cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
A Granxa, San Vicente do Grove, O Grove
A Granxa é un lugar da parroquia de San Vicente do Grove no concello pontevedrés do Grove, na comarca do Salnés. Tiña unha poboación censada de 9 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 5 eran mulleres e 4 homes, o que representa un lixeiro aumento en relación ó ano 2010, cando tiña 7 veciños, e máis significativo respecto ó ano 2004, cando tiña só 4 veciños.
Eladio Moure Rey
Eladio Moure Rey, nado en Ourense en 1901 e finado en Ferrol o 22 de maio de 1991, foi un sindicalista e político socialista galego.
Love Actually
Love Actually é unha comedia romántica escrita e dirixida por Richard Curtis que foi estreada no 2003. O filme, que entrelaza unha serie de historias divertidas co amor como punto común, supuxo o debut do exitoso guionista cinematográfico inglés Richard Curtis e reuniu a un elenco composto maioritariamente de actores británicos.
Eladio Moure Rey
Traxectoria
Empregado de banca. Participou na creación da UGT de Ourense. Afiliado á Juventud Socialista de Ourense, foi delegado ao Congreso de 1922. Militante da Agrupación Socialista de Ourense, foi o seu representante no Congreso Regional do PSOE de Galicia de Monforte en 1931 e da que foi elixido presidente en febreiro de 1934. Foi secretario da Agrupación de Dependencia Mercantil y Bancaria de Ourense e vogal da Comisión Executiva da Federación Regional Gallega de Trabajadores de Banca dende setembro de 1932. Foi representante obreiro nos Xurados Mixtos de Banca e membro da Federación Provincial Agraria. Pertenceu á loxa Constancia nº 13 co nome simbólico de "Karl Marx". Participou na folga xeral revolucionaria de 1934, polo que sufriu pena de destierro. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi procesado polo Tribunal de Responsabilidades Políticas en 1942, sendo sobresido por "simple afiliado sen actuación destacada", e tamén polo Tribunal Especial de Represión da Masonería e o Comunismo.
Love Actually
A estrea de Love Actually en Inglaterra tivo lugar no Leicester Square en Londres o 16 de novembro de 2003. O seu título é a abreviatura de Love Actually Is All Around que vén a significar que "en realidade o amor está en todas partes".
O Sisto, Dozón
San Xoán do Sisto é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Dozón. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 264 habitantes (134 mulleres e 130 homes), distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha gran diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 422 habitantes.
Harriet Tubman
Harriet Tubman, tamén coñecida por Black Moses, nada no condado de Dorchester, Maryland, en 1820 e finada o 10 de marzo de 1913 en Auburn, Nova York, foi unha afroamericana, natural dos Estados Unidos de América, que loitou pola liberdade, contra a escravitude e o racismo.
José María Hinojosa
José María Hinojosa Lasarte, nado en Campillos en 1904 e finado en Málaga o 22 de agosto de 1936, foi un poeta español da Xeración do 27, introdutor en España da poesía surrealista.
Traxectoria
Foi codirector, con Manuel Altolaguirre, da celebérrima revista Litoral. Morreu asasinado ó comezo da guerra civil española na porta do cemiterio de San Rafael, en Málaga, vítima da represión republicana.
Håvard Nordtveit
Håvard Nordtveit, nado o 21 de xuño de 1990 en Vats, é un futbolista noruegués que xoga como defensa no TSG 1899 Hoffenheim.
Traxectoria
Nordtveit comezou como xuvenil no Vats 94 e no Skjold. O 20 de agosto de 2006 converteuse no xogador máis novo en xogar co Haugesund. Fichou polo Arsenal o 3 de xullo de 2007 por catro anos e debutou nun amigable contra o Barnet FC o 14 de xullo de 2007. Cedido na tempada 2008-2009 á UD Salamanca, pero logo de tres encontros volveu ao Arsenal. Xogou cedido desde o 10 de marzo de 2009 co Lillestrom SK a totalidade do final da tempada. Na tempada 2009-2010 foi como cedido ao 1.FC Nuremberg equipo da primeira división alemá. O 30 de decembro de 2010 fichou polo Borussia Mönchengladbach por tres anos e medio. O 1 de xullo de 2016 pasou ao West Ham United nun contrato por cinco anos.
A Pedreira, Caión, A Laracha
A Pedreira é un lugar da parroquia de Caión no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 86 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 46 homes e 40 mulleres.
Gran Premio de Austria de 1980
O Gran Premio de Austria de 1980 foi unha carreira do Campionato do Mundo Fórmula 1 celebrada no Circuíto de Österreichring o 17 de agosto de 1980. Foi a 10ª carreira da tempada de Fórmula Un de. A carreira foi o 13º Gran Premio de Austria e o undécimo que se celebrou en Österreichring. A carreira levouse a cabo sobre 54 voltas ao circuíto de 5´942 quilómetros para unha distancia total de carreira de 321 quilómetros.
A carreira foi gañada polo piloto francés, Jean-Pierre Jabouille pilotando un Renault RE20. A vitoria foi a segunda e última vitoria de Jabouille nun Gran Premio de Fórmula Un. Tamén foron os seus primeiros puntos en máis dun ano desde a súa vitoria anterior no Gran Premio de Francia de 1979. Tamén sería a última vez puntuou na súa carreira. Jabouille gañou por oito décimas de segundo sobre o piloto australiano Alan Jones que pilotaba un Williams FW07B. Terceiro foi o compañeiro de equipo de Jones en Williams, o piloto arxentino Carlos Reutemann.
No circuíto de grande altitude os Renault turbo dominaron a clasificación, René Arnoux logrou a pole por diante de Jabouille, pero Jones liderou na saída, ata que Arnoux pasouno na volta 3. Arnoux entrou en boxes para cambiar os pneumáticos na volta 21 entregando o liderado a Jabouille perseguido de cerca por Jones que case logrou pasalo ao final xa que Jabouille chegou a meta cos pneumáticos esnaquizados.
Detrás de Reutemann, o piloto francés Jacques Laffite foi cuarto no seu Ligier JS11 / 15 co piloto do Brasil Nelson Piquet (Brabham BT49) e o piloto italiano Elio de Angelis (Lotus 81) completando os puntos. Team Lotus participou cun terceiro coche para o debutante piloto británico Nigel Mansell. O futuro campión do mundo retirouse co motor roto logo de 40 voltas e con dolores das queimaduras despois de correr cunha funda empapada en combustible logo dun incidente previo á carreira. O piloto de Alemaña Occidental Jochen Mass non comezou, logo de estrelar o seu Arrows A3 e lesionarse na práctica.
Jones agora avantaxaba a Piquet por once puntos, a Reutemann por 17 e a Laffite por 19. Williams avantaxaba a Ligier no campionato de construtores por 26 puntos e a Brabham por 41.
A Igrexa, San Vicente do Grove, O Grove
A Igrexa é un lugar da parroquia de San Vicente do Grove no concello pontevedrés do Grove, na Comarca do Salnés. Tiña unha poboación censada de 23 habitantes no ano 2009 segundo datos do IGE, dos que 10 eran mulleres e 13 homes, o que representa un lixeiro descenso en relación ó ano 2010, cando tiña 25 veciños, pero un aumento significativo respecto ó ano 2004, cando tiña só 12 veciños.
Glosopeda
miniatura|Lesións da glosopeda na boca dunha vaca miniatura|Lesións nas patas dun porco A glosopeda ou febre aftosa é unha enfermidade vírica altamente contaxiosa, que afecta o gando doméstico, especialmente bóvidos, óvidos e porcos, e algúns animais salvaxes como elefantes e mesmo os ratos. Outras especies, como o cabalo, can, gato ou as aves non sofren síntomas pero poden actuar como reservorios e vectores.
Tamén o home pode resultar contaxiado polo virus, por contacto con animais enfermos ou consumo de carne ou leite procedente de animais enfermos, pero non é habitual e, cando contrae a enfermidade, cursa cun cadro clínico leve.
O virus da febre aftosa foi o primeiro en ser descuberto, en 1897. A última grande epidemia de glosopeda ocorreu no Reino Unido no ano 2001, as autoridades víronse obrigadas a sacrificar entre 6,5 e 10 millóns de cabezas de gando vacún, ovino, caprino e porcino.
Patoxenia
No gando susceptible trátase dunha enfermidade aguda, febril, que se manifesta pola aparición de vesículas ou aftas nas mucosas da boca, suco interdixital do pezuño e zonas cutáneas non recubertas de pelo. Nos animais adultos non reviste gravidade pero nos becerros pode resultar mortal, ó complicarse cunha miocardite secundaria.
Recibe tamén as denominacións populares de gripo ou mal da boca e dos pezuños.
Hiten
Hiten (nomeada así por un anxo budista), previamente denominado MUSES A, foi unha sonda lugar da axencia xaponesa ISAS (máis tarde integrada na actual JAXA) lanzada o 25 de xaneiro de 1990 mediante un foguete M-3SII desde o Centro Espacial de Uchinoura.
Características
Hiten foi unha sonda deseñada para facer probas de tecnoloxías asociadas coa exploración lunar e planetaria e sobrevoar a Lúa varias veces. A sonda levaba un subsatélite denominado Hagoromo (nomeado así polo velo que vestía o anxo Hiten) que foi soltado na veciñanza da Lúa. Hiten foi situado nunha órbita terrestre altamente elíptica que a facía sobrevoar a Lúa.
Os obxectivos principais da misión foron probar o control da traxectoria da sonda mediante asistencias gravitatorias, inserir o subsatélite en órbita lunar, probar a navegación óptica nun satélite estabilizado mediante xiro, probar a tolerancia a fallos do ordenador de a bordo e da telemetría, experimentar coa aerofreada para chegar a órbitas próximas á Lúa e detectar e medir a velocidade e masa dos micrometeoroides. Adicionalmente se probou a inserir a Hiten nos puntos lagranianos L4 e L5 do sistema Terra-Lúa, logo a insertala en órbita lunar e máis tarde a estrelala contra a superficie da Lúa. Hiten foi a primeira sonda lunar lanzada polo Xapón.
Hiten tiña forma de cilindro de 1,4 m de diámetro e 0,8 m de alto, con Hagoromo situado nun dos extremos. A masa do satélite, incluído propelente, era de 143 kg e a alimentación eléctrica era proporcionada polas células solares que recubrían as paredes do cilindro, dando ata 110 vatios de potencia, que podían almacenarse na batería de a bordo. A sonda estabilizábase mediante xiro, a entre 10 e 20,5 r.p.m. O control de actitude e a propulsión da nave corrían a cargo de oito propulsores de 23 N de pulo e catro de 3 N alimentados por hidracina. As comunicacións tiñan lugar grazas a un conxunto de antenas de media ganancia que transmitían tanto en banda X como en banda S.
Hiten foi estrelada intencionadamente na superficie lunar o 10 de abril de 1993.
O Outeiro, Caión, A Laracha
O Outeiro é un lugar da parroquia de Caión no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 12 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 5 homes e 6 mulleres.
Neste lugar está situado o santuario dos Milagres de Caión.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Sabarís, Matamá, Vigo
Sabarís é un lugar da parroquia de Matamá, no concello de Vigo, na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2022 tiña 37 habitantes (25 homes e 12 mulleres).
Cantigas de amigo e outros poemas (1980-1985)
Cantigas de amigo e outros poemas (1980-1985) é un libro de poemas de Ricardo Carvalho Calero publicado en 1986.
Características
Son textos inéditos non recollidos en libro antes.
Para Laura Tato o propio título do volume é xa unha declaración de principios: a insensible muller da posguerra —que non era quen de estar á altura dos sentimentos do home— deixou paso á nova muller dos 80, á amiga actual que “sen necesidade de refram nen paralelismo” é capaz de amar coa mesma intensidade que o poeta. miniatura|Exemplar numerado e rubricado. Segundo Francisco Salinas Portugal ''é un libro singular cuxa importancia foi silenciada pola crítica a pesar de ser un libro extraordinario. .. que nel se dá un «equilibrio, entre a paixón e a serenidade, entre a seriedade e a ironia, entre a ternura e o cepticismo e ainda unha tensión vibrante entre a riqueza lingüística»''.
Segundo Sindo Villamayor ''... 62 poemas dos que os máis característicos son cantigas postas en boca de mulleres, se ben nada teñan que ver coa escola poética do neotrobadorismo, nin estética nin formalmente. É a muller que busca unha forma de expresarse de seu: a muller no sentido antropolóxico, de ser persoa humana característica''.
Segundo Henrique Rabuñal: ''nos dous primeiros apartados falan esas mulleres de hoxe das súas complexas relacións amorosas entre un el fragmentario e efémero e unha muller eterna e múltipla... Outros apartados evocan figuras míticas e históricas... O poeta defende o edén eterno previo ao pecado, reflexiona sobre o sentido igualador da morte, mergúllase no universo artúrico...''
Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1983
O Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1983 foi a 34ª tempada de Fórmula 1 organizada pola Fédération Internationale de l'Automobile (FIA), e a 26ª Copa Internacional de construtores de F1. O campionato contou con quince Grandes Premios que se iniciaron o 13 de marzo e finalizaron o 15 de outubro.
Resumo do campionato
Nelson Piquet gañou o campionato do Mundo de Pilotos de, o seu segundo título na Fórmula Un e o primeiro en ser gañado por un piloto cun motor turboalimentado. O campionato de Construtores foi gañado por Ferrari. 1983 foi a última tempada na que se celebrou unha carreira carreira de Fórmula 1 non válida para o campionato: a carreira de Campións de Brands Hatch, gañou Keke Rosberg con Williams.
Un cambio importante nos regulamentos técnicos ordenou un protector baixo o piso dos coches, coa prohibición total d efecto chan, tecnoloxía usada por primeira vez polo Lotus 78 en. Isto fíxose para reducir a carga aerodinámica e a velocidade nas curvas, que se consideraba que alcanzaran niveis perigosos en, unha tempada na que se produciron varios accidentes violentos e mortais.
Pilotos e construtores
miniatura|O brasileiro Nelson Piquet gañou o seu 2º Campionato de Pilotos, pilotando para Brabham miniatura|Alain Prost (foto de 1984), pilotando para Renault, foi o subcampión a dous puntos de Piquet miniatura|René Arnoux (foto de 2008), pilotando para Ferrari, finalizou terceiro
O Casal do Monte, Coiro, A Laracha
O Casal do Monte é un lugar da parroquia de Coiro no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 8 habitantes no ano 2019 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 6 homes e 2 mulleres.
Radamantis
miniatura|700px|Os tres xuíces do Hades, Minos, Radamantis e Éaco, separando as almas dos benaventurados, á esquerda do espectador, e dos condenados ós infernos, á dereita
Na mitoloxía grega, Radamantis (ou Radamanto) foi un dos tres fillos de Zeus e Europa, princesa de Tiro. O rei de Creta Asterión, esposo de Europa, aceptouno como fillo propio, así como ós seus irmáns, Minos e Sarpedón. Existe unha tradición cretense que afirma que Radamantis era fillo de Hefesto, que neste caso non sería fillo de Zeus senón fillo de Talos e neto de Cres, o heroe fundador de Creta.
Tivo dous fillos, Gortis (que fundou a cidade arcadia de Gortina, ó que outros fan fillo de Estínfalo, que fundou a cidade epónima, na Arcadia, cerca da cal estaba a lagoa do mesmo nome, famosa por Heracles) e Éritro (que fundou a cidade de Eritras, en Beocia).
Radamantis tiña sona de home prudente e xusto e foi o autor da compilación dos códigos de Creta que serviron de modelo para outras cidades gregas. Por esta razón, á súa morte, foi nomeado xuíz do Hades, para decidir, xunto a Minos e Éaco, o destino das almas dos mortos. Segundo Platón, Radamantis xulgaba as almas dos orientais e Éaco xulgaba ós occidentais, reservándose Minos o voto decisivo.
Eleccións municipais no Pereiro de Aguiar
miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello do Pereiro de Aguiar]] Corporacións democráticas no Pereiro de Aguiar desde a aprobación da Constitución de 1978.
Patrimonio da Humanidade en Chile
miniatura|180px| [[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px ]] O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do Patrimonio da Humanidade en Chile, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Chile ratificou a convención en 20 de febreiro de 1980, convertendo os seus lugares en elixíbeis para a súa inclusión na lista.
Amazon Alexa
Amazon Alexa é un asistente virtual desenvolvido por Amazon, utilizado por primeira vez nos altofalantes intelixentes Amazon Echo e Amazon Echo Dot creados en Amazon Lab126. Conta coa capacidade de interactuar a través da voz, reproducir música, crear listas de tarefas pendentes, establecer alarmas, reproducir podcasts, reproducir audiolibros e prover información en tempo real do clima, tráfico e noticias entre outros. Alexa pode tamén controlar varios dispositivos intelixentes tomando o rol de sistema de automatización do fogar (domótica). Os usuarios poden estender as habilidades de Alexa instalando "skills" (funcionalidades adicionais desenvolvidas por terceiros) que se asemellan a "apps".
A maioría dos dispositivos que incorporan Alexa permiten aos usuarios activar o sistema utilizando unha palabra de activación (por exemplo Alexa ou Echo); outros dispositivos (como a app de Amazon Alexa para Android e iOS) requiren que o usuario prema un botón en pantalla para activar o modo escoita de Alexa. Actualmente a interacción e comunicación verbal de Alexa só está dispoñible en inglés, alemán, francés, castelán e xaponés.
The Sandlot
The Sandlot (estreado nalgúns países como The Sandlot Kids) é un filme estadounidense de 1993 coescrito, dirixido e narrado por David Mickey Evans. Conta a historia dun grupo de nenos que xogan ao béisbol durante o verán de 1962. Está protagonizado por Tom Guiry, Mike Vitar, Karen Allen, Denis Leary e James Earl Jones. A rodaxe realizouse en Midvale, Salt Lake City e Ogden, Utah. Recadou máis de 34 millóns de dólares en todo o mundo e dende a súa estrea converteuse nun filme de culto.
Amazon Alexa
Cara a setembro de 2017, Amazon contaba con máis de 5000 empregados traballando en Alexa e produtos relacionados e constitúe un foco moi importante da estratexia de novos produtos da empresa.
Herodes Agripa I
miniatura|250px|Moeda coa efixie de Herodes Agripa I Herodes Agripa I, de nome completo Marco Xulio Agripa Herodes, nado o ano 10 a.C. e finado en Cesarea o ano 44, foi rei de Xudea entre os anos 41 e 44.
Traxectoria
Foi neto de Herodes o Grande (74 a.C. - 4 a.C.) e de Mariamme, e fillo de Aristóbulo IV e de Berenice.
No ano 7 a.C. Herodes o Grande mandou executar os seus fillos, Aristóbulo e Alexandre, sospeitando deslealdade, polo que a nai de Agripa decidiu leval a Roma, onde foi educado. Alí acabou co seu patrimonio nunha vida licenciosa para, ó final, ter que fuxir de Roma e ir a Palestina para vivir co seu tío Herodes Antipas. No ano 36 regresou a Roma e trabou amizade con Caio César, máis coñecido como Calígula, neto adoptivo do emperador Tiberio, ata o punto de propoñer que este debía ceder o trono a Calígula, quen sería mellor gobernante. Este comentario motivou que Tiberio o mandase prender e meter na cadea.
Ó cabo de seis meses, Tiberio morreu (ano 37) e foi sucedido por Calígula, que inmediatamente puxo en liberdade a Herodes Agripa e o compensou cunha cadea de ouro do mesmo peso que a cadea de ferro que levara no cárcere. A maiores, nomeouno gobernador de Batanea, Iturea e Traconítide, e mais a terra dos Lisanias (Abilene), no noroeste de Damasco. No ano 39, Calígula enviou ó desterro a Herodes Antipa e cedeu a Agripa o seu tetrarcado.)
miniatura|250px|Escena da decapitación de Santiago, na [[Porta Santa da Catedral (Suso León, 2004)]] En xaneiro do ano 41, Calígula foi asasinado pola súa garda e nomeouse emperador a Claudio (Tiberio Claudio Nerón Druso Xermánico), quen nomea a Agripa rei dos xudeus, con mando en toda a terra de Palestina. Agripa instalouse na capital, Xerusalén, onde ordena construír unha terceira muralle, que quedou inconclusa. Para gañar o favor dos xudeus, perseguíu ós cristiáns, ordenando a decapitación do apóstolo Santiago (ano 44) e o encarceramento de San Pedro, que foi liberado milagrosamente, tal como narra o Evanxeo de San Lucas (nos Feitos dos Apóstolos):
Segundo narra Flavio Josefo, Herodes Agripa morreu no transcurso dunha festa en Cesarea en honor ó emperador Claudio. Parece ser que ó pouco de chegar á festa comezou a sentirse mal e morreu ó cabo de cinco días. Como fose que o seu único sucesor era un seu fillo adolescente, o futuro Herodes Agripa II, Claudio determinou que a provincia de Xudea volvese ó goberno dos procuradores romanos.
Este momento tamén vén recollido no Evanxeo de San Lucas:
Gran Premio de Eifel de 2020
O Gran Premio de Eifel de 2020 foi unha carreira de Fórmula 1 que se celebrou o 11 de outubro de 2020, en Nürburgring, Nürburg, Alemaña. Foi a décimo primeira carreira da tempada. O vencedor foi o británico Lewis Hamilton, que sumou a súa 91ª vitoria na Fórmula 1, igualando a marca de Michael Schumacher.
Carreira
A carreira deixou a Lewis Hamilton liderando o campionato de pilotos con 230 puntos, co seu compañeiro de equipo Valtteri Bottas 69 puntos por detrás no segundo posto con 161, Verstappen quedou 83 puntos por detrás no 3º posto con 147.
O Gran Premio de Eifel viu a Hamilton acadar a súa 91ª vitoria na Fórmula 1, igualando ao sete veces campión do mundo Michael Schumacher.
Notas
<references group="lower-alpha"/>
As Valiñas, Randufe, Tui
As Valiñas é un lugar da parroquia de Randufe, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. Segundo o padrón municipal de habitantes do Instituto Galego de Estatística no ano 2019 tiña 106 habitantes (50 homes e 56 mulleres), un descenso de 16 habitantes respecto ao ano 1999.
Cantigueiro galego do burro
miniatura|300px|E, poidas que non poidas,/ arrea, burro, pra diante;/ como trasportes a carga/ nunca a cabeza levantes
Gádidos
O nome procede do latín gadus, nome dun peixe indeterminado, probabelmente un gadiforme, e este do grego antigo γάδος gádos, co mesmo significado.
Mother Jones (revista)
miniatura|dereita|220px|Portada da revista na súa edición de xullo de 2009. Mother Jones é unha revista independente e sen fins lucrativos distribuída de acordo cos termos dos valores da política progresista e coñecida polas reportaxes de investigación.
Historia e características
É unha revista nos padróns xerais de orientación política da á esquerdista estadounidense. A vencedora en 2001 do National Magazine Award en Excelencia Xeral, Mother Jones fora nomeada para o National Magazine Award nove veces e gañouno catro veces.
Gádidos
Aparecen por primeira vez no rexistro fósil no Oligoceno, a metade do Era Terciaria.
Anatomía
Son todos peixes fusiformes, con tres aletas dorsais e dúas anais, todas elas sen espiñas, coa base das aletas pélvicas por diante das pectorais. Presentan dentes no óso vómer da boca e adoitan ter barbas na queixada inferior. Alcanzan tamaños máximos de ata 2 m no caso do Gadus morhua.
Mother Jones (revista)
Historia e características
A revista foi nomeada en homenaxe a Mary Harris Jones, Nai Jones, nacida Mary Harris en 1837 en Irlanda, e morreu en 1930 nos EUA. Iniciou a misión de producir un xornalismo revelador que informase e inspirase a busca por un mundo mellor.
Gádidos
Hábitat e forma de vida
Os membros desta familia distribúense fundamentalmente poas zonas circunpolares e augas temperadas, principalmente no hemisferio norte.
A maioría das especies son bentopeláxicas e aliméntanse doutros peixes e invertebrados. Resulta común que os exemplares xuvenís se agrupen en grandes bancos que migran longas distancias.
Taxonomía
Considérase que a familia Gadidae divídese nun total de 24 especies válidas, agrupadas en 13 xéneros (FishBase):
Canal Sur 2
Canal Sur 2 é a unha cadea de televisión pública de Andalucía, pertencente a Radio y Televisión de Andalucía. Foi lanzado o 5 de xuño de 1998, como a segunda canle de Canal Sur. O 1 de outubro eliminou toda a programación por completo, e pasou a emitir en simultáneo con Canal Sur 1, pero con subtítulos, lingua de sinais e audiodestrita.
Estomatite aftosa
A estomatite aftosa é unha condición médica común caracterizada pola formación de úlceras orais benignas e non contaxiosas chamadas aftas, coñecidas tamén co nome popular de carouquexas.
A súa causa non se comprende por completo, pero involucra unha resposta inmune con mediación de células T desencadenada por diversos factores. Os diferentes individuos poden ter diferentes desencadeadores, que poden estar entre deficiencias nutricionais, traumatismos locais, estrés, influencias hormonais, alerxias ou predisposición xenética.
Canal Sur 2
Historia
Coa aparición de Canal Sur 2, a oferta televisiva da RTVA aumentou, quedando Canal Sur como unha televisión de carácter xeral e entretemento, mentres que Canal 2 Andalucía estaría máis centrada na programación de tipo cultural e divulgativa, con especial interese nos ámbitos infantil e do deporte.
Gran Premio de México de 1963
O Gran Premio de México de Fórmula 1 de celebrouse en Cidade de México o 27 de outubro de 1963.
Canal Sur 2
Peche da programación
En setembro de 2012, a cadea decide pechar su programación para intentar aforrar uns 20 millóns de euros. Desde outubro dese mesmo ano, a cadea emite o mesmo sinal que Canal Sur, pero con subtítulos, lingua de sinais e audiodestrita.. Este cambio comezou a producirse o 1 de outubro de 2012, e trouxo como consecuencias un cambio de cor da imaxe corporativa (de verde a azul) e un descenso masivo da audiencia a un 0,2%.
Estomatite aftosa
Estas aftas aparecen de forma periódica e cúranse por completo entre ocorrencias. Na maioría dos casos as aftas individuais duran entre 7 e 10 días, e os episodios de ulceración danse entre 3 e 6 veces por ano. A maioría das aftas aparecen nas superficies epiteliais non queratinizadoras da boca, é dicir, en calquera parte agás nas enxivas, no padal duro e o dorso da lingua, aínda que as manifestacións máis severas desta condición poden chegar a darse tamén nestas superficies. Os síntomas van dende molestias mínimas ata problemas para comer e beber. As manifestacións máis graves poden chegar a ser debilitantes, provocando pérdidas de peso debido a unha malnutrición.
É unha condición común, afectando ó redor do 20% da poboación xeral en maior ou menor medida. As primeiras aparicións das aftas adoitan suceder durante a infancia ou a adolescencia, durando varios anos ata que desaparece por completo. Non existe unha cura, e os posibles tratamentos existentes como por exemplo os corticosteroides utilízanse para realizar un manexo da dor, reducir os tempos de curación e reducir a frecuencia dos episodios de ulceración.
Síntomas e sinais
Os sinais desta condición limítanse á apareición das propias aftas, e as persoas con estomatite aftos non teñen síntomas sistémicos detectables fóra da boca. Xeralmente os síntomas adoitan incluír sensacións prodrómicas como proído ou comechón, que poden preceder á aparición das lesións en varias horas, e unha dor desproporcionada en comparación á extensión da ulceración e que empeora co contacto físico, especialmente co de certas comidas e bebidas ácidas ou abrasivas. A dor é máis aguda nos días inmediatamente posteriores á formación inicial da úlcera, e recede segundo avanza a súa curación. Nos casos nos que presentan lesións na lingua, falar e mastigar pode resultar molesto, e as úlceras no padal brando, na orofarinxe ou no esófago poden provocar dor ó tragar.
Os episodios de ulceración adoitan darse entre 3 e 6 veces por ano. Porén, os casos graves caracterízanse por unha ulceración virtualmente constante, con novas lesións desenvolvéndose antes de que as anteriores curen por completo, e poden provocar dor crónica debilitante e interferir coa nutrición, podendo chegar a provocar malnutrición e perda de peso.
Coirón, Coiro, A Laracha
Coirón é un lugar da parroquia de Coiro no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 43 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 18 homes e 25 mulleres.
Estomatite aftosa
Síntomas e sinais
As aftas adoitan aparecer inicialmente como máculas eritematosas (zonas de mucosa avermelladas) que se converten en úlceras cubertas cunha membrana fibrinosa de cor gris amarela que pode rasparse, e cunha aureola avermellada que arrodea á úlcera. O tamaño, número, localización, tempo de curación e periodicidade entre episodios de formación de aftas dependen todos eles do subtipo de estomatite aftosa.
Causas
As causas non están completamente claras, pero crese que son multifactoriais. Un estudo de 2013 suxeriu que a estomatite aftosa non é unha única entidade, senón un grupo de condicións con diferentes causas. Varios estudos intentaron identificar un organismo causante, mais a estomatite aftosa semella ser non contaxiosa, non infecciosa e de non transmisión sexual. A destrución da mucosa podería ser o resultado dunha resposta inmune con mediación de células T que involucra a xeración de interleucinas e factor de necrose tumoral alfa (TNF-α). Os mastocitos e os macrófagos tamén estarían involucrados, secretando TNF-α xunto coas células T. Ó realizar unha biopsia a úlceras aftosas temperás, a aparición histolóxica amosa unha infiltración inflamatoria densa, formada nun 80% por células T. As persoas con estomatite aftosa tamén presentan linfocitos circulatorios que reaccionan con péptidos 91–105 de proteína de choque térmico 65–60, e unha diminución na proporción de linfocitos T CD4+ e CD8+ no sangue periférico.
A estomatite aftosa asociouse con outras doenzas autoinmunes, principalmente o lupus eritematoso sistémico e doenzas do tracto gastrointestinal. Porén, na maioría de pacientes non se detectan anticorpos comúns, e a condición tende a curarse de forma espontánea segundo avanza en lugar de empeorar.
Malia a existencia de evidencias do mecanismo de destrución de mucosas con mediación de células T, descoñécense os desencadeadores exactos deste proceso, podendo ser múltiples e variables dunha persoa a outra. Isto suxire que existen unha serie de posibles causantes, cada un deles capaz de producir a doenza en subgrupos distintos, é dicir, distintos subgrupos presentan causas diferentes para esta condición. Considéranse tres grupos xerais: desregulación inmune primaria, decremento da barreira de mucosa e estados de sensibilidade antixénica aumentada. En ocasión tamén se ten en consideración que os factores de risco da estomatite aftosa poden ser relacionados co hóspede ou ambientais.
Desregulación inmune
Polo menos o 40% das persoas que padecen estomatite aftosa teñen un historial familiar positivo, o que suxire que algunhas persoas teñen unha predisposición xenética de padecer ulceracións orais. Entre os tipos de antíxenos leucocitarios humanos (HLA) asociados coa estomatite aftosa están o HLA-B12, o HLA-B51, o HLA-Cw7, o HLA-A2, o HLA-A11 e o HLA-DR2. Porén, estes tipos de HLA asócianse de forma inconsistente coa condición, e varían segundo o grupo étnico. As persoas cun historial familiar positivo de estomatite aftossa tenden a desenvolver unha forma máis grave da condición e a unha idade máis temperá.
O estrés ten efectos no sistema inmune, o que podería explicar porqué algúns casos da condición teñen unha correlación directa co estrés. Nos estudos que inclúen pacientes que son estudantes adoita afirmarse que a ulceración  is often stated that in studies of sufferers who are students, ulceration is exacérbase en períodos de exames e diminúe durante os períodos de vacacións. De maneira alternativa suxeriuse que as actividades parafuncionais como morderse un beizo ou a meixela son máis comúns durante os períodos de estrés, o que provoca que a mucosa estea sometida a un maior número de traumatismos menores.
A ulceración de tipo aftosa tamén aparece en condicións que involucran unha desregulación inmune sistémica, como por exemplo a neutropenia cíclica e as infeccións por VIH. Na neutropenia cíclica dase unha maior ulceración oral grave durante períodos de desregulación inmune grave, e asóciase a resolución da neutropenia subxacente coa curación das úlceras, mentres que o incremento relativo na porcentaxe de células T CD8+ T, causado por unha redución no número de células T CD4+, podería estar implicado nas ulceración de tipo RAS nas infeccións por VIH.
Barreira de mucosa
Os traumatismos locais tamén se asocian con esta condición, sendo estes outra das posibles causas da diminución da barreira de mucosa. Este tipo de traumatismos poden darse durante inxeccións de anestesia local na boca ou durante outros tratamentos dentais, ou por traumatismos de fricción con superficies afiadas como dentes rachados ou cepillos de dentes.
Existen factores hormonais capaces de provocar unha alteración na barreira de mucosa. Nun estudo indicouse que as mulleres con estomatite aftosa presentaban menos ocorrencias de aftas durante a fase luteína do ciclo menstrual ou co uso de anticonceptivos orais. Esta fase asóciase cunha diminución dos niveis de proxestáxenos, da prolifereación de mucosa e da queratinización. Porén, outros estudos indican que non existe unha correlación entre a estomatite aftosa e o ciclo menstrual, o embarazo ou a menopausa.
A estomatite aftosa é pouco común entre os fumadores, e existe unha correlación entre a duración do hábito de fumar e a gravidade da condición. O uso de tabaco está asociado cun incremento na queratinización da mucosa oral. Na súa forma máis extrema isto pode manifestarse en forma de leucoplasia ou estomatite da nicotina. Este incremento na queratinización pode reforzar a mucosa de forma mecánica e reducir a tendencia de formación de úlceras após traumatismos menores, ou presentar unha barreira máis substancial perante microbios e antíxenos, máis isto non está completamente claro. A nicotina estimula a produción de esteroides adrenails e reduce a produción de TNF-α, interleucina-1 e interleucina-6. Os produtos de tabaco non fumado tamén semellan ter unha función de protección contra a a estomatite aftosa. Deixar de fumar pode provoar que a estomatite aftosa apareza en ocasións nas persoas previamente non afectada por esta condición, ou exacerbar a condición naqueles que xa experimentaban ulceración aftosa previamente. Malia esta correlación, a volta ó habito de fumar habitualmente non serve para reducir os síntomas da condición.
Sensibilidade antixénica
Existen varios causantes antixénicos que poden estar implicados na aparición desta condición, incluíndo formas L de estreptococos, os virus do herpes simple, o virus varicela-zóster, os adenovirus e os cytomegalovirus. Algunhas persoas con estomatite aftosa poden ter trazas de virus do herpes no epitelio da mucosa, pero sen infección produtiva. Nalgunhas persoas os ataques de ulceración aparecen ó mesmo tempo que as excrecións virais e cando hai unha elevada presenza de carga viral.
Nalgunhas instancias as úlceras orais recorrentes poden ser unha manifestación dunha reacción alérxica. Entre os posibles alérxenos están algúns alimentos (como por exemplo o chocolate, o café, os amorodos, os ovos, as noces, os tomates, o queixo, os cítricos, os que conteñen ácido benzoico ou cinamaldehído, e os alimentos altamente ácedos), os dentífricos, e os colutorios. Naqueles casos provocados por alérxenos alimenticios, as úlceras orais adoitan desenvolverse entre as 12 e as 24 horas posteriores á exposición ós mesmos.
O dodecilsulfato sódico (SLS), un deterxente presente nalgunhas marcas de dentífricos e outros produtos de saúde bucal, pode producir ulceración oral nalgúns individuos. Demostrouse que a estomatite aftosa é máis común naquelas persoas que utizan dentífricos que conteñen SLS, e que se reduce en certo grao cando estas persoas pasan a utilizar un dentífrico sen SLS. Porén, existen argumentos que indican que dado que o SLS está presente de forma case ubícua nos produtos de hixiene bucal, é pouco probable que exista unha verdadeira predisposición á estomatite aftosa provocada polo SLS.
Tratamento
A gran maioría de persoas con estomatite aftosa presentan síntomas menores e non precisan de terapias específicas. A dor adoita ser tolerable cunha simple modificación da dieta durante un episodio de ulceración, como por exemplo evitar comidas e bebidas picantes ou ácedas. Propuxéronse diversos medicamentos de administración por vía tópica e vía sistémica, algúns deles demostrando moi poucas ou ningunha evidencia da súa utilidade tras investigacións formais. Algúns dos resultados de intervencións de RAS poderían ser representativos dun efecto placebo. Non existen terapias curativas, centrándose os tratamentos no alivio da dor, na mellora dos tempos de curación e na redución da frecuencia dos episocios de ulceración. Existen métodos para ralizar unha excisión cirúrxica das úlceras aftosas, mais considérase un tratamento pouco efectivo e non axeitado, e o nitrato de prata foi utilizado en ocasións como cauterizante químico.
Medicación
A primeira liña de terapia para a estomatite aftosa son os axentes tópicos máis que a medicación sistémica, sendo os corticosteroides por vía tópica o tratamento máis habitual. Os tratamentos sistémicos adoitan reservarse para os casos máis graves por mor do ricso de efectos secundarios asociados con gran parte destes axentes. Unha revisión sistemática atopou que non existe unha única intervención sistémica efectiva. Manter unha boa hixiene oral é importante para previr infeccións secundarias das úlceras.
En ocasións, nas mulleres na que a ulceración presenta unha correlación co ciclo menstrual ou co uso de anticonceptivos orais, os proxestáxenos ou un cambio no sistema de anticoncepción poden resultar eneficiosos. Tamén está rexistrado o uso de terapias de substitución de nicotina para persoas que desenvolven ulceración oral tras deixar de fumar, e retomar o hábito de fumar de novo non reduce os síntomas da condición. Os traumatismos poden limitarse evitando alimentos duros ou afiados e procurando ter coidado ó cepillar os dentes. Se o dodecilsulfato sódico é sospeitoso de ser a causa, pode ser de utilidade evitar os produtos que conteñan este químico para previr a reaparición das aftas. De forma semellante as probas con parches poden indicar que unha alerxia alimenticia é a responsable, polo que se pode modificar a dieta en consecuencia. Nos casos nos que se detectan estados de deficiencia, a corrección destas deficiencias pode dar como resultado a curación das ulceracións. Por exemplo, existen algunhas evidencias que indican que a sumplementación con vitamina B12 pode previr a reaparición das úlceras nalgúns individuos con deficiencia desta vitamina.
Prognose
Por definición non existe unha condición médica grave subxacente, e as aftas non representan un cancro oral nin son infecciosas, aínda que poden chegar a provocar malestar significativo. Hai un espectro de gravidade, con síntomas que varían dende molestias menores ata deshabilitantes. A dor durante a alimentación pode dar lugar a perdas de peso por unha nutrición deficiente. A condición adoita durar varios anos antes de desaparecer de forma espontánea nas épocas posteriores da vida dos individuos afectados.
Epidemioloxía
Dentro dos propios territorios, é máis frecuente nos grupos de status socioeconómico máis alto. Afecata a homes e mulleres en igual proporción, e a idade de maior aparición está entre os 10 e os 19 anos. Ó redor do 80% da poboación con estomatite aftosa desenvolve inicialmente a condición antes de cumprir os 30 anos de idade. Existen tamén informes que indican variacións étnicas, indicando que por exemplo nos Estados Unidos a condición podería ser ata tres veces máis frecuente nas persoas de raza branca ca nos afroamericanos.
Montemar, San Vicente do Grove, O Grove
Trátase dunha zona residencial que aumenta considerablemente a súa poboación no verán.
Carl Wernicke
Carl Wernicke, nado o 15 de maio de 1848 en Tarnowitz, Silesia e finado o 15 de xuño de 1905 en Gräfenroda, foi un médico, anatomista, psiquiatra e neurólogo alemán.
A Lanzada, San Vicente do Grove, O Grove
A Lanzada é un lugar da parroquia de San Vicente do Grove no concello pontevedrés do Grove, na Comarca do Salnés. Segundo o IGE, en 2016 tiña 41 habitantes (18 mulleres e 23 homes), o que representa unha redución con respecto ó ano 2010, cando tiña 48 veciños, para case alcanzar a poboación que tiña en 2004, 40 veciños.
O lugar sitúase no extremo norte da praia da Lanzada. Nel érguese un antigo sanatorio antituberculoso, hoxe dedicado a campamento de vacacións da Deputación de Pontevedra.
O areal da Lanzada tamén puido desenvolver un rol importante durante a segunda guerra mundial coa preparación dun aeródromo alemán encuberto que non consta se chegou a ser empregado.
Camiño Branco, Randufe, Tui
Camiño Branco é un lugar da parroquia de Randufe, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. Segundo o padrón municipal de habitantes do Instituto Galego de Estatística no ano 2019 tiña 14 habitantes (8 homes e 6 mulleres), un descenso de 3 habitantes respecto ao ano 1999.
O Cruceiro, Coiro, A Laracha
O Cruceiro é un lugar da parroquia de Coiro no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 26 habitantes no ano 2020 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 9 homes e 17 mulleres.
Cas
O topónimo galego Cas pódese referir a:
Meridiano de Greenwich
miniatura|dereita|O Primeiro Meridiano, Greenwich
O meridiano de Greenwich serve de meridiano de orixe: é a partir do que se miden as lonxitudes, en graos, é dicir que corresponde á lonxitude cero, polo que tamén se chama meridiano cero e primeiro meridiano.
Adoptouse como referencia nunha conferencia internacional celebrada en 1884 en Washington, D.C. auspiciada polo presidente dos EE.UU., á que asistiron delegados de 25 países. En dita conferencia adoptáronse os seguintes acordos:
A segunda resolución aprobouse coa oposición de San Domingo e a abstención de Francia e o Brasil.
Un fuso horario esténdese sobre 15 graos de lonxitude (porque 360 graos corresponden a 24 horas e 360/24 = 15)).
A liña oposta ó meridiano de Greenwich, é dicir o semicírculo que o completa (para formar un círculo) corresponde á liña internacional de cambio de data, que atravesa o océano Pacífico. Por razóns prácticas, concretamente para non ter varios fusos horarios nalgúns arquipélagos, adaptouse esta liña á xeografía (xa que non é recta), ó igual que outras que limitan fusos horarios, polo que non coinciden cos meridianos.
Jon McGlocklin
Jon P. McGlocklin, nado o 10 de xuño de 1943 en Franklin, Indiana, é un ex xogador de baloncesto estadounidense que disputou once tempadas na NBA, as oito últimas en Milwaukee Bucks, cos que logrou o anel de campión en 1971. Con 1,95 metros de altura, xogaba na posición de escolta. Foi All-Star en 1969.
Universidade
Xogou durante 3 tempadas cos Hoosiers da Universidade de Indiana, chegando a ser o capitán do equipo no seu último ano, en 1965. Anotou 827 puntos ao longo da súa carreira universitaria, cunha media de 11,7 por partido.
Profesional
Foi elixido na vixésimo cuarta posición, na terceira rolda do Draft da NBA de 1965 por Cincinnati Royals, equipo onde pasou dúas tempadas nas cales foi suplente, facendo 5,1 puntos na primeira e 8,5 na segunda. Na tempada 1967-68 entrou no draft de expansión, indo parar á nova franquía dos San Diego Rockets, onde acabou facéndose un oco no cinco titular, acabando o ano con 12,1 puntos e 3,1 rebotes por partido.
Pero o momento decisivo da súa carreira chegaría no verán de 1968, cando un novo draft de expansión levoulle a fichar polos Milwaukee Bucks, un equipo novo na liga, que en pouco tempo faríase un oco entre os grandes da NBA. Nese primeiro ano foi titular indiscutible, promediando 19,6 puntos por partido, e converténdose no primeiro Buck en disputar un All-Star Game. No devandito partido apenas xogou 7 minutos, conseguindo 2 puntos e 1 rebote.
A chegada de Lew Alcindor (máis tarde coñecido coma Kareem Abdul-Jabbar) en 1969 converteu ao equipo en gañador, chegando a disputar as finais da División Leste. Pero foi ao ano seguinte coa chegada de Oscar Robertson cando os Bucks converteríanse nun equipo campión. McGlocklin colaborou con 11,8 puntos e 3,7 asistencias na consecución do primeiro anel de campión da franquía, na súa terceira tempada de existencia.
Xogou cinco tempadas máis no equipo, retirándose ao finalizar a tempada 1975-76 con 32 anos. Foi un xogador que destacou sobre todo polo seu excelente tiro de longa distancia, ao cal daba unha gran parábola facendo que os seus lanzamentos a canastra fosen denominados "tiros do arco iris" (rainbow jump). Desafortunadamente, a liña de tres puntos non se instauraría na NBA até anos despois. Na actualidade aínda figura entre o dez mellores da historia dos Bucks en seis apartados diferentes. A súa camiseta co número 14 foi retirada pola franquía como homenaxe en 1976.
Esa mesma noite da homenaxe, anunciou, xunto co que posteriormente sería o seu compañeiro nos labores de retransmisión dos partidos dos Bucks, Eddie Doucette, a creación dunha fundación para axudar aos nenos con cancro, a MACC (Midwest Athletes Against Childhood Cancer), que dende entón recadou millóns de dólares.
Quiabo
O quiabo, Abelmoschus esculentus, é unha planta do xénero dos abelmoscos na familia da malva (Malvaceae). O seu froito é unha cápsula fibrosa chea de sementes brancas redondas, utilizado en cociña antes da maduración. O seu uso é moi común na cociña da India e do Oriente Medio, así como no Brasil e no Sur dos Estados Unidos e en xeral en calquera lugar con inmigración africana.
Aparentemente, o quiabo é de orixe africana, e debe o nome á denominación nalgunhas linguas da África Occidental, quingombo, que tamén dá nome a un dos pratos máis importantes da cociña do Sur dos Estados Unidos, o gumbo.
Meridiano
miniatura|222px|Indicador do meridiano que pasa pola [[A Coruña|Coruña, no chan da Praza de María Pita]] Un meridiano é un conxunto de círculos máximos sobre a Esfera celeste que pasan por ámbolos dous polos: Polo Norte e Polo Sur. Os puntos situados sobre un mesmo meridiano son de igual lonxitude. O meridiano de Greenwich é o que determina en xeral na actualidade a orixe das lonxitudes.