cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lobishome
Características
A palabra vén do latín hominem lupum 'home lobo'. Esta figura mítica podería estar relacionada coa enfermidade mental chamada kynanthropos ou lykanthropos nosos, estudada xa polo médico do tempo de Hadriano, Marcelo de Side.
Na crenza popular as metamorfoses obedecen a diferentes motivos: á maldición do pai, a ter nado o 24 de Nadal, noite do nacemento de Cristo ou a ser o sétimo fillo home (noutras versións, o noveno). Tamén existe a tradición que sinala que un matrimonio que teña sete fillas, e ningún home, ten a obriga de entregar a súa filla, que se converterá en peeira dos lobos; tamén pode caer a fada por envexa, bruxería ou meigallo que lle fagan a un, ou por unha soberbia que botase el mesmo.
Pódese crebar a mala fada de varios xeitos: facéndolle sangue; quitándolle a pel de lobo que leva e, principalmente, queimándolla; sorprendéndoo e descubríndoo cando se envorca na poeira.
O máis corrente é que o lobishome soamente ande convertido en lobo por tempadas, ou polas noites, ou durante certos días, e a fada pódelle durar máis ou menos anos.
Do lobishome correron por Europa centos de historias e casos que deron lugar a causas por bruxería e a escritos de moitas sortes. Na literatura clásica aparece, coma máis citado, o caso do rei Licaón de Arcadia, convertido en lobo por Zeus, por lle dedicar sacrificios humanos, ou por Hera, en vinganza dos amores de Zeus con Calisto, filla daquel rei. O caso de Rómulo e Remo aseméllase ao dos peeiros dos lobos.
Onde foi máis corrente a crenza é nos pobos xermánicos. Unha historia típica é a do cabaleiro que vai de caza, persegue a unha loba e chega a lle cortar unha das patas de diante; de volta ao seu castelo, atopa a súa muller cun brazo cortado e botando sangue.
Galicia
miniatura|dereita|Ilustración representando un lobishome, segundo unha intelixencia artificial. En Galicia a tradición sinala que se un matrimonio ten sete ou nove fillos homes sen que nacese femia ningunha polo medio, o último queda marcado polo estigma da fada, converténdose en lobishome, foxe para o bosque por un período de sete anos (aínda que segundo as zonas pode variar entre seis e nove anos), e nese tempo non pode ser ferido nin capturado. Con todo, na tradición galega tamén existe o neno que nace xa cos síntomas do lobishome e que padece ciclicamente os síntomas.
Bibliografía
O lobo da xente, Novela de Vicente Risco.
Albite, O Val de Xestoso, Monfero
Albite é un lugar da parroquia do Val de Xestoso no concello coruñés de Monfero na comarca do Eume. Tiña 18 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 9 eran homes e 9 eran mulleres.
Troita arco da vella
A troita arco da vella (Oncorhynchus mykiss) é un peixe eurihalino de auga doce e de mar da familia dos salmónidos, distribuído de forma nativa polo norte do océano Pacífico, dende o Xapón pasando polo mar de Bering até Península de Baixa California, en México, aínda que de forma artificial foi introducida polo ser humano en medio mundo.
Anatomía
A lonxitude máxima descrita foi dun exemplar que medía 120 cm, aínda que o normal é unha lonxitude máxima de 60 cm. Ten de 3 a 4 espiñas na aleta dorsal, do mesmo xeito que na anal, co corpo alongado, cilíndrico nos individuos novos e comprimido lateralmente nos de moita idade. Os machos reprodutores non presentan cambios na morfoloxía da cabeza nin resto do corpo tan rechamantes como os doutras especies do mesmo xénero; variando moito a coloración da pel co hábitat e o tamaño; os que residen en ríos de forma permanente son máis escuros, semellantes aos anádromos en idade reprodutiva, mentres que os que residen en lagos son de coloración máis clara.
Hábitat e bioloxía
É un peixe de augas subtropicais a frías e anádromo, que vive no mar preto do fondo nun rango de profundidades entre 0 e 200 metros, remontando os ríos para desovar.
Os alevíns máis pequenos son bentopeláxicos, mentres que os xuvenís de máis idade vólvense totalmente peláxicos. O hábitat natural das especies é a auga doce duns 12 °C no verán, posiblemente orixinaria de Kamchatka, non estando claro se a aparición da anadromía é unha adaptación xenética ou simplemente un comportamento oportunista, o que se parece claro é que calquera poboación desta especie é quen de emigrar ao mar en calquera intre que o necesiten, sendo capaces de adaptarse a todo tipo de augas. Sobrevive mellor en lagos cá nas correntes de ríos.
Os anádromos adoitan vivir uns 11 anos, remontando os ríos por primeira vez a reproducirse no terceiro ano de vida, polo que adoitan reproducirse unhas 8 veces na vida; os non anádromos adoitan vivir un máximo de 6 anos, reproducíndose por tanto 3 veces na vida.
Importancia para o ser humano
É unha especie moi pescada e criada na acuicultura cunha importancia comercial grande, véndese fresca, conxelada, afumada, en salgadura ou enlatada, cociñándose en multitude de maneiras, moi aprezada na gastronomía.
Tamén é moi usada en pesca deportiva, posto que a especie foi introducida en multitude de cursos de auga con este fin. De feito, considéraselle unha especie invasora que está a crear un problema ecolóxico nalgunhas das zonas nas que se introduciu.
Subespecies
Aínda que se producen numerosos cambios nas subespecies, poderiamos considerar válidas as seguintes:
Dinastía Tang
A Dinastía Tang (en chinés 唐朝; pinyin Táng Cháo; Chinés medio Dâng) foi unha dinastía imperial chinesa precedida pola Dinastía Sui e sucedida polo período das Cinco Dinastías e Dez Reinos, que gobernou na China entre o 18 de xuño de 618 e o 1 de xuño de 907. Foi fundada pola familia Li (李), que chegou ao poder durante a decadencia e colapso do Imperio Sui. A Dinastía foi interrompida brevemente entre o 8 de outubro de 690 e o 3 de marzo de 705 pola Segunda Dinastía Zhou, cando a emperatriz Wu Zetian se apoderou do trono, converténdose na única emperatriz reinante, gobernante por dereito propio.
Historia
O territorio Tang, adquirido mediante as conquistas militares dos seus primeiros gobernantes e devastadoras guerras que provocaron a morte de millóns de persoas, foi maior que o da dinastía Han. Estimulada polo contacto coa India e Oriente Medio, o imperio viviu un auxe da creatividade en numerosos campos. O budismo, que xurdira na India na época de Confucio, continuou florecendo durante o período Tang e foi adoptado pola familia imperial, converténdose nunha parte esencial da cultura tradicional chinesa. O desenvolvemento da imprenta de bloques estendeu a difusión das obras escritas a públicos máis amplos.
O período Tang foi a idade dourada da arte e a literatura chinesa. Un sistema de goberno apoiado por unha gran clase de letrados confucianos seleccionados a través dos exames da administración foi perfeccionado durante o goberno Tang. Se ben este procedemento competitivo foi deseñado para captar os mellores talentos para o goberno, unha preocupación talvez maior para os gobernantes do período Tang, conscientes de que a dependencia imperial de poderosas familias aristocráticas e xefes militares podía provocar consecuencias desestabilizadoras, era a de crear un corpo de oficiais profesionais sen bases de poder autónomas territoriais ni funcionais.
Estes funcionarios eruditos gañaron un certo status nas súas comunidades locais, así como lazos familiares e valores compartidos que os conectaban á corte imperial.
O máximo esplendor da dinastía tivo lugar durante o reinado de Li Shimin, célebre emperador no que se unían habilidade política e dotes de goberno beneficiosos para a poboación. Algo que caracteriza esta dinastía foi que a maioría dos emperadores pensaron na vida da poboación que tiñan condicións de vida realmente malas polas continuas guerras. Li Shimin foi cuestionado bastante polos historiadores pola forma na que subiu ao trono. Li Shimin asasinou o seu irmán máis vello, ao que proclamaran sucesor, e o seu irmán máis novo para obrigar o seu pai a nombralo sucesor. Isto foi moi cuestionado polos historiadores mais grazas a que reinou de forma brillante, na China recórdase como un emperador grandioso.
Gomil, Aranga, Aranga
Gomil é un lugar da parroquia de Aranga no concello coruñés de Aranga na Comarca de Betanzos. Tiña 7 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 6 eran homes e 1 muller.
Dinastía Tang
Esplendor do imperio Tang
miniatura|250px|O emperador Li Shimin. Li Shimin reinou dende 626 ata a súa morte en 649. O seu reinado comezou cando quitou o trono ao seu pai pola forza despois de matar os seus irmáns. Ao comezo do seu reinado o imperio era débil e tiña que dar tributo aos xiongnu para non ser atacado por eles, mais os xiongnu non se conformaban e saqueaban cidades constantemente. Li Shimin decidiu facer reformas no exército e adaptalo para ter algunha posibilidade de derrotar os xiongnu. O exército ata ese momento estaba formado na súa maior parte por infantería. Li Shimin sabía que os xiongnu eran hábiles arqueiros a cabalo e que a razón pola que non podían con eles era que a infantería chinesa antes de chegar ata eles era atacada polas frechas dos xiongnu, a infantería era decimada antes de poder loitar corpo a corpo. Por iso decidiu comprar cabalos aos xiongnu, que tiñan cabalos moi rápidos e resistentes grazas a que dende que eran poldros os adestraban para a guerra. Tras comprar suficientes e de adestrar un exército de arqueiros durante uns tres anos organizou campañas contra os xiongnu que tras longas loitas nas que foron derrotados deixaron de supor unha ameaza para o imperio.
Tras derrotar os xiongnu, no imperio viviuse unha época de esplendor e poder. O imperio tiña unha próspera economía e a poboación era rica e estaba contenta co goberno, polas reformas na repartición de terras que fixo Li Shimin. Por isto moitos historiadores e a maioría dos chineses lembran a Li Shimin como un dos mellores emperadores da historia da China e non lle dan tanta importancia á forma en que subiu ao trono. Que a poesía chinesa tivese o seu máximo esplendor nesta dinastía é porque as persoas ao teren diñeiro se dedicaron a viaxar a lugares belos e que lles servían de inspiración para escribiren poemas.
Decadencia do imperio Tang
Contra mediados do século VIII, o poder Tang decaera. A inestabilidade económica interna e a subseguinte rebelión de An Lushan sinalou o comezo do declive militar para o imperio Tang. An Lushan (de nai turca e pai sogdiano), comandante de tres rexións militares favorecido pola corte, rebelouse contra o imperio (755-763) e apoderouse de Luoyang e Chang´an, iniciando coa súa revolta a decadencia definitiva do poder central e da dinastía".
Por fin, o mal goberno, as intrigas da corte, a explotación económica e as rebelións populares debilitaron o imperio, permitiron ao xefe militar Zhu Wen arrebatar o trono para fundar a súa propia dinastía no ano 907. Deste modo, comezou un novo período de fragmentación na historia da China: o período das Cinco Dinastías e os Dez reinos.
Cultura
Na literatura durante o reinado da Dinastía Tang destacan poetas coma Bai Juyi, Li Po, Tu Fu, He Zhizhang ou Xue Tao.
Győr
300px|miniatura|dereita|Fotografía aérea de Győr
Győr (alemán: Raab, eslovaco: Ráb, turco: Yanık kale, serbio: Đur / Ђур ou Janok / Јанок) é a cidade máis importante do noroeste de Hungría, e a capital do condado de Győr-Moson-Sopron a medio camiñon entre as cidades de Budapest e Viena. E a sexta cidade maior de Hungría con 127.594 habitantes.
Caída de Constantinopla
A caída de Constantinopla (en Ἅλωσις τῆς Κωνσταντινουπόλεως, Halōsis tēs Kōnstantinoupoleōs; en İstanbul'un Fethi) ou a conquista de Bizancio, polos turcos otománs o 29 de maio de 1453 foi un acontecemento histórico que, segundo a periodización clásica, marca a fin da Idade Media en Europa e a fin do derradeiro vestixio do Imperio Bizantino e da cultura clásica.
Xusto antes da conquista turca, Constantinopla era unha capital sen país: o Imperio Bizantino (Imperio Romano de Oriente), que outrora se estendía dende Persia até os Alpes, e tamén polos desertos de Asia, quedara reducido ó interior das murallas da cidade, arrodeada pola forza da nova nación turca. Constantino XI, derradeiro emperador de Bizancio, intuíu o perigo de que Constantinopla, cidade de cultura europea milenaria, caese por mor da supremacía militar dos otománs. Mehmed II, sultán dos turcos, conquistou a cidade, o cal supuxo a fin do antigo imperio bizantino e o comezo da preseza turca en Europa oriental.
Valeria Luiselli
Valeria Luiselli, nada na Cidade de México o 16 de agosto de 1983, é unha escritora e ensaísta mexicana. É autora dos libros de ensaios Papeles Falsos (Sexto Piso, 2010) e Los niños perdidos (Sexto Piso, 2016) e das novelas Los ingrávidos (Sexto Piso, 2011) La historia de mis dientes (Sexto Piso, 2013) e Desierto sonoro (Sexto Piso, 2019).
Publicou en varios xornais e revistas como Letras Libres, The New York Times, e Dazed & Confused. A crítica alemá chamouna a nova revelación das letras latinoamericanas. De 2014 a 2016 escribiu a columna «Cartas desde Harlem» no diario El País.
Traxectoria
Valeria Luiselli naceu o 16 de agosto de 1983 na Cidade de México e creceu en Costa Rica, Corea do Sur, Suráfrica e a India. Actualmente vive en Nova York coa súa filla e a súa sobriña. É filla do diplomático Cassio Luiselli Fernández quen foi o primeiro embaixador de México en Suráfrica, por esta razón, durante a súa infancia, Valeria coñeceu a Nelson Mandela. Outros referentes familiares foron a súa avoa, que tivo nove fillos e se dedicou a axudar as comunidades indíxenas mexicanas e a súa nai, que se mudou a Chiapas por uns anos para unirse aos zapatistas. É licenciada da Facultade de Filosofía e Letras da Universidade Nacional Autónoma de México. En 2008 estabeleceuse na cidade de Nova York para estudar un doutoramento en literatura comparativa na Universidade de Columbia.
A escritora colaborou como tradutora na Corte migratoria de Nova York para a defensa dos nenos inmigrantes centroamericanos que chegaban aos Estados Unidos, experiencia que plasmou no seu libro Los niños perdidos (Sexto Piso, 2016).
Recoñecementos
A escritora recibiu tres premios:
Tamén foi nomeada dúas veces para o
José Ramón Curbera Fernández
José Ramón Curbera Fernández, nado en Vigo o 7 de outubro de 1870 e finado na mesma cidade o 15 de xuño de 1937, foi un ciclista, empresario e industrial conserveiro galego.
Traxectoria
Era fillo do industrial José Ramón Curbera Puig. Durante a súa xuventude dedicouse ao ciclismo, sendo un destacado impulsor deste deporte e a primeira gran figura do ciclismo en Galicia, e conseguindo varios récords a nivel nacional. Implicouse tamén noutros deportes e foi fundador do Real Club Náutico de Vigo en 1906 e presidente do Real Vigo Sporting de fútbol entre 1913 e 1924.
Entrou a traballar co seu pai na conserva en 1892 e en 1897 encargouse da fábrica de Guixar. Introduciu o xeito de xareta e as traíñas. Adquiriu en 1900 unha segunda fábrica en Bueu e inaugurou outra no Areal de Vigo en 1906. Foi vogal do Consello de Administración do Banco de Vigo (1903-1915) e presidente da Unión de Fabricantes de Conservas de Galicia (1912-1918 e 1928-1933). Foi candidato a deputado a Cortes polo distrito de Vigo fronte a Ángel Urzáiz en 1918, apoiado por republicanos e socialistas. Contrario a calquera iniciativa corporativista, enfrontouse coa ditadura de Primo de Rivera e mantivo distancias cos sublevados o 18 de xullo de 1936.
Vida persoal
Casou con Fermina Alonso Lamberty en 1908.
Waskemar
miniatura|Localización de Waskemar dentro do concello de Ooststellingwerf miniatura|Muíño de vento de Waskemar Waskemar é unha entidade de poboación no norte do concello de Ooststellingwerf na provincia neerlandesa de Frisia que contaba o ano 2019 con 840 habitantes.
Características
No límite co concello de Opsterlân, sitúase na parte norte do concello, unha zona de fala frisoa mentres o resto do termo municipal é de fala tradicional baixosaxoa.
O territorio estaba baixo a xurisdición de De Haule e era unha zona rica en turba, propiedade dunhas poucas familias, unha delas a dos Lycklama á Nijeholt que obstentaron hereditariamente alcaldía de Ooststellingwerf entre 1647 e 1862. O lugar apareceu por primeira volta co nome neerlandés De Cruijmten (en frisón De Kromten) nun mapa de 1748. Posteriormente coñeceuse como Haulerwyk-Beneden. En 1954 recibiu o status de dorp e o nome oficial neerlandés de Waskemeer, un topónimo que deriva dunha lagoa localizada a uns dous quilómetros ao oeste, Waskmar e xa no concello de Opsterlân, na que os gandeiros da zona ían lavar as ovellas.
La Voz Católica (Ferrol)
La Voz Católica foi un periódico editado en Ferrol en 1870.
Historia e características
Periódico carlista, apareceu en 1870.
Downhill (filme)
Downhill é un filme mudo dirixido por Alfred Hitchcock en 1927. Está baseado na obra Down Hill de Novello e Constance Collier e está protagonizado por Ivor Novello, Robin Irvine e Isabel Jeans. O filme foi realizado por Gainsborough Pictures nos seus estudios de Islington. Downhill foi o cuarto filme creado por Hitchcock como director, mais o quinto en ser estreado. No mercado estadounidense foi comercializado co nome When Boys Leave Home.
1371
Mortes
Historia ano a ano
A Teixoeira, Artes, Ribeira
A Teixoeira é un lugar da parroquia de Artes no concello coruñés de Ribeira, na comarca da Barbanza.
Aethelwald de Anglia Oriental
Æthelwald, tamén coñecido como Æthelwold ou Æþelwald (inglés antigo: Æþelwald "nobre gobernante"), finado en 664, foi rei de Anglia Oriental, no século VII (reinou 654-664), o lonxevo reino anglosaxón que inclúe hoxe en día os condados ingleses de Norfolk e Suffolk. Pertencía á dinastía Wuffinga que gobernou Anglia Oriental desde o seu rexio (centro da autoridade real) de Rendlesham. Os dous cemiterios anglosaxóns de Sutton Hoo, o mosteiro de Iken, a Sede episcopal de Dommoc e o novo porto de Ipswich estaban todos na veciñanza de Rendlesham.
Poucos rexistros relativos a Anglia Oriental sobreviviron e non se sabe case nada da vida ou o reinado de Aethelwald. Sucedeu ao seu irmán máis vello Æthelhere, despois de que este morrese xunto con Penda de Mercia na Batalla de Winwaed ao redor de 655. Durante o seu goberno foi testemuña do revés nas aspiracións de Mercia para dominar aos seus veciños, tras a Batalla de Winwaed e o asasinato de Peada, fillo de Penda.
El foi rei durante a última década da co-existencia en Inglaterra dos cristiáns do Rito romano, centrada en Canterbury, e o rito Celta baseado en Northumbria. No Sínodo de Whitby, en 664, a causa Romana impúxose e a división das autoridades eclesiásticas cesaron. En 662, Swithelm de Essex foi persuadido a adoptar o Cristianismo e foi bautizado en Rendlesham, con Aethelwald presente como o seu patrocinador. Anglia Oriental estreitou lazos con Northumbria, Kent e terras nos Pantanos, por medio de matrimonios reais
A emerxencia do reino de Anglia Oriental
A historia de Anglia Oriental e os seus reis coñécese a través da Historia Ecclesiastica gentis Anglorum, compilado polo monxe Northumbriano Beda en 731, e unha lista xenealóxica da Anglian colection, que data da década de 790, no que a ascendencia de Ælfwald de East Anglia foi rastrexada a través de catorce xeracións até Wōden.
Anglia Oriental foi un lonxevo reino no que se mantivo a dualidade entre norte e sur, correspondente aos actuais condados ingleses de Norfolk e Suffolk. Comezou a formarse durante o século V, seguindo á finalización do Fin do dominio romano en Britania en 410. O leste de gran Bretaña foi colonizado rapidamente por saxóns e os anglos do continente. Durante o século V, os grupos de colonos de orixes mixtas emigraron cara aos Pantanos, e polos principais ríos do interior. De Beda sabemos que os pobos que se asentaron no que se converteu en Anglia Oriental foron os anglos, orixinarios da actual Dinamarca. Durante o século VI, apareceron novos asentamentos tamén ao longo dos sistemas dos ríos da costa leste, incluíndo o Deben, o Alde e o Orwell. Os colonos non se viron afectados pola cultura e civilización romana e tiñan a súa propia relixión e idioma. A medida que se ocupaba máis territorio, formábanse novos reinos, substituíndo a función dos territoria. Rodeado polo mar, lamazais, grandes defensas como o Devil's Dyke e anchos ríos, Anglia Oriental unificouse baixo o mando dos Wuffingas.
Raedwal e os seus sucesores
O primeiro rei dos Anglos Orientais foi Raedwald, descrito por Beda como 'o fillo de Tytil, cuxo pai era Wuffa', que reinou sobre 599 até aproximadamente 624. Segundo Beda, foi convertido ao Cristianismo na corte do seu señor Aethelberht de Kent aproximadamente en 604. Ao longo do seu reinado foi suficientemente poderoso como para manter o imperium sobre varios reinos anglosaxóns. En 616, derrotou a Aethelfrith de Northumbria e instalou ao exiliado Edwin como novo rei. Crese que este lle entregou un barco funerario cunha magnífica variedade de tesouros e símbolos de poder, que foron descubertos baixo o Túmulo 1 en Sutton Hoo, en Suffolk. Foi sucedido polo seu fillo Eorpwald, que reinou brevemente antes de ser asasinado pouco despois do seu bautismo, por un pagán chamado Ricberht, despois do cal os anglos orientais volveron ao paganismo. Ricberht foi substituído por Sigeberht, cuxa educación cristiá asegurou o restablecemento do cristianismo. Durante o reinado conxunto de Sigeberht e Ecgric, estableceuse a sede episcopal de Dommoc en territorio de Anglia Oriental.
En 632 ou 633, Edwin de Northumbria foi derrocado e asasinado, e o seu reino devastado por Cadwallon ap Cadfan, apoiado por Penda de Mercia. Os mercianos volvéronse entón cara a Anglia Oriental e o seu rei, Ecgric. En 640 ou 641, derrotaron aos anglos, circunstancia na que pereceron Ecgric e o seu predecesor Sigeberht.
O sucesor de Ecgric, era un irmán de Æthelwald, Anna, coñecido polo seu devoto cristianismo e a santidade dos seus fillos, pero revelouse ineficaz á hora de evitar a invasión merciana de Anglia Oriental. Tras un ataque merciano en 651 a Cnobheresburg, Anna foi exiliado por Penda, posibelmente a Magonsaete. Tras o seu regreso, Anglia Oriental foi atacado novamente por Penda, e as forzas de Anna derrotadas, o propio Anna morto. Durante o reinado do seu sucesor, Æthelhere (outro irmán de Æthelwald), Anglia Oriental foi eclipsada por Mercia. En 655, despois da Batalla de Winwaed, preto de Leeds, onde Æthelhere e Penda perderon a vida, emerxeu unha nova realidade política. Peada, fillo de Penda, que gobernara a provincia merciana dos Anglos medios como rei cristián desde 653, sucedeu ao seu pai como rei de Mercia, pero foi asasinado un ano máis tarde. A morte de Peada constituíu un golpe severo ás aspiracións mercianas de dominio sobre os outros reinos de Inglaterra.
Ascendencia e familia
Æthe lwald, (en anglosaxón 'gobernante nobre') foi un membro da dinastía dos Wuffingas, o fillo máis novo de Eni e sobriño de Rædwald de Anglia Oriental. Dous dos seus irmáns, Anna e Æthelhere, gobernaron sucesivamente antes que el.
A súa ascensión é mencionada polo historiador do século XII Guillerme de Malmesbury, en Gesta Regum Anglorum:
As alianzas dinásticas vincularon fortemente o reino de Æthelwald ao reino cristián de Kent, onde Seaxburh, a filla máis vella de Anna, o irmán máis vello de Aethelwald, convertíase na raíña de Earcomberht de Kent A fortaleza occidental de Anglia Oriental nos Fens estivo en mans de Eteldreda, irmá de Seaxburh. Outra importante conexión con Northumbria foi o establecemento do mosteiro de Streoneshalh (identificado con Whitby) por parte de Hilda, lugar que se convertería en panteón de Edwin e doutros reis northumbrianos.
Cristianismo en Anglia Oriental baixo Æthelwald
dereita|miniatura|250x250px|O reino de Anglia Oriental durante os inicios do período anglosaxón. A influencia do rito celta en Anglia Oriental fora forte mentres existiu o mosteiro de San Furseo e San Foillan en Cnobheresburg. A autoridade do cristianismo en Anglia Oriental aínda residía na sede de Dommoc, obediente a Canterbury. Botwulf comezou a construír o seu mosteiro en Iken, nunha illa no río Alde, Suffolk, en aproximadamente 653, o ano que Anna de Anglia Oriental morreu na batalla de Bulcamp.
Oswiu persuadiu a Sigeberht II de Essex para que recibise o bautismo e Cedd, un discípulo northumbriano de Aidan, foi relevado da misión aos Anglos Medios para converterse en Bispo dos saxóns do leste e reconvertelos. Cedd construíu mosteiros en Tilbury no do sur e en Ythancæster, onde había un vello forte romano, no que é agora Bradwell-on-Sea, ao nordeste de Essex. Sigeberht foi asasinado polos seus propios seguidores e foi sucedido polo pagán Swithhelm de Essex. Cedd persuadiuno para aceptar a fe e, segundo Beda, o seu bautismo tivo lugar en Rendlesham, en presenza de Æthelwald:
Alianzas matrimoniais de Anglia Oriental
A comezos da década de 660, dous matrimonios importantes tiveron lugar. Ecgfrith de Northumbria, o fillo de quince anos de Oswiu, desposaba a Æthelthryth de Ely, filla de Anna de Anglia Oriental, (que era aproximadamente catorce anos maior que el), e instalábase xunto a el na corte de Northumbria. Permanecera virxe durante o seu primeiro matrimonio; mantívose na súa decisión como noiva de Ecgfrith, polo que non podía darlle un herdeiro. Æthelthryth retivo Ely como posesión propia durante este matrimonio.
Namentres, Wulfhere de Mercia, irmán de Peada, saíu dun retiro seguro e foi proclamado rei. Non era cristián, pero foi pronto se converteu e posteriormente casou con Eormenhilda, filla de Eorcenberht de Kent e Seaxburh. Pouco despois fundou o mosteiro de Medeshamstede, que máis tarde se convertería en Peterborough, baixo o abade Seaxwulf.
Sínodo de Whitby
Tras a morte de Finan, bispo de Lindisfarne, Alhfrith de Deira, en conivencia con Wilfred de York, Agilbert de Wessex e outros, tratou de persuadir a Oswiu para gobernar a favor do rito romano do cristianismo nos reinos en que el tivese imperium. O caso foi debatido na presenza de Oswiu no Sínodo de Whitby en 664, con Colmán, Hilda e Cedd defendendo o rito celta e a tradición herdada de Aidan, e Wilfred defendendo a postura romana. Finalmente, prevaleceu a causa romana e púxose fin á división anterior. Quen non o puideron aceptar, incluíndo Colmán, abandonaron o lugar.
Dáctilo
Dáctilo (do grego antigo δάκτυλος dáktylos, "dedo") pode referirse a:
Aeroporto de Lijiang-Sanyi
O aeroporto internacional de Lijiang-Sanyi é un aeroporto que serve a Lijiang, na provincia chinesa de Yunnan. Foi construído no ano 1995 e atópase a 25 quilómetros ao sur da cidade.
Fernando Lopes-Graça
Fernando Lopes-Graça (Tomar, 17 de decembro de 1906 — Parede, Cascais, 27 de novembro de 1994) é considerado un dos maiores compositores portugueses do século XX.
Ao longo da súa carreira traballou como compositor e musicólogo.
As súas principais influencias viñeron da música popular portuguesa que estudou, continuando o labor doutros musicólogos comoFrancisco de Lacerda.
El era membro do Partido Comunista Portugués, e forte opositor do réxime fascista do Estado Novo de António Oliveira Salazar.
Axudou a completar o "Dicionário de Música" comezado polo seu mestre, Tomás Borba.
Eloy Luís André
Eloy Luís André, nado en Mourazos (Verín) o 19 de xullo de 1876 e finado en Madrid o 24 de maio de 1935, foi un filósofo, psicólogo e docente galego, cuxa obra orixinal máis destacada se centra en problemas de mentalidade colectiva e no desenvolvemento do sistema educativo.
Traxectoria
Volveu de novo a Salamanca para especializarse en Filosofía Superior, e desde alí trasladouse ás universidades europeas de Leuven, Bruxelas e París en 1899 - 1900, para ampliar estudos. Cando regresou a España intentou acceder a unha cátedra universitaria, mais ante a imposibilidade de lograr algunha, decidiu preparar oposicións a cátedra de bacharelato, obtendo en 1904 a de Psicoloxía, Lóxica, Ética e Rudimentos de Dereito do instituto de Soria. No mesmo ano e por motivos familiares (enfermidade da tía Xenerosa) trasládase para o Instituto de Ourense.
En 1906 o Goberno comisionouno para estudar a organización de Ministerio de Fomento en Francia, Bélxica e Italia, ano no que publicou o seu primeiro libro El histrionismo español: ensayo de psicología política. En 1909, a Junta para Ampliación de Estudios e Investigaciones Científicas concedeulle unha bolsa de estudos, que utilizou para trasladarse á Universidade de Leipzig, onde foi discípulo de Wilhelm Wundt, so cuxa dirección preparou un traballo de psicoloxía experimental. Posteriormente trasladouse á Universidade de Jena, onde foi discípulo de Rudolf Christoph Eucken. André mantería, posteriormente, relacións profesionais de amizade e profesionais con ambos filósofos alemáns.
Retornou a España a fins de 1910 para tentar de novo acceder a algunha cátedra universitaria, por exemplo a de Metafísica da Universidade Central, que finalmente gañou José Ortega y Gasset. Porén a concesión dunha nova bolsa pola Junta de Ampliación de Estudios fixo que volvese novamente a Leipzig. Ao regresar para España, retomou o seu posto en Ourense en 1912, onde creou un laboratorio de psicoloxía experimental. En 1913 o Goberno pensionouno catro meses para estudar o funcionamento do ensino secundario en Francia, Bélxica e Prusia.
En 1914 pasou ao instituto de Toledo. Neses anos interesouse polos movementos galeguistas, pero nunca tivo unha militancia activa. En 1917 casou con María Francisca Romero, natural de Xinzo de Limia. En 1918 opositou para o Instituto Cardenal Cisneros, logrando por fin residir en Madrid, que era o que desexaba desde había anos. En 1919 e 1922 naceron os fillos, María dos Anxos e Anxo. Morreu en 1935 por un cancro hepático. Os seus restos foron trasladados de Madrid a Vilardevós en 2001.
Obra
Ao longo da súa vida Eloy Luís André publicou unha obra que se pode cualificar de extensa. As súas publicacións atenden a varias vertentes básicas: os manuais de ensino, as publicacións de psicoloxía, os problemas educativos e os libros de creación filosófica propia, destacando neste sentidos os seus ensaios sobre mentalidade colectiva, talvez influído polo interese de Wundt na psicoloxía dos pobos. Outra faceta de André levouno a escribir artigos de economía, espallados en revistas e xornais.
Listaxe de publicacións
miniatura|200px|Galleguismo. Lucha por la personalidad nacional y la cultura. miniatura|Placa dunha rúa de [[Vilardevós, Vilardevós, Vilardevós|Vilardevós.]]
André fixo ademais varias traducións, desde o alemán e o francés:
2. Bundesliga 2012/13
A tempada 2012–13 da 2. Bundesliga foi a 39ª edición da segunda competición ligueira de fútbol en Alemaña. A tempada empezou o 3 de agosto de 2012 e finalizou o 19 de maio de 2013, cun descanso de invernal entre os fins de semana do 15 de decembro de 2012 ao 2 de febreiro de 2013. O campión foi o Hertha BSC.
El Eco de Tambo
El Eco de Tambo foi un xornal editado en Pontevedra entre 1883 e 1884.
Historia e características
Subtitulado Diario de Pontevedra, apareceu o 2 de febreiro de 1883. Cambiou o seu subtítulo por Periódico defensor de los intereses morales y materiales. Posteriormente radicalizouse e adquiriu un marcado cariz político, cambiando o subtítulo por Diario de la izquierda liberal. Editado na imprenta de José Millán, estaba dirixido por Emilio Álvarez Giménez. Entre os seus colaboradores figurou Eduardo Vincenti. Cesou a súa edición non antes de outubro de 1884.
William Harrison Dillard
William Harrison Dillard, nado en Cleveland (Ohio) o 8 de xullo de 1923 e finado na mesma cidade o 15 de novembro de 2019, foi un atleta estadounidense especialista en probas de velocidade e valas, gañador de catro medallas de ouro olímpicas entre os Xogos de Londres 1948 e Helsinqui 1952. Foi o único atleta na historia que foi campión olímpico de 100 metros lisos e 110 metros valados.
Traxectoria
Na súa adolescencia era un grande admirador do seu compatriota Jesse Owens, gañador de catro medallas de ouro en Berlín 1936, que tamén nacera en Cleveland e ademais acudira á mesma escola secundaria ca el, a East Tech High School. Dillard serviu no exército durante a segunda guerra mundial, e logo regresou á Universidade.
Destacaba principalmente nas proba de valas, e foi probablemente o mellor valista do mundo na época de posguerra. En 1946 e 1947 proclamouse campión de Estados Unidos nos 110 metros valas.
Nas proba de clasificación do seu país para os Xogos Olímpicos de Londres 1948 sufriu unha caída e rematou 6ª nesta proba, polo que non puido clasificarse xa que só ían aos Xogos os tres primeiros. En cambio si o fixo na proba de 100 metros lisos, pese a non ser a súa especialidade, como terceiro integrante do equipo. Xa nos Xogos de Londres, a final dos 100 metros lisos foi unha das máis competidas que se lembran, con Dillard e o seu compatriota Norwood "Barney" Ewell chegando case igualados a meta. A foto-finish determinou que Dillard fora o gañador igualando o récord olímpico con 10,3.
Tras permanecer algúns anos afastado do atletismo, regresou en 1952 coa ollada posta nos Xogos Olímpicos de Helsinqui. Esta vez si logrou a súa clasificación para competir nos 110 metros valas, e lograría tamén a medalla de ouro nos Xogos.
Ó igual que en 1948, gañou outra medalla co equipo estadounidense de relevos 4×100 metros. Esta vez o equipo formábano Dean Smith, Harrison Dillard, Lindy Remigino e Andy Stanfield.
Catro anos máis tarde Dillard tentou clasificarse para ir aos Xogos Olímpicos de Melbourne 1956 pero non o conseguiu. Tras a súa retirada definitiva das pistas traballou como relacións públicas para o equipo Cleveland Indians, a liga nacional de béisbol. Tamén presentou un programa de radio na emisora WWGK de Cleveland.
En 1974 foi incluído no Salón de Fama do atletismo estadounidense.
Imager for Magnetopause-to-Aurora Global Exploration
IMAGE (acrónimo de Imager for Magnetopause-to-Aurora Global Exploration), tamén coñecido como Explorer 78, foi un satélite artificial da NASA lanzado o 25 de marzo de 2000 mediante un foguete Delta II desde a base Vandenberg da Forza Aérea. IMAGE pertence ó programa MIDEX, englobado dentro do programa Explorer.
Características
A misión de IMAGE foi estudar o comportamento da magnetosfera terrestre ante as variacións do vento solar. As áreas de estudo do satélite inclúen a identificación dos mecanismos de inxección do plasma na magnetosfera durante as tormentas magnéticas, medi-la resposta da magnetosfera ante cambios no vento solar e estudar o modo en que o plasma da magnetosfera é enerxizado, transportado e perdido durante as tormentas e subtormentas magnéticas. IMAGE medía 2,25 metros de diámetro por 1,52 metros de longo.
O satélite deixou de funcionar o 18 de decembro de 2005, cando se deixou de recibir a súa telemetría debido a un problema eléctrico a bordo. miniatura|Unha [[aurora polar vista por unha das cámaras ultravioleta de IMAGE.]]
Instrumentos
IMAGE levaba a bordo tres cámaras de átomos neutros capaces de medi-la enerxía e composición de átomos con enerxías de entre 10 e 200 eV cunha resolución temporal de 300 segundos. Ademais portaba dúas cámaras ultravioleta para o rango de lonxitudes de onda entre 120 e 180 nanómetros e para a banda dos 30,4 nanómetros, e un radar de baixa potencia operando a lonxitudes de onda de radio de entre 3 kHz e 3 MHz.
Gran Premio de Bélxica de 2014
O Gran Premio de Bélxica de 2014, formalmente 2014 Formula 1 Shell Belgian Grand Prix, é unha carreira de Fórmula Un que que se celebrou o 24 de agosto de 2014, no Circuíto de Spa-Francorchamps de Spa, Bélxica. Foi a undécima rolda do Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2014.
Informe
O tres veces gañador das 24 Horas de Le Mans André Lotterer fará o seu debut na Fórmula Un, en substitución de Kamui Kobayashi en Caterham. O piloto estadounidense Alexander Rossi tamén fixo o seu debut na Fórmula Un con Marussia en Spa substituíndo a Max Chilton. Pero o venres pola mañá, anunciouse que Chilton tería o seu posto de carreira reinstalado para o Gran Premio, polo que Rossi só tomou parte na primeira sesión de adestramentos.
Carreira
A carreira comezou ás 14:00 hora local. A grella estaba seca antes da carreira. O coche de Alonso arrincou con demora na grella, aínda que puido volver tomar a súa posición inicial foi penalizado con 5 segundos. A carreira converteuse en polémica cando na volta 2, os dous pilotos de Mercedes chocaron ao entrar en Les Combes, Hamilton saíu cun pneumático picado e Rosberg co alerón dianteiro danado. O incidente foi considerado culpa de Rosberg polo equipo Mercedes.
Post-carreira
O resultado da carreira deixou a Rosberg líder do campionato de pilotos con 220 puntos. Hamilton, que non puido anotar en Bélxica, estaba segundo con 191 puntos, 35 puntos por diante de Ricciardo e o setenta por diante de Alonso. Bottas quinto con 110 puntos. No Campionato de Construtores, Mercedes mantén a súa vantaxe con 411 puntos, Red Bull é segundo con 254 puntos, e Ferrari quedou en terceiro lugar con 160 puntos.
Ángela Pumariega
Traxectoria
Comezou a competir en Vela lixeira con 6 anos e iniciou a súa formación na clase internacional Optimist, pasando logo a Cadet e posteriormente a Snipe. Nesta última clase foi onde comezou a destacar, e foi elixida por Félix Gancedo para os campionatos do mundo e de Europa de categoría máster en 2004.
En 2008, con Carmen Mateo de tripulante quedou sétima no campionato do mundo feminino de Snipe, e con Nuria Lacera gañou a Copa de España desa mesma clase.
A Carreira, Cabreiros, O Corgo
A Carreira é un lugar da parroquia de Cabreiros no concello lugués do Corgo, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 17 habitantes (8 homes e 9 mulleres).
Eintracht Braunschweig
O Braunschweiger Turn- und Sportverein Eintracht von 1895, coñecido como Eintracht Braunschweig ou BTSV, é un club de fútbol alemán da cidade de Braunschweig. Foi fundado en 1895 e compite na 1. Bundesliga, logo de ascender na tempada 2012–13. O seu campo é o Eintracht-Stadion, con capacidade para 25.540 espectadores.
1372
Mortes
Historia ano a ano
A Igrexa, Aranga, Aranga
A Igrexa é un lugar da parroquia de Aranga no concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Tiña 3 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 2 eran homes e 1 muller.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
A Soledá, Artes, Ribeira
A Soledá (á espera da oficialización da forma A Soidade) é un lugar da parroquia de Artes no concello coruñés de Ribeira, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE) en 2012 tiña tres habitantes (dous homes e unha muller).
Jurijus Veklenko
Jurijus Veklenko, tamén coñecido simplemente como Jurijus, é un cantante lituano.
Festival de Eurovisión
Veklenko actuou no Festival de Eurovisión 2015 como un dos coristas de Monika Linkytė e Vaidas Baumila na súa actuación coa canción "This Time", xunto aos outros tres coristas, Jurijus formou parte do beixo homosexual na actuación da final.
En 2017, Veklenko fixo a voz principal do lip-sync da actuación drag Lolita Zero na final nacional de Lituania coa canción "Get Frighten".
Livno
Livno é un concello do oeste de Bosnia e Hercegovina, situado no Cantón 10 da Federación de Bosnia e Hercegovina. A súa poboación é de 32.454 persoas: o 83,4 % croatas, 12,9 % bosníacos, e 2,2 % serbios.
Ilyushin Il-62
O Ilyushin Il-62 (alcumado Classic) foi o primeiro reactor de pasaxeiros de longo alcance producido na Unión Soviética. Fixo o seu primeiro voo en xaneiro de 1963 e entrou en servizo con Aeroflot o 15 de setembro de 1967. Foi concibido como sucesor do turbohélice Il-18, e coa súa capacidade de case 200 pasaxeiros era o reactor de liña máis grande cando realizou o seu voo de estrea. Foi un dos catro pioneiros da súa clase (xunto co 707, o DC-8 e o VC10), e tratouse do primeiro avión do seu tipo en operar na Unión Soviética e varios países máis.
Deseño
As esixencias do seu deseño foron moi semellantes ás do VC10, de aí o feito de que ambos os avións se asemellen bastante, e inclúan un longo alcance e que puidesen operar dende pistas curtas ou mal preparadas entre outras.
Durante os seus primeiros meses de servizo o Il-62 estivo facendo unicamente rutas internas na Unión Soviética, realizando o seu primeiro servizo internacional en setembro de 1968 entre as cidades de Moscova e Montreal. A capacidade de pasaxe desta primeira versión do Il-62 variaba dos 122 pasaxeiros en dúas clases, aos 186 en clase única.
En 1978 anunciouse o Il-62MK cunha serie de novas melloras, a meirande parte delas para axeitar o uso do avión dende pistas curtas ou mal acabadas. Propuxéronse outras versións, algunhas para "estirar" a capacidade de pasaxeiros ata os 250, e outras para adaptar o avión a aeroportos máis pequenos. Ningunha desas ideas chegou a acadar a fase de deseño, e dende entón non se coñecen máis desenvolvementos do modelo.
Livno
Historia
A rexión de Livno leva habitado cando menos dende o 2.000 a.C, pero a primeira mención de Livno data dun documento do 892 do duque croata Mutimer. Dende 1326 Livno formou parte do banato bosníaco ata que en 1463 pasou ao Imperio Otomán, logo do Congreso de Berlín, Livno entrou no Imperio Austro-Húngaro (1878).
Dende 1918 formou parte do Reino dos Serbios, Croatas e Eslovenos (e posteriormente Iugoslavia) dentro do banato de Primorje. Entre 1941 e 1945 Livno formou parte do Estado independente de Croacia. Coa fin da segunda guerra mundial, Livno volveu integrarse en Iugoslavia e dende 1992 forma parte de Bosnia-Hercegovina.
Nanook of the North
Nanook of the North é unha longametraxe de 1922 de xénero documental dirixida por Robert J. Flaherty. É considerado o primeiro filme documental da historia. .
Sinopse
Conta as duras condicións de vida dunha familia inuit no ártico. A detallada realidade deste pobo que vive nun clima case imposible para o resto dos humanos, é o que plasmou o antropólogo, explorador e cartógrafo Robert J. Flaherty cando foi rodar a vida do esquimó Nanook e da súa familia, na Baía de Hudson, Canadá, a comezos dos anos vinte.
Acollida
O documental de Flaherty apenas obtivo un nulo interese nos Estados Unidos xa que nin tan sequera existía o termo documental como xénero cinematográfico naqueles anos. Só tralo seu éxito en Europa, grazas á distribución por parte de Pathé, acadou gran notoriedade.
Copa do Rei de Rugby 2008-2009
Na tempada 2008-2009 disputouse a 76ª edición da Copa do Rei de rugby, o torneo nacional máis antigo do rugby español. Organizado pola F.E.R., acadaron o dereito a competir no torneo os oito equipos que ocuparon os primeiros postos na táboa da División de Honra unha vez rematada a primeira volta da liga regular.
O torneo copeiro comezou unha vez rematada a competición de liga. Na final, xogada no Campo de San Pablo de Sevilla o 10 de maio de 2009, o CRC Madrid de Pozuelo de Alarcón, que viña de gañar o campionato de liga, acadou tamén o título copeiro derrotando por 34 a 26 ó Cajasol Ciencias de Sevilla, que xogaba a final no seu propio campo.
Formato
O formato da competición contou con tres roldas eliminatorias:
Participantes
Os oito equipos participantes saíron do campionato nacional de liga na súa División de Honra. Acadaron o dereito a participar na Copa do Rei os oito primeiros equipos da táboa ó remate da primeira volta.
Así quedou a táboa da liga trala primeira volta (os oito equipos clasificados para disputar a Copa do Rei están marcados en cor azul):
A.C. Milan
O Associazione Calcio Milan, habitualmente chamado A.C. Milan, ou simplemente Milan, é un club de fútbol italiano da cidade de Milán, que participa na Serie A.
Xoga con listras vermellas e negras e calzón negro, gañando por iso o sobrenome de rossoneri ("vermello-negros"). É o segundo equipo con máis logros na historia do fútbol italiano, con 18 títulos da Serie A, 5 Copas de Italia e 7 Supercopas de Italia. Internacionalmente, é o terceiro equipo con máis títulos (18), só por detrás do Real Madrid e do Al-Ahly, e empatado co Boca Juniors. Nas súas vitrinas figuran 7 Ligas de Campións, 2 Recopas de Europa, 5 Supercopas de Europa, 3 Copas Intercontinentais e 1 Copa Mundial de Clubs da FIFA.
Figura no cuarto posto da clasificación de mellores clubs do século XX, realizada pola IFFHS.
O club foi fundado en 1899 como o Milan Football & Cricket Club por Alfred Edwards, un británico expatriado. En homenaxe ás súas orixes, o club mantén a forma inglesa de escrita do nome da cidade.
Estadio
O actual estadio do equipo é o Giuseppe Meazza, con capacidade para 80 018 espectadores, tamén coñecido como San Siro. O estadio compárteo co Internazionale (tamén coñecido coma "Inter" ou "Inter de Milán"), o outro grande club de Milan. Os seguidores do AC Milan usan "San Siro" para referirse ao estadio.
Historia
"Seremos un equipo de diaños. As nosas cores serán o vermello do lume e o negro do medo que lle meteremos aos nosos adversarios". ( Herbert Kilpin ) esquerda|miniatura|Algún socios fundadores do Milan (decembro de 1899)
Dos inicios á segunda posguerra
O Milan Football & Cricket Club naceu grazas á iniciativadun grupo de ingleses e italianos reunidos no hotel Du Nord e des Anglais, entre os que se atopaban Alfred Edwards, o primeiro presidente, Edward Nathan Berra, o vicepresidente e capitán do equipo de crícket, o secretario Samuel Richard Davies; e entre os socios fundadores David Allison (capitán do equipo), Daniele Angeloni, Giannino Camperio, Guido Valerio e Herbert Kilpin. Da nova fíxose eco La gazzetta dello Sport nun pequeno artigo do 15 ou 18 de decembro, pero non habendo unha documentación exacta sobre o acto constitutivo da sociedade, que o propio club fixa tradicionalmente no 16 de decembro de 1899, queda incerta.
O 15 de xaneiro de 1899 o club afiliouse na Federación Italiana de Fútbol e o 15 de abril, nas semifinais do campionato nacional de 1900, debuta con derrota de 3-0 contra o FC Torinese. O 27 de maio do mesmo ano, gaña a "medalla do Rei" (medaglia del Re), grazas a un 2-0 fronte á Juventus F.C.