cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gary Thain
Uriah Heep
Foi nesta altura que Gary recibiu unha chamada de Ken Hensley solicitándoo para unirse ó grupo Uriah Heep. Ó primeiro Gary non estaba convencido como o seu amigo Mark Clarke dixéralle que non quería seguir cos Uriah Heep. A incerteza, porén, durou pouco como Gary Thain uniuse á xira por América dos Uriah Heep como o baixista do grupo. Nun concerto en Dallas o 15 de setembro de 1974 sufriu unha descarga eléctrica, permaneceu no hospital tres semanas. Algún tempo despois volveu a se unir á banda, pero o seu consumo de heroína impediulle continuar con eles. O 8 de decembro de 1975 a súa moza, Yoko, atopouno morto no seu apartamento por unha sobredose.
The Strangers
- A Side: My Blue Heaven - B Side: The Dark At The Top Of The Stairs - A Side: Pretend - B Side: Alright - A Side: Can't Help Forgiving You - B Side: I'll Never Be Blue
The Secrets
- A Side: It's You - B Side: You're Wrong
Champion Jack Dupree
- A Side: Ba La Fouche (MT/Jack Dupree) - B Side: Kansas City (Jerry Leiber/Mike Stoller)
Martha Veléz
- A Side: Tell Mama - B Side: Swamp Man
Keef Hartley Band
- A Side: Don't be afraid - B Side: Hickory - A Side: Halfbread - B Side: Waiting around - A Side: Just to cry - B Side: Leave it 'til the morning - A Side: Plain talkin - B Side: We are all the same 1970: - A Side: Roundabout - B Side: Roundabout pt 2 1973: - A Side: Dance to the music - B Side: You and Me
Arnado
O topónimo galego Arnado pode referirse a:
Deià
miniatura|200px|Deià Deià é unha pequena vila de Mallorca (Illas Baleares), situada na Serra de Tramuntana.
A superficie do seu territorio é de 15,1 km2. A poboación da vila consta de 840 habitantes (2004).
Política
A repartición de escanos en 2007 quedou deste xeito:
Kigva
Kigva (ou Cigva), na mitoloxía celta galesa, é a muller de Pryderi, o príncipe de Dyved; é filla de Gwyn Gloyw. Aparece principalmente na segunda e terceira rama do Mabinogi: O Mabinogi de Branwen e Manawydan Mac Llyr.
Mitoloxía
No final do conto Pwyll, príncipe de Dyved (primeira rama do Mabinogi), só aparece citada en tanto que se converteu en esposa de Pryderi.
Tras a morte de Pwyll príncipe de Dyved, o seu fillo Pryderi suxire a Manawyddan Fab Llyr que case coa súa nai Rhiannon, cousa que acepta. Durante un paseo, abátese unha brétema máxica sobre a rexión e devástaa. Dos habitantes só restan os catro membros da familia do príncipe. Tras teren consumido os víveres, vense obrigados a partir cara a Inglaterra, onde han exercer distintos oficios para sobreviviren.
Asociación do Fútbol Arxentino
A Asociación do Fútbol Arxentino (AFA) (en castelán: Asociación del Fútbol Argentino) é a institución responsable de organizar e regular os campionatos oficiais de fútbol da Arxentina. Tamén organiza o Campionato de Futsal AFA e os torneos de fútbol praia dese país. Foi fundada por Alejandro Watson Hutton en Buenos Aires o 21 de febreiro de 1893 co nome de Argentine Association Football League, sendo a máis antiga do continente. Tras un proceso de cambio de nomes, castelanización e fusións, adoptou en 1934 a denominación Asociación del Football Argentino e posteriormente en 1946 a súa denominación definitiva de Asociación del Fútbol Argentino. Está afiliada á FIFA dende 1912 e á Conmebol dende 1916 (foi un dos seus membros fundadores). Tamén é responsable das distintas seleccións nacionais.
Kigva
Mitoloxía
Manawydan e Kigva capturan un rato que viña sendo a esposa de Llwyd ap Cil, un meigo inimigo xurado de Rhiannon. Obrigan ao mago a eliminar as maldicións que botan a perder o seu territorio.
Bonnie Tyler
250px|miniatura|Bonnie Tyler en [[Bucarest en 2012.]] Gaynor Hopkins, nada en Neath o 8 de xuño de 1951 é unha cantante galesa, coñecida mundialmente como Bonnie Tyler.
Traxectoria
Diverxencias cos seus produtores, que querían transformala nunha cantante country, fixérona cambiar a outra compañía, a CBS e contratar un novo produtor, Jim Steinman, famoso polo seu traballo con Meat Loaf, e o resultado foi a épica balada "Total Eclipse of the Heart" coa que se converteu na única artista galesa a colocar unha canción no número 1 no Reino Unido e os Estados Unidos ao mesmo tempo. Tivo despois outros éxitos como "Holding Out for a Hero" e "Here She Comes", pola que foi candidata ao Grammy á mellor cantante de rock.
En 2006 celebrou trinta anos de carreira co seu primeiro disco en vivo, Bonnie Tyler Live. Participou no Festival de Eurovisión 2013 como representante do Reino Unido coa canción "Believe in me".
Universidade de Strathclyde
Na actualidade, a universidade conta cun único campus, o Campus John Anderson (nomeado así na honra do fundador da institución), que se encontra situado no centro da cidade.
A Universidade de Strathclyde organízase en catro facultades:
Enzo Francescoli
Enzo Francescoli Uriarte, nado o 12 de novembro de 1961 en Montevideo é un ex xogador profesional de fútbol uruguaio alcumado El Príncipe. Considerado un dos mellores futbolistas suramericanos dos anos 1980 e 1990. Así como o mellor futbolista uruguaio desa época, ademais é o único uruguaio "FIFA 100". Ocupa o 24º lugar na clasificación do Mellor xogador suramericano do século publicada por IFFHS en 2004.
Traxectoria
En 1986 non puido xogar a Copa Liberadores de América, que logo sería gañada fronte ao América de Cali, xa que foi vendido a Francia, onde xogou no Racing Matra e no Olympique de Marsella e foi declarado o Mellor xogador estranxeiro da Ligue 1, en 1990. Logo xogou na Serie A de Italia, no Cagliari e o Torino. Un dos seus admiradores máis coñecidos, mentres Francescoli xogaba para o Olympique, foi Zinedine Zidane, quen logo chamaría Enzo a un dos seus fillos en homenaxe a Francescoli.
Regresou a River Plate o 7 de setembro de 1994 nun partido contra Nacional de Montevideo, pola Supercopa, no que River empatou 2-2 cun gol seu. Ese mesmo ano, logrou o Torneo Apertura de maneira invicta coa condución técnica de Américo Gallego, sendo máximo goleador do Torneo con 12 tantos en 16 partidos. En 1996 gañou a Copa Liberadores de América vencendo na final a América de Cali de Colombia por 2-0. Foi o estranxeiro que anotou máis goles por River Plate. En 1998 decidiu retirarse do fútbol profesional. Celebrou a súa despedida nun partido xogado na cancha de River Plate fronte a Peñarol. Foi elixido o Mellor Xogador de América en 1984 e integra a lista FIFA 100. Francescoli, anotou 198 goles en 510 partidos oficiais de Primeira División, incluíndo copas nacionais, copas internacionais e selección nacional ha totalizado 242 goles: 20 en Wanderers, 137 en River Plate, 32 en Racing Matra, 17 en Olympique de Marsella, 16 en Cagliari, 5 en Torino e 15 na Selección Uruguaia. Actualmente é o vicepresidente das empresas Tenfield e Gol TV, de Francisco Casal.
Prefixo telefónico
Un prefixo telefónico (tamén chamado indicativo telefónico) é unha sucesión numérica que se marca diante do número de usuario ao realizar unha chamada telefónica, co propósito de seleccionar a demarcación territorial lóxica á que pertence devandito usuario.
Estas demarcacións lóxicas que os prefixos telefónicos designan, poden corresponderse con divisións xeográficas da rede telefónica, ou ben con certos servizos especiais, como os números intelixentes ou a rede de telefonía móbil.
Tipos de prefixos
Existen indicativos telefónicos que denotan o país ao que se chama; estes indicativos están regulados pola Unión Internacional de Telecomunicacións. Con todo, é competencia de cada país o modo en que distribúe os prefixos telefónicos correspondentes ás zonas xeográficas do mesmo. Como consecuencia, existen varios tipos de prefixos.
En moitos casos, os indicativos telefónicos determinan o custo da chamada. Por exemplo, en España as chamadas a números co indicativo 900 son pagadas integramente polo receptor da chamada, mentres que as chamadas a números cos prefixos 803 ou 806 teñen un prezo especialmente alto. Xeralmente, as chamadas entre números co mesmo prefixo telefónico adoitan ser máis baratas que as chamadas a números de diferente prefixo; con todo, non é así nalgúns países, nos cales o prezo da chamada non depende do indicativo rexional (como en Israel ou no Uruguai).
Plans de marcación abertos
Un plan de marcación aberto é aquel en que as chamadas locais e as de longa distancia non se efectúan de igual modo. Isto implica que para facer unha chamada local non é necesario marcar o prefixo telefónico, mentres que si se necesita para chamadas fóra da área do prefixo. Este prefixo vai precedido do código de acceso á rede (xeralmente "0"), que se omite cando se chama desde fóra do país. Por exemplo, para chamar a un número en Ámsterdam, nos Países Baixos, fariámolo do seguinte modo:
*xxx xxxx (dende dentro da área de Amsterdam, non fai falta prefixo) *020 xxx xxxx (dende fóra da área de Amsterdam) *31 20 xxx xxxx (dende fóra dos Países Baixos)
Non se debe confundir un plan de numeración aberto ou pechado cun plan de marcación aberto ou pechado. Un plan de numeración pechado, como o de América do Norte, caracterízase por ter prefixos telefónicos e números de usuario dunha lonxitude fixa. Nun plan de numeración aberto os prefixos telefónicos ou os números de usuario teñen unha lonxitude variable, debido a que non foron estandarizados. Non adoita atoparse un plan de marcación pechado onde hai un plan de numeración aberto. Os plans de numeración nacional de cada país poden ser consultados na web da ITU.
Plans de marcación pechados
Un plan de marcación pechado é aquel en que o número de usuario ten unha lonxitude fixa. Adoita ser usual en países pequenos onde non son necesarios prefixos rexionais. Con todo, hai países grandes onde se implantou un plan de marcación pechado, debido a que permite repartir máis números de usuario sen aumentar a lonxitude dos mesmos. Isto fai obsoleta a utilización dun código de acceso á rede. Por exemplo, para chamar a Oslo en Noruega antes de 1992, habíase de marcar:
*xxx xxx (dende dentro da área de Oslo) *02 xxx xxx (dende fóra da área de Oslo) *47 2 xxx xxx (dende fóra de Noruega)
En 1992 cambiouse a un plan de marcación pechado de oito cifras, do seguinte modo:
*22xx xxxx (dende dentro de Noruega, incluíndo Oslo) *47 22xx xxxx (dende fóra de Noruega)
Noutros países, como Francia, Bélxica, Suíza ou Suráfrica, fai falta marcar o código de acceso á rede ante o número de usuario para as chamadas dentro do país, xa sexan locais ou de longa distancia:
*París 01 xxxx xxxx (dende fóra de Francia 33 1 xxxx xxxx) *Bruxelas 02 xxx xxxx (dende fóra de Bélxica 32 2 xxx xxxx) *Xenebra 022 xxx xxxx (dende fóra de Suíza 41 22 xxx xxxx) *Cidade do Cabo 021 xxx xxxx (dende fóra de Suráfrica 27 21 xxx xxxx)
Gran Teatro La Fenice
miniatura|dereita|250px|Interior de La Fenice no 2005. O Gran Teatro La Fenice ou simplemente La Fenice (o fénix) é un dos teatros de ópera máis famosos do mundo. Atópase na cidade de Venecia (Italia) e nel foron estreadas algunhas das óperas italianas máis famosas. O teatro foi destruído várias veces e reedificado, actualmente é a sede dunha importante tempada operística e do festival internacional de música contemporánea.
Historia
La Fenice foi construído rapidamente, en pouco máis dun ano, sendo inaugurado o 16 de maio de 1792 coa ópera de Giovanni Paisiello I giochi di Agrigento.
O 13 de decembro de 1836 foi destruído por un incendio, sendo reconstruído en seguida repetindo o proxecto orixinal. Tras cen anos, en 1937 foi restaurado por Eugenio Miozzi.
O 29 de xaneiro de 1996 ocorreu a outra grande traxedia cando outro lume provocado o destruíu por completo, este lume fora provocado polo electricista Enrico Carella na tentativa de evitar problemas contractuais por unha dilación no servizo que lle fora encomendado. Logo de oito anos de obras, o 14 de decembro do 2003 reinaugurouse cun concerto dirixido por Riccardo Muti.
Xurxo III do Reino Unido
Xurxo III do Reino Unido, nado co nome de George William Frederic de Hannover o 4 de xuño de 1738 e finado o 29 de xaneiro de 1820, foi Rei da Gran Bretaña desde 1760 ata 1801. miniatura|[[Soberano (moeda)|Soberano de Xurxo III de 1817]] A partir da Acta de Unión de 1800, Xurxo III pasou a ser Rei do Reino Unido. Foi tamén Duque de Brunswick-Lüneburg e, a partir de 1814, Rei de Hannover. Xurxo III é coñecido como o Louco debido a demencia mental causada pola doenza crónica que sufría (porfiria). Era fillo de Federico, Príncipe de Gales e da princesa Augusta de Saxe-Gotha, e sucedeu ao avó Xurxo II
No reinado de Xurxo III produciuse a independencia dos Estados Unidos de América, ata entón unha colonia británica.
Matrimonio e descendencia
Casou o 8 de setembro de 1761 coa princesa xermana Sofia Carlota de Mecklenburg-Strelitz. O matrimonio tivo os seguintes fillos:
Aurealis
Aurealis é unha revista australiana de ficción.
Historia
Esta revista australiana púxose en marcha no ano 1990, foi publicada por Chimaera Publications. Púxose en marcha co fin de proporcionarlles un mercado aos escritores de ficción especulativa, cunha énfase especial en elevar o perfil dos escritores australianos.
Bell 427
O Bell 427 é un helicóptero utilitario lixeiro bimotor deseñado e fabricado por Bell Helicopter e Samsung Aerospace Industries. O seu deseño está baseado no Bell 407. Foi substituído na liña de produción polo alongado Bell 429.
Desenvolvemento
A compañía comezou a desenvolver un novo bimotor lixeiro en asociación coa compañía surcoreana Samsung Aerospace Industries. En febreiro de 1996 Bell anunciou o seu Model 427 na Heli Expo en Dallas. O Bell 427 foi o primeiro aparello da compañía completamente deseñado por ordenador. O Bell 427 voou por vez primeira o 11 de decembro de 1997. A certificación canadense foi outorgada o 19 de novembro de 1999, seguida pola estadounidense en xaneiro de 2000, e a certificación dual piloto IFR da FAA no mes de maio. Bell fabrica os sistemas dinámicos de voo do 427 en Fort Worth, Texas, mentres que a montaxe final realízase na súa fábrica de Mirabel, Quebec. A fuselaxe e a pluma de cola do 427 son fabricados por Samsung (posteriormente parte de KAI) na súa planta de Sachon. As primeira entregas producíronse en xaneiro de 2000.
En 2004 Bell ofreceu unha redeseñada versión do 427, o Bell 427i, que foi desenvolvida en asociación coa compañía surcoerana Korea Aerospace Industries e a xaponesa Mitsui Bussan Aerospace. O acordo deulle a KAI a responsabilidade do desenvolvemento e a produción da fuselaxe, o cableado da cabina e o sistema de combustible. Mitsui Bussan converteuse nun promotor financeiro. O 427i incluía unha nova cabina de cristal e sistemas de navegación para permitir a un único piloto voar baixo as regras de voo instrumental. O deseño tiña unha fuselaxe alongada 0,36 m, unha versión de motor e transmisión máis potente, e peso ao engalaxe incrementado. Porén, o programa foi cancelado e a atención centrouse no mellorado Bell 429. En febreiro de 2005 os 80 pedidos para o 427i convertéronse para o 429. O 24 de xaneiro de 2008 Bell anunciou plans para deter a súa liña de 427 despois de que se cumprisen os compromisos de pedidos no ano 2010.
The Vaselines
The Vaselines é unha banda de rock alternativo procedente de Glasgow. Formouse na cidade de Edimburgo no ano 1986 orixinalmente como un dúo composto polos compositores Eugene Kelly e Frances McKee, pero posteriormente entraron no grupo James Seenan e Charlie Kelly, irmán de Eugene, no baixo e na batería respectivamente. McKee fora antigamente membro dun grupo chamado The Pretty Flowers con Duglas T. Stewart, Norman Blake, Janice McBride e Sean Dickson. Eugene Kelly tocara en The Famous Monsters. A banda fíxose famoso grazas a Nirvana, que versionou tres dos seus temas, "Son of a Gun", "Molly's Lips" e "Jesus Doesn't Want Me for a Sunbeam".
Cernego
O topónimo galego Cernadela pode referirse a:
Saque de portaría
miniatura|dereita|240px|[[Méline Gérard do AS Saint-Étienne facendo un saque de portaría.]] Durante un partido de fútbol, o saque de portaría realízase cando o equipo contrario bota o balón fóra do campo, pola liña de fondo, ou despois de que o porteiro pare o balón.
Pobo asmat
Os asmat son un grupo étnico de Nova Guinea que habita na provincia de Papúa, en Indonesia. Os asmat habitan nunha rexión do suroeste da illa que está na cosa do mar de Arafura, cuxas terras abranguen 18 000 km².
Francisco Blanco González
Francisco Blanco González foi un político galego.
Pobo asmat
A terra dos asmat atópase xunto ó Parque Nacional de Lorentz, Patrimonio da Humanidade e a meirande área protexida do Pacífico asiático. A poboación total dos asmat estimouse nunhas 70 000 no ano 2004. O termo "asmat" é empregado para facer referencia ó pobo e á área que habitan.
Pobos bantús
miniatura|dereita|Unha pulseira bantú na colección permanente do Museo dos Nenos de Indianápolis.
Os bantús son un conxunto de preto de 400 grupos étnicos diferentes de África, esténdense dende o Camerún ata Suráfrica, e pertencen á mesma familia lingüística, a familia bantú, e partillan en moitos casos costumes comúns.
O termo definiuno pola primeira vez Wilhelm Bleek no libro A Comparative Grammar of South African Languages (1862). Os negros de Suráfrica foron ás veces chamados oficialmente "bantús" polo réxime do Apartheid, aínda que na actualidade xa non se emprega en ningún caso, xa que resulta ofensivo.
Prefectura de Fukui
A Prefectura de Fukui (福井県, ふくいけん, Fukui-ken) é unha prefectura do Xapón, situada na rexión de Hokuriku na rexión de Chūbu e na rexión de Kinki, parte centro da illa de Honshu. A súa capital é Fukui-shi. A prefectura cobre 4.189,54 km² de superficie e habítana 811.030 persoas.
A prefectura fai fronteira coa prefectura de Quioto, a prefectura de Shiga, a prefectura de Gifu e a prefectura de Ishikawa. Antes da Revolución Meiji coñecíase como as provincias de Wakasa (若狭国) e Echizen (越前国).
Xeografía
dereita|300px|miniatura
Historia
Durante o período de Edo, Shogunato de Tokugawa, no territorio actual da prefectura de Fukui dividiuse varios dominios. Existía Fukui han, Maruoka han, Echizen-Katsuyama han, Maruoka han, Ōno han, Sabae han, Tsuruga han e Obama han.
Bell UH-1N Twin Huey
O Bell UH-1N Twin Huey é un helicóptero militar medio bimotor. Voou por vez primeira no ano 1969 e é un membro da familia Huey. O CUH-1N Twin Huey (posteriormente CH-135 Twin Huey) foi a versión orixinal, pedida inicialmenente polas forzas armadas do Canadá.
O UH-1N ten unha configuración de 15 asentos, cun piloto e 14 pasaxeiros. En configuración de carga ten unha capacidade interna de 6,23 m³ e no exterior pode levar ata 2 268 kg. O UH-1N foi posteriormente desenvolvido no Bell 212 civil.
Desenvolvemento
Baseado na fuselaxe alongada do Bell 205, o Bell 212 foi desenvolvido orixinalmente para as forzas armadas canadenses baixo a designación CUH-1N Twin Huey. Posteriormente as forzas canadenses adoptaron un novo sistema de designación e o aparello pasou a chamarse CH-135 Twin Huey. Canadá aprobou o desenvolvemento da aeronave o 1 de maio de 1968 e mercou 50 unidades que empezaron a entregarse en maio de 1971.
Os militares estadounidenses estiveron moi preto de non mercar o Twin Huey. A compra do aparello para ser usado polos Estados Unidos tivo a oposición do presidente da Comisión das Forces Armadas da Cámara de Representantes da época, L. Mendel Rivers. Rivers tomou esa posición porque o motor do aparello, o Pratt & Whitney Canada PT6T, estaba fabricado no Canadá. O goberno liberal canadense non apoiaba a participación estadounidense na guerra de Vietnam e opoñíase ás políticas dos seus veciños no sueste asiático. Rivers tamén estaba preocupado de que a compra dos motores provocase un déficit comercial co Canadá. O Congreso só aprobou a compra cando se asegurou que atoparía unha fonte nos Estados Unidos para os motores PT6T/T400. Como resultado as forzas armadas estadounidenses pediron 294 Bell 212 coa designación UH-1N, comezando as entregas en 1970.
A diferenza das forzas canadenses, no servizo estadounidense o UH-1N mantivo o nome oficial Iroquois das variantes monomotor UH-1, aínda que o persoal referíase a el como Huey ou Twin Huey.
O Bell 412 é un desenvolvemento do Bell 212, sendo a maior diferenza as catro palas do rotor principal de materiais compostos. O UH-1N tamén foi desenvolvido no actualizado UH-1Y de catro palas.
Cor da pel
miniatura|A actriz francesa [[Romane Bohringer e a franco-senegalesa Aïssa Maïga no Deauville American Film Festival de 2009.]] A cor da pel nos seres humanos débese principalmente á presenza do pigmento melanina na pel. A cor da pel humana vai desde o case negro ao case branco cun certo ton rosa debido aos vasos sanguíneos que hai debaixo da pel. As variacións na cor natural da pel débense principalmente a razóns xenéticas. De acordo cos estudos científicos realizados, a diversidade na cor da pel é maior entre as poboacións da África subsahariana, que presentan valores de reflectancia da pel desde 19 a 46 (a media é 31) comparada coas poboacións europeas e do leste de Asia, que teñen valores de reflectancia da pel entre 62 e 69, e entre 50 e 59, respectivamente. Os albinos de África non foron incluídos nestes cálculos.
A cor natural da pel pode escurecerse como resultado do bronceado por exposición ao sol. A explicación máis aceptada do bronceado é que a pel tende a adaptarse ás intensidades de luz solar que producen vitamina D ou evitar danos pola radiación ultravioleta do sol e a fotodestrución do folato. Outras hipóteses son que serve para protexerse da temperatura ambiental, infeccións, cáncer de pel ou conxelación, alteracións na alimentación, e selección sexual.
O significado social das diferenzas na cor da pel varían entre culturas e entre distintas épocas históricas, o que tivo implicacións no status social e no racismo.
Melanina e xenes
A melanina é un pigmento producido por unhas célula chamadas melanocitos nun proceso chamado melanoxénese. A produción de melanina está catalizada por un encima chamado tirosinase. Os melanocitos producen dous tipos de melanina: feomelanina (vermella) e eumelanina (castaña moi escura). A cantidade e tipo de melanina está controlado por un certo número de xenes que presentan dominancia incompleta. Cada xene ten varios alelos, o que orixina a gran variedade de tons da pel humana.
A melanina controla a cantidade de radiación ultravioleta (UV) do sol que penetra na pel. Esta radiación axuda á formación de vitamina D, pero en exceso pode producir danos e cáncer de pel.
Xenética da variación da cor da pel
Descubríronse diversos xenes implicados en dar cor á pel. Entre eles están:
Evolución da cor da pel
Diversos estudos e hipóteses intentan explicar como se produciu a evolución da pel humana. As máis importantes son:
Hipótese da produción de vitamina D. Aproximadamente hai 1,5 millóns de anos, a Terra sufriu un grande período de seca que fixo que os homínidos pasasen de vivir nunha selva vizosa tropical a un ambiente moito máis árido de paisaxes abertas con pouca vexetación alta. Isto, combinouse coa perda da pelaxe densa do corpo, o que causou que os primeiros humanos sufrisen un exceso de radiación ultravioleta sobre a súa pel e un estrés xérico. Rogers et al. (2004) realizaron un exame da variación das secuencias nucleotídicas do xene MC1R de persoas con diferentes antepasados e comparáronas coas secuencias dos chimpancés. Rogers concluíu que aproximadamente hai 5 millóns de anos, no tempo en que se produciu a separación dos chimpancés e os humanos, o devanceiro común de todos os seres humanos tiña pel clara cuberta por pelo escuro. Ademais o noso parente máis próximo existente, o chimpancé, ten pel clara debaixo do mesto pelo negro que a cobre. Co tempo o pelo humano desapareceu para permitir unha mellor disipación da calor por medio da suor e o ton da pel fíxose máis escuro para incrementar a barreira de permeabilidade epidérmica e protexela da falta de folato debida a un incremento da exposición ao sol. Os defensores desta teoría opinan que hai 1,2 millóns de anos, no período en que o Homo ergaster e o Homo erectus, antepasados dos homes actuais, tiñan exactamente o mesma proteína receptora da melanocortina (MC1R) cós modernos africanos. As presións evolutivas fixeron que a calquera variación xenética que orixinase pel máis clara lle fose imposible sobrevivir baixo o intenso sol africano, e a pel humana permaneceu escura durante os seguintes 1,1 millóns de anos.
Aproximadamente hai entre 70.000 e 100.000 anos os humanos modernos empezaron a migrar desde os trópicos cara ao norte, onde estaban expostos a menos intensidade de luz solar, posiblemente, en parte, debido á necesidade dun maior uso de roupas para protexerse do frío, as cales cubrirían a pel. Nesas condicións había menos fotodestrución do folato e así a presión evolutiva que impedía que os xenes de pel clara se propagasen viuse moi reducida. Ademais, a pel clara pode xerar máis vitamina D (colecalciferol) ca a pel escura, polo que iso puido representar un beneficio para a saúde neses climas con menos insolación naquelas zonas onde había fontes limitadas de vitamina D na dieta.
As mutacións xenéticas que orixinaron a pel clara, aínda que diferentes nas poboacións do leste de Asia e as europeas, suxiren que estes dous grupos experimentaron unha presión selectiva similar debido ao seu asentamento nas latitudes setentrionais.
Outro aspecto que require matizacións é o da produción de vitamina D. Parece ser que a latitude non predí consistentemente o nivel medio de 25OHD (vitamina D) da poboación. Os raios ultravioleta B que chegan á superficie terrestre en 24 horas durante o verán no norte do Canadá igualan ou exceden aos que chegan no ecuador (onde as noites son máis longas). En consecuencia, hai posibilidades máis que suficientes de que os seres humanos das latitudes altas produzan e almacenen vitamina D3 durante os meses de primavera, verán e outono. Un estudo feito en Toronto (Canadá) concluíu que a pigmentación da pel, calculada medindo o contido en melanina mostraba unha relación inversa cos niveis séricos de 25(OH)D (vitamina D); a máis pigmentación, menos vitamina. Pero a constancia de niveis séricos baixos de 25(OH)D nos indios que viven na solleira India e nos chineses que viven na solleira China, non apoian a hipótese de que os niveis séricos baixos observados nas persoas pigmentadas se deban á falta de síntese na pel nas latitudes altas; debe haber outras razóns (características xenéticas xerais, dieta, hormona PTH...).
Hipótese da aparición da agricultura e cambio de dieta. Aínda que é moi duradeira a hipótese de que a selección da pel clara se debeu á maior produción de vitamina D, e que aconteceu pouco despois da saída do home de África hai uns 40.000 anos, hai moitos investigadores que non están de acordo con ela e suxiren que a insolación que hai nas latitudes setentrionais permite unha suficiente produción de vitamina D combinada coas fontes alimentarias procedentes da caza, o que permitiría que a poboacións se mantivesen saudables, e só cando se adoptou a agricultura houbo unha necesidade de ter a pel máis clara para maximizar a síntese de vitamina D. A teoría suxire que a redución da inxestión de carne de caza, peixe, e algunhas plantas favoreceu o aclaramento da pel moitos miles de anos despois do establecemento desas poboacións en Europa e Asia. Esta teoría está apoiada polos resultados dun estudo do xene SLC24A5, que atopou que o alelo asociado coa pel máis clara en Europa puido terse orixinado recentemente, entre hai 6.000 e 10.000 anos, o cal concorda coas primeiras evidencias da existencia de agricultura.
Follas Novas (homónimos)
Follas Novas pode referirse a:
Cor da pel
Evolución da cor da pel
Hipótese da pel como barreira protectora. Unha das teorías máis recentes propón que a evolución da pigmentación da pel humana está baseada no mellor funcionamento como barreira protectora da pel escura. A maioría das funcións protectoras da pel, como a barreira de permeabilidade e a barreira antimicrobiana, débense ao estrato córneo da epiderme. Parece lóxico supoñer que o estrato córneo foi o que sufriu o maior cambio xenético desde que o home perdeu o seu pelo. A selección natural favorecería as mutacións que preservasen esta función de barreira esencial; e unha das adaptacións protectoras é a pigmentación da epiderme interfolicular, porque mellora a función de barreira comparada coa pel non pigmentada.
Pigmentación irregular
Un certo grao de pigmentación irregular afecta á maioría da xente, independentemente da súa orixe étnica ou cor da pel. A pel pode aparecer máis clara ou escura do normal; pode haber zonas con manchas, áreas non uniformes, partes de decoloración castaña ou gris, pencas. Os trastornos na pigmentación da pel aparecen porque o corpo produce demasiada ou pouca melanina.
O incremento na produción de melanina, tamén coñecida por hiperpigmentación, pode ser:
Ademais da exposición ao sol e as hormonas, a hiperpigmentación pode ser causada por danos na pel, como restos de manchas, feridas ou erupcións cutáneas. Isto é especialmente certo nos que teñen tons de pel máis escuros.
A causa máis típica de ter áreas escurecidas na pel, manchas castañas ou áreas decoloradas é a exposición ao sol sen protección.
Exposición ao sol
A melanina da pel protexe o corpo da radiación solar. En xeral, canta máis melanina hai na pel máis radiación solar pode ser absorbida. Unha radiación solar excesiva causa danos directos e indirectos no ADN da pel, e o corpo combate este efecto e procura reparar os danos e protexer a pel creando e liberando máis melanina nas células da pel (os melanocitos fabrícana e transfírena aos queratinocitos). Coa produción de melanina a cor da pel escurécese (bronceado). O bronceado tamén pode ser causado por fontes artificiais de radiación ultravioleta.
Están implicados dous mecanismos. Primeiro, a radiación ultravioleta crea un estrés oxidativo, o cal á súa vez oxida a melanina xa existente, o que produce un rápido escurecemento da melanina. En segundo lugar, hai un incremento na produción de melanina (melanoxénese). A melanoxénese vai orixinar o bronceado algún tempo despois, que empeza a facerse visible unhas 72 horas despois da exposición. O ton moreno creado por un incremento na melanoxénese dura moito máis tempo ca o causado pola oxidación da melanina xa existente.
A cor natural de pel dunha persoa ten un efecto na súa reacción á exposición ao sol. O ton da pel humana pode variar de castaño escuro a case sen pigmentación. A efectos prácticos, como para saber o tempo de exposición ao sol para o bronceado, pódense distinguir seis tipos de pel seguindo a clasificación de Fitzpatrick (1975), que se indican en orde ascendente de pigmentación:
A pel escura con grandes concentracións de melanina protexe contra a exposición á luz ultravioleta e o cáncer de pel; a xente de pel clara ten aproximadamente dez veces máis de risco de morrer de cáncer de pel en comparación cos de pel escura, en iguais condicións de exposición ao sol. Ademais, os raios ultravioleta A do sol crese que interaccionan co ácido fólico dun modo que pode ser prexudicial para a saúde.
Aínda que a pel escura ofrece unha mellor protección contra a luz ultravioleta, pode producir baixos niveis de vitamina D e os individuos de pel escura que viven en latitudes altas, como os afroamericanos, poden ter niveis inadecuados de vitamina D. Diversos estudos mostran que as persoas de pel escura que viven nas sociedades occidentais teñen niveis máis baixos de vitamina D.  A explicación clásica de por que ocorre así é que a melanina da pel dificulta a produción de vitamina D. Porén, en estudos recentes atopouse que este baixo nivel de vitamina D nesas poboacións pode deberse a outras razóns, como que as mulleres negras teñen un nivel sérico alto de hormona paratiroide (PTH) a niveis de vitamina D máis baixos ca as mulleres brancas. Nun estudo a grande escala dos determinantes xenéticos da insuficiencia de vitamina D na poboación branca (caucasianos) non se atopou asociación coa pigmentación.
Variación xeográfica
miniatura|300px|dereita|Mapa da distribución das cores da pel humana no mundo para as poboacións nativas en 1940 baseado na [[escala cromática de Von Luschan (ver a seguinte imaxe).]] miniatura|200px|Cores de pel de acordo coa [[escala cromática de von Luschan.]] Aproximadamente o 10% da variación na cor da pel ocorre dentro dun mesmo grupo de poboación, e o ~90% ocorre entre distintos grupos de poboación. Como a cor da pel estivo baixo unha forte presión selectiva, poden orixinarse cores de pel similares en poboacións distintas por converxencia adaptativa en vez de por relación xenética, e poboacións con similar pigmentación poden ser xeneticamente tan distintas entre si coma outros grupos con pel moi diferente. Ademais, nalgunhas partes do mundo nas cales a xente de diferentes rexións se mesturou en gran medida, a conexión entre a cor da pel e os antepasados quedou substancialmente debilitada. No Brasil, por exemplo, a cor da pel non está estreitamente asociada coa porcentaxe de devanceiros africanos recentes dunha persoa, como se estimou a partir dunha análise de variantes xenéticas que diferían en frecuencia entre grupos.
En xeral os pobos que viven preto do ecuador son os que están máis pigmentados e os que viven preto dos polos moi pouco pigmentados. O resto da humanidade mostra un alto grao de variación na cor da pel entre eses dous extremos, xeralmente correlacionándose coa exposición á luz UV. A principal excepción a esta regra é o Novo Mundo, onde os pobos nativos levan vivindo só entre 10.000 e 15.000 anos, polo que mostran un grao menos pronunciado de variacións na cor da pel.
En épocas recentes o ser humano fíxose cada vez máis móbil, incementándose as migracións. As migracións dos últimos 4.000 anos, e especialmente nos últimos 400 anos, foron as máis rápidas na historia da humanidade, polo que hoxe as cores da pel non están tan claramente confinadas en determinadas localizacións xeográficas coma o estaban anteriormente.
Córgomo
O topónimo galego Córgomo pode referirse a:
Cangas, Cangas
Santiago e San Salvador de Cangas é unha parroquia que se localiza no sueste do concello de Cangas. Segundo o padrón municipal de 2014 tiña 6936 habitantes (3385 homes e 3551 mulleres), 1027 máis ca en 1999. Están distribuídos nunha entidade de poboación, a vila de Cangas.
João Maria Menezes Bezerra
João Maria Menezes Bezerra, máis coñecido como Barata, nado en Carnaubais o 5 de xuño de 1972, é ex un futbolista brasileiro. Xogaba de dianteiro.
William Daniels
William Daniels, nado o 31 de marzo de 1927 en Brooklyn, Nova York, é un actor e antigo presidente da Screen Actors Guild (1999 a 2001). É coñecido por interpretar o pai de Dustin Hoffman en O graduado (1967), a Howard en Dous na estrada, a John Adams no filme 1776 e a Carter Nash en Captain Nice.
Bidueiro
Os bidueiros son as diferentes especies de árbores caducifolias do xénero Betula da familia Betulaceae e da orde Fagales. As distintas especies son moi semellantes entre si. Árbore esvelta de casca alba asociada normalmente aos lugares frescos. En Galicia son moi comúns, concretamente a especie Betula alba.
Etimoloxía
O termo galego bidueiro (en portugués vidoeiro ou bétula) vén do latín betūlla, adaptación do nome céltico betu. En Galicia deu como fitopónimo Biduedo.
Descrición
Son árbores que medran altas e esveltas, entre 10 e 30 m, dependendo da especie. O crecemento é rápido. As follas son simples, alternas, serradas con algo de peluxe, romboidais de 3 a 6 cm, variando lixeiramente segundo a especie. A face superior adoita ser máis escura. As pólas son flexíbeis, a casca é lisa, cinsenta ou abrancazada, cunha características raias horizontais. Monoica, un mesmo exemplar ten flores masculinas e femininas, con candeas amarelas ou verdosas. O pole posúe tres poros, ten forma esferoidal, de 20 a 25 µm de diámetro e superficie finamente granulada. Froito en infrutescencia que madura no verán e que se diseminan polo vento.
Distribución e hábitat
Espállanse por unha gran parte do hemisferio norte, en Europa (nos países nórdicos chegan a formar grandes bosques), en parte de Asia, América do Norte e o norte de África.
Requiren zonas asolladas, solos acedos e silíceos que posúan humidade de abondo.
En Galicia aparecen formando bidueirais ou coma unha das especies das fragas. Son moi frugais polo que acostuman colonizar terreos degradados, queimados, incluso os noiros de autoestradas. No sur de Galicia aparecen coma especie de ribeira, brañas ou lameiros. Tamén aparece coma ornamental.
Especies
A listaxe a seguir non é completa e só se refire a unha clasificación pola súa orixe xeográfica. Para a clasificación taxonómica, véxase artigo Especies de bidueiro.
Aplicacións
Os bidueiros son árbores versátiles. Teñen gran valor ornamental pola súa casca prateada, e polo colorido que colle a súa follaxe no outono. O zume, a casca, as follas, a madeira e as poliñas empréganse para alimento, material de construción, tratamentos medicinais, lubrificantes, e outros usos prácticos. Os esquimós facían con eles vestidos, piraguas, cordas, pois a casca consérvase moi ben grazas á betulina, substancia case indestrutíbel.
En Galicia facíanse zocas, culleres, cuncas etcétera. No campo utilizábase a súa madeira adoito para as pezas do arado romano, xugos ou lareiros ou abaloiras (varas usadas para sacudir os froitos de castiñeiros). Coa madeira tamén se fan máscaras do Entroido. Co seu carbón fabricábase a tintura de imprenta. Nas escolas galegas utilizábanse varas desta árbore, polo que era coñecida coma “árbore da sabedoría”. Tamén con ramiñas facíanse vasoiras ou utilizábanse na malla. A casca impermeábel empregábase para a canalización de augas, coma polainas ou para facer pergamiños, que recibían o nome de librum. A súa brea empregábase para impermeabilizar as peles.
Incluso as follas teñen utilidade, pois son diuréticas e foron remedio contra as inflamacións renais e da vexiga e para desfacer os cálculos renais.
En Escocia atopáronse enterramentos de hai séculos con cascas en perfecto estado.
Pola contra, a súa madeira é moi vulnerábel, utilizándose para facer pasta de papel e tinta de imprenta. A madeira traballábase con facilidade e se utilizaba para mangos de ferramentas e outros obxectos de pequeno talle, i é usada en Rusia para tallar as matrioscas, as famosas bonecas rusas, así como para fabricar esquís. A madeira tamén é excelente para o carbón. A casca, pola súa impermeabilidade, utilízase para fabricar zocas, canastras, caixas etc. Ademais ten propiedades febrífugas e se administra en po en infusión, soa ou acompañada con outra substancia medicinal. As pólas, por seren moi flexíbeis, empréganse en cestaría.
Santalla, Santalla, Ribeira de Piquín
Santalla é un lugar da parroquia de Santalla no concello lugués da Ribeira de Piquín na comarca de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 81 habitantes (44 homes e 37 mulleres).
Correxais
O topónimo galego Correxais pode referirse a:
Shugo Tokumaru
Shugo Tokumaru (トクマルシューゴ), nado en Toquio o 29 de maio de 1980, é un cantante e músico xaponés. É o creador de cada aspecto da súa música, incluíndo letra, arranxos, gravacións e mesturas. É coñecido pola gran variedade de instrumentos que emprega nas súas cancións, con máis de 100 tipos diferentes nas súas gravacións. Tokumaru é membro do grupo musical de rock Gellers. O álbum de Port Entropy foi o seu meirande éxito no Xapón, acadando as listas dos top 40.
Bidueiro
Aplicacións
Por destilación, a casca subministra un óleo resinoso balsámico especial, que no norte de Europa é moi apreciado para a preparación do coiro magro (chamado “coiro de Rusia”), ao que comunica un arrecendo aromático moi característico, ademais de protexelo da acción dos insectos. O zume fervido é usado como enxaugadura bucal para as enfermidades da gorxa, ulceracións da boca, irritación das enxivas, e unha excelente loción detersiva para lastras e úlceras. Coas raíces faise unha pomada para a pel que axuda á cicatrización de feridas, grans, a raña, erupcións, ampolas e bóchegas da pel.
Este óleo, o mesmo que as follas de bidueiro, fornece un colorante amarelo. Os extractos do bido utilízanse tamén en domésticos coma o xabón ou xampú. O alcatrán de bidueiro, extraído da súa casca, emprégase coma lubrificante e con fins medicinais. Os abrochos de bidueiro crían uns fungos que se usaban nos países nórdicos para curar o alcoholismo.
Máscara
miniatura|Máscara FFP2, un dos tipos de máscara protectora autofiltrante. miniatura|Unha máscara facial de filtrado [[Máscara N95|N95.]] miniatura|Unha máscara de purificación do ar elastomérica de media cara. Esta clase de máscara é reutilizábel, se os filtros substitúense periodicamente. miniatura|Máscara cirúrxica simple. Unha máscara (ás veces denominada respirador que non debe confundirse co ventilador mecánico) é un dispositivo deseñado para protexer o portador da inhalación de atmosferas perigosas, incluíndo fumes, vapores, gases e partículas en suspensión coma pos e microorganismos -bacterias e virus- aerotransportados así como para protexer aos demais cando o portador pode contaxiar algunha doenza.
Bidueiro
Aplicacións
As follas, especialmente secas, escorrentan as moscas e os tabáns que molestan as bestas. Tamén se utilizan as follas para facer té con propiedades diuréticas e para a obtención de extractos para tinturas e cosméticos. As follas delouradas son excelentes para as dores reumáticas. Axudan tamén á transpiración dos pés evitando maos cheiros. Outro uso que se dá ás follas frescas desta árbore é a xeito de fretas sobre os peitos das mulleres que aleitan os meniños, para aliviar a dor e conter o leite.
Máscara
Tipos segundo a orixe do ar
Hai dúas categorías principais nas máscaras:
Bidueiro
Aplicacións
O zume do bidueiro bébese coma tónico ou se engade ao xarope de bidueiro, vinagre, cervexa, bebidas refrescantes e outros alimentos. O xarope de bidueiro non é doado de fabricar, o que o fai máis custoso ca outros xaropes empregados en alimentación, coma o de pradairo.
Máscara
Tipos segundo a orixe do ar
As máscaras teñen unha peza facial que se axusta e suxeita á cabeza mediante fitas, arnés de tea, ou algún outro método.
Bidueiro
Aplicacións
As poliñas do bidueiro, grazas á súa flexibilidade e dureza, foron utilizadas coma instrumento de flaxelación. Noutros tempos os mestres utilizábanas para se facer respectar.
Máscara
Tipos de máscaras segundo normas europeas - FFP
A norma europea EN 149 chama ás máscaras "pezas de filtrado facial" (filtering face pieces, FFP) en tres categorías segundo a súa capacidade de filtrado e polo tanto de protección:
Bidueiro
Aplicacións
En Rusia, e especialmente en Siberia, o bidueiro empregouse durante séculos na construción de obxectos da vida cotiá, (por exemplo, canoas, xerras para cervexa, caixas, zapatos), así como tamén para enfeites de bixutería de gran beleza, mediante técnicas que foron perfeccionando durante os séculos.
Mitoloxía e simbolismo
Os bidueiros tamén teñen a súa importancia espiritual en varias relixións antigas e modernas; ao bidueiro sempre se lle deu propiedades purificadoras en diferentes culturas ao longo da historia, en gran parte por mora os seus usos medicinais. As súas follas, flexíbeis mais rectas foron usadas para escorregar aos maos espíritos; no Xapón, as mikos, mulleres serventes dos templos shinto xaponeses, levaban a cabo danzas cerimoniais nas que azoutaban o ar coas pólas de bidueiro para espantar aos onis; en España e Italia plantábase bidueiro na entrada das cortes das bestas para escorregar os demos e ás pantasmas; os xamáns de América do Norte usaban as pólas de bidueiro para os exorcismos.
Máscara
Tipos de máscaras segundo normas estadounidenses - N
Nos Estados Unidos o Instituto Nacional para a Seguridade e Saúde Ocupacional definiu en 2011 os seguintes tipos de filtros de partículas:
Bidueiro
Mitoloxía e simbolismo
Coa mesma finalidade zoscábase tamén coas pólas de bidueiro a delincuentes e dementes. Segundo a mitoloxía cristiá dise que o bidueiro medra á entrada do Paraíso. A Inquisición medieval flaxelaba aos culpados de crimes menores coas pólas de bidueiro e os inquisidores acostumaban portalas coma un látego cando paseaban pola vila, até o punto de asociar o bidueiro á Inquisición, chegando a ter a súa propia linguaxe dentro desta a través da árbore; unha muller que portase na vila unha flor ou unha folla de bidueiro era intocábel por ter o favor romántico dun inquisidor e non a podían acusar de herexía, bruxaría, meigaría, nin prostitución ou adulterio; e as casas que enfeitaban a súa entrada cun ramallo de bido eran familias achegadas aos xuíces. Así mesmo o símbolo do arcanxo Azrael, o anxo entre os xudeus e musulmáns, é un bidueiro.
Máscara
Máscaras hixiénicas fronte ao SARS-CoV-2
Durante a pandemia de enfermidade por coronavirus de 2019-2020 (COVID-19) e o seu espallamento a practicamente todos os países do mundo, produciuse unha escaseza xeneralizada de máscaras ante a necesidade do seu uso para evitar contaxiar e ser contaxiado. Ante esta situación xurdiron propostas individuais, empresariais e estatais para a confección das denominadas como máscaras hixiénicas, que sen cumprir as normas esixidas para as máscaras cirúrxicas e de protección (máscaras cirúrxicas, máscara N95, FFP2 e FFP3) podían cumprír unha función hixiénica e evitar tanto contaxiar e como ser contaxiado.
Bidueiro
Mitoloxía e simbolismo
Na antiga Roma, o bidueiro era símbolo de poder e autoridade; coma co loureiro, empregaban as súas pólas para enfeitar as cabezas das persoas importantes, denominándose fasces, de onde ven o vocábulo fascista.
Máscara
Máscaras hixiénicas fronte ao SARS-CoV-2
Os Centros para o Control e a Prevención de doenzas dos Estados Unidos publicaron un padrón de máscaras caseiras sen costuras usando un pano e un filtro de café, así como un vídeo sobre como facer máscaras con bandas de goma e teas dobradas que se atopan en casa. Os científicos de todo o país encargáronse de identificar os materiais cotiáns que fan un mellor traballo ao filtrar partículas microscópicas. En probas recentes, os filtros de forno HEPA obtiveron bos resultados, do mesmo xeito que as bolsas de aspirador, as capas de fundas de almofada de 600 unidades e a tea similar ao pixama de flanela. Os filtros de café apiados tiveron puntuacións medias. As bufandas e o material de panos tiveron as puntucións máis baixas, pero aínda así apañaron unha pequena porcentaxe de partículas.
En España e outros países xurdiron iniciativas conxuntas cidadás, privadas e públicas para a confección e homologación de máscaras hixiénicas que podían cumprir a función de protección fronte ao SARS-CoV-2.