cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mesoplodon hotaula
Nota taxonómica
Aínda que a espácime tipo achado en Sri Lanka foi descrito como unha nova especie, Mesoplodon hotaula, en 1963, como quedous dito, mís tarde ete nome foi considerado un sinónimo de Mesoplodon ginkgodens. Hoxe está reoñecido como especie diferente, e o seu descubrimento elevou o número total de especies de Mesoplodon a 15, o que o converte, de lonxe, no xénero de cetáceos que comprende máis especies. O recoñecemento como especie distinta débese a M. L. Dalebout e colabrores que, en 2014, presentaron evidencias xenéticas e morfolóxicas que apoian o recoñecemento desta especie de Mesoplodon do Indo-Pacífico tropical, Mesoplodon hotaula, que foi condiderada conespecifica de Mesoplodon ginkgodens. Aínda que a nova especie está estreitamente relacionada coa tamén rara M. ginkgodens, demostraron que estas dúas liñaxes poden diferenciarse por secuencias de ADN herdadas por vía materna (ADN mitocondrial), biparental (autosómico) e paterna (cromosoma Y), así como por características morfolóxicas. A monofilia recíproca das xenealoxías de ADNmt e a distribución en gran parte parapátrica destas liñaxes é consistente co illamento reprodutivo.
Hábitat
Practicamente non se sabe nada sobre a bioloxía desta especie. Atópase nas augas tropicais do Océano Índico e na metade occidental do Pacífico, entre os 90° N e os 90° S, e pénsase que habita principalmente en augas profundas.
Características
Segundo informacións non confirmadas, a especie alcanza unha lonxitude de 400 a 450 cm e un peso duns 1 000 kg. As aletas pectorais son bastante pequenas. O fociño é longo e fino e, como noutros membros da familia, presentan dous sucos ventrais en forma de "V" na área da garganta. Os machos só teñen dous dentes no maxilar inferior. En dous dos exemplares examinados, estes dentes estaban rotos e, polo tanto, suponse que hai pelexas entre especies parentes do sexo masculino. Estímase que o modo de vida é o mesmo que o dos outros zifios.
Ameazas
É de supoñer que as ameazas da especie son similares ás das outras do xénero. (Véxase, por xemplo, Mesoplodon ginkgodens ou Mesoplodon grayi).
Estado de conservación
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), tendo en conta que non hai información sobre a abundancia ou as tendencias da poboación desta especie cualifica o seu status como DD (datos insuficientes).
Apollon Patras
O KAE Apollon Patras (en grego: Α.Σ. Απόλλων Πατρών), é un equipo grego de baloncesto da cidade de Patras, Grecia. O club foi fundado en 1926 (baloncesto 1947) e débelle o seu nome ao deus grego Apolo. O Apollon Patras BC é a sección de baloncesto do club polideportivo AS Apollon Patras. Actualmente, o Apollon Patras xoga A2 Ethniki, a segunda división do baloncesto grego trala A1 Ethniki.
Historia
O Apollon Patras BC competiu na máxima categoría do baloncesto grego, a A1 Ethniki un total de 28 tempadas, o que o converteu nun dos clásicos da categoría. A primeira vez que xogou na A1 Ethniki foi na tempada 1971-72, xogando por última vez na máxima categoría no ano 2007, no que descendeu. O Apollon o torneo local de Achaea en catro ocasións: 1956, 1958, 1971 e 1973.
En 1997, o Apollon BC xogou a final da Copa de baloncesto de Grecia, o que supuxo a súa mellor clasificación na competición e a súa única final, na que caeu fronte ao Olympiakos. Nesa tempada, o Olympiakos foi considerado un dos mellores equipos da historia do baloncesto europeo, gañando a Tripla Coroa en Baloncesto. En 1992 e 2003, o Apollon BC gañou a Segunda División grega, a A2 Ethniki.
Yo, minoría absoluta
Yo, minoría absoluta é o oitavo álbum de estudio do grupo estremeño de rock Extremoduro, gravado e producido por Iñaki "Uoho" Antón e publicado por DRO no 2002.
Tras un descanso discográfico de catro anos desde Canciones prohibidas, publicado no 1998, Extremoduro publicou no 2002 un novo disco que foxe da artificiosidade e os complicados arranxos, seccións de corda e vento incluídas, deste último. Con Yo, minoría absoluta o grupo volve ao rock duro que lle caracterizou durante toda a súa traxectoria musical. Á hora de publicalo, Roberto Iniesta, líder de Extremoduro, calificouno como O mellor álbum que (Iniesta, como compositor) fixo nunca.
Orixinalmente o álbum foi publicado co formato de CD máis DVD; mentres que o primeiro incluía o disco en si, o segundo contiña dous videoclips correspondentes a dous temas do disco e cinco temas gravados en directo.
No cinema
Tres cancións do disco, Puta, A fuego e Standby, aparecen no filme La flaqueza del bolchevique (2003) de Manuel Martín Cuenca, que reflicten o estado de ánimo e situacións do protagonista, interpretado por Luís Tosar. No obradoiro desa mesma película tamén soaba Standby.
Longisquama
Longisquama é un xénero representado por unha única especie de diápsido avicéfalo que viviu no Triásico inferior, no que hoxe é Quirguistán.
Montoedo
O topónimo galego Montoedo pode referirse a:
Tartaruga
As tartarugas inclúen especies existentes (vivas) e extintas. Os seus primeiros membros coñecidos datan do Xurásico Medio. Son un dos grupos de réptiles máis antigos, máis do que as serpes ou os crocodilianos.
Son ectotermos (normalmente chamados de sangue frío), o que significa que a súa temperatura interna varía segundo o ambiente. Porén, debido á súa alta taxa metabólica, as tartarugas mariñas de coiro teñen unha temperatura corporal que é sensibelmente superior á da auga circundante. As tartarugas clasifícanse como amniotas, xunto con outros réptiles, aves e mamíferos. Como todos os amniotas, as tartarugas respiran aire e non poñen os seus ovos baixo a auga, aínda que moitas especies viven dentro ou arredor da auga.
Coiraza e esqueleto
thumb|Organización dos escudos da coiraza dunha tartaruga.
O esqueleto da cabeza, ademais de ter interese para a clasificación sistemática, ten características propias como, por exemplo, non ter nunca fosas temporais, carecer de forame interparietal e que o cóndilo occipital aparece trilobulado. Carece de dentes, e no seu lugar aparece unha capa córnea a modo de bico ou peteiro con bordos afiados que serven para cortar os alimentos.
O colo, a cabeza e as patas permanecen sempre fóra do escudo (como nas tartarugas mariñas) ou ben poden retraerse total ou parcialmente dentro del.
Extremidades
As extremidades están provistas de cinco uñas, aínda que hai grandes diferenzas entre as distintas especies. As tartarugas mariñas teñen as extremidades anteriores máis longas e fortes que as posteriores, e teñen forma de aleta. As extremidades das tartarugas de auga doce non teñen nunca forma de aleta, pero si posúen fortes uñas e unha membrana interdixital. Nas tartarugas terrestres os dedos das mans e dos pés son moi curtos, con uñas robustas rematadas en punta.
Aparello dixestivo
O aparello dixestivo destes animais ten certas particularidades: carece de dentes, a lingua é branda e non protráctil, o esófago ten moitas papilas revestidas de formacións córneas rematadas en punta, e coa punta dirixida cara atrás. O estómago é sinxelo e o intestino ten pouca lonxitude e pode ter cego ou non. Desemboca nunha cloaca ampla, que abre ao exterior a través dunha fenda circular na que verten os seus produtos tanto o aparello excretor como o xenital.
Aparello circulatorio
O aparello circulatorio é de tipo reptiliano, non sendo distinto do da maioría dos membros da clase dos réptiles.
Aparello respiratorio
O aparello respiratorio presenta características propias deste grupo. Os pulmóns teñen unha estrutura moito máis complexa que nos outros réptiles e a mecánica respiratoria tamén é distinta á dos outros tetrápodos pulmonados. A caixa torácica é completamente inmóbil e a entrada e saída de aire realízase grazas aos movementos en pistón do colo e as extremidades dianteiras. Inflúe tamén o aparello hioide e a farinxe, a cal ten capacidade de dilatarse. Nas especies acuáticas, a respiración realízase a través dos pulmóns e da cloaca, especialmente de dous sacos laterais desta.
Aparellos excretor e reprodutor
O aparello excretor non ten tampouco características moi distintas do resto da clase dos réptiles. O aparello reprodutor masculino, a diferenza doutros réptiles, posúe un sinxelo pene. O aparello reprodutor feminino ten un grande ovario que produce ovos grandes, con moito vitelo e unha casca ás veces calcárea e ríxida e outras branda e apergamiñada.
Sistema nervioso
O sistema nervioso tamén segue a pauta da maioría dos réptiles e non posúe características especialmente diferentes. Entre os sentidos predominan a vista, o olfacto e o sentido do tacto.
O oído non parece moi agudo nestes animais. Carece de conduto auditivo externo e nalgunhas especies hai unha membrana timpánica visíbel a ambos os dous lados da cabeza; noutras está cuberta de pel e é invisíbel.
Os ollos non son moi grandes, e teñen a pupila circular e unha esclerótica con moitas placas óseas que semellan un diafragma. Ten tres pálpebras: unha superior, outra inferior e a terceira móvese verticalmente (membrana nictitante). thumb|500px|centro| Distribución mundial das tartarugas   Azul:Tartarugas mariñas, Negro:Tartarugas terrestres.
Modo de vida
Segundo as distintas especies, as tartarugas poden vivir fóra ou dentro da auga, algunhas indistintamente, e caracterízanse por ter unha dura cuncha que lle serve de defensa ante os depredadores, posto que de non tela e pola súa gran lentitude serían moi vulnerábeis. O grupo ten cerca de 300 especies e ocupa hábitats moi diversificados como océanos, ríos zonas secas ou bosques intertropicais húmidos.
Reprodución
As tartarugas reprodúcense por medio de ovos, que ás veces teñen forma esférica e outras elipsoidal. As femias soterran os ovos, en area ou terra branda, a unha certa profundidade para que os depredadores non poidan alcanzalos. Hai especies que poñen poucos ovos e outras, en cambio, poñen un número moi elevado (máis de cen). A incubación é longa, e baséase na calor ambiental. Neste sentido é interesante o que acontece coas tartarugas mariñas, xa que na época de reprodución se achegan durante a noite a unha praia areosa e alí deixan a posta nun burato que elas mesmas escavan. Cando as pequenas tartarugas nacen teñen que chegar rápido á auga, sendo este uns dos momentos máis perigosos da súa vida, por seren febles e, loxicamente, atopárense expostas a moitos depredadores.
Taxonomía
Suborde Paracryptodira (extinta)
Suborde Cryptodira
Suborde Pleurodira
Algunhas especies coñecidas
thumb|Tartaruguiñas da especie Trachemys scripta.
Especies descritas en Galiza
En Galiza son autóctonas das costas próximas e das augas interiores as seguintes especies:
Tartarugas de auga doce
Citáronse en Galiza dúas especies de tartarugas dulciacuícolas ou sapoconchos, aínda que se dubida da autenticidade dunha delas. Son réptiles moi escasos e ameazados, raros de ver en Galiza, que viven sempre preto da auga, xeralmente de lagoas ou ríos de curso lento con abundante vexetación acuática. A diferenza das tartarugas terrestres son carnívoras, alimentándose de animais acuáticos e preas (corpos de animais mortos en descomposición):
Tartarugas de terra
As tartarugas de terra foron obxecto dun intensísimo comercio que levou case á extinción á maior parte das poboacións salvaxes mediterráneas destas especies. As dúas especies autóctonas da península Ibérica e as illas Beleares, a tartaruga grega ou moura (Testudo graeca) e a tartaruga mediterránea (Testudo hermanni) gozan dese 1973 de protección oficial en España, que prohibe a súa captura, tráfico e comercio, pero isto non impediu que seguise a venda e, até hai moi poucos anos case non había en Galiza ningunha horta ou xardín, e mesmo as terrazas das casas, que non tivesen a súa tartaruga. Estas especies, moi termófilas e propias de zonas secas, como corresponde á súa orixe mediterránea, sobreviven mal en Galicia, a pesar da súa proverbial lonxevidade, polo que agora se ven moi poucas.
Cando as dúas especies ibéricas comezaron a escasear no mercado, máis pola case extinción dos espécimes salvaxes que pola eficacia das medidas protectoras, as tendas especializadas en mascotas comezaron a importar especies exóticas, entre elas:
Tartarugas mariñas
Ás veces, extraviadas, son ocasionais visitantes das nosas augas varias especies de tartarugas mariñas:
Aulesti
miniatura|Localización do concello en Biscaia Aulesti é un concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación é de 681 habitantes (2011).
Bandeira de Nixeria
Está formada por tres bandas verticais iguais, as exteriores de cor verde e a interior de cor branca. O verde representa a agricultura, o branco a paz e a unidade (“Paz e Unidade” fora a primeira divisa de Nixeria).
Árbore de Gernika
miniatura|dereita|A árbore de Gernika. A árbore de Gernika (en éuscaro: Gernikako Arbola) é un carballo situado diante da Casa de Xuntas da localidade biscaíña de Gernika, en Euskadi.
Historia e características
Esta árbore simboliza as liberdades tradicionais de Biscaia e os biscaíños e, por extensión, as dos vascos. O Señor de Biscaia, e posteriormente os reis de Castela, xuraban respectar as liberdades biscaíñas baixo este carballo, e o lugar no cal se localiza é o lugar onde o Lehendakari do País Vasco promete cumprir co seu cargo ao comezo de cada novo mandato.
A árbore actual é descendente dunha anterior, o tronco da cal se conserva nos xardíns anexos. En 2004 foi declarado morto, sendo substituído por un dos seus vástagos na primavera de 2005. Existen varias árbores que descenden deste carballo espalladas por todo o mundo.
María Martinón Torres
María Martinón Torres, nada en 1974 en Ourense, é unha médica e paleoantropóloga galega. É fundadora da European Society for the Study of Human Evolution (2011) así como membro correspondente da Real Academia de Medicina e Cirurxía de Galicia dende 1999.
Traxectoria
Filla do pediatra e bibliófilo Federico Martinón Sánchez (Medalla Castelao 2012) e de Georgina Torres, enfermeira, estudou Medicina e Cirurxía na Universidade de Santiago de Compostela, onde obtivo o Premio Extraordinario de Licenciatura e se doutorou na mesma universidade con Premio Extraordinario en Medicina e Cirurxía. A súa tese de doutoramento versou sobre a análise da dentición dos homínidos fósiles, codirixida por José María Bermúdez de Castro, codirector dos sitios arqueolóxicos da serra de Atapuerca, e Ángel Carracedo, director do Instituto de Medicina Legal de Santiago de Compostela.
Especializouse en Antropoloxía Forense pola Universidade Autónoma de Madrid e en Evolución Humana pola Universidade de Bristol. En 1998 entrou a formar parte do equipo de investigación de Atapuerca e entre 2007 e 2015 foi responsable da investigación sobre Antropoloxía Dental en Homínidos no Centro Nacional de Investigación sobre a Evolución Humana (CENIEH). Dende 2015 é profesora no Departamento de Antropoloxía da University College London. O 11 de decembro de 2017 tomou posesión como directora do Centro Nacional de Investigación sobre a Evolución Humana (CENIEH).
Liñas de investigación
As súas investigacións céntranse no estudo da paleobioloxía dos homínidos, evolución do aparato dental con implicacións taxonómicas e filoxenéticas, escenarios evolutivos e paleopatoloxía. O seu traballo centrouse en Atapuerca e Dmanisi (Xeorxia), ademais de colaborar en varios proxectos internacionais de investigación con Francia, a China, Suráfrica ou o Reino Unido. En Dmanisi atoparon os restos humanos máis antigos fóra de África, de 1,8 millóns de anos, o que podería probar que a orixe dos primeiros europeos é asiática no canto de africana.
Publicacións
Publicou máis de dez libros ou capítulos de libros no ámbito da evolución humana e máis de 60 artigos en revistas científicas internacionais. O seu traballo foi incluído no top 1% dos autores máis citados no seu campo segundo a axencia Thomson Reuters.
APOA2
A Apolipoproteína A-II é unha proteína codificada en humanos polo xene APOA2. É a segunda proteína máis abundante das lipoproteínas. Pódese atopar en sangue coma monómero, homodímero ou heterodímero xunto coa apolipoproteína D. As anomalías no xene APA2 poden causar deficiencias na produción de apolipoproteína A-II e hipercolesterolemia.
Louise Stevens Bryant
Louise Stevens Bryant, nada en París o 19 de setembro de 1885 e finada o 29 de agosto de 1956, foi unha especialista en saúde pública, escritora, editora e publicista estadounidense. Estivo particularmente implicada nos campos da sexualidade humana e da saúde materna, e foi a secretaria executiva do Comité de Saúde Materna de Robert Latou Dickinson de 1927 a 1935.
Traxectoria
Louise Stevens Bryant naceu en París (Francia) de pais estadounidenses en 1885. Asistiu ao Smith College e graduouse cun Bachelor en ciencias en 1908. Traballou na Fundación Russell Sage, na área de reforma escolar, e posteriormente na Universidade de Pensilvania, onde traballou na clínica de psicoloxía clínica infantil de Lightner Witmer mentres estudaba para obter un doutoramento en ciencias médicas que logrouen 1914. Despois de completar o doutoramento, traballou no Tribunal Municipal de Filadelfia, primeiro como xefa da división do departamento criminal de mulleres, e despois, durante a guerra, como estatística para o xefe de gabinete. De 1919 a 1923, traballou para as Girl Scouts.dos Estados Unidos como secretaria de educación e publicacións.
En 1923, Bryant uniuse ao campo da saúde pública como empregada do comité de desenvolvemento farmacéutico con base en Nova York. En 1927 foi contratada por Robert Latou Dickinson como secretaria executiva do Comité Nacional de Saúde Materna (CMH). Durante o tempo en que foi secretaria, editou numerosas publicacións do CMH, incluíndo Control of Conception, un manual de técnicas anticonceptivas de 1931, e outros estudos académicos sobre sexoloxía, contracepción, aborto e esterilidade. Deixou o CMH en 1935 tras un desacordo con Dickinson.
Bryant foi a representante estadounidense do sexólogo inglés Havelock Ellis, e axudouno a negociar a segunda publicación estadounidense do seu traballo de sete volumes Studies in the Psychology of Sex en 1933. Traballou como publicista para a American Association of University Women de 1938 a 1952.
Faleceu dunha doenza cardíaca no hospital de Bronxville o 19 de agosto de 1956 aos 70 anos.
Vida persoal
Louise Stevens Bryant casou con Arthur Bryant en 1909; divorciáronse en 1912. A súa parella romántica durante case 35 anos foi a escitora e profesora Lura Beam. Coñecéronse na década de 1920, mentres ambas traballaban para o CMH. Trala morte de Bryant en 1956, Beam publicou unha biografía sobre ela titulada Bequest From a Life; a Biography of Louise Stevens Bryant (1963).
Obras
Entre as obras publicadas por Bryant están:
Árbore da vida
Este artigo trata sobre unha árbore artificial, para a especie 'Thuja orientalis' ou 'Platycladus orientalis', véxase artigo: Árbore da vida (tuia).
Tree Of Life ou Árbore da vida é unha árbore artificial que simboliza o reino animal creado en Disney World. Foi inaugurada o 22 de abril de 1998 e está situada no centro do parque. No exterior da árbore hai imaxes dos 25 animais creados pola Disney, con semellanzas no filme The Lion King. O día da súa inauguración, Disney contratou o cantante Lebo M. para cantar a peza musical Circle of Life.
The Hunger Games (libros)
The Hunger Games (en galego, Os xogos da fame) é unha triloxía de novelas xuvenís distópicas de ciencia ficción e aventuras escritas por Suzanne Collins. A serie transcorre nun universo propio e narra o que lles acontece aos mozos protagonistas Katniss Everdeen e Peeta Mellark.
A triloxía está composta polas seguintes obras: The Hunger Games (2008), Catching Fire (2009) e Mockingjay (2010). Todas elas foron adaptadas ao cine e teñen a súa versión cinematográfica, coa adaptación do último libro dividida en dúas partes. Os dous primeiros libros formaron parte da lista dos libros máis vendidos de The New York Times e o terceiro libro encabezou todas as listas de libros máis vendidos nos Estados Unidos de América no seu lanzamento. Cando a adaptación cinematográfica do primeiro libro se estreou en 2012, a editorial vendera máis de 26 millóns de libros da triloxía.
Todas as novelas recibiron boas críticas. En agosto de 2012, a serie quedou segunda na enquisa da NPR das 100 novelas xuvenís preferidas polos lectores, unicamente superada pola serie Harry Potter. O 17 de agosto de 2012, Amazon anunciou que a triloxía The Hunger Games era a máis vendida, superando a marca que previamente tiña a heptaloxía Harry Potter. Ata o ano 2014, a triloxía vendeu máis de 65 millóns de copias unicamente nos Estados Unidos de América. Ademais, a triloxía The Hunger Games foi traducida a máis de 50 linguas, entre as que non se atopa o galego.
Historia
A triloxía The Hunger Games transcorre nun tempo futuro non especificado, na distópica e postapocalíptica nación de Panem, localizada en América do Norte. Panem está formado polo Capitolio, unha cidade rica situado no que eran as montañas Rochosas, e doce (orixinalmente trece) distritos máis pobres gobernados polo Capitolio e situados ao seu redor. Estes distritos, con distintos graos de pobreza, atenden as necesidades de abastecemento do Capitolio, que conta con todo tipo de luxos e é tecnoloxicamente avanzado. A narradora e protagonista da triloxía Katniss Everdeen vive no Distrito 12, o máis pobre de Panem, situado en Appalachia, onde é frecuente que a xente morra de fame. Como castigo por unha rebelión en contra o Capitolio, durante a que o Distrito 13 foi supostamente destruído, un mozo e unha moza de entre doce e dezaoito anos procedente de cada un dos doce distritos restantes son seleccionados por sorteo e obrigados a participar anualmente nos xogos da fame. Os xogos son un evento televisado no que os participantes, chamados "tributos", deben loitar a morte nun estadio ao aire libre ata que só quede un sobrevivente, que será o vencedor. O tributo gañador e o seu distrito correspondente reciben entón comida, provisións e outros víveres. Os obxectivos dos xogos da fame son proporcionar lecer á xente do Capitolio e lembrar aos distritos o poder do Capitolio e a falta de remordemento, esquecemento e perdón pola rebelión infrutuosa dos antepasados.
The Hunger Games
The Hunger Games é o primeiro libro da serie e saíu á venda o 14 de setembro de 2008.
En The Hunger Games, Katniss Everdeen, unha moza de dezaseis anos do Distrito 12, ofrécese voluntaria para acudir aos xogos da fame ocupando o lugar da súa irmá máis nova, Primrose. Peeta Mellark, que está secretamente namorado de Katniss, resulta ser o outro seleccionado por parte do Distrito 12. Ambos reciben os consellos do único supervivente vivo dos xogos pertencente ao Distrito 12, Haymitch Abernathy, que desde entón leva unha vida solitaria e alcólica. Peeta confesa o seu amor por Katniss nunha entrevista televisiva antes dos xogos, o que provoca que o Capitolio utilice este romance mediaticamente. Esta revelación sorprende a Katniss, que ten sentimentos polo seu amigo e compañeiro de caza Gale Hawthorne. Haymitch aconsella a Katniss a xogar cos seus sentimentos por Peeta para gañar patrocinadores que lles envíen agasallos cruciais durante os xogos. Durante os xogos, Katniss establece amizade con Rue, unha cativa do Distrito 11 que lle lembra á súa irmá máis nova. Cando Rue é asasinada, Katniss celebra un memorial como acto de desafío cara ao Capitolio. Logo diso, o Capitolio informa aos tributos de que mudaron as normas e agora dous tributos poden gañar os xogos se ambos pertencen ao mesmo distrito. A partir de entón, Katniss e Peeta traballan xuntos como equipo. Cando os demais tributos morren, e os dous semellan ser os vencedores, a nova regra é revogada. Katniss propón a Peeta cometer un suicidio dobre, coa esperanza de que a norma fose reinstaurada novamente. O seu plan funciona e ambos resultan vencedores. Durante e despois dos xogos, Katiniss desenvolve sentimentos xenuínos cara a Peeta e ten unha loita interna por equilibralos coa conexión que sente con Gale. Cando é claro que o Capitolio está anoxado co desafío de Katniss, Haymitch suxírelle que manteña a súa actuación e siga facendo crer a todos que está namorada, sen dicirllo a Peeta.
Catching Fire
Catching Fire é o segundo libro da serie e saíu á venda o 1 de setembro de 2009.
En Catching Fire, seis meses despois do desafío de Katniss ao Capitolio durante os xogos, empeza unha reacción en cadea pola que os distritos comezan a rebelarse. O Presidente Snow ameaza con facer dano á familia e aos amigos de Katniss se non convence aos distritos de que o que fixo foi por amor a Peeta. Entrementres, Peeta descobre que Katniss non está realmente namorada del, mais ten coñecemento tamén das ameazas, polo que promete seguir actuando para protexer os cidadáns do Distrito 12. Katniss e Peeta viaxan polos distritos como vencedores e programan unha voda pública. Malia seguiren as ordes de Snow e manter o engano, Katniss aviva inadvertidamente a rebelión, co mimogaio que leva prendido da lapela como símbolo. Distrito a distrito, os cidadáns de Panem empezan a levantarse contra o Capitolio. Snow anuncia unha edición especial dos xogos da fame polo seu 75 aniversario, no que Katniss e Peeta se ven forzados a participar contra outros vencedores do pasado, o que obriga a cancelar a voda. Segindo as recomendacións de Haymitch, a parella forma equipo con outros tributos e entre todos conseguen destruír a area da competición e escapar dos xogos. As forzas rebeldes do Distrito 13 rescatan a Katniss, e Gale infórmaa de que o Capitolio destruíu o Distrito 12 e capturou a Peeta e mais á súa aliada do Distrito 7, Johanna Mason. Katniss decátase entón de que formara parte integral da rebelión todo o tempo e que o seu rescate fora planeado por Haymitch, Plutarch Heavensbee e Finnick Odair, entre outros. Tras dubidar ao primeiro, Katniss únese á rebelión.
Mockingjay
Mockingjay é o terceiro e último libro da serie e saíu á venda o 24 de agosto de 2010.
Mockingjay céntrase na rebelión dos distritos contra o Capitolio. Katniss, agora refuxiada no Distrito 13, regresa a casa e contempla os restos do destruído Distrito 12. Por outra parte, descobre que os residentes do Distrito 13 sobreviviron vivindo baixo terra e están liderados pola Presidenta Alma Coin. Finalmente, Katniss acepta converterse no símbolo da rebelión (o "mimogaio") para así recrutar máis rebeldes dos outros distritos. Establece algunhas condicións para que Peeta, Johanna, Annie Cresta e Enobaria, compañeiros vencedores capturados polo Capitolio, non sexan considerados traidores, e que sexa ela a que finalmente asasine a Snow como acto de vinganza, se os rebeldes gañan. Pola súa parte, Peeta sofre un lavado de cerebro e recibe instrucións de matar a Katniss. Cando se reencontran tras o rescate dos presos, el intenta esganala ata a asfixia. Unha vez recuperada, Katniss embarca nunha misión cara ao Capitolio para asasinar a Snow, xunto a Gale, Peeta, Finnick, un equipo de cámaras para facer propaganda da rebelión e outros soldados. Varios dos memrbos deste equipo morren de diversos xeitos, incluído Finnick. Finalmente, cando Katniss consegue chegar ata a mansión de Snow, un grupo de nenos do Capitolio protexe a entrada da mansión como escudo humano, mais unha nave do Capitolio deixa caer bombas que matan os nenos. Os rebeldes envían os equipos médicos, entre os que se atopa Prim. Unha segunda bomba cae e mata a Prim e as axudas médicas rebeldes. Katniss, tamén ferida polas explosións, acorda dun coma e descobre que os rebeldes gañaron, con Snow agardando pola súa execución (que Katniss poderá levar a cabo). Nun encontro previo á execución, Snow suxira que en realidade foron os rebeldes, seguindo indicacións de Coin, os que roubaron as naves do Capitolio e deixaron caer as bombas que mataron a Prim nun intento de deixar a Snow como un bárbaro. Logo diso, Coin pregunta aos vencedores sobreviventes se deben realizar uns derradeiros xogos da fame cos cativos dos oficiais de meirande rango do Capitolio como participantes (entre as que estaría a neta de Snow), para así castigar ao Capitolio polos seus crimes contra os distritos. Durante o que ía ser a execución pública de Snow, Katniss decide matar a Coin e Snow morre sufocado polo seu propio sangue entre gargalladas. Isto leva ao axuizamento de Katniss, mais é declarada inocente porque o xurado determina que non se atopa en boas condicións mentais. Katniss é enviada á casa dos vencedores no Distrito 12 (que non acabara destruída), mentres que a súa nai e Gale conseguen traballos en distritos diferentes. No epílogo, o amor de Peeta contrarresta o lavado de cerebro e Katniss e mais el viven xuntos. A parella ten dous fillos, un neno e unha nena.
Estrutura
Cada libro da triloxía The Hunger Games ten tres seccións de nove capítulos cada unha, o que fai un total de 27 capítulos por libro. Collins declarou que este formato está tomado das súas obras de teatro, o que lle ensinou a escribir nunha estrutura de tres actos. A súa anterior serie, The Underland Chronicles, está escrita do mesmo xeito. Segundo ela, cada grupo de nove capítulos son partes separadas da historia.
Inspiración e orixe
Collins relatou que a inspiración para a triloxía provén tanto de fontes clásicas e contemporáneas. A súa principal fonte clásica foi o mito grego de Teseo e o Minotauro. Nese mito, como castigo polos crimes do pasado, Minos obriga a Atenas a sacrificar a sete mozos e sete doncelas para o Minotauro, que os mata nun vasto labirinto. Collins comentou que cando era nena a idea aparvouna, xa que "era moi cruel" obrigar a Atenas a sacrificar os seus propios nenos.
Collins tamén citou como inspiración clásica os xogos dos gladiadores romanos. Na súa opinión, ten os tres elementos clave para crear un bo xogo: un goberno todopoderoso e desapiadado, persoas obrigadas a loitar a morte e que o xogo sexa un entretemento popular.
Entre as fontes contemporáneas de inspiración está a fascinación de Collins polos programas de telerrealidade na televisión. Unha noite que Collins pasou por moitas canles de televisión viu a persoas competir por un premio e logo viu imaxes da guerra de Iraq. Collins describiu como estes dous conceptos se combinaron "dunha forma inquietante" na súa cabeza para crear a idea primixenia da serie.
Recepción
A serie recibiu críticas pola temática dun "xogo da morte" como programa de telerrealidade, presente tamén en La decima vittima, Battle Royale, Das Millionenspiel, The Running Man, The Long Walk e Series 7: The Contenders. As críticas tamén sinalaron a trama romántica: Rollie Welch de The Plain Dealer criticou a falta de comportamento resolutivo dos personaxes e Jennifer Reese de Entertainment Weekly comentou que hai poucas diferenzas entre Peeta e Gale e que a serie carece da "enerxía erótica" presente na serie Twilight. Sobre o último libro, Dan Shade de SF Site declarou que sentiu que Katniss era un personaxe máis débil que os seus compañeiros e menos resolutiva durante a súa viaxe ao Capitolio, así como que as súas accións ao final perante o Presidente Snow para cobrar a súa vinganza son inconsistentes coa súa personalizade establecida.
Adaptacións cinematográficas
Lionsgate Entertainment adquiriu os dereitos mundiais de distribución para a adaptación cinematográfica do primeiro libro, producida pola compañía Color Force de Nina Jacobson. Collins adaptou a novela para o cine ela mesma, xunto con Gary Ross. O elenco incluíu a Jennifer Lawrence como Katniss, Josh Hutcherson como Peeta e Liam Hemsworth como Gale. A triloxía de libros adaptouse finalmente en 4 filmes. A produción da primeira película comezou en primavera de 2011 e tivo a súa estrea en marzo de 2012. Para Catching Fire, Francis Lawrence substituíu a Ross como director;  o filme estreouse en novembro de 2013. Lawrence tamén dirixiu as dúas partes de Mockingjay, con estreas en novembro de 2014 e novembro de 2015.
Influencia en Tailandia
O aceno usado na triloxía para expresar unidade na loita pola supervivencia, consistente en levantar a man cos tres dedos do medio xuntos, foi usado en 2014 por protestantes antigobernamentais en Tailandia. Polo menos, sete desas persoas foron arrestadas por facelo.
Dinastía Shang
miniatura|dereita|200px|Extensión da dinastía A dinastía Shang comeza e no ano 1766 a.C. e remata no 1122 a.C.. Apodérase da Dinastía Xia, emprendendo esta nova dinastía, onde se inicia o comercio. Son inventados o arco e a frecha, o calendario chinés e perfecciónase a escrita.
Zalla
miniatura|Localización do concello en Biscaia miniatura|Vista de Zalla Zalla é un concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación é de 8.378.
Gran Hermano (España)
Gran Hermano, tamén coñecido polo seu acrónimo GH, é un concurso de telerrealidade producido por Zeppelin TV e emitido en Telecinco desde o 23 de abril de 2000. É a versión española do concurso neerlandés Big brother. Foi o primeiro programa de telerrealidade emitido en España e é o concurso con máis edicións de toda a historia.
O concurso baséase nun grupo de concursantes anónimos que viven nunha casa illada do exterior e totalmente equipada con cámaras e micrófonos para gravar o que acontece. Este ten unha duración duns tres meses e, durante este tempo, os participantes deben tentar superar as candidaturas dos seus compañeiros ata conseguir o premio final, salvo que o público decida expulsalos se son nominados. O formato foi creado polos Holandés John de Mol e desenvolvido pola súa produtora, Endemol. Foi emitido en máis de 70 países, reportando importantes beneficios á empresa audiovisual.
Ata a data emitíronse dezaoito edicións do formato orixinal, todas elas en Telecinco, a canle que ostenta os dereitos de emisión en España. Tras o éxito do formato, Telecinco realizou diferentes versións do formato, como é o caso —desde 2004— de Gran hermano VIP a versión do programa con famosos, que vai pola súa sétima edición. Máis tarde, en 2010, El Reencuentro estreouse, con dúas edicións, a primeira con parellas de concursantes de Gran Hermano que se reencontraron novamente na casa para saldar contas pendentes, e o segundo con concursantes de diferentes realities de Telecinco. Nas dúas edicións, o certame realizouse en parella. Do mesmo xeito, en 2019 viuse a chegada de Big Brother Duo, unha variante do formato no que os famosos participarían por parellas.
Presentadores
Los presentadores de esta primera edición fueron:
Gran Hermano 2 (2001)
Participaron 12 concursantes, pero un deles viuse obrigado a abandonar o concurso por decisión da dirección do programa, sendo substituído por unha reserva.
Os problemas de seguridade da primeira edición levaron a cambiar a ubicación da vivenda. Así que houbo que construír un novo almacén (esta vez no concello de Guadalix de la Sierra), pero ese ano non parou de chover e os construtores atoparon moitas dificultades durante as obras, polo que a casa quedou practicamente igual. Introduciuse máis cor para darlle máis alegría á casa, ampliouse o xardín (incluída unha sauna) e mellorouse a piscina.
O slogan desta edición foi "El primer gran hermano del siglo XXI".
Presentadores
Os presentadores desta segunda edición foron:
Gran Hermano 3 (2002)
No concurso participaron 12 concursantes, pero un deles abandonou por mor da grave enfermidade do seu avó, polo que unha reserva escollida polo público tivo que entrar na casa unhas semanas despois de que rematase o concurso.
Engadíronse as seguintes instalacións:
Teoría case neutralista da evolución molecular
A teoría case neutralista da evolución molecular é unha modificación da teoría neutralista da evolución molecular que trata de explicar o comportamento nas poboacións das mutacións lixeiramente vantaxosas ou lixeiramente deletéreas a nivel molecular. A teoría case neutralista foi proposta por Tomoko Ohta en 1973 (incluíndo só as mutacións deletéreas) e ampliada a inicios da década de 1990 para incluír tanto as mutacións case neutras vantaxosas coma as deletéreas. A diferenza da teoría neutralista orixinal de Motoo Kimura (que trataba só dunha dicotomía de mutacións algunhas tan deletéreas como para ser ignorables e outras mutacións que non estaban en absoluto afectadas pola selección natural), a teoría case neutralista predí que hai unha relación entre o tamaño da poboación e a taxa de evolución molecular. Hai un limiar dependente do tamaño de poboación, chamado "barreira da deriva" de Michael Lynch que determina un valor crítico do coeficiente de selección por encima do cal as mutacións deletéreas son eliminadas eficientemente. En poboacións máis grandes, unha maior proporción de mutacións excedía este limiar para o cal a deriva xenética non pode vencer á selección, o que orixinaba menos eventos de fixación e deste modo unha evolución molecular máis lenta.
Moate
Moate (An Móta en irlandés) é unha localidade de Irlanda situada na zona centro do país, entre as localidades de Kinnegad e Athlone, no Condado de Westmeath (provincia de Leinster). Segundo o censo de 2006 a vila conta con 1.941 habitantes.
Teoría case neutralista da evolución molecular
Orixes da teoría case neutralista
A comezos da década de 1970, os biólogos evolutivos encontraron que as taxas de evolución das proteínas (o "reloxio molecular") son case independentes do tempo de xeración, mentres que as taxas de diverxencia do ADN non codificante son inversamente proporcionais ao tempo de xeración. Tomoko Ohta, ao decatarse que o tamaño de poboación é xeralmente inversamente proporcional ao tempo de xeración, propuxo que a maioría das substitucións de aminoácidos son lixeiramente máis deletéreas mentres que as substitucións en ADN non codificante son máis neutras. Neste caso, a taxa máis rápida de evolución neutralista nas proteínas esperada en pequenas poboacións (debido a un limiar máis tolerante para a eliminación mutacións deletéreas) é compensada por maiores tempos de xeración (e viceversa), pero en poboacións máis grandes con curtos tempos de xeración, o ADN non codificante evoluciona máis rápido mentres que a evolución de proteínas está retardada pola selección (o que é máis significativo que a deriva para poboacións grandes).
En 1973, Ohta publicou unha curta carta na revista Nature na que suxería que había unha ampla variedade de evidencias moleculares que apoiaban a teoría de que a maioría dos eventos de mutación a nivel molecular son lixeiramente deletéreos en vez de estritamente neutros. Entre esa época e os inicios da década de 1990, fixéronse moitos estudos de evolución molecular que usaron un "modelo de cambio" ("shift model"), no cal os efectos negativos sobre a fitness dunha poboación debidos a mutacións deletéreas volven ao valor orixinal cando unha mutación chega á fixación. A inicios da década de 1990, Ohta desenvolveu un "modelo fixado" ("fixed model") que incluía tanto mutacións beneficiosas coma deletéreas, para que non fose necesario ningún "cambio" artificial da fitness global da poboación.
Timothy Hutton
Timothy Tarquin Hutton, nado en Malibú (California) o 16 de agosto de 1960 é un actor e director estadounidense. Con vinte anos gañou o Oscar ao mellor actor secundario, sendo o actor máis novo en logralo.
Traxectoria
Timothy Hutton naceu en Malibú, fillo do actor Jim Hutton e da profesora Maryline Adams (nada Poole). Os seus pais divorciáronse cando Hutton tiña tres anos e a súa nai levouno a el a súa irmá máis vella, Heidi (nada en 1959) con ela a Boston. A familia volveu a California cando Hutton tiña doce anos.
En 1976, aos dezaseis anos, Hutton buscou o seu pai e mudouse con el aos Ánxeles. No instituto, mentres interpretaba a Nathan Detroit nunha produción escolar de Guys and Dolls decatouse de que quería ser actor e comezou a súa carreira na televisión.
Tras varios telefilmes debutou no cinema na longametraxe Xente corrente (1980), pola que gañou o Oscar ao mellor actor secundario. Dedicou o premio ao seu pai, que morrera de cancro o 2 de xuño de 1979 aos corenta e cinco anos.
O seu seguinte filme, Máis alá do honor (con George C. Scott, Sean Penn, e Tom Cruise), foi popular entre o público e a crítica, mais durante varios anos os seus filmes foron fracasos, agás The Falcon and the Snowman (1985), de novo con Sean Penn.
En 1989 debutou en Broadway con Elizabeth McGovern na obra Love Letters, de A.R. Gurney.
Castro de Xaz
O castro de Xaz, tamén chamado castro de Abeleiras ou Os Redondos, é un castro situado na parroquia de Dorneda, no concello coruñés de Oleiros.
Morfoloxía
Consta dun recinto fortificado de forma ovalada. As súas dimensións son duns 150 metros no eixo norte-sur e uns 100 metros no eixo este-oeste.
Está defendido por un complexo sistema de noiros e foxos concéntricos, situados sobre todo na parte sur e oeste. Pola parte sur presenta unha sucesión de tres parapetos e dous foxos intercalados entre eles. Na parte oeste existen tres parapetos e dous foxos intercalados
Conservación
Polas bandas norte e oeste do asentamento as recentes obras de construción de vivendas afectaron severamente ó parapeto exterior e ó foxo. Neste sector as defensas que se conservan limítanse ó paramento exterior.
Na actualidade a vexetación cobre gran parte dos restos.
Arqueoloxía
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas.
Tempada 1980 do Campionato de Galicia de Montaña
A tempada 1980 do Campionato de Galicia de Montaña comezou o 10 de febreiro de 1980 coa Subida a Manzaneda e rematou o 10 de outubro coa Subida a Vilouzás. O vencedor foi Alberto González "Camba".
Fonxe, Santa María de Arzúa, Arzúa
Fonxe é un lugar da parroquia de Santa María de Arzúa no concello coruñés de Arzúa na comarca de Arzúa. Tiña 45 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 22 eran homes e 23 eran mulleres.
Alexander Payne
Constantin Alexander Payne, nado en Omaha, Nebrasca o 10 de febreiro de 1961 é un director de cinema e guionista estadounidense.
Traxectoria
Fillo dos donos dun restaurante de orixe grega, estudou na Universidade Stanford, onde se graduou en Castelán e Historia. Posteriormente estudou na Universidade de Salamanca.
Dirixiu a súa primeira película en 1996.
Convento de San Bieito da Guarda
O Convento de San Bieito da Guarda é un conxunto significativo, construído entre 1558 e 1561 como Mosteiro da Transfiguración do Señor.
Historia
miniatura|esquerda|145px|Escudo na fachada. Foi fundado por catro irmáns, naturais do Señorío de Teáns, Salvaterra de Miño, bisnetos de Pedro Madruga: Álvaro, García, Isabel e María Ozores de Sotomayor. A carta fundacional, asinada polo nuncio de Pío IV en Portugal, é do 7 de setembro de 1561 e a inauguración foi seis anos despois, o 5 de agosto de 1567, presidida polo Bispo de Tui, Diego de Torquemada.
O edificio sufriu unha reforma importante no século XVIII, a igrexa ten un retablo sinxelo, presidido polo santo, e unha portada barroca na porta norte.
A comunidade de beneditinas ocupou o convento ata 1984, durante 417 anos. Desde 1990 as instalacións albergan un hotel e restaurante.
Gran Cimbabue
Gran Cimbabue ou Grande Cimbabue foi unha cidade epicentro dunha civilización da idade de Ferro (1100-1500 e.c.) coñecida como Reino de Cimbabue, situada sobre a meseta que domina o curso alto do río Sabi, na actual Cimbabue. Estaba composta por unha cidade situada sobre un outeiro, denominada polos arqueólogos como A Acrópole ou Gran Recinto, e arrodeada por unha muralla de 250 metros de lonxitude, 10 metros de altura e uns 5 metros de espesor. Estímase que chegaron a habitar a cidade até unhas 20.000 persoas. A extensión total estímase en 722 hectáreas.
O conxunto arquitectónico é uns dos mellor conservados da África subsahariana. Desde 1986 é Patrimonio da humanidade pola UNESCO.
O gran Cimbabue é considerado o santuario nacional da actual Cimbabue, onde se atopou o paxaro de Cimbabue, símbolo nacional do país e que forma parte do escudo da bandeira.
Albarellos, Monterrei
Santiago de Albarellos é unha parroquia do concello ourensán de Monterrei na comarca de Verín. No ano 2007 tiña 519 habitantes (260 homes e 259 mulleres) nunha soa entidade de poboación, o que supón unha diminución de 36 habitantes en relación ao ano 2000. Nesta parroquia está a capital do concello.
Esdras
O seu nome é citado 30 veces na Biblia.
Traxectoria
Esdras recibiu a orde do rei Artaxerxes para ir a Xerusalén. Polo texto, descoñécese se o rei ao que se refire a pasaxe é Artaxerxes I (465–424 a.C.) ou Artaxerxes II (404–359 a.C.). Levaría ofrendas para o templo, os xudeus que quixesen volver con el e persoas para traballar no templo (levitas, servidores do templo, porteiros, cantores). O obxectivo da misión era ver a condición espiritual do pobo xudeu. Coas ofrendas tería que comprar animais e outros produtos para seren empregados nos sacrificios. Esdras estaba tamén autorizado para nomear maxistrados e xuíces que xulgasen o pobo alén do río Éufrates.
Partiu de Babilonia e parou no río que corre cara a Aava. Alí descubriu que non había ningún levita e mandounos buscar en Casifia, onde os encontraron, ademais de servidores do templo. Fixeron logo xaxún para humillárense perante Deus e pediren protección na xornada.
Chegaron a Xerusalén e repousaron tres días. Pesaron o ouro e a prata dos obxectos para a casa de Xehová e tras isto, Esdras decatouse de que o pobo estaba en gran pecado, estaba mesturándose cos pobos doutras terras e desobedecendo a Deus. O pobo reuniuse con Esdras e arrepentiuse, despedindo as mulleres estranxeiras.
Libro de Esdras
Segundo os estudosos, os libros de Esdras e Nehemías formaban un único libro, que logo foi separado en 1.º de Esdras e 2.º de Esdras. Despois o segundo recibiu o nome de Nehemías. Relatan acontecemento de entre o 538 e o 400 a.C. O tema central do libro é a organización da comunidade que se formou a partir da volta dos xudeus exiliados en Babilonia.
Algúns estudosos atribúenlle tamén a autoría do libro das Crónicas e que foi el quen compilou o Antigo Testamento. Tamén hai quen considera que complementou o libro do Deuteronomio, escribindo sobre a morte de Moisés.
Segundo as distintas coleccións de libros das diferentes comunidades crentes, existen diversos libros atribuídos ao escriba Esdras, que poden resumirse así:
Ezra no islam
No islam, Esdras é coñecido como Uzair (عُزَيْرٌ), e aparece mencionado no Corán. Aínda que non está considerado como un dos profetas do islam, algúns estudosos musulmáns si o consideran, baseándose nas tradicións islámicas. A súa tumba en Al-ʻUzair, na beira do río Tigris, preto de Basra (Iraq) é un lugar de peregrinación para os árabes dos pantanos. Con todo, outros estudosos islámicos e occidentais non identifican a Uzair como "Ezra"; por exemplo o profesor Gordon Darnell Newby asocia Uzair con Enoc e Metatron.