cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Łódź
Historia
Cara a 1820 xurdiu un movemento por parte dun ilustre polaco, Stanisław Staszic, que rematou por converter Lodz no principal centro de produción téxtil de todo o imperio ruso. A cidade pasou a ser coñecida como Terra Prometida por inmigrantes de todas as partes de Europa. Polacos, xermanos e xudeus foron os tres pobos que máis contribuíron ó desenvolvemento da cidade.
En 1850 a abolición dos aranceis nas aduanas entre Rusia e Polonia deu lugar a un importante crecemento industrial en Lodz, de maneira que se converteu na segunda cidade máis grande de Polonia. Pero o desenvolvemento industrial máis grande da historia da cidade produciuse no período entre 1870 e 1890, grazas á inauguración do ferrocarril que comunicaría a cidade con Varsovia e Viena.
Lodz converteuse nun dos centros do movemento socialista e, a pesar da crise precedente á Primeira Guerra Mundial, medrou constantemente ata 1914 e chegou a ser unha das cidades industriais máis poboadas do mundo.
Durante a primeira parte da Primeira Guerra Mundial estivo baixo dominio alemán.
En 1918, co remate da guerra, Lodz perdera case o 40 por cento da súa poboación debido ó recrutamento de tropas, ás epidemias e á emigración.
Nos anos posteriores á Primeira Guerra Mundial, Lodz viuse somerxida nunha gran depresión, debido á guerra de aduanas con Alemaña, que rematou co comercio téxtil e cos mercados do oeste, e á Revolución Rusa e á guerra civil rusa, que tamén remataron co comercio dos territorios do leste. Todo isto desencadeou nunha morea de disturbios e protestas dos traballadores.
Na época da preguerra, os xudeus de Lodz formaban a segunda maior comunidade de xudeus, despois de Varsovia en Polonia. As tropas alemás ocuparon a cidade unha semana despois de que Alemaña invadise Polonia, o 1 de setembro de 1939.
Durante os comezos da guerra, as forzas polacas de Lodz defenderon a cidade contra os primeiros ataques, pero en balde. Lodz anexionouse a Alemaña, converténdose en parte do Reich. Os alemáns mudáronlle o nome polo de Litzmann, en honra ó xeneral alemán Karl Litzmann, quen conquistara a cidade durante a Primeira Guerra Mundial.
A comezos de febreiro de 1940 os alemáns crearon un gueto na zona nordeste de Lodz. Preto de 160 000 xudeus, máis dun terzo da poboación da cidade, foron recluídos nunha pequena área. Os alemáns illaron o gueto do resto de Lodz. Unidades especiais da policía vixiaban o perímetro no que se atopaba. Baixo a ocupación alemá, converteuse nun importante centro de produción; creáronse fábricas no propio gueto e empregáronse os residentes xudeus para realizar traballos forzados; chegaron a xuntarse ata 100 fábricas dentro del, das cales as principais producían téxtiles, especialmente uniformes para o exército alemán.
Mordechai Chaim Rumkowski, presidente do Consello Xudeu do gueto de Lodz, quixo evitar a destrución do gueto facéndoo o máis produtivo posible. As condicións de vida dentro del eran precarias e miserables; moitos dos seus barrios non contaban con auga nin luz, os traballos eran forzados e a fame ameazaba os seus residentes.
Debido á súa gran produtividade conseguiu sobrevivir ata agosto de 1944, cando os alemáns deportaron os sobreviventes ó campo de exterminio de Auschwitz.
Nas proximidades da cidade xurdiron diversos campos de concentración e campos de exterminio, como a prisión Radogoszcz, e varios campos menores para etnias xitanas e nenos polacos.
Despois da guerra, Lodz tiña menos de 300 000 habitantes, pola contra, o número comezou a medrar grazas á inmigración dende Varsovia e dende outros puntos anexionados pola Unión Soviética.
Baixo o réxime comunista polaco, moitos dos industriais perderon a súas fortunas cando as autoridades nacionalizaron todas as compañías privadas. Con isto, Lodz converteuse de novo nun importante centro industrial. Pero tras o período de transición económica sufrida por Polonia durante a década dos 90, a maioría das empresas privatizáronse de novo.
Nese mesmo intre, outro problema eran as cuestións residenciais. A maioría das vivendas construíronse no século XIX e atopábanse en pésimo estado debido a que o proxecto de renovación foi abandonado despois da Segunda Guerra Mundial.
Na actualidade a alcaldía de Lodz pretende reavivar as antigas zonas industriais, creando desta maneira o Novo Centro da Cidade.
Dende o ano 2010, cando arrincou a iniciativa, realizáronse varios proxectos de renovación urbana, como, por exemplo, a estación de tren Łódź Fabryczna.
Economía
miniatura|
Piñeiro de Abaixo, Carelle, Sobrado
Piñeiro de Abaixo é un lugar da parroquia de Carelle, no concello coruñés de Sobrado, na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2014 tiña 6 habitantes (2 homes e 4 mulleres).
Chantada
Chantada é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca de Chantada e á Ribeira Sacra. Segundo o IGE en 2022 tiña 8.083 habitantes (8.371 en 2017, 8.897 no 2011,8.951 no 2010,9.249 no 2006, 9.366 no 2005, 9.463 no 2004, 9.650 no 2003). O seu xentilicio é (véxase no Galizionario) «» ou «».
Xeografía
O concello, cunha superficie de 176,7 km², está situado no suroeste da provincia de Lugo e é a capital do partido xudicial homónimo. Linda ao norte con Taboada, ao sur con Carballedo, ao leste co Saviñao e Pantón, e ao oeste co concello de Rodeiro, na provincia de Pontevedra.
O seu cumio máis alto é o monte Faro (1.187 m). Outras altitudes importantes son o monte Sabadón (679 m), San Sebastián (745 m), Santa Rosa (586 m), Penedo de Riba da Zanca (750 m) e Igrexa (575 m).
A zona está atravesada polo río Miño, en que se construíu o encoro de Belesar. Outros cursos importantes son o río Asma e o río Enviande.
Toponimia
A etimoloxía do topónimo procede do latín, en alusión a unha pedra chantada no chan, ao igual ca topónimos como Chanto ou Chanteiro.
No ano 844 o pobo viquingo remontou o río Ulla e conseguiu avanzar até a zona de Chantada. Fuxiu despois de perder un enfrontamento cos homes de Ramiro I, mais destruíu todo o que puido. Daquela vitoria procede non só a toponimia da parroquia de Camporramiro, senón que o historiador Eduardo Morales Romero sinala que mesmo o propio nome de Chantada procede daqueles enfrontamentos co pobo viquingo, xa que a vila tería que ser "plantada" –reconstruída–. En efecto, "plantáronse" grandes estacas que a rodeaban a modo de fortaleza.
Historia
No concello hai restos dos poboados castrexos de Líncora, Centulle, San Sebastián, Nogueira e Castro Candaz. Con todo, queda a disposición defensiva dos mesmos nos lugares nos que posteriormente foron construídos o mosteiro de San Salvador de Asma, a fortaleza de Paderne, a Torre de Arcos, a Torre de Pereira, a Torre de Quinteliña, a Torre de Teixeiro, a Torre de Vilaúxe e a Torre de Merlán.
Patrimonio
No concello hai varios monumentos declarados Ben de Interese Cultural: A igrexa de Santa María de Pesqueiras (RI-51-0001222) foi recoñecida como tal o 6 de outubro de 1950. A Torre de Pacio (RI-51-0008892), a Torre de Arcos (RI-51-0008893), a Torre de Vilar de Eiriz (RI-51-0008894), a Fortaleza de Pereira (RI-51-0008895) e a Torre de Vilaúxe (RI-51-0008896) recibiron esta declaración o 17 de outubro de 1994.
As sepulturas antropomorfas de Fornas están na parroquia de San Cristovo de Fornas, na parte superior dunha gran peneda. Teñen 2 m de longo e entre 1 e 0,6 de ancho. Arredor das sepulturas hai un canto labrado, moi desgastado, para colocar unha tapa. Xa aparecen mencionadas no documento de fundación da capela de Santa Xertrude, de 1607, construída onde está a actual igrexa parroquial de Fornas.
O castro de Centulle está na parroquia de San Xurxo de Asma, e atópase en mal estado de conservación. Nel construíuse o santuario da Nosa Señora de Fátima, e o territorio anexo está destinado a uso agrícola. Pénsase que tiña unha configuración do modelo espiral, con dous corpos posuíndo tramos de tres. No recinto atopáronse restos de vaixela e de muíños de man. Diversas hipóteses defenden que aquí estaba a fortaleza dos Circa, arrasada polos normandos e máis tarde pertencente á casa de Altamira.
O castro San Amaro está na parroquia de San Xián de Mato, e está en mal estado de conservación. Nel foi construída unha capela, que lle deu o nome no pasado (actualmente dedicada a San Lucas).
O castro de Abeleda está na aba da serra do Faro, preto xa do concello de Carballedo, xunto á lugar de Abeleda (A Grade). Nel atopouse un torque de ouro, conservado no Museo de Pontevedra. Nun lugar próximo apareceu un poboado romano, do que apareceron varias paredes e un cofre con moedas romanas.
Castro Candaz
miniatura|O [[Castro Candaz quedou ao descuberto en 2011 por unhas obras no encoro de Belesar]]
O castro Candaz atópase xeralmente anegado polo río Miño trala construción do encoro de Belesar. Non se atopa en bo estado de conservación por este factor e porque os terreos foron ocupados para o cultivo da vide.
Está situado nun lugar estratéxico do paso do río, con pouca visibilidade e lonxe de núcleos de poboación, nun outeiro xunto á desembocadura do río da Lama e do río Enviande. No acceso ao recinto hai tres chairas que fan de defensa natural. O recinto estaba amurallado.
Castro de San Sebastián
Está situado na parroquia de San Salvador de Asma, nun outeiro a 745 m de altitude. Na idade media foi construída no lugar unha ermida (que dá nome ao recinto), da que quedan algúns restos. Na actualidade o lugar está cuberto por vexetación baixa.
O poboado estaba rodeado por unha muralla duns 4 m de grosor, de forma irregular pero similar a unha circunferencia. Na zona sur e oeste había un foxo de 6 m de profundidade e uns 8,5 de ancho, e un contrafoxo de 5 m de lonxitude. Na zona leste había outra muralla de 2,2 m de alto e 3,3 m de ancho. No castro atopáronse dous muíños de man, varios anacos de escoura de ferro e dúas láminas de cobre.
Administración local
Tras as eleccións municipais de 2011 foi nomeado alcalde Manuel Lorenzo Varela Rodríguez candidato de INTA (Independentes Terras do Asma). En 1996 xa acadara a alcaldía como candidato do PPdG manténdose no cargo ata as eleccións de 2007
Festas e celebracións
dereita|miniatura|Fonte no campo da feira
Deporte e outras actividades
Deportistas chantadinos de sona son o baloncestista Fran Vázquez (Unicaja - C.B. Málaga) e o porteiro de fútbol Roberto Fernández Alvarellos (Granada C.F.).
Á parte do deporte, a Casa da Xuventude de Chantada ofrece tamén actividades lúdicas, como son teatro, distintos obradoiros, como o de cestería e outros obradoiros artesáns, pintura ao óleo, batuka, steps, xogos populares…
Lugares de Chantada
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Chantada véxase Lugares de Chantada.
Adra, Almería
En 2013 tiña 24 761 habitantes, a súa extensión superficial é de 90,05 km² e tiña unha densidade de 274,97 hab/km².
Relevo e hidroloxía
Orograficamente, Adra atópase ao sueste de Serra Nevada, na Baixa Alpujarra. Debido a isto, a orografía de Adra caracterízase pola existencia de lomas e barrancos que se inician a nivel do mar no vértice sueste do termo e van aumentando a súa altitude cara ao norte e o oeste, alcanzando unha cota máxima de 960 metros no cerro de Las Pendencias.
Clima
A súa situación costeira e a súa latitude favorecen a existencia de invernos temperados e veráns calorosos, con temperaturas que non adoitan superar os 38 grados centígrados.
Mind Your Manners
"Mind Your Manners" é unha canción da banda estadounidense de rock alternativo Pearl Jam, publicada o 11 de xullo de 2013 como sinxelo principal do seu álbum Lightning Bolt. O guitarrista do grupo Mike McCready dixo "É o meu intento de facer unha canción realmente dura ao estilo dos Dead Kennedys". As letras do cantante Eddie Vedder critican a relixión organizada, que considera hipócrita pola súa intoleracian e "tantas das cousas que saíron desas organizacións, como o abuso de nenos e seu posterior encubrimento".
Adra, Almería
Situación
miniatura|Imaxe do centro da cidade. miniatura|Imaxe dunha das súas rúas típicas.
Adra é o municipio situado máis ao suroeste da provincia de Almería, máis concretamente no extremo occidental da comarca do Poñente de Almería, cunha extensión de 8750 hectáreas e 13 quilómetros de liña costeira. A súa distancia respecto da capital de Almería é duns 53 quilómetros.
Mind Your Manners
A canción foi tocada ao vivo por vez primeira no seu concerto en London, Ontario o día 16 de xullo de 2013. O vídeo musical da canción, dirixido por Danny Clinch, apareceu o 23 de agosto dese mesmo ano.
Adra, Almería
Época romana
A partir do século IV a. C. a colonia pasa a control púnico e a finais do século II a.C pasa a control do Imperio Romano, na provincia romana da Hispania Ulterior. En Adra, a presenza romana faise patente durante tres séculos, sendo o Século I, o de maior esplendor como municipio romano, acuñándose moedas na súa propia ceca.
Inxentes restos arqueolóxicos, especialmente lápidas e estelas de habitantes de Abdera están repartidas en museos arqueolóxicos e coleccións privadas, xa que nos últimos dous séculos a espoliación dos sitios arqueolóxicos foi sistemática.
Abdera foi en época romana porto de saída de minerais das serras próximas de Gádor, madeiras e sazóns de pescado, entre elas o garum, pasta licuada, procedente dos restos de carnes e vísceras de pescados e mariscos, moi apreciada en tempos da dominación romana.
A maioría das fontes bibliográficas máis antigas existentes sobre o municipio pertencen a este período. Outros historiadores tamén mencionan a localidade en vairas obras, como é o caso de Estrabón, quen no libro terceiro da súa Xeografía, fala do porto de Abdera e da existencia doutra cidade chamada Odisea, non no lugar da actual, senón na montaña, visible desde o mar e que exhibía un santuario adicado a Atenea. Non existe constancia dese santuario nin atopáronse restos arqueolóxicos similares.
Tras unha decadencia de poboación entre os anos 23 a. C. e 25 d. C., prodúcese un momento de grande esplendor para a cidade arredor dos anos 175 e 225 d. C. A partir do século III e, coincidindo coa crise do Imperio Romano, a cidade entra nun período de paulatina decadencia que dura ata o século VI, no que a cidade minguou a súa actividade económica substancialmente. Este será o estado no que a atopan os bizantinos e Visigodos en torno aos séculos VI e VII.
Época musulmá
A islamización do municipio no tivo lugar ata o século IX d. C., remodelándose a súa poboación urbana no interior, concretamente en torno á barriada moderna de La Alquería. Desta época son os restos arqueolóxicos máis antigos aínda presentes na localidade, como a torre vixía situada na rúa Natalio Rivas.
Época contemporánea
Adra comezou a rexurdir no século XIX coa industrialización –foi pioneira a nivel nacional posuíndo a primeira máquina de vapor operativa en España – e, coa construción de fábricas de azucre e fundición de chumbo; aínda que a súa pesca sempre foi abundante, especialmente sardiñas, bocareus, douradas e robalizas, –nos últimos tempos criadas en granxas mariñas–, atún, bonito e melva, acadándose un gran prestixio coas súa industria conserveira nos anos trinta.
Na actualidade a industria en Adra desapareceu case por completo; a maioría dos ingresos proveñen da agricultura e a pesca, dous sectores moi afectados pola crise nos últimos anos.
250px|miniatura|Torre dos Perdigones
Política
Resultados das eleccións municipais de 2015. Alcaldes desde as primeiras eleccións municipais democráticas en 1979
Balcaide, Calo, Teo
Balcaide é un lugar da parroquia de Calo, no concello de Teo, na comarca de Santiago. Segundo o IGE en 2018 tiña unha poboación de 374 persoas (188 mulleres e 186 homes), o que supón un aumento respecto do ano 1999 cando tiña 290 habitantes.
Galería de imaxes de Monte Louro, Louro, Muros
Monte Louro é un lugar da parroquia de Louro e que está situado o monte Louro
Galería de imaxes de Taboada dos Freires, Taboada
Santa María de Taboada dos Freires é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada, na provincia de Lugo.
Carmelo Anthony
Carmelo Kyam Anthony, nado o 29 de maio de 1984 en Brooklyn, Nova York, é un xogador americano de baloncesto profesional. Tras a súa exitosa carreira no instituto no Towson Catholic High School e na Oak Hill Academy, Anthony foi á Universidade de Syracuse, onde liderou ós Orangemen ó seu primeiro Campionato Nacional en 2003. Foi nomeado mellor xogador da rexión leste da NCAA. Tras unha tempada en Syracuse, deixou a universidade para entrar no Draft da NBA de 2003, onde foi seleccionado na terceira posición polos Denver Nuggets. Foi traspasado ós New York Knicks días antes do peche de mercado en 2011.
Dende que entrou na NBA, Anthony converteuse nun dos xogadores máis coñecidos e populares da liga. Foi incluído no primeiro equipo de rookies, foi All-Star en sete ocasións e foi incluído no Equipo All-NBA en seis veces. Anthony liderou ós Nuggets a gañar dous títulos de división e a clasificarse para os playoffs dende 2004 ata 2010. En 2009, axudou ós Nuggets a chegar ás Finais de Conferencia por primeira vez dende 1985. Coma membro da selección de baloncesto dos Estados Unidos, gañou a medalla de bronce nos Xogos Olímpicos de 2004, e a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de 2008 e de 2012. O 2 de agosto de 2012, Anthony superou a marca de máis puntos anotados nun partido das Olimpíadas por un xogador dos Estados Unidos, con 37 puntos contra Nixeria.
Traxectoria universitaria
Anthony xogou unha tempada na Universidade de Syracuse, durante a tempada 2002-03 da NCAA, onde acadou 22.1 puntos e 10.0 rebotes por partido. Guiou ós Orangemen ó primeiro título da NCAA da súa historia en 2003. Liderou ó equipo en anotación, rebotes, minutos xogados, tiros de campo anotados e tiros libres anotados e intentados. Os seus 33 puntos contra os Texas Longhorns na Final Four de 2003 estableceron o récord de puntos anotados no torneo da NCAA por un xogador de primeiro ano. No partido polo campionato contra os Kansas Jayhawks, Anthony anotou 20 puntos e capturou 10 rebotes. Grazas ó seu esforzo, Anthony gañou o premio ó mellor xogador do torneo.
Anthony tiña planeado estar dúas ou tres tempadas en Syracuse, pero ó conseguir todos os éxitos posibles no primeiro ano, decidiu deixar a súa carreira universitaria e declarouse elixible para o Draft da NBA de 2003. Durante a súa etapa en Syracuse, Anthony foi escollido no segundo equipo All-American por Associated Press coma freshman, liderou ó seu equipo a unha marca de 30-5, conseguiu o primeiro título da NCAA da historia do equipo, e foi elixido Freshman do Ano. Ademais foi incluído no primeiro equipo All-Big East e foi ademais elixido coma Freshman do Ano da Conferencia Big East.
Braganza
Braganza (Bragança en portugués, Bergancia en mirandés) é unha cidade portuguesa, capital do distrito de Braganza, Rexión Norte e subrexión do Alto Tras-os-Montes, con 35.341 habitantes (2011).
É sede dun dos municipios portugueses con maior superficie, con 1.173,93 km² de área, subdividido en 49 freguesías. O municipio limita no norte e leste con España (provincias de Ourense e Zamora), polo sueste co concello de Vimioso, no suroeste co de Macedo de Cavaleiros e no oeste co concello de Vinhais.
Historia
En orixe Braganza foi unha localidade prerromana denominada Bracara. Coa romanización quedou incluída no convento de Bracara Augusta. Foi soar da importante Casa de Braganza, que formou a dinastía real de Portugal entre 1640 e 1910 e a imperial do Brasil de 1822 a 1889. Braganza conserva aínda o seu castelo medieval (erguido en 1187).
Como sé episcopal -aínda que tardía como tal-, Braganza converteuse na capital histórica da vella provincia dos Tras-os-Montes.
Freguesías
As parroquias do concello de Bragança son:
Calidade de vida
A calidade de vida defínese en termos xerais coma o benestar, felicidade e satisfacción dun individuo, que lle outorga a este certa capacidade de actuación, funcionamento ou sensación positiva da súa vida. A súa realización é moi subxectiva, xa que se ve directamente influída pola personalidade e a contorna na que vive e se desenvolve o individuo. Segundo a OMS, a calidade de vida é "a percepción que un individuo ten do seu lugar na existencia, no contexto da cultura e do sistema de valores nos que vive e en relación cos seus obxectivos, as súas expectativas, as súas normas, as súas inquedanzas. Trátase dun concepto moi amplo que está influído de modo complexo pola saúde física do suxeito, o seu estado psicolóxico, o seu nivel de independencia, as súas relacións sociais, así como a súa relación cos elementos esenciais da súa contorna".
Medida da calidade de vida
Perfil das Consecuencias da Enfermidade:
Vilarchao, A Porta, Sobrado
Vilarchao é un lugar da parroquia da Porta, no concello coruñés de Sobrado, na Comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2014 tiña 28 habitantes (15 homes e 13 mulleres).
Sabae
O concello de Sabae limita cos concellos de Echizen (vila), Fukui, Ikeda e Echizen.
KK Bosna
O Košarkaški klub Bosna Royal, comunmente coñecido como KK Bosna Royal ou Bosna Saraxevo, é un club de baloncesto da cidade de Saraxevo, capital de Bosnia e Hercegovina. Actualmente compite na Košarkaško prvenstvo Bosne i Hercegovine, a máxima competición do baloncesto bosníaco, así como na Liga do Adriático. Disputa os seus partidos como local no Olympic Hall Juan Antonio Samaranch (antes Olympic Hall Zetra), cunha capacidade para 12.000 espectadores. O seu maior éxito deportivo foi a Copa de Europa (actual Euroliga) conseguida en 1979 tras vencer na final ao Emerson Varese italiano.
Amaro
Amaro é un antropónimo galego de home; non hai certeza da súa procedencia - quizais do celta latinizado amaruos (inmorrente). A forma feminina é Amara. O nome Amaro é especialmente común no noroeste da Península Ibérica: Galicia, Portugal e León. No ano 2014 levaban o nome 99 residentes en Galicia.
Ignacio Pedro VI Xahbadin
Traxectoria
Logo do pasamento do patriarca Ignacio André Akhixan o 24 de xullo de 1677, foi sucedido polo bispo xacobita Masih, quen se fixo pasar por católico para obter o recoñecemento do sínodo e, posteriormente, do sultán otomán, como patriarca dos siríacos. Despois do seu recoñecemento, porén, adoptou unha postura abertamente contraria ao bando católico, polo que os católicos siríacos elixiron como patriarca ao bispo de Xerusalén, Pedro Xahbadin, sobriño de Masih e designado por Akhixan como o seu sucesor.
Terceira idade
miniatura|Ancián, por [[Peter Paul Rubens|Rubens.]] miniatura|Home da terceira idade ollando pola fiestra. O termo terceira idade fai referencia á poboación de persoas maiores e xubiladas, normalmente de 65 ou máis anos. Este grupo de idade está crecendo na pirámide de poboación ou distribución por idades na estrutura da poboación; a baixa taxa de natalidade e a mellora da calidade de vida e a esperanza de vida son as causas principais que producen este feito.
Os nados no ano 1960 e seguintes, están agora entrando no grupo dos maiores. Isto crea tensións, pois aumentan os orzamentos da seguridade social e a poboación activa estaríase adaptando a esta nova situación, que aínda ten unha aptitude estereotipada de prexuízos, visible na redución do presunto problema a política social de seguridade social e máis residencias.
Pero a incipiente nova socioloxía da terceira idade ten outras dimensións: considerar a estas persoas como un grupo cultural nunha estratificación da poboación por grupos de idade, con igualdade de trato e igualdade de dereitos, pero isto na práctica pódese traducir pobremente ou só nun interesante segmento de consumidores e de clientela política, que de novo é reduccionista, pois asume homoxeneidade, ademais a exclusión do mercado laboral remunerado non quita a súa inclusión en actividades típicas do voluntariado, comisións municipais, residencias, centro social, bibliotecas e outras institucións con enfoque comunitario, asociacionista e participativo como persoa e cidadán, Shanas (1968 e 1977), co concepto da 'construción social da terceira idade' contra conceptos discriminantes, que como símbolos e sentimentos poden ser cambiados, Butler (1975 e 1980), removendo cara a adiante a nova idade e isto é obvio cun enfoque de interaccionismo simbólico, Henslin (2000), e manterse activo é a 'Teoría da Actividade', con perspectiva funcionalista, para ser útil e máis feliz. Finalmente hai outro punto de vista de conflitos intergxeracionais e da súa solución en substitucións de cohortes.
A terceira idade é estudada pola Xeriatría e a Xerontoloxía desde puntos de vista de Calidade de vida e fundamentos científicos. Unha Tecnoloxía social desenvolveuse como apoio e industrialización de avances científicos.
O tema da senectude como preparación para a vellez preocupou a Platón (s. -V) en 'A República' e Cicerón (s. -II) en 'De Senectude' son escritos na ontoloxía das categorías de idades, que se configurou arredor de 'modos de ser', relacionados co decurso mesmo da vida persoal. Hai parágrafos que no esencial son idénticos en ambos autores. As 'apostilas ó diálogo da vellez' en Internet é un eloxio ó pensamento de Cicerón.
As diferentes denominacións: senectude, ancianidade, vellez, maiores, segunda mocidade, terceira idade, 'séniors', 'aging', teñen o propósito de esquecer prexuízos. Tamén os estudos sociolóxicos asignaron prioridades ó tema e varían nas distintas sociedades e épocas a par de vivenda, saúde e transportes, que son algunhas das necesidades primarias e nalgúns casos alimentación. Tamén hai abuso dos maiores como discriminación por idade nos ambientes laborais.
O Día Internacional das Persoas de Idade celébrase o 1 de outubro.
Paseo do Prado
O paseo do Prado é o xardín histórico urbano máis antigo de Madrid, declarado Ben de interese cultural e un dos seus paseos máis importantes e coñecidos. Articúlase segundo un eixe norte-sur, dende a praza de Cibeles ata a praza do Emperador Carlos V, popularmente coñecida como glorieta de Atocha. Á metade do seu percorrido conflúe coa praza da Lealdade e coa praza de Cánovas del Castillo, onde se sitúa a fonte de Neptuno.
Xunto cos paseos da Castellana e Recoletos, que se estenden ao norte, conforma un dos principais eixes viarios da cidade, ao conectar a zona setentrional desta coa meridional.
No terreo cultural, o paseo do Prado alberga un dos principais focos museísticos de España. Nel sitúanse os museos do Prado e Thyssen-Bornemisza e nas súas inmediacións áchase o Centro de Arte Raíña Sofía, promovidos turisticamente baixo a denominación de Paseo ou Triángulo da Arte.
Neste paseo tamén se encontran diferentes monumentos e recintos de interese histórico-artístico, levantados no século XVIII dentro do proxecto urbanístico do Salón do Prado, ademais de numerosos motivos ornamentais e paisaxísticos. Destacan o Edificio Villanueva, sede principal do Museo do Prado, o Real Xardín Botánico e os conxuntos escultóricos das fontes de Neptuno, Cibeles e Apolo.
Louis Perrée
Traxectoria
Participou nos Xogos Olímpicos de 1900 na proba individual de espada logrando a medalla de prata tras perder co cubano Ramón Fonst na final.
Natalia Verbeke
Natalia Verbeke Leiva, nada o 23 de febreiro de 1975, é unha actriz arxentina, residente en España.
Traxectoria
Pasou a súa infancia na Arxentina ata os once anos, idade en que se mudou a Madrid xunto á súa familia, decisión tomada polo seu pai debido á crise política e social que daquela (1986) vivía Arxentina. En Madrid estudou na Real Escola Superior de Arte Dramática e na Escola Guindalera con Juan Pastor. Tamén cursou "Interpretación para profesionais" de man de John Strasberg. Ten estudos de danza contemporánea con Josefina Tomás, de flamenco con Miguel Sandoval e Carmen Romera e con Víctor Ullate.
En 1998 debutou no cine coa película "Un buen novio", que protagonizou xunto con Fernando Guillén Cuervo, pola que recibiu o Premio Max Factor ó rostro máis bonito de cine español. Pero foron outras películas como "Nadie conoce a nadie", "El hijo de la novia" e, especialmente, "El otro lado de la cama" as que a catapultaron á fama. Recibiu dous premios Ondas por estas dúas últimas películas. Foi nomeada a mellor actriz pola Unión de Actores pola súa interpretación en "El otro lado de la cama". En "A golpes" interpretou a María, unha boxeadora que se gañaba a vida como taxista.
En teatro interpretou "El sueño de una noche de verano" de William Shakespeare en Inglaterra.
En televisión participou nas series "El pantano", "Al filo de la ley", "Los Serrano" e, na actualidade Doctor Mateo.
Douradiña
A douradiña ou fento pequeniño (Ceterach officinarum  ou  Asplenium ceterach) é unha especie de fento pertencente á familia Aspleniaceae. Aparece en Galiza.
Descrición
Trátase dunha planta cun rizoma groso e curto, do que xorden unhas frondes en fascículos mestos, que posúen unha lámina pinnada, verdosa, glabra pola face superior, cun indumento prateado polo envés; ditas pinnas son alternas, ovadas. O pecíolo é menor en lonxitude có limbo. Os seus soros, carentes de indusio, son lineares. 2n=144.
Distribución e hábitat
Trátase dunha especie propia de Europa occidental e central, incluíndo a rexión mediterránea deica Asia, na súa zona temperada. O seu hábitat preferente consiste en fendas das rochas, especialmente sobre substratos calcarios.
Propiedades
Posúa aplicacións en medicina popular como diurético. Principios activos: Describiuse a presenza de taninos, ácidos orgánicos e mucilaxes.
Indicacións: Uso popular coma: diurético, colerético, hipotensor, hipoviscosizante, tónico xeral e antitusivo. Indicado para estados nos que cómpre un aumento da diurese: afeccións xenitourinarias (cistite, ureterite, uretrite, oliguria, urolitíase), hiperazotemia, hiperuricemia, gota, hipertensión arterial, edemas, exceso de peso acompañado de retención de líquidos. Prevención da arteriosclerose; disquinesias biliares. Bronquite, gripe, arrefriados. Úsanse as partes aéreas. Apáñase de maio até agosto. Infusión: 1 cullerada por cunca; dous ou tres cuncas por día, despois das comidas.
Taxonomía
miniatura|240px|Fento pequeniño no seu hábitat Asplenium ceterach foi descrita por Mary Tindale e publicado en Contributions from the New South Wales National Herbarium 3(3): 247 1963. O nome científico do xénero Asplenium fai referencia ao uso terapéutico que se daba a estas plantas durante a Idade Media para sandar doenzas ligadas co bazo (exceso de bile negra). Así, Asplenium sería unha adaptación ao latín do grego "splen" (bazo). ceterach: epíteto Número de cromosomas de Ceterach officinarum (Fam. Aspleniaceae) e táxones infraespecíficos: 2n=144
IGH@
O locus pesado de inmunoglobulina, tamén chamado IGH (antes chamado tamén IGHDY1 e IGH@ ), é unha rexión do cromosoma 14 humano que contén un xene que codifica as cadeas pesadas dos anticorpos humanos (ou inmunoglobulinas).
As inmunoglobulinas recoñecen antíxenos estraños e inician as respostas inmunes como a fagocitose e o sistema do complemento. Cada molécula de inmunoglobulina consta de dúas cadeas pesadas idénticas e dúas cadeas lixeiras tamén iguais. Esta rexión representa a organización na liña xerminal do locus das cadeas pesadas. O locus inclúe os segmentos V (variable), D (de diversidade), J (de empalme ou acoplamento) e C (constante). Durante o desenvolvemento da célula B, un evento de recombinación V(D)J no ADN une un só segmento D cun segmento J; o exón D-J fusionado desta rexión D-J parcialmente rearranxada únese cun segmento V. A rexión resultante V-D-J que contén o exón fusionado V-D-J é despois transcrita e fusionada a nivel de ARN coa rexión IGHM constante; este transcrito codifica unha cadea pesada mu. Posteriormente no desenvolvemento da célula B xérase un pre-ARNm V-D-J-Cmu-Cdelta, que sofre empalme alternativo e codifica unha cadea pesada mu ou delta. As células B maduras nos ganglios linfáticos sofren unha recombinación de cambio de clase, de modo que o segmento xénico fusionado V-D-J lévase ao lado dun dos segmentos xénicos IGHG, IGHA ou IGHE e cada célula expresa ou ben a cadea pesada gamma ou a alfa ou a épsilon. A pottencial recombinación de moi difeentes segmentos V con varios segmentos J proporciona un amplo rango de recoñecemento de antíxenos. Conséguese unha diversidade adicional pola diversidade de acoplamento, que ten como resultado a adición aleatoria de nucleótidos pola desoxinucleotidiltransferase terminal, e por hipermutación somática, que ocorre durante a maduración da célula B no bazo e ganglios linfáticos. Sábese que hai varios segmentos V, D, J e C que non poden codificar proteínas e son considerados segmentos pseudoxénicos (xeralmente chamados simplemente pseudoxenes).
Kosmos 391
Kosmos 391 (Космос 391 en ruso), tamén denominado DS-P1-I Nº 10, foi un satélite artificial soviético lanzado o 14 de xaneiro de 1971 mediante un foguete Kosmos 2I desde o cosmódromo de Plesetsk.
Características
Kosmos 391 foi o décimo membro da serie de satélites DS-P1-I, adicados a servir como obxectivos dos radares militares terrestres para a súa calibración. Foi lanzado por un foguete Kosmos 2I e inxectado nunha órbita inicial de 828 km de apoxeo e 277 km de perixeo, cunha inclinación orbital de 71,0 graos e un período de 95,3 minutos.
Kosmos 391 reentrou na atmosfera o 21 de febreiro de 1972.
As Pantigueiras, Santo Adrao de Lourenzá, Lourenzá
As Pantigueiras é un lugar da parroquia de Santo Adrao de Lourenzá, no concello de Lourenzá. Segundo o IGE en 2008 tiña 6 habitantes (4 mulleres e dous homes).
Está composto por seis casas, e habitado unicamente por dúas familias. Alberga unha casa de turismo rural.
Fernando Savater
Fernando Fernández-Savater Martín, nado en Donostia o 21 de xuño de 1947, é un filósofo e escritor español.
Traxectoria
Novelista, tradutor e autor dramático, destaca no campo do ensaio e o artigo xornalístico. Fillo dun notario de Donostia, foi desde neno un voraz lector, sobre todo de literatura popular e historietas, gusto que nunca perdeu e ó que dedicou frecuentemente ensaios. Sentiu tamén afección polo teatro e estivo nalgúns grupos de afeccionados. Estudou Filosofía na Universidade Complutense de Madrid, onde a súa familia se trasladou desde San Sebastián. Traballou como profesor axudante nas facultades de Ciencias Políticas e de Filosofía da Universidade Autónoma de Madrid, de onde foi apartado da docencia en 1971 por razóns políticas, e tamén foi profesor de Ética e Socioloxía da UNED. Foi catedrático de Ética na Universidade do País Vasco durante máis dunha década. Actualmente é catedrático de Filosofía na Universidade Complutense de Madrid. Colaborador habitual do xornal El País desde a súa fundación, é codirector xunto a Javier Pradera da revista Claves para la Razón Práctica.
Formou parte de varias agrupacións comprometidas coa paz e en contra do terrorismo no País Vasco, como o Movimiento por la Paz y la No Violencia, o Foro de Ermua, e actualmente de ¡Basta ya!, asociación que recibiu do Parlamento Europeo o Premio Sakharov á defensa dos dereitos humanos. Tamén pertence ó partido político Unión Progreso e Democracia.
Obra
A súa obra, composta por máis de 45 libros e innumerables artigos xornalísticos, foi traducida ao inglés, francés, sueco, italiano, portugués, alemán, xaponés e danés. Obtivo o Premio Nacional de Ensaio en 1982, o X premio Anagrama de ensaio, o premio de ensaio "Mundo", o Premio Francisco Cerecedo de xornalismo e foi finalista do Premio Planeta coa súa novela epistolar El jardín de las dudas, sobre un dos seus autores preferidos, Voltaire. De pensamento nos seus inicios afín ó de Friedrich Nietzsche (Panfleto contra el todo), débeselle por outra banda a tradución e divulgación no mundo hispánico da obra dun dos pensadores máis notables do nihilismo contemporáneo, Émile Michel Cioran.
Destaca polo seu interese en achegar a filosofía ós mozos, con obras como Ética para o meu fillo, un dos libros máis lidos de filosofía, Política para Amador ou Las preguntas de la vida; tamén defende a cultura popular por expresar a vitalidade xuvenil, desde as novelas de aventuras, os contos fantásticos, e os relatos de terror ó cómic e os xogos de rol.
Pensamento e estilo
Savater é un autor prolífico, que se define como un "filósofo de compañía", ó estilo dos philosophes franceses, non como un Filósofo académico e con maiúscula.
Confésase influído por Nietzsche, Cioran e Spinoza, entre outros. Nos setenta consideróuselle durante moito tempo discípulo de Agustín García Calvo, pero a partir de 1981 os seus camiños sepáranse ostensiblemente. A filosofía de Savater é ilustrada e vitalista; o seu estilo, polémico e iconoclasta; as súas opinións a miúdo con frecuencia navegan contra corrente.
Seguindo a Spinoza, propugna unha ética do querer en contraposición a unha ética do deber. Os seres humanos buscan de xeito natural a súa propia felicidade e a Ética axuda a clarificar esta vontade e mostrar as formas da súa realización. Xa que logo, a Ética non debe xulgar as accións por criterios abstractos e alleos á felicidade propia.
A súa filosofía política evolucionou desde o pensamento negativo libertario, antiprogresista, que mantivo nos setenta ó individualismo democrático, socialdemócrata, liberal e universalista da súa etapa posterior. O punto de inflexión do Savater novo ó maduro pode situarse en La tarea del heroe (1981), onde escribe: "fun un revolucionario sen ira; espero ser un conservador sen vileza". Tamén reflexionou sobre o papel das relixións nas sociedades democráticas actuais, propugnando un modelo de sociedade laica no seu sentido máis amplo, que axude a afrontar non só as formulacións teocráticos, «senón tamén os sectarismos identitarios de etnicismos, nacionalismos e calquera outro que pretenda someter os dereitos da cidadanía abstracta e igualitaria a un determinismo segregacionista».
Desde coordenadas primeiro libertarias e logo liberais, opúxose sempre ó nacionalismo en xeral: «O nacionalismo en xeral é imbecilizador, aínda que os hai leves e graves, os do seareiro do alirón e o que pon o coitelo na boca para matar. Hai xente sen coñecementos históricos, o nacionalismo aparva e algúns son virulentos. Afortunadamente en Cataluña a situación é diferente á do País Vasco, aínda que esa minoría é unha alarma que nos di que algo hai que facer. O nacionalismo é unha inflamación da nación igual que a apendicite é unha inflamación do apéndice.»
No terreo dos feitos, oponse a aqueles partidos que fan da exaltación patriótica o seu aceno principal de identidade. A súa evolución ideolóxica queda evidenciada pola polémica que mantivo co tamén filósofo vasco Javier Sádaba, con quen escribiu nos oitenta o libro titulado Euskadi: pensar el conflicto (Edic Libertarias, 1987) á vez que apoiaba coa súa sinatura a legalización de Herri Batasuna ata as posturas, por el mesmo definidas como antinacionalistas, que lle levaron a converterse nun dos referentes dun sector dos cidadáns de País Vasco opostos ó nacionalismo vasco, movemento ó que Savater considera excluínte, do século XIX e compracente co terrorismo etarra. Defínese como belixerante contra o nacionalismo vasco, e nin sequera vasquista, postura que cualifica de "amable bobada", aínda que sen renunciar á súa condición de vasco.
Na actualidade é un activo colaborador da asociación Ciudadanos de Cataluña.
Savater, defensor da Constitución Española, do estatuto de Gernika e da unidade do Estado (non como dogmas indiscutibles senón como opcións mellores que as que propón os seus adversarios), expresou en numerosas ocasións a súa oposición a todo tipo de nacionalismos, e o seu desexo de superalos en beneficio dun ideal de humanidade universal compartida, e traducido nun organismo gobernamental con autoridade mundial sobre os gobernos dos estados nacionais, e que servise para resolver as disputas e realizar os labores administrativos de utilidade común.
O estilo agudo, incisivo, e irónico de Savater apréciase de xeito máis evidente nos seus artigos xornalísticos, o xénero que máis lle gusta escribir.
Solicitou o boicot ás eleccións vascas de 2007 porque "non son limpas" nin "son realmente unhas eleccións democráticas" debido a ETA.
Nos últimos meses colaborou activamente coa Plataforma Pro, cuxo obxectivo era a creación dun novo partido político de carácter nacional máis aló da tradicional parcelación política esquerdas-dereitas xunto a coñecidos personaxes da vida pública como Rosa Díez, co fin de presentarse como alternativa aos dous partidos nacionais maioritarios en España PP e PSOE nas próximas eleccións xerais. Este partido creouse en setembro de 2007 co nome de Unión, Progreso y Democracia, sendo Fernando Savater, xunto con Rosa Díez, Albert Boadella e Mario Vargas Llosa, unha das persoas que interviñeron na súa presentación.
Críticas
As súas opinións críticas sobre todo en relación ó nacionalismo vasco situaron a Savater no medio de frecuentes polémicas. Estivo ameazado de morte pola organización terrorista ETA e viviu protexido por escolta. No plano intelectual, acotío foi atacado en España polos nacionalistas periféricos, especialmente polos vascos, que o acusan de ser nacionalista do bando contrario, españolista e centralista.
Tamén foi criticado puntualmente polo Foro de Ermua, organización na que participou activamente, pola súa postura inicialmente favorable ó Goberno na súa iniciativa de dialogar con ETA, posición que máis adiante modificou. Tamén lle supuxo críticas a súa postura favorable ó laicismo e á liberdade de decisión individual en temas coma o aborto e a eutanasia.
Miranda do Douro
Miranda do Douro (en mirandés Miranda de l Douro) é unha vila portuguesa, pertencente ao Distrito de Braganza, Rexión Norte e subrexión do Alto Tras-os-Montes, Terra de Miranda, con preto de 2.100 habitantes.
É sede dun municipio con 488,36 km² de área e 7 482 habitantes (2011), subdividido en 17 freguesías. O municipio está limitado ao noroeste e sueste por España, ao suroeste polo concello de Mogadouro e ao noroeste por Vimioso.
Os habitantes desta rexión, alén do portugués, falan unha lingua propia chamada mirandés, unha variedade do subgrupo lingüístico asturleonés.
Historia
Na antigüidade pertenceu ao convento de Astorga, en León, o que influíu na cultura e lingua da zona. Hoxe en día o mirandés e oficial xunto co portugués, sendo frecuente tanto na vila coma nas poboacións próximas a rotulación bilíngüe.
Telelugo
Telelugo é unha televisión privada galega propiedade do Grupo El Progreso, que conta con licenzas de TDT nas demarcacións de Lugo, Monforte de Lemos, Vilalba e Viveiro e con cobertura por cable en toda Galicia a través da Operadora R.
Comezou a emitir en analóxico en 1994. En 2001 incorporouse como colaboradora ao grupo Localia TV, coñecéndose como Localia Telelugo, ata a desaparición deste a comezos de 2009. En xullo de 2017 fechou após un progresivo proceso de reestruturación.
Mercado de Abastos de Santiago de Compostela
miniatura|Acceso central ao mercado. O Mercado de Abastos ou Praza de Abastos de Santiago de Compostela é un mercado localizado na zona vella da capital galega, concretamente no distrito denominado Altamira.
Historia e características
miniatura|300px|Tres fotografías da Praza un sábado de abril de 2018. As instalación actual, ideadas polo arquitecto Joaquín Vaquero Palacios e que seguen “os gustos estéticos neorrománicos do novo réxime”, substituíron o desaparecido Mercado da Cidade, que fora derrubado catro anos antes, en 1937. A función mercantil da zona remóntase ao século XVIII. A construción do mercado primitivo proxectouse en 1870 e concluíu en 1874, namentres que as obras do actual (conformado por un total de seis naves) comezaron en 1938 e remataron en 1945. Está localizado xunta a igrexa de San Fiz de Solovio.
É o lugar máis visitado do municipio despois da catedral de Santiago.
Diversos produtos frescos tales como queixo, chacina, peixe, marisco, verdura ou carne están á venda tanto nos locais habilitados nas distintas naves coma nos arredores.
Antony Hewish
Antony Hewish, nado o 11 de maio de 1924 en Fowey (Cornualla, Inglaterra) e finado o 13 de setembro de 2021, foi un astrónomo inglés galardoado co Premio Nobel de Física o ano 1974 xunto con Martin Ryle, sendo os primeiros astrónomos en conseguilo, polos seus traballos sobre radioastronomia e os púlsares.
Traxectoria
Estudou na Universidade de Gonville e no Caius College da Universidade de Cambridge, pero o seu doutoramento viuse aprazado pola súa participación na segunda guerra mundial. Durante a súa estancia no exército británico coñeceu Martin Ryle, co cal colaborou na Universidade de Cambridge a partir de 1946 no Laboratorio Cavendish. Finalmente doutorouse en 1952 na mesma universidade.
Membro da Royal Society desde 1958, entre 1971 e 1989 foi nomeado profesor de astronomía no Laboratorio Cavendish, sendo cabeza do Mullard Radio Astronomy Observatory entre 1982 e 1988.
Investigacións científicas
Xunto a Ryle Hewish realizou avances prácticos e teóricos na observación e a explotación dos escintileos evidentes das fontes de radio debido á súa radiación que afectaba sobre o plasma.
Estas investigacións conducírono á construción do Interplanetary Scintillation Array, un telescopio que mesturaba as ondas de radio e o escintileo interestelar construído nas instalacións do Observatorio de Astronomía de Mullard en Cambridge. Durante a realización deste proxecto, unha das súas colaboradoras, Jocelyn Bell, conseguiu detectar unha fonte de radio primaria que posteriormente se denominou púlsar.
En 1974 foi galardoado co Premio Nobel de Física, xunto con Martin Ryle, pola súa investigación, pioneira, en radioastronomia, e no seu papel decisivo na descuberta dos púlsares, sendo os primeiros astrónomos en conseguir esta distinción. O premio, porén, non estivo exento de polémica posto que se obviou o nome de Jocelyn Bell no recoñecemento do Nobel e foi duramente condenado polo astrofísico Fred Hoyle. En cambio outros autores viron no Premio Nobel concedido o recoñecemento aos traballos en radioastronomia por parte de ambos científicos, facendo unha mención especial na teoría da síntese de apertura por parte de Ryle e nos púlsar por parte de Hewish.
Lucas Rotich
150px|dereita|miniatura|Rotich, durante os mundiais de cross de 2008 Lucas Kimeli Rotich, nado o 16 de abril de 1990, é un atleta kenyano, especializado en probas de cross.
Traxectoria profesional
En 2007 conseguiu a medalla de prata nos mundiais júnior de atletismo, celebrados en Ostrava, na proba dos 3.000 m lisos. Ao ano seguinte, obtivo a medalla de bronce nos mundiais de cross de 2008 en categoría júnior, celebrados en Edimburgo (Escocia). Asemade, conseguiu o ouro por equipos nesa proba.
Bieito VII, papa
Bieito VII, nado en Roma e finado o 10 de xullo do 983, foi Papa da Igrexa católica romana do 974 ao 983.