cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia da lingua galega
Estudos e enquisas sociolingüísticas
O 15 de abril de 2010 o IGE publicou unha enquisa sobre o uso do galego, realizada en 2008. Nela constátase unha perda de falantes respecto ós datos de 2003, onde o descenso máis notable se dá entre os que falan sempre galego, que baixan 13 puntos (do 43 ao 30 por cento). En termos globais, un 56,4% das persoas afirman falar só galego ou máis galego ca castelán e un 42,6% falan só castelán ou máis en castelán (no 2003 eran do 61,2% para o galego e 38,3 para o castelán). Pontevedra é a provincia máis desgaleguizada sendo a única, e por vez primeira na Historia, onde se fala máis castelán ca galego. Ademais detéctase nitidamente a mingua acelerada de galegofalantes entre os rapaces novos, pois na idade dos 5 aos 14 anos o 29,6% emprega só castelán e un 15,3% usa só o galego (os bilingües que usan máis o castelán chegan ao 34,3% e os bilingües que usan máis o galego ao 20,9%). En canto á lingua da escrita, o galego é claramente a lingua minoritaria, xa que o 82,9% escriben en castelán e o 15,0% en galego (con todo, supón un aumento do 0,5% respecto ao 2003). Tamén se comproba que hai máis neofalantes en lingua castelá (68.000 galegofalantes pasaron a falar máis castelán ou unicamente castelán) ca neofalantes en lingua galega (47.000 castelanfalantes pasaron a falar máis galego ou unicamente galego). O ensino produciu un maior troco de lingua do galego para o castelán ca viceversa. A porcentaxe de galegos que non entenden moito a lingua galega falada incrementouse salientablemente entre o 2003 e o 2008, así só o 66% o entenden moito, fronte ao 81,1 de 2003. Tamén medrou a porcentaxe de galegos que non entenden nada o galego, o 5,2%, fronte ao 2,8% de 2003. Na provincia pontevedresa case a metade dos habitantes non entenden moito o galego. Do mesmo xeito, a porcentaxe de habitantes que saben falar moito o galego descendeu máis de 13 puntos, sendo especialmente preocupante o caso dos rapaces de entre 5 e 14 anos, dos que menos da metade (o 45%) sabe falar galego correctamente. Por cidades Ferrol é o lugar menos galegofalante, seguido por Vigo e A Coruña. Santiago de Compostela é a cidade máis galegofalante, así como onde máis se entende e sabe falar o galego.
O Atlas das linguas en perigo de desaparición (2001) realizado pola Unesco incluía o galego como lingua en perigo. A Unesco consideraba naquel tempo que as alarmas deben saltar desde o momento en que nas primeiras xeracións descenden os usuarios reais dunha lingua por debaixo do 30%. Mais na última actualización do Atlas (2009), elaborado polo filólogo finlandés Tapani Salminen, quitouse o galego da lista.
Lexislación
O 21 de setembro de 2004 o Parlamento de Galicia aprobou por unanimidade o Plan xeral de normalización da lingua galega, que entrou en vigor o 24 de xaneiro de 2005, e que presenta obxectivos e medidas en diferentes campos de actuación (administración, educación, medios de comunicación, economía, sociedade, sanidade e proxección exterior).
Co cambio de goberno en 2009, o PPdeG rachou o consenso arredor da lingua e da necesidade de promoción do galego, e no final dese mesmo ano presentou un borrador chamado do plurilingüismo no que rebaixaba a cota de galego dun mínimo de 50% a un 33% teórico, sendo os outros dous terzos en partes iguais para castelán e inglés. Por este motivo, apareceron diversas asociacións cidadás na defensa da lingua propia de Galicia, por exemplo ProLingua ou Convers-ando así como tamén se organizaron varias manifestacións convocadas pola plataforma Queremos Galego!, secundadas por unha maioría de sindicatos, profesorado, nais e pais, estudantes, pola propia Mesa pola Normalización Lingüística e mais por representantes dos partidos da oposición, entre outras moitas organizacións. En definitiva, o rexeitamento público das bases do decreto correspondeu á práctica totalidade dos axentes educativos (coma o Consello Escolar), sindicatos e mais polas dúas máximas autoridades en cuestión de lingua: a RAG e mailo CCG.
Véxase tamén
miniatura|Historia da lingua galega.
Illa St. Lawrence
A Illa St. Lawrence (iupik: Sivuqaq) está situada ao oeste do territorio continental de Alasca no mar de Bering, ao sur do Estreito de Bering. É parte de Alasca, pero está máis preto de Rusia que da parte continental de Alasca. A illa San Lorenzo, considérase unha das últimas porcións emerxidas da ponte de terra que unha vez uniu a Asia con América do Norte durante o período Plistoceno.
Xeografía
No censo do 2000 había 1.292 persoas que viven nunha superficie de 4.640,12 km². A illa ten uns 145 km de longo e 13-36 quilómetros de ancho. A illa non ten árbores, e as únicas plantas leñosas son Salgueiros do Ártico, de non teñen máis de 30 cm de altura.
A abundancia na illa de ave mariñas e de mamíferos mariños débese en gran parte á influencia da corrente Anadyr, unha corrente oceánica fría que trae, unha auga rica en nutrientes das augas profundas do Mar de Bering.
Ao sur da illa formase unha polínia persistente, cando os ventos do norte e leste empurran o xeo á deriva lonxe da costa.
Historia
Foron atopadas pegadas da ocupación da illa de hai 2.000 anos, que consiste en obxectos de estilo Okvik. A ocupación da illa non foi continua, e a análise dos esqueletos mostra períodos de fame. A illa serviu de base regular para a caza.
O reno introduciuse na illa en 1900 para mellorar a economía local. A manda chegou a 10.000 cabezas en 1917, pero desde entón diminuíu. Hoxe en día, os renos son criados pola súa carne.
Aldeas
A illa na actualidade consta de dúas aldeas: Savoonga e Gambell. Aos dous pobos déuselles a propiedade da maior parte da terra na illa de San Lorenzo. Como resultado de ter a propiedade da terra, os iupik son xuridicamente capaces de vender o marfil fósil e outros obxectos atopados na illa de San Lorenzo.
A illa está habitada principalmente por iupik que se dedicaban á caza, a pesca e a cría de renos. Os iupik da illa de St. Lawrence tamén son coñecidos pola súa habilidade na talla, na súa maioría con materiais de mamíferos mariños (marfil de morsa e o óso de balea).
A escuma dos días
A escuma dos días é unha novela en francés de Boris Vian, escrita en 1946 e publicada en 1947 por Éditions Gallimard co título orixinal de L'Écume des jours. Foi traducida ao galego por Henrique Harguindey e publicada en 2007 por Edicións Laiovento.
Malia que foi promovida por Raymond Queneau e Jean-Paul Sartre (que publicou extractos en Temps Modernes), non tivo éxito en vida de Vian. Trata un universo poético e confuso, sendo os seus temas principais o amor, a enfermidade e a morte, cunha atmosfera de música jazz e boa gastronomía.
Trama
A novela céntrase no personaxe de Colin, un rapaz con cartos abondo para non traballar. Chick é un amigo seu, que traballa de enxeñeiro pero é pobre. Nicolás é o cociñeiro de Colin. Chick comeza a saír con Alise, unha sobriña de Nicolás. Este, á súa vez, xúntase con Isis, unha amiga de Colin. Colin, celoso, tamén quere coñecer o amor, e lógrao tras coñecer a Chloé nunha festa. Colin e Chloé casan, e Colin regala parte dos seus cartos a Chick para que case con Alise.
Na lúa de mel Chloé enferma: crécelle un nenúfar nun pulmón. Para curar, Colin mércalle flores e envíaa á montaña. Ao regresar xa non está o nenúfar, pero só pode utilizar un dos pulmóns. Colin busca un traballo para poder seguir mercando flores, pero Chloé volve enfermar. O seu piso vai empequenecendo e é cada vez máis triste e escuro, a pesar dos desvelos dun pequeno rato gris con bigote negro para que todo quede como estaba.
Pola súa parte, a relación entre Chick e Alise non vai ben, porque a única preocupación de Chick é Jean-Sol Partre (heterónimo de Jean-Paul Sartre), ao que ten mitificado. Alise mata ao filósofo cun "arrancacorazóns" (nome da seguinte novela de Vian) e queima as librerías próximas, pero morre nun deses incendios. Mentres tanto, a policía mata a Chick por non pagar os impostos.
Finalmente Chloé morre, pero Colin só pode pagar un funeral e enterro pobre.. Decepcionado e triste, pensa no suicidio.
Adaptación
Esta novela está baseada na trama de Trois Camarades de Erich Maria Remarque, que conta unha historia de amor na que hai unha rapaza tuberculosa pola que o heroe namorado sacrifica o seu patrimonio.
A novela foi adaptada ao cinema en 1968 por Charles Belmont, con Jacques Perrin, Marie-France Pisier, Sami Frey, Alexandra Stewart, Annie Buron e Bernard Fresson.
Virus de Epstein-Barr
O virus de Epstein-Barr (EBV), tamén chamado herpesvirus humano 4 (HHV-4, Human herpesvirus 4), é un dos oito virus humanos da familia dos herpesvirus, e un dos virus humanos máis comúns. Recibe o seu nome polos apelidos dos seus descubridores, Michael Anthony Epstein e Yvonne Barr.
A infección polo EBV ocorre por transferencia oral de saliva e secrecións xenitais.
A maioría da xente acaba sendo infectada polo EBV e adquire inmunidade adaptativa. Por exemplo, hai estudos feitos nos Estados Unidos que indican que nese país a metade dos nenos de cinco anos de idade e un 90 % dos adultos teñen evidencias de infeccións previas. Os nenos pequenos fanse susceptibles ao EBV en canto desaparece a súa protección polos anticorpos maternos. Moitos nenos son infectados polo EBV, e estas infeccións xeralmente non causan síntomas nin se distinguen doutras doenzas leves e breves da infancia. Cando a infección ocorre na adolescencia, causa mononucleose infecciosa no 35 a 50 % dos casos.
O EBV infecta as células B do sistema inmunitario e células epiteliais. Unha vez que a infección lítica inicial polo EBV queda controlada, o EBV persiste de forma latente nas células B durante toda a vida da persoa.
Papel en enfermidades
EBV foi implicada en varias doenzas como a mononucleose infecciosa, linfoma de Burkitt, Hodgkin's lymphoma, cancro gástrico, carcinoma nasofarínxeo, esclerose múltiple, e granulomatose linfomatoide.
O EBV foi tamén implicado en trastornos relacionados coa agregación da alfa-sinucleína (por exemplo, enfermidade de Parkinson, demencia con corpos de Lewy e atrofia multisistémica).
Historia
O virus de Epstein–Barr recibe ese nome en honor dos británicos Michael Anthony Epstein (nado en 1921) e de Yvonne Barr (nada o 1932), que o descubriron conxuntamente e en 1964 publicaron o informe da existencia do virus. En 1961, Epstein, un patólogo e experto en miroscopia electrónica, asistiu a unha conferencia titulada "O cancro infantil máis común en África tropical, unha síndrome non recoñecida ata agora", que daba Denis Parsons Burkitt, un cirurxián que traballaba daquela en Uganda, que era a descrición da "variante endémica" (forma perdiátrica) da doenza que hoxe leva o seu nome, o linfoma de Burkitt. En 1963, enviouse un espécime desde Uganda ao hospital de Middlesex, Inglaterra para que fose cultivado. Nas células cultivadas identificáronse partículas víricas, e os resultados foron publicados na revista The Lancet en 1964 por Epstein, Bert Achong, e Barr. As liñas celulares enviáronse a Werner e Gertrude Henle ao Hospital Infantil de Filadelfia, os cales desenvolveron marcadores serolóxicos. En 1967, un técnico do seu laboratorio contraeu a mononucleose e grazas a iso puideron comparar unha mostra sérica almacenada, e atoparon que se desenvolveran anticorpos contra o virus. En 1968, descubriron que o EBV pode inmortalizar células B directamente despois da infección, imitando algunhas formas das infeccións relacionadas co EBV, e confirmaron así a ligazón entre o virus e a infección da mononucleose.
Estrutura e xenoma
O virión é de aproximadamente 122 a 180 nm de diámetro e está composto por un ADN bicaenario duns 172.000 pares de bases e contén uns 85 xenes. O ADN está rodeado por unha nucleocápside proteíca. Esta nucleocápside está rodeada por un tegumento feito de proteínas, que á súa vez está rodeado por unha envoltura que contén lípidos e glicoproteínas que se proxectan na superfice e son esenciais para que o virus poida infectar á célula hóspede.
Tropismo
O termo tropismo viral refírese aos tipos de células que o EBV pode infectar. O EBV pode infectar diferentes tipos de células, como células B e células epiteliais.
Os complexos glicoproeicos tripartitos virais de gHgLgp42 median a fusión coa membrana da célula B; aínda que son os complexos bipartitos de gHgL os que median a fusión coa membrana das células epiteliais. Os EBV que se replican en células B teñen un baixo número de complexos gHgLgp42, porque estes complexos tripartitos interaccionan no retículo endoplasmático con moléculas do antíxeno leucocitario humano (HLA) de clase II presentes en células B e son degradados. En contraste, os EBV que se replican nas células epiteliais son ricos en complexos tripartitos porque estas células normalmente non conteñen moléculas HLA de clase II. Como consecuencia, os EBV procedentes de células B son máis infecciosos para as células epiteliais, e os EBV procedentes de células epiteliais son máis infecciosos para as células B. Os virus que carecen da porción gp42 teñen capacidade de unirse a células B humanas mais son incapaces de infectar.
Ciclo de replicación
miniatura|350px|O ciclo de replicación do EBV.
Entrada na célula
Para entrar nas células B, a glicoproteína viral gp350 únese ao receptor celular CD21 (tamén chamado CR2). Despois, a glicoproteína viral gp42 interacciona con moléculas MHC de clase II celulares. Isto desencadea a fusión da envoltura viral coa membrana celular, o que permite que o EBV entre na célula B. O CD35 humano, tamén chamado receptor do complemento 1 (CR1), é un factor de adhesión adicional para a gp350/220, e pode proporcionar unha ruta de entrada para o EBV en células CD21-negativas, incluíndo células B inmaturas. A infección polo EBV regula á baixa a expresión de CD35.
Para entrar nas células epiteliais, a proteína viral BMRF-2 interacciona con integrinas β1 celulares. Despois, a proteína viral gH/gL interacciona coas integrinas αvβ6/αvβ8 celulares. Isto desencadea a fusión da envoltura viral coa membrana da célula epitelial, o que permite ao EBV entrar na célula epitelial. A diferenza da entrada na célula B, a entrada nas células epiteliais é, en realidade, impedida pola glicoproteína gp42 viral.
Unha vez que o EBV entra na célula, a cápside viral disólvese e o xenoma viral é transportado ao núcleo celular.
Replicación lítica
Para que ocorra a replicación lítica, o xenoma viral debe ser liñal. O xenoma do EBV latente é circular, polo que debe linearizarse no proceso da reactivación lítica. Durante a replicación lítica, a ADN polimerase viral é responsable de copiar o xenoma viral. Isto contrasta coa latencia, na cal é a ADN polimerase da célula hóspede a que copia o xenoma viral.
Os produtos dos xenes líticos prodúcense en tres estadios consecutivos chamados: temperán inmediato, temperán, e tardío. Os produtos xénicos líticos temperáns inmediatos actúan como transactivadores, potenciando a expresión dos xenes líticos tardíos. Entre os produtos dos xenes líticos temperáns inmediatos están BZLF1 (tamén chamado Zta, EB1, asociado con ZEBRA) e BRLF1 (asociado con Rta). Os produtos xénicos líticos temperáns teñen moitas máis funcións, como a replicación, metabolismo, e bloqueo do procesamento do antíxeno. Os produtos xénicos temperáns inclúen a BNLF2. Finalmente, os produtos xénicos líticos tardíos adoitan ser proteínas con papeis estruturais, como o VCA, que forma a cápside viral. Outros produtos xénicos líticos tardíos, como BCRF1, axudan ao EBV a evadirse do sistema inmunitario.
Fixéronse estudos utilizando o EGCG, que é un polifenol do té verde, que se demostrou que inhibe a infección lítica espontánea aos niveis do ADN, da transcrición e de proteínas de xeito dependente da dose e do tempo, así como a expresión dos xenes líticos do EBV Zta, Rta, e o complexo de antíxeno temperán EA-D (inducido por Rta), aínda que non é afectado o xene moi estable EBNA-1 que se encontra activo en todos os estados da infección. Ademais, estase a estudar a activación de certos xenes para determinar como inducir a destrución inmunitaria de células B infectadas latentes utilizando o TPA ou o butirato de sodio.
A diferenza da replicación lítca de moitos outros virus, a replicación lítica do EBV non leva inevitablemente á lise da célula hóspede porque os virións de Epstein-Barr saen da célula infectada por evaxinación. Entre as proteínas líticas están gp350 e gp110.
Latencia
Tamén se postula que existe un programa no que a expresión de todas as proteínas virais está inactivada (Latencia 0).
Nas células B son posibles os tres tipos de programas de latencia. A latencia do EBV en células B xeralmente progresa desde a Latencia III á Latencia II e á Latencia I. Cada estado de latencia inflúe de forma característica no comportamento da célula B. Despois de infectar unha célula B virxe en repouso, o EBV entra na Latencia III. O conxunto de proteínas e ARNs producidos na Latencia III transforma a célula B facendo que prolifere activamente (o que se chama activación da célula B). Posteriormente, o virus restrinxe a súa expresión xénica e entra en Latencia II. A conxunto máis limitado de proteínas e ARNs que se forma na Latencia II induce ás células B a diferenciarse en células B de memoria. Finalmente, o EBV restrinxe a expresión xénica aínda máis e entra en Latencia I. A expresión de EBNA-1 permite que o xenoma de EBV se replique cando a célula B de memoria se divide.
Reactivación
O EBV latente nas células B pode ser reactivado e cambiar a un ciclo lítico de replicación. Isto ocorre in vivo, pero non se sabe que é o que o desencadea exactamente. In vitro, o EBV latente en células B pode ser reactivado ao estimular o receptor de célula B, polo que a ractivación in vivo probablemente ten lugar cando as células B infectadas de forma latente responden a infeccións non relacionadas. In vitro, o EBV latente nas células B pode tamén ser reactivado tratando as células con butirato de sodio ou TPA.
Transformación dos linfocitos B
Cando o EBV infecta a células B in vitro, finalmente ocorre que as liñas celulares linfoblastoides adquiren a capacidade de proliferar indefinidamente. Esta transformación de proliferación é unha consecuencia da expresión de proteínas virais.
As proteínas EBNA-2, EBNA-3C e LMP-1 son esenciais para a transformación, mentres que EBNA-LP e as EBERs non o son.
Postúlase que despois dunha infección por causas naturais polo EBV, o virus executa parte ou todo o seu repertorio de programas de expresión xénica para establecer unha infección persistente. Dada a ausencia inicial de inmunidade do hóspede, o ciclo lítico produce grandes cantidades de novos virus para infectar (presumiblemente) a outros linfocitos B do hóspede.
Os programas latentes reprograman e subverten os linfocitos B infectados para que proliferen e traian células infectadas aos sitios os que o virus pode presumiblemente persistir. Finalmente, cando se desenvolve a inmunidade do hóspede, o virus persiste inactivando a expresión da maioría ou de todos os seus xenes, que só se reactivan ocasionalmente para producir novos virións. Finalmente chégase a un equilibrio entre a reactivación viral ocasional e a vixilancia inmunitaria do hóspede que elimina as células que activan a expresión xénica viral.
Antíxenos latentes
Todas as proteínas nuceares do EBV prodúcense por empalme alternativo dun transcrito que empeza no promotor Cp ou no Wp no extremo esquerdo do xenoma (na nomenclatura convencional). Os xenes están ordenados no xenoma así: EBNA-LP/EBNA-2/EBNA-3A/EBNA-3B/EBNA-3C/EBNA-1.
O codón de iniciación da rexión codificante de EBNA-LP créase por empalme alternativo de transcritos de proteínas nucleares. En ausencia deste codón de iniciación, a expresión de EBNA-2/EBNA-3A/EBNA-3B/EBNA-3C/EBNA-1 dependerá de cal destes xenes sexa o que sofre o empalme alternativo no transcrito.
Subtipos de EBV
O EBV pode dividirse en dous grandes tipos, o EBV tipo 1 e o EBV tipo 2. Estes dous subtipos teñen diferentes xenes EBNA-3. Como resultado, os dous subtipos difiren nas súas capacidades de transformación e de reactivación. O tipo 1 é o dominante na maior parte do mundo, pero os dous tipos son igual de frecuentes en África. Pode distinguirse o EBV tipo 1 do tipo 2 ao cortar o xenoma viral cun encima de restrición e comparar os patróns de dixestión resultantes por medio de electroforese en xel.
Investigación
Como é un virus relativamente complexo, aínda hai moitas cousas que non se comprenden do EBV. Laboratorios de todo o mundo continúan estudando este virus e desenvolvendo novos xeitos de tratar as doenzas que causa. Un modo común de estudar o EBV in vitro é utilizar cromosomas artificiais bacterianos. O virus de Epstein–Barr pode ser mantido e manipulado no laboratorio en latencia continua (unha propiedade que comparte co herpesvirus asociado ao sarcoma de Kaposi, outro dos oito herpesvirus humanos). Aínda que se asume que moitos virus teñen esta propiedade durante a infección dos seus hóspedes naturais, non hai un sistema fácil para estudar esta parte do ciclo de vida viral. Os estudos xenómicos do EBV exploraron a reactivación lítica e a regulación dun episoma viral latente.
Imbabura
O topónimo Imbabura pode referirse a:
Ángel Anido
Ángel Anido Sánchez, nado en Santiago de Compostela en decembro de 1852 e finado en Paraná o 9 de xuño de 1901, foi un médico galego.
Vida persoal
Casou con Carmen Ayala, filla do tenente xeneral Ayala.
Gazte Abertzaleak
A organización está presente en todos os territorios onde a cultura vasca (Euskal Herria) se manifesta. Ten unha presenza nas provincias españolas de Áraba, Guipúscoa e Bizcaia na Comunidade Autónoma do País Vasco e da Comunidade Autónoma de Navarra (popularmente coñecido como Hegoalde), así como nos territorios franceses de Lapurdi, Baixa Navarra e Zuberoa (popularmente coñecida como Iparralde) do Departamento de Pireneos Atlánticos.
Tamén colabora con outras organizacións xuvenís, a través do Consello da Xuventude de Euskadi (EGK), internacionalmente a través EFAY (Mozos da Alianza Libre Europea) e mantén relacións estreitas coa diáspora vasca, especialmente os mozos da Arxentina.
Orixe e historia
Creada en 1988 pretende acadar a independencia dos territorios da rexión histórica do País Vasco, coa idea de constituír unha república vasca no seo da Unión Europea e estender a solidariedade entre a mocidade. Defínense como comprometidos co antimilitarismo, o pacifismo, o ecoloxismo, a xustiza social, a denuncia da violación dos dereitos humanos e o desenvolvemento sostible.
Ideario
Comparte con Eusko Alkartasuna o seu ideario aínda que con posturas propias, dada a autonomía organizativa que posúe a organización. Posúe un representante en toda executiva local de EA, nas rexionais e o seu secretario xeral é membro de pleno dereito da Executiva Nacional do partido.
Tense mostrado historicamente contraria ás coalicións co PNV e a día de hoxe mantén conversacións con case tódalas organizacións xuvenís do País Vasco. Así, forma parte do Consello da Xuventude de Euskal Herria (EHGk) e do Consello da Xuventude de Euskadi (EGK).
En 1999, xunto a outras xuventudes de partidos de esquerda en Europa integrados na Alianza Libre Europea, formaron as súas xuventudes (EFAY: European Free Aliance Youth). Actualmente Gazte Abertzaleak exerce a presidencia desta organización sendo Lander de Bilbao o seu presidente. Tamén era membro de Gazte Abertzaleak o seu primeiro presidente, Mikel Irujo. Entre os seus membros están as xuventudes de ERC, o SNP escocés e organizacións nacionalistas flamengas ou galesas, entre outras.
Publicacións
Ten dúas revistas como medios de comunicación: Gaztekari (para a comunicación exterior) e Gazteberri (para a comunicación interna da militancia da organización).
Nicéforo II Orsini
Nicéforo II Orsini (en grego: Νικηφόρος Β΄ Δούκας, Nikēphóros II Dúkas), foi o gobernante de Epiro desde 1335 até 1338 e desde 1356 até a súa morte en 1359, ademais de gobernante de Tesalia na segunda época do seu reinado.
Traxectoria
Nicéforo foi o fillo de Xoán II Orsini de Epiro e Ana Paleóloga Anxelina (da dinastía Paleólogo). Cando a súa nai presuntamente envelenou ao seu pai en 1335, Nicéforo II sucedeuno como un neno de 7 anos de idade. A súa nai Ana asumiu a rexencia do seu pequeno fillo, pero non acougou a inimizade do emperador bizantino Andrónico III Paleólogo, quen invadiu e anexou a parte epirota de Tesalia en 1336 e avanzou cara a Ioánnina. Os albaneses tomaron vantaxe dun conflito no sur para atacar as posesións bizantinas no norte, pero foron derrotados polo emperador en 1337.
Andrónico convocou a Ana para negociar en 1338 pero negouse a aceptar ao seu fillo como vasalo bizantino e instalou os seus gobernadores en Epiro. Mantendo a Ana como refén, Andrónico organizou o matrimonio entre Nicéforo e María Cantacuzena, a filla da súa man dereita Xoán Cantacuzeno. Con todo, a facción anti-bizantina da nobreza fixo saír a Nicéforo fóra do país e enviouno á corte da emperatriz titular de Constantinopla Catarina II de Valois en Tarento, coa esperanza de efectuar a súa restauración coa axuda anxevina.
En 1338 Catarina pasou polo Peloponeso para atender aos seus intereses alí, levando a Nicéforo con ela. Por instigación de Catarina os epirotas rebeláronse en Arta en nome de Nicéforo en 1339, e foi enviado oportunamente a Epiro. Con todo, Andrónico III e Xoán Cantacuzeno someteron rapidamente a rebelión e cercaron a Nicéforo en Thomokastron. Garantindo a súa seguridade persoal, Xoán Cantacuzeno persuadiu á gornición a renderse. Nicéforo casou con María Cantacuzena e foi honrado co título de panhypersebastos. Levado a Constantinopla, Nicéforo mantívose unido á familia de Cantacuzeno durante a guerra civil bizantina de 1341-1347. Cando o seu sogro se autoproclamou a si mesmo emperador Xoán VI en 1347, Nicéforo recibiu o rango de déspota. Desde 1351 confióuselle a gobernación de Ainos e as cidades ao longo do Helesponto.
Illa Riesco
A illa Riesco é unha illa de Chile localizada no extremo meridional de América do Sur, na ribeira setentrional do estreito de Magallanes. Administrativamente, a illa pertence á comuna de Río Verde, Rexión de Magallanes e da Antártica Chilena. Ten unha superficie de 5.005 km², que a converten na cuarta illa maior do país.
Nicéforo II Orsini
Traxectoria
A finais de 1355, aproveitando a continuación da guerra civil bizantina e a morte do emperador (tsar) Estevo Uroš IV Dušan de Serbia, que conquistara Epiro a finais a década de 1340, Nicéforo regresou a Grecia e reuniu apoio. Aproveitando a anarquía causada pola morte do gobernador serbio de Tesalia, Nicéforo tomou a rexión na primavera de 1356, e avanzou cara a Epiro. Expulsou ao irmán de Dušan Simeón Uroš (que casou coa irmá de Nicéforo Tomasa) de Arta e asegurou o seu control sobre as cidades da rexión.
A cidade, con todo, fora invadida polos clans albaneses e foi efectivamente imposíbel de controlar. Para fortalecer a súa posición e evitar unha reacción serbia, Nicéforo puxo ao carón á súa esposa María Cantacuzena e dispúxose a casar con Teodora de Bulgaria, a irmá da viúva de Dušan, Helena, quen gobernaba Serbia polo seu fillo. Con todo, María era popular e o seu esposo viuse obrigado a recuperala pola nobreza epirota. Nicéforo tamén entrou en negociacións co seu cuñado Simeón Uroš. Pouco despois de recuperar á súa esposa, Nicéforo foi asasinado en 1359 mentres loitaba contra os albaneses na Batalla de Aqueloo en Etolia.
Illa Riesco
Xeografía
A illa ten os seguintes límites:
Na súa porción occidental atópase a Reserva Nacional Alacalufes.
Habitada primeiramente polos kawéskar, hoxe a illa caracterízase por unha decena de estancias, todas en mans de particulares, nas que a crianza de ovellas é unha das principais labores que alí se realiza. Isto grazas ás súas amplas chairas, sen prexuízo de que algúns dos sectores, como cabo León, posúen relevo irregular que mestura a paisaxe montañosa dos Andes patagónicos, bosque de coigüe de Magallanes e planicie. Ademais, na illa hai un importante reduto de huemules en estado salvaxe.
Na historia da illa tamén figura que algúns sectores serviron como campos de concentración durante o goberno militar, segundo consta nalgúns testemuños de persoas que viviron esa época.
Minería
A illa posúe grandes reservas de carbón. Ao norte da illa atópase a mina Elena, que comezou a ser explotada por un francés a finais do século XIX. Logo de anos de abandono, o noruegués Ove Larsen Gude abriu a mina en 1921. Nos anos 1930, a produción de carbón ascendía a dous mil toneladas mensuais e sumábase ao extraído desde os xacementos Magdalena e Josefina, tamén na illa.
O xacemento Estancia Invierno foi estudado polo Comité de Carbóns da Corporación de Fomento da Produción (CORFO) entre os anos 1978 e 1981. No lugar, que abarca 4.030 hectáreas, se cubicaron reservas por un total de 670 millóns de toneladas de carbón, das cales preto de 280 millóns de toneladas corresponden á categoría de reservas probadas e o resto á categoría de probables.
Inuit Ataqatigiit
Comunidade Inuit (en groenlandés, Inuit Ataqatigiit) é un partido político socialista de Groenlandia, que avoga pola independencia do país. O partido naceu do incremento do radicalismo da xuventude en Dinamarca na década de 1970.
Comunidade Inuit está representado no Folketing danés.
Sésil
miniatura|200px|[[Folla sésil, na que o limbo se asenta directamente no caule.]]
O termo sésil, adoita utilizarse en botánica para expresar a falta dun órgano (ou parte orgánica) que serva de pé ou soporte.
Así, unha folla é sésil se carece de pecíolo; no caso duna flor, se carece de pedúnculo, e no caso da antera dise que é sésil se non ten filamento ou este é moi curto, case imperceptíbel. miniatura|esquerda|250px|Os [[Coral (animal)|corais e as tridacnas son exemplos de animais sésiles.]]
O termo deriva do latín sessĭlis, -e, 'apto para sentarse'. Por iso moitas veces ás follas ou as flores sésiles tamén se denominan sentadas.
Así mesmo, o termo sésil úsase tamén en zooloxía para referirse a un organismo acuático que crece adherido, agarrado ou arraigado no seu substrato, do que non se separa e sobre o que non se despraza.
Moitos organismos do bentos son sésiles, como por exemplo as esponxas, os corais, algúns moluscos bivalvos, como as ostras ou os mexillóns (pero non as ameixas ou os berberechos), os briozoos ou os braquiópodos.
Entre os crustáceos, os da orde cirrípedes, como os percebes e os balanos, tamén o son.
Aeroporto de Bruxelas Sur-Charleroi
O aeroporto de Bruxelas Sur-Charleroi (IATA: CRL, ICAO: EBCI), tamén chamado aeroporto de Charleroi ou aeroporto de Gosselies, é un aeroporto internacional situado en Gosselies, unha parte da cidade de Charleroi en Valonia. O aeroporto atópase a 7,4 km ao norte de Charleroi e a 46 km ao sur do centro de Bruxelas. En termos de pasaxeiros e movementos de avións é o segundo aeroporto máis concorrido de Bélxica, pasando no ano 2016 7 303 720 pasaxeiros en 75 038 operacións. Tamén é un importante aeródromo para a aviación xeral, sendo o fogar de 3 escolas de voo.
Segunda división española 1952/53
A tempada 1952–53 da Segunda División Española de fútbol foi a 21ª edición desta competición. A categoría estivo composta por 32 equipos, repartidos segundo criterios xeográficos en dous grupos de 16 equipos cada un. CA Osasuna e Real Jaén ascenderon a Primeira División ao tempo que Gimnàstic de Tarragona, SD Huesca, Burgos CF, Atlético Baleares, AD Plus Ultra, CD Cacereño, Córdoba CF e Orihuela Deportiva descenderon a Terceira División.
Grupo 1
X = Partidos xogados; G = Partidos gañados; E = Partidos empatados; P = Partidos perdidos; GF = Goles a favor ; GC = Goles en contra; DG = Diferenza de goles; Pts = Puntos (C) = Campión; (D) = Descendido; (P) = Promocionado; (O) = Campión do play-off; (A) = Avanza de rolda.
Grupo 2
X = Partidos xogados; G = Partidos gañados; E = Partidos empatados; P = Partidos perdidos; GF = Goles a favor ; GC = Goles en contra; DG = Diferenza de goles; Pts = Puntos
Promoción de ascenso
X = Partidos xogados; G = Partidos gañados; E = Partidos empatados; P = Partidos perdidos; GF = Goles a favor ; GC = Goles en contra; DG = Diferenza de goles; Pts = Puntos
<FONT color="red">1</FONT> O España Industrial non ascende a Primeira División ao ser o filial do FC Barcelona.
Promoción de permanencia
Disputouse nun sistema de dous grupos compostos polos equipos cuartos e quintos peor clasificados dos dous grupos de Segunda División e os subcampións de cada un dos seis grupos que conformaban a Terceira División. Máis unha eliminatoria disputada polo CD Tenerife en calidade do campión rexional das Illas Canarias.
I
X = Partidos xogados; G = Partidos gañados; E = Partidos empatados; P = Partidos perdidos; GF = Goles a favor ; GC = Goles en contra; DG = Diferenza de goles; Pts = Puntos
<FONT color="red">1</FONT> A UD Salamanca foi repescada para xogar en Segunda División trala renuncia a disputala do UE Sant Andreu.
II
X = Partidos xogados; G = Partidos gañados; E = Partidos empatados; P = Partidos perdidos; GF = Goles a favor ; GC = Goles en contra; DG = Diferenza de goles; Pts = Puntos
Calcantita
A calcantita (do latín chalcanthum que significa flor de cobre) é un mineral da clase dos sulfatos cuxa fórmula química é CuSO4·5HO (contén un 31,5% de CuO, un 32% de SO3, un 1% de Fe2O3 e un 35,5% de auga).
Aspecto
De cor azul, a calcantita aparece normalmente en forma de estalactitas, formando costras ou de forma masiva; rara vez fai acto de presenza en forma de cristais ben formados. Os cristais de calcantita só son posibles recrealos artificialmente aínda que de cando en vez podémolos atopar dun tamaño microscópico.
Lugares onde se atopa
A calcantita preséntase en zonas de oxidación pola alteración da calcopirita e outros minerais de cobre.
É común atopala en Riotinto (Huelva).
Usos da calcantita
Úsase en química coma antiséptico e tamén na fabricación de pilas e colorantes.
Propiedades
A calcantita é un mineral soluble en auga.
Outros sulfatos
A anhidrita e o xeso son outros minerais importantes da clase dos sulfatos.
Heroes (serie de televisión estadounidense)
Heroes é unha serie dramática, creada por Tim Kring, que se estreou na NBC no día 25 de setembro de 2006. A serie conta a historia de persoas comúns que descobren ter habilidades especiais tales como telepatía, voo, teletransporte no espazo-tempo ou a invisibilidade, entre outras. Estes individuos logo perciben que están conectados, e teñen como misión evitar a destrución de Nova York e salvar a humanidade.
A serie segue o estilo das bandas deseñadas americanas, con acontecementos que se desenvolven en máis dun episodio.
Historia
Desde a súa estrea nos Estados Unidos de América, "Heroes" vén gañando admiradores en diversos países. A estrea de novos episodios acontece nas noites de segunda feira no canal americano NBC; en Galiza, a TVG tivo os dereitos de transmisión da serie, que semanalmente daba na noite dos xoves.
O 6 de outubro de 2006, o presidente da NBC Entertainment, Kevin Reilly, anunciou que Heroes fora seleccionada para unha temporada completa. O 17 de xaneiro de 2007, Reilly anunciou que a serie fora seleccionada para unha segunda temporada.
No día 14 de maio de 2007, a NBC anunciou que no intervalo entre a primeira e a segunda temporadas exhibiría unha serie chamada Heroes: Origins, que mostraría novas personaxes e ao final desa serie, o público podería votar cal personaxe debía ser incorporado á serie Heroes.
Slogans
Os primeiros catro episodios foron promovidos coa frase "Persoas comúns descubrindo habilidades extraordinarias". Ao final do cuarto episodio, hai un evento que lanza a segunda temática, en que o slogan "Salve a animadora, salve o Mundo" aparece moitas veces. Algunhas personaxes presumen de que esa frase está relacionada coa animadora dunha escola en Texas, Claire Bennet, que posúe a habilidade de rapidamente se recuperar de feridas, e coas visións apocalípticas do artista Isaac Mendez sobre Nova York. Comezando na conclusión do episodio "Fallout", unha nova frase apareceu, "Vostede está na lista?", a pesar de tal frase non ser mencionada no avance de "The Fix". Na medida en que os personaxes lentamente descobren as súas habilidades e a existencia doutros como eles, comezan a percibir que precisan xuntarse para impediren unha catástrofe e salvaren a humanidade. Na recta final da primeira temporada a serie asume a chamada "É tempo de salvar o mundo".
Notas de produción
A serie filmouse en Os Ánxeles e Santa Clarita, ambas en California.
Personaxes
Noah Bennet é pai adoptivo de Claire Bennet, e a súa esposa, que é personaxe secundario, tampouco ten nome coñecido. Bennet está máis envolvido do que moitos pensan. El sería dono dunha fábrica de papel -Primatech Paper-, mais que na verdade é un centro de estudos de "heroes". El conta coa axuda do haitiano, que ten o poder de facer as persoas esqueceren e bloquea o poder doutros, que é supostamente mudo.
Elementos recorrentes
Tres elementos aparecen repetidamente ao longo da serie: a cicatriz, a hélice e a eclipse.
A cicatriz
A cicatriz é unha marca que consiste en dúas liñas negras paralelas que poden ser encontradas na área próxima ao pescozo de varios personaxes que posúen algún super-poder. De acordo coas bandas deseñadas "Wireless, Part 4" e "How Do You Stop an Exploding Man, Part 1", a marca é unha cicatriz deixada pola agulla dupla dun dispositivo pneumático de inxección. Como se revela nunha biografía da personaxe Hana Gitelman no portal "Heroes 360 experience", a agulla inxecta un radioisótopo que permite que o individuo sexa rastrexado. Todos os personaxes marcados tiveron encontros co Sr. Bennet e/ou o Haitiano.
A eclipse
A eclipse aparece en diversos puntos da historia, sendo o máis coñecido o da abertura do programa. Porén non é unha eclipse común, xa que a imaxe é da Terra cubrindo o Sol, o que só sería posíbel para un observador que estivese na Lúa.
Heroes 360 experience
Heroes 360 experience é unha extensión da serie en Internet lanzada o 19 de xaneiro de 2007.
Jan Batista Alton
Jan Batista Alton, nado en Calfosch o 21 de novembro de 1845 e finado en Rovereto o 3 de abril de 1900, foi un lingüista e escritor ladino de Tirol do Sur.
Traxectoria
Estudou en Brixen e Trento, licenciándose en filosofía en Innsbruck en 1870. Ensinou latín en centros de ensino secundario de Trento, Praga, Viena e Rovereto. Escribiu textos, en lingua alemá, sobre as falas ladinas, entre eles Die ladinischen Idiome in Ladinien, Gröden, Fassa, Buchenstein, Ampezo de 1879 e publicou tamén algúns ensaios en ladino nos que incluía poesía, proverbios e contos ás veces tamén con tradución italiana, Proverbi, tradizioni ed aneddoti delle valli ladine orientali con versione italiana (Innsbruck, 1881); Rimes ladines en pért con traduzion italiana (Innsbruck, 1885); Stòries e chiánties ladines con vocabolario ladin-italian metudes in rima (Innsbruck, 1895). Tamén se interesou por outras linguas romances, en particual polo francés antigo.
Zygentoma
Zygentoma é unha orde da clase Insecta (insectos), cuxos representantes máis coñecidos son os lepismas. Unha característica ben visible desta orde é ter tres longos filamentos caudais; os dous laterais son cercos e o medial é un epiprocto ou apéndice dorsal. Nesa característica lembran aos insectos Archaeognatha, aínda que, a diferenza deles, os cercos de Zygentoma son case tan longos coma o epiprocto.
Ata finais do século XX os Zygentoma eran considerados unha suborde dos Thysanura, pero cando os taxónomos se decataron de que a orde Thysanura era parafilética, a orde Thysanura foi eliminada e as dúas subordes de que constaba foron elevadas ao status de orde independente monofilética, e os Archaeognatha consideráronse un taxon irmán do clado Dicondylia; neste último quedaron incluídos os Zygentoma. miniatura|Aspecto lateral dun lepisma, representante típico de Zygentoma.
Etimoloxía
O nome Zygentoma deriva do grego ζυγόν (zygón), que en contexto significa 'xugo' ou 'ponte'; e ἔντομα (entoma), 'insectos', literalmente "cortados, divididos" debido á anatomía típica dos insectos. A idea que subxace neste nome é que este taxon formaba unha ligazón entre os Pterygota e os Apterygota. Esta idea está hoxe totalmente obsoleta, pero a filoxenia dos Insecta estaba pouco desenvolvida a finais do século XIX e principios do XX, e o nome estaba xa firmemente establecido cando se elaborou unha taxonomía máis sofisticada.
Descrición e ecoloxía
Os lepismas presentan un brillo prateado debido ás escamas que recobren o seu corpo. Os seus movementos foron descritos como similares aos dun peixe nadando. A estas dúas razóns débese o nome equivalente a peixiño de prata, que se lle dá en varios idiomas. A maioría das especies existentes teñen unha lonxitude corporal de menos de 2 cm, aínda que hai fósiles carboníferos deste grupo duns 6 cm.
Lañas
Unha laña é unha ferida ou chaga que se forma na pel, e por extensión calquera fenda, greta ou abertura. Como topónimo, Lañas pode referirse a:
Zygentoma
Descrición e ecoloxía
Os lepismas poden encontrarse tanto en ambientes húmidos coma en condicións secas, como organismos de vida libre ou asociados a niños de insectos. Nas casas aliméntanse de cereais, pasta, papel, amidón na roupa, tecidos de rayon e carne seca. Na natureza aliméntanse de detritos orgánicos. Os lepismas poden encontrarse ás veces en bañeiras ou lavabos pola noite, porque teñen dificultade para camiñar sobre superficies lisas e poden quedar atrapados neles se caen dentro.
As especies silvestres atópanse a miúdo na escuridade en hábitats húmidos como covas ou baixo rochas, e algúns son comensais que viven en asociación con colonias de formigas, por exemplo, Trichatelura manni.
Actualmente non hai especies deste grupo consideradas formalmente en risco de conservación, aínda que varias son troglobitas (viven en covas) e están limitadas a unha ou poucas covas ou sistemas de covas, e estas especies poden chegar a estar nun risco excepcionalmente alto de extinción.
Familias
Os Nicoletiidae son menores, de cores claras e viven entre as follas caídas do solo, no humus, baixo pedras, en covas ou como inquilinos en colonias de formigas ou térmites.
Os Ateluridae (ás veces tratados como subfamilia Atelurinae dentro dos Nicoletiidae) viven en niños de formigas e térmites e son pequenos e cegos.
Os Lepidotrichidae están representados por dúas especies: Lepidotrix pilifera, fósil atopado no ámbar báltico, e Tricholepidion gertschi, dos bosques do norte de California.
As tres especies dos Maindroniidae encóntranse en Oriente Próximo e Chile.
Reprodución
Os lepismas teñen un elaborado ritual de cortexo. O macho fía un filamento de seda entre o substrato e un obxecto vertical. Deposita un paquete de esperma (espermatóforo) baixo ese fío e despois persuade unha femia para que camiñe baixo o fío. Cando os cercos dela tocan o fío de seda, ela recolle o espermatóforo coas súas aberturas xenitais. O esperma é liberado no seu sistema reprodutor, despois do cal expulsa o espermatóforo baleiro e cómeo.
Os lepismas realizan mudas durante toda a súa vida, pasando por varios ínstares sexualmente maduros, a diferenza do que ocorre nos insectos pterigotos. Teñen un crecemento relativamente lento e a duración da súa vida é de ata catro anos.
San Mateo Atenco
San Mateo Atenco é un concello do Val de Toluca no Estado de México, en México. Limita coas municipalidades mexicanas de Toluca, Lerma e con Metepec. A súa área é de 27,38 km², e a súa poboación era de 72.579 habitantes no ano 2010. A cabeceira municipal é San Mateo Atenco.
Fernando Ovelleiro
Fernando Ovelleiro Marcos, nado o 7 de agosto de 1973 en Valladolid, é un ex xogador profesional de baloncesto español. Formouse na canteira do Fórum Valladolid tras entrar no mesmo por medio dunha "operación altura", unha proba que se fai a rapaces moi altos, aínda que non saiban xogar ao baloncesto, para examinar o seu potencial. Cunha altura de 2,07 metros xogaba na posición de pivote.
Martin Flack
Martin Flack (1882 - 1932) foi un médico e fisiólogo británico.
Flack é coñecido por ter descrito xunto con Sir Arthur Keith o nó sinusal, en 1907, dos cales xorde os epónimos. Entre as súas descubertas hai que lembrar a proba para a avaliación da resistencia cardiopulmonar dos aviadores, coñecida como Proba de Flack.
Kauppakatu, Tampere
Kauppakatu é unha rúa situada no barrio de Tammerkoski, no centro da cidade de Tampere, Finlandia. A rúa discorre do leste ao oeste, unindo Keskustori con Hämeenpuisto. Ata finais do século XIX Kauppakatu foi a rúa principal da cidade.
Adega (industria)
miniatura|200 px|Adega grega
Ampliación (filme)
Ampliación (en Blowup) é un filme dirixido por Michelangelo Antonioni que foi estreado en 1966. Conta a historia dun fotógrafo de moda, interpretado por David Hemmings, que cre que capturou involuntariamente un asasinato na película da cámara. Foi o primeiro filme de Antonioni completamente en lingua inglesa.
Sinopse
Thomas é un recoñecido fotógrafo de moda de Londres, que realiza por encargo unha serie de fotografías que reflicten diversas situacións cotiás para ilustrar libros, dende unha mirada e óptica tan peculiar como íntima. Unha mañá, mentres está percorrendo un parque tirando fotos das paisaxes da zona, comeza a fotografar unha parella que casualmente estaba conversando nese lugar. A muller, sobresaltada, pídelle que lle devolva as fotografías, mesmo ofrecéndolle diñeiro por elas, proposta á que Thomas se nega. Finalmente, e ante un xogo de sedución levado a cabo pola muller na propia casa de Thomas, este accede. Con todo, ao quedar cun rola da cinta, atopa algo nas fotos que lle chama a atención. Ao ampliar a fotografía en grandes cadros, descobre que a acción e a circunstancia da parella nese parque non foron tan casuais como no seu momento parecía.
Libra de Xibraltar
A libra xibraltareña (£ GIP) é a moeda oficial de Xibraltar. É intercambiable coa libra esterlina do Reino Unido 1 a 1.