cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Comunicación visual
Tipos de linguaxe visual
miniatura|240px|Aínda que o código de cores para a temperatura é bastante universal, o descoñecemento pode levar a pensar que son meros adornos, como neste caso nos baños dunha estación de bus miniatura|240px|Infograma do Metro de Washington miniatura|240px|Publicidade no exterior dun tranvía miniatura|240px|Debuxo técnico asistido por ordenador. A imaxe dunha vivenda pode ter varias funcións (descritiva en canto a ser un plano, metalingüística en canto a que precisa dun código, exhortativa cando pretende ser vendida etc.
Características da comunicación visual
A linguaxe visual posúe as súas propias características:
Elementos
Cando falamos de comunicación visual non podemos limitarnos a un só tema, xa que o concepto de comunicación visual pode tratarse desde varias perspectivas. Neste proceso interveñen os seguintes conceptos clave:
Outros elementos
miniatura|240px|Os debuxos das patentes cumpren unha función basicamente descritiva miniatura|240px|Deseño da imaxe corporativa da [[Lufthansa, na Hochschule für Gestaltung de Ulm]] O resto dos elementos que inflúen neste proceso comunicativo son o campo comunicativo, a marca, o signo e o símbolo.
Os movementos que facemos co noso corpo e cos sentidos producen unha expresión consciente e inconsciente, capaces de descifrar a mensaxe que queremos dar, cada movemento leva a unha imaxe que sinala á persoa coa que queremos comunicarnos, indiferenza, rabia, felicidade, angustia, tristeza etc. sen necesidade de expresalo en palabras. Algúns movementos clave son a posición das mans, as pernas, os ollos e as cellas, a boca e especialmente a posición do noso corpo.
O campo
O campo da comunicación visual é aquel que abarca este tipo de comunicación, poderemos agrupalo en varias seccións temáticas:
Os campos poden, e de feito están, entrelazados. En internet atopamos exemplos de comunicación audiovisual con elementos de deseño urbanístico e moda, ou danza e deseño publicitario etc.
A marca
A marca é un trazo distintivo que forma parte dunha mensaxe visual de afirmación, de aviso ou de diferenciación. Exemplos de marcas son a pegadas, tatuaxes, piercings e outros adornos corporais ou de vestir, uniformes deportivos ou doutro tipo, sinaturas, selos, marcas comerciais etc, son signos de identidade.
O signo
miniatura|240px|Pictogramas nun teclado Os signos son as imaxes que transmiten unha indicación, unha orde ou unha prohibición. A forma destes signos de imaxe ou pictogramas debe ser sinxela e clara, porque o seu propósito é transmitir información o máis rápido posible. Exemplos:
A semioloxía ou semiótica é o estudo do signo, tamén coma neste caso do signo visual. Inclúe o estudo de como se constrúe e comprende o significado.
O símbolo
Por último, o símbolo, que designa a imaxe que representa unha idea, un recordo ou un sentimento. Cada cultura utiliza imaxes diversas ás que outorga valor de símbolo, e define estes valores segundo as súas crenzas, gustos e costumes. Exemplos:
Metodoloxía de traballo
Existen diversas ocasións nas que o contido visual ten unha semántica específica para unha poboación obxectivo, polo que é necesario realizar un estudo para poder determinar os significados presentes nesa cultura ou grupo poboacional, e transmitir de maneira adecuada a mensaxe desexada.
Cuartos de dólar dos 50 estados
Os cuartos de dólar dos 50 estados son unha serie de moedas dun cuarto de dólar postas en circulación pola Casa da Moeda dos Estados Unidos en conmemoración de cada un dos estados constituíntes dos Estados Unidos.
Este programa foi creado pola Lei 105-124, do 1 de decembro de 1997, e as moedas foron cuñadas e postas en circulación entre 1999 e 2008 en bloques de cinco estados cada ano.
O programa dos cuartos de dólar dos 50 estados púxose en marcha para promover unha nova xeración de coleccionistas de moedas, e converteuse no programa numismático máis existoso da historia dos EEUU, xa que aproximadamente a metade da poboación coleccionou as moedas desta serie. Isto provocou, ademais, un beneficio de arredor de 3.000 millóns de dólares para o Goberno federal, motivado da retirada da circulación das moedas por parte dos coleccionistas.
En 2009, a Casa da Moeda dos Estados Unidos comezou a complementar esta serie cun novo programa de moedas dun cuarto de dólar dedicadas ao Distrito de Columbia e dos territorios dos EEUU, nos que se inclúen Porto Rico, Samoa Americana, Guam, as illas Virxes Estadounidenses e as illas Marianas do Norte.
Concepción da idea
miniatura|275x275px|O [[Cámara de Representantes dos Estados Unidos de América|representante por Delaware Michael Castle, promotor do proxecto de lei para a creación do programa de cuartos de dólar dos 50 estados.]]
Ao principio esta iniciativa só atopou o apoio de Charles Atherton, da Comisión de Belas Artes dos EEUU, e de Dan Hoffman, un numismático novo de Carolina do Sur que tamén formaba parte do CCCAC. Mais a partir de 1995 o CCCAC comezou a sumarse formalmente o proxecto. O comité buscou daquela o apoio do representante republicano por Delaware Michael Castle, que presidía o Subcomité Bancario da Cámara de Representantes, con xurisdición sobre as moedas do país. A cautela inicial de Castle resolveuse cando Diehl suxeriu que as moedas se emitisen na orde en que os estados foran entrando na Unión e ratificaran a Constitución dos Estadios Unidos. Delaware, o estado natal de Castle, foi o primeiro en facelo e, xa que logo, sería o primeiro estado en ver en circulación a súa moeda dun cuarto de dólar. Posteriormente, Castle realizou varias comparecencias na cámara e presentou un proxecto de lei para a autorización do programa.
Oposición do Tesouro e apoio do Congreso
Malia o apoio do director da US Mint e do CCCAC, que fora designado polo Departamento do Tesouro, este mesmo departamento opúxose ao programa dos cuartos de dólar dos 50 estados, xa que as cuñaxes conmemorativas chegaran a identificarse nos últimos tempos con abusos e excesos. As previsións económicas da Casa da Moeda dos EEUU apuntaban a que o programa faría que o Goberno gañase entre 2.600 e 5.100 millóns de dólares, motivados pola señoreaxe —é dicir, na diferenza entre o valor nominal das moedas e o custo da súa produción—, mais outros 110 millóns noutros beneficios pola comercialización numismática. Diehl e Castle utilizaron estas previsións da Casa da Moeda para solicitar o apoio do Tesouro, mais os directivos desta institución consideraban que os cálculos carecían de credibilidade —ao final do programa, a US Mint estimou que o programa xerara 3.000 millóns de dólares en señoreaxe e 136,2 millóns en beneficios numismáticos—.
Diehl traballou con Castle con discreción para sacar adiante o proxecto de lei, malia a oposición do Tesouro ao programa. No entanto, o Tesouro suxeriu que o departamento realizase un estudo para determinar a viabilidade do programa. Co asesoramento de Diehl, Castle aceptou a suxestión do Tesouro e o estudo de viabilidade incluíuse no proxecto de Lei de Moedas Conmemorativas dos Estados Unidos de 1996, que tamén autorizaba o secretario do Tesouro a executar o programa sen necesidade de novas decisións do Congreso, no caso de que os resultados de viabilidade fosen favorables.
En 1997, o Congreso emitiu ese mandato en forma de Lei do Programa de Moedas Conmemorativas dos 50 estados, que foi promulgada polo presidente Bill Clinton o 1 de decembro de 1997.
O programa dos cuartos de dólar dos 50 Estados
miniatura|320x320px|Cerimonia de lanzamento do cuarto de dólar dedicado ao estado de [[Idaho en 2007.]] Consonte o programa aprobado pola lei, a Casa da Moeda dos Estados Unidos comezou coa emisión dos cuartos de dólar dos 50 estados cunha cadencia dunha moeda cada dez semanas, ou cinco moedas por ano, na orde en que cada estado ratificou a Constitución ou entrou a formar parte da Unión. O reverso de cada moeda conmemora un dos 50 estados cun deseño emblemático da súa historia, as súas tradicións ou os seus símbolos.
A lei que autorizaba a serie e os procedementos habituais da Casa da Moeda outorgáronlle a cada estado un papel relevante á hora de determinar o deseño que o representaría na moeda correspondente. Na maioría dos casos seguiuse un proceso polo que o gobernador lle solicitaba á cidadanía do estado que presentase conceptos de deseño e nomeou un grupo asesor para supervisar o proceso. Estes gobernadores presentaron entre tres e cinco conceptos de deseño finalistas ao secretario do Tesouro para a súa aprobación, e os deseños aprobados devolvéronse aos respectivos estados para a elección do deseño final.
miniatura|320px|Bolsa e rolos da [[Casa da Moeda dos Estados Unidos|US Mint para a distribución dos cuartos de dólar dos 50 estados.]]
O programa dos cuartos de dólar dos 50 estados foi a serie de moedas conmemorativas máis popular da historia numismática dos Estados Unidos. A Casa da Moeda estimou que, ademais dos 147 estadounidenses que coleccionaron estas moedas, 3,5 millóns participaron tamén no proceso de selección dos deseños de cada estado.
No final de 2008 cuñáranse e puxéranse en circulación todas as moedas dun cuarto de dólar previstas no programa. Consonte os datos da Casa da Moeda, a cantidade total de moedas cuñadas foi de 34.797.600.000. A tiraxe media foi de 695.952.000 moedas por cada estado, aínda que oscilou entre as 1.594.616.000 da moeda de Virxinia e as 416.600.000 do de Oklahoma. Todas as moedas circulantes foron cuñadas na Ceca de Filadelfia e na Ceca de Denver, e as versións con acabamento especial proof para coleccionistas na Ceca de San Francisco.
Mapa das emisións
O mapa amosa os anos de emisión da moeda de cada estado (inclúese a extensión do programa en 2009 ao Distrito de Columbia e a outros territorios).
Coleccionismo
miniatura|186x186px|Anverso da moeda híbrida do cuarto de dólar co [[dólar Sacagawea.]] A lei que aprobou a creación do programa de moedas dun cuarto de dólar dos 50 estavos especificaba que o fin desta serie era "honrar a singular república federal dos 50 estados que compoñen os Estados Unidos, e promover a difusión do coñecemento entre a xuventude dos Estados Unidos sobre os estados individuais, a súa historia e xeografía, e a rica diversidade do patrimonio nacional", así como "animar a xente nova e as súas familias a coleccionar recordos de todos os estados polo valor nominal das moedas".
Ao ser este o propósito, as tiraxes foron realmente moi amplas, para que a súa difusión fose masiva, o que ocasionou que ningunha das moedas desta serie supoña un investimento valioso, nin sequera nas versións con acabamento proof, producidas pola Ceca de San Francisco, que malia ter tiraxes moito máis exiguas resultan tamén accesibles para calquera coleccionista.
No entanto, o interese dalgúns coleccionistas centrouse en pequenas variantes e erros provocados durante a produción das moedas, como é o ocorrido nalgúns espécimes do cuarto de dólar de Wisconsin (2004) cuñados na Casa da Moeda de Denver, que presentan variantes na cantidade, no tamaño e na orientación das follas da espiga. En febreiro de 2005 vendeuse en eBay un conxunto de tres exemplares con estas variantes por 300 dólares e despois producíronse aumentos salientables, que chegaron ata os 1.500 dólares por moedas individuais; no entanto, a listaxe de prezos de 2020 de Professional Coin Grading Service (PCGS) atribúe aos exemplares mellor conservados unha valoración de entre 92 e 130 dólares. miniatura|210x210px|Moeda co [[Lemas dos Estados Unidos de América|lema parcialmente borrado, de xeito que se le IN GOD WE RUST .]] En maio de 2000 descubriuse un erro de gran relevancia ao aparecer unha moeda híbrida co anverso do cuarto de dólar e o reverso do dólar Sacagawea; este exemplar estaba nun rolo de moedas dun dólar adquirido nunha oficina bancaria de Mountain Home, Arcansas. Esta moeda híbrida, que pola súa configuración non amosa data, foi a primeira dunha serie de once que se foron descubrindo e autenticando. As autoridades da Casa da Moeda dos Estados Unidos supoñen que estas pezas, que amosan a marca de ceca da Ceca de Filadelfia, foron cuñadas entre finais de abril e principios de maio de 2000. Estes híbridos producíronse nos habituais discos das moedas dun dólar, revestidas de latón de manganeso, e non nos do cuarto de dólar, que están revestidas de cuproníquel.
Outras variantes coñecidas provocadas por erros son o cuarto de dólar de Minnesota (2005) con dobre cuñaxe e esta mesma moeda con diferente cantidade de follas nas árbores. E unha rotura do cuño na moeda de Kansas (2005) creou a aparencia de que o bisonte do seu reverso ten unha xiba. Por outra banda, son relativamente habituais os cuartos de dólar de Kansas nos que se le o lema " IN GOD WE RUST " (sen o " T " de " TRUST ") no anverso.
Zenit-4MT (satélite)
Zenit-4MT ou Orion (índice GRAU 11F629) foi unha serie de satélites de recoñecemento militares da Unión Soviética.
Características
Os satélites Zenit-4MT estaban, como o resto de satélites de recoñecemento Zenit, baseados nas cápsulas Vostok e, con 6300 kg de masa, consistían nun módulo de servizo e un módulo de reentrada de forma esférica contendo as cámaras e a película fotográfica que debía ser devolta a terra e revelada. Os satélites estaban alimentados por batería e paneis solares e usaban unha cámara topográfica SA-106. As órbitas típicas dos Zenit-4MT estaban entre os 200 e os 250 km de altura. Lanzáronse 23 Zenit-4MT mediante foguetes Soiuz M e Soiuz U entre 1971 e 1982, sen fallos.
Trofeos da Naisten Liiga
A Naisten Liiga entrega cada ano numerosos premios e trofeos para recoñecer os seus equipos e a persoas individuais involucradas na competición. De todos os premios, o máis importante é a Aurora Borealis Malja (en galego "Copa Aurora Boreal"), entregada ao equipo campión de liga logo da disputa dos play-offs. Entregada por primeira vez en 2010, a Aurora Borealis Malja foi financiada pola comunidade finlandesa no Canadá e substituíu á Sammon Malja.
Trofeos aos equipos
O primeiro trofeo entregado ao equipo campión da daquela denominada Naisten SM-sarja foi a Sammon Malja, que se entregou por primeira vez na tempada 1982-83, e seguiuse entregando ata a tempada 2009-10. Se ben a Sammon Malja tiña orixinalmente unha tapa, esta acabou perdéndose.
Ao contrario do que ocorre na liga masculina, onde o campión da liga regular recibe o Trofeo Memorial Harry Lindblad e o campión dos play-offs e polo tanto campión finlandés recibe a Kanada-malja, en 2022 na Naisten Liiga só existe un único trofeo, entregado ao equipo campión do campionato unha vez finalizados os play-offs, a Aurora Borealis Malja (en galego "Copa Aurora Boreal"). A copa foi introducida na tempada 2010-11, cando a competición aínda se denominaba Naisten SM-sarja e seguiu a empregarse unha vez a competición mudou cara á súa denominación actual en 2017.
Trofeos e premios individuais
Do mesmo xeito que a liga masculina finlandesa ou outras grandes ligas de hóckey sobre xeo como a National Hockey League (NHL), a Naisten Liiga entrega anualmente trofeos que recoñecen o traballo individual ao longo da tempada. Os premios están dirixidos principalmente ás xogadoras, mais tamén se entregan trofeos para recoñecer o labor arbitral e o labor dende o banco.
Os trofeos individuais máis antigos son os que premian á mellor puntuadora e á mellor goleadora. Ademais incluíronse premios que recoñecen o labor de xogadoras que compaxinan as súas carreiras deportivas cos estudos.
A maior parte dos trofeos levan o nome de xogadoras que salientaron especialmente na historia do hóckey sobre xeo feminino en Finlandia, xogando partidos internacionais coa selección nacional. Varias das xogadoras homenaxeadas forman parte ademais do Salón da Fama do Hóckey sobre Xeo Finlandés. Tan só un trofeo foi nomeado en honor a un home, o Trofeo Hannu Saintula, que premia ao mellor adestrador ou adestradora da tempada e recibe o seu nome do ex seleccionador finlandés Hannu Saintula.
A Igrexa, San Pedro de Viveiro, Viveiro
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Nacionalismo checo
dereita|miniatura|293x293px|Monumento de [[František Palacký en Praga, alcumado Pai da Nación, considerado como o pai do nacionalismo checo.]] O nacionalismo checo é unha ideoloxía que defende que os checos son unha nación e promove a súa unidade cultural e identitatia. O nacionalismo checo moderno xurdiu no século XIX na forma do rexurdimento nacional checo. En 1848, o nacionalismo checo converteuse nun factor político importante no Imperio Austríaco debido ás actividades do Partido Nacional (en Národní strana), liderado por František Palacký. Durante a primeira guerra mundial, os políticos nacionalistas checos, como Karel Kramář e Tomáš Garrigue Masaryk, iniciaron a idea da independencia do goberno austro-húngaro.
Despois de 1918 e da creación de Checoslovaquia, a absoluta maioría dos políticos checos e da sociedade adoptaron o checoslovaquismo, é dicir, a noción dun estado unificado incluíndo a Eslovaquia.
A transformación de Checoslovaquia nunha economía de mercado liberal durante os anos 1990-1992 motivou as desputas entre os checos e os eslovacos sobre o carácter da República Federal Checa e Eslovaca. As forzas separatistas foron fortalecidas tanto polas aspiracións nacionalistas eslovacas como polo nacionalismo económico checo, sendo este último baseado na percepción de que o territorio checo estaba subvencionando ao menos desenvolvido territorio de Eslovaquia. Checoslovaquia dividiuse entre a República Checa e Eslovaquia, acadando a independencia o 1 de xaneiro de 1993.
Elías Rodríguez Varela
Elías Rodríguez Varela, nado en Trabada o 1 de xaneiro de 1937, é un empresario e xornalista galego.
Traxectoria
En 1958 ingresou en Radio Juventud e en 1963 en Radio Nacional. En 1968, converteuse no fundador e xefe de emisións de Radio Centro, sendo un importante profesional en locucións publicitarias. En 1981 fundou Centro de Comunicación e en 1989 Estudios Abaira, S.A., empresa dedicada á publicidade, dobraxe e sonorización. É presidente do Grupo Abaira (Estudios Abaira, Abaira Publicidad, Matinha Estudios de Son de Portugal, Abrente Soluciones Audiovisuales e Línea de Fuego), vicepresidente do Grup Bosques Naturales (Bosques Naturales, Forestalia, Boscalia, Eurobosques, Adagro) e conselleiro de varias empresas.
Como actor participou nunha película, e prestou a súa voz e moitas como narrador. Foi tamén presentador no concurso Gran Casino da Televisión de Galicia.
Recoñecementos
Foi nomeado Fillo Predilecto de Trabada, membro da Enxebre Orde da Vieira e Cabaleiro do Camiño de Santiago e Madrigalego de Ouro. Foi galardoado cos premios "Antena de Oro" e prata da comunicación e medalla de prata de Galicia en 2003.
A Igrexa, Santo André de Boimente, Viveiro
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
A Igrexa, Vieiro, Viveiro
A Igrexa é un lugar da parroquia de Vieiro, no concello de Viveiro, na comarca da Mariña Occidental.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Stelo
Stelo (plural: steloj; en galego "estrela") foi unha unidade monetaria utilizada polo movemento esperantista de 1945 a 1993, co propósito de crear unha moeda global.
Antecedente: o speso
A necesidade de dispor dunha moeda circulante dotada dun valor fixo foi proposta por René de Sausure en 1907 e plasmouse en 1912 na cuñaxe de moedas coa denominación de speso (plural: spesoj) e co valor de 1.000 spesoj (spesmilo). Houbo tamén probas para emisión de moedas cos valores de 10 spesoj (ou spesdeko), 100 spesoj (ou spescento) e 10.000 spesoj (ou spesdekmilo). miniatura|180x180px| [[Moeda dun spesmilo ou 1.000 spesoj (1912). ]] Esta emisión serviu para conmemorar o 25º aniversario da creación da lingua esperanto por L. L. Zamenhof; foi promovida pola Asociación Universal de Esperanto e da súa cuñaxe encargouse a compañía suíza ''Holy Frères. ''
Esta moeda foi utilizada por algúns bancos británicos e suízos, sinaladamente polo Cekbanko Esperantista, de Londres, ata que o estoupido da primeira guerra mundial puxo fin á iniciativa.
Fundación da Liga Universal
O 14 de abril de 1942, exactamente 25 anos despois da morte de Zamenhof, un grupo de esperantistas reuniuse na Haia para lembrar e honrar a súa figura. Os Países Baixos achábanse baixo a ocupación Nazi e o grupo xa experimentara a tiranía do Estado policial, posto que os esperantistas foron un dos grupos perseguidos polos nazis.
Logo da discusión, os esperantistas chegaron ao acordo de fundar a Liga Universal (en esperanto: Universala Ligo), como unha organización co obxectivo de pór en práctica a idea orixinal de Zamenhof: unir a humanidade en paz a través dunha linguaxe común. Usando o slogan "Un Mundo, un idioma, unha moeda", o grupo de esperantistas neerlandeses propuxo o uso do stelo como unidade monetaria. miniatura|202x202px| [[Logotipo da Liga Universal. ]] Coa fundación da Liga Universal, o desexo que xa fora expresado por Zamenhof e por outros esperantistas de moitos países estaba a chegar a bo termo. Os participantes orixinais invitaron secretamente outros esperantistas ben coñecidos por eles a tomar parte nas discusións. Elixiuse un comité para traballar sobre a idea e o 1 de abril de 1945 anunciou unha das súas propostas iniciais: "esforzarse pola creación dunha unidade monetaria mundial, baseada na unidade internacional chamada stelo".
O 16 de marzo de 1946 tivo lugar na Haia a súa primeira asemblea internacional, que, entre outras cousas, acordou utilizar o stelo como unidade monetaria, como un valor estable e internacional. Os membros elixiron un comité para traballar nos detalles, e este acordou que a unidade do stelo equivalería ao prezo teórico dunha barra de pan corrente nos Países Baixos, que naqueles momentos supuña 0,25 floríns neerlandeses.
A asemblea de 1946 deulle máis énfase ao slogan de "Un mundo, un Idioma, unha moeda" e a Liga mantivo relacións con bancos en seis países: Bélxica, Dinamarca, Alemaña, Italia, Suíza, Suecia e os Países Baixos. Para todas a contas neses bancos, a Liga mantivo sistemas paralelos na moeda local e en steloj, e designou axentes en 14 países.
Os arquivos da Liga Universal amosan que esta tiña a intención de cuñar unha moeda cun valor fixo. A Liga ollaba esta estabilidade como o único xeito de liberar o mundo das presións das diferenzas económicas, que tenden a crear conflitos entre as persoas. Xa que logo, as taxas de cambio do stelo fóra dos Países Baixos estaban baseadas nas taxas de 1946 para o florín neerlandés.
Emisión de cupóns
miniatura|284x284px| Cupóns dun stelo emitidos pola Liga Universal. Ao principio, os esperantistas deberon renunciar a outras medidas, como o establecemento dun banco central cun sistema mundial de pagamento de cheques e emisión de moedas e billetes. Naquel momento, os países tiñan regras estritas para gobernaren as operacións financeiras internacionais, que foran deseñadas para os protexer de ataques financeiros externos.
Mesmo no primeiro período, en 1945, a Liga emitiu un cupón dun stelo, que foi válido ata 1950. Cada unha das novas emisións de cupóns estaba ideada para ser válida durante cinco anos. Estes cupóns utilizábanse para subscricións, anuncios, pagamentos de actividades etc. Os membros da Liga tamén recibían cupóns como gratificación por atraer novos membros ou como premios en competicións. Consonte o informe da revista La Praktiko, os esperantistas utilizaban adoito os cupóns como moeda, por exemplo, durante as súas conferencias mundiais.
O desenvolvemento posterior do stelo ficou estancado. Os fundadores da Liga Universal querían amosar a súa boa vontade de manter o valor do stelo estable, mais os seus esforzos estaban condenados ao fracaso. O prezo do pan neerlandés incrementouse gradualmente, mais ninguén pensou en axustar a relación entre o stelo e o florín; a relación mantívose en catro steloj por cada florín e as táboas de conversión empregáronse para fixar o valor do stelo noutros países. Por outra banda, mesmo a Liga chegou a abandonar a idea de axustar a contabilidade das transaccións ao stelo. Xa que logo, non se gañou experiencia cunha moeda de valor constante e o stelo perdeu a súa reputación, de xeito que o uso dos cupóns, mesmo entre os esperantistas, se volveu pouco frecuente.
Emisión de moeda
Durante a década de 1950, os membros da Liga Universal chegaron a ser arredor de 15.000. En 1959 realizaron o seu ansiado desexo de cuñar moedas, cos valores de 1, 5 e 10 steloj, en bronce, latón e cuproníquel respectivamente. A Liga encargoulle á Real Casa da Moeda dos Países Baixos en Utrecht a encarga de cuñar grandes cantidades de moedas e o investimento ocasionado por esta operación recuperouse con tal rapidez que, en 1965, a Liga foi quen de emitir un cuarto valor, a moeda de 25 steloj, que á parte da súa versión común en cuproníquel contou tamén con outras en prata e en ouro.
Estabilidade monetaria e valor fixo
A idea de que o stelo tivese un valor fixo foi decaendo, agás nos membros máis vellos da Liga, e esta caeu nun silencio do que non saíu ata cando publicou a revista La Praktiko, cuxo derradeiro número apareceu en 1970. Mais a figura de Lawrence Mee supuxo un punto de inflexión na traxectoria da Liga Universal. En 1973, el e a súa muller introducíronse na dirección da Organización Mundial de Esperanto. Durante o seguinte ano, a Liga seleccionou uns poucos membros para liderar a súa renovación a través da cooperación coa Asociación Mundial para a Federación Mundial (posteriormente coñecida como Movemento Federalista Mundial) e coa Asociación Universal de Esperanto. Mee converteuse en tesoureiro da Liga en 1977.
Durante dous anos promoveron o desenvolvemento do stelo como unha unidade monetaria internacional e, logo de moitas discusións, concluíron que o stelo debía ser desvalorizado desde os catro floríns iniciais a só medio florín. Posteriormente, Mee escribiría un estudo sobre a evolución e o desenvolvemento do stelo, titulado "De stabiele munteenheid van de esperantisten: de stelo" ("A unidade monetaria estable dos esperantistas: o stelo").
Dotar o stelo dun valor fixo implicaba que o seu poder adquisitivo a partir daquel momento seguiría a ser o mesmo e non estaría suxeito á inflación. Na data escollida do 1 de xaneiro de 1977, o poder adquisitivo do stelo pasaría a estar definido como medio florín neerlandés.
O doutor Josef Hartl, de Viena, deseñou un plan para fixar o valor do stelo. Arredor de 1977, Hartl fixo circular un panfleto que parece que exerceu influencia en Mee, no que se suxería a circulación dun valor monetario cun valor constante como unha resposta á desvalorización inflacionaria. A súa idea básica era que, independentemente do seu nivel de desenvolvemento, cada país podía calcular na súa moeda nacional o gasto mensual medio dunha familia. Poderíase asignar arbitrariamente o valor de 1.000 unidades monetarias a este gasto medio mensual. Así, por definición, o gasto dunha familia en cada país de, por exemplo, dez unidades sería igual a dez "unidades monetarias internacionais".
Xa que logo, mediante cálculos precisos, a taxa de cambio entre a unidade monetaria internacional e a moeda nacional podería axustarse segundo fose necesario segundo a taxa de inflación de cada país. Ao basear as transaccións entre países na unidade monetaria internacional, a moeda nacional ficarían á marxe dos ataques dos especuladores, que resultarían inútiles.
Con contas bancarias en sete países, entre eles os Países Baixos, a Liga precisaba establecer o valor do stelo neses países. No entanto, a ausencia de datos científicos sobre o poder adquisitivo das diversas moedas nacionais fixo imposible determinar as taxas de conversión ente o stelo e estas moedas, excepto co florín neerlandés, co que si que estaba solidamente establecida.
Outro dos membros da dirección da Liga, Willem P. Roelofs, pretendía darlle ao stelo un carácter totalmente diferente ao da idea de Hartl das unidades monetarias internacionais. Roelofs coincidía en que o stelo debía servir como base para as transaccións financeiras internacionais, mais só entre países que rexeitasen tratar con bancos comerciais. Mee, pola contra, mantiña a postura prevista pola Liga desde as súas orixes.
Mesmo despois de meses de discusións, non foi posible chegar a un acordo entre os dous puntos de vista, aínda que a maioría da Liga Universal se decantou por apoiar o punto de vista de Roelofs. Mee non aceptou a decisión e abandonou a Liga.
Disolución da Liga Universal
Aínda que a Liga Universal seguiu existindo, a súa influencia no mundo do esperanto foi diminuíndo progresivamente e moitos dos seus colaboradores foron abandonando as súas actividades, ata que en 1993 a súa xunta directiva acordou a disolución da entidade e repartir as súas propiedades entre varias fundacións, aínda que a maioría dos fondos foron para a Asociación Universal de Esperanto (AUE). Entre estes fondos atopábase un depósito de moedas de steloj que a AUE comezou a vender como obxectos de colección. A morte de Roelof en 1998 puxo colofón á iniciativa da moeda internacional dos esperantistas.
Segunda emisión (2012)
miniatura|220x220px| Uso do stelo durante as xornadas estivais Somera Esperanto-Studado 2013 Na década de 2010 fabricáronse tamén moedas de plástico coa denominación de stelo, que se utilizan para as transaccións en diferentes reunións e convencións celebradas polos esperantistas, sinaladamente entre as novas xeracións. Este novo stelo está gobernado por unha xunta que calcula os tipos de cambio e a protexe da especulación. Os valores emitidos son 1 stelo, e 3 e 10 steloj.
En novembro de 2014 usábase este stelo coa equivalencia de 1 euro = 4,189 steloj.
Emisión conmemorativa de 2018
Con motivo do 150 aniversario do nacemento de René de Saussure (1868-1943) emitiuse unha moeda conmemorativa en prata de 999 milésimas, cun peso dunha onza troy e un valor facial de 100 steloj. Da cuñaxe desta moeda encargouse a Casa da Moeda de Austria (Münze Österreich).
Ghahreman
Ghahreman (en ) é un filme iraniano de 2021 escrito e dirixido por Asghar Farhadi e protagonizado por Amir Jadidi, Mohsen Tanabandeh e Alireza Jahandideh. En xuño de 2021, o filme foi escollido para competir pola Palma de Ouro no Festival de Cannes, onde finalmente gañou o Gran Premio. Foi escollido como candidato de Irán para o Óscar ó mellor filme internacional na 94ª edición dos premios, clasificándose na lista curta de decembro.
Salvador Arias Castro
Salvador Arias Castro, nado en Lugo cara a 1890, foi un pastor protestante e político galego.
Traxectoria
Pastor protestante, axente da Sociedade Bíblica, chegou a Canarias en outubro de 1935. Exiliado en Francia, pertenceu á Unión Nacional Española e foi secretario de solidariedade do Frente Liberador Gallego. Exiliouse na Arxentina en 1947, arribando a Buenos Aires o 8 de xuño no barco Groix.
Dereito canónico
O dereito canónico (do grego κανον kanon, regra, norma ou medida) é unha xurisprudencia que conforma unha especialidade do dereito. A súa finalidade é estudar e desenvolver a regulación xurídica da Igrexa católica. Esta definición abrangue tres conceptos que causaron controversia sobre a súa consideración ao longo da historia: a súa finalidade, o seu carácter xurídico e a súa autonomía científica.
Historia do dereito canónico
Os canons dos concilios compleméntanse con decretos papais. Están recollidos en recompilacións como o Liber Extra (1234), o Liber Sextus (1298) e as Clementinas (1317). Entre 1140 e 1142, Graciano o Mozo redactou a Concordia discordantium canonum ou Decreto de Graciano. Este tenta conciliar a morea de canons existentes desde séculos anteriores, moitos deles contraditorios entre si.
Posteriormente creouse o Corpus Iuris Canonici. Esta colección incluía as principais obras canónicas oficiais e particulares, compostas entre 1140 e 1503.
No século XX iniciouse un proceso de codificación formal mediante a recompilación do extenso corpo de normas, complexo e difícil de interpretar. Aínda que dita recompilación comezou no pontificado de Pío X, o primeiro Código de Dereito Canónico foi promulgado por Bieito XV en 1917, que derrogou a Corpus Iuris Canonici. Este feito é considerado o acontecemento intraeclesial máis importante deste pontificado, pois o Código constituíuse como un elemento básico da organización da Igrexa católica.
O Código de Dereito Canónico (Codex Iuris Canonici) actualmente vixente foi promulgado por Xoán Paulo II o 25 de xaneiro de 1983, que derrogou o de 1917. Consta de sete libros, que tratan, en orde, dos seguintes asuntos:
Especialidades do dereito canónico
O dereito canónico pode dividirse en distintas ramas. Estas inclúen:
Igrexas anglicanas
Na Igrexa de Inglaterra, as cortes eclesiásticas que antes decidían cuestións como matrimonios, divorcios, testamentos ou difamación, aínda teñen xurisdición para algúns asuntos relacionados coa Igrexa. Estes inclúen a disciplina do clero, a propiedade eclesiástica ou o aspecto inmobiliario. O seu status separado remóntase ao século XII, cando os pobos normandos as separaron das cortes mixtas que utilizaban os pobos saxóns.
En contraste cos outros sistemas xurídicos anglosaxóns, a lei que se utiliza en temas eclesiásticos é, en parte, similar ao dereito continental. Tras a Reforma protestante, as cortes eclesiásticas en Inglaterra ficaron adscritas á coroa. Henrique VIII fíxose cargo da lexislación nesta materia e estabeleceu un corpo específico de letrados para as cuestións do dereito canónico. A mediados do século XIX reduciuse en gran medida a xurisdición destes tribunais.
Outras igrexas anglicanas aínda manteñen os seus sistemas privados de dereito canónico. Entre outras, figuran a Igrexa Episcopal nos EUA ou a Igrexa Anglicana do Canadá.
Pinnado
thumb|200px|Folla pinnaticomposta, paripinnada e opositipinnada thumb|200px|Folla pinnaticomposta, imparipinnada e alternipinnada thumb|190px|Folla de [[Cocos nucifera, pinnatisecta.]]
Pinnado (feminino pinnada), derivado do adxectivo latino pinnātus, -a, -um, "con ás ou aletas", é un termo botánico, xa empregado por Linneo.
O termo designa aqueles órganos foliáceos ou laminares que posúen folíolos máis ou menos numerosos —sempre máis de tres— aos lados dun eixe principal —o raque—, a modo das barbas das plumas das aves.
Termos derivados
De pinnado derívanse o prefixo pinnati- e os sufixos -pinnado e -pinnada, cos que se compoñen distintos termos relacionados coas follas:
Con pinnati-
thumb|160px|Folla bipinnada de [[Acacia nilotica.]]
Con -pinnado
Pode ocorrer que unha folla au outro órgano laminar se divida pinnadamente e que cada folíolo sexa, á súa vez, pinnado; entón fálase de órgano bipinnado. Se a división continúa, pode ser tripinnado. Neste caso, o prefixo é bipinnati- ou tripinnati-, de forma que poden ser bipinnaticomposto —como sinónimo de bipinnado—, bipinnatífido —dúas veces pinnatífido—, bipinnatipartido —dúas veces pinnatipartido—, bipinnatisecto —dúas veces pinnatisecto— e de igual forma se aplica co prefixo tri-.
Diccionario galego de termos médicos
O Diccionario galego de termos médicos (DGTM), é un volume lexicográfico elaborado baixo as directrices da Real Academia de Medicina e Cirurxía de Galicia e publicado en 2002 pola Dirección Xeral de Política Lingüística da Consellería de Educación e Ordenación Universitaria da Xunta de Galicia.
Participantes
Foi dirixido polo doutor Francisco Reyes Oliveros (neurocirurxián e pai de Francisco Reyes Santiás) e mais polo lexicógrafo Constantino García; redactado polos doutores Juan Fernández Garrido, Manuel Ferreirós Sánchez Guisande e Raquel Vaquero Rodrigo; colaboraron na redacción os doutores Fernando Jiménez Herrero, José Luis Puente Domínguez, Manuel Pereiro Míguens, Agustín Sixto Seco e Elías Tovar Martín; a revisión lingüística foi levada a cabo polo Seminario de Lexicografía da Real Academia Galega: Xesús Domínguez Dono, Ana I. Fachal Fraguela, M. Carme Pazos Balado, Manuela Pérez Rodríguez e Isolina Salgado Basoa; Colaborou na revisión Isabel González Fernández. A primeira edición foi prologada polo Presidente da Xunta e o Conselleiro de Educación.
Finalidade
Segundo afirma o Presidente da Real Academia de Medicina e Cirurxía de Galicia no prólogo, a elaboración desta obra foi aprobada por unanimidade en sesión plenaria para cumprir un dos seus deberes e
A pesar de que a Real Academia Galega participou na elaboración, non todos os termos que aparecen no DGTM aparecen no Dicionario da RAG (algúns mesmo aparecen noutros dicionarios de galego pero non no DRAG), nin todos os termos da lingua popular que aparecen no DRAG aparecen no DGTM, xa que teñen fins distintos. En palabras do Presidente da RAMCG, Francisco Reyes,
Novos avances na terminoloxía médica en galego
Na publicación do DGTM deixaban claro que se trata dun dicionario xeral dos termos máis habituais, e que o labor habería de ser complementado con outras publicacións, por exemplo de dicionarios máis exhaustivos de ámbitos específicos. Desde a primeira edición do dicionario, en 2002, houbo outras achegas ao léxico médico en galego, coma o Vocabulario de Medicina da USC e a incorporación de termos innovadores. No caso da medicina xenómica, legal e forense, Anxo Carracedo incluíu na lingua galega palabras da súa creación, mesmo inexistentes noutras linguas. Na Facultade de Medicina e Odontoloxía da USC cerca do 5% das materias danse en galego, e, xunto coa actividade investigadora, contribúe a ampliar e renovar a terminoloxía médica. Unha das vías que empregan científicos galegos para a ampliación de neoloxismos é fomentar o seu uso no eido da Lusofonía ; búscase por tanto a coherencia coas linguas do noso contorno, especialmente co portugués (se os nomes dos enzimas en galego rematan en -ase, como amilase, maltase, lactase, etc. é porque esta é a terminación usada en portugués e algunhas outras linguas).
A USC e a RAG tamén seguen a desenvolver vocabulario médico hoxe en día, por exemplo os termos surto e gromo non aparecen no DGTM (naquela altura non eran de uso tan cotiá coma durante a pandemia, e o termo brote non ten acepción epidemiolóxica), e agora están recollidos no banco de datos terminolóxicos da aplicación bUSCatermos do Servizo de Normalización Lingüística da Universidade. En 2020 publicaron Termos esenciais da COVID-19. Outra das actividades da USC para animar ao uso e difusión dos termos médicos en galego é a tradución e subtitulado de contidos da área sanitaria nas charlas TED-Saúde, desde o 2016.
Nueba Yol
Nueba Yol é un filme dominicano de 1995 dirixido por Ángel Muñiz. O filme foi escollido como candidato da República Dominicana para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 68ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Javier Bellido
Javier Bellido Plaza, nado en Bilbao o 9 de marzo de 1966, é un exfutbolista español, que xogaba de defensa. Formado na canteira do Athletic, xogou co seu filial na Segunda División, antes de pasar polo Eibar e o Elche. En 1991 fichou polo Compostela, onde xogou durante dez tempadas, converténdose nun dos xogadores máis destacados da historia do club. Disputou co equipo branquiazul 389 partidos oficiais, 137 deles en Primeira División, e aínda que xogaba como defensa central, marcou 26 goles. Viviu os momentos de maior gloria do club pero tamén dous descensos, e tralo segundo deles, no 2001, colgou as botas.
Athletic Club
Formouse nas categorías inferiores do Athletic Club, e tras unha cesión ao Amorebieta, en setembro de 1986 debutou co Bilbao Athletic na Segunda División, nun partido contra o Deportivo da Coruña en Riazor. Esa mesma tempada marcou o seu primeiro gol na categoría, no partido da xornada 17 contra o Cartagena.
Eibar e Elche
Despois de dúas campañas no filial do Athletic, en 1988 fichou polo Eibar, tamén de Segunda, onde o adestrador Barasoain o colocou como titular durante a maior parte da tempada. Ao remate da campaña, fichou polo Elche, da mesma categoría, onde militou durante dous convulsos anos, nos que pasaron polo banco do equipo ata cinco adestradores diferentes, e que culminaron co descenso do club ao remate da tempada 1990/91.
Compostela
En 1991 fichou polo Compostela, adestrado por Fernando Castro Santos, onde xa na súa primeira tempada foi o futbolista con máis minutos do equipo. Titular indiscutible no centro da defensa durante os seguintes anos, gañou o alcume de "O muro de San Lázaro". Na tempada 1993/94, o conxunto galego conseguiu un histórico ascenso á Primeira División, sendo de novo Bellido o futbolista con máis minutos da tempada, e contribuíndo con seis goles. Nos seguintes catro anos na máxima categoría foi unha das pezas máis importantes do equipo de Castro Santos primeiro, e Fernando Vázquez despois, compartindo defensa con Villena, Tocornal, Nacho e Mauro entre outros. A pesar de xogar de defensa central, marcou 12 goles na Primeira división, anotándolle entre outros ao Real Madrid, Atlético de Madrid, Valencia, Celta de Vigo e facendo un dos goles no histórico 2-6 contra o Deportivo da Coruña en Riazor.
Na tempada 1997/98 o equipo branquiazul acabou no posto 17º, tendo que xogar unha promoción de permanencia contra o Villarreal. Cun empate a cero goles na ida e co marcador sinalando 1-1 no partido de volta en San Lázaro, Bellido tivo a derradeira oportunidade de salvar o equipo do descenso, rematando de cabeza un córner lanzado por Fabiano nos derradeiros instantes do partido, pero a súa cabezada acabou saíndo desviada á dereita da portería de Palop. Continuou no equipo tralo descenso, xogando outras tres campañas na categoría de prata ata que o conxunto santiagués volveu caer outra categoría na tempada 2000/01, momento no que colgou as botas, despois de dez anos e 389 partidos co Compostela, nos que marcou 26 goles.
Trala retirada
Trala súa retirada continuou en Santiago de Compostela, como adestrador dos xuvenís do Atlético Fátima. En decembro de 2004, substituíu a Manolo Petaca como adestrador do primeiro equipo, ao que dirixiu ata o final da tempada. En 2015 volveu ao Compos, como director de canteira. Ademais dirixe unha residencia de maiores en Artes, Ribeira.
Familia
O seu fillo, Ander Bellido, tamén é futbolista e defensa, e xogou tamén no Compostela entre outros equipos.
Imre Varga
Imre Varga, nado en Siófok o 1 de novembro de 1923 e finado en Budapest o 9 de decembro de 2019, foi un escultor, pintor, deseñador e artista gráfico húngaro. É considerado un dos artistas maxiares máis importantes máis importantes do século XX.
Obras
As súas obras máis coñecidas foron a Estatua de Raoul Wallenberg en Tel Aviv e o memorial do Holocausto na Sinagoga da rúa Dohány en Budapest.
Un pasaje de ida
Un pasaje de ida é un filme dominicano de 1988 dirixido por Agliberto Meléndez. O filme foi escollido pola República Dominicana para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 61ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Globo farínxeo
Globus pharyngis, sensación de globus, globo farínxeo, globus hystericus ou globo histérico é a sensación persistente pero indolora de ter unha pílula, un bolo alimentario ou algún outro tipo de obstrución na gorxa cando non a hai. A deglución adoita realizarse normalmente, polo que non é un verdadeiro caso de disfaxia, pero pode chegar a ser bastante irritante. É común, cun 22-45% das persoas que a experimentan polo menos unha vez na súa vida.
Causas
A sensación de "nó na garganta" que caracteriza o globo farínxeo adoita ser causada pola inflamación dunha ou máis partes da garganta, como a larinxe ou a hipofarinxe, debido ao espasmo cricofarínxeo, refluxo gastroesofáxico, refluxo laringofarínxeo ou versatilidade esofáxica. Nalgúns casos a causa é descoñecida e os síntomas pódense atribuír a unha causa psicóxena, é dicir, un trastorno somatoforme ou de ansiedade. Recoñeceuse como un síntoma de depresión, que responde ao tratamento antidepresivo.
Os resultados de estudos recentes suxeriron que o refluxo gastroesofáxico é unha das principais causas de globus, aínda que isto segue sendo un debate considerable.
Diagnóstico
Como a sensación de globus é un síntoma, un diagnóstico de globus é normalmente un diagnóstico de exclusión. Se a sensación se presenta con outros síntomas como dor, trastornos da deglución como aspiración ou regurxitación, perda de peso ou cambio de voz, hai que investigar unha causa orgánica, normalmente con endoscopia. As andoriñas de bario non se recomendan como ferramenta de diagnóstico xa que aínda que son menos invasivas que a endoscopia e poden ser tranquilizadoras para o paciente, adoitan ignorar causas sinistras. É moi raro que a sensación de globo que non presenta ningún outro síntoma teña unha causa sinistra, polo que non se recomenda a endoscopia neste caso.
Diagnóstico diferencial
O diagnóstico diferencial debe facerse a partir da síndrome de Eagle que utiliza a descrición do paciente de "algo atrapado na miña gorxa" como ferramenta de diagnóstico. A síndrome é unha elongación do proceso estiloide que causa irritación nos nervios e músculos da rexión, o que provoca unha serie de síntomas pouco comúns.
Xestión
A tranquilidade do paciente é recomendable cando non se atopa ningunha causa. Se se identifica unha causa, trate a causa de forma sintomática ou, se é posible, sistémica.
Richard S. Yeoman
Richard Sperry Yeoman, nado o 15 de agosto de 1904 e finado o 9 de novembro de 1988 en Tucson, Arizona, foi un coleccionista de moedas estadounidense e autor de catálogos numismáticos vinculado desde a década de 1930 á editorial Whitman Publishing.
Traxectoria
O seu apelido de nacemento era Yeo, e Yeoman foi o pseudónimo que utilizou nas súas publicacións.
Cando na súa infancia traballaba como repartidor de xornais, caeu nas súas mans unha moeda dun centavo tipo Indian Head que lle chamou a atención e foi o inicio da súa colección numismática.
Espata
miniatura|230px|Flor de [[Calla palustris]]