cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xoán III Sobieski
A batalla de Parkany
Á mañá seguinte Xoán Sobieski puido vingarse desa derrota parcial e puido vencer os otománs na batalla de Parkany na que os turcos perderon 18 000 soldados. Esta vitoria foi seguida pola toma, por parte dos aliados de varias fortalezas, o que provocou que as tropas turcas se retirasen ata Belgrado, deixando Hungría indefensa. esquerda|miniatura|350x350px|Retorno do exército polaco trala batalla de Kahlenberg. Obra de [[Józef Brandt]] Tras esta vitoria, Xoán Sobieski quixo mediar entre o emperador e Emérico Thököly pero Leopoldo negouse a escoitar o rei polaco. Ante esta actitude Xoán Sobieski indignouse e ordenou ao seu exército volver a Polonia, onde chegou a finais de decembro.
A liga Santa
Tras chegar a Cracovia, o monarca polaco licenciou o exército. Pouco despois comezaron a chegar representantes da Serenísima República de Venecia e do tsarato Ruso, que sufriran a acometida otomá na Gran guerra turca, para formar unha Liga Santa contra os turcos. En marzo de 1684 formouse a liga Santa que encadraba o Sacro Imperio Romano Xermánico, Venecia, Polonia e o Gran Ducado de Toscana á que se sumou pouco despois Rusia. Os aliados esperaban que o Imperio Otomán, ao ser atacado por varios puntos, non se atopase en condicións de defenderse. dereita|miniatura|260x260px| Húsar Alado Polaco. Obra de [[Aleksander Orlowski]] Xoán Sobieski iniciou as hostilidades coa intención de recuperar Jaslowicz. A fortaleza rendeuse tras un forte bombardeo. Tras tomar a cidade o obxectivo de Juan Sobieski foi reconquistar Kamianets-Podilskyi. Sobieski decidiu, tras coñecer que a gornición que protexía a cidade era numerosa, render a cidade por fame. Para iso construíu unha ponte sobre o Dniéster e introduciu forzas en Moldavia para que non puidesen chegar tropas a Podolia.
Este plan veuse pronto abaixo pola chegada dun gran continxente de turcos e tártaros que hostigaba os polacos sen chegar á confrontación armada. Xoán Sobieski decidiu construír unha fortaleza fronte a Kamianets-Podilskyi que impedise a chegada de reforzos e protexese as súas tropas das tropas otomás e tártaras.
Para a campaña de 1685 o obxectivo seguía a ser Kamianets-Podilskyi pero cando o rei ía pórse á cabeza do exército sentiuse enfermo e obrigouno a delegar a dirección do exército en Stanisław Jan Jabłonowski. esquerda|miniatura|250x250px|O [[palacio de Wilanów. Obra de Canaletto]] Jablonowski foi atacado polos turcos en Bucovina o 9 de outubro pero puido derrotalos aínda que, a pesar da vitoria, tivo que abandonar a campaña. Mentres Xoán Sobieski estaba enfermo ordenou comezar as obras de construción, á beira do Vístula, do palacio de Wilanow.
Durante esta doenza, as intrigas francesas, as xestións otomás e varios nobres tentaron que se chegase a unha paz co Imperio Otomán que aceptaba entregar Kamianets-Podilskyi pero Xoán Sobieski negouse a asinar unha paz separada aos seus aliados entre outras razóns porque Leopoldo prometera axudalo na conquista de Moldavia e Valaquia e que estes principados quedasen integrados no seu patrimonio familiar. dereita|miniatura|275x275px|Armadura de Xoán III Sobieski. Exposta no [[Staatliche Kunstsammlungen de Dresden]] A campaña de 1686, polo tanto, supuxo o abandono do asedio de Kamianets-Podilskyi. A invasión de Moldavia e Valaquia produciuse dun xeito rápido. Coa soa presenza do rei polaco, as cidades valacas e moldovas entregábanse mais a conquista non foi duradeira e segundo desaparecía o exército polaco as cidades entraban en rebeldía.
Os seguintes cinco anos pasárono as tropas polacas tentando reafirmar o control sobre os principados danubianos aínda que non se conseguiron resultados óptimos.
A partir do ano 1691, Xoán III Sobieski decidiu non volver pórse á cabeza do exército debido a que os seus achaques e problemas de saúde o incapacitaban para levar a cabo un mando adecuado do exército.
O emperador Leopoldo I de Habsburgo, co afán de reter Polonia na Santa Liga propuxo o matrimonio entre Xaime Luís Sobieski e Eduvixes Isabel Amelia do Palatinado-Neoburgo. O fin do enlace era separar totalmente a Mancomunidade Polaco-Lituana da influencia francesa xa que a esposa era cuñada do Emperador, de Carlos II de España, de Pedro II de Portugal e de Eduardo II Farnesio, duque de Parma.
O marqués de Bethune, que se atopaba en Varsovia visitando a súa cuñada, tentou por todos os medios que non se celebrase o enlace, mais ao final tivo lugar o 25 de marzo de 1691. Tales foron as molestias que causou o marqués que unha das cláusulas da voda esixía que o marqués abandonase inmediatamente Polonia. esquerda|miniatura|225x225px|Escultura de Xoán Sobieski no [[palacio de Wilanów. Obra de Jerzy Siemiginowski-Eleuter]] Os últimos anos de reinado de Xoán Sobieski foron de inestabilidade política dada a impopularidade que alcanzou entre os nobres que trala vitoria en Viena sentían medo cara ás tendencias absolutistas de Xoán Sobieski, especialmente porque parecía que quería asegurar o trono no seu fillo Xacobo. dereita|miniatura|267x267px|Sepulcro de Xoán III Sobieski na [[catedral de Wawel.]] As sesións parlamentarias de 1685, 1688-89 e 1692 consumíronse en agres debates que tiveron o tesoureiro xudeu Jacob Bezalel no punto de mira, co único obxectivo de desacreditar o rei. Os altos mandos do exército leais e os novos senadores nomeados por el instárono a dar un golpe de estado pero el declinou talvez por medo a unha guerra civil.
Na primavera de 1696 trasladouse ao palacio de Wilanów coa esperanza de que o aire limpo dos xardíns o axudase a respirar mellor.
O 17 de xuño de 1696 o rei parecía algo mellor mais despois da cea caeu repentinamente da cadeira produto dun ataque de apoplexía e permaneceu algún tempo sen coñecemento. Só recobrou o coñecemento para despedirse da súa esposa e familia, morrendo pola noite.
Coa súa morte pechouse unha época gloriosa para Polonia que viu como a chegada ao poder de reis estranxeiros, o egoísmo, a anarquía e a miopía da aristocracia conduciu a unha perda da gloria militar e cultural polaca (o “Sarmatismo”) que rematou coa súa desaparición a finais do século XVIII.
A Arte da Guerra de Xoán Sobieski
As tácticas que Sobieski empregou durante a súa carreira militar dependían principalmente dunha acción rápida e en batallas campais cuxo obxectivo era a destrución do inimigo cun mínimo de baixas, a miúdo despois de audaces manobras en terreos accidentados como os outeiros de Viena. Sobieski soubo aproveitar, ademais, a dureza do soldado polaco que estaba máis preparado para soportar situacións climatolóxicas adversas e duras así como a carestía de alimentos, como quedou demostrado na batalla de Chocim e na batalla de Leópolis. Ademais lograba conxeniar cos seus soldados pola súa elocuencia, franca confianza e intrepidez. esquerda|miniatura|167x167px|Estandarte turco capturado na batalla de Kahlenberg. Era ademais posuidor do don de saber discernir rapidamente os puntos débiles na disposición do seu adversario o que lle servía para lograr vantaxes na batalla e levar a cabo manobras audaces. Carente de recursos financeiros, Sobieski usualmente usou tácticas dilatorias para gañar tempo na mobilización. As súas reformas militares serviron para "polonizar" o exército e darlle un carácter máis nacional ao introducir o polaco como lingua da oficialidade a pesar de que moitos europeos occidentais, valacos e tártaros servían como mercenarios. dereita|miniatura|350x350px|A batalla de Kahlenberg. Moitos dos problemas de Sobieski debíanse ás dificultades financeiras causada polo baixo nivel de impostos e o deficiente método de recadación. As responsabilidades recadatorias estaban en mans das dietas rexionais. Grazas ao imposto sobre os estados reais e eclesiásticos púidose manter a cabalaría polaca en óptimas condicións pero non existiron impostos que se dirixisen á infantaría e á artillaría polo que descendeu a súa disciplina e preparación. As obxeccións do Sejm frustraron os seus esforzos por realizar unhas reformas máis profundas no exército, que seguiu a depender da cabalaría aínda que tentou aumentar a potencia de fogo da infantaría. A influencia francesa fixo posible a introdución nos mosquetes da chave de pedernal e a baioneta aínda que a un ritmo baixo.
Xoán Sobieski e o mecenado
esquerda|miniatura|250x250px|Fachada do palacio de Wilanów Xoán III Sobieski foi un famoso mecenas da cultura e converteu a corte polaca en referencia para os intelectuais e artistas da época.
Para estas obras contou con arquitectos como Tilman Gameren e Augustyn Locci e o escultor Andreas Schlüter.
Tamén patrocinou pintores como Daniel Schultz, Jerzy Siemiginowski-Eleuter ou Jan Tricius. dereita|miniatura|188x188px|[[Johannes Hevelius. Obra de Daniel Schultz]] Non foron os artistas os únicos que gozaron do padroado do rei polaco. Xoán III Sobieski deu o seu mecenado a persoas de varias ramas do saber como humanistas (Wespazjan Kochowski, Joachim Pastorius e Stanislaw Wojciech Chrościńskim), matemáticos e astrónomos (Johannes Hevelius e Adam Adamandym Kochanski), concedendo a algúns deles pagas para que puidesen dedicarse plenamente aos seus estudos.
Jad Fair
Jad Fair, nado en Coldwater (Míchigan) o 9 de xuño de 1954, é un músico estadounidense coñecido por ser o cantante e guitarrista da banda de rock alternativo Half Japanese. Colaborou tamén cun feixe de artistas fóra de Half Japanese, ten discos en solitario.
Traballo en solitario
Á parte do seu traballo en Half Japanese, Moore tamén editou álbums en solitario, o primeiro deles titulado Everyone Knew ... But Me e lanzado no ano 1982. Colaborou ademais con varios artistas como Terry Adams, Norman Blake, Kevin Blechdom, Isobel Campbell, Eugene Chadbourne, DQE, Steve Fisk, Fred Frith, God Is My Co-Pilot, Richard Hell, Daniel Johnston, J. Mascis, Jason Willett, Monster Party, R. Stevie Moore, Thurston Moore, The Pastels, Phono-Comb, Steve Shelley, Strobe Talbot, Teenage Fanclub, The Tinklers, Moe Tucker, Bill Wells, Jason Willett, Adult Rodeo, Lumberob, Yo La Tengo, e John Zorn.
Pioneer 1
Pioneer 1, denominada tamén como Able 2, foi unha sonda espacial que se intentou lanzar cara a Lúa por parte dos Estados Unidos de América.
Características
Pioneer 1 foi lanzada o 11 de outubro de 1958 mediante un foguete Thor-Able desde a base espacial de Cabo Cañaveral cara a Lúa, pero a segunda fase do foguete non xerou suficiente pulo e a nave acadou unha traxectoria suborbital que a levou a só un terzo da distancia á Lúa antes de volver a caer á Terra.
A orixe da Pioneer 1, xunto coas súas irmás Pioneer 0 e Pioneer 2, está na aprobación en 1958 por parte dos Estados Unidos do primeiro plan para exploración lunar que deu lugar a cinco proxectos da Advanced Research Project Agency: tres xestionados pola USAF e dous polo Exército. O proxecto das Pioner luares foi transferido á NASA moi pouco despois da creación da axencia aeroespacial e a Pioneer 1 foi lanzada cara a Lúa tan só dez días despois da súa fundación.
A misión orixinal de Pioneer 1 era facer unha viaxe ata a Lúa e unha vez alí frear e entrar en órbita para facer medicións científicas, pero debido a unha falta de potencia da segunda etapa do foguete lanzador a órbita prevista converteuse unha traxectoria suborbital cun apoxeo de 113.800 km e que finalizou coa reentrada da nave na atmosfera terrestre ás 3:46 GMT do 13 de outubro de 1958. Intentouse usar o motor de frenada da sonda para polo menos poñer a nave en órbita terrestre, pero debido á baixa temperatura das baterías o foguete non se acendeu. Durante o voo os instrumentos de a bordo realizaron as súas medicións facendo algo de ciencia útil, descubrindo que a radiación arredor da Terra repártese formando bandas e medindo a súa extensión, cartografiando o fluxo ionizante, facendo as primeiras observacións de oscilacións hidromagnéticas no campo magnético terrestre e tomando as primeiras medidas da densidade de micrometeoritos e do campo magnético interplanetario.
Nave espacial
A estrutura da nave, de fibra de vidro, tiña forma de dous conos truncados unidos pola base mediante un cilindro baixo, cun conxunto de oito pequenos foguetes e unha antena dipolo nun dos extremos e un foguete de 13,3 kN de pulo no outro extremo, baseado no mísil aire-aire Falcon. Este último foguete tiña como misión frear a sonda ao seu paso pola Lúa para entrar na súa órbita. A nave tiña pintado un patrón de bandas brancas e escuras para como control térmico pasivo e a alimentación eléctrica era proporcionada por un conxunto de baterías de níquel-cadmio para a ignición dos foguetes, de prata para a cámara e de mercurio para o resto de sistemas. As transmisións terían lugar na frecuencia de 108,06 MHz para telemetría e medicións Doppler e a recepción de ordes desde a Terra faríase na frecuencia de 115 MHz. A nave estabilizaríase mediante xiro a 1,8 revolucións por segundo. En total, a sonda tiña unha altura de 76 cm, un diámetro de 72,5 cm e un peso de 38,1 kg.
Instrumentos científicos
A nave contaba coa seguinte instrumentación científica, totalizando 17,8 kg de masa:
Causas do fallo do lanzamento
Determinouse que a causa da perda de pulo da segunda etapa foi unha válvula configurada incorrectamente que fixo que á súa vez un acelerómetro proporcionase información falsa, causando unha lectura errónea na velocidade dos gases de escape e levando a que o foguete se apagase 10 segundos antes do previsto.
Estoupelo, Vilabol de Suarna, A Fonsagrada
Estoupelo é un lugar da parroquia de Vilabol de Suarna, no concello lugués da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2015 tiña 15 habitantes (7 homes e 8 mulleres).
Gran Premio de Italia de 1995
O Gran Premio de Italia de 1995 (oficialmente o Pioneer 66º Gran Premio d'Italia ) foi unha carreira de motor de Fórmula 1 celebrada o 10 de setembro de 1995 no Autodromo Nazionale Monza, Monza, Italia. Foi a duodécima carreira da tempada.
A carreira de 53 voltas gañouna Johnny Herbert, pilotando un Benetton - Renault, logo de comezar desde a oitava posición. Mika Häkkinen foi segundo nun McLaren - Mercedes, con Heinz-Harald Frentzen terceiro nun Sauber - Ford, logrando o seu primeiro podio e o do equipo Sauber.
Informe
O pole David Coulthard trompeou na volta de quecemento e inicialmente retirouse da carreira. Con todo, cando a carreira detívose logo dunha colisión na segunda volta (sobre po que arrastrara á curva cando intentaba volver á pista) puido comezar a carreira de novo na pole (nun auto de reposto preparado para Damon Hill).
Isto deixou brevemente aos Ferrari correndo primeiro e segundo. Con todo, Gerhard Berger sufriu unha estraña retirada cando unha cámara de TV no coche de Jean Alesi voou e destruíu a suspensión de Berger. Alesi liderou a carreira a tan só 7 voltas para terminar, pero logo retirouse con problemas coas rodas.
Esta sucesión de retiradas deulle unha segunda vitoria a Johnny Herbert, e logo os mellores resultados a Mika Häkkinen e Heinz-Harald Frentzen, o primeiro podio para o equipo Sauber na F1. Massimiliano Papis estaba en camiño para o seu primeiro punto, ata que foi superado por Jean-Christophe Boullion na última volta.
Carreira
250px|miniatura|right|Podio de celebración despois da carreira
Rexión do Tirol
thumb|230px|A localización do Tirol en Europa central. thumb|230px|Mapa da Eurorrexión de Tirol-Südtirol/Alto Adigio-Trentino. O Tirol é unha rexión alpina trilingüe (alemán, italiano e ladino) de Europa, actualmente dividida entre Austria (Tirol do Norte e Oriental, no Estado de Tirol) e Italia (Tirol do Sur e Trentino), que constitúen a Provincia de Bolzano e a Provincia de Trento.
A rexión constituíu o Condado principesco de Tirol pertencente ao Imperio austrohúngaro ata 1918, en que foi dividida entre Austria e Italia polo Tratado de Saint-Germain-en-Laye e posteriormente ratificado no Acordo De Gasperi-Gruber de 1946.
Actualmente a rexión estase reorganizando na Eurorrexión Tirol-Südtirol/Alto Adigio-Trentino, cunha oficina de representación, a chamada Tirol-Büro ou Ufficio del Tirolo, en Bruxelas, coa fin de mellorar a posición política da rexión na Unión Europea.
Julie Bindel
Julie Bindel, nada o 20 de xullo de 1962, é unha escritora inglesa, feminista radical, e cofundadora do grupo reformista Justice for Women, que dende 1991 axudou a mulleres que foron procesadas por matar a parellas masculinas violentas.
Foi investigadora visitante da Universidade de Lincoln entre 2014 e 2017, e antiga directora asistente do Centro de Investigación sobre a Violencia, Abuso e Relacións de Xénero na Universidade Leeds Beckett, a obra de Bindel céntrase na violencia machista contra as mulleres e nenos, particularmente na prostitución, na pornografía, no acoso físico, no fundamentalismo relixioso e no tráfico de persoas.
Bindel é autora e coautora de máis de 30 capítulos de libros e catro libros, incluíndo Straight Expectations (2014) e The Pimping of Prostitution (2017). Tamén é a editora, xunto coa súa compañeira Harriet Wistrich, de The Map of My Life: The Story of Emma Humphreys (2003). Escribe regularmente para The Guardian, New Statesman, Sunday Telegraph e Standpoint.
Pärnu
Pärnu (tamén coñecida polo seu nome alemán Pernau) é unha cidade de Estonia, situada na costa suroeste no condado de Pärnu. Ten 32.22 km² e 44.568 habitantes. Fundada en 1251, na actualidade é unha cidade turística que acolle a turistas nacionais e finlandeses.
A maioría da poboación é de etnia estoniana (75%), as principais minorías son a rusa (15%), ucraína (2%), finlandesa (1%) e belaruso (1%).
Hai 14 colexios na cidade, deles 2 son en lingua rusa. A cidade conta con 28 médicos de familia e 1 hospital con 410 camas. O concello de Pärnu conta con 33 concelleiros, deles 9 do Partido do Centro Estoniano, 9 do Partido Res Pública, 8 do Partido da Reforma Estonia, 5 da Unión Pro Patria e 2 da Unión Popular de Estonia.
Notas
miniatura|Vídeo de dron de Pärnu 2022
Celestino Poza Cobas
Celestino Poza Cobas, nado en Pontevedra o 22 de marzo de 1868 e finado na mesma cidade o 8 de agosto de 1954, foi un mestre, médico e político galego.
Traxectoria
dereita|miniatura|250px|Sepulcro no [[cemiterio de San Amaro de Pontevedra, xunto a súa filla e o seu xenro.]] Fillo de Laureano Poza Estévez. Logo de traballar como carpinteiro, estudou bacharelato en Pontevedra, Maxisterio e posteriormente Medicina, por libre, en Compostela, licenciándose en 1892. Colaborou en La Unión Republicana. Embarcouse como médico nun navío. Dende 1893 residiu en Filipinas, asentándose logo en Calapán, capital da illa de Mindoro. Alí adquiriu varias propiedades. En 1898 na guerra, foi ferido nun asalto que os tagalos efectuaron ao lugar onde vivía. Logo de resistiren 40 días, firmaron a capitulación honrosa, quedando Poza e os seus compañeiros en calidade de prisioneiros. En abril de 1899 chegou a Barcelona, no vapor «Alicante», e despois foi recibido na súa cidade natal como un heroe.
De regreso a Pontevedra en 1899, converteuse nun dos homes fortes do republicanismo local, pero a súa personalidade provocou algúns problemas: no semanario El Centinela, dirixido por Emiliano Iglesias, mostrase o malestar de elementos republicanos “disgustados con el autoritarismo que demuestra el nuevo hombre fuerte del movimiento, Celestino Poza Cobas". Tamén colaborou en La Justicia.
En 1902 inaugurou o Sanatorio Poza, que dispuña de salas de operacións, radiodiagnóstico, radioterapia, infravermellos e ultravioleta e sala de masaxes. En 1903 dirixe a Escola Laica, financiada polo Comité Local do Partido Republicano de Pontevedra. En 1904 solicitou praza de médico, sen emolumentos, no Hospital Provincial, sen éxito.
Foi concelleiro en Pontevedra, no período 1906-1909. En 1908 foi proposto pola Corporación para ocupar unha praza de gratuíta cirurxián, Celestino aceptou, pero un conflito co director do Hospital paralizou o ingreso. Aínda que o asunto das incompatibilidade foi resolto favorablemente polo Concello, definitivamente, Celestino Poza decidiu renunciar á praza. Nestes anos xa é un reputado médico-cirurxián.
Foi o encargado de botar a andar o movemento de Solidaridad Gallega na provincia de Pontevedra en 1907; entrevistado por Eugenio López Aydillo, confesaba que case non tiña de quen botar man.
A finais de 1914 solicita ao Concello que o nomee médico honorario gratuíto, ao que accede a Corporación, pero poucos meses despois foi destituído polo alcalde. Mantivo unha estreita amizade co médico Manuel Varela Radío e con Juan Rof Codina.
Foi un dos promotores do Centro Republicano de Pontevedra, e presidiu a súa asemblea constituínte en marzo de 1930. Influíu para que o Centro se definira a prol do radical-socialismo, triunfando as súas teses e dando lugar ao nacemento o Partido Republicano de Pontevedra, do que será presidente en 1931, e o seu delegado na Federación Republicana Galega. Neste mesmo ano 1931, considerando que a FRG non responde ás expectativas, promoveu que se ingrese no Partido Republicano Radical Socialista, sendo presidente do comité pontevedrés e asistindo como delegado ao seu Congreso galego de 1931, ao nacional de 1932 e de novo ao Congreso galego celebrado en Compostela entre os días 11 e 12 de marzo de 1933. Neste foi elixido presidente do Comité Rexional do Partido. Foi director de La República, órgano do PRR-S, fundado en setembro de 1931. Nas eleccións de novembro de 1933 integrou a candidatura do PRR-S con José Adrio Barreiro e Benito Méndez Rodríguez. Dende 1935 militou en Unión Republicana, partido do que foi presidente do Comité Local de Pontevedra, resultando elixido deputado nas eleccións de febreiro de 1936 pola candidatura da Fronte Popular. En 1936 era de secretario no consello de La Libertad (do que fora director en 1906).
En 1933 foi, brevemente, Director interino do Gran Hospital pero as diferenzas políticas do momento motivaron o seu cesamento, aínda que seguiu como cirurxián. A súa crítica á creación dunha praza de médico actinólogo para o Sanatorio da Lanzada provocou unha irada reacción dos xestores da Deputación, que o cesaron do seu posto de médico no Hospital. A finais de 1933 foi reintegrado. Unha grave doenza que sofre en 1934 fixo que presentara a renuncia, aínda que seguiu traballando no Sanatorio, que estaba conectado á súa casa por un pasadizo subterráneo secreto.
Co triunfo da sublevación militar fascista, foi detido e trasladado ao Instituto, habilitado como prisión. Realizou un longo periplo por outros cárceres da provincia, no que foi sometido a torturas. Xunto co seu fillo Celestino e outros republicanos foi trasladado á illa de San Simón. Como exercía moitas veces os seus labores sanitarios cos presos e mesmo con oficiais da prisión, ofrecéronlles durmir na Oficina, pero rexeitaron a oferta. En novembro recibiron a noticia do fusilamento, na Caeira, do seu fillo Luis. Protagonizou, xunto cun grupo de evanxélicos de Marín, o seu fillo Celestino e Evaristo Mosquera, un plante, negándose a confesar cos cregos da prisión.
Procesado, o consello de guerra celebrouse o 17 de febreiro de 1937, sendo condenado a reclusión perpetua con accesorias de interdición civil e inhabilitación absoluta. Os seus bens foron incautados e o sanatorio saqueado. Foi posto en liberdade en 1941. O pouco que quedou dos seus bens foilles devolto en 1943.
Casou con Consuelo Pastrana, coa que tivo seis fillos: Marina, Celestino, Electra, Luis, Consuelo e Aurora. Faleceu en Pontevedra o 8 de agosto de 1954, e foi soterrado no cemiterio civil.
Iannis Xenakis
Iannis Xenakis (Γιάννης Ξενάκης, tamén transliterado en francés como Yannis Xénakis) foi un compositor e arquitecto de ascendencia grega nado o 29 de maio de 1922 en Brăila, Romanía; nacionalizouse francés e pasou gran parte da súa vida en París, onde morreu o 4 de febreiro de 2001. Considérase como un dos compositores máis importantes da música contemporánea.
Traxectoria
Aos 10 anos trasladouse coa súa familia a Grecia, comezando logo estudos de inxeñería en Atenas. Os seus estudos interrómpense en 1941 coa ocupación nazi do su país. Participou na resistenza grega durante a segunda guerra mundial, e na primeira fase da guerra civil grega como membro da compañía de estudantes Lord Byron do Exército de Liberación do Pobo Grego (ELAS). En xaneiro de 1945 recibiu unha grave ferida de obús no lado esquerdo da cara que o puxo preto da morte, provocándolle a perda dun ollo e desfigurándolle parte do rostro. En 1946 puido finalizar os seus estudos obtendo o título de enxeñeiro, pero foi perseguido debido ao seu activismo político, e condenado a morte. Logrou fuxir e, grazas a un pasaporte falso, cruzar a fronteira rumbo a Francia en 1947.
Establecido en París, en 1948 ingresou no estudio do famoso arquitecto Le Corbusier como enxeñeiro calculista. Pronto comezou a colaborar nos proxectos de varias obras importantes saídas do estudio de Le Corbusier durante eses anos, como as unidades habitacionais de Nantes (1949), Briey-en-Forêt e Berlin-Charlottenburg (1954), os diferentes edificios constitutivos do plan de urbanismo de Chandigarh na India (1951), e o Centro Deportivo e Cultural de Bagdad (1957). Nestas obras Xenakis aplicou os mesmos procesos compositivos e estéticos que nas súas obras musicais da época.
Xenakis deseñou ademais dúas importantes obras da arquitectura do século XX: o convento de Santa María de La Tourette (1953), e especialmente o Pavillón Philips da Exposición Internacional de Bruxelas de 1958, baseado nas mesmas estruturas que a súa obra orquestral Metastasis de 1953-1954. Para o interior do Pavillón encargóuselle a Edgar Varèse que realizara a música, quen compuxo o seu Poème Électronique, e o propio Xenakis compuxo Concret PH que se escoitaba nos interludios entre as presentacións da obra de Varèse.
Durante eses anos, Xenakis comezou paralelamente os seus estudos de composición en París, primeiro con Arthur Honegger e Darius Milhaud, cos que non tivo demasiado entendemento, e finalmente con Olivier Messiaen, con quen sí estudou regularmente a partir de 1952. En 1955 Hans Rosbaud dirixiu no Festival de Donaueschingen a súa primeira obra importante para orquestra: Metástase. Esta peza e as que lle seguiron, notablemente Pithoprakta de 1955-56, e Achorripsis de 1956-57, así como artigos publicados nos Gravesaner Blätter, a revista que dirixía Hermann Scherchen, déronlle a Xenakis unha notoriedade que finalmente lle permitiu dedicarse exclusivamente á composición.
En 1963 publicou Musiques Formelles (Música formalizada), posteriormente revisada, expandida e publicada en inglés como Formalized Music: Thought and Mathematics in Composition  en 1971, e novamente ampliada e revisada para a segunda e definitiva edición de 1990; unha colección de ensaios sobre as súas ideas musicais e técnicas compositivas, considerada unha das contribucións máis importantes á teoría da música do século XX. En 1997 obtivo o Premio Kyoto que concede a Fundación Inamori, de Kyoto.
Pioneiro do emprego da computadora na composición musical algorítmica, Xenakis fundou en 1966 o EMAMu, coñecido a partir de 1972 como CEMAMu (Centre d'Études de Mathématique et Automatique Musicales), instituto dedicado ao estudo de aplicacións informáticas na música. Alí Xenakis concibiu e desenvolveu o sistema UPIC, que permite a realización sonora directa da notación gráfica que se efectúa sobre unha taboíña.
Xenakis estivo casado coa escritora Françoise Xenakis.
Auvernia-Ródano-Alpes
Auvernia-Ródano-Alpes (en Auvergne-Rhône-Alpes, en Auvèrnhe Ròse Aups, en Ôvèrgne-Rôno-Ârpes) é unha rexión administrativa de Francia creada pola reforma territorial de 2014 coa fusión das anteriores rexións de Auvernia e Ródano-Alpes.
A rexión ten unha superficie de 69.711 km2 e arredor de 7.695.264 habitantes (segundo datos de 2015). Comezou a funcionar logo das eleccións rexionais de decembro de 2015. A maior cidade é a de Lión, capital da rexión.
Está dividida en 12 departamentos: Ain, Allier, Ardèche, Cantal, Drôme, Isère, Loire, Haute-Loire, Puy-de-Dôme, Rhône, Savoie e Haute-Savoie.
Burro zamorano-leonés
A raza zamorano-leonesa é unha raza autóctona de burros caracterizada pola abundante e longa pelaxe (que se utilizou na elaboración de mantas) e a súa capa típica escura, case negra (descrita tecnicamente como “negra mal tinxida”), con degradacións cara o gris prateado ó redor do fociño e dos ollos e nas axilas, ventre e bragadas.
Mysore
miniatura|Pazo de Mysore Mysore é unha cidade do estado de Karnakata, India. Capital do distrito de Mysore. Ten 80.5 km² e unha poboación de 1.038.490. Foi capital do reino de Mysore desde 1799 ata 1831 cando os británicos trasladaron o centro administrativo a Bangalore.
Burro zamorano-leonés
Procede do Equus asinus somaliensis, coma as outras razas de burros negros do norte de España, e estivo amplamente representada nas provincias de Zamora e Salamanca, quedando agora reducida a uns poucos lugares de Zamora nun centro de recuperación de razas asnais en perigo de extinción en Écija (Sevilla).
Estación da Coruña-San Diego
A Coruña–San Diego é unha estación de ferrocarril da cidade da Coruña, dedicada exclusivamente ao tráfico de mercadorías, que dá servizo ao porto. Entrou en servizo en 1967.
Burro zamorano-leonés
Descrición
miniatura|300px|dereita|Burro de raza zamorano-leonesa (marzo 2006). O pescozo é recto e musculoso, a cruz pouco desenvolvida e o recadén elevado (o que lle dá un aspecto menos ergueito có burro catalán ou o andaluz, por exemplo), o dorso recto e o ventre prominente e caído (carácter propio das razas rústicas). As patas son fortes e curtas, con pelo abundante.
Estación da Coruña-San Diego
As súas principais actividades son ou foron a exportación de peixe, madeiras, ferro, cinc, carbón e contedores procedentes do porto. Existe outra estación na cidade, a de San Cristovo, dedicada exclusivamente ao tráfico de viaxeiros.
Burro zamorano-leonés
Descrición
A cabeza é grande e alargada. As orellas, de ancha base, separadas cara ós lados e inclinadas, con pelos longos no seu bordo interno que ás veces caen en forma de trenzas que alí denominan, comunmente, pinganillos. Tamén é moi característico o crecemento de pelo na rexión intermandibular, a modo dunha barba.
Estación da Coruña-San Diego
En 2014 foi suprimida a liña regular de contedores e o PXOUM prevé a desafectación destes terreos para o tráfico ferroviario unha vez se poña en servizo unha nova terminal que se ha construír no Porto Exterior.
Burro zamorano-leonés
Descrición
O peso medio dos machos chega ós 350 kg, cunha alzada duns 150 cm, e o das femias, a 250–300 kg.
Protección
O Libro Xenealóxico desta raza foi creado nos anos corenta, nas provincias de León e Zamora, pero isto non tivo ningún efecto significativo na conservación da raza. En 1980, o Ministerio de Agricultura e Pesca catalogouna como de protección especial e en 1997 estaba considerada como en perigo de extinción. A partir de 1982 é obxecto de medidas de protección e reprodución controlada no Servizo de Cría Cabalar e Remonta de Écija.
O censo da raza, segundo a Asociación de Criadores ASZAL, é duns 1.300 exemplares, dos que só 35 son machos aptos para a reprodución.
O Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación recoñece como entidade de criadores de équidos organ ofic reconoc.pdf, concretamente do burro de raza zamorano-leonesa a Asociación Nacional de Criadores de Ganado Selecto de Raza Asnal Zamorano-Leonesa (ASZAL), domiciliada en Zamora.
Pamplona
Pamplona foi fundada no 74 a.C. polo xeneral romano Pompeio sobre un poboado preexistente chamado Iruña ou Bengoda, converténdose nunha das poboacións máis importantes do territorio dos vascóns.
Xeografía
200px|miniatura|esquerda|O [[río Arga|Arga en Pamplona]]Pamplona esta sita na Navarra media ou Prepireneo, nunha ampla depresión, a uns 445 m de altitude sobre o nivel do mar, rodeada de montañas, denominada Cuenca de Pamplona, atravesada polo río Arga, a ambas dúas beiras do cal se estende a cidade. Polo termo municipal de Pamplona, tamén discorren os ríos Elorz e Sadar. É unha boa situación estratéxica, en cruzamento de vías por todas as direccións, o que influíu no papel histórico da cidade.
Clima
A súa situación na Navarra media, crea un clima de transición entre o tipo atlántico, da Navarra norte e o mediterráneo continentalizado da Navarra sur ou Ribera. A media de temperaturas dos meses máis fríos (decembro, xaneiro, febreiro) é de 6,6 °C, con riscos de continentalización por mor da súa situación interior; mentres que a dos meses máis cálidos (xuño, xullo, agosto) é de 21,6 °C, máis suave que que a de localidades do curso medio do Ebro. Porén as precipitacións medias son superiores ás do val do Ebro, evidenciando a influencia oceánica, especialmente nos meses invernais (225,9 mm), aínda que só representen a metade das que recibe Donostia (490 mm) no mesmo período, pero netamente superiores ás de Logroño (148,9 mm) ou Zaragoza (88,2 mm). A época máis seca corresponde á primavera con só 34,5 mm.
Evolución demográfica
Da evolución demográfica contemporánea da cidade dáse conta no apartado histórico e sinálase no gráfico inferior. Baste indicar que a mediados do século XIX, Pamplona apenas representaba o 7 % da poboación de toda Navarra, mentres que a mediados da década de 1960 ascendía a case o 30 %.
miniatura|centro|250px|Evolución demográfica de Pamplona desde 1900
Historia
Pamplona é citada por Tolomeo como Pompailon, supóndose que o nome alude á súa fundación por Cneo Pompeio no ano 74 a.C. No Itinerario de Antonino aparece como Pompelone. No ano 465 a cidade é ocupada polo rei visigodo Eurico, e posteriormente por reis francos por pouco tempo. Nese mesmo século afírmase como sé episcopal, con san Fermín como primeiro bispo segundo a tradición. Tomada polos árabes, foi atacada por Carlomagno no ano 778, pero este sería derrotado en Roncesvales na súa retirada.
Durante o século IX o reis de Pamplona, os Enneco, afirman paulatinamente a súa independencia, buscando, se era preciso o apoio dos Banu Qasi de Tudela e tomando precaucións diplomáticas a respecto doutros gobernantes musulmáns próximos. En 924 foi de novo asolada polos musulmáns, con Abd ar-Rahman III, que saquea e incendia a cidade, pero que non incorpora.
O século XVII, como noutras localidades españolas, veu xurdir unha febre construtiva que dotou a cidade dalgúns dos seus mellores edificios: conventos das recoletas e das carmelitas descalzas, basílica de santo Ignacio, febre que proseguiu no XVIII: Pazo episcopal, capela de san Fermín (catedral), seminario sacerdotal de san Xoán, casa de misericordia, fachada da catedral etc.
400px|miniatura|Panorámica dos barrios do norte de Pamplona co Monte Ezcaba ou San Cristóbal ao fondo, visto desde o miradoiro do Redín. En 1808 Pamplona foi tomada polas tropas napoleónicas, que a mantiveron no seu poder até 1813. Foco Navarra, como o País Vasco en xeral, tradicionalista, as guerras carlistas, marcaron un certo declive da capital, en especial desde a terceira guerra carlista. Só paulatinamente nas primeiras décadas do XX foi capaz dun certo dinamismo, que superou a atonía vixente. Durante a II República, Navarra e Pamplona con ela, volveu ser un centro da ideoloxía tradicionalista, onde o xeneral Mola atoparía o clima propicio para dirixir o golpe militar do 18 de xullo de 1936 e lograr o apoio dunha forte masa carlista, calculada en 100.000 homes que se lle uniría en milicias.
con algo menos de 23.000 habitantes en 1860, a segunda metade do século XX veu medrar a cidade en detrimento do país rural navarro. En 1950 a cidade tiña xa sobre 50.000 habitantes, pero en 1958 estaba xa moi cerca dos 80.000. En apenas unha ducia de anos esta poboación duplicaríase até atinxir arredor dos 150.000 en 1972, alcanzando a súa periferia unha serie de localidades que tamén viron medrar a súa poboación.
Patrimonio monumental e cultural
250px|miniatura|[[Catedral de Santa María da Asunción de Pamplona|Catedral de Santa María]]
Linguas
miniatura|Placa dunha rúa escrita en [[Lingua castelá|castelán e éuscaro.]] Xunto ao castelán, lingua principal que se fala na cidade, o éuscaro ten unha presenza notable e histórica como queda patente, ademais de nos múltiples documentos históricos que a testemuñan, na gran cantidade de nomes euskéricos presentes na toponimia da cidade. Durante a Idade Moderna comezou un período de declive ata a súa case desaparición. Na actualidade, o seu coñecemento e uso están a aumentar. Segundo datos oficiais, un 20% da poboación coñécea, aínda que o seu uso na vida cotiá sexa bastante menor do que indica esta cifra.
Pamplona pertence á chamada Zona mixta segundo a Lei foral do éuscaro de 1986 (as outras dúas zonas definidas pola lei son a "Zona vascófona" e a "Zona no vascófona". Polo tanto, todos os impresos da administración, e tamén as rotulacións, deben estar nas dúas linguas oficiais da cidade, o castelán e o éuscaro, aínda que non chega a ser así.
A propia cidade noméase coa dobre denominación Pamplona-Iruña en virtude da citada Lei, sendo dobres os nomes oficiais de moitos dos seus barrios (Rochapea/Arrotxapea, Casco Viejo/Alde Zaharra, San Juan/Donibane).
Deporte
esquerda|220px|[[Estadio Reyno de Navarra|miniatura]]Ten equipos nas máis altas categorías dalgúns deportes, destacando a nivel rexional, estatal e ata a nivel continental.
Entre eles cabe destacar o Club Atlético Osasuna de fútbol, histórico do fútbol español. O Osasuna participou ademais en diversas ocasións nas principais competicións europeas, a Copa da UEFA e a Liga de Campións. Xoga os seus partidos no coñecido estadio de El Sadar.
Outro que destaca é o SDC San Antonio de balonmán, que conseguiu varios títulos nacionais e europeos, e o MRA Navarra de fútbol sala, que milita na máxima categoría da liga española. Sendo así mesmo digno de destacar que nela se atopa a sede da Federación Internacional de Pelota Vasca, máximo organismo deste deporte a nivel internacional.
Universidade Abat Oliba CEU
A Universidade Abat Oliba CEU (en catalán e oficialmente: Universitat Abat Oliba CEU) é unha universidade privada fundada no ano 2003 e situada en Barcelona, Cataluña (España). A súa denominación rende homenaxe á memoria do Abade Oliba.
É unha das 3 universidades españolas pertencentes á Fundación Universitaria San Pablo CEU, unha institución fundada en 1933 pola Asociación Católica de Propagandistas, organismo creado á súa vez en 1908 polo Pai xesuíta Ángel Ayala.
Historia
A Universitat Abat Oliba CEU ten a súa orixe no Centro Universitario Abat Oliba CEU, que creou a Fundación San Pablo-CEU no ano 1973 mediante un convenio de adscrición e colaboración coa Universidade de Barcelona. Iniciou as clases na súa primeira sede da Avenida Pearson de Barcelona o ano 1974 e, desde entón formou a máis de 8.500 licenciados universitarios.
En 1993 trasládase ao Campus de Bellesguard, e como Centro Docente de Ensino Superior Abat Oliba CEU, xa imparte a totalidade das licenciaturas en Dereito e Administración e Dirección de Empresas, así como o primeiro ciclo da licenciatura en Economía.
Dez anos despois, a nova Universitat Abat Oliba CEU é recoñecida pola Lei 20/2003, do 4 de xullo, do Parlamento de Cataluña, creando dous centros en Barcelona: a Facultade de Ciencias Sociais e a Escola Politécnica de Enxeñería.
Titulacións de Grao
Ciencias da Comunicación Ciencias Económicas e Empresariais Dereito e Ciencias Políticas Humanidades e Ciencias da Educación Psicoloxía
Rafinos
O dos rafinos (Raphinae) é un clado —considerado xeralmente como unha subfamilia dos colúmbidos— de aves non voadoras extintas, chamadas antigamente didinos (Didini), que habitaron nas illas Mascareñas de Mauricio e Rodrigues.
O clado contén os xéneros monotípicos Pezophaps e Raphus. O primeiro inclúe a especie Pezophaps solitaria (o solitario de Rodrigues), e o segundo a Raphus cucullatus (o dodo). Estas dúas aves alcanzaron un gran tamaño como resultado do illamiento en illas que estaban libres de depredadores, seguindo a regra de Foster.
Historia do grupo
Historicamente, moitos grupos diferentes foron nomeados tanto para o dodo como para o solitario de Rodrigues, aínda que non todos agrupaban a ambas as especies. Máis recentemente considérase que ambas as aves deben seren clasificadas nos colúmbidos, con frecuencia baixo a subfamilia dos rafinos (Raphinae). Análises realizados con ADN extraído do dodo e o solitario de Rodrigues, xunto ao de 37 especies de pombas, encontraron que os rafinos deben inclírse dentro dos colúmbidos.
Sorprendentemente, os rafinos non son os colúmbidos máis primitivos; en realidade agrúpanse canda a pomba de Nicobar como o seu parente vivo máis achegado, sendo outros parentes próximos as guras e a pomba naumeana. Un terceiro rafino antes considerado, o ibis sagrado da Reunión (Raphus solitarius), é recoñecido hoxe como un ibis do xénero Threskiornis.
Unha data común para a extinción do dodo é 1662, aínda que hai posíbeis avistamentos tan tardíos como en 1688. Pero o último avistamento cunha descrición foi en 1662, porén, unha análise estatística realizada por Roberts e Solow encontrou que a extinción do dodo debeu de producirse en 1693.
El solitario de Rodrigues desapareceu máis tarde que o dodo. A UICN dá como data da súa extinción o ano de 1778, aínda que é máis probábel que a dataa estea entre as décadas de 1750 a 1760.
Ambas as aves finalmente extinguíronse a raíz da caza e a introdución de especies de mamíferos non nativos tras a colonización do home no século XVII.
Descrición
O clado foi descrito en 1930 polo ornitólogo e paleontólogo estadounidense Alexander Wetmore, como familia (Raphidae, sinónimo de Columbidae).
Etimoloxía
O nome científico Raphinae está formado pola raíz do seu xénero tipo, Raphus, e o siufixo do latín científico -inae, usado para formar os nomes das subfamilias de animais.
Historia da clasificación
miniatura|esquerda|265px|Cranios do dodo e do solitario de Rodrigues, postos ao mesmo tamaño para facilitar a comparación. Historicamente, o dodo foi asigando ao xénero Didus, hoxe un sinónimo menor de Raphus. En 1848 incluíuse unha nova especie dentro deste xénero obsoleto, Didus nazarenus por Hugh Edwin Strickland e Alexander Gordon Melville. Para incluír futuras novas especies, así como ás especies coñecidas na súa época, Strickland e Melville crearon á subfamilia Didinae. En 1893 tres especies foron asignadas ao grupo, Pezophaps solitarius, Didus ineptus e a posíbel especie Didus borbonicus.
Hoxe en día só se recoñecen dúas especies de rafinos, sendo Didus ineptus un sinónimo menor subxectivo de Raphus cucullatus; Didus borbonicus? é clasificado como o ibis Threskiornis solitarius, e Didus nazarenus identificouse como sinónimo de Pezophaps solitaria.
Unha suborde descrita e nomeada en 1893 por Sharpe, Didi, foi definida como un grupo que incluía só a aves grandes que eran próximas aos colúmbidos, das illas Mascareñas de Mauricio, Reunión e Rodrigues. Os trazos que agrupaban a Didi con Columbidae eran o ángulo da mandíbula e o gancho nol extremo do pico.
En 1811 Johann Karl Wilhelm Illiger creou unha nova familia para o xénero Didus. Denominouna Inepti, e nela inclíu só a Didus ineptus, agora un sinónimo de Raphus cucullatus. Illiger concluíu que o dodo estaba emparentado coas avestruces e os ñandús, polo que situou a Inepti no orde das Ratites (hoxe Struthioniformes, como unha familia achegada aos Gallinacei, Epollicati (un grupo inválido que incluía aos xéneros Turnix e Syrrhaptes, Columbini e a Crypturi.
En 1842 Johannes Theodor Reinhardt propuxo que estas eran pombas terrestres, baseándose en estudos dun cranio de dodo que el redescubriu na colección real danesa en Copenhague. Esta idea foi ridiculizada, pero máis tarde recibiu o apoio de Strickland e Melville, que suxiriron un ascendente común para o solitario e o dodo en 1848, tras a disección do único espécime coñecido de dodo con tecidos brandos e comparalo cos poucos restos daquela dispoñíbeis do solitario. Strickland estableceu que aínda que non eran idénticas, estas aves compartían moitas características distintivas nos ósos das patas, trazos que polo demais só se coñecían nas pombas.
Os rafinos son ás veces separados como unha familia distinta denominada Raphidae, e as súas afinidades foron durante moito tempo incertas. Foi situada en principio entre as ratites, debido ás súas peculiares apomorfías relacionadas coa incapacidade de voar, e suxeriuse tamén unha relación cos rálidos. Porén, os datos osteolóxicos e moleculares concordan en que o máis apropiado é situalos dentro dos Columbidae. Propuxéronse moitas afinidades diferentes para o dodo, incluíndo que fora unha pequena avestruz, un rálido, un albatros ou incluso un voitre.
Filoxenia
A comparación das secuencias de ADN, do citocromo b mitocondrial e do rRNA 12S illados nun tarso dun dodo e nun fémur dun solitario de Rodrigues confirmaron a súa achegada relación e a súa clasificación dentro dos Columbidae. Interpretouse que a evidencia xenética mostraba que a pomba de Nicobar do sueste asiático era o seu parente vivo máis próximo, seguida polas guras de Nova Guinea e a pomba manumea, superficialmente parecida ao dodo, procedente de Samoa. O nome do xénero desta última é Didunculus ("pequeno dodo"), e foi chamada dodlet ("dodiño") por Richard Owen.
O seguinte cladograma, baseado en Shapiro e colaboradores (2002), mostra a achegada relación do dodo co resto dos Columbidae, un clado que consta, en xeral, de especies terrestres endémicas de illas.
En 2014, o ADN do único espécime coñecido da recentemente extinta pomba verde manchada (Caloenas maculata) foi analizado, e encontrouse que era un parente achegado da pomba de Nicobar e, por tanto, tamén do dodo e do solitario de Rodrigues.
miniatura|A pomba de Nicobar (Caloenas nicobarica) é o parente vivo máis achegado ao dodo e ao solitario de Rodrigues. Un cladograma parecido foi publicado en 2007, aínda que intercambiando a posición de Goura e Didunculus e incluíndo á pomba faisán (Otidiphaps nobilis) e á pomba terrestre de pico groso (Trugon terrestris) na base do clado. Baseándose nas evidencias moleculares e de comportamentos, Jolyon C. Parish propuxo que o dodo e o solitario de Rodrigues deberían situarse na subfamilia Gourinae, xunto coas pombas do xénero Goura e outras, de acordo coa evidencia xenética.