cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia da India
Época europea
A Compañía Británica das Indias Orientais comezou a empregar decotío aos chamados sipaios, os cales eran soldados adestrados por europeos, mais dirixidos por indios, para protexeren o seu comercio e para resolveren liortas de poder entre os xefes locais. A confrontación entre os franceses e os británicos xurdiu por primeira vez no sur da India, onde se enfrontaron tropas dirixidas por François Dupleix e Robert Clive. Entrámbolos dous bandos eslumecían por colocaren o seu candidato como "nawab" ou rexedor de Arcot, na zona ao redor de Madras. Na loita que se estendeu entre 1744 e 1763, os británicos obtiveron as maioees vantaxes após asinaren un tratado de paz, conseguindo colocar ao seu rexente. Os franceses e ingleses tamén apoiaron diferentes faccións na súa loita pola sucesión no vicerreinado Mogol de Bengala, sendo Clive quen gañou esta loita intervindo exitosamente ao derrocar ao Nawab Siraj-ud-daula na batalla de Palashi (a uns 150;km ao norte de Calcuta) no 1757. Clive aproveitou con astucia, facendo gala de ser un home renarte e zolado, unha serie de intereses locais en contra do "nawab" local incluíndo soldados descontentos e terratenentes e comerciantes que estaban a sacar proveito á súa relación cos británicos.
O Raj Británico
A colonización decisiva dos británicos na India comeza a partir da batalla de Plassey no 1757 logo de derrotaren ao Nawab Siraj Ud Daulah, o cal lles permitiu ocupar a rexión de Bengala. Esta rexión constituíuse nun protectorado baixo a administración da Compañía. Desde este estado os británicos expandiron a súa influencia cara á outras rexións da India no 1850 cando tiñan so o seu dominio a meirande parte do subcontinente indio. No 1857 a rebelión dos sipaios; soldados indios ao servizo dos británicos; no norte e centro da India e a súa posterior derrota, causou que o Parlamento británico transferise o poder político e administrativo da Compañía á Coroa, sendo esta a administradora directa das colonias británicas naquela rexión ata a súa independencia.
O movemento independentista
Ao final do século XIX a India, naquel entón unha colonia británica, deu os primeiros pasos cara á independencia coa designación de conselleiros nativos ao Vicerrei da India e a creación dos concellos provinciais cuxos membros eran indios. No 1920, o líder indio Mohandas K. Gandhi (tamén coñecido como Mahatma [ou quizabes alma grande]) transformou o partido do Congreso Nacional Indio nun movemento de masas en protesta contra a dominación británica. O movemento atinxiu o seu obxectivo a través de accións parlamentarias, resistencia non violenta e desobediencia civil.
India actual
Desde a súa independencia a India interveu en catro guerras contra o Paquistán e unha contra a China. Tamén detonou unha bomba nuclear no 1974 e foi declarada como nación nuclear no 1998.
Comezando cunha economía inspirada en ideas socialistas logo da saída dos británicos, a India foi progresando lentamente. Foron as reformas económicas adoptadas a principios da década de 1990 as que impulsaron á India a un crecemento económico máis agresivo. Actualmente a India considérase como unha nación emerxente cun gran potencial de desenvolvemento. De feito en termos de PNB é actualmente a décima potencia máis grande do mundo. Os economistas predín que ao ritmo actual de crecemento a India se converterá no 2050 na terceira economía maior do mundo, e cara ao 2020 no país máis poboado da Terra.
Lecer
miniatura|dereita|300px|Unha nena relaxada nunha piscina O tempo de lecer, tamén coñecido como tempo libre ou de ocio, é aquel que se pasa fóra do traballo e da actividade doméstica esencial. É o período de tempo discrecionario antes ou despois das actividades compulsivas. Calcúlase que en sociedades industriais os adultos traballadores gastan arredor dun 30% do seu tempo en actividades de lecer.
A distinción entre o lecer e as actividades compulsivas é aplicado de forma flexible, a xente ás veces realiza cousas que chama "traballo" en forma pracenteira.
Para que unha experiencia poida ser chamada de lecer, ten que cumprir 3 condicións principais:
Tipos de lecer
Lecer pasivo implica certa actividade física coma o camiñar ou o ioga, que implican pouco emprego de enerxía. Exemplos serían ver televisión ou unha obra de teatro.
Lecer activo son as actividades nas que aqueles que están inmersas nelas o empregan demasiada enerxía e usualmente implican relaxación e actividade sensual soamente. Outras actividades implican máis emprego de enerxía ou un intenso emprego de enerxía coma os deportes.
Moedas da coroa eslovaca (1939-45)
As moedas da Segunda Guerra Mundial da coroa eslovaca (eslovaco: koruna slovenská) foron as primeiras moedas acuñadas por un estado eslovaco. Estas moedas foron acuñadas na Casa da Moeda de Kremnica, xa esta era a ceca común de todo o estado checoslovaco. Estas moedas non só realizaban unha función monetaria, senón tamén propagandística: amosaban os símbolos da nación eslovaca e do estado eslovaco independente que acaba de nacer. As moedas dos valores faciais máis baixos estaban feitas de composicións de metal típicas, mentres que aquelas moedas que tiñan un valor facial por riba de 5 Ks contiñan prata.
Football League Cup
A Football League Cup (do inglés: Copa da Liga de Fútbol), coñecida por motivos de patrocinio como Capital One Cup, é unha competición de fútbol de Inglaterra. Do mesmo xeito que na Copa de Inglaterra, xógase cun formato de eliminación directa, aínda que a diferenza dos 674 equipos que entraron á FA Cup na tempada 2005-06, a esta copa só poden entrar 92 equipos: os 20 equipos da FA Premier League, e os 72 equipos da Football League, que organiza a competición.
Ademais, ao contrario que a FA Cup, as semifinais xóganse en partidos de ida e volta. O gañador da Copa da liga clasifícase para a UEFA Europa League, se non clasificou para outra competición europea doutra forma. O club con máis títulos é o Liverpool con oito.
The Futurist
The Futurist é un álbum da banda estadounidense de noise rock Shellac, publicado en 1997 pola propia banda só para os seus amigos. O álbum foi orixinalmente usado como música para unha actuación do grupo de danza contemporánea La La La Human Steps.
A portada contén 779 nomes, un por cada copia do álbum. Na parte de abaixo hai un espazo en branco para que calquera non mencionado escriba o seu nome. Cada persoa que recibiu o álbum tiña o seu nome marcado na portada cun círculo; isto fíxose para identificar a un "culpable" se o disco remataba á venda.
Por razóns descoñecidas, The Futurist nunca foi publicado comercialmente. Especulouse que puido ser debido a que Shellac non estaba satisfeito co produto final. Un ano despois a banda editaría o seu segundo álbum, Terraform.
Movementos
A música en The Futurist está dividida nun total de dez movementos. Versións compartidas a través de internet dividiron o álbum en cinco movementos e en dúas caras (o dico foi editado só en vinilo).
Quique Fornos
Enrique "Quique" Fornos Domínguez, nado nas Pontes o 1 de xaneiro de 1997, é un futbolista galego. Xoga de central no Racing de Ferrol.
Traxectoria
Comezou nas categorías inferiores do CD As Pontes, ata que en 2010 foi fichado polo Deportivo da Coruña para a súa canteira. Tras avanzar nos equipos cadete e xuvenil branquiazuis, debutou co Fabril na Terceira División o 1 de setembro de 2013, xogando como titular na vitoria ante o Cultural Areas no Mundo do Fútbol (2–1), na primeira xornada do campionato.
Só uns días despois, o 11 de setembro, con tan só 16 anos, debutou da man de Fernando Vázquez co primeiro equipo do Deportivo da Coruña, nun partido de Copa do Rei contra o Córdoba CF (1–1) no que tras unha prórroga os coruñeses lograron o pase á seguinte rolda nunha quenda de penaltis na que se lanzaron 28 penaltis (12–13). Durante as seguintes tres tempadas compaxinou partidos no equipo xuvenil con partidos no Fabril, subindo definitivamente ao filial na tempada 2016/17, ao remate da cal o equipo logrou o ascenso a Segunda B. Militou dous anos máis no Fabril, xogando no primeiro deles unha fase de ascenso a Segunda e vivindo tamén un descenso ao ano seguinte.
O 15 de abril de 2019, logo de confirmarse o descenso matemático do Fabril a Terceira División, rescindiu o seu contrato para incorporarse de inmediato á disciplina do Racing de Ferrol, en Terceira. Co equipo ferrolán xogou os últimos partidos da tempada, acadando o primeiro posto do grupo e conseguindo o ascenso a Segunda B tras vencer na promoción ao Real Jaén.
Rudolph Rocker
Rudolf Rocker, nado en Maguncia o 25 de marzo de 1873 e finado preto de Nova York o 19 de setembro de 1958, foi un historiador e ilustre pensador e activista anarquista, alemán.
En Alemaña Rocker organizara a Freie Arbeiter-Union Deutschlands (FAUD).
A mellor obra de Rudolf Rocker, e a que nos entrega maiores indicios sobre o seu pensamento é Nacionalismo e Cultura. Nesta, sinala a ruptura existente entre o nacionalismo moderno e o proceso xeral da cultura, considerando ao ambiente intelectual en que se move un individuo máis forte que as supostas influencias do "espírito nacional".
Así mesmo, o primeiro capítulo da obra comentada anteriormente (que posúe máis de 550 páxinas), chámase A insuficiencia do materialismo económico no cal sitúa a "vontade de poder" como un factor histórico no desenvolvemento da humanidade. De igual xeito expón, como o fixese Max Weber anos antes, a imposibilidade de analizar a historia con métodos científicos e crítica, tamén, a visión de "simple superestrutura", que a escola marxista ten sobre o Estado.
Nacionalismo e Cultura, contén, en todo caso, unha variada cantidade de capítulos que abarcan desde o absolutismo europeo á manifestacións da arte contemporánea.
En galego editouse o texto Porque sou anarquista, unha declaración da súa ideoloxía e actitude vital, que inclúe tres artigos: "Marx e as ideias libertárias", onde critica a falta de honestidade intelectual do comunista alemán Karl Marx e o seu desprezo por Proudhon; "O sistema dos sovietes e a ditadura do proletariado", e "O papel dos sindicatos na construção do socialismo".
Parque Nacional de Durmitor
O Parque Nacional de Durmitor atópase en Montenegro.
Flora e fauna
Gran presenza de faiais, piñeiro negral e piñeiro mugo. O mamífero máis salientábel é o oso pardo, mais tamén atopamos rebezos e a trilladeira nival dos Balcáns. Entre as aves salientar a aguia real, a perdiz grega e a pita do monte.
Serbia do Morava
miniatura|180px|O [[knez (príncipe) Lazar Hrebeljanović.]]
O Principado de Serbia coñecido como Serbia do Morava (en serbio latino Moravská Srbija, en serbio cirílico Моравска Србија), debido á súa vinculación co río Morava, foi o máis importante dos Estados de Serbia que xurdiron da caída do Imperio serbio en 1371.
A creación deste estado foi obra do príncipe (knez) Lazar Hrebeljanović, que loitou e morreu na batalla de Kosovo Polje (1389), polo que tamén se coñece como o Reino do Knez Lazar.
Consolidación
Lazar deixou Prizren a principios dos anos 1370, e dedicouse á consolidación do seu poder nas rexións do norte de Serbia en torno da súa corte en Kruševac. Aínda que se comprometeu como vasalo de Stefan Uroš V de Serbia, en 1371 negouse a participar na Batalla de Maritza, na que a maior parte do exército imperial serbio foi destruído por unha forza do Imperio otomán. Pouco despois, Stefan Uroš V morreu. Foi o último dos monarcas da dinastía Nemanjić. miniatura|270px|esquerda|En rosa, a Serbia do [[Knez Lazar, sucada polo Morava.]]
A través dunha combinación de diplomacia, acción militar, alianzas e sa familia, Lazar apareceu como o máis poderroso nobtre serbio que non estaba ao servizo dos otománs, e aproveitou o baleiro de poder producido pola morte de Uroš V.
Adquiriu certa lexitimidade dinástica casdo con Milica Nemanjić e, a pesar de que conservou o título de Knez menor, utilizou o nome imperial "Stefan", así como o uso da autocracia.
Lazar dedicouse a fortalecer o Estado serbio, sabendo que finalmente tenía que enfrontarse á ameaza otomá. Durante o seu goberno unificou gran parte de Serbia e conseguiu a lealdader da maioría dos serbios. En 1377 permitiu ostentar o título de "Rey dos serbios" o rei Tvrtko I de Bosnia, que tiña máis vínculos cos Nemanjic que Lazar.
No ano seguinte, Lazar foi coroado como "Señor dos serbios e do Danubio, Stefan Príncipe Lazar, autócrata de todos os serbios". Súa primeira acción militar importante despois disto foi a Batalla de Dubravnica, onde as súas tropas lograron unha decisiva vitoria sobre un exército otomán no sur de Serbia.
Non houbo novas hostilidades até a Batalla de Pločnik (1386), onde o Knez Lazar conseguiu esmagar a un exército otomán e obrigalo a repregarse a Niš.
As tropas serbias de lazar tamén participaron na Batalla de Bileca (1388) onde lograron outra vitoria sobre os turcos.
Desaparición
Lazar morreu, como quedou dito, durante a decisiva Batalla de Kosovo de 1389 xunto con gran parte da élite política de Serbia. Despois da súa morte, o seu fillo Estrevo Lazarević converteuse en príncipe de Serbia.
Inmediatamente despois da batalla de Kosovo, o rei Sexismundo I de Hungría (e emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico) atacou Serbia desde o norte, devastando o país. Non pudendo combeter en dúas frontes, o príncipoe Estevo, frustrado polos húngaros, aceptou a vasalaxe otomá, participando, nesta calidade de vasalo na batalla de Karanovasa en 1394, na de Roivine en 1395, na de Nicóplis en 1396 e na Angora en 1402.
Converteuse en déspota de Serbia en 1402 e o no seguinte proclamou a Belgrado como capital do seu novo Estado, coñecido como o Despotado de Serbia e que puxo o punto final ao período da Serbia do Morava.
Exarcado apostólico católico ucraíno de Alemaña e Escandinavia
O exarcado apostólico de Alemaña e Escandinavia (en Exarchatus Apostolicus Germaniae et Scandiae) é unha sé da Igrexa Católica Bizantina Ucraína inmediatamene suxeita á Santa Sé. En 2010 tiña 44.520 bautizados. O seu exarca apostólico é Bohdan Dziurakh.
Territorio
O exarcado apostólico estende a súa xurisdición sobre todos os fieis da Igrexa Católica Bizantina Ucraína en Alemaña, Dinamarca, Suecia, Finlandia e Noruega.
Historia
O exarcado apostólico foi erixido o 17 de abril de 1959 coa bula Cum ob immane do papa Xoán XXIII.
Quadragesimo Anno
miniatura|300px|Pío XI.
Quadragesimo Anno é unha encíclica de contido social e económico promulgada polo papa Pío XI. Fai parte da chamada Doutrina social da Igrexa.
Contexto da encíclica
Desde os tempos da Rerum Novarum houbo tres fenómenos históricos fundamentais que enmarcan a encíclica: as transformacións que sufriron capitalismo e comunismo e o amencer dos totalitarismos.
Socialismo
O socialismo tiña experimentado unha serie de cambios:
Totalitarismos
Na década dos 20 aparecera unha ideoloxía nova, o totalitarismo.
Non parece casualidade que naza nos estados máis novos de Europa, que se formaran como tales aínda no século XIX, Italia e Alemaña. Son estados que non se senten atados á tradición ilustrada e liberal dos séculos XVIII-XIX, nin á dialéctica capitalismo-marxismo. Pensan que hai que crear un modelo social e económico novo.
Hai que ter en conta que, no ano que se publica a encíclica, 1931, os totalitarismos aínda non teñen no seu debe os masacres, os campos de concentración ou as cámaras de gas. E teñen no seu haber o fracaso do capitalismo (crise de 1929) e a ameaza que para boa parte da sociedade supón o marxismo. E, sobre todo, foron quen de superar a crise económica e mellorar as condicións económicas dos seus países. Ademais, caso claro de Hitler, gozan do apoio dunha maioría da poboación.
Xuízo sobre os tres grandes sistemas económicos e políticos
No caso da II Internacional, recoñece o acercamento de posturas que se foi producindo nos últimos anos entre Igrexa e socialismo, incluso parece que quixera tenderlle unha man. Pero, cara ao fin da parte que dedica a este tema volta ao seu rexeitamento inicial e remata cun dos seus típicos argumentos secos e contundentes:
O modelo de sociedade de Pío XI. A "Terceira Vía"
Fronte ás tres ideoloxías expón tres principios:
O modelo que propón o papa é o que se pode chamar solidarismo ou corporativismo. Como Mussolini xa tiña posto en marcha un tipo especial de sistema corporativo, a encíclica dedica os números 91 a 94 a expoñelo. A seguir, o papa expón a súa opinión nos parágrafos 95 a 97, que foron engadidos cando xa o texto estaba a piques de ser publicado.
O feito de que o Papa critique aos sistemas sociais e económicos vixentes naquel momento e propoña un sistema de seu, deu pé a falar de que a Igrexa propuña un sistema propio, o que se deu en chamar a "Terceira Vía".
Tamén é certo que a forma de expoñelo, xusto detrás da descrición que se facía do sistema fascista italiano, contribuíu a desacreditalo ao metelo todo no mesmo cesto.
Vogal anterior
miniatura|200px|Comparación das posicións da lingua en vogais anteriores: pechada [], semipechada [], semiaberta [] e a vogal central []. Amósanse as vogais frontais [[vogal cardinal|cardinais co punto máis alto indicado.]] Unha vogal anterior ou palatal é un son vocálico que se articula adiantando a lingua cara ós incisivos e achegándoa ó padal duro. Acusticamente, son orais, agudas e sostidas, e caracterízanse porque o seu segundo formante é superior a 1800 Hz, fronte ás vogais centrais e posteriores, cuxo segundo formante ten unha frecuencia máis baixa.
O AFI identifica once vocais anteriores:
Lando Norris
Traxectoria
O seu pai é Adam Norris, un xestor de pensións xubilado. Norris educouse na Millfield School en Street, Somerset, despois coa súa familia se trasladou a Glastonbury.
Despois de mostrar interese nas carreiras de motocicletas, a atención de Norris cambiou das dúas rodas ás catro despois de que o seu pai o levase a el e ao seu irmán a ver unha rolda do Campionato nacional de Super Kart 1 no pista local de karts. Comezou a súa carreira de carreira aos sete anos cando logrou a pole position no seu primeiro evento nacional. En 2013, Norris gañou o Campionato do mundo de Karting celebrado en Bahrain, a WSK Euro Series e os títulos europeos de CIK-FIA e CIK-FIA Supercup. Ao ano seguinte gañou o Campionato Mundial CIK-FIA KF, o que o converte no campión de karting máis novo do mundo.
miniatura|Carreira Lando Norris para Carlin Motorsport na Fórmula 4 en 2015 En 2014, Norris fixo o seu debut no Campionato Ginetta Junior, unha serie de apoio do BTCC onde terminou en terceiro lugar, gañando a Rookie Cup no seu primeiro ano sen karts. en 2015, Norris asinou con Carlin Motorsport para conducir na serie recentemente creada Fórmula MSA. Norris gañou a serie con oito vitorias, dez pole positions e 14 podios. Tamén fixo aparicións ocasionais no Campionato ADAC de Fórmula 4 e no Campionato de Italia de Fórmula 4 con Mücke Motorsport onde gozou de máis éxitos, logrando seis podios de oito no primeiro e un só podio no último.
Norris pilotou a tempo completo con Carlin no Campionato de Europa de Fórmula 3 de 2017. Logrou o título na primeira das tres carreiras na final de Hockenheimring e terminou 53 puntos por diante do subcampión Joel Eriksson.
Fórmula Un
thumb|Norris probando para McLaren durante os adestramentos libres no [[Gran Premio do Xapón de 2018|esquerda]]
En febreiro de 2017, Norris foi contratado como piloto júnior de McLaren. En agosto de 2017, o británico probou para McLaren F1 nunha proba programada a mediados da tempada. Fixo a segunda volta rápida no segundo día de probas en Hungaroring. En novembro de 2017, Norris converteuse no piloto oficial de probas e reserva de McLaren para a tempada de F1 de 2018. O 24 de agosto de 2018, Norris participou na 1ª práctica libre no Gran Premio de Bélxica co McLaren, pilotando o automóbil #47. Pilotou 26 voltas na sesión e rematou a sesión na décimo sexta posición de 20 autos, superando tamén o mellor tempo de volta do outro coche de McLaren, pilotado polo piloto titular de McLaren Stoffel Vandoorne.
O 3 de setembro de 2018, anunciouse que Norris pilotara para McLaren para no Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2019, como compañeiro de Carlos Sainz.
2019
thumb|dereita|Norris no Gran Premio da China de 2019
Traxectoria profesional
† como Norris era un piloto invitado, non podía puntuar. * Tempada en progreso.
Resultados completos do campionato da FIA de Fórmula 3
(key) (Carreiras en letra grosa indican pole position) (Carreiras en italica indican volta rápida) † Piloto que non finalizou a carreira, pero clasificouse ao completar máis do 90% da distancia de carreira. ‡ Como Norris era un piloto invitado, non podía puntuar.
Resultados completos no campionato mundial de Fórmula 2
(clave) (Carreiras en letra grosa indican pole position) (carreiras en itálica indican volta rápida)
* Tempada en progreso.
Resultados completos na Fórmula 1
(Chave) (carreiras en letra grosa indican pole position; carreiras en itálica indican volta rápida) * Tempada en progreso.
Dieta
200px|dereita O termo dieta vén do grego díaita, que significa "forma de vida", e designa o conxunto de alimentos que unha persoa ou animal consome de forma habitual, por razóns culturais, gastronómicas ou de saúde. En ocasións confúndese dieta con réxime especial para baixar de peso ou para tratar certas enfermidades, pero a realidade é que, boa ou mala, todo ser humano ten a súa dieta.
Trátase do conxunto de hábitos ou comportamentos alimenticios ou nutricionais dunha persoa ou poboación. A dieta forma parte do estilo de vida, da cultura, e vese afectada polos factores sociais e económicos das persoas.
Condicionantes da dieta
A conformación da inxesta ou dieta está condicionada pola dispoñibilidade de alimentos que, evidentemente, depende das condicións climáticas, edafolóxicas e de localización xeográfica de cada rexión, pero tamén é consecuencia de razóns relixiosas, culturais e ideolóxicas ou de fenómenos históricos, sociais, económicos e políticos.
A alimentación, consecuencia de moitos factores, confórmase tamén tendo en conta aspectos individuais, que na escala de preferencias son moi variables, condicionados por múltiples axentes que actúan en función de preferencias estéticas, gastronómicas etc. que, á súa vez, están influídas, entre outros, pola publicidade ou a dispoñibilidade de medios. miniatura|esquerda
Variedade da dieta
A variedade da alimentación, mesmo nun mesmo país, rexión ou familia, podería disuadir da súa análise conxunta e, porén, aínda tendo en conta os aspectos puntuais, hai unha gran parte da poboación que está afectada por condicionantes comúns que fan que as similitudes sexan, a pesar de todo, tantas que permiten establecer as liñas xerais da nutrición, a alimentación, a dieta e a gastronomía, porque ademais dos factores que tenden a crear diferenzas hai outros que, polo contrario, fan que a alimentación tenda a ser homoxénea, como é, por exemplo, a necesidade de facer comidas fóra da casa.
A dieta mundial
Todo depende da rexión e relixión na que se encontre. Xa sexa por costume ou por facilidade dos alimentos ou dependendo do estado climático. Pero en cada rexión trátase de establecer certos tipos de comidas; algunhas son saudables e outras non.
A dieta mediterránea
Para que unha dieta sexa equilibrada ten que ser variada. O mellor exemplo de dieta equilibrada é a dieta tradicional dos países da costa mediterránea. Caracterízase porque :
Cantidade e calidade da dieta
Cando unha sociedade evoluciona positivamente ten máis opcións na elección de alimentos e isto leva aparellado que os máis aprezados se consuman con máis frecuencia. Sucede, ademais, que os alimentos máis desexados adoitan ser nutricionalmente máis ricos, polo que as enfermidades por falta de nutrientes teñen cada vez menor incidencia e por este motivo, en poucos anos, quedaron na lembranza carencias que durante moito tempo estivieron estendidas. A inxesta de alimentos máis ricos, máis concentrados en nutrientes, que nos proporcionan máis pracer, non supón que consigan estados nutricionais perfectos, o que ocorre é que cambian as enfermidades. Por sorte, o mellor coñecemento da nutrición, dos nutrientes, da fisioloxía e, en xeral, da relación alimentos-organismo, permítenos tomar as medidas oportunas para chegar a obter os mellores resultados. Todas as cociñas, mesmo as máis autóctonas e tradicionais evolucionaron e nelas produciuse un fenómeno de desenvolvemento e refinamento a través das xeracións.
Stereolab
Stereolab é unha banda de música alternativa inglesa formada en 1990 en Londres. Orixinalmente estaba composta pola parella de compositores formada por Tim Gane (guitarra e teclados) e Lætitia Sadier (voces, teclados e guitarra), que se mantiveron á fronte do grupo a través dos múltiples cambios na formación. Outros membros destacables son Mary Hansen (coros, telados e guitarra), que estivo dende 1992 ata a súa morte en 2002, e Andy Ramsay (batería), que se uniu en 1993 e aínda está actualmente en Stereolab.
Filosofía feminista
O filosofía feminista é unha corrente filosófica nada hai tres séculos, con maior relevancia nos séculos XX e XXI. Esta liña de pensamento soubo vincular os conceptos de muller e filosofía a partir de novos puntos de vista. Anteriormente, algúns pensadores recollían nos seus libros as opinións da filosofía acerca das mulleres. Co feminismo filosófico, foron elas as que pasaron a opinar sobre a filosofía e filosofar sobre as súas propias condicións. Despois das obras precursoras doutras filósofas como a marquesa de Châtelet, Olympe de Gouges e fundamentalmente Mary Wollstonecraft, o ensaio O segundo sexo, de Simone de Beauvoir, consolidou, na metade do século XX, o nacemento desta nova disciplina filosófica, centrada na muller.
A disciplina reexaminou criticamente o que pensadores como Aristóteles ou Hegel teorizaron sobre as mulleres, comprobando os prexuízos filosóficos impregnados no pensamento androcéntrico, non soamente na cultura popular (como, por exemplo, nos ditados populares), senón tamén na ciencia.
A revisión dos clásicos dotou estes estudos dunha estrutura conceptual tal que lles permite teorizar sobre o feminino e os problemas que as mulleres afrontan nas súas vidas diarias.
Na España, salientan autoras como Celia Amorós e Amelia Valcárcel. Nos Estados Unidos, as principais filósofas feministas contemporáneas son Nancy Fraser, Seyla Benhaib e Judith Butler.
Lingua dari
Orixe
A orixe do nome está na diferenciación entra a lingua persa que falaban as tribos persas e as tribos partas e bactrianas do norte de Irán que a partir do século VII adoptaron o persa pero mantendo un importante substrato parto. A marcha da corte sasánida de Fars para Ctesiphon fixo que a variedade do norte fora a lingua falada na corte, que se empezou a chamar dari (corte en persa) para distinguila da lingua de Fars (farsi) pero a lingua escrita seguiu a ser o persa medio ata a súa substitución polo árabe no 742 e así os exércitos que levaron o islam máis alá do Amu Daria utilizaban como lingua franca esta variedade do persa e foi a que parte da poboación orixinaria do que actualmente é Afganistán acabou adoptando como lingua de uso común.
Tamén é coñecido coma persa dari (en dari فارسی دری, pronunciado /fɒːɾsije dæˈɾi/) ou persa afgán e por causa do seu illamento conta con menos influencia do árabe. É a principal lingua do país, falada polo 60% da poboación (se xuntamos o aimaq, o hazaraguí e o propio dari) principalmente no sur e centro do país, e preto de Cabul. É a principal lingua de comunicación dos pobos taxico, hazara e aimaq. A lingua serve á súa vez coma medio de comunicación entre diferentes pobos do Afganistán.
A sintaxe do dari non defire moito da do persa, aínda que o acento forte sexa menos expresivo no persa afgán do que no persa iraniano. Moitos lingüistas (incluídos lingüistas iranianos) consideran o dari como unha lingua ou un dialecto á parte; eles considérano a lingua escrita e chaman persa ou, mellor dito, persa afgán á lingua falada. Hoxe en día é a Academia Afgá das Ciencias a encargada da fixación do dari.
O dari conta con varios dialectos: o heratí, o parsiwan, o khorasaní, o aimaq, o harzaraguí, o taxiquí e o cabolí que é o dialecto de prestixio. A principal diferenza do aimaq e o hazaraguí é que contan con moito vocabulario das linguas túrquicas e mongois, e o cabolí e o taxiquí están moitísimo máis próximos ao taxico que ao dari.
O sistema vocálico
O vocalismo literario é bastante conservador en comparación co persa e taxico e é máis próximo ao taxico (aínda que nos dialectos o vocalismo pode ser máis simplificado).
Na táboa seguinte amósase o desenvolvemento do vocalismo entre as linguas de orixe pérsida:
Obsérvese como a medida que avanzamos cara o norte o vocalismo vaise parecendo ao taxico mentres que cara ao sur parécese máis ao persa.
Bowil
miniatura|300px|Localización de Bowil
Bowil é unha comuna do distrito de Konolfingen, cantón de Berna, Suíza. A súa superficie é de 14.68 km², a poboación de 1423 habitantes (2006)e a súa densidade de poboación é 96 h/km². A altura media da comuna é de 733 metros. A poboación habita esparexida en pequenas aldeas e casais, ademais da capital son Rünkhofen, Oberhofen, Hübeli, Steinen, Längeney, Friedersmatt e Schwändimatt. A poboación é nun 98.4% de lingua alemá, cunha pequena minoría de lingua albanesa (0.7%) e inglesa (0.4%). O nome máis antigo que se rexistra (1299) é o de Bonwile, posteriormente aparece cos nomes de Buonwile e Bonwyl miniatura|Igrexa de Bowil
Praia de Guadamía
A praia de Guadamía, tamén coñecida como praia de Aguamía ou de L'Aguada, atópase na localidade de Llames, na desembocadura do río Guadamía, que marca o límite entre os concellos de Llanes e Ribeseya. Enmárcase nas praias da Costa Verde e está considerada paisaxe protexida desde o punto de vista medioambiental (pola súa vexetación e tamén polas súas características xeolóxicas). Por este motivo está integrada na Paisaxe Protexida da Costa Oriental de Asturias.
Descrición
A praia presenta unha forma irregular e accédese a ela por un antigo camiño de carros que vai dende a vila de Llames. Tamén existen dous accesos a pé pola ladeira de Cuerres.
A praia non conta con servizo algún, agás o da súa limpeza. Arrodeada de cantís (que están cheos de furnas e bufóns —estreitas chemineas verticais polas que a auga sae con forza facendo un grande estrondo) podería considerarse un marco idóneo para o estudo da modelaxe kárstica.
Hóquei Clube de Sintra
O Hóquei Clube de Sintra é un club de hóckey a patíns da cidade portuguesa de Sintra. Actualmente compite na Zona Sur da 2ª División Portuguesa. O club viviu a súa mellor época a mediados do século XX, cando conseguiu catro títulos da Liga de Portugal entre as tempadas 1948-49 e 1958-59.
Composto heterocíclico
miniatura|dereita|125px|[[Piridina, un composto heterocíclico con carbonos e un nitróxeno nos seus vértices.]] miniatura|180px|[[Alótropos do xofre|Ciclo-octaxofre, un composto homocíclico.]]
Un composto heterocíclico é un composto cíclico no que os átomos situados nos vértices do seu anel (membros do anel) son de polo menos dous elementos químicos distintos. A química heterocíclica é a rama da química que estuda a síntese, propiedades e aplicacións destes heterociclos. A diferenza dos heterociclos, os compostos nos que os átomos membros do anel son todos do mesmo elemento químico denomínanse compostos homocíclicos.
Aínda que os compostos heterocíclicos poden ser inorgánicos, a maioría deles conteñen polo menos un carbono no anel. Os átomos que non son de carbono ou hidróxeno denomínanse normalmente en química orgánica heteroátomos, mais isto é xeralmente en comparación cunha cadea feita só por carbonos. Isto non impide que un composto como a borazina (que non ten ningún átomo de carbono) sexa denominado tamén "heterocíclico". A IUPAC recomenda usar a nomenclatura de Hantzsch-Widman para nomear os compostos heterocíclicos.
Os compostos heterocíclicos poden ser saturados, insaturados, aromáticos ou non aromáticos:
Clasificación baseada na estrutura electrónica
Resulta útil clasificar os compostos heterocíclicos atendendo á súa estrutura electrónica. Os heterociclos saturados compórtanse como derivados acíclicos. Así, a piperidina e o tetrahidrofurano son aminas e éteres convencionais, con perfís estéricos modificados. Por tanto, o estudo da química heterocíclica céntrase especialmente nos derivados insaturados, e a maioría dos traballos e aplicacións implican aneis de 5 e 6 membros sen tensión. Están incluídos a piridina, o tiofeno, o pirrol e o furano. Outra importante clase de heterociclos é a dos que están fusionados con aneis de benceno, os cales coa piridina, tiofeno, pirrol e furano forman quinolinas, benzotiofenos, indois, e benzofuranos, respectivamente. A fusión de dous aneis bencénicos dá lugar a unha terceira gran familia de compostos, que son, respectivamente, acridina, dibenzotiofeno, carbazol, e dibenzofurano. Os aneis insaturados poden clasificarse segundo a participación do heteroátomo no sistema pi.
Aneis de 3 membros
Os heterociclos con tres átomos no anel son máis reactivos debido á tensión de anel. Os que teñen un heteroátomo son, en xeral, estables. Os que teñen dous heteroátomos é máis probable que aparezan como intermediarios reactivos. Heterociclos de tres membros comúns que teñen un só heteroátomo son:
Entre os que teñen dous heteroátomos están:
Aneis de 4 membros
miniatura|dereita|50px|Oxeto. miniatura|dereita|50px|Oxetonio (como catión). miniatura|dereita|50px|Tieto. miniatura|dereita|50px|Tietonio (como catión). Compostos que posúen un heteroátomo:
Compostos con dous heteroátomos:
Aneis de 5 membros
Aneis de 5 membros que presentan un heteroátomo:
Os compostos cun anel de 5 membros que conteñen dous heteroátomos, polo menos un dos cales é nitróxeno; denomínanse en conxunto azois. Os tiazois e isotiazois conteñen un átomo de xofre e outro de nitróxeno no anel. Os ditiolanos teñen dous átomos de xofre.
Existe tamén un gran grupo de compostos de aneis de 5 membros con tres heteroátomos. Un exemplo son os ditiazois que conteñen dous xofres e un nitróxeno.
Compostos con aneis de 5 membros e catro heteroátomos son:
Aneis de 6 membros
miniatura|dereita|50px|Pirano. miniatura|dereita|50px|Pirilio (cmo catión). miniatura|dereita|50px|Tiopirano. miniatura|dereita|50px|Tiopirilio (como catión). Os aneis de 6 membros que teñen un só heteroátomo son (os nomes en cursiva son mantidos pola IUPAC a pesar de que non seguen a nomenclatura de Hantzsch-Widman):
Con dous heteroátomos:
Con tres heteroátomos:
Con catro heteroátomos:
O composto hipotético con seis heteroátomos de nitróxeno sería a hexazina.
Aneis de 7 membros
Con aneis de 7 membros, o heteroátomo debe poder proporcionar un orbital pi baleiro (por exemplo, o boro) para que poida haber unha estabilización aromática "normal"; doutro modo, pode ser posible a homoaromaticidade. Entre os compostos cun só heteroátomo están:
Entre os que teñen dous heteroátomos están:
Imaxes e nomenclatura
Os heterociclos de 3 a 10 membros noméanse pola nomenclatura de Hantzsch-Widman ampliada; a cal, foi adoptada pola IUPAC como sistema recomendado de nomenclatura desde 1957.
Aneis fusionados
Os sistemas de aneis heterocíclicos que derivan formalmente da fusión doutros aneis, tanto carbocíclicos coma heterocíclicos, teñen diversos nomes comúns e sistemáticos. Por exemplo, en heterociclos de nitróxeno insaturados fusionados a benceno, o pirrol dará indol ou isoindol dependendo da orientación. O análogo da piridina é a quinolina ou a isoquinolina. Para a azepina co anel bencénico, o nome preferido é benzazepina. Igualmente, os compostos con dous aneis bencénicos fusionados cos heterociclos centrais son o carbazol, a acridina, e a dibenzoazepina.
Historia da química heterocíclica
A historia da química heterocíclica empezou no século XIX, en paralelo co desenvolvemento da química orgánica. Algúns desenvolvementos salientables son:
1818: Brugnatelli illa o aloxano a partir de ácido úrico.
1832: Dobereiner produces furfural (un furano) ao tratar amidón con ácido sulfúrico.
1834: Runge obtén pirrol por destilación seca de ósos.
1906: Friedlander sintetiza o colorante índigo, o que fixo que a produción industrial de tinturas desprazase á anterior próspera produción agrícola.
1936: Treibs illa derivados da clorofila de petróleo cru, explicando a orixe biolóxica do petróleo.
1951: Descríbense as regras de Chargaff, salientando o papel dos compostos heterocíclicos (purinas e pirimidinas) no ADN.
Dereito informático
O dereito informático, ten sido analizado dende diversas perspectivas. Por unha parte o Dereito Informático defínese como un conxunto de principios e normas que regulan os efectos xurídicos nacidos da interrelación entre o Dereito e a informática. Por outro lado hai definicións que establecen que é unha rama do dereito especializada no tema da informática, os seus usos, e as súas aplicacións e as súas implicacións legais.
Entre os temas dos que se ocupa o dereito informático poderiamos indicar os seguintes:
Mimetismo mülleriano
miniatura|A bolboreta [[Heliconius dos trópicos do hemisferio occidentalson imitadores müllerianos clásicoss. ]]
O mimetismo mülleriano é un fenómeno natural no cal dúas ou máis especies con boas defensas, xeralmente de mal sabor e que teñen predadores comúns, imítan entre si os seus sinais de advertencia honestos (que non enganan), para o seu beneficio mutuo. Este mimetismo funciona porque os predadores poden aprender a evitar esas especies en conxunto, con poucas experiencias cos membros de cada unha das especies. Denomínase así polo naturalista alemán Fritz Müller, que foi o que primeiro propuxo o concepto en 1878, e apoiou a súa teoría co primeiro modelo matemático de selección dependente da frecuencia, un dos primeiros modelos matemáticos utilizados en bioloxía.
Unha vez que se formou un par de imitadores müllerianos, poden unirse outros imitadores por evolución adverxente (unha especie cambia para axustarse á aparencia do par, en vez de que haxa unha mutua converxencia), formando aneis de mimetismo. Grandes aneis deste tipo atópanse por exemplo nas formigas Dasymutilla. Como a frecuencia dos imitadores está correlacionada positivamente coa supervivencia, os mímicos máis escasos é probable que se adapten para asemellarse a un modelo máis común, favorecendo tanto a adverxencia coma a formación de aneis müllerianos máis grandes. Cando os imitadores non están fortemente protexidos por un veleno ou outras defensas, o mimetismo honesto de tipo mülleriano dá gradualmente paso a un mimetismo máis enganoso cada vez máis de tipo batesiano.
Orixes
miniatura|A bolboreta [[Limenitis archippus (arriba) parece moi similar á bolboreta Danaus de mal sabor (abaixo)]]. A bolboreta vicerrei (Limenitis archippus), aínda que durante moito tempo se supuxo que era un xemplo de mimetismo batesiano, descubriuse recentemente que é tan incomestible como a bolboreta monarca (Danaus), polo que realmente é un caso de mimetismo mülleriano.
O mimetismo mülleriano foi proposto polo zoólogo alemán e naturalista Johann Friedrich Theodor Müller (1821–1897), coñecido como Fritz. Müller foi un dos propoñentes iniciais da evolución e deu a primeira explicación da semellanza entre certas bolboretas que desconcertara ao nauralista inglés Henry Walter Bates en 1862. Bates, igual que Müller, pasou unha significativa parte da súa vida no Brasil, como describiu no seu libro The Naturalist on the River Amazons (O naturalista no río Amazonas). Bates conxecturou que estas bolboretas abundantes e de desagradable sabor puideron acabar parecéndose unhas a outras debido á influencia do seu ambiente físico. Müller observara tamén estas bolboretas de primeita man e igual que Bates recollera espécimes, pero propuxo outras varias explicacións. Unha era a selección sexual, concretamente que os individuos elixirían aparearse con parellas con coloracións frecuentes, como as que lembran outras especies. Porén, se como é normal, as femias son as que elixen, entón o mimtismo observaríase nos machos, pero nas especies con dimorfismo sexual, as femias adoitan ser as que con máis frecuencia son miméticas. Outra era, como Müller escribiu en 1878, que "nas especies defendidas pode evolucionar unha aparencia similar para que compartan os custos da educación dos predadores."
Francisco Araújo
Francisco Fidalgo Araújo Chaves, nado en Verín en 1580 e finado en Madrid o 19 de marzo de 1664, fue un relixioso, escritor e teólogo galego. Membro da orde de San Domingos, chegou a ser bispo de Segovia. Foi catedrático na Universidade de Salamanca e mais na Alcalá de Henares, e escribiu varios tratados teolóxicos.
Mimetismo mülleriano
Modelo matemático de Müller
O reconto feito por Müller en 1879 foi un dos primeiros usos dun modelo matemático en ecoloxía evolutiva e o primeiro modelo exacto de selección dependente de frecuencia. Mallet dixo que as asuncións matemáticas de Müller nas que se baseaba o modelo eran "encantadoramente simples". Müller supuxo que os predadores tiñan que atacar un número n de presas non aproveitables nun verán para experimentar e aprender como era a súa coloración de advertencia. Se chamamos a1 e a2 á cantidade total de espécimes de dúas especies non consumibles, entón, Müller argumentou que se as especies son completamente diferentes en aspecto cada unha perde n individuos. Porén, se se parecen,
Francisco Araújo
Traxectoria
Era fillo do xeneral Domingo Fidalgo, familiar do Santo Oficio, restaurador da vila de Chaves (Portugal, daquela pertencente ao Reino de Castela) e de María Francisca de Araújo Chaves Teixeira, da casa de Chaves ou A Casa do Perú, da parroquia de Queizás. Naceu na Praza Maior de Verín, na casa dos Fidalgo Chaves, sobre a que pesaba un vínculo establecido pola súa avoa, María Díaz Estévez de Vilar e Ramírez de Vexel, casada con Alonso Fidalgo, correxedor de Verín en 1561.
Mimetismo mülleriano
Modelo matemático de Müller
entón a especie 1 perde
Francisco Araújo
Traxectoria
Estudou no colexio dos xesuítas de Monterrei e fixo Dereito en Salamanca. En 1600 ingresou no convento de Santo Estevo desa cidade, pertencente á orde predicadores, vestindo o hábito o 5 de marzo de 1601. Foi nomeado lector de Filosofía e mestre de estudantes nese convento. Ensinou Teoloxía no convento de San Paulo de Burgos até 1617, cando pasou a ser profesor de Teoloxía na Universidade de Alcalá e catedrático de prima e teoloxía en Salamanca, chegando a ser prior do convento de Santo Estevo.
Mimetismo mülleriano
Modelo matemático de Müller
a1n⁄a1+a2
individuos, e a especie 2 perde
Francisco Araújo
Traxectoria
Foi catedrático en Salamanca até 1644, cando pediu permiso para retirarse ao Convento do Rosario en Madrid. O 3 de xaneiro de 1648 foi nomeado bispo de Segovia, e máis tarde foi nomeado bispo de Cartaxena, mais non aceptou o novo cargo e mesmo dimitiu da mitra segoviana, retirándose de novo a Madrid.
Trala súa morte, foi soterrado no convento de Santo Estevo de Salamanca.
Mimetismo mülleriano
Modelo matemático de Müller
a2n⁄a1+a2
individuos.
Por tanto, a especie 1 gaña
n-a1n⁄a1+a2 =
e igualmente a especie 2 gaña
en número absoluto de individuos que non son matados.
A ganancia proporcional comparada coa poboación total da especie 1 é
e o mesmo para a especie 2
, o que nos dá unha ganancia de fitness por cabeza polo mimetismo cando os predadores están completamente educados.
Por tanto, Müller concluíu, a proporción g1:g2 era
a2⁄a1 : a1⁄a2
, que é igual a
a22:a12
, e a especie menos frecuente gaña moito máis que a máis común.
O modelo é unha aproximación e asume que as especies son igualmente incomestibles. Se unha é de sabor máis desagradable que a outra, entón as ganancias relativas difiren máis, a menos desagradable benefíciase máis (varía como o cadrado do mal sabor relativo) da protección obtida polo mimetismo. Isto pode estenderse como unha relación parasita ou case batesiana, na que o imitador se beneficia a expensas do modelo. Modelos posteriores son máis complexos e toman en conta factores como a escaseza. A asunción dun número fixo n que vai ser atacado é cuestionable. Müller tamén asumiu unha función en banzos, cando un cambio gradual (unha resposta funcional ) é máis plausible.
Mimetismo non enganoso
Os biólogos non sempre consideraron o mecanismo mülleriano como mimetismo, porque o termo estivo fortemente asociado co mimetismo batesiano e tamén porque non implicaba un engano, a diferenza da situación que se dá no mimetismo batesiano, os sinais aposemáticos dados polos imitadores müllerianos son (inconscientemente) honestos. Termos anteriores, que xa non se usan, para denominar o mimetismo mülleriano son "homotipia", "homotipia non enganosa" e "homotipia aritmética".