cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Club Atlético dos Castros
Liga de modestos da Coruña (1956-1991)
O día 21 de maio de 1961, durante un partido xogado no antigo campo de adestramento de Riazor, os xogadores dos Castros negáronse a seguir disputando o encontro. En protesta pola arbitraxe, os xogadores sentaron no campo e non se moveron do sitio, o que provocou unha forte goleada e unha sanción de perda de puntos. A partir deste incidente o equipo comeza a remontar e na segunda volta gaña a maioría dos partidos, conseguindo finalmente salvar a categoría tras derrotar na promoción ao Sin Querer SD. Na tempada 1963–64 o club descende á Segunda División ao perder a promoción contra o Galicia Gaiteira. Ao ano seguinte o equipo encadea outro descenso, mais o seu paso pola Terceira é curto e ascende á Segunda nunha soa tempada tras rematar subcampión da Terceira División 1965-66. Na seguinte tempada o club chega ata os cuartos de final da Copa da Coruña, caendo ante o Santa Margarita. En 1974 o equipo remata campión da Segunda División, co que logra o retorno á Primeira, e conquista novamente a Copa Liceo logo de vencer por 5-1 ao Club Deportivo Ciudad, campión da Primeira División.
Henrique II de Suabia
Minoría de idade
Henrique foi o único fillo de Frederico II e da súa primeira esposa Constanza de Aragón.
Club Atlético dos Castros
Liga de modestos da Coruña (1956-1991)
Durante os vindeiros anos o club encadea varios ascensos e descensos nun intervalo de poucas tempadas. O equipo ascende ao proclamarse campión da Segunda División na tempada 1979-80. Esa mesma tempada acada os cuartos de final da Copa da Coruña, onde foi eliminado pola SD Órdenes. Na tempada 1981-82 o club descende á Segunda División. Ao ano seguinte volve ascender tras un empate a ceros fronte ao Batallador que lle daba os puntos necesarios para ascender na derradeira xornada do campionato, mais a estancia en Primeira é curta, pois volve descender outra vez na tempada seguinte ao perder na promoción. En 1989, ao mando de Tito Sanguiñedo, o equipo remata subcampión da Segunda División e volve ascender á Primeira cinco anos despois. O club remata terceiro na Primeira División 1990-91.
Henrique II de Suabia
Minoría de idade
Naceu en Sicilia en 1211. Cando Frederico II pretendía a coroa de Rei de romanos, coroou ao seu fillo Henrique como rei de Sicilia en febreiro de 1212 (sendo un neno dun ano de idade). En virtude dun acordo co papa Inocencio III establecíase que os reinos de Alemaña e de Sicilia non terían o mesmo gobernante. Porén, á morte do papa (1216), Frederico asumiu de novo o título real siciliano.
Club Atlético dos Castros
Competicións autonómicas (a partir de 1991)
O 31 de xullo de 2007 a xunta directiva trocou o nome do club a Club Atlético dos Castros, denominación correcta en galego segundo a normativa lingüística. En lembranza do falecido Arturo Varela Canosa, que estivo ligado ao club durante máis de 30 anos en diversos cargos técnicos e directivos, o club organizou en 2012 o I Memorial Arturo Varela Canosa, torneo de fútbol base en homenaxe á súa figura. En 2013 o equipo de afeccionados imponse no grupo I da Terceira Autonómica, obtendo o campionato e mailo ascenso directo á Segunda Autonómica. En 2016 descende á Terceira Autonómica malia rematar undécimo debido á unha reestruturación da Segunda Autonómica.
Henrique II de Suabia
Minoría de idade
En abril de 1220 os príncipes alemáns elixiron a Henrique como Rei de romanos e, a cambio, Frederico II renunciou aos dereitos reais (regalia) en favor dos príncipes eclesiásticos (Confoederatio cum Principibus Ecclesiasticis) e en contra das cidades. Porén o papa Honorio III non recoñeceu a elección e privouno dos seus dereitos sobre o Reino de Sicilia, para evitar a unión dos dous reinos.
Club Atlético dos Castros
Uniforme
A camisola tradicional do club é branca cunha franxa azul diagonal coma a da bandeira de Galiza. A orientación da franxa ten sufrido variacións, levándoa no sentido da bandeira galega ou no da franxa do escudo do club (oposto ao da bandeira) segundo a época.
Henrique II de Suabia
Minoría de idade
Cando Frederico II foi a Italia en 1220, Henrique foi posto baixo a tutela de Engelberto I, arcebispo de Colonia, que o coroou como Rei de romanos en maio de 1222 en Aquisgrán. Ao morrer Engelberto en 1225, as relacións entre pai e fillo empezaron a deteriorarse, e o duque de Baviera Luís I encargouse da tutela do Rei de romanos.
Club Atlético dos Castros
Escudo
O escudo do club fórmano unha peza branca dividida pola metade por unha liña diagonal azul como a da bandeira galega e a da camisola do club. Nesta liña diagonal pódense ler as siglas do nome do club (C.A.C.). Na parte superior da dita banda azul hai un balón de fútbol regulamentario dos anos cincuenta, e na inferior atópase a Torre de Hércules, faro romano símbolo da cidade da Coruña.
Henrique II de Suabia
Minoría de idade
A pesar de que Henrique foi formalmente comprometido coa princesa Inés de Bohemia, filla do rei Otakar I, o matrimoniuo non se celebrou porque a princesa optou pola vida relixiosa. En novembro de 1225 Henrique casou en Núremberg, por disposición de seu pai, con Margarida, filla do duque de Austria Leopoldo VI. Desta unión naceron dous fillos: Henrique e Frederico.
Club Atlético dos Castros
Xogadores
Os xogadores con maior traxectoria da historia do club foron Julio Otero, que chegou a xogar sete tempadas co Celta de Vigo na Primeira División e posteriormente no Real Betis en Segunda, e Alberto Fernández “Firi”, que xogou no Pontevedra CF que acadou o ascenso á Primeira División por primeira vez na súa historia ao se proclamar campión da Segunda División 1962/63.
Henrique II de Suabia
Maioría de idade e rebelión
En 1228 Henrique entrou en disputa co seu titor o duque Luís I de Baviera, sospeitoso de conspirar contra o emperador Frederico II, e ao final dese ano Henrique asumiu o goberno por si mesmo. A súa política favorábel ás cidades molestou á nobreza, a cal forzouno a concedelles no Privilexio de Worms (maio de 1231) privilexios en detrimento do poder real e en contra das cidades.
As disposicións da Dieta de Rávena de 1231, en contra das cidades lombardas, provocou unha nova alianza entre elas (a chamada Liga Lombarda, principal e poderosa inimiga do emperador), vinculándose co malestar en Alemaña. Henrique, oposto aos privilexios en favor da nobreza, non quixo aparecer na Dieta.
Con posterioridade chegouse a unha paz temporal coas cidades lombardas en xuño de 1233. Pero á súa volta a Alemaña, o rei Henrique non mantivo a súa palabra e, contradicindo a vontade do emperador, publicou un manifesto aos príncipes erixíndose en símbolo da revolta das cidades en Boppard en 1234.
Reclusión e morte
miniatura|200px|Morte de Henrque II. Debuxo anónimo do século XV. miniatura|200px|Sarcófago de Henrique II.
Frederico II reaccionou ao debilitamento do poder real orixginado pola querela co seu fillo. Así, na Reunión Imperial (Reichsversammlung) en Maguncia o 25 de agosto de 1235, promulgou a Primeira Lei de Paz do País (Landfriedensgesetz) e os aliados de Henrique foron perdoados na medida do posíbel.
Carlos Muiños Reboredo
Traxectoria
Comezou a xogar a fútbol en varios equipos infantís de Redondela o mesmo tempo que practicaba outros deportes coma a natación é o wáter-polo, chegando a ser campión galego dos 200 m bolboreta en 1957.
Henrique II de Suabia
Reclusión e morte
O emperador proscribiu ao seu fillo o 5 de xullo de 1234. Henrique entón pactou unha alianza coas cidades lombardas en decembro. Pero abandonado pola maior parte dos seus seguidores, tivo que renderse ao seu pai o emperador o 2 de xullo de 1235, en Wimpfen. Dous días despois, Frederico II e a nobreza xulgaron a Henrique en Worms, destroárono e condenáron a morte. Porén algo máis tarde Frederico conmutoulle a pena por cadea perpetua.
Carlos Muiños Reboredo
Traxectoria
En 1955 pasou a formar parte do equipo xuvenil do CD Choco, co que participou no campionato de España de 1957. Ese mesmo ano acadou o subcampionato galego de afeccionados co equipo sénior do club. Tras un ano no Zeltia de Porriño ficha polo Celta de Vigo no ano 1960, porén antes de comezar a tempada sae cedido ao seu club de orixe, o Choco CD recentemente ascendido á Terceira División, o ano seguinte repetiría cesión co mesmo detino.
Henrique II de Suabia
Reclusión e morte
Henrique, que contrera lepra, comezou unha longa peregrinación por varias fortalezas da Puglia, no Reino de Sicilia. Morreu o 12 de febreiro de 1242 en Martirano, Calabria a consecuencia dunha caída do seu cabalo cando estaba sendo trasladado a outro castelo ou, quizais, provocada coa intención de suicidarse.
Carlos Muiños Reboredo
Traxectoria
No verán de 1962 ficha polo Pontevedra CF, equipo co que acada o ascenso a Primeira División e consegue debutar na máxima categoría a pesar de non contar con demasiadas oportunidades. En 1964 pasa ao Racing de Ferrol, no que milita durante cinco tempadas, ao final das cales ficha polo CD Choco onde se retira do fútbol.
Henrique II de Suabia
Reclusión e morte
Seu pai deulle sepultura con honores reais na catedral de Cosenza, onde repousa nun sarcófago romano.
O seu irmán máis novo Conrado foi designado duque de Suabia e elixido Rei de romanos.
Lance Reddick
Lance Reddick, nado o 7 de xuño de 1962 en Baltimore (Maryland) e finado o 17 de marzo de 2023 nos Ánxeles, foi un músico e actor de cinema, teatro e televisión estadounidense. Interpretou a Cedric Daniels en The Wire e apareceu en Oz como o Detective Johnny Basil. Tamén apareceu nas tempadas catro e cinco da serie de televisión Lost. Tivo un papel importante na serie Fringe, como o axente Phillip Broyles. Previamente, protagonizou dous episodios de Law & Order.
Henrique II de Suabia
Reclusión e morte
Seu pai deulle sepultura con honores reais na catedral de Cosenza, onde os seus restos repousan nun antigo sarcófago romano.
Descendencia
Henrique deixou dous fillos, que foron privados dos dereitos de sucesión como o seu pai;
Investigación paleopatolóxica
En 1998 os restos humanos de Henrique VII foron obxecto dun estudo palaeopatolóxico realizado por un equipo dirixido por Gino Fornaciari, da Universidade de Pisa, e por Pietro De Leo, historiador da Universidade de Calabria.
O exame revelou que os restos pertencían a un home de cerca de 1,66 m de altura, de estrutura física vigorosa e fortes músculos. O esqueleto revelou resultados de traumatismos debidos probabelmente á práctica da equitación e unha antiga lesión secundaria causada por un traumatismo no xeonllo sufrido na xuventude: a deformación da rótula foi capaz de inducir unha coxeira, que é unha das poucas características coñecidas da aparencia física de Henrique, do que as crónicas dicían que nera rengo.
O exame do cranio e das articulacións das extremidades puxo en evidencia claramente unha facies froito dunha lepra lepromatosa nun discreto grao avanzado, contraída uns anos antes da súa morte. A desfiguración fisionómica era tan severa como para forzar á persoa a un illamento forzado: debe ser rexeitada a suposta crueldade de Frederico II na segregación do seu fillo, e desbótase tamén, na opinión dos autores, a sospeita dun asasinato.
Antepasados
Antepasados de Henrique II de Suabia
Batalla de Grijó
A batalla de Grijó (Pronunciación IPA []) foi un combate que tivo lugar o 10 de maio de 1809 nos arredores de Grijó, Vila Nova de Gaia, Portugal, e que acabou coa vitoria do exército anglo-portugués, mandado por sir Arthur Wellesley (o futuro duque de Wellington), sobre o exército francés que dirixía o mariscal Soult, durante a Guerra Peninsular.
Xogos Olímpicos de Inverno de 1952
Os VI Xogos Olímpicos de Inverno celebráronse en Oslo (Noruega) entre o 14 e o 25 de febreiro de 1952.
Elección da sede
Oslo foi escollida como sede dos Xogos Olímpicos de Inverno no congreso do Comité Olímpico Internacional celebrado en Estocolmo en 1947.
Facho Olímpico
Foi a primeira vez que houbo un relevo no facho olímpico para as olimpíadas de inverno. Consistiu nun percorrido de 225 km desde o pobo de Morgedal ata Oslo.
Este percorrido foi realizado do 13 ao 15 de febreiro por 94 relevistas.
Joan Parramón Fornos
Joan Parramón Fornos, nado en Barcelona no 1951, é un pintor abstracto barcelonés con ascendencia de Mequinenza (Zaragoza). Actualmente ten o seu taller artístico no espazo Nauart de Barcelona e realizou numerosas exposicións tanto a nivel local e nacional como internacional.
Exposicións
Pouco despois empeza a realizar exposicións individuais e colectivas en diferentes centros cívicos, librarías e espazos culturais que lle conducen ás súas primeiras exposicións importantes. En decembro de 2009 inaugura a súa mostra "Fluír como a auga" na rede03 Art Gallery de Barcelona á que lle acompañasen outras exposicións colectivas na Galería PASPARTU ou a Sala Llotja de Reus (Tarragona).
En 2012, as súas obras viaxan a Nova York coa mostra conxunta "From Barcelona to New York" comisariada pola Montserrat Gallery. Nos anos seguintes, Parramón desenvolve diversos talleres abertos no barrio de Graza de Barcelona coa Galería Untitled e as súas obras viaxan a nivel internacional, desde a Feira Internacional de Arte Kolner Liste de Colonia (Alemaña) á Galería Elzevir de París (Francia) pasando tamén pola exposición individual "Diálogo de partículas" no Auditorio Barradas de L'Hospitalet de Llobregat. Durante os anos 2012, 2014 e 2015 participa no proxecto neoyorkino "Annual Postacards from the Edge". A partir deste momento instala o seu taller en Nauart Espazo de Creación e participa en diversas exposicións como "Barcelona Abstracció" ou unha mostra das súas abstraccións no Gran Hotel París de Figueras (Xirona).
A partir de 2016, Parramón céntrase nas súas exposicións temporais como "Buscando a forma do universo" que pode verse en Relacionarche Galería de Arte e Convento de San Salvador de Horta de San Juan (Tarragona) e participa en proxectos colectivos como "Melodies de Barcelona" da Blue Project Foundation. Organiza e participa en outubro de 2016 en "Migracions" do Centre Civic Barceloneta así como na BCN INT'L ART FAIR no Museo Marítimo de Barcelona. 2017 convértese nun ano prolífico para Paramón coa creación de obras de gran formato para Fabricarche 4 - Festival de Música de Barcelona, a participación na V Biennal de Arte de Corbera de Ebro dedicada aos Dereitos Humanos, a participación na Berlin Kunst 2017 xunto a Fatamorgana Gallery ou a exposición individual "É pola paradigma que estou aquí" que pode verse na Casa do Libro de Barcelona. Froito desta exposición, Parramón presenta en 2018 o libro ilustrado polo mesmo que levará o mesmo título que a exposición, "É pola paradigma que estou aquí".
En 2018, as súas exposicións continúan na Biblioteca Mercè Rodoreda, dentro do 9º Festival Cinespañol de Périgueux en Francia cunha recompilación das súas obras esenciais, e en Mais Pi Art de Verges (Xirona) cunha nova exposición "Macrocosmos&Microcosmos". Durante leste mesmo ano tamén expón en diferentes exposicións colectivas baixo o amparo da Fundación Matilde Tamayo que levan as súas obras a viaxar polo Museo de Arte Contemporánea de Sasamón en Burgos ou o Atelier Pilar Güell de Barcelona. En 2019, seleccionado para o Premio Pop Stram da Fundación Mailde Tamayo e realiza a súa primeira exposición individual no Atelier Pilar Güell de Barcelona baixo o título "Macrocosmos&Microcosmos". En outubro do mesmo ano, viaxa a Mequinenza (Zaragoza) onde lle unen vínculos familiares e recordos de mocidade para expor novamente "Macrocosmos&Microcosmos" e realizar diferentes talleres e intervencións artísticas nos Museos de Mequinenza. O mesmo ano é seleccionado no Premio AGBAR "Cidade de Barcelona" organizado polo Real Círculo Artístico de Barcelona.
Obras
Parramón explota os camiños do universo infinito a través das súas partículas, as súas luces, as súas formas e até as súas emocións a través da cor e a materia. Nas súas obras pódense observar explosións de pinceladas de luz e cor, pura vida emocional e talento artístico que levan ao espectador a reflexionar sobre a composición da materia, a orixe e o final da vida en exposicións como "Es por el paradigma que estoy aquí" ou "Macrocosmos&Microcosmos". Cada obra destas exposicións "xorde como un intento de plasmar a cor e as sensacións de diferentes materiais e momentos para que o espectador irrádiese da enerxía da tea".
Luis de Guindos
Luis de Guindos Jurado, nado en Madrid o 16 de xaneiro de 1960, é un economista do Estado e político español que foi ministro de Economía e Competitividade entre 2011 e 2018. Pertence ao Corpo Superior de Técnicos Comerciais e Economistas do Estado e ocupou distintos cargos durante os dous Gobernos de Aznar (1996-2004). Traballou en compañías de servizos financeiros sendo membro do Consello Asesor de Lehman Brothers. Foi director do Instituto de Empresa dende 2010 e pertenceu ao Consello de Administración de Endesa con carácter de Externo Independente.
Grampadora
miniatura|Grampadora moderna de oficina. Unha grampadora é un instrumento mecánico que serve para xuntar follas de papel, ou dun material semellante, furando as follas cunha delgada grampa de metal e unindo os extremos. As grampadoras son empregadas de xeito habitual en despachos, oficinas, fogares e escolas.
1898
Acontecementos
miniatura|29 de agosto de 1898, [[Guerra Hispano-Estadounidense|repatriados de Cuba.]]
Grampadora
A verba "grampadora" pode referirse a diferentes intrumentos con diversos usos. Ademais de manter xuntas as follas de papel, as grampadoras poden empregarse en cirurxía para unir tecidos e para pechar feridas.
1898
Outros
Historia ano a ano
Grampadora
A maioría das grampadoras úsanse para xuntar varias follas de papel. Estas poden ser de dous tipos: manuais e eléctricas.
Aves mariñas
miniatura|250px|dereita|[[Albatros planeando sobre o océano.]] miniatura|250px|Algunhas aves mariñas descansando nun acantilado das [[Lofoten|illas Lofoten, cerca dunha colonia de cría.]] As aves mariñas son un tipo de aves adaptadas para a vida en hábitats mariños. Aínda que son moi distintas entre si en canto ó seu estilo de vida, comportamento e fisioloxía, presentan casos de evolución converxente, dado que desenvolveron adaptacións similares ante problemas idénticos, relacionadas co ambiente e os nichos de alimentación. As primeiras aves mariñas evolucionaron no período Cretáceo, aínda que as familias modernas xurdiron no Paleóxeno.
En xeral, as aves mariñas viven moito tempo, reprodúcense máis tarde e nas súas poboacións hai menos individuos xuvenís, ós que os adultos dedican moito tempo. Numerosas especies aniñan en colonias, que poden variar de tamaño entre unha ducia de aves e millóns. Outras son coñecidas por realizar longas migracións anuais, que as levan a cruzar o Ecuador ou en moitos casos rodear a Terra. Poden alimentarse na superficie do océano ou nas súas profundidades, e incluso entre si. Algunhas son peláxicas ou costeiras, mentres que outras pasan parte do ano afastadas completamente do mar.
A morfoloxía das aves mariñas depende de moitos factores. Por exemplo, a simetría do corpo das aves determínase polo tipo e as funcións do seu voo, que se agrupan nas categorías de caza, desprazamento a lugares de aniñamento ou reprodución e migración. Unha ave mariña ten, de media, unha masa corporal de arredor de 700 g, unha envergadura de 1,09 m e unha área total de ás de 0,103 m2. Non obstante, estas variables dependen do mecanismo de voo e da etioloxía da especie.
As aves mariñas posúen unha longa historia de convivencia cos humanos: proporcionaron comida para os cazadores, orientaron ós mariñeiros cara ós bancos de pesca e guiáronos ata as costas. Debido a que varias especies están ameazadas polas actividades humanas, os movementos a favor da conservación ambiental as teñen en conta.
Clasificación
Non existe unha definición única que determine que grupos, familias e especies son aves mariñas e a maioría son, dalgunha maneira, arbitrarias. A denominación «ave mariña» non ten ningún valor taxonómico; é só unha agrupación en certa maneira artificial que non é usada polos científicos na clasificación. Pódese considerar que se trata dun sistema de clasificación taxonómica popular posto que engloba diversos grupos taxonómicos pero exclúe algunhas especies. Nas palabras de dúas científicas especialistas, E. A. Schreiber e J. Burger: «A única característica común de todas as aves mariñas é que se alimentan na auga do mar, pero, así como sucede coa maioría das afirmacións en Bioloxía, algunhas non o fan».
De forma convencional, clasifícanse como aves mariñas todos os esfenisciformes e procelariformes, xunto con todos os pelecaniformes, excepto os Anhingidae, algúns caradriformes —os estercoráridos, láridos, estérnidos, álcidos e rincópidos—. Acostúmase a incluír tamén ós falaropos, dado que aínda que sexan aves limícolas, dúas das súas tres especies son oceánicas durante nove meses ó ano, nos que cruzan o ecuador e se alimentan en mar aberto. Os gaviformes e podicipediformes, que aniñan nos lagos pero pasan o inverno no mar, categorízanse como aves acuáticas. A pesar de que existen algúns merxinos dentro da familia Anatidae que son verdadeiramente mariños en inverno, están excluídos deste grupo por convención. Moitas aves limícolas e ardeidas poden ser consideradas mariñas, dado que habitan na costa, pero non se clasifican desta maneira.
Evolución e rexistro fósil
miniatura|Hesperornis, un ave mariña do [[Cretáceo.]]
A pesar de que Hesperornis non parece que deixara descendentes, as primeiras aves mariñas modernas tamén xurdiron no Cretáceo, cunha especie denominada Tytthostonyx glauconiticus, aparentemente relacionada cos procelariformes ou cos pelecaniformes. No Paleóxeno, os océanos estaban dominados polos primeiros proceláridos, pingüíns xigantes e dúas familias extintas, Pelagornithidae e Plotopteridae, un grupo de aves de gran tamaño e similares ós pingüíns. Os xéneros modernos comezaron a súa grande expansión no Mioceno, aínda que Puffinus, que inclúe ás actuais pardela furabuchos e pardela curricacho, data do Oligoceno. A maior diversidade de aves mariñas parece que se deu no Mioceno tardío e no Plioceno. Ó final deste último, a cadea trófica oceánica trastornouse debido á extinción dunha considerable cantidade de especies; a expansión do número de mamíferos no mar impediu que as aves mariñas recuperasen a súa antiga diversidade.
Adaptacións para a vida marítima
miniatura|esquerda|Os corvos mariños, como por exemplo Phalacrocorax auritus, presentan unha capa de plumas única que deixa pasar menos aire, pero que de todas formas absorbe auga. Isto permítelles termorregularse e combater a [[flotabilidade natural.]] As aves mariñas posúen numerosas adaptacións para vivir e alimentarse no mar. A morfoloxía das súas ás débese ó nicho no que evolucionaron, de forma tal que, ó miralas, un científico pode coñecer datos sobre o seu comportamento e alimentación. Ás longas e unha carga alar baixa son típicas das especies peláxicas, mentres que as mergulladoras presentan ás máis curtas. Especies como o albatros viaxeiro, que procura o seu alimento na superficie do océano, teñen unha capacidade reducida de voo propulsado e dependen dun tipo de planeo chamado «dinámico» —no que o vento desviado polas ondas fai que a ave se eleve— así como do planeo de ascenso ou descenso. Algúns petreis, álcidos e pingüíns presentan ás apropiadas para moverse debaixo da auga e nalgúns casos, como o destes últimos, non están preparadas para o voo. Estas aves poden mergullarse ata 250 m e son capaces de almacenar osíxeno, sexa en sacos de aire ou a través da mioglobina que posúen os seus músculos. Os pingüíns teñen un maior volume sanguíneo, o que lles permite almacenar máis osíxeno. Á hora de mergullarse, tamén poden diminuír a súa frecuencia cardíaca e levar sangue só ós órganos vitais. Case todas as aves mariñas teñen patas palmadas, o cal lles permite moverse facilmente na superficie e, no caso dalgunhas especies, mergullarse. Os procelariformes posúen un sentido do olfacto infrecuentemente forte para unha ave, que utilizan para atopar o seu alimento en grandes superficies do océano, e posiblemente, para localizar as súas colonias.
Excepto os corvos mariños e algúns estérnidos, e de forma similar á maioría das aves, tódalas aves mariñas posúen unha plumaxe resistente á auga. Porén, en comparación coas especies de terra, posúen máis plumas para protexer o seu corpo. Esta plumaxe densa fai que a ave non se molle; o frío é evitado cunha capa espesa de penuxe. Os corvos mariños presentan unha capa de plumas única que deixa pasar menos aire e que, como consecuencia, fai que absorban auga. Isto permítelles nadar sen loitar contra a flotabilidade que causa reter aire entre as plumas, pero tamén reteñen a cantidade suficiente deste como para evitar que perdan demasiada calor en contacto coa auga.
A plumaxe da maioría das aves mariñas, restrinxido a variacións de negro, branco ou gris, é menos alegre que a das de terra. Certas especies locen plumas vistosas, como as tropicais ou certos pingüíns, pero o maior colorido concéntrase nos picos e patas. A plumaxe das aves mariñas serve para camuflarse de modo defensivo —a cor do pato-petrel antártico, que é a mesma que a dos acoirazados da Armada dos Estados Unidos, reduce a súa visibilidade no mar— e agresivo —a parte branca inferior que posúen moitas especies as axuda a esconderse da súas presas debaixo—. O feito de que as puntas das ás sexan normalmente negras pola melanina axuda a impedir a deterioración e a fricción nas plumas.
Dieta e alimentación
As aves mariñas evolucionaron para obter o seu alimento dos mares e océanos; de feito, a súa fisioloxía e comportamento están adaptados a súa dieta. Estas condicións de vida fixeron que especies de distintas familias e incluso de ordes diferentes desenvolvesen estratexias similares ante os mesmos problemas, o que constitúe un grande exemplo de evolución converxente, como a que existe entre os pingüíns e os álcidos. Obsérvanse catro estratexias básicas de alimentación no mar: alimentarse da superficie, perseguir a comida mergullándose, realizar unha caída en picado e depredar vertebrados de maior tamaño. Dentro destas categorías hai numerosas variacións.
Alimentación en superficie
Moitas aves mariñas aliméntanse na superficie do océano, dado que as correntes adoitan concentrar comida como kril, peixes forraxeiros, luras e outras presas que teñen ó seu alcance con só afundir a cabeza. Este método pode ser dividido en dous: a alimentación en superficie durante o voo —o que fan por exemplo os petreis, as fragatas e os hidrobátidos— e a alimentación durante a natación —como os fulmares, as gaivotas, varias pardelas e os petreis—. Na primeira categoría encóntranse algunhas das aves mariñas máis acrobáticas. Algunhas toman bocados dende a auga, como fan as fragatas e algúns estérnidos, e outras «camiñan» correndo e dando voltas na superficie da auga, como algúns hidrobátidos. Moitas delas nin sequera aterran na auga, e algunhas, como as fragatas, teñen dificultades para remontar o voo se o fan. Outra familia que non aterra para alimentarse é Rynchopidae, que ten un método único para cazar: voa cerca da superficie coa mandíbula na auga, que se cerra automaticamente cando o seu peteiro toca algo. O peteiro reflicte o seu tipo de vida infrecuente; o maxilar inferior é máis longo que o superior.
Dentro deste grupo, moitas das aves que nadan tamén teñen peteiros únicos, adaptados a unha presa en especial. Os xéneros Pachyptila e Halobaena posúen peteiros con filtros chamados laminiñas para filtrar o plancto da auga que beben. Moitos albatros e petreis teñen peteiros en forma de gancho para cazar as súas presas, que se moven rápido. As gaivotas teñen peteiros menos especializados, o que reflicte o seu estilo de vida máis oportunista. Na provincia de Buenos Aires, as gaivotas benefícianse das pesqueiras e consomen espécimes xoves de anchoa e corvina rubia. Larus dominicanus é, dentro dos láridos, a que ten un espectro trófico máis amplo; a Larus atlanticus é máis ben especialista.
Mergullo de persecución
miniatura|esquerda|[[Pygoscelis antarcticus é unha ave que persegue o seu alimento mergullándose.]]
O mergullo de persecución exerce maior presión sobre as aves mariñas con respecto a súa fisioloxía e os seus patróns evolutivos, pero a recompensa é unha área de alimentación maior que a das que se quedan na superficie. Poden realizar propulsión debaixo da auga coa axuda das súas ás —é o caso dos pingüíns, os álcidos, os pelecanoides e algunhas especies de petreis— ou as súas patas —como os corvos mariños, os mergullóns, as mobellas e algúns tipos de patos que comen peixes—. En xeral, as que se impulsan coas ás son máis veloces que as que o fan coas patas. En ambos casos, o uso das ás ou as patas para mergullarse limitaron a súa utilidade para outras situacións: os mergullóns e mobellas camiñan cunha gran dificultade, os pingüíns non poden voar e os álcidos sacrificaron a eficiencia no voo en favor do mergullo. Por exemplo, a alca común necesita un 64 % máis de enerxía para voar que un petrel de tamaño equivalente. Moitas pardelas están nun lugar intermedio entre ambos recursos, dado que teñen ás máis longas que os típicos mergulladores impulsados polas súas ás, pero maior carga alar que os outros proceláridos que se alimentan na superficie; isto dálles a capacidade de mergullarse en profundidades considerables, á vez que lles permite viaxar grandes distancias de modo eficiente. Dentro desta familia, a mellor mergulladora é Puffinus tenuirostris, que foi rexistrada nadando 70 m baixo o mar. Algunhas especies de albatros tamén poden mergullarse, aínda que de forma limitada; Phoebetria palpebrata chega ós 12 m de profundidade. De todos os mergulladores que perseguen as súas presas, os máis eficientes no aire son os albatros, e non é coincidencia que sexan os peores nadadores. Nos ambientes polares e subpolares, esta é a forma máis usada de buscar alimento, dado que non é enerxeticamente viable en augas máis cálidas. Coa súa falta de habilidade para voar, moitas aves mergulladoras están máis limitadas na súa área de alimentación que outras, especialmente na temporada de reprodución, cando os polos precisan alimentarse de forma regular.
Caída en picado
Os mascatos, fetontiformes, algúns estérnidos e o pelicano pardo mergúllanse dende o aire. Isto permítelles usar a enerxía do seu impulso para vencer a frotabilidade natural, causada polo aire atrapado na plumaxe, e usar menos enerxía que os outros mergulladores. Deste modo, poden utilizar recursos alimenticios distribuídos de maneira máis extensa, sobre todo no caso dos mares tropicais empobrecidos. En xeral, este é o método de cazar máis especializado entre as aves mariñas; outras máis xeneralistas, como as gaivotas e os papamerdas, utilízano, pero con menos habilidade e dende menores alturas. Os pelicanos pardos tardan anos en desenvolver por completo a destreza requirida para a caída en picado; unha vez maduros, poden mergullarse dende 20 m sobre a superficie da auga e acomodan o corpo antes do impacto para evitar magoarse. Suxeriuse que este grupo só pode cazar en augas claras, dado que podería ter unha mellor visión da súa presa dende o aire. Aínda que este método é predominante nos trópicos, a conexión entre esta técnica e a claridade da auga non é tan sólida. Algunhas especies que empregan esta estratexia, así como as que se alimentan na superficie, dependen dos atúns e golfiños que levan ós bancos cara a superficie.
Cleptoparasitismo, prea e depredación
miniatura|Fregata minor rouba o alimento a Sula dactylatra. Esta ampla categoría refírese a outras estratexias de aves mariñas que forman parte do seguinte nivel trófico. Os cleptoparásitos son aves mariñas que asiduamente se alimentan da comida doutras. Maioritariamente, as fragatas e os papamerdas fan uso desta técnica, aínda que as gaivotas, os carráns e outras especies rouban comida de forma oportunista. O hábito de aniñar de noite dalgunhas aves foi interpretado como unha forma de afastarse da presión exercida por esta piratería aérea. Normalmente, este comportamento vólvese común na época de cría dos polos, cando os proxenitores levan comida cara ós niños e son interceptados por adultos novos, máis rápidos que as aves de máis idade. De feito, os cleptoparásitos tenden a elixir moi ben as súas vítimas. Non obstante, o cleptoparasitismo non cumpre ningún rol esencial na dieta de ningunha especie; máis ben é un suplemento nutricional obtido a través da caza. Un estudo acerca de como a Fregata minor rouba o alimento do Sula dactylatra concluíu que a primeira puido obter no mellor dos casos un 40 % da comida que necesita, pero que de media só obtivo un 5 %. Moitas especies de gaivota aliméntanse de prea de aves ou mamíferos mariños cando se lles presenta a ocasión, ó igual que os Macronectes. Algunhas especies de albatros tamén comen prea: unha análise dos peteiros de Teuthida revelou que moitas das luras que comen os albatros son demasiado grandes como para seren atrapadas vivas e iso inclúe especies de augas de profundidade media, fóra do alcance destas aves. Algunhas especies tamén se alimentan doutras aves mariñas; por exemplo, as gaivotas, os papamerdas e os pelicanos ás veces depredan os ovos, os polos e os adultos novos das colonias de niños. Á vez, os petreis xigantes poden capturar presas do tamaño de pequenos pingüíns e crías de foca.
Ciclo de vida
miniatura|esquerda|O [[Morus bassanus|mascato realizando a súa danza de cortexo. Como todas as aves mariñas excepto os falaropos, os mascatos conservan unha mesma parella por toda a temporada de apareamento.]]
As vidas das aves mariñas difiren amplamente das aves que habitan na terra. En xeral, son K-estrategas, viven maior tempo —entre vinte e sesenta anos—, demoran o seu apareamento ata dez anos e inverten maior esforzo en menos crías. Moitas especies só teñen unha posta por ano, a menos que perdan a primeira —con excepcións, como Ptychoramphus aleuticus— e moitas especies, como os procelariformes ou os súlidos, só poñen un ovo por ano.
As aves mariñas coidan dos novos por un tempo prolongado que pode estenderse ata seis meses, un dos períodos máis longos entre as aves. Por exemplo, unha vez que os polos do arao común emplumecen, permanecen cos seus proxenitores no mar por moitos meses. As fragatas son as aves que presentan o maior coidado parental, con excepción dunhas poucas aves de presa e do cálao terrestre sureño, especie na que os polos emplumecen tras catro ou seis meses e logo quedan ó coidado dos seus pais por catorce meses máis. Debido a esta extensión do período de coidado das crías, a reprodución ten lugar cada dous anos en vez de anualmente. Esta estratexia do ciclo de vida probablemente evolucionou en resposta ós desafíos da vida mariña —cazar presas moi dispersas—, á frecuencia de fracasos na reprodución debido a condicións mariñas pouco favorables e á relativa falta de predadores en comparación coas aves que viven na terra.
Debido ó maior esforzo en criar ós novos e porque ás veces buscan o alimento implica desprazarse lonxe do sitio onde está o niño, en todas as especies mariñas —con excepción dos falaropos— ambos pais participan no coidado dos polos e as parellas son monogámicas polo menos por unha tempada. Moitas especies, como as gaivotas, os álcidos e os pingüíns, conservan a mesma parella durante varias tempadas, e moitas especies de petreis, de por vida. Os albatros e os proceláridos, que se emparellan de por vida, tardan moitos anos en formar un vínculo de parella antes de ter crías; os albatros teñen unha danza de cortexo elaborada que é parte da formación deste vínculo.
Aniñamento e formación de colonias
miniatura|Colonia de [[Uria aalge|araos comunes sobre rochas da praia, illas e acantilados.]] O 95 % das aves mariñas forma colonias; estas encóntranse entre os maiores asentamentos de aves no mundo. Documentáronse colonias de máis dun millón de aves, tanto nos trópicos (como en Kiritimati no Pacífico) e en latitudes polares (como na Antártida). Estes extensos grupos serven case exclusivamente para aniñar. Fóra da tempada de apareamento, as aves non reprodutoras aséntanse en zonas onde hai maior cantidade de presas.
A disposición das colonias é moi variable. Pódense atopar niños individuais distribuídos con espazo entre si, como nunha colonia de albatros, ou concentrados, como nunha colonia de araos. Na maioría destes asentamentos poden aniñar diferentes especies, separadas visiblemente por algunha diferenciación de nichos. As aves mariñas poden aniñar nas árbores (se están dispoñibles), plantas (ás veces constrúen os seus niños alí), acantilados, tobas subterráneas e fendas rochosas. Pode existir unha forte competencia entre aves da mesma ou doutra especie: por exemplo, aves agresivas como os carráns escuros expulsan a especies menos dominantes dos espazos de aniñamento máis desexables. Durante o inverno, o petrel evita competir coa pardela do Pacífico, que é máis agresiva. Cando as tempadas de apareamento se superpoñen, as pardelas do Pacífico poden matar petreis novos para utilizar as súas tobas.
A Brea, Callobre, Miño
A Brea é un lugar da parroquia de Callobre no concello coruñés de Miño na comarca de Betanzos. Tiña 9 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 6 eran homes e 3 eran mulleres.
Aves mariñas
Aniñamento e formación de colonias
As colonias sitúanse en illas, acantilados ou cabos, en zonas onde os mamíferos teñen un acceso difícil. Posiblemente isto brinda protección para as aves mariñas, que adoitan ser torpes en terra. A colonialidade preséntase nas aves que non defenden as súas áreas de alimentación —como as salanganas, que teñen unha fonte de alimento moi variable— e probablemente esta sexa a razón pola que aparece con maior frecuencia nas aves mariñas. Outra posible vantaxe é que as colonias poden actuar como «centros de información», onde as aves mariñas que se dirixen ó mar para alimentarse poden pescudar que presa se atopa dispoñible ó observar os seus compañeiros que regresan. Por outra parte, entre as desvantaxes atópase que as colonias poden propagar rapidamente as doenzas. Tamén atraen a atención dos depredadores, principalmente outras aves. Moitas especies vense obrigadas a regresar pola noite ós seus niños para evitar a depredación.
Migración
miniatura|esquerda|Bandada de pelicanos voando sobre a baía da [[Habana. Estas aves ingresan a Cuba cada ano dende América do Norte durante o inverno no hemisferio setentrional.]] Do mesmo xeito que outras especies, as aves mariñas adoitan emigrar despois da tempada de apareamento. De todos, o percorrido realizado polo carrán ártico é o máis extenso, pois cruza o ecuador terrestre para pasar o verán austral na Antártida. Outras especies tamén realizan viaxes transecuatoriais, tanto dende o norte cara o sur como en sentido contrario. A poboación de carráns elegantes que aniña en Baixa California divídese despois da época de apareamento en grupos que viaxan ó norte ata a costa central de California, mentres outros viaxan ó sur ata o Perú e Chile para establecerse na zona da corrente de Humboldt. As pardelas escuras emprenden un ciclo de migración anual que rivaliza co dos carrán árticos. Estas aves aniñan en Nova Zelandia e Chile e durante o verán boreal establécense nas costas do Pacífico Norte —como no Xapón, Alasca e California—, un percorrido anual de 64 000 km.
Outras especies migran distancias máis curtas dende os lugares de aniñamento e a súa distribución en mar aberto é determinada pola dispoñibilidade de alimentos. Se as condicións oceánicas non son adecuadas, as aves mariñas emigran a zonas con mellores condicións, ás veces de forma permanente se a ave é nova. Despois de emplumecer, os paxaros novos tenden a dispersarse máis que os adultos en diferentes áreas, polo que frecuentemente son vistos fóra da distribución normal da especie. Algunhas aves, como os álcidos, non teñen unha migración organizada, pero o grupo pode dirixirse cara ó sur cando se acerca o inverno. Non obstante, outras especies non se dispersan, como ocorre nalgúns hidrobátidos, pelecanoides e falacrocorácidos, senón que permanecen preto da súa colonia de aniñamento todo o ano.
Fóra do mar
miniatura|Os carráns árticos reprodúcense no ártico e subártico e pasan o inverno na Antártida. Aínda que a definición deste grupo de aves suxire que pasan a vida no océano, moitas especies de aves mariñas ó longo da súa vida residen en maior ou menor medida terra dentro. Moitas especies reprodúcense decenas, centos ou incluso miles de quilómetros lonxe da costa. Algunhas destas especies volven ó océano para alimentarse; por exemplo, se encontraron niños de petreis brancos a 480 km no interior do continente antártico, aínda que é pouco probable que atopen algo para comer preto destes sitios. Brachyramphus marmoratus aniña en bosques primarios e busca coníferas de gran tamaño e moitas ramas para construír o seu niño alí. Outras especies, como a gaivota californiana, aniñan e aliméntanse nos lagos e logo se dirixen ás costas no inverno. Algunhas especies de falacrocorácidos, pelicanos, gaivotas e carráns nunca visitan o mar, senón que habitan en lagos, ríos, pantanos; algunhas gaivotas, en cidades e terreos agrícolas. Nestes casos, considérase que son aves terrestres ou de auga doce con devanceiros mariños.
Algunhas aves mariñas, principalmente as que aniñan na tundra —como os estercoráridos e os falaropos— emigran por terra tamén. Outras especies, como os petreis, alcas e mascatos, son máis limitados nos seus hábitos, pero de vez en cando afástanse do mar como vagabundos. Isto ocorre frecuentemente en aves novas sen experiencia, pero tamén en moitos adultos exhaustos que atravesan fortes tormentas, un evento coñecido como wreck (lit., «naufraxio»), no que os observadores de aves aprecian moitos avistamentos.
As aves mariñas e a pesca
As aves mariñas teñen unha longa asociación coa pesca e os mariñeiros, e hai beneficios e desvantaxes desta relación. Tradicionalmente, os pescadores utilizaron as aves mariñas como indicadores da presenza de cardumes, dos bancos oceánicos con potenciais recursos pesqueiros e con posibles lugares para recalar. De feito, esta coñecida asociación das aves mariñas coa terra foi fundamental para permitir que os polinesios localizasen pequenas illas no Pacífico. Tamén, estas aves proporcionaron alimento ós pescadores lonxe da terra firme, ó igual que cebo. Incluso, empregáronse corvos mariños atados para a captura de peixes. De maneira indirecta a pesca beneficiouse do guano producido polas colonias, pois actúa como fertilizante para as praias circundantes.
Os efectos negativos das aves mariñas sobre as industrias pesqueiras restrínxense, na súa maioría, ós saqueos nas plantas de acuicultura. Por outra parte, na pesca con palangre, as aves rouban os cebos. Existen reportes de esgotamento de presas por causa das aves mariñas, pero, aínda que existen algunhas probas diso, os seus efectos considéranse menores ós de mamíferos mariños e peixes depredadores, como o atún.
miniatura|Un grupo de aves mariñas (na súa maioría fulmares boreales) reúnense fronte a un buque de palangre. Algunhas especies de aves mariñas beneficiáronse das pesqueiras, en especial dos peixes e refugallos descartados. Por exemplo, estes últimos constitúen o 30 % da dieta destas aves no mar do Norte e ata o 70 % da comida noutras poboacións de aves mariñas. Isto pode traer outras consecuencias, como por exemplo, a propagación do fulmar boreal no territorio británico, atribuída en parte á dispoñibilidade de descartes. Xeralmente estes benefician ás aves que se alimentan na superficie do mar, como os mascatos e petreis, non así ás que perseguen a comida mergullándose, como os pingüíns.
A industria pesqueira tamén ten efectos negativos sobre as aves mariñas, en particular sobre os albatros, que viven moito e son lentos en aparearse; isto é unha preocupación perentoria para os conservacionistas. A captura accidental de aves atrapadas en redes ou enganchadas en liñas de pesca tivo un grande impacto no número das poboacións; por exemplo, estímase que 100 000 albatros se enredan e afogan cada ano nas liñas de atún colocadas polas pesqueiras con palangre. En xeral, cada ano centos de miles de aves son capturadas e morren, algo preocupante considerando algunhas das especies máis raras —por exemplo, reduciuse a poboación de Phoebastria albatrus a 2000 individuos—. Segundo un estudo do Programa Nacional de Observadores a Bordo da Frota Atuneira do Uruguai, as especies máis afectadas por estes incidentes coa pesca palangreira son o albatros olleirudo, Thalassarche chlororhynchos e Procellaria aequinoctialis. Crese que as aves mariñas tamén sofren as consecuencias da sobrepesca.
Explotación
A cacería e recolección de ovos de aves mariñas contribuíron á diminución de moitas especies e a extinción de varias, entre elas o arao xigante e Phalacrocorax perspicillatus. Estas aves foron cazadas debido á súa carne polos pobos costeiros ó longo da historia; de feito, no sur de Chile, as escavacións arqueolóxicas en esterqueiras evidenciaron a caza de albatros, corvos mariños e pardelas dende hai uns 5000 anos atrás. Isto fixo que varias especies se extinguisen en diferentes lugares; en particular, polo menos 20 de 29 especies xa non se reproducen na illa de Pascua. No século XIX, a cacería destas aves pola súa graxa e plumas para o comercio de sombreiros alcanzou niveis industriais. O muttonbirding ou recolección de polos de pardela desenvolveuse como unha industria importante en Nova Zelandia e Tasmania, e o Pterodroma solandri, coñecido nesas zonas como providence petrel, resultou famoso pola súa chegada aparentemente milagrosa na illa Norfolk, onde proporcionou unha ganancia inesperada para os famentos colonos europeos. Nas illas Malvinas centos de miles de pingüíns son capturados anualmente polo seu aceite. Durante moito tempo, os ovos das aves mariñas foron unha fonte importante de alimento para os mariñeiros que realizan longas viaxes; tamén se incrementa o seu consumo cando os asentamentos urbanos crecen en áreas próximas a unha colonia de aves. A mediados do século XIX, os recolectores de ovos de San Francisco recolleron case medio millón de ovos nun ano nas illas Farallón, un período histórico das illas do que as aves aínda se están a recuperar. miniatura|Aethia cristatella cuberto con petróleo en Alaska durante o [[marea negra|verquido do Selendang Ayu en 2004.]]
Tanto a caza como a recolección de ovos continúan actualmente, aínda que non da mesma forma que no pasado, e en xeral con maior control. Por exemplo, os maorís da illa Stewart continúan recollendo polos de pardela sombría, como o fixeron durante séculos, con métodos tradicionais (chamados kaitiakitanga) para encargarse da recolección, aínda que agora colaboran coa Universidade de Otago no estudo das poboacións. Porén, en Groenlandia a cacería descontrolada está levando moitas especies a un declive exaxerado.