cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estuario
Os estuarios como ecosistemas mariños
Dúas características que varían continuamente nestes hábitats e aos que as especies se necesitan adaptar son a salinidade e a sedimentación. O fitoplancto é o principal produtor primarios dos estuarios. Móvense entre as masas de auga grazas aos seus mecanismos de mobilidade ou pola deriva das correntes oceánicas. A súa produtividade depende en parte da turbulencia da auga. Moitas especies de peixes e de invertebrados teñen diferentes métodos para controlar, ou crear, os cambios na salinidade da auga que os rodea e denomínanse osmocomformadores e osmorreguladores. Moitos animais fan ocos e agóchanse neles para non ser depredados e vivir en ambientes de sedimentación máis estables. O detritos do fondo dos esteiros é unha fonte de alimentación para múltiples grupos. Por outra parte, as bacterias que se atopan no sedimento teñen unha alta demanda de osíxeno. Elas favorecen unha redución dos niveis de osíxeno do sedimento e xeran condicións de anoxia, que pode ser importante se non hai un fluxo de auga continuo.
Paul Lockhart
Paul Scott "Paco" Lockhart, nado en Amarillo, Texas, o 28 de abril de 1956, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte das misións STS-111 e STS-113.
Traxectoria
Lockhart graduouse en matemáticas pola Universidade Tecnolóxica de Texas en 1978 e é máster en enxeñería aeroespacial pola Universidade de Texas en 1981.
Foi seleccionado como astronauta pola NASA en abril de 1996, participando nas misións STS-111 e STS-113 e pasando un total de 27,64 días no espazo.
O Azor
O topónimo O Azor pode referirse a dous lugares de Galicia:
José García Vázquez
Para o artigo sobre o publicista do mesmo nome, véxase Pepe Garalva miniatura|Monumento aos mártires do Portiño, co nome de José García Vázquez.
José García Vázquez, nado na Coruña en 1901 e finado na mesma cidade o 9 de outubro de 1937, foi un sindicalista galego.
Traxectoria
García Vázquez era traballador na fábrica de tabacos e membro da Unión Tabacaleira da CNT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 permaneceu agochado. Participou no intento de fuxida do Portiño o 3 de marzo de 1937, foi detido o 8 de marzo. Xulgado en consello de guerra na Coruña o 5 de xuño, foi condenado a morte. Foi fusilado no Campo da Rata o 9 de outubro con Salvador Domingo Lliso, Ramón Díaz Valeiro, Ramón González Canosa, Alejandro Dopico Saleta, Manuel Bergantiños Pose, Antonio Vidal González, Antonio Lorenzo García, Francisco Díaz Moreno, Luis Lafuente Naveira, Manuel Baldomir Vázquez, Ramiro Fontenla Andújar, Manuel Tellado Villar, José Rodríguez Serantes e Federico Rivadulla Gómez.
Cnut de Northumbria
Cnut, foi rei da Northumbria conquistada polos viquingos, chamada Jórvik, do 900 ao 905, datas deducidas pola moedas atopadas.
Moedas atopadas
miniatura|Penique de prata de Cnut de Northumbria. En 1840 atopouse un grupo de máis de 8.000 moedas, o chamado tesouro de Cuerdale (Lancashire). Delas había unhas 3000 coa inscrición en latín KNVT REX. No reverso das moedas había varias inscricións: nalgunhas poñía ELFRED REX (rei Alfred), o que indica que Cnut foi contemporáneo de Alfredo o Grande; noutras aparecía o nome dun rei anterior, Siefredus. A secuencia das moedas indicaba que Cnut gobernara nun período posterior a Siefredus, entre o 900 e o 905. Tamén se deduciu que Siefredus fora o sucesor de Guthred, e que gobernara entre o 895 e 900. Os nomes de Cnut e Siefredus aparecen xuntos nalgunhas moedas, quizais indicando que gobernaron conxuntamente durante un tempo.
Identificación
É difícil engadir detalles biográficos ao que se coñece polas moedas de Cnut, xa que non é mencionado en ningunha bibliografía da súa época. O historiador Alfred Smyth propuxo que Cnut podería ser o personaxe do mesmo nome que aparece mencionado en sagas nórdicas dos séculos XIII e XIV. Nestas dise que Cnut foi un rei de Northumbria de orixe danesa. Tamén se suxeriu que Cnut podería ser outra forma do nome Guthfrith, gobernante de Northumbria do cal non se teñen atopado moedas. Outra hipótese proposta por Cannon e Hargreaves é que Cnut é o cognome de Siefredus.
Melindre
O melindre é un doce característico da gastronomía de Galicia, cunha forma semellante á dunha rosquilla pero máis pequeno. Caracterízase polo seu menor tamaño e polo baño de xarope de azucre que levan por fóra e co que adquiren unha consistente capa abrancazada que os envolve.
Características xerais
miniatura|Showcooking de [[Xoán Crujeiras na festa do melindre e da repostaría tradicional de Melide.]] Os ingredientes do doce son: manteiga de vaca, fariña, ovos, azucre e opcionalmente anís. Faise unha masa mesturando os ovos, a fariña e a manteiga, logo esa masa divídese en anacos e dáselle forma. Despois hai que metelas no forno ata que collan unha cor non moi escura. Hai que deixar que arrefríen ben e logo báñanse nun xarope de auga e azucre, e ese almibre que abrillanta o doce, que é o que lles da a súa aparencia característica. Poden durar un mes en boas condicións.
Son a peza central da festa anual do Melindre e da Repostaría Tradicional da Terra de Melide.
Feira do melindre de Melide
Recollendo o traballo das rosquilleiras que amasaban os melindres nas casas e os levaban a vender ás feiras, no 1991 creouse a festa do melindre e da repostaría tradicional de Melide, celebrada o segundo domingo de maio.
Geronimo Pratt
Elmer Gerard Pratt, nado o 13 de setembro de 1947 en Louisiana e finado o 2 de xuño de 2011 en Tanzania, foi un activista político estadounidense, veterano de Vietnam e antigo membro dos Panteras Negras. Máis coñecido polo nome de Geronimo Pratt, o seu nome de guerra, e tamén por Geronimo Ji Jaga, nome que adopta legalmente. Incriminado nun caso de asasinato e secuestro dentro do plan COINTELPRO do FBI contra a disidencia social, pasou 27 anos na cadea, oito deles incomunicado. Foi liberado no ano 1997, tras a anulación da súa sentenza, dende entón segue loitando polos dereitos humanos e civís. Tamén é coñecido por ser o padriño do rapeiro Tupac Shakur.
Infancia e mocidade
Pasa a súa infancia e mocidade en Morgan City, onde asistiu a diversos casos de violencia racial, que incluían linchamentos e intimidacións por parte de diversos grupos, entre eles o Ku Klux Klan. Tamén experimenta a política de segregación racial. Anos máis tarde declararía á revista Race and Class Magazine que a radicalización do conflito racial no seu contorno convenceuno dende neno da necesidade das teses da autodefensa e da relativa inutilidade da proposta civil de Martin Luther King.
Malia pertencer a un ambiente sumamente humilde, a familia de Pratt conseguiu mandar aos seus irmáns máis vellos á universidade. Porén, un accidente do seu pai no ano 1965 obrígao a alistarse como voluntario no exército, para poder manter á familia.
No Vietnam
Presta servizo durante dous anos da Guerra do Vietnam como parte da 82ª División Aerotransportada, na que se converte axiña nun grande experto militar. Nunha acción bélica, e tras un accidente de helicóptero, consegue afastar a cinco compañeiros das chamas, protexéndoos do fogo inimigo. Por esa e outras acción heroicas é condecorado co Corazón Púrpura e a Estrela de Prata. Retírase do exército, no ano 1968, co cargo de sarxento.
Ese mesmo ano aproveita un plan para a desmobilización de tropas que lle permite iniciar estudos universitarios na Universidade de California, Os Ánxeles (UCLA).
Militancia política
Comeza a asistir a aulas no campus de Westwood, onde coñece a Bunchy Carter, membro do Partido Pantera Negra, organización á que axiña se incorporará. Os seus coñecementos militares son debidamente apreciados e axiña pasa a ostentar o cargo de Ministro de Defensa do Partido. É nese época cando Bunchy Carter lle dá o alcume de Geronimo, polo seu pasado como combatente e en honra á súa ferocidade.
Incriminación e cadea
No ano 1968, a Caroline Olsen, unha mestra de escola de 27 anos asasinárona dun disparo durante un roubo nunha pista de tenis de Santa Monica (California). O home, ferido no mesmo ataque, identifica outra persoa como o asasino. Malia isto, Geronimo Pratt vese involucrado no crime e en 1970 e arrestado e acusado de asasinato e secuestro.
Pratt conta cunha coartada sólida, xa que no momento do tiroteo se atopaba nunha xuntanza do Partido Pantera Negra, en Oakland (California), lonxe de alí. Malia isto, o momento de tensión interna que vive o Partido Pantera Negra, fai que os membros dunha das súas faccións, a liderada por Huey Newton se neguen a prestar testemuño. O proceso agrávase cando Julio Butler, un membro do Partido do que despois se soubo que se trataba dun infiltrado do FBI, o sinala como autor do crime. Finalmente tamén Kenneth Olsen cambia o seu testemuño inicial e sinálao como autor dos disparos. Pratt foi condenado a 27 anos de prisión e entra na cadea no ano 1972.
Os primeiros oito anos da súa condena vainos pasar en réxime de illamento na prisión de San Quentin, até que a presión de Amnistía Internacional e outras asociacións conseguen que sexa trasladado á prisión de Folsom, en réxime normal, de onde será trasladado a outras cadeas ao longo dos anos.
Pratt sempre defendeu a súa inocencia. Ao seu ingreso na cadea ponse a estudar Dereito e axuda os seus avogados Stuart Hanlon e Johnnie Cochran a construír a súa defensa. Os esforzos de Johnnie Cochran xunto aos de William Paparian axudaron especialmente ás apelacións que conducirían a anulación da sentenza.
Varios factores contribuirían tamén á súa liberación. En primeiro lugar, o feito de facerse público, en 1975, parte do plan COINTELPRO do FBI, e revelarse o carácter de Julio Butler como informador ao servizo do FBI e da policía dos Ánxeles, así como o interese explícito do Estado por desactivar a Geronimo Pratt como axente político.
A morte de Huey Newton no 1989 leva a que moitas personalidades das Panteras Negras próximas á súa facción reconsiderasen a súa postura e presentasen testemuñas que apoiaban a coartada de Prat no momento do crime.
Finalmente a acción de asociacións como Amnistía Internacional ou a Unión Americana polas Liberdades Civís, que protagonizaron actos de presión e promoveron a implicación de personalidades como Nelson Mandela, ou a de persoas que actuaran no primeiro xuízo do lado da acusación.
A sentenza de Geronimo Pratt foi anulada o 10 de xuño de 1997, sobre as bases de que non existira durante a persecución unha testemuña visual que o sinalase como autor, e tamén aludindo ao feito de ser Julio Butler un informador das forzas da orde. Pratt foi liberado baixo fianza de 25.000 dólares. Cumprira 25 dos 27 anos aos que fora condenado.
Na súa saída da prisión, declararía que as súas ideas políticas, lonxe de desaparecer, afianzáranse tras o paso pola cadea. Tamén acusou a Richard Nixon e aos responsábeis do FBI da persecución á que someteran á súa xeración.
Vida en liberdade
Dende a súa liberación, Pratt traballou na causa das persoas encarceradas inxustamente, colaborando moi de preto coa Kuji Foundation Inc. e seguindo especialmente o caso de Mumia Abu-Jamal a quen coñeceu persoalmente como militantes dos Panteras Negras.
Galería de imaxes de Guitiriz
Galería de imaxes do concello do Guitiriz na provincia de Lugo.
Histéridos
Os histéridos (Histeridae) son unha familia de escaravellos. Este diverso grupo comprende unhas 3 900 especies que se encontran por case todo o mundo. Poden identificarse doadamente polos seus élitros acurtados que deixan dous dos sete terxitos abdominais expostos, e as súas antenas acobadadas con extremos con forma de maza. Son predadores e a maioría son activos pola noite e finxen estar mortos cando se senten ameazados. Esta familia de escaravellos ocupa case todos os nichos ecolóxicos de case todo o mundo. Son útiles en investigacións forenses porque axudan a estimar o tempo en que se produciu unha morte. Ademais, certas especies utilízanse no control de pragas no gando que infestan as feces e para controlar as moscas domésticas. Como son predadores e mesmo poden comer outros histéridos, deben manterse illados se son capturados.
Etimoloxía
Os Histeridae foron nomeados así por Leonard Gyllenhaal. Hai varias teorías sobre a orixe do nome, pero en latín “hister” significa actor, e o nome podería estar relacionado co finximento da morte que fan estes insectos cando están ameazados.
Características
miniatura|200px|esquerda|Hister unicolor Teñen un corpo típico de insecto dividido en cabeza, tórax e abdome e con tres pares de patas articuladas. As dúas principais formas do corpo que se presentan nesta familia son a oval e a aplanada. O tórax divídese en protórax, mesotórax e metatórax; a parte dorsal do protórax é un escudo esclerotizado chamado pronoto. Teñen un exoesqueleto feito de quitina, que lles dá protección aos órganos internos. Teñen dous pares de ás. Os élitros son as as anteriores modificadas, máis curtas que noutros coleópteros e rectangulares e deixan expostos os dous últimos terxitos abdominais. Os histéridos son doadamente identificables polos seus brillantes élitros normalmente negros ou verde metálico. Teñen cabezas especializadas que poden retraer no protórax. A cabeza ten ollos compostos, pero hai especies cegas que viven en covas. As pezas bucais agarran e trituran a comida con dous "dentes". Presentan dúas antenas que funcionan como órganos sensoriais e forman un ángulo ou cóbado e teñen extremos con forma de maza formdos por tres antenómeros. Son xeralmente predadores e comen ovos, larvas e adultos doutros insectos. Certas especies tamén se utilizan para o control de pragas do gando que infestan as feces ou para controlar as moscas. Son máis activos de noite e fanse os mortos se se senten en perigo.
Hábitat
Encóntranse en América, Europa, África, Asia e Australia nos máis diversos hábitats; cada especie ocupa un nicho; algúns viven nos excrementos, outros na prea, vexetación morta, zonas areosas, baixo a codia de árbores, en toqueiras de mamíferos ou en formigueiros e termeitiros. As características de cada especie dependen do seu hábitat. Por exemplo, as especies aplanadas encóntranse nas codias, mentres que as cilíndricas non. Varias especies viven en estreita proximidade coas formigas (mirmecófilos) e térmites (termitófilos). Viven nas áreas onde se alimentan as súas presas; por exemplo aos tobos de mamíferos van outros artrópodos a alimentarse e adoita haber larvas, das que os histéridos poden alimentarse.
Hábitos de alimentación
miniatura|Haeterius ferrugineus
As larvas e adultos dos histéridos poden encontrarse asociados a excrementos, prea, vexetación en descomposición, e a maioría son predadores e comen outros insectos adultos, larvas e pupas. Poden localizar os excrementos e a prea polo olfacto. Os que se encontran en excrementos, prea e vexetación en descomposición aliméntanse de larvas de moscas que se encontran alí, non da propia prea en descomposición. Algunhas especies mesmo se alimentan doutros histéridos.
Algunhas especies viven en formigueiros e termiteiros. Algunahs especies aliméntanse das propias formigas, como os adultos de Psilocelis, mentres que outros comen as larvas desbotadas que as formigas abandonan.
Como os histéridos son predadores poden utilizarse como axentes de control das moscas en granxas avícolas e pastos, e contra outros escaravellos que son pragas de produtos almacenados.
Subtipos segundo a forma de vida e alimentación
Poden distinguirse catro tipos de histéridos predadores:
1. Dendrobitas
Poden ter un corpo aplanado ou cilíndrico. Os aplanados viven xeralmente en codias de árbores, onde comen ovos de mosca. Os cilíndricos tamén se alimentan de insectos, aos que cazan, e prefiren as áreas moi forestadas.
2. Xeobitas
Este grupoo é o tipo máis grande e diverso de histéridos predadores. Teñen corpos xeralmente circulares e tendencias escavadoras. Poden subdividirse en cinco divisións. Viven nos solos, desertos, costas, covas, tobos de mamíferos e na vexetación, segundo onde vivan as súas presas. Unha das divisións aliméntase de larvas e ovos que encontra na vexetación ou na prea, e encóntranse en bosques. A segunda e terceira divisións caza artrópodos que se alimentan de materia vexetal, e viven na area ou enterrados no solo. A cuarta división aliméntase de ovos de mosca que se están desenvolvendo nas feces frescas, e encóntranse preto dos lugares de habitación dos animais como niños e toqueiras. O último tipo de xeobitas vive en covas alimentándose de ácaros e outros artrópodos; algunhas destas especies son cegas.
3. Microhistéridos
É o grupo con especies de menor tamaño. Viven entre follas caídas e restos de plantas e aliméntanse cazando pequenos artrópodos que atopan alí. Algúns son cegos.
4. Inquilinos
Reprodución e desenvolvemento
Os órganos reprodutores do macho e a femia están ocultos baixo os últimos esternitos do lado mesoesternal (mesoesterno). As estruturas reprodutoras femininas están modificadas para funcionar como un ovipositor, e os machos teñen unha estrutura copulatoria, que está oculta ata o apareamento. Os ovidutos da femia transportan os ovos desde o ovario ao ovipositor. A femia ten unha estrutura chamada espermateca, que almacena esperma.
Ovo
O tempo medio de desenvolvemento desde ovo a adulto a 30 °C é de 20,5 días. Os ovos da maioría das especies son ovais e abrancazados. Os ovos tardan como media 3,8 días +/- 0,02 en desenvolverse ata o primeiro ínstar ou estadio. O corion é brillante e liso. En certas especies, como as dos xéneros Epierus ou Platylomalus, poden ser marróns claros e ter unha textura coriácea.
Pupa
A pupa é similar en aparencia ao adulto. Os tecidos exteriores formados no estado larvario están agora reforzados por cemento proteináceo, o que fai que a súa cuberta exterior sexa máis dura e os protexa durante este estadio vulnerable. A pupa non se alimenta e permanece inmóbil, mentres que o seu corpo se transforma no do adulto. En boas condicións de temperatura o estadio pupal dura unha semana.
Importancia forense
Como algúns histéridos poden encontrarse na prea, son útiles en investigacións forenses. Os que son depredadores aliméntanse dos insectos que hai nos cadáveres, especialmente larvas de moscas. Para estimar o momento da morte dunha persoa, os investigadores forenses deben observar os insectos que se encontran sobre o corpo e determinar o tempo de colonización. Os insectos que comen carne (xeralmente as súas larvas) chegan a un corpo morto en poucas horas e poñen alí ovos. Certas especies de histéridos chegan pouco despois ao cadáver, poñen ovos e as súas larvas e adultos comen as larvas doutros insectos que se están desenvolvendo alí. Se os histéridos están presentes, o investigador pode asumir que algúns dos outros insectos estiveron tamén presentes e foron comidos polos histéridos. A familia Histeridae é moi diversa, polo que as diferentes especies poden encontrarse nos corpos en diferentes momentos dependendo dos seus hábitos. Os histéridos son máis comúns en primavera e verán. Os histéridos agóchanse baixo o cadáver durante o día e saen pola noite a comer, polo que o cadáver debe ser examinado en diferentes momentos do día. Por exemplo, Hister quadrinotatus e Hister sedakovi chegan cando o cadáver está inchado ou seco. Ao contrario, Saprinus pennsylvanicus chega ao corpo antes, cando está fresco ou tamén cando xa moi descomposto (empezano a descomposición ou avanzada a descomposición). Debido á súa importancia en entomoloxía forense están a realizarse continuamente investigacións sobre o seu ciclo de vida e desenvolvemento, frecuencia en localizacións específicas e distribución xeográfica.
Un estudo recente realizado na Universidade Hacettepe de Ancara, Turquía. Corenta especies de Coleoptera, incluíndo os histéridos, foron estudados en doce carcasas de porco durante un período dun ano. Estudouse a distribución dos escaravellos e o seu momento de colonización nos diversos estados de descomposición ao longo do ano.
Subfamilias
Velaquí unha lista de subfamilias de Histeridae segundo Encyclopedia of Life:
Xéneros e especies seleccionadas
A Histeridae é unha familia grande e diversa. Hai aproximadamente 3 900 especies e uns 330 xéneros. Esta é unha lista non exhaustiva:
Gianni Rivera
Giovanni (Gianni) Rivera (nado o 18 de agosto de 1943 en Alessandria) é un ex-futbolista italiano, gañador do Balón de Ouro en 1969. O seu alcume era il golden boy (o rapaz de ouro) do fútbol italiano.
Debutou na Serie A co Alessandria nun encontro contra o Inter de Milán, o 2 de xuño de 1959, á idade de 15 anos. Ficaría pouco tempo neste club, xa que axiña o AC Milan se interesou polos seus servizos e fichouno cando tan só contaba con 16 anos, 26 encontros na Serie A e 6 goles anotados.
En 1962 gaña o seu primeiro scudetto con Ac Milan e o 13 de maio de 1962 xoga o seu primeiro encontro coa selección italiana contra a Alemaña no mundial de Chile en 1962.
A vitoria na liga fai que o AC Milan xogue a Copa de Europa de 1963, na que rematarían como campións, tras vencer ao Benfica por 3-1. Rivera é galardoado co segundo posto no Balón de Ouro (Balón de Prata) só por detrás do porteiro soviético Lev Yashin.
En 1968, Rivera gaña co AC Milan o título de liga e a Recopa. Coa selección italiana vence na Eurocopa de Fútbol 1968. Ao ano seguinte faríase coa Copa de Europa e por fin lle é concedido o Balón de Ouro.
Tamén participou coa selección italiana nos mundiais de 1970 e 1974 ficando subcampión no primeiro deles.
Gaña o seu derradeiro scudetto en 1979, ano no que se retira do fútbol. En total. xogou 501 encontros co AC Milan, anotando 160 goles.
Tralo seu retiro, Rivera entrou na vida política italiana, e converteuse nun dos membros do Parlamento Italiano.
Foi nomeado por Pelé coma un dos 125 mellores futbolistas vivos
Niño do Azor, O Freixo, As Pontes de García Rodríguez
Niño do Azor é un lugar da parroquia do Freixo no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Segundo datos do IGE, no ano 2014 estaba despoboado.
Eclesiasticamente, este lugar pertence á parroquia de Ambosores.
Robert Fulton
Robert Fulton, nado no Condado de Lancaster, Pensilvania o 14 de novembro de 1765 e finado en Nova York o 24 de febreiro de 1815 foi un enxeñeiro e inventor estadounidense, coñecido por desenvolver o primeiro barco de vapor que se converteu nun éxito comercial.
Traxectoria
esquerda|miniatura|265x265px|Fulton presenta a primeira máquina de vapor a Napoleón Bonaparte en 1803. Robert Fulton naceu en Pensilvania. Puido interesarse por primeira vez nas máquinas de vapor en 1777 cando, á idade de 12 anos, visitou o delegado de Lancaster William Henry, que estudara a máquina de vapor de James Watt nunha visita a Inglaterra. Á súa volta, Henry construíu a súa propia máquina e en 1763 (dous anos antes do nacemento de Fulton) tentou colocala como motor dun barco, que terminou afundíndose. Cando Fulton alcanzou a maioría de idade, en 1786, partiu a Inglaterra para estudar pintura. Neste país fixo o seu primeiro invento, que consistía nun sistema de elevadores aplicado á navegación interna.
Xa en 1793 propuxera plans para a construción de barcos de vapor aos gobernos británico e estadounidense, e en Inglaterra coñeceu o duque de Bridgewater, cuxo canle usou pouco tempo despois para facer as probas dunha barcaza a vapor, e quen máis tarde comprou barcos de vapor a William Symington. Symington lograra con éxito facer navegar barcos de vapor en 1788, e é moi probable que Fulton estivese ao tanto destes desenvolvementos.
En xuño de 1802 o ministro británico creou unha comisión para avaliar o proxecto do submarino de Fulton. A comisión integrábana Sir Joseph Banks, Mr. Canvesdih, Sir Home Riggs Popham, o Maior Congreve e Mr. John Rennie. Tras varias semanas de traballo a comisión determinou que o proxecto era inviable. miniatura|Robert Fulton (1803) por [[Jean Antoine Houdon.]] En 1800 coñeceu a Robert Livingston, embaixador dos Estados Unidos (pai da que logo foi a súa esposa), e decidiron construír un barco de vapor para probalo no río Sena. Fulton experimentou coa resistencia á auga de diferentes quillas de barcos, facendo deseños e modelos e mesmo fixo construír un barco de vapor completo. O seu primeiro prototipo afundiuse, pero reconstruíuno e fortaleceu o armazón. O 9 de agosto de 1803, o barco navegou río arriba baixo a atenta mirada dunha multitude de persoas. O barco tiña 20 metros de eslora, 2,4 m de manga e alcanzaba unha velocidade de 5 a 6 km/h contra corrente e a corrente normal de 7 a 9 km/h.
O primeiro barco de vapor comercial
esquerda|miniatura|300x300px|O monstro de Fulton, o Clermont ou o Barco de Vapor do Río Norte. Por entón Fulton escribiu a James Watt, da compañía Boulton and Watt, solicitando a construción dunha máquina de vapor a partir dos seus planos, e en 1804 volveu a Inglaterra. En 1802, o Charlotte Dundas de Symington remolcara dúas barcazas de 70 toneladas pola canle Forth e Clyde, en Escocia, demostrando a utilidade da potencia desenvolvida pola máquina de vapor. Aínda que Fulton probablemente nunca chegou a ver este barco, ao parecer mantiña correspondencia con Henry Bell, que si estaba a tomar un certo interese niso. Fulton traballaba agora nos experimentos con torpedos, axudando tamén a William Murdoch no deseño e detalles técnicos da súa máquina de vapor. Cando estivo terminada, fíxoa enviar a Nova York, onde regresou en 1806. Aí construíuse o barco que se convertería no primeiro barco de vapor a paletas comercialmente viable.
A este barco chámaselle a miúdo Clermont, aínda que de feito nunca chegou a chamalo así, e adoitábase referir a el como o barco de vapor do río Norte. Clermont era o nome do lugar ao que o barco de vapor se dirixiu na súa primeira viaxe, a 177 km de distancia polo río Hudson. A viaxe a Albany continuou despois dunha parada de 20 horas en Clermont.
Le Petit Vingtième
Historia
O suplemento apareceu por primeira vez o 1 de novembro de 1928. Hergé foi o seu director, grazas á confianza do director de Le Vingtième Siècle, o abade Norbert Wallez. Nas páxinas do suplemento publicáronse íntegras as primeiras oito aventuras do personaxe (Tintín no país dos Soviets, Tintín no Congo, Tintín en América, Os xarutos do faraón, O Loto Azul, A orella rota, A illa negra e O cetro de Ottokar. A publicación da seguinte entrega da serie, No país do ouro negro, viuse interrompida pola invasión alemá de Bélxica, en 1940. O último número de Le Petit Vingtième publicouse o 8 de maio de 1940. Tras a liberación, en 1944, as aventuras de Tintín pasaron a publicarse nunha revista de nova creación, a revista Tintín, que apareceu en 1946.
Robert Fulton
O primeiro barco de vapor comercial
A viaxe inicial do monstro de Fulton describiuse nunha publicación de 1807:
miniatura|O primeiro barco de guerra de vapor do mundo, o Fulton the First, tamén chamado Demologos, no porto de [[Nova York.]] miniatura|East River Ferry, Brooklyn Fulton patentou o seu deseño do barco de vapor o 11 de febreiro de 1809, construíu máis barcos e deseñou o primeiro barco de guerra impulsado a vapor, que se chamou Demologos, mais non chegou a velo completado. Foi bautizado finalmente Fulton the First, na súa honra.
Le Petit Vingtième
Historia
Ademais de aparecer serializadas na publicación, as tres primeiras aventuras de Tintín foron publicadas tamén en álbum por Éditions du Petit Vingtiéme (en 1930, 1931 e 1932, respectivamente). Máis adiante, con todo, Hergé chegou a un acordo coa editorial Casterman, que se ocuparía en diante da edición dos álbums de Tintín.
Robert Fulton
Últimos anos
A patente garantiu a Fulton o privilexio de ser durante trinta anos o único provedor para o tráfico de buques de vapor de Nova York. A competencia estaba prohibida por lei. Thomas Gibbons, un empresario que se dedicaba aos barcos de vapor, contratou a Cornelius Vanderbilt para levar pasaxeiros entre Nova York e Nova Jersey por un prezo máis barato durante un seis meses. En 1824, no caso Gibbons vs. Ogden, a Corte Suprema suprimiu o monopolio de Fulton, entendendo que os estados non poden regular legalmente o comercio interestatal. Os prezos das pasaxes caeron de forma inmediata de sete a tres dólares e o tráfico incrementouse dramaticamente. Fulton foi incapaz de competir cos prezos tan baixos ofrecidos por Gibbons e Vanderblit, polo que terminou en bancarrota.
Burton W. Folsom, Jr. acusou a Fulton na súa obra The Myth of the Robber Barons de ser o que denomina un empresario político: un home de negocios que busca gañar beneficio a través de subsidios, proteccionismo, contratos gobernamentais ou outros acordos favorables con gobernos a través da influencia política en lugar da competencia xusta no mercado.
Morreu de pleurite á idade de 49 anos. Está enterrado no cemiterio da Igrexa da Trindade, en Manhattan, Nova York.
Partido Regionalista Castellano
O Partido Regionalista Castellano (PREC) (Partido Rexionalista Castelán en galego) foi un partido castelanista fundado no ano 1989 na cidade de Burgos. Os seus fundadores foron o escritor Juan Carlos García Hoyuelos, José María Rupérez e Lesmes Peña, quen fundaría o actual partido político de Ciudadanos de Burgos por Castilla la Vieja (CIBU) no ano 2006, do cal é o seu presidente.
O partido baseaba a súa ideoloxía nas teses do escritor segoviano Anselmo Carretero de xeito parcial, asemade no pensamento e obras de José María Cordón e a agrupación Junta PRO Burgos Cabeza de Castilla. O PREC xurdiu coma consecuencia do descontento de moitos burgaleses, que vían na cidade de Valladolid un serio competidor para Burgos pola capitalidade de Castela e León, sobre todo despois de perderen a condición de capital en favor de Valladolid. Este partido defendía a creación dunha Comunidade Autónoma Castelá formada polas provincias, que constituían a rexión histórica de Castela a Vella, excluíndo as provincias de Valladolid e Palencia.
O partido participou nas eleccións municipais na cidade de Burgos e nas elecciónns autónómicas de Castela e León en 1991, conseguindo poucos votos. Caracterizouse, entre outras cousas, pola defensa da rexión histórica de Castela a Vella e polo seu apoio á causa leonesista, considerando Valladolid e Palencia coma leonesas.
Debido ás diferenzas entre os seus membros polos aspectos ideolóxicos e territoriais, varios deles en 1989 -entre eles incluíase o escritor García Hoyuelos, nacionalista de esquerdas e partidario de incluír Valladolid e Palencia en Castela- abandonaron o partido e crearon outro novo chamado Unión Castellanista, o cal debilitou bastante ao PREC. Hoxe en día este partido non ten actividade.
Autoridade
Fóra do ámbito institucional do Estado, a autoridade pode supor en ocasións algo distinto á posibilidade de exerce-la forza para impoñe-las cousas ou potestade. A autoridade tamén a ten quen, por mor da súa capacidade nun ámbito, polos seus coñecementos ou dignidade, pode exercer sobre outros unha influencia á hora de que tomen certas decisións. Neste sentido, moitos órganos consultivos teñen moita autoridade sobre a materia obxecto de consulta.
Etimoloxía
A palabra autoridade vén do latín auctoritas. O profesor Michel Humbert, no seu libro « Institucións políticas e sociais da antigüidade » (Précis Dalloz) dá informacións referentes a esta última palabra.
Define a noción de autoridade nun sentido máis ben xurídico e social. É o seu carácter necesario, incluso indispensable á estrutura de toda a sociedade o que na fai lexítima para a maioría e que permite la opoñe a erga omnes -coa condición, claro está, que sexa xuridicamente regular-. Non debemos esquecer tampouco o que chamámo-la autoridade natural que pode desprender unha persoa (e aquí tamén o aspecto benéfico é subxacente).
A noción de autoridade foi tratada en filosofía e en socioloxía, en particular por Max Weber e Alexandre Kojeve.
Departamento de Montevideo
miniatura|Localización do departamento no Uruguai Montevideo é un departamento uruguaio cuxa capital é tamén a capital do país, Montevideo. Áchase na zona sur do territorio, sobre o litoral do Río da Prata. Limita polo noroeste con San José e está rodeado polo departamento de Canelones.
Posúe unha superficie de 530 km² (onde aproximadamente o 60% é área rural e o restante 40% área urbanizada ou potencialmente urbanizable). A súa máxima elevación é o Cerro de Montevideo, con 132 m de altura. Con aproximadamente o 40% da poboación total do país, é o departamento máis pequeno en canto a superficie e o que ten maior densidade de poboación. A súa zona de influencia abrangue aos municipios veciños, formando o que se coñece como Zona metropolitana de Montevideo. miniatura|200px|esquerda|O centro da cidade e o porto vistos dende a planta baixa da [[Torre Antel|Torre das Telecomunicacións, Montevideo.]]
Economía do Chad
miniatura|left|Comercio de artigos de [[coiro en Abéché, Chad.]] A economía do Chad aínda depende da agricultura de subsistencia, pero hai perspectivas coa explotación do petróleo. As primeiras reservas comezaron a ser exploradas en outubro de 2003 O país posúe abundantes xacementos, principalmente na conca de Doba. Un oleoduto transporta o petróleo ata beiras do Océano Atlántico, no Camerún.
Na rexión tropical do sur prodúcese algodón que é industrializado no país, e ten potencial para outros tipos de cultivos tamén. Outros cultivos importantes no país son o sorgo, arroz, patacas, mandioca. Outras industrias importantes son a industria téxtil e o envasado de carnes.
O Índice de Desenvolvemento Humano da ONU coloca o país como o 5º máis pobre do mundo, xa que o 80% da súa poboación vive debaixo do limiar de pobreza.
As exportacións de algodón, gando e goma arábiga son as máis importantes fontes de ingresos externos despois do petróleo. Tamén o diñeiro enviado por traballadores no exterior é unha importante fonte de ingresos. Ademais o país é dependente de axuda estranxeira e capital externo para os investimentos públicos e privados.
Recentemente a economía foi afectada polo alto custo de repatriar persoas que fuxiron da violencia no Sudán do Sur e na República Centroafricana. Os principais obstáculos aos investimentos son as infraestruturas limitadas, poucos traballadores cualificados, excesiva burocracia e corrupción.
O principal socio comercial de Chad é a Unión Europea.
Teodoro I Paleólogo
Teodoro I Paleólogo (en grego: Θεόδωρος Α΄ Παλαιολόγος, Theódōros I Palaiológos), nado aprox. en 1355 e finado o 24 de xuño de 1407, foi déspota de Morea desde 1383 até a súa morte.
Traxectoria
Era o fillo máis novo do emperador bizantino Xoán V Paleólogo e a súa esposa Helena Cantacuzena. O seu avó materno foi o anterior emperador Xoán VI Cantacuzeno. Os seus irmáns máis vellos foron os emperadores Andrónico IV Paleólogo e Manuel II Paleólogo.
Acción
Prensa
Tamén foi o título de diversas publicacións:
Goberno provisional ruso
O Goberno provisional ruso formouse en Petrogrado despois da abdicación do tsar Nicolao II durante a Revolución de Febreiro de 1917. Consistiu nunha serie de sucesivos gabinetes, principalmente de coalición entre políticos liberais e socialistas moderados, que trataron infrutuosamente de resolver os graves problemas aos que se enfrontaba o país, enfrascado na impopular primeira guerra mundial, ata a toma do poder dos bolxeviques en novembro, ala radical do Partido Obreiro Socialdemócrata de Rusia, na Revolución de Outubro.
O primeiro goberno estivo formado exclusivamente por políticos burgueses, coa única excepción de Aleksandr Kerenskii, do Partido Social-Revolucionario (SR), que ingresou no goberno a título persoal. Durou apenas dous meses antes de cesar durante a Crise de abril debido ás diferenzas sobre a guerra entre socialistas e os membros máis conservadores do Consello de Ministros. Formouse entón o primeiro dos varios Gobernos de coalición entre liberais e socialistas. O príncipe Georgii Lvov mantívose á fronte do novo Goberno ata despois do fracaso da Ofensiva de Kerenskii, a crise cos membros do Partido Democrático Constitucional, os kadetes, pola tensión cos nacionalistas ucraínos e as Xornadas de Xullo, cando lle sucedeu Kerenskii á fronte dun gabinete temporal de socialistas e liberais independentes. Estes primeiros gobernos realizaron unha ampla labor de reforma política, pero non resolveron os problemas máis importantes da poboación: a fin da guerra, a reforma agraria, os cambios nas condicións dos obreiros urbanos e as aspiracións das minorías.
O novo acordo entre kadetes e socialistas xurdido tras semanas de negociacións puxo fin á crise gobernamental do verán, pero non resolveu os desacordos entre eles nin permitiu avanzar nas reformas sociais e económicas esixidas cada vez con máis insistencia pola poboación nin levou a avances no fin da guerra. O verán trouxo a radicalización da situación en Rusia: mentres a dereita tendía a buscar unha figura autoritaria que impuxese orde, acabase coa crise e retomase a guerra con vigor, a esquerda reclamaba cada vez con maior insistencia a aplicación de profundas reformas políticas, sociais e económicas. A falta de resultados das accións do Goberno e o fracaso do intento de golpe de Estado do comandante en xefe do Exército, debilitaron tanto á dereita como ao Goberno, ao que se viu involucrado no mesmo, e reforzaron a posición da esquerda radical, favorable á toma do poder polos soviets.
A mediados do outono, a situación de crise e a debilidade do Goberno levaron á discusión aberta dun cambio de Goberno e a formación dun puramente socialista. Mentres no campo os soviets aceleraban unha reforma agraria oficiosa e se independizaban de feito da administración central, nas cidades crecía o apoio á esquerda radical; cando os bolxeviques decidiron tomar o poder a través dos soviets no Segundo Congreso Nacional dos Soviets, a oposición gobernamental foi mínima. A Revolución de Outubro puxo fin ao período do Goberno provisional e deu paso a un novo bolxevique, o Sovnarkom.
Creación do Goberno provisional
[[Georgii Lvov, prestixioso liberal e primeiro presidente do Goberno provisional trala Revolución de Febreiro.|miniatura|200px|esquerda]] O Comité provisional da Duma Estatal invitou o comité executivo do Soviet de Petrogrado a tratar a situación política o e reuníronse esa mesma tarde. Para entón o comité executivo provisional do soviet xa decidira non ingresar no novo Goberno; a toma do poder non se formulara. A reunión foi cordial entre os menxeviques Nikolai Chjeidze, Sujanov e Sokolov, e os liberais Pavel Miliukov, Aleksandr Guchkov e Georgii Lvov. Os primeiros mostráronse dispostos a ceder o Goberno aos segundos e manterse fora do novo Consello de Ministros. A cambio do apoio dos socialistas, estes esixiron a promulgación de dereitos civís  (de asociación, de formación de partidos políticos, de liberdade de prensa...). Debía liberarse ademais os presos políticos, estenderse os dereitos civís aos soldados e convocarse canto antes unha Asemblea Constituínte. Esta debía elixirse por sufraxio universal, directo, igualitario e secreto, e definiría a Constitución do país e a súa forma de Goberno (proclama do, ao día seguinte da formación do novo Consello de Ministros ). O soviet da capital ofreceu publicamente o seu apoio ao novo Goberno mentres se ativese ao acordo pactado, pero rexeitou entrar no mesmo. O Comité Executivo do soviet rexeitou a proposta dos deputados da Duma Imperial de Rusia para incluír a Chjeidze e Kerenskii no novo gabinete, aínda que Kerenskii aceptouna pola súa conta e logrou máis tarde o apoio do pleno do soviet ao día seguinte. O soviet consideraba que a revolución fora burguesa e que, sendo así, os socialistas non debían formar parte do Goberno. Este quedou entón formado por liberais, conservadores moderados e Kerenskii.
Aaru
Aaru, na mitoloxía exipcia, era o paraíso do inframundo, onde Osiris gobernaba. As almas que polos seus poucos pecados pesaban menos que Ma'at chegaban ao aaru para vivir felices o resto da eternidade.
Goberno provisional ruso
Creación do Goberno provisional
Cando o tsar Nicolao II abdicou o e o seu irmán o Gran Duque Miguel, rexeitou o trono ao día seguinte, o Goberno provisional comezou a rexer o Imperio Ruso de xeito formal, pero o seu poder estaba realmente limitado pola crecente autoridade do Soviet de Petrogrado.
O novo Goberno pareceu contar inicialmente cun apoio abafador e contou con moitas das máis brillantes figuras dos liberais rusos, como o novo Primeiro Ministro Georgii Lvov, progresista e respectado veterano do traballo nos zemtsvos. A maioría dos seus membros proviñan do Partido Democrático Constitucional encabezado por Pavel Miliukov, quen ocupou a carteira de Exteriores. O novo Consello de Ministros, porén, era débil e a súa autoridade era limitada en gran parte do país e na propia capital. Os diversos nacionalismos do Imperio, as divisións entre os socialistas e a oposición entre estes e os liberais menoscababan o poder gobernamental. Petrogrado quedou a mercede do soviet. O desexo da poboación de non limitar a revolución a reformas políticas, senón que incluíse medidas sociais e económicas complicou ademais desde o comezo as relacións entre os liberais e os socialistas. As diferenzas sobre a guerra —moi impopular— tamén dificultaron o entendemento entre ambos os grupos. A concepción provisional do Goberno, o convencemento de que só aquel que xurdise da Asemblea Constituínte elixida democraticamente por sufraxio universal secreto podería decidir as cuestións fundamentais políticas, sociais e económicas, e os desacordos entre fraccións no Goberno fixeron que este pospuxese continuamente as reformas de importancia.
A situación política
O grupo moderado formouse pola unión oficiosa de destacados dirixentes de diversos partidos socialistas: ademais do propio Tsereteli, os menxeviques Nikolai Chjeidze ou Matvei Skobelev (presidente e vicepresidente do Soviet de Petrogrado), o tamén menxevique Fiodor Dan, os socialrevolucionarios Abraham Gotz e Nikolai Avksentiev (presidente do soviet nacional de campesiños), o ex-bolxevique Vladimir Voitinski, o socialista popular Aleksei Peshekhonov ou o bundista Mark Liber. Reunidos a miúdo de xeito informal na casa de Skovelev para tratar os diversos asuntos, constituían o núcleo da alianza menxevique-socialrevolucionaria que dominou a política rusa ata o outono. A súa posición política caracterizouse por:
Este bloque moderado fíxose pronto co control do Soviet de Petrogrado e multiplicouse por todo o país: dominou a maioría dos soviets e, tralas eleccións do verán, a maioría dos concellos, ademais do Comité Executivo Central de Todas as Rusias xurdido do primeiro Congreso dos Soviets de Todas as Rusias celebrado en xuño. A pesar da súa disposición a colaborar cos liberais, os socialistas nunca abandonaron certa hostilidade e receo ás actividades dos partidos máis conservadores, o que complicou a cooperación. Contrarios a que os soviets tomasen o poder, tampouco se mostraron dispostos a someterse incondicionalmente á autoridade formal do Goberno.
A dualidade do poder político, dividido na capital entre o Goberno provisional e o Soviet de Petrogrado, e no resto do país entre as institucións da administración e os diversos soviets, debíase á división social do país: mentres que o Goberno e as administracións representaban principalmente as clases medias e altas, os soviets eran os representantes das clases baixas. O primeiro trataba de realizar unha reforma política sen grandes cambios na estrutura social e económica, mentres que os soviets reflectían os desexos das clases desfavorecidas de levar a cabo profundos cambios sociais e económicos.
O Goberno provisional e a desilusión do campesiñado
No campo, tras un primeiro momento de escepticismo e cautela sobre a caída do tsar, a reacción xeral entre os campesiños foi de alegría. Esta actitude favoreceu inicialmente ao Goberno provisional e a continuación da guerra, pero o apoio do campesiñado ao Goberno non era incondicional e dependía da súa actuación en favor dos intereses dos labradores, tal e como estes os entendían. A actitude do Goberno nas tres áreas de maior interese para os campesiños (a administración local, que esperaban que fose elixida nas vilas, a propiedade da terra, que desexaban pasase ás súas mans tras ser expropiada aos terratenentes, e a política de abastecemento de alimentos ás cidades), non foi do agrado do campesiñado.
Campesiños rusos durante a época da revolución. Para o campesiñado, os obxectivos da revolución eran a entrega das terras da Coroa, os mosteiros e os terratenentes a aqueles que as traballaban, e unha maior autonomía do campo respecto do Goberno. A falta de acción gobernamental para satisfacer estas aspiracións levou á desilusión dos campesiños co Goberno e á ocupación de terras, a miúdo coa connivencia dos soviets locais.|miniatura
Aínda que o o Goberno aboliu certos cargos tsaristas como os gobernadores e os vicegobernadores provinciais, recomendou aos substitutos, presidentes dos zemstvos, manter a administración anterior, incapaz de substituíla por completo de forma inmediata. Xurdiu unha división notable nas organizacións xurdidas nas aldeas e nos distritos (vólost), controladas polo campesiñado, e as das cidades de provincias, uezd e provincias, dominadas polas clases urbanas e intelectuais, máis próximas ao Goberno. Se ben este aconsellaba consultar coas organizacións locais, formadas en numerosas ocasións polos campesiños, indicaba tamén a conveniencia de incluír nestas aos terratenentes e intelectuais locais. A pesar de que estas medidas debían ser provisionais antes de entregar a administración a novas institucións máis democráticas, para cando parte destas medidas comezaron a aplicarse, a finais do verán de 1917, o Goberno xa perdera o favor dos campesiños. Ante a lentitude das reformas ata a caída do Goberno a comezos de novembro, a administración no campo quedou, en opinión dos campesiños, nas mans dos antigos amos, funcionarios tsaristas e terratenentes que impedían a súa participación. O Goberno parecía decidido a perpetuar a antiga orde de poder con novos nomes.