cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ceca de Ostia
Historia
A ceca de Ostia estaba moi próxima á cidade de Roma, aínda que as cecas destas dúas cidades servían a dúas provincias diferentes. En tanto que a ceca de Roma servía a Península, baixo a xurisdición do rationalis summarum urbis Romae, a de Ostia estaba encargada de abastecer as Tres Provinciae (Sicilia, Sardeña e Córsega), baixo a xurisdición do rationalis trium provinciarum, e probablemente tamén a provincia de África.
On the Job: The Missing 8
On the Job: The Missing 8 é un filme filipino de 2021 dirixido por Erik Matti e escrito por Michiko Yamamoto. É a continuación do filme de 2013 On the Job, e conta a historia dun xornalista que investiga a desaparición misteriosa dos seus colegas, e un prisioneiro que é temporalmente liberado para levar a cabo asasinatos.
Ceca de Ostia
Marcas de ceca
miniatura|161x161px|Moeda da terceira officina da ceca de Ostia, con [[marca de ceca MOSTT ]] Nas moedas de Ostia, como na maior parte das moedas romanas desta época, as marcas de ceca alóxase no exergo do reverso e, neste caso, están formadas por tres elementos:
On the Job: The Missing 8
O filme estreouse o 10 de setembro de 2021 na 78ª edición do Festival Internacional de Cinema de Venecia, onde competiu polo León de Ouro e gañou a Copa Volpi ó mellor actor para John Arcilla. Foi escollido como candidato de Filipinas para o Óscar ó mellor filme internacional na 95ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Atlético Arnoia
O Atlético Arnoia é un equipo de fútbol galego do concello da Arnoia, na provincia de Ourense. Foi fundado en 1969 e na tempada 2021-22 xoga no grupo I da Terceira División RFEF.
Ceca de Ostia
Marcas de ceca
No caso de moitas das moedas de ouro cuñadas nesta ceca (áureos, sólidos e divisores), entre eles todos os cuñados antes de outubro de 312, a marca de ceca é unicamente POST, sen indicación do obradoiro concreto.
Atlético Arnoia
Historia
O club foi fundado en 1969. O 25 de xullo de 2021 acadou un histórico ascenso á Terceira División RFEF, logo de superar no último partido da segunda fase por 3-2 ao Cultural Areas.
The Speed Cubers
The Speed Cubers é un filme documental de 2020 dirixido por Sue Kim. Conta as vidas dos campións de velocidade resolvendo un cubo de Rubik, Max Park e Feliks Zemdegs.
Sinopse
O documental recolle as "extraordinarias reviravoltas nas viaxes dos campións de resolución do cubo de Rubik Max Park e Feliks Zemdegs".
Produción
O foco principal do documental é a rivalidade e a amizade entre dous máis rápidos do mundo, Max Park e Feliks Zemdegs. Anunciado en xuño de 2020, o filme foi dirixido por Sue Kim e estreouse o 29 de xullo de 2020 en Netflix.
Evento
Algunhas das imaxes foron rodadas nos Campionatos do Mundo de 2019 da World Cube Association, celebrados en Melbourne, Australia.
Acollida
Na páxina web do agregador de recensións Rotten Tomatoes, o 100% das recensións de 13 críticos son positivas, cunha cualificación media de 8.2/10. O 9 de febreiro de 2021, o documental foi preseleccionado na categoría mellor curtametraxe documental na 93ª edición dos Óscar. Na 5ª edición dos Critics' Choice Documentary Awards, The Speed Cubers foi nomeado a mellor curtametraxe documental. O filme tamén recibiu un nomeamento ao Premio Peabody na categoría de documentais.
Nancy Grace Roman Space Telescope
O Telescopio Espacial Nancy Grace Roman (en inglés Nancy Grace Roman Space Telescope, antes nomeado Wide Field Infrared Survey Telescope (WFIRST)) é un futuro observatorio espacial infravermello recomendado en 2010 polo Comité Decadal Survey do Consello Nacional de Investigación dos Estados Unidos como a máxima prioridade para a próxima década da astronomía.
Cronoloxía
O 17 de febreiro de 2016, WFIRST converteuse formalmente nunha misión da NASA.
O 20 de maio de 2020, a NASA anunciou que o telescopio levaba o nome de Nancy Roman.
O lanzamento está previsto para 2027.
Configuración
WFIRST baséase nun telescopio existente de 2,4 metros de diámetro (orixinalmente destinado a un satélite espía da Oficina Nacional de Recoñecemento) e levará dous instrumentos científicos. O Wide Field Instrument é unha cámara de infravermellos próximos multibanda de 288 megapíxeles. O coronógrafo é unha cámara e un espectrómetro de alto contraste cun pequeno campo de visión que cobre lonxitudes de onda visibles e do infravermello próximo.
O deseño de WFIRST baséase nun dos deseños propostos para a "Joint Dark Energy Mission" (Misión Conxunta de Enerxía Escura) entre a NASA e o DOE. WFIRST engade algunhas funcións adicionais á proposta orixinal de JDEM, incluíndo a procura de exoplanetas con microlentes gravitacionais.
Moeda de 50 dólares estadounidenses
A moeda de 50 dólares estadounidenses, coñecida tamén como ½ union (en galego: "media unión"), é unha moeda estadounidense de ouro con ese valor facial cuñada como proba en 1877, aínda que non se chegou a producir para a súa posta en circulación.
A moeda foi deseñada polo gravador William Barber e cuñouse na Ceca de Filadelfia, da Casa da Moeda dos Estados Unidos. Ademais dos dous exemplares coñecidos da súa versión en ouro, coñécense tamén algúns exemplares cuñados en cobre.
A idea de introducir no sistema monetario dos Estados Unidos o novo valor facial de 100 dólares de ouro, coa denominación de union, nacera xa en 1854, e o proxecto abranguía tamén a creación dunha moeda de 25 dólares (¼ union) e de 50 dólares (½ union), mais a idea non chegou a frutificar.
Situación económico-monetaria
O Congreso dos Estados Unidos aprobou a Lei da Moeda de 1792 o 2 de abril dese ano, pola que, entre outrras cousas, se autorizaba a cuñaxe de moedas de diversos valores, entre elas a de ouro de 10 dólares, denominada "aguia", a de maior valor facial do momento.
A cuñaxe de ouro nos Estados Unidos viuse moi influída pola febre do ouro de California, iniciada en 1848. A cantidade de ouro que afluíu ao mercado nacional fixo que este metal se popularizase en relación coa prata e, por conseguinte, comezase a depreciarse respecto a ela. En xaneiro de 1849, o representante demócrata por Carolina do Norte James I. McKay anunciou que sometería a votación un proxecto de lei para reformar os valores das moedas de ouro, e 1 de febreiro dese ano o representante demócrata por New Hampshire Charles G. Atherton propuxo unha emenda ao proxecto de McKay para a posta en circulación de moedas de 20 dólares. O 20 de febreiro presentouse un proxecto de lei que combinaba as propostas de McKay e Atherton, que foi aprobado pola Cámara de Representantes. Pouco despois, o 3 de marzo, o Senado aprobaba a Lei da Moeda de 1849, que establecía a emisión da nova moeda de 20 dólares Liberty Head. miniatura|340x340px|Moeda de 50 dólares de [[1852 emitida pola Oficina de Ensaios de San Francisco. ]] A década de 1850 foi tamén unha época en que aumentou a aparición de novos bancos privados que emitían o seu propio papel moeda, mais esta forma de diñeiro non acadou o recoñecemento nin a confianza da poboación. Ademais, non todos os billetes gozaban do mesmo recoñecemento. Simultaneamente, había en circulación uns medios de pagamento coñecidos como slugs, unha especie de moedas de ouro por valor de 50 dólares emitidas en California pola Oficina de Ensaios de San Francisco para o mercado local, no que había demanda de moedas de ouro con valores altos. Estas moedas comezaron a ser retiradas da circulación a partir de 1854, ano en que se estableceu a Ceca de San Francisco como sucursal da Casa da Moeda dos Estados Unidos, para lle facer fronte á escaseza de moeda de curso legal emitida polo Estado no Oeste do país, tendo en conta, ademais, que o papel moeda non circulaba de facto en California naquela época.
miniatura|340x340px|Moeda de 50 dólares emitida en [[1855 pola compañía Wass Molitor, de San Francisco. ]]
Xurdiu así a necesidade de cuñar moedas de maior valor para os estados occidentais. En marzo de 1854, a cuestión fíxose pública nas páxinas do San Francisco Herald, nun artigo no que se razoaba que o sistema financeiro do país naquela época se baseaba na moeda metálica e non debían facerse concesións ao respecto. Consonte os autores, un valor facial máis alto facilitaría o asentamento e o pagamento dos empresarios no Oeste do país. A necesidade de moeda sen ser de papel do mercado local queda patente no feito de que, na década de 1850, San Francisco tiña unha ceca privada, Wass, Molitor & Co., que emitía unha moeda privada de ouro de 50 dólares cuñada por ela para o mercado local.
A idea da moeda de 50 dólares
O senador de California William W. Gwin, por petición dos empresarios do seu estado, solicitoulle ao secretario do Tesouro, James Guthrie, que considerase a posibilidade de introducir novas moedas de ouro de maior valor facial nos Estados Unidos: 100 dólares (union), 50 dólares (half union) e 25 dólares (quarter union). Guthrie respondeu positivamente a esta petición e remitiuna á Comisión de Finanzas, que tamén emitiu un ditame favorable á idea. O 16 de xuño de 1854, o Senado votou unha moción para introducir as moedas con estes novos valores faciais. No entanto, nunca chegou a votarse na Cámara de Representantes.
Vinte anos despois destes acontecementos, o superintendente da Ceca de Filadelfia, Henry Linderman, comezou a reconsiderar a idea de introducir moedas cos valores previstos por Gwin. Mais aquel era un momento en que o papel moeda emitido polo Goberno federal xa circulaba amplamente, e a introdución de moedas de ouro parecía innecesaria. Así e todo, crese que a reconsideración da emisión destas moedas non se debeu ás necesidades do mercado, senón ao desexo de obter beneficios privados por parte do superintendente, que ademais era un coñecido coleccionista e especulador de moedas.
Deseño e produción
miniatura|293x293px|O [[Gravador xefe da Casa da Moeda dos Estados Unidos|gravador xefe da US Mint, William Barber, encargouse do gravado da moeda.]] En 1877, a Ceca de Filadelfia chegou a producir a modo de proba numismática dous únicos exemplares da moeda de 50 dólares de ouro. O deseño da moeda correu a cargo do daquela gravador xefe da Casa da Moeda dos EEUU, William Barber, aínda que tamén hai fontes que afirman que realmente foi obra do seu fillo, Charles E. Barber.
Para o deseño do anverso escolleuse como motivo o perfil da Liberdade utilizado por James B. Longacre na moeda de 20 dólares Liberty Head. A cabeza amósase rodeada por 13 estrelas de seis puntas e, no exergo, o ano de produción da moeda, 1877. Por riba da data e preto do truncamento do pescozo da Liberdade aparece unha pequena letra B, a modo de marca de gravador de Barber. Pola súa banda, o reverso, á parte dalgúns pequenos cambios na ornamentación e no deseño do escudo da Unión, tamén se mantivo fiel ao da moeda de 20 dólares, coa representación da aguia característica do Gran Selo dos Estados Unidos cun escudo da Unión no peito, que sostén nas súas gadoupas unhas frechas e unhas pólas de oliveira.
As cuñaxes de proba en ouro cuñáronse probablemente en agosto de 1877. Ademais delas, tamén se cuñou en cobre un número indeterminado de exemplares, e a algunhas delas aplicóuselles posteriormente un baño de ouro. Estes espécimes de cobre difiren dos de ouro no tamaño da cabeza da Liberdade.
O persoal da Casa da Moeda considerou que a cuñaxe de moedas de ouro de tamaño tan grande contribuiría á falsificación, sobre todo mediante a limadura dos cantos ou facendo perforacións neles que posteriormente se encherían con chumbo. Consecuentemente, considerouse que a posta desta moeda en circulación resultaría pouco práctico.
Os dous espécimes de ouro cuñados foron adquiridos polo cuñador xefe, Archibald L. Snowden, polo valor intrínseco do ouro que contiñan mais unha taxa adicional que se lles aplicaba ás moedas emitidas como proba. En 1909 acabaron nas mans do coleccionista e máis tarde secretario do Tesoro William Woodin, que as adquiriu por 20.000 dólares. A información sobre a adquisición fíxose pública, o que suscitou críticas, xa que se desvelou que as moedas foran compradas grazas a un coñecido de Woodin no Departamento do Tesouro. Así as cousas, o Goberno estadounidense instou a Woodin a devolver as moedas á colección pública da Casa da Moeda. Isto ocorreu en decembro de 1910; a cambio do reintegro, a Woodin facilitóuselle a adquisición doutras probas numismáticas de gran valor, ata daquela descoñecidas polos coleccionistas. Ambos os espécimes da moeda de ouro de 50 dólares pasaron posteriormente a formar parte da Colección Numismática Nacional dos Estados Unidos, no Museo Nacional de Historia Americana, do Instituto Smithsoniano.
Os 50 dólares da Exposición Panamá Pacífico
miniatura|170x170px|Anverso da versión redonda dos [[Moedas conmemorativas da Exposición Panamá-Pacífico|50 dólares da serie Panamá Pacífico (1915). ]] En 1915 emitiuse unha serie de moedas conmemorativas da Exposición Panamá-Pacífico, entre as cales figurou, por única vez, unha moeda de ouro de 50 dólares. Esta moeda foi cuñada na Ceca de San Francisco en dúas versións, unha redonda e outra octogonal, e con idéntico deseño.
O seu anverso, deseñado por Robert I. Aiken, presenta como motivo central un busto de Minerva, a deusa romana da sabedoría, a habelencia e a contemplación, cun casco con crista e un escudo que amosa a data de emisión en números arábigos. Pola súa banda, no reverso represéntase o moucho de Atenea, símbolo da sabedoría, pousado sobre unha póla de piñeiro.
Bernardino Vidarte
Bernardino Vidarte Rivas, nado en Buenos Aires o 18 de setembro de 1910 e finado en Mondoñedo o 16 de abril de 1981, foi un ilustrador, caricaturista e debuxante galego.
Traxectoria
Con sete anos instalouse en Mondoñedo. Foi profesor da Escola de Artes e Oficios de Mondoñedo, e directivo da Sociedade Deportiva de Mondoñedo. Colaborou en Papel de Color, El Progreso, Faro de Vigo, El Pueblo Gallego, Céltiga e Nós. Fixo caricaturas de Eduardo Lence-Santar e Álvaro Cunqueiro, e retratos de Pascual Veiga, Manuel Leiras Pulpeiro e Antonio Noriega Varela. Ilustrou a cuberta e contracuberta de De catro a catro de Manuel Antonio, a portada do poemario Fala d'as musas de Daniel Pernas Nieto, os poemas de Rimbaud, Iglesia Alvariño e Cunqueiro en Frol de Diversos e colaborou no primeiro número de Universitarios. Revista de la F.U.E.. Fixo os carteis dos maios mindonienses de 1934, pero a súa obra máis coñecida é o cartel que pedía o SI para o Estatuto de autonomía de Galicia de 1936, unha estrela de cinco puntas proxectando os seus raios candentes sobre unha cadea opresora co texto “Votar o estatuto é votar porque nos gobernemos con leises galegas. Naide sabe do noso máis que nós”.
Xogador Revelación da ACB
O Mellor xogador novo da ACB, tamén coñecido como Xogador Revelación da ACB, é un premio outorgado pola Asociación de Clubs de Baloncesto ao xogador que presente unha mellor progresión ao longo da temporada da Liga ACB. Actualmente, para recibir o galardón o xogador debe ter máis de 21 anos e ter xogado a metade dos xogos do seu equipo ou ter unha media de máis de 10 minutos por encontro. Este galardón foi entregado por vez primeira na temporada 2004-05.
Galardoados
thumb|[[Ricky Rubio]] A seguinte é unha lista dos gañadores do galardón temporada a temporada.
El silencio del topo
El silencio del topo é un filme documental guatemalteco de 2021 dirixido por Anaïs Taracena (no seu debut como directora) e escrito por Taracena e Pedro G. García. Conta a historia do xornalista Elías Barahona, máis coñecido como El topo, quen entre 1976 e 1980 estivo infiltrado como secretario de prensa do Ministerio do Interior de Guatemala. Foi escollido como candidato de Guatemala para o Óscar ó mellor filme internacional na 95ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Sinopse
Durante a década de 1970, o xornalista Elías Barahona, alias El topo, infiltrouse no corazón dun dos gobernos máis represivos da historia de Guatemala. Ao desvelar a historia deste individuo, El silencio del topo recolle os momentos nos que as revelacións do pasado abren fendas nos muros do silencio dunha historia que permanece oculta.
Fung Zoi Hei Si
Fung Zoi Hei Si (chinés: 風再起時) é un filme de Hong Kong de 2022 escrito e dirixido por Philip Yung e protagonizado por Aaron Kwok e Tony Leung Chiu-wai nos papeis de Lui Lok e Lam Kong, dous policías corruptos de Hong Kong da década de 1960. Estreouse nos cinemas de Hong Kong o 17 de febreiro de 2023.
Foi escollido como candidato de Hong Kong ó Óscar ó mellor filme internacional na 95ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Hocus Pocus 2
Hocus Pocus 2 é un filme estadounidense de 2022 dirixido por Anne Fletcher, escrito por Jen D'Angelo e producido por Walt Disney Pictures. É unha secuela do filme de 1993 Hocus Pocus, e está protagonizado por Bette Midler, Sarah Jessica Parker, Kathy Najimy e Doug Jones que retoman o seu papel do filme orixinal, xunto con Sam Richardson, Whitney Peak, Belissa Escobedo, Tony Hale e Hannah Waddingham nos novos papeis.
A rodaxe produciuse dende outubro de 2021 até o xaneiro de 2022 en Rhode Island, subtituíndo a Salem, Massachusetts. Estreouse en Disney+ o 30 de setembro de 2022. O filme recibiu valoracións dispares, con eloxios ás interpretación, humor e a nostalxia, mais o argumento recibiu críticas.
A League of Their Own
A League of Their Own é un filme estadounidense de 1992 dirixido por Penny Marshall. É un drama/comedia deportivo que conta unha historia ficticia sobre a All-American Girls Professional Baseball League (AAGPBL). Está protagonizado por Geena Davis, Tom Hanks, Madonna, Rosie O'Donnell e Lori Petty. O guión foi escrito por Lowell Ganz e Babaloo Mandel a partir dunha historia de Kelly Candaele e Kim Wilson.
En 2012, A League of Their Own foi escollido para a súa preservación no National Film Registry da Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos de América por ser "cultural, histórica ou esteticamente significativo".
La Voz (Madrid)
La Voz foi un periódico vespertino editado en Madrid fundado o 1 de xullo de 1920 por Nicolás María de Urgoiti, director de La Papelera Española, que deixou de publicarse o 28 de marzo de 1939 ao entrar as tropas sublevadas a Madrid na Guerra Civil.
Historia e características
O diario xurdiu para crear un tándem de periódicos á americana, cun diario da mañá serio e doutrinal, El Sol, e un da tarde, lixeiro e popular, moi atento á «última hora», La Voz. Tamén foi consecuencia dunha Real Orde aprobada polo Goberno de Eduardo Dato o mes anterior que regulaba o prezo da prensa diaria e que imposibilitaba a El Sol ofrecer a mesma calidade a un prezo inferior. Cumpriu as expectativas da empresa de Urgoiti para aumentar o seu rendemento. Triunfou rapidamente onde El Sol fracasara, na venda nas rúas de Madrid, sector no que se situou no primeiro posto.
Areas betuminosas do Athabasca
dereita|miniatura|365x365px| Localización de Athabasca Oil Sands na provincia de [[Alberta.]] As areas bituminosas de Athabasca son un inmenso depósito de areas e arxilas impregnadas de betún, unha forma semisólida de cru máis pesado e de menor valor comercial.
La Voz (Madrid)
Historia e características
Estivo dirixido polo xornalista granadino Enrique Fajardo, coñecido como «Fabián Vidal», e o seu redactor xefe foi Manuel Bueno, que foi substituído por Benito Artigas Arpón en 1931, cando o diario cambiou de mans empresariais. Na súa nómina de redactores e colaboradores figuraron Luis Araquistain; Tomás Borrás, encargado da crítica teatral e cinematográfica; Enrique Díaz-Canedo, da literaria; Nilo Fabra, co pseudónimo «El Espectador», da de tribunais; Ángel Galarza, co de «Modestino», da municipal e xudicial; Maximiliano Clavo, co de «Corinto y oro», da taurina; Ricardo Gutiérrez Abascal, co de Juan de la Encina, da crítica de arte. José Joaquín Sanchís Zabalza foi o encargado da sección de economía e finanzas e Andrea Mersae foi o seu correspondente en París. Tamén figuraron na nómina Luis Bello, Eduardo Gómez de Baquero (Andrenio), Luis Blanco Soria, Antonio Cacho Zabala, Alberto Insúa, Antonio Botín e Irene Falcón, así como José Ortega y Gasset, Ramiro de Maeztu e Ramón Pérez de Ayala. Moitos deles ocuparon postos políticos no goberno republicano.
Era un periódico de confección lixeira e movida e un ton desenfadado mesmo nos titulares. Propúxose captar un público popular, xusto o que se mostraba esquivo a El Sol. Supliu con creces a atención que este negaba por principio aos touros e aos sucesos máis o menos sanguentos ou escandalosos. Porén, La Voz non era un periódico sensacionalista, tiña tamén unha excelente colaboración literaria e de crítica. Dedicaba moita atención ao problema obreiro, cunha sección diaria titulada «La lucha de clases en toda España».
Dende maio de 1934, El Sol e La Voz sufriron múltiples avatares ata a Guerra Civil, baixando considerablemente o seu prestixio e a súa difusión. O último número imprimiuse o 27 de marzo de 1939. Despois da guerra, nos seus talleres, incautados polos falanxistas, empezou a imprimirse o diario Arriba.
Areas betuminosas do Athabasca
Situación
Situado no nordeste da provincia de Alberta, principalmente na rexión de Fort McMurray, é o segundo xacemento de areais bituminosas máis grande do mundo, só superado polo cinto petrolífero do Orinoco en Venezuela. O nome do depósito fai referencia ao río Athabasca, que atravesa a rexión. O betún alí atopado xa era empregado polos pobos autóctonos cree e dené para impermeabilizar as súas canoas.
Xeoloxía
O volume calculado de petróleo contido nestas areas, extraídas por grandes escavadoras, é da orde de 1,7 billóns de barrís (270 mil millóns de metros cúbicos). A presenza de hidrocarburos na zona explícase pola migración a través de profundas fallas xeolóxicas que chegan ao interior da terra (manto ). Os hidrocarburos aloxáronse en depósitos areosos situados a poucas profundidades (ou incluso semi-expostos), onde se producían unha intensa reelaboración por bacterias, nun ambiente máis oxidante, que facía que o aceite orixinal fose máis pesado e concentrado en metais como níquel, vanadio, cobalto, cromo, arsénico, cadmio, etc.
Explotación
A explotación comercial das areas petrolíferas no lugar comezou en 1967, cando a compañía Great Canadian Oil Sands (filial canadense da Sun Oil Company, con sede nos Estados Unidos, agora independente e rebautizada como Suncor Energy ) construíu a súa primeira mina.
Saint Omer (filme)
Saint Omer é un filme francés de 2022 dirixido por Alice Diop e protagonizado por Kayije Kagame e Guslagie Malanda. É a primeira longametraxe narrativa de Diop logo de traballar como cineasta de documentais. No filme, Rama (Kagame) é unha novelista embarazada que asiste ao xuízo de Laurence Coly (Malanda), unha muller senegalesa acusada de asasinar ao seu fillo de 15 meses ao deixala nunha praia para ser arrastrada pola marea, co fin converter o tráxico suceso nun relato literario de Medea. Está baseado no caso xudicial francés de Fabienne Kabou, que foi condenada polo mesmo crime. Diop asistiu ao xuízo de Kabou en 2016.
O filme estreouse na 79ª edición do Festival Internacional de Cinema de Venecia o 7 de setembro de 2022, onde gañou o León de Prata do Gran Xurado xunto co León do Futuro Luigi De Laurentiis. Realizáronse proxeccións adicionais no Festival Internacional de Cinema de Toronto e no Festival de Cinema de Nova York antes da estrea en cinemas de Francia o 23 de novembro de 2022. Foi escollido como candidato de Francia para o Óscar ó mellor filme internacional na 95ª edición dos premios, chegando a clasificarse na lista curta de decembro.
Home de Cromañón
miniatura|dereita|240px|Cranio de Cromañón. Os homes de Cromañón ou humanos modernos máis antigos de Europa foron as primeiras poboacións europeas de Homo sapiens que se desenvolveron hai aproximadamente hai uns 50 000 anos, e que poderían descender de individuos que migraron dende África hai uns 100 000 anos. Eran anatomicamente modernos e a súa morfoloxía non se diferenciaba da humanidade actual.
O termo "home de Cromañón" inicialmente se utilizaba para describir os humanos modernos máis antigos de Europa. Na década de 1970, o termo utilizouse para calquera humano moderno temperán, independentemente de onde se atopase. O termo "cromañón" mantense en uso, pero dende finais da década de 1990 xeralmente se limita aos primeiros humanos europeos modernos.
Nakitai Watashi wa Neko o Kaburu
Nakitai Watashi wa Neko o Kaburu (en 泣きたい私は猫をかぶる) é un filme xaponés de animación de 2020 producido por Studio Colorido, Toho Animation e Twin Engine. Foi dirixido por Junichi Sato e Tomotaka Shibayama, e estreouse a través de Netflix o 18 de xuño de 2020.
Manga
En maio de 2020, anunciouse unha adaptación ó manga. O seu primeiro volume foi estreado o 10 de xuño de 2020.
Estrea
O filme estaba prevista para a súa estrea nos cinemas xaponeses o 5 de xuño de 2020, mais finalmente foi retirado por mor da pandemia por coronavirus de 2019-2020. Posteriormente o filme foi vendido a Netflix, que o estreou dixitalmente o 18 de xuño de 2020.
Festival da Canción de Turkvisión 2021
O V Festival da Canción de Turkvisión será a 5ª edición do festival e terá lugar en Turkestán, cidade e actual capital da provincia de Casaquistán do Sur, Casaquistán. Orixinalmente, estaba previsto para celebralo na cidade de Shusha, Acerbaixán.
Países participantes
Dous países e o pobo nogai confirmaron a súa participación de momento.
Ademir de Menezes
Ademir Marques de Menezes, máis coñecido como Ademir, nado o 8 de novembro de 1922 en Recife e finado o 11 de maio de 1996 en Río de Xaneiro, foi un futbolista profesional brasileiro famoso por ser o máximo goleador do Mundial de Fútbol de 1950 no Brasil, ao anotar 8 goles. Era alcumado Queixada.
Arma química
miniatura|Pallets con artillaría que contén "HD" (gas mostaza) almacenados en [[Pueblo Depot Activity (PUDA)]] Unha arma química é unha munición especializada que usa produtos químicos para causar dano ou a morte aos seres humanos. Segundo a Organización para a Prohibición de Armas Químicas (OPCW), "o termo arma química tamén se pode aplicar a calquera produto químico tóxico ou ao seu precursor que poida causar a morte, lesións, incapacitación temporal ou irritación sensorial a través da súa acción química. Municións ou outros os dispositivos de entrega deseñados para entregar armas químicas, xa sexan cheas ou non, tamén se consideran armas por si mesmos".
Cerámica de figuras negras
miniatura|280x280px| [[Heracles e XerIón nunha ánfora ática de figura negra cunha grosa capa de brillo transparente, c. 540 a.C., agora na Colección Estatal de Antigüidades de Múnic.]] A pintura de cerámica con figuras negras, tamén coñecida como o estilo de figuras negras ou cerámica de figuras negras (en grego, μελανόμορφα, melanomorpha) é un dos estilos de pintura en vasos gregos antigos. Foi especialmente común entre os séculos -VII e -V, aínda que hai exemplares máis recentes que datan até o século II a. C. Pódese distinguir do período orientalizante precedente e do estilo de cerámica de figuras vermellas posterior. miniatura|280x280px| [[Atenea vestida da éxida, ático de figuras negras de Hidra polo oleiro Pamphaios e o pintor Euphiletos, c. 540 a.C. Atopado en Tuscania, agora no Cabinet des Médailles, París]] miniatura|280x280px| Escena dunha ánfora de figuras negras de Atenas, [[século VI a. C., agora no Louvre, París]] As figuras e ornamentos eran pintados nos vasos empregando formas e cores similares a siluetas. Antes de enfornar incidíanse delicados contornos na pintura e os detalles podíanse reforzar e resaltar con cores opacas, normalmente branco e vermello. Os principais centros deste estilo foron Corinto e, máis tarde, Atenas. Houbo outros sitios de produción importantes en Laconia, Beocia, leste de Grecia e Península Itálica (con estilos individuais destinados en parte ao mercado etrusco). Os etruscos tamén desenvolveron a súa propia industria cerámica de figuras negras influída polos modelos gregos.
Cerámica como fonte de datos: mitoloxía, oleiros e pintores
Este foi o primeiro estilo de arte que deu orixe a un bo número de artistas identificábeis, especialmente en Ática. Algúns son coñecidos polos seus nomes reais, outros polos nomes que recibiron na literatura científica. Algúns oleiros introduciron innovacións que influíron no traballo dos pintores; ás veces foron os pintores os que inspiraron a orixinalidade dos oleiros. Os vasos vermellos e os negros son unha das fontes máis importantes da mitoloxía e da iconografía e, ás veces, para investigar a vida grega antiga do día a día. Dende o século XIX, estes vasos foron obxecto dunha investigación intensiva.
Técnicas de produción
miniatura| Heracles leva a [[Cérbero por diante del. A besta xira unha das súas cabezas de xeito ameazante e levanta a cola de serpe. Ánfora cocida erradamente polo pintor Bucci, ca. 540 a.C., atopada en Vulci, agora na Colección Estatal de Antigüidades de Múnic]]
esquerda|miniatura| Representación dun forno de cerámica nun pinax corintio, c. [[-575|575/550 a. C., atopado en Penteskouphia; agora no Louvre ]] Estes obxectos tiñan un método de fabricación común: despois de facer o vaso, primeiro secábase antes de pintalo. Os talleres estaban baixo o control dos oleiros, que como donos de negocios tiñan unha elevada posición social.
Os pintores eran escravos ou artesáns e traballaban en floreiros sen cocer. Na produción de cerámica de figuras negras o tema era pintado no vaso cunha lama de barro (un slip, na literatura antiga tamén designada como verniz) que se tornaba negro e brillante despois do enfornado. Isto non era "pintura" no sentido habitual, xa que este slip superficial estaba feito do mesmo material de arxila que o propio vaso, só diferindo no tamaño das partículas compoñentes, conseguido durante o refino da arxila antes de comezar o empaquetado. A área das figuras era pintada por primeira vez cun pincel. Os contornos internos e os detalles estruturais foron incisos no esvaradío para que a arxila subxacente se puidese ver a través dos 'arañazos'. Usáronse outros dous pigmentos de terras que daban vermello e branco para engadir detalles como adornos, pezas de roupa, pelo, armas etc. O branco tamén se usaba con frecuencia para representar a pel das mulleres.
O éxito deste esforzo dependía dun complexo proceso de cocedura en tres fases que xeraba as cores. En concreto, a peza era cocida nun forno a unha temperatura duns 800 graos °C, coa oxidación resultante convertendo o vaso nunha cor roxa. Despois elevábase a temperatura a uns 950 °C coas ventilacións do forno pechadas e engadida madeira verde para eliminar o osíxeno. O vaso volvíase entón negro. A fase final requiría que se reabrisen os respiradoiros para permitir que o osíxeno entrase no forno, que se deixaba arrefriar. O recipiente volvía entón á súa cor roxa debido á oxidación renovada, mentres que a capa pintada agora sinterizada permanecía na cor negra brillante creada na segunda etapa.
Desenvolvementos
A evolución da cerámica descríbese en función de varios estilos e escolas rexionais. Usando Corinto como centro, houbo diferenzas nas producións das rexións individuais, aínda que se influíron mutuamente. Especialmente en Ática, aínda que non exclusivamente alí, os mellores e máis influentes artistas da súa época caracterizaron a cerámica grega. O desenvolvemento e calidade dos vasos como portadores de imaxe son os temas desta sección.
Corinto
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Trois_aryballes_%28collection_Campana%2C_le_Louvre%2C_2007%29.jpg/220px-Trois_aryballes_%28collection_Campana%2C_le_Louvre%2C_2007%29.jpg|esquerda|miniatura| Tres [[Aríbalo|aríbalos corintios no Louvre, París]] A técnica de figuras negras foi desenvolvida ao redor do 700 a. C. en Corinto e utilizada por primeira vez polos pintores do período orientalizante. A nova técnica recordaba ás pezas metálicas gravadas, sendo a vaixela metálica máis custosa substituída por vasos cerámicos con figuras pintadas, un estilo característico de figuras negras desenvolvido antes de finais de século. A maioría dos elementos orientalizantes foron abandonados e non había adornos, excepto os rosetóns pintados (formados por unha disposición de puntos individuais).
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Oenocho%C3%A9_625-600_av_J.C..jpg/220px-Oenocho%C3%A9_625-600_av_J.C..jpg|miniatura| Enocoe con friso animal, ca. [[-625|625/600 a. C., agora no Musée d'Archéologie Méditerranéenne de la Vieille Charité en Marsella, Francia]] A arxila usada en Corinto era mol, cunha tintura amarela ou verdosa. O enfornado defectuoso era algo normal, e o resultado era ás veces unha cor non desexada de todo o vaso ou partes del. Ao saír do lume, o brillo aplicado volvíase negro apagado. As cores roxas e brancas complementarias apareceran en Corinto e despois fixéronse moi comúns. Os vasos pintados adoitan pequenos, poucas veces maiores a 30 cm. Os frascos de aceite (aríbalos, píxidos, cráteras, alabastrons, oenocos e copas) eran os comunmente pintados. Os esculpidos tamén estaban moi estendidos. En contraste cos vasos áticos, as inscricións son raras, e as sinaturas dos pintores aínda máis. A maioría dos vasos superviventes producidos en Corinto atopáronse en Etruria, a baixa Italia e Sicilia. No s. -VII e a primeira metade do VI a. C., o vaso corintio dominaba o mercado mediterráneo de cerámica. É difícil construír unha secuencia estilística para a pintura en vaso corintio. En contraste coa ática, por exemplo, as proporcións da base cerámica non mudaron moito. Tamén acostuma ser difícil datar vasos corintios; frecuentemente hai que apoiarse en datas secundarias, como a fundación de colonias gregas en Italia. En base a tal información pódese elaborar unha cronoloxía aproximada mediante comparacións estilísticas, pero poucas veces ten a precisión da datación dos vasos áticos.
As escenas mitolóxicas son frecuentemente representadas, especialmente Heracles e figuras relacionadas coa Guerra de Troia. Pero as imaxes dos vasos corintios non teñen un abano temático tan amplo como as obras posteriores dos pintores áticos. Os deuses son poucas veces representados, Dioniso nunca. O Ciclo tebano foi máis popular en Corinto que despois en Atenas. Principalmente pelexas, cabaleiros e banquetes foron os escenarios máis habituais da vida cotiá, aparecendo estes últimos por primeira vez durante o período corintio inicial. As escenas deportivas son raras. As escenas con bailaríns de barriga gorda son únicas e o seu significado está en disputa até a actualidade. Son bebedores cuxos ventres e nádegas están acolchados con almofadas e poden representar unha forma temperá da comedia grega.
Estilo de transición
O estilo de transición (640-625 a. C.) vinculaba o estilo orientalizante (protocorintio) co estilo de figuras negras. O vello estilo de friso de animais do período protocorintio quedara seco, así como o interese dos pintores de vasos polas escenas mitolóxicas. Durante este período as criaturas animais e híbridas eran dominantes. A forma índice da época era o aryballos esférico, que se producía en gran cantidade e se decoraba con frisos de animais ou escenas da vida cotiá. A calidade da imaxe é inferior en comparación co período de orientalización. Os artistas máis insignes da época foron o pintor do touro cambaleante, cuxa obra máis famosa é un aríbalo con escena de caza, o pintor de Palermo 489, e o seu discípulo, o Pintor de Colón. O estilo persoal deste último pódese recoñecer máis facilmente nas súas imaxes de poderosos leóns. Ademais dos aryballos, o kotyle (cótila) e o alabastron son as formas de vaso máis importantes. Os bordos dos kotyles estaban adornados e as outras decoracións consistían en animais e raios. As dúas superficies verticais dos vasos teñen con frecuencia escenas mitolóxicas. Os alabastrons adoitaban pintarse con figuras únicas.
Corinto antiga e media
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Herakles_Pholos_Kentauroi_Louvre_L63.jpg/220px-Herakles_Pholos_Kentauroi_Louvre_L63.jpg|esquerda|miniatura| Heracles con Pholos e outros [[Centauro|centauros nun skyphos polo pintor Pholoe, ca. 580 a.C., atopado en Corinto, agora no Louvre, París]]
O pintor de Duelos foi o pintor corintio máis importante (625-600 a. C.) que representou escenas de loita en aryballos. Desde o período corintio medio (600-575 a. C.), as cores opacas usáronse cada vez con máis frecuencia para salientar os detalles. Ademais, as figuras foron pintadas cunha serie de puntos brancos. Os aryballos fixéronse máis grandes e déronlles unha base plana.
O pintor Pholoe é moi coñecido, sendo a súa obra máis famosa un skyphos cunha imaxe de Heracles. O pintor de Dodwell seguiu pintando frisos de animais, aínda que outros pintores xa abandonaran esta tradición. O seu período creativo estendeuse até o período corintio tardío (575 – 550 a. C.) e a súa influencia non se pode sobreestimar na pintura de vasos daquela época. Tamén tiñan unha reputación excepcional o mestre do Grupo Gorgoneion e o pintor de Cabalgatas, que recibiu esta designación pola súa preferencia por representar cabaleiros nos interiores de copas; estivo activo cara ao 580 a.C. Dúas das súas obras mestras son unha copa que mostra o suicidio de Áiax o grande e unha crátera de columnas que mostra a unha parella de noivos nun carro. Todas as figuras que aparecen no recipiente están etiquetadas.
O primeiro artista coñecido polo seu nome é o pintor de vasos policromados Timonidas, que asinou un vaso (tipo matraz) e un pinax. O nome dun segundo artista de Milonidas tamén aparece nun pinax.
A xerra de viño olpe corintio foi substituída por unha versión ática do oinochoe cun beizo de trevo. Na época do Corinto Medio, as representacións de persoas volveron ser máis comúns. O cráter Eurytios datado ao redor do 600 a. C. considérase de particularmente alta calidade; amosa un simposio no friso principal con Heracles, Euritios e outras figuras míticas.
Corintio tardío
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Olpe_riders_Louvre_E647.jpg/220px-Olpe_riders_Louvre_E647.jpg|miniatura| Cabaleiro nunha [[Cerámica da Grecia antiga|olpe corintea tardía por un asociado do Pintor Hipólito, ca. 575/550 a.C., agora no Louvre, París]] Nos tempos do Corintio Tardío (ás veces designado como Corintio Tardío I, 575–550 a. C.) os vasos corintios tiñan un revestimento vermello para mellorar o contraste entre as grandes áreas brancas e a cor bastante pálida do recipiente de barro. Isto puxo aos artesáns corintios en competencia cos pintores cerámicos áticos, que mentres tanto asumiran un papel protagonista no comercio da cerámica. Tamén se copiaron cada vez máis as formas dos vasos do ático. Os oinochoes, cuxa forma permanecera basicamente inalterada até ese momento, comezaron a parecerse ás formas áticas; os lekythos tamén comezaron a producirse cada vez máis. O cráter de columnas, un invento corintio que por ese motivo foi chamado korinthios no resto de Grecia, foi modificado. Acurtar as volutas por riba dos mangos deu lugar ao cráter calcídico. O campo de imaxe principal estaba decorado con diversas representacións da vida cotiá ou escenas mitolóxicas, o campo secundario contiña un friso de animais. O dorso a miúdo mostraba dous animais grandes. ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Tydeus_Ismene_Louvre_E640.jpg/220px-Tydeus_Ismene_Louvre_E640.jpg|esquerda|miniatura| Tideo e Ismene nunha ánfora do pintor Tydeus, ca. 560 a.C.; agora no Louvre, París
As copas profundizaran xa na época do Corinto medio e esta tendencia continuou. Fixéronse tan populares como os kotyles. Moitos deles teñen escenas mitolóxicas no exterior e unha mueca de gorgona no interior. Este tipo de pintura tamén foi adoptada polos pintores áticos. Pola súa banda, os pintores corintios tomaron os campos de imaxes enmarcadas de Atenas. Os frisos de animais quedaron menos importantes. Durante este tempo estivo activo o terceiro pintor corintio de nome coñecido, Chares. Tamén hai que mencionar ao Pintor Tideo, que cara ao 560 a.C. gustaba de pintar ánforas de pescozo con fondo vermello. En vasos seguíanse poñendo rosetas incisas; só lles faltan algúns cráteres e cuncas. A peza de arte máis destacada deste período é o cráter de Amphiaraos, un cráter de columnas creado ao redor do 560 a. C. como a principal obra do pintor Amphiaraos. Mostra varios acontecementos da vida do heroe Amphiaraos.
Ao redor do 550 a.C. a produción de vasos figurados chegou ao seu fin. O seguinte Estilo Corintio Tardío II caracterízase por vasos só con adornos, normalmente pintados cunha técnica de silueta. Sucedeulle o estilo de figuras vermellas, que con todo non alcanzou unha calidade especialmente alta en Corinto. ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Akhilleus_Hektor_Louvre_CA601.jpg/220px-Akhilleus_Hektor_Louvre_CA601.jpg|miniatura| Lekythos de figuras negras e fondo branco do pintor de Diosfos que mostra a [[Aquiles nun carro arrastrando o cadáver de Héctor detrás del, ca. 490 a.C., atopado en Eretria, agora no Louvre, París]]
Ática
Con máis de 20.000 pezas existentes, os vasos de figuras negras do ático constitúen a colección de vasos máis grande e ao mesmo tempo máis importante, superada só por floreiros de figuras vermellas do ático. Os oleiros áticos beneficiáronse da excelente arxila rica en ferro que se atopa no Ática. Os vasos de alta calidade Attic con figuras negras teñen un revestimento uniforme, brillante e de cor negra e a base de arxila terracota de gran cor foi suavizada minuciosamente. A pel das mulleres sempre está indicada cunha cor branca opaca, que tamén se usa con frecuencia para detalles como cabalos individuais, roupa ou adornos. Os artistas áticos máis destacados elevaron a pintura de vasos a arte gráfica, pero tamén se produciu un gran número de produtos de calidade media e de mercado masivo. O significado destacado da cerámica ática vén do seu repertorio case infinito de escenas que abarcan unha ampla gama de temas. Estes proporcionan ricos testemuños sobre todo no que se refire á mitoloxía, pero tamén á vida cotiá. Por outra banda, practicamente non hai imaxes referidas a acontecementos contemporáneos. Tales referencias só son evidentes ocasionalmente en forma de anotacións, por exemplo cando as inscricións de kalos están pintadas nun vaso. Os vasos producíanse para o mercado interno, por unha banda, e eran importantes para celebracións ou en relación cos actos rituais. Por outra banda, tamén foron un importante produto de exportación vendido por toda a zona mediterránea. Por este motivo a maioría dos vasos que se conservan proceden de necrópoles etruscas.
Pioneiros
esquerda|miniatura| Vaso con nome do pintor Nessos. A escena no pescozo mostra a Heracles apuñalando a Nessos . A escena da barriga mostra acontecementos asociados con [[Perseo . C. 620/610 a.C., agora no Museo Arqueolóxico Nacional de Atenas]]
A técnica de figuras negras aplicouse por primeira vez a mediados do século VII a.C., durante o período da pintura de vasos protoáticos. Influenciados pola cerámica de Corinto, que ofrecía a máis alta calidade na época, os pintores de vasos áticos pasaron á nova tecnoloxía entre aproximadamente o 635 a.C. e finais do século. Nun principio seguiron de preto os métodos e temas dos modelos corintios. O pintor de Berlín A 34 ao comezo deste período é o primeiro pintor individual identificado. O primeiro artista cun estilo único foi o pintor Nessos. Coa súa ánfora de Nessos creou a primeira peza destacada no estilo ático de figuras negras. Ao mesmo tempo, foi un dos primeiros mestres do estilo do friso animal ático. Un dos seus vasos foi tamén o primeiro vaso ático coñecido exportado a Etruria. Tamén foi o responsable das primeiras representacións de harpías e sirenas na arte ática. En contraste cos pintores corintios, utilizou liñas incisas dobres e incluso triplas para representar mellor a anatomía dos animais. Unha liña de ombreiro de dobre marcado converteuse nunha característica dos vasos áticos. As posibilidades inherentes ás grandes pezas de cerámica como as ánforas do ventre como portadores de imaxes tamén foron recoñecidas en datas temperás. Outros pintores importantes deste tempo pioneiro foron o pintor do Pireo, o pintor de Belerofonte e o Pintor do León.
Vasos áticos primitivos
esquerda|miniatura| Vaso de nome (dinos) do pintor Gorgona . Perseo perseguido por [[Gorgona (mitoloxía)|gorgonas, ca. 580 a.C., Louvre, París]] esquerda|miniatura| Escena de Komos nunha copa de komast polo pintor KY, ca. 570 a.C., Louvre.
O estilo de figuras negras estableceuse xeralmente en Atenas ao redor do 600 a.C. Un dos primeiros desenvolvementos atenienses foi a ánfora de cabeza de cabalo, o nome que provén da representación de cabezas de cabalo nunha fiestra de imaxes. As fiestras de imaxe usáronse con frecuencia no período posterior e foron adoptadas máis tarde mesmo en Corinto. O Pintor Cerameicus e o Pintor Gorgona están asociados ás ánforas de cabeza de cabalo. A influencia corintia non só se mantivo, senón que mesmo se intensificou. O friso dos animais foi recoñecido como xeralmente obrigatorio e de uso habitual. Isto tiña razóns económicas e estilísticas, porque Atenas competía con Corinto polos mercados. Os vasos áticos vendéronse na zona do Mar Negro, Libia, Siria, a baixa Italia e España, así como dentro da patria grega.
Arma química
Os axentes químicos unitarios e as municións letais son extremadamente volátiles e constitúen unha clase de armas químicas perigosas que foron almacenadas por moitas nacións. Os axentes unitarios son eficaces por si mesmos e non requiren ser mesturados con outros axentes. Os máis perigosos son os axentes nerviosos (GA, GB, GD e VX) e os axentes vesicantes (ampolas), que inclúen formulacións de mostaza de xofre como H, HT e HD. Todos son líquidos a temperatura ambiente normal, mais evapóranse cando se liberan. Amplamente utilizados durante a primeira guerra mundial, os efectos do chamado gas mostaza, o gas fosxeno e outros causaron problemas dos pulmóns, cegueira, morte e mutilación.