cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Barbara Hutton
Últimos anos e morte
miniatura|Mausoleo da familia Woolworth A morte do seu único fillo Lance Reventlow nun accidente aéreo en 1972 levou a Hutton a un estado de desesperación. Nesa época a súa fortuna diminuíra debido á súa extrema xenerosidade, incluída a doazón da Winfield House ao goberno dos Estados Unidos como residencia para o embaixador británico. Os tratos co seu avogado, Graham Mattison, tamén consumiron a súa fortuna. Finalmente, comezou a liquidar os seus valores para obter fondos para vivir, aínda que continuou a gastar cartos en descoñecidos para conseguir algo de atención. Pasou os últimos anos nos Ánxeles, vivindo no Beverly Wilshire Hotel, onde faleceu dun ataque ao corazón en maio de 1979 aos 66 anos. Un biógrafo escribiu que cando faleceu só quedaban 3500 dólares da súa fortuna, mais algúns que realmente a coñecía afirmaron que non era certo. Foi enterrada no mausoleo da familia Woolworth no cemiterio Woodlawn no Bronx.
Vida privada
Hutton aparecía frecuentemente bébeda en público e foi coñecida durante a súa vida polos seus gastos en luxo. Era coñecida por facer agasallos a completos descoñecidos.
Matrimonios
Barbara Hutton casou en sete ocasións:
Outras relacións
Hutton viviu con Frederick McEvoy, comprando un chalé nun centro de esquí en Franconia (New Hampshire), despois do seu matrimonio co actor Cary Grant. A parella nunca casou e mantivo a súa amizade ata a morte de McEvoy's en 1951.
MNG
MNG pódese referir a:
Cernande, Tállara, Lousame
Cernande é un lugar da parroquia de Tállara no concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 67 habitantes (27 homes e 40 mulleres).
Antoine Walker
Antoine Devon Walker, nado o 12 de agosto de 1976 en Chicago, Illinois, é un ex xogador de baloncesto profesional estadounidense. Foi seleccionado na Draft da NBA de 1996 no sexto posto polos Boston Celtics, xogando na National Basketball Association (NBA) desde 1996 até 2008. Walker xogou para os Celtics, Mavericks, Hawks, Heat, Timberwolves, Grizzlies, os Mets de Porto Rico e os Stampede da NBA D-League antes de retirarse do baloncesto en 2012. Walker, tres veces NBA All-Star, gañou o campionato da NCAA con Kentucky en 1996 e o anel de campión da NBA con Miami Heat en 2006.
Universidade
Xogou durante dúas tempadas na Universidade de Kentucky, e foi un factor clave para a consecución, por parte do seu equipo, do título da NCAA de 1996. Fixo 11,7 puntos e 6,5 rebotes por partido. Ao acabar o seu segundo ano, anunciou a súa intención de presentarse ao Draft da NBA.
Profesional
Pouco antes de iniciarse a tempada 2003-2004, foi traspasado aos Dallas Mavericks, onde o seu rendemento baixou notablemente, sendo traspasado ao ano seguinte a Atlanta Hawks, onde só estivo media tempada, volvendo de novo a Boston. En 2005 viuse incluído no maior traspaso de xogadores da historia da NBA que involucrou a 5 equipos e a 12 xogadores, indo parar a Miami Heat. En Florida perdeu a titularidade, xogando menos minutos, pero a cambio conseguiu o seu até agora único anel de campión en 2006, contribuíndo con 14 puntos e 11 rebotes no partido decisivo.
En outubro de 2007 foi traspasado a Minnesota Timberwolves xunto con Michael Doleac, Wayne Simien e unha primeira rolda de draft por Ricky Davis e Mark Blount. O 27 de xuño de 2008 foi traspasado a Memphis Grizzlies xunto con Marko Jarić, Greg Buckner e os dereitos de O. J. Mayo por Mike Miller, Brian Cardinal, Jason Collins e os dereitos de Kevin Love. O 19 de decembro de 2008 foi despedido e dende 2010 xoga nos Guaynabo Mets de Porto Rico.
Auschwitz-Birkenau
Auschwitz-Birkenau (en alemán, en polaco Oswiecim-Brezinka) é o nome dun grupo de campos de concentración localizados no sur de Polonia, símbolos do Holocausto perpetrado polo nazismo. A partir de 1940 o goberno alemán comandado por Adolf Hitler construíu varios campos de concentración e un campo de exterminio nesta área, na Polonia daquela ocupada. Houbo tres campos principais e trinta e nove campos auxiliares, converténdoo no maior campo de concentración dos nazis.
Os campos localizábanse no territorio dos municipios de Auschwitz e Birkenau, versións en lingua alemá para os nomes polacos de Oświęcim e Brzezinka, respectivamente. Esta área dista cerca de sesenta quilómetros da cidade de Cracovia, capital da rexión da Pequena Polonia.
En 1979, Auschwitz foi declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.
Os tres campos principais:
O número total de mortes producidas en Auschwitz-Birkenau está aínda en debate, mais estímase que entre un millón e un millón e medio de persoas morreron alí.
Historia
miniatura|200px|Vista aérea A Alemaña nazi construíu a partir de 1940 varios campos de concentración e un campo de exterminio en Auschwitzque, do mesmo xeito que todos os demais campos de concentración, estaban dirixidos pola Schutzstaffel (SS) comandada por Heinrich Himmler. Os comandantes do campo foron Rudolf Höß (ás veces escrito "Hoess") até o verán de 1943, ao que lle seguiron Artur Leibehenschel e Richard Baer.
Höß deu unha descrición detallada do funcionamento do campo durante o seu interrogatorio nos Xuízos de Núremberg, detalles que complementou na súa autobiografía. Höß foi executado en 1947 en fronte da entrada ao crematorio de Auschwitz I.
O 17 de xaneiro de 1945 o persoal nazi iniciou a evacuación de Auschwitz. A maioría dos prisioneiros deberon marchar cara ao oeste. Aqueles demasiado febles para camiñar foron deixados atrás. Preto de 7.500 prisioneiros foron liberados polo exército Vermello o 27 de xaneiro de 1945.
Durante os anos de operación do campo, preto de 700 prisioneiros intentaron escapar do campo, dos cales 300 tiveron éxito. A pena aplicada por intento de fuga era, xeralmente, a morte por inanición. As familias dos escapados eran arrestadas e internadas en Auschwitz para seren exhibidas como advertencia a outros prisioneiros.
Auschwitz I
miniatura|Auschwitz I. Foto tirada no 2001. Auschwitz I foi o centro administrativo de todo o complexo. Foi aberto o 20 de maio de 1940, a partir de barracas de ladrillo do exército polaco. Os primeiros prisioneiros do campo foron 728 prisioneiros políticos polacos de Tarnów. Inicialmente, o campo foi utilizado para internar membros da resistencia e intelectuais poloneses, e máis adiante levaron alí tamén prisioneiros de guerra da Unión Soviética, prisioneiros comúns alemáns, elementos antisociais e homosexuais. Desde o primeiro momento chegaron tamén prisioneiros xudeus. Xeralmente o campo albergaba entre trece e dezaseis mil prisioneiros, alcanzando a cantidade de vinte mil en 1942.
A entrada de Auschwitz I tiña (e aínda hoxe as ten) as palabras "Arbeit macht frei" (o traballo libera). Os prisioneiros do campo saían a traballar durante o día para as construcións do campo con música de marcha tocada por unha orquestra.
As SS xeralmente seleccionaban prisioneiros, chamados kapos, para supervisar o resto. Todos os prisioneiros do campo realizaban traballos e, excepto nas fábricas de armas, o domingo reservábase para limpeza con duchas e non había traballo. As duras condicións de traballo unidas á desnutrición e á pouca hixiene facían que a taxa de mortalidade entre os prisioneiros fose moi grande.
O bloque 11 de Auschwitz I era a prisión dentro da prisión e alí se aplicaban os castigos. Algúns deles consistían no confinamento por varios días nunha cela moi pequena para sentarse. Outros eran executados, pendurados ou deixados morrer de fame.
En setembro de 1941, as SS realizaron no bloque 11 as probas do gas Zyklon B nas que morreron 850 prisioneiros polacos e rusos. As probas foron consideradas un éxito e en consecuencia construíronse unha cámara de gas e un crematorio. Esta cámara de gas foi utilizada entre 1941 e 1942 para logo ser convertida nun refuxio anti-aéreo.
A primeira muller chegou ao campo o 26 de marzo de 1942. Entre abril de 1943 e maio de 1944 leváronse a cabo experimentos de esterilización sobre mulleres xudías no bloque 10 de Auschwitz I. O obxectivo era o desenvolvemento dun método sinxelo que funcionase cunha simple inxección para ser utilizado coa poboación eslava. O doutor Josef Mengele experimentou con xemelgos neste mesmo complexo. Cando un prisioneiro non se recuperaba rapidamente, xeralmente era executado aplicándolle unha inxección letal de fenol.
O campo bordel, creado no verán de 1943 por ordes de Himmler, estaba localizado no bloque 24 e utilizábase para premiar os prisioneiros privilexiados. Os gardas seleccionaban prisioneiras para este campo, mais tamén aceptaban voluntarias atraídas polas mellores condicións alimenticias.
Auschwitz II (Birkenau)
miniatura|esquerda|Campo de concentración de Auschwitz-Birkenau en 2001. Auschwitz II (Birkenau) é o campo que a maior parte das persoas coñece como Auschwitz. Alí foron encarcerados centenas de millares de xudeus e alí tamén se executaron máis dun millón de xudeus e xitanos.
O campo está localizado en Brzezinka (Birkenau), a 3 km de Auschwitz I. A construción iniciouse en 1941 como parte da Endlösung der Judenfrage (solución final). O campo tiña unha extensión de 2,5 km por 2 km e estaba dividido en varias seccións, cada unha delas separada en campos. Os campos, como todo o complexo enteiro, estaban cercados e rodeados de arame e cercas eléctricas (algúns prisioneiros utilizaron o cerco eléctrico para se suicidaren). O campo albergou até 100.000 prisioneiros en momentos dados.
O obxectivo principal do campo non era manter prisioneiros como forza traballadora (como era o caso de Auschwitz I e III) senón o seu exterminio. Para cumprir con este obxectivo, equipouse o campo con catro crematorios con cámaras de gas. Cada cámara de gas podía recibir até 2.500 prisioneiros por quenda. O exterminio a grande escala comezou na primavera de 1942.
miniatura|Zyklon B A maioría dos prisioneiros chegaba ao campo por tren, con frecuencia despois dunha terrible viaxe en vagóns de carga que duraba varios días. A partir de 1944 estendeuse a liña do tren para que chegase directamente ao campo. Algunhas veces, ao chegar o tren, os prisioneiros eran pasados directamente para as cámaras de gas. Noutras ocasións, os nazis seleccionaban algúns prisioneiros para supervisión de Josef Mengele, para seren enviados a campos de traballo, ou para realizar experimentos. Xeralmente os meniños, os anciáns e os doentes eran enviados directamente para as cámaras de gas.
Cando un prisioneiro pasaba a selección inicial, era enviado a pasar un período de corentena e logo atribuíanlle unha tarefa ou era enviado a traballar nalgún dos campos de traballo anexos.
Os seleccionados para exterminación eran enviados a un dos grandes complexos de cámaras de gas/crematorio para os extremos do campo. Dous dos crematorios (Krema II e Krema III) tiñan instalacións subterráneas, unha sala para espir e unha cámara de gas con capacidade para millares de persoas. Para evitar o pánico, informábase ás vítimas de que recibirían alí unha ducha e un tratamento desinfectante. A cámara de gas inclusive tiña tubulacións para duchas, aínda que nunca foron conectadas co servizo de auga. Ordenábase ás vítimas que se espisen e deixasen os seus bens no vestiario, onde supostamente os poderían recuperar ao final do tratamento, de maneira que debían recordar o número da localización das súas pertenzas. Unha vez selada a entrada, descargábase o axente tóxico Zyklon B polas aberturas no teito. As cámaras de gas nos crematorios IV e V tiñan instalacións na superficie e o Zyklon B introducíase por xanelas especiais nas paredes. Logo, despois de mortos, os corpos eran levados a unha sala de fornos anexa por prisioneiros seleccionados, chamados Sonderkommando, onde eran incinerados.
Alemaña invadiu Hungría en marzo de 1944; entre maio e xullo de 1944, preto de 438.000 xudeus de Hungría foron deportados para Auschwitz-Birkenau e a maioría foron executados alí. Había días nos que os fornos non daban abasto e se tiñan que queimar os corpos en fogueiras ao aire libre.
Famílias enteiras de xitanos foron encerradas nunha sección especial do campoe pasadas polas cámaras de gas en xullo de 1944, e o 10 de outubro dese ano procedeuse á exterminación dos nenos xitanos restantes en Birkenau.
O 7 de outubro de 1944, os Sonderkommandos xudeus, que eran mantidos afastados dos demais prisioneiros e que traballaban na operación das cámaras de gas e fornos crematorios, organizaron un levantamento. As prisioneiras conseguiran extraer explosivos dunha fábrica de armas e utilizáronos para destruíren parcialmente o crematorio IV e trataren de escapar na confusión. Os 250 prisioneiros foron capturados e inmediatamente executados. miniatura|esquerda|200px|Visión de Auschwitz no inverno.
Auschwitz III e os campos subalternos
Os campos subalternos de traballo instalados no complexo de Auschwitz estaban estreitamente relacionados coa industria alemá, principalmente nas áreas militar, metalúrxica e mineira. O maior campo de traballo era Auschwitz III Monowitz, que iniciou as súas operacións en maio de 1942. Este campo estaba asociado coa empresa IG Farben e producía combustibles líquidos e goma sintética. A intervalos regulares, facíanse revisións sanitarias por parte do persoal médico de Auschwitz II, a fin de enviar enfermos e febles ás cámaras de gas de Birkenau.
Mulleres en Auschwitz
As primeiras prisioneiras, así como as primeiras vixiantes, chegaron ao campo en marzo de 1942 trasladadas do campo de Ravensbrück de Alemaña. O campo feminino foi mudado a Auschwitz-Birkenau en outubro de 1942, e María Mendel foi nomeada xefe da vixilancia. Preto dun total de 1.000 homes e 200 mulleres da SS serviron como supervisores en todo o complexo de Auschwitz.
O coñecemento dos aliados
Dende 1940, Witold Pilecki, un soldado da Armia Krajowa (organización de resistencia polaca á ocupación nazi) foi voluntario para ser levado como prisioneiro a Auschwitz e obtivo unha considerable cantidade de información que foi levada a Varsovia e de alí a Londres. Por outra banda, os aliados tiñan información aérea detallada dos campos dende maio de 1944. Dous prisioneiros fuxidos (Rudolph Vrba e Alfred Wetzler) reuniran descricións precisas e mapas que chegaron aos aliados durante o verán de 1944. O 13 de setembro de 1944, bombardeiros dos Estados Unidos atacaron a fábrica de Buna Werke asociada con Auschwitz III, destruíndoa parcialmente.
Evacuación e liberación
As cámaras de gas de Birkenau foron destruídas polos nazis en novembro de 1944 coa intención de esconder as actividades do campo das tropas soviéticas. O 17 de xaneiro de 1945 os nazis iniciaron unha evacuación do campo. A maioría dos prisioneiros deberían partir para o oeste. Aqueles moi fracos para camiñar foron deixados atrás. Preto de 7.500 prisioneiros (ou 3.000 segundo outras fontes) pesando entre 23 e 35 kg, foron liberados polo Exército Vermello o 27 de xaneiro de 1945.
Criminais de guerra
Preto de 6.500 membros das SS serviron en Auschwitz realizando pequenas ou grandes tarefas co obxectivo de lograr a solución final ao problema xudeu. A maioría deles sobreviviron á guerra. Coas primeiras prisioneiras, chegaron tamén as primeiras vixiantes ao campo en marzo de 1942 trasladadas desde o campo de Ravensbruck en Alemaña. O campo feminino foi mudado a Auschwitz-Birkenau en outubro de 1942, e María Mendel foi nomeada xefa de vixilancia. Preto dun total de 1.000 homes e 200 mulleres das SS serviron como supervisores de vixilancia en todo o complexo de Auschwitz. De entre todos os funcionarios, soamente 750 foron levados a xuízo, case todos en relación con crimes contra a poboación polaca.
Negacionismo
miniatura|centro|500px|Ruínas de Auschwitz. Fai parte do patrimonio da humanidade. Dende a fin da Segunda guerra mundial houbo intentos por negar o propósito dos campos de exterminio ou a súa magnitude. Afirmouse que sería imposible queimar un tal número de corpos ou que as instalacións que poden ser visitadas na actualidade foron reconstruídas logo da guerra para que estivesen en concordancia co que se contou sobre Auschwitz dende o final do conflito.
En 2005, Oskar Gröning, un ex-funcionario nazi, decidiu dar testemuño. Gröning foi membro das mocidades hitlerianas, de alí pasou a ser membro do partido nazi e máis tarde enrolouse nas Waffen SS á idade de 20 anos. Logo de dous anos de traballo administrativo para as SS, foi asignado a Auschwitz en 1942. Inicialmente Gröning cría que este era un campo de concentración normal, pero inmediatamente observou, como parte da súa indución ao traballo do campo, a chegada dun primeiro convoi de prisioneiros, a selección por parte do persoal médico das SS, onde só o 20% dos recentemente chegados foi escollido para traballar nos campos. Os enfermos eran transportados por padioleiros que utilizaban os símbolos da Cruz Vermella para dar unha ilusión de normalidade. Logo acompañou ao grupo que levou aos non seleccionados para o traballo e aos enfermos até as cámaras de gas, disfrazadas como duchas e finalmente presenciou a queima dos corpos nos fornos crematorios e a organización dos bens para a súa posterior clasificación. Gröning solicitou ser transferido a unha unidade de combate, pero os seus servizos como persoal administrativo eran requiridos alí, de maneira que pasou preto de dous anos levando as contas dos bens recuperados das pertenzas dos prisioneiros, axudado polo abundante alcol dispoñible no campo. Ao final da guerra foi feito prisioneiro (estivo en cativerio até 1948) pero omitiu mencionar o seu período en Auschwitz nos interrogatorios. Anos despois saíu a relucir o seu pasado, pero nunca se formularon cargos na súa contra.
En galego
Birkenau é a localización da novela O amor nos escuros días de Birkenau de Alberto Canal.
Enrique Rubira Campos
Enrique Rubira Campos, foi un médico e político galego.
Traxectoria
Licenciado en Medicina pola Universidade de Santiago de Compostela en 1936. Foi nomeado alcalde de Cuntis en xaneiro de 1937. En 1938 cesou como alcalde e incorporouse ao exército como alférez médico.
Carballeda de Avia, Carballeda, Carballeda de Avia
Carballeda de Avia é un lugar da parroquia de San Miguel de Carballeda, no concello de Carballeda de Avia, na comarca do Ribeiro. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 341 habitantes (160 homes e 181 mulleres), un menos ca en 2010 (166 homes e 176 mulleres).
Festas
En Carballeda celébrase o 16 de xullo a festa do Carme, que organizaban as mozas solteiras da parroquia, nomeadas polas do ano anterior. Hoxe, por falta de mozas e para que continúe da súa celebración, encárganse os mozos.
A Parceira, Baldráns, Tui
A Parceira é un lugar da parroquia de Baldráns, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. Segundo o padrón municipal de habitantes do Instituto Galego de Estatística no ano 2019 tiña 5 habitantes (3 homes e 2 mulleres), un descenso do 50% respecto ao ano 2000.
O Cruceiro, Tállara, Lousame
O Cruceiro é un lugar da parroquia de Tállara no concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 14 habitantes (7 homes e 7 mulleres).
Terra nullius
miniatura|As illas Svalbard foron consideradas terra nullis ata a sinatura do Tratado de Svalbard en 1920. Terra nullius (plural terrae nullius) é unha expresión latina proveniente do Dereito romano que significa "terra de ninguén" (do mesmo xeito que res nullius fai referencia a unha cousa que non é propiedade de ninguén). Utilízase no ámbito do dereito internacional para denominar un territorio que nunca foi sometido á soberanía dun Estado, ou sobre o cal un Estado renunciou, expresa ou implicitamente, á súa soberanía. A soberanía sobre un territorio declarado terra nullius pode adquirirse por ocupación, aínda que nalgúns casos isto pode supoñer a violación dunha lei ou tratado internacional.
O sentido actual de terra nullius deriva dunha bula de 1095 titulada Terra Nullius, emitida polo papa Urbano II, pola que se lles permitía aos estados cristiáns europeos reclamar a soberanía de territorios habitados por pobos non cristiáns. Esta concepto utilizouse posteriormente durante a época colonial para reclamar os territorios das colonias como espazos non ocupados e que, por tanto, o Estado conquistador podía ocupar legalmente. Nesa época tamén se utilizou o concepto no ámbito do Dereito privado, para privar os pobos indíxena s dos seus dereitos de propiedade sobre esas terras e permitir a repartición da propiedade entre os colonos.
Reclamacións históricas de terra nullius
miniatura|Imaxe da Illa de Clipperton, que foi terra nullis antes de ser ocupada por Francia.
Terrae nullius recoñecidas na actualidade
miniatura|Mapa simplificado que amosa a reclamación de Exipto (amarelo e verde), a do Sudán  (azul e verde) e Bir Tawil (branco)
En xuño de 2014, Jeremiah Heaton reclamou que Bir Tawil se considere un novo Estado soberano, o Reino do Sudán do Norte,   e mesmo anunciou o estabelecemento de "embaixadas" polo mundo, aínda que ningún goberno recoñeceu este estado.
miniatura|250x250px|Reclamacións territoriais na Antártida. Amósase en branco a parte occidental non reclamada.
Límites da xurisdición e a soberanía nacional
Os principais tratados que definen a soberanía alén dos territorios de terra firme son o Tratado do Espazo Exterior e mais a Convención das Nacións Unidas sobre o Dereito do Mar. Estes tratados confirman a total xurisdición nacional sobre as augas costeiras e sobre a plataforma continental. Existen limitacións que permiten aos buques estranxeiros o dereito de paso e a outros Estados o paso de tubaxes e cables polas augas territoriais, pola zona económica exclusiva e pola superficie da plataforma continental. As entidades actuais que exercitan xurisdición e dereitos de soberanía son:
Vilariño, Cambados
Santo Adrián de Vilariño é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Cambados. Segundo o IGE en 2016 tiña 2183 habitantes (1121 mulleres e 1062 homes), 84 menos ca en 2010 e 115 menos ca en 2005. Ten dezaseis entidades de poboación.
Xeografía
A altitude media da parroquia é de 25 m e o pico máis elevado é o Con das Sete Pías, que ten 96 m. Santo Antón é o núcleo de poboación máis elevado con 60 m de media.
O río que pasa por Vilariño é o Umia.
María Currea
María Currea, nada en Bogotá o 28 de maio de 1890 e finada ibídem o 23 de maio de 1985, foi unha feminista, política, enfermeira e escritora colombiana cunha destacada participación na loita polos dereitos da muller no seu país que «marcou a existencia das mozas colombianas que se admiraban ante a súa rebeldía e a súa independencia».
Traxectoria
María Currea Manrique naceu no seo dunha familia acomodada, filla do xeneral Aníbal Currea Bonilla, heroe da batalla de Cuaspud (1864) e dono dunha estancia, e de Hersilia Manrique Ramírez. Casou con Ruperto Aya, tamén xeneral revolucionario na Guerra do Mil Días, quen a impulsou para que fixese realidade o seu máis grande soño: traballar en defensa dos dereitos da muller».
Por intermedio do seu marido entrevistouse co presidente Olaya Herrera en apoio da Lei 28 de 1932 outorgando os primeiros dereitos civís á muller. En 1937 viaxou aos Estados Unidos onde estudou no Centro Henry Street e se graduou como enfermeira no Presbyterian Hospital de Nova York. Alí estabeleceu contactos coa Comisión Interamericana de Mulleres, converténdose en representante de Colombia, entre os anos 1938 e 1948. Pasou logo a Francia onde obtivo o título de doutora en Filosofía e Letras da Universidade da Sorbona de París.
Quedou viúva en 1953. O goberno conservador promovía un acordo entre os dous partidos dominantes para promover o sufraxio feminino en Colombia. En decembro de 1953 foi novamente nomeada representante de Colombia ante a Comisión Interamericana de Mulleres e en 1954 fundou con Bertha Hernández, esposa do expresidente Mariano Ospina Pérez, a Organización Nacional Feminina e foi incluída polo goberno do xeneral Gustavo Rojas Pinilla na comisión para apoiar a causa do sufraxio feminino na Asemblea Constituínte. Integraban a comisión as conservadoras Josefina Valencia de Hubach e Teresa Santamaría de González (suplente) e as liberais Esmeralda Arboleda de Uribe e María Currea de Aya (suplente).
Xunto ás súas compañeiras de loita e á súa filla Beatriz Aya de Cárdenas, María Currea percorreu o país impulsando ás colombianas a obter a cédula de cidadanía, o que permitiu finalmente votar por primeira vez no plebiscito de decembro de 1957 a 1 835 255 mulleres.
En 1959 foi elixida concelleiro de Bogotá, primeira muller en alcanzar ese cargo.
A Madanela, Monterrei
Santa María da Madanela é unha parroquia do concello ourensán de Monterrei na comarca de Verín. No ano 2007 tiña 177 habitantes (100 homes e 77 mulleres) nunha soa entidade de poboación, o que supón unha diminución de 36 habitantes en relación ao ano 2000.
Avea
Para obter información da especie normalmente cultivada ver o artigo Avea común
As aveas son plantas pertencentes ao xénero Avena da familia das poáceas, utilizadas como alimento e coma forraxe para o gado. As especies máis cultivadas a nivel mundial son a Avena sativa e mais a Avena byzantina nesta orde. En Galicia, malia terse cultivado dende a antigüidade, non foi dos cereais máis sonados. No país medran especies espontáneas, algunhas daniñas; ademais da avea común (Avena sativa), medra brava a avea bouba, louca ou balloca (Avena fatua).
Malia non ter a importancia no pasado doutros cereais coma o trigo, o orxo ou o millo en Galicia, en Asia Central cultivábase en boa cantidade. As investigacións arqueolóxicas proban o uso da avea na Europa Central xa na Idade de Bronce. Tamén foron atopados grans deste cereal en escavacións exipcias, aínda que o seu cultivo non foi demostrado.
Descrición
Son plantas herbáceas, xeralmente anuais, pertencentes á familia das gramíneas. As raíces son reticulares, potentes e máis abundantes que no resto dos cereais. O talo é groso e recto con pouca resistencia ao encamado ou envorcadura, a lonxitude pode variar de 50 cm a un metro e medio. As follas son planas e alongadas, co limbo estreito e longo de cor verde escura. As flores preséntanse en espigas.
Ten maior resistencia ao frío que o orxo ou o trigo. Seméntase a comezos da primavera, para se colleitar no momento da seitura no verán. É esixente en auga polo seu alto coeficiente de transpiración, porén o exceso pode prexudicala. Pola contra é moi sensíbel á seca, especialmente no período da formación do gran.
Por mor do desenvolvido sistema radicular da avea que é máis fondo, é unha cultura que aproveita mellor os nutrientes do solo, polo que o requirimento de fertilizantes para o seu desenvolvemento é menor que noutras gramíneas.
Nutrición
Son cereais moi nutritivos, que posúen calcio, ferro, proteínas, alén de vitaminas, carbohidratos e fibras. A avea está en evidencia actualmente polo alto poder benéfico da súa fibra solúbel, que está relacionada cun bo funcionamento intestinal, a diminución na absorción de colesterol total e colesteroal LDL e manutención de niveis adecuados dos mesmos. Adoita consumirse coma flocos.
As proteínas son de alto valor biolóxico. Ademais é o cereal con maior proporción de graxa vexetal, un 65% de graxas non saturadas e un 35% de ácido linoleico. Tamén contén hidratos de carbono de fácil absorción, ademais de sodio, potasio, calcio, fósforo, magnesio, ferro, cobre, zinc, vitaminas B1, B2, B3, B6 e E.
Cómpre salientar que ten contido en glute, polo que non pode ser utilizada como cereal alternativo para a dieta dos celíacos.
Especies
En Galicia cultívase a avea común (Avena sativa) de talo oco, delgado e alto, no extremo do cal hai unhas ramiñas con espigas moi pequenas que poden ter de dúas a nove flores. Coma especie brava temos a avea bouba ou louca (Avena fatua), semellante á avea común, medra espontaneamente entre os cereais, é anual, de raíz fibrosa, cuns 80 a 120 cm de altura; florece a principios do verán. O gran maila palla serve para alimento do gado.
Aveas bravas
As especies a seguir, chamadas aveas bravas ou silvestres, son herbas que acostuman medrar entre os cereais polo que se consideran malas herbas. O problema é que ao seren especies achegadas ás especies cultivadas non é posíbel o tratamento químico (herbicidas), pois podería danar o cultivo.
Etnoloxía
Moi usada no pasado polas súas propiedades nutritivas, especialmente dábaselle aos enfermos en xeito de tortas chamadas: afreitas.
Refraneiro
Refírese ás súas propiedades nutritivas:
Heraclio
miniatura|300px|[[Nomisma (sólido bizantino) que representa a Heraclio e os seus fillos Constantino III Heraclio e Heraclonas.]] Caesar Flavius Heraclius Augustus (Capadocia, c. 575 - Constantinopla, 11 de febreiro de 641) foi emperador bizantino desde o 5 de outubro de 610 ata a súa morte.
Traxectoria
Era fillo do poderoso exarca de Cartago, chamado tamén Heraclio, de orixe armenia, que fora un dos xenerais clave na guerra do ano 590 contra Persia, baixo o goberno do emperador Mauricio. Descoñécese o lugar exacto de nacemento do emperador Heraclio, aínda que é seguro que pasou a súa mocidade no norte de África.
A conquista do trono
En 608, o seu pai, Heraclio o Vello, exarca de Cartago, e o irmán deste, Gregorio, o seu segundo no mando, rebeláronse contra o emperador Focas, que depuxera a Mauricio seis anos atrás. Os rebeldes acuñaron moeda na que aparecían os dous Heraclios cos atributos consulares, aínda que ningún dos dous reclamou entón o título imperial. Reuniron un exército e unha frota. Nicetas, fillo de Gregorio e primo de Heraclio o Mozo, invadiu por terra Exipto, e en 609 derrotou a Bonoso, xeneral de Focas, e fíxose co control da provincia. Ao mesmo tempo, o xove Heraclio embarcouse coa frota cara a Oriente, pasando por Sicilia e Chipre. Nas proximidades de Constantinopla contactou con destacados aristócratas da cidade, quen lle aseguraron que sería ben recibido. Ao chegar á cidade, os Excubitores (garda imperial de elite que estaba dirixida polo xenro de Focas, Prisco) pasáronse a Heraclio, e este puido entrar na cidade sen atopar resistencia. Focas foi executado persoalmente por Heraclio.
O 5 de outubro de 610 Heraclio foi coroado na capela de Santo Estevo do palacio imperial, pouco despois de contraer matrimonio coa súa prometida, Fabia, que tomou o nome de Eudocia. A emperatriz, moi querida en Constantinopla, morrería en 612. Heraclio contraeu un segundo matrimonio coa súa sobriña Martina.
A guerra con Persia
Cando Heraclio se fixo co poder o Imperio atopábase nunha situación desesperada. A revolta de Focas contra Mauricio en 602 deixara o Danubio desguarnecido, permitindo o avance dos ávaros nos Balcáns. Na fronteira oriental, o rei Cosroes II de Persia, antigo aliado do emperador Mauricio, usou o seu asasinato como pretexto para declarar a guerra aos bizantinos. Na corte persa atopábase un home que afirmaba ser Teodosio, fillo de Mauricio, e Cosroes apoiaba as súas pretensións ao trono. Durante o reinado de Focas, a guerra favorecera aos persas, quen chegaran no seu avance ata Siria. O ano anterior a que Heraclio ascendese ao trono, o xeneral persa Shahrbaraz tomara Antioquía.
Aínda que Heraclio intentou establecer un tratado de paz, Cosroes refusou parlamentar con el, considerándoo un usurpador. Os primeiros movementos militares de Heraclio terminaron de forma desastrosa, e os persas avanzaron cara ao oeste. Conquistaron Damasco en 613, e en 614 Xerusalén, onde causaron graves danos á Igrexa do Santo Sepulcro e apoderáronse da Vera Cruz e outras reliquias, que foron levadas a Ctesifonte. Despois apoderáronse de Exipto, a principal fonte de aprovisionamento de gran para o Imperio Bizantino. Mesmo fixeron rápidas incursións en Anatolia, chegando ata Calcedonia, na beira asiática do Bósforo. Segundo se di, os habitantes de Constantinopla podían ver de noite os lumes de vixilancia dos persas e os seus reflexos na auga.
A situación chegou a ser tan grave que Heraclio considerou seriamente a posibilidade de trasladar a capital do Imperio a Cartago. Pero finalmente decidiu permanecer en Oriente, e dedicouse a reorganizar o exército bizantino. É posíbel que fose o creador dos thémata, circunscricións administrativas que eran ao mesmo tempo distritos militares, baixo o mandato dun strategos ou gobernador militar. Segundo outros autores, a organización do Imperio en thémata tivo lugar algúns decenios despois.
Trala súa reorganización do exército, Heraclio púxose á cabeza do mesmo na súa guerra contra os persas. Foi o primeiro emperador en dirixir persoalmente unha campaña contra un inimigo exterior desde os tempos de Teodosio I. Confiando en que Constantinopla se atopaba ben defendida, e rexeitando unha guerra de esgotamento para recuperar as provincias perdidas, na primavera de 622 viaxou por mar ata Iso, coa intención de invadir a propia Persia. Derrotou a Sharbaraz no outono dese mesmo ano, nalgún lugar de Capadocia. Mantívose en campaña avanzando cara ao leste durante varios anos. En 626, mentres se atopaba ausente, Constantinopla foi asediada polos ávaros, pero os intentos dos persas por axudar a estes últimos, con quen se aliaron, atravesando o Bósforo foron rexeitados pola armada bizantina. A poboación da cidade, dirixida polo patriarca Serxio, resistiu con firmeza o asedio, e os ávaros terminaron por levantaren o sitio. Namentres, Heraclio conseguiu a axuda dos kházaros e outros pobos turcos, e dedicouse a fomentar as divisións internas existentes entre os persas. Convenceu ao xeneral Shahrbaraz de que Cosroes estaba celoso dos seus éxitos e ordenara a súa execución, co que conseguiu que permanecese neutral. Na batalla de Nínive, en 627, as forzas bizantinas derrotaron ao exército persa dirixido por Razates. Con todo, Cosroes seguiu refusando asinar a paz, e Heraclio continuou avanzando ata Ctesifonte, capital do Imperio Persa. Antes de que chegase á cidade, a aristocracia persa depuxo a Cosroes. O seu sucesor asinou a paz con Heraclio devolvendo a Bizancio todos os territorios que conquistaran os persas. A dinastía sasánida nunca se recuperou desta derrota. O 14 de setembro de 628 Heraclio entrou en triunfo en Constantinopla.
Carballedo, Rebordelos, Carballo
Carballedo é un lugar da parroquia de Rebordelos no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños. Tiña 6 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 4 homes e 2 mulleres.
Heraclio
Os últimos anos
Heraclio tomou o título persa de "Rei de Reis", abandonado o antigo título imperial de "Augustus". Pouco despois foi chamado basileus (palabra grega que significa "rei" ou "emperador"), título que os gobernantes bizantinos levarían ata o final do Imperio. Tamén substituíu o latín polo grego como lingua administrativa. Logo do seu reinado, o Imperio Bizantino tivo un marcado carácter helénico.
Malia a desastrosa etapa final do seu reinado, Heraclio foi un dos máis destacados emperadores bizantinos. Salvou ao Imperio do que parecía unha destrución segura, e grazas ás súas reformas os árabes foron detidos en Asia Menor, e ata no Norte de África, a onde aínda tardarían 60 anos en chegar.
No seu intento por salvar a unidade relixiosa do Imperio, ameazada pola herexía monofisita, intentou chegar a unha fórmula de compromiso defendendo o monotelismo, doutrina propagada polo patriarca Serxio que foi considerada herética polo Papa Xoán IV. Cando as provincias monofisitas foron conquistadas polo islam, o monotelismo perdeu a súa razón de ser e foi rexeitado.
Río Amarelo
O Río Amarelo, tamén coñecido coma Huang He, é o segundo río máis longo da China, só superado polo río Yangtzé, e o sexto da Terra. Mide 5.464 km, e ocupa unha conca de 752.000 km².
Foi nese río onde a civilización chinesa comezou. O nome Río Amarelo foi dado por causa do luor amarelo que lle dá. miniatura|250px|Curso alto do Río Amarelo
Etimoloxía
Un dos nomes máis antigos en mongol era o de río Negro, xa que corre claro antes da súa entrada na meseta de Loes, mais o nome actual do río entre os habitantes de Mongolia Interior é Ȟatan Gol (Хатан гол}}, "río Raíña"). En Mongolia, chámaselle simplemente Šar Mörön (Шар мөрөн, "río Amarelo").
En Qinghai, o nome tibetano do río é «río do Pavo Real».
Inicio da Civilización Chinesa
Os primeiros chineses probábelmente emigraron do sur, do val do Río Mekong para o norte, establecéndose nas terras fértiles das proximidades do Río Amarelo. Nesta terra irrigada, os antigos chineses cultivaron paínzo, hortalizas e froitas nativas, sobre todo ao longo dos cursos alto e medio do río. No sector baixo do Río Amarelo, cultivábase arroz. Durante o terceiro milenio antes de Cristo, o excedente de produción favoreceu o establecemento de vilas permanentes, como Banpo e Erlitou, e logo a mediados daquel milenio había case que un continuo poboamento ao longo do río, asentando as bases da civilización.
Tempos antigos
miniatura|250px|O río Amarelo, como se representa nun mapa ilustrado da dinastía Qing (seccións). miniatura|250px|Mapa de principios do século XIX que representa o curso do río Amarelo (en azul na parte superior do mapa). Algúns mapas históricos do período das Primaveras e Outonos e da dinastía Qin reflicten que o río Amarelo nesas épocas discorría considerablemente ao norte do seu curso actual. Eses mapas mostran que despois de que o río superase a cidade de Luoyang, fluía ao longo da fronteira entre as actuais provincias de Shanxi e Henan, e logo continuaba pola fronteira entre as de Hebei e Shandong, para desembocar finalmente na baía de Bohai, preto da actual Tianjin. Outra desembocadura do río seguía esencialmente o curso actual.
O río deixou eses cursos no ano 602 a. C. e cambiou completamente ao sur da península de Shandong. A sabotaxe de diques, canles e encoros, e as inundacións deliberadas provocadas polos estados rivais, convertéronse nunha táctica militar habitual durante o período dos Reinos combatentes. Hai acreditadas unha grande inundación no ano 11 a. C. —á que se lle atribúe a caída da dinastía Xin, de curta duración— e outra no ano 70 d. C., cando o río volveu ao norte de Shandong, en esencia, ao curso actual.
Idade Media
En 923, Tuan Ning, un xeneral Liang desesperado, volveu romper os diques, inundando uns 2600 km² de terras nun intento fracasado de protexer a capital Liang da dinastía Tang tardía. Unha proposta semellante do enxeñeiro Song Li Chun para inundar as partes baixas do río e protexer así as chairas centrais dos Khitai foi revogada en 1020: o Tratado de Shanyuan entre os dous estados prohibira expresamente aos Song establecer novos fosos ou cambiar o curso do río.
As rupturas producíronse a pesar de todo: unha en 1034, en Henglong, dividiu o curso en tres e inundou repetidamente as rexións do norte de Dezhou e de Bozhou (Song). Os Song traballaron inutilmente —con máis de 35 000 empregados, 100 000 recrutas e 220 000 toneladas de madeira e bambú nun só ano — durante cinco anos intentando restablecer o curso anterior antes de abandonar o proxecto en 1041. O río, entón máis lento, causou unha fenda en Shanghu que ocasionou que a saída principal fose cara ao norte cara a Tianjin en 1048 e que en 1194 bloquease a desembocadura do río Huai. A acumulación de depósitos de limo foi tal que mesmo despois de que o río Amarelo cambiase máis adiante o seu curso, o Huai xa non foi capaz de fluír ao longo do seu único leito histórico.
Produción hidroeléctrica
miniatura|Central Hidroeléctrica de Liujiaxia. Na actualidade existen 16 centrais hidroeléctricas ao longo do río Amarelo, ordenadas a continuación segundo o ano no que comezaron a funcionar.
Segundo se informou no ano 2000, as sete maiores centrais (Longyangxia, Lijiaxia, Liujiaxia, Yanguoxia, Bapanxia, ​​Daxia e Qinglongxia) xa tiñan en funcionamento unha capacidade instalada total de 5.618 MW.
Bandeira de Irán
A bandeira de Irán (en persa: پرچم ایران‎‎) foi adoptada o 29 de xullo de 1980 e é un dos reflexos da Revolución iraniana neste país.
Deseño
miniatura|250px|Flag of Iran before 1979 revolution As cores verde, branco e vermello foron utilizados desde o século XVIII polos gobernantes iranianos ou persas como insignia, aínda que só en 1906 confeccionouse a primeira bandeira nacional a base de tres franxas, verde, branca e vermella, nesa orde de arriba cara abaixo. Esta bandeira levaba ademais o símbolo do león coa espada e un sol detrás, o cal era o símbolo dos emperadores de Irán.
En 2007 unha orde presidencial estableceu que a bandeira non poderá ser posta a media hasta en sinal de loito porque podería supor unha ofensa ao conter o nome de Alá.
Bandeiras no século XX
Despois da Revolución Islámica liderada polo aiatolá Ruhollah Khomeini, a bandeira foi reformada: elimináronse da franxa branca o símbolo do león e o sol, sendo substituído por unha figura que representa catro medias lúas rodeando unha espada. Así mesmo, colocouse nas franxas verde e vermella, nas partes que limitan coa franxa branca, a frase Allah O Akbar (en árabe Deus é Grande) once veces en cada franxa, representando que foi no día 22 do undécimo mes (Bahman) cando o xa Mohammad Reza Pahlavi fuxiu do país para non volver.
Pradairo real
O pradairo real (Acer platanoides), tamén coñecido coma pradairo noruegués, é unha especie arbórea pertencente á familia das aceráceas. Non aparece en Galiza de xeito espontáneo, atopándose coma ornamental nalgúns parques e xardíns.
Distribución e hábitat
Medra en Europa, o Cáucaso, e Asia Menor. Na Península Ibérica a súa presenza limítase aos Pireneos e cultivares ornamentales. Medra ben en solos fondos en medios de faiais, carballeiras e pradeira, en zonas de tebras. Prefire un substrato rico en substancias nutritivas.
Especies semellantes
En Europa hai dúas especie de pradairos moi semellantes que se poden confundir de xeito doado. As dúas especies presentan exemplares elevados, que poden acadar até 30–35 m de altura.
left|miniatura|200px|Acer platanoides
Observacións
miniatura|right|250px|As flores aparecen no momento de se abrir os gomos miniatura|right|250px|As sámaras teñen a semente aplanada. miniatura|right|250px|As follas dalgúns [[cultivares poden ser cor vermella púrpura]] miniatura|right|250px|Casca da árbore adulta Esta árbore pode chegar aos 150-200 anos, considerabelmente menor que outras especies de pradairos. O nome do xénero xa era empregado polos romanos ("acer": rexo, duro). Segundo outros autores, o seu nome deriva da voz celta "ac", espiña oo punta, por se ter utilizado para fabricar puntas de lanza. É sensíbel a unha micose ocasionada polo fungo Rhytisma acerinum, o que lle ocasiona unhas tacas semellantes ao alcatrán nas súas follas.
Paíños
Os paíños, ou hidrobátidos, (Hydrobatidae) son unha familia que abrangue varias especies de paíños, pequenas aves peláxicas incluídas nos procelariformes. Ás veces as dúas subfamilias son tratadas como familias separadas: Oceanitidae (paíños do hemisferio sur) e Hydrobatidae (só os paíños do norte).
O Rapado, Baldráns, Tui
O Rapado é un lugar da parroquia de Baldráns, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. Segundo o padrón municipal de habitantes do Instituto Galego de Estatística no ano 2019 tiña 49 habitantes (26 homes e 23 mulleres), un lixeiro descenso do 7,5% desde o ano 2000.
Patrimonio
Neste barrio hai dous muíños, o Fuchaco de  Arriba  e o Fuchaco  de  Abaixo.
Costenla, Rebordelos, Carballo
Costenla (á espera da oficialización da forma Constenla ) é un lugar da parroquia de Rebordelos no concello coruñés de Carballo na comarca de Bergantiños). Tiña 47 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 21 homes e 26 mulleres.
A Eirexa, Tállara, Lousame
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Focas, emperador
miniatura|dereita|Retrato de Focas nunha [[Moeda bizantina|moeda da época]] Caesar Flavius Phocas Augustus, emperador bizantino entre 602 e 610, é quizais unha das figuras máis sinistras que leven o título imperial en toda a historia de Bizancio. Arrebatou o trono ao emperador Mauricio, e foi á súa vez destronado por Heraclio.
Traxectoria
En 602, Mauricio ordenou ao exército dos Balcáns, por entón en campaña contra os ávaros, que pasase o inverno ao norte do Danubio. O exército rebelouse e marchou cara á capital, con Focas á cabeza. No prazo dun mes o poder de Mauricio esvaeceuse, e as diferentes faccións de Constantinopla aclamaron a Focas como emperador. Mauricio intentou fuxir, pero foi capturado e executado, do mesmo xeito que os seus catro fillos menores: no entanto, Focas deu cristiá sepultura ao cadáver do seu predecesor.
O reinado de Focas foi ao principio ben recibido porque baixou os impostos, que subiran durante o mandato de Mauricio. Pero tivo que facer fronte a unha forte oposición, pois era visto por moitos como un usurpador, xa que a súa subida ao poder fora o primeiro cambio violento de réxime desde a fundación de Constantinopla por Constantino. Segundo as fontes, reprimiu a oposición con crueldade, asasinando a milleiros de persoas co fin de se manter no poder. É posíbel que o número das súas vítimas sexa esaxerado, xa que a maior parte dos relatos sobre o seu reinado foron escritos durante o goberno dos seus sucesores, interesados en ennegrecer a reputación de Focas.
miniatura|[[Columna de Focas, o último monumento erixido no Foro de Roma.]] No seu honor levantouse o último monumento erixido no Foro Romano. Focas, que sempre tivo boas relacións co Papado, cedeu ao Papa Bonifacio IV o Panteón para o seu uso como igrexa. En agradecemento, o Papa ordenou levantar no Foro a Columna de Focas, que leva na base unha inscrición en honor do emperador. Esta columna mantense aínda en pé.
En 610, o xove Heraclio chegou ás portas de Constantinopla, e a maior parte do exército de Focas desertou ou fuxiu. Algúns destacados aristócratas ofreceron a Heraclio a súa colaboración, e este entrou na capital sen atopar apenas resistencia. Focas foi capturado e levado ante Heraclio, que lle preguntou: "É así como gobernaches o Imperio?". Focas replicou: "Gobernaralo ti mellor?". Heraclio executou e decapitou persoalmente a Focas, cuxo corpo foi mutilado, sacado en desfile pola capital e finalmente queimado.
Monterrei, Monterrei
Santa María de Monterrei é unha parroquia do concello ourensán de Monterrei na comarca de Verín. No ano 2007 tiña 86 habitantes (43 homes e 43 mulleres) distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 10 habitantes en relación ao ano 2000.
Parlamento Europeo
O Parlamento Europeo, tamén coñecido como Europarlamento ou Eurocámara é a institución parlamentaria que na Unión Europea representa directamente aos cidadáns dela, e que xunto coa Comisión Europea e o Consello da Unión Europea exerce a función lexislativa. Está composto por 751 deputados, que representan ao segundo maior electorado democrático do mundo, só superado polo Parlamento da India. No Parlamento Europeo están representadas as grandes tendencias políticas existentes nos países membros.