cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Volcán
Lahar
Destrucións importantes por lahares déronse en 1980 coa erupción do monte Saint Helens, nos Estados Unidos, que malia as desfeitas producidas, non produciu moitas vítimas debido a que a rexión é pouco poboada. Outro foi en 1985 coa erupción do Nevado do Ruíz, en Colombia, a cal xerou un lahar que matou a case 20 000 persoas.
Xogos Olímpicos de Inverno de 2010
Deportes
A seguinte lista mostra as 15 disciplinas deportivas participantes nos Xogos Olímpicos de Vancouver, cun total de 86 eventos (entre paréntese o número de eventos):
Volcán
Formas volcánicas relacionadas
miniatura|240px|[[Monte Pelée (Martinica)]]
Caldeiras
A maioría dos volcáns presentan na súa cima un cráter de paredes empinadas. Cando o cráter supera o quilómetro de diámetro denomínase caldeira volcánica.
Xogos Olímpicos de Inverno de 2010
Países participantes
A seguinte táboa amosa ós países participantes nos Xogos Olímpicos de Inverno de 2010 e o número de atletas representantes:
Volcán
Caldeiras
No caso dos enormes volcáns en escudo de Hawai, as caldeiras creáronse pola continua subsidencia a medida que o magma se drenaba dende a cámara magmática durante as erupcións laterais.
As caldeiras de gran tamaño fórmanse cando un corpo magmático granítico (félsico) se sitúa preto da superficie curvando deste xeito as rochas superiores. Posteriormente, unha fractura no teito permite ao magma rico en gases e moi viscoso ascender ata a superficie, onde expulsa, de xeito explosivo, enormes volumes de material piroclástico, fundamentalmente cinzas e fragmentos de pumita. Estes materiais denomínanse coadas piroclásticas e poden atinxir velocidades de 100 km/h. Cando estes materiais se deteñen, os fragmentos quentes fusiónanse para formar unha toba soldada que se asemella a unha coada de lava solidificada. Finalmente, o teito derrúbase dando lugar a unha caldeira. Este procedemento pode repetirse varias veces no mesmo lugar.
Coñécense polo menos 138 caldeiras que superan os 5 quilómetros de diámetro. Moitas destas caldeiras son difíciles de situar, polo que foron identificadas con imaxes de satélite. Entre as máis importantes atópase A Garita cuns 32 km de diámetro e unha lonxitude de 80 que está situada nas montañas de San Xoán ao sur do estado de Colorado.
Erupcións fisurais e chairas de lava
Malia que as erupcións volcánicas están relacionadas a estruturas en forma de cono, isto non é así xa que a maior parte do material volcánico é extruído por fracturas na cortiza denominadas fisuras. Estas fisuras permiten a saída de lavas de baixa viscosidade que recobren grandes áreas. A chaira de Columbia no noroeste dos Estados Unidos formouse deste xeito. As erupcións fisurais expulsaron lava basáltica moi líquida. As coadas seguintes cubriron o relevo e formaron unha chaira de lava (plateau) que nalgúns lugares ten case 1,5 km. de grosor. A fluidez evidenciase na superficie percorrida pola lava: uns 150 km. dende a súa orixe. A estas coadas denomínaselles basaltos de inundación (flood basalts).
Este tipo de coadas sucede fundamentalmente no chan oceánico onde non poden verse. Ao longo das dorsais oceánicas, onde a expansión do chan oceánico é activa, as erupcións fisurais xeran novo chan oceánico. Islandia está situada enriba da dorsal centroatlántica e experimentou numerosas erupcións fisurais. As erupcións fisurais máis grandes de Islandia ocorreron en 1783 e denomináronas erupcións de Laki. Laki é unha fisura ou volcán fisural de 25 km. de longo que xerou máis de 20 chemineas separadas que expulsaron correntes de lava basáltica moi fluída. O volume total de lava expulsada polas erupcións de Laki foi superior aos 12 km³. Os gases arruinaron as praderías e mataron o gando islandés. A fame subseguinte matou preto de 10 000 persoas.
Domo de lava
A lava rica en sílice, é dicir, é viscosa e polo tanto, apenas flúe e que é extruída fose da cheminea pode producir unha masa bulbosa de lava solidificada que se denomina domo de lava. Debido ao seu viscosidade, a maioría está composto por riolitas e outros por obsidianas.
A maioría dos domos volcánicos desenvólvense a partir dunha erupción explosiva dun magma rico en gases.
Aínda que a maioría dos domos volcánicos están asociados a conos compostos, algúns se forman de xeito independente. Tal é o caso da liña de domos riolíticos e de obsidiana nos cráteres Mono en California.
Chemineas e pitóns volcánicos
miniatura|300px|Volcáns da Indonesia Os volcáns aliméntanse do magma a través de condutos denominados chemineas. Estas tubaxes poden estenderse ata uns 200 km. de profundidade. Neste caso, as estruturas provén de mostras do manto que experimentaron moi poucas alteracións durante o seu ascenso.
Debido a que os volcáns están sendo rebaixados constantemente pola erosión e a meteorización. Os conos de cinzas son desgastados co tempo, pero non sucede o mesmo con outros volcáns. Conforme a erosión progresa, a rocha que ocupa a cheminea e que é máis resistente, pode permanecer de pé sobre o terreo circundante moito despois de que desapareza o cono que a contén. A estas estruturas chámaselles colo ou pitón volcánico. Shiprock, en Novo México, é un claro exemplo deste tipo de estruturas.
Dinamarca nos Xogos Olímpicos
Dinamarca participou por vez primeira nos Xogos Olímpicos na edición inaugural de 1896, e enviou deportistas para competir en cada edición dos Xogos de Verán dende entón, agás nos Xogos de 1904. Dinamarca tamén participou nos Xogos Olímpicos de Inverno varias veces dende 1948, competindo en tódolos Xogos dende 1988.
Os deportistas dinamarqueses gañaron un total de 206 medallas, sendo a vela o deporte que máis medallas lles reportou. Dinamarca só gañou unha única medalla nos Xogos de Inverno, na categoría de curling.
O Comité Olímpico Nacional de Dinamarca foi creado en 1905.
Paio, Lesón, A Pobra do Caramiñal
Paio é un lugar da parroquia de Lesón no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 84 habitantes (44 homes e 40 mulleres).
The Lord of the Rings: The Return of the King
The Lord of the Rings: The Return of the King é un filme épico e de fantasía de 2003 dirixido por Peter Jackson que está baseado na segunda e terceira parte da triloxía d'O Señor dos Aneis de J. R. R. Tolkien. É o terceiro e derradeiro filme da triloxía cinematográfica, precedido por The Fellowship of the Ring (2001) e The Two Towers (2002).
Cando Sauron lanza as derradeiras ofensivas para a conquista da Terra Media, Gandalf e o rei Théoden de Rohan unen forzas para axudar a defender a capital de Gondor, Minas Tirith, da ameaza inminente. Aragorn finalmente reclama o trono de Gondor, e coa axuda de Legolas o elfo, Gimli o anano e o Exército dos Mortos, loita para derrotar a Sauron. Malia todo, todo depende dos hobbits Frodo e Sam e a súa misión de destruír o Anel Único mentres lidian coa traizón de Gollum. Despois dunha longa viaxe, chegan ás perigosas terras de Mordor, onde deberán quindar o anel ó lugar onde foi creado, os lumes volcánicos de Orodruin.
Estreado o 17 de decembro de 2003, The Lord of the Rings: The Return of the King recibiu aclamacións por parte da crítica e do público converténdose nun dos meirandes éxitos en crítica e recadación de tódolos tempos, con máis $1.000 millóns en todo o mundo. Foi o maior éxito de New Line Cinema, e tamén de Time Warner ata que foi superado por Harry Potter e as reliquias da morte (2ª parte) no 2011.
Por outra banda, gañou os 11 Premios Oscar ós que estaba nomeado, polo tanto conseguindo a marca de maior gañador de Oscars. Entre os premios inclúense o de mellor filme, a primeira e única vez que un filme de fantasía o conseguiu; e o de mellor director. Está empatada con Ben-Hur (1959) e Titanic (1997) como filme con maior número de Oscars.
Sinopse
A historia comeza cun recordatorio de como o hobbit Sméagol chegou a ter o Anel Único, matando ó seu amigo Déagol que o atopara no fondo dun río (onde se perdera moitos anos antes). Dende entón, a historia continúa onde se ve como Gollum leva a Frodo e a Sam, a través da entrada preto de Minas Morgul, onde ven os seus exércitos escuros.
Trala vitoria na batalla do Abismo de Helmo, unha compaña de soldados de Rohan, xunto con Gandalf, Aragorn, Legolas, Gimli, Théoden e Éomer van a Isengarda, a fortaleza de Saruman. Atopárona completamente destruída polos Ents, e volven reunirse con Merri e Pipin. Entre as ruínas da cidade, Pipin atopou o Palantír (a pedra vidente de Saruman), que Gandalf garda rapidamente.
As forzas de Rohan toman varios días para reunir ós seus xinetes para partir cara Minas Tirith, e Théoden laméntase de que non todos os seus súbditos acudan á súa chamada e que non terán forza abonda para derrotar a Mordor, pero decide continuar a marcha. Aragorn recibe unha visita misteriosa de Elrond: a súa filla Arwen viu un futuro no que podería ter fillos con Aragorn e decidiu permanecer na Terra Media. Entón Elrond ofrece a súa axuda na guerra forxando a grande espada Narsil, a espada coa que Isildur derrotou a Sauron. Con esa espada, Aragorn, Legolas e Gimli deixan ó resto do exército de Rohan e entran nunha cova onde habita o exército dos mortos. Son pantasmas que prometeran axudar a Isildur, pero que ó final se botaran atrás, de xeito que tras a súa vitoria sobre Sauron, Isildur maldíxoos para que, mesmo despois da morte, non tivesen paz. Soamente se un día pagaban a súa débeda poderían facelo. Aragorn reclamou a súa axuda, prometendo como Rei de Gondor que daría a débeda por cumprida.
Denethor enviou ó seu fillo Faramir nunha misión destinada ao fracaso, para recuperar un reduto de Minas Tirith, Osgiliath, anteriormente conquistado polos orcos. Faramir aceptou a misión só porque devecía amosarlle ó seu pai que tamén era un soldado leal e valente como Boromir. O seu grupo apenas volta con vida, xa que estaba sendo aniquilado polos Nazgûl, de non ser pola axuda de Gandalf, e Denethor ó ver ó seu fillo ferido por varias frechas toleou, créndoo morto. Mentres que a maior parte das forzas de Mordor avanzan sobre a cidade, Denethor estaba co seu fillo para queimarse con el nunha pira. Gandalf foi quen de retirar a Faramir do lume, que aínda estaba vivo, pero Denethor morre incinerado.
As forzas de Mordor malamente podían ser contidas, e co gran ariete Grond derrubaron as portas da cidade. Cando a derrota estaba próxima, aparecen no horizonte os cabaleiros de Rohan, que volven igualar a situación. Entón Mordor recibiu poderosos reforzos: un exército procedente do sur (Haradrim) con elefantes de guerra.
A batalla dos Campos de Pelennor parecía inclinarse a favor do exército de Théoden, pero despois foi mortalmente ferido polo Señor dos Nazgûl, o Rei Bruxo de Angmar que non podía ser derrotado por ningún home, e ordena ó seu dragón que devore ó rei caído. Éowyn ven na súa defensa e derrota ó espectro coa axuda de Merri. O Rei Bruxo finalmente desapareceu, derrotado non polo home, senón por unha muller e un hobbit.
Despois chegan tamén varios barcos piratas das forzas de Mordor que atracan no peirao do Osgiliath, pero para a sorpresa dos orcos, os barcos están baixo o poder de Aragorn, Legolas e Gimli e o seu exército de pantasmas. Co exército dos mortos, limpan os campos de Pelennor completamente: todas as de criaturas de Mordor que foron á guerra foron aniquiladas rapidamente.
Despois da batalla, reclamaron a Aragorn a súa promesa de liberar. Gimli aconsellamos a non, Mordor aínda era un perigo e foron moi útiles, pero Aragorn mantivo a súa promesa. Os espectros desapareceron.
Gandalf dixo, durante unha discusión, que resistir os ataques era inútil, xa que Mordor era máis poderoso e acabará por gañar. A súa única esperanza era que Frodo lograse destruír o Anel. O único xeito de axudar era marchar en dirección á Porta Negra, para atraer a atención do ollo de Sauron. Todos os sobreviventes foron para o Porta Negro, onde Aragorn esixiulle a Sauron a rendición, pero as portas abríronse e apareceu o exército do Señor Escuro, e un mar de inimigos cercaban.
Gandalf rescata a Sam e a Frodo do Monte do Destino, que estaba a botar lava polas súas faldras, montado en Gwaihir, o Señor dos Ventos, e os hobbits foron homenaxeados en Gondor durante a coroación de Aragorn como rei. Entón regresan á Comarca, onde Sam casa con Rosa Cotón. Frodo escribe as súas memorias e deixa o final do libro para Sam e, finalmente, marcha para as Terras Inmortais con Bilbo, Gandalf, Elrond, Galadriel e os outros elfos.
Cromosoma
miniatura|250px|Diagrama dun cromosoma. (1) [[Cromátide; cada un dos dous brazos idénticos dun cromosoma despois da fase de síntese. (2) Centrómero; punto de unión entre dúas cromátides, onde se ligan os microtúbulos. (3) Brazo curto. (4) Brazo longo.]]
Un cromosoma (do grego chroma, "cor", e soma, "corpo" ou "elemento") é unha estrutura organizada de ADN e proteínas que se atopa no núcleo das células. Trátase dun estado temporal no que se encontra o material xenético durante a fase de división celular, tanto na mitose como na meiose, que facilita a repartición equitativa deste nas células resultantes. Os cromosomas son visíbeis ao microscopio óptico, e o mellor momento para a súa observación é na metafase, xa que é cando están situados no plano ecuatorial do citoplasma celular. A organización do ADN que conteñen é sempre a mesma grazas á axuda dunhas proteínas chamadas histonas. Ademais, os cromosomas son empregados para localizar xenes e outras secuencias, xa que, ao estar a información xenética condensada, é cando mellor se aprecian. Serven tamén para explicar dun xeito máis docente o funcionamento da reprodución celular eucariótica, aínda que estes non existan durante o estado de repouso, a interfase. Nese período, o cromosoma aparece desorganizado, atopándose en forma de pequenos filamentos entrelazados, a cromatina, que está suspendida no nucleoplasma e definida en territorios cromosómicos.
Os cromosomas están formados por dúas cromátides irmás unidas por un centrómero. Os máis coñecidos son os chamados comosomas sexuais, X e Y, pola forma característica que teñen. Estes dous cromosomas van determinar o sexo do individuo; as mulleres teñen dous do tipo X (polo tanto terán un xenotipo XX), e os homes un de cada (así que serán XY). O número de cromosomas totais depende da especie; por exemplo, a especie humana posúe 22 pares de cromosomas homólogos e un último para que determina o sexo, ou ben XX ou XY.
Eucariontes
As células eucarióticas posúen múltiples cromosomas lineares dentro do seu núcleo celular. Cada cromosoma ten un centrómero, do que saen dous brazos, as cromátides. As extremidades dos cromosomas posúen estruturas especiais chamadas telómeros. O cromosoma pode presentar diversos estreitamentos chamados constricións. A constrición primaria é o centrómero, pero algúns cromosomas teñen outro estreitamento preto do seu extremo chamado constrición secundaria, onde se encontran os organizadores nucleolares, onde están os xenes dos ARNr. A pequena porción entre a constrición secundaria e o extremo do cromosoma chámase satélite, e os cromosomas con constrición secundaria e satélite denomínanse cromosomas SAT. A replicación do ADN pode iniciarse en varios puntos do cromosoma chamados orixes de replicación.
Procariontes
As células procarióticas non posúen histonas, e o seu ADN non está estruturado formando cromatina, polo que se considerou que era inexacto chamarlle ao seu ADN e proteínas asociadas (non histónicas) cromosoma e propúxose o termo xenóforo, pero o certo é que na literatura se seguiu utilizando maioritariamente o termo cromosoma bacteriano mesmo en obras modernas.
O nucleoide das bacterias é tinguíbel á semellanza da cromatina dos eucariontes, e denomínase xenóforo ou cromosoma bacteriano. Por outra parte, o nucleoide representa a suma de xenóforo, elementos transpoñíbeis e plásmidos. Os ADN das bacterias poden ser circulares ou lineares, a maioría das veces é ADN circular fechado covalentemente (cccDNA:circular covalently closed DNA), e pode haber varios aneis de ADN con diferente información xénica. Na literatura, hai autores que entenden o xenoma bacteriano como o seu ADN propio, e outros como a suma deste máis os plásmidos que poida ter a bacteria.
Cromatina
A cromatina é a fibra bicatenaria do ADN máis as proteínas histonas: oito proteínas histonas (H2A, H2B, H3 e H4; dúas de cada) e o ADN ao redor delas forman o nucleosoma, que á súa vez está unido a outros nucleosomas mediante a histona H1. Cando o ADN se atopa unido a histonas, non é posíbel ningún fenómeno metabólico no que el estea relacionado, sexa replicación, transcrición ou transdución.
Coñécense dous tipos de cromatina:
frame|centro|Figura 2:: Diferentes niveis de condensación do ADN. (1) Cadea simple de ADN. (2) Filamento de cromatina (<font color="#0000FF">ADN con <font color="#008000">histonas ). (3) Cromatina condensada en interfase con <font color="#FF0000">centrómeros . (4) Cromatina condensada en profase. (Existen agora dúas copias da molécula de ADN) (5) Cromosoma en metafase
Cariotipo
miniatura|250px|Cariotipo ou mapa dos cromosomas pertencente a unha muller. O número de cromosomas dunha especie (ou fase vital) diploide identifícase como 2n mentres que ese número nunha especie (ou fase vital) haploide identifícase coa letra n. Naquelas especies que presentan un número repetido de cromosomas superior a dous complementos fálase de poliploidía, representándose o múltiplo por diante da letra n. Así: 3n indicaría un complemento cromosómico triploide, 4n un tetraploide etc. Todas estas son situacións euploides. Coa indicación x quérese expresar o número básico de cromosomas dunha especie que presenta individuos con diversos graos de ploidía ou o dunha liña filoxenética a partir da cal diversos táxons acadaron situacións aneuploides variadas, sendo neste caso o número cromosómico unha variación do número orixinal con aumento ou diminución do número básico, por perda, fusión ou división de cromosomas (p. ex., n+1 ou n-1). Un exemplo desta situación anormal témola nos individuos da especie humana que presentan a chamada síndrome de Down, situación de aneuploidía (2n=47) pola presenza dun exemplar máis do habitual do cromosoma 21 (trisomía).
Para determinar o número (diploide) de cromosomas dun organismo, as células poden fixarse en metafase in vitro con colquicina. Estas células son entón coradas (o nome cromosoma foi dado pola súa capacidade de seren corados), fotografadas e dispostas nun cariotipo (un conxunto ordenado de cromosomas). Tal como moitas especies con reprodución sexual, os seres humanos teñen cromosomas sexuais especiais (diferentes dos autosomas para as funcións corporais). Estes son XX nas femias e XY nos machos. Nas femias, un dos dous cromosomas X está inactivo e pode verse no microscopio como os corpos de Barr.
Cromosomas sexuais
En moitos organismos, un dos pares dos cromosomas homólogos é distinto ó resto, realizando a determinación xenética do individuo. A estes cromosomas chámaselles cromosomas sexuais ou heterocromosomas e incluso gonosomas, porque determinan o sexo pola proporción dos dous cromosomas homólogos.
Forma dos cromosomas
A forma dos cromosomas é para todas as células somáticas constante e característica de cada especie. A forma depende fundamentalmente das constricións que presente o cromosoma e da súa localización na cromátide.
O cromosoma áchase constituído basicamente polo centrómero que divide o cromosoma nun brazo curto ou brazo p e un brazo longo ou brazo q. Algúns cromosomas presentan satélites no brazo curto.
Segundo a posición do centrómero, os cromosomas clasifícanse en:
Shaun Tan
Shaun Tan, nado en Fremantle, Australia Occidental no 1974, é un ilustrador e autor de libros infantís australiano. Entre as súas obras destacan The Red Tree, The Lost Thing e The Arrival.
Cromosoma
Forma dos cromosomas
É posíbel visualizar os cromosomas por medio da microscopía óptica e de tincións especiais. O proceso para obter o material cromosómico realízase en diversos pasos:
Shaun Tan
Traxectoria
De neno ilustraba contos e poemas e tamén debuxaba dinosauros, naves espaciais e robots eran a súa paixón. Na escola coñecíano como un artista con moito talento. Foi aos once anos cando se fixo fan da serie The Twilight Zone, así como de libros con temas parecidos. Todas estas historias foron o que o impulsaron a escribir os seus propios contos. Finalmente logrou un grande éxito coas súas ilustracións; e aos dezaseis anos apareceu o seu primeiro debuxo na revista australiana Aurealis no 1990.
Cromosoma
Forma dos cromosomas
No grupo A téñense os cromosomas 1, 2, 3. Grandes metacéntricos, agás o 2, que é un cromosoma grande submetacéntrico. No grupo B téñense os cromosomas 4 e 5, que son submetacéntricos grandes.
Shaun Tan
Traxectoria
Tan estudou para converterse en xenético, e gozou da química, da física, da historia e do inglés na escola secundaria así coma a arte, e afirmou que nunca tivo claro o que quería facer coa súa vida, incluso na universidade. Adentrouse nos estudos universitarios, universidade de Melbourne, pero pronto os abondou e comezou a traballar como artista. Tomou esta decisión porque apaixonáballe a idea de poder gañarse a vida co debuxo e coa pintura.
Cromosoma
Forma dos cromosomas
No grupo D téñense os cromosomas 13,14 e 15, que son acrocéntricos medianos e presentan satélites nos seus brazos curtos.
Shaun Tan
Formación
Tan asistiu ao Balcatta Senior High School, onde foi inscrito a un programa de arte especial para estudantes dotados e talentosos. A principal vantaxe, dicía Shaun, era que os estudos chegaron a ser impartidos por unha ampla gama de artistas con talento. Rematou este curso no ano 1991. Continuou a súa educación na universidade de Melbourne, onde volveu e estudou Belas Artes, Literatura e Historia Inglesa. Graduouse no 1995, cun Bacharelato de Arte.
Proceso de traballo
Orixinalmente Tan, traballou en branco e negro porque as reproducións finais imprímense desa maneira. Emprega para as súas ilustracións plumas, tintas, carbóns, fotocopias, linóleos... A pintura actual de Tan aínda funciona como monocromática. Usa un lapis de grafito para facer os seus esbozos. Os debuxo reprodúceos a continuación varias veces, nas que varía e agrega ou quita partes. O corte e a idea do collage están presentes nestas primeiras etapas e a miúdo esténdense en moitas das súas ilustracións empregando diversos materiais como vidro, metal, insectos mortos....
Cromosoma
Forma dos cromosomas
O grupo E encóntrase constituído polos cromosomas 16, 17, 18, submetacéntricos pequenos.
Shaun Tan
Proceso de traballo
O propio Shaun Tan descríbese a si mesmo como un traballador lento, que revisa os seus traballos unha e outra vez. Está interesado na perda da aliñación, e cre que os nenos, en particular reaccionan ben ante as cuestións da xustiza natural. Séntese como un tradutor de ideas, e é feliz e alagado ao ver as súas obras adaptadas e interpretadas no cinema e na música.
Cromosoma
Forma dos cromosomas
No grupo F téñense os cromosomas 19 e 20, metacéntricos pequenos.
Shaun Tan
Premios
Shaun Tan gañou máis de cincuenta premios dende o ano 1992.
Cromosoma
Forma dos cromosomas
O grupo G constitúese polos cromosomas 21 e 22, acrocéntricos pequenos.
Anabel Torres
Anabel Torres, nada en Bogotá o 26 de decembro de 1948, é unha poetisa e tradutora colombiana.
Cromosoma
Forma dos cromosomas
O par de gonosomas constitúese por X (metacéntrico mediano) e Y considerado acrocéntrico sen satélites, aínda que nalgunhas revisións da literatura refiresele como submetacéntrico.
Fogueira das vaidades
miniatura| Bernardino de Siena organiza unha fogueira das vaidades (1457-1461), Agostino di Duccio, Oratorio de San Bernardino, [[Perugia ]] A fogueira das vaidades (en falò delle vanità) foi unha queima de libros seculares (o Decamerón e obras de Ovidio, entre outros), instrumentos musicais, cartas e dados, produtos de perfumaría, maquillaxe, roupas requintadas e espellos confiscados aos cidadáns de Florencia por orde do reformador relixioso Girolamo Savonarola.
A cerimonia máis significativa deste tipo realizouse na praza da cidade o Martes de Entroido, 7 de febreiro de 1497. Segundo a lenda, o propio artista Sandro Botticelli botou ao lume algunhas das súas mellores pinturas sobre temas mitolóxicos.
Tailandia do Sur
dereita|200 px|miniatura|Situación en Tailandia Tailandia Meridional é un dos cinco grupos rexionais da Tailandia, situado na Península Malaia.
Cromosoma
Forma dos cromosomas
Os cromosomas son os portadores do ADN, polo tanto son parte integral estrutural imprescindíbel dos seres vivos.
Tailandia do Sur
Limita polo norte coa Tailandia Central, polo noroeste coa Birmania (Tenasserim) e polo sur coa Malaisia. Áchase entallada entre o Mar de Andaman (oeste) e o Golfo de Siam (leste).
Cromosoma
Forma dos cromosomas
Algunhas entidades atópanse formadas por fibras de ADN ou ARN sen formar estruturas complexas como a dos cromosomas, un exemplo claro son os virus.
Tailandia do Sur
Provincias
Está composta por 14 provincias:
Cromosoma
Aberracións cromosómicas
O funcionamento defectuoso ben da segregación cromosómica, ben por mutación, pode provocar doenzas graves. Estas poden ser divididas en dous grupos:
Anabel Torres
É licenciada en linguas modernas pola Universidade de Antioquia en Medellín e conta cun mestrado en Xénero e Desenvolvemento do Instituto de Estudos Sociais da Haia. Foi subdirectora da Biblioteca Nacional de Colombia.
Marvin Gaye
Marvin Gaye, nado en Washington, D.C. o 2 de abril de 1939, e finado nos Ánxeles o 1 de abril de 1984, foi un cantante, compositor e produtor musical de soul, smooth soul, quiet storm, blaxploitation. Marvin Gaye foi un dos creadores do son Motown.
As Pedriñas, Lesón, A Pobra do Caramiñal
As Pedriñas é un lugar da parroquia de Lesón no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 57 habitantes (27 homes e 30 mulleres).
-1085
Outros
Historia ano a ano
Aras sestianas
As aras sestianas son tres aras mandadas construír polo xeneral romano Lucio Sestio Quirinalo Albaniano arredor do ano 19 a.C. como monumento ao emperador Augusto. Nelas conmemorábanse as vitorias das lexións romanas nas últimas campañas das guerras galaico-cántabro-ástures.
1587
Outros
Historia ano a ano
Ecografía
A ecografía (do grego «ἠχώ» ēkhō="eco", e «γραφία» grafía= "escribir"), tamén denominada ultrasonografía, é unha técnica de diagnóstico clínico empregada en medicina baseada nos ultrasón. Os aparellos de ultrasón empregan, polo xeral, frecuencias comprendidas entre os 2 e 14 MHz (aínda que en eidos médicos excepcionais, coma a dermatoloxía, poden existir transdutores de até 20 MHz). Os ultrasóns son xerados por unha fonte de cristal piezoeléctrico que fica en contacto coa pel. O mesmo transdutor encárgase de recibir eses ecos de ondas xerados, que posteriormente son interpretados a través dun ordenador. Así pois, a sonda transdutora funciona ao mesmo tempo de emisor e de receptor dos ultrasóns. Canto maior sexa a frecuencia dos ultrasóns, maior é a resolución obtida e máis precisión temos na visualización das estruturas superficiais. Conforme a densidade e composición das interfaces, a atenuación dos sinais emitidos varía, sendo posíbel unha tradución nunha escala de cores cinza, que será a que forme as imaxes dos órganos internos.
O efecto Doppler é adoito empregado na ultrasonografía, xa que permite coñecer o sentido e a velocidade do fluxo sanguíneo. A integración desta técnica á ecografía convencional coñécese coma ecografía Doppler ou Doppler color (debido a que se empregan as cores azul e vermello para indicar un sentido ou outro do sangue. Outra variación da ultrasonografía clásica é a ecografía con contraste.
Polo feito de non utilizar radiación ionizante, coma no caso do TAC ou da radiografía convencional, a ecografía converteuse nun método relativamente inocuo, pouco custoso, de doada disposición, e coa posibilidade de explorar un determinado órgano ou aparello a tempo real. Por este motivo é unha das técnicas gold standard, isto é, de elección, para avaliar o correcto crecemento fetal no embarazo, xa que non dá lugar a dano ningún no futuro nadón.
Macela do Casaio
A macela do Casaio Santolina rosmarinifolia é un gamallo recendente planta do xénero das santolina s, na familia das asteráceas. Non é unha macela verdadeira. miniatura|313x313px|Detalle da inflorescencia miniatura|240x240px|Vista da planta
Descrición
Planta subarbustiva de clima mediterráneo.
Ramas novas pouco ou nada leñosas, herbáceas, verdes. Follas moi alongadas, lineares, rugosas, marxe con pequenos lóbulos ou dentes, de cor verde intenso ou verde-agrisado polo feixe e esbrancuxadas polo envés. Inflorescencia en capítulos terminais solitarios, amarelos e de moita densidade. Brácteas aquilladas, papiráceas e laciniadas. Floración de primavera a verán segundo zonas e altitude.
Usos e coidados
É unha planta perenne que atura moi ben as condicións secas dalgunhas zonas da Península Ibérica. Utilízase en xardinaxe xa que permite aforrar auga, pois se adapta moi ben ás condicións xéricas extremas. Doutra banda a súa floración é moi espectacular, pois de cada talo xorde unha flor composta de cor amarela.
Hábitat
Lugares pedrentos e areentos, rochedos secos. É unha planta asociada ás formacións de aciñeira s con matogueiras pouco densas e pastos de zonas montañosas até 1700 msnm.
En castelán chámanlle bolinares ás matogueiras de pequeno porte nos que aparece esta especie. Son plantas frecuentes nestas formacións: Artemisia campestris, Marrubium vulgare, Chondrilla juncea, Cichorium intybus, Centaurea ornata. Atópanse en desmontes, terrapléns, beirís dos camiños e mesmo en barbeito s de varios anos.
Distribución
No Mediterráneo occidental, na Península Ibérica, e no norte de África no Atlas e na Cabilia. É rara en Galiza, podendo aparecer nas zonas máis secas.
Taxonomía
rosmarinifolia: epíteto latino que significa "coas follas do romeu".
Mariano Hoyas de la Cruz
Mariano Hoyas de la Cruz, nado en Plasencia o 19 de setembro de 1970, é un exfutbolista español. Xogaba de defensa.
Traxectoria
Iniciouse no fútbol no equipo da súa cidade natal e en 1990 pasa a formar parte do Deportivo B, no que xogou un ano. Na tempada 1991–92 debutou co Deportivo da Coruña en Primeira División nun encontro fronte ao Valencia CF no estadio de Mestalla na primeira xornada, rematando Mariano expulsado e o equipo coruñés derrotado (1–2). Esa mesma tempada xogou 25 partidos máis.
Na tempada 1996–97 foi contratado polo Mérida UD, equipo de Segunda División co que ascendería ao remate desa primeira campaña. Neste club permaneceu até 2000, xogando a tempada 1997–98 en Primeira División. De cara a tempada 2000–01 foi contratado polo Recreativo de Huelva, tamén de Segunda, coa mala sorte de sufrir unha grave lesión no segundo partido de Liga que o deixou practicamente en branco durante dous anos.
Na tempada 2002–03 xogou no FC Cartagena de Segunda División B, retirándose do fútbol ao remate desa campaña. Na actualidade é o encargado das categorías inferiores do UP Plasencia, labor que combina coa de axente FIFA.
Tegueste
250px|thumb|Vista do Val de Tegueste dende o Camiño da Orilla. Tegueste é un concello español situado no nordés da illa de Tenerife, na provincia de Santa Cruz de Tenerife, Canarias.
Presenta a particularidade de estar completamente rodeado polo concello de San Cristóbal de La Laguna, sendo o único da comunidade autónoma con esta característica. É ademais un dos tres municipios tinerfeños que non teñen costa, xunto a El Tanque e Vilaflor de Chasna. O concello acada a súa altitude máxima no Cabezo de las Torviscas, de 949 metros. A capital municipal atópase a unha altitude de 550 metros sobre o nivel do mar.
Tiña en 2016 unha poboación de 11.114 habitantes, agrupados nos núcleos de Las Canteras, Pedro Álvarez, El Portezuelo, El Socorro, Tegueste Centro e Las Toscas.
-993
Outros
Historia ano a ano
Historia das campañas militares romanas
Como ocorreu coa meirande parte das civilizacións antigas, o exército romano serviu para o triplo propósito de asegurar as súas fronteiras, explotar as zonas periféricas mediante medidas como impoñer tributos sobre os pobos conquistados e manter a orde interna. Dende o comezo, o exército romano tipificou esta pauta e a maioría das campañas de Roma caracterizáronse por algún destes tipos: o primeiro é a campaña territorial expansionista, que normalmente comezaba en forma de contraofensiva, na que cada vitoria comportaba a subxugación de grandes extensións de territorio e que va permitiu a Roma pasar de ser un pequeno pobo ó terceiro imperio meirande do mundo antigo, incluíndo case a cuarta parte da poboación mundial daquela; o segundo son as guerras civís, que golpearon Roma acotío dende a súa mesma fundación até a súa desaparición final.
Os exércitos romanos non eran invencibles, malia a súa formidable sona e o gran nome das súas vitorias: durante séculos, os romanos «produciron a súa propia ración de incompetentes» que conduciron ós exércitos romanos a derrotas catastróficas. Porén, o destino dos grandes inimigos de Roma, como Pirro e Aníbal, adoitaba ser o de gañar a batalla pero perder a guerra. A historia das campañas romanas é a historia dunha persistencia testana que supera terribles derrotas.
A historia do Imperio Romano é moi excepcional no senso que a súa actividade, militar ou non, está documentada en gran detalle case dende a mesma fundación da cidade até a súa desaparición final. Aínda que algunhas historias se perderon, como o relato de Traxano nas guerras dacias e doutros, como as primeiras historias de Roma, son como mínimo en parte apócrifas, e os relatos existentes da historia militar de Roma son extensos.
1586
Outros
Historia ano a ano
Negro
O termo negro ou negra pode referirse a:
Vilar de Rei, Cenlle
San Miguel de Vilar de Rei é unha parroquia do concello ourensán de Cenlle, na comarca do Ribeiro. Segundo o IGE en 2009 tiña 98 habitantes (50 mulleres e 48 homes), distribuídos en 5 entidades, o que supón unha diminución respecto de 1999 cando tiña 132 habitantes.
Xeografía
A parroquia ocupa unha pequena cunca rodeada de pequenas alturas inferiores ós 500 metros, na parte central desa cunca atópanse os núcelos habitados. Componse dos seguintes lugares: Vilar de Rei, A Lama, O Casar, Cima de Vila e A Saínza. Tradicionalmente os lindes desta parroquia eran "o terreo que se abarcaba coa vista dende o adro da igrexa de Vilar de Rei".
A parroquia limita ó norte e ó leste co concello de San Amaro, cara o sur coa parroquia de Razamonde (antes este linde era coa parroquia de San Andrés de Ervededo desaparecida a finais do século XIX aínda que mantense a súa pequena igrexa parroquial como capela) e ó oeste coa de Cenlle.
A Ponte Barbanza, Lesón, A Pobra do Caramiñal
A Ponte Barbanza é un lugar da parroquia de Lesón no concello coruñés da Pobra do Caramiñal, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) non ten ningún habitante.
Vilar de Rei, Cenlle
Historia
Algúns veciños da parroquia tiñan cargas en especie do mosteiro de San Clodio e do Cabidos das Catedrais de Ourense e Santiago.
Esposende, Cenlle
Santa Mariña de Esposende é unha parroquia do concello de Cenlle na beira esquerda do río Avia. É anexo de San Lourenzo da Pena. Segundo o IGE en 2010 tiña 78 habitantes (42 mulleres e 36 homes), 41 menos ca en 1999. É limítrofe coa parroquia homónima de Esposende, do concello de Ribadavia.
Vilar de Rei, Cenlle
Historia
A primeira referencia escrita a Vilar de Rei aparece relacionada cunhas herdades localizadas en Fornellos e citadas na documentación do Mosteiro de San Clodio de Leiro entre 1318 e 1429. Na actualidade non hai un lugar que manteña o topónimo Fornellos aínda que aparece o nome Forniño, pertencente ó lugar da Lama.
Esposende, Cenlle
Patrimonio
Nela sitúase a pequena igrexa románica de Santa Mariña de Esposende e o Castro de Areas. Ao norte un monte chamado Castro, no que se ven vestixios dun posible castelo.
Hai unha capela da Virxe, cuxa festa se celebra o luns de Pascua.
Vilar de Rei, Cenlle
Historia
Durante a Guerra de 1808 estas terras foron ocupadas polos fanceses, permanecendo dous días no lugar e matando a varios veciños fidalgos (quizais en represalia pola resistencia armada), roubando e destruindo propiedades (entre elas obxectos litúrxicos).
Patrimonio
O elemento patrimonial máis relevante é o conxunto parroquial cun tempro barroco que está baixo a advocación de San Miguel e corresponde ó século XVII con reforma posteriores, cando Vilar de Rei era un anexo á parroquia de Cenlle.
Hai catro cruces de pedra no termo parroquial: unha cruz alta no lugar das Pereiras, un cruceiro no campo da festa (A Naveira), con mesa ou pousadoiro, outra cruz alta no lugar da Lama e outra máis no Monte do Chao. Tamén houbo unha cruz baixa no Casar, no camiño que cruzaba cara a Cima de Vila, hoxe desaparecida.
Mantéñense restos dalgunhas construcións antigas con aspecto de teren sido de certa importancia sendo a máis destacable a casa dos Carvajal de Prado en Vilar de Rei, na cima do pobo, que amosa restos de edificacións datables entre os séculos XVIII e XIX no seu conxunto pechado por unha cerca de pedra. Tamén hai unha eira lousada no lugar de Cima de Vila e algúns hórreos de madeira segundo a tipoloxía habitual da zona conservados en varios lugares. Tamén se conservan varios muíños no regato da Fareixa.
A principios do século XX nunha "carballeira da parroquia" (sic.) parece ser que apareceron restos arqueolóxicos dun acocho prehistórico con cinco ou seis machados de talón con aneis feitos en fundición de bronce. Un deles, de dous aneis de 244 x 50 mm, foi depositado no Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense por Maximino Álvarez, alcalde que foi do Carballiño, desta época poderían datar tamén os gravados de A Sainza, xusto no linde co concello de San Amaro. Tamén houbo unha capela adicada ó San Verísimo, hoxe desaparecida (quedan restos de cachotes e tellas), e localizada no monte do mesmo nome, no linde tradicional coa parroquia de Cenlle segundo se desprende do uso tradicional dos veciños da parroquia. Consérvase a maiores no monte comunal o topónimo Coto da Forca, recordo do antigo sistema de xustiza da Xurisdición de Roucos e linde coa parroquia de Cenlle na Corredoira.
Parroquias de Cenlle
miniatura|As dez parroquias que conforman o concello de Cenlle.
Ortro
Uníndose á súa nai, Equidna, enxendrou á Esfinxe. Segundo Hesíodo, tiveron a Fix (un monstro que causaba estragos entre os cadmeos) e o León de Nemea (a quen tamén matou Heracles).
Morto por Heracles
O décimo traballo que ordenou Euristeo a Heracles foi traerlle as as vacas vermellas de Xerión. Tras diversas aventuras chegou á illa Eritia. Ortro ventouno axiña e abalanzouse sobre el, pero Heracles matouno dun golpe da súa maza. Euritión acudiu a axudar ó can, pero tamén morreu ás mans de Heracles. Finalmente, matou a Xerión e roubou o gando, regresando a Grecia.
Yago Iglesias
Santiago "Yago" Iglesias Estepa, nado en Palmeira (Ribeira) o 6 de outubro de 1982, é un adestrador de fútbol galego. Dende novembro de 2021 adestra o Zamora, da Primeira División RFEF.
Traxectoria
Xogou ao fútbol no Palmeira CF da súa parroquia natal, ata que aos 24 anos decidiu converterse en adestrador. Realizou os cursos de preparador físico e adestrador e traballou como preparador físico no Boiro e na canteira do Pontevedra, nos que exerceu tamén como segundo adestrador de Luis Casais.
Na tempada 2010/11 dixiriu o seu primeiro equipo, o Palmeira, na Terceira Autonómica, mentres que na seguinte foi axudante de Casais no Portonovo. En 2012 marchou para a cidade saudita de Jeddah, tras recibir unha oferta como recuperador físico do Al-Ittihad, adestrado polo tamén galego Raúl Caneda. En decembro, cando se dispoñía a saír de Arabia Saudita para pasar uns días de descanso en Galicia, foi retido durante cinco días polas autoridades sauditas, xunto co fisioterapeuta do club, Carlos Alonso, por problemas cos papeis de residencia.
-984
Outros
Historia ano a ano
Yago Iglesias
Traxectoria
Xa non regresou ao país asiático, e en xullo de 2013 fichou polo Atlético de Riveira, na Rexional Preferente, onde compartiu o labor de adestrador xunto con Manuel Ángel. Ao ano seguinte dirixiu o equipo xuvenil do Santiago de Compostela CF, na División de Honra, e logo adestrou o Noia, na Terceira División.
O 21 de xuño de 2016 fíxose cargo da SD Compostela, que acababa de descender á Terceira División. Dirixiu o equipo compostelán durante catro anos e, en 2020, despois de disputar tres fases de ascenso consecutivas, logrou finalmente o ascenso a Segunda División B. Renovou o seu contrato para a seguinte tempada, na que clasificou o seu equipo no sexto posto do Subgrupo 1A, formado por 10 equipos, e no que destacaron as vitorias contra o Deportivo da Coruña en Riazor e contra o Pontevedra en Pasarón. Deixou o club branquiazul ao remate da tempada.
En novembro de 2021 asinou co Zamora, da Primeira División RFEF.
1585
Outros
Historia ano a ano
Motorola 68851
miniatura|[[Die (circuíto integrado)|Die Motorola 68851]] O Motorola 68851 é unha unidade de xestión de memoria (MMU) externa que está deseñada para proporcionar soporte de memoria paxinado para o 68020 mediante a interface do coprocesador dese procesador. En teoría, pódese utilizar con outros procesadores como o 68010 simulando a interface do coprocesador no software.
Os procesadores da familia 68K posteriores, como o 68030, 68040 e 68060, teñen unha MMU interna e non funcionarán co 68851, excepto posiblemente por simulación da interface do coprocesador.
O 68851 estaba dispoñible como unha opción para o Apple Macintosh II, e era necesario para executar o sistema operativo A/UX de Apple. En Mac VOS, Connectix Virtual lanzouse a principios de 1989 e usou o 68851 para proporcionar memoria virtual, que logo se integrou en System 7.
Moi poucas tarxetas para o Amiga utilizan o 68851, principalmente porque só se pode usar cunha pequena gama de procesadores e a maioría das tarxetas Amigas e aceleradoras usan un procesador que ten a súa propia MMU ou non pode admitir unha MMU. Unha das poucas tarxetas que a usa é a Commodore A2620.
Škofja Loka
Škofja Loka é unha cidade de Eslovenia. É o principal núcleo económico, cultural, educativo e administrativo do concello homónimo. Está situada na rexión de Alta Carniola e no 2012 tiña unha poboación de 11.905 habitantes.
Está situada a uns 22 km da capital do país, Liubliana.
Topónimo
A primeira mención que se ten de Škofja Loka data do 973 como Lonca (referido a Stara Loka) (e como Lonka en 1160, Lok en 1192–97, Scofolotti en 1293, e Scofioloco en 1295, entre outros nomes). O nome significa literalmente pradeira (húmida) dos bispos, facendo referencia á súa pertenza aos bispos de Freising.
Demografía
Entre 1999 e 2008, a poboación da cidade de Škofja Loka aumentou lixeiramente a cerca de 23.000 habitantes en todo o concello.
A poboación da cidade situábase no 2012 en 11.905 habitantes.
Evolución demográfica do concello
Historia
miniatura|left|O río Selca Sora en Škofja Loka. O Kapucinski most que o cruza é a ponte máis antiga que se conserva en Eslovenia. miniatura|left|Praza da cidade no centro. A [[columna mariana é un monumento barroco, levantado en 1751 para agradecer que a peste e o lume se alonxaran da cidade.]]
Historia temperá
No 973, Škofja Loka foille concedida aos bispos de Frising por parte do Emperador Otón II. Construíronse un castelo e unha torre sobre a cidade para defendela a finais do século XI ou XII. O Emperador Otón III concedeulles aos bispo o dereito de acuñar moeda e cobrar peaxes. Škofja Loka foi mencionada por primeira vez como cidade con dereitos de mercado en 1248, e con dereitos de cidade en 1274.
Škofja Loka foi amurallada no século XIV. En 1457, o duque Jan Vitovec atacou e queimou a cidade. Posteriormente, en 1476, foi atacada polos otománs, así como o padecemento de pragas e limes. En 1488, 1492 e 1515 tiveron lugar revoltas campesiñas na cidade. Škofja Loka foi destruída por un terremoto en 1511, mais pronto foi reconstruída co esforzo do bispo Filipe. En 1526 chegou o luteranismo en Škofja Loka, para iso creáronse novas leis contra a nova relixión e celebrouse un comité da Contrarreforma no castelo en 1601 que culminou coa queima de libros protestantes.
Boa parte da cidade foi danada polos lumes de 1660 e 1698. Os muros defensivos foron pouco a pouco quedando obsoltetos e finalmente foron eliminados xunto coas portas da cidade en 1789.
Segunda Guerra Mundial
Škofja Loka foi ocupada polas forzas italianas o 13 de abril de 1941. As autoridades italianas foron substituídas polas alemás o 17 de abril. Os primeiros cidadáns da cidade foron arrestados pola Gestapo o 6 de maio de 1941 e nas seguintes semanas 26 familias foron deportados a Serbia. Unidades partisáns estiveron activas na zona durante a Guerra. O 9 de febreiro de 1944, os forzas alemás dispararon a 50 reféns como vinganza polo asasinato dun soldado alemán. Os partisáns entraron na cidade o 9 de maio de 1945. Trala Guerra, o Castelo de Loka foi empregado como prisión para os prisioneiros de guerra e os presos políticos.
Fosas comúns
Škofja Loka é o lugar onde se localizan sete fosas comúns do período inmediatamente posterior á Segunda Guerra Mundial. Dúas fosas comúns máis relacionadas con estas están localizadas na veciña Vincarje. Outros prisioneiros de guerra foron eliminados en Gabrovo, Bodovlje, Trnje, Pevno, entre outros lugares. Un número descoñecido de Gardas Nacionais e civís eslovenos, e posiblemente vítimas doutros nacionalismos, foron asasinados e enterrados en diversos lugares nos arredores do castelo. A Fosa Común do Castelo de Loka (en esloveno Grobišče na vrtu loškega gradu) está localizada no parque do castelo. As fosas comúns 2-6 do muro do castelo (en esloveno Grobišče pri grajskem obzidju 2–6) están situadas no perímetro do castelo. A fosa número 2 encóntrase nun prado na esquina suroeste da muralla do castelo e nela foron descubertos os corpos de cinco vítimas en decembro de 2006. A terceira fosa está no interior da esquina suroeste da muralla. A cuarta fosa está nun prado ao carón da avenida bordeada de árbores. A quinta fosa está na parte esquerda do camiño xunto á parede. A sexta fosa está á dereita, baixo o camiño. A Fosa Común do Campo Viršek (en esloveno Grobišče Virško polje) está situada na zona sur da cidade, entre o río Poljane Sora e a estrada a Gorenja Vas, preto de dous bunkers. Contiña os restos dun número descoñecido de prisioneiros de guerra alemáns. Pénsase que os restos foron desenterrados despois da Guerra.
Posguerra
A cidade asumiu a propiedade do castelo en 1959. Škofja Loka ten un dos centros urbanos medievais mellor conservados de Eslovenia, e foi proclamada munumento cultural en 1987.