cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Copas dos pequenos mestres
miniatura| Copa de labios do oleiro Xenocles. miniatura| Copa con bandas dun artista [[Ática|ático descoñecido, arredor do 540 a. C. Museo do Louvre.]] miniatura| Droop Cup dun artista ático descoñecido, ca. [[-530|530 a. C. Museo do Louvre.]] miniatura| Copa Kassel dun artista ático descoñecido, arredor de 540 a. C. [[Louvre.]] As copas ou cuncas dos pequenos mestres na investigación en inglés coñecidas como Little-Master cup, son un tipo de cunca de cerámica de figuras negras áticas, producidas entre mediados e terceiro cuarto do século VI. a. C. O seu nome baséase na súa fina decoración e pequeno formato.
Son a orixe das copas de Siana, aínda que entre ambos tipos houbo un longo período de tempo. Os pequenos mestres pintaban só o pequeno friso superior sobre a cariña da copa, ás veces tamén as zonas dos labios ou do mango. Pode que algúns dos pintores de copas de Siana fosen tamén pequenos mestres. Un dos primeiros artistas en introducir este tipo de copas en Atenas foi Critias. O cambio de decoración foi da man dun alongamento do talo da copa. Os pintores deste estilo raramente pintaban pezas máis grandes. Considerando principalmente pintores especializados en vasos grandes, tamén se sabe que pintaban vasos dos pequenos mestres. A comparación estilística entre os formatos máis grandes e máis pequenos da época é difícil.
Asinan moitas pezas, sobre todo no beizo dos lentes. Moitas veces a firma incorporábase á decoración xeral. As firmas son principalmente de oleiros, moitas veces porque a cerámica era de mellor calidade que a pintura.
Tipos e formas relacionadas
Coñécense varios tipos de formas:
Ed White
Edward Higgins White II, nado en San Antonio, Texas, o 14 de novembro de 1930 e finado o 27 de xaneiro de 1967, foi un astronauta estadounidense que formou parte da misión Gemini 4 e faleceu durante as probas da Apollo 1.
Traxectoria
White graduouse en ciencias pola Academia Militar dos Estados Unidos en West Point en 1952 e en enxeñaría aeronáutica pola Universidade de Míchigan en 1959. Foi seleccionado como astronauta pola NASA en setembro de 1962, participando na misión Gemini 4 e finando durante o incendio producido nas probas da misión Apollo 1, o 27 de xaneiro de 1967.
Medio dólar do Centenario de Missouri
O medio dólar do Centenario de Missouri é unha moeda de prata con ese valor facial emitida en 1921 pola Casa da Moeda dos Estados Unidos e cuñada na Ceca de Filadelfia, conmemorativa do centenario da incorporación do estado de Missouri á Unión.
A lei que autorizaba a emisión deste medio dólar foi aprobada no Congreso dos Estados Unidos sen oposición e logo asinada polo presidente Warren G. Harding o día 4 de marzo de 1921. A Comisión Federal de Belas Artes contratou o escultor Robert Ingersoll Aitken para que se encargase do seu deseño, cun retrato do pioneiro Daniel Boone no anverso e a representación de Boone conversando cun nativo americano no reverso.
Para incrementar as vendas, nunha parte da emisión incluíuse a marca 2★4, como símbolo de que Missouri era o estado número 24 en incorporarse á unión. Aínda que foron admiradas polo seu deseño, as moedas non acadaron o éxito esperado e case o 60 % foron devoltas á Ceca de Filadelfia para a súa fundición.
Inicio e aprobación
As autoridades do estado de Missouri, admitido na Unión en 1821 como parte do chamado Compromiso de Missouri, querían unha moeda conmemorativa para a vender na Exposición do Centenario de Missouri e na Feira Estatal, que se desenvolverían en Sedalia do 8 ao 20 de agosto de 1921. Xa que logo, o 20 de xaneiro dese ano, o senador republicano por Missouri Selden P. Spencer presentou no Senado un proxecto de lei para a creación do medio dólar, que foi remitido á Comisión de Banca e Moeda desa cámara. O tamén republicano George P. McLean, de Connecticut, elevou o proxecto ao pleno do Senado o 25 de xaneiro cunha emenda que reducía a tiraxe máxima autorizada dos 500.000 exemplares iniciais a 250.000, así como coa recomendación de que o proxecto fose aprobado. Finalmente, o proxecto de lei, na súa forma emendada, foi aprobado polo Senado sen oposición.
Pola súa banda, o 17 de xaneiro presentárase na Cámara de Representantes un proxecto idéntico. O 10 de febreiro, o representante republicano de Indiana Albert Vestal, que presidía a Comisión de Moeda, Pesos e Medidas —á que fora remitido o proxecto— devolveuno ao pleno da Cámara cunha emenda idéntica á aprobada polo Senado, e tamén coa recomendación de que fose aprobado. O proxecto foi examinado entón pola Cámara de Representantes o 2 de marzo de 1921, cando quedaban só dous días de sesións no Congreso. Warren Gard, de Ohio, que xa fixera algunhas preguntas sobre os proxectos de lei anteriores sobre moedas cando pasaran pola Cámara, preguntoulle nesta ocasión a Vestal se o proxecto de lei do medio dólar de Missouri era idéntico aos anteriores e se contiña as mesmas disposicións, e Vestal confirmoulle que si. Daquela, o proxecto foi aprobado pola Cámara de Representantes sen obxeccións, e foi promulgado como a Lei pública 66-381 coa sinatura do novo presidente, Warren G. Harding, o día da súa toma de posesión, o 4 de marzo de 1921.[2]
Preparación
miniatura|334x334px|O escultor Robert Ingersoll Aitken, creador do medio dólar do Centenario de Missouri. En tanto que o proceso lexislativo estaba aínda no Congreso, o 29 de xaneiro de 1921, o senador Spencer escribiu a Charles Moore, presidente da Comisión de Belas Artes dos Estados Unidos, en relación co proxecto de lei. Moore respondeulle o 2 de febreiro, aconsellando que se contratase un dos poucos escultores estadounidenses capaces de deseñar unha moeda, e que a obra resultante se sometese á crítica amigable doutros artistas. Spencer puxo en contacto a Moore con James Montgomery, presidente da Comisión do Centenario de Missouri, e o 9 de febreiro Moore fixo varias propostas para o deseño, entre as que figuraba:
En relación coa inclusión da estrela co número 24 —alusiva a que Missouri era o estado número 24 de Unión—, Montgomery indicaba que esta se debía retirar do cuño despois de cuñar as primeiras 5.000 moedas, coa intención de crear unha nova variante para os coleccionistas e incrementar as vendas, o que aumentaría a recadación e axudaría a pagar os honorarios do escultor e os custos de produción, un gasto estimado en 1.750 dólares. Montgomery volveu escribir o 22 de marzo e propuxo que nas moedas aparecesen as palabras MISSOURI CENTENNIAL, SEDALIA, 1921 e, se fose posible, tamén a data do centenario, o 10 de agosto.
A Comisión de Belas Artes contratou a Robert Ingersoll Aitken, un escultor ben coñecido nos círculos numismáticos polo seu deseño para as moedas de ouro de 50 dólares da Exposición Panamá Pacífico.[1] Ao parecer, esta contratación non se lle comunicou á Comisión de Missouri, xa que o 17 de maio, James Earle Fraser, membro da Comisión de Belas Artes, dixo a Moore que oíra que alguén relacionado co Centenario de Missouri fixera indagacións na Medallic Art Company, de Nova York, co fin de contratar un escultor.
Non está claro se Moore lle escribiu a Montgomery, pero si que o fixo ao senador Spencer, o 26 de maio, para o informar de que os deseños foran aprobados de xeito preliminar. Os membros da Comisión de Belas Artes suxeriran varios cambios, que se levaron a cabo, e o 9 de xuño a Comisión deu a súa aprobación ao deseño, decisión que se lle comunicou por carta ese mesmo día ao director da Casa da Moeda dos EEUU, Raymond T. Baker. Para acelerar a produción, a Medallic Art Company fabricou matrices a partir dos modelos de xeso achegados por Aitken, coas que se podían facer os cuños para producir as moedas. Estas matrices enviáronse á Ceca de Filadelfia o 29 de xuño de 1921.
Deseño
miniatura|215x215px|O [[anverso reproduce un retrato de Daniel Boone coa súa característica gorra de mapache, como aparece neste debuxo de 1895. ]]
Anverso
O busto de Daniel Boone, que viviu en Missouri durante o derradeiro cuarto de século da súa vida, aparece no anverso da moeda. Anthony Swiatek e Walter Breen, no seu libro de 1988 sobre as moedas conmemorativas estadounidenses, especulan coa posibilidade de que este anverso se inspirase no busto de Boone esculpido por Albin Polasek no Salón da Fama dos Grandes Americanos de Nova York. Boone leva unha chaqueta de pel de cervo e unha gorra de pel de mapache. As datas do centenario, o nome do país e a denominación da moeda rodean o busto.
Reverso
O reverso representa a Boone de corpo enteiro cun rifle e un corno de pólvora, xunto a un nativo americano. Swiatek e Breen interpretan que o pioneiro branco despide o indio, que leva un escudo e unha pipa da paz, o que aparentemente dramatiza o desexo de Montgomery de amosar o home branco substituíndo o indio en Missouri. A este respecto, Breen declarou: "como se isto fose algo do que presumir". O Informe de 1921 do director da Casa da Moeda describe a interacción como "Daniel Boone, con pólvora e rifle, dirixindo a atención dun indio ao curso cara ao oeste do home branco".
O medio dólar do Centenario de Missouri é un dos poucos deseños de moeda na historia numismática dos Estados Unidos que ten o mesmo individuo representado en ambas as faces. Entre outras representacións deste tipo están as do propio Boone no medio dólar do Bicentenario de Daniel Boone, de 1934-1938, a de Lafayette no dólar Lafayette, de 1900, e a do pioneiro no medio dólar do Centenario de Elgin, Illinois, de 1936. miniatura|160x160px|[[Anverso coa variedade que amosa a marca "2★4" diante do pescozo de Boone.]] As 24 estrelas do reverso transmiten a mesma mensaxe que a marca "2★4" que aparece no anverso dalgúns exemplares: que Missouri foi o vixésimo cuarto estado en entrar na Unión. O topónimo SEDALIA, que aparece no exergo, correspóndese co lugar da exposición do centenario. Preto da culata do rifle apréciase tamén un monograma estilizado composto polas letras "RA", correspondente ao deseñador, Robert Aitken.
A moeda de Missouri e o medio dólar Colombino de 1892-1893 son as únicas moedas conmemorativas de medio dólar que carecen dos dous lemas nacionais dos Estados Unidos que adoitan aparecer en todas as moedas do país: LIBERTY, IN GOD WE TRUST e E PLURIBUS UNUM.
Valoración do deseño
O deseño foi ben recibido no momento da emisión; varios exemplares foron amosados e admirados na convención da American Numismatic Association que tivo lugar en Boston en agosto de 1921, pouco despois da saída ao mercado da moeda.
O historiador da arte Cornelius Vermeule, no seu volume sobre as moedas e as medallas estadounidenses, admirou a peza de Aitken e escribiu que este artista "se converteu no primeiro medallista estadounidense en aplicar os principios do deseño medallístico renacentista a unha moeda dos Estados Unidos, e no primeiro artista deste tipo en facer que un pioneiro parecese un príncipe dos Medici". Vermeule suxeriu que as figuras do reverso se erguen "como soldados romanos nun relevo no Arco de Constantino, ou condottieri renacentistas nun gran fresco de cerimoniais da corte". Tamén sinalou que "as letras do anverso seguen as formas e o sistema de Pisanello" e que "a moeda no seu conxunto é unha obra de arte, e non só outro xeito de comercializar unha moeda de prata de cincuenta centavos, porque se omitiron os tres lemas que adoitan abafar e constrinxir os intentos de arte numismática dos Estados Unidos". O autor concluíu, a partir das obras de Aitken, que "a súa imaxinación ao seleccionar do pasado para reformular o presente funcionou moi ben na moeda conmemorativa dos Estados Unidos".[21]
Produción, distribución e coleccionismo
miniatura|300x300px|[[Debuxo extraído dun anuncio de venda da moeda publicado en 1921, que amosa un deseño do reverso non adoptado. ]] En xullo de 1921 cuñáronse na Ceca de Filadelfia 50.028 exemplares do medio dólar do Centenario de Missouri, 28 dos cales se reservaron para a súa inspección e proba na reunión anual de 1922 da Comisión de Ensaios dos Estados Unidos.
As primeiras moedas cuñadas amosaban a marca "2★4" no anverso e posteriormente esta marca foi eliminada dos cuños e continuou a produción da moeda sen ela. A distribución comercial da moeda correo a cargo da Sedalia Trust Company, en nome da Comisión do Centenario. Por unha banda ofrecíanse conxuntos das dúas variantes por correo, e por outra vendíanse presencialmente os exemplares carentes da marca na propia exposición, en agosto. A publicidade previa fora escasa e, ademais, a exposición tivo lugar durante a recesión de 1921. Vendéronse todos os exemplares coa marca "2★4", mais da variante lisa houbo que devolver 29.600 á Casa da Moeda para a súa fundición.
Os primeiros anuncios da moeda contiñan esbozos preparados por Aitken, que amosaban o anverso tal e como se emitiu, pero representaban un reverso co Selo do Estado de Missouri, unha idea inicial que Aitken rexeitara por considerar que non funcionaría ben. Nunha carta publicada en parte no número de decembro de 1921 de The Numismatist —a revista da American Numismatic Association—, Aitken escribiu:
miniatura|371x371px|[[Publicidade|Anuncio de 1922 da variedade do medio dólar coa marca "2★4". ]] A cantidade de exemplares coa marca "2★4" é incerta. Swiatek e Breen escribiron que se cuñaron 5.000 e que se venderon todas, o que implicaría que se emitiron 15.400 das lisas. Swiatek, no seu volume de 2012 sobre moedas conmemorativas, tamén se adheriu a estas cifras. Pola súa banda, o comerciante de moedas David Bullowa escribiu en 1937 que se emitiron 10.000 coa marca "2★4", unha cifra coa que se amosou de acordo o escritor numismático Q. David Bowers, quen ademais sinalou que ambas as variantes son case iguais en rareza. Na edición de luxo de 2018 de A Guide Book of United States Coins, Richard S. Yeoman, estímase que se emitiron 9.400 coa marca "2★4" e 11.400 sen ela.
Ambas as variedades vendéronse cunha prima por riba do prezo de emisión en 1925, e no apoxeo do primeiro boom das moedas conmemorativas en 1936, a que portaba a marca "2★4" acadou daquela o 25 dólares e a lisa 28 dólares. En 1940, a moeda coa marca vendíase a un prezo superior á lisa, e no momento culminante do segundo boom, en 1980, a moeda coa marca acadou os 2.600 dólares, fronte aos 2.400 da lisa. O catálogo de Richard S. Yeoman cotiza a variante coa marca "2★4" entre 625 e 7.250 dólares, en función do seu estado de conservación, e a lisa entre 400 e 6.650 dólares. Un exemplar excepcional da variedade lisa vendeuse nunha poxa numismática en 2015 por 70.500 dólares. Coñécese tamén polo menos un exemplar cuñado coa condición proof —fondo espello e relevo mate—, que foi vendido nunha poxa en 1992.
Jim Wetherbee
James Donald "Wxb" Wetherbee, nado en Flushing, Nova York, o 27 de novembro de 1952, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte das misións STS-32, STS-52, STS-63, STS-86, STS-102 e STS-113.
Traxectoria
Wetherbee graduouse en enxeñaría aeroespacial pola Universidade de Notre Dame en 1974. Foi seleccionado como astronauta pola NASA en maio de 1984, participando nas misións STS-32, STS-52, STS-63, STS-86, STS-102 e STS-113 e pasando 66,43 días no espazo.
Cindazunda
Cindazunda foi filla do rei suevo de Galicia Hermerico e princesa de Gallaecia. Casou a principios do século V co rei dos alanos Ataces.
Lenda de Coímbra
Ataces despois de conquistar Aeminium e Conímbriga, decidiu fundar outro asentamento na marxe dereita do río Mondego no lugar de Aeminium. Cando Ataces dirixía a construción desta nova cidade chamouna Colimbria, a actual Coímbra, en honra á antiga Conímbriga. ⁣Hermerico e o seu exército apareceron para tomar posesión da cidade. O combate entre as dúas faccións foi tan cruento que as augas do Mondego acabaron por tinguirse de vermello. Hermerico retirouse cara ao norte, pero Ataces foi tras el e o rei suevo viuse obrigado a pedir a paz. Para iso, ofreceulle ao vencedor a man da princesa Cindazunda, a súa filla. Como é habitual nestes casos, a lenda di que Cindazunda era extremadamente fermosa e que Ataces pronto se namorou dela. A parella real chegou de camiño a Coímbra acompañada do seu pai e axiña se realizaron os casamentos e unha voda con toda a magnificencia. Para conmemorar un acontecemento tan extraordinario Hermerico e Ataces entregáronlle á cidade de Coímbra os seus escudos, que aínda hoxe segue sendo o escudo de Coímbra: a doncela coroada é Cindazunda, a copa representa o matrimonio, o león é o selo de Ataces e o dragón ou serpe alada o selo de Hermerico. centro|miniatura|Escudo actual de Coímbra.
Manuel Peña-Rey Bouzas
Manuel Peña-Rey Bouzas, nado en Ourense o 4 de marzo de 1938, é un médico e político galego.
Traxectoria
Fillo de Manuel Peña Rey. Militante do Partido Comunista de España, durante o franquismo foi detido en abril de 1971 acusado de propaganda ilegal e de pertencer a Comisións Obreiras xunto con Carlos Barros, Augusto Valencia Teijeiro, Antonio Estévez García, Rafael Blanco Pérez, Miguel Domínguez Vaz, Sergio Sandoval Bahamonde, Antonio Pérez Barreiros, Camilo de Dios Fernández e Norberto Salgado Lorenzo. Foi procesado e expulsado do traballo no Hospital Médico Provincial de Ourense. Nas eleccións de 1977 encabezou a candidatura do PCE pola provincia de Ourense, pero non resultou elixido. Foi secretario xeral do Partido Comunista de Galicia (1995-2000) e actualmente é o presidente de honra do PCG.
Douglas H. Wheelock
Traxectoria
Wheelock graduouse en ciencia aplicada e enxeñaría pola Academia Militar dos Estados Unidos en West Point en 1983 e é máster en enxeñaría aeroespacial polo Instituto de Tecnoloxía de Xeorxia en 1992. Foi seleccionado como astronauta pola NASA en agosto de 1998, participando nas misións STS-120 e Soiuz TMA-19 e sendo membro das expedicións 24 e 25 á Estación Espacial Internacional. Pasou 178,40 días no espazo.
Esther Ferrer
Esther Ferrer Ruiz, nada en San Sebastián o 19 de decembro de 1937, é unha artista interdisciplinar española centrada na performance e considerada unha das mellores artistas españolas da súa xeración. En 2008 recibiu o Premio Nacional de Artes Plásticas de España e en 2014, o Premio Velázquez de Artes Plásticas outorgado polo Ministerio de Cultura.
Golfo de Tunes
miniatura|300px|Golfo de Tunes O golfo de Tunes (en خليج تونس) é un golfo do mar Mediterráneo localizado no noroeste de Tunisia, que se estende uns 70 km, entre o cabo Sidi Ali El Mekki (a poucos quilómetros ao leste de Ghar El Melh) e o cabo Eddar Rass (ou cabo Bon stricto sensu), a uns quilómetros ao norte de El Haouaria, situado na punta nordeste da península do mesmo nome.
A cidade de Tunes, a capital do país, encóntrase no extremo sur do golfo, ao igual que unha serie de asentamentos que se estableceron nos últimos tres milenios.
Un traductor
Un traductor é un filme cubano-canadense de 2018 dirixido por Rodrigo Barriuso e Sebastián Barriuso. Foi escollido como candidato de Cuba para o Óscar ó mellor filme internacional na 92ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Sinopse
Cando os superviventes do accidente de Chernóbil chegan a Cuba para recibir tratamento médico, un profesor local de literatura rusa para exercer como tradutor.
Carmen Laffón
Carmen Laffón de la Escosura nada en Sevilla o 8 de outubro de 1934 e finada en  Sanlúcar de Barrameda, Cádiz o 7 de novembro de 2021, foi unha pintora e escultora figurativa española.
Illas Yaeyama
As illas Yaeyama (八重山列島 Yaeyama-rettō, tamén 八重山諸島 Yaeyama-shotō, Yaeyama: Yaima, Yonaguni: Daama, Okinawan: Yeema, Northern Ryukyuan: やへま Yapema) é un arquipélago no suroeste da Prefectura de Okinawa, Xapón. As illas Yaeyama están situadas ao suroeste das Illas Miyako, parte do arquipélago das Illas Ryukyu A cidade de Ishigaki, Okinawa, está situada no máis meridional (Yonaguni) e as illas habitadas máis occidentais e o centro económico das illas Yaeyama
Historia natural
As illas de Yaeyama albergan numerosas especies de plantas subtropicais e tropicais, e bosques de mangleiros As illas producen cana de azucre e ananás. Os arrecifes de coral ao redor das illas son hábitats ideais para golfiños, tartarugas mariñas e peixes máis grandes como as mantarraias e os tiburóns baleas. Antes de ser aniquilados polos humanos, as baleas e os dugongos tamén eran comúns, e Yaeyama tivo a maior poboación de dugongos nas illas Ryukyu. Na illa de Aragusuku, hai unha Utaki que consagra especialmente aos dugongos cazados coas súas caveiras, pero non se lles permite entrar aos non residentes a menos que reciban un permiso especial dos habitantes, e dise que calquera estranxeiro sen permiso será expulsado pola forza. As illas foron recoñecidas como Zona Importante para Aves por BirdLife International porque albergan poboacións de pombas torcaces xaponesas residentes e de pombas verdes de Ryukyu, Píllara riscada que invernan, migran archibebe de cola gris e colonias reprodutoras de Carrán de cola negra, Carrán rosado e Carrán de Sumatra.
Xeografía
As illas forman a parte sur das volcánicas Illas Ryukyu. A división administrativa do Distrito de Yaeyama abarca todas as illas Yaeyama, excepto Ishigaki e as disputadas Illas Senkaku.
Illas habitadas
Fonte:
Terrence W. Wilcutt
Terrence Wade Wilcutt, nado en Russellville, Kentucky, o 31 de outubro de 1949, é un astronauta estadounidense que formou parte das misións STS-68, STS-79, STS-89 e STS-106.
Traxectoria
Wilcutt graduouse en matemáticas pola Universidad do Oeste de Kentucky en 1974 e na Escola Naval de Pilotos de Proba dos Estados Unidos en 1986. Foi seleccionado como astronauta pola NASA en xaneiro de 1990, adestrando ata xullo de 1991 e participando nas misións STS-68, STS-79, STS-89 e STS-106. Pasou 42,00 días no espazo.
Moeda de 5 centavos de dólar Liberty Head
A moeda de 5 centavos de dólar Liberty Head é unha moeda estadounidense dese valor facial cuñada en cuproníquel pola Casa da Moeda dos Estados Unidos desde 1883 ata 1913, caracterizada pola imaxe da deusa da Liberdade do seu anverso.
A anterior moeda de 5 centavos Shield, tamén de cuproníquel, amosara problemas de produción durante moito tempo e, a principios da década de 1880, o gravador xefe da Casa da Moeda, Charles Barber, recibiu instrucións de preparar o deseño dunha nova moeda de 5 centavos. Logo de aprobado o modelo proposto, a nova moeda entrou en produción en 1883. Durante case trinta anos producíronse grandes cantidades de moedas con este deseño para satisfacer a demanda comercial, sinaladamente á medida que se popularizaban as máquinas que funcionaban con moedas.
A partir de 1911, a Casa da Moeda dos Estados Unidos comezou a traballar para substituír o deseño da cabeza da Liberdade, e en febreiro de 1913 empezouse a producir a nova moeda de 5 centavos Buffalo.
Aínda que oficialmente non se cuñaron moedas de 5 centavos coa cabeza da Liberdade en 1913, coñécese a existencia de cinco exemplares. Non se sabe con certeza como se orixinaron estas pezas, que están entre as máis raras e caras do mundo: unha delas vendeuse en 2018 por 4,5 millóns de dólares.
Antecedentes
O industrial Joseph Wharton, que tiña intereses na minaría e a produción de níquel, influíra na decisión de utilizar este metal na cuñaxe de moedas a mediados da década de 1860, o que levou á introdución da moeda de 5 centavos Shield en 1866. Mais a produción daquela moeda presentara dificultades desde o seu comezo, xa que o seu deseño provocaba que a calidade final da cuñaxe non fose satisfactoria, e os cuños tiñan unha idade útil moi reducida. As modificacións do deseño non lograron resolver os problemas técnicos, polo que a Casa da Moeda comezou a considerar a substitución do deseño xa en 1867. Así e todo, a cuñaxe do modelo Shield mantívose. miniatura|O [[Gravador xefe da Casa da Moeda dos Estados Unidos|gravador xefe da US Mint, Charles E. Barber, creador dos 5 centavos Liberty Head.]] A finais da década de 1870, cando a produción de moedas de cuproníquel de 5 centavos estaba atrasada e a das moedas de 3 centavos case esmorecía, Wharton tratou de aumentar as súas vendas de níquel á Casa da Moeda dos Estados Unidos. Aínda que as moedas de cuproníquel só se cuñaban en pequenas cantidades, o centavo de bronce representaba unha parte importante da produción da Casa da Moeda, e Wharton comezou a facer presión para que esa moeda se cuñase tamén en cuproníquel.
En 1881, esta presión levou o superintendente da Ceca de Filadelfia, Archibald Loudon Snowden, a ordenar ao gravador xefe, Charles Barber, que elaborase deseños uniformes para unha nova serie de cuproníquel composta pola moeda dun centavo, a de 3 centavos e a de 5 centavos. Snowden informou a Barber de que os deseños propostos debían incluír no anverso unha cabeza clásica da Liberdade coa lenda LIBERTY ("Liberdade") e a data, en tanto que o reverso debía amosar unha coroa de trigo, algodón e millo arredor dun número romano que designase o valor facial da moeda; xa que logo, a moeda de 5 centavos debía ter o número romano "V". A proposta para o centavo reduciría o seu tamaño a 16 milímetros e o seu peso a 1,5 gramos, e as modificacións para a peza de 3 centavos aumentarían o seu tamaño a 19 milímetros e o seu peso a 3 gramos. A moeda de 5 centavos mantería o seu peso de 5 gramos do modelo anterior, aínda que o seu diámetro aumentaría ata os 22 milímetros.
Deseño
Barber produciu os deseños necesarios; o correspondente á moeda de 5 centavos amosaba un retrato similar ao finalmente adoptado para o anverso, mais coa inscrición UNITED STATES OF AMERICA e a data. No reverso aparecía a coroa vexetal que rodeaba o "V", sen ningunha outra inscrición. Ese mesmo ano, modificouse o deseño para engadir o lema nacional IN GOD WE TRUST ("En Deus confiamos"). Snowden decidiu que as moedas propostas dun centavo e de 3 centavos serían demasiado pequenas para un uso efectivo, pero Barber continuou a traballar na de 5 centavos, co tamaño xa axustado a 21,21 milímetros.
Un dos exemplares que se cuñaron durante a fase de proba presentaba cinco amosegas equidistantes no canto da moeda. Esta "moeda para cegos" cuñouse por petición do congresista e antigo xeneral da Unión William S. Rosecrans, quen declarou que moitos dos seus colegas en tempos de guerra quedaran cegos por causa do combate ou das doenzas. Finalmente, estas amosegas non chegaron á versión aprobada da moeda para a súa produción. miniatura|279x279px|Proba cuñada por [[Charles E. Barber|Barber en 1882 co nome do país no anverso, que se trasladou ao reverso na versión finalmente aprobada. ]] Barber reelaborou o seu deseño en 1882, engadindo o lema E PLURUBUS UNUM no reverso, e a finais do ano recibiu o visto e prace das autoridades da Casa da Moeda, e enviáronse a Washington 25 exemplares cuñados como proba para que o secretario do Tesouro, Charles J. Folger, dese a súa aprobación, en principio rutineira. Para sorpresa de Snowden, Folger rexeitou o deseño xa que, ao revisar os estatutos de cuñaxe, se decatara de que a lei exixía que a expresión UNITED STATES OF AMERICA figurase no reverso, e non no anverso, como estaba no deseño de Barber. Folger consultou co propio presidente, Chester Arthur, quen lle confirmou a exixencia legal. Aínda que Snowden suxeriu que se fixese unha excepción, o secretario Folger negouse e Barber tivo que modificar o seu deseño para cumprir coa normativa. Finalmente, o seu deseño revisado foi aprobado, e a moeda ficou lista para a súa cuñaxe a principios de 1883.
Produción
A cuñaxe das novas moedas comezou o 30 de xaneiro de 1883, e a Casa da Moeda puxo as primeiras pezas en circulación o 1 de febreiro. Snowden, preocupado polos informes acerca da especulación coas moedas de 5 centavos Shield de 1883 en versión proof —fondo espello e relevo mate—, cuñadas para os coleccionistas, recibiu permiso o 6 de febreiro para seguir cuñando as do anterior modelo durante varios meses, xunto coas novas do modelo Liberty Head.
Nun principio, non se considerara necesario inscribir na moeda a expresión CENTS ("centavos"); de feito, tanto as moedas de 3 centavos de prata como as do mesmo valor de cuproníquel circularan durante anos unicamente co correspondente número romano (III) como expresión do seu valor facial. Mais os estafadores decatáronse de camiño de que o diámetro da nova moeda de 5 centavos era moi similar ao da moeda de ouro de 5 dólares, e se bañaban en ouro a moeda de 5 centavos resultaría doado póla en circulación simulando ser de 5 dólares. Nalgúns casos, os estafadores chegaron a aplicar estrías no canto das moedas para aumentaren a súa semellanza coas moedas de ouro de 5 dólares. Cóntase que un dos autores desta fraude era un home chamado Josh Tatum, que entraba nunha tenda, elixía un artigo que custase cinco centavos ou menos e ofrecía a peza bañada en ouro como pagamento, polo que moitos dependentes lle daban 4,95 dólares de cambio. Segundo esta historia, a lei non podía recorrer contra Tatum, xa que el ofrecera o valor que lle pediran pola súa compra e simplemente de limitaba a aceptar o cambio como agasallo.
A fraude do baño en ouro das moedas de 5 centavos Liberty Head causou consternación na Casa da Moeda e provocou a interrupción repentina da súa produción. Así as cousas, pedíuselle a Barber que modificase o seu deseño, o que levou a cabo movendo outros elementos do reverso para acomodar a palabra CENTS no exergo desa face da moeda. Esta versión revisada comezou a cuñarse o 26 de xuño de 1883, data en que se detivo definitivamente a produción do anterior modelo de 5 centavos Shield. A poboación respondeu acaparando as primeiras moedas de 5 centavos nas que non aparecía a palabra CENTS, alentada polas noticias de que o Departamento do Tesouro tiña a intención de retiralas da circulación, polo que se prevía que se converterían en pezas raras.
Logo das grandes tiraxes da moeda en 1883 e 1884, a súa produción foi moito menor en 1885 e en 1886, por mor da recesión económica, que reduciu a demanda de moedas en circulación. A tiraxe de 1886 tamén se viu minguada pola decisión do Tesouro de recuñar un gran número de moedas menores desgastadas, o que mantiña a Casa da Moeda ocupada con ese labor. Non foi ata setembro de 1886 cando a Casa da Moeda retomou a produción completa da moeda de 5 centavos, e en 1887 chegou a verse desbordada polos pedidos, polo que tivo que fundir grandes cantidades de moedas antigas de cuproníquel para satisfacer a demanda. Malia estes esforzos, a Casa da Moeda viuse obrigada a devolver moitos pedidos sen satisfacer. A demanda mantívose forte ata 1894, cando a Casa da Moeda suspendeu temporalmente a produción, xa que acumulara un excedente durante o Pánico de 1893.
A Lei da Moeda de 1890 retirou varios valores faciais obsoletos, entre eles o de 3 centavos. Outra lei do Congreso, tamén promulgada o 26 de setembro de 1890, exixía que os deseños das moedas non se cambiasen ata que levasen en uso polo menos vinte e cinco anos, a menos que o Congreso autorizase o cambio. No entanto, a segunda lei indicaba que nada impedía o redeseño da vixente moeda de 5 centavos e do dólar de prata "tan axiña como sexa factible despois da aprobación desta lei". En 1896, cuñáronse exemplares en proba de 5 centavos por primeira vez desde 1885, cando proba con moedas experimentais con perforación central. As pezas de 1896, que amosaban un escudo sinxelo con frechas cruzadas detrás, cuñáronse en resposta a unha resolución da Cámara de Representantes pola que se pedía ao secretario do Tesouro que informase sobre as vantaxes e as desvantaxes do uso de diversas aliaxes na cuñaxe de moedas. Ata 1909 non se volveron cuñar exemplares de proba de moedas de 5 centavos.
O cambio de século foi testemuña dunha demanda sen precedentes de moedas de 5 centavos, debido ao pulo da economía e á xeneralización do uso destas moedas nas máquinas expendedoras. En 1900, o director da Casa da Moeda, George E. Roberts, solicitou ao Congreso que lle concedese á ceca unha maior asignación para a adquisición de metais básicos, o que permitiu unha maior produción de moedas de 5 centavos. Ese mesmo ano modificouse lixeiramente o deseño, alongando algunhas das follas do reverso. Este cambio produciuse coa introdución dunha nova matriz, a partir da cal se fabricaron os cuños de produción. A demanda das moedas seguiu a ser elevada; en marzo de 1911, a revista Mehl's Numismatic Monthly informou de que a Casa da Moeda traballaba vinte e catro horas ao día para producir centavos e moedas de 5 centavos, e mesmo así non lograba satisfacer a demanda. miniatura|280x280px|5 centavos Liberty Head cuñados en [[1912 na Ceca de San Francisco con marca de ceca "S". ]] Os directores da Casa da Moeda dos EEUU, nos seus informes anuais, levaban moito tempo pedindo a autorización para cuñar centavos e moedas de 5 centavos en todas as cecas, xa que a lei impedía que as moedas de metal común se cuñasen fóra da Ceca de Filadelfia. Logo da eliminación desa restrición o 24 de abril de 1906, en 1908 cuñáronse asa primeiras moedas dun centavo na Ceca de San Francisco e en 1911 na Ceca de Denver. Houbo que esperar un ano máis, ata 1912, para que se cuñasen por primeira vez moedas de 5 centavos en cada unha desas dúas cecas sucursais da US Mint.
A moeda de 5 centavos de 1912-S (San Francisco) non se cuñou ata a véspera de Nadal, e a súa produción limitouse a catro días hábiles. O daquela alcalde de San Francisco, James D. Phelan, utilizou unha moeda de 5 centavos de 1912-S, unha das primeiras corenta cuñadas, para pagar o primeiro billete do primeiro tranvía da cidade, o 28 de decembro de 1912. Excluíndo a rarísima emisión de 1913, a moeda de 5 centavos de 1912-S, da que só se cuñaron 238.000 exemplares, é con diferenza a máis rara da serie.
Substitución
miniatura|O secretario do Tesouro, Franklin MacVeagh, impulsou a substitución dos 5 centavos Liberty Head polos [[Moeda de 5 centavos de dólar Buffalo|5 centavos Buffalo. ]] En 1909, considerouse a posibilidade de substituír a moeda de 5 centavos Liberty Head por outra cun novo deseño. Nun intento de modernizar as moedas do sistema, redeseñáronse as moedas dun centavo e todas as de ouro. Para desgusto de Barber, nesa ocasión contratáronse artistas de sona alleos á Casa da Moeda para que se encargasen dos novos deseños das moedas. Con todo, o director da US Mint, Frank A. Leach, que era un admirador do traballo de Barber, encargoulle que preparase deseños para realizar algunhas cuñaxes de proba. Barber preparou daquela un deseño que amosaba a cabeza de Washington, e os xornais informaron de que as novas moedas poderían emitirse a finais de 1909. Porén, en xullo de 1909 Leach dimitiu do seu cargo, o que puxo fin ao asunto polo momento.
O 4 de maio de 1911, Eames MacVeagh, fillo do secretario do Tesouro Franklin MacVeagh, escribiulle ao seu pai: Pouco despois, o subsecretario do Tesouro, Abram Andrew, anunciou que a Casa da Moeda solicitaría novos deseños. O coñecido escultor James Earle Fraser dirixiuse aos responsables do Tesouro, que quedaron abraiados polas propostas que presentou. O novo director da Casa da Moeda, George E. Roberts, pediulle inicialmente a Fraser un deseño co busto de Lincoln, que realizou principalmente para o compracer, aínda que Fraser tamén desenvolveu un deseño cun nativo americano no anverso e un bisonte americano no reverso. Este deseño foi o que recibiu a aprobación preliminar de MacVeagh, o 13 de xaneiro de 1912. A finais de xuño, Fraser completou a maqueta do deseño final. As especificacións previstas para a nova moeda facilitáronselle á Hobbs Manufacturing Company, fabricante de máquinas expendedoras, que, logo dunha reunión con Fraser a principios de novembro, ditaminou que, con esas especificacións, sería doado que as máquinas se atoasen. Por petición da empresa, Fraser preparou entón unha versión revisada, mais o secretario MacVeagh rexeitouna alegando que os cambios comprometían o deseño, que non estaba disposto a variar porque o admiraba moito. miniatura|280x280px|Os [[Moeda de 5 centavos de dólar Buffalo|5 centavos Buffalo, deseñados por Fraser, substituíron o modelo de Lyberty Head a partir de 1913. ]] Nesta situación, o 13 de decembro de 1912 o director Roberts advertiu ao persoal da Casa da Moeda de que non tomase ningunha medida para preparar a cuñaxe de 5 centavos de 1913 ata que os novos deseños estivesen dispostos. Ese mesmo día, Roberts puxo fin á produción dos 5 centavos Liberty Head na Ceca de Filadelfia.
Nun intento de satisfacer as demandas da Hobbs Manufacturing Company, introduciuse un pequeno cambio no deseño do novo modelo, mais a compañía continuou coa súa serie de peticións para que se modificase o deseño proposto por Fraser. O 15 de febreiro de 1913, cando faltaban menos de tres semanas para que tivese que deixar o cargo coa chegada do novo Goberno de Thomas Woodrow Wilson, McVeagh escribiu a Roberts, sinalando que ningún outro fabricante de máquinas expendedoras ou comecartos se queixara do novo deseño. O secretario concluíu que se fixera todo o posible para satisfacer a Hobbs Company e, xa que logo, ordenou que se puxese en produción a nova moeda co deseño do indio e o bisonte, que pasou a coñecerse co nome de 5 centavos Buffalo.
Os 5 centavos Liberty Head de 1913
miniatura|Anuncio publicado por Samuel Brown en revistas numismáticas, ofrecendo comprar [[Moeda de 5 centavos de dólar Liberty Head de 1913|moedas de 5 centavos Liberty Head de 1913. ]] Aínda que oficialmente o director Roberts cancelara a cuñaxe dos 5 centavos Liberty Head o 13 de decembro de 1912, a finais de 1919 xurdiron os primeiros rumores acerca da posible existencia dunha destas moedas con data de 1913, cando o comerciante numismático Samuel W. Brown publicou anuncios en publicacións numismáticas nos que se ofrecía a compralas. En agosto de 1920, a hipótese confirmouse cando Brown exhibiu un exemplar, na convención anual da American Numismatic Association (ANA).
Brown contou que na Casa da Moeda se chegara a preparar un cuño mestre para a emisión de 2013 dos 5 centavos Liberty Head, e que aquel mesmo se cuñaran algúns exemplares coa intención de probar a funcionalidade do cuño. Brown posuía cinco destas moedas, que finalmente vendeu. Tras pasar quince anos en mans do excéntrico coronel E. H. R. Green, o famoso coleccionista de Fort Worth, Texas, as moedas acabaron por ser dispersadas en 1943. Desde entón, cada unha delas foi tendo diferentes propietarios. Tres delas están expostas ao público, unha na Colección Numismática Nacional dos Estados Unidos, do Instituto Smithsoniano, en Washington," e dúas no Museo do Diñeiro da ANA en Colorado Springs, en tanto que as outras dúas son propiedade privada. En xaneiro de 2010, unha destas moedas alcanzou nunha poxa numismática o prezo de 3.737.500 dólares. Noutras vendas máis recentes destes dous espécimes dos 5 centavos Liberty Head de 1913 en mans privadas, alcanzáronse os 3,1 millóns de dólares en abril de 2013, e 4,56 millóns en agosto de 2018.   miniatura|280x280px|Un dos cinco exemplares coñecidos dos [[Moeda de 5 centavos de dólar Liberty Head de 1913|5 centavos Liberty Head de 1913. ]] Non se coñece con certeza como chegaron a fabricarse as moedas de 1913 do modelo Liberty Head. Nos rexistros da Casa da Moeda non hai rastros de que en ningún momento se autorizase a cuñaxe de ningunha cantidade, nin sequera como probas, desa moeda. Do que si que hai constancia é de que se prepararan cuños por adiantado e se enviaran a California para unha futura cuñaxe de moedas de 5 centavos Liberty Head de 1913-S na Ceca de San Francisco, pero ante a instrución de Roberts de deter a cuñaxe, se ordenou a súa devolución a Filadelfia, onde se recibiron o 23 de decembro e, case con toda seguridade, se destruíron rutineiramente a principios de xaneiro. Brown fora empregado da Casa da Moeda de Filadelfia —aínda que isto non se soubo ata 1963— e moitas teorías centran as sospeitas nel. Os anuncios publicados por el en 1919 ofrecéndose a adquirilas non serían máis que unha estratexia para lexitimar a cuñaxe fraudulenta na Casa da Moeda, patrcinada por el mesmo.
Tiraxes anuais
Na seguinte táboa reflíctense as tiraxes anuais da moeda de 5 centavos de dólar Liberty Head en cada unha das tres casas de moeda onde se produciu, entre 1983 e 1916:
As marcas de ceca de Denver e de San Francisco están na parte inferior do reverso, debaixo do punto á esquerda da palabra CENTS.
Dafydd Williams
Dafydd Rhys Williams, nado en Saskatoon, Saskatchewan, o 16 de maio de 1954, é un astronauta canadense que formou parte das misións STS-90 e STS-118.
Traxectoria
Williams graduouse en bioloxía pola Universidade McGill en 1967, é máster en fisioloxía e cirurxía e ten un doutoramento en medicina pola mesma universidade en 1983. Foi seleccionado como astronauta pola Axencia Espacial Canadense en xuño de 1992, participando nas misións STS-90 e STS-118. Pasou 28,66 días no espazo.
Donald E. Williams
Donald Edward Williams, nado en Lafayette, Indiana, o 13 de febreiro de 1942 e finado o 23 de febreiro de 2016, foi un astronauta estadounidense que formou parte das misións STS-51-D e STS-34.
Traxectoria
Williams graduouse en enxeñaría mecánica pola Universidade Purdue en 1964. Foi seleccionado como astronauta pola NASA en xaneiro de 1978, adestrando ata agosto de 1979 e participando nas misións STS-51-D e STS-34. Pasou 11,98 días no espazo.
Historia do cine de animación
A animación é o nome xenérico do conxunto de técnicas empregadas polo un ou varios animadores para dar ilusión de movemento a unha serie cronolóxica de elementos (poden ser debuxos, pinturas, obxectos, personaxes...) que representan distintas posicións espazo-temporais dun ser vivo ou dun obxecto para emprender un xesto, un desprazamento ou calquera transformación.
Obxectos e crenzas
Desde os albores dos tempos, a humanidade asumiu que os obxectos teñen vida de seu e que son capaces de entrar en contacto connosco e intervir na nosa existencia. No corazón do xamanismo, posibelmente o modo de crenza máis antigo, non só os animais - por pequenos que sexan - teñen a mesma importancia que os humanos, senón que os obxectos non son menos respectables e dotados de poderes naturais. Etimoloxicamente a palabra anima usábase para designar o principio polo cal os seres animados estaban dotados de movemento propio, e o seu lexema segue hoxe nas palabras ánimo, animismo, alma, animación, animosidade ou animal.
Teoría nas pinturas rupestres
dereita|miniatura|220x220px| Cabalos da [[cova de Chauvet .]] Hai duns 20 a 30.000 anos, a xente debuxaba sobre as rochas representacións dos animais que cazaban ou temían. En Francia, a cova de Chauvet situada en Ardèche ten máis de 400 debuxos de animais, ás veces executados un ao pé do outro, coma se fosen multiplicados. O seu estudo avanzou a teoría de que estes debuxos eran un xeito de representar o movemento dos animais. O fotógrafo Marc Azéma axustou á mesma escala, por ordenador, a reprodución dalgunhas desas pinturas, e formula a hipótese de que os autores daquelas pinturas trataron de representar o movemento dos animais. Para el, iso foi o que buscaban os autores dos cadros, chegando a detectar nas obras rupestres as premisas deses movementos.
Segundo outros investigadores, como Gilles Deleuze, debemos ter coidado de non buscar esas pegadas dun cine rupestre, pois a contorna cultural e tecnolóxica daqueles tempos non permite facer esas extrapolacións. esquerda|miniatura| Cabalo na [[cova de Lascaux .]] Para el, Marc Azéma, pensando na «animación» é un home do século XXI afeito a modelos de cine e televisión, e estaría a participar nunha interpretación anacrónica daquelas obras. Así, Yves Coppens ve nestas sucesións de imaxes do mesmo tema un sinal das agudas capacidades de observación dos artistas, do seu naturalismo.
Vaso de Shahr-e Sokhteh
esquerda|miniatura| Vaso de terracota (- 2500 a.C.) J.-C. ). dereita|miniatura| Animación moderna da cabra.As escavacións dos anos 1960 - 1970 en Shahr-e Sokhteh sacaron á luz un vaso de terracota decorado con cinco viñetas que representan o salto dunha cabra collendo a follaxe dun arbusto.
Un fotógrafo reproduciu as viñetas e púxoas en movemento nun ordenador: a cabuxa salta para coller a folla e toma contacto co chan, en bucle. A Organización de Turismo de Irán non tardou en cualificar este traballo como «animación de copa» levándoa ao rango arqueolóxico de pre-cinema. Pero posibelmente esta é de novo unha interpretación anacrónica, porque o artista oleiro non foi quen de presenciar a reprodución concreta deste ilusionante movemento. Por unha banda, requiriría unha tecnoloxía bastante desenvolvida para os medios da época e tampouco estaba afeito ao espectáculo das imaxes en movemento.
Por outra banda, si que é obvio que debuxou as súas viñetas ordenándoas cronoloxicamente e intencionadamente na dirección do movemento.
Karagöz
dereita|miniatura| Karagös turco. O teatro de sombras apareceu en Asia nos séculos IX ou X, e aí o movemento non é ilusorio, existe de verdade. As sombras chinesas ou Pi-Ying usan figuriñas planas, opacas ou translúcidas e de cores, fixadas a unha variña horizontal, presionadas contra unha pantalla iluminada por unha lámpada de aceite a través da cal se poden ver.
Este xeito de contar historias identificando a un personaxe cunha silueta estendeuse moi rápido no sueste asiático, especialmente en Indonesia, onde se chama Wayang, no Oriente Medio e en Exipto dos séculos XI ao XIII, e finalmente popularizouse en Europa no século XVIII. Entre as figuras máis famosas do teatro de sombras están Karagöz en Turquía e Karaghiosis en Grecia.
Bunraku
O teatro de monicreques baséase na ilusión de que un obxecto inanimado, un boneco, está dotado de conciencia propia que manifesta mediante xestos que en verdade lle son comunicados por un ou máis titiriteiros. Para estimular os movementos existen múltiples modos de manipulación, algúns dos cales existen desde hai varios milenios, en Exipto, India ou na China: indirecta, por fíos ou varas, ou directa, por simple agarre (bunraku xaponés). Pero de novo, o movemento non é ilusorio, os monicreques realmente móvense.