cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
República Dominicana
Primeira ocupación estadounidense
Pero o réxime de ocupación, mantivo a maioría das leis e institucións dominicanas, en gran parte, reactivou a economía, reduciu a débeda dominicana, construíu unha rede de estradas que por fin interconectaban todas as rexións do país, e creou unha Garda Nacional profesional.
José Lezama Lima
Paradiso
A estética de Lezama é estética, intuitiva, de percepción primaria onde se atopan todas as clarividencias. Ao respecto da poesía, non se alterou especialmente na forma nin no fondo coa chegada da Revolución, manténdose coma unha sorte de monumento solitario dificilmente catalogábel. Para moitos especialistas, o conxunto da obra lezamiana representou dentro da literatura hispanoamericana unha ruptura radical co realismo e coa psicoloxía, aportando unha alquimia expresiva que non proviña de ninguén. Julio Cortázar foi sen dúbida o primeiro en advertir a singularidade da súa proposta.
República Dominicana
Primeira ocupación estadounidense
A oposición á ocupación continuaba, con todo, e despois da primeira guerra mundial incrementouse nos EUA o mesmo descontento. Alí, o presidente Warren G. Harding (1921-1923), sucesor de Wilson, traballaba para pór fin á ocupación, como prometera facer durante a súa campaña.
José Lezama Lima
Paradiso
En 1972 recibe o Premio Maldoror de poesía de Madrid e en Italia o premio á mellor obra hispanoamericana traducida ao italiano, pola novela Paradiso.
República Dominicana
Primeira ocupación estadounidense
O vencedor foi o expresidente Horacio Vásquez Lajara, quen cooperaran cos Estados Unidos Vásquez deu ó país seis anos de bo goberno, no que os dereitos políticos e civís se respectaron e a economía creceu fortemente, nun ambiente tranquilo.
José Lezama Lima
Paradiso
Fina o 9 de agosto de 1976 a consecuencia das complicacións da asma que padecía desde cativo. A pesar da escasa difusión editorial, a obra de José Lezama Lima segue a transcender máis aló do tempo e das fronteiras. Poetas e narradores cubanos, latinoamericanos e españois posteriores a el admiten sen tapuzos a influencia significativa de Lezama nas súas escritas: o caso máis salientábel sexa quizabes o de Severo Sarduy, quen postulou a súa teoría do neo-barroco a partir do barroco lezamiano.
República Dominicana
A era de Trujillo
miniatura|[[Rafael L. Trujillo impuxo unha ditadura de 31 anos no país (1930-1961)]]
Horacio Vásquez confiaba cegamente en Trujillo e por iso nunca soubo as súas verdadeiras intencións, mesmo o nomeou como o seu militar de confianza. Tamén lle encargou que loitase contra Estrela Ureña, quen era Secretario de Estado, e abandonara as filas horacistas, xa que este opúñase á reelección de Vásquez; pero este descoñecía que Trujillo xa tramara un plan para derrocalo xunto a Estrela Ureña.
José Lezama Lima
Paradiso
Sendo un poeta hermético por instinto e polo exceso expresivo, procura a revelación do misterio da poesía. Foi un poeta relixioso que, como San Juan de la Cruz, priorizou o sentido fronte o dito.
República Dominicana
A era de Trujillo
Durante o goberno de Horacio Vásquez, Trujillo ostentaba o rango de Tenente Coronel e era Xefe da Policía. Este cargo axudouno a pór en marcha os seus plans de derrocar o goberno de Vásquez. Trujillo contou co apoio de Carlos Rosario Pena, quen formou o Movemento Cívico, o cal tiña como obxectivo principal derrocar o goberno de Vásquez.
José Lezama Lima
Paradiso
Lezama estruturou un sistema poético do mundo sen importarlle a dificultade que podería supor a lectura. José Lezama Lima crea un sistema para explicar o mundo a través da metáfora e da imaxe. Unha célebre frase do autor resúmeo así a imaxe pertence en realidade ao mundo invisíbel.
República Dominicana
A era de Trujillo
Cando Vásquez tentou gañar un novo mandato, os opositores rebeláronse en febreiro de 1930, en alianza secreta co comandante do Exército Nacional (a antiga Garda Nacional), o xeneral Rafael Leonidas Trujillo Molina, polo cal este último se mantivo "neutral" fronte á rebelión, mentres que Vásquez renunciou e marchou ó exilio; entón é xuramentado como presidente provisional Estrela Ureña o día 3 de marzo de 1930. Durante os 5 meses de presidente, foron derrogadas todas as leis que impedían que Trujillo aspirase á presidencia; desa maneira Trujillo puido aspirar ás eleccións presidenciais dese ano e non só iso, senón que a todo isto uniuse o acoso e represión de todos os candidatos que aspiraban, así como ós seguidores destes.
Durante a campaña electoral, Trujillo utilizou o exército para desatar todo tipo de represión, obrigando así ós seus adversarios a retirarse da contenda electoral. Trujillo púxose de pé para elixirse a si mesmo, e en maio foi elixido presidente practicamente sen oposición, despois dunha violenta campaña contra os seus opoñentes.
Isto estivo acompañado pola represión absoluta e abundantes asasinatos, tortura e métodos terroristas contra a oposición. Por outra banda, a megalomanía de Trujillo viuse no cambio de nome da capital, Santo Domingo a "Cidade Trujillo", tamén a montaña máis alta do país e do Caribe renomeouna de Pico Duarte a "Pico Trujillo", ademais de varios pobos e unha provincia. Algúns outros lugares rebautizounos con nome de membros da súa familia. No final do seu primeiro mandato en 1934, era a persoa máis rica do país, un dos máis ricos do mundo na década de 1950, e case no final do seu réxime a súa fortuna estaba estimada en $800 millóns.
En 1937, Trujillo (o cal tiña ascendencia haitiana), nun evento coñecido como o Masacre del Perejil, ordenou ó Exército matar os haitianos que vivían na zona fronteiriza. O Exército matou entre 17.000 e 35.000 haitianos de máis de seis días, da noite do 2 de outubro de 1937 ata o 8 de outubro de 1937. Para evitar deixar probas da implicación do Exército, os soldados utilizaban machetes no canto de balas. Os soldados de Trujillo interrogaban calquera persoa con pel escura, utilizando o Shibboleth "perejil" para diferenciar os haitianos dos dominicanos cando era necesario: a "r" de perejil era de difícil pronuncia para os haitianos. Como resultado do masacre, a República Dominicana acordou pagar como indemnización a Haití a cantidade de 750.000 dólares, logo reducida a 525.000 dólares.
O 25 de novembro de 1960 Trujillo mandou asasinar tres das catro irmás Mirabal, alcumadas Las Mariposas. Minerva aspiraba a ser avogado, e opúñase á ditadura, pero Trujillo xa comezara a acosala sexualmente. As irmás recibiron moitas honras a título póstumo, e teñen moitos recordos en varias cidades da República Dominicana. Salcedo, a súa provincia natal, cambiou o seu nome a provincia Irmás Mirabal. O Día Internacional da Eliminación da Violencia contra a Muller celébrase na súa honra o día da súa morte.
Durante moito tempo os Estados Unidos apoiaron o goberno de Trujillo, do mesmo xeito que a Igrexa católica e a elite dominicana. Este apoio persistiu a pesar dos asasinatos de políticos da oposición, o masacre dos haitianos, e das conspiracións de Trujillo contra outros países. Finalmente os Estados Unidos romperon con Trujillo en 1960, despois de que axentes de Trujillo tratasen de asasinar o presidente venezolano, Rómulo Betancourt, un crítico feroz de Trujillo. Foi asasinado o 30 de maio de 1961.
Post Trujillo
Despois da morte de Trujillo, o país pasou por varias direccións políticas entre as que se atopan a do profesor Juan Bosch, quen asumiu o cargo en febreiro de 1963, pero foi derrocado ós 7 meses en setembro debido ás súas intencións de reformas sociais e á súa suposta inclinación marxista. Un Triunvirato representante da oligarquía neotrujillista substituiría a primeira experiencia democrática dominicana despois de 31 anos de ditadura. Despois de dezanove meses de goberno militar, unha rebelión en favor de Bosch estalou en abril de 1965.
Os doce anos de Balaguer
miniatura|[[Joaquín Balaguer foi presidente do país nos períodos (1966-1978) e (1986-1996), ademais de ser presidente monicreque durante a ditadura de Trujillo.]]
En 1966 Joaquín Balaguer ascendeu ó poder e mantívose nel durante un período de 12 anos, nun período de man dura, durante o cal din que se valeu de fraudes electorais, ó mesmo tempo que utilizaba a represión sobre os seus opositores políticos co obxectivo de que a competencia fóra practicamente nula e lexitimar a súa reelección "democraticamente". A súa xestión foi un período de represión dos dereitos humanos e as liberdades civís. O seu goberno foi moi criticado por unha crecente disparidade entre ricos e pobres. Foi, con todo, eloxiado por un ambicioso programa de infraestrutura, que inclúe grandes proxectos de vivendas, complexos deportivos, teatros, museos, acuedutos, camiños veciñais, estradas, e o monumento Faro a Colón.
Para as eleccións do ano 1970 suscitouse unha crise política cando o vicepresidente da República dese entón, o Lic. Francisco Augusto Lora desgustado co presidente Balaguer xa que entendía tocáballe a súa quenda para encabezar a lista electoral como candidato presidencial polo Partido Reformista, dáse conta que o Dr. Balaguer quere repostularse e optar por un novo mandato e non daría marcha atrás nas súas aspiracións, e iso lévao a fundar outro partido político, o Movemento de Integración Democrática, MIDA, deixando de asistir ó Palacio Nacional.
Ante esa situación, e agravada ademais pola presión política dos partidos de oposición, o Dr. Balaguer expuxo que deixaría temporalmente a presidencia da República para que o Presidente da Suprema Corte de Xustiza, o Dr. Manuel Ramón Ruiz Tejada.
Rapidamente Ruiz Tejada discrepou publicamente os criterios do presidente Balaguer e afirmou que só asumiría como encargado do Poder Executivo, se se producía a ausencia temporal do presidente e o vicepresidente da República, tal e como o dispuña o artigo 58 da Constitución dominicana.
Os acontecementos sucedéronse rapidamente e o 17 de abril de 1970, Ruiz Tejada despois do presidente Balaguer asinar un acordo cos partidos políticos da oposición, asumiu como Presidente Interino e inmediatamente dispuxo a "neutralización política absoluta e efectiva da administración pública para garantir a imparcialidade necesaria no proceso electoral".
Manuel Ramón Ruiz Tejada, presidente da Suprema Corte de Xustiza en Exercicio do Poder Executivo, desempeñou as súas funcións a plenitude e sen limitacións no seu exercicio, sen que se producisen presións do presidente en licenza e realizando unha xestión encomiada por todos os sectores e forzas vivas da nación. ó cabo de 36 días entregou o mando a Joaquín Balaguer e recuperou as súas funcións xudiciais (1966-1974).
O 12 de xaneiro de 1972 tivo lugar o enfrontamento armado do grupo revolucionario coñecido como Los Palmeros ou Comandos de la Resistencia, contra as intencións do presidente Joaquín Balaguer de reinstaurar un goberno similar ó recentemente derrocado réxime de goberno trujillista no cal se formou, violando o dereito do pobo ó exercicio político democrático. O enfrontamento tivo lugar no quilómetro 14 da autoestrada Las Américas, Santo Domingo.
Los Palmeros foron: Amaury Germán Aristy, Bienvenido Leal Prandy, tamén coñecido como La Chuta, Ulises Cerón Polanco e Virgilio Perdomo Pérez. Este grupo facía parte da estratexia de apoio militar ó xeneral Francisco Alberto Caamaño Deñó, líder das forzas opositoras á intervención militar estadounidense, nas súas intencións de derrocar a Joaquín Balaguer e levar a cabo unha revolución social no país, tamén contaba con Miguel Cocco Guerreiro a nivel directivo.
1978-presente
Durante as eleccións do ano 1978, resultou electo Antonio Guzmán Fernández polo Partido Revolucionario Dominicano. O seu mandato caracterizouse por ser un dos máis liberais que tivera o país en décadas e desde o goberno de Juan Bosch. O seu mandato culmina cando Guzmán se suicida o día 4 de xullo de 1982. Foi sucedido polo vicepresidente de quenda, Lic. Jacobo Majluta, quen gobernou por 43 días de maneira interina. A elección presidencial dese ano foi gañada polo seu compañeiro de partido Salvador Jorge Blanco.
En 1986 retomou o poder Joaquín Balaguer, quen tiña preto de 80 anos. En 1990 resultou reelixido Joaquín Balaguer nunhas eleccións embazadas por denuncias de fraude. En 1994, Joaquín Balaguer resultou novamente vencedor nas eleccións contra José Francisco Pena Gómez e Juan Bosch, variando o panorama electoral soamente desde o punto de vista dos partidos opositores. Como resultado das denuncias de fraude, fíxose unha Reforma constitucional recortando o período presidencial a dous anos e acordando a celebración de eleccións en 1996. Ese ano, co apoio de Joaquín Balaguer e o Partido Reformista Social Cristián nunha coalición chamada Frente Patriótico, resultou electo Leonel Fernández do Partido da Liberación Dominicana (PLD). Este goberno caracterizouse polo crecemento macroeconómico e a privatización das empresas do Estado a través do investimento estranxeiro. Esta administración apoiou o proceso de modernización do sistema xudicial, transparentando a conformación dunha Suprema Corte de Xustiza independente. Así mesmo realizáronse esforzos pola reforma e modernización dos demais estamentos do Estado. Ademais, restablecéronse as relacións con Cuba e asinouse o Acordo de Libre Comercio con Centroamérica, o cal foi a xénese para a firma de DR-CAFTA.
miniatura|[[Hipólito Mejía foi presidente da nación no período 2000-2004, tentando reelixirse nas seguintes eleccións perdendo de Fernández.]]
En 2000, Hipólito Mejía ascendeu ó Poder Executivo polo Partido Revolucionario Dominicano. O seu goberno estivo marcado por grandes reformas económicas e sociais, á parte dunha descentralización do orzamento nacional. Entre as leis creadas neste período destácanse a de Seguridade Social, o Código Monetario e Financeiro, Mercado de valores, Electricidade, Comercio electrónico, Lei de Policía, Medio Ambiente, Saúde pública, Cámara de Contas, Lei de Seguros, Independencia Administrativa e Orzamentaria do Poder Lexislativo e Poder Xudicial; ademais, creación da Provincia Santo Domingo e os seus municipios, maior partida orzamentaria para os concellos, así como outras leis. Isto significoulle nas eleccións do ano 2002, obter unha maioría no congreso e municipal. Neste período levantáronse grandes estruturas deportivas para os Xogos Panamericanos de 2003.
Ao goberno do presidente Mejía tocoulle negociar o Tratado de Libre Comercio cos Estados Unidos, principal socio comercial. Tamén promoveu diversas medidas comerciais, chamada popularmente "Paquetazo Económico". Este "paquetazo" estivo acompañado dunha serie de medidas sociais, como axudas a produtores agrícolas, subsidios á tarifa eléctrica, construción de rúas, beirarrúas, camiños veciñais etc., así como subsidios a familias pobres cuxos fillos asistían ás escolas, así como creación de novos impostos e aumentos dos xa existentes.
miniatura|[[Leonel Fernández foi presidente do país en tres períodos constitucionais (1996-2000), (2004-2008) e debido a unha reelección (2008-2012).]]
En 2003 os efectos da quebra de tres entidades bancarias cuxos aforradores foron protexidos polo goberno quen financiou esta situación creando inflación. Isto provocou unha forte crise económica acompañada da desvalorización da moeda e saída de capitais, inestabilidade que levou á quebra moitas empresas. Coa maioría no congreso obtida no ano 2002, o presidente Mejía impulso unha reforma constitucional que restableceu a posibilidade da reelección presidencial a cal fora abolida no ano 1994 a solicitude do seu propio partido. Esta reforma ocasionoulle problemas ó interno do seu partido provocando unha división dentro dos seus principais dirixentes.
En 2004, Leonel Fernández gañou cun 57.11% dos votos as eleccións presidenciais ó presidente Hipólito Mejia. ó iniciar o seu segundo mandato presidencial, esforzouse en combater a crise económica logrando restablecer a estabilidade macroeconómica manifestándose entre outras cousas a través da redución da taxa de cambio do dólar e retorno da confianza na economía.
En 2008, Leonel Fernández é reelixido como presidente, vencendo ó seu máis destacado contrincante, Miguel Vargas Maldonado candidato polo Partido Revolucionario Dominicano, logrando así o seu terceiro período de goberno (segundo consecutivo) 2008-2012. Nas eleccións municipais e no Congreso do ano 2010, o Partido da Liberación Dominicana logrou 31 de 32 senadores e 92 de 155 concellos así tamén coñecido polos seus aumentos semanais de combustibles e conxelacións dos mesmos aínda que o petróleo de Texas a súa comparativa mostrase descenso de prezos. E levou a débeda pública a máis de trinta mil millóns de dólares, máis que toda a débeda acumulada na historia da República Dominicana. Danilo Medina, do mesmo partido PLD foi elixido presidente en 2012 baixo a promesa de investir máis en programas sociais e a educación, e menos en infraestrutura.
Xeografía
esquerda|300px O territorio da República Dominicana comprende a parte oriental (74%) da illa A Española ou de Santo Domingo, situada no Mar Caribe, a cal é a segunda illa en tamaño das Antillas. A súa extensión total é de 48.442 km², dos cales 350 km² están cubertos por auga. As súas dimensións máximas son:
Limita ao oeste coa República de Haití (276 km de fronteira) e está separado ao leste da illa de Porto Rico polo Canle da Mona. Linda ao norte co Océano Atlántico ao longo de 586 km de costa e ao sur co Mar Caribe nunha distancia de 545 km.
O seu antípoda é o Océano Índico e a Costa Norte de Australia. A maior cidade do país e a máis metropolitana é Santo Domingo, a súa capital, a cal se atopa na costa sur.
Hai moitas illas pequenas e cayos que fan parte do territorio dominicano. As dúas illas máis grandes preto da costa son Saona, no sueste, e Beata, no suroeste. Ademais, no seu territorio tamén se atopan as illas Cabritos, Catalina, Catalinita e Alto Veo.
Relevo
Entre eses sistemas montañosos existen grandes vales como o val do Cibao, val de Bonao, val de Neiba, val de San Juan, val de Vila Altagracia, val de Constanza, val de Jarabacoa, val de Rancho Arriba, val de Río Limpo e val de Tireo.
Así como as chairas costeiras do norte que son: chaira de Bajabonico, chaira de Boba-Nagua, chaira de Porto Prata e chaira de Yásica. Os do leste, chairas costeiras de Sabana do Mar e de Miches e chaira costeira Suroriental; e os do sur, chaira costeira de Azua, chaira costeira de Baní ou de Peravia e chairas costeiras de Oviedo e Pedernales.
Hidrografía
miniatura|300px|Vista do [[Lago Enriquillo á tardiña.]] As augas interiores (ríos e lagos) representan o 1.6% do territorio nacional.
As grandes concas fluviais dominicanas son as dos ríos Yaque do Norte, Yuna, Yaque do Sur, Ozama e Artibonito.
Os lagos e lagoas son o Lago Enriquillo, Lagoa Redonda, Lagoa Limón, Lagoa Rincón ou Cabral e Lagoa de Oviedo.
Entre as principais presas ou represas hidroeléctricas están Hatillo, Taveras, Bao, Valdesia, Monción, Sabana Yegua, Rincón, Sabaneta, Maguaca, Chacuey, Jigüey e Aguacate.
Clima
dereita|250px|miniatura|[[Barahona (República Dominicana)|Barahona provincia da rexión Suroeste na República Dominicana.]] A República Dominicana ten un clima predominantemente tropical onde as choivas son abundantes, unha temperatura media entre os 25 e 35 °C, con poucas excepcións en rexións cunha grande altitude, como en Val Novo, onde a temperatura pode descender até -15 °C no inverno. O día ten unha duración entre 11 e 13 horas ao ano, segundo a tempada. Algunhas folerpas poden caer en raras ocasións na parte superior do Pico Duarte.
A estación chuviosa abarca desde abril até novembro, destacándose maio, agosto, e setembro. Debido ás súas choivas torrenciais, durante esta época sófrense numerosos corrementos de terra. A parte máis seca do país atópase no oeste. É propensa ao paso de furacáns e en media ocorre 2 ou 3 cada ano e unha tormenta tropical cada ano, e inundacións. Os furacáns son máis probables entre agosto e outubro. A última vez que un furacán de categoría 5 azoutou o país foi o furacán David en 1979.
Problemas ambientais
Os Baixos de Haina, a 19 quilómetros ao oeste de Santo Domingo, foi incluído na lista do Blacksmith Institute como un dos 10 lugares máis contaminados do mundo en outubro de 2006, debido ao saturnismo por chumbo. Nesa localidade operou unha empresa de reciclaxe de pilas e baterías, e que se viu forzada a pechar en 1999. A limpeza do lugar comezou no ano 2008, pero os nenos seguen nacendo con altos niveis de chumbo, causando problemas de aprendizaxe, atraso do crecemento físico e insuficiencia renal.
Glissando
180px|dereita|miniatura|Representación dun glissando na [[partitura.]] Glissando é un efecto que consiste en pasar rapidamente dun son a outro facendo escoitar todos os sons intermedios posibles segundo as características do instrumento. É un termo en lingua italiana que deriva do francés glisser, ou "escorregar". A técnica interpretativa variará en función do instrumento musical que deba executar o glissando.
Representación gráfica
Este adorno musical represéntase nas partituras e partichelas mediante unha liña oblicua que vai dende a nota de partida na dirección desexada até a nota final. A liña pode ser ondulada ou recta, máis ou menos ancha e a miúdo vai acompañada pola abreviatura «gliss.» (véxase Figura 2). A técnica interpretativa variará en función do instrumento musical que deba executar o glissando. Na notación para voz ó comezo utilizouse unha ligadura non moi diferente da ligaduraligadura de expresión, aínda que limitada a unir dúas notas adxacentes de diferente altura.
miniatura|center|700px|Figura 2. Diversas opcións de notación do glissando.
Pulso (música)
O pulso é calquera dos sinais musicais periódicos que marcan o ritmo. Utilízase para comparar a duración das figuras e os silencios. É a orde repetitiva máis ordenada onde se recoñecen unidades rítmicas nunha obra musical. Chámase así porque é como unha pulsación que percorre a obra. Nun compás tamén se chama pulso ao tempo.
Flora Gomes
Flora Gomes, nado en Cadique o 31 de decembro de 1949 é un director de cinema de Guinea Bissau.
Traxectoria
Fixo os seus estudos de secundaria en Cuba e despois decidiu estudar cinema no Instituto Cubano da Arte e a Industria Cinematográficas da Habana.
Rodado catorce anos despois da independencia, Mortu Nega de Gomes (1988) foi o primeiro filme de ficción e o segundo filme xamais producido en Guinea-Bissau (sendo o primeiro N’tturudu do director Umban u’Kest en 1987). En FESPACO de 1989, o filme gañou o prestixiouso premio Oumarou Ganda. Mortu Nega está rodado en Crioulo de Guinea-Bissau con subtítulos en inglés.
En 1992, Gomes dirixiu Udju Azul di Yonta, que foi estreado na sección Un Certain Regard do Festival Internacional de Cine de Cannes de 1992.
Lucas Labrada
miniatura|175px|Descripcion económica del Reyno de Galicia, en [[PDF.]]
Lucas José de los Dolores Labrada Romero, nado en Ferrol o 18 de outubro de 1762 e finado na Coruña en agosto de 1842, foi un ilustrado galego, autor dunha descrición económica de Galiza.
Traxectoria
En 1784 era empregado do Real Consulado da Coruña, obtendo en 1787 a praza de porteiro da mesma institución. En 1790 presenta un Plan de gobierno de los porteros e auxilia ao enxeñeiro de obras do Consulado. Despois ocupou durante catro anos a secretaría do organismo de xeito interino. Máis tarde intentou acceder, sen éxito, á cátedra de Matemáticas da Universidade de Santiago de Compostela. En 1802 accedeu ao posto, xa fixo, de secretario do Real Consulado.
Nos anos da ocupación napoleónica aparece como un afrancesado, prestando servizos de intérprete do Estado maior francés. Porén, en 1820 figura na Xunta de Censura dos liberais coruñeses, e pasa a ser favorecido coa praza de secretario da nova Deputación Provincial de Ourense, posto que non mantivo trala reposición absolutista de 1823, aínda que puido retornar como secretario do Consulado herculino, institución á que aparece ligado ata a súa morte en agosto de 1842.
A súa obra máis importante foi a Descripción económica del Reyno de Galicia, publicada en Ferrol en 1804. Nesa obra, valéndose en ocasións de correspondentes, levanta acta do estado económico do reino a fins do século XVIII. O libro constitúe unha preciosa fonte historiográfica, utilizada constantemente. A Editorial Galaxia fixo unha reedición en 1971.
Primeira división española 1996/97
A tempada 1996/97 da Primeira división española de fútbol, que foi a 66ª edición do campionato, comezou o 31 de agosto de 1996 e rematou o 23 de xuño de 1997. O Real Madrid proclamouse campión por 27ª vez na súa historia.
Xerardo Fernández Albor
Xerardo Fernández Albor, nado en Santiago de Compostela o 7 de setembro de 1917 e finado o 12 de xullo de 2018, foi un médico e político galego. Foi o primeiro presidente da autonomía Xunta de Galicia trala aprobación do estatuto de autonomía de 1981.
Primeira división española 1996/97
Participantes e estadios
Por segundo ano consecutivo, Estremadura tivo un debutante na máxima categoría de fútbol española. O Club de Fútbol Extremadura tomou o relevo ao descendido CP Mérida. Por segunda e última tempada, dispútase a chamada liga dos 22.
Xerardo Fernández Albor
Vida persoal
Os seus pais, Gerardo e Josefina, rexentaban o hotel Estrella en Santiago de Compostela.
Primeira división española 1996/97
Trofeo Pichichi
No seu debut na liga española, o brasileiro Ronaldo destapouse como un dos mellores xogadores do mundo. Gañou o Trofeo Pichichi co terceiro mellor rexistro anotador da historia, 34 goles, batendo a marca de goles en liga marcados nunha tempada por un xogador do FC Barcelona. O seu rexistro tamén lle permitiu conquistar a Bota de Ouro como mellor goleador da ligas europeas. Entre os seus goles, o histórico tanto marcado na sétima xornada ante o SD Compostela, tras driblar a sete opoñentes, e considerado un dos mellores goles da historia da Primeira División. miniatura|[[Ronaldo destapouse no FC Barcelona.]]
Xerardo Fernández Albor
Vida persoal
En 1936, durante a guerra civil española, foi chamado a filas polo bando nacional. Foi enviado ás frontes de Brunete e Belchite cando xa estaban case pacificadas, e despois embarcou no buque Baleares, que abandonou antes do seu afundimento. En 1938, como alférez provisional, marchou a Alemaña a facer cursos de perfeccionamento de aviación coa Luftwaffe. A súa promoción, chamada 9ª bis, titulouse o 26 de febreiro de 1939.
Primeira división española 1996/97
Trofeo Zamora
A pesar da súa experiencia, Jacques Songo'o, do Deportivo da Coruña debutou esta tempada na Primeira División de España logrando o Trofeo do Diario Marca ao porteiro menos goleado do campionato.
Xerardo Fernández Albor
Vida persoal
Médico de profesión, participou no grupo Realidade Galega, formado por galeguistas históricos de tendencia conservadora.
Primeira división española 1996/97
Trofeo Zamora
Para optar ao Trofeo Zamora foi necesario disputar 60 minutos en, como mínimo, 28 partidos. En caso de empate, primouse ao xogador con maior número de encontro disputados.
Xerardo Fernández Albor
Vida persoal
Casou en xaneiro de 1952 con María Asunción Baltar Tojo, filla de Ramón Baltar Domínguez.
Tivo unha irmá, falecida en 2009, e un irmán, o xurista Agustín Fernández Albor.
Vida política
miniatura|left|Recibido por [[Felipe González no palacio da Moncloa (1985)]] En 1981 encabezou como independente a lista de Alianza Popular para a Xunta de Galicia, converténdose no primeiro presidente da Xunta de Galicia elixido polo Parlamento de Galicia, para o que contou con Xosé Luís Barreiro Rivas, home forte de AP en Galicia. Tras ingresar en AP, Albor pasou a ocupar en marzo de 1983 a presidencia do partido en Galicia.
O 30 de outubro de 1986 Barreiro, nunha xogada para conseguir a dimisión de Albor, e o resto dos seus conselleiros dimitiron nun aceno de apoio, agás os conselleiros do PDP e PL puxeron os seus cargos a dispor de Albor, quen non dimitiu e co apoio de Fraga mantívose como presidente con Mariano Rajoy como vicepresidente. En 1987 Barreiro marchou do partido, ingresou no grupo mixto e apoiou unha moción de censura do líder socialista Fernando González Laxe contra el, Fernández Albor deixou logo a presidencia, mantendo o escano ata 1989, ano no que foi elixido para o Parlamento Europeo, onde permaneceu até 1999.
Galardóns
Fillo adoptivo da Pobra do Caramiñal.
Comarca do Nalón
A Comarca do Nalón é unha das oito comarcas funcionais ou áreas de planificación territorial en que está dividido o Principado de Asturias para os efectos de homoxeneización espacial dos datos procedentes dos concellos nas estatísticas rexionais.
Prestissimo
Prestissimo é un termo italiano que se utiliza en notación musical e que significa "moi rápido" ou "todo o rápido posible". É un tempo máis rápido que o presto.
Comarca do Nalón
Aínda que o Estatuto de Autonomía de Asturias prevé a división do territorio asturiano en comarcas, estas aínda non foron desenvolvidas oficialmente.
Parque Nacional de Elefantes Addo
O Parque Nacional de Elefantes Addo (afrikaans: Addo Olifant Nasionale Park, inglés: Addo Elephant National Park) está situado no distrito de Sarah Baartman, na parte oeste da provincia do Cabo Oriental en Suráfrica, 70 quilómetros ao nordeste de Porto Elizabeth no val do río Sundays. O parque nacional é, cos seus 1640 km², o máis grande do Cabo Oriental.
Historia
O parque nacional foi establecido no ano 1931 para a protección dos once elefantes que inda sobrevivían na rexión, os últimos elefantes que até ese momento non caeran vítimas dos cazadores de marfil ou dos campesiños. A inauguración do parque fora precedida dunha caza de elefantes iniciada polo goberno, xa que os elefantes desolaban os campos e xardíns da zona na procura de alimento. Nun só ano abateu P. J. Pretorius, chamado "o último gran cazador branco", 130 elefantes. Tralas protestas públicas polas cazas masivas estableceuse a reserva natural, que foi dende entón ampliada en diferentes ocasións. No ano 1954, cando o parque contiña 22 elefantes, cercou o entón director do parque Graham Armstrong 270 hectáreas de superficie, un cerco que inda hoxe segue en uso. No ano 2004 vivían no parque uns 350 elefantes e poucos anos despois, no 2006, un pouco mais de 400. Con esta cantidade chegouse ao máximo de poboación ecoloxicamente sostible. A longo prazo o Parque de Elefantes Addo converterase no terceiro máis grande de Suráfrica, chegando a unha superficie de 3600 km².
Flora e fauna
Ademais dos elefantes viven no parque nacional antílopes, búfalos africanos, eláns, alcélafos, Phacochoerus africanus, cebras, rinocerontes, hienas e leopardos. Nalgunhas zonas periféricas, como a zona do encoro de Darlington ou nas montañas Zuurberg, viven tamén ungulados típicos da zona do Cabo, como cebras de montaña, ñus negros, órix ou antidorcas marsupialis. No río Sundays viven hipopótamos. No ano 2003 foron introducidos leóns no parque.
O parque nacional alberga máis de 500 especies de plantas de 70 familias diferentes.
Turismo
O parque recibe cada ano 120.000 visitantes, dos cales un 50% son estranxeiros, na súa maioría provindo de Alemaña, Países Baixos e o Reino Unido.
O Outeiro, Adina, Sanxenxo
O Outeiro é un lugar da parroquia da Adina, Sanxenxo do concello de Sanxenxo (Pontevedra). Segundo o IGE, tiña 128 habitantes en 2016 (65 mulleres e 63 homes), o que representa un progresivo aumento respecto ó ano 2009, cando tiña 114 habitantes, e 2008, cando eran 110.
Toponimia
A orixe do topónimo é o latín, que é unha parte alta ou elevación do terreo.
Antero Rubín
Traxectoria
O seu pai, Evaristo Rubín, foi un oficial de carreira que combateu con distinción baixo as ordes do Xeneral Joan Prim i Prats na Guerra de África. Antero Rubín ingresou de xeito voluntario no exército o 11 de maio de 1868 e aos dezaseis anos foi para Cuba co exército, de onde volveu aos poucos anos tras ascender ao rango de tenente. Estudou en Redondela, Vigo, Pontevedra e Santiago de Compostela. miniatura|Rubín promoveu unha actualización da [[Carta xeométrica de Galicia|Carta geométrica de Fontán "...con el trazado de ferro-carriles y carreteras kilometradas", en 1917. ]] En 1869, xa como cabo segundo, partiu cara Cuba unha vez máis. En 1895, cando estaba destinado en Tui como xefe da comandancia militar, volveu ser enviado a Cuba para defender os intereses españois. Co batallón Granada, composto por 700 homes, fixo fronte a unha insurrección en Potrero de las Varas o 24 de setembro de 1895. O seu triunfo valeulle diversas condecoracións pero tamén foi ferido. Unha vez recuperado asumiu as comandancias militares de Cienfuegos e Bayano. En 1897 participou nos combates de Santa Fé, El Revolcadero e Lomas del Viento, entre outros. Xa no ano 1898 participou en batallas como as de Quemado e Guanacoa. Os días 22, 23 e 24 de xuño tomou parte nas batallas contra os estadounidenses (Batallas das Guásimas). O 1 de xullo presenciou a capitulación de Santiago de Cuba.
O 14 de febreiro de 1898 a raíña rexente María Cristina de Borbón-Dúas Sicilias ascendeuno a xeneral de brigada. En 1901 pasaría a ser gobernador civil de Oviedo. En 1908 foi ascendido a xeneral de división e en decembro de 1916 a tenente xeneral. En 1917 foi nomeado Capitán Xeneral de Galicia tras ter dirixido os gobernos militares da Coruña, Zaragoza e Bilbao. Pasou á reserva en 1923.
Aldea, Momán, Cospeito
Aldea é un lugar da parroquia de Momán no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 15 habitantes (5 homes e 10 mulleres).
Apaturias
Apaturias ou Apaturia eran as festas gregas que se celebraban na honra de Atenea ou de Afrodita; ou, segundo outros, de Zeus e de Dioniso.
Atribúese a estas festas distintos orixes.
Segunda orixe
No primeiro día desta festa, que duraba tres, celebrábase un banquete, no segundo ofrecíanse sacrificios e no terceiro inscribíanse os mozos de cada tribo que debían ser admitidos á clase de cidadáns. Pero non os recibía senón despois de xurar os seus pais que eran verdadeiramente fillos seus, mesmo cando eran considerados como sen pais; apatores.
Orixe segundo Xenofonte
Xenofonte atribúe a estas festas outra orixe. Cando os parentes, amigos e deudos eran chamados para celebrar esta cerimonia, reuníanse aos pais dos mozos que debían recibirse; apaturia, de a- colectiva e non de a- privativa. Estrabón fala dun templo consagrado a Afrodita Apaturiana. Celebrábase esta festa no mes Pianepsión e duraba tres días.
Estevo Creus
Estevo Creus Andrade, nado en Cee en 1971, é un escritor galego que ten destacado especialmente no eido da poesía.
Traxectoria
miniatura|Estevo Creus recitando nun supermercado. Foi un dos fundadores do Batallón Literario da Costa da Morte, participando en obras colectivas como Nós (1997) e Mar por medio (1998). Previamente publicara como narrador os relatos E a catro patas: quilómetros... (1994) e Confeso que matei a bambi (1996).
A súa primeira obra individual é do 1996, cando sae á luz Poemas da cidade oculta. Ese mesmo ano gaña con Areados o premio Miguel González Garcés da Deputación da Coruña. No ano 1998 gaña o premio de poesía Eusebio Lorenzo Baleirón co poemario Teoría do lugar, e no 2002 o III Premio de poesía Fiz Vergara Vilariño con Decrúa.
Interesado en experimentar coas novas formas da edición, convértese nun dos membros fundadores da editora Letras de Cal e participa tamén no proxecto Retagarda Edicións dedicado a editar libros en formato dixital empregando o diskette como soporte. Publica nese formato O libro dos cans no ano 2000. Tamén no ano 2007 e xunto co seu irmán, o escritor e artista gráfico David Creus, publica facer Merzbau non ou posible?, un libro que pretende borrar as fronteiras do concepto tradicional de autoría e que se move dentro dun concepto multimediático da literatura (acompáñase dun DVD e de autocolantes).
Estevo Creus é licenciado en Psicoloxía e foi tamén fundador do Grupo de Teatro Talía.
Comarca do Narcea
A Comarca do Narcea é unha das oito comarcas funcionais ou áreas de planificación territorial en que está dividido o Principado de Asturias para os efectos de homoxeneización espacial dos datos procedentes dos concellos nas estatísticas rexionais.
Hugo Jamioy Juagibioy
Hugo Jesús Jamioy Juagibioy, nado en Waman Tabanók en 1971, é un poeta e contacontos colombiano do pobo camsá.
Traxectoria
Jamioy naceu en Waman Tabanók (que se traduce como "O noso lugar sagrado de orixe"), que es atopa no val de Sibundoy, en Putumayo. Estudou enxeñaría agraria na Universidade de Caldas.
O Ministerio de Cultura de Colombia galardoou a Jamioy cunha Bolsa Nacional de Investigación en 2006. En 2013, participou no Festival Folklife do Instituto Smithsoniano en Washington, D.C.
Akto Vandaliko
Akto Vandaliko foi un grupo musical formado na Comunidade Valenciana, de música punk rock, que deixou de existir no ano 2007, dando o seu derradeiro concerto o 14 de xullo en Alacant. Sacaron dous discos.
Joyce Carol Oates
Joyce Carol Oates, nada en Lockport (Nova York) o 16 de xuño de 1938, é unha novelista, contista, autora teatral, editora, e crítica estadounidense. Dende 1978, é profesora de escritura creativa na Universidade de Princeton (Nova Jersey). Oates escribiu tamén baixo os pseudónimos Rosamond Smith e Lauren Kelly.
Évreux
Évreux é un municipio francés situado no departamento do Eure, na rexión de Normandía.
Os seus habitantes denomínanse Ébroïciens.
O nome de Évreux (na antigüidade Meiolanum Aulercorum, despois Eburovices e, na Idade Media, Ebroïcum) provén da tribo gala dos eburovices (literalmente: os que venceron polo teixo; eburo significa teixo en galo).
Xeografía
Évreux está situado a unha altitude media de 92 msnm, nas beiras do río Iton, último afluente pola esquerda do Eure e, polo tanto, subafluente do Sena, no centro dunha inmensa meseta de cereais e outros cultivos que se coñece como a campagne d’Évreux. Está moi próximo ao bosque que leva o seu mesmo nome.
O concello ocupa unha superficie de 26,46 km2 e no ano 2013 albergaba unha poboación de 49 722 habitantes, o que facía unha densidade de 1 879,14 hab./km².
Localizada no suroeste de Normandie, a cidade dista 96 km de París.
Antigüidade
Évreux tiña tamén na época romana varios edificios públicos, como un teatro, un forum e unhas termas, entre outoros.
Situada nunha encrucillada das vías Ruan-Chartres e Évreux-París, a cidade desenvolvera un comercio florecente. Os vasos encontrados na necrópole do Clos do Duque dan testmuña dos intercambios comerciais co centro da Galia.
Unha inscrición (CII, 3202) confirma a existencia de actividade téxtil na antigüidade galo-romana. miniatura|200px|right|Relicario de San Taurin
Idade Media
miniatura|200px|A catedral de Évreux á beira do río Iton.
Évreux foi, en 989, a sede do primeiro condado de Évreux, e dun bispado, do que Taurin (morto c. 410), evanxelizador do territorio, foi o seu primeiro bispo. Posteriormente sería canonizado.
Os normandos tomaron a cidade en 892, e Lotario, rei da Francia Occidental. tomouna en 962.
Foi saqueada por Henrique I de Inglaterra en 1120.
O dereito a organizar unha feira ligada á abadía de san Taurin foi concedido polo seu fundador, o duque de Normandía Ricardo II, dereito que foi confirmado posteriormente polo rei Filipe Augusto.
A finais do século XIII, Filipe III o Atrevido cedeu en apanaxe ao seu fillo, o príncipe Luís, o Condado de Évreux. Este príncipe francés daría orixe á Casa de Évreux, que reinaría en Navarra polo matrimonio do fillo deste, Filipe, con Xoana II de Navarra. Hoxe un barrio da cidade de Évreux leva o nome de Navarre,
Durante a guerra dos Cen Anos, a cidade foi tomada, en 1418, por Henrique V de Inglaterra. Retornou á soberanía do rei de Francia grazas á intervención de Robert Floquet.
En 1499 comezou a construción da nova sé do bispado, obra levada a cabo polo arquitecto Pierre Smoteau, en estilo gótico flamíxero.
Tempos modernos e época contemporánea
En 1793 François Buzot intentou, sen éxito, converter esta cidade nun centro de resistencia contra a Convención.
O museo municipal inaugurouse en 1961.
A cidade experimentou un desenvolvemento moi rápido durante os anos 70, coa implantación de industrias de transformación. A mellora das comunicacións con París permitiu que moitos traballadores parisienses se instalasen en Évreux.
Conditio sine qua non
Exemplo da súa utilización: "Conditio sine qua non para optar ao posto de traballo ofertado é ter pasadas as probas de selección previas".
Calamo currente
Calamo currente (en latín "ao correr da pluma") é unha locución latina que significa "sen reflexión previa", "con presteza", "de súpeto". Tamén pode atoparse coa forma currenti calamo. Polo común úsase referido a escritos feitos de xeito rápido e sen moita reflexión.
Gramática
Formalmente é unha construción de participio absoluto formado polo substantivo calamus-i ("pluma") e o participio de presente do verbo curro ("correr"), concertando ámbolos dous en ablativo singular.
David Creus
David Creus Andrade, nado en Cee en 1975, é un poeta e deseñador gráfico galego.
Pablo Nogueira Campo
Pablo Nogueira Campo, naceu no Carballiño o 22 de abril de 1987, é un músico, escritor e mestre galego.
David Creus
Traxectoria
Licenciado en Belas Artes. No ano 2007 e xunto co seu irmán, o tamén poeta Estevo Creus, publicará facer Merzbau non ou posible?, un libro que pretende borrar as fronteiras do concepto tradicional de autoría e que se move dentro dun concepto multimediático da literatura (acompáñase dun DVD e de autocolantes).
Pablo Nogueira Campo
Traxectoria
Estuda Maxisterio na Universidade de Santiago de Compostela, Psicopedagoxía e Mestrado en investigación en educación, diversidade cultural e desenvolvemento comunitario. Exerce de mestre de Audición e Linguaxe no colexio de Cea.
É baixista na banda rock Susie Q´s e na instrumental Acuario Sonoro. A súa faceta literaria chega coa publicación de dous títulos infantís para a estimulación da linguaxe oral en galego.
Boris Spassky
Boris Vasilievich Spassky, nado en San Petersburgo o 30 de xaneiro de 1937, foi un xadrecista ruso. Proclamouse 10º Campión do Mundo de Xadrez en 1969 ao derrotar ao tamén soviético Tigran Petrosian.
Traxectoria
Máis que pola súa contribución ao desenvolvemento do xadrez, é coñecido por ser o xogador ao que bateu o estadounidense Robert J. Fischer no match disputado en Reiquiavik (Islandia) en 1972, ao cal denominouse match do século. Celebrouse en plena guerra fría e foi todo un símbolo do enfrontamento entre as dúas superpotencias. Ata ese momento, Fischer non gañara a Spassky, que ademais preparou o campionato con Efim Geller, o cal tamén superara a Fischer no pasado. Pero o estadounidense gañou con contundencia mediante unha serie de saídas sorprendentes, que buscaban tirar por terra a preparación de Spassky.
Máis tarde, participou en varios ciclos clasificatorios para o título mundial. En 1975 foi eliminado en semifinais por Anatoli Karpov, futuro campión do mundo. En 1978 chegou ata a final, onde foi derrotado por Viktor Korchnoi.
En 1992 xogou un match de desquite contra Bobby Fischer, onde volveu ser derrotado. Neste último match, o nivel dos contendentes distaba moito do que lles encumbrou no mundo do xadrez, pero creou unha grande expectación, xa que supuña o regreso de Bobby Fischer aos taboleiros logo de 20 anos de ausencia.
Santa Cruz de la Serós
miniatura|300px|Municipios de Aragón Santa Cruz de la Seros (en aragonés: Santa Cruz d'as Serors) é un concello na comarca da Xacetania, provincia de Huesca, comunidade de Aragón. Esténdese por unha área de 27 km² onde no ano 2007 vivían 145 habitantes. Encóntrase a 788 metros sobre o nivel do mar.
Demografía
Evolución da poboación de Santa Cruz de la Serós desde a década dos 20 ata agora:
Política
A repartición de escanos quedou deste xeito:
Esteiro do Tambre
O Esteiro do río Tambre é un espazo natural declarado zona especial de conservación (ZEC) que ampara o tramo final do río Tambre e a súa desembocadura na ría de Muros e Noia.
Esta zona protexida é o esteiro do interior da ría e a ílla de Meán. É unha zona intermareal de lama e area con vexetación de carrizos de Phragmites australis e Zostera noltii e onde no inverso se concentran moitas aves na súa migración. Neste espazo hai dunas móbiles en formación e algunhas xa fixas, onde medra a vexetación, como Malcolmietalia. Neste esteiro hai lagoas costeiras, furnas, calas e baías de pouca profundidade. Rodeando a cabeza do esteiro hai bosques de Alnus glutinosa e Fraxinus excelsior e carballos, o Quercus robur e Quercus pyrenaica.
Bogalloso, Bexán, Cospeito
Bogalloso é un lugar da parroquia de Bexán no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 22 habitantes (10 homes e 12 mulleres).
Lingua inga
A lingua inga ou inga kichwa é unha variedade do kichwa falada polo pobo inga, que habita no departamento colombiano de Putumayo. Existen dous dialectos: o das terras altas, falado no val de Sibundoy, e o da xungla, falada na zona dos ríos Putumayo e Japurá. Ethnologue 16 sinala que o inga das terras altas é parcialmente intelixible co kichwa de Imbabura.
Arena Lviv
O Arena Lviv (en ucraíno: Арена Львів) é un estadio de fútbol situado en Lviv, Ucraína. Actualmente é utilizado principalmente para partidos de fútbol, sendo o estadio local do Karpaty Lviv. O estadio, que será unha das sedes da Eurocopa 2012, ten capacidade para 34.915 espectadores.
Partidos
O Arena Lviv albergou durante o campionato tres encontros, todos correspondentes á fase de grupos (grupo B). Os partidos foron os seguintes:
Sulley Muntari
Suleyman Ali Muntari, nado en Konongo o 27 de agosto de 1984, é un exfutbolista ghanés, que xogaba de centrocampista.
Traxectoria
O 8 de febreiro de 2018 o Deportivo da Coruña anunciou a súa incorporación aos adestramentos, en calidade de proba, tras atoparse sen equipo. Finalmente, o 22 de febreiro o club anunciou a súa fichaxe, até o remate da tempada 2017–18. O seu debut produciuse na xornada 25, nun empate en Riazor fronte o RCD Espanyol (0–0), converténdose no primeiro xogador ghanés en vestir a camisola do equipo coruñés.
Lingua auxiliar
Unha lingua auxiliar ou auxilingua é unha lingua, construída ou non, que se empregou ou pretendeu empregar como medio de comunicación entre grupos ou individuos con distintas linguas nais. O inglés é a lingua auxiliar máis espallada na actualidade; o esperanto e a interlingua son os idiomas máis coñecidos entre os que foron xerados como lingua auxiliar. miniatura|300px| Cartel en [[Berlín, Alemaña en inglés, ruso, francés e alemán ]]