cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cápsula bacteriana
A cápsula bacteriana é unha capa con beiras definidas que recobre a superficie de moitas células bacterianas. A cápsula está por riba da parede celular bacteriana. É unha capa ben organizada e non se pode eliminar doadamente con lavados. A cápsula protexe eficazmente á bacteria, pode ser un factor de virulencia e causa de moitas enfermidades.
A cápsula pode distinguirse doutras estruturas celulares bacterianas. A cápsula é unha capa ríxida organizada de matriz impermeable que exclúe colorantes como a tinta chinesa. En cambio, a capa de material extracelular que se deforma doadamente, non pode excluír partículas e non ten un límite definido, denomínase capa mucosa ou glicocálix bacteriano.
Cando unha secreción viscosa amorfa (que é o compoñente da cápsula) difunde no medio que rodea a bacteria e permanece ao seu redor en forma dunha capa de secreción frouxa e sen límites definidos, denomínase capa mucosa.
As cápsulas demasiado pequenas como para poder ser vistas con microscopio ordinario, como a de Streptococcus pyogenes, denomínanse microcápsulas.
Composición
Xeralmente contén glicoproteínas e un gran número de polisacáridos diferentes, incluíndo polialcohois e aminoazucres. Presenta polipéptidos en Bacillus anthracis. As cápsulas son difíciles de tinguir utilizando as tinguiduras estándar. Nun exame microscópico, a bacteria e o seu fondo tínguense máis escuras ca a cápsula, que non se tingue, polo que semella un anel pálido que rodea a célula.
Función
A cápsula ten principalmente unha función protectora. Considérase un factor de virulencia porque aumenta a capacidade da bacteria de producir enfermidades ao dificultar a fagocitose. A cápsula pode protexer as células da fagocitose dos macrófagos. As cápsulas conteñen tamén auga e protexen a bacteria contra ao desecamento. Pode ser un lugar de depósito de alimentos e de refugallos. Tamén é unha barreira que evita o ataque dos bacteriófagos e protexe contra moitos materiais tóxicos hidrofóbicos e deterxentes. As cápsulas tamén axudan a adherirse a superficies.
Exemplos
Porén, tamén hai algunhas grampositivas con cápsula:
Ademais de nas bacterias, algún eucariota ten tamén cápsula, como o lévedo Cryptococcus neoformans.
Demostración da cápsula
As cápsulas poden ser difíciles de ver coas técnicas normais. No xénero Mycobacterium algunhas especies parecen non ter cápsula, pero esta pode demostrarse con técnicas microscópicas especiais, como no caso de M. tuberculosis.
Uso na vacinación
A vacinación utilizando material capsular é efectiva contra algúns organismos, como H. influenzae tipo b e S. pneumoniae.
Lingua naukan
A lingua naukan é unha lingua esquimó-aleutiana falada por preto de 70 persoas do pobo naukan (нывуӄаӷмит) na península de Chukotka. É unha das catro linguas iupik, xunto co iupik de Siberia, o iupik de Alasca central e o alutiiq.
Linguisticamente, é unha fala intermedia entre o iupik de Siberia e o iupik de Alasca.
Emblema da República Democrática do Congo
O emblema de República Democrática do Congo cambiou en varias ocasións dende 1997. O actual foi adoptado no 2006 e representa unha cabeza de leopardo, rodeada por un cairo de elefante pola esquerda e unha lanza pola dereita. Baixo o escudo hai tres verbas que son o lema nacional: Justice, Paix, Travail (Xustiza, Paz, Traballo en francés). Foi adoptado o 18 de febreiro de 2006 polo presidente Joseph Kabila.
Caixa de aforros
Unha caixa de aforros é unha institución financeira de carácter público que ten unha finalidade social aínda que actúa segundo criterios de mercado.
Carlos XV de Suecia
Carlos XV de Suecia, nado en Estocolmo o 3 de maio de 1826 (como Karl Ludvig Eugen Bernadotte), e finado en Malmö o 18 de setembro de 1872, foi rei de Suecia e de Noruega desde 1859 até a súa morte (en Noruega adoptou o nome de Carlos IV).
Era o fillo máis vello do rei Óscar I e da raíña Xosefina. Foi o primeiro monarca da dinastía Bernadotte nado en Suecia.
Casou o 19 de xuño de 1851 coa princesa Luísa dos Países Baixos.
Traxectoria
Naceu no Palacio Real de Estocolmo e ao seu nacemento foille outorgado o título de príncipe herdeiro e o de duque de Escania. Foi brevemente vicerrei de Noruega, entre 1856 e 1857. Asumiu a rexencia o 25 de setembro 1857 ante a enfermidade de seu pai. Cando Óscar I faleceu, Carlos foi nomeado monarca dos reinos unidos de Suecia e Noruega. En Suecia foi coroado o 3 de maio de 1860 e, en Noruega, o 5 de agosto do mesmo ano.
Foi un defensor e promotor do escandinavismo e da solidariedade política entre os tres reinos nórdicos (Suecia, Noruega e Dinamarca). Estableceu relacións de amizade co rei Frederico VII de Dinamarca, ao que lle prometeu en xullo de 1863 axuda militar para protexer o ducado de Schleswig da invasión prusiana. O apoio militar, porén, nunca chegou por motivos políticos internos en Suecia.
O rei fortaleceu e cambiou radicalmente a política interna sueca coa reforma do parlamento. En 1860 o monarca lanzou a súa proposta de "estado democrático" e, tras discutilo cos membros do seu goberno, en 1863 o primeiro ministro Louis De Geer presentou unha proposta de reforma que rompía coa conformación do parlamento dos estados. Despois de cerca de tres anos de discusión, a reforma foi aprobada o 22 de xuño de 1866.
Tamén se modificaron as leis municipais e se concedeu ás mulleres o dereito ao voto por primeira vez nas eleccións municipais. Durante o seu reinado a liberdade relixiosa foi estendida ao ámbito xurídico e político.
Houbo novas leis penais e continuou coa política de desenvolvemento económico de Óscar I, que comprendeu unha mellora significativa das infraestruturas e o impulso da industrialización, construíndose ademais unha ampla rede de comunicacións ferroviarias.
Biliverdina
A biliverdina é un pigmento biliar tetrapirrólico de cor verde produto do catabolismo do grupo hemo, o cal procede principalmente da proteína sangúinea hemoglobina. É o pigmento responsable da cor verdosa que se observa ás veces en mazaduras ou negróns.
Carlos XV de Suecia
Traxectoria
Ante a falta de fillos varóns (o seu fillo Carlos falecera dezaoito anos antes), foi sucedido polo seu irmán o duque Óscar. O seu neto Carlos de Dinamarca converteríase en rei de Noruega, co nome de Haakon VII.
Biliverdina
Metabolismo
miniatura|250px|esquerda|Metabolismo do hemo. A biliverdina orixínase pola degradación do grupo hemo da hemoglobina dos eritrocitos. Os macrófagos fagocitan os restos dos eritrocitos senescentes e degradan o hemo a biliverdina, a cal normalmente se reduce rapidamente a bilirrubina libre. A biliverdina pode verse brevemente nalgúns negróns, xa que lles dá un ton verdoso, pero pouco despois convértese en bilirrubina e a cor cambia a amarelada.
Carlos XV de Suecia
Familia
Casado con Luísa dos Países Baixos, tivo dous fillos:
Biliverdina
Papel en enfermidades
Os pacientes de doenzas hepáticas presentan no seu sangue un exceso de biliverdina. A ictericia é causada pola acumulación de biliverdina ou bilirrubina (ou de ambas as dúas) no sistema circulatorio e tecidos. A pel e esclerótica do ollo con ictericia son características da insuficiencia hepática.
Carlos XV de Suecia
Familia
Carlos tamén tivo un fillo ilexítimo, Carl Johan Bolander, nado o 4 de febreiro de 1854, e que foi o pai do bispo Nils Bolander, e unha filla, Ellen Svensson Hammar, nada o 28 de outubro de 1865 e finada en 1931. Así mesmo, hai rumores de que tiña máis fillos extraconxugais.
Vida intelectual
280px|miniatura|esquerda|Vista de Värmdö (1865). Durante o seu cargo como vicerrei de Noruega, Carlos compuxo contos en prosa. De regreso a Suecia trataría sen éxito de obter un premio na Academia Sueca. Escribiu tamén algúns ensaios políticos e de administración do exército.
Copa ASOBAL
A Copa ASOBAL (dende 2004 por motivos de patrocinio Copa Allianz Asobal) é unha competición española de clubs de balonmán que se disputa por roldas eliminatorias. Foi creada na temporada 1990-1991 e está organizada pola Asociación de Clubs Españois de Balonmán (ASOBAL). O equipo máis laureado é o FC Barcelona que ata o momento gañou 7 títulos.
Sistema de competición
O torneo celébrase normalmente a finais do mes de decembro, e cada ano nunha cidade diferente. Nesta competición xogan catro equipos: os tres primeiros clasificados no último campionato de liga e o equipo anfitrión como convidado. As eliminatorias despútanse a partido único e os emparellamentos decídense por sorteo.
Carlos XV de Suecia
Vida intelectual
A súa obra literaria máis coñecida son dúas coleccións de poemas: Unha colección de poemas de C. e Pequenos poemas de C., que serían traducidas a varios idiomas.
Foi coleccionista de arte e alentou o desenvolvemento da arte nacional sueca e norueguesa.
Tamén desempeñou con talento a pintura, representando principalmente paisaxes típicos de Escandinavia. A súa colección incluía case 500 pinturas, principalmente de artistas suecos.
Gran parte da súa colección de arte e artesanado foi doada ao Estado sueco no seu testamento. As pinturas da súa autoría áchanse nos principais museos de arte suecos e nalgunhas galerías norueguesas.
Algunhas das súas pinturas:
Biliverdina
Tratamento de enfermidades
Aínda que normalmente a biliverdina se considera simplemente un produto residual da degradación do hemo, hai probas crecentes que suxiren que a biliverdina (e outros pigmentos) ten unha función fisiolóxica nos humanos.
Certas investigacións actuais suxiren que as propiedades antioxidantes da biliverdina e outros pigmentos biliares poden tamén ter un efecto beneficioso sobre a asma. Isto débese a que o estrés oxidativo pode xogar un papel fundamental na patoxénese da asma. Un estudo de 2003 encontrou que os pacientes de asma que presentaban ictericia producida por unha hepatite B aguda experimentaban un alivio temporal dos síntomas da asma. Porén, podería deberse tamén a outros factores como os elevados niveis de cortisol e epinefrina (noradrenalina), polo que haberá que investigar máis esta posibilidade.
En animais non humanos
A biliverdina é un importante compoñente das cascas dos ovos das aves. Atópase unha cantidade significativamente maior de biliverdina nas cascas de ovos azuis que nas de ovos castaños. A biliverdina das cascas de ovos prodúcese na glándula da casca, e non da degradación de eritrocitos no torrente sanguíneo. A presenza de biliverdina nas cascas de ovos pode ser un indicador do bo estado da femia, e probablemente ten un significado evolutivo.
A biliverdina está tamén presente no sangue verde, músculos, ósos, e cuberta mucosa dos escíncidos do xénero Prasinohaema, que viven en Nova Guinea. Non hai certeza sobre se esta presenza de biliverdina é unha adaptación fisiolóxica ou ecolóxica ou non. Suxeriuse que a acumulación de biliverdina podería deter as nocivas infeccións dos plasmodios parasitos da malaria, aínda que non se estableceu unha correlación estatisticamente significativa. A ra de Camboxa Chiromantis samkosensis tamén mostra este carácter xunto con ósos de cor turquesa.
Hiposmia
Hiposmia é a capacidade reducida para ulir e detectar olores. Relacionado con ela está a anosmia, que é cando non se pode percibir olor ningún. Algunhas das causas destes problemas de olfacto son as alerxias, pólipos nasais, infeccións víricas ou traumatismo cranial.
A hiposmia pode ser un sinal temperá da enfermidade de Parkinson. Asemade, a hiposmia aparece nos estadíos temperás da enfermidade de Alzheimer. O síndrome de Kallmann pode producir hiposmia de por vida.
Convivencia
miniatura|250px|Veciñanza. A convivencia refírese á coexistencia pacífica e armoniosa de grupos humanos e outras especies de animais nun mesmo espazo.
Agustín Portela Paz
Agustín Portela Paz, nado en Pontevedra o 3 de xaneiro de 1906 e finado na mesma cidade o 6 de decembro de 1992, foi un debuxante e aparellador galego.
Traxectoria
Fillo de Francisco Portela Pérez. Cursou estudos de bacharelato en Pontevedra onde tivo como profesor de debuxo a Castelao. Trasladouse a Madrid e realizou estudos nas escolas de Enxeñeiros Industriais, Aparelladores e Belas Artes. De regreso a Pontevedra, traballou como aparellador no Concello e na Deputación Provincial, e presidiu o Colexio de Aparelladores durante 22 anos. Vinculado ao Partido Galeguista, foi promotor e fundador da Liga de los Derechos del Hombre en España. Durante o franquismo sufriu varios procesos.
Obra
É autor dunha extensa obra como debuxante e aguafuertista e ilustrou libros de autores galegos. Colaborou en revistas e periódicos e publicou en 1947 unha colección de debuxos con notas de escritores como Otero Pedrayo, Vicente Risco e Fermín Bouza Brey co título Pontevedra, boa vila. Tamén ilustrou o libro Pontes do Lérez (1987) e publicou en 1992 O Trasno.
Vida persoal
Foi pai de César Portela.
A Carballeira, Mourentán, Arbo
A Carballeira é un lugar da parroquia de Mourentán, no concello pontevedrés de Arbo, na comarca da Paradanta. Segundo o IGE, en 2015 tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres).
Tautograma
O tautograma é un poema ou verso formado por palabras que comezan pola mesma letra. O tautograma non é propio da Idade Moderna, pois xa Ennio presentou o seu famoso tautograma nun hexámetro:
Tamén na Idade Media dedicaron os seus ocios a estes xogos de enxeño algúns autores. Así, a fins do século IX e principios do X Ubaldo de Saint-Amand (monxe cuxos escritos en materia musical lle deron xusta fama) compuxo un poema de 136 versos cuxas palabras comezan todas pola letra c. É un poema titulado De laude calvorum (Eloxios dos calvos) e dedicado ao rei Carlos o Calvo; imprimiuse en Basilea (1516-1519 e 1547) e o seu primeiro verso di así:
Mais a obra mestra do tautograma data do século XVI e débese ao profesor de teoloxía de Lovaina, Leo Placentius. É o poema titulado Pugna porcorium (O combate dos porcos), per Placentium porcium poetam, no que todas as palabras comezan por p.
Rairos, Ribas de Sil
Santa Lucía de Rairos é unha parroquia do concello lugués de Ribas de Sil na comarca de Quiroga. Segundo o IGE en 2021 tiña 33 habitantes (14 homes e 19 mulleres) nunha única entidade de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 46 habitantes.
Borela, Cerdedo-Cotobade
San Martiño de Borela é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE no 2007 tiña 381 habitantes (190 homes e 191 mulleres), un menos ca en 2006. Dos seus 11 lugares, 9 están habitados.
Cadaval, Vilela, Carballo
Cadaval (á espera da oficialización da forma O Cadaval ) é un lugar da parroquia de Vilela no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Segundo o IGE, no 2019 tiña 4 habitantes, 2 homes e 2 mulleres.
O Castelo, Vilela, Carballo
O Castelo é un lugar da parroquia de Vilela no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 68 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 37 homes e 31 mulleres.
A Abelenda do Cuarto, Mourentán, Arbo
A Abelenda do Cuarto é un lugar da parroquia de Mourentán, no concello pontevedrés de Arbo, na comarca da Paradanta. Segundo o IGE, en 2015 tiña 15 habitantes (9 homes e 6 mulleres).
A Regueira, Miño, Miño
A Regueira é un lugar da parroquia de Miño no concello coruñés de Miño na comarca de Betanzos. Tiña 44 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 20 eran homes e 24 eran mulleres.
Gaivotón
O gaivotón atlántico (Larus marinus) é unha especie de ave Charadriiforme da familia Laridae. É unha das gaivotas meirandes do mundo, cunha envergadura de ás de ata 1,7 m.
Ten un poderoso peteiro para comer pitos de aves mariñas e crías de parrulos, engulíndoos enteiros. A diferenza da gaivota arxéntea, esta ave adoita cazar soa ou en parella. Aniña nas costas rochosas e pon tres ovos. Miden ata 79 cm de longo e atópanse no norte do océano Atlántico.
A Ponte do Porco, Miño, Miño
A Ponte do Porco é un kk lugar da parroquia de Miño no concello coruñés de Miño na comarca de Betanzos. Tiña 99 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 54 eran homes e 45 eran mulleres.
Aínda que pertencentes a diferentes concellos, este lugar forma unha única entidade de poboación co lugar homónimo do concello de Paderne, situado na outra banda da ponte.
miniatura|Cruceiro da Ponte do Porco Na Ponte do Porco érguese un orixinal monumento a Fernán Peres de Andrade o Boo, mandado facer pola Real Academia de Belas Artes da Coruña e o Concello de Miño no ano 1981.
A.S. Avellino 1912
O Associazione Sportiva Avellino 1912 (anteriormente Unione Sportiva Avellino e Avellino Calcio.12 S.S.D.) é un club de fútbol de italiano da cidade de Avellino, en Campania. Foi fundado orixinalmente en 1912 e actualmente compite na Serie B.
Granny Weatherwax
Granny Weatherwax é unha bruxa creada para as novelas de Discworld escritas por Terry Pratchett.
A personaxe
O seu verdadeiro nome é Esmeralda Weatherwax e ela, xunto a Nanny Ogg e Magrat Garlick, substituta por Agnes Nitt máis tarde, forman o aquelarre de bruxas de Lancre.
Físico
Moi ó seu pesar, non é tan bruxa de aparencia como de poder. Non posúe verrugas, nin é baixa, nin chepa, nin voz rasposa e conserva unha perfecta e branca dentadura a pesar de que ten case sesenta anos. En realidade é unha muller madura con moito atractivo o cal é unha contradición sendo unha bruxa; a única peculiaridade desagradable que ten é o seu cello duro e crítico, que aproveita con tal habilidade que ninguén se fixa nas súas calidades.
Cando era nova foi unha das mulleres máis guapas e desexadas, Mustrum Riddcully foi un dos seus pretendentes e ambos foron o grande amor do outro, pero o orgullo de Granny (xunto cunha visión do futuro que falaba sobre canto viviría el se casaban) fíxolle abandonalo o día antes da voda, sendo esta unha das razóns polas que el acabou sendo mago.
O seu aspecto é o dunha muller alta e delgada, cunha forza tremenda (tanto física como mental) e unha actitude dura incrible (cando vai por un camiño as carretas, os soldados e incluso os animais en desbandadas prefiren cederlle o paso), sempre viste de negro á moda das bruxas, é dicir: vestido ou saia negra, capa negra con forro de veludo vermello, sombreiro negro e puntiagudo e botas grandes e pesadas de punta cadrada.
Ás veces voa na súa vasoira, pero non durante moito tempo seguido, xa que está en moi mal estado e debe correr moito para lograr que acenda e engale.
Posesións
Vive nunha cabana cerca da vila (durante moito tempo pensouse que ela era a dona, pero en realidade ó caseiro dálle medo cobrarlle o alugueiro), na que cultiva plantas medicinais (aínda que ás veces as doma primeiro... literalmente.).
Novelas en que aparece
É protagonista: Aparece como personaxe secundario: Aparece nomeada:
Lingua lingala
O lingala (Ngala) é unha lingua bantú falada na parte noroeste da República Democrática do Congo e en gran parte da República do Congo, así como nalgunhas zonas de Angola e da República Centroafricana. Ten arredor de 10 millóns de falantes.
Ali Larter
Alison Elizabeth "Ali" Larter, nada o 28 de febreiro de 1976 en Cherry Hill, Nova Jersey, é unha actriz e modelo estadounidense.
Vieremä
Vieremä é un municipio de Finlandia situado na rexión de Savonia do Norte. En 2018 a súa poboación era de 3 677 habitantes. A superficie do termo municipal é de 973,35 km2, dos cales 48,13 km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 3,97 hab./km².
Limita cos concellos de Iisalmi, Kiuruvesi, Sonkajärvi, Kajaani e Pyhäntä, estes dous últimos pertencentes ás rexión veciñas de Kainuu e Ostrobotnia do Norte respectivamente.
O concello é unilingüe en finés.
O Salto, Vilela, Carballo
O Salto é un lugar da parroquia de Vilela no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 60 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 34 homes e 26 mulleres.
Unoosha
Traxectoria
Completou os seus estudos na Escola Aminiyya. Os seus pais (Shafeega e Mr. Naseer) foron estrelas musicais nas Maldivas coa banda Olympians.
Unoosha gravou a súa segunda canción de Bollywood con Ali Azmat e KK. A canción, titulada "Kahaan Se Karen Shuru" foi composta por Arko Pravo Mukherjee. Esta foi a primeira canción de Bollywood de Unoosha en hindi.
Logros
Unoosha foi a única cantante embaixadora oficial de Nestleé e embaixadora local da compañía telefónica das Maldivas Dhiraagu. Unoosha foi galardoada como Mellor Cantora nos Maldives Video Music Awards en 2010, Enchanteur Maldives Film Awards en 2011 e nos SunFM Awards en 2010.
Valiño, Mourentán, Arbo
Valiño é un lugar da parroquia de Mourentán, no concello pontevedrés de Arbo, na comarca da Paradanta. Segundo o IGE, en 2015 estaba deshabitado.
Al Franken
Alan Stuart "Al" Franken, nado o 21 de maio de 1951 en Nova York, é un humorista, actor, produtor, presentador de televisión e radio e político estadounidense. Membro do Minnesota Democratic-Farmer-Labor Party, partido afiliado ao Demócrata, é senador por Minnesota.
Traxectoria
Franken fíxose coñecido como guionista e presentador do programa satírico de televisión Saturday Night Live desde o seu comezo en 1975. Tamén actuou e escribiu guións para filmes e series de televisión. Foi comentarista político, autor de cinco libros e presentador do seu propio programa de radio The Al Franken Show na cadea Air America Radio. En 2008, Franken derrotou ao candidato republicano e senador Norm Coleman, por 312 votos de diferenza, Coleman recorreu aos tribunais, pero o Tribunal Supremo de Minnesota recoñeceu por unanimadade a vitoria de Franken o 30 de xuño de 2009. e Franken accedeu ao Senado o 7 de xullo de 2009.
Lahinch
Lahinch (en An Leacht ou Leacht Uí Chonchubhair), tamén escrito Lehinch, é unha vila do condado de Clare que se atopa na baía de Liscannor, na costa oeste de Irlanda. En 2016 tiña unha poboación de 638 habitantes.
Sombreu, Miño, Miño
Sombreu é un lugar da parroquia de Miño no concello coruñés de Miño na comarca de Betanzos. Tiña 221 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 108 eran homes e 113 eran mulleres.
Nausicaa Bonnín
Nausicaa Bonnín i Dufrenoy, nada en Barcelona o 28 de abril de 1985, é unha actriz española de cine, teatro e televisión, filla do director e actor Hermann Bonnín e da tradutora Sabine Dufrenoy.
Villabona-Amasa
Villabona-Amasa é un concello vasco da provincia de Guipúscoa. A súa poboación é de 5.863 habitantes (2011).
Almofrei, Cerdedo-Cotobade
O topónimo Almofrei é de orixe xermánica, indicando o nome gótico latinizado do posesor Ermaufredus'', seguramente altomedieval. O xenitivo Ermaufredi evolucionou a Almofrei, que dá nome á súa vez ó río Almofrei.
Igrexa parroquial
A igrexa parroquial, de estilo barroco, está no lugar da Arrotea. Ten planta de cruz latina, e na fachada está San Lourenzo nun fornelo cunha grella na man, baixo as dúas campás e unha espadana. No adro hai tres cruceiros. Tamén conta cun cemiterio.
Ponte de Almofrei
Sobre o río Almofrei hai unha ponte do século XVI, construída en cantería foi apoiada sobre as propias pedras do río cun arco oxival de 7,70 metros de luz e máis de 10 de altura sobre o leito, era parte do camiño entre Almofrei e Mirón. Pola ponte cruza unha calzada empedrada, posiblemente de orixe romana e que enlaza coa parroquia de Tourón, xa no limítrofe concello de Ponte Caldelas.
A finais do ano 2017, a importante deterioración que presentaba a ponte debido ao paso do tempo motivou que se executasen sobre el —co fin de garantir a súa estabilidade e a seguridade do seu uso— diferentes obras de rehabilitación, acondicionamento e consolidación.
Muíño
Xunto á ponte, a escasos metros río arriba, destaca a presenza dun antigo muíño de maquía: o coñecido como  muíño dá Ponte, o número 54 contando desde o seu nacemento e, case con toda probabilidade, o máis interesante de todos eles. A existencia de vivenda na planta superior e a disposición dos seus catro rodicios en dúas alturas diferentes fan del un muíño único na comarca. É de titularidade pública
Ribas de Sil, Ribas de Sil
San Clodio de Ribas de Sil é unha parroquia do concello lugués de Ribas de Sil na comarca de Quiroga. No ano 2007 tiña 931 habitantes (453 homes e 478 mulleres) distribuídos en 19 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 107 habitantes en relación ao ano 2000.
Nesta parroquia está o lugar de San Clodio, capital do concello. Nel sitúase a estación de San Clodio-Quiroga.
Manuel Bernárdez
Manuel Bernárdez Filgueira, nado en Vilagarcía de Arousa en 1867 e finado en Montevideo en 1942, foi un xornalista, diplomático e editor uruguaio de orixe galega.
Traxectoria
Fillo de Juan Ramón Bernárdez e Dolores Filgueira. Con seis anos abandonou Vilagarcía de Arousa e trasladouse a Arapey, ao norte do Uruguai. Obtivo a nacionalidade uruguaia pouco despois da maioría de idade.
Non foi á escola, formouse na casa. Na infancia escribiu poesía e prosa, publicou o seu primeiro traballo Confidencias a una joven amiga aos dezaoito anos. Nas seguintes tres décadas, traballou en diversas editoriais e periódicos nacionais e internacionais. Casou con Carmen Martínez-Thédy en 1894, con quen tivo catro fillos.
En 1898 converteuse en editor de El Diario en Buenos Aires; despois viaxou ao Brasil e escribiu un libro co título De Buenos Aires al Iguazú. Entre 1904 e 1905, Bernárdez escribiu sobre Arxentina, comentando o seu desenvolvemento económico: Viajes por la República Argentina, La nación en marcha, Jornadas del progreso argentino, hacia las cumbres.
En 1910 trasladouse ao Brasil en calidade de cónsul do Uruguai, e foi ministro do seu país en 1916. Morreu en 1942 en Montevideo.
Bollo, Perbes, Miño
Bollo é un lugar da parroquia de Perbes no concello coruñés de Miño na comarca de Betanzos. Tiña 54 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 30 eran homes e 24 eran mulleres.
Renault na Fórmula 1
O Grupo Renault participou na Fórmula Un como construtor, baixo o nome de Renault Sport Fórmula 1 Team. Involucráronse coa Fórmula 1 tanto como construtores como fornecedores de motores durante varios períodos desde. En 1977, a empresa entrou na Fórmula Un como construtor, presentando o motor Turbo no seu primeiro coche de Fórmula Un, o Renault RS01. En, Renault comezou a fornecer motores a outros equipos. Aínda que o equipo Renault gañou carreiras e competiu polo título mundial, retirouse ao final da tempada de. Renault continuou fornecendo motores a outros equipos ata, e de novo de a.
Renault volveu á Fórmula Un no, cando adquiriu a base do equipo Benetton Formula (anteriormente Toleman Motorsport) en Enstone, un equipo que gañara o campionato de pilotos en e ambos o campionatos, pilotos e construtores, en. En Renault rebautizou o equipo como "Renault F1 Team" e empezaron a usar "Renault", como o seu nome de construtor, posteriormente gañou dous campionatos de pilotos e de construtores dous anos seguidos, en  e.
Para a tempada de Fórmula Un o equipo competiu baixo o nome de Lotus Renault GP En, o equipo correu como Lotus F1, ata , cando o equipo regresou ao control de Renault como fabricante oficial. Ao remate da tempada a compañía francesa Grupo Renault propietario de Renault F1 Team decidiu cambiar o nome para o 2021 para promover a marca de vehículos deportivos de Renault,  Alpine, e continuara sendo o equipo oficial de Renault.
Renault tamén forneceu motores a outros equipos, incluíndo Team Lotus (1983-1987), Benetton Formula (1995-1997, 2001) e Williams (1989-97, 2012-13). Ademais dos dous campionatos propios de pilotos e dos dous de construtores, como fornecedor de motores, Renault contribuíu a outros nove Campionatos do Mundo de Pilotos. Logrou máis de 160 vitorias como fornecedor de motores, ocupando o terceiro lugar na historia da Fórmula Un.
Tempada 1977
miniatura|188px | Motor Renault turbo de 1,5 litros A primeira participación de Renault na Fórmula Un foi a través da súa filial Renault Sport. Renault participou en cinco das últimas carreiras de con Jean-Pierre Jabouille nun único coche. O Renault RS01 era ben coñecido polo seu motor Renault - Gordini V6 1.5 L turboalimentado, o primeiro motor turbo utilizado regularmente na historia da Fórmula Un. O coche e o motor de Jabouille demostraron ser moi pouco fiables e convertéronse nunha especie de broma durante as súas primeiras carreiras, gañando o alcume de "a teteira amarela" e non terminou ningunha das súas carreiras malia ser moi potente.
A primeira carreira do equipo, baixo o nome de Equipe Renault Elf, ía ser o Gran Premio de Francia de 1977, a novena proba da tempada, pero o coche aínda non estaba listo. O debut do equipo atrasouse ata a seguinte rolda, o Gran Premio do Reino Unido de 1977, a primeira sesión de cualificación do coche non foi un éxito, e Jabouille cualificou 21º dos 30 corredores e 26 participantes, 1,62 segundos por detrás do pole James Hunt no McLaren. Jabouille funcionou ben na carreira, alcanzando o 16º posto antes de que o turbo do coche fallase na volta 17. O equipo perdeuse os grandes premios alemán e austríaco o coche estaba mellorando logo da súa decepción británica. Volveron no Gran Premio dos Países Baixos de 1977, e o rendemento en cualificación mellorou moito con Jabouille décimo clasificado. Fixo un mal comezo, pero chegou a estar sexto antes de retirarse por un fallo na volta 40.
O equipo fixo unha cualificación deficiente na volta do equipo en Italia, con Jabouille 20º cualificado. Correu fóra dos 10 primeiros ata que o seu motor fallou na volta 24, continuando a súa horrible racha de fiabilidade. As cousas melloraron en Watkins Glen no Gran Premio dos Estados Unidos de 1977 con Jabouille 14º cualificado, pero o bo ritmo de Zandvoort desapareceu e unha vez máis correu fóra dos 10 primeiros, antes de retirarse con outro problema de fiabilidade, esta vez o alternador, na volta 31. Jabouille non puido cualificarse en Canadá, só 27 pilotos entraban na carreira, unicamente un piloto non cualificaba, e foi Jabouille que terminou a máis de 7,5 segundos detrás do máis rápido Mario Andretti de Lotus, e case dous segundos por detrás o seu rival máis próximo, Rupert Keegan no Hesketh. Logo disto, Renault non viaxou á carreira final de tempada no Xapón.
Tempada 1978
O ano seguinte foi apenas mellor, se caracterizou por catro retiradas consecutivas causados por rebentóns dos motores, pero preto do final do ano, o equipo mostrou signos de éxito. En dúas ocasións, o RS01 cualificou 3º na grella e mentres que finalizar carreiras aínda era un problema, logrou terminar a súa primeira carreira na volta do líder en Watkins Glen cerca do final da tempada de, dando ao equipo un cuarto posto e os seus primeiros puntos na Fórmula Un.
miniatura| left | 188px | En 1979, o Renault RS10 converteuse no primeiro [[turbocompresor|turboalimentado coche en gañar un Gran Premio.]]
O equipo non participou nas dúas primeiras carreiras de, en Arxentina e Brasil, pero regresou no Gran Premio de Suráfrica de 1978 no Circuíto de Kyalami. Jabouille logrou a mellor posición de cualificación de Renault ata a data, co sexto lugar, xusto 0,71 segundos detrás do pole Niki Lauda no Brabham. Corría fora dos puntos de inicio da carreira antes de retirarse con problemas eléctricos na volta 39. En Long Beach, Jabouille cualificou 13º, pero retirouse cando o turbo fallou outra vez na volta 44. Foi duodécimo na cualificación no primeiro Gran Premio de Mónaco do equipo, logrando a primeira meta do equipo na Fórmula Un, terminando en décimo lugar a catro voltas do vencedor Patrick Depailler no Tyrrell.
Tempada 1979
Aumentaron a dous pilotos, René Arnoux uniuse a Jabouille, o equipo seguiu loitando aínda que Jabouille obtivo unha pole en Suráfrica. A mediados da tempada, ambos pilotos tiñan un coche novo co efecto solo, o RS10, e en Dijon para o Gran Premio de Francia o equipo logrou unha brillante actuación nunha carreira clásica. Os dous Renault estaban nos primeiros postos na cualificación, e o gañador da pole, Jabouille gañou a carreira, o primeiro piloto en facelo nun coche turbo, mentres que Arnoux e Gilles Villeneuve veronse involucrados nun duelo moi competitivo para o segundo lugar, Arnoux foi superado cerce da liña de meta. Mentres Jabouille non volveu a conseguir bos resultados no resto da tempada, Arnoux terminou segundo na seguinte carreira en Silverstone e logo repetiu que en Glen, demostrando que non foi un golpe de sorte.
Tempadas 1980-83
Arnoux profuncizo nesta mellora en con vitorias consecutivas en Brasil e Suráfrica, ambas en circuítos a grande altitude onde os Renault eran dominantes. Jabouille continuou tendo problemas coas retiradas, e os seus únicos puntos logrounos coa vitoria en Austria. Ao final do ano Jabouille estrelouse con forza no GP do Canadá e sufriu graves lesións nas pernas, o que puxo fin á súa carreira como piloto de Gran Premio. Para ficharon a Alain Prost. Nos seus tres anos co equipo, Prost mostrou a forma que o faría unha lenda da Fórmula Un e os Renault estiveron entre os mellores na Fórmula Un, terminaron dúas veces terceiros no Campionato de Construtores e unha vez segundos. Prost gañou nove carreiras co equipo, mentres que Arnoux engadiu dúas máis en. logo de 1982 Arnoux deixou o equipo e marchou a Ferrari, foi substituído polo norteamericano Eddie Cheever. En, Renault e Prost estiveron moi preto de gañar o título de pilotos, pero finalmente foron superados por Nelson Piquet ( Brabham-BMW) na última carreira da tempada en Suráfrica. Tralo final da tempada, unha empresa de combustible rival, dixo que o combustible utilizado polos Brabham-BMW en Suráfrica superara o máximo octanaxe de 102 permitido baixo a normativa da Fórmula Un. BMW alegou que isto era incorrecto e a FISA deu a coñecer un expediente de apoio á súa postura. Non se tomaron medidas. miniatura| right | 188px | [[Derek Warwick cualificou terceiro para Renault no Gran Premio de Dallas de 1984, pero trompeou logo de 10 voltas]]
Tempadas 1984-85
Prost foi despedido dous días despois do final da tempada de a raíz dos seus comentarios públicos sobre a falta de desenvolvemento do Renault RE40, que provocou á súa derrota ante Piquet e a derrota do equipo ante Ferrari no campionato de construtores de 1983. Posteriormente, uniuse a McLaren, mentres que Cheever marchou para unirse a Alfa Romeo. O equipo fichou ao francés Patrick Tambay (que deixara Ferrari) e ao inglés Derek Warwick (antes de Toleman). Malia algúns bos resultados, incluíndo a pole position de Tambay que foi a última do equipo no Gran Premio de Francia de 1984 en Dijon, o equipo non era tan competitivo en e  como no pasado, outros equipos fixeron un mellor traballo cos motores turbo, ou máis especificamente Lotus e en menor medida Ligier. proporcionou outra novidade na F1, xa que o equipo correu cun terceiro coche en Alemaña no novo Nürburgring e montou a primeira cámara de a bordo, que permitia conectar en directo coa audiencia de televisión. Pilotado polo francés François Hesnault, o coche só aguantou 8 voltas antes de que un problema co embrague obrigarano a retirarse. En, xurdiron graves problemas financeiros en Renault e na empresa xa non podían xustificar os grandes gastos necesarios para manter a competitividade do equipo de carreiras. O CEO Georges Besse recortou a participación da compañía no equipo de F1 de carreiras e no desenrrolo de motores para a tempada antes de cerrar por completo o equipo da F1 ao final dese ano.
Equipo Renault F1 (2002-2010)
O 16 de marzo de 2000, Renault comprou Benetton Formula Limited por 120 $ millóns, para volver á Fórmula Un. A historia do equipo adquirido por Renault comezou en como o equipo Toleman Motorsport, con sede en Witney, Oxfordshire, Inglaterra. En o equipo pasou a chamarse a Benetton Formula, trala compra en  pola familia Benetton. En 1992/3 o equipo trasladouse a unhas poucas millas a unha nova base en Enstone. Michael Schumacher gañou o campionato de pilotos co equipo en e. En 1995, o equipo tamén gañou o Campionato de Construtores, con Johnny Herbert pilotando xunto a Schumacher.
Renault continuou utilizando o nome do construtor Benetton nas tempadas e. Ao informar sobre a compra o International Herald Tribune, comentou que "o equipo non vai presentarse nas carreiras baixo o nome de Renault ata que estea listo para gañar e aproveitar os beneficios de mercadotecnia" non foi ata que produciuse este cambio de nome.
miniatura|188px | Os membros do equipo de mecánicos de Renault F1 en 2002. miniatura|188px|[[Jarno Trulli pilotando un Renault R23 en Gran Premio dos Estados Unidos de 2003]]
Tempada 2002
En, Benetton foi renomeado como Renault F1 e disputou a tempada cos pilotos Jarno Trulli e Jenson Button quen anotou 23 puntos na tempada.
Tempada 2004
miniatura | left | [[Fernando Alonso no Gran Premio dos Estados Unidos de 2004]] En, o equipo loitou polo segundo lugar no Campionato de Construtores. Trulli gañou o Gran Premio de Mónaco, pero a súa relación con Renault (en particular co director do equipo e ex-representante de Trulli Flavio Briatore) deteriorouse despois de que da súa falta de consistencia e falta de ritmo na segunda metade do ano, e denunciara un trato de favor do equipo para Alonso (aínda que a relación entre os dous compañeiros de equipo mantívose amistosa).
Os comentaristas apuntan á regularidade no Gran Premio de Francia como a pinga final de Briatore, onde Trulli foi superado por Rubens Barrichello na parte final da última volta, cun custo para Renault dun dobre podio no seu Gran Premio de casa. En consecuencia, anunciou que se unía a Toyota para o ano seguinte e, de feito, abandonou Renault cedo, pilotando o Toyota nas dúas últimas carreiras da tempada. Coa esperanza de asegurar o segundo lugar no Campionato de Construtores, Renault substituíu a Trulli por Jacques Villeneuve para as tres últimas carreiras. Con todo, Villeneuve afastado das carreiras de F1 durante case toda a tempada e loitando para aclimatarse rapidamente á competición de primeiro nivel, non impresionou, e o equipo terminou terceiro detrás do ex equipo de Villeneuve BAR.
Tempada 2005
left |miniatura| 188px | [[Fernando Alonso no Gran Premio do Reino Unido de 2005]] Giancarlo Fisichella foi o substituto de Trulli para a tempada. Aproveitouse dunha sesión de cualificación afectada pola choiva para gañar a primeira carreira da tempada, o Gran Premio de Australia. Logo Fernando Alonso gañou as seguintes tres carreiras para construír unha vantaxe considerable no campionato do mundo de pilotos, facendo dese modo o mesmo para Renault no Campionato de Construtores. Mentres tanto, Fisichella non puido terminar varias carreiras. Logo do GP de San Marino, Renault e Alonso lideraban o campionato atacados por un rápido pero fráxil equipo McLaren-Mercedes e Kimi Räikkönen, respectivamente, para o campionato de pilotos. McLaren conseguiu vantaxe no Campionato Mundial de Construtores ao lograr un dobrete no Gran Premio do Brasil, pero que foi a carreira na que Alonso conseguiu o título de pilotos, converténdose no piloto máis novo da historia en facelo. Este logro foi seguido por unha vitoria en China para asegurar o Campionato Mundial de Construtores para Renault logo de que o coche do piloto de McLaren Juan Pablo Montoya quedara moi danado a causa dunha tapa de drenaxe que se afrouxou na pista. Isto rompeu o dominio absoluto de Ferrari durante seis anos nese título. Foi a primeira vez que Renault gañou o título como fabricante, e Renault converteuse no segundo construtor francés (despois do triunfo de Matra en ) en gañar o título.
Tempada 2006
miniatura|right|188px|Motor do equipo Renault en, o RS26. Primeiro [[motor V8 de Renault na Fórmula Un.]] miniatura| left | 188px | Fisichella gañou o [[Gran Premio de Malaisia de 2006 para Renault]] Fernando Alonso e Giancarlo Fisichella foron retidos para a tempada, mentres que o piloto de probas Franck Montagny foi substituído por Heikki Kovalainen. O coche do equipo de 2006, o R26, cunha caixa de cambios de sete velocidades feita de titanio, foi presentado nun evento de lanzamento o 31 de xaneiro.
Alonso gañou a primeira carreira, o Gran Premio de Bahrain, así como o Gran Premio de Australia e terminou segundo en Malaisia detrás do seu compañeiro Fisichella lograndor o primeiro dobrete de Renault desde René Arnoux e Alain Prost en 1982. Alonso sumou dous segundos postos máis, e logo gañou no Gran Premio de España e no Gran Premio de Mónaco. Fisichella finalizou 8º, 6º e 3º en San Marino, no Gran Premio de Europa e no Gran Premio de España.
O equipo celebrou o seu 200º Gran Premio en Silverstone, que foi gañado por Alonso. A medida que avanzaba a tempada de América do Norte, Alonso gañou o Gran Premio do Canadá en Montreal, Canadá. No Gran Premio dos Estados Unidos, Ferrari tivo unha vantaxe de rendemento sobre toda a fin de semana. Con todo, Renault foi o máis rápido de todos os coches que montaban Michelin. Fisichella terminou 3º, mentres que Alonso terminou 5º.
miniatura|250px|left|188px| [[Fernando Alonso no seu camiño á vitoria no Gran Premio do Canadá de 2006]]
No Gran Premio de Francia, esperábase que Renault fose máis rápido que o Ferrari, pero Ferrari de novo tiña a vantaxe. Alonso foi terceiro durante a maior parte da carreira, incapaz de poder desafiar aos Ferrari de Schumacher e Massa. Con todo, un cambio táctico cunha estratexia de dúas paradas en boxes permitiulle pasar a Massa e terminar segundo.
O 21 de xullo de 2006, a FIA prohibiu o uso do sistema de amortiguación de masas, desenvolvido e utilizado por primeira vez por Renault e posteriormente utilizado por outros 7 equipos, entre eles Ferrari. Flavio Briatore afirmou que McLaren suscitara a cuestión da legalidade do sistema na FIA. O sistema utilizaba unha resorte de masa montado no cono do nariz para reducir a sensibilidade do coche á vibración. Isto era particularmente eficaz nas curvas e encima das beirarrúas para manter os pneumáticos en contacto máis próximo á superficie da pista do que sería doutro xeito. Con todo comisarios da carreira no Gran Premio de Alemaña consideraron que o sistema era legal. A FIA anunciou a súa intención de apelar esa decisión e Renault anunciou que non correría co sistema por temor a un castigo retroactivo se estímabase o recurso. O rendemento de Renault no Gran Premio de Alemaña foi un dos peores da tempada; con todo, o equipo culpou á formación de ampolas nos seus pneumáticos Michelin en lugar da perda do sistema de amortiguación de masas. A Corte Internacional de Apelación da FIA reuniuse en París o 22 de agosto de 2006, para examinar a apelación feita pola FIA en contra da decisión dos comisarios do Gran Premio de Alemaña. O Tribunal ditaminou que o uso do dispositivo coñecido como amortecedor de masas era unha infracción do artigo 3.15 do Regulamento Técnico da Fórmula Un.
Os puntos obtidos no Gran Premio do Brasil aseguraron o Campionato de Construtores para Renault en 2006.
O 16 de outubro de 2006, Renault anunciou que o xigante bancario holandés ING substituiría a Mild Seven como patrocinador oficial durante tres anos a partir de.
Tempada 2007
miniatura| right | 188px | [[Giancarlo Fisichella pilotanod o Renault R27 no Gran Premio do Reino Unido de 2007]] Renault confirmou a Giancarlo Fisichella e Heikki Kovalainen como os seus pilotos para con Nelson Piquet Jr. e Ricardo Zonta como pilotos de probas. O coche de 2007, o R27, presentouse o 24 de xaneiro de 2007, e deu a luz un novo esquema de cores amarelo, azul, laranxa e branco en deferencia ás cores corporativas de ING. Tamén se forneceron motores Renault para o equipo Red Bull Racing para a tempada 2007.
Renault tivo problemas en comparación coa súa forma en tempadas anteriores en Australia, Giancarlo Fisichella terminou a carreira en quinto lugar. O novato Heikki Kovalainen loitou aínda máis que o italiano, trompeou o seu coche mentres perseguía ao Toyota de Ralf Schumacher e terminou en 10º lugar. Os resultados non melloraron ata o inicio da fase europea, malia que ambos pilotos terminaron nos puntos na seguinte carreira en Malaisia. Heikki Kovalainen tamén tivo problemas en Bahrain, aínda que a brecha entre el e Fisichella ao final da carreira non foi tan grande como se viu en Melbourne, Fisichella só acabou oitavo. O ritmo do equipo comezou a recuperarse en Barcelona, con ambos pilotos na Q3, e establecendo tempos de volta competitivos na carreira (4ª volta rápida para Kovalainen) e chegando a estar 5º e 8º, pero un problema idéntico en ambos aparellos de combustible, obrigóunos a realizar paradas adicionais en boxes o cal fixoos caer de novo aos postos 7º e 9º.
O 8 de novembro de 2007, o FIA acusou a Renault F1 de ter información técnica de McLaren F1 no seu poder. De acordo coa acusación, a información inclúe o deseño e dimensións críticas dos coches de McLaren, así como os detalles do sistema de abastecemento de combustible de McLaren, conxunto de engrenaxes, sistema de control hidráulico e a suspensión. A audiencia sobre este asunto tivo lugar en Mónaco o 6 de decembro de 2007. Os cargos aos que se enfrontaba Renault F1, incumprimento do artigo 151c do Regulamento Deportivo, era o mesmo ao que se enfrontou antes McLaren, en 2007 na disputa por espionaxe que involucrou a Ferrari e McLaren. A FIA atopou a Renault F1 culpable de violación do artigo 151c, pero non penalizou ao equipo.
Tempada 2008
miniatura| right | [[Fernando Alonso pilotando un Renault no Gran Premio de Francia de 2008]] Anunciouse o 10 de decembro de 2007 que Fernando Alonso asinara con Renault F1 por. Alonso pilotou xunto ao expiloto de probas Nelson Piquet Jr., e crese que asegurouse o status de número un dentro do equipo. O equipo comezou en 2008 de forma similar á do ano anterior, Fernando Alonso logrou quedar cuarto na apertura no Gran Premio de Australia como resultado dun erro do anterior empregado de Renault Heikki Kovalainen. Con todo, a forma aínda estaba moi por baixo da de 2006 durante a primeira metade da tempada 2008. O equipo probou partes novas no Gran Premio español, incluíndo unha nova cuberta de motor, coñecida como "de aleta de tiburón", similar á presentada por Red Bull no seu RB4. Alonso logrou cualificarse na primeira fila para esa carreira cunha carga lixeira de combustible, pero retirouse co motor avariado a media carreira. O rendemento na cualificación na primeira fila de Alonso en España foi un raro momento de logro do ex campión do mundo. Ambos coches retiráronse no Gran Premio do Canadá e Nelson Piquet Jr., retirouse de seis das nove primeiras carreiras, non puido anotar ata o Gran Premio de Francia.