cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mercado de Colom
Fachadas
Na fachada sur (rúa Jorge Juan) elévase nun arco oxival de 16 m de clave e 13 m de luz entre soportes, coa profundidade dunha cruxía. En medio do arco, unha galería, antes destinada a oficinas e agora a un restaurante, fai de punto entre os dous pavillóns situados a cada costado da fachada, a cal está feita a base de ladrillo, pedra artificial e pedra natural, cun revestimento de mosaico cerámico vitrificado no arco, as voltas interiores e os pináculos. Esta fachada presenta un programa iconográfico e simbólico moi completo, onde están presentes as aves, as carnes, os peixes, as hortalizas, os caracois, as flores e a froita, especialmente laranxas.
Este xeito de suscitar o programa decorativo era común noutros arquitectos da época coma Lluís Doménech i Montaner, Josep Puig i Cadafalch ou Antoni Gaudí, mais o seu desenvolvemento tan completo e exhaustivo lembra necesariamente á Portada del Naixement da Sagrada Familia de Barcelona, da edificación da cal foi testemuña directa Francesc Mora durante os seus anos de estudante, nas súas visitas ao taller de Gaudí.
A diferenza da fachada sur, a que mira ao norte (R/ Comte de Salvatierra) consta dun só plano sen volumetría, executada tamén en ladrillo e combinación de pedra natural e artificial. O plano desta fachada está limitado lateralmente por sendas columnas troncocónicas acabadas en pináculos, no centro da cal ábrese un grande arco parabólico de fábrica ladrillo de dimensións semellantes ao outro e o tímpano do cal é pechado por unha colosal vidreira. A parte inferior desta remata a uns 4 m de altura por medio dunha marquesiña de vidro sobre pechamentos metálicos. Na base dos dous grandes pináculos laterais sitúanse os postos de flores, de grande lixeireza e cuberta ondulada revestida tamén con fragmentos cerámicos (trencadís). Esta fachada está carente de ornamentación, levando algúns detalles illados.
Cuberta
Dada a súa experiencia no manexo de estruturas metálicas para a estacións de tren, como a Estació del Nord de Valencia, foi Demetri Ribes que deseñou a estrutura metálica da cuberta, con marquesiñas laterais a diferentes alzadas que facilitan aberturas lonxitudinais para unha mellor iluminación e ventilación do espazo. Ao longo da rúa ábrese unha bufarda que alumea naturalmente a nave.
Ligazóns externas
Vista da fachada sur
Glíridos
Os glíridos (Gliridae ou Myoxidae) son unha familia de roedores esciuromorfos coñecidos popularmente como lirios ou leiróns (nomes que tamén recibe Arvicola sapidus, que é doutra familia), que se poden encontrar en Eurasia e África.
Son roedores pequenos de 18 a 26 cm, incluíndo o rabo, de aspecto similar ao rato, de pelaxe gris escura ou castaña no lombo e branca na parte baixa. Son coñecidos especialmente polos seus longos períodos de hibernación.
Son omnívoros; comen principalmente froitos de outono como as amoras, castañas, landras etc. Tamén consomen insectos (ortópteros e outros), arácnidos, caracois, crías de aves e outros pequenos roedores. Poden chegar a devorar os seus conxéneres tralo longo letargo invernal. A súa fórmula dental é similar á dos esquíos, aínda que a miúdo carecen de premolares:.
A diferenza do resto dos roedores, todas as especies de glíridos actuais carecen de cego intestinal, polo que non poden dixerir a celulosa. Porén, no Mioceno temperán, durante a máxima diversidade da familia, as especies existentes entón aínda debían de conservar o cego e a dieta do grupo era moito máis variada, como se deduce das distintas morfoloxías dentarias, algunhas hipsodontas (de coroas moi elevadas).
miniatura|left|250px|Graphiurus sp. nun tronco.
O hábitat dos glíridos pode ser unha zona de matogueira baixa á beira dos ríos, hortas e xardíns. Porén, algúns poden estar adaptados a outros ambientes, como Sevelinia, que habita en ambientes desérticos.
Aparéanse durante a época estival, e en épocas favorables poden ter dúas ou tres camadas. A xestación dura de 20 a 25 días. Cada camada é de entre 2 e 8 crías, que pesan ao nacer uns 15 gramos e abren os ollos aos 20 días. A lactación dura uns 45 días, e alcanzan a madurez aos 4 meses despois do nacemento.
Evolución e filoxenia
Os glíridos orixináronse en Europa durante a radiación adaptativa que seguiu á apertura do Atlántico, a partir de roedores da familia Ischyromyidae (Micoparamys). O glírido máis antigo rexistrado é Eogliravus wildi, do Eoceno temperán do xacemento francés de Mas de Gimel, de hai uns 50 millóns de anos (só dentes), do que tamén se recuperou un espécime completo do Eoceno medio do pozo de Messel en Alemaña.
A primeira diversificación comeza no Eoceno temperán, coas subfamilias Gliravinae, Glamyinae e Bransatoglirinae e continúa no Oligoceno, no que aparece e se diversifica a subfamilia Peridyromyinae e outros glíridos do grupo de Glirudinus.
Ao final do Mioceno temperán, hai uns 16 millóns de anos, os glíridos alcanzan a súa máxima diversidade, chegando a representar en Europa máis do 90% da fauna de roedores, desprazando aos cricétidos, ata entón dominantes nas faunas de roedores europeas, e que aínda abundaban en Asia. Ocuparon diferentes nichos ecológicos e houbo formas, como Armantomys con dentes hipsodontos, aptos mesmo para unha dieta vexetal dura, o que indicaría que, polo menos ata o Aragoniense medio, aínda posuían cego intestinal para dixerir a celulosa.
Os primeiros representantes das subfamilias actuais, xa sen cego intestinal, aparecen no Mioceno medio, e hai fósiles de Muscardinus (Glirinae) do Aragoniense superior. A orixe de todos os glíridos actuais parece estar nalgunha especie do xénero Microdyromys (Bransatoglirinae). A diversificación destes glíridos «modernos» coincide co declive e extinción dos «antigos», con cego intestinal.
A maioría dos xéneros modernos aparecen no Vallesiense temperán, hai 10 ou 11 millóns de anos, agás Graphiurus (Graphiurinae, os glíridos africanos), que aparecen máis recentemente, no Plioceno.
Sistemática
O nome da familia discutiuse moitos anos, había partidarios de usar Gliridae e de usar Myoxidae, o que dependía de considerar válido o nome do xénero do que deriva o seu nome: Glis Brisson, 1762 ou Myoxus Zimmermann, 1790. O primeiro é máis antigo pero foi usado por primeira vez sen cumprir os requisitos da nomenclatura binomial e posteriormente usouse para nomear a diferentes roedores; porén, a partir dunha resolución de 1998 da Comisión Internacional de Nomenclatura Zoolóxica en contra da opinión de varios especialistas, adoptouse definitivamente o nome Glis para o xénero, polo que desde entón a familia debe nomearse como Gliridae.
miniatura|Cranio do glírido extinto [[Hypnomys morpheus.]] A clasificación dos glíridos actuais realízase en función da morfoloxía cranial, padróns da coroa dental, esmalte dos incisivos, músculos maséteres, morfoloxía xenital, rexión auditiva e distancia xenética. Wilson e Redeer (2005), que tratan exclusivamente os glíridos actuais, recoñecen 28 especies, agrupadas en tres subfamilias: Graphiurinae (con 14 especies do xénero Graphiurus), Leithiinae (con 12 especies, incluídas nos xéneros Chaetocauda, Dryomys, Eliomys, Muscardinus, Myomimus e Selevinia) e Glirinae (cos xéneros Glirulus e Glis cunha especie cada un).
Porén, para poder incluír os leiróns extintos na clasificación da familia, moito máis abondosos e diversificados no pasado, o único carácter que se coñece de todos eles, e que pode usarse na sistemática, é a morfoloxía do patrón dental (número e distribución de cristas, unións entre elas), concavidade da superficie oclusal, hipsodoncia etc. Por outra parte, Freudenthal e Martín-Suarez (2013) salientan, pola súas implicacións filoxenéticas, a ausencia de cego en todos os leiróns actuais como carácter maior na subdivisión taxonómica. Sinalan unha clara dieta baseada en vexetais duros nalgunhas especies do Mioceno (por exemplo Armantomys, con dentición hipsodonta e típicas marcas de desgaste por abrasión), que implicaría a dixestión de celulosa e, xa que logo, a presenza de cego intestinal en leiróns desa época. Interpretan que todas as subfamilias actuais son monofiléticas e deben proceder dunha única liña evolutiva enraizada no Mioceno, e que a maior parte dos leiróns extintos non deben asignarse a subfamilias actuais. Segundo o criterio destes autores e baseándose nos traballos de Daams e de Bruijn (1995) e Freudenthal e Martín-Suarez (2007a e b) poden recoñecerse dez subfamilias (sete delas extintas, das que dúas están pendentes de definir e nomear formalmente), que comprenden unhas 180 especies (das que 28 son actuais) agrupadas en máis de 40 xéneros.
Relacións cos humanos
O leirón Glis glis foi considedrado unha delicadeza culinaria na antiga Roma, xa fose como aperitivo ou como sobremesa (bañado en mel con sementes de papoula). Os romanos usaban un recinto especial, o glirarium, para criar os leiróns para uso culinario. Segue sendo considerado unha delicadeza en Eslovenia e en varias partes de Croacia, como Lika e as illas de Hvar e Brač. A graxa de leirón considerábase en época isabelina en Inglaterra que inducía o sono.
Na cultura popular
O leirón (The dormouse) é un personaxe de Lewis Carroll que aparece en Alicia no país das marabillas e en posteriores adaptacións audiovisuais, como Alice Through the Looking Glass de Tim Burton.
David Attenborough
Infancia e mocidade
Attenborough naceu en Isleworth localizado en Middlesex, agora parte do oeste de Londres, non obstante medrou en College House no campus da Universidade de Leicester, ao ser seu pai Frederick, o reitor, que tivo outros dous fillos, o vinculeiro Richard, actor e director e que morreu en 2014, e o máis novo, John, executivo en Alfa Romeo morto en 2012. En 1939, durante a segunda guerra mundial a súa familia adoptou dúas nenas xudías refuxiadas que permaneceron coa familia durante sete anos.
David estudou na Wyggeston Grammar School for Boys en Leicester e xa na súa infancia coleccionaba fósiles, rochas e outros espécimes naturais. En 1945 cunha bolsa de estudos matriculouse no Clare College de Cambridge para estudar zooloxía e xeoloxía, e graduouse en ciencias naturais en 1947 e logo realizou o servizo nacional na Royal Navy, estacionado en Gales do Norte e no esteiro de Forth.
Primeiros anos na BBC
Logo de realizar o servizo nacional traballou un tempo como editor de libros de texto infantís, e tras enviarlles o seu currículo á BBC e malia só ver a televisión só unha vez na súa vida, aceptou unha oferta para recibir un curso de preparación de tres meses para traballar na televisión, e en 1952 comezou o seu traballo a tempo completo na BBC, comezou como produtor para o departamento de non ficción, entre os seus primeiros proxectos estiveron o concurso Animal, Vegetable, Mineral?, e The Song Hunter, unha serie de 1953 sobre música tradicional que presentou Alan Lomax.
O primeiro programa dedicado á natureza que produciu foi a serie en tres partes Animal Patterns que presentou o biólogo Julian Huxley centrado na camuflaxe, aposematismo e o cortexo sexual e na que aparecían animais do Zoo de Londres. Mentres traballou neste programa coñeceu a Jack Lester, conservador de réptiles do zoo, e decidiron facer unha serie sobre unha expedición para capturar animais, o resultado foi Zoo Quest que se emitiu por primeira volta en 1954, con Attenborough como presentador ao enfermar Lester a última hora.
Ao comezo da década de 1960 realizou estudos de posgrao en antropoloxía social na London School of Economics polo que só realizou colaboracións ocasionais coa BBC. Non obstante, antes de rematar o posgrao aceptou de novo un posto fixo na BBC, e en 1965 volveu como o novo director (controller) da BBC2.
Dirección da BBC2
Attenborough converteuse en director da BBC2 en marzo de 1965, secasí, o seu contrato incluía unha cláusula que lle permitía realizar programas de xeito ocasional, e así cara ao fin do ano marchou a Tanzania para filmar elefantes, e en 1969 realizou unha serie de tres partes sobre a historia cultural de Balí. En 1971 para a película documental A Blank on the Map realizou a primeira expedición occidental a un remoto val de Nova Guinea, contactando por primeira volta co pobo bikaru.
Cando Attenborough se fixo cargo da dirección a canle BBC2 levaba un ano de vida e aínda estaba á procura do seu espazo. Como novo director procurou realizar unha programación diversa e diferente ás ofrecidas nese momento no Reino Unido. Baixo a súa guía a música, a arte, o entretemento, arqueoloxía, comedia experimental, viaxes, teatro, deportes, negocios, a ciencia e a historia natural atoparon o seu lugar ao longo da programación semanal. Entre os programas nacidos durante a súa xestion, salientan, Man Alive, Call My Bluff, Chronicle, Life, One Pair of Eyes, The Old Grey Whistle Test, Monty Python's Flying Circus e The Money Programme. En 1967 converteuse na primeira canle británica en transmitir en cores, o que aproveitou Attenborough para introducir na programación o snooker ou a rugby league de xeito regular.
Unha das súas decisións máis significativas foi ordenar a realización dunha serie documental de trece capítulos sobre a historia da arte occidental para explotar a calidade do novo servizo de televisión en cores, o resultado foi Civilización, que se emitiu en 1969, e que logrou recoñecemento de crítica e público, que tamén tivo The Ascent of Man de 1973. Chris Parsons, produtor da Unidade de Historia Natural da BBC, pensou que unha serie sobre a historia da evolución podería ser interesante, deulle un título Life on Earth e falou con Attenborough, que tamén pensara niso e mesmo considerara presentala.
De volta á divulgación televisiva
miniatura|right|230px|Attenborough filmando un comentario para un documental no [[Kennedy Space Center]] Logo da súa renuncia ao seu posto executivo, Attenborough principiou un novo proxecto, unha viaxe a Indonesia cun equipo da Unidade de Historia Natural que deu como resultado a serie de 1973 Eastwards with Attenborough, semellante a Zoo Quest pero sen apresar animais.
Tras volver a Inglaterra comezou a traballar no guión de Life on Earth. Por mor do ambicioso do proxecto, BBC decidiu colaborar cunha canle norteamericana para facer fronte os custos. Namentres se realizaban as negociacións, seguiu a realizar proxectos, en 1975 presentou a serie sobre arte tribal, The Tribal Eye, outra sobre viaxes de exploración The Explorers, e unha serie infantil sobre criptozooloxía co título de Fabulous Animals sobre criaturas míticas como o grifón ou o kraken. A BBC asinou un acordo de coprodución con Turner Broadcasting e en 1976 comezou a produción de Life on Earth. Non obstante, antes de se levar á pantalla Attenborough comezou a presentar en 1977 Wildlife on One, unha serie de fauna da BBC One que se alongou ata os 253 episodios e que rematou en 2005, foi un enorme éxito popular chegando a ter unha audiencia semanal de entre 8 e 10 millóns de espectadores no seu máximo, e os espectadores da BBC votaron o episodiio "Meerkats United" (1987) como o mellor documental de fauna da historia.
Life on Earth
Life on Earth que se comezou a emitir en 1979, converteuse nun referente de calidade na produción de documentais sobre a natureza e influenciou a toda unha xeración de documentalistas. A serie tamén estableceu moitas das características distintivas das producións de historia natural da BBC. Ao tratar o tema con seriedade e incluír os últimos descubrimentos, Attenborough e o seu equipo gañaron a confianza do mundo científico, que responderon facilitando incluír nos seus programas os seus traballos. Así en Ruanda puideron filmar ao grupo de investigación de Dian Fossey sobre os gorilas das montañas. A innovación foi outro factor importante no éxito da serie: o equipo argallou novas técnicas de filmación para recoller as imaxes que Attenborough quería, enfocándose en acontecementos e animais que non se filmaran.
O éxito de Life on Earth levou á BBC a considerar unha continuación, e cinco anos despois apareceu The Living Planet centrada na ecoloxía e nas adaptacións das especies vivas ao seu ambiente. Foi outro éxito de crítica e público, xerando importantes vendas internacionais. En 1990, The Trials of Life completou a triloxía orixinal, nesta volta centrada no comportamento animal ao longo das diferentes etapas da vida.
Ao longo da década de 1990 continou a realizar documentais que incluían o título "Life", así en 1993 presentou Life in the Freezer, a primeira serie de televisión que avaliaba a historia natural da Antártida. Continuou cunha materia que semellaba difícil de presentar como produto televisivo, as plantas, que son esencialmente obxectos chantados na terra, o resultado foi The Private Life of Plants (1995) que as amosaba como organismos dinámicos usando a técnica fotográfica do time-lapse para acelerar o seu crecemento.
Outros documentais
miniatura|Attenborough na serie [[Great Barrier Reef en 2015]] Para alén da serie de documentais de "Life" e Wildlife on One, Attenborough continuou a traballar noutros documentais para televisión, principalmente de historia natural. Escribiu e presentou en 1987 unha serie sobre a influencia do home na vida natural da área mediterránea, The First Eden. Dous anos despois, realizou unha serie sobre os fósiles, Lost Worlds, Vanished Lives. Tamén foi o narrador de 50 episodios de Natural World, a serie dedicada á natureza en BBC Two. En 1997 presentou BBC Wildlife Specials, cada episodio dedicado a unha especie en especial.
Coa chegada do novo milenio continuou a colaborar coa unidade de historia natural da BBC como guionista e narrador. Alastair Fothergill estaba a realizar a serie The Blue Planet (2001), dedicada á vida mariña e decidiu non utilizar un presentador que estivese na acción, polas dificultades de falar á cámara cun equipo de mergullo e pediulle a Attenborough que narrase os filmes. O que tamén aconteceu en Planet Earth (2006), o meirande documental sobre a natureza feito para a televisión e o primeiro de fauna realizado pola BBC en alta definición. En 2009 escribiu e narrou Life, unha serie en dez partes que pretendía dar unha visión global da dos comportamentos desenvolvidos ao longo do tempo para sobrevivir e narrou Nature's Great Events, que amosaba como cambiios estacionais crean as condicións para que se dean algunhas das situacións máis espectaculares da natureza. En 2011, Fothergill deulle un papel maior en Frozen Planet, serie sobre a natureza nas rexións polares; Attenborough aparecía na pantalla e foi o autor do episodio final, ademais de darlle a súa voz á serie. Attenborough presentou a primeira produción da Unidade en 4K, Life Story. (2014)
En 2015 presentou Great Barrier Reef, no que volveu ao lugar que el primeiro filmou, en 1957.
Os Loureiros, Pedroso, Narón
Os Loureiros é un lugar da parroquia de Pedroso no concello de Narón na provincia da Coruña. Tiña 16 habitantes no ano 2015 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 5 homes e 11 mulleres.
Dunadd
miniatura|250px|Penedo da fortificación de Dunadd. Dunadd (en gaélico escocés: Dún Add, 'forte no [río] Add'), é unha fortificación da Idade de Ferro e de períodos posteriores preto de Kilmartin en Argyll and Bute, Escocia e crese que foi a capital do antigo reino de Dalriada.
Descrición
Dunadd é un penedo rochoso que puido ser anteriormente unha illa e agora está no interior, preto do río Add, de onde recibe o seu nome, un pouco ó norte de Lochgilphead (NR 836 936). O terreo adxacente, agora en gran parte recuperado, antigamente era pantanoso e coñecido como o Mòine Mhòr 'gran Mofo' en gaélico. Iso, sen dúbida aumentou o potencial defensivo do lugar.
O Máximo
O Máximo é un suplemento da revista Agália, voceiro da Associaçom Galega da Língua, de carácter reintegracionista. Foi publicado xunto cos números 62, 63 e 64. Máis tarde pasou a ser unha revista independente chamada “O Máximo: Revista de Arte e Cultura”. Esta revista independente comezou a ser publicada no ano 2003 pola Associação Cultural Pulsar e conta con 5 números.
Seccións do suplemento
O primeiro número (62), que acompañaba a revista Agália, non tiña seccións, tan só fotografías e documentos escaneados. Non obstante, no número 63 ten 7 seccións: opinión, documentación, A Roleta, sitios, filosofías controversas, “Eros festivo” e unha entrevista. Neste números foi a João Aguiar, realizada por Miguel Rivera. Finalmente, o número 64 só se divide nas 4 primeiras mencionadas anteriormente.
Propósito da súa creación
O Máximo creouse cando Carlos Quiroga tomou conta da revista Agália no número 62 e atopou diversos problemas estruturais e de natureza da revista que era necesario mellorar. O máis importante era a demora cronolóxica que a publicación tiña nese momento, con 7 números de carencia. Por esta razón, o consello de AGAL e de redacción foi convocado e a creación de volume duplos foi proposta para a súa publicación cada seis meses.
En canto a natureza intrínseca, propúxose incluír entrevistas, recensións, fotografías e parte creativa na vertente literaria e quitar da revista as seccións de “Documentaçom e Informaçom”, que consistían en escaneados de noticias de periódicos e documentos comentados. En resumo, o propósito da creación foi que as publicacións de Agália se puxesen ao día e, unha vez ocorrido isto, transformar O Máximo en revista independente que incluíse as seccións “Documentación e Información”, xunto con contidos de arte e cultura, como así sucedeu no ano 2003.
Colaboradores
Colaboraron tamén Eva Loureiro, Joel R. Gómez, Susana Losada, Carmen Villarino, Márcio R. Coelho Muñiz, Félix Rodal e Carmen Fernández, quen foron o núcleo da posterior revista independente, graficamente composta por Jaime Ares Castro.
Pazo da Carballeira de Gandarón
O pazo da Carballeira de Gandarón é un pazo situado na parroquia de Salcedo (Pontevedra) e que na actualidade abeira a Misión Biolóxica de Galicia.
Foi edificado no século XVIII polo que foi arcebispo de Santiago de Compostela Sebastián Malvar Pinto, natural de Salcedo. Nel viviu Julia Becerra Malvar e dende 1928 é a sede da Misión Biolóxica de Galicia fundada pola Xunta de ampliación de estudos en 1921. Dende 1970 as instalacións e laboratorios atópanse nun edificio adxacente de nova construción, obra de Alejandro de la Sota.
O Vicedo, O Vicedo
Santo Estevo do Vicedo é unha parroquia do concello do Vicedo na comarca da Mariña Occidental, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 977 habitantes (476 homes e 501 mulleres), un máis ca no ano anterior.
Batalla de Zama
dereita|300px A batalla de Zama, librada o 19 de outubro do 202 a.C., foi unha batalla decisiva da segunda guerra púnica. Nesta batalla o exército da República Romana, liderado por Publio Cornelio Escipión o Africano, derrotou as forzas de Cartago lideradas por Aníbal. Logo desta derrota, o senado de Cartago asinou un tratado de paz, rematando así unha guerra de case 20 anos.
Antecedentes
No Ano 210 a.C., co exército de Aníbal Barca aínda merodeando polo sur da península italiana, o mozo Publio Cornelio Escipión é elixido como comandante das forzas da república romana en Hispania. A elección foi, por unha banda, sorprendente, dada a súa mocidade e inexperiencia en temas de relacións públicas; con todo, doutra banda, non foi tan estraña se se considera que as ideas de Escipión sobre como conducir a guerra contra Cartago reflectían o clamor do pobo que pedía acción. Como postura contraria estaba a de Quinto Fabio Máximo, que aínda mantiña a teoría de aburrir a Aníbal e, así, o cartaxinés regresaría a casa; en certo xeito, funcionou.
Uns anos despois, o que fora fillo dun cónsul romano da segunda guerra púnica demostrara ser un estratego excepcional, tras a conquista de Cartago Nova, a vitoria sobre Asdrúbal na Baecula e outra vitoria, tácticamente perfecta, na batalla de Ilipa. O ano 205 a.C. foi nomeado cónsul mentres se opuña directamente a Fabio e a súa estratexia pasiva. Escipión propuxo sacar a Aníbal de Italia da única forma posible: levando a guerra directamente a Cartago. miniatura|350px|Batallas da [[segunda guerra púnica.]]
A estes efectos, e a pesar da oposición dalgúns senadores, foille asignado o mando de Sicilia e as súas dúas lexións, principalmente remanentes e veteranos a batalla de Cannas. Tras reforzar o seu exército consular con novos recrutas, partiu cara ao Norte de África, onde derrotou aos cartaxineses por terra e mar, nunha serie de rápidas manobras. Isto obrigou aos púnicos a negociar a paz.
Mentres tanto, o exército de Magón - destinado a reforzar as tropas de Aníbal - fora destruído en Liguria, inutilizando a "estratexia italiana" do xeneral. Aníbal regresou ante as demandas da capital, e os agora envalentonados cartaxineses romperon o tratado de paz cunha serie de accións que os romanos atribuíron á natureza "traizoeira" dos púnicos.
Con todo, o exército de Aníbal non se atopaba no seu mellor momento. O apoio político-militar romano no conflito polo trono númida facilitara a Escipión os servizos de Masinisa, novo rei de Numidia (algo que lle daría acceso á excelente cabalería lixeira númida). Coñecedor destes feitos, Aníbal confiou en poder presentar batalla a Escipión antes de que puidese reunirse co seu aliado. Para reforzar a súa dezmada cabalería, que incluía aproximadamente 2000 xinetas númidas liderados por Tiqueo Polibio, amigo de Sifax, Aníbal adestrou rapidamente un corpo de oitenta elefantes de guerra.
Con ámbolos dous xenerais listos para presentar batalla, o choque terminaría producíndose en Zama, cerca do pobo de Naraggara. miniatura|300px|Encontro entre [[Aníbal e Escipión o Africano en Zama.]] No entanto, antes da batalla o cartaxinés entrevistouse con Escipión para buscar un final pactado á guerra, en vista das imprevisibles consecuencias da batalla. A proposta foi rexeitada por Escipión, quen pedía a rendición incondicional de Cartago.
A batalla
Aníbal, sabedor da súa inferioridade en tropas montadas, confiou a responsabilidade da vitoria á súa infantería. A ese fin, esperaba que ocorresen unha destas dúas cousas: que os seus elefantes dispersasen á cabalería romana, ou que esta perseguise aos dezmados xinetes cartaxineses fose do campo de batalla, permitindo que a infantería de Aníbal se enfrontase ás lexións corpo a corpo.
Disposición inicial
Os cartaxineses formaron 3 unidades colocando aos 80 elefantes á fronte; a primeira unidade estaba formada pola cifra de 12.000 infantes entre ligures, galos, mauritanos e baleares; a segunda, por africanos e cartaxineses, dos cales, entre estes últimos, había moitos cidadáns que ían loitar para defender a súa terra, e unha lexión de 4000 macedonios e a terceira unidade estaba formada pola infantaría veterana de Aníbal, na súa gran maioría brutios, directamente baixo as súas ordes.
Os romanos adoptaron a disposición clásica de batalla da lexión, denominada triplex acies: cos xavelineiros hastati en primeira liña, os lanceiros princeps en segunda, e os veteranos triarii, armados con lanzas longas, detrás. As unidades atopábanse separadas por pequenos corredores que lles permitían manobrar, polos cales debían escapar os fustrigadores vélites cando a carga cartaxinesa se fixese insustentable, ao mesmo tempo evitarían que os elefantes rompesen a formación.
Primeira fase
Con ambos os exércitos fronte a fronte, os romanos sopraron os cornos de batalla. Rendeu o nerviosismo entre algúns dos elefantes - pois foran capturados recentemente -, que retrocederon ás présas contra a propia cabalaría númida de Tiqueo, creando unha gran desorde.
Escipión tomou dúas medidas xeniais para contrarrestar o ataque dos elefantes: ordenou aos seus homes bruñir corazas, cascos e calquera cousa de metal, de tal modo que o sol se reflectise neles e cegase aos animais, e tomou, así mesmo, a compañía de músicos e levounos a vangarda, onde os seus cornos e trompetas espantaron aos animais da esquerda, de tal modo que retrocederon e sementaron a confusión entre a cabalaría númida.
Masinisa ordenou cargar á súa cabalaría númida contra a menos numerosa de Tiqueo. Os elefantes, lanzados á carga contra a infantaría romana, tiveron un efecto limitado grazas aos corredores que deixara Escipión. Atacados desde os flancos polas lanzas dos lexionarios, os elefantes morreron ou retrocederon cara ás liñas cartaxinesas. A cabalería romana de Lelio atacou, perseguindo aos xinetes cartaxineses fora do campo de batalla.
Segunda fase
miniatura|350px|Mapa tático da batalla de Zama. Os sobreviventes do exército de Magón lanzáronse contra os hastati, acabando con gran número deles. Aníbal ordenou avanzar á segunda unidade para apoiar o ataque; con todo, os lexionarios romanos comezaron o contraataque antes de que chegase o apoio. Provistos dos seus escudos corporais, conseguiron rexeitalos. Esta falta de cooperación sementou o caos nas filas púnicas, que se viron obrigadas a retroceder. Mentres tanto, os lexionarios de Escipión acosaron os seus inimigos en retirada ata que recibiron a orde de repregamento.
O campo achábase cuberto de sangue e cadáveres, de modo que os veteranos houberon de manterse á defensiva. A entrada en combate dos veteranos da guerra en Italia, desgastadas as menos numerosas tropas de infantaría romanas, inclinou a balanza ao lado de Aníbal, cuxas tropas comezaron a gañar terreo.
Conclusión
A cabalería romana de Lelio e os xinetes númidas de Masinisa, xa reorganizados tras a persecución dos xinetes de Tiqueo, regresaron naquel momento ao campo de batalla. Atacaron a formación compacta dos cartaxineses desde a retagarda, de maneira que se produciu o colapso do exército de Aníbal, quen houbo de fuxir de regreso a Cartago.
As baixas cartaxinesas elevábanse ao redor de 20.000 mortos, xunto con 11.000 feridos e 15.000 prisioneiros. Os romanos capturaron tamén 133 estandartes militares e once elefantes. Doutra banda, entre as filas romanas houbo 1500 mortos e 4000 feridos.
Consecuencias
Esta derrota marcaba o final da segunda guerra púnica. As condicións impostas a Cartago foron humillantes. Aníbal, que gañara todas as batallas en Italia e nos Alpes, fora derrotado no seu propio terreo. Tras isto exerceu como funcionario do tesouro en Cartago, pero os sufetes acusárono de roubar fondos do estado. Sentíndose ameazado, fuxiu da cidade, pois os seus dirixentes pretendían entregalo a Roma, na cal había rumores de que o cartaxinés se rearmaba para entrar novamente en guerra.
Como consecuencia da súa derrota na segunda guerra púnica, Cartago sería forzada ao desarmamento militar, prohibíndoselle ademais ter unha frota de guerra, algo que rompía o seu status de potencia. As súas accións militares quedarían condicionadas á autorización romana, algo que xunto con diversas humillacións, terminaría desembocando na terceira guerra púnica, na que a cidade de Cartago sería finalmente arrasada.
Santa Perpètua de Mogoda
Santa Perpètua de Mogoda é un concello da comarca do Vallès Occidental, na provincia de Barcelona, Cataluña, España.
Atópase situado nunha chaira atravesada pola riera de Caldes, preto da súa desembocadura no río Besòs. Está a 17 km de Barcelona e a 7 km de Sabadell.
Hai documentos que mencionan a localidade desde o século X, aínda que se atoparon restos da cultura ibera, e tamén dunha masía romana.
Economía
A mediados do século XIX instaláronse as primeiras fábricas téxtiles do municipio: el Vapor e Ca'n Andal. Tradicionalmente agrícola, o crecemento que tivo nos últimos anos foi encaminando a súa economía cara a industria (50% da poboación ocupada en 1996) e o comercio.
Banco Central (España)
miniatura|Edificio das Cariátides, antiga sede principal do Banco Central en [[Madrid (actualmente ocupado polo Instituto Cervantes).]] miniatura|300px|Antigo edificio do Banco Central en [[Barcelona, actualmente ocupado por El Corte Inglés.]] O Banco Central (BC) foi un banco privado español que desapareceu como tal ao fusionarse co Banco Hispano Americano, formando o BCH, e posteriormente co Banco Santander, formando o BSCH.
ESO (homónimos)
ESO pode referirse a:
Banco Central (España)
Tiña a súa sede no "edificio das Cariátides" de Madrid desde a súa fusión co Banco Español del Río de la Plata, do que era sede anteriormente.
Historia
Foi creado en 1919 a partir da unión de oito bancos pequenos. Posteriormente continuou comprando bancos -entre eles o Banco Español del Río de la Plata (1947) e o Banco de Tortosa (1951)- até converterse no primeiro banco privado de España nos anos 1980.
Foi un grande emprendedor industrial a principios do século XX, creando empresas como Minero Siderúrgica de Ponferrada, Saltos del Sil, Cementos Cosmos etc.
En 1981 tivo lugar o atraco á sucursal do banco en Barcelona, situado na praza de Cataluña, no que durante 36 horas estiveron retidos máis de 200 empregados e clientes.
Nos anos 1980 o banco realizou un proceso de expansión fóra de España, principalmente en Latinoamérica, coa adquisición de distintos bancos e a compra da maioría das accións doutros, como:
Ademais abriu sucursais noutros países, como, por exemplo, en Panamá (1981), ​ e no Perú (1984).
Finalmente, o BC fusionouse co Banco Hispano Americano en 1991 para formar o Banco Central Hispano Americano, coñecido comercialmente como Central Hispano (BCH). Nese momento o seu presidente era Alfonso Escámez.
Posteriormente, o BCH fusionouse co Banco Santander para crear o Banco Santander Central Hispano, BSCH, que hoxe en día recuperou o nome de Banco Santander.
STS-51-C
Características
STS-51-C, con cinco astronautas a bordo (Thomas Mattingly, Loren Shriver, Ellison Onizuka, James Buchli e Gary Payton), foi a primeira misión militar dun transbordador espacial. Puxo en órbita o satélite militar USA 8 para o Departamento de Defensa dos Estados Unidos.
O transbordador regresou a terra no Centro Espacial Kennedy o 27 de xaneiro de 1985.
Liana
O termo "liana" non é un agrupamento taxonómico,senón que describe un tipo de crecemento que presentan algunhas especies, similar a dicir para outras especies "árbore" ou "arbusto". Poden encontrarse lianas en moitas familias de plantas. Unha maneira de distinguir as lianas das árbores e dos arbustos está baseada na rixidez, concretamente no módulo de Young de varias partes do tronco. As árbores e arbustos teñen ramiñas novas e ramas pequenas que son bastante flexibles e ramas vellas e troncos que son duras. Unha liana adoita ter crecementos novos ríxidos e os máis vellos con crecemento máis flexible na base do talo.
Open Library
Open Library é un proxecto en liña cuxo principal obxectivo é a creación dunha base de datos de contido aberto de libros. Foi creado en 2006 por Aaron Swartz e Brewster Kahle, entre outros. Open Library é un proxecto da organización sen ánimo de lucro Internet Archive e foi parcialmente financiado pola Biblioteca Estatal de California e a Fundación Kahle/Austin. Tamén proporciona acceso a libros de dominio público, que poden ser lidos en liña.
Liana
Xéneros importantes
Entre os xéneros descritos que conteñen especies de lianas están os seguintes:
Open Library
En decembro de 2015 tiñan arredor de 20 millóns de libros rexistrados.
Liana
Xéneros importantes
Gnetophyta
Acanthaceae Ancistrocladaceae Annonaceae Apocynaceae Aristolochiaceae Bignoniaceae Capparaceae Vitaceae Connaraceae Dilleniaceae Dioscoreaceae Fabaceae:
- Caesalpinioideae - Faboideae - Mimosoideae - Papilionoideae
Loganiaceae Palmae Polygalaceae Sapindaceae Schlegeliaceae Smilacaceae
Ecoloxía
As lianas compiten intensamente coas árbores, reducindo moito o crecemento das árbores e a súa reprodución, aumentando de forma importante a mortalidade da árbore, impedindo que as plántulas das árbores se establezan e prosperen, e alterando o curso de rexeneración dos bosques. As lianas tamén proporcionan a moitos animais arborícolas acceso a rutas no dosel do bosque, entre os que están as formigas e moitos outros invertebrados, lagartos, roedores, preguiceiros, monos e lémures. Por exemplo, nos bosques tropiacais do leste de Madagascar moitos lémures teñen maior mobilidade grazas á rede de lianas que crecen entre as árbores. Moitos lémures prefiren árbores con lianas como sitios onde repousar. As lianas tamén proporcionan soporte ás árbores cando sopran fortes ventos. Porén, poden ser tamén destrutivas cando unha das árbores acaba cedendo e cae, xa que as conexións creadas polas lianas poden arrastrar na caída a outras árbores.
Charles Darwin sinalou que, como as lianas están apoiadas noutras plantas, poden aforrar recursos que outras plantas deben utilizar en maior cantidade para o desenvolvemento das súas estruturas e as lianas utilizan os recursos aforrados para o seu propio crecemento e reprodución. En xeral, as lianas son prexudiciais para as árbores nas que se apoian: as taxas de crecemento son menores nas árbores con lianas, danan directamente os seus hóspedes por abrasión mecánica e estrangulación, fan que os hóspedes sexan máis susceptibles aos danos por xeo e danos polo vento, e incrementan a probabilidade de que a árbore hóspede caia. As lianas tamén fan as copas das árbores máis accesibles aos animais que comen follas, o que non é bo para a árbore. Debido a todos estes efectos negativos, as árbores que non teñen lianas teñen vantaxe; nalgunhas especies evolucionaron características que lles axudan a evitar ou a protexerse das lianas.
Arrecife Winslow
300px|dereita|Localización do arrecife Winslow O arrecife Winslow é un arrecife de coral submarino pertencente ao grupo de Illas Fénix, na República de Kiribati, localizado a 200 km nor-noroeste da Illa McKean. Ten polo menos unha profundidade de 11 metros, 1,6 km de lonxitude de leste para oeste, e 0,8 km de ancho. O fondo está cuberto de coral rosa e area vermella.
Frecuentemente, é confundido co Arrecife Winslow das Illas Cook.
O Arrecife Winslow é mencionado por Robert Louis Stevenson, quen en 1889 navegou pola área onde se cría que estaba, pero non o puido atopar.
Aurora, Colorado
miniatura|Entrada á cidade de Aurora. A cidade de Aurora, é un municipio con goberno propio no estado americano de Colorado. Sitúase entre os condados de Arapahoe e Adams, na que o extremo sueste da cidade introdúcese no Condado de Douglas. Aurora é unha das principais cidades da Zona Metropolitana de Denver,-Aurora-Broomfield. A poboación da cidade segundo o censo do ano 2010 é de 325.078 Habitantes, sendo así a terceira cidade do estado de Colorado con máis poboación e a 56ª nos Estados Unidos.
Denver e Aurora son as principais cidades da Área metropolitana de Denver. Cunha poboación estimada no 2007 de 2 998 878 habitantes (22ª Zona Metropolitana máis poboada dos Estados Unidos). De todos modos, Denver e Aurora combinadAs forman menos da metade da poboación da Zona Metropolitana de Denver tendo Aurora a metade da poboación que ten Denver.
Historia
Aurora foi fundada co nome de Fletcher na década de 1880.Chamada dese xeito por un home de negocios, Donald Fletcher. No ano 1907 pasou a denominarse Aurora logo dunha subdivisión da cidade. Nas décadas dos anos 70 e 80, a súa poboación aumentou de forma frenética, converténdose nunha das cidades referentes na súa área metropolitana.
No ano 2012, un individuo chamado James Holmes, cometeu un atentado na estrea dun filme causando 12 mortos e 58 feridos, sendo esta unha das maiores masacres da historia dos Estados Unidos.
Xeografía
Aurora atópase nas coordenadas 39º 41’ 17’’N 104º 41’ 23’’ O. Segundo a Oficina do Censo dos Estados Unidos, Aurora ten unha superficie total de 402.57 km2, da cal 400,76 km2 corresponde a terra firme e 1.81 km2 é auga. A altura oficial da cidade é de 5.471 pes (1.668m.).
Demografía
Segundo o censo de 2010 había 325.078 persoas residentes en Aurora. A densidade de poboación era de 807,51 hab/km2, dos cales o 61.13% eran brancos, o 15.75% eran afroamericanos o 0.95% eran amerindios, o 4.95% eran asiáticos, o 0.31% insulares do pacífico, o 11.69% eran doutras razas e o 5.22% pertencían a dúas ou máis razas. Do total da poboación o 28.69% eran hispanos ou latinos de calquera raza.
Transportes
Aurora sitúase entre a interestatal 70, a interestatal 225 e a circunvalación E-470. O Distrito Rexional de Transportes de Tránsito Urbano foi estendido para servir a parte suroeste de Aurora o 17 de novembro de 2006. A liña H fai parada nas estacións de Dayton, Aurora e Nine Mile. Unha ampla rede de autobuses complementarios axudan a servir os últimos viaxes ao sur de Aurora. Unha extensión de metros ao longo da I-255 a traves da cidade esta prevista para conectar cunha liña de trens urbanos entre o centro de Denver e o Aeroporto Interacional de Denver, ambos con conclusión prevista para o 2017. Ese desvío é un factor de crecemento esperado da estrada E-470 directamente ao sur do DIA (Aeroporto Internacional de Denver) designado finalmente a albergar 250.000 residentes adicionais en Aurora.
Botaurus
Botaurus é un xénero de aves limícolas chamadas abetouros da familia das garzas, do que existen 4 especies actuais. O nome do xénero deullo o naturalista inglés James Francis Stephens, e deriva do latín butaurus. Plinio o Vello derivou o nome de Bos (boi) e taurus (touro), porque as chamadas desta ave semellan o son dun touro urrando.
O xénero ten unha soa especie representativa en cada continente, un en América do Norte, outro en América Central e América do Sur, un en Eurasia e outro en Australasia. As dúas especies do norte son parcialmente migratorias, e moitos dos individuos van a zonas máis cálidas en inverno.
Os catro abetouros son aves grandes, robustas, marróns con plumaxe bandeado, que se reproducen en xunqueiras. A femia cría ela soa os polos, o que é raro nunha ave predadora. Son animais moi discretos, ben camuflados e difíciles de ver malia o seu tamaño, a non ser en avistamentos ocasionais en voo.
Igual que outras especies da súa familia, comen peixes, ras, e outros seres acuáticos pequenos.
Choke (filme)
Choke é unha película do 2008 de comedia negra dirixida por Clark Gregg, baseada na novela de 2001 do mesmo nome de Chuck Palahniuk.
Protagonizada por Sam Rockwell e Anjelica Huston, a produción tivo lugar en Nova Jersey no 2007. Estreouse no Festival de Cinema de Sundance do 2008 e foi adquirida pola Fox Searchlight Pictures para a distribución.
Conta a historia dun home que traballa nun parque temático colonial, asistindo a reunións de recuperación de adición sexual, e que intencionalmente se esgana con comida en bos restaurantes para que os seus "rescatadores" lle acaben dando diñeiro por simpatía e compaixón e así pagar o hospital da nai, que padece de Alzheimer.
Arrecife Carondelet
300px|dereita|Localización do arrecife Carondelet O Arrecife Carondelet é un arrecife de coral submarino pertencente ao grupo de Illas Fénix, tamén coñecidas como illas Rawaki, na República de Kiribati. Está mergullado 3 a 4 metros baixo a auga con marea baixa.
O arrecife Carondelet recibiu o nome do buque que o reportou.
É mencionado nun informe da aviadora Amelia Earhart con data do 16 de xullo de 1937. As múltiples posicións do Arrecife Winslow, mencionado por Robert Louis Stevenson, poden confundir a posición do Arrecife Carondelet co Arrecife Winslow.
Valeriano Barros
Traxectoria
Barbeiro en Pontevedra. Foi elixido secretario da sociedade Dependientes Peluqueros en 1911. Pertenceu á directiva do Recreo de Artesanos de Pontevedra. Participou na velada organizada pola Juventud Socialista en agosto de 1918 para conmemorar o primeiro aniversario da folga xeral de agosto de 1917, xunto a Ricardo Bértola, Dionisio Quintillán Cardesín, Francisco Otero Juncal e José Gómez Osorio. Asistiu ao Congreso constituínte da Federación Comunista de Galicia celebrado en Pontevedra o 30 de abril de 1923, no que foi nomeado director de Nueva Aurora. Acusado de militancia comunista, foi detido o 14 de abril de 1924 con Ramiro Paz Carbajal, Francisco Otero Juncal e Amando Guiance Pampín. En 1931 mercou a Peluquería Casiano de Pontevedra con José Barros Mera.
Palau Güell
miniatura|dereita|300px|Palau Güell O Palau Güell (en galego: Pazo Güell) é un pazo da cidade de Barcelona, situado no Carrer Nou (Rúa Nova), en pleno barrio do Raval, moi preto da coñecida Rambla.
Foi construído entre os anos 1886 e 1888 para o empresario Eusebi Güell, ó cal podemos considerar coma o principal mecenas da obra gaudiniana.
Os paramentos das fachadas, feitos con pedra do Garraf (procedente dunha das canteiras propiedade da familia Güell) están deseñadas dentro dunha idea compositiva orixinal dabondo (para a época en que se fixo) pero que non desentona en absoluto cos edificios tradicionais do barrio.
García Barbón
Os apelidos García Barbón poden referirse a:
Choke
O termo inglés Choke pode referirse a:
Río Draa
O río Draa, ou Daraa, Oued Drâa, ou Dra (en árabe  وادي درعة — Dra°a; en bérber ⴷⵔⴰ - Dra) é o río máis longo de Marrocos (e de Alxeria, xa que en gran parte do seu percorrido fai de fronteira entre ambos os dous países).
Nace no Alto Atlas e, tras un curso duns 1100 km, desemboca no océano Atlántico.
Xeografía
Tras o seu nacemento, o río ábrese paso entre os montes Saghro e Sirua, no macizo do Anti-Atlas, escavando o canón de Jeneg Taghia. Salvado o canón, baña a cidade de Agdz, onde empeza o val do Draa propiamente dito. Durante os seguintes 200 km convértese nunha sorte de cadea de oasis, chea de palmeirais e hortas, contrastando poderosamente coas secas e avermelladas montañas circundantes.
miniatura|290px|esquerda|O río Draa, con detalle do seu nacemento.
O val encóntrase rodeado por alcázares (ksur ou ksar: castelo, fortaleza) construídos en adobe. Destacan Zagora e Mhamid, a chamada porta do deserto, situada ao final do val. Tamén Tamenougalt, antiga capital dos amazigh (bérberes), que foron os primeiros poboadores de Marrocos.
O Draa é un curso de auga singular: no século X era o río máis longo de Marrocos, discorrendo desde o seu nacemento no Alto Atlas cara ao sur polo que hoxe é a fronteira alxeriana formando, no seu curso medio, parte do actual límite alxeriano-marroquí ao longo duns 390 km, para despois virar cara ao oeste, durante centenares de quilómetros, e desembocar no océano Atlántico formando, no seu último treito, a fronteira norte do territorio de Cabo Juby.
Durante os últimos mil anos as condicións climáticas da zona alteráronse poderosamente, de forma que na actualidade as súas augas fíltranse nas areas do deserto pasado Mhamid, e proseguen o seu curso de forma subterránea, dirixíndose durante máis de 600 km cara ao Atlántico, coa súa desembocadura á altura de Tan Tan. Hoxe en día, só en anos de chuvia excepcional o Draa regresa ao seu antigo leito.
Poboación no val
Entre 100 000 e 200 000 persoas viven no val, dedicadas fundamentalmente á agricultura. O cultivo predominante no val son as palmeiras produtoras de dátiles. Cultívanse tamén cereais, legumes e diversas especies de árbores, como tamarindos, loureiros e acacias.