cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dolmen de Dombate
Conservación e musealización
miniatura|Vista da parte posterior onde se aprecia a altura das pedras. Imaxe do ano 2013. Este segundo concurso foi gañado polo arquitecto coruñés Francisco Vidal Pérez que levou a cabo o proxecto de recuperación do dolmen de Dombate cun proxecto co que o dolmen megalítico gozaría do "máximo respecto", reducindo ao mínimo os elementos expositivos, que se trasladaron ao centro de recepción de visitantes. Así, o arquitecto coruñés propuxo intervencións que axudaban a "soster e conservar" o monumento, con criterios de integración na paisaxe e territorio.
Nese ano do 2008 deuse por perdido o dolmen antigo, o cal era considerado por expertos, como Bello Diéguez, como a característica principal deste dolmen e o que o facía especial e diferente a outros moitos do mundo.
No 2011 completouse a cuberta que protexe ó dolmen da intemperie, se ben seguían os traballos de restauración e estudo. Esta presentación ó visitante xunto a que a intervención implicaba alterar a situación encontrada recibiu críticas por restar criterio histórico ó conxunto. O Centro Arqueolóxico foi inaugurado en marzo do 2011.
No ano 2012 instalouse unha réplica da cámara no Centro de Recepción de Visitantes, xa que o acceso á orixinal está prohibido para evitar unha maior deterioración do monumento, e contén tódolos detalles do mesmo. Esta réplica supuxo un desembolso de 83.000 euros por parte da Deputación da Coruña.
O dolmen atópase dentro dun proxecto de recuperación e musealización que ten como obxectivo convertelo nun centro de interpretación do megalitismo, o Parque Arqueolóxico do Megalitismo da Costa da Morte, e que é un dos catro centros de interpretación que constitúen a Rede Galega do Patrimonio Arqueolóxico.
Amando Castroviejo
Amando Ricardo Castroviejo Nobajas, nado en Sorzano (A Rioxa) en 1874 e finado en Santiago de Compostela o 7 de agosto de 1934, foi un profesor e político español.
Traxectoria
miniatura|Amando Castroviejo con [[Xosé María Castroviejo|Xosé María, Concha, Pilar e Ana María. 1926.]] Foi catedrático de Dereito Político da Universidade de Granada (1896) e despois catedrático de Economía e Facenda da Universidade de Sevilla. Instalado en Santiago de Compostela onde casou, foi catedrático de Economía Política e Facenda Pública na Universidade de Santiago de Compostela dende 1907. Foi propagandista do agrarismo católico, do catolicismo social e impulsor da Previsión Social. Foi concelleiro de Santiago de Compostela na ditadura de Primo de Rivera e promotor da democracia cristiá. Colaborou en Cronique Sociel de France, Revue Catolique de Cuestions Sociales e Revista de Ciencias Sociales. Foi membro da Academia de Ciencias Morales y Políticas. Foi soterrado xunto á igrexa parroquial de Coiro (Cangas).
Obras
miniatura|Lápida en Coiro, Cangas.
Vida persoal
Foi pai de Xosé María e Concha Castroviejo.
El Radical (Vigo)
El Radical foi un semanario editado en Vigo en 1896.
Traxectoria
Apareceu en outubro de 1896. De tendencia republicana, estaba dirixido por José Quintas da Vila e editouse nos obradoiros de Cedeira e Fariña. Cesou co número 11 nese mesmo ano. Sucedeuno La Defensa.
A Pedriña, Berdeogas, Dumbría
A Pedriña é un lugar da parroquia de Berdeogas no concello coruñés de Dumbría na Comarca de Fisterra. Tiña 27 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 13 homes e 14 mulleres.
Real Federación de Fútbol dos Países Baixos
A Real Federación de Fútbol dos Países Baixos (KNVB) (en neerlandés: Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond, en inglés: Royal Netherlands Football Association) é o organismo encargado da organización do fútbol nos Países Baixos, cuxa sede está en Zeist.
Foi creada en 1889 e foi unha das asociacións fundacionais da FIFA en 1904 e da UEFA en 1954. Encárgase da organización das ligas profesionais neerlandesas (Eredivisie e Eerste Divisie), as ligas de afeccionados e a Copa KNVB, así como os partidos da Selección de fútbol dos Países Baixos nas súas distintas categorías.
Sendai
Sendai (仙台市, せんだいし, Sendai-shi) é un concello da prefectura de Miyagi no Xapón. Está situado ó sur da rexión de Tōhoku e no centro da prefectura, ó noroeste da illa de Honshū. Ten 783,54 km² de superficie, unha poboación de 1.032.256 habitantes (2009) e unha densidade de poboación de 1.320 hab./km².
O concello de Sendai limita cos concellos de Shikama, de Taiwa, de Tomiya, de Rifu, de Tagajō, de Shichigahama, de Natori, de Murata, de Kawasaki (son prefectura de Miyagi); de Obanazawa, de Higashine e de Yamagata (da prefectura de Yamagata).
División administrativa
O concello de Sendai divídese en 5 barrios (ku 区): dereita|250px|miniatura
Gary Coleman
Gary Wayne Coleman, nado o 8 de febreiro de 1968 en Zion e finado o 28 de maio de 2010 en Provo, foi un actor estadounidense.
Traxectoria
Coleman é coñecido polo seu papel de Arnold Jackson na comedia de situación Diff'rent Strokes (1978–1986) e pola súa pequena estatura de adulto, xa que naceu cunha enfermidade conxénita do ril que lle provocou nefrite, unha destrución autoinmune do ril, que detivo o seu crecemento a unha idade moi temperá, quedando en 1.42 metros. Coleman tivo dous trasplantes de ril, un en 1973 e outro en 1984, para alén requiría diálise constante.
Durante os oito anos de emisión de Diff'rent Strokes Coleman foi unha figura popular, protagonizando varias longametraxes e telefilmes, como On the Right Track ou The Kid With the Broken Halo, este último serviu de base para que Hanna-Barbera producise a serie de animación O Show de Gary Coleman en 1982.
Greatest Hits (Alice in Chains)
Greatest Hits é un recompilatorio da banda estadounidense Alice in Chains, editado o 24 de xullo do 2001 polo selo Columbia Records.
Linguas iupik
As linguas iupik son un grupo de varias linguas faladas polos pobos iupik do oeste e o centro de Alasca, así como do nordeste de Siberia. As linguas iupik diferéncianse unhas das outras de abondo como para non ser mutuamente intelixibles, malia que o falante dunha lingua pode entender a idea xeral da conversa dos falantes doutra lingua. Unha delas, o sirenik, extinguiuse en 1997.
As linguas iupik forman parte da familia de linguas esquimó-aleutianas. O aleutiano e as linguas esquimós diverxeron no -2000, e dentro das linguas esquimós, as iupik diverxeron das linguas inuit arredor do ano 1000.
Liñares, Costa, Rois
Liñares é un lugar da parroquia de Costa no concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 82 habitantes (37 homes e 45 mulleres).
Sábade, Berdeogas, Dumbría
Sábade é un lugar da parroquia de Berdeogas no concello coruñés de Dumbría na Comarca de Fisterra. Tiña 27 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 11 homes e 16 mulleres.
Albuquerque Isotopes
Os Albuquerque Isotopes son un equipo de béisbol estadounidense das Ligas Menores (Minor League Baseball) con sede en Albuquerque, Novo México. O club, de clase Triple-A, compite na East Division da Pacific Coast League. Actualmente están afiliados aos Colorado Rockies da Major League Baseball. O equipo xoga os seus xogos como local no Rio Grande Credit Union Field at Isotopes Park, un estadio con capacidade para 13.500 espectadores situado a unha altitude de 1.555 metros sobre o nivel do mar. O nome do club fai referencia a un capítulo dos Simpson onde o club local, os Isotopos de Springfield, estivo a piques de trasladarse a Albuquerque. En 2016 Forbes clasificou ao equipo como o décimo cuarto máis valioso das Ligas Menores.
Piúca ou Araúxo, Maceda
Santa María de Piúca ou Araúxo é unha parroquia do concello ourensán de Maceda na comarca de Allariz - Maceda. No ano 2007 tiña 54 habitantes (27 homes e 27 mulleres) distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 2 habitantes en relación ao ano 2000.
Tregua
Chámase tregua ao cesamento de hostilidades por determinado tempo entre os inimigos que teñen rota ou pendente a guerra sen que por iso quede esta terminada.
A duración dunha tregua pode variar desde algúns días até moitos anos. Polo común é xeral, é dicir, que alcanza a todos os países sometidos ás potencias belixerantes.
Se queda restrinxida nada máis que a algúns lugares en particular chámase armisticio.
Se só ten por obxecto realizar o cumprimento dalgunhas medidas indispensábeis, como enterramento dos mortos, chámase suspensión de armas.
Recibe o nome de tregua mercantil é tregua durante a cal se permite o comercio entre dous ou máis estados en guerra.
Dino Formaggio
Dino Formaggio, nado en Milán o 28 de xullo de 1914 e finado en Illasi o 6 de decembro de 2008, foi un filósofo italiano.
O Pazo, Costa, Rois
O Pazo é un lugar da parroquia de Costa no concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 16 habitantes (9 homes e 7 mulleres).
Dino Formaggio
Traxectoria
Con doce anos empezou a traballar nunha fábrica, tarefa que compaxinaba cos estudos. En 1933 obtivo o diploma de mestre elemental, dando clases no instituto de Motta Visconti, e estudando filosofía na Università Statale de Milán, doutorándose en 1938 cunha tese titulada Fenomenologia dell'arte, rapporto tra arte e tecnica nelle estetiche europee contemporanee.
Durante a segunda guerra mundial participou na Resistencia, pasando despois á Universidade de Milán coma asistente á cátedra de Estética. Colaborou coa revista Studi filosofici e publicou algúns ensaios, como Fenomenologia della tecnica artistica, pola que se adxudicou a cátedra de Estética de Pavía. En 1963 gañou a praza de profesor ordinario de Estética na Universidade de Padua. En 1996 foille concedido o premio Lion d'Or International 1996 en Nîmes.
Estridón
Estridón (en latín: Strido Dalmatiae) foi unha cidade na provincia romana de Dalmacia. A súa localización exacta é descoñecida. A cidade coñécese especialmente por ser o lugar onde naceu Xerome de Estridón. Tamén era de aquí Domno de Estridón, un bispo que participou no Primeiro Concilio de Nicea, e o sacerdote Lupicino de Estridón. En 379 a cidade foi destruída polos godos. Xerome escribiu sobre iso na súa obra De viris illustribus: «Hieronymus patre Eusebio natus, oppido Stridonis, quod a Gothis eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit...».
É posíbel que Estridón estivese situada no territorio da actual Croacia ou Eslovenia. Posíbeis localizacións son: Sdrin, Štrigova, Zrenj (Croacia), Starod (Eslovenia).
Paracuellos de Jiloca
dereita|miniatura|Igreaxe de San Miguel, en Paracuellos de Jiloca. Paracuellos de Jiloca é un municipio aragonés localizado a algo menos de 5 quilómetros de Calatayud, na provincia de Zaragoza. Trátase dunha zona montañosa con abundancia de bosque e na que predomina a agricultura.
Laomedonte
dereita|miniatura|275px|Laomedonte a punto de ser morto por Hércules, nunha [[terra sigillata]] Laomedonte é unha figura da mitoloxía grega, rei de Troia e pai de Príamo, Titono e Hesíone.
Histora e características
Para construír a muralla da cidadela Laomedonte pregou axuda a Zeus, que mandou a Poseidón e Apolo que o axudasen, como castigo por terse rebelado contra o rei do Olimpo. En troco da axuda, Laomedonte prometeulles uns cabalos invencíbeis que Zeus lle regalara, mais cando o labor estivo rematado negouse a entregar o convido e aínda os ameazou.
Poseidón destruíu os muros e envioulle un monstro mariño. Laomedonte non tivo outro remedio que ofrecer a súa propia filla, Hesíone, en sacrificio ao monstro. Atada a unhas rochas, agardaba a súa sorte a rapaza, cando a fortuna quixo que por alí pasasen os Argonautas camiño da Cólquida. O mesmo Hércules desencadeou a Hesíone e matou o monstro, logo de que Laomedonte lle ofrecese os cabalos entón ao heroe. Porén, unha vez realizado o traballo, Laomedonte negouse a entregar os animais.
Furioso, Hércules arrasou Troia e matou a Laomedonte e os seus fillos, mais levou consigo a Hesíone e entregouna como esposa ao soberano de Salamina, Telamón.
Amonio
O catión amonio é un ión poliatómico con carga positiva coa fórmula química. Está formado pola protonación do amoníaco (NH3). O amonio é tamén un nome xeral da aminas substituídas e catións de amonio cuaternario cargados positivamente ou protonados, onde un ou máis átomos de hidróxeno son substituídos por grupos orgánicos (indicados por R).
Propiedades ácido base
miniatura|Vapores de [[ácido clorhídrico e amoníaco formando unha nue branca de cloruro de amonio.]]
O ión amonio xérase cando o amoníaco, unha base débil, reacciona cun ácido de Brønsted (doante de protóns):
O ión amonio é medianamente ácido, reaccionando coas bases de Brønsted para volver a converterse en molécula de amoníaco non cargada: Así, o tratamento de solucións concentradas de sales de amonio con bases fortes orixina amoníaco. Cando o amoníaco se disolve en auga, unha pequena cantidade del convértese en ións amonio:
O grao no cal o amoníaco dá lugar a ións amonio depende do pH da solución. Se o pH é baixo, o equilibrio desprázase á dereita e máis moléculas de amoníaco se converten en ións amonio. Se o pH é alto (a concentración de ión hidróxeno é baixa), o equilibrio desprázase á esquerda: o ión OH capta un protón do ión amonio, xerando amoníaco.
A formación de compostos de amonio pode producirse na fase de vapor; por exemplo, cando o vapor de amoníaco entra en contacto con vapor de cloruro de hidróxeno, fórmase unha nube branca de cloruro de amonio, que finalmente se establece como un sólido formando unha fina capa branca sobre as superficies.
A conversión de amonio en amoníaco conséguese doadamene coa adición de bases fortes.
Sales de amonio
miniatura|Formación de amonio
O catión amonio encóntrase en varios sales como o carbonato de amonio, cloruro de amonio e nitrato de amonio. Os sales de amonio máis simples son moi solubles en auga. Unha excepción é o hexacloroplatinato de amonio, cuxa formación se usaba anteriormente como unha proba da presenza de amonio. Os sales de amonio de nitrato e especialmente perclorato son moi explosivos, e neses casos o amonio é un axente redutor.
Estrutura e enlaces
O par de electróns solitarios do átomo de nitróxeno (N) do amoníaco, representado como unha liña sobre o N, forma o enlae cun protón (H+). Desde ese momento, os catro enlaces N–H formados son equivalentes e son enlaces covalentes polares. O ión ten unha estruturs tetraédrica e é isoelectrónico co metano e borohidruro. En canto ao tamaño, o catión amonio (riónico = 175 pm) parécese ao catión cesio (riónico = 183 pm).
Ións amonio orgánicos
Os átomos de hidróxeno do ión amonio poden ser substituídos por un grupo alquilo ou algún outro grupo orgánico para formar un ión amonio substituído (na nomenclatura da IUPAC: ión aminio). Dependendo do número de grupos orgánicos, o catión amonio denomínase primario, secundario, terciario, ou cuaternario. Coa excepción dos catións de amonio cuaternario, os catións de amonio orgánicos son ácidos débiles.
Un exemplo de reacción na que se forma un ión amonio é a que se produce entre a dimetilamina, (CH3)2NH, e un ácido para dar o catión dimetilaminio, (CH3)2NH:
Os catións de amonio cuaternarios teñen catro grupos orgánicos unidos ao átomo de nitróxeno, e carecen de átomo de hidróxeno enlazado ao átomo de nitróxeno. Estes catións, como o catión tetra-n-butilamonio, son utilizados ás veces para substituír os ións sodio ou potasio para incrementar a solubilidade dun anión asociado en solventes orgánicos. Os sales de amonio primarios, secundarios e terciarios realizan a mesma función, pero son menos lipófilos. Utilízanse tamén como catalizadores de transferencia de fase e surfactantes.
Unha clase pouco habitual de sales de amonio orgánicos son derivados de catións radical amina, R3N+• como o tris(4-bromofenil)amonio hexacloroantimonato.
Bioloxía
Os ións amonio son un produto residual do metabolismo dos animais. Nos peixes e invertebrados acuáticos é excretado directamente á auga. En mamíferos, tiburóns e anfibios, é convertido en urea no ciclo da urea, porque a urea é menos tóxica e pode ser almacenada máis eficientemente. En aves, réptiles e caracois terrestres, o amonio metabólico convértese en ácido úrico, que é sólido e, por tanto, pode ser excretado cunha mínima perda de auga.
Nova Santa Marta
Nova Santa Marta é un barrio brasileiro da cidade de Santa Maria, Río Grande do Sur. O barrio está situado no distrito de Sede.
Amonio
Amonio metálico
O ión amonio ten unhas propiedades moi similares aos metais alcalinos máis pesados ca el e adoita considerarse emparentado con eles. O amonio espérase que se comporte como un ión metálico (NH nun mar de electróns) a moi altas presións, como as reinantes no interior dos planetas xigantes gasosos como Urano e Neptuno.
En condicións normais, o amonio non existe como metal puro, pero si como amálgama (en aliaxe co mercurio).
Nova Santa Marta
Vilas
O barrio ten as seguintes vilas: Loteamento Alto da Boa Vista, Loteamento Dez de Outubro, Loteamento Dezoito de Abril, Loteamento Marista, Loteamento Núcleo Central, Loteamento Sete de Dezembro, Nova Santa Marta, Vila Pôr do Sol.
Metilación do ADN
miniatura|300px|Ilustración dunha molécula de [[ADN que é metilada nas dúas citosinas do centro. A metilación do ADN xoga un importante papel na regulación xénica epixenética durante o desenvolvemento e enfermidades.]]
Leboreiro, Seoane Vello, Montederramo
Leboreiro é un lugar da parroquia de Seoane Vello, pertencente ó concello ourensán de Montederramo na comarca da Terra de Caldelas. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2015 tiña trece habitantes (sete homes e seis mulleres).
Metilación do ADN
A metilación do ADN é un proceso polo cal se engaden grupos metilo ao ADN. A metilación modifica a función do ADN, actuando normalmente para suprimir a transcrición de xenes. A metilación do ADN é esencial para o desenvolvemento normal e está asociada cun número de procesos clave como a impronta xenómica, inactivación do cromosoma X, supresión dos elementos repetitivos, e a carcinoxénese.
Leboreiro, Seoane Vello, Montederramo
Xeografía
Pertence ao partido xudicial da Pobra de Trives. Dista 38 km de Ourense, 6 km de Montederramo, 12 km de Castro Caldelas e 34 km da Pobra de Trives. Pódese acceder a Leboreiro pola OU-536 desde Montederramo e desde Celeiros capital do concello de Chandrexa de Queixa. No río Mao está o encoro de Leboreiro, e do outro lado do encoro está Vilariño Frío. Na aldea hai un castro sen escavar.
Metilación do ADN
Poden metilarse dous dos catro nucleótidos do ADN, a citosina e a adenina. A metilación da adenina está restrinxida aos procariotas. A taxa de metilación da citosina do ADN difire moito entre especies: o 14% das citosinas están metilads na planta Arabidopsis thaliana, o 4% no rato Mus musculus, o 2,3% na bacteria Escherichia coli, o 0,03% na mosca Drosophila, e practicamente ningún (< 0,0002%) en especies de lévedos.
Leboreiro, Seoane Vello, Montederramo
Xeografía
A economía de Leboreiro baséase na gandería e na agricultura.
Metilación do ADN
A metilación do ADN pode alterar de forma estable a expresión de xenes nas células a medida que estas se dividen e diferencian a partir de células nai embrionarias en tecidos específicos. O cambio resultante é normalmente permanente e unidireccional, o que impide que a célula reverta a unha célula nai ou se converta nun tipo celular diferente. Porén, a metilación do ADN pode ser eliminada tanto pasivamente, por dilución durante a división celular, coma por un proceso activo e máis rápido. Este último proceso prodúcese por hidroxilación dos grupos metilo que van ser anulados, en vez de por unha completa eliminación de grupos metilo. A metilación do ADN elimínase normalmente durante a formación do cigoto e restablécese por medio de sucesivas divisións celulares durante o desenvolvemento. As modificacións na metilación que regulan a expresión xénica son xeralmente herdables por medio da división mitótica. Parte da metilación pode herdarse tamén a través de divisións meióticas que orixinan os óvulos e espermatozoides, o que ten como resultado a impronta xenómica. A metilación do ADN suprime a expresión de xenes retrovirais endóxenos e outros segmentos nocivos de ADN que se incorporaron ao xenoma do hóspede no decurso do tempo. A metilación do ADN tamén constitúe a base da estrutura da cromatina, o cal permite que unha célula se transforme en múltiples órganos ou realice diferentes funcións. A metilación do ADN xoga un papel crucial no desenvolvemento de case todos os tipos de cancro.
A metilación do ADN na posición 5 da citosina ten o efecto específico de reducir a expresión xénica e atopouse en todos os vertebrados que se examinaron. En células somáticas adultas (células non reprodutoras), A metilación do ADN ocorre tipicamente no contexto do dinucleótido CpG; a metilación non-CpG é común en células nai embrionarias,  e tamén se atopou no desenvolvemento neural.
En mamíferos
Nos mamíferos entre o 60% e o 90% de todos os dinucleótidos CpGs están metilados. Co tempo, os residuos de C metilados espontaneamente desamínanse para formar residuos de T; por tanto, os dinucleótidos CpG desamínanse establemente a dinucleótidos TpG, o cal se pon en evidencia pola subrepresentación de dinucleótidos CpG no xenoma humano (aparecen só co 21% da frecuencia esperada). (Por outra parte, a desaminación espontánea de residuos de C non metilados dá lugar a residuos de U, un cambio que é rapidamente recoñecido e reparado pola célula.)
A metilación do ADN ten como diana diferentes áreas do xenoma en diferentes organismos, e ten funcións diferentes. Por exemplo, o patrón de metilación do ADN en mamíferos ten xeralmente unha distribución uniforme polos sitios CpG (con excepcións). Porén, en invertebrados obsérvase o contrario: os patróns de metilación CpG están agrupados en clusters.
As CpGs non metiladas están a miúdo agrupadas en grupos chamados illas CpG, as cales están presentes nas rexións reguladoras 5' de moitos xenes. En moitos procesos de enfermidades, como o cancro, as illas CpG do promotor do xene adquiren unha hipermetilación anormal, o cal ten como resultado un silenciamento transcricional que poden herdar as células fillas resultantes da división celular. As alteracións da metilación do ADN considéranse un importante compoñente do desenvolvemento do cancro. A hipometilación, en xeral, orixínase antes e está ligada á inestabilidade cromosómica e perda de impronta, mentres que a hipermetilación está asociada cos promotores e pode orixinarse secundariamente ao silenciamento dun xene (supresor de oncoxene), e podería ser unha diana da terapia epixenética.
A metilación do ADN pode afectar á transcrición de xenes e dous modos. Primeiro, a propia metilación do ADN pode impedir fisicamente a unión de factores proteicos transcricionais do xene, e en segundo lugar, e probablemente máis importante, ao ADN metilado poden unirse proteínas chamadas proteínas de dominio de unión a metil-CpG (MBDs). Despois, as proteínas MBD recrutan proteínas adicionais no locus, como poden ser histona desacetilases e outras proteínas remodeladoras da cromatina que poden modificar as histonas, que dese xeito forman unha cromatina compacta e inactiva denominada heterocromatina. Este vínculo entre a metilación do ADN e a estrutura da cromatina é moi importante. En concreto, a perda de MBD 2 (MeCP2) foi implicada na síndrome ded Rett; e a MBD2 funciona como mediadora no silenciamento transcricional de xenes hipermetilados no cancro.
As investigacións realizadas suxiren que nos humanos a memoria de almacenamento a longo prazo pode ser regulada pola metilación do ADN.
Os niveis de metilación do ADN poden utilizarse para estimar a idade, xa que son un reloxo biolóxico en humanos e chimpancés.
No cancro
A metilación do ADN é un importante regulador da transcrición de xenes e hai moitas probas que demostran que os xenes con altos niveis de 5-metilcitosina nas súas rexións promotoras son silenciosos transcricionalmente, e que a metilación do ADN se acumula gradualmente durante o silenciamento xénico a longo prazo. A metilación do ADN é esencial durante o desenvolvemento embrionario, e nas células somáticas, os patróns de metilación do ADN transmítense xeralmente ás células fillas con gran fidelidade. Os patróns de metilación do ADN anormais (hipermetilación e hipometilación comparadas coas do tecido normal) foron asociadas con gran número de tumores malignos humanos. A hipermetilación aparece tipicamente nas illas CpG na rexión promotora e está asociado coa inactivación de xenes. Un nivel máis baixo de metilación no ADN de leucocitos está asociado con moitos tipos de cancro. A hipometilación global foi tamén implicada no desenvolvemento e progresión de cancros por medio de diferentes mecanismos. Tipicamente, hai hipermetilación de xenes supresores de tumores e hipometilación de oncoxenes.
Na aterosclerose
As modificacións epixenéticas como a metilación do ADN foron implicadas en doenzas cardiovasculares, como a aterosclerose. En modelos animais de aterosclerose, o tecido vascular e células sanguíneas como as monomorfonucleares mostran unha hipermetilación gobal con áreas de hipermetilación específicas de xenes. Os polimorfismos na metilación do ADN poden utilizarse como un biomarcador temperán da aterosclerose, xa que aparecen antes de que se se observen as lesións, o cal pode servir como unha ferramenta para a detección temperá e prevención do risco.
Outro xene que experimenta cambios na súa metilación na aterosclerose é o do transportador de monocarboxilatos (MCT3), que produce unha proteína responsable do transporte de lactato e corpos cetónicos ao exterior de moitos tipos de células, como as células musculares lisas vasculares. Nos pacientes de aterosclerose obsérvase un aumento na metilación das illas CpG no exón 2 do xene, o que fai decrecer a expresión da proteína MCT3. A regulación á baixa do MCT3 afecta ao transporte de lactato, e incrementa significativamente a proliferación de células musculares lisas, o cal contribúe á lesión aterosclerótica. Un experimento ex vivo utilizando o axente desmetilante decitabina (5-aza-2 -desoxicitidina) induciu a expresión de MCT3 de maneira dependente da dose, porque todos os sitios hipermetilados na illa CpG do exón 2 quedaron desmetilados despois do tratamento. Isto fai pensar que pode servir como un novo axente terapéutico para tratar a aterosclerose, aínda que non se realizaron polo momento estudos en humanos.
No envellecemento
Un estudo lonxitudinal de irmáns xemelgos atopou que entre as idades de 5 a 10 anos, había unha diverxencia nos patróns de metilación debido a influencias ambientais e non xenéticas. Hai unha perda global de metilación do ADN a medida que envellecemos. Porén, algúns xenes vanse hipermetilando coa idade, entre os que están os xenes do receptor de estróxenos, p16, e do IGF-2. Os reloxos biolóxicos como os reloxos epixenéticos, son uns prometedores biomarcadores do envellecemento.
No exercicio
O exercicio de grande intensidade causa unha redución na metilación do ADN no músculo esquelético. A metilación do promotor dos xenes PGC-1α e PDK4 redúcese inmediatamente despois de realizar exercicio de grande intensidade, mentres que a metilación do PPAR-γ non se reduce ata tres horas despois de realizado o exercicio. Ao contrario, seis meses despois do exercicio en homes de mediana idade previamente sedentarios o resultado foi un incremento na metilación no tecido adiposo.
ADN metiltransferases
A actividade de metilación de mantemento é necesaria para preservar a metilación do ADN despois de cada ciclo de replicación celular. Sen as ADN metiltransferases (DNMT), a maquinaria de replicación produciría febras fillas non metiladas e, co tempo, isto orixinaría unha desmetilación pasiva. A DNMT1 é a metiltransferase de mantemento proposta que é responsable de copiar os patróns de metilación do ADN nas febras fillas durante a replicación do ADN. Os modelos de ratos nos que se fixo unha deleción de ambas as copias da DNMT1 son letais na etapa embrional aproximadamente ao 9º día, debido a que cómpre a actividade da DNMT1 para o desenvolvemento en células de mamíferos.
Crese que a DNMT3a e a DNMT3b son as metiltransferases de novo que establecen os patróns de metilación no desenvolvemento temperán. A DNMT3L é unha proteína que é homóloga da outra DNMT3s mais non ten actividade catalítica. En vez diso, a DNMT3L axuda ás metiltransferases de novo ao incrementar as súas afinidades polo ADN e estimular as súas actividades Finalmente, identificouse a DNMT2 (TRDMT1) como un homólogo da ADN metiltransferase, que contén os 10 motivos de secuencia comúns a todas as ADN metiltransferases; porén, a DNMT2 (TRDMT1) non metila o ADN senón que metila a citosina-38 no bucle anticodón do ARN de transferencia do ácido aspártico.
En plantas
Fixéronse importantes progresos na comprensión da metilación do ADN estudando a planta modelo Arabidopsis thaliana. A metilación do ADN en plantas é diferente da que presentan os mamíferos: mentres que en mamíferos ocorre principalmente no nucleótido citosina en sitios CpG, en plantas a citosina pode ser metilada en sitios CpG, CpHpG, e CpHpH, onde H representa calquera nucleótido agás guanina. En conxunto, o ADN de Arabidopsis está moi metilado, e as análises de espectrometría de masas estimaron que un 14% das citosinas están modificadas.
Os principais encimas ADN metiltransferases de Arabidopsis, que transfiren e unen covalentemente grupos metilo ao ADN son DRM2, MET1, e CMT3. Tanto a proteína DRM2 coma a MET1 comparten unha homoloxía significativa coas metiltransferases de mamíferos DNMT3 e DNMT1, respectivamente, mentres que a proteína CMT3 é exclusiva do reino das plantas. Distínguense dúas clases de ADN metilases: 1) a clase de novo, ou encimas que xeran novas marcas de metilación no ADN; e 2) a clase de mantemento, que comprende encimas que recoñecen as marcas de metilación na febra parental do ADN e transfiren a nova metilación ás febras fillas durante a replicación do ADN. A DRM2 é o único encima que foi considerado unha ADN metiltransferase de novo. A DRM2, xunto coa MET1 e CMT3 está implicada no mantemento das marcas de metilación durante a replicación do ADN. Nas plantas exprésanse outras ADN metiltransferases pero non se coñece a súa función (ver a Chromatin Database).
Non está claro como fai a célula para determinar a localización da metilación do ADN de novo, pero a evidencia suxire que, na determinación de moitas (aínda que non todas) as localización está implicada a metilación do ADN ARN dirixida (RdDM). Nesta RdDM, prodúcense transcritos de ARN específicos a partir dun molde do ADN xenómico, e este ARN forma estruturas secundarias que son moléculas de ARN bicatenarias. Os ARNs bicatenarios, por medio das vías dos ARN interferentes pequenos (siRNA) ou dos microARNs (miRNA), dirixen a metilación do ADN de novo na localización xenómica orixinal que produciu o ARN. Este tipo de mecanismo crese que é importante na defensa celular contra os virus de ARN ou transposóns, que poden formar ambos con frecuencia un ARN bicatenario que pode ser mutaxénico para o xenoma do hóspede. Ao metilar as súas localizacións xenómicas, e por medio dun mecanismo mal comprendido, quedan "apagados" e xa non están activos nas células, o que protexe o xenoma do seu efecto mutaxénico.
En fungos
Moitos fungos teñen baixos niveis (do 0,1 ao 0,5%) de metilación da citosina, mentres que outros fungos teñen ata o 5 % do seu xenoma metilado. Este vallor parece variar entre especies e entre illados da mesma especie. Hai tamén indicios de que a metilación do ADN pode estar implicada no control específico de estado da expresión xénica en certos fungos. Porén, a un límite de detección de 250 attomoles usando espectrometría de masas ultrasensible non se puido confirmar isto en especies de lévedos unicelulares como Saccharomyces cerevisiae ou Schizosaccharomyces pombe, o que indica que os lévedos non posúen esta modificación do ADN.
Aínda que os lévedos de xemación (Saccharomyces) e nos de fisión (Schizosaccharomyces) non teñen unha metilación do ADN detectable, o fungo filamentoso modelo Neurospora crassa presenta un sistema de metilación ben caracterizado. En Neurospora a metilación é controlada por varios xenes e as mutacións da ADN metiltransferase dim-2, eliminan toda a metilación do ADN pero non afectan ao cecemento ou reprodución sexual. Aínda que o xenoma de Neurospora ten moi pouco ADN repetitivo, a metade da metilación ten lugar no seu ADN repetitivo incluíndo restos de transposóns e o ADN centromérico. A capacidade de avaliar outros importantes fenómenos no fondo xenético deficiente en ADN metilase fai de Neurospora un importante sistema no cal se pode estudar a metilación do ADN.
En insectos
A metilación de ADN funcional descubriuse nas abellas melíferas. As marcas de metilación do ADN están principalmente no corpo do xene, e a opinión actual sobre a función da metilación do ADN é que realiza unha regulación xénica por medio de splicing alternativo
Drosophila melanogaster posúe só un nivel moi baixo de metilación do ADN que é demasiado baixo para poder ser estudado por métodos como a secuenciación de bisulfito. Takayama et al. desenvolveron un método sensible que lles permitiu descubrir que os patróns da secuencia de ADN do xenoma da mosca que se asocian coa metilación son moi diferentes dos que presentan os humanos ou outros animais ou plantas estudados ata agora. A metilación do xenoma en D. melanogaster atopouse en curtos motivos específicos (concentrada en motivos de secuencia de 5 bases específicas que son ricos en CA e CT pero escasos en guanina) e é independente da actividade da DNMT2. Usando a espectroscopia de masas de alta sensibilidade, Zhang et al. demostraron a presenza de niveis baixos (do 0,07%) pero significativos de metilación da adenina durante os estadios iniciais da embrioxénese de Drosophila.
En bacterias
A metilación da adenina ou citosina forma parte do sistema de restrición-modificación de moitas bacterias, nas cales se metilan periodicamente secuencias de ADN específicas por todo o xenoma. As metilases son encimas que recoñecen unha secuencia específica e metilan unha das bases situadas dentro da secuencia ou preto desa secuencia. Os ADNs alleos (que non están metilados desa maneira) que se intrducen na célula son degradados e clivados por encimas de restrición específicos de secuencia. O ADN bacteriano xenómico non é recoñecido por estes encimas de restrición. A metilación do ADN nativo actúa como unha especie de sistema inmunitario primitivo, que lles permite ás bacterias autoprotexerse das infeccións por virus bacteriófagos.
A ADN adenina metilase de E. coli (Dam) é un encima de ~32 kDa que non pertence a un sistema de restrición-modificación. A secuencia de recoñecemento diana da dam de E. coli é GATC, xa que a metilación ten lugar na posición N6 da adenina desta secuencia (G meATC). Os tres pares de bases que flanquean cada lado deste sitio tamén inflúen na unión ADN–Dam. A Dam exerce controis esenciais nos procesos bacterianos, incluíndo a reparación por falta de complementariedade de bases, a temporalización da replicación do ADN, e a expresión xénica. Como resultado da replicación do ADN, o status dos sitios GATC no xenoma de E. coli cambia de estar completamente metilado a estar hemimetilado. Isto débese a que a adenina introducida na nova febra de ADN non está metilada. A remetilación prodúcese nun lapso de 2 a 4 segundos, durante o cal se reparan os erros de replicación na nova febra. A metilación, ou a súa ausencia, é o marcador que utiliza o aparato de repaación da célula para diferenciar entre a febra molde e a febra nacente nova. Comprobouse que a alteración da actividade da Dam nas bacterias dá lugar a un incremento na taxa de mutación espontánea. Nos mutantes dam que tamén carecen doutros determinados encimas de reparación do ADN a viabilidade bacteriana está comprometida, e neles atopátronse máis evidencias do papel da Dam na reparación do ADN.
Unha rexión do ADN que permanece hemimetilada durante máis tempo é a orixe de replicación, que ten unha abundancia de sitios GATC. Isto é esencial no mecanismo bacteriano que temporaliza a replicación do ADN. A proteína SeqA únese á orixe de replicación, secuestrándoa e impedindo así a metilación. Como as orixes de replicación hemimetiladas son inactivas, este mecanismo limita a replicación do ADN a só unha vez por cada ciclo celular.
A expresión de certos xenes, como por exemplo os que codifican a expresión de pili en E. coli, é regulada pola metilación de sitios GATC na rexión promotora do operón do xene. As condicións ambientais das células xusto despois de rematar a replicación do ADN determinan se se bloquea a metilación pola Dam dunha rexión proximal ou distal con respecto á rexión promotora do xene. Unha vez que se creou o patrón de metilación, a transcrición do xene do pilus está bloqueada na posición de encendido ou apagado ata que o ADN se replica outra vez. En E. coli, estes operóns de pili teñen importantes funcións na virulencia en infeccións do tracto urinario.
Por outra parte, a ADN citosina metilase ten como diana os sitios CCAGG e CCTGG para metilar a citosina na posición C5 (C meC(A/T) GG). Outro encima metilase, EcoKI, causa a metilación de adeninas nas secuencias AAC(N6)GTGC e GCAC(N6)GTT.
Clonación molecular
A maioría das cepas utilizadas polos biólogos moleculares son derivadas de E. coli K-12, e posúen tanto metilases Dam coma Dcm, pero disponse comercialmente de cepas que son dam-/dcm- (carecen da actividade de ambas as metilases). De feito, é posible desmetilar o ADN extraído de cepas dam+/dcm+ transformándoas en cepas dam-/dcm-. Isto axuda a dixerir as secuencias que non son recoñecidas por encimas de restrición sensibles á metilación.
O encima de restrición DpnI pode recoñecer os sitios 5'-GmeATC-3' e dixerir o ADN metilado. Como ese é un motivo curto, aparece frecuentemente en secuencias por casualidade, e o seu uso principal en investigación é degradar ADNs molde despois de PCRs (os produtos de PCR carecen de metilación, xa que na reacción non están presentes metilases). De xeito similar, algúns encimas de restrición comerciais son sensibles á metilación nos seus sitios de restrición cognados, e deben, como se mencionou antes, utilizarse sobre ADN pasado por cepas dam-/dcm- para permitir o corte.
Detección
A metilación do ADN pode detectarse utilizando as seguintes probas científicas:
Rexións metiladas diferencialmente (DMRs)
As rexións metiladas diferencialmente (DMRs), son rexións xenómicas que presentan diferentes estados de metilación en diversas mostras biolóxicas (tecidos, células, individuos ou outros), e son consideradas como posibles rexións funcionais implicadas na regulación xénica transcricional. A identificación de DMRs en múltiples tecidos (T-DMRs) proporciona unha visión xeral das diferenzas epixenéticas entre tecidos humanos. As DMRs entre mostras de tecidos cancerosos e normais (C-DMRs) demonstran que os cancros teñen unha metilación anormal. Sábese tamén que a metilación do ADN está asociada coa diferenciación e a proliferación celular. Moitas DMRs encontráronse en certos estados de desenvolvemento (D-DMRs) e en células reprogramadas (R-DMRs). Ademais, hai DMRs intraindividuais (Intra-DMRs) que presentan cambios lonxitudinais na metilación de ADN global conforme aumenta a idade dun individuo dado. Hai tamén DMRs inter-individuais (Inter-DMRs) que teñen diferentes patróns de metilación en distintos individuos. As Rexións Metiladas Diferencialmente Cuantitativas (QDMR, Quantitative Differentially Methylated Regions) son unha estratexia cuantitativa para cuantificar as diferenzas de metilación e identificar as DMRs en perfís de metilación de xenoma completo adaptando a entropía de Shannon (https://web.archive.org/web/20151023040525/http://bioinfo.hrbmu.edu.cn/qdmr/). A natureza das QDMR de ser de independentes de plataforma e especie fainas potencialmente aplicables a varios conxuntos de datos de metilación. Esta aproximación proporciona unha ferramenta efectiva para a identificación de alto rendemento das rexións funcionais implicadas na regulación epixenética. A QDMR pode utilizarse como unha ferramenta efectiva para a cuantificación das diferenzas de metilación e a identificación de DMRs en mostras múltiples.
Predición por computador
A metilación do ADN pode tamén ser detectada por medio de modelos computacionais que usan complexos algoritmos e métodos. Os modelos computacionais poden facilitar os perfís globais de metilación do ADN nos cromosomas, e con frecuencia ditos modelos son máis rápidos e baratos que outros métodos para realizar ensaios biolóxicos. Estes modelos computacionais postos ao día inclúen Bhasin, et al., Bock, et al., e Zheng, et al. Xunto cos ensaios biolóxicos, estes métodos facilitan enormemente a análise da metilación do ADN.
Antonio Páramo Sánchez
Antonio Páramo Sánchez, nado en Sarria en 1912 e finado en Lugo o 24 de maio de 1959, foi un avogado, xornalista e político galego.
Traxectoria
Neto de Antonio Sánchez Teijelo (que fora alcalde de Sarria nos anos vinte) e sobriño de José Sánchez Arias e Vicente Páramo Losada, foi un destacado avogado e ocupou a presidencia da sociedade La Unión de Sarria. Organizou o Partido Republicano na comarca de Sarria e foi delegado do centro republicano de Sarria, constituído en 1931. Nese ano asumiu a dirección do periódico La Voz de Sarria. En 1933 dirixiu o periódico Loita, Órgano del Cento Republicano de Sarria.
Accedeu á alcaldía de Sarria con 24 anos logo do triunfo do Frente Popular en marzo de 1936, e ocupou un papel relevante en Izquierda Republicana. Formou parte do comité provincial do partido, e foi un dos compromisarios que participaron na elección do presidente Manuel Azaña.
Antonio Páramo exercía como alcalde ao producirse o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 e foi perseguido durante a Guerra Civil. Declarado en rebeldía en varias causas, e confiscado o seu patrimonio, estivo fuxido uns doce anos, agochado en Chave (O Saviñao), e finalmente presentouse e foi xulgado en Lugo por auxilio á rebelión e condenado a 2 anos de prisión. Ao saír en liberdade instalouse en Lugo como avogado. Finou en Lugo o 24 de maio de 1959.
Vida persoal
Casou con María de los Ángeles Suances Pereiro e foi pai de María Consuelo, Antonio e Javier Páramo Suances.
Sínodo de Whitby
miniatura|Localización de Whitby en [[Yorkshire Norte|North Yorkshire.]] O sínodo de Whitby foi unha importante reunión de monxes cristiáns irlandeses e romanos, xunto a autoridades políticas que se celebrou na cidade de Whitby, por entón capital do reino de Northumbria, na actual Inglaterra, o ano 664. Nel definiuse a dirección relixiosa a tomar no conflito exposto entre o cristianismo dos monxes irlandeses e o dos romanos. En realidade, o que se enfontaban eran dous modelos de organización eclesiática: a irlandesa, baseada na dirección espiritual dos abades dos mosteiros, fronte a aquela de obediencia romana baseada na dirección dos bispos, máis centralizada e xerarquizada.
Antecedentes
Durante a segunda metade do século VI, monxes irlandeses chegaran a Inglaterra, fundando unha serie de mosteiros, entre eles o de Iona. Paralelamente, a Igrexa de Roma enviara a varios monxes, entre eles Agostiño de Canterbury, con idéntica misión de evanxelización. As dúas empresas misioneiras terminaron chocando, debido ás fortes discrepancias de ritual, estilo e organización que existían entre ámbalas dúas igrexas. Logo de moitos anos en que Northumbria oscilaba alternativamente entre darlle o favor aos monxes irlandeses ou aos romanos, o rei Oswiu de Northumbria decidiuse a resolver a cuestión. miniatura|Ruínas da abadía de Whitby A historia da reunión é referida por Beda o Venerable na súa Historia eclesiástica dos ingleses. Os bandos estaban representados por Colman de York (polos monxes irlandeses) e Agilberto, un franco bispo de Wessex (polo bando dos romanos). Dado que este último non dominaba a lingua saxoa, pediu o apoio de Wilfrid para defender a súa causa.
Segundo Beda (partidario de Roma), Oswiu preguntaría aos monxes romanos -do anglosaxón Wilfrid, monxe de Ripon, que chegaría a ser bispo de York - que títulos alegaban para afirmar a súa superioridade xerárquica sobre os monxes irlandeses, ante o cal eles citarían o texto bíblico de Mateo 16:18-19 ["... Ti es Pedro, e sobre esta pedra edificarei a miña igrexa ... Eu dareiche as chaves do reino dos ceos: todo o que ates na terra será atado no ceo, e o que desates na terra será desatado nos ceos."] engadindo que Pedro chegara logo a ser Bispo de Roma, e que máis tarde tamén nomeara aos futuros bispos desa cidade como os seus sucesores e únicos herdeiros, e finalmente, que o bispo de Roma enviáraos a eles. Tamén argumentaron que contaban co apoio de Roma, de Italia, Galia, Hispania e África, mentres que os da igrexa céltica só tiñan o apoio das dúas illas e nin sequera na súa totalidade.
Consecuencias
O sínodo de Whitby marcou a derrota do modelo de organización eclesiástico dos irlandeses, baseado nunha rede de mosteiros sen superior xerárquico visible, e a afirmación do modelo eclesiástico romano baseado non en mosteiros senón en bispados territorialmente organizados e cunha ríxida xerarquía. Con todo, a actividade misioneira irlandesa continuou polos séculos seguintes, e o vigor cultural mostrado polos mesmos desembocaría directamente no Renacemento carolinxio. E non foi até o século XII en que o papa Alexandre III, conseguiu que a igrexa anglosaxoa quedase como unha igrexa territorial unida a Roma.
Gran Premio de Malaisia de 1999
O Gran Premio de Malaisia de 1999 (oficialmente o I Petronas Malaysian Grand Prix) foi unha carreira de motor de Fórmula 1 celebrada o 17 de outubro de 1999 no novo Circuíto Internacional de Sepang preto do distrito de Sepang, Maláisia. Foi a décimo quinta carreira do Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1999.
A carreira de 56 voltas gañouna Eddie Irvine, pilotando un Ferrari, despois de comezar desde a segunda posición. Michael Schumacher, na súa primeira carreira despois de romper a súa perna no Gran Premio do Reino Unido no circuíto de Silverstone, mentres que Mika Häkkinen terminou terceiro no McLaren - Mercedes. A vitoria deu a Irvine un liderado de catro puntos sobre Häkkinen no Campionato de Pilotos a falta dunha carreira.
Informe
Este foi o primeiro Gran Premio de Malaisia desde o evento de Fórmula Holden en 1995, pero a primeira vez no campionato mundial de Fórmula Un. Michael Schumacher regresou á Fórmula Un recuperándose da súa perna rota, e logrou a pole por case un segundo sobre o seu compañeiro de equipo na Scuderia Ferrari Eddie Irvine, cos McLarens de David Coulthard e Mika Häkkinen terceiro e cuarto respectivamente. No inicio, Schumacher liderou diante de Irvine, Coulthard, Häkkinen e Rubens Barrichello. Na volta 4, Schumacher desacelerou e permitiu que Irvine o pasase, e logo procedeu a bloquear aos McLarens. Coulthard pasou a Schumacher na volta 5 e perseguiu a Irvine polo liderado, só para que o McLaren rompese na 15ª volta.