cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antínoo
Numismática
Xa na Antigüidade foron moi apreciadas as moedas do primeiro tipo antes citado, semellantes a medallóns. Sábese que foron reutilizadas na Antigüidade como reloxos de sol ou espellos de man. Tamén se empregaron moedas como fichas de xogo, o que se recoñece polos seus reversos fortemente desgastados. Conserváronse tamén impresións das moedas en arxila. Estas aplicacións de terracota foron aproveitadas como táboas votivas ou como ornamentos para sartegos de madeira. Aínda hoxe estas moedas son pezas cobizadas polos coleccionistas. Coñécense tamén falsificacións realizadas no Renacemento, denominadas "paduanas".
Lommel
A cidade de Lommel está situada no límite entre as cuncas dos ríos Escalda, e Mosa.
Antínoo
Recepción posterior
Case en paralelo ó redescubrimento da arte antiga, durante o Renacemento deuse tamén un redescubrimento de Antínoo. Ó comezo a atención estivo centrada só na súa representación na arte, e non na persoa ou a lenda do mozo bitinio. Para este redescubrimento foi decisivo que existisen numerosas obras de arte nos dominios da escultura e a numismática, xustamente os ámbitos en que comezou a investigación da arte antiga. Ademais, pescudouse tamén moi pronto que o tipo de Antínoo representaba unha mostra particularmente clásica da escultura da Antigüidade. Co tempo chegarían mesmo a ser tomadas por retratos de Antínoo algunhas estatuas que en realidade representaban a algunha outra divindade. Dous dos máis importantes retratos de Antínoo, que tiveron unha grande importancia na recepción posterior da súa imaxe, son os coñecidos como Antínoo do Belvedere, dos Museos Vaticanos, e Antínoo Capitolino, no Museo Capitolino de Roma.
Lommel
Lingua
O dialecto de Lommel, o Lommel, forma parte dos dialectos brabánticos orientais, e non dos limburgueses occidentais, reflectindo a historia particular do lugar.
Antínoo
O Antínoo do Belvedere e o Antínoo Capitolino
miniatura|esquerda|Antínoo Capitolino (Sala do Gladiador dos [[Museos Capitolinos).]] O Antínoo do Belvedere é mencionado por primeira vez en 1543, polo que se cre que foi descuberto só pouco tempo antes. Ulisse Aldrovandi escribiu en 1556 que a estatua fora descuberta no Esquilino, nas proximidades da igrexa de San Martino. Michele Mercati, pola contra, anotou na década de 1580 que a escultura fora achada nun xardín próximo a Castel Sant'Angelo. Nicolaus de Palis, en cuxa propiedade fora atopada a estatua, foi o primeiro en mencionar por escrito o achado, e vendeu a escultura ó papa Paulo III por dez mil ducados. A obra, moi apreciada pola súa beleza, foi colocada no Patio do Belvedere do Vaticano, de onde toma o nome polo que é coñecida. Xa en 1545 realizouse o primeiro molde da escultura. A estatua foi pronto identificada como un retrato de Antínoo; outras interpretacións posibles, como a que a facía imaxe do xenio dalgún príncipe, non chegaron a prosperar. Durante os anos seguintes, a estatua foi incorporada ó canon universal da arte antiga. É mencionada en case todas as obras importantes da Idade Moderna. Artistas como Gian Lorenzo Bernini, François Duquesnoy e Nicolas Poussin aprenderon dela as prácticas escultóricas da Antigüidade. As casas reais de Inglaterra, España e Francia ordenaron facer copias en bronce ou en mármore. Johann Joachim Winckelmann apreciou a estatua pola súa beleza, aínda que criticou certas imperfeccións nas pernas e o embigo. Winckelmann interpretouna, de forma errada, como unha representación de Meleagro. Con todo, tamén a súa identificación como Antínoo resultaría ser falsa, aínda que a estatua foi de grande importancia para o estudo dos retratos de Antínoo. Ennio Quirino Visconti interpretouna a comezos do século XIX como unha representación de Mercurio. Esta identificación resultou convincente, e é a predominante até a actualidade. Despois de que se descubrise nunha tumba da illa de Andros unha estatua semellante, este tipo de estatuas é coñecido co nome xenérico de Hermes Andros-Farnesio.
Lommel
Etimoloxía
O nome vén de Loemelo. Loem Significa húmido, pantanoso, e Lo bosque.
Antínoo
O Antínoo do Belvedere e o Antínoo Capitolino
Unha importancia semellante tivo o descubrimento do Antínoo Capitolino,tamén chamado Antínoo Albani. Atopábase, polo menos desde 1733, na colección privada do cardeal Alessandro Albani. Nun catálogo que se conservou dise que a estatua se conta entre as máis destacadas obras de arte da Antigüidade. En 1750 Pierre-Jean Mariette informaba de que a estatua sería esquecida nos trinta anos anteriores se non fose recoñecida como unha imaxe ideal para o estudo das proporcións. O Antínoo do Belvedere e o Capitolino serían a miúdo comparados tanto na súa estética como no seu estilo. As opinións resultado da comparación de ambas as estatuas foron moi diversas. Duquesnoy e Poussin estudaron tamén con detalle esta segunda estatua. Winckelmann opina varias veces e detalladamente nas súas obras acerca das diferentes representacións de Antínoo, pero non, con todo, achega do Antínoo Capitolino. Só nunha carta declara, incidentalmente, que non estimaba a estatua, fóra da cabeza. Do mesmo xeito que o Antínoo de Belvedere, desta estatua fixéronse numerosas copias. Entre outros lugares, unha copia achábase na corte francesa. Por toda Europa circularon, principalmente, reproducións de menor tamaño. Con todo, tamén doAntínoo Capitolino puido Ennio Quirino Visconti probar que non era en absoluto unha representación de Antínoo, senón que se trataba, de novo, dunha imaxe de Hermes.
O Antínoo-Xonás e o relevo de Vila Albani
miniatura|O Antínoo Farnesio, posible inspiración do Antínoo-Xonás (Museo Arqueolóxico Nacional de [[Nápoles).]] Posiblemente, a imaxe máis significativa de Antínoo na escultura posterior sexa o chamado Antínoo-Jonás, da Capela Chigi, deseñada por Rafael a partir de 1513, e emprazada na igrexa romana de Santa María do Popolo. Lorenzo Giovanni dei Ludovico realizou, seguindo un proxecto de Rafael, unha estatua de Antínoo que utiliza os trazos da escultura antiga para representar a un personaxe enteiramente diferente. Rafael non escolleu a ningunha divindade do mundo clásico, senón ó profeta bíblico Xonás, co cal cristianizou a figura de Antínoo. Xonás non é representado aquí como o habitual vello profeta barbado, senón como un home novo, mesmo un tanto feble, que acaba de escapar da morte. Espido, só arroupado por unha túnica, está sentado sobre a balea. A obra está sen dúbida inspirada nas antigas imaxes de Antínoo. Dado que case todas as representacións de Antínoo foron desenterradas en época máis tardía, o máis probable é que tanto Rafael como o executor da escultura, Lorenzo Giovanni dei Ludovico, inspiráronse no Antínoo Farnesio, xa coñecido por entón, que formaba parte nesa época da colección de Agostino Chigi, e que actualmente se atopa no Museo Nacional de Nápoles.
miniatura|esquerda|Relevo de Vila Albani, debuxo do século XIX. En 1734 foi desenterrado nas proximidades da Vila Adriana un relevo coñecido como Relevo de Vila Albani. Desde pouco despois do seu descubrimento, foi considerado nos círculos especializados unha obra de arte de especial importancia.
miniatura|Cabeza Mondragone de perfil ([[Museo do Louvre).]]
Xunto coa Cabeza Mondragone, outro retrato de Antínoo, o relevo foi considerado por Winckelmann como "a gloria e coroa da arte deste e de todos os tempos". O relevo mostra con claridade trazos individuais de Antínoo. Pola contra, a "Cabeza Mondragone" é un exemplo de representación idealizada. A cabeza formaba parte probablemente dunha colosal estatua de Antínoo, destinada ó seu culto. O personaxe é mostrado aquí como Dionisos-Osiris, portando un diadema, pode que un uraeus. A cabeza foi achada en 1720 e exposta nun principio na Vila Mondragone, preto de Frascati, razón pola que é coñecida con este nome. Winckelmann describiuna como "despois da do Apolo do Vaticano e o Laoconte, a máis fermosa que chegou até nós" Winckelmann recoñeceu acertadamente estas dúas obras como de época de Hadriano, e baseadas en modelos gregos clásicos.
Desde a segunda metade do século XVI até finais do XIX difundíronse moito os bustos e figuras de Antínoo, xeralmente en bronce. Moitas destas miniaturas, obras derivadas orientadas a satisfacer o gusto da época, son consideradas charramangueiras desde o punto de vista actual.
Antínoo na literatura e o cinema
Con todo, a influencia de Antínoo e da súa relación con Hadriano non se reduce á arte antiga e á súa recreación e nova interpretación. Aínda que o interese espertado polo personaxe no mundo da literatura foi bastante tardío, e só se iniciou nas décadas finais do século XIX, varios autores literarios ocupáronse de Antínoo, entre eles a moi coñecida escritora belga Marguerite Yourcenar, autora da soada novela histórica Memorias de Hadriano (1951), na que, ó final da súa vida, o emperador relata, entre outros moitos recordos, o intenso amor que sentiu por Antínoo e a súa tráxica morte.
Outras novelas que se ocuparon do personaxe son ''Antinous. Historischer Roman aus der römischen Kaiserzeit (1880), de George Taylor; Antinous, des Kaisers Liebling. Ein Seelengemälde aus dem Alterthume (1888), de Óscar Linkes; Der Kaiser (1890) do exiptólogo alemán Georg Ebers; Antinous oder die Reise eines Kaisers (1955), de Ernst Sommers; e Antinous, Geliebter!Ein Schicksalsjahr für Kaiser Hadrian'', de Ulrich Stöwer (1967). Entre as máis recentes está Memorias de Antínoo (2000), do arxentino Daniel Herrendorf.
A tráxica historia de Antínoo foi tamén fonte de inspiración para numerosos poetas, entre os que destaca sobre todo o portugués Fernando Pessoa.
O seu poema "Antinous", escrito en inglés, publicouse en 1918. Oscar Wilde aludiu tamén a Antínoo nuns versos do seu poema "The Sphinx" ("A esfinxe"):
Tamén escribiu un poema sobre Antínoo o arxentino Carlos Cossio. Unha película baseada na novela Memorias de Hadriano, de Marguerite Yourcenar, ten a súa estrea prevista para 2008. O director da película, que se titulará Memoirs of Hadrian, é John Boorman.
Exposicións
Nos últimos anos, Antínoo volveu ser centro de atención do mundo académico grazas a dúas exposicións. Unha delas, titulada Antinoos - Geliebter und Gott ("Antínoo, amado e deus") tivo lugar no Museo de Pérgamo de Berlín, do 3 de decembro de 2004 ó 1 de maio de 2005. O Instituto Henry Moore organizou tamén outra exposición na cidade de Leeds co título de Antinous: the face of the Antique ("Antínoo: o rostro da antigüidade"), entre o 25 de maio e o 26 de agosto de 2007.
Canosa
O topónimo galego Canosa pode referirse a:
Amais, como apelido pode referirse a:
Eleccións municipais en Cervantes
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Cervantes dende 1979. miniatura|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Cervantes]]
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas en Cervantes desde a aprobación da Constitución de 1978.
O Pedrón, Bolaño, Castroverde
O Pedrón é un lugar da parroquia de Bolaño no concello lugués de Castroverde na comarca de Lugo.
43
Outros
40er
Reinos de Indias
miniatura|250px|[[Isabel I de Castela, Raíña de España e Indias, apelada a Católica.]] miniatura|250px|dereita|Estandarte da [[Coroa de Castela.]] thumb|250px|As [[Columnas de Hércules que simbolizaban o finisterre Atlántico do «mar océano» establecido no estreito de Xibraltar antes de 1492. O lema anterior ao descubrimento universal do Novo Mundo era Non Plus ultra, «nada máis aló», tras Colón cambiouse por Plus ultra, «existe un máis aló». Algúns historiadores modernos creen que o símbolo do dólar é este antigo emblema Español coa cinta posta en forma de S.]]
Reinos de Indias, das Indias ou reinos casteláns de Indias son denominacións das entidades políticas que se conformaron na América española, os diversos territorios de "as Illas e Terra Firme" incorporados xuridicamente á Coroa de Castela tras o descubrimento e a conquista española de América, e que desde entón ata a súa independencia formaron parte das posesións dinásticas da Monarquía Española. A utilización de diferentes denominacións (como "reinos" ou "vicerreinados") non implicaba de feito ningún tipo de diferente condición xurídico-política dentro da organización administrativa da colonización española de América.
Orixes
O fundamento xurídico da súa condición política baséase nunha doazón pontificia feita en favor dos Reis Católicos, a partir dunha solicitude deles mesmos, polo Papa Alexandre VI. A Igrexa, representando á cristiandade, cede aos monarcas españois os territorios descubertos e por descubrir no Novo Mundo. Os reinos de Indias pasaron a ser entón reinos distintos do reino de Castela, así como o eran tamén outros reinos vinculados á coroa de Castela.
Desta forma, os reinos casteláns de Indias, que inclúe os seus territorios por descubrir, serán reinos propios da coroa de Castela, pero non do reino de Castela. De maneira que o reino de Castela convértese nunha xerarquía administrativa superior pero non ten o dominio das Indias. Os reinos de Indias achábanse nunha situación intermedia entre unha absoluta igualdade con Castela e unha total subordinación:
Evolución histórica
Os Reis Católicos consideraron as Indias como patrimonio persoal seu e, en canto tal, dispuxeron que á súa morte incorporásense á Monarquía. Deste xeito, convertéronse en terras de reguengo. Despois o seu sucesor Carlos I desde 1519 declarounas inalienables, de maneira que nunca puidesen separarse do reino de Castilla, nin divididas en todo nin en parte, nin as súas cidades nin poboacións.
Séculos máis tarde, a partir da segunda metade do século XVIII os territorios indianos perderán os seus organismos administrativos propios que os caracterizaban, e segundo o vocabulario europeo adoptado por Carlos III, empezará a darse uso a Colonias. Desta forma no -informe e plan de Intendencias- para Nova España, elaborado por José Gálvez e o Vicerrei de Croix en 1768, preténdese uniformar o goberno destas grandes colonias co da súa metrópole. Sendo este o primeiro documento que se coñece no cal redefínese con esas palabras a nova situación dos reinos casteláns de Indias.
Poucas décadas despois o fugaz Estatuto de Baiona de 1808, que establece a Xosé Bonaparte como rei das Españas e de Indias, e uns anos despois a mesma Constitución española de 1812, marcan o final da relación xurídica especial de Indias outorgada séculos antes pola propia lexislación indiana. A constitución de 1812 termina suprimindo os reinos casteláns de Indias, e incorporándoos ao Reino das Españas, coa representación que lles outorga en devandita constitución.
Desta forma o patrimonio americano e europeo da Monarquía Española termina sendo afectado tanto polo proceso independentista hispanoamericano, como polo proceso constituínte español que vai parello, ambos procesos darán lugar aos novos estados nacionais que se forman en Europa e América, e ambos procesos pertencen ao período de Revolución Liberal.
A Vacariza, Piñeiro, Xermade
A Vacariza é un lugar da parroquia de Piñeiro no concello lugués de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 estaba deshabitado.
Manuel Álvarez Tardío
Manuel Álvarez Tardío, nado en Madrid en 1972, é un historiador español.
Traxectoria
Doutorado pola Universidade Complutense de Madrid, é profesor na Universidade​ Rey Juan Carlos. É autor de estudos sobre o anticlericalismo,​ a Segunda República Española​ e a transición democrática en España.
Ten publicado artigos de investigación en revistas como Journal of Contemporary History, Historia e Política, Revista de Estudios Políticos, Ayer, Historia Contemporánea, Bulletin for Hispanic and Portuguese Historical Studies e Hispania Sacra. Ten escrito artigos de ensaios, divulgación e análise política en revistas como Revista de Libros, La Aventura de la Historia, Cuadernos de Pensamiento Político, Revista Hispano-Cubana ou El Noticiero de las Ideas.
Walking on a Dream
Walking on a Dream é o primeiro álbum de estudio do grupo musical australiano Empire of the Sun, lanzado o 3 de outubro de 2008 por Capitol Records. O álbum foi producido polos membros do grupo Luke Steele e Nick Littlemore, xunto con Peter Mayes e Donnie Sloan.
Walking on a Dream recibiu once nomeamentos ós Premios ARIA 2009, gañando sete, incluído Álbum do ano. Unha edición especial do álbum, que contén un disco extra de remixes, B-sides e cancións inéditas, foi lanzado o 20 de novembro de 2009.
Té (planta)
miniatura|Camellia sinensis - [[MHNT]] A planta do té é un arbusto da familia Theaceae, o seu nome científico e Camellia sinensis. Foi orixinalmente descrita por Linné como Thea sinensis, mais este nome caeu en desuso cando se notou que os xéneros Thea e Camellia non presentaban diferenzas significativas entre si. A infusión preparada coas súas follas tamén recibe o nome de Té.
Etimoloxía
Procede do chinés, que ten varias pronuncias segundo o dialecto chinés usado. As dúas pronuncias exportadas foron "cha" e "te". Algunhas linguas tomaron a forma "te", como o castelán ou o inglés, e outras tomaron a forma "cha", como o portugués ou o xaponés.
Designacións
dereita|miniatura|190px|Arbusto de té. O té bébese na [[China desde antes da dinastía Tang.]]
O té é un arbusto, e a partir das súas follas secas moídas ou gromos do arbusto Camellia sinensis ou Camellia viridis prepárase unha infusión en auga fervida, usada como bebida, que presenta efectos estimulantes, estomacais e alimentarios. O té pode tamén conter outras herbas especias ou froitas como saborizantes.
Como arbusto ten moitas ramificacións. Acada unha altura de entre 1 e 2 metros, aínda que moi raramente pode chegar aos 12 metros,. As follas son sempre verdes, lanceoladas cara adiante e incluso do revés ou oblongoovadas, duns 4 cm. de ancho e entre 3 e 13 cm. de longo, sobre as que destaca unha forte nerviación. As flores están en grupos de 2 ou 3 ou mesmo illadas, de cor branca, inclinadas cara abaixo, e son aromáticas. As flores de Camellia japonica son erguidas.
O arbusto creceu silvestre no Extremo Oriente ao longo do tempo, aínda que na actualidade se cultiva en moitos outros sitios. Adáptase aos terreos pouco fértiles, mais precisa un fertilizante; e aos sitios secos, pero necesita rego, sol e, preferibelmente, o cultivo en socalcos. Normalmente quítase o gromo central e pódase para que non supere os 2 metros de altura, facilitando así o labor da colleita. A partir do terceiro ano, o rendemento da planta é bo.
Cultivo e clasificación
dereita|miniatura|Camellia sinensis
Taxonomía
Camellia sinensis foi descrita por (L.) Kuntze e publicado en Trudy Imperatorskago S.-Peterburgskago Botaničeskago Sada 10: 195. 1887.
Camellia: nome xenérico outorgado en honra do botánico e misioneiro xesuíta do século XVII, Jiří Josef Camel (tamén coñecido coma Camellus), quen transportou plantas de camelias dende as illas Filipinas até Europa. Carl von Linné nomeu este xénero na súa lembranza.
sinensis: epíteto latino xeográfico que alude ás súa localización na China.
Congregación dos Padres Marianos
A Congregación dos Padres Marianos da Immaculada Concepción da Beatísima Virxe María é unha congregación relixiosa católica fundada polo beato Estanislau Papczyński o 24 de outubro de 1673 en Polonia.
Jijel
Jijel (coñecida antigamente como Djidjelli, Gigeri ou Gigery) é a capital da provincia de Jijel, polo nordeste de Alxeria. Atópase pretiño do Mar Mediterráneo na rexión jijeliana de Corniche, e a súa poboación ronda os 148.000 habitantes (2007). Jijel é o centro administrativo para unha rexión especializada na fabricación de cortiza, coiro e ferro. A agricultura local produce especialmente froitas cítricas e cereais. A pesca tamén é importante para a economía da cidade. Tamén é un recoñecido destino turístico, polas súas paisaxes e as súas praias.
Historia
Polo século X a. C., os fenicios, mariños e comerciantes, instaláronse na zona en busca de bases onde garantir a seguridade do seu comercio. No século X a. C. foron os romanos invadir o lugar. Foi elevada ao rango de Colonia Romana no ano 33 por César Augusto, sendo administrada por un senador.
Coa chegada dos pobos xermánicos, os vándalos recorreron África do Norte. Destruíron Igilgili no ano 429.
A Costenla, Goiáns, Carballo
A Costenla é un lugar da parroquia de Goiáns no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2019 tiña 9 habitantes (5 homes e 4 mulleres).
Sepideos
Os sepideos ou, popularmente, xibas, chocos ou sepias, son moluscos mariños da orde Sepiida (Zittel, 1895), da infraclase Decapodiformes, da clase Cephalopoda.
Teñen unha cuncha interna reducida e oculta dentro do seu corpo, bolsa de tinta, e dez tentáculos (oito deles, máis curtos, son chamados brazos).
Características
Posúen unha capacidade de camuflaxe considerada superior á dun camaleón; as súas gamas incríbeis de cores son debidas ás células especiais chamadas cromatóforos.
miniatura|250px|Vídeo dunha xiba no seu hábitat natural
Animais tímidos, as xibas teñen unha vida tanto diúrna como nocturna, alimentándose doutros pequenos seres como camaróns, peixes e outros. Despois de capturaren as súas presas, mátanas cun mecanismo semellante a un coitelo que teñen na súa boca, e que usan tamén para facer retallos delas. É unha especie comercial, por tratarse dun animal comestíbel.
Rosario Cordero
María del Rosario Cordero Martín, nada en Cáceres o 13 de agosto de 1966 e finada en Romangordo o 24 de decembro de 2020 foi unha política estremeña, presidenta da Deputación de Cáceres dende 2015.
Sepideos
Cuncha
A xiba ten unha cuncha interna porosa, feita de aragonita, que lle proporciona flotabilidade. A flotabilidade pode ser regulada cambiando a relación gas/líquido na chuncha. Cada especie ten unha cuncha con forma, tamaño e textura diferentes. Este tipo de cuncha de gas é único das xibas e distíngueas das luras.
A Castiñeira, Lebozán, Lalín
A Castiñeira é un lugar da parroquia de Lebozán, no concello pontevedrés de Lalín, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres), o que supón unha diminución de 3 habitantes con respecto ao ano 2000.
Sepideos
Cuncha
As cunchas de xiba son usadas polos ourives para formas de fundición, e tamén como fonte de calcio na dieta dos paxaros domésticos.
Rosario Cordero
Traxectoria
Licenciada en dereito pola Universidade de Estremadura, militante do PSOE é concelleira de Romangordo dende 1991 e a súa alcaldesa dende 2003. Deputada provincial dende 2007, converteuse na presidenta da institución provincial o 27 de xuño de 2015. Tamén é presidenta do Fondo Extremeño Local de Cooperación Internacional para el Desarrollo (FELCODE).
Calínez
Calínez foi un semanario editado en Santiago de Compostela en 1909.
Sepideos
Cuncha
miniatura|150px|esquerda|Esta especie de xiba (Sepia latimanus) pode mudar en menos dun segundo de cores de camuflaxe pardas a amarelas
Calínez
Historia e características
Semanario satírico, apareceu a principios de xuño de 1909. Editábase nos obradoiros de Manuel Suárez Castro de Vilagarcía de Arousa. Foi substituído por La Bala Rasa.
Salvador Galarreta Alfaro
Salvador Galarreta Alfaro, finado en Cambados o 14 de xaneiro de 1944, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Avogado en Cambados. Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado concelleiro de Cambados en 1924. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi xefe de Falange de Cambados. Foi nomeado alcalde de Cambados en marzo de 1938. Foi acoitelado por Antonio Carro en agosto de 1939 cando levaba o estandarte na procesión da Virxe da Pastora. Permanecendo no cargo até 1940. Despois foi fiscal do xulgado de instrución de Cambados.
Sepideos
Pel
250px|miniatura| Unha xiba pequena camuflada no xabre Ás veces as xibas son chamadas os camaleóns do mar pola súa gran habilidade na alteración da cor. Son capaces de mudar a cor e a polaridade de luz para se comunicaren con outras xibas e para se camuflaren dos depredadores.
Os cambios de cor prodúcense por medio de grupos de cromatóforos vermellos, amarelos, castaños e negros acima dunha camada de iridóforos e leucóforos, cunha densidade de até 200 desas células pigmentarias especializadas.
Á par dos cambios de cor, as xibas son capaces de afectar tamén á polarización da luz reflectida na súa pel, o que lles serve de comunicación con outros animais mariños que poden sentir a polarización.
Ollos
miniatura|250px|Ollo dunha xiba Os ollos das xibas están entre os máis desenvolvidos do reino animal. A organoxénese dos ollos dos cefalópodos difire fundamentalmente da dos vertebrados como os humanos. Malia non poderen ver a cor, poden percibir a polarización da luz, o que mellora a súa percepción do contraste.
Circulación
O sangue dun choco ten unha cor infrecuente verde-azul polo cobre que contén a hemocianina, a súa proteína para carretar o osíxeno, en vez da hemoglobina que co seu ferro fai que o sangue dos vertebrados sexa vermello. O sangue bombéase con tres corazóns separados. Dous deles levan o sangue a cadansúa gala, e o terceiro ao resto do corpo. O sangue dos chocos ten que fluír máis rápido que no resto dos animais porque a hemocianina carreta substancialmente menos osíxeno que a hemoglobina
Tinta
A tinta, como no caso da lura e o polbo, sérvelle ao choco para fuxir dos seus depredadores. Era usada antigamente para tinguir, uso do cal provén o nome de cor sepia.
Toxicidade
Como os polbos e algunhas luras, todos os chocos teñen neurotoxinas producidas por bacterias no seu cuspe
Dieta
A dieta preferida do choco son os cangrexos e o peixe.
Usa a súa camuflaxe para se achegar ás súas presas. Entón abre os oito brazos e lanza os dous longos tentáculos para agarrar o alimento e levalo ao seu bico. .
Distribución e hábitat
A familia Sepiidae habita nas augas oceánicas temperadas e tropicais. Teñen un patrón bioxeográfico infrecuente: totalmente ausentes das costas do continente Americano, pero presentes nas do leste e sur de Asia, Europa occidental, o Mediterráneo, África e Australia. A razón probablemente é que no tempo no que a familia evolucionou o Atlántico norte posiblemente era frío e fondo de máis para estas especies.
Gastronomía
Son populares na gastronomía de Galicia, guisadas, grelladas ou fritidas. Tamén son populares como alimento nos países da ribeira mediterránea, Oriente Medio e nas costas do Golfo de Biscaia e do Canal da Mancha. Na Asia oriental consómense en forma desecada, como petisco.
Gran Premio do Reino Unido de 1999
O Gran Premio do Reino Unido de 1999 (oficialmente o LII RAC British Grand Prix) foi unha carreira de motor de Fórmula 1 celebrada o 11 de xullo de 1999 no Circuíto de Silverstone, Silverstone, Northamptonshire, Inglaterra. Foi a oitava rolda da tempada de Fórmula Un de. A carreira de 60 voltas gañouna o piloto de McLaren David Coulthard despois de empezar desde a terceira posición. Eddie Irvine terminou segundo co equipo Ferrari e o piloto de Williams Ralf Schumacher entrou na terceira posición.
Jacques Villeneuve e Alessandro Zanardi calaron o coche na grella e provocaron o reinicio da carreira.
Mentres ondeaban as bandeiras vermellas, Michael Schumacher estrelouse na curva Stowe debido a un fallo nos freos, rompendose unha perna. Isto mantivoo fóra da Fórmula Un ata o Gran Premio de Malaisia de 1999, finalizando as súas esperanzas de lograr o campionato.
Despois dunha tempada difícil Damon Hill realizou un bo traballo para terminar 5º na súa carreira na casa e parecía o suficientemente feliz como para seguir o resto da tempada. Tamén liderou brevemente a carreira por unha volta, foi a última vez que lideraría un Gran Premio.
Este foi a última chegada a meta de Toranosuke Takagi nunha carreira de Fórmula Un. Non conseguiu terminar ningunha das oito carreiras posteriores.
Dompierre-sur-Chalaronne
Dompierre-sur-Chalaronne é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Ródano-Alpes.
San Xurxo, San Xurxo de Sacos, Cerdedo-Cotobade
San Xurxo é un lugar da parroquia de San Xurxo de Sacos, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE, en 2015 tiña 11 persoas (6 homes e 5 mulleres), o que supón un aumento dunha persoa respecto ó ano 2006.
Neste lugar atópanse os petróglifos de Lombo da Costa, varios grupos de rochas gravadas na idade de bronce con motivos circulares e figuras humanas e animais.
Gilberto Yearwood
Gilberto Jerónimo Yearwood, nado o 15 de marzo de 1956 en San Pedro Sula, é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol hondureño. Xogaba de defensa e foi internacional coa selección hondureña.
Traxectoria
Comezou xogando no equipo Alacranes do seu barrio natal, despois foi bolseiro polo Colexio La Salle da mesma cidade de San Pedro Sua. De onde pasaría ao Real Club Deportivo España, converténdose nun dos xogadores máis novos en debutar na Liga Nacional.
No ano 1974 o Real Club Deportivo España logra o seu primeiro título de Liga Nacional, formando Gilberto parte dese equipo con só 17 anos de idade, este sería o primeiro dos tres títulos que gañaría co equipo.
Dous anos máis tarde foi convocado por Rodolfo 'Popo' Godoy para a selección xuvenil de Honduras que participou na face previa do Mundial disputada en Porto Rico. Nese torneo clasificatorio a Honduras de Gilberto consegue a súa primeira clasificación para unha competición mundial, o Mundial de Tunez 1977. A selección suramericana fixo moi bo papel rematando a fase de grupos en segunda posición.
Lamastelle, Liáns, Oleiros
Lamastelle é un lugar da parroquia de Liáns no concello de Oleiros, na provincia da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 177 habitantes (88 homes e 89 mulleres).
Gilberto Yearwood
Traxectoria
En 1987 regresou a Honduras para xogar no Real Club Deportivo España primeiro e no Club Deportivo Motagua por petición expresa do adestrador do club, Carlos Jurado.
Coa selección nacional do seu país a participación máis importante foi a do Mundial de Fútbol España 1982
Unha vez retirado do fútbol en activo desenvolveu unha longa carreira como adestrador en Honduras, dirixindo a equipo como o Real Club Deportivo España, Real Club Deportivo Olimpia ou Club Deportivo Motagua.
A Veiga, Piñeiro, Xermade
A Veiga é un lugar da parroquia de Piñeiro no concello lugués de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 16 habitantes (8 homes e 8 mulleres).
Interlingua (adquisición da linguaxe)
O termo interlingua (interlanguage en inglés) foi cuñado por Selinker en 1969 para referirse ás gramáticas provisionais que ían construíndo os estudantes dunha lingua estranxeira conforme se aproximaban á lingua que pretendían aprender. Este termo desprazou outros parecidos como sistema aproximativo ou competencia transicional.
Significado
En termos xerais, o termo interlingua significa dúas cousas:
Desenvolvemento
Selinker estima que o desenvolvemento da interlingua é diferente do proceso de desenvolvemento da lingua materna (L1) dada a probabilidade de fosilización da lingua estranxeira (L2). A fosilización consiste, precisamente, en cesar de elaborar a interlingua en certo aspecto. Así, moitos emigrantes poden pasar décadas inmersos noutra cultura e lograr un vocabulario amplo e unha gramática variada pero, por exemplo, reter o acento da súa lingua materna.
Tense analizado a interlingua de estudantes con linguas maternas diferentes e descuberto que existe certa sistematicidade no seu desenvolvemento.
Morriña
miniatura|Os soldados acabados de enrolar algunhas veces experimentan morriña cando están nun campo de adestramento. A morriña é un sentimento de tristeza, é a melancolía que se sente cando se está lonxe da terra en que se nace, a cal botas en falta. Máis concretamente, a morriña é un estado de depresión vital ao que acompaña un sentimento psicolóxico de tristura. O estado vital contraposto é a euforia, á que acompaña o sentimento psicolóxico de ledicia.
Etimoloxía
A palabra morriña procede do galaico-portugués morrinha (tristeza). Uns pensan que a palabra morrinha provén do latín "mori" (morrer). Pero a morte non ten nada que ver co sentimento de tristeza que a morriña presenta. Segundo o dicionario etimolóxico Corominas, a palabra morriña podería vir de "morro" "emurria" (tristeza).
Diferenciación entre morriña e saudade
Segundo Ramón Piñeiro, moitas veces, morriña e saudade empréganse como sinónimos, pero son sentimentos diferentes. A saudade é un sentimento que sempre resultou difícil de definir, identificamos a saudade propoñendo varios sentimentos como a nostalxia, a melancolía e a propia morriña; todos correspondentes á liña de tristura. Isto débese a que o carácter depresivo que ten a tristura favorece a interiorización, achega á intimidade e mesmo por iso, ten certo punto de contacto coa saudade. Pero non chegan a ser a mesma cousa.
Segundo Castelao a morriña é a saudade en conciencia: o desexo, posible ou imposible, de recobrar o que se perdera; mentres que a saudade sen morriña é devecer por algo que se ama sen telo coñecido. Tamén diferenza morriña e saudade dos termos noutras linguas coma nostalgia, homesickness ou mal du pays, ao consideralos restrinxidos ao individuo; mentres que a morriña e saudade é compartido por todos os membros dos dous pobos galego e portugués.
A morriña pode ser, nalgún caso, unha consecuencia da vivencia da saudade. Cando o home sente saudade pode saír deste sentimento de dúas maneiras: ou entregándose a un pulo de transcendencia, o sentido final da cal é a procura do Ser, ou abandonándose a unha especia de pasividade interior "que conduce á caída na morriña" (melancolía).
Outras veces ocorre á inversa: séntese morriña por causas de orixe orgánica, psíquica, moral etc., e o seu efecto depresivo, xunto coa adherencia psicolóxica de tristura, tenden a producir un ensimismamento, unha interiorización anímica que nos pode levar ao sentimento puro da saudade.
Tanto nun caso como outro, o sentimento de morriña está próximo ao da saudade, pois non tenden á obxectivación, senón á interiorización do home en si mesmo. Pero a relación entre ambos sentimentos é de pura propincuiade, non de natureza. O que caracteriza á morriña é a tristura depresiva; o que caracteriza á saudade é a carencia de significación psicolóxica. O contraposto da morriña é a euforia; o contraposto de saudade é o éxtase místico (a contemplación do Ser).
Problem Child
Problem Child é un filme estadounidense dirixido por Dennis Dugan que foi estreado en 1990.
Goiáns de Arriba, Goiáns, Carballo
Goiáns de Arriba é un lugar da parroquia de Goiáns no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Tiña 9 habitantes no ano 2019 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 5 homes e 4 mulleres.
Senadores de España por designación real
Coñécense como senadores por designación real as 41 persoas da elite intelectual, militar e política de España que foron escollidas polo rei Xoán Carlos I como senadores en 1977.
Contexto
O Senado de España fora abolido como cámara lexislativa en 1931, pero o proceso de Transición democrática en España xerara a expectativa dunha Cámara de representación territorial. Nas Eleccións lexislativas de 1977 escolléronse senadores, pero unha cantidade deles —equivalente aproximadamente á quinta parte— foron nomeados directamente polo daquela rei de España Xoán Carlos I.
Cloruro de calcio
O  cloruro de calcio é un composto químico formado por calcio e cloro. É moi soluble en auga e é delincuescente. É un sal, sólido a temperatura ambiente, que se comporta como o típico composto iónico haloide. Ten varios usos comúns, por exemplo, salmoira para as instalacións frigoríficas e xunto co sal común, eliminación de xeo nas estradas. Pode obterse directamente da pedra calcaria, e tamén como subproduto do proceso de Solvay. Debido a súa natureza higroscópica debe manterse en envases tapados/selados.
Senadores de España por designación real
Contexto
A designación real só tivo efecto ata 1979, cando tiveron lugar as primeiras eleccións postconstitucionais.
Lista de senadores
A maior parte destes senadores procedían das elites dominantes no réxime franquista, aínda que se observaba un interese por incluír persoas máis novas e renovadoras. Estes senadores agrupáronse inicialmente en dous grandes colectivos independentes: os senadores da Agrupación Independente, máis moderados, entre os que se atopaban os galegos Camilo José Cela e Domingo García Sabell, e os senadores Independentes, máis próximos ao réxime franquista, entre os que se atopaba o militar. Algúns máis incorporáronse ao grupo da Unión de Centro Democrático, e os restantes repartíronse entre o Grupo Mixto, coma o ferrolán Marcial Gamboa, e entre as minorías de parlamentarios cataláns e vascos.
Cloruro de calcio
Características químicas
O cloruro de calcio pode servir como fonte de calcio. Os ións calcio presentes nunha disolución de cloruro de calcio poden precipitarse acompañados doutros anións por reacción da disolución co reactivo adecuado. Por exemplo pode obterse fosfato de calcio, que pode empregarse como fertilizante que proporcione calcio e fósforo, tratando unha disolución de cloruro de calcio fosfato de potasio:
CaCl2 (aq) + 2 K3PO4 (aq ) → Ca3 (PO4) 2 (s) + 6 KCl (aq) + CaCl2(aq)
O cloruro de calcio cando está fundido pode ser electrolizado dando calcio metal:
CaCl2 (l) → Ca(s) + de Cl2 (g)
Preparación
CaCO3 (s) + 2 HCl (aq) → CaCl2 (aq) + H2O (l) + CO2 (g)
Usos
O cloruro de calcio prodúcese en grandes cantidades
Lingua ge'ez
O ge'ez (ግዕዝ, gəʿəz) é unha antiga lingua semítica meridional que xurdiu en Eritrea e na rexión norte de Etiopía, no Corno de África. Foi a lingua oficial do Reino de Aksum e da corte imperial etíope.
Cloruro de calcio
Usos
CaCl<Sub>2 + 2 H<Sub>2 O → CaCl<Sub>2 2 •H<Sub>2 O O proceso é altamente exotérmico e pode producir rapidamente temperaturas de arredor de 60° C. Isto pode producir queimaduras químicas internas se os seres humanos ou os animais comen bolas secas do cloruro de calcio. Os nenos pequenos son máis susceptibles de sufrir as queimaduras que os adultos, e o cloruro de calcio deben gardarse fóra do seu alcance.
Lingua ge'ez
Hoxe, o ge'ez mantense como lingua litúrxica da Igrexa etíope tewahedo, da Igrexa eritrea tewahedo, da Igrexa católica etíope, da Igrexa católica eritrea, e da comunidade xudía Beta Israel. Porén, o amhárico etíope (a principal lingua franca da moderna Etiopía) ou outras linguas locais, poden ser empregadas para os sermóns. O tigriña e o tigré están estreitamente relacionadas co ge'ez. Porén, algúns lingüistas non cren que o ge'ez constitúa o devanceiro común das linguas etíopes modernas, senón que o ge'ez converteuse nunha lingua separada a partir dunha hipotética lingua non atestada, e que en realidade é unha lingua irmá extinta do tigré e o tigriña.
Cloruro de calcio
Precaucións
O cloruro de calcio é un irritante; deben empregarse luvas e lentes para protexer as mans e os ollos. Debe evitarse a súa inhalación. Aínda que o cloruro de calcio es relativamente fácil de manipular, debe procurarse non inxerilo. O cloruro de calcio reacciona exotermicamente coa auga e poden producirse queimaduras na boca e no esófago, nos ollos e na pel, especialmente se esta está húmida.
Confederación Española de Derechas Autónomas
miniatura|CEDA.
Aponeurose bicipital
A aponeurose bicipital é unha aponeurose do membro superior que envolve o músculo bíceps braquial ao seu paso pola fosa do cóbado, onde separa os elementos superficiais dos fondos. Esta aponeurose insírese na inserción distal do bíceps, na tuberosidade radial, e na propia fosa cubital. Neste punto, ademais de cubrir ao seu músculo correspondente, axuda a protexer o nervio mediano e a arteria umeral. Durante a extracción de sangue da vea mediana cubital, a aponeurose evita danos nesas estruturas.
O 3% da poboación xeral posúe unha arteria cubital moi superficial, que discorre por enriba desta aponeurose, podendo causarlle danos a esta arteria na extracción sanguínea.
Confederación Española de Derechas Autónomas
A Confederación Española de Derechas Autónomas (CEDA, en galego: Confederación Española de Dereitas Autónomas) foi unha coalición de partidos de dereitas que se formou o 5 de marzo de 1933 en España a partir dun congreso no que apareceron representantes do partido Acción Popular e de Derecha Regional Valenciana, dirixida por Luis Lucía e posteriormente agruparía a outros máis.
Entre os fundadores, destacan José María Gil Robles e Ángel Herrera Oria. Contaba con case 500.000 afiliados.
A CEDA era un partido de ideoloxía clerical conservadora e partidaria dun Estado corporativo; aínda que aceptaba a república como forma de goberno, as Juventudes de Acción Popular (JAP) tiñan claras influencias do fascismo italiano.
Nas eleccións de novembro de 1933 converteuse na primeira forza do parlamento e entra no goberno con tres ministros en outubro de 1934. Tralo alzamento franquista, gran parte dos militantes da organización danlles apoio aos sublevados, pero Francisco Franco disólvea en abril de 1937.
Galicia
En Galicia a CEDA formábaa a Unión Regional de Derechas, dirixida por Gil Casares.
Barro, Tenorio, Cerdedo-Cotobade
Barro é un lugar da parroquia de Tenorio, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE, en 2015 tiña 52 habitantes (27 homes e 25 mulleres).
Neste lugar atópase o cruceiro de Barro.
Masa
miniatura|Patrón do [[quilogramo, a unidade de masa do SI.]] A masa  é unha propiedade dos obxectos físicos que, basicamente, mide a cantidade de materia. É un concepto central na mecánica clásica e disciplinas afíns, expresando a magnitude que, para un corpo determinado, indica a proporción entre forza e aceleración. No Sistema Internacional de Unidades mídese en quilogramos.
Concepto de masa
Estritamente, a masa refírese a dous conceptos:
Demostrouse experimentalmente que a masa inercial e a masa gravitacional son equivalentes (con toda a precisión que podemos chegar a conseguir), se ben son conceptualmente moi distintas.
Masa inercial
A masa inercial vén determinada pola Segunda e Terza Lei de Newton (véxase Mecánica Clásica). Dado un obxecto cunha masa inercial coñecida, pódese obter a masa inercial de calquera outro facendo que exerzan unha forza entre si. Conforme á Terceira Lei de Newton, a forza experimentada por cada un será de igual magnitude e senso oposto. Isto permite estudar canta resistencia presenta cada obxecto a forzas aplicadas de xeito similar.
Dados dous corpos, A e B, con masas inerciais mA (coñecida) e mB (que se desexa determinar), na hipótese de que as masas son constantes e que ambos os corpos están illados doutras influencias físicas, de xeito que a única forza presente sobre A é a que exerce B, denominada FAB, e a única forza presente sobre B é a que exerce A, denominada FBA, de acordo coa Segunda Lei de Newton:
onde aA e aB son as aceleracións de A e B, respectivamente. É necesario que estas aceleracións non sexan nulas, é dicir, que as forzas entre os dous obxectos non sexan iguais a cero. Unha forma de logralo é, por exemplo, facer colidir os dous corpos e efectuar as medicións durante o choque.
A Terceira Lei de Newton afirma que as dúas forzas son iguais e opostas:
A Lagoa, Lires, Cee
A Lagoa é un lugar da parroquia de Lires no concello coruñés de Cee na comarca de Fisterra. Tiña 6 habitante no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, 3 homes e 3 mulleres
Masa
Masa inercial
Substituíndo nas ecuacións anteriores, obtense a masa de B como
Masa gravitacional
Considérense dous corpos A e B con masas gravitacionais MA e MB, separados por unha distancia |rAB|. A Lei da Gravitación de Newton di que a magnitude da forza gravitatoria que cada corpo exerce sobre o outro é
Onde G é a constante da gravitación universal. A sentenza anterior pódese reformular da seguinte maneira: dada a aceleración g dunha masa de referencia nun campo gravitacional (como o campo gravitatorio da Terra), a forza da gravidade nun obxecto con masa gravitacional M é da magnitude
Equivalencia da masa inercial e a masa gravitatoria
Supóñase un obxecto con masas inercial e gravitacional m e M, respectivamente. Se a gravidade é a única forza que actúa sobre o corpo, a combinación da segunda lei de Newton e a lei da gravidade proporciona a súa aceleración como
Polo tanto, todos os obxectos situados no mesmo campo gravitatorio caen coa mesma aceleración se e soamente se a proporción entre masa gravitacional e inercial é igual a unha constante. Por definición, pódese tomar esta proporción como 1.
Consecuencias da Relatividade
<div style=" width: 200px; float: right; border-style: solid; border-width: 1px; padding: 2px; font-size: 90%"> Historicamente, usouse o termo "masa" para describir a magnitude E/c², (que se denominaba "masa relativista") e a m, que se denominaba "masa en repouso". Os físicos non recomendan seguir esta terminoloxía, porque non é necesario ter dous termos para a enerxía dunha partícula, e porque crea confusión cando se fala de partículas "sen masa". Neste artigo, sempre nos referimos á "masa en repouso". Para máis información, véxase o 'Usenet Relativity FAQ' na sección de Ligazóns externas.
Na mecánica relativista, a masa dunha partícula libre está relacionada coa súa enerxía e o seu momento segundo a seguinte ecuación:
O límite clásico correspóndese coa situación na que o momento p é moito menor que mc; nese caso pódese desenvolver a raíz cadrada nunha serie de Taylor:
O termo principal, que é o maior, é a enerxía en repouso da partícula. Se a masa é distinta de cero, unha partícula sempre ten como mínimo esta cantidade de enerxía, independentemente do seu momentum. A enerxía en repouso, normalmente, é inaccesíbel, mais pode liberarse dividendo ou combinando partículas, como na fusión e fisión nucleares. O segundo termo é, simplemente, a enerxía cinética clásica, que se demostra usando a definición clásica de momento cinético.
E substituíndo para obter:
A relación relativista entre enerxía, masa e momento tamén se cumpre para partículas que non teñen masa (que é un concepto mal definido en termos de mecánica clásica). Cando m = 0, a relación simplifícase en
onde p é o momento relativista.
Esta ecuación define a mecánica das partículas sen masa como o fotón, que son as partículas da luz.