cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Serra de Pena do Pico
A serra de Pena do Pico é unhas das serras orientais de Galiza. Esténdense en dirección N-SO, por terras do concello de Becerreá. Está conformada por xistos e cuarcitas. Nas abas da serra hai carballeiras ben conservadas.
Vicente Páramo
Vicente Páramo Losada, nado en Sarria e finado en Lugo o 3 de setembro de 1936, foi un comerciante e político galego.
Traxectoria
miniatura|250px|Placa aos concelleiros da II República de Sarria.
Coa proclamación da República e a anulación das elección do 12 de abril, o 23 de abril de 1931 foi nomeado vogal da Comisión Xestora que presidiu Camilo González Macía. Militante de ORGA, foi vogal do Centro Republicano de Sarria. Foi un dos fundadores do periódico Loita.
Coa folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido en outubro acusado da repartición de follas clandestinas. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o día 20 preto de Monforte de Lemos. Xulgado en Lugo, foi condenado a morte. Foi executado en Lugo o 3 de setembro de 1936.
Foi tío de Antonio Páramo Sánchez.
Conto
O conto ou relato curto é unha narración breve, oral ou escrita, na que se relata unha historia tanto real como ficticia. Ademais da súa brevidade, o conto ten outras características estruturais que o diferencian da novela, se ben a fronteira entre un conto longo e unha novela curta é doada de definir.
Hai dous grandes tipos de contos: o conto popular e o conto literario.
Conto popular
O conto popular dise que é tan antigo coma a humanidade. Ten algunha característica común coa lenda, aínda que esta última atópase máis ben relacionada cunha persoa ou unha comunidade determinada, cun monumento, un lugar ou un acontecemento cuxa orixe pretende explicar (lendas etimolóxicas). O conto popular caracterízase polo anonimato do autor e pola súa transmisión forma oral, esta ocasiona que o conto sufra modificacións, polo cal se coñecen moitas versións diferentes dun mesmo relato.
Os contos populares veñen sendo recollidos desde a antigüidade e célebres autores como Apuleio ou Giovanni Boccaccio incluíronnos nas súas obras.
O primeiro gran compilador de contos tradicionais foi Charles Perrault a finais do século XVII, mais el adaptounos para a lectura dos nenos da súa época. Os irmáns Grimm recolleron contos alemáns en 1812 por motivos etnográficos.
O conto tradicional pode clasificarse, segundo os estudos de Antti Aarne e Stith Thompson en:
Ademais podemos incluír como outras categorías os contos de burlas e os contos mnemotécnicos.
Conto literario
O conto literario é o que se transmite mediante a escritura. Os contos de transmisión escrita están xeralmente en prosa. O autor adoita ser coñecido. Ó estar fixado por escrito, o texto non sofre as modificacións que son frecuentes no conto popular. Este tipo de conto é de procedencia oriental. De orixe medieval e oriental, As mil e unha noites é a primeira grande compilación de contos que se coñece. Unha das primeiras manifestacións en lingua castelá foi El conde Lucanor, que reúne 51 contos de diferentes orixes, escrito polo infante Don Juan Manuel no século XIV.
Subxéneros
Dentro dos contos tamén hai subxéneros:
Etimoloxía da palabra conto
O vocábulo conto provén de contar, o que se di a viva voz. De aquí deriva o conto popular, que era tamén anónimo, extenso, con numerosos personaxes, tramas complexas, clímax narrativo e efectos múltiples. E sobre todo, con desenlaces inesperados.
Incendio do Reichstag
miniatura|250px|Incendio do Reichstag.
O incendio do Reichstag iniciouse na noite do 27 de febreiro de 1933 no Reichstag, a sede do parlamento alemán en Berlín. É un feito fundamental no estabelecemento da Alemaña nazi. O goberno alemán acusou aos comunistas do KPD de estar detrás deste feito e finalmente condenou e executou a Marinus van der Lubbe, un comunista neerlandés de 24 anos, que en 2008 foi postumamente declarado inocente de tal delito pola xustiza alemá. Na actualidade existe unha posición maioritaria que inculpa aos nazis e a Adolf Hitler de tal feito.
O feito
O incendio empezou sobre as nove e cuarto da noite, e sobre esa hora, unha estación de bombeiros de Berlín recibiu a alarma de que o Reichstag estaba a arder. O fogo iniciouse en varios lugares, e no momento en que chegaban a policía e os bombeiros, a cámara de deputados ardía a rabiar. A policía atopou a Marinus van der Lubbe, medio espido, agochándose ao lado do edificio. Van der Lubbe era un excomunista neerlandés e albanel desempregado, que estivera pululando por Europa nos últimos dous anos.
Adolf Hitler e Hermann Göring, líderes do partido nazi chegaron pouco despois ao lugar, e cando viron a Van der Lubbe, comezaron e declarar aos comunistas culpábeis do incendio, escusa coa que detiveron aos mandos do partido comunista na cidade de Berlín.
Posteriormente Hitler declarou o estado de emerxencia e fixo que o presidente, o vello Paul von Hindenburg, asinara o Decreto do Incendio do Reichstag, abolindo a maioría das disposicións de dereitos humanos da constitución de 1919 da República de Weimar.
Os líderes nazis tiñan preparada a demostración de que o incendio do Reichstag fora organizado pola Comitern, e nos primeiros días de marzo de 1933, foros arrestados os cidadáns búlgaros Georgi Dimitrov, Vasil Tanev e Blagoi Popov, tres nomes que xogares roles fundamentais durante o xuízo de Leipzig, coñecido tamén como o "xuízo do incendio do Reichstag". Dimitrov era o presidente do Comité Executivo da Internacional Comunista. Nun longo xuízo el mesmo demostrou a súa inocencia e o carácter político do incendio, empregado polas autoridades nazis para desprestixiar ao movemento comunista alemán e internacional.
Hitler xurara como chanceler e xefe da coalición de goberno o 30 de xaneiro de 1933. O seu primeiro acto foi pedirlle ao Presidente Hindenburg que disolvera o Reichstag, de maneira que puideran aumentar o número de escanos nazis que posuían tanto no parlamento como no goberno. A petición de Hitler foi aceptada e fixáronse as eleccións para o 5 de marzo do 1933. O obxectivo de Hitler foi abolir a democracia dun xeito máis ou menos legal ao activar a Lei Habilitante. A Lei Habilitante foi un poder especial permitido pola Constitución de Weimar para darlle ao chanceler o poder de pasar leis a decretos, se a intervención do Reichstag. Supoñíase que a Acta Permisiva era usada só en tempos de extrema emerxencia, e de feito, só fora usada unha vez antes, en 1923-1924, cando o goberno empregou a Lei para rescatar a Alemaña da hiper-inflación. Para activar a Lei Habilitante requiríase unha votación dunha maioría dos dous terzos no Reichstag. En xaneiro de 1933, os nazis non tiñan o 32% dos escanos, polo que non podían empregar a Lei Habilitante.
Notas
D IMITROV, Georgi: El incendio del Reichstag. Editorial Grijalbo, Colección 70. México, D. F.
Braunau am Inn
Braunau am Inn é unha pequena cidade austríaca, do estado de Alta Austria e que se atopa na fronteira con Alemaña á beira do río Inn. No outro lado do río fica a cidade alemá de Simbach am Inn. A cidade encóntrase a 60 km ao norte de Salzburgo e conta cuns 16.360 habitantes.
Cidade natal de Adolf Hitler
O 20 de abril de 1889 naceu Adolf Hitler nesta poboación. A que fora a súa casa natal, é actualmente un lugar para a rehabilitación de cativos con problemas mentais. A rocha que se sitúa fronte á casa, trouxérona dende Mauthausen, un campo de concentración próximo, en protesta polo nazismo, e en 1989, o alcalde Gerhard Skiba erixiu un monumento contra a guerra e o fascismo diante da mesma.
A asociación pola historia contemporánea organiza dende 1992 os “Días da historia contemporánea de Braunau” (Braunauer Zeitgeschichte-Tage), e dende o 1998, o Servizo Austríaco da Memoria (Österreichischer Gedenkdienst) celebra reunións en Braunau. No 2000, o xornal local Braunauer Rundschau iniciou a recollida de firmas Braunau setzt ein Zeichen (Braunau fai un sinal).
O 16 de abril de 1927 naceu o papa Bieito XVI no lugar de Marktl am Inn, que queda a poucos quilómetros de Branau mesmo.
12252 Gwangju
12252 Gwangju é o nome dun asteroide do cinto principal que debe o seu nome á cidade de Gwangju (Corea do Sur). Foi descuberto o 8 de novembro de 1988 por Masahiro Koishikawa.
Pazos, San Fiz de Monfero, Monfero
Pazos é un lugar da parroquia de San Fiz de Monfero no concello coruñés de Monfero, na comarca do Eume. Segundo o IGE, en 2009 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller), o que supón unha diminución con respecto ao ano 1999 cando tiña 7 habitantes.
Cordiñanes de Valdeón
No século XIX desapareceu a súa ermida, sendo o seu patrón Santiago. A poucos metros desta poboación localízase o Mirador del Tombo, onde existe unha escultura dun rebeco a tamaño natural, animal emblemático dos Picos de Europa, e un relevo do macizo central e das súas correspondentes alturas.
Lagarteiro patirrubio
O lagarteiro patirrubio (Falco vespertinus) é un falcón (Falconidae) de pequeno tamaño, que recibe o seu nome das patas vermellas características do macho adulto.
Descrición
Miden entre 29 e 31 cm de lonxitude cunha envergadura de alas de entre 60 e 75 cm. O peso dos machos está entre 115 e 190 gramos, o das femias entre 130 e 197. Aínda que a súa figura recorda a do falcón pequeno (Falco subbuteo) é máis pequeno e ten a cola máis longa.
A parte superior do corpo dos machos adultos é de cor gris azulada escura, ton que predomina tamén na área da cabeza, máis escuro ó redor dos ollos. As plumas rémixes son gris prata pola parte superior, o que contrasta coas plumas supracobertoiras escuras. A parte inferior do corpo é gris lousa, agás na parte inferior da barriga, as plumas da parte subcaudal e os "calzóns" (plumas das patas) que son avermellados. O anel ocular e da cor do minio, coma tamén a cera do bico, que é gris azulado, e vai facéndose máis escuro canto máis contra a punta. Teñen as unllas moi claras, agás na punta, que é gris escura. As patas e os pés son vermellas salmón.
As femias adultas son claramente diferentes dos machos. Teñen a plumaxe da parte superior do corpo máis clara, ás veces mesmo algo acastañada con listas gris escuras. A cola é algo máis clara aínda, con bandas escuras, entre elas unha banda subterminal máis ancha cás outras e case negra. A caluga, a parte superior da cabeza e a parte inferior do corpo teñen unha cor laranxa acastañada. O peito ten liñas negras, e as meixelas e a gorxa son brancas. Destaca unha máscara ocular negra, que se prolonga nunha faixa estreita polas meixelas. A cera do bico e o anel ocular son laranxas, as patas alaranxadas e as unllas amarelas coas puntas negras.
Os exemplares novos non son doados de identificar. Teñen a partes superior do corpo castaña escura mate. A parte inferior é clara, con coloracións que varían entre o laranxa e o castaño. As rémixes son castañas agrisadas, con faixas claras. A cola ten bandas ben visibles. A cabeza e castaña clara ou castaña alaranxada, cun listado fino. A máscara ocular e a barba son castañas, a cera e o anel ocular laranxas amarelados. Patas e unllas son amarelas.
Os lagarteiros patirrubios novos, son doados de confundir co falcón pequeno, que ten a cabeza e a máscara ocular máis escura, case negra, e a cera do bico e o anel ocular gris azulados. Tamén as femias de esmerillóns son semellantes os lagarteiros patirrubios xoves, pero teñen as alas máis curtas, e de silueta máis triangular
Os inmaturos teñen, con diferenzas individuais, o deseño dos adultos. Vistos por baixo poden ter un aspecto axadrezado, pouco uniforme, causado porque mentres o peito, a barriga e as partes inferiores das alas teñen xa a plumaxe adulta, máis das rémixes manteñen a coloración castaña agrisada manchada dos exemplares máis novos. A final do segundo ano de vida os inmaturos adoptan definitivamente a plumaxe adulta. O voo rápido, flexible e hábil do lagarteiro patirrubio e interrompido regularmente por fases de planeo, nas que mantén as alas dirixidas cara atrás debuxan unha fouce. Aínda que practican frecuentemente o voo pairado, en xeral preto do chan, fano en períodos maias curtos có lagarteiro común e mantendo o corpo máis horizontal cá este.
Voz
Son aves ruidosas, particularmente antes da incubación e cando se xuntan nos grupos de descanso. As parellas que crían fora das colonias son menos audibles. Os chíos son semellantes os do falcón pequeno (Falco subbuteo), pero máis altos. Cando a excitación aumenta os berros son máis agudos e repetidos máis rapidamente..
Sistemática
F. vespertinus é unha especie moi próxima ó falcón do Amur (Falco amurensis), que vive ó leste da súa área de distribución, ata o Amur e Corea do Norte. Esta especie é algo máis pequena, e as femias teñen a cabeza gris escura. Teñen o anel ocular e a cera da cor do ladrillo. A parte inferior do corpo das femias ten manchas negras sobre un fondo laranxa acastañado. Comparten algúns territorios de inverno co lagarteiro patirrubio, do que ata hai poucos anos foi considerado unha subespecie (Falco vespertinus amuriensis).
Lameiro Quente, Entrambosríos, A Merca
Lameiro Quente  é un lugar da parroquia de Entrambosríos no concello ourensán da Merca na comarca da Terra de Celanova. Segundo o INE e o IGE en 2015 tiña dous habitantes (un home e unha muller).
Lagarteiro patirrubio
Distribución
miniatura|350px|laranxa: área de cría azul: zona de invernada Os puntos con máis poboación reprodutora dentro de Europa están situados en Ucraína e sur de Rusia. Números importantes viven tamén en Hungría, Romanía e Serbia. En Italia, Bulgaria e Moldavia hai poboacións de cría menores, así coma en Austria, Eslovaquia e Belarús. Crían irregularmente na República Checa e os Países bálticos e ocasionalmente en Alemaña. En Asia crían nunha faixa relativamente estreita un pouco máis ó sur da taiga arborada, chegando polo leste ata ó río Lena, tocando os territorios do Falco amurensis ó leste do lago Baikal .A súa fronteira norte varía entre os 63° e os 58° de latitude, a sur pasa aproximadamente polos 45°. Comeza ó longo dos montes Altai e segue cara ó oeste nas estepas de Asia central chegando a zona do río Volga e a costa norte do mar Caspio. As poboacións máis meridionais aparecen nas estepas do norte do Cáucaso e en Xeorxia. Áreas de cría illadas atópanse tamén no norte de Turquía.
Pasan o inverno no sur e leste de África.
Hábitat
Os lagarteiros patirrubios habitan en paisaxes abertas con grupos de árbores ou pequenos bosques. Precisan, ademais dunha boa oferta de insectos grandes e de mamíferos pequenos, sitios axeitados para facer os niños. No centro de Asia e sueste de Europa as estepas con árbores son o seu ligar de cría principal. Viven tamén na beira sur do bosque boreal de coníferas, en especial nas zonas na que os abetos deixan o seu lugar ós pinos. A aparición de grandes claros nos bosques causados por causas naturais ou humanas favorecen o asentamento das súas poboacións. Nas partes máis setentrionais do seu territorio de cría aproveitan zonas pantanosas e páramos nos que haxa suficiente cantidade de árbores. Ocasionalmente poden cría en reas de árbores situadas en zonas agrícolas. Se son tolerados achéganse moito os asentamentos humanos. Evitan os desertos e case sempre as estepas sen árbores, agás cando dispoñen de acantilados nos que criar. Son aves de terras baixas, que en Europa non se reproducen alén dos 300 m. de altura, por ben que en Asia o poidan facer ata os 1.500 m.
Nos territorios de inverno africanos levan unha vida nómade, aparecendo en biótopos diversos, coma a sabana seca, húmida ou a sabana de plantas espiñentas e en areas herbáceas abertas
Alimentación
A base da dieta dos adultos son os insectos grandes e outros invertebrados. Os polos son alimentados de réptiles, anfibios e pequenos mamíferos. Non amosan particular preferencia por ningunha especie en particular, limitándose a atrapar as máis abundantes e máis doadas de obter. Insectos grandes coma saltóns, grilos, escaravellos, bolboretas, libélulas e larvas forman a parte meirande das súas presas. Abellas e avespas son tamén importantes na súa alimentación. Arañas, caracois e miñocas son capturados sobre todo cando a presenza doutras especies mingua. Na época fría, cando os insectos son escasos, e cando están a criar, matan mamíferos de ata o tamaño dun hámster, paxaros pequenos e polos doutras aves, así como tamén réptiles e anfibios.
Nos territorios de inverno langostas, cicadas, térmites e formigas voadoras son a base da súa alimentación.
Cazan pousados nun punto de espreita ou buscando presas dende o aire. No primeiro caso adoitan pousarse en sitios baixos, dende os que observan os arredores, para cazar as presas no aire ou no chan cun voo curto. No aire sobrevoan de vagar pequenas áreas de terreo para descubrir posibles vítimas. Este voo, con variacións frecuentes, recorda ás veces o voo de caza do carrán negro (Chlidonias niger). As presas son atrapadas coas gadoupas e, se son pequenas, consumidas no aire despois de lles arrincar a cabeza. As presas meirandes lévanas a un pousadeiro para traga-las. Acotío cazan no chan, polo que se moven con brincos e carreiras. É común que cacen formando pequenos bandos, aínda que non se sabe de certo se actuando de xeito coordinado. En ocasións poden rouba-las capturas doutros falcóns pequenos coma o lagarteiro das torres (Falco naumanni).
miniatura|Lagarteiro patirrubio (Falco vespertinus), Deseño de Naumann
Conduta
Se teñen alimento e lugares para face-los niños dabondo, son moi sociais, formando grupos de cría que poden ir dunhas poucas parellas ata varios centos delas. En Europa, porén, é hoxe excepcional atopar colonias de máis de 20 parellas. Nos límites setentrionais e occidentais da súa área de distribución o habitual é que as parellas críen illadas. Non defenden ningún territorio de caza e, mesmo dentro das colonias, son moi tolerantes cos veciños de cría. Os intrusos doutras especies, en especial os córvidos son rexeitados con enerxía pola párella que se sente máis ameazada. Fora da época reprodutora non adoitan estar SOS. Nos cuarteis de inverno xúntanse en grupos grandes e observáronse sociedades de máis de 1000 individuos que se xuntan para cazar e durmir. Coma no caso do lagarteiro das torres a súa fase de actividade diaria ten dous momentos de máxima intensidade. A caza, que comeza ben entrada a mañá aínda que en casos de grande escaseza de alimentos pode face-lo máis cedo, é seguida por un período de descanso que no verán dura ata as 16:00 horas, período que aproveitan tamén para coida-las plumas. Mesmo as presas máis xeitosas e doadas de cachar son en xeral ignoradas durante esas horas. O segundo punto culminante da súa fase activa vai dende as primeiras horas da tarde ata as últimas do crepúsculo ou, en noites de lúa clara, ata á noite. Acaba o día con voos ruidosos en grupo.
Reprodución
miniatura|Falco vespertinus Acadan a madureza sexual á fin do primeiro ano de vida, aínda que non adoitan criar ata o ano seguinte. Forman parellas monógamas estacionais, O cortexo e o emparellamento fanse no territorio de cría. O elemento principal das cerimonias de cortexo son os voos de demostración do macho, semellantes ós do lagarteiro común. Os machos botan a voar e fan xiros e fintas cada vez máis preto da femia que permanece pousada, chegando en ocasións a toca-la durante o voo. As femias ourizan un pouco as plumas do lombo e erguen a cola verticalmente. Toda a demostración é acompañada polos berros dos dous membros da parella. O macho pousa ocasionalmente cabo da femia para entregarlle unha presa. Outra fase importante das cerimonias é a de amosar a futura localización do niño, coa función de coordinar un sitio que os dous consideren axeitado. As cópulas teñen lugar no niño ou pousados nunha pola e seguen en intervalos cada vez máis curtos ata que comeza a posta.
Para face-los niños, dos que procuran o lugar en canto chegan da viaxe migratoria, que ten lugar, de finais de abril a finais de maio, consonte as rexións, aproveitan en xeral niños abandonados de corvo, de gralla ou de pega, en particular os da gralla grande (Corvus frugilegus), ave que cría en colonias. En ocasións usan niños doutras aves de rapina. Cando escollen niños da gralla grande, parecen preferir os situados a máis altura. Algunhas veces agardan a poñe-los ovos ata que os polos do antigo ocupante son capaces de voar e deixan o niño, pero observáronse tamén casos de lagarteiros que botaron dos seus niños a grallas grandes e grallas pretas (Corvus corona). Os niños en penas, acantilados ou furados son raros, como tamén os casos de postas feitas no chan.
Poñen tres ou catro ovos de fondo claro con moitas manchas castaño-avermelladas, que teñen xeito de ovalo máis axiña mocho, miden uns 37 x 29 mm e pesan 21 gramos de media. Téñense localizado tanto postas de ata 6 ovos coma dun ovo só. A posta comeza dúas ou tres semanas despois de chegaren ó territorio de cría, e os ovos son chocados polos dous membros da parella. Non se coñece o tempo de duración a incubación, pero estímase entre 27 e 28 días. Máis dos autores cren que os polos permanecen entre 26 e 28 días no niño. Durante as dúas primeiras semanas son embicadados pola femia cos alimentos fornecidos polo macho. Despois os dous pais colaboran na caza. En comezando a voar fanse de seguida independentes, e poden captura presas en dúas semanas, momento no que a familia se separa.
Migracións
Son migradores de longa distancia, que pasan o inverno paleártico en xeral no sueste e sur de África, a onde se desprazan mesmo as aves do leste de Asia, cubrindo distancias de ata 20.000 km. de ida e volta. Nalgunhas ocasións hai exemplares que pasan o inverno en Crimea, Macedonia do Norte ou Turquía. Antes de comeza-la viaxe, entre finais de agosto e mediados de setembro, os lagarteiros patirrubios xúntanse nos territorios de cría para formar bandos. Viaxan en xeral de día e a grande altura, a miúdo en compaña doutras especies de falcóns de talle pequeno. As poboacións do leste voan primeiro cara ó oeste e diríxense cara ó sur seguindo a costa leste do mar Negro ou o leste do Mediterráneo. En ocasións o voo diríxese máis o norte, e poden coincidir cos emigrantes das poboacións do sur de Suecia e norte de Alemaña. As aves do leste de Europa viaxan directamente cara ó sueste. Os seus cuarteis de inverno están en Angola, Zambia, Namibia, Botswana, Cimbabue e a República Surafricana, a onde chegan a mediados de novembro, permanecendo ata finais de febreiro. O voo de volta fano por unha ruta máis ó oeste, cruzando o mar Mediterráneo polas súas partes central ou oeste.
Situación e ameazas
Coma no caso doutras aves que se alimentan insectos grandes, as súas poboacións evolucionaron negativamente dende os anos 1960, ou mesmo nalgunhas rexións coma Hungría moi negativamente, pasando das 2000 parellas reprodutoras do ano 1998 a un máximo de 1000 no 2002. A desaparición das grandes colonias de cría, onde as taxas de reprodución son máis elevadas que nas máis pequenas ou na cría illada, fai temer a continuación do retroceso no futuro inmediato. Ademais da destrución dos seus biótopos e a persecución directa, o uso de pesticidas inflúe moi negativamente nas poboacións da especie. A loita contra as lagostas nos territorios de inverno ten tamén unha grande incidencia na súa situación. A persecución de corvos e pegas, que fan os niños que aproveitan despois os lagarteiros, reduce tamén as posibilidades reprodutoras da especie.
Cálculos recentes cifran as poboacións europeas nunhas 32.000 parellas reprodutoras. A situación mundial foi cifrada por Ferguson-Lees e Christie en polo menos 100.000 parellas. De acordo coa IUCN a situación da especie e de case ameazada,. Birdlife Europe clasifica a especie como vulnerable, sobre todo polo retroceso sufrido en Ucraína e a Rusia europea, aínda que esta valoración non ten en conta as estadísticas recentes sobre o conxunto de Ucraína..
Na parte positiva pódese citar que volveron a criar regularmente no leste de Austria e o oeste de Eslovaquia, onde deixaran de facelo a finais da década dos 80 do século 20. En 1995 volveuse a súa presenza como reprodutor en Parma e arestora crían en Italia unhas 70 parellas.
Onomástica
O seu costume de cazar á noitiña valeulle o nome latino de vespertinus, situación que foi tamén orixe dos seu nomes en dinamarqués e sueco: Aftenfalk e ''Aftonfalk'. Noutras linguas é a cor característica das súas patas quen lles dá o nome.
Montes da Albela e Meda
Os montes da Albela e Meda están localizadas nas serras orientais de Galiza. Teñen orientación NE-SO e están situadas entre Becerreá, Triacastela, Láncara e Samos.
O punto de maior altura é o monte Braña (tamén coñecido como montes Meda), con 1.200 metros sobre o nivel do mar.
Drain You
"Drain You" é unha canción da banda estadounidense de grunge Nirvana aparecida no ano 1991 no seu álbum Nevermind. É famosa por ser a cara-b do sinxelo máis exitoso da banda, "Smells Like Teen Spirit"; porén, unha versión ao vivo do seu álbum de 1996 From the Muddy Banks of the Wishkah, foi editada como sinxelo promocional dun só tema nos Estados Unidos.
Xosé VIII Pedro Hubaix
Xosé VIII Pedro Hubaix (en يوسف بطرس حبيش, Yuwsuf Butrus Hubayx), nado en Sahil Alma (Líbano) o 23 de abril‎ de 1787 e finado en Al-Diman o 23 de maio de 1854, foi o 68º Patriarca de Antioquía e de todo Levante dende o 25 de maio de 1823 até o seu pasamento, e polo tanto cabeza da Igrexa Católica Maronita.
Día das Artes Galegas
miniatura|Castelao, homenaxeado no DAG do ano 2016. O Día das Artes Galegas é unha celebración instituída pola Real Academia Galega de Belas Artes o 31 de xaneiro de 2015. Conmemórase cada 1 de abril.
Historia
O Día das Artes Galegas foi establecido pola Real Academia Galega de Belas Artes en 2015 para exaltar e promover a creación galega. Escolleuse como data de celebración o 1 de abril, xa que esa data de 1188 aparece no epígrafe dos linteis do Pórtico da Gloria.
Rickettsia rickettsii
Rickettsia rickettsii é unha especie de bacterias gramnegativas con forma de cocobacilo da familia das Rickettsiaceae, que é nativa do Novo Mundo, causante da febre manchada das Montañas Rochosas (ou febre das Montañas Rochosas), transmitida por carrachas. Pertence ao grupo da febre manchada (SFG) das Rickettsia. É un parasito intracelular obrigado que sobrevive dentro doutras células.
A febre manchada das Montañas Rochosas (FMMR ou RMSF) transmítese por medio da picadura de carrachas infectadas pola bacteria, cando estas se alimentan de mamíferos, incluíndo os humanos. Non obstante, os humanos considérase que son hóspedes accidentais no ciclo de vida desta Rickettsia e non son necesarios para manter as poboacións desta bacteria na natureza.
Gran Premio de Suíza de 1953
O Gran Premio de Suíza de 1953 foi unha carreira de Fórmula Dúas, celebrada o 23 de agosto de 1953 en Suíza. Esta carreira foi a oitava carreira do Campionato do Mundo de Pilotos de, que se disputou baixo as regras da Fórmula Dúas en e , en lugar da normativa da Fórmula Un usada normalmente.
Rickettsia rickettsii
Historia
miniatura|Síntomas cutáneos iniciais da febre manchada dsas Montañas Rochosas.
Gran Premio de Suíza de 1953
Coa vitoria nesta carreira, o piloto de Ferrari Alberto Ascari gañou o seu segundo campionato de pilotos seguido, os seus compañeiros de equipo Nino Farina e Mike Hawthorn, e o piloto de Maserati Juan Manuel Fangio (quen non puido puntuar), non puideron acadar á puntuación total de Ascari.
Rickettsia rickettsii
Historia
A febre manchada das Montañas Rochosas apareceu por primeira vez no val de Idaho en 1896. Daquela non se tiña moita información sobre a doenza, e inicialmente denominouse sarampelo negro, porque os pacientes tiñan unhas erupcións cutáneas características por todo o corpo.
O patólogo norteamericano Howard Ricketts (1871–1910) foi o primeiro en identificar e estudar o organismo que causaba esta febre. En 1902, cando H. Ricketts traballaba na Universidade de Chicago, a febre estenduse ao oeste de Montana, onde tiña unhas taxas de mortalidade do 80-90%, e Ricketts foi encargado de estudala pola súa Universidade, o estado de Montana e a Asociación Médica Americana, e identificou o axente.
S. Burt Wolbach foi o primeiro que fixo unha descrición en grande detalle do axente etolóxico desta febre en 1919. Descubriu que se trataba dunha bacteria intracelular que aparecía máis frecuentemente nas células endoteliais. Comprobou que a bacteria nas células da caracha e do mamífero aparecía dentro do núcleo, e ás veces o núcleo celular estaba ateigado de pequenas partículas e ás veces distendido. Aínda que Wolbach se decatou das semellanzas cos axentes do tifo exantemático e da febre tsutsugamushi, non considerou que a denominación 'Rickettsia' fose apropiada para o microorganismo e propuxo o nome Dermacentroxenus rickettsi. Foi Dr. Emile Brumpt quen a asignou ao xénero Rickettsia e en 1922 propuxo o nome que ten hoxe, Rickettsia rickettsii.
Ciclo de vida do patóxeno
O ciclo de vida de Rickettsia rickettsii é bastante complexo e nel interveñen un artrópodo (carrachas da familia Ixodidae) e un hóspede mamíferos (principalmente ratos, coellos, cans e só accidentalmente humanos).
Transmisión polo vector artrópodo
Identificáronse catro vectores artrópodos como transmisores significativos de R. rickettsii aos humanos, que son as carrachas Dermacentor variabilis e Dermacentor andersoni, e en menor medida Rhipicephalus sanguineus e Amblyomma cajennense.
As carrachas inféctanse coa bacteria nos estados de larva ou ninfa cando se alimentan de sangue dun mamífero que está infectado, un modo de transmisión chamado transmisión transestadial. Unha vez que a carracha está infectada, seguirá infectada toda a vida. As dúas especies de carrachas Dermacentor mencionadas serven como reservorios a longo prazo da R. rickettsii, nas cales o organismo se alberga nos divertículos posteriores do intestino medio, o intestino delgado e os ovarios.
Debido ao seu confinamento fundamentalmente no tubo dixestivo, é posible que os mamíferos, incluídos os humanos, contraian a infección polo contacto de feridas con feces do artrópodo, que conteñen as bacterias. Ademais, un macho de carracha infectado pode transmitir o organismo a unha femia infectada durante o apareamento, a través dos seus fluídos corporais ou dos espermatozoides. Unha vez infectada, a femia de carracha, como ten bacterias no seu ovario, pode transmitir a infección á súa descendencia a través dos ovos, nun proceso chamado transmisión transovárica.
Transmisión aos mamíferos
Os mamíferos inféctanse coa R. rickettsii pola picadura dunha carracha infectada ou cando inxiren alimentos que conteñan feces dunha larva ou ninfa de carracha infectada. Os humanos contraen a infección dos vectores infectados pola picadura, despois da cal as rickettsias pasan á corrente sanguínea polas secrecións salivares da carracha ou, por contaminación de feridas con feces do animal.
En R. rickettsii evolucionaron varios mecanismos estratéxicos ou factores de virulencia que lle permiten evadirse do sistema inmunitario do hóspede e infectalo con éxito.
Virulencia
R. rickettsii invade as células endoteliais que tapizan os vasos sanguíneos. As células endoteliais non son fagocíticas, pero despois da adhesión da bacteria á superficie da célula hóspede, o patóxeno causa cambios no citoesqueleto de dita célula que inducen a fagocitose. As bacterias poden evitar a fusión dos lisosomas aos fagosomas e a explosión oxidativa porque saen do fagosoma ao citoplasma, onde se multiplican e espallan.
Identificáronse varios factrores de virulencia en R. rickettsii.
OmpA e OmpB
OmpA (rOmp) e Omp B (rOmp) foron identificados como proteínas da superficie externa das rickettsias e están implicadas na adherencia da bacteria á célula hóspede. Os xenes que codifican estas dúas proteínas de superficie denomínanse ompA e ompB, respectivamente.
rOmp B é a proteína da membrana superficial predominante en R. rickettsii; Policastro et al., estimaron que a proporción de rOmpA con respecto a rOmpB é de 1:9. Aínda que se identificaron estas proteínas da bacteria, as proteínas receptoras da superficie da célula non foron aínda identificadas.
T4SS
A entrada na célula hóspede está mediada por un sistema de secreción de tipo 4 (T4SS), que se encontra en todas as rickettsias. A organización do aparato de secreción de T4SS é bastante elaborada; ten unha estrutura de túnel que está inserida na membrana bacteriana interna e se estende ata a membrana externa, e está formado por 12 proteínas ou máis. Unha vez que se produce e estabiliza a adherencia á célula hóspede, o T4SS das Rickettsia recruta substratos no fondo do aparato de secreción, activando o complexo por medio dun proceso dependente da ATP, que ten como resultado a transferencia directa de macromoléculas da bacteria ao interior da célula.
Fosfolipase A2
A invasión das células endoteliais activa inmediatamente a fagocitose, e as bacterias quedan dentro dun fagosoma, pero despois escapan ao citosol, onde se replican. Aínda que non se coñece ben como se produce o escape do fagosoma, crese que está mediado pola actividade da fosfolipase A2.
Polimerización da actina
No citosol, outro factor de virulencia chamado ActA, permite a supervivencia da bacteria. ActA é unha proteína da superficie bacteriana que está asociada coa nucleación da actina do hóspede e a formación da chamada cola de actina en R. rickettsii. Despois de interaccionar coas proteínas do citoesqueleto do hóspede, a bacteria forma unha "cola de actina", que fai que a bacteria adquira motilidade, que lle permite facer movementos unidireccionais rápidos polo citoplasma ata a membrana e pasar ás células adxacentes, o que promove o espallamento dunha célula a outra.
Os danos ás células endoteliais causados por R. rickettsii poden orixinar a insuficiencia de certos órganos (ril, corazón), coagulación intravascular, e mesmo a morte.
Epidemioloxía
A febre das Montañas Rochosas debe o seu nome que se descubriu nesa área xeográfica, pero hai casos da enfermidade en moitas partes de Norteamérica afastadas das Montañas Rochosas (a maior parte dos casos danse en estados do centro e zona sur atlántica dos Estados Unidos) e tamén noutros países de América do Norte, Central e do Sur. Aproximadamente o 90% de todas as infeccións ocorren entre os meses de abril a setembro, que é o período en que as carrachas adultas e ninfas son máis abondosas.
Dust (filme de 1985)
Dust é un filme franco-belga de 1985 dirixido por Marion Hänsel. O filme foi rodado en España. O filme foi escollido como candidato de Bélxica para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 58ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Casa de Correos e Telégrafos de Vigo
A Casa de Correos é un edificio histórico situado na Praza de Compostela, na esquina coa rúa da Reconquista, 2, no centro da cidade de Vigo. Dende a súa construción foi a sede principal da compañía estatal de correos e telégrafos.
Historia
A Casa de Correos era unha vella aspiración da boiante vila de Vigo no cambio do século XIX ao XX. Nesa época rematárase o recheo para o deseño dos xardíns da alameda da Praza de Compostela. En 1920 o concurso para a súa construción foi gañado polo arquitecto Manuel Gómez Román, autor doutros edificios notábeis da cidade coma o Edificio Simeón, o Edificio Mülder ou a sede do antigo Banco de Vigo (hoxe edificio do Banco Pastor). As obras non remataron até 1929, e non puido ser empregado até 1931, cando se abre a rúa da Reconquista. Construído sobre os restos dunha vella alfándega de pedra do século XVIII, abandonada xa nese momento, a obra foi executada polo contratista Vicente Calderón.
Serra do Piornal
A serra do Piornal é unhas das serras orientais de Galiza, con orientación NO-SE. Limita ao norte co concello de Pedrafita do Cebreiro e ao nordeste con Navia de Suarna.
Casa de Correos e Telégrafos de Vigo
Construción e estilo
Abandonando o estilo modernista que caracterizou a súa primeira etapa, Gómez Román constrúe un edificio moi marcado polo estilo clasicista de Antonio Palacios. De corte clasicista, o chafrán da entrada actúa coma elemento referencial e coma principal acceso ao edificio, cun enorme arco de medio punto. A composición nas dúas bandas do chafrán é simétrica, cun enorme zócolo de base, con grandes pilastras sobre o mesmo que enmarcan grandes vans verticais, e un último andar que actúa a xeito de entaboamento, con fiestras máis pequenas, cornixa e óculo no ático ou faio. Salienta ademais o recrecido neobarroco con orelleras do última andas, xusto por riba do chafrán, que ilustra ademais o percorrido que nese momento Manuel Gómez Román estaba a realizar cara o estilo rexionalista, do que será un consumado exemplo. Decorativamente é austero, cun apicoado fino no zócolo, e os símbolos propios de correos por riba da porta principal.
Serra do Piornal
O monte máis alto é o monte Carballeda, con 1.392 metros sobre o nivel do mar.
Rise of Empires: Ottoman
Rise of Empires: Ottoman é unha serie de televisión turca de 2020 dirixido por Emre Şahin e escrito por Kelly McPherson. É un documental protagonizado por Cem Yiğit Üzümoğlu e Tommaso Basili. Conta con dúas tempadas de 6 episodios cada unha. A serie estreouse en Netflix o 24 de xaneiro de 2020. A historia xira arredor de Mehmed II e o Imperio Otomán e conta os eventos da caída de Constantinopla.
Sinopse
O sultán otomán Mehmed II emprende unha campaña épica para tomar a capital do Imperio Bizantino, Constantinopla, o cal transformará o curso da historia durante séculos.
Pedrabranca Futebol Clube
O Pedrabranca Futebol Clube é un club brasileiro de fútbol, da cidade de Alvorada, no Estado de Río Grande do Sur. A antiga denominación do club era RS Futebol.
O club era unha sociedade do actual presidente do Pedrabranca e o ex xogador e ex-adestrador Paulo César Carpegiani. Actualmente o seu dono é o empresario Valdir de Oliveira Silveira, coñecido como Foguinho. Hoxe disputa a Segunda Divisão do Campeonato Gaúcho.
O equipo adquiriu certa importancia ao descubrir aos defensas Thiago Silva, do Paris Saint-Germain; Naldo, do VfL Wolfsburg; e o centrocampista Ederson, do Società Sportiva Lazio. Thiago Silva xoga na Selección de fútbol do Brasil onde é capitán.
O seu estadio é a Morada dos Quero-Queros, cunha capacidade para acoller a 2.000 espectadores. En 2012, o estadio foi vendido ao club do Sport Club Internacional, causando o peche da escola e do equipo xuvenil do Pedrabranca.
Clasificación da CBF
Posición 191, con 15 puntos.
Clasificación feita pola Confederación Brasileira de Fútbol, que puntúa a tódolos equipos do Brasil.
Cabanas de Abaixo, Faramontaos, A Merca
Cabanas de Abaixo  é un lugar da parroquia de Faramontaos no concello ourensán da Merca na comarca da Terra de Celanova. Tiña 10 habitantes no ano 2012 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 6 eran homes e 4 mulleres.
Santa Marina de Valdeón
300px|miniatura|dereita|Arquitectura popular.
Santa Marina de Valdeón é unha localidade do concello leonés de Posada de Valdeón (Castela e León). A súa poboación (INE 2011) é de 56 habitantes (29 homes e 27 mulleres). Dista 3 km da capital municipal.
Na Idade Media foi un concello independente que pertenceu ao señorío da Igrexa de León. Na Idade Moderna pasou a formar parte do alfoz do concello reguengo de Valdeón e até o século XIX non se incorporou ao concello de Posada de Valdeón.
Monumento ecuestre a Gattamelata (Donatello)
O Monumento ecuestre a Gattamelata é unha estatua en bronce de Donatello, situada na Praza do Santo en Padua. É unha das primeiras e máis importantes estatuas ecuestres de todo o Renacemento.
Está representado como cando tiña trinta anos (no momento do traballo de Donatello, tiña sesenta, en realidade), e semella sereno e decidido, co bastón de mando na man dereita. A armadura imitaba os modelos romanos, aparecendo na coiraza unha Vitoria alada, e incluíndo elementos da época como a longa espada. O outro elemento importante da obra é o cabalo polo porte e o tamaño, pois semella totalmente controlado con tranquilidade polo xinete.
No pedestal, de mármore, pode verse a sinatura do autor: "Opus Donatello, Flo" (Realizado por Donatello de Florencia).
miniatura|esquerda|250px|Detalle de Gattamelata.
Dagoberto Peña
Dagoberto Miguel Peña Rincón, nado o 14 de xuño de 1988 en Santo Domingo, é un xogador profesional de baloncesto dominicano. Cunha estatura de 1,98 metros xoga na posición de ala.
Traxectoria
Tras ser elixido no mellor quinteto da LEB Ouro na tempada 2016-17, Peña asinou un contrato por dúas tempadas co CB Estudiantes da Liga ACB. O 20 de xullo de 2019, anunciouse a súa fichaxe polo CB Breogán da Liga LEB Ouro.
O 21 de agosto de 2020, anunciouse a volta de Peña ó Básquet Coruña por unha tempada.
Mauricio nos Xogos Olímpicos
Mauricio participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos en 1984, e dende entón competiu en cada edición dos Xogos de Verán. O país nunca participou nos Xogos Olímpicos de Inverno.
Nos Xogos Olímpicos de 2008, Bruno Julie conseguiu a primeira medalla olímpica de Mauricio, gañando o bronce en boxeo.
O Comité Olímpico Nacional de Mauricio foi fundado en 1971 por Ram Ruhee, quen foi o secretario xeral até a súa morte en 2008. O comité foi oficialmente recoñecido polo Comité Olímpico Internacional en 1972.
Biosatellite 2
Biosatellite 2, tamén coñecido abreviadamente como Biosat 2 e como Biosatellite B, foi un satélite artificial non tripulado dos Estados Unidos pertencente ó programa Biosatellite para investigacións biolóxicas. Foi lanzado o 7 de setembro de 1967 mediante un foguete Delta G desde o complexo de lanzamento 17B do Centro Espacial de Cabo Cañaveral.
Características
Biosatellite 2 foi o segundo da serie de satélites Biosatellite. Foi lanzado nunha órbita inicial de 317 km de perixeo, 445 km de apoxeo e 32,9 graos de inclinación orbital, cun período de 92,2 minutos.
Biosatellite 2 levaba a bordo 13 experimentos biolóxicos nos que se usaron insectos, ovos de ra, microorganismos e plantas. A cápsula regresou antes de tempo debido á ameaza de tormenta tropical na zona de recuperación e a problemas de comunicación entre a cápsula e as estacións terrestres. O obxectivo principal da misión foi determinar se o nivel de sensibilidade á radiación dos organismos vivos no espazo é maior, menor ou igual que en terra, para o cal se dispuxo dunha fonte de radiación no frontal da cápsula.
Francisco del Valle-Inclán
Francisco del Valle-Inclán de los Santos, nado en Sobrán (Vilagarcía de Arousa) o 29 de febreiro de 1736 e morto en Santiago de Compostela en 1804, foi un persoeiro da Universidade de Santiago de Compostela. Colexial do Colexio de San Clemente e membro do seu Claustro, xogou un importante papel nas reformas universitarias postas en marcha polos Borbóns.
Traxectoria
Tivo un importante papel no nacemento da Biblioteca Universitaria de Santiago, da que foi o seu primeiro director entre 1774 e 1794. Tamén elaborou unhas recomendacións de funcionamento desta biblioteca e redactou os seus primeiros catálogos. Negociou co Consello de Castela diversas cuestións relacionadas coa posta en marcha do Plano de estudos de 1772, coa construción do novo edificio da Universidade, coa doazón da biblioteca de Felipe de Castro á Universidade de Santiago etc.
Foi membro da Real Sociedade Económica de Santiago e o creador do primeiro xornal galego, El Catón Compostelano (1800).
Xavier Henry
Traxectoria profesional
O 7 de abril de 2010, Henry anunciou que ía renunciar ás súas últimas tres tempadas de universidade e presentarse ó Draft da NBA de 2010, onde se agardaba que fora escollido na primeira rolda. O 24 de xuño, Henry foi elixido na 12ª posición do Draft polos Memphis Grizzlies.
O 4 de xaneiro de 2012, Henry foi adquirido polos New Orleans Hornets como parte dun traspaso entre tres equipos que mandou a Marreese Speights ós Memphis Grizzlies, e dúas futuras eleccións de segunda rolda do Draft ós Philadelphia 76ers. Henry foi asignado ós Iowa Energy da NBA D-League en marzo de 2012. En 2013, os Hornets cambiaron o seu nome a Pelicans.
O 5 de setembro de 2013, Henry asinou cos Los Angeles Lakers. O 28 de decembro de 2014, foi cortado polos Lakers.
Espinama
miniatura|Vista de Espinama Espinama é unha localidade española do concello de Camaleño (Cantabria). A súa poboación (INE 2011) é de 105 habitantes (53 homes e 52 mulleres). Dista 12 km da capital municipal. Está enclavado aos pés dos Picos de Europa.
Barrios
La Cortina, El Arenal, Sobrevilla, La Cotera, Puente de San Vicente, Quintana, Trescardá, Plaza de Saturnino Briz Larín e Resturo.
Serra do Rañadoiro
O punto de maior altura da serra é A Muralla, con 1.480 metros sobre o nivel do mar.
Abismo de Challenger
miniatura|365x365px|Localización do abismo Challenger. O abismo Challenger (foxa de Challenger ou sima de Challenger) é o punto máis profundo medido nos océanos. Atópase no grupo das illas Marianas, no extremo sur da foxa das Marianas, no océano Pacífico. A terra máis achegada é a illa Fais, unha das illas exteriores de Yap, 289 km ó suroeste, e Guam, 306 km ao nordés. A foxa foi nomeada na honra do barco da Mariña Real Británica HMS Challenger, que participou no descubrimento da foxa en 1875.
Profundidade
A expedición Challenger (dende decembro de 1872 até maio de 1876) foi a primeira en sondar as profundidades coñecidas hoxe como o abismo de Challenger. A primeira sondaxe foi feito o 23 de marzo de 1875, na estación 225. A profundidade rexistrada foi de 4475 brazas inglesas (8184 m), a partir de dúas sondaxes separadas.
O libro de Sir John Murray The Depths of the Ocean (As profundidades do océano), do ano 1912, rexistra a profundidade do abismo como de 9636 m. Sir John, entón un home novo, foi un dos científicos da expedición. A páxina 131 do libro de Murray refírese ó abismo. Todos os informes orixinais da expedición Challenger poden ser vistos en Internet, na Biblioteca Challenger.
En 1951, uns 75 anos despois do seu descubrimento, a foxa das Marianas foi explorada por completo polo navío da Armada Real Británica HMS Challenger, chamado así polo barco da expedición orixinal. Durante esta travesía, a parte máis profunda da foxa foi medida usando sondaxe por eco, unha forma moito máis precisa e sinxela de medir a profundidade que o método usado pola expedición orixinal. O HMS Challenger mediu unha profundidade de 5960 brazas (10 900 m) nas coordenadas 11°19′N, 142°15′E.