cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Rolling Stones
1965-1967: chegada á fama
O segundo LP británico da banda, The Rolling Stones No. 2, publicado en xaneiro de 1965, chegaría ao número 1, e a súa versión estadounidense, publicada en febreiro como The Rolling Stones, Now!, acadaría o número 5. O disco foi gravado nos Chess Studios de Chicago e nos RCA Studios dos Ánxeles. Entre xaneiro e febreiro o grupo realizou 34 concertos ante unhas 100.000 persoas en Australia e Nova Zelandia.
A primeira composición de Jagger/Richards en chegar ao número 1 da lista de sinxelos británica sería "The Last Time" (publicada en febreiro de 1965); esta acadaría o número 9 nos Estados Unidos. Posteriormente Richards identificouna como "a ponte no pensamento sobre a forma de compoñer para os Stones. Proporcionounos un nivel de confianza; un camiño de como facelo".
O seu primeiro número 1 internacional foi "(I Can't Get No) Satisfaction", canción gravada en maio de 1965 durante a súa terceira xira norteamericana. Na gravación do riff de guitarra co fuzzbox que conduce o tema, Richards pensárao como unha pista de guía para unha sección de ventos. Oldham editaría "Satisfaction" sen os planeados overdubs de ventos. Publicado nos Estados Unidos en xuño de 1965, o sinxelo pasou catro semanas no primeiro posto das listas, establecendo a The Rolling Stones como unha banda de primeira liña en todo o mundo.
A versión estadounidense do disco Out of Our Heads (publicado en xullo de 1965) tamén sería número 1; nel incluíanse sete cancións orixinais (tres de Jagger/Richards e catro acreditadas a Nanker Phelge). O seu segundo sinxelo en ter un número 1 internacional, "Get Off of My Cloud" foi lanzado no outono dese ano, seguido doutro LP estadounidense: December's Children.
Aftermath (número 1 no Reino Unido e 2 nos Estados Unidos) editouse a finais da primavera de 1966, e foi o primeiro álbum de The Rolling Stones en estar totalmente formado por cancións de Jagger/Richards. Neste traballo as contribucións de Jones foron máis alá de contribucións coa guitarra e a harmónica. A "Paint It, Black" engadíulle un sitar, á balada "Lady Jane" un dulcimer, e a "Under My Thumb" marimbas. Aftermath tamén destacou polo tema de case 12 minutos "Goin' Home", a primeira longa improvisación nun exitoso disco de rock & roll. miniatura|225px|Cartel da súa xira estadounidense de 1995 O éxito dos Stones nas listas de sinxelos británica e estadounidense chegou á súa cima durante 1966. A "19th Nervous Breakdown", editado no mes de febreiro e número 2 en ámbolos dous países, seguiulle o seu primeiro número 1 transatlántico, "Paint It, Black" (lanzado en maio). "Mother's Little Helper" (xuño de 1966) só foi publicado como sinxelo nos Estados Unidos, onde acadou o posto 8; foi unha das primeiras cancións de pop en tratar o tema do abuso de medicamentos. Cabe destacar que Jagger cantaba este tema co seu acento de Londres, en vez de usar o finxido acento do sur dos Estados Unidos.
O sinxelo de setembro de 1966 "Have You Seen Your Mother, Baby, Standing In The Shadow?" (5 no Reino Unido e 9 nos Estados Unidos) destacou en varios aspectos: foi a primeira gravación da banda en contar con metais, a (agora famosa) foto da contraportada da versión estadounidense amosaba aos membros do grupo vestidos satiricamente de mulleres, e a canción estaba acompañada por un dos primeiros vídeos musicais con propósitos comerciais, dirixido por Peter Whitehead.
En xaneiro de 1967 publicouse Between the Buttons (3 no Reino Unido e 2 nos Estados Unidos); o álbum foi o derradeiro traballo de Andrew Oldham como produtor de The Rolling Stones (o seu rol como director da banda fora tomado por Allen Klein en 1965). A versión estadounidense incluía o sinxelo de dobre cara-a "Let's Spend the Night Together" e "Ruby Tuesday", que sería número 1 nese país e 3 no Reino Unido. Cando o grupo foi a Nova York a interpretar os temas en The Ed Sullivan Show, pedíronlles que cambiases a letra do estribillo a "let's spend some time together".
Unha semana despois, o domingo 12 de febreiro, a policía de Sussex, alertada por News of the World, que á súa vez fora alertado polo chofer de Richards, irrompeu nunha festa na casa de Richards en Redlands. Non se realizou ningunha detención no momento, pero Jagger, Richards e o seu amigo Robert Fraser (un tratante de arte) foron acusados por un delito relacionado coas drogas. Richards dixo en 2003, "Cando nos arrestaron en Redlands, de súpeto decatámonos de que ese era un xogo totalmente distinto e aí foi cando rematou a diversión. Ata entón fora como se Londres existise nun fermoso espazo onde podias facer todo o que quixeras".
Ó longo da década de 1960 lograron varios éxitos como Satisfaction (considerada unha das cancións emblemáticas do rock de todos os tempos), Under my Thumb, Honky Tonk Women, Sympathy for the Devil. Malia ser un grupo cuxa música oscilaba entre o Rock and Roll, o Blues e o Country, no 1967, do mesmo xeito ca moitas outras bandas, editaron un álbum de Rock Psicodélico chamado Their Satanic Majesties Request, que non obtivo grande éxito.
No 1969 Brian Jones, cuxa saúde estaba moi deteriorada polo consumo excesivo de drogas, abandonou a banda. Foi atopado morto durante o verán dese mesmo ano afogado na súa piscina en circunstancias pouco claras. Substituíuno Mick Taylor, que formara parte da banda de John Mayall. Entre 1967 e 1972 gravaron os seus álbums máis emblemáticos: desde Beggars Banquet a Exile on Main Street, pasando por Sticky Fingers (1971).
Ao longo dos anos 1970 continuaron unha carreira musical onde ó rock and roll, o blues e o country, lles agregaron elementos esporádicos de soul, funk e reggae. Cara a 1974 Mick Taylor abandonou a banda e, para o álbum Black and Blue de 1976, recrutaron a Ron Wood (exmembro de The Faces), logo de seleccionar entre distintos guitarristas, entre eles Jeff Beck e Wayne Perkins. Discos como Some Girls (1978) e Tattoo You (1981) mantivéronos en primeira liña ata unha década dos oitenta marcada por unha longa xira entre 1981 e 1982, discos errados (Undercover) e aventuras en solitario de Jagger e Richards. No 1989 a banda reuniuse para editar Steel Wheels e iniciar unha nova xira mundial. A principios dos noventa Bill Wyman abandonou a banda, o que non impide que se sigan sucedendo periodicamente os discos de estudo (Bridges to Babylon) e xiras por todo o mundo, incluído un concerto no Estadio Municipal de Balaídos de Vigo o 18 de xullo de 1998 ante 35.000 persoas. O seu disco Voodoo Lounge (1994) recibiu un premio Grammy ao mellor álbum de rock. No 2001, Mick Jagger falaba sobre unha nova xira dos Stones e o 3 de setembro, a banda inicia a nova xira mundial "Forty Licks", cunha serie de corenta concertos en quince cidades e que duraría ata febreiro de 2003.
No 2006 cancelaron todos os seus concertos en España. As explicacións que deron: · Barcelona e Madrid: Richards caeu dun cocoteiro ó que estaba subido e non puido tocar. · Valladolid e El Ejido: Afonía de Jagger. Segundo a prensa local de Valladolid as súas satánicas maxestades asistían a unha festa privada en Madrid na mesma data do concerto suspendido.
Ostalgie
Ostalgie é un termo alemán usado para referirse á nostalxia da vida en tempos da antiga República Democrática Alemá. É un acrónimo das palabras Ost (Leste) e Nostalgie (nostalxia).
Tras a caída do Muro de Berlín en 1989 e a Reunificación alemá o ano seguinte, a maior parte dos recordos da etapa socialista foron eliminados, ao tempo que os cidadáns da RDA se integraban no sistema económico e cultural occidental. Ao principio, as marcas de produtos da RDA desapareceron das tendas para ser substituídas por marcas occidentais, con independencia da calidade duns e doutros. Porén, segundo pasaba o tempo, algúns alemáns do Leste comezaron a sentir nostalxia de certos aspectos das súas vidas durante a época socialista que xa non existían baixo o capitalismo. En concreto, a Ostalgie se refírese á nostalxia de aspectos da cultura e do día a día da RDA que desapareceron tras a Reunificación.
Porén, moitos alemáns dos dous lados da fronteira negan a existencia destas divisións culturais. Mentres, moitos negocios en Alemaña decatáronse do potencial deste movemento e comezaron a comercializar produtos que recordan o antigo réxime ou que imitan os produtos da época. Por exemplo, na actualidade é posible adquirir alimentos de marcas da Alemaña Oriental que xa desapareceran, obter vídeos e DVD de programas da televisión pública socialista e mercar coches das marcas Wartburg e Trabant. Ademais, o tema tratouse hai pouco tempo en numerosas películas, como Sonnenallee (1999) de Leander Haußmann, a exitosa Good bye, Lenin! (2003) de Wolfgang Becker e Kleinruppin forever (2004) de Carsten Fiebeler.
O termo Ostalgie (xunto con soviet chic) usouse ás veces para referirse á nostalxia de sistemas socialistas doutros países da Europa do Leste, sobre todo Polonia e a antiga URSS.
Eleccións municipais en Castrelo de Miño
Estes foron os resultados das eleccións municipais no concello de Castrelo de Miño dende 1979. miniatura|dereita|[[Galería de imaxes de casas dos concellos de Galicia|Casa do concello de Castrelo de Miño]]
Armée Révolutionnaire Bretonne
O Exército Revolucionario Bretón (en francés Armee Revolutionaire Bretonne, ARB) é unha organización armada ilegal que forma parte do movemento nacionalista bretón. A orixe das súas reivindicacións radica en que a Bretaña (Breizh) foi unida a Francia no 1524 e en que o pobo bretón ten a súa propia cultura, incluíndo a lingua bretoa, unha lingua de orixe celta.
A Estación, Teilán, Bóveda
A Estación é un lugar da parroquia de Teilán, no concello lugués de Bóveda, na comarca da Terra de Lemos.
Aupa Etxebeste!
Aupa Etxebeste! é un filme dirixido por Asier Altuna e Telmo Esnal, en éuscaro, do 2005.
Argumento
O mesmo día que os Etxebeste saen de vacacións, quedan sen diñeiro. Pasarán as vacacións agochados na casa para manter as aparencias ante os veciños, xa que se acercan as eleccións e Patricio é candidato á alcaldía. Os Etxebeste aproveitan a súa estancia na casa para botarse en cara mentiras e miserias.
Joseph: King of Dreams
Sinopse
Filme baseado nos capítulos 37-50 da Xénese da Biblia. Céntrase na vida de Xosé, fillo predileto de Xacob, un rapaz cun don para interpretalos soños.
Corte Suprema de Chile
miniatura|O Pazo dos Tribunais de Xustiza, [[Santiago de Chile.]] A Corte Suprema de Xustiza de Chile é a institución xurisdicional máis alta existente dentro dos tribunais que integran o Poder Xudicial do país. Confórmase por 21 membros chamados Ministros, un dos cales é o seu Presidente. A Corte ten ademais un fiscal xudicial, un secretario, un prosecretario e oito relatores.
Atópase na cima da orde xerárquica do Poder Xudicial, sobre as Cortes de Apelacións, os Xulgados de Letras, os Xulgados de Garantía, os Tribunais de Xuízo Oral Penal e os Tribunais Especiais, e corresponde á superintendencia directiva, correccional e económica sobre todos os tribunais do país, exceptuando o Tribunal Constitucional, o Tribunal Cualificador de Eleccións e os tribunais electorais rexionais.
A Corte Suprema de Chile foi fundada pola Constitución Política de 1823 e instalada o 29 de decembro do mesmo ano, sendo unha das máis antigas institucións do seu tipo no mundo. Ten a súa sede na cidade de Santiago de Chile, no edificio do Pazo dos Tribunais de Xustiza.
Duke Ellington
miniatura|dereita|Duke Ellington no Hurricane Club (1943). Edward Kennedy "Duke" Ellington, nado o 29 de abril de 1899 e finado o 24 de maio de 1974, foi un pianista, compositor e director de jazz estadounidense.
Traxectoria
Duke Ellington foi unha das figuras do jazz máis importantes do século XX, aínda que Ellington podería non ter estado de acordo coa descrición, xa que era remiso a describir o seu traballo coma algo máis específico ca "música". O termo jazz era demasiado estreito para Ellington.
Pola orquestra de Duke Ellington pasaron algúns dos máis grandes nomes do jazz, entre outros: Johnny Hodges, Cootie Williams, Bubber Miley, Joe "Tricky Sam" Nanton, Barney Bigard, Ben Webster, Harry Carney, Juan Tizol, Sonny Greer, Otto Hardwick, Clark Terry, Jimmy Blanton, Lawrence Brown, Louie Bellson, Ray Nance, Paul Gonsalves, Wellman Braud e William "Cat" Anderson.
Moitos destes músicos tocaron na orquestra de Ellington durante décadas e, aínda que moitos non destacaron de seu, foi o xenio de Elligton quen os mesturou nunha das máis coñecidas unidades orquestais da historia do jazz. As súas composicións foron decote escritas especificamente para o estilo e as habilidades destes músicos, tales coma "Jeep's Blues" para Johnny Hodges, "Concerto for Cootie (Do nothing till you hear from me)" para Cootie Williams e "The Mooche" para Tricky Sam Nanton. Tamén gravou cancións escritas polos seus músicos coma "Caravan" e "Perdido" de Juan Tizol.
Ellington foi un dos persoeiros afroamericanos máis coñecidos do século XX. Gravou para moitas casas de discos estadounidenses e apareceu en varios filmes. Ellington e a súa orquestra foron de xira por todo Estados Unidos e Europa con regularidade antes da segunda guerra mundial. Logo da guerra, seguiu a viaxar por todo o mundo.
O Toxedo, Teilán, Bóveda
O Toxedo é un lugar da parroquia de Teilán, no concello lugués de Bóveda, na comarca da Terra de Lemos.
Gran Premio do Reino Unido de 1964
O Gran Premio do Reino Unido de 1964 foi unha carreira de automobilismo de Fórmula Un, celebrada o 11 de xullo de 1964 no circuíto de Brands Hatch, Kent, Inglaterra. Foi a quinta carreira do Campionato do Mundo da tempada de. Foi a primeira das doce carreiras de Fórmula Un que se celebraron no circuíto do sur de Inglaterra, alternaríase con Silverstone ata. A carreira foi gañada por Jim Clark pilotando un Lotus 25.
Compostela
O topónimo galego Compostela pode referirse a:
Matrimonio
miniatura|Os aneis, símbolo habitual do matrimonio. miniatura|Retrato do [[O matrimonio Arnolfini|matrimonio Arnolfini, por Jan van Eyck.]]
O matrimonio (do latín: matrimonīum) é unha antiga institución social, presente en gran cantidade de culturas, que establece un vínculo conxugal entre persoas naturais, recoñecido e consolidado por medio de prácticas comunitarias e normas legais,  consuetudinarias, relixiosas ou morais, que ten por fin fundamentar a fundación dun grupo familiar aínda que tamén proporcionar un marco de protección mutua ou de protección da descendencia. A unión matrimonial establece entre os cónxuxes —e en moitos casos tamén entre as familias de orixe destes — dereitos e obrigacións que varían considerablemente segundo as normas que o regulan en cada sociedade. Pode ser motivado por intereses persoais, económicos, sentimentais, de protección da familia ou como medio para obter calquera tipo de vantaxe.
As normas matrimoniais están vinculadas con aquelas que regulan as relacións sexuais ( incesto, adulterio, exclusividade sexual, monogamia,  poligamia), a reprodución e a filiación dos fillos, segundo as regras do sistema de parentesco vixente. O matrimonio adoita estar estreitamente relacionado coa familia e nalgúns casos constitúe o núcleo desta. As regras sobre finalización do matrimonio inclúen aquelas referidas ao divorcio.
Tradicionalmente o matrimonio concretábase sen ter en conta a vontade dos contraentes, mesmo contra a vontade destes ou pola forza, moitas veces lexitimando a posesión forzada das mulleres por parte dos homes. Nos últimos dous séculos universalizouse a esixencia do libre e pleno consentimento dos contraentes para contraer matrimonio, como un dos dereitos humanos fundamentais.
Nas sociedades actuais existen dúas formas principais de matrimonio: civil ou relixioso e, dependendo da relixión ou do ordenamento xurídico, os dereitos, deberes e requisitos do matrimonio son distintos. Agora ben, non todas as sociedades establecen a distinción entre matrimonio civil e relixioso, válida só en Occidente. No primeiro caso son as leis do Estado as que establecen os dereitos, deberes e requisitos, mentres que no segundo caso son as normas ou costumes da relixión baixo a que se celebra. A coexistencia de ambas as formas e o recoñecemento da súa validez varían de acordo a cada sociedade. Ata hai menos de dúas centurias só había matrimonio relixioso, ó que se consideraba mesmo un sacramento. Con respecto ao xénero dos contraentes, nos últimos anos o movemento LGBT obtivo en varios países o recoñecemento legal do matrimonio entre persoas do mesmo sexo, aínda que varias culturas rexistran antecedentes no mesmo sentido.
Etimoloxía
A orixe etimolóxica da palabra matrimonio como denominación da institución baixo ese nome non é clara. Adóitase derivar da expresión "matris munium" proveniente de dúas palabras do latín: a primeira "matris", que significa "nai" e, a segunda, "munium", "gravame ou coidado", vindo significar "coidado da nai polo marido/pai", en tanto se consideraba que a nai era a que contribuía máis á formación e crianza dos fillos. Outra posible derivación proviría de "matreum muniens", significando a idea de defensa e protección da nai, implicando a obrigación do home cara á nai dos seus fillos.
Para unha comprensión máis ampla da expresión "matrimonio" no seu aspecto etimolóxico en moitas das linguas romances débese ter en conta o concepto do contrato de matrimonio considerado polo dereito romano, que ten o seu fundamento na idea de que a posibilidade de ser nai, que a natureza dá á muller núbil, lévaa a procrear unha familia.
Unha lectura máis neutra -pola súa fidelidade á pura etimoloxía dos dous termos que compoñen a palabra- derívase do significado orixinario do segundo termo " monium", que se atopa tamén en patri-monium e  merci-monium, e que alude a "axente" ou "acción"): segundo tales fontes, o concepto de matrimonio remitiría a unha acción non mellor definida por parte da muller e que parece remontarse xenericamente ao rol preeminente (activo ou de condución) da muller nas sociedades  matriarcais.
En contraste con ese concepto occidental pódese mencionar o caso da lingua árabe, no que é entendido como «contrato de coito» ou «contrato de penetración», segundo a tradución da expresión عَقْد نِكاح (`aqd nikāḩ) ao galego. Con todo, o termo máis usado en árabe para referirse a esta institución é زَواج (zawāý), que literalmente significa «unión, emparellamento».
Historia do matrimonio en Europa
miniatura|Roupa dun matrimonio real sueco de 1766, [[Livrustkammaren en Estocolmo]] Durante o terceiro século de nosa era produciuse, en Occidente, a pasaxe dunha sociedade na que o matrimonio non era de ningún modo unha institución creada para toda a sociedade, a unha sociedade na que se dá por sentado, como natural que o matrimonio é unha institución fundamental para todos.
Nas sociedades non cristiás, xudías ou musulmás, o matrimonio non era a norma, o matrimonio era utilizado só polos poderosos, polas clases altas. Na antiga Roma a castidade non era unha virtude, non era necesario contraer matrimonio para ter relacións sexuais nin para ter fillos. Soamente cando un membro dunha clase social elevada desexaba transmitir o seu patrimonio aos seus descendentes directos, no canto de que o reciban outros membros da familia ou os seus amigos, decidía casar. Pero a maior parte das veces legábanse os bens a un amigo ou unha persoa moi querida, non aos fillos. Cando se carecía de patrimonio ou bens o matrimonio era un trámite prescindible, os escravos directamente carecían do dereito de facelo.
O grego non ten unha palabra específica para designar o matrimonio, xa que existía un trámite nin civil nin relixioso. Con todo, a palabra pola que se adoita traducir matrimonio en grego koiné é γάμος (gámos), substantivo do grego γαμέω (gaméo), cuxo significado é «tomar muller, casar». En Atenas, na Grecia clásica, para o acto mediante o cal un home se comprometia a unir a unha muller, utilizábase o vocábulo grego ἐγγύη (engúē) literalmente a garantía, a caución, é dicir, o acto polo cal o pai cabeza de familia entregaba a súa filla a outro home. A cidade non era testemuña nin rexistraba ningunha acta para este acontecemento privado entre dúas familias. Este contrato só se realizaba cando existía patrimonio para herdar. Os herdeiros da muller na Grecia antiga eran os fillos pero non o esposo.
O dote que a familia da noiva proporcionaba non era propiedade do esposo. Cando a muller morría sen fillos ou no caso de divorcio, o dote volvía á familia da muller. O titor da muller (o seu pai ou o seu irmán) podían pedir o divorcio (aínda en contra do desexo da muller) pero ela non tiña dereito a solicitar a disolución do contrato. Tampouco tiña dereito a elixir o seu futuro esposo. En caso de divorcio non recibía ningunha parte dos bens do matrimonio senón, simplemente a devolución do dote que achegou.
O obxectivo da ἐγγύη (engúē) era dar nacemento a fillos lexítimos que puidesen herdar os bens paternos. Unha estrita fidelidade era requirida de parte da esposa, en caso de adulterio era devolta á casa paterna. Para o home, o adulterio, especialmente con escravas, escravos ou prostitutas, estáballe permitido.
Na Europa do norte, durante a Idade Media, produciuse unha lenta substitución da lei xermánica -pola que o contrato matrimonial se establecía entre o noivo e o gardián da muller- polos códigos civís cristiáns -onde se requiría o consentimento da muller-. No século XII o principio legal do matrimonio por consentimento estaba establecido e os matrimonios impostos comezaban a quedar atrás. O proceso de urbanización tamén contribuíu ao devandito proceso xa que liberaba en parte á muller da tarefa de procreación.
Características xerais
miniatura|Celebración dun matrimonio A forma tradicional de matrimonio é entre un home e unha muller, coa finalidade de constituír unha familia. Esa definición ortodoxa foi cuestionada, dunha parte, porque se outorgou recoñecemento ás unións entre un home e unha muller con finalidades practicamente idénticas ao matrimonio, pero que adoptan formas e denominacións distintas (v. infra as sociedades de convivencia). Doutra banda, o desenvolvemento de novos modelos de familia desvincularon a función reprodutiva do matrimonio: parellas non casadas con fillos ou matrimonios sen fillos (sendo a causa máis común disto a esterilidade dun dos membros, e non tanto o nivel socioeconómico,) nais e pais solteiros ou nais e pais cunha parella do seu mesmo sexo. Finalmente, en varios países e estados produciuse unha ampliación de dereitos que deu recoñecemento ao matrimonio entre persoas do mesmo sexo. miniatura|Noivos na súa voda. Neses casos o matrimonio realízase, xeralmente, pola forma civil ou de Estado, porque as normas de moitas relixións non permiten este tipo de unións no seu seo.
A monogamia é a práctica máis común.
O matrimonio considérase unha institución importante porque contribúe a definir a estrutura da sociedade, ao crear un lazo de parentesco entre persoas (xeralmente) non próximas en liña de sangue (respecto diso, lembremos que tamén hai comunidades nas que se afai o matrimonio entre curmáns ou entre parentes de distintos graos; véxanse as entradas acerca da endogamia e o incesto). Unha das súas funcións amplamente recoñecidas é a procreación e socialización dos fillos (aínda que non é absolutamente necesario casar para ter fillos, nin todos os matrimonios heterosexuais téñenos), así como a de regular o nexo entre os individuos e a descendencia que resulta no parentesco, rol social e status.
Nas sociedades de influencia occidental adoita distinguirse entre matrimonio relixioso e matrimonio civil, sendo o primeiro unha institución cultural derivada dos preceptos dunha relixión, e o segundo unha forma xurídica que implica un recoñecemento e un conxunto de deberes e dereitos legal e culturalmente definidos.
Dereito e matrimonio
As características xerais da institución do matrimonio incluídas nalgúns ordenamentos xurídicos son a dualidade, a heterosexualidade e o contido en canto a dereitos e deberes. A partir do século XX, nas sociedades de influencia occidental e procedente do liberalismo recóllese tamén o principio de igualdade, cun peso crecente nas regulacións derivadas.
Efectos xurídicos
O matrimonio produce unha serie de efectos xurídicos entre os cónxuxes e fronte a terceiras persoas, dos cales os fundamentais son os deberes ou obrigacións conxugais, o parentesco, a adquisición de dereitos sucesorais entre os cónxuxes e o réxime económico do matrimonio, que ten distintas modalidades nos diferentes países. Ademais, en varios países produce o dereito a emancipación do contraente menor de idade, co cal este queda libre da patria potestade dos seus pais e poderá en diante actuar coma se fose maior, aínda que posteriormente se divorcie.
Divorcio e anulación
Na maioría das sociedades, a morte dun membro da parella remata o matrimonio, e nas sociedades monógamas permítese que o outro volva casar, aínda que en ocasións tras un período de loito. Nalgunhas sociedades, o matrimonio pode ser anulado cando unha autoridade declara que o matrimonio nunca aconteceu. A xurisprudencia adoita indicar os motivos dos matrimonios nulos ou anulables.
Un matrimonio tamén pode rematar en divorcio. Algúns estados legalizaron en tempos relativamente recentes o divorcio, como Italia (1970), Portugal (1975), o Brasil (1977), España (1981), a Arxentina (1987), o Paraguai (1991), Colombia (1991), Irlanda (1996), Chile (2004) e Malta (2011). Tralo divorcio, un cónxuxe pode ter que pagar unha pensión. As leis de divorcio varían enormemente arredor do mundo. Tras un divorcio ou anulación, os cónxuxes son libres para casar. A mediados do século XX establecéronse leis que permiten o divorcio se ambos os cónxuxes consenten nel.
Sexo e procreación
miniatura| Cultura [[Civilizacións andinas|inca - a muller e o home para seren lapidados por adulterio. por Huamán Poma.]] Moitas das principais relixións do mundo xulgan desfavorablemente as relacións sexuais fóra do matrimonio. Para moitas destas relixións, as relacións sexuais dunha persoa casada con outra que non sexa o seu cónxuxe é chamado adulterio e é considerado un pecado, o que segue sendo, na maioría dos países, motivo de divorcio.
Nalgúns países, como na Arabia Saudita, Paquistán, Afganistán, Irán, Kuwait, Maldivas, Marrocos, l'Omán, Mauritania, els Emiratos Árabes Unidos, Sudán, Iemen, calquera forma de actividade sexual fóra do matrimonio é ilegal. Nalgúns destes países castígase coa lapidación. En moitas culturas, especialmente na musulmán, as mulleres e as nenas que son acusadas de ter relacións sexuais fóra do matrimonio son vítimas mediante crimes de honra.
Costume matrimonial na antiga Grecia
O matrimonio, na Antiga Grecia, é sobre todo a unión de dúas persoas nun mesmo culto doméstico, terán uns fillos lexítimos como continuadores deste culto. En segundo termo, é unha asociación de home e muller para compartir as penas e as bondades da vida, coa muller ocupando un sitio sempre secundario. O fillo varón debe ofrecer, despois da morte do seu pai, as comidas fúnebres que deben asegurar o repouso e o benestar dos antepasados.
O matrimonio ten, pois, unha importancia especial, porque o fillo ha de perpetuar necesariamente o culto doméstico, e debe ser en todo caso lexítimo. A muller ten unha representatividade escasa como continuadora do oikos (propiedades, casa, gando ...). Isto fai imprescindible a procura de fillos homes, dedicados non só á administración do patrimonio familiar, senón tamén a fornecer os soldados necesarios na defensa da polis.
A actividade propia do home era a administración do oikos e a transmisión desta herdanza, a muller quedaba relegada ao mantemento do fogar e a procreación, non podía herdar pero si gozar da herdanza a través dos fillos. En Grecia a morte dun home sen descendencia implicaba que o patrimonio se dividía entre os parentes máis próximos. Este feito era unha desgraza política e relixiosa: Politicamente porque significaba unha diminución do oikos e no plano relixioso perdíase unha unidade de culto aos antepasados.
Dado que segundo os códigos gregos a muller non podía herdar estableceuse a figura do epíklera ou herdeiro feminino: Cando o cidadán morría deixando só unha filla, esta recibía os bens do pai, pero tiña que casar co parente máis próximo da liña paterna para que administrase o patrimonio pois ela non podía facelo. O parente próximo e marido, que adoitaba ser o irmán máis vello do pai, en ningún momento herdaba o patrimonio; cando nacía un fillo home, este convertíase herdeiro do avó.
A institución do  epíklera  funcionou na Grecia clásica, con pequenas variantes e denominacións, ata pouco antes da  expansión  helenística; O establecemento da monarquía e o individualismo romperon as liñas de parentesco e, aos poucos, converteuse en innecesario. Cara ao século IV a.C. xa era unha institución en crise.
O matrimonio en Roma
O matrimonio, en Roma, caracterízase por dous aspectos: en primeiro lugar, circunscríbese á clase social dos patricios, aos que máis tarde se engaden outros poboadores que adquiren a cidadanía romana e, en segundo lugar, responde a unha serie de cambios producidos a longo prazo e que afectan á súa existencia.
O matrimonio romano é, quizais, a institución que máis se transforma ao longo da súa historia: oscila do matrimonio da época pagá ao matrimonio cristián; non só son diferentes en canto a concepción social e moral, senón tamén en canto a estrutura xurídica, dentro da historia de Roma ata o século II a.C. cando aparece un sistema matrimonial parecido ao grego en canto á esencia: Na súa orixe confundíase co dereito sacro  patricio: era unha unión santa, que establecía entre o home e a muller unha sociedade completa de vida (consortium omnis vitae), constituía, como Grecia, unha comunidade de culto e un lugar de procreación do herdeiro (heres sacrorum), que debía perpetuar o culto aos antepasados. miniatura|Aneis de voda A formación da parella contratábase mediante unha convención, un contrato solemne e ritualizado chamado sponsio (del derívase sponsalia: esponsai) levada a cabo polo pai da muller e o futuro marido, como noivado. Había un intercambio de aneis e unha serie de pactos económicos, entre eles a pecunia que o pai daba á filla. A celebración posterior do matrimonio era de carácter familiar e relixioso, e non requiría ningún acto xurídico formal. Había ofrendas aos deuses, intercambio de consentimentos mutuos ante os membros da familia e polo menos dez testemuñas. Finalmente, a comida de celebración.
Con posterioridade ao século II a.C., do dereito clásico e da República, establecéronse diferentes tipos de unión matrimonial: o matrimonio regular entre cidadáns romanos (iustae nuptiae), o matrimonio inferior ou concubinato, dos que non poden ou non queren contratar as iustae nuptiae, as unións entre cidadáns non libres e as unións entre escravos.
As nupcias -iustae nuptiae, iustum matrimonium- son establecidas segundo a normativa do dereito, crean unha comunidade de vida entre os esposos, e a muller adquire a situación de materfamilias, a esperanza dunha descendencia e o rango social do marido. Esta unión distínguese do stuprum, ou unión pasaxeira, e do concubinato.
O concubinato é considerado unha unión honorable, aínda que non recoñecida polo dereito. En principio, pois, non ten efectos xurídicos. A distinción entre matrimonio e concubinato en Roma é difícil de separar na práctica. Ambos son consensuados entre home e muller, teñen a unión e a vida común, pero, ao non estar definido xuridicamente, o fillo resultante é da nai, e esta pode ser tratada como esposa, pero non de acordo cos títulos do home.
Esta variación é entendida, por un bo número de estudosos, como unha consecuencia da expansión do cristianismo en Roma. Aínda que parte destes estudosos, como Paul  Veyne, indican que o cambio moral aparece nas clases  patricias romanas desde Cicerón, e que é recollida, e aumenta, en obras de autores como Séneca, Plutarco e Quintiliano, no que o ton moralizante é constante; e por último, ten unha boa representación nas ideas estoicas de Epicteto e Marco Aurelio, antes de ser retomadas pola moral cristiá.
A estabilidade da unión é tratada a nivel de esponsais, co que se pretende garantir a promesa de matrimonio respectando a palabra dada desde as prescricións cristiás. De Constantino adiante a ruptura inxustificada da promesa matrimonial recibe unha sanción legal.
Nun longo proceso histórico -trece séculos de vida romana-, o matrimonio pasa a ser a unión entre parellas duns cuantos habitantes privilexiados dunha pequena cidade da península Itálica, a constituír a unión de parellas nunha extensa área xeográfica europea.
Os esponsais, como contratacións prematrimoniais, readaptanse en base aos intereses familiares: Primeiramente, o poder dos pais aparece nítido á hora de establecer os fillos. Máis tarde, este poder refúxiase detrás do consentimento mutuo entre noivos, que forza e concreta a unión. O culto dos primeiros tempos aos antepasados da familia do marido pasa, na etapa final do matrimonio romano, o culto común cristián. A suxeición e asimilación da muller na familia do marido, que se establece na concepción primixenia do matrimonio, convértese, co paso do tempo, nunha sociedade que busca o amor e o respecto recíprocos.
Do inicio do Cristianismo ao Decreto de Graciano. O dereito antigo (séculos II-XII)
Neste período, dáse unha etapa formadora e ordenadora da institución matrimonial que será realizado pola Igrexa que, no seu rol de ordenadora social, acaba asumindo unha serie de aspectos que nun principio lle eran alleos, pero que, en asociarse co poder do Estado, toma dentro da súa responsabilidade e os que desenvolve ata crear un corpo xurídico. Deste xeito, utilizando unha maioría de principios xurídicos romanos, a Igrexa enxerta formas de entender o dereito e o costume doutros pobos. Todo isto vén dado pola obrigatoriedade de dar resposta aos problemas sociais básicos. E chega un momento na alta Idade Media que se fai necesaria a regulación do matrimonio debido a que se converte nun problema social de obrigada resolución.
Mentres a Igrexa viuse enfrontada ao poder civil romano esta antepoñía o celibato a calquera outra condición civil dos seus membros. Esta anteposición derivábase das palabras do Evanxeo de San Mateo, que profetizaban a segunda chegada de Cristo e a proximidade do fin do mundo. Non había que casar, porque a procreación da especie era xa innecesaria. Escritos cristiáns posteriores presentan pareceres diferentes: Clemente de Alexandría no terceiro libro de Stromata mostrase favorable ao matrimonio, pola contra Tertuliano opina que o matrimonio foi necesario ao principio da creación para poboar a terra, pero nese momento -século II d.C.-, sendo inminente o fin do mundo, só se xustifica para evitar a fornicación.
A partir do ano 313, tras a vitoria de Constantino sobre Maxencio, a Igrexa sae definitivamente da clandestinidade co edicto imperial de tolerancia, e doce anos despois, o 325, convoca o gran Concilio de Nicea que constitúe o punto de inflexión entre unha Igrexa perseguida a unha Igrexa próxima ao poder.
Despois disto, as tensións entre celibato e matrimonio amainan. O matrimonio acomódase sobre a lexislación civil romana e a moral cristiá sobre a vida conxugal. Só quedan tensións en contra do matrimonio no seo da Igrexa despois de que se priorizase a virxindade e a continencia como superior ao estado matrimonial.
A inxerencia da Igrexa na ordenación do matrimonio é lenta, no século IV aínda se mantén a separación entre a lexislación civil e a doutrina cristiá. San Xerome escribía unhas son as leis dos Césares e as doutrinas do papa e outras as de Cristo e Deus. A sociedade funciona, no matrimonial, sobre unhas leis pagás que o cristianismo aos poucos irá cambiando. Non é ata os séculos VII e VIII que empeza a lexislar contra actuacións matrimoniais concretas, como o rapto, as segundas nupcias da muller, a forma de celebrar o rito matrimonial ou os impedimentos sobre consanguinidade ou sobre a idade para casar.
Nas traducións dos Evanxeos e na literatura interpretativa os primeiros autores cristiáns non encaixaban as fórmulas romanas de sponsa e de uxor. O sponsa establecera unha promesa de matrimonio, non sendo aínda casada. Á súa vez, o noivado xudaico constituía o inicio do matrimonio; a lei mosaica ignoraba o matrimonio que se practicaba en Roma. A preparación limitábase a pactar o réxime da voda: o dote, a herdanza dos futuros fillos e en todo caso as indemnizacións en caso de repudio. Os costumes xudeus tampouco daban gran valor relixioso á virxindade, excepto en seitas como os esenios.
Deste xeito, cando tiñan que explicar o réxime matrimonial da Virxe, adaptouse o termo desponsatio, coas súas variacións, para indicar que esta estaba casada pero aínda non consumara o matrimonio: a virxe podía ser desponsata pero non nupta (Tertuliano). Trasladado isto á nova formulación matrimonial da influencia cristián, fixo que aparecesen as tradicións sobre as unións corporais para dar paso ao recoñecemento do estado de casado, como as bendicións da noite de vodas, o acompañamento ata cama dos noivos por parte dos parentes, o encamamento dos noivos impúberes, etc.
Desponsatio foi empregado na tradución dos evanxeos e en explicacións teolóxicas epistolares, en sermóns, etc. que desde este campo pasou a formar parte do incipiente dereito canónico. Das diferentes utilizacións destaca a interpretación feita nos tratados legais xermanos: desponsatio aparece ligado coa noción de matrimonio por etapas que teñen estes pobos, en que as vodas, do inicio á consumación, pasan por dúas fases. Esta interpretación impoñerase posteriormente. No século IX, os capitulares de Carlomagno distinguen  sponsa e desponsare, segundo o lexislador siga a tradición xurídica romana ou a xermánica. Graciano, no século XII, tentará harmonizar criterios co matrimonio intre e o matrimonio consumado e coas fórmulas consensuais ratificadas pola cópula carnal como fixación definitiva do estado matrimonial.
Dentro do mundo feudal, as familias, e aínda máis os apelidos, trazan a complexa trama do matrimonio a través da liberdade de costumes e a imprecisión do dereito. Este baséase no sistema da desponsatio, que o principio era un termo adoptado para a explicación do matrimonio da Virxe, transfórmase nunha mestura de costumes e dereitos xermanos e de antigo dereito romano. Esta adaptación está con razón nas dúas etapas que teñen as vodas xermánicas: a Verlobung, como contrato que liga tanto o futuro esposo como o que ten a autoridade de casar a futura muller, e a Trauung ou entrega da moza ao marido. Esta imprecisión manterase ata a recuperación do antigo dereito romano pola escola de Boloña, a través de Graciano e dos seus seguidores, os cales depurarán estes conceptos.
Froito desta falta de orde en que o costume axuda a rexer os actos humanos, só hai un acto que poida dar forza e ratificar os apelidos e as familias dos noivos que crearon un vínculo entre eles: este acto é a cópula carnal como consumación da Trauung. A unión sexual é a percepción comprensible para todos e dá firmeza a conceptos xurídicos de toda clase. Por iso moita iconografía da Baixa Idade Media contén a escena na que levan os noivos na cama: ao redor da parella deitada, pódense observar os familiares e ata algunha autoridade eclesiástica que de pé contemplan os noivos. O dereito canónico posterior cuestionará sempre máis, nos casos de separación ou disolución matrimonial, a existencia de relacións sexuais para poder fallar nun sentido ou noutro.
O Dereito Novo: Desde o Decreto de Graciano ata o Concilio de Trento (Séculos XII-XVI)
Se a etapa anterior caracterízase por unha falta de regulación desde o Decreto de Graciano aprecia outra actitude por parte da xerarquía eclesiástica. Hai bastantes indicios para establecer a hipótese de que, desde o momento que os xuristas do século XII recuperan o dereito romano, os esponsais convertidos en matrimonio de futuro poden satisfacer os intereses de familia na voda dos fillos. Establécese unha unión que non está chea e salvagarda a posterior vontade dos impúberes e as conveniencias de pais e titores. O resultado supuxo unha retardación da práctica da voda de nenos polo costume, e gañaron forza as directrices matrimoniais ditadas pola Igrexa.
Desde o século XII, o pontífice romano -a súa cúria- é quen regula as normas canónicas. Isto elimina a vaguedade xurídica anterior, que xurdía dos canons ditados polos concilios rexionais ou dos decretos dos bispos, e agora a normativa pasa de localista a continental. Esta é a culminación dun proceso lento que se iniciou coa reforma gregoriana a finais do século XI e que continúa co predominio do espiritual sobre o temporal, coa independencia e forza que os papas logran ante os emperadores alemáns.
O dereito canónico imponse, a regulación deste é tamén de construción lenta: Iníciase co Decreto de Graciano aparecido en torno ao ano 1140 ao que se engaden as Quinque Compilationes Antiquae, que se forman do Breviarium de Bernat de Circa aparecido en 1190, que recolle as glosas dos papas Alexandre III, Lucio III, Urbano III, Clemente III, Celestino IV e os mandatos dos concilios lateranenses; a colección segunda de glosas de Xoán de Gales glosadas e aparecidas en 1.202; a colección terceira, que recolle decretos ata Inocencio III, recompilados por Bernardo de Compostela e Pedro de Benevento; a cuarta colección recollida e glosada por Xoán o Teutonico; e, finalmente, a quinta colección de glosas é recollidas polo papa Honorio III que eran do monxe Tancredo.
En 1230 aparecen os Decretos de Gregorio IX, recollidos por san Raimundo de Peñafort, que constitúen a base do Corpus Iuris Canonici, que reúne os textos depurados anteriores, máis as normas establecidas entre as glosas e Gregorio IX. O libro dividiuse en cinco decretos; no cuarto decreto acumúlase toda a lexislación sobre o matrimonio.
Despois da unificación do dereito canónico, o único xeito de casar con menores era o da dispensa. A dispensa da idade para casar contempla a posibilidade de poder establecer matrimonios para nenos por motivos de carácter moi urxente ou para levar a paz. Esta dispensa ten un punto de partida no decreto de Gregorio IX, núm.II, De Desponsatione Impuberum. O texto establece primeiro a prohibición do matrimonio antes da maioría de idade, o que se engade:
A nova lei: desde o Concilio de Trento ata a publicación do Código do Dereito Canónico de 1917
Nesta etapa concrétase unha nova sensibilidade sobre a voda e caracterízase pola consolidación do modelo matrimonial eclesiástico, que se impón na cultura occidental, introducindo un eixo do matrimonio ao redor das disposicións teolóxicas e canónicas. Unha vez imposto este eixo, o matrimonio concrétase como un sacramento da igrexa, a que fará valer a súa autoridade para reconducir definitivamente cara a unha orde a área dos esponsais e os matrimonios. Os desposorios terán agora unha validez parcial, en tanto que, cando unha das partes non queira dar o paso o matrimonio, aquelas serán anuladas polos tribunais eclesiásticos. Só planeará sobre eles a vontade dos contraentes.
Por outra banda, o matrimonio infantil complicarase coa obtención de dispensas, tanto na comprobación da puberdade antes da idade legal, como nas razóns de paz entre familias. No século XVIII, impoñeranse as comprobacións sobre a madurez intelectual dos nenos. O Dereito canónico final cambiará as idades para casar e atrasaraas os 16 e os 14 anos para os mozos e as mozas, respectivamente.
Por outra banda, os cambios sociais, as novas ideas do Renacemento e a Ilustración, as melloras na educación, o feito dun enriquecemento xeral e dunha mellora sanitaria, que se producirán lentamente, farán que desapareza a urxencia de establecer alianzas entre familias mediante matrimonios de futuro. E a finais do século XIX e no século XX, os casos de matrimonio infantil perderán a manipulación paterna por razóns económicas, e reaparecerán, nos poucos exemplos que hai, como cobertura das formas sociais por razón de embarazos prematuros. O matrimonio infantil verase á súa vez reducido a casos anecdóticos.
O Concilio de Trento (1545-1563) declara como dogma da Igrexa que o matrimonio é un sacramento antes que un contrato e, por outra banda, discútense os casos do matrimonio clandestino e o divorcio en caso de adulterio. Co Decreto Tametsi, aprobado na sesión XXIV do día 11 de novembro de 1563 e vixente ata a Pascua do ano 1908, a voda queda rexistrada e polo tanto normalizada no mundo católico: deste xeito pasa a ter unha mecánica uniforme e unha normativa sen moitas fracturas.
O capítulo I do Decretum de Reformatione Matrimonii (ou Decreto Tametsi) trata da forma de celebrar o matrimonio; o capítulo II trata da cognición espiritual; o capítulo III precisa quen quedan afectados pola pública honestidade; o capítulo IV contempla a afinidade, os graos de parentesco e a súa dispensa; o capítulo VI analiza os raptos; o VII, a bigamia; o VIII, o concubinato e as súas penas; o capítulo IX fala das interdicións contra quen coartan a liberdade matrimonial; finalmente, o capítulo X fala das prohibicións matrimoniais en épocas determinadas do ano.