cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diastase
Historia e características
A diastase foi o primeiro enzima descuberto. De feito, o sufixo -ase, de uso común para formar nomes de enzimas, procede da diastase. En 1833, os químicos franceses Anselme Payen e Jean-François Persoz, que traballaban na industria azucreira, extraérona dunha solución de malte e este traballo conduciunos á sospeita de que as substancias similares (enzimas) puideran ter importancia en procesos bioquímicos. O nome diastase procede do grego διάστασις ("separación"), xa que cando a malte remollada para facer cervexa quece, o enzima cataliza a hidrólise incompleta do amidón da cebada en azucres solubles.
O Campanario, A Pedra, Cariño
O Campanario é un lugar da parroquia da Pedra no concello Coruñés de Cariño na comarca do Ortegal. Tiña 19 habitantes no ano 2008 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 7 homes e 12 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 1999 cando tiña 24 habitantes.
Natalia Goncharova
Natalia Sergeevna Goncharova (en Ната́лья Серге́евна Гончаро́ва), nada en Nagaevo (gobernación de Tula) o 21 de xuño de 1881 e finada París o 17 de outubro de 1962 foi unha artista de vangarda rusa, pintora, deseñadora de vestiario, escritora, ilutstrado e deseñadora de escenarios. Foi parella do artista Mikhail Larionov e membro fundadora de Valet de Diamantes (190-1911), primeiro gurpo de exposición radical independente de Moscova, e do máis radical Rabo de Asno (1912–1913). Con Larionov inventou raionismo (1912-1914). Tamén foi membro do movemento artístico con base en Alemaña Der Blaue Reiter. Mudouse a París en 1921 e viviu alí ata a súa morte.
A súa pintura influíu na vangarda rusa. As súas exposicións tiveron lugar en Moscova e San Petersburgo (1913 e 1914), e na primeira foi promovida como "nova" artista por unha galería independente. Cando chegou o período prerrevolucionario a Rusia, onde a pintura e o debuxo de iconas eran unha profesión segura, a súa achega moderna representación das iconas eran transgresoras e problemáticas. A súa obra adoita ser considerada demasiado específica culturalmente da súa herdanza eslava para ser considerada universalmente como de vangarda.
Mercado
miniatura|Retrato de Natalia Goncharova por [[Mikhail Larionov (1915)]] O 18 de xuño de 2007, a pintura de Gonchareva Recollendo mazás (1909) foi vendida nunha poxa en Christie's por 9,8 millóns de dólares, establecendo un récord para unha muller artista nese tempo. Está considerada unha das mulleres artistas máis valiosas nunha poxa.
Tributos
O 3 de xullo de 2017, Google celebrou o 136.º aniversario do seu nacemento cun Google Doodle.
Aurora 1
Aurora 1 foi un satélite artificial construído pola Universidade Rice para a Forza Aérea dos Estados Unidos no marco do programa STP (Space Test Program). Foi lanzado o 29 de xuño de 1967 mediante un foguete Thor Burner 2 desde a base Vandenberg da Forza Aérea.
Características
A misión de Aurora 1 consistiu no estudo das auroras polares, o bombardeo corpuscular da atmosfera e os cintos de radiación. Para iso adicouse a medir partículas con enerxías de entre 50 e 150.000 eV e luz emitida pola atmosfera a lonxitudes de onda de 3914, 5577, 6300 e entre 1450 e 1750 Ángstroms.
A orientación do satélite corría a cargo dun imán permanente que, por interacción co campo magnético terrestre, mantiña a nave aliñada con este.
As comunicacións co satélite tiñan lugar a unha frecuencia de 137,140 MHz.
Instrumentación
Aurora 1 levaba seis fotómetros (dous deles para o ultravioleta cos que medir as emisións luminosas da atmosfera en varias lonxitudes de onda. Seis espectrómetros encargábanse de medir a enerxía de electróns e protóns no intervalo de entre 50 e 150.000 eV. Un espectrómetro adicional medía partículas con enerxías de entre 40 e 100.000 eV. O satélite levaba ademais un magnetómetro para medir a súa posición con respecto ó campo magnético da Terra.
Pʺâl Vannārīraks
Pʺâl Vannārīraks (ប៉ាល់ វណ្ណារីរក្), nada na provincia de Kompung Chinang o 23 de novembro de 1954, é unha escritora camboxana en lingua khmer.
Traxectoria
Creceu nunha familia acomodada, filla dun oficial de alto rango que participou no movemento antifrancés e dunha muller procedente da familia real de Sisowat. En 1975 os khmer vermellos separárona dos seus pais e os seus dous irmáns máis novos, e mudouse a Phnom Penh desde a vila de Tangkok, na provincia de Kampong Cham.
Logo do colapso de Kampuchea Democrática e a caída do goberno de Pol Pot regresou a Phnom Penh e traballou como funcionaria, pero o seu home comezou a actuar de forma violenta. Pʺâl Vannārīraks escribiu case 90 obras que non publicou por medo á represión. Unha libraría publicoulle a novela Cambodia Hana no Yukue ("Marchou a escuridade"), escrita para poder darse a coñecer á súa familia desaparecida durante o período de Pol Pot. A obra acadou o primeiro posto na sección de novela no Evento do 10º Aniversario da Vitoria celebrado pola cidade de Phnom Penh en 1989. Se ben logrou reencontrarse cun mestre e un vello amigo, non logrou dar co paradoiro dos seus pais e o irmán máis novo. Máis tarde a novela foi levada ao cinema con Onpo Tevi como protagonista. A propia Pʺâl Vannārīraks escribiu 27 guións de dramas cinematográficos.
Tras o establecemento da democracia no novo reino camboxano en 1993 seguiu escribindo. Amais de narrativa escribiu o poemario Khmer no Tsuki e compuxo máis de 130 cancións. A súa obra aborda cuestións sociais e produce filmes educativos para mulleres e rapaces que tratan con nenos e nenas sen fogar, persoas co VIH e vítimas da violencia de xénero.
Recoñecementos
En 2006 acadou o Premio dos escritores do Sueste Asiático.
Proteína morfoxénica ósea
As proteínas mofoxénicas óseas ou BMP (do inglés bone morphogenetic proteins) son un grupo de factores de crecemento tamén coñecidos como citocinas e metabolóxenos. Orixinalmente foron descubertas pola súa capacidade de inducir a formación de óso e cartilaxe, as BMP agora considérase que constitúen un grupo de sinais morfoxénicos esenciais, que orquestran a arquitectura dos tecidos ao longo do corpo. A importante función dos sinais das BMP en fisioloxía ponse en evidencia pola multitude de efectos que ten a desregulación da sinalización das BMP en procesos patolóxicos. A enfermidade cancerosa a miúdo implica unha mala regulación do sistema de sinalización das BMP. A ausencia de sinalización das BMP é, por exemplo, un importante factor na progresión do cancro de colon, e inversamente, a sobreactivación da sinalización das BMP despois dunha esofaxite inducida por refluxo provoca o esófago de Barrett, polo que é instrumental no desenvolvemento do adenocarcinoma na porción proximal do tracto gastrointestinal.
As BMP humanas recombinantes (rhBMPs) son utilizadas en aplicacións ortopédicas como a fusión de vértebras (espondilodese), falta de soldadura dos ósos en fracturas e cirurxía oral. As rhBMP-2 e rhBMP-7 foron aprobadas pola FDA en EUA para algúns usos. A rhBMP-2 causa máis sobrecrecemento óseo que calquera outra BMP e utilízase amplamente en indicacións non especificamente autorizadas nas que é beneficiosa.
Usos médicos
As BMP para uso clínico prodúcense usando a tecnoloxía do ADN recombinante (BMPs recombinantes humanas; rhBMP).
Antiguallas, Córneas, Baleira
Antiguallas é un lugar da parroquia da Córneas no concello lugués de Baleira na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2011 tiña 15 habitantes (7 homes e 8 mulleres).
Proteína morfoxénica ósea
Usos médicos
As rhBMP utilízanse en cirurxías orais. Recentemente, a BMP-7 empezou a usarse no tratamento da enfermidade renal crónica. Atopouse que a BMP-7 en modelos animais murinos reverte a perda de glomérulos debida á esclerose. A compañía Curis foi pioneira no desenvolvemento de BMP-7 para este uso. En 2002, Curis cedeu a licenza da BMP-7 a Ortho Biotech Products, unha compañía filial de Johnson & Johnson.
Contraindicacións
miniatura|Discectomía e fusión cervical anterior
A rhBMP non debería utilizarse rutineiramente nas fusións vertebrais cervicais anteriores, tales como a disectomía e fusión cervical anterior. Hai informes que indican que esta terapia causa inchamento do tecido brando, o cal á súa vez pode causar complicacións que poden ser mortais debido á dificultade para tragar e a presión no tracto respiratorio.
Función
As BMP interaccionan con receptores específicos da superfice celular, denominados proteínas morfoxénicas óseas (BMPR).
A transdución de sinais por medio dos BMPR ten como resultado a mobilización de membros da familia de proteínas SMAD.Estas vías de sinalización implican as BMP, BMPR e SMAD e son importantes no desenvolvemento do corazón, sistema nervioso central e cartilaxe, así como no desenvolvemento óseo posnatal.
Desempeñan un importante papel durante o desenvolvemento embrionario sobre os padróns do embrión e a formación esquelética inicial. Por tanto, a alteración da sinalización das BMP pode afectar ao plan corporal do embrión en desenvolvemento. Por exemplo, a BMP4 e os seus inhibidores noggina e cordina axudan a regular a polaridade do embrión (é dicir, o padrón posterior-anterior). Especificamente, a BMP-4 e os seus inhibidores xogan un papel principal na neurulación e o desenvolvemento da placa neural. A BMP-4 envía sinais ás células do ectoderma para que se desenvolvan en células da pel, pero a secreción de inhibidores polo mesoderma subxacente bloquea a acción de BMP-4 para permitir que o ectoderma continúe no seu curso normal de desenvolvemento das células neurais.
Como membro da superfamilia de proteínas do factor de crecemento transformante beta, a sinalización da BMP regula diversos padróns embrionarios durante o desenvolvemento fetal e embrionario. Por exemplo, a sinalización de BMP controla a formación inicial do conduto de Muller, o cal é unha estrutura tubular formada no estado de desenvolvemento embrionario inicial que finalmente orixina os tractos reprodutores femininos. A inhibición química dos sinais da BMP en embrión de polo causa a disrupción da invaxinación do conduto de Muller e bloquea o engrosamento epitelial da rexión formadora do conduto de Muller, o que indica que os sinais da BMP exercen un papel no desenvolvemento inicial do conduto de Muller. Ademais, a sinalización da BMP está implicada na formación dos tractos gastrointestinais anterior e posterior, o padrón de vilosidades intestinais, e a diferenciación endocárdica. As vilosidades contribúen a incrementar a absorción efectiva de nutrientes ao aumentaren a área superficial do intestino delgado. A perda ou ganancia de función da sinalización da BMP altera os padróns de agrupamentos de vilosidades e a súa emerxencia nun modelo intestinal de rato. O sinal da BMP derivado do miocardio está tamén implicado na diferenciación endocárdica durante o desenvolvemento do corazón. A inhibición do sinal da BMP en modelos embrionarios de peixe cebra causa unha forte redución da diferenciación endocárdica, pero só ten pouco efecto no desenvolvemento miocárdico. Ademais, cómpre a interrelación Notch-Wnt-Bmp para formar os padróns radiais durante o desenvolvemento da cóclea de rato de maneira antagonista.
As mutacións nas BMP e os seus inhibidores están asociadas con varios trastornos que afectan ao esqueleto.
Tipos
Orixinalmente, descubríranse sete destas proteínas. Delas, seis (da BMP2 á BMP7) pertencen á superfamilia do factor de crecemetno transformante beta de proteínas. A BMP1 é unha metaloprotease. Desde entón, descubríronse trece BMP máis, facendo un total de vinte.
miniatura|Relacións entre as secuencias das proteínas morfoxénicas óseas de mamíferos (rato/humano). Modificado de Ducy & Karsenty 2000
Historia
Desde o tempo de Hipócrates sábese que o óso ten unha considerable capacidade de rexeneración e reparación. Nicholas Senn, un cirurxián no Rush Medical College de Chicago, describiu a utilidade dos implantes de óso descalcificados no tratamento da osteomielite e de certas deformidades óseas. Pierre Lacroix propuxo que a responsable podería ser unha substancia hipotética, a osteoxenina, que podería iniciar o crecemento óseo.
A base biolóxica da morfoxénese ósea foi mostrada por Marshall R. Urist. Urist fixo o descubrimento clave de que segmentos desmineralizados liofilizados de óso inducían a nova formación de óso cando se implantaban en bolsas musculares en coellos. Este descubrimento foi publicado en 1965 por Urist na revista Science. Urist propuxo o nome "Proteína Morfoxénica Ósea" na literatura científica no Journal of Dental Research en 1971.
A indución do óso é unha fervenza de múltiples pasos secuenciais. Os pasos esenciais nesta fervenza son a quimiotaxe, mitose e diferenciación celular. Os estudos iniciais de Hari Reddi desvelaron a secuencia de eventos implicados na morfoxénese ósea inducida pola matriz ósea. Baseándose no traballo anterior, parecía probable que os morfóxenos estivesen presentes na matriz ósea. Usando unha batería de bioensaios para a formación de óso, fíxose un estudo sistemático para illar e purificar as proteínas morfoxénicas óseas.
Un importante problema para a purificación era a insolubilidade da matriz ósea desmineralizada. Para superar esta barreira, Hari Reddi e Kuber Sampath usaron extractos disociativos, como a guanidina HCL 4M, urea 8M, ou SDS ao 1%. O extracto soluble só ou os residuos insolubles sós eran incapaces de inducir a produción de novo óso. Esta traballo suxeriu que a actividade osteoxénica óptima require unha sinerxia entre o extracto soluble e o substrato colaxenoso insoluble. Isto non só supuxo un avance significativo cara á purificación final das proteínas morfoxeneticas óseas no laboratorio de Reddi, senón que tamén finalmente permitiu a clonación das BMP feita por John Wozney e colegas no Genetics Institute.
O Campo do Monte, A Pedra, Cariño
O Campo do Monte é un lugar da parroquia da Pedra no concello Coruñés de Cariño na comarca do Ortegal. Tiña 31 habitantes no ano 2008 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 16 homes e 15 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 1999 cando tiña 48 habitantes.
Dominika Cibulková
Dominika Cibulková, nada o 7 de maio de 1989 en Bratislava, é unha tenista eslovaca. Coñecida pola súa velocidade e o seu estilo de xogo agresivo, gañou oito títulos individuais na súa carreira: 2016: Katowice, Eastbourne, Linz e as WTA Finals; 2014: Acapulco; 2013: Stanford; 2012: Carlsbad; 2011: Moscova. O posto máis alto alcanzado na clasificación da WTA foi o 4º, conseguido o 20 de marzo de 2017.
Lingua materna
miniatura|dereita|280px|Unha clase da Academia Kituwah de [[Qualla Boundary, en Carolina do Norte. A inmersión lingüística neste colexio ensina o mesmo currículo que outras escolas primarias dos Estados Unidos, pero o cherokee é o medio de instrución dende preescolar, e os seus estudantes apréndena como lingua materna.]] Unha lingua materna, tamén chamada lingua nativa ou primeira lingua, é a primeira lingua que aprende unha persoa dende o seu nacemento e que xeralmente corresponde ó grupo étnico-lingüístico co que o individuo se identifica culturalmente. En certos casos, cando a persoa é educada por pais (ou outras persoas) que falan linguas diferentes, é posíbel adquirir o dominio de dúas linguas ó mesmo tempo, cada unha delas podendo ser considerada lingua materna, creándose entón unha situación de bilingüismo.
A expresión lingua materna provén do costume pola que as nais eran as únicas que educaban os nenos na primeira infancia, facendo que a lingua da nai sexa a primeira en ser asimilada polo neno, condicionando o seu aparello fonador ó sistema lingüístico. A adquisición da lingua materna ocorre en varias fases. Inicialmente, o neno rexista literalmente os fonemas e as entoacións da lingua, sen aínda ser quen de os reproducir. Despois, comeza a producir sons e entoacións até que o seu aparello fonador lle permita articular palabras e organiza frases, asimilando o léxico. A sintaxe e a gramática son integradas pouco a pouco dentro deste proceso de aprendizaxe.
O Día Internacional da Lingua Materna conmemórase internacionalmente o 21 de febreiro.
Problemas terminolóxicos
A terminoloxía que se emprega para designar a lingua nativa presenta varios problemas e está suxeita a riscos de ambigüidade e incomprensión.
A expresión "lingua nativa" non se refire ó nacemento do falante, nin nun sentido xenético nin nun sentido xeográfico ou temporal. De feito, a lingua nativa dunha persoa non é necesariamente a mesma que os seus pais nin a lingua dominante da rexión de nacemento, como é o caso das adopcións internacionais; nin está intimamente ligada ó momento do nacemento, xa que a adquisición só comeza nos meses seguintes.
O termo "lingua materna" non deben suxerir que a nai do neno necesariamente teña un papel privilexiado na adquisición, aínda que si sexa frecuente. Así en certas sociedades patriarcais, onde a muller se traslada á casa do marido e pode ocorrer que teña un idioma propio diferente da lingua local falada pola familia do cónxuxe, que normalmente vai ser a única ou a principal lingua nativa fillos, aínda que algúns tamén aprenden a da nai.
Importancia
miniatura|esquerda|250px|Monumento adicado á lingua materna en [[Sydney.]] A lingua materna dun neno forma parte da súa identidade persoal, social e cultural. Ademais, a lingua materna achega a reflexión e a aprendizaxe de patróns sociais exitosos de actuación e fala. É basicamente responsable de diferenciar a competencia lingüística da actuación. Mentres existen estudosos que argumentan que non existe tal cousa como a "lingua nativa" ou "lingua nai," é importante comprender os termos clave e entender o que significa ser un falabte "non nativo" e as implicacións que pode ter na vida. As investigacións suxiren que, aínda que un orador non nativo poida desenvolver fluidez nunha lingua específica despois de dous anos de inmersión, pode levar entre cinco e sete anos que un neno teña o mesmo nivel de fala que os seus homólogos. Isto ten implicacións na educación dos falantes non nativos.
O tema do falante nativo tamén dá lugar a unha discusión sobre o que é exactamente o bilingüismo. Unha definición é que unha persoa é bilingüe por ser igualmente competente en ámbalas linguas. Unha persoa que crece falando inglés e comeza a aprender francés por catro anos non é necesariamente bilingüe, a menos que fale as dúas linguas con igual fluidez. Pearl e Lambert foron os primeiros en estudar os bilingües “equilibrados”, o que quere dicir que un neno é competente nas dúas linguas e sente que ningunha delas é “nativa” porque entenden perfectamente as dúas. Este estudo descubriu o seguinte: os bilingües equilibrados funcionan de xeito significativamente mellor en tarefas que requiren flexibilidade (cambian constantemente entre as dúas linguas coñecidos en función da situación / require un malabarismo constante) e son máis conscientes da natureza arbitraria da lingua e elixen asociacións de palabras baseadas en preferencias lóxicas e non fonéticas.
Aprendizaxe
Tódolos fonemas non asimilados nesta primeira etapa da vida producen unha xordeira lingüística aos termos en linguas estrañas. Xeralmente, un pícaro aprende o fundamental do seu idioma materno a través da súa familia.
As Bouzas, Córneas, Baleira
As Bouzas é un lugar da parroquia da Córneas no concello lugués de Baleira na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2011 tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres).
Lingua materna
Aprendizaxe
A habilidade no idioma materno é esencial para a aprendizaxe posterior, xa que se cre que a lingua materna é a base do pensamento. Unha habilidade incompleta no idioma materno case sempre dificulta a aprendizaxe de segundas linguas. Polo tanto, a lingua materna ten un papel primordial na educación.
Bilingüismo
Cando alguén ten dúas ou máis linguas como idioma materno, dise que é unha persoa bilingüe. A orde en que se aprenderon ditas linguas non é necesariamente a orde de mestría destas. Por exemplo, unha parella francófona pode ter un fillo que aprendeu antes o francés ca outros idiomas, pero se creceu en Galicia é probable que acabe tendo unha maior competencia na lingua galega.
Leodegrance
miniatura|250px|dereita|Dous cabaleiros pelexan diante de [[Cameliard, por Howard Pyle de The Story of King Arthur and His Knights (1903).]]
O Rei Leodegrance ou Leondegrance é o pai da raíña Xenebra e un personaxe recorrente nas lendas da Materia de Bretaña.
O seu reino é Cameliard (ou Carmelide), que se pensa que podería estar situado no que hoxe se coñece como o Suroeste de Ingalterra, pero o máis probábel é que se localice en Cornualles na Bretaña, preto da vila de Carhaix, que é Carhaise no libro do Ciclo da Pos-Vulgata.
A Azoreira, Córneas, Baleira
A Azoreira é un lugar da parroquia da Córneas no concello lugués de Baleira na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2011 tiña 7 habitantes (4 homes e 3 mulleres).
O Outeiro, A Pedra, Cariño
O Outeiro é un lugar da parroquia da Pedra no concello Coruñés de Cariño na comarca do Ortegal. Tiña 36 habitantes no ano 2008 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 19 homes e 17 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 1999 cando tiña 47 habitantes.
Castelo de Simancas
Historia
No século XV a familia Enríquez, Almirantes de Castela, exercían o señorío de Simancas. Reconstruíron a vella fortaleza árabe e desta época é a capela. Pouco despois, en 1490, os Reis Católicos reclamárona para a coroa e convertérona en prisión de Estado.
O Outeiro, A Pedra, Cariño
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Catedral de Tarragona
A Catedral basílica metropolitana e primada de Tarragona (en Catedral basílica metropolitana i primada de Tarragona) é a sede catedralicia da Arquidiocese católica latina de Tarragona. Atópase na máis alta parte de Tarragona, no centro da cidade medieval, que ocupaba o fórum da Tarraco romana, na parte superior onde estaba o recinto dedicado ó culto co Templo. Así, é posible comprobar que o claustro da catedral aproveita algún dos muros do témenos romano que arrodeaba o templo.
Castelo de Simancas
Historia
Aquí estivo preso e foi executado con garrote vil o bispo de Zamora, don Antonio de Acuña, capitán comuneiro de Castela. Este personaxe tomou parte activa na batalla de Villalar xunto os tres comuneiros (Juan de Padilla, Juan Bravo e Francisco Maldonado) que foron executados ao día seguinte da batalla, pero el foi encerrado na torre do castelo, dándolle a oportunidade de arrepentirse. Non se arrepentiu senón que estrangulou o alcaide da fortaleza e ao tratar de fuxir foi capturado de novo; o alcalde Ronquillo, por orde expresa de Carlos V, ordenou a súa morte que se executou o 24 de marzo de 1526.
O mariscal Pedro de Navarra, que foi apresado en 1516 na segunda contraofensiva para recuperar o Reino de Navarra tras a súa conquista, foi asasinado neste castelo o 24 de novembro de 1522.
Filipe II transformou o castelo en Arquivo Xeral do Reino acollendo un dos arquivos máis importantes de Europa con 35 millóns de documentos. As reformas que se fixeron deron lugar ao aspecto que ten na actualidade.
O edificio
miniatura|250px|Vista lateral do castelo. O muro que o rodea, as torres, as ameas, o foso, a entrada e dúas pontes son da época medieval, finais do século XV. A capela foi reformada pola familia Enríquez no século XV; a actual é unha reforma dos anos 1950. Ten unha fermosa bóveda estrelada pintada, onde están representadas as armas dos seus fundadores: Don Alonso Enríquez e Dona Mª de Velasco. Consérvase tamén a cámara de tormentos.
O castelo propiamente dito débese ás reformas do século XVI, de Juan de Herrera e Francisco de Mora. Proxectouse a lanterna da Torre do Bispo con forma acampanada. Houbo máis reformas nos séculos XVII e XVIII.
Pedro Calderón de la Barca
miniatura|dereita|Calderón de la Barca Pedro Calderón de la Barca, nado en Madrid en 1600 e finado na mesma cidade en 1681, foi un poeta e dramaturgo español.
Davis (apelido)
Davis é un apelido patronímico orixinario de Inglaterra, que significa fillo de David. É o apelido número 52 máis común no Reino Unido. Aparece por primeira vez entre os séculos XIV e XV, e no ano 1402, atópase á primeira persoa censada con ese apelido no Reino Unido, un home chamado Richard Davis, o cal foi inscrito no rexistro de homes libres da cidade de York (Inglaterra).
Pedro Calderón de la Barca
Formación
Destinado polo seu pai ao sacerdocio a fin de que se fixese cunha herdanza que só así podería ser cobrada, fixo os seus primeiros estudos no Colexio Imperial dos xesuítas de Madrid. Continuou nas universidades de Alcalá e Salamanca, pero en 1620 abandonou os estudos relixiosos pola carreira militar, gañando con iso a animadversión do seu pai. Iso deixará pegada no seu teatro, onde é frecuente atopar conflitos edípicos entre pais e fillos.
Davis (apelido)
De acordo coa enquisa do Censo dos Estados Unidos, o 0,48% da poboación dese país levaba este apelido, sendo así o sétimo apelido máis común.
Pedro Calderón de la Barca
Actividade literaria
Tres anos máis tarde deuse a coñecer como dramaturgo coa súa primeira comedia, Amor, honor y poder. Como todo mozo instruído da súa época, viaxou por Italia e Flandres e, dende 1625, proveu á Corte dun extenso repertorio dramático, gañando con iso o aprecio do rei Filipe IV. En efecto, en 1635 escribiu El mayor encanto, el amor, para a inauguración do teatro do Palacio do Bo Retiro e, nomeado cabaleiro da Orde de Santiago polo rei, distinguiuse como soldado ao servizo do Duque do Infantado no sitio de Fonterrabía (1638) e na guerra de secesión de Cataluña (1640). Ordenado sacerdote en 1661, pouco tempo despois fíxoselle capelán dos Reis Novos de Toledo. Entón xa era o dramaturgo máis celebrado da corte e aínda en 1663 o rei seguiu distinguíndoo ao designalo como o seu capelán de honor, feito que lle obrigou a trasladar definitivamente a súa residencia a Madrid.
Obra
A obra teatral de Calderón de la Barca significa a culminación barroca do modelo teatral creado a finais do século XVI e comezos do XVII por Lope de Vega.
Davis (apelido)
Este apelido con non menos de vinte escudos é a forma en apelido do nome masculino David, que en hebreo significa “Amado de Xehová”.
Pedro Calderón de la Barca
Obra
Segundo o reconto que el mesmo fixo o ano da súa morte, a súa produción dramática consta de cento dez comedias e oitenta autos sacramentais, loas, entremeses e outras obras menores, como o poema Psale et sile (canta e cala) e pezas máis ocasionais. Aínda que é menos fecundo có seu modelo, o xenial Lope de Vega, resulta tecnicamente mellor ca aquel e de feito leva á súa perfección a fórmula dramática lopesca reducindo o número de escenas desta e depurándoa de elementos líricos e pouco funcionais, converténdoa nun pleno espectáculo barroco ao que agrega ademais unha especial sensibilidade para a escenografía e a música, elementos que para Lope de Vega tiñan menor importancia.
Utiliza frecuentemente pezas anteriores que refunde eliminando escenas inútiles; diminúe o número de personaxes e reduce a riqueza polimétrica do teatro lopesco. Igualmente, sistematiza a exuberancia creativa do seu modelo e constrúe a obra en torno a un protagonista exclusivo. En certo xeito, purga o teatro de Lope dos seus elementos máis líricos e busca sempre os máis teatrais. A. Valbuena sinalou que no seu estilo cabe distinguir dous rexistros.
Primeiro rexistro
Nun primeiro grupo de obras Calderón reordena, condensa e reelabora o que en Lope aparece de xeito difuso e caótico, estilizando o seu realismo costumista e volvéndoo máis cortesán. Nelas aparece unha rica galería de personaxes representativos do seu tempo e da súa condición social, tódolos cales teñen en común os tres temas do teatro barroco español: o amor, a relixión e o honor.
No cultivo deste último tema destaca Calderón en obras como "El alcalde de Zalamea", en que se enfrontan o honor individual (ou o que é o mesmo, a dignidade humana, nun costume social ou exterior) dun labrador rico, Pedro Crespo, cuxa filla foi violada por un aristócrata capitán dos terzos do famoso xeral Lope de Figueroa, co honor corporativo ou esprit de corps deste último. A honor, o patrimonio da alma enfrontado á xustiza dos homes, caso de "El alcalde de Zalamea", ou as paixóns amorosas que cegan a alma, cuestión que aborda en "El mayor monstruo, los celos" ou en "El médico de su honra".
Segundo rexistro
No seu segundo rexistro, o dramaturgo inventa, máis aló do repertorio cabaleiresco, unha forma poético-simbólica descoñecida antes del e que configura un teatro esencialmente lírico, cuxos personaxes se elevan cara ao simbólico e o espiritual. Escribe entón fundamentalmente dramas filosóficos ou teolóxicos, autos sacramentais e comedias mitolóxicas ou palatinas.
Calderón destaca sobre todo como creador deses personaxes barrocos, intimamente desequilibrados por unha paixón tráxica, que aparecen en "El príncipe constante", "La devoción de la cruz" ou "El mágico prodigioso", no que a crenza no libre albedrío mestúrase cun sutil pero radical antiintelectualismo no que a verdade do catolicismo contrarreformista e tridentino é a única resposta ás dúbidas xurdidas do estudo ou da meditación. O seu personaxe máis universal é o desgarrado Sexismundo de Polonia de La vida es sueño, considerada como a peza cume do teatro calderoniano. Esta obra, paradigma do xénero de comedias filosóficas e con profundas raíces ideolóxicas contrarreformistas no seu concepto dun mundo irracional, idealista e negador dos valores humanos, recolle e dramatiza as cuestións máis debatidas da súa época: o pecado orixinal, o libre albedrío, o escepticismo ante as aparencias sensibles, a precariedade da existencia, considerada como unha simple ilusión e, talvez, a consoladora idea de que, se callar ata nos soños, se pode aínda facer o ben. Ten esta obra varias versións feitas por el mesmo. Tamén se apunta nela, aínda que moi en segundo plano, o tema da educación, tan desenvolvida posteriormente no século XVIII.
Neste segundo rexistro, leva á súa perfección o chamado auto sacramental, peza alegórica nun acto de tema eucarístico destinada a representarse o día do Corpus. Por mencionar só algúns, citaremos El gran teatro del mundo ou La cena del rey Baltasar. Nesta última, permea un profundo antisemitismo con verdadeiras incitacións á violencia racista e relixiosa. Así é tamén o caso en El santo rey don Fernando, No hay instante sin milagro ou El socorro general. Por exemplo, El cordero de Isaías é na realidade unha escenificación dos estereotipos mais ferintes e comúns sobre os xudeus nun contexto social e político marcado pola ortodoxia antirreformista, por unha parte, e a ideoloxía social da caste e da pureza do sangue, por outra.
O teatro cómico de Calderón
miniatura|Comedias verdaderas, 1726 Durante un tempo subestimouse o teatro cómico de Calderón, pero ultimamente foi revalorizado, pois certamente compuxo obras mestras no xénero que poden ser cualificadas como comedias de enredo, como "La dama duende", "Casa con dos puertas, mala es de guardar" ou "El galán fantasma".
Os personaxes de Calderón
O teatro de Caldrón presenta unha grande concentración no heroe central da obra, o que implica unha maior dose de subxetivismo. Os heroes de Calderón son heroes razoadores, pensantes e monologadores a manexar conceptos, abstraccións e todos os elementos ideolóxicos da época recollidos nunha abafante sofisticación estilística e habilísimo manexo escenográfico. A dramática calderoniana é un extraordinario exemplo de literatura ao servizo dunha ideoloxía, destacando o estoicismo filosófico cristianizado, o neoescolasticismo e o contrarreformismo tridentino máis consciente. Son básicos os característicos conceptos sobre o desengano e a inutilidade da vida e do humano, orixinado todo pola crenza no pecado orixinal e no libre albedrío. É entre estes dous extremos polarizadores que os conflitivos personaxes de Calderón se moven, xunto coa aceptación dos valores dunha sociedade rixidamente xerarquizada en castes. As obras dedicadas ao tema dos celos e a limpeza sanguenta da honra elevan ao seu autor ás cimas da exaltación casticista e patriarcal. Os maridos calderonianos son seres complexos, atormentados e conflitivos, suxeitos á rixidez da honra e da opinión social, da que son perfectamente conscientes, como acontece en El pintor de su deshonra ou El médico de su honra, onde a esposa é totalmente inocente, a pesar de ter todas as aparencias na súa contra. Na realidade, toda esta casuística ten categoría estrutural, como en A secreto agravio, secreta venganza: son personaxes neuróticos capaces de razoar e argumentar sobre o labirinto no que foron colocados polo casticismo, mais incapaces de escapar da opresiva rede ideolóxica expresada no código de honra e do autoritarismo patriarcal da institución matrimonial. Personaxes incapaces, en fin, de deixar de considerar a muller como obxecto de posesión persoal.
A dramaturxia calderoniana
Calderón utiliza frecuentemente símbolos nas súas comedias: a caída do cabalo, que representa a deshonra ou a alteración da orde natural, o equilibrio natural entre os catro elementos, e algunhas técnicas dramáticas como a profecía ou horóscopo inicial na obra, que crea expectativas enganosas para o público, por exemplo en La cisma de Inglaterra ou na mesma La vida es sueño. Calderón dáse conta ás veces do artificial e mecánica que resulta a fórmula dramática barroca e por iso permítese ás veces facer xogos ou bromas metateatrais permitindo aos seus actores facer comentarios sobre os tópicos teatrais que lles saen ao paso.
Con Calderón de la Barca adquiriu plena relevancia na comedia barroca a escenografía -o que el chamaba «memoria das aparencias»- e a música, (considérase a Calderón o primeiro autor de zarzuelas) en procura dun espectáculo barroco integral. Con este fin colaborou estreitamente con escenógrafos italianos como Cosme Lotti. A carpintería efémera teatral converteuse nun elemento clave na composición das súas obras, que dese xeito se transformaban en complexos emblemas alegóricos preñados de simbolismo moral.
Guillaume Geefs
Guillaume Geefs, nado o 10 de setembro de 1805, e finado o 19 de xaneiro de 1883, tamén coñecido como Willem Geefs, foi un escultor belga. Malia que é coñecido principalmente polos seus traballos monumentais e retratos públicos de estadistas e figuras nacionalistas, tamén explorou temas mitolóxicos, a miúdo cunha temática erótica.
Pedro Calderón de la Barca
A escola dramática de Calderón
A fórmula dramática calderoniana e o seu particular estilo foron imitados por importantes autores que, como o madrileño, refundiron obras xa compostas por Lope e os seus discípulos ao mesmo tempo que compoñían pezas orixinais. Os máis importantes entre estes autores foron Francisco Rojas Zorrilla e Agustín Moreto.
Guillaume Geefs
Traxectoria
miniatura|esquerda|200px|[[Le génie du mal (1848)]] miniatura|dereita|100px|Detalle da escultura de Rubens feita por Geef. As primeiras obras de Geefs caracterizáronse por un "estado de ánimo predominantemente elexíaco". Porén, a finais da década de 1830, desenvolveu un poderoso estilo realista en obras monumentais como Xeneral Belliard e Frédéric de Mérode (erixidas en Bruxelas, 1836 e 1837) e Peter Paul Rubens (Antuerpen, 1841). Foi prolífico na produción de tumbas, púlpitos, estatuas, bustos e grupos esculturais.
Obras
A obra de Guillaume Geefs inclúe:
Quintín Lame
Manuel Quintín Lame Chantre, nado en El Borbollón, preto de Popayán, o 26 de outubro de 1880, e finado en Ortega, Tolima o 7 de outubro de 1967, foi un indíxena colombiano nasa  que intentou conformar unha república independente indíxena a comezos do século XX.
Traxectoria
Fillo dos indíxenas nasa Mariano Lame e Dolores Chantre. Na guerra de 1885, a súa irmá Licenia, muda, foi violada. Na guerra dos mil días, mutilaron ó seu irmán Feliciano. En 1901, uniuse ó exército conservador e marchou a Panamá, onde viu que a loita indíxena era xusta. Cando regresou, casou con Belinda León e comezou un movemento indixenista. En 1910, foi elixido representante e defensor da cabidos indíxenas de Cauca, e a continuación, marchou a Bogotá para estudar as cédulas reais e presentarse ó Congreso.
En 1914, foi o encargado dunha revolta dos indíxenas no Cauca, querendo estendela a Huila, Tolima e Valle del Cauca. Foi acusado de construír unha república dos pobos indíxenas e foi detido o 9 de maio de 1915. Estivo na cadea preto dun ano, illado. Despois continuou arrestado, pero o movemento medrou até chegar a ser unha verdadeira "guerra racial". En 1917, foi encarcerado durante catro anos.
Tamén circularon historias de que tiña supostos poderes sobrenaturais, como o da ubicuidade ou a capacidade de converterse en animal; por este motivo, o alcalde de Ortega (lugar onde estaba preso), lle cortou o cabelo varias veces, porque coidaba que o seu poder estaba alí.
O 23 de agosto de 1921, foi liberado integrouse no movemento en Tolima. En 1924, escribiu o seu libro: El pensamiento del indio que se educó en las selvas colombianas. A súa loita pola terra deu os seus froitos en 1938, cando se decretou a restitución dos resgardos de Ortega e Chaparral, escriturados en 1948.
Elijah Wood
Elijah Jordan Wood, nado o 28 de xaneiro de 1981 en Cedar Rapids, Iowa, é un actor, produtor, actor de dobraxe e DJ estadounidense. É coñecido mundialmente polo seu papel como Frodo Bulseiro na triloxía cinematográfica O Señor dos Aneis (2001–2003) e en The Hobbit: An Unexpected Journey (2012).
Fixo o seu debut no cinema con Regreso ó futuro II (1989). Traballou en numerosos filmes cando era un neno, durante os anos noventa; como por exemplo O bo fillo, Flipper e, posteriormente, The Ice Storm e unha de terror, The Faculty.
Miradoiro da Capela
250px|miniatura|Vista do miradoiro da Capela O miradoiro da Capela é un miradoiro situado na zona oriental do Canón do Sil, na parroquia de Vilachá, no concello lugués da Pobra do Brollón.
Atópase na ribeira dereita do río Sil, no extremo sur do concello da Pobra do Brollón, a 609 metros de altitude. Accédese a el dende Vilachá por unha pista de terra de pouco máis dun quilómetro de lonxitude. Oriéntase cara ao sueste e o desnivel de case 400 metros sobre o río permite contemplar o Canón do Sil, os viñedos de Vilachá e a aldea de Torbeo, no concello de Ribas de Sil, situada na outra ribeira.
O miradoiro reformouse en 2012 e está formado por unha estrutura de madeira con laterais de metacrilato para contemplar o canón. Ademais, conta cunha área recreativa con mesas e bancos. O Concello da Pobra do Brollón, co apoio da Deputación de Lugo, investiu uns 30.000 euros na reforma.
Córneas, Córneas, Baleira
Córneas é un lugar da parroquia da Córneas no concello lugués de Baleira na comarca da Fonsagrada. Segundo o IGE, en 2019 tiña 5 habitantes (3 homes e 2 mulleres).
Pilar Cibreiro
Pilar Cibreiro Santalla, nada en 1952 en Vilaboa (Valdoviño), é unha escritora galega.
Traxectoria
Pasou a súa mocidade en Madrid, onde comezou a súa andaina como escritora, facendo algunha escapada a Londres e Barcelona. En 1998 retornou á súa terra.
Algúns dos seus contos forman parte de antoloxías seleccionadas para o estudo do español, coma Días de lluvia no Reino Unido e Santalla el escapado en Alemaña.
O seu conto “Días de lluvia” foi escollido por Ángeles Encinar para formar parte da súa antoloxía Cuentos de este siglo (Lumen, 1995).
Un dos seus poemas foi seleccionado por Ramón Buenaventura para a súa antoloxía ''Las diosas blancas. Antología de la joven poesía española escrita por mujeres'' (Hiperión, 1985, 2ª ed. no 86) con tradución francesa: Les Déesses Blanches (Noël Blandin, 1989). Outro poema, este en galego, “A miña lingua”, forma parte do traballo Pensando nelas.
Azur (satélite)
Azur é o nome dun satélite artificial alemán lanzado en colaboración coa NASA o 8 de novembro de 1969 mediante un foguete Scout B desde a base Vandenberg das Forza Aérea.
Características
A misión de Azur consistiu en obter datos sobre os cintos de radiación da Terra. Para iso adicouse a obter o espectro de enerxía dos protóns e electróns da zona interior dos cintos, a medir os fluxos de electróns con enerxía maior de 40 keV e direccións paralelas, antiparalelas e perpendiculares ás liñas de campo magnético sobre zonas aurorais e a medir protóns solares.
24 horas despois do lanzamento o sistema de mando do satélite empezou a experimentar problemas intermitentes que duraron toda a misión. A gravadora de cinta fallou o 8 de decembro de 1969. Antes do fallo, o equipo do proxecto estimou que se recollera entre o 85% e o 90% dos datos esperados ó inicio da misión. A telemetría do satélite fallou totalmente a principios de xullo de 1970, dando fin á misión.
Instrumentación
Azur levaba sete instrumentos a bordo:
Transformada de Laplace
En Matemática, e en particular na Análise funcional, a transformada de Laplace dunha función f(t) definida para todo número real t ≥ 0 é a función F(s), definida por:
As propiedades desta transformada tórnanna útil para a análise de sistemas dinámicos lineares. A vantaxe máis interesante desta transformada é que a integración e a derivación tórnanse multiplicacións e divisións, da mesma maneira que o logaritmo transforma a multiplicación en adición. Ela permite levar a resolución de ecuacións diferenciais á resolución de ecuacións polinomiais, que son moito máis simples de resolver.
Notación en Enxeñaría/Física
Un abuso ás veces conveniente de notación, que acontece principalmente entre enxeñeiros e físicos, espreme iso da forma seguinte:
Cando se fala de transformada de Laplace, reférese xeralmente á versión unilateral. Existe tamén a transformada de Laplace bilateral, que se define como segue:
A transformada de Laplace F(s) existe tipicamente para todos os números reais s > a, onde a é unha constante que depende do comportamento de crecemento de f(t).
A transformada de Laplace tamén pode utilizarse na resolución de ecuacións diferenciais, e é extensamente utilizada en enxeñaría eléctrica.
Un aspecto interesante da transformada de Laplace é que os matemáticos, ata hoxe, non coñecen o seu dominio. En outras palabras, non existe ningún conxunto de regras co cal se pode verificar se a transformada de Laplace pode ou non se aplicar a unha función.
Composición
Nota: u(t) é a función de etapa de Heaviside.
Alla andra får varann
«Alla andra får varann» é unha canción composta por Ulf Kjellqvist e interpretada en sueco, por separado, por Östen Warnerbring e Inger Berggren. Lanzouse como sinxelo en 1960 mediante Decca Records e Knäppupp, respectivamente. Foi elixida para representar a Suecia no Festival de Eurovisión de 1960 tras gaña-la final nacional sueca, Melodifestivalen 1960.
Festival de Eurovisión 1960
miniatura|esquerda|[[Siw Malmkvist, intérprete da canción no Festival de Eurovisión, en 1961.]]
Selección
«Alla andra får varann» cualificouse para representar a Suecia no Festival de Eurovisión 1960 tras gaña-la final nacional sueca, Melodifestivalen 1960, onde foi interpretada, por separado, por Östen Warnerbring e Inger Berggren. Máis tarde, a emisora sueca Sveriges Radio decidiu que Siw Malmkvist interpretase a canción no festival.
No festival
A canción participou no festival celebrado no Royal Festival Hall o 29 de marzo de 1960, sendo interpretada pola cantante sueca Siw Malmkvist. A orquestra foi dirixida por Thore Ehrling.
Foi interpretada en segundo lugar, seguindo ao Reino Unido con Bryan Johnson interpretando «Looking High, High, High» e precedendo a Luxemburgo con Camillo Felgen interpretando «So laang we's du do bast». Ao final das votacións, a canción recibiu 4 puntos, obtendo o décimo posto de 13 xunto a Dinamarca.
Castro de Rueta
O Castro de Rueta é un castro que se atopa na parroquia de Cervo do concello de Cervo, na provincia de Lugo.
Morfoloxía
O seu acceso a terra está delimitado por uns muros definidos, bastante colmados por terra e pola rampla de acceso. Obsérvase a muralla da croa e outros murados. Ademais ten uns foxos definidos cun punto único de entrada na parte central.
Pódense distinguir varios grupos de estruturas a simple vista, como a croa e os seus muros, a rampla de acceso ó castro, o antecastro e os muros defensivos asociados ós foxos.
Océano Reico
O océano Reico foi o océano que separaba a mediados do Paleozoico os dous maiores paleocontinentes de entón, Gondwana e Laurusia (Laurentia-Báltica-Avalonia). É un dos principais océanos do Palaeozoico, cuxas suturas se estenden hoxe ao longo de 10 000 km desde México a Turquía e o seu peche causou a ensamblaxe do supercontinente Panxea e a formación da oroxenia varisca–allegheniana–ouachita.
Etimoloxía
Utilizouse o nome de Reico como unha relación con Xápeto, que lle dera nome a outro océano máis antigo. Primeiramente, o océano situado entre Gondwana e Laurentia a inicios do Cámbrico recibiu o nome de océano de Xápeto polo personaxe da mitoloxía grega Xápeto, pai de Atlas, xa que o océano de Xápeto foi o predecesor (o pai) do océano Atlántico, nomeado así en referencia a Atlas. Posteriormente, o océano situado entre Gondwana e Laurusia (Laurentia–Báltica–Avalonia) no Cámbrico tardío-Ordovícico temperán foi nomeado océano Reico en referencia a Rea, irmá de Xápeto.
Evolución xeodinámica
miniatura|Evolución do océano Reico no paleozoico temperán A inicios do Paleozoico, hai uns 540 millóns de anos, a maioría das masas continentais da Terra estaban agrupadas arredor do polo sur formando o paleocontinente de Gondwana. As excepcións eran varios continentes máis pequenos como Laurentia e Báltica. O océano paleozoico que había entre Gondwana, Laurentia e Báltica denomínase océano de Xápeto. A beira norte de Gondwana estivera sometida á oroxenia cadomiana durante o período ediacárico. Esta oroxenia formou un arco volcánico de tipo cordilleira no que a codia oceánica subducía por debaixo de Gondwana. Cando unha dorsal oceánica subduciu nun ángulo oblicuo, desenvolvéronse cuncas extensionais ao longo da marxe norte de Gondwana. Durante o Cámbrico tardío ao Ordovícico temperán estas cuncas extensionais evolucionaron formando un rift que discorría ao longo do bordo norte de Gondwana. O rift á súa vez evolucionou orixinando unha dorsal oceánica que separou pequenos fragmentos continentais como Avalonia e Carolina desde a masa continental principal de Gondwana.
A medida que Avalonia-Carolina se moveron derivando cara ao norte desde Gondwana, o océano Reico empezou a crecer e chegou á súa máxima anchura de 4 000 km no Silúrico. Neste proceso, o océano de Xápeto pechouse conforme Avalonia-Carolina foron chocando con Laurentia e se formou a oroxenia apalachiana.