cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Menchu Lamas
Traxectoria
Estudou Deseño Gráfico na Institución Artística de Ensinanza de Madrid. Iniciou a súa traxectoria co Colectivo da Imaxe, con Carlos Berride, Antón Patiño e Jorge Agra. Estreou exposición nas colectivas da praza da Princesa de Vigo en 1974 e entrou en contacto co Grupo Rompente, co que colaborou na maqueta dos poemarios. Foi cofundadora do Grupo Atlántica en 1980, con Antón Patiño, Ánxel Huete, Guillerme Monroy e Román Pereiro. En 1982 fixo a súa primeira mostra individual na galería Buades de Madrid.
A súa obra evolucionou dende a primixenia iconografía de raíz autóctona e cromatismo forte cara a unha sintetización que dota a superficie pictórica dunha orde construtiva na que se axustan formas e/ou siluetas a xeito de signos, emparentadas coas culturas exóticas e primitivas. Tecnicamente usa os grandes formatos e a brochada. Os seus cadros están presentes no Museo de Arte Contemporánea de Madrid e nos museos galegos.
No ano 2018 é nomeada académica numeraria da Real Academia Galega de Belas Artes na sección de pintura e gravado.
Premios
miniatura|Na presentación de Que hostia din os rumorosos? ([[Grupo Rompente|Rompente) da Libraría Miranda en Bueu. Libro no que colaborou con ilustracións.]]
Vida persoal
Casou co pintor Antón Patiño Pérez. O seu fillo é o cineasta Lois Patiño.
Vilar, A Armenteira, Meis
Vilar é un lugar da parroquia da Armenteira no concello pontevedrés de Meis, na comarca do Salnés. Segundo o IGE en 2016 tiña 170 habitantes (98 mulleres e 72 homes), os mesmos ca en 2010 e trece menos ca en 2005.
Carrer de Ferran
O carrer de Ferran (Rúa de Fernando) é unha rúa do barrio Gótico de Barcelona, paralelo ao mar, que se converteu nunha das rúas máis emblemáticas da cidade. Dende 1910 enlaza a Rambla coa plaça de Sant Jaume froito dun proxecto do Concello de Barcelona durante a lexislatura de 1820-1823 proxectado polo arquitecto Josep Mas i Vila que pretendía unir a Rambla co Parque da Ciutadella. Inicialmente, a rúa levaba o nome de Carrer de Ferran VII, que era o rei que reinaba naquela época, pero a partir de 1910 foi rebautizado co nome de Carrer Ferran. Outros nomes da rúa foron Fernando, Fivaller, Fernando VII, Duque de la Victoria e Mayor del Duque de la Victoria.
Jefferson Airplane
Jefferson Airplane foi unha banda estadounidense de rock formada en San Francisco en 1965. Como pioneiro do movemento do rock pricodélico, Jefferson Airplane foi o primeiro grupo da escena de San Francisco en acadar éxito comercial e de crítica entre o gran público.
A banda actuou nos tres festivais de rock máis famosos dos Estados Unidos nos anos 60, Monterey (1967), Woodstock (1969) e Altamont (1969), ademais de ser cabeza de cartel no primeiro festival da Illa de Wight. As súas gravacións tiveron éxito internacional, e a banda conseguiu dous sinxelos top 10 nos Estados Unidos e un feixe de álbums top 20. O seu disco de 1967 Surrealistic Pillow está considerado como unha das gravacións clave do chamado "Verán do Amor" e levou ao recoñecemento internacional do grupo. Dous éxitos do álbum, "Somebody to Love" e "White Rabbit", aparecen listadas entre as 500 mellores cancións de todos os tempos da revista Rolling Stone.
Bandas sucesoras de Jefferson Airplane son Jefferson Starship e Starship; e dela derivou tamén Hot Tuna e KBC Band. Jefferson Airplane foi incluída no Rock and Roll Hall of Fame en 1996.
Condutividade
A condutividade pode referirse a:
O Rodeiro, Taboexa, As Neves
O Rodeiro é un lugar da parroquia de Taboexa, no concello pontevedrés das Neves. Segundo os datos do Instituto Galego de Estatística do 2021 ten 2 habitantes (1 home e 1 muller).
José Antonio Hermida
miniatura|Hermida en xullo de [[2009.]] José Antonio Hermida Ramos, nado en Puigcerdà o 24 de agosto de 1978, é un ciclista de montaña galego-catalán, especialista en campo a través. Proclamouse campión do mundo no ano 2010, campión de Europa en 2002, 2004 e 2007, e participou en cinco Xogos Olímpicos (Sydney 2000, Atenas 2004, Pequín 2008, Londres 2012 e Río 2016), logrando unha medalla de prata en Atenas.
Traxectoria
Naceu no concello catalán de Puigcerdà, sendo fillo de dous emigrantes galegos, a nai de Tioira, Maceda, e o pai de Baños de Molgas. Na súa infancia pasou tempadas na aldea de Meamán, onde andaba en bicicleta polas corredoiras e montes do lugar. En 1996 foi campión do mundo júnior de ciclismo de montaña, e no ano 2000 campión do mundo sub-23.
Participou nos Xogos Olímpicos de 2000 en Sydney, rematando ás portas das medallas, ao acabar a proba de campo a través na cuarta posición. Ao ano seguinte conseguiu a prata na Copa do Mundo de Ciclismo de Montaña, mesmo resultado que repetiu en 2005, 2007 e 2009. Ademais foi campión de Europa nos anos 2002, 2004 e 2007.
Nos Xogos Olímpicos de Atenas conseguiu a medalla de prata por detrás do francés Julien Absalon e por diante do neerlandés Bart Brentjens. Foi campión de España de ciclocrós en 2007 e 2008, mentres que na seguinte cita olímpica, Pequín 2008, só puido ser décimo. Dous anos despois proclamouse campión do mundo de campo a través, ao impoñerse na proba celebrada no Quebec ao checo Jaroslav Kulhavý e ao surafricano Burry Stander.
Ten contribuído ao impulso do ciclismo de montaña na provincia de Ourense, colaborando en diversos proxectos, como a escola de ciclismo de Maceda que leva o seu nome.
Partos
miniatura|350px|Extensión aproximada de [[Escitia e os idiomas escitas (en laranxa) no século I a.C.]]
Os partos (en latín, Parthi) eran un pobo que fundou no século III a.C. un imperio no territorio do que hoxe en día é Irán.
Xeografía
Partia correspóndese en liñas xerais coa metade occidental do Khorasán. Estaba limitada pola cadea montañosa Kopet Dag no norte, o que hoxe sería a fronteira entre Irán e Turkmenistán, e o deserto de Dasht-e-Kavir no sur. Limitaba con Media no oeste, Hircania no noroeste, Marxiana no nordeste e Aria no sueste.
Durante a época arsácida, Partia uniuse con Hircania, que hoxe queda en parte en Irán e en parte en Turcomenistán, como unha soa unidade administrativa, e esa rexión é polo tanto frecuentemente, segundo o contexto, considerada unha parte da propia Partia.
Baixo os aqueménidas
Como unha rexión habitada polos partos, Partia aparece por primeira vez como unha entidade política nas listas aqueménidas dos gobernos locais ("satrapías") baixo o seu dominio. Antes diso, os pobos da rexión parece que estiveran sometidos aos medos, e textos asirios do século VII mencionan un país chamado Partakka ou Partukka (aínda que pode que non coincidira topograficamente co que logo foi Partia).
Casás, Arcillá, Cospeito
Casás é un lugar da parroquia de Arcillá no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 34 habitantes (15 homes e 19 mulleres).
Partos
Baixo os aqueménidas
De calquera maneira, un ano despois de que Ciro I derrotase ao medo Astiaxes, Partia converteuse nunha das primeiras provincias en recoñecer a Ciro como o seu gobernante, "e esta alianza asegurou os flancos orientais de Ciro e lle permitiron dirixir a primeira das súas campañas imperiais contra Sardes". Segundo as fontes gregas, despois de que Darío I se fixera co trono aqueménida, os partos uníronse co rei medo Fraortes para rebelarse contra el. Histaspes, o gobernador aqueménida da provincia, conseguiu reprimir a revolta, o que parece que ocorreu contra aos anos 522 a.C. / 520 a.C.
A primeira mención irania indíxena de Partia está na inscrición de Behistún de Darío I, onde Partia está incluída entre as satrapías cerca de Drangiana. A inscrición data de ao redor do ano 520 a.C. O centro da administración "puido estar no [o que máis tarde sería coñecido como Hecatómpilo". Os partos tamén aparecen na lista de pobos sometidos aos aqueménidas de Heródoto; o historiador trata aos partos, corasmianos, sogdianos e areicos como pobos dunha soa satrapía (a 16ª), cuxo tributo anual ao rei di Heródoto que era de tan só 300 talentos de prata. Isto "causou con razón inquietude aos modernos eruditos".
Xano (lúa)
Xano (en latín Ianus) é unha lúa interior de Saturno. Tamén coñecido coma Saturno X'. O seu nome oficial provén da mitoloxía romana.
Partos
Baixo os aqueménidas
Na batalla de Gaugamela, en 331 a.C., entre as forzas de Darío III e as de Alexandre Magno, unha de tales unidades partas era comandada por Fratafernes, que daquela era o gobernador aqueménida de Partia. Tras a derrota de Darío III, Fratafernes entregou o seu goberno a Alexandre cando o macedonio chegou alí no verán de 330 a.C. Fratafernes foi nomeado de novo gobernador por Alexandre.
Xano (lúa)
Descubrimento e órbita
Xano ocupa esencialmente a mesma órbita ca Epimeteo. Os astrónomos asumían que había un só corpo nesa órbita, e debido o feito de compartir órbita, os astrónomos tiveron bastantes dificultades a hora de establece-las súas características orbitais. Cando as observacións eran fotográficas e bastante espalladas no tempo, a presenza de dous corpos era pouco ou nada clara, o que facía cas observacións fosen moi difíciles de casar cunha ''órbita razoable'.
Partos
Baixo os seléucidas
miniatura|esquerda|[[Alexandre Magno|Alexandre combate contra o rei persa Darío III na batalla de Issos. Detalle do mosaico da Casa do Fauno de Pompeia. (Museo Arqueolóxico Nacional de Nápoles) .]] miniatura|esquerda|Moeda de Andrágoras, o último sátrapa seléucida de Partia. Proclamou a independencia de Partia ao redor do ano [[250 a.C.]]
Xano (lúa)
Descubrimento e órbita
Audouin Dollfus observou a lúa o 15 de decembro de 1966. O novo obxecto recibiu a designación provisional deS/1966 S 2. Previamente, Jean Texereau realizou fotografías de Xano o 29 de outubro de 1966 sen decatarse de que era un novo corpo, Dollfus sería tamén que propoñería o nome de "Xano". O 18 de decembro, Richard Walker fixo unha observación semellante que hoxe en día está acreditada coma o descubrimento de Epimeteo. Hai que subliñar, que nos tempos do descubrimento, pensábase que era só unha lúa, e aínda que non era oficial, ese único corpo recibiu o nome de Xano.
Partos
Baixo os seléucidas
Despois da morte de Alexandre, na Partición de Babilonia do ano 323 a.C., Partia converteuse nunha rexión seléucida con Nicanor. Fratafernes, o anterior gobernador, converteuse en gobernador de Hircania.
Xano (lúa)
Descubrimento e órbita
Doce anos máis tarde, en outubro de 1978, Stephen M. Larson e John W. Fountain déronse conta que as observacións de 1966 eran mellor explicadas por dous corpos distintos (Xano e Epimeteo) que compartisen órbitas moi semellantes. Isto foi confirmado en 1980 pola sonda Voyager 1, Larson e Fountain compartiron oficialmente o descubrimento de Epimeteo con Walker.
Partos
Baixo os seléucidas
En 320 a.C., no Pacto de Triparadiso, Partia reasignouse a Filipo, anterior gobernador de Sogdiana. Uns poucos anos máis tarde, a provincia foi invadida por Peitón, gobernador de Media Maior, quen intentou facer gobernador ao seu irmán Eudamo. Peitón e Eudamo foron derrotados, e Partia permaneceu como unha rexión por dereito propio.
Xano (lúa)
Descubrimento e órbita
Xano foi observado en sucesivas ocasións e recibiu varias designacións provisionais. Foi observado pola sonda Pioneer 11 cando pasaba preto de Saturno o 1 de setembro de 1979: os detectores de partículas enerxéticas observaron a súa sombra (S/1979 S 2. ) Xano foi observado por Dan Pascu o 19 de febreiro de 1980 (S/1980 S 1, ) e o 23 dese mesmo mes por John W. Fountain, Stephen M. Larson, Harold J. Reitsema e Bradford A. Smith (S/1980 S 2. )
Partos
Baixo os seléucidas
En 316 a.C., Estasander, un vasalo de Seleuco I Nicátor e gobernador de Bactria e ao parecer tamén de Aria e Marxiana, foi nomeado gobernador de Partia. Durante os seguintes sesenta anos, varios seléucidas serían gobernadores da provincia.
Xano (lúa)
Descubrimento e órbita
Todos estes astrónomos comparten en varios graos, o título de descubridores de Xano.
Partos
Baixo os seléucidas
En 247 a.C., despois da morte de Antíoco II Theos, Tolomeo III tomou o control da capital seléucida en Antioquía, e "desta maneira deixou o futuro da dinastía seléucida por un momento en cuestión". Aproveitando a incerteza da situación política, Andrágoras, o gobernador seléucida de Partia, proclamou a súa independencia e comezou a cuñar as súas propias moedas.
Xano (lúa)
Nome
O nome de Xano procede da mitoloxía romana, onde Xano era o un deus de dúas caras, representante dos inicios e fins; aínda que informalmente foi bautizado xa con este nome polo seu descubridor ala polo 1966, non recibiu o seu nome oficial ata o ano 1983. O nome de Epimeteo foi aprobado pola UAI ó mesmo tempo, a lúa co-orbital de Xano.
Partos
Baixo os seléucidas
"Un home chamado Arsaces, de orixe escita ou bactriana, [foi] elixido líder dos Parni", uns pobos iranios orientais do val do río Taxen, ao sueste do Mar Caspio. Despois da secesión de Partia con respecto ao Imperio seléucida e a consecuente perda do apoio militar seléucida, Andrágoras tivo dificultades para manter as fronteiras e, contra o ano 238 a.C., baixo o mando de "Arsaces e o seu irmán Tirídates" os Parni invadiron Partia e tomaron o control de Astabene (Astawa), a rexión setentrional daquel territorio, cuxa capital administrativa era Kabuchan.
Xano (lúa)
Características físicas
Algúns dos cráteres de Xano teñen máis de 30 kms de diámetro, pero posúe moi poucos accidentes xeolóxicos lineais, coma cristas e sucos. A superficie de Xano asemella máis vella ca de Prometeo pero máis nova ca de Pandora. A partir da súa baixa densidade e o seu relativamente alto albedo, podemos deducir que Xano é un corpo xeado moi poroso.
Ricart-España
Ricart-España foi un fabricante español de automóbiles con sede en Barcelona de 1928 ata 1929.
Xano (lúa)
Anel
Existe un feble anel de po na rexión que ocupan as órbitas de Epimeteo e Xano, coma revelan as imaxes tomadas pola sonda Cassini baixo luz difusa no 2006. Este anel estendese ó longo dun radio de 5000 km. A fonte do po son as partículas arrincadas das lúas polos impactos de meteoritos, as cales forman un anel difuso ó redor das órbitas das dúas lúas.
Partos
Baixo os seléucidas
Desde 250 a.C. a 238 a.C. os partos conquistaron, baixo o seu rei Arsaces, as rexións persas do Imperio dos seléucidas e renovaron desta maneira o Imperio persa.
Ricart-España
Historia da Compañía
A empresa Industria Nacional Metalúrgica foi fundada en 1928 en Barcelona para a producir automóbiles. Os fundadores foron Wifredo Ricart, propietario da compañía Ricart, e Felipe Batlló y Godó, de Automóviles España. En 1929, detívose a produción. Fabricaron un modelo de seis cilindros e 2.400 cc con carrozaría sedán e convertible. Tamén fabricaron un coche de carreiras.
Partos
Baixo os seléucidas
Un pouco despois de que os parni tomaran o resto de Partia a Andrágoras, matárono no proceso. Aínda que unha inicial expedición punitiva dos seléucidas con Seleuco II non tivo éxito, os seléucidas baixo Antíoco III o Grande recuperaron o territorio controlado polos arsácidas en 209 do sucesor de Arsaces (ou Tirídates), Arsaces II. Arsaces II pediu a paz e aceptou un status de vasalo, e non foi até o tempo do neto de Arsaces II (ou seu sobriño-neto) Fraates I cando os arsácidas/Parni comezarían de novo a afirmar a súa independencia.
Ricart-España
Historia da Compañía
Un vehículo desta marca atópase no museo do automóbil 'Col·lecció d'Automòbils de Salvador Claret' en Sils.
Partos
O Imperio parto
Desde a súa base en Partia, os arsácidas co tempo estenderon o seu dominio até incluír nel a maior parte do Gran Irán. Incluso cando os arsácidas só esporadicamente tiveron a súa capital en Partia, a base do seu poder estaba alí, entre as familias feudais partas, de cuxo apoio militar e financeiro dependían os arsácidas. A cambio do seu apoio, estas familias recibiron amplas concesións de terra nos territorios conquistados adxacentes a Partia, que a nobreza parta entón gobernou como gobernadores provinciais. As máis grandes destas cidades-estado foron Kuchan, Semnán, Gorgan, Merv, Zabol e Yazd. miniatura|esquerda|250px|Imperio parto na súa máxima expansión, a finais do [[século I a.C.]]
No ano 141 a.C., con Mitrídates I como rei, os partos engadiron Mesopotamia ao seu imperio. Mitrídates foi o primeiro en ostentar o título de "Sháh an Sháh" (Rei de reis).
Con Mitrídates II (124/123 – 88/87 a.C.) ábrese, no ano 115 a.C., a ruta da seda, recibindo unha delegación do emperador chinés Liu Che, o Guerreiro (Wu Di).
Desde ao redor do ano 105 a.C. en adiante, o poder e a influencia do grupo de familias nobres partas era tal que frecuentemente se opuxeron ao monarca e, co tempo, chegarían a ser un "factor decisivo na caída da dinastía".
Desde o ano 130 a.C. en adiante, Partia sufriu numerosas incursións por varias tribos nómades, incluíndo aos sakas, os ieuchi e os masaxetas.
Cada vez, os arsácidas responderon, facéndoo incluso cando había ameazas máis severas dos seléucidas ou dos romanos, que os ameazaban nas fronteiras occidentais do seu imperio, como ocorreu con Mitrídates I).
Defender o Imperio dos nómades custoulle a vida a Fraates II e a Artabano I.
miniatura|200px|Xinete parto, actualmente exposto no Palacio Madama de [[Turín.]] miniatura|200px|Reprodución dun arqueiro parto tal como está representado na [[Columna de Traxano.]] Pouco despois do seu primeiro encontro cos romanos, o Imperio parto convértese en rival de Roma para conseguir a hexemonía ao leste do Mediterráneo. Unha infinidade de confrontacións militares caracterizou desde entón a relación entre os dous estados.
Unha das derrotas romanas máis soadas foi seguramente a batalla de Carrhae, do ano 53 a.C., na que 20.000 soldados romanos perderon a vida e 10.000 quedaron cativos dos partos. A causa desta batalla fora a ruptura do contrato do ano 69 a.C. que recoñecía ao Éufrates como fronteira entre ambas as potencias, por parte de Marco Licinio Craso, gobernador romano da provincia de Siria.
Ao redor do ano 32 a.C. unha guerra civil estalou entre un tal Tirídates, que se rebelou contra Fraates IV, probabelmente co apoio da nobreza que Fraates perseguira previamente. A revolta foi inicialmente exitosa, pero fracasou o ano 25 a.C.
No ano 20 a.C., baixo Augusto, o Imperio romano e o Parto recoñeceron de novo o Éufrates, coa cidade Dura Europos, como fronteira.
No ano 9 ou 8 a.C., a nobreza parta conseguiu poñer ao rei que prefería no trono, pero este, Vonones, demostrou ser demasiado estrito controlando o orzamento, así que o trono foi usurpado por Artabano I, quen parece que era un nobre parto non arsácida.
Pero cando Artabano intentou consolidar a súa posición, fracasou nas rexións onde os gobernantes provinciais partos prevaleceron.
Houbo novos conflitos bélicos co Imperio romano baixo o mandato de Nerón (54 –68 d.C.).
Traxano conseguiu vitorias importantes sobre os partos, polo que recibiu o sobrenome de "Pártico", aínda que non conseguiu a aniquilación completa do territorio.
Con Adriano seguiu unha época de paz relativa aínda que xa baixo Marco Aurelio volveron a producirse enfrontamentos e os partos recuperaron os territorios perdidos.
A miúdo nas guerras cos partos demóstrase o mesmo esquema: tras unha ofensiva sorprendente que moitas veces conseguía chegar até Siria ou a Armenia, segue un contraataque romano con tropas de reforzo. Estas frecuentemente eran exitosas e conseguían reconquistar Armenia e Mesopotamia. A capital parta, Ctesifonte, tamén caeu repetidas veces.
Porén, os romanos nunca conseguiron consolidar as súas conquistas e, despois da súa retirada, restablecíase a situación inicial. Á vista das numerosas guerras, a fronteira do Éufrates mostrouse sorprendentemente estábel.
O fin baixo os sasánidas
Baixo o goberno sasánida, Partia foi incorporada á provincia recentemente formada, Khorasán, e por tanto deixou de existir como unha entidade política. Parte da nobreza parta seguiu resistíndose ao dominio sasánida durante algún tempo, pero a maior parte cambiaron a súa alianza cos persas moi pronto. Varias familias que reclamaban descender das familias nobres partas convertéronse nunha institución sasánida chamada as "Sete dinastías", cinco das cales son "con toda probabilidade" non partas, pero inventaron xenealoxías "para enfatizar a antigüidade das súas familias".
Organización política
Politicamente tratábase dun estado feudal onde se instauraron condados dinásticos. O goberno central tiña pouca importancia, mentres que o poder dos nobres si o era. A falta de autoridade sobre o Imperio por parte do rei comportou a inestabilidade no trono, e as loitas internas eran constantes. No ámbito cultural os partos eran tolerantes e estaban abertos sobre todo á cultura helenística, aínda que no comezo da nosa era empezaron a dar máis importancia á influencia irania.
Lingua e literatura
Os partos falaban parto, un idioma iranio noroccidental relacionado co medo. Non sobrevive nada da literatura parta anterior ao período sasánida na súa forma orixinal, e parece que puxeron por escrito só unha pequena parte. Os partos, porén, tiveron unha cultura oral de poetas xograres, até o extremo de que a súa palabra para xograr –gosan– sobrevive até a actualidade en moitos idiomas iranios.
Estes profesionais estaban presentes en cada faceta da vida cotiá parta, desde o berce até a sepultura, e entretiñan o mesmo aos reis que ao pobo, proclamando a riqueza dos seus mecenas a través da asociación con heroes e gobernantes míticos. Estes poemas heroicos partos, coñecidos "principalmente a través de redaccións persas e árabes do perdido Xwaday-namag en persa medio e, especialmente, a través da obra de Firdusi Shahnameh, estaban sen dúbida non perdidos por completo no Khorasán da época de Firdusi".
Os arsácidas partos non parece que usaran o parto até relativamente tarde, e a linguaxe aparece por primeira vez en moedas arsácidas durante o reinado de Vologases I (51 - 58). A evidencia de que o uso do parto foi de todos modos amplo vén dos primeiros tempos sasánidas; as declaracións dos primeiros reis persas foron —ademais do seu persa medio nativo— tamén inscritas en parto.
Sociedade
180px|miniatura|Gárgola parta, séculos I - II. As cidades estado de "certo tamaño considerábel" existían xa en Partia tan cedo como no I milenio a.C., "e non só desde a época dos aqueménidas ou os seléucidas".
Porén, na súa maior parte, a sociedade era rural, e estaba dominada por grandes terratenentes con gran número de servos, escravos e outra man de obra contratada á súa disposición.
Tamén existían comunidades con campesiños libres.
Pouco se sabe da economía parta, pero a agricultura debeu de ter o máis importante papel nela. O comercio significativo ocorreu por primeira vez co establecimiento da ruta da seda, en 114, cando Hecatómpilos se converteu nun importante cruzamento de camiños.
15 de abril
O 15 de abril é o 105º día do ano do calendario gregoriano (106º nos anos bisestos). Quedan 260 días para finalizar o ano.
Nacementos
miniatura|100px|Leonhard Euler. miniatura|100px|Samantha Fox. miniatura|100px|Emma Watson.
Mortes
miniatura|100px|Abraham Lincoln.
Outros
Os 366 días do ano
Juan Luis Rodríguez-Vigil
Juan Luis Rodríguez-Vigil Rubio, nado en Valdepeñas, Cidade Real o 15 de marzo de 1945, é un político socialista español. Foi presidente do Principado de Asturias entre 1991 e 1993.
Naceu en Valdepeñas, aínda que moi pronto se trasladou a vivir a L'Infiestu (Piloña), orixe da súa familia, onde permaneceu até os 13 anos, cando se foi para Oviedo. Alí estudou Dereito na Universidade de Oviedo, pertencendo á Frente de Liberación Popular. Pertence por oposición ao Corpo Superior de Administradores Civís do Estado. Traballou no Ministerio de Industria e no de Obras Publicas, en Madrid; pediu excedencia e exerceu de avogado laboralista para a UXT en Oviedo e, posteriormente, foi secretario xeral da dirección provincial de Sanidade.
En 1971 afiliouse ao PSOE, do que foi membro do Comité Federal desde 1976 a 1979. Pertenceu a varias comisións executivas rexionais, sendo até 1991 secretario executivo rexional. Entre 1982 e 1991 formou parte dos distintos gobernos autonómicos presididos por Rafael Fernández primeiro e Pedro de Silva despois, como Conselleiro de Sanidade e Servizos Sociais. Nas eleccións autonómicas de maio de 1991, encabezou a candidatura do PSOE á Xunta Xeral do Principado, sendo elixido deputado e investido Presidente. En 1993, viuse obrigado a dimitir tras o escándalo do petromocho, nun exercicio de coherencia política asumindo a súa responsabilidade no asunto.
Estruturador da información
Un dos marcadores do discurso xunto cos conectores, reformuladores, operadores argumentativos, e marcadores conversacionais. Serven para desenvolver a información contida nun discurso e poden ser:
Hai de tres tipos:
Algúns ordenadores, se van en incisos, aproxímanse aos digresores, como é o caso de por outra banda, doutra banda e polo demais.
"Pola súa banda" carece de marcador de apertura e non se atopa totalmente gramaticalizado como tal.
O marcador de pechadura "polo demais" xerarquiza o seu membro como de menor importancia cós anteriores.
"En parte" repítese no discurso como marcador de apertura, o primeiro, e de continuidade, o segundo.
"De igual modo/forma/xeito/sorte" están tamén pouco gramaticalizados.
Conector (gramática)
En gramática, un conector é un marcador do discurso xunto cos estruturadores da información, reformuladores, operadores argumentativos, e marcadores conversacionais.
Son uns marcadores discursivos que vinculan semántica- e pragmaticamente un membro do discurso con outro anterior. Ás veces, o primeiro membro pode ser situacional ou contextual, implícito. Un neno pode mostrarlle a outro o seu coche de xoguete e dicirlle "Ademais, ten sirena".
Wiener Schnitzel
Preparación
O Schnitzel de Viena faise tradicionalmente cun corte fino de carne de vitela, que se amolece previamente coa axuda dun mazo. Logo a carne rebózase en fariña de trigo, ovo e pan relado antes de frixila en manteiga ou pingo de porco. As faragullas de pan ás veces mestúranse con pementa negra acabada de moer. Actualmente, é máis habitual facelo con escalopes de porco.
De acordo coa tradición, o Schnitzel preséntase con ensalada de pataca e anacos de limón. As patacas asadas ou fritidas, o arroz e o mollo de froitos silvestres son opcionais.
As variantes feitas con carne de porco e, máis recentemente, con pavo volvéronse moi populares. Como consecuencia, as autoridades alimentarias austríacas esixen que se indique a carne nos menús cos nomes "Schnitzel vom Schwein" (de porco) ou "Schnitzel von der Pute" (de pavo), nos casos nos que non se empregue a vitela. Outra alternativa é "Schweinsschnitzel Wiener Art" (escalope de porco ao estilo de Viena).
Sandomedio, Taboexa, As Neves
Sandomedio ou San Nomedio é un lugar da parroquia de Taboexa, no concello pontevedrés das Neves. Segundo os datos do Instituto Galego de Estatística do 2021 atópase deshabitado.
Nel aséntase o cumio do monte de San Nomedio.
Convergència i Unió
Convergència i Unió (CiU) foi unha federación nacionalista catalá composta pola liberal Convergència Democràtica de Catalunya e a democristiá Unió Democràtica de Catalunya existente entre 1978 e 2015.
Fundada como coalición electoral en 1978, gobernou a Generalitat de Cataluña entre 1980 e o 2003, e tamén entre 2010 e 2015. Ademais, foi a terceira forza política en escanos (en votos éo Esquerda Unida) no Congreso dos Deputados de España, por detrás de PSOE e PP.
CiU colaborou co BNG e o PNV a través de Galeusca para a consecución dun Estado plurinacional.
Integrantes
A federación Convergència i Unió estaba integrada por dous partidos políticos:
Marcador do discurso
Os marcadores do discurso, tamén chamados "ligazóns extraoracionais" ou "conectores argumentativos", "extraoracionais", "procesadores textuais" etc., son unidades lingüísticas invariables que non exercen unha función sintáctica no marco da predicación oracional. Son, pois, elementos marxinais. Posúen un cometido coincidente no discurso: o de guiar, de acordo coas súas distintas propiedades morfosintácticas, semánticas e pragmáticas, as inferencias que se realizan na comunicación.
Características
Gili Gaya sinalaba xa algunhas das características propias destas partículas:
Función
Que son invariables, pode verse en que non é o mesmo dicir "Lucía está lesionada e, por conseguinte, non pode xogar" ca "Lucía está lesionada e, por este motivo, non pode xogar", xa que "por conseguinte" non desempeña función sintáctica ningunha nin admite flexión (*por conseguintes) nin complementos, cousa que si pode facer "por este motivo", que admite plural ou pode reformularse con complementos "ata por estes pequenos motivos". En consecuencia, non pode dicirse que "por este motivo" e expresións semellantes sexan verdadeiros marcadores do discurso.
Agora ben, os marcadores do discurso poden aparecer desempeñando funcións sintácticas, pero xa non como marcadores do discurso: ''Fareino ben / Ben, fareino. Fareino en calquera caso / En calquera caso, fareino. Non ten por que responder así / Así, non ten por que responder. Díxoo nunha palabra / Nunha palabra, díxoo.''
Os marcadores do discurso diferéncianse das conxuncións en que non sempre se sitúan ao principio do texto, senón que posúen unha maior mobilidade, inda que moitos deles se sitúan alí obrigatoriamente. Por outra banda, non admiten negación, nin -entre si- coordinación: *bo e xa que logo, aínda que poden coordinarse con sintagmas situados en inciso no caso de que sexan adverbios marcadores: "A cultura é ademais, e sobre todo, actualidade". "De feito, e malia que se verían infinidade de veces, nunca se referirían a aquel feito sobrenatural".
Tipoloxía
María Antonia Martín e José Portolés distinguen cinco tipos de marcadores discursivos, cada un cos seus diversos subtipos:
Notas
Gliederungssignale
The Snowman (filme de 2017)
The Snowman é un filme británico dirixido por Tomas Alfredson que foi estreado no ano 2017. Foi escrito por Hossein Amini e Peter Straughan e está baseado na novela homónima de Jo Nesbø. Está protagonizado por Michael Fassbender, Rebecca Ferguson, Charlotte Gainsbourg, Val Kilmer e J. K. Simmons, e conta a historia dun detective que persegue un asasino que deixa un boneco de neve como tarxeta de visita.
A fotografía principal comezou o 18 de xaneiro de 2016 en Noruega. O filme estreouse o 7 de outubro de 2017 no Festival Internacional de Cine de Haifa e no Reino Unido o 13 de outubro de 2017 a través de Universal Pictures.
Poro
O termo Poro, do latín porus e este do grego antigo πóρoς póros, "vía, pasaxe, burato pequeno", pode referirse a:
Pazo de Cristal do Retiro
O Pazo de Cristal é un edificio construído no 1887 no madrileño Parque do Retiro, co gallo da Exposición das Illas Filipinas, celebrada ese ano.
Estrutura e contexto
miniatura|250px|dereita|Vista nocturna.
A súa estrutura é de metal, e está totalmente recuberto por pranchas de cristal, de onde vén o seu nome. Á súa beira atópase unha lagoa artificial, cunhas curiosas árbore no seu interior, o alcipreste dos illós (Taxodium distichum), que ten coma principal característica que parte do seu tronco e das súas raíces están mergulladas na auga.
Reaccións na época
Ademais da súa función na exposición, o pazo era, en parte, un intento de demostrar ao resto de Europa a grandeza de España. Construído por Ricardo Velázquez Bosco, en colaboración con Alberto de Palacio, inspirándose no Crystal Palace, construído en Londres en 1851 por Joseph Paxton. A grande impresión que debeu de causar na súa época queda reflectida nesta descrición, aparecida en O Globo, en 1887.
miniatura|dereita|180px|Detalle das [[Vitral|vidreiras.]]
Usos
Actualmente, trala reparación de 1975, o Pazo ten o aspecto orixinal. Pero a súa función non volverá ser a mesma, pois só no 1992 inauguráronse en Madrid tres invernadoiros. Na actualidade realízanse exposicións temporais de arte contemporánea, formando parte das sedes expositivas do Museo Raíña Sofía.
Paco Sarria
Francisco González Sarria, coñecido como Paco Sarria, nado na Ponte de Domingos Flórez, na provincia de León, en 1962, é un xornalista castelán residente en Galiza.
Gorizont
Características
Os satélites Gorizont usaban o bus KAUR-3. Tiñan unha masa duns 2300 kg cada un e usaban paneis solares para producir ata 1280 W de potencia. O seu tempo estimado de vida era de 3 anos en órbita e cada un usaba seis transpondedores en banda C e un en banda Ku. Estabilizábanse nos tres eixos e podían transmitir telefonía, telégrafo, fax, televisión e radio. Tamén daban soporte a comunicacións marítimas e internacionais en frecuencias de entre 1,5 e 1,6 GHz. Co tempo o sistema Gorizont integrouse co sistema ruso unificado de satélites de comunicacións YeSSS. Tres dos satélites Gorizont, situados nunha posición orbital asignada a Tonga, foron alquilados pola compañía estadounidense Rimsat para dar servizo á zona, co que Gorizont 17 pasou a denominarse Tongastar 1 e Gorizont 29 e 30 foron logo coñecidos como Rimsat 1 e 2. Estes dous últimos á súa vez ás empresas PASI e AsiaSat e finalmente ambos a LMI. Tódolos Gorizont foron lanzados mediante foguetes Proton K/DM, Proton K/DM-2 e Proton K/Briz-M.
Paco Sarria
Traxectoria
Comezou na emisora de radio Ondas Galicia, en Ourense. Máis tarde exerceu como xefe de informativos na COPE como delegado da TVG precisamente da provincia ourensá. Foi redactor e correspondente en La Voz de Galicia, Faro de Vigo, El Correo Gallego, Cadena Rato, da Axencia EFE e mais do diario El País.
En 1991 puxo en marcha o proxecto radiofónico Radio Miño, vencellado inicialmente a Onda Cero, e máis tarde ao Grupo Voz. En 2010 exercía as funcións de redactor-xefe en Onda Cero-Ourense.
No ano 2016 foi nomeado decano do Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia, destacando no seu discurso de toma de posesión a referencia explícita á "paisaxe desoladora" que a crise deixou nos medios de comunicación.
Malia a súa orixe leonesa, Sarria fai uso da lingua galega en entrevistas en publicidade, tendo acadado premios ao respecto disto último.
Manuel García Hermo
Manuel García Hermo, nado na Pobra do Caramiñal cara 1899 e finado en Vilacova (Lousame) o 30 de agosto de 1936, foi un xastre e político galego.
Traxectoria
Instalouse como xastre en Ribeira en 1924. Home de esquerdas, afiliado á UGT, escribía na prensa local. Logo de golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, o 30 de agosto, un garda civil do posto de Ribeira enredouno pola tarde no Café Núñez, mentres un pistoleiro da Falange de Vilagarcía de Arousa e dous homes da Pobra do Caramiñal o esperaban preto do cine Colón. Metérono pola forza nun coche e trasladárono ao lugar de Comparada na parroquia de Vilacova onde o asasinaron. O cadáver apareceu nunha cuneta con varios impactos de bala no corpo e nas pernas e cos calcetíns ensanguentados nunha man. Os veciños soterrárono, xunto a outros seis represaliados, nunha fosa común no cemiterio de Vilacoba.
Vida persoal
Casou con Carmen Neira Amado e tivo nove fillos.
A Grandela, Arcillá, Cospeito
A Grandela é un lugar da parroquia de Arcillá no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 20 habitantes (9 homes e 11 mulleres).
Pegerto Pardo Balmonte
Pegerto Pardo Balmonte Gil, nado en Castro de Rei en 1843 e finado en Madrid o 12 de novembro de 1929, foi un político galego.
Traxectoria
Na Restauración integrouse no Partido Liberal sendo un dos homes de Benigno Quiroga Ballesteros, pero mantendo boas relacións con Manuel Vázquez de Parga, líder dos conservadores lugueses. Foi elixido deputado a Cortes polo distrito da Fonsagrada en 1881 e volveu ser elixido deputado polo mesmo distrito en 1886, 1891, 1893 e 1899. Foi elixido senador pola provincia de Lugo en doce lexislaturas entre 1899 e 1923.
Casado con Segunda García, foi tío e mentor político de José Benito Pardo Rodríguez (Pepe Benito).
Primeira división española 1997/98
O FC Barcelona logrou o seu 15º título de liga, tras catro anos de seca. Os azulgrana, ademais, lograron o dobrete ao conquistar tamén a Copa do Rei.
Participantes e estadios
Por primeira vez na historia, a Primeira División reduciu o seu número de participantes. Vinte equipos tomaron parte este ano, dous menos que o ano anterior.
Trofeo Pichichi
Na súa primeira e única tempada na Primeira División de España, o italiano Christian Vieri, do Atlético de Madrid, logrou o Trofeo Pichichi como máximo goleador do torneo, a pesar de disputar só 24 partidos. miniatura|280px|[[Christian Vieri logrou 24 goles en 24 partidos.]]
Trofeo Zamora
Tras gañar o Trofeo Zamora de Segunda División catro anos antes, Toni repetiu como porteiro menos, agora da Primeira División. Para optar ao premio foi necesario disputar 60 minutos en, como mínimo, 28 partidos.
Galería de imaxes de Poio
Galería de imaxes do concello de Poio na provincia de Pontevedra.
Porco espiño
miniatura|[[Porco espiño africano.]] miniatura|[[Porco espiño norteamericano.]] Porco espiño é o nome común que se aplica de forma xenérica a varias especies de mamíferos roedores da suborde dos histricomorfos. O termo provén das características pugas que cobren a súa pel e non ten ningún significado taxonómico, xa que inclúe xéneros pertencentes a dúas familias distintas, Erethizontidae e Hystricidae, que non están especialmente relacionadas. Malia o seu nome común, non teñen ningún parentesco cos porcos (orde Artiodactyla).
Cómpre ter en conta que en galego tamén se emprega o termo porco espiño para nos referir ao ourizo cacho, tamén dotados de espiñas, mais que pertence á orde erinaceomorpha.
Clases de porcos espiños
As dúas familias ás que pertencen os porcos espiños correspóndense cos dous tipos xeográficos:
Porcos espiños do Vello Mundo
Os porcos espiños do Vello Mundo (familia Hystricidae) son especies propias do sur de Europa, África, India, Arquipélago Malaio até Borneo. Coñécense catro xéneros (Atherurus, Hystrix, Thecurus e mais Trichys).
A especie máis sonada é Hystrix cristata que mide uns 60 cm de longo e 25 de altura e pode chegar a pesar uns 15 kg. Vive nas rexións cálidas de Asia e África e penetra deica Sicilia e o sur de Italia, sendo o único porco espiño europeo.
Porco espiños do Novo Mundo
Os porcos espiños do Novo Mundo (familia Erethizontidae) son os porcos espiños propios das Américas. Coñécense cinco xéneros (Coendou, Sphiggurus, Erethizon, Echinoprocta e Chaetomys).
O porco espiño norteamericano (Erethizon dorsatum) mora nas forestas de Alasca, Canadá e o noroeste dos Estados Unidos. O porco espiño mexicano arborícola (Sphiggurus mexicanus) é propio de América Central. O porco espiño arborícola (Coendou prehensilis) habita nos bosques desde México até Uruguai. O porco espiño de cola curta (Echinoprocta rufescens), que habita en Colombia e Ecuador, é o máis raro de todos.
Pugas
As características pugas que identifican aos porcos espiños toman varias formas, segundo as especies, mais en todas son pelos modificados cubertos de grosas placas de queratina, e están introducidas na musculatura da pel. Os porco espoños do Vello Mundo (Hystricidae) teñen pugas introducidas en acios, mentres que nos do Novo Mundo (Erethizontidae) as pugas individuais se intercalan con serdas e pelo.
As pugas pódense soltar por contacto con elas, ou saíren despedidas cando o porco espiño sacode o seu corpo, mais non poden «disparalas ou guindalas» contra posíbeis atacantes, ao contrario da crenza popular.
Cando o porco espiño se sente ameazado por algún depredador, reacciona enrodelándose sobre o bandullo e deixando as espiñas guichas. Ademais desta postura ameazante, move o corpo cuns tremores que fan bater as pugas entre si, de xeito que producen un son metálico moi característico que serve de advertencia aos posíbeis atacantes. En ocasións, as espiñas creban e saen despedidas, podendo crávarense no intruso, producindo dolorosas feridas que se infectan con moita facilidade.
Hábitat
O porco espiño caracterízase por ser un animal de costumes nocturnos, de xeito que pasa o día no interior dun tobo que escava e ás noites sae na procura de alimento. Porén, non é un animal que ature as baixas temperaturas, por iso polo inverno fica tamén no seu acubillo incluso coa chegada da noite.
Campaña
O topónimo galego Campaña pode referirse a:
Ramón Menéndez Pidal
Ramón Menéndez Pidal, nado na Coruña o 13 de marzo de 1869 e finado en Madrid o 14 de novembro de 1968, foi un lingüista, crítico literario, folclorista e historiador español.
Membro da Real Academia Española de la Lengua desde 1901, e o seu presidente de 1925 a 1939 e de 1947 a 1968. Está considerado como o introdutor da filoloxía moderna en España.
Primeiros anos e formación
Foi bautizado o 18 de marzo de 1869 na Colexiata de Santa María do Campo da Coruña como Ramón Francisco Antonio Leandro. Era fillo do maxistrado Juan Menéndez Fernández, natural de Pajares (Asturias), e de Ramona Pidal, natural de Villaviciosa. Foi irmán de Juan e Luis Menéndez Pidal. Cando tiña trece meses o seu pai foi destituído como Maxistrado por non xurar a constitución de 1869, e a familia mudouse para Oviedo. Alí viviu até os sete anos, cando o seu pai foi rehabilitado no cargo e destinado a Sevilla. Despois a familia mudouse para Albacete, e alí ingresou no Instituto con dez anos para comezar a Segunda Ensinanza, que seguiu en Burgos (segundo curso) e Oviedo (terceiro e cuarto). Xa en 1883 matriculouse no Instituto Cardenal Cisneros de Madrid. Menéndez Pidal referíase a este período da súa formación como «a súa castelanización», segundo escribiu Carmen Conde en 1969, porque «os seus condiscípulos burlábanse dos asturianismos da súa fala».
Na Universidade de Madrid foi discípulo de Marcelino Menéndez Pelayo. En 1893 a Real Academia Española premiou un estudo seu sobre a gramática e vocabulario do Poema del Çid, que publicou anos despois. O seu primeiro libro importante foi La leyenda de los infantes de Lara (1896), estudo exhaustivo da lenda e da súa transmisión até ese momento. Este libro serviu para intentar explicar a totalidade da primitiva épica medieval castelá, até entón descoidada pola crítica. A súa tese defende a orixe oral, anónima e fragmentaria dos cantares de xesta.
Carreira profesional
En 1899 obtivo a cátedra de Filoloxía Románica, que mantivo até a súa xubilación en 1939. Desde a súa cátedra e desde o Centro de Estudios Históricos, institución vinculada ao krausismo da ILE, impulsou a Institución para impulsar as tarefas científicas desde o propio Estado. Este Centro sería precursor do Consejo Superior de Investigaciones Científicas, fundado en 1939 tras rematar a guerra. Co seu labor académico, no CEH educou toda unha xeración de filólogos españois, como Tomás Navarro Tomás, Américo Castro, Dámaso Alonso, Rafael Lapesa ou Alonso Zamora Vicente, amais doutros que en gran parte marcharon ao exilio ao rematar a guerra.
O 28 de outubro de 1899 ingresou na Real Biblioteca como auxiliar temporal para a elaboración do Catálogo de manuscritos, logo de publicar o ano anterior o Catálogo de Crónicas Generales de España. Estivo vinculado á Biblioteca ata o 5 de abril de 1911, aínda que estivo ausente durante varios períodos por diversas viaxes por Europa e América. En 1904 o rei Afonso XIII nomeouno comisario xeral no laudo arbitral sobre os límites fronteirizos entre Ecuador e o Perú. Aínda que non chegou a completar o Catálogo de manuscritos, axudou a establecer as fontes históricas de España a partir da cronística, e estudou os cancioneiros e romanceiros manuscritos que nela se custodian. Tras rematar a arbitraxe entre Ecuador e o Perú viaxou por outros países hispanoamericanos para estudar neles o Romancero tradicional español que aínda sobrevivía.
En 1900 casou con María Goyri, a primeira muller que estudou na Facultade de Filosofía e Letras de Madrid (1896). Na lúa de mel descubriron a persistencia do Romancero español como literatura oral e comezaron a recoller moitos romances en sucesivas excursións por terras de Castela a Vella. En 1901 foi nomeado membro da Real Academia Española, e o seu mestre Menéndez Pelayo pronunciou o seu discurso de acollida.
En 1902 ingresou na Real Academia Española cun discurso sobre El condenado por desconfiado de Tirso de Molina. En 1904 publicou o Manual de gramática histórica española, que se foi puíndo e enriquecendo en edicións posteriores. De 1906 é «El dialecto leonés», impreso na Revista de Archivos, Bibliotecas y Museos. Seguiu desenvolvendo a súa tese na edición da súa tese doutoral, Cantar del Mío Cid: texto, gramática y vocabulario (1908–1912), edición paleográfica acompañada de importantes notas eruditas, revisadas non obstante pola crítica actual. Reconstruíu ademais a gramática da época a partir do material lingüístico desta obra, o que establecía as bases da súa Gramática histórica. Por esta obra recibiu un premio da Real Academia de la Historia.
miniatura|left|Fotografía de Menéndez Pidal ([[circa|c. 1902), realizada por Christian Franzen.]]É interesante sinalar, que o manuscrito do "Cantar del Mío Cid" era propiedade da súa familia. Foi comprado en 1863 polo seu tío avó Pedro José Pidal y Carniado, marqués de Pidal, o que permitiu que Menéndez Pidal o manipulase. Mudou a data que figura no texto, retocou versos e cambiou palabras para facer pasar o poema por máis antigo do que era na realidade. Isto foi denunciado polo hispanista inglés Colin Smith baseándose na análise das tintas do manuscrito con raios X.
O 16 de xuño de 1910 foi nomeado Presidente do Comité Directivo da Residencia de Estudiantes, creada o 6 de maio dese mesmo ano. O 2 de marzo de 1915 foi confirmado nol cargo de Director do Centro de Estudos Históricos, que viña exercendo desde a súa creación. O 21 de maio de 1926 foi elixido vicepresidente primeiro da Xunta de Ampliación de Estudos; todas estas institucións estaban vinculadas cos principios propugnados pola Institución Libre de Enseñanza, e de feito unha das súas fillas foi a pedagoga Jimena Menéndez Pidal Goyri, fundadora do centro de ensinanza Colegio Estudio, cuxo ideario recollía o espírito da ILE.