cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Emily Dickinson
Os seus irmáns e cuñada
Austin Dickinson casou en 1856 con Susan Huntington Gilbert, ex compañeira de estudos de Emily na Academia de Amherst, moza bela e intelixente que parece cumprir un importante papel na vida emocional da escritora. Susan Gilbert, ao mudarse con Austin á casa contigua á que vivía Emily, converteuse en amiga e confidente da poetisa, e consta pola correspondencia mantida "aramado por medio" que a súa cuñada foi a segunda persoa a quen lle mostrou as súas poesías. Ata se atreveu a suxerir a Emily algúns cambios e retoques -que non foron realizados xamais-. Propúxose, ademais, que foi a destinataria duns trescentos dos seus poemas de amor, e que este amor era correspondido.
Lavinia Dickinson, a súa irmá máis nova, nada o 28 de febreiro de 1833, foi a súa compañeira e amiga ata o fin da súa vida. As poucas confidencias íntimas que se coñecen de Emily proveñen de Lavinia. Muller brillante e intelixente, Vinnie sentía unha profunda adoración pola súa irmá e polo seu talento poético. Con todo, respectou ata a morte daquela a súa decisión de manter ocultas as súas obras, e protexeu a súa vida privada ata onde lle foi dado facelo, creando e mantendo o ambiente de calma, illamento e soidade que Emily necesitaba para dar forma á súa gran produción poética. A fe de Lavinia na importancia da obra da súa irmá protexeuna para a posteridade, ata a súa primeira publicación póstuma. Ao dicir do biógrafo de Emily, George Frisbee Wicher, a devoción de Lavinia foi a responsable de facer comprender ao mundo que "a poetisa lírica máis memorable de Estados Unidos vivira e morrera no anonimato".
Anos de formación
O punto máis frouxo da educación de Emily foron sen dúbida as matemáticas, que non lle gustaban e para as cales non tiña facilidade. O seu talento narrativo fixo que escribise as composicións das súas compañeiras que, en retribución, facíanlle as tarefas de álxebra e xeometría.
O entón reitor da academia era un experimentado educador recentemente chegado de Berlín. Edward Dickinson suxeriu á súa filla que se inscribise nos cursos de alemán que daba, porque con seguridade non tería outra ocasión de aprender ese idioma no futuro. Ademais, a nena estudaba canto os domingos, piano coa súa tía, e tamén xardinería, floricultura e horticultura, estas últimas paixóns non a abandonarían ata o fin da súa vida.
A educación de Emily Dickinson foi, xa que logo, moito máis profunda e sólida que as das demais mulleres do seu tempo e lugar. Con todo, en ocasións a rapariga (cuxa saúde non era moi boa) sentíase saturada e sobreesixida. Aos 14 anos escribe a unha compañeira unha carta onde di: ''Terminaremos a nosa educación algunha vez, non é verdade? Entón ti poderás ser Platón e eu Sócrates, a condición de que non sexas máis sabia ca min"''.
Interese polas ciencias
A Academia e o Colexio de Amherst dispoñían dun claustro de profesores composto por científicos de fama nacional, entre os que se contaban os biólogos Edward Hitchcock e Charles Baker Adams e o xeólogo Charles Upham Shepard, que levaron ao colexio as súas enormes coleccións de espécimes. En 1848, cando a artista tiña 18 anos, ambas institucións construíron gabinetes para gardar as coleccións, así como un importante observatorio astronómico cun bo telescopio.
Todo isto estimulou o interese de Dickinson polas ciencias naturais: coñecía dende moi nova os nomes de todas as constelacións e estrelas, e dedicouse con entusiasmo á botánica. Sabía perfectamente onde atopar cada especie de flor silvestre que crecía na rexión, e clasificábaas correctamente segundo a nomenclatura binomial en latín. Toda esta erudición científica quedou firmemente gardada na súa memoria, e foi utilizada para a trama naturalista dos seus poemas moitos anos despois.
Seminario en Mount Holyoke
O Seminario para Señoritas Mary Lyon de Mount Holyoke tamén recibiu a Emily Dickinson para axudar á súa formación relixiosa e completar a súa educación superior. A rapaza abandonou en 1847 o fogar familiar por primeira vez para estudar alí.
Emily, con apenas 16 anos, era unha das máis novas de entre as 235 estudantes de Mount Holyoke, custodiadas por un selecto grupo de mozas mestras de entre 20 e 30 anos de idade. A adolescente superou sen problemas os estritos exames de admisión e mostrouse moi satisfeita pola educación que se impartía no seminario.
Malia iso, Emily e a súa portentosa imaxinación eran moi populares no seminario: unha condiscípula escribiu que "Emily sempre estaba rodeada nos recreos por un grupo de nenas ansiosas de escoitar os seus relatos estraños e enormemente divertidos, sempre inventados no momento".
En menos dun ano, Emily superou o curso completo grazas, principalmente, aos seus profundos coñecementos do latín. Aprobou rapidamente historia inglesa e gramática e sacou excelentes cualificacións nos exames finais, que eran orais e públicos. O curso seguinte referíase a química e fisioloxía e o terceiro a astronomía e retórica, todos eles tópicos sobre os que, como queda dito, Emily tiña profundos coñecementos. Os profesores, á vista do seu evidente dominio da botánica, déronlle esta materia por aprobada sen necesidade de cursala nin de render exames.
Na primavera Emily enfermou e xa non puido permanecer no seminario. Edward Dickinson enviou a Austin a buscala e traela de regreso. Logo desta segunda experiencia académica da súa vida, Emily Dickinson xa non volveu estudar nunca máis.
Teorías
A vida privada de Emily Dickinson permaneceu sempre velada ao público, pero só fai falta botar unha mirada aos seus poemas para descubrir neles unha coherencia, paixón e intensidade extraordinarias. A maior parte da súa obra ocúpase do seu amor cara a alguén (un home ou unha muller) -cuxo nome xamais é mencionado- con quen non podía casar.
Lamentablemente, como a poesía de Emily foi publicada nunha orde completamente arbitraria, non pode hoxe en día distinguirse ningunha secuencia cronolóxica concreta, o que destrúe a posible progresión dramática que narraría a sucesión de emocións que sentiu cara a este descoñecido, que tivo, con todo, unha capital importancia na vida da artista e que puido ter influencia, ata, na súa decisión de recluírse a si mesma.
Xa entre 1850 e 1880 circulaban por Massachusetts numerosos rumores sobre os amores da filla do xuíz Dickinson, e logo da publicación do seu primeiro libro de poemas proliferaron os rumores sobre a súa desditada "historia de amor".
As teorías (populares ou académicas) poden dividirse en dous grupos: o amor cun mozo a quen Edward Dickinson lle prohibiu seguir vendo, ou a relación cun pastor protestante casado que fuxiu a unha cidade distante a fin de non sucumbir á tentación. Ambas, aínda sen poder ser comprobadas, teñen un pequeno fondo de verdade histórica. Tampouco se debe descartar a hipótese que sosteñen algúns biógrafos máis actuais, segundo a cal Emily estivo profundamente namorada da súa conselleira, amiga e cuñada, a esposa do seu irmán máis vello, quen vivía xunto á súa casa.
A primeira delas refírese a un estudante de ciencias xurídicas que traballou no estudo legal de Edward durante o ano que Emily pasou en Mount Holyoke e o seguinte. A segunda baséase na -como ela mesma escribiu- "intimidade de moitos anos" cun importante relixioso que lle foi presentado en Filadelfia en 1854. Malia que ambas relacións en verdade tiveron lugar, non existe nin a máis mínima proba de que Emily Dickinson sexa noiva nin amante de ningún deles; nin sequera de que se vise con eles a soas en ningunha ocasión.
Máis frutífera si foi a relación de amizade "profunda e confidente" coa súa cuñada Susan Huntington. Foi ela unha das poucas persoas con quen Emily compartiu os seus poemas e, crese hoxe, foi a verdadeira inspiración amorosa de polo menos varias centenas deles.
Os guías e mestres
miniatura|250px|Segunda carta e sobre manuscritos de Emily Dickinson a Thomas Higginson. Nela lle conta sobre os seus adorados mestres. Durante toda a súa vida, Emily púxose en mans de homes aos que consideraba máis sabios que ela e que podían, mediante o sinxelo expediente de indicarlle que libros debía ler, organizar os seus coñecementos e despexarlle o camiño da arte que ela pretendía percorrer. O último e mellor documentado, Thomas Wentworth Higginson, descubriu o 25 de abril de 1862 (cando a poetisa tiña 31 anos) que el non era o seu primeiro mestre. Higginson é aquel a quen Emily sempre chama Master nas súas cartas e a quen a voz popular adxudicou o alcume de "Mestre das cartas".
Nese ano de 1862, na segunda carta que lle escribe, a poetisa di textualmente:
A carta perdida
En 1933, un coleccionista de autógrafos publicou o seu catálogo, e na súa colección apareceu unha carta inédita de Emily Dickinson que viría botar luz sobre o nome do "amigo que lle ensinou a inmortalidade".
A misiva, datada o 13 de xaneiro de 1854, está dirixida ao reverendo Edward Everett Ale, que neses tempos era o pastor da Igrexa da Unidade en Worcester:
A carta continúa explicando que Newton traballaba co seu pai, e que ela, non sendo máis que unha nena, sentiuse fascinada polo seu colosal intelecto e as súas notables ensinanzas. Di que o señor Newton foi para ela un preceptor amable pero serio, que lle ensinou que autores debía ler, a que poetas admirar e moitas ensinanzas artísticas e relixiosas.
Benjamin Franklin Newton
Newton permaneceu dous anos cos Dickinson e, polos motivos que fosen (incluída un suposta prohibición de Edward para que seguise frecuentando a súa filla) abandonou Amherst a finais de 1849 para nunca máis regresar.
De volta na súa cidade natal dedicouse ao dereito e ao comercio e en 1851 casou con Sarah Warner Rugg, 12 anos maior que el. Para estes tempos Newton estaba xa gravemente enfermo de tuberculose, docencia que o levou á morte o 24 de marzo de 1853, dez meses antes de que Emily escribise ao pastor Ale preguntando polos seus últimos momentos. Tiña 33 anos de idade.
O encanto que Newton provocou en Emily Dickinson veu da man da literatura: aínda que Edward Dickinson compráballe moitos libros, pedíalle á rapariga que non os lese, porque a súa vella e conservadora mentalidade puritana temía que puidesen afectar o seu espírito. Edward Dickinson desprezaba especialmente a Dickens e a Harriet Beecher Stowe, o que a filla deplorou moitos anos máis tarde.
Newton, en cambio, obsequiou a Emily un exemplar dos "Poemas" de Emerson e escribiulle apaixonadas cartas onde, en forma velada, intentaba preparala para a súa morte inminente. Di Emily a Thomas Higginson, falando dunha carta que recibira de Newton: Outra carta ao "Mestre" di que  Vinte e tres anos máis tarde, Emily Dickinson aínda seguía citando de memoria as palabras destas últimas cartas do seu amigo da mocidade.
Os motivos da volta de Newton a Worcester non están claros, pero o repudio de Edward Dickinson a un posible romance non é unha causa improbable. Newton era pobre, progresista e tiña tuberculose na fase terminal. Seguramente non era a clase de partido que o xuíz de Amherst desexaba para a súa adorada filla, e menos aínda unha boa influencia aos ollos do puritano pai.
Charles Wasdworth
Mentres Emily padecía aínda, loitando coa elaboración do dó que a morte de Newton desatara nela, coñeceu en Filadelfia en maio de 1854 o reverendo Charles Wadsworth, naquel momento pastor da Igrexa Presbiteriana de Arch Street. Wadsworth tiña 40 anos e estaba felizmente casado, pero igualmente causou unha profunda impresión na nova poetisa de 23:
Aínda que non é seguro que Emily sinta unha forte atracción erótica cara a Newton, non existe dúbida algunha de que durante toda a súa vida posterior estivo profundamente namorada de Wadsworth. O pastor morreu o 1º de abril de 1882, mentres que Newton faleceu un 24 de marzo. No outono dese mesmo ano ela escribiu: Ao pé do texto lese a seguinte e angustiosa pregunta: "É Deus inimigo do amor?". Ao cumprirse o primeiro ano da morte de Charles Wadsworth escribiu:
Se a partir destas confesións queda claro o enorme impacto amoroso que Wadsworth tivo sobre a vida de Dickinson, non hai proba algunha de que ela sexa importante para el. Tímido e reservado, non existe constancia de que se fixou en Emily naquelas oportunidades.
Con todo, o único cadro que colgaba na habitación da poetisa era un retrato en daguerrotipo do pastor de Filadelfia. É interesante destacar que o profundo e eterno amor de Emily xerouse e consolidou en só tres entrevistas (aínda que hai indicios dun cuarto posible encontro). A súa irmá Lavinia, que viviu con ela toda a súa vida, por exemplo, xamais coñeceu a Charles Wadsworth ata a última vez.
Derivado de que non quedan documentos das dúas primeiras ocasións en que Wadsworth se atopou con Emily, é o feito de que nunca coñeceremos os verdadeiros motivos polos que o pastor abandonou a Costa Leste dos Estados Unidos e foise a predicar a San Francisco na primavera de 1861, en plena Guerra Civil.
Pero ela nunca o esqueceu. En 1869 Dickinson decatouse de que Wadsworth estaba de regreso en Filadelfia, e comezou a escribirlle cartas en 1870.
Pero pasaron vinte anos antes de que volvesen verse. Unha tarde do verán de 1880, Wadsworth golpeou á porta da casa dos Dickinson. Lavinia abriu e chamou a Emily á porta. Ao ver o seu amado, produciuse o seguinte diálogo, perfectamente documentado por Wicher. Emily díxolle:
Charles Wadsworth morreu dous anos despois, cando Emily tiña 51 anos, deixándoa sumida na máis absoluta desesperación.
Comezo da súa reclusión
Tralas mortes de Newton e Wadsworth, a vida de Emily Dickinson quedou totalmente baleira e o seu único camiño para evitar a morte, segundo o seu principal biógrafo xa mencionado, consistiu na poesía.
Enrudeceu entón a tenaz negativa á publicación dos seus poemas e comezou a deixar de saír da casa do seu pai e, con frecuencia, sequera do seu propio cuarto.
A negativa a publicar (aínda que a actitude de Dickinson tivese paralelos históricos por exemplo Franz Kafka) non deixa de ser unha anormalidade que merece ser mellor estudada no futuro.
Únicos poemas publicados en vida
miniatura|250px|Dos poemas publicados en The Springfield Republican en 1862, sen a sinatura de Emily. O título so di "Poesía orixinal". Samuel Bowles, moi interesado na literatura e en particular na poesía, dirixía un diario local, e nel publicáronse -con ou sen consentimento de Dickinson- catro dos cinco únicos poemas que viron a luz mentres ela viviu.
En 1862 publicou (sen firma) Safe in their alabaster chambers e Weary of life´s great mart (dereita). O soado poema sobre a serpe, A narrow fellow in the grass ("Un delgado amigo entre a herba", verdadeira obra mestra hoxe chamado The Snake), foille -segundo a poetisa- "roubado" por alguén da súa confianza (case con seguridade Susan Gilbert) e publicado contra a súa vontade polo mesmo xornal na súa edición do 14 de febreiro de 1866.
O último, que parodoxalmente fala do éxito, foi publicado nunha antoloxía preparada por Helen Hunt Jackson a condición de que a firma de Emily non figurase nel.
O "Mestre" desorientado
En 1862, Emily Dickinson, talvez baixo os efectos da dúbida acerca de se a súa poesía tiña calidade real, enviou múltiples poemas a Thomas Higginson acompañados da seguinte pregunta (que á luz dos coñecementos actuais pode moi ben ser interpretada como un rogo):
Pode dicirse en favor de Higginson que respondeu deseguido ao desesperado pedido de orientación de Dickinson, eloxiando os seus poemas e suxeríndolle profundos retoques que, segundo el, podían facer que o traballo da autora se adaptase ás normas poéticas de moda naqueles tempos. Se logrou comprender a abafadora calidade da súa poesía, é seguro que non soubo que facer con ela.
Emily deuse conta de que adoptar os innumerables cambios que Higginson lle propoñía para facer "publicable" a súa poesía supoñía unha involución estilística e a negación do seu orixinal e única identidade artística, polo que os rexeitou suave pero firmemente. Higginson gardou os poemas durante máis de 30 anos, para logo, ante o éxito do libro Poems of Emily Dickinson (en 1890), sorprenderse como un absoluto profano que nunca tivera nada que ver co asunto. Escribiu nun ensaio do ano seguinte que "logo de cincuenta anos de coñecelos (os poemas), suscítame agora como entón o problema de que lugar debe asignárselles dentro da literatura. Ela (Emily) escapa de min, e ata hoxe atópome aparvado ante semellantes poemas". Cando, quince anos logo da morte da artista, se lle preguntou por que non a convenceu de publicalos nalgunha das antoloxías que recompilaba, Higginson respondeu: "Porque non me atrevín a usalos".
Os intentos de Helen Hunt Jackson
Helen Hunt Jackson, esposa do alcalde e máis tarde soado novelista, sufriu entre 1863 e 1865 tres devastadoras perdas que puideron deixala nun estado igual ou peor a aquel en que caeu Dickinson máis tarde.
O esposo de Helen foi asasinado no primeiro deses anos, e os seus dous pequenos fillos morreron tamén antes de que pasasen vinte meses. Pero a señora Jackson, no canto de deprimirse, púxose a escribir novelas.
Amiga de Emily Dickinson e protexida de Higginson, Helen Jackson fixo o imposible para conseguir que Emily publicase, polo menos, algunhas das súas poesías. A negativa da poetisa foi pechada e inexpugnable, ata que a novelista conseguiulle un lugar nunha antoloxía de poemas sen firma, que se titulou A Masque of poets ("Unha mascarada de poetas", 1878). Só ante a garantía do anonimato cedeulle Emily un único poema, Success is counted sweetest ("Dise que o éxito é o máis doce"), reputado entre o mellor daquel volume.
Jackson presentou os traballos de Emily ao editor que publicaba as súas novelas, Thomas Niles, quen se deu conta do brillante que permanecía oculto nesas páxinas e sumou os seus esforzos aos da editora para convencer a poetisa. Pero non tivo éxito: en 1883 Dickinson escribiulle unha carta onde se ría de "a amable pero incrible opinión de Helen Hunt e vostede, que xa me gustaría merecer".
Helen esbozou un último esforzo o 5 de febreiro de 1884, escribindo a Emily unha carta na que lle dicía: Pero en balde: para ese momento, Emily estaba cega e sufrira un grave ataque nervioso do que xa nunca se podería recuperar.
Helen Hunt Jackson finou seis meses máis tarde.
Reclusión definitiva
miniatura|250px|Retrato retocado de Emily Dickinson. O encerro e o illamento autoimpostos de Emily Dickinson non foron súbitos nin -ao comezo- anormais. Desde o seu afastamento do seminario ata a súa morte, Emily viviu tranquilamente na casa do seu pai, o que non era raro para as mulleres da súa clase. A súa irmá Lavinia e a súa cuñada Susan Gilbert, por exemplo, seguiron camiños idénticos.
Entre a vintena e a trintena, ademais, Emily ía á igrexa, facía as compras e comportábase perfectamente en todos os aspectos. Daba longos paseos co seu can ("Carlo") e ata concorría ás exposicións e ás funcións benéficas, o que se demostra porque as institucións aínda conservan nos seus arquivos as súas tarxetas de visita. A familia de Holland visitouna en 1861, e recórdana "cun vestido marrón, unha capa máis escura e un parasol da mesma cor". As primeiras dúas fotografías que acompañan este artigo móstrana tamén vestida de escuro.
Pero a finais dese ano, a poetisa comezou a evitar as visitas e as saídas, e empezou a vestirse exclusivamente de branco, estraño costume que a acompañaría durante o cuarto de século que aínda lle quedaba de vida.
Para 1862 víanlla xa moi pouco pola aldea. En 1864 viaxou a Boston para visitar a un oculista e repetiu o periplo ao ano seguinte, período en que se aloxou en casa dunhas curmás en Cambridgeport. Nunca volveu viaxar, faltando á cita que o médico lle dera para 1866.
En 1870, malia os rogos de Higginson para que saíse, a decisión de encerrarse era xa definitiva: "Non saio das terras do meu pai; non vou xa a ningunha outra casa nin me movo do pobo". Esta esaxeración da vida privada converteuse, para esa época, nunha especie de fobia ou morbosa aversión á xente.
Nos últimos quince anos da súa vida, ninguén en Amherst volveu vela, agás que algún paseante ocasional albiscase a súa figura vestida de branco paseando polo xardín dos Dickinson nos solpores de verán. Ás veces escondíase no van da escaleira da casa do seu pai, entre as sombras, e sorprendía os asistentes a unha cea ou unha reunión cunha interxección ou un comentario expresados en voz baixa.
As súas cartas dese período demostran que algo anormal sucedía coa portentosa escritora: "Hei ter un estraño inverno: non me sentía ben, e xa sabes que marzo me aparva" (carta a Louise Norcross). Noutra nota de desculpa por non concorrer a unha cea á que estaba invitada, di:
Cando Higginson preguntoulle en 1864 se había ir a ver ao seu médico, respondeulle: Cinco anos máis tarde escríbelle á súa prima Norcross:
Morte da poetisa
Cando a primeira esposa de Higginson morreu en 1874, a poetisa envioulle esta frase: "A soidade é nova para vostede, Mestre: permítame conducilo".
Con todo, os seus poemas e as súas cartas demostran que é falsa a aparencia de monotonía e enfermidade mental que erroneamente moitos atribúen a estes últimos anos da artista. As misivas desta época son poemas en prosa: unha ou dúas palabras por liña e unha actitude vital atenta e brillante que encantaba os destinatarios:
Gozaba da visión dos nenos que xogaban no terreo lindeiro ("Parécenme unha nación de felpa ou unha raza de penuxe") e traballar de xeonllos nas súas flores.
Emily Dickinson pasou da inconsciencia á morte o 15 de maio de 1886.
O achado
Pouco logo da morte de Emily, a súa irmá Vinnie descubriu ocultos no seu cuarto 40 volumes encadernados a man, que contiñan a parte substancial da obra de Emily: máis de 800 poemas nunca publicados nin vistos por ninguén. O resto da súa obra constitúena as poesías que insería nas súas cartas, a maioría das cales pertencen aos descendentes dos seus destinatarios e non se achan a disposición do público.
Principais influencias
O caso de Emily Dickinson é moi especial na literatura norteamericana, porque a gran popularidade de que gozou e goza logo da súa morte fai que moitas veces a opinión pública esqueza o illada que estivo en vida (primeiro na súa pequena aldea e logo no seu pequeno cuarto, sen saír del nin recibir a ninguén).
A Biblia
miniatura|250px|Manuscrito orixinal do poema Wild nights, wild nights!, no que pode verse o excéntrico uso dos guións. Como todo norteamericano nado con anterioridade á Guerra de Secesión, Emily estivo familiarizada coa Biblia desde a infancia, e a influencia que as escrituras sagradas operaron sobre ela demóstrase xa desde as súas cartas de mocidade: "O brillo do sol fálame esta mañá, e a afirmación de Paulo vólvese real: o peso da Gloria. (...) A fe de Tomás na anatomía era máis forte que a súa fe na Fe. (...) Por que censurariamos a Otelo, cando o criterio do Grande Amante di: Non terás outro Deus que eu?".
Trigo mouro
O trigo mouro, trigo negro ou trigo sarraceno (Fagopyrum esculentum) é unha planta anual herbácea da familia das Polygonaceas cultivada polos seus grans para o consumo humano e animal. Considérase popularmente un cereal, aínda que realmente non o sexa; xa que, malia posuír características semellantes, non pertence á familia das gramíneas senón ás poligonáceas. É orixinario da Asia Central. Aínda que se cultivou tamén tradicionalmente en moitos países, hoxe en día os principais países produtores son tamén os maiores consumidores. China produce o 55% do total mundial, seguido por Rusia (20%), Ucraína (15%) e Polonia (3%).
Emily Dickinson
A Biblia
Varios poemas de Emily baséanse en textos bíblicos ou recréanos cunha diversión lixeiramente impía, por exemplo The Bible is an antique volume ("A Biblia é un libro antigo"), The Devil, had hei fidelity ("Se o Demo fose fiel") ou Belshazzar had a letter ("Baltasar tiña unha carta").
Trigo mouro
miniatura|Inflorescencias, detalle. miniatura|Leira de trigo negro en Corea. miniatura|Ilustración miniatura|Detalle da flor
Descrición
Planta herbácea anual de talo ergueito articulado e oco, de 20 a 70 cm de alto, con follas saxitadas máis ben brandas. As follas superiores son abrazadoras ou sésiles mentres que as inferiores teñen un pecíolo bastante longo. As flores son de cor branca ou rosa, pequenas e agrupadas en inflorescencias terminais. Cada flor posúe oito estames e tres pistilos. Os froitos son aquenios de tres arestas, conteñen unha soa semente e madurecen de xeito gradual, o que dificulta a súa recolección.
Emily Dickinson
O humor
Durante toda a súa vida (poboada de lecturas relixiosas), o segundo texto que máis leu Emily Dickinson foi o xornal primeiro e diario despois The Springfield Republican, dirixido por Samuel Bowles e o doutor Holland.
Nese diario publicábanse anacos escolleitos de Washington Irving, Edgar Allan Poe, Nathaniel Hawthorne e Harriet Beecher Stowe, entre moitos outros. Moitos destes textos eran humorísticos. A mesma influencia que tiveron sobre Emily se evidencia, por exemplo, en Mark Twain, cinco anos menor que ela, que tamén estaba subscrito ao Republican. O humor do propio Twain influíu á súa vez en Dickinson, que lera varios capítulos de Old Estafes in the Mississippi.
Trigo mouro
Distribución
Antigamente era moi cultivada nas rexións de solos pobres e acedos, en Francia (principalmente na Bretaña), Europa central, Rusia e América do Norte. O seu cultivo tende a desaparecer na actualidade por mor das dificultades para mecanizar a súa colleita. En Cataluña é cultivo tradicional e actual na comarca xerundense da Garrotxa onde existe un microclima de verán chuvioso, e se cultivan as variedades de pota de gall (pata de galo) e arracada (brinco, pendente).
Emily Dickinson
O humor
Emily escribía sermóns burlescos para divertir as súas compañeiras no colexio e o seminario. Algunhas das súas frases farían arroibar ao propio autor de "Huckleberry Finn": "O Papa entrou á igrexa nunha cadeira de mans levada por varios homes. É un bo adorno para calquera procesión".
Trigo mouro
O trigo mouro na gastronomía
Para ser consumido, a casca exterior debe ser eliminada, un proceso que esixe equipamento propio de moenda, debido á súa forma pouco habitual.
Emily Dickinson
O humor
A soltura do seu humor ás veces alcanza os límites da crueldade: "Quen será o xornalista que escribe os artigos acerca deses divertidos accidentes nos cales os trens chocan inesperadamente e os cabaleiros son limpamente decapitados en accidentes industriais? Vinnie estaba desilusionada porque hoxe houbo só uns poucos". Cando unha esmoleira golpeou á súa porta, escribiu: "Hoxe non chamou ninguén, senón unha pobre señora que buscaba un fogar. Díxenlle que sabía dun sitio, e deille o enderezo do cemiterio para aforrarlle unha mudanza".
Trigo mouro
O trigo mouro na gastronomía
Na cociña polonesa, rusa e xudaica, o trigo mouro úsase para facer unha papa, chamada kacha, ou kache. Na cociña ucraína o trigo mouro chámase hretchka e úsase moito no día a día e tamén para confeccionar un dos pratos do menú de Nadal: a kutia. Na cociña bretoa a fariña do trigo mouro ou sarraceno forma parte da masa das filloas. Na cociña xaponesa, o trigo mouro chámase sobá e consómese moito no día a día polos xaponeses como un prato de macarróns mergullados en caldo quente a base de shoyu, coma unha sopa, completada con varios ingredientes desde algas a tempura, ou con caldo á parte, normalmente xeado (consumido moito no verán).
Emily Dickinson
O humor
En Emily convivían a seria concentración dos poetas líricos e o instinto para a comedia dos escritores norteamericanos. Ás veces tecía elegantes exercicios de humor fonético, como os seis versos de Lightly stepped a yellow star, onde a música está pautada polo son de innumerables eles, e a palabra final, punctual ("puntual") converte todo o poema nunha broma musical ao estilo das desafinacións mozartianas. Para ela o sol era un farol de alumado, a Apocalipse unha mañá logo de beber ron e o corazón o canón duns revoltosos.
Toda esta deliciosa poesía e este fino humor, non moi ben comprendidos na súa época, foron preservados para a posteridade e mostran a Emily Dickinson, como a Mark Twain, baixo o rostro da poetisa e artista adiantada ao seu tempo en moitos anos.
Trigo mouro
Trigo mouro na saúde
Considérase enerxizante e nutritivo, presenta altas cantidades de farelo, dispoñíbel quer nas variedades completas que nas integrais, sendo as variedade integrais máis nutritivas. Xa que o trigo sarraceno non contén glute, é apto nas dietas celíacas. Presenta máis proteínas que o arroz, o trigo ou o millo, fonte de proteínas e de ferro.
Emily Dickinson
Emerson
A poetisa coñecía moi ben os Essays ("Ensaios") de Emerson e posuía un exemplar dos seus Poems ("Poemas"). O celebérrimo poeta visitou Amherst en varias oportunidades e unha vez durmiu na casa de Austin, o irmán de Emily que vivía na casa contigua.
Dúas sociedades literarias estudantís invitaron a Emerson a ditar unha conferencia na aldea, ao que o poeta accedeu, presentándose ante a mocidade do pobo o 8 de agosto de 1855. O tema foi: "Un chamamento aos estudosos". Non se sabe con certeza se Emily concorreu á conferencia, pero en 1855 non se recluíra aínda, e o episodio debe resultar un acontecemento excepcional para unha sociedade tan pequena como a de Amherst.
Trigo mouro
Trigo mouro na saúde
É tamén fonte de manganeso, magnesio (mineral que axuda a baixar a presión dos vasos sanguíneos) e fibras dietéticas. Unha soa cunca de trigo mouro contén cerca de 86 miligramos de magnesio. Os seus efectos benéficos tamén están ligados á presenza de flavonoides, salientando a rutina (Vitamina P) e a quercetina. Estes preveñen doenzas, coa súa acción antioxidante. As súas proteínas son de alto valor biolóxico, pois conteñen todos os aminoácidos esenciais, incluíndo a lisina. Pescudas afirman que unha alimentación rica en grans integrais, como o trigo sarraceno, prevén doenzas cardiovasculares, incluíndo a aterosclerose, diabetes e obesidade, entre outras, por mor do seu teor de fibras e outros compostos, como graxas poliinsaturadas.
Emily Dickinson
Emerson
Emerson regresou ao poboado dos Dickinson dous anos despois, pronunciando na capela o 16 de decembro de 1857 outra conferencia titulada "O fermoso da vida rural". Crese que nesta oportunidade a poetisa si estivo presente, xa que o seu irmán e a súa cuñada Susan Gilbert estiveron en primeira fila. A venerable figura do gran personaxe impresionou a Gilbert de tal modo que se xurou invitalo outra vez.
Ralph Emerson falou en Amherst noutras tres oportunidades (1865 en que tomou o té e durmiu en casa de Austin e Susan, 1872 e 1879), pero para entón Emily vivía xa completamente encerrada.
Trigo mouro
Trigo mouro na saúde
Os Yi, un dos pobos da China, consomen cerca de 100g diarios de trigo mouro; unha investigación demostrou que os que na súa dieta alimentaria utilizaban trigo mouro, conseguiron diminuír os niveis do colesterol LDL e aumentar os do HDL.
Emily Dickinson
Emerson
Do mesmo xeito que en Whitman, os fraseos e a filosofía de Emerson son claramente visibles na poesía de Emily Dickinson. A explicación é posiblemente que os tres pertencían ao ambiente rural da Nova Inglaterra da súa época e que se admiraban mutuamente (aínda que os dous poetas nunca coñeceron os poemas dela).
Emily puido copiar a estrutura dos cuartetos de Emerson -aos que ambos eran moi afectos-, e seguramente viuse influída pola teoría ética do transcendentalismo, o ritmo gracioso e a permanente renuncia á vida de cidade e a exaltación da pastorela rural que Emerson preconizou ata a súa morte.
Trigo mouro
Trigo mouro na saúde
Outro estudo, efectuado en 35 972 persoas, no Reino Unido, mostrou que nas mulleres no período de premenopausa que incluían na súa dieta a inxesta de cereais integrais —como o trigo sarraceno— e froita, o risco de cancro de mama diminuía significativamente.
Emily Dickinson
Outras influencias
Emily Dickinson aludiu en moitas oportunidades aos "festíns" que se daba con escritores, novelistas e poetas de diversas procedencias, pero primordialmente ingleses e estadounidenses contemporáneos ou primitivos.
Segundo as súas propias palabras, gozaba especialmente de Alfred Tennyson (The Princess, "A Princesa"), Samuel Taylor Coleridge (Table Talk, "Charla de sobremesa"), Nathaniel Hawthorne (Mosses of an Old Manse -"Musgos nunha vella reitoría"- e The House of Seven Gables "A casa dos sete tellados"-), Washington Irving (Life of Columbus, "Vida de Colón"), Charles Dickens ("David Copperfield"), Bulwer-Lytton (The Caxtons, "Os Caxton") e os poetas John Keats e Robert Browning.
Adoraba en particular a esposa deste último, Elizabeth Barrett Browning e adoitaba ler traducións ao idioma inglés da francesa George Sand. Tamén lle agradaban Charlotte Brontë e a súa irmá Emily. Desta última non lle interesaba tanto Wuthering Heights ("Cumes borrascosos"), senón as súas poesías.
O único autor de quen recoñeceu ler as obras completas foi William Shakespeare. Cando perdeu a vista case por completo (1864-65) escribiu que dubidaba se, logo de ler todas as obras de teatro do gran dramaturgo, seguiría sendo necesario poder ler a outros autores. No seu último ano de vida escribiu a un amigo que debía viaxar a Stratford-upon-Avon: "Toca a Shakespeare por min".
Dixo que Keats era un dos seus poetas favoritos e fixo tres referencias a William Wordsworth e dúas a Lord Byron.
Como se observa, estes e outros moitos escritores e poetas poboaron os días de Emily Dickinson, pero, separadamente das tres principais influencias consideradas arriba, resulta difícil dicir se algún deles tivo efecto na súa poesía, que é un produto completamente orixinal e -fóra de toda cuestión- profundamente persoal. O seu estilo é intransmisible e, polo tanto, nin imitado nin posible de imitar.
Poesía
Emily Dickinson definiu a súa poesía con estas palabras: "Se teño a sensación física de que me levantan a tapa dos miolos, sei que iso é poesía".
Pero non era de capaz de diferenciar os seus poemas entre si, de corrixilos nin de seleccionalos. O libro que se publicou como "Poemas escolleitos" non foi seleccionado, corrixido nin organizado pola poetisa, que xa falecera. Esta aparente desorganización da súa obra e a súa poesía valeulle o ataque dos formalistas, entre os que se conta o mentor de Emily, Thomas Wentworth Higginson (o "Mestre").
Higginson encargouse de modificar e "adaptar" algúns poemas temperáns de Dickinson, e nas súas cartas de mocidade ela agradécelle a "cirurxía" que era incapaz de efectuar por si mesma. Logo da morte de Emily, con todo, Higginson sentiuse libre para se exceder: comezou a podar, corrixir, cambiar e retocar os seus poemas, tomándose atribucións tan extremas por exemplo introducir rimas en estrofas que carecían delas.
Manexo do idioma e aparentes erros
A realidade é que aos formalistas de 1890 a poesía de Emily parecíalles descoidada, cando en verdade ela fora extraordinariamente precisa, aínda que algúns dos seus hábitos poéticos estivesen pasados de moda por entón.
Recrimínanselle tamén supostos "erros" históricos e xeográficos, argumento bastante absurdo cando se usa contra un poeta: ela pon que Cortés "descubriu o Pacífico" porque Balboa non entraba na métrica. Tamén existe un poema que di When Etna basks and purrs / Naples is more afraid ("Cando o Etna toma sol e ronronea / Nápoles témelle máis"), aínda que sabía perfectamente que o volcán próximo á cidade non é este senón o Vesuvio.
Emily empregaba indiferentemente began ("comezou") e o participio begun ("comezado") como pretéritos, pero Robert Browning facía o mesmo. É sabido que o bo poeta debe forzar as normas do idioma, e a maioría dos falsos descoidos que os formalistas atopan na poesía de Emily Dickinson débense ao afán da autora de dar aos seus versos un sabor arcaico. Isto visualízase no seu uso de be ("ser") indistintamente en lugar de is ("é") ou are ("son", "somos").
Con respecto á frecuencia de utilización de determinadas palabras, as seis que máis usa son "día", "vida", "ollo", "sol", "home" e "ceo" (todos eles monosílabos en inglés excepto o último). Entre os substantivos que utilizou cincuenta ou máis veces na súa poesía, soamente "verán" e "mañá" son polisílabos en inglés. Estes costumes poden entenderse mellor como un afán de concisión que como erros técnicos.
Moitos outros erros atribuídos á artista son, en realidade, erratas dos editores, algunhas derivadas da dificultade de descifrar a letra manuscrita de Dickinson.
Metros e rimas
A rima -contrariamente á crenza común- adoita ser moi ortodoxa, excepto nuns poucos poemas. Prefire a rima iámbica e trocaica, e os versos de catro acentos.
Máis da metade dos seus poemas están escritos en "metro común", a métrica das baladas populares e dos himnos relixiosos. Moitas outras veces utiliza o "metro curto", estrofa de catro versos igual á anterior excepto porque o primeiro verso é trisílabo en lugar de tetrasílabo. Nunhas poucas oportunidades escribe en "metro longo", cuarteto de tetrasílabos en forma de iambos con rima alternada ou de dúas en dúas. Só o 10% dos seus poemas posúe métrica ou rima irregular.
Os tipos de rimas utilizados por Emily Dickinson son:
Emily Dickinson acepta nos seus poemas as seguintes equivalencias consonánticas (é dicir, as rima coma se tratásese da mesma letra):
Análise temático: poesía naturalista
Gran parte dos poemas de Emily Dickinson refírense á natureza, e ordénanse, segundo a súa cantidade, deste xeito:
Como se observa, dedicaba unha particular atención á bioloxía: animais, aves, réptiles, insectos, árbores, plantas e flores.
O animal nomeado máis veces é a abella (cunha sorprendente marca de 52) e o abellón (9).
A orde dos poemas
Como se dixo, os poemas publicados en vida da autora cóntanse cos dedos dunha man. Isto leva ao problema das publicacións póstumas, é dicir, aquelas nas que o autor morreu e non pode opinar sobre a orde ou a forma en que as súas obras deben ser publicadas.
Cómpre aclarar que Emily nunca se tomou o traballo de datar os seus poemas, polo que non se coñece con certeza cando foron escritos, e nin sequera os ordenou dun modo particular.
Escribiu os seus poemas nas marxes dos seus libros, en anacos de xornais ou en papeis soltos, a miúdo de tamaño insuficiente, poboándoos ademais de estraños guións aparentemente ao azar, cun arbitrario uso das maiúsculas. É por iso que aínda hoxe, en moitos dos seus poemas, os expertos pregúntanse onde acaba un verso e comeza outro.
Os editores descoidaron a súa obra aínda máis: na década de 1890 publicáronse as súas tres antoloxías, co material dividido incoherente e arbitrariamente en catro seccións tituladas (polos editores) "Vida", "Natureza", "Amor" e "Tempo e Eternidade". Hoxe séguese utilizando este estraño criterio.
Os editores posteriores agregaron tres tomos máis, cos poemas agrupados segundo criterios tamén arbitrarios. Isto significa que a obra de Emily Dickinson nunca foi obxecto de ningún esforzo serio por ordenala cronoloxicamente.
Así, por exemplo, os poemas que se refiren á súa relación amorosa con Wadsworth atópanse dispersos entre a Parte III: Amor, a Parte IV: Outros poemas, sección 6 e a Parte VII: Poemas agregados, sección 3. Pero están entresollados con outros que non teñen relación algunha co tema nin coa época en cuestión.
Poemas
Unha gran cantidade de poesías foron publicadas pola súa amiga Mabel Loomis Todd e o seu "Mestre" Thomas Wentworth Higginson na seguinte orde:
Non houbo máis publicacións ata o século seguinte, en que Martha Dickinson Bianchi, sobriña da poeta, emprende de novo a tarefa de editar as súas obras:
Existen tamén catro recompilacións que se basean no material dos libros anteriores:
Nada máis hai publicado, fóra diso unha única edición do poema Because that you are going, unha importante poesía de amor, en The Life and Mind of Emily Dickinson ("A vida e a mente de Emily Dickinson", Nova York, 1930), de Genevieve Taggard. Este libro, moi importante polo seu valor crítico, foi publicado como homenaxe tamén no centenario do nacemento da poetisa.
Para rematar, fíxose un intento de representar mellor os signos dickinsonianos (pensando que poden ter importancia para a lectura dos seus poemas). Esta obra moderna é a máis fiel e a que goza de maior credibilidade:
Cartas
Selecciones parciais das cartas de Emily Dickinson foron publicadas nestes libros:
Poetas cos que foi comparada
Aínda que a poesía de Emily Dickinson é única, ten un estilo inimitable e non pode ser confundida coa de ningún outro poeta do mundo polo lector avisado, pola súa importancia e transcendencia nas letras de fala inglesa comparouna con poetas como Edgar Allan Poe, Ralph Waldo Emerson, Walt Whitman, Robert Frost, Robert Browning, William Wordsworth ou John Keats.
Emily Dickinson en España.
O poeta español e Premio Nobel de Literatura, Juan Ramón Jiménez, foi o primeiro en apreciar e difundir versos desta autora en España. Na súa obra Diario de un poeta recién casado (1916), traduciu e incorporou no seu poema CCXVIII, os poemas 674, 1687 e 308 da autora.
Traducións ao galego
En 2019 publicouse un conxunto de poemas en edición bilingüe galego-inglés co nome Herba abraiada.
Plasencia (homónimos)
O topónimo Plasencia pode referirse a:
Nirvana (grupo musical)
Traxectoria
Nirvana foi unha das bandas máis importantes da historia do rock, tendo contribuído de forma directa na redefinición do xénero a finais do século pasado. A súa carreira meteórica e o seu líder, Kurt Cobain, son parte importante da historia da música recente, e continúan hoxe en día despertando discusións e adoración, así como o seu reducido legado continua influenciando e sendo reverenciado por seareiros e artistas en todo o mundo.
A infancia de Kurt Cobain
Kurt Donald Cobain naceu o 20 de febreiro de 1967 en Aberdeen, aproximadamente a 220 quilómetros ao sur de Seattle, no estado de Washington. Debido aos constantes problemas entre os seus pais (un mecánico e unha secretaria que se separarían cando Kurt tiña 7 anos), el viviu en varios lugares diferentes, e dende cedo amosouse un rapaz moi inquieto e con problemas de saúde, que o obrigaban a tomar sedantes e outros remedios para calmar a súa hiperactividade e facer que se concentrase na escola. Pero os esforzos con respecto aos seus estudos foron en van, e posteriormente desligouse da vida escolar.
Kurt pasaba gran parte do seu tempo só, escoitando música, pintando e escribindo nos seus diarios, a maioría das veces, na casa de parentes ou mesmo na dos seus amigos, que aceptaban coidar do rapaz. A súa difícil infancia veríase reflectida anos máis tarde en varias cancións que compuxo para a banda. Así, aínda moi noviño, tivo contacto co rock e escoitaba bandas como The Beatles, The Monkees, The Clash, Kiss, Black Sabbath, Sex Pistols e Led Zeppelin. Aos 14 anos regaláronlle unha guitarra polo seu aniversario.
Adolescencia
Kurt foi medrando, e na súa adolescencia acabou envolvéndose no escenario musical underground da rexión, onde fixo varias amizades e chegou a traballar colaborando con algunhas bandas. Entre elas estaba The Melvins, un dos máis importantes nomes da zona e que serviu de inspiración para gran parte das bandas que máis tarde formarían a escena de Seattle, que se fixo coñecido mundialmente, e entre elas o propio Nirvana. Nesa época Kurt chegou a formar unha banda, chamada Fecal Matter, co baixista de The Melvins, Dale Crover, e gravou precariamente algún material.
Kurt e Krist coñécense
Foi Buzz Osborne (vocalista de The Melvins) quen lle presentou en 1985 ao seu futuro mellor amigo, Krist Novoselic. Foi tamén Buzz quen lle amosou outras bandas que serían máis tarde a influencia principal de Nirvana, como The Stooges, Black Flag e Flipper. Kurt comezou a adquirir consciencia dos principios do punk rock e tamén a renegar e agochar o seu pasado de fan de bandas mainstream, conflito ese que perduraría e influenciaría boa parte da súa vida.
Os inicios da banda
1987 marca o inicio da meteórica carreira de Nirvana, inicio non moi diferente ao de todas as bandas independentes: concertos e pequenas presentacións en bares, festas e universidades locais. O seu son xa se caracterizaba por ser unha mestura da agresividade e rebeldía do punk rock co peso e enerxía do metal/hard rock. Tamén comezaba a destacar a figura de Kurt Cobain, líder e principal compositor da banda. Aos poucos Nirvana foise facendo un oco no circuíto underground da rexión.
Foi a través desa relativa fama como o produtor Jack Endino coñeceu ao grupo. Despois de presentarse a eles e facerse amigos, axudounos na produción dalgunhas cintas demo coas cales convenceu ao seu amigo Jonathan Poneman, da Sub Pop, para asinar un contrato con Nirvana. O primeiro froito dese contrato foi un vinilo lanzado en novembro de 1988 a través do famoso The Singles Club, coas cancións "Love Buzz" (versión dunha banda neerlandesa chamada Socking Blue) e "Big Chesse". O lanzamento final dese sinxelo estivo marcado por algúns problemas debido ás dificultades financeiras da discográfica. A pesar de facer un bo traballo de divulgación de varias bandas que non atopaban apoio nas grandes discográficas, a Sub Pop continuaba a ser un pequeno selo con escasos recursos, o que dificultaba levar a cabo algúns dos propósitos dos seus fundadores. Ese feito ocorreu tamén con Nirvana, que non só viu atrasado o lanzamento de "Love Buzz", senón que tamén tivo que aceptar un aumento no prezo final de venda, para tentar evitar unha posible perda de cartos investidos polo selo.