cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Harriet Tracy
Traxectoria
miniatura|Patente
Harriet trasladouse a Nova Inglaterra antes de 1911. En 1860 casou con Cadwallader Colden Tracy (1830-1921), un xogador de béisbol que fora membro dos Knickerbockers de Nova York en 1854. Desde aproximadamente 1860 ata 1890 viviu en Staten Island, Nova York, na localidade de New Brighton. Tivo catro fillas. Trasladouse cara a 1890 coa súa familia a París, Francia, e logo a Londres, Inglaterra.
Cristina Pedreira
Cristina Pedreira de Tenreiro nada en Ferrol en 1897 e finada en México, foi unha arquiveira galega.
Traxectoria
Naceu en Ferrol en 1897, e como funcionaria arquiveira estivo destinada no Ministerio de Estado. Pertenceu á Asociación de Funcionarios Públicos da UGT de Valencia e tamén ao Corpo Facultativo de Arquiveiros, Bibliotecarios e Arqueólogos.
Despois do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, exiliouse en Suíza co seu marido Ramón María Tenreiro. Tras quedar viúva a finais de 1939, trasladouse a Francia onde embarcou no barco De Grasse rumbo a México. A viaxe comezou no porto de Le Havre, fixo escala en Nova York e chegou a México o 29 de febreiro de 1940, desembarcando en Nuevo Laredo (Tamaulipas).
En México, traballou activamente no Comité Feminio da Junta de Auxilio a los Republicanos Españoles (JARE), sendo a súa vogal, mentres que Pilar Bolívar era a presidenta. O JARE foi a principal organización de axuda que tiña o exilio republicano español en México. O Comité Feminino estaba subordinado a outros órganos da JARE, como a Delegación e o Comité de Socorro, e os seus soldos eran notablemente inferiores. A composición do Comité de Mulleres da JARE estaba formada maioritariamente por mulleres que tiñan en común ser viúvas ou esposas de ilustres personalidades relacionadas con Indalecio Prieto. Encomendáronlles o tradicional papel de coidados atribuídos ás mulleres e encargáronse dos asuntos das familias exiliadas, tanto no ámbito doméstico en materia de alimentación, vestimenta, asistencia ás mulleres embarazadas como a instrución e educación dos nenos e nenas.
En canto á súa acción pública, subordinada á dirección do JARE, consistiu en contestar cartas, dar resposta a solicitudes de necesidades de axudas, como bolsas e xestión dos colexios subvencionados pola JARE, préstamos de diñeiro ás familias e tamén relacións públicas coa Goberno mexicano e as súas institucións.
Non está clara a data de falecemento de Cristina Pedreira e en relación ao lugar do mesmo, soamente consta na ficha do Portal de Arquivos Españois (PARES) como último lugar de residencia en México (Distrito Federal, México).
Octavio García
Octavio García Fernández, nado en Vilachá Pedrosa (Veiga, Becerreá) cara a 1882 e finado no mesmo lugar o 29 de setembro de 1953, foi un avogado e político galego.
Vida persoal
Casou en Becerreá con Ana Fernández Poy en 1920, e foi pai de Serafín e María García Fernández.
Gosiute
O gosiute é un dialecto da lingua shoshone que foi falado tradicionalmente polo pobo goshute da Gran Conca nos actuais estados de Utah e Nevada. As comunidades modernas de fala gosiute inclúen a reserva india Goshute Reservation e a reserva india de Skull Valley.
miniatura|Nomes de lugares en gosiute na área do [[Gran Lago Salgado. ]]
Fonoloxía
Ao contrario doutros dialectos do shoshone, o gosiute ten unha africada interdental [t̪θ] no canto da africada alveolar estridente [ts]. Os falantes de gosiute tamén poden omitir o [h] inicial.
Leopardus tigrinus
miniatura|240px|Leopardus tigrinus no  Parc des Félins de [[Lumigny-Nesles-Ormeaux, Illa de Francia.]] Leopardus tigrinusus é unha especie de mamífero carnívoro da suborde dos feliformes, familia dos félidos, subfamilia dos felinos, unha das nove (ou dez, segundo os autores), integradas no xénero Leopardus.
Descrición
A especie foi descrita en 1775 polo naturalista alemán Johann Christian Daniel von Schreber, nun traballo publicado en Die Säugethiere, 2 (15): pl. 106[1775]; véxase tamén o texto, en 3 (23):396[1777].
Subespecies
Segundo MSW, recoñécense as seguintes catro subespecies:
Características
Leopardus tigrinus aseméllase a Leopardus wiedii e a L. pardalis, pero é máis pequeno, e cun corpo mais esvelto e co fociño máis estreito.
A súa pelaxe é grosa e suave, de coloración que vai da parda clara á ocre escura, con numerosas rosetas mouras no dorso e nos flancos. As partes inferiores son pálidas con manchas escuras, e a cola está anelada. A parte posterior das orellas é negra con ocelos. As rosetas son negras ou pardas, abertas no centro e de forma irregular. As patas teñen puntos negros de tamaño mediano, que se estreitan a puntos máis pequenos na parte inferior.
Hábitat
Leopardus togrinus encóntrase nunha ampla gama de hábitats, desde terras baixas semiáridas até bosques de montaña, en Costa Rica, Panamá e na metade norte de América do Sur, normalmente en cotas altas, pero pode tamén adaptarse en zonas máis baixas.
Distribución
Das tres subespecies actualmente válidas, unha delas está en perigo de extinción, Leopardus tigrinus oncilla, endémica de Centroamérica, estimándose que só quedan agúns exemplares en Costa Rica.
Leopardus tigrinus pardinoides encóntrase no oeste de Venezuela, en Colombia, Ecuador e o Perú.
Leopardus tigrinus tigrinus habita no leste de Venezuela, na Guyana e no nordeste do Brasil.
Pola súa parte, Leopardus guttulus, antes considerado como subespecie de L. tigrinus, áchase no centro e sur do Brasil, no Uruguai, Paraguai e no norte da Arxentina.
Bioloxía
Caza roedores e paxaros. O período de xestación é de 74 a 76 días. Normalmente as femias só paren un cachorro, pero a camada pode chegar até tres. A lonxevidade estímase nuns 17 anos; en catividade está documentada até o 20 anos.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) avalía o status da especie cono VU (vulnerable)) porque a súa poboación está ameazada pola deforestación e a conversión do seu hábitat en terras agrícolas.
Supermarine Attacker
O Supermarine Attacker é un caza a reacción embarcado británico deseñado e producido por Supermarine para o Fleet Air Arm (FAA) da Royal Navy. O tipo ten a distinción de ser o primeiro reactor en entrar en servizo coa FAA.
Co obxectivo de introducir rapidamente reactores ao servizo da Armada, Supermarine propuxo adaptar o seu deseño máis avanzado de avión de pistóns, o Supermarine Spiteful, cunha nova fuselaxe para o motor Rolls-Royce Nene. Tras realizar o seu primeiro voo o 27 de xullo de 1946, o fase de probas de voo prolongouse moito tempo debido a varios problemas, como dificultades de manexo. Os primeiros Attacker entraron en servizo coa FAA en agosto de 1951.
Como lle pasou á meirande parte dos cazas a reacción de primeira xeración, o Attacker tivo unha vida de servizo relativamente curta antes de ser substituído; isto debeuse a avións a reacción cada vez máis avanzados que se desenvolveron rapidamente durante os anos 50 e 60. A pesar de ser retirado da FAA durante 1954, tan só tres anos despois da súa introdución, o Attacker sería adoptado pola nova Forza Aérea de Paquistán, que operou o modelo ata mediados dos anos 60.
María Guardiola
María Guardiola Martín, nada en Cáceres o 5 de decembro de 1978 é unha política estremeña do Partido Popular, líder do Partido Popular de Estremadura dende 2022 e candidata ás eleccións autonómicas de Estremadura de 2023.
Traxectoria
Licenciouse en administración e dirección de empresas e en ciencias empresariais pola Universidade de Estremadura. Despois traballou durante máis de dúas décadas como funcionaria na Xunta de Estremadura, foi xefa do servizo de atención a maiores da Consellería de Sanidade e Dependencia, xefa da unidade de xestión económica e orzamentaria do Servizo Estremeño de Promoción da Autonomía e Atención á Depedencia e xefa do servizo de xestión orzamentaria da Consellería de Emprego. Foi secretaria xeral de Economía e Facenda en 2012 e de Ciencia e Tecnoloxía na Consellería de Economía, Competitividade e Innovación en 2014
José Fernández Sánchez
O nome José Fernández Sánchez pode referirse a:
Moeda dun franco Sementadora (1960-2001)
O franco Sementadora (en francés: franc Semeuse) é unha moeda con valor facial dun franco francés (franco novo) cuñada entre 1960 e 2001, cando foi substituída polo euro como unidade monetaria da República Francesa.
Caracterización
Esta moeda retoma o mesmo deseño propio das moedas dun franco (franco vello) de finais do século XIX e principios do século XX, caracterizado pola figura da "Sementadora", creada en 1897 polo escultor e medallista francés Oscar Roty (1846-1911), que chegou a se converter nun símbolo de Francia e que foi utilizado en varias moedas francesas, tanto do franco como do euro. miniatura|190x190px|Deseño da "Sementadora" de [[Oscar Roty.]] A versión circulante do franco Sementadora foi cuñada en níquel pola Monnaie de Paris. Coñécense tamén algúns rarísimos exemplares de proba cuñados en ouro con data de 1959 que teñen a palabra ESSAI gravada en letras pequenas no campo do anverso, á esquerda da figura da sementadora.
Ademais da emisión ordinaria para a circulación, entre 1960 e 1985 cuñáronse versións máis grosas e pesadas desta moeda, coñecidas na tradición numismática francesa como piédfort. O grosor destas pezas é de 3,6 milímetros e o seu peso é de 12 gramos, o dobre que a versión circulante. As súas tiraxes anuais están limitadas a entre os 40 e os 500 exemplares.
David Iglesias
David Iglesias, alcumado deportivamente Guanyar (pronunciado Guáñar ), nado en Santiago de Compostela o 28 de agosto de 1997, é un xogador de videoxogos e regueiro galego en lingua castelá.
Traxectoria
Estudou ensino medio no Colexio LaSalle, en Santiago de Compostela. De neno practicou fútbol e atletismo, e foi árbitro de fútbol. Tamén xogaba a videoxogos, pero a partir de 2015 empezou a dedicarse a tempo completo a xogar. Marchou estudar a carreira a Barcelona e en 2018 empezou a competir profesionalmente en videoxogos.
En 2020 o pai enfermou e el regresou a Santiago onde, coincidindo coa pandemia de covid-19, deixou de xogar unicamente (especialmente a Call of Duty) e empezou a ter unha posición máis protagonista, con contidos humorísticos, na súa canle de Twitch. Tamén xoga Fortnite. En setembro de 2020 foi baneado de Twitch durante tres meses (ata decembro dese ano) por incluír, supostamente por erro, no seu rego un cu.
En marzo de 2021 Team Heretics fichouno para o seu equipo de Fortnite e trasladouse a Madrid, onde xoga nunha vivenda común con outros cinco regueiros. Naquela altura tiña máis de 300 000 seareiros.
Primeira división española 2017/18
A tempada 2017–18 da Primeira División (por motivos de patrocinio LaLiga Santander) foi a 87ª edición da máxima categoría do fútbol en España. Comezou o 18 de agosto de 2017 e rematou o 20 de maio de 2018. O campión foi o FC Barcelona, que terminou a 14 puntos do segundo clasificado, o Atlético de Madrid, e a 17 puntos do terceiro, o Real Madrid.
A máxima categoría contou con dous representantes galegos por cuarto ano consecutivo, o Celta de Vigo e o Deportivo da Coruña, aínda que o equipo coruñés finalizou no 18º posto e perdeu a categoría.
Scania
Scania AB é un fabricante sueco de camións pesados, autobuses e motores diésel, propiedade do Grupo Volkswagen, estabelecido en Södertälje, Suecia.
Historia
A empresa foi fundada en 1900 baixo o nome de Maskinfabriks AB Scania na cidade de Malmö ao sur de Suecia. Scania é a voz en latín para a provincia de Skåne. En 1911 Scania fusiónase con outro fabricante de automóbiles e camións, Vagnsfabriks Aktiebolaget i Södertälje (VABIS, fundada en 1891) estabelecida en Södertälje no oriente de Suecia, formándose AB Scania-Vabis. Despois da segunda guerra mundial, Scania-Vabis comezou a importar automóbiles Volkswagen baixo a empresa Svenska Volkswagen AB.
En 1969, Scania-Vabis fusiónase con Saab, e xuntos forman Saab-Scania AB. Nesa época, a subsidiaria de Volkswagen cambia a súa denominación a V.A.G. Sverige AB. Cando Saab-Scania se separan en 1995, o nome da división de camións e autobuses cambia a Scania AB. En 1999, AB Volvo intentou mercar Scania utilizando parte dos fondos que recibira por parte de Ford Motor Company pola venda de Volvo Cars, pero esta operación non chegou a concretarse.
Scania, e anteriormente Scania-Vabis, fabricou camións fóra de Suecia, estabelecendo 2 plantas na Arxentina (1976) e no Brasil (1959)
Varios exemplares de vehículos comerciais e militares de Scania, Vabis e Scania-Vabis poden ser visitados no Marcus Wallenberg-hallen (o Museo Scania) en Södertälje.
Participación accionarial en Scania
Os principais accionistas de Scania son: thumb|left|Scania antigo tipo A [[Tonneau 1903.|230x230px]]
Adquisición fallada por parte de Volvo
O 7 de agosto de 1999, Volvo anunciou que adquirira a porcentaxe accionaria maioritaria en Scania. Volvo atopábase en proceso de adquirir o 49,3 % das accións de Scania que eran propiedade de Investor AB, accionista maioritario de Scania. Devandita adquisición, valorada en 7 500 millóns de dólares (60 700 millóns SEK), tería creado o segundo grupo fabricante de camións pesados no mundo, xusto por detrás de DaimlerChrysler. Os fondos para esta operación proviñeron da venda de Volvo Cars a Ford Motor Company en xaneiro de 1999.
Esta transacción foi abortada, despois de que a Unión Europea a reprobara, argumentando que se tería creado un monopolio de camións pesados nos mercados nórdicos.
Gama de produtos
Scania desenvolve, manufactura e comercializa camións e autobuses (ómnibus) cun peso bruto vehicular de máis de 16 toneladas (Clase 8), adecuados para viaxes longas, distribución local e rexional de bens, así como para a construción.
A gama de autobuses de Scania concéntrase nos chasis para autobuses, adecuados para usos turísticos, así como urbano, suburbano e foráneo.thumb|334x334px|left|Un camión Scania L80 [[1967(sucesor do Scania-Vabis L56).]]Os motores industriais e mariños de Scania utilízanse como xeradores e motores en tractores e maquinaría pesada industrial e agrícola, ao igual que en buques e avións.
A nivel de servizos dispón de:
Produtos actuais
thumb|250px|Camión Scania R470. thumb|250px|Scania R 500.
Serie 3
O sistema de nomenclatura dos modelos é a seguinte:
Series de motores
miniatura|Protocolo e curva de potencia dos motores DSC9|339x339px
miniatura|Protocolo e curva de potencia dos motores DS11|339x339px
miniatura|Protocolo e curva de potencia dos motores DSC11|339x339px
miniatura|Protocolo e curva de potencia dos motores DS14|339x339px
miniatura|Protocolo e curva de potencia dos motores DSC14|339x339px
Mikis Theodorakis
Michail "Mikis" Theodorakis (en Μιχαήλ "Μίκης" Θεοδωράκης), nado en Quíos o 29 de xullo de 1925 e finado en Atenas o 2 de setembro de 2021, foi un compositor e letrista grego, autor de máis de mil obras.
Infancia e mocidade
Nado na illa de Quíos e criado dentro do folclore grego e a liturxia ortodoxa, desde a súa infancia comezou a compoñer antes de recibir leccións de música ou aprender a tocar ningún instrumento. Pasou os seus primeiros anos en diferentes cidades gregas, como Mitilene, Ioannina, Cefalonia, Pirgo, Patras e, principalmente, Trípoli. Alí foi onde deu o seu primeiro concerto nun coro que formou cando apenas cumprira dezasete anos. Tamén a esa idade comezou a súa incursión na política. Eran os anos da segunda guerra mundial e Theodorokis uniuse á resistencia, primeiro contra a Italia fascista e despois contra a Alemaña nazi, aínda que antes pertencera a grupos fascistas do réxime de Ioannis Metaxas. Por axudar a familias xudías a escapar das autoridades alemás, foi detido e torturado polos italianos en 1943.
Estudos en París e primeiras composicións destacadas
En 1954, obtivo unha bolsa para completar estudos en París, onde se inscribiu no conservatorio e estudou análise musical baixo a dirección de Olivier Messiaen, e dirección de orquestra con Eugène Bigot. Nese período estudou con intensidade a tradición musical occidental. Compuxo o ballet Antígona para Ludmilla Tchérina, que foi representado no Covent Garden, e tamén algunhas bandas sonoras. En 1957 obtivo o primeiro premio do Festival de Música de Moscova pola súa Suite n.º 1 para piano e orquestra. Ao mesmo tempo escribiu diversas pezas sinfónicas e de cámara. Darius Milhaud propúxoo para o premio ao mellor compositor europeo.
Retorno ás raíces musicais gregas
miniatura|Theodorakis na década de 1970 En 1960, regresou a Grecia. A súa volta non foi só físico, senón tamén artística e espiritual. Theodorakis considerou completa a súa formación musical clásica e iniciou un período que estivo enormemente influenciado pola música tradicional e popular grega, aínda que sen rexeitas a importante formación recibida en Francia. A primeira obra escrita nese período foi a versión musical do poema Epitafio, de Yannis Ritsos. Cunha música de sólida estrutura mais de alento popular, Theodorakis comezou unha verdadeira revolución na escena musical grega: achegar a gran poesía da Grecia moderna a unha inmensa maioría de público a través de música de xenuína raíz popular e de gran calidade artística.
Compuxo decenas de cancións que puxeron música á mellor poesía grega moderna. Fundou a Pequena Orquestra Sinfónica de Atenas e realizou multitude de concertos en toda Grecia, dando a coñecer a súa obra e gozando de enorme aceptación e popularidade. Musicou poemas dos premios Nobel Giorgos Seferis e Odysseas Elytis, que pasaron a ser verdadeiramente coñecidos e aprendidos de memoria por todo o pobo grego, tendo unha influencia importantísima na renovación da lingua e a cultura da Grecia moderna.
En 1963, tralo asasinato de Gregoris Lambrakis, fundou as Mocidades Lambrakis. Foi elixido por primeira vez deputado pola alianza de socialistas e comunistas EDA. Ese mesmo ano compuxo a música para Zorba the Greek, filme de Michael Cacoyannis en que o actor Anthony Quinn interpretou o protagonista. O tema principal, coñecido como a danza do sirtaki, converteuse nun éxito internacional e nun dos máis importantes selos de identidade de Grecia.
Período da Xunta dos coroneis
O 21 de abril de 1967, unha xunta militar de extrema dereita deu un golpe militar e fíxose co poder en Grecia. Theodorakis pasou á clandestinidade e fundou unha organización de resistencia contra a ditadura. Os coroneis mesmo prohibiron a escoita da súa música e en agosto dese ano capturárono e encarcerárono durante cinco meses. Tras unha longa folga de fame foi desterrado coa súa esposa Myrto e os seus dous fillos, Margarita e Yorgos, á localidade de Zatouna, na Arcadia; posteriormente foi recluído no campo de concentración de Oropos.
Exilio
No exilio dedicou as súas forzas á loita contra a ditadura. Percorreu diversos países realizando concertos, conferencias e manifestacións. As súas cancións convertéronse nun símbolo da resistencia contra o fascismo, non só en Grecia, senón tamén noutros lugares como España, Portugal, Palestina, o Kurdistán ou Irán. Reuniuse con políticos e intelectuais como Pablo Neruda, Salvador Allende, Gamal Abdel Nasser, Tito, François Mitterrand e Olof Palme. En 1972, durante unha xira por Israel, Yigal Allon solicitoulle enviar unha mensaxe ao entón líder da OLP Iasir Arafat. Nesa época compuxo algunhas das súas obras máis significativas, como a música para o Canto General de Pablo Neruda, ou as bandas sonoras dos filmes État de Siège, de Costa-Gavras, e Serpico, de Sidney Lumet, así como o himno do partido político venezolano Movimiento al Socialismo (MAS).
Regreso a Grecia
En 1974, trala fracasada intervención en Chipre por parte dos coroneis e a caída do réxime fascista, regresou a Grecia. Continuou coas súas dúas facetas, artística e política. Foi elixido deputado en dúas ocasións (1981-1986 e 1989-1993) e nomeado ministro no goberno de coalición entre o centro dereita e os comunistas de Konstantinos Mitsotakis. En 1983 recibiu o Premio Lenin da Paz. Traballou pola mellora das relacións entre Grecia e Turquía, dirixindo en numerosas ocasións concertos en varias cidades turcas.
Lingua paiute do sur
A lingua paiute do sur, tamén coñecida como lingua númica do río Colorado, ute, paiute do sur-ute ou ute-chemehuevi, é unha lingua númica da familia uto-azteca falada polo pobo paiute nos Estados Unidos de América. É un continuo dialectal que se estende dende o sueste de California até Colorado. Os dialectos individuais son Chemehuevi, que está en perigo de extinción, o paiute do sur (subdialectos de Moapa, Cedar City, Kaibab e San Juan) e o ute (subdialectos de Utah central e setentrional, White Mesa e meridional). De acordo con Ethnologue, había algo menos de dous mil falantes da lingua númica do río Colorado en 1990, ou arredor do 40% da poboación étnica de 5.000 habitantes.
Mikis Theodorakis
Regreso a Grecia
Tamén foi importante a súa campaña contra a enerxía nuclear trala catástrofe de Chernóbil. Nos seus últimos anos realizou campañas a favor de diferentes causas humanitarias e polos dereitos humanos, fundamentalmente a través de concertos. Expresou a súa oposición á actuación da OTAN na guerra de Kosovo e a invasión de Iraq.
Rolls-Royce Merlin
O Rolls-Royce Merlin é un motor de aviación británico refrixerado por líquido V-12 de pistóns de 27 litros de capacidade. Rolls-Royce deseñou o motor e o seu primeiro encendido foi en 1933 como un proxecto privado. Inicialmente coñecido como o PV-12, posteriormente foi bautizado Merlin (falcón paxareiro) seguindo a convención da compañía de chamar aos seus motores de aviación de pistóns de catro tempos como aves de presa.
Mikis Theodorakis
Últimos anos e morte
Nos seus últimos anos, sufriu múltiples complicacións por mor de problemas cardíacaos e faleceu dun infarto agudo de miocardio na súa casa de Atenas o 2 de setembro de 2021, aos 96 anos.
Rolls-Royce Merlin
Tras varias modificacións, as primeiras variantes de produción do PV-12 completáronse en 1936. Os primeiros avións operacionais en entrar en servizo usando o Merlin foron o Fairey Battle, o Hawker Hurricane e o Supermarine Spitfire. O Merlin asóciase sobre todo co Spitfire e o Hurricane, aínda que a meirande parte das unidades fabricadas foron para o bombardeiro pesado cuatrimotor Avro Lancaster. Unha serie de desenvolvementos de aplicación rápida, provocados polas necesidades da guerra, melloraron notablemente o rendemento e durabilidade do motor. Comezando con 1 000 cabalos de potencia nos primeiros modelos de produción, a meirande parte das últimas versións da guerra chegaban case aos 1 800 cabalos, e a súa derradeira versión, usada no de Havilland Hornet, superaba os 2 000.
Foi un dos motores máis exitosos da época da segunda guerra mundial, e fabricáronse unhas 50 versións por Rolls-Royce en Derby, Crewe e Glasgow, ademais de por Ford of Britain na súa fábrica de Trafford Park, preto de Manchester. Unha versión rebaixada tamén foi a base do motor de carros de combate Rolls-Royce/Rover Meteor. Tras a guerra, o Merlin foi substituído en gran medida polo Rolls-Royce Griffon no uso militar, sendo a meirande parte das variantes do Merlin deseñadas para avións de pasaxeiros e transportes militares.
O Packard V-1650 foi unha versión do Merlin fabricada nos Estados Unidos. A súa produción rematou en 1950 despois de construírse case 150 000 motores. Os motores Merlin continúan no servizo da Royal Air Force no presente co Battle of Britain Memorial Flight, e equipan a moitos avións restaurados en todo o mundo.
Moeda dun franco Institut de France
O franco Institut de France é unha moeda con valor facial dun franco francés emitida en 1995 en conmemoración do bicentenario da constitución do Instituto de Francia en París, en 1795.
Caracterización
O deseño e o gravado da moeda débeselle ao escultor e medallista francés Raymond Corbin (1907-2002),  autor doutras moedas francesas como a de 100 francos conmemorativa de Marie Curie (1984).
Da produción do franco conmemorativo do Institut de France encargouse a Monnaie de Paris. miniatura|184x184px|[[Cúpula do Instituto de Francia, que se reproduce no anverso da moeda.]] Existe unha variante da moeda, á parte do seu modelo estándar. Trátase dunha tiraxe reducida cun acabamento especial (proof ou essai), con fondo espello e relevo mate, na que se inscribiu a palabra ESSAI en letras pequenas no reverso, ao pé da póla de oliveira da parte esquerda.
Lingua timbisha
Clasificación
O timbisha é unha das linguas númicas centrais da familia de linguas uto-aztecas. Está estreitamente relacionada co shoshone e co comanche.
Cisma de Occidente
miniatura|200px|Miniatura do [[século XV dun manuscrito das Crónicas de Jean Froissart, que representa Cisma da Igrexa católica]]
O Cisma de Occidente, tamén coñecido como Gran Cisma de Occidente (distinto do Gran Cisma de Oriente e Occidente), e a miúdo chamado Cisma de Aviñón, fai referencia á división que se produciu na Igrexa católica no período comprendido entre 1378 e 1417, cando dous bispos, e a partir de 1410 incluso tres, se disputaron a autoridade pontificia.
Antecedentes
A difícil situación da relación entre o reino de Francia e o Papado, que viña arrastrándose desde os conflitos de Bonifacio VIII con Filipe o Fermoso, era unha das causas polas que os últimos conclaves foran especialmente longos. A división no seo do colexio cardenalicio prolongábase xa que algúns consideraban que os papas de Aviñón eran demasiado servís á política do monarca francés. Por outro lado, o regreso a Roma facíase imposíbel polas diverxencias políticas entre familias que mantiñan en pé de guerra a cidade.
A estas cuestións que causaban unha constante división entre os cardeais hai que angadir a progresiva toma de conciencia destes do poder que tiñan ao ser os que elixían ao papa. Durante os conclaves requeríase que quen fora o elixido seguira unha serie de políticas, e até se deixaba escrito que se procedería dese modo. Pero dado que tales xuramentos e acordos eran completamente ilegais —os documentos escritos dos conclaves non os mencionaban— os papas despois sentíanse coa liberdade de non seguir tales acordos. E para evitar a raíz desta actitude, os cardeais se lle opuseran, apresurábase a nomerar cardeais a persoas do seu contorno propiciando o nepotismo.
O ambiente intelectual tamén cambiara. Á proposta de conciliación da teoloxía coa filosofía aristotélica realizada por Tomé de Aquino opuxérase primeiro Duns Scoto e logo Guillerme de Ockham, xerando unha tendencia antirracionalista dentro da cristiandade e outro foco de división que sería determinante no cisma.
O tan desexado regreso do papa Gregorio XI a Roma non solucionara os problemas políticos que había en Roma e estando a punto de abandonar de novo a cidade, o papa faleceu no ano 1378.
Nemanja Nenadić
Nemanja Nenadić (en serbio: Немања Ненадић), nado o 2 de xaneiro de 1994 en Vršac, é un xogador serbio de baloncesto profesional internacional. Formado nas categorías inferiores do Crvena zvezda (Estrela Vermella) de Belgrado, actualmente xoga para o Río Breogán da Liga ACB. Cunha altura de 1,98 m, xoga na posición de ala.
Traxectoria
Nado en Belgrado, Nenadić medrou no barrio de Barajevo, onde comezou a xogar ao baloncesto. Máis tarde pasou formar parte das categorías inferiores do Cerak e do Slodes, onde debutou na terceira división serbia. En 2014 mudou a Tamiš, onde debutou na máxima categoría do país. Con todo, debido á falta de oportunidades, a metade de temporada foi transferido ao Mladost Zemun, naquela altura equipo da segunda división.
Na temporada 2015−16 comeza a temporada no KK Pirot da segunda división, onde fai unha media de 15,9 puntos e 4 rebotes por partido. Debido ao seu gran rendemento, en xaneiro de 2016 asina polo Vojvodina Srbijagas da primeira división. Na temporada 2016−17 ficha polo OKK Dunav, equipo co que consegue gañar a primeira Copa de Serbia da historia do club. Ese ano fixo unha media de 12,7 puntos e 6,2 rebotes por partido en liga, co seu equipo finalizando en quinto lugar.
O 5 de agosto de 2017 acordou unha contrato por tres anos co KK FMP. Co equipo belgradino chegou á final da Superliga de Serbia, onde anotou unha media de 16 puntos por partido, sendo así o segundo máximo anotador da máxima categoría do baloncesto serbio. O seu gran rendemento produciu que, o 14 de setembro de 2018, asinase un contrato de tres anos co KK Crvena zvezda (Estrela Vermella) da Euroliga. Co equipo albivermello gañou a Liga do Adriático (ABA Liga), a Supercopa da Liga do Adriático e a Superliga de Serbia. Na temporada 2019−20 comezou co Crvena zvezda, mais a súa falta de minutos levouno a ser cedido o 19 de decembro de 2019 ao Mega Mozzart. O 21 de xullo de 2020, regresou ao FMP, onde promediou na Liga do Adriático case 17 puntos e 5 rebotes por encontro. Após acabar a temporada, asinou polo Zastal Zielona Góra polaco, onde volve a destacar tanto na VTB, 16,6 puntos, 3,8 rebotes e 4,3 asistencias por encontro, como na PLK, 14,8 puntos, 5,0 rebotes e 5,0 asistencias por encontro no equipo subcampión. O 23 de xuñode 2022 anunciouse a súa fichaxe polo Río Breogán da Liga ACB. A nivel internacional cómpre destacar a súa participación coa selección serbia na Universiada de 2017.
Primeira división española 2018/19
A tempada 2018–19 da Primeira División (por motivos de patrocinio LaLiga Santander) foi a 88ª edición da máxima categoría do fútbol en España. Comezou o 17 de agosto de 2018 e rematou o 19 de maio de 2019. O campión foi o FC Barcelona, por 26ª vez na súa historia e por cuarta vez en cinco anos, cunha distancia de 11 puntos sobre o segundo clasificado, o Atlético de Madrid, e a 19 puntos do terceiro, o Real Madrid.
Spinosad
O spinosad é un insecticida baseado en compostos químicos que se encontran na especie bacteriana Saccharopolyspora spinosa. O xénero Saccharopolyspora foi descuberto en 1985 en illamentos feitos da cana de azucre esmagada. As bacterias producen hifas aéreas de cor rosa amarelado, con cadeas de esporas como doas encerradas nunha vaíña característica. Este xénero defínese como de actinomicetos aeróbicos, grampositivos, non ácido rápidos con micelio fragmentador do substrato. S. spinosa foi illado de terra recollida dentro dun destilador de ron dun muíño de azucre non operativo nas Illas Virxes. O spinosad é unha mestura de compostos químicos da familia da espinosina que ten unha estrutura xeneralizada consistente nun sistema de aneis tetracíclico unido a un aminoazucre ( D -forosamina) e un azucre neutro (tri-Ο-metil- L -ramnosa). O spinosad é relativamente non polar e non se disolve doadamente na auga.
O spinosad é un insecticida cun novo modo de acción derivado dunha familia de produtos naturais obtidos por fermentación de S. spinosa. As espinosinas aparecen nunhas 20 formas naturais, e no laboratorio producíronse nunhas 200 formas sintéticas (espinosoides). O spinosad contén unha mestura de dous espinosoides, espinosina A, o maior compoñente, e espinosina D (o compoñente menor), aproximadamente nunha proporción de 17:3.
Modo de acción
O spinosad é moi activo, tanto por contacto coma por inxestión, en numerosas especies de insectos. O seu efecto protector global varía coa especie de insecto e o seu estadio vital. Afecta a certas especies só no estadio adulto, pero pode afectar a outras especies en máis dun estadio vital. As especies que teñen taxas moi altas de mortalidade como larvas pero non como adultos, poden ser controlados gradualmente por medio dunha sostida mortalidade das larvas. O modo de acción dos insecticidas espinosoides é por un mecanismo neural. As espinosinas e os espinosoides teñen un novo modo de acción, actuando principalmente nos sitios de unión de receptores de acetilcolina nicotínicos (nAChRs) do sistema nervioso dos insectos que son distintos aos sitios nos cales outros insecticidas teñen as súas actividades. A unión do espinosoide orixina a alteración da neurotransmisión da acetilcolina. O spinosad tamén ten efectos secundarios como agonista do neurotransmisor ácido γ-amino-butírico (GABA). Mata insectos por hiperexcitación do sistema nervioso do insecto. O spinosad ata agora non demostrou causar resistencia cruzada a ningún outro insecticida.
Uso
O spinosad utilizouse por todo o mundo para o control de diversas pragas de insectos, como Lepidoptera, Diptera, Thysanoptera, Coleoptera, Orthoptera e Hymenoptera e moitos outros. Foi rexistrado primeiro como pesticida nos Estados Unidos para o uso en cultivos en 1997. A súa proporción de uso da etiqueta está establecida en 1 ppm (1 mg a.i./kg de gran) e o seu límite residual máximo (MRL) ou tolerancia é de 1,5 ppm. O lanzamento comercial mundial do spinosad adiouse esperando pola aprobación final do MRL ou tolerancia nuns poucos países importadores de gran que faltaban. É considerado un produto natural, polo cal está aprobado para o seu uso na agricultura orgánica en numerosos países. Outros dous usos do spinosad son para animais de compañía e humanos. O spinosad utilizouse recentemente en preparacións orais (como Comfortis) para tratar a pulga do gato Ctenocephalides felis, en caninos e felinos; a dose óptima establecida para os cans é de 30 mg/kg.
O spinosad véndese con nomes comerciais Comfortis, Trifexis e Natroba. Trifexis tamén inclúe milbemicina oxima. As marcas Comfortis e Trifexis úsanse para tratar as pulgas adultas en animais de compañía; este último tamén prevén a enfermidade da Dirofilaria immitis ("verme do corazón"). Natroba véndese para o tratamento dos piollos humanos. O spinosad tamén se usa comunmente contra os trips.
Espinosina A
A espinosina A non parece interaccionar directamente con sitios diana relevantes de insecticidas coñecidos, senón que actúa por medio dun mecanismo novo. A espinosina A lembra un antagonista do GABA e é comparable ao efecto da avermectina nas neuronas dos insectos. A espinosina A é moi activa contra larvas neonatas da eiruga do tabaco Heliothis virescens, e é lixeiramente máis activo bioloxicamente que a espinosina D. En xeral, as espinosinas que posúen un grupo metilo no C6 (análogos relacionados coa espinosina D) tenden a ser máis activas e menos afectadas polos cambios no resto da molécula. A espinosina A penetra lentamente nos fluídos internos das larvas; tamén se mataboliza con dificultade unha vez que entra no insecto. A aparente falta de metabolismo da espinosina A pode contribuír ao seu alto nivel de actividade e pode compensar a súa lentitude de penetración.
Resistencia
Liu & Yue 2000 atoparon resistencia ao spinosad en Musca domestica, Sayyed et al 2004 en Plutella xylostella, Hsu & Feng 2006 en Bactrocera dorsalis, Bielza et al 2007 en Frankliniella occidentalis e Reyes et al 2007 en Cydia pomonella; ver Base de datos de Resistencia a Pesticidas de Artrópodos do Comité de Acción da Resistencia a Insecticidas para as continuas actualizacións.
Seguridade e ecotoxicoloxía
O spinosad ten unha alta eficacia, un espectro de insectos amplo, baixa toxicidade en mamíferos e un bo perfil ambiental, unhas características únicas comparado con outros insecticidas usados actualmente para a protección de produtos de grans de cereais. Considérase baseado nun produto natural e aprobados para o seu uso en agricultura orgánica por numerosas certificacións nacionais e internacionais. Os residuos de spinosad son moi estables nos grans almacenados en contedores, cunha protección que vai de 6 meses a 2 anos. Os parámetros de ecotoxicoloxía do spinosad, son:
Os estudos de exposición crónica non conseguiron inducir formación de tumores en ratas e ratos; dándoselle aos ratos 51 mg/kg/día durante 18 meses sen que houbese formación de tumores. De xeito similar, a administración de 25 mg/kg/día a ratas durante 24 meses tampouco orixinou a formación de tumores.
Patrick Costello (político)
Patrick Costello, nado o 21 de maio de 1980, é un político irlandés do Partido dos Verdes que ten sido Teachta Dála (TD) polo distrito central-sur de Dublín desde as eleccións xerais de 2020.
Carreira política
Antes da súa elección para a Dáil Éireann, foi membro do Consello Municipal de Dublín para a área electoral local de Kimmage - Rathmines despois de ser elixido nas eleccións locais de 2014.
Vida persoal
A súa compañeira é Hazel Chu, presidenta do Partido Verde e actual alcalde de Dublín.
Instituto de Linguística Teórica e Computacional
O Instituto de Linguística Teórica e Computacional (ILTEC) foi, entre 1988 e 2015, unha unidade portuguesa de investigación científica, con sede en Lisboa, sen ánimo de lucro e de carácter privado, que tiña como asociados á Fundação para a Ciência e a Tecnologia, a Universidade de Lisboa e a Universidade Nova de Lisboa. En 2015 fusionouse co Centro de Estudos de Linguística Geral e Aplicada, creando unha nova unidade, CELGA-ILTEC.
Historia
ILTEC creouse en 1988 para albergar ao equipo portugués para o proxecto europeo Eurotra, dirixido por Maria Helena Mira Mateus.
Despois dunha primeira fase na que representou a Portugal en proxectos de investigación internacionais cun forte compoñente formal e computacional, o ILTEC dedicouse na última década á produción e dispoñibilidade gratuíta de recursos lingüísticos útiles para o público en xeral, para profesionais e para a investigación en lingüística, concretamente nas áreas de fonoloxía, docencia, gramática, léxico e terminoloxía.
Actualmente, ILTEC está dividido en tres grupos, que reflicten diferentes liñas de investigación :
Recursos
Moitos dos recursos léxicos producidos no ILTEC están recollidos no Portal da lingua portuguesa, un sitio de consulta gratuíta. Estes recursos inclúen o Vocabulario Ortográfico do Portugués, un amplo léxico flexionado, dicionarios de xentilicios, substantivos verbais e palabras estranxeiras, e un vocabulario de todas as palabras que cambian co Acordo Ortográfico de 1990, así como recursos externos como o texto dos acordos ortográficos e as nomenclaturas gramaticais de Portugal e o Brasil. Máis recentemente, puxéronse a disposición ferramentas para apoiar a aplicación do Acordo Ortográfico, como Lince, un conversor de documentos para a nova ortografía.
Alén dos recursos do portal, ILTEC tamén ofrece un conxunto de materiais de apoio para o ensino do portugués como segunda lingua. Estes recursos están dispoñíbeis na páxina do proxecto, e tamén se publican en dous CD (Primeiros resultados e Análises e materiais) e nun libro (Diversidade linguística na Escola).
Proxectos
Durante a súa historia, ILTEC desenvolveu un gran número de proxectos, algúns dos cales se describen a continuación.
EUROTRA
Proxecto europeo realizado entre 1987 e 1992, financiado pola CEE, con dous obxectivos principais: (1) a creación dun prototipo preindustrial de tradución automática de textos escritos e (2) o desenvolvemento do coñecemento no campo do procesamento informático das linguas naturais oficiais nos países da Comunidade Europea.
Diversidade Linguística na Escola
Proxecto desenvolvido entre 2003 e 2007 co obxectivo de estudar a diversidade lingüística nos centros educativos portugueses. Os seus obxectivos principais foron: (1) sensibilizar á comunidade escolar sobre a riqueza do plurilingüismo na escola; (2) valorar as linguas maternas dos alumnos; (3) crear pautas así como algúns materiais capaces de mellorar a competencia lingüística portuguesa do alumnado con outras linguas maternas.
Corp-oral
Proxecto iniciado en 2005 co obxectivo de crear un corpus de fala espontánea en portugués europeo, composto por gravacións de falantes da zona da Gran Lisboa. Os resultados están dispoñíbeis gratuitamente para consulta.
Portal da Lingua Portuguesa
Proxecto en marcha dende 2006, pretende construír e desenvolver un conxunto de recursos lingüísticos sobre o léxico portugués e manter un sitio en liña para a difusión gratuíta destes recursos.
Clases bilingües
Proxecto en marcha dende o ano 2007, pretende crear e estudar grupos nos que se impartan clases en máis dunha lingua.
Frederico I de Saxonia
Frederico I de Saxonia e IV de Meissen, o Pendenceiro (en Friedrich der Streitbare, nado en Altenburg o 11 de abril de 1370, e finado na mesma cidade o 4 de xuño de 1428, foi margrave da Marca de Meissen-Lusacia entre 1381 e 1423 como Frederico IV, e conde palatino de Saxonia e príncipe elector de Saxonia entre 1423 e 1428.
Tracectoria
Frederico era fillo de Frederico III de Turinxia, o Severo, da casa de Wettin e de Catarina de Henneberg.
Sucedeu ao seu pai aos once anos, xunto aos sus irmáns Guillerme II de Meissen o Rico e Xurxo de Meissen, e ao seu primo Frederico IV de Meissen o Pacífico, fillo de Baltasar de Turinxia. Todos eles estiveron baixo a tutela do seu tío Guillerme I de Meissen o Torto.
Tamén foi un gobernante culto e, en 1409, fundou a Universidade de Leipzig, en beneficio dos estudantes alemáns que abandonaran a Universidade de Praga despois dos acontecementos relacionados co Cisma de Occidente.
Uniuse ao bando do Emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico Sexismundo durante as guerras husitas.
Polos seus servizos foi recompensado o 6 de xaneiro de 1423, co Ducado de Saxonia-Wittenberg e o condado Palatino de Saxonia, tras a morte do último ascanio, Alberte IV de Saxonia.
Con estas adquisicións, os territorios dos Wettin creceron en gran medida, e os seus Estados comezaron a seren dos máis poderosos dentro do Sacro Imperio Romano Xermánico. Frederico IV empezou a nomearse el mesmo Frederico I Duque e Elector.
Coa morte de seu irmán Guillerme II o Rico, Frederico converteuse no gobernante de todos os territorios da casa de Wettin, exceptuando o Landgraviato de Turinxia. Foi o primeiro Wettin enterrado na Capela Ducal da Catedral de Meissen, en 1428.
Moeda dun franco Estados Xerais
O franco Estados Xerais é unha moeda con valor facial dun franco francés emitida en 1989 en conmemoración do bicentenario da convocatoria dos Estados Xerais do 5 de maio de 1789 polo rei Luís XVI de Francia.
Caracterización
O gravado da moeda débeselle á escultora, pintora e medallista francesa Claudine Béréchel (1925-2011). En tanto que o deseño do reverso deste franco é obra da propia Béréchel, o anverso retoma o deseño do 15º gravador xeral de moeda Pierre Joseph Tiolier (1763-1819), que caracterizou o reverso dun gran número de moedas francesas e dos seus territorios ao longo do século XIX e tamén algunhas emisións conmemorativas máis recentes.
Da produción do franco conmemorativo dos Estados Xerais de 1789 encargouse a ''Monnaie de Paris. ''
Passálidos
Os passálidos (Passalidae) son unha familia de escaravellos polífagos. Comprende unhas 500 especies, case todas tropicais; as especies que se encontran en América do Norte son notables polo seu tamaño, que vai de 20–43 mm, por teren un só "corno" na cabeza e por presentar unha forma de comportamento social pouco común entre os escaravellos.
Ademais, tamén poden producir catorce sinais acústicos, máis que moitos vertebrados. Os adultos producen os sons fretando a superficie superior do abdome contra as ás posteriores. As larvas producen os sons rozando a terceira pata contra unha área estriada da coxa da segunda pata.
Aínda que a taxonomía das especies neárticas é ben coñecida (catro especies nos Estados Unidos e 90 en México), noutras partes do mundo necesita maior estudo.
Das especies de Norteamérica, Odontotaenius disjunctus (sinónimo: Popilius disjunctus) é un insecto común do leste dos Estados Unidos e o Canadá, onde se chama bessbug, mentres que O. floridanus só se atopa en Florida en outeiros areosos que eran illas cando Florida estaba asolagada hai miles de anos. Ptichopus angulatus foi descuberto recentemente preto da fronteira entre México e Arizona. O seu hábitat chega polo sur ata Colombia e está comunmente asociado coas cámaras de detritos dos formigueiros das formigas cortadoras de follas do xénero Atta. Outras dúas especies rexistráronse en Arizona a principios do século XX, pero non volveron a verse alí desde entón; pode que viñesen traídas de México por un tren que transportaba leña.
Os rexistros máis antigos da familia remóntanse ao Cretáceo co xénero Ceracyclus, coñecido por dúas especies atopadas en ámbar birmano do Cenomaniano; o xénero parece estar estreitamente relacionado co xénero vivo Cylindrocaulus. Suxeriuse que a familia ten unha relación próxima coa familia extinta Passalopalpidae.
Especies seleccionadas
miniatura|[[Aceraius laevicollis atopada debaixo dun tronco podre en Mindanao, Filipinas]]
William Debonaire Haggard
William Debonaire Haggard, nado o 2 de febreiro de 1787 e finado o 4 de abril de 1866, foi un banqueiro e numismático londiniense, experto en metais preciosos.
Na década de 1840 foi director da Oficina de Metais Preciosos do Banco de Inglaterra e presidente da Royal Numismatic Society.
Orixe e familia
William Debonaire Haggard pertencía a unha reputada familia de comerciantes, chanceleres, escritores, almirantes e diplomáticos, e era descendente da familia hugonote Debonnaire.
Haggard foi elixido membro da Sociedade de Anticuarios de Londres o 28 de febreiro de 1833, e na súa presentación foi considerado como "un cabaleiro particularmente versado nas antigüidades numismáticas deste país". Tamén foi membro da Real Sociedade Asiática e da Real Sociedade Numismática de Londres, entidade que presidiu entre 1847 e 1849.
Como xefe da Oficina de Metais Preciosos do Banco de Inglaterra, foi levado a declarar ante unha comisión formada polo gobernador do banco, William Cotton, o comisario xeral, Edward Pine Coffin, o deputado Richard Lalor Sheil, e William Nairn Forbes, da Compañía das Indias Orientais. Esta comisión encargouse de investigar a constitución, a xestión e os gastos da Real Casa da Moeda de Londres baixo o reinado de Vitoria, en relación coa fundición de moedas de ouro en lingotes.
Tamén foi coleccionista de arte e medallas, e a súa colección foi vendida en poxa pública por Sotheby's, Wilkinson & Hodge entre os días 22 e 23 de agosto de 1866.
No Museo Británico hai varios retratos de Haggard, entre eles un realizado en 1844 por Leonard Charles Wyon, que anos máis tarde sería gravador xefe da Royal Mint.