cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vezina Trophy
1981 ao presente
A votación ten lugar ao final da liga regular e nela participan os 30 general managers dos equipos da National Hockey League, e nela cada un deles clasifica aos seus tres candidatos segundo un sistema de 5-3-1 puntos. Os tres finalistas son nomeados e o trofeo é entregado na cerimonia de entrega de premios da NHL despois dos play-offs.
Récords e distincións
Jacques Plante posúe o récord de máis Vézinas gañados con sete, seguido por Bill Durnan e Dominik Hašek, ambos con seis. Hašek é o xogador que ten gañado máis Vézinas baixo o actual sistema de votación para o mellor porteiro individual. Os xogadores dos Montreal Canadiens gañaron este trofeo en 29 ocasións.
Hai tan só catro xogadores que teñen gañado o Vézina e o Hart Memorial Trophy na mesma tempada: Jacques Plante en tempada 1961-62; Dominik Hašek dúas veces en 1996-97 e 1997-98; José Théodore en 2001-02; e Carey Price en 2014-15. Outros dous porteiros gañadores do Vézina teñen conseguido tamén o Hart Memorial Trophy: Roy Worters e Al Rollins. Chuck Rayner foi o único porteiro que gañou o Hart Memorial Trophy, mais nunca o Vézina.
1927–1981
miniatura|[[Turk Broda, dúas veces gañador.]] miniatura|Con sete títulos, [[Jacques Plante é o xogador que máis veces gañou o Vézina Trophy.]] miniatura|O tres veces gañador [[Tony Esposito.]] miniatura|[[Patrick Roy gañou tres veces o Vézina Trophy.]] miniatura|[[Dominik Hašek|Dominik Hasek, seis veces gañador.]] miniatura|[[Martin Brodeur, gañou en catro ocasións o trofeo.]] miniatura|[[Miikka Kiprusoff posúe un Vézina Trophy.]] miniatura|O dúas veces gañador [[Tim Thomas (hóckey sobre xeo)|Tim Thomas.]] miniatura|[[Sergei Bobrovsky, unha vez gañador.]]
Cando se introduciu, o Vézina Trophy era entregado ao mellor porteiro da liga. Varios xogadores, entre eles Hainsworth en 1927 e Gardiner en 1934 non tiñan a menor media de goles en contra. En 1946, os Comisarios da NHL aclararon máiso criterio para os campións. Este foi que o trofeo fora entregado ao equipo con menos goles encaixados durante a tempada. O porteiro que tivera xogado a maioría dos partidos do equipo era galardoado co Vézina Trophy. En 1965, os Comisarios da NHL comezaron a permitir que compañeiros de equipo compartiran o Vézina Trophy. Dende 1965 ata 1981, o Vézina foi outorgado a calquera porteiro que tivera xogado 25 partidos ou máis co equipo que conseguira menos goles en contra.
Dende 1982
A NHL adoptou o criterio actual para o Vézina Trophy ao principio da tempada 1981-82. O William M. Jennings Trophy foi creado como un novo premio para o(s) porteiro(s) que conseguiron menos goles en contra, tendo xogado 25 partidos ou máis.
{{legend|#CFECEC|O xogador aínda está en activo na NHL|border=solid 1px #AAAAAA}}
A Grobia, Leiro, Abegondo
A Grobia é un lugar da parroquia de Leiro no concello coruñés de Abegondo, na comarca da Coruña.
Barreal, Lobios, Lobios
Barreal é un lugar da parroquia de Lobios no concello ourensán de Lobios na comarca da Baixa Limia. Non aparecen datos de habitantes no INE e o IGE
Bridei IV
Bruide mac Der-Ilei, finado en 706, foi un rei dos pictos dende 697 até 706. Converteuse en rei cando Taran foi deposto en 697.
Era irmán do seu sucesor Nechtan IV. Suxeriuse que o pai de Bridei foi Dargart mac Finguine (finado en 686) de Cenél Comgaill, un rei de Dál Riata que controlou Cowal e a Illa de Bute. A parentela da súa nai, Der-Ilei, non é coñecida.
Silvia Rodríguez Díaz
Silvia Rodríguez Díaz, nada en Portomarín o 9 de xaneiro de 1976, é unha política galega do PSdeG-PSOE.
Tuíxe de Arriba, Lemaio, A Laracha
Tuíxe de Arriba é un lugar da parroquia de Lemaio no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Xunto con Tuíxe de Abaixo tiña 56 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 27 homes e 29 mulleres.
Figueiro, Torbeo, Ribas de Sil
Figueiro é un lugar da parroquia de Torbeo, no concello lucense de Ribas de Sil. No ano 2008 tiña 6 habitantes, 2 deles eran homes e 4 eran mulleres, o que supón un mantemento en relación ao ano 2007.
Romances galegos
Romances galegos é unha obra de poesía de Eduardo Blanco Amor publicada en Buenos Aires (Arxentina) pola editorial Céltiga en 1928. Foi reeditada pola Editorial Galaxia en 1980 en Poemas galegos.
Análise
Está composto por poemas escritos entre 1921 e 1928. No momento da súa publicación estaba xa establecido na Arxentina, pero en contacto con autores da xeración de vangarda da literatura galega e con autores da xeración do 27 da literatura castelá.
A primeira parte do poemario, Os nocturnos, está composta por romances máis baseados na literatura popular. A segunda sección, Témporas, está máis influída polo modernismo, o hilozoísmo de Amado Carballo e o léxico vangardista. Na terceira parte, Nocturnos, usa no poema "Orballo" o recurso vangardista da escaleira, xa usado por autores como Vicente Risco, Manuel Antonio ou Eugenio Montes. O título da cuarta parte, Toda humilde beleza, fai mención a un poema de Noriega Varela, e está adicada a Amado Carballo.
Este libro deu pé á amizade entre Blanco Amor e García Lorca, logo de que Enrique Díez Canedo os puxese en contacto e intercambiasen esta obra co Romancero gitano, publicado en 1927 e con certas características similares.
Segundo o Diccionario da literatura galega:
Contido
Os nocturnos
Témporas
Nocturnos
Toda humilde beleza
Amor
Mar
O Mesón da Cabra, Trasparga, Guitiriz
O Mesón da Cabra é un lugar da parroquia de Trasparga no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2007 tiña 38 habitantes (20 homes e 18 mulleres), tres máis ca en 2000. O lugar está situado ao pé da estrada N-VI.
Toponimia
O topónimo "Mesón" pode facer referencia a un establecemento público onde se serve comida, ou tamén pode estar vinculado cun orónimo que fai referencia a unha zona chá e elevada, nunha relación figurada co termo meso semellante á existente entre meseta e mesa.
Ashraf Khan
Ashraf Khan (morto en 1729) foi un gobernante da dinastía Hotaki, paxto da tribo ghilzai, accedeu ó trono de Persia en 1725 despois da morte de seu tío Mir Mahmud Hotaki. Baixo o seu reinado o poder dos Hotaki declinou baixo a presión dos otománs, os rusos e as forzas persas.
Ashraf resistiu o ataque dos rusos e os otománs. Derrotou os otománs nunha batalla preto de Kermanshah o que conduciu ó establecemento de negociacións coa Sublime Porta que se cancelaron pola insistencia dos representantes de Ashraf en que este debía ser recoñecido califa do leste mentres o sultán seríao do oeste. A pesar da irritación dos otománs asinouse un tratado de paz en setembro de 1727 en Hamadan.
En setembro de 1729 as forzas do rebelde Nadir Qoli Beg, coñecido máis tarde como Nadir Shah, derrotaron a Ashraf Khan na batalla de Damghan, na retirada dos afgáns morreu Ashraf Khan a mans dos baluchis. A súa morte supuxo o final da dinastía Hotaki.
As Fontes, Torbeo, Ribas de Sil
As Fontes é un lugar da parroquia de Torbeo, no concello lucense de Ribas de Sil. No ano 2008 tiña 2 habitantes, 1 deles era home e 1 era muller, o que supón un descenso en relación ao ano 2007.
Laxosa, Gurgueiro, Agolada
Laxosa é un lugar da parroquia de Gurgueiro, no concello pontevedrés de Agolada, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 14 habitantes (5 homes e 9 mulleres), o que supón unha diminución de 4 habitantes con respecto ao ano 2000.
China nos Xogos Olímpicos
A China competiu por vez primeira nos Xogos Olímpicos baixo o nome da República Popular da China en 1952, nos Xogos de Verán en Helsinqui, Finlandia, aínda que só chegou a tempo para participar nun único evento. Ese ano, o Comité Olímpico Internacional (COI) permitiu á República Popular da China e á Repúblic da China (que se localizou en Taiwán despois da guerra civil chinesa) que competisen, aínda que a última retirouse posteriormente como protesta. Por mor da disputa polo status político da China, a República Popular non participou nos Xogos Olímpicos até os Xogos Olímpicos de Inverno de 1980, nos Estados Unidos de América. A súa primeira aparición nos Xogos Olímpicos de Verán logo de 1952 foi nos Xogos Olímpicos de 1984 nos Ánxeles, Estados Unidos de América. Orixinalmente participou nos Xogos Olímpicos como a delegación da República da China dende 1924.
Joaquín Cárdenes
Joaquín Cárdenes Dumpiérrez, nado en Santa Cruz de Tenerife en 1902 e finado o 7 de maio de 1960, foi un futbolista e adestrador que xogaba na demarcación de centrocampista.
Traxectoria
Formou parte dunha das primeiras grandes aliñacións do CD Tenerife entre os anos 1922 e 1926 xunto a xogadores como Baudet ou Arocha, sendo recoñecido como o mellor centrocampista que dera o fútbol canario ata o momento. Nos contados encontros nos que os equipos canarios se enfrontaban a equipos peninsulares o Tenerife conseguiu varios triunfos memorábeis como a vitoria ante o Campión galego, o Real Vigo Sporting Club en 1923, ou ao Sevilla FC en 1925.
En novembro de 1926 Jaquín Cárdenes ficha polo Celta de Vigo, sendo o primeiro tinerfeño en xogar nun club peninsular. Militou no Celta tres tempadas.
A comezos de 1928 o Celta enfrontouse en Vigo á Real Sociedad, estando o seleccionador español, José Antonio Berraondo, na bancada. Nese encontro Cárdenes fixo moi bo partido o que lle valeu unha convocatoria coa Selección de fútbol de España ante Italia, aínda que non chegou a debutar converteuse no primeiro canario en ser convocado pola selección de España.
Co Celta proclamouse Campión galego na tempada 1929-30 e disputou a primeira liga oficial esa mesma tempada, en Segunda División sendo o xogador que máis partidos disputou e anotando dous goles.
Regresou ao CD Tenerife en 1931, na que volveu a render a moi bo nivel, protagonizando entre outros logos unha xira pola península no que o equipo logrou vencer ao Atlético de Madrid e ao FC Barcelona.
En Vigo dirixiu a un Celta recordado polos xogadores canarios do seu equipo: Roig, Mundo, Del Pino, Fuentes ou Victoriero. Ao final da tempada o equipo mantivo a categoría, rematando en 10º lugar pero Cárdenes decidiu deixar o Celta, e foi substituído por Baltasar Albéniz.
O Matiño, Leiro, Abegondo
O Matiño é un lugar da parroquia de Leiro no concello coruñés de Abegondo, na comarca da Coruña.
Laxosa
O topónimo galego Laxosa pode referirse a:
When Dream and Day Unite
When Dream and Day Unite é o álbum de estrea da banda estadounidense de metal progresivo Dream Theater, publicado o 6 de marzo de 1989. O disco está coposto principalmente por material que xurdiu durante os primeiros anos do grupo, cando aínda se chamaba Majesty. Foi gravado no verán de 1988 nos Victory Studios de Gladwyne, Pennsylvania, e trátase do único álbum de Dream Theater en contar con Charlie Dominici nas voces, xa que James LaBrie substituiríao como vocalista principal nos seguintes traballos.
Listaxe de cancións
Toda a música composta por Dream Theater agás onde se indique.
Cimadevila, Lobios, Lobios
Cimadevila é un lugar da parroquia de Lobios no concello ourensán de Lobios na comarca da Baixa Limia. Non aparecen datos de habitantes nin no INE nin no IGE
239
Outros
Historia ano a ano
Vilanova, Trasparga, Guitiriz
Vilanova é un lugar da parroquia de Trasparga no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 30 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 16 homes e 14 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 22 habitantes.
Herba luísa
A herba luísa (Aloysia citriodora) é unha especie da familia Verbenaceae, que se caracteriza por un aroma que recorda o do limón. É orixinaria de Suramérica, onde crece de forma silvestre. Cultívase con profusión en xardíns de todo o mundo, mais o desenvolvemento da mesma require un clima soleado e húmido. Utilízase en gastronomía como especia e para preparar unha infusión dixestiva e refrescante.
Características
Arbusto caducifolio, de entre 3 a 7 m de altura, con talos subleñosos ou leñosos na parte superior. Presenta follas verticiladas de até 7 cm, de forma lanceolada, apicada, coa marxe lisa ou dentada e o pecíolo moi curto, son de cor verde clara polo feixe, co envés marcado por glándulas oleosas ben visibles. Flores pequenas brancas ou branco-violáceas, agrupadas en espigas.
Florece no verán, formando inflorescencias en espigas laxas, de até 10 cm de longo, de cor pálida ou lila. O cáliz posúe dous labios laterais; a corola é acampanada, simpétala, cos lóbulos imbricados. O xineceo está formado por dous carpelos unidos. O froito é unha drupa que se divide en dúas núculas monoseminadas.
Hábitat e distribución
Nativa de Suramérica, crece de forma silvestre nos países andinos desde Colombia até Chile e a Arxentina; Paraguai, o Uruguai, Bolivia, o Perú, o Brasil (Río Grande do Sur) e México, desde onde os conquistadores a introduciron en Europa no século XVII. En Europa pode cultivarse en rexións temperadas.
miniatura|250px
Como ornamental
Utilízase habitualmente en xardíns como planta ornamental. Prefire un clima cálido constante e exposición soleada, non resiste ben as xeadas, a temperaturas por debaixo de 0 °C perde as follas, aínda que a madeira é suficientemente dura como para soportar até -10 °C. Esixe un solo ben drenado, preferiblemente margoso, bastante fértil e húmido no verán.
Multiplícase por semente con facilidade; en climas máis frescos é posible reproducila mediante esgallos. É unha planta fitófila (agosta as plantas que crecen ao seu redor).
Como medicinal
En herboristería as follas e talos da herba luísa son ricos nun aceite esencial, cuxo compoñente principal é o citral, responsable do seu cheiro, e que contén ademais limoneno, linalol, cineol, terpineol, e cariofileno, un aldehido sesquiterpénico ao que se lle atribúe acción eupéptica e espasmolítica.
Os extractos de Lippia citriodora son ricos en fenilpropanoides, especialmente verbascósido, que presentan actividade biolóxica como antioxidantes.
A súa infusión —realizada con entre 5 e 20 g por litro— utilízase como dixestivo, carminativo e antiespasmódico, para casos de dispepsia ou dores de estómago. Consómese tamén como sedante lixeiro. Posúe unha importante cantidade de melatonina, substancia que se usa como relaxante natural e que favorece o sono nocturno.
En gastronomía
As follas secas e picadas emprégase en prebes para darlle un arrecendo cítrico ás comidas. Elabórase con ela tamén un sorbete aromático.
Etnografía
A herba luísa é unha das sete herbas máxicas de San Xoán. Era considerada unha herba especial para os amoríos. Tamén se asocia coas troulas e festas nocturnas.
Taxonomía
Aloysia triphylla foi descrita por Antonio Palau y Verdera e publicado en Parte práctica de Botánica 1: 768. 1784.
Conflito do sur de Serbia
miniatura|150px|Concellos serbios envolvidos no conflito.
O conflito do sur de Serbia, tamén chamado conflito do val de Preševo foi unha loita entre o goberno federal iugoslavo e unha organización separatista albanesa coñecida como Exército de Liberación de Preševo, Medvedja e Bujanovac (UÇPMB), creada co obxectivo de anexionar esta zona do sur de Serbia central a Kosovo, con vistas a unha posíbel independencia deste territorio, aínda que non necesariamente unirse a Albania.
En 2001, como unha continuación da crise de Kosovo, producíronse choques entre forzas de seguridade iugoslavas e guerrilleiros albaneses vinculados ao Exército de Liberación de Kosovo (UÇK). O obxectivo do movemento albanokosovar era tomar o control de Preševo e Bujanovac (e tamén de Medvedja fóra do val pero na mesma zona) e dominalos até que as terras adxacentes, Kosovo e Macedonia Occidental, tamén estiveran baixo control albanés. Isto debería permitir a gradual apertura das fronteiras.
Cancioneiro galego-castelán
O Cancioneiro Galego-Castelán é a recompilación de 53 poemas escritos por Pero Gonçalez de Mendoza feita no ano 1902 polo estadounidense Henry Lang, autor pioneiro en apuntar a existencia dun cancioneiro galego-castelán, constituído por todas aquelas composicións creadas entre 1350 e 1450 nunha lingua mesturada sen correspondencia plena con ningunha das que caracteriza cada unha das dúas escolas peninsulares.
Historia e características
Lang fixo un estudo do período de transición da lírica peninsular que se estende entre a escola galego-portuguesa (1200-1350) e a castelá-portuguesa (1449-1521). No prefacio da obra publicada en 1906, explícase como se foi esvaecendo a lírica cortesá galego-portuguesa, cuxos caracteres poéticos e idiomáticos serviron como primeiras ferramentas de expresión lírica no occidente peninsular tras a morte do rei poeta Dinís de Portugal (1279-1325). Os fillos deste continuaron coa arte de trobar na Corte de Castela de Afonso XI (1312-1350), polo que a actividade non cesou por completo.
Lang sostivo que os compiladores e copistas do cancioneiros, non familiarizados co galego, introduciron palabras castelás nas copias; en consecuencia, o estudoso procurou devolver os escritos á súa lingua orixinal, de xeito que demostren a continuidade da tradición literaria en Portugal entre o primeiro e o segundo períodos de lírica cortesá.
En 1893, Carolina Michaëlis de Vasconcelos publicou unha lista crítica dos textos galegos dos que o autor se axuda para crear o volume do Cancioneiro Galego-Castelán. Ademais, agradece a Ramón Menéndez Pidal as copias dos manuscritos que realizou.
No exemplar, dispóñense os autores das cantigas en orde cronolóxica; aqueles dos que se dubida da época van ao final do tomo. Para decidir se unha composición era galega, Henry Lang fixábase na rima como elemento principal. Aqueles con formas galegas soamente foron considerados como tales cando a rima concordaba coa súa tradución.
No libro preséntase un apartado para as "Notas" e outro para o "Glosario", coa finalidade de facilitar na maior medida que os documentos menos traballados, así como algún que outro dato biográfico dos autores das cantigas.
Contidos e autores
O cancioneiro está composto por 73 cantigas da escola galego-castelá de 16 autores diferentes. Entre eles destaca Alfonso Álvarez de Villasandino, coas súas 21 cantigas de temática amorosa, 4 satírica, 3 circunstanciais e 1 relixiosa. Aínda que o traballo de Villasandino foi fundamental, tamén é importante a achega doutros como Garçi Ferrandes de Gerena, con 5 poemas de temática amorosa e 3 de temática relixiosa; Macías o namorado, con 4 cantigas amorosas e 2 satíricas; Arcediano de Toro, con 3 de temática amorosa, 2 relixiosas e 1 circunstancial; e Don Pedro, Infante de Portugal, con 5 poemas de amor. Cómpre mencionar outros poetas, que aínda que só teñen unha ou dúas cantigas neste cancioneiro, foron incluídos por Henry Lang. Estamos a falar de autores: como: Pero Gonçalez de Mendoza, Un Bachiller e Maestro en Artes de Salamanca, Pero Vélez de Guevara, Íñigo López de Mendoza, Marqués de Santillana, Montoro, Pedro de Quiñones, Pedro de Santa Fe, Álvaro González de Alcántara, Gómez Manrique, Gonçalvo de Torquemada e Estamariu.
Recepción
Canto á repercusión deste cancioneiro houbo varios académicos que afondaron no seu estudo, xunto con outros cancioneiros da mesma escola. Foi o caso de Ricardo Polín, que publicou da man da Universidade de Santiago de Compostela no ano 1924 un libro que titulou A poesía lírica galego-castelá (1350-1450). Nesta obra reflexiona sobre o nacemento da escola galego-castelá tras a decadencia do lirismo galego-portugués, analiza a repercusión do cancioneiro de Lang e introduce os autores e as temáticas tratadas no mesmo.
Por outro lado, tense unha publicación da Universidade de Salamanca e A Coruña feita por María Isabel Toro e Gema Vallín. Seguen a liña de Polín ao explicar como se produce esa decadencia. Ademais, profundan na evolución da poesía "trovadoresca" na Península, así como na lingua que utilizaban para trobar (galego ou castelán?) e destacan outros cancioneiros como o Cancioneiro de Baena.
HYLAS
HYLAS, acrónimo en inglés de Highly Adaptable Satellite (satélite altamente adaptábel), é un pequeno satélite de comunicacións xeostacionario lanzado polo Ariane 5 V198 dende o Centro Espacial de Kourou na Güiana Francesa. Proporcionará novos e innovadores servizos, incluídos a HDTV (televisión en alta definición) e servizos de banda larga. O satélite axudará a solucionar o problema de cobertura de banda larga en moitas partes de Europa que ten unha infrastrutura terrestre menos desenvolvida.
Os insectos na cultura popular galega
As avelaíñas
En Galicia crese que as avelaíñas son as almas dos nosos devanceiros que toman esta forma -dun xeito circunstancial e momentáneo, segundo Risco .- para aparecerse ante os mortais. Crese que as de alas brancas son almas redimidas que veñen agradecer as oracións ou esmolas por elas ofrecidas, mentres que as avelaíñas de alas negras son almas que aínda están no purgatorio e veñen implorar máis oracións.
Tamén está estendida a crenza de que as primeiras veñen traer boas noticias ou a próxima chegada dunha carta dalgún familiar ausente con novidades agradables. As segundas, polo contrario, considéranse de mal agoiro. En calquera caso, Eladio Rodríguez asegura que os campesiños galegos nunca maltratarán unha avelaíña, por temor ou respecto ós seus poderes.
A xoaniña
Sinonimia: avelaira, avelairiña, boíña, buíña, cascarrubia, costureiriña, cuco-rei, maruxiña, mosca de deus, papasol, papasolín, penoniña, polboretiña de deus, rei, rei-rei, rinchín, xoana, xoano, xuaniña, xuano.
As mozas que queren casar colocan este insecto na palma da man e recitan estes versos: "Cuco-rei, cuco-rei, ¿por onde amores terei?". Cando a xoaniña levante o vo, a dirección que colla indica de onde virá o noivo desexado. Cunha fórmula semellante, os rapaces pregúntanlle cantos anos vivirán: "Cuco-rei, cuco-rei, ¿cántos anos vivirei?"; e tantos números como lles dea tempo a contar antes de que alce o vo, tantos anos se supón que vivirán.
Lama de Paio, Torbeo, Ribas de Sil
Lama de Paio é un lugar da parroquia de Torbeo, no concello lucense de Ribas de Sil.
Toponimia
O orónimo provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Dagoberto Moll
Dagoberto Moll Sequeira, nado en Montevideo o 27 de xullo de 1927, é un exfutbolista e exadestrador de fútbol uruguaio. Xogaba de dianteiro e foi internacional coa selección uruguaia.
Foi o primeiro uruguaio en xogar no Deportivo da Coruña, onde se converteu nunha estrela ao formar parte dunha das mellores dianteiras da historia do club, a chamada Orquestra Canaro, xunto a Corcuera, Oswaldo, Franco e Tino.
Inicios no Uruguai (1927-1949)
Comezou a xogar ao fútbol no Club Sportivo Miramar e no Misiones Football Club, da súa cidade natal, Montevideo. En 1949, a raíz da súa participación coa selección uruguaia no Campionato Suramericano, onde comezou como suplente e rematou como titular marcando dous goles, o técnico arxentino Alejandro Scopelli, que adestraba o Deportivo da Coruña, solicitou a súa fichaxe.
Deportivo da Coruña (1949-1954)
Viaxou entón á Coruña, a onde chegou despois de coller un barco, sete avións e un tren. Debutou co Deportivo en Primeira División na primeira xornada da tempada 1949/50 no Estadio Avenida de Cataluña fronte ao Gimnàstic de Tarragona, anotando un dos goles deportivistas. Marcou sete goles no seu primeiro ano na Coruña, no que o equipo completou a mellor campaña da súa historia ata entón, rematando subcampión de liga por detrás do Atlético de Madrid. Ao ano seguinte, con "Oso" Díaz de preparador, formou parte da famosa Orquestra Canaro, unha das mellores dianteiras da historia do club, con Corcuera, Oswaldo, Franco e Tino. O equipo conseguiu varias goleadas en Riazor, como o 5-0 sobre o Real Madrid ou o histórico 10-1 ao Lleida, a maior goleada da historia do club en Primeira, na que Moll marcou dous goles. A Orquestra Canaro marcou ese ano 57 goles, 7 deles obra de Moll, pero o equipo só puido ser 12º.
Xogou tres tempadas máis no club galego, tendo as mellores cifras na 1952/53, na que xogou 35 partidos e marcou 11 goles, 3 deles na promoción de permanencia en Primeira, onde ademais tivo unha intervención decisiva no transcendental partido en Vigo contra o Celta, gañado por 1–3.
FC Barcelona, Condal e Espanyol (1954-1957)
En 1954 foi traspasado ao FC Barcelona xunto a Luis Suárez. Aínda que quedaba libre ao final de tempada simulou estar retido polo Deportivo para que este puidese cobrar polo traspaso, concretándose finalmente este en 250.000 pesetas. Suárez triunfou plenamente, pero Moll tivo unha actuación discreta, xogando no seu segundo ano en Segunda co filial barcelonista, o España Industrial, co que rematou en postos de promoción de ascenso a Primeira División. O club independizouse entón do FC Barcelona para poder xogar a promoción, cambiou o nome a Club Condal e logrou o ascenso. Moll formou parte do cadro de xogadores que disputaron aquela única tempada do Condal en Primeira División.
Posteriormente pasou polo RCD Español, co que xogou só na Copa do Xeneralísimo, chegando á final, onde o equipo caeu derrotado ante o Barcelona.
Celta de Vigo e Elche CF (1957-1958)
En 1957 fichou polo Celta de Vigo, co que xogou 22 partidos e marcou 5 goles antes de ser suspendido de emprego e soldo en marzo de 1958 xunto a Pablo Olmedo, tras unhas semanas convulsas e un mal partido fronte ao Granada. Descontento coa decisión da directiva pediu a baixa do club, fichando uns días despois polo Elche CF, co que disputou con éxito a promoción de ascenso a Segunda División.
Regreso ao Deportivo (1958-1959)
En xullo de 1958 fichou de novo polo Deportivo da Coruña, para axudalo a volver a Primeira División, de onde caera a tempada anterior tras case unha década na elite. Non o conseguiu, nunha tempada na que marcou só 2 goles en 30 partidos, para completar un total de 164 partidos coa camisola do Deportivo e 38 goles dende a súa chegada unha década antes.
Segunda etapa no Elche CF (1959-1960)
Ao ano seguinte marchou de novo ao Elche, que acababa de lograr un novo ascenso, agora a Primeira. Xogou 22 partidos no club ilicitano, marcando dous goles.
Albacete (1960-1962)
A continuación recalou no Albacete xunto a Arsenio Iglesias para a tempada 1960/61. Co técnico Manolete á fronte, o equipo logrou ese ano o ascenso á Segunda División. Na seguinte tempada o club manchego reforzouse con xogadores como os porteiros pontevedreses Sansón e Rafa, Juanele ou o húngaro Janos Beke, e, aínda que realizou un bo comezo de tempada, os resultados foron de máis a menos acabando finalmente en postos de promoción de descenso. Para xogar dita fase actuou como adestrador-xogador, pero o equipo acabou descendendo.
SD Compostela (1962-1963)
Tras a súa breve primeira experiencia como adestrador do Albacete, continuou un tempo no club manchego como secretario técnico, ata que en agosto de 1962 volveu a Galicia para converterse no primeiro adestrador da SD Compostela, equipo que se acababa de fundar pouco antes nunha reunión no Hostal dos Reis Católicos. Co equipo santiagués logrou o ascenso a Terceira división no seu primeiro ano de existencia, ao remate do cal deixou o equipo e sacou o título de adestrador nacional.
Atlético Baleares, Hospitalet e Girona (1963-1966)
En agosto fichou polo Atlético Baleares, co obxectivo de ascendelo á Segunda División. Con todo, antes de rematar a tempada recibiu unha oferta do CE L'Hospitalet, de Segunda, ao que se incorporou a principios de marzo de 1964. Conseguiu salvar ao equipo do descenso e continuou como adestrador parte da tempada seguinte, ata que foi cesado en febreiro de 1965 e substituído por Julián Arcas. En xuño fichou polo Girona FC, de Terceira división, pero non chegou a rematar a tempada, pois presentou a súa dimisión en febreiro de 1966.
Deportivo da Coruña (1967)
En febreiro de 1967 converteuse no novo adestrador do Deportivo da Coruña, despois da dimisión de Enrique Orizaola. O equipo ocupaba a última posición da Primeira División a falta de once xornadas, e, aínda que conseguiu algunhas vitorias non foi capaz de salvar ao equipo do descenso.
Gimnástica de Torrelavega (1968)
En novembro de 1968 colleu as rendas do Gimnástica de Torrelavega, que ocupaba a penúltima posición da Segunda División, e ao que tampouco puido salvar, acabando o equipo caendo a Terceira.
Primeira etapa en México (1968-1973)
En 1968 marchou a México, onde adestrou o Atlante Fútbol Club, da capital mexicana ata que deixou o equipo en 1970. Con todo, volveu adestrar o equipo dende 1971 a 1972, antes de fichar polo Atlético Español, tamén de México DF.
Tenerife e Levante (1973-1976)
En xuño de 1973 volveu a España e fichou polo Tenerife, co que estivo a piques de acadar o ascenso na súa primeira tempada. Con todo, no seu segundo o ano os resultados non acompañaron e foi destituído o día de Nadal de 1974. En setembro de 1975 fíxose cargo do Levante, de Terceira división, sendo o terceiro adestrador da tempada despois do arxentino Juan Carlos "Ché" Barral e o checoslovaco Ferdinand Daučík. Tampouco Moll conseguiu acabar a tempada, sendo cesado e substituído por Álvaro Pérez en febreiro de 1976.
Regreso a México (1976-1981)
A continuación volveu a México, onde adestrou de novo o Atlético Español e o Atlante en 1976, o Atlante outra vez entre 1978 e 1979 e o Tampico entre 1980 e 1981.
Segunda etapa no Compostela (1985-1986)
En 1985 volveu dirixir a SD Compostela, que militaba en Segunda División B, descendendo ao remate da tempada a Terceira.
Selección nacional
Foi internacional absoluto coa selección do Uruguai no Campionato Suramericano de 1949, onde xogou seis partidos e marcou dous goles.
Vida persoal
Mentres xogaba no Deportivo da Coruña casou cunha coruñesa, Flora Estrada. O seu fillo Dagoberto Moll Estrada foi xogador de hóckey a patíns e porteiro do Deportivo da Coruña de hóckey entre 1975 e 1979, mentres que o seu neto, Pablo Cancela, é tamén xogador de hóckey, actualmente xogando no Bassano da liga italiana.
Tempada 1982 do Campionato de Galicia de Rally
A tempada 1982 foi a cuarta edición do Campionato de Galicia de Rally. Comezou o 13 de febreiro no Rally dos Pazos e rematou o 28 de novembro no Rally do Porriño. O vencedor foi o coruñés Carlos Piñeiro.
== Calendario ==
Amoco Cadiz
miniatura|300px|O Amoco Cadiz partido no intre do afundimento.
O Amoco Cadiz foi un superpetroleiro do tipo VLCC (Very Large Crude Carrier) que encallou nas costas da Bretaña o 16 de marzo de 1978, causando unha gravísima marea negra, un dos maiores desastres ambientais da historia, precedente da que causaría o Erika 21 anos máis tarde.
Descrición
O buque foi construído en 1974 nos estaleiros de Puerto Real, en Cádiz. Pertencía á compañía norteamericana Amoco Transport, filial da Standard Oil, aínda que navegaba baixo bandeira de Liberia.
Medía 334,02 metros de eslora, 51,06 m de manga e 19,80 m de calado. A súa potencia era de 30.400 cv (22,700 kW) e transportaba unha carga de 227.000 toneladas de petróleo cru desde o Golfo Pérsico cara a Rotterdam.
Accidente
Na mañá do 16 de marzo de 1978, o petroleiro atópase baixo os efectos dunha forte tormenta mentres navega fronte ás costas da Bretaña. Ás 9.45 horas, estando a 7,5 millas ó norte da illa de Ouessant, sofre unha avaría e perde a manobrabilidade, polo que pide auxilio. Como consecuencia, deriva en dirección á costa. Tras unhas negociacións co remolcador Alemán Pacific, que o CEDRE cualifica como difíciles, non se lle dá amarre ata as 13.30 horas, pero o amarre rompe e deben intentalo ata catro veces para recuperalo. Con todo, non se consegue evitar que o casco rompa á metade tres horas máis tarde nin que encalle nas rochas de Portsall ás 22 horas. Xa na madrugada do 17 son evacuados 42 tripulantes e máis tarde, ás 5 horas, os dous restantes.
A totalidade da carga vértese sobre a costa durante as dúas semanas seguintes, provocando unha marea negra que afecta un total de 360 km, entre Brest e Saint Brieuc.
Impacto medioambiental
miniatura|300px|Marea negra do Amoco Cadiz. A marea negra afectou costas de diversos tipos provocando a morte masiva de moluscos e diferentes especies bentónicas. As áreas de cultivo de ostras establecidas nesa zona costeira resultarton directamente afectadas, e houbo que destruír un total de 9.000 toneladas deste molusco (por estar contaminado ou para protexer a confianza dos consumidores). Calcúlase nunhas 20.000 as aves petroleadas recollidas. As perdas nos sectores pesqueiro e turístico tamén foron cuantiosas.
Ata ese momento, a catástrofe foi a maior marea negra da historia do mundo e representou o comezo dunha nova época na loita contra a contaminación mariña. No caso de Francia, o accidente promoveu a creación ese mesmo ano do CEDRE (Centro de Documentación, de Investigación e de Experimentación sobre a Contaminación Accidental das Augas ).
O accidente serviu para aprender e desenvolver métodos de loita contra a contaminación mariña por hidrocarburos. Puxo de manifesto o diferente comportamento dos hidrocarburos segundo o tipo de costa que sofre o vertido, sexa rochosa, praias ou esteiros, e posibles erros cometidos nas tarefas de limpeza que, por veces, causaban máis dano que beneficio. Foi, de feito, un dos vertidos de petróleo máis estudados no seu momento.
Hvalfjörður
miniatura|Hvalfjörður miniatura|Vista do Botnsdalur desde o Hvalfjörður miniatura|Vista desde o Botnsdalur do Hvalfjörður
Hvalfjörður (en islandés, "Fiorde das baleas") está situado no oeste de Islandia entre Mosfellsbær e Akranes. O fiorde ten uns 30 km de longo e uns 5 km de ancho.
Historia
O nome de Hvalfjörður provén do grande número de baleas que se podían atopar e capturar aquí. Ata a década de 1980, unha das maiores baleeiras de Islandia estivo neste fiorde. Antigamente este fiorde tamén tiña abondosas pesquerías de arenques.
Durante a segunda guerra mundial, unha base naval das armadas británica e norteamericana estivo situada neste fiorde. Un dos peiraos construído pola armada dos Estados Unidos foi posteriormente usado pola compañía baleeira Hvalur, ata que a caza comercial de baleas foi suspendida na década de 1980.
Ata finais da década de 1990, aqueles que viaxaban en coche tiñan que facer un longo rodeo de 62 km bordeando o fiorde pola hringvegur (estrada nº 1), para poder chegar á cidade de Borgarnes desde Reiquiavik. En 1998 o túnel de Hvalfjörður ou Hvalfjarðargöngin, que acurta a viaxe considerablemente, foi aberto ao transito. O túnel ten aproximadamente 5.762 m de lonxitude, e aforra unha hora de viaxe en coche a respecto de bordear o fiorde. O túnel discorre a unha profundidade de 165 m baixo do nivel do mar.
Pola contra, os viaxeiros que usen o túnel perderán unha bonita vista de Islandia, a parte interior do fiorde mostra unha interesante mestura de montañas volcánicas e vexetación verde no verán. En Botnsá por exemplo vense Lupinus, diversas clases doutras flores e visgos, así como pequenos bosques de bidueiros e coníferas. A área constitúe un bo exemplo de reforestación, un proxecto no que está Islandia desde hai bastantes anos.
Unha rota de sendeirismo a Glymur, a fervenza de Islandia máis alta, comeza no fondo do fiorde.
A Pedreira, Leiro, Abegondo
A Pedreira é un lugar da parroquia de Leiro no concello coruñés de Abegondo, na comarca da Coruña.
Homosexualidade en Etiopía
As persoas LGBTI en Etiopía enfróntanse a certos desafíos legais e sociais non experimentados por outros residentes. A homosexualidade é ilegal e pode ser castigada con até tres anos de prisión. É amplamente rexeitada pola poboación en xeral, cunha aprobación de só o 2 %.
Situación legal
Os artigos 629 e 630 da Sección II do Código Penal etíope define ós actos homosexuais como "desviacións sexuais" e, como tal, os mesmos son susceptibles de ser castigados con até tres anos de prisión. Segundo o texto da lei, "Calquera que realice con outra persoa do seu mesmo sexo un acto homosexual, ou outro acto indecente, será castigado con prisión simple”. O artigo 630 do Código engade que consideraranse agravantes se un dos infractores posúe algunha discapacidade física ou mental ou se rexistrase coacción para a consecución do acto (equiparando, neste caso, as relacións homosexuais ás relacións sexuais non consentidas entre as partes).
Opinión pública
En 2007, unha sondaxe internacional do Pew Research Center achou que o 97% dos etíopes reproba a homosexualidade, un 2% apróbaa e un 1 % non sabe ou non contesta. Eses niveis son moi similares ós de Kenya (96%), Tanzania (96%) e algo máis altos ós doutros países africanos considerados menos conservadores, como Suráfrica (64%), Ghana (89%) e Costa do Marfil (89%). Os niveis de reprobación de Etiopía son os segundos máis altos de África, só máis baixos que Malí.
Condicións de vida
Segundo o Informe de Dereitos Humanos de 2011 do Departamento de Estado dos Estados Unidos, Houbo algúns informes de violencia contra persoas lesbianas, gais, bisexuais e transxénero (LGBT); Con todo, a información foi limitada debido ós temores de retribución, discriminación ou estigmatización. As persoas non se identificaron como persoas LGBT debido ó severo estigma social e á ilegalidade da actividade sexual consensuada con persoas do mesmo sexo. A principios de decembro [,] líderes relixiosos cristiáns e musulmáns tentaron descarrilar un seminario sobre saúde sexual dirixido a homes que teñen sexo con homes. O goberno interveu e o seminario seguiu adiante, aínda que nun lugar diferente. O Centro de Recursos para a SIDA en Adis Abeba informou que a maioría das persoas que chaman homosexuais e lesbianas identificáronse a si mesmas, a maioría dos cales eran homes, e solicitaron axuda para cambiar o seu comportamento para evitar a discriminación. Moitos homes homosexuais reportaron ansiedade, confusión, crise de identidade, depresión, auto-ostracismo, conflitos relixiosos e intentos de suicidio. O mesmo informe atopou que o estigma e a discriminación cara ás persoas que viven con VIH/SIDA impactaron a capacidade dos residentes para recibir unha educación, atopar un emprego e integrarse na comunidade. Existe evidencia anecdótica, pero non estatística para demostrar a escala do problema.
Posición gobernamental
En 2010, o goberno do presidente Girma Wolde-Giorgis votou contra unha resolución das Nacións Unidas que pretendía incluír o termo "orientación sexual" nunha resolución contraria ás execucións extraxudiciais e sumariais. O resultado é que os crimes baseados na homofobia non serán oficialmente considerados como tales. Etiopía votou na mesma liña que a maioría dos países africanos, incluíndo a Eritrea, Malí, Malaui, Tanzania, Zambia e Cimbabue.
Marcelín, Merlín, Agolada
Marcelín é un lugar da parroquia de Merlín, no concello pontevedrés de Agolada, na comarca do Deza. Segundo o INE, no 2008 tiña 41 habitantes (19 homes e 22 mulleres), o que supón unha diminución de 29 habitantes con respecto ao ano 2000.
Tenascina C
A tenascina C é unha glicoproteína da matriz extracelular que nos humanos está codificada no xene TNC situado no cromosoma 9. Exprésase en varios tecidos durante o desenvolvemento na súa matriz extracelular, e en casos de certas doenzas e lesións, e en áreas neuroxénicas restrinxidas do sistema nervioso central. A tenascina C é o membro fundador da familia xénica da tenascina. No embrión é producida por células migrantes como as da crista neural, e tamén é abondosa en tendóns, ósos e cartilaxes.
Xene e expresión
O xene da tenascina C humana, TNC, está localizado no cromosoma 9 na banda citoxénica situada en 9q33. Toda a rexión codificante da familia da tenascina ten unha lonxitude dunhas 80 kb e tradúcese en 2203 aminoácidos.
A expresión da tenascina C é distinta durante o desenvolvemento que durante a vida adulta. A súa expresión é alta durante a embrioxénese e exprésase brevemente durante a organoxénese, pero nos órganos xa desenvolvidos a súa expresión está ausente ou dáse en cantidades traza. A tenascina C está regulada á alza en condicións patolóxicas causadas por inflamación, infección, tumorixénese, e en sitios que sofren particulares forzas biomecánicas.
A regulación da tenascina C é inducida ou reprimida por varios factores diferentes que se expresan en tecidos embrionais, e en tecidos adultos durante a súa remodelación, ou cando sofren lesións e neoplasias. O TGF-β1, factor de necrose tumoral-α, interleucina-1, factor de crecemento nervioso, e factor de crecemento do queratinocito son factores que regulan a tenascina C. Outros compoñentes da matriz extracelular como as metaloproteínas de matriz e as integrinas son tamén coexpresadas frecuentemente xunto coa tenascina C.
Estrutura
A tenascina C é unha glicoproteína oligomérica composta de polipéptidos individuais con pesos moleculares que van de 180 a ~300 kDa. A familia de proteínas da tenascina comparte un patrón estrutural similar. Estes módulos similares conteñen repeticións de héptada, repeticións de tipo EGF, dominios de fibronectina tipo III, e un dominio C-terminal globular compartido cos fibrinóxenos. Estes módulos proteicos están dispostos como as perlas dun colar e dan lugar a unhas moléculas longas e estendidas. Na rexión N-terminal as tenascinas teñen un dominio de oligomerización que no caso da tenascina C causa a formación de hexámeros. As tenascinas C e R sofren empalme alternativo. Nos humanos a tenascina C ten, ademais das oito repeticións constantes, nove repeticións extra suxeitas a empalme alternativo. Isto ten como resultado unha multitude de subunidades de tenascina C que difiren no número e identidade das repeticións do dominio de fibronectina de tipo III.
Interaccións
A tenascina C presenta interaccións coa fibronectina. Esta interacción ten a potencialidade de poder modificar a adhesión celular. Unha interacción en estado sólido entre a fibronectina e a tenascina C orixina unha regulación á alza na célula da expresión de metaloproteinase de matriz.
A tenascina C actúa tamén cun ou máis receptores de TN-C nas células, que activan e reprimen a mesma vía de transdución de sinais. Un exemplo destas interaccións é a adhesión de células de carcinoma SW80 á terceira repetición de fibronectina tipo III (FN-III) da tenascina C por medio do receptor de integrina αvβ3, que produce a extensión da célula, a fosforilación da quinase de adhesión focal, a paxilina e a ERK2 MAPK, e a proliferación celular. En contraste, cando estas mesmas células usan integrinas α9β1 ou αvβ6 para adherirse á mesma terceira repetición de fibronectina de tipo III, atenúase a extensión da célula e a activación deses mediadores de sinalización e suprímese o crecemento celular.
Función
A tenascina C é unha proteína moi diversa que pode realizar diferentes funcións no mesmo tipo celular. Este conxunto de funcións é realizado por medio de empalme alternativo dos ARNm e tamén como activación temporal da vía de transducións de sainais ou de xenes diana en diferentes estadios do crecemento ou diferenciación. A tenascina C clasifícase como unha proteína moduladora da adhesión, porque se atopou que inhibe a adhesión celular á fibronectina.
Moitos dos estudos funcionais realizáronse en varios modelos de ratos knockout para a tenascina C. A tenascina C desempeña claramente un papel na sinalización celular como se pon en evidencia pola súa capacidade de ser inducida durante eventos como traumas, inflamación, ou desenvolvemento de cancro. Ademais, a tenascina C é importante na proliferación da regulación celular e na migración, especialmente durante a diferenciación no desenvolvemento e na curación de feridas.
Importancia clínica
A tenascina C estase investigando como potencial biomarcador para diversas doenzas como a miocardite e distintas formas de cancro. As súas numerosas implicacións no funcionamento e sinalización celular fan que a tenascina C sexa unha proteína que se estuda moito para o desenvolvemento de novas terapias e métodos de detección. En recentes traballos observouse que a tenascina C inhibía a infección polo VIH en células inmunitarias ao unirse a un sitio correceptor de quimiocina na proteína de envoltura do VIH-1, o que bloquea a entrada do virus nas células hóspedes.
Papel no cancro
A tenascina C está implicada en varios tipos de cancros como os osteosarcomas, condrosarcomas, cancro de vexiga, e glioblastomas. En células de glioblastoma, a expresión da tenascina C ten moita importancia clínica e funcional para a prognose do cancro e a progresión do tumor. O conxunto endóxeno de isoformas da tenascina C nos gliomas sostén a proliferación das células tumorais e a súa migración. Como a tenascina C é esencial para a supervivencia destas diversas formas de cancro, a expresión de tenascina C podería ser un potencial biomarcador para a detección do cancro. Ademais, os anticorpos de tenascina C foron utilizados para diagnosticar e crear terapias para moitos tipos de cancro.
Castro Urdiales
miniatura|300px|Vista da praia de Brazomar en Castro Urdiales.
Castro Urdiales é un concello costeiro situado no extremo oriental de Cantabria. No ano 2010 tiña 32.258 habitantes, sendo a terceira maior vila de Cantabria.
Xeografía
O concello está situado á beira do mar Cantábrico, na Comarca da Costa Oriental. Limita ao leste coa provincia de Biscaia, ao oeste con Liendo e ao sur con Guriezo. Está a 75 km de Santander e a 35 de Bilbao.
Está atravesado polo río Agüera, que desemboca na ría de Oriñón e forma o val de Guriezo, conformando o espazo natural LIC Río Agüera. Outros cursos fluviais secundarios son o Mioño e o Sámano, que desembocan no anterior, e mailo Sabiote, na parte máis oriental.
Malia estar situado na costa, o concello ten diversos cumios, como Pico Cerredo (643 m) ao leste ou Peña de Santullán ao oeste. As maiores altitudes están no límite sur con Biscaia: Pico Betayo (720 m) e Pico Ventoso (731 m).
250px|miniatura|Litoral de Castro Urdiales.
O concello ten preto de 20 km de litoral. Ten diversos areais, como as praias de Oriñón, Arenillas, Ostende, Brazomar, Dícido (Mioño) ou El Berrón. Tamén hai diversos cabos (Sonabia, Islares, Rebanal, Cotolino, Saltacaballos e Ontón). O río Agüera forma un esteiro na ría de Oriñón.
A rexión conta cun clima atlántico húmido, con frecuentes choivas. A proximidade ao mar provoca unha feble oscilación térmica. Con todo, a temperatura é reducida por mor da corrente do Golfo.
Prehistoria
Atopáronse poboados castrexos na peña de Santullán, Cotolino, o monte Cueto e a punta do Rebanal.