cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Renacemento hispánico
O retablo renacentista
miniatura|Retablo maior da catedral de [[Astorga, por Gaspar Becerra, obra mestra do Romanismo en España.]] No século XVI tíñase unha grande admiración polos retablos anteriores pertencentes ao estilo gótico ou hispano-flamengo. Pero, dado o cambio de mentalidade e a imposición das novas modas renacentistas, os retablos de nova factura fixéronse xa con esta tendencia e moitos vellos retablos góticos foron substituídos polos renacentistas. O retablo fíxose imprescindíbel e adquiriu tal importancia que as catedrais, igrexas conventuais, igrexas parroquiais e capelas particulares poboáronse con estas obras artísticas, algunhas de dimensións extraordinarias.
No Renacemento preferíronse os retablos escultóricos fronte aos pictóricos do período anterior, aínda que en bastantes ocasións conxugáronse ambas as artes. Pintura e escultura necesitaban un soporte arquitectónico, que foron os ensamblados tallados ao novo estilo, nos que traballaron unha serie de escultores-entalladores dando forma ao resultado final da obra. Estes artistas foron verdadeiros profesionais que coñecían moi ben o seu oficio e as novas tendencias e que, en moitos casos, quedaron na sombra ante a intervención dos grandes xenios.
Na primeira metade do século XVI, os retablos adaptáronse ás formas renacentistas do momento, con adornos de grutescos e moita e variada ornamentación. A partir de 1558, e co exemplo do Retablo maior da catedral de Astorga, realizado por Gaspar Becerra, deuse un cambio total cara ao romanismo. A arquitectura cambiou considerabelmente cunha estrutura moito máis clara, unha superposición de ordes clásicas e unha limpeza na decoración.
Os tríglifos, as métopas, as cartelas, os atlantes, os nenos recostados e os modillóns substituíron á profusión de grutescos da etapa anterior e as columnas clásicas de fuste estriado substituíron ás abalaustradas, aínda que en moitos casos se deu unha supervivencia de ornamentación no terzo baixo destas novas columnas, a petición dos clientes, pero o novo modelo de ornato xa non é o grutesco senón o rameado (debuxo que representa ramas ou ramos vexetais). miniatura|esquerda|Retablo maior da catedral de [[Palencia, de Juan de Balmaseda.]]
Os retablos enchéronse ademais de frontóns curvos e triangulares, demostrando o máis puro clasicismo. É importante destacar tamén a gran relevancia que cobrou nesta segunda metade do século (e como consecuencia do Concilio de Trento) o espazo destinado ao Sagrario. Chegou a ser un corpo moi especial dentro do conxunto do retablo, até o punto de que nos máis dos casos se construíu á parte e mesmo foi o primeiro en realizarse e policromarse.
Na disposición do retablo dáse sempre unha distribución de banco, rúas e corpos. Pero dentro desta división hai toda unha gama de tipoloxías e de adaptacións dos espazos interiores. Tamén depende do tamaño que se lle queira dar.
O primeiro espazo ocúpase en ocasións co chamado sotabanco, que é un basamento de apoio sobre o que se constrúe todo o demais. Ese basamento pode levar talla, ou pintura, ou nada. Sobre o basamento colócase o banco (ou predela), tamén en horizontal, dunha altura bastante menor cá do resto dos corpos. O banco ou predela vai tallado e dividido en seccións, ou ben adornado con táboas pictóricas.
As rúas ou divisións verticais están destinadas polo xeral a recibir ciclos temáticos da Historia Sagrada. Ás veces entre estas divisións pode haber outras máis estreitas, nas que era costume colocar esculturas de vulto redondo representando a padres da Igrexa, evanxelistas, apóstolos ou patriarcas.
Escultura funeraria
miniatura|200px|Cenotafio sen enterramento do cóengo Baltasar del Rio, bispo de [[Scala (Salerno), na catedral de Sevilla (1521).]] Ao longo do primeiro terzo do século XVI foron introducíndose en España as formas renacentistas con obras italianas importadas ou feitas por autores italianos residentes en España. Pouco a pouco foron aparecendo escultores españois que beberan nas fontes do Renacemento italiano. A introdución de tipoloxías renacentistas italianas, a pesar de que foron de diversa índole, como medallóns, retratos, incluso patios coas súas columnas e portadas de palacios, o motivo que máis se importou foi o dos sepulcros. miniatura|200px|esquerda|Sarcófago de Xoán II de Ribagorza. miniatura|esquerda|200px|Mausoleo de Ramón Folc de Cardona-Anglesola en [[Bellpuig.]]
Entre 1493 e 1504 realizouse o sepulcro do cardeal Pedro González de Mendoza para a catedral de Toledo, cunha estrutura de arco de triunfo de tipo romano. A súa autoría é descoñecida, como tamén se dubida de se foi importado ou realizado por un escultor italiano in situ.
O taller Gazzini e Aprile de Xénova exportou grandes mármores labrados para a nobreza española. Os sepulcros de Pedro Enríquez e Catalina de Ribera para a Cartuxa de Sevilla (1520), con motivos lombardos, presenta unhas escenas con alusión á Redención e outras coas boas obras realizadas en vida polos defuntos. É un monumento acaroado con arco triunfal e con clara inspiración na tumba do papa Paulo II do Vaticano. Tamén de talleres xenoveses son os sepulcros de Baltasar del Río, bispo de Scala (Salerno), que se encontra na catedral de Sevilla e, no convento de San Francisco desta cidade, o dos marqueses de Ayamonte, no que se presenta aos marqueses como estatuas orantes.
Os sepulcros procedentes de Nápoles teñen en común o feito de que os personaxes tiveran cargos políticos nesa cidade. Unha das primeiras encargas foi o construído contra 1508 para o sepulcro de Xoán II de Ribagorza situado no mosteiro de Montserrat e que representa o falecido en actitude orante; baixo a urna hai dous atlantes mostrando o seu escudo de armas.
Realizado en 1525 polo escultor Giovanni da Nola, importouse a Bellpuig, en Lleida, o sepulcro de Ramón Folc de Cardona-Anglesola, que fora vicerrei de Nápoles. Mostra unha estrutura de arco triunfal onde se encontra a urna co vicerrei vestido de guerreiro e na base hai relevos das súas fazañas militares. Uns medallóns representan a Gloria e a Fama; hai outras figuras en ambos os lados, da Piedade e a Paz. Remátase no ático cunha imaxe da Virxe con Neno.
Entre os artistas chegados de Italia neste período, aos que xa se lles encargara algunha obra e que demostraran ser escultores de primeira fila, e que nunca máis saíron da península Ibérica, destacan os florentinos Domenico Fancelli, Pietro Torrigiano e Jacopo Florentino, alcumado por Vasari o Indaco. miniatura|200px|Sepulcro do príncipe [[Xoán de Aragón e Castela no Real Mosteiro de San Tomé (Ávila).]] miniatura|200px|Sepulcro dos [[Reis Católicos, en primeiro termo. Ao fondo, o de Filipe o Fermoso e Xoana I de Castela.]]
A pesar de que o cabido de Sevilla pretendeu que quedase na cidade, Fancelli partiu para Granada en xullo de 1511. A Corte encargoulle a realización do sepulcro do príncipe Xoán (primoxénito dos Reis Católicos) que estaba enterrado en Ávila. Desde Granada marchou a Carrara onde mercou 25 carretadas de mármore para a nova obra, que terminou a finais do ano 1513. O sepulcro está situado baixo o altar maior da igrexa de San Tomé de Ávila, en lugar preferente. As paredes son en talude, en tronco piramidal, como a tumba do papa Sisto IV. Sobre o leito desa pirámide truncada está a estatua xacente. Aos pés hai un epitafio no que se describe de forma resumida a vida e calidades do príncipe, falecido aos 19 anos, en 1497. miniatura|esquerda|200px|Detalle central do sepulcro de Alonso Fernández de Madrigal, obra de [[Vasco de la Zarza.]]
Despois do éxito desta obra, Fancelli recibiu o encargo máis importante da súa vida: o sepulcro dos Reis Católicos para a Capela Real de Granada. Para a súa realización, o artista viaxou outra vez a Carrara, labrando alí os mármores, empregando na empresa varios anos. En 1517 regresou a Granada onde traballou varios meses en retocar e rematar o sepulcro.
Entre os primeiros escultores españois do Renacemento temperán destaca Vasco de la Zarza, que foi, sobre todo, un decorador, moi influído polas formas ornamentais do Quattrocento dos mestres escultores da Cartuxa de Pavía. Traballou con Alonso Berruguete no retablo do mosteir
miniatura|200px|Sepulcro do bispo Luis de Acuña y Osorio na catedral de [[Burgos.]]
Diego de Siloé é un escultor que se inclúe no grupo de transición entre o Renacemento do primeiro terzo e o pleno Renacemento español do segundo terzo do século XVI. Foi o protagonista e gran mestre do Renacemento burgalés e granadino.
Traballou amplamente na catedral de Burgos, na capela dos Condestábeis, xunto con Filipe Vigarny, nos retablos laterais, onde esculpiu un Cristo morto e un San Xerome penitente de perfecta anatomía. Nesta mesma capela traballou no retablo central en 1524, nos relevos da Presentación, Neno Xesús, Virxe, San Xosé e a escrava coa pomba, Natividade e Visitación. Tamén decorou a monumental Escaleira Dourada, ocupándose ademais doutras moitas imaxes repartidas por todo o edificio, e dalgún outro sepulcro, como o do bispo Luis de Acuña en 1519, para a Capela de Santa Ana, tamén na catedral de Burgos.
O Renacemento en Galicia
Á parte do xa dito en arquitectura, a escultura do Renacemento en Galicia deuse principalmente na realización de retablos. Pero moi poucos deles chegaron até hoxe; en primeiro lugar, porque despois das reformas litúrxicas moitos foron desmontados, levando as esculturas a outros lugares e, en segundo lugar, porque o estilo barroco entrou con moita forza en Galicia e case todos os retablos se cambiaron. Grazas a que as súas imaxes non se destruíron, senón que se acurruncharon noutros lugares, puideron chegar aos nosos días.
O período de escultura renacentista comezou desde o primeiro cuarto do século XVI, pero os retablos que mellor se conservan e que poden estudarse datan desde 1590 a 1605.
O mestre Cornielles de Holanda achegou nas súas obras renacentistas influencias nórdicas. Traballou desde finais do gótico, estilo que non chegou a esquecer nunca. Executou o gran retablo da catedral de Ourense, terminado en 1520, e o da catedral de Lugo, en 1534. miniatura|esquerda|Detalle do retablo da Virxe de Belén. [[Catedral de Ourense.]]
Como grande exemplo do Renacemento en Galicia pódense citar as estatuas da fachada da igrexa do Mosteiro de San Martiño Pinario, do escultor portugués Mateo López. miniatura|Fachada da igrexa do [[Mosteiro de San Martiño Pinario.]]
A fachada, comezada en 1598 e rematada en 1645, de gustos platerescos, ten estrutura de retablo dividido en tres plantas construídas en ordes corintia e composta e mostra as figuras da Virxe co Neno e varios santos abades da orde beneditina.
O Padre Eterno preside o frontón triangular.
San Martiño de Tours culmina o conxunto no alto do mesmo coa súa representación máis clásica: a cabalo e partindo a súa capa para abrigar a un mendigo.
No período romanista houbo unha grande actividade. En Ourense traballou a partir de 1587 Juan de Angés o Mozo, escultor leonés residente en Galicia e seguidor de Juan de Juni, seguido por Gregorio Español que fixo un bo traballo no retablo maior da igrexa de Santa María de Castro Caldelas (Ourense). Este período chegou até os primeiros anos do século XVII.
Cadeirados de coro
Os cadeirados desta época romanista xa non se caracterizan polos adornos de grutescos nin polos temas mitolóxicos. Tállase todo o santoral, pero con austeridade e elegancia. Galicia é gran protagonista neste tema, con obras magníficas como o cadeirado da catedral de Ourense, de Juan de Angers e Diego Solís (1587), ou o da catedral de Santiago de Compostela, de Juan Dávila e Gregorio Español feito en 1599 para substituír a anterior obra románica labrada en pedra polo Mestre Mateo (Este cadeirado foi trasladado á tribuna alta do Mosteiro de San Martiño Pinario despois dun proceso de restauración).
Literatura
Os escritores do Renacemento adoptaron como modelos que debían ser imitados os escritores da antigüidade clásica, e os grandes italianos do século XIV: Dante, Petrarca e Bocaccio. Este movemento foi influído polos humanistas que estudaron a cultura de Grecia e Roma, entre os que destacan Erasmo de Rotterdam, Antonio de Nebrija e Juan Luis Vives. Durante a Idade Media a arte é un medio para honrar a Deus. No Renacemento o centro do mundo é o home, os poetas cantan o amor humano, a natureza, os feitos guerreiros, e tamén tratan temas filosóficos e políticos.
Os precursores da poesía moderna en España son o Marqués de Santillana e Jorge Manrique, o autor de Coplas á morte de seu pai.
Poesía
miniatura|Portada da Vida del Lazarillo de Tormes, de sus fortunas y adversidades, publicado en [[1554.]] Juan Boscán influído polos artistas italianos e instado por Navaggiero, introduce as novas formas, escribindo moitos poemas de gran calidade.
O seu amigo Garcilaso de la Vega é o definitivo adaptador das formas italianas, utilizando o verso hendecasílabo e os recursos típicos da poesía italiana: soneto, terceto, canción, lira, a rima interna e os versos soltos.
Matthew Gray Gubler
Matthew Gray Gubler, nado en Las Vegas (Nevada) o 9 de marzo de 1980, é un actor, director, artista, e modelo estadounidense. É coñecido polo seu papel do xove xenio Spencer Reid na serie da CBS Criminal Minds, da cal tamén foi director de dous episodios.
Renacemento hispánico
Poesía
Unha serie de poetas seguiron os seus pasos formando a Escola Petrarquista. Existen dúas tendencias:
Novela
Destacan:
A ascética e a mística
A aparición deste xénero en España parece influída por místicos estranxeiros anteriores, como Kempis, Tauler, Ruysbroek etc. Entre os primeiros escritores ascéticos está o Beato Juan de Ávila (1500-1569) Os máis importantes escritores ascéticos son: miniatura|[[Tareixa de Ávila, por Rubens.]]
Música
miniatura|dereita|165px|[[Giovanni Pierluigi da Palestrina|Palestrina.]] miniatura|165px|[[Claudio Monteverdi, por Bernardo Strozzi (1640).]] miniatura|dereita|165px|Viola, nun retablo de [[Juan de Juanes, no convento de Santa Clara, de Gandía.]]
No século XIV na música dominaba o estilo denominado da ars nova, que convencionalmente se inclúe na historia da música medieval, aínda que tiña moito en común cos ideais e a estética do primeiro Renacemento. Era unha música moi vinculada ao mundo urbano e moita da que sobreviviu desta época é secular, e tendía a utilizar formas fixas: a balada, o virolai, o lai, o rondó, que corresponden a estruturas formais poéticas dos mesmos nomes. Moitas destas pezas estaban compostas para dunha a tres voces, probabelmente con acompañamento instrumental. Paralelamente seguía existindo unha música monódica tanto no canto litúrxico como na música profana de danza.
O comezo do Renacemento na música, a diferenza das artes plásticas, non está ben delimitado no tempo, nin localizado en Italia, senón que apareceu cara ao noroeste de Europa, nas rexións que actualmente comprenden o norte e o centro de Francia, os Países Baixos e Bélxica, nin tampouco pretendía un verdadeiro renacemento da antigüidade clásica.
Comité Olímpico Nacional Neerlandés
O Comité Olímpico Nacional Neerlandés (en Nederlands Olympisch Comité*Nederlandse Sport Federatie; polo xeral abreviado como NOC*NSF) é o Comité Olímpico Nacional dos Países Baixos. Foi fundado en 1912 e foi recoñecido polo Comité Olímpico Internacional ese mesmo ano. Ten a súa sede na cidade de Arnhem, e é unha federación de 90 organizacións deportivas que representan 2 700 clubs deportivos.
Renacemento hispánico
Música
Neste período, os principais centros nobiliarios e as grandes catedrais dotáronse de capelas de música nas que se empregaron compositores, cantores e instrumentistas; cada centro procuraba, na medida das súas posibilidades, dispoñer dos mellores músicos.
A mediados do século XVI, o estilo internacional comezou a diversificarse, e apareceron unha serie de novas tendencias estilísticas, por forza diversas. Fundamentalmente cómpre destacar:
Entre os compositores máis famosos desta escola cabe citar a Andrea e Giovanni Gabrieli, e a Claudio Monteverdi, un dos innovadores máis significativos do final do período. miniatura|esquerda|200px|[[Tomás Luis de Victoria.]]
En España desenvolvéronse estilos instrumentais e vocais propios. Tomás Luis de Victoria compoñía música cun refinamento similar ao de Palestrina.
Diversos compositores escribiron abundante música para viola de man (viola), instrumento de cordas de forma parecida á da guitarra, de fondo plano e con seis ou sete ordes de cordas que parece que se afinaban ao unísono. Este instrumento alcanzou o seu máximo esplendor na península Ibérica durante o século XVI, nun ambiente cortesán e nas capelas musicais de reis e nobres. Pero sería un erro pensar que o seu ámbito quedou reducido á península, tendo en conta as continuas viaxes de Carlos V e Filipe II por toda Europa. Tamén, de repasarmos os inventarios de instrumentos musicais nas cortes españolas, observaremos unha evidente presenza de laúdes, que en España eran coñecidos como violas de Flandres, o cal nos fai pensar nunha convivencia de ambos os instrumentos.
Un dos movementos máis revolucionarios da época desenvolveríase en Florencia entre os anos 1570 e 1580, baixo o impulso innovador da Camerata florentina que, ironicamente, tiña unha vontade reaccionaria. Os seus membros, descontentos coa música do momento, pretenderon restaurar a música da antiga Grecia.
Dous dos compositores máis representativos foron Vincenzo Galilei, o pai de Galileo, e Giulio Caccini. As consecuencias da súa acción foi a consolidación dun estilo de canto declamante moi melódico, coñecido como a monodia, e da correspondente forma dramática, que era escenificada, forma que posteriormente se coñecería co nome de ópera. As primeiras óperas, escritas contra 1600, tamén serven para delimitar o final do Renacemento e o comezo do barroco musical.
Xeografía
A exploración do Novo Mundo propiciou o desenvolvemento das ciencias e as técnicas relacionadas coa xeografía e a navegación en España que, xunto con Portugal, era a principal potencia marítima da época.
A institución máis importante que acumulaba o saber xeográfico da época en España foi a Casa de Contratación de Sevilla. Recibía e procesaba a información que traían os navegantes de América e, desde 1512, elaboraba un mapa xeral chamado Padrón Real, que reflectía os coñecementos do momento e que se actualizaba periodicamente. En 1552 creou a cátedra de Navegación e Cosmografía.
A investigación do continente americano tamén abarcou os aspectos biolóxicos e antropolóxicos. Un exemplo diso é o labor do naturalista José de Acosta, que realizou un estudo interdisciplinar da xeografía, flora, fauna e os pobos americanos (o que hoxe chamariamos bioxeografía e xeografía cultural). A súa Historia natural e moral das Indias (1590) foi traducida a varios idiomas e tivo unha ampla difusión en Europa.
Cosmografía
miniatura|Mapa de [[Juan de la Cosa (1500).]] A cosmografía foi unha das disciplinas científicas que máis auxe cobrou no Renacemento español. Continuando a tradición cartográfica hispánica medieval (de gran relevancia no Mediterráneo), ao principio elaborábanse portulanos, pero os recentes descubrimentos requiriron idear novos sistemas de representación, cuxo emprego se xeneralizou rapidamente en España ao tempo que se arrequecían coas achegas dos cosmógrafos que traballaban nela.
En 1500 Juan de la Cosa trazou o primeiro mapa no que figuraban as costas americanas. Un mapa español realizado na Casa de Contratación en 1522, atribuído a Nuño García Torreño (1495 - 1573), presenta un sistema de proxeccións polares equidistantes, 47 anos antes de que Gerardus Mercator dese a coñecer a proxección que leva o seu nome.
Os cosmógrafos españois tiveron que enfrontarse aos retos que propoñían a declinación magnética e a determinación exacta da lonxitude. Alonso de Santa Cruz (1505 - 1567), un dos máis notábeis, foi quen máis traballou sobre ditos problemas, e ideou un modo de trazar paralelos nunha proxección esférica.
En canto ao estudo da península Ibérica, destaca o inacabado proxecto Descrición e corografía de España (iniciado en 1566), un dos primeiros intentos de descrición xeodésica dun país. Foi encomendado ao matemático Pedro Esquivel, quen contou coa colaboración de Pedro Juan de Lastanosa e os irmáns Diego e Filipe de Guevara.
Bioloxía
Por encargo do rei Filipe II, Francisco Hernández de Toledo realizou a primeira expedición científica moderna para o estudo da historia natural do continente americano (1570 - 1577). Despois sa súa morte, unha selección comentada dos seus materiais recompilados circulou amplamente por Europa.
Medicina
No Quattrocento, no norte de Italia e na Coroa de Aragón, iniciáronse autopsias regulamentadas en certas universidades. Con iso comezaba a reducirse a gran división que en Europa existía entón entre a medicina, como un saber teórico, e a cirurxía, como unha práctica. En 1501 a Universidade de Valencia funda a primeira cátedra de cirurxía en España, que servirá de modelo para as posteriores.
O proceso gradual que experimentaron as ciencias médicas no Renacemento europeo consistiu en substituír o vello principio do magister dixit (xeralmente referido a clásicos greolatinos como Hipócrates ou Galeno) pola experiencia.
Neste sentido, cabe destacar Anatomica methodus, seu De sectione humani corporis contemplatio (París, 1535) de Andrés Laguna, que xa comeza a basearse en observacións resultantes de diseccións de cadáveres. miniatura|esquerda|200px|[[André Vesalio, médico de Carlos I e Filipe II. Imaxe do frontispicio da súa célebre De humani corporis fabrica.]]
Entre os discípulos españois de Vesalio sobresaen Pedro Jimeno, Luis Collado e Juan Valverde de Amusco, autor da Historia da composición do corpo humano (Roma, 1556).
As máis importantes universidades españolas adoptaron con prontitude o novo paradigma vesaliano e crearon cátedras de anatomía: Universidade de Valencia en 1549, Universidade de Valladolid en 1550, Universidade de Salamanca en 1551 e Universidade de Alcalá de Henares contra 1560.
Juan Huarte de San Juan (ca. 1529-1588) foi o autor do Exame de enxeños para as ciencias (1575), un tratado precursor da psicología diferencial que tivo moita influencia en Europa.
Enxeñaría
Enxeñeiros destacados da época foron:
Matemáticas e astronomía
miniatura|[[Esfera armilar da Biblioteca do Escorial.]] Unha das innovacións máis trascendentais do Renacemento, dada a súa gran repercusión posterior en variados ámbitos do saber, foi a formulación da teoría heliocéntrica exposta en De revolutionibus orbium coelestium (1543) por Nicolao Copérnico. A recepción desta obra no mundo académico e intelectual europeo do século XVI foi predominantemente negativa, pero non así no seguinte.
miniatura|160px|esquerda|Medalla de [[Juan de Herrera (Jacopo da Trezzo, 1578).]]
Un dos renacentistas españois máis atraídos polas matemáticas (e as súas aplicacións noutras disciplinas científico-técnicas) foi Juan de Herrera. Sendo consciente da importancia de dispoñer de técnicos ben formados ao servizo do reino, propuxo a Filipe II a creación dunha escola dependente da Coroa para a ensinanza de diversas materias relacionadas coas matemáticas. Así naceu en 1582 a Academia Real de Matemáticas de Madrid, que duraría case dous séculos.
Porén, na práctica só se cumpriu unha parte das expectativas iniciais, ao limitarse os estudos case só á cosmografía e a navegación, e ao carecer a institución de suficientes recursos materiais e humanos para o pleno desempeño do seu labor.
Non obstante, a calidade do profesorado sempre foi notábel, así como os coñecementos impartidos, que estaban postos ao día, como o demostra o feito de que se ensinase, directa ou indirectamente, a Copérnico, Cardano, Tartaglia, Galileo e a outros autores significativos da ciencia europea do momento.
Así pois, o mérito da Academia foi basicamente divulgativo, e mostra que existía no país un interese por coñecer o desenvolvemento da matemática que se estaba dando en todo o continente ou, polo menos, polas súas posíbeis aplicacións prácticas.
Un destacado astrónomo español desta época foi Jerónimo Muñoz. Adquiriu notoriedade en Europa a raíz do informe que, a petición de Filipe II, publicou sobre a supernova de 1572, e que foi comentado por diversos astrónomos do continente, entre eles Tycho Brahe.
Castro de Muras, Pereira, Forcarei
Castro de Muras é un lugar da parroquia de Pereira, no concello pontevedrés de Forcarei. Segundo o IGE do 2008 tiña 39 habitantes deles 20 homes e 19 eran mulleres, o que supón que se mantivo a poboación desde 2007.
Renacemento hispánico
Física
miniatura|100px|[[Martín de Azpilicueta, precursor da teoría cuantitativa do diñeiro.]] Domingo de Soto estableceu en Super Octo Libros Physicorurn Aristotelis (Sobre os oito libros de física de Aristóteles), de 1551, que un corpo en caída libre experimenta un movemento uniformemente acelerado. Este foi un descubrimento clave en física e, segundo Pierre Duhem, foi a base esencial para o posterior desenvolvemento do estudo da gravidade por Galileo e Newton.
Ciencias sociais
En torno á Universidade de Salamanca xurdiu un grupo de estudosos, a chamada Escola de Salamanca, que expuso algúns antecedentes de certos aspectos do que máis tarde se chamarían as Ciencias Sociais.
Así, por exemplo, destacan, entre outros, o economista Martín de Azpilicueta, como precursor da teoría cuantitativa do diñeiro, e o xurista Francisco de Vitoria, do dereito internacional.
Bernardino de Sahagún (ca. 1499-1590) considérase por algúns autores un pioneiro da antropoloxía cultural en América, polos seus métodos de traballo empregados no estudo dos pobos de lingua náhuatl en México.
Krause Publications
Krause Publications é unha compañía editora estadounidense especializada na publicación de libros e revistas sobre hobbies e coleccionismo.
Historia
A compañía foi fundada orixinariamente en Iola, Wisconsin, por Chester L. Krause (1923-2016), logo da publicación en outubro de 1952 do primeiro número da revista de actualidade numismática Numismatic News.
Na comunidade internacional de coleccionistas de moedas, a editorial é moi coñecida polo seu Standard Catalog of World Coins, unha serie de catálogos de moedas de todo o mundo con informacións, prezos, graos de rareza, fotografías e unha numeración estandarizada de cada modelo (numeración Krause-Mishler –KM–, chamada así polos apelidos do editor e do antigo empregado Clifford Mishler), recoñecida internacionalmente. A primeira edición desta serie publicouse en 1972.
Krause Publications estableceu tamén o Premio Moeda do Ano (Coin of the Year Award) á excelencia no deseño, outorgado por primeira vez en 1984.
Os coleccionistas de billetes válense do catálogo de billetes do mundo Standard Catalog of World Paper Money, publicado desde 1975 e redactado por Albert Pick. Do mesmo xeito que no caso das moedas, o sistema de numeración Pick utilízase internacionalmente para a numeración dos billetes.
En 1997, Krause adquiriu os títulos que publicaba a editora Chilton Company, de Boston, agás os manuais de automoción. En xuño de 2002, Krause foi adquirida por F+W (daquela chamada F&W Publications), que mantivo a marca Krause Publications. Naquel momento, Krause Publications editaba 46 publicacións periódicas e levaba case 750 libros impresos.
En xuño de 2019 vendéronse en poxas concursais os activos de F+W, e os títulos e a propia marca Krause Publications foron adquiridos por Penguin Random House, en tanto que as revistas quedaron dispersas entre varios propietarios. Por exemplo, a revista Numismatic News foi comprada polo grupo Active Interest Media.
Anxos Sobriño
Anxos Sobriño Pérez, nada no Rosal en 1971, é unha filóloga galega, presidenta da Coordinadora de Traballadores/as de Normalización da Lingua desde o ano 2016.
Traxectoria
Licenciada en Filoloxía Galega pola Universidade de Santiago de Compostela. Traballou no Instituto da Lingua Galega, no Concello do Rosal, na Dirección Xeral de Xustiza da Xunta. Desde 2005 é técnica superior lingüista na Audiencia Provincial de Pontevedra. Preside a CNTL desde o ano 2016.
Lídia Jorge
Lidia Guerreiro Jorge, coñecida como Lídia Jorge, nada en Boliqueime (Algarve) o 18 de xuño de 1946, é unha escritora portuguesa.
Traxectoria
Licenciouse en Filoloxía Románica pola Universidade de Lisboa e foi profesora de Ensino secundario, impartindo clase en Angola e Mozambique, durante o último período da Guerra colonial portuguesa.
A publicación da súa primeira novela O Dia dos Prodígios (1980) constituíu un acontecemento nun período no que se inauguraba unha nova etapa na Literatura Portuguesa. Pero foi con A Costa dos Murmúrios (1988) libro que reflicte a experiencia colonial pasada en África, co que a autora confirmou o seu destacado lugar no panorama das letras portuguesas. Tras as novelas A Última Dona (1992) e O Jardim sem Limites (1995), seguiu O Vale da Paixão (1998) O tema da muller e da súa soidade é unha preocupación central da obra de Lídia Jorge.
Lídia Jorge publicou tamén dúas antoloxías de contos, Marido e Outros Contos (1997) e O Belo Adormecido (2003), ademais das publicacións independentes A Instrumentalina (1992) e O Conto do Nadador (1992).
As súas obras foron traducidas ao francés, inglés, alemán, esloveno, español etc, máis de vinte linguas.
A novela A Costa dos Murmúrios foi adaptada (2004) ao cinema por Margarida Cardoso.
Colaboradora asidua do Jornal de Letras e do Público.
Obtivo o Premio Escritora Galega Universal concedido pola AELG no 2013. En 2020 o Premio Rosalía de Castro do Centro PEN Galicia.
Obras
Novelas:
Relatos:
Literatura Infantil:
Susan Brown
Susan Brown pode referirse a:
Lídia Jorge
Obras
Ensaio:
Teatro:
Poesia
Muras, Pereira, Forcarei
Muras é un lugar da parroquia de Pereira, no concello pontevedrés de Forcarei. Segundo o IGE do 2008 tiña 41 habitantes deles 16 homes e 25 eran mulleres, o que supón que se mantivo a poboación desde 2007.
Brian Winters
Brian Joseph Winters, nado o 1 de marzo de 1952 en Rockaway, Queens, Nova York, é un ex xogador e adestrador de baloncesto estadounidense que disputou nove tempadas como xogador da NBA e outras tres como adestrador. Tamén dirixiu durante 3 tempadas ás Indiana Fever da WNBA. Con 1,93 metros de altura, xogaba na posición de escolta. Foi dúas veces All-Star.
Universidade
Xogou durante catro tempadas cos Gamecocks da Universidade de Carolina do Sur. No seu primeiro ano non puido competir en torneos oficiais, segundo as normas da época. No tres restantes promedió 13,2 puntos e 4,0 rebotes por partido, cunha gran tempada sénior na que logrou 20 puntos por noite.
Profesional
Foi elixido na duodécima posición do Draft da NBA de 1974 por Los Angeles Lakers, debutando esa tempada logrando 11,7 puntos e 2,9 asistencias por partido, o que lle valeron para ser elixido no mellor quinteto de rookies. Ao ano seguinte, na tempada 1975-76 foi enviado a Milwaukee Bucks xunto cos seus compañeiros Junior Bridgeman, Dave Meyers e Elmore Smith a cambio de Kareem Abdul-Jabbar. Winters adaptouse rapidamente ao xogo dos Bucks, conseguindo un posto no quinteto titular, e acabando o seu primeiro ano como segundo máximo anotador do seu equipo tras Bob Dandridge, gañándose ademais un posto no equipo do Oeste no All Star de 1976.
Dous anos despois, na tempada 1977-78, realizaría os seus mellores números da súa carreira profesional, promediando 19,9 puntos, 4,9 asistencias e 3,1 rebotes, que o situaron de novo no Partido das Estrelas. Xogou durante cinco tempadas máis con Milwaukee, desempeñando nos últimos anos os labores de sexto home, para retirarse ao finalizar a tempada 1982-83 con 31 anos de idade. No total da súa traxectoria como profesional tivo unha media de 16,2 puntos, 4,1 asistencias e 2,6 rebotes por partido. Está entre os 10 primeiros da historia dos Bucks en puntos, asistencias, partidos xogados e roubos de balón. O 28 de outubro de 1983 a súa camiseta co número 32 foi retirada polo club como homenaxe á súa carreira.
Adestrador
Tras retirarse como xogador, foi adestrador asistente da Universidade de Princeton, sendo nomeado en 1986 adestrador asistente de Lenny Wilkens en Cleveland Cavaliers, con quen estaría durante sete tempadas nos Cavs e outras dúas máis en Atlanta Hawks. A súa oportunidade para ser o máximo responsable dun banco da NBA chegoulle na tempada 1995-96, cando foi nomeado adestrador principal do equipo en expansión de Vancouver Grizzlies. Alí permaneceu tempada e media, tendo que enfrontarse á dificultade de levar un equipo novato nunha competición tan esixente como a NBA.
No ano 2000 firma como asistente dos Golden State Warriors, substituíndo mediada a seguinte como adestrador principal a Dave Cowens, dirixindo ao equipo durante os 59 partidos restantes da tempada. O 11 de decembro de 2003 faise cargo do banco das Indiana Fever da WNBA, a liga profesional feminina, equipo no que permanece até 2007, cando a directiva renuncia a prorrogar o seu contrato para a tempada seguinte.
Cordeda, Rutis, Culleredo
Cordeda é un lugar da parroquia de Rutis no concello coruñés de Culleredo na comarca da Coruña. Tiña 1698 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE, dos cales 830 eran homes e 868 mulleres.
Nick Spires
Nicholas James Spires, nado en Royal Tunbridge Wells o 25 de febreiro de 1994, é un xogador de baloncesto sueco con ascendencia británica que xoga no Spójnia Stargard polaco. Con 2,09 metros de altura, xoga na posición de ala-pivote.
Traxectoria
O 28 de novembro de 2017, Spires asinou co Obradoiro CAB da Liga ACB. O 16 de xullo de 2019, Spires e o Obradoiro renovaron o contrato do xogador unha tempada máis.
O 22 de xullo de 2020, Spires chegou a un acordo por dúas tempadas co Real Betis da Liga ACB. O 9 de decembro de 2021, anunciouse a marcha de Spires do Betis tras un acordo entre as dúas partes.
Confederación Brasileira de Fútbol
A Confederación Brasileira de Fútbol (CBF) (en portugués: Confederação Brasileira de Futebol) é a institución responsable de organizar e regular os campionatos oficiais de fútbol do Brasil. Foi fundada o 8 de xuño de 1914 co nome de Confederação Brasileira de Desportos, sendo o seu primeiro presidente Álvaro Zamith. A súa sede está no barrio de Barra da Tijuca do Río de Xaneiro. Está afiliada á FIFA dende 1923 e á Conmebol dende 1916 (foi un dos seus membros fundadores). Tamén é responsable das distintas seleccións nacionais.
El Eco de Bouzas
Historia e características
Subtitulado Defensor de los intereses morales y materiales de la Villa, apareceu o 12 de outubro de 1902. Bisemanal, publicábase os días 15 e 30 de cada mes. Fundado e dirixido por José Pérez Fernández, que era o seu único redactor. Periódico de ideoloxía católica, ocupábase das noticias do concello, das que afectaban a Bouzas e ás súas parroquias e dos problemas xerais da vila. Editáronse 19 números cesando a súa publicación a mediados de 1903.
Axum
Axum ou Aksum é unha cidade da rexión de Tigray, no norte de Etiopía, localízase na base dos montes Adoua. Foi o centro do reino axumita, que apareceu na época de Xesús e declinou no século XII, as ruínas da antiga capital inclúen obeliscos monolíticos, estelas xigantescas, túmulos reais e antigos castelos. A Igrexa Etíope Tewahedo afirma que no templo da nosa señora María de Zión está a Arca da Alianza, considerada polos coptos a cidade máis sagrada de Etiopía e é un importante centro de peregrinacións. O 88% da poboación é copta, o resto son fundamentalmente musulmáns.
Cereixo, A Estrada
San Xurxo de Cereixo é unha parroquia que se localiza no concello da Estrada. Segundo o IGE en 2012 tiña 184 habitantes (103 mulleres e 81 homes), distribuídos en 10 entidades, o que supón unha diminución respecto de 1986 cando tiña 597 habitantes. En 1842 tiña unha poboación de feito de 265 persoas.
Cereixo na cultura popular
O San Xurxo de Cereixo é protector da facenda, do gando, e o día do santo os veciños levan á igrexa milleiros de aguilladas para que o santo as bendiga, e ofrécenlle carne, froitos ou diñeiro. Contan que en 1904, un veciño de Guimarei,outra parroquia lindeira, non quixo que a muller lle levara carne ó santo e, aínda máis, xurou que a carne ía comela el e ó santo levaríalle os ósos, gabándose na festa do que dixera. Así o fixo, pero cando volveu a casa atopou os seus porcos mortos, e non puido criar outro nos dez anos seguintes.
A Corveira, Rutis, Culleredo
A Corveira é un lugar da parroquia de Rutis no concello coruñés de Culleredo na comarca da Coruña. Tiña 1407 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE, dos cales 702 eran homes e 705 mulleres.
John Ngugi
John Ngugi (10 de maio de 1962 en Nyahururu, Kenya) é un corredor kenyano de longa distancia que foi campión olímpico dos 5.000 metros nos Xogos Olímpicos de Seúl.
Hermann Dannenberg
Numismático
Comezou a coleccionar moedas e a interesarse polo afondamento nelas a idade temperá e a súa primeira publicación dun achado de moedas publicouse en 1848. Axiña soubo dotar os seus traballos dunha orientación científica e hoxe varias das súas obras seguen a ser referencia para o estudo da moeda medieval alemá dos séculos X e XI. A partir do estudo exhaustivo dos achados de moedas, Dannenberg estableceu novas vías metodolóxicas para a numismática medieval e sentou os alicerces para unha clasificación cronolóxica e xeográfica de series completas de moedas desa época. Isto maniféstase con claridade na súa obra máis significativa, publicada en Berlín entre 1876 e 1905, titulada Die deutschen Münzen der sächsischen und fränkischen Kaiserzeit, un catálogo completo da moeda alemá dos séculos X e XI.
É coñecida a súa disputa académica con outro numismático medievalista alemán, Julius Menadier, acerca da autoridade de emisión e da ceca onde se cuñaron as moedas saxoas coñecidas como "pfennig de Otto e Adelheid".
John Ngugi
Traxectoria
Na pista, participou nos Campionatos do Mundo de Roma de 1987 na proba de 5.000 metros. Tras gañar comodamente a súa serie clasificadora, semellaba un dos candidatos a medalla, pero acabou nunha decepcionante 12ª posición.
Nos Xogos Olímpicos de Seúl gañou a medalla de ouro nos 5.000 metros, despois de correr en solitario case toda a proba. A súa marca de 13:11,70 foi a mellor do mundo ese ano. Segundo foi o alemán occidental Dieter Baumann (13:15,52) e terceiro o alemán oriental Hansjörg Kunze (13:15,73).
Hermann Dannenberg
Numismático
En 1860 casou en Berlín con Sophie Maria Mathilde Fischer, nada en 1839, con quen tivo dous fillos, un dos cales, Arthur Dannenberg, foi un recoñecido profesor de Xeoloxía da Universidade de Aquisgrán.
John Ngugi
Traxectoria
Nos Xogos da Commonwealth de Auckland en 1990, Ngugi gañou a medalla de prata nos 5.000 metros, véndose superado no sprint final polp case descoñecido australiano Andrew Lloyd, que lle venceu por só oito centésimas. Esta foi a súa derradeira competición importante antes da súa retirada.
Hermann Dannenberg
Xurista
Paralelamente á súa carreira como numismático, Dannenberg sostivo outra como xurista: foi asesor xudicial en 1852, exerceu como xuíz nos tribunais de Berlín desde 1859, e foi nomeado membro do Consello de Xustiza da cidade en 1863 e do Consello de Xustiza do distrito. en 1879.
Hermann Dannenberg morreu, con 80 anos, o 14 de xuño de 1905 en Obersalzbrunn, e foi soterrado no cemiterio de Berlín III, aínda que a súa tumba non se conserva.
John Ngugi
Traxectoria
En 1993 rexeitou pasar un control antidopaxe por sorpresa, e por iso recibiu dous anos de suspensión, o que supuxo o final da súa carreira deportiva.
Hermann Dannenberg
Medallas
Na honra de Hermann Dannenberg producíronse tres medallas conmemorativas.
miniatura|Primeira [[medalla de Hermann Dannenberg. 1884.]]
miniatura|Segunda medalla de Hermann Dannenberg. [[1893.]]
miniatura|Terceira medalla de Hermann Dannenberg. [[1905.]]
Publicacións
Dannenberg publicou unha grande cantidade de artigos en revistas numismáticas da época, como Schweizerische Numismatische Rundschau ou Berliner Münz blätter. No entanto, a maioría deles (máis de medio cento) publicounos na revista da que foi editor desde 1898 ata a súa morte, ''Zeitschrift für Numismatik. ''
Esta é unha escolma das súas monografías máis salientables.
Vilamarín
Vilamarín é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca de Ourense. Segundo o padrón municipal en 2014 tiña 2056 habitantes (2236 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é.
Poboación
Poboación segundo sexo e grupos quinquenais de idade no 2012 en Vilamarín:
Teatro
Dende 1987 celébranse a mediados de xullo as Noites Teatrais.
Lugares de Vilamarín
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Vilamarín vexa: Lugares de Vilamarín.
Sanrio
miniatura|Logo de Sanrio.
Sanrio Co., Ltd. (株式会社サンリオ) é unha empresa xaponesa que deseños, licenzas e produtos de categoría kawaii da cultura popular xaponesa. Os seus produtos inclúen papelaría, artigos escolares, agasallos e accessorios que se distribúen en todo o mundo e en tendas especializadas no Xapón. A personaxe de máis sona de Sanrio é Hello Kitty, unha pequena gata antropomórfica, unhas das marcas de mercadotecnia máis exitosas do mundo.
Nercellas, Pereira, Forcarei
Nercellas é un lugar da parroquia de Pereira, no concello pontevedrés de Forcarei. Segundo o IGE do 2008 tiña 33 habitantes deles 19 homes e 14 eran mulleres, o que supón que diminuíu a poboación desde 2007.
Neustadt (Aisch)-Bad Windsheim
Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim é un dos 71 distritos (Regierungsbezirke) en que está dividido administrativamente o Estado alemán de Baviera.
Forma parte da rexión administrativa (Regierungsbezirk) da Franconia Media, e da Rexión Metropolitana de Núremberg.
Oymyakon
Oymyakon (Оймяко́н, Өймөкөөн, Öymököön) é unha localidade do Leste de Siberia (Rusia), xunto ó Río Indigirka, na República de Sakha, en 2010 tiña 462 habitantes. É coñecida por ter o marca de temperatura máis baixa nunha localidade permanentemente habitada, co valor de -71,2ºC (-96ºF), rexistrado en xaneiro de 1926.
Oymyakon sitúase a 63º 15' Norte de latitude e 143º 9' Este de lonxitude, cerca de 800 quilómetros ó leste de Yakutsk, unha das máis importantes cidades de Siberia.
The Talented Mr. Ripley
The Talented Mr. Ripley pode referirse a:
Oymyakon
A escola pecha cando as temperaturas se sitúan por baixo dos -52 °C. A tinta das estilográficas conxélase habitualmente, e todo o equipamento electrónico presenta un mal comportamento en función das diferentes reaccións de dilatación e contracción dos metais a temperaturas extremadamente baixas. miniatura|250px|Climograma de Oymyakon.
Partido Gallego Independiente
O Partido Gallego Independiente (PGI), nado como Agrupación Electoral Gallega Independiente (Agrupación Electoral Galega Independente en galego), foi un partido galego de centro promovido por José Luis Meilán Gil, David Pérez Puga e José García García, fundado en xaneiro de 1977 e considerado a plataforma de Adolfo Suárez en Galicia.
Traxectoria
Foi cancelado en 1978 para formar parte da UCD e refundouse en 1982 logo da desfeita desta nas eleccións xerais pero cun ton máis autonomista alentado por Pablo González Mariñas. O PGI foi un dos promotores de Coalición Galega en 1983, conseguiu 40 concelleiros nas eleccións municipais dese ano, en maio de 1984 desapareu para se integrar en Coalición Galega cando esta se transformou en partido.
Entre os seus membros figuraron Carlos Mella, Enrique Marfany, José Antonio Souto Paz, Ramón Pais Romero, Nona Inés Vilariño ou Antonio Olives Quintás
José Darse Sobrino
José Darse Sobrino, nado en Porto en 1874 en finado na Guarda o 30 de decembro de 1932, foi un impresor e xornalista galego.
Traxectoria
Emigrou moi novo ao Brasil, onde estudou e fundou o semanario A Lei (1896). En 1903 regresou e estableceuse na Guarda, onde fundou o semanario Heraldo Guardés. A súa defensa das tendencias liberais orixinou numerosos procesos xudiciais por delitos de imprenta. Defendeu a campaña do Directorio Antiforista de Teis e participou como orador nos mitins redencionistas. Logo da súa morte e como homenaxe, os seus discípulos editaron Nuevo Heraldo.
Eleccións municipais en Piñor
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Piñor dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Piñor]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Piñor desde a aprobación da Constitución de 1978.
Manuel Gómez Cordido
Manuel Gómez Cordido, nado en Senra (Ortigueira) o 30 de xuño de 1853 e finado na Habana o 2 de setembro de 1944, foi un mestre e xornalista galego.
Traxectoria
Chegou a Cuba en 1870 e comenzou a traballar como empregado nas oficinas dos hospitais militares da Habana. En 1884 iniciou os estudos de Maxisterio, e ao rematar integrouse no equipo de profesores do Centro Galego da Habana. En 1913 foi director da Escola de Repartición "Las Cañas" do Cerro. Graduouse como doutor en Pedagoxía na Universidade da Habana en 1914. En 1927 foi nomeado Inspector de Escolas. Foi un dos principais redactores da revista Galicia e colaborou no Diario de la Marina, La Patria Gallega, La Antorcha Gallega, Asturias e Vivero en Cuba. Foi presidente da Sección de Instrución do Centro Galego e formou parte do Comité Redencionista Gallego e da Sociedad Cubana de Pedagogía.
Afumadoiro
miniatura|Afumadoiro O afumadoiro, inventado por Moses Quinby en 1875, é un aparello que utilizan os apicultores para afumar o interior da colmea e evitar a picadura das abellas cando as manipulan. Consiste nun fol no cal se insire aire no interior dunha cámara de combustión na que se queima algunha substancia inocua como poden ser follas secas ou palla tamén seca.