cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Harriet Beecher Stowe
Traxectoria
A casa de Harriet Beecher Stowe en Cincinnati, Ohio, é o primeiro fogar do seu pai, Lyman Beecher, no campus do Seminario Lane. Harriet viviu alí até o seu matrimonio. Aberta ao público, funciona como un sitio histórico e cultural, e concéntrase en Harriet Beecher Stowe, o Seminario de Lane e o Tren subterráneo. O lugar tamén presenta a historia afroamericana. A residencia de Harriet Beecher Stowe en Cincinnati está localizada en 2950 Gilbert Avenue, Cincinnati, OH 45206.
Citas
miniatura|Harriet de nova. Cando Stowe se atopou con Abraham Lincoln en 1862, durante a guerra civil estadounidense, o saúdo do entón presidente dos Estados Unidos foi: So you're the little woman who wrote the book that started this great war!
Consello de administración
miniatura|Sala de xuntas dun consello de administración O consello de administración é o órgano de dirección dunha sociedade mercantil. É un organismo representativo, pois os seus membros, chamados conselleiros, son representantes dos accionistas, propietarios da empresa. O consello de administración pode asumir colectivamente as súas responsabilidades de xestión ou ben atribuír determinadas funcións nun conselleiro delegado ou nunha comisión executiva.
As lexislacións determinan o número mínimo de conselleiros e a súa elección, responsabilidades, así como, os procedementos básicos na toma de decisións. En Galicia é aplicable a Lei de Sociedades de Capital que os define como un órgano consultivo, executivo e colexiado, composto por un mínimo de 3 conselleiros e un máximo de 12. Ademais, estipula que debe reunirse polo menos unha vez por trimestre e que as súas decisións deben ser tomadas por maioría absoluta dos conselleiros asistentes á convocatoria, aínda que para delegar facultades débese contar coas dúas terceiras partes dos seus membros.
Proteína precursora amiloide
dereita|miniatura|upright=1.2|Dominio de unión a metais da APP cun ión cobre unido. As [[cadea lateral|cadeas laterais de dous residuos de histidinas e unha tirosina que xogan un papel na coordinación de metais móstranse nas conformacións ligadas a Cu(I), a Cu(II), e non ligadas, as cales difiren só en pequenos cambios de orientación.]] dereita|miniatura|upright=1.2|Dominio extracelular E2, unha [[hélice superenrolada dimérica e unha das rexións máis conservadas da proteína desde Drosophila aos humanos. Este dominio, que lembra á estrutura da espectrina, pénsase que se une ao proteoglicano heparán sulfato. ]]
A proteína precursora amiloide ou do amiloide ou APP (do inglés amyloid precursor protein) é unha proteína integral de membrana expresada en moitos tecidos biolóxicos e concentrada nas sinapses das neuronas, a partir da cal se forman os depósitos amiloides que se observan en doenzas como o Alzheimer. A súa función primaria non se coñece, pero foi implicada na regulación da formación das sinapses, plasticidade neural e exportación de ferro. Polo que mellor se coñece a APP é por ser a molécula precursora que por proteólise xera o beta amiloide (Aβ), que é un péptido de 37 a 49 aminoácidos cuxa forma fibrilar amiloide é o compoñente principal das placas amiloides que se encontran nos cerebros dos pacientes da enfermidade de Alzheimer.
Xenética
A APP é unha proteína moi antiga e moi conservada. Nos humanos o xene que codifica a APP está localizado no cromosoma 21 e contén polo menos 18 exóns e 240 quilobases. Nos humanos hai varias isoformas de splicing alternativo da APP, que varían en lonxitude desde os 365 aos 770 aminoácidos, e certas isoformas exprésanse preferencialmente nas neuronas; os cambios na proporción neuronal destas isoformas foron asociadas coa enfermidade de Alzheimer. Identificáronse proteínas homólogas noutros organismos como a mosca da froita Drosophila, o verme nematodo C. elegans, e en todos os mamíferos. A rexión amiloide beta da proteína, localizada no dominio de membrana, non está ben conservada entre especies e non ten unha conexión obvia coas funcións biolóxicas do estado nativo da APP.
As mutacións en rexións críticas da proteína precursora amiloide, incluíndo a rexión que xera o amiloide beta (Aβ), causan un aumento da susceptibilidade a ter a enfermidade de Alzheimer familiar. Por exemplo, varias mutacións situadas fóra da rexión Aβ asociadas co Alzheimer familiar incrementan drasticamente a produción de Aβ.
Estrutura
Identificáronse varios dominios estruturais que en grande medida se pregan independentemente na secuencia da APP. A rexión extracelular, que é moito máis grande que a intracelular, está dividida nos dominios E1 e E2, unidos por un dominio ácido (AcD); o E1 contén dous subdominios incluíndo o dominio similar ao do factor de crecemento (GFLD) e un dominio para a unión ao cobre (CuBD) que interaccionan estreitamente. Un dominio inhibidor da serina protease, ausente na isoforma que se expresa diferencialmente no cerebro, encóntrase entre a rexión ácida e o dominio E2. A estrutura cristalina completa da APP non foi aínda resolta; porén, cristalizáronse con éxito dominios individuais, o dominio similar ao do factor de crecementoi, o dominio de unión ao cobre, o dominio E1 completo e o dominio E2.
Procesamento postraducional
A APP sofre amplas modificacións postraducionais como glicosilacións, fosforilacións, e sulfatación de tirosina, e moitos tipos de procesamento proteolítico para xerar fragmentos de péptidos. Xeralmente é clivada por proteases da familia das secretases; a alfa secretase e a beta secretase poden ambas as dúas cortar o dominio extracelular case completo para liberar fragmentos C-terminais que estaban ancorados á maembrana, os cales poden estar asociados coa apoptose. A clivaxe feita pola gamma-secretase no dominio de membrana despois da clivaxe da beta-secretase, xera o fragmento de amiloide-beta. A gamma-secretase é un grande complexo de moitas unidades cuxos compoñentes non foron aínda ben caracterizados, pero inclúen a presenilina, cuxo xene foi identificado como un factor de risco xenético principal para o Alzheimer.
Función biolóxica
Aínda que o papel biolóxico nativo da APP é de interese obvio para a investigación do Alzheimer, non se conseguiu ter unha comprensión completa das súas funcións.
Formación e reparación sináptica
O papel máis claro exercido pola APP é na formación e reparación de sinapses. A súa expresión está regulada á alza durante a diferenciación neuronal e despois dunha lesión neural. Propuxéronse tamén funcións na sinalización celular, potenciación a longo prazo, e adhesión celular apoiándose en investigacións aínda limitadas. En particular, as semellanzas no procesamento postraducional motivaron comparacións co papel de sinalización da proteína receptora de superficie Notch.
Os ratos knockout para APP son viables e teñen efectos fenotipicos menores incluíndo a alteración da potenciación a longo prazo e a perda de memoria sen unha perda de neuronas xeral. Por outra parte, os ratos transxénicos coa expresión da APP regulada á alza tamén mostran unha potenciación a longo prazo alterada.
Exportación de ferro
A hipótese de que a APP ten unha actividade de ferroxidase no seu dominio E2 e facilita a exportación do Fe(II) é posiblemente incorrecta xa que o sitio ferroxidase proposto da APP localizado no dominio E2 en realidade non ten actividade de ferroxidase.
Regulación hormonal
A proteína precursoa do amiloide β e todas as secretases asociadas exprésanse moi cedo no desenvolvemento e xogan un papel chave na endocrinoloxía da reprodución, na que hai un procesamento diferencial da proteína precursora do amiloide β polas secretases que regula a proliferación das células nai embrionarias humanas (hESC) e a súa diferenciación celular en células precursoras neurais (NPC). A hormona do embarazo gonadotropina coriónica humana (hCG) incrementa a expresión da proteína precursora do amiloide β e a proliferacións das células nai embrionarias humanas, mentres que a proxesterona dirixe o procesamento da proteína precursora do amiloide β cara á vía non amiloidoxénica, o cal promove a diferenciación das célula nais embrionarias en células precursoras neurais.
A proteína precursora do amiloide β e os seus produtos de clivaxe non promoven a proliferación e diferenciación de neuronas posmitóticas; senón que a sobreexpresión do tipo salvaxe ou do mutante da proteína precursora do amiloide β en neuronas posmitóticas induce a morte apoptótica que segue á súa reentrada no ciclo celular. Postulouse que a perda de esteroides sexuais (incluíndo a proxesterona) pero a elevación na hormona luteinizante, que é o equivalente adulto da hCG, na posmenopausa e durante a andropausa leva á produción de amiloide-β e á reentrada das neuronas posmitóticas no ciclo celular.
Artrite
Recentemente, demostrouse a orixe da APP con animais artritoxénicos. A fonte atopada é a degradación de inmunocomplexos, nos que os agregados amiloides quedan degradados e únense para formar estruturas de tipo enrolado que non son reabsorbidas. Ademais, induce a inflamación secundaria, que pode causar danos locais.
Interaccións
A proteína precursora amiloide interacciona con:
A APP interacciona coa reelina, unha proteína implicada en diversos trastornos do cerebro, como a enfermidade de Alzheimer.
Porto Príncipe
miniatura|dereita|275px|Vista dunha rúa en Porto Príncipe Porto Príncipe (no idioma oficial do país, o francés, Port-au-Prince) é a capital de Haití. Ten arredor de 2.000.000 de habitantes (2007) na área metropolitana. Situada no golfo de La Gonâve, Porto Príncipe exporta principalmente café e azucre, e produce nas súas fábricas alimentos, téxtiles e cemento.
A rexión antes da chegada dos europeos
Antes da chegada de Cristovo Colón, a zona que comprende hoxe Porto Príncipe carecía de asentamentos permanentes importantes. A fins do século XV, estaba controlada polo cacique Bohechio, e o territorio só se utilizaba como zona de caza.
Colonización española
A presenza dos españois forzou aos amerindios da illa a someterse. Morto Bohechio sen descendencia, foi sucedido pola célebre Anacaona, que foi morta en 1503, polo gobernador Nicolás de Ovando. Pouco despois, Ovando estabeleceu unha pequena aldea ao oeste da lagoa de Saumâtre, que denominou Santa Maria de la Paz Verdadera. A localidade foi incendiada en 1535 polos franceses, e en 1592 polo ingleses. En 1606, os españois decidiron abandonar o asentamento.
Baixo dominio dos filibusteiros
Durante máis de 50 anos, a zona estivo practicamente deshabitada. Paulatinamente, bandas de piratas comezaron a utilizar a zona como base das súas operacións, ao tempo que mercadores holandeses apareceron polo lugar para tratar con coiros.
Arredor de 1650, piratas filibusteiros franceses, sen lugar na illa de Tortuga principiaron a visitar a costa e ergueron unha colonia en Trou-Bordé. A medida que a colonia medraba, instalaron un hospital, sobre os altos de Turgeau, o que levou a que a rexión comezase a ser coñecida como Hôpital (é dicir, "hospital" en francés).
A coroa española enviou tropas co obxectivo de volver a controlar a zona, pero a expedición acabou nun desastre. En 1697, pola Paz de Ryswick, España renunciou a reivindicar o territorio de Hôpital. Arredor da mesma época, os franceses, pola súa parte, estabeleceron bases en Ester (na actual Petit-Rivière) e nos Gonaïves. Na primeira residía o gobernador. Un incendio en 1711, obrigou a abandonar Ester, aínda que seguiu a acrecentarse a presenza francesa, que fundaron unha nova localidade: Léogane. A administración colonial francesa encarou o problema filibusteiro, tentando sometelos, e aínda que non cederon Hôpital, acabaron por clausuralo e asentáronse como agricultores.
Fundación de Porto Príncipe
A desaparición da poboación pirata fixo o lugar máis apetecíbel para os ingleses. Para protexer a zona, o capitán do navío Le Prince, De Saint-André, fondeou xusto baixo Hôpital e chamou o lugar "Le Port du Prince", o que non mudou de contado o nome do sitio, pero os illotes da baía comezaron moi logo a ser coñecidos como îlots du Prince.
Port-au-Prince, Porto Príncipe, foi fundado en 1749 por plantadores franceses do azucre, sobre o lugar que fora doado a sieur Randot, e logo estendeuse con bastante rapidez. En 1770 substituíu a Le Cap Français como nova capital colonial. Durante o período da Revolución Francesa foi rebautizado como "Port Républicain" (Porto Republicano). En 1804 pasou a ser a capital do independente Haití, e o emperador haitiano Jacques I, tornoulle o nome de Port-au-Prince. Cando Haití se rompeu, cun reino no norte e unha república no sur, Port-au-Prince foi a capital republicana so o goberno de Alexandre Pétion.
Terremoto de 2010
O 12 de xaneiro de 2010 a cidade sofre un terremoto que causa miles de mortos e feridos, e cuantiosos danos materiais.
Patrimonio
As principais edificacións son o Palacio Nacional, o Museo Nacional, o Pazo de Xustiza, o Pazo dos Ministerios, Palais das contribucións, a Torre 2004, o Hospital da Universidade do Estado de Haití, O Bispado de Porto Príncipe, a vila Manrese, a Municipalidade, o Banco da República de Haití, a catedral da Santa Trindade (episcopal), a Caserne Dessalines, antigo cuartel xeral do exército, a basílica de Notre-Dame e mais o mercado de ferro.
Os arredores
Port-au-Prince é tamén a subprefectura dun distrito homónimo, que comprende oito concellos (communes) : Port-au-Prince, Delmas, Carrefour, Pétionville, Kenscoff, Gressier, Cité Soleil e Tabarre. Son frecuentemente considerados como suburbios ou zonas periféricas da capital.
Galegos nos Xogos Olímpicos de 2012
350px|dereita dereita|miniatura|300px|[[Tamara Echegoyen, David Cal, Javier Gómez Noya, Teresa Portela e Beatriz Gómez.]] A representación de Galicia nos Xogos Olímpicos de Londres 2012 estivo composta por 11 deportistas integrados no equipo olímpico español, 3 homes e 8 mulleres. Foi un deportista menos dos que participaron nos Xogos de Beijing 2008. Entón foron 12 os participantes, cunha colleita de 4 medallas.
Os 11 participantes galegos supuxeron apenas un 3,9 % dos 282 representantes que tivo España nos Xogos. Esta baixa porcentaxe debeuse en boa medida pola case inexistente presenza de xogadores galegos nas seleccións nacionais dos deportes de equipo (fútbol, baloncesto, balonmán, wáter-polo, hóckey herba, ciclismo, ximnasia ou natación sincronizada).
Nesta edición dos Xogos Olímpicos, 5 dos 11 representantes galegos acadaron o seu obxectivo de ser medallistas. A porcentaxe de éxito foi dun 45,45 %, moi superior á media do resto do equipo olímpico español.
Participantes
A seguinte táboa amosa a lista dos deportistas galegos que participaron nas diversas probas da cita olímpica londiniense:
Begoña Fernández
A pivote da selección española feminina de balonmán Begoña Fernández debutou o 28 de xullo fronte a Corea do Sur. Os seguintes encontros foron o 30 de xullo fronte a Francia, o 1 de agosto fronte a Dinamarca, o 3 de agosto fronte a Suecia e o 5 de agosto fronte a Noruega. De seguido xogou os cuartos de final, o 7 de agosto, onde a selección española venceu a Croacia. Dous días máis tarde, perderon nas semifinais contra Montenegro por 26-27, o que as levou a xogar o partido polo bronce contra as perdedoras da outra semifinal, Corea do Sur. O partido disputouse o 15 de agosto, resultando vencedoras as españolas por 31-29. Fernández anotou 22 goles durante a competición.
Diego Mariño
O porteiro Diego Mariño ocupou o banco nos tres partidos do torneo olímpico masculino que xogou a selección española, fronte ao Xapón, Honduras e Marrocos, recibindo un cartón amarelo no segundo.
Beatriz Gómez
A nadadora pontevedresa Beatriz Gómez Cortés foi última da súa semifinal, cun tempo de 2:15:12.
David Cal
150px|miniatura|David Cal en 2009. O padexeiro David Cal disputou a primeira rolda e as semifinais do C-1 1000m o día 6 de agosto, e a final o 8 de agosto, acadando a medalla de prata.
Iria Grandal
A ferrolá Iria Grandal García comezou a competición de tiro con arco o día 27 de xullo. Conseguiu chegar ata a rolda de dezaseisavos de final, onde perdeu perante a surcoreana Hyeonju Choi.
Javier Gómez Noya
150px|miniatura|Gómez Noya en 2006. A proba de tríatlon na que participou Javier Gómez Noya tivo lugar o 7 de agosto, acadando a medalla de prata cun tempo de 1:46:36.
Támara Echegoyen e Sofía Toro
A viguesa Támara Echegoyen Domínguez e a coruñesa Sofía Toro participaron, canda a asturiana Ángela Pumariega, na proba olímpica da Clase Elliott 6m. A competición disputouse, por primeira vez nuns Xogos Olímpicos, baixo o sistema match race.
As regatas da liguiña inicial tiveron lugar entre o 29 de xullo e o 4 de agosto, fase na que a embarcación das galegas quedou clasificada en terceira posición. Tras vencer a Francia (3-0) e a Rusia (2-1) nos cuartos de final e na semifinal, respectivamente, as galegas alcanzaron a final do torneo. O día 11 de agosto, logo dunha axustadísima eliminatoria, Echegoyen, Toro e Pumariega foron quen de vencer por 3-2 á difícil embarcación australiana. O ouro acadado por estas dúas regatistas marcou un fito na historia do deporte galego, ao se tratar da primeira medalla olímpica conseguida por unha muller galega.
Portela, Pedrouzos, Castro Caldelas
Portela é un lugar da parroquia de Pedrouzos no concello ourensán de Castro Caldelas na comarca da Terra de Caldelas. Tiña 6 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 3 eran homes e 3 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 6 habitantes (3 homes e 3 mulleres).
O Pazo, Parada, Outeiro de Rei
O Pazo é un lugar da parroquia de Parada no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 26 habitantes (14 homes e 12 mulleres).
Porto, Millarada, Forcarei
Porto é un lugar da parroquia de San Amedio de Millarada, no concello de Forcarei, na comarca de Tabeirós - Terra de Montes, na provincia de Pontevedra. No ano 2007 tiña 12 habitantes, deles 7 eran homes e 5 eran mulleres; o que supón unha diminución de 0 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Historia da literatura galega (1951)
Historia de la literatura gallega (na primeira edición), despois Historia da literatura galega (na segunda edición e posteriores, en galego), é un libro ensaístico escrito por Francisco Fernández del Riego, un dos fundadores da Editorial Galaxia, publicado no ano 1951 por esta editorial e pertencente á súa colección “Manuais”. Foi inicialmente publicado en castelán debido ás cuestións políticas. Tivo posteriores edicións, xa en galego, nos anos 1971, 1975 (edición especial para a Caja de Ahorros Municipal de Vigo), 1978, 1981 e 1995 (dentro da BBdCG). Trátase dun amplo estudo da historia da literatura galega desde as súas orixes até finais do século XX, na súa edición máis actual.
Características
O libro conta cun limiar, dez capítulos, en que se atopan numerosas imaxes de cubertas de libros e fotografías de escritores e escritoras, e finalmente, presenta unha bibliografía xeral, unha especial e un índice de autores e autoras.
Criterios de contido
Fernández del Riego inclúe no seu manual autores e autoras de calquera nacionalidade que escribisen en galego, facendo só unha breve mención a aqueles galegos e galegas que non escribiron nesa lingua, como Emilia Pardo Bazán. En troques, até o Rexurdimento, Del Riego introduciu numerosos escritores e estudosos galegos debido á súa importancia para a defensa da lingua aínda que unicamente escribisen en castelán, como Martín Sarmiento ou Benito Xerónimo Feijoo.
Del Riego foi o predecesor do criterio filolóxico que estabeleceu Ricardo Carballo Calero doce anos despois na súa Historia da literatura galega contemporánea, en que unicamente inclúe aqueles escritores e escritoras, galegos ou non, que escribiron en lingua galega. Contrasta en cambio, con Benito Varela Jácome, que publicou na súa Historia de la literatura gallega de 1956 e na cal incluía escritores e escritoras galegos que escribisen en calquera idioma.
Edición de 1951
Trátase da primeira edición, de 169 páxinas, que foi publicada en castelán no ano 1951. Esta edición, que estaba dedicada ao pai do escritor, forma parte da colección "Manuais".
Edición de 1971
miniatura|2ª edición (en galego), 1971. É a primeira edición da obra realizada integramente en lingua galega. Este cambio débese a que "as dúas décadas decorridas dende unha edición á outra serviron pra incrementar ampliamente o número de lectores na propia fala. Polo tanto, o que resultaba política axeitada pra 1951 non vale xa pra 1971". Ademais, inclúe 24 láminas con imaxes: dous mapas, as capas de seis libros e dúas revistas e varias fotografías de escritores (e dúas escritoras) importantes para a historia da literatura galega. Destaca o cambio nos nomes dalgúns capítulos ou apartados, como o capítulo "Los contemporáneos" por "As letras contemporáneas", ou "Características de las generaciones actuales" por "A xeneración xurde", o que se pode deber ao avance dos estudos e á aparición de novos autores.
Tamén son engadidos agora outros autores e autoras da literatura galega que foron aumentando a súa importancia nos últimos anos, como Florentino López Cuevillas, Anne Marie Morris ou Fermín Bouza-Brey. É importante que nesta nova edición aparece o capítulo X, "Notas literarias de hoxe", que recolle os escritores que foron desenvolvendo a súa literatura nestes últimos vinte anos.
Edición de 1984
miniatura|[[Biblioteca Básica da Cultura Galega n.º 5.]] Saíu co título, máis simple, de Historia da literatura. O deseño da portada é de Francisco Mantecón e Manuel Janeiro e o libro forma parte da "Biblioteca Básica da Cultura Galega".
Esta edición engade unha presentación preliminar, inexistente nas anteriores. Ademais, elimina algúns apartados e cámbianse outra vez os nomes dalgúns capítulos, como "Albada romántica" por "O primeiro Rexurdimento", así como a estruturación e o desenvolvemento destes, aínda que de pouca consideración. Nesta nova edición, desenvólvense en apartados independentes as biografías e os estudos dalgúns autores, como Antonio Noriega Varela e Ramón Cabanillas, que acadan unha maior importancia co paso dos anos. Engádense tamén novos autores con respecto da edición anterior, como é o caso de Benito Varela Jácome. Debido á evolución da literatura, vese como os seguidores dalgúns autores acaban por conformar unha escola literaria con características identitarias. Nesta nova edición engádese o capítulo XI, "A literatura máis nova".
Edición de 1995
Esta edición, en tapa dura, sen cambios con respecto da anterior, forma parte da Biblioteca da Cultura Galega, da editorial Galaxia, e foi patrocinada pola Compañía de Radio-Televisión de Galicia. O deseño da portada vén da man de Francisco Mantecón.
Recepción e influencias
Como indica o limiar da edición de 1995, Historia da literatura galega serviu durante moitos anos como manual para moitos estudantes e para o público xeral interesado na literatura galega.
Aparece mencionado en Historia da literatura galega contemporánea 1808-1936, de Carballo Calero. Ademais, aparece tamén no libro Literaturas de España 1975-1998: Convergencias y divergencias, realizado baixo a dirección de Andreu van Hooft Comajuncosas, ou en Las lenguas de España, de Miguel Díez, Francisco Morales e Ángel Sabín.
Unha importante crítica cara a este libro é a que fai Ánxel Fole en Colección "Grial" 3. Segundo este escritor, a obra realizada por Del Riego cumpre perfectamente a súa función, segundo el moi necesaria, de mostrar a historia da literatura galega. Non obstante, critica a forte arbitrariedade que o autor utiliza á hora de engadir uns ou outros escritores ou escritoras, ademais da escaseza no estudo dalgúns deles, segundo Fole moi importantes, como por exemplo Luís Pimentel. O autor critica tamén a falta de estudo da obra de Ramón María del Valle-Inclán, que Del Riego apenas desenvolve debido aos criterios filolóxicos que utiliza.
OU-320
Percorrido
Desde o seu comezo ascende cara ao alto de Allariz. Pasa por Guimarás, Nanín, Allariz, Outeiro de Orraca, Gundiás, Taboadela, O Mesón de Calvos (a carón da estación de Taboadela) e chega á Ponte Noalla. A prolongación cara a Ourense é a OU-105.
No seu percorrido conserva varios fitos quilométricos da N-525.
Varios dos seus tramos son de titularidade municipal, nos núcleos urbanos das vilas de Allariz e Taboadela
Kari (lúa)
Kari ou Saturno XLV, é unha pequena lúa de Saturno. Foi descuberta por Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, e Brian G. Marsden o 26 de xuño do 2006, a partir de observacións feitas entre xaneiro e abril do 2006 e recibiu a designación temporal de S/2006 S 2.
Kari ten uns 7 kms de diámetro e orbita Saturno a unha distancia media de 22,3051 millóns de kms en 1243,71 días, cunha inclinación orbital de 148,4° respecto da eclíptica (151,5° respecto do ecuador de Saturno), de movemento retrógrado e cunha excentricidade de 0,3405.
Recibiu o seu nome oficial en abril do 2007 a partir da mitoloxía nórdica, nesta mitoloxía, Kári era fillo Fornjót, personificación do vento na mitoloxía nórdica.
A Fieiteira, O Ermo, Ortigueira
A Fieiteira é un lugar da parroquia do Ermo no concello coruñés de Ortigueira, na comarca do Ortegal. Segundo o IGE, en 2011 tiña 8 habitantes (5 homes e 3 mulleres).
Doade, Xirazga, Beariz
Doade é un lugar da parroquia de Xirazga, no concello de Beariz, na provincia de Ourense. No ano 2008 tiña 122 habitantes (54 homes e 68 mulleres).
Tempada 1999 do Campionato de Galicia de Rally
A tempada 1999 foi a 21ª edición do Campionato de Galicia de Rally. O campión foi Germán Castrillón, que lograba ese ano o quinto dos seus seis títulos. Chegou con só 15 puntos de vantaxe sobre Manuel Senra á última proba, o Rally de Noia, onde o triunfo e o título foron para Castrillón mentres que Senra non puido rematar o rally.
Invernego, Os Vaos, Ribeira de Piquín
Invernego é un lugar da parroquia dos Vaos no concello lugués da Ribeira de Piquín na comarca de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres).
C-531
dereita|miniatura|[[Fito (sinal)|Fito miriamétrico 120 da estrada, en Ponte Caldelas.]]
Percorrido
Atravesaba Celanova, Cortegada, A Cañiza, Ponte Caldelas e Pontevedra. A denominación de C-531 responde á nomenclatura utilizada nas estradas nacionais de España. Esta estrada encóntrase dividida nos seguintes treitos:
Durante a ditadura de Miguel Primo de Rivera construíuse unha ponte de ferro e pedra para cruzar o río Miño entre Filgueira e Cortegada. Esta ponte foi anegada na década de 1970 polo encoro da Frieira, e construíuse a ponte actual e a variante correspondente.
Aeroporto de Đồng Hới
O aeroporto de Đồng Hới está situado no concello rural de Lộc Ninh servindo á cidade de Đồng Hới, capital da provincia de Quảng Bình, e á súa área de influencia.
Foi inaugurado o 18 de maio de 2008 e o seu primeiro voo foi coa liña de Vietnam Airlines dende Hanoi ata Đồng Hới e volta.
Parada, Parada, Outeiro de Rei
Parada é un lugar da parroquia de Parada no concello lugués de Outeiro de Rei, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2020 tiña 16 habitantes (7 homes e 9 mulleres).
Pousa, Pedrouzos, Castro Caldelas
Pousa é un lugar da parroquia de Pedrouzos no concello ourensán de Castro Caldelas na comarca da Terra de Caldelas. Tiña 11 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 7 eran homes e 4 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 11 habitantes (7 homes e 4 mulleres).
Municipio de Kuldīga
miniatura|240px|Situación do municipio en Letonia
O municipio de Kuldīga (en letón: Kuldīgas novads) é un dos cento dez municipios de Letonia.
Historia
miniatura|Casa do Concello miniatura|240px|O edificio de madeira máis antigo da vila de Kuldīga
Foi creado durante o ano 2009 despois dunha reorganización territorial.
Xeografía
Encóntrase localizado no oeste de dito país báltico.
A súa poboación no ano da súa creación era de 27 430 habitantes.
No censo de 2014 a poboación baixara a 25 823 habitantes. E, segundo o censo de 1 de xaneiro de 2017, diminuíra até os 22 989 habitantes, polo que a súa densidade era nese ano de 15,61 hab./km².
A súa capital é a vila homónima.
Política
Desde o ano 2013 a súa alcaldesa é Inga Bērziņa.
Quintelas, Millarada, Forcarei
Quintelas é un lugar da parroquia de San Amedio da Millarada, no concello de Forcarei, na comarca de Tabeirós - Terra de Montes, na provincia de Pontevedra. No ano 2007 tiña 19 habitantes, deles 9 eran homes e 10 eran mulleres; o que supón unha diminución de 0 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Wuffingas
miniatura|Árbore xenealóxica da dinastia wuffinga de [[Reino de Anglia Oriental|Anglia oriental.]] A Dinastía dos Wuffingas (The Wuffings, en inglés) foi a reinante en Anglia Oriental durante os séculos VI, VII e VIII. Toma o seu nome de Wuffa, o seu segundo monarca. Polas fortes conexións escandinavas que se aprecian nas tumbas de Sutton Hoo (século VII), argumentouse que os Wuffingas estaban moi relacionados cos gautas Wulfingas, asentados en Götaland, ao sur da actual Suecia. As invasións viquingas do século IX destruíron os mosteiros de Anglia oriental, onde se conservaban moitos documentos relativos á regra dos Wuffingas.
O derradeiro dos Wuffingas foi o rei Aelfwald, que morreu no ano 749 e que foi sucedido por reis de liñaxe descoñecida.
Deseño de moda
miniatura|220px|Ilustración de vestimentas nun libro publicado en 1884. O deseño de moda é a arte aplicada dedicada ao deseño de roupa e accesorios creados baixo a influencia cultural e social dun tempo específico. Representa o estilo e idea do deseñador segundo o seu talento e coñecementos. Non debe de confundirse co corte e confección ou a xastrería, pois aínda que o deseño de modas estea moi ligado a estes, en realidade é unha tarefa distinta.
Deseñar a figura humana para que ese fin sexa logrado o máis satisfactoriamente posible.
Afonso Froilaz
Afonso Froilaz foi rei de León e de Galiza durante un breve lapso de tempo, entre 925 e 926; tan desafortunado foi que a historia nin sequera o rexistra cun ordinal para acompañar o nome. A súa situación na cronoloxía dos "Reis de León" foi estabelecida só no século XX por Claudio Sánchez-Albornoz apoiándose en dous textos do século X, a nómina "rotense" e a "vigilana".
Traxectoria
Fillo e sucesor natural de Froila II, que xa tivera un reinado conflitivo, pois era un usurpador e contaba con moitos inimigos, poucos meses despois de ascender ao trono os fillos de Ordoño II, Sancho Ordoñes e Afonso Ordoñes tomaron armas contra el, por se xulgaren con máis dereito á coroa de León (unha vez que o trono lles fora usurpado polo pai de Afonso, o rei Froila, irmán de Ordoño). Sancho ficou coas terras galegas ao norte do río Miño e Afonso coas Terra de Foris. Asturias e Castela (coroado o 12 de febreiro de 926). Afonso Froilaz, vencido, refuxiouse nas Asturias, onde parece que mantivo o control da rexión até 931 sen renunciar ás súas pretensións ao trono. En 932 foi feito prisioneiro, xunto cos seus irmáns Ordoño e Ramiro, e o anterior rei, Afonso IV, por Ramiro II, o cal ordena que sexan todos cegados e encarcerados en mosteiros. No mosteiro de Ruiforco morreu uns anos máis tarde; dise que o futuro Ordoño IV era seu fillo, mais non hai probas que corroboren que Afonso teña tido descendentes.
Aligátor do Mississippi
Características
miniatura|dereita|Cranio e mandíbula de aligátor do Mississippi. É a maior especie do xénero Alligator, e de feito é un dos crocodilios máis grandes de América, alcanzando un máximo de 6 metros de longo, aínda que debido á desaparición de grandes animais da zona por causas antrópicas, hoxe en día, os machos oscilan entre 4 e 4,5 m e as femias chegan aos 3 m. O seu peso oscila entre os 70 kg das femias e os máis de 450 kg dos machos.
Taxonomía e filoxenia
Este crocodilio americano foi clasificado por primeira vez polo zoólogo francés François Marie Daudin como Crocodilus mississipiensis en 1801. En 1807 Georges Cuvier creou o xénero Alligator; que comparte co Alligator sinensis. Ambos agrúpanse na familia Alligatoridae, xunto cos caimáns. A superfamilia Alligatoroidea inclúe tódolos crocodilos (fósiles e existentes) que están máis estreitamente relacionados co crocodilo americano que co crocodilo do Nilo ou co gavial.
Os membros desta superfamilia xurdiron por primeira vez no Cretáceo tardío. O Leidyosuchus de Alberta é o xénero máis antigo coñecido. O crocodilo americano moderno está representado no rexistro fósil do Plistoceno.
Distribución
Distribúese polos ríos, pantanos e marismas do sur dos Estados Unidos, desde Carolina do Norte ata o sur de Texas, lindando coa fronteira mexicana chegando ata o estado de Tamaulipas. A persecución humana de que foi obxecto noutro tempo fíxoo desaparecer de moitas zonas, e neste momento só abunda realmente no estado de Florida e en menor medida na desembocadura do río Mississippi. É unha especie protexida nos Estados Unidos, e moitos dos parques nacionais de Florida creáronse no seu momento co fin de preservar as súas zonas de caza e cría.
Alda Lara
Alda Ferreira Pires Barreto de Lara Albuquerque, nada en Benguela o 9 de xuño de 1930 e finada en Cambambe o 30 de xaneiro de 1962, foi unha poeta portuguesa de orixe angolana, coñecida como Alda Lara.
Traxectoria
Foi irmá do poeta Ernesto Lara Filho. Recibiu unha educación cristiá. Foi a unha escola feminina en Sá da Bandeira, e despois mudouse a Lisboa, onde concluíu os estudos secundarios. Estudou Medicina na Universidade de Lisboa e a Universidade de Coímbra. Residiu na Casa dos Estudantes do Império (CEI), e colaborou nas actividades do centro. En 1961 regresou a Angola.
Comezou a publicar na revista literaria Mensagem, centrada nas colonias africanas. Despois colaborou en Jornal de Benguela, Jornal de Angola e ABC e Ciência. A súa obra foi coñecida despois da súa morte, logo de ser publicada polo seu marido, o escritor de orixe mozambicana Orlando Albuquerque. , con quen tivo catro fillos. A súa obra fala da maternidade e dos seus nenos, así como da liberdade e a xustiza. Boa parte da súa poesía reflicte a insatisfacción co status quo colonial do Imperio portugués.
Vítor I, papa
Vítor I, chamado logo san Vítor, nado talvez en África e morto posiblemente en Roma en 199, foi bispo cristián desa diocese entre os anos 189 e 199.
Vida e pontificado
Malia non se coñeceren demasiados detalles da vida persoal de Vítor I, e en especial do seu tempo anterior ao pontificado, pasou á historia por pechar a controversia de Pascua, que opuña os critiáns occidentais e orientais en relación ao día en que había de celebrarse esta festividade. Mentres os últimos papas romanos viñeran propoñendo a fixación en domingo, os orientais crían que debía coincidir coa pascua xudía, no día exacto da lúa chea. Vítor I convocou todos os bispos italianos ao primeiro sínodo de que se garda memoria, e ameazou coa excomuñón aos bispos orientais que non respectasen a Pascua de domingo. Esta severidade foi criticada por numerosos bispos, entre eles Ireneo de Lión, pero a determinación de Vítor I tivo os seus froitos.
Alda Lara
Traxectoria
Despois da súa morte, o concello de Sá da Bandeira (actual Lubango) instituíu o Premio Alda Lara de poesía.
Vítor I, papa
Vida e pontificado
Durante o seu papado tamén tivo que facer fronte á pequena seita de Teodoto, un curtidor cristián, excomungado por Vítor I, que sostiña que Xesucristo era unicamente un superdotado.
Coincidiu Vítor I con boa parte do imperio de Cómodo, que detivo a persecución contra os cristiáns, co que a relixión medrou rapidamente en Roma. Sinalan algunhas fontes que unha amante do emperador, Marcia, que puido incluso ser cristiá, conseguiu logo da petición de Vítor I, que fosen liberados uns presos cristiáns condenados a traballar nas minas de Sardeña.
Tamén foi Vítor I o responsábel de celebrar a misa por primeira vez en latín, conforme sinala Xerome de Estridón en De viris Illustribus.
Obra
Escribiu algúns curtos ensaios sobre a Pascua e outras materias, coa particularidade de que foi o primeiro en facelo en latín, abandonando o grego que ata ese momento fora a tradición dos papas.
Morte e santidade
Como todos os papas anteriores ao edicto de Milán, foi considerado santo. Tamén se ten sinalado que foi mártir, se ben isto non está demostrado. A súa festa é o 28 de xullo.
Parroquias en Galicia
Existen dúas parroquias en Galicia baixo a avogación de San Vítor, as dúas en Valdeorras: Portomourisco e Cernego. Porén, non se pode dicir que se deban a este papa, a Vítor de Marsella ou a algunha figura menor do santoral. As festas de San Vítor en Portomourisco son o 27 de agosto.
Museo
En 1977, a ONU declarou o 18 de maio como Día Internacional dos Museos (celébrase nesa data ou ó redor desa data).
Historia
Na súa orixe, un museo era un templo de musas, un lugar sacro que elas frecuentaban, e non hai que esquecer que, na súa orixe, as musas eran as deusas da memoria. Máis tarde, na época da dinastía tolemaica, Tolomeo Filadelfo mandou construír en Alexandría un edificio ao que chamou Museo (outras fontes aseguran que o seu fundador foi Tolomeo I Sóter, pai do anterior). Estaba dedicado ao desenvolvemento de todas as ciencias e servía ademais para os faladoiros dos literatos e sabios que vivían alí, baixo o patrocinio do Estado. Naquel museo foise formando aos poucos unha importante biblioteca.
Os escritores latinos sinalan a existencia dun significado adicional de "museo". Todo parece indicar que así chamaban na antigüidade romana a unhas grutas cunhas características especiais, e que, situadas dentro das vilas, os seus propietarios utilizábanas para retirarse a meditar.
É no Renacemento cando se dá o nome de "museo" tal e como o entendemos hoxe aos edificios expresamente dedicados a tales exposicións. Por outra banda están as galerías de arte, onde se mostran pinturas e esculturas. O seu nome deriva das galerías (dos palacios e castelos), que eran os espazosos vestíbulos de forma alargada, con moitas fiestras ou abertos e sostidos por columnas ou alicerces, destinados aos momentos de descanso e á exhibición de obxectos de adorno, moitas veces obras de arte.
A fins do século XIX o Museo de Historia Natural de Londres exhibía os seus obxectos ordenados cientificamente, grazas ás clasificacións de Linneo.
Un museo na actualidade é un establecemento complexo que require múltiples coidados. Adoita estar dotado dun amplo persoal de traballadores das máis diversas profesións. Xeralmente contan cun director e un ou varios restauradores, conservadores, analistas, administradores, conserxes, persoal de seguridade, entre outros. Os expertos afirman que o verdadeiro obxectivo dos museos debe ser a divulgación da cultura, a investigación, as publicacións respecto diso e as actividades educativas. Nos últimos anos xurdiu a idea das exposicións itinerantes nas que museos de distintas cidades achegan algunhas das súas obras para que poidan verse todas reunidas nun mesmo lugar (idealmente, outro museo). É aínda moi pronto para ter unha avaliación correcta sobre os beneficios deste novo costume, sendo que hai coñecedores do tema tanto a favor como en contra, e todos os razoamentos expostos son respectables.
Actualmente existen unha gran variedade de museos: museos de cera, museos de ciencias e técnica, museos de arte, museos históricos, museos de historia natural, museos dedicados a personalidades e museos arqueolóxicos, por nomear só algúns, estando a desenvolverse de xeito rápido os que se poderían chamar museos en liña, como Europeana.
Os museos actuais contan con varias medidas de seguridade para protexer as súas obras:
miniatura|450px|centro|[[Museo do Louvre, en París)]]
Museoloxía
A museoloxía é a ciencia que trata dos museos, a súa historia, a súa influencia na sociedade, as técnicas de conservación e catalogación.
Na actualidade o museógrafo traballa xunto ás ciencias da comunicación e a informática. As informacións escritas deben ser curtas, ao estilo xornalístico, pero con contido científico. A televisión e a informática foron incorporadas para transmitir os contidos de forma lúdica e efectiva. A manipulación de obxectos pasou a ser practicamente unha condición esencial de moitos museos, así como a inclusión de tecnoloxía que foi durante un tempo exclusiva de parques de diversión (dinosauros para cabalgar, trens para percorrer réplicas de minas etc.).
Isto, sen dúbida, xera polémica, pois non son todos os museólogos que aceptan a inclusión de elementos considerados "de cultura de masas" para levar ao público o resultado de investigacións científicas, pero a cantidade de visitas aos museos que aceptaron a incorporación das novas tecnoloxías demostra que este é o camiño para conciliar o saber (antes considerado) "erudito" coas novas formas de comprender.
Museografía
A museografía é o conxunto de técnicas e prácticas relativas ao funcionamento dun museo. Agrupa as técnicas de concepción e realización dunha exposición, sexa temporal ou permanente. A disposición física dunha exposición debe ter en conta tanto as esixencias de conservación preventiva dos obxectos o seu a posta en valor de en vistas á súa presentación e a súa comprensión.
A museografía relaciónase cos oficios técnicos ou científicos (arquitectura, restauración de obras de arte...) pero tamén artísticos (escenografía, iluminación...).
O espazo museográfico pode ser definido como un espazo de comunicación, que expresa dunha forma sensible o programa científico do conservador do museo ou do curador dunha exposición temporal.
Juanita Castro
Juana de la Caridad "Juanita" Castro Ruz, nada en Birán (provincia de Holguín) o 6 de maio de 1933, é unha activista cubana, irmá de Fidel e Raúl Castro, ámbolos dous presidentes de Cuba. Despois de colaborar coa Axencia de Intelixencia Central en Cuba, viviu nos Estados Unidos dende 1964.
Traxectoria
Naceu preto de Mayarí, a cuarta filla de Ángel Castro Argiz e Lina Ruz González, e ten tres irmáns —Ramón, Fidel, e Raúl— e tres irmás —Angelita, Enma, e Agustina-. Lina Ruz González era a cociñeira de Ángel Castro; estaba casado con outra muller durante o nacemento de Juanita. Tamén ten seis medio irmáns: Lidia, Pedro Emilio, Manuel, Antonia, e Georgina, que foron criados pola primeira muller Ángel Castro, María Luisa Argota, e Martín Castro, fillo que tivo Ángel coa mulata Generosa Batista.
Política
Juanita Castro foi activa na revolución cubana, comprando armas para o Movemento do 26 de xullo durante a súa campaña contra Fulgencio Batista. En 1958 viaxou ós Estados Unidos para recadar fondos para apoiar o movemento insurxente. Despois da revolución Juanita sentiuse traizoada pola influencia crecente dos comunistas no goberno cubano. Comezou a colaborar coa CIA en actividades contra o goberno cubano e finalmente deixou Cuba para instalarse en Miami, onde foi propietaria dunha farmacia e dende onde se pronunciou en numerosas ocasións contra o goberno de seu irmán Fidel.
José Manuel Fernández Alvariño
José Manuel Fernández Alvariño, nado en Vigo o 12 de maio de 1947, é un avogado e empresario galego.
Traxectoria
De familia de empresarios, tomou a dirección do grupo de investimentos Alvariño, con sede en Vigo, que traballa en distintos sectores, dende a venda de automóbiles ata o desenvolvemento de software ou a enerxía fotovoltaica.
En 2003 converteuse en presidente da Confederación de Empresarios de Pontevedra. En 2013 desbancou o ata daquela presidente da Confederación de Empresarios de Galicia, Antonio Fontenla, e fíxose el coa presidencia da maior organización empresarial galega, ao tempo que cesaba como presidente da delegación pontevedresa. Tamén foi vicepresidente da Cámara de Comercio de Vigo e formou parte das directivas doutros colectivos empresariais, como a Asociación de Talleres da provincia de Pontevedra (ATRA), da CEOE, da Autoridade Portuaria de Vigo ou do Consello Económico e Social de Galicia.
En 1993 impulsou a fundación do Club Financeiro de Vigo, do que ademais é presidente. En 2015 anunciou que non se presentaría á reelección no cargo.
Ricovanca, Xirazga, Beariz
dereita|miniatura|Ponte de Ricovanca.
Ricovanca é un lugar da parroquia de Xirazga, no concello de Beariz, na provincia de Ourense. Segundo o INE en 2018 tiña 15 habitantes (7 homes e 8 mulleres). A aldea ten un muíño e unha ponte medieval.
O Carballo, Oleiros, Silleda
O Carballo é un lugar da parroquia de Oleiros no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2007 estaba deshabitado, se ben no ano 2000 estaba poboado.
Free
Free foi unha banda inglesa de blues-rock formada en Londres en 1968, e coñecida sobre todo polo seu tema "All Right Now". O grupo separouse en 1973 e o seu vocalista principal Paul Rodgers pasou a converterse no líder de Bad Company, xunto co batería Simon Kirke; o guitarrista Paul Kossoff formou Back Street Crawler e morreu dun paro cardíaco inducido por drogas en [1976]], cando tiña só 25 anos, e o baixista Andy Fraser formou Sharks.
O grupo fíxose famoso polas súas actuación e polas xiras continuas. Porén, os primeiros álbums de estudio non se venderon moi ben, ata o lanzamento de Fire and Water que contaba co éxito "All Right Now". A canción axudou a asegurarlles un lugar no Isle of Wight Festival de 1970, onde tocaron para 600.000 persoas.
A comezos dos anos 70 Free foi un dos grupos de blues-rock con máis vendas no Reino Unido; cando a banda se desfixo en 1973 levaban vendidos ao redor dos 20 millóns de discos en todo o mundo, e realizara máis de 700 concertos.
Caron Butler
James Caron Butler, nado o 13 de marzo de 1980 en Racine, Wisconsin, é un ex xogador profesional estadounidense de baloncesto. Con 2,01 metros de altura xogaba de ala.
Instituto
Creceu en Racine, Wisconsin, onde antes dos 15 anos foi detido en 15 ocasións. Tras unha breve carreira no Insituto Washington Park, matriculouse no Maine Central Institute, onde tivo éxito e recibiu unha bolsa para xogar na Universidade de Connecticut baixo as ordes do adestrador Jim Calhoun.