cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Golfiño común
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais cualificou en 2008 a situación global da especie como "LC" (pouco preocupante). pero esta cualificación non é igual para todas as poboacións. Por exemplo as da subespecie Delphinus delphis delphis considérase "ER" (un pouco preocupante) porque, ao igual que ocorre con outras especies afectadas pola pesquería de cerco do atún de aleta amarela están diminuíndo os seus efectivos, polo que a IATTC (Inter-American Tropical Tuna Commission, Comisión interamericana para o atún tropical, CIAT) impuxo límites á mortalidade anual nas pesquerías e promulgou regulamentos con respecto á seguridade dos golfiños. No Pacífico Norte, para a pesca con artes de deriva dos Estados Unidos requiriuse, dede 1966, que utilizase avisadores acústicos para reducir a captura accidental de cetáceos; porén, algunhas capturas de Delphinus delphis continuaron. . E como vimos ao falarmos da distribución da poboación, a UICN estima que, no Mediterráneo, a pesca con redes de deriva neste mar debe ser implantada e forzada como unha cuestión prioritaria.
A situación da subespecie do mar Negro (Delphinus delphis ponticus) é moito máis crítica, e a UICN cualificouna como de "VU" (vulnerábel) xa que, como quedou dito, se estima a súa poboación en tan só nuns 10 000 individuos.
Nomes galegos
Ríos Panisse rexistrou para a especie Delphimnus delphis os seguintes nomes nas localidades que se indican:
E, sen especificar o nome científico, aínda que, polo que vimos na taxonomía, seguramente se trataría desta especie, encontrou estes nomes na bibliografía dos autores que se mencionan:
Highlander III: The Sorcerer
Highlander III: The Sorcerer, tamén coñecido como Highlander III, Highlander III: The Magician, Highlander III: The Final Dimension, Highlander: The Final Dimension e Highlander 3: The Final Conflict, é un filme estadounidense dirixido por Andrew Morahan que foi estreado en 1994.
Golfiño común
Nomes galegos
Polo tanto podemos considerar como nomes galegos delfín, golfín e golfiño (se descontamos a castelá corredora). Polo que respecta ás obras recentes, vemos que a Sociedade Galega de Historia Natural opta por golfiño común na súa provisoria Lista patrón de vertebrados de Galicia, o mesmo que fixeron Lahuerta e Vázquez, no seu Vocabulario multilingüe, e Díaz d'a Silva e Cartelle na súa Guía dos Mamíferos de Galicia.
Pola súa parte, a Real Academia Galega prefire para (todos) os golfiños o nome delfín, considerando golfiño simplemente como un sinónimo, talvez por estar a forma delfín máis próxima ao étimo latino.
Os golfiños na mitoloxía
miniatura|160px|[[Anfitrite no Louvre. Pódese ver un golfiño aos seus pés. .]]
Highlander III: The Sorcerer
Sinopse
O inmortal MacLeod viaxa ó Xapón para buscar ó mestre da maxia Nakano e aprender a súa sabedoría. Alí enfróntase ó malvado Kane, outro inmortal coma el que só busca o poder necesario para acabar con tódolos inmortais. Por cousas do destino, Kane é soterrado na cova do mestre xaponés e alí permanece durante séculos esquecido polo mundo. Kane reaparece ó ser descuberta a cova por un grupo de investigadores. MacLeod terá que loitar contra el de novo para liberar ó mundo da maldición dos inmortais.
Golfiño común
Os golfiños na mitoloxía
Os golfiños sempre tiveron unha estreita relación cos seres humanos. Á parte das ameazas que sofren por parte do home, orixinaron varias lendas en numerosas culturas.
As aparicións dos delfíns na mitoloxía son numerosas, e testemuñan a súa relación co home desde a antigüidade.
Na mitoloxía grega cóntase que estes mamíferos mariños antes que golfiños foron homes, concretamente uns piratas que intentaron vender o deus Dioniso como escravo e este, como castigo, converteunos en cetáceos.
Na mesma mitoloxía, o deus Poseidón, que exercía o dominio sobre a auga e o mar, sempre era representado co seu característico tridente e adoito rodeado de golfiños.
Segundo outra lenda, Poseidón viu a nereida Anfitrite por primeira vez bailando en Naxos entre as outras nereidas, namorouse dela e levouna consigo, aínda que noutra versión di que ela o rexeitou e que fuxiu ata os máis afastados confíns do mundo, refuxiándose onde o titán Atlas. Poseidón enviou numerosos criados na súa busca e un deles, Delfino, acabou encontrándoa e rogándolle que aceptase casar co deus e converterse na deusa do mar. Anfitrite terminou por aceptalo. Unha terceira versión di que Poseidón lle enviara á nereida o seu delfín de agasallo. Cando Anfitrite aceptou casar con el, o deus quedoulle tan agradecido ao delfín (o criado ou o animal), que o puxo entre as estrelas (o que se recorda no nome da constelación do Delfín.
Entre a descendencia de Anfítrite incluíanse focas. Poseidón tivo con Anfitrite un fillo, Tritón, e unha filla, Rodo (aínda que noutras versións se di que en realidade era filla de Poseidón con Halia, ou que o seu pai era Asopo). Pseudo-Apolodoro tamén menciona outra filla de Poseidón e Anfitrite chamada Bentesicime.
María Teresa León
María Teresa León Goyri, nada en Logroño o 31 de outubro de 1903 e finada en Madrid o 13 de decembro de 1988, foi unha escritora española integrada na xeración do 27. Foi unha muller comprometida co conflitivo tempo en que lle tocou vivir, enfrontándose a críticas e convencións sociais.
Traxectoria
Filla do coronel do exército Ángel León e de Oliva Goyri, sobriña de María Goyri (esposa de Ramón Menéndez Pidal). Na súa educación influíron moito os seus tíos e sobre todo a súa tía María, que fora unha das primeiras mulleres españolas en obter un doutoramento en Filosofía e Letras; e que impartiu clases na Universidade española A infancia de María Teresa transcorreu entre Madrid, Barcelona e Burgos, cidade á que volveu en varias ocasións e á que sentiu fortemente ligada. Estudou na Institución Libre de Ensino e licenciouse en Filosofía e Letras. Deste xeito, María Teresa educouse nun ambiente culto, ilustrado, que a marcou e definiu durante o resto da súa vida.
Comarca da Paradanta
A comarca da Paradanta é unha comarca galega situada na provincia de Pontevedra. A ela pertencen os concellos de Arbo, A Cañiza (a súa capital), Covelo e Crecente. Limita ao norte coas comarcas de Vigo e do Ribeiro, ao leste con esta última e coa de Terra de Celanova, ao sur con Portugal e ao oeste coa do Condado. Ocupa unha extensión de 339,85 quilómetros cadrados e contaba cunha poboación de 12.060 habitantes no ano 2020.
María Teresa León
Traxectoria
En 1920 casou con Gonzalo de Sebastián Alfaro, co quen tivo dous fillos, Gonzalo e Enrique. Nesta época publicou artigos no Diario de Burgos baixo o pseudónimo de Isabel Inghirami, heroína de Gabriele d'Annunzio, e posteriormente co seu propio nome. En 1928 realizou unha viaxe á Arxentina, e ao ano seguinte publicou as súas primeiras obras: Cuentos para soñar e La bella del mal amor.
En 1929 coñeceu a Rafael Alberti e rompeu o seu matrimonio para marchar co poeta a Mallorca. En 1932 casaron polo civil. Unha das primeiras colaboracións de Alberti para María Teresa León son as ilustracións para o seu terceiro libro, unha colección de contos chamada Rosa Fría.
A Xunta para a Ampliación de Estudos concedeulle unha bolsa para estudar o movemento teatral europeo e comezaron a viaxar por Berlín, a Unión Soviética, Dinamarca, Noruega, Bélxica e os Países Baixos. Esta experiencia permitiulles contar cun tema para os seus escritos, ampliado posteriormente cunha ducia de artigos, publicados en 1933 no Heraldo de Madrid. Participou xunto con Alberti na fundación da revista Octubre, na que publicou a súa obra Huelga en el puerto (1933).
En 1934 a parella regresou á Unión Soviética para asistir ao Primeiro Congreso de Escritores Soviéticos, no que coñeceron a Maxim Gorki e André Malraux. Co estoupido da Revolución de Asturias de 1934 incrementouse a súa actividade política e social, viaxando aos Estados Unidos para recadar fondos para os obreiros damnificados.
O golpe de estado que deu inicio á Guerra Civil sorprendeunos en Eivisa, de onde lograron escapar. Volveron instalarse en Madrid en plena guerra e María Teresa pasou a exercer o cargo de secretaria da Alianza de Escritores Antifascistas. Fundaron a revista El Mono Azul. As súas vivencias no Madrid bélico serán reflectidas máis tarde con grande intensidade en dúas novelas: Contra viento y marea e Juego limpio, esta última de gran carga dramática, crúa e intensa, con importantes notas autobiográficas na que narra o día a día dun grupo de actores. María Teresa foi subdirectora do Consello Central do Teatro, e puxo en pé, xa como autora, xa como actriz ou como directora, importantes empresas teatrais na España republicana.
Daniel W. Bursch
Traxectoria
É graduado en física pola Academia Naval dos Estados Unidos en 1979, e graduado en enxeñería pola Escola Naval de Posgraduados en 1991. Está casado con Roni J. Patterson e ten tres nenos.
Foi seleccionado como candidato pola NASA en xaneiro de 1990 e pasou a ser astronauta oficialmente en xullo de 1991. Formou parte da tripulación das misións STS-51, STS-68, STS-77, STS-108 e STS-111.
Automne... Octobre à Alger
Automne... Octobre à Alger é un filme alxeriano de 1993 dirixido por Malik Lakhdar-Hamina. O filme foi escollido como candidato de Alxeria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 67ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
María Teresa León
Traxectoria
Ao estalar a guerra levou a cabo unha intensa actividade de animación cultural e literaria nas frontes de batalla e participou na confección do Romancero de la Guerra Civil dedicado a Federico García Lorca, así como na creación, promovida pola Asociación de Escritores Antifascistas, dun organismo que se encargase de protexer as obras de arte dos edificios incautados polos partidos e organizacións de esquerdas, despois de que a súa propia casa fose requisada polos anarquistas. Como resultado desas xestións, encabezadas, segundo María Teresa León, por José Bergamín, creouse a Xunta de Incautación e Protección do Patrimonio Artístico, que se encargaría do traslado dos fondos artísticos do Museo do Prado e do Mosteiro del Escorial a Valencia. Con todo, dos primeiros traslados, feitos á marxe da Xunta, íanse a encargar persoalmente primeiro o deputado comunista Florencio Sosa Acevedo e logo a propia María Teresa de León, á que facía responsable da selección e envío dos cadros unha orde do subsecretario de Instrución Pública datada o 3 de decembro de 1936, «para evitar demora e trámites», pois Sosa só fixera un envío ao longo do mes de novembro, cun total de 29 cadros, e os responsables do museo puñan dificultades para os traslados que entendían motivados por razóns políticas. Entre o 7 e o 11 de decembro, María Teresa León sacou do museo e enviou a Valencia 64 cadros, entre eles As Meninas que saíron de Madrid o día 9, e 181 debuxos, moitos deles sen a embalaxe adecuada, o que causou danos importantes no retrato do conde-duque de Oliveirais dacabalo, de Velázquez. Rafael Alberti, o seu marido escribiu respecto diso a obra Noche de guerra en el Museo del Prado. As condicións nas que As meninas e o Carlos V dacabalo en Mühlberg de Tiziano cruzaron a ponte de Arganda suspendidos aos costados do camión e por fóra das rodas, xa que non se previra a dificultade que expuña a baixa altura da ponte. Isto determinou a súa destitución, pasando a responsabilidade á Xunta Delegada de Madrid, cuxos integrantes se comprometeron por unanimidade a non permitir novos traslados nas condicións que se fixeron os anteriores.
Tamén participou no II Congreso de Escritores Revolucionarios en 1937, celebrado en Madrid e Valencia. Durante a contenda o seu traballo centrouse no teatro, desempeñando o cargo de subdirectora do Consello Central do Teatro, promovendo distintas iniciativas neste campo, sendo responsable de El Teatro de Arte y Propaganda e posteriormente de Las Guerrillas del Teatro" no Exército do Centro. Traballou  tanto como dramaturga, como directora de escena e mesmo esporadicamente colaborou como actriz; foi codirectora dos Títeres de cachiporra de Federico García Lorca e La cacatúa verde, de Arthur Schnitzler;  tamén dirixiu A traxedia optimista, do autor ruso Vsevolod Vichnievsky e tamén realizou, a dirección e participación como actriz na versión de Numancia, da que se encargou o propio Alberti. Igualmente dirixiu e participou nunha obra de Alberti: Cantata de los héroes y la fraternidad de los pueblos. Outras das súas achegas ao mundo do teatro é a fundación de El Cine, Teatro, Club de la Alianza de Intelectuales Antifascistas".
Co final da guerra e a derrota republicana tivo que exiliarse, nun primeiro momento a Orán, a Francia, logo a Arxentina e mesmo a Italia. Viviron en París até finais de 1940, realizando traducións para a radio francesa Paris-Mondial e traballando como locutores para as emisións de América Latina.
Na Arxentina residiron durante vinte e tres anos, nacendo alí a súa filla Aitana. Segundo algúns autores como Estébanez foi alí onde adquiriu a madurez da súa prosa, como cumio da evolución iniciada cos primeiros contos de corte tradicional nos anos vinte, pasando por unha etapa vangardista tras coñecer a Alberti, e cun realismo socialista a partir da República.
Os seus pais chegaron a Buenos Aires o 2 de marzo de 1940, a bordo do Mendoza que partira de Marsella, e xunto a ela partiron a Roma vinte e tres anos despois, o 28 de maio de 1963, onde estableceron a súa residencia. Na cidade italiana escribiu a súa obra Memoria de la melancolía. Durante a etapa na Arxentina o matrimonio retomou as súas viaxes por Europa e realizaron a súa primeira viaxe a China, tras o cal escribiron en 1958 Sonríe China.
Rafael Alberti e María Teresa León volveron a España o 27 de abril de 1977. Afectada do mal de Alzheimer, foi ingresada nun sanatorio das proximidades de Madrid, no que morreu o 13 de decembro de 1988.
En 2003, no centenario do seu nacemento, institucións de Burgos organizaron no Círculo de Belas Artes, de Madrid a exposición María Teresa León. Memoria de un compromiso. Nela figuraron textos inéditos sobre Federico García Lorca, Lope de Vega ou Ramón Menéndez Pidal.
Jeff Buckley
Jeffrey Scott Buckley, nado en Anaheim (California), o 17 de novembro de 1966 e finado en Memphis (Tennessee), o 29 de maio de 1997, foi un cantautor e guitarrista estadounidense reputado polo seu peculiar rango vocal de polo menos catro oitavas e media.
Traxectoria
Trala publicación o 23 de agosto de 1994 do álbum de debut Grace, a crítica considerouno un dos artistas máis prometedores da súa xeración, o que o levou a facer unha xira mundial durante os seguintes dous anos. O álbum Grace inclúe 8 cancións orixinais e 3 versións, "Lilac Wine" inspirado na versión de Nina Simmone, popularizada por Elkie Brooks en 1978, "Corpus Christi Carol", de A Boy was Born, Op.3, peza que Buckley coñeceu no instituto, baseada nun himno do século XIV, e por último a versión máis célebre de "Hallelluja" de Leonard Cohen, baseada nas gravacións de John Cale para o disco tributo a Leonard Cohen I'm Your Fan. A versión acadou unha gran repercusión tanto a nivel de público como de prensa especializada, chegando a ser seleccionada como unha das 500 mellores cancións de todos os tempos pola revista Rolling Stone
Falecemento
Non obstante, na cima da popularidade, morreu afogado mentres nadaba no río Wolf, Tennessee, durante as sesións de gravación do que ía ser o seu segundo disco "Sketches for my Sweetheart the Drunk", que ía ser producido polo reputado músico da escena novaiorquina dos anos 70 Tom Verlaine (Televisión).
970
Mortes
Historia ano a ano
Alxeria
Alxeria  (en árabe: الجزائر, al-Jazā’ir, en tamazight: ⴷⵥⴰⵢⴻⵔ, Dzayer), oficialmente República Democrática e Popular de Alxeria (en árabe: الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية en Tamazight: ⵜⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⴷⵣⴰⵢⵔⵉⵜ ⵜⴰⵎⴰⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ), é un estado situado na África do Norte, formando parte do Magreb. A súa capital, Alxer, está ao norte, á beira da costa mediterránea. Cunha superficie de 2 381 741 km² é o país maior da cunca mediterránea, de África e do mundo árabe. Fai fronteira terrestre con Tunisia ao nordés, Libia ao leste, Níxer e Malí ao sur, Mauritania e o territorio en disputa do Sáhara Occidental ao suroeste e Marrocos ao oeste.
Despois de 132 anos de colonización francesa, Alxeria obtivo a súa independencia o 5 de xullo de 1962. Alxeria fíxose membro da Organización das Nacións Unidas (ONU), da Unión Africana (UA) e da Liga de Estados Árabes dende practicamente da súa independencia, en 1962. Tamén é integrante da Organización de Países Exportadores de Petróleo (OPEP) dende 1969. En febreiro de 1989 Alxeria participou xunto a outros estados da África magrebí na creación da Unión do Magreb Árabe (UMA), sendo tamén o país membro da Unión para o Mediterráneo dende 2008. A constitución alxeriana define "o islam, o arabismo e o berberismo" como "compoñentes fundamentais" da identidade do pobo alxeriano e ao país como "terra do Islam, parte integrante do Gran Magreb, mediterráneo e africano".
O 2 de abril de 2019, o presidente Abdelaziz Bouteflika abandonou o cargo por mor da presión do exército do país, logo de protestas masivas contra un quinto mandato de Abdelaziz Bouteflika.
Etimoloxía
O nome de Alxeria viría do árabe Al-Jaza’ir (الجزائر) que significa "As illas", en referencia a aquelas que se erixen fronte ao porto de Alxer e que forman parte do seu espigón actual, modificando o seu significado para designar a todo o país (ordenanza de 1842), pronunciado en árabe alxeriano, dialecto coñecido como El Djazayer (ou Jaza’yer segundo as rexións).
Unha segunda explicación apuntaría a que o nome Djazaîr estaría ligado á dinastía dos Zirides, do nome do seu fundador Bologhine ibn Ziri (de tiziri, "Claro de lúa" en bérber) que fundou Alxer e reinou un tempo nun territorio considerable á Alxeria actual. Os alxerianos desígnanse eles mesmos baixo o vocábulo de Dziri e, por outra banda, chaman ao seu país baixo o nome El-Dzayer.
Para rematar, unha terceira explicación máis alegórica, que indica que a costa fértil de Alxeria, atrapada entre o Sáhara e o mar Mediterráneo, aparecería como unha illa de vida ou Al-Jaza’ir.
Historia
O continente africano, a conca do Mediterráneo, así como Europa e Oriente foron elementos indispensables para o devir e enriquecemento histórico de Alxeria. Ademais, no extremo sur do país pódese visitar o museo natural maior do mundo, no que hai probas suficientes para testemuñar a extraordinaria riqueza da historia do país.
Prehistoria
Existen sitios arqueolóxicos en Alxeria nos que se descubriron restos óseos vos de homínidos de hai 2 millóns de anos, segundo os datos obtidos por arqueomagnetismo. Os investigadores atoparon alí restos de Homo habilis.
Antigüidade
miniatura|esquerda|250px|Arco romano de [[Traxano en Thamugadi (Timgad).]] Alxeria estivo habitada polos bérberes desde hai máis de dez mil anos. Desde o ano 1000 a.C. hai constancia de que estes mantiñan relacións comerciais cos cartaxineses, que construíran colonias na costa, e cos exipcios. No século III a.C., os romanos denominan esta rexión Numidia, habitada polos bérberes masilianos e os maselinos. Estes últimos aliáronse cos cartaxineses na segunda guerra púnica, mentres que os primeiros, aliados dos romanos e gobernados por Masinisa, acabaron recibindo todo o reino dos seus conquistadores.
Á morte de Masinisa en 148 a.C., Escipión o Africano dividiu o reino entre os seus fillos. En 113 a.C., Iugurta alzouse contra os romanos e acabou derrotado, tras o cal Numidia foi gobernada por un rei vasalo de Roma ata que, baixo Diocleciano, converteuse nunha simple provincia do imperio e finalmente, cando o Imperio Romano de Occidente colapsou, volveu ás mans dos bérberes ata a invasión dos vándalos en 430.
A principios do século VI, as tropas de Xustiniano I expulsaron os vándalos e recuperaron o reino para o Imperio Bizantino, que o gobernou de xeito precario ata a chegada dos árabes no século VIII. Os romanos deixaron importantes cidades no norte de Alxeria, entre as que destacan Iol Caesarea, Tipasa (Tipaza), onde se atopa unha das necrópoles máis antigas coñecidas no Mediterráneo, Cuicul, Calama, Thubursicu-Numidarum (Khemissa), Madaure, Thamugadi (Timgad), Diana Veteranorum, Theveste (Tébéssa) e Lambaesis.
A islamización
miniatura|170px|[[Mausoleo bérber de Medghasen.]] miniatura|170px|[[Mesquita|Gran Mesquita de Alxer.]] A caída de Roma trala dos vándalos e a inestabilidade durante o período bizantino entrañaron a reconstitución dalgún dos principados bérberes. Algúns, especialmente polo oeste, resistiron a chegada dos musulmáns entre os anos 670 e 702. Os personaxes máis coñecidos deste conflito foron o rei cristián Kusayla, que venceu a Sidi Ocba ibn Nafaa no ano 689, preto de Biskra, e a raíña guerreira Kahena, cuxo verdadeiro nome era Dihya, que á cabeza dos bérberes, inflixiu, na batalla de Meskiana de 693, unha severa derrota no corpo expedicionario do emir Hassan Ibn en Noman, aos que afastará ata Trípoli.
Tras a conquista musulmá, os cidadáns do territorio adoptarán a relixión islámica (para protexerse contra os ataques dos nómades) e progresivamente adquirirán a lingua árabe, dando lugar ao árabe alxeriano (e ao árabe magrebí en xeral) que se mantén ata os nosos días, mestura de bérber, fenicio, latín, árabe, español, turco e francés; unha mestizaxe lingüística intensa. A primeira parte da conquista musulmá de España foi conducida por un continxente bérber composto case na súa totalidade por conversos, desde o xefe Tariq ibn Ziyad, que deu o seu nome a Xibraltar (جبل طارق, «Djebel Tariq»). Tras o éxito de Tarik, o califa fíxoo encadear e morreu no camiño. No século X, Ubayd Allah al-Mahdi fundou a dinastía fatimí, na baixa Cabilia, onde atopou un eco favorable ás súas prédicas milenaristas. Os fatimís estableceron a súa autoridade en África do norte entre 909 e 1171 e fundaron un califato disidente dos abbásida de Bagdad.
Este reino estivo marcado por numerosas revoltas xarixíes, especialmente a de Abu Yazid encabezando as tribos bérberes no 944, e que inflixiu a máis severa vitoria contra a armada fatímida, debilitada e vulnerable, tomando a cidade de Kairouan. A revolta foi vencida por Ziri ibn Manade, á cabeza das tribos Sanhadjas, que por salvar o imperio recibiu o posto de gobernador do Magreb central. Desta forma no 972, cando os fatimíes, tras a adhesión exipcia, tiveron menos interese polo Magreb e foi o seu fillo, Bologhine ibn Ziri, quen herdou o control de Ifriqiya. Os zirides reinarán no lugar uns dous séculos.
Hammad Ibn Bologhine, o seu fillo, gobernou de forma independente aos ziridas, no norte da actual Alxeria, a partir de 1014, recoñecendo como califas lexítimos aos abásidas sunnitas de Bagdad, e fundando a dinastía hamadita. Os ziridas tamén recoñeceron en 1046 aos califas abásidas mostrando abertamente aos fatimís o seu abandono do xiísmo. A partir de 1048, nos tempos de Ibn Jaldún, algunhas tribos do sur emigraron á África do norte e foron enviados polo poder fatimí para reprimir aos ziridas e hamaditas. En ondas sucesivas incorreron nalgunhas grandes cidades, que saquearon e destruíron. En Alxeria estas tribos do sur aliáronse con algunhas tribos locais. Estes dous reinos, prósperos por aquel entón, empobreceranse enormemente por mor destas incursións. Os ziridas cambiarán o seu capital de Kairouan a Mahdia, os hamaditas, da Al-Quala (A Cala de Béni Hammad, actualmente recoñecida como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO) a Bugía.
Alxeria estaba entón baixo o control dos almorábides nunha pequena rexión do oeste, baixo os hamaditas no centro, e baixo os ziridas ao leste. Cando venceron aos almohades en 1152, dirixidos por Abdelmoumen Ibn Ali, cuxo xefe espiritual era Muhammad ibn Tumart. Os almohades formaron un dos imperios máis poderosos do Mediterráneo, unificando o Magreb e Al-Andalus ata 1269. En canto á inmigración árabe en África do Norte, foi de pouca importancia excepto nas dúas rexións exteriores de Alxeria, Kairouan e Tánxer. Aínda que o total da súa poboación recibiu unha contribución demográfica árabe limitada, e unha gran parte das poboacións de lingua árabe é bérber.
Colonización francesa
miniatura|300px|Antigos [[Departamentos de Francia|departamentos da Alxeria francesa.]] A partir de 1830 Francia estabeleceu progresivamente unha importante colonia neste territorio, sendo a colonia que máis tempo permaneceu nas mans francesas. Alxeria foi asimilada a tres departamentos franceses formando parte íntegra da metrópole. Como tal, foi o destino de centos de miles de inmigrantes franceses, españois, italianos, alemáns e ingleses, primeiro coñecidos como colonos e pasando despois a ser denominados "pieds-noirs" (do francés: pés negros) na década de 1950.
En 1930, o goberno colonial celebra con fastosidade o Centenario da "Alxeria Francesa". Mais a diferenza entre o nivel de vida da maioría dos colonos, superior ao nivel de vida da metrópole, e o nivel de vida dos alxerinos de orixe, a miúdo por baixo do nivel da pobreza e case desprovistos de garantías sociais e xurídicas, faise cada vez máis patente segundo avanza o século XX.
O 8 de maio de 1945 prodúcense manifestacións dos alxerinos en varias cidades do leste do país: Setif, na Cabilia e en Constantina, que lembraban as súas reivindicacións nacionalistas xunto á vitoria na segunda guerra mundial. En Setif, tras enfrontarse coa policía, os nacionalistas vólvense contra os "franceses": 27 europeos morren (103 morrerán os días seguintes). A represión do Exército Francés é dunha brutalidade extrema, ordenada polo Xeneral De Gaulle e executada polo xeneral Duval mediante a intervención da mariña e a aviación. Oficialmente morren 1 500 alxerinos, pero o historiador Benjamin Stora calcula unhas cifras de 20 000 a 30 000 mortos.
Con todo, os alxerianos nativos, seguiron sempre representando a inmensa maioría da poboación do territorio. Gradualmente, debido á insatisfacción entre os musulmáns con motivo da opresión política e económica provocou numerosas reclamacións de maior autonomía política, desembocando nunha reclamación de independencia. As tensións entre a poboación de orixe e os colonos atoparon o seu cume en 1954, ano do comezo da guerra de independencia de Alxeria. A guerra terminou o 5 de xullo de 1962, cando Alxeria obtivo a independencia grazas aos Acordos de Évian.
Da independencia á guerra civil
miniatura|esquerda|[[Ahmed Ben Bella.]] No seo do FLN (Fronte de Liberación Nacional) estaban os moderados (Ben Khedda, Boudiaf e Aït Ahmed), e os radicais (Ben Bella, Mohammed Khider e Houari Boumedienne, xefe do Estado Maior do exército). Ahmed Ben Bella tomou o poder, eliminou os conservadores do FLN e nacionalizou as propiedades francesas, así como outras empresas. O FLN converteuse no único partido, de xeito progresivo Ben Bella foi centralizando na súa persoa todos os poderes (secretario xeral do FLN, presidente do país e comandante en xefe do exército). O 19 de xuño de 1965 foi apartado do poder e encarcerado.
En xuño de 1990 tiveron lugar as eleccións municipais e provinciais. O FIS obtivo o 52,42% dos votos. Chadli decidiu continuar coa democratización e anunciou eleccións lexislativas para xuño de 1991. Mais a nova lei electoral fixo que o FIS non conseguise a vitoria, este apelou á folga e a principios de xuño de 1991 producíronse tumultos que provocaron a declaración do estado de sitio. O goberno Hamrouche dimitiu e o novo primeiro ministro, Ghozali, aprazou as eleccións ata decembro. Millares de adeptos do FIS foron arrestados, incluídos os dous líderes máis importantes, Abassi Madani e Ali Benhadj. O 26 de decembro, na primeira volta das eleccións, dos 430 dispoñibles, cubríronse 228 escanos, dos cales 189 eran do FIS. O FFS obtivo 25 e soamente 15 o FLN. O 12 de xaneiro de 1992, baixo a presión do exército, dimitiu o presidente Chadli e anulouse a segunda volta das eleccións. O exército, xunto co FLN, instaurou un "Alto Consello de Estado" formado por cinco membros e presidido por unha das figuras históricas máis importantes na loita pola independencia: Mohammed Boudiaf, que vivía no exilio en Marrocos dende 1964. Disolveuse o FIS, os seus líderes foron arrestados e declarouse o estado de emerxencia. No final de xuño de 1992 M. Boudiaf foi asasinado.
Guerra civil
miniatura|[[Abdelaziz Bouteflika.]] O país seguiu o modelo de partido único ata 1988. Tras a legalización do multipartidismo a Fronte Islámica de Salvación (FIS) gañou as eleccións municipais e a primeira volta das eleccións lexislativas de 1991, mais o goberno cancelou as eleccións trala primeira rolda, na que quedou de manifesto que gañaría o Fronte Islámica de Salvación (FIS), aducindo que o FIS terminaría coa democracia. Trala expulsión do FIS e o arresto de miles dos seus membros, os seus partidarios empezaron unha guerra de guerrillas contra o goberno e os seus partidarios.
Os principais grupos rebeldes que loitaron contra o goberno foron o Movemento Islámico Armado (MIA), forte nas montañas e o Grupo Islámico Armado (GIA), forte nas vilas. As guerrillas empezaron marcándose como obxectivo o exército e a policía de Alxeria, pero ao pouco tempo algúns grupos empezaron a atacar tamén a civís. En 1994 cando as negociacións entre o goberno e os líderes do FIS encarcerados alcanzaron o seu clímax, o GIA declarou a guerra ao FIS e aos seus partidarios, mentres que a MIA e varios grupos menores se reagruparon e declararon a súa lealdade ao FIS, pasando a chamarse Exército Islámico de Salvación (AIS). Isto deu paso a unha guerra a tres bandas.
Pouco despois interrompéronse as negociacións e celebráronse eleccións nas que obtivo a vitoria o candidato do exército, o xeneral Liamine Zéroual. Intensificouse o conflito entre o GIA e o AIS. Durante os anos seguintes o GIA levou a cabo unha serie de masacres que tiñan como obxectivo veciñanzas ou vilas enteiros. Algunhas evidencias suxiren tamén a participación das forzas gobernamentais nestes feitos (ou polo menos a omisión de axuda pola súa banda). Os masacres alcanzaron o seu punto culminante en 1997, nas datas próximas ás eleccións ao parlamento, nas que obtivo a vitoria un novo partido favorable ao exército, a Unión Democrática Nacional (RND). O AIS, atacado desde ambos os flancos, optou por declarar o cesamento do fogo unilateral ao goberno en 1997, mentres que o GIA se desmembró en varios grupos por mor das obxeccións internas aos masacres. En 1999, tras a elección do novo presidente, Abdelaziz Bouteflika, unha nova lei declarou a aministía á maioría das guerrillas o que resultou no "arrepentimento" (pois ese nome tomou) de moitos combatentes e o seu retorno á súa antiga vida. A violencia diminuíu substancialmente, coa vitoria do goberno. Os restos do GIA foron acosados e atrapados no curso dos dous anos seguintes, e en 2002 xa desapareceran practicamente. Abdelaziz Bouteflika que resultou reelixido en 2004, e novamente no 2009.
Luis Scola
Luis Alberto Scola Balvoa, nado o 30 de abril de 1980 en Buenos Aires, é un ex xogador arxentino de baloncesto profesional.
Traxectoria profesional
Scola comezou a súa carreira nas categorías inferiores do Ferro Carril Oeste de Buenos Aires. Fixo o seu debut coma profesional durante a tempada 1995-96. Tras a tempada 1997-98, Scola fichou polo Saski Baskonia da Liga ACB. As dúas primeiras tempadas as pasou cedido no Gijón Baloncesto, equipo ó que axudou a conseguir o ascenso á ACB na tempada 1998-99. Durante as súas sete tempadas no Baskonia, conseguiu unha Liga ACB en 2002, 3 Copas do Rei en 2002, 2004 e 2006, e 3 Supercopas de España en 2005, 2006 e 2007.
Alxeria
Política
Régrase pola Constitución de 1976, a cal foi revisada innúmeras veces. O poder Executivo está liderado polo Presidente, que é electo polo voto popular para un mandato de 5 anos. O primeiro ministro é elixido polo presidente. O Parlamento bicameral consiste en 380 cadeiras para a Asemblea Nacional Popular e 144 asentos no Consello de Nacións. O sistema legal alxeriano está baseado nas leis francesas e islámicas.
Luis Scola
Traxectoria profesional
O 12 de xullo de 2007, os San Antonio Spurs, equipo que escollera a Scola no Draft da NBA de 2002, traspasou os dereitos do xogador ós Houston Rockets xunto a Jackie Butler, a cambio de Vassilis Spanoulis e unha futura elección da segunda rolda do Draft. Scola asinou un contrato de 3 anos e 9.5 millóns de dólares cos Rockets.
Salón Internacional de Banda Deseñada de Barcelona
miniatura O Salón Internacional de Banda Deseñada de Barcelona ou en catalán Saló Internacional del Còmic de Barcelona é unha reunión anual de autores, editores e lectores de banda deseñada organizada por FICOMIC. Celébrase na cidade de Barcelona desde 1981 e constitúe unha importante referencia no panorama estatal da BD.
Luis Scola
Traxectoria profesional
O 15 de xullo de 2012, Scola asinou cos Phoenix Suns dous días despois de que os Rockets aplicaran a cláusula de amnistía sobre o xogador.
Salón Internacional de Banda Deseñada de Barcelona
Premios
Os premios do Salón concédenselles ás obras máis destacadas, nas diferentes categorías, coa condición de que foran editadas en España durante o ano anterior ao da realización do Salón. A única excepción é o Gran Premi del Saló, concedido a un autor destacado no mundo da banda deseñada, polo conxunto da súa obra.
Alxeria
Política
Trala independencia, a Fronte de Liberación Nacional (FLN) era o único partido do país, mais despois dos motíns de outubro de 1988, o multipartidismo instaurouse. O país conta con máis de 30 partidos políticos, sendo o FLN o máis importante.
Luis Scola
Traxectoria profesional
O 27 de xullo de 2013, os Suns traspasaron a Scola ós Indiana Pacers a cambio de Gerald Green, Miles Plumlee e unha futura elección da primeira rolda do Draft.
Salón Internacional de Banda Deseñada de Barcelona
Premios
Os premios máis importantes son:
Alxeria
Política
Os medios de comunicación alxerianos teñen unha relativa independencia nos anos 90, a pesar do asasinato de varios xornalistas. En contrapartida, o Estado mantén o seu monopolio no sector audiovisual.
Organización político-administrativa
Alxeria divídese actualmente en 48 vilaias, 553 dairas (sorte de comarcas) e 1.541 baladías ( concellos ou municipios). A capital e a cidade maior de cada vilaia, daira e baladiyah alxerianas teñen sempre o mesmo nome que a vilaia, a daira ou a baladía onde están situadas. De igual forma aplícase para o daira maior da vilaia ou a baladía maior da daira.
Coa súa ordenación numérica oficial, (desde 1983) actualmente hai as seguintes vilaias: miniatura|Mapa das provincias de Alxeria numeradas de acordo coa orde oficial.
Xeografía física
250px|miniatura|dereita|Mapa físico de Alxeria dereita|300px|miniatura|Alxeria Límites:
Alxeria ten dúas rexións xeográficas principais, a rexión norte, e a rexión do deserto do Sáhara, na rexión sur. A parte setentrional de Alxeria é unha gran meseta alargada, na que se forman numerosas depresións, limitadas por altos rebordes montañosos ao norte e sur. A rexión norte pódese dividir en catro zonas: unha pequena franxa de planicie acompañando a costa do Mediterráneo; a rexión da cadea de montañas do Atlas; a rexión semi-árida e parcamente poboada de Chotts, o cal contén lagos salgados (chotts); e a rexión das montañas do Atlas do Sáhara.
O Cordal do Atlas esténdense ao norte do país e están formadas por dúas cordilleiras de plegamento: a setentrional, chamada Atlas do Tell, e a meridional, chamada Atlas Sahariano. Entre ambas queda a meseta ou altiplano interior. Ao sur do Atlas Sahariano comeza o deserto do Sáhara, que ocupa a maior parte do país e presenta un relevo moi variado, pola presenza de antigas montañas, moi traballadas por erosión eólica. Desde o litoral ao interior cabe distinguir: as pequenas chairas costeiras, moi reducidas pola proximidade das montañas ao Mediterráneo, entre as que destacan a Mitidja (Alxer), o val do baixo Chéliff, e as concas de Orán, Skikda e Annaba; o Tell; as Altas Mesetas, coas súas depresións, cubertas en parte de lagos salgados; o Atlas Sahariano; e a zona desértica. A maioría da rexión árida do Sáhara son cascalhos e pedras, con pouca vexetación; hai tamén grandes áreas de dunas de area no norte e no leste, e algúns oasis como: Touggourt, Biskra, Chenachane, In Zize, e Tin Rerhoh.
Os ríos alxerianos conservan un caudal case regular unicamente en norte montañoso e no verán sofren un forte desecamento. E moitos ríos do interior non chegan a desembocar no mar, senón que desaugan nas depresións do terreo, onde ao evaporarse forman marxais e lagoas salgadas. Ningún río de Alxeria é navegable, nin sequera os da zona setentrional, que adoitan ter a sección inferior cuberta de lodo, aínda que se usan para a irrigación. O principal río de Alxeria é o río Chéliff, no norte.
A maior parte da área costeira da Alxeria é accidentada, ás veces mesmo montañosa, e hai poucos portos grandes. A área inmediatamente ao sur da costa, coñecida como o Tell, é fértil.
Alxer, Orán e Constantina son as principais cidades.
Climatoloxía
O clima de Alxeria é seco e quente, se ben o clima da costa é suave, e os invernos nas áreas montañosas poden ser frescos. En Alxeria dáse o siroco, un vento quente e cargado de po e area, especialmente común no verán.
Economía
Os seus principais recursos son petróleo, gas, ferro, zinc, prata, cobre e fosfatos. Un cuarto da poboación activa traballa na agricultura e na pesca. A economía creceu un 6% no ano 2005, cunha taxa de desemprego do 17,1%.
Os indicadores económicos e financeiros melloraron a mediados dos anos 1990, debido en parte ás reformas políticas apoiadas polo Fondo Monetario Internacional, e cunha renegociación da débeda externa co Club de París. A economía de Alxeria beneficiouse no 2000 e 2001 do incremento que sufriu o prezo do cru, e da axustada política fiscal levada a cabo polo goberno, dando como resultado un grande incremento dos beneficios no comercio, récords elevados nos intercambios comerciais, e unha redución da débeda. Mais os continuos esforzos do goberno por diversificar a economía, atraer os investimentos, e aumentar o nivel de vida dos cidadáns tiveron pouco éxito. En 2001, o goberno asinou un tratado de asociación coa Unión Europea que lle suporía menores tarifas e que permitiría aumentar o comercio. En marzo de 2006, Rusia aceptou perdoar 4.740 millóns de dólares estadounidenses de débeda da época soviética durante unha visita do presidente Vladimir Putin ao país, a primeira que realizaba un líder ruso en medio século. En compensación, o presidente alxeriano Bouteflika accedeu a mercar avións de combate rusos, defensas antiaéreas e outras armas nun valor de 7.500 millóns de dólares, segundo a axencia rusa Rosoboronexport.
Alxeria decidiu no 2006 pagar a débeda que tiña co Club de París antes do estipulado, e que ascendía a 8 mil millóns de dólares. Isto minguou a débeda externa de Alxeria a valores por debaixo dos 5 mil millóns de dólares no final de 2006.
Agricultura
Dende os romanos, Alxeria destacou pola fertilidade do seu terreo, hoxe en día, o 9,4% da poboación traballa na agricultura.
Foro dos Españois
O Foro dos españois (1945) foi unha das oito Leis Fundamentais do franquismo, e nela establecíase unha serie de dereitos, liberdades e deberes do pobo español. Esta lei pretende ser unha declaración de dereitos e liberdades, aparentemente liberal. No art. 33 desta lei dicía: O exercicio destes dereitos non poderá atentar contra a unidade espiritual, nacional e social de España.
Alxeria
Agricultura
A mediados do século XIX cultiváronse grandes cantidades de algodón coincidendo coa Guerra Civil Estadounidense, pero a súa industria retrocedeu. A principios do século XX fixéronse esforzos para remontar o cultivo desta planta, e actualmente unha pequena cantidade de algodón prodúcese nos oasis do sur.
Foro dos Españois
A lei entrou en vigor o 17 de xullo de 1945, foi reformada pola L.O. do Estado de 10 de xaneiro de 1967, aprobada por Decreto 779/1967, de 20 de abril, BOE n.º 95, de 21 de abril e finalmente foi derogada na Disposición Derogatoria da Constitución española de 1978.
Alxeria
Agricultura
Producen grandes cantidades dunha fibra vexetal fabricada cos follas da palmeira anana. Outros cultivos relevantes son as oliveiras e o tabaco.
No cultivo de cereais empréganse máis de 30.000 km². A zona do Tell é a de maior extensión de cultivo de cereais. Durante a época de ocupación francesa, a súa produtividade incrementou substancialmente grazas aos pozos artesianos. Os principais cereais son o trigo, a cebada e a avea sativa. Exporta gran variedade de froitas e verduras, especialmente cítricos, así como figos, dátiles, fibra de esparto e cortiza. Alxeria é o maior mercado de África de avea sativa.
Demografía
300px|miniatura|Crecemento da poboación desde [[1961 (en miles de habitantes).]] A poboación de Alxeria ascende a 32 531 853 habitantes (2005), máis do 75% do total fala árabe e máis do 85% fala francés, os dous idiomas oficiais. Entre un cuarto e un terzo da poboación fala bérber,
Do millón de colonos franceses que vivían en Alxeria antes da independencia, quedan hoxe 576.000. Sumando todos os europeos e os seus descendentes calcúlase que forman o 18% da poboación de Alxeria. A mortalidade infantil é de 19 por mil (menor á media do norte africano) e a esperanza de vida de 83 anos. Fóra das cidades máis importantes, a atención médica é rudimentaria. A media de fillos por muller é de 1,89, unha das taxas máis baixas do continente africano.
Relixión
O 99% da poboación é musulmá sunnita, o 1% é católica e unha pequena minoría xudía (200 en todo o país) que viven en Alxeria, principalmente en Alxer, resto da gran poboación xudía anterior á creación de Israel que fuxiu ou foi expulsada tras a independencia.
Linguas
O árabe clásico é a lingua oficial do país, e dende abril de 2002, o bérber tamén o é. Os alxerianos falan un árabe dialectal, ou darija, bastante diferenciado do árabe clásico en canto a vocabulario, sendo bastante similar en sintaxe e gramaticalmente. A darija conservou numerosas palabras e estruturas bérberes e ten numerosos préstamos do francés. O bérber exprésase tamén en diferentes variantes rexionais: o cabilo (taqbaylit) na Cabilia, o chenoui na montaña de Chenoua e o chaoui nas montañas do Aures. Ademais tamén existen o tuareg no Sáhara, o mozabit no Val de M'Zab e o tashelhit na fronteira con Marrocos.
Turismo
miniatura|250 px|Ruínas romanas de [[Timgad, nomeadas Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.]] miniatura|dereita|250px|Pinturas rupestres de [[Tassili n'Ajjer, Patrimonio da Humanidade desde 1982.]] Alxeria é un país para ser visitado en calquera época do ano. No verán pódese gozar dunhas de praias lindas e cristalinas. No inverno pódese gozar das montañas colmadas de neve da cidade de Kabyle.
Un dos sitios máis importantes de ser visitados son os desertos, este país ten o deserto maior do mundo.
E a pesar de que é un dos países máis modernos de África, a razón de que non sexa un importante destino turístico é que desde hai 14 anos terroristas do grupo Al Qaeda empezaron a facer de Alxeria un país cheo de caos, terror e medo. Con todo no ano 1999 o presidente alxeriano intentou negociar con estes grupos, logrando diminuír as súas accións terroristas. Hoxe en día aínda se manteñen activos uns pequenos grupos os cales sitúanse cara ao sur do país. O actual presidente propúxose eliminalos do país para final do ano 2007. Con todo o 11 de abril do 2007 reapareceron os atentados. O goberno alxeriano anunciou unirse ao goberno marroquí para o combate destes grupos. Adicionalmente contarán coa axuda de Estados Unidos, Francia, e da Unión Europea.
O presidente está contando coa axuda da O.N.U, dos tuaregs (militares do deserto alxeriano) e as forzas armadas alxerianas.
Esta inestabilidade provoca as recomendacións de non viaxar ás zonas do sur debido ás ameazas terroristas existentes. As cidades desérticas que non sofren esta ameaza son as que están ao norte de Djanet. Algunhas das máis turísticas son as seguintes: Adrar, In Amenas, Tindouf, El Oued, Ghardaia, El Golea e Biskra. Tamén destacan as cidades desérticas máis modernas como Hassi Messaoud.
Tamén para o 2008 Alxeria sera o segundo país africano que conte con 3 liñas de metro (ferrocarril), son 150 trens de última xeración de fabricación alemá e xaponesa. Tamén contará con 3 liñas de tranvías, que se inaugurarán no ano 2009, igual que todos os trens ordenados, son de última xeración.
Transportes
Alxeria conta con 234 aeroportos, que 15 deles son internacionais, a maioría deles teñen voos conectados só con cidades de Francia. Desde Hassi Messaoud ademais de voos a Francia, British Airways ofrece voos a Londres.
En novembro do 2007 inaugurouse a nova terminal 2, para voos domésticos. Foi considerada a terminal de voos domésticos máis moderna de África. Egsa (empresa que está a cargo dos aeroportos de Alxeria), en 2008 inaugura novas terminais en varios aeroportos alxerianos, entre eles o aeroporto de Annabe, Constantine, Ghardaia, Hassi Messaoud, Oran, Tlemcen etc. Egsa, pensou en construír unha terceira terminal no Aeroporto de Houari Boumediene (Alxer), que se denominase terminal 3, ten o ambicioso proxecto de facer esta terminal a maior de África e unha das maiores e importantes do mundo, con 300.000m2 e cunha capacidade de 20 millóns de persoas. Pénsase en empezar a construción en 2008 e inaugurala no ano 2012.
Barco
España: Hai moitas rutas desde España sobre todo desde:
Francia: Desde:
Tamou, Présaras, Vilasantar
Tamou é un lugar da parroquia de Présaras, no concello coruñés de Vilasantar, na comarca de Betanzos. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2018 tiña seis habitantes (catro homes e dúas mulleres).
O Cruceiro, Ordoeste, A Baña
O Cruceiro é un lugar da parroquia de Ordoeste no concello coruñés da Baña na comarca da Barcala. Tiña 37 habitantes no ano 2015 segundo datos do INE,, dos cales 20 eran homes e 17 eran mulleres. No 2010 tiña 43 habitantes: 23 homes e 20 mulleres.
O Grandón
O topónimo galego O Grandón pode referirse a:
O Grandón, Bolaño, Castroverde
O Grandón é un lugar da parroquia de Bolaño no concello lugués de Castroverde na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 4 habitantes (1 home e 3 mulleres).
Joe Louis
Joseph Louis Barrows, nado en LaFayette (Alabama) o 13 de maio de 1914 e finado nas Vegas o 12 de abril de 1981, foi un boxeador estadounidense alcumado o "bombardeiro de Detroit". Foi campión mundial do peso pesado durante once anos e oito meses (1937-1949), un récord que ninguén conseguiu superar. A International Boxing Research Organization (IBRO) clasificouno como o mellor peso pesado da historia, e a revista The Ring colocouno no número 4 da listaxe dos mellores boxeadores históricos libra por libra.
Disputou un total de 70 combates, con 66 vitorias (52 por K.O.) e 3 derrotas.
Traxectoria
Joe Louis naceu en 1914 nunha cabana de algodoeiros de Lexington (Alabama). Era o sétimo fillo dunha familia moi pobre, e quedou orfo de pai aos 4 anos. Con dez marchou co seu padrasto e a súa nova familia a Detroit, onde comezou a traballar como repartidor de xeo e logo como aprendiz de ebanista. Grazas a un amigo comezou a ir a un ximnasio, onde lle viron que se daba ben para o boxeo.