cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Claude Simon
Traxectoria
A súa primeira obra como escritor, Le Tricheur (O Tramposo) publicouse en 1946 e un ano máis tarde La Corde Raide (A corda frouxa), pero é en 1960 cando se publica o seu primeiro éxito literario, La Route des Flandres (A ruta de Flandres), que trata sobre a derrota militar francesa en 1940 e polo cal recibiría o premio da Nouvelle Vague en 1961. En 1967 obtería un novo galardón, o premio francés de vangarda Médicis, polo seu libro Histoire (Historia, 1967), que conta un día calquera na vida dun home novo. Esta obra confirmouno como autor de prestixio e minoritario, unha consideración que non cambiará ata a obtención do Nobel.
Xunto con Robbe-Grillet e outros escritores como Nathalie Sarraute, Robert Pinget, Samuel Beckett, Jean Ricardou e Claude Ollier formou parte do grupo literario do nouveau roman emerxido en Francia en 1950, que brevemente tivo tamén por membros a Michel Butor e Marguerite Duras.
En 1981 sae á luz Les Géorgiques (As Xeórxicas, 1981) onde en tres épocas distintas e en períodos de axitación e violencia -a Revolución Francesa, a guerra civil española e a segunda guerra mundial- tres personaxes viven sucesos e experiencias que parecen superponerse. Neste libro o autor volve reflectir a súa experiencia no bando republicano da guerra civil española. Ao concederselle o Premio Nobel de Literatura en 1985, a Academia Sueca mencionou esta novela como a súa obra se cadra máis importante.
En 1989 publica L'Acacia (A acacia), unha novela fortemente autobiográfica e que é recoñecida como unha obra mestra da literatura antibélica. Nesta obra describe a viaxe coa súa nai e a súa tía a través da devastada Francia de 1918 en busca da tumba do seu pai.
A Universidade de East Anglia fíxoo doutor honororífico en 1973.
Nos últimos anos, viviu retirado do éxito, alternativamente no sur de Francia e de incógnito en París, cerca do xardín botánico que deu título a unha das súas novelas Le jardin des plantes (1997).
Morreu o 6 de xullo de 2005 aos 91 anos de idade. O primeiro ministro francés, Dominique de Villepin, que expresou a súa "tristura máis profunda" pola morte de Simon, dixo na súa declaración "A literatura francesa perdeu a un dos seus grandes autores".
Jesús González López
Jesús González López, nado en Vigo en 1965 é un músico e compositor galego.
Traxectoria
Jesús González realiza os seus estudos musicais en Vigo, Santiago e Barcelona. Participa en seminarios impartidos por compositores como S. Sciarrino, T. Murail, M. Lindberg, J. Harvey, P. Hurel, M. Rodeiro e J. Manuel López López.
Na súa inquietude como compositor comprometido coa arte contemporánea forma o grupo Aticus16 no ano 1994, coordina o Departamento de Música do Centro Galego de Arte Contemporánea de Santiago (CGAC) entre os anos 1996 e 1998, colabora regularmente con ensembles e intérpretes da música contemporánea e crea os ciclos de música de cámara Galegos Hoxe! en Vilagarcía de Arousa e Música d'Avui! en Barcelona.
As súas composicións son interpretadas por músicos de referencia na contorna internacional e ten recibido encargos de formacións e entidades, entre elas o Centro Nacional de Difusión Musical (CNDM) o a Orquestra Sinfónica de Galicia. A súa obra para orquestra sinfónica Aquaeductus foi finalista no IV Concurso Internacional de Composición Andrés Gaos.
No 2011, baixo o nome Cantiga, comeza unha serie de obras para distintos instrumentos que intentan evocar os cantos doutrora da terra galega.
Gañador do I Premio á Excelencia na Docencia Musical en Galicia 2021, que otorga a Fundación Rogelio Groba.
Francisco de Paula Santander
Francisco José de Paula Santander Omaña, nado en Villa del Rosario de Cúcuta o 2 de abril de 1792 e finado en Bogotá o 6 de maio de 1840, foi un militar e político colombiano, soado pola súa participación no proceso de independencia respecto do Imperio Español.
Traxectoria
Coñecido como O Home das leis e o Organizador da vitoria, Santander foi Vicepresidente da Gran Colombia no período de 1819 a 1827 (Encargado do poder executivo) e Presidente da República da Nova Granada entre 1832 e 1837.
Santander construíu o primeiro sistema de educación pública de Colombia ó pular pola creación de escolas e universidades.
Economía do Canadá
A economía do Canadá é a 15ª do mundo en tamaño do PIB, medido con base na Paridade do poder de compra. O país é membro do NAFTA, acordo de libre comercio cos Estados Unidos e México, dende o 1 de xaneiro de 1994. O país é o principal fornecedor de enerxía dos Estados Unidos, incluíndo petróleo, gas natural, uranio e enerxía eléctrica.
O Calvario, Arcillá, Cospeito
O Calvario é un lugar da parroquia de Arcillá no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 15 habitantes (7 homes e 8 mulleres).
Inocentes
Inocentes é un telefilme español estreado por Telecinco cuxo principal argumento é o secuestro de tres adolescentes.
Centenera de Andaluz
Centenera de Andaluz é un concello español da provincia de Soria. A súa poboación é de 25 habitantes (INE 2012) e ocupa unha superficie de 19,87 km².
Inocentes
Sinopse
O telefilme relata a historia de tres adolescentes que nunca imaxinaron que na celebración dun simple aniversario serían secuestradas. No secuestro foron violadas, torturadas e finalmente asasinadas. Esta historia está baseada no Crime de Alcàsser acontecido en 1992.
Localización
A rodaxe da miniserie durou seis semanas e os seus principais escenarios están rodados nos concellos alacantinos de Benidorm, Altea e La Vila Joiosa, así como en Madrid e nas localidades de Aranjuez e Navalagamella.
Armour of God
Sinopse
Alan acode ó seu vello amigo Jackie cando unha seita de monxes malignos secuestra á súa moza. Só a poderán salvar atopando a Armadura de Deus antes que os monxes e Jackie coñece o paradoiro das pezas. Investigando, acaban na mansión dun nobre que posúe outra peza, pois a adquiriu recentemente nunha poxa. Atopar as outras pezas será a tarefa máis ardua, pois os dous compañeiros deberán superar a inimigos altamente adestrados no combate, e cargar coa caprichosa filla dun conde non formaba parte dos seus plans.
Pazo de Raxoi
O Pazo de Raxoi é un edificio civil de Santiago de Compostela de estilo neoclásico francés, sede da corporación municipal da cidade, aínda que ao longo da historia ten acollido outros organismos. O seu nome honra ao arcebispo Bartolomé de Raxoi, que foi impulsor principal da edificación, aínda que non o único.
Situación
Está localizado na parte occidental da praza do Obradoiro, que pecha por esa banda, fronte á fachada principal da catedral de Santiago. Á súa dereita sitúase o Colexio de San Xerome, que hoxe serve de sede do Reitorado da Universidade de Santiago; á esquerda do pazo érguese o Hospital Real dos Reis Católicos que dende 1954 é Parador Nacional. esquerda|miniatura|450px|Vista frontal.
Historia
O soar sobre o cal se ergue o Pazo de Raxoi, estaba ocupado anteriormente polos cárceres civil e o eclesiástico da cidade e máis un treito da muralla, que defendía a urbe pola parte de poñente. A dobre propiedade sobre o predio orixinou discordancias entre o Bispado e o Concello. Este presentou un proxecto en 1764, da autoría de Lucas Ferro Caaveiro, coa idea de radicar a Casa do Concello entre ambos os cárceres. Pola súa banda, o arcebispo, Bartolomé de Raxoi, tiña en mente colocar aí o Seminario denominado de Confesores e máis a residencia para os nenos do coro catedralicio, para o que presentaba un proxecto diferente, encargado a Andrés García de Quiñones. Porén, ademais da controversia entre os copropietarios, xurdiu unha terceira parte interesada, o Hospital Real, alegando que se atentaba contra a súa propiedade. O litixio conseguinte levou á intervención da Capitanía Xeneral de Galiza e mais da Real Cámara, resolvéndose o 13 de maio de 1767 que o futuro edificio albergase o Consistorio compostelán, o Seminario de Confesores e máis os cárceres, consonte ao proxecto do enxeñeiro Carlos Lemaur, segundo se propuxera pola devandita Capitanía Xeneral.
De acordo coa anterior resolución, o edificio foi construído segundo as trazas de Lemaur, sendo dirixidas as obras por frei Manuel de los Mártires, e como executores reais polos mestres Juan López Freire e Alberte Ricoy, e, segundo a inscrición que figura no friso do mesmo pazo, as obras tiveron lugar entre 1766 e 1772.
O pazo contribuíu a realzar a praza do Obradoiro, que carecía dun edificio digno nese lado, máxime cando había poucos anos que se rematara a nova fachada occidental da sé compostelá.
Descrición
miniatura|250px|[[Soportal|Soportais.]] O edificio correspóndese a un tipo palaciano francés desenvolvido por François Mansart, en último extremo asentado sobre modelos italianos: longa loggia porticada, con perpiaños almofadados, sobre o que se alzan os corpos correspondentes, e abrazados por unha orde colosal. A este patrón axustouse a fábrica compostelá. Sobre un plano rectangular, predomina a horizontalidade, cos case 90 m de lonxitude da fachada, apenas rota polos acroterios e frontóns do coroamento, que contrasta coa verticalidade da fachada catedralicia. No corpo inferior destaca o asoportalamento con vinte arcadas de medio punto nos lados e cinco alinteladas no centro. Sobre desta loggia desenvólvense dous corpos superiores, ambos abranguidos por columnas contiguas de orde xigante xónica, que se erixen, sobre pedestal apoiado no remate do pórtico. Entre esas columnas ábrense cincuenta ocos, de tipo porta en ambos os casos, pois por elas accédese ao balcón corrido que percorre toda a fachada no primeiro andar, e a unha varanda no segundo. Estes vans aseguran a luminosidade das estancias internas. miniatura|250px|Santiago Matamouros, de [[Xosé Ferreiro, na cima do frontón central.]] Coroa a construción un ático adornado cunha gran balaustrada. Nos laterais colocou o arquitecto senllos frontóns curvos, e no medio un frontón triangular, sostido por columnata pareada. Deste xeito reálzase esa parte central, que ademais avanza lixeiramente cara á praza, e cara á que reclama a atención, pois nela se sitúa a entrada principal. Mentres nos frontóns laterais se colocaron senllos escudos de Raxoi, no central sitúase un tímpano que desenvolve, en relevo, a batalla de Clavijo, na que segundo a lenda interveu o mesmo Santiago Apóstolo, epónimo da cidade, en auxilio dos cristiáns. Foi deseñado polo pintor galego Gregorio Ferro, e executado, en mármore, polos escultores Xosé Gambino e Xosé Ferreiro, ambos os dous tamén galegos. Este último foi ademais o autor do Santiago ecuestre que remata a cimeira do frontón. miniatura|250px|Vista lateral. A parte posterior da edificación é diferente, pois un abrupto corte de terreo e a proximidade da igrexa de San Frutuoso, impuña solucións diferentes. O corpo inferior, até a altura da praza do Obradoiro, destinouse a albergar os cárceres. Colocouse un amplo patio central, e proxectáronse dous corpos laterais prismáticos, seguindo as pautas da fachada, mais con total ausencia de elementos que rompesen a estereotomía da obra, a non ser os ocos e balaustrada superior.
A sinxeleza dos elementos arquitectónicos e a pureza de liñas, fan deste edificio un dos máis importantes de España en estilo neoclásico.
Influencias
O francés J. Sermet, foi o primeiro en sinalar, en 1950, que o pazo de Raxoi, podía estar inspirado no Capitole de Tolosa (1750-1760), obra de Cammás, e, máis tarde, o historiador da arte, o ferrolán Alfredo Vigo Trasancos, sinalou outras edificacións similares levantadas en Francia por esa mesma época, como a Mairie (Casa municipal) de Nancy, da autoría de M. Heré.
Usos
Desde a súa fundación foi casa consistorial e albergue dos confesores (linguaxeiros) que administraban penitencia aos peregrinos, e cárcere municipal (nos baixos da parte posterior). Até 1968 seguiu a servir como residencia de cóengos. Desde a transición democrática alberga a Presidencia da Xunta de Galiza. Dende 1991 é sede tamén do Consello da Cultura Galega.
O pazo de Raxoi na cultura popular
N' O lapis do carpinteiro, o escritor Manuel Rivas evoca a estadía dos represaliados, durante a sublevación militar de 1936, no cárcere do Pazo de Raxoi.
Elipsoide de referencia
250px|miniatura|Esfera achatada En xeodesia, un elipsoide de referencia é unha superficie definida matematicamente que aproxima o xeoide (forma da Terra) ou outro corpo planetario. Debido á súa relativa simplicidade, os elipsoides de referencia empréganse como a superficie preferida en que se representan as computacións da rede xeodésica e sobre a que se definen coordenadas como a latitude, a lonxitude e a elevación.
No contexto da estandarización das aplicacións xeográficas, un elipsoide xeodésico de referencia é un modelo matemático empregado como fundamento polas definicións de sistema de referencia espacial ou datum xeodésico.
Parámetros do elipsoide
En 1687 Isaac Newton pubicou os Principia, en que incluía unha demostración de que un fluído autogravitatorio que xira en equilibrio toma a forma dun elipsoide de revolución achatado, xerado por unha elipse que xira arredor do seu diámetro menor; unha figura que denominou esferoide achatado.
En xeofísica, xeodesia e áreas relacionadas, a palabra "elipsoide" emprégase para significar "elipsoide de revolución achatado", e a antiga expresión "esferoide achatado" apenas se utiliza. Para corpos que non poden aproximarse ben por un elipsoide de revolución emprégase un elipsoide triaxial ou escaleno.
A forma dun elipsoide de revolución determínase mediante os parámetros dunha elipse. O semieixe maior da elipse, a, convértese no raio ecuatorial do elipsoide; o semieixe menor da elipse, b, tómase como a distancia dende o centro a cada polo. Estas dúas lonxitudes especifican completamente a forma do elipsoide.
Non obstante, en publicacións sobre xeodesia, é habitual especificar o semieixe maior (raio ecuatorial) a e o achatamento f, definido como Así, f é a cantidade de achatamento de cada polo en relación ao raio no ecuador. Isto tamén se expresa como unha fracción 1/m; m = 1/f, falándose entón de "achatamento inverso". En xeodesia empréganse moitos outros parámetros da elipse, mais todos eles poden relacionarse cun ou con dous do conxunto a, b e f.
No pasado empregáronse moitos elipsoides diferentes con valores distintos de a e b, ademais de diferentes posicións do centro e diferentes orientacións dos eixes en relación á Terra sólida. Dende finais do século XX, as mellores medidas dos satélites orbitais proporcionaron determinacións moi exactas do centro de masa da Terra e do seu eixe de revolución e estes parámetros foron adoptados en todos os elipsoides de referencia modernos.
O elipsodie WGS-84, empregado para cartografía e navegación por satélite ten un valor de f próximo a 1/300 (máis exactamente, 1/298,257223563, por definición), correspondente á diferenza entre os semieixes maior e menor de aproximadamente 21 km (máis precisamente 21,3846858 km). En comparación, a Lúa é aínda menos elipsoidal, cun achatamento de menos de 1/825, mentres que Xúpiter é visiblemente achatado con 1/15 e un dos satélites triaxiais de Saturno, Telesto, é enormemente achatado, con f entre 1/3 e 1/2, o que significa que o diámetro polar mide entre un 50% e un 67% do ecuatorial.
Coordenadas
Un uso principal dos elipsoides de referencia é servir de base para un sistema de coordenadas formado por latitude (norte/sur), lonxitude (leste/oeste) e altura elipsoidal.
Para este propósito precísase identificar un meridiano cero, que na Terra é o meridiano primario. Para outros corpos adoita referenciarse empregando unha superficie fixada, como en Marte, co meridiano que pasa polo cráter Airy-0. É posible definir diferentes sistemas de coordenadas sobre o mesmo elipsoide de referencia.
A lonxitude mide o ángulo entre o meridiano cero e o punto medido. Por convenio, na Terra, a Lúa e o Sol exprésase en graos entre −180° e +180°. Para outros corpos emprégase un rango entre 0° e 360°.
A latitude mide o próximo aos polos ou ao ecuador se atopa un punto situado nun meridiano, e represéntase un ángulo de −90° a +90°, onde 0° é o ecuador. A latitude xeodésica ou común é o ángulo entre o plano ecuatorial e a liña normal ao elipsoide de referencia. Dependendo do achatamento, pode ser significativamente diferente da latitude xeocéntrica (xeográfica), que é o ángulo entre o plano ecuatorial e unha liña dende o centro do elipsoide. Para corpos non terrestres empréganse as expresións planetográfico e planetacéntrico.
As coordenadas dun punto xeodésico adoita indicarse como latitude xeodésica ϕ e lonxitude λ, e a altura elipsoidal h do punto sobre ou baixo o elipsoide de referencia pola normal. Se se dan estas coordenadas, pódense medir as coordenadas rectangulares xeocéntricas como segue:
onde e a e b son os raios ecuatorial (semieixe maior) e polar (semieixe menor), respectivamente. N é o raio de curvatura na vertical''.
Pola contra, extraer φ, λ e h das coordenadas rectangulares adoitan requirir iteracións. Un método directo dáse nunha publicación da OSGB publication e noutras páxinas web.
Elipsoides terrestres históricos
miniatura|Raio ecuatorial (a), polar (b) e medio da Terra definidos na revisión de 1984 do [[sistema xeodésico mundial (non a escala)]] Actualmente, o elipsoide de referencia usado máis habitualmente, e o que se emprega no contexto do sistema de posicionamento global é o definido pola WGS 84.
Os elipsoides de referencia tradicionais ou ''datums xeodésicos están definidos rexionalmente e polo tanto non son xeocéntricos, como pode ser o ED50. Os datums xeodésicos modernos establécense coa axuda do GPS e polo tanto son xeocéntricos.
Outros corpos celestes
Os elipsoides de referencia tamén son útiles para cartografar a xeodesia doutros corpos planetarios como planetas, satélites, asteroides e núcleos de cometas. Algúns corpos ben observados como a Lúa e Marte agora teñen elipsoides de referencia bastante precisos.
Para corpos case esféricos con superfice ríxida, como os planetas rochosos e moitos satélites, os elipsoides de referencia defínense en termos do eixe de rotación e a altura media excluída a atmosfera. Marte realmente ten forma de ovo, en que os raios polares norte e sur difiren en aproximadamente 6 km, aínda que esta diferenza é peqeuena abondo para que o raio polar medio se empregue para definir o seu elipsoide. A Lúa é efectivamente esférica, sen apenas protuberancia no seu ecuador. Onde é posible, emprégase unha superficie observable cando se define un meridiano de referencia.
Para os planetas gasosos como Xúpiter, escóllese unha superficie efectiva para un elipsoide como a fronteira de igual presión de un bar. Posto que non hai elementos permanentes, a escolla dun meridiano primario realízase segundo regras matemáticas.
Os satélites pequenos, os asteroides e os núcleos dos cometas teñen frecuentemente formas irregulares. Para algúns, como Ío, axústase mellor un elipsoide escaleno (triaxial) que un esferoide achatado. Para corpos altamente irregulares, o concepto de elipsoide de referencia pode non ser un valor útil, polo que ás veces se emprega unha referencia esférica. Mesmo isto pode ser problemático para corpos non convexos como Eros, en que a latitude e a lonxitude non se identifican unicamente como unha localización singular.
Nadela, San Xoán de Pena, Lugo
Nadela é un lugar da parroquia do San Xoán de Pena, no concello de Lugo. Tiña 68 habitantes no ano 2021 segundo datos do IGE, dos cales 26 eran homes e 42 mulleres.
Situado a 7 km da capital, Lugo, é coñecido por ser un nó de comunicacións, coa confluencia da autovía A-6, a N-VI (LU-11), o corredor CG-2.2 a Sarria e Monforte de Lemos e a antiga C-546.
Angrois, Sar, Santiago de Compostela
miniatura|Castro de Angrois. Angrois é un barrio de Sar, situada ao leste do concello de Santiago de Compostela.
Etimoloxía
O topónimo aparece por vez primeira nun documento de 1147 como Angroy, Dieter Kremer propuxo que fora adaptado do termo angrox. A aparición do mesmo termo angrois en francés (co significado de cuña, recuncho e o tecnicismo pequena cuña dentro do ollo do martelo para asegurar a empuñadura), o arredado enclave da aldea e a súa proximidade ó Camiño de Santiago suxire a hipótese dun estranxeirismo importado polos peregrinos galos. Con todo, María Fernández López sostén a tese de Aníbal Otero de que o nome deriva do latín scrobis (foso, burato), relacionando deste xeito Angrois co seu castro, referíndose ao número de fosos defensivos cos que contaba.
Por outra banda, na Carta prehistórica de Santiago Angrois vincúlase co nome da etnia dos ambróns.
Nos dicionarios toponímicos galegos Angrois non ten significado, pero o nome levou á formación de frases e expresións sobre un presunto pobo imaxinario de persoas rudas. Así, Eladio Rodríguez González, no seu Diccionario enciclopédico gallego-castellano, cita como exemplos as expresións ¿coidas que son de Angrois? (pensas que eu son parvo?), non veño de Angrois (eu non son un inocente), parece que vés de Angrois (o abobado ou falto de comprensión) e seica somos de Angrois, ou que? (tómasme por torpe?), todas elas, curiosamente, amplamente utilizadas na bisbarra de Ribadeo, moi lonxe da aldea de Santiago.
A raíz do comportamento solidario dos veciños de Angrois tralo accidente do Alvia en 2013, amplamente recoñecido polos medios de comunicación social e as institucións, Ferro Ruibal propuxo un cambio do significado semántico da expresión Ser de Angrois e paralelas, que agora adopta o valor de xente solidaria, xenerosa, comprometida na axuda a quen a necesita.
Xeografía
miniatura|Vista do Val do Ulla dende o monte do Castro. miniatura|190px|Fraga de arboredo autóctono. Angrois é adxacente ás parroquias do Castiñeiriño, Santa Lucía, O Eixo, Marrozos e San Martiño de Aríns. A aldea está encravada no oco do val que atravesa o seu río, do mesmo nome, que se conecta ao de Aríns en Santa Lucía.
A vila está rodeada de montes (Viso, Gaiás, Estivadiña, Penalada, O Castro), dándolle moitos regatos, nacentes, fontes e vexetación. Abundan nas ladeiras fragas de árbores autóctonas (carballos, castiñeiros, bidueiros, ameneiros), esenciais para a subsistencia e economía no pasado. Moitas delas foron substituídas por eucaliptais, máis rendíbeis. A flora está composta principalmente de uzais e toxais, revestindo de amarelo as terras non cultivadas. Estas fragas escondían unha rica fauna (coellos, lebres, teixos, raposos, xabarís etc.) e aínda serven como refuxio para pegas, merlos e parellas de miñatos. Aínda hoxe a caza e a pesca son moi practicadas polos veciños de Angrois.
Ao redor da aldea, aproveitando chairas baixas, o home foi roubando pequenos anacos ao bosque para cultivo, onde aínda sobreviven os campos de millo, patacas e grelos.
Historia
miniatura|Colexiata de Santa María a Real do Sar. A orixe de Angrois atópase na prehistoria, como o evidencian os vestixios arqueolóxicos que permanecen no Monte do Castro e nas murallas que foron encontradas en 2008 para a construción do ferrocarril Galicia-Madrid de alta velocidade. O Monte do Castro é un promontorio estratéxico dende o cal se domina todo o val do río Ulla, o Pico Sacro, ao leste, e as chairas onde hoxe está Compostela, ao oeste, polo tanto dotado das características de vixilancia e defensa dos castros galegos. Pouco se sabe sobre estes primeiros colonos, mesmo aínda segue viva entre os estudosos atribuírlles a súa etnia. En calquera caso, foran celtas ou ambróns vivirían a partir dos recursos que a natureza lles prestaba, que, no caso de Angrois, non eran poucos (caza, pesca, recolección de froitos silvestres). miniatura|Angrois, Ruta da Prata O seguinte vestixio de poboación é a calzada romana de Sar, cuxo treito preservado (e restaurado en 2010) vai dende o Camiño Real de Angrois ata a ponte románica de tres arcos que cruza o río Sar, xunto á colexiata de Santa María a Real do Sar. O seu primitivo mosteiro agostiño remóntase ao século XII, no momento da loita contra os musulmáns. A presenza e participación da Orde de Santo Agostiño na promoción da Ruta Xacobea está subliñada e documentada, e este de Sar, o seu primeiro mosteiro galego, tivo encomendada a asistencia aos peregrinos que chegaban a Compostela pola Ruta da Prata, que atravesa Angrois dun lado a outro. Esta ruta, que une a península do sur ao norte, comezou a ser percorrida a partir do Século IX, como forma de fuga ou de peregrinación para os cristiáns que vivían en territorio musulmán (polo que tamén é coñecida co nome de Camiño Mozárabe de Santiago).
O mosteiro agostiño de Sar foi xenerosamente apoiado por doazóns, exencións, privilexios reais e anexións de cenobios rurais, dominando todo o territorio ao leste de Compostela, dende o río Sar ata máis alá do Pico Sacro. Así naceu a vila de Angrois, as súas primeiras casas medievais, ao pé do Camiño de Santiago, onde as persoas reciben a protección do convento a cambio do pago do décimo de todo o que producen e gañan. Os peregrinos, despois da longa marcha, queren catre, pan, sandalias e ferraduras novas para os seus cabalos, polo que a economía da aldea prospera rápido e necesítanse máis terras para sementar trigo e centeo, atopar pastos para o gando e abrir tendas de artesáns. Grazas ao éxito do Camiño Xacobeo e á súa proximidade con Santiago, Angrois desenvolveuse, alcanzando o seu pico entre os séculos XVI e XVIII. A aldea é mencionada no famoso libro de cabalería Amadís de Gaula referíndose á coraxe dos seus habitantes. A finais do século XVIII son datadas (nos escritos preservados e nos linteis esculpidos), algunhas das súas casas de pedra de coidada fábrica de cantaría.
miniatura|Gravado na lumieira, año de 1792. A proximidade á cidade e á Catedral permite aos seus habitantes, totalmente dedicados á agricultura, gandería e artesanía, obter grandes beneficios no mercado de Compostela, necesitado de pan, carne, leite, queixo, patacas, legumes e outros vexetais para alimentar tanto aos peregrinos como aos veciños, que tamén reivindican zocos, saias e ferramentas, cando non carpinteiros, albaneis e bos canteiros.
As desamortizacións de Madoz e Mendizábal a comezos do século XIX desvinculan Angrois e as súas terras da colexiata do Sar e o clero, sacando as súas propiedades a pública poxa, o que leva á clase campesiña á decadencia e á opresión, dando orixe á chamada obriga, unha peculiar sindicación voluntaria que durou ata o final do século XX.
miniatura|190px|Angrois, minifundios. Angrois non foi incluída nos plans de concentración parcelaria, polo que o minifundio seguiu perdurando. A improdutividade económica levou ao abandono e á agonía das leiras ao longo da segunda metade do século XX, así como a conflitos sociais polas extremas das terras. En relación á gandería, a implantación das cotas leiteiras pola Unión Europea foi pechando as cortes. Imperceptiblemente foi producíndose unha transformación social da súa poboación e hábitat, trocando o tractor polo camión de obras, o xugo pola vasoira nunha casa estraña. Só pequenas hortas preto da aldea aínda están a ser traballadas no propio beneficio e para o lecer. Durante as últimas tres décadas Angrois foi, como moitas outras áreas urbanas periféricas, un lugar dormitorio. Con todo, a actual crise económica e o desemprego masivo xerado no sector servizos está provocando un retorno ao pasado. .
A paisaxe e a orografía de Angrois tamén sufriron cambios e transformacións visibles a partir dos anos cincuenta en diante. Nesa década RENFE constrúe a liña ferroviaria Ourense-Santiago, acceso á estación de Santiago de Compostela, para a que expropia e desmantela terras da aldea separándoa en dúas partes comunicadas só por unha pequena ponte. A finais dos anos setenta constrúese a AP-9 (Autoestrada do Atlántico), principal eixe de comunicación entre o norte e o sur de Galicia. O treito Santiago-norte/Santiago-sur foi aberto en 1988, sendo necesario para a súa construción o levantamento do Viaduto de Angrois, que, cunha lonxitude de aproximadamente un quilómetro, salva e transforma o seu val enteiro. Está planificada a súa expansión para cinco pistas en cada sentido. Estas obras desenvolvéronse o longo do 2018. O 11 de xaneiro de 2001, tras dez anos de construción, foi inaugurada no Monte Gaiás, ao norte de Angrois, a Cidade da Cultura, singular complexo arquitectónico contemporáneo, deseñado polo norteamericano Peter Eisenman que requiriu novas expropiacións de terras e domina a cara norte da paisaxe. No 2018 constrúese ó acceso dende a AP-9 ó complexo. Finalmente, entre 2007 e 2012 son realizadas as obras do tren de alta velocidade Madrid-Galicia, sección de acceso á estación de Santiago de Compostela. O impacto da infraestrutura na aldea de Angrois foi grande, acometéndose a demolición da antiga ponte, casas, terreos, bosques etc. Ao leste, para salvar o cumio de Aríns, construíuse o chamado túnel de Compostela. A aldea estivo case tres anos dividida en dous, ata que Adif, a finais de 2011, abriu a nova ponte sobre a Vía da Prata. As demandas dos veciños e das asociacións de barrio (Sar, Castiñeiriño, Conxo) para soterrar a vía non foron tidas en conta pola administración, polo que lonxe de ser unha mellora para Angrois, a nova liña ferroviaria ocasionou unha considerable deterioración estrutural, especialmente nas súas estradas, e social, xa que divide a aldea en dúas áreas remotas separadas por un declive de profundidade. O 12 de outono de 2012 constituíuse a "Asociación de Veciños de Angrois"
Accidente ferroviario
O 24 de xullo de 2013 no lugar de Angrois, tivo lugar o accidente de tren máis grave da historia de Galicia, con 81 vítimas mortais e 140 feridas, e o segundo máis grave da historia de España despois do de Torre del Bierzo, que tamén facía ruta dende a meseta ata Galicia. As 20:41 horas, un tren Alvia operado por Renfe con dirección Ferrol e procedente de Madrid-Chamartín, que transportaba 218 pasaxeiros, descarrilou á altura da ponte da Vía da Prata. Circulaba a 190 km/h nunha zona limitada a 80. A pesar do terrible suceso os veciños do barrio de Angrois demostraron o seu valor e solidariedade arriscando as súas propias vidas para axudar as vítimas do accidente converténdose nuns auténticos heroes recoñecidos en todo o mundo. Entre os numerosos recoñecementos, foilles concedida a "Real Orden do Mérito Civil", a "Medalla de Ouro da Cidade de Santiago" e a "Medalla de Ouro de San Fernando". , e mesmo se pediu que lle fose outorgado o Premio Príncipe de Asturias da Concordia de 2014
Arquitectura e urbanismo
Angrois mantén moitas casas de arquitectura tradicional galega, algunhas delas construídas nos séculos XVII e XVIII. Son casas acondicionadas ó clima e ás necesidades da agricultura e gandería. As vivendas están construídas con sólidos muros de pedra e barro de case un metro de ancho, reservándose a pedra tallada en granito para portas e ventás. A estrutura típica é de dous andares. miniatura|Cabazo restaurado. Na parte de atrás da vivenda está a horta, onde non falta o hórreo, todo de madeira (cabazo) ou mixto (granito máis madeira de castiñeiro), esencial para secar e conservar o millo. A horta da casa foi, e aínda é, unha fonte de recursos para a economía doméstica e tamén un espazo recreativo. As antigas casas da aldea están pegadas unhas a outras, formando así un núcleo compacto no cal entrelázanse rúas e corredoiras. As rúas antigas de Angrois son estreitas, a medida dun carro de bois. Estaban totalmente emparradas, apoiando as viñas en estruturas de madeira e arame entre as casas enfrontadas. Aínda se conservan moitas destas vides altas, pero outras foron desaparecendo xa que poucos fan viño e augardente, ou por impedir o paso de tractores e vehículos.
Das moitas que había, consérvanse varias fontes e nacentes, entre elas a Fonte do Cancelo, de granito e tubo de ferro forxado, que nunca seca, e a Fonte da Cagalla, a cuxas augas atribúen propiedades de cura para os ollos.
A ermida de Santa Lucía, patroa da vista e dos cegos, está moi preto da aldea.
Angrois tamén conta á beira do seu río cun muíño, construído entre varias familias que facían quendas no seu uso.
Celebracións, tradicións e costumes
As festas de Angrois están ligadas á cultura agrícola, gandeira e a tradición cristiá. Como en toda España, cada 15 de agosto Angrois celebra a Asunción da Virxe participando na liturxia da colexiata do Sar, acompañada por bailes e música tradicional galega, danza e feira. O 13 de decembro, Santa Lucía, os veciños de Angrois van camiñando ata súa ermida, situada na ribeira do río Arins, e prestan homenaxe a mártir en romaría, ofrenda de candeas, lavado de ollos na fonte e poxa para levar unha réplica da imaxe para a súa casa, onde permanece durante seis meses. Na celebración non faltan mulleres e homes vestidos cos traxes tradicionais galegos, danzas ao son de gaitas e tambores. É típica a venda de rosquillas.
Ademais, Angrois ten a súa propia festa, na honra de San Antonio, santo patrón dos animais, que tivo a súa orixe na obriga e agora organiza a comisión de festas da aldea cada primeiro domingo de xullo. Ao non contar con ningunha igrexa ou capela, o sacerdote de Sar sobe para o campo da festa de Angrois, onde celébrase a misa e antigamente bendicíanse os animais. Antes da eucaristía, unha banda de música percorre todas as rúas decoradas con bandeiras e luces e tíranse foguetes. O mediodía non faltan cancións e bailes tradicionais (muiñeira, pandeirada, alalás) e sesión vermú con orquestra. A tarde está dedicada aos nenos, con xogos e atraccións. A noite péchase co baile animado por outra orquestra e fogos de artificio. miniatura|Entroido, traxes de época.
O entroido de Angrois ten orixes medievais. Eran a maneira de fuxir por uns días da ríxida moral cristiá do agostiño priorado de Sar. Desde entón, sobreviviron, aínda durante a ditadura de Francisco Franco, parando só uns anos por falta de medios. Curiosamente, a súa celebración está máis ligada a bisbarra do Ulla que a de Santiago, pois ao igual quen aquela en Angrois son os Xenerais os protagonistas. Parece que este ritual vén da Guerra da Independencia, cando soldados franceses loitaron por estas terras. Outros investigadores, polas ricas vestimentas dos Xenerais e os seus cabalos, fixan a súa orixe nas guerras carlistas. Estes días, as rúas da aldea se enchen dun grupo heteroxéneo enmascarado, liderado por Os Correos e seguido polos Xenerais montando cabalos engalanados. Paran en cada porta, onde o coro, vestido con traxes tradicionais canta cancións sarcásticas, acompañado polos músicos da parándoa. A continuación, os Xenerais dan as Vivas ao xefe da familia e un membro da comisión recolle a doazón desa casa. Despois da xira da aldea, continúa a festa cos altos ou atranques, enfrontamento dialéctico entre dous Xenerais de lados opostos que vai subindo de ton, sempre en clave xocosa, ata rematar facendo a paz e exaltado a amizade. Os Xenerais, seis ou oito, destacan polos seus traxes vistosos, chaquetas con bordados, bandas cruzadas galegas ou españolas, medallas, faixa e espada. Na súa cabeza levan un amplo sombreiro con longas plumas de pavón. Os seus cabalos portan un espello na testa e son adornados con plumas.
Lei de Punto Final
miniatura|dereita|200px|Convocatoria dunha [[manifestación contra a Lei de Punto Final.]]A Lei 23.492, chamada Lei de Punto Final, foi promulgada na Arxentina o 24 de decembro de 1986 durante a presidencia de Raúl Alfonsín, establecendo a paralización dos procesos xudiciais contra os autores das detencións ilegais, torturas e asasinatos que tiveron lugar na etapa de ditadura militar, que comezou co golpe de estado.
A lei, que sancionaba a impunidade dos militares pola desaparición de 30.000 persoas, foi obxecto dunha viva polémica tanto daquela como despois.
Contido
O seu texto é moi curto, con soamente sete artigos; ditaba o fin da investigación e persecución dos acusados de violencia política durante a ditadura, ata a restauración do réxime democrático o 10 de decembro de 1983. Nun dos seus parágrafos indicaba literalmente: "extinguirase a acción penal contra toda persoa que cometese delitos vinculados á instauración de formas violentas de acción política ata o 10 de decembro de 1983."
O artigo nº 5 exceptuaba a aplicación da lei en casos de falsificación de identidade e desaparición de menores. Este caso ocorrera como secuestro de bebés, fillos de prisioneiras políticas destinadas a desaparecer, que eran polo xeral adoptados por militares, que borraban as pegadas da verdadeira identidade dos bebés.
Finalidade
Durante eses anos a democracia estaba permanentemente ameazada por sectores das Forzas Armadas que se negaban a aceptar o axuizamento por violacións aos dereitos humanos durante o réxime militar anterior. Para intentar manter baixo control o descontento nas Forzas Armadas, en 1986 o Congreso sancionou a Lei de Punto Final impoñendo un prazo de 60 días para procesar aos acusados de delitos de lesa humanidade cometidos durante o goberno militar.
Aínda así, a lei non foi abondo para os contentar, e na Semana Santa de 1987 produciuse unha rebelión militar chamada dos carapintadas.
É de notar que, case ao mesmo tempo, se promulgaba no Uruguai a "Lei de Caducidade", así como xa existía en Chile a "lei de amnistía".
Aprobación e revogación
Despois de soamente 3 semanas de debate, e a pesar de que catro días antes, o 19 de decembro, unhas 100.000 persoas protagonizasen unha marcha esixindo que o proxecto non fose aprobado, a lei foi aprobada o 24 de decembro do 1986. Na Cámara dos Deputados o resultado da votación foi de 114 a favor, 17 en contra e 2 abstencións; no Senado, 25 votaron a favor e 10 en contra.
Tanto esta lei como a posterior Lei de Obediencia Debida foron fortemente cuestionadas por parte das organizacións de dereitos humanos, o movemento estudantil, e as forzas políticas progresistas.
A lei, xunto coa súa complementaria, a de Obediencia debida, foron consideradas nulas polo Congreso Nacional en 2003, e finalmente declaradas nulas pola Corte Suprema de Xustiza, por ser inconstitucionais, o 14 de xuño de 2005.e finalmente declaradas nulas pola Corte Suprema de Xustiza, por ser inconstitucionais, o 14 de xuño de 2005. Isto permitiu que se reabrisen os casos relacionados con crimes contra a humanidade. O primeiro de tales casos, no que estaba implicado Miguel Etchecolatz, antigo vice-comandante da Policía Provincial de Buenos Aires, finalizou en setembro do 2006, sentando xurisprudencia ao recoñecer que o terrorismo de estado da ditadura era unha forma de xenocidio.
Galería de imaxes de Portomarín
Galería de imaxes do concello de Portomarín na provincia de Lugo.
Substancia (filosofía)
A substancia, contemplada dende a filosofía ou a metafísica, é a realidade permanente que serve de substrato ós atributos que cambian. É pois o que queda por baixo das aparencias, sen cambio, e que se opón ós accidentes variables, isto é, as calidades continxentes. O termo vén do latín substare, manterse debaixo; de substantia, o que está debaixo, o soporte.
Primeiro sentido
A substancia está concibida como existente per se, pois, do contrario, sería un atributo doutro ser e substancia só nun sentido relativo.
O anterior descobre a cuestión de saber cales son os seres que están sen o apoio doutro, que son entón substancia en sentido íntimo e absoluto. Só Deus é esta substancia independente, segundo Descartes e Spinoza, por pór dous exemplos.
O home como substancia
Do anteriormente dito dedúcense os diversos xeitos de concibir o home :
No primeiro caso, o home pode ser tido por ser libre, un "imperio" aínda que subsista coa axuda divina; en desquite, no segundo caso, o home en tanto que modificación dunha substancia total está determinado polas leis daquel (ben un deus inmanente ou a natureza).
Substancias e coñecemento
A natureza preséntanos de ordinario formas identificables: unha folla, unha tea de araña. Pero tamén se atopan elementos menos familiares: resina, cinza, arxila, así como as diversas materias que produce o corpo. Privadas de forma propia, estas materias escápansenos materialmente, así como dun certo xeito, tamén conceptualmente. Trátase de substancias.
Consideremos por exemplo un ovo. Se se nos cae das mans, estala, perde a súa cohesión natural. Dun futuro volátil, pasamos a estar en presenza de dúas substancias inesperadas, diferentes entre si e que se interpenetran sen mesturarse, rodeando os fragmentos da casca. En que se transformou a futura ave?
Cientificamente, fálase entón de substancia nun contexto de ignorancia.
O primeiro papel do químico ou do físico é facer retroceder a ignorancia procendendo á identificación e caracterización de toda substancia de calquera orixe. Os seus métodos e útiles permítenlle facelo ou contornar os límites dos sentidos e da experiencia común: procede a unha análise. Despois, os seus coñecementos permitiránlle proceder á síntese, incluso de substancias non naturais, ás que nomeará como produtos artificiais ou de síntese.
Se a análise, a identificación, é frutífera, o químico recorre a un termo representativo do coñecemento da materia: "isto" é ferro, "isto" é un metal, un cristal, un polímero... Mais, se a análise revela unha mestura, é remiso a asignarlle o termo 'substancia': o radio é un elemento radioactivo, pero un mineral de radio é unha substancia, ou aínda o leite é unha substancia alimentaria de orixe animal etc. O ovo aparécelle así como constituído por dous corpos - un orgánico e un mineral - (a albumina da clara e a casca calcárea e dunha substancia complexa (a xema) que se lle asigna á bioquímica para a súa clasificación.
Manuel Paz
O nome Manuel Paz pode referirse a:
O Campo, Arcillá, Cospeito
O Campo é un lugar da parroquia de Arcillá no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá.
Nadela
O topónimo galego Nadela pode referirse a:
Columnas galegas
Denomínase columnas galegas unha parte do exército franquista e xerme do "corpo do Exército de Galicia", división orgánica do "Exército do Norte" durante a Guerra Civil española.
Historia e características
A primeira columna galega foi creada o 28 de xullo de 1936 en Lugo co obxectivo de penetrar en Asturias para axudar as tropas sublevadas en Xixón e logo desmontar o asedio republicano a Oviedo. Esta columna estivo ao mando do comandante José de Ceano Vivas, xefe da gornición de Ourense, que partiu desde Lugo con máis de 1.000 homes, divididos en 6 columnas (tres de fusileiros, unha de metralladoras, unha de gardas de asalto e outra de voluntarios), acompañadas dunha sección de morteiros e unha batería de artillería de montaña. Cando o Comandante Ceano foi ferido, foi substituído polo Tenente Coronel Jesús Teijeiro Pérez.
A segunda columna formouse en Lugo o 1 de agosto, ao mando do comandante Marcelino López Pita. No seu avance tivo que ir por outro camiño ao ser a súa ruta cortada pola voadura dunha ponte, e tomar o control da zona mineira de Ponferrada para así atacar desde o sur.
Corporación
Unha corporación ou sociedade corporativa é unha entidade xurídica que consiste nun grupo de persoas que formaron unha asociación con propósitos comerciais ou sen fins de lucro. Esta asociación formal, recoñecida como persoa xurídica e amparada polo dereito de sociedades, conta cos seus propios privilexios e responsabilidades distintos a aqueles dos seus membros (persoas naturais). Unha corporación pode ser un concello, unha universidade, unha igrexa, unha ONG, unha empresa, un gremio, un sindicato ou outro tipo de persoa colectiva. Na práctica moderna, por contaminación do uso en inglés da palabra corporation moitas persoas utilizan a palabra "corporación" para referirse a unha entidade comercial establecida de acordo ao marco legal.
Columnas galegas
Historia e características
A terceira columna creouse o 4 de agosto, ao mando do comandante Ollo, co obxectivo de reforzar a segunda columna en Ponferrada, co fin de tomar Asturias desde a costa e o sur pero debido á resistencia republicana tiveron que se unir a segunda columna á primeira o 7 de agosto. Debido á tardanza, o xeneral Mola destituíu ao xeneral Bosch, que desde Galicia coordinaba os ataques das columnas, tomou seu lugar o coronel Martín Alonso. Debido a que os sublevados remataron por renderse ante o asedio republicano a Xixón, os obxectivos das columnas pasaron a ser o de destruír o asedio republicano a Oviedo, contactando a 1º e 3º columnas e iniciando o ataque ás milicias que asediaban Oviedo, conseguindo enlazar o 16 de outubro coas tropas sublevadas da capital e desmontar o sitio á cidade, que quedou conectada a territorio sublevado de Galicia a través dun estreito corredor.
Corporación
Xeneralidades
Dentro do marco oficial, unha corporación, ou baixo certos ordenamentos xurídicos unha compañía, é unha persoa xurídica e artificial, con ou sen socios ou accionistas, quen poden ser persoas, coalicións de empresas, outras corporacións ou outras persoas xurídicas.
Columnas galegas
Historia e características
Durante os combates os soldados galegos tiveron a ocorrencia de vestiren insignias téxtiles simulando peixes e mariscos, recibindo o alcume de "mariscos", tendo máis éxito o emblema dun cangrexo vermello.
Corporación
Xeneralidades
Cando non existen accionistas, unha corporación pode ser unha "corporación sen accións" ou unha "corporación de socios".
En calquera categoría, comprende un colectivo de individuos con diferentes estados legais e con privilexios especiais non concedidos a negocios unipersonales ou outros grupos de individuos. A lei do Estado na cal unha corporación opera (de ser diferente do Estado no que foi formada) xeralmente regulará as súas actividades.
Certos ordenamentos xurídicos non permiten o uso da palabra "compañía" por si soa para denotar o estado corporativo, xa que compañía pode referirse a unha asociación ou a un propietario único.
Uzņēmums
Menchu Lamas
Carmen Lamas Pérez, coñecida como Menchu Lamas, nada en Vigo o 7 de xullo de 1954, é unha pintora galega.