cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alonso III de Fonseca
Impronta cultural
Fundou o colexio de Santiago en Salamanca, no ano 1521, para os cregos galegos que alá ían estudar. No ano 1522 logrou impulsar o novo Colexio compostelán, dirixido a estudantes de teoloxía, na localización na que estará o Hospital de Santiago Alfeo na Acibecharía, na actualidade desaparecido, denantes de ocupar o novo edificio, mandado erguer no seu testamento de 1531. Acadou a bula do Papa Clemente VII de 15 de marzo de 1526 para a fundación dun Colexio novo co título de Santiago Alfeo, o actual Colexio de Fonseca, no que se puidesen obter os grados propios dos estudos universitarios. Nela autorizábase a construír un colexio novo ou ampliar o existente Estudo Vello fundado por Lopo Gómez de Marzoa e anexionar as rendas deste e establecer as ensinanzas de Artes, Teoloxía e Dereito. No seu testamento de 1531 marcou as liñas xerais da súa fundación."“Un colegio e universidad donde los moradores e naturales del Reyno de Galicia pudiesen estudiar, aprender e ser enseñados en gramática y otras facultades”."No plano cultural amigouse cos movementos humanistas que entraban en España, protexendo a erasmistas e alumeados. Exemplo disto foi a súa amizade con Pérez de Oliva. O seu labor humanista tivo proxección continental. Mantivo correspondencia con Desiderio Erasmo de Rotterdam (o seu secretario mantiña relacións de amizade con el). Erasmo chegou a dedicarlle dúas das súas obras a don Alonso, laudatores que tamén fixo o destacado humanista español Alvar Gómez de Castro.
Situou a Igrexa galega, e posteriormente toda a Igrexa española, nas correntes culturais da época.
A súa pegada en Santiago de Compostela
Comezou as obras do claustro da Catedral de Santiago (xa formuladas polo seu pai), iniciadas en 1521 en formas góticas por Juan de Álava, xa incluíndo nelas formas renacentistas.
A mais de Juan de Alava atrae a súa beira a algúns dos máis importantes arquitectos dos inicios do renacemento español, como Alonso de Covarrubias ou Diego de Siloé.
Borealosuchus
Borealosuchus (que significa 'crocodilo boreal') é un xénero extinto de crocodilianos que viviu desde o Cretáceo tardío ao Eoceno en Norteamérica. Foi nomeado por Chris Brochu en 1997 para aplicalo a varias especies que foran asignadas inicialmente ao xénero Leidyosuchus. As especies asignadas a este xénero son:
Borealosuchus era un crocodilo de tamaño medio; B. acutidentatus chegaba a 2,8 m de lonxitude e un cranio de 36 cm.
Clasificación
miniatura|esquerda|Molde dun cranio, ROM
Especies
Actualmente recoñécense seis especies de Borealosuchus. Pola orde en que foron nomeados son: B. sternbergii, B. acutidentatus, B. wilsoni, B. formidabilis, B. griffithi e B. threeensis. Catro destas especies (B. sternbergi, B. acutidentatus, B. wilsoni e B. formidabilis) foron nomeadas orixinalmente como especies de Leidyosuchus e despois cambiadas de xénero.
Filoxenia
Segundo Brochu et al. (2012) a maioría das análises filoxenéticas sitúan Borealosuchus como un crocodiliano máis estreitamente relacionado co clado Brevirostres que ao Gavialoidea; unhas poucas análises, ao contrario, sitúano máis próximo aos gavialoides ou como un eusuquio basal que non pertenza a Crocodylia. Segundo unha análise realizada polo propio Brochu e coautores (2012), as tres hipóteses son igualmente parsimoniosas. miniatura|Fósil de Borealosuchus sp. O seguinte cladograma de Brochu et al. (2012) mostra as relacións filoxenéticas das especies Borealosuchus:
Albania no Festival de Eurovisión Júnior
Albania fixo a súa primeira participación no Festival de Eurovisión Júnior 2012. Non obstante, o mesmo ano decidiu retirarse e non participar no 2013 debido, principalmente, ao mal resultado obtido.
Os Seixos, A Regueira, A Pastoriza
Os Seixos é un lugar da parroquia da Regueira no concello lucense da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 15 habitantes (4 homes e 11 mulleres).
Balbina López Somoza
Balbina López Somoza, nada en Eiré (Pantón) en 1910 e finada no Saviñao o 16 de xullo de 1985, foi unha farmacéutica galega.
Traxectoria
Era filla dun labrego e dunha ama de casa. Foi interna no colexio das Calasancias de Monforte de Lemos, máis tarde pasou a Ourense e, en 1928, principou e culminaría (1934 ) os seus estudos de Farmacia na Universidade de Santiago, tras a reforma legal de 1910 que lles permitía ás mulleres o acceso libre á Universidade en España e converteuse nunha das primeiras científicas luguesas.
En 1937 comprou a súa primeira farmacia en Ferreira. En 1939 trasladouse a Escairón, onde abriu unha farmacia; de igual maneira, habilitou un local de emerxencias para a poboación da montaña en Currelos.
Marchou a Madrid aprender Análise e, á volta, exerceu como inspectora farmacéutica municipal, analizando a auga da traída de Escairón.
Vida persoal
Casou con Manuel Alfonso Núñez, pai de dúas fillas dun matrimonio anterior e co que tería un único fillo (tamén Manuel). Foi unha entusiasta das viaxes, e coñeceu Xapón, o Brasil e diversos países de Europa.
Está soterrada no cemiterio municipal do Saviñao.
Recoñecementos
Foi nomeada Muller Pioneira Farmacéutica no IV Certame Mulleres de Lemos, organizado polo colectivo Lemos Le.
Vilalba
Vilalba é un concello da provincia de Lugo, capital da comarca da Terra Chá. Segundo o IGE en 2020 tiña 14 079 habitantes, dos que máis dun terzo viven no núcleo urbano. O seu xentilicio é «» e tamén «». O concello posúe unha densidade de poboación de 38,64 hab./km², e unha superficie de 379 km², o que o converte no segundo concello galego en extensión despois da Fonsagrada. Vilalba é a vila principal da súa comarca e a cuarta na provincia, xusto despois de Viveiro.
O concello de Vilalba atópase na metade norte da provincia de Lugo; limita polo norte cos concellos de Abadín, Muras e Xermade, polo sur, con Cospeito, Begonte e Guitiriz, polo leste, con Abadín e Cospeito e polo oeste, con Xermade e Guitiriz. A poboación de Vilalba distribúese nas 29 parroquias do concello, ademais do núcleo urbano da vila.
Con respecto á industria, o concello caracterízase pola súa escasa industrialización, sendo as escasas industrias existentes derivadas do sector primario, é dicir a agroalimentaria, representada por unha empresa multinacional de produtos lácteos, e algunhas pequenas industrias de embutidos, xamóns e de elaboración do queixo D.O. de San Simón.
A gastronomía é un dos meirandes atractivos da vila na que hai que destacar o queixo de San Simón da Costa, o roscón de améndoas e os célebres capóns de Vilalba que se comercializan nunha feira anual, que ten lugar o 21 de decembro.
Xeografía
alt=Placa altimétrica de Vilalba, situada no exterior do edificio do concello.|miniatura|Placa altimétrica de Vilalba, situada no exterior do edificio do concello. Dita a 'capital da Terra Chá', o concello ten no límite norte un cordal montañoso, a serra da Carba, mentres o resto é ocupado por perfís de suaves cumes e vales. Entre os moitos ríos e regos, que van en xeral cara ó sur para atoparse cun afluente do Miño, destaca o río Ladra.
Historia
Segundo o historiador Manuel Mato Vizoso, as primeiras referencias á vila actual datan do século VI, nuns documentos nos que se alude á vila de Santa María de Montenegro baixo a protección da familia do mesmo nome. No século VIII sufriu un incendio que a destruíu completamente. Posteriormente, no século XII, aparece citada co nome de Vilarente e vincúlase coa dinastía dos Andrade. No século XV, no ano 1431, destruíuse o castelo durante a primeira revolta irmandiña. Foi Nuno Freire de Andrade, o Mao, quen despois obrigou ós veciños a reconstruílo.
Posteriormente, en 1467, se efectuaría a segunda e verdadeira revolta irmandiña, na que Afonso de Lanzós, Pedro Osorio e Diego de Lemos dirixiron un auténtico exército popular que acabou con todas as fortificacións dos Andrade, con excepción da de Moeche.
A historia de Vilalba está ligada ser un cruzamento de camiños. Aínda se conserva un camiño ó que se lle chama 'real', e de cruzamento de camiños pasou a selo de estradas: en 1860 rematouse a de Ferrol, logo a de Mondoñedo e no 1881 a de Baamonde.
A torre da homenaxe do castelo dos Andrade, de planta octogonal, serve como Parador de Turismo, mandado restaurar polo exministro de Información e Turismo Manuel Fraga.
Xornalismo vilalbés
Vilalba ten contado ao longo do século XX cunha ampla tradición xornalística, que se inicia en 1902 co Ideal Villalbés, xornal manuscrito do poeta e xornalista Antonio García Hermida. A esta primeira tentativa seguirá, xa de forma máis profesional, a edición de El Eco de Villalba (1908) da man de Manuel Mato Vizoso e José Novo Pardo. Tras este virán: El Ratón (1910), El Vigía Villalbés (1913), Azul y Blanco (1914), Villalba y su Comarca (1915), Galicia Pintoresca (1916) ou Heraldo de Villalba (1916) que suporá a consagración definitiva de García Hermida no mundo do periodismo.
Patrimonio
O monumento máis emblemático da vila é a torre dos Andrade, reconstruída a finais do século XV e da que se conserva a torre da homenaxe, que na actualidade forma parte do remodelado Parador de Turismo. En todo o concello existen diversos exemplos de arquitectura civil e militar. En canto á arte relixiosa destacan as igrexas de Belesar, Distriz, Goiriz ou Ladra entre outras.
No centro da vila hai un pradairo catalogado como unha das Árbores senlleiras de Galicia (A Pravia, cód. 3A). A carón do río Madanela está o Paseo dos Soños, unha senda fluvial que recolle fitos en homenaxe a diversas persoas salientables da Terra Chá.
Camiño de Santiago
A Ruta da Costa do Camiño de Santiago entra no concello vilalbés dende Abadín e pasa pola ponte vella de Martiñán, Goiriz, e sae do concello dirección Baamonde por San Xoán de Alba, Torre Pedrouzos e de aí a Guitiriz.
Lugares de Vilalba
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Vilalba véxase Lugares de Vilalba.
Novruz Mammadov
Novruz Mammadov (en azarí: Novruz İsmayıl ouğlu Məmmədov), nado o 15 de marzo de 1947, é un estadista e figura política azarí, que foi primeiro ministro da República de Acerbaixán, dende o 21 de abril de 2018 ata a súa dimisión o 8 de outubro de 2019.
Traxectoria
Novruz Mammadov naceu o 15 de marzo de 1947 na aldea de Shikmakhmud en Nakhichevan. En 1964 graduouse en secundaria e entrou na sección de lingua francesa da facultade de linguas europeas do Instituto Pedagóxico das linguas de Acerbaixán.
Entre os anos 1967-1968 traballou en Alxeria, entre 1971-1973 en Guinea, e en 1978-1981 en Alxeria, como intérprete e xefe de intérpretes.
En 1991 obtivo o doutoramento en ciencia de filoloxía. En 1992-1993 foi decano da facultade do Instituto Pedagóxico das linguas de Acerbaixán, e en 1993-1997 decano da facultade de francés. O 12 de abril de 1997 foi nomeado xefe do departamento das relacións exteriores da Administración do Presidente da República de Acerbaixán. En 1998,  Novruz Mammadov, polos seus méritos no fortalecemento das relacións amigables entre Acerbaixán e Francia, concedéuselle a Lexión de Honra polo presidente de Francia Jacques Chirac.
En xaneiro de 2002 foi ascendido o rango de Embaixador extraordinario e plenipotenciario polo presidente de Acerbaixán. Dende o setembro de 2005 é o membro da Comisión Nacional de Acerbaixán na UNESCO.
Do 1 de xuño de 2017 foi auxiliar de exterior do presidente de Acerbaixán. O 21 de abril de 2018 foi nomeado primeiro ministro da República de Acerbaixán. Dimitiu ao ano seguinte, o 8 de abril de 2019, sendo substituído por Ali Asadov.
Catherine Davies
Catherine Davies, nada en Liverpool en 1952, é unha catedrática e escritora británica, especialista na literatura e historia cultural española e hispanoamericana dos séculos XIX e XX.
Traxectoria
Licenciouse en Filosofía e Letras na Universidade Complutense de Madrid en 1979 e doutorouse en 1984 na Universidade de Glasgow, coa tese Rosalía de Castro no seu tempo, orixinalmente en inglés, despois publicada en galego pola Editorial Galaxia.
É directora, dende 2014, do Institute of Modern Languages Research da Universidade de Londres.
Publicacións
Entre outras, é autora das seguintes publicacións:
A decisión de Anna
A decisión de Anna (en My Sister's Keeper) é un filme estadounidense dirixido por Nick Cassavetes que foi estreado no 2009. Está baseado na novela de Jodi Picoult My Sister's Keeper. Estreouse en galego na TVG o 11 de febreiro de 2012.
Sinopse
A vida de Sara (Cameron Diaz) e Brian Fitzgerald (Jason Patric) cambia radicalmente cando a súa filla Kate (Sofia Vassilieva), de só dous anos, diagnostícanlle leucemia. Inmediatamente, Sara abandona a súa carreira de avogada para adicarse soamente ó coidado da nena. A única esperanza de salvación é recorrer á enxeñería xenética para ter outro fillo. Así é como nace Anna (Abigail Breslin). Entre ela e Kate establécese unha relación moi estreita, sobre todo porque ambas teñen que someterse a diversos tratamentos médicos e compartir longas estancias no hospital. Porén, cando Anna cumpre once anos, contrata a un avogado (Alec Baldwin) para emanciparse medicamente.
Regato das Tres Regueiras
miniatura|A desembocadura do regato das Tres Regueiras, enriba a ponte de [[Rocamar, Baredo, Baiona|Rocamar, e tamén final da senda fluvial.]] O regato das Tres Regueiras, tamén chamado río de Baredo e erroneamente río Fraga, é un curso de auga que se atopa na parroquia de Baredo, no concello pontevedrés de Baiona.
Xeografía
O regato das Tres Regueiras está composto por tres realmente como indica o seu nome. Un nace case no monte da parroquia de Baíña; outro, no lugar chamado As Tres Regueiras, chamado rego da Torre ou do Cancelo, sendo o que máis auga leva; e o último, chamado rego dos Portelos ou da Pontiña, desembocando na Ponte no rego do Cancelo. Desemboca ó lado de Porrido, preto das enseadas do Tío Andrés, Bombardeira e dos do Peito Ancho.
Fauna e flora
miniatura|Muíño na senda fluvial. O río foi o causante de que se asentase axiña xente en Baredo. As terras ás súas beiras son moi produtoras dando veigas cunhas boas colleitas. Dentro da fauna destacan aves como avelaionas, mouchos de orellas, lavandeiras brancas, rabirrubios, gaivotas ou corvos mariños, anfibios como a ra verde, píntegas comúns ou píntegas rabilongas. Tamén hai pequenos roedores, como ratos, toupas e ourizos cacho, e algún que outro aguanón. Entre a flora hai xestas, toxos, fentos e a especie invasora lirio de auga, tamén chamada cala, amais do eucalipto.
Senda fluvial do regato das Tres Regueiras - Muíños de Baredo
miniatura|Un dos muíños restaurados ás beiras do río Fraga. Dada a súa grande importancia para a parroquia, hai varios muíños. Logo de pasaren por un proceso de desuso, foron restaurados tres (Acugulado de Arriba, Acugulado do Medio e Acugulado de Abaixo) e fíxoselle unha senda ás beiras do río no seu tramo final. Outros muíños quedaron sen restaurar (O Barreiro, Da Maquía, O Pinicho, O de Estrella, A Foupa e A Torre).
Caldithrix
Caldithrix é un xénero de bacterias termófilas e anaeróbicas que son difíciles de asignar a algún dos filos bacterianos existentes, que comprende ata o momento dúas especies. Segundo o Proxecto The All-Species Living Tree Caldithrix é un membro das Sphingobacteria (da clasificación de Cavalier-Smith), mentres que na LPSN (List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature) inclúese un grupo sen clasificar dentro das Deferribacterales, e na taxonomía do NCBI considérase unha bacteria non clasificada.
Caldithrix abyssi foi a primeira especie do xénero descrita, atopada nunha cheminea hidrotermal profunda da dorsal mesoatlántica, e é moderadamente termófila (óptimo a 60 °C) e estritamente anaeróbica. É un bacilo gramnegativo, que pode crecer como quimioorganoheterótrofo fermentando substratos proteináceos ou piruvato ou respirar utilizando como doante de electróns o hidróxeno ou o acetato e como aceptor o nitrato. Reduce o nitrato. As análises xenéticas non a asocian de forma inequívoca cun filo determinado.
Caldithrix palaeochoryensis foi atopada en sedimentos xeotérmicos quentes mariños nun sistema hidrotermal en augas de Grecia. Foi a segunda especie do xénero atopada e ten características metabólicas similares ás de C. abyssi e pode presentarse como bacilos illados ou formar grandes agregados.
Tenrec ecaudatus
Tenrec ecaudatus é unha especie de mamífero placentario da orde dos afrosorícidos, familia dos tenrécidos e subfamilia dos tenrecinos, a única do xénero Tenrec. coñecido na bibliografía internacional como tenrec común ou tenrec sen cola.
É un pequeno insectívoro terrestre co corpo cuberto de pugas coa aparencia dun ourizo cacho, aínda que bastante máis alongado ca este.
Orixinario de Madagascar, foi introducido polo ser humano como fonte de alimentación en varias illas veciñas do océano Índico, como as da Reunión, Mauricio, as Comores, ou incluso nas Seychelles, onde se naturalizaron, xa que a súa carne é moi apreciada na gastronomía local e, en moitos lugares a súa caza está regulamentada.
Xénero
O xénero Tenrec foi descrito por primeira vez en 1799 polo zoólogo francés Bernard-Germain de Lacépède, na súa obra Tableau des divisions, sous-divisions, ordres et genres des mammifères. Ademais de polo nome que lle impuxo Lacépède, coñécese tamén polo sinónimo Tenrecus Desmarest, 1820.
Especie
Á especie Tenrec ecaudatus desribíraa en 1778 o zoólogo alemán, discípulo de Linneo, Johann Christian Daniel von Schreber, en Die Säugetiere in Abbildungen nach der Natur mit Beschreibungen, 3: 590. Non se coñecen subespecies.
Etimoloxías
O nome do xénero, Tenrec, deriva do termo francés tenrec, que o incorporou contra 1720-30 adaptando o termo malgaxe tàndraka ou tràndraka (tamén coas variantes tanrac e tandrec).
O epíteto específico, ecaudatus, é un adxectivo do latín científico formado pola preposición latina e que, como elemento de composición, significa "privación", e o adxectivo latino caudātus, "con cola". Literalmente: "sen cola".
Características
O tenrec común é a especie de tenrec terrestre máis grande, xa que mide de 26 a 39 cm de lonxitude e pesa de 1,5 a 2,5 kg. A pesar do seu apelido en varios idiomas de sen cola, en realidade a ten, aínda que moi curta, de 1 a 1,5 cm de lonxitude e normalmnte non visíbel a simple vista. A súa pelaxe é áspera e longa, de cor gris ou gris avermellada; algúns pelos están transformados en pugas distribuídas por todo o corpo, o que lle dá a aparencia de ourizo. A femia ten 12 pares de mamas.
Bioloxía
miniatura|200px|Tenrec en posición defensiva. miniatura|200px|Camada de tenrecs comúns.
Hábitat e distribución
O seu hábitat natural son os bosques secos tropicais ou subtropicais, os bosques baixos húmidos tropicais ou subtropicais, as rexións montanas húmidas tropicais ou subtropicais, as sabanas secas, as zonas de matogueiras secas e húmidas tropicais ou subtropicais, as matogueiras de grande altitude tropicais ou subtropicais, as praderías secas e de grande altitude tropicais e subtropicais, as terras arábeis, os pasteiros, os xardíns rurais e mesmo as áreas urbanas.
Comportamento
É esencialmente un animal solitario e de hábitos nocturos, e non se reúne con outros espécimes, brevemente, durante a época de cría e, ás veces durante a hibernación.
Cando é ameazado, esta especie de tenrec chía, endereza as súas pugas formando unha especie de crista, salta e morde. Duarante o día refúxiase nun niño de follas baixo unha rocha, un tronco ou un arbusto.
O tenrec común é o primeiro mamífero tropical coñecido por hibernar. Durante a estación seca pode pasar até nove meses nun período de dormencia.
Alimentación
A pesar de estar incluído até pouco entre os insectívoros, non só come insectos, senón tamén pequenos invertebrados, que busca entre as follas caídas, cazando ras e ratos, e tamén consome cadáveres.
Estado de conservación
En 2008 foi catalogado na Lista vermella da UICN como especie de status "pouco preocupante" (LC, do inglés Least Concern), por ser unha especie amplamente distribuída e nun hábitat intervido polo ser humano, pero sen ameazas maiores para eles, cualificación que se mantén a día de hoxe (outubro de 2015).
Relación cos humanos
O tenrec común foi introducido polo home como fonte de alimentación, desde o seu lugar de orixe, Madagascar, en varias illas veciñas do océano Índico, como as da Reunión, Mauricio, as Comores, ou incluso nas Seychelles, onde se naturalizaron, xa que a súa carne é moi apreciada na gastronomía local e, en moitos lugares a súa caza está regulamentada.
Na Reunión e en Mauricio, a carne do tenrec é un alimento moi popular. Prepárase guisada ou con curry. Nas Comores e en Madagascar tamén se consome. Os cazadores do tenrec a miúdo van acompañados por un can que lles permite localizar máis facilmente os tobos do animal. A apertura e o peche dos períodos de caza establécense por decreto das autoridades.
Un tenrec antropomorfo chamado Bayoun foi a mascota oficial dos V Xogos das Illas do océano Índico, organizados na Reunión en 1998. Este evento deportivo, que está recoñecido polo Comité Olímpico Internacional, reúne atletas dunha media ducia de illas do suroeste do océano Índico desde 1979.
Tankōbon
Tankōbon (単行本) é o termo en xaponés para «volume compilatorio» dunha serie en particular (coma mangas, novelas gráficas, artigos de revistas, ensaios, padróns de costura etc.) a diferenza de revistas ou series de obras completas que conteñen múltiples títulos.
Polo regular, os mangas son publicados por primeira vez en revistas de antoloxías de tirada semanal ou mensual (coma Afternoon, Weekly Shonen Jump, Hana to Yume).
Un tankōbon é unha colección de capítulos dunha única serie reimprimida en formato de peto ou pasta branda con papel de mellor calidade.
Aizōban
Un aizōban (愛蔵版) é un volume de edición especial. Estes volumes son, polo regular, máis caros e cheos de características especiais coma portadas especiais creadas especificamente para a edición, papel especial usado para as portadas, papel de alta calidade, estoxos especiais e máis. Os aizōban son de tirada limitada, o que incrementa o seu valor coma pezas de colección.
Kanzenban
Un kanzenban (完全版) é un termo usado ás veces no canto de aizōban para lanzamentos especiais. Do mesmo xeito cós aizōban, os kanzenban son imprimidos en tiradas limitadas, e xeralmente só os máis populares mangas son lanzados neste formato.
Bunkoban
Unha edición bunkoban (文庫版) é un volume con tamaño de novela xaponesa. Xeralmente son máis pequenos (preto de 16 cm de alto) e máis grosos có tankōbon, e usualmente tén unha nova portada deseñada especificamente para o lanzamento (no caso do manga). Se houbo un lanzamento wideban, o bunkoban tén xeralmente o mesmo número de volumes. Tamén son chamados bunko, sen o «-ban».
Wideban
A edición wideban (ワイド版 waidoban) é máis grande có tankōbon regular, e xeralmente abrangue unha serie en menos volumes có tankōbon orixinal. Por exemplo, Maison Ikkoku foi orixinalmente lanzado en 15 volumes tankōbon, pero foi lanzado en 10 volumes wideban.
Boselaphus tragocamelus
O nilgó ou touro azul (Boselaphus tragocamelus) é unha especie de mamífero artiodáctilo ruminante da familia dos bóvidos e subfamilia dos bovinos.
É un antílope de gran tamaño e cornos pequenos, común nos bosques da India, e que foi importado aos Estados Unidos como animal de zoolóxico en 1920, e despois moitos individuos foron liberados en Texas en 1930.
É a única especie do seu xénero e non se recoñecen subespecies.
Nilgó é unha palabra hindú que significa "touro azul".
Características
miniatura|esquerda|Femia de nilgó no [[deserto de Thar, Raiastán, India.]] O nilgó é o antílope de maior tamaño de Asia.
Mide de entre 120 a 150 cm de altura na cruz e ten unha lonxitude de cabeza e tronco de 180 a 210 cm. Pode chegar a pesar até 300 kg.
As femias adoitan seren unha quinta parte menores.
A pelaxe dos nilgós é curta, de cor parda amarelada nas femias e gris azulada nos machos adultos. Os tenreiros son de cor parda clara. O pelo dos adultos é delgado e aceitoso, pero a pel é grosa no peito e no pescozo dos machos. Presentan parches de cor branca na cara e por debaixo do mento. Nel esténdese nun amplo e branco babeiro na garganta. Nos machos, por debaixo desta pecheira pendura unha guedella de pelo ou barba, que pode ser de até 13 cm.
Unha banda branca ao longo da zona do peito vai a máis no abdome e se estende entre a parte superior da cara interna das patas traseiras.
A súa fórmula dentaria, típica nos bóvidos, é a seguinte: 0/3, 0/1, 3/3, 3/3 = 32.
Distribución e hábitat
Está amplamente distribuído na India e en zonas de terras baixas do Nepal, así como en Paquistán, onde é considerado como raro. Ademais, foi introducido en Texas, (Estados Unidos).
Encóntrase en zonas áridas, de matogueiras e bosques secos, ademais de en zonas agrícolas, pero adoita evitar os desertos e os bosques densos.
Comportamento
miniatura|250px|Loita entre machos dominantes. miniatura|250px|Femia de nilgó coas súas crías. Habitualmente encóntrase en grupos de aproximadamente 10 animais, pero víronse mandas máis grandes, de 20 a 70 individuos. Os machos vellos son ás veces solitarios.
É de hábitos diúrnos, presentando unha maior actividade nas primeiras horas da mañá e ás últimas da tarde.
Ten boa vista e oído, pero non ten un bo sentido do olfacto. Aínda que é normalmente silencioso, pode facer unha vocalización que roxe cando está alarmado. Cando é perseguido pode, coas súas longas e finas patas, alcanzar velocidades de até máis de 45 km/h.
Reprodución
Femias e machos permanecen separados durante a maior parte do ano, a excepción da época de cría. Para a reprodución fórmanse grupos integrado por un macho dominante e dunha a varias femias. O apareamento ten lugar habitualmente de decembro a marzo, pero pode ocorrer durante todo o ano. A femia pare, tras un período de xestación que vai de 243 a 247 días, unha ou dúas crías, excepcionalmente tres. As femias poden concibir aos 18 meses de idade, pero moi poucas o fan antes dos 3 anos de idade. Os machos maduran sexualmente aos dous anos e medio, pero non poden competir con outros machos até os 4 anos.
Buxán, Rois
San Xoán de Buxán é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 402 habitantes (188 homes e 214 mulleres) distribuídos en 11 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 528 habitantes.
Roger Crozier Saving Grace Award
O Roger Crozier Saving Grace Award, oficialmente denominado por motivos de patrocinio MBNA/MasterCard Roger Crozier Saving Grace Award, foi un trofeo de hóckey sobre xeo outorgado anualmente pola National Hockey League (NHL) ao porteiro que finalizou a liga regular coa mellor porcentaxe de paradas. Só os porteiros que xogaron 25 partidos ou máis na tempada eran elixibles para o trofeo. A porcentaxe de paradas dun porteiro representa a porcentaxe de tiros a porta que para, e calcúlase dividindo o número de goles polo número total de tiros a porta.
O premio foi entregado por primeira vez ao final da tempada 1999-00, e recibiu o seu nome en honor ao antigo porteiro dos Detroit Red Wings, Buffalo Sabres e Washington Capitals Roger Crozier, un gañador dos trofeos Calder e Conn Smythe Trophy que xogou na NHL entre 1964 e 1977. Foi presentado pola empresa MBNA en memoria de Crozier, que traballou para o MBNA America Bank despois da súa retirada como xogador, e morreu o 11 de xaneiro de 1996. O gañador do trofeo recibía un trofeo conmemorativo de cristal e recibía a cantidade de 25.000 dólares para doar a hóckey xuvenil ou a outros programas educativos da súa elección.
A partir de 2007, despois da cal deixou de ser entregado, o premio foi entregado a seis xogadores diferentes en sete ocasións. Marty Turco é o único porteiro que gañou dúas veces o trofeo. Os Dallas Stars gañaron o trofeo tres veces, mentres que os Montreal Canadiens e os Minnesota Wild o gañaron en dúas ocasións. O premio non foi entregado en 2005, xa que a tempada 2004-05 foi suspendida a causa do Lockout da NHL 2004–05.
Gañadores
miniatura|180px|[[Marty Turco é o único xogador que gañou o trofeo dúas veces.]] {{legend|#CFECEC|Xogador aínda en activo na NHL.|border=solid 1px #AAAAAA}} {{legend|#FBCCE7|Xogador introducido no Hockey Hall of Fame.|border=solid 1px #AAAAAA}}
Líderes en porcentaxe de paradas (1982–1999)
Antes do 2000, non había ningún premio para os líderes da liga en porcentaxe de paradas. A NHL comezou a contar este dato estatístico en 1982, e esta lista enumera a todos os líderes dende que se comezou a contar a porcentaxe de paradas ata a introdución do trofeo.
Antoatecados
O dos antoatecados (Anthoathecata), tamén coñecidos como antomedusas (Anthomedusae), é unha orde de cnidarios da clase dos Hidrozoos.
Descrición
A orde foi descrita en 1992 por Paul F. S. Cornelius, no seu traballo "Medusa loss in leptolid Hydrozoan (Cnidaria) hydroid rafting, and abbreviated life-cycles among their remote-island faunae: an interim review". En: J. Bouillon, F. Boero, F. Cicogna, J. M. Gili & R. G. Hughes, eds., "Aspects of hydrozoan biology". Scientia Marina 56 (2-3): 245-261.
Sinónimos
Ademais de polo nome actualmente válido (2020), a orfe coñeceuse tamén polos sinónimos:
Nota etimolóxica
O nome deste grupo está en debate: segundo as fontes, ortografíase como Anthoathecata, Anthoathecatae, ou Anthomedusae.
Clasificación
Ademais existen varios taxons incertae sedis.
Características
A maioría das especies son formas coloniais que segregan unha estrutura ramificada común sobre a que se implantan os pólipos. Nestas colonias existe unha división funcional entre os pólipos que integran a colonia: algúns teñen funcións alimentarias, e son coñecidos como gastrozoides; outros son defensivos, os dactilozoides, erizados de cnidocitos; e outros, os activos reprodutivamente, son os denominados gonozoides.
Os caracteres diagnósticos do grupo son dous:
O seu hábitat preferente é o mariño, aínda que hai xéneros como Hydra que son propios de auga doce. Algunhas especies adoitan dispoñerse en bordos rochosos a pouca profundidade, ben batidos polas ondadas. Outras forman praderías, e, noutras ocasións, como moitos corais da familia Stylasteridae, habitan en montañas mariñas, a profundidades de até 5 000 m.
A distribución xeográfica dos representantes do grupo inclúe todos os océanos e latitudes, desde augas polares a tropicais.
Casa danzante
miniatura|esquerda|Vista Lateral. O estilo non tradicional causou moita controversia na época. O presidente checo Václav Havel, que viviu preto do inmoble durante décadas apoiou o proxecto, agardando que o edificio se convertese nun centro de actividades culturais.
Recibe tamén o nome de Ginger e Fred por Fred Astaire e Ginger Rogers, debido a que a construción lembra vagamente unha parella de baile.
miniatura|dereita Na cobertura existe un restaurante Francés con vistas magníficas da cidade. Os planos para convertelo nun centro cultural non chegaron a facerse realidade. Na actualidade o inmoble funciona como un edificio alugado a firmas multinacionais.
Winchester Cathedral
Winchester Cathedral é o terceiro álbum da banda inglesa de indie rock Clinic, editado o 23 de agosto do 2004 a través do selo Domino Records.
Alba Aguión
Alba Aguión Tarrío, nada en A Coruña en 1990, é unha bióloga galega, investigadora e divulgadora. En 2016 foi subcampioa mundial do concurso de monólogos FameLab  organizado pola Fundación Española para a Ciencia e a Tecnoloxía (Fecyt), o British Council e Obra Social “la Caixa”.
Traxectoria
Alba Aguión é licenciada en bioloxía pola Universidade de Santiago de Compostela, con dobre especialidade en Zooloxía e Bioloxía Mariña. Posteriormente  cursou un máster en Ecoloxía na cidade de York e traballou para a compañía Education Through Expeditions (ETE) realizando talleres sobre o Àrtico e a ciencia polar.
Na actualidade traballa como investigadora na Universidade de Vigo, no grupo de investigación Future Oceans Lab liderado por Elena Ojea, e realiza su doutoramento sobre os efectos do cambio climático sobre a pesca do percebe en Galicia. En 2019 foi seleccionada para formar parte da iniciativa Homeward Bound, que pretende construír unha rede global de mulleres dedicada a fortalecer o liderado feminino na loita contra o cambio climático e polo futuro do planeta.
Recoñecementos
En 2016 foi a Gañadora do concurso de monólogos científicos Famelab España 2016 e obtivo o gegundo posto en International Famelab 2016 representando a España. En 2017 gañou o concurso de vídeos de ciencia da Fundación Aquae 2017 e Somos Científicos  2017.
Véxase tamén
Ligazóns externas
Peixoanes
O topónimo Peixoanes pode referirse a dous lugares do concello coruñés de Irixoa:
Lion (moeda escocesa)
O lion (voz inglesa; en galego: "león") coñecido tamén como coroa escocesa, era unha moeda escocesa de ouro introducida por Roberto III (1390-1406), inicialmente co valor de 5 xilins ou 1/4 da libra escocesa.
O seu nome provén da representación do león heráldico do seu anverso, que forma parte do escudo de armas de Escocia e é un dos seus símbolos nacionais.
A moeda de medio lion recibe a denominación de demy.
Roberto III a Xacobe IV
A primeira moeda con este nome foi cuñada por Roberto III (1390-1406), co valor de 5 xilins.
Nunha primeira emisión, no período 1390-1403, a moeda tiña un diámetro de 27 mm e un peso de arredor de 60 grans (ca. 4 gramos), cunha lei de 22 quilates, en tanto que na segunda etapa o peso se reduciu a 38 grans (2,452 gramos) e o diámetro a 14 mm, mantendo a mesma lei. Esta redución de peso foi paralela a outra equivalente da moeda de prata.
Defecación
miniatura|dereita|Anatomía do ano e do recto do [[ser humano.]] A defecación é o proceso biolóxico de eliminación das feces.
Lion (moeda escocesa)
Roberto III a Xacobe IV
O motivo principal do anverso é o escudo escocés coroado, co habitual león rampante, que lle deu nome á moeda. Esta tipoloxía imitaba a do écu á la couronne, cuñado en 1385 por Carlos VI de Francia. A lenda do anverso é ROBERTVS DEI GRACIA REX SCOTTORVM ("Roberto, pola graza de Deus, rei dos escoceses").
No reverso está representado o protector de Escocia, Santo André, crucificado e flanqueado por dúas flores de lis, motivo polo que, en ocasións, estas moedas son coñecidas tamén como Saint Andrew. A lenda da primeira emisión era a mesma que a da moeda francesa, XPC REGNAT XPC VINCIT XPC IMPA ("Cristo reina, Cristo conquista, Cristo manda"), en tanto que na segunda emisión foi cambiada por DNS : P:TECTOR MS LIBERAT MS ("Deus é o meu protector e o meu redentor").
A mesma moeda foi retomada por Xacobe II (1437-1460), cun peso de 3,5 gramos e agora dotada dun valor de 10 xilins ou media libra escocesa, coa mesma tipoloxía e as mesmas lendas que o lion da primeira emisión do seu antecesor.
Tamén Xacobe IV (1488-1513) cuñou o lion de ouro, nesta ocasión cun valor de trece xilins e catro peniques.
María Estuardo (1542-1567)
O lion emitido a nome de María I (1542-1567) achega cambios substanciais na súa tipoloxía. A moeda, agora cun peso 78,52 de grans (ca. 5,01 gramos) e unha lei de 22 quilates, pasou a valer 44 xilins.
Defecación
Proceso
Despois de pasar polo intestino delgado e groso, o quimo xa é materia fecal, polo que se vai almacenar no colon para logo desbotarse. Hai varias "válvulas" para manter as feces até a hora da defecación. Xa acumulada a materia suficiente, o sistema parasimpático relaxa o esfínter interno do ano (involuntario), que vai traer como reflexo a constrición do esfínter externo (voluntario) e a tensión do músculo elevador do ano. Xunto con iso vén a necesidade de defecar.
Lion (moeda escocesa)
María Estuardo (1542-1567)
Este novo lion foi cuñado en 1553 no marco da primeira serie de emisións de María, con anterioridade ao seu matrimonio co Delfín de Francia, Francisco II. No seu anverso amosa o escudo de Escocia coroado, flanqueado polas letras I e G, correspondentes a Iacobus Gubernator (James Hamilton, duque de Châtellerault e segundo conde de Arran), o rexente durante os primeiros anos da raíña María. A lenda é MARIA · DEI · GRA · R · SCOTORVM ("María, pola graza de Deus, raíña dos escoceses"). O motivo principal do reverso é un monograma coroado formado polas letras de REGINA MARIA, rodeado pola lenda DILIGIT · IVSTICIAM · ("Amade a xustiza"), e a data de 1553.
Defecación
Proceso
O músculo elevador do ano produce un ángulo entre o recto e o mencionado orificio, que é como cando se dobra unha mangueira (péchase o paso da materia ao pechar o conduto). No momento de defecar, o esfínter externo relaxa voluntariamente e o músculo elevador do ano reláxase dando lugar a un cambio de 90° a 15° entre o recto e ano. Isto permite a evacuación das feces. Para todo isto, debe de haber algo que empurre, e é do que se encarga a presión intraabdominal. Ao tensar os músculos das paredes abdominais (puxar) increméntase a presión abdominal e remátase evacuando.
Lion (moeda escocesa)
María Estuardo (1542-1567)
Xunto co lion, María I cuñou tamén na mesma data o medio lion, de 22 xilins, con idéntica tipoloxía e coa metade de peso.
Defecación
Proceso
A regulación débese á actuación de varios compoñentes do sistema nervioso. Nun primeiro momento é o sistema nervioso entérico o que ante a distensión do recto pola chegada das feces estimula os movementos peristálticos en masa do intestino groso. Tamén se estimula ao sistema parasimpático para a relaxación do esfínter interno, a través do nervio sacro. Finalmente é a codia cerebral de forma voluntaria a través dos nervios pudendos a que relaxa o esfínter externo. Se conscientemente se reprime o reflexo da defecación, os sinais do parasimpático cesan, e non se repiten até que non volvan producirse máis movementos en masa, especialmente despois das comidas. Os animais que carecen de control voluntario teñen un reflexo gastrocólico.
Lion (moeda escocesa)
Xacobe VI
O valor desta moeda era de tres libras escocesas e 15 xilins (ou 75 xilins escoceses). Medía 31,8 mm de diámetro e tiña un peso de 78,5 grans (ca. 5 gramos).
Peixoanes, Verís, Irixoa
Peixoanes é un lugar da parroquia de Verís no concello coruñés de Irixoa, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres).
Hospital (homónimos)
Un hospital é unha instalación destinada ao diagnóstico, tratamento e curación de doenzas. Como topónimo pode referirse a:
Monte Kékes
O monte Kékes [] é un cumio dos montes Mátra, que con 1.015 m de altura constitúe a maior elevación de Hungría.
Economía
O Kékes é despois do lago Balatón e do río Danubio, o terceiro lugar natural máis visitado polos húngaros. Posúe hoteis e pistas de esquí, pois Lajosháza, unha localidade nos Mátra é o centro de deportes invernais do país. Ademais o monte fica dentro dunhas das zonas viñateiras de Hungría. Na cima hai un poste emisor de televisión e nos arredores un hospital de montaña para enfermidades respiratorias.
Nome
O nome Kékes deriva do vocábulo húngaro kék, que significa "azul", aludindo á cor que adoita mostrar a montaña de lonxe.
Costa, Rois
San Miguel de Costa é unha parroquia que se localiza no norte do concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 216 habitantes (97 homes e 119 mulleres) distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 224 habitantes.
Israel no Festival de Eurovisión Júnior
Israel fixo a súa primeira participación no Festival de Eurovisión Júnior 2012. Tras partir como unha das favoritas ao triunfo, terminou no posto 8. En 2013 retirouse por causas descoñecidas.
Batimirinos
A dos batimirinos (Bathymyrinae) é unha subfamilia de peixes angüiliformes que comprende varios xéneros da familia dos cóngridos.
Xéneros
Non hai acordo entre os diferentes autores sobre o número de xéneros (e de especies) que integran a subfamilia. O número máximo de especies recoñecidas son as 9 seguintes:
Pero FishBase só recoñece 5, con 46 especies, o National Center for Biotechnology Information (NCBI), outras 5 (algunhas diferentes das que recoñece FishBase), o WoRMS considera 6, mentres que o SIIT recoñece 7.
Incertae sedis
Ademais, o SIIT recoñece dúas especies incertae sedis:
O Vilar, A Regueira, A Pastoriza
O Vilar é un lugar da parroquia da Regueira no concello lucense da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 15 habitantes (7 homes e 8 mulleres).
Parque Nacional de Gobustan
O Parque Nacional de Gobustan atópase ó oeste do asentamento de Gobustan, a uns 64 quilómetros ó suroeste do centro de Bakú. Foi establecido en 1966 cando a rexión foi declarada como un monumento histórico nacional de Acerbaixán nun intento de conservar as antigas tallas, volcáns de lama e pedras de gas na rexión. A paisaxe cultural de arte rupestre incluído no Parque Nacional de Gobustan foi declarado Patrimonio da Humanidade pola Unesco en 2007.
Tallas prehistóricas
miniatura|As imaxes sobre as rochas na reserva de Gobustan nos séculos X-V a. C. miniatura|Gravados rupestres en Gobustan do ano 10.000 a. C. As tallas rupestres e petróglifos no lugar mostran cativadoras imaxes da vida prehistórica no Cáucaso. Os bosquexos ben conservador mostran antigas poboacións que viaxan en botes de xuncos; homes cazando antílopes e touros salvaxes, así como mulleres bailando. O afamado antropólogo noruegués Thor Heyerdahl regresou moitas veces a Acerbaixán entre 1961 e a súa morte en 2002 para estudar o lugar na súa «Na busca de Odín».
Gasterosteiformes
miniatura|300px|[[Cabaliño de mar (Hippocampus abdominalis)]] Os Gasterosteiformes son unha orde de peixes mariños teleósteos, da superorde Acantopterixios (Acanthopterygii). Comprende especies de auga doce, de augas salgadas e algúns diádromos.
Características
Na maioría das especies teñen o corpo recuberto cunha armadura de placas dérmicas, e a boca adoita ser pequena. Non teñen supramaxilar e tamén faltan algúns outros ósos do cranio.
Clasificación
Segundo o ITIS, divídese en dúas subordes con once familias:
Pero no FishBase separan algunhas familias na orde Syngnathiformes e consideran que os Gasterosteiformes só constan de cinco familias:
Russell Begaye
Russell Begaye, nado en Shiprock, Novo México, é un político do pobo navajo que foi o presidente da Nación Navajo dende o 2015 até o 2019. É o segundo navajo de Novo México que se converteu en Presidente dos navajo, malia non ser falante nativo de Diné, o idioma navajo.
Formación
En 1974, Begaye graduouse en Ciencias Políticas na Universidade de California nos Ánxeles (UCLA). En 1977, conseguiu o mestrado en Divindade, que é como se denominan os estudos teolóxicos nos Estados Unidos, do Southwestern Baptist Theological Seminary en Fort Worth, Texas.
Carreira
De 1977 a 2011, Begaye traballou para a Xunta de Misións de América do Norte. A partir de 2011, serviu no Consello da Nación Navajo ata a súa elección para a presidencia o 4 de abril de 2015 e tomou posesión do mesmo o 12 de maio de 2015. Permaceu no cargo ata o 8 de xaneiro de 2019, en que o sucedeu o, ata entón vicepresidente, Jonathan Nez.
En 2022, presentouse ás eleccións para o Consello da Nación Navajo.
Vida persoal
Begaye estivo casado con Kyoon Chung Begaye, unha dentista de Atlanta, quen non participaba nos asuntos da Nación Navajo polo que, durante o período da súa presidencia, foi a esposa do vicepresidente Jonathan Nez que realizou as funcións de Primeira Dama. En 2016, Begaye informou que tras 17 anos xuntos, o matrimonio rematara.
Encyclopedia of Life
Encyclopedia of Life (Enciclopedia da Vida), abreviadamente EOL é un proxecto de enciclopedia cooperativa en liña, que ten como propósito construír unha enciclopedia que conteña un artigo para cada unha das especies de seres vivos existentes no planeta Terra.
Cada artigo poderá conter sons, vídeos, imaxes, gráficos e textos.
Dispoñía inicialmente dun fondo de 50 millóns de dólares provenientes de cinco grandes institucións científicas, encabezadas pola Fundación McArthur.
A páxina web de internet da enciclopedia contén información do proxecto, FAQs e páxinas de demostración.
O comité directivo do proxecto está composto por membros veteráns de:
Carapintadas
Os carapintadas foron varios grupos de activistas militares de extrema dereita que levaron a cabo varios alzamentos entre 1987 e 1990 contra o goberno de Raúl Alfonsín e logo de Carlos Menem na Arxentina. O alcume alude ao uso de pintura de camuflaxe por parte dos insurrectos, que tomaron varias bases militares e batéronse contra as forzas leais ao goberno constitucional en busca da finalización dos procesos levantados contra os protagonistas da guerra sucia. Aínda que os líderes carapintadas foron arrestados, xulgados e condenados a prisión, a maioría dos participantes nos feitos non recibiu castigo, e aínda os xefes foron indultados polo entón presidente Carlos Menem en 1989.
Primeiro alzamento
O primeiro dos levantamentos carapintadas tivo lugar na Pascua de 1987. En protesta contra as accións xudiciais levadas a cabo polo goberno contra os responsábeis dos innumerábeis delitos e violacións aos dereitos humanos acontecidos durante o Proceso de Reorganización Nacional, o maior Ernesto Barreiro, un elemento de intelixencia que tivera participación activa na represión ao movemento obreiro e popular en Córdoba, negouse a prestar declaración ante a Cámara Federal de Córdoba en relación a cargos de tortura e asasinato que se lle imputaban, datados durante o seu servizo como xefe de interrogatorios no centro clandestino de detención de A Perla.
Barreiro foi arrestado, a petición do xuíz competente, pola autoridade militar, e confinado no Comando de Infantería Aerotransportada 14 do Terceiro Corpo de Exército, na provincia de Córdoba. Cando a policía intentou facerse cargo de Barreiro polo desacato á xustiza, o persoal do cuartel—130, entre oficiais e soldados— amotináronse, exigindo o cesamento dos xuízos.