cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oskar Schindler
Oskar Schindler, nado o 28 de abril de 1908 e finado o 9 de outubro de 1974, foi un industrial e home de negocios alemán que salvou algo máis dun milleiro de xudeus do Holocausto xudeu, contratándoos para a súa fábrica de artigos de cociña e munición para a Wehrmacht situada na actual Polonia.
Durante a Guerra
miniatura|dereita|250px|Fábrica de Schindler en Brněnec Foi un oportunista e hábil home de negocios e non ocultaba a súa afección polas mulleres, as festas e a vida bohemia. Estaba casado con Emilie quen, malia os seus devaneos, profesáballe unha profunda admiración e respecto. Schindler foi recrutado polas SS como informante por un tempo por ser coñecedor dos contactos de comerciantes polacos e xudeus adiñeirados, aproveitándose diso para gañarse a estímaa das altas esferas nazis. Os oficiais nazis vían en Schindler non só a un simpático e agradable donxoán, senón tamén a unha fonte para proverse ocultamente nas festas de damas da alta sociedade alemá, apreciadas pezas e trebellos do mercado negro. Schindler, grazas a estes contactos, viu unha oportunidade de lucrarse cun negocio durante a invasión de Polonia en 1939, que deu comezo á segunda guerra mundial.
Schindler adquiriu a un baixo prezo unha fábrica en Cracovia, á que nomeou Deutsche Emaillewaren-Fabrik. Esta fábrica coas súas instalacións intactas dedicábase á confección de olas e utensilios de cociña en tempos de paz, pero Schindler adaptou a produción para abastecer á Wehrmacht con utensilios de campaña. Como a man de obra xermana resultaba cara e ademais escasa, resolveu negociar co comandante do campo de labores de Plaszow, o coronel das SS Amon Goeth. Dende este campo enviábanse trens con xudeus seleccionados para os campos de exterminio de Auschwitz, Treblinka e Sobibor.
Schindler negociou con Goeth o arrendamento de man de obra en xudeus aptos para o seu negocio, seleccionando entre eles a un contable moi habilidoso chamado Itzhak Stern. Obtivo inicialmente uns 300 traballadores xudeus para traballar alí, coa axuda de Stern. Os xudeus seleccionados traballaban durante o día na fábrica e na noite volvían custodiados por gardas ao campo. Ademais do pago de arrendamento, Schindler debía render un tributo dos beneficios da produción ao coronel Goeth.
A reconversión
Ó pouco, grazas a esta convivencia diaria foronse abrindo paso na conciencia de Schindler os relatos das brutalidades e o destino que os nazis daban ós xudeus baixo o nome de "reinstalación xudía". Schindler comezou a tomar gradualmente conciencia que detrás da explotación sistemática e escrava dos xudeus estaba propiciando unha ideoloxía irracional cara ó xudeu. A súa fábrica era unha fiestra cara a unha maquinaría de exterminio masivo. Logo da represión do Gueto de Cracovia da cal Schindler foi testemuña, comezou a mudar a súa actitude cara aos xudeus.
Habilmente negociou co coronel Goeth xudeu por xudeu, pagándolle unha suma determinada de diñeiro para que cada un deles fose empregado na súa fábrica. Os xudeus eran inscritos nunha lista por Stern. Cando o negocio das olas xa non era satisfactorio coa Wehrmacht cambiou o rubro á produción de cápsulas de artillería para poder manter en pé a fábrica e así ampliar a solicitude de maior man de obra e tamén manter a salvataxe de xudeus dende Plaszow.
Schindler deu instrucións para que unha parte das cápsulas tivesen defectos de fabricación, en especial as de 88 mm e 75 mm coidando de non caer en evidencia de sabotaxe. Ó principio poida que se sentíse moi motivado polo diñeiro (por exemplo, escondendo aos ricos investidores xudeus), pero logo comezou a protexer ós seus traballadores sen ter en conta o beneficio económico. Schindler, grazas á súa habilidade, puido protexer ós xudeus da súa fábrica e salvalos de morrer nos campos de exterminio. A finais de 1944 Schindler puido salvar máis dun milleiro de xudeus, quedando case na bancarrota.
Despois da guerra
miniatura|dereita|200px|Tumba de Schindler en [[Xerusalén]] Unha vez liberado o campo de Plaszow polos soviéticos, o coronel Goeth foi aforcado no mesmo campo despois dun xuízo sumario. Despois da guerra Schindler emigrou a Arxentina onde estaba a súa muller, xa que a pesar de axudar ós xudeus, foi buscado por pertencer ás SS. Dedicouse ó negocio da cría de galiñas e lontras.
O goberno de Israel liberouno da persecución en 1955. En 1958 separouse de Emilie e volveu fracasado a Alemaña, xa que os seus negocios en terras arxentinas non prosperaron.
En 1960, o goberno de Israel recoñeceu fondamente a súa iniciativa salvadora para cos prisioneiros de Plaszowr. Foi declarado “Xusto entre as Nacións” polo memorial de Yad Vashem o 1 de xullo de 1967, permitíndoselle plantar unha árbore na Avenida dos Xustos, en Xerusalén, e intentou socorrelo economicamente unha vez que este retornou definitivamente a Alemaña, pero el amablemente rexeitouno e faleceu en Hildesheim á idade de 66 anos, na maior indixencia, en 1974. Foi sepultado no cemiterio católico de Xerusalén.
Cinema
A súa historia fíxose famosa a raíz da película A lista de Schindler dirixida por Steven Spielberg interpretada por Liam Neeson. A película mostra a súa vida dende a época de negociante, o desenvolvemento da súa vida na guerra e como as súas axudas e negocios axudaron a salvar a vida de moitos xudeus.
República Popular de Hungría (1918-1919)
A República Popular de Hungría (Magyar Népköztársaság) foi o nome da breve república creada logo da disolución do Imperio austrohúngaro o 16 de novembro de 1918 e a proclamación da independencia de Hungría do Imperio.
Nada a partir do comité nacional controlado pola coalición dos partidos socialdemócrata, radical e de Mihály Károlyi, tentou reformar o Estado, manter as súas fronteiras austrohúngaras e negociar a paz coa Tripla Entente. Ante a imposibilidade de conservar a integridade territorial, cedeu o poder a unha coalición de comunistas e socialistas que proclamou a República Soviética Húngara en marzo de 1919. Rexurdiu por un breve período logo da derrota desta a mans dos exércitos dos estados veciños en agosto de 1919, sendo substituída aos poucos días polo reino restaurado.
Antecedentes
Paralizadas as forzas do antigo réxime pola derrota na guerra, a revolución triunfou case incruentamente. O representante paradigmático daquelas, o conde Esteban Tisza, foi unha das poucas vítimas, asasinado durante o período do alzamento. Tanto a opinión pública, como a capital, mostraron enorme apoio ao novo Goberno de Károlyi. No campo, as revoltas facilitaron o traspaso do poder aos consellos revolucionarios. A dereita encontrábase ademais dividida entre os partidarios dunha restauración íntegra da vella orde e aqueles pertencentes á dereita radical que defendían a necesidade dalgunhas reformas. Debilitados, estes grupos trataron inicialmente de contemporizar co novo réxime.
Situación política
Derrotada e desacreditada temporalmente a dereita política, as rendas do goberno quedaron firmemente en mans da esquerda democrática. Durante varios meses, a recuperación do poder polos conservadores parecía quimérica. Ao contrario que os numerosos refuxiados, a poboación en xeral opúxose á continuación da guerra, a resistir coas armas a partición do país e deu prioridade ás reformas sociais e económicas, pendentes dende ía moito tempo. O cambio no poder, con todo, non foi total; aínda que os postos chave do Exército e a administración pasaron a mans dos seguidores do Goberno, ambos contaban con numerosos partidarios do antigo réxime, que se opuxeron ás reformas.
Durante o primeiro mes de Goberno, Kaŕolyi, visto como aquel que había de aplicar as reformas políticas e económicas dos distintos grupos sociais, recibiu o apoio maioritario destes. Os obreiros das cidades esperaban unha transformación socialista; os campesiños, unha profunda reforma agraria; e os intelectuais, a democratización da sociedade. Víase a Károlyi ademais como o único político capaz de pactar cos vencedores e evitar unha partición total de Hungría. A Entente, con todo, non recoñeceu o Goberno de Károlyi nin satisfixo as esperanzas da poboación de evitar contarse entre os vencidos e ser ocupados.
As esperanzas de cambio que sustentaban o gabinete de Károlyi víronse menoscabadas polo caos posbélico. En setembro, arredor de catrocentos mil soldados desertaran e o mes seguinte este número aumentou. Aos desertores uníronse os 725 000 prisioneiros de guerra liberados polos soviéticos durante o outono —cerca de medio millón deles proviñan do territorio do antigo reino—. A finais de novembro, setecentos mil soldados regresaron da fronte e en decembro desmobilizáranse máis dun millón douscentos mil soldados. O caos causado por estes, xunto coas revoltas campesiñas, forzaron o Goberno a concentrarse no mantemento da orde e a protección da propiedade e a aprazar as reformas, o que reduciu os seus apoios e favoreceu á dereita. O Goberno consideraba fundamental o mantemento da orde como símbolo do control do poder ante os Aliados e para evitar as acusacións de bolxevismo dos países veciños.
Debilidades do Goberno
A debilidade do Goberno fíxose patente axiña: a falta dunha organización de masas que o respaldara, un control imperfecto das institucións, a falta dunha forza armada e unha policía leais e o seu fracaso en política exterior eran os seus principais puntos fracos. Károlyi non puido contar tampouco cunha administración competente e leal, enchéndose esta de aventureiros, oportunistas e opositores ao novo réxime. As unidades militares que o levaran ao poder tampouco se unificaron nunca para crear un Exército revolucionario fiel, seguiron sendo autónomas e frecuentemente fomentaron o caos. As unidades verdadeiramente leais ao Goberno eran extremadamente escasas. Os intentos de recrutamento fracasaron ante a dureza da vida militar, o cansazo bélico e as alternativas dispoñibles aos posibles voluntarios. Catro ministros de Defensa sucedéronse nos meses da república popular e nin sequera o último, o socialista Vilmos Böhm, logrou crear un exército proletario segundo o modelo austríaco ante a falta de voluntarios.
Cada vez quedou máis claro que o Goberno tiña que optar entre apoiarse nos antigos oficiais do Exército imperial ou nas unidades leais aos socialistas, os únicos capaces de formar unidades que acabaran co caos da posguerra. Károlyi optou polos últimos, mais non logrou o seu obxectivo de controlar a alianza.
Intentos de acordo coas minorías
Jászi, que planeaba reformar o Estado de acordo ao modelo suízo, trasladouse axiña a Arad para comezar as conversas cos dirixentes nacionalistas romaneses de Transilvania, que se iniciaron o 12 de novembro. Dous días máis tarde, o principal dirixente transilvano romanés, Iuliu Maniu, presentouse para participar nas conversas e defendeu a postura de que a autodeterminación significaba a consecución da soberanía nacional, mais referíndose unicamente á poboación de cultura romanesa. Ao resto das comunidades unicamente se lles prometía unha ampla autonomía cultural. Maniu contaba ademais coa vantaxe de que coñecía o tratado segredo de alianza entre Romanía e a Entente que prometía a aquela a anexión de Transilvania, o que fixo imposible o acordo coa delegación maxiar.
O fracaso das negociacións en Arad desilusionou á opinión pública maxiar, indignándoa. Toda a prensa, incluída a socialista, clamou en defensa da integridade territorial de Hungría segundo as fronteiras austrohúngaras.
O Goberno de Praga interferiu as posteriores negociacións de Jászi co político eslovaco Milan Hodža; aquel non recoñeceu a Hodža como representante lexítimo dos eslovacos. Mentres, as tropas checas avanzaron por territorio eslovaco, segundo o primeiro ministro checoslovaco, Karel Kramář, a invitación dos eslovacos e para evitar a anarquía ante a retirada da administración húngara. As negociacións de Jászi non tiñan posibilidades de frutificar ante o recoñecemento pola Entente da nova república checoslovaca, xa antes do inicio da Conferencia de Paz de París.
Crises fronteirizas
Ao mesmo tempo, o Goberno protestou polo avance das tropas iugoslavas máis aló das liñas trazadas en Belgrado en novembro.
Nas tres fronteiras, tanto a administración militar como a civil (isto último a pesar do estipulado no armisticio) pasaron a mans das potencias ocupantes. O 25 de xaneiro de 1919, engadiuse un anexo ao armisticio que reiteraba o carácter militar e non político das fronteiras provisionais, mais foi en van.
O 25 de decembro de 1918, proclamouse a autonomía de Rutenia, sinal da súa debilidade política, que lle impedía optar pola independencia como as demais nacionalidades máis poderosas.
A Entente, baseándose no recoñecemento de Checoslovaquia, esixiu a evacuación dos territorios eslovacos, ao que o Goberno húngaro protestou referíndose ao armisticio de Belgrado. A Entente respondeu o 10 de xaneiro de 1919 alegando que só se podía aplicar ás frontes oriental e meridional e que a fronteira norte quedaba excluída do mesmo. A mediados de xaneiro de 1919, completárase a toma dos territorios eslovacos por parte das tropas checas.
Abatemento do Goberno e caída
Xa no discurso de Aninovo de Károlyi manifestouse a crecente desilusión do Goberno ante a dura realidade política, que impuña o nacionalismo como solución e deixaba a Hungría claramente no bando perdedor da guerra.
A mediados de xaneiro, as proclamas do gabinete amosaban o seu derrotismo e pasaron axiña a defender a celebración de plebiscitos como método de dirimir as diferenzas territoriais cos países veciños. Estes rexeitaron a proposta. Polas mesmas datas, a dereita radical acrecentou os seus ataques aos moderados, o que levou ao Goberno a prohibir aos radicais de esquerda e de dereita: en febreiro arrestou aos dirixentes comunistas e prohibiu o seu partido e unha asociación de ultradereita. A pesar das súas conxuras, incapaz de organizarse e de presentar un programa atractivo para a maioría da poboación, a dereita radical non puido aproveitar a crecente debilidade do Goberno, ao contrario que os comunistas, moito menores en número, pero mellor organizados e cuns obxectivos con maior apoio.
En marzo o Goberno de Károlyi e os seus aliados da revolución de outubro perderan completamente as súas ilusións e xa o 2 de marzo o propio presidente Károlyi —nomeado para o cargo o — expuxo a posibilidade de tratar de liberar o país pola forza, ante o fracaso das sucesivas negociacións. A falta dunhas forzas armadas e a desorde interna facían que esta proposta fora inviable. A intelectualidade e o proletariado radicalizados polas penurias da posguerra e a lentitude das reformas respaldaban cada vez con menos entusiasmo ao Goberno. O campesiñado, privado da súa ansiada reforma agraria e reprimido con dureza en ocasións, tamén perdeu a súa ilusión en Kaárolyi. A situación radicalizouse; creceu a forza da extrema esquerda e da extrema dereita, e o Goberno quedou debilitado polos seus fracasos en política exterior e a falta de reformas internas.
O 20 de marzo, o coronel Vyx presentou unha nova esixencia en forma de ultimato: as tropas maxiares debían retirarse a unha nova liña de separación coas romanesas que resultaba favorable a estas. Ambos exércitos quedarían separados por unha zona neutral que comprendía rexións claramente húngaras, como as cidades de Debrecen e Szeged. Incapaz de aceptar unha nova cesión territorial, o Goberno traspasou o poder a unha coalición de comunistas e socialistas, que proclamou a República Soviética Húngara o día seguinte.
Gobernos provisionais (1919-1920)
Logo da derrota da República Soviética Húngara, o 1 de agosto de 1919, o goberno pasou a mans dos socialdemócratas sindicais, que formaron un gabinete con Gyula Peidl á fronte. Peidl aspiraba a restaurar a democracia en Hungría, anulando os decretos revolucionarios. A súa situación era delicada: as potencias Aliadas non o recoñeceron, a poboación recibiuno con hostilidade e as unidades romanesas encontrábanse ás portas da capital. Poucos días despois, o 6 de agosto e xa coa metade da capital en mans do Exército romanés —ocupada a pesar dos desexos dos Aliados—, un grupo de contrarrevolucionarios derrocou o Goberno de Peidl. Os seus intentos de contentar aos Aliados coa inclusión de elementos burgueses non chegaron frutificar.
István Friedrich, que participara no Goberno da república durante o período de Károlyi, ocupou a presidencia do novo Consello de Ministros, mentres que o arquiduque Xosé Augusto de Austria, primo distante do último emperador, ocupou en funcións a xefatura do Estado.
Intersistema cultural
Un intersistema cultural é un conxunto de sistemas que comparten materiais e normas comúns na súa produción cultural, de maneira que os elementos que os compoñen sexan suficientes para seren interpretados como singulares en relación a outros sistemas e alicercen fluxos relativamente importantes entre si.
O teórico estoniano Naftoli Bassel fala de sistema interlitario, entendendo este concepto como un conxunto de áreas internacionais que comparten espazos lingüísticos, étnicos ou políticos comúns. Así, o prefixo inter reflicte a forte cohesión cultural entre os sistemas asociados. Este concepto tamén pode relacionarse co de polisistema, no sentido en que Itamar Even-Zohar o utiliza (rede de produtores, consumidores, produtos, institucións, mercados e repertorios que configuran a vida literaria ).
Os intersistemas poden modificar o peso dos elementos que os relacionan, modificar o número e a calidade dos seus compoñentes, desaparecer ou xurdir segundo diversas circunstancias e posuír factores que, sen seren os precisos e suficientes para o mantemento do intersistema, funcionen tamén como vertebradores de maior ou menor importancia.
Giacomo Casanova
Giacomo Girolamo Casanova, cabaleiro de Sengalt (título nobiliario que el mesmo se concedeu), nado en Venecia o 2 de abril de 1725 e finado o 4 de xuño de 1798 en Dukhtsov, na actual República Checa, foi un aventureiro, viaxeiro e escritor italiano.
Traxectoria
O seu nome ficou asociado coas súas numerosas aventuras amorosas, que fixeron del un símbolo de conquistador. A súa fama como escritor baséase no seu voluminoso libro autobiográfico Historia da miña vida, escrito en francés e traducido a máis de vinte linguas, no que amosa un amplo panorama da vida das clases altas e burguesas da Europa do seu tempo e relata as súas relacións con mulleres de todos os ámbitos da sociedade. Casanova é un personaxe de lenda na cultura mundial á que dedicaron obras literarias ou ensaios Richard Aldington, Arthur Schnitzler, Marina Tsvetaeva ou Stefan Zweig. É tamén protagonista dunha ópera de Johann Strauss e da película O Casanova, de Federico Fellini.
Omar Benson Miller
Omar Benson Miller, nado o 7 de outubro de 1978 en Detroit, Míchigan, é un actor estadounidense de cinema e televisión.
Étrelles
Étrelles (en Stredell, e en galó: Estrèll) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Bačka, Eslovaquia
miniatura|dereita|300px|Situación do Distrito de [[Trebišov na Rexión de Košice. A vila de Bačka está no ángulo inferior dereito do mesmo.]] miniatura|300px|Rexións de Eslovaquia. Co número 8, a [[Košice|rexión de Košice (en eslovaco Košický kraj).]]
Bačka (en húngaro Bacska) é unha vila e municipio do Distrito de Trebišov na Rexión de Košice, ao leste de Eslovaquia.
Historia
A primieira referencia escrita da vila data de 1214, referíndose a ela como unha propiedade da familia Bocskay. Aparece rexistrada ese ano como Becheka, en 1299 como Bachka, en 1323como Buchka, en 1332 como Bachka.
En 1938 a localidade foi icluída no Reino de Hungría (1920-1946) na primeira primeira arbitraxe de Viena. Daquela tiña 606 habitantes dos que 9 eran de orixe xudía. Formaba parte do distrito de Medzibodrožie (en húngaro Bodrogközi járás).
O nome da localidade antes da segunda guerra mundial era Bačka/Bacska. Durante o período 1938 - 1944, usouse só o nome húngaro Bacska.
Despois da liberación, o concello foi reintegrado en Checoslovaquia. Na actualidade, despois da divisón desta república, forma parte da de Eslovaquia.
Xeografía
O concello abarca unha superficie de 9578 km² e ten unha poboación de ao redor de 600 habitantes- A capital está situada a unha altitude de 104 metros sobre o nivel do mar.
Composición étnica
A vila ten un 96 % de poboación húngara.
Divulgador científico
miniatura|273x273px|[[Carl Sagan, coñecido polo seu labor como divulgador científico pola súa serie documental e libro Cosmos: A Personal Voyage.]] A divulgación científica é o conxunto de actividades que interpretan e fan accesible o coñecemento científico á sociedade, é dicir, todos aqueles labores que levan o coñecemento científico ás persoas interesadas en entender ou informarse sobre ese tipo de coñecemento. A divulgación pon o seu interese non só nos descubrimentos científicos do momento (por exemplo, a determinación da masa do neutrino), senón tamén en teorías máis ou menos ben establecidas ou aceptadas socialmente (por exemplo, a teoría da evolución) ou mesmo en campos enteiros do coñecemento científico (por exemplo, a historia da astronomía).
É importante a divulgación científica que aparece reflectida historicamente en multitude de obras de diferentes autores. Entre as primeiras obras evocadoras da divulgación científica no pasado remoto poden citarse os Diálogos sobre os dous máximos sistemas do mundo (1632), do astrónomo italiano Galileo Galilei, na que tres personaxes dialogan durante catro días sobre as visións aristotélica–ptolomeica e copernicana do Universo. A revista norteamericana Popular Science (fundada en 1872) é probablemente a primeira publicación xeral que apareceu cun carácter divulgativo.
Na actualidade, a divulgación científica realízase en practicamente calquera dos formatos que existen nos diferentes medios de comunicación: documentais de televisión, revistas de divulgación científica, artigos en xornais xerais ou páxinas de Internet dedicadas a este labor. Existen mesmo canles de televisión dedicados exclusivamente á divulgación científica ou nos que esta nova disciplina forma unha parte destacada da programación, tales como Discovery Channel ou National Geographic Channel. Debido ao grande interese que xurdiu en moitos dos medios de comunicación por facer da ciencia uno dos temas centrais, a divulgación científica tamén recibe o nome de xornalismo científico.
A divulgación científica exprésase de maneira máis precisa en libros específicos sobre un tema. Algunhas obras divulgativas han chegado a converterse en auténticos best-séllers, como Historia do tempo, de Stephen Hawking, ou Os dragones do Edén, de Carl Sagan. Este último recibiu o Premio Pulitzer en 1978. Desde o punto de vista da literatura, a divulgación científica constitúe un subgénero do ensaio.
O xornalista que se dedica á divulgación da ciencia é tan importante como o científico que xera preguntas e descubrimentos, xa que os novos coñecementos necesitan un axente difusor que poida facelos chegar ao público. A divulgación científica ten como finalidade que o receptor se asegure do sucedido ou simplemente decátese do pasado.
Divulgadores importantes
Entre os autores máis coñecidos de obras de divulgación científica atópanse (aquí cítanse, a maneira de exemplo, algunhas das súas contribucións máis coñecidas):
Moitos dos divulgadores máis exitosos foron científicos, ou tiveron formación científica. Tal é o caso de Carl Sagan quen traballou tanto no programa SETI como na súa famosa serie de televisión Cosmos: A Personal Voyage. Pero outros, como Timothy Ferris (autor de múltiples libros sobre astronomía), formáronse primeiro como comunicadores e logo enfocáronse nalgún aspecto da ciencia. Tamén hai casos, moi senlleiros, de divulgadores científicos cunha formación autodidacta, caso de Rodríguez de la Fuente, que era dentista, ou Cousteau, ofial da Mariña.
Dentro do xénero literario da ciencia ficción, as obras de ciencia ficción dura adoitan presentar temas científicos cun calado o suficientemente preciso como para ser consideradas obras de divulgación científica. Destacan neste apartado específico: A maior parte das axencias ou institutos científicos de países como os Estados Unidos contan cun departamento de divulgación científica (Education and Outreach) que pretende devolver á sociedade en forma de coñecemento os importantes investimentos realizados en grandes proxectos (por exemplo a investigación espacial), aínda que isto non ocorre en moitos outros países.
A expresión "divulgación científica" substitúese paulatinamente por unha máis específica: "comunicación pública da ciencia", que se sitúa claramente dentro das ciencias da comunicación. Recoñécese desa maneira que a comunicación da ciencia na actualidade require de competencias, formación e formas de aproximación ao coñecemento propias das comunicacións sociais. Os comunicadores científicos ou divulgadores científicos fórmanse na actualidade en carreiras universitarias. A divulgación establécese así como unha disciplina profesionalizada.
Na Arxentina, fórmanse divulgadores científicos no Instituto Leloir (Buenos Aires), na Universidade Nacional de Río Negro, Sede Andina, e na Universidade Nacional de Córdoba.
.357 Magnum
dereita|miniatura|250px|Dos cartuchos diferentes do calibre .357 Magnum. Á esquerda a versión JSP (punta suave ou branda), e á dereita a versión JHP (punta oca)
O .357 Magnum é un calibre para revólver, creado pola empresa de armas Smith&Wesson en 1934 e baseado nun anterior, o .38 Special. Desde a súa creación difundiuse amplamente o seu uso.
A diferenza entre unha bala disparada do .38 e outra de .357 (malia a diferenza do nome miden o mesmo) é que, mentres a .38 viaxa a 250 m/s, a Magnum faino 400, co drástico aumento de poder de detención e capacidade de perforación que iso implica.
Deseño
Este calibre foi deseñado para a policía, a autodefensa e a cacería. O obxectivo da súa creación foi facer unha bala de profunda penetración, traxectoria plana, e longo alcance efectivo.
É excelente para a autodefensa polo seu alto poder de parada, que pode deter dun disparo animais superiores en tamaño ó home. Mesmo pode matar a un cervo dun disparo certeiro a curta distancia.
Outra vantaxe dos revólveres .357 Magnum é a posibilidade de usar cartuchos .38 Special, porque as balas e vainas dos dous calibres son do mesmo diámetro. Porén, os revólveres deseñados para o calibre .38 special non poden utilizar o .357 Magnum, debido ás menores dimensións do barrilete. Malia todo, a súa potencia é inferior ó resto dos calibres Magnum, como o .41 Magnum, .44 Magnum e .454 Casull.
miniatura|esquerda|250px|.357 Magnum.
Este calibre iniciou a era das municións para pistola con balas de alta velocidade.
O calibre .357 Magnum non debe confundirse co .357 SIG, deseñado para as pistolas semiatumáticas e de menor potencia que o Magnum.
Balística
A bala pesa 8.1 g, ten camisa HP, velocidade inicial de 440 m/s e potencia inicial de 790 J.
Pero tamén existe outra versión deste calibre cunha bala de 10,2 g, tamén de camisa HP, velocidade inicial de 375 m/s e potencia inicial de 725 J.
Renio
O renio é un elemento químico de número atómico 75 situado no grupo 7 da táboa periódica dos elementos que ten como símbolo Re.
É un metal de transición branco prateado, pesado, que se atopa raramente na natureza. O renio obtense como subproduto do tratamento de minerais de molibdeno. Foi o último elemento que se atopou na natureza. Emprégase principalmente formando parte en catalizadores.
Propiedades
O renio é un metal branco prateado, brillante, e ten un dos puntos de fusión máis altos de todos os metais, só superado polo volframio. Ademais é un dos máis densos, só superado polo platino, o iridio e o osmio. Preséntase nun amplo rango de estados de oxidación: -1, +1, +2, +3, +4, +5, +6 e +7, sendo os máis comúns +7, +6, +4, +2 e -1.
Comercialízase en forma de po, e ademais en forma compacta, cunha maior densidade. Cando se quenta e se volve a arrefriar, resulta ser dúctil, polo que pode traballarse con el. As aliaxes de renio-molibdeno son supercondutoras a 10 K.
Maite Pagazaurtundúa
María Teresa Pagazaurtundúa Ruiz,  nada en Hernani, Guipúscoa, en 1965, máis coñecida como Maite Pagazaurtundúa ou Maite Pagaza, é unha política, activista e escritora española. Na actualidade é deputada do Parlamento Europeo, onde é vicepresidenta do Grupo da Alianza de Liberais e Demócratas Europeos ALDE e portavoz de Unión Progreso e Democracia no Parlamento Europeo. Defínese como unha socialdemócrata defensora da liberdade, a xustiza e a igualdade.
Biografía
Naceu en Hernani en 1965 no seo dunha familia traballadora. A súa nai, Pilar Ruiz, foi refuxiada de guerra e co tempo converteuse tamén en activista polas liberdades en Euskadi. É a menor de tres irmáns. Un deles, Joseba Pagazaurtundúa, foi asasinado por ETA en 2003 tras anos de ameazas, acoso e agresións.
Estudou nunha Ikastola, polo que é unha das poucas políticas vascas non nacionalistas bilingüe en español e éuscaro. Licenciouse en Filoloxía Hispánica e en Filoloxía Vasca pola Universidade de Deusto. Tamén cursou estudos de Dereito en éuscaro. Sufriu unha agresión na facultade pola que tivo que abandonar as clases presenciais.
Durante a súa mocidade estableceu a súa residencia en Donostia. Tras anos de acoso, persecución e agresións, e especialmente tras o asasinato do seu irmán Joseba a mans de ETA, tivo que trasladarse xunto á súa familia, por recomendación policial, fóra do País Vasco. Está casada e ten dúas fillas.
Decreto da Alhambra
miniatura|260px|Decreto da Alhambra O Decreto da Alhambra ou edicto de Granada foi un decreto rexio promulgado polos Reis Católicos (Isabel I de Castela e o rei Fernando II de Aragón), ordenando a expulsión ou conversión forzada da poboación xudía dos reinos de Castela e Aragón. Este decreto deixaba marchar dos seus reinos quen non quixese converterse ao catolicismo, polo que realmente non foi unha expulsión senón unha prohibición do xudaísmo. Foi a causa da dispersión dos sefardís (xudeus españois) polo Magreb, Medio Oriente e sueste de Europa. Escrito por Juan de Coloma, o secretario real, e asinado na Alhambra, Granada, o 31 de marzo de 1492.
Aceptado con resignación por gran parte da comunidade xudaica, unha notábel excepción foi o rabino Isaac Abravanel. Un documento ficticio, atribuído a Isaac Abravanel, que sería unha resposta escrita a ese decreto, foi na verdade forxado por David Rafael en 1988. No seguimento do seu intento en convencer os reis católicos a cancelar o decreto, tería escrito unha resposta punxente e profética ao decreto, nas vésperas da súa partida. A orixe real do documento encóntrase nunha obra de ficción publicada en 1988, intitulada Alhambra Decree do autor David Raphael.
Condicións da expulsión
Na segunda parte do decreto detallábanse as condicións da expulsión:
Aínda que no edicto non se facía referencia a unha posible conversión, esta alternativa estaba implícita. Como destacou o historiador Luís Suárez os xudeus dispoñían de "catro meses para tomar a máis terrible decisión da súa vida: abandonar a súa fe para integrarse nel [no reino, na comunidade política e civil], ou saír do territorio a fin de conservala".
Derrogación
Aínda que xa había tempo que existía unha comunidade xudía en España, posto que a Constitución española de 1869 proclamara a liberdade de culto, que non se revogou ata o franquismo (pola Lei de 2 de febreiro de 1939 ); o 16 de decembro de 1968 o goberno do xeneral Francisco Franco declarou o Edicto abolido e foi derogado formalmente o 21 de decembro de 1969.
En 1992, con motivo do Quinto Centenario do Descubrimento de América por parte do mundo occidental e da expulsión dos xudeus, organízase Sefarad 92 para selar definitivamente a reconciliación e o reencontro cos xudeus en España. O acto principal foi a cerimonia que se celebrou o 31 de marzo de 1992, cincocentos anos despois do edicto de expulsión, na sinagoga de Madrid presidido polo rei Juan Carlos I e a súa esposa, no que estiveron presentes o presidente de Israel, Haim Herzog, o presidente da comisión Sefarad 92, o israelí sefardí Isaac Navon, e representantes das organizacións sefardíes internacionais e das comunidades xudías españolas. Dous anos antes concedeuse o premio Príncipe de Asturias da Concordia ás comunidades sefardíes do mundo.
En marzo de 2014 o goberno español anunciou a súa intención de modificar o Código Civil para conceder oficialmente a nacionalidade española aos descendentes dos xudeus expulsados da península Ibérica.
Garota de Ipanema
miniatura|Praia de [[Ipanema.]] Garota de Ipanema, en galego Rapaza de Ipanema, é unha canción de bossa nova escrita en 1962 por Vinícius de Moraes e musicalizada por Antônio Carlos Jobim. Está considerada a mellor das cancións escritas dentro da bossa nova, e foi un dos maiores éxitos musicais a mediados dos setenta. Helô Pinheiro foi a modelo que inspirou a canción.
A canción foi composta orixinalmente para unha comedia musical titulada Dirigível, que era unha obra na que estaba traballando Vinícius de Moraes. O título orixinal era "Menina que Passa". A primeira gravación comercial fíxoa Pery Ribeiro en 1962. A versión de Astrud Gilberto, co seu esposo João Gilberto e o saxofonista estadounidense Stan Getz, que aparece no álbum Getz/Gilberto de 1963, converteuse nun éxito internacional e foi utilizada en moitas películas, converténdose nun cliché dos frívolos anos 60.
miniatura|150px|esquerda|Helô Pinheiro. A canción está inspirada en Heloísa Eneida Menezes Paes Pinto (tamén coñecida como Helô Pinheiro), unha moza de 18 anos que vivía sobre a rúa Montenegro, no distinguido e famoso barrio Ipanema, no Río de Xaneiro. Cada día pasaba polo popular bar-café “Veloso” camiño á praia, atraendo a atención dos concorrentes, entre eles Jobim e Moraes. En Revelação: a verdadeira Garota de Ipanema, Moraes escribiu que ela era:
Os gozos e as sombras (serie de televisión)
Os gozos e as sombras (título orixinal en castelán Los gozos y las sombras) é unha serie de televisión española de 1982, adaptada e producida por Jesús Navascués e dirixida por Rafael Moreno Alba. Está baseada na novela Los gozos y las sombras de Gonzalo Torrente Ballester (que supervisou a adaptación), e ambientada nunha vila de Galiza entre 1934 e 1936. Consta de 13 capítulos, e foi emitida inicialmente por TVE, e distribuída posteriormente ao Uruguai e a Arxentina.
Amais de supoñer no seu momento un relanzamento editorial da novela, abriu o camiño á produción doutras series baseadas en novelas clásicas da literatura española.
Trama
Pueblanueva del Conde é unha vilas das Rías Baixas, que nos anos finais da Segunda República Española sofre un cambio social e económico que altera a orde tradicional instalada. As familias vellas propietarias das terras ceden paso á nova burguesía industrial.
Tralo regreso de Carlos Deza, último da saga dos Churruchaos, comeza un enfrontamento entre el e dona Mariana fronte a Cayetano Salgado.
Rodaxe
Foi rodada en Pontevedra e arredores. Aparecen lugares como o mosteiro de Poio ou Combarro.
Dobraxe
Ten unha relevancia especial na historia da dobraxe ao galego, pois foi o primeiro produto audiovisual dobrado ao galego, no ano 1984. A dobraxe foi dirixida por Juan Guisán no estudio Vídeo Galicia (A Coruña) e o guión traducido por Marino Dónega.
Premios
Fotogramas de Prata 1982
Premios Ondas
Premios ACE
Failure
Failure é unha influente banda de rock alternativo estadounidense dos anos 90, formada en 1990 polo guitarrista e vocalista Ken Andrews, o baixista Greg Edwards e o batería Kellii Scott. O grupo estivo activo ata o ano 1997 e editou tres álbums de estudio. Failure foi comparado a outras bandas alternativas da época coma Nirvana, Soundgarden ou Bush, pero distínguese destas pola súa meticulosa atención ás texturas sonoras e ao uso creativo dos efectos de guitarra e procesadores de sinal.
Historia
A banda volveu ao estudio en 1993, novamente con Albini, asumindo Andrews e Edwards tamén labores de produción. No medio das sesións de gravación Robert Gauss deixou o grupo, e Edwards gravou as baterías nalgunhas cancións ata que atoparon a Kellii Scott. En 1994 editaron Magnified e repetiron xira con Tool. Durante a xira o guitarrista Adam Jones tocaba coa banda o tema de Comfort "Macaque".
Ansiosos por aproveitar o pulo que lles deu o relativo éxito de Magnified, Andrews, Edwards e Scott comezaron a gravar novamente en 1995, desta vez nunha casa alugada pertencente a Lita Ford nos outeiros fóra dos Ánxeles. Con Andrews encargándose da parte técnica, a situación permitíulle á banda tomarse moito máis tempo na gravación do que tiveran anteriormente. Cando as gravacións chegaban ao seu fin, recibiron a noticia de que o seu contrato de distribución con Warner rematara e non foi renovado.
Dende entón Failure foi marxinada, e mentres os donos de Slash intentaban negociar un novo contrato de distribución, os membros da banda mantivéronse ocupados con outros proxectos: Andrews e Edwards, xunto con algúns amigos, gravaron un álbum de versións baixo o nome Replicants; Andrews produciu álbums para Blinker the Star e Molly McGuire; e Scott fixo algún traballo como músico de sesión. A banda confiaba en que Warner finalmente editase o traballo, e na primavera de 1996 o selo accedeu e finalmente Fantastic Planet sería publicado en agosto.
O guitarrista Troy Van Leeuwen, amigo e vello compañeiro de Scott, uniuse a Failure cando foi editado o álbum. O seu primeiro sinxelo, "Stuck on You", converteuse nun pequeno hit nas radios alternativas e conseguiu algunha rotación na MTV, aínda que non tivo éxito nas listas. A canción chegou ao número 31 na lista Billboard Mainstream Rock e ao 23 na Modern Rock. Outros temas, como "Saturday Saviour" e "Pitiful", puideron escoitarse nalgunhas radios, pero non se fixeron máis videoclips e, debido ao estado de desorde no seu selo nese momento, fixéronse moi poucos esforzos na súa promoción.
En 1997, os seus amigos da banda de rock industrial God Lives Underwater convidáronos a colaborar cun tema nun álbum tributo a Depeche Mode; Failure versionou o hit de 1990 "Enjoy the Silence", o seu sinxelo máis coñecido e vendido. Ese verán Failure uniuse á xira Lollapalooza, converténdose na súa derradeira xira. Inicialmente tocaron no escenario secundario, pero foron promocionados ao principal para encher o oco doutro grupo que abandonara a xira.
O 19 de novembro de 1997 Failure anunciou oficialmente a súa disolución, citando diferenzas persoais. No ano 2004, a pesar de que a banda levaba inactiva varios anos, Andrews e Edwards colaboraron xuntos nun CD/DVD titulado Golden, que recompilaba demos, descartes, imaxes de xira, os vídeos da banda, e outras rarezas do período de actividade de Failure. Outro recompilatorio póstumo, Essentials, foi lanzado no 2006. Contiña dous CDs, un primeiro cunha escolma de temas dos seus tres álbums de estudio, e un segundo coas catro cancións dos seus sinxelos pre-Slash e as demos completas para Magnified.
Reunión
Nunha entrevista concedida á revista Spin en novembro do 2013, Ken Andrews anunciou que a banda se reuniría para un concerto nos Ánxeles en febreiro de 2014. Failure realizou, coa súa formación clásica composta por Greg Edwards, Ken Andrews e Kellii Scott, o seu primeiro concerto dende 1997 no El Rey Theatre o día 13 de febreiro de 2014. Posteriormente anunciouse que a banda sería a abreconcertos de Tool na súa segunte xira.
Tras a primeira parte da xira, que comezou en marzo e rematou con concertos o 10 e 11 de maio no The Greek Theater dos Ánxeles, Failure iniciou unha xira propia de 18 concertos entre os meses de maio e xuño chamada Tree of Stars.
A Gentalha do Pichel
miniatura|180px|[[Carlos Callón, co Apalpador, ante o edificio da Xunta en San Caetano nunha concentración de Queremos Galego no 2012.]] A Gentalha do Pichel é unha asociación cultural constituída en 2004 con base en Santiago de Compostela. Ten por obxecto a recuperación e difusión dos costumes, hábitos e tradicións galegos. Defende a normativa reintegracionista proposta pola AGAL.
Proxecto Ronsel
O proxecto Ronsel é un proxecto para defender o Patrimonio Cultural Inmaterial de Galicia, que xorde da colaboración entre as Universidades da Coruña, Santiago de Compostela e Vigo e as consellerías de Cultura e Deporte e Innovación e Industria, xunto coa Axencia Galega de Desenvolvemento Rural (AGADER).
A Gentalha do Pichel
Historia
En novembro de 2003 catro persoas xuntáronse co obxectivo de ofrecer unha alternativa de actividades culturais en galego á marxe do asociacionismo existente e de vinculacións políticas. Catro anos despois o grupo pasou a ter máis de 100 persoas.
No seu local organízanse diversos obradoiros, proxeccións cinematográficas (entre elas as do Cineclube de Compostela) e concertos. Unha das súas campañas máis exitosas foi dar a coñecer a figura do Apalpador a toda Galiza.
Proxecto Ronsel
Características
En base á definición dada pola UNESCO de Patrimonio Cultural Inmaterial, o proxecto Ronsel desenvolve tres fases : inventarialo, salvagardalo e poñelo en valor.
O proxecto Ronsel debíase desenvolver en cinco anos. A fase inicial comezou entre xuño e novembro de 2007, e consistiu fundamentalmente na elaboración dun Plan Salvagarda e Posta en valor. Convocáronse un total de cincuenta especialistas nos diferentes ámbitos do PCI, que achegaron as súas ideas e coñecementos para a elaboración dun documento para que as institucións públicas poñan en valor, salvagarden e revitalicen o noso patrimonio inmaterial e se tenda unha ponte entre as administracións, as universidades, as asociacións e as propias comunidades portadoras do coñecemento tradicional.
Casa da Especiaría
Antecedentes
Tralo descubrimento por Cristovo Colón en 1492 do que se cría que era unha nova ruta para as Indias, sucedéronse unha serie de acontecementos que tiñan por obxecto a regulación e o control do comercio por parte dos Reis Católicos. O máis significativo deles foi a fundación en 1503 da Casa de Contratación de Indias en Sevilla, co obxectivo de controlar e rexistrar o comercio de todas as mercadorías e subministracións relacionadas co comercio das Indias, así como fiscalizar todas as mercadorías (sobre todo ouro e prata) provenientes dos novos territorios.
As terras descubertas polos españois producían riquezas, mais axiña quedou claro que non eran a India á que chegaran os portugueses navegando cara ao leste e de onde a partir de 1500 comezaron a levar a Europa grandes cantidades de especias. A monarquía española organizou varias expedicións navais para atopar un paso marítimo arredor de América. Tras varios intentos infrutuosos, en 1519 partiu unha armada ao mando de Fernando de Magalhães con esa mesma misión.
Concesión e funcionamiento
miniatura|150px|Retrato de Carlos I de España En 1520, aproveitando a estadía en Galicia do rei Carlos I, algúns nobres locais, entre os que destacaba Fernando de Andrade, solicitaron que se centralizase no porto da Coruña todo o comercio de especias que ía abrirse a raíz da expedición de Magalhães. Argumentaban que A Coruña era un porto moi seguro, que non tiña os foros e liberdades que limitarían o poder da coroa noutros portos cantábricos e sobre todo que estaba máis preto que Sevilla dos mercados clave de especias no noroeste de Europa. O concello apoiou a idea cun memorando que enviou ao rei o 11 de decembro de 1520.
O xa emperador Carlos concedeu á cidade da Coruña o 24 de decembro de 1522, a licenza para a creación da Casa da Especiaría. Este decreto foi pouco posterior á volta a España da única nave sobrevivente da expedición de Magalhães, baixo o mando de Juan Sebastián Elcano.
Os primeiros oficiais da Casa foron Bernardino Menéndez, como tesoureiro, e o poderoso mercador de Burgos Cristóbal de Haro como factor, ao que sucedeu Simón de Alcazaba.
Un dos persoeiros relevantes que intercederon en favor da creación desta Casa da Especiaría na Coruña foi García Jofre de Loaísa, que, xunto cun poderoso grupo de comerciantes, se comprometeu a sufragar e liderar unha expedición con obxecto de tomar posesión das illas Molucas para a Corona. A expedición partiu en 1525 e foi moi desafortunada.
A creación da Casa da Contratación da Especiería supuxo un importante pulo económico para A Coruña, mais tamén converteu a cidade nun atractivo obxectivo para os piratas e os inimigos da coroa. En calquera caso, a duración da institución foi breve, xa que en 1529, só sete anos despois da súa creación, cando a expedición de Jofre de Loaísa aínda non regresara, se produciu a súa desaparición como resultado dos acordos acadados entre España e Portugal no tratado de Zaragoza. Neste tratado, o emperador cedeu a Portugal os seus dereitos sobre as Illas das Especias a cambio de 350 000 escudos de ouro.
Exonuclease
miniatura|205px|dereita| Exonuclease 3'→ 5' asociada con Pol I.
As exonucleases son encimas que funcionan escindindo nucleótidos un a un a partir do extremo terminal dunha cadea polinucleotídica. Como atacan por un extremo do ácido nucleico denomínanse co prefixo exo (os encimas que atacan no interior son endonucleases). Estes encimas catalizan unha reacción de hidrólise que rompe os enlaces fosfodiester desde o extremo 3' ou o 5', polo que ou ben actúan en sentido 3'→5' ou ben no 5'→3'. Eucariotas e procariotas posúen ambos tres tipos de exonucleases que interveñen na maduración normal do ARNm: unha exonuclease 5'→3', que é unha proteína do complexo de eliminación da carapucha 5' do ARNm, unha exonuclease 3'→5', que é unha proteína independente, e a exonuclease 3'-5' específica da cola poli-A. A actividade exonuclease é moi importante tamén nas polimerases.
En arqueas e eucariotas, unha das principais rutas de degradación do ARN é levada a cabo polo complexo exosoma un complexo multiproteico que consta en gran parte de exorribonucleases 3'→5'.