cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Javier Sardà
Traxectoria
Sardà é Licenciado en Ciencias da Información pola Universidade Autónoma de Barcelona. Tralos seus inicios como cronista musical en diversos xornais como “Catalunya Express”, “Avui”, “El Noticiero” o “Mundo Diario”, con 19 anos obtivo unha bolsa en Radio Nacional de España en Barcelona. Desenvolveu alí diversos traballos antes de ser nomeado xefe de programación de Radio Nacional en Cataluña en 1989.
Nesta emisora conduciu, desde 1987 ata 1991, o programa “La Bisagra”, espazo radiofónico onde naceu o coñecido personaxe do Señor Casamajor. En 1992 el Sr. Casamajor, o seu alter ego, incorporouse á Cadena SER para colaborar no programa "Hoy por Hoy" de Iñaki Gabilondo. Un ano despois tamén Javier Sardà fichou para a emisora e xuntos presentaron, entre 1994 e 1997 o programa La Ventana, cuxo relevo tomaría a tamén xornalista catalá Gemma Nierga.
Desde 1997 ata 2005 dirixiu o programa Crónicas marcianas, o máis visto nas noites televisivas españolas, que emitiu Telecinco, e que foi distinguido coa Rosa de Prata do Festival de Montreux en 1998, o Premio Ondas do ano 2000 e 10 TP de Ouro. En abril de 2005 anunciou unha retirada profesional temporal para o verán do mesmo ano.
É irmán da actriz Rosa Maria Sardà.
Premios e distincións
Polo seu labor en Crónicas marcianas, Sardà recibiu o premio Antena de Oro de Televisión de 1997, o Premio da Academia de Televisión de 1999 ó Mellor Comunicador de Programa de Entretemento e o TP de Ouro de 1997, 1998, 2002 e 2003 ó Mellor Presentador, categoría na que tamén foi nomeado en 1999, 2000, 2001 e 2004.
Lingua lakota
A lingua lakota (tamén chamada lakhota, teton, teton sioux) é unha lingua síux falada pola tribo síux dos lakota. É considerada unha lingua separada, malia que é mutuamente intelixible con outras dúas linguas (cf. dakota occidental e oriental), e é considerada por moitos lingüistas unha das tres variedades da lingua síux. A lingua lakota é o idioma dunha das maiores comunidades lingüísticas nativo americanas dos Estados Unidos, con aproximadamente 6.000 falantes. A maioría deles viven nos estados das grandes chairas, en Dacota do Norte e Dacota do Sur.
miniatura|Junior Garcia, un activista e mestre da Nación Lakota, falando a lingua. Foi usada por primeira vez na escritura por misioneiros cara o ano 1840, e dende entón evolucionou para reflectir as necesidades e usos contemporáneos.
Vogais
O lakota ten cinco vogais orais,, e tres vogais nasais, (foneticamente ). O e o  son máis abertos que as vogais cardinais correspondentes, máis achegado ó  e ó. Ortograficamente, as vogais nasais son escritas, ou ; historicamente, eran escritos con ogonek,.
Tupac Shakur
Lesane Parish Crooks, máis coñecido polo pseudónimo de Tupac Amaru Shakur e tamén coñecido polos nomes artísticos de 2Pac (ou simplemente Pac) e Makaveli, nado en Manhattan o 16 de xuño de 1971 e finado o 13 de setembro de 1996 en Las Vegas, foi un rapeiro estadounidense.
Pasty
dereita|miniatura|Pasty.
O pasty (en córnico pasti) é un pastel enfornado de orixe británica, variedade tradicional dos condados de Cornualla e Devon. Está considerado o alimento máis representativo de Cornualla, e desde 2012 ten o recoñecemento de Indicación Xeográfica Protexida da Unión Europea.
Características
Prepárase coma unha empanadilla, colocando un recheo cru, xeralmente de carne e verduras, sobre a metade dun círculo de masa lisa, pregándose á metade para envolver o recheo nun semicírculo e ondulando o bordo curvado para formar un selo antes de metelo no forno.
Bóveda de aresta
miniatura|Bóveda de aresta, sobre [[piares.]] A bóveda de aresta é o elemento arquitectónico abovedado que se emprega para cubrir espazos cuadrangulares; resulta da intersección de dúas bóvedas de canón, que se cruzan de xeito perpendicular.
Historia e características
Fórmase por dúas superficies semicilíndricas ortogonais cuxas liñas de intersección, ou arestas, son arcos de elipse que se cruzan no vértice superior.
Os enxeñeiros e arquitectos romanos espallárona polo Imperio utilizándoa como alternativa aos sistemas alintelados e as cubertas planas para espazos pequenos.
Mantida durante a alta idade media pola súa facilidade de construción, convértese nun dos sistemas máis estendidos da arte románica. Salvo notables excepcións -Santa Madalena de Vezelay, no Camiño francés de peregrinación a Santiago- o seu desenvolvemento circunscríbese ás naves laterais e ás cubertas da tribuna. As grandes igrexas de peregrinación a Santiago como a de Santa Fe de Conques, San Martiño de Tours, San Sernin de Tolosa ou a propia Igrexa catedral de Santiago de Compostela son excelentes exemplos do seu desenvolvemento técnico.
Abandonada pola bóveda de crucería no Gótico, recupérase con nova forza e brío construtivo no Renacemento, sobre todo no Quattrocento italiano onde Brunelleschi é firme defensor das súas posibilidades construtivas e decorativas. O Barroco compatibilízaa con outras cubricións ata que a modernidade e as súas novas solucións arquitectónicas relégana ao carácter de solución artesanal tradicional.
Bóveda de aresta nervada
Unha bóveda de aresta nervada é a bóveda de aresta que ten nervios ou arcos de reforzo nos puntos de intersección das dúas bóvedas.
Iván Pérez Muñoz
Iván Pérez Muñoz, nado en Madrid o 29 de xaneiro de 1976, é un exfutbolista español. Xogaba de dianteiro.
Traxectoria
Iván é un produto da canteira do Real Madrid. Converteuse en profesional en 1994 xogando co Real Madrid B, antes de facer a súa primeira aparición no novo equipo principal da seguinte tempada. Se ben no Real Madrid fixera un feitizo de préstamo co Extremadura, deixándoo en 1997 para firmar co Real Betis, e máis tarde tivo un breve paso en Francia xogando para o Girondins de Bordeos, antes de firmar co Deportivo da Coruña en 1999. Cos galegos, Pérez foi membro do equipo que gañou a Liga 1999–00, pero só apareceu en tres partidos de La liga durante toda a tempada, facendo cinco partidos de Liga en total. Máis tarde foi cedido ao Numancia e Leganés. Posteriormente, rematado xa o seu contrato co Deportivo, xogou no Girona FC, retirándose en 2005.
Selección nacional
Aínda que non chegou a debutar coa selección española, foi internacional nas categorías inferiores da mesma e anotou o único gol da final do Campionato de Europa sub-21 en 1998, onde España gañou a Grecia.
A metade da vida
A metade da vida é unha película galega dirixida por Raúl Veiga no ano 1994 e revisada en 2005, ano da versión definitiva. A duración de 84 minutos indicada na ficha técnica xa é a da versión definitiva.
Hai unha parte que reelabora o conto Boas noites, Eire de Xosé Luís Méndez Ferrín, despois Raúl Veiga construíu o resto do guión ao seu xeito, estre drama de 87 minutos de duración (84 tras a revisión de 2005) rodouse na Coruña, Oleiros e Culleredo e a súa estrea tivo lugar o 24 de outubro de 1994.
É a única longametraxe filmada en versión orixinal galega durante ese decenio.
En 2020 no OUFF estréase a versión remasterizada da película. É unha peza restaurada e reeditada, con mudanzas na montaxe respecto da versión orixinal pensando «no beneficio do espectador, agora é unha experiencia máis agradable froito dos anos de experiencia que fun acumulando. A esencia do filme é a mesma, non se desnaturalizou en absoluto, mellorou», segundo Raúl Veiga. A imaxe foi restaurada totalmente e o son «é moito máis amable co público». Trátase dunha versión ‘redux’, o carácter do filme presérvase pero a comunicación mellora».
= Argumento = Nunha cidade galega, no final dos oitenta, H. Eire (Evaristo Calvo) mal soporta a insatisfacción dos amores clandestinos que ten con Amalia (María Bouzas), compañeira estábel do seu amigo e colega Pedro (Alfonso Agra). Eire vai cumprir trinta anos e está canso de pelexar para malvivir como músico de “jazz” sen facer concesións alimenticias. Aparecen entón na súa vida Violeta (Isabel Vallejo) e Carlos Bao (Ernesto Chao), tío e sobriña que coñece nunha das reunións que María Días (Mela Casal) acostuma organizar na súa quinta.
A partir de aí, os ires e vires do amor entre Eire e Amalia –contemplados por Pedro á distancia, con intelixente ironía– crúzanse coas peculiares andanzas de Carlos Bao e a descuberta dunha Violeta cada vez máis fascinante. Pois se Carlos Bao vive a fin de dúas obsesións para el fundamentais (a literatura, Galicia), Violeta sabe manter vivo todo o que nesta fase da vida do seu tío comeza a tinxirse de velada amargura, de frustración persoal e xeneracional.
Un día do medio do verán en que todos os personaxes volven coincidir en cas de María Días, Eire ve como se rompe definitivamente a súa relación con Amalia e segue o Carlos Bao nunha noite de despedidas. Porén, vida e música nunca cesan e así, algún tempo despois, cando Eire se encontra con Violeta e quere internarse no seu mundo, é arrastrado a un xogo moito máis complexo do que, á partida, imaxinara. Alí, para el e para nós, todo recomeza.
= Proxección = O filme mereceu, entre outras, as seguintes distincións:
Virginia Maestro
Virginia Maestro Díaz, nada o 29 de setembro de 1982 en Linares (Xaén), é unha cantante e cantautora andaluza. Deuse a coñecer no programa de televisión Operación Triunfo (2008). Arestora pertence ó grupo Labuat que ven sendo a voz cantante.
Biografía
Virginia pasou a súa adolescencia entre Córdoba e Mairena del Aljarafe (Sevilla), cidade onde estudou Maxisterio musical e na que foi Soprano do Coro da Universidade de Sevilla.
Dende cativa toca a guitarra de xeito autodidacta despois de compó-la súa primeira canción ós 12 anos de idade. Desde os 15 anos participou como vocalista en diversas bandas: Fundación Virginia, Little Vicky & the Shout Band, 7Funk, The Flik Flak Duo e Boogie Flu. Os seus proxectos musicais ampliábanse coa participación en multitude de jam sessions de jazz e blues, compartindo escenario con bandas tales como Black Jack Bob & the New Deal ou Mingo & The Blues Intruders, esta última do que fora armonicista de Caledonia Blues Band, Mingo Balaguer.
O seu desexo de obter unha carreira discográfica levoulle a se presentar ós castings da segunda e terceira edición de Operación Triunfo, así como ó que realizaba o grupo La Oreja de Van Gogh para elixir nova vocalista.
Operación Triunfo
O 22 de xullo do 2008 proclamouse gañadora do concurso co 55% dos votos, conseguindo deste xeito un contrato discográfico con Sony BMG.
Labuat
O 5 de decembro de 2008 anunciouse o nome baixo o cal editaría o seu primeiro traballo discográfico. Así nacía Labuat, proxecto artístico que se define coma un "triángulo equilátero" composto por 3 vértices: The Pinker Tones, Risto Mejide e a propia Virginia Maestro. Presentouse oficialmente ós medios nunha rolda de prensa celebrada no Círculo de Bellas Artes de Madrid o 4 de febreiro do 2009. Froito deste proxecto é o seu álbum debut, de título homónimo, que foi publicado o 24 de febreiro do 2009 e debutou no posto número 2 das listas españolas.
Dnepr (foguete)
Dnepr é un foguete espacial ruso/ucraíno en servizo desde 1999.
Características
O foguete Dnepr está baseado no mísil balístico intercontinental soviético R-36. Despois da firma do tratado de desarme START-2 ideouse unha maneira de sacar partido comercial a 150 R-36M que deberían ter sido desmantelados antes de 2007. Tras varios estudos decidiuse usar os mísiles como lanzadores sen apenas modificalos e sendo lanzados desde os seus propios silos, tanto desde o cosmódromo de Baikonur como desde a base aérea de Dombarovski.
Dnepr pode lanzar unha carga individual, ou múltiples mediante un dispensador, a órbitas baixas cunha inclinación de 50,5, 64,5, 87,3 ou 98 graos. O foguete usa un método de "lanzamento en frío": unha carga explosiva situada na base do mísil lanza o mísil a varios metros sobre o solo desde o seu silo, e unha vez no aire o motor foguete propiamente dito ponse en marcha.
Riovello, San Xoán de Moeche, Moeche
Riovello é un lugar da parroquia de San Xoán de Moeche no concello Coruñés de Moeche na comarca de Ferrol. Tiña 11 habitantes no ano 2008 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 4 homes e 7 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 1999 cando tiña 14 habitantes.
María Luisa Sobrino
María Luisa Sobrino Manzanares Villanueva Correa, nada en Vigo o 29 de xullo de 1943, é unha historiadora da arte galega, especialista en arte galega contemporánea. Reside en Santiago de Compostela.
Traxectoria
Doutorouse en 1973 coa tese Cuatro pintores gallegos contemporáneos: Carlos Maside, Manuel Colmeiro, Arturo Souto y Laxeiro, cualificada con sobresaínte cum laude. Foi profesora na Facultade de Ciencias da Información da Universidade Complutense de Madrid e catedrática de arte contemporánea na Universidade de Santiago de Compostela, onde dirixiu "Quintana", publicación do departamento de historia da arte.
Sobrino foi membro do Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento, do Consello da Cultura Galega e do padroado do Centro Galego de Arte Contemporánea.
Tambu
Tambu é o noveno álbum de estudio da banda americana Toto, editado en maio de 1995. Foi o primeiro álbum da banda tras o falecemento do batería Jeff Porcaro en 1992.
Violín
miniatura|Caixa con violín O violín (Etimoloxía: do italiano Violino, diminutivo de viola) é un instrumento cordófono de corda fretada, o máis agudo e pequeno da súa familia. Componse de catro cordas afinadas a unha distancia de quinta xusta. Na orquestra o primeiro violín é chamado de spalla, despois do rexente, el é o comandante da orquestra. O primeiro violín sitúase á esquerda do mestre.
A palabra violín procede do termo do latín medieval vitula, que significa instrumento de corda. O violín, aínda que ten orixes antigas, adquiriu a meirande parte das súas características modernas na Italia do século XVI, realizándoselle algunhas modificacións nos séculos XVIII e XIX. O violín moderno debe moito ás melloras técnicas dos mestres de Cremona do século XVIII coma Stradivarius e Guarnerius. Tamén son moi valorados os instrumentos fabricados por Gasparo da Salò ou Giovanni Paolo Maggini e a familia Amati en Brescia e Cremona, e os de Jacob Stainer en Austria.
Os violíns clasifícanse de acordo co seu tamaño: o 4/4 ―cunha lonxitude habitual de 35,5 cm, un largo máximo de 20 cm e un alto de 4,5 cm― é o máis grande e é empregado polos adultos; séguenlle os violíns de tamaño menor, destinados a mozos e nenos, denominados 3/4, 2/4 e 1/4. Existe tamén un violín de tamaño 7/8, chamado "Lady", que empregan algunhas mulleres ou varóns adultos de mans pequenas. O tamaño do violín vai de acordo o tamaño (lonxitude) da man.
Historia
miniatura|esquerda|600px| Xenealoxía do violín segundo a [[Enciclopedia Británica (vol. 7, páx. 514, 11.ª ed., 1911). ]] A xenealoxía que leva ao violín actual é máis complexa. Atópase no fretamento das cordas do laúde e o rebab e a súa versión europea, o rabel, instrumentos difundidos na Europa mediterránea durante a expansión medieval da cultura árabe. En Italia, a partir da lira bizantina xurdiron os antecedentes máis evidentes, que foron a viola de arco e a lira ou viola da braccio, moi semellante a un violín primitivo, aínda que co diapasón separando os bordóns.
O violín propiamente dito apareceu no século XVII, aínda que con algunhas diferenzas respecto á maioría dos violíns que se fabricaron a partir do século XIX. A tapa superior e as táboas laterais fanse de madeira branda, mentres que a tapa inferior se fai de madeira dura. A cidade de Cremona atopábase entre un bosque de abetos (madeira branda) e un de pradairos (madeira dura), polo que estas madeiras eran as que empregaban os grandes mestres violeiros. O modelo actual de arco data do século XIX, cando François Tourte lle deu unha curvatura cóncava, que nos modelos primitivos era convexa coma a do arco de cacería.
Aínda que no século XVII o violín (violino) estaba bastante difundido en Italia, carecía do prestixio doustros instrumentos como o laúde ou a viola da gamba. Claudio Monteverdi foi un dos que descubriron a posibilidade das calidades sonoras do violín e por iso o empregou para complementar as voces corais da súa ópera L'Orfeo (1607). A partir de aí o prestixio do instrimento comezou a crecer e comezaron a facerse célebres certos fabricantes de violíns como Gasparo Bertolotti de Salò, Giovanni Maggini de Brescia ou Jakob Steiner de Viena. Con todo, a cidade que destacou por estes artesanos foi Cremona, de onde eran Andrea Amati, Giuseppe Guarneri e Antonio Stradivari, coñecidos polos seus apelidos latinizados: Amatius, Guarnerius, Stradivarius. Durante o século XIX destacaron François Lupot e Nicolas Lupot. Dende entón, e sobre todo co Barroco iniciouse a idade de ouro do violín.
O violín expandiuse por todo o mundo, aparecendo mesmo como "instrumento tradicional" en países non europeos, dende América ata Asia. Recibiu atención especial na música árabe, na que o executante o toca apoiado no xeonllo como se fose un violoncello, e na música celta irlandesa, onde recibe o nome de fiddle (derivado do italiano fidula), e as súas músicas derivadas como, en certo grao, o country.
Partes dun violín
miniatura|Enrolado e axuste das caravillas no caravilleiro, correctamente estruturados. O violín consta principalmente dunha caixa de resonancia que posúe elegantes e fermosas formas ergonómicas (de sección oval con dous estreitamentos preto do centro). Tal caixa de resonancia está constituída por dúas táboas: a táboa harmónica e a táboa do fondo (tradicionalmente feita con madeira de pradairo), as cubertas laterais ou aros e a táboa superior ou tapa harmónica (tradicionalmente de madeira de abeto branco ou vermello); a tapa atópase furada simetricamente e case no centro por dúas aberturas de resonancia chamadas "oídos" ou "eses", xa que no tempo do seu deseño usábase aínda na escritura ou imprenta o S longo, semellante a un "F|efe" cursivo pero sen o traveseiro horizontal, e en desuso a partir do século XVIII. Pola mesma razón, actualmente téndense a chamar "efes".
No interior da caixa atópase o poste sonoro ou alma do violín, que é unha pequena barra cilíndrica de madeira disposta perpendicularmente entre a tapa e a táboa harmónica ao lado dereito do eixo de simetría da caixa (isto é: practicamente abaixo, cara á dereita, da zona onde se apoia a ponte), ao lado contrario á alma, ao longo da cara interna da tapa, atópase adherido con cola un listón chamado varra harmónica. Tanto a alma como a varra harmónica cumpren dúas funcións: ser soportes estruturais (o violín sofre moita tensión estrutural) e transmitir mellor os sons dentro da caixa de resonancia.
A caixa de resonancia ten, no violín de orquestra, 35,7 cm de lonxitude, e atópase orlada por bordos en ambas as táboas; tales bordos cumpren, ademais dunha función decorativa, a función de reforzar o instrumento. miniatura|480px|Diagrama das partes dun violín. Por fóra, a caixa de resonancia continúase polo mango; o mastro ou "mango" conclúe nun caravilleiro, oco rectangular na que se inseren as cordas anudadas e tensionadas alí mediante senllas caravillas para cada corda, as caravillas son como chaves simples de sección lixeiramente conoidal; logo do caravilleiro, un remate chamado -pola súa forma- voluta (aínda que en certos casos a voluta atópase substituída por outras formas, por exemplo unha cara humana ou a figuración dunha cabeza de león).
Sobre o mango sitúase o diapasón do violín ou tastiera, este adoita ser de ébano xa que esta madeira produce o son que os instrumentos de corda fretada requiren, ademais o ébano é sumamente duro e denso polo que a fricción das cordas non dana o diapasón. En violíns antigos poden atoparse tastieras de marfil.
Sobre a tapa da caixa atópase o ponticello ou ponte o cal mantén elevadas as catro cordas, na parte posterior da caixa de resonancia, unida a ela por un nervio flexible que se engancha a un botón, atópase outra peza (tradicionalmente de madeira de ébano) de forma triangular chamada o cordal, como o seu nome indica, o cordal serve para reter as catro cordas, estas apóianse nos seguintes puntos: os orificios do cordal, o ponticello e as caravillas.
Cando se quere atenuar o son, aplícase sobre a ponte unha especie de tabique chamado sordina.
Desde finais do século XIX é común engadir á parte traseira da caixa dos violíns unha mentonera ou "berbequí" desmontable, aínda que tal engadido non é indispensable (a invención deste engadido atribúese a Louis Spohr); en cambio si é de bastante importancia o verniz (tradicionalmente "gomalaca" diluída en alcol) co cal se recobre, na súa parte externa, á maior parte do violín.
A singular acústica do violín foi moi estudada durante todo o século XX, destacándose as investigacións do alemán Ernst Chladni, do cal deriva toda unha formulación chamada esquema de Chladni.
Arcos
miniatura|Cabezas de tres arcos de violín: (superior) de transición (F. Tourte), cabeza de cisne dun modelo do século XVIII, cabeza de pico dun modelo do século XVII. O violín adoita tocarse cun arco consistente nun pau cunha cinta de crina suxeita entre a punta e o talón do pau nos extremos opostos. Un arco de violín típico pode ter uns 75cm. en xeral e pesar aproximadamente 60g. Os arcos das violas poden ser máis curtos, uns 5mm., e 10g. máis pesados. No extremo do talón, un axustador de parafusos aperta ou afrouxa o cabelo. Xusto diante do talón, un coxín para o polgar de coiro], chamado agarre, e o enrolamento protexe a vara e proporciona un forte agarre para a man do violinista. Os enrolamentos tradicionais son de arame (a miúdo prata ou chapa), de seda ou de [[barba de balea (agora substituídos por tiras alternas de plástico negro e bronce). Algúns arcos de fibra de vidro de estudantes empregan un mango de plástico como agarre e enrolamento.
José Lapique Adrio
José Lapique Adrio, nado en Ferrol e finado na mesma cidade o 21 de febreiro de 1919, foi un xornalista galego.
Violín
Arcos
O pelo do arco provén tradicionalmente da cola dun cabalo macho tordo (que ten principalmente cabelos brancos). Algúns arcos máis baratos usan fibra sintética. Frótase resina sólida no cabelo para facelo lixeiramente pegañento, así, cando o arco frota contra unha corda, a fricción entre eles fai que a corda vibre. Os materiais tradicionais para os arcos máis custosos inclúen madeiras preciosas coma o pau brasil (que tamén se coñece como madeira de Pernambuco). Algunhas novidades recentes no deseño de arcos usan fibra de carbono (CodaBows) para a vara. Os arcos baratos para estudantes están feitos de madeiras menos custosas ou de fibra de vidro (Glasser).
Pechenego
Os pechenegos ou patzinakos (en grego: Πατζινάκοι, Πετσενέγοι ou Πατζινακίται; en latín: Pacinacae ou Bisseni; húngaro: Besenyő; búlgaro: печенеги; ruso: Печенеги; ucraíno: Печеніги) foron un pobo seminómade das chairas da Asia Central que falaban unha lingua turca e invadiron Europa oriental e central arribando a Bulgaria, Hungría e Ucraína ao redor do século IX.
Violín
Coidados
miniatura | Violíns no [[Museo da Música de Barcelona.]] Instrumento de resistencia singular, o violín normalmente require poucos coidados especiais. Cando non se usa debe almacenarse nun estoxo o máis hermético e acolchado posible, coa caixa, a vara do arco e as cordas limpas e as crins do arco lixeiramente distendidas. O violín debe protexerse o máximo posible para que non lle afecte humidade nin cambios bruscos na temperatura, polo que só require unha limpeza regular cun pano seco ou con produtos especialmente deseñados para iso. As cordas adoitan romper pola tensión e fricción, e por iso é recomendable que o violinista teña un conxunto de cordas de reposto. Tamén adoitan romper os pelos de cola cabalo que constitúen o pelo do arco, polo que os violinistas están obrigados a unha substitución anual destes cabelos. Se se usa o violín sen mentoneira, debe levarse unha bufanda no pescozo e queixo sobre o que se apoia o violín para evitar que o instrumento se vexa afectado. En xeral, ocorre que un violín "vello" que foi ben executado soa mellor que un violín novo ou sen uso.
Unha característica importante nos coidados é que cando se mantén o violín durante un longo período de tempo sen usar, non se debe afinar, é dicir, as cordas non deben manterse tensas. Isto debe facerse se o instrumento é transportado por avión, xa que os cambios de presión nas cordas poden facer que rompan. Con isto, a estrutura do violín non estará suxeita a tensións innecesarias.
Innovacións
Desde a segunda metade do século XX as cordas e a cinta do arco, en moitos casos, están a ser fabricadas con materiais sintéticos; e o uso destes materiais tamén se estendeu a outras partes no caso dos violíns fabricados en serie: por exemplo cordas, mentoneiras, etc, que están a ser fabricados con material plástico o cal afecta á sonoridade característica do instrumento, e por iso son vistas con certa detracción polos violinistas profesionais. No caso dos violíns eléctricos, case todos os seus compoñentes son sintéticos, pero neles o son (diferente do dos acústicos) é elaborado electronicamente; tales violíns adoitan usarse en conxuntos de pop, rock, jazz e afíns.
Violíns Stradivarius
Os violíns Stradivarius son os máis valorados do mundo, é tanto que adoitan ter nomes propios, que acostuman vir dados polos anteriores propietarios. Foron feitos apenas 250 polo mestre Antonio Stradivari (1643-1737). O seu valor vai en alza, a pesar de que non hai un que tenha xa a tapa sen quebrar; un Stradivarius de 1720 foi comprado nunha poxa en novembro de 1990 por 1,7 millóns de dólares, no 2010 foi vendido o 'Molitor' por 3.6 millóns de dólares e pouco despois, nunha poxa benéfica en prol das vítimas do tsunami do ano 2011, os xaponeses venderon o 'Lady Blunt' por 15.9 millóns de dólares.
Afinación
As cordas afínanse por intervalos de quintas: (O número está indicado de acordo co índice acústico internacional, segundo o cal o dó central do piano é un dó4. Este índice emprégase en todo o mundo agás Francia e Bélxica. A corda de sonoridade máis grave é a de sol3, e logo séguenlle en orde crecente a re4, la4 e mi5.)
No violín a primeira corda en ser afinada é a de la; esta afínase comunmente a unha frecuencia de 440 Hz, empregando como referencia un diapasón clásico de metal ou un diapasón electrónico. O diapasón tendeu a subir no últimos anos e sitúase máis comunmente nos 442 Hz e mesmo máis arriba nas orquestras norteamericanas.
Pechenego
Orixes e área
As teorías sobre as súas orixes son diversas. A primeira noticia que se ten dos pechenegos é nas crónicas chinesas da dinastía Sui (581-618) compilada pouco despois. Nas crónicas fálase de catro confederacións bárbaras entre Bizancio e o mar Caspio; unha delas, a segunda xeograficamente, sería a dos Pei-ju (* pək-njiwok) polos arredores da actual Tashkent. Paul Pelliot identificou ese nome con Pecheneg (Pachanag), e esta hipótese é, xeralmente, aceptada no mundo académico.
Segundo unha delas, os pechenegos proveñen dos wusun da Asia Central, que foron rexistrados nas crónicas chinesas dos primeiros séculos da nosa era. Verdade ou non, os pechenegos xorden nos documentos históricos só a partir do século VIII ou IX, nos que habitaban a rexión entre o baixo Volga, o Don e os Urais.
Segundo Omeljan Pritsak, os pechenegos son descendentes dos antigos Kangars que eran orixinarios de Tashkent. As inscricións Orkhon listaban aos kangars entre os pobos suxeitos ao Khaganato turco oriental. Pritsak, afirma que a patria dos pexenegos estaba situada entre o mar de Aral e o curso medio do Sir Daria, ao longo das importantes rutas comerciais que conectan Asia central con Europa do Leste, e asóciaos ao Kangars.
Segundo o escrito en 950 por Constantino Porfiroxénito, Patzinakia, o reino pechenego, atopábase ao oeste, no río Siret (ou mesmo nos Cárpatos orientais) e atopábase a catro días de distancia de «Tourkias», é dicir, Hungría:
miniatura|dereita|350px|[[Europa do Leste, cos pobos que rodeaban aos pechenegos, aprox. 1015.]]
Violín
Música clásica
miniatura| A [[sonata para dous violíns do compositor Barroco Telemann. Unha composición de violín barroco relativamente típica, probablemente tería sido realizada con menos uso de vibrato orixinalmente.]]
Pechenego
Alianza con Bizancio
A partir do século IX e X controlaron a maioría das chairas da Eurasia suroccidental e a Península de Crimea. Malia ser unha forza importante na rexión, como a maioría das tribos nómades o seu concepto de Estado non pasou do éxito inmediato dos ataques sobre pobos veciños e curtas alianzas como mercenarios para outras potencias.
No século IX, os bizantinos aliáronse cos pechenegos para manter baixo control a outras tribos máis perigosas, como os varegos ou os maxiares. Esta fora a política do vello imperio (divide e vencerás), continuada polos seus sucesores bizantinos ao pór a mal unhas tribos con outras.
Os uzos, outro pobo túrquico das chairas, finalmente expulsaron aos pechenegos da súa patria. No proceso roubáronlles os seus rabaños e outros bens. Unha alianza dos oghuz, os kimekos e os qarluq estaba a premer, á súa vez, aos pechenegos, mais foi outro grupo, os samánidas, quen derrotou esa alianza. Levados aínda máis ao oeste polos xázaros e os cumanos no ano 889, os pechenegos tiveron que expulsar aos maxiares cara ao oeste do Dniéper en 892.
Violín
Música clásica
miniatura| [[Bomsori Kim tocando a Meditación da ópera de Massenet Thais. O estilo de tocar moi legato, cun uso fastuoso de portamento, rubato e vibrato e os rexistros máis altos do instrumento son típicos do violín tocado no período final do período Romántico.]]
Desde a época do Barroco, o violín foi un dos máis importantes de todos os instrumentos da música clásica, por varias razóns. O ton do violín destaca por encima doutros instrumentos, polo que é apropiado para tocar unha liña de melodía. En mans dun bo violinista, o violín é extremadamente áxil e pode executar secuencias de notas rápidas e difíciles.
José Lapique Adrio
Traxectoria
Foi director de La Monarquía (1896), redactor de El Correo Gallego dende 1904 e despois director de 1905 a 1914, posteriormente dirixiu El Faro de Ferrol até outubro de 1914. Tamén foi correspondente en Ferrol de Noticiero de Vigo. Foi o primeiro presidente da Asociación da Prensa de Ferrol, fundada en 1912. Foi promotor da Sala de Gimnasia y Esgrima de Ferrol.
Pechenego
Alianza con Bizancio
En 894, os búlgaros entraron en guerra con Bizancio. A comezos de 895, o Emperador León VI o Sabio pediu axuda aos maxiares, quen enviaron un exército a Bulgaria baixo o mando dun adaíl chamado Levente. Este realizou unha brillante campaña e penetrou en Bulgaria, mentres que os bizantinos entraron polo sur do país. O tsar Simeón I, apresado entre as forzas maxiares e bizantinas, decatouse de que non podía loitar en dúas frontes e asinou un armisticio ao momento co Emperador bizantino.
Este tsar, así mesmo, utilizou aos pechenegos para defenderse dos maxiares. Os pechenegos tiveron tanto éxito que expulsaron aos maxiares que quedaban en Etelköz e as chairas do Mar Negro, obrigándolles a retirarse ao baixo Danubio, a Transdanubia e á chaira de Panonia, onde máis tarde fundarían o Estado húngaro.
Historia e declive
Desde o século IX os pechenegos comezaron unha nada doada relación co Rus de Kíiv. Durante máis de dous séculos lanzaron razzias ás terras de Rus, que en ocasións chegaron a ser guerras a grande escala (como a de 920, levada a cabo por Ígor de Kíiv, que aparece na Crónica de Néstor), aínda que tamén houbo algunha que outra alianza militar (por exemplo en 943, na que Ígor fixo unha campaña contra Bizancio). En 968, os pechenegos atacaron e cercaron a cidade de Kíiv. Parte do seu exército aliouse ao príncipe Sviatoslav I de Kíiv na súa campaña bizantina de 970-971, aínda que finalmente os pechenegos emboscáronse e mataron o príncipe en 972 e, segundo a Crónica de Néstor, o jan pechenego Kurya fixo un cáliz co seu cranio, un costume dos nómades esteparios. A historia dos enfrontamentos entre a Rus e os pechenegos cambiou durante o reinado de Vladimiro I de Kíiv (990-995), pero foi seguido dunha derrota dos nómades tralo reinado de Yaroslav I o Sabio (1037). Pouco despois os pechenegos foron substituídos nos territorios que rodeaban Kíiv por outro pobo chairego, os cumanos ou polovtsianos.
Tras séculos de loitas con todos os seus veciños (bizantinos, búlgaros, rusos de Kíiv, xázaros e maxiares), os pechenegos foron esnaquizados na batalla de Levounion por un exército combinado de bizantinos e cumanos que lideraba o emperador Aleixo I Comneno en 1091. A isto seguiulle un ataque cumano, co que foron case todos asasinados ou absorbidos. Foron derrotados de novo polos bizantinos na batalla de Beroia en 1122. Durante un tempo quedaron comunidades considerables en Hungría, mais finalmente os pechenegos deixaron de ser un pobo con identidade propia, sendo asimilados polos seus veciños búlgaros, maxiares e gagauzos.
División de Honra da LNFS 2000-01
A tempada 2000-01 da División de Honra da LNFS foi a 12ª edición da máxima competición ligueira do fútbol sala en España. O torneo comezou o 9 de setembro de 2000 e rematou o 23 de xuño de 2001 co derradeiro encontro da final, que deu como resultado o segundo título de liga na historia desta competición a prol do Playas de Castellón FS.
A liga estivo composta por dúas partes, a tempada regular e as eliminatorias polo título. A tempada regular contou por última vez con 18 equipos que se enfrontaron todos entre si na casa e fora ó longo de 34 xornadas. Ó remate da tempada regular os 8 primeiros da táboa decidiron o título nas eliminatorias finais. As eliminatorias de cuartos de final e semifinais foron ó mellor de 3 encontros, mentres que a final foi ó mellor de 5 encontros. Para pasar dunha liga de 18 equipos a unha liga de 16, ó remate da tempada, amais do descenso dos 2 últimos equipos da táboa, xogouse unha eliminatoria de permanencia entre os equipos clasificados entre a 13ª e a 16ª posición. Os dous equipos derrotados tamén descenderon á División de Prata.
Tempada regular
Pts = Puntos; Xog = Encontros xogados; G = Encontros gañados; E = Encontros empatados; P = Encontros perdidos; G+ = Goles a prol; G- = Goles encaixados; Dif = Diferenza de goles
Eliminatorias polo título
O Playas de Castellón FS proclamouse campión desta edición 2000-01 da División de Honra da LNFS.
Violín
Música clásica
Os violíns forman unha gran parte dunha orquestra e normalmente divídense en dúas seccións, coñecidas como o primeiro e o segundo violín. Os compositores adoitan asignar a melodía aos primeiros violíns, normalmente unha parte máis difícil usando posicións máis altas, mentres que os segundos violíns tocan harmonía, patróns de acompañamento ou a melodía unha oitava inferior aos primeiros violíns. Un cuarteto de corda ten partes para o primeiro e segundo violín, así como unha viola e un baixo, como o violonchelo] ou, raramente, o [[contrabaixo.
Jazz
As primeiras referencias á interpretación co violín no jazz como instrumento solista están documentadas durante as primeiras décadas do século XX. Joe Venuti, un dos primeiros violinistas de jazz, é coñecido polo seu traballo co guitarrista Eddie Lang durante os anos vinte. Desde ese momento houbo moitos violinistas de jazz incluíndo Stéphane Grappelli, Stuff Smith, Eddie South, Regina Carter, Johnny Frigo, John Blake, Adam Taubitz,  Leroy Jenkins, e Jean-Luc Ponty. Aínda que non son principalmente violinistas de jazz, Darol Anger e Mark O'Connor pasaron partes significativas da súa carreira interpretando jazz.
O violinista suízo-cubano Yilian Cañizares mestura jazz con música cubana.
Os violíns tamén aparecen en grupos que fornecen fondos orquestrais a moitas gravacións de jazz.
Música clásica india
O violín indio, aínda que esencialmente o mesmo instrumento que o usado na música occidental, é diferente nalgúns sentidos. O instrumento está axustado de xeito que as cordas IV e III (G e D nun violín afinado) e as cordas II e I (A e E) son pares de sa-pa (do-sol) e soan igual pero están compensados ​​por unha oitava, parecendo axustes cruzados de scordaturas comúns ou fiddle como G–D–G–D ou A–E–A–E. O tónico sa (do) non é fixo, senón variado para adaptarse ao vocalista ou actor principal. A forma en que o músico sostén o instrumento varía da música occidental a india. Na música india, o músico está sentado no chan coas pernas cruzadas co pé dereito diante delas. O desprazamento do instrumento repousa no pé. Esta posición é esencial para tocar ben debido á natureza da música india. A man pode moverse por toda a caixa e non hai unha posición definida para a man esquerda, polo que é importante que o violín estea nunha posición constante e sen movemento.
Música popular
miniatura| [[Andrew Bird con violín, 2009.]] miniatura| [[Lindsey Stirling actuando no TEDx de Berkeley, 2012.]] miniatura | esquerda | [[Eric Stanley (violinista) | Eric Stanley actuando no TEDx de Richmond, 2013.]] Na década de 1970 polo menos, a maioría dos tipos de música popular usaron seccións de cordas con arco. Usáronse extensivamente na música popular ao longo dos anos vinte e principios dos anos 30. Non obstante, co ascenso da música swing, entre 1935 e 1945, o son de corda usouse a miúdo para aumentar a plenitude da música dunha big band. Despois da era swing, a partir de finais dos anos 40 ata mediados dos anos cincuenta, as cordas comezaron a revivir na música pop tradicional]. Esta tendencia acelerouse a finais dos anos 60, cun renacemento significativo do uso das cordas, especialmente na [[música soul. As gravacións populares Motown de finais dos anos 1960 e 1970 dependían bastante das cordas como parte da súa textura de marca. O auxe da música disco na década de 1970 continuou esta tendencia co uso reiterado de instrumentos de corda en orquestras disco populares (por exemplo, Love Unlimited Orchestra, Biddu Orchestra, Monster Orchestra, Salsoul Orchestra, MFSB).
Co ascenso da música creada de forma electrónica na década de 1980, os violíns diminuíron no seu uso, xa que os sons de corda sintetizados interpretados por un teclista cun sintetizador ocuparon o seu lugar. Non obstante, aínda que o violín ten moi pouco uso na música rock xeral, ten algún lugar no rock progresivo (por exemplo, Electric Light Orchestra, King Crimson, Kansas, Gentle Giant). O álbum de 1973 Contaminazione dos italianos [Il Rovescio della Medaglia | RDM]] interpreta violíns contra sintetizadores no seu final ("La grande fuga"). O instrumento ten un lugar máis importante nas modernas bandas de fusión de jazz, especialmente The Corrs. Á vez o fiddle forma parte da música de folk rock británico, como o exemplifican os gustos de Convención Fairport e Steeleye Span.
A popularidade da música crossover que comezou nos últimos anos do século XX trouxo o violín de volta á área da música popular, utilizando os grupos de violíns eléctricos e acústicos. Dave Matthews Band presenta ao violinista Boyd Tinsley. The Flock presentou ao violinista Jerry Goodman que despois se uniu á banda de jazz-rock fusión, The Mahavishnu Orchestra. James 'Saul Davies, que tamén é un guitarrista, foi contratado pola banda como violinista. Nos seus primeiros tres álbums e sinxelos relacionados, o grupo británico No-Man fixo un uso extenso de solos de violín, eléctrico e acústico, interpretados polo membro da banda Ben Coleman (que tocou o violín exclusivamente).
Música folk e fiddling
thumb | O [[fiddler Hins Anders Ersson pintado por Anders Zorn, 1904.]] Como moitos outros instrumentos empregados na música clásica, o violín descende de antepasados ​​remotos que se empregaron para música folk. Despois dunha etapa de desenvolvemento intensivo a finais do Renacemento, principalmente en Italia, o violín mellorara (en volume, ton e axilidade), ata o punto de que non só se converteu nun instrumento moi importante en música clásica, tamén resultou altamente atractivo para músicos folclóricos, ao final estendéndose moi amplamente, ás veces desprazando instrumentos con arco anteriores. Etnomusicólogos observaron o seu uso xeneralizado en Europa, Asia e América.
Cando se toca como instrumento folk, o violín chámase en inglés fiddle (aínda que o termo fiddle pode usarse informalmente sen importar o xénero da música). En todo o mundo, hai varios instrumentos de corda como o Hurdy-gurdy e Fiddle Apache que tamén se denominan "fiddles". A música folk difire da clásica en que as cancións son normalmente consideradas como música de baile, e utilízanse varias técnicas específicas para estilos particulares. En moitas tradicións da música folk, as melodías non se escriben senón que son memorizadas por sucesivas xeracións de músicos e pasadas ós seguintes no que se coñece como a tradición oral. Moitas pezas de old time music precisan afinación cruzada, ou empregan axustes distintos do estándar GDAE.
Música árabe
Así como o árabe rababah, o violín empregouse na música árabe.
Cal de Mourelle, Ansar, Taboada
Cal de Mourelle é un lugar da parroquia de Ansar no concello lugués de Taboada na comarca de Chantada. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña seis habitantes (catro homes e dúas mulleres). A aldea está atravesada pola estrada LU-P-1809.
dereita|miniatura|Sinal.
Pedro Martín Cermeño
Pedro Martín Cermeño y García de Paredes, nado en Melilla o 2 de marzo de 1722 e finado na Coruña o 15 de decembro de 1790, foi un arquitecto e enxeñeiro militar español, Gobernador Militar de Orán e Capitán Xeneral de Galicia.
Traxectoria
Fillo do tamén enxeñeiro militar Juan Martín Cermeño e da melillesa Antonia de Paredes, casou con María del Carmen Cisneros de Castro e Ulloa, filla do I Conde de Ximonde, Juan Antonio Cisneros de Castro e irmá do II Conde, Pedro Cisneros de Castro e Ulloa.
Realizou os seus estudos na Real Academia Militar de Matemáticas e Fortificación de Barcelona, onde estaba destinado seu pai, chegando na súa carreira militar ó grao de Tenente Xeneral. Foi nomeado Cabaleiro da Orde de Alcántara en 1755.
miniatura|Fachada da Catedral Nova de Lleida.
No ano 1768 foi nomeado individuo de honra e mérito en arquitectura pola Real Academia de Belas Artes de San Fernando e en 1770 consiliario da devandita Institución. En 1774 foi nomeado Gobernador de Orán e ocupou o cargo ata 1778, cargo que tamén ocupara anos atrás seu pai. Entre 1782 e 1783 como Teniente General e nomeado Comandante Xeneral de Galicia estando vacante o posto de Capitán Xeneral.
Entre 1784 e 1791 foi Capitán Xeneral do Reino de Galicia e Presidente da súa Real Audiencia. Finou na Coruña en 1790 a consecuencia da caída dun cabalo.
Obra arquitectónica en Cataluña
Trala conversión da catedral medieval de Lleida en cuartel en 1707, a Seu trasladouse a distintas igrexas ata que se decidiu a construción dunha Catedral Nova, baixo a advocación da Asunción da Nai de Deus (Mare de Déu), que Cermeño proxectou. A primeira pedra colocouse o 15 de abril de 1761 en presenza do bispo Manuel Macías Pedrejón. As obras foron levadas a termo por Francisco Sabatini.
Tamén construíu a Igrexa de San Miguel do Porto, na Barceloneta, barrio que proxectara seu pai.
Obra arquitectónica en Galicia
miniatura|[[Casas de Paredes.]]
Durante a súa estadía en Galicia interveu en diversas obras, entre as que se contan o proxecto de ordenación da Praza de Santa Susana en Santiago de Compostela, que non se chegou a realizar e o proxecto da fachada atlántica de Marineda, na Coruña, que se chamaron as Casas de Paredes, que non chegou a rematarse pero cuxa realización parcial deixou unha pegada relevante na cidade. A súa ambiciosa idea era crear unha fronte uniforme na Mariña, dende o Cantón Grande ata a Porta Real, deixando como lugar central a Casa da Aduana. A fonte de inspiración de Cermeño deberon ser os quais que no século XVIII engalanaron as fachadas marítimas e fluviais das cidades francesas como Bordeos ou Nantes.
Do seu matrimonio con María do Carme Cisneros tivo un fillo, Xacobe Cermeño Cisneros, que faleceu sen descendencia, deixando como herdeira a súa prima Xacoba Cisneros de Castro e Puga, III condesa de Ximonde.
José María Fernández Ladreda
José María Fernández Ladreda y Menéndez Valdés, nado en Oviedo o 14 de marzo de 1885 e finado en Siero o 20 de setembro de 1954, foi un militar e político asturiano.
Traxectoria
Estudou bacharelato en Oviedo, e en 1903 ingresou na Academia de Artillería de Segovia. Alí recibiu ao ano seguinte a Cruz de primeira clase do Mérito Militar con distintivo branco pola súa aplicación e boa conduta, e ao rematar o terceiro ano dos seus estudos recibiu o emprego de segundo tenente alumno de artillería. En agosto de 1908 saíu da academia ascendido a tenente primeiro da arma, sendo destinado a Valladolid e ao ano seguinte á comandancia de Melilla.
En 1910 foi designado profesor axudante da Academia de Artillería. Escribiu en colaboración co capitán Martínez Vivas un Tratado elemental de Química general aplicada, que en 1911 foi declarado libro de texto da academia. Co mesmo colaborador escribiu tamén Química del carbono.
Ascendeu a capitán en 1914 e ao ano seguinte foi destinado ao Taller de Precisións, Laboratorio e Centro Electrotécnico de Artillería, destino acorde coas súas afeccións, que lle permitiu desempeñar comisións técnicas que lle valeron recompensas. Así, en 1917 recibiu a cruz de primeira clase do Mérito Militar pola súa obra Pólvoras y explosivos modernos, escrita tamén xunto a Martínez Rivas. En 1919 marchou comisionado aos Estados Unidos de América para ampliar estudos.
Tras pedir unha excedencia no exército, en 1924 obtivo a licenciatura de Ciencias pola Universidade de Oviedo. Durante o goberno de Miguel Primo de Rivera foi alcalde de Oviedo entre 1924 e 1926. En 1927 volveu ao exército, pasando despois en varias ocasións á situación de excedente para dedicarse á dirección de industrias privadas e aos estudos científicos, cos que colaborou en revistas especiais e sobre os que publicou diversos traballos de química, electroanálise e metalurxia.
Trala proclamación da Segunda República, e estando retirado do exército, organizou en Asturias o partido da CEDA, sendo elixido deputado a Cortes en 1933. Tralo Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 que deu pé á Guerra Civil, Oviedo uniuse aos sublevados por orde do xefe da gornición, o xeneral Antonio Aranda, e quedou sitiada por tropas e milicianos leais á República. Como comandante, Fernández Ladreda formou na cidade o batallón de voluntarios para a súa defensa.
Tempo despois foi elixido membro da Real Academia de Farmacia e da Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais. Foi ministro de Obras Públicas entre 1945 e 1951.
Nutrición heterótrofa
miniatura|250px|Mantis femia devorando o macho trala cópula. A nutrición heterótrofa é a propia dos seres vivos que dependen doutros seres vivos (autótrofos ou heterótrofos) como fonte externa de moléculas orgánicas, por seren incapaces de sintetizar a súa propia materia orgánica a partir de substancias inorgánicas. É o caso das bacterias e os animais.