cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lingua árabe
Árabe clásico, estándar moderno e falado
Con todo, actualmente prefírese evitar os préstamos directos e recorrer á tradución de préstamos (p.ex., فرع farʻ 'sucursal', tamén usado para a rama dunha empresa ou organización; جناح janāḥ 'á', tamén se usa para a á dun avión, edificio, forza aérea, etc.), ou para acuñar novas palabras usando formas dentro das raíces existentes (استماتة istimātah 'apoptose', usando a raíz موت m/w/t 'morte' posto na forma Xª, ou جامعة jāmiʻah 'universidade', baseada en جمع jamaʻa 'reunir, unir'; جمهورية jumhūriyyah 'república', baseado en جمهور jumhūr 'multitude'). Unha tendencia anterior era redefinir unha palabra máis antiga aínda que esta caeu en desuso (por exemplo, هاتف hātif 'teléfono' < 'chamante invisible (en sufismo)'; جريدة jarīdah 'xornal' < 'tallo de folla de palmeira').
O árabe coloquial ou dialectal refírese ás numerosas variedades nacionais ou rexionais que constitúen a lingua falada cotiá. O árabe coloquial ten moitas variantes rexionais; as variedades xeograficamente distantes adoitan diferir o suficiente como para ser mutuamente inintelixibles, e algúns lingüistas considéranas linguas distintas. Porén, a investigación indica un alto grao de intelixibilidade mutua entre variantes árabes moi relacionadas para falantes nativos que escoitan palabras, frases e textos; e entre dialectos máis afastados en situacións de interacción.
As variedades adoitan estar sen escribir. Utilízanse a miúdo en medios informais falados, como telenovelas e programas de entrevistas, así como ocasionalmente en determinadas formas de medios escritos como a poesía e a publicidade impresa.
O árabe hassaniya e o maltés son as únicas variedades do árabe moderno que adquiriron carácter oficial. O goberno senegalés adoptou a escritura latina para escribir en hassaniya O maltés fálase en Malta (predominantemente católica) e escríbese co escritura latina. Os lingüistas coinciden en que se trata dunha variedade do árabe falado, descendente do sículo-árabe, aínda que experimentou grandes cambios como resultado do contacto sostido e intenso con variedades italo-romances, e máis recentemente tamén co inglés. Debido a "unha mestura de factores sociais, culturais, históricos, políticos e, de feito, lingüísticos", moitos malteses consideran hoxe a súa lingua semítica pero non un tipo de árabe.
Mesmo durante a vida de Mahoma, existían dialectos do árabe falado. Mahoma falaba no dialecto da Meca, na península arábiga occidental, e foi neste dialecto no que se escribiu o Corán. Con todo, os dialectos do leste da península arábiga considerábanse os máis prestixiosos da época, polo que a lingua do Corán acabou converténdose para seguir a fonoloxía oriental. Nesta fonoloxía baséase a pronuncia moderna do árabe clásico. As diferenzas fonolóxicas entre estes dous dialectos explican algunhas das complexidades da escritura árabe, sobre todo a escritura da oclusión glótica ou hamzah (que se conservou nos dialectos orientais pero perdeuse na fala occidental) e o uso de alif maqṣūrah (que representa un son conservado nos dialectos occidentais pero fusionado con ā no fala oriental).
Diglosia
A situación sociolingüística do árabe na época moderna ofrece un exemplo excelente do fenómeno lingüístico da diglosia, que é o uso normal de dúas variedades separadas da mesma lingua, normalmente en situacións sociais diferentes. O tawleed é o proceso de dar un novo matiz de significado a unha palabra clásica antiga. Por exemplo, al-hatif lexicográficamente, significa aquel cuxo son se oe pero cuxa persoa permanece invisible. Agora o termo al-hatif utilízase para un teléfono. Por tanto, o proceso de tawleed pode expresar as necesidades da civilización moderna dunha maneira que parecería orixinalmente árabe. No caso do árabe, cabe supoñer que os árabes cultos de calquera nacionalidade falan tanto o árabe estándar que se lles ensina na escola como os seus dialectos nativos, que dependendo da rexión poden ser mutuamente inintelixibles. Pódese considerar que algúns destes dialectos constitúen linguas separadas que poden ter "subdialectos" propios. Cando os árabes cultos de diferentes dialectos entablan conversacións (por exemplo, un marroquí que fala cun libanés), moitos falantes cambian de código entre as variedades dialectais e estándar da lingua, ás veces mesmo dentro da mesma frase. Os falantes de árabe adoitan mellorar a súa familiaridade con outros dialectos mediante a música ou o cine.
A cuestión de se o árabe é unha lingua ou moitas linguas ten unha carga política, do mesmo xeito que ocorre coas variedades do chino, o hindi e o urdú, o serbio e o croata, o escocés e o inglés, etc. A diferenza dos falantes de hindi e urdú, que afirman que non poden entenderse mesmo cando si poden, os falantes das variedades do árabe afirmarán que todos poden entenderse mesmo cando non poden. Aínda que existe un nivel mínimo de comprensión entre todos os dialectos árabes, este nivel pode aumentar ou diminuír en función da proximidade xeográfica: por exemplo, os falantes do Levante e do Golfo enténdense moito mellor que os do Magreb. A cuestión da diglosia entre a lingua falada e a escrita é un factor de complicación importante: Unha única forma escrita, significativamente diferente de calquera das variedades faladas aprendidas de forma nativa, une unha serie de formas faladas ás veces diverxentes. Por razóns políticas, a maioría dos árabes afirman que falan unha soa lingua, a pesar dos importantes problemas de incomprensibilidade mutua entre as distintas versións faladas..
Dialectos
A principal división dialectal está entre os dialectos do Magreb (Marrocos, Alxeria, Libia, Tunisia e Exipto) e os do Oriente Medio, ademais dos dialectos beduínos, moito máis conservadores. Xeralmente, os dialectos do Oriente Medio son mutuamente intelixibles, pero estes falantes adoitan ter problemas para entender as variantes do Magreb.
Os principais dialectos, entón, son:
Menos estendidos son:
Fonoloxía
Os fonemas consonánticos indicados abaixo reflicten a pronunciación do árabe estándar, que soamente ten tres vogais, que poden ser longas ou curtas, /i, a, u/ e /ii, aa, uu/. Naturalmente, hai moitos casos de alofonía.
(isto é, unha fricativa, como a /j/ do francés, non unha africada).
Consoantes enfáticas: úsase aquí para indicar velarización e farinxealización. Nalgúns sistemas de trasncripción, a énfase indícase poñendo a letra en maíuscula, por exemplo, [] escríbese [D]; noutros casos sublíñase a letra [d] ou pónselle un punto debaixo.
Consoantes longas. Tanto as vogais como as consoantes poden ser, fonoloxicamente, longas ou curtas. As consoantes longas escríbense dobradas na transliteración no noso alfabeto, marcando a presenza da marca diacrítica arábiga denominada shaddah. Estas consoantes pronúnciase durante o dobre de tempo que unha consoante normal. Exemplos: qabala (recibiu) e qabbala (bicou).
Forma das sílabas: o árabe ten dous tipos de sílaba: sílabas abertas (CV) ou (CVV) e sílabas pechadas (CVC), (CVVC) ou (CVCC). Toda sílaba comeza cunha consoante (se non, únese coa última consoante da sílaba anterior. )
Acento: non cambia o significado en árabe, pero leva consigo unha gran relación respecto á lonxitude das vogais e á forma da sílaba. Pronunciar correctamente o acento axuda a ser comprendido mellor. En xeral, as sílabas "pesadas" atraen o acento (isto é, sílabas pechadas ou cunha vogal longa).
Alfabeto
O alfabeto árabe derívase do alfabeto arameo, co que mantén unha certa semellanza. Escríbese de dereita a esquerda. Tradicionalmente, houbo diferenzas entre o alfabeto do oeste (do Magreb) e o do Leste. O alfabeto occidental distinguíase polas seguintes características:
Día Mundial da Lingua Árabe
O 18 de decembro de 1973, a Asemblea Xeral da ONU acordou declarar o idioma árabe como unha das linguas oficiais da ONU. En 2012 declarou ese mesmo día 18 de decembro como Día Mundial da Lingua Árabe, co obxectivo de recoñecer a contribución desta lingua á cultura universal.
Antonio Pernas
Traxectoria
Estudou enxeñería na universidade.
Comezou cun pequeno taller no que facía uniformes para a mariña e abrigos de muller. Nos anos 70 creou a primeira colección en colaboración coa súa muller María Freire. Dende o ano 1991 as súas creacións teñen desfilado na Pasarela Cibeles. No ano 1992 abriu a primeira tenda na Coruña, que chegarían a ser máis de vinte por toda España, e catro no estranxeiro (Andorra, Grecia, Líbano e México). En 2005 a marca Antonio Pernas foi adquirida polo Grupo Caramelo.
Pernas ten defendido a idea de que os estudos de moda se integren nos programas das universidades públicas.
Ottilia Ulbricht
Ottilia Ulbricht Protze, foi unha profesora de alemán residente en Santiago de Compostela.
Traxectoria
Parella de Víctor Muñoz Baijón, chegaron a Galicia ao comezo da ditadura de Primo de Rivera. Instaláronse en Santiago de Compostela cunha academia de idiomas. Cando concluíu os estudos, Víctor Muñoz fíxose cargo da farmacia da rúa Casas Reais. De ambos os dous dicíase que “introduciran o fascismo en Galicia”. Na década de 1930 Víctor fundou a sección da Falanxe Española en Santiago de Compostela con outros camaradas como Fermín Zelada de Andrés Moreno. Partidarios de José Antonio Primo de Rivera, recibírono na súa farmacia das Casas Reais o 16 de marzo de 1935. Alí Primo de Rivera improvisou un mitin ante un centenar de camaradas. Pilar Primo de Rivera visitou Santiago o 5 de febreiro de 1936 para apoiar os nomeamentos de María Laura Colmeiro Laforet como secretaria da Sección Femenina e de Ottilia Ulbricht como tesoureira. Días despois do triunfo da Fronte Popular, varios asaltantes intentaron prender lume á farmacia, e Ottilia púxoos en fuga pistola en man.
O 6 de novembro de 1936 Muñoz foi encarcerado e asasinado en Madrid.
Foi profesora de alemán na Universidade de Santiago de Compostela, no Instituto Arcebispo Xelmírez e no seu propio domicilio.
Ao rematar a guerra presentouse en Santiago de Compostela a muller de Víctor Muñoz, descubríndose que Ottilia só fora a súa amante.
Recoñecementos
Foi condacorada coa Y vermella de Falange en 1940. En 1965 foille concedido o Lazo de Dama da Orde Civil de Afonso X o Sabio.
A Costa, Lourido, Valdoviño
A Costa é un lugar da parroquia de Lourido no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 36 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 17 homes e 19 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 35 habitantes.
Nikola Kalinić
Hajduk Split
Tras demostrar que se adaptaba ben á liga croata volveu ao Hajduk para a tempada 2007/08, o seu primeiro partido foi contra do Cibalia substituto, e logo asegurouse un posto como titular nunha vitoria 2 a 1 contra do Osijek. Logrou 17 goles nesa tempada que só superou o máximo goleador da liga, Želimir Terkeš con 21. O seu equipo quedou quinto na liga, e axudou a que conxunto chegase á final da Copa de Croacia; marcou en todas as competicións 26 goles, recibindo o premio "Cisne de ouro" da Asociación de Prensa Croata.
Kalinić comezou a tempada seguinte marcando o segundo gol nunha vitoria 0 a 4 contra do Birkirara pasando á seguinte rolda da Copa UEFA 2008-09. No clásico derby co Dinamo Zagreb, Kalinić anotou o primeiro gol por penalty, nun encontro que rematou en vitoria 2 a 0 e supuxo que o Hajduk adiantase ao Dinamo na liga.
Kalinić houbo fichar polo Portsmouth a finais de xullo de 2009, mais ao final non se realizou e foi o Blackburn Rovers o que se fixo cos servizos do croata por 7 millóns de euros.
Blackburn Rovers
Asinou cos Blackburn Rovers o 3 de agosto de 2009 por catro anos Debutou contra o 22 de agosto contra do Sunderland e o seu primeiro gol chegoulle o 27 de outubro o contra do Peterborough United nun encontro da Football League Cup e anotou o seu segundo gol nos cuartos de final da competición contra do Chelsea pero fallou un penalty.
O cuarto e mais o quinto gol da tempada foron os dous primeiros goles contra do Aston Villa no encontro de volta da semifinal da League Cup. O seu primeiro gol na Premier League foi contra do Wigan Athletic nunha vitoria 2 a 1.
Non obstante, perder boa parte da pretempada empezou ben a tempada 2010-11, logrando o único gol no primeiro partido da tempada o 14 de agosto contra do Everton. Tras a marcha de Sam Allardyce, o novo adestrador Steve Kean non contou con el como titular.
Dnipro Dnipropetrovsk
miniatura|Nikola Kalinić adestrando en 2011 ao pouco de se incorporar ao Dnipro Dnipropetrovsk O 11 de agosto de 2011 Kalinić asinou polo Dnipro Dnipropetrovsk da Primeira Liga Ucraína. Debutou o 13 de agosto nun partido contra do Shakhtar Donetsk como substituto na segunda metade e que rematou nunha derrota 3 a 1, e aínda que logrou marcar nesta súa primeira participación recibiu un cartón vermello tan só dous minutos despois de marcar. Nas súas dúas primeiras tempadas co equipo marcou dez goles.
Fiorentina
O 14 de agosto de 2015 converteuse en novo xogador do Fiorentina logo de pagar por el 5 millóns de euros, asinando un contrato por catro anos. O seu primeiro partido cos viola foi o 23 de agosto nun partido de liga contra do A.C. Milan que rematou en vitoria 2 a 0. Asinou o seu primeiro gol o 17 de setembro nun partido da  Europa League contra do Basilea que se reolveu nunha derrota 1 a 2. Mentres o seu primeiro gol na liga chegou o 23 de setembro na quinta xornada, contra do Boloña O 27 setembro logrou un triplete, o terceiro na súa carreira en segna una tripletta en San Siro contra do Inter nunha vitoria 1 a 4, conseguindo así a Fiorentina o primeiro posto empatado co Inter e converténdose no terceiro xogador viola en facer un triplete diante o Inter tras Vinicio Viani e Gabriel Batistuta. Protagonizou tamén o derby toscano contra do Empoli ao marcar os dous goles do seu equipo e lograr así un empate. No Fiorentina-Udinese do 6 de decembro de 2015 anotou o que sería o seu décimo gol da tempada na liga mais a Lega Calcio non lle recoñeceu o gol por mor da involuntariedade da desviación do tiro por parte do seu compañeiro Milan Badelj.
Na tempada 2016/17 principiou marcando na primeira xornada, contra do Juventus, nunha derrota 2 a 1. Permaneceu sen marcar ata a novena xornada, na que foi o protagonista, cun triplete, dunha vitoria 3 a 5 contra do Cagliari.
Milan
O 22 de agosto de 2017 pasou como cedido ao AC Milan con obriga de merca por 25 millóns de euros. Fixo o seu debut nunha vitoria 2 a 1 contra do Cagliari o 27 de agosto, saíndo como substituto no minuto 78. O 17 de setembro marcou por primeira volta co seu novo equipo contra do Udinese nunha vitoria 2 a 1
Atlético de Madrid
O 9 de agosto de 2018 asinou co Atlético de Madrid por tres anos e seis días despois participou, como substituto malia non saír ao terreo de xogo, na derrota contra do Real Madrid que levou ao seu novo equipo a facerse coa Supercopa de Europa 2018 en Talín. .
Selección nacional
miniatura|Nikola Kalinić coas cores da selección croata nun encontro contra de Portugal en xuño de 2013 Kalinić foi un xogador clave na selección de fútbol de Croacia sub-21 e tamén representou ao seu país nas sub-17 e sub-19. Comezou a se facer coñecido internacional cando tiña 17 anos no Campionato de Europa sub-17 de 2005 ao ramatar como o máximo goleador do torneo, con 11 goles. Cos sub 19 logrou outros cinco goles durante a rolda preliminar de 2005. Logrou un triplete contra Lituania nunha vitoria por 3 a 0, o que asegurou un posto para a selección na rolda elite do Campionato europeo da UEFA Sub-19 de 2006.
O 17 de novembro de 2010 marcou o seu primeiro gol coa selección nacional, foi o terceiro de Croacia nunha vitoria 3 a 0 contra de Malta na clasificación para a Eurocopa de 2012. O 9 de febreiro de 2011 volveu marcar na vitoria 4 a 2 sobre a República Checa nun amigable. En xuño de 2012 substituíu a un Ivica Olić lesionado nun encontro da Eurocopa pero non xogou no torneo
O 4 de xuño de 2018 foi un dos convocados coa selección croata para o Mundial de Rusia pero abandonou a competición o quinto día ao rexeitar saír ao terreo de xogo como un substituto tardío contra de Nixeria, no que era o primeiro partido dos croatas, afirmando recaer nunha antiga lesión .Kalinić xa se negara a xogar pola mesma razón previamente, nun amigable contra do Brasil, así como nos adestramentos do día anterior. Logo do torneo rematar, Kalinić recibiu unha medalla de prata como parte do equipo croata, mais negouse a aceptala.
Peñón de Vélez da Gomera
O Peñón de Vélez da Gomera (en castelán: Peñón de Vélez de la Gomera) é unha península e praza de soberanía española, orixinalmente illa rochosa ata o terremoto de 1930, situada no norte de África, a 126 km ao oeste de Melilla e a 117 km ao sueste de Ceuta, unida ao continente por unha estreita franxa de area.
Ten unha extensión de 19.000 m² aproximadamente e unha altitude máxima de 87 m sobre o nivel do mar. O límite que separa España de Marrocos por Vélez da Gomera constitúe a fronteira máis pequena do mundo, con apenas 85 metros de lonxitude. Actualmente e de forma permanente está habitado con efectivos de varias unidades do Exército de Terra de España.
Souto, Souto, Paderne
Souto é un lugar da parroquia de Souto no concello coruñés de Paderne, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 133 habitantes (60 homes e 73 mulleres).
Peñón de Vélez da Gomera
Localización
Esta illa é un dos enclaves militares de España no norte de África, na costa que se estende entre Ceuta e Melilla, cuxa posesión retivo España logo da independencia do Protectorado Español de Marrocos, debido ao feito de que a súa posesión databa de datas anteriores á propia existencia do reino marroquí e non estaba xa que logo suxeita ao protectorado.
Historia
O territorio ocupárono os españois por primeira vez o 23 de xullo de 1508, cando unha escuadra española mandada por Pedro Navarro aniquilou ao poderoso núcleo de piratas que o defendían. En 1522 Muley Mohamed, señor do territorio no que se atopaba o Peñón conseguiu apoderarse do mesmo. Finalmente, o 6 de setembro de 1564, García Álvarez de Toledo y Osorio, marqués de Villafranca e Vicerrei de Cataluña, recupera o Peñón para España por orde de Filipe II. O Peñón de Vélez da Gomera mantívose ininterrompidamente baixo soberanía española desde ese momento. En 1921, no contexto da Guerra de Marrocos, decídese reforzar a presenza española no mesmo.
En 1930 o antigo illote rochoso quedou unido a terra firme polos efectos dun terremoto.
Mesa (homónimos)
A palabra mesa pode facer referencia a:
Disfasia
A disfasia é un trastorno da linguaxe consistente nun atraso grave na adquisición da fala e da linguaxe expresiva debido a problemas neuropsicolóxicos.
Os nenos que a sofren teñen un baixo nivel de adquisición da linguaxe (aproximadamente a metade do resto dos nenos no ensino elemental). As deficiencias específicas explícanse coma unha incapacidade ou atraso en:
Esta alteración denomínase tamén afasia evolutiva, aínda que este termo é tecnicamente incorrecto se non existe unha evidencia de perda da linguaxe.
Morangueiros, Curtis, Curtis
Morangueiros é un lugar da parroquia de Curtis no concello coruñés de Curtis da comarca de Betanzos. Tiña 19 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 8 eran homes e 11 eran mulleres.
Vilademeus
O topónimo Vilademeus pode referirse a dous lugares de Galicia:
Riodolas, Carballeda de Valdeorras
Santa María de Riodolas é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Carballeda de Valdeorras. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 11 habitantes (6 homes e 5 mulleres), distribuídos en 1 entidade de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 15 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación mantivérase nos 11 habitantes, sendo 8 homes e 3 mulleres.
Alfredo Méndez Loureiro
Alfredo Méndez Loureiro foi un industrial e político galego.
Traxectoria
No franquismo foi nomeado alcalde de Cangas en 1949 tomando posesión o 6 de febreiro.
Aa (cómic)
Aa é un personaxe de ficción pertencente á DC Comics. Foi creado por Gerard Jones e Pat Broderick e a súa primeira aparición foi no cómic Green Lantern (vol. 3) N° 21 (febreiro de 1992). Orixinalmente, Aa foi un membro da forza policial intergaláctica chamada Green Lantern Corps pero rematou renunciando a este grupo.
Historia
Aa é orixinaria do planeta chamado Stoneworld (literalmente Mundo de pedra) e pertencente a unha raza de pedra pómez. Foi elixida xunto a Kworri, proveniente do mesmo planeta, pola Lanterna Verde Brik para unirse ós Corps, pero foron capturados xunto a Hal Jordan por un mercenario. Este ser, chamado Flicker, quería vendelos como escravos para loitar nunha guerra interestelar.
Despois de escapar deste mercenario, os Lanternas Verdes descubriron que este tamén capturara a unha vella inimiga de Hal Jordan, Zafiro Estelar. A pesar da desconformidade de Aa, o grupo decidiu ir a rescatala, e xunto Hal Jordan decidiu que no curso da misión definiría quen, entre Aa e Kworri, sería máis apto para unirse ós Corps. Durante a misión, Aa non seguiu as ordes de Jordan e, aínda que puño en perigo a vida de Zafiro Estelar, eventualmente lograron salvala e fuxir. Jordan decidiu que lle daría o anel a Aa, pois pensou que o candidato no debía ser simplemente leal como Kworri, senón que debía ter a forza como para poder cuestionar as decisións dos seus compañeiros.
Xa como Lanterna Verde, Aa foi preparada por Kilowog e participou en varias misións cos Corps, destacando unha invasión dun exército de Qward a Oa e unha batalla contra a encarnación de Entropía. Despois desta misión, cansada da división entre varios membros dos Corps e considerando que ela non podía basear a súa vida na fe, Aa deixou o grupo.
Pouco tempo despois, Aa, se uniu a outro grupo cósmico, os Darkstars (Estrelas Negras), xa que, o contrario dos Guardianes del Universo que lideran a os Lanternas Verdes, os Controladores, líderes dos Darkstars, non lles pedían os seus membros que creran na súa omnisciencia, dándolles unicamente a misión de protexer planetas.
Como parte dos Darkstars, a tivo conflitos cos Corps. A pesar diso, Hal Jordan aínda sentíase impresionado por Aa e mantivo por un tempo a esperanza de traela de volta os Corps.
Dende que Hal Jordan converteuse en Parallax no se sabe nada sobre as actividades de Aa e a súa situación actual se descoñece.
Vilademeus, Souto, Paderne
Vilademeus é un lugar da parroquia de Souto no concello coruñés de Paderne, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 27 habitantes (10 homes e 17 mulleres).
Mostás, Curtis, Curtis
Mostás é un lugar da parroquia de Curtis no concello coruñés de Curtis da comarca de Betanzos. Tiña 7 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 6 eran homes e 1 era muller.
Agrafía
A agrafía é unha perda da destreza da escrita debido a causas traumáticas, independentemente de calquera perturbación motora. Existen cinco formas clínicas de agrafía : a agrafía pura, cando tan só hai trastorno da escritura; a agrafía afásica,cando os trastornos da escritura veñen acompañados por trastornos na fala; a agrafía con alexia; a agrafía apráctica, altérase a produción de letras e palabras e a agrafía espacial.
O Castiñeiro, Lagoa, Alfoz
O Castiñeiro é un lugar da parroquia de Lagoa no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE en 2011 tiña dous habitantes (dous homes).
Preitela, Lourido, Valdoviño
Preitela é un lugar da parroquia de Lourido no concello coruñés de Valdoviño na comarca de Ferrol. Tiña 5 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 2 homes e 3 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 6 habitantes.
El Campillo
O topónimo castelán El Campillo pode referirse a:
Anton Karas
É ben coñecido por ser o autor da banda sonora orixinal da adaptación cinematográfica da novela homónima O terceiro home (The Third Man) de Graham Greene, dirixida por Carol Reed en 1949 con guión do propio Graham Greene.
A Barca de Barbantes, Cenlle
Santo Antonio da Barca de Barbantes é unha parroquia do concello de Cenlle situada á beira do río Miño. Segundo o IGE en 2013 tiña 130 habitantes (73 mulleres e 57 homes) o que supón unha diminución respecto ao ano 1999 cando tiña 178 habitantes.
Parroquias de Cenlle
miniatura|esquerda|As dez parroquias que conforman o concello de Cenlle.
Robledo, Carballeda de Valdeorras
Santa María de Robledo é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Carballeda de Valdeorras. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 162 habitantes (83 homes e 79 mulleres), distribuídos en 1 entidade de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 181 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 119 habitantes, sendo 61 homes e 58 mulleres.
Os Muros, Curtis, Curtis
Os Muros é un lugar da parroquia de Curtis no concello coruñés de Curtis da comarca de Betanzos. Tiña 7 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 3 eran homes e 4 eran mulleres.
Kenneth G. Wilson
Kenneth Geddes Wilson, nado en Waltham, Massachusetts o 8 de xuño de 1936 e finado o 15 de xuño de 2013 en Saco, Maine, foi un físico estadounidense.
Traxectoria
Recibiu o Nobel de Física de 1982, pola teoría dos fenómenos críticos en conexión coas transicións de fase.
Turbulencia
miniatura|200px|right|Fluxo ó redor dun obstáculo; o fluxo augas arriba é laminar. En mecánica dos fluídos, desígnase fluxo turbulento ou simplemente turbulencia ao fluxo dun líquido no que as partículas se mesturan de forma non linear, isto é, de forma caótica con turbulencias e remuíños, en oposición ao fluxo laminar. Nestes casos non se aplica a Lei de Poiseuille. Este tipo de fluxo é ruidoso.
Nacho Novo
Ignacio Javier Gómez Novo, máis coñecido por Nacho Novo, nado en Ferrol o 26 de marzo de 1979, é un exfutbolista galego, que xogaba de dianteiro.
Fillo do futbolista Richard Gómez, formouse na canteira do Racing de Ferrol, club no que tamén xogara seu pai, e tras pasar polo Somozas e o Huesca, emigrou para probar sorte no fútbol escocés, xogando primeiro no Raith Rovers e no Dundee FC, e finalmente nun dos dous equipos máis importantes da liga escocesa, o Rangers. Os seus 255 partidos e 73 goles co equipo de Glasgow convertérono nunha lenda do club, co que gañou 8 títulos, entre eles tres ligas, e co que tivo varias participacións na Liga de Campións e na Copa da UEFA. Despois de seis tempadas en Ibrox fichou polo Sporting de Gijón, co que debutou na Primeira división española. Nos seguintes anos xogou tamén en clubs de Polonia, Irlanda do Norte, Inglaterra e os Estados Unidos.
É irmán da ex xogadora de baloncesto Arantxa Novo, que militou entre outros no Ensino e no IDK Gipuzkoa.
Comezos
Naceu en Ferrol o 26 de marzo de 1979, sendo fillo do futbolista Richard Gómez e da xogadora de balonmán Isabel Novo. Ao pouco de nacer trasladouse coa súa familia a Sevilla, onde viviu un tempo, despois de que seu pai fose traspasado do Racing de Ferrol ao Betis.
Racing de Ferrol e Somozas
De regreso en Ferrol, formouse nas categorías inferiores do Racing, e o 29 de marzo de 1998, sendo aínda xuvenil, debutou co primeiro equipo na Segunda División B, disputando os instantes finais dun partido contra o Fuenlabrada na Malata, onde substituíu a Javi Prendes. Foi a súa única actuación co equipo verde, pasando a seguinte tempada no Somozas, que naquel entón era filial racinguista.
Huesca (1ª etapa)
En 1999 fichou pola SD Huesca, da Terceira División, onde militou dúas tempadas, xogando dúas fases de ascenso a Segunda B e logrando o ascenso na 2000/01.
Raith Rovers
No ano 2001 emigrou a Escocia, onde fichou nun principio polo Raith Rovers de Kirkcaldy, en Fife, equipo da First Division, a segunda categoría do fútbol escocés. Debutou nun partido ante o Airdrieonians o 4 de agosto e tres días despois marcou os seus primeiros dous goles, nun encontro fronte ao East Fife correspondente á Challenge Cup, no que marcou o primeiro e o terceiro gol do Raith, culminando a remontada do seu equipo despois de ir perdendo por 2-0. A pesar do descenso do equipo, Novo foi un dos máximos goleadores da liga e rematou o seu primeiro ano no fútbol escocés cun total de 22 goles en 38 partidos.
Dundee
As súas boas cifras goleadoras atraeron a atención do Dundee, da Scottish Premier League, que o fichou en xullo de 2002. Disputou o seu primeiro partido na máxima categoría escocesa o 3 de agosto dese ano, nun empate a dous goles ante o Heart of Midlothian. Dúas semanas despois anotou dous goles contra o Dunfermline Athletic, antes de ser expulsado nos minutos finais. Marcou sete tantos máis durante a tempada, rematando cun total de nove.
Na tempada 2003/04 incrementou a súa conta goleadora, convertendo un total de 25 goles, 19 deles na liga, competición da que foi o segundo máximo anotador só por detrás do sueco Henrik Larsson. Ademais marcou os seus primeiros catro goles na Copa da UEFA, ante o Vllaznia kosovar e o Perugia italiano.
Tempada 2004/05
O seu rendemento no Dundee fixo que se interesasen por el varios equipos, entre eles os dous principais clubs de Escocia, o Celtic e o Rangers, sendo este último o que conseguiu finalmente a súa fichaxe. Asinou contrato o 6 de xullo de 2004 e recibiu o dorsal número 10, que acababa de deixar libre Michael Mols. Debutou nun partido de liga ante o Aberdeen, o 7 de agosto, e marcou o seu primeiro tanto no seguinte encontro, no seu debut na Liga de Campións fronte ao CSKA de Moscova no estadio Lokomotiv. Tras este gol inicial, non conseguiu ver porta nos seguintes oito partidos, e acabou por perder a titularidade. Con todo, regresou aos onces iniciais despois de marcar dous goles en dous minutos contra o seu exequipo, o Dundee, na xornada 11.
A continuación, formou unha efectiva dupla goleadora con Dado Pršo, e completou a tempada como o terceiro máximo goleador da liga, con 19 tantos. Entre eles marcou o único gol na vitoria por 1-0 sobre o Hibernian de Edimburgo, co que o Rangers conseguiu o título de liga. Gañou ademais a Copa da Liga, marcando dous tantos na goleada por 7-1 das semifinais contra o Dundee United e un máis na final ante o Motherwell (5-1). Completou a tempada cun total de 25 goles entre tódalas competicións.
Tempada 2005/06
Comezou como titular a tempada 2005/06 ata que rompeu o quinto metatarsiano do seu pé esquerdo, polo que permaneceu de baixa durante varios meses. Ao seu regreso aos terreos de xogo, non foi quen de ver porta nos 20 partidos que disputou, sendo utilizado máis como extremo que como dianteiro, debido ao bo estado de forma de Kris Boyd.
Tempada 2006/07
Coa marcha do adestrador Alex McLeish e a chegada do francés Paul Le Guen, o futuro do futbolista parecía lonxe de Ibrox, pero permaneceu no equipo ao fracasar no último día de mercado as negociacións co Coventry City inglés. Aínda que dispuxo de poucos minutos na parte inicial da tempada, acabou cun bo rendemento e con nove goles, catro deles na Copa da UEFA, competición na que o seu equipo chegou ata os oitavos de final, caendo ante Osasuna.
Tempada 2007/08
A contratación de novos dianteiros na tempada 2007/08 aumentou a competencia no equipo por un posto no ataque, polo que Novo comezou a maioría de encontros dende o banco. O 20 de outubro de 2007, no primeiro derbi do Old Firm da tempada, marcou dous dos tres goles do seu equipo, que derrotou por 3-0 ao Celtic. Nas semifinais da Copa de Escocia ante o St. Johnstone, marcou na prórroga o gol co que o Rangers forzou a quenda de penaltis. Ademais anotou o seu lanzamento dende os once metros, contribuíndo á clasificación para a final. Con todo, dúas expulsións en dous partidos de liga impedíronlle disputar tanto esa final como a da Copa da Liga, das que o seu equipo se proclamou campión. Ademais, na Copa da UEFA marcou o gol que meteu o seu equipo nos oitavos de final, e tamén o lanzamento decisivo na quenda de penaltis das semifinais contra a Fiorentina, clasificando ao Rangers para a final por primeira vez na súa historia. Disputou a final no City of Manchester Stadium contra o Zenit, entrando no minuto 77 por Saša Papac, pero non puido levantar o título, que foi para o equipo ruso por 2-0.
Tempada 2008/09
miniatura|240x240px|Nacho Novo xogando co [[Rangers F.C.|Rangers un partido da Copa Emirates contra o Paris Saint-Germain en 2009.]] Na seguinte campaña disputou a final da Copa de Escocia contra o Falkirk, saltando á herba de Hampden Park na segunda parte como substituto de Kris Boyd e marcando o gol da vitoria só 28 segundos despois (1-0). Con este gol, o Rangers culminou unha tempada con dous títulos, despois de gañar a liga por diante do Celtic, con 5 goles de Novo.
Tempada 2009/10
A tempada 2009/10 foi a última do futbolista galego no Rangers. Despois de disputar como titular a final da Copa da Liga, gañando o título ante o St. Mirren, xogou o seu último encontro co equipo o 9 de maio de 2010, un empate 3-3 contra o Motherwell no que levantou o seu terceiro título de liga.
Sporting de Gijón
En maio de 2010 confirmouse a súa fichaxe polo Sporting de Gijón. Co equipo de Manuel Preciado debutou na Primeira División na primeira xornada da tempada 2010/11, entrando como substituto de Carmelo nunha derrota por 4-0 ante o Atlético de Madrid no Vicente Calderón. Marcou o seu primeiro gol contra o Almería, e rematou a súa primeira tempada con 30 partidos (15 deles como titular) e 4 tantos. Disputou 11 partidos na seguinte campaña, nos que marcou 3 goles, e en febreiro deixou o equipo poñendo rumbo a Polonia, onde fichou polo Legia Warszawa. A súa marcha provocou un enfrontamento co adestrador Javier Clemente, e ámbolos dous realizaron acusacións cruzadas nos seguintes días.
A Cruz, Lagoa, Alfoz
A Cruz é un lugar da parroquia de Lagoa no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE, en 2011 tiña 19 habitantes (9 homes e 10 mulleres).
Nacho Novo
Legia Warszawa
Co equipo de Varsovia disputou 11 partidos da Ekstraklasa, rematando terceiro por detrás do Śląsk Wrocław e do Ruch Chorzów. Ademais xogou catro partidos máis na Copa de Polonia, e marcou un gol nas semifinais contra o Arka Gdynia, contribuíndo á clasificación do equipo para a final. Unha sanción deixouno outra vez sen poder disputar unha final na que o seu equipo se proclamou campión.
Huesca (2ª etapa)
Só militou no equipo polaco un ano, para volver á Liga española e fichar en xullo de 2012 de novo polo Huesca, 11 anos despois da súa marcha, e co equipo desta vez na Segunda División. Disputou 34 partidos co club, 22 deles como titular, e marcou 6 goles. O conxunto aragonés acabou descendendo despois dunha mala campaña que iniciou o adestrador Antonio Calderón, ata que foi despedido e substituído por Jorge D'Alessandro, que tampouco conseguiu endereitar o rumbo do equipo.
Greenock Morton
Tralo descenso do Huesca, regresou a Escocia, onde fichou en outubro de 2013 polo Greenock Morton, equipo do Campionato de Escocia, nova segunda categoría do fútbol do país. Disputou un total de 10 partidos co club de Greenock e marcou un gol ante o Raith Rovers, o seu antigo equipo. Co equipo na última posición da táboa, o seu contrato foi rescindido en decembro, só dous meses e medio despois da súa chegada.
Carlisle United
En febreiro de 2014 fichou polo Carlisle United de Cumbria ata final de tempada. Con este equipo debutou no fútbol inglés, concretamente no Football League Championship, terceira categoría, nunha derrota por 1-2 ante o Rotherham United. Disputou un total de seis partidos co equipo, só un deles como titular, e acabou descendendo.
Carolina RailHawks
No verán de 2014 marchou aos Estados Unidos, onde fichou polos Carolina RailHawks, da segunda categoría do fútbol estadounidense, a North American Soccer League. Debutou nun partido do Campionato de Outono fronte ao New York Cosmos e rematou dito campionato con 3 goles en 6 partidos. Xa na tempada 2015, foi o máximo goleador do equipo tanto no Campionato de Primavera como no de Outono, e rematou a tempada como o terceiro máximo goleador da liga, só por detrás do brasileiro Stefano Pinho e do estadounidense Christian Ramirez.
Glentoran
No verán de 2016 instalouse en Irlanda do Norte para xogar no Glentoran FC de Belfast, co que disputou a tempada 2016/17 da NIFL Premiership. Debutou nun partido ante o Dungannon Swifts e marcou o seu primeiro gol contra o Cliftonville. Na parte final da competición recibiu unha sanción de seis partidos por lle dar unha cabezada a Declan Cadell, xogador do Crusaders. Rematou a tempada con 4 goles en 28 partidos e a continuación colgou as botas.
Selección galega
En 2005, co regreso da selección galega despois de décadas de inactividade, foi convocado para a disputa do partido inaugural contra o Uruguai, pero non puido acudir por problemas de calendario coa competición escocesa. Esta circunstancia repetiuse nos dous anos seguintes, nos partidos que enfrontaron a Galicia contra Ecuador e o Camerún. No ano 2008 debutou en Riazor coa camisola da selección nacional fronte a Irán, marcando dous dos tres goles galegos (3-2). Só unhas horas antes xogara co Rangers o derbi do Old Firm fronte ao Celtic, collendo a continuación un voo chárter para poder disputar o partido na Coruña.
En outubro de 2008, a prensa británica comezou a falar da posibilidade de que o xogador puidese ser convocado pola selección escocesa se se nacionalizase escocés, dado que xa cumpría os requisitos. Isto abriu un debate no fútbol escocés, respecto a se era ou non desexable que vestise a camiseta do país un futbolista sen ascendencia escocesa. Con todo, a Asociación Escocesa de Fútbol puxo fin ao debate ao confirmar que os catro países do Reino Unido continuarían seleccionando só xogadores con ascendencia do propio país.
Trala retirada
Trala súa retirada abriu un bar en Glasgow chamado NN10. En xaneiro de 2018, tras xogar un partido co equipo de lendas do Rangers nun torneo amigable en Berlín, sufriu un infarto, sendo intervido nun hospital. Dous anos e medio despois, anunciouse que regresaba aos terreos de xogo, fichando polo Biggleswade United, da Spartan South Midlands League, novena división do fútbol inglés. Con todo, disputou só un partido co equipo de Biggleswade, nunha vitoria sobre o Woodbridge Town correspondente á FA Cup, que se decidiu na quenda de penaltis.
Recoñecementos
En 2014 foi incluído no Salón da Fama do Rangers.
Vida persoal
Nacido nunha familia de deportistas, seu pai é o exfutbolista Richard Gómez, que xogou entre outros no Racing de Ferrol e no Betis, e súa nai era a xogadora de balonmán Isabel Novo. Tralo falecemento de súa nai, Nacho acostumaba a celebrar os goles cunha dedicatoria para ela sinalando unha tatuaxe no seu brazo, o que lle supuxo un cartón vermello nun partido co Huesca, ao entender o árbitro que estaba insultando á afección rival. A irmá de Nacho, Arantxa, foi xogadora profesional de baloncesto e militou entre outros no Ensino e no IDK Gipuzkoa, ademais de gañar unha medalla de bronce nos Xogos Europeos de 2015 en Bakú, na modalidade de 3x3.
En 2004, mentres xogaba en Escocia, coñeceu á escocesa Donna Clark, coa que tivo un fillo, Javier, e coa que casou en 2015, nunha voda na que actuou como pastor o seu excompañeiro no Rangers, Marvin Andrews.
Joshua Kimmich
Traxectoria
Kimmich formouse nas categorías inferiores do VfB Stuttgart antes de asinar co RB Leipzig en xullo de 2013. Debutou na 3. Liga o 28 de setembro de 2013 no empate a 2-2 contra o SpVgg Unterhaching.
O 2 de xaneiro de 2015, Kimmich fichou polo FC Bayern München a cambio de 7 millóns de euros, e asinou un contrato por cinco anos. Debutou co Bayern o 9 de agosto de 2015, na primeira rolda da DFB-Pokal contra o FC Nöttingen.
Historia da xeoloxía
A historia da xeoloxía trata de como se foi producindo o desenvolvemento da ciencia natural da xeoloxía. A xeoloxía é o estudo científico da orixe, historia e estrutura da Terra. miniatura|upright|O escocés [[James Hutton considérase o pai da xeoloxía moderna]]
Antigüidade
miniatura|200px|Un [[mosquito e unha mosca nun colar de ámbar do Báltico de entre 40 e 60 millóns de anos de antigüidade]] esquerda|miniatura|150px|A forma [[octaedro|octaédrica algo distorsionada deste cristal bruto de diamante en matriz é típico deste mineral. As súas caras brillantes tamén indican que o cristal procede dun depósito primario.]] Algunhas das primeiras reflexións xeolóxicas versaron sobre a orixe da Terra. Na Antiga Grecia desenvolvéronse algúns dos conceptos xeolóxicos primarios sobre a orixe da Terra. Ademais, so século IV d.C. Aristóteles fixo observacións críticas da lentitude do cambio xeolóxico. Observou a composición dos terreos e formulou a teoría de que a Terra cambia a unha velocidade moi lenta e que eses cambios non poden ser observados durante a vida dunha persoa. Aristóteles desenvolveu un dos primeiros conceptos baseados en probas relacionados co campo da xeoloxía sobre a velocidade á que a Terra cambia fisicamente.
Porén, foi o seu sucesor no Liceo, o filósofo Teofrasto, o que fixo os maiores progresos na antigüidade na súa obra Sobre as pedras. Describiu moitos minerais e menas tanto das minas locais de Lavrio preto de Atenas, coma de máis lonxe. Tamén tratou sobre os tipos de mármores e materiais de construción como a calcaria, e intentou facer unha primitiva clasificación dos minerais polas súas propiedades como a dureza.
Moito máis tarde, na Antiga Roma, Plinio o Vello tratou de forma máis extensa de moitos máis minerais e metais que se usaban daquela para propósitos prácticos. Estivo entre os primeiros que identificou correctamente a orixe do ámbar como unha resina fosilizada de árbores ao observar insectos atrapados nalgunhas das pezas. Tamén sentou as bases da cristalografía ao recoñecer o hábito octaédrico do diamante.
Idade Media
Abu al-Rayhan al-Biruni (973–1048) foi un dos primeiros xeólogos musulmáns, cuxos traballos incluían os escritos iniciais sobre a xeoloxía da India, hipotetizando que o subcontinente indio foi noutros tempos un mar:
Ibn Sina (Avicena, 981–1037), un polígrafo persa; fixo contribucións significativas á xeoloxía e ás ciencias naturais (que el chamaba Attabieyat) xunto con outros filósofos naturais como Ikhwan AI-Safa e moitos outros. Ibn Sina escribiu unha obra enciclopédica titulada “Kitab al-Shifa” (O libro do tratamento, curación ou remedio da ignorancia), no cal na Parte 2, Capítulo 5, contén o seu comentario á mineraloxía e meteoroloxía de Aristóteles, en seis capítulos: Formación de montañas, Vantaxes das montañas na formación de nubes; Recursos hídricos; Orixe dos terremotos; Formación de minerais; A diversidade dos terreos da Terra.
Na China medieval, un dos naturalistas máis intrigantes foi Shen Kuo (1031–1095), un polígrafo que fixo incursións en moitos campos de estudo. En canto á xeoloxía, Shen Kuo é un dos primeiros naturalistas que formulou unha teoría da xeomorfoloxía. Esta estaba baseada nas súas observacións da elevación sedimentaria, erosión do solo, deposición de limo e fósiles mariños atopados nas montañas Taihang, localizadas a centos de quilómetros do océano Pacífico. Tamén formulou unha teoría do cambio climático gradual, despois da súa observación de bambús antigos petrificados nun estado ben conservado no subsolo próximo a Yanzhou (a moderna Yan'an), no seco clima do norte da provincia de Shaanxi. Formulou unha hipótese do proceso de formación das terras, baseando as súas observacións de cunchas mariñas fósiles en estratos xeolóxicos dunha montaña a miles de quilómetros do océano, do que inferiu que as terras formábanse por erosión de montañas e por deposición de limo.
Século XVII
miniatura|upright|esquerda|Retrato de Whiston cun diagrama que demostra as súas teorías do catastrofismo cometario mellor descritas na obra [[Unha nova teoría da Terra (A new Theory of the Earth)]]
Houbo que esperar ata o século XVII para que a xeoloxía empezase a dar grandes pasos adiante no seu desenvolvemento. Nesa época, a xeoloxía adquiriu unha entidade propia no mundo das ciencias naturais. Descubriuse no mundo cristián que diferentes traducións da Biblia contiñan distintas versións do texto sagrado. O único episodio que parecía seguir sendo consistente en todas as interpretacións era que o Diluvio formara a xeoloxía e xeografía do mundo. Para probar a autenticidade da Biblia, sentíase a necesidade de demostrar con probas científicas que esa Gran inundación realmente ocorrera. Con este estímulo por obter datos houbo un incremento nas observacións da composición da Terra, que á súa vez levaron ao descubrimento de fósiles. Aínda que as teorías que se orixinaron por este incrementado interese pola composición da Terra eran a miúdo manipuladas para apoiar o concepto do Diluvio, un dos resultados foi un maior interese na composición da Terra. Debido á forza das crenzas cristiás no século XVII, a teoría das orixes da Terra que era máis amplamente aceptada era a explicada no libro A New Theory of the Earth (Unha nova teoría da Terra) publicada en 1696 por William Whiston. Whiston usou o razoamento cristián para “probar” que a Gran inundación ocorrera verdadeiramente e que a inundación formara os estratos de rochas da Terra.
Século XVIII
Deste incremento no interese na natureza da Terra e da súa orixe procede a maior atención ao estudo dos minerais e outros compoñentes da codia terrestre. Ademais, a cada vez maior importancia económica da minaría en Europa durante a metade do século XVIII, fixo que fose vital ter un coñecemento exacto sobre as menas e a súa distribución natural. Os eruditos empezaron a estudar a constitución da Terra de maneira sistemática, con comparacións detalladas e descricións non só da propia terra, senón tamén dos metais semipreciosos que contiña, que tiñan un gran valor comercial. Por exemplo, en 1774 Abraham Gottlob Werner publicou o libro Von den äusserlichen Kennzeichen der Fossilien (Sobre as características externas dos minerais), que lle deu un amplo recoñecemento porque nesa obra presentaba un sistema detallado para identificar minerais específicos baseándose en características externas. Poderían identificarse as terras máis produtivas para a minaría e así poderíanse atopar os metais semipreciosos. Este impulso dado pola expectativa de ganancias económicas puxo a xeoloxía no foco e fíxoa unha materia popular. Co incremento do número de persoas que a estudaban, chegou un aumento das observacións e da información sobre a Terra.