cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nemesio Martín
Albacete
En 1973 fichou polo Albacete, no que militou durante tres tempadas (dúas en Rexional Preferente e outra en Terceira División), marcando 47 goles en 89 partidos.
Selección nacional
En outubro de 1965 foi convocado polo seleccionador español José Villalonga para dous encontros internacionais fronte a Irlanda, correspondentes á clasificación para o Mundial de 1966. Non chegou a debutar coa selección española neses dous partidos pero si o fixo no seguinte, un amigable contra Inglaterra no estadio Santiago Bernabéu o 8 de decembro. Saltou ao campo como substituto de Lapetra, converténdose así no primeiro salmantino en xogar coa selección e no único xogador en facelo mentres militaba no Pontevedra.
Como adestrador
Trala súa retirada como futbolista foi adestrador, comezando a súa carreira no Béjar. A continuación foi contratado polo Salamanca para a tempada 1980/81 da Primeira División, pero foi destituído despois de só 11 xornadas, nas que acumulou nove derrotas e dous empates. Trala súa saída do club unionista fichou polo Manchego, ao que dirixiu ata 1983 en Terceira División. Nos seguintes anos dirixiu nove equipos diferentes, todos eles na Segunda División B. Entre eles adestrou o Pontevedra e o Albacete, nos que xa militara como xogador, e tivo un segundo paso polo banco do Salamanca, co que se proclamou campión do Grupo 1 da Segunda B na tempada 1991/92.
O Lugar, Couso, Gondomar
O Lugar é un lugar da parroquia de Couso, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Petróglifos de Ghorghalado
Os petróglifos de Ghorghalado son un conxunto de máis de 350 motivos gravados rupestres da Idade de Bronce situados na parroquia das Eiras (O Rosal).
Descrición
O conxunto arqueolóxico ten 350 gravados reunidos en pequenos grupos, que forman diversas composicións xeométricas e abstractas aproveitando as fendas e as irregularidades da roca esquistósica na que están labrados para ordenar a disposición. Son recorrentes os círculos concéntricos, algúns con cazoleta; tamén as formas cuadrangulares e ovaladas e as liñas. Os petróglifos de Ghorghalado descubríronse de forma casual en 2012 por unha veciña do lugar. En 2015, o Concello do Rosal, xunto coa Deputación de Pontevedra, a Dirección Xeral de Patrimonio e a comunidade de montes das Eiras escavaron este xacemento que se atopaba enterrado e cuberto de vexetación e que constitúe o primeiro petróglifo que se desenterrou en Galicia para a súa recuperación.
Julia Higgins
Julia Higgins (antes Downes), nada en Surbiton (Londres) o 1 de xullo de 1942 é unha química e física británica especialista en ciencia e tecnoloxía de polímeros.
Traxectoria
Realizou os seus estudos no Somerville College, Universidade de Oxford, Julia traballou no Instituto Laue-Langevin antes de ser nomeada profesora de ciencia de polímeros no Imperial College. Neste centro realizou importantes investigacións sobre o comportamento dos polímeros mediante a aplicación de técnicas de dispersión de neutróns.
Hamatocaulis vernicosus
Hamatocaulis vernicosus é unha especie de musgo da familia Amblystegiaceae. Esta especie foi descrita por primeira vez por (Mitt.) Hedenas en 1989.
Lepidozia cupressina
Lepidozia cupressina é unha especie de musgo da familia Lepidoziaceae. Esta especie foi descrita por primeira vez por (Sw.) Lindenb en 1845.
Insua, Río Barba, O Vicedo
Insua é un lugar da parroquia de Río Barba, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
A Retorta, Couso, Gondomar
A Retorta é un lugar da parroquia de Couso, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
A Pedreira, Couso, Gondomar
A Pedreira é un lugar da parroquia de Couso, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Maladas, Río Barba, O Vicedo
Maladas é un lugar da parroquia de Río Barba, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
A Portela, Couso, Gondomar
A Portela é un lugar da parroquia de Couso, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Metzgeria temperata
Metzgeria temperata é unha especie de musgo da familia Metzgeriaceae. Esta especie foi descrita por vez primeira por Kuwah. en 1976.
Pedro Rodríguez Rodríguez
Pedro Rodríguez Rodríguez, nado en Xallas (Negreira) en 1849 e finado en Meiro (Aro) o 31 de xullo de 1925, foi un médico, historiador e escritor galego.
Traxectoria
Fillo de Ramona Rodríguez e dun crego da comarca da Barcala que custeou os seus estudos no Seminario e despois a carreira de Medicina na Universidade de Santiago de Compostela. Nos seus tempos de estudante formou parte da redacción de Galicia Histórica e foi amigo de Bernardo Barreiro, con quen colaborou na tradución da Historia Compostelana.
Colaborador asíduo de Galicia Diplomática, nela publicou "Los Churruchaos. Guerra de Don Berenguel de Landoira, arzobispo de Santiago" (versión dun códice latino, con notas do historiador Bernardo Barreiro), "Grandimirium", "La Villa de Noya", "Las torres del Oeste", "Cronicón Iriense" (códice en latín, traducido expresamente para a revista) e "Los moros en Galicia".
Publicou escritos sobre prehistoria da comarca da Barcala en La Federación de Negreira y Baña. Liberal e anticlerical, tivo algún incidente co bispo de Santiago polos seus traballos de investigación sobre a aparición do corpo do apóstolo.
Recoñecementos
Unha rúa de Negreira leva o seu nome.
As Mangas, Río Barba, O Vicedo
As Mangas é un lugar da parroquia de Río Barba, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Adolfo Alonso Ares
Adolfo Alonso Ares, nado en Astorga en 1956, é un poeta e pintor español.
Traxectoria
|miniatura|Alonso Ares pousa coa exposición permanente 'Memorias del fuego' nas [[Cortes de Castela e León.]]
Foi alcalde de Astorga de 1987 a 1989 polo Partido Demócrata Popular. Tamén foi asesor de Cultura e Turismo da Deputación de León e dirixiu o Instituto Leonés de Cultura entre os anos 2015 e 2019.
Obra
Realizou traballos como comisario de exposicións polo Instituto Castellano y Leonés de la Lengua e o Museo da Evolución Humana, coordinador de catálogos dos pintores: Ándrés Viloria, Álvaro Delgado, Miguel Rodríguez-Acosta, Amalia Avia, José Hernández, Eugenio Granell, Ramón Villa, Llamas Gil, Luis Feito, Estrada e Félix de Agüero.
Noel López
Traxectoria
Comezou a xogar ao fútbol en Silleda, chamando pronto a atención do Deportivo da Coruña, que o incorporou para a súa canteira. No club coruñés comezou no equipo benxamín B, pasando a continuación por todas as categorías do club, ademais de xogar cedido no San Tirso na tempada 2016/17.
Xa no equipo xuvenil, competiu na División de Honra nas tempadas 2019/20 e 2020/21. Na segunda delas anotou 13 goles en 22 partidos, contribuíndo a que o equipo acadase a primeira posición do Grupo 1. Deste xeito disputou a Copa de Campións en Marbella, onde anotou un gol nos cuartos de final contra o Las Palmas, forzando a prórroga, e dous dos tres goles do Deportivo na final contra o FC Barcelona (3-1), proclamándose así campión de España.
O 29 de agosto debutou co Deportivo en partido oficial, no primeiro encontro da tempada 2021/22 da Primeira División RFEF contra o Celta B en Riazor, que acabou con goleada coruñesa por 5-0. Entrou nos minutos finais como substituto de Miku, participou no cuarto gol que culminou Doncel, e marcou el mesmo o quinto e derradeiro tanto. Dúas semanas despois volveu disputar os últimos minutos do partido contra o Calahorra, facendo un novo gol. As súas boas actuacións no pouco tempo que dispoñía fixeron que gañase máis minutos e que disputase varios partidos como titular. Rematou a tempada cun total de 32 partidos, 12 deles como titular e 4 goles. Xogou os minutos finais dos dous partidos da promoción de ascenso, contra Linares e Albacete, na que o equipo non conseguiu o obxectivo de regresar a Segunda.
En xuño anunciouse a súa fichaxe polo Real Madrid Castilla, tamén da Primeira RFEF.
Selección española
En setembro de 2021, uns días despois de debutar oficialmente co Deportivo da Coruña, fíxoo tamén coa selección española sub-19, xogando un partidos amigable contra México.
Orthodontium pellucens
Orthodontium pellucens é unha especie de musgo da familia Bryaceae. Esta especie foi descrita por B.S.G. in C. Müller, por primeira vez no ano 1848.
A Terra do Rei, Couso, Gondomar
A Terra do Rei é un lugar da parroquia de Couso, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
As Vacarías, Couso, Gondomar
As Vacarías é un lugar da parroquia de Couso, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Montemeao, Río Barba, O Vicedo
Montemeao é un lugar da parroquia de Río Barba, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
A Pardiñeira, Río Barba, O Vicedo
A Pardiñeira é un lugar da parroquia de Río Barba, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
A Torre, Couso, Gondomar
A Torre é un lugar da parroquia de Couso, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
As Barreiras, Donas, Gondomar
As Barreiras é un lugar da parroquia de Donas, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Os Navallos, Río Barba, O Vicedo
Os Navallos é un lugar da parroquia de Río Barba, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Carlos Manuel Rama
Carlos Manuel Rama Facal, nado en Montevideo en 1921  e finado en Milán o 23 de febreiro de 1982, foi un historiador, sociólogo, avogado, xornalista e profesor uruguaio, de orixe galega. Especializouse en socioloxía, historiografía e historia española e latinoamericana.
Traxectoria
Os seus pais, Manuel Rama e Carolina Facal, eran inmigrantes galegos, de Cores (Ponteceso) e Traba (Coristanco), respectivamente. O seu irmán máis novo foi o escritor e crítico literario Ángel Rama.
Foi discípulo de importantes exiliados republicanos españois. A este respecto dixo: «Moitos reis de España non tiveron tan bos profesores coma min. Aprendín historia con Claudio Sánchez Albornoz, literatura con José Bergamín, Dereito español con Jiménez de Asúa e Dereito internacional con Roque Barcia».
En 1952 licenciouse en Dereito pola Universidade da República (UDELAR). Desde novembro dese mesmo ano ata abril de 1954 viviu en París, despois de recibir unha bolsa de estudos do Ministerio de Asuntos Exteriores de Francia e unha bolsa Gallinal de Investigación, outorgada pola Facultade de Humanidades e Ciencias da UDELAR. Realizou cursos de posgrao no seminario de Historia e Socioloxía da Escola de Estudos Superiores en Ciencias Sociais e doutorouse en Letras na Sorbona, cunha tese sobre historia social contemporánea española, tema ao que se dedicou nunha época na que non era habitual facelo en Francia.
Entre marzo e maio de 1953 visitou as principais cidades de España e tamén Tetuán e Tánxer. A crónica desta viaxe foi publicada en 1961 en Buenos Aires, pola editorial Nova, baixo o título Itinerario español.
Colaborou coa revista L'Actualité de l'Histoire, editada polo Instituto Francés de Historia Social (IFHS), que daquela reunía aos pioneiros da historia social.
Ensinou no Instituto de Profesores Artigas, foi profesor de Historia Contemporánea e Socioloxía na Facultade de Humanidades e Ciencias e profesor de Teoría e Metodoloxía da Historia na mesma facultade. Como profesor visitante, impartiu esta materia nas universidades de Santiago de Chile (1950), Porto Rico (1969) e na UNAM de México (1979). Tamén foi profesor nas universidades de París e Bordeos.
Encontrábase en Santiago de Chile cando se produciu o golpe de Estado de 1973. A intervención das embaixadas colombiana e italiana permitiulle fuxir a España onde se consolidou como profesor e investigador ata a súa morte. Foi profesor de socioloxía e historia de América na Universidade Autónoma de Barcelona, onde tamén fundou o Instituto de Estudos Iberoamericanos e impartiu clases nas súas facultades de Ciencias Económicas e Empresariais, Ciencias da Información e Letras (Historia).
Participou na fundación do Pen Club Latinoamericano en España, en colaboración con outros escritores latinoamericanos. Presidiu esta organización cuxo propósito era nuclear a todos os intelectuais de América Latina residentes en España. Estimaba que en outubro de 1978 había 500 escritores, xornalistas e outras persoas vinculadas ao mundo das letras residentes na Península Ibérica. Nas súas palabras: «... esas minúsculas vangardas dun pobo de máis de trescentos millóns de ibero-falantes son as que garanten a unidade cultural atlántica e dan a certeza dun sólido porvir sólido para a expresión escrita das linguas Península Ibérica no concerto universal».
Colaborou en varias publicacións especializadas e medios de prensa como El País de Madrid. En 1980 recibiu o premio de Cultura Hispánica do Ministerio de Educación, Cultura e Deportes.
No seu labor docente e nos seus máis de 35 libros, publicados en varios países, tratou temas como o intercambio cultural entre España e América Latina, o exilio (especialmente dos escritores), a ideoloxía e as loitas sociais, entre outras cuestións históricas e sociolóxicas de Iberoamérica.
O Regal, Río Barba, O Vicedo
O Regal é un lugar da parroquia de Río Barba, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Radula holtii
Radula holtii é unha especie de briófita da familia Radulaceae. Esta especie foi descrita cientificamente por Spruce no ano 1887.
Abrollido, Donas, Gondomar
Abrollido é un lugar da parroquia de Donas, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
O Rego dos Bois, Río Barba, O Vicedo
O Rego dos Bois é un lugar da parroquia de Río Barba, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
O Alcóucer, Donas, Gondomar
O Alcóucer é un lugar da parroquia de Donas, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Prodayetsya dom
Prodayetsya dom (en Продается дом) é un filme kirguiz de 2021 dirixido por Taalaibek Kulmendeev. Foi escollido como candidato de Kirguizistán para o Óscar ó mellor filme internacional na 95ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
O Rego, Río Barba, O Vicedo
O Rego é un lugar da parroquia de Río Barba, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
O Pazo, San Román de Vale, O Vicedo
O Pazo é un lugar da parroquia de San Román de Vale, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Continuo terra-planta-atmosfera
miniatura| Números arbitrarios escollidos para representar potenciais hídricos decrecentes desde o chan, a través da planta, ata a atmosfera. Isto mostra o movemento neto da auga polo seu gradiente de enerxía potencial, desde o maior potencial de auga no chan ata o menor potencial de auga no aire. O continuo ou continuum solo-planta-atmosfera (SPAC, polas súas siglas en inglés, soil-plant-atmosphere continuum) é a vía pola que a auga se move dende o solo a través das plantas até a atmosfera. O termo "continuo" salienta a conexión ininterrompida de auga ao longo desta ruta.
Na atmosfera, o potencial hídrico é baixo, mentres que dentro das follas é relativamente maior (é dicir, menos negativo). Este contraste crea un gradiente de difusión a través dos poros (estomas) das follas, que extrae auga das mesmas en forma de vapor.
A medida que o vapor de auga sae da folla, máis moléculas de auga se evaporan desde a superficie das células do mesófilo para substituír as moléculas perdidas, xa que a auga no aire dentro das follas mantense a presión de vapor de saturación (é dicir, isto ocorre porque o aire dentro das follas sempre ten tanto vapor de auga como é posíbel).
A auga que se perde na superficie celular é reposta pola auga do xilema, que debido ás propiedades de cohesión e tensión do H2O, atrae moléculas adicionais de auga desde as raíces cara á folla.
Este proceso subliña a contigüidade e interdependencia dos elementos do continuo solo-planta-atmosfera.
Compoñentes
O transporte de auga por esta vía prodúcese en diferentes compoñentes, e son definidos de varias formas, segundo a disciplina científica:
"...concepto que recoñece que o campo con todos os seus compoñentes (solo, vexetais, animais e a atmosfera ambiental tomados xuntos) constitúe un sistema dinámico fisicamente integrado no que os diversos procesos de fluxo que implican enerxía e materia ocorren de forma simultánea e independente como enlaces na cadea."Isto caracteriza o estado da auga en diferentes compoñentes do SPAC como expresións do nivel enerxético ou potencial hídrico de cada un. A modelización do transporte de auga entre compoñentes depende do SPAC, así como os estudos de gradientes de potencial hídrico entre segmentos.
Stictonetta naevosa
Stictonetta naevosa é unha especie de ave da orde dasanseriforme e familia dos anátidos, a única da subfamilia dos estictonetinos.
Subfamilia
A subfamilia creouna en 1950 o 	zoólogo alemán, especializado en ornitoloxía e entomoloxía, Hans von Boetticher.
Xénero
O xénero describírao en 1853 o químico, xeólogo, metalúrxico, naturalista, industrial e filósofo alemán Carl Reichenbach.
Especie
A especie foi descrita en 1841 polo naturalista e ornitólogo inglés John Gould, baixo o nome de Anas naevosa.
Sinónimo do xénero
Ademais de polo seu nome actualmente válido, o xénero coñeceuse tamén como:
Sinónimos da especie
Ademais de polo seu nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Características
Stictonetta naevosa ten unha aparencia distintiva. Caracterízanse, os adultos, por teren unha plumaxe de cor gris escuro a negra, con pequenas manchas brancas, o que lle dá ao pato un aspecto "pecoso". Os pés, as patas e o peteiro de ambos os sexos son de cor gris lousa. As crías e os xuvenís distínguense por unha plumaxe gris clara uniforme, que perden ao redor da semana 32, cando sofren unha muda de corpo enteiro para asumir a plumaxe adulta.
miniatura|esquerda|Femia
Os adultos presenta algún dimorfismo sexual, sendo, o primeiro, o tamaño. De media, os machos son o máis grandes que as femias, cunha masa corporal media de entre os 700 e os 1 200 g. As femias teñen un rango de peso só lixeiramente inferior, entre os 600 e e os 1 200 g. Os dous sexos teñen unha lonxitude de 50 a 60 cm.
Especialmente durante a época de cría, os machos caracterízanse pola base do seu pico, que adquire varios tons de vermello. Aqueles que se atopan en condicións reprodutivas adquiren unha cor vermella profunda, mentres que outros machos só poden desenvolver tons máis claros de vermello ou, nalgúns casos, non ter ningunha cor. A cor vermella profunda do bico tamén está asociada coa dominación, e os que teñen o vermello máis intenso son os que probábelmente se reproduzan coas femias do grupo.
Distribución
Esta ave é endémica de Australia. No período seco dispérsanse nas zonas húmidas costeiras e subcosteiras. Durante esta época é común que a poboación destes patos se congregue en bandadas na mesma zona, dando a impresión de que son máis comúns do que realmente son.
Ameazas
A poboación de Stictonetta naevosa corre o risco de reducirse aínda máis pola destrución do seu hábitat, as secas e a caza. Moitas veces, a destrución do hábitat e a seca poden levar a un aumento da caza, xa que a especie vese obrigada a dispersarse por zonas máis costeiras onde pode non ser recoñecida como especie protexida.
De feito, durante as épocas de seca no interior, cando estes patos se encontran máis preto da costa, corren o risco de ser identificadas erroneamente como especies cinexéticas e ser cazadas polos cazadores de patos. Aínda que aínda non se identificou ningunha correlación entre a abundancia de S. naevosa e o esforzo cinexético, os plans para extraer auga do río Paroo e Cooper's Creek, que afectarían ás inundacións de pantanos interiores críticos, constitúen a maior ameaza actual; aínda que polo momento, estes plans foron abandonados, porén, se continúan, estímase que a redución resultante da calidade do hábitat podería provocar un descenso da poboación do 20 % dentro de tres xeracións (aproximadamente 15 anos).
Accións para a súa protección
Nas últimas décadas varias institucións estableceron programas de reprodución para axudar a complementar a poboación deste pato. Estes establecementos inclúen, pero non están restrinxidos, a Hunter Wetlands Australia, Slimbridge Wetlands, Melbourne Zoo, Bronx Zoo, Adelaide Zoo, Healesville Sanctuary e Tidbinbilla Nature Reserve.
A Barcalla, Donas, Gondomar
A Barcalla é un lugar da parroquia de Donas, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Stictonetta naevosa
Accións para a súa protección
O éxito destas institucións foi variábel, e algúns non lograron establecer colonias autosuficientes.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais, aínda que considera que esta especie pode ter unha área de distribución pequena, non se cre que se achegue aos limiares de vulnerábel baixo o criterio de tamaño da área de distribución, que a tendencia da poboación parece ser flutuante e, polo tanto, a especie non se aproxima aos limiares de vulnerábel segundo o criterio de tendencia poboacional. O tamaño da poboación pode ser de moderadamente pequeno a grande, pero non se cre que se aproxime aos limiares de vulnerábel baixo o criterio do tamaño da poboación. Por estes motivos o status da especie é avaliado como LC (pouco preocupante).
Ratites
Os ratites son un diverso grupo de aves non voadoras, principalmente grandes e de patas longas da infraclase Palaeognathae. Excepción son os kiwis, que son relativamente moito máis pequenos e de patas curtas e ademais son só nocturnas. Nas clasificacións máis modernas, Ratites é un taxon obsoleto.
A sistemática e as relacións entre o clado dos paleognatos foron moi fluídas. Previamente, todos os membros non voadores foron asignados á orde Struthioniformes, que actualmente se considera que contén só as avestruces. A superorde (ou infraclase) de aves modernas Palaeognathae consta das ratites e os tinamús voadores neotropicais (comparar coas Neognathae). A diferenza doutras aves non voadoras, as ratites carecen de quilla no esterno e de aí vén o seu nome, xa que en latín ratis significa balsa, unha embarcación sen quilla, onde as aves ancoran os músculos do voo. As relacións entre os ratites foron moi discutidas. Investigacións recentes indicaron que as ratites son un grupo parafilético; os tinamús quedan dentro del, e son un grupo irmán das extintas moas. Isto implica que a perda do voo é un trazo que evolucionou independentemente múltiples veces en diferentes liñaxes de ratites.
Na maior parte do antigo supercontinente de Gondwana vivían ratites e seguiron facéndoo ata tempos relativamente recentes. Vivían en Europa no Paleoceno e Eoceno, de onde eran as primeiras aves paleognatas non voadoras coñecidas. As avestruces estaban presentes en Asia aínda no Holoceno, aínda que se cre que o xénero se orixinou en África. Porén, a orde das avestruces puido ter evolucionado en Eurasia. Un estudo recente postula unha orixe en Laurasia deste clado. Se os xeranóididos eran ratites, estaban tamén presentes en América do Norte.
Formas vivas
A avestruz africana é o ratite máis grande vivo, e algúns exemplares chegan a ter unha altura de case 2,8 m e a pesar 156 kg e poden gañarlle en carreira a un cabalo. Hai dúas especies.
Das especies vivas, o emú australiano é o seguinte en altura, chegando aos 1,9 m e a uns 50 kg. Igual que a avestruz, é un corredor moi rápido e potente que vive nas chairas abertas e en zonas boscosas.
Tamén nativas de Australia e Nova Guinea son as tres especies de casuario. É máis curto que o emú, pero máis pesado e de constitución forte, e prefire vivir en bosques tropicais de espesa vexetación. Pode ser moi perigoso cando é sorprendido ou acurralado porque ten unha garra afiada como unha navalla na súa deda interna (dedo II). En Nova Guinea, recóllense ovos de casuario, que se levan aos poboados onde fan eclosión e despois crían os pitos para máis tarde comelos, xa que son considerados un manxar moi aprezado, malia (ou quizais debido) o risco mortal que pode supoñer este animal. Chegan a medir 1,7 m de altura e a pesar 59 kg.
As ratites máis pequenas son as cinco especies de kiwi de Nova Zelandia. Os kiwi son do tamaño dun polo de galiña (chegan a uns 3 kg de peso), son tímidos e nocturnos. Nidifican en toqueiras profundas e usan un sentido do olfacto altamente desenvolvido para atopar pequenos insectos e larvas no solo. Son notables polos ovos que poñen, que son moi grandes en relación co seu tamaño corporal. Un ovo de kiwi pode equivaler ao 15-20 % da masa corporal dunha femia adulta. A menor das especies de kiwis é o Apteryx owenii, de 0,9 a 1,9 kg e de 35 a 45 cm de lonxitude.
Formas extintas do Holoceno
Sábese que polo menos vivían nove especies de moas en Nova Zelandia antes da chegada dos humanos, que ían desde o tamaño dun pavo ao gran tamaño da moa xigante Dinornis robustus, que tiña unha altura de 3,7 m e un peso de 230 kg. Extinguíronse polo ano 1400 d.C. debido á caza á que os someteron os maorís desde a súa chegada ás illas no ano 1280 d.C.
Aepyornis maximus é a "ave elefante" de Madagascar, que foi a ave máis pesada coñecida de todos os tempos. Aínda que era máis pequena en altura que as maiores moas, un exemplar grande de A. maximus podía pesar 400 kg e ter uns 3 m de altura. Ademais, vivían alí outras tres especies de Aepyornis e tres especies máis do xénero máis pequeno Mullerornis. Todas estas especies declinaron desde a chegada dos humanos a Madagascar hai uns 2000 anos e extinguíronse no século XVII ou XVIII ou antes.
Clasificación
miniatura|Comparación dun [[kiwi (animal)|kiwi, unha avestruz e unha moa (Dinornis), cada un co seu ovo.]] Merrem (1813) acuñou o termo "Ratitae" e dividiu as aves en Ratitae e Carinatae. Lesson (1831) engadiu os kiwis aos Ratitae. Huxley (1867) recoñece as semellanzas no padal de ratites e tinamús, pero seguiu clasificando os tinamús como Carinatae. Pycraft (1900) creou o taxon Palaeognathae e rexeitou a clasificación Ratitae-Carinatae que separaba os tinamús dos ratites e considerou que os ratites eran aves que perderan secundariamente a capacidade de voar. Estableceu sete ordes de paleognatos recentes vivos e fósiles: Casuarii, Struthiones, Rheae, Dinornithes, Aepyornithes, Apteryges e Crypturi (neste último estaban encadrados os tinamús).
Na clasificación de Sibley e na da IUCN este grupo era encadrado na orde única Struthioniformes e os distintos grupos de ratites eran agrupados en familias. Na clasificación taxonómica actual o grupo dos ratites corresponde a diferentes ordes, que evolucionaron independentemente, e que son: Por outra parte, os Tinamiformes, segundo recentes estudos filoxenéticos, estarían tamén relacionados cos ratites.
Evolución
A idea máis duradeira sobre a evolución dos ratites foi que compartían un antepasado común non voador que vivira en Gondwana, cuxos descendentes foron transportados pola deriva continental ás súas localizacións actuais. Apoiaban esta idea algúns estudos baseados en morfoloxía, inmunoloxía e secuenciación do ADN que parecían indicar que os ratites eran monofiléticos. A hipótresde de Cracraft (1974) da vicarianza bioxeográfica suxería que os paleognatos nos voadores ancestrais, devanceiros dos ratites, estaban presentes e espallados por Gondwana durante o Cretáceo tardío. A medida que o supercontinente se fragmentou debido á dinámica da tectónica de placas, foron transportados polo movemento das súas placas ás súas posicións actuais e evolucionaron orixinando as especies presentes hoxe. O ratite fósil máis antigo coñecido data do Paleoceno, hai uns 56 millóns de anos (por exemplo, Diogenornis, un posible parente antigo dos ñandús). Porén, os paleognatos máis primitivos datan de varios millóns de anos antes, e a clasificación e afiliación dos propios Ratitae é incerta. Algúns dos primeiros ratites apareceron en Europa.
Análises recentes das variacións xenéticas entre os ratites non apoian esta imaxe tan simple. Os ratites poden ter diverxido entre si demasiado recentemente como para compartir un antepasado común de Gondwana. Ademais, a existencia dos ratites do Eoceno medio como Palaeotis e Remiornis de Europa Central poden implicar que a hipótese de "saída de Gondwana" é supersimplificada.
O descubrimento de que os tinamús están aniñados dentro deste grupo, orixinalmente baseado no exame de vinte xenes nucleares e corroborado por un estudo no que se usaron corenta novos loci nucleares converteu os 'ratites' nun grupo parafilético en vez de monofilético. Como os tinamús teñen unha capacidade voadora escasa isto formula interesantes cuestións sobre a evolución da perda da capacidade de voar neste grupo. A ramificación dos tinamús dentro da radiación dos ratites suxire que a perda do voo evolucionou independentemente entre os raites polo menos tres veces. Probas máis recentes indican que isto ocorreu en polo menos seis ocasións, ou unha vez en cada liñaxe principal dos ratites. Unha explicación alternativa podería ser a re-evolución do voo nos tinamús, pero este tipo de desenvolvemento non ten precedentes na historia das aves, mentres que a perda do voo é bastane común.
En 2014, unha filoxenia de ADN mitocondrial na que se incluíron membros fósiles situou as avestruces como a primeira rama basal, seguidas dos ñandús, despois un clado que constaba de moas e tinamús, seguido por dúas ramas finais, un clado de emús e casuarios e outro clado de aves elefantes e kiwis.
A especiación vicariante baseada na disgregación de Gondwana pola tectónica de placas seguida dunha deriva continental prediciría que a división filoxenética máis profunda sería entre os ratites de África e os demais ratites, seguida da división entre os ratites de América do Sur e os da rexión Australo-Pacífica, que é aproximadamdente o que se observa. Porén, a relación entre aves elefante e kiwis parece necesitar dunha dispersión a través do océano voando, como aprentemente tamén a colonización de Nova Zelandia polos devanceiros das moas e posiblemente a retrodispersión dos tinamús a América do Sur, se isto último ocorreu. A filoxenia do grupo tomada no seu conxunto suxire non só orixes múltiples independentes para a perda do voo, senón tamén para o xigantismo (polo menos cinco veces). O xigantismo nas aves tende a ser insular; porén, puido existir un período de dez millóns de anos con oportunidades para a evolución do xigantismo nas aves nos continentes despois da extinción dos dinosauros non aviarios, na cal os ratites puideron encher os nichos vacantes de herbívoros antes de que os mamíferos alcanzasen grandes tamaños. Con todo, algunhas autoridades manifestaron o seu escepticismo sobre os novos descubrimenots e conclusións.
Os kiwis e os tinamús son as únicas liñaxes paleognatas nas que non evolucionou o xigantismo, quiais debido á exclusión competitiva pola existencia doutros ratites xigantes xa presentes en Nova Zelandia e América do Sur cando eles chegaron ou se orixinaron. O feito de que Nova Zelandia fose a única masa terrestre no que se mantiñan dúas grandes liñaxes de ratites non voadores recentemente pode reflectir a ausencia de mamíferos nativos, o cal permitiu o kiwi ocupar un nicho ecolóxico nocturno máis similar ao de moitos mamíferos. Porén, outras masas de terra como América do Sur e Europa mantiveron múltiples liñaxes de ratites non voadoras que evolucionaron independentemente, o que socava esta hipótese de exclusión competitiva.
Máis recentemente, estudos sobre a diverxencia xenética e morfolóxica e distribución de fósiles mostran que as aves paleognatas no seu conxunto probablemente tiveron a súa orixe no hemisferio norte. As paleognatas do hemisferio norte do Cenozoico temperán como Lithornis, Pseudocrypturus, Paracathartes e Palaeotis parecen ser os membros máis basais do clado. As diversas liñaxes de ratites probablemente descendían de antepasados voadores que colonizaron independentemente América do Sur e África desde o norte, probablemente empezando por América do Sur. Desde América do Sur puideron ter viaxado por terra ata Australia atravesando a Antártida, (pola mesma ruta pola que se pensa que os marsupiais chegaron a Australia ) e despois alcanzaron Nova Zelandia e Madagascar por medio de dispersións casuais a través dos océanos. O xigantismo tería evolucionado despois das dispersións transoceánicas.
Perda da capacidade de voar
A perda do voo permitiu ás aves eliminar o custo enerxético de manter unha masa muscular que as capacite para voar. A taxa metabólica basal das especies voadoras é moito maior que a das aves terrestres non voadoras. Pero a eficiencia enerxética pode só axudar a explicar a perda do voo cando os beneficios de voar non son esenciais para sobrevivir.
Descrición
Os ratites en xeral teñen moitas características físicas en común, que con frecuencia non son compartidas pola familia Tinamidae. Primeiro, os músculos pectorais están subdesenvolvidos. Non teñen quilla no esterno. As súas clavículas (fúrculas) están case ausentes. Teñen uns esqueletos e musculatura das ás simplificados. As súas patas son máis fortes que noutras aves e non teñen cámaras de aire nos ósos, excepto no fémurs. A plumas da cola e plumas de voo sufriron unha retrogresión ou convertéronse en plumas decorativas. Non teñen plumas con estandarte, o cal significa que non necesitan aceitar as súas plumas, e tampouco teñen glándulas uropixiais. Non teñen separación entre pterilas (áreas emplumadas) e apterias (áreas non emplumadas), e, finalmente, teñen un padal palaeognato.
As avestruces presentan o maior dimorfismo sexual; os ñandús mostran algún dicromatismo durante a estación de apareamento. Os emús, casuarios e kiwis mostran algún dimorfismo, predominantemente en tamaño.
Aínda que os ratites comparten moitas semellanzas, tamén teñen diferenzas importantes. As avestruces teñen só dúas dedas, e unha é moito máis longa que a outra. Os casuarios desenvolveron longas garras na deda interna, que usan defensivamente. As avestruces e ñandús teñen ás prominentes, e, aínda que non as usan para voar, utilízanas no cortexo e na distración dos predadores.
Desde un punto de vista alométrico, os paleognatos teñen xeralmente cerebros menores que os neognatos. Os kiwis son unha excepción a esta tendencia e posúen cerebros proporcionalmente máis grandes comparables aos dos papagaios e aves cantoras, pero non hai polo momento evidencias de destrezas cognitivas avanzadas similares.
Alimentación
Os polos de ratites adoitan ser máis omnívoros ou insectívoros; as semellanzas nos adultos acaban coa alimentación, xa que todos varían en dieta e en lonxitude do tracto dixestivo, o cal está relacionado coa súa dieta. As avestruces, cos tractos máis longos, de 14nbsp;m, son principalmente herbívoras. Os tractos dos ñandús son os seguintes en lonxitude e teñen entre 8 e 9 m de longo e presentan tamén un cego intestinal. Son tamén principalmente herbívoros, concentrándose en plantas de folla ancha. Porén, comen tamén insectos se teñen a oportunidade. Os emús teñen tractos de 7 m de longo e unha dieta máis omnívora, na que inclúen insectos e outros pequenos animais. Os casuarios teñen os tractos máis curtos entre as especies grandes, de 4 m. Finalmente, os kiwis teñen os tractos máis curtos e comen miñocas, insectos e outras criaturas similares. As moas e aves elefante eran os herbívoros nativos máis grandes da fauna da súa rexión, moito máis grandes que os mamíferos herbívoros contemporáneos no último dos casos.
Algúns ratites extintos puideron ter estilos de vida raros, como os xéneros de peteiro estreito Diogenornis e Palaeotis, comparables cos litornítidos limícolas, e isto podería indicar dietas animalívoras.
Reprodución
Os ratites diferéncianse das aves voadoras en que necesitan adaptarse ou desenvolver características para protexer as súas crías. O máis importante é o grosor das cascas dos seus ovos. As crías eclosionan máis desenvolvidas que na maioría das aves, xa que poden correr ou andar moi pouco despois. Ademais, a maioría dos ratites teñen niños comunais, nos que varios individuos comparten as tarefas de incubación. As avestruces son os únicos ratites nos que as femias chocan os ovos; comparten tamén os traballos de incubación con outros individuos, e os machos incuban de noite. Os casuarios e emús son poliandros, e neles os machos incuban os ovos e crían os pitos sen que haxa unha contribución obvia das femias. As avestruces e ñandús son polixinos e cada macho cortexa varias femias. Os machos de ñandú son responsables da construción do niño e da incubación, mentres que os machos das avestruces só chocan os ovos de noite. Os kiwis son a excepción polas súas estratexias reprodutivas monógamas nas que tanto o macho en solitario coma ambos os sexos incuban un só ovo.
Relacións cos humanos
Ratites e humanos tiveron unha longa relación que empezou co uso dos seus ovos para conter auga, xoiería ou outras manifestacións artísticas. As plumas dos machos das avestruces foron populares para adornar sombreiros durante o século XVIII, o que levou á súa caza e un rápido declive das poboacións. As granxas de avestruces forneceron este produto, e os humanos obtiveron desde hai moito tempo plumas, coiros, ovos e carne da avestruz. As granxas de emús tamén proliferaron polas mesmas razóns e polo aceite de emú. As plumas de ñandú son populares para facer plumeiros, e os ovos e carne son utilizados para alimento de polos e animais de compañía en América do Sur. Os coiros de ñandú son populares en produtos de coiro como os zapatos.
A Areosa, Donas, Gondomar
A Areosa é un lugar da parroquia de Donas, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
O Estripeiro, Donas, Gondomar
O Estripeiro é un lugar da parroquia de Donas, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Cabo de Vila, San Román de Vale, O Vicedo
Cabo de Vila é un lugar da parroquia de San Román de Vale, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Julia Robinson
Julia Hall Bowman Robinson, nada en St. Louis o 8 de decembro de 1919 e finada en Oakland o 30 de xullo de 1985, foi unha matemática estadounidense coñecida polo seu traballo en problemas de decisión e nos problemas de Hilbert.
Riccia fluitans
Riccia fluitans é unha especie de briófita da familia Ricciaceae. Esta especie foi descrita por primeira vez por Linnaeus no ano 1753.
Julia Robinson
Traxectoria
Robinson naceu en St. Louis, Missouri, filla de Ralph Bowers Bowman e Helen (Hall) Bowman. A súa irmá máis vella era Constance Reid, unha biógrafa que divulgou as matemáticas, e a súa irmá máis nova era Billie Comstock. A familia mudouse para Arizona e despois para San Diego onde as nenas creceron. Cando tiña nove anos, diagnosticáronlle escarlatina, á que seguiu unha febre reumática.
O Tellado, Río Barba, O Vicedo
O Tellado é un lugar da parroquia de Río Barba, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Julia Robinson
Traxectoria
Julia estudou na San Diego High School, onde lle deron un coeficiente intelectual de 98, dous puntos por debaixo da media. Non obstante, foi a única estudante feminina do instituto que tomou clases de matemáticas e física avanzadas.
O Vilar, Río Barba, O Vicedo
O Vilar é un lugar da parroquia de Río Barba, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Julia Robinson
Traxectoria
Entrou na San Diego State University en 1936 con dezaseis anos, mais insatisfeita polo currículo de matemáticas pasou á Universidade de California en Berkeley en 1939 para o seu último ano. Antes do cambio de universidade, o seu pai suicidouse en 1937 por motivos económicos. Recibiu cinco cursos de matemáticas en Berkeley, un deles sobre teoría de números impartido por Raphael M. Robinson. Recibiu o seu BA en 1940, e o ano seguinte casou con Raphael.
A Robinson non se lle permitiu dar clases do departamento de matemáticas de Berkeley por unha regra que evitaba que membros da mesma familia traballasen xuntos no mesmo departamento, e ela casara con Raphael M. Robinson. No seu lugar, quedou no departamento de estadística a pesar de querer dar clases de cálculo. Aínda que Raphael se retirou en 1973, non foi ata 1976 en que ofreceron a Robinson un posto a tempo completo como profesora, despois de que o departamento escoitase a súa candidatura á National Academy of Sciences.
Tese de doutoramento
Robinson obtivo o doutoramento en 1948, sendo orientada por Alfred Tarski, e a súa disertación tratou sobre “A Decidibilidade e os Problemas de Decisión na Aritmética". Nela, Julia mostrou que a teoría dos números racionais era indecidíbel, mostrando que a teoría elemental dos números podería ser definida en termos dos racionais; a teoría dos números elemental xa se sabía que era indecidíbel (Primeiro Teorema da Incompletude de Gödel).
O décimo problema de Hilbert
O décimo problema de Hilbert pide un algoritmo para determinar as raíces enteiras dunha ecuación polinómica. Unha serie de resultados desenvolvidos entre 1940 e 1970 por Robinson, Martin Davis, Hilary Putnam e Yuri Matiyasevich resolveu este problema de forma negativa, é dicir, demostraron que non pode existir ningún algoritmo así.
Outros traballos
Os traballos de Robinson só se desviaron dos problemas de decisión dúas veces. A primeira foi o seu primeiro traballo, publicado en 1948, que tivo como base a análise secuencial na estatística.
A finais da década de 1940, Robinson pasou unha tempada na RAND Corporation en Santa Monica investigando sobre a teoría de xogos. O seu informe de 1949 "On the Hamiltonian game (a traveling salesman problem)," é a primeira publicación que empregou a expresión "o problema do viaxante".
Posteriormente publicou un artigo titulado "An Iterative Method of Solving a Game" en 1951. Nel probou que a dinámica de xogos ficticios converxe ao equilibrio mixto de Nash nunha estratexia para dous xogadores en xogos de suma cero. Este traballo valeulle un premio de 200 doláres no RAND, mais non o recibiu porque traballaba no RAND na época.
Traballo político
Robinson viuse atraída pola política en 1952, coa campaña presidencial de Adlai Stevenson. Stevenson era primo de seu marido, mais foron as súas ideas as que a atraeron e non a conexión coa familia. En 1950, Robinson estivo activa en actividades locais do Partido Demócrata, e fixo menos matemática.
Vida persoal
En 1984, diagnosticáronlle leucemia. Someteuse a tratamento e entrou en remisión durante algúns meses, mais despois a doenza reapareceu e morreu en Oakland, California, o 30 de xullo de 1985.
Honras
George Csicsery produciu e dirixiu un documental dunha hora de duración sobre Robinson chamado Julia Robinson and Hilbert's Tenth Problem, que estreou no Joint Mathematics Meeting do 7 de xaneiro de 2008, en San Diego. Notices of the American Mathematical Society e College Mathematics Journal publicou unha crítica do filme e unha entrevista co director. O College Mathematics Journal tamén publicou unha recensión.
El Pope
El Pope foi un semanario editado en Vigo de 1973 a 1988.
Historia e características
Subtitulado Semanario gallego de información general, apareceu o 10 de agosto de 1973. Dirixido por José Francisco Armesto, o editor foi Víctor Martínez de las Heras. Entre os seus colaboradores figuraron Pedro Rodríguez, Forges, Quessada, Fernando Franco, Fernando García Pereira e Xesús Alonso Montero (que publicou os primeiros capítulos de Pedro Petouto). Despois foi dirixido por Bernardo Vázquez Gil, Gerardo González Martín (dende 1976), e Victor de las Heras. En setembro de 1973 foi secuestrado, e volveu ser secuestrado en xullo de 1982. Organizaba as "Meriendas de El Pope" no hotel Méjico.
Riccia huebeneriana
Riccia huebeneriana é unha especie de briófita da familia Ricciaceae. Esta especie foi descrita por vez primeira por Lindenb. no ano 1836.
Nancy Fraser
Nancy Fraser, nada en Baltimore (Maryland) o 20 de maio de 1947, é unha filósofa política, intelectual pública e feminista estadounidense. Exerceu como profesora de ciencias políticas e sociais. Na actualidade é profesora de filosofía en The New School en Nova York. É ampliamente coñecida polas súas críticas e contribucións teóricas no ámbito da filosofía política, especialmente en cuestións de política da identidade, sobre o constructo de xusticia social e a teoría feminista.
Concepto de xusticia social
Fraser considera a xustiza social como un concepto complexo que comprende varias dimensións interrelacionadas: a distribución de recursos, o recoñecemento e a representación. En termos xerais, Fraser defende un enfoque neopragmático que permita unha análise democrática das institucións e dos movementos sociais. As súas contribucións teóricas baséanse na teoría feminista, a teoría crítica e o posestructuralismo.
Fraser argumenta que un gran número de movementos sociais nos anos 60 e 70 fixeron afirmacións relacionadas coa raza, o xénero, a orientación sexual e a etnia. Neste contexto, o enfoque en corrixir o non recoñecemento destas cuestións eclipsou a importancia dos problemas de mala distribución. O foco excesivo nas cuestións de identidade desviou a atención dos efectos do neoliberalismo, da acumulación de capital e da crecente desigualdade económica que caracteriza a moitas sociedades.
O posicionamiento feminista de Nancy Fraser
Nun traballo recente, Fraser vai máis aló e relaciona o estreitamento do foco nas cuestións da identidade coa crecente brecha entre ricos e pobres, aludindo particularmente ao feminismo liberal, ao cal Fraser chama "servente (handmaiden) do capitalismo". Reflexionando sobre o libro Lean In, de Sheryl Sandberg, a autora explica que:
Sphagnum magellanicum
Sphagnum magellanicum é unha especie de briófita da familia Sphagnaceae. Esta especie foi descrita por primeira vez por Brid. en 1798.
Carboxipeptidase B
A carboxipeptidase B (, protaminase, carboxipeptidase B pancreática, carboxipeptidase B tisular, peptidil-L-lisina [L-arxinina]hidrolase) é unha carboxipeptidase que actúa preferentemente sobre aminoácidos básicos como a arxinina e a lisina en posición C-terminal. Este encima do soro sanguíneo é tamén responsable da metabolización rápida da proteína C5a orixinando C5a des-Arg, cun aminoácido menos.
A Estrada, Donas, Gondomar
A Estrada é un lugar da parroquia de Donas, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.
Díptico dos Nicómaco e dos Símaco
O díptico dos Nicómacos e dos Símacos, é un díptico de marfil, duns 30 cm de alto, datado na antigüidade tardía, a finais do século IV ou principios do V, cuxos paneis representan escenas de prácticas relixiosas da relixión romana tradicional.
Tanto o seu estilo como o seu contido reflicten un renacemento de curta duración da relixión romana tradicional e do clasicismo nun momento no que o mundo romano viraba cara ao cristianismo e rexeitaba a tradición clásica. O díptico toma o seu nome das inscricións Nicomachorum e Symmachorum, en referencia a dúas destacadas familias do Senado romano.
Orixe
O díptico permaneceu intacto até o século XIX. A descrición máis antiga das follas data de 1717 cando, nun inventario do mosteiro de Montier-en-Der, son rexístradas como portas dun relicario de principios do século XIII.