cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fab Melo
Traxectoria universitaria
Melo xogou dúas tempadas para a Universidade de Syracuse. Foi nomeado Xogador Defensivo do Ano da Big East Conference no seu segundo ano.
Bouzas, Boimorto, Vilamarín
Bouzas é un lugar da parroquia de Boimorto, no concello ourensán de Vilamarín, na comarca de Ourense. Segundo o IGE, en 2018 tiña 87 habitantes (48 homes e 39 mulleres).
Fab Melo
Traxectoria profesional
O 28 de xuño de 2012, Melo foi elixido na 22ª posición do Draft da NBA de 2012 polos Boston Celtics. O 3 de xullo, asinou o seu contrato cos Celtics. O 5 de xullo de 2012, os Celtics anunciaron que Melo estaba no equipo para a Summer League de 2012.
O 15 de agosto de 2013, Melo foi traspasado ós Memphis Grizzlies a cambio de Donté Greene. O 30 de agosto foi cortado polos Grizzlies.
O 10 de setembro de 2013, asinou cos Dallas Mavericks.
Carlos III de Mónaco
miniatura|dereita|Carlos III de Mónaco.
Carlos III de Mónaco, nado en París o 8 de decembro de 1818 e finado en Chateau Marchais o 10 de setembro de 1889, foi o monarca de Mónaco entre 1856 até a súa morte en 1889.
Traxectoria
Fillo de Florestán I de Mónaco e de Marie Louise Charlotte Gabriëlle Gibert de Lametz. En 1846 casou en Bruxelas con Antoinette Ghislaine Comtesse de Merode-Westerloo, de quen naceu Alberte I de Mónaco, o seu sucesor.
Museo do Mamut de Barcelona
O Museo do Mamut (en Museu del Mamut) é un museo paleontolóxico que se atopa en Barcelona e que contén unha exposición adicada ós animais da Idade do xeo. O museo conta cunha colección de esqueletos de mamuts recollidos en expedicións en América e o Canadá, así como unha reprodución a escala real destes animais prehistóricos.
Historia
O museo atópase nunha zona de interese arqueolóxico e está incluído no Plan especial de protección arquitectónica histórica da cidade de Barcelona. Salienta a galería gótica edificada durante a segunda metade do século XII con pedra de Montjuïc, xa que é o único edificio gótico non relixioso de Barcelona que ten arcos góticos na planta baixa. O edificio ten o nome de Casa de la Custòdia xa que serviu de custodia ó Papa durante a procesión de 1762 por mor da chuvia torrencial, feito que se lembra no vestíbulo do edificio cunha placa.
O 8 de febreiro de 2012 foi detido o ex-director do centro acusado de roubar diversas pezas valiosas do centro, como vinte cairos de marfil, diamantes e ouro, ocorrido tres días antes. Segundo os Mossos d'Esquadra, o antigo responsable do centre conservaba aínda as chaves de acceso.
Declinación en alemán
A declinación en alemán (Alemán: deutsche Deklination) caracteriza o idioma como unha lingua fusional, pois pronomes, substantivos, adxectivos e artigos son declinados. O Alemán conserva tres xéneros: masculino, feminino e neutro; dous números: singular e plural; e catro casos gramaticais: nominativo, acusativo, dativo e xenitivo.
Artigos determinados
Os artigos determinados (Alemán: definiter Artikel, bestimmtes Geschlechtswort) equivalen ás palabras o, a, os, as, do Galego.
Artigos indeterminados
Os artigos indeterminados (Alemán: indefiniter Artikel, unbestimmtes Geschlechtswort) equivalen ás palabras un e unha do Galego. Non hai plural do artigo indeterminado en Alemán.
Artigos negativos
O artigo negativo (Alemán nova: Nullartikel) declina da mesma forma que o artigo indeterminado, pero si que posúe plural. Equivale ás palabras ningún, ningunha, ningúns, ningunhas, do Galego.
Primeira persoa
Os pronomes persoais da primeira persoa do singular do Alemán equivalen ás palabras galegas eu, me e min. Os do plural equivalen ás palabras galegas nós e nos.
Segunda persoa
Os pronomes persoais da segunda persoa do sigular do Alemán equivalen ás palabras galegas ti, te, che e ti. Os do plural equivalen ás palabras galegas vós e vos.
Terceira persoa
Os pronomes persoais da terceira persoa do sigular do Alemán equivalen ás palabras galegas el, ela, o, a e lle. Os do plural equivalen ás palabras galegas eles, elas, os, as e lles. O reflexivo equivale ao se, si.
Pronomes relativos
Os pronomes relativos substituen un elemento nunha oración subordinada. Declinan de acordo coa función que desempeñan na oración subordinada. En Galego, son: que, quen, o cal, a cal, os cales, as cales, cuxo, cuxos, cuxa e cuxas.
Pronomes posesivos
Todos os pronomes posesivos do Alemán (mein, dein, sein, ihr, unser, euer e Ihr) seguen o padigrama de inflexión de abaixo, en concordancia co substantivo seguinte: (o posesivo euer muda para eur- ao recebir desinencia)
Adxectivos
Os adxectivos en Alemán poden ter dúas funcións: prepositiva (como en "a praia é bela ") ou atributiva (como en "a bela praia..."). Cando os adxectivos son prepositivos, non declinan. Cando son atributivos, concordan coa palabra á que se referen.
Declinación forte
A declinación forte ocorre cando non hai artigo ou pronome precedendo o adjetivo. É moi semellante á declinación do artigo definido.
Declinación mixta
A declinación mixta ocorre cando hai artigo indefinido ou pronome posesivo precedendo o adxectivo.
Declinación fraca
A declinación fraca ocorre cando hai un artigo definido ou pronome (non posesivo) precedendo o adxectivo.
Acusativo
Cando o artigo podería ser trocado por un pronome oblícuo.
Eu teño a caneta. = Téñoa eu
Covas, Meaño
Santa Cristina de Covas (ás veces escrito Cobas) é unha parroquia que se localiza ao norte do concello pontevedrés de Meaño. Segundo o padrón municipal en 2016 tiña 326 habitantes (160 mulleres e 166 homes), 22 menos ca en 2010 e 39 menos ca en 2005. Ten seis entidades de poboación, e unha superficie de 2,27 km².
Declinación en alemán
Dativo
Precedido dunha preposición.
Xenitivo
Posesión.
Os Chás, Paleo, Carral
Os Chás é un lugar da parroquia de Paleo no concello coruñés de Carral na comarca da Coruña.
Dornelas, Dornelas, Silleda
Dornelas é un lugar da parroquia de Dornelas no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2011 tiña 63 habitantes, 32 homes e 31 mulleres; o que supón unha perda de habitantes con respecto ao ano 2000.
Miguel Ángel Zabalza Beraza
Miguel Ángel Zabalza Beraza, nado en Pamplona en maio de 1949, é un pedagogo e psicólogo navarro. Na actualidade Catedrático de Didáctica e Organización Escolar na Universidade de Santiago de Compostela.
Traxectoria
Foi director do Instituto de Ciencias da Educación, director de Departamento, membro do Claustro e da Xunta de Goberno da Universidade. É membro da Comisión de Calidade e coordinador da formación do profesorado universitario da Axencia para a Calidade do Sistema Universitario de Galicia.
576
Véxase tamén
Historia ano a ano
Miguel Ángel Zabalza Beraza
Traxectoria
É presidente da Asociación Iberoamericana de Didáctica Universitaria e forma parte do comité executivo da Rede de Docencia Universitaria (RED-U) e do consello editorial da súa revista. Foi membro do comité executivo da European Early Childhood Educational Research Association (EECERA), do consello editorial do European Early Childhood Educational Reserach Journal (EECERJ), e do consello de redacción da revista Bordón.
Cave Rave
Cave Rave é o segundo álbum da banda inglesa Crystal Fighters, publicado o 24 de maio do 2013 a través do selo Zirkulo. O álbum mestura os xéneros da música vasca coa música electrónica e o dubstep. Foi precedido pola estrea do sinxelo "You & I" así como do lanzamento en liña das primeiras catro pistas.
Escola Normal de Santiago de Compostela
A Escola Normal de Santiago de Compostela foi unha institución educativa que existiu en Santiago de Compostela entre 1849 e 1996 encargada da formación dos mestres.
Historia
A Escola Normal integrouse na Universidade de Santiago de Compostela coa aprobación da Lei Xeral de Educación en 1970, coa creación da Escola Universitaria de Formación do Profesorado de EXB. En 1973 comezou o ensino de Filosofía e Ciencias da Educación, que en 1975 tivo facultade de seu, integrándose as seccións de Filosofía, Pedagoxía e Psicoloxía.
En 1996 suprimiuse a Escola Universitaria de Formación do Profesorado, dando pé á actual Facultade de Ciencias da Educación de Santiago de Compostela.
Arctic Monkeys
Arctic Monkeys é unha banda británica de indie rock e post-punk formada en 2002 nos suburbios de Sheffield, Inglaterra. A banda é xeralmente considerada parte da escena indie rock así como as bandas contemporáneas The Libertines, The Futureheads e Franz Ferdinand. Chegaron ao éxito a través do intercambio de arquivos.
Historia
Logo de conseguir as súas guitarras no Nadal de 2001, os veciños Alex Turner e Jamie Cook montaron unha banda cos seus amigos da escola, Andy Nicholson, que tocaba o baixo, e Matt Helders, a quen tocou ser o batería.
Baixo o nome Bang Bang, tocaban temas de bandas como Led Zeppelin e cantaban con acento estadounidense. Logo Alex asumiu a tarefa de escribir cancións (en verdade xa tiña algunhas), e mudaron o nome da banda como Arctic Monkeys.
Logo dalgúns primeiros concertos, en 2003, comezaron a gravar CDs demos e distribuílos para o público. Como a oferta era limitada, os fans copiaron as cancións e compartíannas por Internet. Ata foi creado un perfil da banda no sitio MySpace, todo sen que os propios membros fosen conscientes. Grazas a esa divulgación viral pola rede, non só os amigos senón centos de persoas cantaban todas as letras nos concertos.
En 2004, a súa popularidade chamou a atención da BBC Radio 1 e da prensa británica. Mark Bull, un fotógrafo afeccionado local filmou unha presentación en vivo e fixo o videoclip de "Fake Tales Of San Francisco", lanzándoo no seu sitio, xuntamente coa recompilación Beneath The Boardwalk.
En maio de 2005 a banda lanzou o seu primeiro EP, Five Minutes with Arctic Monkeys, con só 1.500 copias en CD e 2.000 en Vinilo de 7", mais tamén dispoñíbel en iTunes Music Store. En xuño asinaron un contrato con Domino Records e despois, tocaron no Carling Stage, palco dos festivais de Reading e Leeds reservado para bandas menos coñecidas.
En outubro, o primeiro lanzamento da Domino Records, I Bet You Look Good on the Dancefloor, foi directo para o primeiro lugar nas vendas de discos do Reino Unido. No mesmo mes, fixeran a súa primeira portada na revista New Musical Express.
O segundo compacto, When The Sun Goes Down, saíu o 6 de xaneiro de 2006, alcanzando novamente o top das vendas.
Sen deixar baixar a fama, en abril de 2006 lanzaron un EP con cinco temas, Who the Fuck Are Arctic Monkeys?. A pesar das altas vendas, a linguaxe sucia das cancións tivo como consecuencia as baixas reproducións na radio, o que non incomodou á banda. Logo do lanzamento do EP, a banda presentou un novo baixo, Nick O'Malley. Inicialmente, Nick só substituiría a Andy Nicholson na tourné polos Estados Unidos, mais despois anunciose que deixara a banda definitivamente.
En agosto, lanzaron "Leave Before The Lights Come On", o seu primeiro disco en non alcanzar o primeiro lugar de vendas. Pouco despois, o álbum Whatever People Say I Am, That's What I'm Not gañou o Mercury Prize, deixando atrás álbums como The Eraser de Thom Yorke, The Back Room dos Editors e Black Holes and Revelations dos Muse.
En abril de 2007 lanzaron Favourite Worst Nightmare con tal expectativa que foron feitas 400 mil copias na Gran Bretaña.
O 24 de agosto de 2014 a banda anunciou unha paréntese na súa actividade tras a súa última xira.
Nebulosa de reflexión
miniatura|200px|A [[Nebulosa Cara de Bruxa|nebulosa de reflexión Cara de Bruxa (IC2118), ó redor de 1000 anos luz da Terra, está asociada coa brillante estrela Rigel da constelación de Orión. A nebulosa brilla principalmente debido a luz reflectida que proven de Rigel, localizada xusto un pouco por fora da esquina superior dereita da imaxe. O po fino da nebulosa reflicte a luz, a cor azul é causa non só pola cor azul de Rigel senón tamén por que os grans de po reflicten mellor a luz azul cá vermella.]]
En astronomía, unha nebulosa de reflexión son nubes interestelares de po as cales simplemente reflicten a luz dunha estrela ou estrelas próximas. A enerxía da estrela próxima ou estrelas próximas é insuficiente para ionizar o gas da nebulosa e así crear unha nebulosa de emisión, pero si é suficiente a dispersión da luz ó redor da nube de po, facéndoa así visible. Dicir que as frecuencias do espectro amosan que os espectros das nebulosas de reflexión son moi semellantes os das estrelas que iluminan a nube. Entre as partículas microscópicas responsables da refracción e dispersión da luz están compostos de carbono (ex. po de diamante) e compostos de ferro e níquel. Este dous últimos elementos están a miúdo aliñados có campo magnético galáctico e isto causa unha lixeira polarización da luz reflectida (Kaler, 1998). Edwin Hubble distinguiu entre nebulosa de emisión e reflexión no 1922.
As nebulosa de reflexión normalmente son azuis xa que a reflexión por parte de po e gas interestelar é máis eficiente para a luz azul que para a luz vermella (este é o mesmo proceso de reflexión/descomposición que lle da o azul ó ceo ou o vermello ós atardeceres).
Moitas veces as nebulosas de emisión e reflexión están xuntas, e debido a isto moitas veces son chamadas nebulosas difusas, coma por exemplo a Nebulosa de Orión.
Coñécense ó redor de 500 nebulosas de reflexión. Entre as máis fermosas atópanse as que fican nos arredores das estrelas das Pléiades. Tamén pode ser vista na mesma area do firmamento a Nebulosa Trífida. A estrela xigante Antares, a cal é moi vermella (clase espectral M1), está rodeada dunha longa e vermella nebulosa de reflexión.
En 1922, Hubble publicou o resultado das súas investigacións nunha nebulosa brillante. Parte deste traballo dou coma resultado a lei da luminosidade de Hubble para as nebulosas de reflexión que facía unha relación entre o tamaño angular (R diámetro angular) da nebulosa e a magnitude aparente (m) da estrela asociada: onde k é unha constante que depende da sensibilidade de medida.
Vernon Macklin
Vernon Leon Macklin, nado o 20 de setembro de 1986 en Portsmouth, Virxinia, é un xogador estadounidense de baloncesto profesional que xoga nos Kawasaki Brave Thunders da B.League xaponesa.
Traxectoria
Macklin foi elixido na 52ª posición do Draft da NBA de 2011 polos Detroit Pistons. O 9 de decembro de 2011, asinou o seu contrato polos Pistons. En marzo de 2012, foi asignado ós Fort Wayne Mad Ants da NBA Development League. Na súa etapa na D-League, acadou 15 puntos e 14 rebotes, e volveu ós Pistons en abril de 2012. En xullo de 2012, os Pistons decidiron non facerlle unha oferta a Macklin, e este pasou a ser axente libre non restrinxido.
En agosto de 2012, Macklin asinou co Royal Halı Gaziantep da Turkish Basketball League.
Chris Douglas-Roberts
Chris Douglas-Roberts, nado o 8 de xaneiro de 1987 en Detroit, Míchigan, é un ex xogador americano de baloncesto profesional. Mide 2,01 metros e xogaba nas posicións de escolta e ala.
Luis Francisco Esplá
Luis Francisco Esplá Mateo, nado en Alacant o 19 de xuño de 1958, é un toureiro español. O seu irmán, Juan Antonio Esplá, e o seu fillo, Alejandro Esplá, son tamén toureiros.
Chris Douglas-Roberts
Universidade
Despois do seu paso polo instituto, Douglas-Roberts estaba considerado coma unha das mellores promesas dispoñibles, sendo incluído no posto 30 na lista de mellores xogadores de Scout.com e no 51 en Rivals.com. Finalmente escolleu a Universidade de Memphis. Durante a súa primeira tempada cos Tigers, xogou 34 partidos nos que 25 foron dende o comezo, asinando 8.3 puntos, 3.3 rebotes e 1.5 asistencias por encontro. Grazas ao seu gran xogo foi incluído no mellor quinteto de freshman da Conference USA. Na súa segunda tempada xogou os 35 partidos coma titular e liderou aos Tigers en anotación con 15.4 puntos. Ademais, foi elixido no mellor quinteto da conferencia e coroouse coma All-America. Xa na súa terceira tempada en Memphis, asinou 23.2 puntos por encontro nos seis partidos do Torneo da NCAA de 2008, onde os Tigers remataron en segunda posición tras perder na final ante os Kansas Jayhawks. A súa grande actuación deulle un posto no primeiro equipo do All-American.
Galería de imaxes de Camba, Rodeiro
San Xoán de Camba é unha parroquia que se localiza no concello de Rodeiro.
Chris Douglas-Roberts
Profesional
O 18 de abril de 2008, Douglas-Roberts anunciou que se presentaba ao Draft da NBA dese mesmo ano. Foi seleccionado polos New Jersey Nets na 40ª posición, e o 9 de xullo asinou o seu primeiro contrato da NBA cos Nets. O 25 de xuño de 2010 foi traspasado aos Milwaukee Bucks a cambio dunha elección da segunda rolda do draft de 2012.
Luis Francisco Esplá
Traxectoria
Esplá tomou a alternativa en Zaragoza o 23 de maio de 1976, sendo o seu padriño Paco Camino e o seu testigo Pedro Moya, El niño de la Capea. Un ano máis tarde confirmou a alternativa en Madrid, tendo de padriño a Curro Romero e Paco Alcalde de testigo.
A súa tarde máis importante foi en Madrid o 1 de xuño de 1982.
Chris Douglas-Roberts
Profesional
En setembro de 2011, Douglas-Roberts fichou polo Virtus Bologna italiano.
O 1 de outubro de 2012, asinou cos Los Angeles Lakers, pero foi cortado o 22 de outubro sen chegar a debutar. O 27 de outubro, Douglas-Roberts e Melvin Ely asinaron cos Dallas Mavericks, pero foron cortados ó día seguinte.
O 23 de decembro de 2012, asinou de novo con Dallas. O 6 de xaneiro de 2013, foi cortado polos Mavericks.
O 11 de decembro de 2013, Douglas-Roberts asinou cos Charlotte Bobcats.
O 3 de setembro de 2014, Douglas-Roberts asinou cos Los Angeles Clippers.
O 15 de xaneiro de 2015, Douglas-Roberts foi traspasado ós Boston Celtics nun traspaso entre os Celtics, os Clippers e os Phoenix Suns. Tres días máis tarde foi cortado polos Celtics.
Rúrik
miniatura|300px|Os [[varegos na Rus de Kíiv, por Nicholas Roerich (1899).]] Rúrik ou Riúrik (en ruso, Рюрик; en nórdico do leste Rørik, que significa "famoso líder"), nado contra 830 e finado contra 879, foi un xefe varego que se fixo co control das ribeiras do Ládoga en 862 e fundou o asentamento de Holmgard (Rúrikovo Gorodische) cerca de Nóvgorod.
Foi o fundador da dinastía Rúrika, que gobernou a Rus de Kíiv e despois o Principado de Moscova até o século XVI.
Nome
250px|miniatura|As runas ru R ikr representando o nome en [[nórdico antigo Hrœrekr na pedra rúnica U 413, da época viquinga, na igrexa de Norrsunda, Uppland, Suecia.]] Riúrik é o nome eslavo antigo que corresponde ao nome xermánico "Rodrigo". Nas linguas xermánicas: Hrodric (en antigo alto alemán ), Hroðricus (en inglés antigo). En nórdico antigo, Hrœrekr (noruegués, islandés) e Hrørīkr ou Rørik (danés, sueco), dos cales se deriva Rúrik.
Tamén aparece en Beowulf como Hrēðrīk.
Historia
miniatura|Rúrik no Tsarski Tituliarnik, 1672. miniatura|O monumento Milenario de Rusia de [[Nóvgorod que conmemora o milenario da chegada de Rúrik a Nóvgorod.]]
Existe debate sobre a forma na que Rúrik chegou a controlar a zona do lago Ládoga e a cidade de Nóvgorod. A única información sobre el encóntrase na Crónica de Néstor do século XII, que afirma que: Despois as tribos comezaron a pelexar entre si e decidiron invitar a Rúrik para restablecer a orde.
Orixe disputada
Aínda que algúns historiadores enfatizan as raíces folclóricas da lenda de Rúrik e, polo tanto, consideran a Rúrik como unha figura lendaria, hai unha controversia sobre as súas orixes étnicas en Europa Oriental.
Segundo a Crónica de Néstor, Rúrik foi un dos rus', unha tribo varega comparábel segundo o cronista cos daneses, suecos, ingleses e nativos de Gotland. No século XX, os arqueólogos en parte corroboraron a versión que dos acontecementos fixo a Crónica. Porén, descubriuse que o asentamento de Stáraia Ládoga, cuxos alicerces se atribuíron a Rúrik, foi de feito establecido a mediados do século VIII. Cerámica, aparellos domésticos e unha serie de edificios da época da fundación de Rúrik correspóndense con modelos entón prevalentes en Xutlandia.
Tempadas dos Pittsburgh Penguins
miniatura|dereita|O [[Mellon Arena foi o pavillón dos Penguins dende 1967 ata 2010, alí gañaron tres Stanley Cups e disputaron unha cuarta. O equipo das ligas menores dos Pittsburgh Hornets tamén conquisou un título xogando no pavillón. Os Penguins tomaron o seu nome do alcume do alcume do pavillón, "The Igloo" (o iglú). ]]
Florestán I de Mónaco
Florestán Ide Mónaco, nado o 10 de outubro de 1785 e finado en París o 20 de xuño de 1856, foi príncipe reinante de Mónaco desde 1841 até a súa morte.
Tempadas dos Pittsburgh Penguins
Os Pittsburgh Penguins son un equipo de hóckey sobre xeo profesional da cidade de Pittsburgh (Pensilvania, Estados Unidos) que compite na National Hockey League (NHL). A franquía foi creada como unha das seis novas franquías da liga na expansión da NHL de 1967. Actualmente está encadrado na Metropolitan Division da Conferencia Leste. Dende a súa fundación os Penguins xogaron os seus partidos como local no Mellon Arena ata que en 2010 trasladáronse ao Consol Energy Center. A franquía é propiedade de Ronald Burkle e Mario Lemieux—o único xogador/propietario da era moderna da NHL. Os Penguins teñen xogado, ata a tempada 2015-16 un total de 3.882 partidos na liga regular, gañando 1.733, e perdendo 1.645. A franquía clasificouse para os play-offs en 31 ocasións, gañando 200 partidos nas series, e perdendo 164. Os Penguins teñen gañado a Stanley Cup en catro ocasións: dúas de xeito consecutivo en 1991 e 1992, en 2009, e de novo en 2016. Tamén gañaron o President's Trophy ao mellor equipo da liga regular na tempada 1992-93. En 2008 e 2009, os Penguins gañaron dúas veces consecutivas o Prince of Wales Trophy, entregado ao equipo campión da Conferencia Leste.
Totais
As estatísticas sinaladas arriba correspóndense co final da tempada 2015–16.
Rúrik
Orixe disputada
Algúns historiadores eslavos (B. A. Ribákov e os seus seguidores, entre eles) argumentan que o relato da invitación de Rúrik tomouse prestada por un cronista proescandinavo dun hipotético documento nórdico. Por exemplo, a Crónica primaria afirma que Rúrik chegou a terras eslavas cos seus dous irmáns, Sineo e Truvor, aos que enviou a gobernar as cidades de Beloozero e Izborsk, respectivamente. En lugar de relacionar a Sineo con Signjotr a a Truvor con Torvald, suxiren que o cronista leu un documento escandinavo hipotético e malinterpretou as palabras nórdicas sine hus ("sen casa") e tru voring ("con guarda leal") como os nomes dos irmáns de Rúrik, Sineo e Truvor.
Lingua banjar
A lingua banjar (Bahasa/Basa Banjar, en jawi: بهاس بنجر) é unha lingua austronesia empregada polo pobo banjar de Kalimantan Meridional, Indonesia. Como moitos dos membros do pobo banjar son mercadores itinerantes, espallan a súa lingua por tódolos lugares de Indonesia ós que viaxan. O banjar pódese considerar unha lingua franca, especialmente na illa de Borneo, xa que se emprega en tres das catro provincias de Borneo: Borneo do Sur, Borneo do Leste e Borneo Central, agás en Borneo do Oeste, onde o malaio é máis popular.
Rúrik
Orixe disputada
Hai outra teoría segundo a cal Rúrik, debido a matrimonios mixtos entre varegos e eslavas, foi de ascendencia mestiza eslavo-varega. Esta teoría baséase na información do primeiro historiador moderno de Rusia, Vasili Tatíschev (el mesmo un ruríkida), quen afirmou que Rúrik era de extracción véndica. Chegou até a nomear a súa nai, Umila, o seu avó materno, Gostomisl e un primo, Vadim. O pai de Rúrik, como toda a xente da tribo Rus, proviña de Finlandia. Aqueles que consideran que o relato de Tatíschev é de boa fe apuntan a que baseou o seu relato na perdida Crónica de Xoaquín.
Lingua banjar
O banjar considérase un malaio local, pero non é particularmente achegado a ningunha outra lingua malaia. Divídese en dous grandes dialectos, o da parte alta do río (Banjar Hulu) e o da parte baixa (Bajar Kuala). Pódense atopar as principais diferenzas dos dous dialectos na fonoloxía e o léxico, malia que tamén hai diferenzas lixeiras na sintaxe. O banjar hulu só ten tres vogais, /i/, /u/, i /a/. Cando unha palabra contén algunha vogal diferente a estas tres vogais, a vogal foránea é substituída cunha destas vogais baseándose na proximidade de altura e outras cualidades das vogais. O banjar kuala ten cinco vogais, /a, i, u, e, o/.
Rúrik
Investigación xenética
Actualmente está desenvolvéndose un estudo de ADN por parte do profesor polaco Andrzej Bajor, baixo os auspicios do Family Tree DNA Rurikid Dynasty Project (Proxecto da árbore familiar de ADN da dinastía Ruríkida), que busca situar a Rúrik da maneira máis exacta dentro da luz da historia e fóra das sombras da lenda, ao mesmo tempo que intenta encontrar os seus descendentes modernos. Este proxecto busca tamén estudar o ADN da descendencia masculina do gobernante lituano medieval Gediminas (Gedimin), cuxa liña inclúe algunhas das máis altas familias principescas de Rusia e Polonia. Os gediminidas casaron cos ruríkidas, e existe a posibilidade de que eles incluso descendan de Rúrik, ou polo menos dun dos seus antepasados dentro da época histórica. Até agora, só dous príncipes ruríkidas modernos accederon a facerse a proba de ADN. Os resultados indican que a súa liña masculina se orixinou na provincia de Uppland en Suecia. Polo de agora, un sueco comparte 11 dos marcadores do príncipe, e cre que a súa propia liña masculina se remonta ao século XV en Roslagen. Os resultados de ADN dos modernos príncipes ruríkidas indican que Rúrik foi de ascendencia fino-ugra (haplogrupo N3a1).
Lingua banjar
Hai un dialecto menor, o bukit, que ten un código ISO separado.
Rúrik
Investigación xenética
Ulteriores estudos xenéticos parecen indicar a existencia de dous haplogrupos entre os modernos ruríkidas: os descendentes de Vladímir II Monómaco (monomákhoviches) son do grupo N3a1, típico do pobo fino-ugro, mentres que os descendentes de Oleg I de Chernígov (olégoviches) son do grupo R1a, típico dos pobos eslavos. A revista Russian Newsweek indica que a xenealoxía oficial é probabelmente incorrecta, pero deixa a orixe étnica de Rúrik sen aclarar.
Hrörek de Dorestad
miniatura|Rorik de Dorestad, tal como o concibiu H. W. Koekkoek.
O único Hrörek descrito en crónicas occidentais foi Rorik de Dorestad, un konung da casa real de Hedeby. Desde o século XIX, houbo intentos de identificalo co príncipe viquingo Rúrik das crónicas rusas. A identificación de Rúrik con Hrörek foi divulgada por Borís Ribákov e Anatoli Kirpichnikov, pero o eslavista Alexandr Nazarenko oponse a esta identificación.
Roerik de Dorestad naceu ao redor de 810/820, fillo de Hemming Halfdansson ou do seu irmán Anulo, noveno rei de Hedeby. Os cronistas francos mencionan que recibiu terras en Frisia do emperador Ludovico Pío. Isto non era suficiente para el, polo que comezou a asaltar os territorios veciños: tomou Dorestad en 850, capturou Hedeby en 857 e saqueou Bremen en 859.
O emperador enfureceuse e privouno de todas as súas posesións en 860. Despois diso, Roerik desaparece das fontes occidentais durante un considerábel período de tempo. E nese mesmo momento, en 862, o Rúrik ruso chega ao Báltico oriental, constrúe a fortaleza de Ládoga e máis tarde trasládase a Nóvgorod. Tal coincidencia é avalada como argumento para xustificar que ambos os dous son a mesma persoa.
Roerik de Dorestad reaparece nas crónicas francas en 870, cando o seu demesne de Frisia lle foi devolto por Carlos o Calvo. E en 882 xa se menciona que está morto. A crónica rusa sitúa a morte de Rúrik de Nóvgorod en 879. Segundo as fontes occidentais, o gobernante de Friesland foi convertido ao cristianismo polos francos. Isto pode ter paralelismo coa cristianización do khaganato de Rus, tal como o relata o patriarca Focio en 867.
Gwyn Jones afirma que a comparación dos dous Rúrik, un, caudillo de Frisia, e outro, un Rus', é relativa e de pouca importancia, desmitificando a identificación de ambos os dous como unha única persoa; o argumento de Jones susténtase en que non se pode aceptar a non existencia de actividade viquinga en Rusia antes da década de 850, sobre todo con evidencias literarias e arqueolóxicas.
Ligazóns externas
Web da Casa Real Rúrikovich
Guerra anglo-española de 1585-1604
A guerra anglo-española (1585–1604) foi un conflito entre os reinos de Inglaterra, gobernada por Isabel I de Inglaterra, e de España, onde reinaba Filipe II.
A guerra comezou con vitorias inglesas como a de Cádiz en 1587 e a perda da Armada Invencible en 1588, pero diversas vitorias españolas como a da Armada Inglesa en 1589, así como a enorme mellora na escolta da frota de Indias e a rápida recuperación de España ante as perdas, acabaron por debilitar definitivamente a Inglaterra e desembocaron na sinatura dun tratado de paz favorable a España en Londres en 1604.
Causas
Os motivos que levaron a Filipe II á guerra foron económicos, políticos e relixiosos:
A guerra
miniatura|esquerda|Filipe II miniatura|Isabel I
Inicios
A guerra comezou en 1585. En setembro dese ano Drake navegou pola costa oeste ibérica, saqueando Vigo, A Palma e Santiago de Cabo Verde; cruzou ás Indias Occidentais capturando Santo Domingo e Cartaxena de Indias, por cuxa devolución esixiu ás autoridades españolas o pago dun rescate, e San Agustín (na Florida). Irritado por estes ataques, Filipe II mandou armar unha gran frota coa misión de invadir Inglaterra.
A execución de María I de Escocia en febreiro de 1587 enfadou os católicos da Europa continental. A súa reivindicación ao trono foi herdada por Filipe, que era viúvo de María I de Inglaterra. En xullo do mesmo ano, Filipe recibe autorización do papa Sisto V para depor a Isabel, que xa en 1570 fora excomungada por Pío V.
Expedición de Drake á península ibérica (1587)
En abril de 1587 Drake levou a cabo unha expedición militar con éxito nas costas da península Ibérica: atacou a frota amarrada na baía de Cádiz, desembarcou no Algarve destruíndo varias fortalezas, atacou a frota de Álvaro de Bazán amarrada en Lisboa, e pondo rumbo ás illas Azores capturou a carraca portuguesa San Felipe, que procedente das Indias Orientais chegaba á península cargada de riquezas. No transcurso da expedición a frota inglesa conseguiu destruír máis de 100 barcos españois, atrasando os plans españois de invasión máis dun ano.
miniatura|250px|Cadro da derrota da Armada Invencible debuxado por Philippe-Jacques de Loutherbourg en 1796.
A Armada Invencible (1588)
En agosto de 1588 os plans españois de invasión de Inglaterra fixéronse efectivos: a Armada Invencible española, dirixida polo duque de Medina-Sidonia atacou a frota inglesa liderada por Charles Howard na Canle da Manga. As condicións climatolóxicas adversas e os enfrontamentos coa frota inglesa provocaron a perda ou a captura da metade das naves españolas.
O fracaso da Armada Invencible permitiu a Inglaterra continuar os seus ataques piratas ás colonias españolas, á vez que continuar coa axuda a Holanda e Francia.
A Invencible Inglesa (1589)
miniatura|María Pita distinguiuse na defensa da Coruña, no ataque inglés de 1589
En 1589 as forzas inglesas baixo o mando de Francis Drake e John Norreys atacaron A Coruña, de onde foron rexeitadas, e seguiron cara a Lisboa, onde fracasaron no seu intento de provocar un levantamento portugués a favor de don Antonio.
O fracaso da Contraarmada inglesa causou grandes perdas financeiras no tesouro isabelino, e permitiu a Filipe reconstruír a frota española do Atlántico, que volveu rapidamente a ter supremacía.
Feitos seguintes
Un sistema sofisticado de escolta e de intelixencia frustraron a maioría dos ataques corsarios á frota de Indias a partir da década de 1590: as expedicións bucaneiras de Martin Frobisher e John Hawkins no comezo de devandita década foron derrotadas. Así mesmo, o navío Revenge (Vinganza) un dos máis importantes da súa mariña foi apresado preto dos Azores en 1591, cando unha frota inglesa pretendía capturar a frota de Indias.
En 1592 o mariño Pedro de Zubiaur dispersaba un convoi inglés de 40 buques incendiando a nave capitá e capturando outros tres barcos; ao ano seguinte na batalla de Blaye derrotaba unha pequena frota de seis buques ingleses (afundindo as súas dúas unidades principais) e escapaba dunha frota aínda maior enviada para capturalo.
Proteína quinase activada por mitóxeno
Unha proteína quinase activada por mitóxeno (ou MAP quinase ou MAPK polas súas siglas en inglés) é un tipo de proteína quinase que é específica para os aminoácidos serina e treonina (é dicir, é unha serina/treonina proteína quinase) e actúa sobre determinadas proteínas. As MAPK interveñen nas respostas celulares a un conxunto diverso de estíímulos, como os mitóxenos, estrés osmótico, shock térmico e citrocinas proinflamatorias. Regulan funcións celulares como a proliferación celular, expresión xénica, diferenciación celular, mitose, supervivencia celular e apoptose.
Guerra anglo-española de 1585-1604
Expedición de Drake e Hawkins de 1595-96
Entre 1595 e 1596, unha expedición inglesa contra os asentamentos españois no Caribe, comandada por Drake e Hawkins, foi derrotada primeiro nas Palmas de Gran Canaria e logo en sucesivos enfrontamentos fronte a forzas españolas moi inferiores en número en diferentes localizacións caribeñas. As defensas españolas adiantáronse aos atacantes, sufrindo os ingleses grandes perdas, incluíndo a morte de ambos os mariños.
Últimos episodios da guerra
En 1595, catro barcos españois comandados por Carlos de Amésquita desembarcaron en Cornualla, ao oeste de Inglaterra. Tamén fuxiron sen problemas dunha frota enviada para destruílos.
Proteína quinase activada por mitóxeno
As quinases MAP encóntranse só en eucariotas, pero son moi diversas e encóntranse en animais, fungos e plantas e tamén en moitos eucariotas unicelulares.
Guerra anglo-española de 1585-1604
Últimos episodios da guerra
En xullo de 1596, unha expedición anglo-holandesa dirixida polo conde de Essex Robert Devereux saqueou Cádiz, destruíndo a frota española fondeada na baía; en outubro dese mesmo ano a frota española baixo o mando de Martín de Padilla naufragou fronte ás costas de Galicia cando se dirixía a Irlanda. Inglaterra sufriu unha nova derrota marítima nun ataque contra os Azores en 1597. miniatura|Filipe III. Tras a morte de Filipe II en 1598, o seu sucesor Filipe III de España proseguiría a guerra contra Inglaterra. En maio de 1600 iniciáronse conversacións de paz en Boulogne-sur-Mer, que resultaron erradas.
Proteína quinase activada por mitóxeno
As MAPK perencen ao grupo de quinases CMGC (CDK/MAPK/GSK3/CLK). As proteínas máis relacionadas coas MAPK son as quinases dependentes de ciclinas (CDK).
Guerra anglo-española de 1585-1604
Últimos episodios da guerra
En outubro de 1601 Juan del Águila desembarcou á fronte dos seus terzos en Kinsale, na costa sur de Irlanda, para apoiar as forzas irlandesas que naquela época sostiñan contra Inglaterra a guerra dos Nove Anos. As tropas españolas serían derrotadas a comezos de 1602 na batalla de Kinsale, forzando así o seu regreso a España.
Proteína quinase activada por mitóxeno
Descubrimento
A primeira proteína quinase activada por mitóxeno que se descubriu foi ERK1 (MAPK3) en mamíferos. Como ERK1 e a moi relacionada ERK2 (MAPK1) estaban ambas implicadas na sinalización de factores de crecemento, a familia foi denominada "activada por mitóxeno". Co descubrimento doutros membros, incluso en organismos moi afastados, como as plantas, quedou cada vez máis claro que o nome escollido era pouco axeitado, xa que a maioría das MAPK en realidade interveñen na resposta a danos potenciais, estímulos de estreses abióticos (hiperosmose, estrés oxidativo, danos no ADN, baixa osmolaridade, infección etc.). Como as plantas non poden "escapar fuxindo" dos estreses, as plantas terrestres están entre os organismos con maior número de xenes de MAPK. Por tanto, o papel das quinases de mamíferos ERK1/2 como reguladores da proliferación celular non indica unha función xenérica, senón moi especializada, aínda que se mantén o nome MAPK para esta familia.
Guerra anglo-española de 1585-1604
Acordos de paz
Tras a morte de Isabel I en 1603, o seu sucesor Xacobe I de Inglaterra asinou en 1604 o tratado de Londres con Filipe III, mediante o cal ambos os países acordaban o fin da guerra.
Proteína quinase activada por mitóxeno
Tipos
A maioría das MAPK comparten varias características, como a súa activación dependente de dous eventos de fosforilación, unha vía de actuación de tres pasos e uns sitios de recoñecemento de substrato similares. Estas son as MAPK "clásicas". Pero hai tamén algunhas antigas quinases raras dentro deste grupo, que non teñen sitios de fosforilación dual, só teñen vías de dous pasos, e carecen das características requiridas por outras MAPK para a unión ao substrato. Estas quinases raras denomínanse MAPK "atípicas". Non está aínda claro se as MAPK atípicas deberían clasificarse nun grupo propio diferente das clásicas.
Guerra anglo-española de 1585-1604
Acordos de paz
O resultado para España foi moito máis positivo. Foi a principal potencia europea no século XVII, ata que as derrotas contra Francia na guerra dos Trinta Anos e o ascenso do poderío naval holandés acabaron reducíndoa a unha potencia máis.
Proteína quinase activada por mitóxeno
Activación
miniatura|A estrutura de raios X da ERK2 MAP quinase na súa forma activa. Os residuos fosforilados móstranse en vermello. Baseado en. As MAPK son cataliticamente inactivas na súa forma básica. Para facerse activas necesitan que se produzan fosforilacións (xeralmente múltiples) nos seus bucles de activación. Estas fosforilacións realízanas encimas especializados do grupo das proteína quinases STE.
Glutatión disulfuro
O glutatión disulfuro (GSSG) ou disulfuro de glutatión é un disulfuro derivado da unión de dúas moléculas de glutatión.
Nas células vivas o glutatión disulfuro redúcese a dúas moléculas de glutatión con equivlentes de redución procedentes do coencima NADPH. Esta reacción está catalizada polo encima glutatión redutase. Encimas antioxidantes como as glutatión peroxidases e peroxirredoxinas xeran glutatión disulfuro durante a redución de peróxidos como o peróxido de hidróxeno (H2O2) e hiperperóxidos orgánicos (ROOH):
Outros encimas, como as glutarredoxinas, xeran glutatión disulfuro por medio dun intercambio de tiol-disulfuros con pontes disulfuro de proteínas ou outros compostos de baixo peso molecular, como o coencima A disulfuro ou o ácido deshidroascórbico.
Emma Calderón y de Gálvez
Emma Calderón y de Gálvez, nada en San Fernando (provincia de Cádiz), foi unha xornalista, mestra e escritora española.
Traxectoria
Filla de mariño, residiu en Ferrol desde nena pola profesión de seu pai, e despois regresou a vivir a Cádiz, onde xa residía en 1913. Foi mestra, e publicou poemas e artigos en prensa, entre eles un texto defendendo a entrada de Emilia Pardo Bazán na Real Academia Española. Tras a morte de Nicomedes Ferrari, con quen tiña amizade, pasou a dirixir o periódico El Anunciador de Xibraltar.
Publicou tamén en Ilustración Gallega, Diario de Cádiz, Diana, Arco Iris, El Último, Cádiz Gráfica, La Alhambra, La Isla, El Heraldo, El Éxito, Alma Latina e Bromas y Veras.
Foi membro da Academia Hispanoamericana de Cádiz, e en 1911 foi elixida socia de honra da Asociación da Prensa de Cádiz. Intercambiou correspondencia, entre outros, con Xesús Rodríguez López.
Segundo Carmen Ramírez Gómez (2000) empregou o pseudónimo de Narciso del Prado, nome que a maioría das fontes atribúen a outra escritora coetánea: Paulina Ibarra Blasco.
Proteína quinase activada por mitóxeno
Activación
Nas MAPK quinases clásicas, o bucle de activación contén un motivo característico TxY (treonina-x-tirosina), que é TEY (treonina-ácido glutámico-tirosina) na ERK1 e ERK2 de mamíferos, TDY (treonina-ácido aspártico-tirosina) na ERK5, TPY (treonina-prolina-tirosina) nas JNK, e TGY (treonina-glicina-tirosina) en quinases p38, que teñen que ser fosforilados tanto en residuos de treonina coma de tirosina para que o dominio de quinase se peche nunha conformación cataliticamente competente. In vivo e in vitro, a fosforilación da tirosina ás veces precede á da treonina, aínda que a fosforilación en calquera dos residuos pode ocorrer en ausencia do outro.
Esta fosforilación do bucle de activación en tándem (que se propuxo que era ou ben distributiva ou ben procesiva, dependendo do ambiente celular) realízana membros da familia das proteína quinases Ste7, tamén coñecidas como MAP2K (son quinases doutra quinase). As MAP2 quinases, á súa vez, son tamén activadas por fosforilación por varias serina/treonina quinases situadas augas arriba da ruta (as MAP3K, que son quinases doutra quinase, á súa vez, doutra quinase). Como as MAP2 quinases mostran moi pouca actividade sobre substratos que non sexan as súas MAPK específicas, as vías da MAPK clásicas forman vías de múltiples pasos pero relativamente liñais. Estas vías poden efectivamente transmitir estímulos desde a membrana plasmática (onde son activadas moitas MAP3K) ao núcleo (onde só poden entrar as MAPK) ou a moitos outros destinos subcelulares.
En comparación coas vías de tres pasos ou banzos das MAPK clásicas, algunhas MAPK atípicas parecen ter un sistema máis antigo que funciona en dous pasos. A ERK3 (MAPK6) e ERK4 (MAPK4) son fosforiladas directamente e, por tanto, activadas por quinases PAK (relacionadas con outras MAP3K). A diferenza das MAP quinases clásicas, estas MAPK atípicas requiren que se fosforile só un único residuo nos seus bucles de activación. Os detalles da activación de NLK e ERK7 (MAPK15) aínda non se coñecen ben.
A inactivación das MAPK realízana diversas fosfatases. Unha familia moi conservada de fosfatases é a das denominadas MAP quinase fosfatases (MKPs), un subgrupo de fosfatases de especificidade dual (DUSP). Como o seu nome indica, estes encimas poden hidrolizar o fosfato de residuos de fosfotirosina ou de fosfotreonina. Como a retirada destes grupos fosfato reduce moito a actividade das MAPK, practicamente eliminando a súa sinalización, algunhas tirosina fosfatases están tamén implicadas na inactivación das MAPK (por exemplo as fosfatases HePTP, STEP e PTPRR de mamíferos).
Fervenzas de sinalización
miniatura|Exemplo do funcionamento das MAP3 quinases: o ciclo de activación das poteínas Raf de mamíferos (diagrama moi simplificado).
As MAPK forman normalmente vías de moitos pasos, que reciben sinais a varios niveis por encima da MAP quinase. A diferenza do relativamente simple mecanismo de activación dependente da fosforilación das MAPK e MAP2K, as MAP3K teñen unha regulación sorprendentemente máis complexa. Moitas das MAP3K mellor coñecidas, como c-Raf, MEKK4 ou MLK3 requiren múltiples pasos para a súa activación. Son encimas normalmente controlados alostericamente, moi estabilizados en estado inactivo por moitos mecanismos. O primeiro paso na ruta da súa activación é liberalos da súa autoinhibición por un ligando máis pequeno (como Ras para a quinase c-Raf, ou GADD45 para a MEKK4 ou Cdc42 para a MLK3 ). Isto ocorre xeralmente (pero non sempre) na membrana da célula, onde se unen a maioría dos seus activadores (nótese que pequenas proteínas G están asociadas á membrana constitutivamente debido á súa prenilación). Este paso vai seguido por unha homo- e heterodimerización dos seus agora accesibles dominios quinase. Estruturas complexas determinadas recentemente revelaron que os dímeros se forman cunha orientación que deixa libres ambas as rexións de unión ao substrato. Outro dato importante é que esta dimerización tamén forza a que estes dominios da MAP3K adopten unha conformación parcialmente activa. Só chegan a ter unha actividade completa unha vez que estes dímeros se transfosforilan entre si nos seus bucles de activación. O último paso pode tamén conseguirse ou ser favorecido por proteína quinases auxiliares (MAP4 quinases, membros da familia Ste20). Unha vez que unha MAP3 quinase está totalmente activa, pode fosforilar o seu substrato, que é unha MAP2 quinase, que á súa vez fosforilará ao seu substrato, que é unha MAP quinase. Por tanto, nesta fervenza de activación actúan en cadea unha quinase da quinase da quinase (MAP3K), seguida dunha quinase da quinase (MAP2K), e finalmente a quinase activada (MAPK).
En animais
miniatura|Diagrama global simplificado das vías MAPK en mamíferos, organizadas en tres módulos principais de sinalización (ERK1/2, JNK/p38 e ERK5).
A vía ERK1/2 dos mamíferos é probablemente a máis caracterísitca do sistema MAPK. Os activadores de augas arriba máis importantes desta vía son as proteínas Raf (A-Raf, B-Raf ou c-Raf), que son os mediadores clave da resposta a factores de crecemento (EGF, FGF, PDGF etc.); pero outras MAP3K como c-Mos e Tpl2/Cot poden tamén desempeñar a mesma función. Estes tres encimas fosforilan e activan as quinases MKK1 e/ou MKK2, que son activadores moi específicos para ERK1 e ERK2. Este último fosforila varios substratos importantes para a proliferación celular, progresión do ciclo celular, mitose e diferenciación celular (RSK quinases, factores de transcrición Elk-1 etc.)
A diferenza da relativamente ben illada vía ERK1/2, as quinases p38 e JNK de mamíferos comparten a maioría dos seus activadores a nivel da MAP3K (MEKK1, MEKK4, ASK1, TAK1, MLK3, TAOK1 etc.). Ademais, algúns encimas MAP2K poden activar tanto p38 coma JNK (MKK4), mentres que outras son máis específicas para JNK (MKK7) ou para p38 (MKK3 e MKK6). Debido a estas interconexións, hai moi poucos ou ningún estímulos que poidan provocar a activación de JNK sen activar tamén simultaneamente p38 ou ao revés. Tanto as vías de sinalización de JNK coma a de p38 son responsables de responder aos estímulos de estrés, como citocinas, irradiación ultravioleta, shock térmico e shock osmótico, e están implicadas na adaptación ao estrés, apoptose ou diferenciación celular. As JNK teñen varios substratos específicos que só elas poden fosforilar (c-Jun, NFAT4 etc.), mentres que as p38 teñen tamén dianas exclusivas (por exemplo as MAPKAP quinases MK2 e MK3), polo que cómpren ambas para responder axeitadamente aos estímulos de estrés.