cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia de Chile
Chile independente
A proclamación da república de Chile por Bernardo O'Higgins ocorreu no día 12 de febreiro de 1818, e comezou cun período de aprendizaxe política no que se redactaron varios textos constitucionais, que representaban ao partido dirixente. Finalmente en 1831 os conservadores asumen o goberno e promulgan a Constitución de 1833, mais os liberais obteñen o poder en 1861 e propoñéndose laicizar ao estado, quitarlle a influencia que a Igrexa católica tiña sobre este. Despois da guerra civil de 1891 comeza a época parlamentarista, na cal o presidente é só unha imaxe pública sen un poder considerábel.
Durante o período das presidencias do Partido Radical (1938-1952), o Estado chileno aumentou a súa participación na economía nacional. En 1952, despois de tres presidencias radicais (Pedro Aguirre Cerda (1938-1941), Juan Antonio Ríos (1942-1946) e Gabriel González Videla (1946-1952), retornou á Presidencia o xeneral Carlos Ibáñez del Campo, que fora ditador de Chile entre 1927 e 1931. Jorge Alessandri sucedeu Ibáñez en 1958, derrotando ó socialista Salvador Allende por unha estreita marxe de votos.
As eleccións presidenciais de 1964 levaron á presidencia o fundador do Partido Demócrata Cristián, Eduardo Frei Montalva, que derrotou a Salvador Allende e ó radical Julio Durán. Frei gobernou co slogan "Revolución en Libertad" pondo en práctica un programa de reformas sociais e económicas, que, entre outras medidas, contemplou reformas no sistema educativo, construción de casas populares, sindicalización dos traballadores rurais e a reforma agraria. No entanto, a partir de 1967 Frei atopou unha crecente oposición por parte dos sectores máis á esquerda, que o acusaban de ser tímido nas reformas, ben como unha forte oposición dos sectores máis conservadores, que achaban tales reformas demasiado excesivas.
En 1970, Salvador Allende foi elixido presidente pero o 11 de setembro de 1973 sufriu un golpe de estado e o xeneral Augusto Pinochet asumiu o goberno, instaurando a ditadura. Pinochet ficou no poder por dezasete anos, sendo sucedido polo civil Patricio Aylwin, preeminente membro do Partido Demócrata Cristián (PDC).
En 1994, foi elixido presidente Eduardo Frei Ruiz-Tagle, fillo do presidente Eduardo Frei Montalva e tamén afiliado ao PDC, que entregou o poder seis anos despois a Ricardo Lagos, do Partido Socialista de Chile, o mesmo partido de Salvador Allende.
Pódese afirmar que, desde a independencia, hai unha clara busca por establecer réximes democráticos que foron interrompidos por accións de forza. A pesar diso Chile conta cunha vida institucional relativamente estábel, con só un puñado de períodos de axitación ou gobernos de facto. O máis longo e recente foi a ditadura de Augusto Pinochet, desde 1973 ata 1990, ano en que se restauraron as liberdades e institucións democráticas.
A Aguá, Vilamartín Pequeno, Barreiros
A Aguá é un lugar da parroquia de Vilamartín Pequeno no concello lugués de Barreiros na comarca da Mariña Oriental.
Encyclopédie anarchiste
A Encyclopédie anarchiste (en galego Enciclopedia anarquista), é o nome dunha enciclopedia de tendencia anarquista, iniciada por Sébastien Faure entre 1925 e 1934, e publicada en 4 volumes. Existe tamén unha tradución ao castelán, con contido ampliado, publicada polo grupo Tierra y Libertad de México en dous volumes (nos anos 1972 e 1984 respectivamente) baixo o título de Enciclopedia anarquista.
O proxecto inicial estaba formado por cinco partes:
Só a primeira parte, en catro volumes, cun total de 2.893 páxinas, chegou a ser publicada, en 1934. Tivo centos de colaboradores.
Mama, ich lebe
Mama, ich lebe é un filme alemán-soviético de 1977 dirixido por Konrad Wolf. Foi escollido como candidato da República Democrática Alemá para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 50ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado. Tamén participou na 27ª edición do Festival Internacional de Cinema de Berlín.
Parque Nacional Nino Konis Santana
O Parque Nacional Nino Konis Santana é o primeiro parque nacional de Timor Leste. O parque, estabelecido o 3 de agosto de 2007, abrangue unha área de 1 236 km2. Conecta importantes áreas para as aves como Lore, o monte Paitchau, o lago Ira Lalaro e a illa de Jaco. O parque tamén inclúe 556 km2 do Triángulo de coral, unha área submarina que contén un das meirandes e diversas poboacións de coral e peixes de coral do mundo. Algunhas das aves protexidas que habitanno parque están en perigo crítico, como a Cacatua sulphurea, a endémica Treron psittaceus, a ameazada Ducula cineracea, e a vulnerable Lonchura fuscata.
O parque recibe o seu nome na honra do heroe do movemento nacional de independencia Nino Konis Santana, un antigo comandante de Fretilin, quen naceu en Tutuala, unha vila dentro das fronteiras do parque nacional.
Río Maigue
miniatura|260px|Vista do río Maigue ó seu paso pola vila de [[Bruree - Brú Rí|Bruree, no condado de Limerick.]] O río Maigue (en irlandés An Mháigh) é un río de Irlanda. Nace en Milford, ó norte do condado de Cork, e intérnase no condado de Limerick antes de verter as súas augas no estuario do río Shannon, ó oeste da cidade de Limerick.
Carro
miniatura|260px|Carro de cabalos. Un carro é un vehículo deseñado para o transporte, que ten dous ou catro rodas e é tirado por un ou máis animais de tiro.
Preferente Autonómica de Galicia 2011/12
A tempada 2011–12 da Preferente Autonómica de Galicia empezou o 28 de agosto de 2011 e finalizou o 3 de xuño de 2012. O campión foi o Compostela.
Preferente Norte
X = Partidos xogados; G = Partidos gañados; E = Partidos empatados; P = Partidos perdidos; GF = Goles a favor ; GC = Goles en contra; DG = Diferenza de goles; Pts = Puntos
Preferente Sur
X = Partidos xogados; G = Partidos gañados; E = Partidos empatados; P = Partidos perdidos; GF = Goles a favor ; GC = Goles en contra; DG = Diferenza de goles; Pts = Puntos
Dani Rodríguez
Daniel Rodríguez García, coñecido como Dani Rodríguez, nado o 13 de febreiro de 1984 en Esplugues de Llobregat, Barcelona, é un xogador profesional catalán de baloncesto. Actualmente xoga para o Chocolates Trapa Palencia da Liga LEB Ouro, no que xoga na posición de base cunha alzada de 1,82 metros.
Carro
Historia
miniatura|240px|Carruaxe na Cidade de [[Manhattan, Nova York, Estados Unidos.]] O carro chegou a Europa e Asia occidental no cuarto milenio antes de Cristo, e ó Val do Indo cara ó terceiro milenio antes de Cristo.
miniatura|esquerda|220px|Xulio César no seu carro de triunfo, Andrea Mantegna, 1484-1492. Na Antiga Roma os líderes derrotados eran a miúdo transportados en carretas durante a exhibición triunfal do xeneral vitorioso. Os carros para as carreiras tiñan forma de cuncha posta sobre dúas rodas, máis alta por diante que por detrás, cunha lanza moi curta, os cales eran tirados por catro cabalos de fronte. Os carros de triunfo tiñan unha forma redondeada; o vencedor ía nel en pé e dirixía en por si os cabalos.
Os carros servían tamén para outras cerimonias: como levar neles as imaxes dos deuses no día de preces públicas; púñanse tamén nos mesmos as estatuas daqueles cuxa apoteoses facíase, e ían neles as familias ilustres que asistían á festa. Os cónsules, ó encargarse do mando, eran así mesmo conducidos neles. Con todo, a historia refire que Camilo entrou triunfante en Roma deste xeito, pompa que se fixo despois ordinaria, pero que esta vez non caeu ben ós republicanos. Durante o goberno consular, os carros foron dourados; baixo os emperadores foron de marfil e até de ouro. Asperxíaselles con sangue para darlles un aire máis marcial. Os carros cubertos distinguíanse dos outros por unha cúpula cimbrada. Servían para uso dos pontífices romanos e posiblemente para as mulleres.
En Inglaterra, até a súa substitución polos azoutes, en virtude do mandato da Raíña Isabel I, utilizábanse as carretas para transportar ó condenado á picota.
miniatura|[[Cupé antigo, exposto nunha facenda de México.]]
Antigos carros de guerra
miniatura|210px|Imaxe de [[Ramsés II en Abu Simbel.]] Os carros de guerra máis coñecidos foron os do Antigo Exipto, dun só eixo montados por un auriga e un porteiro. Apareceron no Imperio Novo por influencia dos hicsos.
Tamén destacou o carro de guerra na India e en Persia. Neste lugar foi onde probablemente comezouse a colocar, como prolongación dos eixos, follas afiadas ou cortantes.
Río Suck
O río Suck (en irlandés An tSuca) é un río de Irlanda. Ten unha lonxitude aproximada de oitenta quilómetros e é o principal afluente do río Shannon.
A poucos quilómetros ó norte de Shannonbridge, únese co río Swilly e forman o Suck-Swilly, que finalmente desemboca no río Shannon, e este no Océano Atlántico.
Olof Celsius
Olof Celsius, coñecido como o vello, nado o 19 de xullo de 1670 en Uppsala e finado o 24 de xuño de 1756 en Estocolmo, foi un botánico, filólogo e crego sueco.
Traxectoria
Foi profesor na Universidade de Uppsala, en Suecia. Tamén foi mentor do botánico Carl von Linné. Celsius escribiu o seu libro máis famoso co título de Hierobotanicon, sobre as plantas que aparecen na Biblia e foi membro da Real Academia das Ciencias de Suecia dende 1739.
O seu sobriño, Anders Celsius, foi o astrónomo e físico que inventou a escala centesimal do termómetro.
Karlín
miniatura|240px|Igrexa de San Cirilo e Metodio. Karlín é unha área catastral do distrito 8 da cidade de Praga (República Checa). Antigamente era unha localidade independente, pasando a formar parte da capital checa en 1922. Limita polo norte co río Moldava e Holešovice, polo sur co outeiro Vítkov e Žižkov, polo oeste con Nové Město e polo leste con Libeň.
Historia
A construción da área de Karlín comezou en 1817, arredor do Rosarium dos Cabaleiros da Cruz coa Estrela Vermella. O novo asentamento foi recibiu o seu nome en honor á cuarta muller do Emperador Francisco I de Austria, Carolina Augusta de Baviera.
Logo da demolición dos muros da cidade, as propiedades de Karlín foron as máis baratas de Praga. A causa disto, o número de empresas industriais e vivendas medrou moi rápido na área de "Illa Rohan" (en checo Rohanský ostrov). O 1 de xaneiro de 1922, Karlín foi incorporada a Praga. Neste momento, o pioneiro da enerxía eléctrica industrial František Křižík tivo unha importante influencia na zona, establecendo unha liña de tranvía que posteriormente vendería á cidade.
Nos anos '70 do século XX, o tráfico foi desviado a Rohanské nábřeží e a arteria principal foi aliviada. Dende 1990 Karlín está conectada mediante o Metro de Praga e creáronse zonas peonís. No 2002 as inundacións afectaron seriamente a Karlín, non reparándose tódolos estragos ata despois de 2007, o que provocou que se adoptaran medidas para limitar o risgo de novas inundacións. Dende aquela recuperouse e converteuse nun novo destino para negocios e residencial, a pesar da súa mala reputación como zona insegura, debido á súa proximidade ao centro da cidade.
Edificios salientables
Un edificio salientable de Karlín é a Ponte Ferroviaria de Karlín, que conecta a estación ferroviaria principal coa estación de Bubny. O viaduto (tamén chamado Viaduto de Karlín) recibiu o seu nome en honor a Alois Negrelli, ten 1.111 m de longo e comezouse a empregar o 1 de xuño de 1850. Trátase da maior ponte/viaduto do territorio checo.
Illa de Irlanda
Irlanda (en Éire, e en Ireland) é a terceira illa máis grande de Europa. Está situada entre o océano Atlántico e o mar de Irlanda. Politicamente está dividida na República de Irlanda (oficialmente chamada Irlanda), un estado que cobre os cinco sextos da illa (sur, leste, oeste e noroeste), e Irlanda do Norte, parte do Reino Unido, no nor-leste da illa. O nome deriva do anglosaxón, e significa 'Terra de Ériu'.
A poboación da illa é aproximadamente de 5,8 millóns de persoas (2001); 4 millóns na República de Irlanda e 1,7 millóns en Irlanda do Norte.
Política
Véxase artigo principal Política da Illa de Irlanda.
Politicamente, Irlanda está dividida en:
250px|dereita|Irlanda Nun número de aspectos a illa opera oficialmente como unha única entidade, por exemplo, en varios deportes. As confesións relixiosas maioritarias, a Igrexa católica, a Igrexa de Irlanda e a Igrexa Presbiteriana, están organizadas a un nivel de toda a illa. O 88% da poboación da República de Irlanda (censo do 2002) e aproximadamente o 44% de Irlanda do Norte son Católicos Romanos. Algúns sindicatos están tamén organizados na totalidade de Irlanda e asociados co Congreso Irlandés de Sindicatos (ICTU) en Dublín, mentres que outros en Irlanda do Norte están afiliados ó Congreso de Sindicatos (TUC) no Reino Unido — aínda que tales unións poden organizarse en ambas partes da Illa tan ben como en Gran Bretaña. A illa ten tamén unha cultura compartida en moitos outros aspectos. A música tradicional irlandesa, por exemplo, a pesar de mostrar algunhas variacións nas diferentes áreas xeográficas, é, amplamente falando, a mesma nos dous lados da fronteira. A música tradicional irlandesa e escocesa ten moitas similitudes. The Ireland Funds, unha fundación internacional, tenta axudar á xente en ámbolos dous lados a atopar a paz e a reconciliación a través do desenvolvemento común, a educación, as artes e a cultura.
A illa é normalmente nomeada como parte das Illas Británicas. Isto é rexeitado polos irlandeses, xa que isto suxire que ambas illas pertencen ó Reino Unido. Por esta razón, "Illas de Gran Bretaña e Irlanda" é usada normalmente como unha alternativa máis neutral. Outra suxestión, empregada de tódolos modos moito menos, é a de "Illas do Atlántico Norte".
Xeografía
250px|miniatura|Algúns trazos físicos de Irlanda son mostrados neste mapa. Un anel de montañas costeiras rodea as baixas terras chás centrais. O pico máis alto é o Corrán Tuathail, en inglés Carrauntohill, que mide 1,041 m. A illa está dividida polo río Sionainn, de 386 km, o río máis longo de Irlanda. A vexetación exuberante da illa, produto do seu clima apracible e a súa frecuente pero suave choiva, deulle sobrenome de "Illa esmeralda". A superficie da illa é de 84,412 km².
Irlanda está dividida en catro provincias: Connacht, Leinster, Munster e Ulster. En irlandés son referidas como "cúigí" (cúige, "quinto"). Previamente había cinco provincias - Connacht, Munster, Ulster, Leinster ed Meath, formando os condados de Meath, Westmeath e Longford. Estes foron máis adiante divididos en 32 condados con propósito administrativo. Seis dos condados do Ulster permaneceron baixo soberanía británica como Irlanda do Norte trala división de Irlanda en 1922 (os outros 26 condados forman hoxe a República de Irlanda); dende a reorganización do Reino Unido de 1974 esta división condal deixou de existir en Irlanda do Norte para usos administrativos, a pesar de que o Fermanagh District Council é practicamente idéntico ó condado. Na República, a división condal están aínda observadas para o goberno local, aínda con Tipperary e Dublín subdivididas (algunhas cidades tamén teñen as súas propias rexións administrativas). Para os distritos electorais, algúns condados son mesturados ou divididos, pero constitucionalmente as divisións teñen que ser tidas en conta. Ó longo de Irlanda, os 32 condados son empregados aínda nos deportes e noutros aspectos culturais e reteñen un forte sentido de identidade local.
As terras menos cultivables de Irlanda están nos condados do oeste e o suroeste. Estas áreas son espectacularmente rochosas e montañosas, con preciosas vistas verdes.
Clima
Por enriba de todo, Irlanda ten un clima temperado, pero cambiable, todo o ano. A illa non sobresae por temperaturas extremas. A temperatura do aire máis alta rexistrada é de 33.3 °C en Kilkenny Castle, Condado de Kilkenny o 26 de xuño de 1887. A temperatura máis fría foi -19.1 °C en Markree Castle, Condado de Sligo o 16 de xaneiro de 1881. Hai precipitacións durante todo o ano, pero predominan os días despexados, particularmente no leste da illa. O oeste do país, de todas formas, tende a ser húmido e propenso á forza das tormentas Atlánticas, máis especialmente nos meses do final do Outono e os do Inverno, o que ocasionalmente provoca ventos destrutivos e moitas precipitacións nesas áreas, así como saraiba e neve. As rexións de Galway Norte e East Mayo presentan os máis altos números de tormentas con raios ó ano (de 5 a 10 días por ano . A caída prolongada de neve é rara, e tende a limitarse á metade norte do país.
Flora e fauna
Irlanda ten menos especies animais e vexetais que as outras Illas Británicas ou a maioría de Europa porque converteuse nunha illa pouco despois do fin da derradeira Glaciación, fai aproximadamente 8,000 anos. A pesar disto, é fogar de centos de especies vexetais, algunhas delas exclusivas da illa. Atópanse hábitats moi variados na illa, incluíndo terras de labor, bosques abertos, bosques temperados,plantacións de coníferas, pantanos, e diversos ecosistemas costeiros.
Fauna
Tan só 31 especies de mamíferos son nativos da illa, por que a illa foi illada trala Idade de Xeo. Algunhas especies, como o raposo, o ourizo cacho, e o porco teixo son moi comúns, mentres que outras, como a lebre de montaña ou o cervo son menos comúns e xeralmente só vistas nalgúns parques e reservas naturais da illa. Algunhas especies introducidas con posterioridade naturalizáronse con relativa comodidade, como o coello e a rata parda.
Aproximadamente 400 especies de aves teñen sido observadas na illa, a maioría son migratorias, ou paxaros árticos que veñen no inverno, ou paxaros como a andoriña que veñen de África no verán para reproducírense. Irlanda ten unha gran riqueza de aves mariñas, con grandes colonias de paxaros mariños na costa como as que hai nas Illas Saltee e Skellig Michael. Tamén ten presenza a aguia Imperial, recentemente reintroducidas tras varias décadas desaparecidas da illa.
Non hai serpes e tan só un réptil nativo de Irlanda, o lagarto común. Hai tres anfibios entre os que está a ra común. Algunhas especies de tartarugas mariñas aparecen regularmente na costa suroeste pero non van á terra.
Bandeiras de Irlanda
A historia da bandeira tricolor irlandesa portante das cores verde pola maioría católica, laranxa por Guillerme de Orange o Rei Protestante (e os seus seguidores) e o branco polo desexo de paz entre ámbolos dous, comezou a mediados do século XIX. Foi empregada en público por primeira vez polo membre de Young Ireland Thomas Francis Meagher quen, empregando o simbolismo da bandeira, explicou a súa visión como segue: "O branco no centro simboliza a derradeira tregua entre o "Laranxa" e o "Verde," e eu confío en que as mans dos protestantes e católicos irlandeses deberían unirse nun xeneroso e heroico afecto fraternal". O seu compañeiro nacionalista John Mitchel dixo dela: "Espero ver algún día esa bandeira ondeando como o noso símbolo nacional." Dende o seu uso no Levantamento de 1916 foi aceptada comunmente como a bandeira nacional, sendo empregada oficialmente pola República Irlandesa (1919 - 1921) e o Estado Libre de Irlanda (1922 - 1937). En 1937 cando foi aprobada a Constitución de Irlanda a Tricor foi confirmada formalmente como a bandeira nacional: "A bandeira nacional é a tricolor de verde, branco e laranxa." Mentres que a tricor hoxe en día é a bandeira oficial de Irlanda como unha bandeira estatal, non se aplica á totalidade da Illa de Irlanda. Dende a división non hai unha bandeira universalmente aceptada que represente á totalidade da Illa. Como unha solución provisional para algúns deportes emprégase a Bandeira das Catro Provincias, que goza dunha certa aceptación xeral e popularidade. Historicamente tense usado outras bandeiras, incluíndo a Cruz de San Patricio, a bandeira empregada ás veces polo Reino de Irlanda e que representa a Irlanda na Union Jack trala Acta de Unión; unha bandeira verde cunha arpa (empregada por moitos nacionalistas no século XIX e que é tamén a bandeira de Leinster), unha bandeira azul cunha arpa empregada dende o século XVIII por moitos nacionalistas (hoxe o símbolo do Presidente de Irlanda), e a Tricolor Irlandesa. A bandeira estatal que aplícase a Irlanda do Norte é a bandeira do Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte.
A cruz de San Patricio foi empregada formalmente para representar a illa de Irlanda pola Unión Irlandesa de Rugby (IRFU), antes da adaptación da Bandeira das Catro Provincias. A Asociación Gaélica de Atletismo (GAA) emprega a tricolor para representar a totalidade da illa.
Historia antes da división
Irlanda estivo cuberta por xeo e unida a Gran Bretaña e Europa durante a última glaciación. Estivo deshabitada até aproximadamente 9.000 anos. Os habitantes da Idade de Pedra chegaron algo despois do 8000 a.d.C, e a cultura progresou dende o mesolítico ó alto neolítico no curso de tres ou catro milenios aproximadamente. Coa Idade de Bronce, que comezou ó redor do 2500 a.C., trouxo a produción de elaboradas ferramentas e ornamentos de bronce e ouro. A Idade de Ferro en Irlanda está asociada ós celtas. Pénsase que colonizaron a illa nunha serie de vagas entre os séculos VIII e I a.C., e que coa derradeira onda de celtas, foi conquistada a illa e dividida en cinco ou máis reinos. Os romanos chamaban a Irlanda Hibernia. Tolomeo no ano 100 fai un estudo da xeografía e as tribos de Irlanda. . A relación exacta entre Roma e as tribos de Hibernia non está hoxe clara, xa que as únicas referencias atopámolas nuns poucos escritos romanos.
En 1172, o rei Henrique II de Inglaterra conseguiu as terras irlandesas co visto e prace do papa inglés Hadrián IV, e sobre o século XIII, a lexislación inglesa comezou a ser aplicada á illa. O dominio inglés estivo durante moito tempo limitado ó area ó redor de Dublín e Waterford, pero comezou a expandirse no século XVI co colapso final da superestrutura social e política gaélica; e no século XVII os Tudor reconquistaron Irlanda e comezou a colonización protestante das terras de Irlanda, sendo nesta época cando o dominio inglés esténdese por toda a illa. Trala rebelión irlandesa de 1641, ós católicos irlandeses negóuselles o voto e a presenza no Parlamento de Irlanda. O dominio da nova clase inglesa protestante foi coñecido como o ascendente protestante.
En 1800 o Parlamento de Irlanda aprobou o Acta de Unión que, en 1801, uniu o Reino de Irlanda e o Reino de Gran Bretaña para crear o Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda. A totalidade da illa formou parte do Reino Unido, directamente dirixido polo Parlamento do Reino Unido en Londres. O século XIX veu o Gran Fame dos anos corenta, durante o cal morreron preto dun millón de irlandeses e outro millón emigraron. A emigración continuou como resultado da fame e a poboación continuou descendendo até entrado o século XX. A poboación anterior aos tempos da fame era de máis de oito millóns (recollidos no censo de 1841). A poboación non volveu a acadar dito nivel dende iso.
O século XIX e os inicios do XX viron o auxe do nacionalismo irlandés, especialmente entre a poboación católica máis humilde. Daniel O'Connell dirixiu unha exitosa campaña non violenta para a emancipación católica. A subseguinte campaña para revogar o Acta de Unión fallou. Máis tarde Charles Stewart Parnell e outros nacionalistas fixeron unha campaña para acadar unha certa autonomía dentro da Unión, que foi pouco exitosa. Isto provocou o paso do nacionalismo moderado ó separatismo armado. En 1921, trala Rebelión de Pascua de 1916, e a subseguinte guerra anglo-irlandesa, foi asinado un tratado entre o Goberno Británico e os líderes da República Irlandesa. O tratado adoptou a solución de dous estados separados. De Irlanda do Norte pensábase que ía formar un estado autónomo dentro do novo estado libre irlandés a menos que optase polo non. A poboación protestante de Irlanda do Norte temía converterse nunha minoría dentro dun estado maioritariamente católico. Como se esperaba, optou por permanecer como parte do Reino Unido. Formouse unha comisión para establecer as fronteiras entre os dous estados irlandeses, pero foi abandonada cando recomendou unha maior flexibilidade. Os desacordos sobre o tratado atrouxeron un rexurdir do nacionalismo e consecuentemente á guerra civil, que rematou en 1923 coa derrota das forzas contrarias ó tratado.
A independencia irlandesa: O Estado Libre Irlandés, Éire, Irlanda
Vexa o artigo principal: Historia da República de Irlanda
O Tratado Anglo-Irlandés foi aprobado pola Dáil Éireann en decembro de 1921 pero foi rexeitado por unha gran minoría, o que levou á guerra civil irlandesa que durou até 1923. En 1922, no medio desta guerra civil, o Estado Libre Irlandés comezou a existir. Nos seus primeiros anos o novo estado foi gobernado polos vencedores da guerra civil. De tódolos xeitos, nos anos 30 o Fianna Fáil, o partido dos opoñentes ó tratado, foi elixido para formar goberno. O partido introduciu unha nova constitución en 1937 que renomeou o estado como "Éire ou, en inglés, Ireland" (prefacio á Constitución).
Irlanda do Norte
Vexa o arigo principal: Historia de Irlanda do Norte
Mar abierto
Mar abierto é un filme galego de 1946 dirixido por Ramón Torrado.
Illa de Irlanda
Irlanda do Norte
Dende a súa creación en 1921 até 1972, Irlanda do Norte gozou dun limitado autogoberno dentro do Reino Unido, co seu propio parlamento e primeiro ministro. Aínda así, as comunidades protestante e católica votaban case totalmente de forma sectaria axudadas por unha política de eleccións amañadas, o que significaba que o goberno norteirlandés estaba sempre controlado polo Partido Unionista do Ulster. Consecuentemente, os católicos non podían participar no goberno, que aplicaba unha política fortemente discriminatoria en temas de acceso á vivenda e ó emprego.
Irlanda do Norte librouse en gran parte das consecuencias da guerra civil no sur guNorthern pero houbo moitos episodios de violencia entre protestantes e católicos (os primeiros amparados en grande medida polo goberno británico) durante as décadas que seguiron á partición. A pesar de que Irlanda foi oficialmente neutral na guerra mundial, Irlanda do Norte, como parte do Reino Unido, non o era e Belfast sufriu bombardeos da Luftwaffe en 1941.
Mar abierto
Argumento
A historia sitúase en Costa Nova, unha ficticia vila mariñeira de Galicia, e comeza coa anciá Carmiña (Maruchi Fresno), que se dispón a contarlle a historia da súa vida a un pintor (o propio Ramón Torrado). Conta que súa nai morreu sendo ela nena, e que seu pai, Andrés Vilar "O Touliño" (José María Lado) casou en segundas nupcias con Carlota (Calucha de Castroamor), unha forasteira da cidade, que logo o abandonou por un rico náufrago que Andrés atopara no mar. Anos máis tarde, nunha romaría, Carmiña coñece a Antonio (Jorge Mistral), e pouco a pouco vanse namorando sen ela saber que Antonio é fillo daquel home con quen fuxira a súa madrastra, deixando a Andrés só, amargado e arruinado.
Illa de Irlanda
Irlanda do Norte
As queixas nacionalistas fronte á discriminación unionista e estatal levaron a grandes protestas polos dereitos civís nos anos 60, que o goberno reprimiu con man moi dura, sendo especialmente notable no "domingo sanguento". Foi durante estes anos cando unha facción do IRA, que levaba tempo sen actuar, escindiuse e formou o IRA Provisional, que comezou a actuar trala queima de barrios enteiros de católicos por milicias unionistas fronte as cales o goberno e a policía norteirlandesa permaneceron impasibles. Outros grupos, legais e ilegais no lado unionista, ilegais no bando nacionalista, comezaron a participar na violencia e comezou o período coñecido como "The Troubles". Debido á situación de violencia civil o goberno británico suspendeu o autogoberno en 1972 e a provincia pasou a estar gobernada directamente desde Londres.
En 1998, tralo alto o fogo do IRA Provisional e despois dun diálogo multipartito, foron concluídos os Acordos do Venres Santo e ratificados por referendo tanto en Irlanda do Norte como na República. Este acordo tentaba restablecer o autogoberno en Irlanda do Norte baseado na compartición do poder polas dúas comunidades. A violencia diminuíu en grande medida trala sinatura do acordo. A asemblea de poder compartido ten só operado durante pequenos períodos e está actualmente suspendida.
Mar abierto
Produción
Foi unha produción de Suevia Films, do vigués Cesáreo González. O guión está baseado nun argumento de Adolfo Torrado, irmán do director.
As escenas interiores foron rodadas nos estudos Sevilla Films, en Chamartín, mentres que as exteriores foron tomadas polo coruñés Andŕes Pérez Cubero en diversas localizacións de Galicia como Ourense ou a baía de Vigo. As cancións populares galegas que se cantan en varios momentos do filme como o casamento ou a romaría, foron interpretadas pola Coral de Ruada, de Ourense.
Illa de Irlanda
Irlanda do Norte
En 2001 a forza de policía norteirlandesa, a Royal Ulster Constabulary, foi substituídapolo Servizo Policial de Irlanda do Norte.
VCSEL
miniatura|Representación dun díodo láser VCSEL Un VCSEL, acrónimo de vertical-cavity surface-emitting laser (en galego, láser de emisión superficial con cavidade vertical), é un tipo de díodo láser que emite luz nun feixe cilíndrico vertical da superficie dunha oblea, e ofrece vantaxes significativas cando se compara co láser de emisión lateral comunmente usado na maioría de comunicacións por fibra óptica. Os VCSELs poden ser construídos con GaAs ou InGaAs.
Illa de Irlanda
Irlanda do Norte
O 28 de xullo de 2005, o IRA Provisional anunciou o fin da súa campaña armada e o 25 de setembro de 2005 unha comisión internacional independente para o desarme supervisou o desarme completo do IRA Provisional.
A Aldea de Baixo, Vilamartín Pequeno, Barreiros
A Aldea de Baixo é un lugar da parroquia de Vilamartín Pequeno no concello lugués de Barreiros na comarca da Mariña Oriental. Segundo o IGE, en 2011 tiña 10 habitantes (5 homes e 5 mulleres).
VCSEL
Principio de funcionamento
O VCSEL conta cunha capa activa empanada entre dous espellos con moi alta reflectividade (un resonador coñecido como reflector de Bragg) compostos por unha miriada de capas dun cuarto de grosor da lonxitude de onda da luz emitida alternando entre altos e baixo índices de reflectividade. Os espellos son parte de películas epitaxiais, sobrepóñense en forma de pila. A reflectividade neste sistema varía entre o 99.5~99.9%. Como resultado, a luz oscila perependicularmente ás paredes reflectantes e escapa pola cima (ou pola base, segundo o deseño escollido) do dispositivo. Para crear este efecto procúrase chegar a unha unión p-n para o que é preciso que o DBR estea dopado como semicondutor tipo n e o outro DBR como un tipo p.
Illa de Irlanda
Deporte
O fútbol gaélico e o hurling son os deportes máis populares en Irlanda. Estes dous, xunto co Camogie, o fútbol gaélico feminino, o pelota-man e o cuairtean, conforman os deportes nacionais de Irlanda, coñecidos colectivamente como xogos gaélicos. Tódolos xogos gaélicos están dirixidos pola Gaelic Athletic Association (GAA), coa excepción do fútbol gaélico feminino, que está rexido por outra organización. A GAA organízase en base a toda Irlanda con tódolos 32 condados podendo competir; tradicionalmente, os condados primeiro compiten na súa provincia, nos campionatos provinciais, e entón os gañadores compiten nun campionato de hurling ou de fútbol a nivel de toda a illa. As oficinas da GAA están localizadas no estadio con capacidade para 82,500 espectadores en Croke Park no norte de Dublín. Os principais xogos da GAA dispútanse alí, incluíndo as semifinais e finais dos campionatos de toda a illa. Durante o desenvolvemento do estadio de Lansdowne Road, a competición internacional de rugby foi xogada alí, cun grande éxito. Tódolos xogadores da GAA, incluso os dos niveis máis altos, son afeccionados e non reciben pagas.
Lugares de interese
Algúns lugares interesantes de Irlanda son os seguintes:
Cultura
Vexa o artigo principal: Cultura de Irlanda
VCSEL
Historia
Desde o seu descubrimento proliferan extensamente os experimentos que procuran o avance da tecnoloxía. En 1986 obtense o primeiro GaAs VCSEL. E é en 1988 cando os investigadores conseguen facer funcionar un VCSEL a temperatura ambiente permitindo a súa comercialización masiva.
Illa de Irlanda
As artes
Para ser unha illa de relativamente pouca poboación, Irlanda ten feita unha desproporcionada contribución á literatura mundial en tódalas súas polas, principalmente en inglés. A poesía en irlandés representa a máis vella poesía en lingua vernácula en Europa cos máis temperáns exemplos datados do século VI; Jonathan Swift, aínda chamado a miúdo o mellor sátiro en lingua inglesa, foi amplamente popular no seu día(Os viaxes de Gulliver, A Modest Proposal etc.) e permanece hoxe en día entre nenos e adultos. En tempos máis recentes, Irlanda ten producido catro gañadores do Premio Nobel de Literatura: George Bernard Shaw, William Butler Yeats, Samuel Beckett e Seamus Heaney. A pesar de non ter gañado ningún, James Joyce e amplamente considerado un dos máis, se non o máis, significantes escritores do século XX. A súa novela de 1922 Ulíses é citada como a mellor novela en inglés do século XX.
VCSEL
VCSEL no mercado
Os VCSELs chegaron a ser o segundo díodo semicondutor máis producido no mundo, só detrás do Interferómetro Fabry-Pérot usado na industria dos CD-ROM. Considérase a tecnoloxía como dun alto rendemento e baixo custe, algunhas das súas características son :
Illa de Irlanda
As artes
A máis temperá historia da arte visual irlandesa considérase que comeza con taias como as atopadas en sitios como Newgrange e continúa con artefactos da Idade de Bronce, especialmente obxectos ornamentais de ouro, e as miniaturas relixiosas e manuscritos do período medieval. Durante os séculos XIX e XX, emerxiu unha forte tradición de pintura, incluíndo figuras como John Butler Yeats, William Orpen, Jack Yeats e Louis le Brocquy.
VCSEL
VCSEL no mercado
1.- Estrutura capaz de ser integrada nunha configuración de arranxos bidimensional. 2.- O seu feixe circular e de baixa diverxencia eliminan a necesidade de óptica correctiva durante a fabricación. 3.- Comercialmente a corrente limiar dun VCSEL é de aproximadamente 4 mA. 4.- Alcanza potencias ópticas da orde de 10 mW. 5.- O seu ancho espectral ( Dl ) é de aproximadamente 1 nm. 6.- A súa lonxitude de onda central é de aproximadamente 850 nm. 7.- Pódese aplicar de forma segura en transmisión de datos no rango de velocidade de 100 Mbs a 1 Gbs.
Belarús nos Xogos Europeos de 2015
Medalleiro
O equípo olímpico de Belarús obtivo as seguintes medallas á data de 15 de xuño de 2015:
Illa de Irlanda
Música e danza
A tradición irlandesa da música folk e a danza e amplamente coñecida. A mediados do século XX, cando a sociedade irlandesa trataba de modernizarse, a música tradicional perdeu moito do favor que tiña, especialmente nas cidades. Durante os 60, e inspirado polo movemento americano de música folk, houbo un renacemento do interese na tradición irlandesa. Este renacemento foi liderado por grupos como The Dubliners, The Chieftains, os Clancy Brothers, Sweeney's Men, e solistas como Seán Ó Riada e Danny O'Flaherty. A música tradicional escocesa e irlandesa son similares.
Dende fai moito, grupos e músicos como Horslips, Van Morrison, e incluso Thin Lizzy foron incorporando elementos de música tradicional nun código rock para formar un novo son único. Durante os 70 e 80, as diferenzas entre músicos tradicionais e cantantes de rock volveuse moi turbia, con moitos deles tocando nun e outro estilo e facendo mesturas de ambos. Isto pode verse máis recentemente no traballo de artistas como Dropkick Murphys, The Saw Doctors, Enya, Moya Brennan, U2, Damien Rice, The Corrs, Sinéad O'Connor, Clannad, The Cranberries, Van Morrison, Rory Gallagher, Boyzone, Westlife, Gilbert O'Sullivan Black 47, Wolfe Tones, The Elders, Flogging Molly e The Pogues.
Tamén hai un nacente xénero de música celta fusionada con Heavy Metal chamada Celtic Metal, Celtic Battle Metal e tamén ás veces chamada Folk Metal. Geasa, Primordial, Waylander, Cruachan e Mael Mordha son exemplos destas bandas.
A cantante feminina que máis ten vendido é Enya; ela é tamén a segunda que máis vende entre grupos e solistas masculinos e femininos, superada tan só por U2. Enya saltou á fama internacional coa canción "Orinoco Flow" e dende entón chegou a vender máis de 70 millóns de álbums arredor do mundo. Enya vive nun castelo do século XIX en Killiney, Dublin.
A música irlandesa ten amosado un grande incremento de popularidade con moitas tentativas de volver ás súas raíces. Algúns grupos contemporáneos de música mantense moi preto dun son tradicional, incluíndo Altan, Gaelic Storm, Lúnasa, e Solas. Outros incorporan múltiples culturas fusionando estilos, tales como Afro Celt Sound System e a canadense Loreena McKennitt.
A República faino bastante ben no Concurso de Eurovisión, sendo o país máis exitoso na competición, con sete vitorias.
Demografía
miniatura|esquerda|Mapa de densidade de poboación.
Irlanda ten sido habitada dende hai uns 9.000 anos, a pesar de que sábese moi pouco sobor os habitantes do paleolítico ou do neolítico. As máis antigas crónicas históricas e xenealóxicas datan a existencia de diferentes pobos (Cruithne, Attacotti, Conmaicne, Eóganachta, Érainn, Soghain, por nomear algúns).
A pesar de que durante moitos anos se pensaba que os irlandesas eran de ascendencia celta, os recentes estudos sobor o ADN teñen concluído outra cousa. O haplogrupo R1b domina en Irlanda, contradicindo a idea de que a cultura celta foi establecida en Irlanda pola emigración masiva de celtas do centro de Europa. Un estudo levado polo Trinity College Dublin, concluíu que os irlandesas descenden principalmente de xente do norte de Iberia que emigrou de alí trala idade de xeo que rematou fai unha ducia de milenios. Estes xenetistas produciron un mapa de Europa con contornos nos que correspondía a ascendencia xenética. Un deles rodea Gales, Escocia, Irlanda e inclúe Galicia e o País Vasco.
Durante os derradeiros 1.000 anos, foron influídos polos viquingos, que fundaron numerosos portos, incluíndo Dublín, e os normandos. De tódolos xeitos, a maior parte (80%) da poboación descende dos primeiros habitantes da illa que chegaron trala idade de xeo. Moitos no norte de Irlanda poden reclamarse descendentes de colonizadores británicos maioritariamente escoceses; os Ulster-escoceses.
Aéreo
miniatura|Airbus de Aer Lingus A320-200 (EI-CVA).
Os tres aeroportos internacionais máis importantes da República son o Aeroporto de Dublín, o Aeroporto Internacional de Cork e o Aeroporto de Shannon. Todos proporcionan extensos servizos ó Reino Unido e a Europa continental, mentres que Dublín e Shannon tamén ofrecen unha gama de servizos transatlánticos. A aeroliña nacional irlandesa Aer Lingus e o seu operador de baixo custo Ryanair teñen a súa base en Dublín. Shannon foi unha vez unha importante escala na ruta transatlántica para operacións de repostaxe e, con Dublín, é aínda un dos dous aeroportos irlandeses desiñados para travesías transatlánticas. Hai varios aeroportos rexionais máis pequenos na República: o Aeroporto de Galway, o Aeroporto de Kerry (Farranfore), o Aeroporto do Oeste de Irlanda de Knock, o Aeroporto de Sligo, o Aeroporto de Waterford, e o Aeroporto de Donegal (Carrickfinn). Os servizos programados dende eses aeroportos rexionais están limitados na súa maioría a Irlanda e o Reino Unido.
En Irlanda do Norte hai tres principais instalacións de aviación. O Aeroporto Internacional de Belfast (Aldergrove) ofrece servizos á Gran Bretaña e Europa Occidental, e dende 2005, un servizo transatlántico diario a Newark (en Nova Jersey). Os volos dende o Aeroporto da Cidade de Belfast (Recentemente renomeado Aeroporto George Best da Cidade de Belfast trala morte do xogador de fútbol) e o Aeroporto da Cidade de Derry principalmente teñen destinos á República e a Gran Bretaña.
Estradas
Os motoristas deben conducir pola esquerda en Irlanda, como en Gran Bretaña, Australia, India, Hong Kong e o Xapón. Desafortunadamente, os turistas que conducen polo lado equivocado da estrada causan serios incidentes tódolos anos. A Illa de Irlanda ten unha extensa rede de estradas. Nos anos recentes ten medrado, especialmente na costa leste e arredor de Dublín. Historicamente, os propietarios de terras desenvolveron moitas estradas e en 1800 Irlanda tiña unha rede de estradas de 16.100 km.
O ano 1815 marcou a inauguración do primeiro servizo de coche de cabalos dende Clonmel a Thurles e Limerick. Hoxe, as principais compañías de bus son Bus Éireann na República e Ulsterbus, unha división de Translink, no norte, ambas delas ofrecen amplos servizos en tódalas partes da illa. Dublin Bus serve especificamente en Dublín e arredores, e outra división de Translink chamada Metro, ofrece servizos na área de Belfast.
Ferrocarril
A rede de ferrocarril en Irlanda foi desenvolvida por varias compañías privadas, algunha das cales recibiu financiamento do goberno británico a finais do século XIX. A rede acadou a súa máis grande extensión en 1920.
Os trens de pasazeiros na República están levados por Iarnród Éireann (ferrocarrís irlandeses) e conecta moitos dos pobos e cidades importantes en todo o país. En Dublín, dúas redes locais provén de transporte a cidade e os seus arredores máis inmediatos. O Dublin Area Rapid Transit une o centro da cidade cos suburbios de arredor. Ademais un novo ferrocarril lixeiro chamado Luas, aberto no 2004, transporta pasaxeiros dentro dos límites da cidade.
Baixo o plan do goberno Transport 21, a volta a abrir do enlace por ferrocarril de Navan-Clonsilla, o enlace Cork Midleton e o Ferrocarril Occidental son algúns dos plans para os ferrocarrís de Irlanda.
En Irlanda do Norte, tódolos servizos de ferrocarril están levados por Northern Ireland Railways, parte de Translink.
Enerxía
A rede de gas natural tamén é hoxe unha en toda a illa, cunha conexión dende Antrim a Escocia. Moito do gas irlandés provén do campo de Kinsale.
Teñen habido numerosos esforzos recentemente en Irlanda de empregar enerxía renovable como a enerxía eólica con grandes campos eólicos construídos en condados costeiros como Donegal, Mayo ou Antrim. Recentemente o que vai ser o campo eólico máis grande do mundo esta a ser construído en Arklow Bank na costa de Wicklow. Estímase que cubrirá o 10% das necesidades enerxéticas de Irlanda. Estas construcións nalgúns casos son atrasadas pola oposición dos habitantes da zona, máis recentemente na Illa de Achill, algúns dos cales consideraban a turbina eólica terriblemente fea. Outro feito da República é o fracaso da envellecida rede para arreglárselas coa variante dispoñibilidade de enerxía dende tales instalacións. Turlough Hill é o único mecanismo de almaceamento de enerxía de Irlanda.
Interferón gamma
O interferón gamma (IFNγ ou IFN-γ) é unha proteína citocina dímera soluble regulatoria, que é o único membro dos interferóns de tipo II. Este interferón, que inicialmente era coñecido como interferón inmunitario, foi descrito por E. F. Wheelock como un produto de leucocitos humanos estimulados con fitohemaglutinina, e por outros autores como un produto de linfocitos estimulados por antíxenos ou de linfocitos peritoneais de rato sensibilizados á tuberculina expostos ao PPD; os sobrenadantes resultantes inhibían o crecemento do virus da estomatite vesicular. Aqueles primeiros informes tamén contiñan as observacións básicas subxacentes ao estendido emprego actual do ensaio de liberación de interferón gamma usado como proba para a tuberculose. Nos humanos, o IFNγ está codificado no xene IFNG do cromosoma 12.
Función
O IFNγ, ou interferón de tipo II, é unha citocina fundamental para a inmunidade innata e adaptativa contra as infeccións virais e algunhas infeccións bacterianas e protozoarias. O IFNγ é un importante activador dos macrófagos e indutor da expresión das moléculas do complexo maior de histocompatibilidade de clase II (MHC-II). A expresión anormal do IFNγ está asociada con varias doenzas autoinflamatorias e autoinmunes. A importancia do IFNγ no sistema inmunitario débese en parte á súa capacidade de inhibir a replicación viral directamente, e sobre todo aos seus efectos inmunoestimuladores e inmunomoduladores. O IFNγ prodúceno principalmente as células asasinas naturais (NK) e as células T asasinas naturais (NKT) como parte da resposta do sistema inmunitario innato, e polos linfocitos T CD4+ Th1 e os linfocitos T CD8+ citotóxicos efectores unha vez que se desenvolve a inmunidade específica de antíxeno.
Estrutura
O monómero de IFNγ consta dunha parte central con seis hélices α e unha secuencia estendida non pregada na rexión C-terminal. Isto móstrase nos modelos de máis abaixo. As hélices α da parte central da estrutura están numeradas do 1 ao 6. 350px|none|miniatura| Figura 1. Representación do monómero do IFNγ.
O dímero bioloxicamente activo está formado pola unión antiparalela de dous monómeros como a que se mostra máis abaixo. No modelo, un monómero móstrase en vermello e o outro en azul. 350px|miniatura|none| Figura 2. Representación dun dímero do IFNγ.
Unión ao receptor
250px|miniatura|esquerda| Figura 3. O IFN dímero interaccionando con dúas moléculas do receptor [[IFNGR1. ]]
As respostas celulares ao IFNγ son activadas por medio da interacción deste co receptor heterodimérico que consta do receptor do interferón gamma 1 (IFNGR1) e receptor do interferón gamma 2 (IFNGR2). A unión do IFNγ co seu receptor activa a vía JAK-STAT. O IFNγ tamén se une ao glicosaminoglicano heparán sulfato na superficie da célula. Porén, a diferenza de moitas outras proteínas que se unen ao heparán sulfato, as cales promoven a actividade biolóxica, a unión do IFNγ ao heparán sulfato inhibe a súa actividade biolóxica.
Os modelos estruturais mostrados nas figuras 1-3 do IFNγ están todos acortados no seu extremo C-terminal en 17 aminoácidos. O IFNγ en toda a súa lonxitude ten 143 aminoácidos, pero o dos modelos ten 126 aminoácidos. A afinidade polo heparán sulfato reside precisamente nesa secuencia que falta de 17 aminoácidos. Dentro desa secuencia de 17 aminoácidos encóntranse dous grupos de aminoácidos básicos denominados D1 e D2. O heparán sulfato interacciona con ambos os grupos de aminoácidos. En ausencia do heparán sulfato a presenza da secuencia D1 incrementa a velocidade á que se forman os complexos IFNγ-receptor. As interaccións entre o grupo D1 de aminoácidos e o receptor pode ser o primeiro paso na formación do complexo. Ao unirse ao D1 o heparán sulfato pode competir co receptor e previr a formación de complexos de receptor activos.
Actividade biolóxica
Antes pensábase que o IFNγ o segregaban soamente as células T colaboradoras (especificamente as células Th1), as células T citotóxicas (células TC) e as células NK. Pero estudos posteriores mostraron que as células mieloides, células dendríticas e macrófagos, tamén segregan IFNγ, o cal probablemente é importante para a autoactivación da célula durante o inicio dunha infección. Ademais, o IFNγ é o único interferón de tipo II, e é seroloxicamente distinto dos interferóns de tipo I: é lábil cos ácidos, mentres que os de tipo I son estables cos ácidos.