cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Polistes dominula
Ciclo de vida
As xerarquías sociais establecidas na colonia poden tamén influír na lonxevidade dos individuos. A raíña de P. dominula vive máis que os machos ou as obreiras porque as obreiras protexen a raíña dos predadores. A raíña empeza a poñer ovos a finais de marzo ou inicios de abril, inmediatamente despois da "fase de fundación" da construción dun niño novo. Despois, a colonia dispérsase a finais do verán, e só se producen machos e futuras fundadoras en lugar de obreiras. Aínda que os individuos con frecuencia se xuntan en grupos chamados hibernáculos para hibernar, a maioría dos machos e femias non reprodutivos non sobreviven ao inverno porque a duración das súas vidas é menor dun ano (arredor de 11 meses) e sobreviven mellor durante as épocas do ano con temperaturas máis cálidas. As raíñas poden sobrevivir ao inverno ao hibernar. A hibernación xeralmente non ten lugar nos sitios de aniñamento anteriores.
Sistema de castas
A xerarquía nos insectos sociais serve para dúas funcións: permite que emerxa na colonia un só individuo reprodutor, e permite a exclusión progresiva dos individuos non reprodutores do espazo do niño.
Morfoloxicamente, hai poucas diferenzas entre a fundadora e os membros subordinados da colonia. Con todo, varios estudos mostraron que ocorre unha diferenciación no comportamento, e o papel que adopta un individuo femia está determinado pola interacción social na colonia. As femias dominantes tamén chamadas raíñas, son as principais poñedoras de ovos. As raíñas ocupan o niño, poñen ovos e raramento procuran alimento. En comparación, as femias auxiliares ou subordinadas, principalmente saen a procurar alimento e non poñen ovos. Algunhas axudantes en outono mostran un fenotipo comportamental distintivo que presentan só unha pequena porcentaxe de obreiras. Estes individuos deixan o seu niño natal para hibernar coa finalidade de fundar novas colonias en primavera. Comparados con individuos non axudantes, estes axudantes mostran maiores niveis globais de actividade, presentando maiores frecuencias de certos comportamentos. Especificamente, presentan máis trofalaxia (transferencia de comida dun individuo a outro), atacan máis, e reciben máis comportamento de dominancia ritualizado. Os non axudantes reciben máis trofalaxia e realizan máis comportamento de dominancia ritualizado. A taxa de supervivencia dos axudantes é de arredor do 14%, mentres que a taxa de supervivencia dos non axudantes é de arredor do 59%.
Estas divisións comportamentais non son permanentes. Por exemplo, se unha femia alfa é retirada dun niño, entón outra femia, xeralmente a segunda máis dominante ou femia beta, asume o papel e perfil de comportamento que tiña a femia dominante retirada. Os individuos alternan entre diferentes perfís de comportamento dentro da súa propia posición no rango de dominancia. Cando se retiran artificialmente as larvas, a frecuencia de reprodución das obreiras increméntase. Por tanto, as obreiras poñen ovos cando perciben un declive no poder da raíña, como se demostrou por medio de celas baleiras artificialmente.
As interaccións das femias no niño poden influír en cales fillas se converterán en obreiras e cales serán xines. Malia algunhas diferenzas fisiolóxicas menores (principalmente no corpo graxo), as femias destinadas a ser xines que se producen tardiamente no ciclo da colonia poden ser inducidas a converterse en obreiras se son situadas en niños que están nun estado máis temperán do desenvolvemento da colonia, e o inverso tamén é certo. Isto indica que hai un significativo grao de flexibilidade no sistema de castas desta especie.
Dominancia das femias
miniatura|Femia de Polistes dominula. Normalmente, a femia alfa domina a todos os demais individuos da colonia, pon a maioría dos ovos e participa na oofaxia diferencial. A femia alfa dedica a maioría do seu tempo á interacción social, en comparación cos individuos subordinados que están moito máis implicados na procura de alimento e coidado da descendencia. O clípeo (rexión amarela na zona da boca) ten manchas negras nun número, tamaño e forma extremadamente variable, e esta variación está correlacionada coa dominancia; os individuos máis dominantes teñen máis puntos negros. A chegada a un niño correlaciónase coa xerarquía da dominancia. Os individuos que se unen ao niño máis tarde raramente son dominantes.
Dominancia dos machos
miniatura|Macho de Polistes dominula.
Fretamento do abdome e as súas posibles funcións
As femias fretan o abdome durante o estadio de ovo do ciclo das colonias, e fano máis en colonias con múltiples femias que en colonias de femia solitaria. Este fretamento do abdome da femia pode ter varias funcións posibles, unha delas é espallar substancias químicas para resistir aos predadores sobre a superficie do niño como defensa. Unha segunda posible función é comunicar o status de dominancia das femias de P. dominula á nova descendencia. As femias alfa realizan o fretamento abdominal máis que as subordinadas. Despois de retirar da colonia unha femia alfa, as subordinadas incrementan a súa taxa de fretamento abdominal. As substancias que se segregan durante o fretamento teñen dúas funcións potenciais en relación á nova descendencia: (1) reprimir o futuro desenvolvemento ovárico na descendencia, (2) informar á descendencia de cal femia é o individuo dominante.
Parentesco
Polistes dominula é un insecto social que vive en colonias. Son insectos haplodiploides, igual que outras especies de Polistes como Polistes metricus e Polistes annularis. Isto significa que teñen machos haploides que producen esperma haploide por mitose, e femias diploides que producen ovos haploides por meiose. Na maioría dos insectos sociais, as colonias están compostas por individuos emparentados, e asúmese xeralmente que os insectos sociais axudan aos seus parentes próximos segundo a teoría de W. D. Hamilton da selección dos parentes. Porén, no caso de P. dominula o 35% dos machos do niño non están emparentados. En moitas outras especies, os individuos non emparentados só axudan á raíña cando non hai outras opcións. Neste caso, os suboudinados traballan para raíñas non emparentadas mesmo cando están presentes outras opcións. Ningún outro insecto social se somete a raíñas non emparentadas desta maneira. Este comportamento aparentemente desfavorable ten paralelismo con algúns sistemas de vertebrados. Crese que está asistencia a non emparentados é unha evidencia de altruísmo en P. dominula.
A maioría dos niños teñen unha ou máis femias que non están emparentadas, especialmente no inverno antes de que se formen os niños e nazan as obreiras. Os niños tenden a formarse a partir de fundadoras de diferentes niños de anos anteriores. As fundadoras tamén se encontran invernando con outras especies de avespas, o que indica por que se encontran avespas non emparentadas en inverno. Porén, despois do inverno, cando os niños empezan a formarse, hai un incremento no parentesco nos niños, que pode ser o resultado de que as fundadoras buscan irmás máis relacionadas, en vez das menos emparentadas. Despois do inverno, a medida que as avespas deixan as áreas de inverno e tornan aos seus niños, hai un incremento do parentesco na fase inicial do niño. Pero nos últimos estadios do niño, hai máis avespas non emparentadas, o cal pode deberse a que se unen novas avespas aos niños xa establecidos.
Recoñecemento entre individuos
miniatura|esquerda|Polistes dominula.
Uso de hidrocaburos cuticulares no recoñecemento dos compañeiros de niño
As femias de P. dominula poden distinguir entre os compañeiros de niño e os que non o son. As tríadas de avespas mostran máis discriminación e agresión cara aos non compañeiros de niño que as díades de avespas. Nas tríadas hai un incremento da agresión porque a defensa do niño pode ser compartida con outros compañeiros de niño, pero para un individuo o custo da agresión é maior que o beneficio da defensa. A superficie do corpo dun insecto está cuberta con hidrocarburos cuticulares (CHC) como medio de impermeabilización. Estes compostos químicos tamén contribúen a poder recoñecer entre diversos individuos, os parentes e os compañeiros de niño. A mesma cutícula que teñen os adultos está recubrindo os niños, o que permite que as avespas recoñezan a súa casa. Unha análise das diferenzas nos hidrocarburos cuticulares entre femias dominantes e subordinadas atopou que aínda que as diferenzas non están claras nos primeiros estadios da fundación do niño, estas diferenzas fanse prominentes cando nacen as obreiras. Os perfís de hidrocarburos cuticulares das femias dominantes mostran unha maior proporción de alquenos insaturados distintivos de cadea longa comparados cos das subordinadas. Cando se retira a raíña, a substitución do perfil de hidrocarburos cuticulares faise similar ao da raíña orixinal. Despois de analizaren se os hidrocarburos cuticulares son un sinal de fertilidade ou dominancia, os investigadores concluíron que é un sinal de dominancia porque as subordinadas con ovarios desenvolvidos aínda exhibían perfís que diferían dos que presentaban as dominantes.
Sinais seleccionados sexualmente nos machos
Os machos de P. dominula utilizan as súas características físicas para atraer sexualmente as femias e copular. Teñen un par de manchas abdominais dorsais amarelas que actúan como sinais seleccionados sexualmente. O tamaño, localización e coloración destas manchas tamén determina a xerarquía dos machos de P. dominula, o éxito no apareamento (se son preferidos ou rexeitados polas femias) e a vitoria na competición entre machos. Por medio de experimentos de laboratorio, dscubriuse que as femias preferían machos con manchas máis regulares e máis pequenas. De xeito similar, os machos “preferidos” de P. dominula eran con máis probabilidade os machos dominantes na poboación ao gañaren máis loitas contra os individuos do seu mesmo sexo, en comparación con aqueles que tiñan manchas de forma irregular e máis grandes.
Signos visuais de status e valoración dos rivais
Os patróns faciais negros están asociados coa dominancia e condicións do macho de P. dominula. Hai variacións nos patróns faciais do macho, que van desde ser "ininterrompido" a "esparexido"; as manchas negras ininterrompidas representan unha “baixa calidade”, mentres que as manchas esparexidas (con varias manchas) representan unha “alta calidade”. Os machos, para reduciren o custo da competición agresiva, xeralmente evitan combater con machos de “alta calidade” e loitan polos recursos que os machos de “baixa calidade” están protexendo. Naturalmente, estes comportamentos dan lugar a unha xerarquía social, situando os machos con máis manchas na clase social superior.
De xeito similar ao que ocorre coas manchas abdominais que implican unha forte eficacia biolóxica (fitness) no éxito na loita e o apareamento nos machos, os patróns salientables do clípeo das femias de P. dominula mostran unha forte correlación coa súa dominancia e utilízanse para facilitar a avaliación do rival.
Secreción da glándula de Dufour
O uso de hidrocarburos cuticulares para o recoñecemento de compañeiros de niño e veciños é un método relativamente ben coñecido usado por himenópteros, especialmente en Polistes. Porén, tamén se descubriu que a secreción da glándula de Dufour contribúe na distinción entre compañeiros de niño e invasores. As análises químicas da secreción da glándula de Dufour revelaron que ten unha composición moi similar á dos hidrocarburos cuticulares. Porén, unha gran diferenza é que os hidrocarburos cuticulares teñen máis hidrocarburos liñais que os das glándulas e os dimetilalcanos eran máis prevalentes nas secrecións glandulares. Atopáronse dimetilalcanos significativamente diferentes nas fundadoras que pertencen a diferentes colonias, o que suxire que estes poderían utilizarse para discriminar especies de distintas orixes.
Papel dos hidrocarburos cuticulares nas larvas
Como os compostos químicos que cobren os niños son equivalentes aos que están presentes no corpo do adulto, as avespas novas aprenden este modelo químico nos seus estadios máis temperáns da vida adulta para despois poder distinguir os compañeiros de niño dos estraños. As composicións de hidrocarburos cuticulares das larvas e adultos son moi diferentes, xa que a abundancia relativa nas larvas de hidrocarburos cuticulares de baixo peso molecular é maior e os perfís químicos larvarios son máis uniformes que nos adultos. Ademais, os adultos poden distinguir os cheiros dos hidrocarburos cuticulares das larvas da súa propia colonia dos de colonias alleas.
Comportamentto das fundadoras
miniatura|esquerda|P. dominula arrancando fibras de madeira para a construción do niño. Nos primeiros 12 días do período de construción dos niños o 75% das fundadoras deixa o seu niño orixinal, e viaxa a uns tres niños antes de establecerse permanentemente. As fundadoras visitan moitos niños antes de escoller o niño co maior vantaxe reprodutiva. As fundadoras escollen os sitios de aniñación sopesando o beneficio que ten unha colonia expandida co custo que pode supoñer o risco de depredación. Os niños de moitas fundadoras teñen unha alta probabilidade de supervivencia comparados cos niños dunha soa fundadora, e en xeral, as fundadoras fundan niños con aqueles individuos cos que hibernan na mesma agragación.
Arranxo do niño
miniatura|dereita|300px|Unha raíña nova de Polistes dominula coidando o seu niño. O niño componse de fibras vexetais e de saliva. Os ovos son fertilizadas co esperma conservado do ano anterior. A raíña nutre á súa descendencia, e en poucas semanas xurdirán as novas avespas obreiras. O tempo trancorrido entre a primeira e a última foto é un mes aproximadamente. 1 - O niño cunhas poucas celas. 2 - As novas celas fanse con fibras mastigadas e saliva. 3 - A avespa mastiga unha eiruga para alimentar as crías. 4 - A raíña alimenta as larvas. 5 - A raíña emprega as ás para arrefriar as larvas. 6 - A raíña protexe a súa prole. O niño consiste nunha soa colmea e é o corazón da colonia, onde se almacena o alimento e se crían os inmaturos. É tamén a referencia espacial central na que a maioría dos individuos están boa parte do tempo. P. dominula non ocupa as distintas partes do niño nunha distribución aleatoria. Cada avespa pasa a maioría do seu tempo no niño nunha área relativamente pequena, de aproximadamente o 12% do niño. O pequeno uso do espazo é a norma sen importar o número de avespas que haxa no niño. Porén, esta área pode ocasionalmente cubrir o 50% do niño. As femias dominantes ocupan unha área menor que a das fundadoras subordinadas e obreiras. As taxas de superposición son baixas, o cal indica que cada avespa limita o espazo das demais. As obreiras prefiren solapar áreas doutras obreiras, mentres que as fundadoras prefiren solapar áreas doutras fundadoras. Arredor do 70% das obreiras son activas e ocupan unha pequena área do niño, mentres que o resto non ten unha especial fidelidade por unha área determinada e pasa a maior parte do seu tempo fóra do niño ou permanece inmóbil detrás do niño. As femias alfa son afectadas polo contido das celas, descansando máis frecuentemente sobre as celas tapadas e evitando as baleiras.
Cooperación
A cooperación é beneficiosa para a supervivencia; é máis probable que sobrevivan os grupos de múltiples fundadoras e produzan descendencia que os grupos dunha soa fundadora, e é menos probable que desaparezan as fundadoras individuais en colonias de múltiples fundadoras antes de que emerxan as obreiras que desaparezan as fundadoras que fan o niño soas. Por tanto, a asociación proporciona unha produtividade significativa e vantaxes para a supervivencia para as fundadoras que cooperan. A cooperación é beneficiosa para a supervivencia só no caso de que as fundadoras individuais que forman parte dun niño de múltiples fundadoras teñen unha probabilidade maior de sobrevivir que os individuos que fundan niños sós, ou se a contribución das fundadoras ao niño é preservada mesmo despois de que se van.
Perda da raíña
A perda da raíña supón unha crise para unha colonia de insectos sociais. Esta situación pode causar un incremento de agresións e insuficiencia de traballo na colonia. Ademais, se a colonia pode producir unha nova raíña, esta podería tardar moito á hora de empezar a poñer ovos. Despois da perda da raíña, as raíñas que a substitúen non se aparean nos 12 días seguintes despois da desaparición da raíña anterior e poucas teñen ovos maduros nos seus ovarios. Pasado un mes, a maioría das raíñas substitutas desenvolven ovarios e aparéanse. O crecemento do niño decrece nas colonias que perderon a súa raíña, o cal é o esperado se o incremento do comportamento de dominancia interfire con outros comportamentos esenciais ou se a nova raíña non é competente para poñer ovos. Nas colonias de P. dominula sen raíña, os individuos mostran no seu comportamento un incremento na mastigación e gabear, pero non nos ataques e mordidas. Todos estes son comportamentos de dominancia. Non hai diferenza nos comportamentos de procura de alimento entre colonias con e sen raíña. Cando unha raíña está presente, os subordinados manteñen a súa reprodutividade o suficientemente suprimida como para non ser unha ameaza para a raíña existente, como indica o alto custo que ten a substitución da raíña.
Adopción de niño
miniatura|Niño de Polistes dominula.
A adopción de niños que quedaron abandonados ou orfos (sen raíña) por femias adultas é o resultado de tres posibles situacións: (1) as raíñas perden os seus niños e adoptan outro; (2) as obreiras deixan os niños de múltiples fundadoras, e (3) as subordinadas empregan unha estratexia de "sentarse a esperar", esperando que os niños queden orfos porque morre a raíña, e despois adóptano. Dise que os niños quedan orfos cando as avespas adultas que controlaban o niño morren e deixan nel unha proxenie de larvas inmaturas. Os niños que quedaron orfos permiten que unha nova avespa gañe status e se converta en raíña sen loitar. As femias que adoptan niños son menos cooperativas e gastan menos enerxía que as que fundan niños. As fundadoras de primavera poden ás veces fundar colonias soas, formar asociacións con outras, ou tomar o control de colonias establecidas conespecíficas, ou mesmo adoptan niños abandonados. As femias adoptarán un niño abandonado se perden o seu niño debido á predación ou outros danos ou se esperan a adoptar un niño orfo en vez de fundar o seu propio niño. As femias que adoptaron a estratexia reprodutiva de "sentarse a esperar" adoptarán o niño máis maduro en vez do niño cunhas probabilidades incrementadas de conter parentes (da mesma poboación). As femias priorizan a calidade do niño sobre a posibilidade de salvar posibles parentes noutro niño abandonado. As femias mostran unha preferencia polos niños maduros e por niños cunha gran proporción de larvas que están no 4º e 5º ínstar. Cando unha femia adopta un niño orfo, destrúe todos os ovos existentes e as larvas nos estadios de ínstar, pero deixa que completen o seu desenvolvemento as larvas máis vellas e as pupas. Adoptar un niño maximiza o potencial de posuír unha colonia na fase de pre-obreiras maduras sen gastar excesiva enerxía durante o período de fundación do niño ou cooperando na construción do niño.
Unha vez que se establece un niño pode ser utilizado por moitas xeracións e en moitas temporadas. Os niños abandonados durante o ciclo de hibernación son case sempre repoboados na primavera seguinte. Con cada sucesión, o niño continúa crecendo en tamaño. Informouse de niños de 20 cm de diámetro.
Apareamento
Os machos dos insectos sociais son considerados a miúdo como máquinas de aparearse, cun desexo indiscriminado de aparearse. Porén, para os machos os apareamentos non exitosos teñen un custo en termos de investimento de enerxía. Por tanto, os machos de P. dominula poden recoñecer as castas de femias e elixir preferentemente as femias reprodutoras sobre as obreiras, independentemente da súa saúde ou idade. Os machos poden diferenciar as castas ao percibiren as diferenzas nos sinais químicos e no status fisiolóxico. Aínda que os machos poden discriminar entre castas, non son quen de discriminar entre o seu estado de saúde, xa que os machos prefiren as xines ás obreiras, tanto se son saudables coma se están castradas por parasitos. Isto débese a que os machos distinguen as femias polos seus perfís de hidrocarburos cuticulares, que son moi similares nas xines con boa saúde e nas parasitadas. Por tanto, os machos non poden avaliar o verdadeiro potencial reprodutivo das femias coas que se encontran.
Aínda que os machos son sexualmente agresivos, as femias teñen modos de desfacerse dos machos de baixa calidade. As femias son máis grandes e dominantes que os machos, polo que as femias exercen unha forte elección á hora de rexeitar ou aceptar machos. As femias poden rexeitar aos machos expresando comportamentos agresivos como morder, correr ou picar co alferrón para deter os machos no seu intento de copular con elas. Outro modo é permanecer quietas mentres o macho as monta pero mover o seu abdome para impedir que os xenitais do macho entren no seu corpo. As femias de P. dominula tamén se aparean con moitos machos, especialmente cos que non son compañeiros de niño. Voan sobre niños de diferentes machos para avaliar cales son os machos de mellor calidade e xeralmente copulan cos machos residentes. Que eses machos sexan residentes a miúdo implica que son os máis grandes, agresivos e sexualmente activos, o que proporciona unha mellor protección para ela e a súa proxenie.
Estación de Logroño
A estación de Logroño é unha estación de tren de Adif situada na cidade española de Logroño. Foi inaugurada parcialmente o 18 de decembro de 2011 dentro da primeira fase dun amplo proxecto urbanístico tendente a mellorar a integración do ferrocarril na cidade soterrando gran parte do seu trazado.
Polistes dominula
Parasitoidismo
Os niños de Polistes dominula, construídos con papel e saliva, poden albergar parasitos e parasitoides, incluíndo larvas de lepidótreros depredadores, himenópteros, dípteros, e estrepsípteros. P. dominula é tamén parasitada por Polistes sulcifer, un parasito social sen obreiras. As femias de Polistes sulcifer fanse co control da colonia hóspede ao eliminar as fundadoras dominantes e imitar os perfís químicos cuticulares do hóspede. As femias obteñen estes perfís ao limpar e lamber intensamente á fundadora e obreiras hóspedes ou a partir do material do niño, o cal está cuberto de hidrocarburos esenciais para o recoñecemento dos compañeiros de niño. Este mimetismo químico fai que a colonia hóspede acepte a estas femias alleas.
Estación de Logroño
No ano 2010, os seus servizos de Longa e Media distancia foron utilizados por preto de 170.000 viaxeiros.
Polistes dominula
Uso industrial das proteínas salivares
Extraéronse os xenes das proteínas salivares recollidas de niños de Polistes dominula co obxectivo de clonalos en microorganismos para a súa produción e uso como cuberta impermeable na manufactura de vehículos aéreos non tripulados biodegradables. O material lixeiro usado para construír do corpo dun destes vehículos está cuberto de láminas de celulosa bacteriana. A celulosa é despois impermeabilizada cunha cuberta da proteína clonada, que é un compoñente da saliva utilizada polas avespas para impermeabilizar os seus niños de papel.
Cristovo Cellarius
Christophorus Cellarius, ou Cristovo Cellarius (en alemán: Cristoph Keller), nado en 1638 e finado en 1707, foi un historiador alemán e profesor de Retórica e Historia na Universidade de Halle. É fundamentalmente coñecido pola introdución da división clásica das Idades da Historia: Antiga, Media e Moderna.
Estación de Logroño
Situación ferroviaria
A estación atópase no trazado da liña férrea de ancho ibérico que une Castejón con Bilbao por Logroño e Miranda de Ebro a 388 metros de altitud.
Chegada do ferrocarril
A primeira estación de Logroño foi inaugurada o 21 de setembro de 1863, en presenza do Xeneral Espartero. Foi construída pola Compañía do Ferrocarril de Tudela a Bilbao que poucas semanas antes puxera en funcionamento do tramo Castejón-Orduña da liña férrea que pretendía unir Castejón con Bilbao. En 1878, foi absorbida por Norte que mantivo a titularidade da estación ata a nacionalización do ferrocarril en España en 1941 e a creación de Renfe.
A estación de RENFE
miniatura|esquerda|A estación de RENFE, derrubada en [[2010.]] O 9 de novembro de 1958, Jorge Vigón, ministro de Obras Públicas, inaugurou unha nova estación construída por RENFE. Concluían así unhas obras iniciadas dez anos antes e que dotaban á cidade dun recinto de case 11.000 metros cadrados formado por un pavillón central, dúas ás laterais e dúas torres en cada extremo que contaba entre outros con despachos de billetes para a venda de billetes, estanco, bar, oficina bancaria, consigna, estafeta de correos e dependencias policiais. Incorporaba tamén unha zona de vivendas destinada aos traballadores ferrovarios. En total a obra custou algo máis de 10 millóns de pesetas. O Correos Bilbao-Zaragoza foi o primeiro tren que estreou as instalacións. O 9 de agosto de 2010 foi derrubada.
A estación provisional
O 30 de abril de 2010 tivo lugar a apertura dunha estación provisional, situada nos arredores da antiga, e cuxa función era substituír a mesma ata a construción dunha nova estación con vías soterradas froito da integración do trazado férreo na cidade. Este recinto provisional era dunha soa planta rectangular e estaba divididos en dúas zonas: unha de 324 metros cadrados para uso ferroviario e outra de 399 metros cadrados dotada de sala de espera e cafetería. Ambas estaban separadas por un paramento de vidro. Contaba ademais con puntos informativos, aseos, quiosco, locais de alugueiro de vehículos e venda de billetes. No exterior dispúxose dun aparcadoiro de 109 prazas. Cumprida a súa función, en abril do 2012 foi totalmente desmantelada.
A nova estación
O 18 de decembro de 2011 o Alvia Bilbao-Barcelona estreou a nova estación de Logroño. Era o punto álxido da primeira fase das obras de integración ferroviaria realizados na cidade e que supoñerán o soterramento de case 1.400 metros da liña férrea que une Castejón con Bilbao. Este novo recinto foi ideado polos arquitectos Iñaki Ábalos e Juan Herreros gañadores do Concurso Internacional para a Integración Urbana do Ferrocarril na Cidade de Logroño que foi convocado pola Sociedade Logroño Integración do Ferrocarril 2002.
Conta cun vestíbulo en superficie de algo máis de 1.500 metros cadrados, unha nave de plataformas na planta inferior dotada de cinco vías e dúas plataformas centrais e dunha cuberta exterior en forma de lomba artificial de máis de 8.000 metros cadrados de carácter transitable. Dispón de venda de billetes, aseos, locais comerciais, servizo de cafetería e consigna. As instalacións completaranse coa construción de pártea sur do edificio e cun aparcadoiro subterráneo cuxas obras se iniciarán tras a demolición da estación provisional.
O acceso principal sitúase na fachada oeste aínda que se prevé un segundo acceso pola fachada sur do edificio e unha terceira saída de emerxencia polo lado norte.
Media distancia
Actualizados a 6 de xullo de 2016.
Río Sarela, río Sar
O río Sarela, tamén coñecido como río dos Sapos, é un afluente do río Sar pola súa banda dereita.
Nace nas abas do monte Pedroso, na parroquia da Peregrina (Santiago de Compostela), e discorre, ao longo duns 10 km, bordeando polo oeste a cidade de Santiago, polas parroquias de Vista Alegre, San Paio, e Vidán onde desemboca no río Sar no lugar da Ponte Vella.
Os seus afluentes son:
miniatura|240px|esquerda|Primeiro muíño do río Sarela, na parroquia da Peregrina, preto do seu nacemento. miniatura|240px|esquerda|Río Sarela no punto onde conflúe o [[Río Corgo, río Sarela|río Corgo ou rego do Corgo (arriba).]] Este pequeno río cumpriu antano un papel fundamental no desenvolvemento da zona pola que transcorre, xa que grazas a el obtíñase auga para uso agrario, doméstico ou industrial; ademais, no curso do río houbo varios muíños e establecéronse algúns curtidoiros de coiro nas súas beiras.
Deste uso público como fonte de recursos, de espazos de traballo e de lecer, temos abondosas mostras en todo o seu percorrido. Tamén abasteceu de pesca á poboación e serviu para os xogos e o baño.
Debido a todos estes usos que os composteláns fixeron del, o río sufriu moitas modificacións coa desviación das súas augas para levalas aos muíños, a construción de pontes e camiños a través do seu leito e a ocupación das beiras con muros de vivendas e outras estruturas.
Toponimia
Sarela é un diminutivo da palabra Sar (río no que desemboca). Sar viría dun antigo Sars documentado xa no século I por Mela, que o menciona dúas veces, unha co Tamaris (Tambre) e outra co Ulla augas abaixo de Padrón. Segundo Krahe a forma Sars remóntase a un masculino Saros, raíz hidronímica indoeuropea ser- ou sor- (fluír), vivas no sánscrito actual (sara río, sarit regueiro). Comparten toponimia o galego río Sor e outros ríos franceses (Serre, Sarre), alemáns (Saar), galeses (Cwm Sorgwm) e ingleses (Soar, Sor).
Mosteiro de San Xoán de Montealegre
Historia
miniatura|Ruínas actuais do mosteiro.
Atópase situado na calzada romana de Vía Nova, albergou dous miliarios desta vía dentro da igrexa: un sostendo o púlpito e outro a un lado do altar maior.
Probablemente foi fundado no século X, pois as primeiras referencias da súa existencia aparecen no Concilio de Irago, no 946, no que figura como asistente ao devandito Concilio o seu abade, chamado Pimolo. Naquela época o Mosteiro chamábase San Martiño de Montes. No 1203, tras converterse en hospicio da Orde Hospitalaria a súa advocación púxose baixo San Xoán o Bautista engadíndoselle Montealegre por ser esta a parroquia da aldea.
No século XVI constrúese a singular espadana da igrexa, de muros de máis de tres metros de espesor. Tras a desamortización de Mendizábal, no século XIX, comeza a súa decadencia que levou hoxe só consérvense ruínas da igrexa, que a principios de século se conservaba integra.
Descrición
miniatura|O mosteiro a comezos do século XX. Consérvanse só as ruínas da igrexa, de orixe románica agás a espadana do século XVI. Da súa nave e cruceiro apenas se conservan máis que marcas no terreo. A súa cabeceira compóñena tres ábsidas semicirculares ao interior e ao exterior, agás a central que é poligonal ao exterior e de maior altura cunha ventá conservada integramente. A ábsida esquerda conserva na súa bóveda pinturas murais con motivos xeométricos.
Destacar os restos da decoración axadrezada os arquiños murais con decoración de billetes, as súas mísulas e perpiaños con marcas de ata seis canteiros diferentes. Na súa espadana consérvase parte da escaleira de caracol que daba acceso á súa parte superior.
José Luis Bilbao
José Luis Bilbao Eguren, nado en Bilbao, Biscaia o 24 de xaneiro de 1957, é un político vasco, foi presidente da Deputación Foral de Biscaia entre 2003 e 2015.
Naceu no seo dunha familia nacionalista vasca do barrio de Matiko, en Bilbao. Licenciado en Ciencias Económicas pola Universidade do País Vasco. Afiliado ao Partido Nacionalista Vasco desde 1976, foi nos seus inicios responsable da organización xuvenil do partido, Euzko Gaztedi (EGI).
Carreira política
Foi elixido membro das Xuntas Xerais de Biscaia polo PNV nas eleccións forais de 1983. Dende entón desempeñou diferentes responsabilidades na administración pública, particularmente no eido da Deputación Foral de Biscaia, dende Director de Orzamentos e Finanzas, até Deputado de Presidencia, pasando por Secretario Xeral do Deputado Xeral, Deputado de Agricultura ou de Promoción Económica, e presidente do Consorcio de Transportes de Biscaia.
Durante a última lexislatura de Josu Bergara como Deputado Xeral de Biscaia (1999-2003), José Luis Bilbao estivo a traballar internamente no partido a súa candidatura a sucederlle. Pouco coñecido polo electorado pero ben relacionado con Iñigo Urkullu, quen entón sucedera ao histórico Luis María Retolaza como home forte da executiva biscaíña do PNV, a que concentra o 80% da militancia do partido, Bilbao impúxose a outros nomes como José Anxo Corres, Karmelo Sáinz da Maza, alcalde de Leioa, ou Juan Luis Laskurain, ex deputado foral de Facenda e expresidente do Tribunal Vasco de Contas, que tamén aspiraban a suceder a Bergara.
Serie A 2013/14
Equipos e estadios
1O Cagliari xoga no Stadio Nereo Rocco en Trieste mentres o Stadio Sant'Elia está sendo renovado. 2Algúns partidos poden ser xogados no Stadio Nereo Rocco en Trieste se a renovación do Stadio Friuli non está rematada.
Endolimax
Endolimax é un xénero de amebozoos que se encontran nos intestinos de varios animais, onde xeralmente viven como comensais, e inclúe a especie E. nana que se encontra nos humanos. Antes pensábase que non era patóxeno, pero posteriores estudos suxeriron que pode causar diarrea crónica e intermitente. Ademais, é significativo en medicina porque causa falsos positivos noutras probas, especialmente nas probas de detección da especie similar Entamoeba histolytica, o patóxeno responsable da disentería amebiana, e porque a súa presenza indica que o hóspede inxeriu material de procedencia fecal. Forma quistes con catro núcleos, que se abren no corpo e orixinan trofozoítos. Os trofozoítos viven no colon, e os quistes son infectivos. Os núcleos de Endolimax nana teñen un grande endosoma algo descentrado e pequenas cantidades de cromatina visibles ou ningunha.
Trofozoíto
Este estadio do ciclo vital mide de 6-12 µm, e os valores medios están entre 8 e 10 µm. Os trofozoítos vivos son lentos. O núcleo simple ás veces é visible nas preparacións non tinguidas. Nos organismos tinguidos, o cariosoma xeralmente é longo e de forma irregular, pero por veces pode ser fragmentado ou situado contra un lado da membrana nuclear. Non hai cromatina periférica preto da membrana nuclear. O citoplasma, que é bastamente granular e con frecuencia moi vacuolado, pode conter bacterias.
Diadema de Moñes
O diadema de Moñes (antigamente de Ribadeo é unha xoia de ouro da cultura castrexa, atopado en Moñes, no concello asturiano de Piloña . Está datada cara aos séculos III ou II a. C.
A peza está formada por unha ancha lámina rectangular, dividida en dúas bandas horizontais, con baixorrelevos que representan escenas nas que aparecen guerreiros a pé e a cabalo, armados con puñais curtos e lanzas, con escudos pequenos e cascos de cornos ou penachos, personaxes (quizais divindades cornudas) portando grandes caldeiros ou ánforas (nunha probable analoxía co caldeiro de Gundestrup) e un pequeno poldro.
Características
Toda a escena ten lugar nun río, con cormoráns pescando salmóns. O simbolismo desta escena está debatido, segundo algúns autores, fai referencia a un sacrificio, segundo outros está relacionada cun culto acuático e un terceiro grupo opina que está relacionado coas crenzas celtas nas que os ríos eran as rutas do Alén. Esta forma de representar os guerreiros tamén aparece nas estelas do suroeste da Península Ibérica.
Procedencia
Existe certa controversia sobre a súa procedencia. Algúns autores, como García Vuelta, Martin Höck , Balseiro García , Perea Caveda , Thomas G. Schattner , José Antonio Fernández Vior , Marco García Quintela , Eduardo Peralta Labrador , Francisco Marco Simón ou Antonio García Bellido, afirman que procede de Moñes, en Piloña (Asturias). Outros, como J. Manzanares ou J.M. Gómez Tabanera, atribúenlla a Valdereixe, en San Martín de Ozcos. E outros como Pedro Bosh Gimpera, López Cuevillas e Fermín Bouza-Brey, ao castro das Grobas, en Ribadeo.
Xosé Caridad Mateo
miniatura|Casa Sendón, xunto ao [[parque de Santa Margarida, na Coruña.]] Xosé Caridad Mateo, nado en Betanzos o 24 de xuño de 1906 e finado en México en 1996, foi un arquitecto galego.
Traxectoria
miniatura|esquerda|Casa Caramés, en [[Perillo, Perillo, Oleiros|Perillo]] Fillo do xeneral Rogelio Caridad Pita. Pasou a súa infancia e mocidade na Coruña e comezou a estudar Arquitectura primeiro en Madrid e despois en Barcelona, onde se titulou en 1931. Nesta cidade recibiu a influencia do movemento GATEPAC (Grupo de Artistas e Técnicos Españois para a Arquitectura Contemporánea) o que se reflicte no racionalismo da súa obra. Representou en Galicia o inicio do movemento moderno, que introduciu as correntes de vangarda europeas. Militou no Partido Galeguista. Empezou a exercer a profesión na Cámara da Propiedade Urbana da Coruña, pero o seu traballo viuse frustrado co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936. Fusilado o seu pai, Rogelio Caridad, en 1936, incorporouse cos seus irmáns ao bando republicano. Ao remate da guerra fuxiu a Francia e alí estivo prisioneiro no campo de concentración de Argelès-sur-Mer. Despois exiliouse en México, arribando ao porto de Veracruz o 13 de xuño de 1939 a bordo do buque Sinaia cos seus irmáns Rogelio, Vicente e Carlos. En México volveu exercer a arquitectura. Desenvolveu actividades vinculadas coa emigración galega e foi editor da revista Saudade e director de Vieiros.
Obra
miniatura|Casa Morán, na Coruña. As obras máis importantes que realizou en Galicia foron a reforma da xoiería Malde (Santiago de Compostela, 1934), coa que se iniciou o debate sobre a intervención no patrimonio arquitectónico, a casa Caramés (Perillo, 1937) e a Casa Morán (edificio de vivendas da rúa Emilia Pardo Bazán, número 6, na Coruña, 1938). Estas obras caracterízanse pola limpeza e racionalidade dos cuartos e dos elementos engadidos. En Cidade de México realizou traballos en colaboración co arquitecto Félix Candela.
Álxebra conmutativa
miniatura|Postal de 1915 da pioneira da álxebra conmutativa [[Emmy Noether a E. Fischer, falando sobre o seu traballo nesta área.]] En álxebra abstracta, a álxebra conmutativa estuda aneis conmutativos e os seus ideais e módulos sobre eses aneis. Exemplos salientables de aneis conmutativos inclúen os aneis de polinomios, aneis de enteiros alxébricos e os enteiros p-ádicos.
Tanto a xeometría alxébrica como a teoría alxébrica dos números están construídas sobre a álxebra conmutativa. Esta é aínda a principal ferramenta técnica para o estudo local de esquemas.
O estudo de aneis non conmutativos coñécese como álxebra non-conmutativa, o que inclúe, por exemplo, a teoría dos aneis, a representación de grupos e as álxebras de Banach.
Historia
A materia, orixinariamente coñecida como teoría dos ideais, comezou coa obra de Richard Dedekind sobre ideais baseada nos traballos precedentes de Ernst Kummer e Leopold Kronecker. máis tarde, David Hilbert introduciu o termo anel para xeneralizar o termo anel numérico. Hilbert introduciu unha abordaxe máis abstracta para suplantar métodos máis concretos e computacionais fundados na análise complexa e na teoría dos invariantes clásica. En contrapartida, Hilbert influenciou a Emmy Noether, a quen se debe moito da abordaxe abstracta e axiomática da materia. Outra importante adquisición foi o traballo de Emanuel Lasker, estudante de Hilbert, que introduciu os ideais primarios e probou a primeira versión do teorema de Lasker-Noether.
Moito do desenvolvemento moderno na área dá prioridade os módulos. Tanto os ideais dun anel A como as A-álxebras son casos especiais de A-módulos. Así, a álxebra conmutativa engloba tanto a teoría dos ideais como a teoría das extensións dos aneis. A pesar de xa estar incipiente na obra de Kronecker, a abordaxe moderna usando módulos é xeralmente acreditada a Emmy Noether.
Aneis Conmutativos
Un anel chámase conmutativo se o produto for unha operación conmutativa. Algúns dos aneis conmutativos máis básicos son os enteiros e os aneis de polinomios sobre aneis conmutativos. En álxebra conmutativa os aneis que interesan son aqueles que son conmutativos con identidade.
Bacelo, A Arnoia, A Arnoia
Bacelo é un lugar da parroquia da Arnoia no concello ourensán da Arnoia na comarca do Ribeiro. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 34 habitantes (19 homes e 15 mulleres), 3 menos ca en 2010, cando tiña 37 habitantes (20 homes e 17 mulleres).
Álxebra conmutativa
Aneis Conmutativos
As principais subestruturas dos aneis son os ideais. Esencialmente, un ideal é un subanel (i.e. un subconxunto de A que é un anel coas operacións de A) que absorbe o produto dun elemento seu cun elemento do anel. Existen dous tipos especiais de ideais: primos e maximais. No primeiro tipo, moi similar á definición do número primo, o ideal absorbe o produto de dous elementos do anel se e soamente se un deles xa está no ideal. Por exemplo, nos enteiros os únicos ideais primos non nulos son aqueles conxuntos de múltiplos dun primo p fixado. No segundo tipo, os ideais son maximais con relación á inclusión de conxuntos no anel. Unha propiedade interesante é a de que todo ideal maximal é primo.
Tileiro de folla miúda
O tileiro de folla miúda (Tilia cordata) é unha especie arbórea orixinaria de Europa, que vive dende a Península Ibérica até os Montes Urais.
Álxebra conmutativa
Aneis Conmutativos
Dous ideais merecen ser destacados na álxebra conmutativa: o nilradical de A (a intersección de todos os ideais primos de A) e o radical de Jacobson de A (a intersección de todos os ideais maximais de A). Son esenciais cando se quere entender a relación entre a xeometría alxébrica e a álxebra conmutativa, pois cada variedade alxébrica irredutible está asociada cun ideal primo e cada punto a un ideal maximal, de modo que as propiedades xeométricas se traducen en propiedades xeométricas e viceversa. Unha importante característica dos aneis conmutativos con identidade é que sempre existe un ideal maximal. Aqueles aneis que posúen só un ideal maximal chámanse aneis locais.
Tileiro de folla miúda
Medra até os 20-30 metros de altura e ten de 1 a 1,5 m de circunferencia na base do toro. As súas follas teñen forma de corazón. Cada verán, produce flores miúdas de cor entre amarelo e verde. Estas flores son visitadas frecuentemente polas abellas.
Álxebra conmutativa
Aneis Conmutativos
Os resultados esenciais para proseguir no estudo son:
Xuntos, eses resultados permiten probar unha serie de propiedades de aneis locais.
A-módulos
Despois dos espazos vectoriais, os módulos son as estruturas alxébricas máis similares que se van atopar. Estes son como espazos vectoriais sobre un anel, i.e., ten suma e produto por escalar (no anel) que satisfán as mesmas propiedades de espazo vectorial. O feito de que o anel de base non sexa necesariamente un corpo xera algunhas "patoloxías" nesa estrutura. Por exemplo, o produto dun escalar non nulo por un "vector" non nulo pode ser nulo. Os exemplos máis comúns de módulos son os K-espazos vectoriais.
En A-módulos é posible definir A-submódulos e cociente de A-submódulos de maneira semellante á dos aneis, incluso valendo o teorema do isomorfismo e o teorema da correspondencia. Alén diso, os A-módulos tamén "herdan" definicións da álxebra linear como: conxunto mínimo de xeradores, conxunto linearmente independente e base. Con todo, non é verdade que todo conxunto mínimo de xeradores nun A-módulo teña a mesma cardinalidade. Por exemplo, os conxuntos {1} e {2,3} son conxuntos mínimos de xeradores para os enteiros. Mais se o anel de base for local, todo conxunto mínimo de xeradores ten a mesma cardinalidade, así como nos espazos vectoriais.
Tileiro de folla miúda
Hibridación e especies semellantes
En Europa hai dúas especies de tileira que se asemellan moito: T. cordata e Tilia platyphyllos. As dúas poden hibridarse e o produto dese cruzamento é a Tilia x vulgaris, árbore que a miúdo se utiliza na xardinaxe. Porén, non é difícil distinguir as dúas especies grazas a estes particulares:
Existen importantes problemas taxonómicos, aínda por arranxar, dentro do xénero - en particular para os chamados híbridos.
Álxebra conmutativa
A-módulos
Algúns dos resultados útiles para probar propiedades dos A-módulos son:
Secuencias exactas e principio local-global
Así como a congruencia modular é o principal mecanismo para probar grandes propiedades aritméticas, as secuencias exactas constitúen a ferramenta esencial para estudar A-módulos, especialmente os finitamente xerados. Pódese considerar que unha secuencia exacta é unha secuencia de aplicacións A-lineares entre A-módulos tal que a imaxe dunha é o núcleo da outra. centro|miniatura|300px|Secuencia Exacta Estrutural Nese exemplo M ' é un submódulo de M, f a aplicación de inclusión, g a proxección canónica e M'' o cociente de N por M'. Esa secuencia é exacta e é coñecida como secuencia exacta estrutural. Con esa secuencia adoita probarse o teorema do isomorfismo.
Xuntamente coas secuencias exactas, o concepto de localización dun A-módulo é de grande utilidade para a álxebra conmutativa. Basicamente, localizar un anel A nun ideal primo P é considerar o conxunto multiplicativo S=A-P e definir unha relación de equivalencia en S x A, de modo que S x A co cociente definido por esa relación de equivalencia é o anel de fraccións de A en P. Tradicionalmente ese anel de fraccións é denotado por A_P. A continuación, faise o mesmo con S x M, onde N é un A-módulo, para obter módulo de fraccións de N en P, denotándoo por M_P. Desa forma, M_P é un A_P-módulo.
O gran resultado sobre localización de A-módulos é o principio local-global: Son equivalentes: i) N = 0 ii) M_P= 0, para todo ideal primo P de A iii) M_M= 0, para todo ideal maximal N de A.
Aneis e módulos noetherianos
Un anel (módulo) chámase noetheriano se todo ideal (submódulo) é finitamente xerado. Isto é equivalente a dicir que toda cadea ascendente de ideais (submódulos) é estacionaria ou que toda familia non-baleira de ideais (submódulos) posúe elemento maximal. Os aneis noetherianos son realmente os máis usados en álxebra conmutativa. Practicamente todos os estudos que envolven o concepto de dimensión dun módulo consideran sempre un A-módulo finitamente xerado sobre un anel noetheriano.
Biotita
A biotita é un tipo de mica de cor negra que fundamentalmente contén silicatos de aluminio e ferro. É un mineral frecuente en moitos tipos de rochas, e por tanto xunto coa moscovita, son as micas máis abundantes da Terra. É moi habitual atopala en moitas rochas graníticas de Galicia.
Álxebra conmutativa
Aneis e módulos noetherianos
O gran resultado sobre aneis noetherianos é o teorema da base de Hilbert:
Biotita
Aspecto
A biotita preséntase en forma de cristais con forma hexagonal formando frecuentemente maclas. A súa exfoliación é perfecta e faina en forma de láminas moi flexibles e elásticas, suaves, traslúcidas, de brillo anacarado e lixeiramente coloreadas.
Segundo as diferentes inclusións de elementos que presente a biotita pode ser:
Álxebra conmutativa
Aneis e módulos noetherianos
Sen o teorema algúns resultados vólvense difíciles de demostrar
Teorema da descomposición primaria
Así como o teorema fundamental da aritmética, que garante que todo número enteiro (diferente de -1, 0 e 1) se escribe como produto finito de primos, o teorema da descomposición primaria garante que todo submódulo dun A-módulo N se escribe como intersección finita de submódulos primarios.
Biotita
Usos da biotita
Úsase coma illante eléctrico e térmico.
Álxebra conmutativa
Teorema da descomposición primaria
Teorema da descomposición primaria: Sexa N un A-módulo e N un A-submódulo propio de M. Entón N admite unha descomposición primaria.