como causa a deficiencia de cobre, que produce unha diminucioón da actividade do enzima lisil oxidase, que afecta á elastina, un compoñente clave da parede do vaso A deficiencia de cobre causa un adelgazamento da parede dos vasos, e pode ser causa de morte en persoas con deficiencia de cobre, polos e pavos.
Diagnóstico
miniatura|Aneurisma da arteria vertebral esquerda roto 7 mm que orixinou unha hemorraxia subaracnoidea vista con escáner de tomografía computarizada con contraste. O diagnóstico dun aneurisma cerebral roto faise normalmente ao encontrar signos de hemorraxia subaracnoidea nun escáner de tomografía computarizada de raios X. Se o escaneo é negativo pero aínda se sospeita que pode haber un aneurisma roto baseándose en datos clínicos, pode realizarse unha punción lumbar para ver se se detecta sangue no líquido cefalorraquídeo. A anxiografía de tomografía computarizada é unha alternativa á anxiografía tradicional e pode realizarse sen necesidade de cateterización arterial. Esta proba combina o uso dun escáner de tomografía computarizada tradicional cunha tinguidura de contraste que se inxecta nunha vea. Unha vez que se inxectou o contraste, este viaxa ata as arterias cerebrais, e as imaxes obtéñense utilizando o escáner tomográfico. Estas imaxes mostran como flúe exactamente o sangue polas arterias cerebrais. Outra técnica utilizada é a resonancia magnética.
Tratamento
Historicamente, o tratamento dos aneurismas arteriais estaba limitado a intervencións cirúrxicas ou esperar en observación en combinación con controis da presión arterial. En anos recentes, desenvolvéronse técnicas endovasculares ou minimamente invasivas para a maioría dos tipos de aneurismas. Os clips para aneurismas utilízanse en procedementos cirúrxicos.
Aneurismas intracraniais
Hai actualmente dúas opcións de tratamento para os aneurismas cerebrais: os clips cirúrxicos (surgical clipping) ou as espirais endovasculares (endovascular coiling). Hai actualmente un debate na literatura médica sobre cal dos tratamentos é máis apropiado en cada situación determinada.
Os clips cirúrxicos foron introducidos por Walter Dandy do Hospital Johns Hopkins en 1937. Consisten nunha craniotomía para expoñer o aneurisma e pechar a base ou o colo do aneurisma cun clip. A técnica cirúrxica foi modificada e mellorada co paso dos anos.
Antonio Campo Fernández
Antonio Campo Fernández, nado en Ponte de Domingos Flórez, é un empresario e político galego do PPdeG.
Traxectoria
Chegou a Ortigueira a finais dos anos setenta para traballar na industria familiar de extracción de lousa, que posteriormente dirixiu. Nas eleccións municipais de 1999 foi elixido alcalde de Ortigueira polo PPdeG. Volveu ser elixido con maioría absoluta nas municipais de 2003 e nas de 2007. En agosto de 2007 foi denunciado como administrador da canteira ilegal de Muras que subministrou cuarcita a obras públicas como a Cidade da Cultura. Tralas eleccións municipais de 2007, gañadas pola Partido Popular, foi elixido novamente alcalde, pero o 20 de outubro de 2007 renunciou á alcaldía "por motivos profesionais e persoais". Foi nomeado fillo adoptivo de Ortigueira en 2008.
Aneurisma
Aneurismas intracraniais
As espirais endovasculares foron introducidas por Guido Guglielmi en UCLA en 1991. Consisten en facer pasar un catéter pola arteria femoral na ingua, e facelo chegar a través da aorta ata as arterias cerebrais, e finalmente ao aneurisma. As espirais de platino inician unha reacción de coagulación dentro do aneurisma que, se se fai con éxito, enche o espazo da bóveda do aneurisma e impide a súa rotura. Aínda que o procedemento de seu foi e segue a ser comparado co clip cirúrxico, o desenvolvemento do concepto e do procedemento fixo que se converta no criterio de referencia en moitos centros. Pode utilizarse un desviador de fluxo (flow diverter), pero non sen complicacións ás veces.
Aneurismas aórticos e periféricos
miniatura|Stent endovascular e espiral endovascular
Para os aneurismas na aorta, brazos, pernas ou cabeza, a sección debilitada do vaso pode ser substituída por un enxerto de bypass que se sutura na parte cortada. En vez de coser, os extremos do tubo do enxerto, que se fan ríxidos e expandibles por medio dun armazón de arame de nitinol, poden inserirse doadamente no seu reducido diámetro dentro do corte feito no vaso e despois expandidos ata teren o diámetro axeitado e fixados permanentemente alí por unha ligadura externa. Recentemente desenvolvéronse novos aparatos para substituír a ligadura externa por un anel expandible que permite usalos nunha disección da aorta ascendente aguda e proporcionan unha anastomose estanca (é dicir, non dependente da integridade da coagulación) doada e rápida estendida á concavidade do arco. Técnicas endovasculares menos invasivas permiten inserir enxertos stent metálicos cubertos a través das arterias da perna e despregalos a través do aneurisma.
Aneurismas renais
Os aneurismas renais son moi raros e supoñen só do 0,1 ao 0,09% dos casos e a súa rotura é aínda máis rara. A opción primaria en aneurismas menores de 3 cm é un tratamento conservador controlando a hipertensión concomitante. Se aparecen síntomas ou se o aneurisma se agranda, entón debería considerarse facer unha reparación endovascular ou aberta. As mulleres preñadas deberían ser tratadas cirurxicamente, debido ao alto risco de rotura do aneurisma, de ata o 80%.
Epidemioloxía
As taxas de incidencia dos aneurismas craniais estímase que están entre o 0,4% e o 3,6%. As persoas sen factores de risco teñen unha prevalencia do 2 ao 3%. En adultos, é máis probale que teñan aneurismas as mulleres. Son máis frecuentes en persoas entre os 35 e 60 anos de idade, pero poden darse en nenos tamén. Porén, os aneurismas son raros en nenos, nos que a prevalencia está entre o 0,5% e o 4,6%. A incidencia máis común dáse aos 50 anos, e normalmente non hai signos que a advirtan. A maioría dos aneurismas desenvólvense despois dos 40 anos.
Aneurismas pediátricos
Os aneurismas pediátricos teñen diferentes incidencias e características que nos adultos. Os aneurismas intracraniais son raros na infancia, xa que o 95% de todos os aneurismas se dan en adultos.
Factores de risco
As taxas de incidencia son dúas ou tres veces maiores en homes que en mulleres, e nos varóns hai máis aneurismas grandes e xigantes e menos aneurismas múltiples. En persoas brancas é 1,6 veces máis probable que as hemorraxias intracraniais se deban a aneurismas que a malformacións arteriovenosas cerebrais, mais son catro veces menos frecentes en certas poboacións asiáticas.
A maioría dos pacientes de aneurisma intracranial, especialmente os nenos pequenos, presentan hemorraxia subaracnoidea e as dores de cabeza correspondentes ou déficits neurolóxicos. A taxa de mortalidade dos aneurismas pediátricos é menor que nos adultos.
Millenium
O Millenium é un monumento con forma de obelisco situado no Paseo Marítimo da Coruña. Ergueuse para conmemorar o inicio do século XXI e ten como referentes a Torre de Hércules e o Obelisco dos Cantóns. Ten 46 metros de altura e está feito en aceiro (2 toneladas) e 147 cristais de rocha traídos desde os Países Baixos.
O deseño dos cristais é do artista Gerardo Porto. Nos 13 primeiros metros cóntase a historia dos principais acontecementos e personaxes da Coruña, tallados nos cristais. Estes teñen 3 mm de espesor, foron tratados a 800 °C e pesan 3 toneladas.
De noite ilumínase mediante 142 focos de luz (53.100 vatios). O 1 de xaneiro de 2001 acendeuse por primeira vez en 12 tramos.
O proxecto inicial incluía baixo a súa base un miradoiro que tamén faría de cafetería que non chegou a abrir.
Comisión presidencial para o estudo da ditadura comunista en Romanía
A Comisión presidencial para o estudo da ditadura comunista en Romanía (en romanés: Comisia Prezidenţială pentru Analiza Dictaturii Comuniste din România), tamén coñecida coma A comisión de Tismăneanu (Comisia Tismăneanu), é unha comisión instituída en Romanía polo Presidente Traian Băsescu para investigar o réxime comunista e achegar un informe completo que permita a condena do Comunismo tal e como foi vivido en Romanía.
Historia
Formada no mes de abril do ano 2006 como un xurado liderado polo analista político Vladimir Tismăneanu, centrouse en examinar as actividades das institucións que impuxeron e perpetuaron a ditatura comunista, "os métodos que fixeron posible os abusos, asasinatos, crimes da ditadura, a violación dos dereitos humanos e o papel dalgunhas figuras políticas no mantemento e funcionamento do réxime totalitario en Romanía".
A comisión presentou o seu informe final no parlamento o 18 de decembro de 2006. Foi adoptado coma documento oficial da presidencia romanesa e publicado na súa web. O informe confirmou a Romanía coma o primeiro país do antigo bloque do leste en condenar oficialmente o réxime comunista. A calidade, conclusións e elección dos membros da Comisión do informe están suxeitos a debate no seo da sociedade romanesa. A partir do 8 de xaneiro de 2007, fixéronse modificacións no informe para corrixir erros e omisións.
Francisco Álvarez-Cascos
Francisco Álvarez-Cascos Fernández, nado o 1 de outubro de 1947 en Madrid, é un político español.
Traxectoria
De familia asturiana viviu desde mozo en Xixón, estudou enxeñería de camiños en 1976 uniuse a un dos grupos, Reforma Democrática, que posteriormente constituirían Alianza Popular. Entre 1979 e 1986 foi o voceiro de AP no concello de Xixón. Elixido senador por Asturias (1982-1986), candidato á presidencia de Asturias perdeu fronte a Pedro de Silva (1983). Elixido deputado no Congreso dos Deputados en 1986 (ata 2004). Foi elixido secretario xeral do PP en 1989 posto no que permanecería ata 1999. Con José María Aznar foi vicepresidente primeiro e ministro da presidencia (1996-2000) e ministro de fomento (2000-2004). A súa decisión de afastar o Prestige, sen informes que avalaran a decisión, das costas galegas e a súa actuación durante a catástrofe foi moi cuestionada por múltiples sectores sociais e políticos de Galicia.
O 1 de xaneiro de 2011 abandonou o Partido Popular por sentirse "insultado" pola directiva do partido. Fundou entón o partido Foro Asturias.
Ural Airlines
Ural Airlines (ruso: Ура́льские авиали́нии, Ural’skiye avialinii) é unha aeroliña baseada en Ekaterinburgo, Rusia. A compañía opera voos regulares e chárter tanto domésticos como internacionais dende o aeroporto de Ekaterimburgo-Koltsovo. En 2016 a aeroliña transportou 6,5 millóns de pasaxeiros.
Frota
En outubro de 2018 a frota de Ural Airlines estaba formada polos seguintes avións:
Acimut
miniatura O acimut é o arco do horizonte entre o punto norte e o círculo vertical que pasa por un corpo celeste. Mídese desde o norte no sentido das agullas do reloxo, de xeito tal que o norte é 0º, leste 90º, sur 180º, oeste 270º e outra vez norte 360º.
Sacha Baron Cohen
Sacha Noam Baron Cohen, nado o 13 de outubro de 1971 en Londres, é un humorista e actor inglés.
Traxectoria
Nado nunha familia xudía, Sacha é o cativo dos tres fillos de Gerald Baron Cohen e Daniella Weiser; o pai, galés, é descendente de xudeus lituanos, e a nai é de Israel. Estudou historia na Universidade de Cambridge, a súa tese versou sobre a participación dos xudeus no Movemento polos dereitos civís nos Estados Unidos.
Brigitte Schwaiger
Brigitte Schwaiger, nada en Freistadt, Austria o 6 de abril de 1949 e finada o 26 de xullo de 2010, foi unha escritora austríaca. A súa novela Wie kommt das Salz ins Meer? (1977) (Como chega o sal ao mar?) tivo moita repercusión ao falar da monotonía da vida de casada.
Traxectoria
Era filla dun doutor e neta de Carola Seligmann, unha cantante de ópera que morreu no campo de concentración de Theresienstadt.
Schwaiger foi á escola secundaria en Freistadt ata 1967 e despois estudou dous semestres de Psicoloxía, e Filoloxía xermánica e románica en Viena. En 1968, casou cun funcionario español e trasladouse con el a Madrid e a Mallorca antes de se divorciar aos catro anos. Logo asistiu á Academia Pedagóxica en Linz onde actuou a tempo parcial en teatros e traballou como asistente de produción en ORF (Österreichischer Rundfunk - Austrian Broadcasting).
A súa primeira novela, Wie kommt das Salz ins Meer? (1977) (Como chega o sal ao mar?) converteuse nun bestseller sensacional que vendeu centenares de miles de copias na comunidade de lingua alemá. A historia en boa medida autobiográfica conta a monotonía da vida matrimonial diaria e as tentativas infrutuosas de fuxir dela. En 1988 foi dramatizada nun filme alemán de Peter Beauvais, protagonizando por Nicolin Kunz e Siemen Rühaak.
A pesar de que os seus traballos máis tardíos non conseguiron o éxito da súa primeira novela, Fallen lassen, un relato da súa experiencia en psiquiatría, foi aclamado pola crítica.
Brigitte Schwaiger foi atopada morta nun ramal do río Danubio en Viena a finais de xullo de 2010. Avaliouse que cunha alta probalidade fora un suicidio. A miúdo falaba sobre "o xeito máis curto" que lle gustaría escoller.
Antón Arias Curto
Antón Arias Curto, nado en Monforte de Lemos en 1944, é un militante independentista galego.
Traxectoria
Traballou como mecánico industrial e durante o franquismo foi un dos fundadores do Partido Comunista de Galicia en París en 1969, e o Tribunal de Orde Pública condenouno en 1970. A morte de Moncho Reboiras e a de dous traballadores en Vigo en 1972 fíxoo achegarse ao independentismo galego.
En 1983 o goberno do PSOE amnistiouno, pero en 1986 foi un dos principais responsables da fundación do Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive (EGPGC). Foi novamente detido o 5 de maio de 1988 e condenado a 10 anos de prisión. En setembro de 1995 foi liberado ao cumprir as dúas terceiras partes da condena.
Emirato de Umm al Qaywayn
Umm al-Quwain (أمّ القيوين) é o menos poboado dos sete emiratos soberanos dos Emiratos Árabes Unidos situado no norte do país. O Emirato é gobernado por Saud bin Rashid Al Mu'alla. O emirato tiña 62.000 habitantes no ano 2003 e ten unha superficie de 755 km.
Historia
Umm al-Quwain ten un interese arqueolóxico significativo, con importantes achados en Tell Abraq e Al Dour. Puntas de frecha e outras ferramentas de pedernal puido foron desenterrados en varios sitios en todo os Emiratos Árabes Unidos mentres que pezas de oleiría Ubaid foron desenterradas polas beiras do emirato. Toda a evidencia obtida ata o momento indican que o contacto con Mesopotamia existía xa no quinto milenio antes de Cristo porque a industria de cerámica indíxena non xurdiu ata o século terceiro.
Durante a Idade de Bronce (3000-1300 aC), as tribos seminómades habitaron a rexión; desprazándose en grupos de lugar en busca de alimentos e de madeira da acacia indíxena para a fundición de cobre. O metal era enviado a todos os portos importantes no Golfo Pérsico, Umm Al Nar foi un deles. Os vínculos coa Mesopotamia foron celosamente coidadas e en consecuencia, o comercio de cobre marcou o comezo da prosperidade na rexión.
Durante a Idade de Bronce, floreceu a agricultura, sendo os dátiles o cultivo prominente. O trigo, paínzo e outros grans tamén se cultivaban alí onde non había auga suficiente para o rego. Na actualidade crese que o clima durante ese período era máis tépedo que agora. Durante o período Umm al-Nar (2500-2000 aC), construíronse os edificios e as torres da fortaleza de Umm Al Quwain. Os edificios máis comúns asociados con esta época son as tumbas circulares.
A historia moderna de Umm Al Quwain comezou hai uns 200 anos, cando a tribo Al Ali trasladou a súa capital da Illa Al-Sinniyah a súa actual situación a mediados do século XVIII, debido á diminución dos recursos hídricos. En 1775, o xeque Majid Al Mualla, fundador da liñaxe gobernante Al Mu’alla da tribo Al Ali, estableceu un sheikhdom independente en Umm al-Quwain.
O 8 de xaneiro de 1820, o xeque Abdullah I asinou o Tratado Xeral Marítimo co Reino Unido, polo que a aceptaba un protectorado británico co fin de manter aos turcos otománs fora da zona. Do mesmo xeito que Axman, Dubai, Ras al-Khaimah e Sharjah, pola súa posición na ruta á India.
En 1903, o famoso estudo de Lorimer da Costa da Tregua mostraba Umm Al Qawain como un pobo duns 5.000 habitantes e identificábao como o principal centro da construción de embarcacións da costa, producindo uns 20 barcos ao ano en comparación con 10 en Dubai e 5 en Sharjah.
O 2 de decembro de 1971, o xeque Ahmad II uniuse aos seus veciños Abu Zabi, Dubai, Sharjah, Axman e Fujairah na formación dos Estados Árabes Unidos, con Ras Al Khaimah uníndose máis tarde a principios de 1972.
Monumento a Emilia Pardo Bazán
dereita|300px|miniatura|Monumento a Emilia Pardo Bazán en 2021.
Emirato de Umm al Qaywayn
Historia
Os sucesivos gobernantes foron:
Monumento a Emilia Pardo Bazán
O monumento á Condesa de Pardo Bazán é un conxunto escultórico feito polo artista Lorenzo Coullaut Valera por encargo do concello coruñés na memoria da escritora Emilia Pardo Bazán. Atópase nos Xardíns de Méndez Núñez.
Descrición
O monumento, realizado nunha pedra azul procedente de Murcia, foi inaugurado tras unha procesión cívica presidida polo alcalde Manuel Casás e o primeiro tenente de alcalde Gerardo Abad Conde o 15 de outubro de 1916. Ao acto non asistiu a homenaxeada nin o autor da escultura, que estaba traballando noutra obra.
Despois de sufrir actos vandálicos, a estatua foi substituída por unha réplica de bronce en 2007, mais a escultura orixinal volveu á súa localización en novembro de 2021 durante a conmemoración do centenario do seu pasamento.
Emirato de Umm al Qaywayn
Clima
De novembro a marzo, a temperatura media é 26 °C polo día e 15 °C pola noite, pero pode elevarse a máis de 40 °C no pico do verán e cando os niveis de humidade son altos. A precipitación é mínima cunha media de 42 mm ao ano. A costa experimenta un refrescamento das temperaturas pola brisa do mar durante o día.
Ambiente
A Illa Al-Sinniyah, preto da localidade de Umm al-Qaiwain é o fogar da maior colonia de Socotra cormorán dos Emiratos Árabes Unidos, con máis de 15.000 parellas polo que é a terceira colonia máis grande no mundo. Introducíronse gacelas árabes de Sinniyah e parecen estar prosperando. A vida mariña é notable pola súa abundancia e diversidade. Quenllas punta negra atópanse na costa exterior, mentres que tartarugas verdes son omnipresentes nas costa interior. Entre Al-Sinniyah e o continente atopase Khor al-Beidah, unha ampla zona de area e marismas de importancia internacional polas súas aves acuáticas.
Aínda que non está protexida oficialmente, a illa de Sinaiyah, xunto con Khor al-Beidah, é unha das maiores áreas costeiras tranquila e variada de todos os Emiratos Árabes Unidos.
Johan de Witt
Johan de Witt, nado en Dordrecht o 24 de setembro de 1625 e finado na Haia o 20 de agosto de 1672, foi unha importante figura política neerlandesa. A mediados do século XVII, controlou as finanzas e a política das Provincias Unidas, en colaboración estreita con Cornelis de Graeff.
Mulleres nas Matemáticas do Século das Luces
Nos últimos anos do século XVII iníciase un movemento filosófico, cultural e científico que se prolongará ata a Revolución Francesa e será coñecido como a Ilustración, e converterá o século XVIII no Século das Luces.
Introdución
No Século das Luces enfrontouse a razón á superstición, combateuse a ignorancia e impúxose unha ideoloxía de liberdades e recoñecemento de dereitos. É tamén un momento de cambio na mentalidade feminina con grandes avances nas reivindicacións de dereitos das mulleres. Foi unha época crucial, porque nela se iniciou o debate arredor da igualdade entre ambos os sexos, como consecuencia das novas correntes de pensamento que comenzaban a estenderse, nas que os máis conspicuos pensadores se constituían en defensores dos dereitos dos cidadáns, dos escravos, os indios e os nenos, pero moi poucos aceptaban e moito menos defendían eses dereitos para as mulleres. Pola súa parte moitas mulleres cultivaron un sentimento igualitario e loitaron por non quedar excluídas dos dereitos e liberdades que se ían conquistando, sobre todo o acceso á educación.
A revolución científica cambiara a forma na que as persoas se relacionaban coa ciencia. Homes adiñeirados e ociosos convertéranse en científicos afeccionados e abrira novas posibilidades para facer ciencia. As súas esposas e irmás convertéranse en damas de ciencia —etiqueta que foi utilizada como un insulto polos seus detractores—, o que lles permitiu alcanzar un nivel de competencia científica moi superior ás súas predecesoras. Pero á marxe da polémica sobre se a ciencia se consideraba ou non apropiada para as mulleres, un amplo estrato da poboación feminina comezou a interesarse por ela, a estudala e realizar achegas. As mulleres dos salóns do Século das Luces apoiaron e divulgaron as novas teorías de Descartes, Newton e Leibniz. alt=Retrato dunha dama (Marquise du Châtelet) realizado por Largillière|miniatura|Marquise du Châtelet
Os Salóns Científicos en Francia
O libro de Isaac Newton (1643-1727) Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica [1687] é unha das obras básicas do pensamento científico. Substituíu a mecánica de Descartes —na que as forzas actúan por contacto— pola lei de gravitación universal —na que as forzas actúan a distancia—; o que supuxo un avance cualitativo importante, porque permitiu explicar o movemento dos astros e fenómenos terrestres cunha formulación matemática. O conde Francesco Algarotti (1712-1764), que era un admirador da obra de Newton, en 1735 realizou unha estancia de seis semanas no castelo de Cirey, residencia da Marquise du Châtelet e sede dun dos Salóns de Ciencia mellor dotados do momento. Algarotti aproveitou a súa estancia en Cirey para escribir parte do seu libro Il neutonianismo per le dame (1737), no que, por medio do diálogo entre un filósofo e unha dama, explica parte das ideas de Newton. Nese mesmo lugar, os dous volumes dos Principia de Newton foron traducidos do latín ao francés e comentados por Émilie du Châtelet, Marquise du Châtelet, o que permitiu que se difundisen na Francia cartesiana as ideas de Newton. Esta muller fixo importantes contribucións ao desenvolvemento do pensamento científico francés, ademais de ser a que máis colaborou á introdución e difusión das teorías de Newton e Leibniz en Francia. Pero ademais foi unha das que con máis ardor e vehemencia alzaron a súa voz para defender os dereitos das mulleres, sobre todo o dereito das mesmas á educación. Así, no seu "Discurso sobre a felicidade" mantén que: A sabiduría sempre debe facer ben os seus cálculos, porque quen di sabio di feliz, alomenos no meu dicionario. Ou máis adiante: O estudo fainos totalmente independentes, polo que o amor ao estudo é a paixón máis necesaria para a nosa felicidade; é un recurso seguro contra a adversidade, é unha fonte de pracer inesgotable. Mentres que na tradución que realizou de "A fábula das abellas", de Bernard Mandeville, di no seu prefacio: Sinto todo o peso do prexuízo que nos exclúe universalmente das ciencias, e é unha das contradicións deste mundo que sempre me sorprendeu moitísimo, dado que hai grandes países nos que a lei nos permite regular os seus destinos, pero non hai ningún no que sexamos educadas para pensar. Ou nunha carta a Federico de Prusia: "Xulgádeme polos meus propios méritos ou pola súa falta, pero non me consideres un mero apéndice deste gran xeneral ou dese recoñecido erudito, de tal estrela que brilla na corte de Francia ou destoutro autor tan famoso. Son unha persoa completa, son responsable de min por todo o que son, por todo o que digo, por todo o que fago. Pode que haxa metafísicos e filósofos cuxo coñecemento sexa maior que o meu, aínda que eu non os coñecín. Non obstante, eles tamén son só seres humanos débiles e teñen os seus defectos; entón, cando sumo o total das miñas grazas, confeso que non son inferior a ninguén.
A situación en Inglaterra
Entre 1704 e 1840 publicouse anualmente, en Londres, un almanaque destinado ao público feminino: The Ladies’ Diary or Woman’s Almanack, subtitulado: Containing New Improvements in Arts and Sciences, and many Entertaining Particulars: designed for the Use and Diversion of the Fair-Sex. Ademais das seccións propias sobre o calendario, esta publicación incluía regularmente seccións con adiviñas, preguntas científicas e problemas matemáticos. En cada número incluíanse solucións aos problemas do ano anterior, enviadas polas lectoras, e propúñanse problemas novos, suxeridos tamén por elas. Tanto a redacción dos problemas como a súa solución adoitaban versificarse. Na introdución do número de 1718 o seu editor escribía: “[...] os estranxeiros asombraríanse se lles mostrase non menos de catrocentas ou cincocentas cartas doutras tantas mulleres, con solucións xeométricas, aritméticas, alxébricas, astronómicas e filosóficas”. No século XVIII hai tantas publicacións de carácter científico dirixidas a mulleres —xa sexa en forma de epístolas, periódicos ou textos divulgativos—, que o feito non fai máis que corroborar o anhelo das mulleres pola educación e o seu alto interese polas manifestacións culturais e científicas de toda índole. As mulleres do Século das Luces apoiaron nos seus salóns a difusión das ideas de Descartes, Newton e Leibniz. Posteriormente, a ciencia pasaría dos salóns ás universidades e ás academias, das que as mulleres se verían excluídas durante moitos anos.
As Astrónomas
As francesas foron aproximándose á astronomía da man de Nicole-Reine Lepaute (1723-1788). A súa primeira investigación importante foi sobre as oscilacións de péndulos de lonxitudes variables, o que a levou a gañarse a fama de ser unha das mellores computadoras astronómicas da súa época. Para a chegada do cometa Halley, en 1757, o director do Observatorio de París, Jéröme Lalande, contratou o matemático Clairaut para predicir a data exacta do retorno do cometa, determinando a súa órbita; e este recorre a Mme. Lepaute pare que a axudase na tarefa. O 14 de novembro de 1758 informaron á Academia de Ciencias das datas de regreso do cometa. Foi un gran triunfo da ciencia newtoniana e Clairaut recoñeceu, na súa obra Comets, o traballo de Lepaute, aínda que máis adiante se retractou e hoxe en día todo o mérito da predición se lle atribúe a el. Pola súa parte, ela continuou dedicándose ao estudo das eclipses e publicou varias memorias astronómicas baseadas nas súas observacións, pero tamén colaborou con Lalande noutros moitos traballos. Pero ela non foi a única que colaborou con Lalande; Louise du Pierry (1746-1789), que relevou a Lepaute como colaboradora de Lalande, foi quen fixo os cómputos da maioría das eclipses que utilizou Lalande para o seu estudo do movemento lunar. Tamén colaborou con Lalande a súa sobriña política Marie-Jeanne-Amélie Harlay Lefrançais de Lalande (1768-1832) que deu clases de astronomía en París e traballou tanto en forma independente como con seu esposo. alt=Retrato de María Andresa Casamayor realizado por Eulogia Merle.|miniatura|María Andresa Casamayor
A situación en España
Na España do século XVIII existiron unhas institucións, as Sociedades Económicas de Amigos do País, defensoras do pensamento ilustrado, que pretendían a recuperación de sectores marxinados, como vagabundos, pobres ou hospicianos, argumentando que podían ser útiles para o progreso do país. Tamén defendían a incorporación da muller a traballos produtivos, pero á hora de valorar a súa capacidade intelectual mostrábanse retrógradas. Proba diso é que a finais do século XVIII se produciu unha fortísima polémica en resposta á demanda dun grupo de mulleres que pretendían pertencer ás Sociedades Económicas, alegando que os seus estatutos non o impedían. Un claro exemplo da posición maioritaria destas institucións, respecto ao papel das mulleres nelas, é o da Sociedade Matritense, na que se opoñían á súa admisión argumentando que tal feito puña en cuestión "o pudor e o recato" e que a súa incorporación levaría o caos á institución pola "natureza anárquica" das mulleres e a súa incapacidade para pregarse ás leis e normas establecidas, así como pola súa natureza frívola e inestable. Non obstante outro sector minoritario delas, no que estaba por exemplo Jovellanos, era partidario da incorporación das mulleres, recoñecendo as súas capacidades intelectuais e a posibilidade de admitilas polos seus méritos e non pola súa extracción social. Pero incluso estes crían que, por recato, as mulleres non acudirían ás Sociedades Económicas, polo que propuñan que puidesen facer as achegas dende as súas casas. En 1787 Carlos III pon fin á disputa decretando a admisión das mulleres nas Sociedades Económicas. Pero a sociedade ilustrada empezou a chamar "bacharelas", de maneira despectiva, ás mulleres intelectuais, e poucas ousaron desafiar tal crítica, coa excepción dun pequeno grupo pertencente á nobreza e á burguesía, que desempeñou un importante labor nas Sociedades Económicas. E nesta España ilustrada atópase en Zaragoza unha ilustre matemática: María Andresa Casamayor y de la Coma (1720-1780) que a pesar de ter pechadas as institucións oficiais relacionouse coa elite científica da época e legou dous tratados, escritos baixo pseudónimo: El tirocinio aritmético e El para sí solo, exemplos de innovación e pioneiros en matemática aplicada, ofrecendo neles ferramentas para mellorar a produtividade, expoñendo dunha maneira clara e accesible as regras de sumar, restar, multiplicar e dividir, buscando exemplos da vida diaria e cun grande interese na súa aplicación práctica, o que lle conferiu grande importancia na época, pola necesidade de aplicar estas operacións á agricultura, á gandería ou ao comercio.
Nadas na primeira metade do século XVIII (1701-1750)
alt=Anna Barbara Reinhart, matemática suiza|miniatura|227x227px|Anna Barbara Reinhart alt=Nicole-Reine Lepaute, matemática y astrónoma francesa|esquerda|miniatura|258x258px|Nicole-Reine Lepaute
Nadas na segunda metade do século XVIII (1751-1800)
alt=Caroline Herschel,con 92 anos|miniatura|291x291px|Caroline Herschealt=Retrato de Marie-Jeanne-Amélie Lefrançais Harlay de Lalande.|esquerda|miniatura|Jeanne-Amélie Harlay de Lalande
Aeroporto de Dallas/Fort Worth
O aeroporto internacional de Dallas-Fort Worth (IATA: DFW, ICAO: KDFW) é o principal aeroporto internacional da área metropolitana de Dallas–Fort Worth, no estado estadounidense de Texas. É o principal centro de conexións para American Airlines, que ten a súa sede preto do aeroporto. No ano 2016 pasaron polas súas instalacións un total de 65 670 697 pasaxeiros.
É foi terceiro aeroporto máis concorrido do mundo por número de operacións e o décimo primeiro en número de pasaxeiros no ano 2016. Con preto de 900 voos diarios, o centro de conexións de American Airlines e o segundo maior do mundo, só superado polo de Delta Air Lines en Atlanta.
Situado aproximadamente a medio camiño entre as cidades de Dallas e Fort Worth, DFW esténdese por partes dos condados de Dallas e Tarrant, e inclúe porcións das cidades de Irving, Euless, Grapevine e Coppell. Ten o seu propio código postal e a súa propia designación para o servizo de correos dos Estados Unidos ("DFW Airport, TX"), ademais da súa propia policía, servizos de protección contra o lume e de emerxencias médicas.
En decembro de 2017 o aeroporto tiña voos a 216 destinos, 57 internacionais e 159 domésticos dentro dos Estados Unidos. Ao superar os 200 destinos, DFW uniuse a un pequeno grupo de aeroportos de todo o mundo con esa distinción, entre os que están os de Ámsterdam-Schiphol, París-Charles de Gaulle, Chicago-O'Hare, Dubai-Internacional, Frankfurt, Atlanta, Londres-Heathrow, Istanbul-Atatürk, Múnic, Copenhague-Kastrup e Oslo-Gardermoen.
Javier Verea Fandiño
Javier Verea Fandiño, coñecido como O Carceleiro, foi un político galego.
Traxectoria
Responsable do cárcere de Ordes. Foi alcalde de Ordes do 30 de marzo ao 21 de abril de 1931. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi xefe local do Movimiento e subxefe de Falange.
Harri-jasotze
miniatura|Harri-jasotzaile en acción. Harri-jasotze (voz composta do éuscaro harri, pedra e jaso, levantar) é o nome que recibe a modalidade de levantamento de pedra propia do deporte rural vasco. Os que practican este deporte son chamados harri-jasotzaile.
Historia e características
É unha variante da halterofilia, que se practica nos territorios denominados tradicionalmente como Euskalerria e na que dous xogadores compiten por levantar un número superior de veces pedras de diferentes formas, dimensións e pesos determinados.
Un dos harri-jasotzaile campión máis soado foi Iñaki Perurena quen en 1999 alcanzou o récord de 1000 levantamentos continuos de pedra de 100 kg. en 5 horas e 4 minutos.
A principios do século XX realizouse a regulamentación dos pesos das pedras, normalmente fabricadas en granito denso, para levantar distinguíndose catro formas xeométricas: cilíndrica, cúbica, esférica e con forma de paralelepípedo rectángulo. A forma cilíndrica é reservada para os pesos máis pequenos de 100, 112,5 e 125 quilogramos, mentres que a pedra cúbica e rectangular oscila entre 125 quilos e 212,5 kg. A pedra esférica ou bóla trabállase en pesos equivalentes a 112,5 e 125 quilos.
A pedra de cor escura ou arri beltza é unha das máis apreciadas como material de fabricación, provindo principalmente das canteiras de Zumarraga e Lastur.
Río Iza
O río Iza é un río afluente do río Tisza, no norte da Romanía. Nace no macizo de Rodna. Desemboca no río Tisza na cidade de Sighetu Marmației. Pasa polas comunas de Săcel, Săliștea de Sus, Dragomirești, Bogdan Vodă, Şieu, Rozavlea, Strâmtura, Bârsana, Onceşti, Vadu Izei, e Sighetu Marmației.
Afluentes
Os seguintes ríos son afluentes do Río Iza:
Esquerda: Izişoara, Valea Teilor, Pârâul Repede, Valea Carelor, Bistriţa, Valea Largă, Băleasa, Valea Gropilor, Baicu, Slatina, Ieud, Gârbova Mare, Şieu, Salta, Slătioara, Valea Morii, Râul Vălenilor, Mara, Şugău e Valea Păstăilor, Ieudișor.
Dereita: Izvorul Baicului, Râul Satului, Valea Muntelui, Valea Caselor, Râul Corbului, Râul Porcului e Ronişoara.
Sergio Sánchez
Sergio Sánchez Cárdenas, máis coñecido como Sergio Sánchez, nado o 1 de marzo de 1981 en La Línea de la Concepción, Cádiz, é un ex-xogador profesional de baloncesto español. Xogador cunha gran traxectoria na Liga ACB e en competicións europeas; xogaba na posición de base cunha alzada de 1,89 metros.
Lista de illas de Croacia
Illas habitadas
As illas de Croacia están habitadas desde a Grecia antiga (Hvar xa estaba habitada entre o -3500 e o -2500 ). Hoxe 47 das 698 illas de Croacia están habitadas, en tanto que nelas reside canto menos unha persoa de forma permanente. Algunhas fontes dan a cifra de 66 illas habitadas pero ese é o número de illas cunha habitación, 19 desas illas perderon os seus habitantes en razón da insuficiente actividade económica. As principais actividades económicas nas illas de Croacia son a agricultura (principalmente a viticultura e o cultivo da oliveira), a pesca e o turismo. A economía está relativamente subdesenvolvida e por consecuencia o goberno dá un certo número de axudas e de proteccións grazas ao Zakon o otocima a fin de estimular a economía das illas. Estas axudas inclúen descontos no prezo dos ferris ou no das pontes. miniatura|O porto da vila de [[Hvar (cidade)|Hvar, na illa de Hvar.]] miniatura|Unha praia da illa de [[Brač.]] miniatura|O arquipélago das [[Kornati.]] miniatura|Un bosque na illa de [[Vis (illa)|Vis.]] miniatura|A illa de [[Rab.]] miniatura|Unha [[viña na illa de Vis.]]
Dalmacia central e sur
Todas as illas son turísticas hoxe en día.
Hai dúas penínsulas, tamén, Istria e Pelješac
Lista por tamaño
As illas máis grandes, en orde decrecente son:
Orbán, Vilamarín
Santa María de Orbán é unha parroquia do concello de Vilamarín, na comarca de Ourense, provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 200 habitantes (96 homes e 104 mulleres), a mesma cantidade ca en 2006.
Patrimonio
O pazo de Orbán presenta as armas dos Taboada. Gozou do privilexio de coto redondo con xurisdición civil e criminal e a cadea simbólica que denota o dereito de asilo. O pazo foi recuperado tras anos de acelerada degradación.
Lendas
Conta a lenda que no lugar de Marcelle, desta parroquia de Orbán, vivían dúas mouras, fermosísimas e lixeiramente vestidas, que provocaban a luxuria dos paisanos. Dunha volta, un home mercou unha xugada de bois a un labrego na feira de Carballedo, pero pediulle que tivera man dela mentres arranxaba uns asuntos na feira. Ó rematar o día, volve o home, toma a xugada e acordan facer xuntos o camiño de volta.
Ó chegar xunto ó castro do Piñeiro, o home dá co pé no chan e ábrese a terra. Entran os dous, coa xugada, e camiñan un treito, ata que lle di ó labrego que se agoche un momento. Entón achéganse as dúas mozas, armadas con cadanseu coitelo, e matan un dos bois. Pero unha das mozas di que lle cheira a cristianillo vivo, ó que o pai quita importancia asegurando que é pan cocido. Ó mencer, libera ó feirante sen facerlle ningún mal.
Tamén se di que as dúas mozas estaban lavando un cesto no río e se achegaron dous mozos, atraídos pola súa beleza. Logo foron andando os catro, rindo e falando, ata que ó chegar ó castro, elas desapareceron sen saber como.
Oviedo, Florida
250px|miniatura|Wheeler-Evans Hose Oviedo é unha cidade do condado de Seminole, no estado de Florida, nos Estados Unidos de América. No censo de 2010 tiña unha poboación de 33.342 habitantes e unha densidade poboacional de 830,38 hab/km².
O nome da cidade foi escollido por Andrew Aulin, un emigrante sueco que buscaba un nome peculiar para a oficina de correos á que acababa de ser destinado. Escolleu o nome da cidade asturiana de Oviedo, aínda que se descoñece se visitou a universidade da cidade española ou simplemente gustáballe a pronuncia.
Cidade Vella da Coruña
A Cidade Vella da Coruña correspóndese co primitivo asentamento urbano e está declarada Monumento histórico-artístico. No seu interior están a maior parte dos edificios históricos, e as súas rúas conservan aínda o seu antigo trazado, así como un gran número de casas de porte antigo. Foi declarada conxunto histórico-artístico polo decreto 29/1984 do 29 de maio. O proceso de peonalización comezou en agosto de 2014 e culminou en xuño de 2018.