cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Demografía de Finlandia
Os primeiros habitantes da área que conforman Finlandia, e Escandinavia en xeral, foron cazadores-recolectores e os seus devanceiros máis próximos en termos modernos serían probablemente a xente saami (antigamente coñecidos como lapóns), dos 4.500 deles se atopan vivindo en Finlandia hoxe en día e son recoñecidos como unha minoría coa súa propia linguaxe. Viviron ao norte do círculo polar ártico por máis de 7,000 anos. En 1960, unha importante cantidade de fineses abandonaron as zonas rurais do país cara Suecia, mentres que chegaron inmigrantes doutros países europeos. Cun 84% de fineses na súa congregación, a Igrexa Luterana é a máis notable do país.
As linguas oficiais son o finés e o sueco, o último sendo o idioma nativo de ao redor dun 5,7% da poboación (aínda que o seu coñecemento chega ao 46,6% da poboación). Hai unha explicación histórica para o status do sueco como un idioma oficial a pesar de ser unha minoría, xa que dende o século XIII até o século XIX, Finlandia pertenceu ao Reino de Suecia.
Demografía
miniatura|dereita|200px|Gráfico da evolución demográfica en [[Finlandia.]]
Bandeira dos saamis
A bandeira dos saamis é a bandeira étnica do pobo saami, un pobo indíxena que habita na rexión coñecida como Laponia, nos países nórdicos, así como na península de Kola, en Rusia. Foi oficialmente recoñecida en 1986 pola Conferencia Saami (Pohjoismainen saamelaiskongressi, Nordiska Samekonferensen) para ser empregada en contextos saamis.
Primeira bandeira dos saamis
A primeira bandeira non oficial dos saami foi deseñada pola política e activista saami Máret Stueng, de Kárašjohka en 1962, e foi o deseño usado como elemento visual de diversas publicacións saami (como a portada do "Catálogo 1971" publicado pola Biblioteca de Karasjok para a literatura saami) e manifestacións a finais dos 60 e principios dos 70. Ademais, este deseño foi empregado en manifestacións contra o previsto encoro de Alta, un evento que desencadeou unha nova era na política saami e que acadou un forte significado simbólico. A bandeira eran tres bandas estruturadas dun xeito que suxire a cruz nórdica aplicada nas bandeiras dos países nórdicos. As cores (azul, vermello e amarelo) úsanse habitualmente nos gáktis, o traxe tradicional saami.
No marco das citadas manifestacións, a artista saami da costa Synnøve Persen de Porsáŋgu realizou as obras de arte “Forslag til Samisk flagg” (Proposta de bandeira saami) e “Sámilandia para saami” (incluíndo 5 banderíns), ambas con deseño similar ao realizado por Máret Stueng. Independentemente de se isto foi unha coincidencia, unha inspiración ou un simple acto de plaxio propio das prácticas artísticas, a bandeira de Persen contribuíu á visibilización da bandeira e dos seus conceptos implícitos sobre a autonomía saami. As obras de arte de Persen foron adquiridas polo Museo Nacional en 2018, despois de ser presentadas a nivel local e internacional en diversos medios e exposicións, sempre presentadas como "a primeira bandeira saami" sen referencia a Máret Stueng.
Segunda bandeira dos saamis
miniatura|A bandeira saami ondeando fóra dunha cabana. A primeira bandeira saami oficial foi recoñecida e adoptada o 15 de agosto de 1986 pola XIII Conferencia Saami Nórdica en Åre, Suecia. A bandeira foi o resultado dun concurso patrocinado polo xornal Sámi Áigi para o que se presentaron máis de setenta propostas. Ao final, considerouse un novo deseño en contraste coa bandeira non oficial xa existente e saíu gañadora a nova. O deseño foi presentado pola artista saami da costa Astrid Båhl de Ivgubahta/Skibotn, no condado de Tromssa/Troms, Noruega.
Mantívose a estrutura básica da bandeira de Máret Stueng, mais Båhl engadiu a cor verde, que é popular en moitos gáktis sasmis do sur. Estas catro cores coñécense desde entón como "as cores (nacionais) saami". Tamén engadiu un motivo derivado dun símbolo do Sole a Lúa que aparece nos tambores de moitos xamáns saamis. Mentres que os debuxos dos tambores de xamán só se facían en vermello (usando un extracto do ameneiro sagrado), o motivo da bandeira usa tanto o azul como o vermello: o primeiro representa a Lúa, o segundo o Sol. A fórmula da cor Pantone é: vermello 485C, verde 356C, amarelo 116C e azul 286C.
Fillos do Sol
O motivo escolleuse tendo en conta o poema "Päiven Pārne'" ("Fillos do Sol"). O poema foi escrito polo sacerdote protestante saami do sur Anders Fjellner (1795-1876), a partir dun joik baseado en elementos da mitoloxía saami. O poema describe aos saami como "fillos e fillas do sol", a través da unión entre unha muller "xigante" (unha entidade mitolóxica non identificada) que vive nunha "Casa da Morte" moi lonxe do Norte, e a descendencia masculina do Sol coa que ela fuxe. Os saami tamén son denominados "descendentes dos Fillos do Sol" no himno nacional saami.
Status oficial
Dezasete anos despois da súa adopción polo Consello Saami, en 2003, a bandeira saami recibiu o status oficial en Noruega, o país con maior poboación saami. Agora é obrigatorio para os concellos de Noruega ondear a bandeira o 6 de febreiro, Día Nacional Saami.
O Consello Saami tiña anteriormente a propiedade total da bandeira e outros símbolos nacionais, pero dende a XVIII Conferencia Saami comparte esa propiedade co Consello Parlamentario Saami. O comité mixto de símbolos nacionais tamén ten o deber de determinar novos símbolos nacionais de acordo cos principios internacionais de heráldica.
Antonia Ferrín
Antonia Ferrín Moreiras, nada en Ourense o 13 de maio de 1914 e finada en Santiago de Compostela o 6 de agosto de 2009, foi unha matemática e astrónoma galega.
Traxectoria
Foi filla do mestre de matemáticas Antonio Ferrín Moreiras, e sobriña do mestre e xornalista Ángel Ferrín Moreiras. En 1920 trasladouse coa familia a Santiago de Compostela. Estudou o bacharelato no Instituto Arcebispo Xelmírez e en 1930 matriculouse na Facultade de Ciencias da Universidade de Santiago de Compostela e na Escola Normal. Licenciouse en Química e obtivo ademais o título de mestra.
En 1934 comezou a traballar como profesora axudante de Física e Matemáticas na súa facultade —unha das seis mulleres en facelo naquel momento— e mais como profesora de Ciencias Naturais no instituto onde cursara o bacharelato. Seguiu estudando e matriculouse en Farmacia e fixo os dous cursos de Ciencias Exactas que a Universidade de Santiago ofertaba naquela altura.
Polo seu posicionamento político, e tras unha denuncia anónima, en 1937 foi sancionada e apartada da docencia na Universidade de Santiago, ao igual que outros 45 profesores, entre eles, Enrique Rajoy Leloup, Fernando Calvet, Isidro Parga Pondal ou Francisco Fernández del Riego. Con todo, permitíuselle seguir como profesora no colexio de nenas orfas Nosa Señora dos Remedios de Santiago. En 1940 revisouse o seu caso e puido reincorporarse á docencia universitaria. Fíxoo como profesora axudante de Enrique Vidal Abascal.
miniatura|Observatorio [[Ramón María Aller Ulloa da Universidade de Santiago de Compostela]] Neses anos coñeceu a Ramón María Aller e comezou a se interesar pola astronomía. Participou nas actividades do Seminario de Astronomía Teórica e Matemática "Durán Loriga". Dende 1950, como bolseira do CSIC e máis tarde nunha praza de axudante, traballou no Observatorio Astronómico da Universidade de Santiago e publicou os seus traballos en distintas revistas de astronomía. En 1952 conseguiu unha praza fixa de investigación. Dous anos antes licenciárase por libre de Ciencias Exactas na Universidade Central de Madrid. En 1953 conseguiu por oposición unha praza na escola de maxisterio de Santander. En 1955 regresou a Santiago e traballou na escola de nenas Isabel A Católica.
En 1957 converteuse na primeira muller profesora da Facultade de Matemáticas en Santiago, acabada de crear. Alí impartiu clases ata 1963. Nesa época, ademais, rematou a súa tese sobre observación astronómica, Observacións de pasos por dúas verticais, dirixida por Aller e presentada na Complutense. Foi a primeira tese lida na nova Sección de Matemáticas e a primeira tese de Astronomía realizada por unha muller en España.
Ese ano marchou a Madrid para converterse en catedrática de Matemáticas na Escola de Maxisterio Santa María. Porén, axiña se trasladou á Facultade de Matemáticas da Universidade Complutense, onde deu clases de astronomía, primeiro como profesora adxunta interina e logo como adxunta numeraria. Durante este período mantivo contacto con Sixto Ríos e José María Torroja. Permaneceu na Complutense durante case vinte anos, ao tempo que continuou impartindo clases de ensino secundario na mesma cidade ata a súa xubilación en 1984.
En 2004 trasladouse a Santiago de Compostela por motivos de saúde.
A súa principal contribución á astronomía consiste en traballos sobre ocultacións estelares, medidas de estrelas duplas e determinación de pasos por dúas verticais.
Cabido de La Palma
150px|miniatura|Escudo do Cabido de La Palma. O Cabido de La Palma (en castelán: Cabildo de La Palma) é o órgano de goberno da illa de La Palma, nas Canarias. Como todos os cabidos, foi formado a partir da Lei de Cabidos de 1912, e é a forma gobernativa e administrativa propia das Illas Canarias, que cumpre dúas funcións principalmente: por unha parte, presta servizos e exerce competencias propias da Comunidade Autónoma e por outra, é a entidade local que goberna a illa.
Tapir
O tapir (tapirus) é un xénero de mamíferos perisodáctilos da familia Tapiridae, coñecidos vulgarmente como tapires. É o único xénero actual da familia, a cal inclúe outros nove xéneros extintos. Pertence á mesma orde que os cabalos, cos que están lonxanamente emparentados, e os rinocerontes, que son os seus parentes vivos máis próximos.
Homofobia
miniatura|dereita|Membro da [[Igrexa Bautista de Westboro portando un letreiro homofóbico. No cartel pode lerse: «Deus odia ós maricas».]] A homofobia é o feito cultural consistente no odio, o medo ou o rexeitamento da homosexualidade dentro dun grupo social. Con frecuencia fálase tamén de lesbofobia cando se trata da homofobia exercida contra mulleres lesbianas. É análoga á transfobia para as persoas transexuais e á bifobia para as persoas bisexuais. A homofobia é exercida e padecida tanto por persoas homosexuais como por persoas heterosexuais. Considérase que a homofobia é a principal ferramenta de coacción que un grupo social ten para impoñer unha estrutura heterocéntrica.
Visión científica
miniatura|esquerda|Cartel homófobo en [[Polonia''.]] O termo homofobia foi creado nos Estados Unidos polo investigador K.T. Smith e aparece por vez primeira nun artigo na revista Psychological Reports en 1971. Anteriormente o activista W. Churchill creara o termo homoerotofobia nun libro sobre o comportamento sexual entre machos de diferentes especies. Porén, o termo homofobia foi popularizado por Weinberg, quen no seu libro Society and the healthy homosexual (1973) o define como o medo de estar cun homosexual nun espazo pechado e, en relación cos propios homosexuais, o odio de si mesmos. A orixe do termo é obxecto de polémicas discusións que son o resultado de posturas non só teóricas, senón tamén ideolóxicas. Canto ao prefixo homo-, discútese se se debe entender como apócope de homosexual -nunha visión semellante á de Weinberg- ou se designa a quen é semellante -nunha perspectiva máis psicanalítica-. Canto ao radical fobia, debátese entre facer del un uso restritivo -medo entendido como patoloxía individual- ou ampliado -comportamentos e ideas negativas do grupo social-.
O certo é que os únicos estudos científicos sobre o tema sinalan que a percepción dunha falta moral na lexitimación da homosexualidade é indicadora dunha posible desorde mental. Profesores da Universidade de California defenden a inclusión da homofobia no DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), catálogo no que ata 1973 figuraba a homosexualidade mesma. Dende o Harvard Medical School advírtese de que as persoas con pensamentos homófobos precisan de tratamento psiquiátrico. Por último, o California Department of Corrections elaborou un programa de terapia antipsicótica destinado ás persoas que exhiben homofobia.
Homofobia e sociedade
miniatura|dereita|Vídeo de [[1961 dirixido a adolescentes, alertando dos perigos da pedofilia.]] A homofobia non é un feito natural, nin instintivo nin universal, nin ten o mesmo significado en todas partes. É un feito cultural propio de certas sociedades en certas fases da súa historia. Dentro desta diversidade, en diferentes lugares, hoxe en día, a homofobia cobra formas moi diversas: aplícase só aos homes, ou só aos que son penetrados, ou só aos que se visten de muller. A base da homofobia atópase na confusión de xénero, é dicir, no abandono do rol propio dun xénero para adoptar o do xénero contrario. Así, o home que é penetrado ou a muller que penetra están transgredindo a norma propia do seu xénero, que asigna a cada individuo un papel dentro do binomio activo/pasivo ou o seu equivalente, penetrante/penetrado.
Os foros de discurso heterocéntrico, entre eles a prensa e a televisión, pero tamén a familia e os círculos sociais, reproducen os síntomas da homosexualidade, principalmente a través da parodia e a burla. Deste esquema está excluída a homosexualidade feminina, por inexistente. Tales síntomas son os seguintes:
miniatura|esquerda|Percepción da homosexualidade segundo o sentido do voto. A homofobia maniféstase mediante mecanismos mentais inconsciente que o individuo interioriza como tantas outras ideas que forman parte da súa educación. Nas persoas homosexuais os impulsos homófobos teñen unha función primordial de normalización da heterosexualidade: lexitiman a orientación sexual propia; fanlles sentir que a súa moral e a súa sexualidade son válidos, naturais e superiores; permítelles sentirse orgullosos da súa masculinidade ou feminidade. Este mecanismo converte ao homosexual en bode expiatorio de emocións e pensamentos que non son aceptables polo grupo social en que se proxectan sobre el para afastar o sentimento de culpa, e o resultado desta proxección é a creación dun estereotipo: o home homosexual é efeminado, promiscuo e pedófilo; a muller homosexual é masculina e groseira.
miniatura|dereita|Predicador cristián contrario aos homosexuais. A psicóloga Dorothy Ride desenvolveu unha escala de medición de niveis de actitude homofóbica:
Dentro desta dinámica é corrente a patoloxización da homosexualidade, é dicir, a súa consideración como doenza. Existen clínicas especializadas na aplicación de tratamentos presuntamente terapéuticos encamiñados á curación da homosexualidade. A Asociación Americana de Psicoloxía (APA) mostrouse contraria a estes tratamentos por considerar que teñen pouca base científica e poden resultar moi lesivos. Tamén a British Medical Association (BMA), a máis importante das organizacións profesionais médicas do Reino Unido, advertiu aos psiquiatras e psicólogos dese país que abandonen as "terapias reparadoras" debido á súa inutilidade e a súa potencial nocividade. A imitación da dereita estadounidense, sectores conservadores de España intentan popularizar procedementos de manipulación psicolóxica aos que chaman "terapias reparadoras", a través de publicacións, prensa e medios de comunicación de corte católico. Grazas a esta propaganda permanece aínda moi estendida a crenza de que a homosexualidade é unha doenza, crenza que hoxe en día sostén un 15% dos españois.
Os estudos realizados sobre homofobia confirmaron que esta se basea nun rol de xénero masculino, moi forte e moi estereotipado. Isto quere dicir que as actitudes homófobas son máis comúns entre homes que se identifican cun rol tradicional e entre os que viven a relixión dun xeito fundamentalista. Outros autores ven na homofobia a expresión sintomática da inseguridade do individuo homófobo con respecto da súa propia heterosexualidade. É significativo que a porcentaxe de homes con signos de homofobia duplica o de mulleres (do 48 ao 24% no Uruguai), do mesmo xeito que diminúe a medida que aumenta o nivel cultural (63, 29 e 27% dos que cursaron educación primaria, secundaria e universitaria, respectivamente) e diminúe a idade do individuo (44% das persoas entre 30 e 59 anos, 18% entre 18 e 30).
Uso político da homofobia
miniatura|esquerda|Tarxeta usada por [[Anita Bryant para promocionar Save Our Children.]] A homofobia foi empregada historicamente con fins políticos, para manter ou estender determinados réximes. O anterior arcebispo de Cidade do Cabo e Premio Nobel da Paz, o surafricano Desmond Tutu, declarou que a homofobia é un "crime contra a humanidade" e "tan inxusta" como o apartheid. As organizacións máis conservadoras ven na homofobia unha palabra fetiche que impide toda reflexión sobre a anormalidade da homosexualidade e busca estigmatizar a aqueles que pensan que, socialmente, esta constitúe un problema.
Nos anos 90 do século XX creouse en México a Comisión Cidadá contra os Crimes de Odio por Homofobia, que tomou parte activa na redacción da lei nacional contra a discriminación, aprobada no 2003.
Only Revolutions
Only Revolutions é o quinto álbum de estudio da banda escocesa de rock alternativo Biffy Clyro, editado o 9 de novembro do 2009 polo selo 14th Floor Records. Como o seu predeceseor, Puzzle, o álbum foi producido por Garth Richardson. Despois do seu lanzamento, Only Revolutions foi un éxito comercial e de crítica. O disco acadou o número 8 da lista británica de álbums e foi certificado ouro pouco despois. En xuño do 2010 conseguiu o platino ao vender 300.000 copias no Reino Unido, converténdose no álbum máis vendido da banda. No mes de setembro o álbum acadaría o número 3. Foi nomeado ao Mercury Prize, que premia ao mellor álbum no Reino Unido ou Irlanda, e Rock Sound declarouno o 3º mellor na súa lista dos 75 mellores álbum do ano 2009.
Listaxe de cancións
Todas as letras foron escritas por Simon Neil e a música foi composta por Biffy Clyro.
Mártires de Sofán
Antecedentes
A Xunta Local de Sanidade e o Concello clausuraron o cemiterio vello de Sofán en novembro de 1918, pero os veciños seguiron enterrando os seus mortos clandestinamente. O domingo 16 de febreiro de 1919 van dar sepultura ao neno de catro anos Jesús Loureiro González. A Garda Civil intentou parar a comitiva fúnebre disparando indiscriminadamente contra os veciños, resultando asasinadas catro mulleres, Josefa Bolón Mato, María Caamaño Pallas, Carmen Veira Souto e María Serrano Paz, e varios feridos. Tralo incidente celebráronse mitins para protestar polo ocorrido, que tivo moita repercusión entre as organizacións agraristas e na prensa.
Valadás, Vitiriz, Melide
Valadás é un lugar da parroquia de Vitiriz no concello coruñés de Melide na comarca da Terra de Melide. Tiña 14 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 7 eran homes e 7 eran mulleres.
Semente de xirasol
thumb|Pebidas de xirasol torradas e salgadas. As sementes de xirasol son sementes comestíbeis dos aquenios do xirasol (Helianthus annuus). Adoitan venderse con ou sen casca, torradas e salgadas como aperitivo, coñecido como pebidas. Tamén son comúns as pebidas de cabaza. Existen distintas variedades de pebids, dependendo da variedade de xirasol; ademais de se empregar na alimentación humana, algunhas delas empréganse en alimentación animal, especialmente de aves, en cuxo caso non se salgan.
Historia
thumb|right|Pebidas salgadas, típicas como aperitivo. En orixe, o xirasol bravo procede de América do Norte e Centroamérica, aínda que a comercialización da planta aconteceu por vez primeira en Rusia. Porén, os nativos americanos empregaron diferentes cultivares, cuxa produción de sementes era diversa: habíaas de cor do mel, abrancazadas, e a variedade máis coñecida, a pebida con raias brancas e negras.
Dits nativos empregaban as sementes de xirasol de diversa forma: podían moer a semente e utilizala para facer tortas en forma de pan. En ocasións mesturaban as sementes con cabaza ou millo. É moi probábel que incluso fabricasen un aceite que utilizasen na elaboración do pan. Outros usos alleos á alimentación eran: como colorante, tinguindo roupas ou o propio corpo, con función decorativa; e como aceite, empregado na pel e o cabelo. Había cerimonias onde tanto a semente de xirasol como a propia planta eran un elemento utilizado.
Comercialización
thumb|Un "[[simit" feito con sementes de xirasol no canto das tradicionais sementes de sésamo.]] Son comercializadas torradas con sal ou sen ela. Tamén é posíbel atopalas sen a casca, recibindo logo o nome de “pebidas peladas”.
Momento de inercia
En Mecánica, o momento de inercia mide a distribución da masa dun corpo en torno dun eixo de rotación. Un momento de inercia elevado significa que é preciso aplicar unha forza elevada para que o corpo pare de xirar. Contribúe máis ao xiro a porción de masa que está afastada do eixo de xiro. Un eixo xirante fino e longo, coa mesma masa dun disco que xira en relación ao seu centro, terá un momento de inercia menor que este. A unidade de medida, no SI, é quilogramo metro ao cadrado (kg•m²).
Cálculo
Por definición, o momento de inercia I\,\! dunha partícula de masa m\,\! e que xira en torno dun eixo, a unha distancia r\,\! del, é
Se un corpo é constituído de n masas puntuais (partículas), o seu momento de inercia total é igual á suma dos momentos de inercia de cada masa elemental: onde m_i é a masa de cada partícula, e r_i é a súa distancia ao eixo de rotación.
Hai varios valores coñecidos para o momento de inercia de certos tipos de corpos ríxidos. Algúns exemplos (asumindo distribución uniforme de masa):
Teoremas fundamentais
O momento de inercia respecto a un polo é a suma dos tres momentos de inercia planario respecto a tres planos perpendiculares entre si e que se cortan en dito polo (punto): O momento de inercia axial é a suma dos momentos de inercia respecto a dous planos perpendiculares que se cortan en dito eixo: A suma dos momentos de inercia planarios respecto a tres planos perpendiculares entre si é a semisuma dos momentos de inercia axiais, respecto a tres eixos perpendiculares obtidos en ditos planos:
Teorema de Steiner ou teorema dos eixes paralelos
onde: Ieixo é o momento de inercia respecto ao eixe que non pasa polo centro de masa; I(CM)eixe é o momento de inercia para un eixo paralelo ao anterior que pasa polo centro de masa; M é a masa total; e h a Distancia entre os dous eixos paralelos considerados.
A demostración deste teorema resulta inmediata se se considera a descomposición de coordenadas relativa ao centro de masas C inmediata:
onde o segundo termo é nulo posto que a distancia vectorial media de masa en torno ao centro de masas é nula, pola propia definición de centro de masa.
O centro de gravidade e o centro de masa poden non ser coincidentes, dado que o centro de masa só depende da xeometría do corpo, en cambio, o centro de gravidade depende do campo gravitacional no que se acha o corpo.
Ealdwulf de Sussex
Ealdwulf foi un rei de Sussex, pero só se coñece polos documentos que emitiu. Reinou conxuntamente con Ælfwald e Oslac.
Traxectoria
Ealdwulf emitiu un documento sen data, se cadra de sobre 765, como Alduulf rex.
Máis tarde, emitiu un documento sen data máis tardío como Aldwlfus dux Suthsaxonum, e asinou como Aldwlf dux, e outro, datado en 711 erradamente por 791, como Aldwlfus dux Suthsaxonum coa subscrición Ealdwlf.
As Seixas, Zas de Rei, Melide
As Seixas é un lugar da parroquia de Zas de Rei no concello coruñés de Melide na comarca da Terra de Melide. Tiña 20 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 10 eran homes e 10 eran mulleres.
Aeroporto internacional Rajiv Gandhi
O aeroporto internacional Rajiv Gandhi é un aeroporto que serve a Hyderabad, a cidade máis grande do estado indio de Telangana. Atópase en Shamshabad, a uns 24 quilómetros ao sur de Hyderabad. Está operado por GMR Hyderabad International Airport Ltd, unha empresa público-privada. Inaugurouse en marzo de 2008 para substituír o aeroporto de Begumpet como principal aeroporto comercial de Hyderabad. Foi bautizado na honra de Rajiv Gandhi, antigo primeiro ministro da India.
O aeroporto ten unha terminal de pasaxeiros, unha de carga e dúas pistas. No ano 2017 foi o sexto aeroporto máis concorrido do país en tráfico de pasaxeiros. Serve como centro de conexións para Air India Regional, Blue Dart Aviation, SpiceJet, Lufthansa Cargo, Quikjet Cargo e TruJet, e como cidade focal para IndiGo e Air India.
Sinfonía fantástica
300px|miniatura|Primeira páxina do manuscrito de Berlioz da Sinfonía fantástica. A Sinfonía fantástica Op. 14, titulada orixinalmente como Episodios da vida dun artista, sinfonía fantástica en cinco partes (orixinalmente en francés Épisode de la vie d’un artiste, symphonie fantastique en cinq parties), é unha composición de Hector Berlioz adicada emperador Nicolao I de Rusia. A súa estrea tivo lugar o 5 de decembro de 1830 no Conservatorio de París baixo a dirección de François-Antoine Habeneck, seis anos despois da estrea da Novena Sinfonía de Beethoven. Composta de cinco escenas descritivas, esta obra, máis próxima ao poema sinfónico que á sinfonía, forma parte dun xénero chamado música programática.
Historia
250px|miniatura|esquerda|Retrato da actriz irlandesa [[Harriet Smithson.]] O 11 de setembro de 1827, Hector Berlioz asistira a unha representación da obra de William Shakespeare Hamlet, unha das obras máis admiradas por Berlioz do que era o seu autor predilecto. A actriz que encarnaba á desventurada Ofelia na función era a irlandesa Harriet Smithson, da cal o compositor se namorou dun xeito obsesivo.
Características
Formalmente, a Sinfonía fantástica está dividida en cinco movementos, relacionados entre si por unha especie de leitmotiv, xa aludido no programa, que o compositor define como idée fixe, unha melodía que aparece en todos eles, sempre baixo aspectos diferentes, ao mesmo tempo que no plano dramático simboliza a obsesión do artista pola súa amada. Este procedemento non era novidoso (algúns compositores do clasicismo xa experimentaran co uso de motivos recorrentes), mais si o era a súa funcionalidade dramática. Neste caso, como "idea fixa", Berlioz reaproveitou unha melodía da súa cantata Herminie, unha das catro cantatas compostas polo compositor francés para o Prix de Rome e que compuxera en 1828.
Rêveries – Passions
Nas notas ao programa de Berlioz en 1845, o compositor escribiu:
Un bal
Segundo as notas ao programa de Berlioz:
Scène aux champs
Nas notas ao programa de Berlioz indícase:
Marche au supplice
Das notas ao programa de Berlioz:
Songe d'une nuit de sabbat
Berlioz indica nas súas notas ao programa:
Orquestración
A partitura requiría dunha orquestra enorme para os usos da época coa participación duns 90 instrumentistas, o maior número nunha sinfonía escrita ata o momento. Especificamente:
Zeus and Roxanne
Zeus and Roxanne é un filme estadounidense dirixido por George T. Miller que foi estreado en 1997. O filme conta a historia de amizade entre un can e un golfiño. Está protagonizado por Steve Guttenberg e Kathleen Quinlan.
Cabido de El Hierro
O seu presidente dende setembro de 2013 é Alpidio Armas González, do PSOE.
Contra (videoxogo)
Contra é un videoxogo desenvolvido por Konami, orixinalmente estreado como un xogo arcade o 20 de febreiro de 1987. Unha versión para Nintendo Entertainment System foi lanzada no ano 1988, xunto con adaptacións para diferentes formatos de computador, incluíndo MSX2. Diferentes secuelas de Contra foron producidas logo do lanzamento do xogo orixinal.
Extinción
En bioloxía, extinción é a desaparición de todos os individuos dunha especie ou xénero. Considérase unha especie como extinta a partir do intre en que morre o seu último individuo, inda que de facto pode estalo desde que a comunidade perdeu a capacidade de reprodución ou recuperación.
Debido a que o seu rango de distribución potencial pode ser moi grande, determinar ese momento pode non ser doado, polo que decote faise en retrospectiva. Estas dificultades poden conducir a fenómenos como o taxon Lazarus, no que unha especie que se presumía extinta reaparece tras un período de aparente ausencia. No caso de especies que se reproducen sexualmente, a extinción é xeralmente inevitábel cando só queda un individuo da especie ou unicamente individuos do mesmo sexo.
Segundo datos da Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (IUCN) no planeta hai 17 mil especies de animais e plantas ameazadas de extinción incluíndo un terzo dos anfibios, máis dunha de cada oito especies de aves e preto dun cuarto dos mamíferos.
Bebida de améndoa
miniatura|Botella de bebida de améndoa italiana. A bebida de améndoa (mal chamada de leite de améndoa ) é un produto (leite vexetal) coa aparencia do leite de orixe animal, feito con puré de améndoas e auga. É popular como unha bebida refrescante no norte de África e Oriente Medio, rexión predominantemente musulmá. Mais recentemente, tornouse tamén unha bebida relativamente popular no occidente, principalmente entre os vexetarianos.
É unha bebida importante no Mediterráneo, a rexión máis importante na produción de améndoas, desde a Idade Media; a razón para esta popularidade ten que ver coa facilidade en conservar, quer as améndoas, quer a mestura, ao contrario do leite de orixe animal, que ten unha caducidade temperá, a non ser que sexa transformado en queixo ou outros lácteos.
O leite de améndoas ás veces substitúe o leite de orixe animal nalgunhas receitas ou no caso de intolerancia á lactosa ou dietas especiais vexetarianas ou veganas.
Dietética
A bebida de améndoa promóvese coma unha alternativa ao leite de vaca pois:
Contrariamente ao leite de orixe animal, o "leite" de améndoas non contén colesterol ou lactosa. Ten moitos menos ácidos graxos saturados ca o leite de vaca.
A bebida de améndoa é estritamente vexetariana. Tamén é recomendada coma alternativa á bebida de soia para os alérxicos á soia, ou os que desexan evitar as oleaxinosas polas súas propiedades estróxenas ou polo seu contido en hexano.
Premio Trasalba
dereita|miniatura|María Victoria Carballo-Calero con diversas autoridades na entrega do Premio Trasalba 2021. dereita|miniatura|Entrega do Premio Trasalba a [[Luis Davila, 2023.]]
dereita|miniatura|Casa-museo de [[Ramón Otero Pedrayo|Otero Pedrayo en Trasalba.]] O Premio Trasalba é un galardón anual de carácter honorífico. Recoñece o labor cultural e galeguista de distintos persoeiros vivos ou moi recentemente falecidos). Promovido pola Fundación Otero Pedrayo, entrégase ininterrompidamente dende 1983 na casa-museo do escritor en Trasalba (Amoeiro).
Mosteiro dos Santos Xusto e Pastor de Toxos Outos
O Mosteiro dos Santos Xusto e Pastor de Toxos Outos é un antigo mosteiro, hoxe abandonado, no lugar de San Xusto, no concello de Lousame.
Segundo afirmou Hipólito de Sa
Historia
miniatura|Fervenza en Toxos Outos. miniatura|250px|Camposanto.
Foi fundado o 1 de novembro de 1129, trala doazón da ermida de san Xusto a Froila Alonso e Pedro Muniz de Carnota por parte do mosteiro de San Paio de Antealtares o 16 de outubro de 1127. En 1135 foi consagrado polo arcebispo Xelmírez. Afonso VII favoreceuno e eximiuno dos tributos debidos á sé compostelá, o mosteiro tamén gozou da protección a familia dos Condes de Traba. As súas posesións incluían Noia, Lousame, Outes, Muros e tamén 47 igrexas e 17 municipios. Tivo 22 abades entre 1135 e 1498.
Seguindo a reforma monástica feita polos Reis Católicos, o bispo de Tui Diego de Muros mandou irmandalo co mosteiro de Sobrado dos Monxes en 1475, polo que foi incorporado ao mesmo en 1504, e pasou a pertencer á orde do Císter.
Recuperou parte do seu esplendor durante os séculos XVII e XVIII, pero decaeu coas invasións napoleónicas e desapareceu coa desamortización de Mendizábal.
Nel elaborouse no século XII o Tombo de Toxos Outos, manuscrito famoso polas súas miniaturas.
Músculo deltoide
miniatura|250px|Músculo deltoide miniatura|Músculos que conectan a extremidade superior á columna vertebral O músculo deltoide é un músculo superficial do ombreiro. A súa orixe áchase na clavícula e escápula, mentres que a inserción distal atópase no úmero. Está cuberto pola súa propia fascia.
Relacións
É un músculo superficial cuberto pola pel e tecido subcutáneo.
Entre o deltoide e o pectoral maior áchase a canle deltopectoral, por onde pasan a vea cefálica (vea superficial do brazo) e un grupo de ganglios linfáticos asociados a tal vea.
Vascularización
É unha vascularización múltiple, que recibe a través de distintas ramas da arteria axilar.
Innervación
É innervado polo nervio circunflexo da escápula.
Acción
A acción fundamental é a da abdución ou elevación do membro superior ata a horizontal. Ademais, axuda a protexer a articulación glenoumeral.
Huila
Huila é un dos 32 departamentos de Colombia e atópase na rexión natural andina. A súa capital é Neiva, considerada como unha das cidades máis importantes do sur de Colombia. Foi creado pola lei 46 do 29 de abril de 1905, constituído pola provincia de Neiva e a do sur, pertencentes ó antigo Estado Soberano do Tolima. O 15 de xuño do mesmo ano, iniciou a súa vida independente baixo a administración do doutor Rafael Puyo Perdomo.
A superficie do departamento é de 19 890 km2 que representa tan só un 1,74% da superficie total do país. De acordo co DANE, posúe unha poboación estimada de 1 168 910 habitantes; atópase dividido en 37 concellos, así como numerosos casaríos e sitios poboados.
Day Mesquita
Dayenne Proença Mesquita, máis coñecida como Day Mesquita, nada en Telêmaco Borba o 18 de setembro de 1985, é unha actriz brasileira.
Sueiro Gómez de Toledo
Sueiro Gómez de Toledo foi un nobre e relixioso galego medieval, arcebispo de Santiago de Compostela entre 1362 e 1366.
Historia e lenda
No medio das desputas sucesorias que tiveron lugar entre Pedro I e Henrique de Trastámara, foi asasinado xunto co deán da catedral, segundo parece na procesión do corpus o 9 de xuño de 1366.
A historia deu lugar a moitas lendas e obras literarias, e non están claras as súas circunstancias. Despois do duro enfrontamento entre a familia dos Churruchaos (Súárez de Deza) e o bispo Berenguel de Landoira, que acabaron coa decapitación de Alonso Suárez de Deza, Fernán Pérez Churruchao e Alonso Gómez de Gallinato alancearon o bispo e o deán Pedro Álvarez co prace do rei Pedro I, pois o bispo apoiaba a Henrique de Trastámara. Este suceso marcou o fin da casa dos Churruchaos, que serían absorbidos pola Casa de Lemos.
Helia González
Helia González, nada o 29 de agosto de 1985 na Coruña, é unha xogadora de voleibol galega. Mide 1,78 m e xoga na posición de receptora.
Brimin Kipruto
Brimin Kiprop Kipruto ou Brimin Kipruto, nado o 31 de xullo de 1985 en Keiyo, é un atleta kenyano especialista en medio fondo e particularmente nos 3.000 m valados.
Traxectoria deportiva
Brimin Kipruto é un atleta kenyano que se ten dedicado ao medio fondo en pista, e particularmente aos 3.000 m valados. Empezou a competir a nivel internacional xa en 2001, con só 16 anos, se ben en distancias curtas, pero a súa consagración chegoulle cando conseguiu a medalla de prata nos 3000 m valados nos Xogos de Atenas en 2004, con só 19 anos. Nos mundiais de Helsinqui en 2005 foi bronce nesa proba, pero conseguiu o ouro nos mundiais de Osaca en dous anos máis tarde, cunha marca de 8'13"82.
Vive na vila de Korkitony e adestra con Patrick Sang e Joseph Chelimo. A súa mellor marca é 8'04"22, realizada o 8 de xullo de 2005.
Casnadagaia, San Mamede de Urrós, Allariz
Casnadagaia é un lugar situado na parroquia de San Mamede de Urrós, concello de Allariz. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña oito habitantes (tres homes e cinco mulleres), un máis ca en 2010, (tres homes e catro mulleres).
Neste lugar vive e traballa no seu Museo-Taller o escultor Emilio García-Valenciano López.
Retrospectiva
Retrospectiva (do latín: retrospectare) é unha celebración de eventos ocorridos, normalmente organizada ao final do ano referente aos acontecementos ocorridos ao decorrer de dito ano.
Tamén pode facer referencia á vida ou carreira dunha persoa dedicada á arte. Así mesmo pode empregarse en calquera outro campo, como o da bioloxía ou a ecoloxía, en relación a estudos ao respecto de feitos acontecidos no pasado.
Chester Himes
Chester Bomar Himes, nado en Jefferson City (Missouri), o 29 de xullo de 1909 e finado en Moraira (Alacant), o 12 de novembro de 1984, foi un escritor afroamericano, coñecido sobre todo polas súas novelas de serie negra, se ben tamén practicou outros xéneros.
Traxectoria
Fillo dunha familia de clase media, Chester Himes creceu en Missouri e Ohio. Os seus pais foron Joseph Sandy Himes e Estelle Bomar Himes. Estudou no instituto de Cleveland (Ohio) e na Universidade de Columbus, de onde foi expulsado en 1926 trala súa detención por participar nun roubo. Por entón xa se desenvolvía en ambientes delituosos e do xogo. Logrou evitar o cárcere, pero, dous anos despois, ingresou en prisión por roubo a man armada cunha condena de 20 anos. Durante o seu encerro comezou a escribir relatos curtos e a publicalos en revistas. O primeiro apareceu en 1934.
Posto en liberdade en 1935, desempeña diversos oficios e segue escribindo ata que en 1945 publica a súa primeira novela, If He Hollers Let Him Go! (Se berra, déixao ir), que obtén un grande éxito e lle permite dedicarse á literatura.
Nesta época comeza a serie de novelas de xénero negro policial que protagonizan os detectives do Harlem Ataúde Ed Johnson e Sepultureiro Jones (Coffin Ed Johnson e Grave Digger Jones), que o farían mundialmente famoso e o porían á altura doutros recoñecidos autores do xénero, como Dashiell Hammett ou Raymond Chandler.
En 1969 Himes trasládase a vivir a Moraira (Alacant), onde finou en 1984.
Obra
Se ben as novelas e relatos de Himes pertencen a varios xéneros, especialmente os policiais e os de denuncia política, todas teñen en común o tratamento do problema racial nos Estados Unidos.
Chester Himes escribe sobre os afroamericanos en xeral, especialmente en dous libros que tratan sobre as relacións laborais e os logros dos negros americanos: If He Hollers Let Him Go, que contén moitos elementos autobiográficos, presenta a loita contra o racismo nos Ánxeles, durante a segunda guerra mundial, dun traballador dos estaleiros. The Lonely Crusade é unha obra máis longa con temática similar. Cast the First Stone baséase na súa experiencia no cárcere e foi a súa primeira novela, pero publicouse con dez anos de atraso, quizais debido ó tratamento positivo que fai Himes do tema da homosexualidade.
A serie de novelas máis popular de Himes foi a que presenta ós detectives Ataúde Ed Johnson e Sepultureiro Jones, da policía de Nova York, que prestan servizos en Harlem. As narracións desenvólvense nun ton sarcástico e unha visión fatalista da vida nas rúas do barrio negro. A esta serie pertencen nove libros, todos eles escritos entre 1957 e 1969.
The Evil Within
The Evil Within (coñecido como Psycho Break no Xapón) é un videoxogo de terror e supervivencia do 2014. Foi desenvolvido por Tango Gameworks e lanzado por Bethesda Softworks para as consolas PlayStation 3, PlayStation 4, Xbox 360 e Xbox One, e tamén para Microsoft Windows.
Artista
miniatura|dereita|Busto de Manoel Antonio, artista galego de vangarda O artista é a persoa que realiza ou produce obras de arte. O que se entende por artista depende polo tanto do significado da palabra arte, e, dado o cambiante significado deste concepto, o termo artista só pode definirse ou estudarse dende un punto de vista histórico, en función, por exemplo, dos cánones estéticos de cada época. Con todo, existen certas constantes que se repiten ao longo da historia e que serven para definir a noción asemade de arte e de artista. Trátase da técnica, a creatividade, a orixinalidade da produción e dos actos.
José Ignacio Zubeldia Zaldúa
José Ignacio Zubeldia Zaldúa, nado en Donostia o 12 de xaneiro de 1925, é un exfutbolista vasco que xogaba na demarcación de dianteiro.
Traxectoria
Debutou en Primeira División co Hércules CF na tempada 1945/46 e un ano despois ficha polo Celta de Vigo tras conseguir a carta de liberdade.
Debutou co Celta o 28 de setembro de 1947 fronte ao Real Oviedo con vitoria celeste por 1-2. Esa primeira tempada, na que Zubeldia disputou 17 encontros, o equipo rematou o campionato ligueiro na cuarta praza e chegou ata a final da Copa do Rei, encontro que perdeu ante o Sevilla FC.
Trala marcha do adestrador Ricardo Zamora Zubeldia foi perdendo protagonismo no equipo ata a súa última tempada no equipo, a 1949/50 na que so xogou dous encontros.
Na tempada 1950/51 foi traspasado ao Real Zaragoza por 250.000 pesetas. Co club maño conseguiu o ascenso a Primeira División ao ano seguinte. Finalmente aínda puido xogar en primeira división no CA Osasuna na tempada 1953/54.
Wilfred Thesiger
Sir Wilfred Patrick Thesiger, nado en Adís Abeba o 3 de xuño de 1910 e morto o 24 de agosto de 2003, foi un explorador británico e escritor de libros de viaxes.
Libros de viaxes
Thesiger tirou moitísimas fotografías durante as súas viaxes e finalmente doou a súa enorme colección de 25.000 negativos ó museo Pitt-Rivers de Oxford.
Citas
Sarah Wheeler, escritora de literatura de viaxes, autora de Travels in a Thin Country, "Viaxes por un estreito país" dixo del:
Charles Barkley
Charles Wade Barkley, nado o 20 de febreiro de 1963 en Leeds, un barrio das afóras de Birmingham (Alabama), é un ex xogador de baloncesto estadounidense que xogou durante dezaseis tempadas como profesional na NBA, nas décadas dos anos 1980 e 1990. Está considerado un dos mellores aleiros altos na historia da liga. Chamábanlle "O Gordo" polo seu sobrepeso, mais a pesar da súa escasa estatura para loitar cos pivotes, chegou a ser máximo reboteador da NBA na tempada 1986-87 xogando en Philadelphia 76ers cunha media de 14,6 rebotes por partido.
Foi seleccionado no mellor quinteto da liga en tres ocasiones, no segundo en cinco e no terceiro nunha. En 1993 foi elixido MVP da tempada e tres anos despois entre os "cincuenta mellores xogadores da historia da NBA". En 1992 e 1996 disputou os Xogos Olímpicos, gañando a medalla de ouro en ambos os anos. A partir de 2006 forma parte do prestixioso Basketball Hall of Fame. Dende que se retirou do baloncesto, Barkley iniciou unha exitosa carreira como analista da TNT nos partidos da NBA. Ademais, Barkley ten escrito unha gran cantidade e libro e ten amosado o seu interese na política, mesmo anunciando que se presentará como candidato a Gobernador de Alabama, o seu Estado natal, en 2014.
Instituto
Barkley asistiu ao Instituto Leeds, onde debido á súa altura comezou xogando dende o banco. Con todo, durante o verán creceu bastantes centímetros, o que lle fixo un oco no equipo titular no seu último ano, tendo unha media de 19,1 puntos e 17,9 rebotes por partido. Liderou ao seu equipo a un balance de 26-3 e até as semifinais estatais. A pesar do seu xogo, ningunha universidade se interesou por el até as semifinais estatais, partido no que anotou 26 puntos ante Bobby Lee Hurt, fichaxe da Universidade de Alabama. Un asistente do adestrador Sonny Smith da Universidade de Auburn presenciou o encontro e definiulle como "un tipo gordo... que xoga como o vento". Barkley asistiu finalmente a Auburn e licenciouse en empresariais.
Universidade
Barkley xogou cos Tigers durante tres tempadas. Aínda que tivo en moitas ocasiones problemas de peso (chegando a pesar 136 quilos), a súa carreira foi sobresaliente e liderou a liga en rebotes cada ano. Converteuse nun xogador moi popular, excitando á afección con tapóns e mates a pesar da súa altura e desmesurado peso. Debido ao seu físico e habilidades foi coñecido co alcume de "The Round Mound of Rebound".
Na súa carreira en Auburn, Barkley xogou como pivote a pesar de ser considerablemente máis baixo que todos os seus pivotes rivais. Recibiu numerosos premios, incluídos o mellor xogador da Southeastern Conference en 1984, dúas veces no mellor quinteto da SEC e unha selección no terceiro equipo do All-American en 1984. Ademais, Barkley foi nomeado mellor xogador da década dos 80 da SEC polo xornal Birmingham Post-Herald.
No seu tres anos universitarios, Barkley fixo 14,1 puntos cun 65,2% en tiros de campo, 9,6 rebotes, 1,6 asistencias e 1,7 tapóns por partido. En 1984, apareceu por única vez no torneo da NCAA e finalizou con 23 puntos, 80% en tiro, 17 rebotes, 4 asistencias, 2 roubos de balón e 2 tapóns. O 30 de marzo de 2001, o seu dorsal 34 foi oficialmente retirado por Auburn.
Philadelphia 76ers
miniatura|Charles Barkley, 1991. Tras o seu ano júnior en Auburn, Barkley decidiu deixar a universidade e declararse elixible para o Draft da NBA de 1984. Foi seleccionado na quinta posición por Philadelphia 76ers, dous postos detrás de Michael Jordan. Uniuse a un veterano equipo que incluía a Julius Erving, Moses Malone e Maurice Cheeks; xogadores que gañaran o campionato cos Sixers en 1983. Baixo a tutela de Malone, Barkley foi capaz de controlar os seus problemas de peso e aprendeu a preparar e condicionarse correctamente para un partido. Fixo 14 puntos e 8,6 rebotes por noite na súa primeira tempada na liga, sendo elixido no mellor quinteto de "rookies". En playoffs, os 76ers avanzaron até as Finais de Conferencia, pero foron freados por Boston Celtics en cinco partidos. Na súa primeira postemporada na NBA, Barkley achegou 14,9 puntos e 11,1 rebotes por encontro.