cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Imperio Ruso
Expedicións oceánicas
Pedro I deixou a frota rusa aos seus descendentes, pero, de Catarina I a Pedro III, ningún dos emperadores compartiu o grande amor de Pedro cara ao mar. Nas décadas que seguiron á súa morte en 1725, aos sucesores de Pedro parecíalles inconcibible que unha exhibición de buques de guerra era a mellor maneira de demostrar o poder e a estatura da Rusia en todo o mundo. Nin era prudente xulgar para manter algún propósito inmediato, a frota de Pedro de trinta carabelas e os centenares de naves complementarias; o custo de gardar tal forza a flote esgotaría as caixas do estado. Aínda máis incrible era o plan de Pedro para aumentar a frota, para así realizar o seu desexo de crear unha armada para o extenso mar. A Gran Guerra do Norte, que durou vinte e un anos, servira xa para esgotar os recursos da Facenda Rusa. Por conseguinte, houbo un período na redución de gastos na frota que seguiu á morte de Pedro, e outro marcado pola redución na construción de naves e na diminución no número de mariñeiros e oficiais. A escola náutica e a Academia Marítima, polo contrario, continuaron prosperando. Os seus estudantes e graduados preserváronse realizando as tradicións da navegación rusa.
Dende 1716 a 1719 os rusos navegaron nunha grande Carabela o tramo que vai dende o Mar de Okhotsk até Kamchakta, no territorio que xa fora explorado por Vladimir Atlasov a finais do século XVII. Os graduados de 1720 da academia marítima, o navegador xeodésico Ivan Yevreinov e Fiodor Luzhin, exploraron e trazaron as catorce Illas Kuriles. A información que trouxeron converteuse na base para a expedición ben coñecida do Capitán Comodoro Vitus Bering. No inverno xeado de 1724, Bering alcanzou Kamchakta por terra e en vela. O obxectivo principal dos navegantes rusos era atopar un paso da Rusia cara á India e á China a través do océano Ártico. De 1728 a 1729 Bering navegou a través do Pacífico do norte no San Gabriel (barco de Bering). Entumecido polo frío vento polar, o San Gabriel e o seu equipo pasaron polo estreito que separaba a Asia e a América, o que máis tarde se denominaría Estreito de Bering.
A expedición de Bering explorou a ruta entre o océano Pacífico e o Mar de Okhotsk descubrindo as Illas Kuriles e rexistrando a cartografía das costas de Kamchakta. No comezo do ano 1741 dous barcos, o San Pedro e o San Paulo, saíron do tranquilo porto de Petravlosk nas Illas Privilof. A expedición, capitaneada por Bering, tivo un incidente ao regresar a porto, ao estrelarse cerca das Illas de Komandorskiye. Nestas illas Bering caeu enfermo e morreu. Porén, como consecuencia da viaxe a costa do noroeste americano foi moi ben explorada, por iso a Rusia fíxose co poder de Alasca, que en 1867 sería vendida aos Estados Unidos.
Coas exploracións e as conquistas elaborouse o primeiro mapa do Imperio Ruso no ano 1745.
O Imperio baixo Catarina II
miniatura|esquerda|300px|Catarina a Grande. A extensión imperial ofrecida no reinado de Catarina II, trouxo ao imperio enormes territorios novos no sur e no oeste; e a consolidación interna despois da Guerra de Crimea co Imperio Otomán en 1768. Polo Tratado de Kuchuk-Kainarji en 1774 Rusia adquiriu conexión co Mar Negro, e os tártaros de Crimea convertéronse nun estado independente aos otománs. En 1783 Catarina anexionou Crimea, axudando a consolidar a guerra Ruso Turca (1777 - 1778), chegando Rusia ao suroeste, ampliándoa até o Dniester. Os termos do tratado baixaron as metas do proxecto "grego" reputado por Catarina -a expulsión dos otománs de Europa e a renovación do Imperio Romano de Oriente baixo o control ruso. O Imperio Otomán foi sempre unha ameaza para Rusia, porén, tivo que tolerar a influencia rusa sobre os Balcáns.
Os historiadores discutiron a sinceridade de Catarina como monarca aclarada, pero poucos dubidan que ela creu no activismo do goberno, dirixindo e explotando os recursos do imperio facendo a administración máis eficaz. Inicialmente, Catarina procurou racionalizar procedementos do goberno con lei. En 1767 creou a Comisión Lexislativa, debuxada de nobres, señores de pobo e outros, para codificar as leis de Rusia. Aínda que a comisión non formulou un novo código da lei, a Instrución á Comisión de Catarina introduciu a algúns rusos o pensamento político e legal occidental. miniatura|Iemelián Pugachev.
Durante 1768 - 1774 na guerra co Imperio Otomán, Rusia experimentou unha axitación social importante, a sublevación de Pugachev. En 1773 un cosaco do Don Iemelián Ivánovich Pugachev declarado como o tsar re-inesperado Pedro III. Outros cosacos e traballadores industriais dos Montes Urais, así como os campesiños que esperaban fuxir da servidume, ensamblaron toda a rebelión. A preocupación de Rusia coa guerra permitiu a Pugachev tomar o control de gran parte do Volga, pero o exército regular machucou a rebelión en 1774.
A sublevación de Pugachev alentou a determinación de Catarina para reorganizar a administración provincial rusa. En 1775 dividiu Rusia en provincias e distritos segundo unha estatística de poboación. Ela entón, deu a cada provincia unha ampliada administrativa, unha policía e un órgano xudicial. Os nobres deixaron de servir no goberno central, xa que moitos de les recibiron papeis significativos para administrar gobernos provinciais.
Catarina tamén intentou organizar a sociedade en grupos sociais ben definidos, ou estados. En 1785 publicou cartas aos nobres e donos de pobo. As cartas á nobreza confirmaron a liberación dos nobres do servizo obrigatorio e deulles dereitos que non igualan á autocracia que podían infrinxir. A carta ás cidades probou a ser complicada e en última estancia menos acertada que a publicada para os nobres.
miniatura|esquerda|Retrato de Alexandre Radichev A "occidentalización" de Rusia continuou durante o reinado de Catarina. Un aumento no número de libros e periódicos levou adiante discusións intelectuais e a crítica social da Aclaración rusa. En 1790 Alexandre Nicolaevich Radichev publicou o seu libro A viaxe de San Petersburgo a Moscova, un ataque feroz contra o sistema de servidume e a autocracia. Catarina, asustada xa pola Revolución francesa, fixo arrestar a Radichev e foi enviado a Siberia. Radichev gañou máis adiante o recoñecemento como o pai do radicalismo ruso.
Catarina levou a moitas das políticas de Pedro o grande a fruición e fixo no século XIX a fundación do Imperio. Mandou construír o Pazo Pavlovsk para o seu fillo Paulo, que está considerado Patrimonio da Humanidade. Rusia converteuse nunha potencia enerxética, diplomática e militar, capaz de facer fronte aos seus veciños europeos. A organización da sociedade e do sistema de goberno, seguía sen cambios, até que en 1861 se aprobou a emancipación dos servos. Catarina deu un pulo cara o sur, incluíndo un establecemento en Odesa como porto ruso no Mar Negro, que serviría como base para o comercio ruso do gran durante o século XIX.
A pesar de tales realizacións, o Imperio continuaba con problemas fundamentais. A sociedade seguía baseada nun sistema de servidume, e a economía, aínda que crecía a un nivel aceptable, non era suficiente para afrontar o desenvolvemento industrial como o que estaban sufrindo outros países europeos.
A extensión territorial e a incorporación a Rusia de centos de non-rusos no imperio, fixaron a etapa para o problema das nacionalidades.
Durante o século XIX, a poboación de Rusia, os recursos, a diplomacia internacional e as forzas militares fixérono un dos países máis influentes do mundo. O seu poder internacional permitiulle desempeñar un papel fundamental nos asuntos de Europa. Este papel debuxou ao imperio dentro dunha serie de guerras contra Napoleón, que tiñan consecuencias de grande envergadura para Rusia e para o resto de Europa. Despois dun período de aclaración, Rusia sentiu ben a un opositor activo das tendencias da liberalización en Europa central e occidental.
Internamente, a poboación rusa crecera de forma diversa con cada adquisición territorial. A poboación incluía Luteranos, Fineses, bálticos, Alemáns, Estonios e algo de Lituanos, Católicos, Polacos, Ortodoxos Belarusos Ucraínos, musulmáns,, gregos ortodoxos, Sakartvelos e membros da Igrexa católica armenia.
Como a influencia occidental e a oposición á autocracia aumentaban no Imperio, o réxime creou a policía secreta e aumentou a censura para deter a aquelas persoas que avogaban polo cambio. O réxime seguía confiando a súa economía nun réxime de servos, pero a debilidade de Rusia ante o resto de Europa levouna á Guerra de Crimea, unha guerra entre Rusia e toda Europa, que calquera outro país perdería moito antes.
Guerra e paz en Rusia (1796-1825)
miniatura|esquerda|[[Paulo I de Rusia.]]Catarina II morreu en 1796, e o seu fillo Paulo (r. 1796-1801) sucedeuna. Ao saber que a súa nai quería nomear ao seu fillo Alexandre como tsar, Paulo instituíu unha primoxenitura na liña masculina como a base para a sucesión. Sería unha das reformas que durarían do breve reinado de Paulo. El tamén sostivo a Compañía Ruso-Americana, a cal levou a Rusia a adquirir Alasca. Paulo era xeneroso pero volátil, a súa xenerosidade cara os seus servos causoulle moitos inimigos. Como poder europeo, Rusia non podía fuxir das guerras que implicaban á Francia napoleónica. Paulo converteuse nun opositor firme de Francia, e Rusia, xunto co Reino Unido e o Austria na Segunda Coalición trabaron unha guerra contra Francia. Entre 1798-1799 as tropas rusas realizaron brillantes campañas na República Cisalpina e en Suíza. A axuda de Paulo á Orde de Malta, enfureceu a moitos dos membros da súa corte. Xunto con políticos liberais descubriu a enorme corrupción que había na Facenda, o que fixo que fora asasinado en 1801. miniatura|Retrato ecuestre de Alexandre I.
O novo tsar, Alexandre I (r. 1801-1825), tomou o trono como resultado do asasinato do seu pai, no cal se rumoreou que estaba implicado. Preparado para o trono pola súa avoa Catarina, na ilustración e na arte, Alexandre tamén tiña unha inclinación cara o romanticismo e o misticismo relixioso, particularmente no último período do seu reinado.
O foco primario de Alexandre non estaba na política doméstica, senón en asuntos exteriores, e particularmente en Napoleón. Temendo as ambicións expansionistas e o crecemento de Napoleón, Alexandre continuou coa política de unión entre Gran Bretaña e Austria contra o emperador francés. Napoleón derrotou aos rusos e aos austríacos na batalla de Austerlitz en 1805 e derrotou aos rusos na batalla de Friedland en 1807. Alexandre foi forzado a demandar a paz, e coa firma do Tratado de Tilsit en 1807, faise aliado de Napoleón. Rusia perdeu pouco territorio baixo o tratado, e Alexandre fixo uso da súa alianza con Napoleón para estender os seus dominios. Grazas a Guerra Finlandesa gañou o Gran Ducado de Finlandia e Suecia en 1809, e adquiriu Besarabia do Imperio Otomán como resultado da Guerra Ruso-Turca de 1086 a 1812.
miniatura|esquerda|300px|Retirada de [[Moscova, obra de Adolph Northern.]]En xuño de 1812 Napoleón invadiu Rusia con 600.000 tropas, unha forza regular máis grande que todo o exército regular ruso. Napoleón esperaba inflixir unha derrota importante para os rusos e a forza de Alexandre para demandar a paz. A resistencia Rusa obstinada, os membros da cal declararon a guerra patriótica, combinada co inverno ruso e a política chamuscada da terra levou a Napoleón a unha derrota desastrosa: menos de 30.000 das súas tropas volveron á súa patria.
Despois de vencer aos franceses, o exército ruso perseguiu aos franceses até as portas de París. miniatura|dereita|350px|O exército ruso entra en [[París (30 de marzo de 1814)]] Despois de que os aliados derrotaran a Napoleón, Alexandre foi coñecido como o salvador de Europa, e el desempeñou un papel moi importante para a creación dun novo mapa de Europa no Congreso de Viena en 1815. No mesmo ano, baixo a influencia do misticismo relixioso, Alexandre iniciou a creación da Santa Alianza, que protexía a todos aqueles monarcas que estaban baixo os principios cristiáns. Máis pragmática foi, en 1814, a coalición entre Rusia, Gran Bretaña, Imperio Austríaco e Prusia, que formaron a Sexta Coalición (ou Cuádrupla Alianza). Os aliados crearon un sistema internacional para manter o statu quo territorial a previr o rexurdimento da Francia expansionista. A Cuádrupla Alianza, confirmada por un número de conferencias internacionais, asegurou a influencia de Rusia en Europa.
No mesmo tempo, Rusia continuou a súa expansión. O Congreso de Viena deu lugar ao Congreso de Polonia á cal Alexandre concedeu unha constitución. Así Alexandre faise monarca constitucional de Polonia, mentres que segue sendo o tsar autocrático de Rusia. El era tamén o monarca limitado de Finlandia, a cal fora anexionada en 1809 e era estado autónomo concedido. Rusia en 1813 gañou a área de Bakú, no Cáucaso a expensas de Persia.
Os historiadores están convencidos de que os movementos revolucionarios se deron de forma máis potente durante o reinado de Alexandre, por motivo de todos aqueles que perseguiran a Napoleón por Europa, e na súa volta levaran a Rusia as ideas revolucionarias, os dereitos humanos o goberno representativo e a democracia. A occidentalización intelectual que fora fomentada no século XVIII por un estado paternalista autocrático, agora incluíu a oposición á autocracia, as demandas para o goberno representativo as chamadas á abolición da servidume e, nalgúns casos, defensa du derrocamento revolucionario do goberno. Os oficiais eran insensatos, particularmente porque Alexandre concedera unha constitución a Polonia, mentres que Rusia permanecía sen ela. Varias organizacións clandestinas preparábanse para unha sublevación, cando en 1825 Alexandre morreu de forma inesperada. Despois da súa morte, había confusión sobre quen o sucedería, porque o seguinte na liña sucesoria, Constantino Pavlovich abandonara o seu dereito ao trono. miniatura|270px|Decembristas na cámara de senadores rusa Un grupo de oficiais que ordenaban a cerca de 3.000 homes rexeitou xurar a lealdade ao novo tsar, o irmán de Alexandre I, Nicolao I proclamou a súa lealdade a unha proposta de constitución para Rusia. Os acontecementos revolucionarios, movementos decembristas, foron facilmente sufocados por Nicolao, e os participantes que quedaban vivos foron exiliados a Siberia.
Rusia baixo Nicolao I
225px|miniatura|esquerda|Emperador [[Nicolao I de Rusia.]]Nicolao I Pavlovich (Николай I Павлович, 6 de xullo de 1796 - 2 de marzo de 1855) foi o emperador de Rusia dende 1825 até a súa morte en 1855.
Nicolao careceu totalmente da grandeza espiritual do seu irmán; el viu o seu papel simplemente como un autócrata paternal que gobernaba a súa xente por calquera medio necesario. Experimentado o trauma da Revolta decembrista, Nicolao estaba determinado para refrear a sociedade rusa. A policía secreta, a suposta terceira sección, creou unha rede enorme de espías e informadores. O goberno exercitou a censura e a educación excesiva dos controis, o publicar, e todas as manifestacións da vida pública. En 1833 o ministro de educación, Sergey Uvarov, ideou un programa de "Autocracia, Ortodoxia e Carácter Nacional" como o principio de guía do réxime. A xente debía de mostrar a súa lealdade cara o Tsar, as tradicións da Igrexa Ortodoxa Rusa, e, dunha maneira vaga, a nación rusa. Estes principios non gañaron a axuda da poboación senón que polo contrario conducida pola represión e a supresión das nacionalidades aos non rusos e o resto das relixións.
A pesar das represións deste período, Rusia experimentou un florecemento na literatura e nas artes. A través dos traballos de numerosos escritores, a literatura rusa acadou un grao de recoñecemento que se estendeu a todo o mundo. O ballet tomou raiz en Rusia, a pesar de ser importado de Francia. Tamén acadaron grande importancia as composicións de música clásica.
Desenvolvemento económico
miniatura|100px|[[Imperio Alemán.]]miniatura|100px|[[Imperio Xaponés.]] Os séculos XIX e XX foron tempos de crise no imperio. Non só a tecnoloxía e a industria se desenvolveron máis rápido en occidente, senón tamén novos, dinámicos e competitivos persoeiros no teatro mundial: Otto von Bismarck unificou o Imperio alemán en 1860, a Guerra civil estadounidense, converteu os EUA na terceira potencia mundial, e o Imperio xaponés rexurdiu tras a Revolución Meiji. Aínda que Rusia se estaba expandindo xigantescamente cara a Asia central, non podía xerar suficiente capital para soster o avance tecnolóxico e industrial característico dun país desenvolvido.
dereita|miniatura|400px|Comparación entre o estado do mar de Aral en 1989 e o 12 de agosto de 2003. (orixe da Ficheiro: [[NASA).]] A agricultura, a tecnoloxía menos desenvolvida mantívose en mans das familias de servos e granxeiros, que xuntos conformaban os catro quintos da poboación rural. Terreos de máis de 50 km² compoñían o 20% das terras fértiles, pero poucos deses terreos traballaban eficientemente a grande escala. Granxas de pequena escala e a poboación rual en incremento, que solicitaba máis terras, no Turquestán os gandeiros pedían desviar os ríos Amu Daria e Sir Daria, que alimentan o mar de Aral. A lei fixo a vista gorda e o tsar Alexandre III decretou unha lei de protección dos recursos do territorio ruso, o que afogou as expectativas de desviar os ríos. Esta proposta volvería nos anos 60 coa URSS, que comezaría a desviar as augas dos ríos para regar os cultivos en Uzbekistán e Casaquistán. O crecemento industrial era insignificante e inestable, e en termos absolutos non era extensivo. As rexións industrializadas de Rusia incluían Moscova, as rexións centrais da Rusia europea, Ingermanland, o mar Báltico, e os Urais. En 1890 Rusia tiña máis de 32.000 km de vías ferroviarias e 1,4 millóns de empregados nas fábricas, dos vales a maioría traballaba na industria téxtil.
Entre 1860 e 1890 a produción anual de carbón crecera cerca dun 1.200% a máis de 6,6 millóns de toneladas, e a produción de ferro e aceiro duplicáranse a máis de 2 millóns de toneladas por ano. O plan estatal duplicárase, pero a débeda e os gastos cuadriplicárase, constituíndo un 28% dos gastos oficiais en 1891. A exportación era inadecuada para o que o imperio necesitaba. O estado introduciu tarefas industriais estratosféricas en 1880, pero con isto non puido financiar o comercio co oeste por que non era suficiente para cubrir as débedas.
Guerra de Crimea
miniatura|esquerda|150px|Principios da Guerra de Crimea. Seguindo un conflito en Belén entre os católicos romanos protexidos polo Segundo Imperio Francés, e ortodoxos protexidos por Rusia, as relacións entre a Rusia Imperial e o Imperio Otomán topáronse contra o chan até a declaración da guerra.
No entanto, este conflito entre monxes católicos en Terra Santa foi un pretexto. O negocio era axustado polos turcos, que estaban a favor dun clero ortodoxo, pero Rusia requiría ao sultán garantías a favor para todo cristián que habitase no imperio. Pero as ambicións reais foron as ansias de Rusia por anexionar Constantinopla e o mar de Mármara para acadar o mar Mediterráneo. Seguindo a negativa dos turcos, o tsar invade Moldavia e Valaquia. Turquía declara a guerra a Rusia o 4 de outubro de 1853.
Ao imperio otomán únenselle os franceses, británicos e os sardos. A frota turca é destruída polos rusos no porto de Sinope o 30 de novembro de 1853.
Despois do seu desembarco en Crimea o 14 de setembro de 1854, os aliados derrotaron as forzas rusas na batalla do Alema o 20 de setembro, e despois comezaron o asedio a Sebastopol.
Enfrontáronse nas batallas de Balaclava (25 de outubro) e Inkerman (5 de novembro). A caída da torre Malajov o 8 de setembro de 1855, chave da cidade, que queda controlada polo mariscal francés Patrice de Mac-Mahon, que pronunciou as palabras "eu estou alí!, eu permanezo alí!". Co asentimento de Alexandre II, as conversas para a paz comezaron. O Tratado de París, asinado o 30 de marzo de 1856, acabou co conflito.
Rusia na guerra
En 1914 e tras o asasinato do arquiduque de Austria-Hungría, estala a primeira guerra mundial, na cal Rusia uniuse ao bando aliado. Por entón o Imperio tiña unha extensión de 23 000 000 de km2 e unha poboación de 171 000 000 de habitantes cun crecemento demográfico do 1,8% anual. O goberno tsarista mandou mobilizar a máis de 8 000 000 de homes superando amplamente o exército alemán, que soamente tiña 3 000 000, dous terzos estaban no fronte francés, polo cal quedaban para a fronte do oeste 1 000 000 de persoas, ou sexa que o exército ruso superaba ao alemán en 8 a 1, pero o exército ruso non estaba ben adestrado para a guerra, e iso quedou marcado na batalla de Tanneberg, onde 250.000 alemáns venceron a 700.000 soldados rusos, a partir dese momento, os rusos non fixeron máis que retroceder en número de efectivos.
En 1915 os alemáns volven a derrotar ás forzas rusas na batalla dos Lagos Mazurianos, o que provocou un descontento social en Rusia. En 1817 tras varios fracasos na fronte, apareceron movementos revolucionarios marxistas. O goberno tivo que desprotexer a fonte para deter aos insurrectos, isto foi aproveitado polas forzas xermanas que avanzaron rapidamente polo territorio ruso. En 1917 tras a revolución de outubro, o goberno Bolxevique firma un tratado de paz cos alemáns (Tratado de Brest-Litovsk), que puxo fin a participación rusa na primeira guerra mundial.
Países postimperiais
Nesta sección enuméranse todos os países que formaron o territorio imperial ruso. Estes países creáronse a partir da caída do goberno do Imperio Ruso. Un exemplo parecido son as Repúblicas da URSS que se separaron en 16 repúblicas máis pequenas, pero nesta non eran un goberno e todos os seus ideais os que caían, senón que á vez caían multitude de grupos étnicos, pensamentos revolucionarios e resentimento. Todo iso uniuse e tivo como consecuencia a revolución e as agrupacións que despois formarían aos novos estados predecesores dos actuais. 700px|miniatura|centro|Estados Numerados
Xeografía
110px|miniatura|Imaxe vía satélite do Cáucaso. miniatura|dereita|Situación do mar de Kara, á dereita do mapa. A Rusia Imperial, ao ser o terceiro imperio máis grande do mundo (despois do Imperio Británico e do Imperio Mongol) contiña moitos territorios e estados. O Imperio Ruso na súa maior extensión. distribuíase pola maior parte do norte do continente de Eurasia, polo cal controlaba gran variedade de paisaxes e climas. A maior parte da paisaxe consiste en chairas enormes, tanto na parte europea coma na asiática, que son coñecidas como Siberia e Turquestán. Estas chairas son predominantes na estepa ao sur e na arboredo no norte, coa tundra ao longo da costa norte. Atópanse cadeas montañosas ao longo das fronteiras do sur, coma o Cáucaso, o Tian Shian (o punto máis alto do Imperio cunha altura de 7.100 m) e o Altai, e na parte oeste, a cordilleira de Verjoyansk ou os volcáns sobre a península de Kamchatka, e en Alasca as grandes cordilleiras. Son notables os montes Urais na parte central que serven como división principal entre o Imperio europeo e o Imperio Asiático.
A Rusia Imperial tiña a costa máis extensa do mundo con máis de 43.000 km, ao longo dos Ártico e do Pacífico, así como mares interiores coma o mar Báltico, Mar Negro e mar Caspio. As illas principais que se atopan neles son Nova Zembla, a Terra de Francisco Xosé, as illas de Nova Siberia, illa de Wrangel, as illas Kuriles e Sakhalin.
Moitos grandes río flúen a través das chairas desembocando nas costas rusas. En Europa son o río Volga, río Don, o río Kama, río Oka, río Dvina, río Dnieper e o Dvina Occidental. En Asia, río Obi, río Irtich, río Ienisei, río Angara, río Lena e río Amur. Os lagos principais son o lago Baikal, o lago Ladoga e o lago Onega.
Relevo
O relevo caracterízase pola gran planicie de Siberia a través do continente asiático. O territorio é percorrido por longos sistemas montañosos así como os montes Urais, os montes do Cáucaso, os cales se definen como unha separación entre Asia e Europa. En Siberia, os montes Altai, cordilleira de Anadir, cordilleira de Cherski, montes Dzhugdzhur, montes Gidan, montes Koryak, montes Sayan, montes Tannu-Ola, montes Verkhoyansk e os montes Yablonoi. Ao sur atópase a depresión do Caspio e a chaira de Asia Central.
Extensión espacial
Os dous puntos máis separados, entre os moitos puntos que o imperio conquistou, están a 10.000 km nunha liña xeodésica. O Imperio Ruso controlaba 14 fusos horarios. 700px|centro|miniatura|Observense os 14 fusos horarios que o Imperio Ruso manexaba, dende [[Polonia até o Iukón]]
Familia Imperial
Tsarita (царица) termo empregado para a emperatriz, aínda que pola influencia do español emprégase comunmente tsarina. En Rusia despois foi empregado Emperatriz (Императрица). A Tsarita podía rexer o Imperio no caso da ausencia do seu marido.
Tsesarevich (Цесаревич) (literalmente, "fillo do tsar") é un termo masculino, o título completo era (Herdeiro Tsesarevich Наследник Цесаревич) e informalmente O herdeiro ("Naslednik").
Tsarevna (царевна) era o termo empregado para referirse á neta do Tsar.
Tsesarevna (Цесаревна) era a dona do Tsesarevich.
Ministerio do interior
dereita|framed|Actual emblema do MVD (Ministerio do Interior Ruso). O MVD foi creado por Alexandre I en 1802 durante o proceso de reformas para substituír as antigas institucións de Pedro o Grande. Foi un dos principais piares do Imperio, responsable das forzas policiais e da supervisión da administración das guberniyas. Entre as súas competencias iniciais, tamén se atopaba o mantemento das cárceres, corpos de bombeiros, empresas estatais, servizo de correos, terreos e inmobles do Estado, estradas, sanidade, clero, recursos naturais e nobreza; moitas destas funcións foron transmitidas a outros ministerios creados a mediados do XIX.
Tras o crecemento de movementos revolucionarios, e o asasinato do Tsar Alexandre II, o Departamento de Policía Estatal herdaría as funcións da policía secreta da Terceira Sección, e transferiu as do máis capaz Corpo Especial de Xendarmes á Okhrana. Durante a primeira guerra mundial, o departamento creou unha sección de espionaxe.
Tras a Revolución de Febreiro de 1917, os Xendarmes e a Okhrana foron desmantelados por ser considerados antirrevolucionarios.
Departamento de seguridade
miniatura|Ficha policial da Okhrana.A Okhrana (do Ruso Охранное отделение, Ojrannoyie Otdelenyie, Departamento de Seguridade) foi o corpo de policía secreta do réxime Tsarista dende mediados do século XVIII.
A Okhrana formaba parte do MVD, axudada polo Corpo Especial de Xendarmes. O seu obxectivo principal era garantir a seguridade da familia imperial; dadas as condicións do país naquel momento, isto implicaba que moitas das súas accións se centrasen na represión de actividades revolucionarias, especialmente por parte de grupos anarquistas e socialistas que planeaban acabar coa Dinastía Romanov.
Posto que boa parte das organizacións revolucionarias contaban con sedes fóra de Rusia, a Okhrana contaba con numerosos axentes por toda Europa, especialmente en París, onde Pytor Rachkovsky estivo destacado; moitos destes operaban infiltrándose como topos ou axentes provocadores nos grupos revolucionarios, mantendo así informada a oficina central dos plans de actividade. Entre os axentes máis destacados atópase Jacob Zhitomirsky, que chegou a ser colaborador íntimo de Lenin. Así mesmo, a Okhrana tratou de comprometer o movemento obreiro mediante a creación de sindicatos controlados pola policía, unha práctica coñecida como zubatovshchina.
Entre outras actividades da axencia, atópase a propaganda antisemita dos Protocolos dos Sabios de Sion e o caso Beilis.
Os axentes entregaban os prisioneiros ao poder xudicial, pero en circunstancias especiais, os axentes dispuñan de licenza para levar a cabo execucións sumarias e torturas en caso de necesidade. Isto valeulle a organización unha triste fama, só igualada durante o réxime Nazi pola Gestapo.
Corpo Especial de Xendarmes
O Corpo Especial de Xendarmes (Отдельный корпус жандармов) foi unha policía militar na Rusia Imperial do século XIX até a formación da Unión Soviética. As súas responsabilidades principais eran reforzar as leis e a seguridade do Estado.
A responsabilidade dos xendarmes tamén incluía a execución das ordes da Corte: perseguir fuxitivos, control das masas e detención de criminais. Os xendarmes tamén podía ser asignados para asistir á policía local.
Os precursores deste corpo militar foron o exército de xendarmería, creado en 1815, baseado no rexemento Dragóns Borisoglebsk, e as unidades do corpo especial de gardas interinos, ou Tropas Internas do Ministerio do Interior. Despois da Revolta Decembrista, o novo Tsar Nicolao I, creou a oficina de Xefe de Xendarmes en xullo de 1826, responsable da cal era o Conde Alexandre Cristoforovich Benkendorf.
En 1836, a Xendarmería de Gardas Internos foi transformada no Corpo Especial de Xendarmes. Os corpos dividíronse en sete distritos territoriais, seis en Rusia e un no Reino de Polonia, cada un cun directorio. Un Directorio Principal, xunto con Directorios Guberniales adicionais.
Os xendarmes empregaban rangos de cabalería da Táboa de Rangos.
Os corpos consistían en:
Só os máis competentes oficiais do exército podía unirse ao Corpo de Xendarmes. Aínda que o corpo mantiña a súa poderosa imaxe, a súa longa rede de informadores e axentes de espionaxe, só servían para informar de rumores, os Xendarmes eran incapaces de infiltrarse en organizacións revolucionarias. En agosto de 1880, a Terceira Sección e o Corpo Especial de Xendarmes foron transferidos ao Ministerio de Asuntos Interiores.
División Política
miniatura|División con nomes en [[lingua rusa|ruso.]]En 1708 o Imperio Ruso dividiuse oficialmente grazas a Pedro I, nun intento por mellorar a flexibilidade do goberno, a administración e o poder sobre os territorios. O edicto foi publicado polo Pazo Imperial de Petrogrado en 1708, no cal se dividía Rusia en 8 guberniyas.
Antes diso o Imperio Ruso dividíase e uyeds (distritos) e volosts (distritos rurais).
1708
A continuación móstranse as oito guberniyas:
Área:km² 1 317 800 Área:km² 393.700 Área:km² 482.500 Área:km² 1 398 600 Área:km² 231.000 Área:km² 128.600 Área:km² 10 978 300 Área:km² 85.400.
Co tempo engadíronse máis á lista conforme aumentaba o territorio ruso, ademais fóronse dividindo. Aínda que foran aumentando cada vez máis, estas asociáronse en grandes rexións (Большиe Регионы) que a xente empregaba para non ter que aprender todas as Gobernaturas.
1911
En 1911 presentáronse as últimas gobernaturas do Imperio Ruso.
Relacións Anglo-Rusas
O Reino Unido e o Imperio Ruso concluíron o Ente Anglo-Ruso o 31 de agosto de 1907, en San Petersburgo. Definiron as súas esferas de interese respecto a Persia, o Baixo Turquestán e o Tíbet, con Rusia tomando as áreas ao norte do Golfo Pérsico e no sur. Outra das súa prioridades discutidas era revisar o expansionismo colonial do Imperio Alemán.
O Ente Anglo-Ruso xunto co Entente Cordiale e a Alianza Francesa, formou o Triplo Ente entre Gran Bretaña, Francia e Rusia.
Relacións Sino-Rusas
En 1858, durante a Segunda Guerra do Opio, China converteuse no "Home enfermo de Asia", mentres que Rusia se fortalecía, eventualmente anexando o banco esquerdo do río Amur, incluíndo Vladivostok e Sakhalín, nos tratados de Unequal e Aigun. En 1899 a Rebelión dos Boxers desafiou o poder do Triplo Ente, que previamente fora ratificado na Convención de Pekín.
Os dous países viron as súas monarquías abolidas durante a segunda década do século XX, a Dinastía Qing en 1912, e a Romanov en 1918.
Ingría
miniatura|350px|Mapa da [[Gobernatura xeral de San Petersburgo en 1900]] Grazas á conquista da terra de Ingría aos suecos, Pedro I outorgouse o título de Emperador e fundou a nova capital do Imperio San Petersburgo en 1703.
Pedro estableceu a Ingría dentro do Ducado de Ingermanland, co príncipe Menshikov como duque, até que en 1710 se estableceu a Gobernatura Xeral de San Petersburgo.
Polonia
A independencia de Polonia terminou cunha serie de particións (1772, 1793 e 1795) entre Rusia, Prusia e Austria, con Rusia coa maior parte do territorio da Mancomunidade, incluíndo os territorios de Lituania (excepto Podolia), Volinia, Ucraína, Livonia e Curlandia. Austria gañou tamén as terras comprendidas entre Galicia e Livonia, en 1795 conseguiu tamén as terras entre Cracovia e Varsovia, entre o Vístula e o Pilica. Prusia adquiriu as terras ao oeste do Mar Báltico.
Despois de que o Emperador francés, Napoleón derrotara a Prusia, instaurou un estado coa tutela francesa, o Gran Ducado de Varsovia. Cando o Imperio Austríaco foi vencido en 1809, Lodomeria foi engadida ao ducado dándolle unha poboación de 3 750 000 habitantes.
Coa derrota de Napoleón, o Congreso de Viena en 1815 converteu o Ducado no Tsarato de Polonia e foille entregado a Rusia. Polonia independizouse en 1917 tras a caída do Imperio Ruso.
Autoridade tsarista en Polonia
miniatura|200px|Bandeira do Congreso de Polonia.miniatura|esquerda|200px|Mapa do Congreso de Polonia.En 1795, Polonia, en gran parte católica, fora dividida entre Prusia, Austria e Rusia, polo cal deixou de existir como estado independente. Co acordo internacional en Viena no 1815, o tsar ruso Alexandre I, ampliou as súas terras, pero outorgoulle a estas un goberno autónomo. En 1830, un ano de axitación en Europa, os polacos reveláronse contra os rusos, para buscar a creación dunha nación completa, e en 1835, en resposta, o tsar Nicolao derrogou a Constitución de 1815, o que fixo a Polonia parte indivisible da Rusia Imperial. Nicolao fechou as institucións polacas de aprendizaxe superior e quitoulle terras a igrexa católica. A lingua rusa foi de obrigado estudo nas escolas secundarias, e os traballos dos principais autores polacos foron suspendidos. No último ano da década de 1850, con Alexandre II como tsar, foille concedida a amnistía a todos aqueles polacos que se opuxeran aos rusos, celebráronse eleccións municipais e os funcionarios rusos foron substituídos en oficinas gobernamentais subordinadas. Alexandre restaurara todo aquilo que Nicolao quitara, incluíndo a restauración do bispado católico e o dereito dos polacos a decidir sobre as asembleas provinciais e locais. En Londres e París, mentres tanto, estaban exiliados polacos que organizaban resistencia ao goberno ruso. Os nobres polacos eran felices sobre o favoritismo que Alexandre facía aos campesiños. Unha sublevación contra os rusos, comezou cando uns campesiños protestaron contra o reclutamento do exército ruso. A rebelión separou aos lituanos (que eran na súa maioría católicos romanos) dos belarusos (na súa maioría ortodoxos). Unha carencia de forza militar forzou aos polacos a levar a cabo unha guerra de guerrillas. Con centenares de tropas militares, os rusos derrotaron a resistencia polaca en 1864. A autonomía polaca rematou con Alexandre II. Houbo execucións públicas de 128 rebeldes, e 12.000 deportacións a Siberia. As posesións da Igrexa católica foron confiscadas. A lingua polaca foi prohibida en lugares oficiais. O diñeiro confiscado serviu para financiar campañas militares e para a construción de igrexas ortodoxas.
Finlandia
250px|dereita|miniatura Durante a Guerra Finlandesa entre Suecia e Rusia, Finlandia foi conquistada polos exércitos do Tsar Alexandre I. Os catro estados da Finlandia ocupada por Suecia foron reorganizándose no Congreso de Porvoo o 29 de maio de 1809. O país foi ocupado até o 6 de decembro de 1917 cando o Gran Ducado de Finlandia declara a súa independencia e se converte na República de Finlandia.
División de Finlandia
A división de Finlandia remóntase ao ano 1634, cando Suecia dividiu o territorio en 4 reinos. Coa entrada dos rusos o territorio dividiuse en 8 guberniyas (en ruso Великое княжество Финляндскaя губерния e en finés Suomen suuriruhtinaskunta lääni):
Militarización de Finlandia
Entre 1809 e 1917, Finlandia foi parte autónoma do Imperio Ruso baixo o nome de Gran Ducado de Finlandia. Entre 1881 e 1901 o Gran Ducado obtivo o seu propio exército.
O Gran Ducado herdou o seu sistema de asignación polo ruotujakolaitos, a organización militar Sueca, aínda que, por algunha décadas os tsares non necesitaron o servizo militar finés, xa que as operacións de defensa foron realizadas polo exército ruso.
O Goberno Finés fixo un pacto co tsar Alexandre I, polo que Finlandia pagaría un imposto a Rusia como compensación, se o seu exército non era convocado. Este acordo chegou até a Guerra de Crimea en 1854, durante a cal Finlandia enviou varios batallóns de francotiradores.
Guerras Napoleónicas
Durante a invasión napoleónica de Rusia en 1812, seis batallóns foron formados en Finlandia, e serían desmembrados en 1830.
Un batallón de adestramento formado en 1827 foi nomeado Henkikaartin Suomen Tarkkampujapataljoona (Batallón de Gardas Francotiradores) que foron mellor coñecidos como Garda de Finlandia (Suomen kaarti). Permaneceu como parte do exército ruso até que este foi desmembrado. A escola de cadetes (Jamina) foi fundada en 1812 e desapareceu en 1903. O Suomen Krenatööritark ampujapataljoona (Batallón de granadeiros francotiradores) foi fundado en 1846 e desmantelado en 1860.
Guerra de Crimea
Durante a Guerra de Crimea nove batallóns foron formados. Os soldados foron recrutados empregando o antigo método de Ruotulaitos. Os batallóns desapareceron en 1867.
A acta de recrutamento de 1878
Durante o recrutamento de 1860 viuse como medida efectiva manter o exército. En 1878 unha lei expedida por Alexandre II, chamaba ao recrutamento xeral en Finlandia. O resultado foi un exército separado do ruso. O exército estaba formado por cidadáns fineses capitaneados por un gobernador xeral. O límite de tropas do exército púxose en 5.600 e consistía en:
Os batallóns foron fundados en 1880 - 1881 e completados en 1883.
Letonia
miniatura|esquerda|Bandeira da [[Letonia|República Independente de Letonia.]]miniatura|esquerda|Vista de Letonia dende o espazo.No comezo do século XVIII, a Gran Guerra do Norte enfrontou a Rusia e Suecia. O curso da guerra foi directo ao territorio letón, que ao final da guerra quedou en posesión de Rusia. Unha das principais metas do Imperio era asegurar o rico porto de Riga. En 1710 o Tsar Pedro I, asegurou Livonia e logo Curlandia para formar unha provincia.
Dende Livonia a Riga, Rusia obtivo un claro pasaxe a Europa. Para o fin do século XVIII, grazas ás particións polacas, todo o territorio da actual Letonia estivo baixo o mandato ruso. Coa chegada da Revolución de Novembro en 1918 a Gobernatura Xeral de Riga converteuse na República Independente de Letonia.
Sakartvelo
A absorción de Xeorxia polo Imperio Ruso foi un proceso de varias etapas. O interese ruso en Xeorxia comezou no final do século XVI cando os tsares se preocupaban cada vez máis da extensión do seu Imperio cara Oriente Medio, os Principados Xeorxianos, o Imperio Persa e o Otomán. Os reinos unidos de Kartli e Kajeti aceptaron a protección rusa en 1783. Dúas décadas máis tarde, as terras xeorxianas pasaron a ser parte do Imperio Ruso.
Jiva
O descubrimento de ouro nos bancos do Amu Daria durante o reinado de Pedro I, xunto co desexo de Rusia para abrir unha ruta cara a India, produciu unha expedición armada baixo o mando do Príncipe Alexandre Bekovich Cherkaski.
En canto recibiu a expedición, o Khan jivano estableceu un campo baixo pretensión de boa vontade, e despois atacou e saqueou os envíos. Pedro I, enleado en guerras contra o Imperio Sueco e o Imperio Otomán nin se inmutou con esta noticia.
O Tsar Paulo I tamén intentou conquistar a cidade, pero a súa expedición pesimamente manexada e pouco apoiada terminou en completo fracaso. Durante os gobernos dos Tsares Alexandre II e III, foron realizados grandes esforzos para anexar a cidade.
Outro episodio sucedeu no denominado Gran Xogo, involucrando a unha expedición rusa, que pretendía liberar aos escravos vendidos polos agresores turcománs da fronteira rusa no Mar Caspio, pero tamén pretendían estender os seus territorios mentres os ingleses enfrascábanse na Primeira Guerra Anglo-Afgá en 1839. A expedición comandada polo xeneral Perovski, consistía en 5.000 soldados de infantería e 10.000 camelos. Pola mala planificación, pésima loxística e un pouco de mala sorte, saíron en novembro de 1839 nun dos peores invernos da historia do Turquestán, e foron forzados a volver o 1 de febreiro do seguinte ano a Oremburgo, sufrindo máis de 1.000 perdas sen un só tiro. miniatura|275px|Forzas rusas tomando Jiva, pintura de Vasili Vierieschaguín.
Ao mesmo tempo, os británicos, preocupados polos intentos rusos de anexar Jiva, lanzaron, no seu esforzo por anexar estas terras, un xeneral disfrazado de afgán en Herat, o capitán James Abbott, que comezou os seus movementos na Noiteboa. Chegou ao lugar no ano 1840, pero aínda que o Khan sospeitaba del, tivo éxito ao lle ser permitido poder facer chegar unha carta para o Tsar con respecto ao tema dos eslavos. El deixou a cidade o 7 de marzo de 1840, pero na súa viaxe de volta foi traizoado polo seu guía. Despois, os seus superiores, ao non saber do seu destino, enviaron a outro oficial, ao tenente Richmond Shakespear. Era evidente que Shakespear foi máis acertado que Abbott xa que dalgunha forma falou con Khan para que liberara aos escravos dos rusos. Os escravos libres chegaron ao Forte Alexandrovsk o 15 de agosto de 1840 e Rusia perdeu o motivo para conquistar Jiva. miniatura|Bandeira de Jiva até 1917.
O Khanato gradualmente comezou a diminuír o seu tamaño pola presión da conquista rusa no Turquestán, e en 1873, despois de que Rusia conquistara as cidades veciñas de Samarcanda, e Tashkent, o xeneral Constantino von Kaufman, lanzou un exército de 13.000 soldados cara Jiva, que caeu o 28 de maio de 1873, sendo reducida a un protectorado ruso.
Principais cidades
Moscova, San Petersburgo, Varsovia, Odesa, Riga, Kíiv, Smolensk, Arjangelsk, Vladivostok, óblast de Khárkiv, Novgorod, Lodz, Vyborg, Rostov do Don, Vilna, Tblisi, Sebastopol, Astrakán, Białystok, Perm e Ufa foron as cidades principais do Imperio Ruso segundo a súa economía, actividades industriais, servizos, extensión territorial e relevancia cultural e política.
Idiomas
O ruso foi o idioma máis común de todos os idiomas da Rusia Imperial, falado polo 70% da poboación, onde o 40% se atopa na Rusia europea e os seus territorios adxacentes como Kíiv, Minsk, e en Asia a través das cidades cruzadas polo Transiberiano. A través das conquistas territoriais aumentáronse os idiomas manexados polo Imperio, dende o aleutiano no Estreito de Bering até o kurdo. Moitos dos idiomas asiáticos de Siberia agora están en perigo de desaparecer.
Grupos étnicos
O Imperio Ruso tiña máis de 200 Etnias diferentes, grazas a súa expansión por Eurasia e as súas masivas campañas, dende o Turquestán até o Extremo Oriente e en América. Na súa máxima extensión, calcúlanse 298 grupos étnicos diferentes. O censo de 1897, marcou as seguintes nacionalidades, que se definían pola lingua materna, pero hai que ter en conta que ucraínos e belarusos denominados respectivamente pequenos rusos e rusos brancos aparecían como falantes de lingua rusa no censo.
O 1,6% da poboación non eran nativos do territorio. O censo engadiu un grupo adicional de outras etnias de 42.980 persoas (0,03%).
Relixión
miniatura|esquerda|190px|Estudantes xudeus cun mestre en [[Samarcanda 1910.]]O Imperio Ruso oficialmente era un estado Ortodoxo. O cristianismo e o islam eran as relixións máis seguidas. Os cristiáns pertencían a varias Igrexas: a ortodoxa que tiña maior número de crentes, a católica e a bautista e varias seitas Protestantes. A maioría islámica eran os Sunís, pero tamén había xiítas por herdanza do Irán, pero con moita menos poboación. O xudaísmo tamén contaba cun bo número de seguidores. Outras relixións que eran practicadas por pequenos grupos eran: o budismo, lamaísmo e xamanismo. Ademais atopábanse as enormemente variadas relixións Paleo-Siberianas e as Fino-Úgricas do norte.
Índice de Desenvolvemento Humano
200px|miniatura|Muller anciá de [[Pierm 1910.]]Estudos de países históricos, demostraron que o Índice de Desenvolvemento Humano na Rusia Imperial era alto, oscilando entre os 0,800 e 0,850 puntos Isto era debido ás campañas de alfabetización empregadas polo goberno, ademais a xente vivía dignamente, aínda que existía a servidume , o cambio foi moi grande coa emancipación dos servos, ademais existía unha cantidade importante de ricos na zona europea e coa anexión de Polonia e Finlandia, aumentou o nivel de desenvolvemento. A parte a anexión das culturas de Siberia engadiu unha porcentaxe pequena pero importante.
Era de Pedro
A Occidentalización de Rusia, comunmente asociada a Pedro o Grande e a Catarina II, coincide coa reforma do alfabeto ruso e o incremento da tolerancia da idea de empregar unha linguaxe popular para propósitos literarios. Autores como Antioj Kantemir, Vasily Trediakovsky e Mikhail Lomonosov no século XVIII prepararon o terreo para poetas como Gavril Derzhavin, autores como Aleksandr Sumarokov e Denis Fonvizin, e escritores en prosa como Nikolai Karamzin e Aleksandr Radichev.
Páxinas escritas por Pedro I, Alfabeto cirílico, selección de letras para o alfabeto civil
Era de Ouro
miniatura|dereita|200px|León Tolstói, escritor de referencia da literatura rusa. O século XIX é tradicionalmente referido coma a "idade de ouro" da literatura rusa. O Romanticismo permitiu o florecemento especialmente dun talento poético. Os nomes de Vasili Zhukovski e Aleksandr Pushkin foron seguidos decontado por Mikhail Lermontov e Fiódor Tiutchev.
Os adiantos do século XIX incluíron a Ivan Krylor o fabulista; poetas como Evgeny Baratynsky, Konstantin Batyushkov, Nikolai Alekseevich Nekrasov, Aleksei Tolstoi, Fiodor Tiutchev e Afanasij Fet; e un grupo de coñecidos novelistas como Nikolai Gogol, Lev Tolstoi, Fiódor Dostoievski, Nikolai Leskov, Ivan Turgenev, Mikhail Saltykov-Chedrin e Ivan Goncharov.
Idade de Prata
Outros xéneros entraron ao foro co acercamento do século XX. Antón Chejov foi un excelente escritor de historias curtas de drama, e Anna Akhmatova representou líricas anovadoras.