cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mata do porco
Preparativos
Nos días previos á mata había que preparalo todo: limpa-la eira e sacar do medio todo o que puidese estorbar pois cumpría deixa-lo espazo libre para remexerse sen problemas; lavar ben tódolos trebellos que serán necesarios (coitelos, baños, banco, salgadoira etc.), merca-lo que non se tiña na casa (sal, pemento, tripas etc.). Había que avisar tamén ós que ían intervir na mata, tanto os profesionais (matachín e agarrantes) como familiares e veciños que virían botar unha man e a comparti-la festa. E había que prever toda a comida e bebida que logo faría falta para atendelos a todos. Ó porco non se lle daba nada de comer desde a véspera, para que baleirase o intestino. miniatura|Segunda fase da matanza do porco na forma contemporánea miniatura|225px|Banco de matar ou sangrar A mata realízase normalmente na corte dos porcos, no alpendre ou ó aire libre, na eira da casa, segundo o día e as posibilidades do propietario; hoxe utilízase adoito con este fin o garaxe da casa. Á primeira hora da mañá, varios homes, denominados agarrantes, sacan o porco da corte e colócano sobre o banco ou tallo suxeitándoo polas orellas e polas patas. Este banco é un moble construído especificamente a tal fin: un taboleiro ancho ou a cortiza dunha sobreira coa cara cóncava por riba, sobre patas recias e de distinta altura, a fin de que quede inclinado cara a un dos extremos, pero pode substituíse polo chedeiro do carro, ó que se lle quitaron os fungueiros, ou por unha maseira (como fan nos Ancares). Excepcionalmente, a mata pode facerse directamente no chan.
Se se van matar varios porcos nunha mesma xornada hai que evitar que os que están á espera escoiten os berros do que se estea matando, pois se non tómaselles o sangue e a carne sae ruín e estragaríase.
Sacrificio
miniatura|Muller recollendo o sangue do porco tralo sacrificio pra o seu posterior uso Ben suxeito o animal, comeza a actua-lo matachín. O matachín era un veciño avezado neste oficio, máis ou menos profesional, que habitualmente non recibía outro pago que a comida e bebida. Hoxe case non quedan matachíns e esta pode ser unha causa máis no proceso de declive do costume de matar na casa.
O sacrificio realizábase ata hai pouco cravándolle un coitelo na gorxa, na base do pescozo, que debe ser do longo suficiente para chegar a corta-los grandes vasos sanguíneos á entrada do corazón. Deste xeito asegurábase unha sangría completa, á que axudaban os violentos movementos do animal. Actualmente, as normas europeas sobre o benestar animal obrigan a unha insensibilización previa á degolación, mediante unha pistola de bala cativa que destrúe o cerebro e evita o sufrimento do animal. Unha vez insensibilizado procédese a crava-lo coitelo para que se produza a sangría.
Cando remataba de saí-lo sangue débese tapa-la ferida para evitar que entre calquera sucidade durante as posteriores operacións de limpeza, algo que se adoita facer cun carozo de millo ou cunha cebola; noutros casos, cun feixe de palla retorto. Tamén se tapan os orificios nasais cuns allos, precaución que, ademais de crer que axuda á conservación da carne, engadía as propiedades máxicas do allo.
Limpeza
Morto xa o porco procédese á súa limpeza e esfolado. Báixase do banco e póusase no chan, chamuscándoo con feixes de palla -preferentemente, palla centea- ou outros materiais, aínda que agora se adoita facer cun soplete de gas butano. A esta operación chámase chamuscadura. Nalgunhas comarcas de Lugo, como Friol, cobren o porco de palla e préndenlle lume; noutras substitúese o chamuscado por un escaldado con auga a ferver. Tamén se adoita verter auga quente sobre a pel mentres se rasca, ó que se denomina escamar.
Faenado
Co porco xa pendurado, extráense as visceras abdominais e torácicas, é dicir: tripas, vexiga, riles, fígado, coradas etc., que se recollen para aproveitalas posteriormente. A orde na que se fai isto depende da forma en que estea colgado: se se colga cabeza abaixo, sácanse primeiro as tripas e logo os liviáns e o corazón; se está cabeza arriba, sácanse primeiro estes e logo aquelas.
As tripas aprovéitanse para face-los embutidos ou mesmo para o seu consumo directo. Recóllense nunha cesta ou nun balde e lévanse a lavar ó río ou a unha fonte, hoxe en día lávanse na cociña da casa ou nun vertedoiro do quinteiro.
Finalmente lávase ben todo, pel e cavidade abdominal, para eliminar calquera resto de sangue que puidese quedar. No Ribeiro rematan esta operación vertendo viño sobre o porco, por dentro e por fóra. Algúns matachíns adoitan corta-lo porco tamén ó longo de todo o lombo, abrindo a capa de touciño e deixando os músculos do lombo ó descuberto. Neste estado, eviscerado, lavado e aberto para que lle dea o aire e seque ben a carne (para o que se adoitan colocar paus ou canas abrendo as patas e o touciño), déixase pendurado durante toda a noite para que airee a carne.
Desfeita
miniatura|300px|Representación esquemática das partes aproveitables dun porco Realízase no día seguinte ó da mata e consiste en partir ou despeza-la canal. Para esta operación, tamén chamada parta ou carneado, colócase o porco no banco ou mesmo no chan, sobre unha camada de palla limpa, co lombo cara arriba (é dicir, posto de cochos), e vanse separando as distintas pezas de carne segundo o uso que van ter. Así, unhas pezas irán enteiras ó salgadoiro e outras déixanse para tallalas en anacos e facer embutidos.
Normalmente, a desfeita faina o mesmo matachín, segundo o vaia indicando a dona da casa que vai organizando a colocación de cada peza onde corresponda. A orde dos cortes pode variar dun sitio a outro ou dunha casa a outra, pero adoita comezarse cortándolle a cabeza, da que se saca a cachucha; logo os lacóns, ós que se lle cortan as mans ou só as unllas; logo o raxo, que se saca enteiro; os xamóns; a soá ou entrecosto etc.
Cunqueiro describiu graficamente a desfeita do porco:
Conservación da carne
Cómpre lembrar que a razón de ser da mata do porco era abastecerse de carne para todo o ano, o que esixe acondicionala para que se conserve. Así, só as partes máis perecedeiras (fígado, riles, sangue) se comen xa nos días da mata, mentres que o resto do animal adoita prepararse para ser conservado. As pezas máis nobres (xamóns e lacóns), xunto co touciño, a cachucha e o espiñazo consérvanse no sal, e o resto da carne pícase para facer chourizos.
O salgadoiro
miniatura|Home engadíndolle sal groso a unha pata para facer [[Xamón]] miniatura|250px|Chourizos postos a curar
O salgadoiro ou salgadoira, tamén chamado baño, é o caixón no que se salga a carne, colocándoa envolta en capas sucesivas de sal gordo. No fondo, inclinado cara a un extremo, ten uns canais dirixidos ó lado baixo para que escoe a salmoira que vai soltando a carne no sal. Normalmente, colócanse primeiro, no fondo, os touciños e o unto, logo os xamóns e os lacóns, e finalmente (na parte superior do caixón) a cachucha, a soá e outras pezas menores.
Esta carne mantíñase no sal durante tres semanas, como mínimo. Transcorrido este tempo, as distintas pezas colocábanse no fumeiro, para que secasen ben, e finalmente levábanse para a adega ou o hórreo, onde se deixaban colgando duns ferros cravados dunha trabe onde non chegaran os ratos.
Os chourizos
Unha vez ben macerado, probábase a zorza fritindo un pouco nunha tixola e, en caso necesario, engadíase algunha cantidade máis do ingrediente que se botara en falta. Cando estaba xa ben procedíase ó embutido do amoado, nas propias tripas do porco, lavadas da véspera, en tripas de vaca que se mercaban con este fin ou, ultimamente, en tripas sintéticas de celulosa. O enchido das tripas era unha operación lenta e traballosa, que recaía tamén nas mulleres da casa. Antigamente facíase á man, metendo a carne cun funil e puxando co dedo. Logo viñeron unhas mesas cun funil no centro e un pisón aguzado que ía presionando a masa na tripa, pero agora xa hai máquinas que fan este labor. Segundo vai saíndo a tripa rechea, outras mulleres van atándoa cada certo espazo -10 a 20 cm- cun dobre nó e logo colocan as restras de chourizos feitos nuns armazóns que serán os que logo se levarán a afumar no fumeiro. Outra forma habitual de conserva-los chourizos e nunha ola cubertos con aceite ou coa propia graxa do porco.
Significado social da mata
miniatura|200px|Monumento ó [[o porco de San Antón|porco de San Antón, en Espasante (Ortigueira, A Coruña)]] Por riba da mera función de abastecemento de carne para todo o ano, a mata tiña outros significados engadidos. Por unha banda, era un símbolo de prestixio, un indicador do nivel económico -é dicir, da categoría social- ben visible en toda a aldea. Unha boa mata representaba fartura para todo o ano, significaba compango seguro e constituía un palpable escaparate da riqueza da casa.
En segundo lugar, era un acto social fundamental na cohesión da vida rural. Como acontece con outras faenas do campo (a malla, a sega, a vendima etc.), a mata era un acto colectivo que reunía familias e veciños ó redor do traballo, nunha manifestación do réxime de axudas recíprocas tan comúns noutrora, e ó redor, tamén, da comida conseguinte. Remataba, frecuentemente, coa entrega dalgunhas pezas de carne a algúns veciños, regalo que era devolto cando lles chegaba a estes o momento de face-la súa mata. Este regalo, chamado presente ou a proba, facíase entre familiares e veciños; noutros casos reservábase ó cura, ó médico e ó mestre; e mesmo había lugares nos que se incluía ós veciños pobres que non tiñan posibles para face-la súa propia mata.
En Cambados, o costume é regalarlle a barbada ou papada ó matachín.
Durante os tres días da mata tódolos participantes comían e bebían en abundancia. Para empezar, o matachín e os agarrantes tomaban a parva antes de comezar. Unha copa de augardente axudaba a mata-lo frío.
O día da desfeita cómese a figadeira (tradicionalmente fritida con cebola), os riles e as filloas. Tamén é habitual ir dando conta ó longo da faena de anacos de carne de lombo na punta do pau. Os rapaces da casa tiñan o privilexio de come-la asadura ou lagarta, peza de carne especialmente limpa da cara interna dos xamóns.
Declive
miniatura|A mata é actualmente un proceso industrial Na actualidade todos coinciden en que a mata domiciliaria entrou nun declive evidente e imparable. Aínda así, a Xunta estimaba nuns 80.000 porcos os sacrificados anualmente mediante este sistema As razóns son moitas: o progresivo abandono do medio rural, único onde se podía facer, e a reconversión das casas rurais desaparecendo cortes e outros espazos antes dedicados ás faenas do campo; a popularización dos conxeladores domésticos, que permiten a conservación da carne dun xeito moito máis cómodo; ou o mellor acceso a outros alimentos perecedoiros e outras fontes de carne (carnicerías, supermercados), agora accesibles grazas ás estradas que chegan a calquera parte e que romperon o illamento secular do medio rural. Xa falamos tamén da desaparición dos matachíns e mesmo do costume das axudas entre veciños. A estes motivos hai que engadi-las actuais normas legais que, buscando o benestar animal, limitan cada día máis as posibilidades de matar na casa, ou o rexeitamento á carne de porco baseado en argumentos nutritivos, especialmente na redución de alimentos ricos en colesterol.
Aspectos históricos
Xa no século XII aparece representada a mata do porco nas pinturas do Claustro de San Isidoro de León. A escena non varía no esencial de como se facía aquí ata hai ben pouco.
A mata do porco na cultura popular
Ó redor da festa social da mata xerouse unha rica variedade de manifestacións culturais tradicionais. É un momento alegre e festivo, no que os participantes entrecruzan chanzas, adoito de índole sexual. Son tamén frecuentes as bromas cos rapaces que asisten ó sacrificio.
Usos medicinais dos produtos do porco
Outro interesante aspecto etnográfico derivado da matanza é o uso na medicina popular dos produtos obtidos: xamón para cura-la dor de oídos; o fel, ben quente, para os furunchos, uñeiros e chagas tórpidas. Pero sobre todo, o unto resérvase para cura-lo catarro (mesturado con viño), a diarrea (tomado en sopas), as dores de estómago (ruda ou macela fritidas en pingo de porco), as lombrigas intestinais (refregado na barriga) ou o herpes (mesturando unto, loureiro e sal). No caso das mulleres, poñerse un dente de porco pendurado do colo facilita o parto e reduce as dores.
Tamén na veterinaria popular o unto ten o seu aproveitamento: dado a comer envolto nunha folla de verza disque é bo para cura-la tose –tuberculose- das vacas.
Outras crenzas e ritos
Crese que o porco adiviña o seu fin, sente a morte, e véspera da mata pasa a noite batendo na porta da corte, o que se expresa coa crenza de que esa noite se levanta sete veces para comer ó dono.
Existe o costume de bater nas mulleres estériles cunha vincha de porco chea de aire para que poidan empreñar.
Na illa de Ons, gardan o bandullo do porco en sal ata chegar o entroido. Entón enchen o bandullo con compota e moitos ovos e póñeno a cocer no forno ata que quede duro coma un queixo. Cómeno logo cortando en rabandas, dicindo: O Pedro Pérez e mais o bandullo, fan unha festa no cabo do mundo.
Levar no peto un cairo do porco é bo para protexerse contra o meigallo.
Tandy Corporation
A Tandy Corporation é unha empresa familiar estadounidense fundada en 1919, que producía artigos de coiro en Fort Worth, Texas, e que se tornou coñecida ao adquirir en 1963 e dar o seu nome á RadioShack Corporation de Cambridge, Massachusetts. O nome Tandy foi abandonado en maio de 2000, cando RadioShack Corporation tornouse o nome oficial (con excepción do Reino Unido, onde o nome "RadioShack" aínda está en uso).
Quidditch Through the Ages
O nome de Rowling non aparece na portada do libro; en cambio, a obra está publicada baixo o pseudónimo "Kennilworthy Whisp". Polo de agora, non hai tradución ao galego.
Sinopse
En 2001, Rowling escribiu dous libros complementarios á serie Harry Potter, Quidditch Through the Ages e Fantastic Beasts and Where to Find Them, con fins caritativos: Comic Relief recibe os beneficios obtidos coas vendas. Ata xullo de 2008, estímase que os libros produciron máis de 30 millóns de dólares para Comic Relief.
O libro ficticio
Dentro do mundo ficticio de Harry Potter, Quidditch Through the Ages está escrito por Kennilworthy Whisp, un experto en quidditch de renome.
O libro relata a historia do quidditch, así como a dos primeiros xogos que se practicaban con vasoira. Cando Severus Snape cachou a Harry fóra da escola con este libro en Harry Potter e a pedra filosofal, o profesor inventou a norma de que non estaba permitido levar os libros da biblioteca ó exterior, e confiscoullo.
Kennilworthy Whisp
No universo de Harry Potter, Kennilworthy Whisp é un experto e fanático do quidditch que escribiu moitos libros sobre o deporte. Vive en Nottinghamshire e entre as súas afeccións atópanse o backgammon, a cociña vexetariana e coleccionar vasoiras vellas.
Citadel Theatre
miniatura|Citadel Theatre. Citadel Theatre é o principal centro para as artes escénicas na cidade de Edmonton, Alberta, Canadá, que se atopa no Downtown Core en Churchill Square. É o terceiro teatro rexional meirande do Canadá.
Henrique de Sussex
O príncipe Henrique de Sussex, de nome completo Henry Charles Albert David Windsor e coñecido informalmente como Príncipe Harry, nado en Londres o 15 de setembro de 1984, é o fillo máis novo do rei Carlos III do Reino Unido e Diana, princesa de Gales. É neto da raíña Isabel II e do príncipe Filipe, duque de Edimburgo.
Mercado de Tampere
O Mercado de Tampere (en finés Tampereen kauppahalli) é o maior mercado dos países nórdicos. Abriu as súas portas en 1901 e está situado entre as rúas Hallituskatu e Hämeenkatu, no centro da cidade de Tampere (Finlandia).
Henrique de Sussex
Cando naceu ocupaba o terceiro lugar na liña de sucesión ao trono británico, pero despois do nacemento dos seus sobriños, os príncipes Xurxo, Carlota e Lois, fillos do seu irmán Guillerme, ocupa o posto número seis.
Mercado de Tampere
Historia
A cidade de Tampere decidiu construír un mercado como resultado dun mercado inchado e sen regularizar. O deseño do edificio correu a cargo do arquitecto Hjalmar Åberg. As obras de construción comezaron en 1894 e finalizaron en 1899. Foi inaugurado o 8 de xuño de 1901. A fianis da década de 1960 e principios dos anos 1970 o mercado experimentou un retroceso en canto á clientela pola aparición dos supermercados. En 1973 o goberno da provincia da Häme decidiu protexer o edificio.
Henrique de Sussex
Ao culminar a súa educación en colexios do Reino Unido e pasar parte do seu ano sabático en Australia e Lesotho, optou por seguir a carreira militar, formándose na Real Academia de Sandhurst. Foi comisionado como cornet no The Blues and Royals do Household Cavalry Regiment (cabalería do rexemento), servindo temporalmente xunto ao seu irmán William e completando a súa formación como líder de tropa. En 2007 e 2008 serviu durante 77 días en Helmand (Afganistán) pero foi retirado do lugar tras divulgarse a súa presenza alí por unha revista australiana. Regresou a Afganistán para un despregamento de 20 semanas en 2012 e 2013 xunto á Army Air Corps.
Mercado de Tampere
Características
miniatura|Interior do Mercado de Tampere. A superficie do mercado é de 2 100 m² e ten un volume de 18 500 m³.
Henrique de Sussex
O 19 de maio de 2018 casou con Meghan Markle. O 15 de outubro do mesmo ano, anunciouse que os duques esperaban o seu primeiro fillo. O 6 de maio de 2019 a duquesa deu a luz a un varón, Archie Harrison Mountbatten-Windsor.
Torre de Hércules
A Torre de Hércules é unha torre e faro situado na península da cidade da Coruña, que ten o privilexio de ser o único faro de orixe romana en funcionamento no mundo. Está nun cabo.
Mercado de Tampere
Características
O mercado de Tampere conta con 174 puntos de venda e en 2013 operaban nel 39 empresas. O 40% dos negocios eran cafeterías e restaurantes.
Torre de Hércules
O 27 de xuño de 2009 foi proclamada Patrimonio da Humanidade en Sevilla pola Comisión do Patrimonio Mundial da UNESCO. Deste xeito converteuse no cuarto recoñecemento da UNESCO en Galicia xunto co Camiño de Santiago, a Muralla de Lugo e a Zona Antiga de Santiago de Compostela.
Historia
miniatura|esquerda|200px|A Torre de Hércules no mapamundi do Beato de Osma. miniatura|esquerda|200px|Inscrición dedicatoria. A Torre de Hércules foi construída polos romanos como faro de navegación no final do século I ou comezos do II d.C. durante a época de Traxano. Unha inscrición aos pés da torre indica que foi erguida por Gaio Sevio Lupo, arquitecto de Aeminium (hoxe Coímbra). Paulo Orosio menciónaa no século V d.C. ("Secundus angulus circium intendit ubi Brigantia, Gallaeciae civitas sita, altissimam pharum e inter pauca memorandi operis as speculam Britanniae erigit").
A mención máis antiga da torre é de Paulo Orosio (comezos do século V), que a cualifica como "altísimo faro". Unha das representacións máis antigas coñecidas é a do Mapamundi do Beato do Burgo de Osma, do ano 1086, acompañada do topónimo Faro.
A torre perdeu, posibelmente, o seu uso marítimo durante a Idade Media ao se converter en fortificación e caeu na ruína no medio das desputas entre o Conde de Traba e o Arcebispo Xelmírez pola súa propiedade que lle fan perder, entre outras cousas, o muro exterior. En 1537 reparáronse a porta e a escaleira de acceso e asignáronselle vixías; en 1553 o concello ditou normas contra a utilización das súas pedras para outras edificacións. En 1682 o Duque de Uceda, capitán xeneral de Galiza, encargoulle a restauración do que se coñecía como "Castelo Vello" (o que parece indicar que se aproveitou militarmente) ao arquitecto coruñés Amaro Antune, quen construíu unha escaleira de madeira que atravesaba as bóvedas ata a parte superior, onde situou dúas pequenas torres para soportar os fanais. Estes pagáronos os cónsules de Inglaterra, os Países Baixos e Flandres a cambio da concesión do cobro dun imposto aos barcos que aportaban na cidade. Os fanais funcionaron deficientemente e en 1769 un raio acabou co último.
No reinado de Carlos IV realizouse unha reconstrución completa que durou entre xullo de 1788 e decembro de 1790, dirixida por Eustaquio Giannini no estilo neoclásico. A torre era, antes de acometer a reforma, un corpo prismático con base cadrada; no exterior presentaba un muro de pedra con dúas portas na parte baixa e xanelas asimétricas que o percorrían ata o piso superior, e un mordente helicoidal que tamén chegaba ata o alto. No seu interior conservaba a vella estrutura romana, pero con escaleiras de madeira que pertencían á restauración do edificio, harmonizándoa na súa decoración cos marcos superiores de portas e xanelas. Dous anos despois de rematar as obras, Eustaquio Giannini presentou un proxecto para construír un acceso e unha plataforma arredor do faro, que só se remataron a mediados do século XIX.
A partir de entón non se volveu mudar a aparencia da torre e só se modificou a lanterna coa instalación dun fanal xiratorio e o acceso a este. No interior fixéronse falsos teitos e cubríronse as paredes de papel. En 1993 elimináronse todos os engadidos interiores.
Lendas
miniatura|esquerda|150px|A [[rosa dos ventos de Correa Corredoira (1994) inclúe nos seus motivos por un lado os países celtas e por outro Tarsis, patria de orixe de Xerión.]] miniatura|esquerda|150px|Plano de [[1762.]] miniatura|dereita|150px|Escudo da Coruña, coa torre e a caveira de Xerión. miniatura|dereita|150px|Alicerces romanos. miniatura|dereita|150px|Escaleira de caracol que dá acceso á parte superior. Hai varias lendas relacionadas coa súa construción. Unha delas, narrada na Crónica Xeral de Afonso X, conta que Hércules chegou en barca ás costas que rodean actualmente a Torre, e que foi precisamente no lugar onde hoxe se sitúa esta onde enterrou a cabeza do xigante Xerión, despois de vencelo en combate e liberar as xentes do lugar da súa tiranía. Sobre o lugar en que enterrou a cabeza ergueu unha torre e mandou logo poboar unha cidade. Crunna foi a primeira muller en se presentar e dela tomará nome a vila. No escudo da cidade aparece a torre e, por baixo dela, a caveira de Xerión.
A outra lenda foi tomada do Libro das invasións de Irlanda durante o Rexurdimento: nel cóntase que o rei Breogán da Hispania ergueu unha torre desde a que o seu fillo Ith albiscou Irlanda; morreu no intento de conquistar a illa pero o seu irmán, Mil, si tivo éxito.
Estrutura
A planta é cadrada (10 m de lado), cunha altura total de 68 metros. Ten tres corpos, o primeiro un paralelepípedo recto de base cadrada de 11,60 metros de lado e 34,60 metros de altura. Sobre este asenta outro intermedio máis pequeno de sección octogonal, cun terceiro corpo, paralelepípedo tamén octogonal, que soporta sobre este unha construción cilíndrica en vidro que protexe a lanterna do farol. Sóbese ao alto por medio de 242 chanzos e desde arriba tense unha panorámica aberta para o océano Atlántico, praias urbanas da Coruña e a ría.
A estrutura orixinal era de planta cadrada cunha cúpula, na que se mantiña o lume, na parte superior e que posibelmente tiña un óculo para permitir a saída do fume. Á parte superior accedíase mediante unha rampla protexida cun segundo muro externo e que se apoiaba nos dous muros. Cada un dos andares estaba dividido por dúas paredes que se cortaban en forma de cruz en catro cuartos. As salas de cada piso comunicábanse entre si dúas a dúas por medio dunha porta e podíase acceder á rampla desde cada unha delas. Nos vans utilizouse aparello de perpiaños grandes (opus cuadratum), nas paredes cachotería en fileiras horizontais (opus vittatum) e para encher o interior do muro seixos e morteiro de cal e area (opus caementicium). A parte superior da torre foi modificada no século XVIII polo enxeñeiro Giannini, quen modernizou a cúpula mantendo a súa estrutura. Os muros teñen unha anchura de entre 1,50 e 1,60 m.
A torre e o seu contorno foron escavados entre 1992 e 1994 e a entrada actual das visitas faise polos alicerces romanos.
Patrimonio da Humanidade
Co obxectivo de solicitar que a UNESCO a incluíse na lista de Patrimonio Mundial, o Ministerio de Cultura listouna como posíbel candidata en abril de 2007 e en outubro seleccionouna. O 27 de xuño de 2009, ás 18:27 horas, foi finalmente declarada como Patrimonio da Humanidade. A candidatura foi aceptada por cumprir o criterio (iii), xa que a Torre supón un testemuño do uso dos faros dende a antigüidade e da continuidade histórica das rutas polo océano Atlántico, iniciadas xa nos tempos dos romanos.
O faro atópase nun espazo natural de 47 hectáreas, dentro da cidade da Coruña, que inclúe o parque escultórico, os petróglifos do Monte dos Bicos e o cemiterio "mouro".
A área de 39,48 hectáreas da contorna da Torre foi declarada de xeito provisional espazo natural de interese local en 2020.
Bandeira de Iugoslavia
dereita|miniatura|200px|[[Ficheiro:FIAV 111110.svg|20px Bandeira do Reino de Iugoslavia]] A Bandeira de Iugoslavia describe as bandeiras utilizadas no Reino de Iugoslavia e na República Federal Socialista de Iugoslavia.
Reino de Iugoslavia
A bandeira nacional e a bandeira civil do antiga Reino de Iugoslavia é azul, branca e vermella en sentido horizontal cun mastro vertical. A bandeira tiña as mesmas cores cá bandeira paneslava aprobada na Conferencia Pan-eslava de Praga en 1848. A bandeira naval do Reino de Iugoslavia era de cor azul, branco e vermello co escudo simplificado, ''nun terzo da lonxitude enseña estará o escudo coa coroa. A altura do escudo e da coroa será a metade da altura da enseña.''
As bandeiras do Reino foron de uso oficial dende 1922 até que o Reino de Iugoslavia foi ocupado polas potencias do Eixo durante a segunda guerra mundial (1941). Despois diso, a bandeira foi utilizada polo Goberno Real no exilio, os representantes diplomáticos, e o Aliados até 1945. Durante a Segunda Guerra Mundial, o Real Exército Iugoslavo na Patria (tamén coñecido como chetniks) utilizou esta bandeira.
República Federal Socialista de Iugoslavia
dereita|miniatura|200px|[[Ficheiro:FIAV historical.svg|23px Bandeira da República Socialista de Iugoslavia.]] dereita|miniatura|200px|[[Ficheiro:FIAV historical.svg|23px Bandeira dos Partisanos Iugoslavos]] A bandeira da antiga República Federal Socialista de Iugoslavia consta de tres franxas horizontais iguais coas cores do paneslavismo, o azul (arriba), o branco e o vermello, cunha estrela vermella con bordo amarelo, símbolo do comunismo, no centro da bandeira.
Foi creada durante a segunda guerra mundial mediante a substitución do escudo de armas reais na bandeira da pre-guerra do Reino de Iugoslavia pola estrela vermella do comunismo. A primeira bandeira da República Democrática Federal Iugoslavia tiña unha estrela vermella no franxa central da bandeira tricolor. Despois da guerra déuselle a súa forma final coa ampliación da estrela e a inserción dun bordo amarelo.
A bandeira estaba xeralmente acompañada nos edificios oficiais coa bandeiras da república socialista correspondente e a bandeira da Liga dos Comunistas de Iugoslavia. Debido a isto, moitos edificios na antiga Iugoslavia aínda posúen soportes para tres mastros. Unha versión máis pequena da bandeira foi utilizada como bandeira civil, mentres que unha versión alongada ondeaba diante do parlamento iugoslavo.
Dead Rider
Dead Rider, anteriormente coñecida como D. Rider, é unha banda estadounidense de rock experimental procedente de Chicago, Illinois. Fundada polo antigo guitarrista de U.S. Maple Todd Rittmann, no presente está composta por Rittmann na guitarra e nas voces principais, Andrea Faught na trompeta e nos teclados, Thymme Jones nos teclados, e Matt Espy na batería.
Club Deportivo Maceda
O Club Deportivo Maceda é un equipo de fútbol galego, fundado na vila de Maceda. Actualmente xoga no grupo 4 da Primeira División Autonómica. O CD Maceda segue o modelo de accionariado popular, e dicir, o club xestionase de forma democrática polos seus propios afeccionados mediante a máxima “un socio, un voto”. Este modelo de xestión é utilizado por outros clubs da provincia, como é a UD Ourense. O CD Maceda, ao igual que a gran maioría de clubs da provincia, está formado na súa totalidade por persoas da vila, ou dos seus arredores. Isto aplícase a todas as categorías do club, salvo algún caso illado.
Traxectoria
O club foi fundado o 22 de xullo de 1953 polas forzas vivas da vila, aínda que anos atrás xa se disputaran algúns partidos. O seu primeiro presidente foi Francisco Ramos Formoso. O CD Maceda sempre xogou os seus partidos como local no Cardenal Quiroga, que pasou por distintas fases. Nun primeiro momento a superficie era de herba natural. Logo pasou a ser de terra. Finalmente, no ano 2016, fíxose unha reforma das instalacións para adaptalo aos novos tempos, sendo na actualidade de herba atificial.
O CD Maceda, ao longo da súa historia conseguiu alzarse dúas veces coa Copa Deputación, o trofeo máis prestixioso das competicións ourensás. Na temporada 2017/2018 conseguiría o título de campión da Segunda Rexional Grupo 9, que lle permite competir na actualidade na Primeira Rexional.
Seccións de fútbol
Ademais do primeiro equipo, o club conta con oito equipos máis. O CD Maceda “B”, que milita na Terceira Rexional; o CD Maceda xuvenil que milita na Primeira Provincial; o CD Maceda cadete que milita na Primeira Provincial de fútbol sala; o CD Maceda infantil que milita na Primeira Provincial; o CD Maceda alevín que milita na Segunda Provincial de fútbol 8; o CD Maceda benxamín que milita na Segunda Provincial de fútbol 8; o CD Maceda prebenxamín que milita na Liga Local de fútbol sala; e o equipo de Veteranos que milita na Segunda División B de Ourense.
Ligazóns externas
libro electrónico do club
Sylvester Groth
Sylvester Groth, nado o 31 de marzo de 1958 en Jerichow, é un actor e tenor alemán.
Traxectoria
Groth xa interpretara a Goebbels no filme alemán Mein Führer – Die wirklich wahrste Wahrheit über Adolf Hitler, dirixido por Dani Levy no 2007.
Francisco Roig Zamora
Francisco Roig Zamora, nado en Santa Cruz de Tenerife o 15 de setembro de 1915, é un ex-futbolísta canario que xogaba na demarcación de dianteiro.
A súa traxectoria en Primeira División transcorre no Celta de Vigo a onde chega no ano 1940 ao igual que varios xogadores das illas, formando a conexión canaria que tan bo resultado deu en Vigo nos anos 40.
Durante as 9 tempadas que Roig defendeu as cores do Celta disputou un total de 138 encontros de Liga, marcando a considerable cifra de 53 goles, sendo un dos máximos goleadores do equipo celeste da súa historia en Primeira División.
Berantevilla
250px|miniatura|Vista de Berantevilla Berantevilla é un concello de Áraba, no País Vasco. Pertence á cuadrilla de Añana e tiña en 2015 unha poboación de 467 habitantes.
Ademais da localidade deBerantevilla, no concello hai outras localidades, que a súa vez forman concejos: Lacervilla, Mijancas, Santa Cruz del Fierro, Santurde, Tobera, Lacorzanilla e Escanzana
2 de marzo
O 2 de marzo é o 59º día do ano do calendario gregoriano e o 60º nos anos bisestos. Quedan 304 días para finalizar o ano.
Acontecementos
miniatura|page=2|200px|Brinde de [[Eduardo Pondal|Pondal no Banquete de Conxo. ]]
Nacementos
miniatura|200px|Bedřich Smetana.
Mortes
miniatura|200px|Horace Walpole.
Proxección
A proxección é o método empregado no debuxo para representar un obxecto de tres dimensións nunha superficie, de dúas. A figura resultante sae de utilizar liñas auxiliares proxectantes que, partindo dun punto denominado foco, pasan polo obxecto a proxectar e a súa proxección, obténdose a representación do obxecto no plano.
Os elementos principais da proxección son o punto de vista ou foco de proxección (V), o punto que se proxecta (A), o punto proxectado (A'), a liña proxectante (VAA') e o plano sobre o que se proxecta, que recibe diferentes denominacións como plano de proxección, plano de cadro ou plano imaxe ( \Pi \! ).
centro
Cando todas as liñas de proxección pasan por un punto fálase de proxección central ou cónica. Cando as liñas proxectantes son paralelas fálase de proxección paralela ou cilíndrica.
Outros artigos
Graphical projection Proiezione (geometria) 投影図 Projectiemethode Проекция (геометрия) வீழ்ப்பு வரைபடங்கள்
Eschweiler
Eschweiler é unha cidade de Alemaña no Estado Federal de Renania do Norte-Westfalia. Eschweiler está bañada pola Inde.
Le Glamour Grotesque
Le Glamour Grotesque é un grupo musical galego.
Naceu como un proxecto individual de Marcos Payno, paralelo ao seu traballo noutros grupos. En 2006 fixo un EP de cinco temas de música electrónica titulado Vinte e cinco, dedicado á Revolución do 25 de abril. Nese mesmo ano o proxecto evolucionou cara a un desenvolvemento colectivo, coa incorporación de Denís Mutante (voces), Abraham "el niño" (guitarra) e Manuel Payno (trompeta). Con esa formación lanzaríase, tamén no 2006 o disco Dangerous Club. Até o de agora todos os lanzamentos de Le Glamour Grotesque foron no selo A Regueifa Plataforma, en formato mp3 e baixo licenza Creative Commons.
O estilo desenvolvido é de música electrónica, tocando todos os seus estilos e cunha vontade lúdica e experimental.
Concello de Vilanova dos Infantes
Vilanova dos Infantes foi un antigo concello de Galicia que funcionou como unidade administrativa entre 1835 e 1927 en que foi anexionadao ao concello de Celanova.
Historia
Até 1916 recibía o nome de Vilanova dos Infantes (Villanueva de los Infantes oficialmente e en castelán), pero nese ano foi restaurado á súa forma orixinal galega Vilanova, sendo o primeiro concello en oficializar o topónimo na lingua propia. Formou municipio de seu até 1927 cando se incorporou ao concello de Celanova.
Nadja Vidije
Evgeni Chetvergov, máis coñecido polo sobrenome literario de Nujan Vidjaz e nado en Ardatovo o 30 de marzo de 1934, é un xornalista e escritor mordovo en erzya e ruso. É editor xefe de Erzyan Mastor e vicepresidente da fundación para o rescate da lingua erzya.
Traxectoria
Naceu nunha familia labrega e formouse no Instituto de Agricultura de Penza (1959). Logo de graduarse traballou durante seis anos como enxeñeiro agrónomo en granxas estatais de Mordovia. Entre 1968 e 1996 foi profesor da Universidade de Mordovia. Comezou a publicar en 1980 en diversos xornais e tamén publicou varios libros en erzya e ruso. Foi un dos fundadores da Sociedade cultural e educativa "Mastorava".
Hindustan Times
Hindustan Times é un xornal diario indio fundado en 1924 por Sunder Singh Lyallpuri, orixinado polo Movemento de independencia da India. Segundo unha pescuda do Indian Readership Survey en 2014, revelou que o Hindustan Times é o segundo xornal en inglés máis lido na India despois de The Times of India. O xornal é bastante popular no norte da India, con edicións simultáneas de Nova Deli, Bombai, Calcuta, Lucknow, Patna, Ranchi, Bhopal, e Chandigarh.
Mucrón
Un mucrón, no eido da botánica, é unha punta curta, máis ou menos aguda e ben diferenciada, no extremo dun órgano calquera. Por exemplo a punta das follas dalgunhas plantas e árbores rematan nun mucrón. Os órganos que levan un mucrón no seu extremo denomínanse mucronados. Por exemplo, a lemma de moitas gramíneas é mucronada.
O termo mucrón tamén se emprega no eido da anatomía, para denominar a calquera apéndice máis ou menos aguzado.
A Bouciña, Vilariño, Cambados
A Bouciña é un lugar da parroquia de Vilariño no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Tiña 93 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 50 eran mulleres e 43 homes, o que representa un descenso continuado respecto ós anos 2010, cando tiña 97 veciños, e 2005, cando eran 107.
Seimas
dereita|200px O Seimas é o nome do Parlamento lituano, no cal reside o poder lexislativo.
Características
Trátase dunha institución unicameral con 141 membros que son elixidos para un período de catro anos. Ao redor da metade dos seus membros (71) son elixidos por sufraxio universal, e a outra metade (70) segundo un criterio proporcional. Un partido necesita ter polo menos o 5% dos votos para estar representado no Seimas.
Requián, Frades, A Estrada
Requián é un lugar da parroquia de Frades no concello pontevedrés da Estrada na Comarca de Tabeirós - Terra de Montes. Tiña 29 habitantes no ano 2012 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 14 eran homes e 15 mulleres.
Xeografía
Limita con Cuntis, outras parroquias da Estrada, Valga e Pontecesures. Antigamente era un lugar de paso cara a Caldas de Reis, Pontecesures, A Estrada e Santiago de Compostela.
Patrimonio
A capela de Requián comezou a construírse en 1744 por un párroco da zona, coa idea de que os comerciantes, peregrinos, e a propia veciñanza tivese un sitio de oración. En 1748 foi consagrada. A súa primeira imaxe foi a Virxe da Piedade, de pedra, que aínda segue na capela. Máis adiante pasou a adorarse a Virxe dos Milagres, figura de madeira.
Carnizaría
miniatura|[[Annibale Carracci, A carnizaría (cara a 1580). ]] Unha carnizaría, carnicería, cortadoría ou antigamente buxaría é un establecemento onde se comercializan diferentes tipos de carnes crúas dedicadas ó consumo humano. Xeralmente, na carnizaría realízanse as tarefas de procesado finais tales como despezamento e o picado das carnes. O equipamento mínimo dunha carnicería consta dun refrixerador industrial, un soporte para o despezamento, un conxunto de coitelos e un mostrador refrixerado.
Citania: Artes, Letras, Espectáculos
A revista Citania: Artes, Letras e Espectáculos foi unha revista creada por Euloxio R. Ruibal no ano 1998 e posteriormente dirixida por el e máis María Antonia Pérez. A súa base sitúase en Santiago de Compostela e publicou un total de catro números até o ano 2003.
Era unha publicación de carácter crítico arredor das disciplinas artísticas do momento e a súa relevancia, enfocándose nas artes gráficas, escénicas e na literatura nas súas diversas variedades. Contou con múltiples colaboradores en cada un dos seus números sendo algúns deles habituais.
A esta revista asóciase á Galería Citania tamén dirixida por Euloxio R.Ruibal. É importante ter en conta que a revista non ten conexión coa Editorial Citania.
Historia
Citania, a revista, publicou o seu primeiro número no ano 1998, da man de Euloxio R. Ruibal e María Antonia Pérez. Aínda que non tivo unha gran cantidade de publicacións (só publicou catro números), o seu contido artístico tivo un bo acollemento por parte de moitos autores e artistas que axudaron a creación de contidos e mais publicacións.
Un dos puntos fortes de Citania, a maiores do seu estilo crítico, foi a gran diversidade e variedade das creacións que nela se publicaba, xa que os temas tratados variaban desde críticas centradas no campo da literatura comparada até a publicación de obras de teatro, poesía ou narrativa.
A creación desta revista débese principalmente ao impulso e apoio que deron Euloxio R. Ruibal e María Antonia Pérez, incansábeis activistas que foron os principais promotores da súa creación, aportando a idea e iniciando un achegamento aos escritores do momento.
A intencionalidade da revista nun inicio era poder ofrecer un punto de vista crítico sobre a arte do momento e no cal puideran participar grandes ilustres.
Intencionalidade
Citania pode considerarse unha revista cunha gran diversidade en canto a súa temática, principalmente cun punto crítico e científico, mais tamén se consideraba unha revista de entretemento e ocio. Isto comprobase nos diferentes apartados e temáticas que nela encontramos, así como na sección “ Artigos” onde temos artigos de opinión crítica por parte dos autores e expertos no tema a tratar. No extremo oposto, encontramos obras de teatro ou unha sección de poesía para que o lector se poida recrear.
Contidos xerais
Os catro números da revista teñen unha estrutura similar. Nalgúns números algunhas seccións son substituídas por outras mais a esencia principal da revista non desaparece; no primeiro número hai unha sección exclusiva adicada a estudios mentres que perdemos a sección de críticas de libros. A estrutura principal da revista que continuará en todas as posteriores son: artigos, creación, crónicas, libros, notas e conversa.
Colaboradores
A revista contaba cunha serie de colaboradores pertencentes a Universidades tanto de Galiza ( Chema Paz Gago da UDC e Alberto Ruíz Samaniego da Universidade de Vigo), como do resto de España (Camilo Fernández de Valdehorras da Universidade de Barcelona e Enrique Herrera da Universidade de Valencia). Tamén contou con participación do estranxeiro como Germán Gullón da Universidade de Ámsterdam e Emmanuel Larraz da Universidade de Provenza. Por outra banda, a revista contou con colaboradores como Raúl Dans, (guionista en RNE e RCE), Sury Sánchez (autora dramática, actriz e profesora de expresión corporal) ou Mario Camus (guionista e director de cine), todos eles colaboradores da revista moi ligados ao mundo artístico.
Revista 1
Estudios
Notas
Creación
Crónicas
Conversa
Entrevista de José Luís Fernández a Helmuth Riling e Maximino Zumalave
Revista 2
Artigos
Notas
Creación
Libros
Conversa
Conversa entre: Carlos Almuíña Díaz, Xosé Santiago Allegue e Daniel Beiras García-Sabell (Coordinadora da conversación: Mª Antonia Pérez)
Revista 3
Artigos
Notas
Crónicas
Libros
Conversa
Conversa entre: Camus, González Herrán, Hueso e Fra
Revista 4
Artigos
Notas
Crónicas
Libros
Conversa
Conversa entre: Inma López Silva, Alonso Montero, Salvat e Díaz Pardo
Francisco Franco
Francisco Franco Bahamonde, nado en Ferrol o 4 de decembro de 1892 e finado en Madrid o 20 de novembro de 1975, tamén coñecido como o Caudillo ou o Xeneralísimo, foi un militar e ditador español, integrante do alzamento contra o goberno democrático da Segunda República, que desembocou na guerra civil española. Foi investido como xefe supremo do bando sublevado o 1 de outubro de 1936, exercendo como Xefe do Estado de España desde o remate do conflito en 1939 ata o seu falecemento en 1975, e como xefe de Goberno entre 1938 e 1973.
Durante o seu mandato á fronte do exército e da xefatura do Estado, especialmente durante a guerra civil e os primeiros anos do réxime, tiveron lugar múltiples violacións dos dereitos humanos, segundo sinalan numerosas investigacións históricas e denuncias de particulares. A cifra total de vítimas mortais durante o franquismo varía en torno a varios centenares de miles de persoas, que pereceron na súa maioría en campos de concentración, execucións extraxudiciais ou en prisión.
Traxectoria
miniatura|x250px|Casa de Francisco Franco na rúa María de Ferrol. Naceu como Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde Salgado Pardo na casa familiar da rúa María de Ferrol, entón rúa Frutos. Era fillo do intendente da Armada Nicolás Franco y Salgado Araújo e de Pilar Bahamonde y Pardo de Andrade. Era o segundo fillo dos cinco que tivo o matrimonio: Nicolás era o maior, veu a continuación Francisco, Pilar, Ramón (o aviador) e Paz, esta última falecida aos cinco anos de idade.
O seu pai, Nicolás Franco, levaba unha vida moi disipada e o eco das súas andadas chegaban a oídos de Pilar, que se confortaba co rezo e o amor de Deus. Nicolás non tardou en fuxir do fogar matrimonial e en abandonar a familia. Isto sería probablemente unha das razóns polas cales as relacións de Francisco e o seu pai foron sempre moi frías.
Carreira militar
Francisco Franco graduouse na academia de infantería de Toledo en 1910, onde obtén o número 251 entre os 312 cadetes da súa promoción, converténdose en segundo tenente, é dicir, en alférez. Aos poucos días foi destinado para Ferrol no rexemento Zamora número 8. En marzo de 1915 foi ascendido a capitán, cando tiña 22 anos, sendo así o máis novo deste grao no exército español, e é condecorado por dúas veces coa Cruz Vermella do Mérito Militar. Coa idade de 23 anos, por nomeamento do rei Afonso XIII, converteuse no comandante máis novo do exército logo do seu desempeño na guerra do Rif. Tras cinco anos en Marrocos, volve de novo á península, destinado a Oviedo, onde coñece a Carmen Polo y Martínez Valdés, unha rapaciña de familia ben acomodada, coa que vai comprometerse como noivo cando ela só ten quince anos.
España atópase o 13 de agosto de 1917 en estado de guerra debido aos altercados producidos durante a folga xeral convocada polos sindicatos UGT e CNT. En Oviedo o movemento toma unha amplitude tal que os folguistas ameazan con apoderarse da cidade. Franco, á cabeza das súas columnas, recibe a misión de restablecer a orde.
Foi nomeado xeneral de brigada no ano 1926 por méritos de guerra, sendo o máis novo de Europa con esa graduación. En 1933 foi ascendido a xeneral de división. En 1934, durante o período de goberno radical-cedista, como xefe de Estado Maior, dirixiu as operacións para reprimir a insurrección obreira de Asturias.
Na Lexión española
En 1918 coñeceu na Escola central de infantería ao tenente coronel José Millán-Astray, que viña de Marrocos, onde estaba ao mando das tropas regulares. Franco devecía con volver á cabeza dun corpo militar. Os dous homes, cuxos feitos de armas son famosos nos cuarteis, entendéronse rapidamente. Todo parecía achegalos e cando Millán-Astray fundou a Lexión española baseada na Lexión Estranxeira francesa, Franco aceptou naturalmente formar parte dela como o seu segundo e non dubidou en aprazar a data do seu matrimonio.