cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
O mundo en que vivín
O mundo en que vivín (en O Mundo em Que Vivi) é un libro de Ilse Losa de 1949 que fala dunha nena xudía que pasou parte da súa infancia cos avós. Rose vive no tempo da Alemaña Hitleriana e, como é xudía, é perseguida polos nazis. O libro relata a persecución dos xudeus e o nazismo dunha forma inocente, pois é visto polos ollos de Rose, unha nena. A historia está baseada na vida de Ilse Losa, que tivo que abandonar o seu país igual que Rose.
Filatelia
miniatura|dereita|[[Penny Black, o primeiro selo (1840)]] A filatelia é o estudo dos selos de correos e das marcas postais. Isto inclúe o deseño, a produción e o uso dos selos despois de que sexan emitidos polas autoridades postais.
O mundo en que vivín
Foi traducido ó galego por Anxo Tarrío e foi publicada pola editorial Hércules de Ediciones no ano 2019.
Filatelia
Características
No I Congreso Internacional de Filatelia (Barcelona, 1960) definiuse á filatelia como ciencia auxiliar da historia. Aínda que é xeral darlle o nome de filatelia ó coleccionismo de selos esa é unha actividade diferente, aínda que relacionada, coñecida como coleccionismo de selos.
A palabra filatelia, na súa forma francesa, atribúeselle a Georges Herpin na revista Le Collectioneur de timbres-postes, Vol. 1, 15 de novembro de 1864. Está formada polas palabras gregas philos (amigo) e ateleia (franqueado). Existiron formas alternativas como timbroloxía, timbrofilia, timbromanía, amebotelia ou erinofilia que non chegaron a facerse populares. A orixe da filatelia está na observación de que nun monllo de selos, todos do mesmo tipo, existen diversas clases de filigranas de papel, diversas marcas de auga no papel, variacións de da cor, diversas perforacións, e outras clases de diferenzas. A comparación cos expedientes de autoridades postais pode ou non demostrar que as variacións eran intencionadas, o que conduce á investigación adicional en canto a como os cambios poderían suceder, e o porqué.
La Tierra Gallega (1894)
La Tierra Gallega foi un semanario da Habana editado entre 1894 e 1896.
Historia e características
Fundado por un grupo de galeguistas de Cuba (Manuel Lugrís Freire, Constantino Horta, Vicente Fraiz Andón entre outros) coa finalidade de cederllo a Manuel Curros Enríquez para que o dirixira. O primeiro número saíu o 8 de abril de 1894, mantivo un carácter rexionalista galego, reivindicando a autonomía para Galicia e mantendo unha posición de españolismo autonomista na política cubana. O último número, o 197, saíu o 9 de novembro de 1896, logo que o gobernador da Habana e capitán xeneral, Valeriano Weyler, o suspendera tras atacar ao ministro español da Mariña.
A toda máquina
A toda máquina foi un programa musical da TVG que se emitiu na tempada 1988-1989.
Bossanova
Bossanova é o terceiro álbum da banda estadounidense de rock alternativo Pixies, editado o 13 de agosto de 1990 a través do selo independente inglés 4AD no Reino Unido e de Elektra Records nos Estados Unidos.
Listaxe de cancións
Todos os temas compostos por Black Francis agás onde se indique.
Ultradereita
A ultradereita, extrema dereita ou dereita radical refírese, dentro do concepto da existencia dunha esquerda e dereita, ao mais elevado grao de dereitismo no espectro ideolóxico. A política de extrema dereita envolve frecuentemente un foco na tradición, real ou imaxinada, en oposición as políticas e costumes que son considerados como reflexo do modernismo. Moitas ideoloxías de extrema dereita teñen desprezo ou desdén polo igualitarismo, mesmo que non sempre expresan apoio explícito á xerarquía social, elementos de conservadorismo social e oposición á maioría das formas de liberalismo e socialismo. Algúns grupos apoian unha forte ou completa estratificación social e a supremacía de certos individuos ou grupos considerados naturalmente superiores.
A defensa da ultradereita da supremacía baséase no que seus adeptos ven como características innatas de persoas que non poderían ser alteradas. O centro-dereita, pola contra, alega que as persoas poden acabar coa súa inferioridade de comportamento a través da mudanza dos seus hábitos e escollas.
O termo tamén utilizase para describir ideoloxías como o nazismo, o neonazismo, o fascismo, o neofascismo e outras ideoloxías ou organizacións que presente puntos de vista extremistas, nacionalistas, chauvinistas, xenófobos, racistas ou reacionarios, que poden levar a opresión e violencia contra grupos de persoas en base a unha suposta inferioridade ou ameaza á nación, Estado ou institucións sociais tradicionais ultraconservadoras.
O populismo de dereita, unha ideoloxía política que moitas veces combina laissez-faire, nacionalismo, etnocentrismo e antielitismo, descríbese moitas veces como de extrema-dereita. O populismo de dereita polo xeral envolve apelacións ao "home común" e oposición á inmigración. Os defensores da teoría da ferradura interpretan o espectro de esquerda-dereita identificando a extrema-esquerda e a extrema-dereita, como tendo mais en común entre si, como extremistas, do que cada un ten cos centristas moderados.
Historia
A súa orixe ideolóxica reside no pensamento contrarrevolucionario conservador de De Maistre do século XIX que reivindicaba a Idade Media como modelo, situando a ruptura en 1789, cunha postura que se achegaba máis ao involucionismo.
Porén, o termo ultradereita ou extrema-dereita é relativamente moderno. Ten a súa orixe no lugar onde se sentaban no parlamento francés xurdido trala Revolución francesa. Os monárquicos e os conservadores da época sentábanse sempre no lado dereito e os liberais no esquerdo. O termo extrema dereita contraponse coa esquerda radical, e en certo modo é un movemento antagónico ás ideas revolucionarias da esquerda. Nese contexto apareceron movementos contrarrevolucionarios de ultradereita, especialmente en Francia e Italia.
Na primeira metade do século XX, o fascismo e o nazismo foron protagonistas de tráxicos episodios en Europa, mais acabaron sendo claramente derrotados trala segunda guerra mundial. As ideas que estes movementos representaban tiveron continuidade ao longo do tempo, como o Partido Nacionaldemocrático de Alemaña (NPD) fundado en 1964 ou Falange Española, partido sucesor do fundado en 1933 por José Antonio Primo de Rivera, este último cunhas ideas baseadas no fascismo italiano de Mussolini con ideas nacionalsindicalistas.
Considéranse partidos de extrema dereita aqueles cuxo ideario se vinculou ideoloxicamente co fascismo. a través de referencias aos seus mitos e símbolos, ademais do seguimento do programa fascista. Tamén desenvolven un activo labor de deslexitimación da democracia mediante unha oposición antisistema, aínda que tamén se inclúen os grupos neonazis, cuxa inspiración é a ideoloxía nazi (contracción da palabra alemá Nationalsozialistische, que significa 'nacional-socialista').
Notas
<references group="n."/>
Dalatíidos
miniatura|240px|[[Dalatias licha]]. miniatura|240px|[[Euprotomicrus bispinatus]]
A dos dalatíidos (Dalatiidae) é unha familia de peixes elasmobranquios selaquimorfos da orde dos escualiformes.
As súas especies distribúense por todos os océanos do mundo, tanto en rexións litorais como en mar a fóra.
Características
Varias especies posúen órganos luminosos que aparecen como manchas negras principalmente na superficie ventral.
Descrición
A familia foi descrita en 1851 polo naturalista inglés John Edward Gray, na súa obra '' List of the specimens of fish in the collection of the British Museum. Part I. Chondropterygii''. British Museum (Natural History), Londres.
Etimoloxía
O nome científico da familia está formado, segundo a norma, sobre a raíz Dalati- do seu xénero tipo, Dalatias, coa adición do elemento do latín científico -ǐdae, propio dos nomes das familias de animais.
Clasificación
A familia inclúe seis xéneros con 10 especies:
Rexión de Moravia Meridional
A Rexión de Moravia Meridional (en checo: Jihomoravský kraj) é unha unidade administrativa (kraj) da República Checa. Sitúase na parte meridional da rexión histórica de Moravia, e a súa capital é Brno, a segunda cidade máis grande do país.
Dalatíidos
En Galicia
Rodríguez Villanueva et al. citan a especie Dalatias licha como presente, ocasionalmente, nas aguas galegas.
Rexión de Moravia Meridional
Está dividida nos distritos (okresy) de Brno, Blansko, Břeclav, Hodonín, Vyškov e Znojmo.
Port Louis
dereita|250px|miniatura|distrito de Port Louis en Mauricio Port Louis é un dos distritos das Illas Mauricio. A súa capital é Port Louis, capital do país. Nel atópanse pequenas vilas como Paille, Grand River North West, Roche-Bois, Saint Croix, Valle des Pretes e Karo Kalyptis.
Paul Zipser
Paul Victor Louis Zipser, nado o 18 de febreiro de 1994 en Heidelberg, é un xogador alemán de baloncesto profesional que xoga no FC Bayern München da Basketball Bundesliga.
Traxectoria profesional
O 23 de xuño de 2016, Zipser foi seleccionado na 48ª posición do Draft da NBA de 2016 polos Chicago Bulls. O 15 de xullo de 2016, Zipser asinou cos Bulls. Durante a súa tempada coma rookie, foi asignado en varias ocasións ós Windy City Bulls, o afiliado dos Chicago Bulls na NBA D-League. O 14 de xullo de 2018, foi cortado polos Bulls.
Salto de altura
miniatura|250px|dereita|[[Yelena Slesarenko campioa nos Xogos Olímpicos de 2004]]
O salto de altura é unha modalidade olímpica de atletismo, onde os atletas procuran superar unha barra horizontal colocada a unha determinada altura entre dous soportes verticais separados uns 4 metros. A modalidade integra o programa do décatlon e do héptatlon.
Historia
O primeiro evento de salto de altura foi rexistrado en Escocia, no século XIX, coa barra colocada até 1.68 m. A proba forma parte do programa olímpico desde os Xogos de Atenas en 1896, onde o vencedor foi Ellery Clark dos Estados Unidos. O eventos de mulleres estreáronse nos Xogos Olímpicos de 1928 en Ámsterdam. A primeira campioa olímpica foi Ethel Catherwood do Canadá.
Regras
A barra é de fibra de vidro ou aluminio, de peso determinado e con preto de catro metros de lonxitude. A sección da barra é normalmente circular, aínda que tamén pode ser cadrada ou triangular. A barra é soportada por dous postes verticais. Por detrás da barra encóntrase unha zona de caída, revestida dun material que amortece a caída. O saltador pode facer unha carreira de balanceo, normalmente cerca de 20 metros, até a barra.
O salto é declarado nulo se a barra cae. Os atletas poden, no entanto, tocar a barra nun salto válido, sempre que esta non caia do seu soporte.
Tipos de salto
miniatura|dereita|180px|A saltadora [[Ethel Catherwood supera unha barra ao estilo tesoira.]]
Os métodos de salto de altura teñen evolucionado desde a primeira competición oficial. A primeira técnica coñecida, o estilo tesoira, consiste en facer unha aproximación á barra en diagonal e saltar primeiro cunha perna e despois co resto do corpo. No inicio do século XX xurdiu a técnica coñecida como Eastern cut-off, semellante á tesoira. A innovación consistía nun movemento que dobra as costas sobre a barra.
O Western roll dominou os Xogos de Berlín 1936 e consiste tamén nun salto inspirado na tesoira, pero a perna exterior serve de balanceo para o paso do resto do corpo. A evolución seguinte foi a técnica straddle, na que o saltador supera a barra de fronte, co rostro virado para o chan.
A técnica mais moderna é o flop ou estilo Fosbury, onde o saltador supera a barra de costas, pasando primeiro cos ombros e co rostro virado para o ceo, despois co resto do corpo. O creador dese estilo foi o estadounidense Dick Fosbury. Saltou 2,24 metros na Olimpíada de 1968, na Cidade de México, e acadou a medalla de ouro, aínda que non teña batido ningún récord mundial. O estilo innovador pasou a ser desde entón a principal técnica utilizada polos saltadores. A introdución de cada unha destas técnicas resultou sempre en novas subidas do récord mundial.
Récords
Javier Sotomayor (Cuba) posúe o récord mundial con saltos de 2.43 metros (en interior) e 2.45 metros (en exterior). Stefka Kostadinova (Bulgaria) posúe o récord mundial das mulleres de 2.09 m desde 1987, o récord máis antigo por bater no atletismo.
-278
Outros
Historia ano a ano
Igrexa de Santa María de Cambre
A igrexa de Santa María de Cambre é un templo de feitura románica de Cambre do século XII. Segue o estilo románico compostelán e é unha das igrexas a destacar no románico galego.
Foi declarada Monumento Nacional o 3 de xuño do 1931. A protección como Ben de Interese Cultural esténdese á delimitación da contorna por Decreto 29 do 29 de xaneiro do 1998.
Situación
miniatura|Ábsidas románicas. Esta antiga igrexa monástica sitúase na ribeira do río Mero, na parroquia de Santa María de Cambre no centro do concello de Cambre, na comarca das Mariñas dos Frades.
Historia
Pertencía á xurisdición da arquidiocese compostelá. Na Alta Idade Media, nun lugar coñecido como Calambre, fundouse un mosteiro familiar por parte do cabaleiro Alvito e as súas irmás Vestriberga e Urraca. O seu primeiro abade foi Adulfo. O mosteiro foi doado ao de San Paio de Antealtares o 16 de agosto do ano 932, que o mantivo ao principio en réxime de abadía e que, posteriormente, o converteu en priorado.
No ano 1454 dependía coma encomenda de don Gómez Pérez das Mariñas I, mais no 1489 incorporouse, xunto co mosteiro de San Paio, ao de San Martiño Pinario, suxeito ás regras da congregación beneditina de San Bieito o Real de Valladolid. No 1589 foi incendiado polos ingleses e en 1809 polos franceses, polo que tivo que ser «en gran parte reconstruído, perdendo a igrexa case todo o seu antigo beiril», segundo conta Ángel del Castillo. Coa Desamortización de Mendizábal completouse a extinción do antigo mosteiro.
Etapas
A construción da igrexa pódese dividir en tres etapas principais.
Primeira etapa
miniatura|esquerda|Vista da nave central cara á capela maior. A mediados do século XII comeza a construción da fachada principal maila occidental e os tres primeiros tramos das naves lonxitudinais. A nave central é un chisco máis longa cás laterais, que se separa por grandes piares cadrados con semicolumnas pegadas aos lados. Os arcos formeiros mailos transversais, sobre os que se sostén a cuberta de madeira son de medio punto e arrancan de capiteis con decoración xeralmente vexetal.
Segunda etapa
miniatura|dereita|Arco oxival mais unha [[bóveda de aresta.]] Neste período erixiuse a cabeceira protogótica. Presenta claras influencias da catedral de Santiago de Compostela na súa coroa con cinco capelas radiais, o que a emparenta, a pesar do seu tamaño, coas grandes igrexas de peregrinación. As capelas radiais ábrense á coroa por arcos oxivais, sustendados por semicolumnas pegadas aos muros, e cóbrense con bóvedas en forma de cosco sobre nervios.
Terceira etapa
Corresponde ao século XIII, no cal se rematan a cabeceira, o cruceiro, o derradeiro tramo das naves e a portada. A coroa cóbrese cunha bóveda anular e a capela maior, composta dun tramo rectangular mais outro semicircular, cunha bóveda de canón rematada en cuarto de esfera. Unhas escaleiras de cosco na banda leste dos brazos menores do cruceiro dan acceso ao que probabelmente foron no seu día dúas torres pequenas que hoxe non sobresaen da cuberta. miniatura|esquerda|Planta e sección transversal.
Descrición
A igrexa é o único que se conserva na actualidade do primitivo mosteiro, esta está orientada liturxicamente e a vivenda sacerdotal, situada ao sur, forma un «L» aberto a un patio rectangular, pechado polos seus lados norte e oeste cun alto muro de pedra. Foi construída a finais do século XII. Estrutúrase en planta de cruz latina (co brazo maior composto de tres naves con catro tramos), con deambulatorio. Da igrexa destaca o emprego dunha mestura de solucións románicas e góticas cunha forte influencia do taller da Catedral Compostelá.
Exterior
miniatura|Detalle do tímpano. miniatura|Outro detalle da parte superior do tímpano. A parte mellor conservada do conxunto é a cabeceira que destaca pola elegancia, composta pola capela maior e cinco capelas nos absidiolos, que arrodean o gran tambor do deambulatorio, aínda que este perdeu os canzorros. Nestes absidiolos consérvanse as cornixas e abovedamentos orixinais. As xanelas de arco de medio punto entre contrafortes prismáticos e con arquivoltas as da ábsida central, contribúen a acentuar o aspecto medieval do conxunto.
A fachada principal está dividida en tres vías que se corresponden coas naves. Na fachada salienta o uso non habitual no exterior de columnas pareadas. A portada enmárcase por contrafortes. No tímpano móstrase o Agnus Dei inserido nun clípeo en forma de vieira. Nas arquivoltas semicirculares atopamos diversa decoración zoomórfica e antropomórfica coa mensaxe de denunciar ao mal apoiadas en dous pares de columnas acodilladas. Na clave do tímpano Daniel é representado entre vixiantes leóns rampantes. Nos capiteis represéntase a pesada das almas do xuízo fronte ao demo e a loita de San Miguel contra o dragón da apocalipse. Na vía da dereita, incrustada nun contraforte, érguese a primitiva torre da fachada, hoxe esmoucada, cunha escaleira de cosco iluminada por pequenas troneiras que dá acceso ao coro alto, que é de madeira.
A ambos lados da portada sitúanse radialmente dous vans con arcos de medio punto adornados con cinco arcos de ferradura no seu intradorso feitos a imaxe dos da fachada das Pratarías compostelá.
Interior
miniatura|175px|Pía bautismal. Dividida en tres naves compostas de catro tramos separados por piares compostos cruciformes. O interior da igrexa salienta pola súa sobriedade, a pesar da súa variada e abondosa decoración, chegando a contarse ata noventa e catro capiteis con ata trinta motivos ornamentais diferentes. A morea de xanelas de arco de medio punto que se abren nas ábsidas e nas naves, amais do rosetón da portada, confiren unha equilibrada iluminación.
No interior conserva algunhas pezas de interese: un capitel coa data de 1194 gravada nel, a pía coñecida como Hidria de Xerusalén, ou unha Virxe co neno en pedra de finais do século XII.
Ciarán de Clonmacnoise
Ciarán Mac an Tsair, máis coñecido como san Ciarán de Clonmacnoise, nado no 516 no condado de Roscommon, Connacht, na actual Irlanda e finado no 549 foi un dos máis fieis seguidores da orde silberiana e especúlase que puido ser o creador desta. Foi chamado como Ciarán o mozo para distinguilo de San Ciarán de Saighir. Foi un dos Doce Apóstolos de Irlanda.
Traxectoria
Cirán foi alumno de san Finnian na abadía de Clonard. Deixou Clonard polas Illas Aran onde estudou baixo o mandato de Enda de Arán, que o acompañou na construción da igrexa e o mosteiro no centro de Irlanda. No ano 545 fundou o mosteiro de Clonmacnoise. Morreu un ano despois por mor da peste aos trinta anos.
A lenda conta que foi a súa vaca, que levou con el como medio de pago cando se foi de Clonard, e deu leite a todos na Abadía, a que lle forneceu o pergamiño para o leabhar na hUidre (Libro da Vaca Parda), unha das máis antigas coleccións literarias irlandesas, compiladas por un escriba antes de 1106.
Río Tua
260px|miniatura|O río Tua en Mirandela O río Tua é un río de Portugal, afluente da marxe dereita do río Douro, no territorio da Terra Quente do Nordeste Transmontano.
Cun curso de preto de 40 km, fai parte da bacía hidrográfica do Douro.
Fonte
O río Tua resulta da xunción de dous ríos: o río Tuela e o río Rabaçal, unha unión que ocorre a 4 quilómetros ao norte da cidade de Mirandela.
As foces destes ríos afluentes, Mente e Baceiro, localízanse tamén no concello de Vinhais. O río Mente fai inclusivamente nun breve treito do seu curso a fronteira entre Portugal e España, na zona portuguesa de Vinhais denominada de Terras de Lomba. O Baceiro, pola súa banda, delimita tamén un breve treito os concellos de Vinhais e de Braganza.
Os ríos Tuela e Rabaçal seguen os seus cursos paralelos un ao outro, seguindo o Tuela de Vinhais para o concello de Mirandela e o Rabaçal de Vinhais para os concellos de Valpaços e de Mirandela.
Curso
Son cerca de 40 km de curso até encontrar o río Douro.
Orixinario de Mirandela, traza polo sur todas as fronteiras deste concello cos de Vila Flor e de Carrazeda de Ansiães. Pasa entón a definir a separación entre os distrito de Braganza e de Vila Real, delineando a liña divisoria de Carrazeda de Ansiães cos concellos de Murça, primeiro, e finalmente de Alijó.
Moitas veces definindo fronteiras, no seu camiño o río Tua visita 2 distritos e 5 concellos, Mirandela, Vila Flor, Carrazeda de Ansiães, no distrito de Braganza, e Murça e Alijó, no de Vila Real.
A marxe esquerda do río Tua mantense sempre en contacto co distrito de Braganza. Na marxe dereita, cando deixa Mirandela para visitar a única freguesía de Murça que coñece, Candedo, pasa a definir a fronteira co distrito de Vila Real até chegar ao río Douro, nun punto onde, na outra marxe duriense se atopa Soutelo do Douro, xa concello de São João da Pesqueira, distrito de Viseu.
Nun percorrido que pode ser considerado de norte para sur, o río Tua toca 21 freguesías, mais só atravesa abusivamente unha, a de Mirandela, que comeza por separar de Suçães. O curso de auga vai entón deseñando os límites de Marmelos (marxe dereita), São Salvador e Frechas (esq.), Valverde (der.), Vilarinho das Azenhas (esq.), Barcel (der.), Vila Boas (esq.), Freixiel (der.), Navalho e Abreiro (der.), Pereiros (esq.), Candedo (der.), Pinhal do Norte (esq.), Carlão (der.), Pombal (esq.), Amieiro e São Mamede de Ribatua (der.), Castanheiro (esq.) e Castedo (dir.).
Foz
O río Tua é afluente da marxe dereita do río Douro, no cal desauga na localidade de Foz Tua, situada na freguesía de Castanheiro, no municipio de Carrazeda de Ansiães, no distrito de Braganza, marcando a fronteira con Castedo, no concello de Alijó, distrito de Vila Real, a oeste.
Polución
O Tua ten sido un río mal tratado en termos de polución. Un exemplo pode ser encontrado no Cachão, aldea situada a 13 km a sur de Mirandela, onde aínda hoxe o río recibe, sen ningún tratamento, o que sae das empresas que se instalaron no antigo Complexo Agro-Industrial do Cachão, sendo a excepción o Matadoiro industrial, que ten unha ETAR en funcionamento. A pesar de estar prevista desde 2007, a ETAR do Cachão aínda non tiña sido inaugurada en 2010.
Liña do Tua
O río pode ser contemplado nunha viaxe de comboio na Liña do Tua, entre Mirandela e a Estación de tren do Tua, na freguesía de Castanheiro. Unha liña que é actualmente utilizada polo Metro de Mirandela e corre o risco de ficar submersa se for construída a presa prevista desde 2008.
Alexandre I de Rusia
Alexandre I de Rusia (en ruso, Александр I Павлович, Aleksandr I Pavlovich), nado en San Petersburgo o 23 de decembro de 1777 e finado na mesma cidade finado o 1 de decembro de 1825, foi tsar de Rusia do 23 de marzo de 1801 ata o 1 de decembro de 1825, e rei de Polonia de 1815 ata 1825, tamén foi o primeiro Gran Duque de Finlandia ruso así como Gran Duque de Lituania.
Traxectoria
Foi fillo do Gran Duque Paulo Petrovich, máis tarde emperador Paulo I de Rusia, e de María Feodorovna, filla de Federico II Eugen, duque de Württemberg. Alexandre foi o maior de catro irmáns. Sucedeu o seu pai no trono logo de que este fose asasinado, e dirixiu a Rusia durante o caótico período das Guerras Napoleónicas. Na primeira metade do seu reinado, Alexandre tentou introducir reformas liberais, mentres que na segunda metade inclinouse cara a unha conduta máis absolutista, o que fixo revogar moitas das reformas. En canto a política exterior, Alexandre tivo certo éxito, gañando varias campañas militares. Baixo o seu reinado Rusia anexionou Finlandia e parte de Polonia. A súa morte está rodeada de misterio e nunca se atoparon os seus restos, de feito existe unha lenda afirma que non morreu en 1825 senón que asumiu a identidade do ermitán Feodor Kuzmich.
Matrimonio
miniatura|esquerda|[[Luísa de Baden, esposa do tsar Alexandre I.]] Alexandre contraeu matrimonio con Luísa de Baden (bautizada como Elizaveta Alekseievna) coa que soamente tivo dúas fillas, que morreron a curta idade.
Outros datos
Alexandre I foi o bisavó da futura raíña Vitoria I do Reino Unido que foi bautizada Alexandrina Vitoria en honor do tsar.
A Alexanderplatz (praza de Alexandre) de Berlín recibiu o nome en memoria do tsar.
Lost (tempada 1)
A primeira tempada da serie de televisión Lost comezou a transmitirse o 22 de setembro de 2004 nos Estados Unidos e Canadá, acabando finalmente o 25 de maio do ano seguinte, cun total de 25 episodios. Nesta primeira tempada preséntase aos 48 sobreviventes do accidente de avión do voo 815 de Oceanic Airlines, e que os leva a unha misteriosa illa do Pacífico Sur. A través dos flashback explícase como chegou cada un deles a esa situación e móstrase por que reaccionan de determinado xeito ante as situacións que ás teñen que se enfrontaren. Ademais, prodúcense as primeiras interaccións entre eles introdúcense por primeira vez algúns dos enigmas da illa.
A primeira tempada emitíase tódolos mércores ás nove da noite nos Estados Unidos. Ademais dos 25 episodios regulares, un especial, Lost: The Journey, foi retransmitido o 27 de abril de 2005. A tempada lanzouse en DVD nunha caixa composta por sete DVD baixo o título de Lost: The Complete First Season o 6 de setembro de 2005.
Resumo da temporada
miniatura|300px|dereita|Campamento de Lost. O 22 de setembro de 2004 un avión estrélase nunha remota illa do Pacífico. 48 persoas sobreviven ao accidente e, tras superar o estado de shock inicial, constrúen un campamento á vez que pescudan o lugar onde se atopan. Porén, axiña descobren que a posibilidade de que os equipos de rescate non os atopen podería non ser o seu maior problema. Na súa primeira noite na illa ouven uns arrepiantes ruídos que proveñen da xungla e ven como algunhas das árbores caen ao chan.
O doutor Jack Shephard eríxese como o líder da pequena comunidade de sobreviventes. A súa condición de médico permítelle ser útil aos demais e empezar a gañarse a súa confianza e é el mesmo quen, en compañía de Kate Austen e Charlie Pace, penetra na selva na procura da cabina do piloto, xa que o avión, ao partirse no aire, deixara restos esparexidos pola illa. O copiloto dilles que antes do accidente o avión perdera contacto por radio e cambiara de rumbo (cara ás illas Fidxi), polo que estaba a miles de quilómetros do seu curso normal no momento de estrelarse. Pouco despois disto, a estraña criatura que escoitaran previamente, e á que ninguén consegue ver, mata o copiloto.
Segundo avanzan os capítulos, no medio de diversos descubrimentos acerca da natureza misteriosa da illa, tamén se desvela o motivo polo que cada un dos personaxes estaba en Sidney antes do accidente a través de flashbacks. As relacións entre todos son inicialmente amigables, mais irán xurdindo problemas, por exemplo entre Locke e Michael Dawson, que non quere que o seu fillo Walt pase tempo co cazador, ou entre Sayid e James "Sawyer" Ford. Así mesmo, medra entre Jack e Sawyer unha rivalidade por mor de Kate, unha moza pola que ambos senten aparentemente atraídos.
Sayid atopa na praia un cable que se introduce no océano. Ségueo cara ao interior da illa, mais acaba atrapado por unha misteriosa muller que o arrastra até un búnker onde o torturará, preguntándolle por unha tal Alex. Máis tarde ela identifícase como Danielle Rousseau, a persoa que mandou a mensaxe en francés. Danielle cóntalle que leva anos atrapada na illa, e fálalle acerca doutros habitantes. Sayid consegue escapar, aínda que ao longo da tempada os sobreviventes terán máis encontros coa misteriosa francesa, que máis tarde lles revela que estaba embarazada cando chegou á illa, mais despois de dar a luz o seu bebé foi raptado polos "Outros". A chegada de devanditos habitantes ao seu campamento veu precedida dunha columna de fume negro no ceo.
Hugo "Hurley" Reyes decide crear un censo de sobreviventes, e descobre que unha das persoas que estivo con eles todo este tempo non aparece na lista de pasaxeiros do avión. O seu nome é Ethan Rom (anagrama curiosamente de "other man", "outro home", en inglés). Ethan rapta a Claire Littleton, unha moza embarazada que consegue regresar ao pouco tempo, aínda que sen lembrar nada do ocorrido.
Mentres tanto, Locke fai un descubrimento: un zapón no chan que lle obsesionará a partir de entón, xa que aparentemente non posúe ningún mecanismo de apertura. El e Boone Carlyle pasan días e días cavando para deixala ao descuberto, e pensando no xeito de abrila. Explorando a illa, tamén atopan unha avioneta que Locke vira nun soño. A avioneta estaba no bordo dun cantil, e Boone decide rubir para inspeccionala. No seu interior acha unha radio, e consegue enviar unha chamada de socorro. Unha voz pregunta: "Hai alguén aí?", ao que Boone contesta: "Somos os sobreviventes do voo 815 de Oceanic". A voz responde: "Nós somos os sobreviventes do 815". Entón a avioneta cae, desequilibrada polo peso do mozo, e este resulta gravemente ferido. John Locke lévao de volta ao campamento, mais por culpa da descrición falsa que lle dá a Jack do accidente (para evitar falarlle da avioneta), Boone acaba morrendo, o que provoca a ira do médico.
Mentres tanto, Michael decide construír unha balsa para tratar de escapar co seu fillo Walt, plan ao que posteriormente se unen Sawyer e Jin-Soo Kwon. A construción resulta accidentada, porque alguén queima a balsa sen ser visto (finalmente sábese que foi Walt, o fillo de Michael), mais reconstrúena e finalmente póñena a punto para partir. A balsa abandona á fin a illa, pero esta é interceptada por un barco presumiblemente pertencente aos Outros. No medio do caos, a balsa é destruída, Sawyer recibe un disparo, e Walt é secuestrado.
Finalmente, e por medio de dinamita, varios personaxes conseguen abrir o zapón que Locke atopara.
Recepción
O episodio piloto da serie obtivo 18,6 millóns de telespectadores na súa primeira emisión nos Estados Unidos, gañando facilmente a loita con outros programas emitidos á mesma hora, dando á ABC a súa mellor cota de pantalla dende o ano 2000 con Who Wants to Be a Millionaire? (Quen quere ser millonario?). Finalmente a tempada rematou cunha media de 18,38 millóns de espectadores.
Esta primeira tempada foi candidata a doce premios Primetime Emmy, dos que gañaron seis: "Mellor elenco nunha serie dramática", "Mellor dirección (serie dramática)", "Mellor serie dramática" (J.J. Abrams), "Mellor composición musical nunha serie (dramática)" (Michael Giacchino), "Mellor montaxe nunha serie dramática monocámara" e "Mellores efectos visuais especiais nunha serie". Terry O'Quinn e Naveen Andrews foron nomeados na categoría de "Mellor actor secundario (serie dramática)".
Manitoba
Manitoba é unha das dez provincias do Canadá. Foi oficialmente recoñecida polo goberno federal en 1870 como independente dos Territorios do Noroeste, e converteuse na primeira provincia en ser creada a partir destes. É así mesmo a máis oriental das Pradarías canadenses. A súa capital e cidade máis poboada (albergando a case máis da metade dos habitantes provinciais) é Winnipeg. Outras cidades e vilas importantes son: Brandon, Thompson, Dauphin, Swan River, Churchill, The Pas, Selkirk, Portage a Prairie, Gimli Flin Flon, Steinbach, Morden e Winkler.
Ata 1871
Tres diferentes tribos nativoamericanas habitaban na rexión que actualmente constitúe á provincia de Manitoba, na época da chegada dos primeiros colonos europeos ao continente. Os cree, os assiniboines e os ojibwa. Os primeiros, á súa vez, estaban divididos en tres subgrupos, cada un cos seus diferentes dialectos e aspectos culturais: tres destas tribos formaban parte do grupo amerindio dos cree: os Chippewya, os wood cree e os plain cree. Os assiniboines eran aliados dos cree. Os chippewya, en cambio, vivían ao norte de Manitoba, os Wood Cree nos bosques do centro-sur, os plains cree e os assiniboines nas planicies do suroeste, e os Objiwa, sobre as chairas do sueste, todas elas sendo tribos nativas americanas nómades.
Os primeiros exploradores europeos en arribar á actual Manitoba foron os membros dunha expedición inglesa comandada por Thomas Button, en 1612. Desembarcaron no litoral da baía de Hudson, pasaron o inverno de 1612 e 1613 no estuario do Río Nelson, e reivindicaron a rexión para a mercé da coroa británica. Posteriormente, unha tripulación inglesa dirixida por Luke Foxe e Thomas James, desembarcaría en Manitoba, sobre o litoral da baía de Hudson, en 1631.
Por 1670, o rei Carlos I de Inglaterra cedeu os dereitos de comercio e administración da provincia á Compañía da Baía de Hudson. Esta zona formaba parte dun enorme territorio administrado pola devandita compañía, coñecido como Terra de Rupert. Este - incluíndo toda a rexión da actual Manitoba - era tomada polos franceses, instalados na colonia veciña de Nova Francia. Durante as décadas de 1680 e 1690, tanto os británicos como os franceses instalaron diversos postos comerciais na rexión. Rapidamente, levantouse unha serie de tensións e conflitos entre ambas as potencias colonizadoras. En 1690, a Compañía da Baía de Hudson ordenou a Henry Helsey que atopase novas fontes de peles de animais para a súa futura e eventual comercialización. Helsey explorou toda a rexión centro-sur de Manitoba, e logrou persuadir aos nativoamericanos do lugar - que vivían principalmente da caza de bisontes - que enviasen as súas peles aos postos comerciais da Compañía, localizada ao norte provincial.
En 1731, o francés Pierre Gaultier de Varennes, sieur da Vérendrye, ao mando dunha expedición composta por traficantes de pel, partiu de Montreal rumbo á costa do Océano Pacífico. Este construíu diversos fortes entre a rexión do lago Superior e o río Saskatchewan, pasando a través da rexión meridional de Manitoba, unha destas fortificacións sendo Fort Rouge, en 1738, onde está localizada actualmente Winnipeg. Varennes estableceu relacións amigables cos nativoamericanos, que tamén se dispuxeron a traballar no comercio de peles.
Cara a 1763, tras a derrota francesa na Guerra Franco-Indíxena, os franceses víronse forzados a entregar a rexión aos británicos. Por un breve período de tempo, a Compañía da Baía de Hudson usufrutuou un monopolio comercial bastante poderoso. Por iso, na década de 1770, a Compañía do Noroeste foi fundada en Montreal, e pasou a competir coa de Hudson. A Compañía do Noroeste fracasou pouco despois, pero foi reaberta en 1784. A Compañía da Baía de Hudson aínda mantiña o control administrativo do territorio, pero, por decreto do goberno do Reino Unido, foi obrigada a permitirlle á Compañía do Noroeste operar na súa xurisdición.
En 1811, a Compañía da Baía de Hudson tiña o control dunha ampla propiedade rexional - que sumaba un total de 260 mil quilómetros cadrados de superficie - para Thomas Douglas. Esta rexión incluía moito das actuais provincias canadenses de Manitoba e Saskatchewan, así como boa parte dos estados norteamericanos de Dacota do Norte e Minnesota, un sector que sería coñecido como Colonia do Río Vermello. Douglas, entre 1812 e 1816, enviou colonos escoceses e irlandeses a eses lugares, co obxectivo de intentar iniciar unha práctica agrícola.
As choivas, as xeadas e as fortes tormentas de neve arruinaron inicialmente os primeiros plans de cultivo. Ademais diso, estes colonos instaláronse sobre o norte da área cedida pola Compañía da Baía de Hudson a Douglas, nunha rexión onde a Compañía do Noroeste dispuña das súas principais bases de operación. Os alimentos comezaron a escasear, e tívose que acudir ás fontes alimenticias que ata ese momento eran consumidas só polos aborixes. A situación agravouse en 1815, cando a Compañía de Hudson prohibiu a venda de alimentos por parte dos nativoamericanos á Compañía do Noroeste, así como a exportación de alimentos máis aló dos límites da Terra de Rupert.
Membros desta última atacaron aos colonos da colonia do Río Vermello, en tanto que os Métis - unha tribo aborixe descendente de nativoamericanos e colonos europeos, e que falaban primariamente francés - cuxa principal fonte de renda era a venda de alimentos para a Compañía do Noroeste, da cal os Métis eran íntimos aliados, atacaron a membros da Compañía da Baía de Hudson, durante a Batalla de Seven Oaks, que resultou en vitoria dos Métis. As hostilidades continuaron ata 1821, cando os homes de Hudson e a Compañía do Noroeste fusionáronse. A práctica ben lograda da agricultura tería, con todo, o seu mellor momento a partir da década de 1840. miniatura|200px|dereita|Louis Riel En 1867, a Confederación canadense foi formada, polas colonias británicas de "Canadá", Novo Brunswick e Nova Escocia, que xuntas pasaron a constituír ao país, o único de Gran Bretaña. Dous anos despois, en 1869, a Compañía da Baía de Hudson acordou ceder tódalas súas terras ao goberno canadense. Así, a provincia actual de Manitoba pasou a formar parte do Canadá. Esta medida non foi do enteiro agrado dos Métis, que temían que grandes números de cidadáns canadenses - especialmente colonos anglófonos - instalásense no seu hábitat, e asimilásenos culturalmente. En 1869, Louis Riel liderou unha rebelión en Fort Gary - actual Winnipeg. Esta - que durou ata 1870 - pasou a ser coñecida como a Rebelión do Río Vermello, e viuse marcada pola expulsión de Thomas Scott - un anglófono que foi condenado por traizón.
En 1870, o goberno canadense, nun intento por pór fin á rebelión, cedeu aos Métis unha Carta de Dereitos, a través da Manitoba Act, que efectivamente creaba a Manitoba. Esta nova provincia, para ese entón, contaba con apenas o 5,6% do seu territorio actual, e ocupaba o cantón sueste da actual Manitoba, que pasaría a converterse na quinta provincia canadense o 15 de maio de 1870.
1871 - Actualidade
A elevación da rexión de Red River á categoría de provincia provocou que grandes números de colonos vindos doutras partes do país decidisen instalarse nos seus confíns, polo que os Métis non recibiron a anhelada protección contra a asimilación cultural. Estes homes, na súa maioría anglófonos, convertéronse logo a comunidade maioritaria de Manitoba. Entre 1871 e 1881, a poboación da provincia había mesmo excedido o dobre dos seus habitantes, de 25.228 persoas en 1871 a 62.260 en 1881. O goberno de Manitoba inmediatamente revogou moitos dos dereitos concedidos aos Métis a través da Manitoba Act. Unha das principais garantías era o acceso á educación en francés. Os colexios e as institucións de ensino público e privado deixaron, por lei, de ditar cátedras nese idioma cara a fins de 1870, relegándoo a segundo plano. Como consecuencia, grandes números de Métis decidiron emigrar cara ao oeste, en dirección ás actuais provincias de Saskatchewan e Alberta.
A industria agraria de Manitoba prosperou tras asumir as funcións típicas dunha nova provincia, especialmente no que concernía ao cultivo de trigo. Comezaría a exportar este cereal a outras rexións (a Estados Unidos e a outras partes do país) en 1876, transformándoo na súa maior fonte de ingreso. Cara a 1878, foi inaugurada a primeira liña ferroviaria que conectaba á cidade con outras comarcas - especificamente, con St. Paul en Minnesota. Durante o comezo da década de 1880, un tren canadense do Pacífico encargouse de comunicar a Winnipeg coas principais cidades do leste do subcontinente. A inauguración completa da vía ferroviaria, en 1886, situou á provincia no centro da primeira malla ferroviaria transcontinental de América do Norte, e fixo de Winnipeg un gran centro ferroviario, o que estimulou a produción de trigo, que agora podería ser facilmente transportado ata portos localizados nos Grandes Lagos, e de aí, rumbo a outras zonas do planeta.
O crecemento poboacional de Manitoba continuou firme ata a década de 1920. Unha certa cantidade de canadenses doutras partes da nación, do mesmo xeito que moitos inmigrantes - sobre todo alemáns, ucraínos, ingleses, escoceses e irlandeses - instaláronse na provincia. A explotación de trigo en Manitoba incrementouse enormemente durante este período. De 1871 a 1912, os límites territoriais de Manitoba foron gradualmente estendidos en dirección cara ao norte e o oeste. En 1912, a provincia adquiría as súas actuais dimensións. miniatura|200px|esquerda|Manitoba a comenzos do século XX
A década de 1910 representou grandes axitacións no escenario político, social e económico de Manitoba. A primeira guerra mundial propiciou unha melloría na industria agropecuaria provincial, estimulando a súa industrialización. Durante a guerra, o Partido Liberal do Canadá fíxose co poder manitobeano, substituíndo ao Partido Conservador do Canadá, que estivera ao mando de Manitoba entre 1900 e 1915. Mentres que os conservadores concentrábanse primordialmente no crecemento económico da provincia, os liberais ocupábanse da realización de diversas reformas, dando ás mulleres o dereito ao voto, instituíndo dereitos obreiros e de educación obrigatoria para mozas de ata 14 anos de idade.
A pesar das reformas, en xeral, os traballadores non estaban conformes. Os salarios dos peóns industriais permanecían por baixo do normal, á vez que os obreiros reclamaban a falta de atención do goberno provincial en relación ao sector agropecuario de Manitoba. En maio de 1919, Winnipeg foi testemuña dun gran paro xeral organizado por 52 cooperativas e sindicatos diferentes. Esta marcha deu lugar a diversos conflitos violentos entre folguistas e policías. O goberno de Manitoba, cando esta confrontación, ignorou a medida, e esforzouse en continuar abastecendo aos servizos anteriormente levados a cabo polos traballadores en paro. Este proceder deu resultado, e a folga terminou en xuño, por decisión dos seus convocantes. O partido Obreiros Unidos de Manitoba asumiu o poder en 1922.
Manitoba foi unha das provincias maiormente afectadas pola Gran Depresión. Dependía da exportación de trigo para outros países, e a repentina suba dos prezos nos meses previos ao crebe da bolsa de Nova York envorcou nun retroceso que perduraría ao longo dos anos 1930. Ademais diso, os obreiros de Manitoba sufriron tamén con períodos prolongados de seca; moitos deles abandonaron as súas propiedades e colleron rumbo cara ás cidades; outros, simplemente, emigraron a outras provincias en busca de novas opcións de emprego. A taxa de crecemento poboacional decreceu considerablemente nese intervalo. A depresión foi unha das causas de creación de novos partidos políticos na provincia, que posteriormente se darían a coñecer no resto do país: a Federación Corporativa da Commonwealth, que se pasaría a chamarse máis tarde Novo Partido Democrático, e o Partido do Crédito Social.
Os saldos negativos da provincia só acabaron co ingreso do país na segunda guerra mundial, logo dos enfrontamentos armados. Isto aumentou notablemente a demanda de produtos agrarios en xeral e deu pé á industrialización do comercio. Un gran lote de fábricas foi construído durante a guerra. O lixeiro crecemento da industria manufactureira perseverou ao termo da Segunda Guerra Mundial, en tanto que a industria agropecuaria entrou en receso, a causa do aumento de prezos nos produtos dentro do mercado internacional. Ao final da década de 1940, a manufactura superara á agropecuaria como a principal fonte de renda na provincia. A modernización desta última e o ascenso da industria manufacturera fixeron que grandes números de obreiros trasladásense desde áreas rurais do Estado ata a metrópole, con preferencia en Winnipeg.
En 1945, os xeólogos descubrían grandes depósitos de cobre, níquel e zinc no noroeste de Manitoba. A minería converteuse nunha fonte de renda importante para a provincia. Para as décadas de 1950 e 1960, a provincia xa era un dos principais centros produtores de níquel no mundo, sendo ata os nosos días a segunda maior produtora do continente americano, superada tan só pola provincia veciña de Ontario. Durante o apoxeo dos anos 50, Manitoba desenvolveu o seu propio sistema de xeración e distribución eléctrica, e ao redor de 1955, tódalas áreas rurais dispuñan deste servizo.
Por 1979, o Manitoba Act, que declarara ao francés como unha lingua non-oficial en Manitoba, e impedía consecuentemente a súa difusión en centros educativos e o seu uso para trámites legais, foi xulgado de inconstitucional polo Tribunal Supremo do Canadá. En 1985, este órgano ordenou que Manitoba traducise tódalas súas 4.500 leis provinciais á lingua francesa, e se comezase coa instrución pública naquel idioma, en comunidades cunha poboación francófona significante.
Xeografía
300px|dereita|miniatura|Mapa de Manitoba. Manitoba áchase localizada no centro lonxitudinal do Canadá, aínda que lla considera parte da rexión occidental. Limita ao oeste con Saskatchewan, ao leste con Ontario, ao norte con Nunavut e a baía de Hudson, e ao sur cos estados norteamericanos de Dacota do Norte e Minnesota.