cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aconceyamientu de Xuristes pol Asturianu
Observatorio de dereitos lingüísticos (ODLL)
Realizan tamén un labor pedagóxico no que se invoca ó coñecemento e difusión dos dereitos lingüísticos que lles corresponden ós falantes, a entender o dereito que teñen os cidadáns asturianos sobre a súa propia lingua e a desenvolverse con normalidade na súa vida cotiá.
Traballa ademais, de maneira proactiva para que as empresas, asociacións, organizacións e institucións superiores da sociedade asturiana, utilicen a lingua propia, favorecendo desta maneira a súa normalización social, como na Reclamación ante a empresa Tee Atlas Map Insight (empresa encargada de ilustrar mapas en Google Maps).
El Escaliu
O Concello de Estudos Xurídicos El Escaliu toma o seu nome dunha vella institución xurídica asturiana documentada xa dende o século IX que consistía no desbrave e cultivo da terra deserta. El Escaliu constituíuse como un dos Grupos de Traballo da Reunión de Xuristas polo Asturiano e dende el, quere achegarse á realidade asturiana dende unha perspectiva xurídica, coa vista posta no futuro. El Escaliu é un lugar de estudo e encontro no que se achegan reflexións, propostas e iniciativas no eido xurídico, un lugar para amosar ideas e a concreción de actuacións a pequena escala que, en consonancia coas posibilidades do AXA, sexan quen cambie as realidades concretas.
O estudo, divulgación e investigación dos recursos xurídicos de Asturias, comprendendo:
Galería de imaxes da praia da Lanzada, O Grove
A praia da Lanzada está situada nos concellos do Grove e de Sanxenxo
Singapur nos Xogos Olímpicos
Singapur participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos en 1948, cando se estabeleceu como unha Colonia da Coroa separada das outras Colonias do Estreito, arredor de tres meses antes do comezo dos Xogos Olímpicos de 1948. Continuou enviando deportistas até os 1964, cando Singapur formou parte de Malaisia e se integrou no seu equipo olímpico. Logo da completa independencia de Singapur en 1965, o país continuou a participar en tódalas edicións seguintes dos Xogos, agás en 1980 cando o país participou nun boicot liderado polos Estados Unidos. Singapur fixo o seu debut nos Xogos Olímpicos de Inverno en 2018, cando o patinador Cheyenne Goh competiu na proba de patinaxe de velocidade sobre pista curta.
Kayangel
Kayangel é o nome de tres lugares de Palau:
Ácido domoico
O ácido domoico é a neurotoxina causante da ASP (amnesic shellfish poisoning, envelenemento por marisco amnésico), asociado con certas floracións de algas tóxicas. Trátase dun aminoácido heterocíclico análogo do ácido kaínico.
Distribución
En 1958, illouse o ácido domoico por primeira vez da alga vermella (Chondria armata ), chamada no Xapón "doumoi" ou "hanayanagi". Esta alga utilízase a baixas doses como anthelmíntico en certas partes do Xapón. Producen tamén ácido domoico algunhas diatomeas do xénero Pseudo-nitzschia e algunhas cepas da diatomea Nitzschia navis-varingica.
A especie de diatomea Pseudo-nitzschia multiseries perde a maioría da súa capacidade de producir ácido domoico cando se cultiva axenicamente (soa). Con todo, a produción de ácido domoico recupérase cando se introducen bacterias (que crecían xunto coa diatomea no cultivo orixinal) no cultivo axénico, o que indica unha asociación entre as bacterias e a produción de ácido domoico nesta especie de diatomea. Outros factores que afectan á biosíntese de ácido domoico foron revisadas por Bates e Trainer (2006), Trainer et al. (2008), Lelong et al. (2012) e Trainer et al. (2012).
A frecuencia crecente e a extensión xeográfica con que se producen as floracións de algas tóxicas ao longo das zonas costeiras poboadas atribúese xeralmente ás actividades humanas.
Química
O ácido domoico é un análogo estrutural do ácido kaínico e da prolina. O ácido domoico leva unha cadea lateral octadienoica no C4. Outros compostos relacionados (con estruturas derivadas do ácido kaínico) son as domoilactonas, os ácidos acromélicos e os ácidos isodomoicos. O ácido domoico puro preséntase con forma de agullas cristalizadas. É soluble en auga, ácidos minerais diluídos, e solucións de álcalis, e só lixeiramente soluble en metanol e etanol e insoluble en solventes apolares (petróleo, benceno, éter). O ácido domoico non se neutraliza ao cociñar os alimentos. Os aspectos xerais da química do ácido domoico, incluíndo os seus isómeros e a súa degradación, foron revisados por Lelong et al. (2012). O que estimula a produción de ácido domoico é a limitación de silicato e fosfato dispoñible, e tamén as baixas concentracións de ferro ou as altas concentracións de cobre, o que parece indicar unha función do ácido domoico como quelante de metais traza. Outros factores que potencian a produción de ácido domoico son os compostos nitroxenados como urea ou glutamina, os cambios de pH, o CO2, a salinidade e a concentración bacteriana. Os estudos de laboratorio e de campo ás veces dan resultados contraditorios sobre as condicións que favorecen a produción de toxina.
Helena (homónimos)
Helena pódese refirir a:
Ácido domoico
Toxicoloxía
Nos mamíferos, incluíndo os humanos, o ácido domoico actúa como unha neurotoxina, que causa unha perda da memoria a curto prazo, danos cerebrais e, en casos graves, a morte. As floracións de algas que producen ácido domoico están asociadas coa ASP ou envelenamento por marisco amnésico. Nos animais mariños, o ácido domoico xeralmente causa convulsións e tremores. No cerebro, o ácido domoico afecta especialmente ao hipocampo e ao núcleo amigdaloide. Dana as neuronas ao activar os receptores de kainato e AMPA, causando un fluxo de calcio, xa que ten unha estrutura homóloga á do neurotransmisor glutamato. Aínda que o fluxo de calcio ás células é un fenómeno normal, o incremento incontrolado do mesmo produce unha dexeneración celular. A perda da memoria a curto prazo está asociada cos danos graves no hipocampo.
Santiso (homónimos)
O topónimo Santiso pode referirse a:
Santuario da Nosa Señora dos Remedios de Mondoñedo
miniatura|dereita|Hospital de San Paulo.
Benjamín Balboa López
Benjamín Balboa López, nado en Boimorto o 19 de marzo de 1901 e finado en Cidade de México o 27 de xuño de 1976, foi un militar galego destacado durante a guerra civil española.
Santuario da Nosa Señora dos Remedios de Mondoñedo
O Santuario da Nosa Señora dos Remedios é un santuario localizado na parroquia dos Remedios, no concello de Mondoñedo. No interior do santuario destaca o conxunto barroco. O templo pertence á diocese de Mondoñedo-Ferrol.
Benjamín Balboa López
Traxectoria
Nado o 19 de marzo de 1901 en Boimorto. Iniciou os estudos de Bacharelato no Instituto Eusebio da Guarda da Coruña, pero abandonou uns anos despois. Ingresou na Armada Española en 1916, ascendendo ao rango de cabo telegrafista en 1921 e a segundo contramestre en 1929. Dende 1928 estivo afiliado á masonería. Era militante do PSOE.
Santuario da Nosa Señora dos Remedios de Mondoñedo
Situación
O Santuario da Nosa Señora dos Remedios atópase no exterior da vila, cara ao oeste. O templo está nun dos extremos do Campo dos Remedios, na Pena do Outeiro, en terreos mercados no ano 1558 ao cabido con doazóns dun grupo de mindonienses.
Benjamín Balboa López
Traxectoria
Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 era oficial de 3.ª clase do Corpo auxiliar de radiotelegrafistas e estaba destinado na Estación de Radio do Ministerio de Mariña, en Ciudad Lineal. Estaba de garda a madrugada do 18 de xullo e captou mensaxes dos militares insurrectos do Marrocos español dirixido ás gornicións da península. Negouse a transmitir a mensaxe ás gornicións, e logo de informar directamente ao axudante do ministro José Giral, púxose en contacto cos buques e as bases da Armada, poñéndoos en alerta. Ademais, detivo ao seu oficial superior, que estaba implicado na conspiración militar. Grazas á súa decidida acción o ministerio logrou manter o contacto coa maioría de unidades da Mariña de Guerra da República. Durante a guerra foi por un tempo Subsecretario de Mariña.
Santuario da Nosa Señora dos Remedios de Mondoñedo
Situación
Enfronte do santuario atópase a Alameda dos Remedios, que ten a peculiaridade de ser unha das máis antigas de España, plantada en 1594 polo rexedor Luís de Luaces, e é onde se celebrou a primeira Festa da Árbore de Europa (1569). Hai un monólito que o conmemora nun dos seus xardíns. O quiosco situado nun dos laterais da Alameda foi, nalgún tempo, un fermoso escenario para a banda municipal.
Benjamín Balboa López
Traxectoria
Cando rematou a guerra marchou ao exilio por Portbou. Estivo ingresado varios meses no campo de Argelès-sur-Mer e logo en Marsella onde coñeceu a Katja Landau. Viaxou coa ela a Casablanca en maio de 1941. Axudado pola JARE (Junta de Auxilio a los Republicanos Españoles) embarcou no "Serpa Pinto" con dirección a Nova York, onde chegou o 11 de setembro de 1941. De alí partiu a Veracruz (México) desembarcando o 7 de outubro. Morreu en México en xuño de 1976.
Santuario da Nosa Señora dos Remedios de Mondoñedo
Situación
Á beira da alameda atópase o Hospital de San Paulo, construído tamén na mesma época co santuario. Por riba da porta destacan o escudo de Mondoñedo e o do bispo Sarmiento, de quen se di que tiña a "doenza da pedra" polas moitas construcións que fomentou e que quixo abrir unha canle polo río Masma para traer auga do mar ata Mondoñedo. Dende a Alameda destaca a vista sobre o val do río Cesuras e sobre o Mosteiro dos Picos.
Benjamín Balboa López
Vida persoal
A súa parella Katja Landau chegou a México en marzo de 1942, onde casaron en decembro de 1953. Katja era a antiga esposa do socialista austríaco Kurt Landau. Un dos seus irmáns, José Balboa López, tamén era membro da Armada e foi fusilado ao final da guerra civil.
Santuario da Nosa Señora dos Remedios de Mondoñedo
Historia
As súas orixes remóntanse ao ano 1558, cando se constrúe unha pequena ermida e un albergue para os peregrinos. Pero esta construción sufriu varias reformas debido ao seu estado ruinoso polo ano 1643. A ermida, tal como se pode ver hoxe en día, é o resultado da obra que o bispo Antonio Alejandro Sarmiento Sotomayor mandou construír en 1733.
Arquitectura
A súa planta é de cruz latina, aínda que as súas naves, cubertas por bóvedas de canón, parecen do mesmo tamaño.
Ofrendas
Cada ano hai unha ofrenda por parte dun dos alcaldes da zona incluída na diocese. No 2019 o encargado da ofrenda foi o representante de Ribadeo, realizándoa o domingo 15 de setembro.
Asco
Asco pódese referir a:
Alfabeto occitano
O alfabeto occitano é unha variedade do alfabeto latino. Segundo a norma clásica occitana (en curso de estudo polo Conselh de la Lenga Occitana), o alfabeto occitano ten 23 letras dentro da orde a seguir:
As letras K, W e Y considéranse estranxeiras e só se empregan en palabras de orixe estranxeira, non moi adaptadas ao occitano, como por exemplo whisky, watt (vatio), Kenya. Con todo insértanse dentro da orde alfabética internacional.
Pat Benatar
Patricia Mae Andzejewski, nada en Nova York o 10 de xaneiro de 1953, é unha cantante estadounidense coñecida como Pat Benatar.
Tivo moito éxito na década de 1980 con máis de trinta millóns de discos vendidos e gañou catro premios Grammy consecutivos (de 1981 a 1984) á mellor interpretación de rock feminino. Situou 17 sinxelos no top 40 das listas estadounidenses, incluíndo "Love Is A Battlefield", "We Belong", "Heartbreaker" e "Hit Me With Your Best Shot". Tamén foi unha das artistas máis populares durante os primeiros anos de MTV.
Traxectoria
Pat Benatar naceu nunha familia de orixe polaca polo seu pai e irlandesa pola súa nai. Creceu en Long Island, Nova York e aos dezaoito anos casou con Dennis Benatar. Deixou axiña o seu traballo como empregada bancaria en Virginia para facer unha audición en Nova York e divorciouse antes de ser coñecida.
Caracterizada por unha voz poderosa que abrangue catro oitavas e formada inicialmente na ópera, foi descuberta en 1977 no cabaré de Nova York Catch in Rising Star, nun concurso de afeccionados onde foi a sensación disfrazada de vampiro por Halloween.
En 1979, o seu primeiro disco In the Heat of the Night lanzouna como unha artista influente. O disco foi o sétimo máis vendido ese ano nos Estados Unidos. "Heartbreaker", o éxito que o fixo famoso, continuou a ser un dos seus éxitos máis destacados.
Tiñoso, Mesía, Mesía
Tiñoso é un lugar da parroquia de Mesía no concello coruñés de Mesía na comarca de Ordes. Tiña 5 habitantes no ano 2016 segundo datos do INE dos cales 4 eran homes e 1 era muller.
Pat Benatar
Traxectoria
Pat Benatar converteuse entón nunha icona do rock dos anos 80, encadeando un número impresionante de éxitos: sete discos certificados en platino (máis dun millón de discos vendidos) e tres discos de ouro nos Estados Unidos. O seu rock seduciu rapidamente a escena internacional, especialmente en Europa, Australia e o Xapón. As xiras organizadas vendían todas as entradas e a venda de discos era moi importante. O álbum Crimes of Passion vendeu máis de oito millóns de copias en todo o mundo.
O período entre 1979 e 1989 foi o máis prolífico da súa carreira. Pola contra, os catro discos que estreou durante as década de 1990 e 2000 tiveron un público máis reducido, xa que ningún sinxelo chegou ao top 40 dos Estados Unidos.
No álbum True love (1991), resolto co seu estilo musical habitual, Benatar mostrouse como un cantante de blues adoptando algúns estándares americanos. Foi acompañada por unha recoñecida big band, The Roomful of Blues, que toca blues tipo Chicago. O disco tivo certo éxito.
Pat Benatar divide a súa vida entre Malibu (California) e Maui (Hawai) con Neil Giraldo, o seu marido, guitarrista e produtor, e as súas dúas fillas Haley e Hana. Continúa dando concertos regularmente en Norteamérica e fixo algunhas aparicións como estrela invitada en series de televisión como Charmed, Dharma & Greg e Family Law.
Euskadi Ta Askatasuna
Euskadi Ta Askatasuna (País Vasco e Liberdade), máis coñecida como ETA, foi unha organización armada de Euskal Herria. Buscaba conseguir a creación dun estado vasco a partir da independencia e unión dos diferentes territorios vascos que forman parte do Estado español e do francés.
Os seus obxectivos foron evolucionando co tempo. Nos últimos tempos, declaraban que o seu fin era o recoñecemento por parte dos Estados español e francés do dereito de autodeterminación de Euskal Herria para poderen estabelecer un estado socialista vasco independente.
O 20 de outubro de 2011, ETA emitiu un comunicado no que anunciou o cesamento definitivo da actividade armada. O 16 de abril de 2018 emitiu unha carta na que anunciaba a disolución definitiva de todas as súas estruturas.
Obxectivos
miniatura|Mapa de [[Euskal Herria]] A meta de ETA, establecida en 1995 na Alternativa Democrática, é conseguir unha negociación co Estado español para chegar ás seguintes condicións:
Antes desta data, ETA basicamente apoiaba a Alternativa KAS de 1976, unha plataforma proposta por Coordinación Patriótica Socialista (KAS no seu acrónimo en éuscaro), que tiña pequenas variacións segundo as versións, mais que basicamente era o seguinte:
A organización ten adoptado de cando en vez outras causas tácticas secundarias como a loita contra:
Orixes
En 1952 organízase un grupo de estudo universitario co nome Ekin (emprender en éuscaro) en Bilbao. A partir de 1953, o grupo toma contacto coa organización xuvenil do PNV, Euzko Gaztedi (EGI), e ambas asociacións se fusionan en 1956. En 1958 comezan a albiscarse tensións no seo da asociación que levan á escisión de ambos grupos. EKIN convértese en ETA o 31 de xullo de 1959, deslígase así do PNV e adopta unha ideoloxía marxista-leninista. Deseña, ademais, unha estratexia de «acción directa» para actuar como un movemento de resistencia vasco, nunha época en que abundaban as loitas de liberación nacional, como a descolonización de Alxeria. O seu ideario, plasmado na súa primeira asemblea, celebrada no mosteiro beneditino de Belloc (Francia) en maio de 1962, baseábase en:
Primeiras asembleas e primeiros atentados
Os elementos esquerdistas, que afastan a ETA da tradición conservadora e católica do PNV, quedan máis definidos a partir da II Asemblea, na que se constatan afinidades entre o ideario de ETA e o comunismo. Esta asemblea celebrouse en Baiona na primavera de 1963.
Na III Asemblea, aproximadamente entre abril e maio de 1964, tomouse a decisión de que a loita armada era o mellor modo de acadar os fins propostos. O relatorio publicouse máis tarde co título "A insurrección en Euskadi". Nesta asemblea, ademais decidiuse unanimemente a ruptura co PNV, cuxo labor ETA consideraba «contrario ós intereses da liberación nacional». A influencia do pensamento de Federico Krutwig deixou en segundo plano os membros máis moderados da dirección.
Resulta difícil precisar cal foi o primeiro atentado de ETA, xa que a autoría dos primeiros que se lle atribúen non está clara. Hai fontes que sinalan que o primeiro foi o asasinato da nena de 22 meses Begoña Urroz Ibarrola o 27 de xuño de 1960, a causa da colocación dunha bomba en Donostia, e outras que foi un intento marrado de descarrilar un tren de veteráns de guerra en 1961. En calquera caso, o primeiro ataque reivindicado foi a morte do garda civil José Pardines Arcay o 7 de xuño de 1968. Onde si semella haber máis unanimidade é en que foi en 1968 cando cometeron o seu primeiro atentado de gran repercusión: o asasinato de Melitón Manzanas, xefe da policía secreta de Donostia e torturador franquista. En 1970, varios membros de ETA son xulgados e condenados a morte no proceso de Burgos, mais a presión internacional fai que se conmute a pena, que xa fora aplicada a outros membros de ETA con anterioridade. O atentado de maior repercusión durante a ditadura foi en decembro de 1973, cando asasinaron ó almirante e presidente de goberno Luis Carrero Blanco en Madrid, acción aplaudida por moitas políticas e políticos dende o exilio e ETA convértese nunha referencia para boa parte da esquerda española.
IV Asemblea: as tres correntes
Nesta asemblea aprobouse definitivamente o uso da violencia armada como unha das formas de acción habituais da organización baixo o principio de acción-represión-acción. Tamén se aprobou o emprego da violencia para conseguir fondos económicos. O primeiro atraco a man armada tivo lugar en Bergara (Guipúscoa) o 24 de setembro de 1965.
V Asemblea: ETA Berri e ETA Zaharra
A V Asemblea dá lugar á primeira escisión. Realizouse en dúas fases, a primeira en decembro de 1966 na casa parroquial de Gaztelu (Guipúscoa). A segunda celebrouse en marzo de 1967 na casa de exercicios espirituais da Compañía de Xesús de Getaria (Guipúscoa). Na asemblea estouparon as diverxencias entre a corrente obreirista e os dous sectores nacionalistas formados na IV Asemblea. A corrente obreirista, sinalada como «españolista» por pretender dar prioridade á alianza con grupos de esquerdas do Estado español, escindíuse nunha organización que chamaron ETA Berri (Nova ETA). Os outros dous sectores quedaron encadrados na chamada ETA Zaharra (Vella ETA), que pronto volvería ser simplemente ETA. ETA Berri contribuíu a crear e acabou por disolverse nun partido político de ámbito español chamado Movemento Comunista (MC). En ETA Zaharra, o sector terceiromundista acurrunchou e apartou do poder ó sector culturalista de Txillardegi, que formou un grupo interno chamado Branka. Na V Asemblea decídese tamén a creación das catro frontes ou grupos de traballo interno que manterá a organización ó longo dos anos: político, militar, económico e cultural.
VI Asemblea: ETA-V e ETA-VI
Na VI Asemblea, celebrada no verán de 1970 en Baiona, rexorden con forza as tensións, esta vez entre militaristas (partidarios da preeminencia da actividade terrorista), e un sector chamado outra vez «obreirista», que avoga pola supeditación da loita armada á loita política realizada en alianza coas organizacións obreiras. Este último sector é maioritario durante a celebración da asemblea, e a súa decisión de limitar a actividade armada fai que o sector militarista se negue a aceptar as resolucións da asemblea, creando unha escisión que chamarán ETA V Asamblea Askatasuna ala hil (Liberdade ou morte) ou ETA-V. O sector maioritario emprega a denominación ETA VI Asamblea Iraultza ala hil (Revolución ou morte) ou, abreviadamente, ETA-VI. Porén, ETA-V logra facerse co control da organización, na que se integra un sector de EGI, as xuventudes do PNV, partidario da loita armada. ETA-VI, pola súa banda, divídese en dous grupos; o maioritario, que aproba en 1973 integrarse na Liga Comunista Revolucionaria (LCR, partido de ámbito español que moitos anos despois se unificará co MC; e o minoritario, que se disolverá ó integrarse os seus membros noutras organizacións como a Organización Revolucionaria de Trabajadores (ORT) e o PCE, ou incluso na propia ETA-V (novamente ETA a secas).
A segunda VI Asemblea: ETA militar e ETA político-militar
A VI Asemblea de 1973 (recordemos que quen fica co nome de ETA non recoñece a anterior VI Asemblea) é a que provoca as derradeiras e máis importantes escisións ata agora. Celébrase en dúas partes, a primeira na localidade vascofrancesa de Hasparren en agosto de 1973, e a segunda tralo atentado da rúa Correo de Madrid. Na primeira parte rexorden as tensións entre militaristas e obreiristas, que se plasman en dous sectores enfrontados e con pouca comunicación entre eles. Son os militaristas quen deciden unilateralmente atentar contra Carrero Blanco en decembro de 1973, provocando a escisión do sector obreirista, que se constituirá no Partido Revolucionario de los Trabajadores Vascos (PRTV), abandonando ETA.
Tralo atentado rexorde, durante a celebración da segunda parte da asemblea, a antiga discrepancia entre quen avogan pola prioridade absoluta da actividade terrorista e quen desexan a súa supeditación ás loitas políticas. Así xorden dúas organizacións: ETA Militar (ETA-m) e ETA Político-Militar (ETA p-m).
Durante a transición
Cando se inicia a chamada Transición, polo tanto, hai dúas ETA. ETA p-m apoiou a fundación dun partido político que representara o ideario da organización ante as eleccións xerais de 1977, o Euskal Iraultzarako Alderdia (Partido para a Revolución Vasca). Máis adiante, ETA p-m aceptou a amnistía concedida polo goberno español a tódalas presas e presos etarras aínda que tiveran delitos de sangue, abandonando a violencia e integrándose no partido político Euskadiko Ezkerra («esquerda de Euskadi»), que posterioemente se fusionaría co PSE-PSOE. O abandono da violencia, decidido na VII Asemblea de ETA p-m, foi contestado por boa parte da súa militancia, que se integrou en ETA-m (que en adiante, volveu ser coñecida simplemente como ETA), en especial os chamados comandos bereziak (especiais), dedicados ás accións violentas máis importantes. Algúns dos dirixentes do que en adiante sería xa a única ETA proceden de ETA p-m, como Antxon ou Pakito, e débeselle a persoas desta procedencia tamén a chamada Alternativa KAS.
ETA, pola súa banda, consideraba que co sistema constitucional de 1978 as cousas non cambiarán substancialmente no referido ao dereito de autodeterminación, e decidiu continuar a súa actividade terrorista conforme a idea que viña defendendo de preeminencia da loita armada sobre a política e dos aspectos nacionais sobre os sociais ou revolucionarios. Os atentados aumentaron en número e intensidade. Entre estes destacan:
Durante a ditadura franquista, e grande parte da democracia, ETA gozou da tolerancia do goberno francés, que permitía aos seus integrantes moverse libremente polo seu territorio, coa idea de que así contribuiría á fin do réxime franquista. Falábase entón do «santuario francés» de ETA. Xa no séclo XXI, Francia colabora intensamente coas autoridades españolas na loita contra ETA.
Durante a democracia
Entre 1983 e 1987 xurdiron os Grupos Antiterroristas de Liberación ou GAL, organización que cometeu asasinatos, secuestros e torturas, tanto a membros de ETA como a civís. Chamóuselle a isto a «guerra sucia». En 1997 xulgáronse e encarceráronse a persoas implicadas nos GAL, entre as que había responsables políticos de alto nivel, coma o propio ministro socialista do Interior, José Barrionuevo.
En 1986 fundouse a Coordinadora Gesto por la paz, que comezou a convocar manifestacións silenciosas en todas as vilas ao día seguinte de cada asasinato causado pola violencia política relativa a Euskadi, tanto de ETA como dos GAL, no que foron as primeiras manifestacións contra a violencia terrorista. Ese mesmo ano, ETA asasinou en Ordizia a María Dolores González Katarain, Yoyes, antiga dirixente da organización, que decidira deixar a loita armada e xa se reinserira na sociedade, acusándoa de «desertora».
O 28 de xaneiro de 1988 ETA anunciou un alto o fogo de 60 días, que prolongou varias veces. Intentouse unha negociación entre ETA (representada por Eugenio Etxebeste, Antxon) e o goberno español do PSOE, denominada Mesa de Alxer, que terminou en maio sen acordos. Finalizou así o alto o fogo.
En 1992, a cúpula dirixente de ETA ao completo é detida en Bidarte, o que forzou o cambio de dirección. Tras unha tregua de dous meses, adoptan postulados máis radicais. A principal consecuencia deste cambio de rumbo foi a suposta creación dos «comandos Y», formados por mozas e mozos (xeralmente menores de idade) dedicados á chamada kale borroka («loita na rúa» en vasco). As súas actividades incluirían a queima de autobuses e mobiliario urbano e mais o lanzamento de cócteis molotov. A súa aparición atribúese a unha hipotética debilidade de ETA, que os obrigaría a recorrer a menores para manter ou aumentar o seu impacto na sociedade tras importantes detencións dos seus militantes, incluída a súa cúpula militar. Tamén empezaron a recibiren ameazas as e os concelleiros de partidos políticos non nacionalistas vascos. Con todo, dentro do chamado Movemento de Liberación Nacional Vasco négase a existencia dos Comandos Y, e afírmase que a súa descrición é unha manobra para impoñer unha maior pena de prisión a quen realiza estas accións. O papel de ETA como organizador da kale borroka foi considerado probado pola Audiencia Nacional. Por outra banda, desde distintos sectores políticos de esquerda (principalmente da esquerda abertzale) négase este papel.
En 1995, a organización lanzou unha serie de esixencias ao goberno español como condición para o cesamento da violencia. A chamada Alternativa Democrática viña substituír a alternativa KAS como proposta de mínimos para o recoñecemento de Euskal Herria. Do recoñecemento por parte do Goberno Español da territorialidade vasca, de que a soberanía reside no pobo vasco e de que este ten o dereito de autodeterminación, derivaría o cesamento total das actividades armadas de ETA. O goberno español rexeitou as esixencias de ETA, intentou silenciar a súa difusión e os tribunais procesaron a mesa nacional de HB por aproveitar os espazos gratuítos de publicidade electoral para difundir as esixencias, engadindo ao seu anuncio algunhas imaxes extraídas dun vídeo de ETA.
O 19 de abril dese mesmo ano fracasou un atentado con coche bomba contra o líder da oposición conservadora José María Aznar, que pronto sería elixido presidente de goberno, e, segundo as forzas de seguridade, foi abortado o asasinato do rei Juan Carlos I, aínda que o acto de maior impacto social veu ao ano seguinte. O 10 de xullo de 1997 secuestraron ao concelleiro do Partido Popular de Ermua Miguel Ángel Blanco, ameazando con matalo se o goberno español non cedía ás súas esixencias. Seis millóns de persoas manifestáronse, tanto no País Vasco como no resto de España, para esixir a súa liberación. Ao cabo de dous días ETA cumpriu a súa ameaza, o que desencadeou manifestacións masivas de rexeitamento ao berro de «¡Asasinos!», «Vascos si, ETA non» e outros. Denominouse a isto entón o «espírito de Ermua».
A tregua de 1998
O 16 de setembro de 1998, ETA declaraba unha "tregua indefinida e sen condicións" que entraría en vigor dous días despois do seu anuncio. ETA dicía no seu comunicado que "Os cidadáns vascos estamos soxulgados baixo dous Estados fortes. Ambos Estados utilizan todos os seus instrumentos armados, políticos, económicos e culturais para evitar as posibilidades que tiña Euskal Herria, un pobo libre no futuro". Pero advertía ETA que o obxectivo deste paso non era a "pacificación", e que sería un engano á sociedade dicir que este paso leva á "normalización", "a consolidación do marco actual e unha paz sen que nada cambie.". Respecto das institucións, recordaban o seu obxectivo de crear unha institución única e soberana que integre todos os territorios que reclaman, e que era a hora "de acabar cos partidos, estruturas institucionais e represoras que teñen por obxectivo a construción de España e Francia, e a desaparición de Euskal Herria."
O seu comunicado, para rematar, matizaba a suspensión das súas actividades, recoñecendo que seguiría desenvolvendo os labores de fornezo, mantemento das súas estruturas e o seu "dereito de defensa en hipotéticos enfrontamentos", e advertía da posibilidade de revogación da tregua indefinida, condicionándoa aos acontecementos futuros.
Esta tregua estivo precedida por un acordo asinado un mes antes pola propia organización terrorista ETA, o Partido Nacionalista Vasco e Eusko Alkartasuna, no que todas as partes comprometíanse a buscar a integración dos seis territorios nunha institución única e soberana, obxectivo político de ETA, e os partidos políticos PNV e EA comprometíanse a "deixar os seus acordos cos partidos que teñen como obxectivo a destrución de Euskal Herria e a construción de España (PP e PSOE)". Pola súa banda, ETA obrigábase a anunciar o "alto ó fogo indefinido".
En maio de 1999 produciuse en Suíza unha reunión entre representantes da banda terrorista ETA e enviados do goberno español. Esa reunión pretendía ser para ETA un primeiro contacto para unha serie de reunións nas que se abordasen cuestións políticas. Para o goberno pretendía ser un modo de tratar de verificar de primeira man se a banda estaba disposta a cesar dun modo definitivo as súas actividades criminais. A reunión non prosperou.
En setembro dese mesmo ano, ETA propuxo a PNV e EA subscribir unha actualización do compromiso adquirido o ano anterior, no que buscaban a materialización dos obxectivos fixados, mediante a celebración dunhas eleccións en toda Euskal Herría (tanto a parte española como francesa) que elixise un parlamento encargado de redactar unha Constitución para o novo Estado. ETA condicionaba o cesamento definitivo das súas actividades terroristas á "fortaleza e estabilidade" do novo parlamento. Este novo acordo foi rexeitado polos firmantes do pacto anterior e xa que logo non chegou a formalizarse.
A tregua en Cataluña
O 26 de xaneiro de 2004, o xornal ABC desvelaba que o entón "conseller en cap" da Generalitat de Cataluña, Josep-Lluís Carod-Rovira entrevistárase os días 3 e 4 de xaneiro na localidade norcatalana de Perpinyá con dirixentes de ETA e que ultimaba un pacto coa banda terrorista segundo o cal esta comprometeríase a non atentar en Cataluña a cambio de que o líder de Esquerra Republicana de Catalunya proclamara unha declaración independentista en favor do dereito de autodeterminación dos pobos. O mesmo día, e trala publicación da información en ABC, o propio Carod-Rovira confirmou a reunión, aínda que asegurou que, pese a ter falado de política, non chegara a ningún "pacto, nin ningún acordo nin ningunha contraprestación, porque non falaba en nome de ningún goberno". Pediu desculpas á Generalitat por non ter informado e por facelo cando era o número dous da mesma, tralo cal presentou a súa dimisión, que foi aceptada polo presidente da Generalitat, Pasqual Maragall, permanecendo como conselleiro sen carteira ata o día 3 de febreiro de 2004.
O 18 de febreiro, ETA anunciaba unha tregua unicamente para o territorio de Cataluña co "desexo de unir os lazos entre o pobo vasco e o catalán". O entón presidente do goberno, José María Aznar, declarou que este anuncio era a contribución de ETA a "esta estratexia repulsiva, promovida por Esquerra Republicana de Catalunya". O líder do PSOE, José Luis Rodríguez Zapatero, opinaría que "o contido do comunicado de establecer unha tregua en Cataluña é absolutamente rexeitable e inadmisible e, dende logo, debe ter consecuencias políticas". O presidente da Generalitat, Pasqual Maragall diría "Que digan que non matarán en Catalunya nos indigna máis aínda polo que ten de perversión. Non queremos o perdón de ETA. Repúgnanos". Pola súa banda, Carod-Rovira insistiu en que na súa reunión non se chegou a ningunha clase de pacto á vez que pediu a súa extensión ó resto de España, o abandono das armas e que deixara de matar.
Persecución policial
Cada vez con máis frecuencia, as accións de ETA son frustradas polas forzas de seguridade do estado. O día de Noiteboa de 2003 a Policía Nacional detivo en Donostia e Hernani a dous etarras que deixaran dinamita nun vagón presuntamente preparado para estoupar na estación de Chamartín de Madrid; e o día 1 de marzo de 2004, a Garda Civil detivo na provincia de Cuenca unha furgoneta con 536 kg de explosivos, impedindo un atentado na capital. Segundo parece estaba planeado nunha zona comprendida entre Alcalá de Henares e Madrid, á luz dun mapa atopado no vehículo.
O 11-M
O goberno español identificou, nun primeiro momento, a ETA como a organización autora do masacre, o que negaron as forzas próximas á organización terrorista e a propia ETA nun comunicado ao día seguinte, e xa de inmediato xurdiu a hipótese dunha organización terrorista islamista radical que se reforzou ao anunciar o ministro do interior o descubrimento dunha furgoneta con detonadores e unha casé con textos do Corán, aínda así mantívose oficialmente a tese dun atentado de ETA, o que lle supuxo ao goberno fortes críticas nalgúns medios de comunicación e polas forzas políticas da oposición. Polas investigacións levadas a cabo, cada vez cobrou máis forza a teoría que establecía que foron islamistas os autores, por non dicir que unha célula islamista reivindicounos. Finalmente a sentenza xudicial do caso dicía que non hai indicios que poidan facer pensar en ETA nin como autora nin como colaboradora no atentado.
A proposta de Anoeta
O 4 de outubro de 2004 a policía francesa lanzou unha operación contra o aparato loxístico de ETA na que se realizaron 20 detencións. Entre eles estaban Mikel Albizu Iriarte, Mikel Antza, e a súa compañeira sentimental, Soledad Iparragirre, Anboto, máximos responsabeis da banda, xunto con outros dirixentes destacados. Descubríronse catro zulos cunha gran cantidade de armamento, moi superior á que se estimaba no seu poder; tamén se interveu material con información sobre ETA e se requisou a imprenta coa que se editaba o boletín interno, aínda que non se localizou ningunha suma importante de cartos. A operación foi cualificada como a máis importante dende as detencións en Bidarte en 1992. En medios afíns a ETA restouse importancia ós feitos, sinalando que a dirección de ETA tería en breve novos responsables. España solicitou a extradición de Mikel Antza e Anboto mediante unha euroorde.
O 14 de novembro de 2004, Batasuna organizou un acto político multitudinario no Velódromo de Anoeta, que o seu portavoz, Arnaldo Otegi, presentou como "un acto ilegal dunha organización ilegal". Nese acto formalizouse a súa proposta para a superación do conflito, que sería asumida tamén por ETA e grande parte da esquerda abertzale. Esta proposta baseabase no establecemento de dúas mesas de diálogo. A primeira entre o goberno e ETA para tratar o tema do cesamento das actividades terroristas, e a segunda mesa, constituída por tódolos partidos políticos, pero ó marxe do Parlamento vasco, para debater o tema político.
Resolución no congreso para o diálogo
Despois de múltiples intentos de atentados frustrados pola policía e a Garda Civil, ETA propuso unha tregua pouco antes das eleccións do 17 de abril de 2005 ó Parlamento Vasco. A resposta do goberno foi unha petición a ETA para que abandonase as armas como condición de calquera negociación. Entre tódalas forzas políticas españolas das Cortes (partidos políticos vascos incluídos) había consenso en que o Estado non faría concesións de tipo político á banda terrorista.
O 17 de maio de 2005, aprobouse no Congreso unha resolución do PSOE na que se autoriza o diálogo con ETA se se producen as condicións adecuadas para un final dialogado da violencia, como unha clara vontade para poñer fin á mesma e actitudes inequívocas que poidan conducir a esa convicción. Esa resolución, que contou co apoio de tódolos grupos políticos agás o Partido Popular (192 votos a favor e 142 en contra), dicía explicitamente que "as cuestións políticas deben resolverse unicamente a través dos representantes lexítimos da vontade popular. A violencia non ten prezo político e a democracia española nunca aceptará a chantaxe."
Un mes despois, o 19 de xuño, ETA anunciaba que suspendía dende o 1 de xuño as súas accións terroristas contra cargos políticos electos, tendo en conta o que, na súa opinión, fóra o fracaso do pacto antiterrorista. Esta tregua foi matizada uns días despois para aclarar que as Autoridades do Estado e quen ten responsabilidades de goberno están excluídos desta medida e polo tanto si podían sufrir atentados.
Até marzo de 2006, ETA continuou colocando bombas en instalacións de entidades públicas, de empresas do País Vasco, e en vías de comunicación. Porén, sinalizou a maior parte das bombas colocadas ó longo de 2005 e 2006 con avisos como "Perigo bomba".
A tregua de 2006
ETA ten decretado ó longo da súa historia cinco treguas totais e outras tantas parciais. A anterior tregua anunciada por ETA o 16 de setembro de 1997, prolongouse ata o 3 de decembro de 1999 e foi o alto o fogo máis longo dos decretados polos terroristas ó longo da súa historia.
O 22 de marzo de 2006 ETA anunciou mediante un comunicado remitido a Euskal Irrati Telebista (EiTB), a Radio Televisión Vasca, e ó diario en éuscaro Berria un alto o fogo permanente a partir do día 24 de marzo de 2006 coa intención de impulsar un proceso que culminase cun novo marco político. Neste comunicado instaba a España e Francia a que cesasen a represión cara a eles. Cómpre resaltar que o concepto de alto o fogo permanente é o mesmo que empregou o Exército Republicano Irlandés (IRA) cando deu o primeiro paso que contribuíu a iniciar o proceso de paz definitivo en Irlanda do Norte. Ó día seguinte emitiron outro comunicado aclarando que o cambio político busca a superación do marco actual, que é de "negación, partición e imposición".
O 29 de xuño de 2006, o presidente do Goberno, José Luis Rodríguez Zapatero, informou ós medios de comunicación, nunha declaración institucional no vestíbulo do Congreso dos Deputados, do inicio do diálogo con ETA, tralo alto o fogo.
Acontecementos recentes
miniatura|Membros de ETA disparan cara ó aire durante o [[Gudari Eguna.]] O 23 de setembro de 2006 membros de ETA armados e enmascarados interviñeron nun acto político na localidade de Oiartzun (Guipúscoa) e declararon que a organización seguiría "en armas" até conseguir "a independencia e o socialismo no País Vasco". "A loita non é cousa do pasado. É o presente e o futuro", declarou o militante. Isto foi interpretado por algúns como un intento de apertar ó goberno,  e por outros analistas como unha declaración das intencións últimas de ETA, deixando claro que a organización non se desarmaría até conseguir as súas metas. O presidente José Luis Rodríguez Zapatero enfatizou que o goberno mantería a súa oferta de negociación a ETA a pesar do acto.
O 24 de outubro de 2006 unha célula presuntamente etarra robou 300 pistolas, munición e recambios en Francia.
O 4 de novembro de 2006 o xornal Gara publicou extractos do boletín de ETA Zutabe no.111, no que a organización pondera que "se o goberno español non cumpre os seus compromisos e non hai pasos visibeis, o proceso de paz romperá". ETA tamén anunciou que eles "harían un renovado esforzo nas negociacións co goberno español". A ETA "lamenta que no tempo transcorrido dende a declaración de marzo de alto o fogo (…) un tempo precioso ten sido malgastado". Eles demandan ó presidente José Luis Rodríguez Zapatero "dar unha resposta positiva" ós dous aspectos centrais: (1) "á demanda específica do total cumprimento dos compromisos que adoptou de deixar de lado a represión e cesar os ataques" e (2) "el terá que comprometerse claramente a respectar a decisión do proceso en Euskal Herria, isto é: o desexo dos cidadáns vascos".
O 30 de decembro de 2006 a explosión dunha furgoneta bomba no Aeroporto de Barajas, atribuída á ETA, supuxo a fin implícita do alto ó fogo permanente, se ben o grupo terrorista entendeu que a tregua continuaba e que as dúas persoas falecidas nese atentado se deberon a un erro. Porén, o 5 de xuño de 2007 diversos xornais publicaron un comunicado da ETA a rotura definitiva da tregua, que entraría en vigor ás cero horas do día 6 e «quedando abertas todas as frontes».
Reaccións ó alto o fogo
O goberno socialista chamou á prudencia malia manifestar, como case tódolos partidos políticos, unha visión optimista.
O PP liderado por Mariano Rajoy amosou pesimismo e reservas cara ao comunicado inicial, e mantivo que era tan só un respiro a ETA, probablemente como as derradeiras treguas. Reclamoulle ó goberno que siga a loitar contra os terroristas.
O Goberno Vasco de Juan José Ibarretxe reclamou o establecemento dunha mesa de negociacións entre tódolos partidos vascos tralo verán de 2006, que nunca se chegou a establecer. Todos os partidos vascos, agás o PPPV, sumáronse a este acordo.
A posición de Batasuna evolucionou dende un cauto pero construtivo optimismo até lanzar serios avisos polo que consideran "inmobilismo do Goberno español" e o que eles consideran "unha aposta non por resolver o conflito senón para desgastar á esquerda nacionalista". O máis serio destes avisos fíxose o 5 de decembro de 2006, cando deron unha conferencia de prensa denunciando unha represión continua e o aviso de que o proceso de paz dificilmente podería continuar nesas condicións.
ETA racha a tregua
O atentado de decembro no aeroporto de Madrid foi totalmente inesperado e chegou un día despois de que o Goberno expresase publicamente a súa confianza no proceso de paz. A diferenza do ocorrido en 1999, cando ETA anunciaba que rachaba o seu primeiro alto o fogo enviando un comunicado, nesta ocasión, a organización alertou por teléfono pouco antes da explosión da existencia do coche bomba, que estourou ás 9.00 horas no módulo D do aparcadoiro da T4 de Barajas. Dúas persoas de nacionalidade ecuatoriana que se atopaban no lugar da explosión faleceron.
Logo de cinco días de intensa procura baixo os cascallos, foi achado sen vida Carlos Alonso Palate, de 35 anos, a primeira vítima mortal de ETA en tres anos e sete meses. Longos traballos de rescate permitiron recuperar, pouco despois, o corpo de Diego Armando Estacio. No que respecta a danos materiais, a explosión provocou o afundimento de tres das catro plantas do módulo D do aparcadoiro.
Características
miniatura|Pintada do [[logotipo de ETA en Altsasu, Navarra.]]O lema de ETA é bietan jarrai («seguir nas dúas», é dicir, na loita política e na militar). O seu emblema consiste nunha serpe envolvendo un hacha, e foi creado por Félix Likiniano, veterano antifranquista exiliado en Francia. Este emblema inspirou un símbolo empregado no selo dos GAL (Grupos Antiterroristas de Liberación): un hacha e unha serpe coa testa cortada.
Organización
A miúdo ETA é vinculada co Movemento de Liberación Nacional Vasco (MLNV), formado por distintas organizacións independentistas vascas, como os partidos e agrupacións electorais Batasuna, Euskal Herritarrok e Herri Batasuna (ilegalizados en España), o movemento xuvenil Segi (antes Haika, antes Jarrai e Gazteria, tamén ilegalizados), o sindicato LAB, Gestoras Pro Amnistía (tamén ilegalizada) e outras, que asumen uns principios comúns, dentro do que chaman esquerda abertzale (ezker abertzalea en éuscaro, que se traduciría como esquerda patriótica ou esquerda nacionalista). Os seus postulados ideolóxicos resúmense na alternativa KAS. Aínda que moitos membros de organizacións consideradas afíns ó MLNV non apoian a loita armada, a banda terrorista exerce unha influencia central como principal organización e referencia do Movemento. En instrucións de procesos do xuíz Baltasar Garzón considérase a varias destas organizacións e sociedades como parte de ETA. En 2005 comezou o xuízo contra varios representantes deste tipo de organizacións, dentro do proceso 18/98 e seguintes.
Organízase en distintos comandos, cuxo obxectivo é atentar nunha zona xeográfica determinada, coordinados por unha dirección ou cúpula militar. Ademais, adoitan ter redes de refuxios ou «casas seguras», e zulos («burato», en vasco), lugares ocultos onde adoitan agochar armas e explosivos. Ademais, varios ex-militantes viven en países latinoamericanos denominándose refuxiados políticos. Entre os seus membros distínguese entre os «legais», ou membros non fichados pola policía; os «liberados», ou refuxiados en Francia; ou os «quemados», que son os que están libres tras ser detidos.
Métodos
As tácticas intimidatorias empregadas por ETA inclúen:
Realiza gran parte dos seus atentados no País Vasco español, aínda que frecuentemente a súa actividade se estende a outras zonas de España. No pasado ten tido contactos con grupos como as FARC e, especialmente, o Exército Republicano Irlandés Provisional (IRA Provisional), e os seus membros teñen recibido adestramento en Alxeria, Libia, o Líbano e Nicaragua.
Asasinatos
ETA ten matado a máis de oitocentas persoas, e o espectro social das súas vítimas ten ido medrando cos anos ata abarcar, entre outros, a: