cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Torres do Allo
Historia
No século XIX morou no pazo Víctor López Seoane, naturalista galego, que casou en 1869 coa viúva de Nicolás María Rui-Gomes Rioboo, primeira muller que herdara o pazo. Disque foi Víctor López Seoane a persoa que plantou os plátanos e os carballos que franquean o camiño de acceso ao pazo.
A mediados do século XX o pazo cae no abandono. En 1998, coa cuberta derrubada e en parte espoliado, o pazo é adquirido á familia López-Rioboo pola Deputación da Coruña. Dende o século XXI, o edificio acolle o Centro de Información e Recursos Patrimoniais da Costa da Morte, cun museo que representa a vida nos pazos, con utensilios e trebellos da época palaciana, artesanais e etnográficos. A visita é de balde.
Descrición e estilo
Accédese á propiedade por unha rúa franqueada de plátanos e carballos centenarios até unha praza na que se acha a porta de entrada da muralla, no interior só se atopa a vivenda, unha horta e un pomar; prados, piñeirais e hórreos áchanse fóra do recinto amurallado.
O pazo, de estilo renacentista e perfectamente restaurado, ten unha planta rectangular con dous andares, posúe dúas torres de planta cadrada con tres andares en ambos os dous extremos. A torre norte é a máis antiga, de finais do século XV, o resto do edificio foi construído na segunda metado do século XVII, mais seguindo todo o conxunto o estilo protorrenacentista da torre máis vella. Os muros son de cantaría de granito e as cubertas de tella árabe.
A fachada está decorada con motivos ornamentais góticos. Na parte alta das torres áchanse os motivos de maior interese arquitectónico, pois as fiestra adórnanse con elementos do gótico final. Na cornixa do pazo salientan as gárgolas. As fiestras máis achegadas ao corpo central están enmarcadas por arcos canopiais. Sobre a fiestra maior da Torre Norte áchase un escudo co formato usual na época de dúas curvas cóncavas superiores e trazado semicircular inferior. Nos catro cusrteis aparecen as armas dos Figueroa, Vilardefrancos, Moscoso e Rioboo. O escudo de cada familia represéntase do seguinte xeito: familia dos Rioboo (torre envolvida en silveiras), dos Caamaño (piñeiro e lanzas), Seixas (cinco pombas), Losada (dous lagartos baixo dunha lousa), Figueroa (cinco follas de figueira) e Vilar de Francos (medio brazo con manopla e bandeira do antigo Reino de Galiza: no medio un cáliz con ostia). No século XVIII o propio Antonio Riobóo e Seixas descibiuno do seguinte xeito:
Preto do pazo áchase a capela (San Pedro do Allo), con advocación a san Pedro.
Río Valdueza
O Valdueza é un pequeno río que flúe na comarca do Bierzo, na provincia de León. É un afluente do Sil pola súa beira esquerda.
Nome
O nome medieval do río era Ozza. As poboacións do seu curso medio, xa por embaixo do mosteiro de San Pedro de Montes, sito a 980 m de altura, formaban parte do primitivo couto do dito mosteiro, e o conxunto era denominado Val. Obviamente era o Val de Ozza, sintagma do que por evolución, con diptongación do -ó- de Ozza, se formou Valdueza, nome que fosilizado con o paso do tempo, obrigou a que o río fose denominado o río de Valdueza, que é o nome actual do curso.
Percorrido
O Valdueza nace nos montes Aquilianos, no sur do Bierzo, cerca de cova de san Xenadio, nas proximidades de Peñalba de Santiago, no Val do Silencio, a uns 1.000 m de altitude.
Galiñeiro, Labrada, Guitiriz
O lugar, igual ca Estremil, A Granxa, O Prado Vello, O Rodeiro, Saa e O Toxiño, pertenceu á parroquia do Buriz até 1919.
Río Valdueza
Percorrido
Baixa encaixado nos seus primeiros quilómetros, até abrirse formando a Valdueza, onde se asenta San Esteban de Valdueza. Logo volta a encaixarse para baixar cara o Bierzo Baixo, onde xa se move por terreo menos quebrado, uníndose con o Sil á altura de Toral de Merayo.
A súa lonxitude é de apenas 20 km. Dado o seu curto percorrido e o encaixado do río, os afluentes son de escasa entidade.
Ganceiros, Torno, Lobios
Ganceiros é un lugar da parroquia de Torno no concello ourensán de Lobios na comarca da Baixa Limia. Tiña 100 habitantes no ano 2012 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 44 eran homes e 56 mulleres.
Provincia de Parma
Parma (Pärma en parmiñano) é unha provincia da rexión da Emilia-Romaña, en Italia. A súa capital é a cidade de Parma.
Ten unha área de 3.449 km2, e unha poboación total de 413.182 habitantes (2001). Hai 47 municipios na provincia.
Sakhalin
Sakhalín (en ruso Сахалин, Saghalín; en lingua xaponesa 樺太 Karafuto proveniente do ainu Karafuto ou Krafto) é unha illa situada ao leste da Rusia, no Mar de Okhotsk.
Xeografía
A illa está separada de Hokkaido polo estreito de La Pérouse. Ten unha forma moi alongada, xa que mide 948 km de norte a sur e entre 30 e 160 km de leste a oeste, para un total de 76.400 km². Está bañada polo Mar de Okhotsk ao norte e ao leste, o estreito de La Pérousse ao sur, separándoa da illa xaponesa de Hokkaido, e o estreito da Tartaria a oeste, separándoa do continente. Está administrada polo óblast de Sakhalín, cuxa capital e centro administrativo é Yuzhno-Sakhalinsk, así denominada desde 1946. A cidade conta con 173.364 habitantes (2006). . A poboación total da illa é de preto de 673.000 habitantes (2005).
Actualmente este territorio pertence á Federación Rusa. A mediados dos anos 1990 Xapón propuxo ao estado ruso unha negociación para comprarlle a illa, pero esta foi rexeitada.
Historia
Os exploradores rusos chegaron a esta illa no século XVII, case ao mesmo tempo que os xaponeses. No transcurso do século XIX xaponeses e rusos repartíronse a xestión do territorio. Tras o tratado de San Petersburgo de 1875, a illa pasou a ser administrada soamente pola Rusia. Entre 1860 e 1906 foi usada como illa de desterro.
Sakhalín quedou dividida entre xaponeses e rusos logo da derrota sufrida por estes últimos na Guerra ruso-xaponesa de 1905. A parte ao sur do paralelo 50 asignouse ao Xapón e o resto pasou a ser propiedade dos rusos. A Unión Soviética recuperou a posesión total do territorio tras derrotar ao Xapón no marco da segunda guerra mundial. Máis de 300.000 habitantes xaponeses, permaneceron na illa durante máis de 5 anos, traballando en labores de reconstrución e véndose desposuídos das súas pertenzas, só para ser deportados ao Xapón, logo de ser explotados polas autoridades soviéticas.
Un terremoto en 1995 acabou coa vida de 3.000 habitantes desta illa. Con todo, desde finais dos anos 90 a illa vive unha relativa prosperidade, froito das explotacións de gas natural, cuxo principal destino é Xapón. Ademais un número crecente de turistas xaponeses visita o seu antigo territorio.
Esta illa, do mesmo xeito que as illas Kuriles, pode considerarse como un termómetro das relacións ruso-xaponesas ao longo de toda a súa historia e nunca deixaron de constituír un punto de fricción entre as dúas nacións.
Existe unha raza de gato autóctona, de marcados trazos orientais e emparentada co bobtail xaponés chamada bobtail das kuriles.
Carballeda, Carballeda de Avia
San Miguel de Carballeda é unha parroquia do concello de Carballeda de Avia, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 618 habitantes, deles 309 eran homes e 309 eran mulleres.
Festas
A festa mais importante da parroquia é a Virxe do Lodairo, que ten situada a súa capela no monte do Lodairo. En Carballeda de Avia celébrase o 16 de xullo a festa do Carme.
Agualta, Aguasantas, Cerdedo-Cotobade
Agualta é un lugar da parroquia de Aguasantas, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade. Actualmente está deshabitado.
Necessary
"Necessary" é o décimo single do grupo xaponés de J-Pop chamado Every Little Thing, lanzado ó mercado o 30 de setembro do ano 1998 baixo o selo avex trax e producido por Mitsuru Igarashi. O single alcanzaría a segunda posición nas listas de Oricon.
Corinto antiga
Corinto (en grego: Κόρινθος, Kórinthos) foi unha cidade-estado (polis) situada no istmo de Corinto, a estreita franxa de terra que une o Peloponeso coa Grecia continental, a medio camiño entre Atenas e Esparta. A cidade moderna de Corinto atópase a aproximadamente 5 km ao nordés das ruínas antigas. Desde 1896, escavacións arqueolóxicas sistemáticas de Corinto levadas a cabo pola American School of Classical Studies at Athens revelaron grandes partes da cidade antiga e investigacións recentes dirixidas polo Ministerio de Cultura grego ilustraron importantes facetas novas sobre a Antigüidade.
Mitos fundacionais
A fonte Pirene está situada no recinto delimitado polas murallas da acrópole. Na súa obra Descrición de Grecia, Pausanias refire isto:
Algúns dos reis míticos de Corinto máis relevantes foron Pólibo, pai adoptivo de Edipo ou Belerofonte, que tivo que abandonar a cidade tras matar accidentalmente ao seu irmán.
Época Escura
Corinto é mencionada por Homero entre os territorios que loitaron baixo o mando de Agamenón na guerra de Troia, aínda que este autor tamén utiliza o antigo nome de Éfira para se referir a esta cidade. Por outra banda, a tradición di que cando os dorios chegaron a Corinto, tiveron que loitar contra os eolios ou contra os xonios que habitaban na cidade. Cando os dorios alcanzaron o poder, reinaron en Corinto durante moitas xeracións. Segundo indica Diodoro Sículo desde que chegaron os heráclidas (é dicir, os dorios) até a tiranía de Cípselo en Corinto pasaron 447 anos.
Época Arcaica
Antes da chegada de Cípselo, con todo, destacaron os chamados reis Baquíadas (en grego antigo: Βακχιάδαι Bakkhiádai). Estes pertencían a un clan dórico moi unido, era a familia gobernante da Corinto arcaica nos séculos -VIII e -VII, un período de expansión do poder cultural corintio. En -747, unha revolución aristocrática encabezada polo clan baquíada, composto por un par de centos de homes, derrocou ao rei Telestes e tomou o poder. Posteriormente, Telestes foi asasinado por Arieo e Perantas, que á súa vez eran baquíadas. Gobernaron como un grupo: elixíase anualmente un pritano, quen ocupaba o cargo real por un breve prazo, sen dúbida, un consello (aínda que non está documentado especificamente nos materiais literarios) e un polemarco para comandar o exército.
Durante o goberno baquíada, de -747 a -657, Corinto converteuse nun Estado unificado. Nesta época construíronse grandes edificios públicos e monumentos. Os corintios fundaron durante o período Baquíada moitas cidades: Molicria, Siracusa (cara ao -734), Córcira (cara ao -733) e outras.
Para -730, Corinto emerxeu como unha gran cidade grega, grazas ao comercio marítimo e o desenvolvemento da súa industria cerámica. Segundo Tucídides os corintios, no século -VII, foron os primeiros en ocuparse das construcións navais con técnicas moi semellantes ás da época en que el escribiu. Segundo el, o armador corintio Aminocles inventaría o trirreme, construíndo catro para os samios, cara ao ano -704.
Aristóteles conta a historia de Filolao de Corinto, un baquíada que era lexislador en Tebas e se converteu en amante de Diocles, o gañador dos Xogos Olímpicos. Ambos viviron durante o resto das súas vidas en Tebas. As súas tumbas foron construídas preto unha doutra, e a de Filolao apuntaba cara a Corinto, mentres que a de Diocles lle daba as costas. miniatura|[[Estatero típica de Corinto co cabalo Pegaso, sobre -345 - -307.]] Cípselo, quen fora polemarca, obtivo unha profecía do oráculo de Delfos e interpretouna como que debía tomar o control de Corinto. Así, en -657, os Baquíadas foron expulsados polo tirano Cípselo, cuxa propia nai era de dita liñaxe, pero, por ser pobre casou fóra do clan. Os Baquíadas fuxiron.
Foi unha das primeiras cidades gregas en utilizar a moeda. Estas eran moi importantes debido á actividade principal da cidade. As primeiras delas foron cuñadas no século -VII. Tiñan diversos motivos, figuras mitolóxicas, animais e outras acompañadas de pequenos símbolos que as distinguían.
Corinto era a cidade que organizaba os xogos Ístmicos, de similares características aos celebrados en Olimpia aínda que menos famosos que estes.
Cípselo (-657 a -627) foi substituído polo seu fillo Periandro (-627 a -583), que foi protector do comercio e as artes. Seguiu fundando colonias: Ambracia, Anactorio, Léucade, Apolonia de Iliria e outras.
No -635 a colonia de Corcira derrotou á súa metrópole nunha batalla naval, pero despois foi novamente sometida. A única colonia ao leste do golfo Sarónico foi Potidea na Calcídica. A Periandro sucedeuno o seu neto Psamético que reinou só tres anos e foi derrocado polos espartanos que instituíron un goberno aristocrático e Corinto foi un aliado permanente da confederación lacedemonia.
Nun período posterior os corintios rexeitaron axudar a Cleómenes I, rei de Esparta a restaurar a Hipias de Atenas, e enviaron 20 trirremes a Atenas para axudala na guerra contra Exina.
Período clásico
Pero despois das Guerras Médicas, Megara aliouse con Atenas e os corintios entraron en guerra con Megara, territorio que invadiron, pero foron derrotados polo estratego ateniense Mirónides (-457). Despois asinouse a paz, pero a inimizade con Atenas seguiu, sobre todo pola axuda desta á ex colonia de Corcira, que foi unha das causas da Guerra do Peloponeso. (Véxase Guerra civil de Corcira).
Durante esta guerra a frota peloponesia foi basicamente corintia. Coa Paz de Nicias do -421, os corintios non se quixeron sumar e tentaron configurar outra liga con Argos, Mantinea e Élide, pero pronto volveu formar alianza con Esparta, que se mantivo até o final da guerra. Cando Atenas se rendeu despois da batalla de Egospótamos, os corintios e beocios pediron arrasar a cidade derrotada, pero o espartiata Lisandro non o consentiu. esquerda|miniatura|Casco corintio. A hexemonía espartana pronto se mostrou máis opresiva que a ateniense, de modo que os corintios, xunto aos arxivos, atenienses e beocios configuraron unha coalición que, sustentada nas profundas arcas persas, fixo fronte ao imperialismo espartano na chamada Guerra de Corinto (-395 a -386), boa parte da cal foi dirimida no seu territorio. No verán de -394 tiveron lugar dúas das maiores batallas hoplíticas do mundo grego antigo, en Nemea e Coronea, ambas as dúas vencidas «tecnicamente» polos lacedemonios, que non obtiveron vantaxes estratéxicas. Nos seguintes anos Corinto foi sometida a unha guerra de depredación e de pillaxe que provocou o estalido dunha stásis ou conflito civil no seo da cidadanía, alentada polos intereses dos estados hexemónicos. Segundo Xenofonte, os arxivos aproveitaron esta situación para se anexionaren Corinto, pero máis probabelmente o filolaconio Xenofonte converteu en sinecismo ou unión política a presenza dunha gornición militar arxiva no Acrocorinto, a cidadela ou acrópole corintia. De calquera forma a Paz do Rei ou Paz de Antálcidas, alcanzada na primavera de -386, acabou con calquera proxecto arxivo de anexión sobre Corinto ao evacuar a gornición do Acrocorinto; ademais de permitir o retorno dos exiliados corintios, obviamente filoespartanos, que procuraron a fidelidade de Corinto cara a Esparta nos anos sucesivos.
Na guerra que seguiu entre Tebas e Esparta, os corintios foron leais a Esparta, pero o territorio houbo de asinar unha paz separada.
A cidade permaneceu independente baixo goberno oligárquico. Timófanes tentou conseguir a tiranía, pero foi morto polo seu propio irmán Timoleón (-344). No ano -338 a cidade foi conquistada por Filipo II de Macedonia, que a fixo o centro da liga de Corinto, controlada por el mesmo.
Período helenístico
En -223, a cidade foi ocupada por Antígono III Dosón que a quería como base contra a liga Etolia e Cleómenes. Filipo, fillo adoptivo de Antígono conservouna ata que foi derrotado na batalla de Cinoscéfalas (-197) e Corinto foi declarada cidade libre polos romanos e unida á liga Aquea outra vez. Unha gornición romana estableceuse no Acrocorinto. Corinto foi despois capital da liga e foi alí onde os embaixadores romanos foron maltratados o que provocou o ultimato do Senado Romano á liga. Derrotada esta, o cónsul romano Lucio Mumio entrou en Corinto sen oposición e vingouse da cidade e os seus habitantes: os homes foron executados e as mulleres e os nenos foron vendidos como escravos; as obras de arte foron levadas a Roma e a cidade foi saqueada e destruída (-146). Continuou despoboada e destruída uns cen anos e o seu territorio foi entregado a Sición ou foi feito ager público. O comercio trasladouse a Delos.
Período romano
No ano -46, Xulio César, decidiu reconstruír a cidade e enviou unha colonia de veteranos e homes libres (Colonia Iulia Corinthia ou Colonia Iulia Corinthia Augusta, segundo as diferentes inscricións). A cidade recuperouse (-44) e cando Paulo de Tarso a visitou no século I, era unha cidade importante, capital da provincia de Acaia, e residencia do procónsul de Acaia Xunio Galio. Paulo de Tarso fundou un grupo cristián o ano 50, ao cal dirixiu as súas epístolas. No século II, foi visitada por Pausanias e tiña numerosos edificios. Continuou sendo a capital da provincia romana de Acaia durante todo o Imperio romano. En 395 foi saqueada por Alarico I e en 521 foi destruída por un terremoto.
Corinto caracterizouse pola difusión da arte. Pinturas, esculturas de mármore e bronce, e as famosas xerras de terracota estiveron entre as obras que se producían. Tamén foi unha cidade onde se desenvolveu a poesía, pero en cambio non hai noticias sobre os seus oradores.
Os corintios tiñan predicamento de ser sexualmente liberais, ao que contribuía o feito de ter un porto cun gran tránsito de mercadorías, e por tanto, con grande afluencia de mariñeiros de moitos lugares. No santuario de Afrodita, sito no Acrocorinto, practicábase a prostitución sacra, e tiña máis dun milleiro de hetairas escravas.
O emperador romano Hadriano embeleceuna e a cidade alcanzou gran prosperidade. Pero tanta opulencia atraeu a outros pobos para saquear as súas riquezas. Estes pobos foron os hérulos no século III, os visigodos no século IV e no VIII os eslavos.
Desde a Idade Media até o terremoto de 1858
Polo demais, seguiu a sorte do resto de Grecia e por tanto pertenceu sucesivamente aos emperadores bizantinos de Constantinopla. Foi conquistada polos francos en 1205, logo polos venecianos e en 1459 polos otománs.
Un gran terremoto en 1858 provocou a destrución da antiga cidade e a súa reconstrución varios quilómetros ao norte, xunto ao mar.
Cidade antiga
A cidade actual está uns 6 km ao nordés da antiga que estaba situada no istmo de Corinto na prolongación cara ao leste das montañas de Xeranea, procedentes do norte e que chegaban de lado a lado. Estaba no golfo Sarónico e estaba unida por unha vía a Megara.
Tiña ao sur as montañas Oneia e a cidadela estaba nunha roca chamada Acrocorinto; a parte plana estaba protexida por murallas (Muros Longos) que protexían a zona até o porto da cidade, que estaba en Lequeo e a zona de Céncreas. A cidade protexía os tres pasos do istmo. Despois do terremoto do século VI que a destruíu converteuse nun lugar coñecido como Gorto, até o século XIX cando recuperou o seu nome.
Poboación
Estimouse que no século -V Corinto tiña unha poboación libre de entre 46 000 e 51 000 habitantes e unha poboación total, incluíndo escravos, de entre 66 000 e 73 000.
Monumentos e edificios da Antigüidade
En tempos de Pausanias, destacaban en Corinto os seguintes monumentos e edificios : miniatura|Ilustración do Acrocorinto.
Santuario de Hera
miniatura|250x250px|Termas romanas de Corinto. Remontando o golfo de Corinto cara ao norte chégase á península de Perachora, onde se atopan os restos do santuario de Hera Acrea (ákron significa promontorio).
Templo de Poseidón en Istmia
Noutra localización próxima, en Istmia, áchanse restos dun templo dórico de Poseidón que foi erixido cara ao -700 e logo substituído por un segundo templo de maior tamaño cara ao -465.
Restos arqueolóxicos
Entre os restos arqueolóxicos que se conservan no xacemento arqueolóxico destacan as sete columnas que quedan en pé do templo de Apolo que Pausanias situaba na rúa que partía do agora e ía até Sición. Tamén se achan restos destacados da fonte Pirene, da fonte Glauce, do templo de Asclepio, da ágora romana, do odeón, do teatro, do anfiteatro romano, e do chamado templo E, un templo romano que Pausanias dixo que fora dedicado a Octavia, a irmá de Augusto. Así mesmo hai restos do diolkos, unha calzada usada para o transporte de embarcacións a través do istmo.
No acrocorinto consérvanse murallas de diversas épocas, aínda que predominan as de época bizantina que deberon levantarse no século X. Na cima áchanse restos de numerosos edificios que inclúen igrexas bizantinas, torres venecianas e mesquitas turcas.
Ademais, no outeiro de Koraku, situada preto da moderna Corinto, atopáronse restos da Idade de Bronce.
Templo de Apolo
Até o último decenio do século XIX, o único e importante monumento que se levantaba na praza, aos pés do Acrocorinto, era en realidade un monumento arcaico: un templo dórico de grandes columnas monolíticas, actualmente identificado co templo de Apolo.
O primeiro en lembralo é Ciriaco de' Pizzicolli di Ancona, famoso navegante, anticuario e humanista que visitou Corinto en 1436.En realidade o número das columnas entón en pé era maior de dez, probabelmente trece, como resulta dun engadido do mesmo tempo de Ciriaco. O templo foi datado, pola cerámica achada, cara ao -540, aínda que fora erixido sobre un templo anterior. Consérvanse en pé sete columnas do mesmo.
Na descrición dunha xornada de viaxe contida no Códice Ambrosiano, atribuída a un tal Domenicus Brixianus e datada en torno ao 1470, dise ademais: Un monumento tan grande, o templo grego máis grande do Peloponeso, non podía escapar á atención dos diversos viaxeiros que visitaron Grecia nos séculos seguintes. Le Sieur du Loir, que estivo en Corinto antes de 1654, e mesmo Jacques Spon e George Wheler, que a visitaron en 1676, atoparon un templo con doce columnas en pé (once do peristilo máis unha columna illada na zona do opistodomos. miniatura|250x250px|Templo de Apolo de Corinto. Julien David Le Roy, que a viu pouco despois, probabelmente esaxera cando debuxa o templo con catorce columnas (trece máis unha). Cando J. Stuart visitou o edificio en 1776, engadíranse pequenas habitacións turcas, pero aínda permanecían en pé once columnas do perístilo e unha máis illada.
A. Blouet, con todo, que visitou Corinto en 1828 coa expedición científica francesa a Morea, só viu en pé sete columnas do perístilo, as que permanecen hoxe. Aquela illada ou fora demolida ou se esborrallou antes de 1875. As outras catro foran reducidas a fragmentos polo gobernador turco antes de 1818 para construír unha casa.
William Martin Leake, a quen se deben importantes publicacións sobre monumentos de Grecia, é o primeiro que o sitúa temporalmente na metade do século -VII e que o identifica, aínda que erroneamente, co templo lembrado por Pausanias, de Atenea Calinítide, a deusa que proporcionara a Belerofonte o cabalo Pegaso, despois de que ela o domase e lle puxese un freo.
O primeiro estudo científico do monumento débese ao soado arquitecto e arqueólogo alemán Wilhelm Dörpfeld en 1886. Clarificou parcialmente a planimetría e a forma do templo, examinou as restauracións da época romana, e atribuíuno, dado que a cella estaba dividida en dúas, a dúas divindades, coa exclusión de Atenea Calinítide.
Dez anos despois, a Escola Americana de estudos clásicos de Atenas iniciou a escavación do templo, dirixida por R. B. Richardson. A área foi completamente explorada entre 1896 e 1901, e tras a primeira campaña Richardson podía xa propor a identificación do templo como o de Apolo, identificación que actualmente se considera certa, tomando como base a descrición de Pausanias e aos monumentos veciños, como a fonte de Glauce e o teatro romano.
A súa datación xa está confirmada en torno ao -540, por algúns fragmentos de cerámica atopada entre os desperdicios acumulados ao facer os bloques.
O templo de Apolo, erguido sobre unha altura que dominaba a ágora, era de grandes dimensións, 21,5 por 53,8 m, e períptero, é dicir, rodeado dunha fila de columnas (28), seis nos lados curtos, 15 nos longos.
Cada columna era dun só bloque e tiña 7,2 m de altura. No interior da columnata abríanse as naves, precedidas dun pronao e seguidas do opistódomos, con dúas columnas cada un, entre as antas, e unha dobre cella, cuxa cuberta viña sostida por dúas filas de columnas.
O refinamento e o impoñente da construción veñen evidenciados polo uso das correccións ópticas, que aparecen por primeira vez nun templo grego, curvando cara arriba o estilóbato, tanto nos flancos como na fronte.
A exploración da zona demostrou igualmente que no mesmo lugar se levantou antes un templo aínda máis arcaico, do século -VII.
Ágoras
Na parte central da cidade antiga apareceron os restos da ágora romana, e a un nivel inferior os poucos vestixios da máis pequena ágora grega.
Baixo a basílica romana na rúa de Lequeo, acháronse os restos dun mercado grego do século -V, chamada «ágora dos peixes», en forma de gran galería.
A ágora romana, que medía uns 160 x 95 m, estendíase a dous niveis, separados por unha fila de tendas e estaba rodeada por templos, basílicas, pórticos e outros monumentos, e dominada polo próximo templo de Apolo e polo chamado templo de Octavia.
Os templos estaban agrupados no lado oeste da ágora. Todos tiñan unha cella precedida por un pronao con columnas. Caracterizábanse por un alto podio ou basamento —típico dos templos romanos— que os facía accesíbeis desde a praza a través dunha escalinata. Os arqueólogos estadounidenses denomináronos do mesmo xeito que aos demais templos de Corinto con letras do alfabeto, do D á K.
O pequeno templo D estaba consagrado a Hermes. Pausanias viu unha estatua do deus no seu interior e outra ante a cella, posibelmente sobre a base circular cerca do ángulo sur da cella. O templo F, onde se achou unha inscrición co nome de Venus, debería corresponder ao templo de Tique da descrición de Pausanias. O templo G debería ser o Panteón, é dicir, o templo dedicado a todas as divindades, incluso os que non tiñan un lugar específico de culto. Os templos H e I, que parecen construídos baixo o emperador Cómodo (algúns decenios despois da morte de Pausanias) poderían estar dedicados a Hércules e Neptuno no lugar que Pausanias lembra os baños de Poseidón. Mais atrasados respecto da ágora estaban os templos K e D: o primeiro orientado de maneira diferente que os outros, podía estar dedicado a Apolo, o segundo parece estar consagrado a Hermes. Pausanias viu unha estatua súa no interior e outra diante da cella, quizais sobre unha base circular que se atopou alí. Diante ao lado oriental do templo K un templo monóptero, é dicir, unha construción circular con oito columnas corintias sobre un alto podio cuadrangular. No arquitrabe hai unha inscrición erixida polo maxistrado local Cneo Babio Filino, coñecido tamén por outras inscricións de Corinto. miniatura|Rúa do Lequeo. O lado norte da ágora estaba formado, cara ao templo de Apolo, por un pórtico de 16 tendas de época tardo imperial, e que precedía a un pórtico máis antigo. Máis ao leste elevábase a chamada facha dos prisioneiros, é dicir, o acceso monumental desde a praza a unha gran basílica romana construída lonxitudinalmente na rúa do Lequeo. Debaixo desta basílica atopáronse os restos do mercado grego. A alta fachada estaba integrada por un pórtico en dous planos, no que polo menos catro columnas do plano superior foran substituídas por estatuas colosais de bárbaros prisioneiros erixidas en piares e apoiadas sobre plintos. O edificio foi atribuído ao templo do emperador Septimio Severo. Nos prisioneiros recoñécese aos partos vencidos por el, nos plintos están representadas a Vitoria e a Partia sometida.
As tendas que delimitaban o lado sur da ágora, ou máis exactamente o seu nivel inferior, están interrompidas no centro polo bema, a tribuna desde a cal falaban os oradores e o gobernador romano. É tradición que Paulo de Tarso, acusado polos xudeus de Corinto, interveu aquí para defender a relixión cristiá diante de Lucio Xulio Galio Anneo (irmán do filósofo Séneca e tío do poeta Lucano), que foi procónsul, é dicir, gobernador da provincia de Acaia desde ano 51 ao 52. Sobre o bema levantouse na Idade Media, unha igrexa de tres naves da que aínda quedan os alicerces. miniatura|Estoa sur. A parte máis alta da ágora, á que se accedía por escaleiras abertas entre as tendas, estaba delimitada ao sur por un pórtico en dous planos, duns 160 m de longo, e construído no século -IV, que se pode considerar a construción civil máis grande da Antiga Grecia. Escavado unha metade en 1904, e a outra en 1933 e 1939, o resultado das escavacións foi publicado en 1954 por Óscar Broneer, que estudou as súas importantes modificacións desde a época grega á romana. Orixinariamente, a stoá sur estaba constituída por unha dobre columnata, con 71 columnas dóricas no exterior e 34 xónicas no interior, nas que se abrían 33 tendas ou oficinas de dúas plantas. Cada tenda estaba dividida en dous ambientes, no primeiro atopábase un pozo de auga que chegaba desde a fonte Anfítrite. O destino do edificio non é aínda totalmente seguro, dado que nas escavacións se acharon moitos fragmentos de copas de viño, suxeriuse que se trate dunha especie de grande albergue destinado ás moitas hetairas de Corinto, ou máis sinxelamente que reagrupase unha serie de tabernas, nas que os pozos servirían para conservar frescos o viño e os alimentos. Pero posto que o edificio é de época macedónica, expúxose outra hipótese: a stoá sur sería construída para aloxar aos representantes ou delegacións das diversas cidades gregas, que terían na planta superior os seus aloxamentos e na inferior as súas oficinas ou almacéns, ou tamén lugares de diversión. Cando se disolveu a liga de Corinto, despois de Alexandre Magno, sería destinada a outros usos. En época romana o edificio foi reconstruído e amplamente modificado. Nunha parte pódense recoñecer os edificios administrativos da cidade: a sede dos agonotetas, que dirixían os Xogos Ístmicos, a curia ou buleterion, sede do senado local, a oficina dos duoviros, é dicir, dos dous maxistrados máis importantes da colonia, e tamén a oficina do gobernador da provincia. Detrás do gran pórtico foi engadida unha nova basílica rectangular moi parecida á Iulia. Outro edificio, o chamado sudoriental, situado no lado leste da ágora, propúxose a súa identificación co tabularium, o arquivo cidadán. Estaba precedido por un pórtico xónico e dividido en tras naves.[39]
Centro urbano
miniatura|Templo E. Ao oeste da ágora, xunto ao moderno museo, están os restos dun gran templo períptero sobre un alto podio, o templo E, orixinariamente no centro dun amplo patio. A súa identificación, sobre a base da descrición de Pausanias, co templo dedicado a Octavia a Menor, a irmá de Augusto, é pouco segura. Pensouse tamén no Capitolio, o templo da tríade capitolina: Xúpiter, Xuno e Minerva, ou nun Augusteo, é dicir, nun templo dedicado á familia imperial xulio-claudia, fundadora da nova Corinto.
As escavacións desenvolvéronse tamén ao longo da ancha rúa pavimentada que levaba da ágora cara ao Lequeo, flanqueada por estreitas beirarrúas e bordeada de pórticos, que permitían poder pasear tanto ao sol como á sombra. A presenza de banzos mostra que a zona non era utilizada para o tráfico rodado. Na súa esquerda, máis aló da basílica, acháronse os restos dun mercado romano cunha grande exedra. Na dereita, ademais da fonte Anfítrite, están os restos do períbolo de Apolo, un gran patio con columnas famoso na antigüidade por unha grande estatua do deus e por un fresco que representaba o episodio homérico de Odiseo matando aos pretendentes á man de Penélope. Máis aló hai un edificio termal, quizais identificábel coas termas de Euricles lembradas por Pausanias e, aínda máis lonxe da ágora, só en parte escavados os restos doutras termas máis grandes.
Máis lonxe do centro urbano, uns 400 m ao norte do teatro e a lado dos muros, está o complexo do Asclepeion, o santuario do deus da medicina Asclepio, escavado entre 1929-1934 baixo a supervisión de Ferdinand Jozef Maria de Waele, da universidade holandesa de Nimega —entón pertencente ao staff da Escola Norteamericana— e publicado en 1951 por C. Roebuck, que completou as escavacións. Está constituído por un pequeno templo dórico (uns 15 x 8,5 m) e dentro dun gran patio de columnas e por un segundo patio, tamén conectado ao culto de Asclepio, coa fonte que Pausanias chama Lerna. Do Asclepeion proceden moitos elementos anatómicos de terracota (brazo, pernas, mans, pés, etc.) ofrecidos ao deus por unha curación obtida.
Aos pés do Acrocorinto, Ronald Strout escavou en 1964 o santuario de Deméter e Coré da Corinto grega. Os restos bastante mal conservados, abarcan do século -VI ao -IV. Alí recoñécense ambientes para banquetes, que formaban parte do ritual do culto, e atopáronse moitas figuras femininas de terracota e numerosos pratos para ofrendas votivas.
A Herdadiña, Torno, Lobios
A Herdadiña é un lugar da parroquia de Torno no concello ourensán de Lobios na comarca da Baixa Limia. Tiña 18 habitantes no ano 2012 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 8 eran homes e 10 mulleres.
Vidra
Vidra (en húngaro:Alsóvidra ou Kisaranyos) é un concello, situada no Condado de Alba en Romanía. É a comuna co segundo maior número de vilas en Romanía. Tamén incluía Vidra de Sus e outras vilas ata 1924, cando foron divididas para formar o concello de Avram Iancu.
Vilas de Vidra
miniatura|200px|dereita|Situación de Vidra no [[Condado de Alba en Romanía.]]
Sacrificio humano
miniatura|O sacrificio de Polyxena a mans dos triunfantes gregos na [[Guerra de Troia.]]
Un sacrificio humano é a oferta dun ser humano a unha divindade en homenaxe ou expiación. Nun sentido amplo, é toda morte ritual dunha ou varias persoas nas mans dun terceiro ou unha institución nun contexto relixioso.
Os sacrificios humanos foron practicados en moitas culturas antigas en todo o planeta con diversos roles, desde o de agradar aos deuses ata o de adiviñar o futuro. Así mesmo o sacrificio humano serviu como propaganda entre relixións: xa na Biblia demonizaron as relixións veciñas e logo os membros da igrexa católica lexitimaron a evanxelización forzosa da Europa báltica, acusándoos de sacrificios humanos sen probas. Incluso actualmente as igrexas protestantes fan o mesmo para obter adeptos na India e África atacando as súas relixións tradicionais.
Sacrificios humanos en Europa
miniatura|O "Home de Tollund" un corpo atopado nas turbeiras sacrificado na [[Idade de Bronce.]]
Quedou constancia de sacrificios humanos tanto en fontes arqueolóxicas coma literarias en toda Europa, desde os celtas ata os romanos ao longo da súa historia. Os chamados corpos das turbeiras son sacrificios humanos da Idade de Bronce executados de diversas formas que debían estar relacionados cun culto inherente a unha divindade en concreto. Antes da república romana adoitábanse efectuar sacrificios humanos: aínda que as súas fontes literarias silenciaron este feito ou o esqueceron, atopáronse restos de sacrificios nos cementos de varios edificios en Roma. No "Comentario á guerra das Galias" Xulio César afirmou que os galos adoitaban sacrificar humanos aos seus deuses e nos xacigos arqueolóxicos atopáronse evidencias destas prácticas culturais en lugares sagrados. Entre os xermanos adoitábanse ofrecer sacrificios humanos pedindo éxito nas guerras así como obter boas colleitas, este costume mantívose até a cristianización da Europa do Leste polas tropas de Carlomagno, así como os misioneiros medievais e bautismos dos líderes eslavos ao longo da Idade Media.
Nos "Anais" de Tácito este autor afirma que os lusitanos e galaicos facían sacrificios humanos antes da guerra como oráculos. Segundo algúns etnógrafos certas supersticións galegas, como ofrecer pan aos ríos e ó mar ou matar unha galiña para soterrala nos cementos dunha casa nova, son tradicións provenientes de sacrificios humanos.
Na Idade Media seguíronse a efectuar sacrificos humanos na zona de influencia viquinga. Segundo Saxo Grammaticus, facíanse sacrificios humanos aos deuses unha vez cada catro anos.
Sacrificios humanos en Oriente Medio
En Exipto e Mesopotamia atopáronse restos de sacrificios humanos nas tumbas dalgunhas autoridades, en concreto nas tumbas reais de Ur, mentres que en Exipto se atoparon evidencias de tumbas faraónicas con sacrificios humanos de concubinas e funcionarios, na Dinastía XVIII. A Biblia menciona, aínda que non hai probas, que os cananitas e fenicios facían sacrificios humanos de nenos e algúns arqueólogos aceptaron este feito e mencionan o caso do Tofet de Cartago no que apareceu unha necrópole con restos de nenos sen saber se son sacrificios ou simples tumbas, xa que hai que ter en conta que os escribas xudeus falaban pexorativamente da relixión politeísta dos seus veciños cos que estaban en conflito.
Sacrificios humanos en Asia
Na China houbo sacrificos humanos para acompañar o emperador na súa tumba, incluso na tumba da emperatriz xeneral Fu Hao (1200 a.C.) atopáronse restos de sacrificios humanos.
No Xapón adoitaban sacrificarse voluntariamente samurais para soterralos vivos debaixo de construcións públicas, desde castelos ata diques e pontes para aplacar os deuses.
Na India chegou a estar ben visto que as viúvas se suicidasen na pira funeraria do seu marido e na prensa sensacionalista afírmase que aínda se segue a facer coas mulleres drogadas ou no culto á deusa Cali.
Sacrificios humanos en América
miniatura|esquerda|Códice Tudela con escenas de sacrificios humanos aztecas.
Déronse casos de sacrifios humanos en toda América, desde Texas ata o Perú, desde pequenas tribos que sacrificaban persoas para coidar as súas colleitas ata as avanzadas civilizacións do sur, desde olmecas, teotihuacanos, maias, aztecas e incas, como se a influencia cultural das primeiras civilizacións alcanzase ata as derradeiras culturas prehispánicas ata a conquista de América polos europeos no século XV.
Os primeiros datos sobre sacrificos huamnos aparecen nas civilizacións teotihuacán e maia, neles sacrificaban prisioneiros de guerra e nenos arrincándolles o corazón, escenas de sacrifico apareceron en estatuas e na cerámica. Os aztecas ou mexicas foron os que levaron a fama dado que os seus costumes foron observados polos conquistadores españois na Idade Media, con sacrificios de tribos vasalas onde eran ofrecidos a diferentes deuses en diferentes execucións, dende mulleres ou nenos ata prisioneiros e escravos. En Suramérica tamén houbo sacrificios, entre os mochicas había de dous tipos, mediante sacrificio e por combate ritual. Ata hai pouco non se sabía con certeza pero finalmente descubriuse que os incas tamén sacrificaban, se ben dunha forma máis sutil e ofrecendo nenos ou adolescentes da nobreza que eran drogados antes de morreren. En Norteamérica algunhas tribos indias parcticaron o sacrificio de homes durante épocas de fame ou para promover as súas colleitas.
Sacrificios humanos en Oceanía
Nas illas de Oceanía existiu o sacrificio humano para agradar aos deuses, desde o sacrificio sanguento ata precipitar mulleres nos volcáns, pasando pola cacería de cabezas dos daiaks de Malaisia. Este costume adoitaba ir acompañado do canibalismo.
Píxel
miniatura|dereita O píxel (do inglés picture element, ou sexa, "elemento da imaxe") é a menor unidade na que se descompón unha imaxe dixital, unha fotografía, un fotograma de vídeo ou un gráfico.
Ó ampliar fortemente unha imaxe dixital (zoom), por exemplo na pantalla dun ordenador, poden observarse os píxeles que compoñen a imaxe. Os píxeles aparecen como pequenos cadrados en color, en branco ou en negro, ou en matices de gris. As imaxes fórmanse como unha matriz rectangular de píxeles, onde cada píxel forma un punto diminuto na imaxe total.
Nas imaxes de mapa de bits ou nos dispositivos gráficos cada píxel codifícase mediante un conxunto de bits de lonxitude determinada (a chamada profundidade de color), por exemplo, pode codificarse un pixel cun byte, ou 8 bits, de maneira que cada pixel admite 256 variantes (2 díxitos por bit, elevados á oitava potencia, é dicir, 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2). Nas imaxes de color verdadeira, soénse usar tres bytes para definir unha color, é dicir, en total podemos representar un total de 2 elevado a 24 colores diferentes (16777216 de colores). miniatura|Pixel art Para poder transformar a información numérica que almacena un pixel nunha color temos que coñecer, ademais da profundidade de color (o tamaño en bits do pixel), o modelo de color que estamos a usar. Por exemplo, o modelo de color RGB (Red-Green-Blue) permite crear unha color compoñendo tres colores básicos: o vermello, o verde e o azul. Desta forma, en función da cantidade de cada un deles que usemos veremos un resultado ou outro. Por exemplo, a color amarela obtense mesturando o vermello e o verde. As distintas tonalidades do amarelo obtéñense variando a proporción na que interveñen ambas compoñentes. No modelo RGB é frecuente que se usen 8 bits para representar a proporción de cada unha das tres compoñentes primarias. Desta forma, cando unha das compoñentes vale 0, significa que esta non intervén na mestura e cando vale 255 (2^8-1) significa que intervén achegando máximo dese ton.
A maior parte dos dispositivos que se usan cun ordenador (monitor, escáner, ...) usan o modelo RGB.
Megapíxel
O Megapíxel é un millón de píxeles e úsase normalmente na resolución das cámaras dixitais. Por exemplo unha cámara cunha resolución de 2048×1536 píxeles dise que ten "3,1 Megapíxeles" (2048 × 1536 = 3.145.728).
Eulalia Agrelo
María Eulalia Agrelo Costas, nada en Asados (Rianxo) o 26 de xaneiro de 1974, é unha filóloga e ensaísta galega.
Traxectoria
Graduada en Filoloxía Galego-Portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela. Entre os anos 1998 e 2000 traballou no proxecto Informes de Literatura no Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades baixo a dirección de Blanca-Ana Roig, colaborando tamén neste e noutros proxectos do citado Centro, como é o de Dicionarios de Literatura, dirixido por Anxo Tarrío, e o de Narrativa Recuperada, dirixido por Modesto Hermida. Así mesmo, é membro do Grupo de Investigación ''Investigacións literarias, artísticas, interculturais e educativas. Lecturas textuais e visuais (LITER 21) e membro da secretaría da Rede Temática de Investigación As literaturas infantís e xuvenís do marco ibérico. A súa influencia na formación literaria e lectora'' (LIXMI). Participou en diversos congresos, encontros e xornadas sobre a literatura infantil e xuvenil galega e sobre a literatura galega en xeral, ademais de colaborar en diferentes volumes, catálogos, revistas e xornais. Por outra parte, foi docente na Universidade de Deusto (2003-2009) e tamén profesora de lingua e literatura galega no ensino medio.
Da institución escolar ao centro do canon: Agustín Fernández Paz é a súa tese de doutoramento dirixida por Blanca-Ana Roig.
Colaborou no Anuario de investigación en literatura infantil y juvenil, Elos: revista de literatura infantil e xuvenil, Boletín Galego de Literatura e Revista Galega do Ensino.
Obras
miniatura|300px|Na imaxe (2016), de esquerda a dereita, as filólogas [[Isabel Mociño, Carmen Ferreira Boo, Mar Fernández Vázquez, Blanca-Ana Roig Rechou (coordinadora), Eulalia Agrelo Costas, Isabel Soto e Marta Neira, redactoras da obra Historia da Literatura Infantil e Xuvenil Galega, publicada en 2015 por Xerais.]]
O Campo, Aguasantas, Cerdedo-Cotobade
O Campo é un lugar da parroquia de Aguasantas, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade. Actualmente está deshabitado.
Provincia de Piacenza
Piacenza (no piacentino, Piasëinsaé) unha provincia da rexión da Emilia-Romaña, en Italia. A súa capital é a cidade de Piacenza.
Ten unha área de 2.589 km2, e unha poboación total de 278.229 habitantes (2001). Hai 48 municipios na provincia.
Poética
A poética é unha ciencia nomotética, que ten por obxecto de estudo as artes e, entre elas especialmente aínda que non exclusivamente, a literatura.
Para Igor Stravinskii, a poética é un estudo da obra que se vai realizar, é un facer da orde. Para Greimas, a poética designa o estudo da poesía como a teoría xeral das obras literarias (Greimas e Courtes, Semiótica, "Poética", Dicionario razoado da teoría da linguaxe, 309). Para Todorov, a poética é unha ciencia que estuda o discurso literario; apunta a unha reflexión científica sobre a literatura, situándose non no conxunto de feitos empíricos que determinan as obras literarias, senón no discurso literario. Todorov asume que a obra literaria é unha estrutura abstracta posible, na cal existen constantes discursivas que poden ser estudadas por un estudo científico.
Como disciplina propia do discurso literario, a poética ten un obxecto propio, a literatura, á cal diferenciará formalmente doutro tipo de discursos. Isto débese a que a linguaxe da literatura diferénciase das outras linguaxes porque está constituída por un código poético. Non obstante pódese apoiar nas outras ciencias na medida que a linguaxe forme parte do obxecto. Tales como as disciplinas que traten do discurso.
A poética, segundo Todorov, definirase necesariamente en dous extremos, dende o moi particular, ó demasiado xeral. Isto implica que unha xeneralización por medio do discurso, non debe ser inflexible, senón que debe aterse á descrición do específico e do singular (31). Isto significa que se debe teorizar máis ca apelar unha metodoloxía estrita. Como ciencia que se está facendo, a poética de Todorov é unha proposta para o estudo do discurso literario, polo tanto, apenas enuncia as bases da poética, para logo entrar na análise do texto literario.
Tamén se designa poética ó estudo dun autor que fai sobre as súas obras.
Ars Poética de Horacio
A Epístola ós Pisóns do poeta Horacio, máis coñecida como Ars poética, veu a ser un dos piares do clasicismo na literatura. Gaba os modelos gregos como mestres e proporciona consellos técnicos ós poetas noveis. Fronte a Aristóteles, Horacio adopta outro ton, xa que, a diferenza do filósofo, o mesmo é un artista da palabra e pode achegar a súa propia experiencia como creador. O texto conta con trinta apartados delimitados polos vocativos utilizados para chamar a atención dos seus destinatarios, os Pisóns. Valéndose do símil ou comparación ("Así como as árbores mudan a folla ó morrer ó ano ...así tamén perecen co tempo as palabras antigas..." VII), das anécdotas ("Un estatuario de cerca do Circo de Emilio ..." IV), da metáfora ("O atleta que anhela chegar primeiro á meta ... moito tempo se exercitou de neno..."XXIX), e do argumento de autoridade ("Homero nos ensinou ..." VIII) concreta a súa intención didáctica.