cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
A verba viva
Características
No remate dedícase o filme:
Sigurd I de Noruega
Sigurd Jorsalafar, coroado como Sigurd I, chamado O cruzado ou o Peregrino de Xerusalén, en nórdico antigo, Sigurðr Jórsalafari ; en noruegués, Sigurd Jorsalfare, nado en 1090 en Oslo o 26 de marzo de 1130, foi rei de Noruega de 1103 a 1130. Era fillo do rei Magnus III e irmán dos reis Øystein I e Olaf Magnusson.
É coñecido sobre todo pola viaxe que fixo a Xerusalén, que consistiu nunha cruzada e unha peregrinación que o levaría, entre outros lugares, á Península Ibérica, Terra Santa e Constantinopla. Loitou polo cristianismo, foi o primeiro monarca escandinavo cristián en visitar Santiago de Compostela e converteuse no primeiro rei en participar nunha cruzada.
Primeiros anos
Sigurd Magnusson foi o segundo dos fillos de Magnus III. A súa nai era Tora, unha concubina do rei. Aínda que os tres irmáns tiñan nais diferentes, todos tiñan o mesmo dereito ao trono.
Acompañou ao seu pai nas campañas militares de conquista nas colonias norueguesas das illas británicas en 1098. Nese mesmo ano foi nomeado rei das Órcadas. Non se sabe se, tras esa primeira expedición, Sigurd regresou a Noruega co seu pai, pero cando Magnus III volveu nunha segunda expedición en 1102, Sigurd estaba nas Órcadas.
Por unha alianza estratéxica entre Magnus III e o rei irlandés Muirchertach Ua Briain, Sigurd casou cunha filla deste último. En 1103 Magnus III foi emboscado en Irlanda e Sigurd, que entón tiña 14 anos, abandonou á súa muller filla e volveu a Noruega para ser investido como rei.
Rei de Noruega
Compartiu o trono cos seus irmáns Øystein e Olaf. Sigurd e Øystein asumiron o goberno, xa que Olaf tiña uns 3 ou 4 anos e pronto faleceu. Non se coñecen con certeza as razóns polas que Sigurd decidiu emprender unha viaxe a Xerusalén (chamada Jorsal ou Jorsalaborg en lingua nórdica, de onde tomou o seu alcuño). Pénsase que a viaxe foi planeada entre os dous irmáns, e acordouse que Øystein gobernaría todo o país mentres Sigurd estivese no estranxeiro.
Cruzada
miniatura|250x250px| Ruta seguida pola cruzada norueguesa Cando saíu de Noruega, o rei Sigurd tiña 18 anos. Organizou un séquito de 60 barcos, cada un con 100 homes (en total un exército duns 6.000) e partiu de Bergen no outono de 1108. Na expedición, ademais dos militares, había campesiños e escravos. A tripulación pretendía enriquecerse, e os escravos viaxaban baixo a promesa de liberdade.
Tres anos levou a viaxe, de 1108 a 1111. Sigurd invernaba no sur de Inglaterra, onde coñeceu ao rei Henrique I. Na primavera de 1109 a viaxe continuou pola costa francesa e o norte da península ibérica. Até entón, a viaxe fora sen problemas, xa que o norte peninsular, chamado polos escandinavos Galizuland, estaba gobernado por reis cristiáns que iniciaran a chamada "reconquista". Nese intenso ano de 1109, morreu Afonso VI de León e Galiza, herdando Urraca I os reinos do seu pai; o conde Pedro Froilaz proclamou rei de Galiza o seu protexido Afonso Raimúndez rebelándose contra a súa nai Urraca e o seu consorte o rei Afonso I o Batallador, rei de Navarra e Aragón. Os nobres galegos partidarios de Urraca crearon unha irmandade, elixindo como líder a Diego Xelmírez. miniatura|250x250px| Os reis Balduino e Sigurd cabalgando cara ao [[río Xordán. Ilustración de Gerhard Munthe no Heimskringla, 1899.]]O rei noruegués Sigurd permanecería moito tempo na cidade santa de Santiago de Compostela, mais continuou o seu camiño cara ao sur.
Participou en constantes escaramuzas contra os musulmáns, por mar e terra, tanto para conseguir abastecemento como para debilitar o dominio islámico na península ibérica. Loitou en Sintra, Lisboa e Alcácer do Sal, contribuíndo a que esas cidades fosen incorporadas ao dominio cristián.
Na primavera de 1110 cruzou o estreito de Xibraltar e continuou loitando contra musulmáns e piratas en Formentera, Eivisa e Menorca. No verán chegou a Sicilia, e permanecería nesa illa un tempo, acollido polo conde normando Roxerio II de Sicilia.
A comezos do outono a festa chegou a Terra Santa, e os barcos fondearon no porto de San Xoán de Acre, onde Sigurd foi recibido polo rei Balduíno I de Xerusalén. Sigurd visitou Xerusalén e os Santos Lugares da zona, incluído o río Xordán, onde Cristo fora bautizado.
Sigurd recibiu unha reliquia de Balduino: supostamente un anaco da Vera Cruz, que o rei noruegués xurou levar ante a tumba de San Olaf na catedral de Nidaros.
Aínda que a cidade de Xerusalén fora conquistada polos exércitos cristiáns na Primeira Cruzada en 1099, grandes áreas do norte da Terra Santa aínda permaneceron en mans dos sarracenos. Sigurd concedeu a Balduino apoio militar, e ambos conquistaron a cidade de Sidón; mentres que Baudouin atacou a cidade por terra, a frota norueguesa fíxoo por mar.
No novo ano de 1111, Sigurd abandonou Terra Santa, visitou Chipre e o Peloponeso, e posteriormente Constantinopla (que os noruegueses chamaron Miklagard). Na cidade imperial recibiu honras de Aleixo I, e alí permaneceu un tempo, antes de regresar a Noruega por terra.
Retorno a Noruega
Sigurd regresou ao seu país con só 100 homes. Unha parte do exército morrera en combate, outros regresaran máis tarde en pequenos grupos, e unha parte considerable quedou en Constantinopla para unirse á garda varega do emperador. Estes noruegueses probabelmente volveron á súa terra natal despois de acumular algunha riqueza na capital imperial.
De volta a Noruega, Sigurd atopou grandes cambios. O seu irmán Øystein construíra varios edificios relixiosos, civís e militares, e gobernou con gran popularidade entre os seus súbditos. Segundo Snorri Sturluson, Sigurd era superado polo seu irmán non só en presenza física, senón tamén en elocuencia, coñecemento e aptitude para socializar.
Sigurd instalouse en Konghelle, onde construíu un castelo e a Igrexa da Vera Cruz. Nada queda hoxe deses edificios.
O 29 de agosto de 1123, Øystein morreu de súpeto, e Sigurd converteuse en único gobernante. Non se sabe moito desta última fase do seu reinado, quizais porque, segundo informa Snorri, foi un período de paz no reino. Un acontecemento desta época foi unha pequena campaña militar en Småland, Suecia, onde os habitantes renunciaran ao cristianismo e volveran á crenza pagá nórdica.
En 1130, mentres estaba en Oslo, o rei caeu enfermo e morreu rapidamente. Daquela tiña 40 anos e gobernaba 27. Foi enterrado na catedral de Saint Hallvard desa cidade.
Magnússona saga en Heimskringla
Magnússona saga é un dos contos Heimskringla dos reis noruegueses de Snorri Sturluson. Durante un tempo, tres fillos de Magnus III gobernaran Noruega xuntos, Sigurðr alcumado o Cruzado que lanzou a súa campaña cara a Xerusalén, Eysteinn e Óláfr. Unha das mellores partes da saga trata sobre a relación entre Sigurðr e Eysteinn, que é ampliamente ampliada e recreada por Snorri tal e como recolle Morkinskinna.
Historia Norwegie
A Historia Norwegie ou Historia Norvegiae, de Theodoricus Monachus (Teodoro o monxe), un dominico, quen probabelmente viviu na abadía de Nidaros no século XII, compilou ou escribiu Historia de Antiquitate Regum Norwagiensium entre 1177 e 1188, recollendo feito ocorridos entre o século IX (reinado de Harald I) até a morte de Sigurd I (1130), cunha moi particular sensibilidade na selección dos feitos para non "manchar" a memoria dos reis.
Legado
Á súa morte, estalou unha cruenta guerra civil por motivos de sucesión, que duraría máis de 100 anos.
Ao longo do século XIX, a figura de Sigurd I foi tomada polo nacionalismo romántico noruegués como fonte de inspiración. Bjørnstjerne Bjørnson escribiu un drama histórico baseado na vida do rei, e Edvard Grieg compuxo a suite orquestral Sigurd Jorsalfar.
Matrimonios e descendencia
Entre 1116 e 1120 casou con Malmfrid de Kíiv, filla do príncipe Mstislav I de Kíiv. Con ela tivo unha filla:
Tivo a Borghild Olafsdatter (n. 1094) de Skjeberg, Store-Dal, Østfold, co que tivo un fillo:
En 1128 decidiu divorciarse de Malmfrid, situación que foi rexeitada polo bispo de Bergen, polo que Sigurd creou unha nova diocese en Stavanger, cuxo bispo, un inglés chamado Reinaldo, casouno cunha moza chamada Cecilia. Neste matrimonio non tivo fillos.
Juan Vicente González
Juan Vicente González Delgado, nado en Caracas, Venezuela, arredor de 1810 e finado na mesma cidade o 1 de outubro de 1866, foi un escritor, xornalista, político e docente venezolano. Considérase o primeiro escritor romántico que tivo Venezuela no século XIX.
Primeiros anos
Non se puido determinar quen eran os seus pais, nin a data exacta do seu nacemento. Dise que foi abandonado na casa de Francisco González, realista (leal á coroa) que o adoptou e puxo o seu apelido. Fixo os seus primeiros estudos co crego José Alberto Ezpinoza e logo ingresou na Universidade de Caracas e licenciouse en Humanidades.
En 1827, cando Simón Bolívar regresou por derradeira vez a Venezuela, para evitar a separación da Gran Colombia, foi recibido cunha homenaxe na Universidade. No campus, González coñeceu de adolescente ao Libertador, ficando ese momento gravado na súa memoria.
Vida persoal
En 1836 casou con Josefa Rodil, e comezou a ensinar gramática e historia en escolas privadas. Tiveron catro fillos:
O segundo foi tamén un escritor e pedagogo destacado.
Actividade política, docente e xornalística
En 1847 foi nomeado deputado por Caracas e foi testemuña dos acontecementos do ataque ao Congreso do 24 de xaneiro de 1848.
En 1849 fundou o colexio El Salvador del Mundo en Caracas.
A pesar de comezar na masonería, foi clasificado como un home de ideas conservadoras. Por este punto de vista, non atopou favorable a Revolución de Marzo de 1858, que levou ao poder a Julián Castro, Manuel Philip Tovar e Fermín Toro. Tampouco sentiu afinidade coa Revolución Federal.
Do xornal El Heraldo e doutras publicacións combateu os réximes de forza. Iso molestou a moitos gobernantes. Estivo a piques de ser deportado en 1861, pero grazas ao esforzo de Pedro Gual, presidente da república, puido evitalo por un tempo. Tamén se opuxo á ditadura do xeneral José Antonio Páez (1861-1863), que lle valeu a reclusión de tres meses no cárcere da Guaira. Ao ser posto en liberdade, grazas aos bos oficios dalgúns masóns, recaeu nas súas críticas violentas ao goberno. O xeneral Páez molesto, mandouno de novo a prisión, esta vez no cárcere da Rotunda. Alí escribiu o seu Manual de Historia Universal, que é o primeiro dos seus libros coñecidos.
Cando os exércitos do mariscal Juan Crisóstomo Falcón triunfaron na Guerra Federal, viuno con simpatía, o que non impediu que de cando en vez dedicase tamén algúns ataques xornalísticos. Malia as paixóns políticas que o animaban, González era considerado honesto e amante da verdade. Escribiu unha favorable biografía sobre Juan Crisóstomo Falcón, a pesar de que volveu declararse o seu adversario.
Entre as súas obras destacan a biografía do heroe José Félix Ribas, "Las Mesenianas", un conxunto de elexías en prosa, "Ecos de las Bóvedas" e a obra inacabada "Historia del Poder Civil". No eido da poesía, Juan Vicente González publicou numerosas obras, destacando o seu soneto "A Bolívar".
No xornalismo, alcanzou a fama polo seu talento e virulencia na crítica. Foi fundador dos medios impresos El Venezolano, El Diario de la tarde e El Heraldo e editorialista dalgúns outros, entre eles La Prensa, o que provocaría polémica con xornalistas identificados co movemento liberal como Felipe Larrazabal, Estaislao Rendón, Guillermo Tell Villegas, Tomas Lander e Rafael Arvelo. Un ano antes da súa morte, estableceu a publicación Revista Literaria.
MVP da Final da ACB
O MVP da Final da ACB é un premio outorgado pola Asociación de Clubs de Baloncesto ao mellor xogador da final da Liga ACB. Este galardón foi entregado por vez primeira na temporada 1990-91. Desde aquela, tan só cinco xogadores conseguiron gañar o premio en máis dunha ocasión: Arvydas Sabonis (2 veces), Juan Carlos Navarro (3 veces), Felipe Reyes (2 veces), Sergio Llull (2 veces) e Nikola Mirotić (2 veces). Historicamente, este galardón é entregado ao xogador do equipo gañador con máis valoración no transcurso de todos os xogos da final.
Juan Vicente González
Obra escrita
esquerda|miniatura|295x295px| Caricatura de González feita por Cruz Álvarez García. El Cojo Ilustrado, [[1895.]] Entre os grandes proxectos que Juan Vicente González concibiu como historiador, un dos máis importantes foi a de escribir unha serie de biografías dos venezolanos máis ilustres, que traducirían as características máis destacadas da época na que viviron, dende a Colonia, que se traducirían en 2000, pasando pola Independencia e o período que comeza en 1830.
A obra levaría por título Historia do poder civil en Colombia e Venezuela. Só publicou as biografías de José Manuel Alegría (1856), José Cecilio Ávila (1858), Martín Tovar Ponce (s/f), e a de José Félix Ribas (s/f), consideradas as máis importantes. Estas biografías están escritas en varios momentos da súa activa vida literaria. En 1835 escribe as súas "Epístolas Catalinarias sobre el 8 de Julio" onde ataca e combate o caudillismo.
O Pousiño, San Pedro de Batalláns, As Neves
O Pousiño é un lugar da parroquia de San Pedro de Batalláns, no concello pontevedrés das Neves, na comarca do Condado.
Juan Vicente González
Obra escrita
Desde 1846 escribe Las Mesenianas. Nestes breves poemas en prosa describe con tristeza as súas impresións sobre a Venezuela que tanto coñeceu e amou. O título de Messenianas está tomado das elexías escritas sobre Mesania, unha rexión de Grecia, polo abade francés Barthélemy e o poeta, tamén francés, Casimir Delavigne. As elexías que conforman a obra tratan temáticas moi diversas, pero todas teñen en común a preocupación polo que é venezolano, a exaltación dos valores nacionais e o culto aos heroes; Ademais, todos amosan a fonda tristura coa que o autor presenciou os conflitos que, nos últimos anos da súa vida, destrozaron a súa terra natal. Juan Vicente González, o home que tan furiosamente atacara aos seus inimigos nos seus escritos, o apaixonado xornalista que usaba os peores insultos, narra con tenrura e gran elevación poética a morte de Andrés Bello ou escribe, con semellantes características, a oración fúnebre do polifacético Fermín Toro.
En 1851 publicouse Análisis ideológico de los tiempos de la Conjugación castellana de Andrés Bello con notas explicativas de JV González. Ese mesmo ano traduciu do latín Arte poética de Horacio. Un curso de literatura española, precedido dun ensaio sobre a literatura da Idade Media, en 1852. El baile en Caracas, una sátira en versos (1854). Elementos de la Gramática latina, tradución del francés (1855)
MVP da Final da ACB
Galardoados
thumb|upright|240px|[[Arvydas Sabonis (#11 vermello) foi 2 veces MVP da Final (1993, 1994).]] thumb|upright|240px|[[Juan Carlos Navarro|Navarro foi 3 veces MVP da Final (2009, 2011, 2014).]] A seguinte é unha lista dos gañadores do galardón temporada a temporada.
Juan Vicente González
Obra escrita
En 1861, sendo encarcerado nos calabozos da Guaira, onde escribiu Un Manual de Historia Universal, sen referencia de ningún tipo, tamén compón á súa vez o Eco de las Bóvedas, unha especie de himno á situación bélica do país.
En 1863 publicou por entregas a segunda parte da súa Historia Universal.
En 1865 fundou a súa famosa "Revista Literaria", escribiu artigos críticos e traduciu aos grandes poetas universais. É unha das súas obras máis grandes, e tamén a última. Alí aparecen os seus primeiros traballos ensaísticos.
Mouhamet Diouf
Mouhamet Diouf, nado o 21 de xuño de 1997 en Dakar, Senegal, é un xogador de baloncesto profesional internacional italiano. Formado na canteira do Pallacanestro Reggiana, actualmente xoga no Río Breogán da Liga ACB. Cunha altura de 2,06 m, pode ocupar a posicións de ala-pivote e pivote.
Traxectoria
Nado en Dakar, capital do Senegal, Diouf formouse como xogador na canteira do Pallacanestro Reggiana, equipo co que debutou na con 17 anos na Lega Basket Serie A, máxima categoría do baloncesto italiano, o 11 de novembro de 2018 ante o Olimpia Milano. Na temporada 2020−21 comeza a ser habitual no primeiro equipo, xogando 24 encontros da Serie A e 3 da FIBA Europe Cup. As súas prestacións foron mellorando temporada a temporada até que na 2022−23 fixo unha media de 6 puntos e 3,2 rebotes por encontro, destacando o seu final de temporada onde fixo unha media de 12 puntos e 5 rebotes por xogo. Após finalizar a temporada e rexeitar a renovación pola Reggiana, o 6 de xullo anúnciase a súa incorporación ao Río Breogán da Liga ACB. A nivel internacional debutou coa selección absoluta de Italia o 26 de febreiro de 2023 ante, onde conseguiu facer 2 puntos en 5 minutos de xogo.
Clubs
Ao longo da súa carreira, Diouf ten xogado para os seguintes equipos profesionais:
Lingua sylheti
O sylheti (en Sylheti Nāgarī: ꠍꠤꠟꠐꠤ; en সিলেটি; sileʈi|) é unha lingua indoaria falada por arredor de 11 millóns de persoas, principalmente na división de Sylhet de Bangladesh, no val do Barak e no distrito de Hojai de Assam, e nos distritos de Tripura Setentrional e Unakroti de Tripura, na India. Ademais, hai un número substancial de falantes de sylheti nos estados indios de Meghalaya, Manipur e Nagaland, así como polas comunidades da diáspora no Reino Unido, os Estados Unidos, o Canadá e Oriente Medio.
A Abadía, Santiago de Ribarteme, As Neves
A Abadía é un lugar da parroquia de Santiago de Ribarteme, no concello pontevedrés das Neves, na comarca do Condado.
Lewis Leonard Forman
Lewis Leonard Forman, nado o 29 de xuño de 1929 en Londres e finado na mesma cidade o 16 de xuño de 1998, foi un naturalista e botánico inglés.
Traxectoria
Estudou no Queen Mary College da Universidade de Londres, onde se licenciou en 1950. A súa carreira botánica comezou, dado o seu interese polo sueste asiático, no herbario de Bogor, en Sumatra (Indonesia).
En 1951 foi contratado para formar parte do persoal dos Royal Botanic Gardens, Kew, nos que foi un alto funcionario entre 1966 e 1989.
Entre outros moitos taxons, describiu en 1962 o xénero Trigonobalanus.
Abreviatura
A abreviatura Forman emprégase para recoñecer a Lewis Leonard Forman como autoridade na descrición e taxonomía en botánica.
Thomas Nast
Thomas Nast, nado en Landau in der Pfalz (Palatinado renano) o 27 de setembro de 1840 e finado en Guayaquil (Ecuador) o 7 de decembro de 1902, foi un debuxante alemán-estadounidense do século XIX. Está considerado un dos pais da caricatura política dos Estados Unidos.
Xuventude e formación
Thomas Nast naceu na cidade alemá de Landau in der Pfalz (no Palatinado renano), fillo dun músico pertencente ao 9º Rexemento bávaro. En 1846, cando tiña 6 anos, a súa nai levouno a Nova York, onde estudou artes durante aproximadamente un ano con Alfred Fredericks e Theodore Kaufmann na National Academy of Design. Aos 15 anos comezou a traballar como deseñador para Frank Leslie's Illustrated Newspaper, e tres anos despois para Harper's Weekly.
Carreira
miniatura||Fotografía de Nast. Nast debuxou para a revista Harper durante dous períodos, o primeiro de 1859 a 1860 e o segundo de 1862 a 1886. En 1860 viaxou a Inglaterra por conta do New York Illustrated News para presenciar un combate de boxeo entre Heenan e Sayers, e despois uniuse a Garibaldi en Italia como artista do Illustrated London News. As viñetas e artigos de Nast sobre a campaña militar para unificar Italia captaron a imaxinación popular nos Estados Unidos. En 1861 casou con Sarah Edwards.
Campaña contra o "Tweed Ring"
As ilustracións de Nast contribuíron á caída do político de orixe irlandesa-escocesa William Tweed, tamén coñecido como "Boss". Tweed tiña tanto medo ao lapis de Nast que enviou a un emisario que lle ofreceu un suborno de 500.000 dólares para rematar a súa campaña anti-Tweed e abandonar o país. Nast rexeitou a oferta e redobrou os seus ataques. Tweed foi arrestado en 1873 e condenado por fraude. Cando o Boss tentou escapar da xustiza en decembro de 1875, fuxindo a Cuba e de alí a Galiza, os funcionarios encargados da súa detención en Vigo puideron identificalo grazas aos debuxos de Nast.
En xeral, as súas viñetas políticas apoiaban os indios norteamericanos, os chineses americanos e defenderon a abolición da escravitude. Nast tamén tratou temas relacionados coa segregación racial e a violencia do Ku Klux Klan, tratados nunha das súas viñetas máis famosas, "Worse than Slavery" (Peor que a escravitude), na que representaba a unha familia negra cuxa casa é destruída por incendio premeditado, ao mesmo tempo vese dous membros do Ku Klux Klan dándose a man en sinal de vitoria polo seu acto destrutivo contra a propiedade dos negros americanos.
Política
A revista Harper's Weekly e Nast desempeñaron papeis esenciais nas eleccións de Ulysses S. Grant en 1868 e en 1872. Na campaña de 1872 a ridiculización, por parte de Nast, da candidatura de Horace Greeley foi desapiadada. Nast converteuse nun amigo persoal do presidente Grant e as súas familias compartiron ceas regulares até a morte de Grant (1885). Por outra banda, Nast animou ao expresidente a escribir a súa autobiografía mentres loitaba contra o cancro. esquerda|miniatura|250x250px| O río Ganges americano.Nast trasladouse a Morristown, Nova Jersey, en 1872 e viviu alí durante moitos anos. En 1873, viaxou polos Estados Unidos dando conferencias e presentando as súas obras; reiterou estas actividades en 1885 e 1887.
Compartiu as opinións políticas do seu amigo Mark Twain e mantívose fiel ás ideas republicanas durante moitos anos. Nast opúxose á inflación da moeda e, para ilustrar a situación, caricaturizou a un bebé con farrapos. Desempeñou un papel importante nas eleccións presidenciais de Rutherford B. Hayes en 1876. Hayes afirmou máis tarde que Nast era "'a axuda máis potente' que recibira nunca". Pero o ilustrador pronto acabou perdendo as súas ilusións sobre Hayes, que criticaba a política de pacificación do Sur e a súa situación na revista foi mudando pois Harper's negouse a permitir a Nast que atacase a Hayes.
A partir de 1877, coa morte de Fletcher Harper, e a falta do seu apoio, as súas contribucións fixéronse cada vez menos frecuentes polo que Thomas Nast concentrouse nas pinturas ao óleo e na ilustración de libros, pero tal produción non se pode comparar coas súas viñetas. En 1890 publicou Thomas Nast's Christmas Drawings for the Human Race. Tamén achegou ilustracións a diversas publicacións, pero debido ás novas técnicas de ilustración e á chegada de novos talentos, non gozou do éxito que tivo en anos anteriores.
En 1892 tomou o control dunha revista en decadencia, chamada New York Gazette, renomeándoa como Nast's Weekly. De volta ao bando republicano, Nast usou a súa revista para publicar viñetas en apoio de Benjamin Harrison, un candidato á reelección presidencial. Pero a revista tivo pouco impacto, e a publicación cesou pouco despois da derrota de Harrison.
En 1902 Theodore Roosevelt nomeouno Cónsul Xeral dos Estados Unidos en Guayaquil (Ecuador). Durante un brote mortal de febre amarela, Nast cumpriu as moitas misións diplomáticas e comerciais que lle foron encomendadas. Aos 62 anos, en 1902, morreu de febre amarela contraída en Guayaquil. O seu corpo regresou aos Estados Unidos e foi sepultado no cemiterio de Woodlawn no Bronx, Nova York.
Masacre de Haximu
O masacre de Haximu, tamén coñecido como o masacre yanomami, foi un conflito armado no Brasil ocorrido en 1993. O masacre ocorreu nas aforas de Haximu, no Brasil, preto da fronteira con Venezuela, e comezou a mediados de xuño ou xullo de 1993. Dezaseis membros do pobo yanomami foron asasinados por un grupo de garimpeiros, ou mineiros de ouro que explotaron a terra ilegalmente.
No primeiro ataque, os garimpeiros mataron catro ou cinco mozos yanomami Haximu-teri. En resposta, os indíxenas realizaron dúas incursións contra os mineiros, matando polo menos dous deles e ferindo dous máis. Logo desta represalia, os garimpeiros atacaron de novo, matando 12 yanomamis (case todos anciáns, mozos ou infantes) e queimaron a aldea de Haximu.
Antecedentes do evento
Este masacre foi o resultado das tensións por mor da febre do ouro de 1987 no Brasil, cun conflito entre os mineiros brasileiros e o pobo yanomami. Os yanomami permaneceron illados ata que na década de 1960 os antropólogos atoparon e estudaron este pobo. Entre 1973 e 1976, os brasileiros construíron a estrada Perimetral Norte pola zona sur do territorio dos indíxenas. Esta estrada iniciou a chegada de mineiros de ouro, incluíndo os que chegaron durante unha febre do ouro que comezou en 1987.
Os estudosos que analizaron a historia das febres do ouro en Haximu notaron un patrón recorrente de actividades entre os mineiros e os yanomami, ao que Bruce Albert chamou a "trampa da minería do ouro". Cando chegaron os primeiros garimpeiros, proporcionaron aos yanomami agasallos benéficos. Unha vez que o número de mineiros aumentou, o equilibrio de poder foi alterado, e comezaron a considerar molestos aos yanomami. As tensións xurdiron cando os yanomami querían máis bens occidentais, como medicinas, roupa e alimentos, dos que chegaran a depender despois da chegada dos mineiros. Como resultado, a violencia adoitaba xurdir entre os grupos. Tal patrón puido ser o motivo polo que os mineiros atacaron aos yanomami.
Causas alegadas
O suceso concreto que provocou que os garimpeiros atacasen aos yanomami é incerto e as contas varían. Un antigo tuxua (xefe) de Haximu chamado Antonio afirmou que os garimpeiros atacaron á súa xente despois de que lles roubaran unha hamaca aos mineiros. Porén, tamén relatou que 20 persoas da súa tribo foran asasinadas antes do masacre, o cal se demostrou posteriormente como falso.
Ademais, os informes dos principais medios esaxeraron o número de yanomami que foron asasinados, baseándose no relato do primeiro brasileiro que visitou a vila. Afirmou nunha rolda de prensa que viu alí varios corpos decapitados, o que dalgunha maneira fixo crer que 73 yanomami morreran. Porén, debido á incapacidade de localizar os corpos, xa que os yanomami queimaron os corpos para rituais de loito, e ás entrevistas cos superviventes por parte de Bruce Albert, os historiadores e estudosos consideraron que esta declaración é incorrecta.
Acusacións de xenocidio
Nun boletín publicado o 7 de agosto de 2006, o Consello Misioneiro Indianista informou que:
"Nunha sesión plenaria, o Tribunal Supremo Federal (STF) [brasileiro] reafirmou que o crime coñecido como masacre de Haximu [perpetrado contra os yanomami en 1993]' foi un xenocidio [...] Foi unha decisión unánime tomada durante a sentenza do Recurso Extraordinario (RE) 351487."
Comentando o caso, a ONG Survival International dixo: "'A convención da ONU sobre o xenocidio, ratificada polo Brasil, estabelece que o asasinato 'con intención de destruír, total ou parcialmente, un grupo nacional, étnico, racial ou relixioso' é xenocidio. A sentenza do Tribunal Supremo é moi significativa e envía unha importante advertencia a aqueles que seguen cometendo crimes contra os pobos indíxenas no Brasil'."
O Cubión, Santiago de Ribarteme, As Neves
O Cubión é un lugar da parroquia de Santiago de Ribarteme, no concello pontevedrés das Neves, na comarca do Condado.
O Lugar, Santiago de Ribarteme, As Neves
O Lugar é un lugar da parroquia de Santiago de Ribarteme, no concello pontevedrés das Neves, na comarca do Condado.
Granada de man
miniatura|Granada F-1. Unha granada de man é un proxectil explosivo que se lanza coa man ou cun arma específica, chamada lanzagranadas.
Etimoloxía
A palabra "granada" vén do latín granātum. Pasou ao español para dar nome ao froito, punica granatum, cheo de grans e cunha disposición esférica fácil de tomar. En francés chámaselle pomegranate. Debido á forma e o tamaño deste proxectil os exércitos europeos chamárono "granada de man" en español, grenade à main en francés e hand grenade en inglés.
O Regueiro, Santiago de Ribarteme, As Neves
O Regueiro é un lugar da parroquia de Santiago de Ribarteme, no concello pontevedrés das Neves, na comarca do Condado.
Granada de man
Primeiras granadas
dereita|miniatura|Granadas de man francesas feitas de vidro, de 1740. Desde a antigüidade usáronse artefactos incendiarios. No Imperio romano de oriente empregáronse "artefactos incendiarios" de man pouco despois do reinado de León III (717–741). Os soldados bizantinos déronse conta de que o lume grego, unha invención bizantina do século anterior, non soamente podía usarse cun lanzachamas, senón tamén en xerras de pedra e cerámica. Posteriormente, empregáronse recipientes de cristal. O uso disto difundiuse entre os exércitos musulmáns en Oriente Medio, dende onde chegou á China en torno ao século X.
Na China, durante a dinastía Song (960-1279), as armas coñecidas como zhen tian lei ("trono que sacode o ceo") creáronse cando os soldados chineses empacaron pólvora en recipientes de cerámica ou metal. En 1044, o libro militar Wujing zongyao (Compilación de clásicos militares) describiu varias "receitas" de pólvora nas que se pode atopar, de acordo con Joseph Needham, o prototipo da granada de man moderna. Os chineses tamén descubriron o potencial explosivo da embalaxe de proxectís de bala de canón con pólvora. O libro de mediados do século XIV Huolongjing (Manual do dragón de lume), escrito por Jiao Yu, rexistrou un canón de ferro da dinastía Song coñecido como o "canón de nubes voadoras tronantes" (feiyun pili pao). O manuscrito dicía: A pólvora empezou a utilizarse en Europa na Baixa Idade Media. As primeiras bombas de ferro fundido e granadas non apareceron en Europa até 1467.
O Museo do Exército de Toledo conserva granadas de cara a 1580. Durante unha construción fronte a un bastión da cidade bávara de Ingolstadt, en Alemaña, descubríronse varios centenares de granadas de cerámica do século XVII. Moitas destas granadas aínda contiñan pólvora e conservaban as súas mechas. Probablemente, estas granadas foran situadas neste lugar antes de 1723.
Nos séculos XIV, XV e XVI, en Francia, chamábase "nenos perdidos" (enfants perdus) aos que comunmente se colocaban nos postos avanzados da infantaría. Eran escollidos os mellores de cada "banda" (compañía). Armóuselles con granadas de man a partir de 1537. En 1667 denomináronse granadeiros e destinaron catro a cada compañía de infantaría. Os primeiros granadeiros levaban unha machada, un sabre e un saco con dez ou doce granadas (a granadeira). Cando, en 1671, o fusil de avancarga substituíu ao mosquete, déronse fusís á maior parte de granadeiros. A finais do reinado de Luís XIV, todos os granaderos levaban fusil. Prusia foi o seguinte país que creou un corpo de granaderos. A leste seguíronlle os países do norte de Europa e, posteriormente, fixérono o resto de nacións. O corpo de granadeiros francés foi suprimido en 1789.
As granadas foron empregadas tanto en combates terrestres coma marítimos. Algunhas incorporaron metralla para aumentar a súa capacidade. Os granadeiros eran adestrados para o seu manexo e para alcanzar con ela a maior distancia posible.
O capitán pirata Thompson usou un gran número de granadas rudimentarias para defenderse de dúas cazarrecompensas enviados polo gobernador de Xamaica en 1721.
Tras as guerras napoleónicas o seu uso diminuíu. Coa invención do fusil de repetición a mediados do século XIX, estas empregáronse menos.
No entanto, nas guerras de trincheiras volveron empregarse pola utilidade de arrebolar bombas a curta distancia. Nunha carta á súa irmá, o coronel Hugh Robert Hibbert describiu unha granada improvisada que foi empregada polas tropas británicas durante a Guerra de Crimea (1854–1856):
Na Guerra de Secesión (1861-1865) os dous bandos usaron granadas de man equipadas cun émbolo que detonaba o dispositivo ao impactar. A Unión utilizou unha granada experimental, a granada Ketchum, que tiña unha aleta na parte traseira para asegurar que o impacto da parte dianteira producise a detonación. A Confederación usou granadas de man redondas parecidas á Ketchum. Os rusos usaron granadas improvisadas na Guerra Ruso-Xaponesa (1904-1905) para defender Port Arthur.
Desenrolo das granadas modernas
miniatura|Esquema da espoleta dunha granada Borstein M1935. A ausencia dunha granada de man eficaz, unida á percepción de ser un obxecto perigoso e á perda de utilidade destas fixeron que se considerasen unha peza obsoleta do equipamento militar. En 1902, a Oficina de Guerra británica anunciou que as granadas de man estaban obsoletas e que non tiñan lugar na guerra moderna. Dous anos despois, co uso de granadas improvisadas nas trincheiras da Guerra Ruso-Xaponesa e cos informes do xeral sir Aylmer Haldane, un observador británico do conflito; este asunto reconsiderouse e a Xunta de Artillaría recibiu instrucións para desenvolver unha granada de man práctica. Esta foi a granada No. 1. Fixéronse varios modelos cunha espoleta de impacto, pero aquel tipo de espoleta tivo varios problemas prácticos e non se produciron en grandes cantidades.
Martin Ale, coñecido por patentar a granada de fusil Hales, desenvolveu unha moderna granada de man en 1906, pero non puido convencer ao Exército Británico para adoptala até 1913. O principal competidor de Ale foi Nils Waltersen Aasen, que realizou un deseño en 1906 en Noruega e patentouno no Reino Unido. Empezou os seus experimentos desenvolvendo unha granada mentres era sarxento na fortaleza de Oscarsborg. Aasen creou a Compañía de Granadas Aassen (Aasenske Granatkompani) en Dinamarca, onde antes da primeira guerra mundial (1914-1918) produciu e exportou granadas de man por toda Europa. Tivo éxito vendendo esta arma a Francia e foi nomeado cabaleiro da Lexión Francesa en 1916 polo seu invento.
Na primeira guerra mundial dispuxéronse unha gran cantidade de trincheiras. Por iso, volveron empregarse as granadas. A comezos da primeira guerra mundial, as nacións combatentes só tiñan granadas pequenas, similares ás deseñadas por Hales e Aasen. A granada italiana Besozzi tiña unha mecha de cinco segundos cunha punta de fósforo, que se acendía ao ser fregada cun anel que o soldado levaba no seu dedo. Provisionalmente, as tropas adoitaban improvisar as súas propias granadas, como a jam tin e a pétard raquette.
William Mills, un deseñador de granadas de Sunderland, patentou, desenvolveu e fabricou a granada Mills na fábrica de municións de Mills de Birmingham, Inglaterra, en 1915, denominada Nº 5. Foi descrita como a primeira "granada segura". Era un recipiente de aceiro cheo de explosivos cun gatillo e unha característica superficie con hendiduras profundas. Esta segmentación deseñouse para axudar á fragmentación e para incrementar a súa mortalidade, pero investigacións posteriores demostraron que non aumentaba a súa fragmentación. Posteriormente fixéronse deseños de fragmentación mellorados coas hendiduras por dentro, pero naquel entón eran moi caras de producir. Mantívose a segmentación externa da granada Mills, xa que lle daba unha superficie que se agarraba mellor. Este deseño básico mantívose nalgunhas granadas modernas.
As granadas adaptadas para lanzarse con fusís (as granadas de fusil), empezaron a usarse a Guerra Ruso-Xaponesa en 1904, durante a defensa de Port Arthur. Posteriormente, isto foi realizado tamén polo Exército Español. Os primeiros que fixeron isto a grande escala foron os franceses na primeira guerra mundial. As granadas de fusil foron amplamente substituídas nos exércitos por lanzagranadas e lanzamisiles (como os bazookas).
Tipos de granadas
dereita|miniatura|300x300px|Dúas granadas modernas seccionadas. Á esquerda: granada de fragmentación DM61A1; á dereita: granada para adestramento DM78A1.
Granada de fragmentación
As granadas de fragmentación son comúns nos exércitos. Son armas deseñadas para dispersar fragmentos letais na detonación. Adoita estar feita dun material sintético duro ou aceiro, o que proporcionará certa fragmentación como fragmentos e achas. Nas granadas modernas están deseñadas cunha fragmentación preformada. A fragmentación preformada pode ter forma esférica, cuboide, de aramado ou de aramado con muescas. A maioría están deseñadas para lanzarse e detonarse despois dun período de tempo ou en caso de impacto.
As granadas de fragmentación modernas, como a granada M67 dos Estados Unidos, teñen un radio de acción de 15 metros e os fragmentos poden percorrer uns 200 metros.
Granada de conmoción
Trátase dunha granada deseñada para danar o obxectivo soamente coa explosión. Estas granadas adóitanse clasificar como armas ofensivas porque o radio de vítimas é moito menor que a distancia á que pode ser lanzada. No caso da granada Mk3A2 estadounidense, o radio de vítimas é de 2 metros en áreas abertas, pero os anacos da granada poden chegar a uns 200 metros.
Tamén se usou como carga de profundidade ao redor de embarcacións. Algunhas, como a granada estadounidense Mk40, están deseñadas especificamente para ser utilizadas contra mergulladores e submarinistas inimigos. As explosións submarinas matan ou incapacitan ao obxectivo, creando unha onda de choque letal baixo a auga.
Granada antitanque
Deseñouse unha gama de granadas de man para o seu uso contra vehículos blindados. Un exemplo é a bomba pegañenta</i> británica de 1940. Deseños como a Panzerwurfmine (L) alemá e as RPG-43, RPG-40, RPG-6 e RKG-3 soviéticas tiñan unha oxiva HEAT nun extremo e un elemento para estabilizar o seu voo e que impactase cos 90 graos necesarios para que a carga oca fose efectiva.
Durante a Segunda Guerra Mundial, o Reino Unido usou granadas incendiarias baseadas no fósforo branco. O modelo Nº 76 foi usado pola Home Guard británica como arma antitanque. Foi producida en grandes cantidades. En agosto de 1941 fabricáronse 6 millóns.
Debido ás melloras na blindaxe dos tanques, as granadas de man antitanque xeralmente están consideradas obsoletas. Non obstante, foron usadas con certo éxito contra vehículos menos blindados, os resistentes a minas e protexidos de emboscadas (MRAP, polas súas siglas en inglés), deseñados para protexerse contra artefactos explosivos improvisados da insurxencia irakí de comezos do século XXI.
Granada atordadora
Unha granada atordadora é un artefacto explosivo non letal usado para desorientar temporalmente os sentidos dun inimigo. Está deseñada para producir un escintileo de luz cegador e un forte ruído de detonación de máis de 170 decibeis. Foi usada por primeira vez polo Servizo Aéreo Especial do Exército Británico a finais da década de 1970.
Granada sting
As granadas sting son selectas atordadoras cun deseño baseado no das granadas de fragmentación. En lugar de usar unha carcasa de metal para producir metralla, están feitas de goma dura e recheas dunhas cen esferas de goma. Ao detonar, as esferas de goma e os fragmentos da carcasa de goma da granada se esparcen xerando un efecto non letal. Estes proxectís poden rebotar. Algunhas teñen ademais unha carga de gas CS.
As granadas sting non incapacitan á persoa, de modo que pode ser perigoso o seu uso contra suxeitos armados. Poden causar graves danos físicos, sobre todo os fragmentos de goma da carcasa.
Outros tipos
miniatura|Granada inerte de adestramento, feita de caucho duro. As granadas químicas e de gas arden ou expulsan un gas, pero non explotan. Entre estas atópanse as granadas de fume e as incendiarias.
O cóctel Molotov é un artefacto improvisado similar á granada. Foi usado por primeira vez na Guerra Civil pola Lexión Española no outono de 1936 contra tanques soviéticos nos arredores de Madrid. O nome, do ministro de Exterior de Stalin, púxoselle cando se empregou en Finlandia en 1940.
As granadas de práctica son similares en manipulación e uso ás outras de man, agás que soamente producen un forte son e unha nube de fume ao detonar. O seu carcasa é reutilizable. Outro tipo é a granada de práctica de lanzamento, que é totalmente inerte e frecuentemente baleirada nunha soa peza. É empregada para que os soldados afáganse ao peso e a forma dunha granada verdadeira, así como para practicar lanzamentos de precisión. Un exemplo deste tipo de granada é a Granada de Man de Práctica Biodegradable K417 surcoreana.
Fabricantes
Entre os fabricantes están:
Utilización
Cando se usa unha granada antipersona, o que se quere é que explote cando o obxectivo está dentro do seu radio efectivo. A granada de fragmentación M67 ten unha área letal efectiva de cinco metros de radio, mentres que o radio inductor de baixas é de aproximadamente quince metros.
Unha técnica alternativa é quitar o pasador antes de lanzar a granada, o que permite á mecha queimarse parcialmente e diminúe o tempo de detonación tras o seu lanzamento. Un tempo máis curto é útil para reducir a capacidade do inimigo de cubrirse ou de lanzar de volta a granada, e tamén pode facerse para permitir que a selecta estale no aire sobre as posicións defensivas. Esta técnica é inherentemente perigosa (por haber un tempo máis curto e, por tanto, máis próximo á explosión), máis complicada (un debe asegurarse de lanzar a granada despois da espera) e máis variable (o tempo das mechas varía en cada tipo de granada) polo que se desaconsella no Corpo de Marines dos Estados Unidos e prohíbese no adestramento. A pesar disto, esta técnica aparece frecuentemente nas películas de Hollywood e nos videoxogos.
As tácticas varían segundo o tipo de uso. A guerra urbana, sobre todo no ataque a áreas edificadas, trae consigo un grande uso de granadas de man: é habitual lanzar unha granada ou dúas antes de pasar a un sitio (como ao entrar nunha habitación ou ao franquear unha escaleira). Un batallón que loitase nunha cidade durante a Segunda Guerra Mundial usaba unhas 500 granadas ao día.
Un asunto clave é que a granada non sexa agarrada e lanzada de volta. A técnica preferida dos Marines estadounidenses para previr isto é lanzar a granada con suficiente forza como para que rebote e que sexa difícil de agarrar para ser lanzada de volta. Isto é aplicable cando se quere despexar unha habitación, por exemplo. Para outros usos, como alcanzar as partes altas dun edificio, pode lanzarse unha selecta.
A técnica preferida nas forzas estadounidenses cando se vai a atacar con granadas é mostralas ás forzas aliadas, dándolles un coñecemento visual desta para evitar alertar ao inimigo do seu uso. Como alternativa, dáse unha voz de alerta inmediatamente despois de lanzar a granada, gritando frag out.
Algunhas granadas están deseñadas para ser lanzadas a longas distancias. A granada modelo 24 alemá tiña un longo mango de madeira que permitía aumentar a distancia á que era lanzada nun 50%.
As granadas de conmoción tamén poden ser usadas como explosivos comúns, por exemplo, para demolición.
A Xesteira, Santiago de Ribarteme, As Neves
A Xesteira é un lugar da parroquia de Santiago de Ribarteme, no concello pontevedrés das Neves, na comarca do Condado.
La Veu de Catalunya
La Veu de Catalunya foi un xornal en catalán que se publicou en Barcelona dende o 1 de xaneiro de 1899 ata o 8 de xaneiro de 1937, con dúas edicións diarias. Comezou como un semanario literario e político en 1891, para pasar a ser diario o 11 de xaneiro de 1899. Foi fundado por Enric Prat de la Riba quen o dirixiu entre 1899 e 1902 cando foi substituído por Josep Morató i Grau. A continuación tamén o dirixiron Joaquim Pellecina Camacho e Ramón d'Abadal i Vinyals.
Foi o voceiro do programa ideolóxico e político da Liga Rexionalista e a liña editorial, conservadora e católica, promoveu a autonomía, o uso normal da lingua en público e a escola catalá. Dende o punto de vista xornalístico, era un xornal moderno, organizado por seccións, con correspondentes e colaboradores no territorio e un equipo que combinaba a xente nova e os mellores xornalistas da época. Foi o xornal catalán máis lonxevo do século, con 38 anos de publicación diaria e 12.651 números.
A cabeceira, deseñada por Domènec i Montaner, amosaba unha aguia de catro raias. Naquel tempo Josep Pla e Eugeni Xammar considerárono o xornal máis importante publicado en catalán, opinión tamén compartida, na actualidade, polo historiador xornalístico Josep Maria Figueres.
Tamén con este nome se publicara o Diari Català de Valentí Almiral l, durante un dos períodos nos que estivera suspendido, entre o 30 de xullo e o 28 de agosto de 1880.
Traxectoria
O xornal "La Veu", nome co que se coñecía popularmente, foi a continuación do semanario literario e político do mesmo nome, fundado en 1891 por Narcís Verdaguer, Joaquim Cabot e Jaume Collell e que se publicou até finais de decembro de 1898. A partir do 1 de xaneiro de 1899 transformaríase en diario. Moitos dos editores e colaboradores do semanario converteríanse nas principais figuras políticas e xornalísticas do futuro diario Veu de Catalunya, como Francesc Cambó, Lluís Duran i Ventosa, Josep Puig i Cadafalch, Joaquim Rubió i Ors e Joan Sardà i Lloret. A edición diaria comezou baixo a dirección de Enric Prat de la Riba cunha orientación eminentemente política e en defensa do programa da Liga Rexionalista.