cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pica
En Galicia
Nota: o Atlas de vertebrados de Galicia, elaborado pola Sociedade Galega de Historia Natural, so recoñece como especies presentes en Galicia a 3 especies:
Fariña (serie de televisión)
Fariña é unha serie de televisión inspirada en feitos reais, emitida pola canle de televisión española Antena 3, entre o 28 de febreiro e o 9 de maio de 2018. Está baseada no libro homónimo Fariña, do xornalista coruñés Nacho Carretero, e versa sobre o narcotráfico en Galicia e Sito Miñanco, un histórico traficante de drogas galego.
Foi producida por Atresmedia Televisión en colaboración con Bambú Producciones e nela participaron un gran número de actores galegos como Javier Rey, Celso Bugallo, Marta Larralde, Patricia Vázquez e Antonio Durán "Morris", entre moitos outros.
A súa estrea foi adiantada debido ao secuestro cautelar xudicial do libro no que está baseado, levado a cabo o 5 de marzo de 2018.
Trama
280px|esquerda|miniatura|O [[Pazo Baión, propiedade emblemática do narcotraficante Laureano Oubiña.]] Ambientado na Galicia dos anos 80, moitos pescadores galegos atópanse cheos de débedas e sen un posto de traballo. Sito Miñanco é un pescador con habelencia manexando a lancha que comeza no contrabando de tabaco da man de Terito (Vicente Otero Pérez), o xefe dos clans da ría de Arousa. Despois, estabelécese pola súa conta con outros compañeiros. Porén, a escaseza económica fará que aqueles que traficaban con tabaco aproveiten para intentar expandir o seu negocio a un máis perigoso: as drogas.
Entre os diferentes clans de contrabando coméntase a posibilidade de empezar co tráfico de haxix, droga que o fillo de Manuel Bustelo xa distribúe pola zona. Laureano Oubiña e outros clans son partidarios, mais Terito oponse. Máis tarde, nunha viaxe a Panamá para blanquear cartos, Sito Miñanco contacta con traficantes de cocaína para desembarcala en Galicia. Deste xeito, pasará ao negocio do narcotráfico na costa galega, onde os que se encargan do tráfico na zona, contactarán cos líderes dos cárteles colombianos. Coa expansión do negocio, o 80% da droga europea desembarcará nas praias galegas.
Pola súa parte, os fillos de Manuel Charlín van tras Cándido Silva para reclamarlle os cartos roubados. Para atrapalo contan coa axuda do garda civil Montáñez e de Pilar Charlín. Silva recibe unha malleira, pero logra escapar e entrégase ó sarxento Darío Castro para denunciar ós Charlín.
A historia conclúe coa Operación Nécora, un operativo policial sen precedentes na historia do narcotráfico, cun continxente de centenares de policías desprazados de Madrid, e a primeira das redadas contra o narcotráfico galego da década dos 90.
Personaxes e elenco
Agás no caso dos líderes da organización, os nomes das personaxes na ficción difiren dos nomes das persoas nas que están inspirados. A maioría dos máis de 120 actores e actrices que os interpretan son galegos, participando, entre outros, os seguintes:
Elenco principal
miniatura|Javier Rey é [[Sito Miñanco.]] miniatura|185px|[[Carlos Blanco Vila|Carlos Blanco dá vida a Laureano Oubiña.]] miniatura|185px|[[Tristán Ulloa é Darío Castro, sarxento da Garda Civil.]]
Colaboradores especiais
miniatura|185px|[[Marta Larralde é Nieves.]] miniatura|185px|[[Celso Bugallo interpreta o pai de Sito Miñanco.]]
Personaxes recorrentes
miniatura|[[Mario Bolaños é Elde El Pelao.]]
Produción
dereita|miniatura|Recreación das nais de Érguete berrando contra os acusados no xuízo da operación Nécora. Rodouse entre maio e novembro de 2017 en exteriores e localizacións reais na ría de Muros e Noia (en moitas secuencias vese moi ben o monte Louro), na vila de Noia (igrexa de San Martiño, Liceo de Noia), no Porto do Son (igrexa e cemiterio de San Vicente de Noal, praia das Furnas e outras), Abruñeiras (estaleiro), Outes, Santiago de Compostela (pazo de Raxoi), Pontevedra (Casa Consistorial, IES Valle Inclán), A Illa de Arousa, Vilanova de Arousa, O Porto de Meloxo, Illa da Toxa (Casino A Toxa) e Madrid (escenas da Hacienda Panamá e do cárcere da Parda). Un dos atractivos da serie son as persecucións gravadas de noite. O primeiro capítulo comeza en 1981 e o último remata coa operación Nécora.
Banda sonora
miniatura|[[Iván Ferreiro, intérprete da canción de apertura.]] Con música orixinal de Federico Jusid, compoñen a banda sonora, entre outros temas, os seguintes:
Estrea e reaccións
Estaba previsto que se estrease en abril de 2018, mais Antena 3 adiantou a estrea debido ao secuestro cautelar do libro ordenado por parte da xuíz de Collado Villalba Alejandra Fontana logo da denuncia do exalcalde do Grove Alfredo Bea Gondar. Amais, Sito Miñanco, a persoa na que se basea a personaxe protagonista, fora detido en Alxeciras o 5 de febreiro, tres semanas antes, nunha operación contra o narcotráfico. Co primeiro capítulo acadou un 21,5% de audiencia, con 3,4 millóns de espectadores.
Tras a estrea, Laureano Oubiña ameazou con accións legais contra a produtora por unha das escenas iniciais, na que o personaxe baseado nel, interpretado por Carlos Blanco, ten sexo co personaxe que representa a Esther Lago, a que era a súa muller. O día 19 de abril de 2018 quedaron citadas a produtora da serie e Oubiña para un acto de conciliación. Oubiña esixiu que se emitise unha rectificación pública pola escena que entendeu atenta contra o seu honor e intimidade.
O crítico César Lorenzo Gil louvou a adaptación da serie comparándoa con Narcos, e indicou que había un bo tratamento do uso da lingua galega. A asesoría lingüística da serie estivo a cargo de Rosa Moledo. Pola súa banda o xuíz José Antonio Vázquez Taín valorou a serie nunha entrevista no xornal El Progreso afirmando: "Fariña quédase moi curta. É coma se fas unha serie da mafia e pos os personaxes a roubar nun supermercado".
Premios
Nos Premios Ondas de 2018 gañou o galardón á mellor serie española.
Nos XX Premios Iris (2018) déronlle o "Premio á mellor ficción"; o "Premio ao mellor actor" a Javier Rey; o "Premio ao mellor guión" a Ramón Campos, Teresa Fernández-Valdés, Gema R. Neira, Cristóbal Garrido, Diego Sotelo e David Moreno e o "Premio á mellor dirección de ficción Antonio Mercero" e o "Premio Iris do xurado" a Carlos Sedes e Jorge Torregrossa.
Lydia Lunch
Lydia Lunch, nada como Lydia Anne Koch o 2 de xuño de 1959 é unha cantante, poeta, actriz e escritora estadounidense. A súa carreira xurdiu da escena no wave de Nova York nos anos 70, principalmente como a cantante e guitarrista da banda Teenage Jesus and the Jerks.
O seu traballo normalmente presenta unha provocativa e conflitiva música noise, e mantén unha ética anti-comercial, operando independentemente de grandes selos e distribuidores. O Boston Phoenix nomeou a Lunch un dos dez intérpretes máis influentes dos 90. A súa colaboración con Sonic Youth en "Death Valley '69" foi nomeada unha das "50 cancións máis malvadas da historia" por Kerrang!.
Ferdinand de Lesseps
Ferdinand-Marie de Lesseps, vizconde de Lesseps, nado en Versalles o 19 de novembro de 1805, e finado en La Chênaie, preto de Guilly, Indre o 7 de decembro de 1894, foi un diplomático e empresario francés.
Traxectoria
Proveniente dunha familia de diplomáticos, iniciouse dende novo na profesión, feito que o levou a traballar en diferentes misións en Europa e África. Durante os primeiros anos da súa carreira foi destinado en Exipto, onde ostentou diversos cargos diplomáticos en Alexandría e O Cairo. Posteriormente foi cónsul de Barcelona (1842-48) e embaixador en Madrid (1848-49). Da súa estadía en Barcelona cabe destacar a súa mediación durante o bombardeo de 1842, motivo polo cal anos despois se lle dedicaría unha praza.
Despois dunha controvertida misión en Roma, que provocou a fin da súa carreira diplomática, e co apoio de diversos contactos políticos e empresariais, liderou o proxecto de construción da Canle de Suez que uniría o Mar Mediterráneo e no Mar Vermello. Malia unha serie de atrancos, a empresa contou co apoio das elites políticas tanto de Exipto como de Francia e o proxecto inaugurouse en 1869.
Despois do éxito que supuxo a construción da canle de Suez, gozou dun gran respecto e influencia entre a sociedade francesa e europea do seu tempo, recibindo diversas condecoracións e converténdose en membro, entre outras, da Academia das Ciencias Francesa. Durante un tempo matinou sobre a súa entrada en política, pero finalmente en 1879 convocou un cumio para estudar a viabilidade de construír a Canle de Panamá, para unir o océano Atlántico e mais o Pacífico, e creou unha sociedade que iniciaría a súa construción durante a seguinte década. Porén, diversos problemas técnicos e financeiros, así como a presión de gobernos estranxeiros, fixeron que a compañía fose liquidada en 1889, provocando un gran rebumbio e un forte descrédito persoal. Xunto co seu fillo e diversos empresarios e políticos foron xulgados e condenados no que se coñecería como o Escándolo de Panamá.
Morreu na súa casa en La Chênaie en 1894 á idade de 89 anos. O seu legado, en forma das dúas grandes infraestruturas que proxectou e axudou a construír, ten aínda unha gran relevancia no mundo actual.
Ronnie Peterson
Bengt Ronnie Peterson, nado o 14 de febreiro de 1944 e finado o 11 de setembro de 1978, foi un piloto de carreiras sueco dúas veces subcampión do Campionato do Mundo de Pilotos de Fórmula 1 da FIA.
A Veiga, San Pedro de Nós, Oleiros
A Veiga é un lugar da parroquia de San Pedro de Nós no concello de Oleiros, na provincia da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2021) ten 151 habitantes (64 homes e 87 mulleres).
Ronnie Peterson
Peterson comezou a súa carreira no automobilismo no karting, tradicionalmente a disciplina na que a maioría dos pilotos comezan a competir. Logo de gañar varios títulos desta especialidade, entre eles dous títulos de Suecia en 1963 e 1964, cambiouse a Fórmula Tres. Ese mesmo ano gañou o Campionato de Europa de Fórmula Tres e sobe ata Fórmula Un, correndo para March Engineering. Nos seus tres anos neste equipo, fixo catro podios, todos eles na tempada de na que tamén rematou como subcampión no Campionato de Pilotos.
Logo do seu contrato de tres anos en March, Peterson uniuse ao Team Lotus de Colin Chapman en, como compañeiro do campión Emerson Fittipaldi. Durante as súas primeiras dúas tempadas con Lotus, Peterson obtivo sete vitorias, marcando unha marca persoal de 52 puntos en 1973. Logo dunha pobre tempada en, Peterson volveu a March e anotou a súa vitoria final para o equipo no Gran Premio de Italia de 1976. Logo de pasar a tempada de Fórmula Un de con Tyrrell, trasladouse de novo a Lotus para a tempada de  como "número dous" do piloto Mario Andretti. Peterson anotou dúas vitorias, en Suráfrica e Austria, e terminou segundo na clasificación do campionato de pilotos a pesar do seu mortal accidente na primeira volta en Monza durante o Gran Premio de Italia.
Inicios
Peterson naceu en Almby nas proximidades de Örebro, Suecia. El desenvolveu o seu estilo de condución a unha idade temperá, mentres competía en karting, e rapidamente abriuse camiño ata a cima do karting europeo antes de pasar aos coches.
Fórmulas tres e dúas
Logo dos seus anos no karting, Peterson entrou nas carreiras de Fórmula Tres no Svebe, un 1L, nun coche que codeseñou co seu pai, Bengt (que era panadeiro) e Sven Andersson.
Os excelentes resultados desde o primeiro momento atraeron rapidamente a atención da ambiciosa empresa Tecno de Italia, que o fichou en 1968. A parella produciu algúns bos resultados, e gañou o campionato de 1969 de Fórmula Tres.
Incluso despos da súa subida á F1 Peterson segue pilotando en series de carreiras máis baixas(algo que era común naquela época), gañando o Europeo de 1971 de Fórmula Dúas pilotando para March.
Inicios
Peterson fixo o seu debut nun Gran Premio de automobilismo nun March 701 de Colin Crabbe no Gran Premio de Mónaco de 1970. O limitado orzamento do equipo privado Crabbe permítelle só un test mínimo, pero Peterson cualifica 12 de entre 16 coches na carreira. Estaba 10 lugares detrás de Jackie Stewart e Chris Amon, ambos na primeira fila da grella, pero xusto detrás do máis experimentado Jo Siffert no outro March. Peterson foi o único piloto de March en terminar a carreira, no sétimo lugar. En Peterson logrou cinco podios, quedando na segunda posición por detrás de Jackie Stewart no campionato mundial dese ano. Peterson permaneceu en March ata, cando fichou polo John Player Team Lotus como compañeiro de Emerson Fittipaldi.
1973-1976
trouxo tres vitorias máis: os Grandes Premios de Francia e Italia, así como o Gran Premio de Mónaco, a gran carreira da Fórmula Un.
foi un mal ano para Lotus. O Lotus 76 foi un fracaso, e Peterson volveu á pilotar un 72F.
Peterson disputou a primeira carreira de 1976 no Lotus 77 antes de pasar a March. Pilotando un Marcc 761, gañou o Gran Premio de Italia.
1977-1978
En, correu para Tyrrell, pilotando o Tyrrell P34 B de seis rodas. O seu único podio foi un terceiro lugar no Gran Premio de Bélxica.
Peterson sorprendeu a moitos ao saír de Tyrrell para volver a John Player Team Lotus en. Gañou o Gran Premio de Suráfrica de 1978, cunha vitoria na última volta sobre Patrick Depailler, así como o Gran Premio de Austria, co innovador "efecto solo" do Lotus 79. O seu compañeiro de equipo Mario Andretti gañou o campionato de pilotos con Peterson actuando eficazmente como "Nº 2" do equipo anotando catro dobretes, todos eles con Mario á cabeza. Os dous triunfos de Peterson ocorreron cando Andretti tivo problemas, Mario tamén gañou unha vez, cando Peterson non puido terminar (sen incluír o Gran Premio de Italia). Moitas veces Peterson seguía moi de cerca a Andretti, dando lugar a especulacións de que as "ordes de equipo" decidían os postos.
Peterson negouse a contribuír a ningunha controversia, e en numerosas ocasións rexeitou as especulacións ao afirmar que Andretti simplemente era o máis rápido.
Morte
O Gran Premio de Italia de 1978 en Monza empezou mal para Peterson. Na práctica danou o seu Lotus 79 e golpeouse as pernas. Team Lotus tiña un coche de reposto do Lotus 79, pero fora construído para Andretti, e Peterson máis alto non entraba comodamente. O equipo tiña outro coche pero era do tipo 78, o coche do ano anterior, que levaban polos circuítos de F1 esa tempada cun mantemento mínimo.
Foi nesta carreira na que se estrenou o semáforo na F-1, en substitución do antigo método de saída en que se baixaba unha bandeira coas cores do país sede do GP. O director da proba, Gianni Restelli, atrapallouse coa novidade, e antes de que os monoprazas das últimas filas da grella pararan, accionou a luz verde. Os monoprazas a partir da cuarta fila (Peterson saíu na terceira) estaban rodando cando a luz verde prendeu. Os pilotos que viñan de atrás, por tanto, arrancaron a maior velocidade, o que fixo que todos os monoprazas chegasen xuntos ao punto en que a recta se estreitaba, o que resultou nun efecto acordeón, antes da Chicane Goodyear.
Os catro pilotos á fronte, Andretti, Villeneuve, Jabouille e Lauda, estaban o suficientemente lonxe para evitar calquera problema, pero Peterson fixera unha mala saída e foi adiantado inmediatamente por Alan Jones, Jacques Laffite e John Watson.
Riccardo Patrese, que partía na doceava posición, moveuse xusto por diante de James Hunt, quen fixo unha finta á esquerda e chocou con Peterson, con Vittorio Brambilla, Carlos Reutemann, Hans-Joachim Stuck, Patrick Depailler, Didier Pironi, Derek Daly, Clay Regazzoni e Brett Lunger todos involucrados no tumulto.
O Lotus de Peterson foise contra as barreiras e incendiouse antes de rebotar ao centro da pista. Estaba atrapado entre os restos en chamas, pero Hunt, Regazzoni e Depailler lograron liberalo antes de recibir queimaduras graves. Foi liberado e posto no medio da pista con plena conciencia, as súas graves feridas nas pernas eran evidentes para todos. Hunt máis tarde dixo que non deixou mirar a Peterson as súas pernas para evitarlle máis angustia.
Nese momento había máis preocupación por Brambilla, quen foi golpeado na cabeza por unha roda solta e caeu en estado de coma no seu coche (máis tarde se recuperou e continuou na F1 ata 1980). A vida de Peterson non parecía estar en perigo. Os pilotos feridos foron trasladados ao hospital de Milán e a carreira reiniciouse cando a pista estivo limpa.
San Paio, Churío, Irixoa
San Paio é un lugar da parroquia de Churío no concello coruñés de Irixoa, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres).
Ronnie Peterson
Morte
A vida de Peterson probablemente salvaríase se recibise atención médica inmediatamente logo do accidente. Os xuíces de pista insistiron en formar un muro humano non permitindo, incluíndo ao profesor Sid Watkins, asesor cirúrxico da Fórmula Un, entrar no lugar do accidente. Logo dun atraso de entre once e dezaoito minutos unha ambulancia foi enviada á escena do accidente e Peterson foi levado ao centro médico de Monza.
miniatura| 250px | A estatua de Ronnie Peterson en Almby, [[Örebro, deuse a coñecer en agosto de 2003]]
Peterson correu un total de 123 Grandes Premios durante a súa carreira, gañando dez deles. Nunca gañou o Campionato do Mundo de pilotos de Fórmula 1.
Barbro a viúva de Peterson nunca se recuperou da súa morte e suicidouse o 19 de decembro de 1987. Foi enterrada xunto a Ronnie na tumba da familia Peterson en Örebro. Ela e Ronnie tivo unha filla chamada Luisa Nina, que naceu en novembro de 1975. Hai unha estatua de Ronnie Peterson en Örebro, de Richard Brixel. O museo oficial de Ronnie Peterson foi inaugurado oficialmente por Nina Peterson en Örebro, o 31 de maio de 2008, pero se pechou en outubro de 2009, xa que era incapaz de asegurar o financiamento do goberno.
Resultados completos na Fórmula Un
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.
El Imparcial
O nome de El Imparcial pode referirse a:
Negreira, Negreira, Negreira
Negreira é unha vila da parroquia de Negreira no concello coruñés de Negreira na comarca da Barcala.
Mato Groso do Sur
Mato Groso do Sur (en portugués, Mato Grosso do Sul) é un estado brasileiro localizado ó sur da rexión Centro-Oeste. Ten como límites: Mato Groso ó norte, Goiás ó nordeste, Minas Xerais e São Paulo ó leste, Paraná ó sueste, o Paraguai ó sur e suroeste, e Bolivia ao oeste. Ocupa unha superficie de 358.158,7 km². A capital é a cidade de Campo Grande. Outras cidades importantes son: Dourados, Corumbá e Três Lagoas.
O ecosistema do Pantanal ocupa o extremo oeste do Estado; as planicies ocupan o noroeste; e as mesetas con escarpados das Serra da Bodoquena, o leste. Os ríos Paraguai, río Paraná, Paranaíba, Miranda, Aquidauana, Taquiri, Negro, Apa e Correntes son os ríos principais.
Economía
A súa economía baséase na agricultura (soia, millo, algodón, arroz, cana de azucre); na gandería; na minería (ferro, manganeso, pedra calcaria); e na industria alimenticia, de cimento e mineira.
Lobo ibérico
O lobo ibérico (Canis lupus signatus) é unha subespecie de lobo (Canis lupus) autóctona da Península Ibérica. Segundo o censo de 2003, estimouse que o número total de lobos ibéricos rolda os 2 000 exemplares.
Aspecto
O seu tamaño é medio, algo máis pequeno que outros lobos europeos. De longo miden dende 130 ata 180 cm os machos, e dende 130 ata 160 cm as femias. A altura de cruz pode chegar aos 70 cm. Os machos adultos pesan xeralmente entre 30 e 40 kg, e as femias pesan de 20 a 35 kg. Presentan testa grande e maciza, orellas triangulares relativamente pequenas e ollos oblicuos de cor amarelenta. O fociño presenta unhas manchas brancas nos belfos denominadas bigoteiras. A súa pelaxe é heteroxénea, de tal xeito que se describen unhas franxas lonxitudinais escuras ou negras cubrindo a parte anterior das súas dúas patas dianteiras, unha mancha escura ao longo da cola, e outra mancha escura ao redor da cruz á que se lle coñece como cadeira de montar.
O conxunto destas marcas ou manchas escuras, son as que lle deron o nome "signatus" a esta subespecie de lobo, posto que "signatus" (en latín) significa "signado" ou "marcado".
Os lobatos ao nacer presentan tons escuros uniformes.
En movemento chama a atención o poderío dos cuartos dianteiros en relación á grupa, levemente caída.
Proceso histórico e poboación actual
É un animal protexido, con prohibición en 2021 da súa caza en toda España, e dende os anos noventa atópase en franca expansión ao que se engade o aumento de densidade nas zonas tradicionais. Tense noticia de que as poboacións asentadas en Castela e León están avanzando cara a Estremadura, Madrid, Aragón e Guadalaxara. . As poboacións de Andalucía tiveron menos sorte e semella que os derradeiros lobos de Serra Morena desapareceron recentemente. O lobo é abondoso no noroeste da Península, sobre todo en Galicia onde conta con 90 mandas reprodutoras e unha poboación duns 700 exemplares, o que fai de Galicia a comunidade onde se atopa a maior densidade desta especie.
Segundo algúns autores, cara 1988 estimouse que a poboación do lobo en España era de entre 1500 e 2000 exemplares. No ano 2002, calculáronse polo menos uns 2000, e en Portugal de 300 a 400 exemplares de lobo ibérico.
O lobo ibérico está catalogado como especie vulnerable no Libro vermello dos vertebrados de España, e como especie case ameazada no Atlas do mamíferos terrestres de España.
Como detectar a súa presenza
É complicado para os non expertos, pois tanto as súas pegadas como os seus excrementos, e ata os danos ao gando, poden confundirse cos de cans de grande tamaño. A súa observación en liberdade resulta complicada. Porén, pódense oír (e provocar, imitándoos ou mediante gravacións) os seus ouveos.
Dieta
O lobo ibérico é un dos poucos grandes carnívoros que existen na Península Ibérica, e como depredador, aliméntase basicamente das presas que caza, grandes herbívoros e outros mamíferos de porte menor.
O doutor Félix Rodríguez de la Fuente, realizou diferentes estudos para concretar a dieta do lobo ibérico, e segundo os resultados extraídos, esta podería estar composta por: grandes mamíferos (como corzos, muflóns, cervos...) nun 35%, ovellas nun 24%, coellos nun 14%, ratos de campo nun 9%, prea nun 7%, réptiles e aves nun 5%, insectos e vexetais nun 4%, e outros carnívoros (coma raposos ou cans) nun 2%.
Brasil (homónimos)
Brasil pódese referir a:
Castelo, Trazo
Santa María de Castelo é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Trazo. Segundo o IGE en 2013 tiña 226 habitantes (119 homes e 107 mulleres) distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 255 habitantes.
A Fonte, As Cabanas, San Xoán de Río
A Fonte é un lugar da parroquia das Cabanas, no concello ourensán de San Xoán de Río na comarca da Terra de Trives. Segundo o IGE, en 2016 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).
Edward Emerson Barnard
Edward Emerson Barnard, nado en Nashvile o 16 de decembro de 1857 e finado o 6 de febreiro de 1923, foi un astrónomo estadounidense.
Traxectoria
O seu pai morreu antes do seu nacemento e non recibiu educación formal. Aos nove anos converteuse en axudante dun fotógrafo. Desenvolveu interese pola astronomía e en 1881 descubriu o seu primeiro cometa, seguiu descubrindo máis cometas nos anos seguintes e os astrónomos afeccionados de Nashville recolleron fondos para que puidera estudar na Universidade de Vanderbilt, graduouse en 1887 e entrou a traballar no observatorio de Lick.
En 1892 observou unha nova e foi o primeiro en observar as emisións gasosas, deducindo que era unha explosión estelar. Nese ano descubriu Amaltea, o quinto satélite de Xúpiter.
Pescaduira, Xaviña, Camariñas
Pescaduira é un lugar da parroquia de Xaviña no concello coruñés de Camariñas (comarca da Terra de Soneira). Tiña 23 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 11 homes e 12 mulleres.
Manuela Escamilla
Manuela Escamilla, nada en Monforte de Lemos o 20 de maio de 1648 e finada en Madrid en 1721, foi unha actriz, cantante, música e autora de comedias galega do Século de Ouro. Filla natural de Antonio Escamilla, iniciouse na farándula con só seis anos e herdou o legado profesional paterno como "graciosa" e empresaria.
Traxectoria
Filla de Francisca Díaz e Antonio Escamilla, Manuela figura xa en xaneiro de 1654 con categoría de 'terceira dama' da compañía de Pedro de la Rosa actuando en Madrid até Entroido do ano seguinte. Pasaron logo á de Francisco García "o Pupilo", onde o seu pai Antonio figuraba como especialista en “representar a parte da graciosidade”, e a súa filla Manuela para “representar as terceiras damas da graciosidade”. Pai e filla inscribíronse así nos anais da historia dos cómicos españois, herdeiros do legado de Juan Rana.
Deduciuse que cara ó ano 1677, xa con vinte e nove anos, Manuela alcanzou o posto de primeira dama (equivalente á primeira actriz ou actriz protagonista de séculos posteriores), aínda que xa un ano antes contábase entre as favoritas dos favores reais. Tamén figura, xa como autora aínda que é probable que só fose apoderada do seu pai, dirixindo a compañía familiar en Valencia, Selecta e Cádiz entre 1683 e 1690. Non se coñecen datos sobre os seus últimos anos, aínda que diversos autores aceptan que morreu septuaxenaria no Madrid de 1721.
869
Outros
Historia ano a ano
Voo 6491 de Turkish Airlines
Avión
O avión do accidente era un Boeing 747-412F con rexistro TC-MCL e número de serie 32897. O seu primeiro voo foi o 13 de xaneiro de 2003 e entrou en servizo para Singapore Airlines Cargo co rexistro 9V-SFL. Despois de varios períodos de almacenamento o aparello foi mercado pola compañía de Istambul ACT Airlines en 2015, que entón comezou a operar para Turkish Cargo. O aparello realizara unha 45 000 horas e 8 000 ciclos de voo cara xuño de 2016. A súa derradeira revisión C completárase o 6 de novembro de 2015.
Accidente
Ás 07:19 hora local (01:19 UTC) do 16 de xaneiro de 2017 o avión chocou a 1 km do final da pista 26 do aeroporto Internacional de Manas, en condicións de néboa densa. Segundo os informes iniciais o avión non puido gañar a suficiente altitude mentres intentaba un motor e ao aire. Esnafrouse contra o terreo e destrozou varias casas. As autoridades posteriormente afirmaron que a tripulación estaba facendo un determinado intento de aterrar o avión en vez de abortar.
No choque morreron un total de 39 persoas: os catro membros da tripulación e 35 residentes de Dacha-SU, unha área residencial a uns 2 km ao oeste do aeroporto.
Testemuñas e rescatadores informaron de que atoparon ao piloto aínda consciente atado ao seu asento do cal tivo que ser liberado. Morreu posteriormente durante o traslado ao hospital.
14 persoas en terra resultaron feridas. 19 casas quedaron esnaquizadas no lugar do accidente, e sete máis quedaron danadas. O aeroporto de Manas pechouse sendo todos os voos cancelados despois do sinistro.
Illa de Amund Ringnes
A illa foi bautizada por Otto Sverdrup na honra do fabricante de cervexa de Oslo Amund Ringnes (dono de cervexeira, 1840), un dos patrocinadores da súa expedición. Avistouna en 1900.
Casiopea
Na mitoloxía grega, Casiopea (en grego antigo Κασσιέπεια o Κασσιόπεια) era a esposa do rei Cefeo de Etiopía e nai con el de Andrómeda, cuxa beleza ela enxalzaba por encima da das Nereidas. Este orgullo foi a causa de todas as súas desgrazas, pois Poseidón enviou un monstro ao país que devastou as súas terras, e ao que Andrómeda ía ser sacrificada cando foi salvada por Perseo. De acordo con outras fontes Casiopea alardeaba de superar ás Nereidas en beleza, e por esta razón representábaselle, cando era situada entre as estrelas, como volta de costas.
A Espiñeira, Mandiá, Ferrol
A Espiñeira é un lugar da parroquia de Mandiá no concello de Ferrol na provincia da Coruña.
East London, Cabo Oriental
Ten unha poboación de 267 007 habitantes (censo de 2011), e máis de 700 000 na área metropolitana (83,5 % negros, 10 % brancos, 5,7 % mestizos e 0,7 % asiáticos).
A súa orixe foi a construción, en 1847, dun forte británico, Fort Glamorgan, que se uniu á Colonia do Cabo ese mesmo ano. Tres asentamentos creceron ao redor do forte e, finalmente, combináronse para formaren a vila de East London que, en 1914, foi elevada á categoría de cidade.
Jordi Alba
Jordi Alba Ramos, nado en l'Hospitalet de Llobregat (Barcelona) o 21 de marzo de 1989, é un futbolista español. Xoga de lateral por banda esquerda e o seu actual equipo é o Futbol Club Barcelona da Primeira División de España.
Liga Euskal Herria de wáter-polo masculino
A Liga Euskal Herria de waterpolo masculino é a competición de liga territorial que da acceso á terceira divisións da Liga española de wáter-polo masculino que se disputa entre equipos da zona de Euskadi e Navarra.
Jordi Alba
Tamén xoga coa selección de fútbol de España, coa que gañou, sendo un dos xogadores revelación, a Eurocopa de 2012, o terceiro título do triplete conseguido pola selección entre 2008 e 2012, inédito na historia do fútbol.
Liga Euskal Herria de wáter-polo masculino
Palmarés
Palmarés desde 1997, ano no que comeza o acordo éuscaro-navarro:
Jordi Alba
Primeiros anos
Tras estar sete anos nas categorías inferiores do FC Barcelona, en 2005 Alba deixa La Masia para recalar nas filas da UE Cornellà. Na segunda tempada é fichado polo Valencia CF por apenas 6.000 €, equipo no que tan só nunha tempada pasou a xogar do Xuvenil A a consolidarse no Valencia CF Mestalla, sendo unha peza clave no ascenso deste a Segunda División B, chegando a ser convocado polo primeiro equipo valencianista e pola selección española sub-19. Posteriormente é cedido ao Gimnàstic de Tarragona, conseguindo facerse coa titularidade tras uns inicios dubidosos (24 partidos como titular), o que lle vale para ser chamado coa selección española sub-21.
Valencia CF
left|180px|miniatura|Jordi Alba na súa etapa no [[Valencia CF|Valencia.]] Tras a súa gran campaña en Tarragona, regresa ao Valencia CF para facer a pretemporada. Logra convencer a Unai Emery e convértese en xogador do primeiro persoal, debutando oficialmente en Liga o 13 de setembro de 2009 na vitoria por 4-2 contra o Real Valladolid. Logo foi titular en dous partidos consecutivos da fase de grupos da UEFA Europa League contra Lille OSC e SK Slavia Prague, que acabaron en empate a un. Debido as lesións permanentes dos defensas do Valencia, Alba xogou gran parte desa tempada como lateral esquerdo, dando grandes resultados. Xogando nesa posición chegaría o seu primeiro gol o 11 de abril de 2010, na derrota 3-2 contra o RCD Mallorca.
Na tempada 2010-11, aínda con Unai Emery como adestrador, Alba foi utilizado case exclusivamente no sector defensivo, loitando pola titularidade co francés Jérémy Mathieu. Xogou un total de 27 partidos de liga, cos que o equipo acabou por segundo ano consecutivo no terceiro posto, obtendo a clasificación para a Liga de Campións.
Na seguinte tempada, Emery comezou a utilizar aos dous xogadores, Alba e Mathieu, de forma simultánea polo costado esquerdo, unha estratexia que probara a tempada anterior. Isto resultou ser unha táctica eficaz xa que ofrecen apoio mutuo no ataque e as áreas de defensa. O xogador califica ao adestrador como un home clave na súa transición exitosa a un papel máis defensivo.
FC Barcelona
O 28 de xuño de 2012, durante o trascurso da Eurocopa na que Jordi Alba participa, o Valencia e o Barcelona chegaron a un principio de acordo para o traspaso do xogador a cambio de catorce millóns de euros, polas seguintes cinco tempadas. A mañá do 5 de xullo, pasou satisfactoriamente o recoñecemento médico e asinou o seu contrato, efectuándose a súa presentación esa mesma tarde. A súa cláusula de rescisión ascendeu á cifra de 90 000 000 euros.
Selección nacional
miniatura|250px|Jordi Alba celebrando o seu gol na final da [[Eurocopa 2012.]] Jordi Alba foi 5 veces internacional coa selección española sub-21. O 30 de setembro de 2011 foi convocado por primeira vez para un partido da selección absoluta, coa que debutou o 11 de outubro de 2011 xogando en Alacant ante Escocia na fase de clasificación da Eurocopa 2012. En 2012 seguiu sendo convocado coa selección e disputou a citada Eurocopa como lateral esquerdo titular. Marcou o segundo gol na final, que gañou España por 4-0 a Italia.
Estatísticas
Actualizado o 14 de maio de 2012.
Vilanova, San Pedro de Nós, Oleiros
Vilanova é un lugar da parroquia de San Pedro de Nós no concello de Oleiros, na provincia da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2021) ten 367 habitantes (172 homes e 195 mulleres).
O Cabo, San Clodio, Leiro
O Cabo é un lugar da parroquia de San Clodio no concello ourensán de Leiro na comarca do Ribeiro. Tiña 22 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 9 eran homes e 13 mulleres.
Territorio cromosómico
miniatura|dereita|350px|[[Hibridación in situ fluorescente de núcleos interfásicos de células de rato, que mostra os territorios cromosómicos.]]
En bioloxía celular, os territorios cromosómicos son rexións do núcleo celular que están ocupadas preferentemente por determinados cromosomas. Cada cromosoma encóntrase no seu propio territorio.
Os cromosomas durante a interfase están en estado de fibras de cromatina, que son longas fibras formadas por ADN e histonas que están moi pregadas en zonas do núcleo, de modo que este descríbese ás veces como unha cunca de espaguetis. O concepto de territorio cromosómico afirma que malia esta aparente desorde, cada cromosoma ocupa unha rexión definida do núcleo, polo que en realidade o núcleo sería unha parte da célula moi organizada. A maioría dos eucariotas crese que presentan estes territorios cromosómicos, aínda que no lévedo de xemación Saccharomyces cerevisiae non se atoparon.
Características
Os territorios cromosómicos teñen forma esferoidal con diámetros da orde de microns.
Os compartimentos nucleares desprovistos de ADN denomínanse compartimentos intercromatínicos e funcionan como túneles que comunican os territorios cromosómicos, que facilitan a difusión de moléculas ás rexións máis empaquetadas ocupadas polos cromosomas.
Historia e apoio experimental
O concepto de territorio cromosómico foi proposto por Carl Rabí en 1885 baseándose en estudos en Salamandra maculata.
Pero o concepto non foi aceptado ata que modernamente se aplicaron técnicas de hibridación in situ fluorescente.
Os estudos de proximidade xenómica utilizando técnicas como a captura de conformación cromosómica deron tamén apoio ao concepto de territorio cromosómico ao mostraren que os contactos ADN-ADN teñen lugar predominantemente entre determinados cromosomas (non son ao chou como ocorrería se os cromosomas non ocupasen posicións determinadas no núcleo).
Ezra Pound
miniatura|Ezra Pound cara 1920 Ezra Weston Loomis Pound, nado o 30 de outubro de 1885 e finado o 1 de novembro de 1972, foi un poeta, músico e crítico estadounidense expatriado, membro da chamada xeración perdida (Lost generation), que foi unha das figuras senlleiras do movemento poético moderno de comenzos e mediados do século XX. Foi fundador ou cofundador de movementos como o imaxinismo e o vorticismo. Seguidor de Benito Mussolini, eran coñecidas as súas simpatías fascistas.
Primeiros anos
Pound naceu en Hailey, Idaho, os seus pais foron Homer Loomis e Isabel Weston Pound. Estudou dous anos na universidade de Pensilvania e recibiu licenzatura en filoloxía románica polo Hamilton College en 1905. Durante os seus estudos en Pensilvania coñeceu e fíxose amigo do poeta William Carlos Williams e de Hilda Doolittle (H.D.) coa que tivo unha relación amorosa. Hilda Doolitle tivo tamén relación cunha muller, Frances Gregg, coa que partiu despois para Europa. Pound foi profesor no Wabash College de Crawfordsville, Indiana, durante menos dun ano. En 1908 marchou a Europa e, despois de pasar uns meses en Venecia estableceuse en Londres.
Erza Pound foi amigo do escultor francès Henri Gaudier-Brzeska. Dese encontro naceu o vorticismo, movemento artístico británico dos principios do século XX parecido o futurismo italiano. BLAST foi o xornal dese movemento que só tivo tres números. miniatura|Bosquexo de Ezra Pound, feito por Gaudier-Brzeska.
Londres
En 1915 Pound publicou Cathay, un pequeno volume de poemas que describiu como “tirado na maior parte de chinés de Rihaku (Li Po), das notas de Ernest Fenollosa e dos descifrados dos profesores Mori e Ariga". O volume inclúe obras como The River Merchant's Wife (A muller do mercador do río), A Letter (Unha carta) e A Ballad of the Mulberry Road (Unha balada de Mulberry Road). A diferenza de anteriores tradutores americanos de poesía, Pound ofrecía ao lector traducións libres en verso. Moitos críticos consideran os poemas de Cathay os mellores da poesía imaxinista de Pound. O seu valor coma traducións e, poren, discutido. Nin Pound nin Fenollosa falaban ou lían con soltura o chinés e Pound ten sido criticado por engadir ou omitir seccións ós seus poemas que non teñen relación co texto orixinal. Hugh Kenner, nun capítulo chamado "A invención Da china," afirma que cathay debe ser lido coma un libro sobre a primeira guerra mundial e non coma un intento de tradución coidadosa de poemas. Kenner afirma que, máis que traducións, os poemas son experimentos na poética en inglés e elexías polo occidente en guerra.
A guerra sacudiu a crenza de Pound na moderna civilización occidental e pouco despois dela deixou Londres, despois de publicar Homage to Sextus Propertius (Homenaxe a Sextus Popertius) (1919) e Hugh Selwyn Mauberley (1920). Estes poemas son como unha despedida dos anos ingleses de Pound, mentres que os Cantos, iniciados en 1915 apuntan ó seu novo camiño.
París
En 1920 Pound instalouse en París onde se moveu entre un círculo de artistas, músicos e escritores que estaban a revolucionar a mundo da arte moderna. Foi amigo de figuras coma Marcel Duchamp, Tristan Tzara, Fernand Leger e outros membros do dadaísmo e o surrealismo. Continuou o traballo nos Cantos. O poema reflectía cada vez máis as súas preocupacións políticas e económicas. Durante estes anos escribiu tamén críticas, traducións en prosa e compuxo dúas óperas coa axuda de George Antheil e algunhas pezas para violín. En 1922 empezou unha relación coa violinista Olga Rudge. Con ela e con Dorothy Shakespear formou un inquedo ménage à trois que ía durar ata a fin da vida do poeta.
Italia
O 10 de outubro de 1924, Pound deixa París definitivamente e marcha a Rápallo en Italia. Despois dunha breve estancia, el e Dorothy viaxan a Sicilia e volven a Rápallo para asentarse alí en xaneiro de 1925. En Italia continua a actuar coma catalizador cultural. O escultor Heinz Henghes, por exemplo visitouno e conseguiu, grazas a Pound, aloxamento e material para traballar. O poeta James Laughlin foi animado por Pound a fundar a editora New Directions que sería o vehículo para moitos novos autores. Nesta época Pound organizou unha serie anual de concertos en Rapallo nos que se interpretaron unha ampla variedade de músicas clásicas e modernas. Esta actividade musical contribuíu en parte a redescubrir a música de Vivaldi, que fora esquecida despois da morte do músico italiano.
Pound fíxose un seguidor entusiasta de Mussolini, e nos seus escritos detéctanse sentimentos antisemitas (aínda que o antisemitismo non estaba entre as ideas de Mussolini). En 1939 viaxou aos Estados Unidos por primeira vez despois de moitos anos, e parece que considerou establecerse alí, aínda que finalmente volveu a Italia. As causas do retorno, simpatías políticas á parte, foron tamén familiares. Os pais anciáns de Pound marcharan a Italia para estar con el e o seu estado de saúde non lles permitía xa volver a América. Tiña tamén unha filla italiana adolescente (María) da súa amante Olga Rudge. María vivira, malìa ter dobre nacionalidade, toda a súa vida en Italia e non era fácil que se decidira a cambiar de residencia.
Despois do comezo da segunda guerra mundial Pound foi un activo propagandista do Eixo. Continuou a traballar en publicacións científicas e escribiu numerosos artigos xornalísticos. Foi contrario a entrada dos Estados Unidos na guerra e mesmo se dirixiu aos seus contactos políticos en Washington para evita-la. Falou na radio italiana e deu discursos sobre temas culturais. Pound cría que as causas da guerra eran económicas e nos seus discursos atacaba a usura e afirmaba que a democracia representativa fora usurpada pola infiltración dos banqueiros nos gobernos mediante a creación dos bancos centrais. Cría que a capacidade dos bancos centrais de emitir diñeiro, permitía que os bancos puidesen controlar os medios británicos e estadounidenses para forzar a súa opinión en favor da guerra e dos mesmos bancos. En política incorporou denuncias antisemitas o seu discurso contra a guerra. Nunha das súas transmisións radiofónicas afirmou: Aínda que non esta claro que os seus discursos radiofónicos foran escoitados nos Estados Unidos (as emisión en onda curta da radio italiana non eran moi fiables), o certo é que os seus escritos tiveron certa influencia en Italia.
Despois da ocupación aliada do sur de Italia en xullo de 1943 e a formación da República de Salo no norte de Italia por Mussolini, Pound xogou un gran papel nas actividades culturais e propagandísticas da nova república, que durou ata a primavera de 1945.
O 2 de maio de 1945 foi arrestado e posteriormente liberado por partisanos italianos. El mesmo se entregou as tropas estadounidenses e foi encerrado nun campo de detención preto de Pisa onde se di que sufriu unha crise nerviosa. Alí esbozou os Pisan Cants (Cantos pisanos) que significan un cambio de dirección no traballo de Pound, centrado na meditación sobre a súa propia ruína e a de Europa e sobre a seu lugar no mundo natural. Os Pisan Cantos gañaron o primeiro Premio Bollingenda Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos en 1949.
A reclusión
Despois da guerra Pound foi levado os Estados Unidos para ser xulgado por traizón. Os cargos cubrían só a época na que Italia estaba oficialmente en guerra cos Estados Unidos, antes da captura de Roma e a fuxida de Mussolini. Pound non foi perseguido polas súas actividades en favor da República de Salo porque esta nunca fora recoñecida polos Estados Unidos. Foi considerado incapacitado pra afronta-lo xuízo pola súa saúde mental e internado no hospital de St. Elizabeth en Washington, D.C. onde permaneceu entre 1946 e 1958. O tema do seu recurso por demencia é motivo de controversia porque os seus traballos durante a guerra non parecen corresponder ós dunha persoa con problemas mentais. A alegación de demencia foi parte dunha apelación destinada a evitar a posible condena a morte do escritor. O caso de Pound é similar ó do autor noruegués Knut Hamsun, que colaborou cos nazis e foi declarado tolo pola autoridades despois da guerra, aínda que seguiu a publicar despois da sentenza. No hospital Pound recibía visitas de celebridades literarias e mesmo tivo relacións sexuais coa súa muller e varias amantes. Estivo rodeado de poetas e admiradores e continuou a traballar nos Cantos e a traducir os clásicos confucianos. Un dos visitantes máis asiduos era o presidente do Rights Democratic Party, co que Punmd discutía temas como a preservación da segregación racial nos Estados Unidos. Outra visitante asidua era Eustace Mullins investigadora da Biblioteca do Congreso, á que Pound encargou escribir un libro sobre a historia de reserva Federal a que cría responsable da participación dos estados Unidos nas dúas guerras mundiais para acadar máis poder e diñeiro para a banca. Coñeceu a Hugh Kenner, que co seu libro “The Poetry of Ezra Pound” (1951) influíu na valoración da obra de Pound. Entre os visitantes de Pound na época cóntanse a poetisa Elizabeth Bishop, Robert Lowell, Sheri Martinelli, William Carlos Williams e Louis Zukofsky. Pound foi liberado finalmente despois dunha campaña levada a cabo por artistas como Robert Frost e Archibald MacLeish.
Volta a Italia e morte
En Italia Pound continuou a escribir os seus Cantos, aínda que cun certo sentido de fracaso artístico. Allen Ginsberg, nunha entrevista, afirmou que Pound lamentaba moitas das súas posturas anteriores e a presenza do antisemitismo nas súas obras, opinión que algunhas cartas de Pound publicadas despois da súa morte parecen desmentir taxativamente. Pound morreu en Venecia en 1972.
Pound e a música
Nos Cantos Pound tentou buscar sempre a cualidade musical da poesía. O ouvido de Pound estaba adestrado na poesía trobadoresca e desafiaba aos novos poetas a exercitar o ouvido con traducións para aprender como funcionaba a escolla das palabras. Mais, despois de traducir textos de dez linguas diferentes considerou que: En 1919, Pound comezou unha carreira de compositor novel, segundo escribiu privadamente como oposición á música de Claude Debussy. De xeito autodidacta, escribiu unha pequena serie de obras, entre as que se conta a musicalización para violín da sextina de Dante "Al poco giorno". Escribiu dúas óperas “Le Testament” baseada no poema do mesmo nome de François Villon e "Cavalcanti", posta en música de once poemas de Guido Cavalcanti. Pound comezou a compoñer "Le testament" coa axuda da pianista londiniense Agnes Bedford. Nos anos en París (1921-1924), Pound fíxose amigo do pianista e compositor americano George Antheil, que colaborou tamén en "Le Testament".
A importancia da obra de Pound
As posturas políticas de Pound influíron e seguen a influír na valoración da súa poesía, aínda que os máis dos estudosos lle recoñecen a influencia na evolución da lírica moderna en inglés. Os seus poemas imaxinistas influíron, entre outros, nos obxectivistas, e nos poetas beat. Como crítico, editor e promotor axudou nas carreiras de moitos escritores influentes da lingua inglesa como T.S. Eliot, James Joyce, Wyndham Lewis, Robert Frost, William Carlos Williams, H.D., Marianne Moore, Ernest Hemingway, D. H. Lawrence, Louis Zukofsky, Basil Bunting, George Oppen e Charles Olson.
Inmediatamente antes do comezo da segunda guerra mundial interesouse pola arte e asociouse cos vorticistas. Pound inventou o nome do movemento e deulle moita publicidade. Como tradutor colaborou moito a dar a coñecer ó público angloparlante as poesías chinesa e provenzal, reactivou o interese polos clásicos confucianos e introduciu a poesía xaponesa clásica e o drama Noh no mundo anglosaxón. Traduciu clásicos gregos, latinos e anglosaxóns.
Arch Rivals
Arch Rivals é un videoxogo de baloncesto publicado por Midway en 1989. Lanzado por Midway como "A Basket Brawl", o xogo consiste nun dous contra dous no que é posible dar puñadas ós rivais para roubarlles o balón.