cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Linguas indoeuropeas
Clasificación
En adición á lista das dez ramas clásicas, existiron tamén varias linguas pouco coñecidas:
Árbore xenética das linguas indoeuropeas
As linguas indoeuropeas inclúen unhas 443 linguas e dialectos falados por preto de 3.000 millóns de persoas (segundo estimación do SIL), incluíndo a maioría das principais familias lingüísticas de Europa e occidente de Asia, as cales pertencen a unha única superfamilia. Cada subfamilia nesta lista contén moitos subgrupos e linguas individuais.
Grupo paleo-balcánico
Cada unha pode pertencer á súa propia subfamilia das linguas indoeuropeas, ou estar relacionadas a outras ramas. O macedonio antigo e o frixio ás veces son considerados coma moi relacionados ao grego antigo.
A Golpilleira, Dumpín, Castro de Rei
A Golpilleira é un lugar da parroquia de Dumpín no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 9 habitantes (5 homes e 4 mulleres).
Linguas indoeuropeas
Grupo xermánico
miniatura|Distribución das linguas xermánicas en Europa.
Exemplos
A título ilustrativo, as palabras "nai" e "sol" preséntase, baixo unha forma máis ou menos alterada en relación ao seu étimo, nas linguas IE seguintes:
E a palabra "sol":
Esta lista é aberta e non comprensiva.
Principais leis lingüísticas relacionadas coa fonética histórica das linguas IE
Indícase entre parénteses a área de extensión da lei.
Outras áreas de investigación
Ademais dos aspectos lingüísticos, o IE permite atopar unha simboloxía común aos pobos IE, o que se estuda, entre outras, na mitoloxía comparada, a poética comparada e mesmo no estudo das institucións indoeuropeas.
Notas
Cruceiro Aurora
O Aurora (en ruso Аврора, Avrora) é un cruceiro protexido ruso, actualmente conservado como buque museo en San Petersburgo. Participou en combate na guerra ruso-xaponesa. Un dos primeiros incidentes da revolución de outubro ocorreu neste buque.
Guerra Ruso-Xaponesa
miniatura|esquerda|240px|O cruceiro Aurora en 1903. O Aurora, era o terceiro e último dos tres cruceiros que compoñían a clase Pallada, construídos en San Petersburgo para servir no Océano Pacífico. Os tres buques prestaron servizo durante a guerra ruso-xaponesa (o cruceiro Pallada foi afundido polas forzas xaponesas en Port Arthur en 1904; o terceiro buque da clase, o Diana, internouse en Saigón trala batalla do Mar Amarelo).
O Aurora formaba parte do Primeiro Escuadrón do Pacífico e anteriormente da Frota do Báltico, que foi enviada desde alí ao Pacífico baixo o mando do vicealmirante Zinovy Rozhestvensky. Durante a travesía, recibiu danos lixeiros cando foi alcanzado por fogo amigo ruso, que matou ao capelán do barco e a un mariñeiro, no incidente do Dogger Bank.
O 27 e o 28 de maio de 1905, o Aurora tomou parte na Batalla de Tsushima, xunto ao resto da escuadra rusa. Baixo o mando do almirante Oskar Enkvist, o Aurora conseguiu evitar ser destruído, ao contrario que a maioría de buques rusos e, cos cruceiros Oleg e Zhemchug, logrou chegar á neutral Manila, onde foi internado. Liberado tralo Tratado de Portsmouth no outono de 1905, en 1906 o Aurora regresou ao Báltico e foi utilizado como buque de adestramento de cadetes. Desde 1906 ata 1912, o buque visitou varios países: en novembro de 1911 estivo presente en Bangkok como parte das celebracións en honor á coroación do novo Rei de Siam. En 1908 o cruceiro cooperou tamén na operación internacional de axuda aos superviventes do Terremoto de Mesina.
Revolución de Outubro
O, o rexeitamento dunha orde ao Aurora de partir ao mar, foi o punto de partida da revolución de outubro. Ás 9:45 p.m., un disparo do seu canón de popa foi o sinal para o inicio do asalto ao Palacio de Inverno, no cal tomou parte a súa tripulación.
Segunda Guerra Mundial
miniatura|esquerda|200px|O Aurora en 2004. miniatura|esquerda|200px|Vista do cruceiro en 2009 En 1922, o Aurora foi devolto ao servizo activo como buque de adestramento. Durante a Segunda guerra mundial, os seus canóns, foron retirados para ser usados como defensa terrestre en Leningrado. O buque, foi levado a porto en Lomonosov, onde foi repetidamente atacado con bombardeos e artillería. O 30 de setembro de 1941, debido aos danos recibidos, afundiuse no porto.
O 2 de novembro de 1927, o Aurora foi condecorado coa Orde da Bandeira Vermella polos seus méritos revolucionarios, e o 22 de febreiro de 1968 coa Orde da Revolución de Outubro, a cal, incorpora unha imaxe do cruceiro.
Desde a súa conversión en museo ao presente
miniatura|O cruceiro Aurora na medalla que se outorga á concesión da Orde da Revolución de Outubro. Como buque museo, O Aurora, converteuse nunha das principais atraccións de Leningrado e continua sendo un símbolo da revolución comunista, e un tributo á historia de Rusia. Adicionalmente ao seu espazo como museo, unha parte do buque, continua co seu papel naval, cunha tripulación que entre os seus papeis, ten o coidado do buque, seguridade, e participación en cerimonias militares e de goberno. A tripulación, considérase activa, e baixo adestramento e leis militares.
Entre 1984 e 1987 o cruceiro abandonou o seu papel de museo, para entrar unha vez máis nos estaleiros Admiralty, para ser sometido a unha restauración a fondo. Debido á deterioración do casco baixo a liña de flotación, esta zona foi substituída por novas placas soldadas, segundo os planos orixinais. As placas cortadas, foron remolcadas ao golfo de Finlandia, onde foron afundidas preto da costa.
En xaneiro de 2013, o ministro de defensa ruso Sergey Shoygu anunciou plans para volver dar de alta na armada rusa o Aurora e facer del un símbolo da armada rusa debido á súa importancia histórica e cultural.
O 21 de setembro de 2014 o barco foi enviado ao Kronstadt por motivos de mantemento, permanecendo alí ata o 2016. O 16 de xullo de 2016 o Aurora regresou ao seu peirao en San Petersburgo, fronte ao palacio de Inverno.
O Pazo, Brates, Boimorto
O Pazo é un lugar da parroquia de Brates no concello coruñés de Boimorto na comarca de Arzúa. Tiña 7 habitantes no ano 2018 segundo datos do INE, dos cales 4 eran homes e 3 eran mulleres.
Apeadoiro de Cecebre
Cecebre é un apeadoiro ferroviario de Adif situado na parroquia de Cecebre, no concello de Cambre, provincia da Coruña. Ten servizos de media distancia operados por Renfe.
Situación ferroviaria
A estación atópase no punto quilométrico 533,1 da liña férrea de ancho ibérico que une León e A Coruña, entre as estacións de Betanzos-Infesta e Cambre. O tramo é de vía única e está sen electrificar.
Historia
Cando se inaugurou o tramo A Coruña-Lugo da liña Palencia-A Coruña o 10 de outubro de 1875, non se dispuxo de ningunha parada na zona. O apeadoiro foi construído posteriormente sen que conste a súa data exacta de apertura. Dá nome á aldea de Apeadeiro.
A estación
As súas instalacións dispoñen dun edificio de planta baixa, con aspecto de vivenda propio dalgunhas construcións ferroviarias da década de 1970 recuberto por un tellado dunha soa vertente. Conta cunha única plataforma lateral á que accede a vía principal.
Media distancia
Actualizado a 18 de xuño de 2016.
As Salgueiras, Seavia, Coristanco
As Salgueiras é un lugar da parroquia de Seavia no concello coruñés de Coristanco na comarca de Bergantiños. Tiña 128 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 66 homes e 62 mulleres.
Santalla do Medio, Dumpín, Castro de Rei
Santalla do Medio é un lugar da parroquia de Dumpín no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 16 habitantes (7 homes e 9 mulleres).
José María González Barcia
José María González Barcia, nado en Burela en 1956, é un político galego do PPdeG.
Traxectoria
Concelleiro do PPdeG en Burela, foi elixido alcalde logo de que Manuel Mon Rouco presentase a súa dimisión o 8 de marzo de 2005. Nas eleccións municipais de 2011 encabezou a candidatura do PPdeG á alcaldía de Burela e foi elixido alcalde con maioría absoluta.
Ribeira, Ribeira
Santa Uxía de Ribeira é unha parroquia pertencente ao Concello de Ribeira na Comarca do Barbanza (A Coruña). Segundo o IGE en 2018 tiña 14.497 habitantes (7.336 mulleres e 7.161 homes) distribuídos en 37 entidades de poboación, o que supón un aumenton en relación ao ano 1999 cando tiña 12.770 habitantes.
Sofiia Gubaidulina
Sofia Asgatovna Gubaidulina (en Софи́я Асгáтовна Губaйду́лина, en София Әсгать кызы Гобәйдуллина ), nada en Chistopol (Tatarstán) o 24 de outubro de 1931 é unha compositora rusa de orixe tártara.
Traxectoria
Gubaidulina naceu en Chistopol (República Socialista Soviética Autónoma Tatar) nunha familia etnicamente mixta dun pai tártaro do volga e unha nai rusa. O seu mai, Asgat Masgudovich Gubaidulin, era enxeñeiro e a súa nai, Fedosiia Fiodorovna (de solteira Ielkhova), era mestra. Tras descubrir a música aos cinco anos, Gubaidulina mergullouse na idea da composición. Mentres estudaba na escola infantil de música con Ruvim Poliakov, descubriu ideas espirituais a través do xudaísmo e atopounas na obra de compositores como Bach, Mozart e Beethoven. Gubaidulina rapidamente aprendeu a manter o seu interese espiritual fóra do coñecemento dos seus pais e doutros adultos, xa que a Unión Soviética era contraria ás ideas relixiosas. Estas experiencias temperás coa música e o espiritualismo levárona a tratar os dous campos do seu pensamento como similares conceptualmente e explicou o seu posterior esforzo en escribir música expresando e explorando conceptos con base espiritual. Estudou composición e piano no conservatorio de Kazán, graduándose en 1954. En Moscova ampliou os seus estudos no conservatorio con Nikolai Peiko ata 1959, e posteriormente con Shebalin ata 1963. Recibiu unha bolsa Stalin. A súa música foi considerada "irresponsable" durante os seus estudos, debido á exploración de afinacións alternativas. Non obstante, foi apoiada por Dmitrii Shostakovich, que na avaliación do seu exame final a impulsou a continuar polo seu camiño a pesar de que outros o chamaban "equivocado". Permitíronlle expresar a súa modernidade en varias bandas sonoras que compuxo para documentais, incluída a produción de 1968 On Submarine Scooters, filme de 70mm rodado no formato Kinopanorama. Tamén compuxo a banda sonora do famoso filme de animación ruso Maugli, versión de O libro da selva, de Rudyard Kipling.
Herri Batasuna
Herri Batasuna (HB) (Unidade Popular en éuscaro) foi unha coalición política independentista vasca de esquerdas fundada en 1978 e que desapareceu ó crearse Batasuna (2000) no cal se integraron a maioría dos seus membros agás o grupo que deu lugar a Aralar.
Sofiia Gubaidulina
Traxectoria
A mediados da década de 1970, Gubaidulina fundou Astreja, un grupo de improvisación folclórica instrumental cos seus colegas Viktor Suslin e Viacheslav Artiomov. En 1979, foi incluída nunha lista negra como unha dos "sete de Khrennikov" no sexto congreso da Unión de Compositores Soviéticos por participar de xeito inapropiado nalgúns festivais de música soviética en occidente.
Gubaidulina fíxose máis coñecida no estranxeiro a principios da década de 1980 polas interpretacións de Gidon Kremer do seu concerto para violín Offertorium. Máis adiante compuxo unha homenaxe a T. S. Eliot, empregando o texto de Four Quartets. En 2000, Gubaidulina, con Tan Dun, Osvaldo Golijov e Wolfgang Rihm, recibiu o encargo pola Internationale Bachakademie Stuttgart de escribir unha peza para o proxecto "Passion 2000" en conmemoración de Johann Sebastian Bach. A súa contribución foi Johannes-Passion. En 2002 continuouna con Johannes-Ostern ("A pascua segundo Johann"), por petición do Hannover Rundfunk. As dúas obras xuntas forman un díptico sobre a morte e a resurrección de Cristo, a súa obra máis longa. Invitada por Walter Fink, actuou en 13.º lugar no Komponistenporträt anual do Rheingau Musik Festival en 2003, en que foi a primeira muller compositora da serie. A súa obra The Light at the End precedeu á Sinfonía n.º 9 de Beethoven nos desfiles de 2005. En 2007, o seu segundo concerto para violín, In Tempus Praesens, foi interpretado no festival de Lucerna por Anne-Sophie Mutter. A súa creación foi mostrada no filme de Jan Schmidt-Garre Sophia - Biography of a Violin Concerto.
Herri Batasuna
Defendía como programa político a alternativa KAS para a independencia de País Vasco o que implicaba o rexeitamento á constitución española e ó estatuto de autonomía da comunidade autónoma do País Vasco.
Presentábase ás eleccións pero non adoitaban participaban nos plenos dos parlamentos nos que tiñan representación. Frecuentemente relacionada con ETA a coalición sempre negou calquera vincallo coa banda armada.
Constituída a raíz da Mesa de Alsasua integráronse na coalición Acción Nacionalista Vasca, Euskal Sozialista Biltzarrea, Herriko Alderdi Sozialista Iraultzailea e Langile Abertzaleen Iraultzarako Alderdia ademais de dirixentes destacados e moitos militantes de Euskadiko Ezkerra. Vencellados a HB estaban as Xestoras Pro Amnistía, o sindicato LAB e as mocidades Jarrai
Roman de Brut
Características
Non obstante, á parte do uso da lingua francesa, introduce algunhas importantes innovacións con respecto ao seu modelo, sobre todo canto á técnica, que fan da obra unha etapa intermedia entre o estilo historiográfico e a novela artúrica. Destaca a dramatización de certas pasaxes, a inclusión de diálogos e monólogos construídos en períodos anafóricos e que poden versar incluso sobre sentimentos.
Relevante é tamén a introdución de novos termos que acabarán designando e fixando as cualidades cabaleirescas: noblesse (nobreza), corteisie (cortesía), richesse (riqueza), largesse (liberalidade) e onor (honor).
Por outra parte, o personaxe do rei Artur é, como na obra de Geoffrey de Monmouth, un guerreiro e conquistador ante todo, lonxe da imaxe cortesá, de espléndido anfitrión xusticeiro, pero ocioso, que terá na novela cortés, a partir de Chrétien de Troyes.
Castro, Paradela
San Mamede de Castro é unha parroquia do concello de Paradela na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 53 habitantes, deles 24 eran homes e 29 eran mulleres, o que supón unha diminución de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006. En 2021 tiña 44 habitantes segundo o INE.
O Penedo, Calo, Vimianzo
O Penedo é un lugar da parroquia do Calo no concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Tiña 13 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 7 homes e 6 mulleres.
Castro, Paradela
Xentilicio
O seu xentilicio, de orixe castelanizante, é castreño.
Valentin Inzko
Valentin Inzko, nado en Klagenfurt o 22 de maio de 1949, é un político, diplomático, avogado, filólogo e tradutor austríaco de orixe eslovena. Desde o 26 de marzo de 2009 é o 7º Alto Representante para Bosnia e Hercegovina.
Inicios e formación
Naceu na cidade austríaca de Klagenfurt o día 22 de maio de 1949, no seo dunha familia eslovena. O seu pai ten o mesmo nome e foi un recoñecido activista cultural e político.
Asistiu a unha escola bilingüe (esloveno-alemá) no municipio de Feistritz im Rosental. Despois de graduarse en secundaria, en 1967 comezou a asistir á Universidade de Graz na cal estudou Dereito e Filoloxía eslava. Logo desde 1972 a 1974 foi alumno da Academia Diplomática de Viena.
Carreira diplomática
En 1974 terminou os seus estudos superiores e entrou no Servizo Diplomático austríaco.
Entre 1982 e 1986 foi agregado de prensa na embaixada de Austria en Belgrado, despois serviu na Misión Diplomática de Austria ante as Nacións Unidas, entre 1990 e 1996 foi agregado cultural de Austria na República Checa, entre outubro e decembro de 1992 foi membro da Organización para a Seguridade e a Cooperación en Europa (OSCE) na rexión de Sandžak, entre 1996 e 1999 foi o Embaixador de Austria en Bosnia e Hercegovina e en 2005 foi embaixador en Eslovenia.
Dende o 11 de marzo de 2009 até o 1 de setembro de 2011 foi Representante especial da Unión Europea para Bosnia e Hercegovina.
Actualmente dende o 26 de marzo de 2009 é o 7º Alto Representante para Bosnia e Hercegovina, en substitución do diplomático eslovaco Miroslav Lajčák.
Ao mesmo tempo en xuño de 2010 foi elixido para ser o presidente do Consello Nacional dos Eslovenos de Carintia.
Vida privada
Está casado coa mezzosoprano de orixe arxentina-eslovena, Bernarda Fink. Teñen dous fillos en común. É crente da Igrexa católica.
Gran Canaria
Etimoloxía
Non existe unanimidade entre os historiadores sobre a orixe do nome da illa. Durante anos aceptouse como máis probable a teoría de que o nome aborixe da illa fose Tamarán ou Tamarant, e que esta estaba dividida nos guanartematos de Telde e Gáldar. Con todo, a tradicional aceptación de devandita denominación está sendo cuestionada en datas recentes, desde o momento en que a palabra Tamarán aparece por primeira vez no século XIX, non se constatando a súa presenza en ningunha fonte clásica nin da época da Conquista. É máis probable que Canaria sexa a versión latinizada do verdadeiro nome aborixe da illa ou da comunidade que a habitaba.
Valentin Inzko
Vida privada
Cabe destacar que Valentin Inzko é multilingüe, xa que fala con fluidez os idiomas esloveno, alemán, serbocroata, inglés, ruso, francés e checo.
Nilómetro
miniatura|esquerda|150 px|Nilómetro de Kom Ombo miniatura|dereita|150 px|Escaleira do nilómetro de Kom Ombo En Exipto, o nilómetro era un pozo ancho con escaleira que baixaba até a camada freática e permitía así observar as flutuacións no nivel da auga por riba do curso baixo do río Nilo. Cada templo tiña un, que lle servía para calcular a intensidade da inundación anual e, en consecuencia, os impostos debidos para ese ano.
Gran Canaria
Etimoloxía
No texto de Plinio o Vello onde se relata a expedición mandada por Juba II, rei monicreque posto polo Imperio Romano na Mauritania, a illa aparece xa denominada como Canaria. A orixe etimolóxica de canaria é costume explicala en relación aos cans que aparecen no propio relato de Plinio; outros estudos lingüísticos e históricos sinalan que a orixe deste topónimo está no antropónimo canarii, unha tribo bérber norteafricana que curiosamente aparece tamén mencionada noutro texto de Plinio.
Valentin Inzko
Vida privada
Ademais do seu labor diplomático, entre outras obras foi o tradutor ao esloveno dos ensaios de Václav Havel.
Nilómetro
Os nilómetros máis famosos foron o da illa Elefantina, en Asuán, e o da illa de Roda, no Cairo.
Gran Canaria
Etimoloxía
O nome de Canaria, que coa conquista sería estendido ao conxunto do arquipélago (en plural: Canarias), seguiu utilizándose para se referir á illa durante moito tempo, aínda que, conviviu coa denominación Gran Canaria aparecida xa no século XIV, sendo o uso dun ou outro apelativos válidos durante séculos.
Para o xurdimento do apelativo "Gran" hai distintas versións, todas coincidentes en que foron os conquistadores os que engadiron dita palabra, cunha mestura de temor e admiración, á vista da valentía e bo facer dos nativos da illa na batalla e na súa rutina diaria, así, como pola riqueza paisaxística da illa. A primeira referencia ("Canaria a Grande") aparece na Crónica de Henrique III de Castela, que alude a 1393, pero que data das primeiras décadas do século XV. É en Le Canarien, obra escrita nos primeiros anos do século XV sobre as campañas dos normandos nas illas, onde aparece por primeira vez de forma inequívoca este termo aplicado á illa.
Aínda que errónea polo feito de que se ve precedida por alusións a "Gran Canaria" ou "Canaria a Grande" en escritos anteriores, é de moitos coñecida tamén a versión de que a orixe do apelativo de "Gran" que se dá á Illa de Canaria ten a súa orixe nunha disposición da raíña Isabel I de Castela, chamada A Católica no século XVI, na que se pode ler como segue: "[...] e desde agora mando que esta, ou miña insua de Canaria, sexa chamada Grande". Isto dispuxo a soberana de Castela, tendo en conta do empeño posto polos conversos aborixes grancanarios ás ordes do seu reieciño Fernando Guanarteme na conquista do último reduto por someter do arquipélago canario que era a Punta de Anaga, na veciña illa de Tenerife.
Os antigos nativos da illa eran os denominados canarios, xentilicio que, doutra banda, seguiu utilizándose para facer referencia aos habitantes desta illa ata hai poucas décadas. Actualmente, o xentilicio é "grancanario" e, de xeito informal e coloquial, podemos atoparnos co termo canarión. Aínda actualmente, é posible escoitar noutras illas do arquipélago, a persoas da terceira idade usar o xentilicio "canario", para referirse aos grancanarios.
Descrición
miniatura|esquerda|Presa de Chira
A illa de Gran Canaria é a terceira en extensión e a segunda en poboación do arquipélago canario, con 807.049 habitantes (INE, xaneiro de 2006). Gran Canaria, coas súas case 1.600 km², atópase a 28º latitude Norte e 15º 35' lonxitude Oeste e foi bautizada como "continente en miniatura" pola diversidade da súa clima, a súa xeografía, a súa flora e a súa fauna.
Ten unha forma circular cun macizo montañoso no centro. A súa altitude máxima é o Pico de las Nieves con 1.949 metros. Destacan tamén algúns monumentos naturais como o Roque Nublo (1.813 metros) e o Roque Bentayga.
Ao longo dos séculos, Gran Canaria sufriu intenso deforestación como resultado de rexistro continuo, loteamentos e outros usos intensivos, facendo a illa no arquipélago desmatada pola acción humana. Con todo, no século XX cume reforestación século da illa que comezou a ser realizado, recuperando un pouco da masa forestal perdida.
Gran Canaria é Reserva da Biosfera declarada pola UNESCO o 29 de xuño de 2005 abarcando un 46% do territorio terrestre e 100.458 has. de zona mariña.
Na illa podemos distinguir dúas zonas ou rexións: - O Nordés (Neocanaria) de formación máis recente e onde aparecen algúns terreos sedimentarios e de formación submarina. Nesta zona atopamos socalcos e algúns conos volcánicos como a Montaña de Arucas, o Pico e Caldera de Bandama, así como outras caldeiras de erosión no leste, en Tenteniguada, Temisas e Tirajana. Tamén atopamos nesta zona algúns chairos. Nesta rexión sitúanse os barrancos de Telde, Guayadeque e Tirajana. miniatura|Roque do Frade miniatura|Estrada do interior da illa
No extremo Nordés atópase unha pequena península chamada La Isleta, unida ao resto da illa polo Istmo de Guanarteme, coas praias de Las Canteras e Las Alcaravaneras situadas ás súas marxes.
- Suroeste (Tamarán). A parte máis antiga da illa, feito que pode constatarse facilmente pola cantidade de barrancos que aparecen. A esta rexión pertence tamén o centro da illa, onde atopamos as altitudes máximas. Destaca doutra banda o macizo de Tamadaba cos seus cantís. O Risco Faneque, situado a poucos metros da costa, ten unha altitude de 1.096 metros sobre o nivel do mar. Nesta rexión sitúanse os barrancos da Aldea, Agaete, Arguineguín e Fataga, entre outros. Cabe destacar tamén a reserva natural especial das Dunas de Maspalomas, unha das zonas turísticas máis importantes das Canarias, xunto coa anexa Praia do Inglés.
Gran Canaria posúe 32 Espazos Naturais protexidos, entre os que destacan o Parque Rural do Nublo, a Selva de Doramas, o Barranco de Azuaje, o parque natural de Tamadaba, Piñeiro Santo, Inagua etc. Os roques son formacións volcánicas de tipo rochoso que se erixen na paisaxe. Destacan o Roque Nublo, con 1.813 m de altitude (símbolo da illa), o Cura (tamén coñecido como El Fraile, A Ra, O Dedo de Deus, Bentayga, o Roque de Gando, e o Peñón Bermejo. Algunhas praias da illa son Maspalomas, Praia do Inglés, praia das Canteras, Porto Rico, A Laja, San Agustín etc.
Poboación
A illa ten unha poboación censada de 807.049 habitantes (2006), da cal o 47% vive no seu capital, As Palmas de Gran Canaria (378.628). As cidades que lle seguen en poboación son Telde (96.547), Santa Lucía de Tirajana (56.268), San Bartolomé de Tirajana (46.428), Arucas (34.245), Ingenio (27.308) e Agüimes (25.541), entre outras. Ademais ao ser o turismo a principal actividade da illa, conta cun importante número de poboación flotante.
Clima
miniatura|Porto de Mogán miniatura|Cacto xigante na Barranca de Tenoia En canto ao clima, presenta unha gran diversidade debido tanto ao gradiente de altitude como á orientación e o efecto dos ventos alisios, que orixinan acusadas diferenzas paisaxísticas entre barlovento e sotavento. No entanto Gran Canaria é coñecida como "continente en miniatura". A capital da illa, As Palmas de Gran Canaria, é a cidade co mellor clima do mundo, segundo un estudo da Universidade de Syracusa, e Mogán, no sur da illa, o lugar de Europa con máis días despexados.
Vías de comunicación
As principais vías de comunicación da illa co exterior son o Porto da Luz, situado na capital; o Porto das Neves, no municipio de Agaete, vía de comunicación marítima interinsular; e o Aeroporto de Gran Canaria, antigamente coñecido como Aeroporto de Gando, situado a uns 18 km da cidade no sueste da illa, nos municipios de Telde, un dos principais núcleos de poboación da Illa, e Ingenio. A rede viaria da illa é moi densa e ten como punto neurálxico a cidade de Las Palmas de Gran Canaria, aínda que as estradas interiores tenden a organizarse seguindo a propia orografía da illa, polos barrancos principais ata a zona central, tal como facía a rede de camiños premodernos. Entre as principais vías de comunicación cabe destacar o sistema de autoestradas-autovías: a GC-1 é o principal eixo insular, comunica Las Palmas de Gran Canaria coa zona turística do Sur a través do litoral suroriental; a GC-2, que comunica a capital insular con Agaete vértebra a vertente norte, e a Circunvalación de Las Palmas de Gran Canaria que discorre pola área metropolitana da cidade, formada polas autovías GC-3; GC-4; GC-23 e GC-31
Economía
O gran motor económico da illa é o turismo, que á vez foi o artífice do desenvolvemento do sector da construción.
Núcleos turísticos
miniatura|esquerda|Dunas de Maspalomas Á parte da capital, os principais centros turísticos da illa son Maspalomas (cun ecosistema de dunas, pero cuxa conservación periga debido a que o propio desenvolvemento urbanístico impide a rexeneración das mesmas), Porto Rico (praia artificial creada nos anos 60), Porto de Mogán e Meloneras (actualmente a zona de maior expansión turística) etc. O turismo na illa de Gran Canaria é fundamentalmente un turismo de praias, aínda que outros monumentos naturais como o Roque Nublo atraen tamén a un gran número de turistas, experimentando un grande auxe o turismo rural. miniatura|Praia da Aldea
Agricultura
Destacan os cultivos de regadío do plátano e o tomate, destinados á exportación. O tomate cultívase no Sueste, existindo grandes propietarios que utilizan man de obra aparcera (aparecendo no pasado conflitos sociais que seguiron sendo relativamente frecuentes ata hai poucas décadas). O plátano cultívase na zona norte.
Nas medianías danse os cultivos de secaño dos cerealé, leguminosas e papas, sendo todos estes para o abastecemento interno. Os cultivos de medianías foron sufrindo un enorme retroceso nas últimas décadas.
Monumentos históricos
A maior parte dos monumentos que se poden ver en Gran Canaria son posteriores á época da conquista, aínda que se puideron preservar algúns xacementos e lugares pertencentes aos aborixes da Illa (Cova pintada de Gáldar, o Cenobio de Valerón en Santa María de Guía). Outros monumentos son a Catedral de Santa Ana ou das Canarias, a Igrexa de San Juan Bautista (tamén coñecida como a Catedral de Arucas, a Basílica da nosa Señora a Virxe do Piñeiro (Patroa da Diocese Canariense), o Museo Canario, a Praza do Espírito Santo, a Casa de Colón, a ermida de San Antonio Abade, onde Cristovo Colón rezou antes de continuar para o descoñecido na viaxe do descubrimento, os Castelos da Luz, Mata, San Francisco e San Cristóbal, a Casa Forte ou Roma (construción castelá máis antiga da illa) etc.
Municipios
A Illa de Gran Canaria está dividida en 21 municipios: miniatura|Mapa municipal de Gran Canaria
Henrique, duque de Viseu
O Infante Henrique, duque de Viseu, nado en Porto o 4 de marzo de 1394 e finado o 13 de novembro de 1460, foi un príncipe portugués e a máis importante figura do inicio da era dos Descubrimentos, tamén coñecido na historia como Infante de Sagres ou O Navegador.
Traxectoria
O Infante Henrique naceu na cidade do Porto o Mércores de Cinsa día que se consideraba pouco propicio ao nacemento dun neno. Era o quinto fillo do rei Xoán I de Portugal, fundador da Dinastía de Avis, e de Filipa de Lancaster (Lencastre en portugués).
O infante foi bautizado algúns días despois do seu nacemento, sendo o seu padriño o Bispo de Viseu. Os seus pais deron-lle o nome Henrique posibelmente en honra do seu tío materno, o duque Henrique de Lancaster.
Pouco se sabe sobre a vida do infante ata os seus catorce anos. O infante e os seus irmáns (a chamada Ínclita xeración) tiveron como aio un cabaleiro da Orde de Avis.
En 1414, convenceu ó seu pai para montar a campaña de conquista de Ceuta, na costa norteafricana xunto ao estreito de Xibraltar. A cidade foi conquistada en agosto de 1415, asegurando ao Reino de Portugal o control das rutas marítimas de comercio entre o Atlántico e o Levante.
En 1415, foi armado cabaleiro e recibiu os títulos de Duque de Viseu e Señor da Covilhã. O 18 de febreiro de 1416, foi encargado do Goberno de Ceuta. Correspondíalle organizar no reino o mantemento da Praza marroquí.
En 1418, volveu a Ceuta na compañía de Xoán, Infante de Portugal, o seu irmán máis novo. Os Infantes dirixían unha expedición de socorro á cidade, que sufriu nese ano o primeiro longo asedio, imposto conxuntamente polas forzas dos reis de Fez e de Granada. O cerco malogrouse e Henrique tentou de inmediato atacar Xibraltar, pero o mal tempo impediulle desembarcar: manifestaba así unha vez máis a temeridade e fervor antimusulmano do Infante. Ao regresar a Ceuta recibiu ordes de Xoán I, para non continuar tal proxecto, polo que volveu para o reino nos primeiros meses de 1419. Montou por esta época unha armada de corso, que actúa na zona do estreito de Xibraltar a partir de Ceuta. Así dispuña dunha fonte de ingresos e moitos dos seus homes habituábanse ao mar. Algúns deles serían desviados, máis tarde, para outras viaxes cara a novos destinos.
En 1427, os navegantes descubriron as primeiras illas dos Azores (posiblemente Gonçalo Velho). Tamén estas illas deshabitadas foron despois colonizadas polos portugueses.
Ata a época do Infante Henrique, o Cabo Bojador era para Europa o punto coñecido máis meridional na costa de África. Gil Eanes, que ocupou unha das expedicións, foi o primeiro en pasalo en 1434 eliminando os medos entón vixentes en canto ao descoñecido que para alén do Cabo se encontrarían.
No momento da morte de Xoán I, o seu fillo máis vello (e irmán de Henrique), Duarte subiu ao trono, e entregou a este un quinto de todos os proveitos comerciais das zonas descubertas así como o dereito de explotar alén do Cabo Bojador.
Adobo (gastronomía)
O adobo, adubo ou aderezo é un preparado gastronómico en forma de caldo ou prebe de diferentes condimentos como pemento, loureiro, sal, allos e vinagre mesturados coa carne ou peixe que se vaia preparar como finalidade de conservalo e dar sabor.
Henrique, duque de Viseu
Traxectoria
O reinado de Duarte durou só cinco anos, despois do cal, Henrique apoiou o seu irmán Pedro, duque de Coímbra na rexencia durante a minoría de idade do sobriño Afonso V, recibindo a cambio a confirmación do seu privilexio. Procedeuse tamén, durante a rexencia, á colonización dos Azores.
Dinis Dias chega ao río Senegal e dobra o Cabo Verde en 1444. Visita Guinea, e os límites ao sur do gran deserto do Sáhara son superados. A partir de aí, Henrique cumpre un dos seus obxectivos: desviar as rotas do comercio do Sáhara e acceder ás riquezas da África Meridional. En 1452 a chegada de ouro era en suficiente cantidade para que se acuñaran os primeiros cruzados de ouro.
En 1460 a costa estaba xa explorada ata o que é hoxe a Serra Leoa.
Non obstante, Henrique estaba ocupado con asuntos internos do Reino. Crese que apoiou a creación, na Universidade de Coímbra, dunha cátedra de astronomía.
Foi tamén un dos principais organizadores da conquista de Tánxer en 1437, que se revelou un gran fracaso, xa que o seu irmán máis novo, Fernando (o Infante Santo) foi alí capturado e aprisionado durante 11 anos, ata morrer. A súa reputación militar sufriu un revés e os seus últimos anos de vida adicounos á política e á explotación.
Sisto, Brates, Boimorto
Sisto é un lugar da parroquia de Brates no concello coruñés de Boimorto na comarca de Arzúa. Tiña 11 habitantes no ano 2018 segundo datos do INE, dos cales 7 eran homes e 4 eran mulleres.
Acetobacterium
Acetobacterium é un xénero de bacterias anaerobias grampositivas que pertencen á familia Eubacteriaceae. O seu nome débese a que son bacterias acetóxenas, que producen predominantemente ácido acético como subproduto do seu metabolismo anaerobio. A maioría das especies coñecidas deste xénero son homoacetóxenas, é dicir, producen como produto final só ácido acético. Este xénero non debe confundirse co xénero Acetobacter pertencente ás bacterias do ácido acético (alfaproteobacterias gramnegativas da familia Acetobacteraceae), que son aerobias e utilízanse para fabricar vinagre.
A especie tipo do xénero é Acetobacterium woodii.
Taxiquistán
Taxiquistán (en Тоҷикистон), oficialmente a República de Taxiquistán (en Ҷумҳурии Тоҷикистон, Jumhurii Tojikiston) é un país montañoso e sen saída ó mar que se atopa en Asia Central, cunha área de 143 100 km2 e unha poboación estimada de 9 275 828 persoas (2019). Ten fronteiras con Afganistán polo sur, a China polo leste, Kirguizistán polo norte e Uzbekistán polo oeste. A patria tradicional do pobo taxico inclúe a actual Taxiquistán así como partes de Afganistán e Uzbekistán.
O territorio que hoxe constitúe Taxiquistán foi o fogar de numerosas culturas da antigüidade, como a cidade de Sarazm do Neolítico e da Idade de Bronce, e despois foi dominado por diferentes reinos gobernados por pobos de diversas fes e culturas, incluíndo a civilización de Oxus, a cultura de Andrónovo, o budismo, o nestorianismo, o zoroastrismo, o maniqueísmo e o islam. A área foi dominada por varios imperios e dinastías, como o Imperio aqueménida, o Imperio Sasánida, os Imperio Heftalita, o Imperio Samánida, o Imperio Mongol, a Dinastía Timúrida, o Khanato de Bukhara, o Imperio Ruso, e posteriormente a Unión Soviética. Dentro da Unión Soviética, delimitáronse as fronteiras modernas do país, formando parte da República Socialista Soviética de Uzbekistán como unha república autónoma antes de converterse nunha república soviética de pleno dereito en 1929.
O 9 de setembro de 1991, Taxiquistán converteuse nunha nación independente e soberana logo da disolución da Unión Soviética. Case inmediatamente despois da independencia produciuse unha guerra civil, que durou dende 1992 até 1997. Dende o remate da guerra, a estabilidade política e a axuda exterior permitiron que a economía do país comezase a medrar. Ó igual que outros países veciños de Asia Central, o país, liderado polo Presidente Emomali Rahmon dende 1994, foi criticado por numerosas organizacións non gobernamentais polo seu liderado autoritario, a falta de liberdade relixiosa, a corrupción e as violacións dos dereitos humanos.
Taxiquistán é unha república presidencialista dividida en catro provincias. A maioría da poboación do país pertence ó grupo étnico taxico, que fala o taxico (unha variedade do persa). O ruso é empregada como lingua de comprensión entre etnias. Malia que o estado é constitucionalmente secular, o islam é practicado polo 98% da poboación. No óblast de Badaghxán Montañoso, de Taxiquistán, malia a súa escasa poboación existe unha gran diversidade lingüística, onde o ruxaní, o xugní, o ixcaximí, o vakhí e o propio taxico son algunhas das lingua faladas. As montañas cobren o 90% do país. Ten unha economía de transición que é altamente dependente da produción de aluminio e algodón. Taxiquistán é membro das Nacións Unidas, da Comunidade de Estados Independentes, da Organización para a Seguridade e a Cooperación en Europa, da Organización para a Cooperación Islámica, da Organización de Cooperación Económica, da Organización de Cooperación de Shanghai e da Organización do Tratado da Seguridade Colectiva, así como da Asociación para a Paz da OTAN.
Etimoloxía
Taxiquistán quere dicir "Terra dos taxicos". O sufixo "-stán" é o termo persa para "terra dos" ou "país" e taxido é o nome da tribo preislámica (anterior ó século VII). De acordo co "1997 Country Study of Tajikistan" da Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos de América, é difícil afirmar a orixe da verba "taxico" porque o termo é "envolto en disputas políticas do século XX sobre se os pobos turcos ou iranianos eran os habitantes orixinais de Asia Central."
Política
O parlamento está constituído por dúas cámaras: a Cámara baixa, chamada Majilisi Namoyandagon e a Cámara alta, chamada Majlisi Oli.
División administrativa
miniatura|300px|Provincias de Taxiquistán
O Taxikistán está dividido en tres provincias (вилоят viloiat /vilo'jat/, plural вилоятҳо viloiatgho /vilo'jatxo/) e máis unha provincia autónoma (вилояти мухтор viloiati mughtor /vilo'jati mux'tor/) :
Nota : a cada provincia séguelle o nome do seu centro administrativo entre parénteses.
A rexión que contén a capital Dushanbe é independente a nivel administrativo, non ten estatuto de provincia pero si un sistema similar.
Cada provincia está dividida en distritos (ноҳия nohiia /,no'hija/, en plural ноҳияҳо nohiiaho /,no'hijaho/) e á súa vez subdivididos en жамоат xamoatos (que equivalen ás nosas "parroquias"), e logo en vilas.
Economía
O Taxiquistán é o país máis pobre da ex-Unión Soviética (URSS) e ademais un dos máis pobres do mundo. As fontes de ingresos, ligadas á exportación do algodón e do aluminio, son precarias e fan a economía vulnerable aos mercados exteriores.
Transporte
A maioría dos sistemas de transportes foron construídos durante a era soviética e dende esa era o sistema foise deteriorando por mor dos insuficientes investimentos e mantementos das infraestruturas. Nin o sistema soviético nin a infraestrutura posteriormente construída se dirixiu á división topográfica entre as rexións do norte e do sur do país. A comezos do ano 2005 unha serie de proxectos sobre transportes principais procurou corrixir este problema. O primeiro dos proxectos, o Túnel de Anzob, que se rematou en 2006, une a estrada de Dushanbe co norte de Taxiquistán, resolvendo o problema que existía anteriormente de incomunicación cada inverno. O transporte aéreo é considerado non fiable.
Ferrocarril
O sistema ferroviario conta soamente con 480 quilómetros de traxectos, todos de vía ancha. O sistema de ferrocarrís conecta os principais centros urbanos do oeste de Taxiquistán coas vilas principais nas veciñas Uzbekistán e Turkmenistán. No ano 2000 unha nova liña conectou as cidades do sur de Curgonteppa (Qurghonteppa) e Kulob. O tránsito de pasaxeiros polo Taxiquistán viuse dificultado polos fracasos periódicos dos ferrocarrís taxicos de pagar tarifas de tránsito e por cuestións de seguridade.
Estradas e autoestradas
miniatura|dereita|Traballadores chineses construíndo unha ponte na estrada entre Dushanbe e Ghuxand.
O Taxiquistán conta cunha estimación de 30.000 quilómetros de estradas, das que a gran maioría foron construídas antes de 1991. Unha artería principal percorre de norte a sur a través das montañas entre a cidade de Ghuxand (Xushand), no noroeste, e Dushanbe. Unha segunda arteria vai ao leste dende Dushanbe a Ghorog (Xorogh) na Provincia Autónoma do Badaghxán Montañoso e logo ao nordés a través das montañas á cidade de Ox (Oş) en Kirguizistán. Debido a que a ruta Ghuxand–Dushanbe estaba pechada en inverno, construíuse o túnel de Anzob para evitar o paso de montaña e abrir así unha ruta que conecte Taxquent (Taşkent) (Uzbekistán) e puntos do norte con Afganistán e Paquistán ao sur, vía Taxiquistán.
A China investiu aproximadamente 720 millóns de dólares en melloras de infraestruturas en Taxiquistán, incluíndo a reconstrución, ensanche e mellora da estrada entre Dushanbé e Ghuxand que dende agosto de 2007 está a usar equipamento chinés para os traballos de reconstrución.
A mediados do 2005 comezou a construción dunha ponte sobre o río Panxe (Panj) ata Afganistán a cal foi finaciada polos Estados Unidos de América abríndose a ponte en agosto de 2007, e pídense proxectos para a construción de varias pontes que unan o Taxiquistán co sur.
Gasodutos e oleodutos
Taxiquistán conta cun gasoduto de 549 quilómetros que leva gas natural dende Uzbekistán ata Dushanbe e leva gas entre lugares de Uzbekistán polo noroeste de Taxiquistán. O Taxiquistán tamén conta cun oleoduto duns 38 quilómetros.
Aeroportos
No ano 2007 o Taxiquistán contaba con 26 aeroportos, dos que 18 tiñan pavimentadas as pistas de aterraxe e dous con pistas de aterraxe de máis de 3.000 metros. O aeroporto máis grande é o de Dushanbe que ten só uns poucos voos con destinos internacionais. Uns poucos voos unen Dushanbe con Taxquent (Taşkent) que é o aeroporto máis achegado que ofrece conexións coa maioría de destinos europeos. Os seguintes aeroportos máis grandes son o de Ghuxand (Xujand) e o de Kulob. A compañía estatal Tajikistan Airlines que conta cun rexistro de seguridade cuestionable, ofrece voos a outros países de Asia Central coa excepción de Uzbekistán, e voos semanais á Alemaña e a Rusia.
Demografía
No 2019, Taxiquistán tiña unha poboación de 9 275 832 persoas, das cales o 70% teñen menos de 30 anos e o 35% están entre os 14 e os 30 anos. Os taxicos que falan a lingua taxica (unha variedade do persa) son o principal grupo étnico, aínda que existen minorías importantes de uzbekos e rusos, cuxos números están minguando por mor da emigración. Os pamiris de Badakhshan, unha pequena poboación do pobo yagnobi, e unha importante minoría de ismailis son considerados como pertencentes ó grupo étnico taxico. Tódolos cidadáns do país son chamados taxiquistanos.
En 1989, os rusos representaban o 7,6% da poboación, mais a súa presenza caeu até o 0,5% despois da guerra civil, que motivou a emigración rusa. A poboación étnica alemá de Taxiquistán tamén declinou por mor da emigración dende o colapso da Unión Soviética. O seu punto máis alto foi de 38 853 persoas en 1979.
Linguas
O taxico é a lingua oficial. O ruso é usado en negocios e polo goberno, pero coma nas outras ex-repúbicas soviéticas está en retroceso, mostrando máis interese pola lingua inglesa. O xugní é falado na zona preto de Ghorug (Xorugh, en xugní Xaragh) na Provincia Autónoma do Badaghxán Montañoso. Tamén se falan o sariculí, o ´vakhí, o bartanguí, o ruxaní e o iazgulomí.
Relixión
Son musulmáns nun 90% - 97% (a maioría sunnita e seguida polo xiísmo), os cristiáns son un 2.5% (a maioría cristiáns ortodoxos), o resto un 0.5% (incluíndo zoroastrismo, Bahá'í, budismo, Hare Krishna, xudaísmo etc)
Seavia, Seavia, Coristanco
Seavia é un lugar da parroquia de Seavia no concello coruñés de Coristanco na Comarca de Bergantiños. Tiña 32 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 16 homes e 16 mulleres.
Michael Keating
Michael Keating, nado o 2 de febreiro de 1950 en Inglaterra, é un escritor e politicólogo escocés que ten desenvolvido estudos sobre Galicia.
Traxectoria
Keating naceu no nordeste de Inglaterra, se ben pola súa familia procedía de Escocia, Irlanda e o Canadá, e de feito conserva estas tres nacionalidades. Licenciouse en Politicoloxía na Universidade de Oxford (1971) e doutorouse na Universidade Politécnica de Glasgow en 1975. Como docente comezou traballando en 1975 para a universidade de Essex, en 1976 trasladouse á universidade Politécnica de North Stafordshire, ambas as dúas en Inglaterra, e en 1979 comezou unha década de ensinanza na Universidade de Strathclyde, en Glasgow.
En 1988 marchou ao Canadá, onde traballou na Universidade de Ontario Occidental e unha década máis tarde, en 2000 trasladouse de novo a Europa para conseguir unha praza na Universidade de Aberdeen e dar clase no Instituto Universidade Europea de Firenze, onde chegou a ser o director do departamento de Políticas. En 2010 regresou de novo a Aberdeen. Como profesor visitante, ensinou no Instituto de Estudos Políticos de París, na Universidade de Santiago de Compostela, na Universidade do País Vasco, na Universidade Estatal e Politécnica de Virxinia, no Instituto Nobel ou na Universidade de Grenoble.
Como investigador especializouse na análise dos movementos nacionalistas en Europa, e en especial Escocia, Cataluña, o País Vasco ou Galicia. É membro da Royal Society of Edinburgh e doutor honoris causa pola universidade Católica de Mons (Bélxica).
GraphQL
Características
É unha alternativa a REST que usa un sistema forte de tipos para describir as funcionalidades dunha API. GraphQL describe os recursos mediante un esquema (escrito nunha linguaxe propia chamada SDL) que define:
Tipos
Definen as entidades a consultar ou modificar, os seus atributos e as relacións con outros tipos. En SDL identifícanse pola palabra type:
Operacións
As operacións (consultas e modificadores) tamén son tipos, e os seus atributos declaran as operacións dispoñibles. Así que ó realizar unha consulta débese especificar os atributos de retorno. A vantaxe de GraphQL é que se pode navegar pola información asociada á consulta, o que proporciona maior flexibilidade á hora de definir APIs.
Universidade de Carolina do Norte en Chapel Hill
A Universidade de Carolina do Norte en Chapel Hill (en Universidade de Carolina do Norte en Chapel Hill), tamén coñecida como UNC polas súas siglas en inglés, ou sinxelamente Carolina, é unha universidade pública con sede en Chapel Hill, Carolina do Norte, nos Estados Unidos. Fundada en 1789, a universidade comezou a matricular estudantes en 1795, o que tamén a converte nunha das tres institucións que reclaman o título de ser a universidade pública máis antiga dos Estados Unidos, xunto con Xeorxia e William and Mary. Carolina do Norte é unha das oito universidades Public Ivy.