cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cortiza
A cortiza é a casca exterior feita de materia morta e dura da sobreira (Quercus suber) e dalgunhas outras árbores. É incorrecto utilizar cortiza para denominar a casca doutras especies (un castelanismo pola influencia da palabra corteza), pois en galego debemos usar casca ou paraza.
A cortiza foi o primeiro material biolóxico en ser observado ó microscopio e, debido á súa especial estrutura de macrocélulas, permitiu supoñer que os tecidos están formados por células.
Usos
Os usos da cortiza son moi variados debido ás súas características, moi importantes e dificilmente conseguibles mediante materiais sintéticos: miniatura|250px|"Células" de cortiza na Micrographia de [[Robert Hooke (1665).]] miniatura|esquerda|220px|Sacando cortiza en [[Aracena (Huelva, España).]] Os seus usos máis comúns son como rollas para selar botellas, pezas industriais pequenas e de características moi especiais (xuntas, amortecedores) e material de decoración (a súa cor e textura permiten a creación de ambientes moi cálidos, coma no uso da madeira). O seu uso está restrinxido polo seu prezo moito maior cós materiais sintéticos, pero o seu rendemento e duración son moito maiores.
Barcia, Baión, Vilanova de Arousa
Barcia é un lugar da parroquia de Baión no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 126 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 54 eran mulleres e 72 homes, o que representa un descenso respecto ós anos 2010, cando tiña 123 veciños, e 2005, cando eran 131.
Festival Internacional de Cinema de Edimburgo
O Festival Internacional de Cine de Edimburgo é un certame competitivo de cine que se celebra na segunda metade do mes de agosto en Edimburgo, a capital de Escocia. Recoñecido oficialmente como parte do Festival de Edimburgo, é o certame de cine que leva máis edicións ininterrompidamente, dende 1947.
Mariano Diéguez Amoeiro
Traxectoria
Fillo de Benito Diéguez Amoeiro. Médico en exercicio dende 1872. En 1889 foi médico dos balnearios de Sousas-Caldeliñas. Formou parte da primeira directiva do Colexio de Médicos de Ourense en 1901. Foi deputado a Cortes (1871) e director dos periódicos El Eco e El Clamor. Foi alcalde de Verín en 1899, 1911 e 1914 (do 1 de xaneiro ao 31 de outubro). Era o líder dos republicanos verineses e como tal participou nos actos do 1º de maio de 1930.
Festival Internacional de Cinema de Edimburgo
Características
O Festival Internacional de Cine de Edimburgo comezou en 1947 dedicado unicamente a documentais, nun momento en que só existían no mundo os festivais de Cannes e Venecia, pero na actualidade recolle todo tipo de xéneros.
Os tres principais galardóns son o premio Michael Powell, que se lle outorga a filmes británicos por medio dun xurado, un premio do público, e un premio a directores noveis. Todos os filmes que se exhiben son estreas no Reino Unido, e moitas delas ademais estreas en Europa ou mundiais.
A sede do festival é a Filmhouse de Edimburgo, se ben existen unha ducia de espazos de exhibición na cidade, ademais dese. Dende setembro de 2006 a directora artística do festival é Hannah McGill, crítica de cine e xornalista, que substituíu a Shane Danielson, directora entre 2002 e 2006. Sean Connery e Tilda Swinton son patróns de honra do festival.
Castelo de Bran
O castelo de Bran (en romanés: Castelul Bran; en alemán: Törzburg; en húngaro:Törcsvári kastély) é un castelo (fortificación) medieval localizado nun outeiro da aldea de Bran moi preto da vila de Braşov, é monumento nacional e un dos símbolos de Romanía.
A fortificación áchase na raia entre as rexións deTransilvania e Valaquia, na estrada secundaria romanesa DN73. O seu valor estriba na súa antigüidade e arquitectura, porén comunmente se coñece coma o "Castelo de Drácula" e é esa a súa principal atracción turística. O castelo foi unha das múltiples localizacións ligadas a Vlad Țepeș, persoeiro histórico no que se inspirou o personaxe do Conde Drácula da novela homónima do irlandés Bram Stoker do século XIX. Crese que a súa verdadeira fortaleza foi o Castelo de Poenari, hoxe parcialmente en ruínas; tamén morou no Castelo de Hunyad.
Con todo non hai evidencia de que Stoker escoitara falar deste castelo, que pouco ten que ver con Vlad III, O Empalador, voivoda de Valaquia, a suposta inspiración de Drácula. Como descubriu o autor belga Hans Corneel de Roos, a localización que Bram Stoker tiña en mente realmente do castelo de Drácula cando estaba a escribir a novela era o cumio dunha montaña illada, o Monte Izvorul Călimanului, de 2.033 m de alto, situado nos Alpes Kelemen transilvanos preto da fronteira con Moldavia.
Descrición e historia
O castelo coñécese hoxe por ser a morada do Conde Drácula, inspirado no príncipe Vlad III O Empalador (nado Vlad Draculea) do século XV. Porén, non hai evidencias de que Vlad (famoso polo xeito cruel de dar morte aos seus inimigos) morase alí, e, segundo a maioría das versións, O Empalador pasou só dous días encerrado nos alxubes do castelo, cando a rexión estaba ocupada polos otománs.
miniatura|Castelo de Bran. Vista dos muros.
O castelo, que foi posesión da Princesa Ileana (Helena de Romanía), que o herdou de súa nai, a Raíña María, foi incautado polo Goberno comunista de Romanía en 1948. Durante moitos anos foi descoidado, mais trala restauración dos anos 1980 e a Revolución romanesa de 1989, pasou a ser un destino turístico.
O herdeiro legal do castelo era o fillo da Princesa Ileana, o Arquiduque Dominico (Domingos de Habsburgo), e en 2006 o goberno romanés llo devolveu. O Arquiduque Domingos é un enxeñeiro estadounidense que mora en Nova York. En 2007, Domingos de Habsburgo puxo á venda o castelo polo prezo de 50 millóns de euros e a oferta foi aceptada por Roman Abramovich, un multimillonario ruso do petróleo, mais finalmente o trato non se fechou, polo que a propiedade segue en mans dos Habsburgo.
Nunha publicación da revista Forbes dos Estados Unidos, o castelo foi valorado en 140 millóns de dólares, cantidade xustificada polos expertos por mor aos ingresos que podería fornecer este edificio histórico como foco turístico. Porén os propietarios actuais e mailas autoridades insisten en rexeitar o mito de Drácula, e prohiben explotar o castelo coma parque temático sobre este personaxe, o que lle resta moito do seu atractivo. Segundo as últimas novas, a familia Von Habsburg decidiu crear unha sociedade a medias coas autoridades, para manter o castelo aberto aos turistas.
Inspiración para a novela Drácula
Presuntamente, Bram Stoker moldeou partes do carácter do Conde Drácula baseándose en aspectos do persoeiro real de Vlad Draculea, e usou Bran como modelo para describir o castelo deste vampiro.
miniatura|Patio do castelo.
A imaxe do castelo de Bran empregouse en múltiples adaptacións fílmicas de Drácula, e de xeito informal chegou se ser coñecido coma «Castelo de Drácula».
Turismo
O castelo áchase a uns 30 quilómetros da turística vila de Braşov (a 3 horas en tren de Bucarest). Dende Braşov pódese coller comodamente un bus dende a Estación de Autobuses (Autogara 2) por 14 lei (3,5 €). Chégase a Bran en 20 minutos.
A economía local fixo ligazón coa novela para impulsar o turismo, e nos arredores do castelo hai unha grande feira onde se poden conseguir todo tipo de obxectos relacionados co vampiro (tarxetas postais, imáns, cuncas, camisetas etc.)
Barbara West
Barbara Joyce West Dainton, nada o 24 de maio de 1911 en Bournemouth (Dorset) e finada o 16 de outubro de 2007 en Camborne, foi unha das dúas últimas superviventes do naufraxio do RMS Titanic.
Traxectoria
Contaba con 10 meses e 22 días de vida cando o Titanic chocou contra un iceberg o 15 de abril de 1912 no seu traxecto de Southampton a Nova York.
Era a segunda filla de Edwy Arthur West e Ada Mary Worth. A súa irmá máis vella era Constance Mirium. A familia West abordou o RMS Titanic en Southampton (na área de segunda clase). Barbara, a súa nai e a súa irmá Constance, escaparon no bote número 10. O pai de Barbara non sobreviviu. Unha vez en Nova York abordaron o Celtic e regresaron a Inglaerra, onde Ada tivo unha terceira filla.
Casou en 1952 con William Ernest B. Dainton. Faleceu o 16 de outubro nunha residencia para anciáns en Camborne, Inglaterra. O funeral foi o 5 de novembro de 2007 na Catedral de Truro.
A outra supervivente do desastre foi Millvina Dean, nacida en Hampshire (Inglaterra), morreu no 2009.
Vallehermoso
Vallehermoso é un municipio español pertencente á provincia de Santa Cruz de Tenerife. Sitúase na parte occidental da illa canaria de La Gomera estendéndose de norte a sur.
esquerda|miniatura|200px|Vista parcial de Vallehermoso Ten unha extensión de 109,32 km² (sendo o municipio máis extenso da illa) e unha poboación de 3.142 habitantes (INE, xaneiro 2007). A poboación deste municipio sufriu importantes descensos, pois en 1960 chegou a ter 8.406 habitantes. A altitude da capital do municipio é de 230 metros sobre o nivel do mar. Ten unha lonxitude de costa de 26,75 km.
Barrios
Os principais barrios de Vallehermoso son: El Barrio del Ingenio, Alojera, Macayo, Tamargada, Chipude, La Dama, El Cercado, Igualero, Erque, Erquito, Tazo, Arguamul, Cubaba e Argaga.
Hymns
Hymns é o quinto álbum da banda inglesa de indie rock Bloc Party, publicado o 29 de xaneiro de 2016 a través do selo BMG. É o primeiro disco en contar cos novos membros Justin Harris (baixo e teclados) e Louise Bartle (batería).
Ácido fitánico
O ácido fitánico (ou ácido 3,7,11,15-tetrametil hexadecanoico) é un ácido graxo de cadea ramificada que os humanos poden obter polo consumo de produtos lácteos, graxas de animais de ruminantes e certos peixes. As dietas occidentais estímase que proporcionan 50–100 mg de ácido fitánico por día. Nun estudo realizado en Oxford, os individuos que consumían carne tiñan como media unha media xeométrica 6,7 veces maior de concentración de ácido fitánico no plasma que o que tiñan os veganos.
Patoloxía humana
A diferenza da maioría dos ácidos graxos, o ácido fitánico non pode ser metabolizado por β-oxidación. En vez diso, sofre unha α-oxidación no peroxisoma, onde se converte no ácido pristánico pola eliminación dun carbono. O ácido pristánico pode sufrir varias roldas de β-oxidación no peroxisoma para formar ácidos graxos de cadea media que poden ser convertidos en dióxido de carbono e auga nas mitocondrias.
Os individuos adultos que padecen a enfermidade de Refsum, un trastorno neurolóxico autosómico recesivo causado por mutacións no xene PHYH, teñen alterada a actividade de α-oxidación e acumulan grandes depósitos de acido fitánico no seu sangue e tecidos. Isto frecuentemente orixina a unha polineuropatía periférica, ataxia cerebelar, retinite pigmentosa, anosmia e perda de audición.
Presenza noutros organismos
En animais ruminantes, a fermentación no estómago de materiais vexetais inxeridos libera fitol, un constituínte da clorofila, que é despois convertido en ácido fitánico e almacenado nas graxas. A diferenzsa das observacións feitas en humanos, hai probas indirectas de que diversos primates non humanos, incluíndo os grandes simios (bonobos, chimpancés, gorilas e orangutáns), pode derivar cantidades significativas de ácido fitánico da fermentación no estómago de materiais vexetais.
Os insectos, como o escaravello Blepharida rhois, usan o fitol e os seus metabolitos (por exemplo, o ácido fitánico) como axentes químicos disuasorios contra os depredadores. Estes compostos orixínase a partir das plantas hóspedes.
Modulador da transcrición
O ácido fitánico e os seus metabolitos únense e activan os factores de transcrición PPAR-alfa e o receptor X retinoide (RXR).
Silence
Silence foi o segundo disco lanzado pola banda de heavy metal Sonata Arctica. Foi lanzado no 2001.
Cancións
1. ...of Silence
2. Weballergy
3. False News Travel Fast
5. Black Sheep
6. Land of the Free
7. Last Drop Falls
8. San Sebastian
9. Sing In Silence
12. Wolf & Raven
13. Respect the Wilderness¹
14. The Power of One
¹ Canción bonus xaponesa
Alternaria solani
Alternaria solani é un fungo do xénero Alternaria que ataca a familia das solanáceas de forma global, provocando unha doenza coñecida como pinta negra ou mancha de alternaria (en inglés coñecido coma early blight e en castelán coma tizón temprano).
Etioloxía
O fungo tamén é patóxeno noutras solanáceas, sobrevivindo en restos de cultivos, solos e outros hospedeiros. A infección nas follas pode ocorrer de forma asintomática, dependendo da actividade do tecido foliar, nivel de fertilización nitroxenada e idade. A alternancia entre períodos secos e húmidos favorece o rápido desenvolvemento da doenza, sendo máis severa en plantas con estrés hídrico ou nutricional.
Sinais
Ataca toda a parte aérea da planta, pecíolo e talo. Os sinais inicialmente son visíbeis nas follas máis vellas e baixas da planta, onde xorden pequenas manchas. Estas crecen posteriormente adquirindo un formato ovoide, de coloración escura e con zonas concéntricas características. Nos tubérculos, as lesións son escuras, de formato circular ou irregular e deprimidas.
Control
As medidas de control son semellantes a do mildio da pataqueira (Phytophthora infestans), pois ambas ocorren moitas veces simultaneamente. O uso de sementes de patacas sadias sas é fundamental para o control. Algúns cultivares nacionais como Aracy e Contenda teñen resistencia intermediaria porén, non dispensan o uso de funxicidas.
Su Song
Su Song (chinés simplificado: 苏颂, chinés tradicional: 苏颂; pinyin: Su Song, nome de cortesía: Zirong子容), nado en 1020 e finado o 19 de xuño de 1101, foi un erudito chinés que se especializou como enxeñeiro, poeta, naturalista, anticuario, e embaixador da dinastía Song (960-1279). Song foi o enxeñeiro que elaborou a torre de reloxo na Idade Media na cidade de Kaifeng, que funcionaba por medio dun sistema hidráulico. Ademais, empregou un mecanismo de escape. O mecanismo de escape que Song utilizou foi inventado polo monxe budista Yi Xing, e foi no ano 725 cando o goberno de Liang Lingzan o fixo funcionar co mecanismo de funcionamento da esfera armilar, a pesar de que Song foi o primeiro en utilizar unha esfera armilar nun reloxo mecánico. Ademais, a torre de Song é a máis antiga en usar un sistema de cadeas de transmisión -chamado en chinés ti tian (天梯)-, ou «escaleira celestial», como se mostra no seu retrato de reloxaría. A torre de reloxo tivo 133 sistemas mecánicos diferentes para indicar e facer soar a hora. O tratado de Song que fala sobre a Torre de reloxo (Xinyi Xiangfayao (新 儀. 象 法 要)), está intacto dende a súa creación en 1902; da mesma maneira a publicación oficial impresa en 1904. O libro foi analizado por varios estudiosos como Joseph Needham.
Tempo despois, os xesuítas europeos viaxaron á China; foi o caso Mateo Ricci e Nicolás Trigault, os cales nos seus escritos mencionaron brevemente os reloxos chineses que utilizaban un sistema de transmisión en cadea. Os primeiros visitantes europeos na China creron erroneamente que a tecnoloxía chinesa non pasaba da clepsidra, os reloxos de lume e os reloxos de sol Creron, polo tanto, que os mecanismos de reloxaría eran novos na China e que podería ser algo moi valioso que os europeos podían ofrecer. Aínda que non é tan prominente como o período da dinastía Song, hai textos contemporáneos da dinastía Ming (1368 -1644) que describen unha historia relativamente intacta dos deseños dos reloxos mecánicos na China dende o século XIII até o século XVI.
Traxectoria
esquerda|miniatura|Modelo a escala da Torre do reloxo astronómico.
Carreira como erudito oficial
Su Song naceu en Fujian, preto da cidade medieval Quanzhou. Do mesmo xeito que o seu contemporáneo Shen Kuo (1031-1095) Song foi un polímata e a vida de Song foi escrita polo seu colega máis novo, un estudante de Hanlin: Ye Mengde (1077–1148). Song, na súa mocidade chegou a dominar os exames provinciais e chegou á cima da lista dos nomeados para escribir o mellor ensaio sobre os principios xerais e a estrutura do calendario chinés. Dende moi novo, o interese pola astronomía e a ciencia do calendario, levárono por un camiño para ser distinguido como un burócrata erudito. No seu tempo libre gustáballe escribir poesía, mesma ferramenta que empregou para encomiar as obras dos artistas como Li Gonglin (1049-1106). Tamén era anticuario e coleccionaba obras de arte antigas da dinastía Song.
En canto á política, Song alcanzou o posto de embaixador e presidente do Ministerio de Persoal na capital de Kaifen, e tamén era coñecido como experto en administración e finanzas. Despois de servir no Ministerio de Persoal, converteuse en ministro de xustiza no ano 1086. Foi nomeado como distinguido director da «Academia de Ilustres Académicos», onde en 1063 editou, redactou e agregou un prefacio da obra clásica Huainanzi da dinastía Han (202 a. C.-220). Ao final, Song subiu ao posto de vicepresidente da chancelería chinesa. Entre as moitas posicións honorables e títulos outorgados, Song foi un dos titores do herdeiro suplente ao Imperio chinés. Na corte, optou por distanciarse das rivalidades políticas dos conservadores, encabezada polo primeiro ministro Sima Guang (1019-1086), e os reformistas encabezados polo primeiro ministro Wang Anshi (1021-1086), aínda que moitos dos seus colaboradores foron de acción conservadora. En 1077 foi enviado nunha misión diplomática cara ao norte da China, á dinastía Liao dos kitán. O intercambio de ideas sobre a ciencia do calendario foi o principal punto tratado, xa que os Liao crearon o seu propio calendario no ano 994. Song, comentou ao emperador da súa rexión, cun pouco de vergoña, que o calendario dos kitán era un pouco máis preciso que o del, dando lugar á imposición de multas e castigos por parte da Oficina de Astronomía e Calendario. Como proba do fallo do calendario de Song, nárrase a seguinte anécdota: «Song ía viaxar ao norte de Liao, para chegar rapidamente a unha festa de aniversario, a cal coincidiu cun solsticio de inverno do calendario de Song», pero en realidade, o solsticio de inverno era un día despois, como se establecía no calendario de Liao. O historiador Liu Heping afirma que o emperador Zhezong de Song, patrocinou a Torre do reloxo de Song en 1086 coa fin de competir coa torre de Liao por "superioridade científica e nacionalidade". En 1081 o tribunal instruíu a Song para compilar nun libro, a historia diplomática das relacións Liao-Song, unha tarefa complexa, que unha vez rematada constou de 200 volumes. Co seu amplo coñecemento na cartografía, Song foi capaz de resolver unha disputa fronteiriza entra as dinastías Liao e Song.
Astronomía
miniatura|Mapa das estrelas coa [[proxección cilíndrica equidistante, a partir do tratado Xinyi Xiangfayao. ]] Song creou un atlas xeográfico (en cinco mapas por separado) que tiña os fusos horarios entre os Xiu (mansións lunares) que forman os meridianos astronómicos, con estrelas marcadas nunha proxección cilíndrica equidistante en cada lado da liña ecuatorial, e polo tanto, estaba ben realizado coas distancias ao norte polar establecidas por Song. Doutra banda, Song posiblemente tomou vantaxe dos descubrimentos astronómicos do seu rival político e astrónomo contemporáneo Shen Kuo. Isto é así porque no cuarto mapa de estrelas, Song colocou a estrela polar entre Tian-shu (-350 graos) e a corrente polar, o que foi o cálculo máis preciso (en 3 graos) que Shen Kuo fixera ao observar a Estrela Polar nun período de tres meses co seu tubo de observación mellorado. Houbo moitos mapas estelares escritos antes que o libro de Song, pero a importancia destes libros é que teñen de forma impresa os mapas máis antigos de estrelas existentes.
Farmacoloxía, botánica, zooloxía e mineraloxía
miniatura|Su Song categorizou e describiu con precisión os atributos de moitos minerais. En 1070, Su Song e un equipo de eruditos compilaron e editaron o Tujing Bencao ('Farmacopea Ilustrada", material orixinal dende 1058 até 1061), que era un tratado de botánica farmacéutica, zooloxía e mineraloxía. Na recompilación de información para o coñecemento farmacéutico, Su Song traballou con notables estudosos como Zhang Yuxi, Yi Lin, Dong Zhang e moitos outros. Este tratado documenta unha ampla gama de prácticas farmacéuticas, incluíndo o uso de efedrina como droga. Inclúe información valiosa sobre a metalurxia e as industrias do aceiro e do ferro durante o século XI chinés. Creou un enfoque sistemático para o uso dos diferentes minerais e o seu uso nas beberaxes medicinais, todas as formas coñecidas da mica para o seu uso curativo a través da dixestión. Escribiu sobre a fractura subconcoidea do cinabrio, as pegadas das vetas dos minerais e a descrición proporcionada dos seus cristais. Do mesmo xeito que o científico alemán Georgius Agricola, que escribiu que as vetas de minerais se formaban polas correntes de augas subterráneas, Su Song fixo declaracións similares pero co carbonato de cobre (II), e de igual maneira Bencao Rihua fíxoo co sulfato de cobre (I). O libro de Song foi o primeiro tratado escrito na China para describir o liño, a Urtica thunbergiana e o castiñeiro xaponés. De acordo con Edward Schafer, Su Song describiu con precisión a calidade traslúcida do rejalgar, a orixe de realgar dende as menas atopadas nos desfiladeiros rochosos dos ríos, que o seu molde resulta furado, que alcanza unha cor vermella escura, case violeta e que o mineral varía en tamaño, podendo ir dende o rango dun chícharo até o dunha noz. Tomando como evidencia a obra antiga de Cheng Hsuan (127-200), Song intúe que os médicos da dinastía Zhou utilizaban o realgar como medicamento para curar as úlceras. Crese que na época de Song os "cinco velenos" utilizados no imperio de Zhou eran o cinabrio, o realgar, a calcantita, o alume e a magnetita. Song fixo unha descrición sistemática dos animais e das rexións ambientais onde poderían ser atopados, tal como o fixo con diferentes especies de cangrexos de auga doce, de mar e de terra. Por exemplo, sinalou que a especie de cangrexo de auga doce Eriocher sinensis podería ser atopado no río Huai, pasando por Anhui, nas vías fluviais próximas á capital, así como nos encoros e pantanos de Hebei. O libro de Song foi copiado e conservado dentro do Bencao Gangmu da dinastía Ming (13681644) polo físico e farmacólogo Li Shizhen (1518-1593).
Reloxaría e a enxeñaría mecánica
O proxecto máis grande de Su Song foi a torre do reloxo astronómico impulsada con auga de 12,19 m de altura, construído en Kaifeng; o modelo piloto de madeira completouse en 1088, os moldes de bronce en 1090, mentres que o traballo completo se terminou en 1094, no imperio de Zhezong de Song. O emperador encargara anteriormente a Han Gonglian, secretario interino do Ministerio do persoal, dirixir o proxecto, pero polo liderado de Song, o proxecto foille entregado a el e non a Han Gonglian. En 1086 o emperador ordenou a Song que construíse o Hun Yi ou reloxo armilar, para que houbese un novo reloxo armilar na cidade. Song traballou coa axuda de Han Gong-lian, quen aplicou os seus extensos coñecementos matemáticos para a construción da torre do reloxo. Un modelo de madeira a escala da torre foi o primeiro que creou Song, e nel detallábanse as pezas da torre orixinal. Ao final a torre quedou con moitas características fascinantes, como o ser impulsada por auga, a rotación armilar no ámbito superior da torre, o seu peso de 10 a 20 toneladas, un globo celeste de bronce na parte superior colocado no centro de 1,37 m de diámetro, mecanicamente temporizado, manequíns en miniatura rotando vestidos con hanfus (roupa tradicional) que saían por unha porta para anunciar a hora do día mediante a designación da lectura de placas, o son das campás e dos gongs ou golpeando tambores, un uso sofisticado de engrenaxes oblicuos e un mecanismo de escape, así como unha fachada no exterior simulando un pagode chinés. Unha vez terminada, a torre foi chamada Shui Yun Yi Xiang Tai ou Torre da esfera de accionamiento hidráulico cun globo.
Joseph Needham escribe: miniatura|Mapa estelar da [[Proxección cartográfica|proxección do polo sur, do globo celeste de Song, Xin Yi Xiang Fa Yao, 1092.]] Anos despois da morte de Song, a capital de Kaifeng foi saqueada e tomada en 1127 polos yurchen da zona de Manchuria baixo o mando da dinastía Jin. A torre do reloxo foi desmantelada peza por peza polos yurchen, quen cambiaron as pezas orixinais para reconstruíla na actual Pequín. Con todo, debido á complexidade da torre, non foron capaces de reconstruíla novamente con éxito. O novo emperador Gaozong de Song, instruíu o fillo de Song, Su Xie, para que reconstruíse a torre de novo no seu lugar, e Su Xie púxose a traballar no estudo dos textos do seu pai, xunto con outros expertos na materia. Con todo, tampouco tiveron éxito na creación doutra torre do reloxo, convencéndose así Xie que o seu pai deixara deliberadamente algúns compoñentes esenciais fóra da súa obra escrita e diagramas para que outros non roubasen as súas ideas.
Como sinala o sinólogo e historiador Derk Bodde, o reloxo astronómico de Song non deixou lugar para que se dese unha nova xeración masiva de reloxos na China, xa que o seu traballo era en gran parte un esforzo patrocinado polo goberno exclusivo dos astrónomos e os astrólogos na corte imperial. A pesar disto, o legado de Song na mecánica non rematou coa construción da torre. No 1150, o escritor Xue Jixuan sinalou que existían catro tipos de reloxos nos seus días; a clepsidra, o reloxo de lume, o reloxo de sol e o reloxo de fondo rotatorio e mananciais. As regras da dinastía Yuan tiveron un grande interese nos avances da reloxaría mecánica. O astrónomo Guo Shoujing axudou a restaurar o antigo observatorio de Pequín en 1276, onde se deseñou unha esfera armilar con funcionamento hidráulico con tomas de reloxo aplicadas plenamente e facendo soar as horas. Complexos engrenaxes para reloxaría de orixe chinesa seguíronse usando na dinastía Ming con novos deseños impulsados polo poder da area no canto de auga para proporcionar unha forza motriz á transmisión da roda e algúns reloxos mings coa redución de engrenaxes dos reloxos de Song. O primeiro deseño de reloxo de area foi realizado por Zhan Xiyuan ao redor do ano 1370, que incluíu non só a esfera armilar de Song senón tamén unha nova adición dun dial, encima dun punteiro circular do mesmo xeito que os novos reloxos europeos da mesma época.
Cápsula endoscópica
miniatura|200px|Cápsula endoscópica Unha cápsula endoscópica é unha pílula que leva dentro unha cámara fotográfica. Grazas a este tamaño tan pequeno, pódense obter imaxes do tubo dixestivo tras ser inxerida. Emprégase fundamentalmente cando hai problemas no intestino delgado, debido a que nesta zona non se poden facer moitas probas.
Alcmeónidas
Os Alcmeónidas, (en grego antigo: Ἀλκμαιωνίδαι Alkmaiōnídai) foron unha das familias eupátridas da Atenas (séculos VI, V e IV a. C.). Pretendían ser atenienses autóctonos, descendentes por Alcmeón de Neleo (rei mítico de Pilos, fillo de Poseidón) e de Tiro, e aducían ser expulsados do seu reino polos dorios.
Alcmeónidas e Cilonianos
miniatura|300px|dereita|Vista do Erecteion dende o suroeste. O primeiro Alcmeónida soado foi o arconte Megacles I, que no 632 a. C. condenou á morte a Cilón e os seus cómplices, autores dun golpe de estado frustrado (posto que o pobo non se sublevou secundando os seus plans), que instigados por un oráculo délfico, apoderáronse da Acrópole. Cilón sentou á beira da imaxe de Atenea Políade, protectora da cidade, sita no templo de Erecteo, o santuario máis antigo que tiña consagrado en Atenas, destruído máis tarde polos persas. Ao acollerse á protección da imaxe, o refuxiado adquiriu carácter de inviolable. Inviolabilidade que non se respectou e de aí o sacrilexio. Sobre Megacles, arconte epónimo, recaeu a responsabilidade e foi acusado de sacrilexio por Mirón de Flía. Un tribunal composto por 300 nobres condenou a Megacles e á súa familia ao exilio perpetuo. Os Alcmeónidas mortos foron desenterrados e trasladados aos arredores da cidade. Epiménides de Creta foi chamado para purificar a cidade, o que fixo no ano 594 a. C.
A tentativa de Cilón debeu contar co apoio de Megara, xa que o seu tirano Teágenes era sogro seu. Cilón e o seu irmán conseguiron escapar da Acrópole, sendo os seus secuaces os que foron apresados, baixo a promesa dos atenienses a quen estaba confiada a garda da deusa, de non facerlles dano, pero matáronos. Incluso acabaron con algúns que sentaron xunto aos altares das Erinias. O sacrilexio revestiu maior gravidade ao cometerse ao pé dos altares destas deusas. Segundo Plutarco os conxurados, convencidos por Megacles, accederon a baixar da Acrópole. O descenso fixérono atando á estatua un fino fío, pero cando chegaron preto das estatuas das Erinias, rompeu o fío e Megacles e os outros arcontes lanzáronse a capturalos, baixo o pretexto de que a deusa os rexeitaba como suplicantes. Aos que se refuxiaron nos altares das deusas degoláronos, ao resto lapidáronos, excepto a algúns aos que lles perdoaron a vida.
Durante o arcontado de Solón en 594 a. C., autorizouse o regreso dos Alcmeónidas, froito da súa política de reconciliación.
A historia de Atenas desde a conspiración de Cilón, mostra un antagonismo de máis dun século entre os Alcmeónidas e a nobreza ateniense; en concreto a súa alianza con familias para o derrocamento dos tiranos, sobre todo nos inicios da tiranía de Pisístrato.
Alcmeón, fillo de Megacles, mandou as forzas atenienses na Primeira Guerra Sacra cara ao 590 a. C. Venceu nas carreiras de carros das Olimpíadas do 592 a. C. Era sumamente rico e na súa época e debido á súa fortuna, debeu de xeneralizarse o nome da familia.
Alcmeónidas e Pisistrátidas
Volveron ser expulsados da cidade durante a tiranía de Pisístrato. No 548 a. C. chegaron a un acordo coa anfictionía de Delfos e reconstruíron o templo de Apolo. No 510 a. C., trala caída de Hipias, os Alcmeónidas foron autorizados a regresar, de novo, a Atenas.
Megacles II, fillo de Alcmeón, casou con Agarista, filla do tirano de Sición, Clístenes. Megacles e a súa familia tamén foron exiliados tras acentuarse as diferenzas entre Megacles e Pisístrato despois da segunda toma do poder por parte do tirano.
Alcmeónidas posteriores
Do matrimonio de Megacles e Agarista naceu Clístenes o reformador, que tivo un breve desterro tras caer a tiranía de Pisístrato. Outro fillo de Megacles foi Hipócrates, pai dunha segunda Agarista que contraeu matrimonio con Jantipo, matrimonio do que entre 495-490 a. C. naceu Pericles.
No 431 a. C. unha embaixada lacedemonia en Atenas, esixiu que para expiar o sacrilexio cometido contra Atenea fose desterrado Pericles, fillo de Jantipo, que estaba implicado no sacrilexio por vía materna, pero en realidade era un pretexto de Esparta para desprestixiar a Pericles cuxa política temía e coa certeza de que non prosperaría, pero si a acusación de que a guerra sobreviría debido á desgraza de pertencer á familia dos Alcmeónidas e a maldición que pesaba sobre el.
Entre os membros máis coñecidos desta familia atópanse: Clístenes, Pericles e Alcibíades. O tres foron involucrados no proceso que se instruíu contra os Alcmeónidas.
Tim Flannery
Timothy Fridtjof Flannery, coñecido xeralmente como Tim Flannery, nado o 28 de xaneiro de 1956 en Melbourne, é un zoólogo especializado en terioloxía e paleontólogo australiano, e ademais militante ecoloxista, especialmente coñecido pola súa loita contra o cambio climático.
Os seus traballos céntranse no estudo dos mamíferos, a paleontoloxía, a ecoloxía e o desenvolvemento sustentábel.
Traxectoria
En 1981 obtivo un mestrado en Ciencias da Terra na Universidade de Monash e, en 1984 un doutoramento na Universidade de Nova Gales do Sur polos seus traballos sobre a evolución dos macropódidos.
Flannery ocupou diversos postos universitarios durante toda a súa carreira, entre eles os de profesor da Universidade de Adelaida, director do South Australian Museum de Adelaida, investigador científico principal do Australian Museum, profesor asociado na cátedra de estudos sobre Australia na Universidade Harvard, e profesor da Universidade Macquarie (Sydney, Nova Gales do Sur). É o autor de numerosos artigos científicos.
Foi nomeado australiano do ano en 2007. Foi elixido en 2012 Fellow da Academia Australiana de Ciencias.
Benito Diéguez Amoeiro
Benito Diéguez Amoeiro, finado en Verín o 9 de marzo de 1874, foi un político galego.
Tim Flannery
Traxectoria
Así mesmo, é conselleiro sobre asuntos medioambientais do Parlamento Federal Australiano, conselleiro do Consello para o futuro do mundo e presidente do Copenhagen Climate Council (Consello de Copenhaguen sobre o clima), organización internacional de sensibilización do cambio climático. Os seus controvertidos puntos de vista sobre o peche a medio prazo das centrais térmicas de carbón aparecen a miúdo nos medios de comunicación.
Obras
Ademais, Flannery editou e prologou:
Benito Diéguez Amoeiro
Traxectoria
Foi alcalde de Verín (1854), deputado provincial (1856). En 1865 repudiou a candidatura do brigadier Luis Lacy por Verín, e reconstituíu o Partido Progresista xunto co seu fillo Luis Diéguez Amoeiro, polo que foron perseguidos. Fuxiron a Portugal e por presións do goberno español foron encarcerados en Peniche. Logo do indulto de 1867 regresaron a España e en 1868 volveu estar preso e foi sometido a Consello de Guerra, pero foi absolto. Foi senador pola provincia de Ourense en 1871, 1872(1ª) e 1872-1873.
Foi pai de Castor, Luis, Mariano e Plácido Diéguez Amoeiro.
Especie en anel
miniatura|300px|Nunha especie en anel, hai fluxo xénico ente poboacións veciñas dunha especie, pero as poboacións situadas nos extremos do anel non se poden hibridar. miniatura|300px|As barras de cores mostran as poboacións naturais (cores), que varían ao longo dunha [[Clina (bioloxía)|clina. Tales variacións poden ocorrer nunha liña (por exemplo ascendendo polas ladeiras dunha montaña) como en A, ou poden ser circulares como en B. Como se observa no modelo circular, as especies en anel están formadas por un conxunto de poboacións distanciadas no espazo distribuídas en círculo (ou anel) arredor, por exemplo, dunha barreira xeográfica, de maneira que as poboacións próximas poden hibridarse, pero as situadas nos extremos non poden reproducirse entre elas, aínda que os dous extremos estean en contacto, debido a que as diferenzas xenéticas acumuladas nesta clina son xa moi grandes. Isto último ocorre en C, onde hai un oco entre o rosa e o verde. As poboacións que se hibridan denomínanse especie en anel.]] En bioloxía, unha especie en anel é unha serie conectada de poboacións veciñas, cada unha das cales pode reproducirse coas poboacións próximas relacionadas, pero na cal existen polol menos dúas poboacións situadas nos "extremos" da serie que xa teñen unha relación tan distante que non se poden reproducir entre elas, aínda que hai un fluxo xénico entre cada poboación "ligada". Estas poboacións dos extremos que non se poden reproducir poden coexistir na mesma rexión (simpatría) pechando o "anel". Na literatura científica pode atoparse tamén o termo alemán Rassenkreis, que significa anel de poboacións.
As especies en anel representan un caso de especiación e foron citadas como unha evidencia da evolución. Ilustran o que ocorre co tempo a medida que as poboacións diverxen xeneticamente, concretamente porque representan, en poboacións vivas, o que acontece normalmente co paso do tempo entre as poboacións antecesoras desaparecidas hai longo tempo e as poboacións vivas, nas cales os intermediarios acabaron por extinguirse. O biólogo evolutivo Richard Dawkins sinalou que as especies en anel "están soamente mostrándonos na dimensión espacial algo que debe sempre ocorrer na dimensión temporal".
Formalmente, o asunto central é que a interfertilidade (capacidade de hibridarse) non é unha relación transitiva; se A pode reproducirse con B, e B pode reproducirse con C, iso non significa que A poida reproducirse con C, e, por tanto, non define unha relación de equivalencia. Unha especie en anel é un contraexemplo da transitividade da reprodución. Porén, discútese ata que punto se pode producir un fluxo xénico entre as poboacións dos extremos dunha especie en anel.
Historia
O exemplo de especie en anel clásico é a das gaivotas Larus. En 1925 Jonathan Dwight atopou que o xénero formaba unha cadea de variedades arredor do Círculo polar ártico. Porén, desois orixináronse dúbidas sobre se verdadeiramente é unha especie en anel. En 1938, Claud Buchanan Ticehurst argumentou que o paxaro Phylloscopus trochiloides se estendeu desde Nepal arredor da meseta do Tíbet, mentres se adaptaba a cada novo ambiente, encontrándose as poboacións de novo en Siberia onde as poboacións dos extremos xa non se poden hibridar entre elas. Estes e outros descubrimentos levaron a Mayr a formular a teoría das especies en anel no seu estudo de 1942 Systematics and the Origin of Species. Ademais na década de 1940, Robert C. Stebbins describiu as píntegas Ensatina distribuídas arredor do Val Central de California como unha especie en anel; pero, de novo, algúns autores como Jerry Coyne consideraron que esta clasificación é incorrecta. Finalmente, en 2012, o primeiro exemplo dunha especie en anel en plantas atopouse na Euphorbia tithymaloides, que forma un anel arredor do mar do Caribe.
Unha lista máis completa de exemplos é a do capítulo Exemplos de máis abaixo.
Especiación
O biólogo Ernst Mayr defendeu o concepto de especie en anel, afirmando que demostraba inequivocamente o proceso da especiación. Unha especie en anel é un modelo alternativo de especiación alopátrica, pois "ilustran como se poden orixinar novas especies por 'solapamento circular', sen interrupción do fluxo xénico a través das poboacións intermedias…" Porén, Jerry Coyne e H. Allen Orr indicaron que as especies en anel reflicten mellor o modelo de especiación parapátrica.
As especies en anel a miúdo atraen o interese dos biólogos evolutivos, sistemáticos e investigadores da especiación que chegan a ideas diferentes, provocando confusión sobre a definición. Os eruditos contemporáneos recoñecen que os exemplos na natureza demostraron ser escasos debido a varios factores como as limitacións na delimitación taxonómica ou o "celo taxonómico", explicado polo feito de que os taxónomos clasifican os organismos en "especies", mentres que as especies en anel non adoitan axeitarse a esta definición. Outras razóns que foron citadas son a interrupción do fluxo de xenes por "diverxencia vicariada" e as poboacións fragmentadas debido á inestabilidade do clima.
As especies en anel tamén presentan un caso interesante do problema da especie para aqueles que tratan de dividir o mundo vivo en especies discretas. Todo isto distingue unha especie en anel de dúas especies separadas pola existencia de poboacións conectadas; se perece un suficiente número de poboacións conectadas no anel cortando a conexión reprodutora das poboacións distais da especie en anel, estas serán recoñecidas como especies distintas. O problema é se hai que cuantificar todo o anel como unha soa especie (malia que non todos os individuos se poden hibridar) ou se se debe clasificar cada poboación como unha especie distinta (a pesar de que poden hibridarse cos seus veciños). As especies en anel ilustran que as fronteiras entre as especies se orixinan gradualmente e adoitan existir como un continuo.
Exemplos
miniatura|As píntegas [[Ensatina como exemplo de especie en anel]] miniatura|Posible [[evolución e espallamento do paxaro Phylloscopus trochiloides. Nota: O P. t. nitidus do Cáucaso non se mostra.]]
Documentáronse moitos exemplos na natureza propostos como especies en anel. Non obstante, hai un debate sobre gran parte destas investigacións, e algúns autores citan probas en contra da súa existencia. Os seguintes exemplos proporcionan evidencias que, a pesar do limitado número de exemplos concretos idealizados na natureza, os continuos de especies si existen e poden encontrarse nos sistemas biolóxicos. Isto adoita caracterizarse polo nivel de clasificación de subespecie como clinas, ecotipos, complexos de especies e variedades. Moitos destes exemplos foron suxeito de discusión entre os investigadores, e igualmente "moitos dos casos propostos recibiron pouca atención dos investigadores, o que fai difícil avaliar se presentan as características dunha especie en anel ideal."
A seguinte lista inclúe exemplos de especies en anel atopadas na natureza. Algúns dos exemplos como o complexo das gaivotas Larus, o paseriforme Phylloscopus trochiloides de Asia e as píntegas Ensatina de Norteamérica, foron moi discutidos.
Butabarbital
O butabarbital (coñecido tamén pola marca comercial Butisol®) é unha droga do tipo dos barbitúricos. Ten propiedades sedativas.
É relativamente perigoso cando se combina co alcol, polo que se emprega raramente, aínda que algúns países de Europa do leste e América do Sur aínda o prescriben. A súa curta duración de acción outórgalle ao butobarbital un alto potencial de abuso, comparable ó secobarbital.
Lillian Asplund
Traxectoria
Lillian era a última sobrevivente con vida que recordaba o que aconteceu aquela fría noite de 1912 cando o Titanic se afundiu no medio do Océano Atlántico, xa que ela tiña 6 anos cando sucedeu aquilo. As outras dúas sobreviventes do afundimento tan só tiñan uns meses, así que non recordan nada da traxedia.
A historia
A súa familia estivera a visitar a súa avoa en Suecia antes de embarcar no RMS Titanic para volver á súa casa. Lillian tiña 6 anos por aquel entón, e dous irmáns máis vellos: Óscar (nacido en 1898) e Hugo (nacido en 1902). Tamén tiña un irmán máis novo, Félix (nacido en 1909).
Asplund calou sobre as súas memorias do Titanic, compartindo a pena da súa nai sobre a traxedia e firmemente evitando calquera forma de atención de medios de comunicación. Nunha entrevista en 1989 Lillian Asplund describiu como ela, a súa nai e o irmán subiron ao bote salvavidas número 15 por unha ventá. Lillian contou que recordaba aos seus irmáns máis vellos e ao seu pai despedirse da súa nai, dela e do seu irmán máis novo Félix. Os seus irmáns máis vellos e o seu pai morreron afogados na traxedia, mentres que Lillian, o seu irmán e a súa nai lograron salvarse.
Vida posterior
Lillian Asplund traballou en empregos de secretaria na área Worcester, e retirouse para coidar da súa nai, que ao parecer nunca conseguiu superar a traxedia e a morte do seu marido e fillos.
A nai de Lillian faleceu no ano 1964. O irmán máis novo de Lillian morreu en 1983, á idade de 74 anos.
Finalmente, Lillian Asplund morreu na súa casa en Shrewsbury, Massachusetts á idade de 99 anos no ano 2006. Foi enterrada no Cemiterio de Fe en Worcester, onde o corpo do seu pai fora enterrado en 1912.
Manuel Pose Naya
Manuel Pose Naya, nado en Toroño (Culleredo) e finado en Tarrío (Culleredo) o 18 de outubro de 1948, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
Traxectoria
O 13 de outubro de 1948 o seu grupo conseguiu 6 000 pesetas nunha acción, quedaron para outro día para recoller o resto. Informada a Garda civil, preparou unha ciada. O 18 de outubro un guerrilleiro foi recoller o que faltaba (50 000 pts). Houbo un tiroteo e Manuel Pose foi abatido. Ocupóuselle unha pistola calibre 7,65.
Ian Thorpe
Ian James Thorpe, nado en Sidney o 13 de outubro de 1982, é un nadador Australiano especializado en estilo libre, pero que tamén compite nos estilos de costas e medley individuais. Na súa carreira deportiva gañou cinco medallas de ouro olímpicas, máis que ningún outro australiano, e con tres ouros e dúas pratas foi o atleta máis exitoso dos Xogos Olímpicos de 2000. Nos campionatos mundiais de 2001, converteuse na primeira persoa en gañar seis medallas de ouro nun único Campionato Mundial. En total, Thorpe gañou 11 medallas de ouro en Campionatos Mundiais. Thorpe foi tamén a primeira persoa en ser chamada Nadador do ano en catro ocasións, e foi o nadador australiano do ano dende 1999 até 2003. Os seus resultados deportivos convertérono nun dos atletas de Australia máis populares, e foi recoñecido como Australiano Novo do Ano no 2000.
Eva Miriam Hart
miniatura|O pai de Eva, Benjamin (que desapareceu no Titanic), Eva no centro e a súa nai Esther. Eva Miriam Hart, nada en Londres o 31 de xaneiro de 1905 e finada o 14 de febreiro de 1996, tamén en Londres, foi unha das últimas superviventes do naufraxio do RMS Titanic, ocorrido o 15 de abril de 1912.
Luís Pimentel
Luís Benigno Vázquez Fernández-Pimentel, máis coñecido como Luís Pimentel, nado en Lugo o 18 de decembro do 1895 e finado na mesma cidade o 13 de febreiro de 1958, foi un médico e destacado poeta galego de vangarda, escritor en lingua castelá e, puntualmente, en lingua galega, cunha bibliografía escasa e dispersa. Pertencente á xeración de 1925 e relacionado coa xeración do 27, nel apréciase unha síntese de movementos vangardistas de dentro e de fóra de Galiza. A súa obra fundamental apareceu en Sombra do aire na herba (1959).
Traxectoria
Foi fillo do matrimonio formado por Luís Vázquez Barreiro (1846-1908), mestre de obras, viúvo, que viñera á cidade de Lugo dende a parroquia de Calde, casado en segundas nupcias con Consuelo Fernández-Pimentel (nada en Mondoñedo). O pai morreu tendo o pequeno Luís trece anos. A nai volveu casar aos dous anos de enviuvar, co médico Xermán Alonso Hortas. Luís viviu case toda a súa vida na praza maior de Lugo. Rematou o bacharelato en 1914. Seguindo o exemplo do padrasto, Luís e os seus irmáns Carlos e Xosé, estudaron Medicina na Universidade de Santiago de Compostela. Os catro acabarían traballando xuntos no sanatorio Alonso-Pimentel da luguesa rúa Bispo Aguirre.