cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teoría de conxuntos
O estudo moderno da teoría de conxuntos foi iniciado por Georg Cantor e Richard Dedekind na década de 1870. Logo do descubrimento de paradoxos na teoría de conxuntos simplista, propuxéronse numerosos sistemas axiomáticos a principios do século XX, dos cales o de Zermelo-Fraenkel, co axioma da escolla, é o máis coñecido.
A teoría de conxuntos úsase comunmente como un sistema de fundamentos para as matemáticas, en particular na forma da Teoría de conxuntos de Zermelo–Fraenkel co axioma da escolla. Alén do seu rol como sistema de fundamentos, a teoría de conxuntos é unha rama das matemáticas por dereito propio, cunha activa comunidade de investigadores. A investigación contemporánea dentro da teoría de conxuntos inclúe un conxunto diverso de temas que van desde a estrutura da recta real ao estudo da consistencia dos grandes cardinais.
Historia
miniatura|200px|[[Georg Cantor, fundador da teoría de conxuntos.]] Os tópicos matemáticos xorden e desenvólvense frecuentemente pola interacción de moitos investigadores. Porén, a teoría de conxuntos fundouna un único matemático, Georg Cantor, cando, en 1874 publicou o artigo "Ueber eine Eigenschaft des Inbegriffes aller reellen algebraischen Zahlen" ("Sobre unha propiedade característica de todos os números reais alxébricos").
O concepto de infinito foi obxecto de estudo dos matemáticos desde polo menos o século V a.C., cando os matemáticos indios en Oriente, e Zenón de Elea en Grecia se esforzaban no seu estudo. Xa na primeira metade do século XIX, destaca o traballo de Bernard Bolzano. A comprensión moderna do infinito comezou en 1867–71 co traballo de Cantor en teoría de números. Un encontro en 1872 entre Cantor e Richard Dedekind influenciou nas ideas de Cantor e culminou coa publicación en 1874 do artigo mencionado.
O traballo inicial de Cantor polarizou aos matemáticos da época. Mentres Karl Weierstrass e Dedekin apoiaban a Cantor, outros o criticaban como Leopold Kronecker, considerado hoxe un dos fundadores do construtivismo matemático. A teoría de conxuntos de Cantor espallouse eventualmente, debido á utilidade dos conceptos cantorianos como o da correspondencia bixectiva entre conxuntos, a súa demostración de que hai máis números reais que enteiros, e o "infinito de infinitos" (paraíso de Cantor) resultado da introdución do concepto do conxunto das partes dun conxunto. Estas utilidades da teoría de conxuntos guiaron o artigo de 1898 "Mengenlehre", contribución de Arthur Schoenflies á enciclopedia de Klein. miniatura|esquerda|[[Bertrand Russell|Russell en 1907, pouco despois de publicar Os principios das matemáticas, onde menciona o paradoxo que finalmente levaría o seu nome.]] O seguinte pulo á teoría de conxuntos veu arredor de 1900, cando se descubriu que a teoría cantoriana de conxuntos daba lugar a algunhas contradicións como as antinomias e os paradoxos. Dun xeito independente, Ernst Zermelo e Bertrand Russell acharon o máis simple e máis coñecido destes paradoxos, hoxe coñecido como paradoxo de Russell: Sexa A o "conxunto de todos os conxuntos que non se conteñen a si mesmos". Esta definición leva a unha contradición pois A non pode ser un elemento de si mesmo (non pode conterse a si mesmo), mais A debe ser un elemento de si mesmo (se non, non estarían en A todos os conxuntos con esa propiedade). En 1899 o mesmo Cantor lanzou a pregunta: Cal é o cardinal do conxunto de todos os conxuntos?, e obtivo o paradoxo mencionado. Russell usou este paradoxo na revisión que fixo en 1903 das matemáticas continentais na súa obra Os principios das matemáticas.
O debate sobre os paradoxos que producía a teoría de conxuntos non fixo máis que incrementar o seu estudo. O traballo de Zermelo en 1908 e Abraham Fraenkel en 1922 tivo como resultado a axiomática de Zermelo-Fraenkel (ZF), que chegou a consolidarse como a máis comumente usada das axiomáticas da teoría de conxuntos. Os traballos de analistas como Henri Lebesgue demostraron a grande utilidade matemática da teoría de conxuntos, sendo desde entón unha parte fundamental na construción das matemáticas modernas. A teoría de conxuntos úsase comunmente como un sistema de fundamentos das matemáticas, aínda que algunhas áreas prefiren para tal fin a teoría de categorías.
Conceptos básicos e notación
A teoría de conxuntos comeza cunha relación binaria fundamental entre un obxecto a e un conxunto A. Se a é un elemento de A escríbese a \in A, se a non é un elemento de A será a \notin A. Como os conxuntos son tamén obxectos, a relación anterior pode establecerse tamén entre conxuntos.
Unha relación binaria derivada é a relación de inclusión entre dous conxuntos. Se todos os elementos dun conxunto A son tamén elementos doutro conxunto B, dise que A está contido en B ou tamén que A é un subconxunto de B, e escribiremos. Por exemplo, {1,2} é un subconxunto de {1,2,3}, pero {1,4} non. Obviamente todo conxunto é subconxunto de si mesmo. Dise que A é un subconxunto propio de B cando todos os elementos de A son tamén elementos de B e ademais hai elementos de B que non o son de A, denotarémolo por A\subset B.
Dun xeito similar ás operacións aritméticas binarias entre números, na teoría de conxuntos defínense as seguintes operacións binarias entre conxuntos:
Un pouco de ontoloxía
miniatura|Un segmento inicial da xerarquía de [[John von Neumann|von Neumann.]] Un conxunto é puro se todos os seus elemetos son conxuntos, todos os elementos dos seus elementos son conxuntos, e así sucesivamente. Por exemplo, o conxunto {Ø} contendo apenas o conxunto baleiro é un conxunto non baleiro puro. Na teoría de conxuntos moderna é común restrinxir a atención ao universo de von Neumann de conxuntos puros, e moitos sistemas da teoría axiomática dos conxuntos son proxectados para axiomatizar apenas os conxuntos puros. Hai moitas vantaxes técnicas con esta restrición unha vez que, esencialmente, todos os conceptos matemáticos poden ser modelados por conxuntos puros, sendo pequena a perda de xeneralidade. Os conxuntos no universo de von Neumann organízanse nunha xerarquía acumulativa, baseada en canto profundamente os seus elementos, os elementos de elementos etc, están encaixados. A cada conxunto nesta xerarquía asignaselle (por recursión transfinita) un número ordinal α, coñecido como o seu rango. O rango dun conxunto puro X defínese como o supremo dos ordinais sucesores dos rangos dos elementos de X. Por exemplo, ao conxunto baleiro atribúeselle o rango 0, mentres que ao conjunto {Ø} contendo só ao conxunto baleiro atribúeselle o rango 1. Para cada α, o conxunto Vα defínese como o formado por todos os conxuntos puros con rango menor que α. A totalidade do universo de von Neumann denótase por V.
Axiomática da teoría de conxuntos
A teoría elemental de conxuntos pode ser estudade de maneira informal e intuitiva, razón pola cal pode ser ensinado nas escolas primarias usando, por exemplo, diagramas de Venn. O achegamento intuitivo presupón que un conxunto pode formarse a partir da clase de todos os obxecto que satisfán unha condición particular de definición. Esta hipótese da orixe a paradoxos, dos cales os máis simples e coñecidos son o paradoxo de Russell e o paradoxo de Burali-Forti. A axiomática da teoría de conxuntos foi inicialmente concibida para librar á teoría de conxuntos de tales paradoxos.
Os sistemas axiomáticos da teoría de conxuntos máis amplamente estudados implican que todos os conxuntos forman unha xerarquía acumulativa. Tales sistemas poden clasificarse en dous tipos, segundo a súa ontoloxía:
Os sistemas anteriores poden modificarse para permitiren urelementos, obxectos que poden ser membros de conxuntos, mais eles mesmos non son conxuntos e non teñen ningún elemento.
Os sistemas de Novos Fundamentos NFU (permitindo urelementos) e NF (faltando eles) non están baseados nunha xerarquía acumulativa. NF e NFU inclúen un "conxunto de todo", relativo a que cada conxunto ten un complementario. Nestes sistemas os urelementos son importantes, porque NF, mais non NFU, produce conxuntos para os cales o axioma da escolha non se verifica.
Sistemas de teoría de conxuntos construtiva, como CST, CZF e IZF, integran a súa axiomática na lóxica intuicionista no canto da lóxica de primeira orde. Aínda, outros sistemas toman como padrón a lóxica de primeira orde estándar, mais presentan unha relación non estándar entre os seus elementos. Estes inclúen a teoría de conxuntos basta e a teoría de conxuntos difusa, onde o valor dunha fórmula atómica que incorpora a relación entre os elementos non é simplemente verdadeiro ou falso. Unha disciplina relacionada é a dos modelos de valores booleanos de ZFC.
Aplicacións
Moitos conceptos matemáticos poden definirse dun xeito preciso usando unicamente conceptos da teoría de conxuntos. Por exemplo, estruturas matemáticas tan diversas como os grafos, as variedades, os aneis, e os espazos vectoriais poden ser definidas como conxuntos satisfacendo varias propiedades (axiomáticas). As relacións de equivalencia e de orde son ubícuas en matemáticas, e a teoría das relacións matemáticas pode describirse dentro da teoría de conxuntos.
A teoría de conxuntos é tamén un prometedor sistema de fundamentos para moitas ramas das matemáticas. Desde a publicación en 1910 do primeiro volume da obra Principia Mathematica de Russell e Whitehead, tense afirmado que moitos ou mesmo todos os teoremas matemáticos poden obterse como resultado usando unha axeitada axiomática da teoría de conxuntos, ampliada con definicións, e usando lóxicas de primeira e segunda orde. Por exemplo, as propiedades dos números naturais e dos reais poden deducirse dentro da propia teoría de conxuntos, pois cada sistema numérico pode identificarse cun conxunto de clases de equivalencia baixo unha adecuada relación de equivalencia cuxo campo é algún conxunto infinito.
Áreas de estudo
A teoría de conxuntos é unha das áreas principais de investigación en matemáticas, con moitas subáreas interrelacionadas.
Teoría de conxuntos combinatoria
A teoría de conxuntos combinatoria atangue ás extensións da combinatoria finita a conxuntos infinitos. Isto inclúe o estudo da aritmética cardinal e o estudo das extensións do teorema de Ramsey, como o teorema de Erdős–Rado.
Teoría de conxuntos descritiva
A teoría de conxuntos descritiva é o estudo de subconxuntos da recta real e, máis xeralmente, subconxuntos de espazos polacos. Comeza co estudo das clases de puntos na xerarquía de Borel e esténdese ao estudo de máis xerarquías complexas, como a xerarquía proxectiva e a xerarquía de Wadge. Moitas das propiedades dos conxuntos de Borel poden establecerse na axiomática ZFC, pero demostrando que estas propiedades se verifican para conxuntos máis complicados que requiren axiomas adicionais relacionados coa determinación e os cardinais grandes.
O campo da teoría de conxuntos descritiva efectiva áchase entre a teoría de conxuntos e a teoría da recursión. Inclúe o estudo de clases de puntos lightface, e está intimamente relacionada coa teoría hiperaritmética. En moitos casos, os resultados da teoría de conxuntos descritiva clásica teñen versións efectivas; nalgúns casos, obtéñense novos resultados demostrando primeiro a versión efectiva e estendéndoos despois ("relativizándoos") para facelos máis amplamente aplicábeis.
Unha recente área de investigación concirne ás relacións de equivalencia de Borel e a relacións de equivalencia definíbeis máis complicadas. Isto ten importantes aplicacións no estudo dos invariantes en moitos campos das matemáticas.
Teoría de conxuntos difusa
Na teoría de conxuntos tal como Cantor definiu e Zermelo e Fraenkel axiomatizaron, un obxecto ou ben é un elemento dun conxunto ou non. Na teoría de conxuntos difusa esta condición foi amortiguada por Lotfi A. Zadeh de tal xeito que un obxecto ten un certo "grao de pertenza" a un conxunto, valorado por un número entre 0 e 1. Por exemplo, o grao de pertenza dunha persoa ao conxunto da "xente alta" é máis flexíbel cunha simple resposta de si ou non, e pode ser un número real tal como 0,75.
Teoría do modelo interno
Un modelo interno da teoría de conxuntos de Zermelo-Fraenkel (ZF) é unha clase transitiva que inclúe a todos os ordinais e satisfai todos os axiomas de ZF. O exemplo canónico é o do universo construíbel L, desenvolvido por Gödel. Unha razón pola cal o estudo dos modelos internos é de interese é a de que poden ser usados para demostrar resultados de consistencia. Por exemplo, pode mostrarse que, sen reparar en se un modelo V de ZF satisfai a hipótese do continuo ou o axioma da escolla, o modelo interno L construído dentro do modelo orixinal verificará tanto a hipótese do continuo xeneralizada como o axioma da escolla. Deste modo a asunción de que ZF é consistente (tendo polo menos un modelo) implica que ZF xunto con estes dous principios é consistente.
O estudo dos modelos internos é común no estudo do determinismo e dos grandes cardinais, especialmente cando se consideran axiomas, como o axioma do determinismo, que contradín o axioma da escolla. Mesmo se un modelo fixado da teoría de conxuntos satisfai o axioma da escolla, é posíbel que un modelo interno falle en satisfacer o axioma da escolla. Por exemplo, a existencia dun número suficiente de grandes cardinais implica que hai un modelo interno que satisfai o axioma do determinismo (e, xa que logo, non satisfacendo o axioma da escolla).
Grandes cardinais
Un gran cardinal é un número cardinal cuxo carácter de "moi grande" ven dado por unha propiedade extra denominada propiedade de gran cardinal. Moitas de tales propiedades foron estudadas, incluíndo cardinais inacesíbeis, cardinais mensurábeis ou cardinais compactos e moitas máis. Estas propiedades tipicamente implican que o número cardinal debe ser moi grande, sendo imposíbel de probar a existencia dos cardinais coas propiedades especificadas dentro da teoría de Zermelo-Fraenkel.
Determinismo
O determinismo refírese ao feito de que, baixo uns presupostos axeitados, certos xogos de información perfecta para dous xogadores están determinados desde o comezo do xogo no sentido de que un xogador debe ter unha estratexia gañadora. A existencia destas estratexias ten consecuencias importantes na teoría de conxuntos descritiva, como a asunción de que determinar unha clase de xogos máis ampla, frecuentemente implica que unha clase de conxuntos máis ampla terá unha propiedade topolóxica. O axiomma do determinismo (AD) é un importante obxecto de estudo; se ben incompatíbel co axioma da escolla, AD implica que todos os subconxuntos da recta real teñen bo comportamento (en particular, son medíbeis e coa propiedade de conxunto perfecto). AD pode usarse para demostrar que os graos de Wadge teñen unha estrutura aliñada.
Forzamento
Paul Cohen inventou o método de forzamento mentres buscaba un modelo de ZFC no que fallaran o axioma da escolla ou a hipótese do continuo. Forzando a incorporación nalgúns modelos dados de teoría de conxuntos, de conxuntos adicionais para crear un modelo máis grande cunhas propiedades determinadas (é dicir, "forzadas") mediante a construción a partir do modelo orixinal. O forzamento é un dos dous métodos de demostración da consistencia relativa mediante métodos finitísticos, o outro método é o dos modelos de valores booleanos.
Invariantes cardinais
Un invariante cardinal é unha propiedade da recta real medida por un número cardinal. Por exemplo, un invariante ben estudado é a cardinalidade máis pequena dunha colección de conxuntos magros de reais cuxa unión é toda a recta real. Estes son invariantes no sentido de que dados dous modelos isomorfos calesquera da teoría de conxuntos, deben dar o mesmo cardinal para cada invariante. Moitos invariantes cardinais téñense estudado, e as relacións entre eles con frecuencia son complexas e están relacionadas con axiomas da teoría de conxuntos.
Topoloxía conxuntista
A topoloxía conxuntista estuda cuestións de topoloxía xeral que son de natureza conxuntista, ou que requiren métodos avanzados da teoría de conxuntos para a súa solución. Moitos deste teoremas son independentes de ZFC, necesitando axiomas máis fortes para a súa demostración. Un problema famoso é o do espazo normal de Moore, unha cuestión de topoloxía xeral que foi obxecto dunha busca intensa. A resposta á cuestión do espazo normal de Moore foi eventualmente demostrada ser independente de ZFC.
Obxecións á teoría de conxuntos como fundamento das matemáticas
Desde o inicio da teoría de conxuntos, algúns matemáticos opuxéronse a tratala como un fundamento das matemáticas. A obxeción máis común, voceada por Kronecker nos primeiros días da teoría de conxuntos, comezou desde unha visión construtivista de que as matemáticas están vagamente relacionadas coa computación. Se se garantiza este punto de vista, entón o tratamento dos conxuntos infinitos, tanto na teoría informal de conxuntos como na axiomática, introduce métodos matemáticos e obxectos que non son computábeis, mesmo ao principio. Ludwig Wittgenstein cuestionaba a maneira en que a teoría de conxuntos de Zermelo–Fraenkel manexaba os infinitos. Os puntos de vista de Wittgenstein sobre os fundamentos das matemáticas foron máis tarde criticados por Georg Kreisel e Paul Bernays, e investigados por Crispin Wright, entre outros.
Teóricos das categorías teñen proposto a teoría de topos como unha alternativa á tradicional teoría axiomática de conxuntos. A teoría de topos pode interpretar varias alternativas para aquela teoría, tales como o construtivismo, a teoría dos conxuntos finitos, e a teoría de conxuntos computábel. A teoría de topos tamén dá un marco natural para forzar e discutir a independencia do axioma da escolla de ZF, así como proporciona unha estrutura para a topoloxía sen puntos e os espazos de Stone.
Unha área activa de investigación é a dos fundamentos univalentes xurdidos desde a teoría tipo homotopía. Aquí, os conxuntos defínense como clases de tipos, con propiedades universais de conxuntos resultantes dos tipos indutivos superiores. Principios como o axioma da escolla e a lei do terzo excluso aparecen nun espectro de diferentes formas, algunhas das cales poden ser demostradas, e outras corresponden a nocións clásicas; isto permite unha detallada discusión dos efectos destes axiomas nas matemáticas.
Aliens vs Avatars
Aliens vs Avatars é un filme estadounidense de ficción científica dirixido por Lewis Schoenbrun que foi estreado no 2011.
Sinopse
Unha criatura alieníxena chega á Terra para reproducirse e apoderarse dela, pero outra raza alien porase no seu camiño mediante uns avatares con aspecto humano para axudar ós humanos a desfacerse do monstro extraterrestre.
Economía marxista
A economía marxista é a escola de pensamento económico inspirada na obra de Karl Marx. Malia que existe unha gran variedade de autores de diferentes correntes que utilizan en maior ou en menor medida as categorías económicas elaboradas por Marx na súa obra principal O Capital como forza de traballo, plusvalía, explotación ou exército industrial de reserva entre outras, a escola marxista propiamente dita estaría integrada por aqueles autores que se caracterizan por unha análise crítica do capitalismo como modo de produción e suscitan a necesidade da superación deste.
Modesto Lamas Sánchez
Modesto Lamas Sánchez, nado en Ourense e finado na Coruña o 12 de febreiro de 1933, foi un xornalista e escritor galego.
Traxectoria
Fillo de Valentín Lamas Carvajal, foi director de El Eco de Orense de 1906 a 1908. Foi funcionario de Facenda na Coruña.
Atom Egoyan
Atom Yeghoyan (en armenio Աթոմ Եղոյեան), coñecido como Atom Egoyan, nado no Cairo (Exipto) o 19 de xullo de 1960 é un director teatral e cinematográfico canadense.
Traxectoria
Egoyan naceu no Cairo de pais armenios, artistas que tiñan unha tenda de mobles. O seu nome, Atom, vén por coincidir coa finalización do primeiro reactor nuclear exipcio. En 1962, cando tiña dous anos, os seus pais deixaron Exipto polo Canadá, establecéndose en Victoria, Columbia Británica, e cambiando o seu apelido por Egoyan. Egoyan comezou a estudar a cultura armenia na Universidade de Toronto.
Dirixiu na súa carreira varias longametraxes, capítulos de series de televisión e curtametraxes. Debutou no cinema en 1984 con "Next of Kin" e conseguiu recoñecemento internacional co seu filme Exotica (1994). O seu primeiro filme baseado en material alleo foi The Sweet Hereafter (1997), que lle valeu candidaturas ao Oscar como mellor director e mellor guión adaptado.
Petroloxía
miniatura|Un grao de area volcánica visto no microscopio en diferentes condicións de polarización da luz: con orientación plana na imaxe superior e orientación cruzada na imaxe inferior. A escala da imaxe é de 0.25mm A petroloxía (do grego πέτρος, pétros, "rocha" e λόγος, lógos, "temática" ou "materia") é a disciplina xeolóxica que se dedica ao estudo das rochas desde súa forma macroscópica á súa composición de minerais microscópicos e compostos químicos. Ademais da estrutura e composición, estuda a orixe e distribución das rochas.
A litoloxía ten sido un sinónimo de petrografía, mais actualmente a litoloxía oriéntase só á descrición física macroscópica das rochas. A petrografía, porén, estuda os detalles microscópicos das rochas.
Pobo wixárika
O wixárika é un pobo indíxena maioritario en Nayarit, México. Habitan o oeste central do país, na Serra Madre Occidental, principalmente nos estados de Nayarit, Xalisco e partes dos estados de Durango e Zacatecas. Denomínanse a si mesmos wixárika (a xente) na súa lingua, que pertence á familia das linguas uto-aztecas e á que chaman wixaritari waniuki (huichol).
O etnónimo "huichol" provén da adaptación á lingua náhuatl do autónimo wixarika, debido a que en lingua huichol o "a" pode chegar a escoitarse como ou; r e l son alófonos, e a pronuncia de x, que era sibilante, interpretouse como africada, tz, entre os séculos XVII e XVIII (época en que puido ocorrer o préstamo da palabra), pero a perda da sílaba -ka deu como resultado huitzol en náhuatl, e a súa castelanización, huichol.
Os wixáricas falan unha lingua do grupo corachol que está estreitamente emparentada co grupo nahua (aztecoide). Ademais, recibiron influencias mesoamericanas, o cal se reflicte no feito de que o huichol ten trazos típicos da área lingüística mesoamericana.
A súa espiritualidade tradicional inclúe a recolección e o consumo do peiote (Lophophora williamsii), un cacto que posúe efectos alucinóxenos debido ós seus alcaloidess psicoactivos, entre eles a mescalina.
Distribución xeográfica
dereita|miniatura|Extensión territorial dos wixárika e pobos veciños antes da conquista española. A rexión wixárika atópase no espiñazo da serra Madre Occidental ou serra wixarika, nos estados de Nayarit, Xalisco e Durango .Dividida en cinco grandes comunidades, cada unha das cales é autónoma, ten as súas propias autoridades civís e relixiosas.
A autoridade civil é encabezada por un gobernador chamado totohuani, e renóvase anualmente. Os mara 'akate ou maraakames -cantadores ou sacerdotes- teñen como misión conservar e manter vivas as tradicións.
Partido Comunista Romanés
O Partido Comunista Romanés (PCR), en romanés Partidul Comunist Român, foi o partido marxista-leninista deste país da Europa do Leste, gobernándoo dende o 30 de decembro de 1947 ata o 22 de decembro de 1989.
O partido chamouse na súa fundación Partido Comunista de Romanía (Partidul Comunist din România), para en 1948, por mor da fusión con outros partidos de esquerda, pasar a chamarse Partido dos Traballadores Romaneses (Partidul Muncitoresc Român), e finalmente, desde 1965, chamouse Partido Comunista Romanés.
Hermes Conrad
Hermes Conrad é un personaxe ficticio de Futurama, unha serie de animación para televisión creada por Matt Groening e David X. Cohen. Na versión orixinal a súa voz pona Phil LaMarr.
Historia
Hermes é un burócrata xamaicano cun don especial para arquivar. É o contable de Planet Express, con nivel 37 (é ascendido do 34 durante a serie) dentro dos burócratas, presumindo moitas veces diso. Participou nas Olimpíadas de 2980 na modalidade de limbo. Está casado con LaBarbara e ten un fillo de 12 anos, Dwight.
Rozavales, Monforte de Lemos
Santa María de Rozavales é unha parroquia do concello de Monforte de Lemos na comarca da Terra de Lemos, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 56 habitantes, deles 26 eran homes e 30 eran mulleres.
Limita ao norte coas parroquias de Sindrán e Liñares, ao leste con Vilachá e ao sur e oeste con Vilamarín.
A parroquia denominouse antigamente Salvadur, mais no século XIII mudouse a Rozavales ao se instalar aquí a Orde de Roncesvalles.
Revolución Gloriosa
miniatura|240px|Xacobe II. A Revolución Gloriosa foi o destronamento de Xacobe II de Inglaterra en 1688 polos parlamentarios que ofreceron o trono ao stadhouder dos Países Baixos Guillerme de Orange e a súa muller María II de Inglaterra, significou o comezo da democracia parlamentaria inglesa moderna.
A Guerra Civil inglesa trouxera un sistema de poder persoal e absoluto na persoa de Oliver Cromwell, á súa morte para evitar unha nova guerra civil a alta burguesía e a nobreza chegaron a un acordo para restaurar a monarquía na persoa de Carlos II de Inglaterra, a cambio o rei aceptaba que correspondía ao Parlamento a elaboración das leis e fixar os impostos e a nobreza aceptaba a supresión dos seus monopolios e privilexios.
Á morte de Carlos subiu ao trono Xacobe, católico e de mentalidade absolutista, chegando a unha situación extremadamente delicada entre o Parlamento e o novo monarca, o cal non contaba co apoio da nobreza, anglicana e desgustada pola política real de desprazar aos protestantes do exército e a corte. Seguindo as teorías de John Locke de que todo gobernante quedaba sometido á decisión da maioría dos cidadáns uniuse a burguesía e a nobreza e ofrecéronlle a coroa a Guillerme de Orange coa condición que mantivese o protestantismo e deixase gobernar o Parlamento. O 5 de novembro Guillerme desembarcaba en Inglaterra, Xacobe abandonado de case todos viuse obrigado a deixar o trono e daba comezo un novo réxime no cal o poder residía no Parlamento, ditaba as leis, recadaba os impostos, elixía na práctica ao primeiro ministro mentre o rei reinaba pero non gobernaba. Non era unha democracia xa que só a nobreza e a alta burguesía tiña dereito ao voto pero Inglaterra converteuse no século XVIII nun facho de liberdade que atraía as miradas dos burgueses de toda Europa.
Xosé Abilleira
Xosé Abilleira Sanmartín, nado en Lérez (Pontevedra) o 13 de marzo de 1964, é un profesor e escritor galego.
Traxectoria
miniatura|Xosé Abilleira (dereita), con [[Anxo González Guerra (esquerda) na presentación de Memorias dunha vaca marela de Afonso Eiré (centro) en Pontevedra, 2018]] Estudou no Instituto pontevedrés da Xunqueira e licenciouse en Filoloxía Clásica na Universidade de Santiago de Compostela. Exerceu a docencia no IES Valle-Inclán, no IES Gonzalo Torrente Ballester, no IES Pazo da Mercé das Neves (no que foi director) e no IES de Soutomaior.
Ten colaborado no Diario de Pontevedra, A Nosa Terra, A Nova Peneira, Sermos Galiza, Pontevedra Viva, Cedofeita, Ólisbos...
Formou parte da candidatura do BNG ao Concello de Pontevedra e foi responsábel local do partido.
Integrante de diversas entidades culturais (Asociación Amigos da Cultura, Asociación Cedofeita, Sociedade de Estudos Clásicos...), preside Maio Longo.
Amy Wong
Amy Wong é un personaxe ficticio de Futurama, unha serie de animación para televisión creada por Matt Groening e David X. Cohen. Na versión orixinal a súa voz pona Lauren Tom.
Historia
Amy é unha moza incribelmente rica, guapa e simpática; mais tamén trapalleira e inocente, e con ela, o Planet Express é moi propenso a ter accidentes. É unha estudante de enxeñería na Universidade de Marte e herdeira do hemisferio occidental dese planeta. A pesar de nacer en Marte, é de etnia chinesa, propensa a maldicir en cantonés e falar xerga do século XXXI. Os seus pais son Leo e Inez Wong. Inicialmente semella algo promiscua, mais logo desenvolve unha longa relación con Kif Kroker.
Noitevella
miniatura|300px|Aspecto da [[Puerta del Sol de Madrid o día de Noitevella do ano 2006.]] A Noitevella é a derradeira noite do ano, entre o 31 de decembro e o 1 de xaneiro (día de Aninovo).
Historia e características
Son innumerables as tradicións e as supersticións que se manifestan por todo o mundo en relación a esa noite. En España, a máis coñecida é a das doce uvas, que consiste en tomar unha uva por cada unha das doce badaladas que marcan a fin de ano. Máis recente é a moda de levar roupa interior vermella: bragas, calzóns, unha liga etc.
James Dean
James Byron Dean, nado en Marion (Indiana) o 8 de febreiro de 1931 e finado en Cholame (California) o 30 de setembro de 1955 foi un actor norteamericano.
Noitevella
Historia e características
En Colombia tamén se adoptou a tradición das doce uvas, especialmente na rexión andina do país. A diferenza de España, a roupa interior a levar debe ser de cor amarela.
James Dean
Traxectoria
Foi unha icona cultural da súa época, malia protagonizar só tres filmes protagonizando papeis de mozo inconformista converteuse en símbolo dunha xeración de mozos que se viron retratados no seu papel en Rebel Without a Cause. A súa morte a idade temperá axudou a garantir a súa lenda.
Noitevella
Historia e características
En Chile a tradición consiste en comer lentellas no momento que dan as doce da noite, e en certos lugares, cando comezan os fogos artificiais.
Na maioría dos países, con todo, o costume máis estendido é brindar con champaña á medianoite.
Os primeiros en entrar no novo ano son os habitantes das illas da Liña, en Kiribati.
Carmen Conde
Carmen Conde Abellán nada en Cartaxena o 15 de agosto de 1907 e finada en Madrid o 8 de xaneiro de 1996, foi unha mestra, poeta e narradora española. En 1931 fundou, xunto con Antonio Oliver Belmás, a primeira Universidade Popular de Cartaxena. Foi a primeira académica de número da Real Academia Española ; pronunciou o seu discurso de entrada en 1979.
Traxectoria
Ós seis anos trasladouse coa súa familia a Melilla, onde viviu até 1920. As memorias desta época están recollidas en Empezando La vida. En 1923, aprobou unhas oposicións para Auxiliar da Sala de Delineación da Sociedad Española de Construcción Naval e comezou a traballar, iniciando a súa colaboración coa prensa local un ano máis tarde. Ós 19 anos comezou Maxisterio na Escola Normal de Mestras de Murcia.
Un ano despois, en 1927, coñeceu ó poeta Antonio Oliver Belmás e formalizaron as súas relacións. Ela publica en Lei: (entregas de capricho), e en 1928 en Obra en marcha: diario poético, as minoritarias revistas de Juan Ramón Jiménez. En 1929 escribe a súa cuarta obra, Brocal, terminando os seus estudos de Maxisterio na Escola Normal de Albacete o ano 1930. Un ano máis tarde, o 5 de decembro de 1931 casan para crear a primeira Universidade Popular de Cartaxena. En 1933, ambos fundan a revista Presencia, órgano da Universidade Popular, institución que tamén conta con biblioteca de adultos, biblioteca infantil, cinema educativo, conferencias, excursións, exposicións de arte etc., auxiliados polo Padroado de Misións Pedagóxicas. Carmen traballa como mestra na Escola Nacional de Párvulos en El Retén.
En 1936 a autora coñece a Amanda Junquera, esposa do catedrático de Historia Española Cayetano Alcázar Molina, coa que manterá unha relación amorosa homosexual segundo afirmou, entre outros, José Luís Ferris na biografía que escribiu sobre a escritora: Carmen Conde: vida pasión y verso de una escritora olvidada. O investigador chega afirmar que tanto a vida como a obra da poeta se van a ver definidas por esa batalla interior que Carmen hubo de librar hasta el final de sus días, una lucha íntima, secreta acaso, entre las sombras del pasado y el presente junto a Amanda Junquera.
A década de 1940 foi literariamente moi produtiva para ambos; ela utiliza como pseudónimos Magdalena Noguera, Florentina del Mar e outros. Imparten cursos para estranxeiros, pronuncian conferencias... En 1941, Carmen instálase na rúa Wellingtonia de Madrid, nun inmoble propiedade de Vicente Aleixandre, que reside na planta baixa. Desde 1944 a 1951, colabora en Radio Nacional de España. Por fin, o matrimonio pode reunirse en 1945, residindo na Pensión Valls da madrileña rúa Goya, xunto coa nai de Carmen, ata que en 1949 pasan a vivir no que será o domicilio familiar, na rúa Ferraz. Ela encárgase da asesoría literaria da Editorial Alhambra, colabora na Sección Bibliográfica do CSIC e na Sección de Publicacións da Universidade Central de Madrid. Estes anos publica algunhas das súas obras poéticas máis importantes: Ansia de la Gracia, Mujer sin Edén...
No ano 1956, o matrimonio xestiona a cesión ó Ministerio de Educación Nacional do arquivo de Rubén Darío, que estaba en poder da súa última compañeira, Francisca Sánchez.
O 28 de xullo de 1968 morre Antonio Oliver, promocionando a súa esposa tres anos máis tarde a edición das obras completas do seu marido. No ano 1978 é elixida académica de número da Real Academia Española, ocupando a cadeira de brazos "k", pronunciando o 28 de xaneiro de 1979 o discurso de ingreso na Academia, Poesía ante el tiempo y la inmortalidad.
A partir do ano 1982 e a pesar da continuidade no seu labor creador, comezan a manifestárselle os primeiros síntomas do Alzeheimer. Aínda así, non deixa de conceder entrevistas, participar en programas de radio etc. Mesmo en 1987 recibe o Premio Nacional de Literatura infantil e xuvenil por Canciones de nana y desvelo.
Nos últimos anos da súa vida entre 1992 e 1996, vivía nunha residencia en Majadahonda. En setembro de 1992 redacta o seu testamento legando ó concello de Cartaxena, a súa cidade natal, a totalidade da súa obra literaria e a do seu marido. Os mandatarios da escritora, en virtude do poder outorgado pola mesma, formalizan un convenio que regula a doazón deste legado cultural, cuxo texto definitivo se aproba en 1994. Coa misión de velar polo bo funcionamento e cumprimento dos fins da doazón, así como o fomento das personalidades de Carmen Conde e Antonio Oliver e as súas obras, o Concello de Cartaxena comprométese neste Convenio a crear o Padroado Municipal Carmen Conde-Antonio Oliver, que se constitúe en 1995; ese mesmo ano inaugúrase o Museo.
San Xillao de Tor, Monforte de Lemos
San Xillao de Tor é unha parroquia do concello de Monforte de Lemos na comarca da Terra de Lemos, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 97 habitantes, deles 45 eran homes e 52 eran mulleres.
Santiso, Santiso, Maceda
Santiso é un lugar da parroquia de Santiso no concello ourensán de Maceda na comarca de Allariz - Maceda. Tiña 56 habitantes no ano 2012 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 30 eran homes e 26 mulleres.
Fronte de Salvación Nacional
Fronte de Salvación Nacional (romanés: Frontul Salvării Naţionale, FSN) foi o nome do grupo gobernante de Romanía nas primeiras semanas despois do golpe de estado contra o réxime socialista de Nicolae Ceausescu, que puxo fin á Revolución Romanesa de 1989. Posteriormente, o FSN converteuse en partido político, e é o antecesor de dous dos tres grandes partidos políticos romaneses da actualidade: o Partido Socialdemócrata (PSD) e o Partido Demócrata (PD).
Creación
En marzo de 1989, seis importantes membros do Partido Comunista Romanés (PCR) escribiron unha carta aberta ao ditador Nicolae Ceausescu onde expuñan o seu desacordo con certos abusos de poder e a política económica da República Socialista de Romanía. A chamada Carta do Seis circulou en medios de países capitalistas e foi lida en Radio Free Europe, onde foi descrita como o manifesto dunha organización clandestina chamada Fronte de Salvación Nacional.
O 21 de decembro dese mesmo ano, entre 80 e 100 mil acodes reuníronse nas inmediacións da sede do Comité Central do PCR, acudindo a un chamado do propio Ceausescu. Ante a oposición manifestada polos asistentes á praza, Nicolae Ceaucescu abandonou o lugar -aconsellado polos seus colaboradores militares- e logo foi capturado, xulgado e executado o 25 de decembro panda a súa dona Elena.
Estación de Veguellina
A estación de Veguellina é unha estación de tren de Adif situada na localidade de Veguellina de Órbigo, no concello de Villarejo de Órbigo, na provincia de León. Ten servizos de media e longa distancia operados por Renfe.
Situación ferroviaria
A estación atópase no punto quilométrico 157,9 da liña férrea de ancho ibérico que une León e A Coruña, a 811 metros de altitude, entre as estacións de Barrientos e Villabante. O tramo é de vía única e está electrificado.
Historia
A estación foi inaugurada o 16 de febreiro de 1866 coa posta en marcha do tramo León-Astorga da liña que pretendía unir Palencia coa Coruña. Foi construída pola Compañía dos Ferrocarrís do Noroeste de España. En 1878, apremada polo Estado para que concluíse os seus proxectos en marcha, Noroeste declarouse en quebra tras un intento de fusión con MZOV que non prosperou. Foi entón cando a estación pasou a mans da Compañía dos Ferrocarrís de Asturias, Galicia e León creada para continuar coas obras iniciadas por Noroeste e xestionar as súas liñas. Con todo a situación financeira desta última tamén se volveu rapidamente delicada sendo absorbida por Norte en 1885.
En 1941, a nacionalización do ferrocarril en España supón a desaparición desta última e a súa integración na recentemente creada Renfe. Desde o 31 de decembro de 2004 Renfe Operadora explota a liña mentres que Adif é a titular das instalacións ferroviarias.
A estación
A historicamente coñecida como liña Palencia-A Coruña cruza a pedanía de Veguellina de leste a oeste. O edificio para viaxeiros é unha sinxela estrutura de base rectangular e planta baixa con disposición lateral ás vías. Dispón de dúas plataformas, unha lateral e outra central, ás que acceden a vía principal e unha derivada. Unha marquesiña encostada ao edificio de viaxeiros protexe a plataforma lateral.
Longa distancia
Actualizado a 22 de xuño de 2016.
Media distancia
Actualizado a 22 de xuño de 2016.
Filmes propostos ó mellor filme internacional na 38ª edición dos Óscar
200px|miniatura|[[Elmar Klos, codirector do filme gañador.]] Os seguintes 15 filmes, todos eles de países diferentes, foron propostos na 38ª edición dos Óscar para o premio de mellor filme en lingua non inglesa. Os títulos salientados en azul e verde son os cinco filmes nomeados, en representación de Checoslovaquia, Grecia, Italia, o Xapón e Suecia.
O 18 de abril de 1966, Checoslovaquia converteuse no primeiro filme do bloque do leste en gañar o Óscar co filme en lingua eslovaca Obchod na korze.
Hungría presentou un filme á competencia por vez primeira.
Ssangbangwool Raiders
Os Ssangbangwool Raiders (쌍방울 레이더스) foron un equipo profesional coreano de béisbol con sede na provincia de Jeolla do Norte, tendo os seus estadios en Jeonju e Gunsan. O club compitiu na KBO League, a principal liga de béisbol de Corea do Sur.
Richard Ashcroft
Richard Paul Ashcroft (máis coñecido como simplemente Richard Ashcroft) é un cantante e guitarrista nado en Billinge, Wigan (Inglaterra) o 11 de setembro de 1971. Fíxose coñecido mundialmente a raíz do éxito obtido co seu grupo The Verve tras editar o seu terceiro álbum de estudio, Urban Hymns, no ano 1998, no selo HUT. Trala disolución de The Verve pola súa propia vontade iniciou unha carreira en solitario, editando en 2000 Alone with everybody, en 2002 Human Conditions en 2006 Keys To The World.
En 2007 The Verve reúnese de novo e rematan sacando un novo disco en 2008, Forth.
En 2009 o grupo se declara "en vacacións", e Ashcroft acaba sacando o que foi o seu cuarto disco en solitario, "RPA and The United Nations of Sound" ("United Nations of Sound" en Norteamérica) en 2010.
Actualmente atópase traballando no seu novo disco, que segundo palabras de Ashcroft ten prevista a súa saída en 2013. Contará co exbaixista do grupo británico, Ocean Colour Scene, Damon Minchella.
Polistes dominula
As avespas Polistes dominula teñen un sistema de apareamento baseado no lek. A diferenza da maioría dos insectos sociais, o 35% dos individuos de Polistes dominula nunha colonia non están emparentados. A especie está espallándose por moitas zonas do mundo fóra da súa área tradicional, e nalgúns países, como Canadá e Estados Unidos considérase unha especie invasora.
Zibo
miniatura|250px|dereita|Praza de Liuquan no distrito de Zichuan. Zibo é unha municipalidade da provincia de Shandong no leste da China. Segundo o censo, en 2010 tiña 4.530.600 habitantes.
Polistes dominula
Taxonomía e nome
Polistes dominula foi descrita orixinalmente en 1791 por Johann Ludwig Christ co nome Vespa dominula. Despois foi cambiada ao xénero Polistes. O epíteto do seu nome, dominula, significa en latín "pequena señora", e seguindo o Código Internacional de Nomenclatura Zoolóxica, os epítetos das especies que cambian de xénero que son substantivos non cambian cando a especie se reclasifica e se sitúa noutro xénero. Os autores que non se decataron que dominula era un substantivo escribiron este epíteto como "dominulus" durante décadas. Outra causa da confusión no nome da especie é a ambigua distinción entre o xenitivo masculino e feminino dos substantivos. En literatura vella Polistes dominula pode aparecer denominada Polistes gallicus, que, en realidade, é outra especie coa cal ás veces se confunde.
Zibo
Ten unha superficie de 5.938 km².Limítrofe ao oeste coa capital provincial Jinan, é froito da unión da antiga cidade de Zichuan (século II a.n.e.) e a cidade mineira de Boshan (de aí o nome Zi-Bo), e que en 1954 anexionouse unha terceira cidade, Zhangdian, nó de comunicacións na chaira setentrional, onde pasou a residir a sede administrativa do municipio.
Polistes dominula
Taxonomía e nome
En canto ao seu nome común, a este tipo de avespas se lles chama avespas papeleiras ou cartoneiras pola consistencia do material do seu niño, feito dunha substancia similar ao papel e saliva. Esta é unha das avespas papeleiras máis importante nativa da área europea, pero a súa área tradicional inclúe outros continentes e non é a única avespa papeleira europea. En realidade, pódeselles chamar avespas papeleiras a moitas especies de véspidos pertencentes á subfamilia Polistinae (e ás veces mesmo, menos propiamente, a algunhas especies das subfamilias Vespinae e Stenogastrinae, que tamén fan niños de papel).
Zibo
A riqueza mineira converteuna no século XX nun grande e diversificado centro industrial.
Polistes dominula
Descrición e identificación
Hai pouca variación entre os individuos de P. dominula; a lonxitude das ás dos machos vai de 9,5 a 13,0 mm, mentres que nas femias vai de 8,5 a 12,0 mm. O seu corpo está coloreado totalmente de negro e amarelo, de xeiro similar ao de Vespula germanica, unha das avespas máis comúns e agresivas no seu hábitat nativo. A mandíbula da femia é negra e ás veces ten unha mancha amarela. As femias teñen unha marca subantenal negra que raramente ten un par de pequenas manchas amarelas. O vértex da femia ás veces ten un par de pequenas manchas amarelas detrás dos ocelos posteriores. As femias teñen manchas escutais amarelas con forma de coma.
Variacións entre individuos de P. dominula
Aínda que sexa difícil atopar variacións ben evidentes entre individuos de Polistes dominula a simple vista, hai características definidas únicas de cada individuo. Por exemplo, as manchas abdominais no macho varían de tamaño, localización e patrón. Actúan como sinais selectivos sexuais e tamén se utilizan para determinar a xerarquía social nas colonias. Os machos de P. dominula con patróns de manchas regulares máis pequenas son máis agresivos e dominantes con respecto aos que teñen patróns irregulares máis grandes. De igual xeito, a morfoloxía das femias tamén varía entre individuos. Canto máis grandes e máis dispersas son as marcas no clípeo das fundadoras, maior é a posibilidade de que sexan dominantes sobre outras femias.
Distribución
miniatura|esquerda|P. dominula sobre un [[lirio.]] A área de distribución nativa de Polistes dominula comprende unha gran parte do sur de Europa e Norte de África, e partes temperadas de Asia, chegando polo leste ata China. Desde mediados da década de 1980 obsérvase que as poboacións de P. dominula se espandiron a rexións máis frías, especialmente cara ao norte de Europa. Especúlase que o quecemento global elevou as temperaturas en certas áreas, o que favorece a expansión desta especie. Ademais, a especie foi introducida en Australia, Nova Zelandia, Suráfrica, Norteamérica e Suramérica. Por exemplo, nos Estados Unidos apareceu na década de 1970 en Massachusetts e en 1995 xa fora documentada en todo o noroeste dos Estados Unidos e chegara ao Canadá. É probable que o animal sexa transportado xunto con mercancías e embalaxes en barcos e tráileres durante as actividades de comercio internacional.
Nos Estados Unidos e o Canadá considérase unha especie invasora, que compite con éxito e está desprazando a outras especies de Polistes nativas, como P. fuscatus. Pode comer unha variedade maior de insectos (outros Polistes só comen eirugas), tende a vivir en zonas máis protexidas e é máis prolífica que outras especies. En Columbia Británica, Canadá está prexudicando os cultivos de cereixas e viñas, xa que lles morde a pel e espalla fungos.
Hábitat
Polistes dominula vive xeralmente en hábitats terrestres temperados como matos, bosques e biomas de pradeira. Tamén ten propensión a colonizar zonas próximas ás habitadas polos humanos porque as estruturas construídas polo ser humano poden servirlle de refuxio e a miúdo están localizadas preto de boas fontes de alimentación.
Ciclo de vida
miniatura|dereita|Unha raíña xove e o seu niño. As raíñas fundadoras hibernantes ou fundadoras, pasan arredor dun mes durante a primavera construíndo un niño e aprovisionando a descendencia, e a primeira descendencia estará formada por fillas obreiras na colonia en crecemento. As colonias poden comezalas unha ou máis fundadoras na primavera. Se hai múltiples fundadoras, aquela que poña máis ovos é a que se converterá na raíña dominante. O resto das fundadoras pasarán a ser subordinadas e traballarán para axudar á colonia.
Máis tarde prodúcense machos, e cando estes empezan a aparecer, algunhas das fillas poden aparearse con eles e deixar os seus niños para converterse nas fundadoras da seguinte estación. O cambio de producir obreiras a producir futuras fundadoras (xines) non é sempre abrupto, como se considera que é o caso noutras especies de Polistes.
miniatura|Avespa papeleira regurxitando.