cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peaxe
Cobro electrónico de peaxes
Os sistemas 100 % electrónicos, sen estacións de peaxe, usáronse unicamente en Toronto, Canadá dende 1997, en varias estradas en Noruega, en Melbourne, Australia dende 2000, en Tel Aviv, Israel tamén en 2000, e en Santiago de Chile dende 2004 e 2005. Destaca o feito de que o sistema chileno é o primeiro no mundo que percorre o centro comercial da cidade, nun tramo dunha autoestrada urbana concesionada e opera cos vehículos transitando a velocidade normal, (Autoestrada Central e a Autoestrada Costanera Norte en Santiago de Chile).
Este aplicación tecnolóxica permitiu a introdución de políticas para regular a conxestión baseadas no cobro de peaxes urbanas. A aplicación de tarifas de conxestión, xa foi empregada con éxito en Singapur en 1998, como melloramento do sistema manual implantado en 1975; Londres, a partir de 2003, e ampliado en 2007; e Estocolmo, en 2006 como proba, e a partir de 2007 de forma permanente.
Metabolismo ácido das crasuláceas
Historia
Sospeitou por primeira vez da existencia do CAM Nicolas-Théodore de Saussure en 1804 nas súas Recherches Chimiques sur la Vegetation, confirmadas e refinadas por E. Aubert en 1892 nas súas Recherches physiologiques sur les plantes grasses e expostas por H. M. Richards en 1915 en Acidity and Gas Interchange in Cacti, da Institución Carnegie. O termo CAM parece que foi acuñado por S. L. Ranson e M. Thomas en 1940, pero eles non foron os primeiros en descubrir este ciclo. Os botánicos Ranson e Thomas observaron este metabolismo nas plantas da familia Crassulaceae, que son plantas suculentas entre as que están Crassula e Sedum. O seu nome refírese ao metabolismo das plantas crasuláceas e non ao metabolismo do ácido crasuláceo. Ademais das crasuláceas, outras familias de plantas realizan tamén este tipo de fotosíntese.
Resumo do CAM: un ciclo con dúas partes
miniatura|350px|Esquema do CAM. O CAM é unha adaptación para incrementar a eficiencia no uso da auga, e, xa que logo, encóntrase tipicamente en plantas que viven en hábitat áridos. As plantas CAM fixan o carbono en dous pasos que teñen lugar, respectivamente de día e de noite.
Peaxe
Cobro electrónico de peaxes
Nas autoestradas de peaxe de Europa existen distintos sistemas de telepeaxe, segundo os distintos países, aínda que a Comisión Europea está tentando unifica-las técnicas para conseguir que cun só sistema se poidan percorrer tódalas autoestradas da Comunidade.
Iberoamérica
Na Arxentina, as peaxes fixéronse comúns na década do 90, dentro do programa de privatización de empresas públicas, concesións e reforma do Estado que levou a cabo o goberno do presidente Carlos Menem. De maneira similar, no resto de América Latina implantáronse programas de concesións, sendo os máis amplos en Chile, Brasil (principalmente o Estado de São Paulo) e México. Nestes catro países o uso de cobro electrónico de peaxes por parte dos concesionarios foi amplo e tivo grande éxito.
Metabolismo ácido das crasuláceas
Durante a noite
Durante a noite, unha planta que utiliza o CAM ten os seus estomas abertos, polo que o CO2 pode entrar na planta e ser fixado en forma de ácidos orgánicos que se almacenan en vacúolos. O que ocorre é que primeiro o CO2 se fixa no fosfoenolpiruvato orixinando oxalacetato. Despois este transfórmase en malato e almacénase. O malato será a fonte de CO2 durane o día. Como pola noite as temperaturas son baixas, a planta non perde auga por evapotranspiración polos seus estomas abertos.
Durante o día
Durante o día, os estomas permanecen pechados, polo que a planta non perde auga. Os ácidos orgánicos nos que se almacenou o CO2 libéranse dos vacúolos das células do mesófilo e entran no estroma dos cloroplastos, onde un encima libera o CO2 para que entre no ciclo de Calvin durante a fixación definitiva do CO2.
Beneficios
O beneficio máis importante que obteñen as plantas CAM do seu peculiar metabolismo é a súa capacidade de poder deixar pechados a maioría dos seus estomas das follas durante o caloroso día. As plantas que empregan o CAM son máis comúns en ambientes áridos, onde o aforro de auga é unha necesidade. Ao deixaren os estomas pechados durante a pate máis cálida e seca do día redúcese a perda de auga por evapotranspiración, o que permite que esas plantas crezan neses ambientes sen secarse.
Comparación co metabolismo C4
miniatura|O termo CAM procede da familia das crasuláceas, á cal pertence a Crassula ovata da foto. A fixación de carbono C4 é parecida á CAM, xa que en ambos os casos se mantén unha concentración elevada de CO2 na contorna do encima RuBisCO, o que aumenta a súa eficiencia ao evitar a fotorrespiración, e en ambos os casos hai dúas fixacións do CO2, unha inicial e outra final. A diferenza é que as plantas CAM fan estas dúas fixacións en distintos momentos: de noite fan a fixación inicial e forman os ácidos orgánicos, e de día fan a fixación final. As plantas C4 fan estas dúas fixacións sempre de día pero en distintas partes da folla: a fixación inicial ten lugar no mesófilo, onde se forman os ácidos orgánicos, e a fixación final ten lugar nas células da vaíña vascular, onde o CO2 entra definitivamente no ciclo de Calvin e os seus carbonos se utilizarán para fabricar azucres. As C4 perden máis auga que as CAM de día ao teren que abrir os estomas, polo que son menos eficientes en climas áridos.
Comparación co metabolismo C3
As plantas con fotosíntese C3 só realizan unha fixación do carbono. Este fíxase directamente no ciclo de Calvin, sen que haxa ningunha fixación previa. Isto non asegura que o encima RuBisCO teña sempre unha concentración de CO2 elevada ao seu arredor, polo que a altas temperaturas pode producirse o fenómeno da fotorrespiración, que rebaixa a eficacia da fotosíntese. As plantas C4 e CAM protéxense deste fenómeno mediante a súa dobre fixación, e son máis eficientes en climas cálidos. As C3 (e C4) teñen que realizar toda a súa fotosíntese de día, polo que non teñen a posibilidade de manter os estomas pechados de día para non perder auga, polo que en climas áridos son máis eficientes as CAM.
A denominación C3 procede de que o primeiro produto estable da fixación do carbono é unha molécula de 3 carbonos, o 3-fosfoglicerato. Ao contrario, nas C4 e CAM o primeiro produto resultante da fixación inicial do carbono é unha molécula de 4 carbonos, o oxalacetato.
Centro de lanzamento de Taiyuan
O centro de lanzamento de Taiyuan, tamén coñecido como Wuzhai, é un centro de lanzamento chinés desde o que se envían satélites (principalmente de comunicacións e meteorolóxicos) a órbitas polares. Está situado no en Kelan, no noroeste da provincia de Shanxi, a 280 km por estrada da cidade de Taiyuan. A primeira engalaxe dun foguete desde o complexo de lanzamento, formado por un centro técnico, un mando de misión e un centro de control, tivo lugar en 1979. Tamén se usa para probar mísiles.
Metabolismo ácido das crasuláceas
Bioquímica
A baixas temperaturas (xeralmente de noite), as plantas que utilizan o CAM abren os seus estomas, e as moléculas de CO2 difunden nos espazos intercelulares que hai no mesófilo esponxoso e despois pasan ao citoplasma das células. Alí, encóntranse co fosfoenolpiruvato (PEP), que é unha molécula de tres carbonos coa cal reaccionarán encimaticamente dando oxalacetato. O oxalacetato é un composto de 4 carbonos, que é o primeiro produto resultante da fixación do carbono. O encima que cataliza a reacción entre o PEP e o CO2 é a fosfoenolpiruvato carboxilase (PEPC). Este encima é activado por outro encima, a PEPC quinase, que durante este tempo a planta estivo sintetizando, e cuxa expresión pode ser inhibida polas temperaturas altas (xeralmente de día) e a presenza de malato. A PEPC quinase fosforila ao encima PEPC, o que incrementa drasticamente a capacidade deste último de catalizar a formación de oxalacetato (actívao), o cal posteriormente pode ser transformado en malato pola NAD+ malato deshidroxenase. O malato é despois transportado por medio da lanzadeira do malato ao interior do vacúolo, onde se converte na súa forma de almacenamento ácido málico. A diferenza da PEPC quinase, a PEPC está sendo biosintetizada decote pero está case inhibida durante o día debido á súa desfosforilación feita pola PEPC fosfatase ou directamente ao unirse ao malato. Isto último non é posible a baixas temperaturas, xa que o malato é transportado eficazmente ao interior do vacúolo, mentres que a PEPC quinase rapidamente inverte a desfosforilación.
Aleida March
dereita|300px|miniatura|Aleida March xunto a [[Ernesto Che Guevara]] Aleida March, nada en Santa Clara (Cuba) o 19 de outubro de 1936, é unha muller cubana coñecida principalmente por ser a segunda muller de Ernesto Che Guevara. Preside o Centro de Estudos Che Guevara e é titular dos dereitos de autor dos escritos deste, entre eles varios textos aínda inéditos.
Metabolismo ácido das crasuláceas
Bioquímica
Durante as horas diúrnas, as plantas que utilizan o CAM pechan os seus estomas e descargan malato dos vacúolos, que é seguidamente transportado aos cloroplastos. Alí, dependendo da especie de que se trate, é clivado a piruvato e CO2 ou ben polo encima málico ou ben pola PEP carboxiquinase. O CO2 incorpórase despois ao ciclo de Calvin da fase escura da fotosíntese, que é un ciclo encimático no que se producen carbohidratos, que seguidamente son almacenados en forma de carbohidratos ramificados (amidón). O subproduto piruvato pode ser degradado no ciclo do ácido cítrico mitocondrial, proporcionando así moléculas de CO2 adicionais para o ciclo de Calvin. O piruvato pode tamén utilizarse para recuperar o PEP pola acción do encima piruvato fosfato diquinase, nun paso de alta enerxía, que require o gasto de ATP e un fosfato adicional. Durante as horas nocturnas seguintes frías, o PEP é finalmente exportado ao citoplasma, onde volverá a utilizarse para a fixación do carbono.
Aleida March
Traxectoria
Aleida March naceu e medrou nunha leira de 20 hectáreas, propiedade do seu pai, na zona rural de Santa Clara. Integraba unha familia de campesiños brancos pobres, levemente diferenciados no social dos guajiros, ou campesiños negros, máis pobres aínda.
De nova estudou Pedagoxía na Universidade de Santa Clara. Comezou a interesarse pola política cando Fidel Castro levou adiante o ataque ó Cuartel Moncada en 1953. Vinculouse ó Movemento 26 de xullo, e ingresou oficialmente nel en 1956.
Metabolismo ácido das crasuláceas
Uso do CAM polas plantas
miniatura|esquerda|400px|Sección transversal dunha folla de [[ágave, unha planta CAM. Móstranse as vaíñas vasculares. Debuxo baseado en imaxes microscópicas cortesía do Departamento de Ciencias das Plantas da Universidade de Cambridge.]]
Aleida March
Traxectoria
Iniciada a guerra civil en 1957, Aleida militou de xeito activo na clandestinidade para o M-26-7 como mensaxeira do responsable de Villa Clara, con fama de audaz e valente. Lolita Rossell, a súa amiga íntima, tamén militante do M-26-7 naquela época dixo dela: "Non tiña medo a nada. Era moi abnegada, seria, solteira e non tiña afección ás festas e esa clase de cousas".
Metabolismo ácido das crasuláceas
Uso do CAM polas plantas
As plantas utilizan o CAM en diferentes graos. Algunhas son "plantas CAM obrigadas", é dicir, só utilizan a fotosíntese CAM, aínda que varían na cantidade de CO2 que poden almacenar en forma de ácidos orgánicos, polo que son ás veces divididas, baseándose nisto, en plantas "CAM fortes" e "CAM febles". Outras plantas presentan un "CAM inducible", xa que poden cambiar entre os mecanismos C3 e os C4 ou CAM dependendo das condicións ambientais. Outro grupo de plantas empregan un "ciclo CAM", no cal os seus estomas non se abren de noite; estas plantas reciclan o CO2 producido pola respiración celular mitocondrial e tamén almacenan algo de CO2 durante o día.
Aleida March
Traxectoria
As ideas de Aleida, coma moitos dos militantes do M-26-7 "del llano", estaban marcadas pola súa oposición frontal á ditadura de Fulgencio Batista e o desexo de establecer unha democracia liberal.
Metabolismo ácido das crasuláceas
Uso do CAM polas plantas
As plantas que son CAM inducibles e de ciclo CAM atópanse xeralmente en hábitats con condicións onde os períodos de escaseza de auga alternan con períodos onde hai abundancia de auga. A seca periódica (unha característica das rexións semiáridas) é principal causa da escaseza de auga. As plantas que crecen sobre árbores ou rochas (epífitas e litófitas) tamén experimentan variacións grandes na dispoñibilidade de auga. A salinidade, os altos niveis de luz e de dispoñibilidade de nutrientes son outros factores que inducen o CAM.
Aleida March
Traxectoria
Coñeceu ó Che en plena guerra civil, cando este chegou coa Columna Oito a combater á rexión en outubro de 1958. Namoráronse nese momento e comezaron a convivir, malia que el estaba casado con Hilda Gadea e tiña unha filla.
Metabolismo ácido das crasuláceas
Uso do CAM polas plantas
Como o CAM é unha adaptación ás condicións áridas, as plantas que o utilizan a miúdo presentan outros caracteres xerofíticos, como follas grosas e reducidas cunha baixa relación área superficial-volume; grosas cutículas; e estomas situados en depresións da superficie da folla. A algunhas cáenlles as follas durante a estación seca; outras almacenan auga en vacúolos ou noutras partes. O CAM tamén causa diferenzas de sabor: as plantas poden incrementar o seu sabor amargo durante a noite e ser máis doces durante o día, debido ao almacenamento de ácido málico en vacúolos durante a noite, que será despois gastado durante o día.
Aleida March
Traxectoria
Unha vez caída a ditadura de Batista o 1 de xaneiro de 1959 e tomado o poder o novo goberno, Hilda Gadea e a súa filla trasladáronse a Cuba, onde se divorciaron. March e Guevara casaron o 9 de xuño de 1959 na Habana.
Sixeberto II
Sixeberto II, nado no 602 e finado no 613, foi rei de Austrasia e Borgoña. Fillo bastardo do rei Teodorico II, herdou o trono trala morte deste. Brunequilda exerce de novo a rexencia apoiada polos Mordomos de Palacio. Perseguindo a súa vinganza Brunequilda, apoiada por Teodorico II, para asegurar os ingresos fiscais, fixo revisar o catastro e preparou unha reforma de impostos; repara as fortalezas e leva a cabo unha reforma militar.
Aleida March
Traxectoria
Xuntos tiveron catro fillos:
Sixeberto II
Fai executar a grandes aristócratas, buscando Brunequilda romper a tradición franca e impoñer o dereito de primoxenitura nos dereitos reais.
Metabolismo ácido das crasuláceas
CAM acuático
A fotosíntese CAM tamén se encontra en especies acuáticas de polo menos 4 xéneros, como son: Isoetes, Crassula, Littorella, Sagittari, e posiblemente Vallisneria. Un exemplo de especie deste tipo é Isoetes howellii.
Sixeberto II
O Mordomo de Palacio Warnacario, apoiado por Pipino de Landen e Arnuldo, termina aliándose con Clotario II, rei de Neustria. Cando Clotario II lanza un ataque contra Austrasia, Brunequilda foi traizoada por Warnacario e polo exército austrasiano que, dirixido polos aristócratas, se nega a loitar. Clotario II derrota facilmente a Brunequilda no ano 613. Vencedor desta longa e sanguenta vinganza, fixo prisioneira a Brunequilda en Orbes. Acúsaa de múltiples rexicidios, mándaa torturar durante tres días e mátaa atándoa a un cabalo lanzado ao galope. Tamén executa a Sixeberto II, así como ao seu irmán Corbo.
Metabolismo ácido das crasuláceas
CAM acuático
Estas plantas realizan a mesma acumulación nocturna de ácidos e a desacidificación diúrna que as especies CAM terrestres. Porén, a razón de que exista o CAM en plantas acuáticas non é debida á falta de auga, senón a unha dispoñibilidade limitada de CO2. Este gas está limitado debido á súa lenta difusión na auga, que é 10.000 veces máis lenta que no aire. O problema é especialmente agudo a pHs ácidos, no que o único composto con carbono inorgánico presente é o CO2, ao non haber dispoñibilidade de bicarbonato ou carbonato.
Live to Rise
"Live to Rise" é unha canción da banda estadounidense de grunge Soundgarden, editada como sinxelo a través de iTunes e outras tendas dixitais o 17 de abril do 2012. O tema aparece na banda sonora da película The Avengers. Trátase da primeira canción de Soundgarden en ser enteiramente gravada e publicada dende que a banda se reformou no ano 2010, xa que "Black Rain" fora parcialmente gravada a comezos dos anos 90.
Metabolismo ácido das crasuláceas
CAM acuático
As plantas CAM acuáticas captan o carbono de noite cando é abundante porque non teñen que competir con outros organismos fotosintéticos. Isto tamén dá lugar a que haxa unha menor fotorrespiración porque hai menos oxíxeno xerado pola fotosíntese.
O uso do CAM acuático é máis marcado en verán, cando se incrementa a competición polo CO2, que en inverno. Porén, no inverno o CAM segue tendo un papel significativo.
Aleida March
Traxectoria
Aleida March preside o Centro de Estudos Che Guevara, situado na casa que compartiron na Habana.
Metabolismo ácido das crasuláceas
Distribución ecolóxica e taxonómica das plantas que usan o CAM
A maioría das plantas que presentan o CAM son epífitas (por exemjplo, orquídeas, bromelias) ou xerófitas suculentas (por exemplo, cactos, ou Euphorbia cactoides), pero o CAM tamén se encontra en hemiepífitas (por exemplo, Clusia); litófitas (por exemplo, Sedum, Sempervivum); bromelias terrestres; plantas acuáticas (por exemplo, Isoetes, Crassula (Tillaea), Lobelia; e nunha planta halófita (Mesembryanthemum crystallinum); unha planta terrestre non suculenta (Dodonaea viscosa) e unha planta asociada ás mangleiras (Sesuvium portulacastrum).
Aleida March
Traxectoria
En agosto de 1961, Ernesto Guevara viaxou a Punta do Leste, Uruguai para representar a Cuba nunha reunión da OEA. Aproveitando a proximidade coa Arxentina, a súa familia e amizades foron visitalo. Nesas circunstancias, Jon Lee Anderson relata na súa biografía de Guevara un diálogo entre este e a súa querida "tía Beatriz".
Metabolismo ácido das crasuláceas
Distribución ecolóxica e taxonómica das plantas que usan o CAM
Entre as plantas que poden cambiar entre diferentes métodos de fixación do carbono están Portulacaria afra, que normalmente usa a fixación C3 pero que pode usar a CAM se está estresada pola seca, e Portulaca oleracea, que normalmente utiliza a fixación C4 pero que tamén pode cambiar ao CAM cando hai seca.
O CAM evolucionou converxentemente moitas veces. Dáse en 16.000 especies (un 7% do total de plantas), que pertencen a uns 300 xéneros e a arredor de 40 familias, pero pénsase que estas cifras están moi subestimadas.. Encóntrase en plantas sen flor como Isoetes, en fentos, e en Gnetopsida, pero a gran maioría das plantas que usan o CAM son anxiospermas (con flor).
709
Véxase tamén
Historia ano a ano
University College London
A University College London (UCL) é a universidade pública máis antiga e grande da Universidade Federal de Londres. Fundada en 1826, a UCL foi a primeira institución universitaria totalmente laica en Inglaterra, admitindo estudantes con independencia da súa relixión e mulleres en iguais condicións ós homes.
A pesar de non ter relación directa coa súa fundación, o filósofo Jeremy Bentham é considerado o pai da UCL, pois as súas ideas radicais sobre educación e sociedade foron a inspiración dos seus fundadores. A UCL foi unha das dúas universidades fundadoras da University of London en 1836. Desde entón ten crecido a través de fusións, incluídas a do Institute of Neurology en 1997, a Royal Free Hospital Medical School en 1998, o Eastman Dental Institute en 1999, a School of Slavonic and East European Studies en 1999 e a School of Pharmacy en 2012.
O principal campus da UCL está en Bloomsbury, no centro de Londres, tendo institutos e hospitais universitarios noutras áreas do centro e campus satélites en Adelaida, Australia, Doha, Qatar... A UCL está organizada en dez facultades dentro das que hai máis de cen departamentos, institutos e centros de investigación. Ten arredor de 26 700 estudantes, 11 025 empregados e tivo uns ingresos totais de 937 millóns de libras en 2012/13, dos que 335 millóns foron en bolsas de investigación e contratos. A UCL ten máis ou menos 4000 membros académicos e investigadores, e 650 profesores titulares, o maior número das universidades británicas. É responsable de varios museos e coleccións nun campo amplo de artes e ciencias, incluíndo o Petrie Museum of Egyptian Archaeology, unha colección líder de arqueoloxía exipcia e sudanesa.
Boal
Boal, (na norma da ALLA para o eonaviego, Bual , cooficialmente en castelán, Boal ) é un concello de Asturias. Limita ao norte col Franco e Coaña, ao sur con Eilao, ao oeste con Castropol e o leste con Villaión. O concello cobre unha superficie de 119 km² e contaba cun total 2180 habitantes no ano 2005, o que dá unha densidade de poboación de 18,32 h/km². Este concello galegofalante é considerado tradicionalmente como un dos 48 concellos da Galicia estremeira.
University College London
A UCL está considerada unha das universidades máis prestixiosas do mundo: no período de 1999 a 2009 foi a décimo terceira universidade máis citada no mundo e a máis citada de Europa. Ten 27 premios Nobel e 3  Field Medalists entre os seus alumnos e actuais e anteriores colaboradores. Os estudantes da UCL inclúen o Father of the Nation da India, Quenia e Mauricio, o inventor do teléfono e un dos descubridores da estrutura do ADN. Os cinco gases nobres naturais foron descubertos na UCL por William Ramsay.
A UCL forma parte de tres dos once centros de investigación biomédica do NHS en Inglaterra e é membro fundador do Francis Crick Institute, o maior centro académico de ciencias da saúde do mundo. A UCL mantén centos de acordos de investigación e ensino, incluíndo unha alianza estratéxica co Institute of Education e unha extensa colaboración coa Yale University. A UCL é membro da Association of Commonwealth Universities, a European University Association a European Network for Training Economic Research, a G5, a League of European Research Universities, o Russell Group, SES-5, UNICA, a Universities Research Association e Universities UK. Forma parte do triangulo de ouro das universidades británicas.
Swift (observatorio espacial)
Swift é un observatorio espacial estadounidense lanzado nun Delta 7320 desde o Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral o 20 de novembro de 2004.
Características
Swift forma parte do programa MIDEX da NASA e a instrumentación é parte dun esforzo internacional que inclúe ao Reino Unido e Italia, con implicación de Francia, Xapón, Alemaña, Dinamarca, España e Suráfrica. Foi lanzado para estudar os abrochos de raios gamma, explosións moi enerxéticas que destacan en lonxitudes de onda moi curtas. O observatorio leva un detector de raios gamma, un telescopio de raios X e un telescopio para o ultravioleta e o óptico coa finalidade de atopar contrapartidas visibles aos abrochos e descubrir a súa orixe cunha precisión de menos de 5 segundos de arco. A nave ten unhas dimensións de 1,16 m de altura por 0,13 m de diámetro, cunha envergadura de 0,31 m cos paneis solares estendidos. Ten a capacidade de apuntar automaticamente á zona na que detecta un abrocho entre 20 e 75 segundos despois de que ocorra e avisar ao control de terra para facer observacións conxuntas con outros observatorios.
Presente de subxuntivo
O presente de subxuntivo é un dos tempos verbais. Caracterízase por, ademais de non posuír vogal temática, ter un sufixo modo-temporal "e" para a primeira conxugación, e "a" para a segunda e terceira conxugacións.
O presente de subxuntivo é unha forma caracterizada polo modo. Temporalmente é presente ou prospectiva, nunca retrospectiva; habitualmente é referente. Cando existe no contexto outro elemento que indique modalidade (adverbio, conxunción,...), o trazo modal do subxuntivo é redundante. Nestes casos, o trazo modal de subxuntivo é redundante, polo que pode aparecer no seu lugar o indicativo u o futuro: Quizais vén hoxe ∼ Quizais virá hoxe ∼ Quizais veña hoxe.
Carmen González Ledo
Carmen González Ledo, nada en Allariz en 1910 e finada na Coruña o 17 de xaneiro de 1989, foi unha escritora galega.
Traxectoria
Aos seis anos trasladouse a Coruña. Opositou ao Ministerio de Facenda e estivo destinada en Ourense e A Coruña. O seu primeiro e único poemario Recendos publicouse en 1979 cun prologo de Juan Naya Pérez.
Rañaceos
miniatura|280x280px|Rañaceos do parque empresarial [[Cuatro Torres Business Area|CTBA en Madrid.|alt=]]Os rañaceos (en singular e plural) son edificios dotados dunha altura singular fronte aos demais e dunha forma xeral presentando formatos de torre. Estes edificios normalmente posúen carácter multifuncional, sendo capaces de abrigar establecementos residenciais, comerciais, de servizos, entre outros. A súa presenza no espazo urbano, cando destacada por enriba da altura media dos demais edificios, constitúese en xeral como unha referencia ou marco para a cidade, aínda que tamén poida xerar problemas varios ligados á mobilidade urbana, consumo de enerxía e seguridade.
Historia
miniatura|320x320px|O [[Home Insurance Building, deseñado por William Le Baron Jenney, está considerado como o primeiro rañaceos do mundo.]] Ao longo da historia da arquitectura, con excepción de monumentos como obeliscos e columnas, encóntranse poucos edificios dotados de grande altitude. Normalmente, os poucos exemplares eran as torres, as cales posuían algún tipo de significado relixioso (como as torres de templos católicos) ou militar. Até o período da Revolución Industrial, os edificios de uso cotián raramente posuían múltiples andares.
Até mediados do século XIX, a altura máxima encontrada nas grandes cidades era duns cinco andares, pola dificultade de subir reiteradamente até andares altos. Por outro lado, a construción de edificios altos demandaba sistemas construtivos e tecnolóxicos avanzados. Como a maior parte das edificacións eran construídas en cachotería, canto maior a altitude, maiores as espesuras necesarias para as súas paredes portantes, sexa para soportar os andares superiores ou para resistir aos esforzos do vento. De aí que, avances construtivos que tornaban as paredes independentes dos elementos estruturais do edificio, como o formigón armado e a estrutura en ferro (e máis tarde en aceiro) xa posibilitaban a construción de edificios altos, aínda así, era maior e estes sistemas dunha forma xeral eran caros.
Richard Harlan
Richard Harlan, nado en Filadelfia (Pensilvania) o 19 de setembro de 1796 e finado en Nova Orleáns (Luisiana) o 30 de setembro de 1843, foi un médico, naturalista, zoólogo, botánico, físico e paleontólogo estadounidense.
Rañaceos
Historia
En 1852, a invención do ascensor por Elijah Otis eliminou o primeiro impedimento. O segundo problema foi resolto a partir da popularización dos sistemas construtivos avanzados: a prefabricación de elementos construtivos en aceiro nos países industrializados pasou a ser relativamente común. Así, en 1885 foi construído en Chicago o que está considerado como o primeiro rañaceos, o Home Insurance Building, deseñado por William Le Baron Jenney.
Richard Harlan
Traxectoria
Graduise en medicina na Universidade de Pensilvania. Sendo aínda estudante, foi membro da Academia de Ciencias Naturais de Filadelfia, a primeira sociedade científica de Historia natural dos Estados Unidos.
Rañaceos
Historia
Na década de 1920, unha conxunción de factores — novas técnicas de construción, materiais máis resistentes e a invención dos elevadores — deu lugar aos rañaceos. A novidade cambiou as formas de consumo, de facer comercio e, principalmente, da morada dos habitantes das metrópoles. Cabe notar tamén que a produción arquitectónica ligada á Escola de Chicago, influenciada e esixida polas necesidades do capitalismo naquela cidade, e a arquitectos como Louis Sullivan posuíu tamén un papel de difundir as novas tipoloxías urbanas entre outras cidades no mundo. O rañaceos pasaría a caracterizarse como símbolo do progreso industrial nas grandes cidades do mundo desenvolvido: a cidade de Nova York viviu nas dúas décadas seguintes unha carreira entre emprendedores en busca da construción do edificio máis alto. Como froito deste fenómeno, xurdiron edificios que hoxe son considerados símbolos daquela cidade, como o Empire State Building, o Chrysler Building e máis tarde o Rockfeller Center.
Richard Harlan
Traxectoria
Ao acabar o seu doutoramento, en 1818, foi médico de a bordo e viaxou á India durante un ano.
Rañaceos
Os vinte rañaceos máis altos do mundo
Os edificios en letra grosa foron os máis altos do mundo no momento da súa construción.
Richard Harlan
Traxectoria
En 1821 foi nomeado profesor de anatomía comparada no Museo de Filadelfia.
Abreviaturas
A abreviatura Harlan emprégase para indicar a Richard Harlan como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
A abreviatura Harlan emprégase para indicar a Richard Harlan como autoridade na descrición e taxonomía en botánica.
Exposición Universal de Sevilla de 1992
miniatura|300px|Panorámica do Lago de España cos pavillóns autonómicos ao fondo. A Exposición Universal de Sevilla de 1992 celebrouse en Sevilla, capital de Andalucía, España, no ano 1992, e foi coñecida popularmente como "Expo'92" ou "a Expo".
Como toda Exposición Universal posterior a 1931, estivo regulada pola Oficina Internacional de Exposicións. Tivo unha duración de seis meses, comezou o 20 de abril e finalizou o 12 de outubro coincidindo a data co V Centenario do Descubrimento de América, debido a este feito a súa lema foi "a Era dos Descubrimentos".
A mascota oficial da Expo 92 chamouse Curro, un simpático paxaro de pico e crista multicolor.
Ao termo da Exposición Universal as infraestruturas aproveitáronse para reconvertelas nun parque tecnolóxico chamado Cartuja 93 e un parque temático chamado Isla Mágica, ademais de usos administrativos, universitarios e de equipamento para a cidade.
Historia
A idea de realizar unha exposición non se fraguou en dous días, é un proxecto no que se estaba traballando desde había anos. Todo comezou durante a primeira visita oficial de S. M. Don Xoán Carlos I a Santo Domingo (República Dominicana) o día 31 de maio de 1976, alí o Rei de España anunciou a súa intención de organizar unha exposición de carácter universal onde se mostrase ao mundo as calidades de España e os países iberoamericanos aproveitando que se achegaba o V Centenario do Descubrimento de América e dese xeito homenaxear tal acontecemento. Eran momentos difíciles para o país debido a que saíra dunha situación política complicada facía escasamente un ano, co final da época franquista e o recente establecemento da democracia.
miniatura|Imaxe da Canle, ao fondo o Pavillón do Futuro. O 26 de xaneiro de 1981 o Concello de Sevilla aproba a petición de apoio consolidándose como sede do acontecemento. En España gobernaba o presidente Leopoldo Calvo-Sotelo Bustelo, tras a dimisión de Adolfo Suárez e o intento dun golpe de estado, entre tanto, destacaba un sevillano no hemiciclo, era Felipe González, que foi unha grande influencia para a mostra que estaba por celebrarse. O 3 de marzo de 1982 o Goberno español solicita formalmente á Oficina Internacional de Exposicións (en diante OIE) a organización dunha Exposición Universal, a coincidencia coa xa proposta Exposición Universal de Chicago nesa mesma data obriga a cambiar os estatutos da OIE para poder simultanear as dúas Exposicións. O 31 de maio de 1982 o Instituto de Cooperación Iberoamericana crea o proxecto "Sevilla 1992", dando por fin un nome ao que sucedería dous lustros máis tarde.
O 15 de xuño de 1983 presentouse en París ante a OIE o proxecto conxunto entre España e Estados Unidos para a celebración en 1992 da Exposición Universal de Chicago-Sevilla. A finais de ano devandita organización aproba o Regulamento Xeral para a Exposición cun orzamento estimado de 183.733 millóns de pesetas.
miniatura|Pavillón do Xapón. O 21 de xuño de 1985 a organización Chicago'92 comunica á OIE a existencia de problemas organizativos. O 4 de decembro dese mesmo ano a asemblea da OIE decide que Sevilla quede como sede única da Expo'92.
Moitos países puxeron en dúbida a capacidade española para desenvolver e levar a cabo un acontecemento das dimensións deste, e a mascota "Curro" tivo que viaxar polo mundo e esforzarse para vender o proxecto e poder convencer ao mundo de que España daría o talle e todo estaría listo en 1992.
A celebración do acontecemento transformou a cidade urbanisticamente, construír unha nova rede viaria, novas autovías e roldas de circunvalación, levantar unha nova estación central de tren e ampliouse o aeroporto, foi un grande impulso para Sevilla. Destaca a construción dunha infraestrutura que supuxo un antes e un despois para o transporte en España, o AVE (tren de alta velocidade español) e que por outra banda foi moi criticada por moitos medios de comunicación, así como polo partido político da oposición.
miniatura|Exterior do pavillón de América Latina. miniatura|Pavillón de Latinoamérica, interior. Para acoller a Exposición Universal aproveitáronse 250 ha. de terreo agrícola onde se situaba o histórico Mosteiro da Cartuxa onde Cristovo Colón preparou a viaxe a América e onde estivo enterrado varios anos. O edifico estaba nun estado de ruína total e necesitouse dunha grande obra de rehabilitación para devolverlle o esplendor de outrora e convertelo no símbolo de Expo´92. A transformación destes terreos, coñecidos como Illa da Cartuxa, foi considerada a maior obra pública da década en Europa.
O recinto abría as súas portas ás 9:00 da mañá e pechaba ás 4:00 da madrugada seguinte, existían dous tipos de entradas, a do día completo e a nocturna (máis económica), esta última cunha duración limitada desde as 20:00 ata o peche das súas portas.
Durante todos os días organizáronse concertos cos grupos musicais do momento, coloridos e multitudinarios desfiles e cabalgatas, cada xornada celebrouse o día dun país ou organismo participante, e organizábanse actos referentes ao mesmo.
Pola noite destacaba o "Espectáculo do lago" onde cada xornada mesturábanse luz, son, láser e fogos artificiais con proxeccións sobre distintos abanicos xerados con chorros de auga. Cando se levantaba algo de vento adoitaba ser moi agradecido polos asistentes, xa que as salpicaduras tranquilizaban a calor da tempada. O espectáculo terminaba sempre coa aparición da mascota Fachendoso dando a benvida, algo que todo o mundo esperaba expectante.
Durante os 176 días que o recinto permaneceu aberto ao público contabilizáronse un total de 42 millóns de visitas.
Influencias na cidade
miniatura|Estado da Porta de Triana en 2007. A Illa da Cartuxa dividiuse tras a mostra en cinco áreas: unha monumental en torno ao Mosteiro cartuxo de Santa María de las Cuevas, unha administrativa na que actualmente se desenvolve o proxecto "Puerto Triana", unha zona lúdica co parque temático Isla Mágica como principal protagonista, unha zona universitaria onde se atopan a Facultade de Ciencias da Comunicación e a Escola Técnica Superior de Enxeñeiros, un parque metropolitano e un parque científico e tecnolóxico denominado Cartuja 93 que reutiliza gran parte das infraestruturas de Expo´92.
Pero quizais o legado máis importante da Exposición Universal a Sevilla sexa a transformación urbana da cidade. A apertura da zona noroeste ao río, un novo sistema viario, novas pontes, a ampliación do aeroporto, o primeiro tren español de Alta Velocidade, un gran parque metropolitano, unha nova rede de autovías, entre outras, devolveron a Sevilla a categoría de gran capital do sur de Europa.
A pesar de todo, desde que finalizou a Exposición Universal, non son poucas as opinións críticas que se lanzaron contra a xestión das instalacións e os terreos que ocupou Expo'92. Aínda que se desenvolveu un parque tecnolóxico empresarial, tamén é certo que as instalacións que non son ocupadas por empresas están nun estado de deterioración acusada e outras están sendo vítimas da especulación, como o caso dos pavillóns de Austria e Checoslovaquia e do espazo escénico do Palenque derrubados en 2007 para obter maior volume de edificabilidade. Ademais perdéronse activos como o Monorrail ou o Telecabina e outros como o Parque Xardín do Guadalquivir ou o Xardín das Américas atópanse en estado de total abandono debido á neglixencia de todas as administracións. Espazos de referencia internacional como a Avenida 5 deseñada polo Grupo Site de Nova York, un dos poucos exemplos da arquitectura deconstructivista de España, foi modificada ata facela irrecoñecible.
710
Véxase tamén
Historia ano a ano
Xeografía litoral
miniatura|300 px|Praia da Lanzada A xeografía litoral é unha rama da xeografía que estuda a relación entre a terra e a auga e o clima na zona costeira (ademais doutros factores xeográficos).
Zonas costeiras
As zonas costeiras son un tipo de espazo con características especiais, porque resultan da intersección de tres factores xeográficos, principalmente, como son o relevo, o clima e o mar, polo que a dinámica destes tipos de paisaxe resulta máis complexa. Esta interacción de factores, que inclúen a presenza ocasional doutros factores (como a presenza de esteiros, urbanizacións, vertidos, actividade humana, xeo, etc), poden facer o estudo aínda máis complexo.
A xeografía litoral estuda as paisaxes costeiras no seu conxunto e, en particular, a súa dinámica.
Costa
miniatura|250px|Esquema do proceso de erosión costeira A costa, sendo o punto de encontro entre a terra e a auga, é un ambiente en que ocorren constantemente a erosión (eliminación de material, debida ás ondas e mareas, correntes mariñas e vento) e sedimentación (depósito de material procedente de ríos próximos ou de franxas de litoral). A suma destes procesos é o balance de sedimentos na costa. O impacto deste balance de sedimentos sobre a forma da costa pode ser:
Praia
A parte da costa afectada pola acción das ondas é a praia, comprendida desde a base da praia (que tamén é o límite inferior da costa) ata o máis alto nivel alcanzado polas ondas nas tempestades máis violentas.
A praia pode dividirse en tres zonas:
A diferenza nas condicións de ondas que poden xurdir dunha praia significa que poden ter características físico-xeográficas moi diferentes. Dependendo da forma dunha liña costeira pódese falar de: península, istmo, cabo e golfo. A estrutura do litoral é moi variada e depende da terra, das augas que corren sobre el e da súa exposición a condicións meteorolóxicas diversas.
Lampazas, Esgos, Esgos
Lampazas é un lugar da parroquia de Esgos no concello ourensán de Esgos na comarca de Ourense. Tiña 7 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 4 eran homes e 3 mulleres.
37
Asia
miniatura|esquerda|O emperador Guangwudi
Outros
30er
Inecuación
Unha inecuación cunha incógnita x é un problema representado nunha escrita do tipo f(x)>g(x)
Exemplos:
Propiedades
Teorema I: As eventuais solucións dunha inecuación non se alteran se sumamos ou restamos a ambos os dous membros unha mesma función de x definida no dominio, ou se multiplicamos ou dividimos polo mesmo número mentres que a función sexa positiva.
Teorema II: Se as funcións son non negativas en todo punto da inecuación, poderemos elevar ambos os dous membros por un expoñente e obter unha ecuación equivalente á primeira.
Teorema III: Se as funcións non negativas son elevadas por un exponente s<0 obteremos unha inecuación oposta á primeira, a cal conseguiremos simplemente invertendo o signo de comparación.
Inecuación de primeiro grao
ax+b>0/n
Been Away Too Long
"Been Away Too Long" é unha canción da banda estadounidense de grunge Soundgarden, editada como primeiro sinxelo do seu álbum King Animal o 27 de setembro do 2012.
Asasinato de Saraxevo
miniatura|Placa lembrando o acontecemento no lugar do asasinato. O 28 de xuño, o arquiduque Francisco Fernando, herdeiro do Imperio austrohúngaro e súa dona Sofía Chotek foron asasinados na cidade de Saraxevo, capital da actual Bosnia e Hercegovina por Gavrilo Princip, membro da Bosnia Moza, grupo terrorista que loitaba pola unificación da Terra dos Eslavos do Sur (Iugoslavia). Tal evento serviu como pretexto para o comezo da primeira guerra mundial.
Introdución
miniatura|200px|[[Gavrilo Princip, responsable do estoupido da primeira guerra mundial.]] miniatura|esquerda|[[Arquiduque Francisco Fernando, herdeiro do Imperio austrohúngaro.]] Bosnia e Hercegovina fora ocupada polo Imperio austrohúngaro en 1878 e anexada en 1908. Moitos bosníacos, e particularmente os serbios, non aceptaban a ocupación, preferindo a unificación con Serbia.
A finais do mes de xuño de 1914 Francisco Fernando visitou Bosnia e Hercegovina para observa-lo seu exército e para fundar un museo en Saraxevo. Normalmente nas ocasións oficiais o arquiduque non levaba a súa dona Sofía Chotek, xa que ela proviña dunha familia de posición inferior na corte. O feito de que a súa dona o acompáñase na viaxe foi debido a que a parella celebraba o aniversario do casamento o 1 de xullo.
Bosnia Moza, un grupo de xente nova bosníaca anarquista, estaba equipada con pistolas FN Herstal, modelo 1910 e bombas fornecidas pola Man Negra, sociedade secreta nacionalista serbia que tiña entre os seus membros a oficiais do exército serbio, notablemente o coronel Dragutin Dimitrijevic, xefe da intelixencia militar serbia e líder do golpe que matara o Rei Aleksandar Obrenović once anos antes.
O asasinato
miniatura|245px|Mapa de onde o [[Arquiduque foi morto.]]
Nota: O curso exacto dos acontecementos nunca foi completamente establecido, de feito parte del foi elaborado a partir de testemuños.
Ás 10:15h o convoi de coches pasou pola altura do primeiro membro do grupo, Mehmed Mehmedbašić, que se colocara nunha xanela para disparar. O tiro non foi disparado porque, de acordo con Mehmed Mehmedbašić, non había visión clara da comitiva, o que o fixo non disparar e alertar así as autoridades. O segundo membro, Nedeljko Čabrinović, lanzou unha bomba no coche onde estaba Francisco Fernando, mais errou o obxectivo. A explosión destruíu o coche seguinte, ferindo diversos pasaxeiros, policías e a multitude. Daquela Čabrinović enguliu a súa pílula de cianuro e chimpou ao río Miljacka. Con todo, foi retirado vivo del, e linchado pola multitude até ser levado pola policía. A súa pílula de cianuro era talvez moi antiga ou era unha dose moi pequena. O río ademais só tiña 10 cm de profundidade e Čabrinović non conseguiu afundirse. Os outros conspiradores fuxiron, probablemente asumindo que Francisco Fernando fora finalmente asasinado.
Trala recepción Francisco Fernando decidiu ir ao hospital para visitar as vítimas da explosión. Gavrilo Princip fora a unha tenda de alimentos, e viu o coche de Francisco Fernando volvendo tras ir polo camiño errado. O condutor, Leopold Loyka, non fora avisado da mudanza de ruta que tiña un camiño que o levaría para a saída da cidade. Princip entón disparou cunha pistola semi-automática FN Herstal modelo 1910 de calibre 7.65×17 mm (.32 ACP, número de serial 19074). A primeira bala perforou o vehículo e acertou Sofia no abdome, e a segunda o pescozo de Francisco Fernando. Princip máis tarde afirmaría que súa intención era matar o Gobernador Xeral Potiorek e non Sofia.
Princip entón tentouse matar, primeiro con cianuro e despois coa súa arma, mais vomitou a pílula e a súa arma foille tirada das mans antes de que a puidese tirar.
José Manuel Moledo Rodríguez
José Manuel Moledo Rodríguez, nado en Boiro en 1905 e finado o 16 de agosto de 1936, foi un farmacéutico e político galego.
Traxectoria
Auxiliar de farmacia na Coruña, estaba casado con Fina Trapote. Militante do PCE, foi socio do Casino Republicano da Coruña e participou nalgúns mitins, como o do 14 de abril de 1934 no que interveu como representante do Socorro Rojo Internacional con Uxío Carré Naya, Víctor Casas e Gumersindo Montero. Mantiña na rebotica da farmacia da rúa de San Andrés parladoiros e intercambio de opinións. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Paseado en Hervés (Beira), foi soterrado como “descoñecido” nunha fosa común, a información oficial da policía coruñesa cítao como “fuxido”.
Defiance (filme de 2008)
A produción comezou en setembro de 2007. Despois dunha estrea limitada nos Ánxeles e Nova York o 31 de decembro de 2008, distribuíuse internacionalmente en xaneiro e febreiro de 2009.
Soira
miniatura|dereita|275px|O monte Soira localízase no centro do país
Situación
O Emba Soira, está situado no centro do país, na rexión de Debub, a sueste de Asmara, a capital. Forma parte das Terras Altas de Eritrea, que bordean o Great Rift Valley, que corta o país e se continúa a través do Mar Vermello.
Viaxe
Pódese chegar até o Emba Soira seguindo unha estrada pavimentada que alcanza até Adi Keyh, unha vila sita a 93 km da capital, Asmara, desde aí hai que viaxar uns 20 km a través dunha difícil pista que leva en dirección leste. O resto deberá facerse a pé durante varias horas.
Manuel Baamonde Guitián
Traxectoria
Na Restauración foi alcalde de Monforte (1884-1885), deputado provincial de Lugo por Monforte, vicepresidente da Deputación de Lugo e presidente en 1885; foi elixido deputado a Cortes polo distrito de Ribadeo en 1896. Foi gobernador civil de León e Valencia e oficial maior do Ministerio da Gobernación. Adscrito ao Partido Liberal, presentouse ás eleccións a deputados a Cortes polo distrito de Monforte fronte a Guillermo de Osma Scull, pero foi derrotado. Finou en Monforte de Lemos o 1 de decembro de 1927.
Vida persoal
Foi pai de Roberto e Camilo Baamonde Robles.
Reyes Calderón
Reyes Calderón Cuadrado, nada en Valladolid en 1961, é unha escritora e profesora universitaria española.
Traxectoria
Compaxina a docencia e investigación coa creación literaria. En 2005 publicou a súa primeira novela, Las lágrimas de Hemingway, primeira da serie protagonizada pola xuíza Lola MacHor.
Norte-Paso de Calais
Norte-Paso de Calais (en francés: Nord-Pas-de-Calais, en picardo: Nord-Pas-d'Calés, en flamengo occidental: Noord-Nauw van Cales) foi unha das 27 rexións de Francia ata a reforma territorial francesa de 2014. Estaba constituída polos departamentos de Norte e de Paso de Calais, e situada ao norte da Francia metropolitana, compartindo fronteira con Bélxica. A súa capital fora Lille.
A maior parte da rexión formara parte dos Países Baixos do Sur, un territorio da rexión histórica dos Países Baixos baixo o Sacro Imperio Romano Xermánico e gobernado por Borgoña, e posteriormente por España e Austria. Gradualmente se tornou parte de Francia entre 1477 e 1678, especialmente durante o reinado de Luís XIV. As históricas provincias de Francia no seu territorio eran as de Artois, o Flandres Francés e o Hainaut Francés.
A área está densamente poboada, cunha proporción duns 330,8 h/km2 e con arredor de 4,1 millóns de habitantes, o 7% do total de Francia. Ademais de Lille, a capital, outra cidade de importancia foi Calais, que serve de nó de conexións económicas con Dover, na Gran Bretaña.