cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Glicólise
En eucariotas e procariotas, a glicólise ocorre no citosol da célula. En células vexetais, algunhas das reaccións glicolíticas danse tamén no ciclo de Calvin, que ocorre dentro dos cloroplastos. A ampla conservación evolutiva desta vía inclúe os organismos filoxeneticamente máis antigos, e por isto considérase unha das vías metabólicas máis antigas.
Descubrimento
Os primeiros estudos informais dos procesos glicolíticos foron iniciados en 1860, cando Louis Pasteur descubriu que os microorganismos son os responsables da fermentación, e en 1897 cando Eduard Buchner encontrou que certos extractos celulares podían realizar fermentacións. A seguinte grande contribución foi de Arthur Harden e William Young en 1905, que determinaron que para que a fermentación teña lugar son necesarias unha fracción celular de masa molecular elevada e termosensible (encimas) e unha fracción citoplasmática de baixa masa molecular e termorresistente (ATP, ADP, NAD+ e outros cofactores). Os detalles da vía determináronse en 1940, cos traballos de Otto Meyerhoff e algúns anos despois por Luis Leloir. As maiores dificultades en determinar o intricado da vía foron a curta vida e as baixas concentracións dos intermediarios nas rápidas reaccións glicolíticas.
Visión xeral
A glicólise é a forma máis rápida de conseguir enerxía para unha célula e, no metabolismo de carbohidratos, é xeralmente a primeira vía á cal recorre a célula para ese mester. Está estruturada en 10 reaccións encimáticas que permiten a transformación dunha molécula de glicosa en dúas moléculas de piruvato por medio dun proceso catabólico.
A glicólise adoita a dividirse para o súa explicación en dúas fases: fase de gasto de enerxía e fase de obtención de enerxía.
A primeira fase consiste en transformar unha molécula de glicosa en dúas moléculas de gliceraldehido (unha molécula de baixa enerxía) gastando 2 ATP. Isto permite duplicar os resultados da segunda fase, a de obtención enerxética. Na segunda fase, o gliceraldehido transfórmase nun composto de alta enerxía, que ao hidrolizarse xera unha molécula de ATP, e como se xeraron dúas moléculas de gliceraldehido, obtéñense en realidade dúas moléculas de ATP. Esta obtención de enerxía conséguese grazas á combinación dunha reacción fortemente exergónica despois doutra levemente endergónica, que se realiza en dúas ocasións, xerando dúas moléculas de piruvato. Desta maneira, na segunda fase obteñense 4 moléculas de ATP.
Reacción
A reacción global da glicólise é:
Onde o reactivo inicial é a glicosa e os produtos finais son:
Destino do piruvato e do NADH
A glicólise pode funcionar tanto en condicións aerobias coma anaerobias, pero o destino do pìruvato varía dependendo desas condicións. En situación anaerobia, o piruvato citosólico é fermentado. O tipo de fermentación depende do organismo. No home dáse nas células que quedan sen ATP nun momento dado, como sucede no músculo en situación de exercicio físico moi intenso na que o osíxeno que chega á célula non é dabondo para manter a respiración aerobia ; nese caso o músculo realiza a fermentación homoláctica, convertendo o piruvato en lactato, e sen obter máis ATP ca as dúas moléculas formadas nas últimas reaccións da glicólise. Tamén sucede nos eritrocitos, que carecen de mitocondrias. Polo contrario, en condicións aerobias o piruvato entra nas mitocondrias (en eucariotas) para ser descarboxilado, entrar no ciclo de Krebs e completar a súa respiración aerobia, xerando uns 15 ATP por cada piruvato (ata 38 por glicosa).
Fases da glicólise
A glicólise divídese en dúas fases e dez reaccións encimáticas, que se describen a continuación.
Fase de gasto de enerxía (ATP)
Esta primeira fase da glicólise consiste en transformar unha molécula de glicosa (hexosa) en dúas moléculas de gliceraldehido (triosa). Durante esta fase non se produce enerxía, senón que se gasta. Esta enerxía gastada pode considerarse un "investimento" que fai a célula para obter "beneficios" enerxéticos despois. Gástanse agora 2 ATP e despois produciranse 4, cun beneficio neto de 2.
1º paso: Hexoquinase
A primeira reacción da glicólise é a fosforilación da glicosa, para activala (aumentar a súa enerxía) e así poder utilizala noutros procesos cando sexa necesario. Esta activación ocorre pola transferencia dun grupo fosfato do ATP, unha reacción catalizada polo encima hexoquinase, o cal pode fosforilar (engadir un grupo fosfato) a moléculas similares á glicosa, como a frutosa e a manosa.
As vantaxes de fosforilar a glicosa son dúas: A primeira é facer da glicosa un metabolito máis reactivo, e a segunda é que a glicosa-6-fosfato (G6P), que é unha substancia cargada no seu fosfato, non pode atravesar a membrana celular (a diferenza da glicosa), porque na célula non existe un transportador para a G6P. Desta forma evítase a perda dun substrato enerxético para a célula.
A hexoquinase só fosforila as D-hexosas, e utiliza de substrato para obter fosfatos o MgATP2+, xa que o catión permite que o último fosfato do ATP (fosfato gamma, γ-P ou Pγ) sexa un branco máis fácil para o ataque nucleofílico que realiza o grupo hidroxilo (OH) do sexto carbono da glicosa, o que é posible debido ao Mg2+ que tapa as cargas dos outros dous fosfatos.
Rannée
Rannée (en Radenez) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
Condados de Washington
Hai 39 condados no estado de Washington. Washington atopábase ao oeste do Territorio de Washington, e foi admitida á Unión como o 42º estado en 1889. Os primeiros condados do estado, foron creados en 1845.
Glicólise
1º paso: Hexoquinase
Esta reacción posúe unha enerxía libre de Gibbs negativa, e, por tanto, trátase dunha reacción na que se libera enerxía. En numerosas bacterias esta reacción está combinada coa última reacción da glicólise (de fosfoenolpiruvato a piruvato) para poder aproveitar a enerxía sobrante da reacción: o fosfato do fosfoenolpiruvato transfírese dunha a outra proteína dun sistema de transporte fosfotransferase, e en última instancia, o fosfato pasará a unha molécula de glicosa que é tomada do exterior da célula e liberada en forma de G6P no interior celular. Trátase, por tanto, de combinar a primeira e a última reacción desta vía e usar o excedente de enerxía para realizar un tipo de transporte a través de membrana denominado translocación de grupo.
Unha hexoquinase especial que se encontra só no fígado, páncreas, intestino delgado e partes do encéfalo é a glicoquinase. Nos hepatocitos o 95% da actividade de hexoquinase está a cargo da glicoquinase, o cal é fundamental para a glicólise e síntese de glicóxeno no fígado.
Condados de Washington
Algúns residentes do condado de Snohomish considéranse parte do condado de Freedom. O condado de Freedom elixiu aos funcionarios do condado, pero non está recoñecido de xeito oficial polo condado de Snohomish, o estado de Washington ou o goberno federal.
A abreviación postal de Washington é WA e o seu código FIPS é 53.
Glicólise
2º paso: Glicosa-6-P isomerase
Este é un paso importante, posto que aquí se define a xeometría molecular que afectará aos dous pasos críticos na glicólise: O próximo paso, que agregará un grupo fosfato ao produto desta reacción, e o paso 4, cando se creen dúas moléculas de gliceraldehido que finalmente serán as precursoras do piruvato.
Nesta reacción, a glicosa-6-fosfato isomerízase a frutosa-6-fosfato (F6P), por medio do encima glicosa-6-fosfato isomerase, tamén chamado fosfohexosa isomerase. A isomerización ocorre nunha reacción de 4 pasos, que implica a abertura do anel do azucre e un traspaso de protóns a través dun intermediario cis-enediol
Posto que a enerxía libre desta reacción é igual a +1,7 kJ/mol, a reacción non é espontánea e debe estar combinada con outra.
3º paso: Fosfofrutoquinase
Consiste na fosforilación da frutosa-6-fosfato no carbono 1, con gasto dun ATP, a través do encima fosfofrutoquinase 1 (PFK1). Tamén este fosfato terá unha baixa enerxía de hidrólise. Polo mesmo motivo que na primeira reacción, o proceso é irreversible. O novo produto denominarse frutosa-1,6-difosfato (F1,6BP).
A irreversibilidade desta reacción é importante, xa que a fai ser o punto de control da glicólise. Como hai outros substratos á parte da glicosa que entran na glicólise, o punto de control non está colocado na primeira reacción, senón nesta. A fosfofrutoquinase ten centros alostéricos, sensibles ás concentracións de intermediarios como citrato e ácidos graxos, ADP e AMP. En moitas plantas e microorganismos existe un encima con función similar chamado fosfofrutoquinase dependente de pirofosfato, que usa pirofosfato como doante de fosfatos en vez do ATP.
4º paso: Aldolase
O encima aldolase (nome completo frutosa-bisfosfato aldolase), por medio dunha reacción que é reversible, rompe a frutosa-1,6-difosfato en dúas moléculas de tres carbonos (triosas): dihidroxiacetona-fosfato (DHAP) e gliceraldehido-3-fosfato (GA3P ou GAP). Existen dous tipos de frutosa-bisfosfato aldolase glicolítica, que difiren tanto no tipo de organismos onde se expresan, coma nos intermediarios de reacción.
Esta reacción ten unha enerxía libre (ΔG) de entre 20 a 25 kJ/mol, polo tanto en condicións estándar non acontece de maneira espontánea. Porén, en condicións intracelulares a enerxía libre é pequena debido á baixa concentración dos substratos, o que permite que esta reacción sexa reversible.
5º paso: Triosa fosfato isomerase
Posto que só o gliceraldehido-3-fosfato pode seguir os pasos restantes da glicólise, a outra molécula xerada pola reacción anterior (dihidroxiacetona-fosfato) é convertida (isomerizada xa que as dúas son isómeros) en gliceraldehido-3-fosfato. Esta reacción posúe unha enerxía libre en condicións estándar positiva, o cal implicaría un proceso non favorecido, non obstante, igual que para a reacción 4, considerando as concentracións intracelulares reais do reactivo e o produto, resulta que a enerxía libre total é negativa, polo que a dirección favorecida é cara á formación de gliceraldehido-3-fosfato.
Este é o último paso da "fase de gasto de enerxía". Só se consumiu ATP no primeiro paso (hexoquinase) e no terceiro paso (fosfofrutoquinase 1). Como ao final desta fase se orixinaron dúas moléculas de gliceraldehído-3-fosfato (4º e 5º pasos), de aquí en adiante as reaccións están duplicadas, xa que haberá unha en cada molécula de gliceraldehido-3-fosfato e as derivadas delas.
Fase de obtención de enerxía
Nesta fase vanse producir 4 ATP (que restados aos 2 ATP gastados na fase anterior dan un rendemento neto de 2 ATP), 2 piruvatos e 2 NADH.
6º paso: Gliceraldehido-3-fosfato deshidroxenase
Esta reacción consiste en oxidar o gliceraldehido-3-fosfato utilizando NAD+ para engadir un ión fosfato á molécula, o cal é realizado polo encima gliceraldehido-3-fosfato deshidroxenase (GAPDH) en 5 pasos, e deste xeito aumentar a enerxía do composto.
O grupo aldehido oxídase a un grupo acil-fosfato, que é un derivado dun carboxilo fosfatado. Este composto posúe unha enerxía de hidrólise moi alta (próxima aos 50 kJ/mol) polo que se inician as reaccións que permitirán recuperar o ATP máis adiante.
Mentres que o grupo aldehido se oxida, o NAD+ redúcese, o que fai desta reacción unha reacción redox. O NAD+ redúcese pola incorporación dalgún H+ dando como resultado unha molécula de NADH de carga neutra.
7º paso: Fosfoglicerato quinase
Neste paso, o encima fosfoglicerato quinase transfire o grupo fosfato do 1,3-difosfoglicerato a unha molécula de ADP, xerando así a primeira molécula de ATP producida na vía. Como a glicosa se transformou en dúas moléculas de gliceraldehido, en total recupéranse 2 ATP nesta etapa. Nótese que o encima foi nomeado pola reacción inversa á mostrada, e que esta opera en ambas as direccións (reversible).
Os pasos 6 e 7 da glicólise mostran un caso de combinación de reaccións, onde unha reacción enerxeticamente desfavorable (paso 6º) vai seguida dunha reacción moi favorable enerxeticamente (paso 7º) que impulsa a primeira reacción. Noutras palabras, como a célula se mantén en equilibrio, o descenso nas reservas de 1,3 difosfoglicerato empurra o encima GAP deshidroxenase a aumentar ditas reservas. A cuantificación da enerxía libre para combinar ambas as reaccións é de arredor de -12 kJ/mol.
Esta maneira de obter ATP sen a necesidade de O2 na que o fosfato pasa duns substrato fosfatado rico enerxeticamente ao ADP, denomínase fosforilación a nivel de substrato.
9º paso: Enolase
O encima enolase cataliza a formación dun dobre enlace no 2-fosfoglicerato, eliminando unha molécula de auga formada polo hidróxeno do C2 e o OH do C3. O resultado é o fosfoenolpiruvato (PEP).
O fosfoenolpiruvato é un composto fosfatado de alta enerxía. En realidade o 2-fosfoglicerato e o fosfoenolpiruvato teñen a mesma cantidade total de enerxía, pero hai unha redistribución de enerxía dentro da molécula, que fai que o fosfato do fosfoenolpiruvato produza ao hidrolizarse (o que acontecerá na seguinte reacción da vía) unha liberación de enerxía moito maior, que se aproveitará para producir ATP.
10º paso: Piruvato quinase
Ten lugar a desfosforilación do fosfoenolpiruvato, obténdose piruvato e ATP. Reacción irreversible mediada pola piruvato quinase. Vólvese a formar ATP, que como as reaccións da fase de obtención de enerxía están duplicadas debido á isomerización das triosas-fosfato, son outros 2 ATP máis. O fosfoenolpiruvato pasa á forma enolpiruvato e este inmediatamente pasa á forma cetopiruvato (denominado normalmente piruvato).
O encima piruvato quinase é dependente de magnesio e potasio. A enerxía libre é de -31,4 kJ/mol, polo tanto a reacción é favorable e irreversible.
O piruvato formado pode ser fermentado (en condicións anaerobias) ou vai ás mitocondrias (nos eucariotas, en condicións aerobias) para ser descarboxilado, entrar no ciclo de Krebs e incorporarse á respiración aerobia.
Regulación encimática
dereita|frame|Gráfico que mostra a enerxía libre de cada reacción da glicólise. A glicólise regúlase encimaticamente nos tres puntos irreversibles desta ruta, que son: a primeira reacción (G → G6P), por medio da hexoquinase; a terceira reacción (F6P → F1,6BP) por medio da fosfofrutoquinase 1, e no último paso (PEP → piruvato) pola piruvato quinase.
Regulación por insulina
Ao aumentar a glicosa no sangue, despois dunha comida, as células beta do páncreas estimulan a produción de insulina, e esta á súa vez aumenta a actividade da glicoquinase nos hepatocitos.
As concentracións altas de glicagón e as baixas de insulina diminúen a concentración intracelular de frutosa-2,6-difosfato. Isto trae como consecuencia a diminución da glicólise e o aumento da gliconeoxenése.
Metabolitos da glicólise desviados a outras vías
Os metabolitos intermedios da vía glicolítica poden ser utilizados tamén por outras vías de tipo anabólico, polo que o fluxo de moléculas na glicólise é fundamental para fornecer de esqueletos carbonados as biosínteses celulares.
As principais vías metabólicas que utilizan metabolíticos da glicólise son:
O NADH da glicólise tamén pode ter un papel no anabolismo, xa que as reaccións anabólicas requiren o poder redutor que pode subministrar o NADH, quer directamente quer indirectamente reducindo a outros coencimas como o NADP+ (formaríase NADPH).
Incorporación doutros metabolitos á glicólise
Na glicólise non só se pode catabolizar glicosa. Outros metabolitos distintos da glicosa poden incorporarse á vía glicolítica a distintos niveis. Os polisacáridos e disacáridos deben hidrolizarse para render monosacáridos soltos, e estes poden entrar na glicólise. A galactosa pode orixinar UDP-galactosa e despois glicosa-1-fosfato, que se incorpora á glicólise. A manosa pode fosforilarse formando frutosa-6-fosfato, que se incorpora á glicólise. A frutosa no músculo e riles, principalmente, pode fosforilarse a frutosa-6-fosfato, que se incorpora á glicólise, e no fígado acaba orixinando gliceraldehido-3-fosfato, que se incorpora á glicólise. O glicóxeno ao sufrir fosforólise orixina glicosa-1-fosfato, que se incorpora á glicólise. A glicerina procedente dos lípidos pode acabar por orixinar gliceraldehido-3-fosfato, que é un metabolito da glicólise.
Doenzas xenéticas
As mutacións que afectan á glicólise son en xeral raras debido á importancia central desta vía metabólica, o que significa que a maioría das mutacións deste tipo que aparecen causan a incapacidade da célula para respirar, e, por tanto, provocan a morte da célula rapidamente. Porén, coñécense algunhas destas mutacións, como por exemplo a que causa a deficiencia de piruvato quinase, que orixina anemia hemolítica crónica.
Cancro
As células tumorais malignas de rápido crecemento mostran tipicamente unha actividade glicolítica ata 200 veces maior ca a das células normais. Este fenómeno foi xa descrito en 1930 por Otto Warburg e coñécese como efecto Warburg. A hipótese de Warburg considera que o cáncer está causado principalmente por disfuncións no metabolismo mitocondrial, máis que polo crecemento incontrolable das células. Hai diversas teorías que tratan de explicar o efecto Warburg.
Esta alta taxa de glicólise das células tumorais ten importantes aplicacións médicas, como o diagnóstico e monitorización dos tumores malignos e das respostas aos tratamentos por medio da visualización por tomografía de emisión de positróns do consumo pola célula de 218-F-2-desoxiglicosa radioactiva (un substrato modificado da hexoquinase), que se subministra ao paciente.
Estase investigando tamén como se pode afectar o metabolismo mitocondrial para tratar o cáncer reducindo as taxas de glicólise e así matar as células, usando diversas estratexias, como a dieta cetoxénica.
Enfermidade de Alzheimer
Disfuncións na glicólise ou no metabolismo de glicosa nos córtex fronto-temporo-parietal e cingulado foron asociadas coa enfermidade de Alzheimer, probablemente debido á diminución no líquido cefalorraquídeo do péptido beta amiloide (1-42) (Aβ42) e incremento da proteína tau fosforilada.
Metropolitan Opera House
A Ópera Metropolitana de Nova York (Metropolitan Opera House, tamén coñecido simplemente como o Metropolitan ou o Met) é unha compañía e teatro de ópera situado no Lincoln Center de Nova York.
É un dos teatros máis importantes da ópera mundial, cun elenco de estrelas norteamericanas e internacionais.
O vello Met da rúa 39
miniatura|250x250px|O antigo Metropolitan. miniatura|250x250px|Cheo do teatro o 28 de novembro de 1937 para un concerto de [[Józef Hofmann.]] A Metropolitan Opera foi fundada en abril de 1880. A súa primeira sede estivo no 1411 de Broadway, no bloque entre as rúas West 39th e West 40th, no Garment District de Manhattan. O edificio, ao que se lembra actualmente como "the old Met" (o vello Met) foi deseñado polo arquitecto J. Cleaveland Cady, e abriu as súas portas o 22 de outubro de 1883, cunha representación de Faust. Foi destruído por un incendio o 27 de agosto de 1892. A tempada suspendeuse mentres se reconstruía o edificio.
En 1903 o interior do teatro renovouse completamente, incluídos os elementos característicos que mantivo até o seu peche, como o auditorio dourado, o candeeiro, o proscenio curvado e o pano de damasco dourado. En 1940 creouse a Metropolitan Opera Association, á que se traspasou a propiedade do teatro desde as familias que ostentaban a propiedade dos palcos. Suprimíronse os palcos do segundo piso e substituíronse por filas de butacas, manténdose só os palcos do primeiro piso. Desde entón, o aforamento do teatro foi de 3.625 butacas e 224 prazas de pé.
O teatro distinguíase pola súa excelente acústica e o seu elegante interior, mentres que as instalacións escénicas eran claramente insuficientes para unha compañía de ópera da categoría do Met. Era normal ver os decorados e escenarios do Met na rúa 39, onde tiñan que almacenarse entre representacións. Durante varios anos, puxéronse en marcha varios proxectos para a construción dunha nova sede para a compañía, en diferentes localizacións en Nova York. Finalmente, co desenvolvemento do Lincoln Center no Upper West Side atopouse a oportunidade para a construción dun teatro de ópera moderno.
O Old Met pechou o 16 de abril de 1966 cunha emotiva gala de despedida, na que participaron todos os artistas da compañía. A soprano Zinka Milanov, tanto tempo unida á compañía, fixo a súa última aparición no Met aquela noite. A pesar dunha campaña para preservar o edificio e conservalo como monumento, o old Met foi demolido en 1967 e substituído por un edificio de oficinas.
O novo Met no Lincoln Center
miniatura|250x250px|Vista dos palcos do teatro. O actual teatro da Ópera Metropolitana foi deseñado polo arquitecto Wallace K. Harrison e é o auditorio máis grande do seu tipo no mundo, cun aforamento de preto de 3.975 localidades (3.800 asentos máis 175 prazas de pé). O escenario presenta unha embocadura cadrada de 16 metros de ancho por 16 de alto, cunha profundidade de 24 metros e unha torre escénica de 33,5 metros de altura sobre o chan do escenario. O teatro ten a tecnoloxía necesaria para substituír diariamente o escenario da ópera que se representa, utilizando un complexo sistema de escenarios, tremoias e cicloramas. Esta calidade permite que no Metropolitan haxa funcións case tódolos días do ano.
Pecha a perspectiva na gran praza do Lincoln Center flanqueado por outros dous inmensos teatros, o David H. Koch Theater (anteriormente coñecido como New York State Theater), que fora a sede da desaparecida New York City Opera, e o David Geffen Hall (primeiro Philharmonic Hall e logo Avery Fischer Hall), sede da Orquestra Filharmónica de Nova York. É un dos centros musicais máis importantes do mundo.
Foi inaugurado o 16 de setembro de 1966, coa estrea da ópera Antony and Cleopatra de Samuel Barber protagonizado por Leontyne Price e Jess Thomas en produción de Franco Zeffirelli.
No recibidor exhíbense dous inmensos murais creados especialmente para o espazo por Marc Chagall: "The Triumph of the Music" e "The Sources of the Music". Tamén hai esculturas de Aristide Maillol e Wilhelm Lehmbruck, e as lámpadas do vestíbulo e do auditorio foron construídas pola firma J. & L. Lobmeyr de Viena.
Incorporou o servizo de subtítulos a seis idiomas fronte a cada asento.
Tamén se usa para sala de concertos en ocasións especiais, Vladimir Horowitz, Daniel Barenboim e James Levine son algúns dos artistas que o utilizaron como sala de concerto.
A Compañía de ópera do Met
A Ópera Metropolitana creouse como unha alternativa á Academia de Música de Nova York, dirixida por un círculo restrinxido da máis alta sociedade neoiorquina. A nova compañía foi dirixida por algunha das novas familias ricas da época (Roosevelt, Vanderbilt, Morgan, Astor...). O director da compañía foi Henry Abbey, que a puxo en marcha a partir dun grupo de cantantes de orixe alemá, con baixos custos, entre os que non se atopaba ningún dos cantantes que máis éxito estaban a ter nos teatros europeos da época. A compañía puxo en marcha un repertorio internacional, pero cantado en alemán. Tralo incendio de 1892 e a posterior reconstrución, a dirección foi asumida por Maurice Grau, que conseguiu levar ao Met a unha primeira "Idade de Ouro", coa presenza de cantantes de nivel internacional, como os irmáns Edouard e Jean de Reszke, Lilli Lehmann, Emma Calvé, Nellie Melba, Marcella Sembrich, Milka Ternina, Ernestine Schumann-Heink, Francesco Tamagno, Francisco Viñas ou Victor Maurel. En 1898 a compañía iniciou unha xira anual de seis semanas por cidades dos Estados Unidos que se mantivo até 1986, cando se suprimiu por problemas orzamentarios. miniatura|316x316px|[[Enrico Caruso, Rosa Ponselle e José Mardones en La forza del destino (1918).]] Desde 1900, creáronse diferentes grupos ou "ás" da compañía, con cantantes e directores especialistas nos repertorios alemán, italiano ou francés. Desde a Segunda guerra mundial esta distinción foise desvanecendo, a medida que os cantantes comezaban a diversificar a súa carreira, e empregar menos tempo enrolados nunha única compañía. De 1900 a 1904 realizáronse as primeiras gravacións no Met, a cargo de Lionel Mapleson, que utilizou un fonógrafo Edison e que permitiu preservar os únicos testemuños sonoros de artistas como Jean de Reszke e Milka Ternina. Tralo debut, en 1903, de Enrico Caruso, co Duque de Rigoletto, comezou a época do empresario Giulio Gatti-Casazza (1908-1935), que elevou o nivel e o prestixio do teatro, coa presenza de cantantes como Rosa Ponselle, Elisabeth Rethberg, Maria Jeritza, Frida Leider, Amelita Galli-Curci, Lily Pons, Giovanni Martinelli, Beniamino Gigli, Giacomo Lauri-Volpi, Lauritz Melchior, Titta Ruffo, Giuseppe De Luca, Lawrence Tibbett, Friedrich Schorr, Feodor Chaliapin, José Mardones, Tancredi Pasero e Ezio Pinza, entre outros. Nesta época Arturo Toscanini e Gustav Mahler dirixiron regularmente no Met.
A etapa da dirección do austríaco-británico Rudolf Bing foi a máis longa da historia do Met (1950-1972). Bing modernizou a administración e o sistema de venda de entradas e suprimiu a tradicional representación semanal en Filadelfia. Durante a súa etapa a compañía trasladouse ao novo Teatro no Lincoln Center. Aínda que non houbo unha dirección musical estable durante esta época, grandes nomes como Kurt Adler, Fritz Stiedry, Dimitri Mitropoulos, Erich Leinsdorf, Fritz Reiner e Karl Böhm pasaron polo foso do Met nos anos 50 e 60. En 1967 produciuse o debut de Herbert von Karajan, que dirixiu Die Walküre na produción deseñada por el mesmo para o Festival de Pascua de Salzburgo. Nos anos seguintes presentáronse o resto das obras do Anel do Nibelungo nesa produción, pero Karajan só dirixiu O ouro do Rin e as reposicións e A Valquiria en 1968 e 1969. Un dos grandes acertos de Bing foi promover a integración dentro do elenco do Met, coa presentación de grandes cantantes de orixe afroamericana, comezando co histórico debut de Marian Anderson en 1955, á que seguiron Leontyne Price, Grace Bumbry, Shirley Verrett, George Shirley e moitos outros. Un gran número de famosos tenores e sopranos apareceron no Met contratados por Bing, entre outros Maria Calas, que mantivo unha amarga discusión con Bing a causa do repertorio, Renata Tebaldi, Joan Sutherland, Montserrat Caballé, Birgit Nilsson, Elisabeth Schwarzkopf, Mario del Monaco, Carlo Bergonzi, Nicolai Gedda e Jon Vickers.
Trala retirada de Bing, o cargo foi pasando por distintos administradores que colaboraron sucesivamente co director musical James Levine, que foi a guía artística do Met durante o último terzo do século XX. Nestes anos presentáronse os tenores que dominaron as tempadas do Met durante esta etapa: Luciano Pavarotti e Plácido Domingo. Joseph Volpe, que procedía da propia compañía, dirixiu o teatro desde 1990 até 2006, e destacou por ampliar notablemente o repertorio, presentando novas obras e estreas mundiais. Así mesmo, abriuse a porta a directores de escena que comezaron a introducir producións de estilo máis contemporáneo, en contraste coas producións máis tradicionais e conservadoras, que foran características no Met. En 1997, Volpe nomeou a Valery Gergiev como Director Convidado para ampliar o repertorio ruso. Durante a súa administración presentáronse no Met artistas como Marcelo Álvarez, Cecilia Bartoli, José Cura, Diana Damrau, Natalie Dessay, Renée Fleming, Juan Diego Flórez, Marcello Giordani, Angela Gheorghiu, Susan Graham, Ben Heppner, Dmitri Hvorostovsky, Anna Netrebko, René Pape, Bryn Terfel e Deborah Voigt.
O administrador actual é Peter Gelb, que está a levar a cabo plans para ampliar o repertorio, reducir custos nas producións e atraer novas audiencias, sen perder ao público tradicional. Destaca, nos últimos tempos, a difusión en directo en cines de todo o mundo das producións do Met en vídeo de alta definición. Gelb levou ao Met ás novas estrelas emerxentes do mundo da ópera, como Oīna Garanča, Jonas Kaufmann, Piotr Beczala, Joseph Calleja, Lawrence Brownlee, Mariusz Kwiecien, e Eric Owens, e a directores como Yannick Nézet-Séguin, Andris Nelsons, e Fabio Luisi. En 2011, debido aos problemas de saúde de Levine, que lle obrigaron a deixar de dirixir durante case dous anos, Fabio Luisi asumiu o cargo de "director principal", pasando Levine a ser o "director musical" da compañía. En 2014 Luisi anunciou a súa renuncia ao cargo, para dedicarse ao seu posto da ópera de Zúric, co que, na práctica, Levine volvía ser o responsable musical único do Met. Con todo, os problemas de saúde persistiron, e en abril de 2016 anunciouse que Levine deixaría o seu posto de Director Musical ao final da tempada 2015-2016, pasando a ostentar o posto honorífico de Director Musical Emérito. A continuación o Met anunciou a designación do canadense Yannick Nézet-Séguin para ser o novo Director Musical a partir de 2020, aínda que finalmente adiantouse a súa toma de posesión á tempada 2018-2019.
Emisións de radio
O Met marcou o nacemento da primeira ópera transmitida por radio, que aínda estaba na súa infancia. O 13 de xaneiro de 1910 transmitiuse ao público a dobre representación das óperas Cavalleria rusticana e Pagliacci con Enrico Caruso e outros intérpretes. A iniciativa para isto veu de Lee De Forest, un pioneiro da radio. A emisión mesmo se podía escoitar nun barco a 20 quilómetros de distancia.
As actuacións do sábado pola tarde da Ópera Metropolitana escoitáronse en directo en moitas emisoras de radio da EE. UU. e máis aló desde o día de Nadal de 1931. A primeira peza transmitida foi a ópera Hansel e Gretel de Engelbert Humperdinck. Para financiar a emisión de radio, atopouse un patrocinador permanente en 1940, pero terminou a súa participación en 2004. Desde entón, o Fondo da Ópera Metropolitana tratou de pór esta emisión nunha base financeira segura coa axuda de doazóns.
Emisións de cine
As actuacións seleccionadas son transmitidas en vivo nos cinemas dos Estados Unidos e no estranxeiro na serie "Metropolitan Opera Live in HD". As emisións logran bos índices de ocupación e melloran a situación dos ingresos da casa.
Transmisión en vivo
O 25 de abril de 2020, o Met emitiu unha gala de catro horas exclusivamente en liña, cos invitados e músicos conectados desde as súas casas debido á pandemia de coronavirus COVID-19.
Tecnicamente notable foi, entre outras cousas, a actuación do coro de prisioneiros da ópera Nabucco de Verdi, onde máis de 50 músicos interpretaron a peza en paralelo por videoconferencia. Presentáronse 33 actuacións en vivo e sete pezas pre gravadas, e 300.000 espectadores de máis de 162 países seguiron a gala en vivo.
Directores musicais principais
Aínda que só Rafael Kubelík e James Levine desempeñaron o cargo de "director musical", foron moitos os directores de orquestra que asumiron un papel de liderado ao longo da historia do Met. Estes directores estableceron os estándares artísticos e influíron na calidade e o estilo da orquestra do Met. Así mesmo, no Met actuaron moitos grandes directores invitados, que non aparecen nesta relación. Yannick Nézet-Séguin é o terceiro en ostentar o título de "Music Director".
Lista de concellos do cantón de Valais
miniatura|Concellos do cantón de Wallis Hai 143 concellos no cantón de Valais, Suíza (febreiro de 2010).
Séforis
miniatura|Seforis floor Séforis. Antiga cidade de Galilea. Hoxe unha pequena poboación ao pé dunhas importantes ruínas romanas onde aínda se aprecia o teatro. Tivo a súa orixe nun establecemento militar asirio. Foi tomada polos Macabeos no ano 104 antes de Cristo. Foi ocupada por Herodes no ano 37 antes de Cristo e chegou a ser a grande cidade do país, foco de cultura helenística no período de dominación romana. Tivo unha independencia nominal baixo o protectorado da provincia romana de Siria. Ao pouco da morte de Herodes, protagonizou unha rebelión contra os romanos duramente castigada. Na primeira guerra xudía abriu as portas aos exércitos romanos. No ano 635 foi ocupada polos árabes e en 1948 pasou a formar parte do novo estado de Israel.
Os Outeiriños, Melias, Coles
Os Outeiriños é un lugar da parroquia de Melias no concello ourensán de Coles na comarca de Ourense. Tiña 1 habitante no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, que era home.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Estado de Ogun
356px|miniatura|Localización de Ogun dentro de Nixeria. Ogun é un Estado da rexión suroeste da República Federal de Nixeria, creado o 3 de febreiro de 1976. A súa capital (e maior cidade) é Abeokuta. Unha estimación do censo para o 2005 apuntaba unha poboación de 4 054 272 habitantes no estado, nunha área de 16.762 km².
Áreas de Goberno Local
Atópase subdividido internamente nun total de 20 áreas de goberno local:
Emblema de Guatemala
O emblema de Guatemala é un dos símbolos nacionais do país. Foi creado polo Decreto Executivo No. 33 do 18 de novembro de 1871, sendo presidente da República o xeneral Miguel García Granados.
Componse pola ave nacional de Guatemala, o Pharomachrus mocinno, símbolo da liberdade; un pergameo coa data na que América Central se independizou de España, o 15 de setembro de 1821; dous rifles Remington cruzados con cadansúa baioneta, que indican a vontade de defender os intereses de Guatemala por medio da forza se fose necesario; dúas espadas cruzadas, que simbolizan a honra; e unha coroa de loureiro que simboliza a vitoria e a paz preferida sobre a guerra.
Betacoronavirus
Os Betacoronavirus (β-CoVs ou Beta-CoVs) son un dos catro xéneros de coronavirus da subfamilia Orthocoronavirinae, familia Coronaviridae, orde Nidovirales. Son virus de ARN monoctenario de sentido positivo con envoltura de orixe zoonótico. Os xéneros de coronavirus están compostos de varias liñaxes virais e o xénero dos betacoronavirus contén catro liñaxes. Na literatura vella este xénero era coñecido como coronavirus do grupo 2.
Os Beta-CoVs de maior importancia clínica para os humanos son o SARS-CoV (causante da SARS) e o SARS-CoV-2 (causante da COVID-19) da liñaxe B, o MERS-CoV (causante da MERS) da liñaxe C, e o OC43 e o HKU1 da liñaxe A. O MERS-CoV é o primeiro betacoronavirus pertencente á liñaxe C que se sabe que infecta humanos.
Os xéneros Alphacoronavirus e Betacoronavirus descenden dunha poza xénica de virus dos morcegos.
Viroloxía
Os Alphacoronavirus e Betacoronavirus infectan principalmente morcegos, pero tamén infectan outras especies como os humanos, camelos e coellos. Os Beta-CoVs que causaron epidemias en humanos inducen xeralmente febre e síntomas respiratorios. Inclúen:
Ver Coronavirus relacionado coa síndrome respiratoria aguda grave para detalles desta especie que se poden aplicar de forma xeral a outros virus deste xénero.
Secuencia xenética
Os coronavirus teñen un xenoma de gran tamaño que mide de 26 a 32 quilobases. A estrutura global do xenoma dun β-CoV é similar á dos outros CoVs, cun ORF1ab para unha poliproteína replicase (rep, pp1ab) que precede outros elementos. Esta gran poliproteína é cortada en moitas proteínas non estruturais (ver a anotación de UniProt da SARS rep, ).
En maio de 2013, GenBank tiña 46 xenomas completos publicados dos CoVs α- (grupo 1), β- (grupo 2), γ- (grupo 3) e δ- (grupo 4).
Clasificación
esquerda|miniatura|Diagrama da estrutura dun virión de coronavirus mostrando as espículas que forman a "coroa" (corona en latín), similar á [[coroa solar que lle dá o seu nome.]] miniatura|Ilustración do virión [[SARSr-CoV.]] Dentro do xénero Betacoronavirus (CoVs do grupo 2) recoñécense comunmente catro liñaxes (a, b, c e d).
As catro liñaxes foron tamén denominadas con letras gregas ou con números. Un novo subxénero de introdución recente é Hibecovirus, que inclúe o Bat Hp-betacoronavirus Zhejiang2013 (Hp-betacoronavirus de morcego Zheijiang2013).
Morfoloxía
Os virus da liñaxe A difiren dos outros do xénero en que teñen unha proteína da espícula máis curta adicional chamada hemaglutinina esterase (HE). Crese que foi adquirida do virus da gripe C.
O nome coronavirus deriva do latín corona, que significa 'coroa' ou 'halo', referíndose á súa imaxe vista con microscopio electrónico de espículas que forman unha especie de coroa na súa superficie similar á coroa solar. Esta morfoloxía créana os peplómeros da espícula viral (S), que son proteínas que poboan a superficie do virus e determinan o tropismo do hóspede. A orde Nidovirales denomínase polo latín nidus, que significa 'niño'. Refírese á produción nesta orde dun conxunto aniñado 3′-coterminal de ARNm subxenómicos durante a infección.
Resolvéronse varias estruturas das proteínas da espícula. O dominio de unión ao receptor da proteína da espícula dos Alphacoronavirus e Betacoronavirus é catalogada como. A proteína da espícula, unha a máquina de fusión de tipo 1, ensámblase nun trímero ; a súa estrutura central lembra a das proteínas de fusión (F) dos paramixovirus. O uso do receptor non está moi conservado; por exemplo, entre os Sarbecovirus, só unha sub-liñaxe que contén o virus da SARS comparte o receptor ACE2.
Qadesh
Qadesh (tamén escrito Kadesh, nome que quere dicir "Santa") foi unha cidade da antiga Siria, na beira do río Orontes, probabelmente localizada na moderna escavación de Tell Nebi Mend, a uns 24 km ao suroeste de Hims.
Foi unha cidade dos cananeos que, aliada con outra cidade importante, Megiddo, e outras menores, se opuxo á conquista da rexión por Tuthmosis III de Exipto. A cidade era mencionada como Qidshu nas taboíñas de Amarna e era probabelmente aliada do rei hurrita de Mittani. Os exipcios, vencedores na batalla de Megiddo, impuxeron a súa hexemonía na zona do Levante.
O reino pasou finalmente aos israelitas no século -XI.
Territorio indio
Como termos xenéricos, Territorio indio, os Territorios indios ou País indio describen un terrero ofrecido polo goberno dos Estados Unidos de América para recolocar pobos indíxenas que tiveran os seus fogares nesas terras. En xeral, as tribos cedéronllas ó goberno en troques duns territorios que os Estados Unidos adquiriran de Napoleón Bonaparte, a compra de Luisiana. O concepto dun "territorio indio" provén dunha política de deportación dos nativos. Despois da Guerra Civil Norteamericana, a política do goberno converteuse nunha de asimilación cultural.
Outeiriños
O topónimo galego Outeiriños pode referirse a:
Territorio indio
O termo reserva india describe as terras que o Goberno británico puxo a disposición dos indios entre os Montes Apalaches e o río Mississippi na época anterior á Guerra de Independencia.
O Territorio Indio referiríase posteriormente a un territorio non organizado cuxas fronteiras foron feitas nun comezo pola Intercourse Act (Acta de Relacións) de 1834, e foi o herdeiro do Territorio de Missouri, trala proclamación do estado de Missouri. As fronteiras do Territorio foron reducíndose a medida que o Congreso foi aprobando varias "Actas Orgánicas" para crear novos territorios. O Oklahoma Enabling Act creou o estado de Oklahoma a partir do Territorio de Oklahoma e o Territorio Indio, acabando coa existencia deste último.
Paul Millsap
Paul Millsap, nado o 10 de febreiro de 1985 en Hanford, Luisiana, é un xogador de baloncesto profesional estadounidense que xoga como ala-pivote nos Philadelphia 76ers da National Basketball Association (NBA). Formado na Universidade de Louisiana Tech, foi seleccionado no Draft da NBA de 2006 polos Utah Jazz no posto 47, permanecendo no equipo de Salt Lake City até 2013, cando asina polo Hawks. Dúas veces All-Star da NBA, é o único xogador da historia en ser o máximo reboteador da NCAA (liga universitaria de baloncesto estadounidense) en tres anos consecutivos.
Universidade
Millsap asistiu á Universidade de Louisiana Tech, onde pasou tres campañas cunha media de 18,6 puntos, 12,7 rebotes, 1,99 tapóns e 1,32 roubos de balón en 92 partidos. Converteuse no único xogador na historia da NCAA en liderar a nación en rebotes en tres campañas consecutivas, e no quinto en gañar títulos de máximo reboteador en tempadas seguidas. Bateu case todas as marcas de rebotes, sendo tamén o único xogador en liderar en rebotes no seu ano freshman e sophomore.
Finalizou o seu periplo universitario sétimo en anotación en toda a historia de Louisiana Tech, con 1.701 puntos, e segundo en rebotes con 1.172, ademais de conseguir 67 dobres-dobres na súa carreira. Nos seus anos sophomore e júnior foi elixido no mellor quinteto da Western Athletic Conference e como freshman, no segundo. Foi nomeado o Freshman do Ano da súa conferencia tras asinar 15,6 puntos e 12,5 rebotes en 35,1 minutos en 30 partidos (29 de titular).
NBA
No verán de 2013, asinou un contrato cos Atlanta Hawks por dúas tempadas. Nos Hawks converteuse nun dos xogadores máis importantes da franquía, sendo mesmo convocado en dúas ocasións consecutivas para xogar o All-Star en e.
New York Liberty
Os New York Liberty son un equipo profesional de baloncesto con base na cidade de Nova York. Xogan na Conferencia Leste da Women's National Basketball Association (WNBA). O equipo foi unha das oito franquías orixinais da liga.
Os Liberty clasificáronse para os Playoffs en doce dos seus dezaoito anos en Nova York. En 1997, 1999, 2000 e 2002, os Liberty chegaron ás Finais da WNBA, pero perderon as tres primeiras veces contra Houston Comets, e a derradeira contra Los Angeles Sparks.
Jenaro de la Fuente
Co nome de Jenaro de la Fuente houbo dous arquitectos galegos:
Luxemburgo (cidade)
Luxemburgo (Lëtzebuerg, Luxembourg, Luxemburg), tamén coñecida como cidade de Luxemburgo (Stad Lëtzebuerg ou d'Stad, Ville de Luxembourg, Stadt Luxemburg, Luxemburg-Stadt), é a capital do Gran Ducado de Luxemburgo, e a  comuna máis poboada do país. A miúdo, simplemente, denomínase d’Stad (« a Cidade » en lingua luxemburguesa); máis raramente é chamada o Xibraltar do Norte ou o Corazón verde de Europa (a causa das súas fortificacións e polo seu verdor). Situada na confluencia dos ríos Alzette e Pétrusse, no sur de Luxemburgo, a cidade está no corazón de Europa occidental, situada a 213 km. por estrada de Bruxelas, 372 km. de París e 209 km. de Colonia. A cidade contén o castelo de Luxemburgo, construído polos francos na Idade Media temperá, ao redor do cal se desenvolveu un asentamento.
En xaneiro de 2019, a cidade de Luxemburgo tiña 119.214 habitantes, que é máis de tres veces a poboación da segunda comuna máis poboada do país (Esch-sur-Alzette). A poboación da cidade está composta por 160 nacionalidades. Os estranxeiros representan o 70% da poboación da cidade, mentres que os luxemburgueses representan o 30% da poboación, e o número de residentes estranxeiros nados na cidade aumenta constantemente cada ano.
Historia
Na época do Imperio Romano, unha torre fortificada custodiaba o cruzamento de dúas vías romanas que se atopaban no lugar da cidade de Luxemburgo. A través dun tratado de intercambio coa abadía de San Maximín en Trier no 963,  Siegfried I de Ardenas, un parente próximo do  Rei Luís II de  Francia e o  emperador Otón I o Grande, adquiriron as terras feudais de Luxemburgo. Siegfried construíu o seu castelo, chamado Lucilinburhuc ("pequeno castelo"), no Bock Fiels ("rocha"), mencionado por primeira vez en dito tratado.
No 987, o arcebispo Egbert de  Trier consagrou cinco altares na Igrexa da Redención (hoxe igrexa de San Miguel). Nunha estrada romana preto da igrexa, apareceu un mercado ao redor do que se desenvolveu a cidade.
A cidade, debido a súa situación e xeografía natural, pasou pola historia como un lugar de importancia militar estratéxica. As primeiras fortificacións construíronse xa no século X. A finais do século XII, mentres a cidade se expandía cara ao oeste ao redor da nova igrexa de San Nicolás (hoxe a Catedral de Notre Dame), construíronse novas murallas que incluían unha área de 5 hectáreas. Ao redor de 1340, baixo o reinado de Xoán o cego, construíronse novas fortificacións que mantivéronse ata 1867.
En 1443, Borgoña baixo Filipe o Bo conquistou Luxemburgo. Luxemburgo pasou a formar parte do imperio de Borgoña e, posteriormente, dos imperios español e  Austríaco (ver Países Baixos españois e Camiño Español) e baixo as administracións dos Habsburgo, o Castelo de Luxemburgo reforzouse repetidamente de xeito que ata o século XVI, Luxemburgo era unha das fortificacións máis fortes de Europa. Posteriormente, os burgundios, os españois, os franceses, de novo os españois, os austríacos, os franceses de novo e os Prusianos conquistaron Luxemburgo.
No século XVII construíronse as primeiras casamatas, inicialmente, España construíu 23 km. de túneles, a partir de 1644. Estes foron despois ampliados baixo o dominio francés polo mariscal Vauban, e aumentaron de novo baixo dominio austríaco nos anos 1730 e 1740.
Durante as guerras revolucionarias francesas, a cidade foi ocupada por Francia dúas veces, unha vez, brevemente, en 1792-3 e, despois de sete meses de  asedio. Luxemburgo aguantou durante moito tempo o asedio francés que o político e enxeñeiro militar francés Lazare Carnot chamou a Luxemburgo "a mellor fortaleza do mundo, agás Xibraltar", dando lugar á cidade o alcume de 'Xibraltar do Norte'.
Non obstante, a gornición austríaca acabou por entregarse e, como consecuencia, Luxemburgo foi anexado pola República Francesa, pasando a formar parte do departamento de Forêts, sendo a cidade de Luxemburgo a prefectura. Baixo o Tratado de París de 1815, que puxo fin ás Guerras napoleónicas, a cidade de Luxemburgo quedou baixo o control militar de Prusia como parte da Confederación Alemá, aínda que a soberanía pasou á Casa de Orange-Nassau, en unión persoal co Reino Unido dos Países Baixos.
Despois da Crise de Luxemburgo, o Tratado de Londres obrigou a Luxemburgo a desmantelar as fortificacións na cidade de Luxemburgo. A súa demolición tardou dezaseis anos, custou 1´5 millóns de francos de ouro, e requiriu a destrución de máis de 24 km. de defensas subterráneas e 4 ha de casamatas,  baterías, cuarteis, etc. Ademais, a gornición prusiana debía retirarse.
thumb|A [[Passerelle, Luxemburgo| Passerelle, tamén coñecido como viaduto ou ponte antiga, con vistas ao val do río Pétrusse; abriuse en 1861.]]