cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nova (cadea de televisión)
Características
Antena 3 cambiou, o 1 de xaneiro de 2009, a mosca de Antena.Nova para asocialo co número 9 do mando a distancia.
Ponte de Mostar
A Ponte Vella (en bosníaco: Stari Most) é unha ponte construída no século XVI durante o Imperio Otomán, localizada na cidade de Mostar, en Bosnia e Hercegovina. Cruza o río Naretva e une as dúas partes da cidade.
Está considerada unha peza exemplar da arquitectura islámica nos Balcáns, e é un dos símbolos máis recoñecidos do país.
Historia
A ponte, que data do século XVI, sempre foi considerada un símbolo da época otomá de Bosnia e Hercegovina. Ten unha anchura de tres metros e unha lonxitude de 30. Ás dúas beiras levántanse dúas torres, a Halebija e a Tara, engadidas no século XVII.
Guerra de Bosnia
O 9 de novembro de 1993 foi destruída durante a guerra de Bosnia. Slobodan Praljak, o comandante do Consello Croata de Defensa que ordenou a súa destrución, suicidouse en 2017 ante o tribunal TPII que ratificaba a súa condena a 20 anos de prisión por dita acción, así como por outros cargos.
As dúas beiras da cidade estiveron ligadas ata a reconstrución por unha ponte provisional, deseñada por enxeñeiros militares españois e portugueses
Reconstrución
miniatura|266x266px|A ponte orixinal nunha fotografía de [[1974.]] Coa chegada da paz iniciáronse os traballos de reconstrución, baixo a colaboración da Unesco e de organizacións de rescate de Patrimonio da Humanidade. A nova ponte foi inaugurada o 23 de xullo de 2004 e o seu custo foi de aproximadamente 15 millóns e medio de dólares.
Salome (Strauss)
Salome é unha ópera nun acto con música de Richard Strauss e libreto en alemán do propio compositor. Tivo a súa estrea o 9 de decembro de 1905 no Königliches Opernhaus de Dresden, logo de ser prohibida en Viena, con Ernst von Schuch como director e Marie Wittich no papel de Salomé. Está baseada na tradución alemá de Hedwig Lachmann da obra en francés Salomé de Oscar Wilde. Strauss adicoulle a ópera ao seu amigo Sir Edgar Speyer.
A ópera é famosa (en tempos da súa estrea, foi considerada infame) pola súa "Danza dos Sete Velos", considerada escandalosa na época. Actualmente é máis coñecida pola sorprendente escena final (decotío peza de concerto para sopranos dramáticas), onde Salomé declara o seu amor á cabeza cortada de Xoán o Bautista.
Salomé é a primeira ópera que abre novos camiños ao xénero tralo impacto wagneriano e sintonizou coas novas correntes que o mundo de Berlín incorporara ao teatro, no que coexisten simbolismo e decadentismo cun expresionismo incipiente. Acollida con entusiasmo, malia o escándalo que logo suscitaría en Berlín, Londres ou Nova York, converteuse nunha das óperas do século XX máis admiradas e representadas.
Faxil
O topónimo galego Faxil pode referirse a:
Fabega
O topónimo galego Fabega pode referirse a:
Anabolismo
O anabolismo (do grego ana ‘cara arriba’, e ballein ‘lanzar’) é o conxunto de procesos do metabolismo que teñen como resultado a síntese de compoñentes celulares a partir de precursores de baixa masa molecular, polo que tamén recibe o nome de biosíntese. É unha das dúas partes en que adoita dividirse o metabolismo. Aínda que anabolismo e catabolismo son dous procesos contrarios, os dous funcionan coordinada e armonicamente, e constitúen unha unidade difícil de separar.
Consiste na síntese de moléculas orgánicas (biomoléculas) máis complexas a partir doutras máis sinxelas, orgánicas ou inorgánicas, con requirimento de enerxía (reaccións endergónicas) e de poder redutor, ao contrario que o catabolismo. Os procesos anabólicos son procesos metabólicos de construción, nos que se obteñen moléculas grandes a partir doutras máis pequenas. Nestes procesos consómese enerxía.
Os seres vivos utilizan estas reaccións para formar, por exemplo, proteínas a partir de aminoácidos. Mediante os procesos anabólicos créanse as moléculas necesarias para formar novas células.
Funcións
O anabolismo é o responsable de:
Los esclavos felices
Los esclavos felices (en galego Os escravos felices) é unha ópera en dous actos con música de Juan Crisóstomo Arriaga. A ópera foi composta en 1819 cando o compositor contaba tan só con 13 anos e nela se pode apreciar a influencia do estilo operístico italiano da época, sendo unha mestura do estilo italiano, Mozart e Haydn, o Barroco tardío, o puro estilo clásico e Rossini, notable no tema staccato que abre a sección rápida da overtura.
Factor de crecemento de queratinocitos
O factor de crecemento de queratinocitos ou KGF (do inglés keratinocyte growth factor), tamén coñecido como FGF7, é un factor de crecemento presente na fase de epitelización da curación de feridas. Nesta fase, os queratinocitos cobren a ferida, formando o epitelio. Está codificado no xene FGF7 do cromosoma 15 humano.
O KGF é unha pequena molécula de sinalización que se une ao receptor do factor de crecemento de fibroblastos 2b (FGFR2b). Para que ocorra a sinalización, requírese a formación dun dímero entre dous complexos FGF:FGFR que están ligados por unha molécula de heparina.
O FGF10 tamén se coñece como "factor de crecemento de queratinocitos 2".
Función
A proteína codificada polo xene FGF7 é un membro da familia do factor de crecemento de fibroblastos (FGF). Os membros da familia de FGF posúen amplas actividades mitoxénicas e de supervivencia celular e están implicados en diversos procesos biolóxicos, como o desenvolvemento embrionario, crecemento celular, morfoxénese, reparación de tecidos, crecemento e invasión de tumores. Esta proteína é un factor de crecemento específico de células epiteliais potente, cuxa actividade mitoxénica é exhibida predominantemente en queratinocitos pero non en fibroblastos e céllas endoteliais. Estudos feitos en ratos e ratas homólogas deste xene atoparon funcións na morfoxénese de epitelio, reepitelialización de feridas, desenvolvemento do pelo e organoxénese temperán dos pulmóns.
Interaccións
O FGF7 presenta interaccións co perlecán.
Carlos Paulo Martínez Pereiro
Carlos Paulo Martínez Pereiro, nado en Mera (Oleiros) o 1 de xullo de 1955, é un escritor e crítico literario galego.
Traxectoria
Licenciado en Filoloxía Hispánica, e Filoloxía Galego-Portuguesa, é Doutor, nesta última filoloxía, tamén pola Universidade de Santiago de Compostela, cunha tese sobre as relacións entre a pintura e a literatura na obra vangardista do escritor e artista plástico portugués Almada Negreiros. Tras varios anos de exercicio da docencia como Profesor Agregado e Catedrático de Lingua e Literatura Galega no Bacharelato, é, na actualidade, Catedrático da Área de Coñecemento de Filoloxía Galega e Portuguesa na Facultade de Filoloxía da Universidade da Coruña. Desde 1997, é Director da Serie Branca (Outras Literaturas Teatrais) e da Serie Gris (Pensamento e Estética) e mais Coordinador Editorial das Publicacións da Biblioteca-Arquivo Teatral Francisco Pillado Maior do Departamento de Galego-Portugués, Francés e Lingüística da Universidade da Coruña.
É irmán de Xosé Luís Martínez Pereiro.
Iago Díaz
Iago Díaz Fernández, coñecido como Iago Díaz nado en Barcelona (Cataluña) o 10 de febreiro de 1993, é un futbolista profesional galego que actualmente xoga de centrocampista no Recreativo de Huelva. Os seus pais son de Lugo e Paradela. Formado na canteira do Club Deportivo Lugo, anteriormente até os once anos xogara no Azkar Lugo de fútbol sala.
Traxectoria
Nado circunstancialmente Barcelona, aínda que lucense, de facto pódese ler habitualmente que naceu en Lugo, Iago Díaz comezou a xogar de novo nas categorías inferiores do equipo de fútbol sala da súa cidade, o Azkar Lugo, pasando desde alí pasou ás categorías inferiores do Club Deportivo Lugo. No club albivermello comezaría a progresar até chegar debutar en decembro de 2011 co primeiro equipo nun encontro da Segunda División B ante o Rayo Vallecano B en Madrid. No Anxo Carro xogaría o seu primeiro partido oficial ante o Real Club Celta de Vigo B. O 4 de marzo desa mesma tempada marca o seu primeiro gol na competición ante o Real Sporting de Gijón B, curiosamente outro equipo filial. Finalizaría ese ano tendo xogado 13 partidos co primeiro equipo, nun ano no que os galegos conseguriían o seu ascenso á Segunda División. Ese mesmo verán asina un contrato por tres temporadas no equipo da súa cidade.
No seu primeiro ano na categoría de prata, debuta xa na primeira xornada, o 18 de agosto de 2012, na vitoria dos lucenses por 1-0 ante o Hércules Club de Fútbol, saíndo no minuto 75 en substitución do arxentino Diego Tonetto. O seu primeiro gol en Segunda chegaría antes de finalizar o ano, anotando o 1-2 na derrota do seu equipo ante o seu público contra o Girona Futbol Club. Finalizaría a tempada 2012-13 con 4 goles marcados, o que o faría o segundo máximo goleador do club nesa tempada xunto con Pablo Álvarez, só por detrás dos 15 goles de Óscar Díaz. Na tempada 2013-14 xogaría 37 partidos e anotaría 3 goles, sendo a finais de tempada un dos fixos no once de Quique Setién.
Aplastodiscus lutzorum
Aplastodiscus lutzorum é unha especie de anuro da familia dos hílidos ou ras arborícolas comúns, endémica do bioma do Cerrado, no Brasil. É a única especie endémica dun só bioma no xénero Aplastodiscus. Posúe de 30 a 36 milímetros de lonxitude, sendo a menor do clado da especie, e diferénciase das outras especies pola duración da súa vocalización e pola cor do iris.
A descrición da especie foi publicada o día 3 de xaneiro de 2017, por cinco investigadores brasileiros. Recibiu o nome de Aplastodiscus lutzorum en homenaxe ós estudosos Adolfo e Bertha Lutz, pioneiros nos estudos das especies do xénero. Aínda non foi catalogada pola IUCN, mais posibelmente será categorizada como especie pouco preocupante.
Taxonomía
A especie foi descrita o día 3 de xaneiro de 2017, por Bianca Berneck, Ariovaldo Giaretta, Reuber Brandão, Carlos Cruz e Célio Haddad na revista científica ZooKeys. Tras as análises, foi posíbel descubrir que a especie formaba parte do xénero Aplastodiscus, máis especificamente ao clado Aplastodiscus perviridis. Os individuos recollidos foron atopados en Minas Xerais, Distrito Federal e Goiás, tendo machos e femias. Os espécimes usados como referencia no estudo foron atopados en Unaí, Minas Xerais en febreiro e marzo de 2007 e todos eran machos. O holotipo era un macho e foi atopado o 12 de decembro de 2011 na Facenda San Bento, en Alto Paraíso de Goiás, Goiás, a unha altitude de 1 150 metros. Trátase dunha nova especie debido a seu tamaño reducido en relación ós outros representantes do clado, entre 30 e 36 milímetros, por presentar a iris bicolorida e tamén por presentar unha vocalización o dobre de longa que a dos outros individuos. Tamén foron feitos exames xenéticos nos Estados Unidos e en Corea do Sur que atestaron a especie. Co descubrimento da especie, existen un total de 15 especies no xénero.
A Farrapa
O topónimo galego A Farrapa pode referirse a:
Fariñas
O topónimo galego Fariñas pode referirse a:
Amais, como apelido pode referirse a:
Aura (satélite)
Aura, tamén coñecido pola designación EOS CH-1, é un satélite artificial de observación terrestre da NASA que conta con colaboración internacional. Foi lanzado o 15 de xullo de 2004 mediante un foguete Delta II 7920 desde a base Vandenberg da Forza Aérea.
Características
Aura adícase a monitorizar e medir a cantidade de ozono e moléculas relacionadas na atmosfera terrestre, continuando a tarefa das misións UARS e TOMS. Tamén adícase a estudar os gases traza presentes na atmosfera e as súas transformacións.
Aura é o terceiro compoñente do sistema de observación terrestre da NASA. O plan inicial era construír tres satélites como Aura para ser lanzados en intervalos de cinco anos, pero finalmente só se construíu un. O satélite usa un bus cun deseño común aos satélites do sistema EOS adaptado aos seus intrumentos en particular.
Applet
Un applet é un compoñente dunha aplicación que se executa no contexto doutro programa, por exemplo un navegador web. O applet debe executarse nun contedor, que o proporciona un programa anfitrión, mediante un plugin, ou en aplicacións como teléfonos móbiles que soportan o modelo de programación por applets.
A diferenza dun programa, un applet non pode executarse de maneira independente, ofrece información gráfica e ás veces interactúa co usuario, tipicamente carece de sesión e ten privilexios de seguridade restrinxidos. Un applet normalmente leva a cabo unha función moi específica que carece de uso independente. O termo foi introducido en AppleScript en 1993.
Exemplos comúns de applets son as Java applets e as animacións Flash. Outro exemplo é o Windows Media Player utilizado para despregar arquivos de vídeo incrustados nos navegadores como o Internet Explorer. Outros plugins permiten mostrar modelos 3D que funcionan cun applet.
Un Java applet é un código Java que carece dun método main, por iso utilízase principalmente para o traballo de páxinas web, xa que é un pequeno programa que é utilizado nunha páxina HTML e representado por unha pequena pantalla gráfica dentro desta. Por outra banda, a diferenza entre unha aplicación Java e un applet radica en como se executan. Para cargar unha aplicación Java utilízase o intérprete de Java (pcGRASP de Auburn University, Visual J++ de Microsoft, Forte de Sun de Visual Café). En cambio, un applet pódese cargar e executar desde calquera explorador que soporte Java (Netscape, Mozilla Firefox, Google Chrome...).
Cardo santo
A autoridade centífica da especie é L., tendo sido publicada en Species Plantarum 2: 826. 1753.
O Faramello
O topónimo galego O Faramello pode referirse a:
Sandy Dennis
Traxectoria
Debutou na televisión en 1956 en The Guiding Light e no cinema en Esplendor na herba (1961). Porén, a súa carreira centrouse máis no teatro, gañando dous premios Tony consecutivos.
En 1966 gañou o Oscar á mellor actriz secundaria por interpretar a fráxil esposa de George Segal en ¿Quen teme a Virginia Woolf?. Foi membro do Actors Studio e defensora do “método”.
O seu último filme foi The Indian Runner, debut coma director de Sean Penn.
Hipertermia
A hipertermia  é a subida da temperatura do corpo por mor dun fallo na termorregulación, que ocorre cando o corpo produce ou absorbe máis a calor da que disipa. A suba da temperatura extrema convértese entón nunha emerxencia médica que require tratamento inmediato para evitar incapacidade ou morte.
As causas máis comúns inclúen golpe de calor e reaccións adversas a fármacos. A primeira é unha elevación aguda da temperatura causada por exposición a calor excesiva, ou combinación de calor e humidade, que atafega os mecanismos que regulan a calor. O segundo é un efecto secundario relativamente raro presente en moitos fármacos, particularmente os que afectan ó sistema nervioso central. A hipertermia maligna é unha complicación rara dalgúns tipos de anestesia xeral.
A hipertermia difire da febre en que o axuste da temperatura do corpo non varía. O oposto é a hipotermia, a cal ocorre cando a temperatura descende por debaixo do que se require para manter un metabolismo normal. O termo provén do grego ὑπέρ, hyper, significando "por riba de" ou "enriba", e  θέρμος, thermos, significando "quente".
Delta 2000
Delta 2000 foi o nome dunha serie de foguetes espaciais dos estadounidense en servizo na década de 1970 e principios da de 1980. A serie 2000 componse dos Delta 2310, Delta 2313, Delta 2910, Delta 2913 e Delta 2914, segundo o sistema de numeración seguido pola familia de foguetes Delta.
Apio Claudio Caudex
Apio Claudio Caudex, foi un patricio romano membro dos Claudii. Era neto de Apio Claudios Caecus e fillo de Gaius Claudio Centho, e serviu como cónsul no 264 a.C.
Traxectoria
No ano do seu consulado, conduciu a Roma a un conflito con Cartago sobre a posesión de Sicilia. No 265 a.C, Hierón II de Siracusa atacou Messana (actual Messina) nunha tentativa para capturala dos mamertíns, mercenarios de Campania que se fixeran con ela algúns anos antes. Os mamertíns aliáronse cunha frota cartaxinesa próxima e expulsaron os de Siracusa, mais ao non marchar os cartaxineses, o marmetíns apelaron a Roma no 264 a.C.
Algúns senadores eran contrarios a darlles axuda, pero Apio Claudio conseguiu persuadir os cidadáns para darlle axuda. Púxose á fronte dunha forza que se dirixiu a Messina, e ao chegar os marmetíns convenceran os cartaxineses para se retirar, ofrecendo tan só unha resistencia simbólica. Os marmetíns entón entregaron a cidade aos romanos pero os cartaxineses volveron e puxeron sitio á cidade. Mentres o exército de Siracusa tamén se situou fóra da cidade. Claudio intentou enviarlles embaixadores tanto os cartaxineses como os siracusanos pero non logrou resposta polo que enviou as súas tropas fóra da cidade, derrotando os siracusanos en batalla mentres Hierón volvía a Siracusa. Ao día seguinte Claudio tamén derrotou os cartaxinenses. <span style="background-color: rgb(254, 252, 224);">Tras estas vitorias Apio puxo asedio a Segesta mais logo de perder moitas tropas regresou a Messana.
Esta disputa foi unha das causas inmediatas da Primeira guerra púnica
Perna viridis
Perna viridis, coñecido vulgarmente na bibliografía internacional como mexillón verde ou mexillón verde asiático, é unha especie de molusco bivalvo mariño da subclase dos pteriomorfios, orde dos mitílidos, superfamilia dos mitiloideos, familia dos mitílidos e subfamilia dos mitilinos, unha das tres que integran o xénero Perna.
É un mexillón orixinario das augas costeiras de Asia e do Pacífico, onde está moi distribuído, e é unha especie invasora noutros lugares do mundo (no Caribe, no Xapón, en Norteamérica e Suramérica), augas ás que chegou a través dos cascos e dos lastres de barcos, e da súa introdución experimental para a mitilicultura.
Descrición
A especie foi descrita en 1758 por Linnaeus na páxina 705 do volume 1 da 10ª edición do seu Systema Naturae, co nome de Mytilus viridis.
Sinónimos
Ademais de seu nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Características
miniatura|240px|Acumulación de cunchas de P. viridis no porto de [[Obando, Bulacan (Filipinas).]]
O tamaño de Perna viridis oscila entre os 80 e os 100 mm, e pode chegar até os 165 mm. A súa cuncha remata nun pico descendente. O perióstraco é liso é de cor verde escura, tornándose cada vez máis parda cara ao seu punto de unión (umbo), onde é máis claro. Os espécimes máis novos teñen unha cor verde brillante que se vai facendo máis escura a medida que envellece. .
O interior da cuncha é abracazado cun brillo azul pálido.
Posúe un pé grande é móbil que utiliza para subir verticalmente cando queda cuberto por sedimentos e, como todos os mexillóns ten unha glándula que produce o biso, que lle permite fixarse a substratos sólidos.
Perna canaliculus e Perna perna (as outras dúas especies do xénero) —propias das augas de Nova Zelandia e África, respectivamente—, son similares.
Distribución e hábitat
O mexillón verde atópase nas augas costeiras da rexión indo-pacífica, e foi introducido noutras zonas (Caribe, Xapón, Norteamérica e Suramérica), como especie invasora, augas ás que chegou a través dos cascos e dos lastres de barcos, e da súa introdución experimental para a mitilicultura.
Vive en hábitats intermareais e inframareais, e nos estuarios, onde pode alcanzar densidades de até 35 000 individuos por m2 en calquera obxecto mariño mergullado. Aínda que teñen as cunchas cunha coloración verde viva, ás veces están envolvidos por diversos materiais e a miúdo son difíciles de atopar. Viven en augas con temperaturas de entre os 11 e os 32 °C cunha ampla salinidade duns 18-33 ppt. (partes por billón, do inglés trillion, 10-12). Perna viridis medra máis rápido a 2 m baixo a superficie, en alta salinidade e alta concentración de fitoplancton, aínda que pode tolerar unha ampla gama de salinidade e augas turbias.
Bioloxía
O mexillón verde ten sexos separados, e a fecundación é externa. Hai moi poucos hermafroditas funcionais (menos do 0,1 %). O desenvolvemento sexual deste mexillón é afectado pola temperatura. A reprodución prodúcese ordinariamente dúas veces ao ano, entre principios da primavera e finais do outono; porén, en Filipinas e Tailandia pode ocorrer durante todo o ano. O cigoto transfórmase nunha larva 7 ou 8 horas despois da fecundación. As larvas permanecen na columna de auga durante 10 ou 12 días antes de sufrir a metamorfose que as transforma en xuvenís que xa se adhiren a un substrato sólido.
Os xuvenís alcanzan a madurez sexual cando miden entre 15–30 mm de lonxitude, un tamaño que se alcanza aos 2-3 meses. O crecemento está influído pola dispoñibilidade de alimentos, a temperatura, o movemento das augas, a idade do mexillón e as gaiolas, no caso dos cultivados. O cultivo en gaiolas pode evitar a entrada de depredadores e percebes, o que fai aumentar a súa comercialización, pero diminúe a taxa de crecemento dos mexillóns.
Importancia para os humanos
Perna viridis apáñase na rexión indo-pacífica como fonte de alimento debido ao seu rápido crecemento. Porén, pode albergar unha toxina mortal procedente de dinoflaxelados dos que se alimenta. Pero tamén se pode usar como indicador da contaminación causada por metais pesados, organoclorados e produtos petrolíferos. Os mexillóns que se achan en zonas contaminadas teñen as membranas lisosómicas lábiles debido ao estrés inducido polos metais.
Este mexillón, ao igual que Perna perna, pode obstruír canos de auga e equipos mariños dos complexos industriais. Obstruíu os túneles dos condensadores de entrada de centrais eléctricas na India e en Florida, e boias de navegación marítima na China, onde a súa biomasa creceu até os 72 kg/m2. A cloración dos tubos e o emprego de auga a alta velocidade demostrou eliminar ou diminuír a poboación de P. viridis. Porén, este mexillón excreta amoníaco, que reacciona co cloro para formar cloramina, NH2Cl, un desinfectante máis débil que o cloro. O amoníaco tamén pode acelerar a corrosión das aliaxes a base de cobre que se atopan nos tubos de auga. O tratamento térmico tamén está a ser consideradoa como unha alternativa para a cloración, debido a problemas de seguridade e ambientais por ese métrodo.
Como especie invasora, este molusco considérase como unha ameaza para a pesca e o cultivos das ostras en varias nacións onde foi introducido. Tamén pode desprazar aos mexillóns autóctonos, introducindo parasitos e enfermidades.
Rosario Troncoso
Rosario Troncoso González, nada en Cádiz en 1978, é unha escritora andaluza en lingua castelá.
Traxectoria
É profesora de Ensino Secundario de lingua e literatura castelás. Colaboradora en diferentes medios de comunicación, como Onda Cero Cádiz. É directora da revista literaria e cultural "El Ático de los Gatos".
Obra
É autora da adaptación didáctica de La Celestina (Editorial AE, 2009). En 2012 obtivo o accésit no XV Premio de Poesía do Ateneo de Sanlúcar de Barrameda pola obra Reconstrucción.
Narcos (novela)
Narcos é unha novela de Carlos González Reigosa, publicada en 2001. É a cuarta entrega da saga do detective Nivardo Castro xunto co xornalista Carlos Conde. No ano 2002 acadou o Premio Benito Soto á mellor novela do ano.
Trama
Marion Cendán Couto é un empresario vigués ao que lle morreu unha filla por culpa da droga. Contacta co xornalista Carlos Conde para pedirlle que lle amargue a vida aos narcotraficantes galegos, e este pono en contacto co detective Nivardo Castro.
Pola súa banda, o xuíz Rafael García Salas coordina unha operación para desarticular a trama de tráfico de drogas, e dálle información a Carlos Conde porque sabe que a súa axuda pode ser útil. Este, acompañado do detective e da fotógrafa María Candea, descobre que vai haber unha descarga de forma inminente.
Verónica Martínez Delgado
Verónica Martínez Delgado, nada en Valdoviño o 4 de abril de 1976, é unha escritora e profesora galega.
Traxectoria
Licenciada en Historia da Arte en 1998 pola Universidade de Santiago de Compostela e doutora en Historia das Ciencias e das Técnicas, en Física Aplicada, pola mesma universidade en 2016. É profesora de ensino secundario de formación profesional na familia de Servizos socioculturais e á comunidade.
Participou en diversas publicacións periódicas como Madrygal. Revista de Estudios Gallegos, Dorna, Ólisbos, Festa da Palabra Silenciada, Arraianos, Olga, e en diversos recitais, conferencias, cursos, obradoiros e congresos, sempre relacionados coa poesía e a literatura galegas. En 2018 colaborou na revista Ligeia.
Lei de Stefan-Boltzmann
A Lei de Stefan-Boltzmann (tamén coñecida como Lei de Stefan) establece que a enerxía total radiada por unidade de área superficial dun corpo negro na unidade de tempo (radiación do corpo negro), (ou a densidade de fluxo enerxético (fluxo radiante) ou potencia emisora), j* é directamente proporcional á cuarta potencia da súa temperatura termodinámica T:
Musiceum
Musiceum é o nome dun dobre CD editado no ano 1998 pola Asociación Cultural Zaloira. O título é unha mestura das palabras Música e Eume e fai referencia ao seu contido: tódolos participantes no disco son músicos eumeses.
Lei de Stefan-Boltzmann
A constante de proporcionalidade (non é unha constante fundamental) é chamada constante de Stefan-Boltzmann ou constante de Stefan σ. O seu valor é 5.670 400(40) × 10−8 J s−1 m−2 K−4. A lei foi descoberta de xeito experimental por Jožef Stefan (1835-1893) no ano 1879 e derivada de xeito teórico no marco da termodinámica por Ludwig Boltzmann (1844-1906) no 1884. Boltzmann supuxo unha máquina térmica ideal coa luz como susbtancia de traballo semellante a un gas. Esta lei a a única lei da natureza que leva o nome dun físico esloveno. Hoxe pódese derivar a lei da Lei de Planck sobre a radiación dun corpo negro:
Musiceum
Motivación
A Asociación Cultural Zaloira de Pontedeume fixera a metade dos noventa dous festivais de música folk co nome de Festival Noroñó. Ante o inesperado éxito da primeira edición, na segunda fixeron un grande esforzo organizativo coa contratación de grandes figuras, tanto galegas como foráneas, da música folk. Agardaban recuperar o gastado os días do festival coa venda de bebidas e comidas. A mágoa foi que o tempo non acompañou e o resultado foi que non se cumpriron as expectativas de afluencia, reflectíndose no balance económico nun déficit de case medio millón de pesetas.
Lei de Stefan-Boltzmann
e é válida só para obxectos de cor negra ideal, os perfectos radiantes, chamados corpos negros (?). Stefan publicou esta lei o 20 de marzo no artigo Über die Beziehung zwischen der Wärmestrahlung und der Temperatur (Das relacións entre radiación térmica e temperatura) nos Boletíns das sesións da Academia das Ciencias de Viena.
Musiceum
Motivación
A pesar de ter un apoio verbal das autoridades, non se produciu a ansiada axuda institucional. Isto obrigou á Asociación a organizar durante varios anos distintas actividades destinadas á recadación de fondos para pagar as débedas contraídas. Este disco foi unha desas actividades, levada a bo fin coa inestimábel participación desinteresada de todos os músicos eumeses que interveñen.
Lei de Stefan-Boltzmann
Temperatura do Sol
Con esta lei Stefan tamén determinou a temperatura da superficie solar. Coñeceu, a partir dos datos de Charles Soret (1854–1904) que a densidade do fluxo enerxético solar é 29 veces maior que a densidade do fluxo enerxético dunha lamela de metal quencida a temperatura equivalente. Unha lamela redonda foi situada a unha distancia do aparello de medida tal que podería ser vista co mesmo ángulo que o sol. Soret estimou que a temperatura da lamela era entre 1900 °C e 2000 °C. Stefan supuxo que 1/3 do fluxo da enerxía solar é absorbido pola atmosfera terrestre, co que colleu un valor total para o fluxo enerxético do Sol os 3/2 do observado; polo tanto, 3*29/2 = 43,5 veces. Medidas máis precisas da absorción atmosférica foron feitas en 1888 e 1904. A temperatura Stefan obtida foi un valor medio entre os anteriores, 1950 °C, e polo tanto a temperatura termodinámica absoluta moi próxima a 2200 K. Como 2.574 = 43.5, séguese que a temperatura solar é 2.57 veces maior que a da lamela, collendo Stefan un valor de 5430 °C ou 5700 K (o valor aceptado na actualidade é 5780 K). Este foi o primeiro valor acordado para a temperatura do Sol. Con anterioridade foran supostos de arredor de 1800 °C ata 13,000,000 °C. O primeiro valor de 1800 °C fora determinado por Claude Servais Mathias Pouillet (1790-1868) no 1838 usando a lei de Dulong-Petit. Pouilett colleu tamén a metade do valor do fluxo enerxético solar. Pode que este resultado lembrara a Stefan que a lei de Dulong-Petit podía non ser exacta a altas tempraturas: Se collemos a luz solar cunha lente, podemos quencer un sólido a unha temperatura moito maior que 1800 °C.
Musiceum
Volume I
Está adicado á xeración de músicos máis novos:
Volume II
Neste volume participan músicos de estilos máis clásicos:
Lei de Stefan-Boltzmann
Temperatura do Sol
A Lei de Stefan-Boltzmann é un exemplo de lei potencial.
Exemplos
Coa Lei de Stefan-Boltzmann, os astrónomos pode inferir facilmente o raio das estrelas. A lei e tamén usada na termodinámica dos furados negros na chamada radiación de Hawking. De xeito semellante podemos calcular a temperatura da Terra TE:
onde TS é a temperatura do Sol, rS o radio do Sol e a0 a unidade astronómica e podemos tomar 6 °C, así, o noso Sol é unhas 964 veces máis quente que a Terra. Isto amosa de xeito aproximado que T ~ 300 K é a temperatura do noso mundo. O máis pequeno cambio da distancia dende o Sol ou das condicións atmosféricas podería cambiar a temperatura media da Terra.
Algúns físicos criticaron a Stefan por usar un método inaudito antes para determinar a lei. É certo que foi axudado por algunhas coincidencias afortunadas, pero isto non significa que non fixera a dedución limpamente.
Stefan-Boltzmann-Gesetz Stefan-Boltzmann law Loi de Stefan-Boltzmann 슈테판-볼츠만 법칙 Warmtestraling Stefan-Boltzmannov zakon
Xoana de Habsburgo
Xoana de Habsburgo, nada en Madrid o 27 de xuño de 1536 e finada en El Escorial o 7 de setembro de 1573, foi arquiduquesa de Austria e Princesa consorte de Portugal, cuarta filla do casamento do emperador Carlos V con Sabela de Portugal.
Traxectoria
Enviuvou a principios de 1554, e deu a luz ao fillo poucos días despois, confiando a educación do fillo, con só tres meses, á súa sogra Catarina de Austria (que era tamén súa tía). Unha vez en Castela asumiu o cargo de rexente desa coroa durante a ausencia de Carlos V, así como o seu irmán, Filipe II, que se atopaba de viaxe polos Países Baixos e por Inglaterra, onde viría a casar con María Tudor.
En 1557 ou 1559, por impulso do confesor, San Francisco de Borxa fundou en Madrid o mosteiro de Santa Clara coñecido como convento das Descalzas Reales de la Orde de Santa Clara, onde se encerrou máis tarde, e fundou en Alcalá o Real Colexio de Santo Agostiño. Xoana tiña aínda amizade con Santo Ignacio de Loyola. Din que entrou na Orde, -a única muller que xamais o fixo -, como "xesuíta secreta".
Óscar Martínez Castro
Óscar Martínez Castro, nado en Ferrol o 30 de agosto de 1924, é un escritor galego en castelán e en lingua galega.
Traxectoria
En 1947 emigrou a Cuba, Venezuela e outros países americanos, onde comezou a escribir os primeiros textos. Posteriormente viaxou a Alemaña e Suíza, ata que en 1959 se asentou na cidade da Coruña. É un escritor autodidacta, comezando a publicar tardiamente.
Gennady Golovkin
Gennady Gennadyevich Golovkin (Геннадий Геннадьевич Головкинnado), nado en Qarağandı o 8 de abril de 1982, coñecido tamén cos alcumes  "GGG" ou "Triplo G", é un boxeador casaco, campión mundial de peso medio da WBA, WBC, IBF e mais do IBO. Dende xaneiro de 2018 a TBRB considérao o mellor peso medio do mundo en activo, mentres que para a revistaThe Ring mais para BoxRec é o segundo mellor. The Ring consíderao o mellor xogador libra para libra, aínda que é segundo para ESPN; e cuarto por BoxRec e  TBRB.
Compás (música)
O compás musical pode definirse como a división rítmica de fragmentos de igual duración que se leva a cabo nunha obra. É a división do tempo en partes iguais. Tamén se define como a unidade de tempo que serve para medir a duración das notas e dos silencios. Cada unha das divisións realizadas constitúe un compás.
Gennady Golovkin
Traxectoria
Xa como profesional o seu primeiro gran campionato do mundo, logrou ao facerse co título interino da WBA dos medios ao derrotar a Milton Núñez en 2010. A WBA elevouno ao status de campión regular no mesmo ano, e en 2011 gañou o título IBO dos medios, que permanecía vacante, ao derrotar a Lajuan Simon. En 2014 Golovkin adquiriu o status de campión da WBA, e defendeu con éxito os seus títulos contra Daniel Geale. Pouco despois derrotou a Marco Antonio Rubio para engadir o título WBC interino dos medios á súa colección, e logo derrotou a David Lemieux en 2015 para gañar o título IBF dos medios. Despois de deixar Canelo Álvarez vacante o seu título WBC dos medios en 2016, Golovkin accedeu ao status de campión pleno, e dende entón, leva tres dos catro grandes títulos mundiais do boxeo.
Juan Ramón Martínez Barbosa
Juan Ramón Martínez Barbosa, nado no Rosal o 20 de decembro de 1977, é un historiador e escritor galego.
Francisco Godia
Francisco Godia Sales (Paco Godia), nado en Barcelona o 21 de marzo de 1921 e finado na mesma cidade o 28 de novembro de 1990, foi un piloto de automobilismo catalán, o primeiro piloto español en competir na Fórmula 1. Foi unha personalidade singular que uniu un instinto excepcional para os negocios co amor pola arte e a paixón polas carreiras de automóbiles.
Juan Ramón Martínez Barbosa
Traxectoria
Curso estudos de Historia na Universidade de Santiago de Compostela. Actualmente traballa no Concello do Rosal. Colabora con artigos e colaboracións histórico-literarias en publicacións locais.
Francisco Godia
Traxectoria
Entre 1954 e 1958 disputou o Campionato do Mundo de Fórmula 1, pilotando automóbiles Maserati. Debutou o 28 de outubro de 1951 no Gran Premio de España e logrou un total de seis puntos no campionato mundial, conseguidos con dous 4º postos. Terminou 9º no Campionato de 1956, algo que ningún español conseguiu superar ata Fernando Alonso.
Retirouse da competición en 1969, pero continuou vinculado ao deporte do motor. A súa influencia foi decisiva na construción do Circuíto de Cataluña.
Afeccionado á arte, reuniu unha valiosa colección privada que actualmente se exhibe no Museo Fundación Francisco Godia de Barcelona.
Resultado completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Héctor de Maris
Sir Héctor de Maris ou Ector de Maris é un cabaleiro da Táboa Redonda e un personaxe recorrente nas lendas da Materia de Bretaña. É medio-irmán de Lancelot e fillo do rei Ban de Bénoïc e a Dona de Maris. Sir Bors e Sir Lionel son os seus curmáns.
Héctor participa na busca do Santo Graal, sendo un dos moitos cabaleiros que non acada o seu obxectivo. Cando o romance adúltero de Lancelot e a raíña Xenebra é descuberto en Camelot, desátase unha guerra entre aquel e o rei Artur. Sir Héctor de Maris toma parte no bando do seu medio-irmán, sendo un dos seus xenerais. Despois da guerra, exíliase a Francia xunto coa súa familia pero Artur segue a perseguilos aló. Finalmente, Héctor de Maris axuda a derrotar as forzas de Mordred, trala batalla de Camlann.
Ganglios linfáticos epitrocleares
Os ganglios linfáticos epitrocleares ou supratrocleares son un conxunto de ganglios linfáticos, pertencentes ao grupo axilar. Están situados xunto a epitróclea umeral, preto da vea basílica. Drena a linfa do dedo medio, dedo anular, e do maimiño. Tamén da parte interna ou medial do antebrazo, en torno ao óso cubital. Os vasos linfáticos eferentes acompañan á vea basílica, no seu percorrido polo membro superior.
Paul Elvstrøm
Paul Bert Elvstrøm, nado en Hellerup o 25 de febreiro de 1928 e finado na mesma cidade o 7 de decembro de 2016 foi un regatista dinamarqués. Gañou catro medallas de ouro olímpicas e trece títulos mundiais en clases que incluíron Snipe, Soling, Star, Flying Dutchman e Finn.
Traxectoria
Elvstrøm competiu en oito Xogos Olímpicos entre 1948 e 1988, sendo unha das únicas seis persoas (as outras son o regatista Ben Ainslie, o nadador Michael Phelps, o loitador Kaori Icho e os atletas Carl Lewis e Al Oerter) en gañar catro medallas de ouro individuais consecutivas (1948–60), primeiro en Firefly e posteriormente en Finn. Nos seus últimos dous xogos navegou en clase Tornado Catamaran, que nese tempo adoitaba ser dirixido por dous mozos, coa súa filla Trine Elvstrøm.
É un dos catro deportistas que participou nos Xogos Olímpicos ao longo de corenta anos, co esgrimista Ivan Joseph Martin Osiier e os regatistas Magnus Konow e Durward Knowles.
Elvstrøm tamén destacou como desenvolvedor de velas e equipamento náutico. Unha das súas innovacións de máis éxito foi un novo tipo de autobaldeador. O deseño aínda continúa a producirse pola marca Andersen e foi amplamente copiado. Foi ademais un innovador das técnicas de navegación. Por exemplo, empregou a técnica da prancha mediante estribos nun grao maior do que se facía anteriormente e tamén popularizou a técnica do burro.
Fundou unha compañía de fabricación de produtos como mastros, botavaras e velas. Tamén foi importante no desenvolvemento de varias regras internacionais das regatas.
Entre os conceptos innovadores que levou ás regatas foi o concepto de portas en lugar dunha única marca a barlovento ou a sotavento nas probas longas. A porta de sotavento nunha carreira barlovento-sotavento aínda é de uso común. A porta de barlovento é menos empregada debido ás dificultades en organizar a prioridade arredor da porta dereita, sutilezas coñecidas por moitos regatistas.
En 1996, Elvstrøm foi escollido "Deportista Dinamarqués do Século".
En 2007, Elvstrøm estivo entre os primeiro seis incluídos no ISAF Sailing Hall of Fame. Faleceu o 7 de decembro de 2016 aos 88 anos, tras loitar varios anos contra o alzhéimer.
Gran Premio de Malaisia de 2013
Resumo
A carreira comezou coa pista mollada e condicións difíciles, especialmente ao redor da curva 3. Vettel kiderou desde o principio, Alonso golpeou o seu alerón dianteiro na parte traseira do Red Bull. Alonso logrou manterse por diante de Webber de Red Bull, pero na volta 2, o alerón dianteiro rompeuse e Alonso atascouse na grava na curva 1. Vettel fixo unha parada temperá para poñer pneumáticos lisos e caeu varias posicións debido as condicións de mollado, aínda que as recuperou rapidamente cando chegou ás zonas máis secas da pista. Webber posteriormente tomou o liderado da carreira, manténdoo a través da seguinte serie de paradas en boxes.
Jenson Button liderou brevemente a carreira nas voltas 33 e 34 logo da entrada en boxes de Webber, Vettel, Hamilton e Rosberg, estaba ben situado para lograr algúns puntos útiles para o equipo McLaren. Pero, unha desastrosa parada en boxes na que se colocou unha roda mal custoulle unha volta enteira.
Na volta 44, Webber fixo a súa última parada en boxes e saíu en cabeza, xusto por diante de Vettel. Os dous loitaron durante as seguintes dúas voltas, incluíndo unha pasada moi preto do muro na parte final da recta, despois de Vettel tomou a dianteira pasando ao seu compañeiro de equipo. Christian Horner, director do equipo Red Bull chegou a dicir na radio: "Isto é unha tontería Seb (astian). Imos". Detrás dos líderes da carreira estaba a parella de Mercedes Lewis Hamilton e Nico Rosberg loitando polo terceiro lugar. Rosberg era o máis rápido dos dous nese momento, e en repetidas ocasións pediu ao equipo que lle permitira adiantar a Hamilton, pero o director do equipo Ross Brawn contestou: "Negativo, Nico, negativo". El explicou máis tarde que Hamilton tamén podía ir máis rápido, pero tiña ordes de afrouxar. Cando Rosberg acercouse de novo a Hamilton, Brawn ordenoulle frear de novo, dicindo que non había nada que gañar e que a prioridade era levar ambos coches a meta. Maldonado retirouse despois de verse obrigado a deter o automóbil por razóns de precaución, debido a un problema no KERS, Button e Ricciardo tamén se retiraron ao final da carreira, os dous clasificaron ao completar máis do 90% da distancia de carreira.
Cando a Hamilton preguntóuselle sobre o seu podio, admitiu que Rosberg merecíao máis, e agregou: "Se dígoche a verdade eu realmente sento que Nico debería estar aquí".
Gran Loxa Simbólica Española
A Gran Loxa Simbólica Española (GLSE) é unha das principais Obediencias masónicas (organizacións que integran a varias loxas) existentes en España. Pertence ao conxunto de obediencias integradas en CLIPSAS, e defínese coma unha Obediencia mixta ou igualitaria, liberal e adogmática.
Definición
A GLSE pertence á tradición francesa ou continental da masonaría mundial. Diferénciase da tradición inglesa, que se chama a si mesma “masonaría regular”, en que esta última obriga os masóns a creren nun deus revelado e na inmortalidade da alma, e non permite o acceso ás mulleres. A GLSE, como outras moitas organizacións masónicas de todo o mundo, non asume ningunha desas dúas condicións. A súa condición de mixta ou igualitaria quere dicir que, en nome do principio esencial da igualdade, acolle nas súas loxas tanto a homes como a mulleres sen a máis mínima diferenza nin en dereitos nin en obrigas. O termo liberal, neste contexto, significa que na GLSE non existen cargos vitalicios: todos os seus representantes son elixidos libremente por todos os masóns e masonas para un período fixado que só pode renovarse unha vez. O adogmatismo, que procede tamén da tradición da Masonaría continental europea, implica que a GLSE non esixe aos seus membros que sexan teístas nin deístas: considera que as crenzas relixiosas, ou a ausencia de crenzas, pertencen ao pensamento íntimo de cada masón. Así pois, comparte o principio do laicismo segundo o cal ninguén debe impor as súas crenzas aos demais e considera que é esencial a defensa dun espazo de convivencia civil e común a todos no que todas esas crenzas, ou a falta delas, poidan coexistir en pé de igualdade, en plena liberdade e sen o menor privilexio para ninguén. A GLSE deixa á libre interpretación dos seus membros a figura do Grande Arquitecto do Universo.
A GLSE, ademais de pertencer a CLIPSAS, forma parte da Unión Masónica do Mediterráneo (UMM), da Alianza Masónica Europea (AME), de COMALACE (Contribution des Obédiences Maçonniques Libéralles et Adogmatiques à la Construction Européenne) e é fundadora do Espazo Masónico de España (EME).
Historia
Tras a ditadura franquista, a masonaría volveu ser legal en España o 19 de maio de 1979, grazas a unha sentenza da Audiencia Nacional. Esta sentenza anulaba unha resolución do Ministerio do Interior (dirixido por Rodolfo Martín Villa) que pretendía manter a masonaría na clandestinidade.
A Gran Loxa Simbólica Española fundouse ao ano seguinte, o 15 de maio de 1980. Constituíuse en Barcelona, con sede na rúa de Avinyó. Tomou o seu nome doutra Obediencia nada en Cataluña en 1920. A GLSE naceu como federación de loxas masculinas, depositaria e representante dos acenos de identidade e os ideais da Francmasonaría histórica española, ao recoller os principios do Grande Oriente Español, federación practicamente extinguida baixo a persecución que sufriu durante a ditadura franquista.
Como sucedera en Londres 263 anos antes, integraron a GLSE loxas que xa comezaran a funcionar clandestinamente mesmo antes da morte do ditador Franco. Varios dos primeiros promotores procedían do exilio europeo e americano. Algunhas das primeiras loxas foron Minerva-Lleialtat, de Barcelona, creada en febreiro de 1977; tamén Justícia, na mesma cidade, e moi pronto Hermes-Tolerancia, en Madrid. O primeiro Gran Mestre da GLSE (1980-1987) foi Rafael Vilaplana Fontes. Dende o principio, o rito masónico oficial da GLSE foi o Rito Escocés Antigo e Aceptado (REAA), aínda que anos máis tarde adoptouse tamén o Rito Francés. En agosto de 2018 incorporáronse dous ritos: o Antigo e Primitivo de Memphis-Mizraïm e o rito de Emulación, de orixe inglesa. Moi pouco tempo despois, en 1983, a GLSE foi recibida no Centro Enlace e de Información das Potencias Masónicas asinantes do Chamamento de Estrasburgo de 22 de xaneiro de 1961; CLIPSAS, a grande organización mundial da Francmasonaría liberal. As relacións internacionais máis estreitas mantivéronse dende o principio co Grande Oriente de Francia, a Federación belga do Dereito Humano, o Grande Oriente de Bélxica e a Gran Loxa de Italia. Tamén co Grande Oriente Lusitano (GOL), de Portugal, desde 1986 ata hoxe.
En 1990 acordouse declarar a laicidade como un dos valores centrais da Gran Loxa Simbólica Española.
A admisión de mulleres
Outro momento decisivo na historia da GLSE chegou en 1992, durante o mandato do segundo Gran Mestre, Roger Leveder Le Pottier. Xa en 1990 comezara o debate sobre a “mixticidade”, é dicir, sobre a admisión de mulleres. Este debate concluíu na asemblea xeral do 27 de xuño de 1992, celebrada en Barcelona, coa aprobación dunha decisiva reforma dos regulamentos da organización. A GLSE admite dende entón irmás masonas como membros de pleno dereito e en réxime de total igualdade cos seus irmáns homes. Foi o que entón se chamou a “tripla opción”. A primeira muller que ingresou nunha loxa da GLSE foi Josefina Salgó. Iniciouse na Loxa Justícia nº 7, de Barcelona, o 14 de novembro de 1992.
No ano 2000, unha muller (Ascensión Tejerina) foi elixida Gran Mestra por primeira vez. En 2012 foino a aragonesa Nieves Bayo. Ámbalas dúas foron reelixidas para un segundo mandato.
A consolidación interna e internacional
alt=|miniatura|300x300px|Sede central da Gran Logia Simbólica Española en Barcelona En 1986, tres anos despois de ser admitida na organización, a GLSE organizou en Madrid a asemblea xeral anual de CLIPSAS, o cal significou o recoñecemento da masonaría liberal do mundo ao esforzo internacional dos masóns españois. Pero o apoio definitivo a ese esforzo chegou en 1998, cando CLIPSAS volveu reunirse en España (esta vez en Barcelona) e se elixiu presidente ao cuarto Gran Mestre da GLSE, o avogado e escritor vasco Javier Otaola Bajeneta. Otaola presidiu CLIPSAS entre 1997 e 1999.
Dende entón, a GLSE non deixou de mellorar as súas relacións con outras Obediencias e organizacións masónicas de todo o mundo. Na actualidade, a GLSE mantén relacións de mutuo recoñecemento con 43 Obediencias masónicas de Europa, África, Asia e América, e está presente en todos os foros importantes da Masonaría liberal do mundo. En abril de 2005 organizou en Tarragona o encontro da Unión Masónica do Mediterráneo, e en 2016 volveu facelo Toledo. A UMM integra hoxe a representantes de dez países ribeiregos e trata de fomentar o diálogo, a convivencia e o traballo en común entre todos eses países.