cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guy Fawkes
Na cultura popular
Na versión en vinilo do álbum de 1986 de The Smiths titulado The Queen Is Dead aparecía gravado o texto "Guy Fawkes was a genius" ("Guy Fawkes era un xenio") preto do centro do disco LP. Pola súa parte o grupo de psychobilly The Krewmen gravou unha canción co título "Guy Fawkes", na que tratan sobre o fracaso da conspiración e o arresto de Fawkes. Guy Fawkes aparece nos videoxogos Travel at your own risk, The Plot e Doctor Who: The Adventure Games - The Gunpowder Plot (neste último xunto a Catesby e Percy), e un personaxe supermutante do xogo Fallout 3 leva o nome de Fawkes.
Nébeda
Non confundir con "néboda", de nome científico Potentilla erecta
A nébeda ou calaminta (Calamintha nepeta (L.) Savi 1798 ) é unha especie botánica herbácea perenne. É un membro da familia das mentas, e é usada en Galicia para cocer coas castañas e facelas máis dixestíbeis. Tamén é común na cociña italiana onde lle chaman mentuccia, nipitella or nepitella. En galego tamén recibe como nomes calaminta e a variante néboda.
Distribución
É nativa do norte de África (Alxeria, Marrocos, Tunisia); oeste asiáico: (Turquía), Cáucaso (Armenia, Acerbaixán, Xeorxia, Rusia, Ciscaucasia, Daxestan); Europa: Reino Unido, Austria, Hungría, Suíza, Moldavia, Ucraína [incl. Crimea], Albania, Bulgaria; Grecia [incl. Creta]; Italia [incl. Sardeña, Sicilia]; Iugoslavia, Francia [incl. Córsega]; España [incl. Baleares, Portugal. Tamén aparece en Galiza.)
Hábitat
Medra en bosques pouco mestos, sebes e lugares incultos, ao pé dos valados e muros.
Usos
Planta ornamental, e medicinal. Úsase para a cocedura das castañas xunto a outras herbas como o fiúncho. Os seus compostos químicos son mentol, pulegona e piperitona.
Propiedades
Principios activos: A esencia contén até o 57% de pulegona, l-mentona e l-alfa-pineno.
Hersham and Walton Motors
Hersham and Walton Motors (HWM) é o concesionario máis antigo do mundo de Aston Martin (logo de adquirir a franquía en 1951), tamén foi un construtor de automóbiles de carreiras. Como construtor, é coñecido pola súa participación na Fórmula Dúas de 1950 a 1953 e na Fórmula 1 en. Os propietarios de HWM George Abecassis e John Heath correron xuntos desde 1946 e en 1948 construíron un coche deportivo de carreiras co chasis dun Alta, embarcándose na construción de coches de carreiras e coches deportivos de carreiras na súa sede en Walton-on-Thames, Inglaterra. O coche de 1948 deulles resultados alentadores polo que construíron un novo auto, esta vez chamouse HW-Alta, foi construído e competiu en 1949; logrou o éxito suficiente para convencer os socios para emprender a fundación dun equipo para a tempada británica de Fórmula Dúas de 1950, estes coches foron coñecidos como HWM.
A pesar de ser un equipo con moi pouco diñeiro, de a, HWM logrou un éxito notable na Fórmula Dúas, enfrontándose ao poderío das marcas continentais en cada carreira. En 1953 foron claramente superados, pero cando a Fórmula cambiou en, John Heath construíu un coche para competir na Fórmula 1. HWM abandonou a nova Fórmula 1 logo de dúas carreiras debido a que seu auto non era nada competitivo. Mentres tanto, aparecera en 1953 o primeiro coche deportivo de carreiras Jaguar con motor HWM, e logrou algo de éxito con George Abecassis no volante. Desde entón e ata 1957, o equipo participou en carreiras de autos deportivos en Gran Bretaña e no continente, ás veces superando os seus competidores oficiais, Jaguar e Aston Martin. Despois da morte de John Heath na Mille Miglia de 1956 en Italia nun coche HWM oficial, Abecassis non desexaba seguir e o programa de carreiras con coches de fábrica só continuou durante un ano.
Nébeda
Propiedades
Cocemento: Unha chisca de follas nunha cunca de auga a ferver.
Hersham and Walton Motors
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Resultados doutros coches HWM
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Abas
Abas pode ser:
Escudo de Navarra
dereita|125px O escudo de Navarra é o escudo que representa a Navarra. Aparece formalmente descrito no artigo 7.1 da Lei Orgánica de Reintegración e Amelloramento do Réxime Foral de Navarra, de 10 de agosto de 1982 que establece: "O escudo está formado por cadeas de ouro sobre fondo vermello, cunha esmeralda no centro de unión dos seus oito brazos de elos e, sobre elas, a Coroa Real, símbolo do Antigo Reino de Navarra".
Características
A descrición actual corresponde ao escudo histórico de Navarra -cadea de ouro sobre fondo de goles- que a lenda relaciona co escudo de armas que o rei navarro Sancho VII o Forte adoptou como propio en 1212, tras a vitoria dos reis cristiáns de Navarra, Castela e León, contra as tropas musulmás, sucedida nas Navas de Tolosa (actual provincia de Xaén), dentro da reconquista da península. As cadeas representarían ás que rodeaban a tenda do rei musulmán Miramamolín o Verde e que Sancho o Forte rompeu coa súa propia espada. E a esmeralda central representa a que o rei vencido levaba sobre o seu turbante.
Investigacións históricas máis recentes sinalan que a verdadeira orixe do escudo non se acha nas Navas de Tolosa nin orixinalmente se trataba de cadeas. Parece ser que a orixe está no selo real que adoptou o rei Teobaldo I de Champaña, sucesor de Sancho VII. No mesmo figuraba o rei dacabalo e portando un escudo blocado, é dicir, cunha bloca ou reforzo metálico nos bordos, en cruz e en aspa. Posteriormente interpretouse que o escudo representaba as armas do rei, como se fixo costume na heráldica posterior, e de aí pasouse a considerar que as armas do reino de Navarra consistían no escudo blocado ou nun carbunclo, con estética moi similar ao posterior, con cadeas. Co paso dos séculos a representación do escudo foi variando, e pasouse a compolo con barras, esferillas e cadeas. Na súa evolución final, atribuír a presenza das cadeas ás das Navas de Tolosa.
En 1910, preparando o sétimo centenario da batalla das Navas de Tolosa, a Deputación Foral aprobou o deseño do escudo e a Bandeira de Navarra realizado por Campión, Altadill e Olóriz, que ese mesmo ano aprobou a Deputación como modelo oficial, representando os elos das cadeas tal e como son os que aínda se conservan procedentes da batalla (as cadeas que figuran no escudo de España, con todo, responden a un deseño anterior, e por iso os seus elos non son alargados senón ovalados).
O escudo sufriu algunhas modificacións en 1931, coa proclamación da II República, (substitución da coroa real por outra). Posteriormente, durante o franquismo, engadiuse a Cruz Laureada de San Fernando, coa que se condecorou a Navarra polo seu papel protagonista durante a guerra civil do 36 a favor do chamado bando nacional. En 1981 recuperouse o deseño de 1910, retirándose a laureada.
Editorial Católica
Editorial Católica é unha editorial española asociada á Igrexa Católica que xogou un importante papel na España do século XX.
Historia
Impulsada pola Asociación Católica de Propagandistas que presidía Ángel Herrera Oria, foi fundada en 1911 ante a política de José Canalejas co obxectivo de crear un gran diario católico independente. Formouse como unha sociedade anónima por accións nominativas.
Durante os anos da II República, os diarios máis importantes da Editorial Católica, en especial El Debate, acataron activamente a doutrina do papa León XIII.
Dispuña en 1936, meses antes de iniciarse a Guerra Civil española, dos diarios madrileños El Debate e Ya, ademais de El Ideal Gallego, La Verdad, Ideal e Hoy de Badaxoz, a Biblioteca Pax e o semanario infantil Jeromín, ademais doutras publicacións semanais de menor importancia e unha axencia de noticias propia, Logos. Durante a Guerra Civil pasou a ser controlada por persoas próximas a Francisco Franco, pero volveu á Igrexa ao finalizar a contenda. Foi elixido como Presidente do Consello de Administración Antonio Escudero.
A editorial atopábase en mala situación económica; as instalacións de Madrid sufriran graves danos, desapareceran os materiais para as linotipias, perdérase a documentación relativa aos accionistas etc. En novembro de 1939 constituíuse unha oficina encargada da recuperación de documentos, que chegou á identificación de preto de 4.500 accionistas. Tivo que reformar o seu plan de publicacións: ademais de El Debate, deixaron de publicarse Jeromín, Lecturas para todos e Biblioteca Pax. Para saír do marasmo económico contratouse a impresión nos talleres da Editorial Católica de El Alcázar, a Hoja Oficial del Lunes, Información Jurídica, La Biblioteca Teatral, El Magisterio Español, Redención, Ecclesia e Signo, publicacións que non pertencían á empresa. Ademais, iniciáronse novos xornais: o 16 de xaneiro de 1940 viu a luz o primeiro número do semanario Dígame, dirixido polo debuxante e humorista, K-Fito, que foi rendible desde o comezo, e en 1941 adquire a revista Letras, que en 1942 se transformou nunha revista de fogar.
En 1942 xa conseguira unha situación económica desafogada. Dispuña en Madrid do diario Ya, que comezaba a consolidarse como un dos de maior lectura en España, o semanario Dígame e a revista Letras. Era propietaria de Ideal de Selecta, o Hoy de Badaxoz e tiña unha participación importante na Editorial Celta, propietaria do Ideal Gallego da Coruña. Ademais, mantiña a axencia de noticias, Logos, coas súas dúas seccións de Información e Colaboración. Adquiriu unha participación na sociedade propietaria do Diario Regional de Valladolid e en 1943 unha parte das accións da sociedade que editaba La Verdad, de Murcia, que pasou a ser filial.
En 1943 e do tronco da Editorial Católica naceu tamén a Biblioteca de Autores Cristianos, (B.A.C.), inspirada por Máximo Cuervo, o seu director até 1970, e José María Sánchez de Muniaín, de longa traxectoria.
Abasolo
Abasolo é o nome de varios concellos de México:
Allón
O topónimo galego Allón pode referirse a:
Bernardo O'Higgins
Bernardo O'Higgins Riquelme, nado o 20 de agosto de 1778 en Chillán (Capitanía Xeneral de Chile) e finado o 24 de outubro de 1842, foi un militar e estadista chileno, considerado pai da patria no seu país. Foi destacada figura na loita da independencia de Chile e foi o primeiro Xefe de Estado de Chile independente baixo o título de Director Supremo entre 1817 e 1823, cando renunciou voluntariamente ao cargo para evitar unha guerra civil, exiliándose no Perú ata a súa morte. Foi Capitán Xeneral do Exército de Chile, Brigadier das Provincias Unidas do Río da Prata, Xeneral da Gran Colombia e Organizador da Expedición Libertadora do Perú.
Primeiros anos
Naceu na facenda de Parral, de propiedade de Simón Riquelme, nas proximidades de Chillán, fillo de Ambrosio O'Higgins, irlandés ao servizo da coroa española, Intendente de Concepción, logo Gobernador de Chile e posteriormente Vicerrei do Perú e de Isabel Riquelme, muller de ascendencia vasca. Aos catro anos, é sacado da casa materna por orde de Ambrosio e levado a Talca, á casa do comerciante Juan Albano Pereira.
Bernardo edúcase primeiramente en Chillán no Colexio de Naturais (xa que nun principio non fora recoñecido polo seu pai; é coñecido como "Bernardo Riquelme"), onde aprendeu a falar mapudungun, debido a que os seus compañeiros eran os fillos de caciques, logo no Colexio do Príncipe en Lima. Logo viaxou a Europa, primeiro a Cádiz onde residiu en varias ocasións na casa do primeiro conde de Maule e despois a Londres, onde estudou no colexio de Richmond. A súa vida en Europa, segundo relatan as súas cartas, foi moi sufrida, estando ata a piques de morrer cando o atacou a febre amarela en Sanlúcar de Barrameda. O conde de Maule foi quizais o único que soubo acollelo.
É en Inglaterra onde coñece ao seu mentor, o venezolano Francisco de Miranda, idealista e independentista, quen lle sinala o camiño para a emancipación da América Española. Esta entrevista é crucial no futuro de O'Higgins.
Regresou a Cádiz en 1799, non logrando adoptar a carreira militar que desexaba. O 3 de abril de 1800 embárcase na fragata "Confianza" con dirección a Bos Aires para regresar a Chile, pero esta é capturada por unha nave de guerra británica, debendo regresar a Cádiz. O seu pai Ambrosio estaba enfermo e esperaba a súa chegada a Chile.
En decembro de 1801 embarcouse unha vez máis cara a Chile e estivo a piques de naufragar en Terra de Fogo. Chegou a Chile finalmente en 1802. Ao ano seguinte púxoselle en disposición dos seus bens, herdando do seu pai, morto en 1801, a facenda San José das Canteiras, de 16.689 cuadras e máis de 4000 cabezas de gando, situada 25 km ao oriente da cidade de Los Ángeles, na cal ampliou as plantacións e os cultivos, mellorou a calidade do gando e construíu unha magnífica casa señorial, chamándose desde aí Bernardo O'Higgins. De cando en cando viaxaba a Concepción e a Chillán, onde quedaba por algunhas tempadas, sendo pronto nomeado en 1804, alcalde desta última, pero debido á súa curta idade, e ás súas múltiples actividades como agricultor e comerciante da súa herdanza, non puido exercer normalmente tal cargo, dous anos despois foi titulado Maestre de Campo como municipal cesante desa mesma cidade.
Polo anteriormente descrito pódese sinalar que, os ollos de Bernardo O'Higgins abríronse á luz da vida ao sur de Chillán Vello, que foi educado ata os 4 anos nesa localidade, logo Talca, e na súa mocidade no estranxeiro, pero que, na actual Provincia do Biobío capital Los Angeles, fíxose home, formouse como agricultor, administrativo, político e militar.
Inicios da Independencia
Ao ocorrer o cabido aberto do 18 de setembro de 1810 e a posterior instauración da xunta de goberno, O'Higgins era Subdelegado da Illa da Laja. Era amigo próximo de Juan Martínez de Rozas, o principal líder da xunta de goberno, e antes da partida de Rozas á capital O'Higgins insistiulle na necesidade de establecer a liberdade de comercio e convocar a un congreso nacional, para que o pobo tomase interese na insurrección. Foi electo deputado por Los Angeles ao primeiro Congreso Nacional de Chile, sendo partidario do grupo máis radical dos que apoiaban a causa da independencia. O 24 de xuño xunto a outros 12 deputados, lanzan unha protesta á xunta de goberno e renuncian aos seus cargos, nun movemento que intenta mover a unha revolución estancada pola supremacía dos moderados no congreso. Os poderes de deputado de O'Higgins son posteriormente ratificados polos veciños de Los Ángeles, así que cando o congreso foi purgado por José Miguel Carrera de numerosos elementos realistas, O'Higgins volveu exercer como deputado, destacándose pola súa proposta de lei de establecer cemiterios en Chile, recuperando unha fracasada iniciativa do seu pai, aínda que esta non chegou a prosperar tampouco en 1811.
miniatura|250px|Batalla do Carballo. No entanto o seu importante labor como deputado, O'Higgins atopábase bastante enfermo para viaxar a Santiago de Chile, polo que faltou a moitas sesións, dedicándose aos seus labores de agricultor e comerciante na súa facenda Las Canteras, nas proximidades dos Angeles.
Cando Carrera deu un segundo golpe de estado para iniciar un goberno personalista, O'Higgins foi chamado para integrar unha xunta de goberno, xunto con Carrera e José Gaspar Marín. Xunto con este último, renunciou o 3 de decembro en protesta polo novo golpe de estado de Carrera, que suspendeu o congreso e instaurou unha ditadura, regresando O'Higgins á súa facenda das Canteras.
Carrera ordenoulle que marchase a Linares para interceptar o paso ao comandante español Melchor Carvajal que se dirixía a Talca. Logrou vencer aos dragóns de Carvajal na praza de Linares, acto que foi unha das primeiras vitorias chilenas da independencia, polo que se lle ascendeu a coronel do exército pola Xunta Gobernativa de Santiago. Para esa data a figura de O'Higgins facía sombra á de Carrera.
Tras varias escaramuzas vitoriosas, O'Higgins dirixiuse ao sitio de Chillán, que resultou un desastre para os patriotas, aínda que combateu cun valor temerario que lle fixo famoso entre os soldados. Como forma de vinganza polo seu apoio á independencia, os realistas queimaron as casas da súa facenda, pincharon os seus campos e tomaron prisioneiras á súa nai e irmá, que despois serían trocadas pola esposa do xeneral Sánchez, e a través do Tratado de Lircay, que recoñecía á Coroa de España, como a autoridade.
O 17 de outubro, no val de El Roble, O'Higgins e os seus homes foron atacados por soldados realistas. No fragor de a batalla O'Higgins lanza a súa famosa frase:
"¡A min Raparigos! ¡Vivir con honra ou morrer con gloria! ¡o que sexa valente que me siga!".
Inclusive tras ser ferido cun balazo, continúa loitando ata que a situación o obriga á retirada. José Miguel Carrera recoñecería o heroísmo de O'Higgins, escribindo no parte da batalla:
Bernardo O'Higgins Xeneral en Xefe
Durante o proceso de Independencia de Chile, logo do desembarco das tropas realistas en Talcahuano, e do fracaso do cerco de Chillán, a Xunta de Goberno de Santiago trasladouse a Talca e nomeou a O'Higgins xeneral en Xefe, depondo xa que logo a Carrera.
O'Higgins resistiuse tres meses a aceptar o mando; o 28 de xaneiro de 1814 só cando Carrera se resignou e retirarse a Concepción aceptou tomar o mando. Só dous días despois de asumir o mando desembarcaría unha nova expedición española, dirixida por Gabino Gaínza, con máis recursos que a expedición de Pareja
Os realistas toman Concepción e Talca. Realízase unha nova campaña, pero a diferenza da anterior esta resulta un desastre para as armas chilenas, con derrotas nas batallas de El Quilo e o Membrillar; subscribe o Tratado de Lircay coartado polo secuestro dos seus familiares, en que se recoñece a "lexitimidade do coloniaxe". O'Higgins perdeu gran parte da súa reputación por esta capitulación.
Carrera négase a aceptar tal situación e co apoio do presbítero Julián Uribe dá un cuartelazo, derrubando o goberno do Director Supremo Francisco de la Lastra e retomando o mando no Exército. O 29 de xullo de 1814 celebrábanse en Talca un cabido aberto e outra xunta de guerra que acordaron descoñecer ao novo goberno e depolo polas armas. O'Higgins marcha cara á capital, combatendo contra as forzas de Carrera dirixidas polo seu irmán Luís Carrera na Batalla das Tres Acequias (26 de agosto de 1814), que resultou nunha derrota para O'Higgins.
Coa chegada dunha nova expedición española ao mando de Mariano Osorio, Carrera e O'Higgins reconcílianse, póndose este último baixo as ordes do primeiro.
O Desastre de Rancagua
Para enfrontar aos realistas O´Higgins elixiu ocupar Rancagua, contrariando a José Miguel Carrera que vía máis oportuno ocupar a Angostura de Paine. O 25 de setembro de 1814 O'Higgins fortificaba todos os accesos da praza.
O 1 de outubro, con 4500 realistas e dezaoito canóns, máis do dobre de forzas que os seus inimigos, Osorio presentouse fronte a Rancagua. Non existiu posibilidade de contactar as divisións que comandaban Juan José Carrera e José María Benavente, polo que O'Higgins decidiu refuxiarse na vila. Apostáronse nas catro rúas que desembocan na praza canóns atrincheirados. Tras un primeiro intento errado de tomar a praza, Osorio decide bombardear as trincheiras e asaltar as catro trincheiras simultaneamente. Con todo os patriotas resistiron ata o anoitecer, cando a escuridade terminou coa loita, aínda que xa sen auga pois os realistas cortaron o rego que vertía auga na cidade.
O Exército dos Andes
miniatura|300px|Monumento ao [[Brigadier das Provincias Unidas do Río da Prata e Libertador de Chile Bernardo O'Higgins en Bos Aires, Praza República de Chile Arxentina.]] Trasladouse a Santiago cos sobreviventes, onde se entrevistou por última vez con Carrera, quedando de manifesto a inimizade destes dous homes. O'Higgins marchou cara a Arxentina xunto á súa nai e irmá. Despois do paso pola cordilleira, o 16 de outubro O'Higgins finalmente chegou a Mendoza, sendo recibido ao día seguinte por Juan MacKenna e por José de San Martín.
Completados os preparativos, o exército emprendeu marcha o 21 de xaneiro de 1817. Cruzan a cordilleira polo paso dos Patos, liberan Putaendo no Combate das Coimas (7 de febreiro de 1817) e San Felipe el Real. Reúnense en Curimón coas tropas de Las Heras, procedentes de Santa Rosa de Andes, e diríxense aos cerros de Chacabuco. O 12 de febreiro, na costa Chacabuco, enfrontáronse ao exército realista dirixidas polo Coronel Rafael Maroto. O'Higgins cargou heroicamente contra os españois, acto que o coronel Estanislao Soler acusaría de insubordinación. Ao día seguinte unha xunta ofreceulle a dirección do país ao xeneral San Martín pola súa gran colaboración na xornada anterior, pero este negouse a aceptar o cargo. Logo douscentos veciños de Santiago proclamarían a Bernardo O'Higgins Director Supremo da nova nación. Este feito dá comezo á chamada "Patria Nova".
O'Higgins, Director Supremo da Nación
miniatura|200px|Carta de José de San Martín a Bernardo O'Higgins na que lle comunica a vitoria patriota na [[Batalla de Maipú. Colección do Arquivo Nacional de Chile..]] O 2 de febreiro de 1818, en Talca, asina o Acta de Independencia de Chile, que foi xurada na Praza de Armas de Santiago o 12 de febreiro do mesmo ano. Cabe destacar que creou o primeiro cemiterio non católico, xa que a igrexa católica daqueles anos non permitía o enterro a persoas non católicas en solo sagrado polo cal creou o cemiterio xeral, tamén prohibiu o uso de escudos nas fachadas das casas palacios dos adiñeirados da época, soñou coa igualdade social á parte de ser un prócer da patria chilena. Converteuse no Libertador de Chile.
Nese ano, naceu o seu fillo natural, Pedro Demetrio O'Higgins, nado da súa relación amorosa coa que fose a seu amante, a dama crioula Rosario Puga.
Debido á presenza de tropas realistas en Talcahuano, O'Higgins manda unha expedición para terminar con esas tropas, con todo unha noticia alarmante puxo fin á situación. Chegaron noticias dunha nova expedición realista, encabezada por Mariano Osorio.
Os realistas atacaron de sorpresa o 19 de marzo de 1818 en Cancha Raiada, derrotando os patriotas na que O'Higgins saíu gravemente ferido dun brazo. Créndoselle morto a el e desesperando a San Martín, Manuel Rodríguez tomou o poder tras un discurso ante o Cabido en Santiago, e ser electo por aclamación do pobo. Ao coñecer as noticias, O'Higgins marchou de inmediato a Santiago desoíndo as recomendacións do seu médico, restablecendo a orde e reorganizando as forzas patriotas.
O 5 de abril, as forzas chilenas e arxentinas comandadas por San Martín enfrontáronse aos realistas de Osorio na Batalla de Maipú. O'Higgins saíra da capital esa mesma mañá e dirixiuse cara a Maipú cuns mil milicianos chegando para participar no desenlace final da batalla. Ao chegar ao campo de batalla O'Higgins abrázase con San Martín dialogando o seguinte.
En materia política, proclamou dúas cartas fundamentais, a Constitución de 1818 e a Constitución de 1823, con el como director supremo e cun congreso bicameral, con cámara de deputados e de senadores.
Entre as súas obras destacan a creación da Escola Militar, destinada á preparación da oficialidade para o Exército de Chile; a creación da Academia de Gardamariñas o 4 de agosto de 1818, que hoxe é a Escola Naval, organización do mercado de abastos, difundiu o uso da vacina antivariólica e creación da Xunta médica nacional, reabriu o Instituto e a Biblioteca Nacional, transformou o basural da Cañada na Alameda das Delicias (hoxe Alameda Bernardo O'Higgins), mellorou o alumado público, terminou a Canle do Maipo; fundou as cidades de Vicuña, San Bernardo e La Unión, e iniciou as construcións dunha capela onde hoxe se atopa o Templo Votivo da nosa Señora do Carmen en Maipú.
Gobernou en forma autocrática durante os seis anos seguintes, baixo un marco legal feito á súa medida; as decisións tomadas por O'Higgins trouxeron como consecuencia a inimizade declarada e furibunda do clero realista (encabezada polo Bispo de Santiago, José Rodríguez Zorrilla) e dos terratenentes aristócratas, que vían ameazado o seu poder legado desde a época da Colonia.
O seu goberno viuse escurecido por unha serie de "crimes de estado" dos que se lle inculpou, tales como o asasinato en Tiltil de Manuel Rodríguez por orde de Bernardo de Monteagudo, o fusilamento en Mendoza de Luís Carrera e Juan José Carrera polo intento de golpe na cidade e posteriormente José Miguel Carrera debido ás súas montoneiras na Arxentina, son feitos que fan cada vez máis impopular a xestión de O'Higgins á cabeza do país e que, ao cabo, marcaría o inicio do fin do seu goberno.
A situación económica do país non marchaba ben, e para maiores desgrazas o 19 de novembro de 1822 un terremoto azoutou a zona central do país. Buscando unha solución aos problemas financeiros, en 1822 manda a Antonio José de Irisarri para contratar un empréstito en Inglaterra de 1 000 000 de libras, obtido tras arduas negociacións.
O descontento cara ao seu goberno vaise facendo progresivamente maior, a nova Constitución de 1822 é vista pola opinión pública como un intento desesperado por aferrarse ao poder, e provoca o levantamento das provincias dirixido por Ramón Freire. A pesar de que conta con tropas leais e co diñeiro do préstamo inglés, desexa evitar unha inminente guerra civil, polo cal renuncia o 28 de xaneiro de 1823, entregando o mando a autoridade que designase o pobo de Santiago, nomeándose unha xunta de tres persoas.
O Pataqueiro, Santa María de Ois, Coirós
O Pataqueiro é un lugar da parroquia de Santa María de Ois no concello coruñés de Coirós, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 estaba despoboado.
Musine Kokalari
Musine Kokalari, nada en Adana o 10 de febreiro de 1917 e finada en Rrëshen o 13 de agosto de 1983, foi unha activista política, cultural e escritora albanesa do século XX. Xunto con Selfixhe Ciu e Jolanda Kodra foi unha das primeiras escritoras en Albania.
Bernardo O'Higgins
O'Higgins, Director Supremo da Nación
miniatura|250px|Abdicación de Bernardo O'Higgins.
Musine Kokalari
Traxectoria
Naceu en Adana, no sur de Turquía no seo dunha familia orixinaria de Gjirokastër e que tiña entre os seus parentes distantes a Enver Hoxha coa que Musine mantivo correspondencia ao longo da década de 1930. En 1920 volveu coa súa familia a Albania, onde comezou a escola primaria en Gjirokastër. A súa familia mudouse a Tirana nove anos despois de regresar á súa terra natal. O seu irmán, Veisimi, abriu unha librería na capital a mediados dos anos trinta e Musine converteuse nunha ávida lectora.
Bernardo O'Higgins
O'Higgins, Director Supremo da Nación
Lida o acta, O'Higgins tomou xuramento aos membros da xunta e fíxolles entrega do mando, pronunciando a seguinte arenga:
Musine Kokalari
Traxectoria
En 1937 graduouse no Instituto Pedagóxico Raíña Nai e nese ano comezou a publicar artigos co sobrenome de Muza sobre temas sociais na revista Shtypie e ao ano seguinte continuou os seus estudos na Universidade de Roma La Sapienza ata a súa graduación en 1941 cunha tesiña sobre o poeta Naim Frashëri. Durante a súa estadía en Italia escribiu un diario en italiano, coa intención de publicalo, sobre as súas experiencias que saíu do prelo postumamente, en 2016, como ''La mia vita universitaria. Memorie di una scrittrice albanese nella Roma fascista (1937-1941)''. Xa en Roma participara de movementos clandestinos antifascistas e anticomunistas e de volta a Albania con Mit'hat Aranit e outros foi unha dos fundadores do Partido Socialdemócrata en 1943 do que redactou os seus estatutos.
Arresto e persecución
esquerda|miniatura|Selo postal dedicado a Musine Kokalarit en 2017 Tras da Segunda Guerra Mundial abriu unha librería e a Liga de Escritores e Artistas, dirixida polo comunista moderado e ministro de cultura Sejfulla Malëshova, convidouna a ingresar no seu seo. Perseguida por reclamar xustiza polo fusilamento en 1944 dos seus irmáns polos comunistas e co antecedente de ser a fundadora do partido socialdemócrata e do seu órgano de prensa Zëri i lirisë, detivérona o 17 de xaneiro de 1946, no medio dunha purga dentro do Partido Comunista que incluíu a Malëshova, e mantíverona 17 días en prisión. O 2 de xullo dese ano un tribunal militar de Tirana condenouna a vinte anos de cárcere comosaboteadora e inimiga do pobo.
Bernardo O'Higgins
Exilio e morte no Perú
miniatura|300px|Casa onde viviu o seu exilio e morreu o Libertador O'Higgins en [[Lima, Perú (Actualmente conservada pola Pontificia Universidade Católica do Perú).]] O 19 de xullo de 1823, embarca no porto de Valparaíso na corveta inglesa Fly, para nunca máis tocar en vida solo chileno. Orixinalmente o seu destino era Inglaterra, pero radicouse no Perú. O Estado Peruano acólleo e obséquialle a Facenda de Cuiva e a Facenda Montalván (na cal reside), as dúas situadas en San Vicente de Cañete, na actual Región Lima. Viviu pobremente dedicado á agricultura, e cando Simón Bolívar libera definitivamente Perú, O'Higgins participa na recepción ao Libertador pero non recibe responsabilidade algunha. Posteriormente Bolívar outórgalle o grao de Xeneral da Gran Colombia aínda que o prócer chileno non participe en ningunha batalla. Tampouco existe parte oficial algún que estando no Perú participe en batalla co Exército Libertador, tampouco decreto oficial de grao militar ou título conferido.
Musine Kokalari
Obra
miniatura|Musine Kokalari durante o seu xuízo Ao aparecer o seu primeiro libro converteuse na primeira escritora de Albania en publicar un libro de ficción, foi en xullo de 1940 so o título de "Siç më thotë nënua plakë", e constitúe unha recolleita de 10 contos inspirados no folclore tosco e na afouteza da muller albanesa e escritos no dialecto tosco de Gjirokastëre e do que se fixo eco un dos máis influentes escritores albaneses, Lasgush Poradec que publicou unha crítica sobre o libro o 30 dese mes. En 1944 apareceu a segunda recolleita de contos, Rreth vatrës e en xaneiro de 1945, publicou o seu terceira, "Sa u tund jeta". En 2009 apareceu o primeiro volume das súas obras co título de Vepra vëllimi i parë editadas por Novruz Xh. Shehu.
Bernardo O'Higgins
Exilio e morte no Perú
En 1836, a inicios da creación da Confederación Perú-Boliviana, Bernardo O'Higgins atopábase en Lima. O 20 de decembro de 1836 envía unha carta a San Martín manifestándolle unha favorable impresión sobre Santa Cruz. O'Higgins defende o dereito de integrarse como unha soa nación o Alto Perú e o Baixo Perú, adheríndose ao integracionismo de Santa Cruz. De igual xeito está en contra da política belicista de Diego Portales ..
Musine Kokalari
Recoñecemento
Musine Kokalari estivo entre os primeiros 30 escritores encarcerados que rexistrou eh 1960 o Trinity Committee ( precursor do PEN Club).
En 1993 o presidente Sali Berisha, declarouna, a título póstumo, "mártir da democracia" e unha escola de Tirana leva o seu nome.
Bernardo O'Higgins
Exilio e morte no Perú
miniatura|300px|A cripta de Bernardo O'Higgins situada na [[Praza da Cidadanía.]]
O 8 de agosto de 1839, o Goberno chileno restitúelle, o grao de Capitán Xeneral do Exército de Chile, coa súa respectiva antigüidade.
Postulou desde Lima á presidencia, obtendo só 1 voto, polo tanto foi derrotado por Manuel Bulnes.
O 6 de outubro de 1842, o Congreso Nacional de Chile recoñécelle o dereito a gozar dos seus soldos, o cal abríalle a porta para volver ao país. Tras dirixirse ao Callao para embarcarse a Chile, o 28 de setembro de 1842, sentiuse desfallecer. O doutor Young, que o asistía, ordena trasladalo a Lima, logo dun novo ataque experimentado o 3 de outubro. Ás 12.30 do 24 de outubro de 1842 á idade de 64 anos, faleceu Bernardo O'Higgins na cidade de Lima, produto dun problema cardíaco, pero antes de falecer, na súa agonía, escoitouse a palabra: Magallanes
Os seus restos foron sepultados en chan peruano grazas á caridade da súa veciñanza e foron repatriados en 1869, contravindo os seus expresos desexos de ser sepultado na cidade de Concepción. Por longo tempo permaneceron nun sarcófago de mármore de Carrara no Cemiterio Xeral de Santiago, ata que o 20 de agosto de 1979 a urna foi trasladada por orde de Augusto Pinochet ao Altar da Patria, á entrada da Avenida Bulnes, fronte ao Palacio de la Moneda.
O 18 de outubro de 2004 os restos de O'Higgins foron levados temporalmente ata a Escola Militar, debido á construción da nova Praza da Cidadanía. Permaneceron alí ata o 10 de marzo de 2006 cando o seu corpo foi trasladado, agora en forma definitiva, á nova cripta subterránea do Libertador, no mesmo espazo que ocupaba o Altar da Patria.
O 15 de agosto de 2007, a casa onde residiu os seus últimos anos en San Vicente de Cañete foi seriamente afectada por un terremoto. Actualmente aínda residen en Cañete a maioría dos descendentes de Demetrio O'Higgins, fillo único do procer chileno, falecido en 1868 e orixe da súa familia peruana que a dicir do historiador Antonio Zapata son os únicos descendentes directos do heroe chileno.
A principios de 2009 foi restaurada a casa onde viviu en Lima, sendo esta administrada agora pola Pontificia Universidade Católica do Perú e restaurada pola empresa JL Conserva EIRL
Bibliografía
Todos os textos están en castelán
R.I.P.D.
R.I.P.D. é un filme estadounidense dirixido por Robert Schwentke que foi estreado no 2013.
Sinopse
Nick Walker e Roy Pulsipher son dous policías especiais. Nick acaba de morrer, pero é chamado para traballar con Roy, un axente que morreu hai centos de anos. Ambos forman parte do “Rest In Peace Department”, cuxo obxectivo é perseguir ós mortos que habitan no mundo dos vivos e mandalos ó inferno. A Nick cústalle facerse á idea da súa condición de morto, e non acepta estar lonxe da súa esposa, á que envía sinais para que se decate da súa presenza.
Pelota valenciana
miniatura|Partido de [[llargues no Carrer de Benimagrell, Sant Joan d'Alacant.]] 300px|miniatura|"Joc de pilota", de [[Josep Bru i Albinyana. Cadro costumista de 1881.]]
A pelota valenciana, (en valenciano, pilota valenciana), é un deporte tradicional xogado na Comunidade Valenciana, variante do xogo de pelota, que pode practicarse en varias modalidades na cal se enfrontan un o máis contrincantes formando dous equipos que compiten arrebolando unha pelota, golpeándoa coa man núa, ou con lixeiras proteccións.
O nome de pelota valenciana utilízase para distinguilo doutras variantes como a vasca, xogada normalmente contra un muro ou frontón.
Historia
Non se sabe de certo a orixe da pelota valenciana, aínda que o relacionan co jeu de paume medieval francés, do cal derivarían tamén outros xogos de pelota, como a pelota vasca ou a irlandesa, e as modalidades a raias de todas partes de Europa (kaatsen, longue paume, pallone, ...), así coma outros deportes con ferramenta, coma o tenis.
A modalidade máis antiga son as Llargues, da cal derivan variantes como a perxa ou a pilota grossa, que, á súa vez, dá lugar ás galotxetes e a galotxa, a cal é o paso previo á escala i corda, a modalidade máis prestixiosa hoxe en día. Por outra banda está o raspall, a outra modalidade profesional. Caso á parte é o do frontón e os frares, as únicas modalidades de xogo indirecto, é dicir que a pelota debe golpear contra unha parede.
Hai constancia da práctica da pelota nas rúas de Valencia xa no século XIV, e no século XVI houbo até 13 trinquets. O xogo, porén, foi abandonado polas clases altas, quedando só como deporte para as clases baixas, as cales mantivérono nas aldeas. Foi un longo abandono e que case fixo esquecelo coa chegada do fútbol e os coches ás rúas.
Instalacións
dereita|230px|miniatura|[[Trinquet para xogar a Escala i corda visto dende a galeria do dau.]] A pelota valenciana pode disputarse en diferentes lugares.
Modalidades
Existen diversas modalidades de pelota valenciana aínda que se poden dividir en dous grandes bloques: estilo directo (estil directe) e estilo indirecto (estil indirecte):
Estilo directo
No estil directe os equipos atópanse fronte a fronte e débese enviar a pelota dunha metade do campo á outra.
Por orde alfabética, as modalidades recoñecidas pola Federació de Pilota valenciana son:
dereita|230px|miniatura|[[Escala i corda.]]
Estilo indirecto
No estil indirecte os dous equipos comparten cancha e enfróntanse lanzando a pelota contra un elemento (muro), nomeado frontó. Logo de que a pelota rebote tócalle ao equipo contrario.
Modalidades de estilo indirecto:
De todas estas modalidades a máis estendida é a de escala i corda que, xunto coa do raspall, é a única que conta con xogadores profesionais. Populares tamén son a galotxa nas provincias de Castelló e Valencia; e en toda a provincia de Alacant a modalidade a llargues. O xogo en frontón está gañando adeptos debido á gran cantidade de instalacións dispoñíbeis e aos diversos desafíos que enfrontaron nos últimos anos a pelotaris valencianos e vascos. Por último as galotxetes e o frare atópanse cada unha delas restrinxidas practicamente a unha poboación.
Oplegnátidos
miniatura|300px|Oplegnathus fasciatus Os Oplegnátidos (Oplegnathidae) son unha familia de peixes mariños, incluída na orde dos Perciformes. Distribúense polo Xapón, sueste de Australia ata Tasmania, illas Galápagos e costa occidental de Suramérica, así como nas costas de Suráfrica.
Pelota valenciana
Historia das modalidades
Os llargues son a modalidade máis antiga da pelota valenciana, xogada arredor do País Valenciano (ou substituída por outra variante en tempos recentes), non obstante, tódolos documentos que falan da pelota coinciden en que eran xogados no carrer e polo sistema das ratlles (raias), metades do campo separadas e móbiles ao longo da partida.
Oplegnátidos
Características
Corpo oblongo e comprimido, cuberto de pequenas escamas ctenoideas. Boca termina, cos dentes fusionados, formando nos adultos un pico similar ó dos papagaios. Poden alcanzar talles máximos de 90 cm.
Na aleta dorsal, única, presentan unhas 12 espiñas e 11-22 raios brandos; nos adultos, as espiñas son máis curtas que os raios brandos, mentres que nos xuvenís son da mesma altura e continuas. Na aleta anal teñen tres espiñas e 11-16 raios brandos. Caudal furcada,
Aliméntanse de percebes e moluscos.
Clasificación
Só contan cun xénero, Oplegnathus, con sete especies.
Pelota valenciana
Historia das modalidades
Dos llargues escindiuse a modalidade do raspall, a cal non emprega as ratlles mais tampouco ten separación patente da cancha de xogo.
A corda no medio do carrer ou trinquet é unha invención atribuída ao José Vicente Rise Calatayud (o Nel de Murla) nos arredores do 1910. Deste xeito evitábanse as discusións sobre a colocación exacta de cada ratlla e favorecíase un xogo máis vistoso, ao pasar a pelota sobre a corda. Aínda que modalidades coa corda no medio e con ratlles xa había, como mínimo, dende o século XVIII, como a Pilota grossa xogada no Trinquet da Abdet.
Unha variante dos llargues é a Perxa, na que o saque faise pasando a pelota sobre unha corda e caendo nun espazo limitado (o dau), para despois xogar ás ratlles, o que daría paso á galotxa, coa corda de saque e a do medio campo. E á vez, a galotxa sería o paso previo á escala i corda, da que só resta a corda no medio do trinquet.
Caso á parte é o frontó, do cal se teñen as primeiras noticias a finais do século XIX de mans de pelotaris vascos. A orixe dos frares (un xeito de frontó) de 3 paredes inda é descoñecida.
Material de xogo
230px|miniatura|De esquerda a dereita, unha pelota de vaqueta, de badana, de tec e de galotxetes. Abaixo, unha luva.
Pelotas
Existen diversos tipos de pelota segundo a modalidade:
Vestimenta
Na pelota valenciana os xogadores non portan ningún uniforme, senón que visten de vermello ou de azul, sendo o vermello a cor do equipo teoricamente máis forte. Esta diferenciación parece feita para a xente que queira apostar.
Até non hai moitos anos na escala i corda era costume vestir de branco, é dicir, pantalóns longos e camisola branca, cunha faixa da cor correspondente. Hoxe en día, coa presenza da televisión, son as camisolas de color vermello ou azul as que diferencian o equipo de xogadores. Así mesmo, non é estraño velas con reclamos publicitarios estampados.
No respall, os pantalóns son curtos, xa que os longos estorban nos frecuentes movementos de axeonllarse pera raspar a pelota no chan.
Luvas
Utilízanse para protexer as mans á hora de golpear a pelota. Son de pel de año e no cobren os dedos. Están formadas por un triángulo de pel destinado a cubrir a palma da man contando cunha suxeición á altura dos cotobelos. Para suxeitalos átanse á man cun par de cordas enlazadas. Debido á súa lixeireza non ofrecen suficiente protección polo que normalmente engádenselle naipes, pranchas de aceiro ou esponxas debaixo delas cubríndoos posteriormente con esparadrapo. Xeralmente esta protección utilízase tamén nos dedos.
Dedais
Os dedais (didalets), utilízanse para xogar ao raspall. Están fabricados con pel ou intestino de porco. Para colocalos engádese unha chisca de algodón para axustar a forma do dedal á do dedo.
Apostas
O espectadores do xogo poden apostar a calquera dos dous equipos, e o trinquet e o marxador embólsanse ambos unha comisión das apostas.
Compoñente social
As partidas de pelota, os trinquets e todo aquilo relacionado coa pelota sempre utilizou o valenciano coma lingua predominante, incluso nos anos da ditadura de Francisco Franco, polo que foi un refuxio para a lingua que serviu para manter o seu uso. Por iso algúns valencianos considérano o seu deporte nacional. A lingua valenciana incorporou diferentes expresións da pelota, destacando sen lugar a dúbidas va de bo (en galego: algo que vai xa en serio), frase que se utiliza para indicar que se dá por rematado o quecemento e comeza a partida propiamente dita.
Joc internacional
Se ben é certo que moitas modalidades da pilota valenciana son autóctonas e únicas, tamén é certo que forma parte dun conxunto de deportes cunha orixe común. Foi recentemente, co reencontro destes xogos de pelota que xurdiu a iniciativa de enfrontar aos mellores deportistas no chamado Joc internacional, unha modalidade moi semellante aos llargues que pon en común os diferentes xogos de pelota practicados arredor de Europa e América.
Esta modalidade, inventada pola Federació de Pilota valenciana (integrada na Confederación Internacional de Xogo de Pelota), é a escusa para xogar anualmente (dende o 1993) os Campionats Internacionals de Pilota.
Pelota vasca
Antigamente, as modalidades de pelota vasca preferidas no País Vasco eran o "bote luzea", o "mahi jokoa" e o "laxoa". As dúas primeiras xa desapareceron, mentres que a última inda se practica no val de Baztan e no País Vasco francés. As descricións que se conservan eran de todo idénticas ás Llargues valencianas, mais cunha pelota de maior peso e volume.
A mediados do século XIX o pelotari "Chiquito de Eibar" popularizou o estilo indirecto, chamado "ble", é dicir, xogar á pelota contra a parede, do cal o actual frontón vasco é a súa evolución autóctona.
En outubro de 2006, por primeira vez, un equipo xuvenil navarro xogou a Llargues contra un de Valencia no Dia de la Pilota celebrado en Valencia. Mais, actualmente, o contacto entre os dous deportes veñen limitados ao frontón, monopolístico para os vascos e minoritario para os valencianos. Ás veces organízanse partidas de exhibición, coma o Open Ciutat de Valencià, cun regulamento particular (a lonxitude da cancha, por exemplo), e unha pelota dun peso e diámetros intermedios entre os habituais para cada modalidade.
Xogos Olímpicos de Barcelona
A pelota valenciana foi un dos deportes de exhibición das Olimpíadas de Barcelona en 1992.
Pelotaris
Xogadores de pelota valenciana que marcaron época:
Profesionais
Escala i Corda:
Raspall:
Afeccionados
Frontó:
Galotxa:
Llargues:
Perxa:
Raspall:
A pelota valenciana na arte
dereita|miniatura|230px|Miradoiro do Bellveret de [[Xàtiva. Obra de Manuel Boix.]] No 1992, o artista valenciano Manuel Boix expuxo uns gravados en auguaforte e esculturas con motivos da pelota valenciana baixo o título de El punt dins el moviment.
Abia
Abia pode referirse á:
Roger Bannister
Roger Gilbert Bannister, CBE, nado en Harrow, Londres, o 23 de marzo de 1929 e finado en Oxford o 3 de marzo de 2018, foi un atleta mediofondista e neurólogo británico. Foi a primeira persoa da historia capaz de correr unha milla (1609 metros) en menos de catro minutos. Trala súa carreira deportiva comezou a traballar como neurólogo, chegando a ser o reitor do Pembroke College de Oxford antes de retirarse en 2001.
Violante de Aragón
Violante de Aragón e Hungría, nada en Zaragoza en 1236 e finada en Roncesvales, Navarra, en 1300-01, foi infanta de Aragón e raíña consorte de Castela (1252–1284) por ser esposa de Afonso X o Sabio. Era filla de Xaime I o Conquistador e da súa segunda muller, Violante de Hungría.
Roger Bannister
Traxectoria
Bannister era fillo dunha familia adiñeirada e educouse nalgunhas das mellores escolas de Inglaterra. Compaxinou o atletismo cos seus estudos de medicina na Universidade de Oxford.
Violante de Aragón
Biografía
O día 26 de decembro de 1246 contraeu matrimonio na Colexiata de Valladolid, co rei Afonso X o Sabio.
Roger Bannister
Traxectoria
En 1950 logrou unha medalla de bronce nos 800 metros dos Campionatos de Europa disputados en Bruxelas. Dous anos máis tarde participou nos Xogos Olímpicos de Helsinqui, onde estivo preto de conseguir unha medalla, finalizando cuarto nos 1500 metros con 3:46,0.