cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Supercopa de España de hóckey a patíns 2018-2019
Semifinais
Na primeira semifinal enfrontáronse o Reus Deportiu e o H.C. Liceo nun partido moi intenso. O conxunto galego sentenciou o partido na primeira parte, na que Di Benedetto, e os irmáns Lamas despois, deixaban un claro 0-3 ao descanso. Na primeira parte o Liceo dominou a bóla e tivo numerosas ocasións para abrir o marcador, entre elas unha falta directa que Di Benedetto non conseguiu transformar, se ben uns minutos despois anotaba o primeiro tanto a pase de Miras, a este lle seguirían outros dous, primeiro por medio de Josep Lamas a pase de Eduard Lamas, que anotaría o terceiro a pase de seu irmán. Na segunda parte o Liceo limitouse a esperar ao Reus, dándolle vida ao conxunto catalán, ao que lle anularon un gol, e por mediación de Cristian e Julià reducía a vantaxe liceísta, e unha directa errada por Julià a pouco máis dun minuto evitaba o empate dos xogadores de Jordi García.
Na segunda semifinal o anfitrión recibiu ao Barça Lassa, bicampión de liga e copa na tempada precedente. Os culés adiantáronse no marcador por medio de Bargalló e o coruñés Alabart na primeira metade, mais o Noia conseguiu recurtar a diferenza cun gol do angolano Mendes logo dun disparo de Esteller pouco antes do descanso. Na segunda parte Eduard empataba o encontro ao transformar unha falta directa, mais poucos minutos despois un novo tanto de Bargalló deixaba o definitivo 3-2 no marcador, a pesar dos intentos do Noia, os anfitrións non conseguiron chegar con suficiente perigo á portería de Egurrola.
Final
O Liceo e o Barcelona, os dous finalistas da Copa do Rei de 2018 e os dous primeiros clasificados na OK Liga, disputaron unha final moi igualada. O primeiro gol do partido chegou dende o punto de penalti, dende onde Panadero puña en vantaxe aos azulgrana. A pesar do gol o partido non mudou e as defensas seguiron dominando ata que o pequeno dos Lamas igualou o encontro a tres minutos para o descanso. Pouco antes do descanso o equipo coruñés puido adiantarse no marcador logo dun cartón azul amosado a Panadero, mais Di Benedetto fallou a directo. Na reanudación, e co Liceo aínda en superioridade, o cadro herculino adiantouse grazas a un potente disparo de Coy. A falta de 15 minutos o Liceo púxose con nove faltas, a unha do lanzamento directo. A falta de sete minutos para o final do partido Matías Pascual igualou o partido. No tramo final do partido, e cos dous equipos con nove faltas, volveu o control que dominou o inicio do choque, ata que a dez segundos para o final Di Benedetto superou a Sergi Fernández e anotaba o terceiro gol liceísta a pase de Miras.
The Visit (filme de 2015)
The Visit é un filme estadounidense de terror escrito, producido e dirixido por M. Night Shyamalan que foi estreado no 2015. Está protagonizado por Olivia DeJonge, Ed Oxenbould, Deanna Dunagan, Peter McRobbie e Kathryn Hahn. O filme foi estreado en Norte América o 11 de setembro de 2015 por Universal Pictures.
Bro Sant Brieg
Bro Sant Brieg (tamén Pentevr-ha-Goueloù en bretón, Pays de Saint-Brieuc ou Goëlo-Penthièvre en francés, Paÿs d'Saint-Bérieu ou Gouélo-Pent'hié en galó) é un dos bròiù (países) nos que se dividía a Bretaña histórica. Consta de 131 vilas nun territorio de 2.558 km² e unha poboación de 293.674 habitantes, segundo o censo de 2007. A capital é Sant-Brieg.
David Prophet
David Prophet nado en Hong Kong o 9 de outubro de 1937 e finado en Silverstone o 29 de marzo de 1981 foi un piloto británico de automobilismo.
Traxectoria
Participou en dous Grandes Premios de Fórmula Un, debutando o 28 de decembro de 1963. Non logrou puntos de campionato. Terminou sexto na carreira fóra de campionato do Rand Grand Prix de 1963.
Prophet morreu nun accidente de helicóptero pouco despois de engalar do Circuíto de Silverstone o 29 de marzo de 1981.
Resultados Completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
Antonio Pedreira
Antonio Pedreira Andrade, nado na Coruña en 1949 e finado en Madrid o 11 de agosto de 2015, foi un maxistrado español, especialmente coñecido por exercer como instrutor do chamado Caso Gürtel.
Traxectoria
Foi o fillo primoxénito de Antonio Pedreira Ríos, avogado e concelleiro na Coruña nos tempos en que Alfonso Molina era alcalde da cidade. A familia do pai era orixinaria de Cerceda.
En 1989 foi nomeado maxistrado do Tribunal Superior de Xustiza de Madrid, posto no que acadou sona ao ser o instrutor do caso Gürtel, un expediente de corrupción política que afectou a dirixentes do Partido Popular. O caso fora iniciado por Baltasar Garzón, naquela altura xuíz da Audiencia Nacional, e Pedreira recibiu o expediente en 2008 ao estaren implicados tres deputados autonómicos do Partido Popular na Asemblea de Madrid. Permaneceu como xuíz instrutor durante tres anos, ata o verán de 2011, cando solicitou a súa inhibición para que a causa regresase á Audiencia Nacional, onde se encargou de continuar a instrución o maxistrado Pablo Ruz. Pouco despois, e no medio de conflitos profesionais con outros maxistrados polo control dos casos de corrupción en Madrid, en 2012 sufriu un accidente cerebral que fixo que fose hospitalizado de forma irreversible durante tres anos.
Foi membro do Comité Científico da Asociación Española de Dereito Sanitario. Foi presidente da Asociación Parkinson Madrid desde xullo de 2009 até o seu falecemento.
Vida persoal
Casado e con dous fillos, fóralle diagnosticada a enfermidade de Parkinson en 1989.
Día do Neno
250px|miniatura|Imaxe de dúas pícaras. O Día Internacional dos dereitos da Infancia, tamén coñecido como Día do neno ou Día da infancia, é unha xornada dedicada aos nenos, que ten por finalifade a visibilización e promoción dos seus dereitos así como concienciar as persoas respecto destes.
Orixe
A idea de festexar o “Día do neno” xurdiu o 20 de novembro de 1959, cando a Asemblea Xeral da ONU tivo unha reunión na que decidiu reafirmar os dereitos dos nenos universalmente.
Desde aquela, cada país conta cun día para celebrar e organizar actividades para axudar a desenvolver o benestar dos cativos en todo o planeta.
En moitos países varía a data da celebración, pero é o 20 de novembro cando se celebra mundialmente.
Almudena Valiñas
Almudena Valiñas Conchouso, nada en 1986 no concello de Avión, Ourense, é unha política galega.
Iowa (álbum)
Iowa é o segundo álbum de estudio de Slipknot, publicado por Roadrunner Records o 28 de agosto de 2001 e producido por Ross Robinson. O título do álbum deriva do estado de orixe do grupo, Iowa. Foi certificado coma disco de platino nos Estados Unidos e o Canadá, e reeditouse unha edición especial o 1 de novembro do 2011 coincidindo có décimo aniversario da súa publicación orixinal.
Almudena Valiñas
Traxectoria
Residente na parroquia de Amiudal Almudena foi concelleira no seu concello dende xuño de 2009. Nas eleccións municipais de 2007 foi número dou nas listas do Bloque Nacionalista Galego de Avión. Dende as eleccións municipais de 2011, nas que ocupou a candidatura á alcaldía polo mesmo partido, saíu elixida concelleira co 9,8% dos votos; fronte aos máis de 83 puntos porcentuais que conseguiron as filas do Partido Popular de Galicia.
Edicións Xerais de Galicia
Edicións Xerais de Galicia, S.A. é unha empresa editorial galega con sede na rúa Dr. Marañón de Vigo. Dende 1988 pertence ao grupo empresarial Anaya, integrado en 2004 no Grupo Lagardère.
Historia
miniatura|Sede de Xerais na rúa Doutor Marañón de Vigo.|esquerda Fundada en 1979 en Vigo por Xulián Maure Rivas e Germán Sánchez Ruipérez, forma parte do Grupo Anaya dende 1988, ano en que naceu este grupo editorial, que desde xaneiro de 2004 está integrado no Grupo Lagardère.
Publica fundamentalmente libros en galego, de tódolos xéneros literarios, así como libros de texto e de divulgación. Publicou dous dicionarios que se encontran entre os máis difundidos da lingua galega, marcando un fito na difusión editorial da lexicografía xeral: coa primeira edición en 1986 do Diccionario Xerais da Lingua (de capas laranxas), con algunhas etimoloxías e pronuncias e co que estudaron xeracións enteiras de galegos, e o Gran Diccionario Xerais da Lingua do ano 2000, con 2.027 páxinas e de carácter inclusivo, aínda que tamén discrimina as prescricións normativas (na norma daquela, previa á reforma normativa de 2003). Posteriormente, en 2009, publicarían o Gran Dicionario Xerais da Lingua en dous tomos e con 2.464 páxinas actualizado coas normas publicadas ata aquel momento. Convoca anualmente o Premio Xerais de novela, así como o Premio Merlín de literatura infantil e dende 2006 o Premio Caixa Galicia de literatura xuvenil, que en 2014 pasaría a ser coñecido como Premio Jules Verne.
O seu director é Fran Alonso, que sucedeu no cargo a Manuel Bragado, este a Víctor Fernández Freixanes, que foi precedido por Luís Mariño.
O fondo editorial chegaba ós 3.300 títulos o 1 de xuño de 2012, dos que 1.600 forman parte do seu catálogo vivo. A maior parte dos títulos editados realizáronse en lingua galega, mais tamén se publicaron algúns en castelán, portugués e inglés. Xerais edita, fundamentalmente, en soporte papel.
Oriana Méndez
Oriana Méndez Fuentes, nada en Vigo o 28 de outubro de 1984, é unha filóloga, poeta e política galega. Secretaria xeral da Frente Popular Galega dende setembro de 2021.
Traxectoria
Filla do escritor Xosé Luís Méndez Ferrín e de Moncha Fuentes. Licenciada en Filoloxía Galega pola USC e cun mestrado en Estudos Teóricos e Comparados, o seu labor poético comezou no ano 2000 na revista cultural A Caramuxa, de Noia. A esa intervención seguiranlle colaboracións en publicacións colectivas de grupos coma Burla Negra, e na revista Mealibra, así como en numerosos recitais poéticos e proxectos de acción poética, coma "A revolta das letras" que tivo lugar en Santiago de Compostela co motivo do Día das Letras Galegas do ano 2009 e desenvolveu eventuais labores de crítica para a revista ProTexta. En 2018 colaborou na revista Ligeia. miniatura|Con [[Carlos Lixó en Teñamos a poesía en Paz. Libraría Paz. Pontevedra. 11/04/2019]] Participou, ademais, en diversas mesas redondas e encontros sobre poesía, coma no III Encontro de novos escritores, ou na mesa de poesía do ciclo Escritores na Universidade, organizados ambos pola Asociación de Escritores en Lingua Galega (AELG). miniatura|Papeleta das [[Eleccións municipais de 2019 en Galicia|Eleccións locais 2019 en Vigo de Marea de Vigo.]] No ano 2003 colaborou na elaboración do libro Xuro que nunca volverei pasar fame publicado por Redes Escarlata, organización da que tamén foi membro.
En 2014 gañou o Premio de poesía Concello de Carral co poemario O que precede a caída é branco. En 2019 gañou o Premio Rosalía de Castro de Poesía convocado polo concello de Padrón coa colaboración da Fundación Rosalía de Castro coa obra titulada O corazón pronúnciase extenso. En 2020 gañou o premio de poesía Afundación con Interna.
No 2019, presentouse como número 2 da Marea de Vigo ás Eleccións municipais de 2019 e saíu elixida concelleira.
Arima, Trinidad e Tobago
Arima é unha cidade de Trinidad e Tobago. Situada no norte da illa Trinidad, proxima ao monte Aripo, ten 35.000 habitantes.
Fundouse en 1757 e nela aséntase a única comunidade indíxena do país, a Comunidade caribe de Santa Rosa, descendentes da poboación amerindia orixinaria, trasladados á cidade a fins do século XVIII.
Manuel Batanero Montenegro
Manuel Batanero Montenegro, nado en Madrid o 9 de maio de 1830 e finado na mesma cidade o 19 de decembro de 1888, foi un avogado e político galego.
Traxectoria
Fillo de Blas Batanero e María Andrea Montenegro, de procedencia galega. Afiliado ao Partido Moderado histórico, foi deputado polos distritos de Ordes (1864), Santiago de Compostela (1867) e Carral (1871). Na Restauración foi elixido deputado do Partido Conservador polo distrito de Muros (1876, 1879, 1881 e 1884). Foi Fiscal da Débeda Pública, Inspector xeral de Facenda e director xeral do Ministerio de Ultramar. Foi soterrado en San Clodio.
Vida persoal
Casou con María Pastoriza Flórez de Losada Quiroga e foi pai de Manuel Batanero Flórez.
Ponte do Demo
A tradición oral afirma que foi construída polo demo, de aí o seu nome, nunha encarga dos monxes do mosteiro.
Denune, Felmil, Begonte
Denune é un lugar da parroquia de Felmil no concello lugués de Begonte na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2011 tiña 20 habitantes (9 homes e 11 mulleres).
Segunda división española 2012/13
A tempada 2012–13 da Segunda División (por motivos de patrocinio Liga Adelante) de fútbol é a 82ª edición da categoría de prata do fútbol español. A competición comezou o 17 de agosto de 2012 e está programado que remate o 9 de xuño de 2013, data a partir da cal os equipos que rematan entre o terceiro e sexto posto xogarán unha eliminatoria para decidir quen acompañará aos dous primeiros á Primeira División (Liga BBVA), e que rematará o 23 de xuño.
Posicións por xornada
Fonte: LFP Liga Adelante
Promoción de ascenso
Esta fase de promoción determinará o terceiro equipo que ascenderá á Primeira División 2013–14. Os clasificados entre o 3º e 6º posto (excluíndo equipos filiais) tomarán parte da eliminatoria. O partido de ida das semifinais xogouse o 12 de xuño, xogándose a volta o 16 de xuño. A final disputarase a dobre partido, sendo o primeiro partido o 16 de xuño, e a volta o 23 de xuño de 2013.
Svetozar Marović
Svetozar Marović (Светозар Маровић), nado o 31 de marzo de 1955, foi o único presidente de Serbia e Montenegro, dende o 7 de marzo de 2003 até o 3 de xuño de 2006. Cofundador do partido Partido Democrático dos Socialistas de Montenegro.
Segunda división española 2012/13
Máximos goleadores
thumb|150px|[[Charles Dias de Oliveira|Charles.]]
Ancho de banda
Para sinais analóxicos, o ancho de banda é a anchura, medida en Hz, do rango de frecuencias no que se concentra a maior parte da potencia do sinal. Pode ser calculado a partir dun sinal temporal mediante a análise de Fourier. Tamén son chamadas frecuencias efectivas as pertencentes a este rango.
miniatura|dereita|300px|Figura 1.- O ancho de banda vén determinado polas frecuencias comprendidas entre f1 e f2
Así, o ancho de banda dun filtro é a diferenza entre as frecuencias nas que a súa atenuación ao pasar a través de filtro mantense igual ou inferior a 3 dB comparada coa frecuencia central de pico (fc) na Figura 1.
A frecuencia é a magnitude física que mide as veces por unidade de tempo en que se repite un ciclo dun sinal periódico. Un sinal periódico dunha soa frecuencia ten un ancho de banda mínimo. En xeral, se o sinal periódico ten compoñentes en varias frecuencias, o seu ancho de banda é maior, e a súa variación temporal depende dos seus compoñentes frecuenciales.
Normalmente os sinais xerados nos sistemas electrónicos, xa sexan datos informáticos, voz, sinais de televisión etc. son sinais que varían no tempo e non son periódicas, pero se poden caracterizar como a suma de moitos sinais periódicos de diferentes frecuencias.
Uso común
É común denominar ancho de banda dixital á cantidade de datos que se poden transmitir nunha unidade de tempo. Por exemplo, unha liña ADSL de 256 kbps pode, teoricamente, enviar 256000 bits (non bytes) por segundo. Isto é en realidade a taxa de transferencia máxima permitida polo sistema, que depende do ancho de banda analóxico, da potencia do sinal, da potencia de ruído e da codificación de canle.
Un exemplo de banda estreita é a realizada a través dunha conexión telefónica, e un exemplo de banda larga é a que se realiza por medio dunha conexión DSL, microondas, cablemódem ou T1. Cada tipo de conexión ten o seu propio ancho de banda analóxico e a súa taxa de transferencia máxima. O ancho de banda e a saturación redil son dous factores que inflúen directamente sobre a calidade de enlácelos.
O rango de frecuencia que deixa a unha canle pasar satisfactoriamente exprésase en Hz. Bw=∆f=fcs (frecuencia de corte superior) - fci (frecuencia de corte inferior)
Tamén adoita usarse o termo ancho de banda dun bus de computador para referirse á velocidade á que se transfiren os datos por ese bus, adoita expresarse en bits por segundo (b/s), Megabits por segundo (Mb/s) ou Gigabits por segundo (GB/s). Calcúlase multiplicando a frecuencia de traballo do bus, en ciclos por segundo polo número de bits que se transfiren en cada ciclo. Por exemplo, un bus que transmite 64 bits de datos a 266 MHz terá un ancho de banda de 2,1 GB/s.
Algunhas veces transmítese máis dun bit en cada ciclo de reloxo, neste caso multiplicarase o número de bits pola cantidade de transferencias que se realizan en cada ciclo (MT/s).
Comunmente, o ancho de banda que non é outra cousa que un conxunto de frecuencias consecutivas, é confundido ao ser utilizado en liñas de transmisión dixitais, onde é utilizado para indicar réxime binario ou caudal que é capaz de soportar a liña.
Lovelife
Lovelife é o cuarto e derradeiro álbum de estudio da banda inglesa de rock alternativo Lush, publicado o 5 de marzo de 1996 a través do selo 4AD. Neste traballo o grupo afastouse do seu anterior estilo dream pop e shoegazing e abrazou un son máis orientado ao britpop. O álbum foi producido por Pete Bartlett e pola banda nos Protocol Studios en Londres. Tras o seu lanzamento Lovelife chegou ao número 8 da lista británica de álbums.
Estatólito (zooloxía)
Función
Estas pequenas estruturas, cando se moven por efecto da gravidade ou polo movemento propio do animal, pousan sobre o epitelio ciliado do estatocisto, o cal, mediante conexións nerviosas, manda a información ao centro elaborador das sensacións informando sobre a posición na que se encontra.
O seu equivalente nos vertebrados son os otólitos, situados no oído interno, polo que neles fálase dun sistema estato-acústico.
O funcionamento dos estatólitos é moi elemental: cando o animal xira ou cando cambia a súa orientación, a forza gravitatoria actúa sobre o estatólito, que se despraza por gravidade e fai que toque e estimule algunhas células sensoriais das moitas que tapizan a superficie interna do estatocisto. Entón a célula estimulada produce unha resposta e así o animal mantense informado da súa posición e da súa orientación en relación á anterior.
Os estatocistos están presentes principalmente en animais depredadores, nadadores libres e escavadores, pero non se encontra na maioría dos animais parasitos, nos moi pequenos, nos sésiles ou nos intersticiais.
Éric Rohmer
Maurice Henri Joseph Schérer ou Jean Marie Maurice Schérer, nado en Tulle (Corrèze) o 4 de abril de 1923 e finado en París o 11 de xaneiro de 2010 foi un director de cinema francés.
Traxectoria
Creou o seu pseudónimo coa combinación dos nome do director Erich von Stroheim e do escritor Sax Rohmer, creador da serie de Fu Manchu. Estudou literatura, filosofía e teoloxía e acadou un grao avanzado en historia, comezando a súa vida profesional como profesor.
Tras dirixir algunhas curtametraxes, debutou como director con Le signe du lion en 1959. A súa carreira tomou pulo coa súa serie Seis contos morais, que contan a mesma historia inspirada no filme de F. W. Murnau Sunrise: un home casado é tentado por unha segunda muller, pero finalmente volve á primeira. O cuarto deles, A miña noite con Maud foi o primeiro éxito comercial de Rohmer.
Batalla de Mercredesburne
A Batalla de Mercredesburne foi unha batalla entre o exército do líder saxón Aelle e os britanos, no ano 485.
Contexto
A fundación lendaria do Reino de Sussex é proporcionada pola Crónica anglosaxoa, que afirma que no ano 477 Aelle chegou a un lugar chamado Cymenshore cos seus tres fillos Cymen, Wlenking e Cissa. A crónica describe como ao desembarcar Aelle matou os defensores locais e levou o aviso ao Bosque de Andred e entón continúa describindo a batalla de Aelle cos britanos en 485 cerca do banco de Mercredesburne, e o seu asedio a Pevensey en 491, despois do cal os seus habitantes foron masacrados.
O historiador e arqueólogo, Marin Welch suxire que a área entre o Ouse e os vales de Cuckmere en Sussex foron cedidos aos anglosaxóns polos britanos nun tratado de asentamento. Nennio, un monxe e cronista galés do século IX, describe como o líder britano Vortigern organizou un encontro co líder anglosaxón Hengest para chegar a un acordo. Vortigern e trescentos líderes britanos atopáronse con Hengest, supostamente para ratificar o tratado, con todo os homes de Hengest asasinaron a todos os compañeiros de Vortigern, despois de emborrachalos. Vortigern foi entón coaccionado a aceptar un acordo que incluía a cesión de Sussex aos anglosaxóns e a suxestión de que Merecredesburne significa "río da fronteira aceptada por acordo" é vista como unha confirmación desta reivindicación.
Batalla
alt=imaginary depiction of Ælle|dereita|miniatura|Pintura de Ælle do século XVII. Segundo a Crónica anglosaxoa, en 485, Aelle librou unha batalla cos britanos en Mercredesburne. Outras versións sobre a batalla derivan de descricións máis elaboradas, como a de Henrique de Huntingdon, unha versión dun historiador do século XII que suxire que cando o exército de Aelle e os seus fillos se enfrontaron aos britanos ningún bando gañou e ambos os lados prometéronse amizade aínda que despois do suceso os anglosaxóns enviaron unha petición aos seus países natais en Xermania para recibir máis tropas.
O cronista do século XIV Roger de Wendover mesmo nomea ao líder das forzas britanas como Aurelio Ambrosio.
O problema para os historiadores é que a Crónica anglosaxoa foi encargada no reinado de Alfredo o Grande 400 anos despois dos supostos feitos. Hai algunha evidencia de que os anglosaxóns usaban runas naquela época Con todo a súa cultura era principalmente de tradición oral e realmente non empezaron a escribir sucesos legais e históricos ata que foron evanxelizados, sendo isto a finais do século VII para os saxóns do sur. Os primeiros cronistas cristiáns tomarían a maioría das súas referencias para o período máis temperán de fontes orais como a poesía. Os historiadores medievais produciron entón versións adornadas dos cronistas para adaptalas aos seus propios propósitos.
Desenlace
A Crónica anglosaxoa non prové información ningunha sobre a morte de Aelle ou os seus sucesores, pero Henrique de Huntington suxire que Aelle morreu como o primeiro rei de Sussex en 515 e que foi sucedido polo seu fillo Cissa.
Localización
O lugar da batalla é descoñecido. Os aldeáns de Ashburnham e Penhurst, en East Sussex, manteñen unha tradición de que unha obra de terra presaxoa coñecida como Town Creep, situada en Creep Wood que une as dúas aldeas, foi o sitio de Mercredesburne. A tradición oral que sobreviviu ao final do século XIX referíase á obra de terra como o sitio dunha cidade que foi asediada e destruída polos saxóns. En 1896 membros da Sociedade Arqueolóxica de Sussex investigaron esta afirmación, e subsecuentemente publicaron un artigo concluíndo que a obra de terra era unha posíbel localización para a batalla de Mercredesburne, e que o nome moderno, Town Creep, podía ser unha etimoloxía derivada da parte "Mercrede", a pesar de que "burne" (ou corrente) pode referirse á corrente de Ashburn que corre baixo a obra de terra.
Selectina
As selectinas (CD62) son unha familia de moléculas de adhesión celular (ou CAMs). Todas as selectinas son glicoproteínas transmembrana dun só paso que comparten propiedades similares ás das lectinas tipo C debido a teren un amino terminal relacionado e a unión dependente de calcio. As selectinas únense a residuos de azucre e así son consideradas un tipo de lectina, proteínas de adhesión celular que se unen a polímeros de azucre.
Estrutura
Os tres membros coñecidos da familia da selectina (L-, E- e P-selectina) comparten unha estrutura en casete similar: un dominio de lectina dependente de calcio N-terminal, un factor de crecemento epidérmico dominio de tipo EGF, un número variable de unidades repetidas consenso (2, 6 e 9 para as L-, E- e P-selectina, respectivamente), un dominio transmembrana (TM) e unha cola citoplasmática intracelular (cyto). As partes transmembrana e citoplasmática non están conservadas entre as selectinas sendo responsables da súa unión a diferentes compartimentos. Aínda que comparten elementos comúns, a súa distribución nos tecidos e a cinética de unión son bastante diferentes, reflectindo os seus papeis diverxentes en varios procesos fisiopatolóxicos.
Tipos
Hai tres conxuntos de selectinas:
A L-selectina é a máis pequena das selectinas vasculares, expresada en todos os granulocitos e monocitos e na maioría dos linfocitos, pode encontrarse na maioría dos leucocitos. A P-selectina, a selectina máis grande, está almacenada nos gránulos α das plaquetas e nos corpos de Weibel-Palade de células endoteliais e é translocada á superficie celular de plaquetas e células endoteliais activadas. A E-selectina non é expresada baixo condicións estándar, excepto en microvasos da pel, pero é inducida rapidamente por citocinas inflamatorias.
Estes tres tipos comparten un grao significativo de homoloxía de secuencia entre eles (excepto nos dominios transmembrana e citoplasmático) e entre especies. A análise desta homoloxía revelou que o dominio de lectina, que se une a azucres, é o máis conservado, suxerindo que as tres selectinas se unen a estruturas similares de azucres. Os dominios citoplasmático e transmembrana están altamente conservados entre especies, pero non están conservados entre as selectinas. Estas partes das moléculas de selectina son responsables da súa unión a diferentes compartimentos: a P-selectina a gránulos secretores, a E-selectina á membrana plasmática, e a L-selectina aos extremos dos micropregamentos nos leucocitos.
Etimoloxía
O nome selectina procede das palabras "seleccionado" e "lectina", que son un tipo de proteínas de recoñecemento de carbohidratos.
Función
As selectinas están implicadas no direccionamento ou guía (homing) de linfocitos constitutivo e en procesos de inflamacións crónicas e agudas, incluíndo a inflamación post-isquémica en músculo, riles e corazón, inflamación cutánea, aterosclerose, a glomerulonefrite, lupus eritematoso e a metástase de cancro.
Durante unha resposta inflamatoria, a P-selectina exprésase primeiro en células endoteliais, seguida despois da E-selectina. Os estímulos como a histamina e a trombina causan que as células endoteliais mobilicen a liberación inmediata de P-selectina preformada desde os corpos de Weibel-Palade de dentro da célula. As citocinas como o TNF-alfa estimulan a transcrición e tradución de E-selectina e P-selectina adicional, o que explica o atraso de varias horas observado.
A medida que os leucocitos se rodan ao longo das paredes dos vasos sanguíneos, o dominio tipo lectina distal da selectina únese a certos grupos de carbohidratos presentados en proteínas (como PSGL-1) sobre os leucocitos, o que fai máis lenta a célula e lle permite abandonar os vasos sanguíneos e entrar no sitio de infección. A natureza de baixa afinidade das selectinas é o que permite a característica acción de "rodamento" atribuída aos leucocitos durante a fervenza de adhesión do leucocito.
Cada selectina ten un recoñecemento de carbohidratos que media a unión específica de glicanos en células xustapostas. Teñen pregamentos proteicos notablemente similares e residuos de unión a carbohidratos, o que orixina o solapamento nos glicanos aos cales se unen.
As selectinas únense ao determinante sialil Lewis X (SLex) “NeuAcα2-3Galβ1-4(Fucα1-3)GlcNAc.” Porén, o SLex, per se, non constitúe un receptor de selectina efectivo. En vez diso, o SLex e os glicanos fucosilados sialilados relacionados son compoñentes de máis determinantes de unión extensiva.
Os neutrófilos e eosinófilos únense á E-selectina. Un dos ligandos da E-selectina é o antíxeno sialilado Lewis X (SLex). Os eosinófilos, igual que os neeutrófilos, usan estruturas sialiladas resistentes á protease para unirse á E-selectina, aínda que o eosinófilo expresa niveis moi inferiores destas estruturas na súa superficie.
Os ligandos de P-selectina nos eosinófilos e neutrófilos son estruturas sialiladas resistentes á endo-beta-galactosidase sensibles á protease, claramente diferentes das da E-selectina, o que suxire que a P-selectina e a E-selectina exercen diferentes papeis durante o recrutamento nas respostas inflamatorias.
Mecanismos de enlace
As selectinas teñen dominios bisagra grazas aos cales poden sufrir rápidos cambios conformacionais en cuestión de nanosegundos entre as conformacións ‘aberta’ e ‘pechada’. O estrés de cizalla na molécula de selectina fai que estea favorecida a conformación ‘aberta'
No rodamento do leucocito a conformación ‘aberta’ da selectina permite que se enlace a moléculas internas sialil Lewis máis arriba ao longo da cadea de PSGL-1, incrementando a afinidade de unión, e se o enlace selectina-sialil Lewis rompe, pode deslizarse e formar novos enlaces con outras moléculas sialil Lewis máis abaixo na cadea. Porén, na conformación ‘pechada’ a selectina só se pode unir a unha molécula sialil Lewis e así reduce grandemente a súa afinidade de unión.
O resultado disto é que as selectinas presentan un comportamento de enlace de agarrar e deslizar; baixo un estrés de cizalla baixo, as súas afinidades de enlace están en realidade aumentadas por un incremento da forza tensional aplicada ao enlace porque máis selectinas prefiren a conformación ‘aberta’. A un estrés alto, as afiniddes de unión son aínda reducidas porque o enlace selectina-ligando é aínda un enlace deslizante normal. Pénsase que este limiar de estrés de cizalla axuda a seleccionar o diámetro correcto dos vasos sanguíneos para iniciar a extravasación do leucocito e pode tamén contribuír a impedir a agregación inapropiada de leucocitos durante a estase vascular.
Papel no cancro
Varios estudos indicaron que o incremento da expresión de ligandos carbohidratos en tumores metastáticos aumenta a expresión de E-selectina na superficie dos vasos endoteliais no sitio da metástase, e a capacidade das células tumorais metastáticas de rodarse e adherirse ás células endoteliais, o que indica o papel das selectinas na metástase. Ademais da E-selectina, suxeriuse tamén un papel da P-selectina (expresada en plaquetas) e a L-selectina (nos leucocitos) na diseminación do cancro no sentido de que interaccionan con células cancerosas circulantes nos estadios temperáns da metástase.
Selectividade de órgano
As selectinas e ligandos de selectinas determinan a selectividade de órgano e de metástase. Varios factores poden explicar a teoría da semente e solo ou direccionamento (homing) da metástase. En concreto, a regulación xenética e activación de quimiocinas específicas, citocinas e proteases pode dirixir a metástase a un órgano preferido. De feito, a extravasación de células tumorais circulantes no órgano hóspede require sucesivas interaccións entre as células endoteliais e os seus ligandos ou contrarreceptores presentes en células cancerosas. As células metastáticas que mostran unha alta propensión a metastatizarse en certos órganos adhírense en certa proporción ás células endoteliais venulares illadas deses sitios diana. Ademais, invaden o tecido diana en maiores proporcións e responden mellor a factores de crecemento parácrinos liberados polo sitio diana.
Tipicamente, as interaccións entre as células endoteliais e cancerosas implican primeiro unha unión inicial mediada por selectinas e o rodamento das células cancerosas circulantes sobre o endotelio. As células cancerosas en rodamento quedan activadas por quimiocinas liberadas localmente presentes na superficie das células endoteliais. Isto desencadea a activación de integrinas das células cancerosas que permiten a súa firme adhesión a membros da damilia Ig-CAM, como ICAM, iniciando a migración transendoteliail e os procesos de extravasación.
O conxunto apropiado de receptores endoteliais non se expresa ás veces constitutivamente e as células cancerosas teñen que desencadear a súa expresión. Neste contexto, os sobrenadantes dos cultivos de células cancerosas poden desencadear a expresión de E-selectina polas células endoteliais o que suxire que as células cancerosas poden elas mesmas liberar citocinas como TNF-α, IL-1β ou INF-γ, que activarán directamente as células endoteliais para que expresen E-selectina, P-selectina, ICAM-2 ou VCAM. Por outra parte, varios estudos mostraton igualmente que as células cancerosas poden iniciar a expresión de moléculas de adhesión endotelial de maneira máis indirecta.
Como para a adhesión de varias células cancerosas ao endotelio cómpre a presenza de selectinas así como de carbohidratos sialil Lewis nas células cancerosas, o grao de expresión das selectinas sobre a parede vascular e a presenza dun ligando apropiado sobre as células cancerosas son determinants para a súa adhesión e extravasación nun órgano específico. O perfil de expresión diferencial de selectinas sobre o endotelio e as interaccións específicas das selectinas expresadas polas células endoteliais de órganos diana potenciais e os seus ligandos expresados sobre as células cancerosas son determinantes importantes que subxacen na distribución específica de órgano das metástases.
Investigación
As selectinas están implicadas en proxectos para tratar a osteoporose, unha doenza que ocorre cando as células creadoras de óso chamadas osteoblastos se fan demasiado escasas. Os osteoblastos desenvólvense a partir de células nai e os científicos esperan poder finalmente tratar a osteoporose engadindo células nai á medula ósea do paciente. Os investigadores desenvolveron un xeito de utilizar as selectinas para dirixir as células nai introducidas no sistema vascular cara á medula ósea. As E-selectinas están expresándose constitutivamente na medula ósea e atopouse que etiquetar células nai cunha certa glicoproteína causa que estas células migren á medula ósea. Así, as selectinas poden algún día ser esenciais en terapias rexenerativas da osteoporose.
Jaboatão dos Guararapes
Jaboatão dos Guararapes é unha cidade brasileira do estado de Pernambuco localizada na Rexión Metropolitana de Recife, a 12 km ó sur do centro desta cidade. Posuía unha poboación de 651 355 habitantes en 2006. A súa superficie total é 257,3 km².
Sendo a súa faixa costeira un prolongamento cara o sur da praia de Boa Viagem en Recife e estando a poucos minutos do aeroporto daquela cidade, ten como unha das súas actividades económicas o turismo. Para isto posúe diversos hoteis de alta categoría, ademais dalgúns monumentos históricos, entre eles igrexas, como a da Nosa Señora do Livramento, do século XVIII, as praias de Piedade, Candeias e Barra da Jangada, ademais do Parque Histórico Nacional dos Guararapes, que preserva o local da Batalla dos Guararapes que resultou na expulsión dos holandeses do Brasil no século XVII.
No municipio encóntranse varias industrias instaladas principalmente xunto ás estradas BR-101, BR-232 e PE-25, ademais de institucións de ensino superior, e dun comercio diversificado, que inclúe ata un shopping center para servir á poboación de clase media e media-alta residente na cidade. En parte do municipio hai tamén unha zona rural, con pequenas propiedades.
Stonehaven
dereita|miniatura|Market Square, Stonehaven Stonehaven (Steenhive no dialecto dórico do escocés e Cala na Creige en gaélico), é unha pequena vila costeira do nordeste de Escocia, na área municipal de Aberdeenshire. Tiña 9.577 habitantes no censo de 2001. A cidade máis próxima é Aberdeen, a uns 25 km ao norte.
Historia
Esta foi a ruta que fixo precisamente o exército dos 9.000 Aliados, guiados polo duque de Mariscal e marqués de Montrose, para combateren na primeira das batallas da Guerra Civil Escocesa, en 1639. Os aliados perderon e foron presos no Castelo de Dunottar, onde moitos deles morreron. Outros castelos próximos son o de Fetteresso e o de Muchalls, que na actualidade pertencen a familias privadas e non están abertos ó público. A única estrutura antiga que queda na vila de Stonehaven é o posto de peaxe, próximo ao porto, que logo foi usado como prisión e que agora funciona como museo.
Stonehaven foi a capital do antigo condado de Kincardineshire.
Economía
As principais fontes de recursos económicos de Stonehaven son a pesca e o turismo, co castelo de Dunnottar como grande atracción. Durante os últimos tempos, o boom do petróleo no Mar do Norte fixo que aumentase tamén a poboación de Stonehaven como residencia tranquila da próxima Aberdeen.
Vida e cultura
A vila ten unha grande praia ao Mar do Norte nunha costa chea de cantís, cons, enseadas e pequenas pozas de mar. Na metade da praia, separándoa en dous anacos, ábrese o porto de Stonehaven, con dous peiraos, que serve de entrada á parte máis antiga e concorrida da cidade. Ao parecer, un dos avós do escritor Robert Louis Stevenson participou no deseño do porto moderno.
Unha das súas peculiaridades son as dúas piscinas ao aire libre, unha moderna e outra de 1934, construída en estilo modernista, e que funciona con auga quente mesturando a traída con auga mariña depurada.
As dúas festas principais de Stonehaven son a noite de fin de ano, cun desfile de bólas de lume que reúne milleiros de persoas, e os Xogos da Terra Alta, que se celebran todos os meses de xullo. Os participantes teñen que vestir o traxe tradicional escocés e defrontar probas coma o martelo, o levantamento de pedras ou o guindamento de troncos.
Tamén teñen o seu festival folk, a súa feira tradicional (o primeiro sábado de xuño) e unha carreira de coches clásicos en honra do inventor do pneumático.
1119
Mortes
Historia ano a ano
Voulpaix
Voulpaix é unha comuna francesa do departamento do Aisne na rexión Picardía.
Fillo
250px|miniatura|dereita|Wait For Me, Daddy (Espérame, papá) de Claud Detloff (1940). Unha das fotografía máis famosas da [[segunda guerra mundial.]]
Un fillo é un rapaz, un neno, un home, ou un animal, respecto dos seus pais. O equivalente feminino é filla. Todo neno (e, en definitiva, toda persoa) é un fillo, xa que todo individuo ten uns pais con independencia de que estean vivos ou vivan ou non coa descendencia.
Contexto social
En moitas sociedades preindustriais e algúns países actualmente con economía baseada na agricultura, un valor máis alto era, e segue a ser hoxe, asignado ós fillos máis que ás fillas, dando ós homes un status social maior, por ser os homes fisicamente máis fortes, e poder en consecuencia e en teoría realizar tarefas agrícolas de xeito máis eficaz.
Na China, está en vixencia unha política de fillo único para moderar o seu rápido crecemento poboacional. Os rexistros oficiais mostran un aumento no nivel de nacementos masculinos desde que se implantou tal política. Isto foi atribuído a varios factores, incluíndo a práctica ilegal do aborto segundo o sexo e gran cantidade de nacementos femininos non reportados.
Nas sociedades que practican a primoxenitura, os fillos adoitan herdar antes cas fillas.
Usos particulares do termo fillo
Adóitase chamar fillo tamén, a por exemplo unha persoa respecto do seu país, a unha obra produto do enxeño, como expresión de agarimo entre persoas que se queren moito, tamén a unha cousa que procede doutra por procreación (por exemplo un retoño dunha árbore)
Símbolo Cristián
No Cristianismo, "o Fillo" refírese a Xesucristo.
Ser Fillo do rigor
Na Arxentina adóitase usar esta expresión indicando que alguén actúa adecuadamente só cando se lle castiga ou constrinxe.
Fillo pródigo
Chámase así ó fillo que regresa ó fogar paterno, logo de abandonalo durante un tempo tratando de independizarse.
José Regojo
José Regojo Rodríguez, nado en Fermoselle (Zamora) o 13 de novembro de 1900 e finado en Vigo o 14 de xaneiro de 1993, foi un empresario galego.
Traxectoria
Empezou a súa actividade comercial en Portugal, dedicouse á venda de puntillas en Lisboa. Despois pasou a fabricar camisas, e instalou unha fábrica en Zamora. Coñeceu no Centro Galego de Lisboa á redondelá Rita Otero Fernández, filla de Juan Manuel Otero Milleiro, coa que casou en 1927. Instalouse en Redondela onde montou unha fábrica de camisas. Ao comezo da Guerra civil instalou unha fábrica de calzado para o Exército. Fabricou un tipo de camisas moi popular durante o franquismo e contaba co Exército como primeiro cliente. Foi un dos principais empresarios téxtiles. A mediados dos anos sesenta deixou a dirección das súas empresas por problemas de saúde, e empezaron a declinar ata que desapareceron. Finou en Vigo o 14 de xaneiro de 1993.
Vida persoal
Casou con Rita Otero Fernández en 1927 e foi pai de Rita, Teresa, Juan Ángel, José, Concepción, Pedro e Alejandra Regojo Otero.
1120
Outros artigos
1120'erne
Golfiño
O golfiño, tamén chamado delfín ou arroaz, é un mamífero acuático da orde dos cetáceos, que tamén inclúe as baleas e marsopas. É carnívoro, excelente nadador, notable polas súas facultades psíquicas, que vive en mares temperados e quentes.
As especies máis comúns son 12, aínda que a máis coñecida é a que da o golfiño común. Este animal pode nadar a 63 km/h, sen causar turbulencia, ir ata 7 m de altura fóra da auga, mergullarse axiña e por bastante tempo, e ten unha calidade única entre os animais, unha verdadeira lingua de son e ultrasóns de 400 "palabras". Está dotado dun cerebro comparativamente tan desenvolvido como o ser humano. Expresa unha gran sensibilidade con respecto á dor e o pracer, demostrada coas súas relacións cos homes. Existe unha ciencia dedicada ó seu estudo.
Por golfiños enténdese os dous grupos de odontocetos con semellanzas físicas pero sen afinidade taxonómica:
Cartago
dereita|miniatura|200px|Localización de Cartago. Cartago (do fenicio Kart-Hadasht, ou Qrthdst, isto é «Nova Cidade», en árabe قرطاج (Qartax) ) é unha antiga cidade, orixinariamente unha colonia fenicia no norte en Tunisia, situada ao leste do Lago de Tunes, preto do centro de Tunes. Foi unha potencia do mundo antigo, disputando con Roma o control do mar Mediterráneo. Desa disputa orixináronse as tres guerras púnicas, despois das cales Cartago foi destruída.
A antiga capital púnica é hoxe un barrio de Tunes e un sitio arqueolóxico e turístico importante, sendo clasificado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1979.
Fundación
Existen numerosas datacións propostas polos historiadores clásicos sobre a data de fundación de Cartago. A lenda clásica sobre a fundación de Cartago di que foi a princesa Dido quen a fundou no ano 814 a. C. Mentres o consenso actual é afirmar que a cidade foi fundada entre o 825 e o 820 a. de C. co nome de Qart Hadašt ‘cidade nova’.
Topografía
thumb|Mapa arqueolóxio thumb|Lugar arqueolóxico de Cartago thumb|Lugar arqueolóxico de Cartago thumb|Vista de dúas columnas en Cartago
Cartago construíuse nun promontorio bañado polo mar ao norte e ao sur. A situación da cidade fíxoa dominar o comercio marítimo do Mediterráneo. Todos os buques que cruzaban o mar debían pasar entre Sicilia e as costas de Tunisia, onde se construíu Cartago, dándolle gran poder e influencia. Dentro da cidade construíronse dous grandes portos artificiais, un para albergar a gran armada da cidade de 220 buques de guerra e outro para o comercio mercantil. Unha torre amurallada dominaba os dous portos. A cidade tiña enormes muros macizos de 37 km. de lonxitude, máis longos que os muros de cidades comparables. A maioría das murallas situáronse na costa, polo que poderían ser menos impresionante, xa que o control cartaxinés do mar facía difícil un ataque desde esa dirección. Os 4 a 4´8 km. do muro do istmo ao oeste foi verdadeiramente macizos e nunca foi asaltado. A cidade tiña unha enorme necrópole ou cemiterio, área relixiosa, mercados, casa consistorial, torres e un teatro, e dividiuse en catro áreas residenciais de igual tamaño co mesmo esquema. No medio da cidade atopábase unha cidadela elevada chamada Byrsa.
Cartago foi unha das cidades máis grandes do período helenístico e foi unha das cidades máis grandes da historia preindustrial. Mentres que no ano 14 d.C. Roma tiña polo menos 750.000 habitantes e no século seguinte alcanzou 1 millón, as cidades de Alexandría e Antioquía non tiñan máis que uns poucos centos de miles ou menos. Segundo a historia non sempre fiable de Herodiano Cartago rivalizou con Alexandría polo segundo lugar do imperio romano.
thumb | right | Ruínas púnicas en Byrsa Na cima do outeiro de Byrsa, no foro romano, escavouse unha zona residencial do último século de existencia (principios do século II a.C.) da cidade púnica polo arqueólogo francés Serge Lancel. O barrio, coas súas casas, tendas e espazos privados, é importante polo que revela sobre a vida cotiá alí hai máis de 2100 anos.
Os restos conserváronse baixo terrapléns, as subestructuras do posterior foro romano, cuxos pilotes de cimentación salpican o distrito. Os bloques de viviendas están separados por unha cuadrícula de rúas rectas ao redor de 6 m. de ancho, cunha calzada composta de arxila, escaleiras in situ compensan a pendente do outeiro. Este tipo de construción presupón organización e vontade política, e inspirou o nome do barrio, "distrito de Aníbal", referíndose ao lendario xeneral púnico ou sufete (cónsul) no inicio do século II a.C.
O hábitat é típico, incluso estereotipado. A rúa era usada frecuentemente como escaparate/tenda, instaláronse cisternas nos sotos para recoller auga para uso doméstico, e un longo corredor no lado dereito de cada residencia conducía a un patio que contén un sumidoiro, ao redor do cal poden atoparse outros elementos. Nalgúns lugares, o chan está cuberto de mosaicos denominados pavimento de punica, ás veces usando un morteiro vermello característico.
O porto mercante de Cartago desenvolveuse, despois do asentamento da veciña cidade púnica de Útica, en Tunicia. Finalmente, os territorios circundantes puxéronse na órbita dos centros urbanos púnicos, primeiro comercialmente, despois politicamente. Seguiu a xestión directa sobre o cultivo das terras veciñas por propietarios púnicos. Un traballo de 28 volumes sobre a agricultura escrito en Punico por Magón, un xeneral do exército xubilado (c. 300), tradúxose ao latín e máis tarde ao grego. Perdeuse o orixinal e as dúas traducións, con todo, algúns dos textos de Magón sobreviviron noutras obras en latín. Oliveiras (por exemplo, enxerto), árbores froiteiras (granada, amendoeiras, figueiras, palmeiras), viticultura, abellas, gando, ovellas, aves, implementos e agronomía estaban entre os temas antigos que discutiu Magón. Tamén, Magón aborda a arte do vinicultor (aquí hai un tipo de xerez.