cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iraq
Antigo Iraq
No 539 a.C., Ciro II o Grande, rei da veciña Persia derrotou o Imperio neobabilónico na batalla de Opis e Iraq sumouse ao Imperio aqueménida durante case dous séculos. Ciro II conseguiu o control da rexión que permaneceu baixo o mandato persa ata a súa conquista por Alexandre Magno no ano 331 a.C.. Trala morte de Alexandro, a dinastía seléucida de orixe grega gobernou durante máis de dous séculos. Os partos (247 a. C.-224 d. C.) de Persia conquistaron a rexión durante o reinado de Mitrídates I de Partia (entre 171 e 138 a. C). Desde Siria, os romanos invadiron a parte occidental da rexión en varias ocasións.
O cristianismo comezou a consolidarse en Iraq (sobre todo en Asiria) entre os séculos I e III, e Asiria converteuse no centro da Igrexa de Oriente.
Os sasánidas de Persia baixo Ardashir I destruíron o Imperio parto e conquistaron a rexión no 224 d. C. A rexión foi provincia do Imperio sasánida durante máis de catro séculos, ata a conquista musulmá de Persia, arredor da metade do século VII, tempo durante o cal se formaron varios Estados indíxenas durante a época dos partos, como Adiabena, Osroena e Hatra. Durante os anos 240 e 250 d. C., os sasánidas conquistaron gradualmente os estados independentes, culminando en Assur no 256 d. C. A rexión foi, por tanto, unha provincia do imperio sasánida durante máis de catro séculos, e converteuse na fronteira e o campo de batalla entre os imperios sasánidas e o bizantino, con ambos os imperios debilitándose mutuamente, abrindo camiño á conquista árabe-musulmá de Persia a mediados do século VII.
Idade Media
miniatura|esquerda|O [[Abbásida|Califato abasí na súa maior extensión, c. 850.]] A conquista árabe islámica a mediados do século VII d. C. estableceu o islam en Iraq, o que trouxo consigo unha grande afluencia de árabes e kurdos. Baixo o califato dos Rashidun, Alí, quen era primo e xenro do profeta Mahoma, mudou a capital a Kufa, ao converterse no cuarto califa. O califato omeia gobernou a provincia de Iraq en Damasco durante o século VII, aínda que co tempo existiu un califato independente en Córdoba.
O califato abasí construíu a cidade de Bagdad, ao longo do Tigris no século VIII, como a súa capital, e converteuse na principal metrópole do mundo árabe e musulmán durante cinco séculos. Bagdad foi a cidade máis grande e multicultural da Idade Media, chegando a ter unha poboación que excedía o millón de habitantes, e foi centro de aprendizaxe durante a idade de ouro islámica. Os mongois destruíron a cidade e queimaron a súa biblioteca durante o asedio de Bagdad no século XIII.
En 1257, Hulagu Kan preparou un exército extremadamente grande co propósito de conquistar Bagdad. Cando chegaron á capital islámica, Hulagu esixiu a rendición, pero cando Al-Mustasim –o último califa abasí– negouse, Halagu enfureceuse e, de acordo coa estratexia mongol de  desalentar a resistencia, asediou Bagdad, saqueou a cidade e masacrou a moitos dos habitantes. As estimacións do número de mortos van de 200 000 ao millón de persoas. miniatura|O [[Asedio de Bagdad (1258)|saqueo de Bagdad polos mongois.]] Os mongois destruíron o califato abasí e a Casa da Sabedoría de Bagdad, que contiña numerosos documentos históricos de gran valor. A cidade nunca recuperou o seu status de centro principal de cultura e influencia mundial. Algúns historiadores cren que a invasión mongol destruíu gran parte do sistema de rega que sostivera a Mesopotamia durante milenios. Outros historiadores apuntan á salinización do chan como culpable da diminución da agricultura.
A Peste negra de mediados do século XIV devastou gran parte do mundo islámico. A mellor estimación para o Medio Oriente é unha taxa de mortalidade de aproximadamente un terzo.
En 1401, o xefe militar de ascendencia mongol Tamerlán invadiu Iraq. Despois de conquistar Bagdad, foron masacrados máis de 20 000 dos seus cidadáns. Tamerlán ordenara que cada soldado debía volver con dúas cabezas humanas cortadas polo menos como evidencia para mostrarllas. Algúns guerreiros estaban tan asustados que mataron os prisioneiros capturados ao principio da campaña, para asegurarse de ter as cabezas esixidas por Tamerlán. Tamén masacrou a poboación nativa cristiá asiria e deixou completamente abatida a cidade de Asur.
Iraq otomán
No final do século XIV e nos principios do século XV, os Kara Koyunlu, ou turcos de ovellas negras, gobernaron a área coñecida agora como Iraq. En 1466 os turcománs de ovellas brancas derrotaron os Kara Koyunlu e tomaron o control. Desde principios do século XVI, en 1508, Iraq do mesmo xeito que con todos os territorios dos antigos turcománs das Ovellas Brancas, caeu nas mans dos safavíes iranianos. Debido á rivalidade turco-iraniana dun século de duración entre os safavidas e os veciños turcos otománs, Iraq disputaríase entre os dous durante máis de cen anos durante as frecuentes guerras otomán-persas.
Co Tratado de Zuhab en 1639, a maior parte do territorio da actual Iraq quedou baixo o dominio do Imperio otomán como o eialete de Bagdad. Ao longo da dominación otomá (1533–1918) o territorio de Iraq actual era un campo de batalla entre os imperios rivais rexionais e as alianzas tribais. A dinastía Safávida de Irán afirmou brevemente a súa hexemonía sobre Iraq durante os períodos de 1508–1533 e 1622–1638
No século XVII, os frecuentes conflitos cos safávidas minaran a fortaleza do Imperio otomán e debilitaran o seu control sobre as súas provincias. A poboación nómade creceu coa chegada dos beduínos de Néyed procedentes da península arábiga. As incursións beduínas nas zonas poboadas fixéronse imposibles de frear. miniatura|O arqueólogo [[Austen Henry Layard escavando nas ruínas da cidade asiria de Nínive (1852).]] Durante os anos 1747 e 1831 Iraq foi gobernado pola dinastía mameluca de orixe xeorxiana, o que logrou éxito na independencia da Sublime Porta otomá, reprimiu as revoltas tribais, freou o poder dos xanízaros, restaurou a orde e introduciu un programa para a modernización económica e militar. En 1831 os otománs lograron derrocar o réxime mameluco e impuxeron un control estrito sobre Iraq. A poboación iraquí reduciuse a menos de cinco millóns de habitantes nos principios do século XX.
Reino de Iraq baixo a administración británica
Durante a primeira guerra mundial, os otománs puxéronse ao lado de Alemaña e as potencias centrais. Na campaña de Mesopotamia contra as potencias centrais, as forzas británicas invadiron o país e sufriron unha dura derrota inflinxida polo exército turco durante o asedio de Kut (1915-1916). Con todo, posteriormente os británicos recuperáronse grazas ao apoio dos árabes e asirios locais. En 1916, os británicos e os franceses fixeron un plan para dividirse o Imperio otomán despois da guerra, no marco do acordo Sykes-Picot. As forzas británicas se reagruparon e tomaron Bagdad en 1917 e derrotaron os otománs. O armisticio asinouse en 1918. O Imperio otomán foi desmembrado e o control que os otománs exercían sobre os eialetes (provincias) de Bagdad, Mosul e Basora pasou ás mans do Reino Unido. Os británicos formalizaron o seu control sobre Iraq ao recibiren un Mandato da Sociedade de Nacións sobre Mesopotamia en 1920. Inicialmente o Mandato británico non incluía a provincia de Mosul, no norte, pero ao descubrirse a importancia dos xacementos petrolíferos alí presentes, Mosul foi integrada no Mandato en 1926.
Administración británica e reino independente
En 1927 Faisal negocia cos ingleses a independencia de Iraq, abrindo un período que se caracterizará pola súa inestabilidade e pola represión das reivindicacións das minorías. Finalmente, Iraq é admitida como nación soberana na Sociedade de Nacións o 3 de outubro de 1932, aínda que a presenza militar británica continuou. Grupos nacionalistas liderados polo Partido Nacionalista e o Partido da Irmandade Nacional protagonizaron a oposición á presenza estranxeira no país. Un ano despois (8 de setembro de 1933) o rei Faisal morre, deixando o seu fillo máis vello como sucesor, Gazi.
O rei Gazi gobernou como cabeza figurativa despois da morte do rei Faisal en 1933, mentres tanto foi minado por diversos intentos de golpes militares, ata a súa morte en 1939. Gazi foi seguido polo seu fillo menor de idade, Faisal II. O seu tio 'Abd al-Ilah actuou como rexente durante a minoría de idade de Faisal.
En 1946, grandes folgas sacudiron a Kirkuk. Os manifestantes denuncian as condicións de traballo, pero tamén a dominación británica sobre a compañía petroleira. Os líderes políticos dos partidos progresistas son encarcerados. En 1948, cando o goberno asinou un novo tratado de alianza co Reino Unido, producíronse manifestacións masivas. A monarquía perde o control das rúas por uns días. A lei do estado de emerxencia aplicouse inmediatamente e Nouri Said, un veterano da monarquía que xa asumira moitas veces o liderado do goberno, regresou ao poder e introduciu leis  anticomunistas. O Secretario Xeral do Partido Comunista Iraquí, Youssouf Salman, é aforcado e os xornais censurados. A partir de 1954, a pertenza ao Partido Comunista levou á perda da nacionalidade.
A inmensa pobreza no campo está a obrigar a moitos agricultores para trasladarse aos suburbios urbanos e causando algunhas tensións sociais. En 1955 no contexto da guerra fría, o Reino do Iraq entrou no Pacto de Bagdad e uniuse aos Estados Unidos. A alianza do goberno cos estados occidentais promove o desenvolvemento do exército.
República iraquí
miniatura|150px|[[Abdul Karim Qásim, primeiro ministro de Irak entre 1958 e 1963.]] O 14 de xullo de 1958 o xeneral de brigada Abdul Karim Qasim encabezou a revolución dos Oficiais Libres iraquís, apoiados por Exipto, derrocando a monarquía haxemita e proclamaron a república. Durante o seu goberno, Qasim foi coñecido popularmente como al-zaʿīm (الزعيم) ou "O líder" e é considerado por moitos o pai do Iraq moderno. Despois de tomar o poder, Qasim asumiu o cargo de primeiro ministro e ministro de defensa, mentres que o coronel Arif foi seleccionado como viceprimeiro ministro e ministro do interior. Convertéronse na máxima autoridade en Iraq con poderes executivos e lexislativos. Muhammad Najib ar-Ruba'i converteuse en presidente do Consello de Soberanía (xefe de estado), pero o seu poder era moi limitado.
Pouco despois, o 26 de xullo de 1958, aprobouse a Constitución provisional, á espera de que se promulgase unha lei permanente despois dun referendo libre. Segundo o documento, Iraq sería unha república e unha parte da nación árabe, mentres que como relixión oficial do estado figuraba o islam. Os poderes lexislativos recaeron no Consello de ministros, coa aprobación do Consello de soberanía, mentres que a función executiva tamén recaeu no Consello de ministros. O novo goberno, de inspiración nacionalista árabe e socialista conta co apoio dos exiliados kurdos (cuxo regreso permitira) e do Partido Comunista. Nas semanas seguintes adoptáronse moitas reformas: reforma agraria, axuda ás familias pobres, plans urbanos, etc..
O 8 de febreiro de 1963 Qasim foi derrocado por Abdul Salam Arif mediante outro golpe de estado perpetrado por unha coalición de baazistas, militares e outros grupos panarabistas. Antes do golpe de estado, Arif fora elixido líder do Consello do Mando Revolucionario e tras o golpe foi proclamado Presidente de Iraq dada a súa gran popularidade. O 13 de abril de 1966 o presidente Abdul Salam Arif morría nun accidente de helicóptero preto de Basora e o sucedía interinamente o primeiro ministro Abdul Rahman al-Bazzaz, que ao cabo de tres días renunciaba en favor de Abd al -Rahman Arif, irmán do presidente falecido, que segundo se cre foi considerado polos militares do Consello de Mando da Revolución Iraquí máis débil e manexable que o presidente morto. A noite do 16 ao 17 de xullo de 1968, mentres Arif durmía, un golpe de estado, no que non houbo que lamentar mortes, depúñao e levaba ao poder ao xeneral baasista Ahmed Hassan al-Bakr. O ministro de defensa Hardan Al Tikriti, telefonoulle e informoulle que xa non era presidente, deste xeito puido saír para ao exilio en Turquía.
Saddam Husayn
miniatura|Os presidentes da era baadista Hassan al-Bakr e Saddam Husayn en 1978. A partir de 1976 Al-Bakr empezou a delegar maiores funcións no seu lugartenente, Saddam Husayn membro destacado do revolucionario Partido Árabe Socialista Baaz e, logo, da facción iraquí do partido e da súa organización rexional, Saddam xogou un rol clave no golpe de 1968 (logo denominado «Revolución do 17 de xullo»), que levou a rama iraquí do partido ao poder no país. Por influencia de Saddam, en 1978 prohibiuse toda actividade política diferente á do  Baath. Ao ano seguinte, o 16 de xullo de 1979, Al-Bakr renunciou aos seus cargos pouco despois de cumprir os 65 anos e transferiullos a Saddam Husayn, quen prontamente expulsou do goberno aos antigos funcionarios leais á Al-Bakr e que máis adiante pasaría a ser ditador de Iraq durante 24 anos.
En 1979, tivo lugar a revolución iraniana. Despois de meses de incursións transfronteirizas entre os dous países, Saddam declarou a guerra contra Irán en setembro de 1980, iniciándose deste xeito a guerra iranio iraquí (ou primeira guerra do golfo pérsico), que case durou oito anos e orixinou que os países occidentais se puxesen na súa contra. Aproveitando o caos posterior á revolución en Irán, Iraq capturou algúns territorios no suroeste de Irán, pero Irán recuperou todos os territorios perdidos en dous anos, e durante o seguintes seis anos Irán estivo á ofensiva. No marco da citada guerra iranio iraquí, Saddam Husayn cometeu unha serie de matanzas na rexión kurda, ao norte de Iraq, que foron cualificadas por varios países como xenocidio. A matanza, coñecida como Operación al-Anfal, saldouse coa destrución de 4500 poboacións e aldeas, e co asasinato de ao redor de 180 000 civís. A campaña de exterminio tivo lugar entre os anos 1986-1989, e nela levaron a cabo ofensivas directas, bombardeos aéreos, destrución de cidades, deportacións, fusilamentos e ataques con armas químicas. A guerra química tivo episodios como o ataque a Halabja, cidade que foi bombardeada con gas mostaza, e os gases nerviosos sarín, tabún e VX, provocando 5000 mortos nunha noite. Estes ataques eran deseñados polo primo de Saddam, Ali Hassan al-Mayid, coñecido como Alí o Químico.
miniatura|Pozos de petróleo kuwaitíes arden durante a Guerra do Golfo. En 1990 tras chegar ao fin do conflito con Irán, desatouse o conflito coñecido como a Guerra do Golfo. No contexto das discusións en torno ao prezo do petróleo, Saddam ordenou unha nova invasión para anexionarse Kuwait. Unha coalición de tropas internacionais de 34 países, liderada polos Estados Unidos, lanzan en xaneiro de 1991 a Operación Tormenta do Deserto. Como contraofensiva, Iraq bombardeou cidades de Israel e Arabia con mísiles Scud. Finalmente Kuwait foi liberado e a súa soberanía restituída, aínda que Husayn continuou no poder. En 1993, Saddam anunciou a entrada da Campaña de fe nun contexto onde tanto a crise de sancións internacionais como o impacto psicolóxico das dúas guerras do golfo cuestionaran o liderado Baaz. Con esta campaña Saddam buscaba unha lexitimidade islámica. Á guerra sucedeulle unha década de sancións a Iraq, e conflitos entre o goberno e as minorías xiíta e kurda, que eran reprimidas e torturadas, que desencadeou a Operación Raposo do Deserto en 1998. miniatura|Derriba da estatua de [[Saddam Husayn que presidía a praza Firdos de Bagdad (abril de 2003).]]
En 2013, un dos grupos insurrectos afiliado a Al Qaida que participaba na insurrección contra o goberno sirio incrementou o seu dominio ata proclamar a súa independencia respecto a organización transnacional, proclamou o Estado Islámico de Iraq e o Levante e anunciou unha campaña coa intención de conquistar todos os países onde, segundo a organización, o islam sería predominante nalgún momento histórico. O 29 de xuño de 2014 proclamaron o seu xefe desde 2010, Abu Bakr al-Baghdadi, como «califa Ibrahim» do Estado Islámico, declarando «suprimidas todas as organizacións e fronteiras», o que sumiu a Iraq nunha nova situación de guerra que durou ata o 9 de decembro de 2017 cando o Estado Islámico foi expulsado do territorio iraquí.
Hoxe en día, o país vive nunha inseguridade permanente debido os ataques dos insurrectos. As vítimas militares estadounidenses superan as 2.000 e as vítimas civís iraquís poden superar as 30 mil.
Tralas eleccións lexislativas de 2005, Jalal Talabani (kurdo) é elixido presidente, estará acompañado por dous vicepresidentes, un xiíta e outro sunnita.
Goberno e política
Esta Asemblea aprobou unha nova Constitución Nacional que foi ratificada polo pobo de Iraq nun referendo (co 82% dos votos a favor) o 15 de outubro de 2005 (nesta ocasión si votaron gran parte dos árabes sunnitas, aínda que o fixeron polo Non á Constitución; mentres que os árabes xiítas e kurdos fixérono a favor do texto constitucional).
Segundo esta nova Constitución, o réxime político de Iraq é unha república parlamentaria federal. Por esta razón, o gobernante do país é o primeiro ministro; e o presidente representa unha figura simbólica de unidade. A Constitución recoñece o islam como fonte prioritaria do Dereito en Iraq, impoñendo a súa supremacía, mesmo, á propia constitución.
O candidato a primeiro ministro ten un prazo máximo de trinta días desde a súa asignación polo presidente para nomear os ministros do seu gabinete e para deseñar a súa Plataforma Ministerial (o seu programa de goberno); e logo deberá presentarse ante o Consello de Representantes e pedir o seu apoio ou confianza. Entenderase que o Consello de Representantes outorgoulle a súa confianza e que por tanto o primeiro ministro e os seus ministros foron elixidos; cando cada un dos seus ministros sexa aprobado ou ratificado de forma individual, e cando a súa Plataforma Ministerial sexa aprobada pola maioría absoluta do Consello de Representantes (polo menos a metade máis un dos deputados do Consello). Como o Consello componse actualmente dun total de 325 deputados, requírese o voto favorable dun mínimo de 163 deputados para que un candidato a primeiro ministro sexa elixido ou ratificado. En caso contrario, o presidente deberá asignar a formación do Gabinete a outro candidato.
Por todo isto, cando os cidadáns iraquís elixen os seus deputados ao Consello de Representantes están a elixir de maneira indirecta ao presidente da República, ao primeiro ministro e ao resto do Goberno; e como en toda democracia parlamentaria, o líder de cada partido político ou coalición política que presenta unha lista de candidatos a deputados xógase nas eleccións lexislativas ou parlamentarias a posibilidade de ser elixido primeiro ministro.
O Consello de Representantes pode destituír o primeiro ministro e o seu Goberno cun voto de censura ou non confianza que reúna o apoio da mesma cantidade de votos necesarios para ratificar ao primeiro ministro (polo menos a metade máis un dos deputados).
O primeiro ministro ten o poder de nomear e destituír todos os ministros do Goberno; pero para que o nomeamento dun ministro sexa válido ten que ser aprobado polo Consello de Representantes por maioría absoluta. Se non se consegue esa maioría, o primeiro ministro deberá nomear a outra persoa para o cargo.
O Consello de Representantes, ademais de elixir o presidente da República e ao primeiro ministro, exerce o Poder lexislativo; e unha Corte Suprema exerce o Poder xudicial.
Debido ao seu carácter federal, a Constitución permite ás Provincias organizarse en Rexións Autónomas; que gozarían dunha ampla autonomía do Poder Central. O feito de que a Constitución estipule que estas rexións queden cunha gran parte das ganancias das riquezas petroleiras dispoñibles nos seus respectivos territorios, é unha das causas da forte oposición sunnita á Constitución (porque os árabes sunnitas viven nas rexións onde hai menos petróleo, mentres xiítas e kurdos viven nas que teñen máis recursos petrolíferos).
Desde 1992, o Goberno Rexional de Kurdistán (KRG) baseouse en Erbil. O KRG ten un Parlamento, elixido por votación popular, chamado Asemblea Nacional do Kurdistán iraquí, e un gabinete integrado polo PDK, o UPK e os seus aliados (Partido Comunista Iraquí, o Partido Socialista de Kurdistán, etc.) Estrutural e, oficialmente, as dúas partes mostran poucas diferenzas entre si. Do mesmo xeito que as súas organizacións internacionais que son similares e ambos teñen unha estrutura similar de autoridade. Os kurdos xa tiñan a súa Rexión Autónoma antes da aprobación da Constitución, e por iso a mesma recoñécelles un «status especial» con maior autogoberno. Os kurdos elixen en eleccións presidenciais rexionais directas ao Presidente da Rexión Autónoma do Kurdistán (nome da súa rexión autónoma); tamén elixen a un parlamento rexional.
miniatura|Manifestantes sunnitas participan nunha manifestación antigobernamental en Iraq en 2013. As primeiras eleccións parlamentarias baixo a nova Constitución celebráronse o 15 de decembro de 2005; nelas a Alianza Unida Iraquí (coalición de partidos confesionais xíitas) gañou a maioría no Consello de Representantes do novo Parlamento.
Provincias de Iraq
Ten unha superficie de 437.073 km², aproximadamente o tamaño de California. A capital é Bagdad, de 3,8 millóns de habitantes (1986). Outras cidades importantes son Basora, Mosul, Kirkuk, As-Sulaymānīya ou Arbil.
Iraq está dividido en 19 provincias (muhafazat, singular: muhafazah):
Economía
A economía de Iraq caracterízase por unha forte dependencia da exportación de petróleo e por acentuar un desenvolvemento dirixido por organismos centrais. Antes do inicio da guerra contra Irán en setembro de 1980, o futuro da economía iraquí era brillante. A produción de petróleo alcanzara o nivel de 3,5 millóns de barrís por día e os ingresos do petróleo sumaban 21.000 millóns de dólares en 1979 e 27.000 millóns de dólares en 1980. Ao comezar a guerra, Iraq acumulara aproximadamente 35.000 millóns de dólares en reservas de divisas.
Educación
Segundo un informe de UNICEF publicado en 2018, a maioría dos nenos e nenas desfavorecidos non reciben «ningún apoio gobernamental», o que tende a acentuar as fendas e as desigualdades. Na educación en particular, onde as necesidades seguen sendo «inmensas» despois de anos de conflito. A metade das escolas públicas de Iraq necesitan ser rehabilitadas e o país necesita outras 7500 escolas. O 92% dos nenos están matriculados na escola primaria, pero só un pouco máis da metade dos nenos desfavorecidos terminan a escola primaria. A fenda amplíase aínda máis na educación secundaria e superior, «onde menos dunha cuarta parte se gradúa (23%), comparado coas tres cuartas partes dos nenos procedentes de medios acomodados (73%)». Por outra banda, só o 40% dos nenos e nenas están totalmente vacinados, e menos do 40% da poboación ten acceso á auga potable nos seus fogares, o que pon os nenos e nenas en grave risco de contraer enfermidades transmitidas pola auga.
Club de Futbol Gandia
Estadio
O Gandia xoga os seus partidos no Estadio Guillermo Olagüe, inaugurado o 31 de decembro de 1967, con capacidade para 4.800 espectadores.
Fonfría, Cutián, Antas de Ulla
Fonfría é un lugar da parroquia de Cutián no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Segundo o IGE, en 2011 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Illa Jorge Montt
A illa Jorge Montt está situada no océano Pacífico na rexión austral de Chile, ao norte do estreito de Magallanes. Forma parte do arquipélago de Hanover. Foi chamada así na honra do almirante e presidente Jorge Montt.
Administrativamente pertence á provincia de Última Esperanza da Rexión de Magallanes e da Antártica Chilena.
Desde hai aproximadamente 6.000 anos as súas costas foron habitadas polo pobo kawésqar. A comezos do século XXI este pobo fora practicamente extinguido pola acción do home branco.
Historia
Desde 1520, co descubrimento do estreito de Magallanes, poucas rexións foron tan exploradas como a das canles patagónicas. Nas cartas antigas a rexión da Patagonia, entre os paralelos 48° e 50° Sur, aparecía ocupada case exclusivamente por unha grande illa denominada "Campana" separada do continente pola "canle da nación Calén", nación que se supuxo existiu ata o século XVIII entre os paralelos 48° e 49° de latitude sur.
Desde mediados do século XX esas canles son percorridos con seguridade por grandes naves de todas as nacións, grazas aos numerosos recoñecementos e traballos hidrográficos efectuados nesas perigosas costas.
Aspecto das costas
Son unha sucesión de terras altas e barrancosas con numerosos cumes e promontorios moi parecidos entre eles. Os seus cabos e puntas terminan en forma abrupta. O anterior, unido ao silencio e soidade da contorna fan destas illas e canles unha das rexións máis belas do planeta.
As costas son cantíls e as súas canles, en xeral son limpas e abertas, onde hai escollos estes están invariablemente marcados por sargazos.
Existen alturas bastante notables que serven para recoñecer a entrada aos diferentes seos, canles ou baías. Estas están claramente indicadas nas respectivas cartas e derroteiros da rexión. A súa maior altura é un cerro de 731 metros.
As Veigas, Paderne, Paderne
As Veigas é un lugar da parroquia de Paderne no concello coruñés de Paderne, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 24 habitantes (16 homes e 8 mulleres).
Illa Jorge Montt
Xeoloxía
Data da época terciaria, e é produto da mesma causa xeolóxica que fixo aparecer primeiro a cordilleira da Costa e logo a dos Ándes. Na idade glacial, tomou o seu aspecto actual sendo a continuación cara ao sur da cordilleira da Costa.
É de orixe ígneo pola clase de rocha que o constitúe e polo seu relevo áspero e irregular, característico das cadeas de erupción.
Clima
A rexión é afectada continuamente por ventos do oeste e polo paso frecuente de sistemas frontais. Estes sistemas frontais xéranse na latitude 60° S, zona na que conflúen masas de aire subtropical e masas de aire polar creando un cinto de baixas presións que forma os sistemas frontais.
Esta área ten un clima que se coñece como "tepedo frío chuvioso" que se estende desde a parte sur da Rexión de Los Lagos ata o estreito de Magallanes. Aquí rexístranse as máximas cantidades de precipitacións, en illa Guarello alcanzáronse ata 9.000 mm anuais.
Existen só dúas estacións: verán e inverno. O verán comeza en setembro e os ventos empezan a roldar do NW ao SW. Os días comezan a ser máis longos e en outubro poden haber algúns días despexados. Nos meses de decembro, xaneiro e febreiro os ventos xa sopran case exclusivamente do SW con grande intensidade.
As choivas, nesta estación, son frecuentes pero non tan persistentes como no inverno e preséntanse baixo a forma de fortes e copiosos chubascos. A mellor época do ano é a que vai de febreiro a abril. En maio obsérvanse bravezas de mar que traen moita marusía. En maio caen as primeira nevadas que continúan durante todo o inverno. As nevadas ás veces son tan espesas que a visibilidade vese reducida a non máis de 100 metros. O vento roldou ao NW. Os meses de xuño e xullo considéranse os peores do ano. O mal tempo é o estado normal da rexión, o bo tempo é un accidente transitorio
Ventos
Na maioría dos seos, esteiros e canles as terras altas fan cambiar a dirección verdadeira do vento. O vento tende a soprar ao longo das canles, seguindo a súa dirección e cara abaixo nos vales.
Nos portos e fondeadoiros que se atopan a sotavento das terras altas, cando os chubascos que sopran polo alto atopan crebadas ou vales, baixan por eles en forma repentina e violenta, a estes chubascos coñéceselles como "williwaws".
O vento dominante en toda a zona segundo o mes é: xaneiro do NO, febreiro do O, marzo e abril do O, maio rolda ao S, xuño cambia ao SO, xullo e agosto entre o O ao SO, setembro do L e do N, outubro do O, novembro do O ao NO e en decembro do NO.
Produción forestal
Nas ladeiras e hondonadas dos cerros crece un bosque tupido que se afirma nos intersticios das rochas, as árbores entrelázanse uns con outros. Normalmente non se desenvolven sobre os 50 metros sobre o nivel do mar, pero onde está resgardado do vento dominante soben ata os 200 e 300 metros sobre devandito nivel. Sobre a rocha espida obsérvase unha formación esponxosa sobre a cal crecen liques e musgos desde os cales xorde a auga á menor presión que se exerza sobre a súa superficie. Algunhas árbores son haxas, tepús e canelos.
Produción mineira
Só se atoparon minerais de pedra calcaria na illa Guarello que é extraída e embarcada pola Compañía de Aceiro do Pacífico e de mármore na illa Diego de Almagro.
Produción gandeira
O seo Última Esperanza pola boa calidade dos seus pastos é a única parte desta rexión onde se desenvolveu con excelente resultado a crianza de gando de ovellas, o que orixinou industrias de carnes frigorizadas, graserías e exportación de las.
Fauna
O reino animal é moi reducido, pódense atopar o raposo e algúns roedores. Hai lobos e lontras. Entre as aves terrestres e acuáticas podemos atopar o picapeixes, tordos, cisnes, patos, pingüíns, o canquén, gaivotas e quetros. Entre os peixes atópanse róbalos, pexerrei, blanquillo e vellas. Entre os mariscos hai centolas, cangrexos azuis, erizos e mexillóns.
Localización
Está situada no extremo SE do arquipélago de Hanover. A súa coordenada central é
Xeografía
Esta illa, a segunda en tamaño do arquipélago de Hanover, mide 38´6 km. de NE-SW por 25´75 km. no seu maior largo. As súas costas son recortadas por profundos seos. Os seus límites son: ao leste a canle Castro e polo resto dos seus lados canles sen nome a separan das illa adxacentes.
O Adro, Vilouzás, Paderne
O Adro é un lugar da parroquia de Vilouzás no concello coruñés de Paderne, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2011 tiña 14 habitantes (5 homes e 9 mulleres).
The Glove
The Glove foi unha colaboración musical e proxecto de gravación inglés de 1983 levado a cabo por Robert Smith de The Cure e Steven Severin de Siouxsie and the Banshees. A banda editou un álbum de estudio, Blue Sunshine, como parte do contrato en solitario de Severin con Polydor Records. Severin bautizou ao grupo, o álbum e encargouse do concepto da portada, xa que Smith tivo que deixar o proxecto antes de rematalo debido a comporomisos con The Cure.
Illa Ukerewe
A illa Ukerewe (en inglés: Ukerewe island) é unha illa lacustre africana pertencente a Tanzania, a maior illa do lago Vitoria, a 5º maior illa lacustre do mundo e a maior illa interior de África, cunha superficie de aproximadamente 530 km². Forma parte do Distrito Ukerewe, que se atopa a 45 km ao norte de Mwanza, á que está unida por transbordador, e tamén dispón dun transbordador de vehículos máis curto que percorre 3´8 km e une a illa a través da canle Rugezi cun camiño de terra na beira oriental do lago, que se estende a Kibara e Musoma. O litoral da illa Ukerewe está formado por numerosas baías e está rodeado polo menos dunha ducia de illas menores. A súa comunidade máis grande é Nansio.
miniatura|left|Vista das ribeiras da illa A illa Ukerewe é coñecida por ter unha gran poboación de africanos con albinismo. Moitos dos primeiros que chegaron a vivir alí foron levados e abandonados na illa polas súas familias cando eran pícaros. Malia que comprende unha porcentaxe excepcionalmente alto da poboación da illa, seguen sendo, como en Tanzania, unha minoría oprimida.
Miajadas
Miajadas é unha vila situada ao sur da provincia de Cáceres e practicamente no centro xeográfico de Estremadura. A vila de Miajadas é coñecida como a "Capital Europea do Tomate". Ten unha poboación de 10 241 habitantes.
Pedanías
Miajadas conta con dúas pedanías: Alonso de Ojeda e Casar de Miajadas, ambas fundadas durante o Plan Badaxoz.
Células HEK 293
280px|miniatura|Células HEK 293 que creceron durante varios días en medios de cultivo en tecidos estándar. As células HEK 293 (do inglés Human embryonic kidney 293), a miúdo abreviadas como HEK 293, HEK-293, células 293, ou, de forma menos precisa, células HEK, son unha liña celular específica derivada orixinalmente de células embrionarias renais que creceron nun cultivo celular. As células HEK 293 foron amplamente utilizadas en investigacións de bioloxía celular durante moitos anos, debido ao seu crecemento fiable e a súa propensión á transfección. Tamén se usan na industria biotecnolóxica para producir proteínas terapéuticas e virus para a terapia xénica.
Historia
As células HEK 293 foron xeradas en 1973 por transfección de cultivos de células renais embrionarias humanas normais con ADN de adenovirus no laboratorio de Alex van der Eb en Leiden, Países Baixos. As células foron obtidas a partir dun só feto aparentemente saudable procedente dun aborto legal. As células foron cultivadas por van der Eb; a transfección polo adenovirus foi realizada por Frank Graham, un investigador posdoutoral do laboratorio de van der Eb. O experimento foi publicado en 1977 despois de que Graham marchou de Leiden á Universidade McMaster. Denomínanse HEK porque se orixinaron a partir de cultivos de ril embrionario humano (en inglés human embryonic kidney), mentres que o número 293 procede do costume de Graham de numerar os seus experimentos; o clon orixinal das células HEK 293 foi o do experimento número 293. Graham realizou a transfección un total de oito veces, obtendo un clon de células que foron cultivadas durante varios meses. Despois de que probablemente se adaptaron ao cultivo celular, as células deste clon desenvolvéronse dando a liña relativamente estable HEK 293.
As análises subseguintes mostraron que a transformación foi producida ao inserir ~4,5 quilobases da rama esquerda do xenoma viral, que foron incorporadas ao cromosoma 19 humano das células.
Durante moitos anos asumiuse que as células HEK 293 foran xeradas por transformación de células endoteliais fibroblásticas ou células epiteliais, todas as cales son abundantes nos riles. Porén, a transformación orixinal polos adenovirus non foi eficaz, o que suxire que a célula que finalmente produciu a liña HEK 293 puido ser pouco común nalgún aspecto. Graham e colegas proporcionaron probas de que as células HEK 293 e outras liñas celulares humanas xeradas por transformación por adenovirus de células renais humanas teñen moitas propiedades das neuronas inmaturas, o que indica que os adenovirus transformaron preferentemente unha liñaxe celular neuronal no cultivo orixinal de ril.
Un estudo completo dos xenomas e transcritomas das HEK 293 e cinco liñas celulares derivadas comparou o transcritoma das HEK 293 co de células de ril humano, adrenais, pituitaria e tecido nervioso central. O padrón das HEK 293 lembra moito máis as células adrenais, que teñen moitas propiedades neuronais. Dada a localización das glándulas adrenais (que están sobre os riles), é perfectamente posible que aparezan algunhas células adrenais nun cultivo derivado de células renais, e poderían ser transformadas preferentemente polos adenovirus. Os adenovirus transforman células da liñaxe neuronal moito máis eficientemente que as típicas células epiteliais de ril humanas. Por tanto, parece que unha célula precursora adrenal embrionaria é a orixe máis probable da liña HEK 293. Como consecuencia, as células HEK 293 non se deberían usar como modelo in vitro de células renais típicas.
As células HEK 293 teñen un cariotipo complexo, xa que presentan dúas ou máis copias de cada cromosoma, cun número modal de cromosomas de 64. Descríbense como hipotriploides e conteñen menos de tres veces o número de cromosomas dun gameto haploide humano. As anormalidades cromosómicas inclúen un total de tres copias do cromosoma X e catro copias do 17 e do 22. A presenza de múltiples cromosomas X e a total ausencia de secuencias derivadas do cromosoma Y suxire que a fonte das células foi un feto feminino.
Aplicacións
miniatura|Células HEK 293 inmunofluorescentes
As células HEK 293 son ideais para ser cultivadas e transfectadas. Foron utilizadas como hóspedes para a expresión xénica. Tipicamente, estes experimentos implican transfectar un xene (ou combinación de xenes) de interese e despois analizar a proteína expresada. O amplo uso desta liña celular débese á súa transfectibilidade por varias técnicas, como o método do fosfato de calcio, obténdose eficiencias de case o 100%.
Exemplos deses experimentos son os que estudan o seguinte:
Un uso máis específico das células HEK 293 é na propagación de vectores adenovirais. Os virus ofrecen un medio eficaz de introducir xenes nas células, xa que evolucionaron para facelo, e son por iso moi usados como ferramentas experimentais. Porén, como patóxenos que son, tamén presentan un risco para o experimentador. Este perigo pode evitarse utilizando virus que carecen de xenes clave e non poden replicarse despois de entrar na célula. Para propagar eses vectores virais, cómpre unha liña celular que exprese os xenes perdidos. Como as células HEK 293 expresan varios xenes adenovirais, poden utilizarse para propagar vectores adenovirais nos cales estes xenes (normalmente o E1 e E3) sufriron deleción, como AdEasy.
Unha variante importante desta liña celular é a liña 293T. Contén o antíxeno T grande de SV40 que permite a replicación episóomica de plásmidos transfectados que conteñen a orixe de replicación de SV40. Isto permite a amplificación de plasmidos transfectados e a expresión temporal ampliada de produtos xénicos desexados. Tamén se poden utilizar algunhas outras liñas celulares. As HEK 293, e especialmente as HEK 293T, son utilizadas frecuentemente para a produción de varios vectores retrovirais. Varias liñas celulares que empaquetan retrovirus tamén están baseadas nestas células.
Proteínas nativas de interese
Dependendo de varias condicións, a expresión xénica das células HEK 293 pode variar. As seguintes proteínas de interese (entre moitas outras) encóntranse comunmente en células HEK 293 non tratadas:
Takeshi Obata
A súa obra máis coñecida é o manga Hikaru no Go, que durou 189 capítulos. Despois foi o creador de Death Note, un manga moi popular que tivo su adaptación de anime e de película de imaxe real. Obata sempre se mostra moi interesado no deseño das roupas dos seus personaxes, ademais de ter un estilo con gran cantidade de detalles, moi agradecido entre os aficionados. O 8 de agosto de 2008 comenzaba a publicar o manga Bakuman, a súa nova obra.
José Gallego Nogueira
José Gallego Nogueira, coñecido como O neno da Camiña, nado en Cangas vara a 1899 e finado en Pontevedra o 27 de xullo de 1937, foi un funcionario e político galego.
Traxectoria
Garda de Arbitrios do concello de Cangas. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en consello de guerra en Pontevedra por rebelión militar o 12 de maio de 1937 con Antonio Fernández Fernández, Agustín Sanjuán Sansinenea, José Mejuto Bernárdez, José Meis Martínez, Gumersindo Gastiasoro, Germán Chapela Leiro e Ángel Martínez Fandiño, foi condenado a pena de morte. Foi executado na Caeira (Poio) con Antonio Fernández, José Mejuto e José Meis o 27 de xullo de 1937.
Martín, Cutián, Antas de Ulla
Martín é un lugar da parroquia de Cutián no concello lugués de Antas de Ulla na comarca da Ulloa. Está xunto ao lugar de Martín, da parroquia de Reboredo.
Cercopithecus diana
Comportamento
É un animal de costumes diúrnos e sociables que vive en comunidades de tamaño moi variable, dende uns poucos individuos até varios centenares. Pasa máis tempo nas árbores que as outras especies da súa familia e aliméntase de froita.
John Reed
miniatura|dereita|Funeral de John Reed. John Reed, nado o 22 de outubro de 1887 en Portland, Oregon, e finado en Moscova o 19 de outubro de 1920, foi un xornalista e escritor estadounidense e activista e político comunista.
Traxectoria
Procedente dunha familia acomodada de Oregon, fíxose xornalista por influencia do seu pai, un rico industrial con conciencia social, quen o animou a denunciar as miserias do mundo. Cubriu como correspondente de guerra as frontes de Francia, Italia, Alemaña, Turquía e Rusia na primeira guerra mundial. O réxime tsarista encarcelouno en 1916 polos seus artigos, nos que puña en evidencia a corrupción do exército ruso. É famoso pola súa obra Ten Days that Shook the World (en galego, Dez días que estremeceron o mundo), onde conta de primeira man os acontecementos que conduciron á revolución bolxevique.
De volta aos Estados Unidos en agosto de 1919 fundou o Partido Comunista dos Estados Unidos, mais tivo que fuxir da represión norteamericana, marchando de novo a URSS, onde falecería de tifo ao ano seguinte.
Siphonophora
A dos sifonóforos, Siphonophorae Eschscholtz, 1829, ou Siphonophora, é unha orde de cnidarios da clase dos de hidrozoos.
As súas especies a pesar de teren, á primeira vista, unha aparencia de medusas, trátanse en realidade de colonias de varios membros —os zooides— que poden ser polipoides ou medusoides, morfolóxica e funcionalmente ben especializadas. Son case sempre peláxicas.
Unha das especies máis coñecidas é a carabela portuguesa (Physalia physalis). Outra famosa, pertencente ao xénero Erenna, unha das dúas únicas especies animais que emitiren bioluminescencia vermella.
Clasificación
A clasificación dos sifonóforos é moi variable en función dos autores. Velaquí a clasificación segundo o World Register of Marine Species:
Orde Siphonophorae
John Hillerman
John Benedict Hillerman, nado en Denison, Texas o 20 de decembro de 1932 e finado en Houston, Texas o 9 de novembro de 2017, foi un actor estadounidense.
Traxectoria
É memorable a súa actuación na serie televisiva Magnum, P.I. interpretando a Higgins. Como actor invitado pasou polas series Kojak, Mannix, Hawaii Five-O, Little House on the Prairie, Hart to Hart, Lou Grant, Serpico, Wonder Woman, The Love Boat e Murder, She Wrote.
Nomeamentos e premios
Hillerman foi nomeado en 1982, 1983, 1985, 1987 e 1988 ao premio Globo de Ouro ao mellor actor secundario gañando en 1982. Hillerman tamén foi nomeado para un Premio Emmy por Mellor Actor de Repartición nunha Serie Dramática en 1984, 1985, 1986 e polo seu papel en Magnum, P.I. gañou o premio en 1987. O seu último traballo foi no filme de 1996 A Very Brady Sequel.
Jean-Paul Rappeneau
Jean-Paul Rappeneau, nado en Auxerre (Yonne) o 8 de abril de 1932 é un director de cinema e guionista francés.
Traxectoria
Rappeneau comezou no cinema como axudante e guionista colaborando Louis Malle en Zazie dans le metro en 1960 e en Vie privee en 1961. En 1964, coescribiu L' Homme de Rio, protagonizado por Jean-Paul Belmondo.
Zooarqueoloxía
Historia e características
Pode aplicarse ao estudo de todos os períodos da historia, nos cales os seres humanos se relacionaron cos animais. Esta relación fai referencia tanto ao consumo destes, como ao uso dalgúns produtos (ósos, cornos, cunchas etc.) como materia prima para a fabricación de instrumentos, así como forza de traballo (tracción, apoio na caza etc.). O obxectivo final do estudo é achegar información sobre as sociedades humanas a través dos restos faunísticos que estes deixaron.
Jean-Paul Rappeneau
Traxectoria
O primeiro filme que escribiu e dirixiu foi La vie de château en 1965. A pesar de ser un éxito de crítica e de público non volveu facer outro filme ata 1971, cando dirixiu Les Mariés de l'an II, de novo con Belmondo e con Marlène Jobert.
Zooarqueoloxía
Historia e características
Os estudos arqueofaunísticos inclúen tanto peixes (ictiofauna), moluscos (malacofauna), aves (avifauna), mamíferos (macrofauna ou microfauna), así como todo tipo de taxóns animais que tiveran algún tipo de relación cos seres humanos, ou co proceso de formación dun sitio arqueolóxico.
Jean-Paul Rappeneau
Traxectoria
Desde 1975 Rappeneau escribiu só para os seus propios filmes, incluíndo O salvaxe, protagonizado por Yves Montand e Tout feu, tout flamme (1981), tamén con Montand e ademais con Isabelle Adjani. En 1990 dirixiu o luxoso filme Cyrano de Bergerac, adaptado do clásico de Edmond Rostand, e protagonizado por Gérard Depardieu no que se converteu no seu maior papel. Esta versión é a máis elaborada das realizada e unha das producións francesas máis caras da historia.
En 2003 dirixiu a comedia Bon Voyage, coescrita con Patrick Modiano, na que volveu contar con Depardieu e Adjani.
Modesto Barcia
Modesto Barcia Lago, nado en Pontevedra o 10 de marzo de 1951, é un avogado e escritor galego.
Traxectoria
Doutor en Dereito e licenciado en Filosofía e Ciencias políticas, ten unha ampla traxectoria como avogado, ademais de ser docente na UNED.
Foi decano do colexio de avogados de Pontevedra e membro do Consello Xeral da Avogacía. É presidente do Padroado do Instituto de Estudos Ibéricos da Avogacía, entidade que axudou a fundar en Porto en 2003. Ademais, é académico de honra da Academia Galega de Xurisprudencia e Lexislación.
Allegretto
Allegretto é unha expresión italiana que significa un pouco animado, porén en calquera peza tócase como allegro ou noutras como andante.
Populous
Populous é un videoxogo de PC desenvolvido por Bullfrog en 1989 e publicado por Electronic Arts. Considérase o primeiro videoxogo de simulación de deus. En 1991, Populous obtivo o Premio Origin ao Mellor Xogo de Ordenador de Estratexia ou Militar de 1990 ao igual que o premio ao Mellor Xogo do Ano de 1990 por parte da revista estadounidense Video Games & Computer Entertainment. Foi o primeiro xogo da serie Populous, precedendo a Populous II e Populous: The Beginning. En Populous, o xogador asume o rol dunha deidade e debe dirixir o seu pobo con intervencións divinas co obxectivo de destruír os fieis doutros deuses. Existen dous tipos de accións que o xogador pode levar a cabo: a construción de edificios e o recrutamento de xente, elementos moi similares a outros videoxogos de estratexia en tempo real modernos; e intervencións divinas, principalmente desastres que se poden lanzar contra os inimigos e modificacións do terreo en favor dos seus fieis. Unha vez se destrúe a civilización contraria no primeiro mundo, o xogador pode continuar con 500 "novos" mundos a conquistar, ou xogar mundos xerados aleatoriamente.
O xogo non só foi o primeiro no seu xénero, senón que tamén foi un dos primeiros xogos en non seguir unha historia linear, deixando que o xogador axeitara a súa aventura a medida que progresaba. Tamén foi un dos primeiros xogos en utilizar a perspectiva isométrica e en ter un modo multixogador que permitía botar partidas entre xogadores utilizando distintos sistemas (un xogador en Amiga podía xogar polo método de conexión paralela cun xogador con PC Engine ou DOS).
Os Vidás, Somede, As Pontes de García Rodríguez
Os Vidás é un lugar da parroquia de Somede no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Segundo datos do INE, no ano 2014 estaba habitado por 3 mulleres.
Os Vidás
O topónimo Os Vidás pode referirse a varios lugares de Galicia:
Xi Jiang
O Xi Jiang (literalmente «río do oeste»; en pinyin : Xī Jiāng, en pinyin 西江, transcrito en Wade-Gilles Si Kiang, e ás veces  dito «Hsi Jiang») é un río do sur da China, que ten un curso de 2197 quilómetros O Xi Jiang é o terceiro dos ríos máis longos da China, tras o río Yangtzé e o río Amarelo.
Ao longo do seu curso recibe nomes diversos. Primeiro é o de Nanpan, despois o de Hongshui e Xun, para finalmente ser o Xi Jiang.