cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pteropus
Na cultura
miniatura|esquerda|upright=0.9|Raposa voadora representada nunha pintura rupestre da arte aborixe australiana. miniatura|upright=0.7|Machado cerimonial decorado cunha trenza de pelo de raposa voadora de Nova Caledonia miniatura|upright=0.7|Corda de pelo trenzado de raposa voadora usado como moeda nas [[illas da Lealdade.]]
As raposas voadoras son protagonistas en moitas culturas indíxenas e tradicións.
Unha historia folclórica do Tempo dos soños da costa norte de Nova Gales do Sur en Australia conta como unha impaciente raposa voadora quería que o Gran Espírito lle ensinase a ser un paxaro, só para estar colgado boca abaixo nunha póla. Tamén se representaban nas covas aborixes con pinturas artísticas, como se proba polos moitos exemplos que se conservaron.
En Tonga estes morcegos considéranse sagrados. Todas as raposas voadoras son propiedade do rei, o que significa que as persoas non reais non poden facerlles dano de ningún xeito. As lendas de Tonga contan que unha colonia de raposas voadoras en Kolovai son os descendentes dunha parella de raposas voadoras recibidas polo rei de Tonga como un presente que lle fixo a princesa de Samoa.
Na aldea india de Puliangulam unha colonia de P. medius estaban colgados nunha árbore banyan (un tipo de figueira). Os aldeanos crían que as raposas voadoras estaban baixo a protección do deus Muni, e non lle fan dano aos morcegos. Un santuario de Muni está baixo a árbore. Se os habitantes locais cren que ofenderan a Muni por non protexer debidamente os morcegos, rezan e realizan a cerimonia puja despois de ofrecer arroz doce e plátanos aos que asistentes á cerimonia.
Tamén aparecen en historias folclóricas de Papúa Nova Guinea. Entre elas está unha lenda sobre unha cacatúa que lle roubou plumas a unha raposa voadora, e como resultado esta última converteuse nun animal nocturno. Outra historia presenta unha raposa voadora que se transforma nun mozo; o morcego roubou unha muller ao seu marido para facela a súa espeosa. Outra lenda conta que un home-raposa voadora (unha especie de "batman") foi responsable de introducir os iñames no seu pobo.
As sociedades indíxenas de Oceanía utilizaban partes de raposas voadoras como armas de guerra e cerimoniais. Nas illas Salomón, o pobo fabricou puntas de lanza cos seus ósos. En Nova Caledonia, os machados cerimoniais feitos de xade decorábanse con trenzas de pelo de raposa voadora. As ás destes morcegos representábanse nos escudos de guerra do pobo asmat de Indonesia, porque crían que as ás lles daban protección aos seus guerreiros.
Daphnia
As dúas especies máis comúns de Daphnia son D. pulex (pequena e a máis común) e D. magna (grande). Adoitan estar asociadas co xénero relacionado da orde dos Cladocera Moina, que pertence á familia Moinidae en vez de á familia Daphniidae, e é moito máis pequeno que D. pulex (aproximadamente a metade en lonxitude).
Aspecto e características
miniatura|esquerda|Corazón latexante de Daphnia baixo o microscopio O corpo dunha Daphnia é xeralmente de 1 a 5 mm de longo, e está dividido en segmentos, aínda que esta división non é visible. A cabeza está fusionada e xeralmente dobrada para abaixo cara ao corpo cunha amosega visible que separa ambas as partes. Na maioría das especies o resto do corpo está cuberto por un exoesqueleto ou casca cunha abertura ventral onde están os cinco ou seis pares de membros. As características máis salientables son os seus ollos compostos, as segundas antenas e un par de sedas ('setae'') abdominais. En moitas especies o exoesqueleto é translúcido ou case, polo que son uns excelentes exemplares para velos ao microscopio, xa que se pode observar o interior e o latexo do corazón.
Pteropus
Na cultura
Hai referencias históricas e modernas de produtos feitos destes morcegos usados como moeda. En Nova Caledonia, o pelo trenzado de raposa voadora foi antes usado como moeda. Na illa de Makira, que pertence ás illas Salomón, os pobos indíxenas aínda cazan raposas voadoras para conseguir os seus dentes así como pola súa carne. Os dentes caninos únense formando colares que se usan como moeda. Os dentes de P. toganus son especialmente aprezados, xa que xeralmente son grandes dabondo como para perforar buratos neles. Tamén cazan o P. cognatus, aínda que esta especie ten dentes máis pequenos. Disuadir aos pobos locais de que usen os dentes de raposas voadoras como moeda pode ser negativo para a especie, e Lavery e Fasi salientaron que "as especies que proporcionan un importante recurso cultural poden ser moi aprezadas." A estratexia de poñer a énfase na caza sostible destes animais para preservar a moeda cultural pode ser máis efectiva que animalos a abandonar a moeda cultural. Mesmo se as raposas voadoras xa non fosen cazadas polos seus dentes, aínda seguirían cazándose pola súa carne; por tanto, manter o seu valor cultural pode favorecer as prácticas de caza sostibles. Lavery sinalou que "é algo positivo, non negativo, que os seus dentes sexan tan valiosos culturalmente. A práctica de cazar morcegos non debería necesariamente acabar, necesita ser xestionada sostiblemente."
Daphnia
Aspecto e características
No microscopio pode observarse o seu mecanismo de alimentación, mesmo a aumentos baixos, coas crías inmaturas movéndose na bolsa de incubación, así como o movemento dos ollos xerado polos músculos ciliares e o bombeo das células sanguíneas polo sistema circulatorio polo seu corazón simple. O corazón está na parte superior das costas do animal, xusto detrás da cabeza e a frecuencia cardíaca media é duns 180 latexos por minuto en circunstancias normais. Igual que outros animais, poden intoxicarse con alcohol e son excelentes suxeitos para estudar os efectos dos depresores do sistema nervioso debido ao seu exoesqueleto translúcido e a alteración visible do seu ritmo cardíaco. Son tolerantes a ser observados vivos entre un cobreobxectos e un portaobxectos e parecen non presentar danos cando son devoltos á auga libre. Este experimento tamén se pode facer con cafeína, nicotina, ou adrenalina, cada unha das cales produce un distinto incremento da fecuencia cardíaca. O sistema circulatorio é de tipo aberto, e consta só de corazón e sangue, pero sen vasos sanguíneos.
Pteropus
Outros usos
As raposas voadoras e outras especies do sueste de Asia son cazadas e vendidas con frecuencia como "momias". Os corpos momificados ou esqueletos destes morcegos chegan en barco a países como Estados Unidos, onde se venden nas tendas de recordos e curiosidades ou on line en portais como Etsy ou eBay. Desde 2000 a 2013, importáronse uns 100.000 morcegos mortos aos Estados Unidos. O conservacionista de morcegos Merlin Tuttle escribiu o seguinte: "Eu vin enormes perdas, principalmente debidas a varios tipos de sobrecaptura, especialmente en entradas de covas, tanto para alimento coma para a venda de momias." Malia que esta práctica ás veces se anuncia como "sostible", podería levar a unha sobrecaptura e diminución das especies de raposas voadoras, e, como dixo Tuttle, "hai unha certeza virtual de que os morcegos que vostede viu anunciados non foron capturados sostiblemente."
Daphnia
Sistemática e evolución
Daphnia é un xénero moi amplo, que comprende unhas 200 especies, pertencente á familia de cladóceros Daphniidae. Está subdividido en varios subxéneros (Daphnia, Australodaphnia, Ctenodaphnia), pero a división foi moi discutida e aínda se está elaborando. Cada subxénero foi dividido en varios complexos de especies. O coñecemento dos límites entre as especies é dificultado pola plasticidade fenotípica, hibridación, introducións intercontinentais e deficientes descricións taxonómicas. Os membros modernos de Daphnia pertencentes aos subxéneros Daphnia e Ctenodaphnia coñécense desde o Cretáceo, aínda que o xénero probablemente se orixinou antes do comezo do Cretáceo.
Ecoloxía e comportamento
miniatura|upright=1.7|miniatura|Anatomía de D. pulex.
As Daphnia fan normalmente selección do r, o que significa que investen nunha rápida e temperán reprodución, polo que teñen vidas curtas. A vida dunha Daphnia depende de factores como a temperatura e a abundancia de predadores, pero pode ser de 13 ou 14 meses nalgúns lagos fríos oligotróficos sen peixes. Porén, en condicións típicas o seu ciclo de vida é moito máis curto, xeralmente de non máis de 5 ou 6 meses.
Son animais que se alimentan por filtración, inxerindo principalmente algas unicelulares e varios tipos de detritos orgánicos, incluíndo tamén protistas e bacterias O movemento das patas produce unha corrente constante a través do exoesqueleto, que leva dito material alimenticio ao tracto dixestivo. As partículas de comida atrapadas son transformadas nun bolo alimenticio, que despois baixa polo tracto dixestivo ata que se baleira polo ano, situado na superficie ventral do apéndice terminal. Utilizan o segundo e terceiro pares de patas para a filtración do alimento, asegurándose de que as partículas grandes e inabsorbibles non entren, mentres que as demais patas crean unha corrente de auga que entra dentro do organismo.
miniatura|upright=0.7|esquerda|As cinco patas do tronco, usadas para a filtración do alimento.
Para a natación púlanse principalmente co segundo conxunto de antenas, que son de maior tamaño que o primeiro. A acción deste segundo conxunto de antenas é responsable do movemento de saltación natatorio.
As Daphnia presentan cambios de comportamento ou modificacións da súa morfoloxía en presenza de cairomonas de predadores (sinais químicos), como teren un maior tamaño ao faceren eclosión, un incremento de masa e o desenvolvemento dos chamados “dentes de pescozo". Por exemplo, os individuos novos de D. pulex teñen un maior tamaño na eclosión, xunto co desenvolvemento de dentes de pescozo na parte de atrás da cabeza, cando están presentes cairomonas do insecto Chaoborus (un díptero). Estas defensas morfolóxicas reducen a súa mortalidade ante a depredación de Chaoborus, que é un predador limitado polo tamaño da súa boca. Pénsase que xenes relacionados coa quitina (xernes de desacetilases) exercen un importante papel na expresión/desenvolvemento destas defensas morfolóxicas en Daphnia. Os encimas que modifican a quitina (quitina desacetilases) catalizan a N-desacetilación da quitina influíndo na afinidade de unión da proteína aos filamentos de quitina.
Ciclo vital
miniatura|upright=1.75|dereita|[[Partenoxénese cíclica no cladócero Daphnia magna.]]
Porén, contra o final da estación de crecemento o modo de reprodución cambia e as femias producen resistentes "ovos de repouso" ou "ovos de inverno". Cando as condicións ambientais se deterioran (por exemplo, superpoboación), algúns dos descendentes orixinados asexualmente se transforman en machos. As femias empezan a producir ovos sexuais haploides, que os machos fecundan.En especies sen machos, os ovos de repouso tamén se producen asexualmente e son diploides. En cada caso, os ovos de repouso está protexidos por unha cuberta endurecida que consta de dúas capas de placas quitinosas, chamada ephippium, e son soltados na seguinte muda da femia. Os ephippia poden soportar períodos de frío extremo, seca ou escaseza de alimento, e fan eclosión cando as condicións melloran dando lugar a fillas femias. Dada esta resistencia case se poderían considerar animais extremófilos.
Parasitos
O diagrama da esquerda mostra o ciclo vital de Pasteuria ramosa, un parasito bacteriano de Daphnia. Os hóspedes susceptibles adquiren a infección por esporas que se encontran nos sedimentos ou en suspensión. O parasito desenvólvese principalmente na cavidade corporal e tecidos musculares do hóspede, aumentando en densidade para finalmente espallarse ocupando todo o hóspede. Os efectos habituais do hóspede son a esterilidade e o xigantismo. As esporas son liberadas maiormente despois de que o hóspede morre e afúndese no substratro e ás veces libéranse directamente na auga por predación pouco hábil.
miniatura|upright=0.8|dereita|D. magna infectada por Pasteuria ramosa.
Conservación
Considérase que varias especies de Daphnia están ameazadas e están incluídas como vulnerables na lista da IUCN; son: Daphnia nivalis, Daphnia coronata, Daphnia occidentalis e Daphnia jollyi. Algunhas especies son halófilas e poden encontrarse en ambientes de lagos hipersalinos, un exemplo dos cales é o Makgadikgadi Pan de Botswana.
Usos
Daphnia spp. son un alimento vivo moi popular para dar de comer a peixes tropicais e mariños de acuario. A miúdo danse como alimento a cágados e pequenas especies de anfibios como a ra anana de África Hymenochirus boettgeri.
Poden tamén utilizarse en certos ambientes para testar os efectos de toxinas sobre o ecosistema, polo que son especies indicadoras, especialmente útiles debido á curta duración da súa vida e capacidades reprodutoras. Como son case transparentes, os seus órganos internos son doados de estudar en espécimes vivos (por exemplo, estudar os efectos da temperatura no ritmo cardíaco destes organimos ectotermos). Daphnia úsase comunmente en experimentos para testar aspectos do cambio climático, como o efecto dos raios UVB que danan gravemente a especies do zooplancto (por exemplo, cun descenso da actividade de alimentación ).
Debido ás finas membranas que teñen, que permiten a absorción de drogas, son utilizados para monitorizar os efectos de certas drogas ou fámacos, como a adrenalina ou a capsaicina, sobe o corazón.
Especies invasoras
miniatura|[[Cercopagis pengoi (arriba) e Bythotrephes longimanus (abaixo)]]
Algunhas especies desenvolveron defensas permanentes contra peixes que os comen, como espiñas e longos ganchos no seu corpo, que tamén fan que queden enganchadas en liñas e pescar e enturban a auga polo seu gran número. As especies como Daphnia lumholtzi   (nativa do leste de África, o subcontinente indio e o leste de Australia) teñen estas características e debe terse gran coidado para evitar que se espallen en augas doutros continentes.
Algunhas especies de Daphnia nativas de Norteamérica poden desenvolver agudas espiñas ao final do se corpo e estruturas parecidas a un casco na cabeza cando detectan a presenza de predadores no seu ambiente, pero isto é en xeral temporal en ditas especies e non conseguen superar ou disuadir completamente os predadores nativos para que non as coman. Mentres que as Daphnia son unha importante base da cadea trófica en lagos de auga doce e lagoas vernais, son unha molestia cando non poden ser comidas polos predadores macroscópicos nativos e hai certa preocupación de que as ‘’Daphnia’’ orixinais sen espiñas nin ganchos acaben por ser eliminadas pola competición destas especies.
Glittertind (banda)
Glittertind é unha banda norueguesa de folk rock indie, que naceu en 2001 como un proxecto persoal de Torbjørn Sandvik. En 2010, a banda pasou a ter unha formación completa que consistía en Sandvik como voz e guitarra rítmica, Geirmund Simonsen no acordeón e nas guitarras rítmicas, Stefan Theofilakis na frauta, Geir Holm na batería, Olav Aasbø na guitarra principal, e Bjørn Nordstoga no baixo.
Traxectoria
Glittertind comezou como un proxecto individual de Torbjørn Sandvik. Os seus primeiros dous discos foron Evige Asatro (2004) e Til Dovre Faller (2005), lanzados co selo neerlandés Karmageddon Media. Estes traballos inspiráronse nas grandes narrativas da historia, mentres que a música mesturaba elementos do punk, heavy metal e folk. En 2008 incorporouse ao proxecto Geirmund Simonsen, que tiña unha formación como organista de igrexa, produtor e compositor para teatro, cine e televisión, moi diferente dos antecedentes de Sandvik, principalmente de bandas de punk e metal. En 2009 editaron o álbum Landkjenning (2009) con Napalm Records.
En 2010 Glittertind converteuse nunha banda completa, e en 2013 a publicou Djevelsvart, o seu primeiro disco coa nova formación, a través do selo noruegués Indie Recordings. O álbum inspirouse en escritores do século XIX que escribiron sobre o que significa ser un home moderno. Durante o traballo co álbum, a noiva de Torbjørn contraeu un cancro que ameazaba a súa vida, e el atopou consolo ao sentir unha sensación de desesperación común con estes escritores do século XIX. Tamén influíu no álbum a perda colectiva de sentido e inocencia en Noruega tras os atentados terroristas do 22 de xullo. A canción "Sprekk for sol" foi dedicada a unha das vítimas de Utøya, Torjus Jakobsen Blattmann, e ao seu compromiso contra as ideoloxías do odio. Con este disco a banda tentaba comunicar que a xente non está tan soa no seu sufrimento como ás veces pensa.
Djevelsvart recibiu excelentes críticas na prensa norueguesa e Glittertind encabezou a lista de álbums de iTunes en Noruega durante varios días. Co seu seguinte disco, Blåne for blåne, o seu segundo álbum como banda completa, Glittertind continuou a súa viaxe por "estados de ánimo históricos". Para apoiar os estados de ánimo líricos, a banda revitalizou a súa expresión musical a partir do escuro e pesado predecesor, Djevelsvart. En Blåne for blåne a expresión acústica é máis lixeira e nas composicións represéntanse as influencias culturais angloamericanas despois de 1945 en Noruega. Usáronse diferentes instrumentos e elementos de cancións folk nórdicas, unha tradición clásica-romántica e folk rock indie angloamericano.
Sanga, Cabanas, O Vicedo
Sanga é un lugar da parroquia de Cabanas, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
A Penela, Mosende, O Vicedo
A Penela é un lugar da parroquia de Mosende, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Castro Bo, Mosende, O Vicedo
Castro Bo é un lugar da parroquia de Mosende, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Papiro erótico de Turín
thumb | 300px | Fragmentos do papiro expostos no museo de Turín O "Papiro erótico de Turín" ("Papiro 55001", tamén chamado "Papiro erótico" ou incluso "Papiro de Turín") é un rolo pintado en papiro do antigo Exipto que se creou durante o período Ramesside, aproximadamente no 1150 a.C. Descuberto en Deir el-Medina a comezos do século XIX, foi alcumado como "a primeira revista masculina do mundo". Mide 2´6 metros por 24 centímetros e consta de dúas partes; unha delas contén doce viñetas eróticas que representan varias posturas sexuais. Actualmente atópase no Museo Egizio en Turín, Italia.
Sección de animais
O primeiro terzo representa animais que realizan varias tarefas humanas. Esta parte do rolo pintado describíuse como satírica e divertida.
Sección erótica
Os dous terzos finais do papiro erótico de Turín consisten nunha serie de doce viñetas que amosan homes e mulleres en varias posturas sexuais. Os homes das ilustracións son "desaliñados, calvos, baixos e gordos" con xenitais esaxeradamente grandes e non se axustan aos estándares exipcios de atractivo físico, pero as mulleres son nubiles,  e móstranse con obxectos da iconografía erótica tradicional, como follas de correola e, nalgunhas escenas, incluso sosteñen elementos tradicionalmente asociados con Hathor, a deusa do amor, como o loto sagrado, monos e sistros. O pergamiño probablemente pintouse no período Ramesside (1292-1075 a.C.). A súa alta calidade artística indica que se creou para un público rico.
Aínda non se descubriron outros pergamiños similares. As representacións de relacións sexuais non formaban parte do repertorio xeral da arte formal exipcia antiga, pero atopáronse esbozos rudimentarios de relacións heterosexuais en fragmentos de cerámica e en pinturas. As varias imaxes masculinas tamén foron interpretadas como dun único protagonista, que ten varios encontros cunha cortesá. Polo tanto, non se descarta que se trate dun prostíbulo ou casa da cervexa, como se chamaba popularmente no antigo Exipto.
Unicidade
O papiro erótico gravemente danado é a única pintura erótica en pergamiños coñecida que sobreviviu. O público moderno a miúdo cre que a arte exipcia antiga carece de temática sexual. Despois de que Jean-François Champollion vise o papiro en 1824 en Turín, describiuno como "unha imaxe de monstruosa obscenidade que me deu unha estraña impresión sobre a sabedoría e a compostura exipcias".
Propósito
Aínda non se sabe o significado real das imaxes, xa que os fragmentos de texto que sobreviviron razoablemente intactos non deron ata o momento ningún propósito claro para o papiro erótico. O texto parece que se escribiu ás marxes ás présas. e parecería expresar gozo e pracer:
Segundo o exiptólogo francés Pascal Vernus, o papiro non está destinado a producir excitación sexual. De feito, a aparente continuación entre a sección animal e a chamada sección "erótica" suxire que o papiro pretendía divertir aos membros da aristocracia retratando absurdas transgresións dos estándares de comportamento aristocrático.
Buchenwald
miniatura|Memorial de Buchenwald Buchenwald foi un campo de concentración nazi crado en xullo de 1937 no outeiro de Ettersberg, preto de Weimar, en Alemaña.
Historia
Durante a segunda guerra mundial foron enviados alí tamén prisioneiros de guerra. Os presos políticos organizaron alí unha resistencia.
Porén, como campo de concentración, en Buchenwald non había cámaras de gas, as cales eran propias dos campos de exterminio.
O campo foi liberado o 11 de abril de 1945 por membros do exército estadouniodense ao mando do xeneral Patton.
Entre 1945 e 1950, o campamento foi utilizado polas autoridades de ocupación soviéticas como un campo de internamento para antigos colaboracionistas nazis, coñecido como NKVD Campamento Especial nº 2.
O Xurbal, Mosende, O Vicedo
O Xurbal é un lugar da parroquia de Mosende, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Final da Copa do Xeneralísimo de fútbol 1958/59
A final da Copa do Xeneralísimo de fútbol 1958/59 foi a 57ª final desde a creación da competición. Tivo lugar o 21 de xuño de 1959 no estadio Santiago Bernabéu, en Madrid, e foi disputada entre o Barcelona e o Granada. O Barcelona levantou o trofeo por 14ª vez na súa historia, tras gañar por 4-1.
Antecedentes
O Barcelona chegou á final despois de eliminar a Murcia, Sporting de Gijón, Betis e Real Madrid, e goleou por senllos 6-0 a asturianos e andaluces. O Granada pola súa banda deixou no camiño a Elche, Cádiz, Plus Ultra e Valencia, conseguindo tamén amplas goleadas, como un 8-1 sobre o Elche e un 6-0 sobre o Cádiz.
A Barreira, San Miguel de Negradas, O Vicedo
A Barreira é un lugar da parroquia de San Miguel de Negradas, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Struthio
Struthio é un xénero de aves da orde dos Struthioniformes, cuxos membros reciben o nome de avestruces. Deste xénero existen dúas especies vivas, a avestruz común (Struthio camelus) e a avestruz de Somalia (Struthio molybdophanes). Coñécense tamén especies fósiles asignadas a este xénero, algunhas das cales se extinguiron hai uns poucos miles de anos como S. asiaticus.
Historia
O xénero Struthio foi descrito por primeira vez por Carl Linnaeus en 1758. O xénero foi usado por Linnaeus e algúns outros dos primeiros taxónomos para incluír o emú, o ñandú e o casuario, ata que estes foron situados nos seus propios xéneros. A avestruz de Somalia Struthio molybdophanes foi recoñecida como especie separada recentemente pola maioría das autoriades (antes era subespecie da avestruz común), mentres que outras autoridades están aínda revisando as evidencias. miniatura|esquerda|Ovo de avestruz común Struthio camelus no [[MHNT]] miniatura|Macho da avestruz de Somalia S. molybdophanes na sabana de Kenya, mostrando o seu pescozo azul
Especies
Coñécense nove especies dentro deste xénero, das cales sete están extingjidas. Outras tres especies máis: S. pannonicus, S. dmanisensis (a avestruz xigante) e S. transcaucasicus, foron transferidas ao xénero Pachystruthio en 2019. Outras formas fósiles son icnotaxons que só se coñecen polas pegadas ou trazas que deixaron os organimos e a súa asociación coas especies descritas por ósos é polémica e pendente de ulteriores revisións.
Monte de Insua, San Miguel de Negradas, O Vicedo
Monte de Insua é un lugar da parroquia de San Miguel de Negradas, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Alpuxarras, San Miguel de Negradas, O Vicedo
Alpuxarras é un lugar da parroquia de San Miguel de Negradas, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Saab 90 Scandia
O Saab 90 Scandia foi un avión de pasaxeiros fabricado pola compañía Svenska Aeroplan Aktiebolaget (SAAB) en Linköping, Suecia. En 1944, a medida que se facía evidente que a segunda guerra mundial pronto chegaría ao seu fin, SAAB decatouse de que a compañía tiña que diversificarse dos esforzos puramente militares se quería sobrevivir. Polo tanto a súa xunta decidiu poñer en marcha a fabricación dun avión de pasaxeiros bimotor, de alcance curto a medio, como un sucesor do Douglas DC-3.
Umeiros, Mosende, O Vicedo
Umeiros é un lugar da parroquia de Mosende, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Saab 90 Scandia
O deseño do 90 Scandia era bastante semellante ao do Douglas DC-3. A principal diferenza visible era que o 90 tiña un tren de aterraxe en triciclo mentres que o DC-3 tiña un de cola. O Scandia tamén tiña un estabilizador vertical cunha forma distinta, e numerosas diferenzas máis sutís. O 90 tiña que competir cos moitos DC-3 excedentes dispoñibles no mercado, facendo as vendas difíciles.
Deseño e desenvolvemento
O desenvolvemento iniciouse en febreiro de 1944. O seu peso de engalaxe especificouse nuns 11 600 kg, cun alcance duns 1 000 km. O prototipo do Saab 90 (Scandia) voou por vez primeira en novembro de 1946. Era capaz de levar entre 24 e 32 pasaxeiros, e tiña capacidade para voar a baixa velocidade. Estaba equipado con motores Pratt & Whitney R-2000 e tiña un tren de aterraxe en triciclo retráctil. AB Aerotransport, unha predecesora de Scandinavian Airlines, pediu 11 unidades. O certificado do tipo emitíuse en xuño de 1950 e as súas entregas comezaron no mes de outubro, aínda que tras as probas, a especificación cambiou para o motor Pratt & Whitney R-2180-E Twin Wasp E. Dúas aeroliñas brasileiras, VASP e Aerovias do Brasil, tamén pediron un total de seis avións. O prototipo foi posteriormente convertido nun luxoso avión executivo para o industrial brasileiro Olavo Fontoura.
Deseño
O proxecto do Scandia iniciouse en 1944 por unha suposta necesitade tras a segunda guerra mundial dun avión que puidese transportar 25-30 pasaxeiros a unha distancia de ata 1 000 km. Os principais obxectivos do deseño eran a seguridade, que tivese dous motores, longa vida, e que fose barato de operar. A á usaba perfís NACA para proporcionarlle boas características de perda. Elixiuse un deseño de á baixa porque tiña menos peso estrutural, era máis seguro nunha aterraxe de emerxencia e dába a posibilidade de usar un único flap continuo. A á fabricouse en tres pezas. A sección central montaba os motores, e as outras dúas estaban unidas con parafusos á central, xusto por fóra das góndolas dos motores. Todo o avión estaba construído con metal agás os temóns, que tiñan unha estrutura metálica cuberta de tea.
Probas de voo
O prototipo, SE-BCA, realizou o seu primeiro voo o día 16 de novembro de 1946 co piloto Claes Smith aos mandos. Ese primeiro voo durou 20 minutos. O avión tiña unhas características excepcionais para o voo a baixa velocidade, cun control total ata os 110-115 km/h. A perda era lenta e precedida de vibracións. O avión tamén resultou ser fácil de manexar cun só motor, o que na época non era normal cos avións bimotores. Desafortunadamente a harmonía do temón non foi satisfactoria, con altas forzas de control nalgunhas situacións. A instalación dos motores tamén precisaba un redeseño. O prototipo voou un total de 154 horas antes do inverno de 1947/48, cando foi aparcado nun hangar para realizarlle modificacións. Eleváronse os motores para incrementar o espazo entre as hélices e o chan. A cabina, que anteriormente só tiña equipamento de probas, foi amueblada. O 7 de febreiro de 1948 o prototipo engalou novamente e comezou a segunda fase de probas. A segunda fase consistiu principalmente en probas de rendemento. Tras 700 horas de probas de voo decidiuse introducir novos cambios nos avións de produción como motores máis potentes, hélices con catro pás Hamilton-Standard, e pestanas de resorte no temón e nos elevadores para reducir as forzas de control.
A Áspera, San Miguel de Negradas, O Vicedo
A Áspera é un lugar da parroquia de San Miguel de Negradas, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Picardías
Un picardías é un camisón ou negligee curto, sen mangas e holgado, destinado a roupa de noite para mulleres. Ás veces ten copas formadas chamadas bralette para o escote cunha saia adxunta e solta que cae normalmente entre o embigo e a parte superior da coxa. A prenda adoita estar adornada con encaixes, volantes, apliques, plumas, lazos e cintas, opcionalmente con tirantes. Ás veces está feito de tecido transparente ou translúcido como nailon, gasa ou seda.
Historia
A creación do camisón súper curto atribúese á deseñadora de lencería estadounidense Sylvia Pedlar, que os produciu en 1942 en resposta á escaseza de tecidos durante a segunda guerra mundial. Aínda que os seus deseños pasaron a ser coñecidos en inglés como "babydolls" (picardías), a Pedlar non lle gustaba o nome e non o usou.
O nome foi popularizado pola película de 1956 Baby Doll, protagonizada por Carroll Baker no papel principal como unha lolita de 19 anos. Isto marcou o inicio da duradeira popularidade do estilo para adultos. Os pixamas de picardías dos anos 50 ata os 60 consistían nunha parte superior e unha parte inferior folgada e curta con cintura e pernas elásticas. Na década de 1970 ata a década de 1990, a parte inferior de flores substituíuse por calzóns máis axustados con cintura e pernas elásticas. As versións máis recentes dos pixamas picardías eliminaron o elástico nas pernas, sendo os fondos ou pantalóns curtos ou pantalóns de claqué.
As picardías convertéronse nunha parte destacada do aspecto de "kinderwhore" a principios e mediados da década de 1990, debido á popularidade de artistas de riot Grrrl e grunge como Courtney Love e Kat Bjelland.
Estilos contemporáneos
Os picardías considéranse agora un artigo erotizado de roupa para adultos, moitas veces clasificado como unha forma de lencería. Os picadías para adultos son bastante diferentes dos picardías infantís, expoñen totalmente as pernas da muller, e algúns estilos tamén enfatizan ou expoñen deliberadamente os peitos. O vestido adoita venderse como un conxunto con bragas a xogo, xa que un picardías típico é o suficientemente curto como para que a roupa interior sexa visible se se usa. Os estilos da mesma lonxitude pero non destinados a salientar o atractivo sexual chámanse ás veces camisóns curtos. thumb|[[Barbara Loden levando un picardías en Esplendor na herba (1961).]] Os picardías están dispoñibles nunha variedade suficientemente ampla de estilos para que moitos vendedores polo miúdo de lencería consideren os picardías un departamento distinto. Os picardías modernos adoitan variar considerablemente dos estilos dos anos 60 e 70. Os negliges picardías desde os anos 50 ata principios dos 80 son agora artigos vintage de colección. Algúns picadías ábrense por diante e semellan unha toga ou bata.
Os vestidos curtos de roupa de día dun estilo similar chámanse ás veces vestidos picardías. Algúns estilos son similares ao que levan algúns nenos, e por bonecos deseñados como bebés. A bata ou top é o suficientemente curto como para que os cueiros poidan cambiarse facilmente. Unha orixe alternativa para o estilo pode ser as camisetas curtas e as capas de cama con encaixe das décadas de 1930 e 1940.
No século XXI, os picardías fixéronse populares como lencería nupcial. Son máis económicos que un corsé de noiva e moitas veces ofrecen unha maior variedade de deseños e cores.
María Novas
María Novas Ferradás, nada en 1987 en Bueu, é unha arquitecta galega.
Traxectoria
Estudou Arquitectura na Escola Técnica Superior de Arquitectura da Coruña. Posteriormente realizou o máster en Investigación Aplicada en Estudios Feministas (UJI) e o máster en Renovación Urbana e Rehabilitación da Universidade de Santiago de Compostela.
En 2012 xunto a Sofía Paleo creou o blog Dexeneroconstrución co obxectivo de achegar a perspectiva de xénero á arquitectura.
Dende hai catro anos traballa como docente e investigadora invitada na Universidade Técnica de Delft e na Academia das Artes de Tilburg nos Países Baixos, ademais de realizar o seu doutoramento na Universidade de Sevilla.
Nicrophorus
Nicrophorus é un xénero de escaravellos, xeralmente chamados escaravellos enterradores, que son os membros máis coñecidos da familia Silphidae. A maioría deles son negros con marcas vermellas nos élitros (ás anteriores duras). Son carnívoros. Enterran as carcasas de pequenos vertebrados como aves e roedores como fonte da laimento para as súas larvas. Unha característica pouco común nos insectos que presentan é que tanto o macho coma a femia procuran coidados biparentais ás larvas.
Reprodución
miniatura|Nicrophorus germanicus Teñen antenas grandes con forma de maza equipadas con quimiorreceptores capaces de detectar un animal morto a longa distancia. Despois de encontrar unha carcasa (xeralmente un paxaro ou rato), os escaravellos loitan entre eles (machos contra machos e femias contra femias) ata que queda o par vencedor, que xeralmente son os máis grandes. Se un escaravello enterrador solitario encontra unha carcasa, pode continuar só e esperar por unha parella. Os machos solteiros atraen unha parella liberando unha feromona desde o extremo do abdome. As femias poden criar os fillos soas, fertilizando os ovos que poñen con esperma que teñen almacenado no seu corpo de previas copulacións. A carcasa debe ser enterrada polos escaravellos para retirala da vista de posibles competidores, que son numerosos.
miniatura|CIclo vital
Os futuros pais empezan a escavar un burato baixo a carcasa. Mentres o fan, e despois de quitar todo o pelo da carcasa, os escaravellos cobren o animal con secrecións antibacterianas e antifúnxicas orais e anais, o que fará máis lenta a descomposición da carcasa e impedirá que se desprendan cheiros a carne podre que atraian aos competidores. Forman unha bóla coa carcasa e os pelos ou plumas son retiradas e utilizados para forrar e reforzar a cripta, na cal permanecerá a carcasa ata que a carne sexa completamente consumida. O proceso de enterramento pode tardar 8 horas. Varios parellas de escaravellos poden cooperar para enterrar carcasas grandes e despois criaren os fillos comunalmente.
A femia pon os ovos no chan arredor da cripta. As larvas fan eclosión poucos días despois e móvense a un pozo que comunica coa carcase que crearon os pais. Aínda que as larvas poden alimentarse por si mesmas, ambos os pais tamén as alimentan en resposta ás súas peticións: dixiren a carne e regurxitan comida líquida para que as larvas se alimenten, unha forma de aprovisionamento progresivo. Isto probablemente acelera o desenvolvemento larvario. Tamén se pensa que ambos os pais poden producir secrecións en glándulas da cabeza que teñen actividade antimicrobiana, inhibindo o crecemento de bacterias e fungos no cadáver do vertebrado.
Nun estadio inicial, os pais poden sacrificar parte dos fillos. Estas funcións infanticidas axustan o número de larvas co tamaño da carcasa para que haxa comida dabondo para crialas. Se hai demasiadas larvas, poderían estar desnutridas todas e desenvolverse menos rapidamente, reducindo as súas posibilidades de sobrevivir ata a idade adulta. Se hai demasiados poucos fillos, os escaravellos adultos resultantes serán grandes pero os pais poderían ter producido máis. Os pais con maior éxito son os que conseguen ter un bo equilibrio entre o tamaño corporal da proxenie e o número producido. Este é un método pouco frecuente de regular o tamaño da proxenie que podería ser o resultado de que os ovos se poñan antes de que a femia puidese estimar o tamaño da carcasa e así saber cantas larvas se poden criar con ela.
Os escaravellos adultos continúan protexendo as larvas, que tardan varios días en madurar. Hai moitos competidores que fan esta tarefa máis difícil, por exemplo as moscas Calliphoridae e as formigas ou outros escaravellos enterradores da súa propia especie ou doutra. As larvas que chegan ao estadio final migran ao solo e pupan, transformándose desde pequenas larvas brancas a escaravellos adultos completamente formados.
Ademais das especies eusociais como as formigas e abellas, os coidados parentais son bastante raros entre os insectos, e os esczravellos enterradores son excepciósn salientables.
Especies
miniatura|dereita|100px|N. vestigator En 2006 había unhas 60 especies válidas no xénero Nicrophorus, aínda que unhas poucas especies non descritas e sinónimas necesitan unha maior elaboración.
Fósiles
Pearson informou en 1962 dun fósil de N. humator datado arredor de hai 10.500 anos. Un membro extinto non nomeado do xénero atopouse en estratos do Cretáceo tardío do Cenomaniano en ámbar birmano de Myanmar, de hai uns 99 millóns de anos.
Fimbria P
As fimbrias P (tamén chamadas pili asociados á pielonefrite), pili P ou Pap, son un tipo de fimbrias de tipo chaperona-acomodadora (especificamente da familia π) que se encontran na superficie de moitas bacterias da especie Escherichia coli. As fimbrias P considérase que son un dos máis importantes factores de virulencia na E. coli uropatoxénica e exercen un importante papel nas infeccións do tracto urinario superior. As fimbrias P funcionan como mediadoras da adherencia a células hóspede, un paso clave na patoxénese de infeccións do tracto urinario.
Estrutura e expresión
As fimbrias P son grandes estruturas liñais que se proxectan desde a superficie das células bacterianas. Con lonxitudes de 1-2um, os pili poden ser maiores que o diámetro da propia bacteria. O corpo principal da fimbria está composto por aproximadamente 1000 copias da proteína principal das subunidades da fimbria PapA, formando un bastón helicoidal. O curto extremo da fimbria está formado polas subunidades PapK, PapE, PapF e a adhesina do extremo PapG, que é mediadora na adhesión.
As fimbrias ensámblanse por medio dun sistema de chaperona-acomodadora (chaperone-usher), e as proteínas necesarias para a ensamblaxe exprésanse polo operón Pap, que está localizado en illas de patoxenicidade. Os xenes do operón Pap codifican cinco proteínas estruturais (PapA, PapK, PapE, PapF e PapG), catro proteínas implicadas no transporte e ensamblaxe (PapD, PapH, PapC, PapJ) e dúas proteínas (PapB, PapI) que regulan a expresión do operón.
Papel durante a infección
A variante PapGII únese preferentemente ao globósido (GbO4), que é abondoso nas células epiteliais renais humanas. A PapGII desencadea unha forte resposta inflamatoria que orixina danos no tecido. A maioría das cepas de E. coli que causan pielonefrite, bacteremia de orixe urinaria e urosepse producen pili P con PapGII. O PapGIII únese ao antíxeno Forssman (GbO5) así como isorreceptores presentes no tracto urinario humano. As cepas de E. coli que portan o xene papGIII están asociadas con infeccións do tracto urinario inferior (cistite) e bacteriúria asintomática. As adhesinas PapGI únense preferentemente á globotriaosilceramida (GbO3), mentres que os isorreceptores de PapGIV son descoñecidos. As E. coli que levan xenes para PapGI e PapGIV raramente se encontran entre as E. coli que causan infeccións en humanos.
Ortigosa de Cameros
miniatura|dereita|150px|Localización de Ortigosa de Cameros na Rioxa
Ortigosa de Cameros é un concello da comunidade autónoma da Rioxa, situado na comarca do Camero Nuevo.
Toponimia
A orixe do nome provén do termo latino urtica, que significa ortiga.
Economía
A súa actividade económica esta baseada, principalmente, na gandaría, a explotación forestal, a industria madeireira e o turismo rural.
Chelo, San Miguel de Negradas, O Vicedo
Chelo é un lugar da parroquia de San Miguel de Negradas, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
María Concepción Álvarez Álvarez
María Concepción Álvarez Álvarez, coñecida como María das Auroras, nada na Guarda o 7 de outubro de 1898, foi unha política galega.
Traxectoria
Filla de Manuel Álvarez e Aurora Álvarez. Traballou no negocio familiar Funerarias La Fe, unha funeraria que regalou caixas a quen non podía pagalas en 1936, canda a súa nai, Aurora, e a súa cuñada María González Zarandón. Actriz dos cadros de declamación da Guarda, agrarista, sindicalista da Federación Local Obreira de CNT, nos anos finais da ditadura de Primo de Rivera participou na fundación da Agrupación Republicana da Guarda. Á chegada da II República era unha das referencias políticas, encabezando como abandeirada a manifestación do 1º de maio de 1931 na vila. Militou no Partido Galeguista. O 18 de marzo de 1936, canda Xoán Noya, Manuel Noya, Brasilino Álvarez, Nemesio Álvarez, Lola Domínguez Pacheco e Esmeralda Domínguez Baz, participou na fundación da sección local do PG.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detida nos primeiros momentos da entrada das tropas na Guarda o 27 de xullo. Presa durante varios días, foi obrigada a tomar aceite de rícino, rapada ao cero nun acto celebrado na praza do Reloxo e obrigada a non cubrise co fin de humillala. Foi desterrada durante uns meses a Salvaterra de Miño. De volta á Guarda, canda a súa nai e a súa cuñada, abriu a súa casa a outras vítimas da represión, acollendo nela a Manuela Baz Domínguez, viúva de Antonio Domínguez Pacheco, e o fillo de ambos Antonio Amado Domínguez Baz.
IES Santiago Basanta Silva
O Instituto de Ensino Secundario Santiago Basanta Silva é un centro educativo público situado en Vilalba (Lugo) que imparte ensino de Educación Secundaria Obrigatoria (ESO) e Bacharelato. Depende da Consellería de Educación da Xunta de Galicia. Foi nomeado na honra do avogado e político vilalbés Santiago Basanta Silva.
A Fonte, San Miguel de Negradas, O Vicedo
A Fonte é un lugar da parroquia de San Miguel de Negradas, no concello lugués do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental.
Precursor químico
É un anglicismo, aceptado en base á definición da Unión Europea.
Sonika Manandhar
Traxectoria
Manandhar naceu en Katmandú, Nepal. Graduouse como enxeñeira informática da Facultade de Enxeñaría de Katmandú, na Universidade de Tribhuvan, e comezou a traballar no Centro de Innovación de Microsoft Nepal como enxeñeira de software en 2011. Manandhar é exalumna da Universidade da Singularidade e exalumna do Instituto de Investigación Aeroespacial de Corea, onde asistiu cunha bolsa para asistir a unha capacitación en 2018. En 2017, foi a primeira nepalí á que se lle ofreceu unha bolsa para ir ao programa de Silicon Valley chamado Programa de Solucións Globais na NASA en California. Durante o seu tempo na Universidade da Singularidade, estudou tecnoloxías exponenciais como robótica, intelixencia artificial, blockchain, entre outras. A súa empresa foi seleccionada entre 3 empresas para presentarse no Cume Global da Universidade da Singularidade en Silicon Valley.
Manandhar tamén foi unha defensora das persoas cegas e traballou para capacitar a persoas cegas mediante ferramentas informáticas. En 2013 estableceu un laboratorio de computación e participou na procura de novas formas de ensinar informática a estudantes cegos.
Recoñecementos
En 2019, Manandhar foi nomeada "Xove Campioa da Terra" polo Programa das Nacións Unidas para o Medio Ambiente (PNUMA).
O Programa das Nacións Unidas para o Medio Ambiente incluíuna como unha dos seis exemplos de liderado climático no Día da Muller xunto a Christiana Figueres, Greta Thunberg, Anne Hidalgo, Carolina Schmidt e Kibarisho Leintoi. Tamén foi gañadora do premio ODS 9: Infraestrutura, industria e innovación do Desafío Lead 2030 dun Mundo Novo patrocinado por Standard Chartered, cun financiamento inicial de 50.000 dólares.
En 2020, Sonika Manandhar foi nomeada Exploradora Emerxente 2020 da National Geographic Society. National Geographic Society elixe a oito axentes de cambio globais que realizan un traballo innovador como a clase de exploradores emerxentes que transformarán os seus campos e ampliarán a nosa comprensión do noso mundo e todo o que hai nel.
Ana Martínez de Luco
Ana Martínez de Luco, nada no País Vasco en 1960, é unha monxa española, fundadora do centro de reciclaxe sen ánimo de lucro Sure We Can en Nova York (Estados Unidos). miniatura|250x250px| Centro de reciclaxe Sure We Can (Brooklyn, Nova York - 2019).
Traxectoria
Martínez naceu no País Vasco e converteuse en monxa aos 19 anos. Pertence á organización das Irmás para a Comunidade Cristiá. En 2004, mudouse a Nova York e, tres anos despois, en 2007, fundou en Brooklyn o centro de reciclaxe Sure We Can. Este lugar é o único centro de reciclaxe sen ánimo de lucro da cidade de Nova York. En 2016, Martínez renunciou ao seu posto de dirección da ONG Sure We Can.
Un dos obxectivos de Martínez é a creación de traballo digno para as persoas que se dedican á reciclaxe entre os que se inclúen inmigrantes, discapacitados, anciáns e persoas sen fogar. Dirixe talleres, ensinando á xente sobre cooperativas de traballadores.
Zenit-2 (satélite)
miniatura|Cápsula de retorno dun Zenit-2 en exposición. Zenit-2 (índice GRAU 11F61) foi unha serie de satélites de recoñecemento militares da Unión Soviética.
Características
Os satélites Zenit-2 estaban baseados nas cápsulas Vostok. Con 4720 kg de masa, consistían nun módulo de servizo e outro de reentrada de forma esférica contendo as cámaras e a película fotográfica que debía ser devolta a terra e revelada. Os satélites estaban alimentados por batería. As órbitas típicas dos Zenit-2 estaban entre os 200 e os 300 km de altura. Podían levar instrumentación científica a bordo. Lanzáronse 81 Zenit-2 mediante foguetes Voskhod, Vostok-K e Vostok-2, con nove fallos.
Precursor
Un precursor ou precursora é alguén que representa unha innovación con respecto ao seu tempo, ou que contribúe con ideas novas que serán perfeccionadas ou imitadas máis tarde; aplícase aos científicos, figuras relixiosas (p. ex. Xoán Bautista). etc. Tamén é algo que dá orixe a outra cousa.
Emilio Gentile
Emilio Gentile, nado en Bojano, Italia, o 31 de agosto de 1946, é un historiador, académico e docente italiano. É especialista en historia contemporánea, en especial do fascismo, e membro da Accademia Nazionale dei Lincei, unha das institucións científicas máis antigas e prestixiosas de Europa.
Rhamnus pumila
Rhamnus pumilus é unha especie de planta de rosa da familia Rhamnaceae.
Emilio Gentile
Traxectoria
Alumno de Renzo De Felice, vén investigando sobre a historia do fascismo dende a segunda metade dos 70. Os seus estudos trataron temas da historia contemporánea, entre os que se atopan a modernidade, a nación, o totalitarismo, o pensamento mítico ou as relixións da política.
Rhamnus pumila
Subespecies
A especie divídese nas seguintes subespecies:
Emilio Gentile
Traxectoria
Centrouse na análise das estruturas institucionais do fascismo, a organización da política e dos eventos culturais. Inaugurou unha nova liña de estudos dedicada ao totalitarismo con La via italiana al totalitarismo. En obras posteriores, Gentile sinalou os límites da interpretación, proposta, entre outras, por Hannah Arendt, segundo a cal o fascismo italiano non sería un réxime totalitario.