cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Reino de Finlandia (1918)
A posición dos burgueses
Xa durante a guerra, algúns membros do Partido Popular Sueco (RKP) e do Partido Finlandés, é dicir, o grupo coñecido como os Antigos Crentes, así como os activistas da independencia, consideraron e pouco despois da guerra propuxeron publicamente equilibrar a democracia, por exemplo agregando unha cámara alta ao parlamento, cuxos membros non serían elixidos, senón que se comporía por membros dos diversos grupos de interese social segundo a súa influencia. O transfundo era a sospeita dunha democracia excesiva causada pola guerra civil e o desenvolvemento que levou a ela. A idea da representación dos intereses mencionouse nun manifesto monárquico publicado o 14 de maio e asinado pola maioría dos líderes monárquicos. Nese mesmo mes, o goberno do RKP aprobou un programa no que se incluía esa representación. Porén, esta idea non se incluíu nas formacións monárquicas do goberno, posto que os líderes dos Antigos Crentes as consideraban como pouco realistas e consideraban máis apropiado centrarse tan só na defensa da monarquía.
Incluso antes da revolución rusa os membros do movemento Jäger xa tiveran algúns plans para o establecemento dun reino independente de Finlandia cun rei alemán, que agora podían ser desenterrados.
O Parlamento remanente
miniatura|O Parlamento finlandés en [[1918. Á dereita aparece o único parlamentario socialdemocráta Matti Paasivuori.]] En maio, o parlamento volveu a reunirse, no coñecido como Parlamento remanente. Este órgano non reuniu a todos os parlamentarios xa que debido á guerra, dos 92 deputados do Partido Socialdemócrata 40 fuxiran a Rusia e 50 foron encarcerados. Na primeira sesión plenaria tan só participaron 85 deputados, dos cales só Matti Paasivuori pertencía aos socialdemócratas e se lle permitiu o dereito de representación. No mellor momento, o número de representantes que participou nesta institución foi de 111. A ausencia dos parlamentarios de esquerda favorecía aos monárquicos, que sabían da importancia do momento para tomar unha decisión sobre a adopción dun sistema monárquico antes das seguintes eleccións ao parlamento. Sabíase que tras participación dos socialdemócratas republicanos nas seguintes eleccións sería imposible implantar o sistema monárquico no país.
Debido á falta de experiencia, o establecemento dun quórum parlamentario resultou controvertido. Porén, os republicanos, coa excepción dos socialdemócratas, non cuestionaron o dereito de implantar solucións de grande alcance no país e non exixiron inmediatamente a convocatoria dunhas novas eleccións para ocupar os escanos baleiros.
Comezo da controversia
O Partido Fennoman Constitucional dividiuse en dúas faccións enfrontadas. Na dereita estaban os pääskyset (en andoriñas), liderados por P. E. Swinhufvud e que se situaron a favor da monarquía. No á esquerdo estaban os varpuset (en gorrións), liderados por J. Ståhlberg e que defenderon o sistema republicano. O Partido Popular, establecido o ano anterior, tamén se dividiu. O Partido do Centro estaba dirixido polo republicano Santeri Alkio, ao igual que os socialdemócratas, a pesar de quedar fora da toma de decisións. Porén, os socialdemócratas non estaban completamente de acordo coa idea dunha república burguesa. Mentres que o Partido do Centro propoñía concentrar todo o poder no parlamento, os socialdemócratas preferían concentrar o poder no presidente e deixar tan só a parte lexislativa nas mans do parlamento.
Pola súa banda, o obxectivo dos monárquicos era establecer un monarca forte, seguindo o modelo alemán, en lugar dun débil como no resto de Escandinavia.
miniatura|esquerda|Os principais defensores do proxecto monárquico: o presidente do Senado [[Juho Kusti Paasikivi|J. K. Paasikivi, e o gobernador xeral P. E. Svinhufvud.]]
A idea da monarquía comezou a fraguarse entre os grupos da dereita cando os Vermellos aínda controlaban o sur do país. Porén, o Senado de Vaasa non quixo expresarse sobre un tema tan controvertido. Os representantes do Partido Popular Sueco (RKP) e os Antigos Crentes fortaleceron a súa posición monárquica un día despois da ocupación de Helsinqui durante unha reunión da delegación dos partidos burgueses o 14 de abril de 1918. Inicialmente, mostráronse un pouco obstinados nas súas posicións, e moitos dos xornais provinciais do Partido Finlandés incluso publicaron artigos a favor da república. Entre abril e maio o xornal Uusi Suomi, publicou unha serie de editoriais titulados «Tulevaisuuden rakentaminen» (en Construíndo o futuro), nos que Ernst Nevanlinna e J. K. Paasikivi propoñían defender a monarquía. O 14 de maio publicouse en 32 revistas diferentes unha petición exixindo a monarquía para os "cidadáns finlandeses". Entre os asinantes desta petición se encontraban, entre outros: Vanhanuoman Nevanlinna, J. K. Paasikivi, J. R. Danielson-Kalmar, E. G. Palmén, K. N. Rantakari, Antti Tulenheimo, P. J. Hynninen, Kaarlo Koskimies, A. H. Virkkunen e K. A. Paloheimo do Partido Popular Sueco.
A adopción das ideas da monarquía no Partido Fennoman Constitucional tivo lugar de xeito gradual. Nas primeiras etapas da disputa, os republicanos eran a maioría no grupo parlamentario do partido. En marzo de 1918 o senador Svinhufvudkin estaba en Berlín defendendo as posturas republicanas, pero para maio xa se consideraba como un fervente monárquico. En agosto, os partidarios de Ståhlberg seguían sendo unha minoría no grupo parlamentario Fennoman e, por exemplo, Pekka Pennanen asumiu a idea da monarquía como resultado da política real do momento.
Outros dos principais defensores da monarquía foron o embaixador de Finlandia en Berlín, Edvard Hjelt, o embaixador en Estocolmo, Alexis Gripenberg, e políticos como Rafael Erich, Antti Hackzell, Hjalmar Procopé, E. N. Setälä e Tekla Hultin. Tamén houbo quen defendeu a monarquía entre os científicos e artistas do país, destacando a: Akseli Gallen-Kallela, Eero Järnefelt, Robert Kajanus, Volter Kilpi, J. J. Mikkola, Th. Rein, Eliel Saarinen, Jean Sibelius, Werner Söderhjelm, Maila Talvio e Kyösti Wilkuna.
Argumentos a favor e en contra
Os monárquicos consideraban que tanto á monarquía como un rei alemán serían, sobre todo, un arranxo de salvagarda para a orde social fronte as ameazas internas, así como unha forma de garantir a independencia de Finlandia fronte as posibles ameazas externas.
O apoio á monarquía entre a elite suecofalante así como entre os partidos da dereita, baseouse nun punto de vista conservador da sociedade, o desexo de salvagardar a "competencia" no liderado do país, e o impacto dos partidos de clase, como os socialistas e a unión rural. Estes grupos consideraban a experiencia de 1917-1918 como proba de que a reforma parlamentaria de 1906 foi demasiado lonxe, e que a democracia precisaba dun contrapeso por que a xente non obtivo as súas expectativas. Tamén influíu o seu desexo de protexer o seu propio status social, incluso a pesar de que este non se garantira abertamente. Rabbe Axel Wrede chegou a afirmar que a monarquía era un dos catro piares do estado finlandés que non podían se reverter, sendo os outros a fe evanxélica, a liberdade dos campesiños e o parlamento. Os finlandeses dirixidos por Svinhufvud e os activistas da independencia comezaron a apoiar a idea da monarquía, principalmente por motivos de política exterior. Pensaban que o apoio alemán salvagardaría a independencia do país e podería ser unha forma de recuperar a Carelia oriental.
Para os monárquicos, a república provocaría un estado de desorden tan grande que sería imposible atopar a persoa adecuada para ocupar a presidencia do país. Segundo Danielson-Kalmar, a disputa constitucional se refería á elección entre monarquía e anarquía. Segundo Volter Kilpi, no sangue do pobo finés existía o instinto monárquico inmediato.
Pola contra, os republicanos consideraban a monarquía como un retroceso no camiño á democracia. Tamén se mostraban contrarios a que o rei fora estranxeiro e posiblemente suecofalante. Ademais consideraban que a monarquía sería como un hóspede inadecuado para Finlandia e que o custo da corte sería demasiado elevado para o estado. A Unión Agraria chegou a ameazar cunha revolta campesiña contra o rei, xa que non aceptarían unha nova autocracia. Cando mencionaron aos campesiños, os monárquicos lembráronlles de que formaran unha parte principal do Exército Branco durante a guerra civil.
Política exterior
miniatura|dereita|320px|A delegación que buscaba o recoñecemento da independencia de Finlandia estivo dirixida polo Conselleiro de Estado [[Edvard Hjelt (terceiro pola dereita). En xullo de 1918, a delegación visitou Alemaña e Austria, onde o xeneral Hannes Ignatius (primeiro pola dereita) no cuartel xeral alemán, entregou a Gran Cruz da Liberdade de Finlandia a Paul von Hindenburg (segundo pola dereita) e ao xeneral Erich Ludendorff (terceiro pola esquerda).]] O verdadeiro motivo político polo que os monárquicos preferían a un monarca alemán en Finlandia era a necesidade de que Alemaña garantira a independencia de Finlandia fronte a un posible ataque por parte da Rusia soviética. J. K. Paasikivi escribiu nunha carta privada que «a independencia de Finlandia depende do apoio alemán, porque o lado ruso será atacado coa mesma seguridade coa que tras o outono e o inverno ven o verán». Supoñíase que Rusia intentaría reconquistar Finlandia, independentemente da dirección política que seguira o país. Os rusos bracos mantiñan o principio da unidade do imperio e non recoñeceron a independencia de Finlandia, mentres que os bolxeviques apoiaron aos vermellos durante a guerra civil finlandesa.
Ata outono de 1918 se mantivo tamén a crenza de que Alemaña vencería na primeira guerra mundial, mentres que non se confiaba na capacidade dos Aliados. En calquera caso, cando se considerou necesaria a alianza con Alemaña, os finlandeses pensaban que os Hohenzollern tiñan unha grande influencia sobre os alemáns.
Hannes Gebhard sinalou nunha carta que:
De feito, os propios republicanos tamén resaltaron a importancia do apoio alemán e, ata o outono, defenderon publicamente a postura pro-xermana, aínda que preferían manter as políticas exteriores e a internas separadas. Esta postura dos republicanos considerouse como unha aposta táctica. Por outro lado, especialmente na Unión Agraria, había grande interese en recuperar a Carelia oriental para Finlandia. O xeneral Mannerheim apoiou de novo a causa monárquica, porén opúxose á influencia xermana e marchou do país en xuño de 1918.
Argumentos constitucionais
En 1918, Finlandia aínda se encontraba baixo o réxime de 1772, o cal non chegara a revocarse na nova constitución. Para os monárquicos, Finlandia continuaba sendo unha monarquía e o seu trono debería ocuparse de novo. Porén, a finais de 1917 a Declaración de Independencia, non invocou ao antigo réxime como xustificación da monarquía. De acordo co artigo nº 38 da antiga lei sueca, se a dinastía chegara ao seu fin, os estamentos se reunirían para elixir a un novo monarca. Considerouse que a situación en Finlandia era precisamente a indicada nese artigo, xa que Nicolao II de Rusia tivo que abandonar o poder e ningún dos seus familiares ocupou o trono imperial. O problema estaba en que na primavera de 1917 o Senado xa recoñecera ao goberno provisional ruso como novo Gran Duque de Finlandia.
Ao finalizar a guerra civil o RKP propuxo a elección dun novo monarca. Porén, a comezos de xuño, a maioría dos monárquicos chegaron á conclusión de que a mellor solución política sería impoñer a monarquía en lugar de invocar directamente á lei sueca, que os republicanos consideraban controvertida.
Para os republicanos resultaba difícil negar a lexitimidade do réxime de 1772, pero consideraron a excepcional transformación do estado permitida polas excepcións asociadas á independencia do país. Afirmaron que a adopción da Declaración de Independencia no Parlamento creou o "Estado do 6 de decembro" e que isto eludía a orde constitucional. Dado que o Parlamento, incluídos os socialdemócratas que votaron a favor da súa propia contraproposta, aprobou por unanimidade a república nese momento, a restauración da monarquía sería "ilegal". Deste xeito, a república quedou vinculada coa independencia do país.
Non foi doado dar a razón a ningunha das dúas posturas, xa que desde a primavera de 1917, o país vivira circunstancias extraordinarias que non se previran na constitución sueca. Os avogados do estado estaban case sempre a favor da interpretación da lei monárquica. O problema dos republicanos veu polo coñecemento particularmente pobre da constitución dos deputados da Unión Agraria, que ás veces os levou a defender argumentos contraditorios. Incluso Kaarlo Juho Ståhlberg, quen chegou a ser líder dos republicanos, era en realidade experto en dereito administrativo e non en constitucional.
O artigo 38 do réxime constitucional de 1772 tivo varias interpretacións posteriores. Os expertos en dereito constitucional máis prestixiosos da época, Rafael Erich e Robert Hermanson, elaboraron varios artigos nos que apoiaban a postura monárquica. Os republicanos recuperaron os seus vellos argumentos con Leo Mechelin, quen afirmou que o texto non era válido desde 1809. Pola súa banda, os monárquicos, sinalaron que o artigo 38 do texto foi mencionado entre os motivos da declaración de independencia, e que o 15 de novembro de 1917, o propio Ståhlberg defendera a idea de transferir o poder supremo ao Parlamento en base a ese artigo.
Motivos lingüísticos
A política lingüística finlandesa tamén influíu nasa posturas a favor da monarquía. Para os suecos, era unha forma de preservar o status especial da lingua sueca e da poboación suecofalante.
O senador fennoman e profesor de finés E. N. Setälä afirmou que: "Non poderíamos influír no presidente de ningún xeito, isto debería facerse cun rei finlandés e a súa corte." O autor Volter Kilpi sinalou: "Baixo o liderado dun rei, fortaleceríamos o sentimento finlandés".
A pesar destas visións, os obxectivos dos diferentes grupos que apoiaban a monarquía eran contraditorios e, ás veces, chocaban entre eles.
Votación
Por mor da caótica situación do país, a maioría monárquica do Senado propuxo ao presidente da Cámara, Pehr Svinhufvud, como rexente de Finlandia. O 15 de novembro do ano anterior, o Parlamento xa decidira facerse cargo da máxima autoridade do país, e a decisión non fora revocada desde entón. O Parlamento aprobara a proposta de extraditar o poder supremo o 18 de maio de 1918 sen necesidade de celebrar unha votación, con tan só a protesta de dous sindicalistas rurais e un socialdemócrata en contra da medida. O poder supremo do país foi conferido entón ao rexente.
Para finais de maio de 1918, o rexente Svinhufvud constituíu un novo senado monárquico dirixido por J. K. Paasikivi. Os únicos senadores republicanos eran Kyösti Kallio e E. Y. Pehkonen, pertencentes á Unión Agraria, dos que o seu grupo parlamentario anunciou que tan só desempeñarían as súas tarefas.
miniatura|dereita|290px|Reunión do Comité Constitucional Parlamentario en 1918.
O Senado de Paasikivi presentou ao Parlamento o 11 de xuño de 1918, unha nova proposta de forma de goberno, que foi preparada polo Novo Comité de Seguridade de Finlandia sobre a base dun borrador preparado por Rabbe Axel Wrede.
Xoán Carlos Garrido
Xoán Carlos Garrido Couceiro, nado na Estrada en 1965, é un sindicalista, profesor de filosofía e historiador galego.
Traxectoria
Directivo da Asociación Cultural "A Estrada" nos anos 80 e actualmente membro de Asociación Cultural "Vagalumes". Colaborador do Sindicato Labrego Galego nos anos 90, do que foi responsábel da súa publicación mensual Fouce e de poñer en marcha a editorial do mesmo nome en 1995. É militante da UPG, membro da Aula Castelao de Filosofía, da Fundación Alexandre Bóveda e da Fundación Bautista Álvarez, e director da revista Terra e Tempo entre 2004 e 2014. Colaborador en distintas publicacións periódicas galegas como: A Nosa Terra, Murguía. Revista Galega de Historia, A Taboada ou Vieiros. Forma parte da Comisión pola memoria Siñor Afranio e é membro de Consello da Memoria.
No campo do audiovisual dirixiu varios traballos, entre eles o titulado A derradeira lección do mestre (2007).
Actualmente traballa como profesor de filosofía no instituto de ensino público de Forcarei.
Batalla de Brandywine
A batalla de Brandywine  foi un dos enfrontamentos militares da Guerra de Independencia dos Estados Unidos, tivo lugar o 11 de setembro de 1777 preto de Chad's Ford, Pensilvania e o río Brandywine.
Antecedentes
Nas primeiras operacións tralo comezo da Guerra de independencia americana, os colonos capturaron Montreal e Saint John 's e fracasaron no sitio Quebec. Posteriormente, tentaron defender Nova York que, despois da batalla de Long Island, se rendeu aos británicos comandados por William Howe. Este pretendeu cortar en dous o territorio rebelde separando Nova Inglaterra e conquistou os fortes que protexían a baía de Hudson e Newport.
A batalla
O 23 de xullo, o xeneral Howe saíu de Sandy Hook coa intención de capturar Pensilvania, e avanzou por mar, e desembarcou nas proximidades da baía de Chesapeake con 18.000 soldados. O 25 de agosto, O xeneral George Washington cruzou o río Delaware para os enfrontar, e acampou preto de Chad's Ford, a 40 quilómetros de Filadelfia, deixando en medio o río Brandywine para esperar o ataque británico.
O 11 de setembro prodúcese a batalla con vitoria británica, na que perderon uns 600 soldados por 1.300 dos americanos (trescentos mortos, seiscentos feridos e catrocentos prisioneiros). Na batalla tiveron unha relevante participación o conde polaco Pulaski e o marqués de La Fayette. Este aínda que recibira do Congreso o mando de xeneral por fretar un barco, que chegou en abril de 1777, con armas para apoiar a causa dos colonos fronte os británicos, decidiu participar na batalla como voluntario e foi ferido nunha perna.
Consecuencias
A pesar de seren derrotados polos británicos, os americanos demostraron que eran quen de se enfrontar a un exército poderoso e trabar un combate organizado polo que continuou a guerra. Os americanos tiveron que abandonar a súa capital, Filadelfia, que foi tomada polos británicos o 26 de setembro e George Washington viuse forzado a pasar o inverno en Valley Forge, Pensilvania, adestrando o que aproveitou para adestrar o exército.
A pesar da vitoria británica, non foi definitiva nin conseguiron afastar as tropas de Washington de Filadelfia e esas circunstancias foron decisivas na posterior derrota británica en Saratoga. Igualmente, produciuse unha reorganización no mando británico, con Henry Clinton como comandante en xefe, substituíndo a Howe, que dimitira. Coa entrada de Francia na guerra e co exército máis preparado, Washington perseguiu a Clinton na súa retirada cando este recibiu a orde de abandonar Filadelfia e defender Nova York, que agora era vulnerable debido ao poder naval francés.
Prusia Oriental
Prusia Oriental (en alemán: Ostpreußen [ˈʔostʰˌpʰrɔɪ̯sn] ; en lituano: Rytų Prūsija ou Rytprūsiai; en polaco: Prusy Wschodnie; en ruso: Восточная Пруссия, Vastochnaya Prusia) é unha rexión histórica situada na costa sudoriental do mar Báltico.
Historia
Foi o primeiro territorio que levou o nome de Prusia, xa que antes da invasión alemán do século XII era a parte principal do país do pobo báltico dos prusianos. Tras seren en gran parte asimilados os antigos prusianos bálticos, o territorio foi moi xermanizado e transformouse no núcleo orixinal do célebre Estado militarista alemán chamado Reino de Prusia.
Colonizada por alemáns entre os séculos XI e XII, converteuse no centro do Estado da Orde Teutónica. A decadencia do poderío da Orde conduciu ao Tratado de Toruń de 1466, polo cal boa parte de Prusia pasaba ao dominio directo da Coroa polaca e o resto, que permanecía baixo o control da Orde, converteríase en vasalo do monarca polaco.
En 1525 o gran Mestre da Orde Teutónica, Alberto de Hohenzollern converteuse ao protestantismo, secularizou a Orde transformouse no primeiro Duque de Prusia, vasalo de Polonia. miniatura|esquerda|220px|Monumento ao Gran Mestre Albert, o primeiro Duque de Prusia, en [[Malbork, Polonia.]] A súa liña extinguiuse en 1618, pasando a propiedade dos seus Estados aos seus primos os Hohenzollern de Brandeburgo, formando o que no século XVIII sería o reino de Prusia, desvinculado xa de calquera relación feudal con Polonia.
Desde 1824 e até 1871 formou unha única provincia (Provincia de Prusia) ao fusionarse coa Prusia Occidental.
Estivo baixo o control do Imperio alemán, a República de Weimar e a Alemaña nazi entre 1871 e 1945.
Durante a ofensiva de Prusia Oriental (xaneiro-abril de 1945) as tropas do Exército vermello ocuparon boa parte da rexión, mentres que os alemáns resistiron en Königsberg e outros puntos illados até a rendición incondicional de Alemaña en maio de 1945.
Tras a derrota alemá na segunda guerra mundial, o territorio foi dividido en tres partes. Unha delas foi incorporada a Rusia, constituíndo a óblast de Kaliningrado, outra ao voivodato de Varmia e Masuria polaco e, finalmente, a rexión do Territorio de Memmel foi para Lituania.
A capital da antiga Prusia Oriental, Königsberg, pasou en 1946 a chamarse Kaliningrado. Dous millóns e medio de alemáns foron expulsados do fogar dos seus antepasados.
Sobre dos Campos, Abellá, Frades
Sobre dos Campos é un lugar da parroquia de Abellá no concello coruñés de Frades da comarca de Ordes. Tiña 75 habitantes no ano 2018 segundo datos do INE, dos cales 37 eran homes e 38 eran mulleres.
Hullabaloo Soundtrack
Hullabaloo Soundtrack é un álbum recompilatorio da banda inglesa de rock alternativo Muse e a banda sonora do seu vídeo ao vivo Hullabaloo: Live at Le Zenith, Paris, editados ámbolos dous o 1 de xullo do 2002. O álbum ten un disco con caras-b editadas anteriormente e outro coas gravacións ao vivo das actuacións da banda en Le Zénith en París, os días 28 e 29 de outubro de 2001. Aínda que, hai que sinalar que "Forced In" é unha versión editada do tema lanzado no sinxelo "Uno", e "Shine" é unha versión acústica da que aparece no sinxelo "Hyper Music".
Sabela Arán
Sabela Arán Román, nada en Santiago de Compostela o 25 de decembro de 1987, é unha actriz galega.
Formación
Licenciada en Comunicación Audiovisual (Especialidade en Guión e Dirección) pola Universidade de Santiago de Compostela (2005-2009), fixo un mestrado de "Actuación Cinematográfica e TV" na TAI (Escola Superior de Artes e Espectáculos) de Madrid (2009-2010) e estudos de dobraxe en AM estudios, Madrid (2010-2012).
Leyma
Leyma (Leche y Mantequilla) é unha empresa galega do sector lácteo. Ten as súas instalacións en Arteixo, e actualmente pertence ao grupo Leite Río.
Sabela Arán
Vida persoal
É filla do xinecólogo e político José Antonio Arán Trillo.
Leyma
Historia
A orixe de Leyma data de 1918, pero non é ata 1952 cando sae á luz UTECO (Unión Territorial de Cooperativas del Campo) da Coruña, que desde 1962 utiliza como marca o nome de Leyma para comercializar leite pasteurizado, tras facerse en 1957 coa concesión para o abastecemento da cidade da Coruña.
En 1979 trasládase ao polígono industrial de Sabón (Arteixo), deixando as instalacións que hoxe ocupa o Club Financiero Atlántico á entrada da Coruña. En 1980 a UTECO transfórmase en Cooperativa Agraria Provincial, que en 1989 constitúe coa Central Lechera Asturiana a sociedade anónima Leyma S.A., con sede social na Coruña.
En 1993 créase o Grupo Lácteo Gallego, que adquire os activos de Leite Xallas, que era a terceira cooperativa láctea de industrialización en importancia en Galiza, e acádase un acordo con Cooperativas Lácteas de Galicia (COLAGA), en virtude do cal COLAGA pasa a ser propietaria do 50 % do grupo.
En 1994, a Corporación Agroalimentaria Gallega acada un acordo con Central Lechera Asturiana (CLAS), de xeito que esta recompra o 20% das accións de Leyma. En 1995, o Grupo Lácteo Gallego adquírelle a Tabacalera o 100% de Lactaria Española (LESA), comercializadora da marca RAM, comezando os problemas, ao adquirir débedas superiores aos 12.000 millóns de pesetas.
En abril de 1999, o grupo granadino PULEVA conmocionou o sector lácteo galego ao anunciar a compra de Leyma-RAM. Esta compra rompía as expectativas para crear o chamado gran grupo lácteo galego, que contaba co visto e prace do presidente da Xunta, Manuel Fraga, e que consistía en que Caixa Galicia e Leite Celta se aliaran para facerse con Leyma-RAM e logo ofrecer participacións a Leite Río e a Feiraco.
A finais do ano 2000, PULEVA fusionouse con Azucarera Ebro Agrícola, sendo o principal accionista da resultante Ebro Puleva o francés Saint Louis, que posúe o 13,5 % dos títulos, polo que a francesa era tamén a principal accionista da láctea galega.
En 2005 Leite Río merca as instalacións de Arteixo e a marca Leyma.
En 2012 Jesús Lence (propietario da empresa) presentou concurso de acredores no Xulgado Mercantil de Lugo para Gensabon SAU, empresa que xestionaba a planta de coxeración enerxética da fábrica de Sabón cunha débeda de catro millóns de euros.
Gosné
Gosné (en Goneg, e en galó: Gosnae) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Sobrasada
250px|thumb|Sobrasada A sobrasada (do mallorquino sobrassada) é un embutido cru curado, elaborado a partir de carnes seleccionadas do porco, condimentadas con sal, pemento e pementa negra. Embútese en tripa e presenta unha lenta maduración.
Este produto é tradicional das Illas Baleares, e está protexido co selo de indicación xeográfica. Na cociña mallorquina tradicional, a sobrasada consómese de diversas maneiras: tostada no inverno, ou untada en pan e crúa no verán. Tamén se utiliza en diversas receitas de cociña mallorquina, como o arròs brut ou cociñada e mesturada con mel. Aínda que poden durar varios anos nun lugar seco, o habitual é consumir a longaínza durante o primeiro inverno, a sobrasada no verán, e as máis grandes cando se fai a matanza do ano seguinte.
Bandeira de Costa do Marfil
A bandeira de Costa do Marfil é unha tricolor, inspirada na bandeira de Francia, que está formada por tres franxas verticais do mesmo ancho, sendo de cor laranxa a do lado do mastro, de cor branca a central e verde a exterior. A bandeira foi adoptada o 3 de decembro de 1959, pouco antes da independencia do país.
Cores e simbolismo
En 1959, cando a Asemblea Lexislativa do país estaba decidindo a bandeira que adoptar, o ministro de Estado Jean Delafosse dixo:
É moi parecida á bandeira de Irlanda, da que difire unicamente na disposición invertida das cores e polas proporcións.
Copa do Rei de Rugby 2009-2010
Na tempada 2009-2010 disputouse a 77ª edición da Copa do Rei de rugby, o torneo nacional máis antigo do rugby español. Organizado pola F.E.R., acadaron o dereito a competir no torneo os oito equipos que ocuparon os primeiros postos na táboa da División de Honra unha vez rematada a primeira volta da liga.
Na final, xogada no Estadio de La Albuera de Segovia o 16 de maio de 2010, o VRAC Quesos Entrepinares de Valladolid acadou o seu segundo título copeiro derrotando por 33 a 17 ó CR La Vila de La Vila Joiosa, equipo que disputaba a primeira final da súa historia.
Participantes
Así quedou a táboa da liga trala primeira volta (os oito equipos clasificados para disputar a Copa do Rei están marcados en cor azul):
Anticorpo monoclonal
200px|miniatura|dereita|300px|Representación xeral do método utilizado para producir anticorpos monoclonais. Os anticorpos monoclonais (ás veces abreviados como Acmo, mAb ou moAb) son anticorpos monoespecíficos que son todos idénticos porque os producen células inmunitarias idénticas que son clons dunha única célula parental. Por tanto, os anticorpos monoclonais teñen todos as mesmas zonas de unión ao antíxeno, é dicir, teñen unha afinidade monovalente, xa que todos se unen o mesmo epitopo do antíxeno. A diferenza dos anteriores, os anticorpos policlonais son producidos por varios clons diferentes de células inmunitarias e non son idénticos.
É posible producir anticorpos monoclonais para case calquera substancia, que se unirán especificamente a esa substancia, e poden despois servir para detectar ou purificar esa substancia. Convertéronse nunha importante ferramenta en bioquímica, bioloxía molecular e medicina. Cando se usan como medicinas, o nome non propietario da droga acaba en -mab (do inglés  m onoclonal a nti b ody).
Virrat
Virrat é unha cidade de Finlandia da rexión de Pirkanmaa. En 2017 a súa poboación era de 6.879 habitantes. A superficie do termo municipal é de 1.299,07 km2, dos cales 136,73 km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 5,92 hab./km².
Anticorpo monoclonal
Descubrimento
A idea da posibilidade de producir unha "bala máxica" contra as enfermidades infecciosas foi inicialmente proposta por Paul Ehrlich, quen, a principios do século XX, postulou que, se podía producirse un composto que se dirixise selectivamente contra o organismo causante dunha enfermidade, entón podía administrarse xunto con ese composto de unión selectiva unha toxina contra ese organismo que o matase. Ehrlich e Ilya Metchnikoff recibiron o Premio Nobel de Medicina de 1908 por este traballo, que levou a atopar un tratamento efectivo contra a sífilis en 1910.
Virrat
Limita cos concellos de Kihniö, Mänttä-Vilppula, Ruovesi e Ylöjärvi, pertencentes a súa mesma rexión, Alavus, Seinäjoki e Ähtäri, na rexión de Ostrobotnia do Sur, e Keuruu na rexión de Finlandia Central.
Anticorpo monoclonal
Descubrimento
Na década de 1970, comprendeuse que no mieloma múltiple, un cancro de células B, ditas células producían todas un único tipo de anticorpo (unha paraproteína). Estes anticorpos utilizáronse para estudar a estrutura dos anticorpos, pero daquela non era posible producir anticorpos idénticos específicos contra un determinado antíxeno.
Virrat
O concello é unilingüe en finés.
Anticorpo monoclonal
Descubrimento
A produción de anticorpos monoclonais utilizando células híbridas de humano-rato describiuna Jerrold Schwaber en 1973 e, aínda que foi moi citado nos traballos sobre hibridomas, a prioridade do descubrimento suscitou controversia. A invención foi concibida por George Pieczenik, con John Sedat (marido da investigadora Elizabeth Blackburn) como testemuña e posto en práctica por Cotton e Milstein, e despois por Kohler e Milstein. En 1984 Georges Köhler, César Milstein, e Niels Kaj Jerne compartiron o premio Nobel de Medicina. A idea chave foi usar unha liña de células de mieloma que perdera a capacidaded de segregar anticorpos, para elaborar unha técnica para fusionar estas células con células B sas produtoras de anticorpos, e seleccionar as células fusionadas exitosamente.
En 1988, Greg Winter e o eu equipo foron pioneiros das técnicas para humanizar anticorpos monoclonais, o que evitaba as reaccións que moitos anticorpos monoclonais causaban nalgúns pacientes.
Produción de células de hibridoma
Os anticorpos monoclonais fanse tipicamente fusionando células de mieloma humano con células de bazo de rato que foi previamente inmunizado co antíxeno desexado. Porén, avances recentes permitiron usar células B de coello para formar un hibridoma de coello. Utilízase polietilén glicol para fusionar as membranas plasmáticas adxacentes, pero a taxa de éxito é baixa polo que se usa un medio selectivo no cal só poden crecer as células fusionadas. Isto é posible porque as células de mieloma perderon a capacidade de sintetizar hipoxantina-guanina-fosforribosil transferase (HGPRT), un encima necesario nunha ruta de síntese de ácidos nucleicos (ruta de salvamento). A ausencia de HGPRT non é un problema para estas células a non ser que a ruta de síntese de novo de purinas estea tamén interrompida. Ao expoñer as células á aminopterina (un análogo do ácido fólico, que inhibe a dihidrofolato redutase, DHFR), estas non poden usar a ruta de novo e converterse en totalmente auxotróficas para os ácidos nucleicos, é dicir, que os requiren como un suplemento para poder vivir.
O medio de cultivo selectivo para as células fusionadas (hibridomas) chámase medio HAT porque contén hipoxantina, aminopterina, e timidina. As células de mieloma que non se fusionaron non poden crecer porque carecen do mencionado encima HGPRT, e dese modo non poden replicar o seu ADN. As células de bazo non fusionadas tampouco poden crecer indefinidamente debido á duración limitada da súa vida (non son cancerosas). Só as células fusionadas híbridas (hibridomas), poden crecer indefinidamente no medio porque a parte correspondente á célula de bazo coa que se fusionaron fornece o encima HGPRT e porque a parte correspondente á célula de mieloma ao ser tumoral fai ao hibridoma potencialmente inmortal.
Esta mestura de células dilúese despois e cos clons fanse cultivos celulares a partir dunha soa célula parental en pociños de microtitulación. Compróbase despois a capacidade dos anticorpos segregados por diferentes clons de unirse ao antíxeno (cunha proba chamada ELISA ou un Ensaio de Micromatrices de Antíxenos) ou inmuno-dot blot. O clon máis produtivo e estable será o selecionado para ulteriores usos.
Os hibridomas poden cultivarse indefinidamente nun medio de cultivo axeitado. Poden tamén inxectarse na cavidade peritoneal dun rato. Alí, producirán tumores que segregarán un fluído rico en anticorpos chamado fluído ascítico.
O medio debe enriquecerse durante a selección in vitro para favorecer o crecemento do hibridoma. Isto pode facerse usando unha capa celular de fibrocitos alimentadores ou cun medio suplementador como o briclone. Tamén se pode usar medio de cultivo condicionado por macrófagos. A produción en cultivo celular é normalmente a preferida xa que a técnica da ascite é dolorosa para o animal, e considérase pouco ética ao existir unha alternativa válida.
Purificación de anticorpos monoclonais
A mostra debe ser primeiro acondicionada ou preparada para a purificación. Primeiro elimínanse as células, restos celulares, lípidos, e material coagulado, xeralmente por centrifugación seguida de filtración cun filtro de 0,45 µm. Estas partículas grandes poden causar en pasos posteriores da purificación un fenómeno chamado incrustación de membrana (membrane fouling, depósito de partículas ou solutos sobre a superficie da membrana de filtración, que alteran as súas propiedades). Ademais, a concentración do produto na mostra pode non ser suficiente, especialmente en casos onde o anticorpo desexado é producido por unha liña celular de baixa secreción. Xa que logo, a mostra condénsase por ultrafiltración ou diálise.
A maioría das impurezas con carga eléctrica son anións como ácidos nucleicos e endotoxinas. Estes anións sepáranse a miúdo por cromatografía de intercambio iónico. Pode usarse a cromatografía de intercambio de catións a un pH o suficientemente baixo como para que o anticorpo desexado se una á columna mentres que os anións flúen a través dela, ou ben a creomatografía de intercambio de anións a pH o suficientemente elevados como para que o anticorpo desexado flúa a través da columna e os anións queden unidos a ela. Poden separarse tamén varias proteínas xunto cos anións baseándose no seu punto isoeléctrico (pI). Por exemplo, a albumina ten un pI de 4,8, o cal é significativamente máis baixo ca o da maioría dos anticorpos monoclonais, os cales teñen un pI de 6,1. Noutras palabras, a un pH dado, a carga media das moléculas de albumina é probablemente máis negativa. A transferrina, pola súa parte, ten un pI de 5,9, polo que non pode separarse doadamente por este método. Cómpre unha diferenza no pI de polo menos 1 para que se produza unha boa separación.
A transferrina pode ser retirada da mestura por medio de cromatografía de exclusión por tamaño. A vantaxe deste método de purificación é que é unha das técnicas cromatográficas máis fiables. Como estamos a tratar con proteínas, propiedades como a carga e a afinidade non son consistentes e varían co pH a medida que as moléculas van sendo protonadas ou desprotonadas, mentres que, polo contrario, o tamaño permanece relativamente constante. Porén, ten tamén inconvenientes, como a baixa resolución, baixa capacidade de resolución e baixa capacidade e baixos tempos de elución.
Un método de separación moito máis rápido e dun só paso é a cromatografía de afinidade con Proteína A/G (a Proteína A/G é unha proteína de fusión recombinante que combina dominios de unión a IgG das Proteínas A e G, usadas nas técnicas inmunolóxicas, e que se pode unir a anticorpos IgG). O anticorpo únese selectivamente á Proteína A/G, polo que se obtén un elevado nivel de pureza (xeralmente >80%). Porén, este método pode ser problemático aplicado a anticorpos que se danen facilmente, xa que normalmente nesta técnica hai que usar condicións duras. Un pH baixo pode romper enlaces e retirar o anticorpo da columna. Ademais de afectar posiblemente ao produto, os pHs baixos poden causar que a propia Proteína A/G se escape da columna e apareza na mostra final da elución. Tamén se dispón de sistemas tamponados de elución suaves que empregan altas concentracións salinas, que evitan que os anticorpos sensibles se teñan que expoñer a pHs baixos. O custo é tamén unha consideración importante neste método porque a Proteína A/G inmobilizada é unha resina máis cara.
A purificación de afinidade pode utilizarse para atinguir a máxima pureza nun só paso, utilizando o antíxeno para proporcionar unha gran especificidade polo anticorpo. Neste método, o antíxeno usado para xerar o anticorpo está unido covalentemente a un soporte de agarosa. Se o antíxeno é un péptido, sintetízase xeralmente de modo que teña unha cisteína terminal, a cal permitirá unha unión selectiva á proteína portadora, como a hemocianina da lapa Megathura crenulata KLH (keyhole limpet hemocyanin) durante o desenvolvemento e ao soporte para a purificación. O medio que contén o anticorpo incúbase despois co antíxeno inmobilizado, ou ben en lotes ou ben a medida que o anticorpo pasa pola columna, na que se unirá selectivamente e quedará retido, mentres que as impurezas son lavadas columna abaixo. Despois faise unha elución cun tampón de pH baixo ou un tampón de elución moi salino, que é máis suave, para recuperar o anticorpo purificado adherido ao soporte.
Para seleccionar máis os anticorpos, estes poden ser precipitados utilizando sulfato de sodio ou sulfato de amonio. Os anticorpos precipitan a baixas concentracións de sales, mentres que a maioría das outras proteínas precipitan a altas concentracións. Engádese o nivel axeitado de sales para conseguir a mellor separación. O exceso de sal debe ser retirado despois por métodos como a diálise.
Heteroxeneidade nos anticorpos
Os anticorpos monoclonais poden presentar variantes con pequenas modificacións químicas. A heteroxeneidade dos produtos é común nos anticorpos monoclonais e outros produtos biolóxicos recombinantes e orixínase normalmente ou nas fases iniciais do proceso durante a expresión ou ben nas fases finais durante a produción.
Estas variantes heteroxéneas son xeralmente agregados, produtos de desamidación, variantes de glicosilación, cadeas laterais de aminoácidos que foron oxidadas, ou adicións de aminoácidos C-terminais ou N-terminais. Estes cambios aparentemente pequenos na estrutura dos anticorpos monoclonais poden ter un profundo efecto na estabilidade preclínica e optimización do proceso e na potencia do produto terapéutico, biodispoñibilidade, e inmunoxenicidade. O método xeralmente aceptado de purificación de anticorpos monoclonais inclúe a captura da diana con Proteína A, elución, acidificación para inactivar potenciais virus de mamíferos, seguida de cromatografía de intercambio catiónico, e finalmente cromatografía de intercambio aniónico.
A cromatografía de desprazamento utilízase para identificar e caracterizar estas variantes que a miúdo pasan desapercibidas en cantidades que son adecuadas para realizar as avaliacións preclínicas, como son os estudos de farmacocinética animal. Os datos obtidos durante a fase de desenvolvemento preclínico son fundamentais para mellorar o coñecemento da calidade dos produtos e proporcionar as bases para maximizar a eficacia e a seguridade dos procesos e produtos e da súa fabricación.
Nitrato
miniatura|dereita|250px|Unidade común dos nitratos onde a esfera azul representa o [[nitróxeno e as vermellas ó osíxeno]] Os nitratos son sales do ácido nítrico. Derivado do radical nitrato (NO3-), ión trioxonitrato en nomenclatura da IUPAC
Anticorpo monoclonal
Recombinantes
A produción de anticorpos monoclonais recombinantes utiliza tecnoloxías denominadas clonación de repertorio ou phage display/yeast display. A enxeñaría de anticorpos recombinantes implica o uso de virus ou lévedos para producir anticorpos, en lugar de utilizar ratos. Estas técnicas baséanse na clonación rápida de segmentos xénicos de inmunoglobulinas para crear bibliotecas de anticorpos con secuencias de aminoácidos lixeiramente diferentes a partir das cales poden seleccionarse os anticorpos coas desexadas especificidades. As bibliotecas de anticorpos de fagos son unha variante das bibliotecas de antíxenos de fagos inventadas por George Pieczenik. Estas técnicas poden usarse para mellorar a especificidade coa cal os anticorpos recoñecen aos antíxenos, a súa estabilidade en varias condicións ambientais, a súa eficacia terapéutica, e a súa detectabilidade en aplicacións diagnósticas. Para producir estes anticorpos a grande escala utilizáronse cámaras de fermentación.
Nitrato
O ión nitrato é plano, coa seguinte estrutura:
Anticorpo monoclonal
Anticorpos quiméricos
Desde o principio, un problema importante no uso terapéutico dos anticorpos monoclonais en medicina foi que os métodos usados inicialmente para producilos non orixinaban anticorpos humanos, senón de rato. Aínda que estes son estruturalmente similares, as diferenzas entre os dous son o suficientemente grandes como para desencadearen unha resposta inmunitaria cando os anticorpos monoclonais murinos eran inxectados nos humanos, e isto daba lugar á súa rápida eliminación do sangue, efectos inflamatorios e a produción de anticorpos humanos antirato (HAMA).
Nitrato
O    O− \\ /         N+         | O− que, no caso do ácido nítrico, resulta: O    O       \\ // N        | O        | H
Historia
Os nitratos coñécense cando menos dende a Idade Media. Co ácido sulfúrico xerábase a partir deles o ácido nítrico necesario na formulación da auga rexia. Coa intrudución da pólvora os pequenos xacementos naturais non fornecían a demanda e comezou un proceso de fabricación a partir dos excrementos humanos e animais.
Anticorpo monoclonal
Anticorpos quiméricos
Nun esforzo por superar este atranco, exploráronse desde finais da década de 1980 estratexias que usaban ADN recombinante. Nun destes enfoques, fusionouse ADN de rato que codificaba a porción onde se producía a unión co antíxeno dun anticorpo monoclonal con ADN produtor de anticorpos humano en células vivas, e a expresión deste ADN quimérico en cultivos celulares produciu anticorpos monoclonais que eran parcialmente humanos e parcialmente de rato. Para denominar estes produtos utilizáronse os termos anticorpo monoclonal "quimérico" ou "humanizado", que reflicten esta combinación de ADN de fonte humana e murina usado no proceso de recombinación.
Anticorpos monoclonais "completamente" humanos
Desde que se descubriu que se podían xerar anticorpos monoclonais, os científicos tiveron na súa mira a creación de anticorpos "completamente" humanos para evitar algúns dos efectos secundarios producidos polos anticorpos quiméricos ou os humanizados. Identificáronse dous enfoques exitosos: os ratos transxénicos e o chamado phage display.
Das dúas a de máis éxito con diferenza é a tecnoloxía dos ratos transxénicos: 7 das 9 terapéuticas de anticorpos monoclonais "completamente" humanos que están no mercado foron desenvolvidas desta maneira
Os ratos transxénicos para este uso foron comercializados por varias compañías: Medarex, desde 2009 de Bristol Myers Squibb, Abgenix, desde 2006 de Amgen, Regeneron, ou Kymab.
Unha das compañías con maior éxito comercial que usou a tecnoloxía do phage display foi Cambridge Antibody Technology (CAT). Os científicos da CAT demostraron que o phage display podía usarse de modo que dominios de anticorpos variables podían expresarse en anticorpos de fagos filamentosos, o que foi publicado nun artigo fundamental neste eido na revista Nature.
Outras publicacións significativas foron: e
A compañía CAT desenvolveu posteriormente as súas tecnoloxías de phage display en varias liñas, patentou ferramentas de xenómica funcional/descubrimento de anticorpos, denominadas ProximolTM e ProAbTM. ProAbTM utiliza un cribado de alto rendemento de bibliotecas de anticorpos contra tecidos enfermos e sans. Proximol usa unha reacción encimática de radicais libres para etiquetar moléculas que están preto dunha determinada proteína.
Probas de diagnóstico
Unha vez que se produciron os anticorpos monoclonais para unha determinada substancia, poden usarse para detectar a presenza de dita substancia. As probas da Western blot e da inmuno-dot blot detectan as proteínas sobre unha membrana. Son moi útiles en inmunohistoquímica, a cal detecta o antíxeno en seccións fixadas de tecido, e probas de inmunofluorescencia, as cales detectan a substancia en tecidos conxelados ou en células vivas.