cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guajira
Características
Atribúese decote a paternidade deste xénero ao compositor Jorge Ankerman, grazas á súa composición El reguero que murmura. Na guaxira alternan os ritmos de tres por catro e seis por oito. A súa primeira parte escríbese en modo menor, e a segunda en maior. Conclúe sempre sobre a dominante do ton en que está composta.
Soprete
miniatura|Partes da gaita galega O soprete é o tubo polo que se insufla o aire no fol da gaita.
Características
Fabrícanse en distintas madeiras, pero o bico ha de ser dun material que resista ao roce dos dentes. No extremo que vai no interior da buxa colócase o zapón, tapafolgos ou tapafoldros, unha válvula simple que permite que o aire entre no fol pero non que saia. Esta pode ser de pel, látex ou goma, e é preciso humedecela antes de tocar para que feche ben. De feito, o soprete, que é a peza da gaita que máis humidade recibe, debe gardarse sempre fóra da buxa, para evitar que a humidade do alento degrade tanto o tapafolgos como a madeira do seu interior.
Algunhas gaitas non fan uso do soprete e o ar insúflase mediante un fol mecánico accionado co brazo e ligado ao fol principal, como a gaita Uilleann, a musette francesa ou a gaita de barquín galega.
Boogaloo
O boogaloo, formado a partir dos termos boogie e woogie, é un ritmo latino mestura de guaxira e o rock.
Características
Cantado tanto en inglés coma en castelán, foi desenvolvida principalmente nos Estados Unidos entre 1963 e 1969. Foi creado por José Calderón e fíxose famoso en todo o mundo co pianista Pete Rodríguez, co tamén pianista Ricardo Ray, coa orquestra de Joe Cuba así como tamén coa de Johnny Colón, e mais con La Lupe.
Bourg-Saint-Pierre
Bourg-Saint-Pierre (en alemán: St. Petersburg) é un concello suízo do distrito de Entremont, no cantón de Valais. A súa poboación é de 219 habitantes (2011).
Boogaloo
Características
Un dos boogaloo que subiu ás listas de éxitos foi o Watusi de Ray Barretto, que despois foi utilizado na banda sonora do filme J.F.K.
Economía de escala
miniatura|300px|A medida que a cantidade de produción aumenta desde Q até Q2,o custo medio de cada unidade decrece dende C até C1.
En microeconomía, enténdese por economía de escala as vantaxes en termos de custos que unha empresa obtén grazas á expansión. Existen factores que fan que o custo medio dun produto por unidade caia a medida que a escala da produción aumenta. O concepto de "economías de escala" serve para o longo prazo e fai referencia ás reducións no custo unitario a medida que o tamaño dunha instalación e os niveis de utilización de inputs aumentan. Fronte o concepto anterior, as deseconomías de escala son o contrario.
O concepto de economías de escala é útil á hora de explicar fenómenos do mundo real como os padróns de comercio internacional ou o número de empresas nun mercado. As economías de escala tamén xogan un importante rol no "monopolio natural" (empresa que goza de economías de escala para todos os tamaños razoábeis da empresa).
Cróquet
miniatura|Xogadores de Cróquet, [[Winslow Homer (1864)]]
O cróquet apareceu como un xogo e actualmente constitúe un deporte competitivo que consiste en golpear bólas de madeira ou plásticas cun mazo a través dos aros encaixados na herba do campo no que se xoga. O xogo foi inventado ao parecer en Irlanda cara a 1830 e levado a Inglaterra como pasatempo da aristocracia cara a 1850. Puido evolucionar dun antigo xogo denominado Pall mall. O cróquet xógase nos Estados Unidos, Australia e Francia e aínda que non é popular si mantén seguidores fieis. Xogouse nas Olimpíadas de 1900 e unha variedade desenvolvida nos Estados Unidos, o roque, xogouse nas de 1904. Outras variantes do cróquet son o eXtreme Croquet e o Biclycle Croquet.
Nepociano (homónimos)
O nome Nepociano pódese referir a:
Okean O1
Okean O1 foi unha serie de oito satélites artificiais soviéticos lanzados entre 1986 e 1995.
Pontevedra Viva
Pontevedra Viva é unha revista dixital galega fundada en outubro de 2012. Se ben trata temas de carácter nacional e internacional, centra o seu interese nas noticias relacionados coa cidade e mais na provincia de Pontevedra. As linguas de publicación dos redactores son a galega e a castelá.
Okean O1
Características
Os satélites Okean O1, precedidos polos satélites experimentais Okean E e Okean OE, foron satélites lanzados para monitorizar a superficie oceánica. Cada un dos satélites podía obter datos das augas de todo ártico soviético en entre 3 e 5 días. Usaban o bus Tselina-D e levaban a bordo un radiómetro, dúas cámaras multiespectrais para o estudo da superficie mariña e a cuberta nubosa e un radar en banda X cunha resolución máxima de 0,7 km.
Mañariz, Vilacaíz, O Saviñao
Mañariz é un lugar da parroquia de Vilacaíz no concello do Saviñao, na comarca da Terra de Lemos. Segundo o IGE a súa poboación no ano 2009 era de 5 persoas (4 mulleres e 1 home), o mesmo número de habitantes que no ano 1999.
Bovernier
Bovernier é un concello suízo do distrito de Martigny, no cantón de Valais. A súa poboación é de 841 habitantes (2011).
José Lameiro Bermúdez
José Lameiro Bermúdez, nado na Veiga e finado o 1 de novembro de 1936, foi un político galego.
Traxectoria
Curmán de Benigno Lameiro Bermúdez. Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi membro do Comité de Defensa da Veiga. Despois estivo agochado. Finou abrasado vivo cando varios números da Benemérita e uns falanxistas lle plantaron lume á casa onde se agachaba e dende a que lles fixo fronte conseguindo ferir a dous gardas civís, o 1 de novembro de 1936.
Bertsolari
miniatura|324x324px|[[Mattin Treku, (1916-1981) improvisando versos en Sara en 1960.]] Bertsolari (plural bertsolariak do éuscaro versificador) son os que se dedican a compoñer, cantar e/ou improvisar versos en éuscaro (bertsoak). Os bertsolariak improvisan no momento os seus versos segundo unhas regras de rima e métrica específicas.
O bertsolari como o suxeito activo da poesía oral
O bertsolari é considerado "suxeito activo da poesía oral", aínda que outros autores como Bernardo Atxaga exprésano doutro xeito:
Tarefa do bertsolari
O poeta e estudoso da bertsolaritza Juan Mari Lekuona, sobriño de Manuel Lekuona, describiu a tarefa do poeta, do seguinte xeito:
Historia
Manuel Lekuona, no congreso de Eusko Ikaskuntza en Bergara en 1930, co seu coñecido discurso, levou a orixe da bertsolaritza até o neolítico, sendo os primeiro bertsolaris os pastores euskalduns do neolítico, unha tradición de improvisación que se mantería na Chaira Arabesa ata o final do século XIX. Aínda que a maioría das contribucións dos Lekuona, tío e sobriño, teñen preservado a súa validez ata hoxe, algúns entenden que a referencia á orixe do neolítico na bertsolaritza é unha esaxeración con ningunha base documentados.
Romazy
Romazy (en Rovazil) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Estación da Forza Espacial de Cabo Cañaveral
A Estación da Forza Espacial de Cabo Cañaveral (CCSFS, polas súas siglas en inglés Cape Canaveral Space Force Station) é unha instalación da 45.ª Ála Espacial (45 SW, do inglés Space Wing) da Forza Espacial dos Estados Unidos, con sede na próxima Base da Forza Espacial Patrick. Localizada en cabo Cañaveral no estado de Florida, a CCSFS é o principal lugar de lanzamentos de mísiles do rango leste. A base Patrick proporciona os cuarteis xerais e as funcións de apoio para o 45 SW, así como un aeródromo, liderado loxístico no aire e as funcións de apoio completo propias dunha base da forza aérea. Ademais das instalacións na base Patrick, a CCSFS tamén ten o seu propio aeródromo separado, o Cape Canaveral AFS Skid Strip, que proporciona unha pista de 10 000 pés (3 km) próxima ós complexos de lanzamento para o uso de avións militares que leven as enormes e pesadas cargas útiles ata o cabo.
Finados en 2014
Para unha listaxe non ordenada, véxase a categoría "Finados en 2014".
Xaneiro
miniatura|Eusébio. miniatura|Ariel Sharon
Abril
miniatura|200px|Gabriel García Márquez miniatura|Tito Vilanova
Maio
miniatura|Wojciech Jaruzelski
José Román González
José Román González González, nado na Manchica (A Merca) en 1967 e finado o 2 de xaneiro de 2014, foi un músico, compositor e docente de guitarra galego.
Traxectoria
Formouse no Conservatorio Superior de Madrid, onde acadou o grao superior en guitarra. Estudou con José Luis Rodrigo, José Tomás Pérez Selles, Leo Brouwer, Paul Odette ou David Russell. Ao aprobar as oposicións como profesor de guitarra no Conservatorio de Vigo, trasladouse á cidade olívica.
Obra
Dúos de guitarra e frauta con Fernando Raña:
Macerata
A poboación do municipio é de 43.056 habitantes (2009) e a superficie é de 92 km², polo que resulta unha densidade de poboación de 460 hab./km².
Barletta
miniatura|200px|Catedral de Santa María a Maior. Barletta é unha cidade de Italia da rexión da Puglia, capital, xunto con Andria e Trani, da provincia de Barletta-Andria-Trani. Ten uns 90 000 habitantes e está situada na ribeira do Mar Adriático, no val do río Ofanto. No seu territorio áchase o sitio arqueolóxico de Cannas (italiano "Canne"), onde aconteceu a batalla de Cannas.
Gravitón
O gravitón é un suposto bosón portador da gravidade na maioría dos sistemas teóricos de gravidade cuántica. As principais características que debería ter: ser sempre atractivo (a gravidade endexamais repele), ter efecto sen importar a distancia entre os corpos, e ademais habería unha cantidade ilimitada deles. Na teoría cuántica, isto define un bosón de spin par (2 neste caso) cunha masa en repouso de valor cero.
Macerata
A Universidade de Macerata é unha das máis antigas do mundo, xa que foi fundada en 1290 coa proclamación do edito en toda a rexión de Bartolo da Sassoferrato, que anunciaba a creación dunha escola de dereito na cidade.
Gravitón
Postúlase a existencia dos gravitóns debido ao éxito da teoría cuántica noutras áreas. Por exemplo, a electrodinámica pódese explicar moi ben aplicándoselle a cuantificación ós fotóns. Neste caso, suponse que os fotóns son creados (e destruídos) continuamente por tódalas partículas con carga eléctrica, de xeito que as interaccións entre estes fotóns xeran as forzas macroscópicas ás que estamos afeitos, coma o magnetismo.
Considerando o amplo éxito da teoría cuántica ao describi-la maioría das forzas básicas do universo, semella axeitado asumir que os mesmos métodos haberán de servir para explica-la gravidade. Fixéronse moitas tentativas de introducir o ata o de agora invisible gravitón, que funcionaría máis ou menos coma o fotón. Isto levaría a unha teoría cuántica gravitatoria, aínda que o corpo matemático sería máis complexo.
Unha teoría como a descrita precisaría que o gravitón operase de xeito semellante ao fotón; mais, ao contrario que na electrodinámica, onde os fotóns interactúan directamente entre eles e as partículas con carga, a gravidade no traballa de xeito tan sinxelo. Os feitos experimentais mostran que a gravidade créase por calquera forma de enerxía (e a masa é unicamente unha forma condensada de enerxía, segundo a célebre ecuación de Einstein), o cal é difícil de describir nuns termos semellantes á carga eléctrica. Ata o de agora tódalas tentativas de crear unha teoría cuántica sinxela da gravidade fracasaron.
A detección do gravitón, se é que existe, é unha tarefa bastante problemática. Estas partículas portarían moi pouca enerxía, polo tanto a detección sería moi difícil. A única maneira de detectalss sería buscar os casos nos que o movemento ou a enerxía dun corpo mudase nunha forma distinta da prevista pola Teoría Xeral da Relatividade, pero un dos principios básicos da gravidade cuántica sería que deberían coincidir en maior un menor medida con estas predicións relativistas.
Mathias Lessort
Mathias Michel Lessort, nado o 29 de setembro de 1995 en Fort-de-France, é un xogador profesional de baloncesto francés que xoga para o Panathinaikos grego. Cunha altura de 2,06 metros xoga nas posicións de ala-pivote e pivote.
Traxectoria
Lessort foi elixido na 50ª posición do Draft da NBA de 2017 polos Philadelphia 76ers. O 11 de agosto de 2017, asinou un contrato de tres anos co KK Crvena zvezda serbio.
O 30 de xuño de 2018, Lessort chegou a un acordo dunha tempada co CB Málaga da Liga ACB.
O 18 de setembro de 2020, Lessort asinou co AS Monaco Basket da LNB Pro A para a tempada 2020-21.
O 27 de setembro de 2021, Lessort asinou un contrato de dous meses co Maccabi Tel Aviv BC israelí, para substituír ao mancado Ante Žižić.
Os xefes
'Os xefes. Drama en tres actos' é unha pequena peza teatral de Ricardo Carballo Calero escrita en 1980 e publicada en Ediciós do Castro en 1982.
Personaxes
Personaxes do Acto I Personaxes do Acto II Personaxes do Acto III
Desenvolvemento
A acción desenvólvese nun lugar do interior de Galicia, na época actual e en tempo de inverno.
Acto I
Despacho do Xeneral Brandariz no cuartel xeral das forzas que sitian Gaibor.
Conversan o Xeneral Caión e o Xeneral Brandariz sobre a situación da guerra. O tema é a estratexia do inimigo comandado polo Xeneral Dragón que foi abandonando parte do territorio para facerse forte na capital.
O xeneral Brandariz e o Xeneral Caión falan de como levaren adiante a campaña e venceren o inimigo.
O xeneral Brandariz e o Ministro de Información conceden unha rolda de prensa a varios xornalistas estranxeiros respondendo a preguntas sobre a situación da guerra e da política no seu bando.
Acto II
Agora é o cuartel xeral do xeneral Dragón na cidade sitiada de Gaibor.
Pión
O termo pión pode referirse a:
Os xefes
Desenvolvemento
Os xenerais analizan a situación da guerra e a decisión tomada de repregar todas as forzas armadas á capital.
O xeneral Bravo e a Ministra de Propaganda concédenlle unha entrevista a Lucía Reali, unha das xornalistas que xa estivera nas preguntas co outro bando. Analizan a situación política e da guerra.
Despacho da Embaixada de Dilandia en Gaibor.
Prepárase unha entrevista entre os xenerais dos dous bandos, o xeneral Braña e o xeneral Dragón, para ver a posibilidade de rematar a guerra ou continuar unha tregua.
Buxa
Na gaita as buxas son os tubos que comunican o fol cos distintos elementos sonoros e de insuflación do instrumento (punteiro, soprete, ronco, ronqueta, chillón). O nome provén da madeira utilizada tradicionalmente para facer as gaitas, o buxo. Normalmente, as buxas átanse con forza ao fol, non se colan a el, o que permite substituílo cando for necesario. As palletas alóxanse nas buxas, polo que é preciso que o encaixe permita a estanqueidade das pezas.
Os xefes
Desenvolvemento
Os dous eran amigos ata hai tres anos, coñecíanse as familias. Agora están atrapados en lados diferentes, un pola extrema dereita e outro pola extrema esquerda. Falan e vense incapaces de acabar a guerra porque os políticos dos dous bandos non llelo van permitir.
Características
Carballo Calero dixo sobre a obra:
E tamén:
Para Henrique Rabuñal: E engade o mesmo autor: Resulta fácil establecer paralelismos entre o conflito teatral cos acontecementos da Guerra Civil española e co asedio de Madrid que Carvalho vive como miliciano do exército republicano.
Tragelaphus strepsiceros
Tragelaphus strepsiceros, ou cudú maior, é unha especie de antílope que vive nas sabanas arboradas de África oriental e austral. Malia que a especie ocupa un territorio moi grande, ten poboacións pequenas na maioría das áreas, debido á deterioración do seu hábitat, a deforestación e a caza furtiva.
Características físicas
miniatura|esquerda|Vista da cabeza dun macho de Tragelaphus strepsiceros. Os cudús maiores teñen un corpo esvelto con patas longas e pelaxe que pode ser dese gris azulada ou acastañada a marrón avermellada. Presenta de 4 a 12 raias brancas verticais finas ao longo dos flancos do tronco. A cabeza adoita a ser máis escura que o resto do corpo, e mostra unha pequena marca branca en forma de v entre os ollos. As orellas deste animal son grandes e arredondadas.
Os machos adoitan seren máis grandes que as femias, e vocalizan moito máis. Os machos teñen grandes crinas colgantes que nacen ao longo da súa papada, e grandes cornos esporalados que describen dous xiros e medio, e que, en caso de que estiveran rectos, terían unha lonxitude media de 120 cm (o récord é de 187,64 cm). Os cornos sepáranse lixeiramente a medida que se inclinan cara a atrás. Os cornos non empezan a medrar ata que o macho ten de 6 a 12 meses, retórcense unha vez contra os 2 anos de idade, e non completan os seus 2 xiros e medio ata os 6 anos; ocasionalmente poden ter 3 xiros.
É unha das especies máis grandes de antílopes (a maior é o elán), xa que o macho pesa de 190 a 270 kg, cun máximo rexistrado de 315 kg, e ten unha altura de 160 cm na cruz. As femias pesan entre 120 e 210 kg e só teñen unha altura de 100 cm ata a cruz; carecen de cornos e non teñen papada nin marcas no fociño. A lonxitude da cabeza e corpo é de 185 a 245 cm, ao que hai que sumar un rabo de 30 a 55 cm.
Descrición
A especie foi descrita por primeira vez en 1766 polo médico, zoólogo e botánico alemán Peter Simon Pallas nun traballo publicado en Misc. Zool.: 9, co nome de Antilope strepsiceros.
Sinónimos
Ao longo do tempo, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos seguintes:
Nome científico
O nome Tragelaphus vén do mítico animal denominado "traguelafo" ou "cabra-cervo", unha besta misteriosa descrita orixinalmente na antigüidade, sobre todo por Aristóteles. Buffon cría recoñecer nela unha variedade do cervo común.
O nome deriva dos elementos do latín científico trag-, tirado do grego antigo τράγος trágos, 'cabrón', 'macho da cabra', e -elaphus, derivado do grego antigo ἔλαφoς élaphos, 'cervo'. miniatura|Imaxe antiga do Tragelaphus ou cabra-cervo. O termo específico strepsiceros deriva do grego científico στρεπσικερως strepsikerōs, derivado das formas gregas στρεσι- strepsi- (de στρέφω strephō, 'retorcer', 'trenzar') e -κερως -kerōs (de κέρας kéras 'corno').
Nome vulgar
O seu nome común vulgar, cudú, kudú ou kudu, é o nome que se lle dá a este animal na lingua dos khoisans ou hotentotes.
E o epíteto específico "maior" dáselle polo seu maior tamaño en comparación con outra especie de cudú, o cudú menor (Tragelaphus imberbis).
Evolución
Segundo un estudo realizado en 2006, o xénero Tragelaphus diverxeu do seu xénero irmán Taurotragus contra o final do mioceno tardío.
Carl Gustav Jacob Jacobi
Carl Gustav Jacob Jacobi, nado en Potsdam, Prusia, o 10 de decembro de 1804 e finado en Berlín o 18 de febreiro de 1851, foi un matemático alemán. Autor moi prolífico, contribuíu en varios campos da matemática, principalmente na área das funcións elípticas, a álxebra, a teoría dos números e as ecuacións diferenciais. Tamén destacou no seu labor pedagóxico, polo que foi considerado o profesor máis estimulante do seu tempo.
Tragelaphus strepsiceros
Clasificación
Formalmente describíronse ata cinco subespecies: Pero recentemente só se aceptan tres baseándose na cor, número de raias e lonxitude dos cornos:
Carl Gustav Jacob Jacobi
Foi o primeiro matemático xudeu en ocupar o cargo de profesor nunha universidade alemá.
Tragelaphus strepsiceros
Clasificación
Esta clasificación estaba apoiada na diferenza xenética dunha especie do norte de Kenya (T. s. chora) en comparación con varias mostras da parte sur da súa área de distribución entre Tanzania e Zimbabwe (T. s. strepsiceros). Ningún espécime da poboación noroeste, que pode representar unha terceira subespecie (T. s. cottoni), foi probada neste estudo.
Carl Gustav Jacob Jacobi
Infancia e primeira mocidade
Jacobi naceu en Potsdam en 1804 no seo dunha familia xudía en Alemaña. O seu pai era un próspero banqueiro e o seu irmán máis vello, Moritz Jacobi, chegaría a ser un físico eminente. Un tío materno encargouse da súa educación con éxito, pois en 1817, en canto entrou no Gymnasium á idade de 11 anos, situárono no último curso. Con todo, na universidade de Berlín a idade mínima de acceso era de 16 anos, polo que o seu ingreso tivo que esperar até 1821. Durante os anos nos que permaneceu no Gymnasium destacou tamén en grego, latín e historia.
Cando finalmente empezou os seus estudos universitarios, xa lera e asimilara os traballos de eminentes matemáticos como Euler e Lagrange, e mesmo empezara a investigar unha forma de resolver ecuacións de quinto grao, polo que o nivel das clases pareceulle baixo e seguiu estudando pola súa conta fóra das aulas. En 1824, a pesar de ser xudeu, ofrecéuselle unha praza como profesor nunha prestixiosa escola de ensino secundario de Berlín.
Tragelaphus strepsiceros
Clasificación
No libro de Groves e Grubb Ungulate Taxonomy, fíxose unha recente revisión crítica taxonómica que avaliaba todas as especies e subespecies de cudú e outros ungulados relacionados. Esta revisión dividiu o amplo xénero Tragelaphus en 4 xéneros separados, que se denominaron Tragelaphus, Ammelaphus, Strepsiceros (onde quedou o cudú maior) e os seus parentes próximos Taurotragus. Á súa vez, o cudú maior foi dividido en catro especies baseándose en probas xenéticas e características morfolóxicas (cornos, cor). Cada especie baseouse nunha subespecie diferente, Strepsiceros strepsiceros (o cudú do Cabo), Strepsiceros chora (cudú do norte), Strepsiceros cottoni (o cudú do oeste), e Strepsiceros zambesiensis (o cudú do Zambeze), este último non é normalmente aceptado nin sequera como subespecie. O cudú do Cabo encóntrase en África do sur e central, o cudú do Zambeze (moi relacionado co cudú do Cabo), encóntrase desde ao norte ao sur de Tanzania e no norte de Suráfrica, Namibia, e Angola a través de Zambia, Mozambique, e leste da República Democrática do Congo, o cudú do norte encóntrase no leste do Sudán cara ao sur a través de Etiopía e Kenya ata a fronteira de Tanzania, e o cudú do oeste no sueste do Chad, oeste do Sudán, e norte da República Centroafricana. Aínda que esta taxonomía alternativa non é comunmente aceptada, é a que foi utilizada no Handbook of the Mammals of the World, editado pola editorial catalá Lynx Edicions.
Carl Gustav Jacob Jacobi
Idade adulta
En 1825 presentou a súa tese doutoral, unha discusión analítica da teoría de fraccións. Como o ensino universitario estaba vetado aos xudeus, decidiu converterse ao cristianismo, tras o que obtivo unha praza como Privatdozent. Para entón contaba con 20 anos. Tras un ano na Universidade de Berlín, e ante a carencia de posibilidades de promoción decidiu, aconsellado polos seus colegas, trasladarse a Königsberg (actual Kaliningrado, Rusia) en 1826, onde se atoparía con Franz Neumann e Friedrich Bessel, que por aquel tempo tiña un gran prestixio en matemáticas e astronomía. dereita|miniatura|250x250px|Postal do século XIX da Universidade de Königsberg. Unha vez en Königsberg púxose en contacto con Gauss para informalo do seu traballo sobre os residuos cúbicos e escribiu a Legendre sobre os seus resultados na área das funcións elípticas. Ambos quedaron impresionados polo talento do mozo Jacobi. En 1829 publicou Fundamenta nova theoria functionum ellipticarum traballo no que asentou novas bases para a análise de funcións elípticas, fundamentado no uso da función theta de Jacobi, que desenvolvera recentemente e que foi nomeada na súa honra. Os seus traballos neste campo gozaron do apoio de Legendre, o maior experto da época en funcións elípticas, o que lle facilitou optar á praza de profesor asociado. Os principios que establecera foran desenvolvidos de forma independente polo matemático noruegués Niels Henrik Abel, co que estableceu unha certa competición que resultou ser moi beneficiosa para as matemáticas, e que se interrompería debido ao temperán falecemento de Abel en 1829, á idade de 27 anos. Durante o verán dese ano, Jacobi realizaría unha viaxe a París durante o cal se reuniría con algúns dos máis eminentes matemáticos do seu tempo: Fourier, Poisson e Gauss.
Tragelaphus strepsiceros
Distribución e ecoloxía
miniatura|esquerda|O cudú maior no [[Parque Nacional dos Elefantes de Addo.]]
Carl Gustav Jacob Jacobi
Idade adulta
En 1831 contraeu matrimonio con Marie Schwinck. Dous anos máis tarde, o seu irmán Moritz foise vivir tamén a Königsberg. A influencia do seu irmán máis vello causoulle un grande interese pola física. Durante esta época traballou principalmente en ecuacións diferenciais e determinantes, estudando, entre outros asuntos, o concepto que hoxe en día se coñece como jacobiano.
Tragelaphus strepsiceros
Distribución e ecoloxía
A área de distribución de T. strepsiceros esténdese desde o leste en Etiopía, Tanzania, Eritrea e Kenya ata o sur, onde se encontra en Zambia, Angola, Namibia, Botswana, Zimbabwe e Suráfrica. Outras rexións nas que se pode encontrar esta especie están localizadas na República Centroafricana, o Chad, a República Democrática do Congo, Xibutí, Malaui, Mozambique, Somalia, Eswatini, e Uganda.
miniatura|Femias de cudú maior e dous [[impalas nunha charca de Namibia.]]
Foggia
miniatura|dereita|Praza Cavour en Foggia. Foggia é a capital da provincia homónima na rexión da Puglia. Ten 153.197 habitantes (2009) sendo a terceira aglomeración da rexión tras Bari e Taranto. É a cidade principal do Tavoliere delle Puglie, un plano no terreo moi usado para a agricultura. Os habitantes reciben o xentilicio de foggiani.
Asimilación cultural dos nativos americanos
miniatura|dereita|325px|[[Benjamin Hawkins demonstrando métodos europeos de agricultura aos muskogee na súa plantación de Xeorxia situada ao longo do río Flint, en 1805.]] A asimilación cultural dos amerindios dos Estados Unidos foi o esforzo de asimilación cultural feito polos Estados Unidos de cara a transformar a cultura amerindia en cultura europeo-americana entre os anos 1790 a 1920. George Washington e Henry Knox foron os primeiros en propoñer, nun contexto americano, a transformación cultural dos nativos americanos. Formularon unha política cuxo obxectivo era apoiar o proceso de "civilización". Co aumento das ondas de inmigración de Europa, había un crecente apoio público na educación para fomentar un conxunto de valores e prácticas culturais consideradas comúns para a maioría dos cidadáns. A educación está considerada como o método principal no proceso de aculturación das minorías.
Carl Gustav Jacob Jacobi
Últimos anos
Por aquel tempo Prusia estaba sumida nunha grave crise económica e, a pesar de que Jacobi nacera nunha familia rica, outro matemático, Dirichlet tivo que interceder, axudado por Alexander von Humboldt, ante Frederico Guillerme IV de Prusia para que este axudase economicamente a Jacobi. En Italia recobrou a saúde e dedicouse ao estudo da Arithmetica de Diofanto. En 1844 volveu a Berlín, onde o clima non era tan extremo como en Königsberg. Nos vindieros anos apreciouse un cambio no punto de vista de Jacobi, que pasaría a interesarse máis polos aspectos físicos da mecánica, abandonando a interpretación puramente axiomática que desenvolvera Lagrange.
Asimilación cultural dos nativos americanos
As políticas de americanización estaban baseadas na idea que cando os indíxenas aprendesen os valores e costumes dos Estados Unidos serían quen de mesturar as tradicións tribais coa cultura americana e unirse pacificamente á sociedade maioritaria. Despois do final das Guerras indias, a finais do século XIX e XX, o goberno declarou ilegal a práctica de cerimonias relixiosas tradicionais. Estabeleceu escolas internado amerindias, ás que os nenos estaban obrigados a asistir. Nestas escolas estaban obrigados a falar inglés, estudar as materias, asistir á igrexa e rexeitar as tradicións tribais.
Carl Gustav Jacob Jacobi
Últimos anos
En 1848, a consecuencia do derrocamento de Luís Filipe I de Francia en París, desencadeáronse unha serie de movementos revolucionarios que sacudiron Europa, coñecidos como as revolucións de 1848. Jacobi deu en Berlín un discurso político que desgustou tanto os republicanos como os monárquicos, o que trouxo como resultado que o vetasen para o ensino en Berlín e máis tarde retirasen a axuda económica que lle permitía permanecer alí, polo que Jacobi decidiu mudarse a Gotha. Máis tarde restableceuse parte da asignación económica, que lle permitiu volver dar clases en Berlín, aínda que a súa familia permaneceu en Gotha. En 1851 contraeu unha gripe que o debilitou gravemente. Pouco tempo máis tarde contraeu varíola, enfermidade que o matou poucos días máis tarde.
Asimilación cultural dos nativos americanos
A Dawes Act de 1887, que asignou terras tribais ós individuos, foi visto coma un xeito de crear granxas individuais para os nativos americanos. As adxudicacións de terras fixéronse en troques de que os nativos americanos se convertesen en cidadáns dos Estados Unidos e renunciasen a algunhas formas de autogoberno e ás institucións da tribo. Isto deu lugar á transferencia dun total estimado de 93 millóns de acres (380.000 km²) do control amerindio. A meirande parte foi vendida a individuos. A Lei de cidadanía amerindia de 1924 tamén formaba parte da política de americanización.
Carl Gustav Jacob Jacobi
Obra
Jacobi estableceu con Niels Henrik Abel a teoría das funcións elípticas. Demostrou a solución de integrais elípticas mediante a aplicación das funcións, series exponenciais introducidas por el mesmo.
Tragelaphus strepsiceros
Distribución e ecoloxía
O seu hábitat inclúe sabanas boscosas e arbustivas mixtas e terras con mato e arbustos, campos de cultivo abandonados nos que medraron os arbustos, e pasteiros degradados, en terras baixas con acacia e mopane (Colophospermum mopane), outeiros e montañas. Aventúrase ocasionalmente en chairas pero só se hai abundancia de arbustos, mais normalmente evita as áreas abertas nas que podería ser un obxectivo fácil para os depredadores. Aliméntase de follas, herbas, brotes e de cando en vez tubérculos, raíces e froitos (gustan especialmente das laranxas e mandarinas). Durante o día, estes antílopes normalmente cesan a súa actividade e procuran recollerse en zonas boscosas, especialmente durante os días cálidos. Aliméntanse e beben pola mañá cedo e ao final da tarde, abeberando en charcas ou comendo raíces e bulbos que teñen abundancia de auga. Aínda que tenden a permanecer nunha mesma área, poden buscar auga en grandes extensións en tempos de seca; por exemplo, no sur de Namibia, onde a auga é relativamente escasa e cobren grandes distancias en curtos períodos de tempo.
Carl Gustav Jacob Jacobi
Obra
Desenvolveu os determinantes funcionais, chamados despois jacobianos, e as ecuacións diferenciais.
Tragelaphus strepsiceros
Predación
Os predadores deste antílope son normalmente os leóns, leopardos, hienas, e licaóns. Aínda que o guepardo tamén é outro dos seus predadores, xeralmente son incapaces de cazar os machos adultos, e céntranse nas femias e crías. Hai varios informes de cudús depredados por crocodilos do Nilo,  Cando unha manda está ameazada por predadores, un adulto (xeralmente femia) emite unha especie de ladrido para alertar o resto da manda. A pesar de ser moi veloz en ladeiras rochosas e montañas, o cudú maior non é rápido dabondo nin resistente para escapar dos seus principais predadores en terreos abertos, polo que adoita confiar en dar saltos sobre os arbustos e pequenas árbores para quitarse de encima os seus persiguidores. Estes antílopes teñen un excelente oído que lles axuda a detectar a aproximación dun predador.
Carl Gustav Jacob Jacobi
Obra
O pai de Jacobi era banqueiro e a súa familia era moi próspera; foi así como recibiu unha boa educación na universidade de Berlín. Obtivo o seu doutoramento en 1825 e ensinou matemáticas en Köningsberg desde 1826.
Tragelaphus strepsiceros
Comportamento e organización social
miniatura|Manda de cudús maiores en [[Parque Nacional de Ruaha|Ruaha, Tanzania.]] O cudú maior ten unha vida de 7 a 8 anos na natureza, e de ata 23 anos en catividade. Poden estar activos as 24 horas do día. As mandas dispérsanse durante a estación chuviosa cando hai abundancia de comida. Durante a estación seca, só quedan unhas poucas áreas concentradas con suficiente alimento, polo que as mandas se volven a congregar. O cudú maior non é territorial; pero teñen áreas concretas onde habitan. As mandas maternas habitan en áreas de aproximadamente 4 quilómetros cadrados, que se poden solapar coas doutras mandas maternas. As áreas onde habitan os machos son de aproximadamente 11 quilómetros cadrados e xeralmente comprenden as áreas de dous ou tres grupos de femias. As femias forman xeralmente pequenos grupos de 6 a 10 individuos coas súas crías, e ás veces poden formar unha manda de ata 20 exemplares. Os machos poden formar pequenos grupos de solteiros, pero é máis común atopalos en solitario e moi dispersos. Os machos solitarios só se reúnen en grupos coas femias e crías (xeralmente de 6 a 10 individuos por grupo) durante a tempada de apareamento (de abril a maio en Suráfrica). Raramente unha manda chega a ter 40 individuos, en parte pola natureza selectiva da súa dieta, que dificulta a alimentación de grandes grupos.
Carl Gustav Jacob Jacobi
Obra
En 1834 probou que se unha función univaluada dunha variable é dobremente periódica entón a razón dos períodos é imaxinaria. Este resultado impulsou enormemente o traballo nesta área, en particular por Liouville e Cauchy.
Jacobi tiña a reputación de ser un excelente mestre e atraía moitos estudantes. Introduciu un método de seminario para ensinar aos estudantes os últimos avances matemáticos.
Tragelaphus strepsiceros
Reprodución
miniatura|Femia nova en [[Parque Nacional de Tsavo Oeste|Tsavo Oeste.]] O cudú maior chega á madureza sexual entre os 1 e 3 anos de idade. A tempada de apareamento ocorre ao final da estación húmida, a cal pode flutuar lixeiramente segundo a rexión e o clima. Antes do apareamento realizan un ritual de cortexo, que consiste en que o macho se coloca diante da femia e con frecuencia loitan cos seus pescozos. O macho persegue a femia mentres emite un son de ton grave ata que a femia lle permite copular. A xestación dura uns 240 días (ou oito meses).
O cudú maior pare xeralmente unha cría, e só ocasionalmente dúas. A femia preñada abandona o seu grupo para dar a luz; unha vez que pariu, a cría agóchase na vexetación durante unhas 4 a 5 semanas para evitar os predadores. Pasado ese tempo, as crías acompañan as súas nais durante curtos períodos de tempo e o resto seguen agochadas; despois, cando teñen de 3 a 4 meses de vida, acompáñanas sempre. Aos 6 meses de idade son xa bastante independentes das súas nais. A maioría dos nacementos ocorren durante a estación húmida (de xaneiro a marzo). As femias chegan á madureza sexual entre os 15 e 21 meses. Os machos chegan á madurez entre os 21 e 24 meses.
Interacción cos humanos
miniatura|Alimentación a man dun cudú maior no [[Zoo do Bronx en 1920.]]
Cinetoplasto
Un cinetoplasto é unha rede de moléculas de ADN circular (denominado kDNA) situado dentro das mitocondrias (ver imaxe), que contén moitas copias do xenoma mitocondrial (ver imaxe), que só se atopa nos protozoos da clase dos cinetoplástidos (Kinetoplastida). A estrutura máis común dos cinetoplastos é a discoidal, pero tamén se observaron con outras formas, e os distintos tipos de estruturas poden reflectir as relacións filoxenéticas entre os protozoos cinetoplástidos. Os cinetoplastos están situados normalmente ao lado do corpo basal do flaxelo do microorganismo, o que leva a pensar que están moi unidos ao citoesqueleto.
Tripanosomas
Nos tripanosomas, un grupo protozoos flaxelados cinetoplástidos, o cinetoplasto ten o aspecto dun gránulo denso de ADN situado dentro dunha grande mitocondria (ver imaxe). O Trypanosoma brucei (ver imaxe), o parasito que causa a enfermidade do sono africana (tripanosomíase africana), é un exemplo de tripanosoma con cinetoplasto. O seu cinetoplasto é doadamente visible nas mostras tinguidas con DAPI, unha tinguidura de hibridación in situ fluorescente (FISH) con BrdU (un análogo da timidina).
Estrutura do cinetoplasto
Os cinetoplastos conteñen ADN circular en dúas formas: minicírculos e maxicírculos. Os maxicírculos teñen un tamaño entre 20 e 40 kb e cada cinetoplasto contén unhas poucas ducias. Polo contrario, hai varios miles de minicírculos en cada cinetoplasto, os cales teñen un tamaño de só entre 0,5 e 1 kb. Os maxicírculos codifican os típicos produtos proteicos necesarios para a mitocondria. A única función coñecida dos minicírculos é producir ARN guía (gRNA) para descodificar a información dos maxicírculos, o que fan xeralmente inserindo ou delecionando residuos de uridina. Nas redes os maxicírculos e minicírculos están concatenados formando unha rede plana que lembra a unha cota de malla das armaduras medievais (ver imaxe). A replicación desta rede requirirá que estes aneis se desconecten do seu cinetoplasto parental e posteriormente se reconecten no cinetoplasto fillo. Este xeito tan exclusivo de replicación do ADN podería utilizarse como unha diana potencial para fármacos que ataquen a estes protozoos.
A estrutura mellor estudada dos ADN dos cinetoplastos (kDNA) é a de Crithidia fasciculata: un disco concatenado de maxicírculos e minicírculos de kDNA circular, a maioría dos cales están superenrolados. En posición exterior aos discos de kDNA pero adxacentes a eles hai dous complexos de proteínas situados formando 180˚ unhas con outras, que están implicadas na replicación dos minicírculos.
Observáronse diversas outras variacións nas redes dos cinetoplastos, que se describen pola disposición e distribución do seu kDNA. Entre elas están: pro-kDNA, poli-kDNA, pan-kDNA e mega-kDNA.
Un cinetoplasto pro-kDNA é unha estrutura parecida a un monllo (ver imaxe)que se encontra na matriz mitocondrial proxima ao corpo basal do flaxelo. A diferenza da rede convencional do kDNA, un cinetoplasto pro-kDNA contén moi pouca concatenación e os seus maxicírculos e minicírculos son relaxados conforme se opoñen para seren superenrolados. O pro-kDNA foi observado en Bodo saltans, Bodo designis, Procryptobia (Bodo) sorokini, Rhynchomonas nasuta, e Cephalothamnium cyclopi.
Un cinetoplasto pan-kDNA, igual ca o poli-kDNA e o pre-kDNA contén un menor grao de concatenación pero a diferenza deles contén minicírculos superenrolados (ver imaxe). Os cinetoplastos pan-kDNA enchen a maior parte da matriz mitocondrial e non están limitados a focos discretos como o poli-kDNA. O pan-kDNA observouse en Cryptobia helicis (un parasito do receptáculo seminal dos caracois), Bodo caudatus, e Cryptobia branchialis (un parasito de peixes).
Un cinetoplasto mega-kDNA ten unha distribución bastante uniforme por toda a matriz mitocondrial, pero non contén minicírculos (ver imaxe). No seu lugar, presenta secuencias de kDNA similares en secuencia a outros minicírculos de cinetoplasto conectadas en tándem formando moléculas meirandes duns 200kb de lonxitude. O mega-kDNA (ou estruturas similares ao mega-kDNA) observáronse en Trypanoplasme borreli (un parasito de peixes) e Jarrellia (un parasito de baleas).
Replicación dos cinetoplastos
A replicación dos cinetoplastos ocorre simultaneamente á replicación dos flaxelos que están ao lado e xusto antes da replicación do ADN nuclear. Nunha rede típica de kDNA de C. fasciculate, a iniciación da replicación promove a desvinculación dos minicírculos de kDNA por acción da topoisomerase II. Os minicírculos libres migran a unha rexión entre o cinetoplasto e a membrana mitocondrial chamada zona cinetoflaxelar. Desde alí, os minicírculos encontran os complexos de proteína antipodal que se pensa que conteñen unha endonuclease, helicase, ADN polimerase, e unha ADN ligase, que levarán a cabo a replicación. (ver imaxe)
Este proceso ocorre nun só minicírculo de cada vez en cada complexo de proteína antipodal e non todos os minicírculos están desvinculados nun momento dado. Para poder recoñecer cales minicírculos foron xa replicados, ao seren desvinculados da rede de kDNA déixanlles no ADN unha "amosega" ou "brecha" para identificalos como ADN que está listo para a replicación. Inmediatamente despois da replicación, cada proxenie é ligada á rede de kDNA próxima aos complexos de proteína antipodal e son eliminadas as amosegas.
Consonte a replicación dun minicírculo progresa, para impedir a acumulación de novos minicírculos, toda a rede de kDNA rotará arredor do eixe central do disco (ver imaxe). A rotación crese que está conectada directamente coa replicación do flaxelo contiguo, xa que o corpo basal fillo rota tamén arredor do corpo basal parental nun momento e maneira similar á rotación do cinetoplasto. Ao rotaren, os minicírculos dos cinetoplastos fillos xúntanse nun movemento espiral e comezan a moverse cara a dentro en dirección ao centro do disco, a medida que se desvinculan novos minicírculos e se moven á zona cinetoflaxelar para a súa replicación.
A replicación dun cinetoplasto descríbese en cinco fases, e cada unha está en relación coa replicación do flaxelo que está ao lado. Estas fases son:
Andrés do Barro
Andrés Lapique do Barro, máis coñecido como Andrés do Barro, tamén coñecido como Andrés Dobarro, nado en Ferrol o 1 de outubro de 1947 e finado en Madrid o 22 de decembro de 1989, foi un cantante e actor galego. Coñecido popularmente como Andrés do Barro, ten o mérito de ser dos primeiros cantantes que usaron o galego durante o franquismo. Malia os atrancos para a expresión musical en galego, varias cancións súas foron número un nas principais cadeas radiofónicas estatais.
Traxectoria
Foi o sexto dos sete fillos de Nicolás Lapique, coronel da Armada Española, e Consuelo do Barro. Pasaba os veráns en San Martiño de Porto (Cabanas), onde entrou en contacto coa lingua galega. En 1960 a familia mudouse a Bilbao, onde comezou a tocar a guitarra e onde coñeceu a que sería a súa muller, Paula López. Despois a familia mudouse a Madrid, onde Andrés comezou os estudos de Mariña Mercante.
A súa primeira actuación foi no cine Yeca de Chantada o 14 de agosto de 1968. Tres semanas antes ía cantar no hotel Sarga de Cabanas xunto a membros do colectivo Voces Ceibes, pero o concerto -con fins benéficos- cancelouse por non ter permiso. Tras a primeira actuación, ofreceuse a compañías discográficas para gravar un disco. RCA publicoulle en 1969 o seu primeiro EP, mais non lle deron moita publicidade e nun primeiro momento pasou desapercibido.
En 1969 comezou a traballar con Juan Pardo, tamén fillo de militar, quen se ofreceu a ser o seu produtor. En novembro, un mes de comezar o servizo militar, publicouse o sinxelo "O tren", que acadou axiña un grande éxito. Comezou a saír en portadas de revistas como Mundo Joven, e o 12 de abril de 1970 realizou o saque de honra no partido de fútbol entre o Celta de Vigo e o Pontevedra CF disputado no Estadio de Balaídos. Entre 1969 e 1972 estivo acompañado da banda ferrolá Los Sprinters, formada en 1965.
En 1970 publicouse o sinxelo "Corpiño xeitoso", primeira canción en galego en estar no número 1 de Los 40 Principales, nas semanas do 12 e o 19 de setembro, acadando difusión logo de actuar nas festas do barrio de Gràcia, en Barcelona. En setembro participou na Feira do Disco de Valladolid. A finais de ano editou o seu primeiro LP, Me llamo Andrés Lapique do Barro, que presentou no Pompón Club da Coruña. O disco inclúe dúas cancións con letra de Xavier Alcalá, "Teño saudade" e "A uns ollos verdes". Alcalá compuxo tamén a letra das pezas "Rapaciña" e "Fogar de Breogán".
dereita|miniatura|Capela de Santo Antón en Corveiro.
Entre febreiro e marzo de 1971 realizou unha xira pola Arxentina, onde visitou o Centro Galego de Buenos Aires, e o Brasil. A comezos de ano saíu o seu terceiro sinxelo, "San Antón", canción referida á romaría de Corveiro (Cedeira). Trala gravación deste tema, Juan Pardo deixou de ser o seu produtor. En verán saíu o sinxelo "Meu amor", adianto do seu segundo disco, e fixo o seu debut como actor no filme La red de mi canción, dirixido por Mariano Ozores e con Concha Velasco como coprotagonista. Trala morte do seu pai en agosto, escribiulle a canción "Llorar por llorar".
En novembro foi a Lisboa para unha actuación televisiva na RTP, e desde alí dirixiuse a Roma para gravar o LP ¡Pum!. Foi producido por Ele Juárez nos estudios de RCA. Aproveitou a estancia e gravou versións en castelán e italiano das súas pezas. Na semana do 18 de decembro regresou ao número 1 de Los 40 Principales con "Pandeirada". Tamén nese ano participou na curtametraxe Proyecto A, onde se incluíron imaxes para a promoción dun tema seu.
En marzo e abril de 1972 estivo de xira en México, onde gravou o sinxelo "Amor D. F.", un canto á emigración. En xullo participou no XVII Festival da Canción de Benidorm, onde acadou o terceiro posto e o premio da crítica co tema "Las enamoradas", cantado por Federico Cabo. Nese mesmo ano Miguel Ríos propúxolle levar a cabo unha xira conxunta co nome de Conciertos de rock y saudade, pero o proxecto non saíu adiante. A finais de ano, do Barro presentou a canción "Bon Nadal", producida polo arxentino Charlie Leroy.
En 1973 deu concertos en Alemaña, Bélxica, Países Baixos e Suíza. Deixou a discográfica RCA e fichou por Belter, e en xuño participou na I Muestra Belter no parque de atraccións de Montjuïc. Xa en 1974 apareceu o seu terceiro disco, Andrés do Barro, que obtivo pouco éxito de crítica e mercado. En 1975 saíu o sinxelo "Señora mía", e en 1974 e 1975 a discográfica Belter publicou dous compilatorios con cancións inéditas e descartes. En 1976 o selo Impacto publicou un terceiro compilatorio, ao igual cós anteriores chamado Andrés do Barro.
En 1986 participou no programa Ruada da TVG. A súa última aparición en televisión foi en 1989 no programa Corazonada, onde o entrevistou Xosé Ramón Gayoso. Finou no sanatorio cirúrxico Virgen del Mar de Madrid por mor dun tumor hepático. Foi soterrado no cemiterio de La Almudena.
Ourizo de mar
dereita|200px miniatura|Píldora raiada comendo un ourizo do mar O ourizo de mar ou ourizo mariño é un animal mariño pertencente á clase Echinoidea dos equinodermos (do grego echinos, "espiñas", e derma, "pel"). Existen aproximadamente 940 especies que habitan todos os océanos, ata os 5000 metros de profundidade.
Andrés do Barro
Vida persoal
Casou con Paula López en Torrelodones o 25 de xullo de 1970, co almirante Adolfo Baturone Colombo -Ministro de Mariña- como testemuña. Tiveron tres fillos e dúas fillas: Andrés (1971), Nicolás (1972), Andrea (1973), Paula (1975) e Daniel (1979). A parella separouse a mediados da década de 1980.
Ourizo de mar
Morfoloxía
Recoñécense por teren un aspecto máis ou menos esférico e estaren recubertos de espiñas. A única parte que está exenta de espiñas é a boca, que está situada na parte inferior da esfera, a cal leva a rentes do chan.
Andrés do Barro
Recoñecementos
miniatura|Placa do centenario da liña Betanzos-Ferrol na estación de Pontedeume, cun fragmento da canción "O tren". No ano 2000 o concello de Ferrol adicoulle unha rúa, e tempo despois o concello de Santiago de Compostela adicoulle unha praza na Choupana. En 2004 comezou unha serie de homenaxes, iniciada cunha mesa redonda celebrada en Ferrol o 22 de decembro co gallo do 15 aniversario da súa morte. Nela participaron María Yáñez, Andrea Lapique, Xavier Alcalá, Nonito Pereira, Anxo Fernández e Xurxo Souto.
Ourizo de mar
Morfoloxía
Ten un esqueleto calcario, de calcio, moi duro e que queda descuberto cando o animal morre.