cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kastós
Kastós (en grego, Καστός) é unha illa grega e unha comunidade das Illas Xónicas. Desde a reforma de 2011 ds gobernos locais forma parte do municipio de Lefkada, da cal é unha unidade municipal. Forma parte da prefectura de Lefkada. Ata mediados da década de 1970, a illa foi administrada por Cefalonia na prefectura de Itaca. A illa máis próxima é Kálamos, cunha canle profunda entre elas, a parte continental está, aproximadamente, a 5 km ao nordés da prefectura de Aitoloakarnania. Kastós ten unha escola, unha igrexa e unha praza (plateia), o liceo (escola media) e o ximnasio (escola secundaria) máis próximos atópanse na prefectura de Aitoloakarnania na Grecia continental, pero a maioría dos seus estudantes tamén asisten aos de Nydri (na illa de Lefkada).
Teoría política feminista
Feminismo posmoderno
Dentro das correntes máis actuais, no chamado post-estruturlismo, Judith Butler ataca as teorías esencialistas, falando de identidades nómades, fronte aquelas fixas. Deste modo formula novos xeitos de habitabilidade dos corpos, no paradoxo que se crea entre a capacidade de acción do individuo e a súa formación e a dependencia con respecto ao poder. A fin é a desnaturalización de termos coma sexo, xénero ou desexo.
Kastós
Xeografía
A illa ten 7 km de longo de norte a sur e 800 m de ancho. Cunha superficie de 5´901 km², e o seu punto máis alto é de 142 m sobre o nivel do Mediterráneo.
A illa ten unha soa vila, a homónima Kastós, situado na costa leste. Ten unha poboación de ao redor de 120 habitantes, que se dedican principalmente á pesca e os servizos turísticos. Durante o verán a diáspora retorna a Kastioti para as vacacións e, xunto coa flutuación dos visitantes que chegan en barcos, forman o seu carácter estacional.
Teoría política feminista
A xestación subrogada, a prostitución e a doazón de óvulos
Existen conflitos entre diferentes posicións feministas, concretamente entre o feminismo liberal e os feminismos radicais e marxistas. Estas tres actividades -xestación subrogada, prostitución e doazón de óvulos- teñen consecuencias cara as mulleres que poden ser consideradas positivas ou negativas segundo a posición que asumamos.
O feminismo liberal asume un argumento que sería tal que:
├ As mulleres poden facer o que queiran cos seus corpos (se e só se non afecta á liberdade doutros individuos).
En canto á xestación subrogada -actividade remunerada ou altruísta na que unha muller permite a xestación dun feto no seu útero que pertence xeneticamente como legalmente a outros proxenitores - tense discutido a liberdade con que as mulleres escollen permitir o desenvolvemento do feto no seu útero. As posicións feministas radicais cuestionan a liberdade de tal práctica, afirmando a existencia de estruturas ideolóxicas que fan que sexan as mulleres máis desfavorecidas as que se presten á xestación subrogada, sendo a meirande parte dos casos mulleres pobres de países cuxa regulación é dubidosa.
En canto á prostitución -actividade na que unha muller (e menormente homes) permite relacións sexuais con outro/s axente/s por unha certa cantidade de diñeiro-as posicións radicais afirman que non só a súa regulación reforzaría a propia estrutura patriarcal, senón que a trata e a escravitude sexual viríase branqueada neste suposto. Polo tanto, a súa regulación ou non segue a ter un trato desfavorábel cara as mulleres maiormente, e a escolla de ser prostituta segue a ser condicionada pola posición económica e social na que se estea.
En canto á doazón de óvulos -actividade na que unha muller se somete a un procedemento hormonal para a extracción dun número de óvulos para a súa posterior fertilización para aquelas parellas que queiran ter descendencia- o sometemento a tales procedementos químicos ten severas consecuencias a longo prazo como cancro de mama, cancro de útero, ... que, malia exporse como unha actividade altruísta, seguen a ser as mulleres en situacións desfavorábels e de precariedade económica as que se someten para a extracción de óvulos.
Pola contra, as posicións liberais seguen sen aceptar o condicionamento que sufren as mulleres pobres ao seguir no suposto de autopropiedade, como cando os traballadores aceptan contratos precarios ao poderen escoller entre aceptar o contrato ou non.
Antón e os inocentes
Antón e os inocentes é unha novela de Xosé Luís Méndez Ferrín escrita en 1970 e publicada en 1976 por Edicións Xistral co título de Antón e os iñocentes.
Características
miniatura|O autor dialogando con [[Antón Lopo sobre a obra na Libraría Paz de Pontevedra en xaneiro de 2020]] Finalista do Premio de Novela de Galaxia de 1975 e do Premio da Crítica española, fora acollida con frialdade por certos críticos galegos, que a consideraron no seu día das menos brillantes producións do autor ourensán.
Escrita no Penal de El Dueso (onde estivo recluído entre 1969 e 1971), forma parte dunha triloxía xunto con No ventre do silencio e a inédita Os corvos, a figueira e a fouce de ouro, a obra que provocou a condena do autor aínda que non fora publicada.
O tempo confirmou que se trata dun dos textos emblemáticos de Méndez Ferrín, segundo o propio candidato a Nobel, enlazado coa moi posterior No ventre do silencio cara a unha presumible triloxía narrativa sobre a posguerra. A elaborada estrutura de Antón e os inocentes entretece ambientacións e feitos históricos (os anos cincuenta en Vigo, a batalla de Dien Bien Phu no Vietnam) co percorrido vital dunhas personaxes que aboian entre a realidade opresora e o éxodo onírico.
Segundo a propia editora: ''Unha escrita hábil e desbordante é a responsable de encher as que, segundo Ferrín, son as súas «páxinas máis exactas, duras e esixentes». Narda e Berto conflúen no Vigo proletario e convulso da década de 1950. Desprégase sobre eles unha tormenta; Antón e a ferida impronunciable dun conflito latente. Este libro é a historia de dous mozos que emprenden unha viaxe cara ás sombras da que é imposible regresar''.
Segundo Antón Blanco: o salto que dá o proletariado galego na obra de Méndez Ferrín, en concreto en Antón e os inocentes, para pasar de ser un recurso case costumista na literatura galega a ser o suxeito político e literario central, en quen recae a responsabilidade histórica de avanzar cara a un mundo mellor. A narración agocha “tras o envoltorio do Bildungsroman todo un tratado histórico e ideolóxico sobre os conflitos derivados da loita de clases aos que se ve sometida a Galiza contemporánea”.
Edicións
A segunda edición saíu do prelo en 1986 na editorial Sotelo Blanco, cun limiar do autor escrito dez anos despois. En 1992 foi incluído na Biblioteca de Autores Galegos de Diario 16 de Galicia. En 2019 Xerais publicou unha nova edición na colección Xerais Clásicos, que correu a cargo de Antón Blanco Casás en canto á fixación textual e un breve prólogo e unha fotografía extraordinaria na cuberta a cargo de Manuel G. Vicente.
Leticia Iglesias
Traxectoria
Licenciouse en Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela. Cursou un mestrado en Xornalismo Audiovisual e especializouse en Economía e Finanzas polo Instituto de Empresa.
Comezou a traballar facendo prácticas en Televisión Española e Radio Galega. Despois estivo no canal de televisión Expansión TV como correspondente da Bolsa de Madrid, e en 2004 pasou a CNN+ na sección de economía, e compaxinou o seu traballo de redacción coa presentación de Globoeconomía. En 2005 incorporouse á edición dos informativos de CNN+, e en xuño de 2011 foi contratada polo grupo de comunicación Mediaset España para presentar o informativo matinal de Telecinco. En novembro de 2014 foi nomeada Directora de Comunicación de Coca-Cola. En xullo de 2017 incorporouse a Mediaset España, Informativos Telecinco como presentadora substituta e editora do primeiro informativo da cadea.
Vida persoal
O 29 de setembro de 2012 casou con Juan Tejón Borbón —neto de Leandro de Borbón— no Pazo de San Lourenzo.
José Cobreros de la Barrera
José Cobreros de la Barrera, finado en Madrid o 21 de novembro de 1976, foi un enxeñeiro e político galego.
Traxectoria
Militante do Partido Radical do que foi vicepresidente en Lugo en 1931. Foi elixido concelleiro en Lugo pola Alianza Republicana na primeira corporación republicana e logo elixido alcalde. Foi elixido presidente da Deputación de Lugo o 7 de febreiro de 1934 e dimitiu como alcalde. Foi nomeado Gobernador civil de Lugo (do 21 de decembro de 1935 ata o 31 do mesmo mes) e despois da Coruña (do 1 de xaneiro de 1936 ao 22 de febreiro).
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi expedientado por responsabilidades políticas e sancionado.
Escala (xeometría)
Escala é a medida que relaciona dous obxectos, un procedente da realidade e outro dunha representación desta. Os sistemas de representación gráfica tamén poden aplicar o concepto de escala entre dúas entidades irreais. A fórmula desta relación polo tanto sería:
O Cimo do Lugar, Monseiro, Láncara
O Cimo do Lugar é un lugar da parroquia de Monseiro, no concello lugués de Láncara, na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, no 2008 tiña 23 habitantes (12 homes e 11 mulleres), o que supón unha diminución con respecto ao ano 1999 cando tiña 30 habitantes.
Escala (xeometría)
onde E = escala, D = debuxo, R = realidade. Cando se sabe que un mapa está a unha escala 1:1.000 (ou 1/1.000), obtense que:
e polo tanto unha medida de 1 mm no mapa corresponderá a 1.000 mm na realidade, é dicir, 1 metro. Se no mapa se medise 10 cm no mapa corresponderíanse 10·1.000 cm = 10.000 cm = 100 metros.
Ultimate Success Today
Ultimate Success Today é o quinto álbum de estudio da banda estadounidense de post-punk Protomartyr, publicado o 17 de xullo de 2020 a través do selo Domino Recording Company. Tematicmante inspirado na crise dos 40 do vocalista Joe Casey, o disco foi concibido como unha "despedida" da primeira década da banda e foi gravado en 2019 nos Dreamland Recording Studios de Hurley, Nova York, coa axuda do produtor David Tolomei. Nas sesións a banda comportouse como unha unidade, incluso ata o punto de seguir rutinas semellantes cada día. O álbum conta con destacadas colaboracións de músicos como Jemeel Moondoc e Fred Lonberg-Holm. As letras foron descritas como escuras e apocalípticas, mentres que a música resulta máis sutil e dinámica que nos seus anteriores lanzamentos.
Titulado polos infocomerciais de tipo "fágase rico rapidamente" (a tradución do título viría a ser algo como "éxito final hoxe"), o álbum debería ser publicado no mes de maio, pero adiouse ata xullo debido á pandemia por coronavirus. Lanzáronse tres sinxelos acompañados dos seus respectivos vídeos, e unha versión visual do álbum estivo dispoñible dous días despois da súa edición. O traballo foi aclamado pola crítica, e moitos críticos atoparon que reflectía o estado do mundo en xeral no ano 2020, a pesar de estar escrito o anos anterior, ademais de loubar a súa evolución estilística.
Hikari
Hikari (光市, ひかりし, Hikari-shi) é un concello da prefectura de Yamaguchi no Xapón. Está situado na sur-leste da prefecura, e na area da provincia histórica de Suō e oeste da rexión de Chūgoku, extremo oeste da illa de Honshū. Ten 91,94 km² de superficie e unha poboación de 53.120 habitantes (2009) e unha densidade de poboación de 578 h/km².
Hikari limita cos concellos de Kudamatsu, de Shūnan, de Tabuse, de Yanai e de Iwakuni.
Economía
A zona costeira fórmase a Zona Industrial de Shūnan coas cidades veciños de Kudamatsu e de Shūnan.
Quintela do Pando, Viana do Bolo
Santa Isabel de Quintela do Pando é unha parroquia e unha aldea que pertence ao concello de Viana do Bolo. En 2011, segundo o IGE, tiña 33 habitantes (13 homes e 20 mulleres).
Datos
Sitúase a 5 km da capital do concello. Está nun alto, sobre a zona da Chaira. A economía pertence ao sector primario, con gandería ovina. A zona de Quintela é rica en castiñeiros, polo que un dos recursos do pobo son os bullotes e os choupis, un tipo de cogomelo. No ano 2005 fíxose a traída da auga, e no 2006 ampliouse o teleclub.
Celébranse as festas de San Sebastián (20 de xaneiro) e Santa Isabel (primeiro domingo de xullo), amais do magosto e os reis. Amais o 18 de agosto celébrase outra festa na que participan emigrantes retornados.
Sesto, Monseiro, Láncara
Sesto é un lugar da parroquia de Monseiro, no concello lugués de Láncara, na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2008 tiña dous habitantes (un home e unha muller), dous menos ca en 1999.
John Russell (baloncesto)
John David "Honey" Russell foi un xogador e adestrador de baloncesto estadounidense que xogou durante 25 tempadas na American Basketball League, a primeira liga profesional de baloncesto dos Estados Unidos. Posteriormente exerceu como adestrador, sendo o primeiro en exercer o devandito papel nos Boston Celtics da NBA, e dirixindo á Universidade de Seton Hall durante 15 tempadas. En 1964 foi incluído no Basketball Hall of Fame.
Xogador
Tras deixar o seu High School con 16 anos, converteuse en xogador profesional, disputando diferentes ligas, como a Interstate League, New York State League, Pennsylvania State League, Metropolitan League, e a American Basketball League, a primeira gran liga profesional dos Estados Unidos. En total xogou en 22 equipos diferentes nos seus 25 anos de carreira profesional, disputando máis de 3.200 partidos, unha cifra que sería o equivalente a entre 30 e 40 anos dunha traxectoria profesional moderna. Foi en catro ocasiones All-Star cos Chicago Bruins e os Cleveland Rosenblums, gañando a ABL en dúas ocasións, en 1926 e 1939.
Adestrador
Tras retirarse das canchas, foi o adestrador da Universidade de Seton Hall entre 1936 e 1941, logrando un balance de 101 vitorias e 32 derrotas. A súa carreira viuse interrompida pola segunda guerra mundial, regresando aos bancos en 1946, cando se converteu no primeiro adestrador da historia dos Boston Celtics, posto que ocupou durante dúas tempadas, xogando na BAA.
Regresou a Seton Hall en 1949, dirixindo ao equipo até 1960, logrando o maior éxito dos Pirates na súa historia ao conseguir gañar o NIT en 1953, contando con xogadores do talle de Walter Dukes e Richie Regan. En 1964 foi incluído no Basketball Hall of Fame como xogador.
Rogelio Bernárdez García
Rogelio Bernárdez García nado en Vigo o 6 de xuño de 1924 e finado o 22 de novembro de 2002, foi un futbolista galego máis coñecido como Gaitos. Xogaba na demarcación de defensa.
Traxectoria
Comezou a xogar a fútbol no Berbés, equipo dende onde pasaría ao Celta de Vigo no ano 1946 con 21 anos de idade. Nas dez tempadas que militou no Celta, nas cales se converteu nun dos defensas que máis tempo vestiu o equipamento celeste, formou parte do gran equipo que chegou á final da Copa do Xeneralísimo e quedou cuarto clasificado no torneo de liga. Na final disputada en Madrid que o Celta perdeu por 1-4 ante o Sevilla FC rematou o encontro con nove xogadores trala expulsión de Pahiño e a lesión de Francisco Simón xa que o regulamento da época non permitía as substitucións.
Colgou as botas ao rematar a tempada 1955-1956.
A finais do anos 50 dirixiu ao Santiago en Terceira División pouco antes que a desaparición do equipo e a do Arenal para dar lugar ao nacemento do SD Compostela.
Anos despois rexentaría en Vigo a Taberna del Lisboa e con Cantero, ex-porteiro do Celta, a cafetería El pato cojo.
Duty
Duty é o terceiro álbum de estudio da cantante xaponesa Ayumi Hamasaki, producido por Max Matsuura e lanzado o 27 de setembro do ano 2000. Este álbum, a pesar de ser un dos máis curtos con respecto ó número de cancións, é o álbum con mellores vendas en toda a carreira de Ayumi, vendendo 2.904.000 copias no Xapón.
O mesmo día da comercialización deste álbum foron lanzados o single "Surreal” e o DVD do "Concert Tour 2000 Vol. 1'". Debutando os tres na primeira posición nas listas de Oricon, converteron a Ayumi na primeira artista en alcanzar estas posicións nas tras listas na mesma semana.
Singles
Vendas acumuladas dos singles: 3,355,680
Vendas acumuladas dos singles e o álbum:  6,260,100
Natalia Oreiro
Natalia Marisa Oreiro Iglesias, nada en Montevideo o 19 de maio de 1977, é unha actriz e cantante uruguaia, nacionalizada arxentina, de ascendencia galega.
Titanic (homónimos)
O termo Titanic pode referirse a:
Natalia Oreiro
Despois de realizar aparicións en anuncios publicitarios durante o seu preadolescencia, Oreiro mudouse a Arxentina en 1994 para continuar coa súa carreira. Os seus traballos máis salientables inclúen as telenovelas 90 60 90 Modelos (1996-1997), Ricos y famosos (1997), Muñeca brava (1998-99), Kachorra (2002), Sos mi vida (2006-07) e Solamente vos (2013-14). Polo éxito internacional cultivado con elas, comezou a ser considerada «A Raíña das telenovelas», dando paso á denominada Oreiromanía.
Outras ocupacións de Oreiro inclúen ser deseñadora, empresaria, modelo e presentadora. É propietaria, xunto á súa irmá, da marca de roupa Las Oreiro.
The Gathering
The Gathering é unha banda neerlandesa de rock alternativo, fundada no ano 1989 polos irmáns Hans e René Rutten e o vocalista Bart Smits na pequena cidade de Oss.
Os primeiros lanzamentos de The Gathering caracterízanse por un death/doom metal atmosférico, inspirado por artistas do underground como Celtic Frost e Hellhammer. A entrada no grupo da vocalista Anneke van Giersbergen en 1994 marcou unha evolución no estilo musical de The Gathering, aproximándose máis cara estilos como o shoegaze, o post rock, o rock experimental e os sons máis etereos das bandas do selo 4AD, como Dead Can Dance ou Cocteau Twins, ademais de grupos como Pink Floyd e Massive Attack. O seu son adquirría características ro rock progresivo o rock alternativo e o trip rock, aumentando o seu éxito e recoñecemento fóra de Europa.
En agosto do ano 2007 Anneke van Giersbergen deixou a banda para centrarse no seu proxecto en solitario Agua de Annique. O 12 de marzo do 2009 The Gathering anunciou que a súa substituta sería a vocalista Silje Wergeland (ex-Octavia Sperati).
Tel Hai
miniatura|350px|O león de pedra de Tel Hai.
Tel Jai, en hebreo תל חי, Outeiro da Vida) é un antigo asentamento fortificado xudeu en Israel, situado na Alta Galilea, preto da fronteira libanesa, entre as cidades de Kiryat Shemona e Metulla.
Fundación
Foi un dos primeiros asentamentos xudeus na zona setentrional de Palestina en época moderna, erixido en 1905, e poboado intermitentemente ata 1918, en que foi ocupado coma posto fronteirizo e de control do val de Xule.
Tratado Sykes-Picot
Trala primeira guerra mundial e a caída do Imperio Otomán, o Reino Unido e Francia delimitaron no tratado Sykes-Picot as zonas otomás ocupadas por ámbalas potencias, asignando a zona meridional do levante mediterráneo ao Reino Unido (Palestina e Xordania) xunta con Iraq, e a zona setentrional (Siria e Líbano) a Francia.
Perda
Con todo, a delimitación non foi aceptada polos franceses en canto a zona da Alta Galilea (que incluía Tel Hai, Metulla, Kfar Giladi e Hamrah), polo que esporearon a comandos árabes para ocupar tódalas áreas que puidesen antes da aplicación definitiva do tratado, para así integralas no mandato francés. En marzo de 1920, os comandos árabes topáronse cunha forte resistencia por parte dos defensores xudeus, liderados por Joseph Trumpeldor, o cal defendeu Tel Hai, caendo finalmente xunta aos seus últimos sete homes na súa defensa. Con todo, o seu sacrificio conseguiu retardar o avance árabe, acabando así coas aspiracións francesas sobre a Alta Galilea.
Patrimonio
Destaca a estatua dun león de pedra xunto ás tumbas dos heroes. Nas súas proximidades atópase a actual cidade de Kiryat Shemona, que co seu nome (Cidade dos Oito) rende homenaxe aos defensores de Tel Jai.
Mario Canda
Traxectoria
Foi fillo do escritor e publicista Emilio Canda Adán e de Sofía Pérez Castro (e irmán do xornalista e escritor Emilio Canda Pérez). Colaborou nos periódicos Tramancazos, El Eco del Condado, El Compostelano, Noticiero del Avia, Ris-Ras, Faro de Vigo e El Soplete; foi redactor-xefe de La Cañiza. En 1928, en tempos da ditadura de Primo de Rivera, con quince anos de idade, o Noticiero del Avia (fundado polo pai) publícalle o libro de poemas Cantigas y Cantares, con prólogo, en lingua castelá, do presidente da RAG Eladio Rodríguez González (e portada de Xaime Prada) onde se atacan as correntes anovadoras de principios do século XX das que se desmarca o autor, inserido nas tendencias da literatura galega finisecular.
Factor XI
O factor XI ou antecedente de tromboplastina plasmática é o cimóxeno do factor XIa, un dos encimas da fervenza da coagulación do sangue. Como moitos outros factores de coagulación, é unha serina protease. Nos humanos, o factor XI está codificado no xene F11 do cromosoma 4.
Función
O factor XI (FXI) prodúcese no fígado e circula como homodímero na súa forma inactiva. A vida media no plasma do FXI é de aproximadamente 52 horas. O factor cimóxeno é activado dando o factor XIa por acción do factor XIIa (FXIIa), a trombina e o propio FXIa; debido a esta activación polo FXIIa, o FXI é un membro da "vía de contacto" (que inclúe o cininóxeno de alto peso molecular (HWMK), a precalicreína, o factor XII, o factor XI e o factor IX).
O factor XIa activa o factor IX por clivaxe selectiva dos enlaces peptídicos Arg-Ala e Arg-Val. o factor IXa, á súa vez, forma un complexo co factor VIIIa (FIXa-FVIIIa) e activa o factor X.
Entre os inhibidores do factor XIa están o inhibidor da protease dependente da proteína Z (ZPI, un membro da clase de proteínas do inhibidor da serina protease/serpina), que é independente da proteína Z (porén, a súa acción sobre o factor X é dependente da proteína Z, de aí o seu nome).
Estrutura
Aínda que se sintetiza como unha soa cadea polipeptídica, o FXI circula como homodímero. Cada unha das cadeas ten un peso molecular relativo de aproximadamente 80 000. A concentración no plasma sanguíneo de FXI é de 5 μg/mL, correspondente a unha concentración de plasma (de dímeros FXI) de aproximadamente 30 nM. O xene FXI ten unha lonxitude de 23 kb, ten 15 exóns, e encóntrase no cromosoma 4 na posición 4q32-35.
Praza da Quintana
Historia e características
É moi utilizada en eventos públicos de carácter reivindicativo (manifestacións do día das letras galegas, día da Patria, manifestacións ou conmemoracións de Nunca Máis etc) ou lúdico, especialmente grandes concertos populares. miniatura|Placa na praza da Quintana. Nos canzorros do alto da Casa da Parra hai unha cámara web da CRTVG, que renova a imaxe cada dous segundos e abrangue aproximadamente un ángulo de visión de 90º.
Factor XI
Estrutura
O factor XI consta de catro dominios mazá, que crean unha plataforma discoidal arredor da base dun quinto dominio catalítico de serina protease. Un deles contén un sitio de unión para a trombina, outro teno para o cininóxeno de alto peso molecular, o terceiro para o factor IX, a heparina e a glicoproteína Ib e o cuarto está implicado en formar o factor XI homodímero, incluíndo un residuo de cisteína que crea un enlace disulfuro.
No homodímero, os dominios mazá crean dúas plataformas discoidais conectadas en ángulo, cos dominios catalíticos sobresaíndo a cada lado do dímero.
A activación pola trombinqa ou o factor XIIa conséguese por clivaxe dos enlaces peptídicos Arg369-Ile370 de ambas as subunidades do dímero. Isto ten como resultado un despegue parcial do dominio catalítico dos dominios mazá discoidais, aínda ligados ao cuarto dominio por un enlace disulfuro, pero agora máis lonxe do terceiro dominio. Isto crese que expón o sitio de unión do factor IX do terceiro dominio mazá, o que permite a actividade de protease do factor XI sobre el.
Praza da Quintana
Historia e características
Nela unha placa lembra a xesta do Batallón Literario durante a Guerra da Independencia Española co seguinte texto:
Factor XI
Papel en enfermidades
Tamén se poden observar baixos niveis de factor XI en moitas outras doenzas, como a síndrome de Noonan.
Altos niveis do factor XI foron implicados na trombose, aínda que non se sabe seguro o que determina estes niveis e o grave que é o estado procoagulante.
As Augas Longas, Santa Mariña de Lagostelle, Guitiriz
As Augas Longas é un lugar da parroquia de Santa Mariña de Lagostelle no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 5 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 3 homes e 2 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 6 habitantes.
Yanai
Yanai (柳井市, やないし, Yanai-shi) é un concello da prefectura de Yamaguchi no Xapón. Está situado ó sueste da prefecura, na zona da provincia histórica de Suō e ó oeste da rexión de San'yō na rexión de Chūgoku, ó extremo oeste da illa de Honshū. Ten 139,90 km² de superficie e unha poboación de 35.032 habitantes (2009), e unha densidade de poboación de 250 h/km².
O concello de Yanai limita cos concellos de Kaminoseki, de Hirao, de Tabuse, de Hikari e de Iwakuni.
T
O T (te) é a décimo novena letra do alfabeto galego, e representa o fonema consoante obstruínte, oclusivo dental xordo.
Historia
Os hebreos, nas súas inscricións e monumentos epigráficos primitivos, representan por X o signo Thau, equivalente ao T dos gregos e latinos. Na inscrición da tumba dos Beni-Hezir a Thau é representada xa pola ת, que subsiste até as inscricións do chamado hebreo cadrado moderno. No hebreo sinástico, nas variantes cúfica, neski antigo, estranghelo, siríaco-nestoriano e peschito, a Thau reviste unhas formas gráficas as máis diversas e raras, que non gardan ningunha analoxía nin semellanza co proceso natural e corrente da Thau exipcia, fenicia nin hebraica.
O nome tau hebreo recordaba a idea da cruz, cuxa forma, efectivamente, é a da mesma letra en antigas medallas dos xudeus. O T é de articulación forte, xorda, momentánea ou explosiva, que corresponde á débil ou sonora d, a cal pode ser tamén á vez lingual e dental. A afinidade natural que existe entre as dúas letras explica a recíproca substitución das mesmas. Nalgúns manuscritos se acha ás veces quoT por «quod», hauT por «haud», adque por atque. O tu do latín ten por equivalente o du do alemán, mentres que goTT e Tag desta última lingua formaron God e day en inglés. O pobo alemán escribiu o seu propio nome nacional sucesivamente Teutsh e Deutsch.
No grego cadmeo o T confúndese co M, pero nas formas eolodórica e ática volve a tomar a figura de T, en todo semellante á latina clásica, medieval, e na propia de todas as linguas neolatinas. O alfabeto etrusco volve a ofrecer variedades moi diversas de T (desde o M até x, y, ๅ), e nas súas coetáneas o ibérico e turdetano privan as dúas formas x e M. Na epigrafía latina clásica, o T do alfabeto romano adquire a forma emprega aínda nos casos correntes en todas as linguas neolatinas. Outra forma de empregar o T é por códigos.
Usos
En bioquímica é a abreviatura da timina, unha base dos ácidos nucleicos (ADN ou ARN).
En física, escrito en minúscula, é a abreviatura de tempo.
Representacións alternativas
No alfabeto fonético aeronáutico asígnaselle a palabra Tango. No código Morse é: « »
Propiedade emerxente
Unha propiedade emerxente fai referencia a aquela propiedade ou proceso dun sistema non reducible a unha propiedade ou proceso das partes constituíntes de tal sistema.
O concepto de propiedade emerxente ou emerxencia aplica ao proceso de formación de modelos complexos a partir de regras simples. Este pode ser un proceso dinámico no tempo, como a evolución do cerebro humano a través de millares de xeracións sucesivas; ou tamén relacionado coa escala, como as interaccións entre un conxunto de neuronas producindo un cerebro humano capaz de pensar (sen que unha neurona individual teña consciencia propia). Para que unha propiedade se nomee emerxente nun sistema, debe xeralmente ser inesperada e imprevisíbel en función da descrición dos elementos constituíntes de tal sistema, nos que xeralmente tal propiedade non existe ou existen só algúns trazos no nivel máis baixo.
O concepto de emerxencia relaciónase estreitamente cos conceptos de autoorganización e superveniencia e defínese en oposición aos conceptos de reducionismo e dualismo. A mente, por exemplo, é considerada por moitos como un fenómeno emerxente xa que xorde da interacción distribuída entre diversos procesos neuronais (incluíndo tamén algúns corporais e da contorna) sen que poida reducirse a ningún dos compoñentes que participan no proceso (ningunha das neuronas por separado é consciente). O concepto de emerxencia é moi discutido na ciencia e na filosofía debido á súa importancia como base das ciencias e as posibilidades de redución entre as mesmas. O concepto de emerxencia adquiriu renovada forza a raíz do auxe das ciencias da complexidade e xoga un papel fundamental na filosofía da mente e a filosofía da bioloxía.
miniatura|dereita|200px|"Catedral" producida por unha colonia de [[termita|térmites. Pode a "catedral" ser reducida á suma das achegas individuais dos térmites? Pode predicirse a súa forma a partir das propiedades da conduta dos térmites?]]
Introdución histórica
miniatura|250px|John Stuart Mill (1806-1873) desenvolveu a idea das leis heteropáticas que non cumpren o principio de composición de causas xerando así novas propiedades non reducibles aos seus compoñentes. Un alumno de Mill acuñou por primeira vez o termo emerxencia para se referir aos efectos das leis heteropáticas.
Aínda que o emerxentismo como postura filosófica presenta innumerables antecedentes históricos, non foi ata fins do s. XIX e comezos do s. XX cando o concepto de emerxencia se desenvolveu explicitamente como tal, dando lugar a un prolongado e sofisticado debate filosófico. A orixe deste debate debémoslla á polémica entre os vitalistas e os mecanicistas (Emmeche, Koppe e Stjernfelt, 1997) na definición e caracterización dos fenómenos vivos (no contexto do desenvolvemento das ciencias químicas e a mecánica clásica). Os emerxentistas opóñense tanto aos vitalistas como aos mecanicistas: fronte ao vitalismo, negan a existencia de substancias, forzas ou entidades de carácter sobrenatural como o élan vital; fronte ao mecanicismo, oponse á redución das propiedades dos organismos a simples procesos químicos e mecánicos. "O todo", argumentan, "é máis que a suma das partes".
John Stuart Mill: a distinción entre leis homopáticas e heteropáticas
Stuart Mill, na súa obra A system of Logic (1843), estableceu a distinción entre leis homopáticas e heteropáticas. As leis homopáticas seguen o principio de Composición de Causas que dita que o efecto conxunto de varias causas é igual á suma dos seus efectos por separado. Este principio cúmprese na mecánica clásica, por exemplo, no efecto conxunto de diversas forzas actuando sobre o mesmo corpo. Con todo, non todas as leis naturais seguen este principio. O exemplo paradigmático ao que alude Mill é o das reaccións químicas. En química as propiedades do composto resultante non poden formularse como a suma das propiedades dos compostos reactivos (a auga ten propiedades que non poden reducirse á suma das propiedades do osíxeno e o hidróxeno). Polo tanto, algunhas leis científicas non cumpren o principio da Composición de Causas. A este tipo de leis Mill chamoulles leis heteropáticas. Sería un alumno seu, George Henry Lewis, quen, por primeira vez, acuñaría o termo emerxente para referirse, precisamente, aos efectos heteropáticos. A distinción entre propiedades últimas e propiedades derivadas (de grande importancia no debate posterior sobre a emerxencia) tamén lla debemos a Mill. As propiedades últimas son características das substancias elementais e non se poden derivar doutras, mentres que as propiedades derivadas poden, como o seu nome indica, derívanse das primeiras.
O emerxentismo británico
En 1920 xorde a corrente dos emerxentistas británicos, que sentan as bases do debate moderno (McLaughlin, 1992). Entre eles destacan Samuel Alexander (Space, Estafe and Deity, 1922), C. Lloyd Morgan (Emergent Evolution, 1923) e Charlie D. Broad (The Mind and its Place in Nature, 1925). Nesta última obra, Broad expón o problema da redución, non só dalgunhas propiedades especialmente controvertidas (como a vida ou a mente), senón das propias disciplinas científicas entre si. O concepto de emerxencia enmárcase no debate sobre a posibilidade da redución da psicoloxía á bioloxía, da bioloxía á química, e desta, finalmente, á ciencia máis fundamental, a física. Broad defende que só hai dúas opcións coherentes para o científico: o mecanicismo ou o emerxentismo. Para Broad, o mecanicismo concibe só un tipo de materia (ou elemento constitutivo da realidade) e unha soa lei de composición de relación entre estes compoñentes e as súas agregacións de niveis superiores. Isto permite unha redución progresiva dunhas ciencias a outras. Para o mecanicismo, xa que logo, todas as ciencias son estudos de casos particulares da física, ciencia última e universal cuxas leis definen a unidade ontolóxica de toda realidade. O emerxentista, en cambio, aínda que coincide na existencia dunha última e única substancia física, considera que esta materia organízase en niveis caracterizados por propiedades específicas non reducibles aos niveis inferiores. Máis concretamente, para Broad, unha propiedade dunha estrutura E é emerxente sempre que non poida ser deducida do coñecemento máis completo posible das propiedades dos seus compostos tomados illadamente ou integrados noutros sistemas diferentes a E:
A caída do emerxentismo nos anos 30 e o seu rexurdimento
miniatura|350px| Evolución do patrón dun [[autómata celular xerado mediante a "regra 30", de Stephen Wolfram. Nos anos 90 do pasado século, moitos investigadores nas ciencias da complexidade ofreceron as súas propias definicións formais de emerxencia e complexidade traballando con autómatas celulares creando un renovado interese sobre o concepto.]]
A pesar do auxe dos emerxentistas británicos durante os anos 20, o concepto foi perdendo forza na década dos 30 debido, segundo McLaughlin (1992), ao desenvolvemento da mecánica cuántica (que permitía explicar as reaccións químicas en termos subatómicos) e, posteriormente, da bioloxía molecular (que prometía dar conta dos fenómenos vivos en termos dos seus compoñentes moleculares). Outro factor determinante para a caída do emerxentismo, segundo Kim (1999), é a influencia do positivismo lóxico na filosofía e na psicoloxía. O marcado carácter reducionista e anti-metafísico desta escola filosófica procuraba eliminar toda referencia a conceptos metafísicos. Un exemplo palpable é o do reducionismo condutista que evita facer alusión a termos mentalistas que non sexan directamente definibles en termos condutuais. Con todo, durante os anos 70 e 80, o emerxentismo volveu renacer da man de posturas máis sofisticadas filosoficamente en relación ao problema mente-corpo e a fundamentación da psicoloxía (en concreto o funcionalismo) que desbancaron ao fisicalismo reducionista que defendían algúns positivistas lóxicos. Tamén o auxe das ciencias da complexidade (vida artificial, bioloxía de sistemas, teoría do caos etc.) e as simulacións por computador de propiedades sistémicas deron lugar a un novo interese polo termo.
Características do emerxentismo
miniatura|250px|O emerxentismo oponse ao reducionismo, no que a súa versión [[mecanicismo|mecanicista defende que a organización biolóxica é esencialmente de carácter mecánico e cualitativamente simular aos autómatas e mecanismos construídos polo ser humano.]]
O concepto de emerxencia pode implicar aspectos tan variados como a natureza cuántica dos procesos físicos, a capacidade de xerar modelos simulados por computador, a relación entre a perspectiva fenomenolóxica (subxectiva) e fenoménica (obxectiva) da realidade ou propiedades matemáticas como o caos. Ademais, o concepto é aplicado a ámbitos do coñecemento tan diferentes como a psicoloxía ou a termodinámica. A diversidade de teorías da emerxencia e as súas aplicacións é, xa que logo, enorme e difícil de sintetizar. Podemos, con todo, profundar no concepto de emerxencia salientando certas características comúns ás diversas posturas emerxentistas e distinguindo diversos tipos de emerxencia.
Naturalismo anti-reducionista
Unha característica común a todas as posturas emerxentistas é unha combinación de naturalismo e anti-reducionismo: de acordo co naturalismo, non existen substancias sobrenaturais ou especiais que non poidan ser explicadas cientificamente; de acordo co antireducionismo, existen propiedades de nivel superior que non poden reducirse ás do nivel inferior. Compaxinar ambas as posturas é unha das maiores dificultades do emerxentismo. Dependendo do concepto de redución e de substancia ou compoñente natural, definiranse unhas ou outras formas de emerxentismo. Por exemplo, o filósofo e científico Mario Bunge (1977), considérase a si mesmo emerxentista en oposición á redución por separación de compoñentes (ao modo dun enxeñeiro mecánico) e define como emerxente toda propiedade sistémica de carácter holista. Con todo, segundo algunhas concepcións do reducionismo, como a de Nagel (1960), Bunge non sería un emerxentista senón un reducionista xa que, a pesar de invocar a natureza holista dalgunhas propiedades, estas serían, en última instancia, redefinibles en termos dunha teoría máis xeral (p.e. a física).
Autoorganización e emerxencia: niveis micro e macro
miniatura|250px|Algúns autores consideran que os sistemas autoorganizados (como un tornado) son exemplos paradigmáticos de fenómenos emerxentes. Distínguese entre o nivel micro (composto no caso do tornado polas moléculas de aire) e o nivel macro (constituído pola espiral que forma o tornado).
O emerxentismo diferenza entre os niveis micro e macro'' nun proceso autoorganizado. Considérase que das interaccións locais entre os compoñentes dunha rede (nivel micro) emerxe unha estrutura ou patrón global (nivel macro). Por exemplo un furacán pode considerarse un proceso emerxente (o nivel micro está constituído polas moléculas de aire en movemento e o nivel macro polo patrón en espiral que observamos).
En relación ao reducionismo, cabe destacar que gran parte da literatura sobre a emerxencia está relacionada coas propiedades non-lineais dos sistemas autoorganizados. En concreto, algúns tipos de redes, cuxos compoñentes interactúan de forma non-lineal, resultan analiticamente intratables. As ecuacións diferenciais que rexen o seu comportamento non se poden resolver analiticamente e calcular o cambio dunha variable no sistema esixe calcular o cambio simultáneo nas demais variables. Xa que logo, calquera transición de microestados require facer referencia a todo o sistema, dando lugar a un holismo irredutible. Por este motivo, os sistemas complexos non están suxeitos a unha redución localizacionista (Bechtel e Richardson, 1993) e as súas propiedades adoitan considerarse emerxentes. As simulacións por computador (que fan uso do cálculo numérico para realizar un estudo cualitativo do comportamento) utilízanse para "naturalizar" estes sistemas e estudalos cientificamente sen reducilos a agregados dos seus compoñentes.
Novidade e impredictibilidade
Os fenómenos emerxentes están xeralmente asociados á novidade ou a sorpresa e á impredictibilidade da súa aparición dado un estado previo. Con todo, para moitos autores (p.e. Collier e Muller, 1999), a novidade ou a impredictibilidade supón un criterio demasiado débil para a emerxencia. Que algo sexa novo ou impredicible é unha propiedade relacional entre o observador e o fenómeno observado (algo pode resultar novo a primeira vez pero absolutamente predicible logo de familiarizarse co fenómeno). Ademais, segundo váiase estudando a natureza dos procesos emerxentes e váianse clasificando, a impredictibilidade, argumentan, deixará de ser un factor determinante da noción de emerxencia. Doutra banda, podemos entender a impredictibilidade a través da teoría do caos determinista. Neste caso, un sistema pode pasar por estados caóticos pero tamén por outros non caóticos e doadamente predicibles, o que faría que un sistema fose ao mesmo tempo emerxente e non-emerxente dependendo do momento en que se atope. Xa que logo, e en relación á impredictibilidade, o importante para unha caracterización axeitada da emerxencia é a impredictibilidade en principio (é dicir, independente da falta de coñecementos previos ou da falta de capacidade de cálculo do observador) e antes de que aconteza por primeira vez (Stephan, 1999a).
Emerxencia fraca e forte
O termo emerxencia utilizouse para describir fenómenos moi diversos que, en moitos casos, non poden considerarse estritamente emerxentes (o son só en aparencia ou ben en relación a unha teoría considerada incompleta). Para distinguir ambos os tipos de fenómenos acuñáronse os termos de emerxencia débil e emerxencia forte:
Emerxencia epistemolóxica e ontolóxica
Moitos autores consideran que a emerxencia epistemolóxica é un tipo de emerxencia débil, xa que depende das capacidades preditivas do observador. Con todo, o problema radica na imposibilidade de pronunciarse sobre a realidade se non é presupondo un aparello teórico e a dificultade de distinguir, en última instancia, entre que propiedades son epistemolóxicas e cales ontolóxicas.
Emerxencia diacrónica e sincrónica
miniatura|300px|Os emerxentistas procuran comprender a complexidade do universo como unha xerarquía de niveis emerxentes. As teorías da emerxencia sincrónica buscan explicar como se relacionan entre si os diversos niveis de organización. As da emerxencia diacrónicaá súa aparición como resultado da evolución.
Mark Bedau (1997) define este tipo de emerxencia como "emerxencia débil": nestes casos, os estados macroscópicos poden deducirse (non sempre predicirse con exactitude) a partir do coñecemento da microdinámica do sistema e das condicións externas, pero só mediante a súa simulación. É o caso dos sistemas caóticos, cuxa non-linearidade failles sensiblemente dependentes das condicións iniciais.
Este é o tipo de emerxencia definido por Paul Teller e Andy Clark. Para Paul Teller (1992), unha propiedade é emerxente se e soamente se non é explicitamente definible en termos das propiedades non relacionais de calquera das partes do obxecto en cuestión. Andy Clark (1996) suxire que un fenómeno é emerxente só no caso de que sexa mellor comprendido atendendo aos valores cambiantes dunha variable colectiva. Unha variable colectiva é aquela que debuxa o patrón resultante das interaccións entre múltiples elementos dun sistema (en teoría de sistemas dinámicos a variable colectiva é tamén chamada parámetro de control). Cando a variable colectiva inclúe elementos tanto internos como externos ao sistema, estamos ante un fenómeno de emerxencia interactiva (Hendrick-Jansen, 1996).
A emerxencia como superveniencia
Gran parte da filosofía analítica define a emerxencia en termos de superveniencia: un grupo de propiedades X (nivel macro ou emerxente) superviene dun grupo de propiedades E (nivel micro) cando as propiedades do grupo X están determinadas polas do grupo E.
Versións alternativas á emerxencia como superveniencia
Varios autores opuxéronse á definición da emerxencia como superveniencia, entendendo que a relación entre propiedades primitivas e emerxentes non ten porqué ser univocamente causal:
Emerxencia en bioloxía
Moitos dos trazos e procesos estudados polas ciencias biolóxicas son considerados emerxentes:
Emerxencia en filosofía da mente e ciencias cognitivas
miniatura|250px|Imaxe dun cerebro humano obtida por [[Resonancia magnética funcional|RMF. As medidas de resonancia magnética permiten comprender a mente como un exemplo de emerxencia a través da actividade sincronizada (global) dos disparos neuronais.]] Sen dúbida, o fenómeno emerxente que máis literatura produciu é o da mente e a consciencia. O propio Stuart Mill consideraba que as sensacións (como o sabor ou o cheiro) eran propiedades últimas non reducibles ás propiedades físicas dos obxectos. Hoxe en día séguese defendendo que a mente é un fenómeno emerxente.
En ciencias cognitivas destaca o uso do concepto de emerxencia en robótica situada. Enxeñeiros como Luc Steels chegaron a desenvolver ata unha teoría do funcionalismo emerxente para referirse aos principios de deseño robóticos nos que se explota a interacción recorrente entre o robot e a súa contorna e entre os diferentes compoñentes do controlador do robot para conseguir unha conduta funcional non descompoñible.
Emerxencia na Vida Artificial e na Computación Distribuída
A Vida artificial é fonte de innumerables exemplos que foron utilizados para ilustrar os conceptos de autoorganización e emerxencia. Entre eles destacan: a simulación de bandadas de paxaros de Craig Reynols, os modelos de intelixencia emerxente ou colectiva en formigas, térmites e abellas, e os patróns emerxentes en autómatas celulares.
1852
Outros
Historia ano a ano
Cesáreo Mosquera
O nome Cesáreo Mosquera pode referirse a:
Rocódromo
miniatura|250px|Rocódromo de Jaata, Noruega. Un rocódromo é unha instalación preparada especificamente para a práctica da escalada sen necesidade de desprazarse á montaña. Está equipado con presas e seguros e a súa forma e tamaño poden ser libres ou estar condicionados polo edificio onde se atopa.
En Europa a norma que regula a construción de rocódromos é a UNE EN 12572, de obrigado cumprimento en toda a UE.
Equipamento
miniatura|125px|dereita|Presas e seguro
Rocódromos de competición
En España celébranse polo menos 5 probas anuais, número que aumenta se España acolle algunha proba internacional. Conta cun calendario estable desde 1994, ano en que a Federación Española de Deportes de Montaña firmou un acordo coa empresa española Top 30 Rocódromos.
Os parámetros que rexen como debe ser un rocódromo de competición veñen determinados pola IFSC (International Federation Sport Climbing) nas probas internacionais e pola FEDME (Federación Española de Deportes de Montaña y Escalada).
Eleccións xerais en Lugo
Eleccións xerais na provincia de Lugo desde 1977. No período comprendido entre 1977 e 2016 o número de representantes da Coruña no Congreso dos deputados diminuíu de 5 a 4.