cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Piéridos
Filoxenia e evolución
A posición da familia Pieridae na árbore filoxenética das bolboretas da superfamilia Papilionoidea índa non está completamente resolta. A clasificación tradicional colócaa como grupo irmán do clado formado polas familias Nymphalidae, Riodinidae e Lycaenidae. Esta posición fundaméntase en caracteres morfolóxicos xerais e diagnósticos, como o desenvolvemento do primeiro par de patas, a venación, o tipo de pupa, entre outros. Porén, unha análise baseada principalmente en evidencias moleculares non foi concluínte neste caso, e considera que unha colocación alternativa igualmente probable sería como grupo irmán do clado de Riodinidae e Lycaenidae.
Unha análise de reloxo molecular suxire unha orixe cretácea para a familia cunha idade mínima de 112 a 82 millóns de anos. As catro subfamilias forman un par de clados irmáns:
Diversidade e bioxeografía
A maior riqueza de especies encóntrase na rexión Oriental do mundo (se se consideran o sueste asiático ou rexión indomalaia e Australasia) cun 30,2% do total, seguida do Neotrópico co 28,8%. Porén, máis do 90% das especies orientais pertencen a unha única subfamilia (Pierinae), mentres que na rexión Neotropical os Dismorphiinae e Coliadinae representan o 17 e o 16 %, respectivamente.
Historia natural
miniatura|dereita|[[Eurema nicippe alimentándose do barro en Carolina do Sur.]] As larvas da maioría das especies aliméntanse de plantas de tres ordes distintas: polo menos 202 especies aliméntanse de Brassicales (crucíferas ou Brassicaceae e familias relacionadas con glicósidos de aceite de mostaza), 136 especies aliméntanse de Fabales (leguminosas, mimosas, acacias etc.), e outras 84 de Santalales (algunhas familias de plantas parasitas), mais tamén de numerosas especies de plantas de polo menos 31 ordes distintas. Os machos de moitas especies congréganse en lugares con barro para absorber os sales do substrato húmido.
Igual que os papiliónidos, os piéridos tamén colgan as súas pupas en ángulo mediante unha faixa de seda, pero desde o primeiro segmento abdominal, a diferenza da faixa torácica propia dos Papilionidae.
Importancia
Moitas especies da familia son visitantes frecuentes de flores e poden contribuír á polinización de diversas especies vexetais. Algunhas especies son consideradas pragas para a agricultura, como por exemplo Ascia monuste e Leptophobia aripa que atacan os repolos Brassica oleracea var. viridis.
733
Acontecementos
Europa:
Asia:
Véxase tamén
Historia ano a ano
Gentiana
As xanzás son plantas pertencentes ao xénero Gentiana, integrado na familia Gentianaceae. É un xénero grande con arredor de 400 especies.
É un xénero cosmopolita que se distribúe polas rexións temperadas de Asia, Europa e América. Atópanse tamén algunhas especies en África, Australia e Nova Zelandia. En Galiza aparecen distintas variedades da especie Gentiana lutea (xanzá amarela), con flores que van dende cores amarelas até arroibadas.
Descrición
Son plantas perennes anuais ou bienais. A maioría con rosetón básico. As flores con forma de trompeta son xeralmente azuis, mais pode variar a branco, crema, amarelo ou encarnado. As especies de flores azuis predominan no hemisferio norte, o vermello nos Andes, as brancas en Nova Zelandia. Son flores tubulares con cinco pétalos (corola) e cinco sépalos (nunha especie ten 4-7). O ovario é sésil e ten glándulas nectíferas.
Etimoloxía
Segundo Plinio o Vello e Dioscórides, o seu nome deriva do de Xentio (Genthius), rei de Iliria no século II a. C., a quen se atribuía o descubrimento do valor curativo da Gentiana lutea (xanzá amarela).
Abeaca
miniatura|280px|Arado simple 1. Timón 2. Chavellal e Chavella 3. Rodiña: dispositivo regulador 4. Teiroa ou seita 5. Rella 6. Dentil ou rastro 7. Orelleira ou abeaca A abeaca, forcado, gueifa ou orelleira é unha peza do arado responsable do ensanchamento do suco e de virar a terra, no arado de pau son dúas pezas que saen oblicuamente desde a rella e que se sosteñen por unha peza travesa, o meixelo. miniatura|Abeacas modernas Este compoñente non estaba presente nos arados primitivos, foi no transcurso da Idade Media cando se converteu nunha peza máis do arado. As abeacas actuais constrúense de aceiro, constan dunha superficie continua dotada dunha exterior posterior denominada apéndice, que se orienta cunha inclinación transversal de 35-45º, co lado cóncavo virado para diante.
Gennadi Manakov
Gennadi Mikhailovich Manakov, nado en Yefimovka, Orenburg, o 1 de xuño de 1950, é un cosmonauta soviético e ruso que formou parte das misións Soiuz TM-10 e Soiuz TMA-16.
Traxectoria
Manakov foi piloto cosmonauta de probas entre 1985 e 1996 e piloto de probas do transbordador espacial Buran entre 1985 e 1987. Participou nas misións Soiuz TM-10 e Soiuz TMA-16, pasando un total de 309,89 días no espazo.
Benito Portela
Óscar Benito Portela Fernández, nado en Taibó (Sada) en 1975, é un enxeñeiro e político galego de Anova.
Traxectoria
Enxeñeiro técnico agrícola pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi o secretario do alcalde de Sada, o nacionalista Abel López Soto, entre 2008 e 2011. miniatura|300px|Benito Portela, [[Marta Lois, Antón Sánchez García, María García Gómez, Xulio Ferreiro e Martiño Noriega en 2022.]] Nas eleccións municipais de 2015 encabezou a candidatura de Sadamaioría á alcaldía de Sada e foi elixido alcalde co apoio de PSdeG-PSOE, BNG e o Partido Demócrata Sada Popular do exalcalde Ramón Rodríguez Ares. Nas municipais de 2019 acadou de novo a alcaldía, sendo a forza máis votada e establecendo un pacto de goberno co BNG e Alternativa dos Veciños. En novembro de 2022, trala ruptura do pacto cos concelleiros de Alternativa, foi desaloxado da alcaldía por unha moción de censura apoiado por concelleiros tránsfugas de Alternativa, PPdeG e PSdeG e encabezada pola anterior candidata de AV María Nogareda. Finalmente recuperou a alcaldía tralas municipais de 2023, nas cales logrou de novo se-la forza máis votada e subiu 1 concelleiro, e recibiu o apoio do único edil do BNG, sen chegar os demais grupos a un acordo alternativo.
Área de Radiodifusión Europea
A área de Radiodifusión Europea inclúe territorio fóra de Europa e exclúe territorio que é parte de Europa. O Kazaxistán Occidental está parcialmente localizado en Europa, pero está fóra da Área de Radiodifusión Europea.
Os límites da Área de Radiodifusión Europea teñen a súa orixe nas rexións atendidas e unidas por cables de telégrafo nos séculos XIX e principios do XX. A área de Radiodifusión Europea é parte da definición de elixibilidade como membro activo da Unión Europea de Radiodifusión e polo tanto, da participación no Festival da Canción de Eurovisión.
Nicéforo III
Nicéforo III Botaniates, nado cara o 1002 e finado o 10 de decembro de 1081, foi emperador de Bizancio dende 1078 ata a súa morte.
Traxectoria
Foi proclamado emperador polo exército de oriente en 1078 en Nicea, tras rebelarse contra Miguel VII Ducas. Vénceo coa axuda do turco selxúcida Süleyman I, ao que paga tributo, e casa coa emperatriz María de Alania, viúva de Miguel VII Ducas. Coa axuda de Aleixo Comneno, elimina os seus rivais, entre eles o xeneral Nicéforo Brienios, e consegue facerse aceptar pola aristocracia e o clero.
Misión sui iuris católica latina de Tokelau
A misión sui iuris de Tokelau (en Missio sui iuris Tokelauna) é unha sé da Igrexa Católica Latina, sufragánea da arquidiocese de Samoa-Apia. En 2010 tiña 500 bautizados sobre unha poboación total de 1.440 habitantes. O seu superior eclesiástico actual é Oliver P. Aro.
Territorio
A misión sui iuris abrangue o arquipélago de Tokelau. A sé da misión está en Nukunonu, e ten unha única parroquia.
Historia
A evanxelización comezou en 1845 polos padres maristas. O territorio de Tokelau pertenceu inicialmente á vigairía apostólica de Oceanía central e posteriormente á vigairía apostólica de Samoa e Tokelau, hoxe arquidiocese de Samoa-Apia.
O 26 de xuño de 1992 a arquidiocese foi dividida, dando orixe á presente misión sui iuris de Tokelau.
Nicéforo III
Traxectoria
O seu reinado é unha cadea de revoltas e de guerras civís. Tras desfacerse o partido da burocracia civil, o Senado atopouse privado de toda autoridade.
Arde Lucus
Dende abril de 2011 é Festa de Interese Turístico Galego. A edición de 2013 celebrouse os días 14, 23 e 16 de xuño e ofreceu como novidade principal a participación de Arsdimicandi, un grupo de especialistas gladiadores procedentes de Bérgamo que participaron en series de televisión como Roma. A moeda oficial desta edición foi o Ás.
Historia
Esta festa que, tenta evocar a antiga Lucus Augusti do século III, comezouse a celebrar no ano 2000,  medrando ano tras ano o número de persoas caracterizadas coas vestimentas típicas da época e visitantes, chegando no ano 2009 aos 460.000 participantes e deixando uns ingresos na cidade duns 10 millóns de euros.
Cómpre destacar que ademais o concello conta coa colaboración de diversas asociacións para a celebración e ambientación do festexo, encargándose elas mesmas de moitas das actividades, como Cohors III Lucensium, Terra Copora, Lugdunum, Civitas Lucensis, Tír na nÓg ou Caetra Lucensium.
En 2012 as novidades foron a creación dun senado romano, as xornadas gastronómicas Ars Magirica, ciclos de conferencias a cargo de historiadores e arqueólogos, venda de produtos oficiais como fibelas, vasos ou alfinetes ou a posibilidade de acuñar de moedas no propio campamento, ese ano o sestercio. Pola súa banda, a ONCE anunciou á posta a venda dun cupón especial ilustrado coa imaxe oficial do Arde Lucus, coa aguia sobre o lume, e co texto: «Arde Lucus. Lucus Augusti renacerá de novo».
Actividades
miniatura|Posto do Macellum. miniatura|Desfile polas rúas da cidade. As actividades mesturan o pasado romano da cidade, que tamén "abre as portas" á celebración dos ritos celtas dentro das murallas.
Un mercado artesanal onde se ofrecen produtos típicos típicos da época, ademais de espectáculos de maxia, malabares e música. É o principal punto de reunión dentro da festa, con diversos desfiles e espectáculos. Sitúase na Praza Maior.
Son unha serie de campamentos que teñen que montar os propios participantes, xa sexan grupos de particulares ou asociacións, onde os residentes no mesmo deben de morar ataviados coas vestimentas e obxectos típicos da época. Na súa última edición os campamentos foron situados no Carril das Estantigas, no interior da muralla. Ademais cada campamento pode realizar as súas propias actividades, sempre abertas ao público en xeral. Sinalar que os campamentos poden ser tanto romanos coma galaicos.
O circo romano ten lugar no Parque de Rosalía de Castro, onde se celebran actividades rememorando aos antigos circos romanos, con pelexas de gladiadores, carreiras de cuadrigas e outros espectáculos romanos.
Nesta actividade as parellas pódense casar polo antigo rito celta, unión amorosa que durará até o seguinte ano, onde os namorados poden decidir se renovan ou non os seus votos (concretamente é a muller a que decide se quere renovar a unión). Se o casamento se renova durante sete anos seguidos a unión pasa a ser definitiva. Coma proba da celebración, os noivos reciben un certificado de casamento. A voda romana é máis "definitiva".
En numerosos puntos da cidade pódense atopar obras de teatro de todo tipo, dende comedias a os clásicos dramas, nas que moitas veces os viandantes pasan a formas parte da propia obra.
Nesta actividade recréase o asedio a unha cidade romana, mais pese ao seu nome celébrase no xa mencionado Parque de Rosalía e non na muralla da cidade, contando coa participación de tódalas asociacións e múltiples voluntarios.
É un gran banquete ao aire libre, onde as mesas son colocadas ao redor da muralla romana. Na edición de 2009 foi substituído pola Tabernae, un comedor localizado na praza da Soidade.
Ademais das anteriores destacan outras moitas actividades como as bacanais, a colocación de sentinelas nas portas da muralla, batallas entre galaicos (celtas) e romanos, espectáculos de maxia, desfiles coas caracterizacións, xogos romanos, pelexas de gladiadores, diferentes actividades para divulgar as tradicións galaicas (celtas) e romanas, cabalgatas, venda de escravos, vodas romanas, instrución militar romana en latín polas rúas da cidade, diferentes exhibicións ou os diferentes concertos.
740
Véxase tamén
Historia ano a ano
Garda Suíza Pontificia
miniatura|Garda Suíza A Garda Suíza Pontificia (de nome oficial Corpo della Guardia Svizzera Pontificia (Cohors Helvetica)) é unha pequena forza militar responsable da seguridade do Palacio Apostólico, as entradas á Cidade do Vaticano e a seguridade do Papa. O alemán é a súa lingua oficial. Foi fundada por Xulio II en 1505, para dispoñer dun corpo militar que protexese ao Papa.
Finalidade e organización
Cumpre un servizo de orde, vixilancia e seguridade do Papa, realizando asemade unha misión de protocolo nas visitas oficiais de gobernantes e embaixadores.
Está composta por 110 soldados: un capitán comandante, un capelán, un tenente, dous subtenentes, 23 mandos intermedios, 70 alabardeiros, dous tamborileiros e unha banda de música. Aprenden tanto o uso de armas modernas (o fusil suízo SIG 550) como o da espada e alabarda. Os gardas son homes entre dezanove e trinta anos de idade, que, ademais de ser solteiros, realizasen o servizo militar en Suíza. Dentro dos seus ideais destacan: solidez na fe católica, fidelidade inquebrantable, amor pola Igrexa e polo Papa, coraxe, humildade, sentido do próximo e humanidade.
Primeiras accións
Nas súas primeiras accións destaca a defensa do papa Clemente VII durante o "Saqueo de Roma" por parte do exército de Carlos V de Alemaña, debido ó apoio do papa a Francisco I de Francia, que estaba en conflito con Carlos V. A acción militar sucedeu no castelo Sant'Angelo e 147 gardas perderon a vida.
O papa Pío V (1566-1572) enviounos a loitar contra os turcos na batalla de Lepanto. Con Pío VI a garda foi disolta xa que este foi enviado ó exilio por Napoleón. A garda volveuse formar en 1801 e, en 1848, xogou un papel decisivo na defensa do Palacio Pontificio fronte ós revolucionarios nacionalistas italianos.
Comunismo primitivo
Por comunismo primitivo, comunidade primitiva, ou modo de produción primitivo, enténdese, na teoría marxista, unha etapa do desenvolvemento das formacións económico-sociais, caracterizadas polo baixo nivel de desenvolvemento das forzas produtivas, a propiedade colectiva dos instrumentos de produción (rudimentarios) e a distribución igualitaria dos produtos. É o primeiro dos modos de produción que Marx definiu como estadios da evolución da historia económica.
Esta forma de vida corresponde ao período que os prehistoriadores denominaron Paleolítico, e non foi senón co descubrimento da agricultura e a gandería, realizado durante o Neolítico que permitiu unha primeira especialización e división social do traballo, como describe o historiador Vere Gordon Childe cos seus conceptos de Revolución neolítica (na que as aldeas campesiñas aínda conservaban boa parte do igualitarismo social) e a posterior Revolución urbana (cando xa aparecen claramente as clases sociais e o poder político e relixioso).
No comunismo primitivo non había excedentes de produción, polo que non existía desigualdade de bens nin a necesidade dun Estado. Ao ser unha sociedade baseada no autoconsumo, todas as súas relacións sociais eran comunitarias.
Este modo de produción foi substituído, dependendo do lugar ou a época, ben polo modo de produción escravista ou ben polo modo de produción feudal.
Plants vs. Zombies 2: It's About Time
Plants vs. Zombies 2: It's About Time é un videoxogo desenvolvido por PopCap Games e publicado por Electronic Arts. É a secuela de Plants vs. Zombies, e foi estreado internacionalmente a través da Apple App Store o 15 de agosto de 2013, e en Google Play o 23 de outubro de 2013.
Noritake Takahara
Noritake Takahara (高原 敬武, nado o 6 de xuño de 1951 en Toquio) é un expiloto do Xapón). Participou en 2 Grandes Premios do Campionato do Mundo de Fórmula Un, debutou o 24 de outubro de 1976. Non anotou puntos de campionato.
Takahara foi dúas veces campión xaponés da Fórmula 2000, gañou o título en 1974 e 1976, foi subcampión en 1975 e terceiro en 1973.
Gañou as Fuji Grand Champion Series en tres ocasións en 1973, 1975 e 1976, e resultou subcampión en 1974. Logrou 17 vitorias e 30 podios nese campionato.
Resultados no Campionato do Xapón de Fórmula Top
(clave)
El Esquilón
El Esquilón foi un semanario editado en Pontevedra en 1861.
Historia e características
Subtitulado Periódico satírico-filfático, filarmónico y de intereses materiales, apareceu o 7 de abril de 1861. Publicábase os domingos. Dedicouse a promover críticas sociais. Foi o seu editor Eduardo Mella e o director Manuel Ángel Couto até a súa morte. Os redactores eran o propio Manuel Ángel Couto, Heliodoro Cid Rozo e Vicente Gregorio Aspa. Cesou a súa publicación en xuño dese ano.
Betaproteobacterias
As betaproteobacterias ou Betaproteobacteria (tamén escrito beta-proteobacterias ou proteobacterias beta) é un grupo de bacterias gramnegativas considerado unha clase do filo Proteobacteria.
As Betaproteobacteria constan de varios grupos de bacterias aeróbicas ou anearobias facultativas que adoitan ser bastante versátiles nas súas capacidades degradativas, pero que tamén conteñen xéneros qimiolitótrofos (por exemplo, o xénero que oxida amoníaco Nitrosomonas) e algúns fotótrofos (membros dos xéneros Rhodocyclus e Rubrivivax). As Betaproteobacteria interveñen na fixación do nitróxeno en varios tipos de plantas, oxidando o amoníaco para producir nitrito, un importante composto para o metabolismo das plantas. Moitos deles encóntranse en mostras tomadas do medioambiente, xa que viven nas augas ou no solo. As especies patóxenas desta clase son as Neisseriaceae (producen a gonorrea e a meninxite) e as especies do xénero Burkholderia.
Filoxenia
A taxonomía aceptada actualmente está baseada na LSPN (List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature) e na base de datos taxonómicos do NCBI (National Center for Biotechnology Information) e a filoxenia está baseada en datos dos [ARNr 16S`]] da LTP 106 do Proxecto The All-Species Living Tree
Notas: ♠ Cepa que aparece no NCBI, pero non na LSPN.
Arsenio Blondín
Federico Álvarez Blanco, coñecido como Arsenio Blondín, nado en Cerdeira (San Xoán de Río), foi un funámbulo galego.
Traxectoria
Equilibrista sobre o arame. Foi moi coñecido por cruzar o río Sena en París sobre o arame. Fixo moitas actuacións en cidades de Galicia a principios do século XX.
Eurocopter EC725
O Eurocopter EC725 Caracal (no presente Airbus Helicopters H225M) é un helicóptero de transporte táctico de longo alcance desenvolvido a partir do Eurocopter AS532 Cougar para uso militar. É un aparello de dous motores que pode levar ata 29 soldados xunto con dous tripulantes, dependendo da configuración. O helicóptero está comercializado para transporte de tropas, evacuación de vítimas e tarefas de busca e rescate, e é semellante ao EC225 civil.
Desenvolvemento
O EC725 foi desenvolvido para cumprir o requirimento da Forza Aérea de Francia para un helicóptero especializado en operacións de busca e rescate de combate. O AS 532 A2 Cougar foi examinado e rexeitado para este propósito despois de extensas probas entre 1996 e 1999. As principais melloras que desexaba a Forza Aérea francesa eran motores máis potentes, maior resistencia de voo e maior durabilidade de combate. Eurocopter optou por desenvolver un derivado máis ambicioso do AS532 para satisfacer esas necesidades e ese aparello foi chamado posteriormente EC725. O EC725 inicialmente chamouse Cougar Mk II+ por motivos de tratados. O novo aparello tamén contaba con novos equipos de misión e aviónica autónoma, xunto con outros cambios para satisfacer a especificación francesa.
O 27 de novembro de 2000 o primeiro prototipo do EC725 realizou o seu voo de estrea en Marignane, e o 15 de xaneiro de 2001 tivo lugar a primeiro presentación pública do helicóptero. Eurocopter tamén desenvolveu unha versión civil que designou EC225. A Forza Aérea de Francia pediu seis EC725 para realizar misións de busca e rescate de combate, sendo o primeiro deles entregado en febreiro de 2005. As forzas armadas francesas realizaron posteriormente un pedido por oito EC725 máis en novembro de 2002; planeabase ter 20 aparellos en servizo no ano 2004.
En 2015 o EC725, entón redesignado como o H225M, estaba sendo fabricado en dúas liñas de produción separadas en Francia e o Brasil. En xullo dese ano Airbus Helicopters anunciou que estaba considerando establecer unha terceira liña de montaxe na India se a compañía conseguía gañar unha licitación co país para helicópteros navais.
Deseño
O EC725 está baseado no Eurocopter AS 532 Cougar, mellorando o deseño cun cun rotor principal de cinco pás de materiais compostos e unha nova forma aerodinámica para reducir os niveis de vibración. O helicóptero pode equiparse con blindaxe extraíble para protexer as tropas e os seus dous motores turboeixo Turbomeca Makila 1A4 montados sobre a cabina, que contan cun sistema de control de motor dixital de autoridade total (FADEC) de dúas canles. Pode equiparse cun sistema anti-xeo para permitir que o aparello opere en climas moi fríos. Outras melloras inclúen unha caixa de cambios do rotor principal reforzada e unha cabina de cristal. A cabina de mando está equipada cun sistema de visualización integrado cun mapa dixital e unha pantalla de cristal líquido de matriz activa. miniatura|251x251px|FN MAG montada nun EC725 O helicóptero ten capacidades de busca e rescate de día e de noite por medio dun radar de busca por infravermellos frontal (FLIR); este permite ao EC725 ser voado en condicións meteorolóxicas visuais e regras de voo instrumental. O EC725 pode equiparse con distintos equipos militares e tipos de armamento, como un par de metralladoras FN MAG de 7,62 mm montadas nas fiestras dianteiras esquerda e dereita, ou un par de lanzadores de foguetes de 68 mm Thales Brandt ou Forges de Zeebrugge montados nos laterais, cada un deles con 19 foguetes, ou o torpedo MU90 Impact.
Os EC725 brasileiros están equipados cunha suite de contramendidas fabricada por Helibras, que inclúe bengalas e reclamos para confundir aos radares e aos mísiles guíados por calor. Thales tamén produce equipos de autoprotección para equipar aos EC725 franceses. O mísil antibuque Exocet foi integrado nos EC725 da Armada do Brasil.
Aeroporto de Aalborg
O aeroporto de Aalborg é un aeroporto civil e militar dinamarqués situado en Nørresundby, no municipio de Aalborg. Atópase a 6,5 quilómetros ao noroeste de Aalborg.
Historia
A historia da aviación comercial en Aalborg comeza o 4 de setembro de 1936 cando se inaugura a primeira ruta doméstica do país, entre Aalborg e Copenhague. Os avións Fokker F VII aterraban no aeródromo dunha fábrica de cemento en Rørdal. Grazas ao éxito da ruta as autoridades da cidade decidiron construír un aeroporto e este inaugurouse o 29 de maio de 1938. En xuño dese ano comezou a operar unha ruta cara Hamburgo e no ano seguinte outra cara Kristiansand.
Durante a segunda guerra mundial foi ocupado polos alemáns e usado pola Luftwaffe. Os escuadróns 3º e 5º do Bordfliegergruppe 196 (grupo aéreo embarcado) usaron Aalborg como base para voos de recoñecemento, para transportar destacamentos que servían na mariña alemá e como escala para os voos entre Alemaña e Noruega.
Os alemáns destruíran os edificios do vello aeroporto civil, e rematada a Royal Air Force británica fixo o mesmo coas instalacións alemás. Así que aeroporto comezou a operar novamente a ruta cara Copenhague en xuño de 1945 usando como terminal de pasaxeiros a antiga estación de bombeiros alemá. En 1946 o goberno danés tomaría o control da meirande parte dos aeroportos do país, incluído o de Aalborg.
Nos anos seguintes abriríanse rutas cara Aarhus, Gotemburgo, Kristiansand, Stavanger, Oslo, Ámsterdam e Londres, aínda que a meirande parte dos servizos internacionais só operarían por curtos períodos de tempo.
En 1997 o aeroporto foi transferido aos 13 municipios da rexión do norte de Xutlandia. A terminal actual inaugurouse o 29 de maio de 2001. O aeroporto ampliouse durante os anos 2007 e 2013, incrementando o tamaño da terminal e o número de portas de embarque.
Musa Manarov
Musa Khiramanovich Manarov, nado en Bakú o 22 de marzo de 1951, foi un cosmonauta soviético que formou parte das misións Soiuz TM-4, Soiuz TM-11 e Soiuz TM-6.
Traxectoria
Manarov graduouse en enxeñaría no Instituto de Aviación de Moscova en 1974. Traballou máis tarde para NPO Energia e finalmente pasou a ser director da compañía Smolsat.
Foi seleccionado como cosmonauta en 1978, participando nas misións Soiuz TM-4, Soiuz TM-11 e Soiuz TM-6 e pasando un total de 541,02 días no espazo.
ADN recombinante
miniatura|280px|Construción dun ADN recombinante, no cal un fragmento de ADN alleo insírese nun [[plásmido que funciona como vector. Neste exemplo, o xene indicado pola cor branca é inactivado pola inserción do fragmento de ADN alleo.]] O ADN recombinante é unha molécula de ADN formada por medio de métodos de laboratorio de recombinación xenética (como a clonación molecular) na que se xuntan materiais xenéticos de dúas ou máis fontes, creando secuencias de ADN que doutro modo non formarían parte do xenoma. Xeralmente abréviase como ADNr ou rDNA (pero estas siglas tamén se usan para o ADN dos xenes que codifican o ARN ribosómico).
Formar un ADN recombinante é posible porque as moléculas de ADN de todos os organismos comparten a mesma estrutura química global e só difiren na secuencia de nucleótidos. As moléculas de ADN recombinante denomínanse ás veces ADN quimérico, porque poden facerse con material de dúas especies, como as míticas quimeras. A tecnoloxía do ADN recombinante usa secuencias palindrómicas e produce extremos coherentes ou romos no ADN para crear o ADN recombinante.
As secuencias de ADN usadas na construción de moléculas de ADN recombinante poden proceder de calquera especie. Por exemplo, ADN dunha planta pode unirse con ADN bacteriano, ou ADN humano con ADN de fungo. Ademais, poden crearse secuencias de ADN que non aparecen en ningunha parte na natureza por síntese química de ADN e despois poden incorporarse ás moléculas recombinantes. Co uso da tecnoloxía do ADN recombinante e do ADN sintético, literalmente pode crearse calquera secuencia de ADN e introducila nunha ampla variedade de organismos vivos.
A creación de ADN recombinante é distinta do creación de ADN por recombinación xenética natural, porque a primeira se orixina por medios artificiais no tubo de ensaio, mentres que a última é un proceso biolóxico normal no que se remesturan secuencias de ADN xa existentes dentro dun organismo.
Creación
thumb|300px
A clonación molecular é o método de laboratorio usado para crear ADN recombinante. É un dos dous métodos máis amplamente usados, xunto coa reacción en cadea da polimerase (PCR), utilizada para dirixir a replicación de calquera secuencia específica de ADN desexada. Hai dúas diferenzas fundamentais entre os dous métodos. Unha é que a clonación molecular implica a replicación do ADN dentro dunha célula viva, mentres que a PCR replica o ADN nun tubo de ensaio, sen células vivas. Outra diferenza é que a clonación implica cortar e pegar secuencias de ADN, mentres que a PCR amplifica unha secuencia existente copiándoa.
A formación do ADN recombinante require un vector de clonación, unha molécula de ADN que leve o ADN ao interior da célula viva. Os vectores xeralmente derivan de plásmidos ou virus e son segmentos relativamente pequenos de ADN que conteñen os sinais xenéticos necesarios para a replicación, así como elementos adicionais convenientes no ADN alleo inserido, que identifican as células que conteñen o ADN recombinante e, cando é apropiado, expresan o ADN alleo. A elección do vector para unha clonación molecular depende do organismo hóspede utilizado, o tamaño do ADN que vai ser clonado e de se o ADN alleo vai ser expresado e como. Os segmentos de ADN poden combinarse usando unha variedade de métodos, como a clonación con encimas de restrición/ligases ou a ensamblaxe de Gibson.
Nos protocolos de clonación estándar, a clonación dun fragmento de ADN implica esencialmente sete pasos: (1) Elección do organismo hóspede e do vector de clonación, (2) Preparación do ADN vector, (3) Preparación do ADN que vai ser clonado, (4) Creación do ADN recombinante, (5) Introdución do ADN recombinante no organismo hóspede, (6) Selección dos organismos que conteñen o ADN recombinante e (7) Cribado buscando os clons co ADN desexado inserido e as súas propiedades biolóxicas. (Para máis detalle ver clonación molecular).
Expresión
Despois de transplantalo ao organismo hóspede, o ADN alleo contido no construto do ADN recombinante pode ser expresado ou non. É dicir, o ADN pode simplemente replicarse sen expresarse ou pode ser transcrito e traducido e acaba orixinando unha proteína recombinante. Xeralmente, a expresión dun xene alleo require a reestruturación do xene para que inclúa secuencias que son necesarias para a produción da molécula de ARNm que servirá para a tradución (por exemplo, un promotor, un sinal de iniciación da tradución e un terminador da transcrición). Poden facerse cambios espacíficos no organismo hóspede para mellorar a expresión do xene ectópico. Ademais, os cambios poden ser necesarios nas secuencias codificantes tamén, para optimizar a tradución, facer que a proteína sexa soluble, dirixir a proteína recombinante a unha localización celular ou extracelular axeitada e estabilizar a proteína ante a súa posible degradación.
Propiedades dos organismos que conteñen ADN recombinante
Na maioría dos casos, os organismos que conteñen ADN recombinante teñen aparentemente fenotipos normais. É dicir, a súa aparencia, comportamento e metabolismo non quedan normalmente cambiados e o único modo de demostrar a presenza de secuencias recombianntes é examinar o propio ADN, normalmente usando un test de PCR. Hai tamén excepcións significativas, que se discuten máis abaixo.
Se as secuencias de ADN recombinante codifican un xene que se expresa, entón pode detectarse a presenza de ARN e/ou produtos proteicos do xene recombinante, xeralmente usando as técnicas da RT-PCR ou do western blot. Os cambios fenotípicos grandes non son o normal, a non ser que o xene recombinante fose elixido e modificado para xerar unha actividade biolóxica no organismo hóspede. Os fenotipos adicionais que se poden encontrar son toxicidades no organismo hóspede inducidas polo produto recombinante, especialmente se este é sobreexpresado ou expresado en células ou tecidos inapropiados.
Nalgúns casos, o ADN recombinante pode ter efectos prexudiciais incluso se non é expresado. Un mecanismo polo cal pode ocorrer isto é a inactivación inseccional, na cal o ADN recombinante queda inserido nun xene da célula hóspede. Nalgúns casos, pode utilizarse este fenómeno para facer un knockout de xenes para determinar a súa función biolóxica e importancia. Outro mecanismo polo cal a inserción do ADN recombinante no ADN cromosómico pode afectar á expresión xénica é pola activación inapropiada de xenes da célula hóspede que previamente non se expresaban. Isto pode acontecer, por exemplo, cando un fragmento de ADN recombinante que contén un promotor activo queda localizado preto dun xene da célula hóspede previamente silencioso ou cando un xene da célula hóspede que funciona restrinxindo a expresión xénica sofre unha inactivación insercional polo ADN recombinante.
Usos
O ADN recombinante utilízase moito en biotecnoloxía, medicina e investigación. Hoxe, as proteínas recombinantes e outros produtos orixinados por medio da tecnoloxía do ADN encóntranse practicamente en todas as farmacias, consultas médicas ou veterinarias, laboratorios de probas médicas e de investigación biolóxica. Ademais, os organismos que foron manipulados usando a tecnoloxía do ADN recombinante ou os produtos derivados de ditos organismos atoparon un lugar nas granxas, supermercados, caixas de urxencia caseiras e mesmo en tendas de animais de compañía, como os peixes de acuario GloFish e outros animais modificados xeneticamente.
A aplicación máis común do ADN recombinante é na investigación básica, na cal a tecnoloxía é importante para os traballos máis actuais en ciencias biolóxicas e médicas. O ADN recombinante utilízase para identificar, mapar e secuenciar xenes e para determinar as súas funcións. As sondas de ADN recombinante empréganse para analizar a expresión xénica en células concretas e en todos os tecidos do organismo completo. As proteínas recombinnates son amplamente utilizadas como reactivos en experimentos de laboratorio e para xerar sondas de anticorpos para examinar a síntese de proteínas dentro das células e organismos.
Historia
A idea do ADN recombinante foi proposta primeiramenre por Peter Lobban, un estudante graduado do Prof. Dale Kaiser no Departamento de Bioquímica da Escola de Medicina da Universidade de Stanford. A primeira publicación que describía a produción con éxito e a replicación intracelular de ADN recombinante apareceu en 1972 e 1973, na Universidade de Stanford e na UCSF. En 1980 Paul Berg, un profesor do Departamento de Bioquímica en Stanford e autor dun dos primeiros artigos foi galardoado co Premio Nobel de Química polo seu traballo sobre ácidos nucleicos "con especial consideración ao ADN recombinante". Werner Arber, Hamilton Smith e Daniel Nathans compartiron en 1978 o Premio Nobel de Medicina polo descubrimento das endonucleases de restrición, que melloraron as técnicas da tecnoloxía do ADN recombinante.
A Universidade de Stanford solicitou unha patente nos Estados Unidos sobre o ADN recombinante en 1974, mencionando como inventores a Herbert W. Boyer (profesor da University de California, San Francisco) e a Stanley N. Cohen (profesor en Stanford); esta patente foi concedida en 1980. O primeiro fármaco que recibiu licenza xerado usando a tecnoloxía do ADN recombinante foi a insulina humana, desenvolvida por Genentech e con licenza de Eli Lilly and Company.
Polémica
Os científicos asociados co desenvolvemento inicial dos métodos do ADN recombinante recoñeceron que existía a posibilidade de que os organismos que contiñan ADN recombinante adquirisen propiedades non desexadas. En 1975 na Conferencia de Asilomar sobre ADN recombinante discutíronse estas cuestións e iniciouse unha moratoria voluntaria nas investigacións sobre ADN recombinante para aqueles experimentos que eran considerados especialmente perigosos. Esta moratoria foi amplamente obsevada ata que o Institutos Nacionais da Saúde (EUA) desenvolveron e sacaron unha serie de directrices formais para traballar co ADN recombinante. Hoxe, as moléculas de ADN recombinante e as proetínas recombinantes xeralmente non se consideran perigosas. Porén, segue habendo certa preocupación sobre os organismos que expresan ADN recombinante, especialmente cando son sacados do laboratorio e introducidos no medio ambiente ou na cadea alimentaria. Ademais, preocupan os subprodutos da produción biofarmacéutica, nos que o ADN recombinante orixina proteínas específicas. O principal subproduto, denominado proteína da célula hóspede, procde dun sistema de expresión do hóspede e supón unha ameaza para a saúde do paciente e o medio ambiente global.
Frank Borman
Frank Frederick Borman II, nado o 14 de marzo de 1928 en Gary, Indiana, é un astronauta estadounidense retirado que participou nas misións Gemini 7 e Apollo 8. Pasou un total de 19,90 días no espazo.
Traxectoria
Gradouse en ciencias na Academia Militar de West Point en 1950 e obtivo un máster de ciencias polo Instituto Tecnolóxico de California en 1957. Tamén completou o programa de xestión avanzada da Escola de Negocios de Harvard en 1970.
Foi seleccionado pola NASA cando traballaba como instrutor na Escola de Pilotos para Investigación Aeroespacial na Base Edwards da Forza Aérea, en California. Borman participou na investigación do accidente do Apollo 1 que lle custou a vida aos seus ocupantes. Retirouse en 1970.
Benito Leiro Conde
Benito Leiro Conde, nado en Vilanova de Arousa en 1957, é un xornalista e escritor galego.
Traxectoria
Estudou Graduado Social na Universidade de Santiago de Compostela. En 1984 gañou un concurso de redacción do concello de Vilanova de Arousa sobre o centenario do nacemento de Julio Camba, e pasou a traballar en El Correo Gallego. En 1990 recibiu o premio nacional de xornalismo Ortega y Gasset canda a Elisa Lois, Xosé A. Pérez e Alfonso Pérez por unha serie de reportaxes sobre o contrabando en Galicia.
Traballou no Xornal Diario de Pontevedra e no Faro de Vigo. Entre 2001 e 2015 foi responsable de Comunicación do Concello de Cambados.
Precipitación (reacción)
dereita|miniatura|Imaxe dun precipitado nun [[tubo de ensaio]]
Chámase reacción de precipitación á aquela na que aparece unha substancia insoluble, chamada precipitado, no seo dunha disolución.
Así, cando mesturamos unha disolución de cloruro de calcio cunha disolución de carbonato de sodio formase carbonato de calcio, que precipita, e cloruro de sodio que queda en disolución. A reacción que representaría este proceso sería a seguinte:
Igualmente cando mesturamos unha disolución de ioduro de potasio cunha disolución de nitrato de chumbo (II) formase ioduro de chumbo (II), que precipita, e nitrato de potasio que queda en disolución.
KI (acuoso) + Pb(NO3)2 (acuoso)  →   PbI2(sólido)  +  2 KNO3(acuoso)
Lipoproteína de Braun
A lipoproteína de Braun (tamén chamada BLP, Lpp, ou lipoproteína da mureína), que se encontra nas paredes celulares de bacterias gramnegativas, é unha das proteínas de membrana máis abundantes das bacterias. O seu peso molecular é de aproximadamente 7,2 kDa. Únese por unha lisina do seu extremo C-terminal por medio dun enlace covalente a moléculas de ácido diaminopimélico da capa de peptidoglicano, e está incrustada na membrana externa bacteriana pola súa cabeza hidrofóbica (unha cisteína con lípidos unidos). A BLP liga fortemente as dúas capas e proporciona integridade estrutural á membrana externa. A proteína foi caracterizada por V. Braun e colegas.
Características
O xene que codifica a lipoproteína de Braun produce inicialmente unha proteína composta de 78 aminoácidos, que inclúe un péptido sinal de 20 aminoácidos no seu extremo amino terminal. A proteína madura pesa 6 kDa. Tres monómeros desta lipoproteína (Lpp) ensámblanse formando un trímero de hélice superenrolada (coiled-coil).
En Escherichia coli hai grandes cantidades desta lipoproteína, que é a proteína máis abundante nesa bacteria. A diferenza doutras lipoproteínas, está ligada covalentemente ao peptidoglicano, de modo que conecta a membrana externa coa capa de peptidoglicano na parede bacteriana. Está ancorada á membrana externa polo seu grupo lipídico amino terminal. En E. coli, un terzo destas lipoproteínas forma un enlace peptídico por medio da cadea lateral da súa lisina carboxilo terminal co ácido diaminopimélico da capa de peptidoglicano. O resto das moléculas da lipoproteína de Braun están presentes en forma "libre", xa que non están unidas ao peptidoglicano. A forma libre está exposta sobre a superficie de E. coli.
Funcións
A lipoproteína de Braun, xunto con outra lipoproteína chamada Pal, mantén a estabilidade da envoltura celular bacteriana ao unir firmemente a membrana externa ao resto da parede celular.
A lipoproteína de Braun (Lpp) foi proposta como factor de virulencia da bacteria Yersinia pestis, a causante da peste bubónica. Y. pestis necesita a lpp para ter unha supervivencia máxima en macrófagos e mata eficientemente ratos modelo de peste bubónica e peste pneumónica.
Inmunoloxía
A lipoproteína de Braun únese ao receptor de recoñecemento de patróns TLR2. A lipoproteína Lpp induce a adhesión de neutrófilos a células endoteliais humanas activando estas últimas.
Balneario de Cabreiroá
miniatura|Balneario. O balneario de Cabreiroá é un manancial natural situado na parroquia de Cabreiroá, no concello de Verín. miniatura|Manancial
Historia
O manancial era unha charca coñecida dende a antigüidade polas súas propiedades medicinais, ata que o famoso empresario José García Barbón abre en 1907 o quiosco octogonal para os auguistas onde se segue degustando a súa auga.
O resto do recinto é un espazo natural duns 50 000 m² cruzado polo pequeno río Abedes e con exemplos de especies como os cedros do Himalaia, sequoias xigantes, tileiros, palmeiras etc. En total, 2000 árbores. Toda a auga do manancial pasa pola burbulla central do quiosco, desde onde se abastecen este e a planta de envasado. A auga sobe desde unha profundidade duns 100 m a unha temperatura duns 18 °C.
A súa auga está indicada para enfermidades de tipo estomacal, intestinal, do fígado, dos riles e a diabetes.
Aleixo I Comneno
Aleixo I Comneno, nado en 1048 e finado o 15 de agosto de 1118, foi o emperador bizantino entre 1081 e 1118.
Traxectoria
Foi o terceiro fillo de Xoán Comneno, sobriño á súa vez de Isaac I Comneno, emperador entre 1057 e 1059. O pai de Aleixo rexeitou o trono cando Isaac abdicou, e entre 1059 e 1081 reinaron catro emperadores pertencentes a dinastías diferentes. Durante o reinado dun deles, Romano IV Dióxenes (1067-1071), Aleixo serviu con honores no exército combatendo contra os seléucidas. Posteriormente, baixo Miguel VII Parapinaces (1071-1078) e Nicéforo III Botaniates (1078-1081), combateu, xunto co seu irmán máis vello, Isaac, aos rebeldes en Asia Menor, Tracia e Epiro.
Os éxitos dos Comnenos provocaron os celos de Botaniates e os seus ministros. Os irmáns tomaron as armas contra o emperador, e entraron en Constantinopla. Botaniates foi forzado a abdicar e recluído no mosteiro de Peribleptos. Isaac renunciou á coroa en beneficio do seu irmán, e Aleixo foi coroado solemnemente polo patriarca de Constantinopla Cosme Hierosolimites o 4 de abril de 1081, á idade de 33 anos.
Aleixo era por entón amante da emperatriz María Bagrationi, filla do rei Bagrat IV de Xeorxia, que fora esposa primeiro de Miguel VII Ducas e logo de Botaniates, e era famosa pola súa beleza. Aleixo e María non disimulaban a súa relación, e vivían xuntos no Palacio de Mangana. O novo fillo de María con Miguel VII, o príncipe Constantino Ducas, foi adoptado por Aleixo e proclamado o seu herdeiro. Isto procurou a Aleixo certa lexitimidade dinástica, pero pronto a nai do emperador, Anna Dalassena, consolidaría a conexión coa familia Ducas arranxando a voda do seu fillo con Irene Ducas, neta do césar Xoán Ducas, cabeza da poderosa familia feudal e principal valedor do antigo emperador Miguel VII.
A relación de Aleixo con María continuou, con todo. Pouco logo do seu nacemento, a primeira filla de Aleixo e Irene, Ana Comnena, foi prometida en matrimonio ao herdeiro Constantino Ducas, e trasladouse a vivir ao Palacio Mangana, cos dous amantes. No entanto a situación cambiou drasticamente cando Irene tivo un fillo neno, Xoán: desfíxose o compromiso matrimonial entre Ana e Constantino, quen perdeu a súa condición de herdeiro imperial; a princesa foi levada ao palacio principal para vivir xunto á súa nai e a súa avoa e Aleixo rompeu a súa relación con María. Pouco tempo despois morreu o xove Constantino, e María foi recluída nun convento.
O longo reinado de Aleixo I Comneno (preto de 37 anos) estivo cheo de problemas. Nos seus inicios, tivo que afrontar o ataque dos normandos Roberto Guiscardo e o seu fillo Bohemundo, quen conquistaron Dyrrhachium e Corfú, e puxeron sitio a Larissa, en Tesalia. O perigo normando foi providencialmente conxurado pola morte de Roberto Guiscardo en 1085, e os territorios perdidos foron recuperados polo Imperio.
Posteriormente viuse obrigado a repeler en Tracia as invasións dos pechenegos e os cumanos, con quen fixeran causa común os bogomilos, seita maniquea. En terceiro lugar, debeu enfrontarse ao crecente poder dos seléucidas]]s en Asia Menor.
A crise máis difícil que tivo que afrontar Aleixo foi a causada pola chegada dos cabaleiros da Primeira Cruzada, organizada a consecuencia da petición dos seus propios embaixadores ante o papa Urbano II no Concilio de Piacenza de 1095.
Pero Aleixo pedira simplemente forzas mercenarias para combater aos infieis, e non as inmensas hostes que empezaron a chegar. O primeiro continxente de cruzados, guiado por Pedro o Ermitán, foi habilmente desviado por Aleixo cara a Asia Menor, onde foi masacrado polos turcos en 1096. O segundo continxente era unha forza moito máis organizada, e estaba conducido por Godofredo de Bouillon. Aleixo enviounos tamén a Asia, comprometéndose mediante xuramento a auxilialos en caso de necesidade. Os cruzados recobraron para o Imperio Bizantino varias cidades e illas, como Nicea, Quíos, Rodas, Esmirna, Éfeso, Filadelfia, Sardis, e a práctica totalidade de Asia Menor.
A habilidade de Aleixo cos cruzados é considerada pola súa filla, a historiadora Ana Comnena, un exemplo de diplomacia, en tanto que os historiadores occidentais que relatan os feitos da Primeira Cruzada consideran ao emperador un exemplo de falsidade e traizón. Os cruzados creron que quebrantara o seu xuramento ao non habelos axudado durante o asedio de Antioquía; Bohemundo, autoproclamado príncipe de Antioquía, declarou a guerra ao emperador, pero terminou por aceptar converterse no seu vasalo no tratado de Devol, en 1108.
A nai de Aleixo, Anna Dalassena, política sabia e inmensamente capaz, tivo unha grande influencia sobre o seu fillo. Foi coroada como Emperatriz Augusta en lugar da súa nora Irene, a quen correspondía lexitimamente o título. Dalassena foi a verdadeira administradora do Imperio durante as longas ausencias do seu fillo para realizar campañas militares, tivo varios enfrontamentos coa súa nora e asumiu a responsabilidade sobre a educación da súa neta, Ana Comnena.
749
Véxase tamén
Historia ano a ano
As Casiñas, A Porta, Sobrado
As Casiñas é un lugar da parroquia da Porta, no concello coruñés de Sobrado, na comarca da Terra de Melide.
758
Véxase tamén
Historia ano a ano
O Mirador, A Porta, Sobrado
O Mirador é un lugar da parroquia da Porta, no concello coruñés de Sobrado, na comarca da Terra de Melide.
Porcariza
O topónimo galego Porcariza pódese referir a:
Hokkien mee
300px|miniatura|Un prato de hokkien mee
Existen dous tipos de hokkien mee: o Hokkien hae mee e o Hokkien char mee.
Stewie Griffin
Stewie Gilligan Griffin é unha personaxe de debuxos animados da serie de animación americana Family Guy. A súa voz orixinal é a de Seth MacFarlane, creador e guionista da serie. É un bebé con ideas homicidas e unha elevada capacidade intelectual, fillo de Peter e Lois Griffin.