cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xenobiótico
Metabolismo xenobiótico
O corpo elimina os xenobiótiocos por medio do metabolismo xenobiótico. Este consiste na desactivación e excreción dos xenobióticos, e ten lugar principalmente no fígado. As rutas de excreción son a urina, feces, alento, e suor. Os encimas hepáticos son os responsables do metabolismo xenobiótico ao activalos primeiramente (oxidación, redución, hidrólise e hidratación do xenobiótico), e despois conxugar o metabolito secundario activo co ácido glicurónico, ácido sulfúrico, ou glutatión, ao que segue a excreción pola bile ou urina. Un exemplo dun grupo de encimas implicados no metabolismo xenobiótico é o do citocromo P450 hepático microsómico. Estes encimas que metabolizan os xenobióticos son moi importantes para a industria farmácéutica, porque son os responsables da degradación dos medicamentos.
Coñecer o metabolismo de xenobióticos é básico para unha comprensión racional da farmacoloxía e a terapéutica, farmacéutica, toxicoloxía, investigación do cancro e toxicomanía. En todas estas áreas estúdase a administración de xenobióticos ou a exposición a eles.
Os organismos poden tamén evolucionar para tolerar os xenobióticos. Un exemplo é a coevolución da produción de tetrodotoxina no anfibio Taricha granulosa e a evolución dunha tolerancia á tetrodotoxina no seu depredador a serpe Thamnophis sirtalis. Na serpe evolucionou unha modificación das canles iónicas sobre as que actúa a toxina, facéndoa resistente aos seus efectos.
Os xenobióticos no ambiente
Algúns xenobióticos son resitentes á degradación. Por exemplo, os organoclorados sintéticos como certos pesticidas e plásticos, ou compostos químicos orgánicos naturais como hidrocarburos poliaromáticos (PAHs) e algunhas fraccións do cru e carbón. Os procesos máis importantes polos que se degradan os compostos xenobióticos son a fotodegradación por radiacións solares, os procesos de oxidación e redución química e a biodegradación por microorganismos. Pero debido á súa estrutra infrecuente, algúns xenobióticos persisten moito tempo na biosfera sen alterarse e por iso se di que son resistentes á biodegradación. A razón fundamental de que moito compostos sintéticos non sexan doadamente biodegradables é a grande estabilidade da súa estrutura química. Moitos compostos sintéticos teñen estruturas químicas distintas ás dos compostos naturais, pero mesmo os que teñen estruturas similares adoitan ter modificacións que os fan moi estables. Porén, crese que os microorganismos poden degradar case todos os xenobióticos complexos e resistentes. Moitos xenobióticos producen diversos efectos biolóxicos, que se utilizan cando se caracterizan por medio de bioensaios. Antes de ser autorizada a venda de pesticidas na maioría dos países, debe facerse unha avaliación dos factores de risco, toxicidade para os humanos e o medio ambiente e a súa persistencia no medio ambiente.
As substancias xenobióticas poden ser tamén un problema nos sistemas de tratamento de augas, xa que son moi numerosos e cada un presenta os seus propios problemas para eliminalos (se merece a pena facelo). Poden ser perigosos para a saúde.
Outros usos do termo
O termo xenobiótico utilízase tamén para referirse aos transplantes de órganos que se realizan dunha especie a outra diferente, o que se chama xenotransplante.
Ás veces cando unha especie invasora chega ao seu novo ecosisema dise que é xenobiótica.
Eladio Rodríguez González (político)
Eladio Rodríguez González, nado en San Miguel de Outeiro (Vilamartín de Valdeorras) en 1912, e finado en Madrid o 21 de xaneiro de 1942, foi un político e militar galego.
Traxectoria
Fillo de labregos, era o segundo de seis irmáns. Orfo de moi novo, abandonou a escola para traballar no campo. Durante a República afiliouse ao PCE con Santiago Álvarez, e intentou crear células do partido en Valdeorras. Na folga xeral revolucionaria de 1934 logrou atrasar as tropas militares que ían cara Asturias. Tivo que ocultarse en Quiroga, pero ante a persecución das autoridades refuxiouse en Chaves, onde estivo quince meses, ata o triunfo da Fronte Popular. Regresou a Valdeorras trala amnistía concedida polo goberno participando en varios actos do partido, e na campaña do Estatuto de Autonomía.
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 pasou a Asturias. Ingresou no Batallón Galicia e chegou a tenente-xefe do Corpo de Sanidade. Coa derrota de Asturias pasou a Barcelona onde se incorporou á XI División, e despois ao V Corpo do Exército onde chegou a tenente de información do Estado Maior. O 11 de febreiro de 1939 cruzou a fronteira francesa, logrou eludir os campos de concentración e instalouse en París. En marzo de 1939 solicitou asilo en México. Coa segunda guerra mundial o Comité Central do PCE ordenoulle a marcha a Cuba, vía Santo Domingo, con Santiago Álvarez; desembarcou na Habana o 29 de novembro de 1939. Saíu ilegalmente da illa o 8 de marzo de 1940 para traballar clandestinamente en España, arribando a Coruña o 26 de marzo. Trasladouse a Vigo para contactar con Francisco Barreiro que debía prepararlle a viaxe a Lisboa. Actuou entre Galicia e Portugal. En Lisboa formou parte da dirección do PCE no exilio.
Trala caída de Eleuterio Lobo Martín foi detida a maior parte da dirección do PCE en Portugal e extraditados os seus membros pola policía salazarista; Eladio foi arrestado en Vigo o 26 de outubro de 1941 con Francisco Barreiro e Jacinto Nogueira. Compareceu nun consello de guerra en Madrid e foi condenado a morte. Logo duns meses na prisión de Porlier, foi fusilado o 21 de xaneiro de 1942 no Cemiterio do Este con Francisco Barreiro, Isidoro Diéguez Dueñas, Jesús Larrañaga Churruca, Manuel Asarta Imaz e Jaime Girabau Estévez.
Soberanía
A soberanía, como concepto xeral, é a calidade de ser soberano, de quen ten a autoridade suprema, sexa referido a unha persoa, un pobo, un organismo, etc. ou ao carácter dunha nación ou institución independente, que non está sometida a outra.
O exercicio da autoridade, na maioría de sistemas políticos actuais, reside no pobo e é exercida a través dos poderes públicos de acordo coa súa propia vontade e sen a influencia de elementos estraños. A palabra "soberanía" tamén se conceptualiza como o dereito dunha institución política de exercer o seu poder. Tradicionalmente considerouse que son tres os elementos da soberanía: Territorio, pobo e poder.
No Dereito internacional, a soberanía é un concepto clave, referido ao dereito dun estado para exercer os seus poderes.
A definición de Bodin. A soberanía do poder absoluto
A soberanía, segundo a clásica definición de Jean Bodin na súa obra Os seis libros da República, é o "poder absoluto e perpetuo dunha República" e soberano é quen ten o poder de decisión, de dar leis sen recibilas doutro, é dicir, aquel que non está suxeito ás leis escritas, pero si á lei divina ou natural. Segundo este autor soberano debía ser o monarca, e caracterizábase dito poder por ser absoluto, perpetuo, supremo, ilimitado, indivisible e imprescriptible. Segundo Bodin, até a súa época ningún filósofo ou xurisconsulto fora quen de dar unha definición do termo ao longo da historia. miniatura|Páxina da obra de Rousseau O Contrato social
A soberanía popular de Rousseau
Dous séculos máis tarde, no ano 1762 Rousseau retomou a idea de soberanía pero cun cambio substancial. O soberano é agora a colectividade ou pobo, e esta é a que dá orixe ao poder alleado, renunciando voluntariamente aos seus dereitos a favor da autoridade. Cada cidadán é soberano e súbdito ao mesmo tempo, xa que contribúe tanto a crear a autoridade como a formar parte dela, en canto mediante a súa propia vontade deu orixe a esta, e doutra banda é súbdito desa mesma autoridade, en canto obrígase a obedecela.
Así segundo Rousseau todos os cidadáns serían libres e iguais, posto que ninguén obedecería ou sería mandado por un individuo en específico, senón que sería un suxeito indeterminado, que sería a vontade xeral. A vontade xeral ten o poder soberano, é dicir, aquela que sinala o correcto e verdadeiro, e aquelas minorías deberían acatar o que di a vontade colectiva. Esta concepción russoniana que a pesar de ser un dos puntos de orixe da revolución francesa e influír deste xeito na aparición da democracia moderna, tamén comportou a múltiples abusos, porque en nome da vontade "xeral" ou pobo, asasinouse e destruíuse indiscriminadamente. Xerou actitudes irresponsables e permitiu o atropelo dos dereitos fundamentais das minorías. O modelo político ideal para Rousseau está afastado dos actuais Estados-nación; a soberanía inalienable e indivisible que defendía levaba a estados reducidos como os cantóns suízos, a polis grega ou a civitas romana da República.
A soberanía nacional do abade Sieyés
Fronte a iso xordeu unha nova corrente teórica, a de Emmanuel Joseph Sieyès que postulaba que a soberanía está radicada na nación e non no pobo, querendo con iso que a autoridade non obrase soamente tomando en conta o sentimento maioritario conxuntural dun pobo, que podía ser obxecto de influencias ou paixóns desarticuladoras, senón que ademais tivese en conta o legado histórico e cultural desa nación, e dos valores e principios baixo os cales se fundou. Ademais no concepto de nación contempla a todos os habitantes dun territorio, sen exclusións nin discriminacións. Sieyès indica que "os parlamentarios son representantes e non mandatarios", posto que estes gozan de autonomía propia unha vez que xa foron electos, e exercerán os seus cargos mediando unha cota de responsabilidade e obxectividade no momento de lexislar, en cambio os mandatarios deben realizar o que o seu mandante lle indíca en cada momento, neste caso, o pobo.
Evolución posterior
Así de Rousseau nace o concepto de soberanía popular, mentres que de Emmanuel-Joseph Sieyès o de soberanía nacional. Ambos conceptos danse indistintamente nas constitucións modernas, aínda que logo da segunda guerra mundial retomouse con forza o concepto de soberanía popular que se mira como máis próximo ao pobo, o cal suponse que actualmente ten un grao de cultura cívica e moderación moito máis alto que no tempo da Toma da Bastilla en 1789.
Ao tomar o corpo civil como un corpo político organizado, con vida propia e necesidades comúns, utilízase o termo soberanía nacional na Revolución francesa quitándolle ao individuo a capacidade individual de decisión e transmitíndolla ao corpo nacional. Esta é a tese mantida polo artigo 3 da Declaración de dereitos francesa ao determinar que Deste xeito a soberanía nacional concibirase como unha, indivisible e inalienable, que non pode confundirse cos individuos que a conforman.
Ao conformar así o concepto, o individuo é parte da nación, pero esta é un todo que non lle representa directamente. Non será pois posible entender o sufraxio universal igual para todos e con poder de decisión. Os individuos non teñen dereitos, senón que cumpren funcións, e esas funcións serán reservadas para quen reúna a dignidade suficiente, xeralmente relacionada coa riqueza persoal. Aparece así o sufraxio censitario.
Para manter esta teoría elaboraronse complexas teses sobre a condición da Nación como entidade superior ao individuo.
Diferenzas entre soberanía nacional e popular
O termo soberanía popular buscouse como a antagónica á tese da soberanía nacional. A Constitución francesa de 1793 foi o segundo texto legal que estableceu que "a soberanía reside no pobo ...". Jean-Jacques Rousseau, na suúa obra O Contrato social, atribúe a cada membro do Estado unha parte igual da que denomina a "Autoridade soberana" e propuxo unha tese da soberanía baseada na vontade xeral. Para Jean-Jacques Rousseau o soberano é o pobo, e este emerxe do pacto social, e como corpo decreta a vontade xeral manifiestada na lei.
De acordo ás diversas teses mantidas ata a data, pódese definir como "que a residencia legal e efectiva do poder de mando dun conxunto social atópase e exércese en e pola universalidad dos cidadáns", e particularmente nos Estados democráticos. Así o sufraxio universal convértese nun dereito fundamental e a condición cidadá é igual para todos con independencia de calquera outra consideración, salvo as limitacións de idade ou xuízo.
A Constitución española de 1978 recoñece que "a soberanía nacional reside no pobo, do que emanan todos os poderes do Estado".
Clorato
alt=Clorato de calcio: fórmula e balance electrónico|miniatura|Clorato de calcio: fórmula e balance electrónico Non confundir con Cloruro.
O clorato é unha substancia derivada do radical (ClO3-), o ión trioxoclorato (nomenclatura da IUPAC). Polo tanto, calquera sal do ácido clórico HClO3. O cloro ten estado de oxidació n +V.
Os cloratos son oxidantes fortes, aínda que poden ser oxidados a percloratos (substancias co radical ClO4-). Polo seu carácter oxidante e grande inestabilidade asociada a el, non se atopan na natureza.
Algúns cloratos:
Le fils
Le fils é un filme franco-belga de 2002 dirixido por Jean-Pierre e Luc Dardenne. Foi escollido como candidato de Bélxica para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 75ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Sinopse
Olivier, un carpinteiro que traballa nun centro de operacións, acepta como aprendiz a Francis Thorion, o asasino do seu fillo, que non sabe quen é Olivier nin o tipo de relación que os une. Atormentado pola perda do seu fillo e pola separación da súa esposa, Olivier desenvolve unha obsesión con Francis. Revisa a súa casa, rouba as súas chaves e explora o seu apartamento. Para Francis, Olivier é unha figura de substitución. Con isto na mente, Olivier está dividido entre o odio ao asasino do seu fillo e a ambigüidade moral ao aceptar este mozo cun fogar roto e un pasado cheo de desilusións.
Gran Premio de Motociclismo dos Países Baixos
O Gran Premio de Motociclismo dos Países Baixos, tamén chamado Gran Premio de Holanda (ou como TT Assen ou Dutch TT; "TT" significa Tourist Trophy), é unha competición de motociclismo de velocidade que se celebra nos Países Baixos o último sábado de xuño de cada ano desde 1925. É unha das carreiras de motociclismo máis importantes do mundo. Desde a edición de 1955, o Gran Premio dos Países Baixos córrese no Circuíto de Assen.
Campazas
Campazas é un concello español da provincia de León (Castela e León). A súa poboación é de 146 habitantes (INE 2011).
KOMSCO
Korea Minting, Security Printing and ID Card Operating Corporation –KOMSCO–, (en coreano: 한국조폐공사; en galego "Corporación de Cuñaxe e Impresión de Seguridade de Corea") é unha compañía pública suroreana responsable da cuñaxe de moedas e medallas e da impresión de billetes e outros documentos de seguridade para o Goberno surcoreano.
Historia
esquerda|miniatura|262x262px|[[Papel moeda|Billetes e moedas circulantes en Corea, elaborados por KOMSCO]]
A compañía fundouse o 1 de outubro de 1951, en pleno desenvolvemento da Guerra de Corea. A súa primeira sede foi, con carácter provisional, un edificio de madeira na cidade de Busan.
Na década seguinte a compañía, aínda en expansión, coa creación dunha terceira planta, deu un paso cara á internacionalización coa sinatura dun acordo de subministración de papel especial de seguridade a Tailandia, en 1970.
Pauline & Paulette
Pauline & Paulette é un filme belga de 2001 dirixido e coescrito por Lieven Debrauwer. Foi escollido como candidato de Bélxica para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 74ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
KOMSCO
Historia
A diversificación dos produtos elaborados por KOMSCO intensificouse nas décadas seguintes, do mesmo xeito que a internacionalización do seu ámbito de operacións, que se viu reforzada coa organización da XI Conferencia de Impresores de Billetes do Pacífico e coa sinatura de contratos para a fabricación de moeda doutros países como Israel, a India, Tailandia ou Arxentina, e de billetes para Indonesia e Vietnam.
Espermidina
A espermidina é unha poliamina implicada no metabolismo celular e atopada en case todos os tecidos asociada aos ácidos nucleicos. Trátase dunha poliamina liñal con tres grupos amínicos coa fórmula H2N-((CH2)4-NH-)2-H. A pH fisiolóxico a espermidina está ionizada en forma policatiónica. A espermidina sintetízase a partir da putrescina por reacción coa S-adenosil metionina descarboxilada en reacción catalizada pola espermidina sintase. A partir da espermidina pode sintetizarse a espermina.
PO-552
A PO-552 é unha estrada autonómica galega, unha das principais vías de comunicación dos concellos do sur da provincia de Pontevedra. Foi creada en 1986 logo da fragmentación da C-550, que percorría a costa galega das Rías Baixas.
Nomenclatura
Como a Rede Autonómica de Estradas de Galicia (RAEGA) mantén a denominación da súa Rede Primaria Básica Convencional, é por isto polo que non se chama GA-552. O 552 débese á continuidade da N-552.
== Percorrido == Comeza na rotonda viguesa onde conflúen a Avenida da Florida, a Avenida de Citroën e o tramo VI-30 da circunvalación de Vigo. Segue cara a Santo André de Comesaña, Coruxo, Oia e Saiáns, rodeando os montes do Maúxo. Continúa polas parroquias de Priegue e Nigrán, ata chegar á Ramallosa, onde se cruza coa PO-340 e a PO-325.
Cruza o río Miñor, e chega a parroquia de Santa Cristina da Ramallosa (Baiona). Continúa, pasando por Sabarís, O Burgo e a vila de Baiona ata pasar Cabo Silleiro en Baredo. Dende aí, segue polos pés da Serra da Groba.
Pasa polas parroquias oienses de Mougás, Viladesuso, Pedornes e Santa María de Oia; pola parroquia do Rosal e as parroquias guardesas de Salcidos e A Guarda, nesta última realiza un xiro para seguir o curso do río Miño. Prosegue polas parroquias de Salcidos, San Miguel de Tabagón, San Xoán de Tabagón, As Eiras, Goián, Figueiró (onde se une coa PO-344), Estás, Tomiño, Forcadela, Amorín, Currás e Sobrada. Remata na parroquia de Areas, onde conflúe nunha rotonda coa A-55 e a N-551.
Nomes locais
== Densidade do tráfico == O primeiro tramo Vigo-Baiona é o que maior densidade de tráfico ten xa que nel están as zonas residencias e industriais. En Coruxo, alcanza, aproximadamente, 15.000 vehículos/día.
O segundo tramo Baiona-A Guarda é o que menor densidade presenta. E o terceiro tramo A Guarda-Tui ten unha densidade media composta por tráfico local.
Günther (cantante)
Mats Söderlund, coñecido polo seudónimo de Günther, nado en Malmö en 1969, é un cantante e ex-modelo sueco.
Traxectoria
Mats Söderlund exerceu de modelo até que deixou as pasarelas para dedicarse a rexentar varios clubs na súa cidade natal de Malmö. En 2004 comezou na industria discográfica co seudónimo de Günther. O personaxe de Günther é un pastiche saído da década de 1980, cun pequeno mostacho, grandes lentes de sol e peinado mullet. O seu estilo musical caracterízase por unha parodia dos estilos europop e eurodance, cunha voz moi grave e un forte acento alemán. Söderlund adoita cantar coas Sunshine Girls, se ben tamén colaborou con artistas como Samantha Fox.
En 2004 Warner Bros. publicou o disco Pleasureman, con temas como "Ding Dong Song", "Tutti Frutti summer love" ou o dueto con Samantha Fox "Touch me".
Na actualidade prepara o seu segundo disco, Dirty Man Swedish Sex Beast, estando xa dispoñible na rede o seu primeiro sinxelo, "Pussycat".
Sebastian Armesto
Sebastian Armesto, nado o 3 de xuño de 1982, é un actor de cinema, televisión e teatro inglés.
Traxectoria
Fillo do historiador Felipe Fernández-Armesto, e neto de Felipe Fernández Armesto (Augusto Assía), educouse no prestixioso Eton College.
Televisión e filmes
Armesto interpretou o papel de Carlos V, emperador do Sacro Imperio Romano na serie The Tudors. Protagonizou en 2008 na ITV a serie dramática The Palace, como o despreocupado irmán máis novo do rei, o príncipe George. A continuación interpretou o personaxe de Edmund Sparkler na versión da BBC da novela de Charles Dickens Little Dorrit. Na película de 2011 Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides Armesto interpretou o rei español Fernando VI. Así mesmo, interpretou o poeta e dramaturgo Ben Jonson na película  Anonymus de Roland Emmerich.
Teatro
Sebastian Armesto actuou en destacadas producións teatrais en Gran Bretaña, incluíndo tres espectáculos no National Theatre e un no Royal Court. Tamén escribiu e dirixiu obras de teatro coa compañía Simple 8. As súas producións inclén a dirección e adaptación de Les Enfants du Paradis con grande éxito. Máis recentemente, coescribiu e dirixiu unha peza de teatro baseada na obra de William Hogarth The Four Stages of Cruelty, e novas versións de O Gabinete do Dr. Caligari e Moby Dick.
George Orwell
Eric Arthur Blair, nado en Motihari (India) o 25 de xuño de 1903 e finado en Londres o 21 de xaneiro de 1950, foi un escritor inglés, máis coñecido co pseudónimo de George Orwell. É recoñecido como un dos mellores ensaístas do século XX, se ben cobra especial relevancia no campo da ficción narrativa como autor de dúas novelas fundamentais da literatura contemporánea: A revolta dos animais e 1984.
Traxectoria
Enfermo e loitando por abrirse camiño como escritor, viviu varios anos na pobreza, primeiro en París e máis tarde en Londres. Como resultado desta experiencia escribiu o seu primeiro libro Down and Out in Paris and London (1933), onde relata as sórdidas condicións de vida das xentes sen fogar. Burmese Days (1934), un feroz ataque contra o imperialismo, é tamén en gran medida unha obra autobiográfica. A súa seguinte novela, A Clergyman's Daughter (1935), conta a historia dunha solteirona infeliz que atopa de xeito efémero a súa liberación vivindo entre os labregos.
En 1937, durante a Guerra civil española, Orwell loitou na fronte de Aragón coa 29ª División, formada pola milicia do POUM trotskista. Durante a ofensiva de Huesca recibiu un balazo na gorxa, o que o obrigou a retirarse da guerra. Despois pasa seis meses en Marrocos para recuperarse da ferida. O autor describe a súa experiencia bélica en Homage to Catalonia (1938), un dos relatos máis conmovedores escritos sobre esta guerra e no que se fai responsable ó Partido Comunista de España (PCE) e á Unión Soviética da destrución do anarquismo español que supuxo o triunfo das tropas de Franco. The Road to Wigan Pier (1937), escrita nesta mesma época, é unha crónica desgarradora sobre a vida dos mineiros sen traballo no norte de Inglaterra.
Cabe citar entre outros escritos, a novela Keep the Aspidistra Flying (1936) e Shooting an Elephant (editado en 1950 xunto con outros ensaios), ambas consideradas modelos da prosa descritiva, e unha recompilación de ensaios editada en 1953, como un recordo dos seus difíciles anos de estudante. En 1968 publicáronse en catro volumes os seus Ensaios Completos: Periodismo e Cartas.
Orwell morreu de tuberculose en xaneiro de 1950.
Bibliografía
Unicamente Animal Farm está traducido ó galego por Antón López Dobao. Foi publicada por Edicións Positivas en 1992 como ''A revolta dos animais. Unha historia fantástica''.
Fabiola Gianotti
Fabiola Gianotti, nada en Roma o 29 de outubro de 1960, é unha física de partículas italiana e a primeira muller en ser a directora xeral do CERN de Xenebra. O seu mandato comezou o 1 de xaneiro de 2016 e ten unha duración de cinco anos. Na 195ª sesión, o Consello do CERN escolleu a Fabiola Gianotti como a próxima Directora Xeral da Organización para unha segunda sesión de mandato. O nomeamento formalizarase na sesión do Consello en decembro, e o novo mandato de cinco anos de Gianotti comezará o 1 de xaneiro de 2021 e continuará até o 2025. Esta é a primeira vez na historia do CERN que un Director Xeral é escollido para un segundo mandato.
Traxectoria
Filla dun xeólogo natural de Asti e dunha experta en literatura siciliana, aos sete anos trasladouse coa súa familia de Roma a Milán, onde estudou na escola secundaria Tommaseo e na escola secundaria das Ursulinas. A lectura da biografía de Marie Curie e a explicación de Albert Einstein sobre o efecto fotoeléctrico achegárona aos temas científicos e, en particular, á física, na que se licenciou cunha especialidade en física subnuclear en 1984 na Universidade Estatal de Milán. No mesmo ano, comezou a realizar estudos de doutoramento en investigación sobre partículas elementais trala atribución do Premio Nobel a Carlo Rubbia. O devandito traballo tratou a análise dos datos do experimento UA2.
Comezou a formar parte do CERN en 1987 traballando en varios experimentos, incluíndo UA2 no Super Proton Synchrotron (SPS) e ALEPH en LEP, precursor do Gran colisor de hadróns. En 1990, comezou a estudar o argon líquido. En febreiro de 1992, participou no experimento ATLAS, que contou coa colaboración de máis de 3000 expertos, na súa maioría físicos de 38 países de todo o mundo, e é considerado o maior experimento científico realizado nunca. Despois de ser coordinadora de 1999 a 2003, elixida polos seus compañeiros e compañeiras, retomou este posto dende 2009 ata 2013. Como voceira de ATLAS, o 4 de xullo de 2012 anunciou no auditorio do CERN, xunto con Joseph Incandela, voceiro do experimento CMS, a primeira observación dunha partícula compatible co bosón de Higgs.
Forma parte do comité asesor de física en Fermilab nos Estados Unidos e da Accademia dei Lincei para a clase de ciencias físicas. Dende 2013, é profesora honorífica na Universidade de Edimburgo.
No 2013 participou na película documental Particle Fever.
O 4 de novembro de 2014 foi seleccionada polo consello do CERN, na súa 173ª sesión, para o cargo de directora xeral, converténdose na primeira muller en recibir esta designación. Dende o 1 de xaneiro de 2016 é oficialmente a nova directora xeral do CERN.
No 2017 foi invitada a unirse formar parte do Grupo Bidelberg. O 6 de novembro de 2019 foi seleccionada polo consello do CERN, na súa 195ª sesión, para un segundo mandato como directora xeral. Foi a primeira vez na historia do CERN na que se volve elixir a mesma persoa para un segundo mandato. Gianotti liderará o centro de investigación ata 2025.
Vida privada
Fixo a carreira de piano no Conservatorio de Milán, e ademais practicou ballet.
Declarouse crente. Tamén afirmou que o estudo da natureza leva ao ser humano a pensar nun intelecto ordenador: "O que vexo na natureza, a súa sinxeleza, a súa elegancia, achéganme á idea dunha mente intelixente que ordena". Noutra entrevista respondeu: "Si, creo. A ciencia é compatible coa fe e non hai contradicións. O importante é separar os dous ámbitos: ser crentes ou non crentes, a física non nos dará unha resposta".
Recoñecementos profesionais
O 7 de decembro de 2012, o Concello de Milán outorgoulle o premio Ambrogino d'oro.
O 11 de decembro de 2012 compartiu o Premio de Física Fundamental con outros galardoados.
A revista Time clasificouna no quinto lugar na clasificación de Persoas do ano 2012. O primeiro posto foi concedido ao presidente Obama.
En 2013 fóronlle asignados:
No mesmo ano situárona no septuaxésimo oitavo lugar da lista das 100 mulleres máis poderosas do mundo segundo a revista Forbes. Dedicáronlle un asteroide, 214819 Gianotti.
Fuxan os Ventos
Unha escisión, en 1984 deu lugar á creación do grupo A Quenlla.
Comezos
No ano 1973 o grupo participou no III Festival Ría de Ares, en Pontedeume, gañando tamén o primeiro premio. No ano seguinte participaron noutros festivais en Ferrol e Madrid, acadando sempre o recoñecemento da crítica e prensa especializada, mentres participaban na misa radiada de Radio Popular, na que xa participaban antes da creación do grupo.
No ano 1975 o grupo sufriu a súa primeira escisión. No seo do grupo agroman dúas liñas de traballo, unha tendente ao folclore universal e outra máis comprometida coa cultura, idioma e identidade galega. Foi a segunda liña a que quedou, e comeza o percorrido polos teleclubes da provincia con "Galicia canta ó Neno", unha montaxe e representación costumista-musical, escenificación do xeito de vivir as festas do Nadal en Galicia. Este proxecto incluíu a participación de moita xente e a recolleita de centos de panxoliñas, aguinaldos e cantos de Reis.
Pouco despois apareceron as primeiras ofertas para editar discos. Nos primeiros anos o grupo rexeitaba a posibilidade de gravar o repertorio, co fin de non comercializar o problema galego. Pero en 1976, co fin de espallar o seu traballo, chegan a un acordo Philips-Fonogram, co que o grupo podería gravar á súa maneira (sen arranxos electrónicos), manter a liña do grupo e o compromiso político apartidista e asegurarían que o grupo non se comercializaría cara a dentro. Froito daquel acordo edítase en 1976 o seu primeiro disco, Fuxan os ventos, e posteriormente outros tres: O tequeletequele, Galicia canta ó neno e Sementeira.
O grupo seguiu a cantar na Misa da radio, a representar "Galicia canta ó Neno" por toda Galicia, espectáculo que chegou a retransmitirse en directo, dende o Teatro Colón da Coruña a través da Televisión Española en Galicia. Participaron na "1ª Romaxe de Crentes Galego" que organizaron Irimia e Encrucillada, na que colaboraron na maior parte das edicións. En 1977, produciuse a segunda escisión do grupo, por mor de manter a independencia política. Entre 1978 e 1980 o grupo aumentou o número de actuacións, chegando a Cataluña, País Vasco, Lisboa, Bruxelas, París, Zürich, Brest, e mesmo en dúas edicións do Festival Intercéltico de Lorient (1978 e 1979), mentres realizan unha Campaña Cultural en zonas de montaña, con 30 actuacións en vilas e aldeas da provincia.
No ano 1979 conseguiron o seu maior éxito co disco Sementeira, o que lle seguiría un período onde o grupo aumentou a súa actividade ata cen concertos ao ano. O seu quinto disco Quen a soubera cantar xa foi coa editora Ruada, nun intento fracasado de apoiar o primeiro selo discográfico galego.
Por Fuxan os ventos chegaron a pasar até 30 persoas, ata que a comezos do ano 1983 se produciu unha modificación relevante coa saída de dous dos seus compoñentes (Xosé Luís Rivas Cruz e Baldomero Iglesias Dobarrio, que fundaron A Quenlla) e a incorporación dun trío de música tradicional.
miniatura|300px|Mini e Mero, moito tempo despois de deixar Fuxan os Ventos.
Inactividade
Desde esa data, o grupo permaneceu inactivo de cara ao público, rompendo o seu silencio en contadas ocasións: en maio de 1993 participando na Festa Labrega de Láncara, organizada polo Sindicato Labrego Galego para conmemorar a supresión da "cota empresarial agraria"; e no ano 1997, en Lugo, para celebrar o vinte e cinco aniversario da Asociación Auxilia, coa que o grupo colaborou dende a súa fundación. Porén, o grupo seguiu a traballar internamente. En 1999 concretouse ese traballo na gravación do disco Sempre e máis despois, tras quince anos sen editar, e composto exclusivamente por temas tradicionais. O disco Na Memoria dos tempos apareceu no 2002.
Reaparición
miniatura|300px|Actuación especial do grupo con ocasión da inauguración en Compostela da exposición "Fuxan os Ventos: 50 anos de historia".
Após doutro período de inactividade, o grupo reapareceu diante do público no ano 2007. Nese ano, aproveitando o convite para dar o pregón da Feira de Artesáns de Instrumentos Tradicionais que tivo lugar no Festival de Pardiñas (Guitiriz), fixo unha pequena actuación na que cantou seis temas do seu repertorio. Por esas mesmas datas, participou na gravación de dous temas para o disco de cancións infantís Pelo gato 24, editado pola Asociación de Gaiteiros Galegos.
O seu regreso aos escenarios tivo lugar no ano 2008, coa xira Terra de Soños, na que rememorando os clásicos do grupo ofreceron diversos recitais polo país, e da que nacería un novo traballo discográfico editado no 2009.
No Día das Letras Galegas de 2016, ano que homenaxeaba ao poeta Manuel María, Fuxan publicou o sinxelo Galicia e anunciaba a inminente saída dun novo disco. Dous anos despois publicou outro tema polas mesmas datas, Lúa de prata, esta vez dedicado á escritora María Victoria Moreno.
Significado social
Fuxan os Ventos non foi o único grupo galego cun alto compromiso social da época, pero si un dos que máis éxito acadou, chegando non só á intelectualidade galega vencellada á canción protesta e aos cantautores senón tamén á Galicia de orixe rural.
Como principais características destacan a presenza da voz e as letras das cancións. As letras, ben propias ou de poetas galegos, abrangueron temáticas moi amplas: foron en ocasións reivindicativas (temas como a emigración, a autonomía, a ecoloxía, a pobreza…) ou recolledoras dunha tradición oral coa que tivo intenso contacto o grupo. En ocasións ambos os dous aspectos mesturábanse, aínda que pola época só o feito de cantar en galego podía ser xa un xeito de reivindicación.
En 2022 foron Premio Rebulir da Cultura Galega na categoría de música galega "pola súa dilatada traxectoria no ámbito da música tradicional e popular galega, pondo en valor a poesía e cultura endóxena".
En febreiro de 2023, finou un membro destacado do grupo, Moncho Díaz (voz, guitarra, frautas).
Quadrans Muralis
dereita|miniatura|Mapa da constelación obsoleta Quadrans Muralis
Quadrans Muralis, o cuadrante mural, foi unha constelación creada por Joseph Lalande no 1795 a partir de estrelas ó norte de Boötes. A estrela principal era a variable CL Draconis, de magnitude aparente 4,95. A constelación representa un cuadrante, un antigo instrumento astronómico que era usado, xunto co octante e o sextante, para observa-la posición das estrelas.
Aínda que a constelación xa non é recoñecida polos astrónomos, deulle o seu nome á choiva anual de meteoros coñecida coma Quadrántidas ou Cuadrántidas, que irradia dende esta zona cada mes de xaneiro.
Ligazóns externas
miniatura|A constelación de Quadrans.
Filmes propostos ó mellor filme internacional na 71ª edición dos Óscar
200px|miniatura|[[Roberto Benigni, director do filme gañador]] Os seguintes 45 filmes, todos eles de países diferentes, foron propostos na 71ª edición dos Óscar para o premio de mellor filme en lingua non inglesa. Os títulos salientados en azul e verde son os cinco filmes nomeados, en representación da Arxentina, o Brasil, Irán, Italia e España. O galardón recaeu sobre Italia, co filme La vita è bella.
Kirguizistán presentou un filme por vez primeira, e o Líbano e Marrocos regresaron á competición logo de 20 anos de ausencia.
Ano Santo Xacobeo
O Ano Santo Xacobeo, tamén chamado Ano Santo Compostelán, é unha celebración católica que ten lugar en Santiago de Compostela os anos que o 25 de xullo, festividade do Apóstolo, cae en domingo. Isto acontece cunha regularidade de 28 anos de 6-5-6-11 anos, o que supón que en cada século haxa catorce Xacobeos. miniatura|Contador xacobeo 2010, [[Santiago de Compostela.]]
Historia e características
Para conseguir a bula xubilar ou xubileu o católico ten que visitar a catedral de Santiago de Compostela, onde segundo a tradición está o sartego do apóstolo Santiago o Maior, rezar algunha oración, cando menos o credo, o nosopai e pedir polas intencións do papa. Tamén debe recibir os sacramentos da comuñón e da penitencia. A graza que o peregrino obtén en ano santo é a indulxencia plenaria dos seus pecados.
O primeiro ano santo compostelán do que se ten noticia é o do ano 1428, convocado polo arcebispo Lope de Mendoza, aínda que a historiografía tradicional afirmaba que se debía a unha bula do papa Calisto II no ano 1122 grazas a unha falsificación feita a fins do século XV da bula de Alexandre III, Regis Aeterni, que o establecía así.
Houbo só dúas excepcións neste calendario, cos anos santos extraordinarios celebrados en 1885, pola proclamación da bula antedita, e en 1938, porque se prorrogou o de 1937, por cousa da guerra civil.
Fundación Mozilla
A Fundación Mozilla é unha fundación sen fins lucrativos dedicada á creación de software libre para internet a través do proxecto de código aberto Mozilla Application Suite. A sede legal da Fundación está en Mountain View, en California. Mozilla Corporation é a empresa subsidiaria da Fundación que desde 2005 desenvolve os seus programas e os seus beneficios invístense no proxecto Mozilla.
A Fundación Mozilla matén relacións de colaboración con Mozilla Europa, Mozilla Xapón e Mozilla China aínda que son organizacións independentes da propia Fundación.
Os produtos máis coñecidos do proxecto Mozilla son o navegador web Mozilla Firefox e o cliente de correo Mozilla Thunderbird
Orixe
O 23 de febreiro de 1998, Netscape creou a organización Mozilla para coordinar o desenvolvemento da Mozilla Application Suite. Consistía maioritariamente en empregados da propia Netscape, mais traballando en teoría independentemente de Netscape, que desenvolveron o navegador Mozilla para probas non para uso común, o que levou á creación da suite Beonex Communicator, baseada no código de Mozilla, para o usuarios finais.
Cando America Online (AOL, a propietaria de Netscape) reduciu drasticamente a súa participación na Mozilla Organization, estableceuse a Fundación Mozilla o 15 de xullo de 2003 para asegurar a supervivencia de Mozilla sen Netscape. AOL axudou na creación da Fundación, transferindo hardware e a propiedade intelectual á nova organización e pagando un equipo de tres persoas durante os primeiros tres meses para axudar coa transición e prometeu doar dous millóns de dólares á fundación nos dous anos seguintes.
Outros artigos
Mofo
Filgueira
O fitónimo galego Filgueira (do latín FĬLĬCARIA, derivado de FĬLIX, -ĬCIS ) refírese a un lugar abondoso en fentos. Pode referirse a:
Amais, como apelido, pode referirse a:
Maruxa (Santiago de Compostela)
miniatura|250px|Banquete homenaxe a Mario López Blanco, director da revista. [[Vida Gallega, 1917.]] Maruxa foi un semanario editado en Santiago de Compostela en 1917.
Historia e características
Subtitulado Semanario escolar, apareceu o 1 de abril de 1917. Semanario estudantil fundado por Marino López Blanco e José Gómez Posada-Curros, editábase na imprenta Rivera. A partir do número 5 iniciou a sección "Verbas enxebres", na que se incluía literatura galega; nela aparecen colaboracións de Curros Enríquez, Ramón Cabanillas, Victoriano Taibo, Gonzalo López Abente, Leandro Carré Alvarellos e Salvador Cabeza de León. Cesou a súa publicación o 2 de decembro de 1917, e foi continuado por La Raza.
Omar Sharif
Omar Sharif (en عمر الشريف) nado como Michael Demitri Shalhoub o 10 de abril de 1932 e finado o 10 de xullo de 2015, foi un actor exipcio que actuou en numerosos filmes de Hollywood, os máis famosos deles Doutor Zhivago, Funny Girl e Lawrence de Arabia.
Falecemento
O vernes 10 de xullo de 2015, faleceu nun hospital do barrio de Heluán, no sueste da capital exipcia no que levaba ingresado un mes. O hospital está especializado en tratar a enfermidade do Alzhéimer, que Sharif padecía e que provocoulle unha perda do apetito que derivou nun ataque cardíaco.
As Prazas, Mañón, Mañón
As Prazas é un lugar da parroquia de Mañón no concello coruñés de Mañón, na comarca do Ortegal. Segundo o IGE, en 2011 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres).
Ramus Pomifer
350px|miniatura|Representación da constelación de Cerberus e Ramus.
Constelación do Ramo (Ramus Pomifer), en latín "Ramo da Mazanceira", foi unha constelación localizada entre Hércules e Lyra, adicada ás serpes que atacaron a Hércules na súa infancia, as cales pasaron a se-lo ramo de mazás sostidas por Hércules na súa man esquerda. Comparte as mesmas estrelas que a xa tamén extinta constelación de Cerberus.
Ponte Maior de Ourense
A ponte Maior de Ourense, tamén coñecida como ponte Romana ou ponte Vella, é un viaduto sobre o río Miño situado na cidade de Ourense.
Historia
Ten a súa orixe no século I, cando formaba parte dun ramal da vía XVIII do Itinerario de Antonino, tamén chamada Vía Nova. A situación estratéxica da ponte como nó de comunicacións no centro da Gallaecia aumentou durante os séculos posteriores, contribuíndo ao desenvolvemento da vila.
Conserva sete arcos dos once orixinais. Durante o século XII o arco principal da ponte cedeu, dando lugar a unha serie de interminables reparacións e derrubamentos, renovado entre 1230 e 1449, até que no século XVII a reforma final dirixida por Melchor de Velasco Agüero deu á ponte o aspecto actual, indiscutiblemente medieval a pesar de manter elementos romanos orixinais, coma os arcos de inicio.
Durante moito tempo o arco central da ponte Maior, cun van de 43 metros, foi o de máis luz de España, até que a mediados do século XIX, coa apertura da estrada Villacastín-Vigo derrubouse a torre existente na ponte que figura no escudo da cidade.
Foi declarado monumento histórico por Decreto da xefatura do Estado o 6 de abril de 1961, publicada no BOE o 18 de abril dese mesmo ano. Trala súa peonización en 1989 é un dos tres símbolos principais da cidade xunto coas Burgas e a catedral de San Martiño.
Por ela discorre o Camiño de Santiago.
O Pomariño
Un pomariño é un pomar pequeno, un terreo cultivado de árbores froiteiras, especialmente maceiras. Como topónimo dá nome aos seguintes lugares:
Planta oleaxinosa
thumb|200px|Sementes de [[Glycine max|soia, ricas en aceite. O aceite de soia é o de maior produción mundial, seguido do aceite de palma e de colza.]] thumb|200px|Extracción do [[aceite de oliva.]]
As plantas oleaxinosas ou plantas aceiteiras son vexetais (normalmente cultivos) de cuxa sementes ou froitos pode extraerse aceite, nalgúns casos comestíbel e noutros casos de uso industrial. As oleaxinosas máis sementadas son a soia (Glycine max), o dendeceiro ou palma aceiteira (Elaeis), o cacahuete (Arachis hypogaea), o xirasol (Helianthus annuus), o millo (Zea mays) e o liño (Linum spp.). Cada planta, á su vez, pode ter outros usos económicos, coma o liño, do que se poden extraer fibras téxtiles, fariñas e sementes alimenticias, ou o millo, a soia e o cacahuete, cuxos froitos e sementes tamén se poden comer; no caso das nogueiras (Juglans spp.) pode extraerse tamén a madeira. Outras plantas oleaxinosas son o azafrán bastardo ou cártamo (Carthamus tinctorius), a colza (Brassica napus) (aceite de canola), a oliveira (Olea europaea) a nogueira (Juglans), o rícino (Ricinus communis), o sésamo (Sesamum indicum), a xoxoba (Simmondsia chinensis), o tung (Vernicia fordii), a amendoeira (Prunus dulcis), o arroz (aceite de farelo de arroz) e incluso os bagos de videira.
O aceite de soia é o de maior produción mundial, seguíndolle o aceite de palma, a colza e o xirasol.
En Galiza cultívanse dende a antigüidade distintas especies oleaxinosas como o millo, o liño ou a nogueira, aínda que ningunha delas para a produción de aceites. A oliveira cultivouse nalgunhas zonas de Galiza para obter aceite, como na Ribeira Sacra ou en Quiroga; os reis católicos impediron que o cultivo da oliveira se xeneralizase para favorecer a produción noutras zonas de España, gravando a actividade a través de altos impostos que obrigaron aos labregos a arrincar todos os pés do país e dedicarse a outros cultivos. Porén nos últimos anos está a medrar a produción de aceite de oliva en Galiza.
Extracción do aceite
Os métodos e maquinarias para extraer o aceite presente nos froitos ou sementes, varían de acordo á planta.
Na extracción do aceite das sementes oleaxinosas existen dous sistemas, un mecánico e o outro empregando disolventes. Ambos os dous sistemas requiren que as sementes estean previamente limpas, debulladas, esmagadas, escachadas e moidas.
A extracción mecánica consiste nos pasos a seguir:
A extracción por disolventes consiste nos pasos a seguir:
Na extracción do aceite de oliva utilízase un muíño de aceite.
Hotin
Хотинський повіт
Honningsvåg
miniatura|Honningsvåg Honningsvåg é unha pequena cidade norueguesa do concello de Nordkapp, na provincia de Finnmark, no norte do país. Debido á súa latitude, está considerada como a cidade máis setentrional de Europa e incluso do mundo. A lexislación vixente desde 1997 estipula que unha cidade norueguesa debe ter polo menos 5.000 habitantes, con todo, Honningsvåg foi declarada cidade en 1996. Está situada nunha baía no sur da illa de Magerøya, mentres que o visitado acantilado do cabo Norte e o seu centro turístico atópanse no lado norte da illa, toda ela bañada polo mar de Barents. O porto de Honningsvåg é unha parada común para cruceiros e para o Hurtigruten, especialmente durante o verán noruegués. O aeroporto de Honningsvåg, Valan, atópase a catro quilómetros fóra da cidade. Os seus voos diríxense principalmente a Tromsø.
Iedereen beroemd!
Iedereen beroemd! é un filme belga de 2000 dirixido por Dominique Deruddere. Conta a historia dunha moza adolescente que é obrigada polos seus pai pobres a converterse nunha estrela da música. Foi escollido como candidato de Bélxica para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 73ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Reino de Finlandia (1918)
O reino de Finlandia, foi un proxecto de monarquía constitucional que tratou de establecerse en Finlandia en 1918 baixo a forma de estado cliente de Alemaña.
Dependencia de Alemaña
Durante a Guerra Civil, a División Báltica alemá, comandada por Rüdiger von der Goltz, chegou ao sur de Finlandia e axudou os Brancos. Ao final da guerra, Finlandia era un forte aliado alemán, e a economía do país xa estaba ligada á economía militar alemá na primavera de 1918. O 7 de marzo asinouse un acordo entre o Senado de Vaasa e Alemaña, segundo o cal Finlandia non debía establecer relacións con outros estados sen o consentimento alemán, que xunto co acordo comercial converteu a Finlandia nun protectorado alemán. O acordo comercial foi complementado posteriormente cun acordo de intercambio de produtos que de novo resultou desfavorable a Finlandia. A petición do Senado finlandés, as tropas da División Báltica permaneceron en Finlandia, e en maio, von der Goltz recibiu o título de "Xeneral alemán en Finlandia".
A posición dos burgueses
Pouco despois do final da guerra civil, os grupos burgueses comezaron a suxerir que sería necesaria unha monarquía para poder establecer un goberno forte no país, asegurar a orde social e eliminar as posibilidades dunha nova revolución. Moitos dos líderes da burguesía estaban decepcionados co republicanismo e a democracia e pensaron que foran demasiado confiados antes da guerra civil e, polo tanto a permitiron. Deste xeito, agudizaron as súas opinións dunha forma máis conservadora e autoritaria.