cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cova de vagalumes da montaña de Tamborine
Acceso ao parque e ruta
Todo o percorrido divídese en dúas partes: antes de ver aos vagalumes, veremos un vídeo de coñecemento dos vermes da luz azul de 5 minutos na entrada da cova de estalactitas a escuras, e deixaremos que os ollos se adapten á escuridade. Antes de ingresar á cova dos vagalumes, para manter a salvo a cada visitante, débese usar un anel de luz fluorescente sobre as costas para garantir que todos sexan vistos. Camiñando polo túnel da cova, non só se pode ver o espectáculo dos verme alumeando e simulando o ceo nocturno, senón que tamén poderemos usar unha lanterna de infravermellos especial baixo a supervisión do persoal para observar os vermes de cerca sen danalos. A forma do vagalume, a parte emisora ​​de luz, o estado de depredación e os filamentos pegañentos como perlas con raíces para capturar a súa presa cando se dirixe ao que cre que é o exterior da cova. Durante o percorrido, podemos facer preguntas sobre o material presentado, a actividade é moi popular nos colexios e centros educativos da zona.
Servizos
O parque conta con varios restaurantes, quioscos de comida e tendas de recordos.
Vilarterreo, Gorgullos, Tordoia
Vilarterreo (á espera da oficialización da forma Vilartarreo ) é un lugar da parroquia de Gorgullos no concello coruñés de Tordoia da comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 32 habitantes (15 homes e 17 mulleres).
Mapamundi de Ebstorf
miniatura|400px| Foto dunha réplica do [[mapamundi de Ebstorf]] O mapamundi de Erbstof, (en alemán Ebstorfer Weltkarte) era un mapa de rodas medieval de aproximadamente 3,57 m de diámetro en trinta follas de pergamiño cosidas con Xerusalén como centro. Con máis de 2300 entradas de texto e imaxes, foi o mapamundi máis grande e extenso desde a Idade Media ata o mellor do noso coñecemento actual. Ardeu en 1943. As reproducións sobreviviron, pero non poden reproducir completamente o orixinal.
Río Dviná Setentrional
O río Dviná Setentrional, tamén chamado Dviná do Norte, (Северная Двина, Sévernaya Dviná) é un río do norte da Rusia europea que flúe en dirección noroeste até desembocar na baía Dviná, no mar Branco. Ten unha lonxitude nominal de 748 km (que alcanzan os 1685 km coa súa fonte, o río Sújona-Kubena) e drena unha gran conca de 357 000 km², a 5.ª de Europa e a 10.ª conca rusa. Un sistema da súa cuenca é aínda máis largo, o formado por Dviná Setentrional—Víchegda que chega aos 1840 km (680 km do propio Dviná e 1160 km do Víchegda) o que o sitúa como o sexto río máis longo de Europa, tras o Volga, Danubio, Ural, Dniéper e Don. Administrativamente, discorre polos óblast de Vólogda e Arcanxo.
Etimoloxía
Segundo o Dicionario Etimolóxico do lingüista ruso-xermano Max Vasmer, o nome do río foi tomado do Dvina Occidental. O hidrónimo Dvina non provén das linguas urálicas; con todo, a súa orixe non está claro. Posiblemente sexa unha palabra indoeuropea que adoitaba significar 'río' ou 'arroio'.
Mapamundi de Ebstorf
Atribucións
A autoría do mapa foi atribuída a Xervasio (Gervasius) de Tilbury, un clérigo anglo-normando que traballou para o príncipe Henrique o Rei Mozo de Inglaterra e o emperador Otón IV. Estudos máis recentes, en particular estudos paleográficos, chegaron a diferentes conclusións que exclúen a Gervasius como autor: En 2001, baseándose nunha comparación convincente de manuscritos con documentos do arquivo do mosteiro, Jürgen Wilke argumentou que foi creado arredor de 1300 e subliñou que non había probas dunha conexión entre o mapa ou o mosteiro con Gervasius de Tilbury. Hartmut Kugler apoiou esta datación, baseada en investigacións no contexto da nova edición en 2007, e comprobou que o mapa tampouco ofrece ningunha referencia verificable á Otia imperialia de Gervasius de Tilbury. Tamén se pronunciou a favor de non aceptar un modelo de gran formato para o mapa, pero argumentou que certos erros ortográficos poderían explicarse mellor pensando nos mapas en formato libro como modelo, cuxa dispoñibilidade en Ebstorf era tamén máis probábel. Non obstante, non se pode descartar a suxestión de Armin Wolf dun modelo máis antigo destinado a Otón IV (Otón, ou Otto, da casa Welf, foi desde 1212 até a súa morte en 1218 o rexente de facto da rexión de Lüneburg, xa que o herdeiro Welf "Otto o Neno" aínda era menor de idade).
Río Dviná Setentrional
Etimoloxía
En idioma komi, o río chámase Вы́нва/Výnva, de vyn, 'poder', e vai, 'auga, río', polo tanto, 'río poderoso'.
Historia
esquerda|miniatura|"Colmogor", cerca do "Mare Glaciale", nun mapa de Moscovia de 1551 de Giacomo Gastaldi esquerda|miniatura|Fortaleza de Novodvinsk (1701-1714), protexendo a boca do Dvina. Gravado do libro do artista viaxeiro Cornelius de Bruyne Viaxe a través de Moscovia a persia, Amsterdam, 1711 esquerda|miniatura|Postal do porto de Arjánguelsk en 1896 A área foi poboada orixinalmente polos pobos ugrofineses e logo colonizada pola república de Novgorod. A única excepción foi Veliky Ustyug, que formaba parte do principado de Vladimir-Suzdal. O resto da conca do Dvina Setentrional estaba controlada por Novgorod. Veliky Ustyug foi mencionada por primeira vez nas crónicas en 1207, Shenkursk en 1229 e Solvychegodsk foi fundada no século XIV. No século XIII, os comerciantes de Novgorod xa chegaban ao mar Branco. A área era atractiva en primeira instancia debido ao comercio de peles. A principal vía fluvial dende Novgorod cara ao Dvina Setentrional ía ao longo do Volga e o seu afluente, o Sheksna, ao longo do río Slavyanka até o lago Nikolskoye; daquela as embarcacións eran porteadas por terra até o lago Blagoveshchenskoye; dende alí, augas abaixo ao longo do río Porozovitsa até o lago Kubenskoye, e máis aló até o Sújona e o Dvina Setentrional.
Mapamundi de Ebstorf
O achado. Do século XIX ao XXI
O mapa, enrolado en 1830 e atopado na abadía de Ebstorf, conservouse nos Arquivos do Estado de Hannover desde 1835, onde ardeu durante a segunda guerra mundial en outubro de 1943 durante un ataque aéreo contra Hannover. De 1950 a 1953, baseándose en antigas edicións facsímiles de 1891 e 1896, creouse unha réplica a cores a tamaño completo en catro copias en Kloster Ebstorf, Hannover, Lüneburg e en Plassenburg preto de Kulmbach. Na Universidade de Erlangen-Nuremberg desenvolveuse unha reconstrución dixital e publicouse en forma de libro a finais de 2006. A editorial Kugler estimou que esa nova edición, que foi investigada ao longo de anos, contén aproximadamente a reprodución do 80% do orixinal. A Universidade Leuphana de Lüneburg preparou unha edición interactiva do mapa para Internet (véxanse as ligazóns externas); todos os textos latinos foron traducidos.
Río Dviná Setentrional
Historia
Dende o Dvina Setentrional, había varias formas de chegar á conca do Mezen (dende onde os comerciantes podían chegar á conca do Pechora e á do Obi). Unha era remontar augas arriba polo Víchegda e o Yarenga, e logo por terra até o río Vashka. Outra tamén ía río arriba, polo Víchegda, seguía polo Vym e o Yelva, e logo, por terra, até o Irva e o Mezen. Outras dúas opcións incluían remontar río arriba polo Pinega e logo por terra até o Kuloy e até o Mezen, ou usar o Pukshenga e o Pokshenga para chegar ao Pinega, e logo dende o Yozhuga tomar botes por terra até o Zyryanskaya Yezhuga e o Vashka. Desde o Víchegda, os comerciantes tamén podían chegar directamente á conca do río Pechora a través do Cherya e o Izhma, ou polo Mylva.
Mapamundi de Ebstorf
Cronoloxía
Ademais das fontes escritas, o mapa probabelmente conteña varios mapas predecesores. Un estudo novo pero controvertido suxire que a concepción da cuadrícula xeométrica, na que se basea a estrutura e clasificación do mapa, puido ter a súa orixe no Reichenau (ver: Ordo orbis terrae). É probábel que se fixese entón un primeiro procesado en Braunschweig baixo Henrique o León e outro no século XIII, posibelmente en 1243 baixo o reinado de Otón o Fillo, de Lüneburg. Dise que esta última versión é o modelo directo do mapa de Ebstorf, polo que se pode supoñer que o momento da transmisión é o descubrimento das tumbas dos mártires ou a fase da crecente popularidade da súa veneración. Porén, non hai rastro das fases de procesamento asumidas. Investigacións recentes fan probábel que o mapa fose feito ao redor de 1300 na abadía de Ebstorf. Os achados do xefe de longa data da escavación da catedral de Colonia Georg Hauser, publicados en 2020, tamén falan a favor dunha orixe tardía, segundo a cal a condición estrutural da catedral de Colonia que se mostra no mapa pode datarse con bastante precisión ao anos desde 1320 até arredor de 1325/1330. Como resultado, o mapa mundial de Ebstorf foi creado probabelmente na década de 1320 ou como moito a principios da década de 1330.
Río Dviná Setentrional
Historia
Desde o século XIV, Jolmogory (que fora fundado en 1177 augas abaixo da confluencia co Pínega, xa na parte final do río) foi o principal porto comercial no Dvina Setentrional, pero no século XVII perdeu esa condición ante o porto de Arjánguelsk, que fora fundado en 1584 por Iván IV de Rusia. E aínda retendo até 1762 Jolmogory a sede da eparquía de Jolmogory e Vaga —dende 1732 coñecida como eparquía de Jolmogory e Archangelogorod—, que tiña a xurisdición sobre todo o norte de Rusia, incluído o mosteiro Solovetsky. Arjánguelsk estaba localizado uns 50 km augas baixo de Jolmogory, xa na boca do estuario. De 1553 a 1713, o río foi practicamente a única arteria comercial segura que conectaba o centro de Rusia con Arjánguelsk, que pasou a ser o principal porto do comercio marítimo entre Rusia e os países do norte e oeste de Europa.
Mapamundi de Ebstorf
Contido
miniatura| Sección do mapa (cuadrante inferior esquerdo) con [[Braunschweig e Braunschweiger Löwen. ]] O mapa mostra a volta da terra; está orientado para que Oriente estea arriba, como era común nos mapas T e O. Tamén está a representación pictórica do paraíso. No centro do mapa está Xerusalén. A área de 12,74 m² divídese en 1.500 entradas de texto, 534 cidades, 500 representacións de edificios, 160 masas de auga, 60 illas e montañas, 45 persoas e criaturas míticas e uns 60 animais. A superficie circular da terra está rodeada polo océano e os ventos.
Río Dviná Setentrional
Historia
Pedro I de Rusia cambiou totalmente a situación, fundando a cidade de San Petersburgo en 1703, abrindo así o camiño para o comercio do mar Báltico e construíndo a estrada entre San Petersburgo e Arjánguelsk a través de Kargopol. San Petersburgo converteríase na capital do imperio ruso. Iso provocou que Arjánguelsk entrase nunha profunda decadencia no século XVIII, xa que o comercio polo mar Báltico predominaba sobre o do mar Branco. O comercio volveu florecer no XIX, tras completarse a liña do ferrocarril con Moscova. Hoxe é un importante porto pesqueiro e madeireiro. O río perdeu rapidamente o seu papel como ruta comercial líder, que se acelerou coa construción do ferrocarril entre Vologda e Arjánguelsk entre 1894 e 1897. A boca do Dvina foi considerada polo Imperio ruso como un lugar estratéxico para a defensa de Arjánguelsk no camiño cara ao centro da Rusia europea.
O Dvina Setentrional foi escenario de varias batallas durante a Guerra Civil Rusa, moitas das cales involucraron ao exército intervencionista do acordo como parte da súa Campaña do Norte de Rusia. Unha flotilla especial do Dvina Setentrional existiu durante a Guerra Civil.
Mapamundi de Ebstorf
Motivacións
A intención do autor non era crear un mapa do mundo xeograficamente correcto. Por exemplo, a cidade de Roma ten case o mesmo tamaño que a illa de Sicilia. Pola contra, o mapa reflicte o coñecemento histórico, mitolóxico e teolóxico da época. O propio mundo compárase co corpo de Cristo, identificado pola cabeza, as mans e os pés ao redor dos bordos do mapa. Se a cabeza e os pés así como as dúas mans estivesen unidos entre si, daría lugar a forma de cruz. A localización central de Xerusalén, a Arca de Noé e o Paraíso no leste preto da cabeza de Cristo e a Torre de Babel mostran a concepción da historia da salvación. Por exemplo, a representación das Amazonas baséase na mitoloxía e na antiga sagas.
Río Dviná Setentrional
Xeografía
esquerda|miniatura|O Dviná Setentrional en Kotlas, na confluencia co Víchegda. A foto foi tomada dende a ponte ferroviaria; en fronte, está a ponte da autoestrada. miniatura|Xeo á deriva no Dvina, preto de Kotlas miniatura|Xeo á deriva no Dvina no óblast de Arkhangelsk miniatura|Ponte sobre o Dviná en [[Arcanxo]] miniatura|Vista nocturna de Arcanxo, a beiras do río Dviná Setentrional miniatura|Paseo en Arcanxo a beiras do Dviná Setentrional miniatura|Estaleiros navais SevMach, en Severodvinsk O río Dviná Setentrional nace da confluencia do río Sújona e o río Yug, preto da cidade de Veliki Ústiug (33 419 hab. no ano 2002), na parte oriental do óblast de Vólogda. O río discorre primeiro en dirección norte, por unha zona pantanosa e cuberta de bosques moi rica píscicolamente. Tras chegar a Krasávino (8211 hab.) abandona pronto o óblast de Vólogda e penétrase, pola parte meridional, no Óblast de Arjángelsk. Pasa primeiro por Privódino e ao pouco chega á cidade de Kotlas (60 600 hab.), a máis importante do seu curso medio, onde recibe pola esquerda ao río Víchegda. Vira o Dviná a partir de aquí cara ao Noroeste, atravesando as localidades de Úsovo, Derevénskaya e Krasnoborsk (7193 hab.), na que recibe, pola dereita, ao río Úftiuga (na conca do Dviná hai outro río co mesmo nome, un afluente do Sújona). Neste tramo o río cruza unha zona de outeiros na que o seu curso se estreita e está bordeado por escarpadas beiras nas que finaliza o bosque.
Mapamundi de Ebstorf
Europa
Móstrase na esquina inferior esquerda. Atópanse elementos xeográficos como os Cárpatos en Centroeuropa e cidades que hoxe son alemás como Soest, Lüneburg, Braunschweig, Meissen, Aquisgrán, Colonia ou Kulmbach; no Mediterráneo aparecen Roma na Península Itálica, illas gregas como Creta ou Delos; no Atlántico aparece o reino da Galiza, na Península Ibérica, co faro da torre de Hércules en Brigantium e a catedral de Santiago de Compostela.
Elementos fantásticos
No mapa aparecen tamén criaturas míticas e elementos sorprendentes como as nove illas Eolias, que se mostran dúas veces por razóns que non están claras, ou a illa de San Borondón, da que se apuntaron varios supostos avistamentos ao longo dos séculos.
Río Dviná Setentrional
Xeografía
Continua augas abaixo na mesma dirección noroeste, chegando a Cherevkovo (3614 hab.), para entrar logo nun tramo no que se incorporan un grupo de pequenos afluentes por ambas marxes: pola esquerda, os ríos Avniuga, Yumiz, Kódima; e, pola dereita, os ríos Erga e Nondrus. Segue chegando ás localidades de Póchegda (3050 hab.), Cámovo, Konetsgorie e Ust-Vaga, onde recibe, pola esquerda, outro dos seus afluentes importantes, o río Vaga. Chega a continuación o Dviná a Bereznik (8053 hab.), Osínovo (1617 hab.) e Ust-Vayenga (1431 hab.), onde recibe, pola dereita, ao río Vayenga. Segue por Hetogo e aquí vira en dirección Norte, chegando ao pouco a Kali, Lipovik, Zacacev e Emetsk, onde recibe pola dereita ao río Emca e ao pouco, pola esquerda, ao Puksenga. Segue o seu curso chegando a Bol Gorá, Brian Návolok, Kopacevo, Tovra e Ust-Pínega, onde recibe, pola dereita, ao río Pínega, outro longo afluente procedente do Nordés. A partir de aquí o Dviná xira en dirección noroeste e corre pola meseta do mar Branco e do Kuloj. O seu curso divídese en varios brazos e ensánchase moito, até 7 km e unha profundidade de 15 m, con varias illas importantes na canle. Chega á cidade de Novodvinsk (43 383 hab.) e logo forma un amplo delta duns 900 km², en cuxas marxes se atopan as máis importantes cidades de todo a súa discorrer, Arjángelsk (356 051 hab.) e Severodvinsk (201 551 hab.). Desagua finalmente no mar Branco, despois de 744 km de percorrido, na baía que leva o seu nome, baía Dvina, duns 100 km de lonxitude e uns 70 km de anchura media.
A conca do Dviná Setentrional é moi importante polo seu gran tamaño (357 000 km²), comprende parte do territorio da República de Komi e dos óblast de Arjánguelsk, Kírov, Kostromá e Vólogda. En xeral é unha rexión con baixa densidade de poboación por mor de frío, na súa maioría son bosques boreales de coníferas.
Espirulina
miniatura|Tabletas de espirulina.
Río Dviná Setentrional
Navegación
O río Dviná Setentrional é navegable dende o principio até o final, pero permanece conxelado a partir de decembro até abril. Tamén se utiliza moito para o transporte de madeira frotando.
Espirulina
A espirulina ou spirulina é un produto formado por biomasa de cianobacterias (algas verde-azuis) que pode ser consumido por humanos e animais. As tres especies fontes deste produto son: Arthrospira platensis, A. fusiformis e A. maxima (antes clasificadas no xénero Spirulina).
Río Dviná Setentrional
Navegación
O río é unha das arterias fluviais máis importantes do norte da Federación de Rusia e algúns dos seus tramos forman parte da vía navegable Volga-Báltico, que conecta o mar do Norte e o mar Mediterráneo. As dúas son as canles artificiais que permiten esta navegación, un deles abandonado:
Espirulina
A Arthrospira cultívase en todo o mundo e utilízase como suplemento dietético ou alimento natural. Tamén se usa como suplemento alimentario nas industrias da acuicultura, acuarios e avicultura. Contén diversos nutrientes esenciais, pero non é fonte de vitamina B12.
Río Dviná Setentrional
Hidroloxía
O Dviná Setentrional ten un réxime fluvial pluvio-nival, cunha dominante nival. Ten un sistema similar ao do resto de ríos de Rusia: os meses de inverno e a primeira parte da primavera o caudal é mínimo (mínimo en marzo), pero aumenta rapidamente co desxeo de primavera (máximo en maio). O caudal medio de auga ao ano na súa cabeceira é de 770 m³/s (Mosquera, na confluencia do Sújona) e na súa boca é de case 3.500m³/s; o máximo de maio tradúcense nunha importante crecida do nivel do río, que pode alcanzar os 14 m no seu curso inferior.
Espirulina
Etimoloxía e ecoloxía
upright=1.4|miniatura|Pos de espirulina a 400 aumentos, preparación húmida non tinguida. As especies A. maxima e A. platensis estaban antes clasificadas no xénero Spirulina, polo que a denominación espirulina (ou spirulina) seguiu usándose por razóns históricas. O nome común espirulina refírese a biomasa seca de A. platensis, fundamentalmente, que son bacterias fotosintéticas do grupo das cianobacterias.
Río Dviná Setentrional
Hidroloxía
O Dviná Setentrional permanece conxelado durante un longo período, xeralmente, entre finais de outubro a principios de novembro e finais de abril a principios de maio.
Espirulina
Etimoloxía e ecoloxía
As especies de Arthrospira son cianobacterias filamentosas que flotan libremente caracterizadas por presentar tricomas multicelulares cilíndricos formando unha hélice que xira á esquerda. Aparecen de forma natural en lagos tropicais e subtropicais con alto pH (básicos) e altas concentracións de carbonato e bicarbonato. Illáronse especies de Arthrospira de augas salobres alcalinas e salinas en rexións tropicais e subtropicais. Entre as varias especies incluídas no xénero Arthrospira, A. platensis é a que está máis amplamente distribuída e aparece en África, Asia e Suramérica, mentres que A. maxima está confinada en América Central e crese que se encontra en California e México. . A maioría das algas produtoras de espirulina cultivadas prodúcense en pozas artificiais en canle aberta, usando rodas de pas para axitar a auga.
Río Dviná Setentrional
Fauna
Ao redor de 30 especies de peixes viven no río, como o esturión esterlete, o salmón branco nelma, o coréxono branco, coregonus pidschian, a brema etc.
Espirulina
Etimoloxía e ecoloxía
Prosperan en pH arredor de 8,5 e superior e a temperaturas de arredor de 30 °C. Son autótrofas. Nutrientes necesarios para o seu crecemento son:
Uso histórico
A espirulina foi unha fonte de alimento para os aztecas e outros pobos mesoamericanos ata o século XVI; as colleitas do lago Texcoco en México e a súa venda en pasteis foron descritas por un dos soldados de Hernán Cortés. Os aztrecas chamábanlle tecuitlatl.
Investigadores franceses atoparon abyndante espirulina no lago Texcoco na década de 1960, pero non hai referencias de que seguise consumíndose como alimento en México despois do século XVI, probablemente debido ao desecamento dos lagos que o rodean debido a usos agrícolas e ao desenvolvemento urbano. A denominación tecuitlatl, que non se descubriu ata 1520, non foi menncionada de novo ata 1940, cando o psicólogo belga Pierre Dangeard menciona un pastel denominado dihe consumido pola tribo africana Kanembu, que o colleitaba no lago Chad no Chad. Dangeard estudou mostras de dihe e atopou que era un puré seco de algas vede-azuis recollidas no lago. O dihe utilízase para facer caldos para a comida e véndese en mercados. A espirulina colléitase en pequenos lagos e pozas arredor do lago Chad.
Durante os anos 1964 e 1965, o botánico Jean Leonard confirmou que o dihe está feito de espirulina, e posteriormente estudou unha floración de algas nunha instalación para a produción de hidróxido de sodio. Como resultado, o primeiro estudo sistemático e detallado dos requirimentos para o crecemento e a fisioloxía da espirulina realizáronse para coñecer os fundamentos necesarios para a súa produción a grande escala na década de 1970.
Alimento e nutrición
Como é un suplemento dietético rico en nutrientes e con sona de ecolóxico, a espirulina está sendo moi investigada para comprobar a súa seguridade alimentaria e aspectos relacionados coa malnutrición, así como para o seu posible uso como apoio dietético en viaxes espaciais de longa duración ou misións a Marte. A súa vantaxe na seguridade alimentaria é que necesita menos superficie terrestre que o gando para producir proteína e enerxía, aínda que o hábitat sexa totalmente diferente.
A espirulina seca contén un 5% de auga, 24% de carbohidratos, 8% de graxas e un 60% (51–71%) de proteínas (ver táboa).
Na súa forma típica de suplemento como pos secos, unha cantidade de 100 g de espirulina achega 290 kcal e é unha rica fonte (20% ou máis do Valor Diario recomendado, DV) de numerosos nutrientes esenciais, especialmente proteínas, e varias vitaminas do grupo B (tiamina, riboflavina e niacina, con ata o 207%, 306% e 85% do DV, respectivamente, pero non de vitamina B12), e de minerais da dieta, como ferro (219% do DV) e o manganeso (90% do DV) (ver táboa). O contido en lípidos da espirulina é do 8% en peso (ver táboa) proporcionando os ácidos graxos ácido gamma-linolénico,  ácido linoleico, ácido estearidónico, ácido eicosapentaenoico (EPA), ácido docosahexaenoico (DHA) e ácido araquidónico. Do seu contido en certos ácidos graxos fixéronse diversas estimacións, non sempre coincidentes. En contraste con estimacións feitas en 2003 (no que o DHA e o EPA supoñían cada un do 2 ao 3% do total de ácidos graxos), investigacións de 2015 indican que os produtos de espirulina "non conteñen ácidos graxos omega 3 detectables" (menos do 0,1%, incluíndo DHA e EPA). Porén, un estudo in vitro informou que as diferentes cepas de microalgas producían DHA e EPA en cantidades substanciais.
Abongo, Leobalde, Tordoia
Abongo é un lugar da parroquia de Leobalde no concello coruñés de Tordoia, da comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 54 habitantes (27 homes e 27 mulleres).
Espirulina
Vitamina B12
A espirulina non contén vitamina B12 de forma natural (ver táboa) e os suplementos de espirulina non son considerados unha fonte fiable de vitamina B12, xa que conteñen predominantemente pseudovitamina B12 (Coα-[α-(7-adenil)]-Coβ-cianocobamida), que é bioloxicamente inactiva nos seres humanos, sen actividade de vitamina B12. En 2009 nun artigo de toma de posición sobre dietas vexetarianas, a American Dietetic Association afirmou que a espirulina non é unha fonte fiable de vitamina B12 activa. De xeito similar, a literatura médica advirte que a espirulina non é axeitada como fonte de vitamina B12.
Animais e acuicultura
Fixéronse varios estudos sobre o uso da espirulina como alimentación alternativa para animais e en acuicultura. Pode alimentarse con ata un 10% de espirulina ás aves de coral e con menos do 4% ao paspallás. O incremento en contido de espirulina ata os 40 g/kg durante 16 días en polos machos para carne de 21 días de idade, tivo como resultado unha coloración amarela e vermella da carne e isto puido deberse á acumulación do pigmento amarelo zeaxantina. Aos porcos e os coellos pode dárselles ata un 10% do seu alimento en forma de espirulina, e o incremento no contido en espirulina en gando vacún orixina un aumento na produción láctea e no peso. A espirulina pode utilizarse como alimento alternativo e reforzo inmunitario para certos peixes de acuicultura como o Ictiobus cyprinellus, o Chanos chanos, Caranx delicatissimus, carpas, Pagrus major, tilapias, Heropneustes fossilis, Pseudotropheus acei, peixe cebra, así como en gambas,  e moluscos peneiras. Estableceuse que se pode recomendar de forma segura ata un 2% por día na alimentación para acuicultura.
Investigacións en humanos
Segundo os National Institutes of Health de EUA, as evidencias científicas son insuficientes para recomendar a suplementación con espirulina en ningunha condición que afecte ao ser humano, e cómpre facer máis investigacións para aclarar se o seu consumo produce algún beneficio. A administración de espirulina investigouse como forma de control dos niveis de glicosa en persoas diabéticas, pero a Autoridade de Seguridade Alimentaria Europea rexeitou esa posibilidade en 2013. A espirulina foi estudada como un posible suplemento nutricional para adultos e nenos con infección polo VIH, mais non se atopou un efecto concluínte sobre o risco de morte, peso corporal ou resposta inmunitaria.
Alimento para viaxes espaciais
A finais da década de 1980 e principio da de 1990, tanto a NASA (proxecto CELSS) coma a Axencia Espacial Europea (proxecto MELiSSA) propuxeron a espirulina como un dos alimentos primarios que se debían cultivar en misións espaciais de longa duración.
Seguridade e toxicoloxía
Como a espirulina se obtén dunha cianobacteria, e algunhas outras cianobacterias que viven no seu hábitat producen toxinas como as microcistinas, atopouse que algúns suplementos de espirulina estaban contaminados por microcistinas, mais en niveis por debaixo do límite establecido polo Departamento de Saúde de Oregón. As microcistinas poden causar trastornos gastrointestinais, como a diarrea, flatulencia, así como dor de cabeza, dor muscular, rubor facial e suor. Se se inxiere cronicamente poden aparecer danos hepáticos. Os efectos da exposición crónica incluso a niveis baixos de microcistinas son preocupantes debido ao risco de toxicidade sobre varios sistemas orgánicos.
Estes compostos tóxicos non os produce a propia espirulina, pero poden aparecer se algúns lotes de espirulina son contaminados con outras algas verde-azuis produtoras de toxinas. Como en países como EUA a espirulina se considera un suplemento dietético e non un alimento, o goberno non regula a súa produción e non obriga a cumprir estándares de seguridade para a súa produción e pureza. Os National Institutes of Health dos Estados Unidos describen os suplementos de espirulina como "posiblemente seguros", con tal de que estean libres de contaminación por microcistinas, pero como "probablemente inseguros" (especialmente para nenos) se están contaminados. Dada a falta de estándares reguladores nos Estados Unidos, algúns investigadores da saúde pública expresaron a súa preocupación polo feito de que os consumidaores non poidan estar seguros de que a espirulina e outros suplementos de algas verde-azuis estean libres de contaminación. En 1999, Health Canada atopou que unhas mostras de espirulina analizadas estaban libres de microcistinas. ("...0/10 mostras de Spirulina contiñan microcistinas.")
Outra preocupación é a posible contaminación por metais pesados dos suplementos de espirulina. A Administración de Medicamentos e Alimentos do Estado da China informou que era moi frecuente a contaminación por chumbo, mercurio e arsénico nos suplementos de espirulina comercializados na China. Un estudo informou da presenza de chumbo nunha concentración de 5,1 ppm nunha mostra dun suplemento comercial. Doses de espirulina de 10 a 19 gramos ao día durante varios meses téñense utilizado con seguridade.
Seguridade en certos grupos diana
Como todos os alimentos proteicos, a espirulina contén o aminoácido esencial fenilalanina (2,6–4,1 g/100 g), que debería ser evitado polas persoas que padecen fenilcetonuria, un raro tanstorno xenético que impide que o corpo metabolice a fenilalanina, a cal se acumula no cerebro, causando danos.
A espirulina contaminada con microcistinas ten certa toxicidade potencial, especialmente nos nenos e mulleres preñadas, incluíndo lesións hepáticas, shock circulatorio e morte.
Estudos in vivo e in vitro suxiren que a inxestión de espirulina pode estar asociada co inicio clínico de gromos de doenzas caracterizadas por unha resposta inmune esaxerada, como o lupus eritematoso, a dermatomiosite e trastornos autoinmunes con formación de bochas na pel.
Paradela, Leobalde, Tordoia
Paradela é un lugar da parroquia de Leobalde no concello coruñés de Tordoia, da comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 21 habitantes (12 homes e 9 mulleres).
La Libertad, O Salvador
La Libertad é un municipio salvadoreño do departamento homónimo. Tiña unha poboación estimada de 35 589 habitantes no ano 2013. A economía da poboación está baseada na agricultura e, en maior medida, no sector servizos e na pesca. La Libertad destaca por ser un lugar de ocio e diversión de praia máis preferidos polos capitalinos salvadoreños, debido á súa proximidade e a que desde a segunda metade do século XIX converteuse no porto máis próximo á Cidade de San Salvador, o que lle permitiu desenvolver un sector hostaleiro a carón o mar.
Salvador Sánchez Cerén
Salvador Sánchez Cerén, nado en Quezaltepeque o 18 de xuño de 1944, é un profesor e político salvadoreño. Foi presidente da República do Salvador desde o 1 de xuño de 2014 até o 1 de xuño de 2019, sendo ademais un dos principais dirixentes do partido Frente Farabundo Martí para la Liberación Nacional e excomandante da desaparecida organización político militar Forzas Populares de Liberación Farabundo Martí.
Foi vicepresidente do Salvador logo de vencer nas eleccións do 15 de marzo de 2009, xunto co seu compañeiro de fórmula, Mauricio Funes. Asumiu o cargo o 1 de xuño de 2009, sendo tamén nomeado ministro de Educación polo presidente Funes.
O 9 de marzo de 2014 gañou as eleccións presidenciais en segunda volta contra o candidato Norman Quijano da partido ARENA. Tomou posesión o 1 de xuño de 2014 ao 1 de xuño de 2019.
Torpedo californica
Torpedo californica (Ayres, 1855) é unha especie pertencente á familia Torpedinidae.
É endémica das augas costeiras do nordeste do Pacífico, desde a Baixa California até a Columbia Británica. Xeralmente prefere os fondos areosos, pero tamén os cantís e os bosques de algas ou kelp. Vive en augas non moi profundas e pódese atopar até 200 metros de profundidade.
É unha especie solitaria con hábitos nocturnos. En inglés chámase Pacific electric ray porque é capaz de xerar unha tensión eléctrica de 50 voltios que utiliza para capturar presas ou con fins defensivos.
A descarga eléctrica é capaz de atordar a un home. A Torpedo Californica, porén, ten un problema, ten os ollos arriba pero a boca abaixo e cando caza isto crea dificultades para comer, de feito a presa despois de quedar atordada non é comida pola raia, senón que cae no fondo do mar.
Liste, Numide, Tordoia
Liste é un lugar da parroquia de Numide no concello coruñés de Tordoia da comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 43 habitantes (18 homes e 25 mulleres).
Secrets of the Saqqara Tomb
Secrets of the Saqqara Tomb é un filme documental británico de 2020 dirixido por James Tovell. O filme segue a un grupo de arqueólogos exipcios que descobren unha tumba do século -XXV na necrópole de Saqqara, xusto ó pe do Cario, a cal permaneceu agochada durante 4 400 years.
O filme foi producido por At Land Productions e Lion Television.
Sinopse
Un equipo de arqueólogos locais, liderados polo exiptólogo Mohammad Mohammad Yousef, descobre os pasadizos, pozos e tumbas nunca antes explorados dun dos descubrimentos máis importantes do Antigo Exipto xamais atopados na necrópole de Saqqara. Considerado como un dos achados máis significativos en case cincuenta anos, a tumba perfectamente conservada está ocupada por Wahtye, un sacerdote de alto rango que viviu durante a quinta dinastía de Exipto, e a súa familia. Durante a escavación o equipo atopa varios artefactos, incluíndo posesións persoais, estatuas e a momia do sumo sacerdote e a súa familia, así como un cachorro de león momificado.
Estrea
O filme estreouse en liña a través de Netflix o 28 de outubro de 2020.
Margaret Murnane
Margaret Mary Murnane, nada en 1959 no Condado de Limerick (Irlanda), é unha científica especializada na área de física óptica e nanociencia.
Traxectoria
A primeira influencia científica de Murnane foi o seu pai, un profesor de primaria amante das ciencias. En 1977, Murnane comezou a asistir ao Cork University College e licenciouse en física, os seus profesores en Cork animárona a cursar un doutoramento, o que daquela requiría estudos nos Estados Unidos.
Murnane cursaría primeiro un máster en física na mesma universidade xa que era reticente a abandonar Irlanda.Logo escolleu a Universidade de California en Berkeley polo seu interese polos láseres.
Outras colaboracións
Murnane serviu e presidiu o Comité da Sociedade Americana de Física sobre o Estatuto da Muller na Física. E participou no Site Visit Team para mellorar a condición das mulleres en física durante máis dunha década, presidindo o programa durante tres anos co obxectivo de axudar na captación e retención de alumnas e profesoras dentro da área de física. .
A Pontraga, Numide, Tordoia
A Pontraga é un lugar da parroquia de Numide no concello coruñés de Tordoia da comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 74 habitantes (32 homes e 42 mulleres).
Severino García Sierra
Severino García Sierra, finado na Pobra do Caramiñal o 21 de outubro de 1989, foi un industrial e político galego.
Traxectoria
Curmán de Raimundo García Domínguez. Foi elixido concelleiro de Pontecesures en 1960. Nomeado alcalde de Pontecesures, tomou posesión en abril de 1961. Cesou no cargo en 1970. Finou na Pobra do Caramiñal o 21 de outubro de 1989.
Vida persoal
Casou con Ramona Maestú Sierra e foi pai de Eloísa e Victoria Eugenia García Maestú.
O Campo de Arriba, Tordoia, Tordoia
O Campo de Arriba é un lugar da parroquia de Tordoia no concello coruñés homónimo, na comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 68 habitantes (27 homes e 41 mulleres).
Formarigo, Tordoia, Tordoia
Formarigo é un lugar da parroquia de Tordoia, no concello coruñés homónimo, na comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 11 habitantes (5 homes e 6 mulleres).
Praza da Leña
A Praza da Leña é unha pintoresca praza medieval situada no centro do casco antigo de Pontevedra. É a praza medieval máis típica do centro histórico e a que mellor representa a arquitectura tradicional de Galicia.
Orixe do nome
A praza debe o seu nome á actividade comercial que se desenvolvía nela no pasado: vendíase madeira e piñas para abastecer os fornos de cociña, as lareiras e os antigos sistemas de calefacción das casas da cidade.
Historia
A Praza da Leña era coñecida desde a Baixa Idade Media como Eirado ou Eiradiño no século XV. Esta praza albergaba un mercado ao que acudían os habitantes dos pobos veciños para vender a leña que ía servir de combustible para as cociñas e casas da vila intramuros. Aquí reuníanse os arrieiros dos arredores con carros cheos de leña e as campesiñas cos seus feixes de poliñas e cestas de piñas.
Este mercado tiña lugar todos os días, sendo o luns o día máis importante, xa que era o día en que chegaban á cidade carros cargados de leña de carballo, que os panadeiros apreciaban moito para alimentar os seus fornos.
A praza foi redeseñada e ampliada no século XVIII, cando se construíron os dous grandes pazos ao lado leste, o Pazo de Castro Monteagudo e o Pazo de García Flórez. En 1854, adquiriu o nome de Leña.
O cruceiro de granito do século XV que se atopa no centro da praza foi colocado alí en 1941 a pedimento de Castelao. O cruceiro, que estaba roto en varios anacos, foi restaurado temporalmente por Castelao para a súa obra As cruces de pedra na Galiza.
O 7 de abril de 1990, a praza recuperou o seu antigo uso peonil.
En 1998, rodáronse na praza varias escenas da película de José Luis Cuerda A lingua das bolboretas.
Descrición
É unha das prazas máis pequenas do centro histórico e a praza medieval máis pintoresca. Representa a típica praza medieval de Galicia. Destacados artistas realizaron nela innumerables debuxos, gravados, acuarelas e óleos e foi fonte de inspiración para escritores e poetas como Viñas Calvo. dereita|miniatura|200x200px|Cruceiro e [[Pazo|pazos barrocos]] A praza ten unha forma rectangular irregular. No centro da praza atópase un cruceiro de granito do século XV procedente de Caldas de Reis.
Na praza conflúen as rúas Pasantería e Figueroa. No lado este da praza atópanse os pazos barrocos de García Flórez e de Castro Monteagudo (hoxe parte do Museo de Pontevedra), do século XVIII, unidos por unha ponte con arco de granito. Nos lados norte, sur e oeste hai casas populares galegas con soportais e galerías de madeira nos lados oeste e sur e balcóns decorados con flores nos lados norte e sur. Os andares superiores utilizábanse antigamente como vivendas. A altura das casas varía entre unha e dúas plantas.
Edificios destacados
A planta baixa do Pazo de Castro Monteagudo tivo diferentes usos ao longo dos séculos, por exemplo como restaurante ou tenda (como foi o caso da tenda La Imperial). O restaurante La Flor estivo situado neste pazo durante os primeiros anos do século XX. No primeiro piso atopábase a escola de nenos. O edificio abriuse ao público como parte do Museo de Pontevedra o 10 de agosto de 1929.
O Pazo de García Flórez foi a sede da Escola de Mestres desde 1881 ata 1930. Foi inaugurado como museo o 15 de agosto de 1943.
As casas de arquitectura popular da praza construíronse no século XVIII, cando se reurbanizou a praza.
Cultura
En 2006, o chef vasco Iñaki Bretal abriu o seu restaurante O Eirado da Leña nunha das casas da praza e en 2009 o restaurante Loaira noutra das casas. O restaurante O Eirado foi galardoado cunha estrela Michelin en 2020.
Emilio Pereiro
Traxectoria
Xogou no Stadium Coruñés ata 1924, cando fichou polo Deportivo da Coruña. Debutou co club coruñés con só 16 anos, nun partido amigable contra o Dundee F.C. escocés no campo de Riazor, que rematou con empate a tres goles. Ese mesmo ano disputou o primeiro derbi co Celta de Vigo da historia, anotando dous dos tres goles coruñeses. Gañou co Deportivo os Campionatos de Galicia de 1926/27 e 1927/28.
En 1926 debutou na Copa de España e no seu segundo encontro marcou un triplete no histórico 9-0 contra o Fortuna de Xixón. Na Copa de 1928 anotou un triplete contra o Celta, ao que lle marcou outros tres goles nun partido amigable ese mesmo verán. Ao longo da súa carreira no Deportivo, fíxolle 15 goles ao Celta, o que o coloca como o cuarto máximo goleador da historia dos derbis, superado só por Nolete, Chacho e Ramón Polo.
Retirouse en 1929, con só 21 anos, asegurando que nunca máis volvería pisar un campo de fútbol. Faleceu o 2 de novembro de 1993.
Palmarés
Deportivo da Coruña
Furcaster
Furcaster é un xénero extinto de equinodermaos ofiuroideos. Viviu dende o período Silúrico até o Devónico hai uns 443,7 - 360,7 millóns de anos. Furcaster paleozoicus é coñecido do lagerstätte de Hunsrück-Taunus State, Alemaña, e os seus restos atopáronse en África, Australia e Europa.
Descrición
miniatura|300 px|esquerda|Furcaster decheni. Aínda que moi antigo, este animal xa posuía un aspecto similar ao dos actuais ofiuroideos. Furcaster presentaba un disco grande e cinco brazos robustos, que (como nas formas actuais) son capaces de rexenerarse unha vez desprendidos do corpo. Os brazos estaban provistos de espiñas en forma de agulla, máis ou menos do mesmo tamaño, dispostas en filas preto dos lados dos brazos e paralelas ao seu eixo.
Paleobioloxía
Os fósiles de Furcaster do campo de Bundebach tamén se poden atopar en varios exemplares nunha soa placa. Moitas veces os brazos dos distintos individuos están todos orientados nunha dirección; isto débese á presenza de correntes submarinas preto dos antigos fondos mariños. Os fósiles, polo tanto, rexistraron a presenza e a dirección destas antigas correntes presentes na conca no momento da súa deposición.
Taxonomía
Furcaster é un representante arcaico dos ophiuroideos, e é coñecido sobre todo grazas aos excepcionais fósiles atopados nos xistos de Bundebach, en Alemaña, nos estratos inferiores do Devónico. Nesta localidade coñécense numerosos fósiles completos, pertencentes á especie Furcaster paleozoicus.
Entre outras especies, hai que lembrar Furcaster aequoreus, Furcaster cataphractus, Furcaster daoulasensis, Furcaster decheni, Furcaster leptosoma, Furcaster trepidans e Furcaster calaos'.
Departamento de San Vicente
San Vicente é un dos catorce departamentos que conforman a República do Salvador, na rexión Paracentral. A cidade cabeceira é San Vicente.
Historia
No departamento atopáronse restos e vestixios arqueolóxicos da cultura dos nahuas de kuskatan e dos nonualcos, en municipios como San Cayetano Istepeque, Verapaz, Tepetitán e Tecoluca. O departamento foi creado durante a administración do primeiro xefe de Estado e prócer da Independencia Centroamericana Juan Manuel Rodríguez, o 12 de xuño de 1824 e funcionou como capital do Salvador de 1834 a 1840.
Xeografía
O departamento pertence á zona central da república. Limita polo norte co departamento de Cabañas, polo leste, cos de San Miguel e Usulután, polo sur, con Usulután, La Paz e o Océano Pacífico, e polo oeste, con La Paz e Cuscatlán.
O seu punto máis elevedo sitúase nas coordenadas 13.596546, -88.837866, especificamente no volcán Chinchontepec a 2.182 msnm.
Distritos
Consta de dous distritos que son:
Municipios
O departamento de San Vicente está dividido en 13 municipios: Poboación estimada: 155 265 habitantes (2001) Extensión territorial: 1 184,02 km²
Países de América Latina segundo o seu PIB
O PIB é o valor monetario de todos os bens e servizos producidos nun país nun determinado período de tempo, este pode ser medido a prezos constantes (PIB real) ou a prezos correntes (PIB nominal), este indicador mide o tamaño da economía dun país. Mentres que os países máis desenvolvidos teñen un PIB moi alto, países como os de Latinoamérica, Asia ou África aínda son países en vías de desenvolvemento , polo seu menor rendimento económico. borda|ningún|miniatura|477x477px|Principais economías de Latinoamérica representadas nun gráfico de barras
Rosendo Fernández
Rosendo Luis Fernández Fernández, nado Salvaterra de Miño o 23 de marzo de 1954, é un médico e político galego do PPdeG.
Vida persoal
Casou cunha filla de Elisa Nogueira Méndez.
O Codesal, A Vila de Abade, Tordoia
O Codesal é un lugar da parroquia da Vila de Abade no concello coruñés de Tordoia da comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 67 habitantes (32 homes e 35 mulleres).
O Carballal, A Vila de Abade, Tordoia
O Carballal é un lugar da parroquia da Vila de Abade no concello coruñés de Tordoia da comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 109 habitantes (50 homes e 59 mulleres).
Pelota vasca nos Xogos Olímpicos
200px|miniatura|dereita|Logo olímpico da pelota vasca. 200px|miniatura|Competidor na proba de pelota vasca nos Xogos Olímpicos de 1900. A pelota vasca é un deporte que formou parte do programa olímpico oficial nos Xogos Olímpicos de 1900. Disputouse na modalidade de cesta punta, na cal só se inscribiron dous equipos, España e Francia. Os franceses retiráronse por discrepancias sobre o regulamento e a parella española foi proclamada campioa. Esta medalla non foi recoñecida polo COI até 2004.
Desenvolvemento
En Neuilly-sur-Seine disputouse a competición de pelota, que ademais coroaba aos campións do mundo da especialidade (cesta punta), en categoría profesional e en categoría afeccionado. Na primeira categoría, a profesional, gañaron os españois Ángel Barrenechea e Juan Ituarte, que obtiveron 3 000 francos logo de gañar ás outras dúas parellas participantes.
Porén, na categoría afeccionado o desenvolvemento da proba foi algo máis confuso. Algunhas publicacións afirman que a final do campionato que ía enfrontar á parella de España, ante a parella de Francia (do País Vasco francés) non se disputou por algún tipo de desavinza sobre a organización ou as regras do torneo, e a parella vasco-francesa formada por Durquetty e Etchegaray foi descualificada. Isto permitiu a José de Amézola y Aspizúa e Francisco Villota recoller o título de Campións do Mundo afeccionado e, polo tanto, ser os primeiros campións olímpicos da historia do seu país.
Recoñecemento
Mallon rescatou do conxunto de eventos celebrados aquel ano en París un torneo afeccionado da modalidade de cesta punta de pelota vasca que caera no esquecemento e que realmente non se chegara a disputar. No ano 2004, o Comité Olímpico Internacional revisou a publicación de Mallon, xa que a denominación da II edición dos Xogos Olímpicos foi "Concursos nacionais e internacionais de Exercicios Físicos e Deportes" e celebráronse ao mesmo tempo que a Exposición Universal, polo que algunhas das probas que se consideraran incluídas nos Xogos Olímpicos foron desenvolvidas polos organizadores da Exposición Universal. A principal diferenza radicaba na aceptación de premios económicos na Exposición Universal, algo que non está permitido nos Xogos Olímpicos.
Durante máis dun século considerouse que a primeira medalla na historia de España foi a conseguida por Pedro Pidal y Bernaldo de Quirós na competición de tiro de pichón dos Xogos de París de 1900, mais en 2004, logo duns estudos do Comité Olímpico Internacional (COI) esta medalla non existe, por ser organizada dende a Exposición Universal e, porén, deuse validez á medalla de pelota vasca. No ano 2008, Fernando Arrechea fixo públicas as identidades completas dos pelotaris e moitos detalles inéditos daquela competición.
Selección de fútbol do Sarre
A selección de fútbol do Sarre (en Saarländische Fußballnationalmannschaft) foi a selección nacional de fútbol que representou a nivel internacional o Protectorado de Sarre entre 1950 e 1956 durante a ocupación francesa após a segunda guerra mundial. Como a poboación local non quería unirse a Francia, foi fundada esta organización á parte.
Resultados
A selección do Sarre xogou dezanove encontros, dos cales gañou tres, empatou tres e paerdeu dez.
A derradeira lección
Estreouse en galego o 13 de setembro de 2021 a través da TVG.
Personaxes
miniatura|250px|O elenco na estrea do filme.
Batalla de Cartaxena (461)
A batalla de Cartaxena foi un enfrontamento militar naval que ocorreu o 13 de maio de 460 ou 461   entre a armada romana e a vándala, no contexto dos intentos do emperador Maioriano de reconquistar os territorios perdidos. O encontro, que tivo lugar fronte ás costas da provincia romana Cartaxinenese, saldouse cunha vitoria vándala.