cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Banco de Galicia (oceanografía)
Fauna bentónica
As especies de coral abundan, e están presente especies como Lophelia pertusa, que son característico das augas frías. Esta especie dálle medio a outras especies para aloxarse nas súas "cristas", co que favorece o asentamento dunha importante diversidade neste monte submarino.
Fauna abisal e peláxica
Alí habitan 86 especies de peixes, entre elas 11 de elasmobranquios (tiburóns e raias), entre eles Dalatias licha e Dipturus batis (Raja batis Linnaeus), esta última proposta como especie ameazada polo convenio OSPAR para o Atlántico noroeste. Entre os teleósteos destacan, entre outros, o tomás (Epigonus telescopus), Lepidion eques, Malacocephalus laevis e Trachyscorpia cristulata. Hai cetáceos, tartarugas e aves mariñas asociadas a este banco galego.
Impactos antrópicos
A información sobre o banco de Galicia e os seus ecosistemas é aínda escasa, e só se realizaron unhas poucas investigacións biolóxicas in situ. O impacto ambiental antrópico (o causado polo ser humano) no banco, por exemplo por explotación pesqueira non foi aínda avaliado con detalle. En xeral, estaría relacionado coa pesca de crustáceos e de tiburóns en augas profundas con palangre. Porén, esta carencia de información non debe levarnos a asumir de que non sexa necesaria ningunha medida de protección.
Propostas de protección
Actualmente non hai ningunha regulación específica ou limitación para ningún tipo de uso do banco. Aínda máis, as prioridades do goberno de España en termos de pescarías e de conservación dos recursos naturais en mar aberto non están claras debido á repartición de competencias entre os gobernos autonómicos e o Estado.
Polas súas características de barreira, o banco de Galicia está cualificado para ser unha Área de Especial Conservación pola Directiva Europea de Hábitats, polo que o Fondo Mundial para a Natureza (WWF) instou ao goberno español a que asuma as súas competencias en canto á conservación, e para que inicie os trámites oportunos para cumprir coa citada directiva, e cumprir ao establecemento definitivo da rede europea de espazos naturais coñecida como Rede Natura 2000.
Nun seguinte paso, o WWF propón que o banco de Galicia sexa designado como Área Mariña Protexida protexida baixo o Convenio de OSPAR.
5 de xaneiro
miniatura|dereita|245px|[[Cabalgata dos reis magos.]] O 5 de xaneiro é o quinto día do ano do calendario gregoriano. Quedan 360 días para rematar o ano e 361 nos anos bisestos.
Nacementos
miniatura|150px|Nicole-Reine Lepaute miniatura|150px| Maruxa Mallo
Mortes
miniatura|150px| Ramón María del Valle-Inclán miniatura|150px| Isaac Díaz Pardo
Outros
Os 366 días do ano
Xaime Quintanilla Martínez
Xaime Quintanilla Martínez, nado na Coruña o 13 de xuño de 1898 e finado en Ferrol o 18 de agosto de 1936, foi un médico cirurxián, político socialista, xornalista, dramaturgo e escritor galego. Foi o pai do tamén alcalde de Ferrol Xaime Quintanilla Ulla.
Traxectoria
Estudou Medicina en Santiago de Compostela. En 1917 creou en Ferrol unha clínica de cirurxía e fíxose famoso fundamentalmente pola súa calidade humana para cos máis humildes. A súa actividade política céntrase principalmente na defensa do galeguismo e socialismo, participando na I Asemblea das Irmandades da Fala e noutras asembleas políticas.
Canto á súa actividade cultural, participou en varios xornais como Ferrol Deportivo, Diario de Vigo ou El Correo Gallego, do que chegou a ser director e redactor xefe. Tamén dirixiu a Editorial Céltiga. Publicou obras como Saudade (1922), a comedia dramática Alén (El Correo Gallego, 1921), o drama Donosiña, drama en tres actos e un prólogo, en prosa e o traballo O nazonalismo musical galego.
Foi o primeiro alcalde republicano de Ferrol (1931), á fronte dunha corporación municipal composta polo Partido Socialista Obrero Español (o partido máis votado, cuxa lista dirixía Quintanilla, e o Partido Republicano Radical). Xaime Quintanilla seguiu sendo o alcalde ferrolán ata setembro de 1934, cando foi destituído polo goberno, acusado de tomar parte nos sucesos que tiveron lugar na cidade no marco da Folga xeral revolucionaria de 1934. Foi, por outra banda, presidente da Federación de Colectividades Socialistas da provincia da Coruña. En febreiro de 1936, trala vitoria da Fronte Popular, foi restituído como alcalde aínda que presentou a renuncia aos poucos días debido ás súas ocupacións profesionais, sendo elixido alcalde o seu compañeiro Antonio Santamaría López. miniatura|Manuscrito de [[Donosiña, de 1919.]] Formou parte tamén da xestora da Deputación da Coruña, presidida por José López Bouza, de Izquierda Republicana e tomou parte na campaña para o referendo de aprobación do Estatuto de autonomía de Galicia de 1936. Tralo Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, foi apresado dúas veces na súa casa, sendo liberado a primeira delas. A segunda, foi detido sine díe, primeiro en Mariña e logo no buque prisión Plus Ultra (correo de Transmediterránea). Foi fusilado o 18 de agosto a mans dos sublevados nas tapias do cemiterio de Canido, xunto con outras catorce persoas, e alí foi enterrado co resto de axustizados, unha placa lembra o nome de todos eles.
Distincións
Foi condecorado en 1934 coa Lexión de Honra do Goberno francés e ten dedicadas rúas nos concellos de Ferrol e Culleredo.
Toyota Racing
Toyota foi criticado pola súa falta de éxitos, especialmente logo da tempada de, no que o mellor resultado do equipo foi o 3º lugar no Gran Premio de Australia. Toyota era un equipo ben financiado, pero malia isto, non lograba bos resultados.
Vilamide, San Martín de Lúa, Pol
Parroquias de Pol
🇵🇱
Toyota Racing
O 4 de novembro de 2009, Toyota anunciou a súa retirada inmediata da Fórmula Un, poñendo fin á participación do equipo no deporte logo de oito tempadas.
1957-2002: Orixes
right | 200px | O [[Toyota GT-One participou nas 1.998 e 24 Horas de Le Mans de 1999 co ex-pilotos de Fórmula Un Martin Brundle, Thierry Boutsen e Ukyo Katayama. O coche en si era competitivo en termos de velocidade. Con todo, os problemas de fiabilidade negaron o equipo unha vitoria na famosa carreira en Francia en ambas ocasións.]]
Toyota comezou pronto nos deportes de motor, cando un Toyota Crown participou na Round Australia Trial en 1957. As raíces do equipo na Fórmula Un pódense remontar a un desenvolvemento posterior en 1972, cando o sueco Ove Andersson do equipo Andersson Motorsport utilizou un Toyota Celica 1600GT no RAC Rally en Gran Bretaña. O equipo foi chamado máis tarde Toyota Team Europe e logo, ao ser comprado por Toyota en 1993, Toyota Motorsport GmbH. O equipo de rallye gañou catro títulos de pilotos do Campionato do Mundo de Rallyes sobre todo con Carlos Sainz, así como tres títulos de construtores do Campionato do Mundo de Rallyes. A FIA prohibiu ao equipo competir durante 12 meses na tempada 1995 por correr con partes ilegais, facendo que o equipo non puidera correr na seguinte tempada. Toyota continuou gañando rallyes logo do seu regreso en 1997, pero non alcanzou o mesmo nivel de dominio.
miniatura| left | 150px | O primeiro coche de Fórmula Un de probas de Toyota, o [[Toyota TF101|TF101 (2001)]] En 1997 o equipo trasladouse á pista de carreiras cun proxecto de coche deportivo, pero non puido gañar as 24 Horas de Le Mans por dúas veces. O 21 de xaneiro de 1999 Toyota anunciou o seu paso á Fórmula Un. A compañía pechou o seu programa de rallyes co fin de concentrarse na Fórmula Un. O 30 de xuño de 2000, o equipo asegurou o seu lugar como o 12º equipo para a tempada de Fórmula Un. Orixinalmente a intención era entrar na F1 en, Toyota perdeu un depósito de 11 $ millóns ao atrasar a súa participación. Infrecuentemente, Toyota optou por montar o seu propio equipo de fábrica en lugar de asociarse cun equipo de carreiras especialista en fabricar chasis. O equipo tamén estableceuse lonxe do centro tradicional de fabricación da Fórmula Un en "Motorsport Valley" no Reino Unido. Durante o ano 2001, Toyota probou o seu prototipo de coche TF101 (AM01) e aos pilotos en 11 circuítos de F1. A idea era obter datos de telemetría para as carreiras, o que lles permitiu facer cambios aerodinámicos para o TF102, e para que os pilotos experimentaran as pistas nos novos coches. O Finés Mika Salo, que falaba xaponés, e o escocés Allan McNish, que pilotou o GT-One durante as 24 Horas de Le Mans de 1999, foron nomeados como pilotos de probas.
2002
miniatura| [[Allan McNish no Gran Premio de Francia de 2002. O escocés clasificouse no lugar décimo sétimo, pero retirouse da carreira cun problema de motor aínda que deu bastantes voltas completas para ser undécimo clasificado.]]
Toyota fixo o seu debut na Fórmula Un na tempada, con McNish e Salo pilotando o Toyota TF102, deseñado por Gustav Brunner. Malia ter un dos maiores presupostos da Fórmula Un, Toyota anotou só dous puntos durante todo o ano. O seu primeiro punto anotouno na súa primeira carreira, o Gran Premio de Australia, cando a metade dos participantes quedaron eliminados por un accidente na primeira curva causado por Ralf Schumacher ao chocar con Rubens Barrichello. No Gran Premio do Brasil, terceira carreira da tempada, logrou o segundo e último punto de Toyota, unha vez máis logrado por Salo. McNish sufriu un grande accidente durante a práctica da última carreira da tempada, o Gran Premio do Xapón e perdeuse a carreira por consello médico. Nin a McNish nin a Salo ofrecéuselle un posto para 2003.
2003
Para a tempada, Toyota contratou ao brasileiro Cristiano da Matta, que gañara a American ChampCar series do ano anterior utilizando un automóbil Toyota, e o expiloto de BAR Olivier Panis para substituír a Salo e McNish. O equipo logrou puntuar varias veces durante a tempada, pero o mellor posto só foi un quinto lugar en Alemaña. Ao final da tempada, o equipo acumulara dezaseis puntos, unha mellora respecto da tempada anterior, pero só foi oitavo no campionato de construtores, por diante dos equipos Jordan Grand Prix e Minardi.
Espionaxe industrial
2004 tamén viu a Toyota acusado de espionaxe industrial no caso dos arquivos de datos roubados a Ferrari. Logo dunha tempada na que moitos seguidores da Fórmula 1 comentaran as similitudes do Toyota TF104 e o Ferrari F2003-GA. O fiscal de distrito de Colonia, onde tiña a súa sede Toyota Racing, dirixiu a investigación dicindo "É unha inmensa cantidade de material. Necesitariamos máis de 10 mil páxinas para imprimir todo", en relación co número de documentos xerados no deseño de calquera coche moderno de F1. Toyota negouse a enviar os datos de novo a Italia porque non querían que Ferrari tomara vantaxe dos seus propios datos, que foran mesturados cos de Ferrari.
2005
A tempada de Fórmula Un de viu unha mellora na sorte de Toyota. O equipo retivo a Trulli para a tempada, pero substituíu a Zonta por Ralf Schumacher de Williams. Durante a presentación do equipo para 2005, co TF105, Schumacher dixo que tiña unha mellor oportunidade de gañar o título no Toyota do que nunca tivera en Williams. O equipo tamén forneceu motores ao equipo Jordan. Toyota fixo un bo comezo de tempada, con Jarno Trulli cualificando segundo na carreira de apertura en Australia e terminando segundo nas dúas carreiras seguintes en Malaisia e Bahrain. Trulli anotou o seu único podio co 3º lugar en España e Ralf Schumacher logrou o 3º lugar, tanto en Hungría como en China e unha pole position no Gran Premio do Xapón. Con todo, a tempada de 2005 foi a tempada máis exitosa de Fórmula Un de Toyota polo momento, xa que anotou puntos en todas agás na primeira carreira e no controvertido Gran Premio dos Estados Unidos, onde Trulli clasificouse na pole position, pero do mesmo xeito que todos os pilotos que utilizaban pneumáticos Michelin, retirouse antes do inicio da carreira.
2006
Toyota mantivo a mesma aliñación de pilotos para a tempada, aínda que se cambiou a pneumáticos Bridgestone. O equipo foi o primeiro en revelar o seu novo coche, unha medida que buscaba darlles unha vantaxe sobre os seus rivais, pero o rendemento do coche nas probas foi normal. O terceiro posto de Ralf Schumacher en Australia foi o único podio de Toyota en 2006. As súas mellores carreiras a partir de entón foron un cuarto en Francia con Schumacher e tamén no Brickyard, onde Trulli comezou na parte posterior e abriuse paso a través da pista adiantando ao campión Fernando Alonso no Renault. Trulli estivo preto doutro podio en Mónaco, pero o seu motor fallou durante as últimas voltas da carreira. Ralf terminou sexto no GP de Hungría, o único outro resultado importante para o equipo. Jarno Trulli sufriu un pequeno problema, e estivo fóra de ritmo durante a carreira de casa do equipo (o Gran Premio do Xapón) e bloqueou ao seu compañeiro de equipo Ralf Schumacher para que lograra un bo resultado. Na última carreira, o Gran Premio do Brasil, ambos coches retiráronse nas primeiras voltas coa suspensión rota. Malia estes contratempos, o equipo gozou da segunda mellor actuación nunha tempada na súa historia, ao anotar 35 puntos e terminando en sexto lugar, un punto por detrás de BMW Sauber.
Toyota sorprendeu á comunidade da Fórmula Un despedindo a Mike Gascoyne do seu departamento técnico logo da carreira de Melbourne, sobre todo porque o inglés contribuíra ao seu aumento da competitividade na tempada de Fórmula Un de. Con todo, as pobres actuacións do TF106 nas dúas primeiras carreiras da tempada, sobre todo en Bahrain, onde o equipo terminara no podio 12 meses antes, provocaron o desacordo sobre a dirección técnica do equipo. A Gascoyne non lle gustaba a forma en que a empresa xestionaba o equipo. Toyota tomouse un tempo para substituír o director técnico, co tempo elixiu a Pascal Vasselon para o papel, dicindo que un departamento técnico a cargo dun só home era algo anticuado.
2007
miniatura|230px|right|[[Jarno Trulli pilotando o Toyota TF107 no Gran Premio de Bahrain de 2007. Terminou a carreira en sétimo lugar tras clasificarse noveno.]] miniatura|230px|right|[[Ralf Schumacher no Gran Premio do Reino Unido de 2007]]
Ralf Schumacher logrou o primeiro punto de Toyota na tempada co oitavo lugar no Gran Premio de apertura do ano en Melbourne. Jarno Trulli anotou dous puntos en cada unha das dúas seguintes carreiras, terminando sétimo tanto en Malaisia como en Bahrain. Schumacher tivo problemas nesas carreiras, terminando máis ala do 12º posto. Durante o descanso de catro semanas que seguiu á terceira rolda, Toyota probou no Circuíto de Cataluña, onde se fixeron melloras. O presidente do equipo John Howett dixo que Toyota estaba buscando alcanzar ao terceiro equipo clasificado BMW Sauber na táboa de construtores, logo de lograr o quinto posto en Malaisia. Con todo, o equipo non puido anotar ningún punto nas seguintes dúas carreiras.
O Gran Premio do Canadá puxo fin á súa seca de puntos. Ralf Schumacher logrou un punto acabando oitavo, e no seguinte evento en Indianápolis, Trulli terminou en sexto lugar. Schumacher pola súa banda, estivo involucrado nun accidente con David Coulthard e Rubens Barrichello na primeira curva.
Unha racha de incidentes significou que o equipo non anotara puntos ata o Gran Premio de Hungría. Aquí Schumacher anotou 3 puntos despois cualificar en quinto lugar e terminar sexto.
O 1 de outubro, Schumacher anunciou que abandonaría Toyota ao final da tempada 2007 para buscar un novo reto, ao non ofrecérselle a renovación do contrato.
Toyota terminou o ano cun oitavo posto en Interlagos para Jarno Trulli. En total, anotaron 13 puntos, a cifra máis baixa do equipo desde 2004 e menos dos que lograron na súa segunda tempada. O equipo admitiu non cumprir coas súas expectativas de pretempada, e comprometeuse a ter un coche completamente diferente para 2008.
2008
miniatura| right | 230px | [[Timo Glock no Gran Premio do Canadá de 2008]] Á vez que mantivo a Jarno Trulli, Toyota substituíu a Ralf Schumacher polo actual campión da GP2 Timo Glock para a tempada. O novo coche do equipo, o Toyota TF108, foi presentado o 10 de xaneiro de 2008. Os primeiros puntos do equipo chegaron en Sepang, onde Jarno Trulli cualificouse en quinto lugar (aínda que finalmente saíu terceiro trala penalización do equipo McLaren) e terminou a carreira en cuarto lugar. Trulli conseguiu o sexto lugar na seguinte carreira en Bahrain e o oitavo en España logo dun final de carreira con problemas. Logo de acabar dúas carreiras seguidas na de metade da táboa, Timo Glock foi capaz de asegurar un cuarto lugar e 5 puntos para Toyota en Montreal, que sumados aos 3 puntos de Trulli, subiu a Toyota ata o quinto lugar na clasificación de construtores. Cada coche liderou a carreira nalgún momento Seguiron máis puntos en Francia, onde Trulli logrou manter baixo control a Heikki Kovalainen nas etapas finais da carreira para acadar o 3º lugar. Este foi o primeiro podio de Toyota en máis de dous anos. Trulli dedicou este podio ao ex xefe do equipo Ove Andersson, que morrera na semana anterior á carreira, nun accidente de coche. Trulli anotou puntos no Gran Premio de Gran Bretaña, pero malia unha demostración sólida durante a maior parte da carreira en Alemaña, ningún dos pilotos anotou puntos. Glock sufriu un fallo na suspensión traseira que provocou un espectacular accidente, mentres que Trulli foi adiantado nas últimas voltas da carreira. A sorte do equipo cambiou en Hungría, onde Glock fixo unha boa volta de cualificación que en última instancia conduciu a un segundo posto na carreira, dándolle o seu primeiro podio na F1 e o segundo podio de Toyota da tempada. Na seguinte carreira en Valencia, Jarno Trulli foi capaz de acadar un quinto posto mentres que o seu compañeiro Glock abriuse paso ata o sétimo. Este resultado puxo Toyota dez puntos por diante de Renault no campionato de construtores.
Na seguinte carreira en Bélxica Trulli loitou, pero só puido terminar décimo sexto, a súa caixa de cambios resultou danada nunha colisión con Sébastien Bourdais de Scuderia Toro Rosso na primeira volta. Timo Glock, doutra banda, estaba facéndoo tan mal como Trulli ata un par de voltas antes do final da carreira cando comezou a chover. Glock cambiou a pneumáticos de choiva, e foi capaz de ascender na orde ata o 8º lugar. Logo da carreira, Glock foi penalizado con 25 segundos polo adiantamento a Mark Webber con bandeiras amarelas durante a última volta da carreira. A penalización levou a Glock ao noveno lugar.
A seguinte carreira levou ao equipo a Italia onde cualificaron, Trulli sétimo e Glock noveno. Con todo, só foron capaces de quedar 11º e 13º, respectivamente, na carreira.
En Singapur Toyota novamente cualificou ben, Glock oitavo e Trulli 11º. Trulli retirouse da carreira con problemas de transmisión, pero Glock terminou cuarto.
No Gran Premio do Xapón Glock retirouse na volta 7 cun fallo mecánico, logo de bater cos restos do accidente de David Coulthard. Con todo, Jarno Trulli fíxoo moi ben, terminando quinto.
No Gran Premio da China de 2008 Trulli participou de novo nun incidente con Sébastien Bourdais na 1ª volta, esta vez o deixou fóra da carreira. Glock mantivo pola súa banda a súa gran forma no final da tempada, anotando dous puntos no sétimo lugar.
Mentres tanto, no dramático Gran Premio do Brasil do 2008 os Toyota foron os únicos coches que quedaron con pneumáticos de seco durante a torrencial choiva nas últimas voltas da carreira, e que tiñan un factor importante para decidir o destino do título mundial. Trulli era segundo clasificado, pero tanto el como Glock caeron ao sexto e oitavo lugar, respectivamente, na meta, Glock perdeu o quinto lugar con Lewis Hamilton na última volta, o cal foi suficiente para que o piloto de McLaren selara o título mundial por un punto sobre o heroe local e gañador da carreira Felipe Massa. Despois, Glock negou as acusacións de conspiración para que gañara Hamilton, dicindo que loitaba por un mellor agarre na superficie da pista mollada e que non había absolutamente nada que puidese facer.
Toyota terminou 2008 con 56 puntos, unha gran mellora no seu total de 2007 de 13. O equipo terminou o ano quinto clasificado, mellorando a súa sexta posición de 2007.
2009
miniatura| right | Trulli pilotando un Toyota no [[Gran Premio do Xapón de 2009, no que anotou décimo terceiro e último podio do equipo]] miniatura|left | Toyota F1 Transportador
Toyota retivo tanto a Glock como a Trulli para a tempada e presentou un novo coche, o TF109. O equipo comezou a tempada moi ben, anotando sete veces nas catro primeiras carreiras (incluíndo tres podios), xunto cunha pole position en Bahrain. Esta boa forma debeuse en parte a unha lagoa nos novos regulamentos técnicos, Toyota foi un dos tres únicos equipos en comezar a tempada cun deseño de "dobre difusor". Con todo, a boa forma do equipo perdeuse durante a etapa europea da tempada antes de regresar ás carreiras finais noutros continentes. Nas seguintes nove carreiras Toyota só logrou cinco puntos, sen podios, e foron alcanzados no campionato de construtores por Ferrari e McLaren. Un rexurdimento cara ao final da tempada deu a Toyota outros dous podios (en Singapur e Xapón) e asegurou o quinto lugar no campionato de construtores, aínda que sen lograr o obxectivo da primeira vitoria. Glock resultou ferido nun accidente durante a cualificación para o Gran Premio do Xapón, e foi substituído nas dúas últimas carreiras da tempada polo piloto de probas e reserva do equipo, Kamui Kobayashi.
En vista das primeiras perdas financeiras da compañía matriz en 2009, Toyota decidiu retirarse da Fórmula Un, con efecto inmediato, o 4 de novembro de 2009. Chegouse a un acordo para que o equipo Stefan Grand Prix, que estaba tratando de competir na tempada comprara os chasis e motores de Toyota para. Stefan GP tamén alugou instalacións en Toyota Motorsport GmbH, pero ao equipo negáronlle a participación e nunca competiu na Fórmula Un.
O lugar na grella de Toyota en 2010 foi tomado por Sauber que competiu baixo o nome BMW Sauber malia que BMW se retirara do deporte e equipo usara motores Ferrari.
Patrocinio
Panasonic foi patrocinador de Toyota desde a primeira tempada do equipo en. Logo do auxe de Toyota na tempada de, Panasonic ampliou o seu acordo de patrocinio. Denso (un membro do Grupo Toyota) e Esso tamén estiveron con Toyota F1 desde ese primeiro ano. O equipo da liga española Valencia foi tamén patrocinado oficialmente por Panasonic Toyota Racing de 2003 ata 2008.
Estatísticas
'''Outras estatísticas Toyota F1 están no cadro de información na parte superior deste artigo. Esta sección mostra as estatísticas máis en profundidade.'''
Resultados completos en Fórmula 1
(Lenda) (Os resultados en negra indican que o piloto acadou a pole position, os resultados en italica indican volta rápida)
‡ Outorgáronse a metade dos puntos ao ser completado menos do 75% da distancia de carreira.
Vëxase tamén
Toyota
Espazo de nomes
Por regra xeral, un espazo de nomes (en inglés, namespace) é un contedor para un conxunto de identificadores (nomes). Os espazos de nomes premiten diferenciar identificadores homónimos en espazos de nomes diferentes. Isto é, un identificador definido nun espazo de nomes queda asociado con ese espazo de nomes. Porén, o mesmo identificador pode definirse independentemente en varios espazos de nomes, é dicir, o significado asociado cun identificador definido nun espazo de nomes é independente do mesmo identificador declarado en calquera outro espazo de nomes. A miúdo, os espazos de nomes agrupan nomes segundo a súa funcionalidade. Cada sistema informático que permite a existencia de espazos de nomes especifica as regras que determinan a que espazo de nomes pertencen as ocorrencias dun identificador.
Daniel Pazó Vila
Daniel Bernardino Pazó Vila, nado en Nigrán en 1914 e finado no mesmo concello en 2008, foi un mariñeiro e inventor galego.
Traxectoria
Entrou na Armada como mariñeiro voluntario en 1934, a bordo do acoirazado Jaime I. Na Guerra Civil combateu no exército republicano, foi un dos poucos superviventes da sabotaxe ao acoirazado Jaime I. Tiña causa aberta en Ferrol por deserción e foi declarado fuxido e en rebeldía. Ao rematar a guerra burlou un fusilamento e sufriu prisión durante un ano e sete meses. Ao regresar a Nigrán sufriu o acoso dos seus compañeiros de profesión.
Inventou o casulo, un aparello para a pesca do polbo cara 1966. Coa chegada da democracia loitou polo recoñecemento dos seus dereitos e servizos prestados no exército da República, obtendo finalmente o rango de capitán de corveta, equivalente ao de comandante.
Yan Fu
Yan Fu (嚴復; simplificado: 严复; pinyin: Yán Fù; Wade-Giles: Yen² Fu⁴; nome de cortesía: Ji Dao, 幾道), nado en Fuzhou o 8 de xaneiro de 1854 e finado Guanhang o 27 de outubro de 1921, foi un estudoso e tradutor chinés, coñecido por introducir ideas occidentais, incluída a selección natural de Darwin na China de finais do século XIX.
Traxectoria
Yan Fu naceu na moderna Fuzhou (provincia de Fujian) nunha respectada familia dedicada á medicina chinesa. Nos seus primeiros anos, o pai de Yan Fu animouno a obter unha maior educación e prepararse para o exame imperial. Non obstante, a morte do seu pai en 1866 provocou un cambio brusco nos plans. Un ano máis tarde, Yan Fu entrou na Academia do Arsenal de Fujian (福州船政學堂) de Fuzhou, escola occidental en que estudou unha variedade de materias, como inglés, aritmética, xeometría, física, química, astroloxía e navegación. Este foi o punto decisivo na vida do mozo Yan Fu xa que puido experimentar un contacto de primeira man coas ciencias occidentais, punto de inspiración do entusiasmo que obtivo no resto da súa carreira.
Tras graduarse con altos honores en 1871, Yan Fu continuou a pasar os seguintes cinco anos no mar. Primeiro serviu a bordo do buque escola Jianwei (建威) e despois no cruceiro de batalla Yangwu (陽武). en 1877–79 estudou no Royal Naval College, Greenwich. Durante os seus anos alí, coñeceu o primeiro embaixador da China, Guo Songtao, e a pesar da súa diferenza de idade e status estableceron unha forte amizade. Benjamin Schwartz menciona na súa biografía que "adoitaban pasar días e noites enteiras discutindo diferenzas e semellanzas no pensamento e institucións políticas chinesas e occidentais".
A súa volta á China, con todo, non trouxo o éxito inmediato que agardaba. A pesar de que non puido aprobar o Exame Imperial do Servizo Civil, logrou obter un posto como profesor na Academia Arsenal de Fujian e despois na Escola Naval de Oficiais de Beiyang (北洋水師學堂) en Tianjin. Durante este tempo, Yan Fu sucumbiu á adición ao opio que brotara na China. Non foi ata despois da derrota chinesa na primeira guerra sino-xaponesa (1894–95) polo control de Corea, que Yan Fu se fixo célebre. É lembrado polas súas traducións, incluídas Evolution and Ethics, de Thomas Huxley, A riqueza das nacións de Adam Smith e study of Sociology, de Herbert Spencer. Yan criticou as ideas de Darwin e doutros, ofrecendo as súas propias interpretacións. As ideas de "selección natural" e "supervivencia do máis apto" foron introducidas aos lectores chineses a través da obra de Huxley. A idea de selección natural foi traducida por Yan Fu como tiānzé (天擇).
Yan Fu traballou como editor do xornal Guowen Bao. Involucrouse politicamente e en 1895 entrou no movemento Gongche Shangshu, que se opuña ao tratado de Shimonoseki que acabou coa primeira guerra sino-xaponesa. En 1909 déronlle o grao honorífico de Jinshi. En 1912 converteuse no director da Universidade Nacional de Pequín. A universidade mantén unha conferencia académica anual na súa honra.
O 27 de outubro de 1921, tras marchar da súa casa de Fuzhou só un ano antes para recuperarse da súa asma recorrente, Yan Fu faleceu aos 67 anos.
Teoría da tradución
miniatura|200px|Estatua de Yan Fu en [[Tianjin]] Yan afirmou no prefacio da súa tradución de Evolution and Ethics (天演論) que "hai tres dificultades na tradución: fidelidade, expresividade e elegancia" (譯事三難：信達雅). Non as estableceu como os estándares xerias para a tradución e non dixo que fosen independentes uns dos outros. Porén, dende a publicación da obra, a frase "fidelidade, expresividade e elegancia" foille atribuída como estándar para unha boa tradución e converteuse nun clixé nos círculos académicos chineses, provocando numerosos debates e teses. Algúns estudosos indican que a expresión realmente deriva do teórico da tradución escocés Alexander Fraser Tytler.
Aínda que a prosa clásica de Yan Fu cumpría os estándares de "fidelidade, expresividade e elegancia", algúns criticaron o seu traballo por non ser accesible ás novas xeracións.
Galería de imaxes sobre reprodución animal en Galicia
Reprodución animal en Galicia
Xosé Manuel Conde
Xosé Manuel (ou  Xosé Manoel) Conde, nado en Cádiz en 1950 é un músico, autor e actor teatral galego. Así mesmo ten experiencia na dirección teatral e na redacción de guións para radio e televisión.
Traxectoria
Comeza en Cádiz a unha idade temperá a traballar no grupo local de teatro Arlequín Pequeño Teatro. É no ano 1973 cando se traslada a Vigo onde continúa ligado ao teatro como actor en distintos grupos teatrais, ao tempo que comeza a escribir obras teatrais.
A raiz de colaborar nunha obra de teatro musical, comeza a súa andaina musical e así a finais dos anos setenta grava un par de LP´s que teñen certa repercusión dentro do panorama musical galego. A canción Xa non sei do seu primeiro disco Bule, berra, chora tivo moita repercusión a nivel galego. A pesar de non ter gravado máis discos, segue a traballar na composición musical facendo bandas sonoras para algunhas das súas obras teatrais. A súa experiencia como actor teatral sérvelle para intervir en varias películas e series de televisión.
Pato Donald
300px|miniatura|O Pato Donald. O Pato Donald (no orixinal inglés Donald Duck) é un personaxe de debuxos animados e banda deseñada dos estudios Walt Disney, creado en 1934. Donald é un pato branco, de pernas e bico alaranxados, viste sempre unha camisa e quepis de mariñeiro. O motivo para isto é que na época no que foi deseñado, todos os personaxes precisaban vestir roupas. O seu nome completo é Donald Fauntleroy Duck.
Xosé Manuel Conde
Traxectoria
Foi profesor de teatro na Universidade Popular de Vigo e na Escola de Maxisterio de Vigo.
Pato Donald
Nos Estados Unidos
miniatura|esquerda|Clarence Nash en [[1982.]] miniatura|Pegadas de Donald no [[Paseo da Fama|Teatro Chinés, feitas polo seu propio actor de dobraxe Clarence Nash.]] A voz chirlada de Donald foi creada polo actor de dobraxe Clarence Nash que até entón era un descoñecido que viña da zona rural de Watonga, Oklahoma. Nash tiña o don natural para imitar animais, inclusive sons de parrulos. No inicio dos anos 30, mudouse para California, onde fixo locución de propaganda nunha radio. A voz que Nash creou para Donald consistía en falar palabras a través dun tipo de "ruído", feito co canto da boca e os dentes molares, que lembraba o grasnado dun parrulo. Logo de que Walt Disney o escoitase recitando o poema "Mary tiña un año" (Mary Had a Little Lamb) coa súa "voz de parrulo", chamouno para unha audición e inmediatamente o contratou, adiviñando que escollera a voz certa para o seu novo personaxe, Donald. Nash fixo a primeira dobraxe na curta A galiña esperta ("The Wise Little Hen") (primeira aparición sonora). Nesa animación, alén de Donald, aparece tamén o Porco Peter ("Peter Pig") que tamén fala palabras a través de sons que lembran os gruñidos de porco, alén da propia Galiña Esperta que emite cacarexos na pronuncia. Clarence Nash volveu dobrar o pato novamente nos debuxos "Orphan's Benefit" ("Show para os orfos" ou "En beneficio dos orfos"), onde Donald recita novamente o poema que fixo que Walt Disney contratase a Nash. E outro chamado "Little Boy Blue, come blow your horn" (ou "Neno triste, toca a corneta"); estes debuxos fixéronse orixinalmente en branco e negro en 1934 e refeito en cores máis tarde, no ano de 1941 (As dúas versións da curtametraxe, no entanto, contaron co mesmo son e as mesmas falas, gravadas en 1934).
Xosé Manuel Conde
Actor de televisión
Tamén participou nalgúns episodios das series da TVG:
Pato Donald
Nos Estados Unidos
Clarence Nash deu voz ao Donald en máis de cen debuxos animados inclusive noutras linguas como portugués e español, en filmes como: The Three Caballeros e Saludos Amigos (coa axuda de guións escritos foneticamente, para que puidese pronunciar as palabras estranxeiras usando as pronuncias correctas); no caso destes dous filmes, os tres dobradores, de Donald, Zé Carioca e Panchito, tiveron que dobrar as versións noutras linguas para outros países. A pedido de Walt Disney, Nash tamén dobrou a Donald noutras linguas nalgunhas curtametraxes de 7 minutos.
Unha curiosidade é que nos clásicos debuxos de cinema no que aparecen os sobriños de Donald: Huey, Dewey, and Louie (coñecidos en Galicia cos nomes casteláns: Juanito, Jorgito e Jaimito), os tres teñen a mesma voz, que tamén é feita por Clarence Nash (porén, máis fina que a de Donald). A razón é que daquela os tres sobriños tiñan a mesma personalidade, e incluso falaban en sincronía. En series producidas máis recentemente como DuckTales (PatoAventuras) e Quack Pack, os tres sobriños teñen personalidades diferentes e non falan todos coa mesma "voz de pato" de Donald. A pata "Donna Duck" que aparece na curta "Don Donald" en 1937 (prototipo da que sería máis tarde Daisy) tamén foi dobrada por Clarence Nash mais soamente en episodios posteriores a ese. A namorada de Donald gañou a súa propia voz e recibiu o nome de "Daisy Duck".
Clarence Nash permaneceu como a única voz do pato nos Estados Unidos até a súa morte en 1985, e, despois, a dobraxe realizouna Tony Anselmo, que foi adestrado polo propio Nash. A voz que lle dá Anselmo é un chisco máis aguda da que lle dera Nash.
Donald non ten versións polo de agora en galego, xa que a Disney non fai as versións en galego nin dos clásicos, nin emite para a TVG.
Debuxos
Donald fixo a súa primeira aparición o 9 de xuño de 1934 no episodio The Wise Little Hen ("A Galinha Esperta") da serie Silly Symphonies (Sinfonías tolas). Donald apareceu despois en varios debuxos de Mickey Mouse, á beira de personaxes coma os cans Goofy e Pluto. Mais foi en 1937 cando Donald estreou a súa propia serie animada a carón da súa amada Daisy. O debuxo era Don Donald. Os seus sobriños Huey, Dewey, and Louie (coñecidos en Galicia cos nomes casteláns: Juanito, Jorgito e Jaimito) aparecerían un ano máis tarde, no episodio Os sobriños de Donald. Scrooge McDuck (coñecido en Galicia co nome dado en España Tío Gilito) apareceu en 1947 nos debuxos Christmas on Bear Mountain.
Pato Donald na Segunda Guerra Mundial
No entanto, os debuxos mostran aínda unha certa inxenuidade dos seus produtores, como a crítica á produción en serie, algo común nos Estados Unidos desde a década de 1930. Noutros debuxos, The Spirit of '43, o Pato Donald é convencido a contribuír con parte do seu salario, para os altos impostos de guerra. Nestes debuxos, Donald actúa coa súa consciencia dividida, gastadora e aforradora, cuxas aparencias personificadas lembran os futuros Scrooge McDuck (Tío Gilito) e Gladstone Gander (Narciso Bello).
O Pato Donald non foi o único personaxe de debuxos infantís que se amosou en contra do Nazismo. Personaxes coma Popeye, Duffy Duck (Pato Lucas), Mickey, O Gato Félix e tantos outros deixaron de lado as piadas do cotián, e pasaron a mostrar contido violento, usando armas e xogando con bombas de avión, entre outras cousas.
Nesa época Donald participou en dúas longametraxes con temas dirixidos a América do Sur, un interese estratéxico para os militares en guerra: Saludos Amigos (1943), co papagaio brasileiro Zé Carioca e The Three Caballeros (1944), con Zé, Donald e o mexicano Panchito.
Despois da guerra, Donald protagonizou diversas curtametraxes retornando aos temas máis amenos, como as veces no que foi atormentado por personaxes coma os esquíos Chip 'n Dale (En Galicia coñecidos co nome en España: Chip e Chop).
Televisión
Na televisión, Donald estivo en DuckTales (en Galicia emitido en castelán: Patoaventuras) (1987-1990) e TV Quack Pack (1996-1997). Os debuxos orixinais fixéranse para o cinema, mais finalmente pasaron a se emitir en programas como "The House of Mouse", o seu propio programa a TV Quack que é emitido en Disney Channel. Tamén apareceu nos debuxos infantís Mickey Mouse Clubhouse emitido en Disney Channel e Playhouse Disney.
Banda deseñada
Nas bandas deseñadas, Donald tamén foi de grande importancia entre o público infantil con gran popularidade internacional, inclusive en Galicia.
O éxito da Disney nos cómics débese en gran parte ao debuxante Carl Barks, alcumado "Home dos patos". O grande artista produciu historietas até 1967. Creou case todos os personaxes máis importantes das historias do Donald: entre outros Scrooge McDuck (Tío Gilito, o parrulo máis rico do mundo), o curmán vaidoso Gladstone Gander (Narciso Bello), o científico tolo Gyro Gearloose (Ungenio Tarconi), alén dos viláns: a meiga Magica De Spell (Mágica) e os ladróns Beagle Boys (Golfos Apandadores).
Máis recentemente outra figura destacou coma debuxante dos cómics do parrulo: Keno Don Hugo Rosa, que recreou unha complexa árbore xenealóxica e toda a historia do Tío Gilito (Scrooge McDuck).
Videoxogos
Donald é protagonista de Quackshot (1991), Lucky Dime Caper (1991), World of Illusion Starring Mickey Mouse and Donald Duck (1992), Maui Mallard in Cold Shadow (1995), Disney's Donald Duck: Goin' Quackers (2000), e Disney's PK: Out of the Shadows (2002), e é personaxe xogábel en Mickey's Speedway USA (2000).
Donald tamén é protagonista da serie de RPG Kingdom Hearts, xunto con Goofy e o neno Sora. Neste xogo, el é o mago da corte do rei Mickey. É un mago impetuoso e impaciente, que, a pedido do rei, acompaña a Sora na súa aventura para atopar o rei.
Debuxantes
O Pato Donald ten o seu visual concibido por varios artistas non só norteamericanos senón de varios países, que manteñen o deseño característico do mestre Carl Barks e a personalidade dos debuxos animados, mais engadindo algúns estilos propios de cada un. De todos eles, ademais de Carl Barks salientaron Giovan Battista Carpi, Giorgio Cavazzano, William Van Horn, Daan Jippes, Keno Don Rosa (autor da saga do Tío Gilito: The Life and Times of Scrooge McDuck), Marco Rota (que segue os trazos de Barks), Romano Scarpa, Tony Strobl, Al Taliaferro, Tetsuya Nomura (responsábel do visual do parrulo para os xogos Kingdom Hearts) e Shiro Amano (autor da versión manga dos mesmos xogos Kingdom Hearts), Lydia Gonçalves Santos, Bruno Pombo Lemos, Vítor Siqueira Gonçalves e Matheus Cerdeira Martins Klein.
Aparicións do personaxe
Ademais das numerosas curtametraxes de debuxos animados.
Margo Martindale
Margo Martindale, nada en Jacksonville o 18 de xullo de 1951, é unha actriz estadounidense de teatro, cine e televisión nomeada aos Premios Tony.
Yo-Yo Ma
Yo-Yo Ma (en chinés tradicional: 馬友友; en chinés simplificado: 马友友; en pinyin: Mǎ Yǒuyǒu), nado en París (Francia) o 7 de decembro de 1955, é un violonchelista chinés-estadounidense. Ten gañado numerosos premios e distincións (entre eles varios Grammy), tamén gravou numerosos discos e ten actuado nos teatros e óperas máis importantes do mundo. É considerado un dos mellores violonchelistas do mundo.
Biografía
Yo-Yo Ma naceu en París en 1955, fillo de pais de orixe chinesa, aos 4 anos de idade estudou violín e viola antes de aprender violonchelo. Comezou a sobresaír no mundo da música dende unha idade moi temperá, comezando a tocar en público aos cinco anos e ofrecendo o seu primeiro recital aos 6 anos na Universidade de París.
En 1962 a súa familia trasladouse a Nova York, onde viviu a meirande parte dos seus anos de formación. Aos oito anos apareceu na televisión estadounidense nun concerto dirixido por Leonard Bernstein. Aos quince anos graduouse na escola secundaria e xa actuouu como solista coa Harvard Radcliffe Orchestra.
Yo-Yo Ma estudou na Juilliard School of Music con Leonard Rose antes de entrar na Universidade Harvard.
Obtivo un gran recoñecemento e popularidade e estivo de xira con moitas das principais orquestras do mundo. As súas gravacións das Suites para Violonchelo de Johann Sebastian Bach foron especialmente aclamadas. Tamén ten tocado música de cámara en numerosas ocasións acompañado polo pianista Emanuel Ax, con quen mantén unha boa amizade dende que se coñeceron na Juilliard.
Silecenciouse durante a súa estadía en Harvard en 1976, universidade que lle fixo merecedor dun doutoramento honorífico en 1991. En 1977 fixo o seu debut no Reino Unido ao tocar no Festival de Brighton e en Londres coa Royal Philarmonic, e en 1978 debutou en The Proms e foi galardoado co Avery Fisher Prize.
Carreira recente
O 7 de xullo de 1994, estreou o Concerto para violonchelo e orquestra de John Williams, baixo a súa dirección e acompañado pola Boston Symphony Orchestra. O concerto foi escrito especialmente para el, como suxeriu Seiji Ozawa.
En 1997 Yo-Yo Ma tocou o concerto para violonchelo de Edward Elgar coa Chicago Symphony Orchestra baixo a dirección de Daniel Barenboim.
Yo-Yo Ma traballa actualmente no Silk Road Project, unha iniciativa do propio Ma que comezou en 1998 e cuxo principal obxectivo é vencellar as artes de Occidente e Oriente reuniendo artistas e público de todo o mundo, e co que brindou a posibilidade de desenvolvemento e estudo a todas as clases sociais no marco das ideas e tradicións das diferentes culturas que abranguen a Ruta da Seda.
Estilo
Yo-Yo Ma ten un repertorio máis ecléctico que o típico dos intérpretes de música clásica. Ademais das numerosas gravacións da norma do repertorio clásico, tamén gravou obras barrocas; bluegrass estadounidense; melodías tradicionais chinesas; obras de Astor Piazzolla, así como obras de Philip Glass. Tamén traballou en varias bandas sonoras de películas, como Tigre e Dragón (Wo hu cang long) ou Memorias dunha geisha.
Instrumentos
O primeiro instrumento de Ma foi un violonchelo feito en Venecia contra 1733 polo luthier italiano Doménico Montagnana. Yo-Yo Ma perdeu este violonchelo de máis de douscentos setenta anos (que el chamaba Petunia) esquecido nun taxi, unha noite en Nova York, aínda que máis tarde o recuperou intacto.
Outro dos violonchelos que emprega Yo-Yo Ma é un Stradivarius de 1712, que pertenceu a Karl Davydov e posteriormente a Jacqueline du Pré.
Tamén posúe un violonchelo feito en fibra de carbono, da compañía de Luis & Clark (Boston).
Gastornis
Gastornis é un xénero extinto de aves incapaces de voar que viviu durante o Paleoceno tardío e o Eoceno. Gastornis significa "ave de Gaston", o seu nome foille dado polo francés Gaston Plantei, quen descubriu fósiles deste animal en Geiseltal (Alemaña) en 1855. En 1876 Edward Drinker Cope descubriu outro xacemento de fósiles en América do Norte e chamounos Diatryma (do grego antigo diatrêma, "canoa"). Como ambos espécimes son extremadamente próximos e o descubrimento de Gastornis é anterior a Diatryma este último termo foi abandonado e todos os fósiles do xénero reciben o nome xenérico de Gastornis, en aplicación do Código Internacional de Nomenclatura Zoolóxica.
Pasaporte de Abkhazia
O pasaporte de Abkhazia (en Атәылауаҩшәкәы; en Абха́зский па́спорт) é usado polos cidadáns de Abkhazia para as viaxes internacionais e para a identificación legal en Abkhazia. Como Abkhazia só está recoñecida por Rusia, Venezuela, Nicaragua, Nauru, Vanuatu e Tuvalu, para outros destinos, os abkhazos usan o pasaporte ruso.
Deseño
A portada do pasaporte abkhazo é verde escuro, o escudo de armas de Abkhazia no centro co nome curto do país (Abkhazia) e debaixo a verba pasaporte en abkhazo e en ruso.
Javier Otero Torres
Javier Otero Torres, nado en Valencia o 19 de marzo de 1989, é un futbolista español. Xoga de centrocampista e o seu club actual é o Montañeros CF.
Gene targeting
miniatura | Un rato [[quimera (xenética)|quimera que foi sometido ao gene targeting para a o xene da cor agouti, coa súa descendencia.]]
A técnica do gene targeting (tamén chamada estratexia de substitución baseada na recombinación homóloga) é unha técnica xenética que utiliza a recombinación homóloga para cambiar un xene endóxeno. O método pode utilizarse para eliminar un xene (deleción dun xene), eliminar exóns, engadir un xene, e introducir mutacións puntuais. Este termo utilízase maioritariamente na literatura así tal como se di en inglés e significa modificacións xenéticas dirixidas a un xene determinado (targeting é seleccionar ou apuntar a un obxectivo).
O gene targeting pode ser permanente ou condicional. As condicións poden ser específicas dun determinada momento do desenvolvemento ou vida do organismo ou limitadas a un tecido específico do corpo, por exemplo. A técnica require a creación dun vector específico para cada xene que interese, pero pode ser utilizada para calquera xene, sen importar a súa actividade transcricional ou tamaño.
Mario R. Capecchi, Martin J. Evans e Oliver Smithies foron galardoados co Premio Nobel de Medicina de 2007 polos seus traballos sobre os "principios para introducir modificacións en xenes específicos en ratos utilizando células nai embrionais", ou gene targeting.
Métodos
Os métodos desta técnica foron establecidos para varios organismos modelo e poden variar dependendo da especie utilizada. En xeral, xérase en bacterias un constructo de targeting feito de ADN, que contén xeralmente parte do xene ao que vai ir dirixido, xunto cun xene reporteiro, e un marcador seleccionable (dominante).
Para aplicar o gene targeting a xenes do rato, este constructo insírese despois en células nai embrionarias de rato en cultivo. Despois, selecciónanse as células que teñen a inserción correcta, que poden ser utilizadas para contribuír a formar un tecido do rato por medio dunha inxección no embrión. Finalmente, selecciónanse os ratos quimera nos que as células modificadas orixinaron os órganos reprodutores por medio de cruzamentos entre os animais. Unha vez conseguido iso, todo o corpo do rato está baseado no xenoma das células nai embrionarias previamente seleccionadas.
Para aplicar o gene targeting a xenes do musgo Physcomitrella patens, este construto incúbase xunto con protoplastos acabados de illar e con polietilén glicol. Todos os gametófitos de musgos son organismos haploides, e a formación dos filamentos da planta chamados protonemas pode ser estudada directamente por medio do gene targeting, aplicando un tratamento con antibióticos ou por PCR. Esta é a única planta en que se aplicou este procedemento de xenética inversa, que é tan eficiente coma en lévedos. Utilizando modificacións destes procedementos, o gene targeting foi tamén aplicado con éxito en vacas, ovellas, porcos e moitos fungos.