cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Partit Socialista Unificat de Catalunya
Fundación
O PSUC foi fundado o 23 de xullo de 1936 no Bar del Pi de Barcelona, como resultado da fusión da Unió Socialista de Catalunya, do Partit Comunista de Catalunya, o Partit Català Proletari e a Federación Catalá do PSOE. A idea da fusión das forzas obreiras nun só partido toma forza a partir do desenlace dos feitos do seis de outubro de 1934 e da experiencia unitaria das alianzas obreiras.
Despois de conversas e debates internos no seo dos partidos obreiros catalán, non se acaba de asumir a completa unidade, e tanto o Bloc Obrer i Camperol como o pequeno grupo da Esquerra Comunista crean o POUM. Os outros partidos, tras constituír unha comisión de enlace, acordan os principios do PSUC: partido nacional e de clase, de ideoloxía marxista-leninista e adscrito á Internacional Comunista, sendo o primeiro caso de aceptar esta a dous membros dun mesmo estado. Foi escollido como secretario xeral Joan Comorera, e estableceu a súa central no Hotel Colón, requisado polo sindicato UGT, na céntrica praza de Catalunya de Barcelona.
Durante a guerra civil formou parte do goberno da Generalitat, en aplicación da súa consigna de unidade de forzas antifascistas. O PSUC, seguindo as ordes dos axentes da Unión Soviética, perseguiu ó POUM, e ós anarquistas da CNT e da FAI durante os sucesos de maio. No exilio francés colaboraron na resistencia contra a ocupación nazi, e algúns dos seus dirixentes, como Josep Miret i Musté, morreron en campos de concentración.
Clandestinidade
O partido adheriuse á Terceira Internacional como partido independente do PCE, o que provocou a longo prazo a caída do secretario xeral, Joan Comorera, en 1949, e a marcha de dirixentes históricos da Unió Socialista de Catalunya cara o novo Moviment Socialista de Catalunya. miniatura|Cabeceira de Treball (1936) No interior levan a cabo unha forte labor clandestina, o que provoca unha forte represión. En xaneiro de 1940 foi detida a primeira dirección do PSUC na clandestinidade. Alejandro Matos foi asasinado na comisaría. Otilio Alba e Tomás Pons foron fusilados. En 1942 foron fusilados Jaume Girabau, Isidoro Diéguez e Jesús Larrañaga, chegados clandestinamente desde México e detidos na fronteira de Portugal. Máis éxito tiveron en 1943 Josep Serradell Román e Margarida Abril, cando Joaquim Puig i Pidemunt volveu a editar o voceiro Treball, e en 1944 Miquel Núñez González dirixía a Agrupació Guerrillera de Catalunya. En 1945 acordouse a "Resolució de març", primeira elaboración política do PSUC realizada no interior onde se propón o impulso da loita guerrilleira, a unidade antifascista, e a confianza na vitoria dos aliados.
Pero seguiron as baixas e a represión. En 1946 son fusilados Francesc Serret e Joan Arévalo, e en 1947 tivo lugar a denominada caiguda dels vuitanta. En 1948 chegou a Cataluña Gregori López Raimundo, e o partido acordou a disolución dos grupos guerrilleiros. En 1949 foron fusilados en Barcelona Joaquim Puig Puidemunt, Numen Mestre Ferrando, Ángel Carrero e Pere Valverde. Ademais, Comorera foi expulsado do PSUC e entrou clandestinamente en Cataluña en 1951, onde foi detido polas autoridades franquistas en 1954 e condenado a 30 anos de prisión.
1956: I Congreso
A dirección do PSUC no exilio quedaba formada por Josep Moix, Rafael Vidiella, Wenceslao Colomer, Josep Romeu, Margarida Abril e Pere Ardiaca. A dirección no interior tomaba forza. Gregori López Raimundo foi detido a raíz da folga de tranvía de 1951. En 1956 tivo lugar o I Congreso do PSUC en Francia, onde se propuxo un novo punto de partida político e organizativo. Participaron 50 delegados do exilio e do interior (universitarios e obreiros). Aprobouse a política de reconciliación nacional. O Comité executivo quedou formado por Josep Moix (Secretario xeral), Margarida Abril, Pere Ardiaca, Josep Bonifaci, Emili Fàbregas, Gregori López Raimundo, Miquel Núñez González, Carles Rebellón, Josep Serradell "Román", Antoni Senserrich e Rafael Vidiella.
O intento de reorganización no interior topou con dificultades polas detención de Emili Fàbregas en 1957 e Miquel Núñez en 1958, que foi condenado a 25 anos de prisión por un consello de guerra. Josep Serradell tomaría o mando no interior, conseguindo escapar durante as detencións dos membros do partido Carles Rebellón en 1960, Vicente Cazcarra en 1961, Antoni Gutiérrez Díaz e Pere Ardiaca en 1962. Josep Sendrós e Leonor Bornau encargábanse da coordinación de Treball e editan unha nova revista, Horitzons.
1965: II Congreso
En 1965 celebrouse o II Congreso do PSUC en Francia, coa participación de 90 delegados, que aproban unha liña de impulso ó movemento estudantil e obreiro. Así mesmo, colaboran na formación de Comisiones Obreras. A súa tarefa foi fundamental, xunto coa doutras organizacións, á hora de avivar o movemento veciñal, as comisións obreiras, o Sindicat Democràtic d'Estudiants e outras experiencias de masas. En 1969 participou na Coordinadora de Forces Polítiques de Catalunya e en 1971 na Assemblea de Catalunya, onde estivo representado por Antoni Gutiérrez Díaz.
1973: III Congreso
En 1973 celebrouse o III Congreso do PSUC, coa participación de 200 delegados. En 1975 participou no Consell de Forces Polítiques de Catalunya, enviando como representantes a Josep Solé i Barberà e Gregori López Raimundo. Dunha escisión na universidade xurdira o grupo "Unidad", a finais dos anos 60, que fora o xermolo do Partit del Treball d'Espanya, de orientación maoísta. En 1974, pola contra, ingresou gran parte da Organización Comunista de España-Bandera Roja (xente como Jordi Solé Tura, Alfons Carles Comín ou Jordi Borja). En 1976 participou na convocatoria do 11 de setembro celebrada en Sant Boi de Llobregat, e pouco a pouco foron retornando os exiliados.
Legalización e crecemento
Pouco despois que o PCE, o PSUC conseguiu a súa legalización en abril de 1977. En poucos días se intensifican as afiliacións e a apertura de locais. Os datos de maior afiliación -segundo a secretaría de organización- estiveron sobre as 40.000 persoas en 1978. Festas como o mitin no cámping "La Tortuga Ligera" foron concentracións de masas onde se viu a forza do partido, o terceiro máis importante de Europa Occidental proporcionalmente. Nas primeiras eleccións ó Parlamento de Cataluña (1980) foi a terceira forza política máis votada, con preto de 600.000 votos. Na acción parlamentaria destacaron os seus dirixentes Gregori López Raimundo, Antoni Gutiérrez Díaz, Cipriano García Sánchez, Francesc Candel e Jordi Solé Tura.
As tensións xeradas pola política da transición, ademais de diversas caracterizacións sobre política internacional, provocaron tensións internas que acabaron clamorosamente no quinto congreso do PSUC, aínda que xa foran evidentes na III conferencia política (1979), cando chegou o momento da definición do partido e a inclusión ou non do termo leninismo nos estatutos.
Crise do quinto congreso, ruptura e decadencia
O quinto congreso do PSUC chega logo dun fortísimo debate entre as agrupacións locais e sectoriais, onde hai unha forte crítica do termo "eurocomunismo" por parte das bases e dun certo número de dirixentes. O congreso suprime este termo, pero divide ó partido de xeito profundo en tres sectores, denominados "eurocomunista", "leninista" e "prosoviético". O sector leninista asumirá a secretaría xeral, con Francesc Frutos i Gras, e o prosoviético a presidencia, que corresponde a Pere Ardiaca, fundador do partido en 1936.
Estes sucesos fixeron manobrar a Santiago Carrillo, que meteu presión a Francesc Frutos para romper cos prosoviéticos. O secretario xeral sofre, por un lado, presións desde Madrid sobre a participación do PSUC no futuro congreso do PCE, e sobre as relacións do PCE en Cataluña, que se poden ver tocadas. Por outra banda, tanto o sector eurocomunista como o prosoviético traballan a diario de forma fraccional, para preparar un máis que seguro congreso extraordinario de normalización.
Unha conferencia nacional e o descubrimento do traballo fracional dos prosoviéticos, coa forte presión de Carrillo, leva ó sector leninista a recuar e pactar cos eurocomunistas. Os documentos fracionais levan a sancionar con expulsións e sancións a unha terceira parte do comité central, a corresponente ó sector prosoviético. En 1982, os expulsados e os sancionados, logo dun forte traballo de afiliacións, convocarán o seu congreso fundacional.
O novo partido arrastra unha parte importante da afiliación, e conseguirá sumar a xente que ía marchar. Despois de todo, nin o PSUC nin o novo Partit dels Comunistes de Catalunya (PCC) acadarán logros electorais de importancia. Despois do sexto congreso Antoni Gutiérrez Díaz asume a secretaría xeral.
O Barreiro, Reinante, Barreiros
O Barreiro é un lugar da parroquia de Reinante no concello lugués de Barreiros na comarca da Mariña Oriental. Segundo o IGE, en 2011 tiña 34 habitantes (16 homes e 18 mulleres).
Partit Socialista Unificat de Catalunya
Reagrupamentos da esquerda. Creación de IC e congreso de unidade comunista
As fortes mobilizacións contra o ingreso de España na OTAN propician un proceso de converxencia política coa creación da federación Iniciativa per Catalunya (IC), idea lanzada polo PSUC co PCC e Entesa dels Nacionalistes d'Esquerra. A principios de 1989 o PSUC promove un congreso de unidade comunista incorporando os restos de Bandera Roja, do Partit del Treball-Unitat Comunista e un número importante de líderes do PCC
A XI conferencia nacional do PSUC acorda ceder certas competencias políticas a IC, que xa non conta co PCC. Porén, de feito, o partido perde a súa vida organica e fica conxelado. Esta situación prolóngase de forma indefinida ata o IX Congreso do PSUC, convocado tempo despois do anterior, que data de 1988.
O IX Congreso. Conxelación e nova ruptura
A mediados dos 90, unha parte de dirixentes do partido impulsan unha corrente reclamando a revitalización do partido, se ben no seo do IC, pero mantendo a vida orgánica e a actividade. Consideran incompletos os acordos da conferencia nacional de 1990 e piden un congreso onde se clarifique a situación. Convócase o congreso para marzo de 1997, sen documentos e sen período de debate.
Conséguese que a dirección de Rafael Ribó acepte estas pretensións iniciais. Cunha estrutura territorial e sectorial conxelada, o PSUC escolle a só 300 delegados para o IX congreso, o último ata o momento. A dirección desequilibra as cifras nomeando como delegados natos ós 150 membros da dirección saínte. Isto crea unhas cifras ó plenario que, por un lado, impiden á maioría (un 56%) obter os votos necesarios para a disolución, pero a maioría non ten o suficiente apoio para aprobar unha revitalización (sobre un 40%) miniatura|PSUC-viu O congreso aproba un comité central monolítico, formado exclusivamente pola lista máis votada, dada a potestade exclusiva de afiliación á dirección central e non ás agrupacións, e elimina a figura do secretario xeral. Non quedan claras as funcións do partido, que de forma definitiva desaparece, sendo hoxe en día un nome xurídico sen ningunha actividade política.
O sector do partido descontento con esta tendencia, denominado Manifest pel PSUC, forma en 1998 o PSUC-viu, integrado en Esquerra Unida i Alternativa (EUiA). Entre os dirixentes que conforman o novo partido, encóntranse antigos cadros procedentes do PCC, dirixentes como Ramón Luque, Antoni Luchetti ou Alfred Clemente, e o histórico líder comunista catalán Gregori López Raimundo.
Orpesa
miniatura|dereita|250px|Vista do cabo de Orpesa. Orpesa (en castelán e tamén oficial: Oropesa del Mar) é un municipio da Comunidade Valenciana, situado na costa da provincia de Castelló, na comarca da Plana Alta. En 2019 tiña 9076 habitantes (INE).
Xeografía
Situada xunto ao mar Mediterráneo conta cunhas excelentes praias e pequenas calas naturais. Polos carreiros próximos á Serra de Orpesa, pódese gozar do panorama dos campos de naranjos nun primeiro plano, enmarcados polo mar. Na serra atópanse paraxes naturais que contrastarán coa paisaxe mariña.
Accédese a esta localidade desde Castelló a través da N-340 e a AP-7 (saída 45). Tamén conta con acceso ferroviario (Renfe).
Barrios e pedanías
No termo municipal de Orpesa intégranse tamén os seguintes núcleos de poboación:
Localidades limítrofes
O termo municipal de Orpesa limita coas localidades de Cabanes e Benicàssim, as dous pertencentes á provincia de Castelló.
Historia
Antes da conquista, en 1149, foi entregada en doazón á Orde de San Xoán do Hospital. En 1233, Xaime I de Aragón conquistou o seu castelo que coroa a parte alta da pintoresca poboación. En 1259 pasou a mans da Fernando Pérez de Pina, en cuxa familia manter ata finais de século. En 1296 pasa a pertencer a Berenguer Dalmau, de quen a herda o seu fillo Guillem. Cara a 1330 pasou a Guillem Jàver, e en 1350 era o seu señor Pere de Tous, permanecendo nesta familia ata finais do século XV. En 1497 foi comprada por Joan de Cervelló e herdárona os seus fillos. En 1589, concedéuselle carta poboa para mellorar a situación dos veciños, e outra nova en 1609. En 1654, Filipe IV crea o título de conde de Gerard de Cervelló, título que obtivo grandeza de España en 1727. Por matrimonio, pasou en 1821 aos condes de Fernán-Núñez. Poboación de cristiáns, foi lugar de frecuentes ataques de piratas berberiscos; por isto no século XVI construír a Torre do Rei con obxecto de vixiar a costa. Nesta poboación, durante a guerra das Germanías, foi derrotado o exército de Estellés a mans do duque de Segorbe. En outubro de 1811 mantivo unha forte resistencia contra a conquista do lugar polo exército francés do Mariscal Suchet, sendo destruído o castelo no curso de devandito ataque.
Demografía
Durante os séculos XIX e XX a súa poboación experimentou un continuo crecemento: 856 habitantes en 1900 e 2671 en 1994.
O desenvolvemento do sector turístico deulle un forte impulso demográfico durante os últimos anos, especialmente coa construción do macrocomplexo turístico Marina d'Or. Tamén se incrementou a inmigración estranxeira. No 2007 Orpesa tiña 9613 habitantes.
Economía
Entre a serra e o litoral ábrese unha franxa de terras cultivadas ocupadas por laranxeiras e hortalizas. Nas zonas de secaño abunda a amendoeira, a oliveira e a vide, cuxas uvas se utilizan para elaborar o coñecido viño moscatel.
O sector turismo predomina sobre os demais. Destaca o macrocomplexo turístico Marina d'Or - Cidade de Vacacións, que se atopa na liña costeira do seu municipio, en dirección a Cabanes.
Bell 47
O Bell 47 é un helicóptero lixeiro dun motor e un rotor fabricado por Bell Helicopter. Estaba baseado no terceiro prototipo do Bell 30, que era o primeiro helicóptero da compañía deseñado por Arthur M. Young. O 47 converteuse no primeiro helicóptero certificado para o uso civil o 8 de marzo de 1946. Fabricáronse máis de 5 600 Bell 47, incluídos os producidos baixo licenza por Agusta en Italia, Kawasaki Heavy Industries no Xapón, e Westland Aircraft no Reino Unido. O Bell 47J Ranger é unha versión modificada cunha cabina e unha fuselaxe totalmente pechadas.
Deseño e desenvolvemento
Os primeiros modelos variaban en aparencia, con cabinas abertas ou de chapa, cubertas de tela ou estruturas abertas, e algúns deles cun tren de aterraxe de catro rodas. O posterior modelo D e os modelos da Guerra de Corea H-13D e E estableceron un estilo máis utilitario. O modelo máis común, o 47G introducido en 1953, pode ser recoñecido polo parabrisas pechado en forma de "pompa de xabón", pluma de cola de tubo soldado exposto e tren de aterraxe de patíns.
O posterior 47H de tres asentos tiña unha cabina pechada e unha pluma de cola monocasco. Foi un intento de comercializar unha versión "de luxo" do 47G básico. Fabrcáronse relativamente poucos exemplares.
Os motores eran Franklin ou Lycoming de pistón verticalmente montados de 200 a 305 CV. Os asentos variaban de dous (nos primeiros 47 e no posterior G-5A) a catro (no J e no KH-4).
En abril de 2011 había 1 068 aparellos rexistrados pola Administración Federal de Aviación nos Estados Unidos e 15 no Reino Unido.
O Bell 47 foi fabricado no Xapón nunha asociación entre Bell e Kawasaki; isto levou á variante Kawasaki KH-4, unha versión de catro asentos do Model 47 cunha cabina semellante á do Bell 47J. Diferenciábase do 47J en que tiña unha pluma de cola stándar non cuberta e tanques de combustible como os da serie G. Esta versión foi vendida en Asia e algúns chegaron tamén a Australia.
En febreiro de 2010 o certificado de tipo do Bell 47 foi transferido a Scott's Helicopter Services. A compañía irmá que se creou, Scott's - Bell 47, está en proceso de iniciar a produción dunha versión cun motor turboeixo do Bell 47, o 47GT-6, usando un motor Rolls-Royce RR300 con palas de materiais compostos, agardando comezar a entrgar os seus helicópteros en 2016.
A-Sides
A-Sides é un álbum recompilatorio da banda estadounidense de grunge Soundgarden, editado o 4 de novembro de 1997 a través do selo A&M Records. Contén temas dos seus primeiros 13 anos de carreira e lanzouse tras a súa separación en abril dese ano.
Listaxe de cancións
Todas as letras escritas por Chris Cornell; toda a música composta por Cornell, agás onde se indique.
Gran Canaria Arena
O Gran Canaria Arena é un pavillón multiusos situado nas Palmas de Gran Canaria. Foi inaugurado o 15 de marzo de 2014 e ten capacidade para 11 500 espectadores. É a casa do CB Gran Canaria dende o ano 2014. O primeiro partido da historia do Gran Canaria Arena disputouse o 1 de maio de 2014, nun encontro correspondente á 28ª xornada da Liga ACB 2013-14, e que enfrontou ó CB Gran Canaria e ó FC Barcelona. En 2014 albergou os partidos do grupo D do Campionato do Mundo da FIBA de 2014.
Holiday Rush
Holiday Rush é un filme estadounidense de 2019 dirixido por Leslie Small e escrito por Sean Dwyer e Greg Cope White. Estreouse en liña a través de Netflix o 28 de novembro de 2019.
Formación económico social
A Formación económico social é un termo propio do vocabulario do materialismo histórico, que ás veces se denomina tamén como formación social histórica.
Características
Unha formación económico social é a combinación senlleira de modos de produción e relacións sociais nun eido espazo-temporal máis ou menos amplo (por exemplo: o Antigo Réxime europeo, ou o Exipto dos faraóns). Mantén unha tensión bidireccional coa superestrutura político-ideolóxico-cultural que precisa para o seu funcionamento (é dicir, condiciónaa, non a determina, e é influído por ela). Xustifícase e lexitima pola súa correspondente ideoloxía dominante (ás veces imposta, pero sempre asumida como referente do consenso social) que actúa de lubricante das relacións sociais.
O concepto foi empregado orixinalmente por Marx n´O Capital. Máis tarde foi recuperado por historiadores de orientación marxista de mediados do século XX, conscientes da imposibilidade de aplicar á realidade histórica o funcionamento ideal e puro dos principais modos de produción definidos conceptualmente como escravismo, feudalismo, capitalismo, comunismo. Tamén se intenta contrarrestar o determinismo económico presente na maioría das correntes marxistas onde a superestrutura atópase subordinada á "base económica".
Para estes historiadores, se o marxismo é a "filosofía da praxis" (tal como a definía o italiano Antonio Gramsci), non tiña sentido ningún aplicar sen máis as súas receitas sen sustento na realidade. Para outros, o intento de actualizar as teorías de Marx non é senón unha demostración da resistencia ao abandono dos paradigmas científicos cando chegan a esgotar a súa capacidade explicativa, tal como aconteceu en Astronomía coa teoría dos epiciclos, que salvaba as aparencias para que o Sistema Xeocéntrico seguise explicando os movementos dos astros no canto de optar polo Sistema Heliocéntrico, máis sinxelo e xa que logo, aplicando a Navalla de Occam, con tendencia a ser máis certo.
Outros marxistas pensan que o determinismo económico que se lle adoita asignar ao marxismo é máis responsabilidade dalgúns dos seguidores de Marx máis que do propio Marx. Segundo o fatalismo económico "marxista" a superestrutura é determinada unilateralmente pola base económica. Segundo o propio Marx, a superestrutura é determinada na derradeira instancia pola formación económico social. O termo formación, ademais, suxire que o factor económico social non é algo que xa vén dado senón que é produto do accionar dos individuos.
O amigo e colaborador próximo de Marx, Friedrich Engels, na súa Carta a José Bloch de 1890 explica:
Enrique Macías Ruiz
Enrique Macías Ruiz, nado en Pontevedra o 4 de decembro de 1923 e finado en Vigo o 18 de decembro de 2007, foi un químico e catedrático de matemáticas galego.
Traxectoria
Estudou o bacharelato en Pontevedra e licenciouse en Ciencias Químicas en 1945, na Universidade de Santiago de Compostela. Entre 1946 e 1955 é profesor de matemáticas no Colexio Inmaculada Concepción de Pontevedra. Nese último ano fixa a súa residencia en Vigo e traballa dende entón en distintos centros de ensino (Labor, Maristas, Carmelitas, Muro e Alba). En 1965 ingresou no corpo de Profesores Agregados de Institutos Nacionais de Ensino Medio, e en 1979 foi nomeado Catedrático Numerario de Bacharelato. Estivo destinado en diferentes centros: Instituto Mixto de Ourense, IES Santa Irene de Vigo, INB Val Miñor de Nigrán, e finalmente dende 1981 como xefe do seminario de matemáticas no IB Castelao de Vigo, onde se xubilou en 1989. Entre os anos 1967 e 1976 foi director do Instituto A Guía de Vigo.
Cargos e Distincións
Ademais de distintos cargos nos centros de estudos onde traballou, foi secretario do Colexio Oficial de Doutores e Licenciados en Filosofía e Letras e en Ciencias da provincia de Pontevedra; secretario de ANQUE Asociación Nacional de Químicos de España de Galicia e delegado para Galicia da Mutualidade Xeral de Previsión Social dos Químicos Españois.
Foi o promotor da Olimpíada galega de Química, participando dende 1980 nos tribunais das primeiras vinte edicións da mesma, labor pola que foi recoñecido no ano 2001 como "Colexiado distinguido" polo Colexio Oficial de Químicos de Galicia.
Meréns
O topónimo galego Meréns pode referirse a:
Provincias Unidas de Agra e Oudh
miniatura|250px|Mapa das Provincias Unidas (1903).
As Provincias Unidas de Agra e Oudh, coñecidas xeralmente co nome resumido de Provincias Unidas, foi unha provincia da India británica que existiu entre 1902 e 1947.
Desde 1835 até 1902, a provincia foi coñecida como as Provincias Noroccidentais.
Corresponde aproximadamente aos modernos estados indios de Uttar Pradesh e Uttarakhand.
Xanzá
Este artigo trata sobre unha planta, para a parroquia véxase o artigo Xanza, Valga.
A xanzá (Gentiana lutea) é unha especie do xénero Gentiana nativa das montañas do centro e sur de Europa, o xénero atópase dentro da familia Gentianaceae. Gentiana lutea é unha das moitas especies da familia. Na Península Ibérica é a especie do xénero máis abundante e sen dúbida a máis aproveitada, sendo relativamente abundante na Cordilleira Cantábrica. En Galicia abunda nas serras do Courel e dos Ancares.
Úsase como planta medicinal e como aromatizante de bebidas.
Variedades galegas
En Galicia existe unha variedade desta especie (Gentiana lutea var. aurantiaca) cunha coloración diferente (flores arroibadas e alaranxadas no canto das amarelas) e outras singularidades como o tamaño dos pétalos e das flores (máis grandes) respecto das que medran no resto da Península e do continente, segundo unha investigación que leva a cabo un equipo científico da Universidade de Santiago. Parece que as diferentes variedades responden a diferentes relación cos insectos polinizadores.
Etimoloxía
Tamén é coñecida en galego co nome de ou xenciana e xanzá amarela. Tamén existe a variedade dialectal xenzá.
Era usada na Idade Media coma un antídoto contra certos velenos.
Descrición e hábitat
É unha planta perenne herbácea, que acada de 1–2 m de altura, con follas lanceoladas anchas a elípticas de 10–30 cm de lonxitude e 4–12 cm de largura. As flores son amarelas (o arroibadas avermellades nas variedades galegas), coa corola separada achegada á base en 5-7 pétalos estreitos. Desenvólvese nos prados e pasteiros alpinos e sub-alpinos coma unha herba máis, normalmente en solos calcarios.
Propiedades e usos
Cómpre salientar as súas propiedades intensamente amargas, residen especialmente na súa raíz e, en menor medida, no resto da planta, converténdoa nun apreciado tónico dixestivo e aperitivo. A raíz é o principal remedio tónico amargo usado coma menciña popular. A xanzá úasase acotío coma compoñente de bebidas tónicas amargas (bitter, vermú, amargo de angostura).
A raíz é antihelmíntica, antiinflamatoria, antiséptico, tónico amargo, colagogo, emenagogo, febrífugo, refrixerante e estomáquico.
A parte máis efectiva é a raíz enxugada. Tómase oralmente nos tratamentos de doenzas de fígado, indixestión, infeccións gástricas e anorexia. Non debe de ser prescrito en pacientes con úlceras duodenal ou gástrica. A raíz pivotante pode ser tan grosa coma o brazo dunha persoa, da que saen varias ramificacións ben desenvolvidas. A raíz tírase a finais do verán ou polo outono, e se seca para un uso posterior.
Gran Premio de Alemaña de 1969
O Gran Premio de Alemaña de Fórmula 1 de (formalmente o  XXXI Großer Preis von Deutschland) foi unha carreira de Fórmula 1 que se celebrou en Nürburgring o 3 de agosto de 1969. A carreira, disputada sobre 14 voltas, foi a sétima rolda da tempada de Fórmula Un de 1969. Os participantes de F2 non eran elixibles para os puntos no Campionato do Mundo.
Resumo
Gerhard Mitter morreu durante unha sesión de prácticas para a carreira en Schwedenkreuz. Estaba probando o BMW 269 F2. Sospeitábase dun fallo na suspensión ou dirección, o equipo BMW con Hubert Hahne e Dieter Quester retirouse da carreira, do mesmo xeito que o seu compañeiro de equipo en Porsche, Hans Herrmann.
Mario Andretti pilotaba o Lotus 63 4WD con moi poucas voltas de proba. A gran carga de combustible para a carreira fixo que o coche saírase da pista na primeira volta, logo dun salto en Wippermann, provocando un accidente no que tamén sacou da pista a Vic Elford, cuxo coche envorcou e caeu boca abaixo nas árbores. Elford rompeuse o brazo en 3 lugares.
Esta foi a última carreira de Fórmula Un no circuíto de Nürburgring antes de que fose reconstruído e equipado con gardaraís para a carreira de 1971.
Horace Wells
Horace Wells, nado o 21 de xaneiro de 1815 e finado o 24 de xaneiro de 1848, foi un dentista estadounidense que utilizou por primeira vez a anestesia en odontoloxía, concretamente o óxido de nitróxeno.
Biografía
Nacido en Hartford, Vermont, Wells asistiu á escola Walpole, en Nova Hampshire antes de estudar odontoloxía en Boston. Unha vez que se graduou, estabeleceu un consultorio en Hartford, Connecticut, cun socio chamado William T. G. Morton, quen sería coñecido pola utilización do éter como anestésico o 18 de outubro de 1846.
Wells experimentou nel mesmo os efectos do óxido de nitróxeno en 1844, cando John Riggs lle extraeu un dente sen sentir ningunha dor. Desde ese momento comezou a utilizala cos seus propios pacientes. Non intentou patentar o descubrimento porque declarou que verse libre de dolor tiña que ser "tan gratuíto como o aire".
miniatura|esquerda|135 px|Placa honorífica a Horace Wells. En 1845, en Boston, realizou unha demostración ante un grupo de estudantes de medicina no Hospital Xeral de Massachusetts, mais o gas non foi ben administrado e o paciente chegou a berrar de dor. Os asistentes fóronse do lugar criticándoo. Despois deste acontecemento, Wells perdeu todo o seu prestixio ante a comunidade médica.
Despois deste feito, Wells abandonou a odontoloxía e dedicouse a ser vendedor durante os dous anos seguintes, viaxando por Connecticut e vendendo diferentes artigos para o fogar. En 1847, mudouse a París.
Un tempo despois de ter regresado aos Estados Unidos, Wells volveuse adicto ao cloroformo. Nesa época, non se coñecían os efectos de aspirar cloroformo e éter. Un día, en estado de delirio, saíu correndo á rúa e tiroulle ácido sulfúrico a dúas prostitutas. Foi enviado ao cárcere neoiorquino de Tombs. A medida que os efectos da droga se lle foron desvanecendo, e a súa mente aclarándose; xa lúcido, deuse conta do que fixera e suicidouse cortándose unha arteria da perna cunha navalla de afeitar logo de terse metido unha dose analxésica de cloroformo.
Wells atópase soterrado no cemiterio Cedar Hill en Hartford, Connecticut.
Recoñecementos
En 1864, de forma póstuma, a Asociación Dental Americana recoñeceulle a Wells a descuberta da anestesia moderna, e a Asociación Médica Americana fixo o propio en 1870.
En Place des États-Unis, París, foi erixido un monumento na súa memoria.
Lapela, A Arnoia, A Arnoia
Lapela é un lugar situado no extremo sueste do concello ourensán da Arnoia, entre as aldeas de Meréns (Cortegada) e Remuiño, na comarca do Ribeiro.
Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 27 habitantes (15 homes e 12 mulleres), os mesmos ca en 2010.
Patrimonio
Conta cunha pequena capela. Destacan un pazo do s. XVIII (dos Armada-Araújo) e un castro situado enriba da desembocadura do río Arnoia no río Miño. Este castro xa foi estudado por Florentino Cuevillas, que recolle a existencia dunha pía megalítica á que na década de 1930 se levaba unha imaxe da Virxe a facerlle rogativas.
Provincias Unidas do Río da Prata
miniatura|250px|Provincias Unidas do Río da Prata. Territorio efectivamente ocupado logo da [[Asemblea Xeral Constituínte e Soberana do ano 1813. O Gran Chaco e a Patagonia arxentina, habitados por indíxenas, formaban parte legalmente do territorio das Provincias Unidas.]]
Provincias Unidas do Río da Prata (en castelán Provincias Unidas del Río de la Plata) foi o nome utilizado polo Primeiro Triunvirato, constituído o 22 de novembro de 1811 para designar ao estado xurdido a partir da Revolución de Maio de 1810 en Buenos Aires, que suplantou ao vicerreinado do Río da Prata.
Este estado gobernouse inicialmente por autoridades provisionais en nome dos dereitos do rei Fernando VII de España, pero o 9 de xullo de 1816 proclamou a súa independencia absoluta de España e dos seus reis.
O nome apareceu por primeira vez no Estatuto Provisional del Gobierno Superior de las Provincias Unidas del Río de la Plata a nombre del Señor Don Fernando VII.
Aínda que este goberno reclamaba a xurisdición sobre todo o territorio do vicerreinado, non puido controlar a intendencia de Paraguai, que derivou na creación da República de Paraguai, e perdeu o control do Alto Perú despois da batalla de Huaqui en 1811, tras a cal a recuperación parcial do territorio variou segundo os vaivéns das incursións dos seus exércitos durante a guerra da independencia arxentina até que finalizaron en 1817; o Alto Perú trasformouse en Bolivia en 1825.
A guerra contra os luso-brasileiros e os conflitos con José Artigas deron lugar á perda do control sobre a Banda Oriental, que finalizou coa creación do estado independente do Uruguai en 1828.
Tras superar períodos de anarquía e guerras civís, as 13 provincias que aínda integraban a unión entre 1831 e 1832 agrupáronse no que se denominou Confederación Argentina, caendo en desuso a denominación Provincias Unidas do Río da Prata.
Porén, conforme ao artigo 35 da Constitución arxentina, o nome de Provincias Unidas do Río da Prata (Provincias Unidas del Río de la Plata) é un dos oficiais do estado nacional, xunto co de República arxentina (República Argentina) e o de Confederación arxentina (Confederación Argentina).
Provincia Unida do Canadá
miniatura|250px|Situación das colonias do Alto Canadá e o Baixo Canadá que, fusionadas deron lugar á Provincia do Canadá.
A Província Unida do Canadá ou Provincia do Canadá foi unha colonia do Reino Unido, resultante da fusión do Alto Canadá e do Baixo Canadá en 1841.
Caza
O termo caza pode referirse a:
Economía de Paraguai
Paraguai, país sen litoral aínda que con bos portos fluviais, cunha grande economía informal, destácase pola reexportación de bens de consumo aos seus veciños, así como pola actividade de pequenas e micro empresas e de vendedores urbanos. Unha parte considerable da súa poboación vive da agricultura, especialmente a de subsistencia.
Debido á extensión do sector informal, informacións económicas precisas son difíciles de obter. As actividades agrícolas e gandeiras, comerciais e de servizos predominan. O sector industrial aínda non se atopa moi desenvolvido, e baséase principalmente no procesamento de bens agrícolas e gandeiras. O país é o 6º produtor mundial de soia.
A economía creceu rapidamente entre o 2003 e o 2008, debido ao crecemento da demanda combinada coa alza de prezos dos produtos primarios, axudado por condicións climáticas favorables. Con todo, unha seca ao comezo de 2008 reduciu as exportacións de produtos agrícolas antes da recesión global. Debido á redución das exportacións, a economía sufriu unha caída de 3,5% o 2009. O goberno reaccionou a través de medidas de estímulo fiscal e monetario. A corrupción, os limitados progresos nas reformas económicas e a precaria infraestrutura son obstáculos ao crecemento a longo prazo.
Ōbu
Ōbu (大府市, おおぶし, Ōbu-shi) é un concello da prefectura de Aichi no Xapón. Está situado na parte Tōkai da rexión de Chūbu, e no centro-oeste da prefectura, na zona da provincia histórica de Owari, no centro da illa de Honshū. A súa superficie é de 33,68 km² e a poboación de 84.294 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 2.500 h/km².
O concello de Ōbu limita cos concellos de Tōkai, de Nagoya, de Toyoake, de Kariya e de Higashiura.
Período Edo
miniatura|dereita|[[Ieyasu Tokugawa, o primeiro shōgun Tokugawa.]]
O período Edo (江戸時代), tamén coñecido como período Tokugawa (徳川時代) é unha división da historia do Xapón, que abrangue dende o 24 de marzo de 1603 até o 3 de maio de 1868.
O período delimita o goberno do shogunato Tokugawa ou Edo, que ademais foi estabelecido oficialmente en 1603 polo primeiro shōgun Tokugawa, Tokugawa Ieyasu. O período Edo rematou en 1868 coa restauración do goberno imperial por parte do 15º e derradeiro shōgun Yoshinobu Tokugawa. A fin do período Edo tamén se caracteriza polo comezo do período imperial.
Goberno do shōgun e os daimyō
miniatura|Maqueta de [[Kumamoto e o Castelo Kumamoto durante o Período Edo.]] Tokugawa Ieyasu, o principal beneficiado dos logros de Oda Nobunaga e de Hideyoshi Toyotomi, era un daimyō podente da rica rexión de Kantō. Posuía terras de 2,5 millóns de koku e posteriormente estabeleceuse en Edo (actual Toquio) engadindo ás súas propiedades terras de 2 millóns de koku. Despois da muerte de Hideyoshi, axiña buscou manter o control sobre a familia Toyotomi.
A vitoria do exército de Ieyasu sobre os daimyō do oeste na Batalla de Sekigahara do ano 1600, deulle o dominio case total sobre o Xapón. Despois de estabelecer un sistema de dominio mediante a desaparición dos seus inimigos e un estrito control sobre outros daimyo, Ieyasu instalou ó seu fillo Tokugawa Hidetada baixo o título de shōgun e nomeouse a si mesmo como shōgun retirado en 1605. Os Toyotomi aínda eran unha ameaza para a súa causa, polo que dedicou toda unha década para erradicalos. En 1615, a fortificación dos Toyotomi en Osaca foi destruída polo exército de Tokugawa.
O período Edo trouxo ao Xapón 250 anos de estabilidade. O sistema político evolucionou cara o bakuhan. No bakuhan, o shōgun gozaba da autoridade nacional mentres que os daimyo a autoridade rexional. A burocracia aumentou durante este período co devezo de administrar a combinación de goberno centralizado e descentralizado. Os Tokugawa afiuzaron o seu poder durante o primeiro século do seu goberno: a distribución da terra proporcionáballes preto de sete millóns de koku e o control sobre as cidades máis importantes.
Oliviero Toscani
Oliviero Toscani, nado en Milán o 28 de febreiro de 1942, é un fotógrafo italiano, recoñecido principalmente polas súas campañas publicitarias deseñadas para a marca de roupa Benetton, as cales provocaron controversia nas décadas de 1980 e 1990.
Traxectoria
Estudou fotografía en Zúric entre 1961 e 1965. Entre 1982 e 2000, Toscani traballou para Benetton, contribuíndo ó crecemiento da marca United Colors of Benetton ata ser unha das marcas máis recoñecidas mundialmente.
Unha das súas campañas máis famosas incluía unha fotografía dun enfermo da SIDA agonizando nunha cama de hospital, rodeado da súa familia doente. Outras, incluían alusións ó racismo, a guerra, a relixión e a pena capital. En 1990, Toscani fundou a revista Colors (propiedade de Benetton), xunto co deseñador gráfico Tibor Kalman. Baixo o lema "unha revista sobre o resto do mundo", Colors explotaba o multiculturalismo prevalecente na época, así como as campañas publicitarias de Benetton. A liña editorial era independente da marca de roupa. En 1993, Toscani creou Fabrica, un centro de investigación sobre a arte na comunicación; e encargou o deseño ó arquitecto xaponés Tadao Ando.
En 2005, Toscani levantou polémicas novamente, cando fixo fotografías para a campaña publicitaria da marca de roupa masculina "Ra-Re". Os retratos aludían á homosexualidade masculina, dun modo que afervoou a diversos grupos que debatían os dereitos homosexuais.
Ademais de traballar con Benetton, Toscani foi o deseñador de campañas publicitarias para Esprit, Valentino, Chanel e Fiorucci. As campañas de Toscani gañaron catro veces o premio Lion d'Or no Festival de Cannes. Persoalmente, Toscani recibiu, entre outros premios, o UNESCO Grand Prix, e dúas veces o premio Grand Prix d'Affichage. Tivo exposicións individuais, en orde cronolóxico, nas cidades de Venecia, São Paulo, Milán, cidade de México, Helsinqui, Roma e outras catorce cidades.
Mass Romantic
Mass Romantic é o primeiro álbum da banda The New Pornographers. Foi editado orixinalmente o 21 de novembro do 2000 a través do selo Mint Records no Canadá en vinilo e CD, e nos Estados Unidos editouse oficialmente remasterizado o 7 de outubro do 2003 a través de Matador Records.
Lista de cancións
Todos os temas escritos por Carl Newman agás onde se indique.
A Barrosa, Reinante, Barreiros
A Barrosa é un lugar da parroquia de Reinante no concello lugués de Barreiros na comarca da Mariña Oriental. Segundo o IGE, en 2011 tiña 16 habitantes (8 homes e 8 mulleres).
O final da escapada
O final da escapada (en À bout de souffle) é un filme francés de 1960 dirixido por Jean-Luc Godard e protagonizado por Jean-Paul Belmondo, Jean Seberg, Daniel Boulanger e Jean-Pierre Melville e con fotografía en branco e negro de Raoul Coutard.
Foi a primeira longametraxe de Godard e o descubrimento de Belmondo como actor. O final da escapada foi unha das primeiras e máis influentes obras da nouvelle vague. Xunto con Les Quatre Cents Coups, de François Truffaut e Hiroshima, mon amour, de Alain Resnais, estreadas o ano anterior, impulsou a valoración internacional do novo estilo. No seu momento atraeu moita atención polo seu estilo visual audaz, que incluía saltos na montaxe non convencionais.
Foi emitido na TVG o 26 de agosto de 1991.
Argumento
Michel (Jean-Paul Belmondo) é un delincuente que, tras roubar un coche en Marsella, emprende viaxe cara a París para cobrar un diñeiro que se lle debe e volver ver a súa amiga estadounidense, Patricia (Jean Seberg). No camiño, perseguido pola policía de tráfico, mata un axente. Chega a París, mais non ten cartos, polo que recorre a varios amigos.
Pasa o tempo con Patricia, intentando convencela de que volva deitarse con el e que o acompañe a Roma. Os dous van dun lugar ao outro, mentres Michel trata de recuperar o seu diñeiro e ocultarse da policía.
Produción
O final da escapada non tivo guión. A historia está baseada vagamente nun artigo que François Truffaut leu en The News in Brief. A personaxe de Michel Poiccard está inspirado no real Michel Portail e na súa moza estadounidense, a xornalista Beverly Lynette. En novembro de 1952 Portail roubou un coche para visitar a súa nai enferma en Le Havre e acabou matando un policía chamado Grimberg. Truffaut traballou no tratamento da historia con Claude Chabrol, pero acabaron desbotando a idea cando non puideron acordar a estrutura da historia. Godard lera ese tratamento, gustáralle e quería realizar o filme. Escribiu unha vaga guía de filmación que abandonou axiña para confiar na improvisación.
Genghis Khan (filme de 1965)
Genghis Khan é un filme dirixido por Henry Levin que foi estreado en 1965. Conta a historia da vida do conquistador mongol Xenxis Kan. Estreouse en galego na TVG o 22 de marzo de 2008.
Sinopse
Temujin-Xenxis Kan, fillo dun xefe dunha tribo mongol, presenza sendo un rapaz a morte brutal de seu pai a mans de Yamuga, xefe dos Merquis, mongois tamén. Yamuga, deixa vivir a Temujin, xa que a lenda di que se o mata, el morrerá tamén, pois o rapaz está chamado a ser o príncipe dos príncipes. Temuyin consegue agrupar numerosas tribos mongois, pero sen conseguir que lle sigan os Merquis.
Álxebra lineal
A álxebra lineal ou álxebra linear é o estudo das propiedades matemáticas xeradas polos sistemas de ecuacións lineares. Estreitamente ligados están os vectores e os espazos vectoriais, que son a base da linguaxe xeométrica usada nesta rama das matemáticas.
No campo de estudo da álxebra linear áchanse, entre outros, as aplicacións lineares; as matrices e os determinantes; os espazos afíns e euclidianos; as formas cuadráticas; os autovalores e os autovectores; os lugares xeométricos no plano, como as cónicas, e no espazo, como as cuádricas; as curvas no plano e no espazo; as superficies no espazo; e os tensores.
Moitos destes conceptos, son tamén obxecto de estudo doutras ramas da matemática como a análise matemática, a topoloxía e a xeometría; diferenciándose o estudo que deles fai a álxebra linear no enfoque vectorial deste.
A álxebra linear é moi útil en disciplinas onde se estudan fenómenos mediante modelos lineares, caracterizados polas propiedades de aditividade (se unha variábel produce un certo efecto a, e outra variábel produce outro efecto b; a suma das dúas producirá o efecto a+b) e homoxeneidade (ao se multiplicar unha variábel por un número real, o seu efecto multiplicarase por ese mesmo número real).
Estes modelos aparecen en multitude de áreas dentro e fóra das matemáticas. Algúns exemplos son: a análise funcional, as ecuacións en diferenzas, as ecuacións diferenciais lineares,as ecuacións integrais lineares, a programación linear, a investigación de operacións, o cálculo de probabilidades, a informática, a mecánica cuántica, a electrotecnia, o movemento de corpos ríxidos, problemas de frecuencias de vibración de átomos, a enxeñaría, a economía etc.
Historia
miniatura|esquerda|[[Hermann Grassmann, matemático alemán considerado o mestre da moderna Álxebra linear.]] Os primeiros elementos do que hoxe se coñece como Álxebra lineal acháronse no documento matemático máis antigo que chegou ata os nosos días: o Papiro de Rhind, conservado no Museo Británico (British Museum) -con algúns fragmentos no Museo de Brooklyn (Brooklyn Museum)-, coñecido tamén como o Libro de Cálculo, escrito polo sacerdote exipcio Ahmés cara ao ano 1.650 a.C. Neste valioso documento considéranse as ecuacións de primeiro grao, onde a incógnita aparece representada por un ibis que significa furgando no chan, posibelmente pola súa primoxénica aplicación á agrimensura.
Tamén se atopan antecedentes estruturais na álxebra babilónica: a execución da división como a multiplicación dun número polo inverso do divisor leva implícitos rudimentos da Teoría de Grupos. Os matemáticos gregos, pola súa banda, non se van ocupar dos problemas lineares, a pesar de que a solución xeral da ecuación de segundo grao aparece no tratado dos Elementos de Euclides.
Os matemáticos chineses durante os séculos III e IV a.C. continúan a tradición dos babilonios e legáronnos os primeiros métodos do pensamento lineal. Na obra Novos capítulos sobre a Arte Matemática de Chuan Tsanom, escrita no ano 152 a.C., durante a Dinastía Han, inclúense sistematicamente todos os coñecementos matemáticos da época. Neste tratado aparece o seguinte sistema linear :
Así como un método para a súa resolución, coñecido como a regra de "fan-chen", a cal en esencia, é o coñecido método de eliminación de Gauss dos nosos días.
A álxebra linear tivo un pulo considerábel no mundo islámico, destacando Al-Khwarizmi, quen traduciu ao árabe os textos matemáticos indios e reinterpretou os traballos da escola grega. O seu traballo será a fonte do desenvolvemento da álxebra nos séculos posteriores.
No século XVII, René Descartes formula problemas de xeometría, como a determinación da intersección de dúas rectas en termos de ecuacións lineares, establecendo desde entón unha ponte entre dúas ramas matemáticas ata entón separadas: a álxebra e a xeometría. Se ben non define a noción básica da álxebra lineal que é a de espazo vectorial, utilízao xa con éxito dun xeito implícito, fundado esencialmente nas ideas xeométricas subxacentes.
Ata o século XVIII a álxebra era, esencialmente, a arte de resolver ecuacións dun grao arbitrario. O matemático e filósofo francés, e un dos iniciadores da Enciclopedia, D'Alembert, descubriu que as solucións dun sistema AX=B forman unha variedade linear. Así mesmo, Euler, Lagrange e o mesmo D'Alembert decátanse de que a solución xeral do sistema homoxéneo AX=0 é unha combinación linear dalgunhas solucións particulares.