cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Durrës
Durrës é a segunda cidade de Albania, a máis antiga e o principal porto do país, é tamén a capital do distrito e o condado homónimo. Está situada nunha península na costa central do Adriático, a 33 quilómetros ó oeste capital Tirana é a sede da Universidade Aleksander Moisiu. A súa poboación estimábase en 114.000 en 2003, agrupando a 200.000 coa área urbana.
Historia
Os gregos fundárona no ano -627 co nome de Epidamno, pasou ó poder romano no século III co nome de Dyrrachium, pasando a ser a capital da provincia de Epirus Nova no século IV. Durante a Idade Media pertenceu ao Imperio Bizantino, ocupada polos venecianos pasou ós otománs no ano 1501, foi durante séculos o meirande porto otomán en Europa. Cando Albania se independizou, Durrës foi durante breve tempo a súa capital entre 1912 e 1920.
Jacques Perrin
Jacques Perrin, nado como Jacques André Simonet en París o 13 de xullo de 1941 e finado na mesma cidade o 21 de abril de 2022, foi un actor e produtor francés.
Froufe, Vide, Baños de Molgas
Froufe é un lugar da parroquia de Vide no concello de Baños de Molgas, na comarca de Allariz - Maceda. Tiña 91 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 45 eran homes e 46 mulleres. Iso supón unha aumento da poboación respecto a 2010, cando tiña 90 habitantes (45 homes e 45 mulleres). Segundo o IGE a súa poboación en 2009 era de 94 persoas (48 mulleres e 46 homes), o que supón un aumento respecto do ano 1999 cando tiña 89 habitantes.
1373 Cincinnati
1373 Cincinnati (que tivo como primeiro nove provisional 1935 QN), é un asteroide do cinto principal, descuberto polo recoñecido astrónomo norteamericano Edwin Hubble no observatorio do monte Wilson o 30 de agosto de 1935, foi o único asteroide que descubriu.
É un asteroide de tipo-X, orbita a unha distancia media do Sol de 3,42 ua, aínda que se pode achegar ata 2,344 ua e arredar ata 4,497 ua. Ten unha inclinación orbital de 38,94° e unha excentricidade de 0,3147. Emprega en completar unha órbita arredor do Sol 2310 días. Cincinnati é similar aos asteroides Cybele.
No observatorio de Cincinnati realizáronse a maioría dos cálculos orbitais do asteroide polo que o Centro de Planetas Menores recomendou o nome desta cidade para o asteroide.
Giovanni Battista Monteggia
Giovanni Battista Monteggia, nado en 1762 e finado en 1815, foi un cirurxián italiano. A fractura de Monteggia foi denominada así na súa honra por ser el quen a describiu.
Fractura de Monteggia
Recibe o nome en homenaxe a Giovanni Battista Monteggia.
Causas
As posíbeis causas que poden levar á fractura-luxación de Monteggia son:
Clasificación
Segundo a clasificación de Bado, hai catro graos dependendo do desprazamento da cabeza radial.
A Agrela, Lestón, A Laracha
A Agrela é un lugar da parroquia de Lestón no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 99 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 46 homes e 53 mulleres.
Toponimia
O termo Agrela procede do latín agrĕlla, diminutivo de agra, ou peza de terra.
You Rock My World
"You Rock My World" é unha canción do artista estadounidense Michael Jackson do seu décimo e derradeiro álbum de estudio Invincible (2001). Foi lanzado como o segundo sinxelo do álbum, en agosto de 2001 por Epic Records. A letra fai referencia ó feito de ser amado e de gañar o aprecio dunha muller. Producida por Jackson e Rodney "Darkchild" Jerkins e escrita por Jackson, Jerkins, Fred Jerkins III, LaShawn Daniels e Nora Payne, a canción é do estilo disco pop, con influencias doutros traballos de Jackson prodcidos por Quincy Jones.
Provincia de Terni
Terni é unha provincia da rexión de Umbría, en Italia. A súa capital é a cidade de Terni.
Ten unha área de 2.122 km2, e unha poboación total de 219.783 habitantes (2001). Hai 33 municipios na provincia, sendo, por poboación. os máis importantes:
Cadros de xogadores actuais dos equipos NBA
Esta é unha lista dos cadros de xogadores actuais dos equipos da NBA.
Ghost Stories (álbum de Coldplay)
Ghost Stories é o sexto álbum de estudio da banda inglesa de rock alternativo Coldplay. Co-producido con Paul Epworth xunto con Daniel Green e Rik Simpson, foi lanzado por Parlophone o 16 de maio de 2014. En Norte América foi lanzado por Atlantic Records o 19 de maio de 2014. Foi o primeiro álbum da banda estreado en Norte América con Atlantic, despois de que Coldplay fose transferido dende Capitol Records America en 2013.
O álbum foi gravado ó longo de 2013 e 2014 en estudios de Londres e Os Ánxeles. Conta con colaboracións de Avicii, Timbaland e Madeon, e dun colaborador frecuente coa banda, Jon Hopkins. Este traballo tivo cinco sinxelos: "Magic", "Midnight", "A Sky Full of Stars", "True Love" e "Ink".
Galería de imaxes sobre o polbo en Galicia
Galería de imaxes sobre o polbo en Galicia.
Jack Nicklaus
Jack William Nicklaus, nado en Columbus (Ohio) o 21 de xaneiro de 1940 é un ex-golfista estadounidense, considerado por moitos o mellor da historia, por ser quen gañou un maior número de torneos majors (un total de 18 profesionais e 20 se se contan od dous Abertos dos Estados Unidos Afeccionado que gañou en 1959 e 1961). A súa robusta aparencia e o seu cabelo dourado déronlle o alcume de Golden Bear (oso dourado).
No Aberto dos Estados Unidos de 1962 gañou o seu primeiro torneo profesional, á vez que foi tamén o seu primeiro major. Nesta ocasión impúxose a Arnold Palmer comezando unha enorme rivalidade entre ambos. En 1966, gañou The Masters por segundo ano consecutivo, sendo o único en conseguilo ata ese momento. Ese ano tamén gañou o Aberto británico co que logrou adxudicarse polo menos nunha ocasión todos os torneos majors (conseguira o Campionato da PGA en 1963).
Entre 1971 e 1980, gañou nove majors máis, superando o récord de trece que tiña Bobby Jones. Aos 46 anos conseguiu o seu major número 18, co The Masters de 1986, converténdose no gañador de máis idade dun torneo major na historia. En 1990, uniuse ao PGA Tour sénior e en 1996 xa gañara dez torneos do tour, incluíndo oito majors. Continuou a xogar os catro majors do PGA Tour ata 2005, cando disputou as súas últimas aparicións no Aberto británico e en The Masters.
Ademais destes títulos organiza o seu propio torneo do PGA Tour, o Memorial Tournament, escribe libros sobre técnica de xogo e autobiográficos, deseña campos de golf coa súa compañía, unha das máis importantes do mundo do sector, e ten a súa propia marca de equipamento de golf, fundada en 1992.
Palmarés
miniatura|200px|O presidente [[George W. Bush xunto a Tim Finchem (comisionado do PGA Tour) e os capitáns Jack Nicklaus e Gary Player o 13 de abril de 2005 na oficina oval coa Copa Presidente.]] Durante a súa carreira no PGA Tour, Nicklaus gañou 18 torneos majors, sendo este o récord de vitorias. Ten o récord de vitorias no Masters de Augusta, con seis, e logrou cinco no Campionato da PGA, catro no Aberto dos Estados Unidos e tres no Aberto Británico.
Gañou 73 torneos do PGA Tour, sendo o terceiro golfista que máis posúe tras Tiger Woods e Sam Snead, e obtivo 286 top 10, segundo no historial detrás de Snead.
Por outra banda, xogou en seis ocasións a Ryder Cup, onde logrou 18,5 puntos en 28 partidos, e capitaneou o equipo sen xogar noutras dúas edicións.
Majors
1 Derrotou a Arnold Palmer no playoff de 18-buratos: Nicklaus (71), Palmer (74)
3 Derrotou a Doug Sanders no playoff de 18-buratos: Nicklaus (72), Sanders (73)
343
Véxase tamén
Historia ano a ano
Paiosaco, Lestón, A Laracha
Paiosaco é un lugar da parroquia de Lestón no concello coruñés da Laracha na comarca de Bergantiños. Tiña 704 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales eran 361 homes e 343 mulleres.
Vladimir Makogonov
Vladimir Andreevich Makogonov, nado en Nakhchivan o 27 de agosto de 1904 e finado en Bakú o 2 de xaneiro de 1993, foi un xogador de xadrez da República Socialista Soviética de Acerbaixán.
Viviu en Bakú case toda a súa vida. En 1950 tornouse Mestre Internacional de Xadrez, e en 1987 foi premiado co título de Grande Mestre de Xadrez honorario.
Textos das Pirámides
Os Textos das Pirámides son un repertorio de esconxuros, encantamentos e súplicas, gravados nas pasaxes, antecámaras e cámaras sepulcrais nas pirámides do Imperio Antigo co propósito de axudar ao faraón na Duat e asegurar a súa resurrección e a vida eterna. Son unha recompilación de textos, sen orde aparente, de crenzas relixiosas e cosmolóxicas moi antigas, que deberon empregarse durante a cerimonia funeraria. Algúns textos xa aparecen en estelas e mastabas das dúas primeiras dinastías. miniatura|280x280px|Textos das Pirámides, inscritos na cámara sepulcral da Pirámide de Teti, en [[Saqqara.]] Os textos xa debían existir en papiros polo menos nos tempos de Unis, o último faraón da dinastía V, e desde aquí copiáronse aos muros e teitos da súa pirámide, denominada polos exipcios: "Perfectos son os lugares de Unis". Por tanto, a súa pirámide é o primeiro lugar no que se escribiron os Textos das Pirámides nun soporte duradeiro, polo menos que se conservou. Os textos están compostos por 228 declaracións. Posteriormente converteuse en práctica habitual inscribilos no interior das pirámides dos faraóns do Imperio Antigo, chegando a 759 esconxuros (compilados por Raymond O. Faulkner).
Contido
Non é un relato ou narración ordenada, senón extractos de teorías da creación, fragmentos das loitas entre Horus e Seth, de lendas e, fundamentalmente, fórmulas para permitir ao faraón a resurrección, ascensión e identificación do faraón cos deuses.
Nestes textos aprécianse dúas teorías cosmolóxicas: a primeira con mitos solares, contemporáneos dos faraóns que ordenaron gravalos, onde o rei é conducido cara ao deus solar Ra, e a segunda cunha mitoloxía estelar moito máis antiga, onde o camiño se dirixe ás estrelas circumpolares, aquelas que eran consideradas inmortais por permanecer sempre visíbeis no ceo nocturno.
Contén, xunto con rituais de incensación, ofrendas de comida, bebida e vestiario, as fórmulas para que o faraón puidese transformarse no aj máis importante de todos os aj que residían na Duat, sortilexios para conseguir eludir os animais malignos e os perigos topográficos. Tamén para que puidese ascender ao "Alén", como unha estrela, e transfigurarse nun ser divino.
Evolución de crenzas e textos
miniatura|280x280px|Restos da pirámide de Unis en [[Saqqara, onde foron gravados os primeiros Textos das Pirámides.]] A súa evolución dará lugar aos Textos dos Sarcófagos, que durante o Primeiro período intermedio de Exipto comezaron a escribirse nos sarcófagos dos nobres e potentados. No Imperio Medio son de dous tipos: biográficos, narrando tamén a vida do defunto, ou xurídicos, describindo o legado dos seus bens. A partir desta época a inmortalidade deixou de ser un privilexio exclusivo do faraón, sendo xa posíbel para as clases máis altas.
Durante o Imperio Novo, empezaron a escribilos en papiros que se depositaban dentro do sarcófago, alcanzando gran difusión e dando orixe ao denominado Libro dos Mortos, no que se describe que deberá facer o espírito do defunto para obter a inmortalidade. Este texto experimentará posteriores evolucións até a dinastía XXVI. A inmortalidade xa alcanzan a gozala aqueles "exipcios xustos" que puidesen recitar na Duat as fórmulas do Libro dos Mortos e custearse os rituais de embalsamamiento e enterro, para preservar o seu ba.
Monoplacóforo
A dos monoplacóforos (Monoplacophora) é unha clase de moluscos moi primitivos de, simetría bilateral, caracterizados por teren unha única cuncha semellente á das lapas e que viven nos mares a grandes profundidades (de aí o seu nome inglés Deep-sea Limpets.
Considerábase que era un grupo de moluscos extintos do paleozoico, xa que só se coñecían fósiles dos períodos Cámbrico e Devoniano que se englobaban dentro do grupo dos pateláceos (gasterópodos prosobranquios), pero que difiren destes porque teñen moitos pares de músculos dispostos simetricamente e inseridos na cara interna da cuncha.
O nome Monoplacophora foi cuñado en 1940 polo malacólogo sueco Nils Hjalmar Odhner para designar este grupo de moluscos. Pero en 1952 encontráronse exemplares vivos da especie Neopilina galatheae nunha profunda fosa submarina preto do litoral de Costa Rica, en América Central, o que veu a confirmar as hipóteses de Odher.
Desde o descubrimento de Neopilina colectáronse individuos de Monoplacophora de diferentes, sempre en augas profundas —entre os 2 000 e os 7 000 m de profundidade— no océano Pacífico Oriental, no Atlántico Meridional e no golfo de Adén.
Os monoplacóforos, que presentan algunhas relacións cos poliplacóforos, considéranase hoxe como o grupo basal do que derivaron os moluscos das clases dos gasterópodos, bivalvos e cefalópodos.
Morfoloxía externa
miniatura|190px|Helcionopsis striata. miniatura|190px|Cara ventral de [[Neopilina galatheae|N. galatheae.]]
Os monoplacóforos son moluscos de simetría bilateral con numerosos órganos metamerizados (nefridios, branquias, gónadas, músculos retractores do pé), tres pares de celomas (pericardio par, celoma visceral dorsal par, gónadas pares), e sistema nervioso semellante ao dos poliplacóforos, pero carecen de ollo]s, e cunha cuncha única de aspecto pateloide (semllante á das lapas, practicamente de simetría bilateral e cunha forma que varía desde a cónica até a cupuliforme.
A cara dorsal do animal está recuberta pola fina cuncha, de contorno case circular e na que se aprecian na súa superficie externa liñas de crecemento concéntricas. A súa estrutura recorda á dos bivalvos. Nela distínguense un perióstraco superficial, unha capa prismática e unha capa de nácar. A cuncha esténdese totalmente polo dorso do animal e cobre o palio.
A cara ventral recorda á dos poliplacóforos. A parte central está ocupada polo pé, de forma case circular, rodeado dun suco paleal no que se encontran cinco ou seis pares de branquias (segundo as especies), na base das cales se abren os orificios de cadanseu nefridio (nefridióporos), dispostos de maneira alterna con oito pares de músculos dorsais que están adheridos, en ambos os extremos, á cuncha e ao pé, respecticvamente.
A boca é anterior e presenta lateralmente anchos lóbulos ciliados, análogos aos palpos labiais dos bivalvos. O labio inferior está asociado a un par de saíntes, os chamados pedúnculos tantaculares, cada un dos cales presenta tentáculos postorais, dispostos en abano.
Celoma
O sistema celomar, que é grande, comprende tres pares de cavidades pares: o pericardio, que se prolonga ao redor das dúas aortas anteriores; a cavidade celómica visceral, en posición dorsal e formada por un par de sacos aplanados situados xusto debaixo da cuncha, e o celoma gonadal, que contén as gónadas, en posición ventral.
Aparello dixestivo
miniatura|esquerda|300px|Esquema da estrutura interna de Micropilina sp.
É similar ao do resto dos moluscos.
A abertura bucal está delimitada por dous labios cubertos por unha espesa cutícula. Os tentáculos que os rodean recollen as parículas nutritivas (detritos, radiolarios).
Da boca parte a farinxe, na que se sitúa a rádula, que se continúa polo esófago, que é rectilíneo e se abre no estómago, xusto por riba do bordo anterior do pé. Anexa ao estómago hai unha glándula dixestiva, dividida en numerosos lóbulos.
Da cara posterior do estómago xorde o intestino, a nivel do mcal se orixina un curto cego no que se forma o talo cristalino.
O intestino describe seis voltas e prolóngase nun recto rectilíneo e en posición medial, que remata no ano, situado no suco paleal, por detrás do pé.
Sistema muscular
Os músculos retractores do pé, moi desenvolvidos, están dispostos en oito pares distribuídos metamericamente. Os músculos bucais forman un complexo conxunto responsábel dos movementos do aparato radular e da farinxe. As fibras musculares son lisas, agás as dos músculos rotadores do aparato radular, que son estriadas.
Sistema nervioso
É moi parecido ao dos quitóns. Está formado por dous ganglios cerebroides unidos por dúas comisuras, unha cerebral e outra subcerebral. O ganglio cerbroide de cada lado continúase nun cordón nervioso lateral e nun cordón pedio. Os dosu cordóns laterais únense por detrás do pé, e os dous cordóns pedios reúnense na rexión posterior do pé. Os cordóns pedios únense entre si por unha soa comisura interpedia.
Existen células sensoriais na cara ventral. A ambos os lados do corpo están situados dous estatocistos, incluídos no tecido conxuntivo. A presenza de estatocistos separa aos monoplacóforos dos poliplacóforos, netes que os acerca aos conchíferos. Tamén son óganos sensoriais os tentáculos preorais; os seus nervios proceden directamente dos ganglios cerebroides.
Aparato circulatorio
É semellante ao dos poliplacóforos. O sangue circula por seos sanguíneos orixinados nos tecidos. Unicamente existen vasos nas proximidades do corazón. Este é par, situado a ambos os lados do recto, por debaixo do bordo posterior do pé, e está rodeado por un saco pericárdico. Cara a adiante prolóngase por unha arteria aorta, nun pincio par e que despois se fai impar debido á unión dos dous vasos, abríndose nos seos sanguíenos cefálicos. Existe tamén un seo periintestinal e outro que rodea os cordóns nerviosos pedios. O sanghe chega ao corazón conducido por dous seos laterais, que desembocan en dous pares de atrios ou aurículas.
Aparato excretor
O aparato excretor está representado por seis ou oito pares de nefridios que se abren nunha prega do palio, aos lados dos grandes músculos retractores do pé. O nefridio orixínase nunha especie de embude que se abre no celoma e se continúa por un canal que desemboca nun saco provisto de lóbulos cegos e que se abre ao exterior mediante un canal que desemboca no poro nefrídico (nefridióporo).
Aparato repodutor
Nos monoplacóforos os sexos están separados (son dioicos). As gónadas están situadas en posición ventral, situadas baixo o intestino, e por riba da parede do pé. Presentan un aspecto moito máis lobulado nos machos que nas femias. Os machos teñen dous pares de testículos e, en correspondencia, dous pares de condutos deferentes, que se abren a nivel do 3º e o 4º nefriduios de cada lado. Non existen órganos copuladores nin glándulas accesorias. Nas femias existen probabelmente dous pares de ovarios e de ovidutos. Os gametos saen a través dos gonóporos ao exterior, ons de produce a fecundación.
Descrición
A mairoría dos autores outóganlle a descrición da clase a Odhner, en 1940, de acordo co traballo de W. Wenz (1940): "Ursprung und frühe Stammesgeschichte der Gastropoden". Archiv für Molluskenkunde 72: 1-110. Porén, algúns atribúenlla a Knigth, en 1952.
Etimoloxía
O termo Monoplacophora está construído polos elementos do latín científico mono-, calco do grego antigo μονο- mono-, de μόνος mónos, 'só', 'único'; placho-, tirado do grego antigo πλάξ pláx, 'lámina', 'placa', e -phora, forma plural de -phoro, derivada do grego antigo φορός phorós, 'o que leva'. Literalmente: 'os que teñen unha soa placa (cuncha)'.
Clasificación
Os monoplacóforos son un grupo pequeno que comprenda na acutalidade unhas 30 especies viviventes, distribuídas en 7 xéneros.
A clasificación, segundo o World Register of Marine Species é a seguinte:
Clase Monoplacophora 	Odhner, 1940
Vándalos
miniatura|dereita|250px|A reputación tradicional dos vándalos: unha visión idealizada do saqueo de [[Roma en 455 por Heinrich Leutemann, cara a 1870.]]
Os vándalos foron un pobo de Europa central, un dos pobos indoeuropeos da familia xermánica que habitaban as rexións ribeiregas do Báltico (na zona das actuais Alemaña e Polonia). Os lugiones ou vándalos ocupaban o territorio ao oeste do Vístula e xunto ao Oder, ata o norte de Bohemia. A palabra vándalo parece ter un dobre significado e querería dicir «os que cambian» e «os hábiles», mentres que o seu outro nome, lugii ou lugiones, tamén con dobre significado, querería dicir «mentireiros» e «confederados».
Parece ser que nun principio as tribos dos vandulii (ou vandali) e a dos lugii (ou lugiones), xunto coas dos silingos, omanos, buros, varinos (seguramente chamados tamén auarinos), didunos, helvecones, arios ou charinos, manimios (talvez denominación variante de omanos), elisios e naharvales correspondían a pequenos grupos de orixe similar (aínda que non está claro que todas as citadas fosen da mesma orixe), integrando outra rama do grupo dos hermiones (unha rama do cal eran os suevos e tribos afíns), formándose despois un gran grupo identificado xeralmente como lugiones, cuxo nome predominaba para designar a todos os pobos compoñentes, incluídos os vándalos. Máis tarde (século II) acabou prevalecendo o nome de vándalos para o conxunto de pobos. Tamén pobos celtas, como os osen ou osos e os cotinos, entraron na agrupación dos lugiones.
Historia
A chegada dos godos obrigounos a desprazárense cara ao sur e a asentárense nas ribeiras do Mar Negro, sendo, xa que logo, veciños e, en ocasións, aliados dos godos.
Durante o século I, as tribos do grupo dos lugiones ou lugii (incluíndo entre elas ás tribos da rama dos vándalos) estiveron en guerra frecuente cos suevos e os cuados, contando ocasionalmente coa alianza doutras tribos, especialmente os hermunduros. A mediados de século derrocaron a un rei dos suevos, e no 84 someteron temporalmente aos cuados. Durante parte deste século e no seguinte, fundíronse as diversas tribos de lugiones e deron orixe a un grupo maior coñecido por vándalos.
En tempos das Guerras Marcomanas xa predomina a denominación de vándalos e aparecen divididos en varios grupos: os silingos, os lacringos e os victovales, estes últimos gobernados pola liñaxe dos Astingos ou Asdingos ou Hasdingos, e cuxo nome evocaba a súa longa cabeleira. Xunto aos longobardos, os lacringos e victovales ou victofalios cruzaron o Danubio cara ao 167 e pediron establecerse en Panonia.
Os asdingos ou victovales, dirixidos por Rao e Rapto (cuxos nomes son traducidos como «tubo» e «viga»), non foron admitidos en Panonia (onde se estableceron longobardos e lacringos) polo que avanzaron cara ao 171 en dirección á parte media dos Cárpatos durante as Guerras Marcomanas, e, de acordo cos romanos, instaláronse na fronteira setentrional de Dacia. Máis tarde apropiáronse da Dacia Occidental. Ao parecer, os vándalos quedaron divididos unicamente en asdingos (ou victovales) e silingos, desaparecendo - mesturada entre ambos os grupos e cos longobardos - a tribo os lacringos durante o século III.
A partir do 275, os asdingos enfrontáronse aos godos pola posesión do Banato (abandonado por Roma), mentres que os silingos, seguramente baixo presión dos godos, abandonaron os seus asentamentos en Silesia e emigraron xunto aos burgundios para acabar establecéndose na zona do Meno. Os seus ataques a Recia foron rexeitados por Probo.
O rei asdingo Wisumarh (Visumaro) combateu contra os godos procedentes do leste ao mando de Xeberico, que atacaron os seus territorios. Wisumarh morreu en loita contra os godos, e os integrantes das tribos de vándalos que non quixeron someterse aos godos, tiveron que pasar a territorio imperial, establecéndose en Panonia, onde tamén se asentaron os cuados. A principios do século V abandonaran Panonia (como tamén os cuados) e uníronse aos suevos e alanos para invadiren as Galias. Nas primeiras loitas do ano 406 morreu o rei Godexiselo (Godexisilo). Poucos anos despois, os dous grupos vándalos acabaron fusionados.
Chegaron a Hispania no 409, onde se establecen como federados. No 426 tomaron a cidade de Sevilla con Gunderico ao mando. Mais non se quedarían na península por moito tempo: vinte anos exactamente, pasando logo a África no ano 429 e non manifestaríanse que nalgunhas incursións sobre as illas Baleares incorporándoas de maneira moi temporal ao seu imperio marítimo - ao reino pirata, mas exactamente - que crearon dende Cartago no Mediterráneo occidental.
A formación e apoxeo do reino vándalo: o reinado de Xenserico
miniatura|250px|O reino vándalo no ano [[455.]]Na primavera de 429, os vándalos, liderados polo seu rei Xenserico, decidiron pasar a África co fin de facerse coas mellores zonas agrícolas do Imperio. Para iso lograron barcos cos cales cruzaron o Estreito e chegaron a Tánxer e Ceuta. Logo desprazáronse ao leste, facéndose, tras algúns anos de loita, co control da África romana e, xa que logo, as fontes de produción da maior rexión cerealeira do vello imperio, que en diante tivo que comprar o grande aos vándalos, ademais de soportar as súas razzias piratas no Mediterráneo Occidental incluíndo, nestas, a cidade de Roma, e a derrota da frota imperial de Maiorano en Potus Illicitanus no 460. Para iso contaban co gran porto de Cartago e coa frota imperial nel apresada. Sobre a base desta última, Xenserico conseguiu apoderarse de bases marítimas de gran valor estratéxico para controlar o comercio marítimo do Mediterráneo occidental: as Illas Baleares, Córsega, Sardeña e Sicilia.
Con todo, o dominio vándalo do norte de África duraría só algo máis dun século e caracterizouse por un progresivo debilitamento militar do exército vándalo, unha grande incapacidade dos seus reis e aristocracia cortesá para atopar un modus vivendi aceptábel cos grupos dirixentes romanos e pola paulatina vida á parte de amplos territorios do interior, máis periféricos e montañeses, onde foron consolidándose embrións de Estados baixo o liderado de xefes tribais bérberes máis ou menos romanizados e cristianizados. A política da monarquía vándala foi fundamentalmente defensiva contra todos os seus máis inmediatos inimigos: a propia nobreza bárbara e a aristocracia provincial romana. Un labor de desatención social e descabezamento político que á forza habería de afectar ás mesmas estruturas administrativas herdadas do Imperio, o que ocasionaría a súa definitiva ruína. A causa profunda de devandita ruína non sería outra que a mesma base do poder dos reis vándalos, o exército, e as esixencias do mesmo.
miniatura|esquerda|Os vándalos na península Ibérica no [[século V.]] Xenserico (428-477), o auténtico fundador do Reino vándalo, puxo as bases do apoxeo do mesmo, pero tamén as da súa futura decadencia. O cénit do seu reinado e do poderío vándalo en África e o Mediterráneo constituír a paz perpetua conseguida con Constantinopla no verán do 474, en virtude da cal recoñecíanse a súa soberanía sobre as provincias norteafricanas, as Baleares, Sicilia, Córsega e Sardeña. Porén, desde os primeiros momentos da invasión (429-430) Xenserico golpeou á importante nobreza senatorial e aristocracia urbana norteafricanas, así como aos seus máximos representantes nestes momentos, o episcopado católico, procedendo a numerosas confiscacións de propiedades e entregando algúns dos bens eclesiásticos á rival Igrexa donatista e á nova Igrexa ariana oficial. Tampouco puido destruír as bases sociais da Igrexa católica, que se converteu así nun núcleo de permanente oposición política e ideolóxica ao poder vándalo. Respecto do seu propio pobo, Xenserico realizou no 442 unha sanguenta purga nas filas da nobreza vándalo-alana. Como consecuencia diso, dita nobreza practicamente deixou de existir, destruíndose así o fortalecemento da mesma, consecuencia do asentamento e repartición de terras. No seu lugar Xenserico tratou de pór en pé unha nobreza de servizo adicta á súa persoa e á súa familia. Elemento importante de devandita nobreza de servizo sería o clero ariano, favorecido con cuantiosas doazóns e recrutado entre bárbaros e romanos.
Co fin de eliminar posíbeis disensións no seo da súa familia e liñaxe por cuestión da sucesión real, suprimindo así tamén calquera papel da nobreza na mesma, Xenserico creou un estraño sistema de sucesión, talvez a imitación do que puidese existir nos principados bérberes, denominado seniorato ou «Tanistry», en virtude do cal a realeza transmitíase primeiro entre irmáns por orde de idade e só despois do falecemento do último destes pasábase a unha segunda xeración. Os reinados dos sucesores de Xenserico non fixeron máis que acentuar as contradicións internas da Monarquía, no medio dun debilitamento constante do poder central e a súa falta de substitución por outra alternativa.
A decadencia do reino vándalo
O reinado do seu fillo e sucesor Hunerico (477-484) supuxo un paso máis na tentativa de fortalecer o poder real, destruíndo toda xerarquía sociopolítica alternativa. O seu intento de establecer un sistema de sucesión patrilineal chocou coa oposición de boa parte da nobreza de servizo e da súa propia familia, co resultado de sanguentas purgas. O que dita oposición buscase apoio na Igrexa católica supuxo que Hunerico iniciase no 483 unha activa política de represión e persecución da mesma, que culminou na reunión en febreiro do 484 dunha conferencia de bispos arianos e católicos en Cartago, na que o rei ordenou a conversión forzosa ao arianismo. A morte de Hunerico no medio dunha gran fame negra testemuñou o comezo dunha crise no sistema fiscal do Reino vándalo, que habería de serlle fatal.
Guntamundo (484-496) trataría inutilmente de buscar boas relacións coa antes perseguida Igrexa católica para impedir a extensión do poder dos principados bérberes, e como lexitimación do Reino vándalo fronte a un imperio constantinopolitano que coa política relixiosa do emperador Zenón rompera co Catolicismo occidental.
Con todo, o reinado do seu irmán e sucesor Trasamundo (496-523) sería unha síntese dos dous precedentes, claro síntoma do fracaso de ambos. A falta de apoios internos, Trasamundo buscaría sobre todo alianzas externas con Bizancio e o poderoso Teodorico, casando coa irmá deste, Amalafrida.
A crise política do final do reinado do ostrogodo incitou ao seu sucesor e sobriño Hilderico (523-530) a buscar, custase o que custar, o apoio do emperador Xustiniano. Así, converteuse no monarca vándalo máis tolerante coa Igrexa católica africana e para facer as paces con ela, devolveulles as súas posesións e concedeu liberdade relixiosa favorecendo que os sínodods relixiosos se celebrasen de novo, no norte de África. Dado que tiña pouco interese nas cuestións bélica, estas quedaron baixo o control dun membro da familia, Hoamer. Mais cando este foi derrotado polos bérberes, o bando ariano dentro da familia real, liderou unha revolta na que se pretendía reinsturar o arianismo nacional e conseguiron que, Xelimero (530-534) o seu curmán, se convertese en rei. Daquela, Hoamer, e os seus familiares foron encarcerados.
Porén, un intento de crear unha segunda Monarquía vándala carecía de futuro. A seguir, o emperador bizantino Xustiniano declarou a guerra coa intención de restaurar a Hilderico no trono, pero este foi asasinado no 533, por orde de Xelimero. Así, mentres unha expedición bizantina estaba en camiño, unha gran parte do exército e armada vándalos dirixidos por Tzazo, irmán de Xelimero, dirixíase a Sardeña para facer fronte a unha rebelión, polo que os exercitos bizantinos duns 15.000 homes, liderados por Belisario puideron desembarcar sen oposición a apenas 15 quilómetros de Cartago. Xelimero armou, rapidamente, un exército e se enfrontou a Belisario na batalla de Ad Decimum. Os vándalos estaban a piques de gañar a batalla cando caeron Ammatas, o irman de Xelimero, e o seu sobriño Xibamundo. Ao ver isto, Xelimero, tratou de fuxir e mentres o resto dos vándalos loitaban pola súa supervivencia, Belisario tomou Cartago.
Economía de Letonia
miniatura|left|Subestación eléctrica en Čerepova, [[Daugavpils.]] A economía de Letonia creceu máis do 10% ao ano entre 2006 e 2007, pero entrou nunha recesión o 2008 como resultado dun déficit orzamentario insustentable e unha gran débeda externa. Coa creba do segundo maior banco do país, a economía contraeu nun 18% o 2009. O país foi un dos máis afectados pola crise, pero por formar parte da Eurozona nese momento, non atraeu a atención dos medios de información.
Xosé María Chao Ledo
Xosé María Chao Ledo, nado e Vilalba o 30 de setembro de 1844 e finado na mesma vila o 9 de xullo de 1894, foi un sacerdote e poeta galego.
Economía de Letonia
A partir de 2010, a situación mellorou e en 2012 a economía letoa creceu o 5,6%, aínda que non se recuperaron os valores previos á crise. O Fondo Monetario Internacional destacou a Letonia como exemplo do éxito das políticas económicas anticrise baseadas no recorte de gastos.
Xosé María Chao Ledo
Traxectoria
Fillo de labregos, estudou a carreira eclesiástica no Seminario de Mondoñedo. Foi párroco de Santalla, San Xurxo de Rioaveso, Santiago de Cuíña e Santa María de Luía. Foi un verdadeiro poeta popular "que soubo expresarse nun galego enxebre" e do que Carvalho Calero louva a súa naturalidade. O seu biógrafo Lence Santar cualifícao de "crego sabido, sinxelo, falangueiro, amigo de dar esmolas e amante, como poucos da terra galega". O seu sobriño-neto, o escritor Xosé Chao Rego, no mesmo libro fala da "paixón telúrica" que manifesta o amor á Terra que tiña Xosé María Chao.
En 1871 estreou en Mondoñedo Noite Boa de 1871.
Economía de Letonia
A moeda nacional foi até o 31 de decembro de 2013 o lats letón (100 santami), substituído polo Euro no 2014, cando Letonia se uniu á Eurozona.
Speechless (canción de Michael Jackson)
"Speechless" é unha canción do artista estadounidense Michael Jackson do seu décimo e derradeiro álbum de estudio Invincible (2001). Foi lanzado como o primeiro sinxelo do álbum en xuño de 2001, que só foi lanzado en Corea. O cantante inspirouse para escribir a balada despois dunha guerra de globos de auga cuns neno en Alemaña. Jackson colaborou na produción con músicos como Jeremy Lubbock, Brad Buxer, Novi Novoq, Stuart Bradley e Bruce Swedien. Andraé Crouch e o seu coro gospelfan as voces de acompañamento.
Unión Deportiva Atios
A Unión Deportiva Atios é un equipo de fútbol galego de Atios, no Porriño, fundado o 4 de agosto do 1969. Compite na Terceira División de España no Campo do Carballo.
Historia
A finais de 1969 celebrouse un torneo cos dous equipos de Atios (o Estrella Roja e o Deportivo) cos equipos da contorna. O 29 de marzo do 1970 non chegou a disputarse un encontro entre os dous equipos de Atios, chegando a un acordo para que os puntos os sumase o Deportivo para acadar o campionato, rematando terceiro o Estrella Roja. Pasados uns días celebrouse unha cea de confraternidade entre os dous clubs, onde se propuxo a fusión e a creación dun equipo federado.
O primeiro presidente da Unión Deportiva Atios foi Manuel Casales Casales, impulsor da fusión dos equipos da parroquia e outros da contorna como Budiño ou Cans.
Na temporada 2001-02 o club pasou por unha mala situación, e asumiu a presidencia Ramón Porto Oya. Acadouse o segundo ascenso a Primeira Rexional, e iniciáronse as negociacións para a creación dun novo campo de fútbol no centro da parroquia. O campo do Carballo inaugurouse durante a tempada 2007-08, en substitución do antigo campo de Cataboi. Isto serviu para crear novos equipos en categorías inferiores.
Tras unha tempada 2018/19 rematada na que volverían a quedar terceiros, pero esta vez sen posibilidades de ascender dende facía xa varias xornadas, chegaría a campaña 2019/20, na que por culpa da crise do Covid-19, o club quedaría segundo en liga no momento do parón e, xa que as categorías por debaixo de Segunda División non se continuarían, a Unión Deportiva Atios ascendería por primeira vez a Terceira División nunha tempada histórica para o club.
Metamorphosis
Metamorphosis é o sexto álbum da banda estadounidense de metal alternativo Papa Roach, publicado o 24 de marzo de 2009 a través do selo DGC/Interscope. O disco inicialmente ía chamarse Days of War, Nights of Love, que é unha cita da letra do tema "No More Secrets" do anterior disco do grupo, The Paramour Sessions. Posteriormente, dúas cancións do traballo titularíanse "Days of War" e "Nights of Love". Este é o seu primeiro álbum en contar con Tony Palermo na batería, tras a saída de Dave Buckner.
Listaxe de cancións
Edición británica
Edición xaponesa
DVD extra no Xapón
Forza Provisional das Nacións Unidas no Líbano
A Forza Provisional das Nacións Unidas no Líbano (ou UNIFIL no seu acrónimo inglés), creouse conforme as resolucións 425 e 426 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas, o 19 de marzo de 1978 co obxectivo de comprobar a retirada das tropas de Israel do Líbano (onde entraran uns días antes no curso da Operación Litani), de restaurar a paz e a seguridade internacional, e de axudar o goberno libanés a recuperar a súa autoridade efectiva sobre a zona. En 2006 engadíuselle o obxectivo de axudar o goberno libanés a estabelecer o monopolio da ación militar co desarmamento da guerrilla de Hesbulá. As primeiras tropas da UNIFIL chegaron ao terreo catro días despois, o 23 de marzo de 1978. Co tempo, algunhas destas tropas foron reasignadas a outros procesos de pacificación na rexión, especialmente a Forza de Emerxencia de Nacións Unidas e a Forza de Observación das Nacións Unidas para a Retirada Militar. Cando Israel invadiu o Líbano de novo en 1982 durante a chamada Guerra do Líbano, as posicións das Nacións Unidas foron invadidas. Durante esta ocupación, a función da UNIFIL foi fundamentalmente o fornecemento de comida e axuda á xente do sur do Líbano. A partir de 1985 Israel comezou unha vagariña retirada das súas posicións no Líbano, se ben este proceso sufriu algunhas interrupcións ou retrocesos, coma a Operación Responsabilidade en 1993 e a Operación Uvas da Ira en 1996. En 1999 botouse a andar unha retirada completa, que rematou en 2000 e que supuco o remate das tarefas militares da Forza Provisional. Os gobernos de Siria e Líbano reclaman aínda que a zona das Granxas de Xebaa son territorio libanés, se ben Israel e outros estados da comunidade internacional entenden que pertence aos Altos do Golán, unha zona de ocupación israelí anterior, e se ben as Nacións Unidas certificaron que Israel se retirara de todas áreas ocupadas logo de 1973.
As forzas da UNIFIL perderon parte do seu creto en Israel a raíz dun incidente no ano 2000 onde resultaron secuestrados e logo falecidos tres soldados israelís. Un vídeo parecía insinuar que existira un certo grao de torpeza, límite coa complicidade, na súa xestión, e que iso permitira o secuestro e asasinato dos soldados. Unha investigación interna da propia ONU negou tales acusacións.
Situación
A Forza provisional emprega case dous milleiros de soldados (1991 tiña o 30 de abril de 2006), unha cincuentena de membros da Organización das Nacións Unidas para a Supervisión da Tregua e uns 400 civís. A forza integra persoal da China, Francia, Ghana, a India, Irlanda, Italia e Polonia. Os países que achegan máis continxentes son Ghana e a India. O seu orzamento anual rolda os 80 millóns de euros.
Está dirixida polo xeneral italiano Claudio Graziano dende febreiro de 2007. Antes precedérao o xeneral de división francés Alain Pelegrini, antigamente agregado militar francés en Beirut.
Alberto Campo Baeza
Alberto Campo Baeza, nado en Valladolid en 1946, é un arquitecto español, catedrático de Proxectos da Escola de Arquitectura de Madrid de 1986 a 2017, data en que se xubilou. Foi profesor na ETH Zürich, EPFL de Lausanne e PENN de Filadelfia, así como tamén en Dublín, Ithaca, París, Nápoles, Kansas e Washington. A súa obra foi amplamente premiada, divulgada e publicada tanto en libros como en revistas de arquitectura e expúxose, ademais, en numerosas cidades.
Forza Provisional das Nacións Unidas no Líbano
Situación
Ata o momento, a UNIFIL sufriu unhas 267 baixas por morte, das que 12 eran civís. A lista de todos os falecidos está recollida nunha placa situada en fronte do hotel Rest House de Tiro.
Alberto Campo Baeza
Traxectoria
miniatura|Interior da Caixa de Granada. En 1946 naceu en Valladolid, onde o seu avó, Emilio Baeza Eguiluz era arquitecto municipal -autor do Círculo de Recreo de Valladolid- pero desde os dous anos viviu en Cádiz, onde o seu pai traballou como cirurxián.
Vive en Madrid desde que comezou os seus estudos de arquitectura na Escola Técnica Superior de Arquitectura. Estudou con Javier Carvajal, Alejandro da Sota, Moneo, Aburto e Cabrero. Os seus comezos profesionais realizounos no estudo de Julio Cano Lasso. Iniciou o seu traballo como profesor da Escola de Arquitectura de Madrid, ETSAM, como profesor xunto a Javier Carvajal, quen foi o seu director de Tese Doutoral.
Forza Provisional das Nacións Unidas no Líbano
Estrutura
Compoñen a Forza provisional
Alberto Campo Baeza
Traxectoria
Impartiu clases na ETH de Zúric e a EPFL de Lausanne, a Universidade de Pennsylvania, PENN, de Philadelphia, en Dublín, Nápoles, Virxinia, Copenhaguen, na Bauhaus de Weimar, na Kansas State University durante o curso 2005-2006 ocupando a Regnier Distinguished Visiting Chair e na CUA University de Washington. Foi investigador visitante da Universidade de Columbia en Nova York. En 2016 asistiu como profesor convidado a L’Ecole d’Architecture da UC Louvain en Tournai, Bélxica. En 2017 foi nomeado Clarkson Visiting Chair in Architecture pola Universidade de Buffalo. Máis recentemente, en 2018, ensinou na Universidade de Viena.
Forza Provisional das Nacións Unidas no Líbano
Medalla
A medalla da UNIFIL ten unha fita composta de tres bandas cumpridas, unha azul ONU de 9 mm, unha verde claro (11 mm) e outra de novo azul ONU (9 mm) separadas por tres bandas estreitas (1 mm cada unha) branca, vermella e branca. A medalla vense concedendo por 90 días de servizo.
Alberto Campo Baeza
Traxectoria
É Académico de número da Sección de Arquitectura da Real Academia de Belas Artes de San Fernando desde o ano 2014.
Publicacións e exposicións
miniatura|Fotomontaxe do Museo Mercedes-Benz Publicáronse máis de 30 edicións do seu libro de textos La idea construída, en varios idiomas. En 2009 editouse unha segunda colección dos seus textos Pensar con las manos. En 2012 publicou Principia Architectonica, e en 2014, Poetica Architectonica. En 2015, o seu libro La idea construída foi reeditado en inglés e chinés, e a editorial Los libros de la Catarata, publicou Quiero ser arquitecto. A súa obra completa foi recollida nun libro editado por Thames & Hudson. En 2016, os seus últimos textos foron publicados baixo o título Varia Architectonica e en 2017 editouse Teaching to teach. Cre na Arquitectura como Idea Construída. E cre que os compoñentes principais da Arquitectura son: a gravidade que constrúe o espazo, e a luz que constrúe o tempo. Cre que canta máis escuridade se xera, máis peso desenvolve a luz. Que a proporción das partes dunha obra xera unha resolución máis eficaz, cando tamén toma en conta a proporción humana.
Outros libros da súa autoría son: La Estrutura de la estrutura, Campo Baeza 2, La idea construída, La suspensión del tiempo: diario de un arquitecto, Utilitas Firmitas Venustas, Teaching to teach, El sueño de la razón, Tools : Mecanismos de Arquitectura etc.
As súas obras tiveron un amplo recoñecemento. Desde as casas Turégano, De Blas ou Casa Cala, Madrid, as casas Gaspar, Asencio, Guerrero e a Casa del Infinito en Cádiz e as casas Moliner en Zaragoza e Rufo en Toledo. E o Centro BIT en Inca-Mallorca ou a Caixa de Granada e o Museo da Memoria de Andalucía, MA, ambos en Granada. E a praza pública Entre Catedrales en Cádiz, o Polideportivo para a Universidade Francisco de Vitoria en Madrid. Fóra de España, construíu a Casa Olnick Spanu en Nova York e a Gardaría para Benetton en Venecia. Obtivo o primeiro premio polo Centro de Conservación para o Museo do Louvre en Lievin, Francia e, en 2018, o primeiro premio para a ampliación do Liceo Francés de Madrid.
Obras máis importantes
miniatura|Vista da rampla do Museo de Andalucía. miniatura|Vista da Casa Olnik Spanu.
A Casa Gaspar foi incluída, en setembro de 2009, no Inventario de Bens Recoñecidos do Patrimonio Histórico Andaluz, por Resolución da Dirección Xeral de Bens Culturais da Xunta de Andalucía.
Bieite, Leiro
Santo Adrao de Bieite é unha parroquia do concello de Leiro, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 123 habitantes, deles 54 eran homes e 69 eran mulleres, isto supón un aumento de habitantes en relación ao ano 2002.
Patrimonio
miniatura|Igrexa de Santo Adrao de Bieite. miniatura|Escultura de Santo Adrao na fachada da igrexa. A igrexa parroquial é barroca, do século XVIII, con retablos desta época e custodia do renacemento. A sancristía está abovedada e posúe retablo rococó presidido por un Cristo.
O monumento máis representativo é o Calvario, situado a 50 m da igrexa, da que parte un Via crucis delimitado por un pequeno muro, que chega ata aquel.
No centro do recinto están os tres cruceiros cunha mesa de ofrendas. Os cruceiros son sinxelos, sen imaxes nos crucifixos, alzados sobre un baseamento común, duns 3 x 1,2 m de base e 0,5 de altura, cuns chanzos de acceso. A cruz central, a de maior tamaño.
Os tres cruceiros son distintos entre eles, de bastante antigüidade pero posiblemente feitos en diferentes momentos. Posiblemente o Calvario foi construído recuperando materiais procedentes doutros lugares.
Harold Urey
Harold Clayton Urey, nado o 29 de abril de 1893 en Walkerton (Indiana) e finado o 5 de xaneiro de 1981 no barrio de La Jolla (San Diego), foi un químico e profesor universitario estadounidense, pioneiro en traballar con isótopos co que gañou o Premio Nobel de Química en 1934 e máis tarde conduciuno a Teoría da Evolución Paleontolóxica.
Traxectoria
Fillo do Reverendo Samuel Clayton Urey e Cora Rebecca Riensehl. Logo dun curto período de aprendizaxe, obtén un título en zooloxía na Universidade de Montana en 1917, e entra a traballar na compañía química Barrett de Filadelfia, Pensilvania. Durante a primeira guerra mundial dedicouse á investigación, continuando despois os seus estudos na Universidade de California, onde se doutorou en 1923 e estudou física atómica con Niels Bohr na Universidade de Copenhaguen (1923-1924), que viña de traballar na estrutura do átomo no Instituto para a Física Teórica de Copenhaguen.
Desde 1919 e ata 1957 exerceu o ensino, sucesivamente na Universidade de de Montana, Universidade Johns Hopkins (1924-1929) e Universidade de Columbia (1934-1945) reúne un equipo de socios que incluíron a Rudolph Schoenheimer, David Rittenberg e Thomas Ivan Taylor, así como na Universidade de Chicago, onde foi profesor de química do Instituto de Estudos Nucleares, e Universidade de Oxford. En 1958 foi profesor na Universidade de California en San Diego.
Finalmente, Harold faleceu no barrio de La Jolla, na cidade de San Diego, o 5 de xaneiro de 1981, e foi enterrado no cemiterio Fairfield, en DeKalb County, no seu natal Indiana.