cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Margarita Ucelay
Traxectoria
Conseguíronlle un visado estudantil para entrar no país, mais tivo que pasar previamente por Cuba. Xa en Nova York, o hispanista Federico de Onís, da Universidade Columbia, axudou a Ucelay e o seu home. Grazas ao Movemento Internacional da Cruz Vermella e da Media Lúa Vermella, Ucelay puido presentar o seu expediente académico da Universidade Central. O alto número de matrículas de honra que tiña permitiulle ser admitida na Universidade de Columbia. Iniciou entón unha ampla carreira profesional dedicada á investigación da obra de Lorca e ao ensino. O matrimonio seguiu unha vida académica paralela, xa que Guerra da Cal, como lusista, especializouse en José Maria Eça de Queirós.
En 1944 conseguiron a nacionalidade estadounidense. En 1948 naceu o seu fillo, o historiador Enric Ucelay-Da Cal, e en 1965 divorciáronse. En 1968 Ucelay obtivo a cátedra, co que consolidou a súa vida universitaria. Igual que Guerra da Cal, estivo moi vinculada á Hispanic Society. Volveu a España en 1982 e morreu en Madrid en 2014.
Traxectoria profesional
Unha vez aceptada na Universidade Columbia, en outono de 1939 Ucelay comezou a dar clases de lingua española no centro privado Vassar College, na localidade de Poughkeepsie. En 1941, baixo a dirección de Onís, recibiu un MA (Master of Arts). No curso 1942-1943 comezou a dar clases de lingua española como lectora substituta no Hunter College, adscrito á City University of New York. Ao mesmo tempo, continuou co seu doutoramento, dirixido por Ángel del Río, na Universidade de Columbia. A tese tratou sobre os tipos curiosos na literatura de Ramón de Mesonero Romanos. Foi publicada posteriormente en forma de libro, Os españois vistos por si mesmos, publicada polo Colexio de México como Estudo dun xénero costumista.
Buccinum humphreysianum
Buccinum humphreysianum é unha especie de molusco gasterópodo. Foi descrita por primeira vez por Bennett en 1824.
José Luis Martínez Vázquez
Traxectoria
En xullo de 1966 recuperou de novo o récord, superando en case un metro a anterior marca de Otero, e ampliándoo tres veces máis nos seguintes dous anos ata os 64,62 metros que logrou en xullo de 1968 no Estadio de Riazor. Nos anos 1967 e 1968 proclamouse campión de España e conseguiu unha praza para os Xogos Olímpicos de Cidade de México, sendo un dos catro atletas galegos na cita olímpica xunto a Carlos Pérez, Ramón Magariños e Álvarez Salgado. Na capital mexicana só puido lanzar o martelo ata os 63,40 metros, quedando fóra dunha final na que o ouro foi para o húngaro Gyula Zsivótzky.
Margarita Ucelay
Traxectoria profesional
Malia a boa acollida da súa tese, preferiu dedicarse á inmersión lingüística na universidade privada feminina Barnard College. Alí, amais, fixéronse as primeiras representacións teatrais en español na cidade de Nova York. Nesta angueira participaron tamén Amelia del Río e Laura de los Ríos Giner. En 1953 representaron La casa de Bernarda Alba. En 1955, xunto ao seu marido, Guerra da Cal, publicaron Literatura española del siglo XX.
En 1968 Ucelay obtivo a cátedra de Literatura Hispánica. Dirixiu o departamento entre 1961 e 1965 e entre 1967 e 1981. Tras a súa xubilación foi profesora emérita durante 1982. Publicou, ademais, varios artigos na Hispanic Review.
En 1982 trasladouse a Madrid e seguiu a estudar a obra inédita de García Lorca. Conservaba dous manuscritos mecanografados que pertenceran á súa nai, da época de Anfistora, Amor de Don Perlimplín con Belisa en su jardín e Así que pasen cinco años. Antes da súa partida, dooulle o manuscrito á Hispanic Society, mais foron a base para as edicións definitivas das dúas obras, publicadas en 1990 e 1995, respectivamente. Participou en distintas fundacións lorquianas e publicou no Boletín da Fundación García Lorca.
== Obra ==
Pobo susu
Os susu son unha sociedade patrilineal, predominante musulmá, que favorece os matrimonios endóxenos entre curmás con fogares polixínicos comúns. Teñen un sistema de castes como tódolos pobos de fala mandinga de África Occidental, onde os artesáns como os ferreiros, os carpinteiros, os músicos, os xoieiros e encoiradores son castes separados que se cre que descenden da escravitude da época medieval.
Buccinum undatum
Buccinum undatum ou Bucio é unha especie de molusco gasterópodo. Foi descrita por primeira vez por Carl von Linné en 1758.
Patrimonio da Humanidade en Mauricio
miniatura|180px| [[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px ]] O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do Patrimonio da Humanidade en Mauricio, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Mauricio ratificou a convención o 19 de setembro de 1995, convertendo os seus lugares en elixíbeis para a súa inclusión na lista.
Lozoya, Madrid
miniatura|300px|A localidade de Lozoya vista desde o encoro de La Pinilla, no [[río Lozoya]]
Lozoya, ou Lozoya del Valle, é unha pequena vila e municipio da Comunidade de Madrid, situada no alto Val do Lozoya, no Parque Nacional da Serra de Guadarrama.
A 85 km da cidade de Madrid, o termo municipal está atravesado polo río Lozoya.
Xeografía
Situado a unha altitude media de 1 116 msnm, o municipio abarca unha superficie de 	57,94 km².
Segundo o censo de 2020 a vila tiña unha poboación de 580 habitantes, polo que a súa densidade de poboación, nese ano, era de 9,65 hab./km².
Economía
A economía de Lozoya del Valle baséase na gandaría e, sobre todo, no turismo rural, xa que é unha poboación que destaca pola calidade da súa gastronomía e a beleza das súas paisaxes.
Zvizdan
Zvizdan é un filme croata de 2015 dirixido por Dalibor Matanić. Estreouse na sección Un Certain Regard do Festival Internacional de Cinema de Cannes de 2015, onde gañou o Premio de Xurado. É o primeiro filme croata en ser estreado en Cannes dende a independencia do país en 1991. O filme foi escollido como candidato de Croacia para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 88ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Bulla mabillei
Bulla mabillei é unha especie de molusco gasterópodo. Foi descrita por primeira vez por Étienne Alexandre Arnould Locard en 1897.
Réquiem por un asasino
Réquiem por un asasino (en The Hunter's Prayer) é un filme de 2017 dirixido por Jonathan Mostow, e baseado na novela de 2004 For the Dogs, escrita por Kevin Wignall. É unha coprodución entre os Estados Unidos, Alemaña e España. O filme conta a historia dun sicario en conflito que axuda a unha muller nova a vingar a morte da súa familia. Está protagonizado por Sam Worthington, Odeya Rush, Allen Leech e Amy Landecker. A rodaxe comezou o 12 de agosto de 2014 en Yorkshire, Inglaterra.
Estreouse en galego o 18 de xaneiro de 2023 a través da TVG.
Bulla striata
Bulla striata é unha especie de molusco gasterópodo. Foi descrita por primeira vez por Bruguière en 1792.
Lingua susu
A lingua susu (cuxo endónimo é Sosoxi) é a lingua do pobo susu falada na Guinea e Serra Leoa, en África occidental. Forma parte da familia lingüística mandé.
É unhas das linguas nacionais da Guinea e é falada principalmente na rexión litoral do país.
Historia
A lingua foi usada historicamente polos pobos costeiros da Guinea e Serra Leoa como lingua franca. A primeira mostra de literatura en lingua susu foi unha tradución dos sete primeiros capítulos do Evanxeo de Mateo, traducidos por John Godfrey Wilhelm da Church Mission Society. Foi publicada en Londres como "Lingjili Matthew" no ano 1816. J.G. Wilhelm traduciu tamén unha parte considerable do Novo Testamento, mais semella que só unha poucas partes foron finalmente publicadas.
Carles Marco
Carles Marco Viñas, nado o 23 de setembro de 1974 en Badalona, Cataluña, é un ex-xogador e adestrador internacional profesional de baloncesto español. Como xogador, ocupaba a pocisión de base cunha altura de 1,80 m. Foi unha vez máximo asistente da Liga ACB (2003).
César Fernández Gil
César Manuel Fernández Gil, nado en Ribadavia en 1979, é un político galego do PPdeG.
Traxectoria
Licenciado en Filosofía. Concelleiro e portavoz do PPdeG en Ribadavia, foi nomeado asesor de cultura da Deputación de Ourense en 2013. Nas eleccións autonómicas de 2016 foi elixido deputado do Parlamento de Galicia polo PPdeG. Renunciou como deputado en xuño de 2019 ao ser elixido alcalde de Ribadavia. Logo dunha moción de censura apoiada polo PSOE e Ribeiro en Común, cesou como alcalde o 23 de febreiro de 2021. É deputado provincial e vicepresidente segundo da Deputación de Ourense.
Cristina Romera Castillo
Cristina Romera Castillo, nada en Xaén en1982,  é unha oceanógrafa española que traballa como científica no Instituto de Ciencias do Mar de Barcelona (ICM-CSIS) onde estuda as consecuencias ambientais da presenza de plásticos no mar. Todos os seus descubrimentos arroxan luz sobre como os plásticos están alterando os organismos máis abundantes nos océanos.
Traxectoria
Licenciada en Química pola Universidade de Xaén, traballou durante dous anos nas moléculas antioxidantes que contén a madeira de loureiro. Posteriormente, trasladouse ao Instituto de Ciencias do Mar de Barcelona (ICM-CSIC) para realizar a súa tese de doutoramento. Estuda o ciclo do carbono no océano vinculando análises químicas e microbiolóxicas. Participou en varias campañas oceanográficas no Pacífico, no Atlántico, no Ártico e no Mediterráneo.
Despois de doutorarse, pasou varios anos viaxando polo mundo como investigadora posdoutoral. Durante os seus anos no estranxeiro, aprendeu máis sobre a materia orgánica que se disolve no océano e nas zonas húmidas, como no Parque Nacional dos Everglades de Florida.
Nos últimos anos estudou a liberación de compostos de carbono e as bacterias capaces de biodegradalos.
Premios e recoñecementos
En 2017 recibiu o Young Research Award da Universidade de Viena (Austria).
En 2019, recibiu o Premio L'Oreal-UNESCO para a Muller na Ciencia.
En 2020, recibiu o premio Raymond L. Lindeman polo seu traballo sobre o efecto do plástico no crecemento das bacterias mariñas, publicado na revista Nature Communication.
En 2020 gañou o premio Young International Talent da Fundación Internacional L'Oreal-UNESCO, sendo a sétima científica española que obtén este galardón desde a súa creación.
Heikki Häiväoja
Heikki Häiväoja, nado en Jämsä o 25 de maio de 1929 e finado en Kauniainen o 15 de setembro de 2019, foi un escultor, artista visual, medallista e deseñador de moedas finlandés.
Traxectoria
esquerda|miniatura|Escultura Vuorovaikutus ("Interacción"), de Heikki Häiväoja, no vestíbulo do Centro Cultural Finlandés-Sueco en [[Espoo.|195x195px]]
Roi Fernandiz de Santiago
Roi Fernandiz de Santiago (tamén Roi Fernandiz clérigo) foi un clérigo e trobador galego do século XIII. Documéntase na corte de Afonso X.
Heikki Häiväoja
Traxectoria
Heikki Häiväoja recibiu a súa formación artística na Escola Industrial de Arte de Helsinqui entre 1947 e 1950, e posteriormente na Academia Finlandesa de Belas Artes, no curso 1950-1951.
Roi Fernandiz de Santiago
Traxectoria
Consérvanse moi poucos datos biográficos. A pesar de que a súa obra aparece con dúas firmas distintas (as cantigas de amor como Roi Fernandiz de Santiago e as de amigo como Roi Fernandiz clérigo) hai consenso en crer que son do mesmo autor. A esta conclusión chegouse pola colocación das cantigas nos cancioneros (no grupo de clérigos e na mesma posición con respecto ás obras de Martin Moxa) e por un testamento de 1273 no que refírese a el como natural de Compostela e clérigo. Este documento realizado en Salamanca, xunto con outra documentación dos inicios da Universidade de Salamanca, reflicten a súa condición de catedrático, suponse que non antes de 1255, descoñecendo de que materia e se impartía clase. Xavier Ron Fernández localizou un documento de 1284 co seu nome referido a el como monxe do Mosteiro de San Pelayo de Antealtares, de ser a mesma persoa, tería falecido máis dunha década máis tarde da data na que realizou o seu testamento.
Obra
Consérvanse 25 obras, agrupadas en 18 cantigas de amor e 7 cantigas de amigo.
Heikki Häiväoja
Traxectoria
Posteriormente exerceu tamén a docencia nestas dúas institucións; na Escola Industrial de Arte entre 1958 e 1970, e na Academia de Belas Artes de 1977 a 1984.
A partir da súa primeira peza exposta en 1950, ao longo da súa carreira creou centos de esculturas, desde pequenas estatuiñas de pedra e medallas de bronce, sobre todo na década de 1960, ata grandes instalacións de pedra máis adiante. Entre os seus monumentos destaca o dedicado aos veteranos de guerra en Jyväskylä e tamén o que representa unha muller que viviu durante a guerra en Kallio, Helsinqui. Na década de 2000 o seu traballo centrouse na realización de monumentos funerarios e outras conmemoracións.
A súa obra escultórica foi obxecto de diversas exposicións, tanto individuais como colectivas, en países como Suecia, os Países Baixos, Alemaña, Polonia, Dinamarca, Brasil, Mónaco, Italia e Bélxica.
Häiväoja, que xa tiña experiencia como creador de moedas do sistema do marco finlandés durante as décadas de 1960 e de 1970, foi elixido polo Banco de Finlandia para deseñar o anverso nacional común a toda a serie divisionaria de moedas de céntimos de euro, desde a dun céntimo ata a de 50 céntimos, que comezaron a emitirse en 2002.
Heikki Häiväoja foi membro de diversas entidades académicas e asociativas, como a Asociación de Escultores de Finlandia, a Asociación de Artistas de Jyväskylä, a Asociación de Artistas de Vantaa e o Gremio Finlandés da Medalla de Arte.
Recoñecementos
Pola súa traxectoria artística recibiu as seguintes honras no seu país:
Vida persoal
Heikki Häiväoja estivo casado coa artista de moda Martta Virtanen e en segundas nupcias coa doutora en teoloxía Brita Nickels, e tivo un fillo e unha filla.
Häiväoja finou o 15 de setembro de 2919 no Hospital Kaunial de Kauniainen, aos 90 anos.
Marguerite Williams
Marguerite Thomas Williams, nada en Washington D.C. o 24 de decembro de 1895 e finada en 1991, foi unha xeóloga estadounidense. Foi a primeira afroamericana en doutorarse en xeoloxía nos Estados Unidos.
Abdul Wahid Aziz
Abdul Wahid Aziz (en عبدالواحد عزيز), nado en Basora en 1931 e finado o 19 de xullo de 1982, foi un halterófilo iraquí. Gañou unha medalla de bronce na categoría de 67,5 kg nos Xogos Olímpicos de 1960, converténdose na única persoa en gañar unha medalla olímpica para Iraq.
Marguerite Williams
Tese
En 1942, completou o seu doutoramento cunha tese na Universidade Católica. O título da súa tese foi A History of Erosion in the Anacostia Drainage Basin  e foi publicada pola Catholic University of America Press''. '' Na tese, Williams buscou explorar os factores que finalmente operan na erosión observada no río Anacostia. Concluíu que ademais da erosión natural, as actividades humanas, incluíndo a deforestación, a agricultura e a urbanización aceleraron o proceso.
Carreira
Williams pasou a maior parte da súa carreira ensinando cursos de xeoloxía e ciencias sociais. Ademais de ensinar no Miner Teacher's College (1923-1933), tamén ensinou na Universidade de Howard durante a década de 1940 e se retirou en 1955.
Clase de obxecto
Exemplos
Unha clase de obxecto é un conxunto de obxectos ou lexemas que se combinan con palabras semellantes e que comparten características semánticas semellantes. Estas características poden ser físicas, como o tamaño ou a forma, ou abstractas, como as emocións ou os conceptos. A idea detrás das clases de obxectos é que os verbos ou os substantivos poidan ser descritos con máis precisión cando se especifican as clases de obxectos coas que están relacionados. Por exemplo, o verbo "morrer" pode estar relacionado con diferentes clases de obxectos: por un lado seres vivos, pero por outro aparellos ou mesmo institucións. Cada unha destas clases ten características específicas que poden axudar a distinguir e describir con precisión, ao menos, dous verbos "morrer" diferentes: un "morrer" relacionado coa fin da vida dun ser animado e outro "morrer" relacionado coa fin dun obxecto ou unha entidade. Por tanto, as clases de obxectos son moi útiles para resolver ambigüidades na linguaxe natural e trasladar estas solucións ao seu procesamento computacional.
Constantino Bedoya Vázquez
Constantino Bedoya Vázquez, nado en Miño o 7 de agosto de 1947, é un político galego do PPdeG. Irmán de Moncho e Lola.
Traxectoria
Delineante. Afiliado a Alianza Popular dende 1979. Foi candidato desta formación á alcaldía de San Sadurniño nas eleccións municipais de 1983 logrando 2 concelleiros, por detrás do PSdeG-PSOE e os independentes, situándose na oposición. Volveu ser candidato nas municipais de 1987 e subeu a 4 concelleiros, os mesmos que o PSdeG pero sendo estes os máis votados, polo que continuaron na alcaldía. En abril de 1990 foi elixido alcalde grazas a unha moción de censura apoiada polos independentes.
Encabezou a candidatura do PPdeG nas municipais de 1991 e foi a forza máis votada, con 5 concelleiros, e continuou gobernando grazas ao apoio dos independentes, dos cales un deles (Fernando Barro Sabín) marchou do goberno en outubro de 1991, e outro (José Serafín Gundín Sabín) pasou a formar parte das listas populares. Nese mandato foi deputado provincial. Foi reelixido con maioría absoluta en 1995, con 6 concelleiros, ó igual que en 1999 e 2003 cando logrou 7 concelleiros. Nas municipais de 2007 perdeu a maioría absoluta e cedeulle a alcaldía ao nacionalista Secundino García Casal, dado o acordo entre o BNG e o PSdeG. Volveu ser candidato do PPdeG en 2011 pero non consigueu recuperala alcaldía, dado que o BNG logrou maioría absoluta.
Patrimonio da Humanidade en Mauritania
miniatura|180px| [[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px ]] O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do Patrimonio da Humanidade en Mauritania, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Mauritania ratificou a convención o 2 de marzo de 1981, convertendo os seus lugares en elixíbeis para a súa inclusión na lista.
Carmina Virgili
Carmina Virgili Rodon, nada en Barcelona o 19 de xuño de 1927 e finada o 21 de novembro de 2014, foi unha xeóloga, científica e política española.
Traxectoria
Considerada discípula de Lluis Solé i Sabarís, é doutora en Ciencias Naturais pola Universidade de Barcelona desde 1956. Especializouse en sedimentoloxía e estratigrafía do Triásico e Pérmico. Foi profesora da Facultade de Ciencias Xeolóxicas e investigadora do CSIC. En 1963 obtén a cátedra de Estratigrafía da Universidade de Oviedo -foi a primeira muller catedrática nesa universidade, e a terceira de España- e posteriormente a da Complutense de Madrid. Foi decana da Facultade de Ciencias Xeolóxicas e foi membro fundador do Grupo Español de Sedimentoloxía e do Grupo Mesozoico. Realizou unha estancia como profesora asociada na Universidade de Estrasburgo (1974), foi vicepresidenta da Société Géologique de France e membro da Real Academia de Ciencias e Artes de Barcelona, do Consello Social do CIRIT e do Observatori de Bioètica i Dret. Foi a primeira muller en formar parte da Xunta Directiva da Sociedad Española de Mecánica de Rocas.
Gran Premio de Singapur de 2022
Antecedentes
O evento celebrouse durante a fin de semana do 30 de setembro ao 2 de outubro. Foi a décimo sétima proba do Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2022 e a primeira vez que se celebrase o evento desde, coas carreiras de e   canceladas debido á pandemia de COVID-19.
Carmina Virgili
Traxectoria
Entre as distincións recibidas está a de oficial da Lexión de Honra (Francia). En 1995 recibiu a Creu de Sant Jordi, en 2011 a Medalla de Ouro da Universidade de Barcelona e en 2013 a Medalla de Honra da Universidade Complutense.
Gran Premio de Singapur de 2022
Carreira
A carreira debía comezar ás 20:00 horas, hora local do 2 de outubro de 2022, pero atrasouse debido ás tormentas eléctricas. Despois, a volta de formación comezou ás 21:05 horas.
Posicións logo da carreira
Clasificación do campionato de construtores
Rodrigo Gil de Hontañón
Rodrigo Gil de Hontañón, nado en Rascafría o 23 de febreiro de 1500 e finado o 31 de maio de 1577en Segovia, foi un arquitecto renacentista considerado como un dos mellores arquitectos españois do século XVI. Seu estilo persoal influíu na obra de arquitectos modernos como Antonio Palacios. A súa obra simboliza a coexistencia entre o gótico tardío e o clasicismo renacentista e, ao mesmo tempo, a superación en España do medievalismo.
Traxectoria
miniatura|260px|[[Colexiata de Santa María de Vilafranca do Bierzo]]
Martin de Ginzo
Traxectoria
Estudiosos como A. Da Costa Lopes sosteñen que é orixinario de Portugal, existe unha localidade chamada Ginzo na rexión de Barcelos, pero tamén existen as localidades galegas de Xinzo de Limia e, en especial, unha parroquia de Ponteareas onde se cre que se atopaba a ermida citada nas súas cantigas. Ramón Lorenzo suxire que estaría activo nos reinados de Fernando III ou Afonso X, baseándose na mención que fai á guerra nunha das súas composicións.
Obra
Consérvanse oito cantigas de amigo, das cales sete pertencen ao subgénero denominado cantigas de romaría, compostas conforme a estrutura tradicional (paralelismo con leixaprén e rima asoante). Nunha das súas cantigas cita un instrumento musical chamado adufe.
Rodrigo Gil de Hontañón
Traxectoria
Rodrigo Gil de Hontañón naceu en 1500 en Rascafría no seo dunha familia dedicada á arquitectura e á construción. Era fillo do mestre canteiro trasmierán Juan Gil de Hontañón, e irmán de Juan Gil de Hontañón, "o Mozo", aínda que Rodrigo sobresaíu con respecto aos anteriores.
Nos seus primeiros anos traballou canda seu pai, co que colaborou en obras como a Catedral de Valladolid en 1527. En 1533 realizou a súa primeira obra individual, a Colexiata de Santa María de Vilafranca do Bierzo, cunha decoración propia do plateresco. Sucedeu a seu pai en 1526 na dirección das obras da Catedral de Segovia, da que foi Mestre Maior e, así mesmo, foino da Catedral Nueva de Salamanca a partir de 1538. miniatura|300px|esquerda|Fachada do Colegio Mayor de San Ildefonso, actualmente sede da [[Universidade de Alcalá de Henares, a obra máis coñecida de Rodrigo Gil de Hontañón]]
A súa importancia, porén, débese en maior medida á arquitectura civil. Realizou o palacio de Monterrey de Salamanca, con soberbia fachada plateresca na que se intensifica o ornamento escultórico nos corpos superiores rematados en crestería. En 1556 procectou o edificio do Colexio Trilingüe de Salamanca (hoxe desaparecido), con traza moito máis renacentista. Tamén realizou o palacio de los Guzmanes, en León (1559-1566), similar, aínda que un tanto máis sobrio, ao palacio de Monterrey. A súa obra máis coñecida é a fachada do Colexio Maior de San Ildefonso (1551-1553), actual reitorado da Universidade de Alcalá de Henares, estruturada en tres zonas horizontais: a superior, que conta cunha galería corrida articulada por columnas rematadas en pináculos, e as dúas inferiores, máis espidas, onde se abren nichos platerescos de gran plasticidade.
Entre as súas obras destacan numerosas igrexas en diversos lugares, como a Igrexa de Santiago Apóstol en Medina de Rioseco —nun postreiro estilo tardogótico—, a Igrexa de Santiago de Cáceres, a capela do Deán, no antigo convento de San Francisco en Zamora, obra iniciada polo seu pai e que el concluíu; a Igrexa de San Julián en Toro, a Igrexa de San Sebastián en Villacastín; a reconstrución da Igrexa de San Eutropio en El Espinar, e obras na Catedral Nueva de Plasencia, na capela maior da Catedral de Ciudad Rodrigo. Tamén construíu a torre da Basílica da Asunción de Nuestra Señora de Colmenar Viejo.
Sancho Sanchez
Sancho Sanchez foi un trobador e crego galego do século XIII.
Traxectoria
Pola colocación da súa obra nos cancioneros, Crese que foi un crego. O profesor José Antonio Souto Cabo atopou o seu nome como testemuña nunha escritura de 1260 da compra duns terreos na parroquia de Cacheiras, municipio de Teo, por parte do deán de Santiago. Neste documento refírese a el como crego.
Obra
Consérvanse seis cantigas de amigo, ademais dunha cantiga de amor de dubidosa autoría.
Rodrigo Gil de Hontañón
Morte e legado
A súa obra saltou ao outro lado do Atlántico, alcanzando a súa influencia á Nova España (México) mediante Claudio de Arciniega, posta de manifiesto en edificios de Acolman, Yuriria e Metztitlán.
Antonio Martínez López
Antonio Martínez López, nado na Fonsagrada o 14 de xuño de 1942, é un mestre e político galego.
Traxectoria
Mestre de profesión, dirixiu o Colexio Público de Ribadeo, actual CEIP Gregorio Sanz, en dous períodos. O primeiro, dende a súa posta en marcha en 1973 durante seis anos, e, despois de algo máis dun curso, volve á dirección ata que o deixa polo seu desexo dun inminente traslado ó IES Porta da Auga.
Durante un curto período foi xuíz substituto do distrito de Ribadeo, elixido entre unha terna proposta polo propio xulgado, despois de Agustín Gutiérrez. Dimitiu do cargo ó presentarse ás eleccións no ano 1979. Foi alcalde de Ribadeo como primeiro da lista da Candidatura Progresista Independiente entre 1981 e 1983, despois de, no mesmo mandato, dous alcaldes de UCD. Non se presentou á reelección.
A finais da década de 1970 foi cofundador da Asociación de veciños Ronsel á que se lle debe a existencia do nome de Alfredo Deaño no rueiro ribadense. Foi cofundador tamén do Club de remo de Ribadeo, que marcou unha época de remo en bateis en Ribadeo.
Ableton Live
Ableton Live, denominado coloquialmente como Ableton, é un programa informático coas funcións dunha estación de traballo de son dixital para macOS e Windows desenvolvido pola empresa alemá Ableton.
Historia
Live foi creado por Gerhard Behles, Robert Henke e Bernd Roggendorf a mediados da década de 1990. Behles e Henke coñecéronse mentres estudaban programación na Universidade Técnica de Berlín, e escribiron software na linguaxe de programación musical Max para interpretar techno como a súa banda Monolake. Henke e Behles identificaron a necesidade na escena da música electrónica de Berlín dun software fácil de usar para as actuacións en directo, e traballaron con grupos locais para desenvolvelo. Aínda que Live non foi desenvolvido en Max, Max utilizouse para prototipar a maioría das súas características.
Manuel Lamas Soto
Manuel José Lamas Soto, nado en Igrexafeita (San Sadurniño) en 1955 e finado en San Sadurniño o 19 de xaneiro de 2016, foi un político galego do PSdeG-PSOE.
Traxectoria
Participou na creación da revista Pumariño en 1976, así como na asociación de veciños Adiante da súa parroquia natal a partir de 1978, chegando a selo seu presidente. Encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE en San Sadurniño nas eleccións municipais de 1979, logrando 6 concelleiros fronte ós 7 de CIDSA. Encabezou de novo a candidatura socialista nas municipais de 1983 e foi elixido alcalde como cabeza da lista máis votada. Durante o seu mandato tivo que lidar coa crise industrial da comarca de Ferrol e a necesidade de infraestruturas do concello, logrando mellorar estas e a instalación, mediante a ZUR, de empresas como a madeireira Intasa e a conserveira El Cisne. Volveu ser elixido alcalde tralas municipais de 1987, tamén como cabeza da lista máis votada. Gobernou en minoría ata que en novembro de 1988 estableceu un goberno cos independentes, o cal se mantería ata xaneiro de 1990. En abril dese mesmo ano perdeu a alcaldía mediante unha moción de censura impulsada polo PPdeG e os independentes.
Volveu a selo candidato socialista á alcaldía en 1991 e 1995, pero non conseguiu recuperalo goberno dado ás vitorias do PPdeG. Formou parte de candidaturas do PSdeG en seguintes convocatorias electorais en postos honoríficos.
Eduardo Pazo Álvarez
Eduardo Pazo Álvarez, nado na Estrada o 25 de maio de 1904 e finado en Cidade de México o 23 de outubro de 1971, foi un mestre galego.
Traxectoria
Nado na Estrada en 1904, fillo da mestra Emilia Alvarez Silva e de Pelayo Pazo Alvarez. Foi mestre do Salto (Rodeiro) e dende 1928 da Somoza (A Estrada). Foi elixido presidente da Asociación de Mestres da Estrada en 1933. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 agochouse auxiliado pola familia ata que logrou saír por Portugal rumbo a Cuba, onde se exiliou. Foi reclamado polo comandante xuíz eventual de Pontevedra xunto con outros veciños da Estada en agosto de 1936. Foi destituído a finais de agosto de 1936, sufriu expediente de depuración e foi suspendido de emprego e soldo. Na Universidade da Habana acadou a licenciatura en Pedagoxía e foi mestre en Santiago de Cuba. Coa caída de Batista en 1959, embarcou para México. Residiu en Cidade de México e volveu ser mestre. Finou en México en 1971.
Vida persoal
Casou na Estrada con María Concepción López Parapar en agosto de 1930, e foi pai de Adela Pazo López.
Protocoleópteros
Os protocoleópteros (Protocoleoptera) son un grupo parafilético de escaravellos extintos, que contén as primeiras e máis primitvas liñaxes de escaravellos. Representan o grupo dominante de escaravellos do Permiano, pero foron en gran medida substituídos polos escaravellos modernos durante o período seguinte, o Triásico. Os protocoleópteros posúen caracteristicamente cabezas prognatas (horizontais), uns élitros distintivos con punteaduras regulares, cutículas con tubérculos ou escalas, así como un padrón primitivo de escleritos ventrais, similar ao das modernas familias de arcostematos Ommatidae e Cupedidae. Pénsase que eran xilófagos e perforaban a madeira.
Kirejtshuk et al. (2014) argumentou que o nome "Protocoleoptera" non se debería usar para o grupo, xa que Protocoleoptera Tillyard, 1924 foi orixinalmente proposto para a familia Protocoleidae Tillyard, 1924, agora considerada membro da orde extinta dos Protelytroptera (un grupo troncal dos modernos Dermaptera, cadelas de frade). Debido a isto, Cai et al. (2022) propuxeron recentemente un cambio do nome polo de Alphacoleoptera Engel, Cai & Tihelka, 2022 (alfacoleópteros). En Kirejtshuk (2020), os escaravellos extintos incluídos en Protocoleoptera auctorum, non Tillyard, 1924 foron situados dentro da suborde Archostemata.
Taxonomía
Sobre o esquema taxonómico dos grupos dos primeiros coleópteros non hai aínda consenso, existindo varios esquemas de clasificación propostos para os clados de maior nivel dentro do grupo troncal. Xeralmente hai acordo en que os Tshekardocoleidae son o primeiro grupo que diverxeu entre as principais familias.
Gaston Gross
Gaston Gross, nado en Confolens, Charente (Francia) o 30 de setembro de 1939 e finado en Eaubonne (Francia) o 13 de outubro de 2022, foi un lingüista francés. Foi profesor de lingüística na Universidade de París XIII, onde dirixiu o Laboratoire de Linguistique Informatique (LLI). Especializouse no tratamento automático das linguas, para o cal desenvolveu a noción de "clase de obxecto".
Estudou literatura, lingüística e estatística en Estrasburgo. Comezou a súa carreira na Universidade de Mulhouse (1971-1974), despois foi nomeado para a Universidade de París XIII, onde pasou toda a súa carreira e onde fundou o Laboratoire de linguistique Informatique (LLI), do CNRS, cuxo obxectivo era unha descrición exhaustiva da linguaxe a partir de clases semánticas baseadas na sintaxe, as clases de obxecto. Traballou durante quince anos en tradución automática (Systran) e colaborou con varias empresas de procesamento da linguaxe natural.
Gouache
miniatura| Material básico, como se usa xeralmente para a iniciación ás [[artes plásticas durante a escolarización .]] Gouache, guaxe ou guache (do italiano guazzo ) é unha pintura a base de auga, como a acuarela, pero cubrente e opaca. O aglutinante ou disolvente usado para esta pintura é tradicionalmente a goma arábiga e dilúese con auga. O gouache é, polo tanto, unha pintura á témpera. Como ocorre con todas as técnicas ou soportes artísticos, a palabra gouache designa tanto o material (pintura) como o resultado.miniatura| Gouache de [[1759, moi ben conservado, que mostra unha vista de Frankfurt.]] miniatura| Gouache de Corradi ([[1860), en representación do hotel do Glaciar do Ródano .]] miniatura| O gouache tamén permite debuxos técnicos ou precisos (Dart, Harry Grant, 1869-1939. miniatura|Táboa de debuxo naturalista; (Limoeiro, [[Limoeiro|Citrus limonum), de Hotlzbecker. Gouache sobre papel.]]
Propiedades
O gouache ten varias cualidades :
Desvantaxes
Se é aplicado nunha capa grosa, racha e pode desprenderse do soporte.
Se non está protexido, nin vernizado coidadosamente ou cuberto cunha delgada capa de aceite de linhaza (no caso dun obxecto pintado) permanece moi vulnerábel á auga.
Historia
Na pintura exipcia antiga usábase unha forma de gouache, con mel ou goma de tragacanto como aglutinante. Tamén se usaba en manuscritos iluminados europeos, e en miniaturas persas. Aínda que a miúdo se describen como "acuarela", as miniaturas persas e as miniaturas mogoles son predominantemente exemplos de gouache.
Os gouaches medievais non tiñan todas as propiedades de secado rápido e opacidade dos actuais.
No século XIX tende a empregarse xunto coa acuarela, e moitas veces xunto a tintas ou o lápises. A finais dese século, para usos decorativos, a "pintura de carteis" (poster paint, como se coñece nos Estados Unidos) foi producida en serie, baseada no ligante de dextrina, moito máis barato. A dextrina substituíu os tipos de pintura máis antigos baseados na cola, e é moi empregada na pintura escolar.
Durante o século XX, o gouache comezou a fabricarse especialmente en tubos con fins artísticos máis refinados.
Toxicidade e precaucións
esquerda|miniatura|Gouaches en frascos Algúns pigmentos (óxidos de metais pesados) empregados ou empregados en gouaches son moi tóxicos (neurotóxicos, reprotóxicos ou canceríxenos probados, como é o caso por exemplo do chumbo, cadmio, cromo ou mesmo o verde de malaquita ). Estes pigmentos non son biodegradables. Contaminan a auga, o aire ou as cinzas se se queima un soporte de gouache.
Por iso, é recomendable non mollar o pincel na lingua, non usar os gouaches sobre a pel, nunca usalos como colorante alimentario e mantelos afastados dos nenos pequenos (excepto no caso dos gouaches especiais, mencionando que son pigmentos non tóxicos, aptos para nenos)
Como soporte para preparar unha mestura, recoméndase usar soportes non absorbentes (plástico, metal, aceiro) en lugar de papel. Do mesmo xeito, deixando que o pigmento se asente na auga (cando se limpan os cepillos), é posible eliminar o depósito nun centro de reciclaxe e non no sistema de sumidoiros onde os metais tóxicos contribuirían a contaminar os lodos de depuración que se poden ir parar aos campos.
Squid
Squid é unha banda inglesa de post-punk procedente de Brighton, aínda que no presente está baseada en Londres. O grupo publicou o seu EP de estrea, Town Centre, a través do selo Speedy Wunderground en 2019 e dende entón lanzou catro sinxelos a través de Warp Records. O seu álbum de estrea, Bright Green Field, será editado por Warp Records o 7 de maio de 2021.
Marta Solano
Marta Solano Heredia, nada en Madrid o 6 de xullo de 1979, é unha xornalista e presentadora de televisión española.
Traxectoria
Licenciada en Xornalismo pola Universidade Complutense de Madrid, Marta debutou na televisión nos programas de deportes de Localia TV, pero actualmente traballa en TVE, onde desde 2005 comezou como redactora do Telediario na sección de Nacional, aínda que pronto pasou a Deportes. Desde entón e ata 2013 presentou Deportes en todas as edicións do Telediario. Durante dúas tempadas (2011-2013) foi a copresentadora de Estudio Estadio e Desafío Champions.
Desde o 15 de xullo de 2013 ata o 15 de xullo de 2014 presentou o programa de actualidade España Directo.
O 29 de xuño de 2014 anúnciase que Marta pasa a presentar a sección de deportes, xunto a Arseni Cañada, no espazo informativo Telediario da fin de semana en substitución de María Escario. Con todo, rexeitou a oferta por motivos persoais.
Desde xuño do 2015 ata febreiro de 2018 presentou o programa de servizo público Seguridad vital en La 1 de TVE.
Desde o 13 de xaneiro de 2018 substitúe a Lara Siscar no Telediario Matinal de Fin de semana no Canal 24 h, copresentando xunto a Mercedes Martel.
Ariadna (emperatriz)
Elia Ariadna (en latín "Aelia Ariadne") ou simplemente Ariadna foi unha emperatriz-consorte bizantina, esposa do emperador Zenón e do seu sucesor Anastasio I Dicoro.
Familia
Ariadna era filla de León I, o Tracio, e Elia Verina, unha irmá de Basilisco e, polo tanto, sobriña deste.
Tiña unha irmá, Leoncia, que primeiro foi noiva de Xulio Patricio, un fillo de Aspar mais, probabelmente, o compromiso foi anulado cando Aspar e seu outro fillo, Ardabur, foron asasinados no 471. Daquela, Leoncia casou con Marciano, fillo do emperador Antemio. A parella liderou unha revolta contra Zenón no 478-479 que fracasou e foron exiliados a Isauria despois da súa derrota final.
Un irmán máis novo, de nome descoñecido, naceu no 463 e morreu cinco meses despois. As únicas fontes sobre el son un horóscopo de Retorio e unha haxiografía de Daniel o Estilita.
Casamento
Ariadna naceu antes da morte de Marciano (reinado do 450-457). En xaneiro do 457, Marciano morreu por mor dunha enfermidade que se cre que era gangrena, contraída durante unha longa viaxe relixiosa. Este deixou unha filla, Marcia Eufemia, que casara con Antemio. Marciano fora proclamado Augusto ao casar con Pulqueria da dinastía Teodosiana. Coa súa morte, esta dinastía rematou, e o exército e o Senado bizantino decidiron nomear emperador ao seu pai, Flavio Valerio León, quen nese momento, era tribuno dos Maciarios, un rexemento que levaba a matea (maza, en latín) como principal arma e foi proclamado emperador co apoio de Aspar, daquela, magister militum. O 7 de febreiro do 457, foi coroado por Anatolio, Patriarca de Constantinopla, co nome de León I. Esta fora a primeira coroación levada a cabo por este patriarca, pola que León quería consegui-lo seu apoio. Así, Verina converteuse en emperatriz consorte e Ariadna en membro de familia imperial.
No 461, para fortalece-los seus apoios, León fundou os excubitores como contrapeso aos soldados xermánicos de Aspar. Recrutou a maioría dos seus membros entre os robustos guerreiros isaurios. No 466, Tarasis Kodisas Rusombladadiotes, un oficial isaurio dos excubitores que se converteu, posteriormente, no emperador Zenón, presentou probas de que Ardabur, un fillo de Aspar, era culpable de traizón. O escándalo provocou unha ruptura nas relacións entre Aspar e León, o que aumentou a dependencia do emperador dos excubitores. No 467, a alianza entre León e Tarasicodissa foi selada co matrimonio de Ariadna co oficial. Para facerse máis agradable á xerarquía romana conservadora e á poboación maioritariamente de fala grega, o marido de Ariadna latinizou o seu nome adoptando o de Flavio Zenón. O único fillo da parella, León, o futuro León II, naceu no primeiro ano do seu matrimonio.
Reinado de León I
En 471, Aspar e Ardaburio foron asasinados no Gran Palacio de Constantinopla por orde de León, quen foi alcumado "Macelles" ("Carniceiro") pola crueldade dos asasinatos. Zenón converteuse, sen querelo, no único aliado de León no exército bizantino. En outubro do 473, o emperador, León I proclamou César a seu neto, o que supuña facelo herdeiro ao trono como o seu parente masculino máis próximo. Cando o 18 de xaneiro do 474, o emperador morreu de disentería, seu neto sucedeuno inmediatamente co nome de León II e, polo tanto, Ariadna converteuse na emperatriz nai. Mais dado que León II era demasiado novo para reinar só, Ariadna e maila súa nai Verina convencérono para que coroase a Zenón como coemperador; o que aconteceu o 9 de febreiro do 474. Cando León caeu enfermo e morreu o 17 de novembro, Zenón converteuse no único emperador con Ariadna como a súa emperatriz consorte.
Consorte
Con todo, Basilisco logrou distanciarse de case todos os seus aliados máis importantes. Patricio, o mestre dos oficios e amante de Verina, foi executado para controlar as súas aspiracións de elevalo ao trono. Como consecuencia, Verina máis tarde actuou contra Basilisco para se vingar. Segundo Cândido, (P.G. 85), despois da morte de Patrício, Verina teríase virado a prol de Zenón, mais o seu plan foi descuberto e só salvou a vida por mor da intervención de Armato.
Teodorico e Armato foron ascendidos a magister militum e magister militum praesentialis (mestre de soldados en presenza), respectivamente, pero querían máis. Finalmente, o apoio de Ilo tamén estaba a diminuír, con toda probabilidade, debido ó masacre de Isauria que Basilisco permitira que tivese lugar. No 476, tanto Ilo como Armato desertaron de Zenón, o que lle permitiu, en agosto, asediar Constantinopla. daquela, o líder dos godos panónicos, Teodorico o Amalo (que máis tarde sería coñecido como Teodorico o Grande), aliouse con Zenón. As súas ordes eran que atacase a Basilisco e aos seus federados, os godos de Tracia, dirixidos por Teodorico Estrabón. A súa recompensa sería recibir o título de magister militum en poder de Estrabón e tódolos pagos que antes se debían aos godos tracios. Dado que Constantinopla estaba, neses momentos, indefensa durante o asedio de Zenón porque Teodorico Estrabón tería marchado cara ao norte para contrarresta-la ameaza do seu homónimo, o Senado abriu entón as portas da cidade aos isaurios e permitiu que Zenón recuperase o trono. Ariadna era a súa emperatriz.
No 479, Ariadna enfrontouse co seu marido polo destino da súa nai, xa que Verina tentara asasinar a Ilo e fora présa por el. Tamén apoiara a revolta do seu outro xenro, Marciano, mesmo durante a súa catividade. Aínda así, Ariadna intentou conseguir a súa liberación, primeiro con Zenón e despois co propio Ilo, a petición do Emperador. Porén, Ilo, non só se negou a concederlle a petición, senón que a acusou de querer pór a outra persoa no trono do seu marido, o que a enfadou e fixo que, como a súa nai, tentase asasinar a Ilo. Xordanes atribuíu o seu odio a unha causa diferente: afirma que Ilo encheu a cabeza de Zenón de sospeitas maliciosas, o que tería predisposto a Zenón contra ela. Os asasinos contratados por ela fracasaron na tarefa, pero conseguiron cortarlle a orella a Ilo antes de que fosen arrestados. A pesar de coñece-lo caso, Zenón parece que non lles puido salva-las súas vidas.
A liorta semella que non provocou maiores efectos no seu matrimonio pois, Ariadna, permaneceu casada con Zenón até a súa morte o 9 de abril de 491. A Augusta conseguiu elixi-lo sucesor do seu marido no trono e, ao mesmo tempo, un novo marido para ela na persoa de Anastasio I Dícoro, un oficial de palacio (silenciario), en detrimento de Lonxino, irmán de Zenón. Anastasio foi proclamado emperador o 11 de abril e casaron o 20 de maio do mesmo ano. Non obstante, o matrimonio non tivo fillos.
Ariadna morreu en Constantinopla no 515 e foi enterrada na Igrexa dos Santos Apóstolos. Anastasio foi enterrado xunto a ela no 518.
Marc Birkigt
Marc Birkigt, nado en Xenebra o 8 de marzo de 1878 e finado en Versoix o 15 de marzo de 1953, foi un enxeñeiro suízo en mecánica, pioneiro do automóbil e da aviación, e un dos fundadores da marca Hispano-Suiza en 1904.
Traxectoria
Marc Birkigt naceu en Xenebra, no barrio de Rousseau. Os seus pais eran o xastre alemán Ernst Ludwig Birkigt e Louise Annen. Cando tiña 2 anos de idade, morreu a súa nai, e o seu pai faleceu cando tiña 12 anos. Ao ficar orfo de nai e pai, a súa avoa, Louise Annen-Maunier, coidou del e fíxose cargo da súa educación. En 1895, Birkigt comezou a estudar na Escola de Mecánica de Xenebra, e tres anos despois graduouse como Diplomado en Enxeñaría. Máis tarde empezou a traballar en Thum, unha empresa de mecánica. En 1898 naturalizouse en Xenebra.
En 1902 regresou a Barcelona, e empezou a traballar como director técnico de J. Castro, Sociedad en Comandita, Fábrica Hispano-Suiza de Automóviles, unha empresa que fundara o empresario lugués José María Castro (un dos principais acredores de Emilio de la Cuadra). Na devandita empresa Birkigt chegou a deseñar automóbiles con solucións tecnolóxicas inusuais a principios do século XX: caixa de cambios de catro velocidades, radiador niño de abella, e transmisión por cardán. Na empresa de Castro tamén construíu o seu primeiro motor de catro cilindros, que tiña 2.545 cc, unha potencia de 14 CV, e como novidade dúas árbores de levas, unha para a admisión e outra para o escape.