cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estado de Washington
Clima
No verán, a temperatura media é de 16 °C no oeste e de 23 °C no leste. As medias máis baixas rexístranse ao longo do litoral. As temperaturas mínimas oscilan entre 5 °C e 18 °C, e as máximas entre 14 °C e 35 °C. A temperatura máis alta rexistrada foino no sueste do estado, o 5 de agosto de 1961: 48 °C.
Política
A actual constitución de Washington, creada anteriormente á elevación á categoría de estado, entrou en vixencia en 1889. O cargo máis alto do poder executivo é o de gobernador. A poboación escólleo por medio de eleccións estatais para termos dun máximo de catro anos de duración, non existindo límite para o número de veces que poden presentar a súa candidatura. O gobernador do estado designa a máis de 350 cargos.
O poder lexislativo reside nun Senado composto de 49 membros e unha Cámara dos Representantes con 98. Os senadores escóllense por catro anos e os deputados por dous anos. Tanto senadores canto deputados poden presentarse á reelección cantas veces desexaren.
A instancia superior do poder xudicial é o Tribunal Supremo. Os seus xuíces escóllennos as cortes por períodos de seis anos de duración. Cada dous anos elíxense tres novos xuíces. A seguir, o maior tribunal do estado é o Tribunal de Apelacións, composto por 22 xuíces, electos pola poboación para mandatos de ata seis anos de duración. Ningún xuíz pode presentarse á reelección.
Washington está dividido en 39 condados diferentes, a maioría dos cales son gobernados por un consello formado por tres membros. Calquera cidade con máis de 20.000 habitantes pode escoller a súa forma de goberno municipal. Cerca de 60% do orzamento de Washington provén de impostos estatais, e o resto provén de fondos fornecidos polo goberno federal.
Demografía
O censo americano de 2000 estimou a poboación de Washington en 5 894 121 habitantes, cun crecemento do 21% sobre a poboación de 1990, de 4 866 692 habitantes. Unha estimación realizada en 2004 indicou que a poboación era de 6 203 788 habitantes. Cerca de 631.500 habitantes naceron fóra do estado (o 10,3% da poboación) dos cales se estima que cen mil (1,6% da poboación do estado) sexan estranxeiros ilegais. Entre 1990 e 2004, a poboación creceu en torno de 27,5%.
As cinco maiores etnias son: alemáns (18,7% da poboación ), ingleses (12%), irlandeses (11,4%), noruegueses (6,2%) e mexicanos (5,6%). Os mexicanos están concentrados fundamentalmente na rexión sueste e centro-sur, onde traballan nos campos como man de obra barata. Porén, moitos destes traballadores rurais son ilegais. A poboación de descendencia asiática é a quinta maior do país; a maioría destes asiáticos son filipinos.
O 6,7% da poboación de Washington ten menos de 5 anos de idade, o 25,7% ten menos de 18 anos e o 11,2% da poboación ten 65 anos ou máis. As mulleres constitúen o 50,2% da poboación.
En 2010, o 82.51% (5.060.313) dos residentes no estado de máis de cinco anos declararon o inglés como a lingua primaria do seu fogar, mentres o 7,79% (477.566) falaban español, 1,19% (72.552) Chinés (que inclúe cantonés e mandarín), 0,94% (57.895) Vietnamita, 0,84% (51.301) Tagalo, 0,83% (50.757) coreano, 0,80% (49.282) ruso, e alemán falado como lingua principal polo 0,55% (33.744). En total o 17,49% (1.073.002) da poboación maior de cinco anos teñen unha lingua materna diferente ao inglés.
250px|dereita|miniatura|[[Port Townsend (Washington)|Port Townsend.]]
Como a maioría dos estados do oeste americano, a porcentaxe da poboación que afirman non practicar ningunha relixión é relativamente alta, moito máis alta que no resto do país, e as taxas de afiliacións relixiosas á igrexas ou outras institucións relixiosas está entre as máis baixas do país.
Economía
250px|dereita|miniatura|[[Tronco (árbore)|Troncos de árbores flotando no Río Gold. Washington é un dos líderes nacionais da industria madeireira.]]
O sector madeireiro, xuntamente co agropecuario, foi unha das principais actividades económicas, mais coa diversificación da economía perdeu moita importancia. A economía de Washington céntrase hoxe en día fundamentalmente no sector terciario. O produto interior bruto foi de 244.000 millóns de dólares, en 2003 e a renda per capita de 33.332 dólares. O centro económico, financeiro e industrial é Seattle.
O sector primario representa o 2% do PIB. A agricultura e a gandaría representan o 1,6% do PIB, e empregan preto de 140.000 persoas. Washington posúe preto de 39 mil facendas, das cales 13.000 dependen de técnicas de irrigación modernas para o cultivo de plantacións. Os principais produtos cultivados ou criados son trigo, mazá (o estado é o maior produtor nacional), cereixas, leite e carne de vaca. En total, o valor dos produtos agropecuarios producidos polo estado é de 5,4 mil millóns de dólares. A industria madeireira correpresenta o 0,35% do PIB e emprega aproximadamente 4.000 persoas. A pesca representa o 0,05% do PIB e emprega unhas mil persoas.
O sector secundario representa o 17% do PIB. A manufactura representa o 12% e emprega a aproximadamente 375.000 persoas. O valor total dos produtos manufacturados por ano é de 35.000 millóns de dólares. Os principais produtos industrializados fabricados son avións, navíos, alimentos industrializados e papel e derivados da madeira. A industria da construción representa o 4,6% do PIB e emprega a unhas 212.000 persoas. A minaría (carbón, ouro e area) representa o 0,4% do PIB e emprega aproximadamente 5.000 persoas.
O sector terciario representa o 81% do PIB. Os servizos comunitarios e persoais corresponden ao 24% do PIB, e empregan máis de 1,1 millóns de persoas. O sector das finanzas representa o 18% do PIB e emprega a case 270.000 persoas. Washington é un gran polo financeiro. O comercio representa o 17% do PIB e emprega a máis de 770.000 persoas. Os servizos gobernamentais representan o 13% do PIB e empregan a máis de 553.000 persoas. Os transportes e as telecomunicacións representan o 9% do PIB e empregan a unhas 172.000 persoas.
Educación
A primeira escola de Washington foi fundada en 1832, en Vancouver, e construíuse para a educación dos fillos de empregados da Compañía da Baía de Hudson. O estado instituíu un sistema público de ensino en todo o estado en 1895. Na actualidade, as directrices do sistema educativo público do estado son ditadas polo Consello Escolar do Estado. Cada cidade debe organizar o seu propio sistema de escolas públicas pero, en comunidades pequenas de máis para facelo, este servizo é fornecido polo condado. A escola é obrigatoria entre os 8 e os 18 anos.
A primeira biblioteca pública construíuse en 1853, na actual capital, Olympia. Na actualidade, a gran maioría das cidades e vilas posúe cando menos unha biblioteca pública.
A primeira institución de educación superior foi inaugurada en 1861. Hoxe en día, o estado posúe 25 institucións de educación superior, entre universidades e escolas politécnicas. Seattle destaca como o maior polo educativo.
Transportes e telecomunicacións
250px|dereita|miniatura|Vista de [[satélite artificial|satélite do Aeroporto Internacional de Seattle.]]
Grazas á súa localización estratéxica, próxima a Alasca, Hawai e Asia, Seattle tornouse nun gran centro aeroportuario e portuario americano. Diversos voos parten do Aeroporto Internacional de Seattle para conectar o país con diversas cidades de Asia, Hawai e Alasca. A Alaska Airlines posúe o seu centro de operacións no Aeroporto Internacional de Seattle. O porto de Seattle é un dos de maior movemento da costa oeste americana.
Cerca de 20 compañías ferroviarias fornecen servizos de transporte de carga e pasaxeiros no estado. Washington posúe preto de 135.000 quilómetros de autoestradas e estradas. Alén diso, o estado administra a maior compañía de ferries do mundo, que conecta Seattle con cidades localizadas en illas do delta do Río Columbia.
Mikoyan MiG-29
O Mikoyan MiG-29 (designación OTAN: Fulcrum) é un caza de cuarta xeración deseñado para o rol da superioridade aérea na Unión Soviética. Desenvolvido nos anos 70 pola oficina de deseño Mikoyan entrou en servizo en 1982 e continúa en uso na Forza Aérea Rusa e noutras moitas nacións. O MiG-29, xunto co Sukhoi Su-27, foi desenvolvido para contrarrestar aos novos cazas estadounidenses da época como o McDonnell Douglas F-15 Eagle e o General Dynamics F-16 Fighting Falcon.
Tras a disolución da Unión Soviética as forzas armadas de varias antigas repúblicas soviéticas continuaron usando o MiG-29, operando a meirande parte deles na Forza Aérea de Rusia, que quixo modernizar a frota co estándar MiG-29SMT, aínda que os problemas económicos limitaron as entregas. O MiG-29 tamén foi un popular avión de exportación; máis de 30 países operaron ou aínda operan o modelo.
Sitta oenochlamys
Sitta oenochlamys (gabeador filipino) é unha especie de ave paseriforme da familia Sittidae que vive en Filipinas.
Distribución e hábitat
miniatura|esquerda |Paxaro empoleirado nunha póla. Esta especie é endémica de Filipinas.
O seu hábitat natural son os bosques húmidos de terras baixas tropicais ou subtropicais, e os bosques de montaña húmidos tropicais ou subtropicais.
Taxonomía
Segundo o Congreso Ornitolóxico Internacional e Alan P. Peterson, existen seis subespecies:
Ángel Campos Pámpano
Ángel Campos Pámpano, nado en San Vicente de Alcántara (provincia de Badaxoz) o 10 de maio de 1957 e finado en Badaxoz o 25 de novembro de 2008, foi un poeta e tradutor estremeño, gran defensor da cultura e a literatura de Portugal.
Abertijne Malcourt
Abertijne Malcourt (coñecido tamén coas variedades Albertinus, no nome, e Malcort, no apelido), con data de nacemento descoñecida e finado antes de 1519, foi un cantante, copista musical e, probablemente, compositor do Renacemento, pertencente á escola francoflamenga e principalmente activo cara ao final do século XV, contemporáneo con Johannes Ockeghem. Considérase como un dos autores probables da famosa canción Malheur me bat, utilizada posteriormente como base para composicións de misas por Jacob Obrecht, Josquin des Prés, Alexander Agricola e Andreas Sylvanus.
Ángel Campos Pámpano
Traxectoria
Estudou Filoloxía Hispánica na Universidade de Salamanca, foi profesor de ensino medio durante 20 anos en institutos de Estremadura e durante 6 anos no Instituto Español Giner dos Ríos en Lisboa, de onde regresou no ano 2008 para reincorporarse ao seu traballo en Estremadura. Impulsou as relacións culturais e poéticas entre as institucións e individuos da rexión fronteiriza de Estremadura e Portugal. Morreu o 25 de novembro de 2008 en Badaxoz tras sufrir unha operación de cancro de páncreas; tiña 51 anos. Acababa de saír na editorial Calambur a súa poesía completa: La vida de otro modo, ilustrada por Javier Fernández de Molina e prologada polo profesor Miguel Ángel Lama.
Obra
Ademais das súas traducións e tarefas de axitación cultural o máis importante da súa creación poética é La ciudad blanca (1988), libro pioneiro, de poesía meditativa, impresionista e de forte impacto do coñecemento e gozo de Portugal, da súa lingua, da súa cultura e da súa literatura, especialmente a poesía, mais non só. Seguiron Siquiera este refugio (1993), La voz en espiral (1998) e La semilla en la nieve (2004), libro polo que recibiu o premio Estremadura á Creación.
Abertijne Malcourt
Traxectoria
Da escasa documentación que se atopou sobre a súa despréndese que exerceu como cantante en Bruxelas entre 1475 e 1476, na catedral de San Miguel e Santa Gúdula, e que tamén estivo aí entre 1494 e 1498 como mestre de coro. Ademais diso, coñécese que recibiu unha pensión da devandita catedral en 1513 e que a primeira vez que se fai mención do seu falecemento é en 1519.
Ángel Campos Pámpano
Obra
Traduciu ao castelán obras de autores da literatura portuguesa do século XX, coma Fernando Pessoa, Carlos de Oliveira, António Ramos Rosa, Eugénio de Andrade e Sophia de Mello Breyner, entre outros. A súa antoloxía de Pessoa Un corazón de nadie, publicada en Galaxia Guttenberg/Círculo de Lectores, proxectouno aos círculos intelectuais nacionais e internacionais.
Abertijne Malcourt
Traxectoria
Ademais de ser un cantante, foi copista de música; a el débenselle copias de varios libros non só para San Miguel e Santa Gúdula, senón tamén para a igrexa de San Nicolás, tamén en Bruxelas. Os derradeiros traballos para esta última igrexa corresponden a 1486 a 1487.
Ángel Campos Pámpano
Obra
Fundou (xunto a Diego Doncel e Álvaro Valverde) e dirixiu a revista Espacio/Espaço escrito, así como Hablar/Falar de Poesía, que pretenderon servir coma vencello de unión entre as culturas e literaturas española (e estremeña) e portuguesa.
Abertijne Malcourt
Traxectoria
A única atribución a Malcourt como compositor aparece nun manuscrito de Ferrara. Trátase do rondó Malheur me bat . Con todo, este Malcourt podería non ser el, senón máis probablemente Hendrock Malecourt, que era cantante en Bergen op Zoom na mesma época e que traballou directamente con Obrecht e con Abertijne Malcourt.
Ángel Campos Pámpano
Obra
Ángel Campos presidiu a Asociación de Escritores Estremeños. En 1992, fundou a aula de Poesía Enrique Díez-Canedo de Badaxoz de devandita asociación, aula pola que pasaron máis de cento quince autores por institucións culturais e institutos de ensino de toda a rexión.
Tribunal Supremo dos Estados Unidos de América
O Tribunal Supremo dos Estados Unidos (en inglés, Supreme Court of the United States), é o tribunal máis alto existente nos Estados Unidos de América. Como tal, o Tribunal é a cabeza do Poder Xudicial dos Estados Unidos.
O Tribunal está formado por un Xuíz Presidente (Chief Justice) e oito Xuíces Asociados (Associate Justices), que son nomeados polo presidente dos Estados Unidos e confirmados co "consello e consentimento" do Senado dos Estados Unidos. Unha vez no tribunal, o cargo e vitalicio e só poden ser depostos polo Congreso mediante un proceso de impeachment, con todo, os xuíces poden renunciar cando o desexen. Ningún xuíz foi destituído do seu cargo, aínda que moitos retiráronse ou renunciaron.
O Tribunal Supremo é o único tribunal establecido pola Constitución dos Estados Unidos; tódolos demais foron creados polo Congreso. O Tribunal posúe a facultade de revisión xudicial e a facultade de declarar inconstitucionais leis federais ou estatais e accións dos poderes executivos federais e estatais. As súas decisións non poden ser apeladas.
O Tribunal Supremo reúnese en Washington, D.C.. Ás veces, de xeito coloquial, faise referencia a el polo seu acrónimo en inglés SCOTUS (de Supreme Court of the United States).
Número de membros
A Constitución norteamericana non especifica o número de membros que debe ter o Tribunal Supremo; no seu lugar, o Congreso ten a facultade de fixar o número de xuíces. Orixinalmente, o número total de xuíces foi fixado en seis pola Lei Xudicial (Judiciary Act) de 1789. Mentres o país creceu xeograficamente, o número de xuíces aumentou. O Tribunal foi ampliado a sete membros en 1807, nove en 1837 e dez en 1863.
Pola (Circuit Judges Act) de 1869, o número de xuíces foi fixado outra vez en nove (un Xuíz Presidente e oito Xuíces Asociados), que se mantivo desde entón.
Nomeamento
miniatura|150px|Judiciary Act de 1789. A atribución de nomear aos seus membros correspóndelle ó presidente dos Estados Unidos. Como regra xeral, o presidente nomea a unha persoa que comparta os seus ideais político-xudiciais. Con todo, regularmente o presidente trata de buscar un candidato que sexa aceptado tanto por liberais como por conservadores, xa que un candidato cuxos pensamentos sexan considerados demasiado extremos pode ser rexeitado polo Senado.
Nalgúns casos, as decisións dos xuíces tenden a ser o oposto ao que o presidente esperaba del cando o nomeou. Un exemplo disto é o caso do Xuíz Presidente Earl Warren quen foi nomeado polo presidente Dwight D. Eisenhower anticipando que sería un xuíz conservador. Porén, durante a presidencia de Warren, emitíronse decisións que foron consideradas entre as máis liberais de toda a súa historia.
O "consello e consentimento" do Senado é requirido para calquera proposta de nomeamento ó Tribunal Supremo. O proceso de confirmación regularmente atrae a un gran número de grupos activistas quen fan campaña en prol ou en contra do nomeado. O Comité de Asuntos Xudiciais leva a cabo as vistas e os interrogatorios para determinar a calidade do nomeado. Logo, o pleno do Senado considera o nomeamento; requírese de maioría simple para confirmar ou rexeitar ao nomeado. Doce nomeados foron explicitamente rexeitados polo Senado. O máis recente foi en 1987, cando o Senado rexeitou a Robert Bork. En 1991, o nomeamento do Xuíz Clarence Thomas foi case rexeitada debido a imputacións de índole sexual, pero o nomeado finalmente foi aprobado cunha votación de 52 a 48.
Nalgúns casos, o Senado pode rexeitar a un nomeado ao non votar por el. Por exemplo, a minoría pode utilizar a técnica do "filibusterismo" (alongamento do debate por varios días). Ademais, o presidente pode retirar un nomeamento se ve claramente que o nomeado non será confirmado. Recentemente, o presidente George W. Bush retirou o nomeamento de Harriet Miers logo de críticas de parte de sectores republicanos.
Ata a década dos oitenta o proceso de confirmación dos nomeados era relativamente curto; en ao redor dun mes decidíase se o nomeado integraría o Tribunal ou non. Con todo, a partir da presidencia de Ronald Reagan o tempo do proceso de confirmación estendeuse. Estimouse que iso pode deberse á percepción pública de que os xuíces do Tribunal Supremo teñen moito poder.
A media de tempo entre o xurdimiento de vacantes no Tribunal é de aproximadamente dous anos. Porén, hai períodos onde non xurdiron vacantes por un longo tempo. Por exemplo, non houbo vacantes desde o nomeamento do Xuíz Stephen Breyer en 1993 ata que a Xuíza Sandra Day O'Connor anunciou seu retiro no verán de 2005.
Os períodos de xurisprudencia do Tribunal desígnanse comunmente polo nome do Xuíz Presidente de quenda. Por exemplo, o Tribunal durante 1969-1986 coñéceselle como "Período Burger" (polo nome do Xuíz Presidente Warren Burger) e durante 1986 a 2005 coñéceselle como "Período Rehnquist" (polo nome do Xuíz Presidente William Rehnquist).
Cada xuíz do Tribunal Supremo é asignado a un ou dous dos circuítos xudiciais federais. O Xuíz Presidente regularmente é asignado ao Circuíto do Distrito de Columbia e ao Circuíto Federal. Os demais xuíces son asignados aos demais circuítos. Cando un caso quere ser levado ó Tribunal Supremo, débese rexistrar na oficina do xuíz que ten competencia sobre o circuíto onde xurdiu a apelación.
En lingua inglesa, o título oficial dun membro do Tribunal Supremo é justice, o cal tradúcese literalmente como xustiza, mentres o termo judge tradúcese literalmente como xuíz. Con todo, ese non é o título utilizado para os membros do Tribunal Supremo, pero comunmente chámase en español xuíces aos membros do Tribunal Supremo e, ocasionalmente, maxistrados. No caso de España, os membros do Tribunal Constitucional (o equivalente ao Tribunal Supremo norteamericano) denomínanse maxistrados.
Requisitos para ser membro
A Constitución non establece explicitamente os requisitos necesarios para ocupar unha cadeira no Tribunal. De feito, non establece parámetros como a nacionalidade ou a idade necesaria, como o fai no caso do poder lexislativo e executivo. Con todo, o presidente comunmente nomea individuos que teñan experiencia xudicial previa xa sexa a nivel estatal ou federal. Dos actuais nove xuíces no tribunal, sete ocuparon postos xurídicos no goberno federal.
Os nomeados ó Tribunal Supremo son avaliados pola American Bar Association e reciben unha de tres avaliacións finais: "moi cualificado", "cualificado" ou "non cualificado". Porén, esa avaliación non representa obrigación algunha nin para o Senado nin para o presidente, aínda que comunmente son tomadas en consideración.
Composición actual
Os actuais membros do Tribunal Supremo son os seguintes, en orde de precedencia:
miniatura|300px|dereita|Os actuais Xuíces do Tribunal Supremo. De esquerda a dereita, de pé; Xuíz Breyer, Xuíz Thomas, Xuíza Ginsburg, Xuíz Alito. De esquerda a dereita, sentados; Xuíz Kennedy, Xuíz Stevens, Xuíz Presidente Roberts, Xuíz Scalia e Xuíz Souter.
Nótese que o Xuíz Presidente sempre é o xuíz de maior precedencia. Isto débese a que o Xuíz Presidente é primus inter pares (o primeiro entre iguais).
Durante as sesións do Tribunal, os xuíces tamén sentan en orde de precedencia, co Xuíz Presidente ao centro e os demais xuíces alternándose aos lados deste. Os actuais membros sentan de esquerda a dereita na seguinte orde: Xuíz Breyer, Xuíz Thomas, Xuíz Kennedy, Xuíz Stevens, Xuíz Presidente Roberts, Xuíz Scalia, Xuíz Souter, Xuíza Ginsburg e Xuíz Alito.
Desde o punto de vista xurídico-político, os Xuíz Presidente Roberts, e os Xuíces Asociados Scalia, Thomas e Alito son considerados parte do á conservadora do Tribunal. Os xuíces Stevens, Souter, Ginsburg e Breyer son considerados membros do á liberal do Tribunal. O xuíz Kennedy considérase moderado e tende a ser o voto decisivo nos casos pechados.
Decisións
As decisións do Tribunal Supremo constitúen precedente (binding precedent) que obriga a tódolos demais tribunais a respectalas. Ademais, as súas sentenzas teñen a capacidade de derrogar leis.
Dous casos que marcaron a historia dos Estados Unidos foron Brown contra Consello de Educación (1954) e Roe contra Wade (1973). No primeiro caso, o Tribunal Supremo estableceu que a segregación racial nas escolas públicas era inconstitucional. A partir desa decisión, a segregación en calquera sitio público pasou a ser igualmente inconstitucional. No segundo, o Tribunal determinou que o dereito ao aborto non podía ser negado ás mulleres, xa que existe un dereito á privacidade na constitución que protexe ás mulleres e as súas decisións. Aínda hoxe, esta decisión resulta controvertida e membros do Tribunal, como os xuíces Scalia e Thomas, expresaron que Roe foi unha decisión errónea.
Os xuíces oen os argumentos dos diferentes casos e logo reúnense para discutilo entre eles. Cada xuíz do Tribunal ten un voto en cada caso. Cando hai polo menos cinco xuíces a favor dalgunha decisión, esa pasa a ser a opinión do Tribunal que representa o precedente final. O xuíz de maior experiencia entre os cinco votantes ten o privilexio de escoller cal deles escribirá a opinión do Tribunal. Se o Xuíz Presidente atópase entre a maioría, o privilexio pasa a el.
Todo xuíz ten dereito a escribir unha explicación do seu voto. Se o seu voto atópase entre a maioría, o xuíz escribe unha opinión concorrente. Se o xuíz votou en contra da maioría, escribe entón unha opinión disidente. Téñanse en conta que só a decisión da maioría representa un precedente legal.
As opinións do Tribunal sobre algún caso publícanse algún tempo logo de que este foi visto. Cando se chega a unha decisión, xeralmente infórmase o número de xuíces que votou a favor da opinión do tribunal. Por exemplo, dise que "O Tribunal en Roe contra Wade votou 7-2 a favor da legalización do aborto". É dicir, sete xuíces votaron a favor da decisión e dous en contra.
Historia
O Tribunal Supremo é o único establecido pola Constitución dos Estados Unidos, e foi creado en 1789 baixo a Lei Xudicial de 1789. O Tribunal iniciou as súas funcións por primeira vez o 2 de febreiro de 1790.
Os períodos de Jay, Rutledge, e Ellsworth (1789 - 1801)
O primeiro Xuíz Presidente do Tribunal foi John Jay. A decisión máis controvertida considerada deste período é Chisholm contra Xeorxia, na cal se sostivo que o tribunal federal podía coñecer demandas en contra de Estados. Desde entón, respondendo á preocupación de varios estados, o Congreso propuxo a Décimo Primeira Emenda, que concedeu inmunidade aos estados baixo certos supostos fronte ás demandas xudiciais nos tribunais federais. A Emenda foi ratificada en 1795.
A Jay sucedeulle o Xuíz Presidente John Rutledge, e logo Oliver Ellsworth. Durante estes períodos non xurdiron casos importantes.
O período Marshall (1801 - 1835)
Un dos períodos máis importantes da historia do Tribunal foi o do Xuíz Presidente John Marshall. No caso Marbury contra Madison (1803), Marshall sostivo que o Tribunal Supremo podía cambiar unha lei aprobada polo Congreso se violaba a Constitución, establecendo legalmente o poder xudicial de revisións (judicial review). No período Marshall tamén tomáronse varias decisións importantes en relación ao federalismo. Marshall tomou unha visión ampla dos poderes do goberno —particularmente respecto da cláusula de comercio entre os estados e a cláusula relativa a algúns poderes do estado (necessary and proper clause). Por exemplo, en McCulloch vs. Maryland (1819), o Tribunal sentenciou que o Congreso podía crear un banco nacional baseándose nas cláusulas de comercio entre os estados e outras cláusulas semellantes, sendo que este poder para crear un banco non se atopaba explicitamente mencionado na Constitución. De forma semellante, en Gibbons contra Ogden (1824), o Tribunal atopou que as cláusulas de comercio entre os estados permitían ao Congreso regular sobre a navegación interestatal.
O Tribunal de Marshall tamén tomou varias decisións restritivas sobre as accións dos gobernos estatais. A noción de que o Tribunal Supremo podía coñecer sobre as apelacións dos Tribunais estatais foi estalecida en Martin contra Hunter's Lessee (1816) e en Cohens contra Virxinia (1821). En varios sentenzas, o Tribunal Marshall confirmou a supremacía das leis federais sobre as leis estatais. Por exemplo, no fallo McCulloch contra Maryland, o Tribunal sostivo que un estado non podía xerar impostos sobre unha axencia do goberno federal. Con todo, ao mesmo tempo, o Tribunal Marshall sostivo no caso Barron contra Baltimore (1833) que a Bill of Rights (Carta de Dereitos) restrinxía só ao goberno federal, e non era aplicable aos estados. A pesar diso, o Tribunal Supremo sostivo uns anos despois que a Décimo Cuarta Emenda tiña o efecto de poderse aplicar a Bill of Rights aos Estados.
Jefferson dixo sobre o período Marshall, "A Constitución é unha mera peza de barro nas mans dos tribunais, que eles poden moldear e formar do xeito que queiran."
O período Rehnquist (1986 - 2005)
250px|miniatura|dereita|Tribunal Supremo en 1998. O Xuíz Presidente William Rehnquist exerceu desde o retiro de Burger en 1986 ata a súa morte, o 3 de setembro de 2005. O Tribunal Rehnquist tiña un punto de vista limitado respecto dos poderes do Congreso baixo a cláusula de comercio, como se viu en United States contra López (1995). O Tribunal tivo moitas sentenzas controvertidas, incluíndo Texas contra Johnson (1989), onde declarou que o queimar unha bandeira era unha forma de expresión protexida pola Primeira Emenda; Lee contra Weisman (1992); Stenberg contra Carhart (2000); e Lawrence contra Texas (2003), na que suprimiu as leis que prohibían a sodomía. Outra decisión controvertida no período Rehnquist foi Gratz contra Bollinger. Quizais a maior controversia causada polo Tribunal foi no caso Bush contra Gore (2000), baixo o cal terminouse o reconto de votos electorais en Florida logo das eleccións presidenciais do 2000, permitindo así a George W. Bush converterse no 43º Presidente dos Estados Unidos.
Rehnquist liderou un Tribunal notablemente estable —por once anos ata a morte de Rehnquist, a composición do Tribunal non variou— o que a converte na máis estable nos últimos 180 anos.
O retiro de O'Connor
O 1 de xullo de 2005, a xuíza O'Connor anunciou que se retiraría do Tribunal Supremo unha vez confirmado o seu sucesor. O presidente Bush orixinalmente nomeou a John Roberts, xuíz do Tribunal de Apelacións do Distrito de Columbia, para substituír a O'Connor o 19 de xullo de 2005. Con todo, logo da morte do Xuíz Presidente Rehnquist o 3 de setembro, Bush nomeou a Roberts para o cargo de Xuíz Presidente. Con posterioridade o Presidente nomeou á Conselleira da Casa Branca Harriet Miers para substituír a O'Connor o 3 de outubro de 2005, pero Miers retirou o seu nomeamento o 7 de outubro ao xurdir unha controversia respecto dunha petición do Congreso sobre o papel de Miers como Conselleira da Casa Branca. O 31 de outubro, o Presidente Bush nomeo ao Xuíz do Tribunal de Apelacións do Terceiro Distrito, Samuel Alito para substituír a xuíza O'Connor. O 24 de xaneiro de 2006, o Comité Xudicial do Senado mandou o nomeamento de Alito ao Senado. O 31 de xaneiro de 2006, o Senado confirmou a Alito, por 58 votos a favor e 42 en contra, e nese momento o retiro de O'Connor fíxose efectivo.
O período Roberts (2005 - )
O Xuíz Presidente John Roberts foi confirmado polo Senado o 29 de setembro de 2005 e presidiu o Tribunal por primeira vez o 3 de outubro do mesmo ano, o día no que comezou a sesión 2005-2006. O 31 de outubro o Presidente Bush anunciou o nomeamento de Samuel Alito para o cargo de O'Connor, e someteu o nomeamento ao Senado o 10 de novembro de 2005. O 31 de xaneiro de 2006 o Senado aprobou o nomeamento de Samuel Alito como Xuíz Asociado do Tribunal Supremo.
Historia
Antes da creación da capital federal, o goberno dos Estados Unidos residiu brevemente en Nova York (onde o Tribunal Supremo foi albergado no edificio Merchants Exchange) e en Filadelfia (onde o Tribunal tivo como residencia inicialmente o Independence Hall, e posteriormente o Concello de Filadelfia).
Despois de que o goberno federal fose establecido en Washington, o Tribunal foi emprazado nun pequeno espazo, o soto do Capitolio dos Estados Unidos. O Tribunal Supremo permaneceu no Capitolio ata 1935, fóra dun período entre 1812 e 1817, durante o cal o Tribunal deixou Washington debido á guerra anglo-estadounidense de 1812.
Como o Senado ampliouse, o espazo do Tribunal foise facendo cada vez máis pequeno, e o Tribunal tivo que trasladarse á cámara abandonada polo Senado dúas veces, primeiro en 1810 (un espazo que debía compartir "con outros varios tribunais, como o Tribunal de Circuítos dos Estados Unidos e o Tribunal dos Orfos do Distrito de Columbia" ), e outra vez en 1860 cando o Tribunal se trasladou á Vella Cámara do Senado, onde permaneceu ata o seu traslado á súa localización actual. En 1929, o Xuíz Presidente William Howard Taft, deu ó Tribunal o seu propio edificio, para distanciarse do Congreso, e ser unha rama independente do goberno.
"Templo de Xustiza"
O edificio do Tribunal Supremo foi deseñado polo arquitecto Cass Gilbert. A primeira pedra foi posta o 13 de outubro de 1932 e a construción foi completada en 1935, habendo costado 9.740.000 dólares, 94.000 dólares menos que o tope do orzamento. "O edificio foi deseñado tendo como escala a importancia e dignidade do Tribunal e a Xudicatura como unha rama igual e independente do Goberno dos Estados Unidos, e como un símbolo do ideal nacional de xustiza na máis alta esfera de actividade". miniatura|esquerda|250px|O "Templo da Xustiza" dos Estados Unidos, EQUAL JUSTICE UNDER LAW A fachada pública do edificio do Tribunal está feita de mármore de Vermont, e o dos patios, que non están á vista do público, de mármore xeorxiano. A maior parte dos espazos interiores son de mármore de Alabama, pero para a Sala do Tribunal, utilizouse mármore español. Para as 24 columnas da Sala do Tribunal, "Gilbert sentiu que só o marfil castaño e o mármore dourado das canteiras Montarrenti, preto de Siena, Italia bastarían". Con este fin, en maio de 1933, Gilbert presentou unha solicitude ao entón primeiro ministro italiano, Benito Mussolini, para "pedirlle a súa axuda para garantir que o mármore de Siena non fose inferior ao mármore da mostra".
Na fachada oeste do edificio pódese ler "Igual Xustiza Baixo a Lei", mentres que na fachada leste lese "A Xustiza, a Gardiá da Liberdade".
As instalacións do edificio son:
O edificio do Tribunal Supremo, está baixo a xurisdición do Arquitecto do Capitolio. Ademais, o edificio mantén á súa propia policía, a Policía do Tribunal Suprema. Separada da Policía do Capitolio, a forza foi creada en 1935 para coidar do edificio e do seu persoal. O Tribunal manexa un orzamento anual de aproximadamente 15 millóns de dólares, e solicitou un orzamento de 16,7 millóns de dólares para o ano fiscal 2006.
Antonio Hervella Martínez
Antonio Hervella Martínez, nado no Barco de Valdeorras o 17 de marzo de 1935 e finado no mesmo concello o 1 de xaneiro de 2020, foi un procurador e político galego.
Traxectoria
Fillo de Pedro Tertuliano Hervella Nieto. Foi concelleiro do Barco de Valdeorras entre 1979 e 1983. En 1983 foi elixido alcalde do Barco de Valdeorras por AP, tamén foi o primeiro presidente da Mancomunidade de Valdeorras (1983-1987). Foi deputado provincial e asesor da Consellería de Agricultura da Xunta de Galicia. En 1993 foi elixido senador pola provincia de Ourense polo Partido Popular na V lexislatura (1993-1996).
Vida persoal
Casou con Aurelia Garrido Forneiro e foi pai de Antonio Aurelio, Pedro Tertuliano e Mirian Hervella Garrido.
Parque Natural do Cadí-Moixeró
O Parque Natural do Cadí-Moixeró sitúase en Cataluña repartido entre as comarcas de Berguedà, Alt Urgell e Cerdanya, sendo o segundo espazo protexido en extensión da comunidade autónoma.
Historia do parque
A necesidade de protexer a serra do Cadí e a súa área de influencia remóntase ó ano 1932 cando a Generalitat de Cataluña por medio do seu primeiro plano de ordenación do territorio catalán, desenvolto por Rubio i Turdurí, xa estruturaba un primeiro sistema de espazos naturais coa denominación de "Zona de parques e bosques reservados". Posteriormente o plan provincial de Barcelona no 1963 volveu a contemplar a protección da zona mediante a proposta de crear varios parques provinciais. Non foi ata o ano 1966 cando se creou a primeira figura de protección, mediante a Reserva Nacional de Caza do Cadí, que tiña coma principal obxectivo xestionar os recursos cinexéticos das poboacións afectadas proporcionando unha fonte de recursos económicos e ademais garantindo a conservación da fauna local. Máis adiante,o 6 de maio de 1982 o Parlamento de Cataluña declaraba o Pedraforca e os seus redores coma Paraxe Natural de interese nacional ante a urxencia de regular as extraccións de lignito que se facían a ceo aberto na montaña. Finalmente o 15 de xullo de 1983 a Generalitat de Cataluña aprobou por lei a creación do Parque Natural, que protexía o macizo de Pedraforca e a val de Gresolet. Posteriormente, no 2003 a meirande parte do parque vai ser incluída nunha ZEPA, ou zona de especial protección para as aves, xa que se trataba do territorio protexido catalán con máis hábitats e especies de flora e fauna de interese europeo, de acordo á Directiva de Hábitats da Unión Europea.
A explotación do carbón na comarca
No século XIX, o carbón e o ferro eran os minerais máis cobizados pola súa importancia para o desenvolvemento industrial daquela época. No 1851 abríronse as primeiras vilas na vila de Pobla de Lillet. As primeiras empresas mineiras importantes naceron na década seguinte: “A Central Bergadana”(1861), “La Perla Bergadana”(1864) e “La Carbonera española” (1863). Ademais da dificultada da extracción do carbón e da separación da terra, había que engadir a dificultade do transporte da materia prima. De feito os primeiros tranvías eran tirados por mulas ou cabalos ata a chegada dos primeiros trens, realmente mecánicos que comunicaban as minas de Fígols, Guardiola, Sant Corneli, Sant Josep e da Consolació.
A época dourada
Porén o primeiro terzo do século XX vai ser a época da engalaxe das minas. Apareceron as primeiras colonias industriais, as primeiras fábricas e empresas de viaxeiros, entre os que se atoparon o rei Afonso XIII no 1908 ou a infanta Isabel de Borbón no 1916. Cos beneficios obtidos as minas ampliáronse e modernizáronse con novos equipos e posteriormente creouse a central térmica de Cercs no 1929 que producía electricidade eco carbón das minas. Posteriormente, nos anos 30 apareceron novas minas en Vallcebre e en Saldes, convertendo a rexión nunha das máis importantes de España en canto a explotación mineira. esquerda|200px|miniatura|Vista da Pobla de Lillet.
A decadencia
Co paso do tempo e as reformas económicas o carbón deixou de ser o principal combustible do país. Moitas empresas, especialmente as pequenas sen capacidade de investimento, tiveron que pechar. Así nos anos sesenta do século XX só quedaban dúas empresas: “Carbones Pedraforca s. a.” e “Carbones de Berga s.a.”, posteriormente adquirida pola eléctrica FECSA. Finalmente ambas empresas pecharon no 2007 e no 1991, respectivamente, rematando deste xeito a actividade mineira no Parque natural e por extensión na comarca do Berguedà
Orografía
O Parque Natural do Cadí Moixeró está clasificado coma de alta montaña, xa que as súas altitudes sitúanse entre os 900 metros dos vales ata os 2648 metros do Puig de la Calma Baridiana. Polo tanto o ecosistema predominante é alpino alternando os densos boscos coas praderías alpinas e as grandes formacións rochosas. Morfoloxicamente o parque está formado pola confluencia das cordilleiras do Cadí e de Moixeró, unidas no porto de montaña de Tancalaporta. Ambas cordilleiras forman un parede montañosa que se estende 30 quilómetros de oeste a leste.
Sen dúbida os dous puntos máis salientables da zona son a montaña de Pedraforca e o nacemento do río Llobregat. A montaña do Pedraforca, ademais da súa beleza paisaxística e particular forma, pasa por ser un dos cumios máis populares do alpinismo catalán. En canto o nacemento do río Llobregat sitúase na vila de Castellar de N'Hug, punto que pola súa beleza natural é un dos maiores atractivos turísticos do parque.
Os arredores do parque natural
Fóra dos límites estritos do Parque natural existen formacións, moi próximas, que polo seu valor ecolóxico e paisaxístico foron incorporadas á lista de espazos protexidos. Desta vez baixo a figura legal dos PEIN (Espazos de Interese natural) e as Reservas Naturais Parciais. Estes espazos serían a Serra del Verd, Serra de Port del Comte, Serra d'Ensija, Os Rasos de Peguera, O mazico de Catllaràs no sur do parque e as reservas parciais de Segre–Isòvol e Segre-Prullans no norte.
Vexetación
A vexetación do parque ten un elevado interese. Grazas ás diferenzas climáticas existentes entre a parte oeste e leste e as diferenzas de altitude existen un gran número de diferentes taxons vexetais, contabilizando algúns estudos preto de 1800 especies diferentes. No oeste, as secas son máis frecuentes e o clima de carácter máis continental, polo que a vexetación predominante é de tipo mediterráneo, namentres que no leste as especies predominantes son de tipo medio-europeo. Por outra banda os diferentes graos de altitude posibilitan as baixas temperaturas e unha elevada humidade. posibilitando así a presenza de especies centroeuropeas ou máis propias do norte de Europa. Así podemos indicar catros grandes áreas:
No ano 2000 publicouse o Catàleg de la flora d’interès especial ( Aymerich, 2000, ). As motivacións desta publicación orixináronse nas discrepancias existentes entre as listas de especies a protexer, indicadas polos criterios UICN (1994, 2001) e aquelas especies realmente protexidas polas directivas europeas, españolas e catalás (Directiva 92/43/CEEE: Directiva de Hábitats, Anexos II, IV e V; Decreto 328/992 da Generalitat de Cataluña: Pla d’Espais d’Interès Natural; Orde 5/11/84 da G. d Cat. Sobre protección da flora Autóctona; Orde 28/11/86 da G. de C. sobre a regulación do Verd nadalenc (llex aquifolium))
Este catálogo tiña coma obxectivo listar tódalas especies botánicas que ben por ser endémicas da rexión ou por estar as súas poboacións en regresión ou moi illadas, precisaban dunha atención especial dende o punto de vista conservacionista.
Finalmente o catálogo incluíu 60 especies coma de alto interese e merecedoras dun esforzo conservador especial. As máis salientables: a xa nomeada Xatardia scabra, a Delphinium Montanum e a ''Asplenium Seelosii subsp. Catalaunicum''.
Outras especies vexetais son pouco abundantes ou moi raras, mais polo seu interese botánico tamén merecen especial atención. Así no 2013, confirmouse, tras unha única cita do ano 1980, a presenza da Epipogium aphyllum, orquídea de comportamento moi esquivo que lle mereceu en inglés o nome de ghost orchid ou orquídea pantasma. Esta orquídea atópase en Cataluña, tamén no Pireneos e no Montseny. Tamén citar a presenza do musgo Buxbanmia Viridis, especie listada na Directiva 92/43/CEE como obxectivo de conservación pola Rede Natura 2000 europea.
O rebezo no parque natural
esquerda|miniatura|Imaxe dun Rebezo. As montañas do Cadí e Moixeró son un refuxio da fauna pirenaica. A causa do clima, dos seus ecosistemas e á súa accidentada orografía, estas montañas son o Hábitat idóneo para moitas especies de ungulados coma o cervo ou o corzo. Non obstante, o rebezo, coñecido nos Pireneos coma Isard ou Sarrio é unha das especies máis destacadas do parque cunha importante poboación.
No momento da creación da Reserva Nacional de caza do Cadí, a poboación de rebezos chegaba a un cento de individuos. Porén no ano 2004 chegaron a superar os dous mil exemplares, converténdose dese xeito, nunha das poboación máis importantes dos Pireneos e Prepireneo. No 2005, unha infección causada por un virus vai reducir a poboación nun 40%. Afortunadamente a poboación vai resistir e vai volver a aumentar dende aquela.
Outras especies
O lobo tamén está presente no Parque Natural do Cadí Moixeró con presenzas detectadas e confirmadas dende o ano 2000, e que hoxe en día é obxecto de estudo e seguimento para garantir a súa supervivencia. Grazas a diversas investigacións, confirmouse que a orixe destes lobos sitúanse nos Apeninos, atravesando o corredor natural dos Alpes Marítimos franceses que une Italia e os Pireneos. Isto é factible pola capacidade que ten esta especie de percorrer longas distancias en períodos de tempo relativamente curtos. . Comentar a importancia dos morcegos no parque, xa que están presentes especies de gran singularidades ou ameazadas de extinción. Así no agosto do ano 2011 confirmouse no Parque unha poboación de morcego bicolor (Vespertilio murinus), especie típica do norte europeo. Por outra banda investigacións feitas no ano 2010 confirmaron a presenza do orelludo alpino, especie que serve coma bioindicador do ecosistema do parque debido a súa adaptación a ecosistemas alpinos de gran sensibilidade ó cambio climático.
Aves
miniatura|Cartel do Parque Natural coa imaxe do [[peto negro.]] Dentro das aves atopamos a pita do monte, cunha poboación en regresión, o peto negro, escollido coma o símbolo do parque, o Bicotorto común e o Moucho de Tengmalm, nome científico "Aegolius funereus" descuberto fai anos no parque onde ten o seu límite meridional de distribución. Esta ave debido ó seu illamento do resto de individuos de Europa, considérase unha especie moi vulnerable. Debido a isto o Servizo de Fauna do Departament de Medi Ambient i Habitatge da Genralitat de Cataluña creou o proxecto Aegolius. Este proxecto inclúe diversas actividades e tarefas encamiñadas a asegurar a supervivencia desta ave. Con esta finalidade téñense levado a cabo anelamentos e posterior seguimento de individuos ou a instalación de caixas niño coa fin de posibilitar unha maior taxa de cría.
Invertebrados
Salientar o escaravello, rosalia alpina, moi vinculado os faiais maduros e ben conservados. As súas larvas aliméntanse da madeira morta destas árbores.
Norma Aleandro
Norma Aleandro, nada en Buenos Aires o 2 de maio de 1936, é unha actriz, guionista e directora de teatro arxentina.
Protagonizou La historia oficial (1985), primeiro filme arxentino que gañou o Oscar ao mellor filme en lingua non inglesa e polo que ela recibiu o premio do Festival de Cannes á mellor actriz. Pola súa interpretación en Gaby: a True Story (1989) converteuse na primeira actriz arxentina en ser candidata ao Óscar.
Inicios
Filla dos actores Pedro Aleandro e María Luisa Robledo, e irmá máis nova de María Vaner, fixo os seus primeiros papeis á idade de 9 anos no teatro Smart, cos seus pais.
Máis tarde integrou o elenco de Las dos carátulas, por Radio Nacional e despois, mentres realizaba teatro independente no Instituto de Arte Moderna, debutou no cinema en 1957 con La muerte en las calles, de Leo Fleider.
En teatro actuou en obras de Eurípides, Molière, Lope de Vega, Cervantes, Tirso de Molina, Tennessee Williams e Arthur Miller. En 1959 participou no programa Historia de jóvenes  transmitido por Canal 7 que recibiu o Premio Martín Fierro dese ano na categoría de telenovela.
Na década de 1960 tivo participacións especiais en filmes como El último piso, con Santiago Arrieta e Gente conmigo, con Milagros de la Vega e destacou en La fiaca, de Ricardo Talesnik (1969). Nesa década comezou a participar na televisión en series como Romeo y Julieta, El amor tiene cara de mujer e Cuatro mujeres para Adán, entre outras.