cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teoría cromosómica de Sutton e Boveri
Os traballos de Sutton
Walter Sutton estudou bioloxía na Universidade de Kansas, onde como tese do seu mestrado, en 1901, realizada no laboratorio do Dr. C. E. McClung, estudou a espermatoxénese do saltón Brachystola magna. Despois trasladouse á Universidade de Columbia, onde continuou os seus estudos de zooloxía no laboratorio do Dr. Edmund B. Wilson. Alí escribiu os seus dous traballos significativos en xenética: On the morphology of the chromosome group in Brachystola magna (Sobre a morfoloxía do grupo cromosómico de Brachystola magna) e The chromosomes in heredity (Os cromosomas na herdanza). Posteriormente, abandonou a bioloxía e dedicouse á medicina.
Durante a súa etapa no laboratorio de McClung, Sutton comenzou a estudar as espermatogonias do saltón Brachystola magna. A súa primeira publicación foi a súa tese, na que Sutton estableceu que durante a maduración das espermatogonias, os cromosomas manteñen a súa individualidade, en contra da idea predominante na época, que supoñía que todos os cromosomas eran equivalentes. Sutton observou que un cromosoma (identificado inicialmente como o nucléolo pero denominado logo o "cromosoma accesorio" por McClung) comportábase de xeito diferente ao resto dos cromosomas. Ao ano seguinte (1901), McClung identificou dito cromosoma como o determinante do sexo, demostrando que un fenotipo (a determinación sexual) está asociado cun cromosoma concreto.
Posteriormente, Sutton trasladouse á Universidade de Columbia, en Nova York, ao laboratorio de Edmund B. Wilson, para realizar unha tese de doutoramento en zooloxía. De acordo cun escrito de Wilson: "O seu traballo no meu laboratorio estivo fundamentalmente dedicado a ampliar as súas observacións previas. Estes estudos dirixírono, paso a paso, a un descubrimento de primeira liña, é dicir, á identificación do mecanismo citolóxico das leis de Mendel da herdanza". (Wilson, memorial da familia). Estes estudos publicáronse en dous artigos no Biological Bulletin. O primeiro está dedicado a demostrar que os cromosomas manteñen a súa individualidade ao longo da vida do organismo, seguindo as relacións de tamaño entre os once cromosomas a través de diferentes xeracións celulares. O "cromosoma accesorio" podía identificarse na metade dos espermatozoides, proporcionando probas adicionais á tese da individualidade dos cromosomas. Como posteriormente McClung identificou o "cromosoma accesorio" como o que lle dá a identidade sexual á descendencia (ver determinación do sexo X0), Sutton ampliou a súa tese inicial, suxerindo que os cromosomas non son diferentes unicamente en tamaño, senón tamén nas súas características fisiolóxicas. Ao final desta publicación, Sutton presentaba a súa hipótese: "Finalmente chamo a atención sobre a probabilidade de que a asociación de cromosomas paternos e maternos en parellas e a súa separación subseguinte durante a división reducional como se indica anteriormente, pode constituír a base física da lei mendeliana da herdanza" (Sutton, 1902). Esta publicación escribiuse na época na que un eminente investigador en temas de herdanza, William Bateson, visitaba Nova York. Bateson publicara ese ano (1902) unha tradución dos Principios da herdanza de Mendel, e Sutton puido observar que estes principios se relacionaban co seu traballo. Baseándose nunha carta de Sutton, McClung indica que "...o xerme da idea estaba xa na súa mente un ano antes de que fora impulsada polo recital sobre os resultados de Mendel." (McClung, publicación da familia). A orixinalidade das ideas de Sutton resulta máis impresionante cando o propio Wilson recoñeceu que inicialmente non percibiu todas as implicacións da concepción de Sutton. (Wilson, memorial da familia).
A verificación de Morgan
Os traballos de Thomas Hunt Morgan confirmaron definitivamente a teoría cromosómica da herdanza, que non fora aceptada por todos inicialmente, e serviron para darlle a súa forma definitiva. En 1904 Morgan ocupaba un posto de nova creación de zooloxía experimental na Universidad de Columbia, onde era director do departamento de zooloxía o seu amigo E.B. Wilson. Wilson convenceu a Morgan de que a clave para entender o desenvolvemento (é dicir, como unha célula ovo, xera un individuo completo) era entender a herdanza, xa que este é o medio a través do cal o óvulo e o espermatozoide transmiten as características dos individuos de xeración en xeración.
Morgan iniciou os seus estudos en ratas e ratos, pero despois, procurando un organismo máis axeitado para estudos xenéticos, decidiuse por Drosophila melanogaster, a mosca do vinagre, debido á súa rápida reprodución e facilidade de criar e de estudar as súas mutacións e porque ten só 4 pares de cromosomas. Os estudos de Morgan con Drosophila comezaron en 1907 e en 1910, nunha das botellas onde criaba as moscas apareceu un macho de ollos brancos, en lugar da cor normal (vermella). Fixo cruzamentos que lle permitiron estudar este carácter, que estaba ligado ao sexo. Posteriormente aparecieron outras dúas mutacións espontáneas (ás rudimentarias e corpo amarelo), que tamén estaban ligadas ao sexo. Todo isto suxería que estes tres xenes poderían estar no mesmo cromosoma, o cromosoma sexual.
Estudando os cromosomas de Drosophila ao microscopio, Morgan observou que os 4 pares non eran idénticos, e que as femias tiñan dous cromosomas X idénticos, mentres que nos machos o X estaba apareado cun cromosoma Y, cun aspecto diferente e que nunca aparece nas femias. Un macho debe recibir o seu cromosoma X da súa nai e o Y do seu pai, o cal explicaba a segregación observada na cor dos ollos: se a nai é homocigota (ten os dous alelos para ese xene iguais) cos ollos vermellos, os seus fillos machos só poden ter os ollos vermellos, aínda que o seu pai tiuviera os ollos brancos. Para que aparezan machos cos ollos brancos, a nai ten que levar polo menos unha copia do xene de ollos brancos nun dos seus cromosomas X, e só terán os ollos brancos os fillos que reciban o X co xene mutado. Pola súa parte, para que aparezan femias con ollos brancos, ambos os proxenitores teñen que achegar un cromosoma X co xene dos ollos brancos, o que é, por tanto, un suceso menos frecuente. É dicir, a partir destas observacións, Morgan deduciu que o xene que codifica a cor dos ollos debe residir no cromosoma X, o que proporcionaba a primeira correlación entre un carácer específico e un cromosoma concreto.
Posteriormente, Morgan razoou que os cromosomas son ensamblaxes de xenes, xa que caracteres que se encontran nun cromosoma determinado tenden a segregar xuntos. Porén, Morgan observou que eses caracteres "ligados" en ocasións se separan. A partir de aquí, Morgan deduciu o concepto de recombinación de cromosomas: postulou que dous cromosomas apareados poden intercambiar información, e mesmo propuxo que a frecuencia de recombinación depende da distancia entre ambos. Canto máis próximos estean dous xenes nun cromosoma, maior será a probabilidade de que se herden xuntos, e canto maior sexa a distancia entre eles, maior será a probabilidade de que se separen debido ao proceso de entrecruzamento (crossing-over). En resumo, Morgan suxeriu que a intensidade do ligamento entre dous xenes depende da distancia entre eles nun cromosoma. Baseándose nesas observacións, un estudante do grupo de Morgan, Alfred Henry Sturtevant estableceu o mapa xenético para os xenes ligados ao sexo.
Estes traballos de Morgan que demostraban a relación entre os xenes e os cromosomas acabaron de convencer á comunidade científica da corrección da teoría cromosómica da herdanza. Morgan foi galardoado co Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina en 1933 pola demostración de que os cromosomas son os portadores dos xenes.
Piragüismo en augas tranquilas
miniatura|Carreira de K1 nos [[Xogos Olímpicos de 2016.]] miniatura|Carreira de C2 nos [[Xogos Olímpicos de 2016.]] miniatura|Carreira de K4 nos [[Xogos Olímpicos de 2016.]] O piragüismo en augas tranquilas é un deporte no que os piragüistas conducen canoas ou kaiaks en augas tranquilas.
Descrición
O deporte está rexido pola Federación Internacional de Piragüismo (ICF), que é a organización mundial de piragüismo e crea as normas estándar para as diferentes disciplinas de competición en canoa e kaiak. A ICF recoñece varias disciplinas competitivas e non competitivas do piragüismo, das que augas tranquilas e augas bravas son as dúas únicas que compiten nos Xogos Olímpicos.
En xeral, Europa ten dominado este deporte, gañando máis do 90 por cento de todas as medallas posibles.
Kaiak
Nun kaiak, o padexeiro está sentado no sentido do percorrido e usa un remo de dobre folla. Os kaiaks teñen un temón para axustar a dirección e rumbo, que é accionado polos pés do padexeiro na parte dianteira.
Canoa
Nunha canoa o padexeiro axeónllase sobre unha perna mentres mantén o outro pé plano sobre o chan da embarcación e voga cun remo dunha soa folla. Nas canoas de carreiras, a lámina normalmente é curta e ancha, cunha "cara de potencia" nun dos lados, que é plana ou sen raias. O eixe do remo normalmente é máis longo que o dunha canoa de recreo, porque a posición do padexeiro coloca o remo máis arriba respecto á superficie da auga. Os deseños máis recentes de remos de carreiras de canoa adoitan ter un eixo levemente curvado, normalmente de 12 a 14 graos. Moitos padeeiros de canoa de alto rendemento prefiren a sensación dun mango de madeira cun eixo e unha lámina de fibra de carbono, mentres que case todos os padeeiros de kaiak de alto rendemento usan remos fabricados completamente en fibra de carbono.
Proba-2
Proba-2 é un satélite artificial da Axencia Espacial Europea, o segundo da serie do Project for Onboard Autonomy. Foi lanzado en 2009.
The Pot
"The Pot" é un sinxelo da banda estadounidense de metal progresivo Tool. Foi lanzado como segundo sinxelo do seu cuarto álbum de estudio, 10,000 Days, en xullo do 2006 e foi o primeiro número 1 da banda na lista da Billboard Mainstream Rock Tracks. No ano 2008 a canción recibiu un nomeamento á mellor interpretación de hard rock para os premios Grammy.
Ameixide
O topónimo galego Ameixide pode referirse a:
A rede (filme de 1995)
Estreouse en galego o 9 de xuño de 2010 a través da TVG.
Sinopse
O primeiro día das súas vacacións, unha programadora de ordenadores recibe un estraño disquete para que o investigue. Gárdao e descobre que posúe a chave para acceder ó control das bases de datos protexidas dos Estados Unidos. Á vez ve como todos os datos da súa vida que figuran en arquivos informáticos son suprimidos ou terxiversados.
Micipsa
miniatura|Tumba de Micipsa. Micipsa (? - 118 a.C.) (en tifinagh: MKWSN), fillo e sucesor de Masinisa, foi un rei de Numidia. Herdou o trono en 148 a.C. e reinou durante preto de trinta anos.
Á morte do seu pai, o poder repartiuse entre Micipsa e os seus irmáns Gulussa e Mastanabal, que se ocuparon respectivamente da dirección do exército e da administración de xustiza. A súa política exterior foi unha continuación da de Masinisa, apoiando a Roma contra Cartago na terceira guerra púnica, e logo nas guerras lusitanas contra Viriato, nas que enviou arqueiros, tiradores de funda e elefantes a Escipión Emiliano.
Micipsa foi o pai de Hiempsal e Aderbal. Adoptou ao seu sobriño Iugurta (fillo do seu irmán Mastanabal) que chegou a ser no seu día rei de Numidia. Á súa morte, o reino dividiuse entre os tres, pero pronto impúxose Iugurta sobre os seus competidores.
Illa Ymer
A illa Ymer leva o nome do xigante Ymir, o antepasado da Jotuns na mitoloxía nórdica.
Xeografía
A illa atópase no lado sur da entrada do fiorde Kaiser Franz Joseph. a metade norte da illa de Ymer forma unha península chamada Terra de Gunnar Anderson que ten un estreito istmo, no oeste. O fiorde entre as dúas metades da illa chámase fiorde Dusen.
A illa Ymer ten unha superficie de 2.437 km². É montañosa, Angelin Bjerg é o seu pico máis alto, alcanza unha altura de 1900 m. O chamativo Castelo do Diaño (Teufelsschloss) atópase no outro lado do fiorde Kaiser Franz Joseph, fronte á costa sur do Cabo Petersens, no extremo noroeste da illa Ymer.
O Pindo, Carnota
San Clemente do Pindo é unha parroquia do concello de Carnota. Segundo o IGE, no ano 2018 tiña 770 habitantes (366 homes e 404 mulleres). Está situada entre San Mamede de Carnota e O Ézaro (pertencente ao concello de Dumbría).
A súa parte máis destacada é o monte Pindo, de 635 m. Outros lugares da parroquia son O Cancelo, onde está o camposanto, A Capela, onde está a praia de San Pedro e a igrexa parroquial, A Solaina, núcleo principal da parroquia en onde se celebran as festas e o mercado, e O Sinal, a zona marítima onde está o peirao.
Patrimonio
A igrexa parroquial data orixinalmente do século XVII, se ben sufriu sucesivas remodelacións e ampliacións, quedando da igrexa orixinaria a sancristía e a fachada.
Festas
No Pindo celébranse as festas de San Clemente o segundo domingo de agosto e as do Cristo o 12 de outubro.
Deputación de Ourense
A Deputación de Ourense é o órgano institucional propio da provincia de Ourense e engloba os 92 concellos desta, encargándose de ofrecer diversos servizos aos cidadáns ademais de fomentar a colaboración entre os municipios.
Iugurta
Iugurta (-160--106), foi rei de Numidia entre os anos -116 e -106.
Deputación de Ourense
Creación
A súa creación parte da división territorial de España en 1833, o proxecto levado a cabo por Javier de Burgos en 1833.
Presidentes
O seu actual presidente é o conservador Xosé Manuel Baltar, concelleiro de Esgos e o seu vicepresidente é Rosendo Fernández, quen fora candidato á alcaldía de Ourense nas eleccións municipais de 2011 obtendo o peor resultado para o PPdeG dende 1991. Tras as eleccións municipais de 2015 repite Xosé Manuel Baltar como presidente, e Rosendo Luis Fernández Fernández como vicepresidente tras presentarse como número dous nas listas do PP ao concello da Merca.
Iugurta
Biografía
Trala morte de Masinisa en -148, sucedeuno o seu fillo Micipsa. Por entón o seu sobriño Iugurta era tan popular, que Micipsa se viu obrigado a envialo a Hispania, estancia que este aproveitou para establecer contactos con romanos influentes. Alí comprendeu a debilidade dos romanos para o suborno, o que aproveitou no futuro. Participou con Escipión Emiliano no asedio de Numancia na terceira guerra celtibera.
Deputación de Ourense
Representación provincial
O pleno da deputación está formado por 25 deputados. A representación dos diferentes partidos políticos saída das eleccións municipais de 2019, é a seguinte :
Iugurta
Biografía
Cando morreu Micipsa en -118, o reino dividiuse entre os seus dous fillos (Aderbal e Hiempsal) e o seu sobriño Iugurta. Inmediatamente, Iugurta enfrontouse con Hiempsal e asasinouno. A seguir enfrontouse con Aderbal, que resultou vencido e fuxiu a Roma para pedir axuda. As oficiais romanos, probabelmente subornados, ou talvez polo desexo de terminar rapidamente co problema, dividiron Numidia en dúas partes, o leste para Aderbal, e o oeste para Iugurta.
Guerra de Iugurta
Iugurta non quedou satisfeito, e no ano -113, invadiu Cirta, capital de Aderbal, incorrendo na cólera de Roma, ao resultar mortos varios comerciantes itálicos alí asentados, ademais do propio Aderbal. Roma viuse obrigada a intervir en -111, nunha breve campaña mandada polo cónsul Lucio Calpurnio Bestia. Iugurta rendeuse, pero obtivo unha paz moi favorábel, sospeitosa unha vez de máis de ter sido conseguida con subornos. Como consecuencia, Caio Memmio, tribuno da plebe, promoveu unha investigación, solicitando a presenza do propio Iugurta, pero foi vetado por outro tribuno subornado, Caio Bebio. Iugurta tivo que ir a Roma, pero non chegou a declarar.
Reanudada a guerra, Roma enviou ao cónsul Quinto Cecilio Metelo o Numídico, que se enleou nunha campaña interminábel durante cinco anos (-111 - -106). Impaciente polo curso da guerra, o seu lugartenente Caio Mario volveu a Roma para buscar o consulado, e unha vez logrado, volveu e tomou a dirección das operacións. Tras unha serie de vitorias importantes, Caio Mario, gañou a amizade de Bomílcar, o irmán da nai de Iugurta e principal lugartenente do rei númida, encomendándolle a misión de depoñer a Iugurta, pero descubriuse a trama e Iugurta executouno cando este se dedicaba a provocar descontentos entre a súa garda.
Mario enviou entón ao seu legado Lucio Cornelio Sila a Mauritania para privar de apoios a Iugurta. Sila logrou o apoio de Boco I, e a captura de Iugurta, que foi enviado a Roma cargado de cadeas e executado en -104
Notas
''Historia universal século XXI. La formación del imperio romano.'' ISBN 84-323-0168-X
Afonso de Aragón (arcebispo de Zaragoza)
Traxectoria
Foi o primeiro fillo natural do rei Fernando o Católico e de Aldonza Ruiz de Ivorra,   nobre catalá, pertencente ás casas dos señores de Portell de Morella e de Les Fenolleres. Naceu na vila de Cervera.
Afonso de Aragón destacou máis no plano político que no eclesiástico, xa que a súa carreira relixiosa non foi máis que a continuidade de que a Igrexa aragonesa estivera rexida por algún membro da casa real. Así, á morte do arcebispo de Zaragoza, Xoán de Aragón, fillo ilexítimo do rei Xoán II, este propuxo que o seu neto de cinco anos o sucedera pero, debido á súa curta idade e pola oposición da Santa Sé á política de control da Igrexa aragonesa dese rei, o papa Sisto IV designou ao valenciano Ausias Despuig. Porén, as presións continuaron e, tras a renuncia de Despuig, o papa confirmou a Afonso como arcebispo tres anos despois, en 1478.
Foi ordenado sacerdote o 7 de novembro de 1501 polo bispo de Calahorra, Xoán de Ortega. Non celebrou máis misa que a do día da súa ordenación, recibindo a consagración episcopal o día seguinte, 8 de novembro de 1501, polo mesmo prelado.
En 1505 foi nomeado arcebispo do vasto estado feudal de Monreale, en Sicilia, renunciando en 1512. En 1507 foi designado lugartenente xeral do rei (vicerrei) no reino de Nápoles, en substitución de Gonzalo Fernández de Córdoba.
Streptococcus agalactiae
Streptococcus agalactiae (tamén coñecido como estreptococo do grupo B ou EGB (GBS polas súas siglas en inglés ) é unha especie de bacteria grampositiva con forma de coco (redonda) con tendencia a formar cadeas. É unha bacteria beta-hemolítica, catalase negativa, e anaerobia facultativa. En xeral, o GBS é unha bacteria comensal inofensiva que forma parte da microbiota humana que coloniza os tractos gastrointestinal e xenitourinario de ata o 30% dos humanos adultos con boa saúde (portadores asintomátricos). Non obstante, o GBS pode causar graves infeccións invasivas en certos casos.
Afonso de Aragón (arcebispo de Zaragoza)
Traxectoria
A instancias do seu pai, o rei Fernando II, o papa Xulio II nomeou a Afonso de Aragón arcebispo de Valencia o 23 de xaneiro de 1512. Tomou posesión desta arquidiocese por medio do seu procurador, Gil Español, o día 4 de abril de 1512, previa autorización concedida ante o notario Gaspar Barrachina en Zaragoza, en data do 25 de marzo de dito ano. Residiu normalmente en Zaragoza, non visitando nunca a diocese de Valencia, na que tivo como bispo auxiliar ao franciscano Lluís Guillem. Nese mesmo ano de 1512 mandou as tropas que cercaron e renderon a cidade de Tudela na conquista de Navarra pola Coroa de Aragón, cando aínda non autorizaran a mesma nin as Cortes de Aragón nin a cidade de Zaragoza.
Streptococcus agalactiae
Streptococcus agalactiae é a designación de especie para os estreptococos que pertencen ao grupo B da clasificación de Lancefield. O GBS está rodeado dunha cápsula bacteriana composta de polisacáridos (exopolisacáridos). A especie é subclasificada en dez serotipos (Ia, Ib, II–IX) dependiendo da reactividade inmunolóxica da súa cápsula de polisacáridcos. Na literatura pode encontrarse a denominación en plural estreptococos do grupo B (referíndose aos serotipos) e en singular, estreptococo do grupo B, (referíndose á especie).
Afonso de Aragón (arcebispo de Zaragoza)
Traxectoria
Ao morrer o seu pai en 1516, este, no seu testamento, deixouno como lugartenente xeral de Aragón, cos demais territorios da Coroa de Aragón, até a chegada á península, procedente de Flandres, do seu sobriño Carlos, como gobernador xeral da raíña Xoana, feito que se produciu en 1517. O comportamento que o príncipe adoptou nun principio, como rei no seu nome e no da súa nai Xoana, non foi aceptada polas institucións aragonesas, e que provocou nos Reinos de Valencia e de Mallorca a rebelión das Xermanías (1520-1522, paralela á rebelión das Comunidades de Castela. O baleiro de poder non se emendou até novembro de 1528, cando Carlos I outorgou un perdón xeral e confirmou a Afonso como lugartenente xeral do reino, cargo que ocupou até a súa morte.
Streptococcus agalactiae
miniatura|Colonias β-hemolíticas de Streptococcus agalactiae en ágar sangue 18 horas a 36 °C
Afonso de Aragón (arcebispo de Zaragoza)
Traxectoria
A pesar de que se comportou máis como príncipe secular que da Igrexa, cumpriu correctamente coas súas obrigas de administrador eclesiástico; a este fin, convocou un Concilio Provincial que se celebrou en xuño de 1517. Aínda que estivo ausente, asistiron o bispo Auxiliar, o cabido e membros do clero. Neste Concilio tratouse principalmente da décima, taxa decretada polo papa León X para predicar a Cruzada contra os turcos. Tamén se preocupou de que se construíse o Hospital Xeral, no mesmo lugar en que se encontraba o hospital de tolos que, en 1410, fundara o padre Joan Gilabert Jofré. Afonso, como arcebispo de Zaragoza, realizou tamén importantes obras na Catedral do Salvador de Zaragoza (A Seo do Salvador).
Streptococcus agalactiae
miniatura|Streptococcus agalactiae en ágar granada, incubación anaerobia miniatura|Granadaeno miniatura|200px|Proba CAMP positiva indicada pola formación dunha punta de frecha onde Streptococcus agalactiae se encontra con Staphylococcus aureus (liña media branca)
Afonso de Aragón (arcebispo de Zaragoza)
Traxectoria
Regresando Afonso de Aragón de Barcelona, onde moraba como vicerrei, morreu camiño de Zaragoza, o 24 de febreiro de 1520. Foi sepultado no Mosteiro de Santa Engracia, para ser posteriormente trasladado á capela maior da Catedral zaragozana.
Streptococcus agalactiae
Identificación no laboratorio
O GBS crece rapidamente en placas de ágar sangue formando colonias rodeadas por unha estreita zona de β-hemólise. O GBS caracterízase pola presenza na parede celular do antíxeno do grupo B da clasificación de Lancefield (agrupamento de Lancefield) que pode ser detectado directamente en bacterias intactas usando probas de aglutinación de látex. A proba CAMP é outra importante proba para a identificación do GBS. O factor CAMP producido polo GBS actúa sinerxicamente coa β-hemolisina estafilocócica inducindo a potenciación da hemólise de eritrocitos de ovella ou bovinos. O GBS tamén pode hidrolizar o hipurato, polo que esta proba pode tamén utilizarse para identificar probables GBS. As cepas de GBS hemolíticas producen un pigmento polieno non isoprenoide laranxa-ladrillo-vermello (o granadaeno) cando é cultivado no medio granada, que permite a súa identificación directa. Un sumario de técnicas de laboratorio para a identificación do GBS móstrase na seguinte referencia.
Afonso de Aragón (arcebispo de Zaragoza)
Descendencia
Con Ana de Gurrea (1470-1527) parece que tivo non menos de sete fillos:
Streptococcus agalactiae
Colonización por GBS
O GBS é un colonizador asintomático do tracto gastrointestinal e a vaxina en ata o 30% dos adultos sans, incluíndo mulleres preñadas. En diferentes estudos, a taxa de colonización vaxinal de GBS vai de 0% ao 36%, e a maioría dos estudos informan de taxas de colonización en mulleres sexualmente activas por riba do 20%. Estimouse que a colonización por GBS maternal en todo o mundo é do 18%, con variacións rexionais do 11% ao 35%. Estas variacións informadas na prevalencia da colonización de GBS asintomática poderían estar relacionadas cos métodos de detección utilizados, e as diferenzas nas poboacións mostreadas.
Virulencia
Como outras bacterias virulentas, o GBS contén un importante número de factores de virulencia (moléculas producidas pola bacteria que potencian a súa capacidade de infectar e danar os tecidos), o máis importante dos cales é o polisacárido capsular (rico en ácido siálico) e unha toxina formadora de poros, a β-hemolisina. Hoxe considérase que o pigmento do GBS e a hemolisina son moléculas idénticas ou moi estreitamente relacionadas.
Infección por GBS en neonatos
A colonización por GBS normalmente non causa problemas en mulleres con boa saúde, non obstante durante o embarazo pode ás veces causar graves enfermidades na nai e no neonato. O GBS é a causa principal das infeccións neonatais bacterianas no meniño durante a xestación e despois do parto cunhas taxas de mortalidade significativas en nenos prematuros. As infeccións por GBS na nai poden causar corioamnionite (unha grave infección de tecidos placentarios infrecuente) e infeccións posparto. As infeccións do tracto urinario por GBS poden inducir o parto e causar un parto prematuro. De feito, no mundo occidental, o GBS (en ausencia de medidas de prevención efectivas) é a principal causa de infeccións bacterianas graves de neonatos: septicemias, pneumonia e menixite, que poden causar a morte ou secuelas a longo prazo. A infección neonatal por GBS orixínase normalmente no tracto reprodutor inferior de nais infectadas. As infección por GBS en neonatos son separadas en dúas síndromes clínicas, chamadas enfermidade de comezo temperán (EOD) e de comezo tardío (LOD). A de comezo temperán maniféstase desde os días 0 a 7 de vida do neonato, a maioría dos casos de enfermidade de comezo temperán danse dentro das primeiras 24 horas desde o nacemento. As síndromes clínicas máis comúns de comezo temperán son a sepse sen un foco aparente, pneumonía e, menos frecuentemente, meninxite. A enfermidade de comezo temperán adquírese verticalmente (transmisión vertical, de nai a fillos), pola exposición do feto ou do meniño ao GBS na vaxina dunha muller colonizada, tanto intraútero coma durante o parto durante a rotura das membranas. Os nenos poden ser infectados durante o seu paso pola canle do parto, porén, os neonatos que se infectan con GBS por esta ruta poden quedar tan só colonizados (asintomáticos) e estes nenos colonizados habitualmente non desenvolven a enfermidade de comezo temperán. Aproximadamente o 50% dos neonatos de nais colonizadas por GBS son tamén colonizados por esta bacteria e (sen medidas de prevención) o 1–2% destes neonatos desenvolverán unha enfermidade de comezo temperán. No pasado, a incidencia de enfermidade de comezo temperán vai do 0,7 ao 3,7 por mil nacementos vivos en EUA e do 0,2 ao 3,25 por mil en Europa. Fixéronse estimacións en 2008 nos Estados Unidos, despois da extensión do uso do exame prenatal e a profilaxe de antibióticos intraparto (IAP), nas que os CDC informaron dunha incidencia de 0,28 casos por mil nacementos vivos. Alí onde se aplicou unha política de proporcionar profilaxe con antibióticos para a colonización por GBS o risco global foi do 0,3%.
Aínda que a colonización materna por GBS é o factor clave determinante para a enfermidade de comezo temperán, outros factores tamén incrementan o risco. Estes factores inclúen o comezo do parto antes das 37 semanas de xestación (parto prematuro), a rotura prolongada das membranas (≥18 horas antes do parto), febre intraparto (>38 °C), infeccións amnióticas (corioamnionite), idade maternal xove e baixos niveis de anticorpos antipolisacárido capsular do GBS na nai. Non obstante, a maioría dos meniños que desenvolven a enfermidade de comezo temperán nacen de nais colonizadas por GBS sen ningún factor de risco adicional. Ter un irmán anterior con enfermidade de comezo temperán é tamén un importante factor de risco para o desenvolvemento da infección nos seguintes partos, probablemente reflectindo unha falta de anticorpos protectores contra os polisacáridos do GBS na nai. A forte colonización vaxinal por GBS está tamén asociada cun alto risco de enfermidade de comezo temperán. En conxunto, as taxas caso-mortalidade da enfermidade de comezo temperán diminuíron desde o 50% observado en estudos da década de 1970 a do 2 ao 10% en anos recentes, principalmente como consecuencia das melloras na terapia e xestión da doenza. As infeccións neonatais mortais por GBS son máis frecuentes entre os nenos prematuros.
A enfermidade de comezo tardío por GBS afecta a nenos desde os 7 días aos 3 meses de idade e é máis probable que cause bacteremia ou meninxite. A enfermidade de comezo tardío pode adquirirse por contaxio desde a nai ou por fontes ambientais. A perda de audición e o retardo mental poden ser secuelas a longo prazo da meninxite por GBS. En contraste coa enfermidade de comezo temperán, a incidencia de enfermidade de comezo tardío permaneceu estable no 0,26 por 1000 nacementos vivos nos Estados Unidos. A meninxite neonatal por S. agalactiae non se presenta co signo distintivo da meninxite adulta, a rixidez no pescozo, senón que se presenta con síntomas non específicos, como febre, vómitos e irritabilidade, o que pode, en consecuencia, orixinar un diagnóstico tardío.
Prevención das infeccións neonatais
O único xeito fiable de previr a enfermidade de comezo temperán actualmente é a profilaxe de antibióticos intraparto, que é a administración de antibióticos durante o parto. Demostrouse que a penicilina ou ampicilina intravenosa administrada durante ≥4 horas antes do parto a mulleres colonizadas por GBS son oi efectivas para previr a transmisión vertical do GBS de nai a fillo e a enfermidade de comezo temperán. A cefazolina, clindamicina e vancomicina utilízanse para previr a enfermidade de comezo temperán en meniños nacidos de nais alérxicas á penicilina.
Hai dúas maneiras de identificar as mulleres candidatas a recibir esta profilaxe de antibióticos: o risco ou un exame ou screening baseado nun cultivo. O exame baseado nun cultivo identifica as candidatas usando cultivos tomados da parte inferior da vaxina e recto obtidos entre as semanas 35 e 37 de xestación (32–34 semanas de xestación para mulleres con xemelgos ) e a profilaxe adminístrase a todas as mulleres colonizadas por GBS. A estratexia baseada no risco identifica as candidatas a recibir a profilaxe polos antes mencionados factores de risco que se sabe que incrementan a probabilidade de enfermidade de comezo temperán, sen considerar se a nai é ou non portadora de GBS.
Adicionalmente a profilaxe con antibióticos intraparto é tamén recomendada para mulleres con factores de risco intraparto se o seu status de portadora de GBS non se coñece no momento do parto, así como para mulleres con bacteriuria por GBS durante o seu embarazo, e para mulleres que tiveron previamente un fillo con enfermidade de comezo temperán.
A estratexia baseada no risco para a profilaxe é en xeral menos efectiva que a estratexia baseada en cultivos porque na maioría dos casos a enfermidade de comezo temperán se desenvolve entre os neonatos que nacen de nais sen factores de risco.
A estratexia do exame ou screening baseado en cultivos é a seguida na maioría dos países desenvolvidos, como os Estados Unidos, Francia, España, Bélxica, Canadá, Arxentina, e Australia. A estratexia baseada no risco é a seguida no Reino Unido, e os Países Baixos.
Exame para a colonización por GBS
Aínda que o status de colonización por GBS das mulleres pode cambiar durante o enmbarazo, os cultivos para detectar os portadores de GBS a ≤5 semanas antes do parto predí con bastante exactitude do status de portador no parto. En contraste, se o cultivo prenatal é realizado pasadas máis de 5 semanas antes do parto non é fiable para predicir exactamente o status de portador. Os espécimes clínicos recomendados para o cultvo do GBS na 35–37 semana de xestación (32–34 semanas de xestación en mulleres con xemelgos ) son recollidos con frotis tomados da parte inferior da vaxina e recto a través do esfínter anal. Seguindo as recomendacións dos Centros para o Control e Prevención de Enfermidades dos Estados Unidos (CDC) estes frotis deberían ser situados nun medio de transporte non nutritivo e posteriormente inoculados nun caldo de enriquecemento selectivo, o caldo Todd Hewitt con antibióticos selectivos (cultivo de enriquecemento). Despois da incubación o caldo de enriquecemento é subcultivado en placas de ágar sangue e as colonias de tipo GBS son identificadas pola proba CAMP ou usar a aglutinacion de látex con antisoro para GBS. Despois da incubación o caldo de enriquecemento pode tamén ser subcultivado en ágar granada, onde o GBS crece formando colonias rosas-vermellas ou en ágar cromoxénico, onde o GBS crece formando colonias coloreadas.
A proba de amplificación de ácido nucleico (NAAT) como a reacción en cadea da polimerase (PCR) e as sondas de hibridación do ADN foron desenvolvidas para identificar o GBS directamente en mostras recto-vaxinais, pero aínda non pode substituír o cultivo prenatal para a detección máis precisa de portadores de GBS.
miniatura|Colonias vermellas de S. agalactiae en ágar granada. Cultivo vaxino-rectal de 18 horas de incubación a 36 °C en anaerobiose miniatura|Colonias de Streptococcus agalactiae en medio cromoxénico (ágar cromoxénico ChromID CPS)
Infección por GBS en adultos
O GBS é tamén un axente infeccioso importante capaz de causar infeccións invasivas en adultos. As infeccións invasivas por GBS que ameazan a vida son atopadas cada vez máis en anciáns e individuos comprometidos por unha doenza subxacente como a diabetes, cirrose e cancro. As infeccións por GBS en adultos inclúen a infección do tracto urinario, infección da pel e tecidos brandos (infección da pel e estruturas da pel) bacteremia, osteomielite, meninxite e endocardite. A infección por GBS en adultos pode ser grave e está relacionada cunha alta mortalidade. En xeral a penicilina é o antibiótico de elección para o tratamento das infeccións por GBS. A xentamicina (por sinerxia coa penicilina G ou a ampicilina) pode tamén utilizarse en pacientes con GBS invasivo potencialmente mortal.
Vacinación
Aínda que a profilaxe con antibióticos intraparto para a prevención da enfermidade de comezo temperán está asociada cun gran declive na incidencia da enfermidade, non hai, porén, ningunha estratexia efectiva para previr a enfermidade de comezo tardío neonatal por GBS.
A vacinación considérase unha solción ideal para previr non só as enfermidades temperán e tardía senón tamén as infeccións por GBS en adultos en risco. Non obstante, aínda que a investigación e os ensaios clínicos para o desenvolvemento dunha vacina efectiva para previr as infeccións por GBS está en marcha, no ano 2017 non se dispoñía de ningunha vacina. O polisacárido capsular do GBS non é só un importante factor de virulencia do GBS, senón que tamén é un excelente candidato para o desenvolvemento dunha vacina efectiva. As vacinas bseadas en proteínas están tamén en desenvolvemento.
Infeccións en animais non humanos
Ademais das infeccións en humanos, o GBS é unha causa principal da mastite (infección dos úberes) das vacas leiteiras e unha fonte importante de perdas económicas para a industria. O GBS nas vacas pode producir unha enfermidade febril aguda ou unha condición crónica máis subaguda. En ambos os casos orixina unha diminución da produción de leite (de aí o seu nome, agalactiae, que significa 'sen leite'). Os gromos de mastite nos rabaños son comúns, polo que isto ten grande importancia para a industria de produción de leite, e en moitos países impuxéronse programas para reducir o impacto da enfermidade causada por S. agalactiae nos últimos 40 anos.
O GBS tamén se encontrou en moitos outros animais, como os camelos, cans, gatos, crocodilos, focas, elefantes e golfiños.
Domino's Pizza
Domino's Pizza é unha empresa multinacional de comida rápida, especializada en pizzas. Foi fundada en Ypsilanti, Míchigan (Estados Unidos) o 10 de xuño de 1960 por Tom Monaghan. Actualmente é a segunda cadea deste tipo máis grande nos Estados Unidos, e conta con 9.000 establecementos en réxime de franquía en máis de 60 países.
Marfil
thumb|Diversos obxectos decorativos tallados en marfil. thumb|Dente de [[cachalote gravado.]] thumb|Cairos de [[xabaril.]] thumb|Marfil fósil de [[mamut, degradado.]] thumb|Tapa en marfil do Codex Aureus de Lorsch (ca. 810). [[Victoria and Albert Museum. (Londres).]] thumb|A folla que se conserva do [[Díptico Barberini, talla en marfil do Imperio bizantino. Museo do Louvre.]] thumb|Homes portando dentes de elefante en [[Dar es Salaam, ca.1900.]] thumb|Porte de marfil no [[Congo belga (1910).]]
O marfil, almafí, ou mesmo marfín (do árabe al-fil [الفيل] e este do persa pil, "elefante") segundo a Real Academia Galega é:
A etimoloxía alude aos dentes incisivos dos elefantes (mal denominados caíños ou cairos, e mesmo defensas) pero, na práctica, a palabra marfil aplícase tamén aos dentes doutros animais coma o mamut, a morsa, o cachalote ou o hipopótamo, de característica físicas similares ás dos incisivos do elefante.
Antes da aparición dos plásticos o marfil era moi usado como material para a fabricación das teclas dos pianos, bólas de billar, botóns e artigos ornamentais de xoiaría.
Emprégase o marfil para adorno de mobles e na construción de multitude de obxectos tales coma cepillos, peites, puños de bastóns ou caixas.
Características químico-físicas
As principais características do marfil son as seguintes:.
Historia
O uso do marfil como material para a construción de elementos decorativos data da máis remota antigüidade. Escavacións nos países da conca mediterránea permiten fixar o seu uso desde hai uns 4.000 anos a.C.
No sitio arqueolóxico de Mostaxedda (An Nazlah al-Mustajiddah) encontráronse, nunha tumba do Exipto predinástico brazaletes de marfil, máis ben pequenos, que poida que fosen adornos de mulleres ou de nenos, ou talvez obxectos de distinción social ou tribal. E na antiga India encontráronse restos do uso de marfil no templo de Taxila (no actual Paquistán), que datan do século II a.C.
Tanto os antigos gregos coma os hebreos empregaron o marfil como adorno na decoración de salas, mobles e templos. Salomón tiña un trono de marfil incrustado de ouro, e nos museos arqueolóxicos poden admirarse gran número de obxectos feitos con este material pertencentes ás máis remotas civilizacións. O uso do marfil nas estatuas que na antiga Grecia se produciron proba que abundaba naquela época. Con el, Fidias fixo as famosas estatuas xigantescas de Atenea no Partenón e de Zeus, as cales medían 12 e 19 m de altura, respectivamente. Nestas esculturas empregouse o marfil para representar aquelas partes do corpo que non cubrían os vestidos.
Os romanos empregaron tamén o marfil para a escultura e a decoración. A arte bizantina fixo ampolo uso do marfil; así, as portas do templo de Santa Sofía en Constantinopla estaban adornadas con baixorrelevos deste material.
En Europa, ao final do primeiro milenio, o marfil foi aproveitado para crear non só obxectos senón tamén ornamentos litúrxicos, e alcanzou unha produción rica e notábel no mundo bizantino. Na época do románico fíxose habitual principalmente en báculos pastorais e relicarios, e na época gótica Francia asumiu a primacía destas actividades artísticas.
En España e en Sicilia, os árabes que se asentaran alí fixeron grande uso do marfil, que trataban cortando círculos dos dentes de elefante en láminas delgadas que logo gravaban con suras do Alcorán ou outros textos sagrados coas que recubrían os ataúdes de madeira. A Igrexa os requiría para que efectuasen traballos especiais, coma relicarios, báculos pastorais, imaxes da Virxe e dos Santos, crucifixos, pías de auga bendita etc. Príncipes e reis coleccionaban obxectos de calquera xénero, entre eles os realizados en marfil.
A tendencia ao coleccionismo fíxose máis frecuente a partir do século XVI, incluíndo o desexo de adquirir coleccións naturalia et artificialia de estraños obxectos producidos espontaneamente pola natureza e obxectos orixinais creados pola man do home que confluíron na chamada Wunderkammer, ou gabinetes de marabillas, que acollían monstros da natureza e obras de arte, perlas, corais, dentes de elefante ao natural e obxectos de marfil habilmente deseñados. De 1600 en diante, e polo menos durante catro xeracións, na corte do rei de Dinamarca non só se recolleu unha cantidade incríbel de obxectos adquiridos ou recibidos como regalo dos gobernantes, senón que eles mesmos se divertían traballando o marfil no torno, e mesmo as damas de honor da corte considerábano o seu pasatempo favorito. O Castelo de Rosenborg, cerca de Copenhaguen, conserva aínda o banco de torneiro que pertenceu a Sofía Madalena, muller do rei Cristián V.
En África, onde podía obterse directamente, facíanse con marfil valiosos obxectos que a miúdo tiñan unha función relixiosa e social. Deste tipo eran algúns brazaletes do antigo reino de Benín (ou reino de Dahomei), imperio de complexa estrutura cuxo gobernante era considerado de orixe divina; os máis recentes datan do século XVI, cando comerciaban cos portugueses a partir de Porto Novo, e estaban decorados con figuras en altorrelevo nas que parecen intentar copiar formas das xoias europeas con imaxes de soldados con armadura. Estas figuras militares dan idea dun uso masculino dos brazaletes.
A finais do século XVIII e principios do XIX foi diminuíndo en Europa o interese polo marfil. A única liña de traballo que resistiu foi a referente aos intereses femininos. Aínda que de forma limitada, vendíanse obxectos como recordos, colares, pulseiras, pendentes, crucifixos, rosarios, marcos para fotos etc. Hoxe en día en Europa, a maior parte destes obxectos caeu en desuso: o marfil búscase só en pezas realizadas no pasado e, por tanto, do do mercado de antigüidades. Porén, a demanda actual aínda é importante en Asia e África, e o prezo das pezas é moi elevado pola case imposibilidade de adquirir materias primas debido ás prohibicións impostas pola lei.
Situación actual
Debido á rápida diminución das poboacións de animais que producen o marfil, a importación e a venda deste material está prohibida ou severamente restrinxida. A maior responsábel da diminución das poboacións é a caza ilegal de animais, antes e durante a década de 1980. Desde a prohibición mundial do comercio de marfil en 1989 ocorreron altas e baixas na poboación de elefantes, pero a pesar das restricións á exportación e importación de marfil continúa a caza furtiva e o comercio ilícito deste material.
Exemplares famosos
No Museo Británico de Londres hai un par de caíños, os máis pesados do mundo, de 3,5 m de lonxitude, diámetro de 47 cm e un peso de 97 kg un e 102 kg o outro, orixinarios de Kenya.
No Museo de arte lapidario Lizzardo de Elmhurt, nos Estados Unidos exhíbese Unhua incrustación de marfil do século XIX.
Arcos de Frades
O topónimo galego Arcos de Frades pode referirse a:
Aguilar de la Frontera
Aguilar de la Frontera é un concello andaluz situado no suroeste da provincia de Córdoba. O municipio atópase na comarca da Campiña Sur Cordobesa e é cabeza do partido xudicial do mesmo nome. As súas coordenadas xeográficas son 37º 31' N, 4º 39' O. Atópase a unha altitude de 280 msnm e a uns 50 km da capital de provincia, Córdoba. A súa superficie é de 167,6 km². No ano 2008 tiña 13 692 habitantes e unha densidade de poboación de 82,01 hab/km².
Época romana
Aguilar de la Frontera é a antiga Ipagrum ibero-romana, involucrada na batalla de Munda, que enfrontou os partidarios de César cos de Pompeio. Precisamente deste período son os seus restos máis antigos, unha necrópole de grandes dimensións. Sobre a etimoloxía do nome existen diferentes versións. Para uns, Ipagrum significaría "campo alto", mentres que outros opinan que a orixe é turdetana-grega, provindo o nome do grego hippos, isto é, cabalo. Actualmente existe no termo de Aguilar un lugar denominado Llano de los Caballos.
Idade Media
A conquista musulmá da cidade fixo que pasara entón a denominarse Bulay ou Poley, quizais derivando do grego. A derrota, o 5 de abril do ano 891, dos seus poboadores cristiáns e das tropas rebeldes fronte ás tropas do emir Abdallah, fixo que a poboación pasara a pertencer á cora de Cabra. Algún tempo máis tarde, no século XI, Poley foi incluída no reino zirí de Granada.
O nome actual de Aguilar foille dado tras a conquista cristiá. Foi o monarca Fernando III o Santo quen a gañou para Castela no ano 1240. O primeiro gobernador cristián foi un portugués procedente dunha familia toledana, Gonzalo Yáñez d'Ovinhal, que a recibiu en forma de Señorío de Aguilar. Gonzalo era fillo de Juan Gómez de Obiñal, rico-home de Portugal, e de María Pérez de Aguilar, filla dos señores da vila de Aguiar en Portugal. Xa con Afonso X é cando a poboación pasa a denominarse Aguilar, nome da familia da nai de Gonzalo, compensando así a este o monarca pola prestación dalgúns servizos. Finalmente, o cualificativo "da fronteira" venlle dado pola súa proximidade á fronteira granadina durante a Baixa Idade Media.
Despois das guerras civís castelás, que enfrontan a Pedro I e Henrique II, a vila pasa a pertencer a Gonzalo Fernández de Córdoba. Os séculos XVII e XVIII representan unha etapa de decadencia e crise para a localidade, debido ao forte descenso de poboación ocasionado polas epidemias.
Nosa Señora de Fátima
Nosa Señora do Rosario de Fátima, coñecida normalmente como Virxe de Fátima, é unha advocación coa que se venera no catolicismo á Virxe María. Na mesma liña que outras aparicións marianas, tivo a súa orixe nos testemuños de tres pastores, chamados Lucía dos Santos, Jacinta e Francisco Marto, quen afirmaron presenciar varias aparicións marianas en Fátima, en Portugal, entre o 13 de maio e o 13 de outubro de 1917. A partir de entón, esta advocación mariana estendeu a súa fama máis aló dos seus límites locais.
Atribuíronse ás supostas mensaxes da aparición compoñentes proféticos e escatolóxicos, en particular respecto dunha posíbel nova guerra mundial —os seus seguidores interpretaron que o inicio da segunda guerra mundial foi a súa confirmación—, á conversión da Rusia soviética, e ao intento de asasinato de Xoán Paulo II.
O seu principal lugar de culto é o santuario de Fátima, situado na cidade do mesmo nome no municipio de Ourém. Considerado un dos centros de peregrinación cristiá máis importantes do mundo, o santuario de Fátima edificado no lugar recibiu 7,3 millóns de peregrinos no ano 2011.