cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moreiras, Toén
San Pedro de Moreiras é unha parroquia do concello ourensán de Toén na comarca de Ourense. No ano 2007 tiña 806 habitantes (400 homes e 406 mulleres) distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 6 habitantes en relación ao ano 2000.
Marca (xornal)
MARCA é un xornal español de información deportiva, fundado en 1938 en Donostia. Ten unha tirada media de 413.252 exemplares diarios e unha media de difusión de 287.641 exemplares. .
Características
É o xornal de pago máis lido en España con 2 749 000 seguidores diarios, segundo o EGM. MARCA concede tradicionalmente o Trofeo Pichichi ao máximo goleador da liga española e o Trofeo Zamora ao porteiro menos goleado.
Moreiras, Toén
Historia
Moreiras ten restos arqueolóxicos do paleolítico na Piteira e O Loureiro, ademais da proximidade dos castros de Trelle.
Marca (xornal)
Características
Ademais, desde o ano 2005-06 tamén outorga o Trofeo Zarra ao máximo goleador nacional, o Miguel Muñoz ao mellor adestrador da liga española e o trofeo Guruceta ao árbitro máis destacado. A tempada 2007-08 comezou a entregar tamén o Trofeo Alfredo Di Stéfano ao mellor xogador da liga.
Moreiras, Toén
Historia
Sábese que a aldea de Moreiras xa existía no século XI, debido a que nesa data comezouse a construír a igrexa románica primitiva de San Pedro de Moreiras. Nos séculos XVI e XVII fixéronse construcións señoriais e fidalgas, ademais das primeiras adegas para gardar o viño. Moreiras viviu un gran choque a finais do século XIX e principios do XX, cando a agricultura en auxe e a mellora das comunicacións coa cidade fixeron que o índice de mortalidade baixara e formáronse grandes familias.
Coa chegada da democracia creáronse institucións publicas como a Casa de Cultura, onde se involucraron diversas asociacións: AVM (Asociación de Veciños de Moreiras), AMR (Asociación de Mulleres Rurais) e a Asociación Cultural Breogán.
Igrexa parroquial
miniatura A igrexa parroquial é un templo rural do século XVIII con restos románicos. A fachada é de decoración barroca, rematada por dúas torres desiguais, de traza renacentista con porta alintelada á que acompañan dous pares de columnas exentas. Barandel de pedra rematando no primeiro corpo da fachada. Rematado todo con pináculos e esculturas. Dúas torres: remate piramidal (norte) e na cúpula (sur). No interior destaca o retablo gótico con pezas de imaxinería de gran valor artístico. O altar maior é do século XVI presidido pola imaxe da Purísima. Ten planta de cruz latina que conserva no muro sur restos románicos (perpiaños e aspilleiras). Amosa unhas amplas dimensións, corpo levado sobre o cruceiro, e o presbiterio máis alto que a nave.
Monumentos
miniatura|Vista de Moreiras.
Deporte
O equipo de fútbol local é o C.D.Moreiras, que actualmente milita na 2ª rexional. A vila dispón de dous campos de fútbol, un de area e outro de herba natural situados na contorna do sanatorio de Moreiras.
Tempo de lecer
Os seus locais sociais son O Cantiño, A Casa do Peso, o Mesón Moreiras, o Café Asanti e a Casa da Cultura.
Articulación mediocarpal
A articulación mediocarpal é unha articulación do membro superior humano, establecida entre as dúas fileiras do carpo. O escafoide artéllase co óso trapecio e co óso trapezoide. O propio escafoide forma, xunto co óso semilunar e co óso piramidal unha cavidade, artellándose co óso grande e óso ganchudo, formando unha diartrodia.
A cavidade desta articulación é grande e irregular. A maior parte desta sitúase entre a superficie distal do escafoide, semilunar e piramidal e a superficie proximal dos ósos da fileira distal.
Está separada do pulso a través dunha serie de ligamentos pero unida ás articulacións carpometacarpianas a través de varios puntos comunicantes entre as membranas sinoviais. Non obstante, a cavidade dentre o primeiro óso metacarpiano e o carpo adoita ser totalmente independente. O espazo entre o cuarto e quinto metacarpianos e o óso ganchudo pode estar unido á articulación mediocarpal.
Esta articulación está reforzada por numerosos ligamentos, que unen os ósos do carpo entre si.
Casanova, Boqueixón, Boqueixón
Casanova é un lugar da parroquia de Boqueixón no concello coruñés de Boqueixón, na Comarca de Santiago. Segundo o padrón municipal (INE 2018) non ten ningún habitante.
Sam Shepard
Sam Shepard, nado como Samuel Shepard Rogers IV en Fort Sheridan (Illinois) o 5 de novembro de 1943 e finado en Midway, Kentucky o 27 de xullo de 2017, foi un actor, autor e dramaturgo estadounidense.
Filoxera
A filoxera ou filoxera da vide (Dactylosphaera vitifoliae) é un insecto, parasito da videira, da orde dos hemípteros clasificado correctamente como Phylloxeridae por vez primeira por Jules Émile Planchon en 1868 que o denominou Phylloxera vastratix, nome que aínda se pode atopar na actualidade.
Petrus Christus
Petrus Christus (Baarle-Hertog, Antuerpen, circa 1410 – Bruxas, circa 1475) foi un dos principais pintores flamengos do século XV.
Filoxera
Características
Foi nomeado con anterioridade coma Peritymbia vitisana en 1854 por Asa Fitch nos Estados Unidos ao describir as formas ápteras dos bugallos das follas. Henri Schimer sepárao do xénero Peritymbia ao descubrir a forma alada dándolle o nome Dactylosphaera vitifoliae.
Petrus Christus
Biografía
As noticias sobre a súa vida son tan escasas que nin sequera se coñece o seu verdadeiro nome (o de Petrus Christus está deducido da súa sinatura, petr. XPI).
Filoxera
Características
En Europa, en 1868, é nomeado provisionalmente Rhizaphis vastatrix por Planchon para describir as formas residentes nas raíces e posteriormente Phylloxera vitifoli cando se establece a relación entre as formas radicícolas e as galliformes e se decide que pertence á mesma familia que a filoxera da aciñeira. En 1869 vóltase á denominación Dactylosphaera vitifoliae ao acharen que todas estas formas tanto americanas como europeas pertencen á mesma especie.
Petrus Christus
Biografía
O catálogo das súas obras, preto de corenta pezas, foi reconstruído en base ás oito pinturas subsistentes que levan a súa sinatura, datadas entre 1446 e 1457.
Filoxera
Características
Dáse tamén o nome de filoxera á enfermidade da vide que provoca o insecto. Esta doenza coñécese tamén coma enfermidade de Pierce que é en realidade a vertente bacteriana da infección.
Petrus Christus
Biografía
Cronoloxicamente documéntase por vez primeira o 7 de xullo de 1444, cando obtivo a cidadanía, xunto coa súa muller, en Bruxas. No 1458 aparece inscrito na confraría da Nosa Señora da Árbore Seca, unha das máis prestixiosas asociacións da época, que contaba entre os seus membros aos duques de Borgoña e banqueiros italianos activos en Bruxas, como os Arnolfini e os Portinari.
Filoxera
Descrición
A filoxera é un insecto miudiño picador, parasito da videira, emparentado cos pulgóns e dun polimorfismo moi marcado:
Importancia económica
A filoxera é orixinaria do leste dos Estados Unidos e provocou unha grave crise vitícola en Europa a partir de 1863, tamén en Galiza, por exemplo no mencía. Necesitáronse máis de trinta anos para superar a praga grazas a padróns de orixe americana que eran naturalmente resistentes á filoxera. Dende que se utiliza este sistema a filoxera volveuse un problema menor. Actualmente todos os viñedos do mundo agás os chilenos, algúns españois e os plantados en solos areentos, son enxertos desta clase.
Existe ademais unha filoxera da pereira, endémica de Portugal que apareceu en Francia por vez primeira en 1945.
A contaminación dun pé de videira europea pola filoxera produce a súa morte en tres anos. Son as xeracións radicícolas que forman nodosidades nas raíces que poden ser infectadas ou provocar a formación de tumores denominados tuberosidades que acaban matando a planta. As xeracións gallícolas producen bugallos que non son mortais para a planta e que provocan unha desclorificación da folla.
Nas vides americanas son as xeracións gallícolas as máis perigosas xa que as raíces non sofren dano algún polas picadas da filoxera.
A única cepa europea nativamente resistente a filoxera é a uva Assyrtiko que medra na illa volcánica de Santorini, Grecia, sen se saber con certeza se a súa resistencia é debida ao sistema radicular per se ou ás cinsas volcánicas onde medra.
Dende 1979 un xeito de fuxir da filoxera, é producir os viñedos nas praias areentas da Provenza: Bouches-du-Rhône, estendéndose da costa Gard á vila mariñeira de Saintes Maries de la Mer. A area, o sol e o vento desas áreas impiden a contaminación pola filoxera. O viño producido alí coñécese coma "Vins des Sables" ou "viño das areas".
Vic Firth, Inc.
miniatura|250px|Baquetas Vic Firth Vic Firth Company (formalmente chamada Vic Firth, Inc.) é unha compañía norteamericana fabricante de baquetas é útiles relacionados co mundo da batería, sendo esta a maior empresa dedicada a este tema. Foi fundada no ano 1963 por Vic Firth. Ten a súa sede no estado de Massachusetts, pero os seus produtos fabrícanse en Maine.
Filoxera
Importancia económica
As rexións viñateiras do mundo que se consideran ceibas de filoxera son Chipre, a illa de Creta (Grecia), as illas Canarias e Chile.
Vic Firth, Inc.
Orixe
Os dous primeiros prototipos de baquetas deseñados por Vic Firth foron enviados a Montreal. Máis tarde, corresponderíanse cos modelos de baquetas SD1 e SD2, que, efectivamente, foron os primeiros manufacturados por Vic Firth, Inc. Nos seus inicios, estas baquetas foron empregadas soamente para uso persoal de Vic Firth, pero comezaron a volverse populares entre os seus alumnos, que comezaron a demandarllas.
Hoxe en día, a compañía Vic Firth ampliou o seu catálogo a 300 artigos e cada ano fabrica 12 millóns de baquetas, sendo a primeira produtora mundial de baquetas e produtos para a batería.
Lardeiros, Ligonde, Monterroso
Lardeiros é un lugar da parroquia de Ligonde no concello de Monterroso, na provincia de Lugo. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 11 habitantes (7 homes e 4 mulleres).
Aeroporto de Malmö
O aeroporto de Malmö, ata o ano 2007 coñecido como aeroporto de Sturup (IATA: MMX, ICAO: ESMS) é o cuarto aeroporto máis concorrido de Suecia. No ano 2016 pasaron polas súas instalacións un total de 2 218 245 pasaxeiros. Está situado no municipio de Svedala, a uns 28 km ao leste de Malmö e a uns 26 do sueste de Lund.
A través da ponte de Öresund o aeroporto está a uns 55 quilómetros do centro de Copenhague, e a 47 do aeroporto de Copenhague-Kastrup. De feito, toda a cidade de Malmö atópase máis preto por estrada do aeroporto da capital danesa que do seu propio aeroporto, e só o de Copenhague é accesible por tren. O aeroporto de Malmö é pequeno, con voos regulares só a Estocolmo e coa aeroliña de baixo custo Wizz Air a varias cidades do centro e leste de Europa.
Pasaxeiros
As seguintes aeroliñas operan voos regulares e chárter dende Malmö:
Bufonias
As Bufonias (en grego antigo Βουφόνια "matanza dun boi") eran unha cerimonia da Antiga Grecia. Eran coñecidas na época de Aristófanes (século -V) e celebrábanse aínda na época de Pausanias (século II). Formaban parte das festividades das Dipolias atenienses e tiñan lugar o día 14 do mes de Sciroforion (verán).
A principal fonte de información sobre as Bufonias é unha obra do filósofo grego Teofrasto (século -IV). O devandito tratado perdeuse, pero consérvanse fragmentos de numerosos extractos grazas a Porfirio.
Na versión de Teofrasto/Porfirio, ás veces é difícil diferenciar entre o que podería ser a forma primitiva do rito e dos usos en vigor na época de Teofrasto. As informacións achegadas por Pausanias diverxen nalgúns puntos das dos mencionados filósofos, o que podería indicar unha evolución do rito ao fío dos séculos.
O mito
Pausanias di que na época de Erecteo foi sacrificado un boi no altar de Zeus Polieo; o asasino partiu ao exilio abandonando a súa machada no altar. Dita machada foi acusada e absolta nun xuízo. Tempo despois as Bufonias reproduciron este proceso xudicial.
En canto a Porfirio, o seu texto consta de dúas versións sobre a orixe do rito. Segundo unha, durante unha festa dipolia un boi comía unha especie de torta sacra. Diomos, un sacerdote, coa axuda doutras persoas presentes, mata e degolla ao boi.
Segundo a outra versión, o primeiro boi era matado, non por un sacerdote senón por un individuo de rango inferior de nome Sopatros. Este preparara ofrendas para ofrecer aos deuses e un boi de laboreo devorou e pisou os campos. Encolerizado, Sopatros apoderouse dunha machada que estaba a ser afiada e golpeou o animal. Unha vez morto e enterrado o boi, Sopatros tomou conciencia do seu acto e ao considerar que incorrera en impiedade, exiliouse. A continuación unha seca sacudiu a Ática e un oráculo declarou que Sopatros tería que pór termo a esta situación, que tería que pór en pé ao morto despois de telo matado e comido e que o que o asasinou debía ser castigado. Entón, Sopatros solicitou ser admitido como cidadán e propúxose a si mesmo para matar o boi durante o sacrificio que organizaba a cidade, a condición de que os outros cidadáns participasen.
O sacrificio desenvolveuse da seguinte maneira: dúas mulleres foron designadas e achegaron a auga para afiar a machada e un coitelo, despois unha delas deu a machada ao que golpearía ao boi e a outra o degolou para baleiralo do seu sangue. O boi morto era a continuación preparado e consumido por todo o mundo durante un banquete. «Reconstruíase» logo o animal coa súa pel e con palla, a res «resucitada» era posta baixo o xugo para pola a laborear. A continuación organizouse un xuízo no que todos os protagonistas foron acusados por quenda e se redimiron designando ao máis culpábel diso; as hidróforas (portadoras de auga acusaron o afiador, quen acusou o afiador, que acusou a un que lle agarrou a machada e así sucesivamente ata que o degolador denunciou ao coitelo que lle deron. O coitelo, sen resposta, aceptou a responsabilidade polo crime e foi botado ao mar.
O ritual
Segundo Teofrasto/Porfirio, desde aquela época o sacrificio do boi das festas Dipolias desenvolvíase lembrando este suceso. As galletas depositábanse no altar de Zeus, ao redor do cal daban voltas bois. Cando unha das reses se aproximaba ao altar e devoraba as ofrendas, era abatido inmediatamente e degolado, e esnaquizado para ser comido durante un banquete. Tres familias sacerdotais estaban encargadas das diferentes etapas do ritual: Segundo Pausanias, o rito (na súa época) parecía máis modesto e parecía pór o acento sobre a «culpa», aspecto que non aparece en Teofrasto/Porfirio. O boi sacrificado era previamente escollido e facíaselle comer a cebada e o trigo colocados no altar. O boi era executado por un sacerdote (o bufonos/βουφόνος), que debía exiliarse e a súa machada era xulgada no Pritaneo.
Lamparte, Boqueixón, Boqueixón
Lamparte é un lugar da parroquia de Boqueixón no concello coruñés de Boqueixón, na Comarca de Santiago. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 11 habitantes (3 homes e 8 mulleres).
1761
Outros
Historia ano a ano
A Ponte, Castrelo de Miño, Castrelo de Miño
A Ponte é un lugar da parroquia de Castrelo de Miño no concello ourensán de Castrelo de Miño na comarca do Ribeiro. Tiña 13 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 8 eran homes e 5 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 13 habitantes (9 homes e 4 mulleres).
Limosa
Limosa é un xénero de aves Charadriiformes da familia Scolopacidae coñecidas vulgarmente como mazaricos. Son un grupo de aves migratorias grandes, co peteiro e pata longos, zancudas. Forman grandes bandadas en costas e en esteiros no inverno.
Distínguense polo seu peteiro curvado e longas patas. A súa plumaxe invernal é suavemente apagada. As femias son apreciablemente maiores aos machos.
Especies
Coñécense catro especies de Limosa:
Hai unha ou dúas especies fósiles; Limosa vanrossemi é coñecida da Formación Monterrey (Mioceno Tardío, aprox. 6 cron) de Lompoc (Estados Unidos) Limosa gypsorum do Eoceno Tardío (Formación Montmartre, 35 cron) de Francia; colocada no xénero monotípico Montirallus por algúns autores. Certamente, as agullas son bastante antigas e nalgúns aspectos, semellantes a liñaxes primitivas de escolopácidos, sendo complicado asignar en tal caso, formas basais.
Galway United
O Galway United Football Club (en irlandés Cumann Peile Ghaillimh Aontaithe) é un equipo de fútbol irlandés da cidade de Galway, Condado de Galway (Connacht). Actualmente compite na League of Ireland Premier Division, a máxima categoría do fútbol de Irlanda.
Historia
O Galway United F.C. foi fundado como Galway Rovers no distrito de Claddagh de Galway no ano 1937. O club alcadou un grande éxito a nivel xúnior e tivo a súa primeira participación no fútbol sénior cando competiu na Copa da Liga en 1976. En 1977, o club foi convidado a participar na League of Ireland e disputou o seu partido inicial en Terryland Park contra o St. Patrick's Athletic o 28 de agosto do mesmo ano.
Henri Jacob Victor Sody
Heri Jacob Victor Sody, chamado Han polos seus amigos e colegas, nado na Haia o 31 de agosto de 1892 e finado en Ámsterdam o 16 de xaneiro de 1959, foi un zoólogo neerladés que traballou durante moitos anos nas Indias Orientais Neerlandesas, e despois en Indonesia, especializándose no estudo dos mamíferos daquelas illas (rinocerontes, roedores e primates, sobre todo), describindo por primeira vez para a ciencia diversas especies, entre elas o tarsio de Peleng (Tarsius pelengensis).
Abreviatura
A abreviatura Sody emprégase para recoñecer a como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Folga laboral
Existen dúas formas de exteriorizar os conflitos colectivos: a folga e o peche patronal.
A folga laboral consiste no cesamento temporal da prestación de servizos, acordada por unha colectividade de traballadores dunha ou varias empresas, con motivo de conflito laboral e con abandono do centro de traballo, co fin de impoñer a aceptación das súas demandas polas empresas ou de resistir as esixencias dos empresarios, unha vez fracasados as negociacións colectivas ou outros esforzos de persuasión.
A folga non se debe confundir co peche patronal, peche da fábrica polo empresario co obxecto de impoñer aos traballadores novas condicións laborais ou defender os seus intereses.
Aínda que a folga se exerce de forma colectiva, o exercicio do dereito á folga recoñécese de forma individual. Así, o recoñecemento á folga implica que ningún traballador pode renunciar a este dereito por acordo contractual. Por outro lado, o exercicio colectivo deste dereito supón que un traballador non pode declararse en folga de forma individual. Entre os efectos da folga, cabe destacar os seguintes puntos:
O contrato de traballo queda en suspenso (os traballadores non cobran o seu salario).
O empresario non pode substituír os traballadores folguistas.
Os días de folga non deben ser descontados das vacacións.
Evolución e regulación
Coa organización industrial do traballo, na que grupos de obreiros sometidos a condicións similares e situados fisicamente nun taller ou mina organizaron por primeira vez a súa actuación como grupo homoxéneo, a folga cobrou importancia. O dereito á folga estivo severamente penado nos primeiros anos da Revolución Industrial. Co paso dos anos, aumentará a tolerancia, é dicir, os Estados admiten a folga pero castígana dende o punto de vista civil como incumprimento das obrigas laborais.
Esta situación continúa ata a difusión da socialdemocracia a principios do século XX, recoñecéndose o dereito á folga a nivel internacional como un dereito dos traballadores constitutivo da liberdade sindical. Na actualidade recoñécese na maioría dos ordenamentos internos e en tratados internacionais de alcance universal como o Pacto Internacional de Dereitos Económicos, Sociais e Culturais.
Segundo a sentenza do Tribunal Constitucional de España n.º 11/1981, trátase de "unha perturbación que se produce no normal desenvolvemento da vida social e, en particular, no proceso de produción de bens e servizos, que se leva a cabo de forma pacífica e non violenta, mediante un concerto dos traballadores e dos demais intervenientes no devandito proceso, que pode ter como obxecto reivindicar melloras nas condicións económicas ou, en xeral, nas condicións de traballo, e pode supoñer tamén unha protesta con repercusión noutras esferas ou ámbitos".
En España, recoñécese o dereito á folga como un dereito fundamental, reflectido no artigo 28.2 da Constitución de 1978 e regulado polo Real Decreto-Lei 17/1977, que a cualifica como medida de conflito colectivo de traballo adoptada por acordo dos traballadores, coa finalidade de defender e promover os seus intereses. Deste modo, responde á idea do Estado Social e Democrático de Dereito (artigo 1.1 da Constitución) e ao principio de igualdade substancial (artigo 9.2 da Carta Magna). Así pois, é un dereito de titularidade individual e exercicio colectivo. Os estranxeiros gozan tamén deste dereito aínda que non dispoñan da preceptiva autorización de traballo.
Clasificación
miniatura|Reunión do sindicato británico UNISON en Oxford durante unha folga en [[2006.]] Criterios de clasificación:
2. Segundo as causas que motivan a folga:
3. Segundo o comportamento que se leve a cabo na folga:
4. De acordo á legalidade da folga, pode ser:
Procedemento para o inicio
Divídese en tres fases:
Nun primeiro momento realízase a declaración da folga, que esixe a adopción de acordo expreso en cada centro de traballo. Poden acordar a declaración da folga os representantes dos traballadores e os propios traballadores do centro de traballo afectados polo conflito, neste caso, é necesario que o 25% do equipo decida someter a votación o devandito acordo.
O seguinte paso é realizar o comunicado da folga e a súa correspondente notificación. Neste sentido, comunicarase ao empresario/s afectado/s e á Autoridade Laboral polos representantes dos traballadores, polo menos con cinco días naturais antes da súa data de inicio. No caso de que a folga afecte a empresas de servizos públicos, o aviso previo será de dez días naturais. A comunicación da folga farase por escrito, onde constarán os obxectivos desta, as xestións realizadas para resolver as diferenzas, a data de inicio e a composición do comité de folga.
O último paso é crear o comité de folga. Este componse, como máximo, de 12 traballadores afectados polo conflito. Recoñécese como o órgano que representa os folguistas. As súas funcións son tratar de chegar a un acordo e garantir os servizos mínimos.
Urbanismo
miniatura|dereita|200px|[[Feísmo urbanístico en Conxo, Santiago de Compostela (marzo de 2006)]] O termo urbanismo procede da palabra latina urbis (cidade), que na antigüidade se refería á capital do mundo romano, Roma. É un concepto moderno que xurdiu na comunidade científica logo dos traballos do enxeñeiro catalán Ildefons Cerdà i Sunyer que empregou a palabra urbs para expresar a problemática do desenvolvemento das cidades. Por unha banda o urbanismo refírese aos coñecementos que temos da urbanización dende os primeiros asentamentos humanos estables con perfeccionamentos tecnolóxicos que permiten a repartición das actividades dun poboamento, ata as cidades contemporáneas, e por outra banda refírese á ciencia e técnicas modernas de ordenación do territorio dunha cidade.
O urbanismo, forma de organización humana
A cidade non é só un obxecto de estudo importante das ciencias sociais, senón, sobre todo, un problema que ocupou e preocupou os homes dende que estes decidiron asentarse formando agrupamentos estables. É obvio que os asentamentos humanos, aínda nas súas formas máis sinxelas, requiren dun mínimo de acordos sociais para asegurar o equilibrio do grupo, e que da fraxilidade ou solidez dos devanditos acordos depende a estabilidade necesaria para a convivencia axeitada. Por iso, a cidade debe entenderse como un fenómeno vivo e permanente, intimamente ligado á cultura coa que comparte a característica da complexidade, o que invita a acometer o seu estudo dende múltiples puntos de vista. Ocupáronse dela, entre outras disciplinas, a historia, a filosofía, a xeografía, a psicoloxía, a arte, a arquitectura, a socioloxía, a política, a literatura, a antropoloxía e, por suposto, o dereito.
O urbanismo, ciencia e técnicas modernas
O urbanismo, fenómeno multidisciplinar relativamente novo, contén unha ampla cantidade de conceptos e unha área de práctica e estudo moi complexa. É, polo tanto, unha ciencia que ten a misión de fornecer as bases fundamentais para resolver os problemas do territorio, tanto na súa configuración física, como na súa dinámica das actividades económicas e sociais.
Posteriormente pasouse dunha concepción do urbanismo como ordenación da cidade á unha concepción global, como ordenación do territorio, para recoller as innegábeis interrelacións sociais, económicas e de infraestruturas entre a cidade e o territorio non urbano.
O urbanismo estúdase en varias disciplinas:
Armand Duplantis
Armand Gustav Duplantis, nado en Lafayette, Luisiana o 10 de novembro de 1999 é un atleta sueco de orixe estadounidense especializado na proba de salto con pértega, na que ostenta a plusmarca mundial de 6.18 m e conseguiu ser campión olímpico nos Xogos Olímpicos de Toquio 2020.
Carreira deportiva
Mentres crecía nunha casa de fala inglesa, Duplantis aprendeu o sueco como segunda lingua. Animado pola súa nai, Duplantis tomou extensas clases de Skype para mellorar a súa fluidez e en 2020 sentiu que entendía a fala nativa e máis rápida moito mellor que no pasado. A súa nai afirmou ao mesmo tempo que, aínda que Duplantis sentía vergonza por falar sueco en público, estaba moi feliz de falar en privado, onde había menos presión. En 2021, despois de gañar o ouro olímpico, o seu coñecemento da lingua mellorara ata o punto de que se sentía cómodo facendo entrevistas completas en sueco. No pasado, Duplantis lamentou que mellorar o seu sueco se viu un pouco obstaculizado polo alto nivel de inglés en Suecia, o que leva aos falantes nativos a preferir falar inglés cando falan con el.
No Campionato Mundial Xuvenil de Atletismo de 2015 gañou a medalla de ouro no salto con pértega, cun salto por encima de 5.30 metros, por diante do ucraíno Vladyslav Malykhin (prata tamén con 5.30 metros pero en máis intentos) e o grego Emmanouil Karalís (bronce con 5.20 metros). En 2017 repetiu éxito gañando o ouro no Europeo Sub-20, esta vez sobre 5.65. Xa en categoría absoluta, nos Europeos de Berlín de 2018 levou o ouro cun salto de 6,05 metros.
O 8 de febreiro de 2020 bateu a marca mundial, que estaba en posesión do atleta francés Renaud Lavillenie (6,16), en Torun (Polonia) cunha marca de 6.17 m. Unha semana despois volveu superar a súa marca en Glasgow (Escocia) cunha marca de 6.18 m. En setembro do mesmo ano conseguiu a mellor marca de todos os tempos ao aire libre cun salto de 6,15 m na Golden Gala de Roma, superando os 6,14 m que conseguise Serguéi Bubka en 1994.
En 2021 proclamouse campión olímpico nos Xogos Olímpicos de Toquio 2020.
Castelo de Villena
O Castelo de Villena ou da Atalaia atópase sobre un contraforte do monte de San Cristovo ou da Vila, na localidade de Villena, no noroeste da provincia de Alacant, no País Valenciano, próximo á liña de separación coa provincia de Albacete e que domina a antiga liña fronteiriza entre Castela e Aragón.
Historia
miniatura|300px|Planta do castelo da Atalaia. miniatura|200px|Cúpula almohade na primeira planta da torre da homenaxe, unha das poucas de España, xunto ás do castelo de Biar, usadas en edificios militares. miniatura|180px|dereita|Graffiti veneciano no interior do castelo da Atalaia, realizado por un preso da Guerra de Sucesión mediante a técnica do esgrafiado, é dicir, facendo aparecer en branco as capas inferiores da parede e deixando en negro a capa superior, ennegrecida polo fume de fachuzos.
Da orixe ao Marquesado
Foi construído polos árabes non se sabe cando, aínda que non despois do século XII, xa que as fontes árabes xa o mencionan no ano 1172. Especulouse moito sobre a posibilidade de que a fortaleza se asente sobre unha fortificación ou vila romana anterior, aínda que a arqueoloxía non botou luz sobre este respecto.
Foi unha importante praza forte dos musulmáns, e mostra da súa robustez é que as tropas de Xaime I tiveron que asedialo tres veces para conseguir tomalo, finalmente, en 1240. Pese a ser conquistado polos aragoneses, pasou a mans castelás en virtude do Tratado de Almizra. Primeiro deuse en tenencia aos cabaleiros de Calatrava, pero pronto pasou en poder do infante don Manuel ao ser nomeado señor de Villena. Tras a súa morte, pasou a mans do seu fillo, o insigne escritor don Juan Manuel. Este desposou a infanta Constanza de Aragón, filla de Xaime II aos 6 anos de idade, e tívoa recluída no castelo de Villena até que cumpriu os doce anos e puido consumar o matrimonio. A estancia de Constanza obrigou a don Juan Manuel a efectuar reformas para mellorar a seguridade da praza. Durante as súas estancias en Villena, as súas principais ocupacións foron a literatura e a caza, moi abundante naquela época a xulgar polas súas propias palabras:
Despois da liñaxe dos Manueles, foi Alfonso de Aragón e Foix o dono da fortaleza, ao ser nomeado primeiro marqués de Villena. Se houbo rastros do paso do primeiro marqués polo castelo, don Juan Pacheco, segundo marqués de Villena, encargouse de facelos desaparecer. A el se deben os revestimentos dos muros, o segundo lenzo de muralla e as plantas terceira e cuarta da torre, que converteron a fortaleza nun castelo-palacio. En 1476, alentado polos Reis Católicos, o pobo de Villena sublevouse contra o marqués Diego López Pacheco nunha asonada que custou a vida de miles de xudeus e conversos que se refuxiaran no castelo. Desde entón, nin a cidade nin o castelo saíron dos dominios reais, e o marquesado quedou convertido en título honorífico.
Idade Contemporánea
A fortaleza tivo un importante papel nas Revoltas das Xermanías, xa que alí se refuxiou o vicerrei Diego Mendoza despois da súa derrota en Gandia, e dela partiron as tropas para arrebatar do poder dos sublevados a cidade de Valencia. Na Relación que enviou o Concello de Villena a Filipe II en 1575 aparece unha descrición considerablemente extensa do castelo e a súa situación:
Tamén foi escenario importante na Guerra de Sucesión, cando 50 homes fieis aos borbóns soportaron un asedio de 8 días dos austríacos, a quen, finalmente, fixeron levantar o cerco. Este feito valeulle a Villena o título de Fidelísima, que sumou aos que xa tiña de Moi Nobre e Moi Leal.
Incluso xa na Guerra da Independencia de España contra os franceses foi o castelo da Atalaia punto estratéxico, feito polo cal mandou o mariscal Suchet voar as cubertas da torre da homenaxe, incluíndo gran parte das dúas bóvedas almohades, que xunto coas do castelo de Biar, son unhas das máis antigas de España e de todo o Magrebe no seu estilo.
Abandono e restauración
A partir de entón, o castelo quedou abandonado, converténdose en lugar de pasto e cemiterio de cans vagabundos, como dixo no seu momento o arqueólogo villenense José María Soler. Non só iso, senón que ademais as casas que foron nacendo a partir do século XIX arredor do castelo utilizaron en moitos casos materiais da fortaleza. A Soler se lle debe que a partir de 1958 se levaran a cabo obras de restauración, así como tamén as diversas escavacións realizadas no perímetro da fortaleza, que permitiron recuperar interesantes materiais sobre a historia da cidade e a fortaleza, parte dos cales se atopan expostos no Museo Arqueolóxico José María Soler.
As primeiras obras de restauración, de 1958, centráronse na reconstrución das cubertas da torre da homenaxe e das torriñas que a coroan. Durante os anos 60 restauráronse as murallas que rodean o patio de armas, e en 1971 reconstruíronse os dous cubos que flanquean a porta de entrada do castelo. Desde entón, e até a actualidade, fóronse levando a cabo obras de pequena envergadura con certa periodicidade. Demostra que o castelo volve formar parte da vida da cidade o feito de que, desde 1961 se lancen desde alí os fogos artificiais do inicio das festas de Mouros e Cristiáns, e que desde 1977 se realicen as representacións das embaixadas moura e cristiá de ditas festas no castelo. Xa na década de 1990 rehabilitouse totalmente a contorna da fortaleza e instalouse a iluminación nocturna do monumento.
Estrutura
miniatura|200px|Torre da homenaxe desde a praza de armas, co alxibe abaixo á izquierda. miniatura|250px|Interior da cuarta sala da torre. miniatura|200px|Praza de armas do castelo. Pódense apreciar restos de edificacións nos muros leste e sur.
Fortaleza
A porta principal de acceso ao castelo está orientada ao noroeste, aínda que existen outras dúas máis pequenas que se atopan cegadas na actualidade. Pola parte superior do pano de muralla exterior corre un camiño de ronda que comunica todas as torres entre elas. A porta de entrada á praza de armas está orientada ao suroeste. Á dereita da porta atópase unha barbacá onde recentemente se escavaron uns restos que se cre que pertencen á ermida da Virxe das Neves, cuxa existencia se coñecía por documentos escritos.
O recinto da praza de armas é de planta poligonal e dispón de torres cúbicas nos ángulos, excepto nun, onde se localiza a torre da homenaxe. Estes muros foron construídos en época almohade e revestidos no século XV por orde de don Juan Pacheco. Por riba deste lenzo de muralla tamén corre un camiño de ronda, que comunica directamente coa torre da homenaxe. Tanto as torres como os muros están rematados por ameas rectangulares.
Grazas ás escavacións de José María Soler sábese que pedagas aos muros da praza había diversas estruturas, entre elas almacéns, habitacións para os sentinelas e cortes para os cabalos. Cerca da porta de entrada da torre da homenaxe encóntrase o alxibe do castelo, unha sala con bóveda de canón.
Torre da homenaxe
A torre da homenaxe, de planta cuadrangular, é a estrutura máis característica do edificio e destaca e érguese por encima do resto do conxunto. Os dous primeiros corpos construíronse en época almohade mediante unha técnica de encofrado denominada tapial, que consiste na utilización de caixóns de madeira que se enchen de terra, grixo, auga e cal. Desta maneira fórmase un bloque sólido que se loce posteriormente mediante o "falso despece", que visto de lonxe simula estar constituído de perpiaños. A entrada principal dá acceso a unha sala cadrada de 7 x 7 metros, cun muro que ten de media 3,5 metros e que carece de puntos de iluminación á parte da propia porta. Esta sala está cuberta pola primeira das bóvedas nervadas de orixe almohade, datada de finais do século XII. Os oito arcos que a sustentan forman no centro da mesma unha estrela de oito puntas. A man dereita, a través dunha porta de medio punto, atópase a escaleira que dá acceso á segunda sala. Este tramo está cuberto con bovedillas apuntadas e conserva nas paredes grafitos de épocas musulmá e cristiá. Ao final da escaleira atópase unha reprodución do grafito da man de Fátima, cuxo orixinal se garda no Museo Arqueolóxico de Villena. A segunda sala está cuberta por outra bóveda almohade da mesma data que a anterior. Nesta sala encóntranse importantes esgrafiados, levados a cabo por prisioneiros da Guerra de Sucesión, que representan edificios de estilo italiano.
Os dous corpos superiores construíronse por orde de don Juan Pacheco a mediados do século XV a base de cachotería. Á terceira sala non se accede directamente, a diferenza das dúas primeiras, senón que posúe a súa propia porta de entrada, mostra de que esta era a parte privada do castelo. Nela consérvanse uns grafitos e rosetóns tamén da Guerra de Sucesión. A súa cuberta, que tamén foi restaurada, é de madeira. A cuarta sala, á que tamén se accede mediante unha porta propia, está cuberta por unha bóveda de canón de ladrillo, o único teito orixinal que se conserva. Nestas dúas salas existen ventás de arco rebaixado que serven de iluminación natural.
As bóvedas almohades
En 1811, durante a Guerra da Independencia, o mariscal Suchet fixo voar parcialmente as cubertas da torre, entre elas as bóvedas almohades, rompendo a parte central das mesmas e facendo desaparecer aproximadamente unha terceira parte da súa superficie. Restauráronse por primeira vez en 1958 e a última intervención tivo lugar en 2000. A estrutura da plementería xa non pode observarse dado que na última actuación que levou a cabo a Consellaría de Cultura da Generalitat Valenciana luciuse toda a bóveda, co que non se pode distinguir a forma de resolver a intersección das nervaduras.
Protección
Foi declarado Monumento Histórico-Artístico en 1931. Ademais, foi restaurado en diversas ocasións, polo que actualmente encóntrase en bo estado de conservación.
1760
Outros
Historia ano a ano
Eparquía católica ucraína de Londres
Territorio
O territorio da eparquía abrangue a illa de Gran Bretaña, onde ten xurisdición sobre todos os fieis grecocatólicos ucraínos e bielorrusos.
A sé episcopal é a cidade de Londres, onde está a Catedral da Sagrada Familia no Exilio. O territorio está dividido en 18 parroquias e 32 misións.
Historia
O 10 de xuño de 1957 foi erixido o exarcado apostólico de Inglaterra e Gales coa bula Quia Christus de Pío XII, que o 12 de maio de 1968 estendeu a súa xurisdición a toda Gran Bretaña co decreto Apostolica Constitutione da Congregación para as Igrexas Orientais.
O 18 de xaneiro de 2013 o exarcado apostólico foi elevado ao rango de eparquía coa bula Christi in terris de Bieito XVI, e tomou o nome actual.
Puga, Toén
San Mamede de Puga é unha parroquia do concello ourensán de Toén na comarca de Ourense. No ano 2007 tiña 280 habitantes (145 homes e 135 mulleres) distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón un aumento de 34 habitantes en relación ao ano 2000.
Patrimonio
A igrexa parroquial de San Mamede está no núcleo principal da parroquia, A Eirexa. A segunda fin de semana de setembro celébrase unha festa na honra da Virxe do Perpetuo Socorro.
Nesta parroquia está a torre patrucial dos Puga, donos de moitas terras e casas na comarca. A finais do século XV e comezos do XVI a torre de Puga pertencía ao cabaleiro Gonzalo de Puga, soterrado na igrexa de San Francisco de Ourense. Na parroquia está tamén o Pazo do Olivar, que a mediados do século XIX pertencía a Juan José Novoa y Abraura, e posteriormente, primeiro á súa filla Josefa e despois á súa outra filla Antonia Novoa Serón Abraura Molina.
O Marco, Ligonde, Monterroso
O Marco é un lugar da parroquia de Ligonde no concello de Monterroso, na provincia de Lugo. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 23 habitantes (12 homes e 11 mulleres), o que supón unha diminución nun habitante en relación ao ano anterior.
Hil Kabashi
Hil Kabashi, nado o 19 de febreiro de 1941 en Prizren, Reino de Iugoslavia (hoxe Kosovo), é un relixioso franciscano e bispo católico, que dende 1996 exerce o cargo de Administrador apostólico de Albania Meridional, e que por tanto é cabeza da Igrexa Católica Bizantina Albanesa.
Traxectoria
O 18 de maio de 1969 Kabashi foi ordenado sacerdote na Orde dos Freires Menores (franciscanos). Exerceu o seu ministerio pastoral como capelán nos concellos bosníacos de Bugojno e Bihać entre 1971 e 1976, e entre 1976 e 1979 en Gjakova, Kosovo.
Antes de ser destinado a Albania, Kabashi residiu en Stuttgart entre 1984 e 1997, onde dedicouse á atención pastoral dos emigrantes albaneses na Misión Católica Albanesa. Neses anos traduciu un grande número de himnos relixiosos ao albanés, que foron incluídos no libro de himnos publicados por el mesmo para a administración apostólica erixida no sur de Albania. Seguiu a manter vencellos con Alemaña, ao acompañar a mozos albaneses católicos en actividades pastorais.
Como bispo para Albania Meridional residiu inicialmente en Fier, onde construíu unha igrexa en 1999 que serviu para acoller de xeito temporal a albaneses de Kosovo. Dende 2008 a Administración apostólica ten a súa sé en Vlora.
Dentro da Conferencia dos Bispos Albaneses Kabashi é responsable de asuntos litúrxicos e en outubro de 2005 participou no Sínodo dos Bispos celebrado en Roma.
Ligamento intercarpal posterior
O ligamento intercarpal posterior é un ligamento do membro superior humano, que reforza a articulación mediocarpal. Insírese entre as superficies dorsais ou posteriores dos ósos do carpo. É un ligamento variable, que une os ósos carpianos pero de xeito distinto en cada persoa.
Diccionario galego-castelán
miniatura|Detalle da cuberta do tomo I.
Elaboración
Carré incorporou os dicionarios anteriores e deu entrada a numeroso léxico, en especial cultismos, do portugués aínda que non sempre ben adaptados.
Tarsius pelengensis
miniatura|230px|Mapa do arquipélago de Banggai, mostrando a situación da illa de Peleng.
Taxonomía
A especie foi definida en 1949 polo zoólogo neerlandés Henri Jacob Victor Sody en "Notes on some primates, carnívora and the babirusa from the Indo-Malayan and Indo-Australian regions". Treubia 20: 121-190.
Catacterísticas
É un tarsio de moi pequeno tamaño: os adultos pesan uns 165 g.
Morfoloxicamente é moi semellante a outros tarsios, pero Groves confirma que se trata dunha especie distinta.
Hábitat e distribución
Tarsius pelengensis distribúese pola illa de Peleng, fronte as costas da península oriental da de Célebes, en bosques tropicais até unha altitude de 520 m.
Hai informes, non confirmados, de que poden existir poboacións de Tarsius pelengensis noutras illas do arquipélago Banggai; de confirmárense estes informes, ampliaríase a área de distribución da especie.
Esta especie non está ben estudada, e crese que vive en bosques primarios e secundarios, en selvas das terras baixas e en mangleiros.
Costumes
Igual que outros tarsios, mostran adaptacións extremas para aferrarse verticalmente aos troncos de árbores e arbustos, e para saltar dunha planta a outra, no sotobosque de hábitats tropicais adecuados, a miúdo a 2 m do solo, ou menos.
Son nocturnos, sociais, que adoitan viviren en pequenos grupos, monógamos ou polígamos, formados por 2 a 6 exemplares.
Aliméntanse de presas vivas, principalmente insectos e outros artrópodos, e algúns pequenos vertebrados.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) en 2008 cualificou o status desta especie como EN (en perigo) debido a que habita soamente na illa de Peleng, con varios núcleos de poboacións fragmentados nunha área menor de 5.000 km², e crese que a poboación total está declinando continuamente pola degradación dos seus hábitats.
Piñeiro de Abaixo, Boqueixón, Boqueixón
Piñeiro de Abaixo é un lugar da parroquia de Boqueixón no concello coruñés de Boqueixón, na comarca de Santiago. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 32 habitantes (15 homes e 17 mulleres).
Mugares, Toén
Santa María de Mugares é unha parroquia do concello ourensán de Toén na comarca de Ourense. No ano 2007 tiña 399 habitantes (212 homes e 187 mulleres) distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón un aumento de 11 habitantes en relación ao ano 2000.
Patrimonio
miniatura| A igrexa parroquial é un templo rural (último terzo do século XVI) de estilo monumental cunha boa fachada plateresca que presenta dúas torres de notábel volumetría, formadas por dous corpos de base cadrada que se rematan con cornixa que sobresae, de planta rectangular e dimensións considerábeis. Destaca polo seu estilo xa que é un dos poucos exemplos con formas renacentistas da provincia. A fachada é o seu elemento máis significativo. Consta de porta de arco de medio punto formado por doelas, frontón triangular imposta de separación de corpos. No interior destacan as pinturas ao fresco do manierista Banga con formas miguelanxescas. Interesante casa parroquial acaroada.
Na capela de Mugares destaca a súa peculiar maior lonxitude transversal. Ten espadana cun único arco de medio punto e peche de cadeirado granítico.
A fonte e o lavadoiro pública de Mugares forman un conxunto de servizo doméstico. A bóveda de medio punto formada por dovelas de pedra granítica serve para cubrir o espazo interior da mesma.
Hai tamén na parroquia un pombal de planta circular, muros de cadeirado granítico e cuberto de tella. Baixo a cuberta unha coroa de pedra bordea o perímetro da fachada.
Os Cabaceiros de Mugares son un grupo de hórreos de reducidas dimensións, con estrutura e peches de madeira. Cuberta de tella curva a dúas augas. Asentados ben sobre pés dereitos ou ben sobre perpiaños enteirizos.
Entroido de Mugares
Celébrase o martes de Entroido, e as figuras típicas son os labardeiros, as señoritas, e mais o mazaruco e a mazaruca. Os labardeiros reciben o nome por ir facendo bater as labardas contra o chan. Era costume abrir as adegas para convidar as persoas disfrazadas e bailar. Despois o pobo reuníase na praza do Eiró para representar as comedias.
Os labardeiros leva camisa e calzón branco ata o xeonllo, adornados con flores. Levan tamén medias e botas, e na cintura unha faixa de cor, cun cinto con campás que van facendo sonar. Na cabeza levan un gorro cónico tamén adornado con flores, e a cara vai tapada cunha rede. Adornan os seus traxes con papel de seda, cadeas de boliñas das hedras, e bugallos dos carballos. Os labardeiros adoitaban ser os quintos, mozos chamados a filas para facer o servizo militar, e nas súas camisas levaban as tarxetas postais que lles enviaban as mozas. Levan a labarda, ferramenta de madeira composta de dúas pezas, unha longa e outra máis curta forrada con tea de saco para non mancar, unidas ambas por unha correa.
As señoritas van vestidas cunha saia longa branca con flores cosidas, e unha camisa da mesma cor, cun pano colorido e moitos colares. Levan zapatos de tacón e un sombreiro na cabeza, e na man portan unha cesta con papeliños de cores, pétalos de flores ou caramelos para ir repartindo. As señoritas son as mozas casadeiras.
O mazaruco e a mazaruca son dous bonecos. O mazaruco vai cun traxe de militar e a mazaruca leva o traxe da última moza que casase. Para o desfile adornábase un carro de bois ou ían montados nun burro. A mazaruca saía do fondo da aldea do Moreiro e o mazaruco da parte de arriba de Mugares, e logo de desfilaren xuntábanse no Nogueiro, desde onde ían á praza do Eiró.