cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chrysopidae
Uso no control biolóxico de pragas
Os xardineiros poden atraer os crisopos e, polo tanto, asegurar unha subministración constante de larvas, usando certas plantas compañeiras e tolerando as malas herbas beneficiosas. Os Chrysopidae son atraídos principalmente por Asteraceae - por exemplo, coreopsis, cosmos, xirasoles ( Helianthus ) e dente de león ( Taraxacum ) - e Apiaceae coma o o aneto ( Anethum ) ou a anxélica ( Angelica ).
Sistemática e taxonomía
dereita|miniatura|Chrysopa sp. Durante moito tempo, os crisopos verdes foron considerados parentes próximos dos Dilaridae e Hemerobiidae. e colocáronse na superfamilia Hemerobioidea. Pero esta agrupación non parece natural, e erra de xeito significativo polas supostas larvas plesiomorfas dos supostos hemerobioides. Hoxe en día, os Hemerobioidea adoitan considerarse monotípicos, só contendo cordóns marróns; os crisopos verdes parecen estar moi relacionados cos osmílidos ( Osmylidae ), que teñen larvas moito máis avanzadas que se asemellan superficialmente ás dos spongillaflies ( Sisyridae ) cos que os spongillaflies foron antigamente ligados. Así, a superfamilia Osmyloidea - tamén monotípica tras a retirada de alí dos esponxosos - é o parente vivo máis próximo dos crisopos verdes; algúns taxóns mesozoicos situáronse en familias aínda máis próximas aos Chrysopidae ( Ascalochrysidae e Mesochrysopidae ) e uníronse con estes á superfamilia Chrysopoidea.
Xéneros seleccionados
dereita|miniatura|Paleochrysopa monteilsensis holotipo Á Os xéneros vivos de Chrysopidae divídense nunha subfamilia moi grande e dúas máis pequenas; algúns xéneros aínda non están sólidamente asignados a ningún destes: dereita|miniatura|Nothancyla verreauxi (Apochrysinae) Subfamilia Apochrysinae Handlirsch, 1908
Subfamilia Chrysopinae
dereita|miniatura|Nothochrysa fulviceps (Nothochrysinae) Subfamilia Nothochrysinae Navas, 1910
En comparación con outros neuropteros, que teñen un rexistro fósil extenso, ás veces extremadamente abundante, non se coñecen moitos fósiles de crisopos, e estes xeralmente non están ben estudados. Os seus parentes prehistóricos mencionados anteriormente, con todo, indican que polo menos a radiación basal das Chrysopoidea debeu de ocorrer xa no Xurásico, se non antes.
† subfamilia Limaiinae Martins-Neto e Vulcano 1988
Na cultura popular
No Brasil son chamados bichos-lixeiros, non polo peso mais porque na fase larvaria os Chrysopidae acumulan lixo no seu corpo. Tamén son chamados bichos da fortuna, posibelmente pola súa función de control biolóxico ao seren 'inimigos naturais de pragas' como as do pulgón.
Nas serie de novelas de Harry Potter, os crisopos son un compoñente da poción multixugo ou polissuco.
Goia, Pradeda, Guntín
Goia é un lugar da parroquia de Pradeda no concello lucense de Guntín na comarca de Lugo.
Amnesia
Amnésia alcohólica
Nese tipo a persoa presenta amnesia sen a perda da conciencia. A persoa alcoholizada conversa e pode facer exercicios físicos normalmente, mais cando o efecto da bebida alcohólica pasar non se lembrará nada que ocorreu durante o momento en que esta persoa estaba alcoholizada. Ese tipo de amnesia ocorre principalmente en persoas que beben excesivamente bebidas alcoólicas ou en persoas que beben socialmente, ou non beben e beberon bebidas alcohólicas excesivamente, esa síndrome ten efecto maior cando a persoa alcoholizada ten moita fame/sede ou bebeu rápido demais.
Diagnóstico
miniatura|O [[Hipocampo (anatomía)|hipocampo é unha das áreas do cerebro máis importantes na formación de lembranzas de longo prazo. ]] O diagnóstico vai investigar se a perda de memoria dun evento ten causas biolóxicas como lesións, dexeneracións ou toxinas cerebrais ou causas psicolóxicas como estrés, ansiedade e depresión. En caso dun trastorno disociativo un gran número de lembranzas poden ser reprimidas, xeralmente ligadas a un evento traumático.
90 Day Men
90 Day Men é unha banda estadounidense de rock progresivo fundada no ano 1995 en St. Louis, Missouri, e posteriormente baseada en Chicago, Illinois. O seu nome é un termo da xerga que usan os policías para referirse aos reclusos que deben someterse a un exame psiquiátrico.
Amnesia
Diagnóstico
Para iso fanse:
No caso de que non haxa lesións aparentes pode facerse exames para investigar niveis de hormonas da tiroide, vitamina B12 ou do funcionamento endócrino xeral. En caso de sospeita de lesión pode facerse unha tomografía computadorizada ou un eletroencefalograma ou unha anxiografía cerebral para detectar derrames. Deben usarse probas psicolóxico para verificar o impacto do disturbio na memoria.
Tratamento
O tratamento depende da causa e do tipo de amnesia, xeralmente sendo tratamentos que auxilien o paciente a lidar cos disturbios na memoria. A amnesia global transitoria pode ser só temporal, non habendo secuelas ou perda permanente de memoria, mais outros tipos de amnesia (causadas por graves traumas cerebrais etc.), poden ser permanentes.
O acompañamento psicolóxico é importante para tratar causas psicoxénicas como trastorno disociativo, abuso de drogas e psicoses.
Cuestión de sangue
Estreouse en galego o 29 de marzo de 2023 a través da TVG.
A Eirexe, Pradeda, Guntín
A Eirexe é un lugar da parroquia de Pradeda no concello lucense de Guntín na comarca de Lugo.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Provespa anomala
Provespa anomala é unha especie de insecto himenóptero da suborde dos apócritos, superfamilia dos vespoideos, familia dos véspidos e subfamilia dos vespinos, unha das tres incluídas na actualidade no xénero Provespa.
Descrición
A especie foi descrita en 1854 polo entomólogo suízo Henri Louis Frédéric de Saussure, co nome de Vespa dorylloides.
Sinónimo
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamé polo nome de:
Distribución xeográfica
Esta especie encóntrase en Birmania, Tailandia, Malaisia (Malaisia Occidental, illa Langkawi, Estado de Sarawak, Estado de Sabah), Singapur, Brunei, Indonesia (illas de Sumatra, Xava, Kalimantan (a parte indonesia de Borneo, e outras illa menores).
Comportamento
Como as demais especies de Provespula son nocturnas, e forman novas colonias por pululación (unha raíña á que acoden un gran número de obreiras, de modo semellante ao das abellas melíferas). É probábel que o seu ciclo vital sexa anual, con enxames que se forman en calquera época do ano.
Bay City Rollers
Bay City Rollers é unha banda escocesa de pop rock coñecida pola súa popularidade mundial como ídolos adolescentes na década dos 70. Foron chamados as "sensacións adolescentes de tartán de Edimburgo" e foi un dos moitos artistas anunciados como o "grupo máis grande dende os Beatles".
A banda pasou por moitos cambios ao longo dos anos, pero a formación clásica durante o seu pico de popularidade incluía aos guitarristas Eric Faulkner e Stuart Wood, ao cantante Les McKeown, ao baixista Alan Longmuir, e ao batería Derek Longmuir. A formación actual (dende 2018) inclúe ao guitarrista orixinal Stuart "Woody" Wood, ao vocalista Ian Thomson, ao baixista Marcus Cordock, e ao batería Jamie McGrory.
Bay City Rollers leva vendidos 120 millóns de discos en todo o mundo, sendo un dos artistas con máis vendas da historia.
Lebesén, Pradeda, Guntín
Lebesén é un lugar da parroquia de Pradeda no concello lucense de Guntín na comarca de Lugo.
Incursión portuguesa no Val de Monterrei (1801)
A incursión portuguesa no Val de Monterrei de 1801 foi un episodio militar da guerra das Laranxas, na que o exército portugués, comandado polo xeneral Gomes Freire de Andrade, tratou de desviar a atención dos exércitos españois concentrados en Estremadura invadindo o sur da provincia de Ourense, fracasando no seu intento de conquistar o castelo de Monterrei.
Contexto
A guerra das Laranxas en 1801 foi o primeiro conflito do século XIX que enfrontou o Reino de España contra o Reino de Portugal, como outra mostra máis da forte rivalidade que protagonizaban estes dous países. Aínda que foi unha guerra de moi curta duración (20 de maio - 6 de xuño) e con accións bélicas bastante limitadas, os enfrontamentos entre os dous exércitos producíronse practicamente ao longo de toda a fronteira luso-española. Cando se declarou a guerra a finais de maio de 1801, as forzas españolas concentraron o seu ataque no Alto Algarve co obxectivo de tomar Olivenza. O exército de Manuel Godoy, cunha superioridade numérica moi clara (12 000 portugueses contra 40 000-50 000 españois), non tivo moitos problemas en conseguir os seus obxectivos.
Situación na fronte norte
esquerda|miniatura|Vicent López Portaña: Claude-Anne de Rouvroy como Capitán Xeneral de España, 1815-1818. Malia isto, o exército portugués contaba con outro continxente para defender o sector norte do país, situado entre os ríos Douro e Miño, comandado por Louis-François Carlet, marqués de La Roziere, un militar emigrado francés ao servizo da Coroa portuguesa, veterano da guerra dos Sete Anos. En total, a forza portuguesa ascendía a preto de 27 000 efectivos, cabalaría e artillaría incluídas, xa que os rexementos non estaban completos e o propio exército seguía agardando reforzos procedentes doutras áreas do territorio luso. esquerda|miniatura|Louis-François Carlet, Marqués de La Roziere. Ao outro lado da fronteira atopábase o exército español de Galicia, comandado por outro emigrado francés, o tenente xeneral Claude-Anne de Rouvroy de Saint-Simon, ao servizo da Coroa borbónica española dende 1780 e veterano da guerra do Rosellón. As forzas españolas non se localizaban nun único lugar, senón que se atopaban dispersas por varias localidades e pasos fronteirizos para defender o territorio galego. En Verín concentrábanse un batallón do Rexemento Inmemorial do Rei e o Batallón de Cabalaría das Ordes Militares.
Enfrontamentos
Aínda que a paz entre Portugal e España se firmou o día 6 de xuño (tratado de Badaxoz), as novas tardaron días en chegarlle ao comandante do exército portugués afincado na rexión de Tras os Montes. Na tarde do 8 de xuño, o Marqués de la Roziere ordenoulle ao seu oficial de intendencia, Gomes Freire de Andrade, que realizase unha acción ofensiva no Val de Monterrei co obxectivo de chamar a atención das forzas españolas e liberar algo de presión sobre as posicións portuguesas do Alto Algarve. A forza total era duns 1787 efectivos de infantería e cabalaría, acompañados por dúas pezas de artillaría lixeira. A forza española, que escoitara rumores sobre os movementos inimigos, agardaba a incursión lusa, contando cuns 4000 homes e 9 pezas de artillaría, concentrados a súa maioría no castelo de Monterrei e os seus arredores.
Nas primeiras horas do día 9, as forzas lusas abandonaron Vilarelho da Raia e comezaron o seu avance, divididas en dúas columnas. A primeira comandábaa o propio Gomes Freire, avanzando pola beira dereita do Támega coa intención de tomar Verín e distraer as forzas españolas, e a outra liderábaa Manuel Martíns Pamplona, movéndose pola marxe esquerda do río e co obxectivo de tomar a fortaleza. Os primeiros disparos realizáronse ao sur de Verín, cando cabaleiros da columna de Gómes Freire atopáronse inesperadamente con tropas españolas dunha formación de Voluntarios Aragoneses. A presenza de tropas defensoras en Verín significaba que os portugueses perderan o factor sorpresa xa que os españois estaban preparados ante un suposto ataque luso. miniatura|Gómes Freire de Andrade. Este feito sería evidente cando a segunda columna portuguesa, ao aproximarse á fortaleza, atopouse de súpeto baixo un intenso fogo inimigo, o que freou o seu avance e provocou baixas significativas. Para máis inri, a única peza de artillaría desta segunda forza lusa perdeu unha roda antes de poder disparar, tendo que ser retirada rapidamente para evitar a súa perda. A cohesión das forzas portuguesas desvaneceuse rapidamente, fuxindo moitos homes cara o sur, incluído o axudante de campo de Gómes Freire, o 2º barón de Wiederhold, un excelente cartógrafo que posteriormente, en 1804, elaboraría un mapa detallado da zona.
Gómes Freire, percatándose da desastrosa situación, abandonou o seu avance cara Verín e tomou a poboación do Rosal (Oímbra), para garantir a retirada máis ou menos segura dos seus homes. A intención dos oficiais portugueses era retroceder ata o punto de partida, Vilarelho da Raia, para valorar as baixas e restablecer a moral, labor que durou varias horas. As forzas españolas, con moi boas posicións defensivas no castelo, deciden non perseguir ás columnas lusas ante a expectativa dun ataque ao día seguinte. esquerda|miniatura|Aldea de Rabal na actualidade. Xa pola noite deste día, con moitos soldados portugueses descansando, oficialidade incluída, unha banda armada de veciños da localidade de Rabal (Oímbra) abriu fogo contra continxentes do flanco dereito luso, respondendo estes aos disparos rapidamente. Nunha noite escura de lúa nova, os disparos repentinos asustaron a cabalos e homes por igual, quen, crendo estar baixo un suposto ataque español, comezaron a fuxir desesperadamente cara Chaves, deixando atrás equipamentos e avituallamentos. Cando os primeiros soldados portugueses chegan á cidade, difunden rumores falsos da aniquilación da forza lusa e dos seus oficiais para xustificar a súa fuxida. Tan forte foi o rumor que o xeneral Manuel José Lobo, encargado da defensa da cidade, ordenou a preparación das defensas e a evacuación da poboación civil ante un posible ataque español.
Días posteriores ao ataque
miniatura|Vilarelho da Raia hoxe en día A partir do día 11 o xeneral portugués procurou establecer unha liña defensiva sólida na fronteira co seu centro de operacións en Vilarelho da Raia, xa que pensaba que os españois pasarían á ofensiva ao ter superioridade numérica. Pero o caos do día anterior provocou que moitos dos avituallamentos dos soldados lusos botásense a perder, polo que boa parte das tropas portuguesas tiveron que buscar alimentos en poboacións a ambos lados da fronteira. O día 14 unha destas partidas atópase coa resistencia dos veciños da localidade de Bousés (Oímbra). Despois dun pequeno tiroteo que provocou baixas nos dous bandos, as forzas portuguesas acordaron marchar a cambio de dez bois. Tres días despois os portugueses conseguen tomar as reservas de centeo e trigo da localidade de Feces de Abaixo (Verín), debido a que a guarnición desa localidade decidira retirarse.
Pola súa banda, as forzas españolas tardaron en decatarse da desastrosa situación portuguesa, sendo moi lenta a resposta da oficialidade. O día 16 unha pequena escuadra de cabalaría, probablemente en misión de recoñecemento, foi emboscada nas proximidades de Vilarelho da Raia, sufrindo 5 baixas. O xeneral español, pensando que podía partir en dous ao continxente portugués se fose capaz de tomar esa localidade, decide enviar ao día seguinte 50 cabaleiros e 200 infantes. O plan estaba destinado ao fracaso, xa que a oficialidade española descoñecía que en Vilarelho atopábase o cuartel de Gómes Freire, e polo tanto a maioría das súas mellores tropas. O enfrontamento do día 17 de xuño foi bastante breve e con poucas baixas ao decatarse a unidade de avanzada española do imposible da súa misión, retirándose rapidamente.
Á primeira hora do día 18 de xuño chegan a esta parte da fronteira as novas de que un tratado de paz fora firmado en Badaxoz 12 días antes. As tropas españolas, que se preparaban para un novo ataque sobre Vilarelho, retiráronse cara o Castelo de Monterrei, mentres que as forzas portuguesas, ao confirmar a veracidade das novas, marcharon de volta a Chaves.
Consecuencias
A incursión portuguesa non logrou ningún dos seus obxectivos, non só polo fracaso da toma do Castelo de Monterrei, senón tamén porque a firma do Tratado de Badaxoz días antes do comezo das hostilidades invalidaba calquera ganancia. A posterior reorganización das forzas portuguesas e defensa con éxito da fronteira acabou sendo vista pola historiografía lusa como unha pequena vitoria, malia o desastre da súa organización e cohesión:
miniatura|Charles Nicolas Lafont: A Señorita de Saint-Simon suplica a Napoleón polo perdón ao seu pai, 1810. Os xenerais franceses que comandaban as forzas portuguesas e españolas respectivamente víronse moi afectados nos anos posteriores pola guerra da Independencia española. Louis-François Carlet, marqués de La Roziere, foi premiado pola súa iniciativa na Guerra das Laranxas, sendo ascendido a Inspector Xeral de Fronteiras en 1802 polo príncipe rexente Xoán VI. Morrería a comezos de 1808 en Lisboa, capturado polas forzas francesas de Junot, quen tiña pouco aprecio polos emigrados franceses. Gomes Freire de Andrade loitou cos franceses en múltiples campañas por Europa, chegando a ser gobernador militar de cidades como Gdańsk e Dresden. Despois dun ano de cativerio nunha prisión inglesa, retornou a Portugal, onde caeu en desgraza pola suá colaboración cos franceses.
Pola súa banda, Claude-Anne de Rouvroy de Saint-Simon seguiu aos servizos da Coroa Española, recibindo a Gran Cruz de Carlos III polo seu servizo en Galicia. Foi capturado polos franceses na defensa de Madrid en decembro de 1808. Condenado á morte, a súplica da súa filla ante Napoleón conseguiu que o seu castigo fose conmutado pola cadea perpetua. Retornou a España en 1814 despois da abdicación de Napoleón, morrendo en Madrid en 1819.
Castro, Pradeda, Guntín
Castro é un lugar da parroquia de Pradeda no concello lucense de Guntín na comarca de Lugo.
Dinastia filipina
esquerda|miniatura|302px|Mapa político da [[Península Ibérica|Península inmediatamente anterior (1570) á dinastía filipina, coa representación dos reinos de Galiza-Asturias, Biscaia, Navarra-Aragón, Castela, Portugal, Andalucía-Granada e Mallorca.]]Dinastia filipina é a grafía en portugués (sen acento gráfico) para se referir á dinastía monárquica que reinou en Portugal durante o período de unión persoal entre as coroas da Península Ibérica, entre 1580 e 1640. Sucedeu á dinastía de Alvis, após a moi probábel morte en combate do rei D. Sebastián de Portugal na batalla de Alcazarquivir, que deu lugar á lenda do sebastianismo de que un día chegaría da néboa para salvar o reino de Portugal.
Requintas
As requintas, ou gaitas, son agrupacións musicais galegas, propias das terras do val do río Ulla, compostas por requintas, gaitas e percusión tradicional.
Características
A requinta, é un tipo de frauta travesa aparecida en Galiza a comezos do século XIX. Debido á súa afinación, e a permitir o toque nun rexistro agudo que acada o volume da gaita de fol, empregouse desde cedo para o seu acompañamento. A súa popularidade nas terras do Ulla fixo que o seu nome se estendese axiña ao das agrupacións que a empregaban. Estes grupos adoitaban estar compostos por un ou dous requinteiros, que tocaban a carón dunha ou dúas gaitas, e aos diferentes instrumentos de percusión, normalmente caixa e bombo.
As requintas proliferaron, na década de 1920, ao longo dos concellos do tramo medio do Ulla, Silleda, Boqueixón, Padrón, Teo, Touro, Vedra, Vila de Cruces e A Estrada, chegando a existir até vinte grupos distintos (A requinta de Carcacía, A requinta de Lampai, A gaita de San Miguel, Os gaiteiros de Albín, A gaita de Vedra, Airiños do Ulla, etc). A irrupción no panorama musical galego das orquestras de baile na década de 1950 substituíu aos grupos de requinteiros, que deixaron de ser contratados para as festas quedando case esquecido o instrumento. Porén, a publicación no ano 1993 do libro A requinta na Ulla coas indagacións do gaiteiro Enrique Montero, fixo rexurdir o interese nas requintas. Apareceron desde aquel momento novos instrumentistas, grupos e artesáns que traballan pola súa normalización. No ano 2017 publicouse un libro-cd que reúne, en máis de 80 partituras, a transcrición de parte do repertorio das requintas tradicionais.
Mensaxe nunha botella
Mensaxe nunha botella (en Message in a Bottle) é un filme estadounidense de 1999 dirixido por Luis Mandoki e baseado na novela homónima de Nicholas Sparks. Está protagonizado por Kevin Costner, Robin Wright e Paul Newman, e foi rodado en Maine, Chicago e Wilmington, Carolina do Norte. Estreouse nos cinemas dos Estados Unidos o 12 de febreiro de 1999 a través de Warner Bros. Pictures. Foi mal recibido pola crítica mais tivo un éxito moderado de recadación, conseguindo 118 millóns de dólares sobre un orzamento de 30 millóns.
Estreouse en galego o 16 de abril de 2011 na TVG.
Tokutarô Itô
Tokutarô Itô, nado en 1868 e finado en 1941, foi un botánico xaponés especializado en micoloxía.
Abreviatura
As abreviaturas T.Itô ou T.Ito empréganse para recoñecer a Tokutarō Itō como autoridade na descrición e clasificación científica en botánica.
Byron Lichtenberg
Byron Kurt Lichtenberg, nado en Straudsburg, Pensilvania, o 19 de febreiro de 1948, é un astronauta estadounidense que formou parte das misións STS-9 e STS-45.
Traxectoria
Lichtenberg graduouse en enxeñaría aeroespacial pola Universidade Brown en 1969, en enxeñería mecánica polo Instituto Tecnolóxico de Massachusetts (MIT) en 1975 e en enxeñería biomédica tamén polo MIT en 1979.
Foi seleccionado como astronauta pola NASA en 1978, participando nas misións STS-9 e STS-45 e pasando un total de 19,25 días no espazo.
Estación de Bakú
A Estación de Bakú (Bakı Dəmir Yolu Vağzalı) é a principal estación de ferrocarril da cidade de Bakú, a capital de Acerbaixán. É a estación de ferrocarril máis grande e transitada do país. Dela parten a maioría de liñas férreas que vertebran o país. Tamén é a terminal do ferrocarril suburbano circular de Bakú. A terminal está conectada coa rede de metro de Bakú a través da estación de 28 de Maio.
A estación foi construída en 1880 coa construción da liña ferroviaria Bakú-Sabunçu-Surakhani e estaba destinada ao transporte de pasaxeiros. O primeiro edificio da estación (chamado Tbilisi) foi construído na inauguración do ferrocarril Bakú-Tbilisi, o segundo (Sabunçu) para a construción do ferrocarril electrificado Bakú-Sabunçu-Surakhani.
O detective cantante
O detective cantante (en The Singing Detective) é un filme estadounidense de 2003 dirixido por Keith Gordon e vagamente baseado na serie homónima da BBC, do escritor británico Dennis Potter. Está protagonizado por Robert Downey Jr., xunto con Katie Holmes, Adrien Brody, Robin Wright Penn, Mel Gibson e Carla Gugino.
Malabarismo
Os malabarismos son a arte de manipular e representar espectáculos cun ou máis obxectos á vez, xirándoos, equilibrándoos ou lanzándoos alternativamente ao aire, normalmente sen deixalos caer ao chan. Os malabares son coñecidos pola súa dificultade e beleza visual, e para iso é necesaria unha certa habilidade psicomotriz por parte da persoa que o realiza, que se chama malabarista. Para iso, o malabarista utiliza diversas partes do corpo, principalmente as mans, pero tamén os pés, os brazos e/ou a cabeza. Os malabares son unha das atraccións clásicas nos distintos tipos de circo. Os complementos máis habituais son as bólas, os paus ou os aneis. Algúns malabaristas usan obxectos máis dramáticos, como coitelos, fachos ou motoserras.
Da antigüidade ao século XX
esquerda|miniatura| Esta pintura mural antiga parece representar malabaristas. Atopouse na tumba número 15 da zona de [[Karyssa I, Exipto . Segundo o doutor Bianchi, conservador asociado do Museo de Brooklyn "Na tumba 15, o príncipe está mirando as cousas que lle gustaba na vida e que desexa levar consigo ao outro mundo. O feito de que os malabaristas estean representados nunha tumba suxire un significado relixioso". . . . "Usáronse cousas redondas para representar grandes obxectos solares, o nacemento e a morte" ]] O rexistro máis antigo de malabares suxírese nun panel da tumba de Beni Hasan do século -XV dun príncipe exipcio descoñecido, que mostra a bailaríns e acróbatas lanzando balóns. Os malabares rexistráronse en moitas culturas antigas, incluíndo a exipcia, nabatea, chinesa, india, grega, romana, nórdica, azteca e polinesia.
Outra fonte de información é o Talmud, onde se fai referencia ao rabino Rabban Shim'on Ben Gamliel que fixo malabarismos con oito fachos en chamas e tamén copas de viño, sen derramar unha pinga.
Os malabares na antiga China era unha arte realizada por algúns guerreiros. Un destes guerreiros foi Xiong Yiliao, cuxos malabares con nove bólas diante das tropas nun campo de batalla fixo que as tropas contrarias fuxisen sen loitar, o que resultou nunha vitoria completa.
En Europa, os malabares foron un entretemento aceptable ata o declive do Imperio Romano, tras o cal a actividade caeu en desgraza. Ao longo da Idade Media, a maioría das historias foron escritas por clérigos relixiosos que desaprobaban o tipo de malabaristas, chamados gleemen, acusándoos de baixa moral ou mesmo de practicar bruxería. Os malabaristas desta época só actuaban en mercados, rúas, feiras ou casas de bebidas. Realizaban actos curtos, humorísticos e obscenos e pasaban un sombreiro ou un bolso polo público para obter consellos. Algúns bardos, pantasmas ou bufóns de reis e nobres serían capaces de facer malabares ou realizar acrobacias, aínda que as súas habilidades principais serían orais ( poesía, música, comedia e narración).
En 1768, Philip Astley abriu o primeiro circo moderno. Uns anos máis tarde, empregou malabaristas para realizar actos xunto aos de cabalos e pallasos. Desde entón, os malabaristas foron asociados aos circos.
No principio do século XIX, compañías de Asia, como os famosos " malabaristas indios" aos que se refire William Hazlitt, viñeron de xira por Gran Bretaña, Europa e partes de América. No Salem Gazette, do 5 de outubro de 1819, descríbese unha aparición do líder da compañía malabarista india, Ramo Samee.
No XIX as salas de música e os teatros de variedades fixéronse máis populares, e os malabaristas eran demandados para cubrir o tempo entre os actos musicais, actuando diante do telón mentres se cambiaban os decorados. Os intérpretes comezaron a especializarse nos malabares, separándoo doutro tipo de actuacións como tragasabres e maxia. O estilo de malabarismo cabaleiro foi establecido por malabaristas alemáns como Salerno e Kara. O procesamento da goma de caucho desenvolveuse e os malabaristas comezaron a usar pelotas deste material. Anteriormente, as bólas de malabares facíanse con bólas de cordel, bolsas de coiro recheas, esferas de madeira ou varios metais. Bolas de goma sólida ou inchables permitían facer malabares con rebote. As bólas de goma infladas fixeron que o xiro da bola fose máis fácil e accesible. Pronto, en América do Norte, os teatros de vodevil empregaron malabaristas, a miúdo contratando intérpretes europeos.
Na década de 1930, en gran parte de Europa e América do Norte, o “espectáculo de variedades” fíxose moi popular entre as clases medias altas, que traían malabaristas das rúas e cárceres de Europa e facíanos traballar en teatros e circos. As mesas e escenarios configuran unha gran variedade de trucos como malabares, xente peculiar e equilibrios, que rapidamente se popularizaron e estenderon por todo Occidente.
Etimoloxía
A súa etimoloxía provén da costa de Malabar, no oeste da India. No século XVI, a provincia de Kerala na India, estaba baixo o control da Compañía Británica das Indias Orientais. Os mariñeiros portugueses que transitaban polo Océano Índico coñeceron aos habitantes da rexión costeira de Malabar, que realizaron sorprendentes exercicios acrobáticos e xogos de habilidade. Adoptaron o nome da zona como sinónimo destas habilidades, transportando o termo á Península Ibérica, onde tanto as linguas portuguesa e galega como a castelá e catalá acabaron adoptándoo no seu uso cotiá.
Exemplos
miniatura|250x250px|Dous homes facendo malabarismo con fachos.
Aspectos fisiolóxicos
Os malabares poden aumentar a satisfacción física e o benestar mental. Favorece a concentración, a velocidade de reacción, a imaxinación espacial, así como o sentido do tempo, o ritmo e o equilibrio. O uso uniforme dos músculos e do sistema músculo-esquelético aumenta a flexibilidade e a resistencia. Os malabares tamén aumentan a visión periférica e adestran a coordinación e a percepción. Os malabares permiten reducir o estrés grazas á súa uniformidade case meditativa. Porén, practicalo constantemente tamén pode supór unha tensión nas articulacións, especialmente nos pulsos. O adestramento intensivo pode causar contusións e dor nas articulacións.
Desenvolvemento cognitivo
Aínda que a plasticidade neural é máis pronunciada na infancia, os efectos positivos da actividade motora no desenvolvemento cognitivo tamén se poderían demostrar máis aló da infancia. Un estudo realizado en 2004 nas universidades de Regensburg e Jena descubriu que os malabares regulares provocan a condensación temporal da materia gris no cerebro mesmo nos adultos. Por unha banda, o cambio ocorreu na área visual da cortiza cerebral, que controla a detección de movementos espaciais. Por outra banda, a pars sulci intraparietalis posterior esquerda, que controla a toma de obxectos, cambiou.
Bittmann e outros (2005) subliñan que a percepción do movemento contribúe ao "desenvolvemento bilateral harmonioso do cerebro" e, polo tanto, pode influír fortemente no rendemento cognitivo. Puideron demostrar que existe unha correlación positiva entre a capacidade de equilibrio e o éxito escolar. Nun estudo de 2005, os estudantes con fortes habilidades de aprendizaxe mostraron un mellor comportamento de equilibrio que os estudantes con débiles habilidades de aprendizaxe.
Un estudo realizado en 2009 por Scholz, Klein, Behrens e Johansen-Berg usando imaxes de tensor de difusión atopou resultados similares: a materia branca cerebral nunha rexión do lóbulo parietal aumentou preto dun 5 por cento despois de seis semanas de adestramento (tres bólas, media hora cinco). veces por semana), mesmo cando as materias non acadaron o obxectivo de aprender a cascada de tres bolas.
Enfoque contemplativo
Tamén se poden atopar enfoques interesantes noutro campo. No seu libro Zen in the Art of Juggling, Dave Finnigan, un malabarista de renome mundial, describe as súas experiencias durante un campamento de malabares de varios meses nun antigo mosteiro taiwanés. O obxectivo dos malabares é manter un patrón. A clave do éxito está en soltarse: en lugar de seguir as bólas cos ollos, os bos malabaristas fixan onde as bólas alcanzan o seu punto máis alto en voo ou, como no caso do xogo do poi, tratan de percibir a posición do poi na man principal, que se sente debido á forza centrífuga. Co tempo, o xogador aprende a guiar cegamente as bólas con esta información e confía nas leis da física, que ditan exactamente o camiño que seguirá a bóla.
O Pozo, Pradeda, Guntín
O Pozo é un lugar da parroquia de Pradeda no concello lucense de Guntín na comarca de Lugo.
Pacios, Pradeda, Guntín
Pacios é un lugar da parroquia de Pradeda no concello lucense de Guntín na comarca de Lugo.
Libra escocesa
A libra escocesa (en inglés: pound scots; en scots: pund scots) foi unha moeda escocesa base do sistema monetario do Reino de Escocia con anterioridade á súa unificación co Reino de Inglaterra en 1707.
Historia
A libra escocesa foi introducida no século XII polo rei escocés David I (1124-1153), tomando como modelo a moeda de Inglaterra e de Francia, e dividiuse desde entón en 20 xilins, e cada un destes en 12 peniques (240 peniques por libra). A moeda escocesa sufriu posteriormente un proceso de desvalorización en relación coa libra esterlina e xa en tempos de Xacobe III (1460-1488) esta última equivalía xa a catro libras escocesas.
O penique (penny) foi a única denominación monetaria deste sistema cuñada ata 1280, cando comezaron a emitirse moedas da metade do seu valor (half penny) e tamén da súa cuarta parte (farthing), introducidas por Alexandre III (1249-1286). As emisións baseáronse neses tres valores ata a reforma monetaria de David II (1329-1371), producida en 1357, que deu lugar á aparición de novos valores en ouro (como o noble, de 6 xilins e 8 peniques) e en prata (como o groat, de 4 peniques).
A partir de aí, nos séculos seguintes xurdiu unha ampla variedade de denominacións en cobre, billón, prata e ouro, como fraccións e múltiplos da libra escocesa e co seu valor expresado en xilins e en peniques (bawbee, merk, unicorn, etc).
Coa subida do monarca escocés Xacobe VI (1567-1625) ao trono de Inglaterra, co nome de Xacobe I de Inglaterra, en 1603, reformouse o sistema monetario escocés para o harmonizar co sistema inglés, e estableceuse unha equivalencia de 12 libras escocesas por cada libra esterlina.
Logo da Lei de Unión de ambos os reinos de 1707, a libra escocesa foi abolida e substituíuse pola esterlina mantendo a mesma relación de 12 a 1 (unha libra escocesa equivalía, xa que logo, a 1 xilin e 8 peniques ingleses), e a libra escocesa continuou utilizándose e Escocia unicamente como unidade de conta ao longo de todo o século XVIII, en tanto que a moeda real era xa a unificada para todo o Reino Unido.
Quintá, Pradeda, Guntín
Quintá é un lugar da parroquia de Pradeda no concello lucense de Guntín na comarca de Lugo.
Xerión (arte urbana)
thumb|Un mosaico do Xerión no sentido de entrada da rúa Linares Rivas na Coruña. dereita|miniatura|Xerión na rúa Rexedor Somoza. dereita|miniatura|Xerión feito con cinta nun valo na rúa Atocha Alta. dereita|miniatura|Xerión no estadio de Riazor, posteriormente retirado polo concello Xerión é un movemento de arte urbana que naceu na cidade da Coruña e que toma o mito que leva o seu nome como protagonista. Na biografía do seu perfil de Twitter figura o lema "O underground, literalmente, que sae de baixo a Torre".
Descrición
Trátase dunha codificación da caveira do xigante Xerión que aparece na parte inferior do escudo da cidade. Esta caveira e tibias cruzadas toman forma de grella que se materializan en todo tipo de soportes como mosaicos, colaxes, cinta ou pintura.
Mesado
miniatura|Cociña con mesado de mármore. O mesado é un complemento liso que se coloca enriba dos mobles das cociñas e os baños.
Características
Adoitan ser soportes ríxidos ao deber soportar as altas temperaturas que adquiren os utensilios de cociña tras a cocción dos alimentos. Tamén teñen que soportar eventuais golpes, rascaduras e cortes e, por último, resistir os elevados pesos de potas, olas e outros recipientes. Ademais, deben ser duradeiros, resistentes á auga e á graxa. O mesado actúa na cociña como mesa de traballo na que se preparan os alimentos e prepáranse os pratos e cubertos iñantes de levalos á mesa.
No lavabo, serve para apoiar os obxectos necesarios para o aseo como o xabón de mans e outros artigos de toucador. Os materiais máis habituais dos que está feito son o mármore, o granito, o cristal ou a resina.
Materiais
Entre os materiais máis habituais dos mesados atópanse:
Os cantos dos mesados poden ser cadrados, é dicir cos seus extremos en ángulo recto ou arredondados. Tamén poden adoptar formas biseladas, en chaflán ou en forma de pico frauta arredondado.
A Veiga, Pradeda, Guntín
A Veiga é un lugar da parroquia de Pradeda no concello lucense de Guntín na comarca de Lugo.
Vilar dos Infanzós, Pradeda, Guntín
Vilar dos Infanzós é un lugar da parroquia de Pradeda no concello lucense de Guntín na comarca de Lugo.
Robert W. Hoge
Robert Wilson Hoge, nado en Wilmington, Delaware, o 1 de maio de 1947, é un numismático, conservador e director de museo estadounidense.
Primeiros anos e formación
Hoge cursou os seus estudos superiores de Antropoloxía, Historia, Xeografía e Educación na Universidade de Colorado, onde se graduou en 1969. Posteriormente realizou estudos de posgrao nesa mesma institución académica e na Universidade de Chicago.
Carreira profesional
A súa actividade profesional transcorreu en diversos postos como profesor universitario, director de museo e conservador. Entre 1976 e 1981 asumiu a dirección do Sanford Museum and Planetarium en Cherokee, Iowa.
No ámbito numismático foi conservador no museo da American Numismatic Association (ANA), en Colorado Springs, entre agosto de 1981 e agosto de 2001. Ese último ano trasladouse a Nova York para desempeñar o mesmo posto na American Numismatic Society (ANS) ata a súa xubilación en abril de 2013.
Hoge foi presidente do Buena Vista Coin Club, de Storm Lake, Iowa, entre 1980 e 1981. Así mesmo, foi xuíz principal da American Numismatic Association en 1982.
Hoge foi colaborador habitual na sección "Curator's Comer" da revista The Numismatist a partir de 1983. Tamén escribiu varios capítulos de libros e numerosos artigos na ANS Magazine, sinaladamente na súa sección "Current Cabinet Activities".
Edwin J. Reiter
Edwin J. Reiter, máis coñecido como Ed Reiter, nado en Rochester, Nova York, o 9 de xuño de 1938 e finado en Wilkes-Barre, Pensilvania, o 24 de agosto de 2017, foi un escritor e editor numismático estadounidense.
Traxectoria
Reiter cursou o seu ensino secundario na escola católica Aquinas Institute, en Rochester, a súa cidade natal, e os seus estudos superiores na Saint Bonaventure University, de Nova York, onde se graduou en Xornalismo en 1959.
A súa relación coa prensa numismática comezou en 1972, cando se incorporou á redacción de Krause Publications como editor de Numismatic News. Tamén foi editor do NLG Newsletter (1981-1982) —o xornal do Gremio Literario Numismático— e da revista COINage (1986-2017). En 1990 foi nomeado director executivo do NLG Newsletter.
En 2002 publicou o libro The New York Times Guide to Coin Collecting,  baseado nas súas columnas xornalísticas publicadas nese xornal.
Ed Reiter faleceu en Wilkes-Barre, Pensilvania, o 24 de agosto de 2017, aos 79 anos.
Vida persoal
Reiter estivo casado con Patricia Reiter, con quen tivo tres fillas e dous fillos.
I.R.S. Records
I.R.S. Records foi un selo discográfico estadounidense fundado por Miles Copeland III, Jay Boberg e Carl Grasso en 1979. I.R.S. publicou traballos dalgunhas das bandas máis populares dos anos 80, e foi particularmente coñecida por editar discos de artistas de college rock, new wave e rock alternativo, como R.E.M., The Go-Go's, Wall of Voodoo e Fine Young Cannibals.
Historia
Grazas ao seu éxito con The Police, Copeland convenceu a Jerry Moss, co-propietario de A&M, para crear a división I.R.S. en 1979. I.R.S. é o acrónimo de International Record Syndicate.
De 1983 a 1987, I.R.S. Records promocionou un programa mensual da MTV chamado I.R.S. Records Presents The Cutting Edge, presentado por Peter Zaremba de The Fleshtones. A serie centrábase nas bandas que gravaban coa discográfica. O seu concepto posteriormete evolucionou cara o programa de rock alternativo 120 Minutes, estreado en 1986 e que coexistíu con Cutting Edge durante un ano e medio.
Os lanzamentos de I.R.S. foron distribuídos por A&M ata 1985, despois por MCA Records ata 1990, e finalmente por EMI ata a desaparición do selo en 1996. En 1985 Copeland realizou un acordo para cambiar o distribuidor do selo a MCA Records. Segundo o acordo A&M continuou editando o catálogo anterior a 1985, gran parte do cal aínda se atopa baixo a etiqueta de A&M.
O selo desapareceu en maio de 1996, sendo o seu derradeiro lanzamento All Set dos Buzzcocks, publicado dúas semanas antes do peche da discográfica. Pouco despois Copeland creou Ark 21 Records.
En 2011 EMI resucitou o selo; no ano seguinte tiña fichados a Chiddy Bang e a Foxy Shazam. En outubro de 2013, pouco despois da integración de EMI no seu sucesor, Universal Music Group, o selo resucitou novamente como I.R.S. Nashville, con artistas como Striking Matches, Marc Scibilia e Cowboy Jack Clement, antes de ser pechado novamente en 2015.
Palermo árabe-normando e as catedrais de Cefalú e Monreale
Palermo árabe-normanda e as igrexas catedralicias de Cefalú e Monreale é unha serie de nove estruturas relixiosas e cívís situadas na costa norte de Sicilia que datan da época do Reino normando de Sicilia (1130-1194): dous pazos, tres igrexas, unha catedral e unha ponte en Palermo, así como as catedrais de Cefalú e Monreale. Foron designados xuntos como Patrimonio da Humanidade da UNESCO. Este nomeamento tivo lugar en 2015.
Os novos gobernantes normandos construíron varias estruturas no que se coñeceu como estilo árabe-normando. Incorporaron as mellores prácticas da arquitectura árabe e bizantina na súa propia arte. É importante ter en conta que un construtor diferente construíu cada un dos sitios, están ligados entre si pola súa arquitectura e período de tempo compartidos. Estes sitios traballan para crear unha identidade compartida entre as áreas nas que están integrados. Isto débese a que moitas persoas optaron por visitar os sitios xuntos, non só un á vez. Proporcionando non só uns ingresos constantes do turismo, senón tamén uns ingresos dos turistas que visitan cada un dos sitios e traen esa experiencia consigo.
Actualmente todos os edificios están en continua restauración e coidado. Este coidado varía dun lugar a outro, pero a maioría das veces consiste en restauracións tópicas (limpeza, mantemento de murais etc.), investigación (como puido ser o edificio orixinalmente e que se fixo alí) e restauración estrutural (asegurándose de que os edificios son seguros e estruturalmente sólidos).
Vilar dos Cregos, San Cibrao de Monte de Meda, Guntín
Vilar dos Cregos é un lugar da parroquia de San Cibrao de Monte de Meda no concello lucense de Guntín na comarca de Lugo.
Winchester '73
Winchester '73 é un filme estadounidense de 1950 dirixido por Anthony Mann e protagonizado por James Stewart, Shelley Winters, Dan Duryea e Stephen McNally. Escrito por Borden Chase e Robert L. Richards, o filme trata sobre o cambio de propietario dun prezado rifle e a busca dun asasino fuxido. Rock Hudson interpreta un nativo americano e Tony Curtis interpreta un soldado de cabalería sitiado, ambos en pequenos papeis ao comezo das súas carreiras. O filme recibiu un nomeamento ó Premio Writers Guild of America ó mellor guión dun wéstern. Esta foi a primeira colaboración nun filme do Oeste entre Anthony Mann e James Stewart, e foi filmada en branco e negro.
En 2015, a Biblioteca do Congreso seleccionouno para a súa conservación no National Film Registry dos Estados Unidos por ser "culturalmente, historicamente ou esteticamente significativo".
Personaxes
miniatura|Stewart no papel de Lin McAdam.
Cancela de Sixaos, San Mamede de Lousada, Guntín
Cancela de Sixaos é un lugar da parroquia de San Mamede de Lousada no concello lucense de Guntín na comarca de Lugo.
Beatrice Tinsley
Beatrice Muriel Hill Tinsley nada en Chester o 27 de xaneiro de 1941 e finada en New Haven o 23 de marzo de 1981, foi unha astrónoma e cosmóloga de Nova Zelandia nacida en Gran Bretaña, cuxa investigación achegou contribucións fundamentais á comprensión astronómica da evolución das galaxias, o seu crecemento e morte.
Traxectoria
Tinsley naceu en 1941 en Chester, Inglaterra, filla mediana das tres de Jean e Edward Hill. A familia emigrou a Nova Zelandia tras a Segunda guerra mundial, vivindo primeiro en Christchurch e despois por un tempo máis longo en New Plymouth, Nova Zelandia, onde o seu pai, Edward Hill, foi clérigo do Moral Re-Armament e que máis tarde  alcalde (1953–56). Tinsley asistiu ao Instituto Feminino de Nova Plymouth, e estudou na Universidade de Canterbury onde se graduou e completou un máster en Ciencia en 1961, con Honras de Primeira Clase en Físicas. Mentres estudaba en Christchurch, casou co físico e compañeiro de clase, Brian Tinsley, sen saber que isto impediría que ela traballase na universidade mentres ell estivese empregado alí. Mudáronse en 1963 aos Estados Unidos, a Dallas, Texas, onde Brian foi contratado polo Centro do Suroeste para Estudos Avanzados (agora, Universidade de Texas). Aínda así, dise que ela atopaba a situación "atafegante", e unha vez causou unha controversia por negarse a seguir o costume de ser a anfitrioa dun té na facultade. En 1964, matriculouse en UT-Austin, onde era a única muller no programa de astronomía e onde máis tarde publicou a súa revolucionaria investigación. A Universidade de Texas en Austin en 1966 outorgoulle o título de doutora en Filosofía pola súa tese Evolution of Galaxies and its Significance for Cosmology. Tinsley levou a cabo estudos teóricos pioneiros sobre o modo en que as poboacións de estrelas crecen e afectan ás calidades observables das galaxias. Tamén colaborou en investigación básica en modelos que buscaban coñecer se o universo está pechado ou aberto. Os seus modelos de galaxia conduciron á primeira aproximación ao que debería ser o aspecto das protogalaxias.
En 1974 recibiu o premio en Astronomía Annie Jump Cannon da Sociedade Astronómica Americana, outorgado á "prometedora e extraordinaria investigación por unha investigadora", en recoñecemento ao seu traballo sobre a evolución das galaxias. A pesar de recibir recoñecemento polo seu traballo, Tinsley foi incapaz de atopar un posto académico permanente. En 1974, despois de anos de tentar equilibrar fogar, familia e dúas carreiras simultáneas, deixou ao seu marido e os seus dous nenos adoptados para aceptar un posto como profesora axudante en Yale. Traballou alí até a súa morte de cancro no Yale Infirmary en 1981. As súas cinzas están soterradas no cemiterio do campus.
En 1977, Tinsley, con Richard Larson de Yale, organizou unha conferencia sobre 'A evolución das galaxias e poboacións estelares'. Pouco despois, en 1978, foi a primeira profesora de sexo feminino de astronomía na Universidade de Yale. O seu último artigo científico, enviado ao Astrophysical Journal dez días antes da súa morte, foi publicado postumamente aquel novembro, sen revisión.
Premios e recoñecementos
miniatura|O Monte Tinsley desde Manapouri En 1986 a Sociedade Astronómica americana estableceu o Premio Beatrice M. Tinsley, que recoñece «unha contribución excepcional á astronomía ou á astrofísica, de carácter eminentemente creativo ou innovador». É o único premio importante creado por unha sociedade científica americana que honra a unha científica. O premio non presenta restricións por cidadanía ou país de residencia.
O asteroide de cinto principal 3087 Beatrice Tinsley, descuberto en 1981 no observatorio de Monte John, próximo a Tekapo, leva o seu nome.
A Universidade de Texas en Austin estableceu unha dotación en 1989 para un profesor visitante, co nome Beatrice M. Tinsley Centennial, pola que un profesor sénior ou á metade da súa carreira está convidado até un semestre. En 2007 engadiron as bolsas Tinsley, que permiten aos investigadores máis novos realizar breves estadías en Austin.