cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sideróforo
Estrutura
Os sideróforos clasifícanse xeralmente polos ligandos que usan para quelar o ferro férrico. Os grupos principais de sideróforos son: catecolatos (fenolatos), hidroxamatos e carboxilatos (por exemplo, derivados do ácido cítrico). O ácido cítrico pode tamén actuar como sideróforo. A ampla variedade de sideróforos existente pode deberse a presións evolutivas exercidas sobre os microbios para producr sideróforos estruturalmente diferentes que non se poden transportar polos sistemas de transporte activo doutros microbios nin, no caso de patóxenos, desactivar polo organismo hóspede.
Diversidade
Exemplos de sideróforos producidos por varias bacterias e fungos: miniatura|[[Ferricromo, un sideróforo hidroxamato.]] upright=2|miniatura|[[deferoxamina|Desferrioxamina B, un sideróforo hidroxamato.]] miniatura|[[Enterobactina, un sideróforo catecolato.]] miniatura|Azotobactina, un sideróforo de ligando mixto. miniatura|[[Pioverdina, un sideróforo de ligando mixto.]] miniatura|Yersiniabactina, un sideróforo de ligando mixto.
Sideróforos catecolatos
Ligandos mixtos
Ligandos aminocarboxilatos
Unha lista completa de estruturas de sideróforos (unhas 250) preséntase no Apéndice 1 da referencia.
Bacterias e fungos
Isto vai seguido da excreción do sideróforo no ambiente extracelular, onde o sideróforo actúa como secuestrador e solubiliza o ferro. Os sideróforos son despois recoñecidos por receptores específicos de células na membrana externa da célula. En fungos e outros eucariotas, o complexo Fe-sideróforo pode ser reducido extracelularmente a Fe2+, aínda que en moitos casos o complexo completo Fe-sideróforo é transportado activamente a través da membrana celular. En bacterias gramnegativas, estes son transportados ao periplasma por receptores dependentes de TonB, e son transferidos ao citoplasma por transportadores ABC.
Unha vez no citoplasma da célula, o complexo Fe3+-sideróforo adoita ser reducido a Fe2+ para liberar o ferro, especialmente no caso de ligandos de sideróforos máis febles como hidroxamatos e carboxilatos. O ferro pode liberarse tamén pola descomposición do sideróforo ou outros mecanismos biolóxicos, especialmente no caso de catecolatos como a ferro férrico-enterobactina, cuxa redución potencial é demasiado baixa para axentes redutores como o flavín adenín dinucleótido, polo que cómpre unha degradación encimática para liberar o ferro.
Plantas
miniatura|O ácido desoximuxineico, un fitosideróforo.
Aínda que hai suficiente ferro na maioría dos solos para o crecemento das plantas, a deficiencia de ferro das plantas é un problema en solos calcarios debido á baixa solubilidade do hidróxido de ferro(III). O solo calcario supón o 30% do solo agrícola mundial. Nesas condicións as plantas gramíneas (cereais, arroz, herbas) segragan fitosideróforos no solo, un exemplo típico é o ácido desoximuxineico. Os fitosideróforos teñen unha estrutura diferente da dos sideróforos bacterianos e fúnxicos,con dous centros de unión α-aminocarboxilato, xunto cunha soa unidade α-hidroxicarboxilato. Esta última función bidentada proporciona fitosideróforos cunha alta selectiviadade polo ferro(III). Cando crecen nun solo deficiente en ferro, as raíceas das plantas gramíneas segregan sideróforos na rizosfera. Na captura do ferro(III) o complexo ferro–fitosideróforo é transportado a través da membrana citoplasmática usando un mecanismo de simporte de protóns. O complexo ferro(III) é despois reducido a ferro(II) e o ferro é transferido á nicotianamina, a cal, aínda que moi similar aos fitosideróforos, é selectiva para o ferro(II) e non se segrega polas raíces. A nicotianamina transloca o ferro polo floema a todas as partes da planta.
Quelatación en Pseudomonas aeruginosa
O ferro é un importante nutriente para a bacteria Pseudomonas aeruginosa; porén, o ferro non está facilmente accesible no seu ambiente. Para superar este problema, P. aeruginosa produce sideróforos para que se unan ao ferro e o transporten. Pero a bacteria que produce os sideróforos non necesariamente recibe o beneficio directo da captación de ferro. O que máis ben ocorre é que todos os membros da poboación celular teñen a mesma probabilidade de acceder aos complexos ferro-sideróforo. A produción de sideróforos tamén require que a bacteria gaste enerxía. Así, a produción de sideróforos pode considerarse como un carácter xenético altruísta porque é beneficioso para o grupo local pero custoso para o individuo. Esta dinámica altruísta require que cada membro da poboación celular contribúa igualmente á produción de sideróforos. Pero ás veces poden ocorrer mutacións que causen que algunhas bacterias produzan menores cantidades de sideróforos. Estas mutacións danlles unha vantaxe evolutiva porque a bacteria pode seguir beneficiándose da produción colectiva de sideróforos sen sufrir o custo enerxético. Deste xeito, pode dedicar máis enerxía ao seu crecemento. Os membros da poboción celular que pode producir eficientemente estes sideróforos adoitan denominarse cooperadores; os membros que producen pouco ou ningún sideróforo denomínanse tramposos. Segundo investigacións realizadas, cando os cooperadores e tramposos crecen xuntos, os cooperadores teñen unha diminución en fitness, mentres que os tramposos teñen un incremento. Observouse que a magnitude do cambio en fitness increméntase co aumento da limitación de ferro. Cun incremento de fitness os tramposos poden gañar na competición cos cooperadores; isto leva a unha diminución global da fitness do grupo, debido á falta de suficiente produción de sideróforos.
Pioverdina e produción de sideróforos en Pseudomonas aeruginosa
Nun estudo recente examinouse a produción de pioverdina (PVD), un tipo de sideróforo, na bacteria P. aeruginosa. Este estudo centrábase na construción, modelaxe e simulación de dinámicas da biosíntese de PVD, un factor de virulencia, por medio dunha estratexia sistémica. Esta estratexia considera que a vía metabólica da síntese de PVD está regulada polo fenómeno da percepción do quórum, un sistema de comunicación celular que permite á bacteria coordinar o seu comprtamento baseándose na densidade da súa poboación.
O estudo mostrou que a medida que o crecemento bacteriano se incrementaba, tamén o facía a concentración extracelular de moléculas sinalizadoras para a percepción do quórum, emulando así o comportamento natural da cepa de P. aeruginosa PAO1. Para levar a cabo este estudo, construíuse un modelo de rede metabólica de P. aeruginosa baseado no modelo iMO1056, a anotación xenómica da cepa P. aeruginosa PAO1, e a vía metabólica da síntese de PVD. Este modelo incluía a síntese de PVD, reaccións de transporte, intercambio e moléculas de sinalización da percepción do quórum.
O modelo resultante, chamado CCBM1146, mostrou que o fenómeno da percepción do quórum inflúe directamente no metabolismo de P. aeruginosa cara á biosíntese de PVD en función do cambio na intensidade do sinal da percepción do quórum. Este traballo é o primeiro informe in silico dun modelo integrativo que comprende a rede regulatoria de xenes da percepción do quórum e a rede metabólica de P. aeruginosa, proporcionando unha visión detallada de como a produción de pioverdina e sideróforos en P. aeruginosa están influenciadas pola percepción do quórum.
Ecoloxía
Os sideróforos fixéronse importantes no nicho ecolóxico definido polo baixa dispoñibilidade de ferro, sendo o ferro un dos factores limitantes do crecemento críticos para virtualmente todos os microorganismos aerobios. Hai catro hábitats ecolóxicos principais: a auga do solo e da superficie, a auga mariña, os tecidos das plantas (para os patóxenos) e os tecidos animais (para os patóxenos).
Auga mariña
A diferenza da maioría de fontes de auga doce, os niveis de ferro na superficie da auga mariña son extremadamente baixos (de 1 nM a 1 μM nos 200 m superiores) e moito menor que os de V, Cr, Co, Ni, Cu e Zn. Virtualmente todo este ferro está en estado ferro(III) e en complexo con ligandos orgánicos. Estes baixos niveis de ferro limitan a produción primaria do fitoplancto e orixinaron a hipótese do ferro, na que se propón que un influxo de ferro promovería o crecemento do plancto e, por tanto, reduciría o CO2 atmosférico. Esta hipótese foi comprobada en máis de dez ocasións e en todos os casos orixináronse floracións masivas de fitoplancto. Porén, as floracións persistiron durante períodos variables de tempo. Unha observación interesante feita nalgúns destes estudos foi que a concentración de ligandos orgánicos se incrementou nun curto espazo de tempo para igualar a concentración do ferro engadido, o que implicaba unha orixe biolóxica e, en vista da súa afinidade polo ferro, posiblemente os ligandos eran sideróforos ou de natureza similar aos sideróforos. Un dato significativo é que a cantidade de bacterias heterótrofas tamén se incrementaba marcadamente nas floracións inducidas polo ferro. Así, hai un sinerxismo entre o fitoplancto e as bacterias heterótrofas. O fitoplancto necesita ferro (proporcionado por sideróforos bacterianos), e as bacterias heterótrofas necesitan fontes de carbono distintas do CO2 (proporcionadas polo fitoplancto). A natureza diluída do ambiente mariño peláxico promove grandes perdas difusivas e converte en problemáica a eficiencia das estratexias normais de captación de fero baseadas en sideróforos. Porén, motas bacterias mariñas heterótrofas producen sideróforos, aínda que con propiedades diferentes dos producidas polos orgnismos terrestres. Moitos sideróforos mariños son activos en superficies e tenden a formar agregados, por exemplo as acuaquelinas. A presenza dunha cadea de acilo graxo fai que as moléculas teñan unha alta actividade en superficies e unha capacidade de formar micelas. Así, cando se segregan, estas moléculas únense a superficies e unhas a outras, facendo deste modo máis lenta a velocidade de difusión lonxe do organismo secretor e mantendo unha concentración de sideróforo local relativamente alta. O fitoplancto ten necesidades altas de ferro e aínda así a maioría (ou posiblemente todo) non produce sideróforos. Porén, o fitoplancto pode obter ferro de complexos sideróforos con axuda de redutases unidas a membrana e certamente do ferro(II) xerado por descomposición fotoquímica de sideróforos con ferro(III). Así, unha gran proporción do ferro, se non todo, absorbido polo fitoplancto depende da produción bacteriana de sideróforos.
Patóxenos de plantas
miniatura|Crisobactina. miniatura|Acromobactina.
A maioría dos patóxenos de plantas invaden o apoplasma liberando encimas pectolíticos que facilitan o espallamento do organismo invasor. As bacterias frecuentemente infectan plantas entrando nos tecidos polos estomas. Unha vez entraron nas plantas espállanse e multiplícanse nos espazos intercelulares. En enfermidades vasculares bacterianas, a infección esténdese polo interior da planta a través do xilema.
Unha vez dentro da planta, as bacterias necesitan capturar o ferro de dous ligandos transportadores de ferro principais, a nicotianamina e o citrato. Para faceren isto producen sideróforos; así a enterobcterial Erwinia chrysanthemi produce dous sideróforos: crisobactina e acromobactina. O grupo das Xanthomonas de patóxenos de plantas produce sideróforos xantoferrinas para capturar o ferro.
Como nos humanos, as plantas tamén posúen proteínas que se unen a sideróforos implicadas na defensa do hóspede, como o principal alérxeno do pole do bidueiro, Bet v 1, que se segregan usualmente e posúen unha estrutura similar á lipocalina.
Patóxenos de animais
As bacterias e fungos patóxenos desenvolveron maneiras de sobrevivir en tecidos animis. Poden invadir o tracto gastrointestinal (Escherichia, Shigella e Salmonella), o pulmón (Pseudomonas, Bordetella, Streptococcus e Corynebacterium), pel (Staphylococcus) ou o tracto urinario (Escherichia e Pseudomonas). Tales bacterias poden colonizar feridas (Vibrio e Staphylococcus) e ser responsables de septicemias (Yersinia e Bacillus). Algunhas bacterias sobreviven por longos períodos de tempo en orgánulos intracelulares, por exemplo Mycobacterium. (ver táboa). Debido a este risco continuo de invasión bacteriana e fúnxica, os animais desenvolveron varias liñas de defensa baseadas en estratexias inmunolóxicas, o sistema de complemento, a produción de proteínas que se unen ao ferro–sideróforo e a "retirada" xeral de ferro.
Hai dous tipos principais de proteínas que se unen ao ferro presentes na maioría dos animais que proporcionan protección contra a invasión microbiana; a protección extracelular proporciónaa a familia da transferrina de proteínas e a protección intracelular dállela a ferritina. A transferrina está presente no soro sanguíneo a aproximadamente 30 μM e contén dous sitios de unión ao ferro, cada un cunha afinidade extremadamente alta polo ferro. En condicións normais está nun 25–40% saturado, o que significa que calquera ferro libremente dispoñible no soro será inmediatamente capturado, o que impide o crecemento microbiano. A maioría dos sideróforos non poden retirar o ferro da transferina. Os mamíferos tamén producen lactoferrina, que é similar á transferrina do soro, pero posúe unha afinidade aínda maior polo ferro. A lactoferrina está presente en fluídos secretores, como a suor bágoas e leite], minimizando así a infección bacteriana.
A ferritina está presente no citoplasma das células e limita o nivel de ferro intracelular a aproximadamente 1 μM. A ferritina é unha proteína moito máis grande que a transferrina e con capacidade de unirse a varios miles de átomos de ferro de forma non tóxica. Os sideróforos non poden mobilizar directamente o ferro da feritina.
Ademais destas dúas clases de proteínas que se unen ao ferro, unha hormona, a hepcidina, está implicada no control e liberación de ferro de enterocitos absorbentes, hepatocitos que almacenan ferro e macrófagos. A infección orixina unha inflamación e a liberación de interleucina-6 (IL-6 ), que estimula a expresión da hepcidina. En humanos, a produción de IL-6 ten como resultdo unha baixa concentración de ferro sérico, facendo difícil que os patóxenos invasores consigan infectar. Esta depleción de ferro demostrouse que limita o crecemento bacteriano en localizacións extracelulares e intracelulares.
Ademais das tácticas de "retirada do ferro", os mamíferos producen unha proteína que se une ao ferro–sideróforo, a sideroquelina. A sideroquelina é un membro da familia de proteínas da lipocalina, que, aínda que son diversas en secuencia, presentan un pregamento estrutural moi conservado, un barril β antiparalelo de 8 febras que forma un sitio de unión con varias febras β adxacentes. Por outra parte, outra proteína, a siderocalina (lipocalina 2) ten 3 residuos cargados positivamente tamén localizados no peto hidrófobo e estes crean un sitio de unión de alta afinidade para a ferro(III)–enterobactina. A siderocalina é un potente axente bacteriostático contra E. coli. É segregada como resultado da infección tanto por macrófagos coma por hepatocitos, e a enterobactina é capturada do espazo extracelular.
Aplicacións médicas
Os sideróforos teñen aplicacións en medicina nas terapias de sobrecarga de ferro e aluminio e de antibióticos para mellorar a chegada do fármaco á súa diana. Comprender o mecanismo dos sideróforos abriu novas oportunidades para deseñar pequenas moléculas inhibidoras que bloqueen a biosíntese de sideróforos e, por tanto, o crecemento e virulencia bacterianos en ambientes con limitación de ferro.
Os sideróforos son útiles como fármacos ao facilitaren a mobilización do ferro en humanos, especialmente no tratamento de enfermidades do ferro, debido a súa alta afinidade polo ferro. Unha aplicación potencialmente poderosa é usar as capacidades que teñen os sideróforos para transportar ferro para levar fármacos ás células preparando conxugados entre os sideróforos e axentes antimicrobianos. Como os microbios recoñecen e utilizan só certos sideróforos, crese que tales conxugados terán unha actividade antimicrobiana selectiva. Un exemplo é o antibiótico da familia da cefalosporina cefiderocol.
A entrega no seu destino de fármacos mediada polo transporte de ferro microbiano (sideróforos) utiliza o recoñecemento dos sideróforos como axentes de entrega de ferro para facer que o microbio asimile sideróforos conxugados con fármacos. Estes fármacos son letais para o microbio e causan a morte deste cando se administran conxugados a sideróforos. Ao engadir grupos funcionais que se unen ao ferro propios de sideróforos a antibióticos, a súa potencia aumenta enormemente. Isto débese ao sistema de captación de ferro mediado por sideróforos da bacteria.
Aplicacións agrícolas
As Poaceae ou gramíneas inclúen importantes especies como a cebada e o trigo que poden secuestrar eficazmente o ferro ao liberaren fitosideróforos polas súas raíces na zona do solo que as rodea ou rizosfera. Os compostos químicos producidos polos microorganismos na rizosfera poden tamén incrementar a dispoñibilidade e captación de ferro. Plantas como a avea poden asimilar o ferro por medio destes sideróforos microbianos. Demostrouse que as plantas poden utilizar o sideróforo de tipo hidroxamato ferricromo, ácido rodotorúlico e ferrioxamina B; o sideróforo de tipo catecol agrobactina; e os sideróforos de ligando mixto de catecol-hidroxamato-hidroxiácido biosintetizados por bacterias saprófitas que colonizan as raíces. Todos estes compostos prodúcense por cepas de bacterias rizosféricas, que teñen necesidades nutricionais simples, e atópanse na Natureza en en solos, follaxe, auga doce, sedimentos, e auga mariña.
As pseudomónadas fluorescentes recoñecéronse como axentes de biocontrol contra certos patóxenos de plantas do solo. Producen pigmentos amarelo-verdosos (pioverdinas) que fluorescen baixo a luz ultravioleta e funcionan como sideróforos. Privan aos patóxenos do ferro que precisan para o seu crecemento e patoxénese.
Outros ións metálicos quelados
Os sideróforos naturais ou sintéticos poden quelar ións metálicos distintos dos ións de ferro. Exemplos son: aluminio,  galio,   cromo,  cobre,  zinc, chumbo, manganeso, cadmio, vanadio, circonio, indio, plutonio, berkelio, californio, e uranio.
Procesos relacionados
Outras maneiras alternativas de asimilar ferro son a redución en superficies, diminución do pH, utilización de hemos, ou extracción de metais en complexo con proteínas. Datos recentes indican que as bacterias mariñas producen moléculas que quelatan o ferro con propiedades similares aos sideróforos en condicións de niveis de fosfato limitantes para o seu crecemento. Na natureza o fosfato únese a dierentes tipos de minerais de ferro e, por tanto, hipotetizouse que as bacterias poden usar moléculas similares a sideróforos para disolver tales complexos para acceder ao fosfato.
Adolf Heusinger
Adolf Heusinger, nado en Holzminden na Baixa Saxonia, daquela no Imperio Alemán, o 4 de agosto de 1897 e finado en Colonia, 30 de novembro de 1982, entón na Alemaña Occidental (RFA) foi un xeneral alemán.
Despois de loitar na primeira guerra mundial, dirixiu a Operationsabteilung da Wehrmacht (Departamento de Operacións) de 1940 a 1944 na Alemaña nazi. Despois da Segunda guerra mundial estivo entre os creadores da nova Bundeswehr da RFA, da que chegou a ser inspector xeral en 1957. De 1960 a 1964 presidiu o Comité Militar da OTAN en Washington.
Xuventude
Adolf Heusinger naceu en Holzminden, no Ducado de Brunswick, no Imperio Alemán. Ingresou no Exército Imperial Alemán o 17 de xuño de 1915 e foi destinado ao 7. ''Thüringisches Infanterie-Regiment Nr. 96'', un rexemento de infantería da rexión de Turinxia (incluíndo o principado de Reuss). Foi ascendido a abandeirado o 31 de marzo de 1916 e tenente o 4 de xullo de 1916. Foi ferido en combate en Verdún e Flandres e foi feito prisioneiro polos británicos o 31 de xullo de 1917. Durante a primeira guerra mundial, foi condecorado coa Cruz de Ferro Prusiana de 2ª clase e a Cruz de Ferro de 1ª clase, coa Cruz de Mérito de Guerra de Brunswick de 2ª clase, a Medalla de Prata Reuss con espadas de Mérito, a Cruz de Honra de clase Reuss III con espadas. e o distintivo para os feridos.
Despois da Primeira guerra mundial e despois de ser liberado do cativerio inglés, Heusinger regresou a Alemaña e entrou na Reichswehr, o pequeno exército alemán de 100.000 homes, permitido polo Tratado de Versalles. En outubro de 1931 foi destinado ao persoal operativo do Truppenamt no ministerio da Reichswehr, o Ministerio de Defensa. O Truppenamt serviu como estado maior alemán durante a era da República de Weimar e, como tal, o Tratado de Versalles prohibiu esa institución. As promocións foron lentas na pequena Reichswehr.
Militar do III Reich
Heusinger foi nomeado tenente en abril de 1925 e capitán en outubro de 1932. Traballou en Berlín co Truppenamt até agosto de 1934; entón foi nomeado director de operacións da 11ª división en outubro de 1935, cargo que ocupou até agosto de 1937. Mentres tanto, foi ascendido a maior en marzo de 1936. Co ascenso da Alemaña nazi e a asunción do poder de Adolf Hitler, o Estado Maior alemán restableceuse oficialmente. En agosto de 1937, Heusinger converteuse en oficial do Estado Maior, sendo tenente coronel en abril de 1939. O 15 de outubro de 1940 chegou a ser xefe de gabinete.
Segunda guerra mundial
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Bundesarchiv_Bild_183-B24543%2C_Hauptquartier_Heeresgruppe_S%C3%BCd%2C_Lagebesprechung.jpg/220px-Bundesarchiv_Bild_183-B24543%2C_Hauptquartier_Heeresgruppe_S%C3%BCd%2C_Lagebesprechung.jpg|miniatura|esquerda|Heusinger con Hitler na reunión dos dirixentes do grupo Sur do [[Heer (Hauptquartier Heeresgruppe Süd)]] Co estalido da Segunda guerra mundial, o alto mando do exército alemán (Oberkommando des Heeres) asumiu a organización bélica alemá. Heusinger participou na planificación de operacións en Polonia, Dinamarca, Noruega, Francia e Holanda. Foi ascendido a coronel o 1 de agosto de 1940 e converteuse en xefe do Departamento de Operacións en outubro de 1940, o que o converteu no terceiro na xerarquía de planificación do exército, despois do xefe de Estado Maior, o xeneral Franz Halder, e o seu adxunto, o xeneral Friedrich Paulus.
Despois da operación Barbarossa en xuño de 1941, o OKH converteuse no líder na planificación de operacións nese escenario. Halder foi substituído en setembro de 1942 polo xeneral Kurt Zeitzler, mentres que Paulus abandonou o cuartel xeral do exército en decembro de 1941, sendo substituído en xaneiro de 1942 polo xeneral Gunther Blumentritt.
Heusinger, que seguía sendo xefe da División de Operacións, foi ascendido a xeneral de división o 1 de xaneiro de 1942 e a tenente xeneral o 1 de xaneiro de 1943.
Atentado contra Hitler
En xuño de 1944, o xeneral Zeitzler caeu enfermo e o 10 de xuño Heusinger asumiu temporalmente o cargo de xefe do Estado Maior do Exército. Baixo este cargo, participou na reunión de planificación con Adolf Hitler na Wolfsschanze, o 20 de xullo de 1944, o día do atentado ao Führer; estaba de pé xunto a Hitler cando estalou a bomba, colocada polo coronel Claus von Stauffenberg. Tamén el coñecía e aprobou o plan para o ataque, pero non participou no plan operativo nin na súa execución.
Heusinger foi hospitalizado inmediatamente polas feridas sufridas na explosión, sendo detido e interrogado pola Gestapo para determinar o seu posible papel na conspiración. Aínda que había evidencias de contactos entre Heusinger e moitos dos conspiradores, iso non foi suficiente para conectalo directamente co complot e foi liberado en outubro de 1944. Porén, non se lle concedeu ningún outro encargo durante a Segunda guerra mundial até o 25 de marzo de 1945, cando foi nomeado xefe das forzas armadas no ámbito da cartografía. Foi feito prisioneiro polos aliados en maio de 1945.
Despois da guerra
Coa creación da Bundeswehr en 1955, Heusinger restituiu o servizo militar; chegou a ser tenente xeneral das forzas armadas e presidente do consello militar. En marzo de 1957, entregou o cargo de xefe do departamento das forzas armadas a Hans Speidel.
O Vao, Pascais, Samos
O Vao é un lugar da parroquia de Pascais no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Ramos, Queizán, O Corgo
Ramos é un lugar da parroquia de Queizán no concello lucense do Corgo, na comarca de Lugo.
Adolf Heusinger
Despois da guerra
Pouco despois, en xuño de 1957, Heusinger foi ascendido a xeneral e nomeado primeiro inspector xeral da Bundeswehr, ocupando este cargo até marzo de 1961. En decembro de 1960, a URSS baixo a presidencia de Nikita Khushchev solicitou a súa extradición por crimes de guerra, entre eles o asasinato de 600 civís en Staryi Crym en Crimea. En abril de 1961 foi nomeado presidente do Comité Militar da OTAN en Washington. En 1964 retirouse deste cargo. Heusinger morreu en Colonia o 30 de novembro de 1982.
Arroxo, Pascais, Samos
Arroxo é un lugar da parroquia de Pascais no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Arrabaldo, Quinte, O Corgo
Arrabaldo é un lugar da parroquia de Quinte no concello lucense do Corgo, na comarca de Lugo.
Faustino Taboada Liñeira
Faustino Taboada Liñeira, nado en Santiso, foi un político galego.
Gontán, Pascais, Samos
Gontán é un lugar da parroquia de Pascais no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Framil, Quinte, O Corgo
Framil é un lugar da parroquia de Quinte no concello lucense do Corgo, na comarca de Lugo.
Porto, Quinte, O Corgo
Porto é un lugar da parroquia de Quinte no concello lucense do Corgo, na comarca de Lugo.
Guillermo Muñoz Goyanes
Guillermo Muñoz Goyanes, nado en Pontevedra en 1911 e finado en Madrid o 20 de xullo de 1992, foi un enxeñeiro de montes e político galego.
Traxectoria
Estudou na Escola Especial de Enxeñeiros de Montes, rematando en 1943. Doutor enxeñeiro de Montes. No franquismo foi secretario xeral de Montes, secretario Servizo Nacional de Caza e Pesca, secretario xeral do Consello de Pesca Continental, Caza e Parques Nacionais. Foi membro do comité de redacción da revista ''Montes. Publicación del Cuerpo de Ingenieros de Montes''. Finou en Madrid o 2 de xullo de 1992.
Vida persoal
Casou con Marisefa de Castro Martínez.
Demondín, San Bartolomeu de Chamoso, O Corgo
Demondín é un lugar da parroquia de San Bartolomeu de Chamoso no concello lucense do Corgo, na comarca de Lugo.
Pascais, Pascais, Samos
Pascais é un lugar da parroquia de Pascais no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Coeses, Quinte, O Corgo
Coeses é un lugar da parroquia de Quinte no concello lucense do Corgo, na comarca de Lugo.
Gorolfe, Pascais, Samos
Gorolfe é un lugar da parroquia de Pascais no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Quinte, Quinte, O Corgo
Quinte é un lugar da parroquia de Quinte no concello lucense do Corgo, na comarca de Lugo.
A Pontenova, Pascais, Samos
A Pontenova é un lugar da parroquia de Pascais no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Aián, Reiriz, Samos
Aián é un lugar da parroquia de Reiriz no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Püha Tõnu kiusamine
Püha Tõnu kiusamine é un filme estoniano de 2009 escrito e dirixido por Veiko Õunpuu e protagonizado por Taavi Eelmaa. O argumento foi descrito como comedia negra e céntrase nun exitoso home de idade media que comeza a interesarse en cuestións sobre a moralidade. O filme foi unha coprodución entre empresas de Estonia, Suecia e Finlandia. Foi escollido como candidato de Estonia para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 83ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Reiriz, Reiriz, Samos
Reiriz é un lugar da parroquia de Reiriz no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Spanish Benevolent Society Gallery
Spanish Benevolent Society Gallery é unha institución cultural fundada por españois para servir á comunidade española da zona de Nova York. Hoxe, a Sociedade é a institución cultural española máis antiga dos Estados Unidos.
A Veiga, Reiriz, Samos
A Veiga é un lugar da parroquia de Reiriz no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Spanish Benevolent Society Gallery
Historia
Moitos e destacados artistas españois, expatriados, inmigrantes e personalidades viviron na sociedade como artistas residentes durante os máis de 150 anos da súa existencia, como Picasso, Dalí, Luis Buñuel ou Federico García Lorca. En 2010, o cineasta e escritor hispanoamericano Artur Balder, que viviu no edificio como artista en residencia durante máis dun ano, creou o documental Pequena España, que mostra por primeira vez a historia non contada desta sociedade. O arquivo contén máis de 450 fotografías e 150 documentos que nunca se mostraron publicamente.
Misión
Desde a súa fundación en 1868, o obxectivo primordial do Centro Español – Sociedade Benéfica Española é "promover, fomentar e difundir o espírito de fraternidade e solidariedade entre os españois e hispanoamericanos residentes neste país".
Bandeira mapuche
A bandeira mapuche refírese a cada unha das bandeiras empregadas como emblema e símbolo pola nación e as comunidades mapuches en Chile e na Arxentina. Existen diferentes bandeiras que representaron aos mapuches ao longo da historia e en diferentes territorios, e dende 1992, existe a bandeira contemporánea, coñecida como Wenufoye, a cal está amparada polas normas da «Lei Indíxena» de 1993 e que foi amplamente adoptada como símbolo do pobo mapuche e, de maneira oficial, nalgunhas comunas chilenas para o seu uso xunto coa bandeira de Chile e a bandeira da localidade.
Spanish Benevolent Society Gallery
Misión
Neses primeiros anos, a Sociedade serviu como sistema de apoio esencial aos españois que emigraban aos Estados Unidos, proporcionándolles alimento e abrigo; coidar das súas necesidades de atención sanitaria; Organización de servizos para o máis aló; e actuando como o seu fogar de facto lonxe de casa en Nova York.
Bandeira mapuche
Bandeiras ancestrais
miniatura|esquerda|[[Ficheiro:FIAV historical.svg|23px Bandeira mapuche segundo a obra El joven Lautaro de frei Pedro Subercaseaux (século XX).]] miniatura|[[Ficheiro:FIAV historical.svg|23px Bandeira segundo o antigo relato mapuche, posiblemente empregada por tropas mapuches a comezos do século XVIII.]] A utilización de bandeiras como forma de representar a persoas, estados ou nacións é un costume iniciado en Europa e na China, polo que é pouco probable que, antes da chegada dos conquistadores españois existisen este tipo de distintivos.
Os primeiros rexistros sobre o posible uso de bandeiras por parte dos pobos indíxenas remóntanse ás crónicas españolas durante a guerra de Arauco. Antes diso, no Canto XXI do poema épico La Araucana (1569), Alonso de Ercilla describiu a un guerreiro chamado Talcahuano, habitante das terras achegadas á actual cidade que leva o seu nome, quen era seguido por tropas que levaban emblemas azuis, brancos e vermellos.
As descricións feitas xa no século XVIII documentan que as hostes mapuches empregaban dúas bandeiras, de cuxa antigüidade non hai certeza. Segundo versións de cronistas, a primeira delas estaba composta por unha estrela branca sobre fondo azul, semellante ao cantón da actual bandeira chilena, e fora empregada por tropas mapuches a comezos do século XVIII. A segunda delas aparece sendo ondeada polo cacique Lautaro (c. 1534-1557) na súa representación artística máis coñecida, creada no século XX por frei Pedro Subercaseaux; tiña unha branca estrela de oito puntas centrada nunha cruz ou estrela escalonada azul orlada de branco sobre un fondo vermello.
San Bartolomeu, San Bartolomeu de Chamoso, O Corgo
San Bartolomeu é un lugar da parroquia de San Bartolomeu de Chamoso no concello lucense do Corgo, na comarca de Lugo.
Bandeira mapuche
Bandeiras ancestrais
A estrela octogonal empregada nestas bandeiras, como representación de Wünelfe, o luceiro ou Venus na iconografía mapuche, foron a orixe da estrela na actual bandeira chilena. Segundo O'Higgins, a estrela da bandeira era a «estrela de Arauco». Aínda que no presente a bandeira chilena presenta en pentagrama, nos deseños orixinais desta incluíase un asterisco de oito puntas inserto no centro da estrela, símbolo do Wünelfe ou guñelve, representando a combinación das tradicións europea e indíxena. Porén, co paso do tempo o deseño simplificouse, quedando soamente a estrela principal.
Bandeira contemporánea
200px|miniatura|Bandeira que foi empregada por diversas organizacións mapuches dende 1992. miniatura|dereita|A bandeira mapuche contemporánea foi protagonista das [[Protestas en Chile de 2019|manifestacións en Chile en outubro de 2019. ]] En marzo de 1991, a organización mapuche Aukiñ Wallmapu Ngulam ou Consello de Todas as Terras realizou un chamado para confeccionar a bandeira da nación mapuche. Preto de 500 deseños foron presentados, dos cales escolleuse un. A bandeira da nación mapuche foi creada o 5 de outubro de 1992 e coñécese como Wenufoye (‘Canelo do ceo’). O canelo (Drimys winteri) é unha árbore sempreverde que habita en gran parte do territorio da Arxentina e Chile. É unha das árbores sagradas do pobo mapuche e na súa lingua chámase foye ou foyke.
As cores e as figuras da bandeira mapuche representan o seguinte: Este pavillón está amparado polas normas da «Lei Indíxena» en 1993. Esta bandeira foi amplamente adoptada como símbolo do pobo mapuche e adoptada de maneira oficial nalgunhas comunas chilenas para o seu uso xunto á bandeira de Chile e a bandeira da localidade, como nos casos de Coyhaique e Padre Las Casas, entre outros.
A partir de 2010, mediante un ditame da Contraloría Xeral da República de Chile, autorizouse o izado da bandeira, emblema ou escudo do pobo mapuche xunto á bandeira nacional. A partir de setembro de 2011, unha campaña entre os concellos de Chile estimulou o uso das bandeiras dos pobos indíxenas nalgunhas festividades. Aucán Huilcamán, involucrado na creación desta bandeira, anunciou en xuño de 2017 que pediría a derogación do decreto que autoriza o izado da Wenufoye, xa que considera que o seu fin é representar a loita do pobo mapuche, e que as institucións ou concellos chilenos e a Contraloría non teñen autoridade sobre o seu uso.
Bandeiras de comunidades e territorios en Chile
Ademais de Wenufoye, en 1992 creáronse outras cinco bandeiras para representar os distintos territorios do pobo mapuche en Chile.
Bandeiras huilliches
miniatura|200x200px|Bandeira do Consello Xeral de Caciques de Chiloé. No territorio do arquipélago de Chiloé e na provincia de Osorno, as distintas asociacións de comunidades huilliches empregan unha serie de bandeiras distintivas que se diferencian das utilizadas polo pobo mapuche noutros lugares de Chile. Entre estas cóntanse:
Bandeira mapuche-tehuelche
miniatura|200px|Bandeira do pobo mapuche-tehuelche. Foi creada en 1987 por Julio Antieco, quen empezou as xestións con comunidades mapuches para confeccionar unha bandeira que representase ao pobo mapuche-tehuelche.
O 3 de agosto de 1991, na Primeira Reunión Provincial de Caciques e Comunidades Aborixes, realizada en Trevelin, expresou a intención de crear un símbolo común. Por medio da lei 4072, publicada o 5 de abril de 1995, a provincia de Chubut recoñeceuna como «símbolo e emblema das Comunidades Aborixes da Provincia». A bandeira leva as cores amarela, branca a azul, e unha punta de frecha.
A bandeira é oficial por parte do Ministerio de Educación Arxentino, o cal permitiu o seu izado en escolas da rexión e en eventos importantes para o pobo mapuche-tehuelche.
As cores da bandeira representan:
Zoó, Zoó, Samos
Zoó é un lugar da parroquia de Zoó no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Número áureo nos calendarios
miniatura|Diagramas medievais para o cálculo do número áureo En astronomía, denomínase número de ouro, ao rango que ten un ano determinado no ciclo de Metón, que se repite cada 19 anos e permite coincidir (cun par de horas de erro) os ciclos lunares cos ciclos solares. Hai 19 números de ouro e cada ano ten asociado o seu número de ouro.
Este período o ciclo metónico, descuberto polo astrónomo grego Metón de Atenas, foi revelado no 432 a. C. nos Xogos Olímpicos, e os atenienses, conscientes da importancia do descubrimento para mellorar a medición do tempo, rexistraron o ciclo en letras douradas no templo dedicado a Minerva (Atenea) De aí a palabra número dourado ou número áureo para describir o rango dun ano dentro do ciclo Metón e, por extensión, o mesmo ciclo.
O número áureo podémolo atopar principalmente en moitos calendarios xulianos e é un dos termos empregados dende a Idade Media para calcular o Domingo de Pascua, permitindo anticipar as lunacións dese ano, e dos anos seguintes.
Teibilide, Teibilide, Samos
Teibilide é un lugar da parroquia de Teibilide no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Número áureo nos calendarios
Non se debe confundir co número áureo ou proporción áurea en álxebra e xeometría.
Orixe do termo
Número áureo ou mesmo are numero é a tradución da expresión latina aureus numerus.
O Ciclo de 19 anos (en latín: cyclus decemnovennalis, en orixe, do grego ἐννεακαιδεκαετηρίς [enneakaidekaeteris]) refírese a un dos ciclos con que, desde a antigüidade, se tentaron conciliar os calendarios anuais lunar e solar.
Na Idade Media, algúns calendarios de misas e libros de horas marcaban o ciclo de 19 anos con números romanos de ouro, dando lugar á tradición de designar un número dourado ou brillante.
A primeira referencia documentada ao aureus numerus aparece no libro "Ordo Virtutum" (ca. 1151 ) da abadesa Hildegarda de Bingen e no poema "Massa compoti" de Alexandre de Villedieu (1200) e aparece engadido por un copista nas táboas sobre o cálculo da Pascua de Abbon de Fleury, 988.
Cálculo do número áureo
dereita|miniatura|esquerda| [[Livro das horas de D, Manuel (1517-1537). Folio 1. Instrucións para coñecer o número de ouro de calquera ano. O ano 1517 ten o número áureo XVII .]]
Que se corresponde coa fórmula: ano (módulo 19) +1.
Esta norma terá vixencia até que o ciclo metónico, algo máis longo do previsto (case hora e media), non se axuste para reflectir o seu avance, que despois de 16 ciclos (304 anos) será de case un día. segundo as observacións actuais do ciclo lunar.
É dicir, dividir o número do ano por 19, atopar o resto e engadirlle 1.
Deste xeito, o do ano 2016 é 3 porque 2016 máis 1 é igual a 2017, un número que dividido por 19 ten un cociente igual a 106 e un resto igual a 3.
esquerda|miniatura|400x400px| Táboa dos números áureos dos anos [[988 a 2127.]]
No calendario inserido ao comezo do libro de horas chamado de Dom Manuel, atopamos as instrucións para coñecer a secuencia dos anos e o respectivo número de ouro, informando que no ano 1517 é 17 (XVII) e que o ano 1518 tería o número áureo 18 (XVIII), e así sucesivamente, adiante ou atrás.
O cálculo da Pascua
Durante séculos, o cálculo anticipado do día do ano en que se producirá o Domingo de Pascua baseábase en táboas simplificadas con varias entradas e que facían coincidir precisamente os número de ouro coas Letras do domingo do calendario anual xuliano, tendo en conta que se producía o equinoccio de primavera o 21 de marzo.
esquerda|miniatura| Tabela de festas móbiles, de A Zacuto (1496) Por exemplo: O ano 1517 tiña o número de ouro 17 e a letra dominical D ; nesta táboa, na liña da letra D que segue ao número dourado 17, indícase o domingo de Pascua o 12 de abril.
Imaxes dos números dourados
miniatura|esquerda| Mes de xaneiro do Libro de Horas de [[Isabel I de Castela|Isabel a Católica, coa columna do número áureo á esquerda pintada en ouro. ]]
A folla está dividida en catro columnas, cada unha coa súa información, froito da propia historia do calendario nos últimos 2.000 anos. esquerda|miniatura| Manuscrito iluminado co mes de xaneiro coas columnas do Número de Ouro e a Carta do domingo á esquerda. - a 1ª columna, á esquerda, contén os números de ouro nese mes, en números romanos,
- a 2ª columna, desde a esquerda, as Letras dominicais, comezando o 1 de xaneiro coa letra A, influenciada pola semana xudía,
- a 3ª columna menciona a secuencia mensual de días ao xeito do calendario do Imperio Romano, con o 1º día do mes - as Kalendas (abreviado KL, na pequena iluminación de arriba), despois as Nonas e a mediados do mes, aproximadamente, as Ides, contadas ao xeito romano que fai referencia a cantos días quedan para a seguinte etapa (incluído o día no que estás), por influencia da civilización romana
-a 4ª columna, a máis á dereita, lembra as principais festas do calendario litúrxico cristián do mes de xaneiro, por influencia da historia do cristianismo.
Notas
<references group="" responsive="1">
Quintela, San Bartolomeu de Chamoso, O Corgo
Quintela é un lugar da parroquia de San Bartolomeu de Chamoso no concello lucense do Corgo, na comarca de Lugo.
Patricia Moreira
Patricia Moreira foi directora xerente do secretariado internacional de Transparencia Internacional, organización que loita contra a corrupción, entre outubro de 2017 e febreiro de 2020.
Traxectoria
Patricia Moreira ten unha Licenciatura en Economía da Universidade de California, un MBA de INSEAD, Francia, e realizou unha investigación de doutoramento en Emprendimiento Social na Universidade ICADE de Madrid.
Moreira traballou como consultora de xestión durante dez anos, e logo para a organización de axuda española Axuda en Acción, chegando ao cargo de directora xeral.
En outubro de 2017, Patricia Moreira sucedeu a Cobus de Swardt como directora de Transparencia Internacional. Durante o seu mandato, Moreira aumentou os ingresos da organización e reduciu a cantidade de proxectos con fondos insuficientes.
En 2019, argumentou que os dereitos dos cidadáns e as institucións democráticas estaban ameazados pola tendencia a réximes máis autoritarios e populistas en todo o mundo, aos que se lles debería resistir con maiores controis e equilibrios.
Un artigo de noticias publicado en 2019 por The Guardian informou que o persoal da Secretaría de Transparencia Internacional queixouse da intimidación e o acoso dentro da organización. Patricia Moreira cuestionou os achados da investigación e afirmou que non se lle deu a oportunidade de responder as acusacións. Tras unha denuncia legal de Moreira, Transparencia Internacional viuse obrigada a retirar a publicación dos informes de investigación do seu sitio web. Tamén presentou unha queixa contra a Xunta de Transparencia Internacional e afirmou que había políticas de oficina tóxicas na organización. En febreiro de 2020, foi despedida de Transparencia Internacional sen explicación.
Lastres, Renche, Samos
Lastres é un lugar da parroquia de Renche no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Renche, Renche, Samos
Renche é un lugar da parroquia de Renche no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Herminia Domínguez González
Herminia Domínguez González, nada en San Xoán de Río en 1965, é catedrática de Enxeñería Química da Universidade de Vigo no Campus de Ourense.
Traxectoria
Herminia Domínguez pertence ao Grupo de Biomasa e Desenvolvemento Sostible, que centra as súas liñas de traballo no desenvolvemento de procesos para o aproveitamento sostible dos recursos naturais e é unha das investigadoras máis citadas de España no seu campo de traballo.
En 2022 ingresará como académica numeraria da Real Academia Galega das Ciencias na sección de Ciencias Técnicas.
Detsembrikuumus
Detsembrikuumus é un filme estoniano de 2008 dirixido por Asko Kase e protagonizado por Sergo Vares. Foi escollido como candidato de Estonia para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 82ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Toca, Renche, Samos
Toca é un lugar da parroquia de Renche no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Vigo do Real, Renche, Samos
Vigo é un lugar da parroquia de Renche no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Paraxuá, Romelle, Samos
Paraxuá é un lugar da parroquia de Romelle no concello lugués de Samos na comarca de Sarria.
Mina olin siin
Mina olin siin é un filme estoniano de 2008 dirixido por René Vilbre e escrito por Ilmar Raag. Está baseado na novela ''Mina olin siin. Esimene arest'' escrita por Sass Henno. Conta a historia dun rapaz de dezasete anos que se converte nun traficante de drogas, o cal provoca que se meta en problemas que non pode controlar. O filme estreouse o 8 de xullo de 2008 no Festival Internacional de Cinema de Karlovy Vary, e en Estonia estreouse o 12 de setembro de 2008, converténdose no quinto filme estoniano máis exitoso dende comezos da década de 1990.
Lista de lugares Patrimonio da Humanidade en Europa
Presentamos unha lista dos bens culturais e naturais declarados Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en Europa. Esta lista organízase clasificando os bens culturais e naturais por estados.
En cada entrada indícase o ano no que cada ben foi declarado Patrimonio da Humanidade; Caso de haber máis dunha hai que entender que houbo unha rectificación (normalmente unha ampliación) dos bens listados orixinalmente. Os marcados cun asterisco (*) tamén están incluídos na Lista do Patrimonio da Humanidade en Perigo. miniatura|[[Muralla de Lugo|Muralla romana de Lugo, Patrimonio da Humanidade desde 2000.]]
Patrimonio transfronteirizo
miniatura|Tramo da [[Muralla de Hadrián, unha das fronteiras do Imperio Romano.]] miniatura|[[Ferrocarril Rético.]]
Albania
miniatura|Centro histórico de [[Berat (cidade de Albania)|Berat.]]
Alemaña
miniatura|A catedral de [[Aquisgrán.]] miniatura|A [[Residencia de Würzburg co xardín da Corte.]] miniatura|A Porta Nigra, monumento romano de [[Tréveris.]] miniatura|O Palacio Novo de [[Potsdam.]] En 2009 foi eliminada da lista o Val do Elba a Dresde, que fora incorporado pola UNESCO en 2004.
Andorra
miniatura|A [[val de Madriu-Perafita-Claror.]]
Armenia
miniatura|Catedral de [[Edjmiatsín.]]
Bélxica
miniatura|A Casa do Concello de [[Bruxelas, coa súa torre característica, na Grand Place.]]
Bosnia e Hercegovina
miniatura|A Ponte Vella de [[Mostar.]]
Chipre
miniatura|O castelo de [[Pafhos.]]
Chequia
Ver: República Checa.