cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guerra das Malvinas
Operación Paraquat: reconquista das illas Xeorxias do Sur
Os británicos non ían deixar fuxir unha presa tan fácil. Outro helicóptero guindoulle dous mísiles AS-12. Impactaron na torre pero, como na modificación de 1960 se reconstruíra con materiais plásticos, non ofreceu resistencia abonda para que se activase a súa espoleta e os mísiles pasaron limpamente a través. Aínda lle atacaron unha terceira vez, con torpedos dirixidos contra as súas hélices, pero naquela época os torpedos antisubmarinos non estoupaban ó acadaren brancos de superficie por razóns de seguridade. Incriblemente, o Santa Fe atinxiu chegar a Grytviken e ser evacuado. Quedou varado, e alí segue a día de hoxe.
Jakobstad
Xeografía
A cidade encóntrase a 467 km da capital finlandesa, Helsinqui, a 97 km da capital da rexión, Vaasa, a 234 km de Oulu, a 300 km de Tampere, e a 413 km de Turku.
Guerra das Malvinas
Black Buck I: bombardeiros nucleares sobre Puerto Argentino
A pesar da toma das illas Xeorxias do Sur, o Reino Unido precisaba demostrar algunhas cousas tanto á Arxentina coma á opinión pública internacional. A primeira delas é que dispuña da capacidade de atacar dende o aire tanto ás illas Malvinas como ao territorio continental arxentino. Asemade, o almirante Fieldhouse non quería ver reactores inimigos operando dende o arquipélago. Porén, deseñouse unha serie de operacións de ataque a terra contra o aeroporto de Puerto Argentino que se desenvolvería mediante bombardeiros Vulcan con base en illa Ascensión. 300px|esquerda|miniatura|O bombardeiro nuclear Avro Vulcan ou «bombardeiro V», empregado nas operacións Black Buck. O Vulcan, un bombardeiro nuclear estratéxico, non tiña tanto alcance. Foi preciso deseñar complexas operacións tácticas de reaprovisionamento de combustible en pleno voo por medio avións cisterna Victor. Mais os Victor tampouco chegaban tan lonxe, polo que era preciso reaprovisionalos tamén. En suma, por cada dous Vulcan que chegaban ás illas Malvinas dende Ascensión precisábanse 11 avións de reaprovisionamento.
O primeiro destes ataques foi feito sobre o aeroporto de Puerto Argentino o 30 de abril de 1982 ás 8, con 21 bombas convencionais de 454 kg de alto explosivo das cales só unha alcanzou a beira da pista.
Máis devastadores resultaron os ataques que seguiron inmediatamente, realizados por avións Sea Harrier do escuadrón 800º operando dende o portaavións británico HMS Invincible que xa chegara á zona. Atacaron o aeroporto de Puerto Argentino con bombas de fragmentación, causando algúns danos nas infraestruturas. Pero o maior dano ocorreu no aeródromo de Goose Green, onde os arxentinos estacionaran avións lixeiros de ataque Pucará do Grupo 3. Ao redor das 8:25, un dos Pucará foi destruído, dous danados sen posible reparación e as instalacións do aeródromo severamente afectadas. O tenente Jukic morreu a bordo do seu Pucará mentres trataba de engalar.
Jakobstad
Poboación
A poboación de Pietarsaari en 2013 era de 19.636 habitantes:
Guerra das Malvinas
Black Buck I: bombardeiros nucleares sobre Puerto Argentino
Neses intres, a Fuerza Aérea Argentina xa reaccionara e mandara cazas Mirage do Grupo 8º, IAI Daggers do Grupo 6º e bombardeiros Canberra do grupo 2º: o destrutor HMS Glamorgan e as fragatas HMS Arrow e Alacrity sufriron danos menores, mais o prezo que tiveron que pagar foi alto. Nos combates aéreos seguintes as PAC do Escuadrón 801 derribarían un Mirage, un IAI Dagger e un Canberra sen sufriren baixas, danando así mesmo un Turbo Mentor e outro Mirage. Este, pilotado polo capitán García Cuerva, tenta tomar terra en Puerto Argentino. Mais a defensa antiaérea confúndeo cun avión británico e derrúbao, rematando coa súa vida; foi un lamentable incidente de fogo amigo. Outros tres pilotos arxentinos resultaron mortos ou desaparecidos no mar.
Jakobstad
Historia
A cidade foi fundada en 1652 por Ebba Brahe, a viúva do comandante militar Jacob De la Gardie, e fóronlle concedidos privilexios de cidade pola raíña Cristina de Suecia. A cidade foi fundada no antigo porto de Pedersöre.
Nun principio a cidade medrou lentamente, cunhas autoridades que apenas promovían o crecemento demográfico. En 1680 os seus habitantes foron obrigados a trasladarse ás cidades de Karleby (Kokkola), Uleåborg (Oulu) e Nykarleby, mais a orde foi rescindida. As guerras tamén contribuíron ao seu lento crecemento, e a cidade foi invadida polas tropas rusas dúas veces durante a Grande Ira, e grandes partes da cidade foron queimadas. A maioría dos habitantes fuxiron da cidade. Durante os anos '20 do século XVIII, algúns dos antigos habitantes regresaron, e as décadas posteriores marcaron un período de crecemento, a actual igrexa foi construída en 1731.
Guerra das Malvinas
O afundimento do Xeneral Belgrano
Se ben coa chegada da Royal Navy e a inutilización do Santa Fe a frota arxentina repregárase a posicións máis próximas ó continente, o almirante Fieldhouse desexaba firmemente que ficase atracada en porto. Non estaba disposto a arrisca-los seus preciosos buques en batallas navais como as da Segunda Guerra Mundial. Para iso necesitáballe asestar un golpe brutal, algo que convencese os seus almirantes e á Xunta de que saíren ó mar era a peor idea posible. Tamén lle facía falla un golpe propagandístico definitivo que ofrecer a Londres, alén da recuperación duns escuros illotes e o éxito dunhas operacións de bombardeo aínda medio secretas.
Para o día 30 de abril as unidades máis relevantes da forza de operacións británica xa configuraran dous grupos de operacións na zona das Malvinas, compostos por dous portaavións (HMS Hermes e HMS Invincible), catro destrutores (HMS Glamorgan, HMS Conventry, HMS Glasgow e HMS Sheffield), catro fragatas (HMS Broadsword, HMS Alacrity, HMS Arrow e HMS Yarmouth) e dous buques petroleiros e de fornecemento (Olmeda e Resource). Coa súa posición así consolidada, o Reino Unido declarou unha zona de exclusión total (ZET) de 200 mi náuticas derredor do arquipélago, cuxo centro non estaba ben definido. Calquera buque ou aeronave arxentino achado dentro destas augas podería ser atacado sen previo aviso. O certo é que, como vimos, a frota arxentina decidira afastarse da área por iniciativa propia en tres grupos moi espallados. O Xeneral Belgrano e os seus dous escoltas patrullaban os bancos de Burdwood, sitos na beira sur desta zona de exclusión. Non semella probable que buques tan antigos cometesen a imprudencia de penetraren na zona prohibida. O mesmo día 30 de abril foron detectados polo submarino nuclear HMS Conqueror, procedente da reconquista das illas Xeorxias do Sur.
Londres preferiría ter ben sito ó 25 de Maio, único portaavións da Armada Arxentina. O Xeneral Belgrano, porén, era o segundo buque máis grande do Grupo de Tareas 79 (nome dado á Frota de Mar arxentina durante o conflito das Malvinas. Sobre o mediodía do 2 de maio, e pese a que había unha proposta de paz do Presidente á man sobre a mesa, o goberno de Margaret Thatcher autorizou o afundimento do Xeral Belgrano cos seus 1.093 tripulantes.
Jakobstad
Historia
Os principios do século XIX foron un tempo de axitación, que viviu a guerra de 1808-1809 entre Suecia e Rusia, así como un grande incendio en 1835 que destruíu cerca da metade da cidade. A pesar disto, o progreso económico continuou, e despois de 1850 fundáronse na cidade unha fábrica de cervexa, unha fábrica de mistos, e varios bancos. En 1859, o comerciante e armador Peter Malm comezou un serradoiro a vapor, que foi a segunda instalación destas características en Finlandia. A Guerra de Crimea foi un importante revés para a industria naval a causa do bloqueo británico que reduciu a produción naval de 26 barcos a 9.
Guerra das Malvinas
O afundimento do Xeneral Belgrano
Ás 15:00 do 2 de maio de 1982, con ondas de 12 m, vento de 120 km/h e temperatura ambiente por debaixo de 10 °C baixo cero, o capitán do HMS Conqueror, Chris Wreford-Brown ordenou alerta de combate e carga-los tubos lanzatorpedos con vellos Mk 8 (considerados máis fiables que os novos Tigerfish). Cada un destes torpedos non guiados cargaba 363 qg de alto explosivo. En ningún momento o grupo de tarefas 79.3 deuse de conta de que o ataque era inminente. Sobre as 16:00, e a curta distancia, Wreford-Brown deu a orde de disparar tres torpedos. Un deles puido alcanzar o Hipólito Bouchard, pero se así foi, non estoupou. Os outros dous deron de cheo ó Xeneral Belgrano. O primeiro alcanzou a sala de máquinas de popa abrindo un furado de 20 m, partindo a quilla e matando a 272 tripulantes. O segundo deu na proa, o que fixo desaparecer 15 m de barco, pero aparentemente sen causar vítimas.
Xigante gasoso
dereita|miniatura|[[Xúpiter; o maior dos dous xigantes gasosos do sistema solar.]] dereita|miniatura|[[Saturno, o segundo xigante gasoso do sistema solar.]] Un xigante gasoso é un planeta xigante composto esencialmente de gas, isto é hidróxeno e helio. No sistema solar hai dous, Xúpiter e Saturno.
Guerra das Malvinas
O afundimento do Xeneral Belgrano
O buque estaba perdido. Ás 16:24 o capitán Héctor Bonzo ordenou evacualo. O seu destrutor de escolta Piedrabuena lanzouse á caza do submarino, pero Wreford-Brown evadiuse facilmente dun buque tan antigo. Non obstante, durante os seguintes días habería sucesivas tentativas de afundir ó HMS Conqueror, todas elas infrutuosas. Volvería ó Reino Unido despois da guerra, ondeando a Jolly Roger (a bandeira pirata negra coa caveira e as tépedas cruzadas, símbolo de vitoria na Mariña Británica dende principios da Idade Moderna).
Jakobstad
Historia
Empresarios importantes do século XIX foron Otto Malm e Wilhelm Schauman, fundaron unha fábrica de chicoria (sucedáneo do café) na cidade en 1883. Este momento é xeralmente considerado como o inicio da industrialización en Pietarsaari. En 1900, a fábrica de tabaco Strengberg era o maior empregador en Pietarsaari.
Xigante gasoso
Historia do nome
O termo apareceu por primeira vez no relato de James Blish "Solar Plexus", na versión que apareceu na antoloxía de 1952 Beyond Human Ken. Orixinalmente era sinónimo de "planeta xigante", pero na década de 1990, estableceuse que Urano e Neptuno pertencían a unha clase distinta de obxectos, diferente da que formaban parte Xúpiter e Saturno. Os dous primeiros planetas están compostos principalmente de elementos volátiles máis pesados que o hidróxeno e o helio como auga, metano e amoníaco, o que se denomina en planetoloxía xeado, polo tanto agruparónse na categoría de xigantes xeados.
Guerra das Malvinas
O afundimento do Xeneral Belgrano
323 mariños arxentinos perderon a vida (a metade do total de mortos arxentinos durante o conflito) como consecuencia do afundimento do Xeneral Belgrano, que non caeu ben na escena internacional. En moitos países considerárono un emprego desproporcionado da forza sobre un buque obsoleto, con moita tripulación a bordo -en boa parte, mariñería de recruta- e fóra da TEZ, reforzando as posturas pacifistas en gobernos e cidadanía de todo o mundo. No entanto, no Reino Unido foi ocasión de celebracións populares e portadas de xornais como esta do xornal The Sun. Por outra banda, outros medios de prensa, comezaron a asomar posturas moderadas e incluso contrarias á guerra, ante tal perda de vidas. Hai posturas que consideran o afundimento do Belgrano como un crime de guerra xa que este se atopaba fóra da zona de exclusión imposta polo Reino Unido no momento en que foi afundido.
Xigante gasoso
Estrutura / composición
Xúpiter e Saturno consisten principalmente de hidróxeno e mais helio, os elementos máis pesados representan só entre o 3% e o 13% da súa masa. A súa estrutura interna fórmaa unha capa externa de hidróxeno molecular gasoso, que pasa a se converter en líquido coa profundidade, comprimindo unha capa de hidróxeno metálico líquido rodeando, probablemente, un núcleo de rocha e xeo. A capa externa, é dicir, a atmosfera caracterízase pola presenza de varias bandas nubosas compostas principalmente de auga e amoníaco. A capa de hidróxeno metálico representa o "corpo" destes planetas, e o nome de metálico vén do feito de que se sitúa nunha zona onde a presión é tal que o hidróxeno se comporta como un condutor eléctrico. O núcleo central consistiría pola súa parte nunha mestura de elementos máis pesados (especialmente rocha ou metal) a temperaturas ( 20 000 K ) e presións tales que as súas propiedades son pouco coñecidas miniatura|Recreación artística de 79 Ceti b, o primeiro xigante gasoso extrasolar descuberto cunha masa menor á de Saturno.
Guerra das Malvinas
O afundimento do Xeneral Belgrano
Aínda que os plans navais arxentinos foran frustrados, aínda Arxentina agochaba un ás debaixo da manga, a súa Forza Aérea, que a partir do afundimento do Belgrano comezaría a infrinxir importantes baixas ás Forzas de Tarefas Británicas.
O Exocet entra en escena: o afundimento do HMS Sheffield
En Bos Aires facía moito frío, e non só pola proximidade do inverno austral. O que comezou como unha grande aventura patriótica para recuperar creto social estábase convertendo rapidamente nun fracaso. Pese á férrea censura informativa imposta pola ditadura, o entusiasmo entre as capas populares sensibles a este tipo de accións arrefriábase tan axiña coma o clima bonaerense. Escasamente un mes despois das celebracións populares pola recuperación dos arquipélagos, e pese a toda a propaganda, a ninguén se lle escapaba xa que o réxime lanzara unha pulla a unha gran potencia, e esta aceptara o desafío. Para a Xunta, devolve-los golpes recibidos cun feito espectacular converteuse nunha prioridade absoluta. Tal feito non podía ser outro que o afundimento dun gran buque de guerra británico, baixo a capa dunha represalia polo do xeneral Belgrano. Cunha guerra a grande escala en marcha, era esencial devolve-la esperanza á xente, facerlles crer na vitoria. 200px|esquerda|miniatura|Avión de ataque naval [[Dassault Super Étendard de fabricación francesa.]] Antes de pór proa os seus portos, a frota arxentina determinara con bastante precisión a área xeral de operacións dos dous grupos de batalla británicos polo procedemento de detecta-las súas transmisións radioelectrónicas. Ó amencer do 4 de maio de 1982, un avión de patrulla P-2 Neptune da Forza Aeronaval Arxentina (COAN) establece por radar a posición da Forza de Operacións británica. Deseguida, dous avións de fabricación francesa Dassault Super Étendard da 2º Escuadrilla parten de Río Grande ás 09:45 con cadanseu mísil Exocet AM.39, tras se reabastecer, realizan un longo voo semicircular que lles aproxime ós navíos inimigos. Ós mandos, os capitáns Augusto Bedacarratz e Armando Maiora. Tras eles, un grupo de IAI Daggers para lles dar cobertura aire-aire e un Learjet en misión de diversión.
Xigante gasoso
Xigantes gasosos extrasolares
Ata 2014 por mor das primeiras técnicas existentes para detectaren planetas extrasolares, todos os que se atopaban eran dunha escala comparable a dos xigantes gasosos do sistema solar. O máis pequeno tiña 17 veces a masa da Terra, e moitos tiñan unha masa varias veces a de Xúpiter. Algúns planetas extrasolares están moito máis próximos ás súas estrelas respectivas e, polo tanto, son máis quentes cós xigantes gasosos do sistema solar, facendo posible que algúns destes planetas sexan dun tipo que non se atopa no noso sistema solar. O límite superior de masa dun xigante gasoso é teoricamente aproximadamente 70 veces a de Xúpiter (0,08 veces a masa do Sol). Por riba dese punto, a intensa calor e presión ao núcleo do planeta comenzan a provocar unha fusión nuclear e o planeta convértese nunha anana vermella. A partir de 2014 coa confirmación dos descubrimentos de planetas grazas ás melloras na técnica que trouxo consigo a misión Kepler, fíxose común o descubrimento de planetas máis pequenos, mesmo ananos gasosos.
Jakobstad
Historia
Durante a Guerra Civil Finlandesa houbo na cidade unha escola de artillería. No transcurso da segunda guerra mundial, a cidade foi bombardeada unha vez polos bombardeiros soviéticos, causando algunhas baixas. Ata a década dos '60, a cidade foi maioritariamente suecofalante, mais como consecuencia da expansión industrial dos anos '60 e '70, a necesidade de man de obra adicional provocou unha grande afluencia de falantes de finés. A cidade segue a ser bilingüe cun 56% de falantes de sueco e un 40% de falantes de finés.
Kosmos 295
Kosmos 295 (Космос 295 en ruso), tamén denominado DS-P1-Yu Nº 24, foi un satélite artificial soviético lanzado o 22 de agosto de 1969 mediante un foguete Kosmos 2I desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Kosmos 295 foi o vixésimo cuarto membro da serie de satélites DS-P1-Yu e o vixésimo segundo lanzado con éxito tralo fracaso dos lanzamentos do segundo e vixésimo terceiro membros da serie. Estaba adicado a servir como obxectivo para as probas antisatélites e antimísiles soviéticas.
Kosmos 295 foi inxectado nunha órbita inicial de 500 km de apoxeo e 282 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 71 graos e un período de 91,9 minutos. Reentrou na atmosfera o 1 de decembro de 1969.
Jakobstad
Política
Os últimos resultados electorais deixaron a composición da cámara municipal do seguinte xeito:
Lingua
A cidade de Pietarsaari é bilingüe en finés e sueco, cunha ampla maioría de falantes suecos con arredor dun 56 %. Por linguas a distribución da poboación en 2012 era a que segue:
Deporte
Deportivamente destaca na cidade o FF Jaro, que xoga na máxima categoría do fútbol finlandés, a Veikkausliiga. O FC United, da liga de fútbol feminina, colleitou moitos éxitos nos últimos anos.
Xigante gasoso
Clasificación
Segundo a clasificación de David Sudarsky os gasosos extrasolares divídense en cinco clases: clase I: nubes de amoníaco; clase II: nubes de auga; clase III: desanubrados; clase IV: metais alcalinos e clase V: nubes de silicato.
Guerra das Malvinas
O Exocet entra en escena: o afundimento do HMS Sheffield
Había un problema cos Exocet. Remataban de chegar de Francia e, debido ó embargo imposto pola OTAN contra Arxentina, os instrutores franceses non se presentaran. Os técnicos de Río Grande tiñan nas súas mans armas moi sofisticadas... que non sabían como empregaren. Con todo, non se desalentaron e fixeron o posible por aprende-los seus segredos lendo os manuais e desmontando e montando algunha unidade. Cando finalmente os instalaron a bordo dos Super Étendard, non estaban moi seguros de que funcionasen realmente.
Mentres tanto, o Reino Unido prosegue as súas operacións militares. Execútase a segunda serie de bombardeos Black Buck sobre as Malvinas, procuran ó submarino San Luis que cren na área, supervisan dende lonxe as operacións de rescate da tripulación do xeneral Belgrano e as súas aeronaves aventúranse ata os arredores das costas arxentinas para inspeccionaren posibles obxectivos pese a que a Xunta estableceu á súa vez unha zona de exclusión. É unha superpotencia, facendo a guerra «segundo o manual». Lonxe, no mar, ó leste das Malvinas, os dous portaavións e os seus buques auxiliares actúan de retagarda avanzada, ben protexidos de preto polas fragatas cos seus mísiles de curto alcance Sea Wolf e, a unhas 20 mi, polos destrutores do tipo 42 (entre os que se atopaba o HMS Sheffield) cos seus sofisticados radares e os seus mísiles de alcance intermedio Sea Dart, apoiados á súa vez pola fragata HMS Yarmouth.
Ás 10:35, o Neptune realiza un último ascenso a 1,2 km de altitude e sitúa un branco grande e dous pequenos nas coordenadas 52º33'55" Sur, 57º40'55" Oeste. Retransmite a información a Bedacarratz e retorna a base.
Ás 10:50 os Super Étendards -que viñan voando sobre a crista das ondas fan un pequeno ascenso a 160 m de altitude para confirma-las coordenadas subministradas polo Neptune, pero non atopan nada. Bedacarratz decide continuar. Corenta km máis adiante volven a o tentar e... ¡velaí están! Un branco grande e tres pequenos. Voltan ó seu baixísimo nivel de voo, cargan os datos nas guías dos AM.39 Exocet e dispáranos ás 11:04. Após facelo, dan a volta para retornar a Río Grande. O lanzamento realizouse a moi baixa altitude, con mísiles montados sen asistencia do fabricante e xusto no límite de alcance nominal dos Exocet: case 50 km. Por estes motivos, durante o regreso Bedacarratz e Maiora dubidan de que a complexa misión sirva de algo.
Aínda hoxe, os acontecementos seguintes son motivo de disputa. O único seguro é que ás 11:07 do 4 de maio de 1982 un dos dous mísiles Exocet acadou no mesmo centro ó destrutor HMS Sheffield, o buque máis moderno da Royal Navy. Unhas fontes din que a cabeza de guerra non estourou, e o que se produciu foi un incendio causado polos gases da combustión do Exocet que se estendeu a fume de carozo. O capitán do Sheffield, en cambio, asegura que o mísil si estoupou, destruíndo o centro de operacións e o de enxeñería. Sexa como for, ós poucos segundos o moderno destrutor estaba en chamas. 22 homes morreron e outros 24 resultaron gravemente feridos, entre eles o xefe de informática que tentaba infrutuosamente de pór de novo en marcha as computadoras.
A razón pola que o HMS Sheffield e a fragata HMS Yarmouth non detectaron a presenza do Exocet ata que un mariño do primeiro o viu achegarse, 4 segundos antes do impacto, permanece oculta. Unha versión di que nese momento se estaban a efectuar retransmisións satelitais que requirían te-lo radar apagado. Outra, que os ordenadores o identificaron como un proxectil amigo debido á súa orixe francesa. Aínda unha máis afirma que a tripulación dos buques británicos se achaba demasiado confiada, a alerta moi relaxada. Todo isto resulta incomprensible, posto que os británicos levaban toda a mañá detectando as transmisións do Neptune e incluso había xa unha patrulla de Harriers no aire para interceptalo. Quizais o Exocet só fixo aquilo para o que está fabricado: achegarse subrepticiamente a un buque de alta tecnoloxía e afundilo sen previo aviso.
Máis controvertido aínda é o que lle aconteceu ó segundo Exocet. A versión xeneralizada é que fallou o seu branco e perdeuse. Porén, mariños a bordo da Yarmouth aseguran que o viron pasar diante dos seus ollos. A pouca actividade que o portaavións HMS Hermes despregou na guerra a partir dese momento fixo pensar a algúns que quizais o segundo Exocet si que atinase ó «branco grande» os radares.
Axiña varios buques acudiron na axuda do HMS Sheffield. Evacuaron os superviventes e lograron controla-lo incendio. Así e todo, o buque estaba á deriva, xa perdido. Tentaron remolcalo de volta ó Reino Unido, pero afundíuse de camiño.
A noticia deu a volta ó mundo. A soldadesca terceiromundista da que falaba a prensa londiniense -uns con desprezo, outros con mágoa- remataba de abater o buque máis moderno da frota británica. O frío estendeuse agora por Whitehall, pese a que no Hemisferio Norte brillaba a primavera. Foi un severísimo golpe ó prestixio británico ante as nacións, que reaviventou as celebracións patrióticas na Arxentina, onde Bedacarratz e Maiora foron recibidos coma heroes, e deu un balón de osíxeno á Xunta. O «asunto das Malvinas» converteuse de pronto na «crise das Malvinas». O Exocet fíxose famoso entre o público de tódolos países, asistentes por primeira vez a unha guerra aeronaval baseada no emprego de mísiles. Coa maior discreción posible, o almirante Fieldhouse afastou as súas unidades da costa tanto como lle foi posible. O cal significaba un grave problema, porque o seu propósito era exactamente o contrario: domina-las augas de arredor das illas Malvinas e a reconquista. Impoñíase unha aproximación diferente.
Tambores de guerra nos mares das baleas
Xa conscientes de que se enfrontaban a un opoñente moi perigoso, a partir do día 10 numerosos buques de guerra e apoio británicos saíron do Reino Unido para reforzaren á Forza de Operacións deste país e axudaren ó desembarco previsto nas illas Malvinas a finais do mes. Pola súa banda, Arxentina tivo que se manter xeralmente á expectativa, sobre todo tratando de reforza-la gornición no arquipélago e garanti-la seguridade das comunicacións co continente. O día 15 houbo que retirar do servizo os avións de recoñecemento Neptune pola súa antigüidade e por falta de pezas de reposto, o que deixou á nación austral sen «ollos» máis alá das Malvinas. En xeral, o Reino Unido preparábase para a reconquista e Arxentina agardaba a que o tentasen. Suxeríronse varios plans de paz, pero ou un bando ou outro negábanse a acepta-los por diversas razóns. Quedou claro que a resolución do conflito sería violenta.
Este período de preparativos, que se estendería ata o 21 de maio, estivo salpicado de cautas accións aeronavais. Trala experiencia do HMS Sheffield, o almirante Fieldhouse non se sentía tentado a aproxima-los seus buques máis valiosos ás Malvinas; serán as fragatas quen pechen coa perigosa tarefa de permaneceren en augas malvinenses para llas denegar á Arxentina na medida do posible e dar apoio ós avións que operan na área.
Acontecen varios incidentes, nos que ambas as partes perden avións e a Arxentina, algúns barcos pequenos de transporte, carga e recoñecemento. As unidades británicas incrementan nitidamente o seu nivel de agresividade, chegando a atacar en ó menos dúas ocasións as embarcacións e aeronaves de salvamento arxentinas, en contra dos principios máis elementais do Dereito Internacional.
O día 12, avións A-4 Skyhawk arxentinos tentan destruír con bombas ó HMS Glasgow e o HMS Brilliant, que estaban bombardeando Porto Arxentino. O ataque resulta un fracaso, coa perda de 4 avións (un deles por fogo amigo). A pesar diso, o Glasgow recibe o impacto dunha bomba que non chega a estalar, mais cáusalle danos como para lle obrigar a volver ó Reino Unido.
O 14, unha operación de comandos SAS en illa Borbón (Peeble Island) apoiada polo HMS Hermes, o HMS Broadsword e o HMS Glamorgan obtén un resoante éxito os 11 avións alí estacionados. Esta operación marca o inicio da escalada da actividade militar británica. Os bombardeos costeiros fanse máis intensos. Os arxentinos comprenden que a invasión é inminente e prepáranse para a defensa.
Un estraño incidente que puxo en evidencia a cooperación chilena co Reino Unido saíu á luz o día 18. Ó amencer, descubríronse os restos dun helicóptero británico Sea King (ZA-290) abandonado e destruído polos seus ocupantes preto de Punta Arenas, Chile. Dende o lado arxentino argumentouse que este helicóptero procedía do país andino, pero na actualidade sabemos que se trataba do compás de apertura da Operación Mikado. A operación Mikado era unha acción practicamente suicida, a cargo do escuadrón B do SAS, encamiñada a destruí-los avións Super Étendard e os mísiles Exocet da 2ª Escuadrilla en Río Grande. A partir da destrución do HMS Sheffield, localizar e eliminar estes perigosísimos mísiles converteuse nunha prioridade tan alta para o Almirantado Británico que xustificaba calquera clase de sacrificio. Visión que non compartían os homes que de feito se ían sacrificar, comandos veteranos e valentes pero que comprendían que se lles estaba mandando á morte.
Con todo, as ordes son as ordes e ás 00:15 do 18 de maio o tenente Hutchings -asignado ó HMS Hermes- engalou do HMS Invincible co seu helicóptero Sexa King ZA-290 e un grupo de 9 soldados de elite. A súa misión era inserirse nas proximidades da base de Río Grande, onde estaban os Super Étendards cos seus Exocets, para observa-los seus movementos e prepara-la chegada de dous transportes con 50 comandos que destruirían esta base esencial para a Arxentina. Despois serían evacuados ou fuxirían cara a Chile, onde a ditadura de Augusto Pinochet garantira en segredo apoio para seren evacuados. Xa días antes chegara a Chile un certo capitán Andrew H. baixo cobertura diplomática, para realizar un recoñecemento preliminar. Os seus movementos non foron restrinxidos en ningún momento. Reagan advertira a Thatcher que unha operación así en territorio continental arxentino podería involucrar na guerra a outros países do TIAR, como Perú e Venezuela, pero evidentemente o goberno británico optou por ignorar esta consideración e as obxeccións das súas propias unidades de comandos.
Tal e como temían estes, o ZA-290 foi detectado por radares arxentinos e o tenente Hutchings decidiu cancela-la operación e dirixirse directamente a Chile. Sen combustible, tomaría terra na praia de Agua Fresca, xa en territorio chileno. Foi abandonado e destruído polos seus ocupantes, pero o certo é que estes retornaron ó Reino Unido por voo regular e sen ningún problema, o que confirmaría a implicación chilena no conflito do lado británico (oficialmente, rendéronse ás autoridades chilenas, mais en ningún momento se lles tratou coma prisoneiros de guerra, senón como a combatentes aliados). O xeneral chileno Fernando Matthei confirmou nunha entrevista concedida ó Centro de Investigación e documentación da Universidade Finis Terrae en 1999 que durante toda a guerra existiu unha constante cooperación ó máis alto nivel co Reino Unido pois «temían se-los seguintes». Pouco antes, Margaret Thatcher tamén o faría público para defender a Pinochet durante a súa detención no Reino Unido. O helicóptero de apoio, outro Sea King con matrícula ZA-292, retornou ó HMS Invincible. A Operación Mikado foi cancelada e o Almirantado proseguiu cos seus plans de reconquista baixo a ameaza dos Exocet.
En efecto, este mesmo día 18 o goberno británico dá ó almirante Woodward luz verde para un desembarco na costa leste do Estreito de San Carlos, que separa as dúas illas Malvinas maiores. Unha operación arriscada que obrigará ós buques a entraren nun estreito arrodeado de montes; o lugar perfecto para sufriren ataques a baixa cota por parte da aviación arxentina.
O Día D: Operación Sutton
200px|miniatura|esquerda|Área do desembarco (topónimos ingleses).
Ó anoitecer do 20 de maio de 1982, 12.000 soldados arxentinos ben equipados de material sabían que o ataque británico era inminente pois durante os dous días anteriores xa viñan observando numerosas deteccións no radar e un forte incremento da actividade inimiga. Pola mañá o Secretario Xeral da ONU Javier Pérez de Cuéllar recoñece o fracaso das súas xestións en favor da paz. Unha proposta peruana é tamén rexeitada. Segundo o informe do capitán Roberto Vila destinado no arquipélago:
Esta importante forza militar posuía unha debilidade esencial: unha parte significativa estaba composta por infantería de recruta obrigatoria, non voluntarios profesionais. Entre eles, incluso, había estudantes disidentes co réxime que foron enviados a modo de castigo, e a súa moral de combate era evidentemente baixa. As comunicacións navais co continente estaban cortadas, e as aéreas sufrían graves alteracións nas súas operacións debido á constante presenza de patrullas de cazas inimigos. Non obstante, a Forza Aérea Arxentina estivo á altura das circunstancias e mantivo ó continxente no arquipélago abastecido ata a derradeira noite da guerra, pese a condicións tan adversas.
Ó redor deles, a práctica totalidade da Royal Navy: máis de 120 buques, 33 deles navíos de guerra de primeira liña, con varios miles de soldados profesionais e de elite preparándose para o desembarco. Os submarinos británicos eran xa completamente donos de tódalas augas ó redor das Malvinas, polo que a frota arxentina permaneceu en porto. Malia esta superioridade tecnolóxica e militar abafadora, a gornición das Malvinas e a Forza Aérea Arxentina preparáronse para a defensa. Crían ter unha oportunidade e, de feito, tíñana.
300px|miniatura|dereita|Zonas de desembarco (topónimos ingleses). Durante a noite do 20 de maio, a operación Sutton, dirixida polo contraalmirante Woodward e o comodoro Clapp, púxose en marcha. Dezanove buques da Mariña Real (o transatlántico Canberra, os buques de asalto Fearless e Intrepid; os de desembarco Sir Percival, Sir Tristram, Sir Geraint, Sir Galahad e Sir Lancelot; os de apoio loxístico Europic Ferry, Norland, Fort Austin e Stromness; escoltados polo destrutor Antrim e as fragatas Ardent, Argonaut, Brilliant, Broadsword, Yarmouth e Antelope) despregáronse polo estreito de San Carlos. Á 1:00 do 21 de maio de 1982 os primeiros comandos británicos chegaban a terra na Baía de San Carlos, ó extremo occidental da illa Soledad (onde se atopa a capital Puerto Argentino). Sen atoparen resistencia, establecen rapidamente tres cabezas de praia e avanzan cara á localidade de San Carlos, onde se producirían as primeiras liortas. Mentres tanto, diversas unidades aeronavais británicas realizan ataques de diversión noutros puntos do arquipélago, bombardeaban obxectivos seleccionados e inserían comandos en Darwin e Goose Green.
A decisión de desembarcar polo estreito de San Carlos foi moi controvertida, sobre todo á luz das consecuencias. Por un lado é certo que os montes circundantes asemellaban protexer ás unidades británicas e poñelas a cuberto dos radares inimigos. Pero por outra banda, a aviación arxentina xa demostrara en ocasións precedentes ser moi capaz de aproveitar esta clase de obstáculos no seu propio beneficio; ademais, este desembarco afastaba ás unidades implicadas da forza principal sita ó leste de Isla Soledad. Un ataque directo sobre Puerto Argentino ou nos seus arredores non sería adecuado, pois alí concentrábase a maior parte da gornición arxentina, pero moitos historiadores non se explican por que Woodward e Capp elixiron un dos tres peores lugares posibles para comeza-lo ataque. Sexa como for, así aconteceu. E pagaron as consecuencias.
Sobre as 9, un Aermacchi MBB 339 arxentino conseguiu empregar por vez primeira as características xeográficas do Estreito de San Carlos para sobrevoar á forza de desembarco británica sen ser derrubado. Este aparato confirmaría que se achaban ante o día D das Malvinas, e incluso fixo algúns disparos cos seus lanzafoguetes Zuni provocando danos menores na fragata Argonaut. Media hora despois, a Forza Aérea Arxentina quitaba os calzos aos seus avións para responder cunha serie de ataques de excepcional coraxe que rebautizarían ó Estreito de San Carlos como a rúa das bomba. Era o momento que levaban un mes agardando. A súa oportunidade.
O Día D: A canella das bombas ou O Val da Morte
Sen dúbida, Woodward e Clapp agardaban algunha clase de reacción arxentina. Para o que non estaban preparados, segundo demostraron os acontecementos, foi para as furiosas vagas de ataques aéreos que lles choveron durante as seguintes cinco horas.
Tras un primeiro ataque sen consecuencias a cargo de dous Dagger seguíronlle cinco minutos despois dúas escuadrillas de tres Dagger cada unha. Cos seus canóns e bombas danaron severamente á fragata HMS Broadsword e deixaron fóra de servizo (cunha bomba sen estoupar a bordo) ó destrutor HMS Antrim, perdendo un avión por un mísil Sea Cat da Plymouth.
Xermania
Xermania pode referirse a:
Un erro tipográfico frecuente é escribir xermania por xermanía, unha xerga.
Guerra das Malvinas
O Día D: A canella das bombas ou O Val da Morte
Por fin, ás 15:10 hs tres A-4Q Skyhawk da 3° Escuadrilla da aviación naval fixeron a súa aparición e descubriron á maltreita Ardent, que tentaba desesperadamente de se reunir ó groso británico de forzas. Atacárona de inmediato, alcanzándoa con varias bombas de caída retardada Snakeye de 227 qg. A formación arxentina foi axiña interceptada por unha PAC, que derrubou a dous avións e avariou un terceiro de tal forma que o piloto debeu exectarse sobre Porto Stanley ante a imposibilidade de aterrar.
No entanto, o devandito ataque asinara a sentenza de morte da Ardent: con 22 mortos e 37 feridos a bordo, os incendios avanzando inexorablemente e a auga de mar penetrando por un gran furado na liña de flotación, só quedaba unha decisión por tomar. A fragata Yarmouth colocouse xunto á Ardent e procedeu a evacuar os feridos e ó resto da tripulación. Despois de arder durante horas, o barco afundíuse ás dúas da madrugada do día seguinte.
Entrementres, os buques de desembarco dentro da baía de San Carlos seguiron levando unidades a terra. Desembarcan os carros de combate de The Blues and the Royals e as catro baterías de 105 mm do 29º Comando e do 4º Rexemento. Os superviventes da Ardent son transportados ó transatlántico Canberra. O desembarco foi un éxito. Pero a un prezo elevadísimo.
Terra, auga, aire e lume
En terra, o desembarco de Baía San Carlos proseguía. Ao longo dos días 22 e 23 as tropas inglesas aseguraron numerosos puntos tácticos esenciais e acumularon grandes cantidades de armas e subministracións chegados por vía marítima. A fragata HMS Antelope substituíu á Ardent. Numerosos buques loxísticos, entre eles o cargueiro MV Atlantic Conveyor puxeron proa ó Estreito de San Carlos para verteren máis e máis homes e material. O xeneral Julian Thompson —xefe das forzas terrestres británicas— estableceu oficialmente o seu cuartel xeral en San Carlos, onde ondea xa a bandeira Union Jack. Pese ás terribles perdas do día 21, o desembarco foi un éxito. Ninguén cre que, con todas estas medidas, a aviación arxentina apareza de novo no Estreito de San Carlos.
Malia todo, ó mediodía do 23 detéctanse avións arxentinos ao sur do Estreito. Reciben fogo antiaéreo da Antelope e a Broadsword, facéndoos fuxir. Pero os británicos descoñecen que esta pequena incursión forma parte en realidade dunha dobre ondada de 12 Daggers e 6 Skyhawks que non detectaran e cuxa primeira tentativa resultou infrutuosa. A aviación arxentina regresa.
De súpeto, tres A-4B Skyhawk reaparecen polo norte a gran velocidade e moi baixa altitude. Esta vez, as forzas británicas reaccionan deseguido producindo unha densa cortina de fogo antiaéreo. O avión líder é alcanzado enseguida, e o seu piloto o capitán Carballo consegue desaparecer tralos montes para volver ó continente. Porén, nunha acción suicida os dous aparatos restantes proseguen o ataque mentres os mísiles e as trazadoras os están a envolver. Arrostran directamente cara a HMS Antelope, que acaba de chegar. O alférez Hugo Gómez lanza a súa bomba Mk.17 de 500 qg que atinxe á fragata, sen estoupar, e consegue fuxir. O primeiro tenente Luciano Guadagnini lanza á súa vez e inmediatamente é atinxido baixo a á dereita: o avión de Guadagnini desintégrase contra o mastro da Antelope e un intre despois a súa bomba alcanza o barco sen estourar.
A Antelope quedou fóra de combate. Con dúas bombas sen estourar a bordo e un incendio controlado, os británicos deciden evacua-la fragata agás o persoal esencial para desactivacións e control de danos. Na noite do 23 ó 24, e mentres o persoal de desactivación tentaba desactivar unha das bombas, esta estala e o incendio alcanza un pañol de Sea Cat: a Antelope sofre unha terrible explosión. Partida en dous, afundirase na mañá do 24. miniatura|O avión de engalaxe e aterraxe vertical ou curta (VSTOL) Sea Harrier, protagonista británico das batalla aéreas nos ceos das Malvinas
Non hai tregua. A aviación arxentina bate unha e outra vez ás forzas navais de desembarco, pese a que os británicos os están a agardar e perden cada vez máis e máis avións. Non obstante, son acadados os buques de desembarco HMS Sir Galahad e Sir Lancelot. Os Ataques do día 24 cóbranse tres Dagger e un Skyhawk, todos eles abatidos por Sea Harriers sen sufriren ningunha perda propia.
O día 25 é a festa nacional arxentina. Todo o mundo, en ámbolos dous bandos, sabe que haberá acción e están en alerta máxima. En efecto, dende primeira hora da mañá comezan os raids arxentinos so forte presión aérea e antiaérea inimiga. Ás 8:37, o primeiro Skyhawk cae na trampa do destrutor HMS Coventry, da mesma clase que o Sheffield. En torno ó mediodía prodúcese outro ataque sobre as forzas de desembarco no Estreito de San Carlos: un Skyhawk é derrubado por un mísil Rapier disparado dende terra e outro cae a mans do Coventry. É a segunda vitoria do día para este moderno destrutor, pero son xustamente os devanditos éxitos os que selan o seu destino: a Forza Aérea Arxentina decídese a eliminar á "rtrampa 42/22" a calquera prezo.
Un ataque de catro Skyhawks cae ás 15:20 sobre o destrutor Coventry e a fragata Broadsword. A Broadsword é severamente danada en popa e o seu helicóptero Lynx resulta destruído, pero sobrevive. O Coventry, en troques, recibe o impacto directo de tres bombas que matan a 19 homes. Ningún avión atacante resulta abatido. O destrutor está perdido, ten que ser evacuado de inmediato. En media hora, afunde.
O Almirantado británico considera o do Sheffield un erro táctico puntual, algo que non se repetiría. Agora, xa son catro os buques de guerra británicos de primeira liña afundidos e outra ducia danados. Non era o previsto en absoluto. Deciden acelera-las operacións terrestres.
Por se algo lles faltaba para se convenceren, ás 16:30 unha ou dúas potentes explosións sacoden o portacontedores MV Atlantic Conveyor ó norte de Isla Soledad, moi preto do portaavións HMS Hermes. A explosión produce un incendio que ninguén consegue controlar. Son os Super Étendard do 2º Escuadrón Aeronaval. Sen seren detectados e dende unha distancia de 50 km, lanzaron dous Exocets contra os distantes brancos que aparecían nos seus radares. O Atlantic Conveyor ten que ser evacuado e arde coma unha tea con dez helicópteros e miles de toneladas de material a bordo, ata quedar reducido a un pecio calcinado que apenas se mantén a flote. Perdéronse dous grandes buques nun só día, e outros seis foron danados de distinta consideración. A cambio, a aviación arxentina só pagou... ¡tres avións! Xentes de todo o mundo que ollaban a Arxentina con simpatía pola súa coraxe pero mágoa pola súa inevitable derrota comezan a se preguntar quen está gañando verdadeiramente a guerra. No Reino Unido tamén, e tódalas olladas diríxense cara Margaret Thatcher. Algo debe cambiar de inmediato. O «asuntiño das Malvinas» estase a transformar nunha derrota maior para a superpotencia e o seu Goberno.
A Pradeira do Ganso
Entre as poucas persoas do bando británico que non estaban atribuladas polo devir dos acontecementos contábanse, curiosamente, o Contraalmirante Woodward e o Xeneral Thompson. Ámbolos dous tiñan os seus motivos.
Pese ás severas perdas sufridas, Woodward, como bo mariño, coñecía moi ben un principio básico da guerra naval: sen importa-lo espectaculares que sexan os golpes propinados ou recibidos, no mar gaña quen permanece. A Mariña Arxentina oxidábase en porto dende o afundimento do Xeneral Belgrano mentres que a Royal Navy, maltreita ou non, permanecía no mar. O que fixo, unha vez completado o desembarco, foi retrocede-las súas posicións tanto como puido sen lle denegar apoio ás unidades presentes en Isla Soledad. Importantes forzas de reserva, como os milleiros de homes a bordo do Queen Elizabeth II, foron derivados ás illas Xeorxias do Sur. As súas subministracións e os seus reforzo, en vez de viaxaren directamente ás Malvinas, describían un semicírculo que os situaba fóra do alcance da aviación arxentina. Si, a Royal Navy sufrira severas perdas, pero non era a primeira vez que acontecía na súa historia nin sería a última. O feito é que continuaba sendo a dona do mar.
O Brigadier Thompson decidiu que era imprescindible pecha-la bolsa na que xacía o inimigo o antes posible, confinándoo ós arredores de Puerto Argentino, atrapándoo entre as súas propias forzas e o mar dominado pola Royal Navy. E ó mesmo tempo, establecer rapidamente unha cabeza de praia dende o interior na costa leste de Isla Soledad, de tal xeito que a súa liña loxística non tivese que penetrar nas perigosas augas do estreito de San Carlos, agora coñecido como a calella das bombas. Deste xeito, as subministracións e os reforzos poderíanlle chegar directamente dende o océano, o seu océano.
300px|miniatura|dereita|Metade norte de Isla Soledad (topónimos ingleses). Obsérvese que a conquista do corredor entre Darwin e Goose Green parte Islaa Soledad en dúas metades e libera paso dende o punto de desembarco en San Carlos cara ó océano, ó leste.
O primeiro punto de ataque resultaba, pois, evidente; e xa durante as primeiras insercións tivérono en conta. O lugar sería Goose Green (Pradeira do Ganso). Se as forzas do Batallón de Paracaidstas 2 (2 PARA) inseridas en Darwin conseguían tomar esta posición (e de paso, o seu aeródromo) as forzas arxentinas ficarían arrodeadas na metade norte de Isla Soledad, á outra banda das montañas, e el tería acceso a un corredor costeiro cara ó océano. A primeira batalla terrestre da guerra das Malvinas só podía acontecer, pois, na Pradeira do Ganso.
Namentres, a compañía A do maior Dair Farrar-Hockley seguiu o seu camiño cara ó sur para se atopar cunha sección do Rexemento de Infantería 25 na outeiro Darwin. A loita subseguinte, os arxentinos detiveron o avance da compañía A pese a sufrir severas perdas que incluíron ó seu comandante, o tenente Roberto Estévez. O ataque británico fora detido.
O soldado conscripto Sergio Rodríguez do Rexemento 25 (tipo Ranger) foi ferido nese combate disparando as últimas bandas da súa metralladora MAG. Nunha edición especial do diario Tempo Arxentino (Maio de 1983, páx. 10) relata así a morte do tenente Estévez:
{{cita|... chegou á miña posición o tenente Estévez ferido con dous balazos no corpo, na perna dereita e no brazo, que o tiña colgado. Preguntoume se estaba ferido, que o del non era nada (...) seguía dando ordes e nos facendo soste-lo combate, mentres o co seu único brazo san comunicábase co comando, dando toda a información sobre o inimigo. Non sei como os ingleses tomaran posicións tan altas. Estaba falando polo radio ó meu carón cando recibiu outro balazo na cabeza que lle entrou polo pómulo dereito. O impacto tirouno cara a atrás a Estévez. Eu xa non tiña medo nin nada. Era como que agardaba ter a tiro a un inglés, ou mátoo eu a el, ou mátame el a min. E o tenente desangrándose... Houbo un momento en que me rozaron dúas estelas a cabeza, e o tenente Estévez que agonizaba en silencio, pídeme que me poña o casco dun morto. Caíanme os fíos de sangue pola cara. Cando me volvín a o ollar, o meu tenente Estévez morrera..."