cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jacqueline Mutere
Jacqueline Mutere é unha activista dos dereitos das mulleres kenyanas, cofundadora de Grace Agenda, unha fundación que proporciona asistencia e asesoramento ás vítimas de violación en Kenya. Mutere tamén é membro de National Victims and Survivors Network (en galego, Rede Nacional de Vítimas e Sobreviventes), unha organización que procura dar seguimento á axenda de reparacións da Comisión da Verdade, Xustiza e Reconciliación (TJRC).
Eduardo I de Inglaterra
Conquista
En novembro de 1276 declarouse a guerra. As primeiras operacións lanzáronse baixo o liderado de Mortimer, Edmund Lancaster (o irmán de Eduardo) e William de Beauchamp, conde de Warwick. O apoio a Llywelyn era débil entre os seus propios homes. En xullo de 1277 Eduardo atacou cun exército de 15 500 homes dos cales 9 000 eran galeses. A campaña non tivo grandes batallas, e Llywelyn axiña se decatou de que non tiña máis opción que renderse. En novembro de 1277 asinouse o Tratado de Aberconwy, polo cal o galés só mantiña as súas posesións en Gwynedd, aínda que se lle permitiu conservar o título de Príncipe de Gales.
Jacqueline Mutere
Traxectoria
Mutere fundou orixinalmente Grace Agenda en 2010 para apoiar ós fillos de vítimas de violación durante a violencia postelectoral de 2007-2008 en Kenya, despois de que ela mesma experimentara violencia sexual durante os disturbios. Pouco despois de crear a fundación, Mutere decatouse de que moitas nais destes nenos tamén precisaban un lugar seguro para falar sobre o seu trauma, e ​​que ó proporcionar esa saída, menos nais transmitirían o seu trauma ós seus fillos.
Mutere tamén se centra en meter presión ó goberno de Kenya para que cumpra a súa promesa de distribuír máis de 100 millóns de dólares en reparacións ás sobreviventes de violación durante os disturbios de 2007-2008. Estes esforzos incluíron unha marcha pacífica para entregar unha petición ó senado de Kenya para lembrar ós seus membros as promesas que fixeron ás sobreviventes de violación.
Makalu
miniatura|dereita|300px|Vista do Makalu ao fondo; en primeiro termo o [[Cho Polu).]]
Eduardo I de Inglaterra
Conquista
Cando se retomou a guerra en 1282, foi unha empresa totalmente diferente. Para os galeses, esta guerra baseábase na súa propia identidade nacional e tiveron un grande apoio provocado polos intentos de impoñer a lei inglesa aos súbditos galeses. Para Eduardo, supuxo unha guerra de conquista máis ca unha simple campaña de castigo, como sucedera na anterior. A guerra comezou cunha rebelión de Dafydd, quen estaba descontento coa recompensa recibida en 1277. Llywelyn e outros terratenentes galeses axiña se uniron, obtendo varias vitorias militares para o seu bando. En xuño, Gloucester foi derrotado na batalla de Llandeilo Fawr. O 6 de novembro, mentres John Peckham, arcebispo de Canterbury, estaba negociando as condicións da paz, o comandante de Anglesey, Luke de Tany, decidiu levar a cabo un ataque por sorpresa. Construíron unha ponte de barcas para cruzar ata terra firme, pero tan pronto como conseguiron cruzar, foron atacados polo exército galés e sufriron grandes perdas na batalla de Moel-y-don. O avance dos galeses rematou o 11 de decembro, cando Llywelyn foi atraído a unha trampa e resultou morto na batalla de Orewin Bridge. A conquista de Gwynedd completouse coa captura en xuño de 1283 de Dafydd, quen foi levado a Shrewsbury e executado por traizón no seguinte outono.
Carlos X de Francia
Revolución de Xullo
Luís Filipe de Orleáns comunicou a abdicación e renuncia ás Cámaras o 3 de agosto, e lonxe de proclamar rei o duque de Bordeos, procedeu a expulsar de Francia a familia de Carlos armando o pobo de París. As Cámaras, pola súa banda, reelaboraron a Carta Constitucional de 1814, declarando o trono vacante e procedendo a elixir a Luís Filipe como novo rei, que foi proclamado co nome de Luís Filipe I, Rei dos franceses o 9 de agosto.
Eduardo I de Inglaterra
Conquista
Sucedéronse varias rebelións entre 1287 e 1288 e, máis seriamente, en 1294, baixo o liderado de Madog ap Llywelyn, un parente afastado de Llywelyn ap Gruffudd. Este último conflito requiriu a atención do propio Eduardo, pero en ambos casos as rebelións foron esmagadas.
Makalu
O Makalu ((oficialmente no Nepal मकालु, na China Makaru; 马卡鲁山, pinyin: Mǎkǎlǔ Shān; Makalungma en Limbu) é a quinta montaña máis alta da Terra cunha altura de 8.485 m.s.n.m. Sitúase na cadea do Himalaia, ao leste do Everest, na fronteira entre o Nepal e o Tíbet (China).
Eduardo I de Inglaterra
Colonización
Polo Estatuto de Rhuddlan de 1284, o principado de Gales quedou incorporado a Inglaterra e recibiu un sistema administrativo como o inglés, con condados dirixidos por shériffs. Introduciuse a lei inglesa para os casos criminais, aínda que os galeses puideron manter as súas propias normas locais para algúns casos de disputas nas propiedades. Despois de 1277, e aínda máis despois de 1283, Eduardo embarcouse nun proxecto a grande escala para establecer asentamentos ingleses en Gales, creando novas cidades como Flint, Aberystwyth e Rhuddlan. Os residentes destas cidades foron inmigrantes ingleses, xa que se prohibiu aos galeses vivir nelas. Moitas destas cidades quedaron protexidas por grandes murallas.
Makalu
Ascensión
A primeira escala da até a cima do Makalu efectuouse en maio de 1955, a cargo dunha expedición francesa so dirección de Jean Franco, que corou a cima varias veces. O 15 de maio Lionel Terray e Jean Couzy foron os primeiros en facelo; o 16 de maio lográrono Jean Franco, Guido Magnone e máis o xerpa Gyaldzen Norbu; e no 17 de maio Jean Bouvier, Serge Coupé, Pierre Leroux und André Vialatte.
Carlos X de Francia
Exilio
O 16 de agosto, a antiga familia real embarcouse para Inglaterra a instancias de Luís Filipe, que garantiu un salvoconduto para eles. O goberno inglés, anoxado pola actitude de Carlos X, informouno de que só se lle permitiría residir no Reino Unido como un cidadán privado. Recibiu o permiso para resideir en Dorset, onde o monarca derrocado foi acosado polos acredores que lle emprestaran grandes sumas de cartos durante o seu primeiro exilio en Inglaterra, en tempos da Revolución. Aínda que dispuñan dunha pequena fortuna que Carlos X colocara por se acaso na Banca Inglesa, a situación en Inglaterra era tremendamente incómoda. Abandonou Inglaterra en outubro e refuxiouse en Edimburgo, onde viviu durante 1831 acosado esta vez por algúns membros da súa familia, que pretendía que cedese a rexencia no exilio á duquesa de Berry, nai de Henrique V. En 1832 aceptou a invitación do emperador Francisco I de Austria para vivir en Praga, onde comezou a recibir moitos lexitimistas borbónicos que fuxiran de Francia trala Revolución de Xullo. Os seus últimos anos pasounos en territorio austrohúngaro, conspirando de xeito torpe e público a favor da causa da Casa de Borbón. miniatura|200px|Sartegos de Carlos X e do seu fillo [[Luís Antonio de Angulema (Luis XIX) en Nova Gorica]] Despois de vivir no castelo de Hradchin, en Praga, Carlos X morreu, afectado de cólera, en Gorizia (Iliria) en 1836. Está enterrado xunto ao seu fillo máis vello, Luís Antonio de Borbón (Luis XIX) na cripta da igrexa do mosteiro franciscano de Kostanjevica (Nova Gorica, Eslovenia). Xunto aos seus sepulcros de mármore hai unha placa que di:
Batalla de Antuerpen
Coñécese como asedio de Antuerpen ou batalla de Antuerpen unha batalla que enfrontou o Imperio Alemán cos exércitos belgas durante primeira guerra mundial. Un número pequeno de tropas británicas e austríacas tamén participaron.
Contexto histórico
O Imperio Alemán invadiu Bélxica na mañá do 4 de agosto de 1914, dous días despois da decisión do goberno belga de non deixar pasar ás tropas xermanas cara Francia
O exército belga era moi inferior en número de efectivos ao alemán e limitouse a unha retirada continua.
A cidade de Antuerpen estaba defendida por numerosas fortalezas e outras posicións defensivas e era daquela considerada impenetrable mediante un ataque de terra convencional. Xa que sobre 1860, a doutrina de defensa belga centrouse nunha retirada a Antuerpen para aguantar calquera ataque ata que os seus aliados fosen capaces de intervir. Non obstante, as tropas alemás avanzaron máis rápido do agardado e nin Francia, nin o Imperio Británico puideron asistir aos belgas.
Makalu
Ascensión
O Makalu é o único oitomil do Nepal, que aínda non foi coroado en inverno.
Batalla de Antuerpen
Fortificacións
A maioría de fortes eran de mediados do século XIX mais foron modernizados nos anos posteriores. Algúns dos fortes da liña principal de resistencia era de construción moderna.
Makalu
Picos secundarios
No macizo do Makalu hai outras dúas cimas importantes: o Makalu Sur con 8.010 m, e o Kangchungtse (Makalu II) con 7678 m. O Chomo Lönzo, con 7.818 m, cóntase tamén ás veces entre os picos do Makalu; érguese a uns catro km ao nordeste da cima principal, á que está unida por un colado de 7.200 m.
Batalla de Antuerpen
O ataque alemán e asedio
Despois da retirada do exército belga a Antuerpen, o Alto Mando alemán inicialmente destinou só o 3.º Corpo de Reserva do 1.º Exército á cidade.
O exército belga tratou de ofrecer apoio estratéxico aos seus aliados franceses e británicos atraendo máis tropas alemás á zona e para acosar as liñas inimigas de comunicación durante a Primeira Batalla do Marne.
A partir do 7 de setembro, Alemaña situou artillería pesada en torno á cidade e o 28 do mesmo mes, recibiron reforzos de canóns Howitzer tanto alemáns coma austríacos.
Os belgas estaban a sufrir intensos bombardeos e ao mesmo tempo, o avance por outras rexións do país cortaría todas as rutas de escape.
O 1 de outubro, o goberno belga enviou un telegrama ao mando británico anunciando que se retirarían desde Antuerpen en tres días. O goberno británico encargou ao Primeiro Señor do Almirantado Winston Churchill a asistencia que sería requirida para fortalecer as defensas belgas. Na noite do 3 de outubro unha brigada dos marines británicos chegaron como o primeiro elemento da División Naval. Isto animou aos belgas, mais non foi suficiente.
O 5 de outubro foi unha data crucial durante o asedio; o exército alemán rompeu as defensas belgas na cidade de Lier, a 20 quilómetros ao sueste de Antuerpen, e avanzou cara á cidade de Dendermonde (sur de Antuerpen) onde tentou cruzar o río Scheldt. Este movemento en pinza do exército alemán ameazou a ruta de retirada occidental do exército belga para saír de Antuerpen. Co sur e leste sendo bloqueado por tropas alemás e a súa ruta de escapada do norte pechada, o exército belga evacuou Antuerpen cruzando o Scheldt.
Os últimos elementos belgas do exército de campo fuxiron cara á costa o 8 de outubro e os alemáns entraron na cidade o 9 de outubro. O tenente xeneral belga Deguise rendeuse incondicionalmente.
Despois da batalla
O alcalde de Antuerpen, Jan De Vos, ofreceu a capitulación formal o 10 de outubro. A cidade de Antuerpen ficaría ocupada por tropas alemás ata novembro de 1918.
Eduardo I de Inglaterra
Colonización
Tamén se iniciou un proxecto de construción de castelos, baixo a dirección do mestre James of Saint George, un prestixioso arquitecto que Eduardo coñecera en Savoia durante o seu regreso da Cruzada. Entre estes castelos, encóntranse os de Beaumaris, Caernarfon, Conwy e o de Harlech, deseñados para servir como fortalezas e palacios reais. O seu programa de construción de castelos en Gales supuxo a introdución do estendido uso das seteiras nas murallas dos castelos arredor de Europa, influídos por deseños orientais. Tamén foi consecuencia das Cruzadas a introdución dos castelos concéntricos, e catro dos oito castelos construídos por Eduardo en Gales tiveron este deseño. Os castelos supoñían unha clara e imperial declaración das intencións do rei de gobernar no norte de Gales de xeito permanente e, decorounos con imaxes asociadas aos bizantinos, romanos e ao rei Artur, nun intento de lexitimar o seu novo réxime.
Batalla de Antuerpen
Despois da batalla
O exército belga finalmente parou o avance alemán nos bancos do río Yser.
Eduardo I de Inglaterra
Diplomacia e guerra no continente
miniatura|Eduardo I (dereita) rendendo vasalaxe a [[Filipe IV de Francia|Filipe IV (esquerda). Como Duque de Aquitania, Eduardo era vasalo do rei francés.]] Eduardo non volveu marchar de Cruzada tras o seu regreso a Inglaterra en 1274, aínda que mantivo a intención de facelo, e tomou a cruz de novo en 1287. Esta intención influíu na súa política exterior, ata polo menos 1291. Para comezar unha Cruzada a escala europea, era esencial previr os conflitos entre os grandes príncipes do continente. Un grande obstáculo para isto foi o conflito entre a casa francesa de Anjou, que gobernaba no sur de Italia, e o Reino de Aragón. En 1282, os cidadáns de Palermo levantáronse en armas contra Carlos I de Nápoles, no que se coñece como as Vésperas sicilianas. No conflito posterior, Carlos de Salerno foi feito prisioneiro polos aragoneses. Os franceses pensaron en atacar Aragón, incrementando o perigo dunha guerra a grande escala en Europa. Para Eduardo era de vital importancia evitar semellante guerra e, en 1286 en París, conseguiu unha tregua entre os franceses e aragoneses que supuxo a liberación do príncipe Carlos. En canto ás Cruzadas, os esforzos de Eduardo resultaron en balde, posto que os seus plans quedaron desbaratados cando os mamelucos capturaron Acre, o último reduto cristián na Terra Santa.
Tras a caída de Acre, o papel internacional de Eduardo cambiou de diplomático a todo o contrario. Involucrouse profundamente nos asuntos do seu ducado de Gascuña. En 1278 formou unha comisión composta polos seus socios de confianza, Otto de Grandson e co chanceler Robert Burnell, que provocou a substitución do senescal Luke de Tany. En 1286, o rei visitou a rexión en persoa e permaneceu alí polo menos tres anos. O problema, porén, era o status de Gascuña co reino de Francia e o papel de Eduardo como vasalo do rei francés. Na misión diplomática de 1286, Eduardo rendeulle vasalaxe ao novo rei Filipe IV. Porén, en 1294 Filipe declarou a confiscación do ducado cando Eduardo rexeitou comparecer ante el en París para discutir sobre un conflito entre mariñeiros ingleses, gascóns e franceses, que resultou na captura de varios barcos franceses, xunto co saco do porto francés de La Rochelle.
Leonor de Castela morreu o 28 de novembro de 1290. Igual que o seu pai, Eduardo mostrouse durante o seu matrimonio devoto da súa esposa e permaneceulle fiel durante a súa vida xuntos –o que non era moi habitual entre os monarcas da época–, e quedou profundamente afectado pola súa perda. Erixiu na súa honra doce Cruces de Leonor, unha en cada punto no que o cortexo fúnebre acampou pola noite. Como parte do acordo de paz entre Inglaterra e Francia en 1294, acordouse que Eduardo debía casar coa medio irmá de Filipe IV, Margarida de Francia, pero a voda tivo que pospoñerse polo comezo da guerra.
Eduardo aliouse co rei xermano, os condes de Flandres e Güeldres, e cos borgoñóns, que atacarían Francia dende o norte. Estas alianzas resultaron ser efémeras e Eduardo tivo que afrontar tamén os problemas en Gales e Escocia. Non foi ata agosto de 1297 cando por fin puido marchar a Flandres, nun momento no que os seus aliados xa foran derrotados. O apoio dos alemáns non se chegou a materializar e Eduardo tivo que asinar a paz. O seu matrimonio con Margarida en 1299 puxo fin a unha guerra que resultou custosa e inútil para os ingleses.
A Gran Causa
miniatura|dereita|[[Cadeira de San Eduardo, na abadía de Westminster. Orixinalmente, a Pedra do Destino gardábase no espazo que hai baixo o asento; na actualidade consérvase no castelo de Edimburgo.]] A relación entre Inglaterra e Escocia na década de 1280 foi de relativa coexistencia harmoniosa. O asunto da vasalaxe non acadou o mesmo nivel de controversia que en Gales. En 1278 o rei Alexandre III de Escocia rendeu vasalaxe a Eduardo, pero segundo parece só o fixo polas terras que posuía en Inglaterra. Os problemas xurdiron cando estoupou a crise sucesoria escocesa a comezos da década seguinte. Entre 1281 e 1284, os dous fillos varóns e a única filla de Alexandre morreron. En 1286 morreu o propio Alexandre, deixando como herdeiro ao trono escocés á súa neta de tres anos, Margarida. Segundo o tratado de Birgham, acordouse que Margarida debía casar co fillo de seis anos de Eduardo, Eduardo de Carnarvon, aínda que Escocia permanecería independente do señorío inglés.
Margarida, que xa tiña sete anos, viaxou desde Noruega ata Escocia en outono de 1290, pero caeu enferma na viaxe e morreu nas Orcadas. A morte da nena deixou ao país sen un herdeiro evidente, e deu lugar á disputa histórica coñecida como a Gran Causa.
Aínda que xurdiron ata catorce pretendentes ao trono, os principais contendentes foron John Balliol e Robert de Brus. Os magnates escoceses fixeron unha petición a Eduardo para que levara a cabo os procedementos e administrara o resultado, pero que non arbitrara na disputa. A decisión de quen herdaría o trono debían facela un comité especial de 104 auditores –40 nomeados por Balliol, 40 por Bruce e os 24 restantes seleccionados por Eduardo entre os membros de maior antigüidade da comunidade política escocesa–. En Birgham, coa perspectiva dunha unión persoal entre os dous reinos, a cuestión de soberanía non tivo grande importancia para Eduardo. Agora insistía en que, se había que facer un concurso, el tiña que ser recoñecido como señor feudal de Escocia. Os escoceses mostráronse contrarios a facer semellante concesión, e responderon dicindo que posto que o reino non tiña rei, ninguén tiña a autoridade para tomar semellante decisión. O problema quedou solucionado cando os contendentes acordaron que o reino quedaría baixo o poder de Eduardo ata que atoparan a un herdeiro de pleno dereito. Finalmente, tomouse a decisión en favor de John Balliol o 17 de novembro de 1292.
Incluso despois de que Balliol subira ao trono, Eduardo continuou exercendo a súa autoridade sobre Escocia. En contra das obxeccións dos escoceses, acordou atender as peticións nos casos dirixidos polo tribunal dos gardiáns que gobernou Escocia durante o interregnum. Outra provocación chegou nun caso presentado por Macduff, fillo de Malcolm, conde de Fife, no cal Eduardo demandaba que Balliol aparecera en persoa antes que o parlamento inglés para responder dos cargos. O rei escocés accedeu, pero a situación torceuse cando Eduardo exixiu aos magnates escoceses que lle proporcionaran apoio militar na guerra contra Francia. Isto resultaba inaceptable, e os escoceses formaron unha alianza con Francia e lanzaron un fracasado ataque sobre Carlisle. Eduardo respondeu invadindo Escocia en 1296 e conquistando a cidade de Berwick nunha batalla particularmente sanguenta. Na batalla de Dunbar, a resistencia escocesa quedou esmagada. Eduardo confiscou a Pedra do Destino – a pedra de coroación escocesa e a levou ata Westminster para colocala na que hoxe se coñece como Cadeira do Rei Eduardo. Depuxo a Balliol, encerrouno na Torre de Londres e colocou a varios ingleses á fronte do goberno escocés. A campaña resultou un auténtico éxito, pero o triunfo inglés resultou ser temporal.
Carácter como rei
miniatura|Mesa redonda feita por Eduardo, colgada nas paredes do [[castelo de Winchester. O deseño inclúe os nomes de varios dos cabaleiros do rei Artur.]] Eduardo tiña reputación dun severo temperamento que podía chegar a ser intimidatorio. Unha historia conta como o decano de San Paulo, nun intento de confrontar a Eduardo polo alto nivel de impostos en 1295, caeu e morreu cando estivo na presenza do rei. Cando Edward de Caernarfon exixiulle un condado ao rei para o seu favorito Gaveston, o monarca estoupou de rabia e arrancou varios cabelos da cabeza do seu fillo. Algúns dos seus contemporáneos consideraban a Eduardo aterrador, particularmente durante os seus primeiros anos. A Canción de Lewes de 1264 describíao coma un leopardo, un animal considerado xeralmente como poderoso e imprevisible.
A pesar do seu carácter aterrador, os contemporáneos de Eduardo considerárono como un home capaz e incluso o rei ideal. Aínda que non tivo o amor dos seus súbditos, foi temido e respectado. Cumpriu coas expectativas do seu tempo para o seu reinado no seu papel de soldado capaz e determinado e na personificación dos ideais cabaleirescos. Na observancia relixiosa tamén cumpriu co esperado para o seu tempo: asistía con regularidade á unha capela e daba xenerosas esmolas.
Eduardo estaba interesado polas historias do rei Artur, que gozaban de gran popularidade na Europa do seu tempo. En 1278 visitou a abadía de Glastonbury para abrir o que se pensaba era o sepulcro de Artur e Xenebra, recuperando "a coroa de Artur" de Llywelyn despois da conquista do norte de Gales, mentres que, os seus castelos inspiráronse nos mitos artúricos no seu deseño e localización. Celebrou encontros de "mesa redonda" en 1284 e 1302, nos que houbo torneos e festexos, que os cronistas chegaron a comparar cos da corte do rei Artur. Nalgúns casos, Eduardo semellou utilizar o seu interese nos mitos artúricos para os seus propios intereses, incluíndo a lexitimidade do seu mandato en Gales e para dar descrédito á crenza galesa de que Artur regresaría como o seu salvador político.
Administración e lei
miniatura|[[Groat (moeda)|Groat de Eduardo I (4 peniques)]] Pouco despois de subir ao trono, Eduardo tratou de restaurar a orde e restablecer a autoridade real tralo desastroso reinado do seu pai. Para logralo, ordenou o cambio inmediato do persoal administrativo. O nomeamento máis importante foi o de Robert Burnell como chanceler, quen permanecería no posto ata 1292 e foi un dos principais asociados do rei. Eduardo tamén substituíu aos oficiais locais, como os recadadores e os shériffs. Esta medida realizouna en preparación para unha grande investigación en todo o país pola que coñeceu as queixas polo abuso de poder dos oficiais reais. A investigación produciu os chamados "hundred rolls".
O segundo propósito da investigación foi establecer que terras e dereitos da coroa se perderan durante o reinado de Henrique III.
Coa aprobación do estatuto de Gloucester en 1278 o rei puxo en cuestión os dereitos dos baróns a través do sistema de circuítos legais xerais –os xuíces ían en circuíto a través do país– e a través dun incremento significativo no número de peticións de quo warranto atendidas neses circuítos.
miniatura|280px|esquerda|Penique coa efixie do rei Eduardo. miniatura|Penique de prata de Eduardo I.
Isto causou unha gran consternación entre a aristocracia, que insistía no uso das súas antigas licenzas. En 1290 chegouse a un compromiso, segundo o cal considerábanse lexítimas as liberdades que foran exercidas desde a coroación de Ricardo I de Inglaterra en 1189. As ganancias dos procesos Quo warranto para a coroa resultaron insignificantes e moi poucas liberdades regresaron ao rei. Eduardo, pola súa banda, obtivera unha vitoria significativa, establecendo o principio de que todas as liberdades emanaban da coroa.
O estatuto de Quo warranto de 1290 foi tan só parte dun esforzo lexislativo máis amplo, que foi unha das máis importantes contribucións do reinado de Eduardo. Esta etapa de acción lexislativa, xa comezara cos movementos de reforma dos baróns: o estatuto de Marlborough de 1267 contiña elementos tanto das Provisións de Oxford como do Dictum de Kenilworth. Á compilación dos Hundred Rolls seguiulle pouco despois a publicación do estatuto Westminster I, que confirmaba as prerrogativas reais e marcaba as restricións nas liberdades. No Mortmain de 1279, tratáronse os subsidios de terra á igrexa. A primeira cláusula do estatuto Westminster II, coñecida como De donis conditionalibus, trataba sobre o asentamento familiar da terra e as súas implicacións.
O Estatuto dos Mercadores de 1285 establecía unha serie de ríxidas normas para a recuperación das débedas, mentres que o de Winchester de 1285 trataba sobre como manter a paz a nivel local.
O Quia emptores (1290) –publicado xunto o Quo warranto– establecía a forma de solucionar as disputas señoriais pola posesión das terras a través da alienación da propiedade mediante a subenfeudación. Esta época dos grandes estatutos chegou ao seu fin coa morte de Robert Burnell en 1292.
Finanzas, Parlamento e expulsión dos xudeus
miniatura|dereita|Ilustración do [[século XVI representando a Eduardo presidindo o Parlamento. A escena mostra a Alexandre III de Escocia e Llywelyn ap Gruffudd de Gales a ambos lados de Eduardo, o que nunca chegou a suceder.]] As frecuentes campañas militares de Eduardo supuxeron un duro golpe para as finanzas do país. Había varias formas polas cales o rei podía recadar cartos para as súas guerras, incluíndo aranceis, préstamos e impostos aos laicos. En 1275 o rei negociou un acordo cunha comunidade de mercadores locais que aseguraba un imposto permanente sobre a la. En 1303, produciuse un acordo similar cos mercadores estranxeiros, a cambio de certos dereitos e privilexios. Os ingresos destes aranceis foron xestionados polos Riccardi, un grupo de banqueiros de Lucca en Italia, como agradecemento polos seus servizos como prestamistas á coroa, que axudou a financiar as guerras galesas. Cando estoupou a guerra con Francia, o rei francés confiscou os bens dos Riccardi, provocando a súa bancarrota. Tras isto, os Frescobaldi de Florencia ocuparon o seu lugar como prestamistas á coroa inglesa.
Outra fonte de ingresos para a coroa estaba representada polos xudeus de Inglaterra. Este grupo era unha propiedade persoal do rei quen, podía poñerlles impostos á súa vontade. Para 1280, os xudeus foran explotados ata o nivel de que deixaron de ter utilidade económica para a coroa, pero aínda podían ser utilizados para as negociacións políticas. Os seus negocios de usura –unha práctica prohibida para os cristiáns– provocaron que moita xente tivera débedas con eles e provocou un resentimento xeral na súa contra. En 1275, Eduardo emitiu o Estatuto da Xudería, que prohibía a usura e animaba aos xudeus a ocupar outras profesións. En 1279, nun contexto de represión sobre os cortadores de moedas, arrestou a todos os líderes das familias xudías e case 300 foron executados. En 1280, ordenou a todos os xudeus atender a sermóns especiais, predicados por freires dominicos, coa esperanza de convencelos para que adoptaran o cristianismo, pero o seu intento fracasou. O ataque final contra os xudeus de Inglaterra tivo lugar co Edicto de Expulsión de 1290, polo cal Eduardo expulsou formalmente a todos os xudeus de Inglaterra. Isto non só provocou un aumento nos ingresos da coroa ao expropiar as propiedades xudías e os seus préstamos, senón que tamén aumentou o poder de Eduardo para negociar os impostos aos laicos no parlamento. A expulsión, que non foi revocada ata 1656, seguía un precedente estendido entre os demais monarcas europeos: Filipe II de Francia expulsara ao xudeus das súas terras en 1182, Xoán I da Bretaña, fixera o mesmo en 1239 e a finais da década de 1240, Luís IX de Francia, expulsou aos xudeus das herdades reais antes da súa primeira viaxe ao leste.
Eduardo convocou ao Parlamento con regularidade durante o seu reinado. En 1295, porén, sucedeu un cambio significativo. Para este Parlamento, ademais dos señores seculares e eclesiásticos, uníronse dous cabaleiros de cada condado e dous representantes de cada municipio. A representación dos comúns no Parlamento non era nova, o que resultaba unha novidade era a nova autoridade da que gozaron desde ese momento. Mentres que con anterioridade só se esperaba dos comúns que aceptasen as decisións previamente tomadas polos magnates, agora proclamouse que eles posuían a plena autoridade (plena potestas) das súas comunidades, para tomar decisións no Parlamento. O rei agora contaba co apoio completo para recadar os subsidios aos laicos entre toda a poboación.
Crise constitucional
As constantes guerras da década de 1290 supuxo unha gran carga financeira para súbditos de Eduardo. Mentres que ata 1294 só se impuxeron tres impostos aos laicos, entre 1294 e 1297 recadouse o imposto ata en catro ocasións, reunindo case 200 000 libras. A isto houbo que sumar o aumento de confiscacións de bens, o embargamento de la e coiro, así como o impopular imposto da la. As demandas fiscais do rei provocaron resentimento entre os súbditos que, acabou transformándose nunha seria oposición política. A resistencia inicial non foi consecuencia dos impostos aos laicos, senón aos subsidios clericais. En 1294, Eduardo exixiu unha subvención de case a metade dos ingresos do clero, provocando certa resistencia. O rei respondeu ameazando con declaralos proscritos e, finalmente logrou a subvención. Nese tempo, o arcebispado de Canterbury estaba vacante, xa que Robert Winchelsey estaba en Italia para recibir a consagración. Winchelsey regresou en xaneiro de 1295 e tivo que conceder outra subvención en novembro dese ano. Porén, en 1296 a súa posición cambiou cando recibiu a bula papal Clericis laicos. Esta bula prohibía ao clero pagar impostos ás autoridades laicas sen consentimento explícito do papa. Cando o clero, coa escusa da bula, rexeitou pagar, Edudardo declarounos proscritos. Winchelsey encontrábase co dilema entre a lealdade ao rei e a protección da bula papal, polo que decidiu dar liberdade ao clero de pagar se o vían necesario. Para finais dese ano, o papa publicou unha nova bula, Etsi de statu, que permitía os impostos ao clero en caso de extrema necesidade.
A oposición dos laicos tardou máis tempo en emerxer e baseouse en dous feitos: o dereito do rei de exixir o servizo militar, e o seu dereito de recadar impostos. No parlamento de Salisbury de 1297, Roger Bigod, conde de Norfolk, na súa capacidade como Mariscal de Inglaterra, obxectou os chamamentos reais para cumprir co servizo militar. Bigod afirmou que a obrigación militar só implicaba entrar en servizo xunto ao rei, e que se este tiña a intención de viaxar a Flandres non podía enviar aos seus súbditos a Gascuña. En xullo, Bigod e Humphrey de Bohun, conde de Hereford e o Condestable de Inglaterra, anunciaron unha serie de queixas coñecidas como as Remonstrances, nas cales se deu voz ás obxeccións ao elevado nivel de impostos que había no momento. Sen inmutarse, Eduardo exixiu outro subsidio aos laicos, que resultou ser especialmente provocativo, posto que o rei tan só tiña o consentimento dun pequeno grupo de magnates, en lugar dos representantes das comunidades no parlamento. Mentres que o rei estaba en Winchelsea, preparándose para a campaña de Flandres, Bigod e Bohun acudiron ante o Exchequer para evitar a recadación do imposto. Mentres o rei deixaba o país, o reino semellaba estar ao bordo dunha nova guerra civil. A situación acabou resolvéndose trala derrota dos ingleses a mans dos escoceses na batalla da ponte de Stirling. A nova ameaza ao país deu ao rei e os magnates unha causa común. Eduardo asinou a Confirmatio cartarum –unha confirmación da Carta Magna e a súa acompañante Carta do Bosque– e a nobreza accedeu, a cambio, a axudalo na campaña de Escocia. miniatura|Reconstrución das estancias privadas de Eduardo I na [[Torre de Londres.]] miniatura|dereita|Imaxe de comezos do [[século XIV representando a Eduardo I (esquerda) proclamando ao seu fillo Eduardo (dereita) Príncipe de Gales.]] Os problemas de Eduardo coa oposición non remataron coa campaña de Falkirk. Durante os seguintes anos estivo atado polas promesas que fixera, en particular pola Carta do Bosque. No parlamento de 1301, o rei foi obrigado a ordenar unha valoración dos bosques reais, pero en 1305 obtivo unha bula papal que o liberaba desta concesión. En última instancia, foi a falta de persoal o que provocou a fin da oposición a Eduardo. Bohun morreu en 1298, despois de regresar da campaña de Falkirk. Mentres que Bigod, en 1301 chegou a un acordo co rei que resultou beneficioso para ambos: Bigod, que non tiña fillos, nomeou a Eduardo o seu herdeiro a cambio dun subsidio anual. Finalmente Eduardo tivo a súa vinganza sobre Winchelsey en 1305, cando Clemente V foi elixido papa. Clemente era un gascón favorable ao rei e, a instancias do rei, expulsou a Winchelsey do seu posto como arcebispo de Canterbury.
Regreso a Escocia
A situación en Escocia parecía resolta cando Eduardo deixou o país en 1296, pero a resistencia emerxeu axiña baixo o liderado de William Wallace. O 1 de setembro de 1297, un grande exército inglés liderado por John de Warenne, conde de Surrey, e Hugh de Cressingham foi derrotado por unha pequena forza escocesa dirixida por Wallace e Andrew Moray na ponte de Stirling. A derrota tivo un efecto inmediato en Inglaterra, onde se comezou a preparar a campaña de represalia inmediatamente. Eduardo dirixiuse ao norte tan pronto como regresou de Flandres. O 22 de xullo de 1298, na única gran batalla na que participou dende a de Evesham en 1265, Eduardo derrotou as forzas de Wallace na batalla de Falkirk. Porén, a pesar da vitoria, Eduardo non puido tomar vantaxe da súa vitoria, e ao ano seguinte os escoceses conseguiron conquistar o castelo de Stirling. Aínda que Eduardo loitou en Escocia tanto en 1300, durante o asedio do castelo de Caerlaverock e en 1301, os escoceses rexeitaron volver a enfrontarse en campo aberto, preferindo atacar aos ingleses en grupos máis pequenos.
Os escoceses apelaron ao papa Bonifacio VIII para que reclamase o señorío sobre Escocia en lugar dos ingleses. A bula papal dirixida a Eduardo cos termos foi rexeitada en nome do rei pola Carta dos Baróns de 1301. Os ingleses conseguiron someter ao país doutra forma. En 1303, asinouse o tratado de paz entre Inglaterra e Francia, rompendo así a alianza franco-escocesa. Robert Bruce, cambiou ao bando inglés no inverno de 1301. Para 1304, moitos dos demais nobres escoceses tamén se situaron no bando de Eduardo e, nese mesmo ano os ingleses conseguiron recuperar o castelo de Stirling. En 1305, Wallace foi derrotado por parte de John de Menteith quen o levou ata Londres onde foi executado publicamente. Con Escocia de novo baixo o control inglés, Eduardo colocou a ingleses e varios escoceses de confianza no goberno do país.
A situación mudou de novo o 10 de febreiro de 1306, cando Robert Bruce asasinou o seu rival John Comyn e unhas poucas semanas despois, o 25 de marzo, coroouse Rei de Escocia con Isobel, a irmá do conde de Buchan. Bruce lanzou nunha campaña para restaurar a independencia escocesa que tomou aos ingleses por sorpresa. Eduardo non se encontraba ben de saúde nese momento e, en lugar de comandar a expedición el mesmo, encomendou o mando a Aymer de Valence e Henry Percy, mentres que o exército real estivo dirixido polo Príncipe de Gales. Os ingleses tiveron éxito ao comezo da campaña e o 19 de xuño Aymer de Valence derrotou a Bruce na batalla de Methven. Bruce tivo que agocharse trala derrota, mentres que as forzas inglesas capturaron os territorios perdidos e os castelos.
Eduardo respondeu con severidade contra os aliados e seguidores de Bruce. A irmá do escocés, Mary, foi colgada no interior dunha gaiola no castelo de Roxburgh durante catro anos. Isabella MacDuff, condesa de Buchan, quen coroou a Bruce, tivo a mesma sorte no castelo de Berwick. O irmán máis novo de Bruce, Neil foi executado polo método do aforcado, azorrado e desmembrado.
Estaba claro que Eduardo percibiu a revolta non como unha guerra entre as dúas nacións, senón como unha supresión dunha rebelión de súbditos desleais. Esta brutalidade coa que respondeu, en lugar de axudar en conter aos escoceses, tivo o efecto contrario e supuxo un aumento no apoio a Bruce.
Morte e legado
miniatura|Os restos de Eduardo I nunha ilustración realizada en 1774 cando se abriu a súa tumba. 250px|miniatura|Memorial do [[século XIX ao rei Eduardo en Burgh Marsh. Esta estrutura substituíu a unha anterior e segundo se cre, indica o punto exacto no que morreu.]] En febreiro de 1307, Bruce reapareceu, comezou a reunir homes e, en maio, derrotou a Aymer de Valence na batalla de Loudoun Hill. Eduardo, quen se unira un pouco, marchou cara o norte. No camiño, porén, contraeu a disentería e a súa condición empeorou. O 6 de xullo acampou en Burgh by Sands, xusto ao sur da fronteira con Escocia. Cando os seus serventes acudiron á mañá seguinte para levantalo e darlle de comer, o rei morreu nos seus brazos.
Xurdiron entón varias historias sobre os últimos desexos do rei. Segundo unha tradición, pediu que o seu corazón fose enterrado na Terra Santa, xunto a un exército para combater aos infieis. Outra historia, máis dubidosa, suxire que pediu que os seus ósos fosen levados en futuras expedicións contra os escoceses. A máis crible é, segundo os cronistas, a escena de Eduardo rodeado polos condes de Lincoln, Warwick, Aymer de Valence e Robert Clifford, aos que lles pediu que coidaran do seu fillo Eduardo. En particular, debían asegurarse de que Piers Gaveston non regresara ao país. O seu desexo, porén, foi ignorado polo seu fillo quen axiña mandou chamar ao seu favorito de regreso do exilio. O novo rei, permaneceu no norte ata agosto, cando abandonou a campaña e se dirixiu ao sur. Eduardo II foi coroado rei o 25 de febreiro de 1308.
O corpo do defunto rei foi levado ao sur e deixado na abadía de Waltham, antes de ser enterrado na abadía de Westminster o 27 de outubro. Non hai moitos rexistros do funeral, que tivo un custo de 473 libras. A tumba de Eduardo foi un sarcófago infrecuentemente liso de mármore de Purbeck, sen a habitual efixie real, posiblemente como consecuencia dos recortes nos fondos reais trala súa morte. A Sociedade de Anticuarios de Londres abriu a tumba en 1774, encontrando o corpo ben preservado pese aos 467 anos transcorridos, e tiveron a oportunidade de determinar a altura real do monarca. Aínda poden lerse os restos da inscrición en latín ''Edwardus Primus Scottorum Malleus hic est, 1308. Pactum Serva'' ("Aquí está Edward I, Martelo dos Escoceses, 1308. Mantén o Xuramento"), referíndose ao seu xuramento de vingar a rebelión de Robert Bruce. Isto resultou en que Eduardo recibise o epíteto de Martelo dos Escoceses por parte dos historiadores, aínda que a súa orixe non é contemporánea xa que foi engadido polo abade John Feckenham durante o século XVI.
Historiografía
O historiador William Stubbs pola súa banda, suxeriu que Eduardo lle deu forma a historia nacional, lexislando as leis inglesas e as súas institucións, así como axudando a establecer o sistema parlamentario e a monarquía constitucional. As súas fortalezas e debilidades como gobernante eran consideradas emblemáticas polo pobo inglés en xeral. Thomas Tout —discípulo de Stubbs— inicialmente adoptou a mesma perspectiva, pero despois dunha ampla investigación sobre a casa real de Eduardo, co apoio dos traballos dos seus contemporáneos sobre os primeiros parlamentos da época, cambiou de parecer. Tout chegou a ver a Eduardo como un líder conservador interesado en si mesmo, que usou o sistema parlamentario como «o astuto enxeño dun autócrata, ansioso por usar á masa do pobo coma un freo aos seus inimigos hereditarios entre os grandes baróns».
Os historiadores nos séculos XX e XXI levaron a cabo unha extensa investigación sobre Eduardo e o seu reinado. A maioría concluíu que este foi un período altamente significativo na historia medieval inglesa. Algúns foron máis aló e describiron a Eduardo como un dos grandes reis medievais, aínda que maioría tamén coincide en que os seus últimos anos tiveron menor éxito cas súas primeiras décadas no poder. Producíronse tres importantes narracións académicas de Eduardo durante este período. Os volumes de Frederick Powicke —publicados en 1947 e 1953— influíron nas obras sobre Eduardo durante varias décadas e foron, en gran medida, positivas ao eloxiar os logros do seu reinado, en particular o seu enfoque na xustiza e na lei. En 1988, Michael Prestwich produciu unha biografía autorizada do rei inglés, centrándose na súa carreira política, aínda que retratándoo en termos comprensivos, pero destacando algunhas das consecuencias das súas políticas fracasadas. A biografía de 2008 por Marc Morris presentou máis detalles da personalidade de Eduardo, tomando unha visión máis seria das debilidades do rei inglés e as características menos agradables.
Primeiro matrimonio
Xunto a súa primeira muller, Leonor de Castela, Eduardo tivo polo menos catorce fillos, incluso pode que ata dezaseis. De todos eles, tan só 5 fillas sobreviron ata a idade adulta, e un só un fillo sobreviviu ao seu pai, Eduardo. Deste matrimonio naceron:
Eduardo e Leonor tiveron as seguintes fillas:
Segundo matrimonio
Con Margarida de Francia Eduardo tivo dous fillos que viviron ata a idade adulta e unha filla que morreu durante a infancia:
Devanceiros
Devanceiros de Eduardo I de Inglaterra
Agrelo, Cospeito, Cospeito
Agrelo é un lugar da parroquia de Cospeito no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá.
O Coto, Caroi, Cerdedo-Cotobade
O Coto é un lugar da parroquia de Caroi, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE no ano 2022 tiña 18 habitantes (9 homes e 9 mulleres).
Macromia splendens
Macromia splendens é unha especie de odonato anisóptero da familia Corduliidae endémica do sur de Francia e a Península Ibérica.
O Coto, Caroi, Cerdedo-Cotobade
Toponimia
O topónimo débese a que está nun cumio, próximo ó lugar da Eirexe.
Patrimonio
Neste lugar está a capela do Neno Xesús.
Macromia splendens
Descrición
Trátase do maior cordúlido europeo, podendo alcanzar os 70 mm. O tórax é de cor verde metálico con manchas amarelas dorsais sobre fondo negro no abdome. Tende a pousarse colgando das pólas das árbores, en claros ou camiños forestais.
Distribución
Trátase dunha reliquia que sobreviviu ás glaciaciones. Aínda que o xénero Macromia habita principalmente en áreas de clima tropical, das 112 especies recoñecidas só M. splendens se atopa no continente europeo.
A área de distribución desta especie limítase ó extremo sur e suroeste de Francia, centro e sur de Portugal; en España, aínda que se trata dunha especie rara e moi localizada, atópase en Galicia, Asturias, Estremadura, Cádiz e Málaga nunha altitude non superior ós 500-600 metros.
Hábitat
Habita en ríos anchos e algo profundos, nos treitos lentos que permiten a deposición do sedimento e o crecemento da vexetación acuática, en tramos asollados e cuxas beiras están ocupadas por vexetación de ribeira.
Joaquín Vaquero Palacios
miniatura|dereita|Encoro de Grandas de Salime, obra na que colaborou Vaquero Palcios.
Joaquín Vaquero Palacios, nado en Oviedo o 9 de xuño en 1900 e finado en Madrid o 28 de outubro de 1998, foi un arquitecto e pintor asturiano.
Traxectoria
Viviu a súa infancia na capital asturiana. En 1921 ingresa na Escola Técnica Superior de Arquitectura de Madrid, e antes de terminar a carreira conta xa con exposicións individuais en París e Nova York. Unha vez graduado como arquitecto incorpórase ao estudio que o seu cuñado, Francisco Casariego, tiña en Oviedo.
Durante un tempo (1950 - 1965) vive en Roma traballando na Academia Española de Belas Artes, da que chegaría a ser director, adicándose por un tempo á pintura. En 1969 foi nomeado membro da Real Academia de Belas Artes de San Fernando.
Como pintor, os temas que máis trataba eran a paisaxe e a arquitectura de lugares de Castela e Asturias, así como arquitecturas antigas e exóticas (ruínas romanas, pirámides de Exipto, poboados de indios americanos). Cando pintaba figuras humanas, estas presentábanse integradas na grandiosidade da paisaxe. Ceo, terra e mar, adquiren unha grande importancia na súa obra.
O seu fillo, Joaquín Vaquero Turcios, tamén é artista (pintor, escultor e arquitecto).
En Galiza
A Vaquero Palacios débeselle a autoría do Mercado de Abastos de Santiago de Compostela, executado entre os anos 1937 e 1942.
Valverde
Valverde pode referirse a:
Core (lúa)
Core (ou en grego Κόρη), tamén coñecida coma Xúpiter XLIX, é unha lúa irregular retrógrada de Xúpiter. Foi descuberta por un grupo de astrónomos da Universidade de Hawaii encabezado por Scott S. Sheppard no ano 2003, e recibiu a designación temporal S/2003 J 14.
Core ten uns 2 quilómetros de diámetro, e orbita Xúpiter a unha distancia media de 23,239 millóns de kms, tarda 723,720 días en completar unha órbita, ten unha inclinación de 141° con respecto á eclíptica (139° respecto do ecuador de Xúpiter), e posúe unha excentricidade orbital de 0,2462. Esta lúa pertence ó grupo de satélites Pasifae, un grupo de lúas retrógradas irregulares que orbitan ó redor de Xúpiter a unha distancia media de entre 22,8 a 24,1 millóns de kms, con inclinacións de entre 144,5° e 158,3°.
Recibiu oficialmente o seu nome en abril do ano 2007, Core é outro dos nomes polo cal era coñecida Perséfone, filla de Deméter e Zeus.
Rodolfo II de Borgoña
Rodolfo II de Borgoña, nado en 880 e finado en 937, foi rei de Borgoña Transxurana (912 -937), rei da Borgoña Cisxurana con Provenza (934 -937) e rei de Italia (922 - 926).
Traxectoria
Era fillo de Rodolfo I de Borgoña e membro da Antiga Casa de Welf. Casou con Berta de Suabia chamada A Fiadeira e tiveron dous fillos:
Vista Alegre, Adina, Sanxenxo
Vista Alegre é un lugar da parroquia da Adina do concello de Sanxenxo (Pontevedra). Segundo o IGE, tiña 331 habitantes en 2016 (169 mulleres e 162 homes), practicamente a mesma poboación que tiña no ano 2009, cando tiña 334 veciños.
Rodolfo II de Borgoña
Traxectoria
En 925, a nobreza italiana volveuse contra el e chamou a Hugo de Arles, conde de Arles e rexente da Borgoña Cisxurana con Provenza (onde era rei Luís III o cego). En 926 este presentouse en Italia, desembarcando en Pisa e marchando a Pavía, onde foi coroado. Hugo fixo un acordo con Rodolfo e este retirouse a Borgoña, deixándolle o camiño libre. En 933, os nobres italianos pediron de novo a Rodolfo que fose a Italia para ser coroado. Hugo de Arles, que no 928 á morte de Luís, ignorara os dereitos do seu fillo, Carlos Constantino, ao que só deixara o condado de Viena, que seguramente pasou ao reino de Francia (arredor do 930), e chegara ao trono., renunciou ao resto de Borgoña Cisxurana (Lion) e Provenza en favor de Rodolfo II a cambio da renuncia deste ao reino de Italia. En 934 Rodolfo reunira os dous reinos, e o novo estado que xurdiu foi chamado reino das Dúas Borgoñas e despois do 937 (xa baixo o seu fillo e sucesor) como reino de Arles (pola capital).
Morreu en 937 e sucedeuno o seu fillo Conrado, Conrado III de Borgoña o Pacífico.
Pobo squamish
Os squamish (ou en lingua squamish: Sḵwx̱wú7mesh snichim, o "7" representa unha oclusiva glotal) son un pobo indíxena orixinario da costa noroeste do Pacífico do Canadá. En 2012, a cifra de membros rexistrados na Nación Squamish era de 3 893. A súa lingua, o squamish ou Sḵwx̱wú7mesh snichim, forma parte das linguas salish da costa, e considérase case extinta xa que só contaba con 10 falantes fluídos no ano 2010.