cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deva Victrix
Legio XX Valeria Victrix
miniatura|200x200px|Restos da torre romana situada na esquina sueste do campamento. Esta torre é unha das 22 que construíu a Legio XX Valeria Victrix. No ano 88, o emperador Domiciano enviou á Legio II Adiutrix —que até entón estaba acantonada en Deva Victrix— á zona inferior do Danubio. Trala marcha desa lexión, a Legio XX Valeria Victrix trasladouse a esta fortaleza, abandonando o forte que construíra en Escocia (Inchtuthil). Á súa chegada, a Legio XX Valeria Victrix comezou a reconstruír Deva; dita reconstrución realizouse primeiro en madeira e, a finais de século, en pedra. A nova muralla da fortaleza tiña 1.36 metros de espesor na base e 1.06 metros de espesor na parte superior. Construíronse 22 torres a intervalos regulares de preto de 60 metros de separación entre si; estas torres tiñan unha dimensión de 6.5 metros cadrados. Ampliouse a gabia ata que alcanzou os 7.5 metros de ancho e os 2.45 de profundidade. Calcúlase que se empregaron 55 452 toneladas de pedra a fin de reconstruír as defensas da fortaleza. Os barracóns de madeira foron substituídos por edificios de pedra dun tamaño similar. esquerda|miniatura|407x407px|Lápida de Cecilio Avito, un [[optio da Legio XX Valeria Victrix.]] Polo menos unha parte da Legio XX Valeria Victrix participou na construción do Muro de Hadrián. A marcha destes soldados fixo que certos sectores da fortaleza caesen polo seu mal estado ou fosen abandonados. Esta lexión tomou parte na campaña que Clodio Albino realizou na Galia en 196. Trala derrota do gobernador britano en Lión, a Legio XX Valeria Victrix retirouse de novo a Britania.
Declive e abandono
O achado de moedas romanas en Chester testemuña a presenza de soldados romanos no lugar até o ano 383. Os principais edificios da fortaleza mantivéronse en bo estado até a segunda metade do século IV, e os cuarteis de Deva continuaron estando habitados. É posible que a retirada total dos efectivos de Chester se producira despois de que Magno Máximo invadise a Galia en 383. O Notitia Dignitatum —esc rito c. de 395— pon de manifesto a ausencia de unidades militares en Deva; esta afirmación indica que a fortaleza xa estaba abandonada nesta época. Se volveu empregarse esta fortaleza nalgunha ocasión foi en 410, cando os romanos se retiraron de Britania e o emperador romano de occidente —Honorio— anunciou ás cidades de Gran Bretaña que as defensas que se construíron alí constituían a súa última protección fronte aos invasores; por iso, é probable que os civís seguisen utilizando esta fortaleza e as súas defensas a fin de defenderse dos ataques procedentes do Mar de Irlanda.
O abandono de Chester continuou a menor escala trala marcha das lexións imperiais. A maior parte dos edificios caeron por falta de mantemento, aínda que algunhas das edificacións máis importantes mantivéronse en pé durante algún tempo. A pesar diso, é probable que a cidade continuase sendo o centro militar e administrativo da rexión. Chester converteuse —trala chegada dos anglosaxóns— nun asentamento coñecido como Legacaestir, termo que significa «cidade das lexións» no idioma deste pobo. Aínda que non existen probas que o evidencien, os cronistas medievais afirmaron que a igrexa de San Pedro e San Pablo —a actual catedral de Chester— era de orixe romana. Os muros da fortaleza reparáronse e engadíronse novas defensas trala conversión de Chester nun burh anglosaxón no ano 907. Moita da cachotaría romana foi reutilizada en épocas posteriores.
Historia do seu descubrimento
No século XIV, Ranulf Higdon —un monxe de Chester— describiu algúns dos restos romanos que se atopaban na fortaleza, incluído o sistema de rede de sumidoiros e as lápidas. Tres séculos despois, os anticuarios comezaron a interesarse polos restos; este interese incrementarase cos relatos acerca de Deva Victrix e cos descubrimentos que se realizaron, tales como un altar adicado a Xúpiter Tanaro. Xúpiter Tanaro —ou Tanaris— era a versión romanizada do deus celta Taranis; Taranis é o equivalente celta de Xúpiter, deus do trono. En 1725, William Stukeley escribiu sobre a existencia duns arcos romanos na porta oriental da cidade; ditos arcos foron demolidos en 1768. Un século despois continuaron efectuándose descubrimentos de forma accidental; pouco antes da conclusión dun plan urbanístico do século XVIII achouse o complexo que albergaba as termas das lexións. A Sociedade Arqueolóxica de Chester —fundada en 1849— realizou un considerable número de descubrimentos na zona e puxo en marcha unha serie de escavacións; en 1886 abriuse o Museo Grosvenor a fin de amosar ao público os achados que se fixeron. Entre os descubrimentos que fixo esta sociedade destacan os restos de certos edificios da fortaleza e os asentamentos que se construíron ao seu ao redor. Na época comprendida entre 1962 e 1999 efectuáronse preto de 50 escavacións dentro e fóra da fortaleza; ao seu termo obtívose nova información acerca de Deva Victrix. Financiadas polo Concello de Chester en colaboración co English Heritage efectuáronse unha serie de escavacións nas inmediacións do anfiteatro entre 2007 e 2009.
Anfiteatro
esquerda|miniatura|200x200px|Anfiteatro romano de Chester visto desde os muros da cidade, coas escavacións arqueolóxicas en curso (2006). A Sociedade Arqueolóxica de Chester redescubriu o anfiteatro da fortaleza en 1929; esta organización —co apoio do entón primeiro ministro Ramsay MacDonald— protexeu o seu descubrimento das obras de construción dunha estrada que pretendía pasar por ese lugar. As escavacións realizadas no lugar revelaron a existencia de cultivos sementados a finais da Idade do Ferro, así como que o anfiteatro foi construído en dúas fases. Un primeiro anfiteatro construíuse en madeira pouco despois da construción da fortaleza; o diámetro maior deste edificio medía 75 metros, o menor 67 metros. Existen varios factores que indican que este edificio foi concibido como unha estrutura temporal: non existen probas de que o anfiteatro recibise reparación algunha, non contaba cunha construción moi sólida —os cimentos tiñan unha profundidade de 0,6 metros— e era moito máis pequeno que o edificio de pedra posterior. Este edificio foi substituído durante a época flavia por outro construído en pedra; o diámetro maior deste anfiteatro medía 95,7 metros, e o menor 87,2 metros. Aínda que o anfiteatro creceu, dita ampliación limitábase ao número de asentos. Escavacións posteriores indicaron que se trataba dunha estrutura dividida en dous niveis e capaz de albergar a 8000 ou 10 000 espectadores. O tamaño deste edificio é indicador da abundante poboación civil que habitaba nas inmediacións da fortaleza, así como da presenza de cidadáns ricos. Como resultado da última fase de construción, alzouse o anfiteatro militar máis amplo de Britania. Dito edificio é un Scheduled Ancient Monument. miniatura|200x200px|Pedras empregadas no apuntalamento do segundo anfiteatro. Os usos que se deron ao anfiteatro foron moi diversos. A consecuencia da súa proximidade á fortaleza, utilizouse como campo de adestramento, e tamén para acoller a celebración de espectaculares xogos; estes estaban protagonizados por acróbatas, loitadores e gladiadores profesionais. Os muros do anfiteatro tiñan 0,9 metros de espesor e unha altura de preto de 12 metros. O pequeno tamaño dos contrafortes é reflexo do seu uso decorativo.
En 1738 achouse parte dun friso de lousa —cuxa elaboración se remonta ao século II— que representaba a un retiarius ou a un loitador de rede; dito friso foi empregado para decorar a tumba dun gladiador que combatera alí. Investigacións posteriores descubriron unha pequena figura de bronce dun gladiador, partes dun conco romano no que se retrataron escenas dun concurso de loitadores, e un anaco dunha espada (gladius). Gran parte da cachotaría empregada na construción do anfiteatro volveu ser utilizada na edificación da igrexa de San Xoán e do mosteiro de Santa María.
Inscrición no Salón do Mercado
miniatura|Fragmento da inscrición do Salón do Mercado, da fortaleza Deva. Este é un fragmento dunha inscrición moito máis grande, finamente tallada na lousa galesa, que foi descuberta preto do 'principia' do forte. O arqueólogo David J.P. Mason dixo que:
Exemplos de inscricións importantes desta natureza inclúen tratados con tribos locais e declaracións de dereitos. O texto desta inscrición non pode reconstruírse a partir deste pequeno fragmento, pero parece falar da "fortaleza", unha "conclusión amigable" e de alguén que está "en contra do réxime".
Canabae legionis
Ó redor do asentamento civil (canabae legionis) que se estableceu nas inmediacións da fortaleza durante a ocupación romana, apareceu un nutrido grupo de comerciantes que impulsaron o establecemento de prósperas relacións comerciais cos soldados destinados en Deva. Este asentamento era administrado por un consello electo no canto de polo exército; no entanto, a consecuencia de que moitos soldados se retiraban no canabae legionis, este era para todos os efectos unha colonia de veteranos. Os cemiterios estaban localizados en torno ao camiño que conducía ao asentamento, convenientemente separado das zonas urbanas. O Museo Grosvernor conta con máis de 150 lápidas; constitúe a maior colección de lápidas romanas orixinarias dunha única localización de todo o territorio britano. A pesar diso, os soldados empregaron un considerable número de tumbas a fin de reparar a parte norte da muralla. O asentamento estendeuse até localizarse ao leste, sur e oeste da fortaleza; así mesmo, edificáronse tendas a 300 metros da zona amurallada. Ao leste da fortaleza localizábase o terreo polo que os soldados celebraban os desfiles; ao norte edificáronse os baños, e ao sur un mansio, un enorme edificio que servía para que se hospedasen os funcionarios gobernamentais. Os edificios do canabae construíronse orixinalmente en madeira, pero a principios do século II reconstruíronse en pedra. Este asentamento e a súa poboación aumentaron en tamaño e número respectivamente durante o transcurso dos séculos II e III, e continuou habitado trala marcha das lexións, pasando a formar parte da moderna cidade de Chester.
Os baños
miniatura|200x200px|Unha mostra dos mosaicos que se empregaban para cubrir o chan do complexo das termas. Deva Victrix acolleu no seu interior un complexo de baños (thermae) construído en pedra e formigón e concibido co fin de que os soldados mantivesen unha hixiene axeitada e o empregaran no seu tempo libre. As thermae —localizadas nas inmediacións da porta sur— tiñan unhas dimensións de 82.6 metros por 85.5 metros, unha altura de 16.1 metros, e os seus muros un espesor de 1.2 metros. A súa construción completouse a finais do reinado do emperador Vespasiano.
miniatura|esquerda|Restos do [[hipocausto, o sistema de calefacción baixo o chan dos baños.]] As thermae tiñan no seu interior un vestíbulo (vestibulum), un ximnasio (basilica thermarum), unha sauna (sudatorium), unha estancia fría cunha piscina de auga xeada (frigidarium), unha sala seca (tepidarium) e unha habitación cálida cunha piscina de auga quente (caldarium). O complexo albergaba ademais un patio no que se realizaban deportes (palaestra). O chan dos baños —que recibía calor a través dun hipocausto conectado a tres fornos— era de mosaico. A fin de manter a calor nos fornos, os soldados tiñan que cortar diariamente varias toneladas métricas de madeira.
Os baños estaban en funcionamento 24 horas ao día, e representaban un consumo diario de aproximadamente 850 000 litros de auga. Procedente dos mananciais naturais de Boughton, a auga chegaba ao complexo a través dun sistema subterráneo de tubaxes de chumbo que conectaba cun acueduto construído preto da porta este. Antes de chegar ás termas, a auga permanecía un tempo en enormes tanques.
Ao longo da historia destruíronse importantes partes dos baños —a consecuencia dun plan de desenvolvemento urbanístico (1863) e das obras de construción do Grosvenor Shopping Mall (1963)—. Hoxe en día é posible ver as columnas de arenita que albergaban os baños desde os «Xardíns Romanos», situados fóra de Pepper Street e as columnas —cuxa altura orixinal era de 5.9 metros, hoxe miden 0.75 metros. No soto do 39 de Bridge Street é posible contemplar os restos dunha das seccións do hipocausto.
Canteira
miniatura|200x200px|[[Santuario de Minerva (Chester)|Santuario de Minerva.]] Na construción desta fortaleza empregouse pedra arenita que os romanos obtiñan dunha canteira situada alén do río, ao sur da fortaleza. Hoxe en día poden observarse os restos desta canteira desde o distrito de Handbridge. No século II tallouse na pedra desta canteira un santuario a Minerva, quizais a fin de protexer aos que traballaban alí. A pesar do desgaste ao que foi sometida a rocha, aínda pode observarse o tallado dunha figura cunha lanza, un escudo e un moucho no ombreiro esquerdo; este animal simboliza a sabedoría. Tamén permanece visible un altar no que se depositaban as ofrendas.
Posible capital de Britania
En 1939 realizáronse novos descubrimentos; os investigadores acharon unha sección de chan pavimentada, e os muros de dous edificios elípticos pouco comúns, un encima do outro. Estes edificios "elípticos" foron descubertos parcialmente detrás da sala do mercado de Chester. O curioso destes edificios radica na ausencia dun precedente no resto de fortalezas lexionarias do Imperio. Estas edificacións —rodeadas por unha serie de almacéns— estaban situadas cerca do centro da fortaleza, e contaban coas súas propias termas. A presenza dun segundo complexo de baños era moi infrecuente, pois as fortalezas ordinarias contaban cun único edificio desta clase. Aínda que a construción do sitio iniciouse cara ao ano 80, as obras abandonáronse pouco despois e non finalizaron por completo até aproximadamente o ano 230. O primeiro edificio foi un prestixioso edificio realizado con cimentacións de formigón e cantería finamente labrada, e foi probablemente o mellor edificio de toda a fortaleza. Tecnicamente falando non era elíptico, senón arqueado, co salón central formado a partir de dous arcos que se cruzan, e isto fai que sexa único no Imperio Romano. Descoñécese a súa función. Non había asentos dentro dos arcos, o que indica que non era un teatro, e a mellor suposición dos arqueólogos foi que as doce alcobas podían ter imaxes dos deuses, co templo dedicado aos doce deuses primarios do panteón romano. Ou, alternativamente, a forma oval pode representar a forma do mundo romano coñecido, pero non hai evidencias que apoien iso.
Este estraño edificio tiña unhas dimensións de 60 por 33 metros, e posuía un patio de forma ovalada cunha fonte no seu centro; este tiña unhas dimensións de 14 por 9 metros, e estaba rodeado por 12 habitacións con forma de cuña. Certas escavacións descubriron a base da fonte e a tubaxe de chumbo que transportaba a auga. As 12 estancias situadas ao redor do patio tiñan unha entrada arqueada de 4 metros de ancho e 5.5 metros de altura. Non se sabe se o primeiro edificio se completou algunha vez, pero seguramente xa estaba destruído nos anos 90 d.C. e o sitio foi utilizado posteriormente como vertedoiro de lixo da fortaleza durante moitas décadas.
miniatura|esquerda|Plano do primeiro templo elíptico.
O segundo edificio elíptico foi construído sobre o primeiro, e aínda que o arquitecto debeu ter coñecemento do deseño exacto do edificio anterior, o deseño do segundo modificouse lixeiramente. Aínda que parece moi semellante ao primeiro, empregou diferentes diámetros de arco para lograr un deseño lixeiramente "máis ancho". O segundo edificio "elíptico" non se construíu ata preto do ano 220 d.C., e iso confirmouno unha moeda do Emperador Elagabalus baixo unha das lousas do pavimento. Crese que o segundo edificio puido sobrevivir ata o final do dominio e influencia romanos en Gran Bretaña.
miniatura|Plano do segundo edificio 'elíptico'. A estrutura elíptica non constitúe a única diferenza entre esta e o resto de fortalezas romanas construídas en Britania. Deva Victrix era un 20 % máis extensa —4 hectáreas— que as fortalezas de Eboracum (York) —ulterior capital de Britania Inferior— e Isca Augusta (Caerleon). Así mesmo, as murallas de Chester foron construídas empregando enormes bloques de arenita sen utilizar o morteiro; iso require un maior esforzo e habilidade que os métodos usados na construción de Eboracum e Isca Augusta e adoitaba estar reservado para edificar estruturas importantes como templos ou murallas de cidades, non de fortalezas. A infrecuente existencia de edificios situados no corazón do forte —contabilizando as 4 hectáreas nas que Deva era máis grande que outras fortalezas— deu pé a que moitos historiadores afirmen que o administrador provincial ordenou a súa construción. Cando as obras se iniciaron, o gobernador britano era Cneo Xullo Agrícola; de feito, as tubaxes de chumbo que conducían a auga á estrutura elíptica levan inscrito o seu nome. Ditas inscricións constitúen a única proba de que un edificio da provincia estaba baixo o seu control directo. Todas as diferenzas mencionadas suxiren que esta fortaleza puido ser a sede administrativa de Agrícola en Britania, sendo dese modo e para todos os efectos a capital provincial. Unha investigación levada a cabo polo programa televisivo Timewatch especulou con esta posibilidade.
Outro importante factor que reforza esta hipótese é a presenza dun porto. Desde Deva era accesible Irlanda (Hibernia), un territorio que Agrícola tiña intención de conquistar; mesmo puxo en marcha unha expedición á illa, aínda que non se coñece o lugar exacto do desembarco. Partindo da política expansionista levada a cabo durante o reinado da dinastía flavia, a localización de Deva preto da fronteira facía máis rápidas e sinxelas as tarefas administrativas. Independentemente dos plans imperiais para esta fortaleza, Londinium, centro comercial e económico da illa, alzouse como a capital provincial; isto reflicte unha transición da política expansionista imperial a unha política que avogaba pola consolidación dos territorios conquistados.
Celbridge
Nos últimos anos Celbridge experimentou un forte crecemento, aínda que a meirande parte dos servizos e o entretemento da cidade encóntranse en “main street” (a rúa principal). De feito, Celbridge é o municipio máis grande de Irlanda que ten só unha rúa. Aínda que aumentou de tamaño, non ten novas rúas "streets", senón "roads", moito máis pequenas e de menos importancia.
O nome de Celbridge deriva do gaélico "Cill Droichid", algo así como "A igrexa pola ponte". En ocasións foi denominada Kildrought en inglés. miniatura|esquerda|250px|Igrexa Católica en Celbridge
Lugares de interese
A vila de Celbridge é moi coñecida porque nela se encontra a casa de Castletown. Castletown House atópase en "main street", e é coñecida como a casa máis grande de Irlanda, contruída en 1722. Entroutros, ten unha enorme sala de 80 pes elegantemente decorada e unha impresionante escaleira principal no vestíbulo, de viga voladiza e feita con pedra de Portland.
Personaxes públicos
Celbridge foi lugar de residencia de Vanessa Van Homrigh, a amante de Jonathan Swift, o famoso escritor irlandés, autor de As viaxes de Gulliver.
Sir Arthur Guinness, fundador da empresa cervexeira que leva o seu nome, tamén naceu nesta localidade.
Damien Rice, gran figura da música irlandesa actual, é de Celbridge, ao igual que a banda Bell X1.
Comisión Numismática dos Estados da República Federal de Alemaña
A Comisión Numismática dos Estados da República Federal de Alemaña (en alemán: Numismatische Kommission der Länder in der Bundesrepublik Deutschland) é unha organización científica do ámbito da numismática dos estados federais alemáns, dedicada á promoción dos estudos sobre a moeda, a historia monetaria e a medalla.
Historia
A Comisión Numismática fundouse en 1950 por iniciativa da Administración cultural de Hamburgo, seguindo o modelo da Conferencia Permanente de Ministros de Cultura dos Estados da República Federal de Alemaña. Outro modelo organizativo foi o das comisións históricas que xurdiron como primeiros órganos de autoxestión científica no século XX. Procurábase, con esta comisión interestatal, a reconstrución das coleccións de moedas e a volta á operatividade das institucións de investigación numismática, que quedaran danadas e inaccesibles despois da segunda guerra mundial. O obxectivo a longo prazo era a coordinación de cuestións tan fundamentais como os rexistros de achados monetarios e o restablecemento das relacións internacionais.
Durante os primeiros anos seguíronse as pautas marcadas polo profesor Walter Hävernick, director do Museo de Historia de Hamburgo e primeiro presidente da Comisión (1950-1974). O seu alumno Gert Hatz foi o continuador do seu labor como presidente da institución (1974-1993), sucedido logo por Bernd Kluge (1993-1999). Ao longo da década de 1990 asumiuse a integración dos novos estados na Comisión, como resultado da reunificación alemá, e esta foi a principal preocupación de Niklot Klüßendorf como vicepresidente. Superada esta etapa, ocuparon a presidencia Reiner Cunz (1999-2011) e finalmente Dietrich Klose, a partir dese último ano.
Desde 1990, a proporción de membros da Comisión que debían ter formación numismática e con dedicación funcional nesa área foi diminuíndo en favor dos representantes vinculados á preservación de monumentos históricos.
Nunha prinmeira etapa, a partir de 1952, a Comisión editou a revista mensual Numismatisches Nachrichtenblatt, que posteriormente pasou a estar editada pola Sociedade Numismática Alemá.
Organización
A Comisión é unha organización de carácter federal e está constituída por representantes de cada un dos Estados, especializados en diferentes áreas da numismática e nomeados polos respectivos ministros de Cultura. O perfil dos expertos varía conforme as posibilidades e as prioridades de cada Estado, e adoitan ser directores de gabinetes numismáticos, expertos vinculados a museos, arqueólogos estatais etc. Ten unha importancia destacada o persoal vinculado aos catro gabinetes numismáticos principais de Alemaña: o Münzkabinett de Berlín, o Münzkabinett de Dresden, o Museo do Diñeiro do Deutsche Bundesbank en Frankfurt e a Colección de Moedas Estatal de Múnic.
Premio Walter-Hävernick
Un interese clave da Comisión é a promoción do talento xuvenil. Con tal fin, creou un fondo e unha fundación específica dedicados á edición de teses, memorias académicas e proxectos de investigación levados a cabo por novos talentos da numismática, e outorga tamén bolsas de viaxes para acudir ao Congreso Internacional de Numismática que se celebra cada seis anos en diferentes países do mundo.
Estes son os gañadores desde a súa creación:
Chaira
miniatura|A [[rexión pampeana, na Arxentina, é unha das chairas máis extensas e fértiles do planeta.]] miniatura|Árbore illada na [[Comarca da Terra Chá|Terra Chá.]] En xeografía, unha chaira ou planicie é unha grande extensión de terra plana ou con lixeiras ondulacións.
Localización
As chairas pódense encontrar en terras baixas, xeralmente por debaixo dos 200 m ou menos sobre o nivel do mar ou no fondo dos vales. Tamén se encontran en mesetas, en altitudes superiores aos 500 m e a elevacións aínda superiores, en altiplanos.
Importancia económica
En moitas zonas, as chairas son economicamente importantes para o ser humano. Os sedimentos depositados no solo convértenas en lugares fértiles para o desenvolvemento dos cultivos e os pastos e a súa planicie facilita a mecanización das colleitas.
Tipos
Segundo a súa formación, as chairas denomínanse: miniatura|Paisaxe da [[chaira Panónica en Hungría.]] miniatura|[[Chaira aluvial formada polo río Mendoza, provincia de Mendoza. Arxentina.]] miniatura|Diagrama dos [[ecosistema|ecosistemas oceánicos. A zona C corresponde á chaira abisal.]]
Chairas de grandes dimensións son a rexión pampeana, a chaira europea oriental ou a chaira de Dōgo no Xapón. En Galicia a chaira máis grande é a que conforma a Terra Chá luguesa. Este tipo de chairas agrúpanse en: Os sedimentos que conforman as chairas son de distinta orixe e composición. Os que foron transportados polos ríos e depositados na superficie denomínanse limos; están formados por grans moi pequenos, como os de arxilas, e os sedimentos eólicos, é dicir, movidos polo vento, denomínanse loess.
Enrique Blein
Enrique Blein Budiño, nado en Vigo en 1885 e finado na mesma cidade o 10 de decembro de 1936, foi un comerciante e político galego.
Gradiente electroquímico
Un gradiente electroquímico é un gradiente de potencial electroquímico, xeralmente creado por un ión que se move a través dunha membrana. Cando os ións son protóns (H+) é un gradiente de protóns. O gradiente consta de dúas partes: un potencial eléctrico e unha diferenza na concentración química a través da membrana. A diferenza de potenciais electroquímicos pode ser interpretada como un tipo de enerxía potencial química que está dispoñible para funcionar nunha célula. A enerxía almacénase en forma de potencial químico, que se debe a un gradiente de concentración de ións a través dunha membrana da célula, e á enerxía electrostática, que se debe á tendencia dos ións a moverse baixo a influencia do potencial transmembrana.
Introdución
O potencial electroquímico é importante en química electroanalítica e en aplicacións industriais como as baterías e celas de combustible. Representa unha das moitas formas intercambiables de enerxía potencial por medio das cales a enerxía pode conservarse.
Un gradiente electroquímico ten dous compoñentes. Primeiro, o compoñente eléctrico do gradiente está causado por unha diferenza de cargas a través da membrana lipídica. Segundo, o compoñente químico está causado por unha diferenza de concentración dunha substancia (ións) a través da membrana. A combinación destes dous factores determina a dirección electroquímica favorable para que se produza o movemento dun ión a través da membrana.
Un gradiente electroquímico é análogo á presión exercida pola auga a través dunha presa hidroeléctrica. As proteínas de transporte de membrana como a bomba de sodio-potasio situada dentro da membrana son equivalentes ás turbinas que converten na presa a enerxía potencial da auga noutras formas de enerxía, e os ións que pasan a través da membrana equivalen á auga que sae da presa. Ademais, a enerxía pode utilizarse nalgúns casos para bombear auga de regreso ao encoro. De maneira similar, a enerxía química das células pode ser utilizada para crear gradientes electroquímicos.
En química
En química o termo aplícase normalmente en contextos nos que ten lugar unha reacción química, como cando está implicada a transferencia dun electrón a un eléctrodo dunha batería. Nunha batería, o potencial electroquímico orixinado polo movemento dos ións equilibra a enerxía de reacción dos eléctrodos. A voltaxe máxima que pode producir a reacción dunha batería chámase ás veces potencial electrodinámico estándar desa reacción (ver tamén potencial de eléctrodo). En casos que teñen que ver especificamente co movemento de solutos electricamente cargados, o potencial exprésase con frecuencia en voltios.
En bioloxía
En bioloxía, o termo úsase ás veces no contexto dunha reacción química, especialmente para describir a fonte de enerxía para a síntese química de ATP. Porén, en xeral, utilízase para caracterizar a tendencia dos solutos de difundir (difusión simple) a través da membrana da célula, un proceso que non implica unha transformación química.
Gradiente iónico
Nunha célula, orgánulo, ou outro compartimento subcelular, a tendencia dun soluto cargado electricamente, como por exemplo o ión potasio (K+), a moverse a través da membrana está determinada pola diferenza no seu potencial electroquímico a cada lado da membrana, a cal se orixina por tres factores:
A diferenza de potencial electroquímico dun soluto é cero no seu "potencial inverso", que é a voltaxe transmembrana á cal o fluxo neto de solutos a través da membrana é tamén cero. Este potencial pode predicirse, en teoría, aplicando a ecuación de Nernst (para sistemas cunha especie iónica permeante) ou pola ecuación de Goldman-Hodgkin-Katz (para máis dunha especie iónica permeante). O potencial electroquímico mídese no laboratorio e no campo utilizando eléctrodos de referencia.
As ATPases transmembrana ou proteínas transmembrana con dominios de ATPase utilízanse con frecuencia para crear e utilizar gradientes iónicos. O encima a ATPase de Na+/K+ utiliza o ATP para crear un gradiente iónico de sodio e outro de potasio. O potencial electroquímico utilízase como un almacenamento de enerxía. O acoplamento quimiosmótico é unha das varias formas en que unha reacción termodinamicamente desfavorable pode ser impulsada por outra termodinamicamente favorable. O cotransporte de ións por simportadores e antiportadores utilízase comunmente para mover activamente ións a través de membranas biolóxicas.
Gradiente de protóns
A diferenza de potencial electroquímico entre os dous lados da membrana nas mitocondrias, cloroplastos, bacterias, e outros compartimentos membranosos que interveñen no transporte activo que implica bombas de protóns, chámase ás veces potencial quimiosmótico ou forza protón motriz (ver quimiosmose). Neste contexto, os protóns son a miúdo considerados separadamente utilizando unidades de concentración ou tamén de pH, xa que un gradiente de protóns é un gradiente de pH.
Forza protón motriz
Na cadea de transporte de electróns respiratoria expúlsanse dous protóns en cada sitio de acoplamento, xerando a forza protón motriz. O ATP sintetízase indirectamente aproveitando a forza protón motriz como fonte de enerxía.
Nas bacterias que realizan a respiración celular en condicións normais, a ATP sintase, en xeral, funciona na dirección oposta, producindo ATP usando como fonte de enerxía a forza protón motriz creada pola cadea de transporte de electróns. O proceso conxunto de creación de enerxía desta forma denomínase fosforilación oxidativa. O mesmo proceso ten lugar nas mitocondrias dos eucariotas, nos que a ATP sintase está localizada na membrana mitocondrial interna, de modo que a porción F1 da ATP sintase asome á matriz mitocondrial, onde ten lugar a síntese de ATP.
O Regueiro da Vila, Abegondo, Abegondo
O Regueiro da Vila é un lugar da parroquia de Abegondo no concello coruñés de Abegondo na comarca da Coruña. Segundo o IGE, en 2022 tiña 33 habitantes (16 homes e 17 mulleres).
Gradiente electroquímico
Forza protón motriz
Tamén se producen gradientes de protóns nos tilacoides na fotofosforilación da fase luminosa da fotosíntese por un mecanismo quimiosmótico similar ao das mitocondrias. Aquí a porción F1 da ATP sintase asoma ao interior dos tilacoides.
Algunhas arqueas, principalmente as halobacterias, crean gradientes protónicos ao bombearen protóns fóra da célula coa axuda do encima impulsado pola luz bacteriorrodopsina, o cal se usa aquí para impulsar o motor molecular encimático ATP sintase orixinando os cambios conformacionais necesarios para que se poida sintetizar o ATP.
Acoirazado Jaime I
miniatura|dereita|300px|Perfil do Jaime I co seu aspecto en 1937
O acoirazado Jaime I foi o terceiro dunha serie de tres acoirazados construídos por España a principios do século XX. Os tres recibiron o nome xenérico do cabeza de serie, polo que se lles chamou os acoirazados España. As súas construcións tiveron lugar nos estaleiros do Ferrol pola recente nacida Sociedad Española de Construcciones Navales, e foron os primeiros e os últimos acoirazados monocalibre construídos en España.
O Jaime I empezouse a construírse o 5 de febreiro do 1912, e a súa botadura tivo lugar o 21 de setembro de 1914. Pero a entrega á Armada Española atrasouse ata setembro de 1921 debido a demoras na entrega dos canóns por mor da I Guerra Mundial. Este barco estivo a piques de ser diferente dos outros dous acoirazados, pois a falta de recursos presupostarios botaron por terra os estudos que se realizaron para aumentarlle a potencia de máquinas e alcanzar os 21 nos, cun aumento do seu desprazamento ata 17 000 toneladas e ao final foi xemelgo dos dous Españas (o acoirazado España e o acoirazado Alfonso XIII). Eran buques de bela estampa, con cuberta corrida, ponte de mando, unha soa gran cheminea ao centro, unha pequena ponte auxiliar a popa dous mastros en trípode, pequeno esporón e coas características dos seus xemelgos.
Características
Son practicamente as mesmas que as das dos seus xemelgos, os «Españas 1° e 2°»: Cada canón pesaba 67,1 toneladas e cada proxectil 385 quilos, con 902 m/s de velocidade inicial, 21 500 m de alcance máximo, e un ritmo de lume dun disparo por minuto.
Historia
En 1922 estivo destacado en Constantinopla para defender os intereses españois durante a revolución de Ataturk, sufriu o abordaxe dun mercante que lle produciu serios danos que foron reparados nos estaleiros de Pola. Máis tarde acompañou o acoirazado Alfonso XIII na viaxe a Italia cos Reis e Miguel Primo de Rivera. En setembro de 1925, xunto tamén co Alfonso XIII participou no desembarco de Alhucemas.
Leal a República
Semanas despois os enxeñeiros da mariña reflótano. As súas pezas artilleiras foron desmontadas e recolocadas ao longo da costa republicana (Andalucía oriental, Levante e Cataluña, recuperando así os enormes canóns de 305 mm e 101 mm).
En 1941 o que quedaba do barco foi desmantelado.
Serra da Coriscada
A serra da Coriscada, que no seu tramo norte inicial ás veces é chamada serra de Solleiro, é unha serra galega que comeza en Estaca de Bares e limita entre os concellos de Mañón e Ortigueira. Polo leste da serra pasa o río Sor.
A vexetación da zona son plantación de eucalipto, algunha carballeira pequena e na parte máis afastada o litoral así como nos cimos matogueira de breixos e toxos.
O punto de maior altitude é o monte de Coriscada, con 523 metros sobre o nivel do mar.
¿Por qué tan pocas?
¿Por qué tan pocas? é un documental dirixido por Carlota Coronado, e gañador do Premio Especial do Xurado ‘Afirmando los derechos de las mujeres’ no Festival de Málaga.
Contido
No documental a través de entrevistas a científicas analizase a situación das mulleres no ámbito das carreiras STEM: as súas dificultades, barreiras que hai que romper, prexuízos. Tamén pretende amosar científicas e tecnólogas que poidan ser referentes inspiradores para as novas xeracións.
O documental forma parte do proxecto ''¿Por qué tan pocas? Tecnólogas y científicas españolas a la luz'' que desexa facer visible o traballo das científicas e tecnólogas no noso país. As impulsoras deste proxecto son as profesoras da UCM: Isabel Tajahuerce, Carlota Coronado, Yanna G. Franco e Elena Ramírez Rico.
Caneiro de Ombreiro
O caneiro de Ombreiro é un caneiro situado no curso alto do río Miño, augas abaixo da desembocadura do Narla, entre A Ponte (Ombreiro, Lugo) e O Vilar (Bocamaos, Lugo).
Lea, Os Vilares, Guitiriz
Lea é un lugar da parroquia dos Vilares no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 11 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 6 homes e 5 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 15 habitantes.
Álvaro Landeira Mariño
Álvaro Landeira Mariño, nado en Santiago de Compostela e finado en Madrid o 11 de decembro de 1917, foi un xuíz e político galego.
Traxectoria
Foi presidente da Audiencia de Madrid (1900) e fiscal do Tribunal Supremo. Foi nomeado senador vitalicio en 1910.
Antonio García Quejido
Antonio García Quejido, nado en Madrid en 1856 e finado na mesma cidade en 1927, foi un político e sindicalista español.
Traxectoria
Tipógrafo de profesión, entrou en contacto con intelectuais marxistas no seu Madrid Natal. En Concreto coa Nova Federación Madrileña, dirixida polo ferrolán Pablo Iglesias Posse. Esta agrupación foi o xermolo do Partido Socialista Obreiro Español.
García Quejido participou na fundación deste partido no 1879, converténdose nun dos dirixentes do mesmo, e participando na súa representación en Congresos da Segunda Internacional
Coñecido polo seu labor no eido sindical, participou no 1888 na fundación da Unión Xeral de Traballadores, sindicato do cal sería o seu primeiro presidente, sendo reelixido para este cargo no 1890. Entre o 1894 e 1905 foi Secretario Xeral deste sindicato agás no 1897, ano no cal dimitiu tras ser rexeitada a súa proposta de alianza estratéxica cos republicanos burgueses de esquerda.
No ano 1909 foi elixido concelleiro no Concello de Madrid, data a partir da cal cambiou a súa postura referente á alianza cos republicanos, mostrándose agora contrario á mesma
Durante a I Guerra Mundial, mostrouse favorábel ás teses esgrimidas por diferentes líderes marxistas mundiais (Vladimir Lenin, Karl Liebknecht) segundo as cales dita guerra era un conflito entre dous bloques imperialistas, e as forzas obreiras non deben apoiar nin a un bando nin a outro, senón denunciar o carácter do conflito. Isto enfrontouno á maioría da clase dirixente do PSOE, que se mostraba favorábel ao bando Aliado.
Este enfrontamento vería o seu punto álxido ao estourar a Revolución Rusa en 1917. El foi un dos principais defensores de dita revolución e da entrada do PSOE na III Internacional, defendendo esta postura até 1921. Neste ano, e ante a imposibilidade de triunfar sobre a chamada liña reformista no seo do PSOE, apoiou a escisión que levou a crear o Partido Comunista Obrero Español. Por mandato da III Internacional, que, segundo as 21 condicións que requiría para o ingreso esixía un só partido por estado, o PCOE fusiouse co Partido Comunista Español, dando lugar ao PCE, do que foi elixido primeiro secretario xeral.
Édouard Belin
Inventou en 1907 o belinógrafo, un sistema que permitía o envío de fotografías a distancia, por medio das liñas telefónicas ou telegráficas. A partir de 1914 comezouse a transmitir en probas o sistema pero non se perfeccionou ata 1921, permitindo transmitir imaxes por ondas de radio. No aparello cópiase a imaxe punto por punto, e mídese a intensidade lumínica por medio dun ollo eléctrico, esa intensidade envíase ao receptor, e alí unha fonte de luz reproduce as medidas de intensidade do ollo eléctrico, mentres realiza os mesmos desprazamentos exactamente, imprimíndoo en papel fotográfico, obtense así unha copia da imaxe orixinal.
Édouard Belin foi presidente da Sociedade Francesa de Fotografía.
Álvaro Landeira
Co nome de Álvaro Landeira podemos referirnos a:
Montecarlo
miniatura|Vista do distrito de Montecarlo miniatura|Casino de Montecarlo Montecarlo  (en francés: Monte-Carlo, en monegasco: Monte-Carlu) é un barrio do principado de Mónaco, coñecido polo seu casino. Aínda que en moitas ocasións se pense que Montecarlo é a capital de Mónaco, isto non é así, xa que todo o Principado é a súa propia capital ao ser unha cidade-estado.
Tamén é coñecido o barrio por acoller o Circuíto de Mónaco, no que ten lugar o Gran Premio de Mónaco de Fórmula 1.
Tamén é sede desde 1952 do "Reinsurers Rendez-Vous", a reunión anual máis antiga e famosa da industria reaseguradora que se realiza na primeira semana de setembro.
Montecarlo desde hai décadas é un lugar de reunión de membros da realeza, así como de grandes estrelas de cine.
Historia
miniatura|Distrito de Montecarlo en vermello. Fundada en 1866 foi nomeado así na honra do príncipe reinante da época, Carlos III de Mónaco. Na década de 1850 a familia reinante de Mónaco estaba case en quebra, como consecuencia da perda de dúas cidades que proporcionaban a maior parte dos ingresos do Principado cos seus cultivos de limón, laranxa e aceite de oliva. Neste época unha serie de pequenas cidades en Europa estaban crecendo en prosperidade con establecementos de xogo, como por exemplo a alemá Baden-Baden, así que en 1856, Carlos III deu unha concesión a Napoleón Langlois e Albert Aubert para establecer unha instalación de baños de mar para o tratamento de diversas enfermidades e construír un casino de estilo alemán en Mónaco.
O barrio de Montecarlo foi atendido por tranvías de 1900 a 1953, que unían varias partes do Principado. En 2003 foi rematado no barrio un novo peirao de cruceiros.
Norwich
O topónimo inglés Norwich pode referirse a:
Oyama, Tochigi
Oyama (小山市, おやまし, Oyama-shi) é un concello da prefectura de Tochigi no Xapón. Está situada ao norte da rexión de Kantō e ao sur da prefectura, na parte leste da illa de Honshū. A súa superficie é de 171,61 km² e a poboación de 163.549 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 953 h/km².
O concello de Oyama limita co concello de Nogi, de Fujioka, de Ōhira, de Tochigi, de Shimotsuke, de Mooka (son da prefectura de Tochigi); de Chikusei, de Yūki e de Koga (son da prefectura de Ibaraki).
Corliss Williamson
Corliss Mondari Williamson, nado o 4 de decembro de 1973 en Russellville, Arcansas, é un ex xogador de baloncesto estadounidense e actual adestrador da Universidade de Central Arcansas, que xogou para catro equipos diferentes nas súas 12 tempadas na National Basketball Association (NBA). Con 2,01 metros, xogaba nas posicións de ala-pivote e aleiro. Actualmente traballa como adestrador asistente dos Sacramento Kings.
Profesional
Williamson foi elixido no posto 13 do Draft da NBA de 1995 polos Sacramento Kings. A súa mellor tempada foi a 1997-98, cando xogou 79 partidos e acadou 17.7 puntos por encontro para os Kings, rematando segundo no galardón ó xogador con maior progresión da NBA. Antes do comezo da tempada 2000-01 foi traspasado ós Toronto Raptors a cambio de Doug Christie. Tras xogar 42 partidos cos Raptors, Williamson foi traspasado ós Detroit Pistons, e foi nomeado Sexto Home do Ano da NBA na tempada 2001-02. Foi ademais membro dos Pistons que gañaron a NBA na tempada 2003-04. Tras ser traspasado ós Philadelphia 76ers a cambio de Derrick Coleman e Amal McCaskill o 8 de agosto de 2004, foi traspasado de novo ós Kings ó 22 de febreiro de 2005, a cambio de Brian Skinner e Kenny Thomas.
Liñarede, Os Vilares, Guitiriz
Liñarede é un lugar da parroquia dos Vilares no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 3 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 1 home e 2 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 5 habitantes.
Serra da Faladoira
Conserva algunhas carballeiras mais sobre todo está ocupada por plantacións de eucalipto.
O punto de maior altitude é o monte Caxado, con 756 metros sobre o nivel do mar, que é o segundo punto máis alto da provincia da Coruña.
Gran Premio de Motociclismo de San Marino
O Gran Premio de Motociclismo de San Marino ou Gran Premio de Motociclismo da Cidade de Imola é unha carreira de motociclismo de velocidade organizada en Italia para que este país poida celebrar dúas carreiras na mesma temporada do Campionato do Mundo de Motociclismo (xunto co Gran Premio de Italia de Motociclismo). Os circuítos utilizados para a celebración desta carreira foron o circuíto de Misano, o de Mugello e o Autódromo Enzo e Dino Ferrari.
San Marco, Abegondo, Abegondo
San Marco é un lugar da parroquia de Abegondo no concello coruñés de Abegondo na comarca da Coruña. Segundo o IGE, en 2022 tiña 192 habitantes (94 homes e 98 mulleres).
Neste lugar está os organismos de administración do concello.
San Xoán, Porto Rico
San Xoán (nome oficial: Municipio de la Ciudad Capital San Juan Bautista) é a capital de Porto Rico, coñecida como "A Cidade Amurallada".
Situada na costa nororiental da illa, xunto ao Océano Atlántico. Segundo o censo de 2010, tiña unha poboación de 395.326 habitantes, a área metropolitana alcanza os dous millóns, practicamente a metade da poboación de toda a illa.
Historia
A historia urbana de San Xoán deu comezo en 1508 coa fundación por Ponce de León da vila de Caparra (a primeira fóra da illa A Española) no sur da baía coñecida entón como baía de Porto Rico polo porto da vila. Así Caparra pasou a chamarse Cidade de Porto Rico e con ese nome trasladouse anos despois (disposición de 1519 efectiva en 1521 por motivos de salubridade e difícil accesibilidade) á unha pequena illa na entrada da baía. Rematou por seres coñecida co nome que o mesmo Colón en 1493 lle dera a grande illa, San Xoán Bautista, mentres esta recibiu o seu. Así a vila de San Xoán de Porto Rico.
San Xoán tiña o trazado habitual das fundacións coloniais españolas: unha retícula ortogonal de mazás arredor dunha praza central onde se sitúan os edificios representativos (concello, catedral). O característico da vila foi o complexo de fortificacións (castelo do Morro e de San Cristóbal), ademais dunha muralla con cinco portas, que foron erixidas para a defensa de tan estratéxico enclave. Tamén foi construída de seguida unha ponte de unión coa illa principal (Ponte de S.Antonio).
As defensas víronse probadas en numerosos ocasións nos séculos seguintes cando sufriu frecuentes ataques. Con todo, prosperou economicamente coma porto comercial nos seus intercambios coa metrópole. Precisamente a liberalización de dito comercio asemade á apertura da illa aos inmigrantes e as revolucións coloniais levaron ao crecemento da cidade no final do século XVIII e comezo do século XIX.
En 1898 coma resultado da Guerra Hispano-Americana pasou a control dos Estados Unidos En 1917, concedéuselle aos portorriqueños a cidadanía americana e a illa pasou a ter gobernadores estadounidenses nomeados polo Presidente.
En 1947, celebráronse as primeiras eleccións nacionais e os portorriqueños elixiron o seu primeiro gobernador e, en 1952, Puerto Rico obtivo o seu status de Estado Libre Asociado. O Vello San Juan foi construído como unha localización militar das forzas militares españolas. A área cobre sete bloques cadrados de rúas estreitas pavimentadas en lastras e aliñadas con antigas casas coloniais cos seus balcóns e patios. As fortalezas e as murallas do Vello San Juan están entre as mellor preservadas no hemisferio. A área está repleta de casas, igrexas e prazas antigas que representan a arquitectura máis apreciada do Caribe. A Garita, unha caixa de sentinela no Forte San Felipe del Morro (Castelo El Morro), veu a simbolizar Puerto Rico e El Viejo San Juan.
O nome da cidade de San Juan sufriu ao longo do tempo un cambio curioso. Cando tivo lugar a chegada dos españois ao país, o 19 de novembro de 1493, o almirante Cristovo Colón bautizouna San Juan Bautista. Anos despois, o conquistador Juan Ponce de León, durante a exploración da costa norte, descubriu unha ampla baía á cal cualificou de "Puerto Rico". Pasado o tempo intercambiáronse os nomes; a illa pasou a chamarse Puerto Rico, e a baía, o porto e a cidade, San Juan. Dende que pasou a mans dos Estados Unidos ten experimentado unha constante expansión metropolitana asentada na illa principal, propiamente Porto Rico.