cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Giuseppe Verdi
Os comezos
Casa coa filla do seu protector, Baressi, tiveron dous fillos, o maior faleceu xa de neno. Desprazáronse despois a Milán, onde Verdi quería facer carreira como autor de ópera na Scala. Pouco despois consegue que o editor da Scala lle confíe a música dunha ópera, que se estreará no ano 1839 co nome de Oberto, Conte di San Bonifacio, que consegue un certo éxito.
A negra sombra
Isto fai que o editor lle confíe a música dunha ópera bufa (cómica) Un giorno di regno. Mentres compón esta ópera morren primeiro a seu fillo e despois a súa dona. A estrea, en 1840, resulta un absoluto fracaso. As desgrazas persoais sumadas ao fracaso profesional, levan a Verdi a unha depresión, xura non volver compor e, a pesar das ofertas do seu sogro e protector, vive, case na miseria, en Milán. Tras case dous anos nesta situación, o seu editor, Merelli, atópao, non sabemos se de forma casual. Quéixaselle de que ten un bo libreto pero que, non atopa quen lle poña música, entrégalle o texto a Verdi pedíndolle que lle bote unha mirada e lle dea a súa opinión.
Nabucco
miniatura|dereita|250px|Teatro da Scala, onde se estreou Nabucco. Cando uns días despois Verdi, que se mantén na súa decisión de non volver a compor, vai devolver o libreto, o editor o bota do despacho e lle insiste en que o musique. En 1842 estréase Nabucco. Debido ás exixencias de Verdi de que se faga canto antes e que se poida contar cunha serie de cantantes de primeira fila do momento, entre eles Guiuseppina Strepponi, que será a segunda muller de Verdi, a estrea ten que facerse con decorados e vestiario reutilizados doutras óperas. A pesar diso, a obra é un enorme éxito desde o primeiro momento.
Este primeiro grande éxito ten tres elementos que se van repetir en toda a carreira de Verdi:
Papel de Verdi no Risorgimento
miniatura|left|upright|Busto de Verdi diante do [[Teatro Massimo de Palermo.]] Historiadores da música perpetuaron durante moito tempo un mito sobre o famoso coro "Va, pensiero" cantado no terceiro acto de Nabucco. O mito afirma que, cando o coro cantou "Va, pensiero" en Milán, nun momento no que boa parte de Italia se atopaba baixo o dominio austríaco, o público, respondendo con fervor nacionalista ao lamento dos escravos que perderan a súa patria, pediron un bis da peza. Como os bises foran expresamente prohibidos polo goberno na época, tal xesto debía ter sido extremadamente significativo. Con todo, recentes estudos poñen este feito en interdito. Aínda que o público pediu bis, este non foi por "Va, pensiero" senón máis ben polo himno Immenso Jehova, cantado polos escravos hebreos para agradecer a Deus que salvara ao seu pobo. Á luz destas novas revelacións, a posición de Verdi coma o buque insignia musical do Risorgimento ten minguado. É interesante observar neste contexto que todas agás sete (as súas derradeiras óperas) foron creadas por Verdi cando Milán formaba parte do Imperio Austrohúngaro.
Por outra banda, durante os ensaios, os traballadores do teatro deixaron de facer o que estaban a facer durante o "Va, pensiero" e aplaudiron á conclusión da melodía mentres que o crecemento da "identificación da música de Verdi co nacionalismo político italiano" é asociado nos seus inicios no verán de 1846 en relación co coro de Ernani no que o nome dunha das súas personaxes, "Carlo", foi mudado polo de "Pio", unha referencia á concesión dunha amnistía por parte do papa Pío IX aos prisioneiros políticos.
Logo da unificación de Italia en 1861, moitas das primeiras óperas de Verdi foron reinterpretadas como obras do Risorgimento con mensaxes ocultos que prováblemente non foran pensados polo compositor ou o libretista. Comezando en Nápoles en 1859 e espallándose por toda Italia, o lema "Viva VERDI" foi empregado como acrónimo de Viva Vittorio Emanuele Re D ' Italia'' (Viva Vittorio Emmanuele Rei de Italia), referido a Vittorio Emmanuele II, daquela rei de Sardeña.
O coro "Va, pensiero" ten outra aparición no folclore de Verdi. Antes de que o corpo de Verdi fóra conducido do cemiterio ao funeral oficial e ao seu lugar de descanso final na Casa di Riposo per Musicisti, Arturo Toscanini dirixiu un coro de 820 cantantes interpretando o "Va, pensiero". Na Casa, foi cantado o "Miserere" de Il trovatore.
Verdi foi elixido como membro da Cámara dos Deputados en 1861 a raíz dunha petición do Primeiro Ministro Camillo Benso mais renunciou ao cargo en 1865. En 1874 foi nomeado Senador do Reino polo rei Vittore Emmanuele II.
Estilo
Os predecesores que influíron musicalmente a Verdi foron Gioachino Rossini, Vincenzo Bellini, Giacomo Meyerbeer e, mais notablemente, Gaetano Donizetti e Saverio Mercadante. Coa excepción de Otello e Aida, que teñen influencias de Richard Wagner. Mesmo tendo moito respecto por Charles Gounod, Verdi tivo moito coidado en non aprender nada do compositor francés, a quen os seus contemporáneos denominaron o maior compositor aínda vivo. Algunhas partes de Aida semellan ter unha familiaridade superficial co compositor ruso Mikhail Glinka, a quen Franz Liszt, logo da súa xira polo Imperio Ruso, popularizou en Europa Oriental.
Ao longo de toda a súa carreira, Verdi raramente empregou o Do agudo da tesitura dos tenores, citando que o feito de que o tenor teña que cantar esta nota en particular diante do público distrae ao cantante antes e despois da aparición da nota. Con todo, compuxo un aria co Do agudo para Duprez en Jérusalem e para Enrico Tamberlick na versión orixinal de La forza del destino. O Do agudo, adoita escoitarse na aria "Di quella pira" de Il trovatore que non aparecía na partitura de Verdi.
Algúns críticos afirman que non prestou atención aos aspectos técnicos da composición nas súas obras. O mesmo Verdi dixo: "De todos os compositores do pasado e do presente, eu sou o que menos aprendeu". Apresurouse a dicir, así e todo: "Dígoo en serio, e por aprender non me refiro ao coñecemento da música".
Non obstante, sería incorrecto supoñer que Verdi subestimou o poder expresivo da orquestra ou fallou en empregala con toda a súa capacidade cando era preciso. Por outra banda, as innovacións orquestrais e contrapuntísticas son características do seu estilo: por exemplo, as cordas producen unha rápida escala ascendente na escena de Monterone en Rigoletto para acentuar o drama e, na mesma ópera, coro tarareando seis notas fóra de escena retrata, moi eficazmente, o xemido ominoso da tempestade que se achega. As innovacións de Verdi son tan distintivas que outros compositores non as empregan, senón que seguen a ser, a día de hoxe, unha das sinaturas de Verdi.
Verdi foi un dos primeiros compositores que procuraron pacientemente seus talentos particulares. Traballou xunto cos seus libretistas e a expresión dramática foi seu forte. Asegurouse de que o traballo inicial sobre o que se baseaba o libreto fora desposuído de tódolos detalles "innecesarios" e participantes "superfluos", e só se mantiveran as personaxes cheas de paixón e as escenas ricas en drama.
Moitas das súas óperas, especialmente as de 1851 en diante, son exemplos do repertorio básico. Ningún outro compositor de ópera italiana conseguiu igualar a Verdi en popularidade, coa posible excepción de Giacomo Puccini.
Monumentos, cine e teatro
miniatura|esquerda|[[Busseto: estatua de Giuseppe Verdi.]] Tres conservatorios italianos, o de Milán, o de Turín e o de Como, levan o nome de Verdi, así como moitos teatros italianos. En Parma áchase o monumento a Giuseppe Verdi.
En Busseto, a cidade natal de Verdi, erixiuse unha estatua do compositor obra de Luigi Secchi, próxima ao Teatro Giuseppe Verdi, edificado na súa honra en 1850. Trátase dunha de tantas estatuas dedicadas a Verdi que se poden encontrar en Italia. O Giuseppe Verdi Monument, é un memorial de mármore esculpido en 1906 por Pasquale Civiletti, que se atopa na Verdi Square de Manhattan, Nova York. O monumento comprende unha estatua que representa ao mesmo Verdi con outras estatua a tamaño natural de catro personaxes das súas óperas (Aida, Otello, Falstaff e Leonora de Il trovatore).
A figura de Verdi foi obxecto de películas e obras teatrais. Exemplos son o filme de 1938 Giuseppe Verdi dirixido por Carmine Gallone, con Fosco Giachetti; e o drama televisivo de 1982 Verdi de Renato Castellani, onde o compositor é interpretado por Ronald Pickup con dobraxe de Burt Lancaster para a edición en lingua inglesa. Tamén é un personaxe da ópera de 2011 Risorgimento! escrita polo compositor italiano Lorenzo Ferrero co gallo do 150 aniversario da unificación italiana.
Verdi hoxe
As óperas de Verdi son postas en escena frecuentemente en todo o mundo. Segundo Operabase, na tempada 2013-2014 A traviata foi a ópera máis interpretada (659 espectáculos). Na clasificación das primeiras 20 óperas, aparecen Rigoletto (8º posto, 445 espectáculos), Aida (12º posto, 304 espectáculos), Nabucco (16º posto, 304 representacións) e Il trovatore (18º posto, 232 representacións). Tódalas súas ópere están dispoñibles en diversos soportes e en DVD.
As modernas producións poden diferir substancialmente de como foron orixinalmente concibidas polo compositor. A versión de Rigoletto de 1982 de Jonathan Miller para a English National Opera, ambientada no mundo da Cosa nostra americana, recibiu comentarios positivos. Máis aínda, a posta en escena por parte da mesma compañía en 2002 coa dirección de Calixto Bieito, de Un ballo in maschera, coa presenza de elementos tales como "rituais sexuais satánicos, violación homosexual e un anano demoníaco", tivo unha desaprobación xeral.
Ao mesmo tempo, a música de Verdi pode evocar unha serie de resonancias culturais e políticas. Pasaxes do Requiem foron executados na cerimonia conmemorativa de Diana de Gales. O 12 de marzo de 2011, durante unha representación de Nabucco no Teatro dell'Opera de Roma, para celebrar o 150 aniversario da unificación italiana, o director de orquestra Riccardo Muti nunha pausa posterior ao "Va, pensiero", volveuse ao público (entre o que se encontraba o naquel momento primeiro ministro italiano, Silvio Berlusconi) para lamentarse dos recortes no financiamento estatal á cultura; o público uniuse nunha repetición do coro. En 2013, ano do bicentenario do nacemento de Verdi, celebráronse con tal motivo numerosos eventos en todo o mundo.
Darkwing Duck
Darkwing Duck é unha serie de televisión estadounidense de animación e comedia producida por Walt Disney Television Animation que se emitiu entre 1991 e 1992 a través de The Disney Afternoon en ABC. Emitíronse un total de 91 episodios. Está protagonizado por un parrulo superheroe antropomórfico que é o alterego de Drake Mallard.
A Pena, Cazás, Xermade
A Pena é un lugar da parroquia de Cazás no concello lucense de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller).
Camarón do Báltico
O camarón do Báltico (Palaemon adspersus, Rathke 1837) é unha especie de crustáceo malacostráceo da orde dos decápodos e familia dos palemónidos. É un camarón propio das augas do Atlántico nororiental moi frecuente no mar Báltico, onde é obxecto de activa pesca polos daneses. En Galicia non é moi común, aínda que tamén se pesca e se consome como os outros camaróns presentes nas nosas augas.
A especie foi descrita por Carl Linnaeus en 1758 como Cancer squilla. O xénero Palaemon foi fundado por Friedrich Weber en 1795, e este camarón recibiu ao longo dos anos numerosos sinónimos (véxase sinonimia no cadro da clasificación científica, á dereita). O nome válido na actualidade deullo Rathke en 1837.
Características
Palaemon adspersus é unha especie moi semellante a Palaemon elegans, de tamaño un pouco maior, 7 cm como máximo, pero que non chega aos 10 do Palaemon serratus, o camarón máis frecuente, e máis apreciado, en Galicia.
Distínguese deste último polo seu rostro, moito menor (ademais de polo tamaño), e de P. elegans porque o seu rostro é máis rectilíneo e ancho, e dentado ao longo de toda a súa marxe superior, como naquel, pero cun só dente protorobitario e outro mesmo por riba da órbita do ollo; ademais, leva distintivas manchas de pigmento na metade inferior.
O corpo, deprimido lateralmente, e translúcido, ten unha coloración gris amarelada parecida á de P. elegans aínda que poida que un algo máis azulada.
Distribución e ecoloxía
Palaemon adspersus é pouco común na maior parte do noroeste de Europa, pero é a base dunha significativa pesquería de camarón nos estreitos daneses.
No mar Báltico pode tolerar salinidades por debaixo do 5 ‰, pero pasa o inverno en augas máis profundas e máis salinas, preto da costa.
En Dinamarca, P. adspersus está estreitamente relacionado con fondos con praderías de Zostera, e é substituído por P. elegans onde faltan estas praderías.
Historia taxonómica
Linneo describiu esta especie baixo o nome de Cancer squilla no seu Systema Naturae (1758, 1761). Como moitos máis xéneros, foi máis tarde separado do Cancer  linneano, e a nosa especie foi coñecida como Leander squilla, namentres que o xénero Palaemon, que fundara en 1810 Pierre André Latreille, era utilizado para outras especies. En 1897, Mary Jane Rathbun deuse de conta que a especie tipo do xénero Palaemon, que elixira Latreille para describila, era Cancer squilla. Isto requiría que o xénero daquela coñecido como Leander pasara a Palaemon, mentres que o xénero entón coñecido como Palaemon tenría que pasar a Macrobrachium. Non todos os biólogos seguiron a nova nomenclatura, e a confusión finalmente resolveuse por unha decisión da Comisión Internacional de Nomenclatura Zoolóxica (ICZN), que declarou que a especie tipo de Palaemon era  Palaemon adspersus.
Ferrari P4/5
miniatura|280px|dereita|O Ferrari P4/5 nunha exposición.
Camarón do Báltico
Historia taxonómica
En 1958, Lipke Holthuis solicitou á ICZN que suprimise o nome de Linneo Cancer squilla, porque era utilizado para a especie Palaemon elegans, aínda que a descrición orixinal era dunha especie diferente. A pesar da oposición dalgúns carcinólogos, entre eles Robert Gurney, a ICZN estivo de acordo, deixando dispoñíbel Palaemon adspersus Rathke, 1837 —polo principio de prioridade—, para esta especie.
Ferrari P4/5
O Ferrari P4/5 (oficialmente coñecido como o Ferrari P4/5 by Pininfarina) é un automóbil deportivo único feito polo fabricante italiano Ferrari e que foi redeseñado por Pininfarina para o director de cine e magnate James Glickenhaus. O coche era un Ferrari Enzo, pero o propietario, James Glickenhaus, preferiu o deseño dos coches de carreiras Ferrari dos anos 1960, os Serie P. O custo deste proxecto para Glickenhaus foi de 4 millóns de dólares estadounidenses.
Historia
En marzo do ano 2005 o magnate e director de cine James Glickenhaus, que é un recoñecido coleccionista de coches de luxo, púxose en contacto con Pininfarina para ver se estarían interesados en realizar un coche para el. Andrea Pininfarina dixo que o Ferrari 612 Kappa e o P4/5 eran o primeiro pero indicou que Pininfarina estaba interesada en producir outro coche único. A resposta de Glickenhaus foi que quería un novo "Ferrari P" o que terminou na firma dun contrato en xuño con Pininfarina para producir o coche por apoximadamente 4 millóns de desbastares.
O Ferrari P4/5 (coñecido oficialmente como o Ferrari P4/5 by Pininfarina) polo tanto é un superdeportivo feito polo fabricante de deportivos italiano Ferrari pero reaxustado por Pininfarina para o magnate.
O proxecto foi presentado oficialmente ao público o 18 de agosto de 2006 no Pebble Beach Concours d'Elégance e posteriormente (en setembro dese ano) foi mostrado no Salón do Automóbil de París. Ao ver o P4/5, Luca di Montezemolo considerou que este coche merecía ser oficialmente catalogado como un Ferrari e xunto con Andrea Pininfarina e James Glickenhaus acordaron en que o nome oficial sería Ferrari P4/5 by Pininfarina. Ted West escribiu un artigo na revista Car and Driver acerca de como este coche veu ser: "O Mellor de Turín".
L'Arrivée d'un train en gare de La Ciotat
L'Arrivée d'un train en gare de La Ciotat é un filme francés mudo e en branco e negro que foi dirixido e producido polos irmáns Lumière. Foi estreado publicamente en xaneiro de 1896.
Ferrari P4/5
Características
Ten un motor de 12 cilindros con 660 CV a 7.800 rpm, 1.200 kg. A medida dos pneumáticos das pinas de 20 polgadas son: 335/30 ZR 20 os de detrás e 255/35 ZR 20 os de diante.
L'Arrivée d'un train en gare de La Ciotat
Sinopse
É unha curta de 50 segundos que amosa a chegada dun tren de locomotora na estación da vila de La Ciotat. Como moitos dos primeiros filme dos Lumière, L'arrivée d'un train en gare de La Ciotat consiste nunha única vista sen editar que ilustra un aspecto da vida cotiá. Non hai movementos intencionais de cámara e o filme enteiro é un toma continua sen cortar.
Ferrari P4/5
Interior
O interior do P4/5 foi deseñado polo mesmo Glickenhaus cun iPod nano stereo e cun Tablet PC que incluía non só un GPS, senón tamén un modelo 3D do coche cunha completa lista de compoñentes e un manual para un servizo fácil.
Os asentos foron fabricados a medida para Glickenhaus, o seu corpo foi escaneado por Pininfarina para poder facer uns asentos mais confortables e axustables ao propietario. Teñen unha composición de fibra de carbono recubertos cunha goma negra.
Exterior
O exterior do coche foi fabricado con fibra de carbono parecido á forma do Ferrari 330 P4, tamén ten outras particularidades doutros Ferrari, os portelos do Ferrari 512 S, as ventilacións laterais parecidas ás do Ferrari 330 P3, e a parte dianteira é parecida á do Ferrari 333 SP.
Tamén as portas de bolboreta son similares ás do McLaren F1 e foron deseñadas para soportar os 260 km/h sen ruídos. A aerodinámica foi probada positivamente dando ao coche máis forza e dando por exemplo máis estabilidade que o Enzo a altas velocidades.
Enxeñería
O P4/5 ten o mesmo motor que o Enzo agregando un V12 65º dun Ferrari Dino. Os 12 cilindros teñen unha capacidade total de 5998 centímetros cúbicos, cada un con 4 válvulas. O P4/5 usa a trasmisión de seis velocidades semi-automática do Enzo pero no canto de pas detrás da roda ten o estilo de Fórmula 1 con volante de botóns para controlar os cambios.
Chasis
A maior parte da suspensión é da orixinal do Enzo, coa mesma dobre suspensión na fronte e detrás, e os mesmos freos de disco antibloqueo carbono-cerámicos de Brembo cun diámetro de 340 milímetros na fronte e detrás. As pinas de aliaxe de aluminio son de 510 milímetros de diámetro. Os pneumáticos dianteiros teñen o código ZR 255/35 e os de detrás, ZR 335/30.
Carlo Blasis
Carlo Blasis, nado en Nápoles o 4 de novembro de 1795 e finado en Cernobbio o 15 de xaneiro de 1878, foi un bailarín, coreógrafo e mestre de danza italiano. A súa actividade profesional e pedagóxica contribuíu ao perfeccionamento do ballet (Traité élémentaire, théorique et pratique de l'art de la danse, 1820; Code of Terpsichore, 1828). Estudante de baile con Jean Dauberval, Carlo foi un bailarín e coreógrafo italiano, mestre e teórico da danza. Moi coñecido pola rigorosidade nas clases que impartía.
Traxectoria
esquerda|miniatura|Arabesque do Traité de Blasis De orixe nobre, naceu en Nápoles do músico Francesco Antonio De Blasis, que traballou para darlle a mellor educación posible e seguilo persoalmente nos seus estudos musicais. A súa familia mudouse a Francia cando aínda era un neno e foi alí onde recibiu unha educación moi precisa en todos os campos do coñecemento: letras, matemáticas e xeometría, anatomía, arquitectura, debuxo e pintura. Estudou danza cos mellores mestres da época, incluídos Jean Dutarque, Jean-Baptiste Blache, Augusto Vestris, Pierre Gardel e Salvatore Viganò. Fixo o seu debut moi novo e obtivo un éxito considerable. Foi moi apreciado pola elegancia da súa danza, mais no auxe da súa carreira foi forzado a retirarse da escena debido a unha lesión nos pés.
De 1818 a 1823 bailou no Teatro alla Scala de Milán en Dedalo e en La Spada di Kenneth de Salvatore Viganò e en 1819 interpretou a coreografía Il Finto Feudatario, que logrou pouco éxito.
Blasis foi mestre de baile na Rexia Academia Imperial de Danza anexa ao Teatro alla Scala de Milán, institución que dirixiu entre 1837 e 1850. Ao seu lado, como vicedirectora e profesora de mimo estaba a súa esposa Annunziata Ramaccini. O seu ensino superou á técnica: sensibilizou os estudantes sobre a necesidade de coñecer outras artes (pintura, escultura, música, literatura), para adestrar o bailarín sobre todo como ser humano e como artista.
Blasis era un home moi culto: ademais de bailarín, coreógrafo e profesor de baile, tamén foi compositor de música, escritor, deseñador e filósofo. Escribiu numerosos tratados e manuais sobre o ensino da danza e é considerado o fundador dun verdadeiro método didáctico do que descenden os grandes mestres de finais do século XIX e principios do século XX, a partir do seu alumno Giovanni Lepri, que á súa vez foi o mestre do grande Enrico Cecchetti.
Máis que polo seu traballo como coreógrafo, é coñecido por ser un gran teórico de baile. En 1820 publicou o Traité élémentaire, théorique et pratique de l'art de la danse no que analizou en profundidade os mecanismos de movemento. Este tratado continua a ser válido como un instrumento de ensino académico.
Parullat
Parullat é un filme albanés de 2001 dirixido por Gjergj Xhuvani. Foi escollido como candidato albanés para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 74ª edición dos premios, pero finalmente non foi nomeado.
Carlo Blasis
Traxectoria
En 1828 publicou o Código de Terpsichore, unha especie de enciclopedia de danza que trata sobre a historia e a técnica do ballet. O libro foi traducido ao francés baixo o título de Manuel Complet de la Danse en 1830.
En 1857 publicou en Milán o seu libro máis ambicioso: L'uomo fisico, intellettuale e morale, un texto sobre todo filosófico, no que se analiza a natureza e a estrutura do ser humano para chegar á expresión dos sentimentos a través das posturas e os movementos do corpo.
Legado
A el débese a invención da postura do ballet clásico chamado "attitude", inspirado na estatua de Mercurio por Giambologna. Blasis tamén fixou as regras dos arabescos, os tempos do adagio e dos enchainements (concatenacións de pasos), definiu os en dehors a 180 graos e fixou a estrutura da clase de baile cos exercicios na barra, o adagio, as piruetas e o allegro. Os elementos dos exercicios de barra foron todos deseñados por el e a estrutura da lección que definiu permaneceu igual durante máis dun século e medio.
Blasis como profesor e director da escola do teatro alla Scala en Milán adestrou e influenciou toda unha xeración de bailaríns, incluíndos Amalia Brugnoli, Lucile Grahn, Carlotta Grisi, Fanny Cerrito, Carolina Rosati, Carlotta Brianza, Pierina Legnani, Maria Giuri, Cecilia Cerri, Ester Teresa Ferrero, Virginia Zucchi, Sofia Fuoco, Claudina Cucchi e Giovanni Lepri, futuro mestre de Enrico Cecchetti. Entre os coreógrafos que estudaron con el estiveron Ippolito Monplasir, Giovanni Casati e Pasquale Borri.
A Cal, A Ciadella, Sobrado
A Cal é un lugar da parroquia da Ciadella, no concello coruñés de Sobrado, na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2018 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).
Comarca Oriental
A Comarca Oriental é unha comarca da Rexión de Murcia, situada no límite coa provincia de Alacant. A súa capital é Fortuna.
Limita coas comarcas alacantinas de Vinalopó Mitjà ao nordés e a Vega Baja del Segura ao sueste. Tamén limita coas comarcas murcianas da Huerta de Murcia ao sur, coa Vega Media del Segura ao oeste, coa Vega Alta del Segura ao noroeste e coa comarca do Altiplano ao norte.
Viticultura
dereita|230px|miniatura|Vides en [[espaller no verán.]] dereita|230px|miniatura|[[Espalleres polo inverno.]] dereita|230px|miniatura|Poda das viñas en [[Tasmania.]] dereita|230px|miniatura|Videiras en [[socalcos na Ribeira Sacra, elaborados principalmente coa variante de uva mencía, e godello. Este cultivo data da época da Gallaecia romana.]] dereita|230px|miniatura|Viñedos de [[albariño (D.O. Rías Baixas) en Castrelo, Cambados.]]
A viticultura (do latín vitis, "vide") é a arte e a ciencia que estuda as técnicas e o sistema de cultivo da vide, para usar as súas uvas na produción de viño ou outros produtos (bagazo, uva de mesa etc). É unha rama da ciencia da fruticultura.
Propagación das videiras
As videiras poden propagarse por sementes, escallo, porbaixas ou por enxerto de puga ou de xema. As sementes úsanse principalmente para a produción de novas variedades. Na escala comercial os máis usados son os esgallos. No caso daqueles cultivares de difícil enraizamento úsanse porbaixas.
Onde hai organismos do solo prexudiciais como a filoxera e os nemátodos das raíces, e débense cultivar variedades de especies susceptíbeis como a Vitis vinifera, é necesario enxertar de puga ou de xema as variedades desexadas sobre un padrón resistente.
Labores culturais do viñedo
O seu propósito é facilitar a distribución da auga de rega, controlar malezas etc. Os labores están en intima relación cos momentos de rega, polo tanto coas épocas de maior necesidade de humidade, como son o comezo da vexetación da planta.
Fertilización
Antes da implantación, cómpre coñecermos os cultivos antecesores, xa que algúns teñen necesidades semellantes á vide, tales coma o trevo, a alforfa ou o trigo. Os principais fertilizantes que se necesitan no cultivo da vide son:
Se durante o período anterior realizouse un bo manexo dos nutrientes non será necesario ningún tipo de aporte neste momento, agás de nutrientes coma azote. Mentres que naqueles solos pobres e non adubos durante a plantación será aconsellábel a aplicación de NPK (azote, fósforo, potasio) en forma conxunta.
Sistemas de condución
Normalmente existen dous tipos de sistemas condutores do crecemento da vide: o parral, de orixe española, e o francés (moi común en Galiza) en espaller.
Fenómenos meteorolóxicos
Os accidentes climáticos, as xeadas, a sarabia e o vento, poden causar danos moi graves á acción vitivinícola. No caso do carouxo ou xeadas outonizas, se a temperatura baixa a -2 ou -3 °C, as follas desecan parcialmente, mais os acios fican intactos. Cando a temperatura diminúe máis de -6 °C, non só se produce o enxugado das follas, senón que, en caso de que as uvas estean maduras prodúcese a perda de auga destas por alteración das membranas, alimentando a concentración de azucres, soamente servindo este para viños licorosos. Se, pola contra, os bagos están maduros en forma incompleta no intre da xeada, prodúcese unha cor tinta arroibada nestas, alterándose o sabor dos viños elaborados. Ante xeadas de inverno, a resistencia das cepeiras ás baixas temperaturas (entre -15 a -20 graos centígrados) depende de distintos factores: as cepas, a etapa de crecemento no que se atope a planta no intre de se producir a xeada, e as condicións que acompañan a xeada: con ou sen folerpa (nevaradas). Os danos que se producen pódense situar en gomos, bacelos e talos. Por último, as xeadas de primavera son polo xeral producidas por ventos polares que producen un descenso xoto da temperatura.
No caso da sarabia e o pedrazo, pódese afirmar que os sitios preferidos por estes fenómenos varían co estado vexetativo da planta e o tamaño da pedra. Os danos máis comúns son o crebado de follas e caída de flores ou pequenas bagas. Tamén nalgúns casos poden producirse feridas en bacelos principalmente cando as pedras son relativamente grandes. Como prevención poden realizarse mallas antisarabia sempre e cando o custo destas estea xustificado pola calidade da cepa e a frecuencia deste fenómeno na zona (non moi común en Galiza). As feridas do bacelo poden tratarse con frecuencia para evitar a entrada de fungos.
Finalmente, a acción directa dos ventos produce crebado de pólas, despego de bacelos na base e caídas das follas. Ademais, o vento contribúe ao espallamento de doenzas e pragas. Para aquelas culturas máis sensíbeis, un xeito de previr estes danos é dispor os espalleres na mesma dirección dos ventos predominantes. Tamén se utilizan na meirande parte dos casos cortaventos ou cortinas forestais.
Métodos de loita contra as xeadas
Existen dous métodos para combater as xeadas, unha é a prevención e outra a loita activa.
Parasitos e enfermidades
miniatura|left|280px|[[Nematoda, praga que se enraíza nas vides.]] Un dos recorrentes problemas que ameazan a produción vitivinícola (non en Galiza), é a presenza de filoxera, un áfido que prospera en solos arxilosos, duros e escasos de auga, provocando viñedos totalmente devastados. A presenza deste insecto se controla por dúas vías: enxertando sobre padróns de especies de Vitis híbridas americanas resistentes á filoxera; ou ben hibridando Vitis vinifera con especies americanas resistentes, tratando de obter híbridos produtores resistentes chamados produtores directos. Até o momento o máis positivo é o enxerto sobre híbridos americanos xa que ningún dos produtores directos usados brindou un produto de calidade. Ademais, a utilización dos produtores directos existentes significa unha diminución da calidade dos viños.
Por outra banda, os fungos poden aniñar nos restos de vellas raíces e dar lugar a infeccións e danos nos esgallos novos. En todos os viñedos están presentes tamén as viroses. O vehículo de transmisión das viroses aos novos esgallos constitúeno as vellas raíces, que poden ficar no terreo perfectamente vivas durante máis dun ano e unha vez mortas deixan residuos daniños durante bastantes anos, especialmente os nemátodos (sobre todo o Xiphynema index) que parasitan as raíces. Os nematodos por si sos xa representan un feito negativo, porque atacan a raizame das plantas cando aínda é nova e pouco desenvolvida. Unha boa práctica é a fumigación do terreo. Esta é de obriga para as instalacións de material de propagación, sexa a que for a presenza de nematodos ou virose. Úsanse fumigantes de tipo e fórmula diversa (dicloropropano-dicloropropeno ou dibromometano), en forma líquida ou granular. Algúns teñen só acción nematicida, outros actúan tamén sobre as plantas, ante todo matando as vellas raíces da videira e tamén coma funxicidas. A eficacia nematicida dos tratamentos non é completa; unha pequena porcentaxe de nematodos consegue fuxir e se reproduce; porén, o seu número é moi reducido durante os primeiros anos de desenvolvemento da vide. O curto elevado destes tratamentos e o feito de que obrigan a atrasar a plantación en primavera, e ás veces no outono, fan que estean pouco difundidos.
Algúns parasitos coma o mildio ou a peronospora, danse infalibelmente. A rapidez de desenvolvemento da infección depende da temperatura, da humidade e da virulencia do fungo, os consorcios antimildio fixan a data dos tratamentos con base nunha recolleita sistemática e a tempo destas informacións. No caso da loita contra a couza do acio (Lobesia botrana ), a recolleita de datos consiste no emprego de trampas de feromonas. Polo número de avelaíñas apañadas nas trallos pódese deducir o momento oportuno da intervención, así coma o grao de perigosidade do parasito. Neste caso o obxectivo da información non é só fixar o intre da intervención, senón tamén intervir soamente en casos de necesidade. En efecto, son de temer os efectos colaterais ou secundarios do tratamento insecticida. Moitos insecticidas en realidade favorecen a multiplicación de ácaros ou cicadélidos, xa sexa pola desaparición dos seus parasitos e depredadores, xa for pola fitotoxicidade que determinaría nas plantas unha composición de zumes celulares apta para o parasito (trofobiose). Estes efectos colaterais son, nos máis dos casos, de suma importancia, aínda no caso de produtos anticriptogámicos. Por exemplo, a substitución con produtos orgánicos de síntese dos tradicionais produtos de cobre determinou unha maior incidencia da podremia cinsenta ou botrite (Botrytis cinerea).
As pragas e enfermidades que máis incidencia teñen na vide son: Peronospora, oídio (Erysiphe necator (ou Uncinula necator) causa a borralla, cinza ou oídio da viña, moi común en Galiza. ), a botrite (Botrytis cinerea), a araña vermella e outras arañas, os tortrícidos (Tortrix) e carricantas. Algúns parasitos presentes no agro, coma o mildio e o oídio, poden deteriorar os acios; o máis perigoso é a podremia cinsenta (Botrytis Cinerea), porque pode seguir desenvolvéndose despois, incluso a temperaturas moi baixas, ou infectar durante a conservación partidas inicialmente sas. Os parasitos que poden facer a súa aparición durante o período de conservación son fungos do xénero  Penicillium (mofos verdeazulados) ou Alternaria, Cladosporium e outras (podremia negra). No caso da podremia cinsenta é importante a loita preventiva; partidas que foran xa atacadas non poden ser destinadas a unha longa conservación. Durante o período de mantemento o método máis eficaz e usado con maior frecuencia é o anhídrido sulfuroso, subministrado por vía gasosa ou coma metabisulfito.
Evolución da actividade vitivinícola a nivel mundial
miniatura|300px|[[Bocois de viño.]] Durante a década dos 70, a produción vitivinícola mundial foi en crecemento (chegándose a cultivar 10 millóns 200 mil hectáreas). A partir da década dos 80 prodúcese un retroceso da superficie implantada por mor do exceso de viño no mercado mundial (aproximadamente de 300 millóns de hectolitros, dos cales 60 millóns son excedente) e a consecuente erradicación de viñedos (-21%), chegándose en 1999 a unha superficie total de 8 millóns 62 mil hectáreas. Os destinos da produción mundial de uva son:
Os principais países produtores mundiais de viño son: Francia, Chile, Italia, España, Estados Unidos (California), Arxentina, Alemaña, Australia, Suráfrica e Portugal. En Galiza a produción é tamén importante.
Os principais países importadores de viño son (nesta orde) Alemaña, Reino Unido, Francia, Estados Unidos, Rusia, Países Baixos, Bélxica, Canadá, Suíza, Dinamarca, e actualmente, estanse a incorporar se ben é certo non coma grandes importadores de viño, senón que coma fortes consumidores de viño, China, Corea do Sur e Taiwán. Por exemplo, neste último país non existe produción local de viños de uva, porén cabe mencionar que si existe unha ampla e prestixiada produción de viño de arroz con contidos alcólicos que varían entre 7 e 8 graos e que constitúe a principal bebida nas comidas, seguido pola cervexa, producida localmente ou importada.
Tirma (filme)
Tirma (en italiano La principessa delle Canarie) é un filme italo-español, dirixido por Paolo Moffa que foi estreado en 1954.
Sinopse
No ano 1450, a Corona de Castela gaña novos territorios, pero só as Illas Canarias, cunha posición estratéxica no océano Atlántico, resiste os asaltos dos fidalgos casteláns que ata agora só conquistaron pequenas zonas do litoral. Na illa de Gran Canaria, Tenesor Semidán, guanarteme de Gáldar, e a súa filla, a princesa Guayarmina, prefiren chegar a un acordo cos españois para evitar unha guerra, en contra da vontade do Gran Faycán (sumo sacerdote) e dos seus partidarios. Un día, Guayarmina é sorprendida no bosque por Hernán, un oficial español que se namora dela, ignorando a súa condición de princesa. Trala morte de Tenesor, o nome do Gran Faycán e o líder guerreiro Bentejuí duras batallas contra os invasores.
90-60-90, diario secreto de una adolescente
90-60-90, diario secreto de una adolescente é unha serie de televisión española producida por Diagonal TV e estreada o 7 de setembro de 2009 en Antena 3.
A pesar dos seus baixos rexistros de audiencia, a cadea decidiu manter a serie ata o final, emitindo o último episodio o luns 26 de outubro, e sen renovación para unha segunda tempada.
Argumento
90-60-90 narra a vida de Mel (Esmeralda Moya), unha adolescente orfa de pai e, por un accidente, tamén de nai. Xunto á súa amiga África (Ana Rujas), sairalles a oportunidade de ser modelos para a axencia I-Deal, dirixida por Chantal (Assumpta Serna) e o seu esposo Abe (Eduardo Velasco). Penetrándose nas reviravoltas do mundo da moda, coñecerán a Bruno (Jesús Olmedo), que traballa de fotógrafo na axencia, divorciado de Mary Carmen (Fanny Gautier) e cunha filla, Luz (Nadia de Santiago). Entre Mel e Bruno xurdirá unha relación sentimental fóra do común, xa que este dóbralle a idade á moza.
Hermann Prey
Hermann Oskar Karl Bruno Prey, máis coñecido como Hermann Prey, nado en Berlín o 11 de xullo de 1929 e finado en Krailling, Baviera o 22 de xullo de 1998, foi un barítono alemán. É lembrado polas súas interpretacións de Fígaro durante o terceiro cuarto do século XX.
Panic Room
Panic Room é un filme de suspense do 2002 dirixido por David Fincher, e protagonizado por Jodie Foster. Tamén son protagonistas outros actores como Forest Whitaker, Jared Leto, Dwight Yoakam e Kristen Stewart. A película narra a historia dunha nai e a súa filla que se agochan nunha panic room durante a invasión de tres ladróns armados na súa recente alugada casa.
Pepín, Cazás, Xermade
Pepín é un lugar da parroquia de Cazás no concello lucense de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).
Ligamento metacarpiano transverso superficial
O ligamento metacarpiano transverso superficial é un ligamento do membro superior humano, pertencente ao pulso. Reforza as articulacións intermetacarpais, sendo máis fino ca o ligamento metacarpiano transverso fondo. Esténdese entre dende o segundo metacarpiano ata o quinto.
Historia de Madrid
Os socalcos do río Manzanares foron habitados dende o paleolítico. En época romana o lugar era un cruceiro de camiños da Hispania peninsular e seica en época visigoda puido ter sido asento dun poboado, Matrice, no Arroio de San Pedro (hoxe Rúa Segovia).
Magerit
Pero a fundación certa da futura capital foi musulmá, polo emir do califato de Córdoba Muhamed I entre 853 e 886. Como avanzada defensa de Toledo e base das razzias que os árabes facían en territorio cristián (a de Almanzor no 977 que saqueou Compostela), o emir mandou erixir enriba do barranco que domina o Manzanares (hoxe Pazo Real) unha almudayna (cidadela) cun Alcázar e recinto amurallado con tres portas que protexía a parte habitada ao sur, centrada arredor dunha mesquita. Foi nomeada Magerit.
No século X creceron arrabaldes polo sur (mozárabe) e leste (musulmán que constituía a medina, e que probablemente foi arrodeado dunha segunda muralla ). A rúa principal era a que transitaba, pasando xunto a mesquita, entre as portas da Vega e de Santa María e continuando na medina un eixo que co tempo será vertebral (Calle Mayor e Calle de Alcalá).
A vila medieval cristiá
En 1085 Afonso VI de Castela conquista Toledo e Magerit pasa a ser unha vila cristiá. A mesquita conságrase coma Igrexa de Santa María (derrubada no século XIX para facer a Calle Mayor), e comézase a construír unha nova muralla con catro portas que englobe todo o casarío. Rematarase no século XIII cando novos arrabaldes arredor de parroquias creceron fóra das murallas xunto coas edificacións das ordes mendicantes. Arrodeados dunha cerca, a comezos do século XVI o crecemento da vila fainos tan extensos coma o recollido dentro das murallas. A Puerta del Sol aparece xa no límite da Calle Mayor coma comezo dos camiños do leste (sinaladamente Alcalá).
Capital dos Austrias
A importancia de Madrid foi crecendo dende o século XIV: situación nas vías pecuarias entre as dúas mesetas, representante nas Cortes de Castela que se reúnen tres veces na vila, independencia eclesiástica de Alcalá de Henares, coto de caza dos monarcas Trastámara. miniatura|centro|750px|Vista de Madrid dende o oeste por Anton Van der Wyngaerde, [[1562. O Alcázar a esquerda coa muralla musulmá sobre o barranco do Manzanares.]]Mesmo Carlos I comezou a remodelación e ampliación do vello Alcázar árabe en 1537. Pero a data decisiva da historia de Madrid foi 1561, cando Filipe II decide traslada-la corte dende Toledo (quizais por afastarse da influencia do poderoso arcebispo).
As consecuencias para a vila son espectaculares e inmediatas: de apenas 20.000h e 72Ha, a finais de século supéranse os 100.000h en 282Ha (179.000h en 1791). Inda que houbo plans para ordenar todo ese crecemento non se levaron adiante senón cativamente e a expansión, principalmente cara ó leste, fíxose de maneira un tanto anárquica e deslavazada. miniatura|250px|Plano de Pedro Texeira, [[1656.]] O Alcázar convértese na residencia real e foco da corte e por extensión da cidade. Filipe II segue a remodelalo pero será cos seus sucesores cando rematen as obras máis significativas: no xa chamado Real Alcázar, a fachada sur renacentista (1610-36 ); a antiga praza do Arrabalde convertese na praza Maior da capital (1580-1619 ); derrúbase a muralla medieval e, en 1566, constrúese unha cerca que pronto queda superada polo que en 1625 se erixe unha nova que vai marcar os límites de Madrid ata o s.XIX. Fóra do recinto soamente fiscal aparecen residencias de lecer dos monarcas: Casa de Campo de Filipe II no oeste do río coa Ponte de Segovia e a rúa homónima polo medio; Palacio del Buen Retiro (1629-40, destruído na meirande parte na Guerra da Independencia, excepto o Casón del Buen Retiro e o Salón de Reinos) e xardíns xunto ao Monasterio de los Jerónimos no límite oriental da cerca, o futuro Paseo del Prado. Esta foi a cidade que albergou o Siglo de Oro de Velázquez, Quevedo, Lope de Vega ou Góngora.
Carlos III e o Salón do Prado
En 1734 un incendio destrúe o Real Alcázar. O primeiro monarca da nova dinastía Borbón, Filipe V, quere aproveitar o desastre para construír un novo pazo, e de paso facer de Madrid unha capital homologable ás das outras monarquías europeas (sinaladamente París). Entre 1738 e 1764 eríxese no escenográfico miradoiro do Manzanares o Pazo Real. Respecto á cidade tratábase sobor de todo de adecuala coa ordenación de rúas e fachadas e dotala de servizos (pavimentado, rede de sumidoiros, alumeado, hospitais, cemiterios) e ornamento (paseos e parques, estatuas, fontes e monumentos). Con Carlos III, "o mellor alcalde de Madrid", o labor acada o seu cénit.
O seu proxecto fundamental dende o punto de vista urbano para a capital vai seres o chamado Salón del Prado (1767-84). Tratábase de converter a bagoada que marcaba o límite leste da cidade (Buen Retiro) nun paseo arborado (gran bulevar), ornado con fontes e edificios científicos públicos. Dividido en tres seccións por glorietas con grandes grupos escultóricos (Cibeles, Neptuno), ao seu carón eríxense o Museo do Prado (de comezo Gabinete de Ciencias Naturais, 1786), o Xardín Botánico e o Observatorio Astronómico, todas obras do grande arquitecto neoclásico Juan de Villanueva. En perpendicular a este eixo, e no menos importante, a Calle de Alcalá, onde en 1769-78 levántase a Porta de Alcalá coma monumental entrada da cidade. A máis, en 1761 o rei mandara abrir ao público o Parque do Retiro, conformando así un conxunto que constituirá o corazón cívico, burgués e ilustrado da urbe ata hoxe. miniatura|600px|centro|[[La pradera de San Isidro, de Francisco de Goya, 1788. Ao fondo, a mole do Pazo Real coa fachada oeste da cidade ata a cúpula de San Francisco o Grande (1761-84); abaixo, o Manzanares entre a Ponte de Segovia a esquerda e a nova Ponte de Toledo (1718-32), que aparecería no extremo dereito de continuar a pintura cara ó sur.]]
Século XIX: Ensanche
Na breve ocupación francesa José Bonaparte leva a cabo un programa de melloras que, na forma urbana, implican clarear o tecido histórico con novas prazas; a máis relevante, a Praza de Oriente ao leste do Pazo Real (deseño definitivo en 1844 co Teatro Real ). O ferrocarril chegou en 1851 con estacións en Atocha-Delicias e Norte.
Pero o pulo decisivo deste século vai ser o derrubamento da cerca que dende o s.XVII constrinxía o crecemento da cidade. A presión da burguesía o logra en 1860, a vez que apróbase o Plan Castro de ensanche da capital. Inspirado no de Cerdà para Barcelona, soamente se aplicara con certo rigor no Barrio de Salamanca (norte do Retiro). Coma arteria central cara ó norte estende o Salón do Prado (Paseo do Prado e Recoletos) co apuntamento do que será o Paseo de la Castellana, configurando así a columna vertebral, o eixo norte-sur, da actual metrópole.
Onde o urbanismo madrileño levou a cabo unha experiencia innovadora foi no conxunto da Ciudad Lineal de Arturo Soria (1882-92). Como alternativa a cidade tradicional nuclear radioconcéntrica, propuña unha nova, articulada en lonxitude nun corredor central coas infraestruturas básicas, fundamentalmente o transporte público, e bandas residenciais aos lados estendéndose sen fin polo medio do territorio.
Século XX
Unir os ensanches ao leste e oeste (Argüelles-Salamanca) cunha grande arteria que atravesara o centro histórico, alternativa á Calle Mayor e á Puerta del Sol, era unha preocupación da cidade levada a cabo no primeiro terzo do século XX. Abriuse así, cunha operación de cirurxía urbana no tecido existente, a Gran Vía, que pasou a se converteres na rúa principal de Madrid. Xusto na zona noroeste máis aló de Argüelles, o rei Afonso XIII cedeu terreos da coroa (Moncloa) para o desenvolvemento da Cidade Universitaria (1927).
A inmigración comezaba a asentárense na periferia dos ensanches, en barriadas populares sen planificación, case que duplicando a poboación da capital ata acadar o millón de habitantes antes da guerra civil española. Xa en 1919 inaugurouse a primeira liña do metro dando cobertura de transporte de masas a todo ese crecemento.
Nos seguintes plans de extensión, coa contenda española polo medio, insistiuse no desenvolvemento de Madrid cara ao norte continuando o Paseo da Castellana. Primeiro demolendo o hipódromo que o atrancaba (onde levantáronse os Nuevos Ministerios republicanos ), e despois con actuacións que o enriquecían (complexo Azca de oficinas ) e prolongaban (Porta de Europa ou as Catro Torres recentemente terminadas ). Mesmo está en marcha un ambicioso plan arredor da estación de Chamartín e que inclúe un novo alongamento da Castellana.
Fora da cidade burguesa, nos anos do desarrollismo franquista a inmigración do rural continuou a ser dramática e desorganizada, encamiñada novamente a poboados de infravivenda ou chabolistas periféricos ata que comezou a construción de barriadas de vivendas sociais e o desenvolvemento dunha coroa de municipios (cidades-dormitorio) que foron conformando a área metropolitana da urbe actual.
Na democracia Madrid ten axeitado sobor de todo as súas grandes infraestruturas (autovías e autoestradas de circunvalación e radiais; trens de proximidades, metropolitano e de alta velocidade; aeroporto).
Xabón
miniatura|[[Xabón de Marsella.]] O xabón ou xabrón é un produto que se utiliza para a hixiene persoal e para lavar determinados obxectos, inclusive utilizado para decorar. Encontrámolo en forma de pastillas, po ou cremas. En sentido estrito, existe unha grande diferenza entre xabón, un deterxente e un xampú. Hai tamén o xabón de lavandería, usado para lavar roupas.