cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
O demo na cultura popular galega
Diferentes representacións do demo
A representación do demo como serpe ou lagarto no momento de tentar a Adán e Eva son relativamente comúns nos fustes dos cruceiros galegos.
Pero tamén pode tomar forma feminina. En Laroá (unha parroquia de Xinzo de Limia) apareceuse a un mozo baixo a forma da súa noiva, e cando este intentou darlle un abrazo atopou unhas formas duras, uns peitos anormais e uns dentes de egua baixo a sonrisa da suposta moza.
Na Pontenova (Lugo) recolleuse a lenda seguinte. O Demo xa existía antes da creación do mundo e estaba ante Deus cando este comezou a crear o home. Deus meteu un dedo na auga e deixou caer unha pinga, e desta pinga naceu un home. O Demo, orgulloso como era, repetiu o xesto e creou outro home, pero non contento con isto, meteu os cinco dedos e así conseguiu crear cinco homes de vez, crendo demostrar así que era superior ó mesmo Deus. Pero este, ante tal xesto de soberbia, mandouno ó inferno para toda a eternidade.
Cómo librarse do demo
Como o demo sempre a está buscando, cómpre protexerse con determinadas prácticas ou obxectos con poderes relixiosos. Entre as primeiras están o sinal da cruz, rezar certas oracións ou dicir, chegada a ocasión. fórmulas como arrenégote, demo, ou ben Vade retro. Entre os obxectos protectores, chamados cousas boas, temos reliquias, medallas e estampas, rescritos, incenso ou fragmentos de pedra de ara. Estas cousas boas adoitan gardarse dentro dunha bulsa e levarse no peto ou colgarse tras da porta da casa.
Un remedio considerado moi eficaz é recitar, cando se achega o demo, as palabras de San Xoán retorneadas. Trátase dunha oración formada por trece invocacións que hai que recitar -en castelán- cara adiante (A la una..., a las dos..., a las trece) e logo cara atrás (A las trece..., a las doce..., a la una). O demo nunca resiste este recitado e escapará cun estoupido.
Posesión diabólica
O demo é moi capaz de meterse no corpo dunha persoa, dando lugar a unha enfermidade imaxinaria denominada "ramo cativo" (ou endiañamento), nome popular que designa na práctica a case calquera trastorno mental, epilepsia ou condutas anormais, que se sospeitan poidan ser obra do demo. As persoas nas que entrou o demo chámanse endiañados, enmeigados (por confusión) ou espiritados.
O demo responsable da posesión pode ser un ou varios e, neste caso, son distintas categorías: demos verdadeiros ou simples espíritos malignos. A entrada do demo nun corpo pode ser por propia iniciativa do demo, que aproveita un descuido da persoa que lle deixa algunha porta aberta (por exemplo, cando alguén bocexa e esquece facer o sinal da cruz sobre a boca). Outras veces é por culpa do enfermo: dise que hai mulleres que chocan un ovo no sobrazo para conseguir un diaño familiar, pero logo ese diaño se mete nelas. E unha terceira posibilidade é que sexa unha bruxa a que lle dá a beber ou comer a unha persoa á que quer mal algo no que botou un demiño.
A posesión maniféstase de formas moi variadas: arrebatos durante os que o enfermo revira os ollos, retórcese no chan e bota escuma ; pero noutros casos o enfermo queda ríxido, coma morto, e mudo. Ou ben berra con forza blasfemias tremendas contra Deus, a Virxe e os santos ou pronuncia obscenidades, normalmente en castelán e con acento estraño, pero tamén en linguas estranxeiras ou en grego e latín, linguas que por suposto nunca aprendera a persoa afectada. Outros síntomas claros son o rexeitamento violento ás cousas santas ou a entrar na igrexa.
Risco conta que en Vilarchao (na Peroxa, Coles) unha muller tiña dous demiños, os dous casteláns; outra, en Castro Caldelas, tamén tiña dous, pero un andaluz e outro arxentino, e outra máis, do mesmo lugar, tiña catro, dos que un era bo e falaba portugués. Conta tamén que o sancristán de Arteixo conseguiu que un vello botara 17 diaños pero aínda tiña un mais, que era cura e mudo, polo que non se sabía a forma de expulsalo.
Para curar, hai que levar ó enfermo a determinados santuarios eficaces para expulsar o mal, entre os que destaca o do Corpiño (en Lalín), pero tamén se facía en Santa Eufemia de Arteixo, no Convento de Santa María de Belvís (Santiago) ou no Santo Cristo de Ourense. Era habitual que os propios abades colaboraran botando exorcismos, pero non todos eran igual de entendidos nin todos querían facelo. Un exorcismo logrou expulsar da muller aqueles diaños andaluz e arxentino, pero axiña se meteron no corpo dunha filla e custou moito tempo sacarllos.
No Corpiño, ademais do exorcismo, tocábase o enfermo cunha reliquia e facíaselle vomitar cun hisopo impregnado en aceite das lámpadas. Noutros sitios lense os Evanxeos ante o enfermo, aplícanse reliquias e rescritos ou aspersións de auga bendita. Na capela do Santo Cristo de Ourense había que preguntar ós demos, no momento no que o cura volva a folla de Santos a onde queren ir. Executado o exorcismo, o enfermo botaba o demo ou os demos pola boca en forma de enredos de pelo.
Naquel caso do demo bo que falaba en portugués, foi el mesmo quen lle explicou á muller como librarse: ir andando a Ourense (pero logo volver por outro camiño), en compañía de dúas persoas, levar o rosario da súa nai e, unha vez en Ourense, sacarse unha moa.
O demo como construtor
miniatura|300px|Ponte de Pontedeume, tida por obra do demo Tamén está estendida a crenza de que o demo, só ou en colaboración cos mouros, é quen de construír diferentes estruturas, sobre todo pontes pero tamén edificios e mesmo mosteiros, como o de Samos. Evidentemente, fai o traballo a cambio da alma da persoa á quen beneficia a construción.
Así, dise que foi o demo que levantou, nunha soa noite a Ponte de Pontedeume ou a Ponte do Burgo (en Pontevedra). Neste segundo caso, foi unha moza a que ofreceu a súa alma ó demo, cansa de vadear tódolos días o río Lérez. O demo aceptou o reto e construiulle unha ponte pero -xa sabemos que é vaidoso- parouse a contemplar a obra cando aínda lle faltaba poñer a última pedra e sorprendeulle a alborada sen rematar, polo que non puido esixir á moza a alma prometida. En Becerreá, o trato foi a alma do primeiro que cruzase a Ponte de Gatín, se ben corre outra versión que di que foi o demo, aparecido en forma de gato (e de aí o topónimo), quen se ofreceu a facerllo a unha muller preñada a cambio do meniño que ía nacer (ou foi ós veciños a cambio do primeiro que nacese no lugar, confiando en que sería ese meniño), pero o que naceu antes foi un gatiño, que foi o que os veciños entregaron ó demo.
O caso de Samos é diferente. Alí foron os propios monxes os que chamaron ó demo utilizando os ensalmos do Ciprianillo e obrigárono a traer toda a pedra necesaria para levantar o mosteiro (iso si, só polas noites), sen recibir nada a cambio.
Tamén os frades do Mosteiro de Santo Estevo de Ribas de Sil lle pediron ó demo que lles construíse unha ponte de pedra en substitución da vella ponte de madeira que tiñan daquela. A obra tiña que estar feita nunha semana e xa no primeiro día o demo tiña feito o primeiro piar. Vendo esta forma de traballar, os frades decidiron romper o pauto. Hoxe, aquela obra interrompida quedou como a Agulla do Demo, un alto penedo vertical en Anllo (no concello de Sober).
O demo foi tamén o creador do Pedregal de Irimia (en Meira, Lugo), considerado a fonte primaria do Miño. A lenda conta que alí existía un pequeno convento cisterciense e o demo decideu destruílo. Unha tarde, creou unha forte treboada e mandou unha tropa de diabos cargados de grandes pedras para botalas riba do convento. Os frades comezaron a rezar e o tempo pareceu ir calmando, ata que apareceu no ceo o mesmo Bernardo de Claraval que fixo desaparecer a treboada. Entón, os demos fuxiron tirando ó chan as pedras que levaban, formándose así o pedregal.
Outra proba da soberbia do demo -que ás veces é o que o perde- vese nas lendas sobre os desafíos á Virxe. Contan que cando a Virxe ía na súa burra cara Exipto atopouse co demo montado nun espléndido cabalo. Este reta á Virxe a ver quen pode salvar dun chouto o río e Virxe faino sen dificultade ningunha, e por iso aínda se ven na pedra do outro lado as pegadas das ferraduras da burra, mentres que o demo salta pero non logra superar a distancia, e cae ó fondo do río, afundíndose no pozo que, desde aquela, recibe o nome de Pozo do Inferno.
Léxico
Destaca a abundantísima referencia ó demo na denominación de plantas e animais:
Borneiro, Borneiro, Cabana de Bergantiños
Borneiro é un lugar da parroquia de Borneiro no concello coruñés de Cabana de Bergantiños na comarca de Bergantiños. Tiña 24 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 10 eran homes e 14 mulleres.
Cryptograms
Cryptograms é o segundo álbum da banda estadounidense de indie rock Deerhunter, publicado o 29 de xaneiro de 2007 a través do selo Kranky Records. Tras o lanzamento en 2005 do seu álbum de estrea Turn It Up Faggot, Deerhunter comezou a gravar material para o seu seguinte traballo no estudio Rare Book Room de Nova York. Estas sesións de gravación iniciais non saíron adiante debido ao estado físico e mental do cantante Bradford Cox, ademais de problemas co funcionamento do equipamento do estudio. A banda regresou a Atlanta, realizando un segundo intento só tras ser animados polos membros de Liars. A versión final de Cryptograms gravouse en dous días separados por meses, dando como resultado dúas partes musicalmente distintas (a primeira máis ambiental e a segunda con máis elementos pop). Cryptograms foi polo xeral ben recibido pola crítica, e varias publicacións situárono nas súas listas dos mellores álbums de 2007.
Listaxe de cancións
Música composta por Moses Archuleta, Bradford Cox, Josh Fauver, Colin Mee e Lockett Pundt, agás onde se indique.
Triple Frontier
Triple Frontier é un filme estadounidense de 2019 dirixido por J. C. Chandor. O guión foi escrito por Chandor e Mark Boal a partir dunha historia orixinal de Boal. Está protagonizado por Ben Affleck, Oscar Isaac, Charlie Hunnam, Garrett Hedlund e Pedro Pascal, e conta a historia dun grupo de antigos soldados das forzas especiais que se reúnen para roubar a un narcotraficante suramericano.
Estrea
O filme estreouse en Nova York o 3 de marzo de 2019. Foi estreado en cinemas escollidos o 6 de marzo, antes da súa estrea en todo o mundo a través de Netflix o 13 de marzo.
CASA/IPTN CN-235
O CASA/IPTN CN-235 é un avión de transporte de alcance medio bimotor desenvolvido conxuntamente por Construcciones Aeronáuticas SA (CASA) de España e IPTN de Indonesia como un avión de pasaxeiros rexional e transporte militar. Entre os seus principais roles militares están a patrulla marítima, a vixilancia e o transporte aéreo. O seu maior usuario é Turquía, que ten 59 unidades.
Deseño e desenvolvemento
O proxecto foi unha empresa conxunta entre Construcciones Aeronáuticas SA (CASA) e Indonesian Aerospace (PT. Dirgantara Indonesia), anteriormente coñecida como IPTN, que formou Airtech International para xestionar o programa. A asociación aplicouse só ás Series 10 e Series 100/110, sendo as versións posteriores desenvolvidas independentemente. Hai ao redor de 230 CN-235 de todas as versións en servizo que levan acumulados máis de 500 000 horas de voo.
En 1994 o Corpo Aéreo de Irlanda recibiu dous CN-235 de vixilancia marítima usando un aparello prestado de CASA dende 1992 mentres se fabricaban os seus propios aparellos.
En 1995 CASA iniciou o desenvolvemento dun CN-235 alongado coñecido como o C-295. En decembro de 2002 a Armada de Colombia pediu dous CN-235 para patrulla e misións contra o tráfico de drogas.
En abril de 2005 Venezuela ordenou dous CN-235 de vixilancia marítima e 10 de transporte, pero a operación suspendeuse porque o goberno dos Estados Unidos negouse a permitir a transferencia do que eles consideraban tecnoloxía estadounidense na aviónica.
En xaneiro de 2006 Tailandia pediu a Indonesian Aerospace dez avións, seis para o Ministerio de Defensa e catro para o Ministero de Agricultura.
En agosto de 2006 tres avións CASA CN-235-10 voaban en aeroliñas en África, dous con Safair e un con Tiko Air. A aeroliña filipina Asian Spirit operou un único CN-235-220.
En decembro de 2007 España mercou dous CN-235 de patrulla marítima para a Garda Civil que serían entregados en 2008 e 2009.
O Ministerio de Defensa de Indonesia mercou un CN-235 MPA a Indonesian Aerospace que foi entregado en xuño de 2008.
A principios de xullo de 2008 a Armada de México anunciou que mercaría seis CASA CN-235 a España. En abril de 2010, Hervé Morin, o Ministro de Defensa francés, anunciou a compra de oito CN-235-300 tamén a España.
A Forza Aérea de Corea do Sur mercou 20 aeronaves CN-235, 12 fabricadas por CASA e 8 por Indonesian Aeroespace, usadas como transporte e como transporte VIP. En 2011 Indonesian Aerospace estaba traballando en catro CN-235-110 MPA para a Garda Costeira de Corea do Sur, valorados en 96 millóns de dólares.
A Forza Aérea do Senegal mercou dous CN-235 en 2010 e en agosto de 2012 por 13 millóns de dólares. O país planea mercar dous aparellos máis para tranporte VIP e carga e tam´n está interesado na versión de patrulla marítima.
Harry Dean Stanton
Harry Dean Stanton, nado en West Irvine (Kentucky) o 14 de xullo de 1926 e finado nos Ánxeles o 15 de setembro de 2017, foi un actor, músico e cantante estadounidense.
Carlos Baliñas Fernández
Carlos-Amable Baliñas Fernández, nado en Vilarchán (Quireza, Cerdedo-Cotobade) o 16 de decembro de 1930, é un profesor e filósofo galego. É pai do historiador Carlos Baliñas Pérez.
Traxectoria
En 1960 incorporouse como Catedrático de Ensino Medio de Filosofía. Exerceu a docencia nos institutos de León, IES Santa Irene de Vigo e IES Arcebispo Xelmírez de Santiago de Compostela. En 1963 acadou o doutoramento en Filosofía pola Universidade de Madrid coa tese La historicidad del ser, el concepto de Historia, dirixida por Santiago Montero Díaz.
En 1969 obtivo a Cátedra de Fundamentos da Filosofía e Historia dos sistemas filosóficos da Universidade de Santiago de Compostela. Previo a súa incorporación á universidade compostelá, exerceu de catedrático na Universidade de Barcelona e na Universidade Complutense de Madrid. Xa en Compostela, conseguiu dun xeito sorpresivo a creación dunha Facultade de Filosofía e Ciencias da Educación. Foi decano desta facultade moitos anos.
Participou en política, sendo candidato ao Senado no ano 1977 pola Candidatura Democrática Galega. Foi tamén membro de varias fundacións e padroados.
No ano 2000 foille concedida a Medalla Castelao da Xunta de Galicia.
Obra
O seu campo de traballo intelectual recorre a publicación de numerosos libros (El acontecer histórico, Amor Ruibal en su tiempo y en el nuestro, Descubrindo a Otero Pedrayo, Rosalía de Castro, entre a poesía e a política, Galicia de papel etc), artigos en revistas especializadas (Revista de Filosofía, Agora, Grial ou Anthropos), entradas en enciclopedias (Enciclopedía de la Cultura Hispánica ou a Gran Enciclopedia Rialp) e na prensa escrita (El Correo Gallego, El Ideal Gallego e La Voz de Galicia). En 1984 participou na Semana Galega de Filosofía.
Wolfgang Amadeus Mozart en Italia
miniatura|Mapa que mostra as principais cidades visitadas durante a primeira viaxe por [[Italia, entre decembro de 1769 e marzo de 1771. A liña negra mostra a ruta principal externa dende Salzburgo a Nápoles. A liña verde marca os desvíos tomados durante a viaxe de volta.]] Entre 1769 e 1773, o mozo Wolfgang Amadeus Mozart e seu pai, Leopold, fixeron tres viaxes a Italia. A primeira delas, que tivo unha duración de 15 meses, foi financiado mediante actuacións para a nobreza e concertos públicos, e percorreron as cidades italianas máis importantes. Nas súas viaxes posteriores chegaron a Milán, para que Wolfgang completara as óperas que lle encargaran alí durante a súa primeira visita.
Leopold estivera empregado dende 1747 como músico na corte arcebispal de Salzburgo, converténdose en segundo mestre de capela en 1763, aínda que tamén tería adicado moito tempo á educación musical de Wolfgang e a súa irmá Nannerl. Emprenderon unha «gran viaxe» entre 1764 e 1766, e pasou parte de 1767 e a maior parte de 1768 con eles na capital imperial, Viena. A actuación dos nenos cativou o público, sobre todo nas primeiras viaxes, e causaron unha impresión considerable na sociedade europea. Contra 1769 Nannerl alcanzara a maioría de idade, mais Leopold estaba ansioso por continuar a educación de Wolfgang (que tiña 13 anos) en Italia, un destino de suma importancia para calquera compositor novo do século XVIII.
Dende a perspectiva do desenvolvemento musical de Wolfgang, as tres viaxes tiveron un éxito considerable. Durante a primeira viaxe, as actuacións de Wolfgang foron ben recibidas e o seu talento chegou a recoñecerse con honores, incluíndo unha Cabalería Papal e a súa afiliación nas principais sociedades filharmónicas. A pesar da súa xuventude, recibiu encargos para escribir tres óperas para o famoso Teatro Regio Ducal de Milán, cada unha das cales recibiu aclamacións por parte da crítica e o público. Ademais, coñeceu a moitos dos principais músicos de Italia, incluíndo o famoso teórico Giovanni Battista Martini, co que estudou en Boloña. Leopold tamén esperaba que Wolfgang, e posiblemente el mesmo, obtivera un prestixioso nomeamento nunha das cortes italianas dos Habsburgo. Este obxectivo fíxose aínda máis prioritario cando as posibilidades de promoción de Leopold en Salzburgo diminuíron; pero os seus persistentes esforzos por asegurarse un posto desgustaron á corte imperial, que excluíu calquera posibilidade de éxito. As viaxes, polo tanto, finalizaron cun regreso non moi triunfante, así como con certa decepción e frustración.
Antecedentes
Leopold ofendeu o eminente compositor da corte, Christoph Willibald Gluck, porque estaba demasiado ansioso por asegurar a representación da primeira ópera de Wolfgang, La finta semplice. En setembro de 1768 Leopold queixouse ao emperador Xosé II de que o empresario teatral da corte Giuseppe Affligio conspirara para obstaculizar a nova ópera e este feito puido danar aínda máis o nome dos Mozart na corte. A ópera foi estreada en Salzburgo o ano seguinte, mais non foi representada en Viena e Leopold gañouse a reputación de ser impertinente e «prepotente».
Despois do regreso a Salzburgo en xaneiro de 1769, Leopold pensou que a educación de Nannerl, que xa tiña 18 anos, podía darse practicamente por finalizada e centrou aínda máis os seus esforzos en Wolfgang. Decidiu levar o rapaz a Italia, que na época previa á súa unificación estaba dividida en varios estados como o Ducado de Milán, a República de Venecia e os Estados Pontificios, co Reino de Nápoles no sur. Quería ter incluído a viaxe a Italia ao final da gran viaxe realizada previamente, mais abandonou a idea polo medo a que unha ausencia máis prolongada podía non ser ben recibida en Salzburgo. Durante máis de dous séculos Italia fora a fonte de innovacións no estilo musical, a casa da música sacra e, por riba de todo, o berce da ópera. En opinión de Leopold, Wolfgang tiña que absorber directamente a música de Venecia, Nápoles e Roma, e prepararse para os futuros encargos dos teatros de ópera europeos, descritos polo biógrafo Stanley Sadie como «o principal interese dos compositores de finais do século XVIII». Leopold quixo que Wolfgang somerxérase na lingua italiana, experimentara a música sacra da máis alta calidade e ampliara a súa rede de influentes contactos. Tamén existía a posibilidade, tanto para Wolfgang como para Leopold, de asegurarse un posto nas cortes dos Habsburgo no norte de Italia. Con estas prioridades en mente, Leopold decidiu que Nannerl e a súa nai, Anna Maria, debían quedar na casa, unha decisión que es molestou, pero que estaba tomada tendo en conta o beneficio económico e práctico.
Nos meses previos ao inicio da viaxe, Wolfgang compuxo prolificamente e gañouse o favor do arcebispo Siegmund Christoph von Schrattenbach quen, como patrón de Leopold, tivo que consentir a viaxe. En outubro concedéronlles o permiso de viaxar e outorgáronlles unha dotación de 600 floríns. Wolfgang recibiu o título honorario de concertino, coa insinuación de que ao seu regreso este posto merecería un salario.
Viaxe a Milán
miniatura|Retrato de [[Wolfgang Amadeus Mozart en Verona en 1770, cando tiña 14 anos de idade.]] O 13 de decembro de 1769, Leopold e Wolfgang partiron de Salzburgo, provistos de recomendacións e cartas que Leopold esperaba que facilitaran o seu camiño. Entre as máis importantes encontrábase unha presentación ao conde Karl Joseph Firmian de Milán, descrito como o «rei de Milán», un mecenas influente e culto. O seu apoio sería vital para o éxito total do proxecto italiano.
Pai e fillo pasaron por Innsbruck e logo dirixíronse directamente cara ao sur polo paso do Brennero, en Italia. Seguiron por Bolzano e Rovereto ata Verona e Mantua, antes de xirar ao oeste cara a Milán. As previsións financeiras de Leopold para esta viaxe eran en xeral as mesmas que tiña coa gran viaxe da familia e os gastos de aloxamento debían ser sufragados cos beneficios dos concertos. Esta viaxe invernal de máis de 560 quilómetros a Milán tivo unha duración de seis semanas, que foron difíciles e desagradables, e con longas paradas forzadas pola climatoloxía. Leopold queixouse nas súas cartas a casa das frías habitacións das pousadas: «conxelado como un can, todo o que toco é xeo». Os ingresos dos primeiros concertos foron modestos; segundo Leopold, os gastos eran aproximadamente de 50 floríns por semana. Despois dalgúns alardes imprudentes sobre as ganancias obtidas durante a gran viaxe, Leopold era agora máis cauteloso no respectivo á revelación de detalles financeiros. Tendeu a acentuar os seus gastos e reducir ao mínimo os seus ingresos, escribindo por exemplo: «En xeral non gañaremos moito en Italia [...] xeralmente hai que aceptar a admiración e as ovacións como pago».
miniatura|esquerda|Mosteiro de San Marco, no que estiveron aloxados [[Leopold Mozart|Leopold e Wolfgang Amadeus Mozart durante a súa primeira visita a Milán.]] A pausa máis longa foron dúas semanas de estancia en Verona, onde a prensa realizou reportaxes eloxiando o concerto de Wolfgang o 5 de xaneiro de 1770. Pai e fillo asistiron a unha representación da ópera Ruggiero de Pietro Alessandro Guglielmi, que Wolfgang describiu con desdén nunha carta a Nannerl. Este intermedio foi seguido dunha parada máis curta en Mantua, onde Wolfgang deu un concerto na Accademia Filarmonica, cun programa deseñado para probar as súas capacidades interpretativas, a lectura a primeira vista e a improvisación. Segundo unha recensión de prensa, a audiencia se ficou «coa boca aberta» por este «milagre da música, un deses fenómenos anormais que a natureza nos brinda». En Mantua sufriron un desaire do príncipe Michael de Thurn und Taxis, xa que un criado informounos de que non tiña ningún desexo de reunirse con eles. O historiador Robert Gutman conxectura que o príncipe, consciente do asunto con Affligio en Viena, non quixo ter relacións con músicos que non coñecían cal era a súa posición. Por contra, o conde Arco, cuxa familia era membro da corte de Salzburgo, recibiunos calorosamente.
miniatura|Wolfgang escribiu un conxunto de [[arias que empregaban os textos de Pietro Metastasio.]] Chegaron a Milán o 23 de xaneiro e encontraron un cómodo aloxamento no mosteiro de San Marco, preto do palacio do conde Firmian. Mentres esperaban para ver ao conde, asistiron á ópera de Niccolò Piccinni Cesare in Egitto. Firmian finalmente deulles a benvida cunha xenerosa hospitalidade e amizade, mostrándolle a Wolfgang unha edición completa das obras de Pietro Metastasio, o principal escritor e libretista dramático de Italia na época. Firmian tamén acudiu a unha gran cantidade de concertos aos que asistiron moitas persoas notables da cidade, incluíndo o arquiduque Fernando de Austria-Este, un posible futuro patrón para o novo compositor. Para o último de ditos concertos, Wolfgang escribiu un conxunto de arias que empregaban os textos de Metastasio. Estas foron tan ben recibidas que Firmian encargou a Wolfgang que escribira a ópera de abertura para a seguinte tempada do carnaval de inverno en Milán, cumprindo as esperanzas de Leopold. Wolfgang recibiría uns honorarios de aproximadamente 500 floríns e aloxamento gratuíto durante o período que durara a composición e os ensaios da obra. Mozart marchou de Milán o 15 de marzo, tomando rumbo ao sur, cara a Florencia e Roma, comprometéndose a volver en outono e levándose con eles as cartas de recomendación de Firmian.
Ata ese momento da viaxe, parece que Wolfgang non compuxo demasiado. O concerto coa Accademia Filarmonica en Mantua incluíra moitas improvisacións pero pouca música propia de Mozart; as únicas composicións certas desa fase da viaxe son as arias compostas para o concerto final de Firmian, polas que obtivo o seu encargo para a ópera do carnaval invernal. Estas foron Se tutti i mali miei, KV 83/73p, Misero me, KV 77/73e e Ah più tremar..., KV 71. A Sinfonía nº 10 en sol maior, KV 74, ao parecer completada en Roma en abril, pode que fora iniciada en Milán.
De Milán a Nápoles
miniatura|esquerda|[[Giovanni Battista Martini impartiu clases de contrapunto a Wolfgang en Boloña.]] A primeira parada na súa viaxe cara ao sur foi en Lodi, onde Wolfgang terminou de compoñer o seu primeiro cuarteto de corda, KV 80/73f. Despois duns días en Parma, os Mozart trasladáronse a Boloña, segundo afirmou Leopold «o centro dos mestres, os artistas e os estudosos». A súa carta de Firmian presentábaos ao conde Pallavicini-Centurioni, un destacado mecenas artístico, quen inmediatamente programou un concerto para a nobreza local no seu palacio. Entre os invitados encontrábase Giovanni Battista Martini, o máis destacado teórico musical do seu tempo e o máis recoñecido experto de Europa no contrapunto barroco. Martini recibiu o compositor mozo e probouno cunhas fugas como exercicio. Sempre cun ollo posto nos proxectos de futuro nas cortes europeas, Leopold estaba ansioso por obter un compromiso do mestre; mais o tempo foi curto, tanto que acordaron volver a Boloña no verán para continuar as clases. Marcharon de Boloña o 29 de marzo, portando consigo as cartas de Pallavicini que debían facilitar o camiño para ter unha audiencia con o papa Clemente XIV en Roma.
A Pola, Trabazos, Castro Caldelas
A Pola é un lugar da parroquia de Trabazos no concello ourensán de Castro Caldelas na comarca da Terra de Caldelas. Tiña 16 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 9 eran homes e 7 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 17 habitantes (10 homes e 7 mulleres).
Wolfgang Amadeus Mozart en Italia
De Milán a Nápoles
Chegaron a Florencia ao día seguinte, onde a recomendación de Pallavicini facilitoulles un encontro no palacio Pitti co gran duque e futuro emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico Leopoldo de Habsburgo-Lorena. Lembrouse do seu encontro cos Mozart en 1768 en Viena e mesmo preguntoulles por Nannerl. En Florencia reuníronse co violinista Pietro Nardini, a quen xa coñeceran nos comezos da súa gran viaxe por Europa; Nardini e Wolfgang actuaron xuntos nun longo concerto no palacio de verán do gran duque. Wolfgang tamén coñeceu a Thomas Linley, un prodixioso violinista inglés que era pupilo de Nardini. Os dous estableceron unha grande amizade, compoñendo música e tocando xuntos «non como nenos senón como homes», como Leopold salientou. Gutman relata que «un melancólico Thomas seguiu o coche dos Mozart cando marcharon cara a Roma o 6 de abril». Os rapaces nunca volveron a verse; Linley, despois dunha breve carreira como compositor e violinista, faleceu nun accidente naval en 1778, cando tiña 22 anos. miniatura|Wolfgang tocando o [[clavicordio e Thomas Linley (da mesma idade) o violín, durante a súa estadía en Florencia en 1770.]] Chegaron a Roma despois dunha difícil viaxe de 5 días con vento e choiva, téndose aloxado nunha incómoda pousada que Leopold describiu como noxenta, mugrienta e falta de comida. As recomendacións de Pallavicini pronto produciron efecto: tivo lugar un encontro cun parente do Conde, o cardeal Pallavicini, príncipe San Angelo de Nápoles, e con Carlos III de Inglaterra e Escocia, coñecido como «xentil príncipe Carlos», pretendente á coroa británica. Alí fixeron moito turismo e realizaron actuacións ante a nobreza. Os Mozart visitaron a Capela Sistina, onde Wolfgang escoitou e despois escribiu de memoria o famoso Miserere de Gregorio Allegri, unha complexa obra coral de nove partes. As novas deste extraordinario acontecemento chegaron mesmo ao Papa. En medio destas actividades, Wolfgang estaba ocupado compoñendo. Escribiu a contradanza KV 123/73g e a aria Se ardire, e speranza (KV 82/73o), e finalizou a Sinfonía nº 10 en sol maior que iniciara previamente. É posible que tamén compuxera outras sinfonías nesa época, mais este feito non puido ser confirmado.
Logo de catro atarefadas semanas, Leopold e Wolfgang marcharon cara a Nápoles. Os bandoleiros acosaban con frecuencia aos viaxeiros pola ruta a través das Lagoas Pontinas, polo que Leopold contratou un convoi de catro coches de cabalos. Chegaron ao seu destino o 14 de maio portando as súas cartas de recomendación e pronto foron chamados polo primeiro ministro, o Marqués Tanucci, e por William Hamilton, o embaixador británico, ao que coñeceran en Londres. Deron un concerto o 28 de maio, polo que gañaron aproximadamente 750 floríns (Leopold non revelaría a cantidade exacta) e asistiron á primeira representación da ópera de Niccolo Jommelli Armida abbandonata no Teatro San Carlo. Wolfgang mostrouse impresionado tanto pola música como pola representación, aínda que pensara que era «demasiado pasado de moda e serio para o teatro». Wolfgang declinou unha invitación para compoñer unha ópera para a seguinte tempada no San Carlo polo seu compromiso previo en Milán. Dado que no había ningún encargo previsto da corte real, Leopold decidiu finalmente abandonar Nápoles, despois de visitar o monte Vesuvio, Herculano, Pompeia e os baños romanos de Baia. Partiron para Roma o 25 de xuño nunha dilixencia.
Volta desde Nápoles
miniatura|Mozart en [[1777 portando a insignia da Orde da Espuela de Ouro, recibida de mas do papa Clemente XIV en 1770.]] Pai e fillo realizaron unha rápida viaxe de 27 horas de regreso a Roma, durante a cal Leopold mancouse nunha perna, polo que tivo problemas durante varios meses. Wolfgang tiña garantida unha audiencia ante o Papa, na que nomeouno cabaleiro da Orde da Espuela de Ouro. Dende Roma tomaron camiño cara ao famoso Santuario da Santa Casa de Loreto e partiron cara a Rimini por mar baixo protección militar, xa que o traxecto era susceptible de ataques por parte de piratas. Dende Rimini trasladáronse por terra ata chegar de novo a Boloña o 20 de xullo.
A prioridade de Leopold era descansar a súa perna. Wolfgang pasou o tempo compoñendo un minueto curto, KV 122/73t, e un Miserere en la menor, KV 85/73s. Mentres, chegou o libreto da ópera encargada en Milán; Leopold esperaba que fora La Nitetti de Metastasio, pero foi Mitridate, re di Ponto, de Vittorio Cigna-Santi. O 10 de agosto, os dous Mozart trasladáronse ao palacio do Conde de Pallavicini que usaba como residencia estival, e permaneceron alí durante sete semanas mentres a perna de Leopold melloraba gradualmente e Wolfgang traballaba nos recitativos de Mitridate. A comezos de outubro, con Leopold máis ou menos recuperado, volveron á cidade e Wolfgang, segundo crese, comezou o seu período como estudante do padre Martini. O 9 de outubro realizou o exame para ser membro da Accademia Filarmonica di Bologna, ofrecendo como proba de acceso unha antífona chamada Quaerite primum regnum, KV 86/73v. Segundo Gutman, en circunstancias normais o intento "zozobrante" de Mozart ao empregar esta forma polifónica pouco habitual non tivera recibido unha seria consideración, mais Martini tiña na súa man poder realizar correccións e probablemente tamén pagou o prezo de admisión do seu pupilo. Wolfgang foi admitido como membro da Accademia e os Mozart marcharon cara a Milán pouco despois.
Nova visita a Milán (outubro de 1770 - febreiro de 1771)
miniatura|esquerda|A [[antífona Quaerite primum regnum, KV 86/73v coa que Wolfgang presentouse ao acceso como membro da Accademia Filarmonica di Bologna.]] A viaxe de Boloña a Milán viuse atrasado por treboadas e inundacións, mais Leopold e o seu fillo chegaron o 8 de outubro, 10 semanas antes da primeira representación de Mitridate. A Wolfgang dolíanlle os dedos de escribir recitativos e en ningún caso podería comezar a compoñer arias ata que os cantantes estiveran presentes, xa que a colaboración cos principais intérpretes era costume dos compositores da época. Cando os cantantes reuníronse, xurdiron os problemas. Quirino Gasparini, compositor dunha primeira versión de Mitridate, tentou persuadir a prima donna Antonia Bernasconi para empregar os seus arranxos nas arias que ela debía interpretar, mais os seus esforzos foron infrutuosos. Leopold escribiu «Grazas a Deus, encamiñamos ao inimigo». Con todo, o tenor principal, Guglielmo d'Ettore, pediu repetidas veces que as súas arias foran escritas de novo e cantou un dos arranxos de Gasparini no terceiro acto, unha inserción que permanece na partitura final da ópera.
Os ensaios comezaron o 6 de decembro. Quedou patente o dominio de Mozart na dicción do italiano cando practicaron os recitativos e a súa profesionalidade durante un ensaio da partitura. Leopold escribiu a casa: «Unha parte horrible desta empresa, bendito sexa Deus, seguramente terminou e, Deus sexa encomiado, unha vez máis con honra!» O 26 de decembro, no Teatro Regio Ducal (o gran teatro de ópera de Milán naquela época), Wolfgang dirixiu a primeira representación pública da súa Mitridate dende o teclado, vestido para a ocasión cun abrigo escarlata raiado con satén azul e reberetado con ouro. O acontecemento foi un triunfo: na conclusión a audiencia berrou «Evviva il maestro!» e esixiron bises. Realizáronse 22 representacións da ópera e a Gazetta di Milano eloxiou o traballo nobremente: «O mozo maestro di capella, quen non ten aínda quince anos, estuda as belezas da natureza e as representa adornadas polos arranxos musicais máis raros». As arias cantadas por Bernasconi «expresaron vistosamente as paixóns e conmoveron o corazón». As reaccións posteriores mostráronse menos efusivas; non hai ningún documento que acredite que se realizaran máis representacións de Mitridate antes do seu renacemento en Salzburgo en 1971.
Logo de ter cumprido a súa principal obriga para esta viaxe, Wolfgang deu un concerto no palacio de Firmian o 4 de xaneiro de 1771. Uns días máis tarde, chegaron novas de que nomearan a Wolfgang membro da Accademia Filarmonica de Verona. O 14 de xaneiro marcharon a Turín para unha estadía de dúas semanas, onde coñeceron a moitos dos principais músicos italianos: o distinguido violinista Gaetano Pugnani, o seu prodixioso pupilo de 15 anos Giovanni Battista Viotti e o compositor Giovanni Paisiello, de cuxa ópera Annibale in Torino declarou Leopold que era magnífica. Volveron a Milán para un almorzo de despedida con Firmian antes da súa saída para Salzburgo o 4 de febreiro.
Volta a casa
miniatura|Domicilio da familia Mozart, na rúa Getreidegasse nº 9, [[Salzburgo.]] No seu regreso a Salzburgo, Leopold e Wolfgang permaneceron un tempo en Venecia, facendo previamente unha pausa no seu camiño en Brescia para ver unha opera buffa. En Venecia, Leopold empregou as súas cartas de recomendación para reunirse coa nobreza e negociar un contrato para que Wolfgang escribira unha ópera para o Teatro San Benedetto. Wolfgang realizou varios concertos e quizais actuou no afamado ospidali de Venecia: algunhas destas casas de expósitos chegaron a ser respectadas academias de música. Os Mozart foron recibidos xenerosamente, mais Leopold non se mostrou satisfeito. «O pai parece un pouco molesto», escribiu un remitente nunha carta ao compositor vienés Johann Adolph Hasse e engadiu: «probablemente esperaban que outros os buscaran, en lugar de ser eles os que tiñan que ir detrás de outros». Hasse respondeu: «O pai, dende o meu punto de vista, está sempre descontento con todo».
Abandonaron Venecia o 12 de marzo e viaxaron cara a Padua, onde durante un día de turismo Wolfgang recibiu o encargo de don Giuseppe Ximenes, príncipe de Aragón, para que compuxera un oratorio para a cidade. A historia de La Betulia Liberata ("A liberación de Betulia") é escura, xa que non se puido representar en Padua nin durante o resto da vida de Wolfgang. En Verona, uns días despois, recibiu máis encargos. Wolfgang tiña que compoñer unha serenata ou ópera menor, que debía ser representada en Milán en outono durante a voda do arquiduque Fernando coa princesa Beatriz de Módena. Ao mesmo tempo o novo compositor recibiu outro encargo para o carnaval de Milán, para a temporada 1772–73, incrementando os seus honorarios. Este feito creou un conflito de datas que impediu que Wolfgang puidera seguir co encargo de San Benedetto. A partir de entón, padre e fillo apresuráronse cara ao norte, chegando a Salzburgo o 28 de marzo de 1771.
Na súa revisión desta primeira viaxe italiana, a investigación do musicólogo Maynard Solomon sobre a escasa información financeira proporcionada por Leopold indica que puideron ter un beneficio moi substancial, quizais duns 2.900 floríns. A parella tamén contara cun amplo recoñecemento, movéndose entre a máis alta nobreza italiana. Á parte da honra recibida de mans do Papa, Wolfgang fora admitido nas academias de Boloña e Verona, e estudara con Giovanni Martini. Solomon denomínao «o mellor momento [de Leopold] e [...] quizais o máis feliz».
Segunda viaxe (agosto - decembro de 1771)
miniatura|A carta despectiva da emperatriz viúva [[María Tareixa I de Austria|María Tareixa terminou coas esperanzas de Leopold de obter un nomeamento en algunha das cortes dos Habsburgo.]] En 1771 Leopold e Wolfgang viaxaron unha vez máis a Milán, cidade á que chegaron o 21 de agosto. Wolfgang debía compoñer a serenata para a voda entre o arquiduque Fernando e a princesa Beatriz. Compartiron o seu aloxamento con violinistas, un mestre de canto e un oboísta: un grupo que era, como Wolfgang o cualificou xocosamente na súa correspondencia con Nannerl, «encantador para a composición, dáme moitas ideas!» Traballando a gran velocidade, Wolfgang finalizou Ascanio in Alba xusto a tempo para o primeiro ensaio o 23 de setembro.
Esperábase que a serenata fora unha das obras menores na celebración da voda, por detrás da ópera Ruggiero de Johann Adolph Hasse. Con todo, Hasse (que tiña 72 anos) estaba afastado das modas teatrais e, aínda que a emperatriz viúva María Tareixa eloxiou a súa ópera, a recepción foi morna, especialmente comparándoa co éxito triunfal de Ascanio. Leopold expresou o pracer deste cambio de acontecementos: «O arquiduque recentemente ordenou dúas copias», escribiu a casa. «Todos os nobres e outras persoas diríxense a nos pola rúa para felicitar a Wolfgang. En resumo! Sinto que a serenata de Wolfgang teña esmagado tanto a ópera de Hasse que non podo describilo». Hasse tomouse con elegancia o seu eclipse e, segundo se cre, comentou que o rapaz faría que todos os outros foran esquecidos.
Mozart era libre de deixar Milán a principios de novembro, mais quedaron outro mes porque Leopold esperaba que o éxito obtido con Ascanio traducírase nun nomeamento para Wolfgang dun patrón real. Ao parecer solicitáronllo ao arquiduque Fernando o 30 de novembro e a súa petición foi pasada á corte imperial en Viena. É posible que a insistencia de Leopold con La finta semplice aínda molestara en Viena ou que as súas palabras xactándose do fracaso de Hasse tiveran chegado á emperatriz. En calquera caso, a resposta de María Tareixa ao arquiduque foi inequívoca, describindo os Mozart como «xente inútil» cuxo nomeamento degradaría o servizo real e engadía «tal xente dá a volta ao mundo como mendigos». Leopold nunca soubo do contido desta carta; á vez que esta chegou a Milán os Mozart marcharan, decepcionados mais aínda esperanzados. «O asunto non está terminado; podo dicir aínda moito», escribiu Leopold cando el e Wolfgang realizaban o seu camiño de volta a casa. Regresaron a Salzburgo o 15 de decembro.
A pesar da axitada axenda durante esta curta visita a Milán, Wolfgang aínda encontrou o tempo necesario para compoñer a súa Sinfonía nº 13 en fa maior, KV 112. Ideou unha futura sinfonía da abertura de Ascanio, engadindo un final aos dous movementos existentes. Outra sinfonía, KV 96/111b, en dó maior, ás veces é asignada a esta visita a Milán, pero hai dúbidas sobre cando foi composta en realidade ou se de verdade a fixo alí.
Conmoción en Salzburgo
miniatura|[[Hieronymus von Colloredo, novo arcebispo de Salzburgo, truncou as esperanzas de promoción de Leopold.]] Ao día seguinte do regreso de Leopold e Wolfgang a Salzburgo, a corte sufriu unha grande axitación pola morte do arcebispo Schrattenbach. Esta situación puxo en apuros a Leopold, que non resolvera os seus asuntos coa corte. Non cobrara parte do seu salario durante a segunda viaxe a Italia e Leopold esperaba solicitar o seu pago e continuar o asunto de conseguir un salario para Wolfgang como concertino, que Schrattenbach indicara que debería ser pagado a Wolfgang logo de volver da primeira viaxe a Italia.
O posto de mestre de capela de Salzburgo, que anteriormente Leopold esperara asegurar, estaba agora no aire. O mestre actual, Giuseppe Lolli, tiña 70 anos e estaba preparado para o seu retiro; Leopold fora o segundo mestre de capela por detrás de Lolli e en circunstancias normais teríanlle concedido dito posto. Non obstante, o nomeamento agora sería realizado polo novo arcebispo, cuxas políticas e actitudes eran descoñecidas. O 14 de marzo de 1772, tras varias maquinacións políticas, o conde Hieronymus von Colloredo foi elixido arcebispo como un candidato de compromiso aceptable para a corte imperial en Viena.
Aínda que impopular entre os salzburgueses, parecía ao principio que este nomeamento sería vantaxoso para os Mozart: Leopold cobrou o salario impagado e arredor do 31 de agosto Colloredo aprobou o pago do salario como concertino de Wolfgang. Con todo, o novo arcebispo comezou a buscar a alguén fóra da corte de Salzburgo para ser o seu novo mestre de capela. Finalmente, escolleu o italiano Domenico Fischietti, que era varios anos máis novo que Leopold. As posibilidades de promoción de Leopold desvanecéranse irrevogablemente e mudou as súas esperanzas en tratar de dar a Wolfgang unha vellez cómoda, polo que xurdiu a urxencia de realizar unha terceira viaxe a Italia, que comezou en outubro de 1772.
Terceira viaxe (outubro de 1772 - marzo de 1773)
miniatura|esquerda|O [[Leopoldo II de Habsburgo‎|gran duque Leopoldo da Toscana era a última esperanza de Leopold para que Wolfgang obtivera un nomeamento na corte, mais non o conseguiu.]] Os Mozart regresaron a Milán para que Wolfgang completara a segunda ópera para o carnaval, encargada ao final da primeira viaxe despois do éxito de Mitridate, re di Ponto. o texto foi Lucio Silla, un orixinal de Giovanni de Gamerra revisado por Pietro Metastasio. Wolfgang encontrou rapidamente a familiar rutina de composición enfrontándose con problemas como a tardía chegada dos cantantes e a retirada do tenor principal debido a unha enfermidade. Leopold informou de que o 18 de decembro chegara o novo tenor, que Wolfgang compuña as súas arias a unha velocidade case suicida e que os ensaios estaban cheos de trocos. O 26 de decembro realizouse a primeira representación, que foi caótica: comezou con dúas horas de atraso debido á demora na chegada do arquiduque Fernando, houbo pelexas entre os intérpretes principais e o tempo de execución da obra estendeuse pola inserción de ballets (unha práctica común da época), polo que a actuación concluíu próxima ás dúas da madrugada. A pesar disto, as seguintes representacións foron ben recibidas. Leopold escribiu o 9 de xaneiro de 1773 que o teatro estaba aínda cheo e que a estrea da segunda tempada coa ópera de Giovanni Paisiello Sismano nel Mogul fora posposto para permitir que a obra de Wolfgang alcanzara as 26 representacións. Todo o éxito obtido con esta nova obra foi fugaz, pero durante os seguintes anos o libreto foi reescrito por varios compositores, incluíndo o mentor de Wolfgang en Londres Johann Christian Bach.
Leopold, descoñecendo a opinión da emperatriz, continuou a procura dun nomeamento para Wolfgang centrando a súa atención no gran duque Leopoldo da Toscana, o terceiro fillo da emperatriz. A solicitude foi fortemente apoiada polo conde Firmian e Leopold, nunha carta cifrada a casa, dixo que estaba bastante esperanzado. Mentres os Mozart esperaban unha resposta, Wolfgang compuxo unha serie de cuartetos para cordas (do KV 155/134a ao KV 160/159a) e o famoso motete Exsultate, jubilate, KV 165. Leopold recorreu ao engano para explicar a prórroga da súa visita a Milán, afirmando que sufría reumatismo severo que lle impedía viaxar. As cartas cifradas á súa dona Anna Maria asegurábanlle que ambos estaban ben, pero fixeron que ela divulgara a historia da súa indisposición. Esperou a maior parte de xaneiro e todo febreiro para a resposta do gran duque. A negativa chegou o 27 de febreiro. Descoñécese se o gran duque estaba baixo a influencia da opinión que a súa nai tiña da familia Mozart, mais o seu rexeitamento acabou finalmente coas esperanzas de Leopold de obter un nomeamento en Italia para o seu fillo. Os Mozart xa non tiñan ningunha opción, polo que volveron a Salzburgo, partindo de Milán o 4 de marzo e chegando a casa nove días máis tarde. Nin o pai nin o fillo visitaron Italia nunca máis.