cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Judith Butler
Influencias
Butler foi influenciada por Michel Foucault, a presenza de Foucault na obra desta é practicamente ubicua, dende as lecturas da Historia da Sexualidade na temperá obra El género en disputa ata o redobramento da pregunta “Que é a crítica?” e a seu singular xeito de comprender e executar a virtude. Tamén foi influenciada por Simone de Beauvoir, xa que esta inspirou as teorías do feminismo de toda a segunda metade do século XX; Monique Wittig; Luce Irigaray, quen constitúe unha intersubxectividade no ámbito propio da especialidade feminina; Jacques Lacan, polas súas grandes aspiracións literarias; e Karl Marx, quen detonou nela unhas aspiracións no movemento queer e feminista. Algúns dos traballos que inspiraron os seus son:
Tamén serviron de influencia para varios teóricos contemporáneos como Eve Sedwick, Michael Warner, Jack Halberstam, José Muñoz, Lauren Berlant, Kate Bornstein e Frece Ji-Sun Kim, entre outros.
Estilo literario
A extensa difusión dos seus escritos é case inversamente proporcional á súa accesibilidade e claridade comprensiva. En principio, trátase de textos filosóficos duros, escritos nun inglés americano con numerosos idiomas, onde se detecta a forte marca hegeliana que se continúa moi criticamente, primeiro na liña do existencialismo de Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir, Maurice Merleau-Ponty e logo seguindo a ruta dos posmodernos, como Friederich Nietzsche e Martin Heidegger.
Boa parte do debate que promoven os seus escritos xira arredor do peso que lle dá á sexualidade na conformación da “identidade de xénero” (como resultado da construción social) e o recoñecemento cívico-político dos individuos como sexuados binaria e compulsivamente. As afirmacións de Butler neste sentido motivaron tanto a súa aceptación incondicional como o seu acrítico rexeitamento, dividindo aos seus lectores entre fieis seguidores/as e aburridas escoitas dun discurso que sempre din o mesmo. Porén, trátase dun pensamento filosófico-metafísico complexo e desafiante, cuns argumentos e ecléctica conxunción de tradicións filosóficas que merecen atención.
Os seus libros son algo redundantes, de densa lectura, en especial polo número de fontes que manexa, a condensación de ideas procedentes de diversas correntes e os ambiciosos obxectivos que se propón. Ademais destas barreiras intelectuais, existen tamén os impedimentos culturais que obstaculizan entender a Butler. Pois o seu pensamento sacude algúns piares do noso pensar e obrar, da percepción que temos de nós mesmos e dos outros.
Butler elabora un pensamento crítico coa intención de dislocar as categorías dende as que habitualmente pensamos, conceptualizamos e vivimos a nosa identidade. Pon en discusión, non só os modos tradicionais no que a filosofía entendeu a “identidade” e o “suxeito”, senón tamén os modos no que o feminismo enfrontou historicamente esa herdanza e, en parte, se fixo cargo de ela tomando o binarismo como fundamento último incuestionábel.
Obras
As súas principais obras contribuíron á teoría queer, á filosofía política e postestruturalista e ó feminismo da terceira onda. Entre estas destacamos:
Actos performativos e a constitución do xénero (1988)
Nesta obra expón a súa fundamental e coñecida teoría da performatividade do xénero. Compara a identidade de xénero cunha escenificación performativa. A performatividade do xénero é igual a unha actuación de teatro, xa que se interpreta un papel: o do xénero. Polo que o individuo é un actor de xénero. A acción performativa é a acción “que crea ou representa aquelo que nomea, subliñando así o poder constitutivo ou produtivo do discurso”. Mediante a acción na sexualidade mantense a impresión de que a identidade de xénero remite a unha naturalidade. Os enunciados performativos dependen de contextos rituais e, polo tanto, de circunstancias sociais, nas que se mobilizan obrigas sociais, prácticas e artefactos que nos crean como suxeitos cunha identidade sexual.
O xénero para a nosa autora é a repetición performativa de actos asociados á muller e de actos asociados ó home, que fai que este binarismo de xénero se manteña e lexitime cunha aparencia natural e evidente. A nosa sexualidade e identidade de xénero só son construcións sociais xerados historicamente. O xénero ten unha audiencia social e, polo tanto, un contexto social e é o exercicio do xénero o que crea a este. Facemos unha performance cotiá de xénero, sexo e desexo. Butler pretende que nos liberemos desa perspectiva naturalizada. O xénero diferénciase do teatro en que non produce o medo das accións do propio xénero, xa que hai unha clara distinción entre a realidade e o teatral. Ademais, “ a perfomatividade non é un libre xogo nin auto presentación teatral… A restrición é o que impulsa e sostén a performatividade”.
Xénero en disputa (1990)
Publicado por primeira vez en 1990, vendeu máis de cen mil copias no mundo enteiro. Este libro examina criticamente a obra de Simone de Beauvoir, Julia Kristeva, Sigmund Freud, Jacques Lacan, Luce Irigaray, Monique Wittig, Jacques Derrida, e o máis importante, Michel Foucault. O libro tamén gozou dunha ampla popularidade fóra dos círculos académicos, incluso no cine.
Trata sobre a teoría queer e forma parte dos principais referentes nos estudos de xénero. Constitúe unha crítica á idea esencialista de que as identidades de xénero son inmutábeis, e encontra a súa orixe na natureza, no corpo, ou nunha heterosexualidade normativa e obrigatoria.
Critica o presuposto de que o sexo, entendido como un elemento tributario dunha anatomía que non era cuestionada, era algo natural e non dependía das configuracións sociohistóricas. Butler problematiza a categoría de “mulleres” como obxecto da teoría e do debate feminista, dicindo que responde ás mesmas estruturas de poder establecidas polo patriarcado contra as que loitan as feministas. Tamén se formula a tese de que tanto o xénero como o sexo son construcións que se dan nun espazo, tempo e contorno social determinados. Máis tarde volve a unha visión máis psicanalítica, citando repetidamente a Lacan e Freud, revisando a postura estruturalista de Claude Lévi-Strauss sobre a súa aproximación á construción de xénero e vinculando a visión estruturalista do tabú do incesto coa teoría psicanalítica
Corpos que importan (1996)
É outra das súas obras importantes. Trata de aclarar erros con respecto á promulgación de sexo/xénero. Nomeamos algunha cuestión que lle critica a un dos seus puntos de referencia, Simone de Beauvoir: Butler le O segundo sexo, centrándose na famosa afirmación “muller non se nace, faise". Butler afirma que as mulleres non nos podemos considerar suxeitos. En base a esta primeira crítica a Simone de Boauvoir, Butler fundamenta o fracaso do movemento feminista, que vén loitando dende hai séculos con reivindicacións que nunca acaban de fundamentarse. Outra crítica que lle fai a Simone de Beaovoir é a seguinte: Beauvoir é considerada a primeira en usar a palabra "xénero". Entón cabe dividir sexo e xénero: o que se é bioloxicamente (o sexo) e o que se vai construíndo de determinada maneira (o xénero) segundo a época, o lugar, a cultura, a clase social...
Linguaxe, poder e identidade (1997)
Butler fai unha reflexión sobre os límites do suxeito, a función da linguaxe na constitución da subxectividade e a súa articulación co poder. A nosa autora, nesta obra, fala da relación entre linguaxe e violencia política e social. Butler analiza os problemas do discurso de odio e a censura. Analiza a forma no que a linguaxe, na súa dimensión performativa (de acto que produce efectos) xoga un papel central na constitución subxetiva (na reprodución da identidade), e como deste modo está implicando na reprodución tanto como na subversión das relacións de poder.
Se falar é actuar, ¿que consecuencias se derivan diso? Butler enfróntase a problemas de actualidade referentes á relación entre falar e actuar, como o discurso racista, a pornografía e a política do exército, que converte unha declaración de homosexualidade nun acto puníbel. A través da lectura de Lacan, Althusser, Austin e Derrida realiza unha reflexión sobre os límites do suxeito, a función da linguaxe na constitución da subxectividade e a súa articulación co poder. Pon de relevo o estatuto performativo e non soamente descritivo das enunciacións de sexo e xénero. Dende esta perspectiva, expresións como “maricón” ou “bollera” deben considerarse como invocacións ritualizadas que producen posicións de identidade.
Giving an Account of Oneself (2001)
En Giving an Account of Oneself Butler desenvolve unha ética baseada na opacidade do suxeito a si mesmo, dos límites de autocoñecemento.
Desenvolve unha teoría da formación do suxeito como unha reacción ás consecuencias do control da materia que forma coa maior precisión a condición do tema da formación, os recursos que polo tema se converten en recoñeciblemente humanos. O tema é, polo tanto, desposuídos de si mesmo por outro ou outros, como a condición do seu ser en todos.
O berro de Antígona (2000)
Butler pretende rescatar a Antígona de discursos sedutores e reducionistas e escoitar o que ela mesma ten que dicir sobre o goberno da polis, a súa orde e leis. Intenta mostrar a ambigüidade e a inestabilidade da situación de Antígona, dando a entender que non hai respostas unívocas, claras e coherentes. En Antigonas, Butler trata de mostrar que tanto a familia coma os individuos dependen do poder do Estado que os institúe e lexitima. Cre que a súa posición mostra a posibilidade política que emerxe para as mulleres cando os límites da representación e da representatividade quedan ao descuberto.
Desfacer o xénero (2004)
Recolle as reflexións de Butler sobre xénero, sexo, sexualidade, psicanálise e o tratamento médico das persoas intersexuais para un público máis xeral en comparación cos seus outros libros. Revisa e refina a súa noción de performatividade, centrándose na cuestión de desfacer "as concepcións restritivamente normativas do xénero e da vida sexual". Butler comenta como se "realiza" o xénero sen que ninguén se dea conta, pero di que iso non significa que a performatividade sexa "automática ou mecánica". Argumenta que o humano ten desexos que non se orixinan na súa personalidade, senón nas normas sociais. Tamén discute as nocións de "humano" e "menos que humano" e como estas ideas impostas culturalmente poden impedir que un teña unha "vida viable", xa que as maiores preocupacións adoitan ser sobre se unha persoa será aceptada se os seus desexos difiren de normalidade. Butler asegura que un pode sentir a necesidade de ser recoñecido para vivir, pero, ao mesmo tempo, as condicións para ser recoñecido fan a vida "inhabitable". Propón un interrogatorio de tales condicións para que as persoas que as resistan teñan máis posibilidades de vivir.
Críticas
Outra crítica particular parte da filósofa feminista Martha Nussbaum, quen argumentou que Butler malinterpreta a idea de J. L. Austin do enunciado performativo. Ademais, alega que fai afirmacións legais erróneas, que exclúe un sitio esencial da resistencia ao repudiar a axencia precultural e que non proporciona unha “teoría normativa da xustiza social e da dignidade humana”.
A crítica de Nancy Fraser a Butler forma parte dun coñecido intercambio entre as dúas teóricas. Fraser suxire que o enfoque de Butler na performatividade polemiza as “formas cotiás de falar e pensar sobre nós mesmos (…)”, cuestionando “por que deberíamos empregar unha linguaxe tan auto-distanciada”
Máis recentemente, varias críticas, coma Viviane Namaste, impugnaron a obra Deshacer el xénero de Butler por “subestimar” os aspectos interseccionais da violencia de xénero. Por exemplo, Timothy Laurie sinala que o uso de Butler de frases coma “política de xénero” e “violencia de xénero” en relación coas agresións a persoas transxénero nos Estados Unidos pode “[percorrer] unha paisaxe chea de relacións laborais e de clase, estratificación urbana racializada, e interaccións complexas entre a identidade sexual, as prácticas sexuais e o traballo sexual”, producindo “unha superficie limpa na que se imaxina que se desenvolven loitas polo ‘humano’”.
Noutra liña de crítica, a feminista alemá Alice Schwarzer criticou como os “xogos intelectuais radicais” de Butler non poderían cambiar a forma na que a sociedade clasifica e trata a unha muller. Ademais, afirma que ao eliminar a identidade feminina e masculina, Butler aboliría o discurso sobre o sexismo.
Judith Butler responde a varias das súas críticas no prefacio da edición de 1999 do seu libro El género en disputa, centrándose principalmente naquelas que fan referencia á súa prosa. Así mesmo, nunha entrevista en 2020 a autora responde a certos grupos afiliados a igrexas cristiás que aseguraban que o seu traballo é un complot para destruír a familia e cuestionar a inmutabilidade dos roles sexuais: "Imaxinan que quen pertence a este ‘movemento de xénero’, coma eles o expresan, non temos restricións sobre o que facemos, que representamos e promovemos a liberdade sexual sen control, o que conduce á pedofilia. Todo é moi aterrador."
Recepción
A obra de Judith Butler tivo unha relevancia transcendente no campo dos estudos de xénero e, concretamente, no movemento queer. Este herda o suxeito do seu estudo e acción da teorización de Butler e outras autoras, que cuestionan a separación sexo-xénero nos campos de bioloxía e cultura respectivamente, tratando esta mesma separación coma unha cuestión cultural.
Así, o suxeito de reivindicación deixa de ser a muller entendida como femia, como marcaba o feminismo ilustrado, para dar paso a un concepto de suxeito baseado na performatividade. A teoría de Butler supón unha radicalización da sentenza de Simone de Beauvoir “non se nace muller: chega unha a selo”, pois a teórica considera o xénero coma un conxunto de normas que se reinterpretan continuamente, normas designadas de maneira allea, mais nas que é posible introducir cambios mediante a propia performatividade.
A importancia capital do concepto de performatividade e a obxección da caracterización dos suxeitos incluídos dentro dun movemento é recoñecida pola filósofa Leticia Sabsay, que admite a influencia de Butler na súa propia obra, e así o expresa na seguinte cita:
A idea de que as normas de xénero funcionan coma un dispositivo produtor de subxectividade, serviu de fundamento teórico e deu argumentos e ferramentas a unha serie de colectivos, catalogados coma minorías sexuais, que tamén, xunto ás mulleres, eran (e continúan sendo) excluídos, segregados, discriminados por esta normativa binaria do xénero.
A performatividade aparece, entón, entendida coma unha estratexia subversiva que permite aos individuos tomar o control ostentado pola, como a denomina Butler, matriz heteropatriarcal, encargada de producir as normas que regulan o xénero e de categorizar aos individuos. Fronte a isto, dáse unha proposta de ruptura cos patróns de normatividade binaria establecidos de maneira allea ao suxeito, para dar paso a unha expresión performática e fluída do xénero, que non encastele os individuos en termos binarios, permitindo unha maior liberdade na expresión e na identidade. Do mesmo xeito, búscase unha auto definición da identidade entendida dentro dun dinamismo e continuo cambio que fórmase a través da performance. Esta identidade recoñécese baixo o termo de genderqueer: "“Genderqueer”: as mulleres e os homes que rexeitan o sistema binario, se identifican como ‘fóra da lei de xénero ’(por exemplo queer, trans) que exixen o recoñecemento dunha serie de identidades de xénero. Dende esta perspectiva, o número ideal de xéneros sería... infinito?"En relación a isto, dáse unha notable influencia da autora nas artes drag, pois a súa proposta ocasiona unha apertura a toda unha serie de expresións que ata o momento se atopaban excluídas ou reducidas a un estrato marxinal. Esta influencia é recoñecida polo artista Eduardo Nabal, coñecido coma Del Grace Volcano, fotógrafo que basea o seu traballo na fluidez de xénero. Así mesmo, ocorre con Alexis W., tamén fotógrafo que pretende capturar a pluralidade de identidades.
Notas
Aínda que a tradución literal de "they" sexa "eles-as", nas comunidades queer de fala inglesa tende a ser empregado como forma de pronome persoal neutro, principalmente empregado por persoas de xénero non binario. O seu equivalente en galego, de carácter neolóxico, é o pronome "ele".
Oakland Athletics
Os Oakland Athletics (habitualmente abreviado como A's) son un equipo profesional estadounidense de béisbol con sede na cidade de Oakland (California). O club compite na Major League Baseball (MLB) como membro da Divisón Oeste da American League (AL). Os Athletics xogan desde o ano 1968 os seus partidos como local no Oakland–Alameda County Coliseum. O club posúe nas súas vitrinas nove títulos da Serie Mundial, sendo o terceiro equipo con máis títulos (tan só despois dos New York Yankees con 27 e os St. Louis Cardinals con 11). O filme Moneyball, nomeada a seis premios na 84ª edición dos Oscar, e libro no que se basea, trata sobre como o equipo conseguiu competir a pesar de ter moitas limitacións financeiras.
Mecas FG
O Mecas Fútbol Gaélico Ogrobe é un club de fútbol gaélico galego, da vila do Grove. É a sección feminina do club Mecos FG Ogrobe e foi fundada en 2013 e xoga na Liga Galega de Fútbol Gaélico. É o primeiro equipo feminino nacido na comarca do Salnés.
Historia
Naceu en xuño de 2013, conta cunhas 20 xogadoras e que milita na Liga Galega de Fútbol Gaélico Feminina xunto coas Fillas de Breogán Coruña e as Irmandinhas da Estrada. Participan, ademais, na Copa Galega de Fútbol Gaélico Feminina e no Campionato Ibérico de Fútbol Gaélico Feminino.
Na tempada 2013/14 a marcha do equipo foi moi irregular rematando a liga cun 3º posto. Na Copa Galega de Fútbol Gaélico rematou en 4º lugar.
2013/2014
3ª Liga Galega de Fútbol Gaélico 15px
4ª Copa Galega de Fútbol Gaélico
2014/2015
4ª Liga Galega de Fútbol Gaélico
3ª Copa Galega de Fútbol Gaélico 15px (combinado con Auriense FG)
6ª Campionato Ibérico de Fútbol Gaélico
2015/2016
6ª Liga Galega de Fútbol Gaélico
Teresa Ribera
Teresa Ribera Rodríguez, nada en Madrid o 19 de maio de 1969, é unha xurista, profesora universitaria e política española, actual ministra para a Transición Ecolóxica do Goberno de España.
Traxectoria
Licenciada en Dereito pola Universidade Complutense de Madrid e diplomada en Dereito Constitucional e Ciencia Política polo Centro de Estudos Constitucionais. Pertence ao Corpo Superior de Administradores Civís do Estado do que é funcionaria excedente desde 2012 e foi profesora asociada do Departamento de Dereito Público e Filosofía de Dereito na Universidade Autónoma de Madrid.
Lycée International de Saint-Germain-en-Laye
Este é un dos máis famosos e prestixiosos "lycées" en Francia.
Teresa Ribera
Traxectoria
Desempeñou diversos cargos técnicos na administración pública, como o posto de xefa de servizo de Coordinación Normativa do Ministerio de Fomento e o de conselleira técnica no Gabinete do Subsecretario de Medio Ambiente e o de xefa de área de Cumprimento e Desenvolvemento. Entre 2004 e 2008 foi directora xeral da Oficina de Cambio Climático e entre 2008 e 2011 asumiu a Secretaría de Estado de Cambio Climático (no Ministerio de Agricultura e Pesca, Alimentación e Medio Ambiente) durante o goberno do presidente José Luis Rodríguez Zapatero.
Ribera é tamén membro de distintos consellos asesores entre os que destacan o consello de Liderado Global da United Nations Sustainable Development Solutions Network (UNSDSN), o consello asesor global en cambio climático do Foro Económico Mundial, e o da iniciativa Momentum For Change da Convención Marco das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático (UNFCCC); pertence ao consello internacional do BC3, ao consello asesor do Institut pour la Recherche du Développement (IRD) e aos padroados de Fundipax e a Fundación Alternativas.
En setembro de 2013 empezou a colaborar no Instituto de Desenvolvemento Sustentable e Relacións Internacionais (IDDRI), con sede en París, e en xuño de 2014 asumiu a súa dirección. A organización está dedicada á análise de cuestións estratéxicas relacionadas co desenvolvemento sustentable, cambio climático, protección da biodiversidade, seguridade alimentaria e xestión do proceso de urbanización.
En maio de 2014 a Fiscalía denunciou o proxecto Castor por prevaricación ambiental e unha dunha das acusacións foi dirixida contra Teresa Ribera dado que en 2009, momento en que foi aprobado polo Goberno o proxecto, esta ocupaba a secretaría xeral de Cambio Climático, sendo ela quen asinou a Declaración de Impacto Ambiental pola que se autorizou o proxecto. En 2015 foron imputadas 18 persoas técnicas entre as que non se atopaba ningún cargo político e si técnicos do Instituto Xeolóxico e Mineiro de España (IGME) e responsables da Dirección Xeral de Calidade e Avaliación Ambiental. A exsecretaria de Estado Teresa Ribera non foi citada.
O 7 de xuño de 2018 tomou posesión como ministra para a Transición Ecolóxica do goberno de Pedro Sánchez, despois de prosperar a moción de censura contra Mariano Rajoy.
O agasallo de Anya
O agasallo de Anya é unha novela da autora, profesora e activista solidaria Sabela Núñez Singala especialmente dirixida ao público infantil e xuvenil.
Personaxes
As protagonistas, Anya e Xiana, teñen once anos. Iciar é a profesora de ambas. Sasha é o irmán de Anya e Uxía a mellor amiga de Xiana. Entre as personaxes secundarias están a nai de Anya e os pais e o irmán de Xiana.
Sinopse
A profesora de Anya, Iciar, ten que abandonar a casa-escola porque o Estado non a dota de fondos suficientes. Ao volver a Galicia, o azar lévaa a traballar como profesora no colexio onde estuda Xiana. Iciar cóntalle ao alumnado as súas vivencias en Ucraína e despois cóntalle as condicións de vida das nenas e nenos que están alí. Todas estas historias, en principio, aburren un pouco a Xiana. Pero un día ponse a pensar e dáse de conta de que ela ten moitas cousas en abundancia e os nenos dos que fala Iciar, en cambio, carecen de varias delas.
Finalmente a iniciativa solidaria logra non só enviar unha chea de cousas, senón contribuír a que Anya e o seu irmán deixen a casa-escola e poidan ir para casa e unirse de novo á súa nai.
Repercusión
Arredor d´O agasallo de Anya celebráronse numerosas representacións teatrais. O libro, co que a autora se estreou no ámbito da literatura, xorde dunha iniciativa solidaria chamada “Mochilinhas de cores”.
O Cal, Tardade, Vilalba
O Cal é un lugar da parroquia de Tardade, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2015 tiña 9 habitantes (4 homes e 5 mulleres).
A Somoza, Escuadro, Silleda
A Somoza é un lugar da parroquia de Escuadro no concello pontevedrés de Silleda.
Abellás, O Pao, Gomesende
Abellás é un lugar da parroquia do Pao no concello ourensán de Gomesende na comarca da Terra de Celanova. Tiña 8 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 5 eran homes e 3 mulleres.
A Igrexa, Goá, Cospeito
A Igrexa é un lugar da parroquia de Goá, no concello de Cospeito, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, o lugar da igrexa.
Parque Nacional de Yosemite
O Parque Nacional de Yosemite / joʊˈsɛmɨti sitúase a aproximadamente 320 km ao leste de San Francisco, en California, Estados Unidos. Cobre unha área de 3.081 km² e esténdese a través das ladeiras orientais da cadea montañosa de Serra Nevada. É visitado por máis de tres millóns de persoas cada ano, e a gran maioría só percorre a parte do val de Yosemite. Foi nomeado Patrimonio Mundial da Humanidade pola UNESCO en 1984 e é recoñecido internacionalmente polos seus cantís de granito, fervenzas, ríos cristalinos, fragas de sequoias xigantes e a gran diversidade biolóxica (cerca do 95% da área do parque está denominada zona salvaxe). Foi o primeiro parque disposto polo goberno federal dos Estados Unidos e a través do traballo de persoas como John Muir foi un punto relevante no desenvolvemento da idea de parques nacionais.
Yosemite é un dos hábitats máis grandes e menos fragmentado, posúe unha gran diversidade de plantas e animais. O parque ten unha elevación que vai de 600 a 4.000 metros e contén cinco zonas principais de vexetación: área boscosa de carballos, vexetación de baixa montaña, vexetación de alta montaña, vexetación subalpina e vexetación alpina. Das 7.000 especies de plantas de California, arredor do 50% atópanse en Serra Nevada, e máis do 20% dentro do Parque Yosemite.
Xeografía
O parque atópase situado no centro de Serra Nevada, California.
Rochas e erosión
A formación xeolóxica da área é de rochas de granito e remanentes de rochas máis antigas. Hai aproximadamente 10 millóns de anos, Serra Nevada sufriu unha elevación e despois foi inclinada até formar as abas relativamente lenes do oeste e as ladeiras máis pronunciadas do leste. A elevación acentuou o grao de inclinación dos ríos e regueiros, formando canóns e corgos profundos. Hai un millón de anos, a neve e o xeo acumuláronse formando glaciares nos prados alpinos máis elevados e moveron cara abaixo os vales dos ríos. O movemento descendente da masa de xeo cortou e esculpiu o val en forma de U que atrae hoxe en día gran cantidade de visitantes pola súa particular paisaxe.
Case todas as formacións rochosas da zona de Yosemite son de rocha granítica do batólito de Serra Nevada. Preto do 5% do parque (na beira leste, preto do monte Dana) hai formacións procedentes do metamorfismo de rochas volcánicas e sedimentos.
Os piares e columnas, como a columna Washington e Flecha Perdida foron creadas por xunturas cruzadas. A erosión sobre as xunturas é a responsábel da creación dos vales e dos canóns. A forza máis erosiva dos últimos millóns de anos foron os grandes glaciares, que cambiou a forma dos vales creados polo curso dos ríos en forma de V a canóns de formación glaciar en forma de U.
Xeo e auga
esquerda|miniatura|333x333px|Parque Nacional de Yosemite. Os sistemas do río Tuolumne e do río Merced orixínanse en Serra Nevada e crearon canóns de 900 a 1200 metros de profundidade. O río Tuolumne drena a parte norte do parque, unha área de aproximadamente 1.760 km². O río Merced orixínase nos cumios do sueste do parque, principalmente nas cadeas montañosas de Catedral e Clark.
Damen
miniatura|A clase Damen de 42 metros ten unha velocidade tope de 26 nós miniatura|A patrulleira de aduanas HMCC Seeker foi entregada ó goberno do [[Reino Unido no 2001 ]]
Parque Nacional de Yosemite
Xeo e auga
As zonas húmidas atópanse na base dos vales, e xeralmente atópanse hidroloxicamente ligados cos ríos e lagos achegados a través das enchentes temporais e o movemento de augas subterráneas. Os hábitats da pradaría, distribuídos a unha elevación de 900 a 3500 metros, son xeralmente zonas húmidas.
Damen
Damen é unha empresa naval holandesa adicada á fabricación de buques e equipamento naval. Ten factorías en Holanda, Polonia, Gran Bretaña, Romanía, Noruega, Suecia, Francia, Turquía, Suráfrica, Cuba, Brasil, Emiratos Árabes Unidos, Qatar, China, Vietnam, Singapur, Indonesia e Australia.
En 2004 Damen xunto cos estaleiros holandeses Merwede, Bodewes e Volharding foron condenados por axudas ilegais pola Unión Europea. En 2010 estaleiros de Noruega, Francia, Países Baixos, Portugal e Finlandia denunciaron o Tax lease de España que foi declarado ilegal pola UE.
Parque Nacional de Yosemite
Xeo e auga
Os glaciares que se atopan no parque son relativamente pequenos, e ocupan zonas que se atopan en sombra case permanente. O glaciar Lyell é o máis grande de Serra Nevada, ocupando 65 hectáreas. Ningún dos glaciares de Yosemite son remanentes dos inmensos glaciares da Era de Glaciación, responsábeis da formación da paisaxe do lugar. Estes formáronse durante un dos episodios de neoglaciación que tiveron lugar despois do derretemento da gran glaciación. O quecemento global reduciu o número e tamaño dos glaciares de todo o mundo. Moitos dos glaciares de Yosemite, incluíndo o Merced, que foi descuberto por John Muir en 1871 e reforzou a súa teoría da orixe glaciar da área, desapareceron, e moitos dos que aínda permanecen perderon o 75% da súa área de superficie.
Clima
miniatura|Salto Yosemite. A área do parque ten un clima mediterráneo, polo que as precipitacións normalmente suceden durante o suave inverno e o resto das estacións son bastante secas (as precipitacións durante os calorosos meses de verán son menores ao 3%). As precipitacións aumentan coa elevación do terreo, até os 2.400 metros, a partir de onde comezan a decrecer até a cima. A cantidade de choiva varía desde 915 mm aos 1200 metros de altura até os 1200 mm aos 2600 metros de altura. A neve polo xeral non calla no chan até novembro, pero se acumula ao longo de todo o inverno e fica até fins de marzo ou comezos de abril.
A temperatura descende a medida que aumenta a elevación do terreo. As temperaturas extremas son moderadas debido a que Yosemite atópase a só 160 km do océano Pacífico. Un centro anticiclónico situado na costa de California durante o verán, fornece de masas de ar fresco a Serra Nevada, o que proporciona un ar seco e limpo na área de Yosemite.
A temperatura diaria media oscila entre os -3,9 e os 11,5 °C na zona de Tuolumne, a 2.600 m. Na entrada do sur, preto de Wawona (onde a elevación é de 1.887 m) a media é de 2,2 a 19,4 °C. Nas elevacións menores a 1.525 m, as temperaturas son máis cálidas: no val Yosemite varían de 7,8 a 32,2 °C. Nas zonas de altura superior aos 2.440 metros, as temperaturas do verán caloroso e seco son atenuadas por frecuentes tormentas de verán. A combinación de vexetación seca, relativa baixa humidade e as tormentas eléctricas dan como resultado frecuentes incendios provocados por raios.
Biodiversidade
miniatura|[[Odocoileus hemionus no val de Yosemite.]] En Yosemite consérvase un dos mellores bosques naturais das Montañas Rochosas, cunha inmensa diversidade tanto animal como vexetal debido á variedade de climas que posúe.
Ao longo de gran parte da fronteira occidental de Yosemite, os hábitats están dominados por bosques mixtos de coníferas de piñeiro ponderosa, Pinus lambertiana, cedro de California, abeto branco, abeto de Douglas e algúns exemplares de sequoia xigante intercaladas con áreas de cerquiño. Estes hábitats apoian unha diversidade moi alta de especies de vida silvestre, debido a un clima relativamente lene e de baixa elevación xunto coa mestura de tipos de hábitats e especies de plantas. As especies de vida silvestre atopadas nestes hábitats inclúen o oso negro, o coiote, o Odocoileus hemionus, o mapache, a serpe real de montaña, o peto, o lince, a lontra, o raposo cinsento, o raposo vermello, dúas especies de mofeta, e unha ampla variedade de especies de morcegos.
Ao elevarse máis, os bosques de coníferas convértense en masas máis puras de abeto vermello, piñeiro branco occidental, piñeiro Jeffrey, piñeiro contorta e, se cadra, o piñeiro de Balfour. Un menor número de especies silvestres tenden a se atopar nestes hábitats, por mor da maior elevación. Especies que probabelmente se atopan inclúen algunhas especies de esquío (Callospermophilus lateralis ou Tamiasciurus douglasii), o gaio de Steller e o azor.
A medida que a montaña ascende, as árbores tórnanse máis miúdas e máis escasas, con áreas de granito exposto. Estes inclúen o piñeiro contorta, o piñeiro de casca branca e a Tsuga mertensiana que, nas elevacións máis altas, dan paso a grandes extensións de granito a medida que se acada o límite do bosque. O clima nestes hábitats é frío e a estación cálida é curta, mais as especies tales como a pica americana, a marmota de ventre amarelo ou o pimpín montano negro viven baixo estas condicións.
Atractivos e actividades para visitantes
miniatura|O xigante Grizzly é unha sequoia duns 2.700 anos de idade. O val de Yosemite representa tan só o 1% da área do parque, mais é o lugar onde chegan e quedan a maioría dos visitantes. O Capitán, un prominente cantil de granito que se albisca sobre o val, é un dos destinos máis populares do mundo entre os que practican escalada na rocha, debido aos seus diferentes graos de dificultade e numerosas rutas de ascenso establecidas, ademais de ser accesíbel durante todo o ano.
O parque posúe tres bosques de exemplares senlleiros de sequoias xigantes (Sequoiadendron giganteum): o bosque Mariposa (200 árbores) o bosque Tuolumne (25 árbores) e o bosque  Merced (20 árbores). As sequoias xigantes son unhas das árbores máis altas e de maior lonxevidade no mundo.
Gran parte do parque pecha durante o inverno debido ás fortes nevaradas; con todo, o val de Yosemite permanece aberto durante todo o ano.
miniatura Existen numerosas guías que describen os carreiros do parque e o mesmo servizo dentro do parque ofrece información. A maioría dos empregados do parque alentan os turistas a que visiten outras áreas do parque máis aló do val Yosemite.
Atenulfo II de Benevento
Atenulfo II (tamén Atenolf, Atenolfo, Atinolfo, Adenolfo, Atenulfo, ou Adenulfo; morreu en 940) foi o irmán máis novo do príncipe Landulfo I de Benevento, quen o asociou ao trono en xuño de 910 ou 911 (como o seu pai, Atenulfo I, asociara a Landulfo unha década antes).
Traxectoria
En 909, Landulfo foi a Constantinopla para recibir os títulos de antipatos e patrikios e Atenulfo ficou na casa, pero recibiu parella investidura. Atenulfo tomou parte na Batalla de Garigliano en 915 e na campaña contra os bizantinos en 921 en Apulia, chegando ata Ascoli. Continuou a guerra contra Bizancio, mesmo chamando mercenarios maxiares ao mando dun capitán chamado Szovard (italianizado como Salardo). En 929, con Landulfo, Guaimaro II de Salerno e Teobaldo de Spoleto, invadiu Apulia e Calabria outra vez. Desta vez fallaron todos e a vella alianza rompeu.
Morreu en 940. coa súa anónima esposa tivo dous fillos: Landulfo, que se apoderou de Salerno en 973-974, e Atenulfo, gastaldo de Aquino.
Celso Lorenzo Villa
Celso Lorenzo Villa, nado no Baixo Miño e finado o 29 de setembro de 2002, foi un militar e contrabandista galego.
Traxectoria
Dedicouse ao contrabando, e entre 1959 e 1962 foi presidente do Real Club Celta de Vigo, con Vicente Otero Pérez tamén na directiva. En 1968, estando en paradoiro descoñecido, foi condenado ao pago dunha multa de 405 080 pesetas por contrabando de tabaco.
Estereoscopia
miniatura|Mulleres ollando fotografías esteroscópicas, pintura de [[Jacob Spoel, (1850-1860)]] miniatura|Fotografía esteroscópica antiga de [[Broadway (Nova York)]] A estereoscopia é calquera técnica capaz de recoller información visual tridimensional ou crear a ilusión de profundidade nunha imaxe. Esa ilusión de profundidade nunha fotografía, filme ou outra imaxe bidimensional créase presentando unha imaxe lixeiramente diferente para cada ollo, e é o cerebro quen se encarga de fundir esas imaxes, como acontece na forma habitual na que os humanos recollen a realidade. Moitas pantallas 3D utilizan este método para transmitiren imaxes, a súa invención débese a Charles Wheatstone en 1838.
Berenguela de León e Castela
Berenguela, ou Berengaria, de Castela, nada en Segovia, Reino de Castela en 1179,  ou en 1180,   e finada o 8 de novembro de 1246 no Mosteiro de las Huelgas, Burgos, Reino de Castela, foi raíña de Castela en 1217, e raíña consorte de León e Galicia entre 1197 e 1204, polo seu matrimonio co rei Afonso VIII de León e Galicia.
Orixes familiares
Era a filla primoxénita do rei Afonso VIII de Castela e da súa esposa a raíña Leonor Plantagenet. A súa irmá Branca de Castela foi raíña consorte de Francia, e rexente este reino durante a minoridade do seu fillo Luís, o futuro rei Luís IX, san Luís. Por liña paterna era bisneta doutra Berenguela, a esposa de Afonso VII de León e irmá de Ramón Berenguer IV de Barcelona o Santo. E por liña materna era neta de Henrique II de Inglaterra duque de Normandía e conde de Anjou, e doutra importante muller da época, Leonor de Aquitania, duquesa de Aquitania e de Gascuña, e condesa de Poitiers.
Política matrimonial
Durante os primeiros aos da súa vida, Berenguela foi a herdeira nominal ao trono do Reino de Castela, pois os infantes nacidos posteriormente non sobreviviron, o que a converteu nun partido moi desexado en toda Europa.
O primeiro compromiso matrimonial de Berenguela acordouse en 1187, cando ela tiña só 7 ou 8 anos de idade, con Conrado II de Suabia (1170-1198), duque de Rothenburg e quinto fillo do emperador xermánico Frederico I Barbarroxa. Ao ano seguiente, en Seligenstadt, asinouse o contrato matrimonial, que incluía un dote de 42 000 marabedís, tras o cal Conrado marchou a Castela, onde se celebraron os esponsais en Carrión de los Condes en xuño de 1188.
[[Ficheiro:Retrato-036-Reina de Castilla-Doña Berenguela.jpg|miniatura|200px|Retrato de Berenguela, no Tomo III do libro de Manuel Rodríguez 1788): Retratos de los Reyes de España desde Atanarico hasta nuestro católico monarca Don Carlos III.]]
O 29 de novembro de 1189 naceu o infante Fernando, que foi designado herdeiro do trono de Castela, e o emperador Frederico, vendo frustradas as súas aspiracións en Castela perdeu todo interese en manter o compromiso do seu fillo e os esponsais foron cancelados, a pesar do dote de 42 000 áureos da infanta. Conrado e Berenguela nunca voveron a verse. Berenguela solicitou ao papa a anulación do compromiso, seguramente influída por axentes externos, como a súa avoa Leonor de Aquitania, á quen non lle interesaba ter a un Hohenstaufen como veciño dos seus feudos franceses. Pero estes temores veríanse posteriormente neutralizados cando o duque foi asasinado en 1196 en Durlach (cidade alemá, que hoxe é o barrio maior de Karlsruhe, no Land de Baden-Württemberg), presuntamente polo marido dunha muller á que violara ese mesmo ano, aínda que outras fontes din que Conrado foi trabado nun ollo por unha virxe á que estaba tratando de violar, morrendo como consecuencia da infección.
En decembro de 1197 Berenguela casou, na cidade de Valladolid, co seu primo segundo o rei Afonso VIII de León e Galicia, fillo de Fernando II de León e de Urraca, infanta de Portugal. Deste matrimonio naceron cinco fillos. Pero, a pesar de que o papa Celestino III autorizara esta unión, en 1204, o papa Inocencio III, proclamou un interdito sobre os reinos de León e Castela, ameazando con declarar como ilexítimos aos fillos nacidos da parella, e anulouno alegando o parentesco dos cónxuxes,. Esta era a segunda anulación para Afonso, e ambos os esposos solicitaron vehementemente unha dispensa para permaneceren xuntos. Pero este papa foi un dos máis duros en cuestións matrimoniais, así que a denegou, aínda que a parella conseguiu que a súa descendencia fose considerada como lexítima. Disolvido o enlace matrimonial, Berenguela regresou a Castela ao lado dos seus pais, onde se dedicou ao coidado dos seus fillos, ingresando despois no Mosteiro de Santa María la Real de Las Huelgas, en Burgos, onde profesou como monxa, segundo a Crónica de Alberico de Tres Fontes.
Rexente de Castela (1214–1217)
miniatura|190px|Castelo de Dona Berenguela en Bolaños de Calatrava, [[Provincia de Cidade Real|Cidade Real.]]
Ao morrer Afonso VIII en 1214, herdou a Coroa de Castela o irmán máis novo de Berenguela, o xove infante Henrique, que tan só tiña dez anos de idade, polo que se abriu un período de rexencia, primeiro baixo a nai do rei, Leoor Plantaxent, que durou exactamente vinte e catro días, até a súa morte, e despois baixo a da súa irmá Berenguela.
Comezaron entón conflitos e disturbios internos ocasionados pola nobreza, principalmente pola Casa de Lara, que obrigaron a Berenguela a ceder a titoría do rei e a rexencia do reino ao conde Álvaro Núñez de Lara, para evitar conflitos civís no reino.
En febreiro de 1216 celebrouse en Valladolid unha curia extraordinaria á que asistiron magnates casteláns como Lope Díaz de Haro, Gonzalo Rodríguez Girón, Álvaro Díaz de Cameros, Alfonso Téllez de Meneses e outros, que acordaron, co apoio de Berenguela, facer fronte común diante de Álvaro Núñez de Lara. A finais de maio dese mesmo ano, a situación tornouse perigosa en Castela para Berenguela, que decidiu refuxiarse no castelo de Autillo de Campos, cuxo tenente era o nobre Gonzalo Rodríguez Girón —un dos fieis á rexente— e enviar ao seu fillo Fernando, o futuro rei, á Corte de León, canda seu pai, Afonso VIII de León e Galicia.
O 15 de agosto de 1216 reuníronse todos os magnates do Reino de Castela para intentaren chegar a un acordo que evitase a guerra civil, pero as súas desavinzas levaron aos Girón, os Téllez de Meneses e os Haro a afastarse definitivamente do Lara.
Raíña de Castela (1217)
O conflito acabou resolvéndose dunha forma drástica e accidental, xa que o pequeno rei Henrique morreu tres anos máis tarde, o 6 de xuño de 1217 despois de recibir unha ferida na cabeza causada por unha tella que se desprendeu accidentalmente cando se encontraba xogando con outros nenos no palacio do bispo de Palencia.
Foi así como o encargo de reinar recaeu sobre os ombros de Berenguela. O conde Álvaro Núñez de Lara levou o cadáver de Henrique ao castelo de Tariego para ocultar a súa morte, aínda que a noticia chegou de todos os xeitos a Berenguela. Case inmediatamente, o 2 de xullo do mesmo ano, a raíña abdicou en favor de Fernando, fillo que tivera de Afonso VIII de León e Galicia, que subiu así ao trono como Fernando III de Castela.
Raíña nai: conselleira real (1217-1246)
miniatura|200px|Estatua de Berenguela de León e Castela no [[Parque do Retiro|Parque do Retiro de Madrid.]] miniatura|200px|[[Brasón|Armas unidas de Castela e León, usadas pola primeira vez por Fernando III.]]
Pese a que non quixo ser raíña, Berenguela estivo sempre ao lado do seu fillo, como conselleira, intervindo na política do reino, aínda que de forma indirecta.
Destacou a mediación de Berenguela en 1218 cando a intrigante familia nobiliaria dos Lara, co antigo rexente Álvaro Núñez de Lara á cabeza, conspirou para que o pai de Fernando III e rei de León e Galicia, Afonso VIII, penetrara en Castela para facerse co trono do seu fillo. Porén, o falecemento do conde de Lara facilitou a intervención de Berenguela, que logrou que pai e fillo asinaran o 26 de agosto de 1218 o pacto de Toro que poría fin aos enfrontamentos castelán-leoneses.
Concertou o matrimonio do seu fillo coa princesa Beatriz de Suabia, filla do duque Filipe de Suabia, e neta de dous emperadores: Frederico Barbarroxa e Isaac II Anxo. Este matrimonio cun membro dunha familia tan importante elevaba o avoengo dos reis de Castela e abría a porta para que Fernando participara nos asuntos europeos de forma activa. O matrimonio celebrouse o 30 de novembro de 1219 na catedral de Burgos.
En 1222 Berenguela interveu novamente a favor de seu fillo, ao conseguir a sinatura do Convenio de Zafra, que puxo fin ao enfrontamento cos Lara ao concertarse o matrimonio entre Mafalda, filla e herdeira do señor de Molina, Gonzalo Pérez de Lara, e o seu fillo e irmán de Fernando, Afonso.
En 1224 logrou o matrimonio da súa filla Berenguela con Xoán de Brienne, rei de Xerusalén, nunha manobra que acercaba a Fernando III ao trono leonés, xa que Xoán de Brienne era o candidato que Afonso VIII de León e Galicia pensara para que contraera matrimonio cunha das súas fillas. Ao adiantarse Berenguela, evitaba que as fillas do seu anterior esposo, Sancha e Aldonza, tiveran un marido que puidera reclamar o trono leonés.
Pero quizais a intervención máis decisiva de Berenguela a favor do seu fillo Fernando produciuse en 1230, cando faleceu Afonso VIII de León e Galicia e designou como herdeiras ao trono ás súas fillas Sancha e Aldonza, froito do seu primeiro matrimonio con Tareixa de Portugal, en detrimento dos dereitos de Fernando. Berenguela reuniuse en Benavente coa nai das infantas e conseguiu a sinatura da Concordia de Benavente, pola que estas renunciaban ao trono en favor do seu medio irmán a cambio dunha substanciosa cantidade de diñeiro e outras vantaxes. Dese modo uníronse para sempre os Reinos de León e Castela na persoa de Fernando III o Santo.
Berenguela interveu tamén no segundo matrimonio de Fernando III tras a morte de Beatriz de Suabia, xa que aínda que tiveran suficiente descendencia, fíxoo «co fin de que a virtude do rei non se menoscabara con relacións ilícitas». Nesta ocasión, a elixida foi unha nobre francesa, Xoana de Danmartín, candidata da tía do rei de Francia e irmá de Berenguela, Branca de Castela, raíña consorte de Francia polo seu matrimonio con Luís VIII.
Últimos anos e morte
miniatura|200px|Sarcófago de Berenguela no [[Mosteiro de las Huelgas (Burgos).]]
Berenguela exerceu como unha auténtica raíña mentres que o seu fillo Fernando se encontraba no sur da península, nas súas longas campañas de reconquista de Al-Ándalus. Gobernou Castela e León coa habilidade que sempre a caracterizou, asegurándolle ao fillo ter as costas ben cubertas. Entrevistouse por última vez co seu fillo en Pozuelo de Calatrava en 1245, tras o cal volveu a Castela onde faleceu ao ano seguinte, 8 de novembro de 1246, no Mosteiro de las Huelgas, Burgos, onde repousan os seus restos.
Os cronistas da época retrátana como unha muller virtuosa. Foi protectora de mosteiros e supervisou persoalmente as obras das catedrais de Burgos e Toledo. Así mesmo, tamén se preocupou da literatura, encargando ao cronista Lucas de Tui unha crónica sobre os reis de Castela e León, sendo tamén mencionada nas obras de Rodrigo Jiménez de Rada.
Descendencia
Do seu matrimonio con Afonso VIII de León e Galicia tivo cinco fillos:
Xenealoxía
Antepasados de Berenguela de Castela