cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Comboios de Portugal
Caracterización
Na actualidade, a CP transporta preto de 178 millóns de pasaxeiros (107 millóns en 2013 ) e 9,3 millóns de toneladas de mercadorías por ano. Atópase dividida en diferentes sub-empresas que representan unidades de negocio diferentes, cada unha cunha parte específica dos servizos prestados pola empresa:
En xuño de 2011, a empresa presetaba un beneficio de 195 millóns de euros e unha débeda de 3.3 millóns de euros.
Liñas actuais e antigas
miniatura|Rexional circulando na Liña do Leste, no [[Alentexo]]
Actuais:
miniatura|Sud Expresso na estación de Santa Apolónia, en Lisboa thumbnail|dereita|Rede da [[REFER, onde circulan os servizos da CP.]]
Consello de Administración
O Presidente do Consello de Administración é o responsábel máximo da empresa, lidedrando un equipo xeralmente constituído por cinco membros, contando con o propio presidente. Os membros do consello de administración son nomeados directamente polo ministro responsábel e exercen xeralmente un mandato trianual.
Sendo un cargo de confianza política, os nomeados son xeralmente membros ou independentes próximo dos dous partidos que se alteran o Goberno de Portugal, o PS e o PSD.
O actual Presidente do Consello de Administración é Manuel Queiró, que sucedeu a José Benoliel o 21 de febreiro de 2013.
Posición do coito lateral
dereita|miniatura|200x200px|Ilustración dunha parella que exemplifica a posición do coito lateral. A posición do coito lateral é unha posición sexual descrito por Masters e Johnson na súa Human Sexual Response (Resposta sexual dos humanos).
Exosoma
Exosoma pode referirse a:
Posición do coito lateral
Técnica
centro|400x400px|Variación da posición das relacións sexuais secundarios
FIFA World Player 2006
O premio FIFA World Player 2006 gañouno o xogador italiano Fabio Cannavaro. Rematou diante do centrocampista retirado Zinedine Zidane e o gañador do FIFA World Player 2005 Ronaldinho na rolda final de votacións.
Vilamaior, San Vicenzo de Curtis, Vilasantar
Vilamaior é un lugar da parroquia de San Vicenzo de Curtis, no concello coruñés de Vilasantar, na comarca de Betanzos. Segundo o Instituto Nacional de Estadística a súa poboación en 2018 era de sete habitantes (cinco homes e dúas mulleres).
El Anunciador (A Coruña)
El Anunciador foi un xornal editado na Coruña de 1874 a 1895.
Traxectoria
Continúa a El Avisador, fundado por Gonzalo Brañas Sánchez-Boado e Ezequiel Fernández Miranda, que se publicou de 1863 a 1874. Neste ano cambiou o seu título, mantendo como subtítulo Diario de La Coruña y de Galicia até outubro de 1891. A partir de novembro de 1892 pasou a ser Órgano de la Unión Republicana en la Región Gallega e en decembro dese ano volve a cambiar a Diario de Unión Republicana de La Coruña y de Galicia. En marzo de 1895 cambiou o subtítulo por Diario decano e independiente de La Coruña y de Galicia. Deixou de publicarse en outubro de 1895.
Juan Manuel
Don Juan Manuel,    nado en Escalona o 5 de maio de 1282 e finado en Córdoba o 13 de xuño de 1348,, foi un nobre e escritor en lingua castelá. Foi un dos principais representantes da prosa medieval de ficción, principalmente pola súa obra El conde Lucanor, conxunto de contos morais (exempla) que se intercalan con varias modalidades de literatura sapiencial.
O Pazo, Campo, Arzúa
O Pazo é un lugar da parroquia de Campo no concello coruñés de Arzúa na Comarca de Arzúa. Tiña 1 chabitante no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 1 eran home e 0 eran mulleres.
Juan Manuel
Tivo os títulos simultáneos de duque e príncipe de Villena e señor de Escalona, Peñafiel, Cuéllar, Elx, Cartaxena, Lorca, Alcocer, Salmerón, Valdeolivas e Almenara. Foi amais mordomo maior dos reis Fernando IV e Afonso XI, adiantado maior de Andalucía e adiantado maior de Murcia.
Durante a última etapa da minoría de idade do seu sobriño, Afonso XI de Castela, foi titor do rei co infante Filipe de Castela e Juan el Tuerto.
Traxectoria
Don Juan Manuel naceu no Castelo de Escalona, na actual provincia de Toledo. A súa última carta, datada no Castelo de Garcimuñoz o 12 de outubro de 1348, demostra que faleceu despois do 5 de maio, data que na maior parte dos libros se sostén como a oficial da súa defunción.
Por ser fillo do infante Manuel de Castela, era sobriño do rei Afonso X o Sabio e neto de Fernando III o Santo. Ficou orfo de pai en 1283 e de nai en 1290, cando tiña oito anos, e o seu titor foi o rei Sancho IV de Castela. Herdou do seu pai o gran señorío de Villena, e o de Escalona; Peñafiel foi unha doazón de Sancho IV por mor do seu nacemento. Posteriormente, en 1330, recibiu o título vitalicio de príncipe de Villena mercé de Afonso IV de Aragón.
A súa biografía é ben coñecida grazas aos traballos de Andrés Giménez Soler e Aurelio Pretel Marín. Foi educado como un nobre, en artes como a equitación, a caza ou a esgrima, mais os seus aios preocupáronse de que aprendese amais latín, historia, dereito e teoloxía; desta completísima educación hai recordos no capítulo LXVII do seu Libro de los estados. Aínda que nalgunhas ocasións proclamábase leigo nas súas obras, esa declaración era convencional e obedecía ao tópico da humildade, para compartir a ignorancia do seu público por cortesía pedagóxica; en realidade era un sabio con coñecementos enciclopédicos, que dominaba o latín e o italiano, aínda que non o grego.
A súa relixiosidade era de inclinación tomista, vinculada á orde de San Domingos. Literariamente, a súa formación incluíu a lectura de diversos poemas do mester de clerecía (Libro de Alexandre, Libro de Apolonio...), os tratados de Raimundo Lulio, a obra de Afonso X (especialmente, a Estoria de España), varios libros doutrinais como a Disciplina clericalis de Pedro Alfonso, e coleccións de sentenzas, proverbios e ditos de sabios traducidos de linguas orientais ou do latín ao castelán (Calila e Dimna, Sendebar...), etc.
Era un grande afeccionado á caza, disciplina á que dedica por enteiro o Libro de la Caça. Nel descríbese a fauna de gran parte dos seus señoríos, pois coñecíaa polas súas experiencias cinexéticas, especialmente a caza con falcóns. No devandito libro tamén realiza descricións xeográficas dos termos municipais que menciona.
Cando tiña oito anos perdeu os seus pais e puido dispor do amplo patrimonio da súa familia; aos seus doce anos participou na guerra para conter o ataque dos mouros de Granada contra Murcia. Na loita dinástica suscitada en Castela por causa da morte de Fernando de la Cerda, primoxénito de Afonso X o Sabio, don Juan Manuel estivo sempre a favor de Sancho IV, como tamén estivera o seu pai, e o rei correspondeu a esta lealdade concedéndolle a súa protección. Casou tres veces, escollendo as súas esposas por conveniencia política e económica e, cando tivo fillos, esforzouse por casalos con persoas pertencentes á realeza. A primeira das súas esposas foi Isabel, filla de Xaime II de Mallorca, con quen casou en 1299; porén, faleceu dous anos máis tarde. Ao morrer Sancho IV de Castela incumpriu a súa promesa de protexer á raíña rexente María de Molina na minoría de idade do futuro Fernando IV: oprimiunos con todo tipo de esixencias e mostrouse pouco fiel, buscando a alianza de Xaime II de Aragón, para iso pediulle en 1303 a man da súa filla Constanza, que aínda tiña seis anos, polo que quedaría recluída no castelo de Villena durante outros seis anos, ata casar con ela en 1311, cando cumpriu doce anos. Durante a minoría de idade de Afonso XI foi correxedor do reino ata que o propio monarca obrigouno a deixar o cargo.
En outubro de 1325 foi nomeado por Afonso XI Adiantado maior de Andalucía, e o día 29 de agosto de 1326 derrotou os granadinos e o xeneral meriní Abu Said Utman ben Abi-l-Ula, máis coñecido entre os casteláns como Ozmín, na batalla de Guadalhorce, onde morreron uns 3000 musulmáns.
Durante o reinado de Afonso XI mostrou o seu carácter inquieto e rebelde, por exemplo cando se anoxou porque o rei non quixo casar coa súa filla Constanza e declaroulle a guerra coa axuda do rei de Granada; feitas as paces, recobrou o cargo de Adiantado maior de Murcia que perdera con esa situación e, xa viúvo, volveu a casar, en terceiras nupcias, con Blanca Núñez de Lara; entón tivo outro enfrontamento co rei Afonso XI, a quen non quixo achegar as súas mesnadas para cercar Xibraltar; tras unha nova reconciliación, volveu atopar un motivo de queixa laboriosamente inventado e acusou o rei de non permitir que a súa filla Constanza casase co infante Pedro, futuro rei co nome de Pedro I de Portugal; recobrou a graza real a tempo para participar na importante batalla do río Salado contra os benimerines e na ulterior conquista de Alxeciras.
miniatura|340px|Extensión do [[Señorío de Villena en tempos de don Juan Manuel, arredor de 1340.]]
Don Juan Manuel converteuse nun dos homes máis ricos e poderosos da súa época: amais de manter el só un exército de mil cabaleiros, por un tempo chegou a cuñar, como os reis, a súa propia moeda; para iso dispuxo unha fábrica de cuñaxe na súa aldea de El Cañavate (Cuenca). Esta actividade molestou tanto a Afonso XI como aos reis de Aragón. As moedas que se conservan pon no anverso a lenda "SANTA ORSA" e no reverso "A DEPICTA VIA CON", que se refire á súa filla Constanza.
O autor de El conde Lucanor compaxinou durante toda a súa vida as súas actividades de escritor coas de nobre cabaleiro, mais no seu ambiente houbo críticas sobre a súa vocación literaria, pois coidábase que un nobre tan alto non debía dedicarse a tales actividades. Mais o pracer que achaba na escritura e a utilidade que vía para os outros nela, levárono a proseguir a súa actividade literaria.
Na súa época o trono de Castela estivo ocupado por dous monarcas que incluso chegaron a proxectar matalo: Fernando IV e Afonso XI; porén, o último destes pediu a man da súa filla Constanza só como mera manobra política para conservar a súa fidelidade, pois despois foi postergando o matrimonio e repudiouno cando xa estaba concertado, confinando a moza no castelo de Toro; o Rei non só repudiou a súa filla, senón que non lla devolvía nin lle concedía licenza para viaxar a Portugal e casar co infante Pedro. Estas discordias entre rei e vasalo duraron polo menos unha década e polo menos en dúas ocasións don Juan Manuel foi apresado polo monarca; porén, a necesidade do rei de asegurar a paz interior para poder enfrontar ao rei de Marrocos e a mediación de Juana Núñez, sogra de don Juan polo seu terceiro matrimonio, conseguiron que o rei devolvese a don Juan Manuel os seus bens embargados e os outro honores en 1337, pondo fin a esta inimizade, o que se consolidou por fin coa autorización para a voda de Constanza, e cara ao 1340 ambos se aliaron contra os musulmáns na batalla do río Salado e arrebatáronlle a cidade de Alxeciras despois dun longo asedio.
Participou nas cortes de Alcalá, onde interveu no incidente protocolario que deu orixe á famosa frase, atribuída a Afonso XI, Por Castilla hablaré yo.
Despois destes acontecementos, o infante don Juan Manuel deixou a vida política e retirouse ao Castelo de Garcimuñoz, onde pasou os seus últimos anos entregado á literatura. Orgulloso das súas obras, decidiu reunilas todas nun só volume, que deixou no convento de San Paulo en Peñafiel para que non sufrisen as alteracións dos copistas.
Don Juan Manuel faleceu na cidade de Toledo en 1345 aos 70 anos de idade.
Sepultura
Despois da súa defunción na cidade de Córdoba, o cadáver de Don Juan Manuel foi trasladado á vila de Peñafiel, onde foi sepultado no convento de San Paulo, que o propio escritor fundara en 1318 coa intención de que cando morrese os seus restos repousasen na capela maior da igrexa conventual.
Porén, en 1955 achouse unha caixa de madeira na igrexa do convento de San Pablo na que apareceron uns restos humanos, que foron identificados por diversos historiadores como os restos de Don Juan Manuel, pois ao limpar o muro de pedra apareceu, escondida baixo unha grosa capa de xeso a seguinte inscrición, que tamén foi consignado en séculos pasados por outros historiadores:
Fortunato Escribano de la Torre tamén asegurou que os restos do magnate apareceron en 1955 no convento de San Pablo de Peñafiel, e na actualidade eses restos repousan nunha pequena arqueta de pedra adornada co escudo de Don Juan Manuel e colocada no mesmo lugar onde apareceron e baixo o epitafio mencionado anteriormente.
Matrimonios e descendencia
Casou tres veces. A súa primeira esposa foi Isabel de Mallorca, filla do rei Xaime II de Mallorca de quen enviuvou aos dezanove anos sen deixar descendencia deste matrimonio. Posteriormente contraeu un segundo matrimonio coa infanta Constanza de Aragón, falecida no Castelo de Garcimuñoz en 1327 e filla do rei Xaime II de Aragón e de Branca de Nápoles, con quen tivo tres fillos: A súa terceira esposa foi Blanca Núñez de Lara, filla de Fernando de la Cerda e de Juana Núñez de Lara, con quen tivo outros dous fillos:
Don Juan Manuel tivo, amais, dous fillos ilexítimos con Inés de Castañeda, filla de Diego Gómez de Castañeda, señor das Hormazas, e de Juana Fernández de Guzmán:
Literatura
De don Juan Manuel conserváronse oito obras, mais sábese que se perderon cinco. As obras conservadas son as seguintes:
Engádese, amais, aínda que non fose concibida como obra independente, o conxunto das súas cartas, reunidas como Epistolario por Andrés Giménez Soler e que abarcan de 1298 a 1347.
En todas estas obras a función predominante e a función didáctica. Neste senso, Don Juan Manuel considérase ante todo un educador: tivo un gran referente no seu tío Afonso X e, decidido a seguir os seus pasos, cultivou unha literatura formativa en castelán, o cal era unha rareza naquela época cando todos os escritores cultos preferían o  latín.
No século XIV, don Juan Manuel decidiuse a escribir libros en lingua vulgar para facilitar o seu acceso a un maior número de lectores. Dirixía case exclusivamente a súa literatura ás persoas da nobreza.
Amais de divulgar o saber humano, en moitos casos utilizou a súa obra para retratarse. En xeral, a súa literatura é un reflexo do seu carácter, as súas ambicións e das súas crenzas (escribiu a favor de difundir a relixión, como queda manifestado en Tratado de la Asunción, exaltación á Virxe, na que don Juan Manuel defende o dogma da Inmaculada Concepción). Tivo un estilo ideal ao que tentou se ater: claridade, exactitude, concisión.
Obras
A súa obra, fundamentalmente didáctica e narrativa, é en xeral, impulsada por unha gran preocupación sobre a adecuada formación en corpo, alma e intelixencia dun perfecto cabaleiro medieval, polo xeral clasifícase na habitual denominación de "educación de príncipes"; consta de pequenos opúsculos (Crónica abreviada, Libro de la caza, Libro de las tres razones, Tratado de la Asunción de la Virgen María e o Libro infinido ou Libro de los castigos y consejos a su hijo don Fernando) e doutras obras de máis extensa ambición polas que é fundamentalmente lembrado, o Libro del caballero y el escudero, o Libro de los estados e o Libro de Patronio ou Conde Lucanor.
O Libro del caballero y el escudero foinos transmitido cunha gran lagoa textual no seu interior; narra a historia dun escudeiro mancebo aspirante a cortesán quen irá a unhas cortes convocadas polo rei e que recibe nese senso as máis diversos ensinos pola parte dun ermitán que foi cabaleiro. Asiste a unhas xustas e volve á ermida para recibir novos ensinos. O ancián ex-cabaleiro morre e o seu novo discípulo sepúltao. Inspírase en obras semellantes de Raimundo Lulio e nunha descoñecida obra do escritor romano Vexecio.
O Libro de los estados ofrece unha visión de como debe ser unha sociedade ideal no século XIV, aínda que é tamén unha narración con fin didáctica (educación dun príncipe) inspirada na lenda de Barlaam e Xosafat, forma cristianizada na que foi transmitida a Occidente a lenda de Buda, se ben parece que utilizou unha versión desta lenda diferente á atribuída a San Xoán Damasceno. A súa obra mestra considérase, porén, o Libro de Patronio ou Libro del conde Lucanor, concluída en 1335, un libro que consta dunha cincuentena de contos (en realidade, apólogos, fábulas, alegorías e mesmo pequenas noveliñas) precedida dun prólogo e sucedida de catro breves tratados en prosa, onde se ensaia unha forma preliminar de conceptismo, pois, segundo conta o propio autor, lle foi requirido utilizar un estilo menos chan e explícito para se dirixir a persoas de educación superior e concentrar máis significado en menos palabras. Mais non só por iso é unha obra dunha estraña orixinalidade, senón pola inaudita variedade das súas fontes (desde relatos orais dos seus serventes xudeus e mouriscos á súa propia experiencia persoal, a Disciplina clericalis do xudeu converso español Pedro Afonso e múltiples e diferentes repertorios de contiños morais usados para sermóns eclesiásticos), senón tamén por constituír a primeira colección europea de xénero novelesco (o Decamerone de Giovanni Boccaccio compúxose a partir de 1348) e pola orixinalidade do seu tratamento literario e estilístico, que non exclúe sagaces razoamentos sobre a pluriforme natureza humana xa desde a primeira narración. A variedade temática é amplísima, como a orixe das fontes.
O Libro de las tres razones, antes coñecido como Libro de las armas, escrito entre 1342 e 1345, é a obra do infante máis valorada pola crítica actual despois de El Conde Lucanor pola súa interpretación disidente da historia, por se basear nas experiencias persoais do autor e pola calidade da súa prosa. Trátase dunha obra breve que recrea episodios históricos cun alto compoñente de ficción. Neste opúsculo Don Juan Manuel é dono de todas as súas habilidades e recursos literarios.
Alfonso Castro Rivera
Alfonso Federico Castro Rivera, coñecido como Castro, nado en Ferrol o 27 de marzo de 1955, é un exfutbolista galego.
Foi un dos dianteiros máis destacados da historia do Deportivo da Coruña, club no que xogou durante a maior parte da súa traxectoria, e onde figura na actualidade como o sétimo máximo goleador de todos os tempos, con 95 goles. Marcou co Deportivo en tres categorías distintas, Segunda, Segunda B e Terceira, e na tempada 1977/78 foi o máximo goleador da Segunda División, con 24 goles.
Inicios
Comezou a xogar ao fútbol en varios equipos ferroláns como o Ferrándiz, e posteriormente traballou como soldador en ASTANO ata que foi fichado polo Racing de Ferrol.
Racing de Ferrol
Comezou nos xuvenís do equipo verde, co que marcou 27 goles na súa primeira tempada. As súas actuacións no xuvenil fixeron que Rafael Franco o fixese debutar co primeiro equipo en Segunda División, aos 16 anos, o 6 de febreiro de 1972 contra o Mallorca. Marcou o seu primeiro gol na xornada seguinte, no campo do Rayo Vallecano. O Racing acabou descendendo e Castro xogou dúas tempadas máis no club en Terceira, sendo coñecido como Castro II, para diferencialo de Joaquín Castro.
Deportivo da Coruña
A última das súas campañas en Ferrol, a 1973/74, non a disputou completa, pois en abril foi cedido ao Deportivo da Coruña, en Segunda División. Levaba 18 goles esa tempada no Racing e chegou á Coruña canda un novo adestrador José Antonio Irulegui, para tentar salvar o equipo do descenso. Xogou os catro partidos restantes da tempada, debutando fronte ao Betis e marcando fronte ao Sant Andreu, pero o Deportivo acabou descendendo á Terceira División por primeira vez na súa historia.
Na seguinte tempada incorporouse xa como xogador en propiedade do Deportivo. Foi o máximo goleador do equipo e o segundo do Grupo I da Terceira División, con 20 goles, só por detrás de San Cayetano do Ensidesa, logrando o equipo o retorno a Segunda. Tras dous anos máis frouxos, marcou 24 goles na tempada 1977/78, incluídos dous tripletes e catro goles nun partido contra o Murcia en Riazor, e rematou como máximo goleador da Segunda División. Nas seguintes dúas tempadas volveu ser o máximo goleador do equipo, antes de que este descendese á Segunda División B. Contribuíu con 10 goles no ascenso, e tras unha última tempada en Segunda, deixou o club coruñés despois de case unha década e 93 goles, que o colocaban naquel momento como o terceiro máximo goleador do Deportivo na súa historia, só por detrás de Veloso e Guimeráns.
Cádiz, Lorca e retirada
Na tempada 1982–83 foi contratado polo Cádiz CF, onde xogou 6 encontros e anotou un gol. Con todo, o club andaluz alcanzou o segundo posto na clasificación, logrando o ascenso a Primeira División. Na tempada 1983–84 fichou polo CF Lorca Deportiva, en Segunda B, co que marcou 13 goles en 37 partidos, contribuíndo ao único ascenso a Segunda na historia do club. Disputou media tempada máis co equipo murciano, que tiña problemas para pagar os salarios, e despois retirouse do fútbol aos 29 anos.
Despois de deixar o fútbol profesional, seguiu xogando partidos de veteranos e fútbol sala, e adestrou equipos de fútbol sala en categorías de base.
Bandeira de Mozambique
A bandeira de Mozambique foi adoptada o 1 de maio de 1983. É a única bandeira no mundo que aparece representado un AK-47.
A bandeira está baseada na do FRELIMO (Fronte de Liberación de Mozambique). A bandeira do FRELIMO, empregada durante un curto período logo de que o país se independizase de Portugal, é semellante á bandeira actual pero sen o emblema.
Príncipe de Mónaco
miniatura| O Príncipe de Mónaco é o monarca e xefe de estado do Principado de Mónaco. Até a data, tódolos príncipes que ocuparon o cargo tomaron o nome da dinastía Grimaldi, aínda que seguindo a liña masculina pertenceron a outras casas. O príncipe actual é Alberte II de Mónaco.
Mónaco é, xunto con Liechtenstein e a Cidade do Vaticano, un dos tres únicos estados en Europa onde o monarca segue tendo un papel activo na política e o goberno.
Poderes do Príncipe
As atribucións e poderes do Príncipe de Mónaco emanan da Constitución e das leis. Como xefe de estado, representa ao Principado nas relacións internacionais, e calquera revisión total ou parcial do texto constitucional debe realizarse mediante acordo entre o Príncipe e o Consello Nacional de Mónaco.
O poder lexislativo atópase dividido entre o Príncipe e o Consello Nacional. O Príncipe é quen realiza as proposicións de lei, mentres que o Consello as aproba ou non mediante votación.
O poder executivo, con todo, é competencia do Príncipe, que o exerce a través do Ministro de Estado e do Consello de Goberno, que responden o Príncipe da súa administración do Principado. Tamén o poder xudicial se atopa vinculado a el, posto que o Príncipe representa a autoridade en virtude da cal os xuíces e tribunais reparten xustiza.
Entre os seus outras atribucións cabe destacar o dereito a conceder amnistías e a cidadanía, así como a de conceder títulos nobiliarios e outras distincións.
A Moment of Stillness
A Moment of Stillness é un EP da banda irlandesa de post-rock God Is an Astronaut, publicado o 21 de agosto de 2006 a través do selo Revive Records. O tema "Forever Lost (Reprise)" é un reprise da canción "Forever Lost" do seu segundo álbum All Is Violent, All Is Bright. En 2015 o tema "Endless Dream" apareceu no capítulo 76 do podcast Welcome to Night Vale.
Listaxe de cancións
Cancións extra (edición dixital en Bandcamp)
Ernst Busch (militar)
Ernst Busch, nado en Essen-Steele o 6 de xullo de 1885 e finado o 17 de xullo de 1945, foi un mariscal de campo alemán durante a segunda guerra mundial.
Traxectoria
Foi educado na Groß Lichterfelde Cadet Academy. Ingresou no exército alemán en 1904, e serviu na fronteira occidental durante a primeira guerra mundial. Outorgóuselle a máxima condecoración prusiana, Pour le Mérite, en 1918. Tras a guerra, Busch permaneceu no Exército, sendo nomeado Inspector de Transporte de Tropas en 1925. Foi ascendido a Tenente Coronel e outorgóuselle o mando do noveno Rexemento de infantaría.
Participou con éxito na batalla de Francia e na Operación Barbarroxa ou invasión da Unión Soviética. Aquí acadaría a condición de mariscal de campo e tamén a súa destitución por Adolf Hitler tras as derrotas xermanas de 1944 na fronte oriental.
Hitler chamaríao para frear a Montgomery tras o avance aliado que seguiu ao desembarco de Normandía. Tarefa que lle resultou imposible. Finou nun campo de prisioneiros.
Turdus Solitarius
Turdus Solitarius é unha constelación creada no 1776 polo astrónomo Pierre Charles Le Monnier. Representaba un tordo ou un merlo solitario, sendo posteriormente substituída pola constelación de Noctua (o moucho). Atopábase ó final da cola de Hydra (a serpe mariña) xusto debaixo de Libra. Actualmente non ten recoñecemento oficial e ás súas estrelas están de novo repartidas entre Hidra e Libra.
Lorenzo Varela
Xesús Manuel Lorenzo Varela Vázquez, nado na Habana, Cuba, o 10 de agosto de 1916 e finado en Madrid o 25 de novembro de 1978, foi un combatente republicano, escritor e poeta galego que viviu a meirande parte da súa vida no exilio. Dedicóuselle o Día das Letras Galegas de 2005.
Primeiros anos
Naceu no barco La Navarre cando seus pais estaban entrando no porto da capital cubana, o que sería un agoiro perfecto do seu futuro. Os seus pais, José Ramón Varela García e Perpetua Vázquez Ojea, volveron logo ao seu Monterroso natal e alí transcorreron os primeiros anos da infancia de Xesús Lorenzo. Mais en 1920 volveron todos a emigrar, desta volta a Buenos Aires, onde cursou os estudos primarios e talvez un primeiro curso de bacharelato. A familia instalouse de novo en Lugo en 1931, onde o alcumaban "o arxentino" polo seu acento porteño. En Lugo estudou o bacharelato e nun acto do Partido Galeguista en 1932 coñeceu a Alfonso Daniel Rodríguez Castelao e Ramón Suárez Picallo. Participou na fundación da Federación de Mocedades Galeguistas, compartindo militancia con Francisco Fernández del Riego, Celso Emilio Ferreiro, Ricardo Carballo Calero e Ramón Piñeiro, e afiliouse a un grupo trostkista, Izquierda Comunista. Iniciou unha relación sentimental con Julita Álvarez e amizades permanentes con Ánxel Fole e Ramón Piñeiro.
En 1934 marchou a Madrid para estudar Filosofía e Letras. Alí entrou en contacto co grupo PAN (Poetas Andantes y Navegantes), dirixido por Xosé Otero Espasandín, en cuxa revista publicou os seus primeiros textos, recensións de obras de Álvaro Cunqueiro e Tomás Meabe. Incorpórase ás Misións Pedagóxicas, asiste ós faladoiros que presiden os irmáns Eduardo e Rafael Dieste e coñece a Federico García Lorca, Luis Cernuda, Pablo Neruda e Miguel Hernández. Traballa como crítico literario no prestixioso xornal El Sol.
Guerra civil
miniatura|300px|Programa do II Congreso internacional de escritores para la defensa de la cultura. Após o Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, integrouse no Quinto Rexemento de Milicias Populares, e colaborou activamente na Alianza de Intelectuales Antifascistas en labores de axitación e propaganda. Publicou os primeiros poemas na revista El Mono Azul, que axudou a fundar, e escribiu crónicas de guerra no xornal Ahora e na revista Hora de España. En 1937, tres dos seus poemas apareceron na escolla Poetas en la España leal, xunto a Antonio Machado, Luis Cernuda, Rafael Alberti ou León Felipe. No mesmo ano participou no II Congreso Internacional de Escritores para a Defensa da Cultura, en Valencia, onde estiveron presentes, entre outros, Pablo Neruda, Nicolás Guillén, César Vallejo, Raúl González Tuñón, Octavio Paz e André Malraux. Participou nas batallas de Madrid, Guadalaxara, Brunete, Teruel e o Ebro e afiliouse ao Partido Comunista. Decidiu ficar en Madrid para defendelo cando xa o goberno republicano marchara para Valencia, con responsabilidades de mando frecuentemente ligadas ás Brigadas Internacionais; na batalla do Ebro foi comisario político da 46 división do Quinto Corpo do Exército de Enrique Líster.
Exilio
Trala Guerra civil española exíliase a Francia, a onde pasa en febreiro de 1939. Alí intérnano no campo de concentración de Saint Cyprien, se ben consegue saír grazas á presión de intelectuais franceses. O 23 de maio de 1939 embarca no Sinaia, en compañía doutros 1589 republicanos españois, cara México, onde botará tres anos. Octavio Paz (a quen xa coñecía) búscalles un posto a el e a Antonio Sánchez Barbudo (quen o acollera) na revista Taller que dirixía. Nela publica tres poemas agrupados baixo o rubro de El héroe, unha tradución de Charles Baudelaire e varias recensións de libros, entre elas un ensaio sobre a poesía de Rafael Alberti. Funda a revista Romance, na que colaboran os exiliados españois. En setembro de 1940 a editora, Ediapsa, expulsa aos redactores logo dun conflito con eles.
A mediados de 1941 embárcase cara a Buenos Aires, logo dunha breve estadía en Cuba. Alí espérano o seu pai, Rafael Dieste, Xosé Otero Espasandín, Arturo Cuadrado e Luís Seoane. Este último propón a publicación do seu primeiro poemario, Torres de amor á editorial Emecé e como lla negan vaise con Cuadrado e funda a Editorial Nova. Torres de amor publícase o 5 de decembro de 1942 con limiar de Rafael Dieste e ilustracións de Luis Seoane. Na capital arxentina recuperou a actividade política e exerceu como crítico de arte e tradutor do portugués.
Cando en 1946 Juan Domingo Perón gaña as eleccións, Lorenzo Varela, que militaba no Partido Comunista Argentino e que daquela dirixía a revista Cabalgata, foxe ao Uruguai coa escritora Estela Canto, antiga noiva e musa de Jorge Luis Borges. Os Estados Unidos de América prohíbenlle a entrada pola súa militancia comunista e en 1952 volta á Arxentina, pero sen Estela, coa que rachara. En Buenos Aires frecuenta o faladoiro de Marika Gerstein, unha culta anticuaria de orixe xudía, con quen casaría en 1960. miniatura|250px|Sepultura de Lorenzo Varela en [[Fufín, Monterroso|Fufín.]] En 1954 publica o poemario Lonxe, no que cada un dos dez poemas leva unha ilustración de Luís Seoane. En 1960, cando traballaba como crítico de arte do xornal La Razón, conseguiu un permiso de seis meses para visitar España, pero a visita foi moi curta e só se sabe que Valentín Paz-Andrade lle ofreceu traballo na revista Industrias Pesqueras, que visitou o Museo do Prado e probabelmente Monterroso. Continuou na Arxentina contribuíndo en numerosas publicacións e na radio e adquirindo un prestixio intelectual que era ignorado en Galiza.
Lorenzo Varela volveu do exilio en 1976, un home desfeito: non publicou nin reeditou nada. Morreu en Madrid o 25 de novembro de 1978 e foi soterrado nunha tumba anónima no cemiterio da Almudena. Tres anos despois, os seus restos foron trasladados ao cemiterio de Fufín, en Monterroso.
Poesía
Tamén traduciu ao castelán textos dos franceses Charles Baudelaire, Benjamin Constant e Gérard de Nerval e o brasileiro Jorge Amado.
Francisco Puig Samper
Francisco Puig Samper, finado en Madrid o 15 de novembro de 1852, foi un militar e político español do século XIX.
Traxectoria
Foi nomeado senador en 1845. Desde 1843 asumiu o cargo de Capitán Xeneral de Galicia, sendo substituído o 3 de abril de 1846 por Juan de Villalonga. Tendo noticia de camiño de Madrid do pronunciamento de Miguel Solis en Lugo, regresou á Coruña para poñerse as orde do seu sucesor. Este confioulle dous batallóns do rexemento de Zamora, e con eles entrou en batalla contra as tropas sublevadas o 14 de abril en Sigüeiro (Oroso). Ese mesmo día foi confinado nun barco de guerra e, posteriormente, sometido a xuízo baixo sospeita da súa implicación no alzamento galego.
Hispanidade
Hispanidade (Hispanidad en castelán) é un concepto político que apareceu a comezos do século XX para chamar ás persoas, países e comunidades que teñen o idioma español e posúen unha cultura relacionada con España. O termo quedou fixado ao utilizalo Ramiro de Maeztu na súa obra "Defensa de la Hispanidad" en 1934. Adoita incluírse nela aos estados que teñen o castelán como lingua oficial e os seus falantes.
A idea de Hispanidade atópase ás veces asociada á chegada dos primeiros españois a América levados por Cristovo Colón, o 12 de outubro de 1492. Esa data é recordada en diversas nacións hispanas, aínda que con distintos nomes e significacións. Máis recentemente o termo foi relativamente cambiado por denominacións máis rechamantes como Iberoamérica ou expresións que fan referencia principalmente á lingua común como países «de fala hispana», ou literatura ou música «en español». Tamén se xeneralizou a identificación de «o latino», que en Estados Unidos se utiliza como sinónimo de "hispanic" (hispánico).
Antecedentes e evolución do termo
A palabra «hispanidade» deriva de Hispania, nome que os romanos deron á Península Ibérica unha vez conquistada. Por extensión a expresión hispano terminou sendo todas as persoas de fala hispana ou cultura desa orixe, que viven en América e España (DRAE).
Desde a década de 1980, nalgúns países aos hispanos chámaselles tamén latinos, aínda que sexa só un termo, a condición de latino pertencen tamén a países e pobos con idiomas derivados do latín (franceses, italianos, romaneses, portugueses...), pero que non se atopan incluídos neste termo da palabra, que a limita ao hispano.
El Eco
El Eco foi o nome de varias publicacións:
Polinucleótido
Un polinucleótido é unha molécula longa composta por nucleótidos unidos covalentemente formando unha cadea. É un biopolímero cuxos monómeros son nucleótidos. As cadeas de nucleótidos máis curtas denomínanse oligonucleótidos. O límite entre oligonucleótido e polinucleótido é un tanto arbitrario e varía segundo as fontes; para algunhas é 13 nucleótidos, para outras unhas decenas. Os polinucleótidos máis importantes son os ácidos nucleicos ADN e ARN, que serven para almacenar e expresar a información xenética dos seres vivos. Na secuencia de nucleótidos do polinucleótido está almacenada a información xenética. Os polinucleótidos poden ser monocatenarios ou bicatenarios.
Nalgúns experimentos utilízanse polinucleótidos, como na reacción en cadea da polimerase (PCR) ou na secuenciación do ADN. Na PCR fabrícanse artificialmente pequenos polinucleótidos ou oligonucleótidos, que funcionan como cebadores a partir dos cales unha ADN polimerase estende a cadea. Para secuenciar o ADN, este fragméntase en moitos polinucleótidos máis pequenos, que se secuencian, e despois ensámblanse as secuencias obtidas.
Ópera da Bastilla
miniatura|Fachada da Ópera da BastillaA Ópera da Bastilla é un teatro de ópera situado na praza da Bastilla en París, deseñado por Carlos Ott e inaugurado en 1989. É a sede da Opera Nacional de París que comparte coa Ópera Garnier.
Juho Kusti Paasikivi
Juho Kusti Paasikivi, nado en Koski o 27 de novembro de 1870 e finado en Helsinqui o 14 de decembro de 1956, foi un avogado e político finés, presidente do seu país entre 1946 e 1956. Tamén foi primeiro ministro do país en dúas ocasións: en 1918, e de 1944 a 1946. Foi unha figura influente na economía e na política do país por case 50 anos.
Ópera da Bastilla
Historia
O presidente francés François Mitterrand decidiu en 1982 a construción dun novo teatro de ópera en París, que complementase a xa antiga Ópera Garnier.
Juho Kusti Paasikivi
Traxectoria
Nado nunha familia sueco-finlandesa, foi bautizado Johan Gustaf Hellsten en 1870. En 1885 mudou o seu nome para o finlandés Juho Kusti Paasikivi. Estudou na Universidade de Helsinqui onde se graduou en Filosofía en 1892 e en Dereito en 1897.
Ópera da Bastilla
Historia
miniatura|esquerda|250px|A antiga estación da Bastilla, lugar onde se construíu da Ópera da Bastilla
En 1983 abriuse un concurso para designar o arquitecto, o elixido foi o arquitecto uruguaio Carlos Ott, que deseñou un edificio moderno cunha sala principal con 2.723 asentos,Ima cada un cunha vista sen restricións do escenario. Os traballos comezaron en 1984 coa demolición da Gare de la Bastille e remataron en 1989, a capacidade da sala principal é de 2.723 asentos, e cada un cunha vista sen restricións do escenario. Inaugurouse o 13 de xullo de 1989, con motivo do bicentenario da toma da Bastilla, cun espectáculo posto en escena por Bob Wilson, La Nuit avant le jour, mais as representacións regulares non principiaron ata o 17 de marzo o de 1990 con Les Troyens de Berlioz.
As Quintás, Campo, Arzúa
As Quintás é un lugar da parroquia de Campo no concello coruñés de Arzúa na Comarca de Arzúa. Tiña 14 chabitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 9 eran homes e 5 eran mulleres.
Selenio
O selenio é un elemento químico da táboa periódica de símbolo Se e número atómico 34.
Características principais
O selenio pódese atopar en varias formas alotrópicas. O selenio amorfo existe en dúas formas, a vítrea, negra, obtida ao arrefriar rapidamente o selenio líquido, funde a 180 °C e ten unha densidad de 4,28 g/cm³, a vermella, coloidal, obtense en reaccións de redución; o selenio gris cristalino de estrutura hexagonal, a forma máis común, funde a 220,5 °C e ten unha densidad de 4,81 g/cm³; e a forma vermella, de estrutura monoclínica, funde a 221 °C e ten unha densidad de 4,39 g/cm³.
É insoluble en auga e alcohol, ligeramente soluble en disulfuro de carbono e soluble en éter.
Exhibe o efecto fotoeléctrico, convertendo a luz en electricidade, e, ademais, a súa condutividade eléctrica aumenta ao expoñelo á luz. Por baixo do seu punto de fusión é un material semicondutor tipo p.
Aplicacións
O selenio úsase en varias aplicacións eléctricas e electrónicas, entre outras células solares e rectificadoré. En fotografía emprégase para intensificar e incrementar o rango de tons das fotografías en branco e negro e a durabilidad das imaxes, así como en xerografía. Engádese aos aceiros inoxidables e utilízase como catalizador en reaccións de deshidrogenación.
Papel biolóxico
O selenio é un micronutriente para todas as formas de vida coñecidas que se atopa no pan, os cereais, o peixe, as carnes e os ovos. É antioxidante, axuda a neutralizar os radicais libres, induce a apoptose, estimula o sistema inmunolóxico e intervén no funcionamento da glándula tiroide. Está presente no aminoácido selenocisteína, que forma parte das selenoproteínas. As investigacións realizadas mostraron a existencia dunha correlación entre o consumo de suplementos de selenio e a prevención do cancro en humanos.
A deficiencia de selenio é relativamente rara, pero pode darse en pacientes con disfunciones intestinais severas ou con nutrición exclusivamente parenteral, así como en poboacións que dependan de alimentos cultivados en chans pobres en selenio. A ingesta diaria recomendada para adultos é de 55-70 μg; máis de 400 μg pode provocar efectos tóxicos (selenose).
Historia
O selenio (do grego σελήνιον, resplandor da Lúa) foi descuberto en 1817 por Jöns Jacob Berzelius. Ao visitar a fábrica de ácido sulfúrico de Gripsholm observou un líquido pardo avermellado que quentado ao soprete desprendía un cheiro fétido que se consideraba entón característico e exclusivo do telurio, resultando das súas investigacións o descubrimento do selenio. Máis tarde, o perfeccionamiento das técnicas de análise permitiu detectar a súa presenza en distintos minerais pero sempre en cantidades extraordinariamente pequenas.
Abundancia e obtención
Primeiramente engádese un aglomerante de cinzas de sosa e auga aos lodos para formar unha pasta dura que se extruye ou curta en pastillas para proceder ao seu secado. A pasta tóstase a 530-650 °C e mergúllase en auga resultando selenio hexavalente que se disolve como selenato de sodio (Na2SeO4). Este redúcese a seleniuro de sodio quentándoo de forma controlada obtendo unha solución dunha viva cor vermella. Inxectando aire na solución o seleniuro se oxida rapidamente obténdose o selenio. A redución do selenio hexavalente tamén pode facerse empregando ácido clorhídrico concentrado, ou sales ferrosas e ións cloro como catalizadores.
O segundo método consiste en mesturar os lodos de cobre con ácido sulfúrico tostando a pasta resultante a 500-600 °C para obter dióxido de selenio que rapidamente se volatiliza á temperatura do proceso. Este redúcese a selenio elemental durante o proceso de lavado con dióxido de xofre e auga, podendo refinarse posteriormente ata alcanzar purezas de 99,5-99,7% de selenio.
Os recursos de selenio asociados aos depósitos de cobre identificados roldan as 170.000 toneladas e estímase que existen ao redor de 425.000 toneladas máis en depósitos de cobre e outros metais aínda non explotados. O carbón adoita conter entre 0,5 e 12 ppm de selenio, é dicir, unhas 80 ou 90 veces a media que se atopa nas menas de cobre, con todo a súa recuperación non se prevé que poida realizarse nun futuro próximo.
Isótopos
O selenio-75 emprégase en radiodiagnóstico como trazador na visualización de tumores malignos.
Precaucións
O selenio está considerado un elemento perigoso cun posible impacto ambiental, polo que os seus compostos deben almacenarse en áreas secas evitando filtracións que contaminen as augas. Os residuos de selenio trátanse en solución aceda con sulfito de sodio, quentándoo despois para obter o selenio elemental que presenta unha menor biodispoñibilidade.
Joseph Kabila
Joseph Kabila, nado o 4 de xuño de 1971, é o presidente da República Democrática do Congo desde o asasinato do seu pai Laurent-Désiré Kabila en xaneiro de 2001, no transcurso da Segunda Guerra do Congo.
Traxectoria
Gañou as eleccións presidenciais de 2006 polo que continuou no cargo. O seu partido político é o Partido do Pobo para a Reconstrución e a Democracia.
Intentou deter a guerra civil e facer que se retiraran as tropas estranxeiras do Congo con certo éxito. Tras un acordo de paz, unha administración temporal púxose en marcha en 2003. Nela incluíronse ós xefes dos dous principais grupos rebeldes nos cargos de vicepresidentes. Coa fin de organizar eleccións antes da fin de 2005, distribuíronse os cargos proporcionalmente.
O 28 de marzo de 2004 os seguidores do antigo presidente Mobutu Sese Seko intentaron derrocar ó fillo de Kabila mediante un golpe de estado.
Desde a súa chegada ó poder, Joseph Kabila debeu facer fronte a continuas guerras no leste do Congo ou ás forzas rebeldes internas ou apoiadas polos gobernos veciños (Uganda e Ruanda) que fan reinar a inestabilidade mediante a violencia, o crime e a pillaxe dos recursos mentres a comunidade internacional parece desviar a mirada. Os rebeldes séntense ademais motivados por cousas distintas á obtención da vitoria e o control das minas de ouro e diamante: que Kabila permita que os antigos xenocidas hutus se rearmen e realicen incursións militares en Burundi. Tanto Ruanda como Burundi desexan acabar co período de inestabilidade da rexión dos Grandes Lagos, así como dar caza ós milicianos que se reagrupan ó leste do Congo.
O Campo, Vilasantar, Vilasantar
O Campo é un lugar da parroquia de Vilasantar, no concello coruñés de Vilasantar, na comarca de Betanzos. Segundo o Instituto Nacional de Estadística a súa poboación en 2018 era de 12 habitantes (seis homes e seis mulleres).
Joseph Kabila
Traxectoria
En outubro de 2021, Joseph Kabila defendeu a súa tese de graduación na Universidade de Johannesburgo. Concedéuselle un máster en ciencias políticas e relacións internacionais ao remate dos seus estudos de cinco anos de duración.
SBB-CFF-FFS
Ferrocarrís Federais Suízos (en alemán: Schweizerische Bundesbahnen, en francés: Chemins de fer fédéraux suisses, en italiano: Ferrovie federali svizzere), coñecida polas súas abreviaturas SBB CFF FFS en alemán, francés e italiano, é a principal empresa ferroviaria de Suíza e unha das máis importantes do continente europeo. É unha empresa pública constituída como Sociedade Anónima (S.A.), cuxo capital accionario é do Estado Suízo na súa totalidade e ten a súa sede central en Berna.
Castelo de Monterrei
O castelo de Monterrei é unha fortificación medieval, situada no concello de Monterrei, nun outeiro sobre o val do río Támega, na confluencia entre os camiños de Pobra de Seabra e Ourense. É unha das fortalezas mellor conservadas de Galiza. Foi declarada Monumento Nacional o 3 de xuño de 1931, e na actualidade é un Ben de Interese Cultural.
Historia
O lugar foi vila do conde Gutiérrez Menéndez, pai de Rosendo de Celanova, a principios do século X, sendo a primeira noticia documental sobre o castelo de 950. A comarca formaba parte do señorío do mosteiro de Celanova. Os seus abades consideraban o castelo unha ameaza á súa autoridade, polo que procuraron a protección da Coroa, chegando a obter, en 1213, do rei Afonso VIII de León e Galicia o privilexio que ordenaba a demolición das defensas do castelo.
No século XII, o primeiro rei de Portugal, Afonso Henriques, neto de Afonso VI, reedificou o castelo. En 1366 o castelo serviu de refuxio a Pedro I o Cruel no transcurso da guerra civil que o enfrontou a Henrique de Trastámara. Anos máis tarde, o rei Xoán I de Castela concedeu os dereitos sobre o castelo a Diego López de Zúñiga. Seu fillo levou o título de Vizconde de Monterrei, e tralo nomeamento dos Reis Católicos foille concedido o título de 1º Conde de Monterrei a Sancho Sánchez de Ulloa e Monterroso, que herdara o patrimonio en 1461 logo de preitear nos tribunais durante case vinte anos con Francisco de Zúñiga.
Na Idade Moderna construíronse so dirección dos enxeñeiros da Coroa Juan de Villaroel e Carlos de Grunemberg dous recintos abaluartados auxiliares que pechaban e defendían o convento dos franciscanos e o dos xesuítas.
Neste lugar foi impreso o primeiro incunable galego, coa primeira imprenta de tipos móbiles: o 3 de febreiro de 1494 foi estampado o Missale Auriense, o primeiro libro editado en Galiza. A vida cultural desta pequena corte nobiliaria tivo a súa importancia, chegando a impartir docencia en gramática, artes e teoloxía.
Características
Está considerada por moitos autores como a maior acrópole galega, sendo durante o final da idade media un enclave estratéxico para a defensa da fronteira con Portugal. Os elementos máis antigos conservados corresponden aos anos do reinado de Afonso VIII de León e Galicia, correspondendo a maior parte dos elementos ao mandato do 1º conde de Monterrei Sancho Sánchez de Ulloa.
Recintos murados
miniatura|400px|Castelo de Monterrei desde o sur.
Estrutúrase en tres recintos murados levantados sobre unha alongada lomba. No primeiro recinto levántase o actual Parador Nacional, e próximo a este consérvase un cruceiro do século XVII. Ao segundo recinto accédese por medio dunha porta ladeada por dous corpos de garda con frestas, reforzando o restante do recinto con diversos baluartes. Ao último recinto accédese por medio dunha porta con arco apuntado formado por grandes doelas, sendo a porta mellor conservada do complexo. Sobre ela encóntrase o escudo de Monterrei, formado por catro cuarteis coas armas dos Acevedo, os Ulloa, os Viedma e os Zúñiga, e, sobre eles, o escudo dos Fonseca.
miniatura|250px|Hospital de Peregrinos.