cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alexandre o Grande
Personalidade e vida privada de Alexandre
Estes feitos deron lugar á lenda negra de Alexandre, presentado como un megalómano, borracho e cruel, pero Alexandre tamén tivo moitos aspectos positivos. Educado por Aristóteles, Alexandre foi protector das artes e as letras, fundou varias cidades ás que lles puxo o nome de Alexandría; a máis famosa delas é, sen dúbida, a de Exipto, que tivo a maior biblioteca da antigüidade. Tamén respectou tanto a relixión coma os costumes dos lugares conquistados e difundiu a cultura helénica por eles. Alexandre tentou unir o seu pobo cos pobos conquistados, talvez porque se decatou de que para que o seu imperio perdurase era necesario que estivese unido. Mandou a varios dos seus oficiais, malia as súas protestas, desposarse con mulleres asiáticas e el mesmo deu exemplo casando con tres princesas; tamén incluíu soldados persas no seu exército. Para algúns historiadores, estas medidas, xunto co seu egocentrismo, foron a causa do suposto envelenamento que acabou coa súa vida.
Sexualidade
Hoxe en día, os historiadores coinciden en que Alexandre tivo tanto amantes masculinos como femininos, malia as protestas dalgúns gregos que consideran a bisexualidade de Alexandre como unha difamación contra o seu heroe nacional. Débese ter en conta que na época de Alexandre o concepto de homosexualidade era moi diferente ao actual: era normal que os homes tivesen tanto amantes masculinos como femininos, xa que se consideraba que un home se sentía atraído pola beleza, ora masculina ora feminina. Semella case que seguro que o seu amigo Hefestión, a quen coñecía desde a infancia, fose tamén o seu amante, segundo afirman varios historiadores antigos; outros afirman que tivo ademais varios amantes adolescentes. Chegouse a insinuar que Alexandre practicamente non sentía desexo coas mulleres, mais é difícil de crer dado que, á parte de ter concubinas, Alexandre casou tres veces: con Roxana de Bactria, Statira, filla de Darío III e Parysatis, filla de Ochus. Ademais foi pai de polo menos dous nenos; Heracles, fillo dunha concubina, e Alexandre IV de Macedonia fillo de Roxana.
Mitoloxía
Súa nai Olimpia espallou o rumor de que era fillo de Zeus, quen a fecundara en forma de serpe; Filipo nunca desmentiu a lenda.
Mandariinid
Mandariinid (en მანდარინები; en Mandariinid) é un filme xeorxiano-estoniano de 2013. Está dirixida, producida e escrita por Zaza Urushadze (Director de cinema e guionista xeorxiano). O filme leva unha mensaxe pacifista e examina realidades do tempo da guerra en canto ao sentido de como ser humano. Foi filmada en Guria, Xeorxia.
O filme foi nomeado ao Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 87ª edición dos premios.
Sinopse
A historia transcorre nunha vila rural de Abkhasia (Xeorxia) durante a guerra (1992-93) onde granxeiros estonianos viven nunha plantación de mandarinas. Cando a guerra comeza, moitos estonianos que vivían na vila volven a Estonia. Aínda así, dous homes estonianos, Ivo (Lembit Ulfsak) e Margus (Elmo Nüganen) seguen na vila para rematar a tempada de mandarinas. Mentres estanse a dedicar aos seus negocios, vense en medio da guerra cando soldados xeorxianos e chechenos teñen un ataque xusto na vila. Só dous dos soldados sobreviven, Ahmed (Giorgi Nakhashidze), un mercenario checheno do bando dos abkhazos, e Niko (Mikheil Meskhi), soldado xeorxiano. Os dous granxeiros estonianos acóllenos e comezan a alimentalos para que melloren.
Henri Padou
Henri Padou, nado o 15 de maio de 1898 en Tourcoing e falecido o 19 de novembro de 1981, foi un nadador francés e un xogador de wáter-polo que foi campión olímpico.
Participou en catro Xogos Olímpicos (de 1920 ata 1936) en natación ou en wáter-polo. Co equipo francés de wáter-polo foi campión olímpico en 1924.
Ética para o meu fillo
Ética para o meu fillo é un libro de Fernando Savater, filósofo e escritor español, publicado en 1991. Trátase da tradución ao galego do libro publicado orixinalmente en castelán co título Ética para Amador.
Características
Neste libro un pai dende que o seu fillo era cativo intentou transmitirlle todos estes valores e consellos en forma de literatura, para que cando chegase a súa adolescencia se el cría oportuno o lera. Deste xeito, Amador, un rapaz duns quince anos aprendería dunha forma distinta como levar adiante os pequenos imprevistos da vida, coa axuda do pai.
Resumo
Dende o primeiro capítulo, no que o pai lle explica o seu cativo como se pode vivir sen aprender moitas cousas, ou polo simple feito de ignoralas, xa que sempre, debemos ser moi conscientes do que de verdade nos convén, aínda que a nosa decisión o mellor non sexa a máis acertada, pois moitas das que tomamos parécennos as mellores, pero detrás destas cabe a probabilidade de que haxa algo malo.
As persoas, a diferenza dos animais, non actuamos por instinto, somos nós mesmos os que debemos decidir o que facer, e gozamos da liberdade que nos leva a errar ou beneficiarnos nos pasos que damos día a día. O pai explícalle isto ao seu fillo a través do exemplo da Ilíada, contándolle a historia de Heitor, pois este no enfrontamento contra Aquiles puido escoller loitar contra el, ou escapar, pero foi quen de tomar a súa propia decisión e cargar coas consecuencias. Aínda que a nosa liberdade moitas veces nos obrigue a escoller o camiño máis difícil, debemos estar agradecidos ao poder facelo.
O bo e o malo na vida non esta ben definido, por iso sempre teremos algún erro ao escoller o noso camiño, antes de facelo, racionalmente debemos de estudar as circunstancias, sen deixar que ninguén abuse da nosa liberdade e facendo o que cada un sente. Moita xente deixase levar polos demais e pola cultura na que vive, sen ter presentes os seus desexos a hora de escoller.
Cada un de nós debe ter unhas prioridades establecidas que nos axudarán a satisfacer os nosos caprichos, pero tamén ao mesmo tempo ser quen de controlados sen deixarnos guiar por eles, o que implica levar a cabo unha boa vida humana, na que estaremos rodeados de moitas máis persoas, que ao igual ca nós, deben de actuar por si mesmas e que nos axudarán transmitíndonos cultura, e simplemente a escapar da extrema soidade.
A boa vida humana non basta so con querela e perseguila, senón que debemos aprender a levala e afrontar as complicacións que nela poden xurdir, pois no momento que intentemos escapar da complexidade estamos fastidiando a todas as persoas que nos rodean e nos axudan a comprender o que é o amor, a amizade e moitos outros sentimentos que sen eles non poderíamos experimentar, sen deixar evadirnos polo material xa que isto so é unha forma de ser egoístas con nós mesmos. Debemos de decidir o que de verdade queremos.
Amador non terá so que deixarse aconsellar polo seu pai, senón que terá como obriga controlar comportamentos imbéciles, para así non levar un mal camiño na súa vida; so necesitará ter en conta a conciencia, saber que non todo da igual, que o que facemos ten un sentido lóxico que nos levará a respectar os nosos propios valores, e a ser egoístas, persoas que saben o que de verdade queren e se esforzan en conseguilo, pois o que non o sabe só consegue facerse dano a si mesmo.
Ser responsable indica ir en contra da nosa liberdade, cada un debe de elixir e ser consciente do que fai, pois realmente o responsable é aquel que toma decisións sen que nada nin nada por encima del lle de ordes, pois deste xeito vaise transformando e cada vez será máis difícil para el obrar mal.
Ao mesmo tempo que as leccións de ética van avanzando, o pai de Amador ensínalle ao seu fillo como o sexo e unha simple mostra de ignorancia, pois considerámolo como algo bo ao non danar a ningún de nós e facernos sentir gozo, desta forma moitas persoas creen que nada é malo polo simple feito de que che guste facelo. Nese momento debemos establecer uns límites e considerar moitas outras cousas tamén pracer.
Ata o último capítulo, o pai intenta explicarlle a Amador o que de verdade significa a ética comparándoa coa política, pois estes dous termos so se parecen no sentido de que tratan de conducirnos a vivir ben, pero cunha gran diferenza, a ética ocúpase do que un mesmo fai coa súa liberdade, mentres que a política intenta relacionar interesadamente o conxunto do que moitas persoas fan coa súa liberdade.
Tupaia de Xava
O tupaia de Xava (Tupaia javanica) é unha especie de mamífero placentario da orde dos escandentios e familia dos tupaíidos.
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) declarou en 2008 o status da especie como LC (pouco preocupante).
Edward Teller
Edward Teller, nado en Budapest o 15 de xaneiro de 1908 e finado en Stanford, Estados Unidos, o 9 de setembro de 2003, foi un físico teórico.
Traxectoria
De orixe xudía, emigrou aos Estados Unidos en 1935 fuxindo das persecucións da Alemaña de Hitler. En 1941 adoptou a nacionalidade estadounidense. Teller é especialmente recordado pola súa vinculación á fabricación da bomba de hidróxeno, polo que se lle atribúe o alcume de pai da bomba H, en contra do seu criterio, pois aludía non ter feito méritos para iso.
Fixo numerosas contribucións á física nuclear e física molecular, espectroscopía (en particular, o efecto Jahn-Teller e o efecto Renner-Teller) e á física de superficies. A súa extensión da teoría de Enrico Fermi da radiación beta, na forma das transicións Gamow-Teller, proporcionou un fito na súa aplicación, mentres o efecto Jahn-Teller e a teoría Brunauer–Emmett–Teller (BET) mantiveron a súa formulación orixinal e son aínda pedras angulares en física e química. Tamén fixo contribucións á teoría de Thomas-Fermi, precursora da teoría da función densidade, ferramenta estándar na aplicación da Mecánica cuántica ó tratamento de moléculas complexas. No 1953, con Nicholas Metropolis, Arianna Rosenbluth, Marshall Rosenbluth, e Augusta Teller, foi autor dun artigo que supuxo o punto de partica para a aplicación do Método de Montecarlo na Mecánica estatística. Ó longo da súa vida, Teller foi coñecido pola súa habilidade científica e as súas dificultosas relacións interpersoais e volátil personalidade.
Nos seus últimos anos, foi coñecido como defensor de solucións tecnolóxicas controvertidas para problemas civís e militares, incluíndo un plan para a escavación dun porto artificial en Alasca usando explosivo termonuclear (proxecto Chariot). Asemade, foi un firme defensor da Iniciativa estratéxica de defensa (SDI) de Ronald Reagan.
A súa figura pública foi sempre controvertida, tendo recibido importantes honores e sendo criticado duramente por moitos dos seus colegas.
Evencio Ferrero
Evencio Ferrero Rodríguez, nado en Carballo o 28 de xuño de 1955, é un mestre e político galego que dende o 2003 é alcalde desta localidade polo Bloque Nacionalista Galego.
Traxectoria
Formou parte da corporación municipal do concello de Carballo dende as eleccións municipais de 1979. Foi fundador da Asociación de Veciños de Carballo, da Asociación Cultural Lumieira e da Asociación Deportiva Xiria, amais é socio da Asociación Antidroga Vieiro dende a súa fundación.
No 2003 Ferrero accedeu á alcaldía de Carballo co apoio do Centro Democrático Independiente e o PSdeG-PSOE, poñendo fin a tres lexislaturas de mandato de Manuel Varela Rey (PPdeG). Nas eleccións municipais do 2007 conseguiu manter a alcaldía experimentando un crecemento no número de votos e apoiado polo PSdeG. Nos comicios municipais celebrados o 22 de maio do 2011 quedou a un concelleiro de acadar a maioría absoluta, pasando a gobernar en minoría trala negativa do PSdeG a formar de novo parte do goberno. Nas eleccións do ano 2015 alcanza a súa primeira maioría absoluta, con 11 concelleiros. Nese mandato foi vicepresidente segundo da FEGAMP. Nas eleccións de 2019 reforzou a súa maioría absoluta cun concelleiro máis, chegando a 12. En 2023 revalidou novamente a alcaldía con maioría absoluta, subindo ata 13 concelleiros.
Jungle Man
"Jungle Man" é un sinxelo da banda estadounidense de rock alternativo e funk rock Red Hot Chili Peppers, editado o 16 de agosto de 1985 como primeiro sinxelo do seu álbum Freaky Styley.
Vinilo de 12"
Jungle Man
Saltillo
O saltillo ( ', ' ) é un grafema empregado como letra suplementaria do alfabeto latino. É semellante a un apóstrofo.
Uso
Emprégase en linguas de México, coma o meꞌphaa, o chꞌol ou o mixteco para representar unha consoante oclusiva glotal.
En lingua náhuatl non sempre se escribe este fonema. Para representalo empréganse, ademais do saltillo as letras h ou j ou un acento grave.
Tamén aparece o saltillo no alfabeto do sinama central en Filipinas e Borneo, que se pode representar cun apóstrofo.
Shin Chan
Shin Chan (en xaponés クレヨンしんちゃん, Crayon Shin-chan) é un manga do debuxante Yoshito Usui e unha serie de animación sobre a vida dun neno de 5 anos extravertido, falangueiro, descarado e moi larpeiro. Malia que o protagonista sexa un cativo, segundo o seu autor, a serie non vai dirixida ó público infantil, senón pola contra a un xuvenil ou mesmo adulto. Non obstante, os nenos son os que máis gozan da serie, quizais polo tópico de que os debuxos son para nenos.
En Galiza, o anime estreouse o 30 de setembro do 2002 emitíndose na canle autonómica TVG dentro do espazo xuvenil Xabarín Club e acadando moito éxito. Porén, Shin-Chan deixou de se emitir no Xabarín Club ó recibir protestas dos pais de que a serie é un mal exemplo para os cativos das casas, polo que se optou por botala fóra dese horario para a botar máis á tardiña. A finais do 2005, tras emitir os primeiros 364 episodios, a TVG non volvería emitir máis capítulos da serie ata o ano 2016 na tvG2.
Manga
O manga publícase cada semana na revista Weekly Action dende 1992. Tamén se publicaron por agora 40 tomos de 200 páxinas no Xapón. En España, tentouse editar o manga unha primeira vez, pero foi un fracaso. Malia todo, despois de que a serie demostrase ser un éxito, volveu editarse, e saíron á venda 42 libros en edición castelá e 70 en edición catalá, por Planeta DeAgostini.
Serie de Animación
Crayon Shin-chan (クレヨンしんちゃん) fíxose moi popular en Cataluña e logo pasou a outras televisións autonómicas co mesmo éxito, como sucedeu en Galiza.
Lista de episodios
No Xapón, a serie leva 24 anos en antena e segue saíndo un novo episodio cada semana. Actualmente emitíronse máis de 800 episodios.
Emitiuse por primeira vez o 13 de abril de 1992 na televisión xaponesa TV Asashi. Os capítulos duran cadanseus 20 minutos e están divididos en tres subcapítulos de 6:40, aínda que nas últimas tempadas na televisión xaponesa están a emitir tan só dous subcapítulos de diferente duración, e que xuntos completan os 20 minutos.
Sintonía da TVG
''Sonche falangueiro, descarado e bo larpeiro, deixo a todos quedar mal. Shinnosuke é un bulebule pra enredar el éche o tal.''
''- Shinnosuke
''Cando hai que conquistar, aí si que non teño par, e facendo as beiras son moi lanzado e picarón.
''- Come on baby, come on baby. Os pementos que noxo dan.
''Mira que trompa que cacho trompa.
''-¡Sinosuke!
''Medo ten a xente cando me ve de repente, non se vai zafar ninguén. Se quedas comigo ímolo pasar moi ben e... verás que eu son especial.
Nos episodios 1-364 pódese oír está sintonía chamada Son moi popular.
Peches
Emitíronse dous peches dobrados ao galego. O primeiro, Quero protexerche o corazón rematou no episodio 256 e regresou no episodio 365. Do 257 ao 364, a canción de peche foi Ven comigo a esta festa.
Filmes
Shin Chan non só protagoniza as súas historias no papel e na televisión. En 2003 estreouse nos cines de Galicia a primeira película (Shin Chan: Na procura das bólas perdidas), estreada tempo atrás no Xapón. Outras non pasaron polo cine, mais si foron editadas en DVD.
Estas son as que, polo de agora, foron dobradas ó galego:
! # ! Título en galego ! Data da estrea (DVD)
O Soutiño, Gargamala, Mondariz
O Soutiño é un lugar da parroquia de Gargamala, no concello pontevedrés de Mondariz, na comarca do Condado. Tiña 10 habitantes no ano 2013 segundo datos do IGE, dos cales eran 5 homes e 5 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 19 habitantes.
Gunnar Myrdal
Karl Gunnar Myrdal, nado en Skattungbyn o 6 de decembro de 1898 e finado en Danderyd o 17 de maio de 1987 foi un economista e sociólogo sueco. En 1974, recibiu o Premio Nobel de Economía xunto con Friedrich Hayek por "o seu traballo pioneiro na tería do diñeiro e das flutuacións económicas e pola súa análise penetrante da interdependencia dos fenómenos económicos, sociais e institucionais". É coñecido especialmente nos Estados Unidos polo seu estudo das relacións das razas, que culminaron no seu libro An American Dilemma: The Negro Problem and Modern Democracy. O estudo foi influente na decisión da Corte Suprema dos Estados Unidos de 1954 Brown v. Board of Education. En Suecia, o seu traballo e a súa influencia política foron importantes para o establecemento do Folkhemmet e do estado do benestar.
Rato da fraga
O rato da fraga (Apodemus flavicollis) é unha especie de rato estreitamente emparentada co rato de campo, co cal foi moito tempo confundido, pero foi recoñecido como unha especie distinta en 1894. Diferénciase del pola súa banda de pelo amarelo arredor do pescozo e por ter orellas lixeiramente máis longas e un tamaño corporal tamén algo maior. Mide uns 100 mm de lonxitude media, pode gabear ás árbores e ás veces pasa o inverno nas casas. Atópase fundamentalmente en áreas montañosas do sur de Europa (incluíndo Galicia), pero esténdese ao norte ata partes de Escandinavia e Gran Bretaña. Pode contaxiar aos humanos un tipo de encefalite e unha febre hemorráxica causadas por virus dos que é reservorio natural.
Gunnar Myrdal
Vida privada
Myrdal casou coa política e diplomática Alva Myrdal en 1924, e xuntos tiveron dúas fillas, Kaj Fölster (nai do economista Stefan Fölster) e Sissela Bok, e un fillo, Jan Myrdal.
Rato da fraga
Taxonomía
Apodemus ponticus é probablemente un sinónimo de Apodemus flavicollis. O primeiro atópase en Rusia e a fronteira entre as áreas das dúas "especies" case coinciden coas fronteiras políticas entre Rusia e o resto de Europa. Actualmente acéptase que ambas son a esma especie.
Gunnar Myrdal
Vida privada
Myrdal foi hospitalizado dous meses antes da súa morte nun hospital de Danderyd, preto de Estocolmo, o 17 de maio de 1987. A súa filla Kaj e o seu neto, Janken Myrdal, estaban presentes.
Rato da fraga
Descrición
É moi similar ao rato de campo, pero diferénciase por ter un rabo e orellas algo menores e unha banda completa amarela na zona do pescozo. A lonxitude do adulto de cabeza e corpo é de 89 a 133 mm cun rabo igual de longo, e o seu peso varía entre 28 e 43 g. A parte superior do animal é gris amarronada algo máis marrón que no rato de campo. As partes inferiores son brancas e hai unha liña de separación nítida entre as dúas zonas de cor. A parte superior dos individuos novos é máis clara que nos adultos pero tamén gris amarronada.
Distribución e hábitat
O rato da fraga é nativo de Europa e oeste de Asia. Vive nas partes máis montañosas de Europa occidental coa excepción do norte de Escandinavia, sur da Península Ibérica e oeste de Francia. Está incluído na Lista dos mamíferos de Galicia. Vive tamén en Gran Bretaña, mais non en Irlanda e está ausente tamén de moitas illas mediterráneas. En Asia, a súa área esténdese un pouco ao leste ata os Montes Urais e tamén se encontra en Turquía, Armenia, Irán, Siria, Líbano e Israel. É principalmente unha especie de bosque (de aí o seu nome), e a miúdo vive preto do límite do bosque, pero en rexións montañosas ocupa calquera parte do bosque. Encóntrase habitualmente en bosques de folla caduca maduros e en áreas arbustivas, setos, hortas e plantacións. Prefire áreas onde haxa grandes árbores con froitos que poida comer como carballos e abeleiras. Tamén se atopa en parques e xardíns e ao lado de regatos beireados de amieiros.
Comportamento
É activo todo o ano e non hiberna. Ás veces varios ratos apíñanse xuntos durante o inverno para conservar mellor a calor. É excelente gabeando e movéndose en árbores e arbustos. Vive en gretas, toqueiras na base das árbores, buratos en troncos, troncos caídos ocos e caixas para a nidación de paxaros e ás veces entran en edificios. As toqueiras que fai son a miúdo extensas con moitas entradas e complexos deseños. Almacena grandes cantidades de alimentos como landras e froitos das faias en cámaras de almacenamento e usa outras cámaras para a cría, traendo material vexetal seco para forralas. Hai a miúdo moreas de terra fóra das entradas da toqueira. Tamén prepara despensas de alimentos en ocos de árbores lonxe da toqueira. A sombra é moi densa baixo unha faia en verán e atopouse que os froitos desta árbore están agochados en escondedoiros feitos por este rato, e ás veces non son comidos máis tarde, polo que chegan a xerminar e isto axuda á dispersión da planta.
É un animal nocturno. É activo no chan e na copa das árbores e ten un territorio de menos de media hectárea. Ademais de froitos secos, como xemas, brotes, outros froitos e plantas nacentes e ás veces pequenos invertebrados. A reprodución ten lugar entre febreiro e outubro con sucesivas preñeces en curtos intervalos. O período de xestación é duns vinte días e as femias poden volver a aparearse mentres aínda están alimentando a camada anterior. As camadas de crías nacen en cámaras de nidación forradas con plantas secas e constan de dous a once crías (normalmente cinco) altriciais que nacen espidas, cegas e indefensas. Os ollos das crías abren en dúas semanas e os seus colares amarelos son visibles nese momento como manchas grises. Son destetados aos dezaoito días de idade. Se nacen a principios do ano, poden empezar a reproducirse no mesmo ano, pero os que nacen máis tarde só chegan a estar sexualmente maduros na seguinte primavera.
Investigación
Atopouse que o rato da fraga pode transmitir o flavivirus que causa a encefalite transmitida por carrachas, pero eles son inmunes a ese virus. Tamén se observou que o rato da fraga xunto con Apodemus agrarius son o resevorio natural do virus Dobrava (un hantavirus), que causa unha forma grave de febre hemorráxica por hantavirus con síndrome renal en humanos.
Status
Ten unha ampla área de distribución e é común en hábitats axeitados para el. En Europa oriental, rexistráronse densidades de ata cen individuos por hectárea. A poboación é estable e non se enfronta a ameazas específicas, polo que a IUCN incluíuno na lista de especies "pouco preocupantes" da súa Lista vermella de especies ameazadas.
Milow
Jonathan Vandenbroeck, nado en Borgerhout o 14 de xullo de 1981, é un cantante belga máis coñecido polo seu nome artístico Milow.
Victoria Kent
Victoria Kent Siano, nada en Málaga o 6 de marzo de 1891 e finada en Nova York o 25 de setembro de 1987, foi unha avogada e política española.
Traxectoria
O seu pai, José Kent Román, foi un comerciante de tecidos, e a súa nai, María Siano González, unha humilde ama de casa. Viviu en Málaga ata 1917, ano en que marchou a Madrid a estudar o Bacharelato no Instituto Cardenal Cisneros, apoiada pola súa nai e polos contactos que trabara o seu pai. Á súa chegada á capital instálase na Residencia de Señoritas. En 1920 ingresa na Facultade de Dereito da Universidade Central (actual Universidade Complutense de Madrid), onde cursa a carreira como alumna non oficial ata a súa licenciatura en xuño de 1924.
Colexiouse en xaneiro de 1925 e, aínda que non tiña demasiado interese en exercer a profesión perante os tribunais, non tardou en ter a súa primeira intervención como avogada defensora. Foi a primeira muller española que interveu como avogado nos tribunais. Foi socia fundadora e vicepresidenta do Lyceum Club Femenino, creado en Madrid en 1926 para debater libremente tódolos problemas da condición feminina.
Fíxose famosa en 1930 defendendo perante o Tribunal Supremo de Guerra e Mariña a Álvaro de Albornoz, membro do Comité Revolucionario Republicano, detido e procesado xunto cos que despois formaron o Goberno provisional da República, a raíz da Sublevación de Jaca de decembro de 1930, co que foi a primeira muller no mundo en intervir diante dun consello de guerra, conseguindo a absolución do seu defendido. Afiliada ó Partido Republicano Radical Socialista, foi elixida en 1931 deputada das Cortes Constituíntes por Madrid e designada persoalmente polo presidente da República Alcalá-Zamora directora xeral de prisións, cargo que desempeñou co obxectivo de conseguir a rehabilitación dos presos, e que ocuparía ata 1934.
Con motivo das discusións para conseguir o sufraxio feminino, posicionouse en contra de outorgar de forma inmediata o voto ás mulleres. A súa opinión era que a muller española carecía naquel momento da suficiente preparación social e política como para votar responsablemente, polo que, por influencia da Igrexa, o seu voto sería conservador, o que prexudicaría ós partidos de esquerdas. Sostivo unha polémica ó respecto con outra representante feminista nas cortes, Clara Campoamor. Isto acarreoulle certa impopularidade, non obtendo acta de deputada nas eleccións do 19 de novembro de 1933. Ó ano seguinte abandonou a Dirección Xeral de Prisións.
Nas eleccións do 16 de febreiro de 1936, Victoria Kent foi escollida deputada por Madrid, nas listas de Izquierda Republicana, que formaba parte da Fronte Popular. Durante a guerra civil española fíxose cargo da creación de refuxios para nenos e das garderías infantís. O goberno da República enviouna a Francia como primeira secretaria da embaixada republicana en París, para que se encargase das evacuacións dos nenos. Permaneceu en Francia ata o final da guerra, e cando rematou colaborou na saída dos refuxiados españois cara a América. Non obstante, non puido seguir o mesmo camiño e foi sorprendida pola invasión nazi. Cando foi ocupada París pola Wehrmacht o 14 de xuño de 1940, Victoria Kent refuxiouse na embaixada mexicana, onde permaneceu refuxiada durante un ano, ó estar o seu nome na lista negra entregada pola policía franquista ó goberno colaboracionista de Vichy. A Cruz Vermella proporcionoulle un apartamento preto do Bois de Boulogne, onde viviu ata a liberación cunha identidade falsa: a de Madame Duval. Neste tempo na capital francesa escribiu "Catro anos en París", novela autobiográfica narrada en terceira persoa cuxo protagonista, Plácido, é un alter ego da autora.
En 1948 marchou a México, onde deu clases de Dereito Penal na Universidade, fundando a Escola de Capacitación para o persoal de prisións, da que foi directora durante dous anos. Chamada pola ONU, en 1949 viaxou a Nova York para colaborar na Sección de Defensa Social, co encargo de estudar o lamentable estado das cárceres de Iberoamérica, cargo que abandonou pouco despois por ser excesivamente burocrático. Segundo o libro " Victoria Kent e Louise Crane en Nova York. Un exilio compartido " (2016) Louise Crane e Victoria Kent mantiveron unha relación sentimental que se prolongou ata a morte da política republicana española. En Nova York fundou e dirixiu a revista Ibérica desde 1954 a 1974, na que publicaba as noticias chegadas desde España para os exiliados republicanos nos Estados Unidos. Aínda que viaxou a España en 1977, volveu a Nova York, onde pasou o resto dos seus días ata a súa morte en 1987 aos 96 anos.
Walk the Moon
Walk the Moon (estilizado como WALK THE MOON) é unha banda de indie rock de Cincinnati, Ohio, liderada polo cantante Nicholas Petricca. Formouse no 2008 e tivo varios cambios de compoñentes antes de que se xuntasen os actuais membros, Kevin Ray, Sean Waugaman e Eli Maiman no 2010. O nome da banda deriva da canción "Walking on the Moon" de The Police. O grupo estreou independentemente o seu primeiro álbum, ''i want! i want!'', en novembro de 2010, conseguindo emisións do seu sinxelo "Anna Sun" en WCRD, WFPK, WKNH, WRLT e WTMD. En febreiro de 2011, Walk the Moon asinou con Mick Management. Estrearon o seu primeiro álbum oficial con RCA Records, Walk the Moon, en xuño de 2012.
Contubernio catro de Tomé S.
Contubernio catro de Tomé S. é unha novela do escritor galego Alfredo Conde, publicada en 1978 pola editorial Castrelos. Na segunda edición realizada por Sotelo Blanco en 1987 leva por título O contubernio.
Argumento
O libro conta a historia de Tomé Salgado, o cura párroco de Lixouriz, unha aldea do concello de Sanuxio, que no outono de 1967 tense que enfrontar ao problema de que o cemiterio da parroquia está cheo. Acorda cos veciños a súa ampliación pero o Concello, mediante o alcalde, prohibe os enterramentos por non contar cos permisos pertinentes. O problema acrecéntase cando chega un cadáver e queda á espera de enterrar. A partir de entón, os problemas magnifícanse e deberán, cura e veciños, ir polo mesmo camiño para resolver este e outros problemas.
O Outeiro, A Regueira, A Pastoriza
O Outeiro é un lugar da parroquia da Regueira no concello lucense da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 5 habitantes (4 homes e 1 muller).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Elisabeth Christina von Linné
Traxectoria
Non existe información directa sobre a educación de Elisabeth Christina von Linné, nin se atopan mencións claras á ela. No entanto, como seu irmán recibía formación no domicilio como preparación para os seus estudos universitarios, e Christina mantiña contactos cos estudantes do seu pai, que tamén recibían formación no fogar familiar, parece probable que ela recibise a mesma formación ca eles, se cadra incluso simultaneamente, o que non era raro na Suecia da época.
É considerada a primeira muller botánica de Suecia no sentido moderno do termo, a pesar de non recibir unha educación formal na materia. Foi a primeira persoa que describiu o efecto óptico polo que as flores de Tropaeolum majus parecen emitir escintileos de luz, e que foi denominado na súa honra «fenómeno de Elisabeth Linné».
Publicou as súas observacións sobre este tema nun artigo para a Real Academia das Ciencias de Suecia en 1762, con só 19 anos. Esta publicación chegou ás mans do doutor, científico e poeta inglés Erasmus Darwin, quen fixo unha referencia ao fenómeno na súa obra The botanic garden, part II, containing the loves of the plants (1789), na que tamén informou da confirmación do efecto en 1788 por parte de M. Haggren, profesor de Historia Natural. Os poetas William Wordsworth e Samuel Taylor Coleridge leron o libro de Darwin ao comezo das súas carreiras e, influídos por esta historia, fixeron mencións a «flores escintilantes» nos seus poemas. Deste xeito, Elizabeth Linné acabou influindo de forma indirecta aos pioneiros da poesía romántica inglesa.
Christina casou co maior Carl Fredrik Bergencrantz en 1764, co que tivo dous fillos, que morreron sendo nenos. Pero abandonou ao seu home e volveu ao fogar paterno un par de anos despois da súa voda, xa que era vítima de violencia doméstica.
Henrique de Flandres
Henrique I, ou tamén Henrique de Hainaut, ou tamén Henrique de Flandres (en francés: Henri de Flandre, grego: Ερρίκος της Φλάνδρας), nado en Valenciennes, Francia, en 1176 e finado en Tesalónica, Grecia, o 11 de xuño de 1216, foi o segundo e máis capaz dos emperadores latinos de Constantinopla, que reinou desde 1206 até 1216 e consolidou o poder do novo imperio.
Traxectoria
Foi o fillo de Balduíno V, conde de Hainaut, e irmán máis novo de Balduíno I, o primeiro emperador latino, Henrique iniciou a conquista de Asia Menor en 1204 e estivo a piques de derrotar ao líder bizantino Teodoro I Láscaris cando unha invasión búlgara en Tracia requiriu o seu regreso a Europa. Despois da morte de Balduíno a mans de Kaloyan de Bulgaria, en 1205, ocupou o cargo de rexente e foi feito emperador do Imperio latino en agosto de 1206. Henrique derrotou aos búlgaros en Europa e entre 1209 e 1211, tiña ás forzas de Teodoro Láscaris acurraladas. En 1214 obrigou a Teodoro, que se coroou emperador de Nicea, a asinar o Tratado de Ninfeo definindo as fronteiras dos dous reinos, e cedendo as porcións do noroeste de Asia Menor a Henrique. Tamén fixo unha alianza matrimonial co tsar búlgaro Boril. Deste xeito, a través da diplomacia foi capaz de garantir a seguridade do Imperio latino. Un gobernante iluminado, esforzouse por reconciliar aos seus súbditos gregos ao que consideraba como a desgraza de goberno latino. A súa negativa a ceder terras gregas para o papa do provocou unha disputa co papa Inocencio III. Henrique morreu, posibelmente envelenado, no décimo ano do seu reinado e sucedeuno o seu cuñado Pedro de Courtenay.
Líder Cruzado
Tras unirse á Cuarta Cruzada ao redor de 1201, distinguiuse no sitio de Constantinopla e doutros lugares. Durante o sitio de xullo de 1203, Henrique foi un do oito xenerais de división; os outros incluían a Bonifacio de Montferrato (líder dos cruzados), o dux Enrico Dandolo (líder dos venecianos), Luís de Blois (un dos primeiros nobres en tomar a cruz), e o irmán de Henrique, Balduíno de Flandres, quen controlaba a división máis grande.
Durante o sitio de 1204, Henrique dirixiu unha expedición ecuestre para obter subministracións e atacou un castelo en Şile, cerca do Mar Negro que, segundo Robert de Clari, tiña uns 30 cabaleiros e un número indeterminado de sarxentos montados. O emperador Aleixo V Ducas preparoulle unha emboscada, pero Henrique e as súas forzas derrotaron seriamente aos gregos, capturando unha reverenciada icona, que supostamente contiña as reliquias de Cristo, e regresaron ao campamento cruzado. Coa coroación do seu irmán como o primeiro emperador latino de Constantinopla, Henrique transformaríase nun importantísimo nobre deste novo imperio.
Cando en 1205 o emperador é feito prisioneiro polos búlgaros, Henrique é nomeado rexente, e cando se reciben as noticias da morte do emperador, el sucédeo e é coroado o 20 de agosto de 1206.
A Pedreira, Andavao, Boimorto
A Pedreira é un lugar da parroquia da Andavao no concello coruñés de Boimorto na comarca de Arzúa. Tiña 2 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 1 era home e 1 era muller.
Jigoro Kano
O Dr. Jigoro Kano (嘉納 治五郎  Kanō Jigorō), nado o 28 de outubro de 1860 en Mikage, daquela na provincia de Settsu, e hoxe na cidade Kōbe, Xapón, foi o fundador do judo.
Traxectoria
En 1882, Kano fundou o Kodokan, ou "Escola para o Estudo da Vía". O seu sistema de artes marciais (judo) eclipsou ás antigas escolas de Jiu-jitsu no Xapón. De xeito exitoso, Kanō logrou que o judo se incorporase ao sistema educativo xaponés. Jigoro Kano coñece en París a Moshé Feldenkrais a quen lle insinara o judo sendo este o primeiro europeo en conseguir o cinto negro, segundo Dan. Kanō foi representante do Xapón ante o Comité Olímpico Internacional e o seu soño foi que se incluíse ao judo nos Xogos Olímpicos. Tal anhelo fíxose realidade en 1964, ano en que os Xogos se levaron a cabo en Toquio. Con todo, Kanō falecera había anos, o 4 de maio de 1938, a bordo do SS Hikawa Maru cando realizaba unha viaxe de regreso ao Xapón.
Kano recibiu a título póstumo a máxima gradación de Judo, que é a faixa branca. Segundo a filosofía do Judo este é unha continua aprendizaxe e ao morrer é coma se volvésemos empezar.
Jigoro Kano aclama o Aikido como Budo ideal
No outono de 1925, despois de insistentes pedidos de seu admirador, Almirante Isamu Takeshita, Morihei Ueshiba foi a Toquio para realizar unha demostración de Aikido diante dunha distinguida audencía, entre a cal se encontraba o ex-primeiro ministro Conde Gonnohyoe Yamamoto.
O Conde Yamamoto quedou profundamente impresionado pola demostración do fundador do Aikido e solicitoulle que dirixise un seminario especial de 21 días, no palacio anexo de Aoyama, para especialistas de alto nivel de Judo e Keido do persoal da Casa Imperial.
En outubro de 1930, Jigoro Kano, fundador do Judô Kodokan, tivo oportunidade de ver a arte magnífica do mestre Morihei Ueshiba, o Aikido, e aclamouno como Budo ideal e, até mesmo, envioulle algúns dos seus mellores alumnos.
Ikanogavialis
Ikanogavialis é un xénero extinto de crocodiliano gavialoide griposuquino. Os seus fósiles encontráronse na Formación Urumaco de Venezuela. Os estratos nos que se atoparon os restos son do Mioceno tardío, e non do Plioceno como antes se pensaba. Un posible membro deste xénero sobreviviu ata o Holoceno tardío nas illas Salomón.
Descrición
Ikanogavialis tiña un fociño ancho dorsoventralmente e unha disintiva amosega entre os alvéolos do óso dentario e do maxilar. As narinas externas proxectábanse anterodorsalmente desde o rostro. Isto pode considerarse unha característica plesiomórfica nos corcodilianos, pero dado que os primeiros gavialoideos posuían narinas externas proxectadas dorsalmente, esta característica pode considerarse que era a inversión dunha apomorfía gavialoidea de novo a unha plesiomorfía crocodiliana en vez de terse orixinado directamente a partir dun antepasado crocodiliano temperán.
Especies
A especie tipo de Ikanogavialis é I. gameroi. Foi nomeada en 1970 a partir de material atopado na Formación Urumaco. Un gavialoide do Plistoceno denominado Gavialis papuensis da illa Murua, das illas Salomón, ten algunhas vagas similitudes con Ikanogavialis e foi incluído no xénero en 1999, xunto con outras formas de fociño delgado do Neoxeno de Suramérica e África.
Paleobioloxía
Ikanogavialis crese que vivía en paleoambientes costeiros xunto con outros gaviais como Gryposuchus. Os estratos da Formación Urumaco foron depositados tanto en ambientes mariños coma fluviais, aínda que non está claro a que porción de ambos pertence o xénero. Outros gavialoides como Siquisiquesuchus e Piscogavialis sábese que vivían en ambientes costeiros, e é probable que os gavialoides de auga doce existentes como Gavialis se puideron orixinar a partir destas formas da costa. Ikanogavialis tamén convivía con moitos outros crocodilianos en Venezuela durante o Mioceno tardío incluíndo o caimán xigante Purussaurus e unha especie extinta de Melanosuchus.
"Gavialis"/Ikanogavialis papuensis era igualmente completamente mariño, e atopouse en asociación con tartarugas mariñas e sirenios. Representa o crocodilo completamente mariño máis recente descuberto ata agora.
Carcinóxeno
miniatura|Pictograma [[Globally Harmonized System of Classification and Labeling of Chemicals|GHS para os compostos químicos que son sensibilizantes, mutaxénicos, carcinóxenos ou tóxicos para a reprodución.]]
Un carcinóxeno é calquera substancia, radioisótopo, ou radiación que funciona como un axente que está directamente implicado en causar un cancro. Isto pode deberse á súa capacidade de danar o xenoma ou de afectar a procesos metabólicos celulares. Varias substancias radioactivas considéranse carcinóxenos, pero a súa actividade carcinoxénica é directamente atribuída á radiación, como raios gamma e partículas alfa que emiten. Outros carcinóxenos non son radioactivos, como por exemplo o asbesto inhalado, certas dioxinas, e o fume do tabaco. Aínda que en xeral moita xente asocia a carcinoxenicidade cos compostos químicos sintéticos, é igual de probable que a produzan tanto as substancias naturais coma as sintéticas. Os carcinóxenos non son necesariamente tóxicos de forma inmediata, polo que os seus efectos poden ser insidiosos.
Dezső Gyarmati
Acadou cinco medallas olímpicas, ouro en 1952, 1956 e 1964, prata en 1948 e bronce en 1960. Foi tamén campión de Europa en 1954 e 1960. Unha das facetas determinantes de Gyarmati era a súa velocidade; nadaba os 100 metros en 58,5 segundos.
Carcinóxeno
O cancro é unha doenza na que as células normais están danadas, divídense moi rapidamente por mitose e non sofren unha morte celular programada. Os carcinóxenos poden incrementar o risco de cancro ao alterar o metabolismo celular ou danar o ADN directmente nas células, o cal interfire con procesos biolóxicos, e induce a división maligna incontrolada, que finalmente dá orixe a un tumor. Xeralmente, os danos no ADN graves levan á apoptose, pero se a vía da morte celular programada está danada, entón a célula non pode impedir converterse nunha célula cancerosa.
Hai moitos carcinóxenos naturais. A aflatoxina B1, que produce o fungo Aspergillus flavus cando crece en cereais almacenado, noces e manteiga de cacahuete, é un exemplo de potente carcinóxeno natural de orixe microbiana. Certos virus como o da hepatite B e o virus do papiloma humano causan cancro en humanos. O primeiro virus que se viu causaba cancros en animais foi o virus do sarcoma de Rous, descuberto en 1910 por Peyton Rous. Outros organismos infecciosos que causan cancro en humanos son algunhas bacterias (por exemplo, Helicobacter pylori ) e vermes (como Opisthorchis viverrini e Clonorchis sinensis).
As dioxinas e compostos similares á dioxina, o benceno, o clordecona, o EDB, e o asbesto foron clasificados como carcinóxenos. Xa na década de 1930, o fume industrial e o do tabaco foron identificados como fontes de ducias de carcinóxenos, como o benzo[a]pireno, as nitrosaminas específicas do tabaco como a nitrosonornicotina, e aldehidos reactivos como o formaldehido, que é tamén perigoso nos embalsamamentos e na fabricación de plásticos. O cloruro de vinilo, a partir do cal se fabrica o PVC, é un carcinóxeno e perigoso durante a produción de PVC.
Os cocarcinóxenos son compostos químicos que non necesariamente causan cancros por si mesmos, pero promoven a actividade doutros carcinóxenos para causaren cancro.
Unha vez que un carcinóxeno entra no corpo, o corpo fai un intento de eliminalo por medio dun procedo chamado biotransformación. O propósito destas reaccións é facer ao carcinóxeno máis hidrosoluble para que poida ser eliminado máis facilmente do corpo. Porén, nalgúns casos, estas reaccións poden tamén converter un carcinóxeno menos tóxico nun carcinóxeno máis tóxico.
O ADN é nucleofílico, e, por tanto, os electrófilos de carbono solubles son carcinóxenos, porque o ADN os ataca. Por exemplo, algúns alquenos son convertidos en máis tóxicos (toxicación) por encimas humanos para producir un epóxido electrofílico. O ADN ataca o epóxido, e está permanentemente unido a el. Este é o mecanismo que está detrás da carcinoxenicidade do benzo[a]pireno do fume do tabaco, doutros compostos aromáticos, da aflatoxina e do gas mostaza.
Definición da IUPAC: Carcinoxenicidade: Capacidade ou tendencia de producir cancro. Nota: En xeral, os polímeros non son carcinóxenos ou mutáxenos, porén, os monómeros residuais ou aditivos poden causar mutacións xenéticas.
Radiacións
Considérase que todos os radioisótopos (ou radionúclidos) son potencialmente carcinóxenos, aínda que o perigo potencial está determinado pola natureza da radiación emitida (partícula alfa, beta, gamma, ou neutrón) e a forza radioactiva, a súa consecuente capacidade de causar ionización en tecidos, e a magnitude da exposición á radiación. A carcinoxenicidade da radiación depende do tipo de radiación, tipo de exposición, e penetración. Por exemplo, a radiación alfa ten unha baixa penetración e non é perigosa fóra do corpo, pero os emisores destas partículas son carcinóxenos cando son inhalados ou inxeridos.
Non todos os tipos de radiación electromagnética son carcinóxenos. As ondas de baixa enerxía do espectro electromagnético como as ondas de radio, microondas, radiación infravermella e luz visible considérase que non o son, porque teñen insuficiente enerxía para poder romper enlaces químicos. As probas dos efectos carcinóxenos da radiación non ionizante non son xeralmente concluíntes, aínda que hai certos casos documentados de técnicos de radar que tiveron unha exposición alta e prolongada que experimentaron unha incidencia de cancros significativamente maior do normal. A radiación de alta enerxía, como a radiación ultravioleta (presente na luz solar), raios X, e a radiación gamma, xeralmente é carcinóxena, se se reciben doses suficientemente grandes.
A radiación ionizante de baixo nivel pode inducir danos no ADN irreparables (que orixinen erros na replicación e transcrición necesarios para que se desencadee unha neoplasia ou pode orixinar interaccións virais) o que pode dar lugar a un envellecemento prematuro ou cancro.
En comida cociñada
O coñecido carcinóxeno acrilamida pode xerarse en comidas con carbohidratos sobrequentados ou fritidos (como as patacas fritidas). Hai estudos en marcha para avaliar o seu risco potencial para os humanos realizados polas axencias regulatorias europeas e norteamericanas (FDA).
Mecanismos de carcinoxenicidade
Os carcinóxenos poden clasificarse como xenotóxicos ou non xenotóxicos. As xenotoxinas causan danos xenéticos irreversibles ou mutacións ao unirse ao ADN. Entre as xenotoxinas están axentes químicos como N-nitroso-N-metilurea (NMU) ou axentes non químicos como a luz ultravioleta e a radiación ionizante. Certos virus poden tamén actuar como carcinóxenos ao interaccionaren co ADN.
Os que non son xenotoxinas non afectan directamente ao ADN pero actúan doutros modos promovendo o crecemento. Entre estes hai hormonas e algúns compostos orgánicos.
Axencia Internacional para a Investigación do Cancro (IARC)
A Axencia Internacional para a Investigación do Cancro (IARC, International Agency for Research on Cancer) é unha axencia intergubernamental creada en 1965, que forma parte da Organización Mundial da Saúde das Nacións Unidas con sede en Lión, Francia. Desde 1971 vén publicando unha serie de Monografías sobre a Avaliación dos Riscos Carcinoxénicos para os Humanos que exerceron grande influencia na clasificación de posibles carcinóxenos.
Sistema Harmonizado Globalmente (GHS)
O Sistema Harmonizado Globalmente de Clasificación e Etiquetado de Compostos Químicos (GHS, Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals) é unha iniciativa das Nacións Unidas para intentar harmonizar os diversos sistemas de avaliación do risco químico que existen actualmente (en 2009) en todo o mundo. Clasifica os carcinóxenos en dúas categorías, das cales a primeira pode subdividirse en subcategorías se así o desexa a autoridade reguladora competente:
Unión Europea (UE)
A clasificación da Unión Europea dos carcinóxenos aparece na Directiva de Substancias Perigosas (67/548/EEC) e na Directiva de Preparacións Perigosas. Comprende tres categorías: Este esquema de avaliación está a ser substituído gradualmente polo esquema GHS mencionado antes, ao cal é moi parecido en canto ás definicións das categorías.
Procarcinóxeno
Un procarcinóxeno é un precursor dun carcinóxeno. Un exemplo son os nitritos que se toman na dieta. Non son carcinóxenos de seu, pero convértense en nitrosaminas dentro do corpo, que son carcinóxenas.
Principais carcinóxenos implicados nos catro tipos de cancros máis comúns no mundo
Neste capítulo describiranse brevemente os principais axentes causantes implicados nos catro tipos de cancro máis comúns en todo o mundo. estes catro cancros son o de pulmón, mama, colon, e estómago. En conxunto, estes catro cancros supoñen un 41% da incidencia de cancro en todo o mundo e un 42% das mortes por cancro (para máis detalles sobre estes carcinóxenos poden verse as seguintes referencias ).