cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lipotes vexillifer
Conservación
Douglas Adams e Mark Carwardine documentaron os seus encontros cos animais en perigo nas súas viaxes de conservación para o programa da BBC "A última oportunidade para ver" (Last Chance to See). O libro do mesmo nome, publicado en 1990, incluíu fotos dun exemplar en catividade, un macho chamado Qi Qi, que viviu no delfinario do Instituto Wuhan de Hidrobioloxía desde 1980 até o 14 de xullo de 2002. Este golfiño, descuberto por un pescador no lago Dongting, converteuse no único residente do delfinario de Baiji, ao lado do lago do Leste. Outro delfín capturado faleceu despois dun ano (de 1996 a 1997), na Reserva Seminatural de Shishou Tian-e-Zhou, que contiña soamente toniñas da especie Neophocaena phocaenoides desde 1990. Outro golfiño, unha femia achada na illa de Chongming cerca de Shangai en 1998, faleceu de fame despois dun mes, xa que non aceptou a comida que se lle daba.
A especie de cetáceo en maior perigo no mundo, segundo o Libro Guinness dos Récords, foi avistada por última vez no mes de setembro de 2004. A axencia de noticias Xinhua anunciou o 4 de decembro de 2006 que ningún golfiño de río chinés fora detectado tras unha busca visual e acústica realizada por 30 investigadores durante seis semanas no río Yangtzé. O fracaso da Expedición do golfiño de auga doce do río Yangtzé levantou sospeitas sobre a inequívoca extinción dunha especie de cetáceo debido á acción humana. A escasa visibilidade da auga e as condicións climáticas poderían dificultar os avistamentos, pero de todos os modos algúns científicos declararon a especie funcionalmente extinta o 13 de decembro de 2006.
A poboación actual deste golfiño é difícil de calcular, pero se pensa que son menos dos que se necesitan para a propagación da especie.
Causas da extinción
As causas da posíbel extinción do Lipotes vexillifer son moi diversas, aínda que concretamente o fin da especie se atribúe á sobrepesca, á construción de encoros, á degradación ambiental e ás colisións de embarcacións con estes animais.
O encoro das Tres Gargantas alterou de maneira irrecuperábel o hábitat deste golfiño. Algúns científicos esperaban poder salvar aos últimos individuos trasladándoos a un lago próximo, para logo reintroducilos novamente no río cando as súas oportunidades de supervivencia foran maiores.
-990
Outros
Historia ano a ano
Xisulfo
Xisulfo foi duque de Spoleto desde 759 ata 761.
Traxectoria
En 758, Desiderio, despois de desbaratar unha revolta do Duque Alboíno, tomou o control do ducado de Spoleto en abril do ano seguinte, cando puxo a Xisulfo a gobernar no seu nome o ducado. Xisulfo reinou ata 761, cando morreu ou foi deposto. Nalgún momento entre setembro de 762 e marzo de 763 foi substituído por Teodicio, outro seguidor de Desiderio.
Mesosauria
Os mesosauria ou mesosaurios (do grego μέσος "situado no medio, intermedio" e σαῦρος "lagarto") son un grupo de réptiles da subclase anapsida que tiñan un corpo moi alongado e delgado, a cola longa e as extremidades longas, con mans e pés ensanchados formando aletas, o que fai supoñer que estes animais levaban unha vida case exclusivamente acuática, alimentándose de peixes.
Bothriechis schlegelii
A Bothriechis schlegelii é unha especie velenosa de serpe que vive en América Central e en América do Sur. Pequena e arborícola, esta serpe caracterízase pola súa ampla variedade de cores, así como polas protuberancias enriba dos ollos. É a especie máis común do xénero Bothriechis. O nome científico schlegelii honra ó ornitoloxista alemán Hermann Schlegel. Non existe ningunha subespecie recoñecida.
Apropiación indebida. Unha novela sobre o amor
'Apropiación indebida. Unha novela sobre o amor' (en Egenmäktigt förfarande – en roman om kärlek) é unha novela da autora sueca Lena Andersson, publicada orixinalmente en 2013. Gañou en 2013 o premio August, e ese mesmo ano foi distinguida co premio literario que entrega o diario Svenska Dagbladet.
Foi traducida ó galego por Marta Dahlgren e foi publicada pola Editorial Hugin e Munin no ano 2018.
Eduardo Expósito
Eduardo Expósito Jaén, nado en Barcelona o 1 de agosto de 1996, é un futbolista español. Xoga de centrocampista no Espanyol, da Primeira División.
Traxectoria
En xullo de 2015 fichou polo Deportivo da Coruña para xogar no seu equipo filial en Terceira División. Debutou co primeiro equipo o 7 de maio de 2017, da man do adestrador Pepe Mel, nunha derrota en Riazor fronte o RCD Espanyol (1–2).
O 13 de xullo de 2019, anunciouse o seu traspaso ó SD Eibar da Primeira División.
Carlos Casares (homónimos)
O nome Carlos Casares pode referirse a:
Sans Toi m'Amie / Kimi to Itsumademo
"Sans Toi m'Amie / Kimi to Itsumademo" (サン・トワ・マミー/君といつまでも) é o quinto single da cantante xaponesa de J-Pop, pertencente o Hello! Project, Maki Goto, lanzado no Xapón o 18 de decembro do ano 2002 baixo o selo Zetima e producido por Tsunku. Tódalas cancións foron compostas e escritas por Tsunku.
Malaquías O'Morgoir
San Malaquías é o nome galego do irlandés Malachia O'Morgoir, nado posiblemente en Armagh (Irlanda do Norte) cara 1094 e finado na Abadía de Claraval (Aube, Francia) o 2 de novembro de 1148.
Membro dunha familia nobre, foi bautizado como Maelmhaedhoc (máis tarde latinizado como Malachia); foi abade do mosteiro de Bangor, bispo de Connor e primado de Irlanda, como arcebispo de Armagh, durante varios anos. Amigo de san Bernardo de Claraval, foi canonizado o 6 de xullo de 1199 polo papa Inocencio III. A súa festa conmemórase o 3 de novembro.
Atribúeselle a autoría da Profecía dos papas, manuscrito que revela por medio dunha frase latina unha indicación sobre cada papa desde Celestino II, mais este documento é tachado, a miúdo, por moitos estudosos, como un escrito apócrifo do século XVI.
Teodicio
Teodicio foi duque de Spoleto desde 763 ata 773.
Filmes propostos ó mellor filme internacional na 68ª edición dos Óscar
200px|miniatura|[[Marleen Gorris, directora do filme gañador]] Os seguintes 41 filmes, todos eles de países diferentes, foron propostos na 68ª edición dos Óscar para o premio de mellor filme en lingua non inglesa. Os títulos salientados en azul e verde son os cinco filmes nomeados, en representación de Alxeria, o Brasil, Italia, os Países Baixos e Suecia. O galardón recaeu sobre os Países Baixos, co filme Antonia. Foi o primeiro filme dirixido por unha muller que gañou o premio.
Teodicio
Traxectoria
Malia pensarse a miúdo que morreu no Cerco de Pavía (774), estaba aínda vivo o 9 de xuño de 776, cando Carlomagno confirmou as propiedades do mosteiro de Farfa no reinado do seu sucesor Hildeprando.
Filmes propostos ó mellor filme internacional na 68ª edición dos Óscar
Bolivia e Tunisia presentaron filme por vez primeira. Filipinas regresou á competición logo de 9 anos de ausencia. Irán tentou retirar o seu candidato á competencia trala deterioración das relacións cos Estados Unidos, mais a Academia rexeitou a proposta.
Malaquías O'Morgoir
Non debe ser confundido, por outra parte, co bíblico Malaquías.
José Ramón Rego Martínez
José Ramón Rego Martínez, nado en Mondoñedo en 1919 e finado na Coruña en 1996, foi un político galego.
Traxectoria
Secretario da Administración de Xustiza, foi secretario da Audiencia Provincial de Lugo. Foi Presidente da Deputación de Lugo entre 1962 e 1963 e procurador en Cortes en representación da Deputación.
The Boy at the Top of the Mountain
The Boy at the Top of the Mountain é o título dunha novela do escritor irlandés John Boyne publicado no ano 2015.
Sinopse
Trala morte dos seus pais, Pierrot sepárase do seu mellor amigo Anshel e abandona o seu París natal para vivir coa súa tía Beatrix, quen traballa como ama de chaves nuha mansión. Pero non é unha mansión calquera, senón que é a casa de Berghof, a residencia que Adolf Hitler posúe nos Alpes de Baviera.
Mateo Torres Bestard
Mateo Torres Bestard, nado en Palma de Mallorca en 1891 e finado na mesma cidade en 1969, foi un militar e político español.
Traxectoria
Ingresou na Academia de Infantería en 1907. Ascendeu a capitán en 1917 e participou na campaña de Marrocos. Regresou a Mallorca en 1927 e obtivo a graduación de comandante en 1930. Foi axudante do xeneral Francisco Franco cando foi comandante militar das Baleares (1933). Presidiu a Xunta Divisionaria que preparou en Mallorca a sublevación do 18 de xullo de 1936 e foi nomenado xefe do Centro de Mobilitzación. Cando se iniciou a Guerra Civil foi xefe provincial de milicias e gobernador civil das Baleares (outubro de 1936 a maio de 1937). Logo foi trasladado a Sevilla. En maio de 1937 foi nomeado primeiro delegado nacional de organizacións xuvenís en Salamanca. O 14 de setembro dese ano foi nomeado gobernador civil de Pontevedra. Permaneceu no cargo até marzo de 1939. Coa graduación de coronel, foi xuíz eventual das Baleares (1943-1953).
Lingua cree
miniatura|Placa trilingüe en inglés, francés e Cree. A lingua cree é un continuo dialectal consistente en varios dialectos aborixes americanos pertencentes ás linguas algonquinas, faladas por 50.000 persoas no Canadá, dende Alberta até Terra Nova e Labrador. Algúns dialectos utilizan unha variantes dos alfasilabarios nativos canadenses e outros usan o alfabeto latino.
Nomes
Os endónimos da lingua son Nēhiyawēwin ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ (cree das chairas), Nīhithawīwin (cree dos bosques), Nehirâmowin (atikamekw), Nehlueun (montagnais occidental, dialecto Piyekwâkamî), Ilnu-Aimûn (montagnais occidental, dialecto Betsiamites), Innu-Aimûn (montagnais oriental), Iyiniu-Ayamiwin (cree do sueste), Iyiyiu-Ayimiwin (cree do nordeste), e Ililîmowin (cree moose).
Estado de Pohnpei
Xeografía
O estado de Pohnpei atópase no Océano Pacífico. Atópase cerca do extremo oriental das illas de Carolinas e está a medio camiño entre Honolulu e Manila. A superficie do estado de Pohnpei ten unha superficie de 372 km², estando constituído por unha illa principal (Pohnpei) e 161 pequenas illas e atois. A súa altitude máxima, 791 m. atópase nun picacho remanente dun volcán.
As illas exteriores de Pohnpei son illas baixas, e inclúen Pingelap, Mokil, Ant, Pakin, Ngatik, Nukuoro, Oroluk e Kapingamarangi. Tamén se inclúe a gran parte mergullada do Arrecife Minto.
Coa excepción das chairas costeiras, taludes e abanos aluviais, a maior parte da illa de Pohnpei, unha Illa elevada, é montañosa, exuberante e verde. A súa selva é densa e rica; extensos pantanos de mangleiros se aliñan na costa. A illa é máis ou menos circular no seu contorno, os seus 130 km de circunferencia están rodeados por un arrecife de coral.
Kitchee SC
O Kitchee Sports Club é un equipo de fútbol de Hong Kong que xoga na Primeira División de Hong Kong da que foi campión na tempada 2011-2012.
Foi fundado en 1931 e é un dos clubs máis antigos da rexión. Está adestrado polo catalán Josep Gombau e nos últimos anos teñen xogado nel varios futbolistas galegos, como Dani Cancela, Yago González, Pablo Couñago e Roberto Losada, así coma outros españois.
Losada foi o capitán na súa derradeira tempada como xogador, antes de retirarse e pasar a formar parte do corpo técnico do equipo.
Equipo
A 7 de outubro de 2012.
Notas
<References/>
As Reixas, Os Vilares, Guitiriz
As Reixas é un lugar da parroquia dos Vilares no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 55 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 26 homes e 29 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 63 habitantes.
Cortexo sexual
miniatura|270px|Cortexo sexual dun macho de [[antílope da India (Antilope cervicapra).]]
En bioloxía denomínase cortexo sexual ou cortexo nupcial, e mesmo parada nupcial, o comportamento animal cando o macho dunha determinada especie busca, durante a época de celo, o apareamento cunha femia. En moitos casos, hai unha loita, case sempre incruenta, entre os machos que teñen a vista posta na mesma femia.
Moitas especies animais exhiben durante este período unha serie de comportamentos máis ou menos ritualizados como, por exemplo, a danza nupcial. Frecuentemente implican a exhibición de características físicas, a produción de sons especiais ou o ofrecemento de agasallos á femia. Este tipo de comportamentos obsérvanse máis frecuentemente, e de forma máis desenvolvida, nas aves.
O cortexo sexual aumenta a dispoñibilidade para o apareamento, ao aumentar a motivación sexual dos individuos. Tamén actúa como un selector do individuo macho máis apto para o apareamento. Paralelamente, diminúe a agresividade intraespecífica entre os membros da parella, e tamén entre todos os individuos daquelas especies que se reúnen en mandas durante o período reprodutivo, e que son fortemente territoriais o resto do ano.
Miñarzo, Lira, Carnota
Miñarzo é un lugar da parroquia de Lira, no concello de Carnota. Segundo o IGE en 2011 tiña 350 habitantes (171 mulleres e 179 homes), o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 391 habitantes.
Patrimonio
A capela da Virxe dos Remedios é un pequeno templo relixioso. Como lámpada úsase o o timón do Ariete, un barco naufragado a mediados do século XX, suspendido do teito.
No lugar tamén hai un cruceiro.
Moi Ivan, toi Abraham
Moi Ivan, toi Abraham (en Я — Іван, ты — Абрам) é un filme franco-belaruso de 1993 escrito e dirixido por Yolande Zauberman. Foi escollido como candidato de Belarús para o Óscar ó mellor filme internacional na 67ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Raíz tuberosa
miniatura|150px|Raíces tuberosas dunha [[dalia (Dahlia).]] Unha raíz tuberosa é un tipo de órgano subterráneo de acumulación de nutrientes tal como os rizomas, cormos, bulbos e tubérculos. A diferenza esencial con todos eles é que estes son talos modificados, mentres que a raíz tuberosa, como o seu nome indica, é unha raíz engrosada axeitada á función de almacenamento de reservas. As raíces tuberosas fórmanse como un acio dende a coroa ou baseamento da planta dende onde xorden os talos. Durante a estación de crecemento, estas raíces especialízanse na reserva de nutrientes que a planta produce nas follas.
Os exemplos típicos de plantas con raíces tuberosas son a pataca doce (Ipomoea batatas) e maila dalia (Dahlia), aínda que outras especies como Eremurus, Clivia, Alstroemeria e Ranunculus tamén as presentan.
Celtic Woman: Songs from the Heart
Celtic Woman: Songs from the Heart é o sexto álbum de estudio do grupo irlandés Celtic Woman. Foi lanzado ó mercado o 26 de xaneiro de 2010 e nel participan as cantantes Chloë Agnew, Lynn Hilary, Lisa Kelly, Alex Sharpe, e a violinista Máiréad Nesbitt. Na versión de luxo alemá, editada en xaneiro de 2011, tamén participa Lisa Lambe.
Censo dos Estados Unidos de América do 2000
O vixésimo segundo Censo dos Estados Unidos de América, levado a cabo pola Oficina do Censo dos Estados Unidos (United States Census Bureau), determinou que a poboación dos Estados Unidos de América ao 1 de abril do ano 2000 era de 281 421 906, un incremento do 13,2% respecto das 248 709 873 rexistradas durante o censo do ano 1990.
Perfil demográfico
A Census Bureau rexistrou os seguintes datos sobre a poboación dos Estados Unidos.
División da poboación por estados
O estado máis poboado é California con 33 871 648 persoas, e o menos poboado é Wyoming con 493.782 habitantes. O estado que máis creceu en número de persoas foi California, con 4 111 627, e porcentualmente foi Nevada, cun incremento do 66,3% (769.424 persoas) desde 1880.
Idiomas
A Modern Languaje Association encárgase de investigar e detallar información sobre os 36 idiomas e 7 grupos de linguas menos comúns. O inglés predomina como lingua principal, sendo falada nos fogares polo 82,12% da poboación. O 17,88% restante divídese do seguinte xeito (só sinálanse os idiomas que contribúen máis dun 1%).
Representación gobernamental
Desde o primeiro censo, realizado en 1790, o reconto decenial foi a base para a forma de goberno representativo dos Estados Unidos. O Artigo I, Sección II especifica que "o número de representantes non pode exceder dun por cada 30.000 habitantes, cada estado debe ter polo menos un representante".
Bismuto
miniatura|esquerda|250px|[[Cristal de bismuto. A iridescencia prodúcese por efectos de interferencia nunha capa fina de óxido que se forma ao retirar o cristal quente do bismuto líquido.]]
O bismuto é un elemento químico da táboa periódica cuxo símbolo é Bi e o seu número atómico é 83.
Este metal do bloque p, pesado, quebradizo e branco cristalino, parécese quimicamente aos elementos que o preceden no grupo, antimonio e arsénico (aínda que estes se adoitan considerar como semimetais).
Emprégase nalgunhas aliaxes e algúns dos seus compostos empréganse como cosméticos e en aplicacións farmacéuticas.
Tetrodotoxina
A tetrodotoxina, xeralmente abreviada TTX, é unha potente neurotoxina. O seu nome deriva dos peixes Tetraodontiformes, grupo ao que pertencen o peixe globo, peixes ourizo, peixe lúa, e peixe bésta e no que hai varias especies que a conteñen. Tamén aparece noutros animais acuáticos (por exemplo nos polbos de aneis azuis, o tritón Taricha granulosa, e os caracois natícidos). Non obstante, quen realmente produce a toxina son certas bacterias simbióticas ou infectantes como Pseudoalteromonas, Pseudomonas, e Vibrio entre outras, que pasan a toxina aos tecidos do animal.
A tetrodotoxina inhibe o disparo dos potenciais de acción en nervios ao unirse ás canles de sodio reguladas por voltaxe das membranas das neuronas e bloquear o paso de ións sodio (responsables da fase elevada do potencial de acción) na neurona.
O seu mecanismo de acción, que bloquea selectivamente a canle de sodio, foi demostrado definitivamente en 1964 por Toshio Narahashi e John W. Moore na Universidade Duke.
Fontes naturais
Ademais de nas bacterias, nas que se cre que está en último extremo a orixe biosintética desta molécula (ver máis abaixo), a tetrodotoxina foi illada de moitas especies animais, como:
A toxina é variadamente utilizada polos metazoos como biotoxina defensiva para repeler os predadores, ou como un veleno tanto defensivo como predador (por exemplo, en polbos, quetógnatos, e nemertinos). Aínda que a toxina actúa como mecanismo de defensa das presas, algúns predadores que capturan esas presas, como a serpe Thamnopis sirtalis desenvolveron unha resistencia á TTX.
A asociación da TTX con poboacións de bacterias simbióticas, infectantes ou consumidas que se encontran dentro dos animais dos cales é illada a toxina, está, en 2016, relativamente clara; a presenza de bacterias produtoras de TTX no microbioma de metazoos determínase por métodos de cultivo, a presenza da toxina por análise química, e a asociación da bacteria coa produción de TTX por ensaio de toxicidade dos medios nos que se sospeita que creceu a bacteria. Como indicaron Lago et al., "hai boas evidencias de que a captación de bacterias que producen TTX é un elemento importante da toxicidade por TTX en metazoos mariños que presentan esta toxina." Entre as bacterias produtoras de TTX están especies de Actinomyces, Aeromonas, Alteromonas, Bacillus, Pseudomonas, e Vibrio; nos seguintes animais foron implicadas bacterias específicas:
A asociación das bacterias coa produción da toxina é inequívoca. Lago e colaboradores afirmaron que: "propuxéronse bacterias simbióticas endocelulares como posible fonte da TTX eucariota por medio dunha vía exóxena," e Chau e colaboradores indicaron que: "a ampla distribución da TTX en organismos filoxeneticamente distintos… indica fortemente que as bacterias simbióticas xogan un papel na biosíntese da TTX", aínda que a correlación foi ampliada á maioría pero non a todos os metazoos nos cales a toxina foi identificada. Non obstante, hai unha única excepción, a dos tritóns da especie Taricha granulosa, nos que non se detectaron bacterias produtoras de TTX nos seus tecidos con maiores niveis de toxinas (pel, ovarios, músculo), usando métodos de PCR, aínda que se indicaron reservas técnicas sobre esa estratexia. Algo fundamental para o argumento xeral é que os peixes globo Takifugu rubripes capturados e criados en laboratorio con dietas controladas libres de TTX "perderon a súa toxicidade co tempo," mentres que nos da especie Fugu niphobles cultivados que carecían inicialmente de TTX, ao alimentalos con dietas que contiñan TTX viuse como a TTX nos seus fígados se incrementaba ata niveis tóxicos. Por tanto, como as bacterias que producen TTX están presentes abondosamente nos sedimentos acuáticos, cobra forza a idea da orixe da toxicidade a partir da inxestión de TTX e/ou bacterias produtoras de TTX, con acumulación e posible posterior colonización e produción. Non obstante, ante a ausencia de vías biosintéticas claras coñecidas (que están presentas en bacterias pero non en metazoos), queda por demostrar plenamente se a TTX se orixina en todos os metazoos coa participación bacteriana, e se as cantidades de toxina observadas son o resultado da inxestión, inxestión e colonización, ou dalgún outro mecanismo.
Bioquímica
A tetrodotoxina únese ao que se coñece como sitio 1 da canle de sodio regulada por voltaxe rápida. O sitio 1 está localizado na abertura do poro extracelular da canle iónica. A unión de calquera molécula a este sitio desactiva temporalmente a función da canle iónica. A saxitoxina, neosaxitoxina e varias conotoxinas tamén se unen ao mesmo sitio.
A TTX e os seus análogos foron historicamente importantes axentes para a súa utilización como ferramentas químicas, para o uso en caracterización de canles e en estudos fundamentais da función da canle. A prevalencia das canles TTX-s Na+ no sistema nervioso central fai que a tetrodotoxina sexa un valioso axente para silenciar a actividade neuronal en cultivos celulares.
Síntese química
En 1964 un equipo de científicos liderados por Robert B. Woodward na Universidade Harvard dilucidaron a estrutura da tetrodotoxina. A estrutura foi confirmada por cristalografía de raios X en 1970. Yoshito Kishi e colegas na Universidade de Nagoya, Xapón, informaron da primeira síntese total da D,L-tetrodotoxina en 1972. M. Isobe e colegas da Universidade de Nagoya, Xapón  e J. Du Bois et al. da Universidade Stanford, EUA, informaron da síntese total asimétrica da tetrodotoxina en 2003. As dúas sínteses de 2003 usaron estratexias moi diferentes; as rutas de Isobe estaban baseadas en reaccións de Diels-Alder e os traballos de Du Bois fixéronse usando a activación de enlaces C-H. Desde entón, os métodos avanzaron rapidamente, co desenvolvemento de varias estratexias novas para a síntese de tetrodotoxina.
Unión Europea
O Regulamento (CE) N° 853/2004 do Parlamento Europeo e do Consello de 29 de abril de 2004 polo que se establecen normas específicas de hixiene dos alimentos de orixe animal, prohibe a venda na Unión de peixes que conteñen TTX como tetraodóntidos, mólidos, diodóntidos e cantigastéridos no seu anexo III, sección VIII (Produtos da pesca), cap. V (Normas sanitarias), parte E (Toxinas).
Ademais, foron detectadas cantidades mínimas de tetrodotoxina en mexillóns e caramuxos nalgúns países de Europa, entre eles en Galicia, o que motivou que Países Baixos fixese a proposta na Unión Europea de obrigar a medir esa toxina nos bivalvos (como se fai xa con outras biotoxinas) e poñer un límite mínimo aceptable, aínda que non se tomou polo momento (xullo de 2016) ningunha decisión.
Toxicidade
A TTX é extremadamente tóxica. A súa dose letal media oral (LD50) no rato é de 334 μg por kg. Como comparación, a LD50 oral do cianuro de potasio no rato é de 8,5 mg por kg, o que indica que mesmo oralmente a TTX é máis velenosa que o cianuro. Tamén é máis perigosa inxectada, cunha cantidade necesaria para chegar á dose letal por inxección de só 8 μg por kg en ratos.
A toxina pode entrar no corpo da vítima por inxestión, inxección, ou inhalación, ou por abrasións na pel.
O envelenamento ocorre como consecuencia do consumo de peixes da orde Tetraodontiformes, e é extremadamente grave. Os órganos (como o fígado) do peixe globo poden conter niveis de TTX suficientes para producir parálise do diafragma e a morte debido a falta de respiración. A toxicidade varía entre especies e en diferentes estacións e localidades xeográficas, polo que a carne de moitos peixes globo pode non ter unha toxicidade perigosa.
O mecanismo de toxicidade é o bloqueo das canles de sodio reguladas por voltaxe rápidas, que son necesarias para a transmisión normal de sinais entre o corpo e o cerebro. Como resultado, a TTX causa perda de sensibilidade, e parálise dos músculos voluntarios incluíndo o diafragma e músculos intercostais, polo que detén a respiración.
Síntomas e tratamento
O diagnóstico do envelenamento por comer peixe globo está baseado na sintomatoloxía observada e o historial dietético recente.
Se o paciente sobrevive 24 horas, o normal é que se recupere sen efectos residuais nuns poucos días.
A terapia é de mantemento e baseada nos síntomas, cun tratamento inicial agresivo das vías respiratorias. Se se inxire, o tratamento pode consistir en lavado de estómago, darlle á vítima carbón activado para que se una á toxina, e tomar as medidas estándar de soporte vital para manter o paciente vivo ata que o efecto do veleno desapareza. Recoméndanse agonistas alfa adrenérxicos ademais de fluídos intravenosos para combater a hipotensión; os axentes anticolinesterase "foron propostos como unha opción de tratamento pero non foron comprobados adecuadamente".
Non existe ningún antídoto aprobado para uso humano, pero hai un informe dunha investigación primaria (resultados preliminares) que indica que se está desenvolvendo un anticorpo monoclonal específico para a TTX por USAMRIID que foi efectivo, nese único estudo realizado, para reducir a letalidade da toxina en ensaios en ratos.
A xenética non é un factor na susceptibilidade ao envelenamento por tetrodotoxina. Esta toxicose pode evitarse non consumindo especies animais que se sabe que a conteñen, principalmente o peixe globo, xa que outras especies son raramente consumidas polos humanos.
Frecuencia xeográfica da toxicidade
O envelenamento por tetrodotoxina foi asociado case exclusivamente co consumo de peixe globo das augas de rexións do Indo-Pacífico, pero os peixes globo doutras rexións tamén se comen, aínda que moito menos. Informouse de varios casos de envelenamentos, e mesmo de mortes, nos que o responsable era o peixe globo do océano Atlántico, Golfo de México, e Golfo de California. Houbo casos non confirmados de tetrodotoxicidade por comer peixes globos do Atlántico da especie Sphoeroides maculatus, e nos tres estudos realizados, os extractos os peixes desa especie eran moi tóxicos para os ratos. O gasterópodo Charonia sauliae foi implicado en envelenamentos, e as probas suxiren que contén un derivado da tetrodotoxina. Houbo varios informes de envelenamentos por peixe globo mal etiquetado, e un caso mortal en Oregón por tragar o tritón Taricha granulosa.
As estatísticas da Oficina de Tokio de Benestar Social e Saúde Pública indican de 20 a 44 incidentes por envelenamento por comer fugu ao ano entre 1996 e 2006 (segundo o ano) en todo o país nipón, que causaron de 34 a 64 hospitalizacións e de 0 a 6 mortes por ano (segundo o ano), o que fai unha media de mortalidade do 6,8%. Dos 23 incidentes rexistrados en Tokio entre 1993 e 2006, só un tivo lugar nun restaurante, e os demais foron casos de pescadores que comeron as súas capturas. En todo Xapón, entre 2006 e 2009 houbo 119 incidentes que afectaron a 183 persoas e 7 mortos.
Os incidentes nos países fóra da área do Indo-Pacífico son raros. En Haití, pénsase que a tetrodotoxina foi utilizada en preparacións para o vodú, nos denominados velenos de zombi, tal como indicaban estudos iniciais, pero as posteriores repetidas análises coidadosas realizadas non conseguiron identificar esta toxina en ningunha mostra dese tipo de preparacións,  pero a discusión continúa. Kao e Yasumoto fixeron estudos no que concluían no primeiro dos seus artigos en 1986 que "a afimación que circulou amplamente na prensa non especializada do efecto que a tetradotoxina é o axente causal no proceso de zombificación inicial non ten fundamento nos feitos.”
Análise de alimentos
O bioensaio con ratos desenvolvido para o envelenamento por toxina paralizante (PSP) pode utilizarse tamén para monitorizar a presenza de tetrodotoxina no peixe globo e normalmente é o método de elección. Desenvolveuse un método de HPLC con reacción en post-columna con alcali e fluorescencia para determinar a TTX e as súas toxinas asociadas. Os produtos de degradación do alcali poden ser confirmados como os seus derivados trimetilsilil por medio de cromatografía de gas/espectrometría de masas.
Detección nos fluídos corporais
A tetrodotoxina pode ser cuantificada no soro sanguíneo, sangue completo ou urina para confirmar un diagnóstico de envelenamento en pacientes hospitalizados ou como axuda en investigacións forenses en casos de sobredose mortal da toxina. A maioría das técnicas analíticas utilizan a detección por espectroscopia de masas seguida de preparación cromatográfica líquida ou sólida.
Investigacións terapéuticas modernas
A tetrodotoxina investigouse como posible tratamento para a dor asociada ao cancro. Os ensaios clínicos iniciais demostraron un alivio da dor significativo nalgúns pacientes.
Ademais, as mutacións nunha determinada canle de Na+ sensible á TTX están asociadas con certas migrañas, aínda que non está claro se isto ten importancia terapéutica para a maioría da xente que padece de migrañas.
A tetrodotoxina utilizouse clinicamente para aliviar a dor de cabeza asociada coa abstinencia da heroína.
Historia
miniatura|Unha farmacopea chinesa.
Os usos terapéuticos dos ovos do peixe globo menciónanse na primeira farmacopea chinesa (Pen-T’ so Ching, O Libro das Herbas, datado entre o 2838 e o 2698 a. C. por Shénnóng Běn Cǎo Jīng; pero é máis probable unha data posterior), no que se clasificaban como produto con toxicidade ‘media’, pero que podían ter efectos tónicos cando se usaban na dose correcta. O principal uso era “parar as enfermidades convulsivas”. No Pen-T’ so Kang Mu (Index Herbacea ou O Gran Herbolario de Li Shih-Chen, 1596) algúns tipos de peixe Ho-Tun (o actual nome chinés do peixe globo) tamén se recoñecían como tóxicos pero (nas doses axeitadas) útiles para preparar tónicos. Indicábase un incremento da toxicidade do Ho-Tun (peixes globo) nos peixes capturados no mar (máis que no río) despois do mes de marzo. Recoñecíase que as partes máis velenosas eran o fígado e os ovos, pero que a toxicidade podíase reducir poñendo a remollo os ovos, decatándose do feito de que a tetrodotoxina é lixeiramente hidrosoluble, e soluble en 1 mg/mL en solucións lixeiramente ácidas.
O médico alemán Engelbert Kaempfer, na súa "Historia do Xapón" (1727), describiu como os efectos tóxicos do peixe eran ben coñecidos, ata o punto de que se usaba para suicidarse e que o Emperador decretara que aos soldados non lles estaba permitido comelo. Hai tamén evidencias doutras fontes de que o coñecemento da súa toxicidade estaba estendido por todo o sueste asiático e a India.
Os primeiros casos rexistrados de envelenamento por TTX que afectaron a persoas occidentais aparecen nas anotacións no caderno de bitácora do capitán James Cook do 7 de setembro de 1774. Ese día Cook escribiu que a súa tripulación comera algún peixe tropical local (peixe globo, seguramente), e despois déranlle os restos aos porcos que levaban a bordo. Os tripulantes experimentaron atordoamento e falta de respiración, mentres que os porcos foran atopados mortos a mañá seguinte. A posteriori, parece claro que a tripulación sobreviviu a unha dose suave de tetrodotoxina, mentres que os porcos, que se alimentaran das vísceras do peixe que contiñan máis toxina, tomaron unha dose mortal.
A toxina foi illada primeiramente en 1909 polo científico xaponés Dr. Yoshizumi Tahara. Foi un dos axentes estudados pola Unidade 731 do exército imperial xaponés na década de 1930, unidade secreta que avaliaba as armas biolóxicas en suxeitos humanos (prisioneiros obrigados a someterse á experimentación).
Gaivota chorona americana
A gaivota chorona americana  ou gaivota alegre é unha ave pertencente á familia dos láridos.
Distribución
Cría nas costas atlánticas norteamericanas, no golfo de México e no mar Caribe. Inverna na costa máis meridional dos EUA, golfo de México, Caribe e chega ata Venezuela. Considérase divagante en Europa, sobre todo nas Illas Británicas e Francia. Na península ibérica e en Galicia existen citas históricas, mais a especie considérase unha rareza.
Certame Literario Manuel Oreste Rodríguez López
O Certame Literario Manuel Oreste Rodríguez López é un certame organizado e financiado polo concello de Paradela. A entrega de premios realízase no Centro Socio-Cultural Manuel Rodríguez López cada ano. O concurso está aberto a escritores e poetas que escriben en castelán ou galego; os gañadores reciben premios de €600 en cada categoría (narrativa e poesía).
Celébrase na honra do escritor, poeta e cronista galego Manuel Rodríguez López, e celébrase cada ano, sen interrupción, dende o ano 1995. A entrega de premios da 18ª edición aconteceu no mes de decembro de 2013.
Invasor
Invasor é un filme galego dirixido por Daniel Calparsoro que foi estreado no 2012. Está baseado na novela homónima de Fernando Marías. O filme foi rodado en Madrid, nas Illas Canarias e a cidade da Coruña.
Certame Literario Manuel Oreste Rodríguez López
Criterios
Escritores e poetas de todo o mundo, que escriben en castelán ou galego poden enviar un traballo ó certame. Os traballos de narrativa non deben exceder das vinte páxinas, e os traballos de poesía non deben superar os cen versos. Os traballos deberán ser orixinais e inéditos, sen ter sido premiados noutros concursos. Os membros do xurado na 18ª edición foron:
Invasor
Sinopse
Pablo é un médico militar enviado en misión de paz a Iraq durante a guerra de 2003. Nunha saída rutineira, o seu convoi é atacado no deserto. El e o seu amigo Diego logran salvarse refuxiándose nunha casa deshabitada. Convalecente, é devolto á casa xunto coa súa muller e filla. Ó ir recuperando as lembranzas comeza a sospeitar que lle ocultan información e négase a secundar a versión oficial dos feitos. Comeza para entón un pesadelo para el e a súa familia.
Certame Literario Manuel Oreste Rodríguez López
Premios
==Premiados   ==
José de la Torre Moreiras
José de la Torre Moreiras, nado en Chantada o 21 de xuño de 1919 e finado en Lugo en 1986, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Foi Presidente da Deputación de Lugo entre 1965 e 1974 e procurador en Cortes en representación da Deputación.
KK Radnički Kragujevac
O Košarkaški klub Radnički (en serbio: Кошаркашки клуб Раднички) foi un club de baloncesto profesional con sede en Kragujevac, Serbia. En 2014 o equipo foi disolto, tras vinte anos de historia, debido a problemas financeiros.
Historia
Despois de gañar unha eliminatoria á KK Vojvodina de Novi Sad de 3-0, clasificouse para a Liga do Adriático. Con todo, o patrocinador do club dende hai moito tempo, "Swisslion Takovo", baixou o seu investimento ao club antes do comezo da tempada de debut na NLB League. Así, o rescate do equipo chegou da man do alcalde da cidade de Kragujevac, Veroljub Stevanovic, co que o club trasladouse dende Vršac a Kragujevac o 21 de novembro de 2009, cambiando o seu nome polo da Sociedade Deportiva e dado o nome da sociedade dos famosos deportes "Radnički". Hoxe, a vila ten o pracer de ver no seu pavillón Hala Jezero grandes equipos como o Partizan, Hemofarm, Crvena zvezda, Cibona, Bosna, Olimpija ou Zadar.
Pavillón
O Hala Jezero (do serbio: Pavillón do Lago) é unha área deportiva cuberta localizada na propia cidade de Kragujevac. A súa capacidade é de 5.320, sendo agora mesmo sede, a parte do KK Radnički de baloncesto, da súa sección de voleibol. O primeiro evento deportivo disputado no pavillón foi o 20 de outubro de 1978, nun encontro entre o KK Radnički e a Jugoplastika Split.
Cela 211
Cela 211 (en Celda 211) é unha película galega, dirixida por Daniel Monzón en 2009, gañadora de 8 Premios Goya incluíndo mellor película, mellor actor (o galego Luís Tosar) e mellor director. É unha adaptación escrita por Jorge Guerricaechevarría da novela homónima do xornalista Francisco Pérez Gandul.
Estreouse en galego na TVG o 14 de xaneiro de 2012.
Sinopse
Juan, funcionario de prisións, preséntase no seu novo destino un día antes da súa incorporación oficial. Alí, sofre un accidente minutos antes de que se desencadee un motín no sector dos FIES, os presos máis temidos e perigosos. Os seus compañeiros non poden máis que velar polas súas propias vidas e abandonan á súa sorte o corpo inconsciente de Juan na cela 211. Ao espertar, Juan comprende a situación e faise pasar por un preso máis ante os amotinados. A partir dese momento, o protagonista terá que arriscar a base de astucia e mentiras, sen saber aínda o que lle ten preparado o destino.
Microcromosoma
dereita|miniatura|200px|Cromosomas de [[galiña|polo. Os moitos minicromosomas aparecen como puntos. As frechas indican un locus marcado en macrocromosomas homólogos.]]
Campionato Portugués de Rugby 2020-2021
Formato do torneo
Na tempada 2019/2020 non foi posible rematar a competición de liga, de xeito que a FPR decidiu que o título de campión quedase vacante e que non houbesen ascensos nin descensos. Non obstante o Rugby Clube da Lousã anunciou que renunciaba á súa praza na máxima categoría, praza que a FPR lle ofreceu ó Clube de Rugby São Miguel, que aceptou.
Unha das decisións tomadas pola FPR trala súa reunión cos 12 clubs participantes na máxima categoría foi modificar a fase inicial do campionato agrupando ós equipos por rexións para evitar grandes desplazamentos e reducir o risco de contaminación vírica entre cidades. O novo formato adaptado á pandemia contou cunha primeira fase de seis xornadas na que os 12 equipos estaban distribuídos en catro grupos.
Primeira Fase
A primeira fase ou fase de apuramento comezou o 26 de setembro e rematou o 8 de novembro, constando de 4 xornadas e 24 encontros (6 por grupo).
Microcromosoma
Un microcromosoma é un tipo de cromosoma de tamaño moi pequeno, que é un compoñente típico dos cariotipos de aves, algúns réptiles, peixes, e anfibios, pero que xeralmente está ausente nos cariotipos de mamíferos. Os minicromosomas teñen un tamaño menor de 20 Mb. Os cromosomas que pasan de 40 Mb considéranse macrocromosomas. Os que teñen tamaños entre 20 e 40 Mb clasifícanse como cromosomas intermedios. Como os microcromosomas son tan pequenos moi a miúdo é moi difícil distinguilos citoxeneticamente no cariotipo. Inicialmente pensábase que eran fragmentos de cromosomas insignificantes, pero despois, nas especies en que foron estudados viuse que son moi ricos en xenes. Nos polos, estímase que os microcromosomas conteñen entre o 50 e o 75% de todos os xenes da especie. A presenza de microcromosomas nunha célula fai que sexa particularmente difícil ordenalos e identificalos formando un cariotipo coherente. Durante a metafase, momento en que os cromosomas teñen maior grosor e se ven mellor, teñen o aspecto de pequenas manchas de só 0,5-1,5 μm de longo. O seu pequeno tamaño e escasa condensación en heterocromatina significa que normalmente non presentan os patróns de bandeado cromosómico que serven de diagnóstico para a identificación de cromosomas nin un centrómero ben distinguible.
Campionato Portugués de Rugby 2020-2021
Primeira Fase
Tralo remate desta primeira fase os catro equipos que quedaron clasificados na segunda posición disputaron dous encontros eliminatorios para determinar os dous equipos que disputarían o título e os dous equipos que disputarían a permanencia:
Segunda Fase
A segunda fase ou fase final comezou o 6 de marzo e rematou o 16 de maio, constando de 10 xornadas e 60 encontros (30 por grupo).
Microcromosoma
Nas aves
As aves (excepto as Falconiformes) adoitan ter cariotipos que constan duns 80 cromosomas (2n = 80), pero só uns poucos son distinguibles como macrocromosomas e como media uns 60 deles son microcromosomas. Son máis abundantes nas aves ca en calquera outro grupo zoolóxico. Os polos (Gallus gallus) son un importante organismo modelo para o estudo dos microcromosomas. O estudo dos microcromosomas das aves levou a formular a hipótese de que se puideron orixinar como fragmentos conservados de macrocromosomas ancestrais, e inversamente que algúns macrocromosomas puideron orixinarse como agregados de microcromosomas. As análises xenómicas comparativas mostran que os microcromosomas conteñen información xenética que foi conservada en moitas clases de cromosomas. Os estudos indican que polo menos dez microcromosomas do polo se orixinaron pola fisión de cromosomas meirandes e que o cariotipo típico das aves se orixinou hai entre 100 e 250 millóns de anos.
Campionato Portugués de Rugby 2020-2021
Play Off
Nas semifinais enfrontáronse 1º vs 4º e 2º vs 3º en eliminatorias a partido único no campo do equipo mellor clasificado, e os gañadores disputaron a final nun campo neutral.
Microcromosoma
Polo
O número diploide dos polos é de 78 cromosomas (2n = 78), e como é habitual nas aves, a maioría son microcromosomas. A clasificación dos cromosomas dos polos varía segundo a fonte consultada. Algúns clasifícanos en 8 pares de macrocromosomas, un par de cromosomas sexuais, e os restantes 32 pares son cromosomas intermedios ou microcromosomas. Outras disposicións do cariotipo como a utilizada polo Consorcio International para a Secuenciación do Xenoma do Polo distinguen 5 pares de macrocromosomas, cinco pares de cromosomas intermedios, e 28 pares de microcromosomas. Os microcromosomas conteñen en conxunto un terzo do total do xenoma, e teñen unha maior densidade de xenes cós macrocromosomas, ata o punto de que se estima que a maioría dos xenes están localizados nos microcromosomas, aínda que é difícil asignar os xenes a un microcromosoma concreto, porque é difícil identificalos fisicamente e carecen de marcadores microsatélite.
Campionato Portugués de Rugby 2020-2021
Play Off
O Tecnico acadou o seu terceiro campionato de liga tralos acadados en 1981 e 1998.
Microcromosoma
Polo
Os tempos de replicación e frecuencias de recombinación son diferentes nos polos entre microcromosomas e macrocromosomas. Os microcromosomas replícanse antes na fase S da interfase cós macrocromosomas, e as frecuencias de recombinación son tamén máis altas nos microcromosomas. Posiblemente debido a estas altas frecuencias de recombinación, o cromosoma 16 do polo (un microcromosoma) é o que contén a maior diversidade xenética de todos os cromosomas en certas razas de polos, o que pode deberse á presenza neste cromosoma do complexo maior de histocompatibilidade (CMH ou, en inglés, MHC).
Para os grupos de ligamento máis pequenos no xenoma do polo que non foron situados aínda en cromosomas concretos, asúmese que están localizados nos microcromosomas. Un dato interesante é que algúns destes grupos correspóndense case exactamente con grandes seccións de certos cromosomas humanos. Por exemplo os grupos de ligamento E29C09W09, E21E31C25W12, E48C28W13W27, E41W17, E54 e E49C20W21 correspóndense con zonas do cromosoma 7 humano.
Pavo
O pavo ten un número diploide de 80 cromosomas (2n = 80). O seu cariotipo ten un par cromosómico máis có do polo debido a que se detectaron polo menos dúas diferenzas fisión/fusión (GGA2 = MGA3 e MGA6 e GGA4 = MGA4 e MGA9). Dado que estas diferenzas afectan aos macrocromosomas, debe existir tamén unha fisión/fusión adicional que implique aos microcromosomas se o número diploide é válido. Foron identificados outros rearranxos por medio de mapas xenéticos comparativos, mapas físicos e secuenciación de todo o xenoma.
Nos humanos e outros animais
Os microcromosomas están ausentes nos cariotipos dos mamíferos, crocodilianos, e ras.
En raros casos, foron observados microcromosomas no cariotipo dalgunhas persoas. Suxeriuse unha asociación entre esa presenza anormal de microcromosomas e certos trastornos xenéticos como a síndrome de Down e a síndrome do X fráxil. O cromosoma máis pequeno humano é o cromosoma 21, que ten 47 Mb e é un macrocromosoma.
Sinope
Historia
Foi unha cidade hitita que aparece baixo o nome de Sinuwa.
No primeiro milenio antes da nosa era foi a principal das colonias gregas na costa do Euxino, situada nunha península da costa de Paflagonia, próxima ao Cabo Carambis.
A lenda relaciónaa cos argonautas e con Sinope, a filla de Asopo. Os habitantes alegaban que fora fundada por Autólico, un argonauta e compañeiro de Hércules.
Foi fundada como colonia de Mileto por Ambron; os colonos habían ser expulsados polos cimerios aos que Herodoto asigna a fundación. Expulsados os cimerios, estableceuse unha colonia de Éfeso (-632) dirixida por Cous e Crítines (Estacio e Estevo de Bizancio chámano Crítios de Corpo). Nos seguintes anos Sinope vai volverse unha cidade importante moi prospera.
Na segunda metade do século -V estaba gobernada por un tirano chamado Timesileón, que foi aliado de Atenas na guerra do Peloponeso. Expulsado o tirano, os atenienses enviaron un corpo de 600 colonos. Xenofonte descríbea como rica e próspera e di que o seu territorio chegaba ao río Halys, exercendo influencia sobre as tribos de Paflagonia e Capadocia; tiña colonias en Ceraso, Cotiora e Trapezos (Trebisonda). Coa axuda da cidade os dez mil puideron embarcar para Heraclea Póntica. Estrabón di que a súa frota era das principais dos gregos e dona do Euxino, e repartíase con Bizancio a pesca de atún.
Era unha república que o -362 se someteu aos persas e o -331 foi incluída no reino de Capadocia sometido a Alexandre o grande.
Do -322 ao -301 pasou por mans dalgúns dos diádocos de Alexandre o grande e o -301 estableceuse outra vez a tiranía con Escidrotemis (Scydrothemis), príncipe que recibiu unha embaixada de Tolomeo I Soter; o -280 foi outra vez república.
O -220 foi atacada polo rei Mitrídates do Ponto, pero foi rexeitado con axuda enviada desde Rodas. Un tempo despois foi atacada por Farnaces, sucesor de Mitrídates, nun ataque por sorpresa, e apoderouse (-183). Os reis do Ponto convertérona na súa capital.
Mitrídates V Everxetes foi asasinado na cidade o -120 e sucedeuno o seu fillo Mitrídates VI Eupátor chamado o grande, que fora educado na cidade e que a embeleceu, construíndo un novo porto, arsenais navais, e almacéns pola pesca. Despois da batalla de Cízico, Mitrídates nomeou tirano da cidade a Báquides, pero foi finalmente ocupada por Lúculo (70) que lle restaurou a súa independencia.
Despois da derrota de Farnaces II do Ponto en Zela, Xulio César puxo a cidade baixo protectorado romano e estableceu unha colonia romana (Colonia Julia Caesaris Felix Sinope).