cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ruínas de São Miguel das Missões
Historia
O Tratado de Madrid en 1750 transferiu a soberanía sobre a zona de España a Portugal. As misións xesuítas españolas recibiron a orde de trasladarse ao territorio español conservado ao oeste do río Uruguai. As tribos guaranís negáronse a cumprir a orde de recolocación das súas terras de orixe, agora considerado "territorio" portugués, o que levou á guerra guaraní. Un exército conxunto portugués-español atacou e derrotou ao guaraní, e a misión destruíuse.
A catedral (Catedral Angelopolitana) construída na década de 1920 na próxima cidade de [Santo Ângelo], segue o modelo da igrexa da misión de São Miguel das Missões.
Patrimonio da Humanidade
thumb | erguido = 1,2 | Vella campá da igrexa e arte autóctono no Museo das Misións, São Miguel das Missões. A Arquitectura colonial española das ruínas e o xacemento arqueolóxico de São Miguel das Missões foi unha parte protexida das UNESCO Misións Xesuítas dos Guaranís Patrimonio da Humanidade, desde 1984. A área protexida abrangue 1229,8 km². Un museo de historia está adxacente.
Failure to Launch
Failure to Launch é un filme estadounidense de 2006 dirixido por Tom Dey. Está protagonizado por Matthew McConaughey e Sarah Jessica Parker. O filme conta a historia dun home de 35 anos que vive cos seus pais e non amosa intererese ningún en independizarse. Estreouse o 10 de marzo de 2006 e recadou máis de 128 millóns de dólares.
O Hospital, O Hospital, Quiroga
O Hospital é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga.
Black Mountain College
Black Mountain College foi unha escola experimental fundada en 1933 por John Andrew Rice, Theodore Dreier e varios outros. Con sede en Black Mountain, Carolina do Norte, a escola organizouse ideoloxicamente en torno aos principios de educación de John Dewey, que enfatizaban a aprendizaxe holística e o estudo da arte como un elemento central dunha educación de artes liberais. Moitos dos profesores e estudantes da escola foron ou seguirían sendo moi influentes nas artes, incluíndo Josef e Anni Albers, Charles Olson, Ruth Asawa, Walter Gropius, Ray Johnson, Robert Motherwell, Dorothea Rockburne, Cy Twombly, Robert Rauschenberg, Susan Weil, Merce Cunningham, John Cage, Buckminster Fuller, Franz Kline, Aaron Siskind, Willem e Elaine de Kooning e Mary Caroline Richards. Aínda que foi bastante notable durante a súa vida, a escola pechou en 1957 despois de 24 anos por problemas de financiamento; Camp Rockmont for Boys está agora no sitio do campus. A historia e o legado do Black Mountain College son preservados e ampliados polo Black Mountain College Museum + Arts Center situado no centro de Asheville, Carolina do Norte. miniatura|Buckminster Fuller e os estudantes montan unha cúpula xeodésica, 1948
Historia
Black Mountain foi fundada en 1933 por John Andrew Rice, Theodore Dreier, Frederick Georgia e Ralph Lounsbury, que foron destituídos como profesores do Rollins College nun incidente de liberdade académica, especialmente por negarse a asinar un compromiso de lealdade, polo que Rollins foi formalmente censurado pola Asociación Americana de Profesores Universitarios. A institución creouse para "evitar as trampas dos reitores e administradores autocráticos e permitir un currículo máis flexible" e "co obxectivo holístico de educar a un estudante como persoa e cidadán". A escola foi financiada orixinalmente a través dun agasallo de 10.000 dólares de "Mac" Forbes, antigo membro do corpo docente do Rollins College, despois de que os fundadores non puidesen recadar fondos de fontes tradicionais.
Ademais, o Colexio foi unha importante incubadora para as vangardas americanas. Black Mountain demostrou ser un importante precursor e prototipo de moitos dos colexios alternativos actuais, que van desde o College of the Atlantic, a Universidade Naropa, a Universidade de California, Santa Cruz e o Marlboro College até o Evergreen State College, Hampshire College, Shimer. College, Prescott College, Goddard College, World College West (1973-1992) e o New College of Florida, entre outros, incluído o Warren Wilson College situado a poucos minutos pola estrada dende onde estaba Black Mountain College. O Bennington College, baseado na mesma filosofía, fundouse un ano antes do Black Mountain College.
Estrutura
miniatura| Edificio principal do antigo Black Mountain College, nos actuais terreos de Camp Rockmont A escola funcionaba empregando metodoloxías non xerárquicas que situaban estudantes e educadores no mesmo plano. Xirando arredor dos ideais do século XX sobre o valor e a importancia de equilibrar a educación, a arte e o traballo cooperativo, os estudantes tiñan que participar no traballo agrícola, proxectos de construción e cociña como parte da súa educación holística. Os estudantes participaban en todos os niveis de toma de decisións institucionais. Tamén se deixaron encargados de decidir cando estaban listos para graduarse, cousa que poucas veces fixeron. Non había requisitos do curso, cualificacións oficiais (excepto para efectos de transferencia) nin títulos acreditados. Os graduados recibiron diplomas artesanais como símbolos puramente cerimoniais do seu logro. O programa de artes liberais ofrecido en Black Mountain era amplo e complementábase coa creación de arte como medio para cultivar o pensamento creativo en todos os campos. Mentres Albers dirixía a escola, os dous únicos requisitos eran un curso sobre materiais e formas impartido por Albers e un curso sobre Platón. miniatura|Desde 1933 a 1941, a BMC foi localizada no YMCA Blue Ridge Assembly.
Contexto sociopolítico
En 1933, os nazis pecharon a Bauhaus en Alemaña, unha institución educativa de arte, deseño e arquitectura similarmente progresista. Moitos dos profesores da escola abandonaron Europa cara aos Estados Unidos e varios deles instaláronse na Black Mountain, especialmente Josef Albers, que foi seleccionado para dirixir o programa de arte, e a súa esposa Anni Albers, que ensinou teceduría e deseño téxtil.
Ademais, o colexio funcionaba no sur durante o período de segregación racial legal noutros colexios e universidades da rexión. Aínda que non era inmune ás tensións raciais, a estudante Alma Stone Williams, unha muller afroamericana, é considerada por algúns como o primeiro estudante negro que se inscribiu nunha institución de educación superior totalmente branca no sur durante a era de Jim Crow. Entre os máis destacados profesores afroamericanos figuraron Carol Brice e Roland Hayes durante o Summer Music Institute de 1945; Percy H. Baker, contratado a tempo completo en 1945; Jacob Lawrence e Gwendolyn Knight durante o Summer Art Institute de 1946; e Mark Oakland Fax para o trimestre da primavera de 1946. O Fondo Julius Rosenwald proporcionou salarios para profesores afroamericanos e bolsas de estudantes.
Localizacións
O colexio orixinalmente alugou os edificios da Asemblea Blue Ridge de YMCA ao sur de Black Mountain, Carolina do Norte. En 1937, comprou unha propiedade de 667 acres en todo o val do lago Eden. : 8 En maio de 1941, despois do remate do seu contrato de arrendamento en Blue Ridge Assembly, o colexio trasladou as súas operacións ao lago Eden, onde permaneceu até o seu peche en 1957. : 8 A propiedade foi posteriormente comprada e convertida a un campamento de verán residencial ecuménico para nenos (Camp Rockmont ). Isto foi usado durante anos como o sitio do Black Mountain Festival, o Lake Eden Arts Festival e o Black Mountain College Museum + Arts Centre 's {Re} HAPPENING. Algunhas das estruturas orixinais aínda se utilizan como aloxamento ou instalacións administrativas, e dous frescos pintados por Jean Charlot permanecen intactos no lugar.
Peche
O Black Mountain College pechou en 1957, oito anos despois de que Albers marchase para dirixir o primeiro departamento de deseño en Yale. O colexio suspendeu as clases por orde xudicial por débedas; a escola non foi capaz de sosterse financeiramente dado o número moi reducido de alumnos. En 1962 pecháronse por fin os libros da escola, cubrindo todas as débedas. miniatura|[[Buckminster Fuller no BMC en 1949]]
Legado
O Black Mountain College Museum & Arts Center, fundado en 1993, continúa o legado do BMC a través de charlas, exposicións, actuacións, colección e preservación, e unha conferencia anual de outono que examina a historia e o impacto da facultade. O Journal of Black Mountain College Studies é unha publicación dixital de acceso aberto revisada por pares que publica artigos, ensaios e traballos creativos relacionados coa escola e as persoas asociadas a ela.
Black Mountain College apareceu na novela de Nicholas Sparks, The Longest Ride (2013) e na adaptación homónima da película de 2015.
Pedro Núñez Granés
Pedro Núñez Granés nado en Benavente, Zamora, o 1 de agosto de 1859 e finado o 20 de xullo de 1944, foi un urbanista e enxeñeiro militar coñecido polo estudo e execución das fortificacións da Habana. Sendo técnico municipal, con cargo de director das Vías Públicas de Madrid, elaborou propostas urbanísticas polémicas e innovadoras, como a da periferia de Madrid (Plan del Extrarradio de Madrid, coñecido popularmente como "Plan de Granés"), presentado en 1910 Finalmente, o Plan Granés nunca se executou. Tamén é autor dun dos mapas detallados de Madrid a principios do século XX.
Traxectoria
Núñez Granés naceu na cidade zamorana de Benavente, fillo de Joaquín Núñez Pernía e Carolina Granés y Román, marqueses de los Salados. En 1878 ingresou na Academia de Enxeñeiros Militares mediante oposición, obtendo o grao de tenente de enxeñeiros en 1884. Catro anos máis tarde foi destinado á Comandancia de Toledo coa misión de restaurar a Alcazaba. O éxito obtido traduciuse en méritos no seu expediente de servizos, ata o punto de ascender a capitán. En outubro de 1895 foi destinado a Cuba onde se lle encargou o estudo e execución das fortificacións da Habana (concretamente a súa actuación en El Vedado).
Sen rematar a guerra de Cuba, regresou a Madrid. O Concello de Madrid incorporouno como enxeñeiro municipal o 4 de agosto de 1897. Durante estes anos a cidade experimentou unha serie de desenvolvementos urbanísticos. En 1903 foi destinado como Enxeñeiro Director da Vía Pública de Madrid. No desenvolvemento destas tarefas municipais desenvolveu o “Proxecto de Urbanización da Periferia”, co que tratou de dar resposta ao crecente problema da urbanización nos arredores da cidade. O devandito proxecto foi aprobado en 1916, pero quedou pendente dunha Lei de Urbanización que finalmente nunca chegou a ser promulgada.
Paralelamente elaboráronse outras propostas, como a que presentou José López Sallaberry, unha especie de contraproposta denominada “Plan General de Ampliación de Madrid” feita en 1922. Este mesmo ano acordouse reformar o proxecto de Núñez e dous anos despois aprobouse o Estatuto Municipal. En 1929 o Concello de Madrid convocou concurso internacional para a reforma do Interior e a urbanización da periferia. Deseñou outros plans como o de Canalización no que se situaban todos os servizos existentes da cidade baixo terra. O Proxecto de ampliación da Castellana redactado en 1915 propoñía a eliminación do Hipódromo da Castellana, que era un obstáculo para o crecemento e a extensión cara á estrada de Francia (actual rúa Bravo Murillo). O proxecto non se levou a cabo porque o hipódromo era propiedade do Estado e o Concello non tiña competencias.
En 1907 Granés, co fin de mellorar as comunicacións en Zamora, a súa provincia de nacemento, elaborou o proxecto ferroviario entre Benavente e Villanueva del Campo, que se enmarcaba no marco da "Ley de Ferrocarriles Secundarios", sendo unha rama duns 30 km da estrada xeral, de Plasencia a Astorga. Porén, este tramo de estrada nunca foi construído.
Plan Granés
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Proyecto_para_la_prolongaci%C3%B3n_del_Paseo_de_la_Castellana_Madrid_%28cropped%29.jpg/300px-Proyecto_para_la_prolongaci%C3%B3n_del_Paseo_de_la_Castellana_Madrid_%28cropped%29.jpg|miniatura|300x300px| Proxecto de ampliación do Paseo da Castellana Madrid miniatura|Mapa do barrio das Injurias, Madrid 1919-Pedro Núñez Granés A finais do século XIX, Madrid estaba dividida en tres grandes áreas urbanizadas. O interior que corresponde ao casco vello, a ampliación que era franxa perimetral e os arredores. O enxeñeiro José Marvá Mayer xa mencionou neste momento a solución que permite que o urbanismo como ciencia contribúa ao problema do crecemento constante que vive a cidade.
En 1909, Granés participou en Washington na Conferencia Nacional sobre "City Planning and the Problems of Congestion" e en 1913, na "Exposición Internacional de Higiene" celebrada na cidade alemá de Dresden, gañou un premio polo seu proxecto para a urbanización dos arredores de Madrid, e en 1924 gañou o concurso municipal de Madrid polas súas ideas reformistas. O Plan foi criticado polo "crecemento excesivo" que Granés parecía tomar como hipótese. Finalmente, a pesar de toda a aprobación, o Plan non se executou.
Lamela, O Hospital, Quiroga
Lamela é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga.
A Ponte, O Hospital, Quiroga
A Ponte é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga.
Phenomena
Phenomena é un filme italiano de 1985 dirixido por Dario Argento e protagonizado por Jennifer Connelly, Daria Nicolodi e Donald Pleasence. Está protagonizado por Jennifer Connelly, Daria Nicolodi e Donald Pleasence. Conta a historia dunha rapaza nun internado en Suíza que descobre que ten poderes psíquicos que lle permiten comunicarse cos insectos. A rapaza usa eses poderes para perseguir un asasino en serie que está a matar rapazas novas da escola.
Mónica González Conde
Mónica González Conde, nada en Lamela (Silleda) en 1977, é unha xornalista e política galega.
Traxectoria
Licenciada en Ciencias da Información, na rama de Xornalismo, pola Universidade de Santiago de Compostela. Traballou en varios medios de comunicación, e en 2011 incorporouse como persoal de confianza ao equipo da alcaldía de Silleda, primeiro con Paula Fernández Pena e despois con Manuel Cuíña, sendo responsable do gabinete de comunicación do Concello. Nas eleccións municipais de 2019 presentouse no cuarto posto da lista do PSdeG-PSOE e foi elixida concelleira. Foi concelleira de Cultura, Turismo e Deporte e primeira tenente de alcalde. Dende 2022 forma parte da executiva dos socialistas de Silleda como responsable de política municipal, e da executiva nacional na secretaría para o reto demográfico. Nas municipais de 2023 foi a número dous da candidatura do PSdeG e foi elixida concelleira.
Vida persoal
Ten dúas fillas e reside en Oleiros.
Fernando González de Traba
Fernando González de Traba ou Fernão Gonçalves (fl. 1159–1165) foi un nobre galego e xefe da Casa de Traba durante o reinado de Fernando II. Era o primoxénito de Gonzalo Fernández de Traba e Elvira Rodríguez. Foi o alférez do reino desde abril de 1159 ata polo menos o 31 de xullo de 1160. Foi recoñecido como conde, o rango nobiliario máis alto do reino, o 13 de xaneiro de 1160 en Galiza, pero a corte real non o recoñeceu coma tal ata o 13 de febreiro de 1161. Ocupou as tenencias que tiña o seu pai: Aranga (1160–1161), Traba (1160–1161), Monterroso (1160–1163) e Trastámara (1161–1165), ata os catro simultaneamente (polo menos do 2 de xuño ao 20 de setembro de 1161). Apoiou con doazóns os mosteiros cistercienses de Sobrado (1162) e Monfero (1163). Que se coñeza, Fernando asinou a súa última carta o 26 de decembro de 1165. Existe unha carta datada por erro o 6 de xaneiro de 1165 pola que o seu irmán, Gómez González de Traba, fixo unha doazón a Xubia polo ben da súa alma. Non tiña muller nin fillos coñecidos. ob remedium anime patris mei et fratris mei iam defuncti comitis Fernandi Gundisaluit "polo remedio das almas do meu pai e irmán, o xa falecido conde Fernando González"
Banda de gaitas galega
Orixe
A gaita galega foi tradicionalmente un instrumento solista debido á súa fabricación artesá. O feito de que cada instrumento fose manufacturado por un luthier distinto, con diferentes tonalidades e timbres, e que cada gaiteiro procurase o seu propio son manipulando o punteiro e fabricando as súas propias palletas, facía moi difícil harmonizar varias gaitas. Por este motivo, non foi até a década de 1920 cando os avances na organoloxía permitiron a aparición dos cuartetos tradicionais, primeiros conxuntos nos que tocaron xuntas varias gaitas.
As bandas de gaitas galegas apareceron no último terzo do século XX, como consecuencia natural da creación das primeiras escolas de gaiteiros, pois estas agrupacións musicais permitían ao alumnado tocar e aprender en conxunto. Deste xeito naceron por exemplo, a banda da Escola de gaitas de Ortigueira, a banda Xarabal do Obradoiro-Escola da Universidade Popular de Vigo, ou a Banda da Deputación de Ourense, creada a partir da Escola Provincial de Gaitas.
Bandas marciais
miniatura|Actuación da banda da Escola de Gaitas de Ortigueira |270x270px Nesta época de auxe da gaita, a música tradicional galega internacionalizouse, e os seus músicos comezaron a acudir a festivais europeos como o Intercéltico de Lorient. Unha das primeiras bandas galegas que acudiu a este evento foi a Banda da Deputación de Ourense. Influído polo festival, o seu director Xosé Lois Foxo, introduciu na súa formación unha serie de modificacións copiadas das bandas militares escocesas. Creou un novo modelo de gaita, a gaita marcial, mudou a vestimenta, a percusión e o xeito de tocar e desfilar. Estes cambios artificiais, alleos á tradición galega, provocaron o rexeitamento dunha parte dos músicos tradicionais e deron inicio a unha aceda polémica coñecida como guerra das gaitas.
Crates de Atenas (filósofo)
Crates de Atenas (en grego antigo Κράτης, en latín Crates), finado polo 268-264 a.C., fillo de Antíxenes, foi un filósofo grego discípulo, amante e amigo de Polemón de Atenas, e o seu sucesor como escolarca na Academia ao redor do -270. Segundo Dióxenes Laercio, que reproduce un epigrama de Antágoras de Rodas, compartían filosofía, compartían casa e mesmo compartiron tumba.
Banda de gaitas galega
Bandas marciais
A resultas do conflito Foxo foi expulsado da Asociación de Gaiteiros Galegos, creando unha organización paralela chamada Asociación Galega de Bandas de Gaitas. Esta asociación convoca desde comezos dos anos noventa a Liga Galega de Bandas de gaitas, un evento anual, similar aos concursos de gaitas escoceses, no que participan maioritariamente bandas marciais.
Crates de Atenas (filósofo)
Arcesilao de Pítana foi o seu discípulo. Deixara a escola de Teofrasto para incorporarse á de Crates. Dióxenes Laercio dixo que Crates sempre tiña unha mesa posta na casa de Crántor de Soli, e que ambos convivían amorosamente con Arcesilao. Cando Crates morreu deixou escritos varios libros.
Banda de gaitas galega
Bandas marciais
O modelo "escocés" de banda, proposto por Foxo, estendeuse rapidamente polo país axudado polo financiamento das institucións galegas ligadas ao Partido Popular. En contrapartida, as formacións marciais de gaiteiros foron utilizadas con fins políticos, por exemplo nas cerimonias de toma de posesión de Manuel Fraga como presidente da Xunta, nas que se chegaron a xuntar 5000 gaiteiros na praza do Obradoiro.
Crates de Atenas (filósofo)
Os seus discípulos máis insignes foron, ademais do filósofo Arcesilao, Teodoro Ateo (fundador dunha seita filosófica), Bión de Borístenes e tamén Crántor de Soli.
Banda de gaitas galega
Bandas marciais
As mudanzas políticas nas institucións fixeron que se foran reducindo as subvencións públicas, o que motivou que o fenómeno das bandas marciais fose esmorecendo, pasando de 150 agrupacións nos anos 1993-94 a só unhas 20 no 2015. O ocaso do modelo certificouse no ano 2019, ano de Galiza no festival de Lorient, cando a delegación galega vetou explicitamente as bandas marciais optando por convidar ás "tradicionais" bandas de Forcarei e Invernía.
Crates de Atenas (filósofo)
Obras
Os seus escritos perdéronse, mais Dióxenes Laercio comentou que trataban sobre filosofía, obras de teatro e comedias e algunhas eran coleccións de discursos, pero seguramente os discursos eran de Crates de Trales.
A Ribeira, O Hospital, Quiroga
A Ribeira é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga.
Hymenosomatidae
Hymenosomatidae é unha familia de cangrexos cunhas 110 especies descritas nuns 20 xéneros, tales como:
Quintá, O Hospital, Quiroga
Quintá é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga.
Revide, O Hospital, Quiroga
Revide é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga.
A Rodela, O Hospital, Quiroga
A Rodela é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga.
San Paio, O Hospital, Quiroga
San Paio é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga.
Kayla Barron
Kayla Jane Barron, nada en Pocatello o 19 de setembro de 1987, é unha oficial estadounidense de guerra submarina e astronauta da NASA.
Traxectoria
Kayla Barron graduouse na Richland High School en 2006. Despois do bacharelato, foi a Academia Naval dos Estados Unidos, graduándose en 2010 en enxeñaría de sistemas. Mentres estaba na Academia Naval, formou parte do equipo de atletismo. Despois de graduarse, asistiu a Peterhouse, Cambridge, coa Gates Cambridge Fellowship onde obtivo un mestrado en enxeñaría nuclear.
Carreira militar
Despois de obter un máster, formou parte do primeiro grupo de mulleres que se converteu en oficial de guerra submarina. Asistiu ao programa de adestramento de oficiais nucleares e submarinos da Mariña e foi asignada ao submarino de clase Ohio USS Maine.Mentres servía no USS Maine, completou tres patrullas como oficial de división. Despois do seu cometido de submarino, foi axudante de bandeira do superintendente da Academia Naval ata a súa selección como astronauta.
Carreira na NASA
En xuño de 2017 foi seleccionada como membro do Grupo 22 de astronautas da NASA e comezou o seu adestramento de dous anos. Foi a quinta muller graduada na Academia Naval seleccionada como candidata a astronauta.
Expedición de Magalhães-Elcano
miniatura|400x400px|Mapa da primeira viaxe de circunnavegación mundial (10 de agosto de 1519 - 8 de setembro de 1522). A expedición de Magalhães e Elcano foi unha expedición marítima do século XVI financiada pola Coroa española e capitaneada por Fernando de Magalhães. Esta expedición, ao mando de Juan Sebastián Elcano no seu retorno, completou a primeira circunnavegación da Terra na historia.
A expedición tiña o propósito de abrir unha ruta comercial coas illas das especias por occidente, buscando un paso entre o océano Atlántico e o océano Pacífico. Estaba formada por cinco naves as cales baixaron o Guadalquivir desde Sevilla o día 10 de agosto de 1519, tras ultimar os preparativos, as naves partiron definitivamente de Sanlúcar de Barrameda o 20 de setembro de 1519. A escuadra, despois de explorar durante meses o litoral americano ao sur do Brasil, logrou cruzar o estreito de Magalhães o 28 de novembro de 1520. Na súa travesía polo Pacífico chegou ás illas Filipinas, onde, o 27 de abril de 1521, morre Fernando de Magalhães na batalla de Mactán. Os expedicionarios continuaron a navegación até as illas Molucas, obxectivo da súa viaxe, onde elixiron a Juan Sebastián Elcano para capitanear a viaxe de regreso. Navegando cara ao oeste polo océano Índico e dando a volta a África, o 6 de setembro de 1522 a Victoria, única nave que quedaba na expedición, retornou a Sanlúcar de Barrameda, ese mesmo día a nave foi remolcada río arriba até Sevilla, debido ás malas condicións nas que se atopaba a nave, chegando dous días despois (8 de setembro), coa súa carga de especias, converténdose na primeira embarcación da historia en dar a volta ao mundo.
Antecedentes
miniatura|400x400px|Mapa de [[Martin Waldseemüller publicado en 1516 mostrando o mundo coñecido polos europeos na época.]] O obxectivo de Cristovo Colón foi navegar cara ao oeste ata as «Indias» en busca de especias e outras riquezas de Asia. Nos seus viaxes, Colón atopou ouro na illa de La Española e en Centroamérica, mais non atopou as illas das especias, que hoxe coñecemos como as Molucas. Ni siquiera na cuarta viaxe de Colón se podo atopar un paso marítimo á Asia que os europeos coñecían.
Despois do Tratado de Tordesillas de 1494, o mundo dividiuse en dous entre Castela e Portugal mediante unha liña imaxinaria no océano Atlántico. Mentres Castela tiña o control da zona occidental, que abranguía boa parte do continente americano amais das Canarias, Portugal, controlaría toda a zona oriental, con territorios que van dende África até o Océano Índico e o pico oriental de Suramérica, o que lle permitiría a colonización do Brasil. Por todas estas razóns, Castela estaba moi interesada nunha ruta marítima cara a Asia que non implicase navegar cara ao sur ao longo de África e despois ir cara ao leste ata a India. O paso terrestre do Atlántico ao Pacífico xa era coñecido en 1519 porque en 1513 o conquistador castelán Vasco Núñez de Balboa avistara o océano Pacífico, ao que chamou "Mar do Sur", cun paso terrestre por Centroamérica.
Fernando de Magalhães, mariñeiro postugués ao servizo da Coroa de Castela, cría na posibilidade de chegar ás illas das especias navegando cara ao oeste, sen ter que ir cara ao leste cos seus barcos ao longo de toda a costa occidental de África e despois regresar a Castela. O seu plan era moi similar ao de Cristovo Colón. Magalhães, tiña experiencia no mar e coñecía ben as Indias, ao pasar oito anos como soldado na armada portuguesa no océano Índico.
A viaxe era extremadamente complicada xa que, daquela, non había cartas de navegación para esa parte do mundo. Os mapas de 1519 non trazaran a ruta que Magalhães tiña previsto seguir; só apareceron algunhas illas do Caribe e as costas dende Centroamérica até o norte do Brasil, pero non máis ao sur. No leste, os mapas que mostraban as costas de Asia e África no século XVI tampouco eran especialmente detallados.
Capitulacións de Valladolid
miniatura|O rei [[Carlos V, Sacro Emperador Romano-Xermánico|Carlos I, tiña 18 anos cando aceptou financiar a expedición de Magalhães ás illas das Especias en 1518. Aquí aparece retratado por Bernard van Orley, cara 1517]] Ante o fracaso que obtivo ao expor os seus propósitos ao rei de Portugal, Manuel I, que xa coñecía unha rota para navegar cara a Asia fronteiriza con África e non tiña necesidade de financiar unha nova ruta, Magalhães decidiu ir a Castela para lle expor ao, entón mozo, rei Carlos I o seu audaz proxecto. Unha vez aceptado o proxecto por Carlos I, o 22 de marzo de 1518 asináronse en Valladolid as capitulacións da expedición nas que se lle outorgaba a Magalhães o título de gobernador e o adiantado de tódalas terras que "descubrise". Tanto a oferta do proxecto primeiro ao rei de Portugal e despois ao rei de Castela, como as condicións favorables para o descubridor, foron situacións que tamén se produciron na primeira viaxe de Colón.
A expedición estaba formada inicialmente por cinco barcos con 239 homes ao mando de Magalhães, na nave capitá, Trinidad; os outros catro barcos eran: o San Antonio, La Concepción, La Victoria e o Santiago. O segundo ao mando foi o castelán Juan de Cartagena, veedor xeral (supervisor) da armada. Juan Sebastián Elcano, que acabaría comandando a viaxe de volta, marchou como mestre de La Concepción, que estaba baixo o mando de Gaspar de Quesada. Tamén viaxaba coa expedición Antonio Pigafetta, quen escribiría unha crónica da viaxe.
Partida da expedición
A expedición partiu de Sanlúcar de Barrameda o 20 de setembro de 1519.
Travesía atlántica até a Patagonia
Fixeron escala en Tenerife (Canarias), e a travesía do Atlántico continuou pasando por diante das illas de Cabo Verde e das costas de Serra Leoa. Despois de bordear a zona próxima á costa norte de África, a frota navegou polo Atlántico cara a América. O 3 de outubro de 1519, o tempo empeorou con vento, tormentas e correntes de auga, polo que a frota tivo que parar por medo a naufragar, navegando sen rumbo ata que pasou a tormenta. Durante estas tormentas, viron con frecuencia o lume de San Telmo, un fenómeno eléctrico atmosférico que interpretaron como un sinal divino, chegando a ver este lume como un facho pola noite na punta do mastro principal dun barco, permanecendo alí máis de dous horas. Antes de desaparecer, a luz volveuse tan intensa que durante un cuarto de hora os mariñeiros camiñaron cegos pedindo piedade.
Durante a viaxe, Juan de Cartagena, supervisor xeral da armada, xunto con outros oficiais, pediu a Magalhães ser consultado sobre tódolos asuntos relacionados coa viaxe como "persoa conxunta" segundo as instrucións do rei. Pouco despois Cartagena saúda a Magalhães desde o seu barco como "capitán" e non como "capitán xeral". Magalhães aproveitou unha reunión de todos os capitáns na Vitcoria para arrestar a Cartagena. En substitución de Juan de Cartagena, Magalhães puxo primeiro a Antonio de Coca e despois a Álvaro de Mezquita ao mando da San Antonio.
Case catro meses despois de deixar Castela, a frota achegouse ás costas de América. O 13 de decembro de 1519 tocaron terra na baía de Santa Lucía, onde hoxe se atopa Río de Xaneiro. Desde alí, seguiron a costa cara ao sur, onde atoparon unha gran canle que conducía cara ao interior. Magalhães e a frota navegaron cara ao interior pensando que atoparan a entrada ao mar do Sur, nome co que se coñecía o océano Pacífico. Despois de quince días déronse conta de que se trataba dunha entrada de trescentos quilómetros cara ao interior, a ría do Río da Prata —a máis ancha do mundo—, entre os actuais estados do Uruguai e a Arxentina. Despois da decepción, foron costeando a costa en dirección sur até o descoñecido, chegando á costa do que Magalhães chamou "Patagonia".
Sublevación durante a invernada
miniatura|[[Monte Wood|Monte Cristo, en bahía San Julián (Patagonia arxentina), onde Magalhães mandou erixir una cruz. ]] O 31 de marzo de 1520, a poucos días da Antártida, buscaron refuxio nunha baía que chamaron "porto de San Julián" para pasar o inverno. As provisións estaban a esgotarse, os días facíanse máis curtos e os homes tiñan frío. Magalhães decidiu entón reducir as racións de comida. Varios capitáns e oficiais acordaron esixirlle o regreso a España. A seguir, os capitáns Gaspar de Quesada e Luís de Mendoza, xunto con Antonio de Coca e Juan de Cartagena, amotináronse contra o almirante por desacordo co mando, pretendendo regresar a España porque consideraban que a expedición fracasara, ao non atopar o paso á Mar do Sur. Entre os amotinados estaba Juan Sebastián Elcano, que no levantamento tomou o mando do barco San Antonio despois de que os rebeldes apoderaran do seu capitán, Álvaro de Mezquita.
A insurrección foi suprimida coa morte de Mendoza, capitán da Victoria. Magalhães condenou á morte a Quesada, que foi executado, e desterrou a Juan de Cartagena e ao crego Pedro Sánchez de la Reina, que foron abandonados nesas terras cando saíron. Perdoou a máis de corenta homes por ser necesarios para a expedición.
O 3 de maio, perdeuse a nave Santiago ao chocar contra as rochas na desembocadura do río Santa Cruz (costa arxentina). Magalhães repartiu aos superviventes da Santiago entre os restantes barcos e nomeou a Juan Serrano e Duarte Barbosa capitán da Concepción como capitán da Victoria.
Navegación no estreito de Magallanes
miniatura|Estreito de Magallanes (mapa de [[Jodocus Hondius de 1606).]] miniatura|Mapa moderno do estreito de Magallanes. A expedición continuou ata a punta sur do continente e, entre o 21 de outubro e o 27 de novembro de 1520, pasou o estreito que une os dous océanos. Atravesalo foi moi difícil, dada a complexidade da costa. Para facelo, un barco seguiu adiante na exploración, buscando o mellor camiño e repasando os seus propios pasos para ser seguidos polo resto ata a zona explorada. Unha vez rematadas estas etapas detalladas, conseguiron saír do "labirinto" cara ao Océano Pacífico. Magalhães bautizouno como o "Estreito de Tódolos Santos", aínda que hoxe en día é coñecido como o Estreito de Magalláns, xa que a súa expedición foi a primeira de Europa en velo. Mentres navegaban polo estreito, os casteláns albiscaron numerosas fogueiras na costa sur, iluminadas polos indíxenas que habitaban ese territorio. Por iso os casteláns chamárona "Terra do Lume".
O 28 de novembro de 1520, a frota de Magalhães navegou, por primeira vez, por aquel mar do Sur que, debido á súa superficie serena e tranquila, recibiu o nome de "Pacífico". A situación era moi complicada pois, daquela, só contaba con tres barcos, desde que a tripulación de San Antonio se sublevara antes de cruzar o estreito e voltaran a Castela levando a maior parte das subministracións.
Travesía no Pacífico até as Marianas
A mala sorte de Magalhães fixo que no longo percorrido de tres meses polo océano Pacífico, entre o estreito de Magalhães  e ata a súa chegada ás illas Marianas, non descubrise ningún punto de terra, polo que a fame e o escorbuto golpearon á súa tripulación. o punto de que se pagaban moedas grandes por unha simple rata para devorar. A auga corrompeuse e os homes comeron incluso coiro e serraduras suavizados:
O 6 de marzo de 1521, cando a tripulación xa estaba decimada pola fame, chegaron á illa de Guam, agora parte do arquipélago das Illas Marianas, á que chamaron "Illas dos ladróns".
Nas illas Filipinas
O 16 de marzo chegaron a Sámar, o que significou que foron os primeiros europeos en ve-las illas Filipinas, que Magalhães chamou "Illas San Lázaro". Para Magalhães era moi importante manter unha paz estratéxica cos nativos e convertelos ao cristianismo, e para iso utilizou, entre outras cousas, o argumento de que serían máis fortes e amosoulles as súas armas de fogo. Como testemuño da súa intención de converter aos nativos en cristiáns está a Cruz de Magalhães, unha cruz de madeira colocada en Cebú polo explorador. miniatura|Morte de Magalhães na batalla de Mactán (gravado do século ). Para conseguir unha alianza cun xefe indíxena da rexión, Magalhães lanzouse a derrotar ao seu inimigo Lapu-lapu, o xefe da illa de Mactan. Antes do ataque, Magalhães enviou emisarios a Lapu-lapu para que cesasen os seus esforzos para loitar e se sometesen ao cristianismo e á coroa española, oferta que Lapu-lapu rexeitou, sendo considerado hoxe un líder independentista en Filipinas.
Na madrugada do 27 de abril de 1521, Magalhães e cincuenta dos seus homes chegaron á praia de Mactan para loitar contra Lapu-lapu e mil dos seus homes. Magalhães estaba tan seguro da súa vitoria que pediu aos demais capitáns que non se involucrasen na loita. Como a marea era baixa tiveron que abandonar os barcos lonxe da costa, polo que non puideron descargar os seus canóns, as súas armas máis fortes. Isto sumouse ao feito de que Magalhães e os seus homes chegaron cansos de ter que camiñar case un quilómetro pola auga. Na praia, a medida que avanzaba a batalla, os homes de Magalhães comezaron a quedar sen munición e os de Lapu-lapu avanzaron. Un home indíxena acoitelou a Magalhães na perna cunha lanza, provocando a súa caída. Nese momento todos os indíxenas correron cara a el e lanceárono, morrendo en combate. Os casteláns perderon a batalla e Magalhães caeu en combate sen chegar nin ás Molucas, as illas das especias, que estaban a poucos días.
O seu sucesor, Duarte Barbosa, foi asasinado con traizón en Cebú, xunto a trinta dos seus homes nun banquete de trampa organizado polo rei indíxena. O resto da expedición decidiu abandonar Cebú e na illa de Bohol acordaron, só quedando 108 homes para gobernar os tres barcos, queimar o que estaba en peores condicións, que era a Concepción, dividíndose a tripulación entre os outros dous barcos. Tamén se decidiu nomear como xefe da expedición a Juan López de Carvalho, ata entón piloto maior da frota.
Nas Molucas
A finais de setembro de 1521, os membros da expedición acordaron destituír a Carvalho como capitán xeneral por mala conduta, nomeando a Gonzalo Gómez de Espinosa como o seu novo líder, capitán da Trinidad. Tamén se acordou poñer a Juan Sebastián Elcano á cabeza da Vitoria. Dispuxeron para continuar a navegación cara ás illas das especias. Chegaron ás Molucas o 7 de novembro de 1521, aterrando na illa de Tidore ao día seguinte. Alí pediron permiso ao seu rei, chamado Almanzor polos españois, para comerciar.
O 18 de decembro de 1521, cos dous barcos cargados de cravos, preparáronse para partir de volta a España. Non obstante, ese mesmo día descubriuse unha vía fluvial en Trinidad, que requiriu unha longa reparación. Acordouse que a Victoria regresaría a España pola ruta da India e que a Trinidad permanecería no porto de Tidore para ser reparada e volvería polo Pacífico a Panamá. O día 21, a Vitoria marchou soa cara ao oeste. O 5 de febreiro de 1522, o mozo grumete de Victoria, Martín de Ayamonte, e o soldado Bartolomé Saldaña desertaron, deixando a Victoria "sen sentirse" na illa de Timor, onde estaba fondeado o barco. Ao ser aprehendido polos portugueses, o grumete fixo un relato da viaxe descuberta recentemente e que contén detalles ata agora descoñecidos..
Espinosa completou a reparación da Trinidad o 6 de abril de 1522 e púxose ao mar, pero as continuas tormentas impediron o seu avance e unha forte tormenta danou gravemente o barco. Pediu axuda ao capitán portugués António de Brito que estaba preto, o que provocou que os dezasete homes que quedaban no barco fosen feitos prisioneiros polos portugueses. Cinco deles, incluído Espinosa, regresaron a Europa e foron liberados en 1527
Retorno a España capitaneado por Elcano
miniatura|Detalle dun mapa (1590) de [[Abraham Ortelius que presenta a nave Victoria.]] miniatura|Réplica da nave Victoria de Fernando de Magalhães no Museo Nave Victoria de Punta Areas, [[Chile.]] dereita|miniatura|Virxe da Vitoria que estivo na igrexa do mesmo nome de Sevilla. Magalhães xurou a bandeira de Castela nesa igrexa. Esta advocación deu nome ao barco Santa María da Vitoria, coñecido simplemente como nave Vitoria. Os 18 mariñeiros que chegaron tras dar a Primeira Volta ao Mundo presentáronse fronte a esta imaxe. Na actualidade atópase na Igrexa de Santa Ana. Elcano, ao mando da Victoria, atravesou o Océano Índico e dando a volta a África, evitando coidadosamente os portos africanos, controlados polos portugueses, completou a primeira circunnavegación do globo. Regresou á costa española e aterrou en Sanlúcar de Barrameda o 6 de setembro de 1522. O mesmo día da chegada colleu un barco ao seu servizo para remolcar a Victoria polo Guadalquivir ata Sevilla, debido ao mal estado do barco. Os oficiais da Casa da Contratación de Indias de Sevilla prepararon un barco con doce remos, cargado de novas provisións. Dous días despois o Victoria atracou en Sevilla. As autoridades da cidade e os membros da Casa de Contratación en pleno estaban agardando no peirao, xunto cun numeroso público que contemplaba a chegada do barco raquítico. Ese día os navegantes non desembarcaron. Só o fixeron á mañá seguinte, en camisa e descalzos, con candeas nas mans e en procesión. Dirixíronse á igrexa de Nosa Señora da Victoria e á capela da Virxe da Antiga da catedral de Sevilla, á que se encomendaran antes de comezar a viaxe. Descargouse o barco Victoria.
Francisco López de Gómara, na súa Historia Xeral das Indias, escribiu en 1552:
José Martínez da Ponte escribiu no seu Compendio das Historias da India Oriental en 1681:
A carga de especias que trouxo na nave Vitoria cubriu con fartura os gastos de toda a expedición (cinco naves en total).
Perdas humanas
Dos 239 homes que partiran de Sanlúcar de Barrameda na frota dirixida por Fernando de Magalhães, só dezaoito tiveron a sorte de poder regresar a Castela ao mando de Elcano despois de superar as tormentas de toda a circunnavegación da Terra.
Primeiros circunnavegantes
miniatura|Placa conmemorativa na fachada do antigo concello de Sanlúcar de Barrameda cos nomes dos homes que retornaron á cidade tras a primeira circunnavegación. Estes dezaoito homes recalaron en Sanlúcar de Barrameda a bordo da Victoria o 6 de setembro de 1522.
Outros sobreviventes
Os doce homes da Victoria retidos como prisioneiros en Cabo Verde que regresaron algunhas semanas máis tarde a Sevilla, vía Lisboa: O cinco sobreviventes da Trinidad, que emprenderan unha ruta de regreso distinta desde as Molucas, tamén completaron a volta ao mundo, aínda que non regresaron a Europa até 1525 ou 1526:
Un mundo globalizado
Despois da viaxe e da primeira volta ao mundo, confirmouse a teoría de Aristóteles: a Terra é esférica; unha teoría que mantivera Cristovo Colón. Pola súa banda, puideron comprobar que o diámetro da esfera terrestre era moito maior do que se pensaba, 12.440 km. Pero como descubrimento importante foi que entre América e Asia había un gran océano. Logrouse cruzando a canle que separaba o Leste do Oeste, o estreito de Magalláns. Isto deu orixe a novos territorios para os europeos, estes novos lugares recibiron nomes como: Montevideo, baía de San Julián, cabo das Once Mil Virxes, cabo Desexado, estreito de Todos os Santos, mar do Pacífico, Terra de Fogo, Filipinas, Patagonia.
Estes territorios trouxeron consigo o descubrimento dunha fauna e unha flora para os ollos europeos, xa que o pingüín e o guanaco estaban en fauna. Na flora descubríronse especies de plantas e especias que romperían o concepto de paisaxe que se tiña ata ese momento: palmeiras, buganvillas, laranxa amarga, xacaranda, araucarias, pementa falsa.
Apertura dunha rede intercambios intercontinentais
Esta primeira circunnavegación foi o comezo dun gran sistema de intercambio moi variado entre continentes, por exemplo, intercambios humanos, biolóxicos, agrícolas, culturais ou económicos. Este período coñécese como a primeira globalización ibérica e vai desde o descubrimento de América por Cristovo Colón (1492), a chegada á India de Vasco da Gama (1498), o descubrimento do mar do Sur por Vasco Núñez de Balboa (1513) e incluso en todo o mundo, dirixido inicialmente por Fernando de Magalhães e despois rematado por Juan Sebastián Elcano (1522).
Esta exploración, considerada a primeira volta ao mundo, constituíu unha rede de intercambios intercontinentais de varios tipos, creando así un sistema económico mundial. Despois deste grande acontecemento, concíbese a aparición dun mundo único e comeza a pensar na posibilidade dunha historia universal, xa que este proceso implicou todos os mundos. Como a sociedade europea ten un concepto do mundo máis globalizado, completo e veraz, ven o intercambio de materias primas moito máis doado, xa que poderían proporcionar unha alternativa á Ruta das Especias que se coñecía ata agora. Na Idade Media o comercio de especias estaba en mans dos árabes, unha ruta lenta e cara. Despois da caída de Constantinopla en 1453, os turcos bloquearon o paso e impuxeron impostos elevados. Isto fixo que os casteláns e portugueses comezasen a buscar outras alternativas máis accesibles.
Financiamento das rutas comerciais
Como resultado das novas rutas comerciais e das aproximacións aos países coas materias primas máis demandadas da época, creouse un mecanismo de financiamento. Este mecanismo consolidouse grazas ao capital público da coroa e ao capital privado que procedía do investimento realizado polos comerciantes casteláns que recuperaban o seu diñeiro con moito interese.
Recoñecemento da fazaña
Rematou a primeira volta do mundo e con ela demostrouse practicamente a esfericidade da Terra, xa que sempre marchando na mesma dirección, chegábase ao punto de partida. O emperador Carlos I, ao recibir a Juan Sebastián Elcano, deulle como escudo un globo terráqueo coa lenda en latín: Primus circumdedisti me ("O primeiro que me rodeou").
Volta ao Mundo 2004-2006
dereita|miniatura|A réplica da nave Vitoria de 1992 en Nagoya, Xapón, en 2005. En 1991, construíuse en Isla Cristina, unha réplica da nave «Victoria» que foi exposta na Exposición Universal de Sevilla de 1992. Para conmemorar a primeira volta ao mundo e difundir o traballo de descubrimento dos mariñeiros casteláns, a réplica do barco "Victoria" emprendeu unha viaxe ao redor do globo. Partiron o 12 de outubro de 2004 de Sevilla. Visitáronse 17 países e o barco converteuse na primeira réplica histórica en dar a volta ao mundo ao regresar a Sevilla o 4 de maio de 2006. En decembro de 2006, creouse a Fundación Nave Vitoria, con este barco no seu haber.
Conmemoración do V Centenario
dereita|miniatura|A nave Vitoria 500 situada de forma permanente en Sevilla, España. Planificáronse diversas iniciativas para celebrar o V centenario do primeiro ao redor do mundo, entre as que destaca a Xornada solidaria global organizada polo equipo Los18, co obxectivo de contribuír a resolver os problemas que máis preocupan á humanidade na actualidade e a Sevilla 2019-2022 e programas Sanlúcar de Barrameda 2019-2022. En 2017 celebrouse o II Congreso Internacional sobre a Primeira Volta ao Mundo no Castelo de Santiago de Sanlúcar de Barrameda.
En 2018, o barco do rei de España foi bautizado como Aifos 500. O nome é "Sofía" ao revés e a cifra débese ao V Centenario da Primeira Volta ao Mundo.
Entre o 12 de setembro de 2019 e o 23 de febreiro de 2020 tivo lugar a exposición A viaxe máis longa: a Primeira Volta ao Mundo no Arquivo Xeral de Indias de Sevilla. Foi inaugurada por Felipe VI e Letizia Ortiz. Do 19 de xuño ao 25 de outubro de 2020 a exposición púidose visitar no Museo San Telmo de San Sebastián. dereita|miniatura|Bandeira oficial do V Centenario da Primeira Volta ao Mundo, que permanecerá izada en Sevilla entre 2019 e 2022. O 10 de agosto de 2019, a vicepresidenta do goberno de España, Carmen Calvo, o ministro de Cultura e Deportes, José Guirao, e o xefe da Armada Almirante Teodoro López Calderón presenciaron un desfile militar en Sevilla e a levantamento dun conmemorativo. bandeira do V Centenario xunto á Torre do Ouro. O vicepresidente e o xefe do Estado Maior da Mariña fixeron unha coroa de flores diante do Monumento a Juan Sebastián Elcano, en memoria dos mariñeiros que participaron na expedición. O vicepresidente, o alcalde de Sevilla, o presidente da Fundación Nao Victoria e o presidente da Xunta de Andalucía inauguraron posteriormente un espazo expositivo no paseo Marqués de Contadero.